comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ncorꝰ inquit regũ sepultura apud scm̃ dionisium
scio. s qͥa me nimiũ eẽ peccatorẽ sentio secꝰ tanti
tiris corpus sepeliri ñ audeo. Ad modũ uereor ne
atis meis exigentib tͣdar diabolo. & mͥ contingat
i scriptura refert olim cͣtigisse martello karolo.
benedictũ diligo. piũ patrẽ monachore supplicit᷑
psco. & in eccła eiꝰ suꝑ ligerim tumulari desidero.
ius: qͥ em̃idatiorẽ uita appetunt. & scđm discipli
regłȩ ipsiꝰ deo c̃ciliari satagunt. His aliisq plu-¬
uis rationabilit᷑ finitis. philippus rex anno regni

Expanded text:
um sepulturam apud Sanctum Dionysium esse scio; sed quia me nimium esse peccatorem sentio, secus tanti martyris corpus sepeliri non audeo. Admodum vereor ne, peccatis meis exigentibus, tradar diabolo, et mihi contingat sicuti Scriptura refert olim contigisse Martello Carolo. Sanctum Benedictum diligo, pium Patrem monachorum suppliciter exposco, et in ecclesia ejus super Ligerim tumulari desidero. propitius, qui emendatiorem vitam appetunt, et secundum disciplinam Regulae ipsius Deo conciliari satagunt. His aliisque pluribus rationabiliter finitis, Philippus rex, anno regni
Abbreviated transcription (Latin):
bctidie concrepant recensete. & inde uires
ute animosq corroborate. More gallor for
lena de uobis cant̾et᷑ in orbe. Hactenꝰ ꝑ :
ꝓrbẽ occidentaliũ ꝑsonuit ꝓbitatis laus
nũ reputat uobis. Libentiꝰ hanc patimur
urã. quã dȩmonicã cũ ydolatris obser
culturã. Benignossi. mores ur̃os ample-¬

Expanded text:
es vestri quotidie concrepant, recensete, et inde vires es vestri quotidie concrepant, recensete, et inde vires resumite, animosque corroborate. More Gallorum focantilena de vobis cantetur in orbe. Hactenus per totum orbem Occidentalium personuit probitatis laus improperium reputat vobis. Libentius hanc patimur clausuram, quam daemonicam cum idololatris observare culturam. Benignos enim mores vestros ample
Abbreviated transcription (Latin):
totã ꝓuinciã meã mertatũ habetote .p
genti thesaurꝰ meo quẽ forte nacti ems
alduinꝰ rex õs qͥ in arce tenebant᷑ conuas
&e mandata balad enucleauit consiliũq cõn
inuestigauit. Cũq diuersi diuersa sentis
in redubia diffinitã sententiã ꝑferrȩ dubt
fatumia regina hesitantes inquit uos uida
nuissimi uiri. qͥd respondeatis allegation
Om̃ia mandata dñi mei floccipendite cui
bilis : tenueritis. & me cõparesq meas uos
seruaueritis: ꝓcul dubio uos ipse timebit
assultũ uobis inferre aliqͣtenꝰ audebit. s
ti. secũ considat. & in sinagogis suis cũ famili
mortẽ in surget Auxiliũ s de cȩlis ce a fidell
amicis fiducialit̃ expectate & letiferas ui¬
uersationes uersipellis in imici prudend
ntẽ habetis: Abundant uobis arma cũ uic
þioso habetis panẽ & aquã & uinũ & carnẽ
rpugnabili munim̃to. Decennẽ troiȩ ob-¬

Expanded text:
totam provinciam meam mercatum habetote, et de ingenti thesauro meo, quem forte nacti estiBalduinus rex omnes, qui in arce tenebantur, convocavit, et mandata Balad enucleavit, consiliumque commune investigavit. Cumque diversi diversa sentirent et in re dubia diffinitam sententiam proferre dubitarent, Fatumia regina: Haesitantes, inquit, vos video, strenuissimi viri, quid respondeatis allegationiOmnia mandata domini mei floccipendite, quia bilis est, tenueritis, et me, comparesque meas vobiscum servaveritis, procul dubio vos ipse timebit, nec assultum vobis inferre aliquatenus audebit. Callide enim secum considerat, et in synagogis suis cum familiaad mortem insurget. Auxilium ergo de coelis et a fidelibus amicis fiducialiter exspectate, et lethiferas tergiversationes versipellis inimici prudenteimitatem habetis? Abundant vobis arma cum victu copioso. Habetis panem et aquam et vinum et carnem in inexpugnabili munimento. Decennem Trojae obs
Abbreviated transcription (Latin):
bel esinensis c̃t᷑ serlonẽ ep̃m es ferbuit de p̃faa
archidiaconẽ qͥa suũ pontificẽ p̃cipue ad iuuala
enosũ abuit ⁊ feralib minis ac infestationib
ꝑsequi cepit. Quẽ qͥa ille in ipso tño potentissimu
erat or uix ullus in normannia es guerrã ferm
poterat : nimis mecuens in ermis clericus in
anglia cfugit & anege cui sa dudũ notꝰ fueras
susceptꝰ honoirce satis exulauit. Nã int p̃cipuos
ei c̃cessit. Nense septẽbri serlo salariensis pontifex

Expanded text:
pum efferbuit, et praefatum pum efferbuit, et praefatum archidiaconum, quia suum pontificem praecipue adjuvabat, exosum habuit, et feralibus minis ac infestationibus persequi coepit. Quem, quia ille in ipso tempore potentissimus erat, et vix ullus in Normannia ejus guerram ferre poterat, nimis metuens, inermis clericus in Angliam confugit, et a rege, cui jamdudum notus fuerat, susceptus honorifice satis, exsulavit. Nam inter pei concessit. Mense Septembri, Serlo, Salariensis pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
opportunitat᷑e tp̃is ꝑspecta qua euaderet cal¬
liditate. celeres nuncios ao rege recenti tropheo
lecũ direxit. pacẽ ab eo humiliter que siuit &e ciuica
quã tenebat si pacificaret᷑ optulit. Porro sat is
qui pacẽ bello qͦd decrim̃ta gignere solet lex bpo¬
suit. p̾suli c̃cordiã poscenti tͣnsactos reatꝰ indiepꝰ
luxoiuũ festinant̃ recepit & antistiti reconcis
prudent᷑ ordinata in angliã ad regni negocia
recanda tͦnsfretauit. Cup̃dictꝰ autẽ archidid
normanni decani filius Ofuit. in eccła salari
aꝑ uenicia educatꝰ creu cũ p̃sulib eiusdẽ seo
roobto & girardo ac se lone cuersatꝰ foruo
osticis institutꝰ uiguit. A p̃fatis itaq magistn
dͥo ratione & eloqͥntia satis enituit. ad arthidia¬
conatꝰ oficiũ ꝓmotꝰ ad examen rectitudinis ur
ꝑferendũ inter pͥmos resedit : & ȩtcłastica ner¬
sia raronabilit᷑ diu disseruit: Iandẽ furia rola

