comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acerbuitate sȩuitiae. sed moderatione iustitiae Ine ipsa relax¬
atio peccati plus noceat peccatori quã poena uindictae:
Nec tam̃ hoc fecerunt iustihomines nisi auctoritate diuina
nequis arbitr&ur passim sibi eẽ permissum. necare. quem
uelit : ut iudicio ꝑsequi . aut poenis quibus lib& affligere :
aliquando aut̃ aperte ponitur inscripturis ipsa diuina
auctoritas : Aliquando aut̃ occultatur. ut & manifestis
lestor instruatur. & exerceatur obscuris: Certe inimicũ
& per secutorem suũ nimis ingratũ. &nimis infestum saul
regem . accipit in potestate dauid. ut ei facer& quod uell&:
delegit parcere potius quã occidere: Non enĩ erat iussus
occidere. sed neque ꝓhibitus immo &iam diuinitus audi¬
erat. se iñpunȩ facere quic quid uell& inimico & tam̃ tantã
potestatem damansu&udinem contulit : dicatur mihi quẽ
timuit : cũ int̃ ficere noluit: nec hominẽ possumus dicere

Expanded text:
acerbitate saeuitiae, sed moderatione iustitiae, ne ipsa relaxacerbitate saeuitiae, sed moderatione iustitiae, ne ipsa relaxatio peccati plus noceat peccatori quam poena uindictae. nec tamen hoc fecerunt iusti homines nisi auctoritate diuina, ne quis arbitretur passim sibi esse permissum necare quem uelit aut iudicio persequi aut poenis quibuslibet adfligere. aliquando autem aperte ponitur in scripturis ipsa diuina auctoritas, aliquando autem occultatur. ut et manifestis lector instruatur et exerceatur obscuris. Certe inimicum et persecutorem suum nimis ingratum et nimis infestum Saul regem accepit Dauid in potestatem, ut ei faceret quod uellet; et elegit parcere potius quam occidere. non enim erat iussus occidere sed neque prohibitus; immo etiam diuinitus audierat se inpune facere quicquid uellet inimico; et tamen tantam potestatem ad mansuetudinem contulit. dicatur mihi quem timuit, cum interficere noluit. nec hominem possumus dicere
Abbreviated transcription (Latin):
illa ñ odio. sed bono animo apł̃i fecerint: undeisti conuincunt
animos uiro rum spiritalium. qui in illo populo fuerunt quod
eos oderant. quiperipsos diuina iustitia dehac uita iubebant᷑
auferri c̃õ pescant potius temeritatẽ suã & ñ deciprant impe¬
ritos quibus aut ñ uacat legere alit nolunt legere. Aut peruer¬
soanimo legunt & non adtendunt. & miseri cordiã & seueritatẽ¬
dĩ utriusq testam̃t litteris cõmenduri : Nam de inimici
dilectione ñ ut reddatur malum promalo non in u&erib:
libris legitur : Dñe ds̃ meus sifeciistud si est iniquitas in
manibus meis. Sireddidi r&ribuentibus mihi mala: decidã
merito ab inimicis mois inanis: Quis hoc dicer&. nisi quisci¬
r& hoc dõ plucere ut malũ ꝓmalo nemoredlat . sed hoc per¬
fectorum ẽ ut oderint in peccatoribus nisi pecccta
psosautẽ homines diligant: & cũ uindicant non uindicent

