comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ quiescere. dũ abigunt᷑ &irruunt. dũ abacte rur¬
sus redeunt: sic̃ om̃ino uana fantasinata cordis contenti¬
osoꝵ. Tenete p̃ceptũ: cauete plagã. Quartũ p̃ceptũ est:
honora patrẽ tuũ &. matrẽ. Huic contͣria quarta egyp¬
tioꝵ plaga. cynomia ẽ. Qdẽ cynomia: Canina musca:
grecũ uocabulũ ẽ. Caninũ ẽ: parentes ñ agnoscere.
Nichil tam caninũ: quã cũ illi qͥ genuert. ñ agnoscun¬
tur. Merito gͦ & catuli canũ: ceci nascunt᷑. Qntũ p̃cep¬
tũ ẽ. ñ mechabis. Qnta plaga ẽ mors in peccora egyptioꝵ.
Cõparemꝰ. Dahomine mechari metłtantẽ coniuigioꝰ contẽp
tũ suo. appetitũ quendã carnis inse domare ñ uult: qͥẽ no¬
b̾ peccoribq cõmunis. & eñĩ concũbẽ & gna̾re: etiã pecu¬
dũ ẽ. Rationacinari. intelligere. humanũ ẽ. Ido ratio quȩ
p̾sidet in m̃tẽ. motꝰ inferiores carnis. tanqͣm regnans &

Expanded text:
hominem quiescere, dum abiguntur, et irruunt, dum abactae rurhominem quiescere, dum abiguntur, et irruunt, dum abactae rursus adeunt, sicut omnino uana phantasmata cordis contentiosorum. tenete praeceptum, cauete plagam. Quartum praeceptum est: honora patrem tuum et matrem tuam. huic contraria quarta Aegyptiorum plaga cynomyia est. quid est cynomyia? canina musca; graecum uocabulum est. caninum est parentes non agnoscere. nihil tam caninum, quam cum illi qui genuerunt non agnoscuntur. merito autem et catuli canum caeci nascuntur. Quintum praeceptum est: non moechaberis. quinta plaga. est mors in pecora Aegyptiorum. comparemus: da hominem moecare non vult, qui est nobis pecoribusque communis: etenim concumbere et generare etiam pecudum est; ratiocinari, intelligere, humanum est. Ideo ratio quae praesidet in mente motus inferiores carnis tanquam regnans et
Abbreviated transcription (Latin):
resiliunt a sp̾u sẽo rixarũ amatores. calũniarũ semina¬
tores: contentionis quã ueritatis cupidiores. Inqͥetudine sua
ñ adse ãmutunt. qͥetẽ sabbati spitalẽ. Contͣ istoꝵ inqͥetudine
dr̃ tanqͣm ut sabbata habeant in corde. sci̾ficatione sp̃s di.
Esto mansuetꝰ ad audiendũ ũbũ: ut intelligas qͥd intel¬
lecturꝰ sũ dm̃ dicentẽ. Cessa ab inqͥetudine tua N sit tu¬
multꝰ quidã incorde tuo ꝑ corruptione. uolitantib fan¬
tasmatib & cõpungentibꝰ te. N sit ita. dm̃ eni intellee¬
turus es dicentẽ tͥ: uacate & uidete qm̃ ego sũ dñs. Tu
ꝑ inquietudin̾ẽ uacare ñ uis: contentionũ tuarũ corrup¬
tione cecatꝰ. Exigis udere qdđ ñ potes. Attende enĩ &. con¬
tͣriã t̾ciã plagã. huic p̾cepto t̾tio. scyniphes nati st̾ in
t̾ra egypti delimo. muscȩ quedã st̃ minutissime. inqͥetis¬
sime. in ordine uolitantes. in ocłos inruentes. ñ ꝑmittentes

Expanded text:
resiliunt ab Spiritu sancto, rixarum amatores, calumniarum seminatores, contentionis quam veritatis cupidiores inquietudine sua non admittunt quietem Sabbati spiritalem. Contra istorum inquietudinem dicitur, tanquam ut Sabbatum habeant in corde, sanctificationem Spiritus Dei: Esto mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas. Quid intellecturus sum? Deum dicentem: Cessa ab inquietudine tua, non sit tumultus quidam in corde tuo, per corruptionem volitantibus phantasmatibus et compungentibus; non sit". ita deum enim intellecturus es dicentem tibi: uacate et uidete, quoniam ego sum dominus. tu per inquietudinem uacare non uis, contentionum tuarum corruptione caecatus exigis uidere quod non potes. attende enim et contrariam tertiam plagam huic praecepto tertio: scinifes natae sunt in terra Aegypti de limo. muscae quaedam sunt minutissimae, inquietissimae, inordinate uolitantes, in oculos irruentes, non permittentes
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ epłȩ titulus est. de fine scłi
triũ fideliũ seruoꝵs aduentꝰ d̾ñi tempꝰ arbit᷑n¬
tiũ. ex epła ad Esy chiũ ep̃m salomitanũ. de

Expanded text:
istolae titulus est: De Fine saecutrium fidelium servorum adventus Domini tempus arbitrantium, ex epistola ad Esychium episcopum Salonitanum de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erit: aut solũ illu popłm ñ etiã gentes cet̾as iudicabt᷑. Qͦs
aut̃ ait ĩ regeneratiõe: pculdubio mortuoꝵ resurrectionẽ. no¬
mine uoluit regeneratioĩs ĩtelligi. Sic enĩ caro nr̃a regene¬
rabit᷑ ꝑ ĩ corruptionẽ: quẽ ad modũ ẽ anima nr̃a regenerata ẽ
ꝑfidẽ. Multa p̾t̾eo qͦ de ultimo iudicio ita dici uident᷑. ut
diligent̃ c̃sid̾ata repꝑiant᷑ abigua. ł magis ad aliud ꝑtinen¬
tia: siue soilio& ad eũ saluatoris aduentũ qͦꝑtotũ hoc tẽpꝰ
ĩ ȩccła suauenit. hoc ẽ in menbris suis particłati atq paulati.
qm̃ tota corpꝰ eiꝰ ẽ : siue ad excidiũ t̾renȩ hierłm. qr & de illo
c̃loqͥt᷑ plerũq sic loqͥt᷑. tã ꝗͣ de fine sołi. atq illo die udicii
nouissimo & magno loqͣt : ita ut dinosci ñ possit om̃ino. nͥ ea
qͦ ap̃tres eugłistas. matheũ. marcu. & lucã. de hac resimi¬
lit̃ dicta st̾. int̾ se omĩa c̾ferant᷑. Quedã qͥppe alt̾ obscurius.

Expanded text:
gentes ceteras iudicabunt. quod autem ait: in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine noluit regenerationis intellegi. sio enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem. multa praetereo, quae de ultimo iudicio ita dici uidentur, ut diligenter considerata reperiantur ambigua uel magis ad aliud pertinentia, siue scilicet ad eum saluatoris aduentum, quo per totum hoc tempus in ecclesia sua uenit, hoc est in membris suis particulatim atque paulatim, quoniam tota corpus est eius, siue ad excidium terrenae Hierusalem, quia et de illo cum loquitur, plerumque sic loquitur, tamquam de fine saeculi atque illo die iudicii nouissimo et magno loquatur, ita ut dinosci non possit omnia, nisi ea quae apud tres euangelistas Matthaeum, Marcum et Lucam de hac re similiter dicta sunt inter se omnia conferantur. quaedam quippe alter obscurius,
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ. De niniuitis enĩ & regina austͥ qͣndo ista dicebat.
de mortuis sine dubio loqͥbat᷑. qͥs tam̃ ĩ die uditii resurrecꝰ¬
turos e̾eᷤ p̾dixit. Nec id̾o dix̃ ẽdempnabt̃. qr ipsi iudicabt̃. s
seminato. & suꝑseminatis ⁊ iraniss. eãq siuis exponens discipłis.
qͥ seminat ĩ qͥt bonũ sem̃ ẽ filiꝰ hominis. Ager aut̾e ẽ mundꝰ &.¬
cet̾a usq ad loc̃ qͦait qͥ haba aures audiendi audiat. Hie udiciũ
qͥdẽ. ł diẽ udicii ñ nominauit. s eũ multo elarius ipsis rebꝰ ex¬
p̃ssit.& ĩfinẽ scłi futurũ e̾eᷤ p̃dix̃. Itẽ discipłis sius. am̃ ĩ qͥt dico

