comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tauit interratali colli gebantur ad eum uirila trones &ambulabant cũ ipso quanquã
& antepassionẽ obiectum fuerit dño qd cũ publicanis & peca toribus manducar& quandorespon¬
dit non ẽe necessariũ sanis medicũ sed ae grotis. & interin iquos deputatus est quando interla trones
crucisixus est & unũ exeis decruce in paradisũ transtulit. Tamen postea quã resurrexit & eẽ coepit
secundũ id qđ suprac ex posuimus interra tob collecti sunt ad illũ scelerati homines ꝓpte
remissionẽ peccatorũ : quicũ illo ambulabant. quia secundum eius praecept a uiuebant neq hoc
fieri desinit usquenunc & de inceps quousq: ad eum confugiunt mali ut iustific& impius qui
adeũ conuertuntur. & discant bniquiuias eius : iã illud qđ hi qui ab iecerant ieptererat enim

Expanded text:
tauit in terra Tob, colligebantur ad eum uiri latrones et obambulabant cum ipso, quamquam tauit in terra Tob, colligebantur ad eum uiri latrones et obambulabant cum ipso, quamquam et ante passionem obiectum fuerit domino. quod cum publicanis et peccatoribus manducaret. quando respondit non esse necessarium sanis medicum sed aegrotis, et inter iniquos deputatus est, quando inter latrones crucifixus est et unum ex eis de cruce in paradisum transtulit: tamen posteaquam resurrexit et esse coepit, secundum id quod supra exposuimus in terra Tob collecti sunt ad illum scelerati homines propter remissionem peccatorum, qui cum illo ambulabant, quia secundum eius praecepta uiuebant. neque hoc fieri desinit usque nunc et deinceps, quousque ad eum confugiunt mali, ut iustificet inpios, qui ad eum conuertuntur, et discant iniqui uias eius. Iam illud, quod hi qui abiecerant Iephte — erat etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quã dicerent qđ euangelium loquitur: non est istehomo adõ qui sic soluit sabbatũ: seaut̃
uelut iactantes legitimos filios. dño dixerunt: nos exfornicatione non sumus nati unũ patrẽ
habemus dm̃: & fugit iepte a facie fratrũ suorũ &habitauit in terra tob: fugit q̃m se quan¬
tus ẽ& abscondit : fugit qm̃ eos sȩuientes latuit: sienĩ cognouissent. nũquã dñmgloriae cruci¬
sixissent: fugit q̃m̃ morientis in firmitatem uiderunt : uirtutẽ autẽ resurgentis non uider̃ :
habitauit aut̃ lntrabona ul: ut e pressius dicamus obtima : qđ enim grece agatun: hoclatine
optimũ dicit̃᷑ : Idaut̃ int̃p̃tatur tob: ubimibi uidet᷑ intelligendaeius amortuis resurrectio:
namquȩ terra magis optima quã terrenũ corpus excellentia in mortalitatis & incorruptio¬
nis indutũ : qđ aut̃ dicit̃ deiepte quia postea quã fugiens a facie fatrũ suorũ habi¬

Expanded text:
quam dicerent quod euangelium loquitur: non est iste homo a deo, qui sic soluit sabbatum; se autem quam dicerent quod euangelium loquitur: non est iste homo a deo, qui sic soluit sabbatum; se autem uelut iactantes legitimos filios domino dixerunt: nos ex fornicatione non sumus nati; unum patrem habemus deum. et fugit Iephte a facie fratrum suorum et habitauit in terra Tob. fugit, quoniam se quantus esset abscondit; fugit, quoniam eos saeuientes latuit; si enim cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent: fugit, quoniam morientis infirmitatem uiderunt, uirtutem autem resurgentis non uiderunt. habitauit autem in terra bona uel, ut expressius dicamus optima". quod enim graece afaav, hoc latine optimum dicitur; id autem interpretatur Tob". ubi mihi uidetur intellegenda eius a mortuis resurrectio. nam quae terra magis optima quam terrenum corpus excellentia inmortalitatis et incorruptionis indutum? Quod autem dicitur de Iephte, quia, posteaquam fugiens a facie fratrum suorum habi
Abbreviated transcription (Latin):
gurtos quiepte tã quã isti dñm xp̃m uel uti non legitimũ filiũ ꝑsecuti expulerunt:
sed in eo similitudo adumbrata est : qđ isti ut dixi uel utilegis obseruatores eũ qui contra
praecepta legis facere uidebatur tã quã legitimi non legitimũ iure sibi uisi sunt
cierisse : secundũ hocenm plebs illadicta est fornicari qđ legis praecipta non seruans tãquã
uiro non ex hibebat fidem: sic aut̃ scriptũ est deupte : & creuerunł filii uxoris. & eiecerunt iepte :
uerbũ qđ factũ est creuer̃. significat infigura praeualuer̃: qđ in iudeis impletum est.
qui praeualuer̃ in firmitatixp̃i: quia ita uoluit ut abeis quaeo portebat passione ꝑferr&
sicut hoc idem significans iacob praeualuit angelo cũquo ut id ipsũ portender& luctabat᷑
dixer̃ ergo adiepte : non hereditadis indomo patris nr̃i. qm̃ filius mulieris fornicariaetu: tã¬

Expanded text:
guratos, qui Iephte, tamquam isti dominum Christum, ueluti non legitimum filium persecuti expulerunt? guratos, qui Iephte, tamquam isti dominum Christum, ueluti non legitimum filium persecuti expulerunt? sed in eo simpraecepta Legis facere videbatur, tanquam legitimi non legitimum, jure sibi visi sunt ejecisse. Secundum hoc enim plebs illa dicta est fornicari, quod Legis praecepta non servans, tanquam viro non exhibebat fidem. Sic autem scriptum est de Jephte, Et creverunt filii uxoris, et ejecerunt Jephte. Verbum quod positum est, creverunt, significat in figura, praevaluerunt: quod in Judaeis impletum est, qui praevaluerunt infirmitati Christi, quia ita voluit, ut ab eis quae oportebat passione perferret; sicut hoc idem significans Jacob praevaluit angelo, cum quo ut idipsum portenderet luctabatur . dixerunt ergo ad Iephte: non hereditabis in domo patris nostri. quoniam filius mulieris fornicariae tu, tam
Abbreviated transcription (Latin):
uidebantur tãquã ille soluer& legẽ. & ideo ueluti non e& legitimus filius: & qm̃
descã quidem uirgine corpus ad sũpserat qđ fidelib: notũ est : Tameneius mater quantũ
ad gentẽ ꝑtin& &icẽ illec uidua synagoga dicipotesti reualuat qui uoluerit ꝓphe¬
ticos libros & uideat quotiens & quanta uerbi seueritateatq: indignatiun e
dñ illagens uelut inpudica mulier desuis fornicationibus arguactur: unde est & it̃
illud in hoc libro rodentissimũ uelcsefud qđ fecit gedeo n omnis isrł legitur fornicatus
uel quod abierunt postdeos gentium quib: erant circũdati: unde in illos diuina ira
cõmota est ut ꝑ annos detẽ & octo conterenur a filiis ammon : sed nũ quid non exeadem gente
isrł &iã illi natierant sacerdotes & scribȩ & pharisaei quos in eis diximus fuisse praefi¬