Expanded text:
illa non odio sed bono animo apostoli fecerint. unde isti conuincunt illa non odio sed bono animo apostoli fecerint. unde isti conuincunt animos uirorum spiritalium, qui in illo populo fuerunt, quod eos oderant, qui per ipsos diuina iustitia de hac uita iubebantur auferri V conpescant potius temeritatem suam et non decipiant inperitos, quibus aut non uacat legere aut nolunt legere aut peruerso animo legunt et non intendunt et misericordiam et seueritate testamenti litteris commendari. nam de inimici dilectione, ut non reddatur malum pro malo, nonne in ueteribus libris legitur : domine deus meus, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimicis meis inanis? quis hoc diceret, nisi qui sciret hoc deo placere, ut malum pro malo nemo reddat? sed hoc perfectorum est, ut non oderint in peccatoribus nisi peccata, ipsos autem homines diligant; et cum uindicant. non uindicent
Abbreviated transcription (Latin):
abeorum oculis ipse ascendiss& incȩlum : consolator enĩtris¬
tib mittitur. secundũ illũ eiusdem dñi sententiũ. beati lu¬
gentes : qũo ipsi consolabantur: ipse&iam dixit. tun lugebt̃
filii sponsi cũ abeis ablatus fuerit sponsus: In illo ergo libro
dedaratur. legimus adsententiã p&ricecidisse homines & mortuos
esseuirum &uxorem. qui mentiriaus erant spiũi scõ: quo disti
magnacaecitate uituperant. cũ in apocryfis promagnã legant.
& illud qđ deapło thoma cõ memoraui. &ipsius porrifiliam pa¬
ralyticã factam priecib: patris. & hortulani filiã ad precem
ipsius pari eẽ mortuum: & respondent quod hoc eis expedie¬
bat ut &illa soluer&ur paralrsi &illa morer&ur tam̃ ad pre¬
ces apłi factũ esse ñ negatt: Quis aut̃ illis dixit. ñ expediebat
gentibus impis interfici. quas traditas eẽ diuinitus inmanus
populi iudaeorum. irridentes mirari. refingunt : cũ autem

Expanded text:
ab eorum oculis ipse ascendisset in caelum. consolator enim trisab eorum oculis ipse ascendisset in caelum. consolator enim tristibus mittitur secundum illam eiusdem domini sententiam: beati lugentes quoniam ipsi consolabuntur. ipse etiam dixit: tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus. in illo ergo libro, declaratur, legimus ad sententiam Petri cecidisse homines et mortuos esse uirum et uxorem. qui mentiri ausi erant spiritui sancto. quod isti magna caecitate uituperant, cum in apocryphis pro magno opere legant et illud, quod de apostolo Thoma commemoraui, et ipsius Petri filiam paralyticam factam precibus patris et hortulani filiam ad precem ipsius Petri esse mortuam, et respondent. quod hoc eis expediebat, ut et illa solueretur paralysi et illi moreretur: tamen ad preces apostoli factum esse non negant. quis autem illis dixit "non expediebat gentibus inpiis interfici". quas traditas esse diuinitus in manus populi Iudaeorum inridentes mirari se fingunt cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
ducanti dariꝓhibent . ñ inimico sed supplici intellegant potius
sine odio eẽ posse uindictã quã pauci intellegunt : & tamen
quã diu non intellegitur. tã diunecesse est. udector in libris
utriusque testam̃t magno lubore aut errore iact&ur:
& put& contrarias sibieẽ scripturas: quã uindictã sineo dio
nondum apł̃i animo ceperant : quando irati eis aquibus non
recipiebantur hospitio. quae siuerunt dedño utrũ uell& eos
tales consumerentur: tunc respondit eis dñs. dicens eos
nescire: cuius sp̃s filii essent. & quodipse liberure uenis s&
ñ ꝑdere: quõ illianimo in imi coperdere cupiebant cos.
quos uolebant igne consumi. Postea uero cum impl&i essent
diligere acceperunt potestatẽ uindicandi. quia iuam sine odio
quem isti ñ accipiunt. quõ manifeste contine t para dyti
aduentũ idẽst consolatoris sc̃ĩ sp̃s. quem lugentib misit. cum

