comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utroq: quid est autẽ quod interposita ꝓlbitione concubitus &iam cũ suis nepti¬
bus siue defilio siue defilia. sequitur & dicit : Turpitudinẽ filiae uxoris patristui
non reuelabis : sienim huc usq: dixiss& intelle geromus &iã cũ filia nouercae ꝓhibi¬
tum fuisse concubitũ quã expriore uiro nouerta peperiss& nec unilis quiꝓbibetur so
turpitudinẽ eius manifestat desorore fastam eẽ istam prolibitionẽ cũ fueritex
patre et ex nouerca dequaiam superius dixerat: anideo iterum hocaꝑtius uoluit ꝓ¬
hibere quia superius sub obscure fuit : saepeenim hoc facit scriptura: Lx

Expanded text:
utroque. Quid est autem, quod interposita prohibitione concubitus etiam cum suis neptiutroque. Quid est autem, quod interposita prohibitione concubitus etiam cum suis neptibus sive de filio, sive de filia, sequitur et dicit: Turpitudinem filiae uxoris patris tui non revelabis? Si enim hucusque dixisset, intelligeremus etiam cum filia novercae prohibitum fuisse concubitum, quam ex priore viro noverca peperisset, nec hujus qui prohibetur, sorturpitudinem ejus, manifestat de sorore factam esse istam prohibitionem, cum fpatre et ex nouerca, de qua iam superius dixerat. an ideo iterum hoc apertius uoluit prohibere, quia superius subobscurum fuit? saepe enim hoc facit scriptura. Tur
Abbreviated transcription (Latin):
tis: nam postea ꝓ hib& & nouertȩ ubi dicit: turpitudinẽ uxoris patristu iñ
re uelabis. turpitudo enim patristui est : ubi ex posuit quo modo in matre utri¬
usque turpitudo idest patris & matris: in nouerta enim tantum patris. LuIIii.
Turpitudinem sororistuae expatre tuo aut ex matre tua quae domi est nata uel
quaeforis nata est non releuabis. turpitudne earũ quaedominata : intelli¬
gitur ex patre. quaeforis nata est. intelligitur ex matre si forte depriore
uiro eã mater susceperat & cũ illa in domum uenerat quando patrieius nupsit:
quẽ mon& scriptura nere uel& turpitudinẽ sororis suae : hicuidetur non ꝓ in¬
buisse & quasi praetermississe concubitũ cũ sorore deutroq: parente nata : non
enim dicit turpitudinẽ non re uelabis sororis tuae ex patre & ex matre : sed ex pate
aut ex matre : uerũ quis non uideat &lã illiud eẽ ꝓhibitũ multo maxime ͤ sienĩ non
lic& sororis turpitudinẽ reuelare ex quõ libet parente natae quanto magis ex

Expanded text:
is. Nam postea prohibet et novercae, ubi dicit, Turpitudinem uxoris patris tui non revelabis; turpitudo enim patris tui est: ubi exposuit quomodo in matre utriusque sit turpitudo, id est patris Turpitudinem sororis tuae ex patre tuo aut ex matre tua quae domi est nata uel quae foris nata est non reuelabis turpitudinem earum. "quae domi nata est", intellegitur ex patre; "quae foris nata est", intellegitur ex matre. si forte de priore uiro eam mater susceperat et cum illa in domum uenerat, quando patri eius nupsit, quem monet scriptura ne reuelet turpitudinem sororis suae. hic uidetur non prohibuisse et quasi praetermisisse concubitum cum sorore de utroque parente nata; non enim dicit: turpitudinem non reuelabis sororis tuaut ex matre. Verum quis non videat etiam illud esse prohibitum multo maxime? Si enim non licet sororis turpitudinem revelare ex quolibet parente natae, quanto magis ex
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo pueri regis eglom claui aperuerint quod aod claui nondau¬
serat potest mouere : aut si ille claui clauserat: quo modo setum eam non auferr&. ut ista nec¬
clecui aperire possent: proinde aut alia clauis allata est. aut tale clausurȩ genus fuit
quod sine claui posset cdudi nec sine claue aperiri: nam sunt quaedam teclia sicut̃ ea quȩ uir¬
ruclata dicuntur XXIIII.S
Subiudice a od octoginta annos pacen habuit isrł interra ꝓ¬
missionis duplicato scilic& tempore quam fuit memortebile romanorum subrege pompilio
XXU.

Expanded text:
Quomodo pueri regis Eglom claui aperuerint quod Aod claui non clauserat, potest mouere, aut, si ille claui clauserat, quomodo seclavi aperire possent. Proinde aut alia clavis allata est, aut tale clausurae genus fuit quod sine clavi posset claudi, nec sine clavi aperiri. Nam sunt quaedam talia, sicut ea quae veruclata dicuntur. XXIV. Ib. III, 30. Sub judice Aod octoginta annos pacem habuit Israel in terra promissionis, duplicato scilicet tempore quam fuit memorabile sub Romanorum rege Numa Pompilio. XXV.
Abbreviated transcription (Latin):
ut quod ammodo marefiniatur. & transmare mors ipsa appelletur uelut trans
istam uitã quaemaris uocabulo significatur: deinde quod hic additum est & in mani¬
bustus: non ait apłs nisi in oretuo & incordetuo & hoc usque infinen executus est
dicens : Corde enim creditur adiustitiã. ore confessio sit cdsalutem: merito qđ ex hebreo
tran slectumest quantum a nobis inspicipotuit. non habet in manibus tuis: nec fras¬
tra tamen hoc a septuaginta inter pretibus additum ex istimo. nisi quia intelltgi
uoluerunt &icm ipsccs manus quibus significantur opera in corde accipidebere. ubi
est sides quaeꝑ dilectionem operatur : namsi forinsetus ea quaeds̃ iub& manibus fiant & in corde
non fiant nemo est tam in sulsus qui praerepta arbitretur impleri: porro sicaritas quae ẽ¬
plenitudo dĩ habit& incorde & imsimanibus corporis quis quam non possit operari.