Expanded text:
uidebantur. tamquam ille solueret legem et ideo ueluti non esset legitimus filius. et quauidebantur. tamquam ille solueret legem et ideo ueluti non esset legitimus filius. et quamquam de sancta quidem uirgine corpus adsumpserat, quod fidelibus notum est, tamen eius mater, quantum ad gentem pertinet, etiam illa iudaica synagoga dici potest. reuoluat qui uoluerit propheticos libros et uideat quotiens et quanta uerbi seueritate atque indignatione domini illa gens uelut inpudica mulier de suis fornicationibus arguatur. unde est etiam illud in hoc libro recentissimum, uel cum post ephud quod fecit Gedeon omnis Israhel legitur fornicatus uel quod abierunt post deos gentium quibus erant circumdati. unde in illos diuina ira commota est, ut per annos decem et octo contererentur a filiis Ammon. sed numquid non ex eadem gente Israhel etiam illi nati erant sacerdotes et scribae et pharisaei, quos in eis diximus fuisse praefi
Abbreviated transcription (Latin):
de tractat. ut omnino euitetur sed tantũ modo ut differatur laborat. Nunc iam quid
sp̃s dñi siue ꝑ nescientem iepte siue ꝑscientẽ. siue ꝑ eius in prudentiã. siue ꝑ oboedientiam.
siue ꝑ offensionẽ. siue ꝑfidẽ in hacregesta praefigurauerat. quantũ ds̃ adiuuat requi¬
ramus breuiterq: pandamus : Admonet enĩ nos &urg& quodam modo istescãrũ scrip¬
turarũ locus cogititre quendam potentẽ uirtute: Talis enĩ dicit᷑ iepte : qđ nam̃ int̃p̃tat᷑
aperiens : dñs autẽ xp̃s sicut indicat euangeliũ discipulissuis aperuit sensum . intelligerent
scripturas : hunciepte fratres eius reꝓbauer̃ & depaterna domo expuler̃: obicientes ei quod
ẽ& filius fornicariae: tãquã ipsi essent deuxore legitimanati : hoc & iã eggerunt aduersus
dnm̃ princi pes sacerdotũ & scribȩ & pharisaei. quiidelegis ob seruatione gloriari

Expanded text:
detrectat, ut omnino euitetur, sed tantummodo ut differatur, laborat. Nunc iam quid detrectat, ut omnino euitetur, sed tantummodo ut differatur, laborat. Nunc iam quid spiritus domini siue per nescientem Iephte siue per scientem siue per eius inprudentiam siue per oboedientiam siue per offensionem siue per fidem in hac re gesta praefigurauerit. quantum deus adiuuat, requiramus breuiterque pandamus. admonet enim nos et urget quodam modo iste sanctarum scripturarum locus cogitare quendam potentem uirtute. talis enim dicitur Iephte, quod nomen interpretatur . Aperiens"; dominus autem Christus, sicut indicat euangelium, discipulis suis aperuit sensum, ut intellegerent scripturas. hunc Iephte fratres eius reprobauerunt et de paterna domo expulerunt obicientes ei quod esset filius fornicariae, tamquam ipsi essent de uxore legitima nati. hoc etiam egerunt aduersus dominum principes sacerdotum et scribae et pharisaei, qui de legis obseruatione gloriari
Abbreviated transcription (Latin):
rius intolligitur hocdm̃ nollefieri & in eopatius dõsi nonficr& obuedirtur. qm̃hac
senolle & in abrahae filio & in legitima ꝓhibitione monstrauerat uerũ tamensi ꝓo¬
terea iepte non facer&. sibi potius inunica pepercisse quã dĩ uoluntatẽ secutus esse ui¬
desictur: Magis ergo intellexit in eo qđ illi filia occurrit ultorem dm̃ iustaeq: puene
sifi deliter subdidit . timens seuiorem tãquã detergiuersatione uindictã credebatenĩ
&iãbonae &uirginis animã filiae bene recipi: qđ nonse ipsa uouer&. immulandam.
seduoto & uoluntati non resisterat patris. &dĩfuerat secuta iudicium. Mors enim
sicut nec sibi a quoquã sponte nec cui quã sponte inferenda est : Itadõ iubente recusan¬
da non estaCuius constitutione quocũq: temporis obeunda estnec quis quã quieã ꝓpeti

Expanded text:
rius intellegitur hoc deum nolle fieri et in eo potius deo. si non fieret, oboediretur, quoniam hoc rius intellegitur hoc deum nolle fieri et in eo potius deo. si non fieret, oboediretur, quoniam hoc se nolle et in Abrahae filio et in legitima prohibitione monstrauerat. uerum tamen si propterea Iephte non faceret, sibi potius in unica pepercisse quam dei uoluntatem secutus esse uideretur. magis ergo intellexit in eo, quod illi filia occurrit, ultorem deum iustaeque poenae se fideliter subdidit timens saeuiorem tamquam de tergiuersatione uindictam. credebat enim etiam bonae et uirginis animam filiae bene recipi, quod non se ipsa uouerat immolandam, sed uoto et uoluntati non restiterat patris et dei fuerat secuta iudicium. mors enim sicut nec sibi a quoquam sponte nec cuiquam sponte inferenda est, ita deo iubente recusanda non est, cuius constitutione quocumque tempore subeunda est; nec quisquam qui eam perpeti
Abbreviated transcription (Latin):
non est uerũ &iam laudanda oboedientia est : hocenĩ &iã si se homo ipse interimat. qđ
utique humitna uoluntate atq consilio facere nefas est ꝓfecto intelli gendũ est
oboedienter fieri patius quã sceleste. sidiuinitus iussum est : dequaquaestione satis
in primo libro deciuitate dĩ disputauimus : si autẽ iepte humanĩ secutus errorẽ
humanum sacrificium uouendũ putauit. eius quidem peccatũ deunicafilia iure pu¬
nitumest: qđ &ic̃ ipse uerbis suis satis uidetur ostondore ubiaitHeu mefilia
uerũ tamen & icc̃ hic eius error hab& aliquã laudẽ fidei quadm̃ timuit ut quod
uouerat redder&. nec diuini in seiudicii sententiam declinauit si ue sperans dm̃
ꝓhibiturũ sicut fecit abrahae : siue eius uoluntatẽ &iã non ꝓhibendis intellectam
facere patius quã contepnere statuens: quanquã & hic merito quaeri potestaitrũ ue¬