Expanded text:
dicanti dari prohibent non inimico, sed subplici. intellegant potius dicanti dari prohibent non inimico, sed subplici. intellegant potius sine odio esse posse uindictam, quam pauci intellegunt; et tamen quamdiu non intellegitur, tamdiu necesse est, ut lector in libris utriusque testamenti magno labore aut errore iactetur et putet contrarias sibi esse scripturas. Quam uindictam sine odio nondum apostoli animo ceperant, quando irati eis, a quibus non recipiebantur hospitio, quaesiuerunt de domino, utrum uellettales consumerentur. tunc respondit eis dominus dicens eos nescire, cuius spiritus filii essent et quod ipse liberare uenisset, non perdere, quoniam illi animo inimico perdere cupiebant eos, quos uolebant igne consumi. postea uero cum inpleti essentdiligere, acceperunt potestatem uindicandi, quia iam sine odio quem isti non accipiunt, quoniam manifeste continet paracleti aduentum, id est consolatoris sancti spiritus. quem lugentibus misit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nesreuerens. tamen sustinere ñ potuit: & audiuit eã neulte¬
rius tȩdium pater&ur : Excuius comparatione. multo magis
dm̃ qui est benignissim: atq iustissimus. dixit uindicare
electos suos deinimicis eorũ: huic isti audeant obicere quȩsti¬
onẽ & dicant si possunt: quides quod iussist. ut in imicos nr̃os
diligam : & de illis nos uindicare disponis : Anforte contrauo¬
luntatẽ suorũ scõrũ facturus est. eos quosilli diligunt puni¬
endo atque damnando:immo ipsi potius abista calũniosa
cȩcitate conuertantur addm̃ & in utroq testa m̃to eius in¬
tellegant uoluntatẽ : ne in sinistru parte inueniantur. inter
eos quib dicturus est dñs. Ite in ignẽ aeternũ qui prȩpara¬
tus est diabolo & angelis eius. Esuriui enĩ & non de distismihi
manducare & c&eratalia: Displic& enĩ istis miseris quod
ds̃ populosuo int̃ficiendos tradidit inimicos. &ipsipanẽ man¬

Expanded text:
nes reuerens, tamen sustinere non potuit et audiuit eam, ne ultenes reuerens, tamen sustinere non potuit et audiuit eam, ne ulterius taedium pateretur: ex cuius conparatione multo magis deum, qui est benignissimus atque iustissimus, dixit uindicare filios suos de inimicis eorum. huic isti audeant obicere quaestionem et dicant, si possunt: quid est, quod iussisti, ut inimicos nostros diligamus, et de illis nos uindicare disponis? an forte contra uoluntatem suorum sanctorum facturus est eos, quos illi diligunt, puniendo atque damnando ? immo ipsi potius ab ista calumniosa caecitate conuertantur ad deum et in utroque testamento eius intellegant uoluntatem, ne in sinistra parte inueniantur inter eos, quibus dicturus est domiuus: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius. esuriui enim et non dedistis mihi manducare et cetera talia. displicet enim istis miseris, quod deus populo suo interficiendos tradidit inimicos; et ipsi panem men
Abbreviated transcription (Latin):
miunt sufficientes : Siaut̃ nos ipsos diuidicaremus. ñ utique
diudicaremur: dũ iudicamur aut̃ ad nõ corripimur necũ
mundo dam nemur Ecce manifestũ est dm̃ cũ cdilectione cor¬
rigere ñ solum in firmitatibus & ae gritudinibus. sed &iam
mortib tẽpora libus. eos quos ñ uult dãnare cũ mundo
actendant hȩc isti. & uideant quomo potuertr. &im¬
pie agentes dari inmanus populi quam uis adhuc
carnalis. tam̃ unum dm̃ colentes ut abeo int̃ ficerent¬
tur cum ineo tam̃ populosiquies sent spałes si nealicu¬
ius odio intellgerent̃ dispensationem dĩ & quomodo
ñ sit contraria quod dñs nobis in euangelio precepit
ut diligamus inimi cosnr̃os. dequibus tamen promittit
ipsciuindidam cum deillo iu dice similitu dinem inlucit¬
quo cotidianas int̃pellationes uiduae mulieres p&entis
ut seuindicar& : quã uisess& iustus nec dm̃ timens. nec homi¬