Expanded text:
ut quodam modo mare finiatur et trans mare mors ipsa appelletur uelut trans ut quodam modo mare finiatur et trans mare mors ipsa appelletur uelut trans istam uitam, quae maris uocabulo significatur. deinde quod hic additum est: et in manibus tuis, non ait apostolus nisi: in ore tuo et in corde tuo. et hoc usque in finem exsecutus est dicens: corde enim creditur ad iustitiam, ore autem confessio fit ad salutem. merito quod ex hebraeo translatum est, quantum a nobis inspici potuit, non habet: in manibus tuis. nec frustra tamen hoc a septuaginta interpretibus additum existimo: nisi quia intellegi uoluerunt etiam ipsas manus, quibus significantur opera, in corde accipi debere, ubi es quae per dilectionem operatur. nam si forinsecus ea quae deus iubet manibus fiant et in corde non fiant, nemo est tam insulsus, qui praecepta arbitretur inpleri. porro si caritas, quae plenitudo legis est, habitet in corde, etiamsi manibus corporis quisquam non possit operari,
Abbreviated transcription (Latin):
illud & audientes illud faciemus: neque trans mareest dicens. id est ut dicas : quistrans¬
fretabit nobis trans mare & accipi& nobis illud & audientes illud faciemus : ꝓpeest
uerbum hocualde in oretuo & incordetuo & in manibus tuis facere illud: hoc & esse
uerbum fidei dicit apłs qđ ad nouum ꝑtin& testomentum : sed quaeri potest cur ea
superius mandata dixerit quaescripta sunt in libro legis huius. nisi quia his omnib:
spiritdic significantur ad nouum testa mentum ꝑtinentia sibene intelleguntur:
ltem quaeri potest cur hic quod hic positum est ne que trans mareest utdicas quis
trans fretabit nobis trans mare & accipi& nobis illud apostolus dixerit. aut quis
descendit̃ in abyssum atque id exponens adiunxerit : hoc est xp̃m amortuis redu¬
cere. nisi quia mare appellauit totam in hoc saeculo uitam quae morte transitur.

Expanded text:
illud, et audientes illud faciemus? Neque trans mare est, dicens, id est, ut dicas, Quis transillud, et audientes illud faciemus? Neque trans mare est, dicens, id est, ut dicas, Quis transfretabit nobis trans mare et accipiet nobis illud et audientes illud faciemus? prope <te> est uerbum hoc ualde in ore tuo et in corde tuo et in manibus tuis facere illud. hoc esse uerbum fidei dicit apostolus, quod ad nouum pertinet testamentum. sed quaeri potest, cur ea superius mandata dixerit, quae scripta sunt in libro legis huius, nisi quia his omnibus spiritalia significantur ad nouum testamentum pertinentia, si bene intelleguntur. item quaeri potest, cur id, quod hic positum est: neque trans mare est, ut dicas: quis transfretabit nobis trans mare et accipiet nobis illud. apostolus dixerit: aut quis descendet in abyssum, atque id exponens adiunxerit: hoc est Christum a mortuis reducere; nisi quia mare appellauit totam in hoc saeculo uitam, quae morte transitur,
Abbreviated transcription (Latin):
esset dequo loquebatur. sicut dicit dñs in euan gelio si nonuenis sem
& locutus eis fuissem peccatum non haberent. non utique omne sed
hoc petcatum qđ non crediderint in eum : dicit &iamdĩ ad abimelech desara
inxore abrahȩ scio quia in mundo corde fecisti hoc: non utiq mundũ illius coritauoluit hitelb
ut similis desset de quibus dictum est beati mundo corde qm̃ ipsidm uidebunt : sed ab illo pec¬
cato dequo agebatur mundum cor habebat . qm̃ quantũ ad ipsum ꝑtinebat non concupi¬
diligeredñm dm̃ tuum extoto cordetuo & ex tota animatua : ut uiuas tuȩuidens pollicita¬
cio gratiae promittit enim ds̃ seesse facturum quod solet iubere ut fiat Liiii.
Quia mandatum hoc quod ego mandotibi hodie non est supra modum ne quelonge abste
et non incȩlo est dicens. idest utdicas: quis ascendet nobis incaelum. & accipi& nobis

Expanded text:
esset, de quo loquebatur: sicut dicit Dominus in Evangelio, Si non venissem, esset, de quo loquebatur: sicut dicit Dominus in Evangelio, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent ; non utique omne, sed hoc peccatum quo non crediderunt in eum. Dicit etiam Deus ad Abimelech de Sara uxore Abrahae, Scio quia in mundo corde fecisti hoc : non utique mundum illius cor ita voluit intelligi, ut similis eis esset, de quibus dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; sed ab illo peccato, de quo agebatur, mundum cor habebat, quoniam quantum ad ipsum pertinebat, non concupidiligere Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, ut vivas tu. Evidens pollicitatio gratiae: promittit enim Deus se esse facturum quod solet jubere ut fiat. LIV. Ib. XXX, 11-14. Quia mandatum hoc, quod ego mando tibi hodie, non est supra modum, neque longe abs te est: non in coelo est, dicens, id est, ut dicas, Quis ascendet nobis in coelum, et accipiet nobis
Abbreviated transcription (Latin):
trum talia persuadeat quitalia cogitat: nolet ds̃ propitiareei siue ta¬
lia cogitanti siueilli cuitalia fuerint persuasa sicut ipse opinatus et
dicendo scã mihisint: & quasi hocmodo auertendo a seuim illius male¬
disti: sed tunc accendetur iradnĩ & telus eius in homine illo quando
putauit eamse a uertere ista in cordes uodicendo. & adherebunt ineo om̃a
maledicta testamenti huius quaescripta sunt in libro legis huius: non pos¬
sunt quidem omnia euenire unibomini : non enim &icm totiens mori
potest quot genera mortis hic dicta sunt : sed omnia dixit proquibus¬
lib& ut non sit immunis ab omnibus cui euenerint aliqua eorum qui¬
bus pereat: quad autem ait ut non solum perdat peccator eum quisine
pectato est quad gaecus habet anamartheton : non sic accipiendum
est tamquam ab omni prorsus peccato mundum & inmunem hoc di¬
xerit anamartbȩton id est sine percato sed eum quisine istopeccato

Expanded text:
trum talia persuadeat, qui talia cogitat. nolet deus propitiare ei, siue tatrum talia persuadeat, qui talia cogitat. nolet deus propitiare ei, siue talia cogitanti siue illi, cui talia fuerint persuasa, sicut ipse opinatus est dicendo: sancta mihi sint, et quasi hoc modo auertendo a se uim illius maledicti. sed tunc accendetur ira domini et zelus eius in homine illa. quando putabit eam se auertere ista in corde suo dicendo. et adhaerebunt in eo omnia maledicta testamenti huius, quae scripta sunt in libro legis huius. non possunt quidem omnia euenire uni homini; non enim etiam totiens mori potest, quot genera mortis hic dicta sunt; sed omnia dixit pro quibuslibet, ut non sit immunis ab omnibus, cui euenerint aliqua eorum quibus pereat. quod autem ait: ut non simul perdat peccator eum qui sine peccato est, quod graecus habetest, tanquam ab omni prorsus peccato mundum et immunem hoc dixerit ἀναμάρτητον, id est sine peccato; sed eum qui sine peccato isto
Abbreviated transcription (Latin):
cum audierit uerba maledictionis huius & opinabitur incordesuo
dicens sc̃a mihifiant qm̃ inerrore cordis mei incedo ut nonsimul pdat
percator eum quisine peccato est : no l& ds̃ propitiare ei. sed tunc in¬
cendetur iradnĩ di & telus eius in homine illo & adherebunt in eo
omnia maledicta testamenti huius quae scripta sunt in libro legis huius
lt adictum est num quid est in uobis  ut cã quã requirentẽ intellȩgamus
ne fortesit: siquis autem esset. eum interruit uehementer: ne fortequis¬
quam dicer& incordesuo audiens illa maledicta scã mihis int maledic¬
ta sca mibi sint. qm̃ inerrore cordis mei in celo id est absit ut mibi
ista eueniant. non mibi sint haec mala sed scã id est propitia & innoxa
qm̃ inerrore cordismei incedo eundo scilic& postdeos gentium &es
tam quam impune seruiendo: non inquit erit sic : non perdat simul
percatogum quisine peccato est : tamquam diceret : cauete necui ues¬