Expanded text:
non est uerum etiam laudanda oboedientia est. hoc enim, etiam si se homo ipse interimat, quod non est uerum etiam laudanda oboedientia est. hoc enim, etiam si se homo ipse interimat, quod utique humana uoluntate atque consilio facere nefas est, profecto intellegendum est oboedienter fieri potius quam sceleste. si diuinitus iussum est: de qua quaestione satis in primo libro de ciuitate dei disputauimus. si autem Iephte humanum secutus errorem humanum sacrificium uouendum putauit, eius quidem peccatum de unica filia iure punitum est — quod etiam ip:-:e uerbis suis satis uidetur ostendere. ubi ait: heu me, fiuerum tamen etiam hic eius error habet aliquam laudem fidei. qua deum timuit, ut quod uouerat redderet, nec diuini in se iudicii sententiam declinauit, siue sperans deum ohibiturum, sicut fecit Abrahae, siue eius uoluntatem etiam non prohibentis intellectam facere potius quam contemnere statuens. Quamquam et hic merito quaeri potest utrum ue
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ spiritlium referuntur minus tamen faciebant intentos ad magnũ sacramentum xp̃i &
et desiae requi rendum ꝓpterea ds̃ reinsigni & inopinata uolens quasi dormientes hominũ
animos excitare eo magis quotalia sibi sacrificia offerriu& uerat. curauit sibi eius modi
aliquid offerendũ ut ipsa ad miratio magnã gigner& quaestione & magna quaestio ad p¬
scrutandũ magnũ misteriũ studiũ piȩmentis eriger& pie uero scrutans mens hominis
nos rationi & considerationi non obsistimus sed alia quaestio est deanimo uouentis. alia
deꝓuidentiadĩ qualicũq: animo eius optime utentis : quã obrem si sps dñi qui factus est
suꝑiepte ut hoc uouer& omnino praecepit qđ quidem scriptura non aperuit. tamen
si hoc illo praecepit cuius non lic& iussa contẽpnere. non solũ insipientia culpanda

Expanded text:
nem spiritalium referrentur, minus tamen faciebant intentos ad magnum sacramentum Christi nem spiritalium referrentur, minus tamen faciebant intentos ad magnum sacramentum Christi et ecclesiae requirendum, propterea deus re insigni et inopinata uolens quasi dormientes hominum animos excitare eo magis, quod talia sibi sacrificia offerri uetuerat, curauit sibi eius modi aliquid offerendum, ut ipsa admiratio magnam gigneret quaestionem et magna quaestio ad perscrutandum magnum mysterium studium piae mentis erigeret, pie uero scrutans mens hominis nos rationi et considerationi non obsistimus. sed alia quaestio est de animo uouentis. alia de prouidentia dei qualicumque animo eius optime utentis. quamobrem si spiritus domini, qui factus est super Iephte, ut hoc uoueret omnino praecepit, quod quidem scriptura non aperuit, tamen, si hoc ille praecepit, cuius non licet iussa contemnere, non solum insipientia culpanda
Abbreviated transcription (Latin):
nae siue &iã parricidale sacrificium uel uore uel reddere. quiamagnũ aliquid & spi¬
ritle significauit. frustra ds̃ tielia ꝓhibui isse&disse testatus est : qm̃ & illa quae fieri
ius sit utique ad aliquã significationẽ rerum spiritł lium magnicrũq: referuntur : cur ergo
illa ꝓhiber& quando quidem poterant ꝓpt̃ eandem rerum earundem significationẽ ꝓpt̃
qa c̃ & istit licite fiebant nihil ominus licitefieri. nisi quia necȩcle aliquid significantia
quetle expedit credere humana dõ sacrificia placuerunt. quando non ꝓiustitia quisq
ab in imicis quiareste uiuere uoluit aut peccare noluit interimitur. sed homo ab homi¬
ne tamquam electa hustia more pecoris immolat᷑  quid si ait aliquis qm̃ pecorũ uicti¬
mȩ lameo ipso quofuerant usitatȩ quamuis & ipsa a recte in telligentibus ad significatio¬

Expanded text:
nae siue etiam parricidale sacrificium uel uouere uel reddere, quia magnum aliquid et spinae siue etiam parricidale sacrificium uel uouere uel reddere, quia magnum aliquid et spiritale significauit. frustra deus talia prohibuit et se odisse testatus est, quoniam et illa quae fieri iussit utique ad aliquam significationem rerum spiritalium magnarumque referuntur. cur ergo illa prohiberet. quandoquidem poterant propter eandem rerum earundem significationem, propter quam et ista licite fiebant, nihilominus licite fieri? nisi quia nec tale aliquid significantia quale expedit credere humana deo sacrificia placuerunt, quando non pro iustitia quisque ab inimicis. quia recte uiuere uoluit aut peccare noluit, interimitur, sed homo ab homine tamquam electa hostia more pecoris immolatur. Quid? si, ait aliquis, quoniam pecorum uictimae iam eo ipso quo fuerant usitatae, quamuis et ipsae a recte intellegentibus ad significatio
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ a imonuisse ut hoc facer&. & tamen ttm grande sigium quis eius animo atq consilio fa¬
ciendũ nisi dns inspircuit. qui praefigurauit scõs suos thesaurum euangelici luminis inuasis
sictilibus habituros sicut apostolus dicit. habemus autẽ thes aurum istum inuccsis fictili¬
bus : quibus in passione martrrii ttmquam uasculis frastis maior eorum gloriae fulgor
emicuit. quae impios euangelicȩ predicationis in imicos in opinata illis xp̃i dacritate
superauit: seu ergo perscientes seu pernescientes praefigurationẽ praedicationẽq futu
rorum sp̃s dñ ꝓpheticis temporibus operatus est : nb ideo peccata eorũ dicendum est
non fuisse peccata quia & ds̃ qui& malis nr̃is bene utinouit &iã ipsis eorũ peccatis usus est
ad signisicanda quae uoluit : ꝓinde siꝓpterea peccatũ non fuit siue cuius lib& necis huma¬

Expanded text:
dominum admonuisse, ut hoc faceret. et tamen tam grande signum quis eius animo atque consilio fadominum admonuisse, ut hoc faceret. et tamen tam grande signum quis eius animo atque consilio faciendum nisi dominus inspirauit? qui praefigurauit sanctos suos thesaurum euangelici luminis in uasis fictilibus habituros, sicut apostolus dicit: habemus autem thesaurum istum in uasis fictilibus: quibus in passione martyrii tamquam uasculis fractis maior eorum gloriae fulgor emicuit, quae inpios euangelicae praedicationis inimicos inopinata illis Christi claritate superauit. Seu ergo per scientes seu per nescientes praefigurationem praedicationemque futurorum spiritus domini propheticis temporibus operatus est, nec ideo peccata eorum dicendum est non fuisse peccata, quia et deus, qui et malis nostris bene uti nouit, etiam ipsis eorum peccatis usus est ad significanda quae uoluit. proinde si propterea peccatum non fuit siue cuiuslibet necis huma
Abbreviated transcription (Latin):
miserat dñs credidisse. sed actione ꝓphetica in uellere uoluisse tẽpiare atq: ita illius tẽptatio¬
non fuisse inculpabilem sicut dolũ ia cob & illud quod dño ait̃ non irtescatur indignatiotua in me
non ideo dixisse qđ irtmeius timer& sed quod eum confider& non ircesci. cũea facer& quae spũ
eius disttente facienda eẽ itmquã ꝓpheta sentir& : dicat ut uidetur. dũmodo illud qđ de fac¬
to efud scripturto ipsaculpauit quodlibet significet non audeat excusare apercato: nam & illud quod
trecentiuiri ad signum crucis ipsonumero ꝑtinentes plryas fictiles acceperunt teis que ardentes
faculacs incluserunt quibus rdrus fractis repente lumina numeros e micantia tantã hostiũ mul¬
tiudinem terruerunt : tamquã ex suo arbitrio uidetur fecirse gedeon: non enim scriptu ra dicit