Expanded text:
uenturum. de Nineuitis enim et regina austri quando ista dicebat, de mortuis sine dubio loquebatur, quos tamen in die iudicii resurrecturos esse praedixit. nec ideo dixit: "condemnabunt", quia ipsi iudicabunt, sed seminato et superseminatis zizaniis eamque suis exponens discipulis: qui seminat, inquit, bonum semen, est filius hominis; ager autem est mundera usque ad locum quo ait: Qui habet aures audiendi, audiat. Hic judicium quidem vel diem judicii non nominavit, sed eum multo clarius ipsis rebus expressit, et in fine saeculi futurum esse praedixit. Item discipulis suis: Amen, inquit, dico
Abbreviated transcription (Latin):
ouitates in qͥb uirtutes magnas fecerat. neq cre¬
diderant. & eis alienigenas ante ponera: uerũtam̃
inqͥt dico uob̾ ⁊ẏro & sydoni remissius erit ĩ die udicii ꝙͣ
uob̾. & paulo post alt̾i ciuitati. am̃ inqͥt dico uob̾. qr t̾rȩ so¬
domoꝵ remissius erit ĩ cdie udicii ꝙͣ tͥ. Hic euidentissime

Expanded text:
itates in quibus virtutes magnas fecerat, neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret: Verumtamen, inquit, dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam vobis. Et paulo post alteri civitati: Amen, inquit, dico vobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die judicii quam tibi. Hic evide
Abbreviated transcription (Latin):
diligentiꝰ intuentib &. reuera qđ dictũ ẽ. N er̃t tͥ dii
alii p̃t̾ me. Hoc ipsũ ꝑfectũ explicat᷑ cũ ꝓhibent᷑ colenda
figm̃ta. Concupiscentia porro uxoris alienȩ . & concupi¬
scentia domꝰ alienȩ tantũ in peccando differt̃. ut illi qͦd
dictũ ẽ. ñ concupisces uxore pximitui: adiuncta sint &

Expanded text:
entibus. et re uera quod dictum est: non erunt tibi di alii praeter me, hoc ipsum perfectum explicatur, cum prohibentur colenda figmenta. concupiscentia porro uxoris alienae et concupiscentia domus alienae tantum in peccando differunt, ut illi quod dictum est: non concupisces domum proximi tui, adiuncta sint
Abbreviated transcription (Latin):
pisces domũ : &. om̃ia usq insinẽ. Quero illa tͥa ẽẽ dicurs.
& ista unͣ. unũ uolunt ẽẽ qͥcqͥd de uno colendo dõ p̾cipi¬
tim: ne aliqͥd aliud p̃t̾ illũ ꝓdo colat᷑. Hȩc aut̾e extre¬
ma induo diuidunt. ut aliud sit ñ concupisces. uxorẽ
ꝓximi tui. aliud ñ concupisces domũ ꝓximi tui. dece
tam̃ ẽẽ p̃cepta neutͥ ambiguit: qm̃ hoc scͥpt᷑a testatur.
Mͥ tam̃ uidet᷑ congruentiꝰ accipi tͥa illa. & ista uͭui. qr¬

Expanded text:
i tui et omnia usque in finem. qui uero illa tria esse dicunt et ista septem, unum uolunt esse quid quid de uno colendo deo praecipitur, ne aliquid aliud praeter illum pro deo colatur; haec autem extrema in duo diuidunt, ut aliud sit: non concupisces uxorem proximi tui, aliud: non concupisces domum proximi tui. decem tamen esse praecepta neutri ambigunt, quoniam hoc scriptura testatur. I : Mihi tamen uidetur congruentius accipi t
Abbreviated transcription (Latin):
St̃ homines om̃ino ẽtẽptores scl̃i huꝰ. qͥb ñ ẽ natũ qͥd qͥd tẽpo¬
ralit̾ fluit: ñ herent dilectiõe aliqͣt̾renis oꝑib. casti scĩ
c̃tinentes usti. fortassis & omĩa sua uendentes. & pauꝑib
distbuentes: aut possidentes tãꝗꝙͣ ñ possidentes. & utentes
hoc mundo. tanꝗͣ. ñ utentes. St̃ aut̃ aliqͥ. reb infirmitati
c̃cessis inherent aliqͥͣntũ dilecliõe: ñ rapi lullã alienã. s

Expanded text:
 natum quidquid temporaliter fluit; non haerent dilectione aliqua terrenis operibus casti, sancti, continentes, justi, fortassis et omnia sua vendentes, et pauperibus distribuentes, aut possidentes tanquam non possidentes, et utentes hoc mundo tanquam non utentes. Sunt autem alii qui rebus infirmitati concessis inhaerent aliquantum dilectione: non r
Abbreviated transcription (Latin):
grãm: ꝙ id̾o sic ẽ p̃cipienda iustitia. ut ado gr̃a qͦ id qd̃
p̃cipit᷑ fiat. fideli oratione poscat᷑. ꝙ hoc utrũq ita faci¬
endũ ẽ.: ut neq iusta correptio negligat᷑. Om̃ia uͦ hec
cũ caritate fiant: qm̃ caritas nec facit peccatũ. ꝙ. oꝑit
multitudinẽ peccor¬

Expanded text:
gratiam, et ideo sic est praecipienda iustitia, ut a deo gratia, qua id quod gratiam, et ideo sic est praecipienda iustitia, ut a deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque iusta correptio neglegatur, omnia uero haec cum caritate fiant, quoniam caritas nec facit peccatum et operit multitudinem pecc
Abbreviated transcription (Latin):
Ienĩ aliquando timore ñ corripimꝰ ne aliqͥs in¬
de pluspereat: Neq enĩ di lectionis uiscera
solamini pusillanimes. suscipite infirmos. patientes
estote ad oñs. uidete neqͥs in alũ ꝓmalo alieiu reddat.
U bi intelligendũ ẽ. tẽ potiꝰ malũ ꝓmalo reddisi corripi¬
endiis ñ corripit᷑:s pͣua dissimulatione negligit᷑. Diẽ
enĩ. Peccantes corã omĩb corripe. ut ꝙ cet̾i timore habe
ant. qd̾ dehis peccatis accipiendũ ẽ qͦ ñ latent. ne con¬
t᷑ dñi sententiã putet᷑ locutꝰ Ille onĩ dic̃. si peccauit
inte fr̃ cuus corripe eũ int̾te & ipsũ. Uerũtam̃ ꝙ ipse
seueritatẽ correptionis eo usq dueit: ut dicat si nec
eccłam audierit. sit tͥ tanqu̾a & hnicus ꝙ puplieanꝰ.
& qͥs magis dilex̃ infirmos. quã ille qͥ ꝑ om̃ib ẽ factꝰ in¬
firmꝰ. ꝙͦ ꝓ omĩb ex ipsa ẽ infirmitate crucifixus: ꝗe
eũ ita sint. nec gr̃a ꝓhibet correptionẽ. nec correptione