Expanded text:
opportunitatem temporis perspecta qua evaderet calopportunitatem temporis perspecta qua evaderet calliditate, celeres nuntios ad regem recenti tropaeo laetum direxit, pacem ab eo humiliter quaesivit, et civitatem quam tenebat, si pacificaretur, obtulit. Porro sapiens rex, qui pacem bello, quod detrimenta gignere solet, praeposuit, praesuli, concordiam poscenti, transactos reatus indulsit, Lexovium festinanter recepit, et antistiti reconciliprudenter ordinata, in Angliam ad regni negotia tractanda transfretavit. Supradictus autem archidiaconus Normanni decani filius fuit; in ecclesia Salariensi a pueritia educatus crevit; cum praesulibus ejusdem sedis, Rodberto et Girardo aiasticis institutus, viguit. A praefatis itaque magistris, quia ratione et eloquentia satis enituit, ad archidiaconatus officium promotus, ad examen rectitudinis jure proferendum inter primos resedit, et ecclesiastica negotia rationabiliter diu disseruit. Tandem f
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ redut. iaq receptũ regimen fere xaxui
nnis tenuit. Pe hac siqͥdẽ ordinatione inou¬
itant᷑ locutꝰ siĩ qͥa interfui. & sacerdotale
pondus iubente dõno rogerio abbate meo in¬
signꝰ suscepi Tunc magna cleri multitu do
rotomagũ c̃uenerat. &e familia xp̃i fere septin¬
gentis ibi clericis illa die ꝑ diuersos gͣdꝰ ordinatis
osꝑe creuerat: Iunc ego iuuenili ardore feruens
otemma sacerdotii dñs me fecit habere:
ynauitq stolis leuiticus ordo ducentos
U quater undenos ad xp̃i sacra ministros: delo¬
nt̃ ꝓcellas tribulationũ qͦs normannia idoneo
rectore carens ꝑtulit. luxouiensis ep̃atꝰ post mor¬
te gis lebti maminoti antistitis in desolatione
diu ꝑmansit. magisq lupis quã pastorib patuit.
misereq p̃donib non defensorib lugubris sub¬
iacuit. Henrico autẽ rege apud cenerchebraicũ
triũ phante rannulfus flãbardꝰ regis inimicus
qͥ luxouiensi residebat ut pͥnceps in urbe. scom

Expanded text:
gimen fere XXXII annis tenuit. De hac siquidem ordinatione indubitanter locutus sum, quia interfui, et sacerdotale pondus, jubente domno Rogerio, abbate meo, indignus suscepi. Tunc magna cleri multitudo Rothomagum convenerat, et familia Christi, fere septingentis ibi clericis illa die per diversos gradus ordinatis, prospere creverat. Tunc ego juvenili ardore fervens, Stemma sacerdotii Dominus me fecit habere, Ornavitque stolis Leviticus ordo ducentos, Et quater undenos ad Christi sacra ministros. Inter procellas tribulationum quas Normannia, idoneo rectore carens, pertulit, Lexoviensis episcopatus post mortem Gisleberti Maminoti antistitis in desolatione diu permansit, magisque lupis quam pastoribus patuit, misereque praedonibus, non defensoribus, lugubris subjacuit. Henrico autem rege apud Tenerchebraicum triumphante, Rannulfus Flambardus, regis inimicus, qui Lexoviensi residebat ut princeps in urbe, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
qla inniniue &e baldac ce babilonia cp̃morati
nt & multa nob ignota q᷑ in eois parcib uidissent
nc ibi audiert̃ ꝗd balad monbec obsiðet. o
ninu regẽ occisis sodalib adhuc in arto carcere
ortũ retineret. Iscelinꝰ enĩ qͥ de carpetra
us fuerat. & legatos fideles augusto ioħi &e gre-
umeniis direxerat: post octo m̃ses cũ ingenti
citu ad subsidiũ obsessi regis ꝓꝑat. quẽ in tͣri
ecrx ut dictũ ÷ reliqͥrat. Interea balad ar
sedit & gar in nepotẽ suũ & bursechinũ iuue
nagistrũ militũ regi frequent᷑ dixexit. &
pre iurando mandauit. ut si sibi pacifice arcem
et. liptatẽ ab eundiꝰ qͦcũq uellet. cũ õib suis &
ta qͣ peteret ab eo reciꝑet. Rex autẽ longam
pnorp. Egresso itaq regi iussit balad qͣttuoꝵ
s exstrahi. & gualerannõ de pusacio sinistrũ
faccũ ẽ Qualerannꝰ post debilitationẽ m̃ebrore
tuus ẽ iterũq rex in carcerȩ reclusus

Expanded text:
 in Ninive et Baldac et Babylonia commorati fuissent, et multa nobis ignota, quae in Eois partibus vidissent. Tunc ibi audierunt quod Balad Monbec obsideret, et Balduinum regem, occisis sodalibus, adhuc in arcto carcere constrictum retineret. Joscelinus enim, qui de Carpetra egressus fuerat, et legatos fideles Augusto Joanni et Graecis et Armeniis direxerat, post octo menses cum ingenti exercitu ad subsidium obsessi regis properat, quem in turri Carpetrae, ut dictum est, reliquerat. Interea Balad arcem obsedit, et Gazin nepotem suum, et Bursechinum juvenem, magistrum militum, regi frequenter direxit, et cum jurejurando mandavit ut, si sibi pacifice arcem redderet, libertatem abeundi quocunque vellet, cum omnibus suis et cuncta quae peteret, ab eo reciperet. Rex autem, longa paganorum. Egresso itaque regi jussit Balad quatuor dentes extrahi, et Gualeranno de Pusacio sinistrum factum est. Gualerannus post debilitationem membrorum mortuus est, iterumque rex in carcere reclusus,
Abbreviated transcription (Latin):
enarũ huiꝰcẽ modi hortam̃ta mulierum
e placuert. qͥb animati turri multis
tenentes restitert̃. Tandẽ balduinꝰ rex
nti balad & multa pollicenti fatiscens
t balad coniuges suas decent᷑ a dornatas
buert᷑. sociosq adire in turrĩ uoluert
atiranno ñ sine magno merore multor
nti st̃. Sic guiumar brito & geruasius
nsis. rodbtꝰ de cadomo & muschedus cenoman.¬
is. atq riuallo de dinam amendace balad
⁊ st̃: & hali medors regi dono dati sunt:¬

Expanded text:
enigenarum hujuscemodi hortamenta mulierum valde placuerunt, quibus animati turrim multis diebus tenentes restiterunt. Tandem Balduinus rex poscenti Balad et multa pollicenti fatiscens ut Balad conjuges suas decenter adornatas exhibuerunt, sociosque adire in turrim voluerunt, mox a tyranno, non sine magno moerore multorum, retenti sunt. Sic Guiumar Brito et Gervasius Dolensis, Rodbertus de Cadomo et Muschedus Cenomanensis atque Rivallo de Dinam a mendace Balad capti sunt, et Hali, Medorum regi, dono dati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ilior erit ꝓbitas. ꝓhpudor nobiles matronas
affligis. & indecenter oppͥmis : qͦd nec regiȩ
ficentiȩ nec xp̃ianȩ religioni congruit.
neas mnermes. nec te unquã in aliqͦ ledentes
regio sanguine ortas. cur qͣsi fures seu ꝓdi.
inclis coartas: Maximũ dedecus ÷ genti tuȩ¬
nectuti. femineȩt parce fragilitati. Con
eas mͥ redde queso.& securitatẽ sub iure iurando
tibi tuisq clabo ut nullas usq ad unũ annũ ñ
inferã uobis. donec goscelinꝰ redeat legathi¬