Expanded text:
miserat dominus credidisse, sed actione prophetica in uellere uoluisse tentare atque ita illius tentatiomiserat dominus credidisse, sed actione prophetica in uellere uoluisse tentare atque ita illius tentationem fuisse inculpabilem sicut dolum Iacob et illud quod domino ait: non irascatur indignatio tua in me, non ideo dixisse, quod iram eius timeret, sed quod eum confideret non irasci, cum ea faceret quae spiritu eius dictante facienda esse tamquam propheta sentiret: dicat, ut uidetur, dum modo illud, quod de facto ephud scriptura ipsa culpauit quodlibet significet non audeat excusare a peccato. nam et illud, quod trecenti uiri ad signum crucis ipso numero pertinentes hydrias fictiles acceperunt eisque ardentes faculas incluserunt, quibus hydriis fractis repente lumina numerose micantia tantam hostium multitudinem terruerunt, tamquam ex suo arbitrio uidetur fecisse Gedeon; non enim scriptura dicit
Abbreviated transcription (Latin):
non cum iuste ager& sedcum in urũ sc̃m dauid in nocentẽq seuir& : agit enim sp̃is dñi et ꝑbonos
pgente : quis eñ egitnisi sp̃s dñi curans p̃nuntiare uentura ut iudicigeide on tẽpture uolenti
dnm & noncredenti qđ eifuerat ꝑ manũ euis des alute populi iã locus. hoc potissimũ deuellere
prius compluto postmodum sicco & dearea primum sic capostea rigata uenir& inmentẽ
ut quad sub defecit afide in firmitatieius delictoq deputetur. qđ uero &iã talieus animo
ad hoc quod generi humano significati opostebat usus est dĩ ad eius intellegictur miseri cordiã
& mirtebilem ꝓuidentic̃ ꝑtinere : siquis autẽ dicit omnia scientẽ fecisse & dixisse gedeon exre¬
uelatione ꝓphetica utꝑ eum signatidia monstrarentur. neͦ defecisse a fide & qđ ei iampro¬

Expanded text:
non cum iuste ageret. sed cum in uirum sanctum Dauid innocentemque saeuiret. agit enim spiritus domini et penon cum iuste ageret. sed cum in uirum sanctum Dauid innocentemque saeuiret. agit enim spiritus domini et pehristum mori pro gente. quis enim egit nisi spiritus domini curans praenuntiare uentura, ut iudici Gedeon tentare uolenti dominum et non credenti quod ei fuerat per manum eius de salute populi iam locutus, hoc potissimum de uellere prius conpluto, postmodum sicco et de area primum sicca, postea rigata ueniret in mentem? ut, quod subdefecit a fide infirmitati eius delictoque deputetur; quod uero etiam tali eius animo ad hoc quod generi humano significari oportebat usus est deus, ad eius intellegatur misericordiam et mirabilem prouidentiam pertinere. Si quis autem dicit omnia scientem fecisse et dixisse Gedeon ex reuelatione prophetica, ut per eum signa talia monstrarentur, nec defecisse a fide et quod ei iam pro
Abbreviated transcription (Latin):
ec catus magna strage hostibus caesis ati supercctis populo ad quisiuit salutẽ : sicenĩ scriptũ efg& dix̃
gedeon ad dñm: non iras catur in dignatiotua in me & loquar adhuc semel & tẽpitabo adhuc
seel in uellere : irc̃ quippedĩ metuebat . qui nouerat secẽptando petcare : qđ ds̃ inlege sua
manifestissime ꝓ hibet: hoctamen peccatum eius & mirabilis signi euidertia & magna uicto¬
riae prosperites liberationis que populi consecuta ẽ :lã eñ ds̃ staetuerat afflicto populo sub¬
uenire atq: huius ducis quẽ ad hoc opus as sumpserat utebatur animo non solum fideli &pio. uerum
&iã subdeficien te et delinquente & ad praenuntianda quaeuolebat & cõplenda quaed ixerat : non
enim ꝑistos tantũ qui &icẽ si peccauerunt interiustos tamen nartantur sed & ia ꝑ ipsum saulẽ
omnimodo repbatũ multtedĩ populo suo praestitit. inquẽ in siliuit &iam sps̃dĩ & ꝓphetauit:

Expanded text:
est, magna strage hostibus caesis atque superatis populo adquisiuit salutem: sic enim scriptum est: et dixit Gedeon ad dominum: non irascatur indignatio tua in me; et loquar adhuc semel et tentabo adhuc semel in uellere. iram quippe dei metuebat, quia nouerat Se tentando peccare, quod deus in lege sua manifestissime prohibet. hoc tamen peccatum eius et mirabilis signi euidentia et magna uictoriae prosperitas liberationisque populi consecuta est. iam enim deus statuerat adflicto populo subuenire atque huius ducis, quem ad hoc opus adsumpserat. utebatur animo non solum fideli et pio uerum etiam subdeficiente et delinquente et ad praenuntianda quae uolebat et complenda quae dixerat. Non enim per istos tantum, qui etiam si peccauerunt, inter iustos tamen narrantur, sed etiam per ipsum Saulem omni modo reprobatum multa deus populo suo praestitit, in quem insiliuit etiam spiritus dei et prophetauit.
Abbreviated transcription (Latin):
austori tectem uiro tribuat non mulieri quaeuiro subditacest : in tunc ꝑ soluenda sint uota
mulieris siuir apꝓbauerit. siautẽ renuerit non debeantur: a postolus trcmencumde
concubitu coniugatarũ loqueretur. non ibimaiorem austoritatẽ uiro quã femi¬
nae dedit: sed uxori inquit uirdebitũ reddat similites & uxor uiro : uxor non