Expanded text:
cum audierit uerba maledictionis huius, et opinabitur in corde suo cum audierit uerba maledictionis huius, et opinabitur in corde suo dicens: sancta mihi fiant, quoniam in errore cordis mei incedo, ut non simul perdat peccator eum qui sine peccato est. nolet deus propitiare ei, sed tunc incendetur ira domini et zelus eius in homine illo, et adhaerebunt in eo omnia maledicta testamenti huius, quae scr numquid <aliquis> est in uobis? ut tamquam requirentem intellegamus, ne forte sit. si quis autem esset, eum terruit uehementer, ne forte quisquam diceret in corde suo audiens illa maledicta: sancta mihi sint maledicta sancta mihi sint, quoniam in errore cordis mei incedo, id est: absit, ut mihi ista eueniant: non mihi sint haec mala, sed sancta, id est propitia et innoxia, quoniam in errore cordis mei incedo, eundo scilicet post deos gentium et eis tamquam inpune seruiendo. non, inquit, erit sic. non perdat simul peccator eum qui sine peccato est, tamquam diceret: cauete, ne cui ues
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ didesit non ideo ẽẽ excusabile hominis uitiũ : qm̃ iudiciadĩ quã uis occulta
non inueter auerunt uestimenta ur̃a & calciamenta uestra non sunt attrita ape¬
dibus uestris: panem non manducastis. uinum & siceram non bibistis. ut sciretis
quia iste dñs ds̃ uerter: hitic appar& tantum uini in suis inpedimentis potuisse
porture isrdhelitis quando exierunt de aegypto : quod possent cito colume¬
re : namsi omnino nibil secum tulissent. undeest illud dequodictum est. sedit
populus manducare & bibere & surrexerunt ludere : nan enim hoc deaqua
diceretur. cum & ipsius moysi manifestissima uerba sint non fuisse illam uo¬
cem principium belli. sed principium uini
Numquid ali quis est interuos uir aut mulier uel famulus uel tribus
cuius mens declinauit adnõ dõ uestro ireseruire diis gentium illarum e
nequã est in eoradix sursum germinans infelle & amaritudine : & erit

Expanded text:
torium Dei desit, non ideo esse excusabile hominis vitium; quoniam judicia Dei quamvis occulta, torium Dei desit, non ideo esse excusabile hominis vitium; quoniam judicia Dei quamvis occulta, n inveteraverunt vestimenta vestra, et calceamenta vestra non sunt attrita a pedibus vestris; panem non manducastis, vinum et siceram non bibistis, ut sciretis quia iste Dominus Deus vester. Hinc apparet tantum vini in suis impedimentis potuisse portare Israelitas, quando exierunt de Aegypto, quod possent cito core. Nam si omnino nihil secum tulissent, unde esset illud quod dictum est: « Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere? » Non enim hoc de aqua diceretur, cum et ipsius Moysi manifestissima verba sint, non fuisse illam vocem principium belli, sed priNumquid aliquis est inter uos uir aut mulier uel familia uel tribus, cuius mens declinauit a domino deo uestro ire seruire diis gentium illarum? ne qua est in uobis radix sursum germinans in felle et amaritudine? et erit
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃s ꝓpt̃ haee uerba duotes tam̃ta dicenda esse nt̃. iã non duo sed plura essent ex cepto nouo : & in multis
enĩ locis scriptura dic̃ tes torm̃tũ sic illud qđ factũ est ad abrahã decir cũ cisioneułillud superius ad noe¬
fecit tĩprationłs megnas ques uiderꝰ oculitu signa &ꝓdigia illa mogna& manĩ uelidã & ñ leditdñs ds uod
corscire&oculos uidere & audire auresusq indiemistẽ: quo modo ergo ait superiusuos uidis tis tẽpta
duo quae seqͣuntur & oculos uidere & aures audire i dest intellegere & obtẽ¬
perare : quod uero dicit & nondedit dñs ds̃ uobis nullo modo increpans &
arguens hoc dicer& nisi ad eurum quo que culpam ꝑtinere intellegi uell& ne
quis quã se ex hoc excusabilem put& : simulenim ostendit &sineadiutorio dnĩ dĩ
eus intellegere & oboedire non posse oculis cordis & auribus cordis & tam̃ si adiu¬

Expanded text:
citur uetus. nam si propter haec uerba duo testamenta dicenda essent, iam non duo, sed plura essent excepto nouo. multis citur uetus. nam si propter haec uerba duo testamenta dicenda essent, iam non duo, sed plura essent excepto nouo. multis enim locis scriptura dicit testamentum; sicut illud quod factum est ad Abraham de circu, tentationes magnas quas viderunt oculi tui; signa et prodigia illa magna, et manum validam: et non dedit Dominus vobis cor scire, et oculos videre, et audire aures usque in diem istam. » duo quae sequuntur, et oculos videre, et aures audire, id est intelligere, et obtemperare. Quod vero dicit, Et non dedit Dominus Deus vobis; nullo modo increpans et arguens hoc diceret, nisi ad eorum quoque culpam pertinere intelligi vellet, ne quisquam se ex hoc excusabilem putet. Simul enim ostendit et sine adjutorio Domini Dei eos intelligere et obedire non posse oculis cordis, et auribus cordis: et tamen si adju
Abbreviated transcription (Latin):
tius sic mos a iungit & doc& beatus sitpopulus cuꝰ dns ds̃ ipsius : haec̃uera dextent aqͥtatis ñ inĩqͥtatis: non
c̃frgo eundũ p: deos alienos neq: in dextra utex istim&e homo exipsis ie fieribeatũ neq in sinistreutexistiman¬
doipsis adũ sentib: sefierimiserũ ced hoceos colat utaũ tat: cutcerte sidextro intellegimꝰ a& nasinis tra
uero tẽporaliabona neo ꝓpt̃ ille nec ꝓpt̃ isto eos colendos scã scripture hocloco &imonuis secredatur
ta m̃tũ qđ tes tatẽ eis in chorohos tendit unde cppella t÷ sit liber deumsono mion qͣsi secunde lex ubi magis
ilius rep&itioẽ ꝗ eliquđ aliud: paucaenĩs quȩ ibi ñ sint qđ primũ datũest  nectam̃ haecappellant᷑