Expanded text:
enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde plus . pereat? neque enim dilectionis uiscera amini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes; videte ne quis malum pro malo alicui reddat; ubi intelligendum est, tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit enim, Peccantes coram omnibus corripant : quod de his peccatis accipiendum est quae non latent, ne contra Domini sententiam putetur locutus. Ille enim dicit: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. uerum tamen et ipse seueritatem correptionis eo usque perducit, ut dicat: si nec ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. et quis magis dilexit infirmos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus et pro omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem nec correptio negat
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ñ ẽ p̃sidiũ salutiss humanitatis officiũ: sed̾m affectũ
qͦ nemo ũꝗͣ carnẽ suã odio habet. Unde oportet ut ꝗͣ potest
ꝓcarne ꝓxximi curã gerat. c̃ ille inde recesserit qͥ gerebat.
ꝙ si hec facunt qͥcarnis resurrectonẽ ñ eredũt. ꝗͣtomagis
debent fac̾e qͥcredt̃. ut corꝑi mortuo s tam̃ resur recturo.
hoctantũ mͥ uidet᷑ ꝓdesse defuncto : com̃dans eũ ꝙ̃ mr̃m pa¬
trocino. affectꝰ ꝓillo supplicationis augeat᷑.¬

Expanded text:
est praesidium salutis, sed humanitatis officium, secundum affectum quo nemo unquam carnem suam odio habet. Unde oportet ut quam potest pro carne proximi curam gerat, cum ille inde recesserit qui regebat. Et si haec faciunt qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis debent facere qui credunt ut corpori mortuo, sed tamen resurrecturo hoc tantum mihi videtur prodesse defuncto, ut commendans eum etiam martyrum patrocinio affect
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm de solo do patre dictũ sit. que nemo hominũ
uidit. nec uidere potestꝰ. qͥa filiꝰ uisus sit ante ceptã
serui formã. etiã ꝑ ipsam substantiã suã quȩ impietaᷤ
ꝓcul a catholicis m̃tib repellenda est

Expanded text:
tanquam de solo Deo Patre dictum sit, Quem nemo hominum tanquam de solo Deo Patre dictum sit, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest ; quia Filius visus sit ante acceptam servi formam, etiam per ipsam substantiam suam: quae impietas procul a catholicis mentibus repellenda est
Abbreviated transcription (Latin):
transfert ex aliqͦ tẽpr̾. cũ ipsiꝰ nullus sit motꝰ in tẽpr
Si aut̾e ad eũ modũ adã ustus erat ut ei adhuc opus
esset altius creaturȩ sanctioris & sapientioris auctori¬
tatis ꝑ qͣm cognosceret dĩ uoluntatẽ. atq uissionem.
sic̃ nob̃ ꝓpħȩ sicut ipsis angłi cur ambigamꝰ ꝑ aliqͣm
eiusmodi creaturã ei ẽẽ locutũ dm̃ talibꝰ uocũ signis.
quȩ intelligere possit᷑. Illud enĩ qͦd postea scriptũ est
cũ peccassent. eos audisse uocẽ dñi dĩ ambulantis in
paradyso: qr ñ ꝑ ipsã d̃ substantiã s ꝑ subditã ei crea¬
turã factũ est. nullo mͦ dubitat qͥfidẽ catholicã sapit.
Adhoc enĩ & aliquantu latiꝰ de hac re disserere uolui:
quia ñ nulli heretici putant substantiã filii di. nullo
assũpto corꝑe ꝑse ipsã ẽẽ uisibilẽ. Eidõ anteqͣm ex
uirgine corpꝰ acciꝑet ipsũ uisũ ẽẽ patͥb opinantur.¬

Expanded text:
transfert ex aliquo tempore, cum ipsius nullus sit motus in tempore. transfert ex aliquo tempore, cum ipsius nullus sit motus in tempore. si autem ad eum modum Adam iustus erat, ut ei adhuc opus esset alterius creaturae sanctioris et sapientioris auctoritas, per quam cognosceret dei uoluntatem atque iussionem, sicut nobis prophetae, sicut ipsis angeli, cur ambigamus per aliquam eius modi creaturam ei esse locutum deum talibus uocum signis, quae intellegere posset? illud enim, quod postea scriptum est, cum peccassent, eos audisse uocem domini dei ambulantis in paradiso, quia non per ipsam dei substantiam, sed per subditam ei creaturam factad hoc enim et aliquanto latius de hac re disserere uolui, quia nonnulli haeretici putant substantiam filii dei nullo assumto corpore per se ipsam esse uisibilem; et ideo, antequam ex uirgine corpus acciperet, ipsum uisum esse pat
Abbreviated transcription (Latin):
das om̃s naturas: ad spĩtales uͦ atq intellecꝰtuales
ñ solũ creandas s etiã illuminandas. cũ iã possunt
capere locutionẽ eius qualis ẽ inu̾bo eiꝰ qͦd in pͥncipio
ram loqͥt᷑. aut tantũ mͦ spĩtalẽ. siue in somnis. siue
mextasi insimilitudinẽ rerũ corꝑaliũ. aut etiã ꝑ ipsã
corꝑałẽ dũ sensib corꝑis uł aliqua species appar&
uł insonant uoces. Sigͦ adam talis erat ut possit
caꝑe illã locutionẽ d̃i quã m̃tib angłicis ꝑsua p̃¬
bet substantiã. ñ dubitandũ ẽ qͦd eiꝰ m̃t̾e ꝑtẽpꝰ moue¬
rit miro & ineffabili mͦ. ñ motꝰ ipse ꝑt̾epꝰ eiq utiq
hoc salubre p̃ceptũ ueritatis inp̾sserit. & quȩ trans¬
gressori pena deberet᷑ ea ipsa meffabiliter ueritate
monstrauerit: sic̃ audiunt᷑ uł uident᷑. om̃ia bona p̃¬
cepta. incõmutabili sapientia quȩ in animas scãs se

Expanded text:
das naturas. Ad spiritales vero atque intellectuales das naturas. Ad spiritales vero atque intellectuales non solum creandas, sed et illuminandas, cum jam possint capere locutionem ejus qualis est in verbo ejus, quod in principio ram loquitur aut tantummodo spiritalem siue in somnis siue in extasi in similitudine rerum corporalium aut etiam per ipsam corporalem, dum sensibus corporis uel aliqua species adparet uel insonant uoces. Si ergo Adam talis erat, ut posset capere illam locutionem dei, quam mentibus angelicis per suam praebet substantiam, non dubitandum erit miro et ineffabili modo, non motus ipse per tempus, eique utique hoc salubre praeceptum ueritatis impresserit et quae transgressori poena deberetur ea ipsa ineffabiliter ueritate monstrauerit, sicut audiuntur uel uidentur omnia bona prpsa incommutabili sapientia, quae in animas sanctas se
Abbreviated transcription (Latin):
atas etiã exͥnsecus administrat. cũ sit ipse nullo
locoꝵ uł int̾uallo. uł spatio incõmutabili excellen¬
tiq potentia. &. intior om̃i re qͥa in ipso sunt om̃ia.
& extĩor om̃i re qͥa ipse ẽ suꝑ omĩa. It̾e nullo tẽꝑu̾
uł int̾ualla uł spacio incomutabili ęt̾nitate. &¬
antiqͥor om̃ib quia ipse est ante om̃ia. & nouior
om̃ib quia idem ipse pꝰ om̃ia. Qua ꝓpt̾ cũ audimꝰ
dicentẽ scripturã. Et p̃cepit dñs d̾s ade dicens. Ab
om̃i ligno qͦd est in paradyso esca edes. De ligno au¬
t̾e cognoscendi bonũ & malũ ñ manducabitis de illo. qͣ
die autẽ ederitis ab eo morte moriemini. Simodũ
querimꝰ qͦmͦ ista locutꝰ sit ds. modus qͥdẽ ipse a nob̾
ꝓpͥe conp̾hendi ñ potest: certissime tam̃ tenere debe¬
mus dm̃. aut ꝑsuã substantiã loqͥ. aut ꝑ sibi subdi
tam creaturã s ꝑ substantiã suã ñ loqͥ nisi ad crean¬