Expanded text:
despicabilior erit probitas. Proh pudor! nobiles matronasaffligis, et indecenter opprimis; quod nec regiae magnificentiae, nec Christianae religioni congruit. Uxores meas inermes, nec te unquam in aliquo laedenteregio sanguine ortas cur quasi fures seu proditores vinculis coarctas? Maximum dedecus est genti tusenectuti, femineaeque parce fragilitati. Conjuges meas mihi redde, quaeso, et securitatem sub jurejurando tibi, tuisque dabo, ut nullas usque ad unum annum molestias inferam vobis, donec Goscelinus redeat legat
Abbreviated transcription (Latin):
rucabant disꝑsit: muliere uͦ uetustate rugi
tẽ plurib criminũ neuis in fam̃ẽ repudiauit
itaq culpis ꝓmerentib: confusa sicanios rep
& int̾ eos cunctis deinde contẽptibilis consenui
hononib locupletatꝰ ẽ. Post obitũ guil
duciCut supͣdictũ ẽ: ducatũ apuliȩ nolent
colonis adeptꝰ ẽ. De inde om̃s qͥ ei resistere ni
impugnauit & magnis uirib crudelit᷑ oppre
nec ulli peꝑcit .s: cognatos & extͥneos paritei
strauit & spoliatos opib cũ dedecore c̃culcan
ancredꝰ de conuersana matelle a rogeri¬
culo fortit̃ obsessus ẽ: & inde fugiens in opi
qͦd mons petrosus dictũ ẽ: a ꝓtuo ꝑsecutor

Expanded text:
dimicabant, dispersit: mulierem vero vetustate rugosam, et pluribus criminum naevis infamem repudiavit. Anus itaque culpis promerentibus confusa, Sicanios repetiit, et inter eos cunctis deinde contemptibilis consenuit. et honoribus locupletatus est. Post obitum Guillelmi ducis, ut supra dictum est, ducatum Apuliae n ei resistere nisi sunt, impugnavit, et magnis viribus crudeliter oppressit, nec ulli pepercit, sed cognatos et extraneos pariter prostravit, et spoliatos opibus cum dedecore conculcavit. Tancredus de Conversana Matellae a Rogerio Siculo fortiter obsessus est, et inde fugiens in oppidum, quod Mons-Petrosus dictum est, a protervo persecutor
Abbreviated transcription (Latin):
i qͦ guaspreia dr̃ messorȩs dũ uident nubes tetra
cari obscuritate: cuidã ꝗͣ forte in cãpo spicas
a nr̃a seu tunicas c̃tͣ imbres nobis defer. Quae
t̃ iussa suscepit. & stat̾i ire cepit.s in pͥmo ut
or pasu fulm̃ cecidit. & ipsã feriens in mom̃ito exanimai
a ͦq similia eadẽ hora contigere. ꝗͦ post̃ modũ̃
ici ueraciũ relatione .s nequeo singillatĩ oĩa
ris assignare. In pͥma septẽbris septimana dñs¬
ates cũ gazis iniuste diu congregatis cõbussit.
nannis enĩ & carnotũ antiquȩ & opulentȩ urbes
uĩptȩ st̃. alencion qͦq & nogentũ in ꝑtica uernoliũq
ia oppida uillȩq plures flãma irȩ dei discurrente
bẽ ꝑiert̃. Tunc cenomannis ep̃alis basilica q̧ͣ pulcherrima
concremata ẽ : & feretrũ sci cũ corpore pontificis &
ris uliani difficult̃ in monasteriũ sc̃i m̃r uincentii

Expanded text:
 Guaspreia dicitur, messores, dum viderent nubes tetra offuscari obscuritate, cuidam, quae forte in campo spicas et pallia nostra seu tunicas contra imbres nobis defer. Quae libenter jussa suscepit, et statim ire coepit. Sed in primo, ut opinor, passu fulmen cecidit, et ipsam feriens in momento exanimavit. Multa quoque similia eadem hora contigere, quae postmodum edidici, veracium relatione, sed nequeo singillatim omnia litteris assignare. In prima Septembris septimana Domigazis injuste diu congregatis combussit. Cenomanis enim et Carnotum, antiquae et opulentae urbes, consumptae sunt. Alencion quoque et Nogentum in Pertico, Vernoliumque et alia oppida, villaeque plures, flamma irae Dei discurrente per orbem, perierunt. Tunc Cenomanis episcopalis basilica, quae pulcherrima erat, concremata est, et feretrum sancti cum corpore pontificis et confessoris Juliani difficulter in monasterium sancti martyris Vincentii
Abbreviated transcription (Latin):
discutere nescio. latentes rerũ causas ꝓpalare neq
s rogatꝰ a socus annalẽ historiã simplicit actico
scrutabilia qͥs ꝑscrutari potest: Perũ euentus
uidi uel posteris benignit᷑ denoto &e omni poten
dm̃ in cunctis oꝑib suis qͤ uere iusta fc̃ głifico .

Expanded text:
 cuncta fiunt, discutere nescio, latentes rerum causas propalare nequeo;  cuncta fiunt, discutere nescio, latentes rerum causas propalare nequeo; sed rogatus a sociis annualem historiam simpliciter recito. Inscrutabilia quis perscrutari potest? Rerum eventus, ut vidi, vel posteris benigniter denoto, et omnipotentem Deum in cunctis operibus suis, quae vero justa sunt, glorifico.
Abbreviated transcription (Latin):
ndatio aquarũ repente facta ẽ. Flumina inde
nis creuert̃. alueoꝵq suor limites t᷑ns gressi
& ingentia dãna seu cõmoda mortalib intulert᷑.
shabitaculis fugauert᷑. E normes feni aceruos
ratis sustulert᷑. & tonnas falerni plenas ali
uasa repostoria cũ multis specieh & p̃ciosis
ih de suis locis tͣnstulert. Plures gͥ ꝑ suo dãpno
Iense iunio uehemens estꝰ ꝑ xu. dies mundum
torruit. & t̾rigenas ad om̃ipotentis dñi cle¬
m̃tiã ꝑ ieiuniũ & orationes supplicit̾ c̃fugere
uelut pentapolei flamis cõbusti ꝑirent com¬
lit. Fontes siqͥdẽ & stagna titaneus ardor qui
nc ꝑ geminos discurrebat exsiccauit. & impor.¬
na sitis greges animantũ gͣuit̃ ex acerhauit
cqͦdã sabbato multi estuantes aquę refrigeriũ
tiert̃. & multi diuersis in locis una pene hora
u undis iuffocati st̃. In nr̃o qͥppera ioinio unde rumores