Expanded text:
auctoritatem viro tribuat, non mulieri, quae viro subdita est: ut tunc persolvenda sint vota auctoritatem viro tribuat, non mulieri, quae viro subdita est: ut tunc persolvenda sint vota mulieris, si vir approbaverit; sin autem renuerit, non debeantur. Apostolus tamen cum de concubitu conjugatorum loqueretur, non ibi majorem auctoritatem viro quam feminae dedit: Sed uxori, inquit, vir debitum reddat, similiter et uxor viro. Uxor non
Abbreviated transcription (Latin):
uir fuerit ꝑmit tendo : nãcũ ad peccatũ eius demuiri ꝑtinere uoluerit si prius ꝑ¬
miserit & postea ꝓhibuerit. &i c̃ hic tamen non dixit ut faciat mulier qđ uouerat:
quia ꝑ missa prius a uiro fuerat. uiridixit eẽ peccatũ qui abnuit qđ prius con¬
cesserat.: non tamen mulieri uel ex hoc ꝑ missum dedit . uttũ prius ei uir concesserit
postea siꝑhibuerit condem netur : utrum autẽ isti &iã ad uota continentiae
& concubitus abstinentiae ꝑtineat merito quaeritur : ne forte eatantũ intellegen¬
dasint ad uersus animã uoueri quae sunt incibis & potionibus: quod uidetur & illud
significare ubi dñs ait : nonne anima plus est quã esca & cũ deie iunio praecipi¬
tur. ita precipitur: affligetis an imas ur̃as: nescio autẽ utrũ alicubilegi possit
aduersus animã diciuotũ qđ de abstinentia concubitus fuerit maxime quia cũhic lex

Expanded text:
uir fuerit permittendo. nam cum ad peccatum eiusdem uiri pertinere uoluerit, si prius puir fuerit permittendo. nam cum ad peccatum eiusdem uiri pertinere uoluerit, si prius permiserit et postea prohibuerit, etiam hic tamen non dixit, ut faciat mulier quod uouerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri uel ex hoc postea si prohibuerit, condemnetur. Utrum autem ista etiam ad votum continentiae et concubitus abstinentiam pertineat, merito quaeritur, ne forte ea tantum intelligenda sint adversus animam voveri, quae sunt in cibis et potibus. Quod videtur et illud significare, ubi Dominus ait: Nonne anima plus est quam esca ? Et cum de jejunio praecipitur, ita praecipitur: Affligetis animas vestras . Nescio autem utrum alicubi legi possit adversus animam dici votum quod de abstinentia concubitus fuerit, maxime quia cum hic lex
Abbreviated transcription (Latin):
ab nuerit ei : & sttebunt om̃a uotaeius & om̃s definitiones quas definiuit aduersus
animã suã & fabunt aduersus eã : si autẽ circũ auferens circũ auferat uir eius
quacũq die audierit: omnia quaecũq exierint exluebiis eius secundũ uota eius
& secundũ diffinitiones quae ad uersus animameius non mank ei uireius circũ¬
abstulit . & dñs mundabit eam : omneuotũ & omne is iurundũ uinculi affligere
animã uir eius statu& ei & uir eius circũ auferr&: si autẽ tacens tacuerit eidem
exdie & stactir& er omnia uotaeius & definitiones quae suꝑ ipsam statu& ei. Qm̃ tacu¬
it ei diequa audiuit: si autẽ circũ auferens circũ auferat eius postdiem qua au¬
diuit: & accipi & peccatũ suũ: manifestũ est Ita uoluisse legem feminam eẽ sub uiro
ut nulla uota eius quae cibstinentiae causa uouerit reddantur ab ea nisi auctor

Expanded text:
abnuerit ei; et stabunt omnia vota ejus, et omnes definitiones, quas definivit adversus abnuerit ei; et stabunt omnia vota ejus, et omnes definitiones, quas definivit adversus animam suam, stabunt aduersus eam. si autem circumauferens circumauferat uir eius quacumque die audierit. omnia quaecumque exierint ex labiis eius secundum uota eius et secundum definitiones quae aduersus animam eius non manet ei; uir eius circumabstulit et dominus mundabit eam. omne uotum et omne iusiurandum uinculi adfligere animam uir eius statuet ei et uir eius circumauferet. si autem tacens tacuerit ei diem ex die, et statuet ei omnia uota eius et definitiones quae super ipsam statuet ei, quoniam tacuit ei die quo audiuit. si autem circumauferens circumauferat < uir > eius post diem quem audiuit, et accipiet peccatum suum. Manifestum est ita uoluisse legem feminam esse sub uiro, ut nulla uota eius, quae abstinentiae causa uouerit, reddantur ab ea, nisi auctor
Abbreviated transcription (Latin):
concesserat pater uota ꝑ soluere. si antequam ꝑsoluerit nupserit & uiro eius
hoc cognitum non placuerit non ꝑsoluat . & sit omnino sinepeccato qui ad ñs
mundabit eam sicut dicit idest mundam udicabit: Neque hoc contradm̃ fi¬
eri putandum est : Cum ipsed s̃ hoc praeceperit. hoc uoluerit: sequitur a ten
deuiduis uel auiro abieftis id est non sub potesticte uiri constitutis aut patris.
& earum uo ad ꝑsoluendum libert̃ eẽdicit hoc modo : & uotũ inquit uiduae
& expulse quaerumque uoluerit aduersus animã sum manebunte : deindedicit de
nupta sundomouiri sui iam constituta aliquidtade uoluerit. Deilla eñ prius dixe¬
rat quaein domo patris uouerat & antequã red der& nupserat :dehac ergo quae
indomomariti uouit. ittdoquitur: si autẽ indomouiri eius uotũ eius autdefinitio fuerto
quae aduersus animames st cũ iureiurando & audierit uir eius & tacueritei & non

Expanded text:
iam concesserat pater uota persoluere, si. antequam persoluerit, nupserit et uiro eius iam concesserat pater uota persoluere, si. antequam persoluerit, nupserit et uiro eius hoc cognitum non placuerit, non persoluat et sit omnino sine peccato, quia dominus mundabit eam, sicut dicit, id est mundam iudicabit; neque hoc contra deum fieri putandum est, cum ipse deus hoc praeceperit, hoc uoluerit. Sequitur autem de uiduis uel a uiro abiectis, id est non sub potestate uiri constitutis aut patris et earum uota ad persoluendum libera esse dicit hoc modo. et uotum, inquit. uiduae et expulsae quaecumque uouerit aduersus animam suam manebunt ei. deinde dicit de nupta, si in domo uiri sui iam constituta aliquid tale uouerit. de illa enim prius dixerat, quae in domo patris uouerat et antequam redderet nupserat. de hac ergo. quae in domo mariti uouit, ita loquitur: si autem in domo uiri eius uotum eius aut definitio quae aduersus animam eius cum iureiurando et audierit uir eius et tacuerit ei
Abbreviated transcription (Latin):
mundabit eum sacerdos id est mundũ habebit. mundum iudicabit. sicuti est & illud mun¬
datione non mundabis reum. idest non dices mundum eum quiimmudus est LUIIII
Si autem facta fuerit uiro & uota eius suꝑ eam. secundum distinctionẽ labiorum eius
quanta definiuit aduersus animã suã & audierit uireius & tacueriter quacumque
dieaudierit & it a stabunt omnia uota eius & definitiones eius quas definiuit
aduersus animã suã stebunt : si autem abnuens abnuerit uireius in quacũ que
die audierit omnia uotit eius & definitiones eius quas definiuit aduersus animã
succ̃ non manebunt : qm̃uir ab nuit abea & dñs mandabit eam: feminã sub patre
ante quam nubat & sub uiro nupitm noluit lex itauouere aliquid dõ aduersus
animã suã. Id est in aliquarum rerum licitarũ atq concessarum abstinentia ut
in eius dem uotis feminea ualeat auctoritos. sed uirilis. Ita ut siadhuc innuptae