Expanded text:
atas etiam extrinsecus administrat, cum sit ipse, nullo atas etiam extrinsecus administrat, cum sit ipse, nullo locorum vel intervallo vel spatio, incommutabili excellentique potentia et interior omni re, quia in ipso sunt omnia, et exterior omni re, quia ipse est super omnia. Item nullo temporum vel intervallo vel spatio, incomantiquior est omnibus, quia ipse est ante omnia, et nouior omnibus, quia idem ipse post omnia. Quapropter cum audimus dicentem scripturam: et praecepit dominus deus Adae dicens: ab omni ligno, quod est in paradiso, esca edes, de ligno autem cognoscendi bonum et malum, non manducabitis de illo: qua die autem ederitis ab eo, morte moriemini, si modum quaerimus, quomodo ista locutus sit deus, modus quidem ipse a nobis proprie comprehendi non potest. certissime tamen tenere debemus deum aut per suam substantiam loqui aut per sibtam creaturam; sed per substantiam non loqui, nisi ad crean
Abbreviated transcription (Latin):
angłicȩ actionẽ ꝑ quã uniu̾sarũ rerum
generib maximeq humano ꝓuidentia
di prospicitur. ipsa extrinsecus adiuuat. & ꝑ illa ui¬
sa que similia sunt corꝑalibꝰ. & ꝑ ipsa corꝑa quȩ ange¬
lice subiacent potestati. Que cũ ita sint cũ ds om̃ps
& omt̾tenens inco̾mutabili ęt̾nitate. ueritate. uo¬
luntate sẽꝑ idẽ ñ ꝑ tẽpꝰ nec ꝑlocũ motus. mouet ꝑ
tẽpꝰ creaturã spĩtalẽ mouet etiã ꝑt̾epꝰ & locũ creat᷑ã
corꝑale̾: ut eo motu naturas quas intͥnsecꝰ substituit.
etiã extͥnsecus administret: & ꝑ uoluntates sibi sub¬
subdita quȩ ꝑ tẽpꝰ & locũ mouet. eo tẽpr ac loco cu¬
ius ratio inpso dõ uita ẽ. sine tẽpr̃ acloco. Cũ gͦ ta¬
le aliqͥd ds̃ agit. ñ debemꝰ opinari eius substantiã
quã ds ẽ tẽꝑib locisq mutabilẽ aut ꝑ tẽꝑa mobile̾:¬
s in oꝑe diuine. ꝓuidentiȩ ista cognoscere. ñ in illo
oꝑe quo naturas creat. s in illo quo intͥnsecus cre¬

Expanded text:
angelicae actionem, per quam uniuersarum rerum generibus maximeque humano prouidentia dei prospicitur, ipsa extrinsecus adiuuat et per illa uisa, quae similia sunt corporalibus, et per ipsa corpora, quae angelicae subiacent potestati. Quae cum ita sint, cum deus omnipotens et omnitenens incommutabili aeternitate, ueritate, uoluntate semper idem, non per tempus nec per locum motus mouet per tempus creacorporalem; ut eo motu naturas quas intrinsecus substituit, etiam extrinsecus administret, et per voluntates sibi subsubdita, quae per tempus et locum mouet, eo tempore ac loco, cuius ratio in ipso deo uita est sine tempore ac loco: cum ergo tale aliquid deus agit, non debemus opinari eius substantiam, qua deus est, temporibus locisque mutabilem aut per tesed in opere divinae providentiae ista cognoscere; non in illo opere quo naturas creat, sed in illo quo intrinsecus cre
Abbreviated transcription (Latin):
significaũ. qu̾ado erit sine macła ꝙ ruga. aut aliqͥd eiꝰ modi:
tc̃ utiq quando głosa. ñ enĩ mͦ intantis małantãtis scandalis.
intanta ꝑmixtione hoĩũ pessimoꝵ. intantis obꝓbͥis ĩpioꝵ.
dicendũ ẽ eã eẽ głosã qͥa reges ei seruiunt. Ubi ẽ ꝑicłosior
maiorq cẽptatio :S tẽ potiꝰ głosa erit. ꝗͣdo fiet qd̾ id̾e ait apłs.¬
daẽ ante resurrechonẽ suã. eccła eiꝰ ẽẽ głosa: Mundat gͦ
eã nc̃ lauacro aqͦ inu̾bo abluenspecc̃a p̃t̾ita: ꝙpellens ab
ea dñationẽ maloꝵ angłoꝵr. De inde ꝑficiens eiꝰ sanitates:
fac̃ eã occurrere ĩillã głosã sine macła ꝓruga. Q senĩp̃des

Expanded text:
t sine macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando gloriosa. non enim modo in tantis malis, in tantis scandalis, in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis opprobriis impiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei seruiunt, ubi est periculosior maiorque temtatio; sed tunc potius gloriosa erit, quando fiet quod idem ait aposda est ante resurrectionem suam ecclesia eius esse gloriosa? mundat ergo eam nunc lauacro aquae, in uerbo abluens peccata praeterita et pellens ab ea dominationem malorum angelorum; deinde perficiens eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam sine
Abbreviated transcription (Latin):
debitorib nr̃is. ꝙ tam̃ eo ipso qd̾uer̃ dic̃ dimitte si c̃ ꝙ nos ai¬
mittimꝰ. si ne peccato se ñ ee ̾ᷤ declarat. Inde ẽ qd̾ dic̃ nicħ ini qu̾ut
erat in manib meis. s orationea munda. Hinc enĩ erat mũ¬
da oratio: qͥaueniã ñ inuste potebat. qͥueracit̃ dahat. Iudiciũ
enĩ sine miscd̾ia. s illi qͥ ñ fac̃ miscd̾iã. suꝑ exaltat aut̾ iniscd̾ia¬

Expanded text:
ribus nostris? et tamen eo ipso quod uerum dicit: dimitte, sicut et nos dimittimus, sine peccato se non esse declarat. inde est quod dicit: nihil iniquum erat in manibus eius, sed oratio mea munda. hinc enim erat munda oratio, quia ueniam non iniuste petebat qui ueraciter dabat. Iudicium enim sine miseri
Abbreviated transcription (Latin):
nouat᷑ de die in dieni. ꝙ dirigat in anꝰ in oꝑe mised̾ie. & ab om̃i
delic̾to mundet cor suũ misereat᷑ ut qd̾ restat ꝑueniam
dimittat᷑. Hoc enĩ salubrit̃ ꝙ sine uana in aniq iactantiabene
enĩ uidet᷑ istoloco ãmonuisse. ne cor nr̃m nos in ipsa or. tio¬
ne ꝙ petitione rep̾hendat: hoc ẽ cũ forte ceꝑimꝰ dice̾ dimit¬
etiã ñ audeamꝰ dicẽ qd̾ ñ faciamꝰ: ꝙ fiduciã petendi amitta

Expanded text:
nouatur de die in diem, et dirigat manus in opus misericordiae et ab omni nouatur de die in diem, et dirigat manus in opus misericordiae et ab omni delicto mundet cor suum; misereatur, ut quod restat per ueniam dimittatur. hoc enim salubriter et sine uana inanique iactantia beneenim uidetur isto loco admonuisse, ne cor nostrum nos in ipsa oratione et petitione reprehendat, hoc est, ne forte, cum coeperimet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdistnictis ordinatisq tẽꝑib. qd̾ ꝙ insua resurrectone signi¬
ficaũ in tͥduo. Puto aut̃ int̾ e̾eᷤᷤ int̾ rectũ corde .ꝙ̃ mundũ corde.
N ã ꝙrectꝰ corde inea qͤ ante sunt extendr. ea qͤ retros̃ obliuiscenᷤᷤ:
ut recto cͦsu id ÷ recta fide atq intentione ꝑueniat. uͥhabi¬
t& mundꝰ corde. sic̃ illa singula reddenda s̃ singulisaiͥ dic¬
tũ ẽ qͥs ascendet inmont̾ẽ anĩ aut qͥs stabit ĩlocoscõ eiꝰ: Inno¬
cens manib ꝙ mũ adꝰ corde. In nocens manib ascendet. ꝙ mũaꝰ
corde stabit. Illud in oꝑe ẽ. illud infine. ẜ illic magis intelligen¬
dũ qd̾ dictũ ẽ. bona ẽ substautia. cui ñ ẽ peccatũ in conseren¬
tia. Cc̃ enĩ erit uere bona substãtia. idẽ uere diutte c̃tͣnsi¬
erit tota pauꝑtas: id ẽ consũpta fuerit omĩs infirmitas. Nc̃
uͦ auertat se homo a delicta. c̃ ꝓficiendo inde discedit. ꝙ re¬