Expanded text:
inundatio aquarum repente facta est. Flumina inde inundatio aquarum repente facta est. Flumina inde nimis creverunt, alveorumque suorum limites transgressa sunt, et ingentia damna seu incommoda mortalibus intuleruntsuis habitaculis fugaverunt. Enormes foeni acervos e pratis sustulerunt, et tonnas Falerni plenas aliaque vasa repostoria, cum multis speciebus et pretiosis opibus, de suis locis transtulerunt. Plures igitur pMense Junio vehemens aestus per XV dies mundum torruit, et terrigenas ad omnipotentis Domini clementiam per jejunium et orationes suppliciter confugere, ne velut Pentapolei flammis combusti perirent, compulit. Fontes siquidem et stagna Titaneus ardor, qui tunc per Geminos discurrebat, exsiccavit; et importuna sitis greges animantum graviter exacerbavit. Tunc quodam Sabbato multi aestuantes aquae refrigerium petierunt, et multi diversis in locis una pene hora in undis suffocati sunt. In nostro quippe vicinio, unde rumores
Abbreviated transcription (Latin):
reb ac munitionib uehement᷑ humiliaus
Dicardũ &̃ pͥncipẽ capuȩ consobrinũ suũ exhereas
&̾ iniusta ui exulare coegit. Sic uehem̃ti uioler
primos & longinquos pessundeut & multũ cri
effundens multasq laciimas crudelit̾ elicie
admodũ creuit ac primꝰ de tancredina ꝓges
nia gessit. Siliã petri leonis sororẽ anacleti pontifi.
xorẽ duxit : & ab eodẽ coronatꝰ regiũ stẽma nc̃ gerit.
mo ab incarnatione dñi mcxxxiiii. indictione .xii.
Multa gͣuia in mundo c̃tigert̃. qͥb qͥdã exigentib:
culpis plexi st̃: alii uͦ t̾ribilia &e insolita uiden
terrore pallentes c̃tremuert᷑. Nã in natal e¬
enti die uix egredi de tectis hoĩes aut uimenta
ent. uel aliqͦ modo ꝓcurare quȩ sibi cõpecerent
ti fideles eccłiã ipsa celebritate ñ introiert᷑. nec
sacerdotes in plerisey locis opposita sibi niguis
gerie limina basilice nequaquã calcauerunt.
Ui. dies zephiro flante nix eliqͣta ẽ: & imm̃sa

Expanded text:
ionibus vehementer humiliavit. Richardum etiam principem Capuae consobrinum suum exhaeredavit, et injusta vi exsulare coegit. Sic vehementi violentia proximos et longinquos pessumdedit, et multum cruoris effundens, multasque lacrymas crudeliter eliciens admodum crevit, ac primus de Tancredina progeinsignia gessit. Filiam Petri Leonis, sororem Anacleti pontificis, uxorem duxit, et ab eodem coronatus, regium stemma nunc gerit.o ab Incarnatione Domini 1134, indictione XII, multa gravia in mundo contigerunt, quibus quidam, exigentibus culpis, plexi sunt; alii vero terribilia et insolita videntes, terrore pallentes contremuerunt. Nam in natali Isequenti die vix egredi de tectis homines aut jumenta possent, vel aliquo modo procurare quae sibi competerent. Multi fideles ecclesiam ipsa celebritate non introierunt, nec ipsi sacerdotes in plerisque locis, opposita sibi nivis congerie, limina basilicae nequaquam calcaverunt. Post VI dies, zephyro flante, nix eliquata est, et immensa
Abbreviated transcription (Latin):
ert. & ꝓlixas inde narrationes ꝓ admiratione seu
tatione contribulib referre potert̃. Ego autem
ñ inter fui. nec dubia referendo librũ ꝓtelare decreui
dẽ m̃se iustus iudex ꝑ c̃tͣriũ elem̃tũ in alio climate
ilia exercuit. & scelestos piratas a neqͥtiis qͥb ẽra
noe polluta fuerat cõpescuit. In flandria mare
ti redundauit. & ꝑ uii. miliaria repente diffusũ ba-¬
miserore punitionẽ in puncto pegit  contes

Expanded text:
senserunt, et prolixas inde narrationes pro admiratione seu lamentatione contribulibus referre poterunt. Ego autem illis non interfui, nec dubia referendo librum protelare decrevi. In eodem mense justus judex per contrarium elementum in alio climate terribilia exercuit, et scelestos pyratas a nequitiis, quibus terra sub Noe polluta fuerat, compescuit. In Flandria mare noctu redundavit, et per septem milliaria repente diffusum, basmiserorum punitionem in puncto peregit, et confestim
Abbreviated transcription (Latin):
& latebris ubicũq inuenti st̃: absqoi huma¬
tis respectu qͦͣsi canes int̾fecti st̃. Hoc anuns
eoꝵ intuentes ualde in dignati st̃ aioseqo renies
rma sustulert᷑ & multa ꝓ ultione sui dãna facien¬
tes in regẽ henricũ feralit̾ surrexert̃. Castrum
ut lupi saltꝰ appetiert᷑. publicãq cedib & rapinis atq

Expanded text:
 latebris ubicunque inventi sunt, absque omni humanitatis respectu quasi canes interfecti sunt. Hoc animosiores eorum intuentes, valde indignati sunt, animosque resumentes arma sustulerunt; et multa pro ultione sui damna facientes, in regem Henricum feraliter surrexerunt. Castrum ut lupi saltus appetierunt, publicamque caedibus et rapinis atq
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥd etimauerit salubriter decerpat put uol
Mense augusto in uigilia sc̃i laurentuman
post nonã turbo uehemens exortꝰ ẽ : ques
bilis tonitruscũ nimia pluuiȩ inundatione ci
uespũ secutꝰ ẽ. Iunc fulmina cũ ingenti inugit
cecidunt& plures feminas in diuersis locis int̾e
s. femineus tantũ sȩxus in hõib ce brutis animalibop
lit pondus imminentis flagelli. Inuilla q̃ planc̃
Cũqn adolescens imbres nimiũ ꝑst repentes fom¬
daret . attymatris adtuguriũ qͦd primũ era
sũmope festinaret : fulmen suꝑ clunes equȩ qu
plaustrũ t hebat ꝓtinꝰ cecidit & ipsã equama
ueliculo erat simul exanimauit Iuuenis auti
insella sedebat & iumentũ freno regebat
nimo qdẽ p̃timore conruit s miserante deo
peseuasit. inundatio pluinȩ maxima erup
uerũptn bigã & garbas incendiũ consũpla
qrũ fauillas & extinctȩ cadauer in feretro in crast

Expanded text:
si quid aestimaverit, salubriter decerpat prout voluerit. Mense Augusto, in vigilia S. Laurentii martyris, post nonam turbo vehemens exortus est, quem terribilis tonitrus cum nimia pluviae inundatione circa vesperam secutus est. Tunc fulmina cum ingenti mugitu ceciderunt, et plures feminas in diversis locis interesed femineus tantum sexus in hominibus et brutis animalibus pertulit pondus imminentis flagelli. In villa, quae PlaCumque adolescens imbres nimium perstrepentes formidaret, atque matris ad tugurium, quod proximum erat, summopere festinaret, fulmen super clunes equae, quae plaustrum trahebat, protinus cecidit, et ipsam equam et vehiculo erat, simul exanimavit. Juvenis autem, qui in sella sedebat, et jumentum freno regebat, nimio quidem prae timore corruit, sed, miserante Deo, sospes evasit. Inundatio pluviae maxima erupit, verumtamen bigam et garbas incendium consumpsit: quarum favillas, et exstinctae cadaver in feretro in crastinum
Abbreviated transcription (Latin):
cognom̃to bassetus cuiꝰ in anglia uiuente henrico
rege potentia ut pote capitalis iusticiarii magna
fuerat. in paruo feudo qͦd parentũ successiuo iure
in normannia optinuerat: anglica tumens opu¬
lentia suꝑ pares cõꝑatriotas sẽse magnitudine
oꝑũ extollere affectauerat. Firmissimã gͦ ex
quadris lapidib turrĩ apud mosterolũ con¬
struxit s defuncto rege guilłmꝰ de monte¬
pincionis in illã mox introuut. armis eam &
hõib muniuit. furentesq guiribeccos ut diccũ
ẽ. uirilit̃ rȩppulit. Inde illi castrũ qͦd mona¬
steriũ hubti dicit᷑ expetiert᷑ uiccoq paganello
mrncpe qͥ multa i illo neqͥt̃ anno ꝑpołuerat muni¬
ꝑ ingentis pecuniȩ redẽptione guit coherouart¬