Expanded text:
tius, sicut mox adjungit et docet, Beatus sit populus cujus Dominus Deus ipsius . Haec est vera dextera, aequitatis, non iniquitatis. Non tius, sicut mox adjungit et docet, Beatus sit populus cujus Dominus Deus ipsius . Haec est vera dextera, aequitatis, non iniquitatis. Non est ergo eundum post deos alienos, neque in dextra, ut existimet homo ex ipsis se fieri beatum; neque in sinistra, ut existimando ipsis adversantibus se fieri miserum, ad hoc eos colat ut avertat. Aut certe si dextra intelligimus aeterna, sinistra vero temporalia bona; nec propter illa, nec propter ista eos colendos sancta Scriptura hoc loco admonuisse credatur.tamentum quod testatus est eis in Coreb. ostendit unde appellatus sit liber Deuteronomion quasi secunda lex. ubi magis illius repetitio est quam aliquid aliud; pauca enim sunt, quae ibi non sint, quod primum datum est. nec tamen haec appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
orsum cõmendare uolueit : potsthor qđ ait dextra aut sinistrec &iãsic intellegi i nec eo rũ causa
quaȩꝓ p̃t felicitatẽ appetuntur nec eorũ quae ꝓpt̃ in felicitatẽ fulgiunt ire man dauerit post
deos alios id est nephis quae amantur nec contra ea que odiohabentur adis aliis auxiliũ eẽ poscendũ:
cut cesteillo modo utuł concilient᷑ quȩ ꝓ sint uł placent᷑ nenoceant nã & dequibdac scriptũ ẽ in psalmo
quorũ oslocutũ ẽuanitatẽ & dextere eoꝵ dexter& iniquitatis ideo qr his reb: opinentur fieri hominẽ
beatũ quas & boni& malo pos sunthabere : & ideodextera ẽ in iqͥ tatis. qr iniqͥs qui eãdexterã puatnt :¬
ñ enĩet uer& dextera s dextentẽ eorũ quorumos locutũ ẽ uanitatẽ : beatum dixerꝰ populũ a haec s̃ cuĩpo¬

Expanded text:
orsum commendare voluerit. Potest hoc quod ait, dextra aut sinistra, etiam sic intelligi, ut nec eorum causa, orsum commendare voluerit. Potest hoc quod ait, dextra aut sinistra, etiam sic intelligi, ut nec eorum causa, quae propter felicitatem appetuntur, nec eorum quae propter infelicitatem fugiuntur, ire mandaverit post deos alios: id est, nec pro iis quae amantur, nec contra ea quae odio habentur, a diis aliis auxilium esse poscendum: aut certe illo modo, ut vel concilientur, quo prosint; vel placentur, ne noceant. Nam et de quibusdam scriptum est in Psalmo, Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis: ideo quia his rebus opinantur fieri hominem beatum, quas et boni et mali possunt habere; et ideo dextera est iniquitatis, quia iniqui quorum os locutum est vanitatem. Beatum dixerunt populum cui haec sunt, cum po
Abbreviated transcription (Latin):
suit alius autẽ sit sensus irepost deos alienos seruire illis. ut ahic subaudiatur non prȩ¬
teribis ab omnibus uerbis quie ego mandotibi hodie : quẽ totũ sensum sidicere uelimus supe¬
nriora uerba quae uitriq sensui sunt commuma repetituri sumus ut quomodo illediciꝰ¬
tur non pteribis ab omnib: quae ego mando tibi hodie ire dextra aut sinistrec sic & ista
repetitur. noñ prae teribis ab omnibus quae ego mandotibi hodie ire postdeos alienos
seruireillis : prae tereundo enim a uerbis quaemanda ta sunt &ia hoc fit: ut eatur post deos
alienos: manenim boc solum mandatum est authoc solũ praeterire d̃ nonuilt qđ manda¬
uit nepost deos alienos eat᷑ sed om̃a quae mandauit hoc tam̃ ittcpraecipue ut post generali¬
tatẽ praecepti quoa smonuit noneẽ praetereundũ ab omnibus uerbis mandatorũ s uorũ &iã hoc se¬

Expanded text:
sui; alius autem sit sensus: ire post deos alios seruire illis, ut et hic subaudiatur: non praesui; alius autem sit sensus: ire post deos alios seruire illis, ut et hic subaudiatur: non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie. quem totum sensum si dicere uelimus, superiora uerba, quae utrique sensui sunt communia, repetituri sumus, ut, quomodo illic dicitur: non praeteribis ab omnibus quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra, sic et irepetatur, Non praeteribis ab omnibus quae ego mando tibi hodie, ire post deos alienos, servire illis. Praetereundo enim a verbis quae mandata sunt, etiam hoc fit, ut eatur post deos alienos. Non enim hoc solum mandatum est, aut hoc solum praeteriri Deus non vult, quod mandait, ne post deos alienos eatur, sed omnia quae mandavit: hoc tamen ita praecipue, ut post generalitatem praecepti quo admonuit non esse praetereundum ab omnibus verbis mandatorum suorum, etiam hoc se
Abbreviated transcription (Latin):
utdextraos quas nouit dñs negemus ẽe rectas sed ut dixi declinare in eas est : non illi¬
us gratiae sedsibitribuere uelle qđ restũ est: deniq utdixi ad iungit &dicit: ipsedũ
faci& restos cursus tuos. & omnia itineratua in pace ꝓduc& : qua ꝓpt̃ quod qđ istolo co
deutero nomii quo agimus dictũ est. non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego man¬
do tibi hodie dextra aut sinistra irepo st deos alienos seruire illis non ideo dictum est
quiadii alui possunt &iã in dextris accipi. sed aut terrenaloca significata sunt quia &
indextra & sinistra habebant gentes alios deos colentes: authoc deduis aliis separatim ꝓ¬
nuntiandum est : ut duo sint sensus unus uidelic& non praeteribis ab omnib: uerbis quae
ego mandotibi hodie dextra aut sinistra seiđm illũ scilic& intellectũ quẽ supra expo¬