Expanded text:
distinctis ordinatisque temporibus, quod in sua resurrectione significauit in triduo. Puto autem interesse inter rectum corde et mundum corde. nam et rectus corde in ea quae ante sunt extenditur, ea quae retro sunt obliuiscens, ut recto cursu, id est recta fide atque intentione, perueniat ubi habitet mundus corde. sicut illa singula reddenda sunt singulis, ubi dictum est: quis. ascendit in montem domini, aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus et mundus corde. innocens manibus ascendet et mundus corde stabit: illud in opere est, illud in fine. et illic magis intellegendum quod dictum est: bona est substantia cui non est peccatum in conscientia. tunc enim erit uere bona substantia, id est uerae diuitiae, cum transierit tota paupertas, id est consummata fuerit omnis infirmitas. nunc uero auertat se homo a delicto, cum proficiendo inde discedit et re
Abbreviated transcription (Latin):
Contra eos qui reuolutionis circuitus induxert.¬
.xx.xui. Contra id quod dr̾
unde diabolo pͥmum uoluntas mala. cũ bonus a dõ creatꝰ

Expanded text:
Contra eos qui reuolutionis circuitus induxerXI. 36. Contra id quod dicitur: unde diabolo primum uoluntas mala, cum bonus a deo creatus
Abbreviated transcription (Latin):
querebat᷑. diluculo corpꝰ non ĩuenert̃. responsũq acceꝑurt
ab angłis. qͦd iam resurrexerat. Manifestũ ẽ qͦd ea nocte re¬
surrexit. cuiꝰ excremitas illud dilucłm fuit. Deinde ẽ resur¬
genti paulo diutius uigilando c̾cinimꝰ: p̃stabit ut ẽ illo sine
fine uiuendo regnemꝰ. S & si forte his horis qͥbꝰ nos ducimꝰ
istã ugiliã. illius adheic corpꝰ in sepulchro erat. ñdũq re¬
surrȩxerat. nec sic ugilando sumꝰ incongru. qr ille dormi¬
uit ut uigelemꝰ. qͥ ẽ mortuus ut uiueremꝰ. C

Expanded text:
quaerebatur, diluculo corpus non inuenerunt responsumque acceperunt quaerebatur, diluculo corpus non inuenerunt responsumque acceperunt ab angelis, quod iam resurrexerat, manifestum est quod ea nocte resurrexerit, cuius extremitas illud diluculum fuit. deinde cui resurgenti paulo diutius uigilando concinimus, praestabit, ut cum illo sine fine uiuendo regnemus. sed etsi forte his horis, quibus nos ducimus istam uigiliam, illius adhuc corpus in sepulchro erat nondumque resurrexerat, nec sic uigilando sumus incongrui, quia ille dermiuit, ut uigilemus, qui est mortuus, ut uiueremus. C
Abbreviated transcription (Latin):
Dies gͥ dñice passionis qͦ crucifixus ẽ. iam transacta noctẽ ꝓpͥã
sequebatur. Id̾o qr clausus & t̾minatꝰ ẽ. usq ad parascheuen.
qu̾a udei etiã purã cenã uocant. ab eiꝰ noctis exordio incipi¬
ente sabb̃i obseruatione. Deinde sabb̃i dies a sua nocte in¬
cipiens finitꝰ ẽ. uesꝑe incipientis noctis. qͦ ꝑtina ad intaum
dñici diei: qm̃ eũ dñs suȩ resurrectionis gła c̃secͣuit. Illius
itaq noctis ad initiũ diei dñici ꝑtinentis nc̃ ista sollempni¬
tate memoriã celebramꝰ: illa noctẽ agimꝰ uigilando. qͣ dñs
resurrex̃. & illã uitã de qua paulo ante dicebamꝰ meditam.
uͥ nec mors ulla nec somnꝰ ẽ. qũa in sua carne nob̾ inchoauit:
ꝗͣ sic excitauit a mortus. ut ia ñ moriat᷑. nec mors ei ultͣ
dñet᷑. Nã qm̃ uenientes ad sepulchrũ eiꝰ. a quibꝰ diligentib

Expanded text:
Dies igitur dominicae passionis quo crucifixus est, jam transactam noctem propriam Dies igitur dominicae passionis quo crucifixus est, jam transactam noctem propriam sequebatur: ideoque clausus et terminatus est usque ad parasceuen, quam Iudaei etiam cenam puram uocant, ab eius noctis exordio incipiente sabbati obseruatione. deinde sabbati dies a sua nocte incipiens finitus est uespere incipientis noctis, quae pertinet ad initium dominici diei, quoniam eum dominus suae resurrectionis gloria consecrauit. illius itaque noctis ad initium diei dominici pertinentis nunc ista sollemnitate memoriam celebramus. illam noctem agimus uigilando, qua dominus resurrexit, et illam uitam, de qua paulo ante dicebamus, meditamur, ubi nec mors ulla nec somnus est, quam in sua carne nobis inchoauit, quam sic excitauit a mortuis, ut iam non moriatur nec mors ei ultra dominetur. nam quoniam uenientes ad sepulchrum eius, a quibus diligentibus
Abbreviated transcription (Latin):
nocte hoc factũ ẽẽ scm̃ eugł̃m c̃testatur. Tot̾u em̃ diem
a p̾cedente nocte ẽputari ñ dubiũ ẽ: ñ scd̾m dierũ ordi¬
nẽ qui c̃memorant᷑ ingenesi. qu̾ãquã & illic tenebrȩ
p̃cessert̃. nam tenebre erant suꝑ abyssũ cum dix̃ ds̃ fiat
lux & facta ẽ lux. S quia ille tenebre nundũ erant nox.
nondũ enĩ p̾cesserat dies. diuisit quippe d̾s in t̾ luc̃ẽ & tene¬
bras. & pͥus lucẽ uocauit diem. deinde tenebras noctem.
& facta luce usq ad alterũ mane cõmemoratꝰ est dies unꝰ.
manifestũ ẽ illos dies aluce cepisse. & transacta luce usq ad
mane singulos t̾minatos. S pꝰ ea ꝙͣ creatꝰ homo. aluice iustitiȩ
ad peccati tenebras declinauit. a quibꝰ eũ xp̃i gr̃a lib̾at. facꝰ¬
tũ ẽ ut nc̃ dies a noctib c̃putemꝰ: qr ñ aluce ad tenebras. s
a tenebris ad luce̾ uenire conam & dño adiuuante fieri
abitiamus itaq oꝑa tenebrarĩi. & induamꝰ nos arma lucis.