Expanded text:
cognomento Bassetus, cujus in Anglia, vivente Henrico cognomento Bassetus, cujus in Anglia, vivente Henrico rege, potentia, utpote capitalis justitiarii, magna fuerat, in parvo feudo quod parentum successivo jure in Normannia obtinuerat, Anglica tumens opulentia, super pares compatriotas sese magnitudine operum extollere affectaverat. Firmissimam ergo ex quadris lapidibus turrim apud Mosterolum construxit. Sed, defuncto rege, Guillelmus de Montepincionis in illam mox introivit, armis eam et hominibus munivit, furentesque Guiribeccos, ut dictum est, viriliter repulit. Inde illi castrum quod Monasterium Huberti dicitur, expetierunt; victoque Paganello municipe, qui multa in illo nequiter anno perpetraverat, muniper ingentem pecuniae redemptionem graviter coercuer
Abbreviated transcription (Latin):
suis andegauensib associati st̃: & in normannos ꝑõẽ
nefas seu ꝓ fauore pͥncipis siue ꝓcupiditate predȩ
irruerunt unde oñis ab eisdem qͥb impudenter
nocuert᷑. hostili odio hili becci despectiue cognoĩati sc̃
n pͥmis comes quadrugias oppidũ obsedit. & arcem
quã gualteriꝰ miles tenebat in triduo expugnauit
s. eandẽ paulopost idẽ oppidanꝰ aduersarus ab euntib
recuꝑauit. Scoceiũ incolȩ concremauert᷑. & relin¬
qͦntes aufugert̃. & hostib pedetenti ꝓꝑantib fumũ
& fauillas dimisert̃. Municipes de amebec fȩdus
in annũ pepigert̃. Rodbtꝰ n. de nouo burgo p̾fati
castri dñs ios fredo comiti notꝰ fuerat. & ꝑ amalri¬
cũ comitẽ iã dudũ amucicia & familiaritãte in heserat.¬
Indegauenses arcẽ de mosterolo adiert. & bis
Lin illã assultũ fecert̃. s fortit̾ is qͥ intꝰ erant
repugnantib nichil nisi uulnera lucrati sunt.
plurimisq suoꝵ int̾fectis recessert᷑. Ricardus enĩ.

Expanded text:
degavensibus associati sunt, et in Normannos per omne nefas, seu pro favore principis, sive pro cupiditate praedae irruerunt. Unde omnes ab eisdem quibus impudenter nocuerunt, hostili odio Hili-Becci despective cognominati sunt. In primis comes Quadrugias oppidum obsedit, et arcem quam Gualterius miles tenebat, in triduo expugnavit; sed eamdem paulo post idem oppidanus, adversariis abeuntibus, recuperavit. Scoceium incolae concremaverunt, et relinquentes aufugerunt, et hostibus pedetentim properantibus, fumum et favillas dimiserunt. Municipes de Asnebec foedus in annum pepigerunt. Rodbertus enim de Novoburgo praefati castri dominus Joffredo comiti notus fuerat, et per Amalricum comitem jamdudum amicitia et familiaritate inhaeseratAndegavenses arcem de Mosterolo adierunt, et bis in illam assultum fecerunt; sed fortiter his qui intus erant repugnantibus, nihil nisi vulnera lucrati sunt, plurimisque suorum interfectis, recesserunt. Richardus enim
Abbreviated transcription (Latin):
marcu ftephanꝰ rex in norni anniã uenit. ogas
cũ magno comitatu applicuit. cuiꝰ aduentu audito pau¬
pũ plebs ꝑ integrũ annũ opp̃ssa &e desolata exultauit.
sodẽ tp̃e guilłmꝰ pictauensiũ dux memor maloxto
nuꝑ in normannia oꝑatꝰ ẽ: pęnitentia motus ad
¶sem iacoliũ ꝑegre ꝓfectꝰ ẽ. Deinde feria ui. parascede
U.idus apͥlis sacra cõmunione munitꝰ ẽ : & ante arani¬

Expanded text:
Martis, Stephanus rex in Normanniam venit, Ogas Martis, Stephanus rex in Normanniam venit, Ogas cum magno comitatu applicuit. Cujus, adventu audito, pauperum plebs per integrum annum oppressa et desolata exsultavit. Eodem tempore, Guillelmus Pictavensium dux, memor malorum quae nuper in Normannia operatus est, poenitentia motus, ad S. Jacobum peregre profectus est. Deinde feria VI Parasceve, V Idus Aprilis, sacra communione munitus e
Abbreviated transcription (Latin):
discolas cõpescere terrendo sategit. Ipse nimi¬
rũ uinctꝰ in carcere coartat᷑ suȩq uoluntatis
impos flet atqlam̃tatꝰ: & ab eccła etiã ꝓ sacrors
uolatione quã inse sui cõpos exinsolentia
fecerat maledicit᷑. & tota t̾ra eiꝰ t̾ribili ana¬
themate plectit᷑. Sic contumaces oe numini rebe¬
les duplici afflictione ꝓterunt᷑ .s dura ceteror ho
intuentiũ corda ꝓhdolor ñ corrigunt᷑ nec ad
emendationẽ a ꝑuersa intentione reflectunt᷑.
nno ab incarnatione dñ mc xacx uii.
indictione &u: ingens in toto orbe siccitas fuit
qͣntã nemo nr̃is tp̃ib uidit in plenisq locis
fontes aruiert̃ lacꝰ & cisterne exsiccatȩ st̃.
& qͥda fluun fluere defiert̃. Hoĩes ce ium̃ta sitis
anxietate laborauert᷑. & in qͥb.dã regionib aqu
usq ad septẽ leuguis qͦsiert̃ & ñ nulli eors qͥ ihi
suisq limphã huineris deferebant nimu cau¬

Expanded text:
discolas compescere terrendo sategit. Ipse nimidiscolas compescere terrendo sategit. Ipse nimirum vinctus in carcere coarctatur, suae voluntatis impos flet atque lamentatur, et ab Ecclesia etiam pro sacrorum violatione, quam ipse sui compos ex insolentia fecerat, maledicitur, et tota terra ejus terribili anathemate plectitur. Sic contumaces et nimium rebelles duplici affectione proteruntur, sed dura caeterorum haec intuentium corda, proh dolor! non corriguntur, nec ad emendationem a perversa intentione reflectuntur. Anno ab Incarnatione Domini 1137, indictione XV, ingens in toto orbe siccitas fuit, quantam nemo nostris temporibus vidit. In plerisque locis fontes aruerunt, lacus et cisternae exsiccatae sunt, et quidam fluvii fluere desierunt. Homines et jumenta sitis anxietate laboraverunt, et in quibusdam regionibus aquam usque ad septem leucas quaesierunt; et nonnulli eorum qui sibi suisq
Abbreviated transcription (Latin):
gremio matris admodũ c̃cristatas ut pote om̃ib¬
nocessariis insolent̃ pͥuatas. & tã a suis quã ab externis
absq metu tutoris spoliatas. nec adhuc idonei recto.¬
ris p̾sentia siue suffragiis exhilarata. Plurihus
itaq modis erũnarũ normanniȩ gͥ suior adhu
ꝑcussio imminet. In ep̃atu sagiensi pontificale¬
anathema totã terrã guilłmi talauacii ꝑculit.¬
& dulcis cantilena diuini cultꝰ ꝗͤ fideliũ corda miti¬
gat ac letificat conticuit. Introitꝰ eccłarũ ad dei
seruitiũ laicis ꝓhibiti st̃: & ualue obseratȩ sunt
Era signoꝵe conticuert᷑ corpora mortuors in hu¬
mata cõputruert᷑. & metũ & horrorẽ intuentib
incussert̃. Gaudiũ nuptiarũ illud affectantibus
denegatũ ẽ: & eccłiasticarũ leticia solennitatũ
humiliata ẽ. In ebroicensi qͦq diocesi parilis disq¬
plina infremuit. & ꝑ totã terrã rogeris toenitis