Expanded text:
ut dextras, quas nouit dominus, negemus esse rectas; sed, ut dixi, declinare in eas est non illiut dextras, quas nouit dominus, negemus esse rectas; sed, ut dixi, declinare in eas est non illius gratiae, sed sibi tribuere uelle quod rectum est. denique, ut dixi, adiungit et dicit: ipse enim rectos faciet cursus tuos. et omnia itinera tua in pace producet. Quapropter quod isto loco Deuteronomii, de quo agimus, dictum est: non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra ire post deos alios seruire illis, non ideo dictum est, quia dii alii possunt etiam in dextris accipi; sed aut terrena loca significata sunt, quia et in dextra et in sinistra habebant gentes alios deos colentes; aut hoc de diis aliis separatim pronuntiandum est, ut duo sint sensus, unus uidelicet: non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra, secundum illum scilicet intellectum, quem supra expo
Abbreviated transcription (Latin):
bis ab omnibus uerbis quae ego mandotibi hodie dextra aut sinistra ire post deus
alienos abremos serui re illis: quaeri potest quomo possit intellagi ireindex tra qui pastt iu¬
deos alienos ierit serui reillis cũdextra in laude ponatur illud autẽ nũ quã laud abiliter
sieri possit: nam & quod reprehenditur in uia uitae quaededinat indextranon ibi ea re¬
prehenduntur quaed extrasunt : sed ille quideclinet inea id est quisibi arrogat᷑ quaedis:
ideo dicitur in ꝑuerbiis: non declines in dextra aut in sinistra: uias enim quae a dextris
sunt nouit dñs. ꝑuersȩ autẽ sunt quae asi nistris : et gobonae sunt dextrae quas nouit dñs:
Nouit enĩ dñs uicos iustorũ sicut in psalmo legitur : cur ergo dictũ sit nedeclines index¬
tra : Consequenter ostendit addendo: ipseenim restos fac& cursus tuos : absit autem

Expanded text:
bis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra ire post deos bis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra ire post deos alios seruire illis. quaeri potest quomodo possit intellegi ire in dextra, qui post deos alienos ierit seruire illis, cum dextra in laude ponatur, illud autem numquam laudabiliter fieri possit; nam et quod reprehenditur in uia uitae qui declinat in dextra, non ibi ea reprehenduntur quae dextra sunt, sed ille qui declinat in ea, id est qui sibi adrogat quae dei sunt. ideo dicitur in Prouerbiis: ne declines in dextra aut in sinistra; uias enim quae a dextris sunt nouit dominus; peruersae autem sunt quae a sinistris. ergo bonae sunt dextrae, quas nouit dominus; nouit enim dominus uias iustorum, sicut in psalmo legitur. cur ergo dictum sit: ne declines in dextra, consequenter ostendit addendo: ipse enim rectos faciet cursus tuos. absit autem,
Abbreviated transcription (Latin):
apparer& qđ non ex maribus sed exfeminis ꝓpinquarent : uerũ tamem suta ẽ & :
nec dauid aliquando unus pater occurrer&. aut siquis quam potuisse contendit.
ibi ponimus qđ consuetudo scripturae non est feminis ingene alagia promaribus¬
ponere sicut eas nullus euongelista interposuit: ubienim commemorantur matres.
non ponuntur nisicũ patribus ac ꝑ hoc aut ita ꝓpinquior defuit aduxorẽ defuncti sibi
copulandam ut origo cognationis dauid repeteretur. aut adoptio fecit alterũ patrẽ
quẽ posset habere io seph XLVII. Quid est qđ inter illa quaeiub& dicere hominẽ qui
in dandis decimis & quaecũq dare uel impendere iussus est omnia mandata cõpleuit.
&iã cum hoc laude & cõmendatione suc dicere iuberetur. non dedi ex eis mortuo: an
ꝑ hoc ꝓhib& parentalia quae obseruare gentes solent: XLVIII Non praeteri¬

Expanded text:
appareret, quod non ex maribus, sed ex feminis propinquarent. Verumtamen si ita esset, appareret, quod non ex maribus, sed ex feminis propinquarent. Verumtamen si ita esset, nec David aliquando unus pater occurreret. Aut si quisquam potuisse contendit, ubi ponimus quod consuetudo Scripturae non est feminas in genealponere, sicut eas nullus euangelista interposuit? ubi enim commemorantur matres, non ponuntur nisi cum patribus. ac per hoc aut ita propinquior defuit ad uxorem defuncti sibi copulandam, ut origo cognationis Dauid repeteretur; aut adoptio fecit alterum patrem quem posset habere Ioseph. Quid est quod inter illa quae iubet dicere hominem, qui in dandis decimis et quaecumque dare uel inpendere iussus est omnia mandata compleuit, etiam hoc cum laude et commendatione sua dicere iubetur: non dedi ex eis mortuo? an per hoc prohibet parentalia, quae obseruare gentes solent? Non praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
nomine habens eius dem nominis patrẽ cuius & ille hebuit: nam & inde sursum
uersus diuersi sunt: alium quippe hab& terobabel auũ apud lucã qui est neri :
alium apud mattheum qui est iechonias atq: inde superius nus quam est con¬
sonantia quousq: ueniatur addauid apud mattheum pers alomonem. apudlu cã
ꝑ nathan: difficillimũ autẽ uidetur non fuisse aliquẽ ꝓpinquiorẽ quiducer&
uxorem fratrissui quã eum quiex đđ ess& consanguineus tã longinquo gadu ñ
aliqua in fric ꝓpinquitate coniunctus. sit apudlucam dauid pene quagͥrages imus
a ioseph: apud mattheum autẽ ferme uicesimus septimus: autsi ꝓpinqui aduxores
defunctorũ ducendas &i cc̃ illi quaerebantur qui ex feminarum sanguine ꝓpin¬
quabant. fieri potuit ut ẽ& aliquis it ꝓpinquans qui io seph genuerit deuxore
exlege. in quorũ patribus & auis & deinde maioribus ideo nulla ꝓpinquitas

Expanded text:
nomine, habens ejusdem nominis patrem, cujus et ille habuit. Nam et inde sursum nomine, habens ejusdem nominis patrem, cujus et ille habuit. Nam et inde sursum versus diversi sunt. Alium quippe habet Zorobabel avum apud Lucam, qui est Neeri; alium apud Matthaeum, qui est Jechonias; atque inde superius nusquam est consonantia, quousque ueniatur ad Dauid apud Matthaeum per Salomonem, apud Lucam per Natham. difficillimum autem uidetur non fuisse aliquem propinquiorem qui duceret uxorem fratris sui quam eum qui ex Dauid esset consanguineus tam longinquo gradu non aliqua infra propinquitate coniunctus, cum sit apud Lucam Dauid paene quadragesimus a Ioseph, apud Matthaeum autem ferme uicesimus septimus. aut si propinqui ad uxores defunctorum ducendas etiam illi quaerebantur, qui ex feminarum sanguine propinquabant, fieri potuit, ut esset aliquis ita propinquans, qui Ioseph genuerit de uxore ex Lege; in quorum patribus et avis et deinde majoribus ideo nulla propinquitas
Abbreviated transcription (Latin):
uesus parentes atq maiores isto alios ille hacbere potuerit: nam si st̃m filu fuissetr
una bsaburis sent auũ: Qđ non itec est : na secđ̾m mãtheũ mathan est auus iosepbi seedin
lncamuero non mathan sed mat that: quod siquis quam putet tantũ eẽ similitudi¬
nẽ nominis ut cebscriptoribus in unclittera erratũsit ut fier& tremparua &i pe¬
ne nulla diuersittes. quid deistorũ patribus dicturus est nã secundulu camiuat¬
tat silius fuit leui : serdđm mãtheum autem mat than exeleazar genitus inuenit̃
Atq ittc in desursum uersus diuersi sunt patres & aui & deindemaiores usqrad
⁊ orobabel : quifereest uicessimus sursũs uersus a ioseph apudlucã apuid mat¬
theum undecimus : qui ꝓpterea ideo ipse eẽ creditur. quia pater eius apud utrũq
cuange listicm salathi el inuenitur : quamuis fieri potuerit ut alius fuerit eodẽ