Expanded text:
. totum enim diem a praecedente nocte computari non dubium est, non secundum dierum ordinem, qui commemorantur in Genesi — quamquam et illic tenebrae praecesserunt; nam tenebrae erant super abyssum, cum dixit deus: fiat lux, et facta est lux — sed quia illae tenebrae nondum nondum enim praecesserat dies. Divisit quippe dies inter lucem et tenebras, et prius lucem vocavit diem, deinde tenebras noctem, et facta luce usque ad alterum mane commemoratus est dies unus. Manifestum est illos dies a luce coepisse et transacta luce usque ad mane singulos terminatos, sed posteaquam creatus homo a luce justitiae ad peccati tenebras declinavit, a quibus cum Christi gratia liberat, factum est, ut nunc dies a noctibus computemus, quia non a luce ad tenebras, sed a tenebris ad lucem venire conamur: et Domino adjuvante fieri abjiciamus itaque opera tenebrarum et induamus nos arma lucis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc ipsũ đm e̾e qd̾ illi cꝰ patre unu̾ eꝰ capd̾ sit ho¬
minis mediatoris. qd̾ ipse solꝰ ẽ. Si eni mentẽ rece¬
te dicimꝰ pͥncipale hominis. idẽ t̾a ꝗͣ cap̃̾ humane
substantie. ẽ ipse ħo eũ m̃te sit ħo. eur ñ multo
congruentꝰ multoq magis u̾bũ c̃ patre qd̾ simul

Expanded text:
li cum patre unum est, caput sit hominis mediatoris, quod ipse solus est. si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est tamquam caput humanae substantiae, cum ipse homo cum mente sit homo, cur non multo congruentius multoque magis uerbum cum patre, quod simul
Abbreviated transcription (Latin):
& qu̾e misisti iħm xp̃m. subaudiendũ ẽ unu̾ ue¬
xp̃m cognoscant unũ uer̃ am. Cur gͦ tacuit &¬
de spũ scõ o. an qm̃ consequens ẽ ut ubicũq nomi¬
nat᷑ unu̾ tãta pace uni adherens. ut ꝑhanc utrũq
unũ sint. Iã ex hoc intelligat᷑ et iã ipsa pax.

Expanded text:
istum; subaudiendum est, unum veChristum, cognoscant unum verum Deum? Cur ergo tacuit de Spiritu sancto? An quoniam consequens est ut ubicumque nominatur unum tanta pace uni adhaerens, ut per hanc utrumque unum sit, jam ex hoc intelligatur etiam ipsa pax,
Abbreviated transcription (Latin):
ssidue ds dic̃ indurabo cor pharaonis: & ue¬
lut causã infert cur hoc faciat. Indilrabo inqͥd
corpharaonis: etiã implebo signa mea & potenta¬
tentia mea in egypto. Tanqͣm necessaria fuerit obdura¬
tio cor pharaonis. ut signa dĩ multiplicarent᷑ uł imple¬
rent᷑ in egẏpto. Ntit᷑ gͦ ds bene cordib malis adid qͦt uult
ostendẽ bonis: uł qͦs facturꝰ est bonos. & qͣmuis uniꝰcuiꝰq
cordis in malitia qualitas. idẽ qͥle corhabeat ad malum
suo fiat uitio. qͦd mnoleuit exarbit᷑ro uoluntatis. ea tam̃
qualitate mala ut huc uł illuc moueat᷑. cũ siue huc siue
illuc male moueat. causis fit qͥb animꝰ ꝓpellit. Quȩ cau¬
se existant uł ñ existant ñ ẽ in hominis potestate. s ue¬
niunt ex occulta ꝓuidentia iustissima planȩ & sapientiᷤᷤ¬

Expanded text:
ssidue deus dicit: indurabo cor Pharaonis; et uelut causam. infert cur hoc faciat: indurabo, inquit, cor Pharaonis, etiam implebo signa mea et portenta mea in Aegypto, tamquam necessaria fuerit obduratio cordis Pharaonis, ut signa dei multiplicarentur uel implerentur in Aegypto. utitur ergo deus bene cordibus malis ad id quod uult ostendere bonis uel quos facturus est bonos. et quamuis uniuscuiusque cordis in malitia qualitas, id est quale cor habeat ad malum, suo fiat uitio, quod inoleuit ex arbitrio uoluntatis, ea tamen uoluntate mala, ut huc uel illuc moueatur, cum siue huc siue illuc male moueatut existant vel non existant non est in hominis potestate, sed veniunt ex occulta providentia justissima plane et sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ qͥ euꝰ misit. & de die & hora nemo scit neq an
sibi in illa t̾eptatione ꝓbatꝰ in notuit. Nam illud
utiq dict᷑us erat discipłis t̾eꝑe oportuno: de qͦ fut᷑o
t̃aquã p̾t̾ito loquens ait. Iam n̾ uos dic̃a seruoss
amicos. seruis enĩ nescit uoluntatẽ dñi sui. Nos
aut̃ dixi amicos qͥa om̃ia q̃ audiui apatre meo no¬
ta uob̾ feci. Qd̾ ñ dũ fec̾at. s qͥa certo fut᷑us erat :
quasi iam feciss locutꝰ ẽ. Ipseͥs enĩ ait. Multa habe¬
o uob̾ dic̾e̾. s ñ potestis illa portare mͦ: int̾ q̃ intel

Expanded text:
hora nemo scit neque ansibi in illa temtatione probatus innotuit. nam et illud utique dicturus erat discipulis tempore opportuno, de quo futuro tamquam praeterito loquens ait: iam non dicam uos seruos, sed amicos; seruus enim nescit uoluntatem domini sui, uos autem dixi amicos, quia omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci; quod nondum fecerat, sed quia certo facturus erat, quasi iam fecisset locutus est. ipsis enim ait: multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo, inter quae in
Abbreviated transcription (Latin):
b̃ qͣsi sp̃italib s qͣsi carnalib. Hoc gͦ int̾ illos nesci¬
ebat. qd̾ ꝑ illũ scire ñ pot̾ant: ꝙ hoc solũ se scire
dicebat.: qd̾ eos ꝑillu̾ scire oportebat. Deniq sciebat
int̾ ꝑfectos: qd̾ int̾ par uulos nesciebat. Ibi qͥppe ait:
sapientiã loquim᷑ int̾ ꝑfectos. Eo nãq gen̾e locu¬

Expanded text:
italibus, sed quasi carnalibus. Hoc ergo inter illos nesciebat, quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat, quod eos per illum scire oportebat: denique sciebat inter perfectos, quod inter parvulos nesciebat. Ibi quippe ait: Sapientiam loquimur inter perfectos. Eo namque genere locu
Abbreviated transcription (Latin):
do qͣrtũ mandatũ ẽ: nͥ inseptenario num̾o ẽ pͥmũ: Ad
dilectionẽ. ꝓxumm pͥmũ ẽ. in alt̾a tabula. Nã ido due ta¬
bule legis st̃ datȩ. D̾s enĩ famulo suo moysi inmonte
duas tabulas dedit: inqͥb duab tabulis lapideis con¬
scͥpta erant .x. p̃cepta legis. qͦd ẽ psaltiũ decẽ cordarũ.
Tria inuna tabula ad dm̃ ꝑtinentia. uui. in alt̾a tabula.¬

Expanded text:
Ad dilectionem proximi primum est in altera tabula. Nam ideo duae tabulae legis datae sunt. Deus enim famulo suo Moysi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis lapideis conscripta erant decem praecepta legis, quod est psalterium decem chordarum: tria in una tabula ad Deum pertinentia, septem in altera tabula
Abbreviated transcription (Latin):
Illa enĩ casta & sc̃a femina & uera xp̃iana. quȩ dolec for¬
nicant̾ẽ uirũ: & ñ dolet ꝓpt̾ carnẽ. s dolet ꝓpt̾ carita¬
Nã sippt̾a ñ fac̃ ut tu ñ facias. si feceris facietͤ Si aut̃ illud¬
dõ debeat. si xp̃o illud debeat. qđ tu exigis. & ido reddat¬
qr iubet ille. Et si fornicat᷑ uir. castitatẽ illa dõ ex hib&.
xp̃s enĩ loqͥt᷑ incordib bonarũ feminarũ. loqͥt᷑ intus
ubi ñ audit᷑. qr nec dignꝰ est si talis est. Loqͥt᷑ gͦ intius
tius. torqueris. Qd tͥ enĩ fec̃ dole. s ipsũ noli imitari ut
male facias : s. ipse te imitet᷑ in bono. Nã in eo qͦd male
fec̃ noli eũ putare caput tuũ s me. Nã & suneo qͦd ma¬
le fec̾ caput. ẽ secuturũ corpꝰ caput suũ: eunt ambo ꝑ¬
put eccłie xp̃m. huic debet castitat̾e suã. huic defe¬
rens honorẽ suũ. Absens sit uir. p̾sens sit uir. ñ peccat