Expanded text:
gremio matris admodum contristatas, utpote omnibgremio matris admodum contristatas, utpote omnibnecessariis insolenter privatas, et tam a suis quam ab externis absque metu tutoris spoliatas, nec adhuc idonei rectoris praesentia sine suffragiis exhilaratas. Pluribus itaque modis aerumnarum Normanniae gravior adhuc percussio imminet. In episcopatu Sagiensi anathema totam terram Guillelmi Talavacii perculit, et dulcis cantilena divini cultus, quae fidelium corda mitigat ac laetificat, conticuit. Introitus ecclesiarum ad Dei servitium laicis prohibiti sunt, et valvae obseratae sunt. Aera signorum conticuerunt, corpora mortuorum inhumata computruerunt, et metum et horrorem intuentibus incusserunt. Gaudium nuptiarum illud affectantibus denegatum est, et ecclesiasticarum laetitia solemnitatum humiliata est. In Ebroicensi quoque dioecesi parilis disciplina infremuit et per totam terram Rogerii Toenitii
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ exiuit. cui paganꝰ archidiaconꝰ de sc̃o ka¬
rilefo successit. Porro ꝓgislebto cognomito uniuer¬
sali lundoniensi ep̃o qui nuꝑ defunctꝰ ẽ. anselmꝰ
anselmi archiep̃i nepos abbas scĩ edmundi regis
subrogatꝰ ẽ. Guilłmꝰ uͦ cantuariensis archiep̃s
defunctꝰ ẽ: atq henricꝰ fr̃ stephani regis ad re¬
decreta canonũ de ꝓpͥa sede ad aliã eccłam n
auctoritate romani pontificis ꝓmoueri neqͥt:
p̃fatꝰ p̃sul guentoniensis in aduentu dñi mare
transfretauit & legatis picenũ ad innocentium
papã missis in neustria ipse hiemauit. Nefaria
ꝑfidoꝵ scelera in anno bissextili facta erũnis lacri¬
misq plena a plangentib edidicit tristes querelas
de miseris euentib normanniȩ lugubris audiuit..
ł certa suis aspectib indicia intueri potuit edes
udelicet c̃crematas. eccłas discooꝑtas & desolatas. uil¬
las depopulatas. ꝓpͥisq colonis uiduatas & plebes in

Expanded text:
hominem exivit, cui Paganus archidiaconus de Sancto Kahominem exivit, cui Paganus archidiaconus de Sancto Karilefo successit. Porro, pro Gisleberto cognomento universali Lundoniensi episcopo, quo nuper defunctus est, Anselmus Anselmi archiepiscopi nepos, abbas Sancti Edmundi regis subrogatus est. Guillelmus vero Cantuariensis archiepiscopus defunctus est, atque Henricus frater Stephani regis ad redecreta canonum de propria sede ad aliam ecclesiam nisi auctoritate Romani pontificis promoveri nequit, praefatus praesul Guentoniensis in Adventu Domini mare transfretavit, et legatis Picenum ad Innocentium papam missis, in Neustria ipse hiemavit. Nefaria perfidorum scelera in anno bissextili facta, aerumnis lacrymisque plena a plangentibus edidicit, tristes querelas de miseris eventibus Normanniae lugubris audivit, et certa suis aspectibus indicia intueri potuit: aedes videlicet concrematas, ecclesias discoopertas et desolatas, villas depopulatas, propriisque colonis viduatas, et plebes in
Abbreviated transcription (Latin):
uicioꝵ gͣdientes corrũpunt᷑. subitoq sordentes in
ima labunt᷑. Ꝙ dũ sullimes fastus laboriose uix
qͥ uitalib auris ꝑfruunt᷑ ab eloqͤntib de illis palsim
pargunt᷑ Omni potens itaq creator trigenas in¬
struit &e plurib modis salubrit᷑ erudit. ne in hoc
fragilis scł̃i pelago anchorã sue spei figant. neꝙ
tnsitoriis delectationib siue lucris lecalit in here¬
ant. Non habemꝰ hic manentẽ ciuitatẽ ut dicit
apłs. s futurã inqͥrimꝰ. Ecce in hoc anno bissex¬
tili post mortẽ henrici regis multȩ mutationes
in orbe facte st̃ : & ꝑsonȩ plures clericalis atr lai¬
calis orbinis cũ mediocrib & infimis lapsȩ sunt.
Nunc girardus engolismensis ep̃s uir eruditisumꝰ
migͣuit. qͥ magnit nõis & potestatis in romano se¬
natu tp̃e paschalis papȩ &e gelasii. calixti & hono¬
ru fuit. Guido autẽ de stãpis cȩnomannor p̃sul

Expanded text:
vitiorum gradientes corrumpuntur, subitoque sedentes in vitiorum gradientes corrumpuntur, subitoque sedentes in ima labuntur. Et dum sublimes fastus laboriose vix qui vitalibus auris perfruuntur, ab eloquentibus de illis passim sparguntur. Omnipotens itaque Creator terrigenas instruit, et pluribus modis salubriter erudit, ne in hoc fragilis saeculi pelago anchoram suae spei figant, neque transitoriis delectationibus sive lucris lethaliter inhaereant. Non habemus hic manentem civitatem, ut dicit Apostolus, sed futuram inquirimus . Ecce in hoc anno bissextili, post mortem Henrici regis multae mutationes in orbe factae sunt, et personae plures clericalis et laicalis ordinis cum mediocribus et infimis lapsae sunt. Tunc Girardus, Engolismensis episcopus, vir eruditissimus, migravit, qui magni nominis et potestatis in Romano senatu, tempore Paschalis papae et Gelasii, Calixti et Honorii fuit. Guido autem de Stampis, Cenomanorum praesul,
Abbreviated transcription (Latin):
parati c̃stitert Pogeriꝰ autẽ qͥ multu audarepro
erat. cũ paucis militib qͦs secũ habebat. guilłmũ en
de paceio & rogeriũ balbũ cũ sus copis & preoa c&̃
captuus achinneiũ p̃miserat frustra fortiter es
hostes pugnauit .s. multitudine pressus & uictur
succubuit & cũ ferrico comite ac rodbto SBELV
niode uo magnũ inimicis gaudiui & uicinis putis¬
sib securitatẽ pepit. Interea dũ fernicusde Raps
in carcere gemere Iuxor eiꝰ ꝓcuiꝰ stẽmate cons
ipse appellabat᷑: ludouicũ regẽ parisius adut und
dũ ipsa pregnans remearet eqͥtando lesa ec a
paulo post disfficultate partꝰ mortua e ici situdies¬
p̃seritis uitȩ quã mutabiles sunt. Scłaria gaudia cite
tnseunt eosq a qͥb sũmoꝑe affectant᷑ in puncta
desert᷑. Mundanus honor instar bullȩ subto cre¬
pat ac deficit. sibiq inhiantib insultat atq decipit.
Imatores mundi sic̃ corruptibilia seqͣnt᷑ sic ꝑ abruta