Expanded text:
mundabit eum sacerdos. id est mundum habebit, mundum iudicabit; sicuti est et illud: munmundabit eum sacerdos. id est mundum habebit, mundum iudicabit; sicuti est et illud: mundatione non mundabis reum, id est: non dices mundum eum qui inmundus est. Si autem facta fuerit uiro et uota eius super eam secundum distinctionem labiorum eius, quanta definiuit aduersus animam suam, et audierit uir eius et tacuerit ei quacumque die audierit, et ita stabunt omnia uota eius et definitiones eius, quas definiuit aduersus animam suam, stabunt. si autem abnuens abnuerit uir eius in quacumque die audierit, omnia uota eius et definitiones eius, quas definiuit aduersus animam suam, non manebunt, quoniam uir abnuit ab ea, et dominus mundabit eam. feminam sub patre antequam nubat et sub uiro nuptam noluit lex ita uouere aliquid deo aduersus animam suam, id est in aliquarum rerum licitarum atque concessarum abstinentia, ut in eisdem uotis feminea ualeat auctoritas, sed uirilis, ita ut, si adhuc innuptae
Abbreviated transcription (Latin):
muliere quae adhuc iniuuentute sua indomo patrisest loquitur: merito hic quae¬
ritur &iam deuoto uirginitatis: mulieres quippe &icm uirgines inscriptura
appellari solere notissimum est : & uidetur &iam apłs depatre loqui cumdicit.
seru& uirginem suam & dãt nuptã uirginẽ suã : & c&̧ era hoc modo : ubi non nulli intd¬
lexerunt uirgine suã uirginitatẽ suã nulla tamen hoc simili scripturarũ locutione
demonstrant : cũ sit inusita tissima: qđ autẽ ait aduersus animã suã non sic accipien¬
dumest quasi animae noceat itclibus uotis. sed aduersus animã dicitur aduersus ani¬
malem delectectionem sicut &iã dereiunio praecipiens superius ait : & ad fligetis ani¬
mas urãs lUIII Quod autẽ ait & dñs emundabit eam quia abnuit pater enius.
emundab it dixit auoti non impleci crimine absolu&. sicut in multis locis dicitur &

Expanded text:
muliere, quae adhuc in iuuentute sua in domo patris est. loquitur, merito hic quaemuliere, quae adhuc in iuuentute sua in domo patris est. loquitur, merito hic quaeritur etiam de uoto uirginitatis; mulieres quippe etiam uirgines in scriptura appellari solere notissimum est. et uidetur etiam apostolus de patre loqui, cum dicit: seruet uirginem suam, et: det nuptum uirginem suam et cetera hoc modo. ubi nonnulli intellexerunt uirginem suam uirginitatem suam; nulla tamen hoc simili scripturarum locutione demonstrant. cum sit inusitatissima. quod autem ait: aduersus animam suam, non sic accipiendum est, quasi animae noceat talibus uotis; sed aduersus animam dicitur aduersus animalem delectationem. sicut etiam de ieiunio praecipiens superius ait: et adfligetis animas uestras. Quod autem ait: et dominus emundabit eam, quia abnuit pater eius, emundabit dixit "a uoti non inpleti crimine absoluet". sicut in multis locis dicitur: et
Abbreviated transcription (Latin):
nuuntur : sed totȩsunt omnibus totae singulis qui earum habent societatẽ. LUI¬
Ho homo qui cumque uouerit uotum dño aut iurauerit iuramentũ. aut definierit
definitionem de anima sua: non ꝑfanabit uerbum suum omnia quaecumque exie¬
rint exore eius faci&: non hoc ad omnem iurationem pertin&. sed ad eam ubiquisq
de anima sua uouerit : alicuius utique rei abstinentiã. quaei licebat uti perlegem. sed
ꝑ uotum sibi ipse efficit non licere . LII. Siautem mulier uouerit uatum dño aut
definierit definitionem indomo patrissui in iuuentutesua. & audierit pater eius
uota eius & definitiones eius. quas definiuit aduersus animam suam . & tacuerit
pater eius : &stabunt omnia uota eius & om̃s definitiones eius. quas definiuit ad¬
uersus animam suam manebunt ei : si autẽ ab nuens abnuerit pater eius. quacumq:
die audierit : omnia uotaeius & definitiones eius quas definiuit aduersus animã
suã nonsttbunt. & dñs emundabit eam quia abnuit pater eius: qm̃ quidem de

Expanded text:
nuuntur, sed totae sunt omnibus, totae singulis qui earum habent societatem. Homo homo quicumque uouerit uotum domino aut iurauerit iuramentum aut definierit definitionem de anima sua, non profanabit uerbum suum: omnia quaecumque exierint ex ore eius faciet. non hoc ad omnem iurationem pertinet, sed ad eam, ubi quisque de anima sua uouerit alicuius utique rei abstinentiam, qua ei licebat uti per legem, sed per uotum sibi ipse efficit non licere. Si autem mulier uouerit uotum domino aut definierit definitionem in domo patris sui in iuuentute sua et audierit pater eius uota eius et definitiones eius quas definiuit aduersus animam suam et tacuerit pater eius, et stabunt omnia uota eius et omnes definitiones eius quas definiuit aduersus animam suam manebunt ei. si autem abnuens abnuerit pater eius quacumque die audierit omnia uota eius et definitiones eius, quas definiuit aduersus animam suam. non stabunt; et dominus emundabit eam, quia abnuit pater eius. quoniam quidem de
Abbreviated transcription (Latin):
El fecit luctum patrisuo septemdies: nescio utrum inueniatur alicui scõrum
inscripturis celebratum esse luctum nouem dies quod apudlatinos nouendi clȩap¬
pellant : undemibi uidetur ab hac consuetudine ꝓhibendi siqui xp̃i anorum is¬
tum inmortuissuis numerum seruant: Quimagis est ingentilium consuetudi¬
ne: septimus uero dies austoritatem inscripturis heb& : unde alio loco scriptũ
est : luctus mostui septem dierum. fatui autem om̃s dies uitae eius: septenari¬
us autem numerus propter scbobati sacramentũ praecipue quietis indicium
est: undemerito mortuis tam quam requiescentibus ex hibetur : quemtamennume¬
rum in luctu ia cob deculpauerunt aegyptii qui eum septua ginta diebus luxerunt.
Clxxiii E. T uixit ioseph annos centum derem & uidit iosepl effrem filios usque
ad testicm generationem : Et filii machir filii mancsse natisunt superfemorec
io seph: cumhos filios filiorum uel nepotes filiorum dicat scriptura ioseph uiuen¬