Expanded text:
uersus parentes atque maiores iste, alios ille habere potuerit. nam si fratrum filii fuissent, uersus parentes atque maiores iste, alios ille habere potuerit. nam si fratrum filii fuissent, unum habuissent auum. quod non ita est; nam secundum Matthaeum Mathan est auus Ioseph, secundum Lucam uero non Mathan, sed Mathath. quodsi quisquam putat esse tantum similitudinem nominis, ut ab scriptoribus in una littera erratum sit, ut fieret tam parua et paene nulla diuersitas, quid de istorum patribus dicturus est? nam secundum Lucam Mathath filius fuit Leui, secundum Matthaeum autem Mathan ex Eleazar genitus inuenitur; atque ita inde sursum uersus diuersi sunt patres et aui et deinde maiores usque ad Zorobabel, qui fere est uicesimus sursum uersus a Ioseph apud Lucam, apud Matthaeum uero undecimus. qui propterea ideo ipse esse creditur, quia pater eius apud utrumque euangelistam S
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc utique non deleretur. quii non sineliberis exacuta emigrar& : & hoc iubetur ex
eius uxore fr̃s eius implere quod ille nom potuit: nam & sifraater non fuis set & ꝓ pinquus
ducebat uxorem eius qui sinefiliis mortuus ẽ& ad suscitandũ semen frĩ suo. sicut fecit
boo ducendoruth: ut semen excitar& ꝓpinquosuo cuius fuerat illa uxor: nec de illo
pepererat & ticmen quide illa natus est ex nomine quidem defuncti constitus est: quia
filius eius est distus: atq itec factũ est ut nom̃ defuncti non deleretur ex iseł. necta¬
menr eius nomine appellatus est : quaecum itic sint : abundantius duobus modis soluipo¬
test euangelica quaestio. ut unus eorũ quos diuersos commemortent mattheus &
lucas it afuerit ꝓpinquus alteri adducendaem eius uxorem ut alios &iam sur su ren

Expanded text:
ex hoc utique non deleretur, quia non sine liberis ex hac uita emigraret. et hoc iubetur ex ex hoc utique non deleretur, quia non sine liberis ex hac uita emigraret. et hoc iubetur ex eius uxore frater eius inplere, quod ille non potuit. nam etsi frater non fuisset, et propinquus ducebat uxorem eius. qui sine filiis mortuus esset, ad suscitandum semen fratri suo; sicut fecit Booz ducendo Ruth, ut semen excitaret propinquo suo, cuius fnerat illa uxor nec de illo pepererat. et tamen qui de illa natus est ex nomine quidem defuncti constitutus est, quia filius eius est dictus — atque ita factum est, ut nomen defuncti non deleretur ex Israhel — nec tamen eius nomine appellatus est., Quae cum ita sint, abundantius duobus modis solui potest euangelica quaestio, ut unus eorum, quos diuersos commemorant Matthaeus et Lucas, ita fuerit propinquus alteri ad ducendam eius uxorem, ut alios etiam sursum
Abbreviated transcription (Latin):
sunsti nomine & non delebitur nomen eius ex isrł. id est nomende functi: ex hoc ui¬
detur dictum. ut ille quinasatur hoc nomine appelletur quo appellabectur
defunctus. cui quodammodo ꝓpagatur: unde nobis uisum est maogis secundum
adoptionis morem soluere in euangelio quaestionem deduobus patribus ioseph.
us eorum ioseph nomen accepit. nisi foste hoc dictumest constituetur ex defunsti
nomine non ut eius nomen accipiat sed ut exeius nomine id est tamquã filius non eius cuius
semine est genitus sed illius defuncti cui semen suscitatum est heres constitucctur: quod
enim ad ditum est & non delebitur nomeneius exisrł: potest itec intellegi non quod no¬
meneius puer consequenter accipiat. sed quod ille non sine posteritecte mostuus ẽẽ uide
debitur. & ideo ꝑ man& eius nomen hoc est memoria: neque enim &itm supsumfilium
genuis set nomensuum ei suerat impositurus. ut nomen eius non deleretur ex isrł: sed

Expanded text:
uncti nomine et non delebitur nomen eius ex Israhel, id est nomen defuncti, ex hoc uidetur dictum, ut ille qui nascitur hoc nomine appelletur, quo appellabatur defunctus, cui quodam modo propagatur. unde nobis uisum est magis secundum adoptionis morem soluere in euangelio quaestionem de duobus patribus Ioseph, us eorum Ioseph nomen accepit. nisi forte hoc dictum est "constituetur ex defuncti nomine", non ut eius nomen accipiat, sed ut ex eius nomine, id est tamquam filius non eius, cuius semine est genitus, sed illius defuncti, cui semen suscitatum est, heres constituatur. qenim additum est, « Et non delebitur nomen ejus ex Israel, » potest ita intelligi, non quod nomen ejus puer consequenter accidebitur; et ideo permanet eius nomen, hoc est memoria. neque enim, etiam si ipse filium genuisset, nomen suum ei fuerat inpositurus, ut nomen eius non deleretur ex Israhel, sed
Abbreviated transcription (Latin):
& bra diium ablationis quia debrachio nihil imponebatur altari. ad eps autẽ depec¬
tusculo imponebatur . Xxxv. Quid est qđ dicit desacrificiis salutiriũ cum eadicat
quae a libi dixit sacrificia salutieris & cũ singulari numero idde nt sacrificiũ saluta¬
ris dicit cũ de eademre diceretur: anforte hocloco ubiait asacrificiis salutariũ sani¬
tatũ dicidebuit.: Nam in illo psalmo ubi dictũ est. ex audinos ds sanitatũ nostrarũ
hoc uerbũ hab& grecus quod & iam hoclaco. id est soteriot : qui genitiuus pluralis
ingreca lingua ambiguus est . utrũ asalute . an as alutiri nomen dedinatũ sit. qm̃