Expanded text:
parati constiterunt. Rogparati constiterunt. Rogmilitibus quos secum habebat Guillelmum enim de Paceio et Rogerium Balbum cum suis copiis et praeda et captivis, Achinneium praemiserat frustra fortiter in hostes pugnavit; sed multitudine pressus et victus succubuit, et cum Ferrico comite ac Rodberto de Bnioque suo magnum inimicis gaudium et vicinis pagensibus securitatem peperit. Interea, dum Ferricus de Stampis in carcere gemeret, uxor ejus, pro cujus stemmate comes ipse appellabatur, Ludovicum regem Parisius adiit. Unde dum ipsa praegnans remearet, equitando laesa est, et paulo post difficultate partus mortua est. XIIpraesentis vitae quam mutabiles sunt, saecularia gaudia cito transeunt, eosque, a quibus summopere affectantur, in puncto deserunt. Mundanus honor instar bullae subito crepat ac deficit, sibique inhiantibus insultat atque decipit. Amatores mundi corruptibilia sequuntur, sic per abrupta
Abbreviated transcription (Latin):
cõmisit: rogeriꝰ cũ suis cõmilitonib uiolauit. qͦd
ñ diu impune ꝑtulit. Burgũ monachors c̃crema¬
uit. eccłam impugnauit. dẽ monasticis penetͣlib
fugitiuos inibi latitantos rapuit. spolia uͦ monacho
ac ad eos c̃fugientiũ diripuit .s.: deo etͥissimo iudicẽ uind¬
cante paulopost oĩa ꝑdidit. Na seqͣnti die post fugam
andeg auensiũ id÷ tercio die oecobris rogoriꝰ ingom¬
bilit debachatꝰ ẽ. In uallie siqͥde rodolii ubere pin¬
ciã deuastauit. cedib  rapinis incenduiisire: pu¬
rent̃ insudanit & ita multos cũ suis cõplicib ab lati
reb miseros effecit. A ccłam uͦ sci stephani
c̃cremauit. cuiꝰ reatꝰ talionẽ ipso die recepit. N
sabbato cirta uesꝑã dũ redirent & ingentẽ pclã
pluresq captiuos põpose secũ ducerent gualerannũ
comes & henricꝰ de pomereio cũ qͥngentis milit brde
uicina silua egressi st̃: & cont hostile agiñ ad bella

Expanded text:
commisit, Rogerius cum suis commilitonibus violavit, quod commisit, Rogerius cum suis commilitonibus violavit, quod non diu impune pertulit. Burgum monachorum concremavit, ecclesiamque impugnavit, de monasticis penetralibus fugitivos inibi latitantes rapuit; spolia vero monachorum ac ad eos confugientium diripuit; sed, Deo aequissimo judice vindicante, paulo post omnia perdidit. Nam, sequenti die post fugam Andegavensium, id est tertio die Octobris, Rogerius inopinabiliter debacchatus est. In valle siquidem Rodolii uberem provinciam devastavit, caedibus et rapinis incendiisque irreverenter insudavit, et ita multos cum suis complicibus, ablatis rebus, miseros effecit. Ecclesiam vero S. Stephani concremavit, cujus reatus talionem ipsa die recepit. Nam Sabbato circa vesperam, dum redirent et ingentem praedam pluresque captivos pompose secum ducerent, Gualerannus comes et Henricus de Pomereio cum quingentis militibus de vicina silva egressi sunt, et contra hostile agmen ad bellum
Abbreviated transcription (Latin):
dãpna tolerat. Nã in silua quã malafiã uocant
cubicularꝰ comitis occisus ẽ: & mantica eiꝰ cũ consu¬
larib indum̃tis &e uasis p̃ciosis surrepta est.
nterea dũ andegauenses luxouiensẽ pagũ ut iam
dictũ ÷ deuastarent. & pãganore mor̾e debachan¬
tes absq dei metu execrabilia ꝑpetͣrent: rogeriꝰ
de conchis in ebroicensi ep̃atu circũiacent̾ẽ ꝓuinciã
deuastabat. &e oĩa cedib atq flãmis edacib tͣdebat
Guilłmũ qͥppe de ꝑaceio eustachii filiũ & rogeriũ¬
balbũ comit̾ẽq ferricũ secũ habebat. comitẽq
gualerannũ &e om̃s uticensis ꝓuincie milites ne
obuiã andegauensib in armis ꝓced̾ent occuꝑabat
astrũ qͦd mellenticꝰ comes apud̾ crucẽ ꝓ defensione
patriȩ c̃struxerat : rogeriꝰ acrit̃ impugnauit.
ĩã dudũ c̾struxit. scẽq crucis quã in celo uiderat
honori dicauit. & beato leuofredo ad regendum

Expanded text:
damna tolerat. Nam in silva quam Malasiam vocant, damna tolerat. Nam in silva quam Malasiam vocant, cubicularius comitis occisus est, et mantica ejus cum consularibus indumentis et vasis pretiosis subrepta est. Interea, dum Andegavenses Lexoviensem pagum, ut jam dictum est, devastarent, et paganorum more debacchantes, absque Dei metu exsecrabilia perpetrarent, Rogerius de Conchis in Ebroicensi episcopatu circumjacentem provinciam devastabat, et omnia caedibus atque flammis edacibus tradebat. GuilBalbum, comitemque Ferricum secum habebat; et comitem Gualerannum et omnes Uticensis provinciae milites, ne obviam Andegavensibus in armis procederent, occupabat. Castrum quod Mellenticus comes apud Crucem pro defensione patriae construxerat, Rogerius acriter impugnavit, jamdudum construxit, sanctaeque crucis quam in coelo viderat honori dicavit et B. Leufredo ad regendum
Abbreviated transcription (Latin):
ceor ua aꝰ ipsodie dirca uespã ad eũ ueriit. x mul
murt pat natoe frustra secũ adduxit. Nã nmo
marcit  pdar tab undiq incolis andegauenses
subito recessert̃. eosq a qͥb nimis timebant᷑ timentes
ꝑtinacit᷑ fugert. totãq regionẽ tã socioꝵ quam
hostiũ depopulati st̃. Tug̃a uͦ illore normanni
tarde cõꝑert̃. unde nĩmis c̃tristati st̃ : qͦd eos ꝑse¬
qͦndo de regione sua ñ conduxert᷑. Solꝰ engerrannꝰ
de corte odmari cũ rodbto de mesdauid alusq paucis
militib tͣnsitꝰ oldonis p̃occupauit. ibiq multos hõies
& eqͦs & redas panib & uino multaq suppellectili
onustas retinuit. & andegauenses p̃ timore mortis
ausos flum̃ sine uado introire. in oldonis ꝑfundo
cõpulit mort̾ẽ subire. Comes autẽ qͥ spumanti eqͦ
uectꝰ cũ plurib minis normanniã int᷑uerat. pal¬
lidꝰ & gemens atq badinola iacens sua reuectus
uisitat .s: in ipso reditu a suis gͣuiora quã ab hostib