Expanded text:
illa enim casta et sancta femina et uere christiana, quae dolet forilla enim casta et sancta femina et uere christiana, quae dolet fornicantem uirum, et nNam si propterea non facit ut tu non facias, si feceris faciet, si autem Deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu exigis, et ideo reddat jubet ille, et si fornicatur vir, castitatem illa femina s enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intus ubi non audit uir, quia nec dignus est, si talis est; loquitur ergo illuiri tui torqueris; quid tibi enim fecit, dole; sed ipsum noli imitari, ut male facias, sed ipse te imitetur in bono. nam in eo quod male facit noli eum putare caput tuum, sed me". nam si et in eo quod male facit caput est, secuturum est corpus caput suum; eunt ambo put Ecclesiae Christum, huic debens castitatem suam, huic de ferens honorem suum; absens sit vir, praesens sit vir, non peccat
Abbreviated transcription (Latin):
uingamꝰ illis tͥb ad dilectionẽ dĩ ꝑtinentib si in psaltĩo
decẽ cordarũ uolumꝰ cantare canticũ nouũ. M me ñ intu¬
eamini. s sermonẽ dñi. Nolite irasci medicam̃to ur̃o: non
mueni enĩ aliud qua tͣnsire. ueni ad qͥntã cordã. Homo
qͥ tango psaltium decẽ cordarũ. nũqͥd p̾t̾missurꝰ erã qͥn¬
tã. Inmo assidue ꝑcussurꝰ. In illa enĩ uideo iacere totũ
pene genꝰ humanũ. In illa enĩ uideo plus laborari: ipsã ꝑ¬
cutiendo qͦd dico. Nolite mechari pꝰ uxores: qr ñ uultis ut
mechent᷑ pꝰ uos uxores uĩx. Nolite ire uos. qͦ eas seqͥ ñ uultiᷤ.
Sine causa uos excusare conamini: qͥndo dicitis. Nũqͥdeo
aduxorẽ alienã: ad ancillã meã eo. Nis ut dicat ł. ñuqͥd
eo aduirũ alienũ : ad seruũ meũ eo. Dicis ñ ẽ uxor aliena:
ad qͣm uado. Nũqͥd uis dicat᷑ t. ñ ẽ uir alienꝰ ad quẽ uado.
Absit ut dicat hoc illa. Meliꝰ enĩ dolet te: quã imitat᷑ tẽ.

Expanded text:
ad dilectionem dei pertinentibus, si in psalterio decem chordarum uolumus cantare canticum nonam. Modo non me intueamini, sed sermonem dei. nolite irasci medicamento uestro; non inueni enim aliud qua transire. ueni ad quintam chordam, homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. uis ut dicat tibi: "numquid eo ad uirum alienum? ad seruum meum eo". dices: "non est uxor aliena, ad quam uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir alienus, ad quem uado" ? absit, ut dicat hoc illa. melius enim dolet te quam imitatur te.
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾ałr̃ ꝙ̃ ingen̾e humano: diuisꝰ ẽ filiꝰ adu̾sꝰ patr̃e. Fuimꝰ
enĩ aliqu̾ado filĩ diaboli. Adhuc infidelib dictũ ẽ: uos apa¬
tre diabolo estis. ꝙ om̃is infidelitas nr̃a : unde nͥ apatre dia¬
bolo. ñ ille creando: s nos imitando. Iam mͦ uidetis filiũ diui¬
sũ adũsũ patr̃e: ueñ gladiꝰ ile reñtiat diabolo. inuen̾ aliũ
patr̃e. inuen̾ aliã matrẽ. Ille adimitati onẽ sep̃bens generat
mexitũ parentes auo qͦsinuenimꝰ inuitã t̾renã gen̾ant.
Diuis ẽ filiꝰ adũss patr̃e: diuisa ẽ filia adu̾sꝰ matrẽ suã. Pebs
illa q̃ de uideis credidit: diuisa ẽ adũsꝰ sinagogã. Ouusa ẽ
ꝙ nunrꝰadũsus socrũ suã. Plebs degentib ueniens. nurus

Expanded text:
etiam in genere humano: diuisus est filius aduersus patrem. fuimus enim aliquando filii diaboli. adhuc infidelibus dictum est: uos a patre diabolo estis. et omnis infidelitas nostra unde, nisi a patre diabolo, non ille creando, sed nos imitando? iam modo uidetis filium diuisum aduersus patrem: uenit gladius ille, re renuntiat diabolo, inuenit alium patrem, inuenit aliam matrem. ille ad imitationem se praebens generat in exitium: parentes duo, quos inuenimus, in uitam terrenam generant. diuisus est filius aduersus patrem, diuisa est filia aduersus matrem suam: plebs illa, quae de Iudaeis credidit, diuisa est aduersus synagogam. diuisa est et nurus aduersus socrum suam: plebs de gentibus ueniens nurus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝙ de filia adũsũ matr̃e suã. multomagis ꝙ de nuru ad¬
ũsꝰ socrũ suã. Nã aliquando in una domo nintꝰ ꝓ socrus in¬
ueniunt᷑ heretiea ꝙ catholica: ꝙ uͥ fortit̃ recipit᷑ iste gła¬
diꝰ. rebaptization̾e ñtimemꝰ. Potuit diuidi fiuia ad u̾sũ

Expanded text:
hoc de filia aduersus matrem suam, multo magis et de nuru adhoc de filia aduersus matrem suam, multo magis et de nuru aduersus socrum suam. nam aliquando in una domo nurus et socrus inueniuntur haeretica et catholica, et ubi fortiter recipitur iste gladius, rebaptizationem non timemus. potuit diu
Abbreviated transcription (Latin):
cuca fem̃ potentissime. Gladiũ tutũ. qͥd nͥ ũbũ tuũ ꝰ
Ilo gladio st̾uit inimicos. illo gladio aiuisit. filiũ
apatre. filiã amatre. nurũ asocru. Legimꝰ hec in eũgłio.
Nueni pacẽ mitt̾e: s gladiũ. Serunt in una domo qͥnq ad¬
u̾sũ se. ꝓduo ad u̾sũ tres: ꝙ tres adu̾sũ duo er̃ aiuisi. idẽ
filius adu̾sꝰ patr̃e. filia ad ũsũ matr̃e suã. nurꝰ adũsꝰ soerũ
suã. Hec diuisio qͦgladio facta ẽ xxp̃e attulit: ꝙ reuera
frẽs etiã cotiaianis exẽplis uidemꝰ. Hȩc placet inuenisali
eui seruire ão. displicet patͥ: diuisi s̃ ad ũsũ se. Ile ꝓmit¬
tt t̾renã hereditatẽ: ille amat celestẽ. Aliud iste pollice¬
t᷑. aliud ille elig̃: ñ sibi putet pat̃ factã in uiriã. as solꝰ
illi p̃fert᷑. ꝙtam̃ litigat c̃filio uolu̾nte seruire dõ. S for¬
tior ẽ ille gladiꝰ sp̃italis seꝑans. ꝗͣ copulans nat᷑a carnalis. fit