Expanded text:
et brachium ablationis; quia de brachio nihil imponebatur altari, adeps autem de pecet brachium ablationis; quia de brachio nihil imponebatur altari, adeps autem de pectusculo imponebatur. XXXV. Ib. X, 14.. Quid est quod dicit, De sacrificiis salutarium, cum ea dicat quae alibi dixit sacrificia salutaris; et cum singulari numero id dixit sacrificium salutaris, cum de eadem re diceretur? An forte hoc loco ubi ait, A sacrificiis salutarium, sanitatum dici debuit? Nam in illo psalmo ubi dictum est, Exaudi nos, Deus sanitatum nostrarum , hoc uerbum habet graecus quod etiam hoc loco, id est ocor/joicov. qui genetiuus pluralis in graeca lingua ambiguus est, utrum a salute an a salutari nomen declinatum sit, q
Abbreviated transcription (Latin):
id est ceduinũ non bibendũ ꝑtineat. an inferior : ubi sequitur distinguere
int̃mediũ scurũ & contaminatorũ & inter mediũ mundorũ & int̃mediũ
inmundorũ & instruere filios isrł omnia legitima quae locutus est dñs ad eos per
guere intermedium scõrũ & contaminatorũ. &nter mediũ mundorũ & ira¬
mundorũ : utrũ ab eo qđ sunt sca & munda uel in quinata & inonunda an abeo
qđ sunt sc̃i & mundi uel in quinati & in mundi. id estutrum inter illa sacra quȩ
rite uel non rite fierent distinguere uoluit sacerdotes aninter ipsos homi¬
nes ꝓbandos uel inꝙbandos an potius adutrumq referendum est siue homines
siue sacra xxxiiii. Pectusculum segrationis & brachium oblationis man¬
ducabitis in loco scõ : quamuis singula singulis data sint: nimirũ tamen utrũq: ab latio
ꝓquibus offertur utdetur sacerdoti: pectus culũ sane in positionis superius legimus

Expanded text:
id est ad uinum non bibendum pertineat, an inferiori ubi sequitur: distinguere id est ad uinum non bibendum pertineat, an inferiori ubi sequitur: distinguere inter medium sanctorum et contaminatorum et inter medium mundorum et inter medium inmundorum et instruere filios Israhel omnia legitima quae locutus est dominus ad eos per guere inter medium sanctorum et contaminatorum et inter medium mundorum et inmundorum, utrum ab eo. quod sunt sancta et munda uel inquinata et inmunda, an ab eo, quod sunt sancti et mundi uel inquinati et inmundi, id est, utrum inter illa ipsa sacra, quae rite uel non rite fierent, distinguere uoluit sacerdotes an inter ipsos homines probandos uel inprobandos an potius ad utrumque referendum est siue homines siue sacra. Pectusculum segregationis et brachium ablationis manducabitis in loco sancto. quamuis singula singulis data sint, nimirum tamen utrumque posset dpro quibus offertur, ut detur sacerdoti. Pectusculum sane impositionis superius legimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mel in anno intreebat. sed cum sanguine purificationis semel in anno ꝓp¬
ter incensum autẽ cotidie : an intelligendum est dm̃ praecepisse ut uinum
omnino non biberent : Curergo non ita praecepit potius ut breuiter dice¬
r& uinũ non bibetis. sed addidit. cũ intrabitis in tabernaculũ aut cum
accedetis ad altrare  anquia causa non bibendi tacenda non erat. maxi¬
me qui ads̃ prȩscius non erat futuros postea tã multos & ic̃ sũ mos sacerdotes
uno tẽpore id est non ꝑ successionẽ qui taberna culo & sacrificiis & incensa &
uniuosu illi ministerio uicibus deseruirent quando utiq: ibi non bibebant
quorũ locus ercit deseruiendi alii autẽ bibebant: Anquid aliud hocloco in¬
tellegendũ est. qm̃ cũ uinum & sicerã sacerdoctes bibere ꝓhiber& secutus ait. le¬
gitimũ a&̃ nũ in ꝓgenies ur̃as: Ambiguum ẽ utrũ superiori sensui conectatur

Expanded text:
mel in anno intrabat. sed cum sanguine purificationis semel in anno, propmel in anno intrabat. sed cum sanguine purificationis semel in anno, propter incensum autem cotidie. an intellegendum est deum praecepisse, ut uinum omnino non biberent? cur ergo non ita praecepit potius, ut breuiter diceret: uinum non bibetis, sed addidit: cum intrabitis in tabernaculum aut cum accedetis ad altare? an quia causa non bibendi tacenda non erat, maxime quia deus praescius erat futuros postea tam multos etiam summos sacerdotes uno tempore. id est non per successionem, qui tabernaculo et sacrificiis et incenso et uniuerso illi ministerio uicibus deseruirent, quando utique illi non bibebant, quorum locus erat deseruiendi, alii autem bibebant? an quid aliud hoc loco intellegendum est? quoniam, cum uinum et siceram sacerdotes bibere prohiberet, secutus ait: legitimum aeternum in progenies uestras. ambiguum est. utrum superiori sensui conectatur,
Abbreviated transcription (Latin):
incendum quo incensi sunt adño & cbhostio tebernacculi testimoni non ex ibitis
nemoriamini. oleum enim unctionis quod est ad nõ suꝑuos est. XXXIII.¬
Et locutus est dñs ad a arondicens : uinum & siceram non bibetis tu& filitui tecũ
cũ in trcebitis intabernaculũ testimonii. aut cum accedetis ad altare : & non mo¬
riemini : quando ergo eis bibere licebat. quando quidem intrebernaculũ eis cotidie
necesse erat introire & accedere ad altare ꝓpter continuam seruitutẽ ÷ quod¬
siquis quam dicit non omnidie sacrificia imponi solere. quid dicit de ingressu
intaebernaculũ qui cotidianus erat ꝓptercandelabrum & panes ꝓpositionis su¬
ꝑ mensa ponendos: si autẽ respondetur intrbernaculũ testimonii Hunc quod
ait illud ẽẽ intolle gendum ubierat arca testimonii &iam illue neces erat
Intrare summum sacerdotẽ ꝓpter incensum continuationis: non enim se¬