Expanded text:
ejus ipso die circa vesperam ad eum venit, et multa millia pugnatorum frustra secum adduxit; nam primo mane, trepidantibus undique incolis, Andegavenses subito recesserunt, eosque a quibus nimis timebantur timentes, pertinaciter fugerunt, totamque regionem tam sociorum quam hostium depopulati sunt. Fugam vero illorum Normanni tarde compererunt. Unde nimis contristati sunt quod eos persequendo de regione sua non conduxerunt. Solus Engerrannus de Corte-Odmari cum Rodberto de Mesdavit aliisque paucis militibus transitus Oldonis praeoccupavit, ibique multos homines et equos et rhedas panibus et vino multaque supellectili onustas retinuit, et Andegavenses prae timore mortis ausos flumen sine vado introire, in Oldonis profundo compulit mortem subire. Comes autem, qui spumanti equo vectus cum pluribus minis Normanniam intraverat, pallidus et gemens, atque badivola jacens sua revectus visitat; sed in ipso reditu a suis graviora quam ab hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ habitacula ut dictũ ÷ penitꝰ intͣ portas c̃crema ue
Huiꝰce modi militia uindicib latronũ merito in obꝑ¬
briũ conuersa ẽ : qͣ c̃tͣ in nocentes monachos &e eor
hoĩes armata ẽ. & pessimos plagiarios qͥ oẽ nefas ꝑo¬
trare satagebant ulta ẽ. Richeriꝰ monachors filiol
talẽ famulatũ patrinis suis exhibuit. & sic ꝓ anima b¬
ati famosi furis &e homicidȩ aliorq impostor ora¬
uit. & huiꝰ modi oblationẽ eccłȩ in ꝗͣ idẽ hapti⁊ atu
fuerat optulit. Baldricus qͦq aqͥlensis prbr ad facinu
parrochianos execrabile p̃iuit. in hospitiũ alteriꝰ sa¬
dotis pͥmꝰ ignẽ immisit. & sicip̃uiꝰ ꝑ preceps in barati
suos secũ ꝑtͣxit. Nimietus stãmarũ ad hasilicã usq ꝓ¬
lienit. s iniseratione doi õtͣmꝰ uentꝰ surrexit. glo¬
hoscpiflãmarũ Multis aspectantib & gaudentib alias
expulic. Haslica itatr monachiles officinȩ oũ libris &

Expanded text:
et habitacula, ut dictum est, penitus intra portas concremaverunt. et habitacula, ut dictum est, penitus intra portas concremaverunt. Hujuscemodi militia vindicibus latronum merito in opprobrium conversa est, quae contra innocentes monachos et eorum homines armata est, et pessimos plagiarios, qui omne nefas perpetrare satagebant, ulta est. Richerius monachorum filiolus talem famulatum patrinis suis exhibuit, et sic pro anima Boeti famosi furis et homicidae aliorumque impostorum oravit, et hujusmodi oblationem ecclesiae, in qua idem baptizatus fuerat, obtulit. Baldricus quoque Aquilensis presbyter ad facinus parochianos exsecrabile praeivit, in hospitium alterius sacerdotis primus ignem immisit, et sic praevius per praeceps in barathrum suos secum pertraxit. Nimietas flammarum ad basilicam usque pervenit, sed, miseratione Dei, contrarius ventus surrexit, globosque flammarum multis aspectantibus et gaudentibus alias expulit. Basilica itaque et monachiles officinae, cum libris et
Abbreviated transcription (Latin):
feria scđa simul suspendio ꝑient᷑. Quodaqbensesut
ipso die audiert. ꝓultione sociort cũ ninuo furori
c̃globati st̃. subitoq uticũ conuolart᷑. ac ex impuis¬
burgũ sci ebrulfi succendunt ibiq lxxxiiii. domus
in puncto tp̃is in cineres conuersȩ ft̃. Monachi flentes
cãpanas pulsabant. psalmos & letanias in basilica
cantabant: qͥa monasterii excidiũ mox instare sui¬
formidabant. Alii obuiã militib egressi supplica¬
bant. cũ lacrimis sese de punitione reore excusaban
& humilib uerbis obsecͣbant. rectitudinẽ qͦq & satis¬
factionẽ ꝓreatu legitimã offerebant. At illi ut
amentes furebant. excecati furore in monacho
fremebant. & nichil sane rationis intendebant. imn
qͥdã eor religiosos dei seruos de caballis deiectos
leðe uolebant. Tandẽ absq dei reuerentia in uillã
assultũ fecert᷑. & uiolent᷑ ingressi spolia rapuer

Expanded text:
feria secunda simul suspendio perierunt. Quod Aquilenses ut feria secunda simul suspendio perierunt. Quod Aquilenses ut ipso die audierunt, pro ultione sociorum cum nimio furore conglobati sunt, subitoque Uticum convolarunt, ac ex impburgum S. Ebrulfi succenderunt, ibique LXXXIV domus in puncto temporis in cineres conversae sunt. Monachi flentes campanas pulsabant, psalmos et litanias in basilica cantabant, quia monasterii excidium mox instare formidabant. Alii obviam militibus egressi, supplicabant, cum lacrymis sese de punitione reorum excusabant, et humilibus verbis obsecrabant; rectitudinem quoque et satisfactionem pro reatu legitimam offerebant. At illi ut amentes furebant, excaecati furore in monachos fremebant, et nihil sanae rationis intendebant. Imo quidam eorum religiosos Dei servos de caballis dejectos laedere volebant. Tandem, absque Dei reverentia, in villam assultum fecerunt, et violenter ingressi spolia rapuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
&e futuri nescius inhiabat peiorib. Nam sicut boni
flãma sp̃s paracliti ad amorẽ dei &̾ pximi salubrit̃
accendebant᷑. sic mali demonico sp̃u debachantes ad
ad prȩdã cucurrert᷑. & ñ bellicosoꝵ rura militum
inuasert̃.s armenta ꝑ agros cucullatoꝵ qͥete pas¬
centia ꝓtinꝰ abducere conati fc̃. Uerum sicut ipsi
ueloces ad effundendũ sanguinẽ fuert᷑. sic iusto
dei iudicio c̃tritionẽ & infelicitatẽ in uus suis re¬
pente inuenert᷑. Apud uticũ xxx. latruncłi predã
simplicis popłi diripuent᷑. s orit clamore pastoꝵs
burgenses irruert̃. & xii. ceꝑunt. ex qͥb uiiad unã
quercũ suspendunt. Ibi noab̾t boatꝰ cũ ui. coolicibus
suis impetu feruentis popłi sullimatꝰ ẽ.: taliqꝰ triũpho
dies pentecostes c̃taminane ñ reueriti t seuaq
temeritate rapinis & e honncidus uen mes ꝑximos
c̃culcare nimis exarsent. sic eodt̃ ninien sequenti

Expanded text:
et futuri nescius inhiabat pejoribus. Nam sicut boni et futuri nescius inhiabat pejoribus. Nam sicut boni flamma Spiritus Paracleti ad amorem Dei et proximi salubriter accendebantur, sic mali daemonico spiritu debacchantes, ad ad praedam cucurrerunt, et non bellicosorum rura militum invaserunt, sed armenta per agros cucullatorum quiete pascentia protinus abducere conati sunt. Verum, sicut ipsi veloces ad effundendum sanguinem fuerunt, sic justo Dei judicio contritionem et infelicitatem in viis suis repente invenerunt. Apud Uticum XXX latrunculi praedam simplicis populi diripuerunt; sed, orto clamore pastorum, burgenses irruerunt et XII ceperunt, ex quibus VII ad unam quercum suspenderunt. Ibi Rodbertus Boetus cum sex complicibus suis dies Pentecostes contaminare non reveriti sunt, saevaque temeritate rapinis et homicidiis inermes proximos conculcare nimis exarserunt, sic eodem numero sequenti