Expanded text:
Et fecit luctum patri suo septem dies. nescie utrum inueniatur alicui sanctorum in scripturis celebratum esse luctum nouem dies, quod apud Latinos nouendial appellant. unde mihi uidentur ab hac consuetudine prohibendi, si qui christianorum istum in mortuis suis numerum seruant, qui magis est in gentilium consuetudine. septimus uero dies auctoritatem in scripturis habet. unde alio loco scriptum est: luctus mortui septem dierum; fatui autem omnes dies uitae eius. septenarius autem numerus propter sabbati sacramentum praecipue quietis indicium est; unde merito mortuis tamquam requiescentibus exhibetur. quem tamen numerum in luctu Iacob decuplauerunt Aegyptii, qui eum septuaginta diebus luxerunt.  Et uixit Ioseph annos centum decem. et uidit Ioseph Ephraem filios usque ad tertiam generationem; et filii Machir filii Manasse nati sunt super femora Joseph. cum hos filios filiorum uel nepotes filiorum dicat scriptura Ioseph uiuen
Abbreviated transcription (Latin):
maluit. nec in reduriore implere iuramentum. magis dõ placere existimans si qđ
ira pturbatus ad nocendũ iurauerat non fecisset. quam si ꝑ fetisset.

Expanded text:
maluit nec in re duriore inplere iuramentum magis deo placere existimans, si quod maluit nec in re duriore inplere iuramentum magis deo placere existimans, si quod ira perturbatus ad nocendum iurauerat non fecisset quam si perfecisset.
Abbreviated transcription (Latin):
credendisunt &si fcllere homines : ꝓsuc scclute uoluerunt non tamen fallaciter dñ
timuisse in populo eius: ꝓpterea nec suscensuit dñs iurantibus aut parcentibus ut
postea gabaconitts ipsos tam quã populisui homines dedomosaul uindicauenit
sicut regnorum ostendit historia: & qm̃ iuratio sic seruata est : quamuis in homini¬
bus quitimente sunt ut adelementiã sententia flecteretur non displicuit dõmam
sie contrario iurassent aliquos seinter fecturos quos gabaonitas interra ꝓmissionis
eẽ putauissent. & postea didicessent eos eẽ ab illa terra extraneos & delonginquo ad
seuenisse : nullo modo arbi trandũ est quod eos essent debella turi causa iurationis in¬
plendae cum propter ipsam parcendiclementiã sc̃s dauid &iam post uerba quib:se
nabal inter fecturum ẽẽ iurauerat utique sciens quem fuerat inter fecturus parcere

Expanded text:
credendi sunt, etsi fallere homines pro sua salute uoluerunt, non tamen fallaciter deum credendi sunt, etsi fallere homines pro sua salute uoluerunt, non tamen fallaciter deum timuisse in populo eius. propterea nec suscensuit dominus iurantibus aut parcentibus. ut postea Gabaonitas ipsos tamquam populi sui homines de domo Saul uindicauerit. sicut Regnorum ostendit historia. et quoniam iuratio sic seruata est quamuis in hominibus qui mentiti sunt, ut ad clementiam sententia flecteretur, non displicuit deo. nam si e contrario iurassent aliquos se interfecturos, quos Gabaouitas in terra promissionis esse putauissent et postea didicissent eos esse ab illa terra extraneos et de longinquo ad se uenisse, nullo modo arbitrandum est, quod eos essent debellaturi causa iurationis inplendae, cum propter ipsam parcendi clementiam sanctus Dauid etiam post uerba quibus se Nabal interfecturum esse iurauerat utique sciens quem fuerat interfecturus parcere
Abbreviated transcription (Latin):
illimente qui fuerant ⁊ sciebantenim sedebellandos. si cognitum ess& haebre
is in eaterra eos habitare : quam ꝓ missam fuerant habitantibus receptur:
mentientibus ergo quod delonga terra ad eos uenissent iu rauerunt eis is ra¬
helitȩ: postea uero quam cognouerunt ibi eos habitare ubi om̃s quos inuene¬
rant secundum đĩ preceptum debella reo portebat : noluerunt tamen frange¬
re iuraetionem : & lic& eos mentitos esse didicissent. parcere maluerunt cau¬
saiurationis: cum possent utiq dicere se tam quam illis iu rasse quos eos esse
crediderant id est delongin quouenientes cum uero aliud cogno uerunt prȩ¬
ceptum cir caeos dñi implen dumerat. ut sicuti cȩteri expugnȩrentur : ds̃ autem
hoc ap probauit nec parcentibus suscensuit : quamuis cum non inter rogassent
qui namilli es sent. & ideo eos illi fallere ualuis sent: unde noninoor tune utio

Expanded text:
illi mentiti fuerant. Sciebilli mentiti fuerant. Sciebis in ea terra eos habitare, quam promissam fuerant retenturi. mentientibus ergo quod de longinqua terra ad eos uenissent, iurauerunt eis Israhelitae. posteaquam uero cognouerunt ibi eos habitare, ubi omnes quos inuenerant secundum dei praeceptum debellare oportebat. noluerunt tamen frangere iurationem et, licet eos mentitos esse didicissent, parcere maluerunt causa iurationis, cum possent utique dicere se tamquam illis iurasse, quos eos esse crediderant, id est de longinquo uenientes; cum uero aliud cognouerunt, praeceptum circa eos domini inplendum erat, ut sicuti ceteri expugnarentur. deus autem hoc adprobauit nec parcentibus suscensuit, quamuis eum non interrogassent quinam illi essent et ideo eos illi fallere ualuissent. unde non inportune utique
Abbreviated transcription (Latin):
& saccis ut putarentur sicut fixerant deterrauenisso longinqua quo eis parceretur . Cons¬
titutum enim erat adĩo nealicui terras illas in habitanti parcerent quo in gredibant᷑
non nulli codices & gaeti & latini habent & accipientes saccos ueteres suꝑ umeros
suos. aliiuero quiueraciores uidentur non habent suꝑ umeros sed suꝑ as inossuos: simi
litudo enim uerbi ingrecalingua mendositatem facilem fecit & ideolatina quoque
exemplitria uariata sunt: omonquippe & onon non multum ab inuicem dissonant.
quorum primus umeroram nomen est : posterius asinorum: ideo est autẽ deas inis credibili¬
us qm̃ sea suagente longinqua missos eẽ dixerunt: unde appar& eos fuisse legatos :¬
& ideo magis in asinis quam in umeris necessaria portire potuisse : quia nec multi eẽ
poterant & non solum saccos sed &ic̃ utres eos foritesse scriptura commemorat .Xiii
tis quibus itaiura uerant tamquam delonginqua terra uenientibus sicut