Expanded text:
incendium, quo incensi sunt a domino. et ab ostio tabernaculi testimonii non exibitis, incendium, quo incensi sunt a domino. et ab ostio tabernaculi testimonii non exibitis, ne moriamini; oleum enim unctionis quod est a domino super uos est. Et locutus est dominus ad Aaron dicens: uinum et siceram non bibetis, tu et filii tui tecum, cum intrabitis in tabernaculum testimonii aut cum accedetis ad altare, et non moriemini. quando ergo eis bibere licebat, quandoquidem in tabernaculum eis cotidie necesse erat introire et accedere ad altare propter continuam seruitutem? quodsi quisquam dicit non omni die sacrificia inponi solere, quid dicit de ingressu in tabernaculum, qui cotidianus erat propter candelabrum et panes propositionis super mensam ponendos? si autem respondetur "in tabernaculum testimonii", nunc quod ait, illud esse intellegendum, ubi erat arca testimonii, etiam illuc necesse erat intrare summum sacerdotem propter incensum continuationis. non enim se
Abbreviated transcription (Latin):
XXXII. Quid est quod a aron & reliquos filios eius mortẽ duorũ illorũ lugere
ꝓhibens dicit xaput ur̃m cidara non denudabitis. ubicerte ostendit cidcras
trgminc capitum fuisse. nisi quia illud faciebant lugentes quae consuetudini or¬
natus essent contrariae: sicut enim in nr̃ã consuetudine qui caput aꝑtũ magis ha¬
bemus operitur in luctu. sic quia illi operimento capitis ornabantur nudandũ erat
lugentibus : qd ideo ꝓhib& nelugerent eos in quorũ poena sci ficatus est dñs id est com¬
mendatus est timor eius nec ideo quia lugendi non erant ñ ꝑmittit alios lugere
illos sed quia illi lugere tuncnon debebant. cum dies sc̃ificationis eorũ agerent᷑.
non dum completis septem quibus eos praecepit detaberna culo non absxedere
quanquã possit uideri qui illo oleo fuerant scĩficati hocdistum eẽ qđ num quam
quẽ quã lugere deberent : Ita enĩ dicit : fr̃s autẽ ur̃i omnis domus isrł plorabunł

Expanded text:
. Quid est quod Aaron et reliquos filios eius mortem duorum illorum lugere prohibens dicit: caput uestrum cidara non denudabitis, ubi certe ostendit cidaras tegmina capitum fuisse? nisi quia illa faciebant lugentes, quae consuetudini ornatus essent contraria. sicut enim in nostra consuetudine, quia caput apertum magis habetur, operitur in luctu, sic, quia illi operimento capitis ornabantur, nudandum erat lugentibus. quod ideo prohibet, ne lugerent eos, in quorum poena sanctificatus est dominus. id est commendatus est timor eius. nec ideo, quia lugendi non erant — nam permittit alios lugere illos — sed quia illi lugere tunc non debebant cum dies sanctificationis eorum agerentur nondum completis septem, quibus eos praecepit de tabernaculo non abscedere. quamquam possit uideri, quia illo oleo fuerant sanctificati, hoc dictum esse quod numquam quemquam lugere deberent. ita enim dicit: fratres autem uestri omnis domus Israhel plorabunt
Abbreviated transcription (Latin):
bestate huncnumerũ complere uoluer̃ si ad huc̃ uiuente ia cob illi ex duobus filus ma¬
nasse & ephren propagatis. quos eidem numero domus ia cob aggregandos iudica¬
uerunt: sed quia inuenitur ia cobdetem & septem annos uixisse in aegrpto. Quomodo
potuerint filu ioseph illo uiuo &iãne potes habere non inuenitur. Ingressus est enim
aegrptũ ia cob secundo anno famis: natisunt autem filii ioseph inannis habundantiae :
quibus lib& annis ubertatis natiex istimentur. a primo anno ubestictis usque ad se¬
cundum annum famis. quo ingessus est ia cob in aȩgyptum. Nouem anni sunt: huc
additis decem & septem quibus ibi uixit iacob : uiginti sex anni reperiuntur: quomo¬
do erꝗominus quam uiginti & sex annorũ¬

Expanded text:
bertate hunc numerum complere uoluerunt. si adhuc uiuente Iacob illi ex duobus filiis Mabertate hunc numerum complere uoluerunt. si adhuc uiuente Iacob illi ex duobus filiis Manasse et Ephraem propagati sunt, quos eidem numero domus Iacob adgregandos iudicauerunt. sed quia inuenitur Iacob decem et septem annos uixisse in Aegypto, quomodo potuerunt filii Ioseph illo uiuo etiam nepotes habere, non inuenitur. ingressus est enim Aegyptum Iacob secundo anno famis; nati sunt autem filii Ioseph in annis abundantiae. quibuslibet annis ubertatis nati existimentur. a primo anno ubertatis usque ad secundum annum famis, quo ingressus est Iacob in Aegyptum, nouem anni sunt; huc additis decem et septem quibus ibi uixit Iacob, uiginti sex anni reperiuntur. quomodo ergo minus quam uiginti et sex annoru
Abbreviated transcription (Latin):
tis quorũ parentes ibiorti suNđ : deinde & illud iam non dub ũest in una filia filias no¬
minari plurali numero prosingulari posito Clii. Quod legiur sex aginta sex ani¬
mas intrase cumia cob inagẏptũ. exceptis uidelic& filiis iuseph &demde illis annumera¬
tis infertur. septu aginta quinq: animae erant cũ quib: iacub intrauit ina egyptũ sic acci¬
piendũ est: quierant indomoia cob: quando in trauit in aegyptũ : nãutiq: quos ibi inuenit.
noncũ eis in trauit : sed qm̃ diligentius discussa ueritate reperiuntur duonatiiã fuisse cũ
in trauit ephrẽ & manasses qđ non solũ hocloco hebraei codites habere dicuntur uerũ
&iã ipsỹ scđm septuaginta interp̃tatio in exodo detlicrat. nec septuaginta interp̃termihi
in hoc uidentur errasse qui propt̃ aliquã mysticã significationẽ quadã uelut ꝓphetica li¬

Expanded text:
ti sunt, quorum parentes ibi orti sunt! deinde et illud iam non dubium est in una filia filias noti sunt, quorum parentes ibi orti sunt! deinde et illud iam non dubium est in una filia filias nominari plurali numero pro singulari posito. Quod legitur sexaginta sex animas intrasse cum Iacob in Aegyptum exceptis uidelicet filiis Ioseph et deinde illis adnumeratis infertur: septuaginta quinque animae erant. cumquibusIacobintrauitinAegyptum, sic accipiendum est: qui erant in domo Iacob, quando intrauit in Aegyptum. nam utique quos ibi inuenit, non cum eis intrauit. sed quoniam diligentius discussa ueritate reperiuntur duo nati iam fuisse, cum intrauit, Ephraem et Manasses — quod non solum hoc loco hebraei codices habere dicuntur uerum etiam ipsa secundum Septuaginta interpretatio in Exodo declarat — nec Septuaginta interpretes mihi in hoc uidentur errasse. qui propter aliquam mysticam significationem quadam uelut prophetica li