Expanded text:
ca femur, potentissime. gladium tuum quid, nisi uerbum tuum? illo gladio strauit inimicos, illo gladio diuisit filium a patre, filiam a matre, nurum a socru. legimus haec in euangelio: non ueni pacem mittere, sed gladium, et: erunt in una domo quinque aduersum se, et duo aduersum tres et tres ad uersum duo erunt diuisi, id est filius aduersus patrem, fattulit? Et revera, fratres, etiam quotidianis exemplis videmus haec. Placet juveni alicui Deo servire, displicet patri; divisi sunt adversus se: ille promittit terrenam haereditatem, ille amat coelestem; aliud iste pollicetur, aliud ille eligit. Non sibi putet pater factam injuriam; Deus solus illi praefertur: et tamen litigat cum filio volente servire Deo. Sed fortior est ille gladius spiritalis separans quam copulans natura carnalis. fit
Abbreviated transcription (Latin):
s at testante paulo ꝙ dicente. Sacͤm̃tũ hoc magnũ ẽ : ego
aut̃ dico in xͦ & in eccła. Dimisit enĩ patrẽ qͦdãmͦ. N oñ¬
no dimisit. ueluti ad seꝑationẽ: s ad susceptionẽ huma¬
ne carnis. Qͦ mͦ dimisit:: Qͥa c̃ eẽt informa di ñ rapinã
arbit᷑tꝰ ẽ ẽẽ se eqͣlem dõ. si semet ipsũ exinaniit formã

Expanded text:
sed attestante apostolo dicente: sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et ecclesia. dimisit enim patrem quodam modo, non omnino dimisit ueluti ad separationem, sed ad susceptionem humanae carnis. quomodo dimisit? quia, cum esset in forma dei, no.n rapinam arb
Abbreviated transcription (Latin):
& inseruitutẽ redigent eos. ꝙ̃ nocebt̾ illis ita ut qͣdrin¬
gentos annos ista int̾positio ñ ꝑtineat. In extrema eni
parte annoꝵ sũmȩ huiꝰ hoc ẽ pꝰ mortẽ ioseph. factũ ẽ ut
in egypto popłs di durã ꝑageret seruitutem.

Expanded text:
et in servitutem redigent eos, et nocebunt illis, ita ut ad quadrinet in servitutem redigent eos, et nocebunt illis, ita ut ad quadringentos annos ista interpositio non pertineat. In extrema enim parte annorum summae hujus, hoc est, post mortem Joseph factum est, ut in Aegypto populus Dei duram perageret ser
Abbreviated transcription (Latin):
uod gͦ dix̃ d̾s adabrahã sciendo scies qͥa ꝑegͥnũ
erit sem̃ tuũ in t̾ra ñ ꝓpͥa & inseruitute redi¬
gent eos. & nocebunt illis quadringentis an¬
nis. N sic accipiendũ ẽ. tanqͣm in illa durissima seruitu¬
te qͣdringentos annos di popłs fuerit. s. qr scptũ ẽ in isaãc
usq ad annũ egressionis ex egyptõ. coputant᷑ anni qͥ¬
dringenti qͥnq Cũ gͦ de qdringentis tͥginta detͣxeris
uiginti quinq qͥ st̾ apmissione usq adnatũ isaae: ñ
mirũ ẽ si qͣdringentos & qͥnq annos sũma solida qͣdrin¬
gentos uoluit appellare scͥpt᷑a. quȩ solet ita tẽꝑa noncu¬
pare. ut qͦd de sũma ꝑfectionis numi paululũ excrescit.
aut mfra ẽ. ñ cõputet᷑. Nitaq qđ ait inseruitut̾e redigens
eos & nocebt illis. ad qͣdringentos annos referendũ est:
anm adid qͦd dictũ ẽ: ꝑegͥnũ erit sem̃ tuũ in t̾ra ñ ꝓ¬
pͣa qͣdringentis annis. Illud aute int̾positũ intelligat᷑

Expanded text:
Abraham, Sciendo scias, quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria, et in servitutem redigenteos, et nocebunt illis quadringentis annis: non sic accipiendum est, tanquam in illa durissima servitute quadringentos annos Dei populus fuerit: sed quia scriptum est. In hanc annum egressionis ex Aegypto computantur anni ccccv. cum ergo de quadringentis triginta detraxeris uiginti quinque, qui sunt a promissione usque ad natum Isaac, non mirum est, si cccc et v annos summa solida quadringentos uoluit appellare scriptura, quae solet tempora ita nuncupare, ut quod de summa perfectioris numeri paululum excrescit aut infra est non conputetur. non itaque quod ait: in seruitutem redigent eos et nocebunt illis, ad quadringentos annos referendum est, anni ad id quod dictum est: peregrinum erit semen tuum in terra nsua quadringentis annis. Illud autem interpositum intelligatur,
Abbreviated transcription (Latin):
stet ẽẽ cõmissũ. Habebt̾ aut̾e ante ocłos hoc inqͥrere.
an cũ tu pudice uiueres. Illi quoq bonos mores colendi
auctor fiusti. ꝑiniquũ enĩ mͥ uidet᷑ ẽẽ. ut pudiciã uir
ab uxore exigat: quã ipse ñ exibet. Quȩ respotest & iu¬
rũ dãpnare ñ ob cõpensationẽ mutui cͥminis r̾e mutũq¬

Expanded text:
stet esse commissum. habebunt autem ante oculos hoc inquirere, stet esse commissum. habebunt autem ante oculos hoc inquirere, an, cum tu pudice uiueres. illi quoque bonos mores colendi auctor fuisti. periniquum enim mihi uidetur esse, ut pudicitiam uir ab uxore exigat, quam ipse non exhibet. quae res potest et uirum damnare, non ob conpensationem mutui criminis rem
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscunt duces. illas autẽ comites ẽẽ debẽ.
& idõ cauendũ uiroillic ire iuiuendo: qͣ
timet ne uxor seqͣt᷑ imitando.s isti qͥb displicet ut int̾
uirũ & uxorẽ parpudicitiȩ forma seruet᷑. & petiꝰ eligt̃
maximeq in hac causa mundi legibꝰ subditi ẽẽ. quã
xp̃i. qm̃ uira forensia ñ eisdẽ qͥb feminas pudicitiȩ
nexibꝰ uiros uident᷑ constringere. Legant qͥd imꝑator
ritꝰ uxorẽ de adult̾ii cͥmine accusare ñ sinit᷑. cui mori¬
bus suis ñ p̾buit castitatis exemplũ. ita ut ambo dãp¬
nent᷑ si ambo parit̾ ĩnpudicos conflictus ipse conuice¬
rit. Nã supͣdicti imꝑatoris hȩc u̾ba st̃. quȩ apud grego¬
rianũ legunt᷑. Sane inqͥt lutere meȩ: nulla parte cau¬
sȩ p̾iudicab̾t᷑. Neq enĩ sipenes te culpa fuit ut matͥmo¬
niũ solueret᷑ . &. scdm legẽ uiliã eupasia uxor tua nubẽt.
ꝓpt̾ hoc rescripto meo adult̾ii dãpnata erit: nͥ con¬

Expanded text:
agnoscunt duces, illas autem comites esse debere. et ideo cauendum uiro iliac ire uiuendo, qua timet, ne uxor sequatur imitando. sed isti, quibus displicet, ut inter uirum et uxorem par pudicitiae forma seruetur, et potius eligunt, maximeque in hac causa, mundi legibus subditi esse quam Christi, quoniam iura forensia non eisdem quibus feminas pudicitiae nexibus uiros uidentur obstringere, legant, quid imperaritus uxorem de adulterii crimine accusare non sinitur, cui moribus suis non praebuit castitatis exemplum, ita ut ambo damnarentur, si ambos pariter inpudicos conflictus ipse conuinceret. nam supra dicti imperatoris haec uerba sunt, quae apud Gregorianum leguntur. sane, inquit, litterae meae nulla parte causae praeiudicabunt. neque enim, si penes te culpa fuit, ut matrimonium solueretur et secundum legem Iuliam Eupasia uxor tua nuberet, propter hoc rescripto meo adulterii damnata erit, nisi con