Expanded text:
 saccis, ut putarentur sicut finxerant de terra venisse longinqua, quo eis parceretur. Constitutum enim erat a Domino ne alicui terras illas inhabitanti parcerent, quo ingrediebantur. Nonnulli codices et Graeci et Latini habent: « Et accipientes saccos veteres super humeros suos. » Alii vero, qui veraciores videntur, non habent « super humeros, » sed litudo enim verbi in graeca lingua mendositatem facilem fecit, et ideo latina quoque exemplaria variata sunt: ὤμων quippe et ὄνων non multum ab invicem dissonant, quorum prius humerorum nomen est, posterius asinorum. Ideo est autem de asinis credibilius, quoniam se a sua gente longinqua missos esse dixerunt: unde apparet eos fuisse legatos, et ideo magis in asinis quam in humeris necessaria portare potuisse; quia nec multi esse poterant; et non solum saccos, sed etiam utres eos portasse Scriptura commemorat. XIII.tis, quibus ita juraverant, tanquam de longinqua terra venientibus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
contra iudiciũ : iudiciũ sane illud appellat scriptura. quod iustũ est: nequis autẽ ꝓpt̃
istm sententiã dm̃ putaer& miseri cordiã ꝓhibere : qđ sequitur oportun issime sequ¬
tur : si autẽ obuia ueris boui in imicitui aut subiugedieius errantibus reducens red¬
des ei u scias nonteꝓhibitũ facere miseri cordiam : fac &iã erga in imicostuos cũpo¬
testas est auidican do libera nonenim cũ reducis errantẽ bouem inimicitui &reddis
interaliquos udex resides lxxxviiii. Sex annis seminabis terratuã & colliges
frustũ eius. septimo autẽ anno remissionẽ facies & requiem dibis illi & edent pau¬
peres gentistuae : quae autẽ superabunt edent feraebestiae: sic facies uineã tuã
& oliuetũtuũ: quaeri potest quid colligant pauperes. si septimo anno ita parcit

Expanded text:
contra iudicium. iudicium sane illud appellat scriptura, quod iustum est. ne quis autem propter contra iudicium. iudicium sane illud appellat scriptura, quod iustum est. ne quis autem propter istam sententiam deum putaret misericordiam prohibere, quod sequitur, oportunissime sequitur: si autem obuiaueris boni inimici tui aut subiugali eius errantibus, reducens reddes ei, ut scias non te prohibitum facere misericordiam, fac etiam erga inimicos tuos, cum potestas est a iudicando libera. non enim cum reducis errantem bouem inimici tui et reddis, inter aliquos iudex resides. Sex annis seminabis terram tuam et colliges fructum eius; septimo autem anno remissionem facies et requiem dabis illi, et edent pauperes gentis tuae; quae autem superabunt edent ferae bestiae. sic facies uineam tuam et oliuetum tuum. quaeri p
Abbreviated transcription (Latin):
doenĩ sicuti sunt deos in tellegi uoluit: qui digne &iã dicuntur ita sane utlãtria¬
quedicitur graece interprae tatur. Tatine seruitus : sedeaquȩ ad religionẽ ꝑtinere in¬
telligitur non debeatur nisiunido uero qui nobis est ds̃ illiau tẽ qui quidituntur
du&iam si qui sunt ubi meritodicuntur : prohibiti sunt noniussi sunt maledici nec
tamen sacrificiis uel ullis latriae obsequus honorati . LxxXvII Noneriscum
pecoribus in malitia neseinde quis quã defendat quia cum pluribus facit aut ideo
didiss& in iudicio magna e& quaestio sed intellegendũ ess& &iã si scriptunon ess&
supraeni dixerat non apponeris cummultitudine cũ pluribus ut declines iudi¬
cium ac phoc & pauperis non mi sereberis poss& intellegi in iudicio: sedcũ addi¬
tũ est: nulla quaestio est hoc eẽ preceptũ nefoste cum iudicamus uideamus iustitiã

Expanded text:
do enim "sicuti sunt" eos intellegi uoluit, qui digne etiam dicuntur: ita sane. ut λαdo enim "sicuti sunt" eos intellegi uoluit, qui digne etiam dicuntur: ita sane. ut λαquae dicitur graece et interpretatur latine seruitus, sed ea, quae ad religionem pertinere intellegitur, non debeatur nisi uni deo uero, qui nobis est deus. illi autem qui dicuntur dii, etiam si qui sunt qui merito dicuntur, prohtamen sacrificiis vel ullis latriae obsequiis, honorari. Decimpluribus in malitia. Ne se inde quisquam defendat, quia cum pluribus fecit, aut ideo didisset, in judicio, magna esset quaestio. Sed intelligendum esset, etiam si scriptum non esset. Supra enim dixerat, Non apponeris cum multitudine, declinare cum pluribus, ut declines judicium: ac per hoc, Et pauperis non misereberis, posset intelligi, in judicio. Sed cum additum est, nulla qu
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓcussus mortuus fuerit. non est illi homicidium: siautẽ ori&ursol suꝑeum reus est. ꝑ
morte morietur : intellegitur ergotunc non ꝑtinere adhomicidium si fur noctur¬
nusocciditur : Si autem diurnus. ꝑtinere: hoc est enĩ qđ ait siorietur sol suꝑeũ: poterat
quippe discerni qđ ad furandũ non ad occidandũ ueniss&. &ideo non deber& occidi :
hoc & in legibus antiquis saecularibus quibus tamen ista est antiquior inuenitur:
in pune occidi nocturnũ furẽ quo quomodo diurnũ autẽ si setelo defenderit : iam enĩ
quia uult ds̃ aliquando signo dato prodere peierantẽ e LXXXVI. Deos non maledi¬
ces : quaeritur quos dixerit deos utrum principes quuudicant populũ sicutdictũest
morsi qđ datus fueratids pharaoni : ut ꝑ expositionẽ sit dictum qđ sequitur ueludo ftor¬
dendo quos dixerit deos ubi ait. & principem populitui non maledices : quod grȩcus

Expanded text:
et percussus mortuus fuerit, non est illi homicidium; si autem orietur sol super eum, reus est; pro et percussus mortuus fuerit, non est illi homicidium; si autem orietur sol super eum, reus est; pro morte morietur. intellegitur ergo tunc non nus occiditur: si autem diurnus, pertinere. Hoc est enim quod ait, si orietur sol super eum. Poterat quippe discerni quod ad furandum, non ad occidendum venisset, et ideo non deberet occidi. Hoc et in legibus antiquis saecularibus, quibus tamen ista est antiquior, invenitur, impune occidi nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem si se telo defenderit: jam enim pquia vult Deus aliquando signo dato prodere pejerantem? LXXXVI. Ib. XXII, 28. Deos non maledices. Quaeritur quos dixerit deos; utrum principes qui judicant populum, sicut dictum est de Moyse, quod datus fuerit deus Pharaoni, ut per expositionem sit dictum quod sequitur uelut ostendendo quos dixerit deos, ubi ait: et principem populi tui non maledices, quod graecus