Expanded text:
miunt sufficientes. Si autem nos ipsos dijudicaremus, non utique miunt sufficientes. Si autem nos ipsos dijudicaremus, non utique dijudicaremur. Dum judicamur autem, a Domino corripimur, ne cum mundo damnemur ? Ecce manifestum est Deum cum dilectione corrigere, non solum infirmitatibus et aegritudinibus, sed etiam mortibus temporalibus, eos quos non vult damnare cum mundo. 4. Attendant haec isti, et videant quomodo potuerint et impiae gentes dari in manus populi, quamvis adhuc carnalis, tamen unum Deum colentis, ut ab eo interficerentur; cum in eo tamen populo si qui essent spirituales, sine alicujus odio intellnon sit contrarium, quod dominus nobis in euangelio praecepit, ut diligamus inimicos nostros, de quibus tamen promittit ipse uindictam, cum de illo iudice similitudinem inducitqui cotidianas interpellationes uiduae mulieris petentis, ut se uindicaret, quamuis esset iniustus nec deum timens nec homi
Abbreviated transcription (Latin):
multihanc uitã ꝓmagnobono habent. & totũ quare uolun
edocare filiossuos in hacuita sperant fideles autem atq
sapientes homines. quicredunt eẽ aliam uitã meliorem
& quanta possunt exparte nouerunt nec ipsi uindicant oc¬
cidendo cũ filios suos uolunt corrigere. quia in hacuita in eos
posse corrigi credunt: Draut̃ quinouit quid cuique tribu¬
at uindicat occidendo in quos uoluerit : siue per homines siue
occultorerũ ordine. non quia eosodit in quantũ hominess̃.
sedinquantum peccatores sunt : Nam in ipsis u&eribus
libris legim: dictũ dõ & nihil odistiorũ quae fecisti: sedom̃a
siue ꝑpoenas. siue per prȩmia iustitiu moderante disponit
onne apłs paulus xp̃ianis fidelib loquebatur cũ dicer&e pro¬
b& autẽ sehomo & sic depane edat. & sic decalice bibat. Qui
enĩ manducat & bibit iudiciũ sibimanducat &bibit Non
diudicans corpus propt̃ ea in uob̵ multun firmi &aegri & dor¬

Expanded text:
multi hanc uitam pro magno bono habent et totum, quare uolunt multi hanc uitam pro magno bono habent et totum, quare uolunt educare filios suos, in hac uita sperant. fideles autem atque sapientes homines, qui credunt esse aliam uitam meliorem et quanta possunt ex parte nouerunt nec ipsi uindicant occidendo, cum filios suos uolunt corrigere, quia in hac uita eos posse corrigi credunt; deus autem qui nouit, quid cuique tribuat, uindicat occidendo in quos uoluerit siue per homines siue occulto rerum ordine, non quia eos odit, in quantum homines sunt, sed in quantum peccatores sunt. nam in ipsis ueteribus libris legimus dictum deo: et nihil odisti eorum, quae fecisti, sed omnia siue per poenas siue per praemia iustitia moderante disponit. nonne apostolus Paulus christianis fidelibus loquebatur, cum diceret: probet autem se homo et sic de pane edat et sic de calice bibat. qui enim manducat et bibit indigne iudicium sibi manducat et bibit non diiudicans corpus domini. propterea in u
Abbreviated transcription (Latin):
uidebiant dansimanus sucis interficiendos inĩmicos. inpios.
culltoresq simuliderorũ sicipsi formidarent. himcnũs inimico¬
rum suorũ dã grusi dĩuerdius ra contenerent & ad eultũ ĩdolo¬
rũ atqr imi pl&ates gentium laberentur Nlã &inipsos similit̃
peccantes nondissim iliter. uindicatũ ẽ sed om̃s haec tẽpora¬
lis uindicta⁊ infirmos animos terr& ut enutritos sub discipli¬
na enudiat. &a sempiternis atque in effabilibus suppliciis pos¬
sit auertere : quia plustiment carnales homines quod in prȩ¬
senti ds̃ iundicat. quã illud quod futurũ minatur. Potestergo
essedilestio inuindicante: quod unus quisq: infilio suo pro¬
bat. Cũ eũ in mores pessimos ds̃ fluentẽ seuerissimaco erci¬
tione constringit : & tanto magis. quanto magis eũ diligitatq
hoc modo corrigi posse arbitratur: Nonaũt occidunt fili¬
os quos diligunt homines. qnđo eos corrigere uolunt: quia

Expanded text:
uidebant dari in manus suas interficiendos inimicos inpios uidebant dari in manus suas interficiendos inimicos inpios cultoresque simalacrorum, sic ipsi formidarent in manus inimicorum suorum dari, si dei ueri iussa contemnerent et ad cultum idolorum atque inpietates gentium laberentur. nam et in ipsos similiter peccantes non dissimiliter uindicatum est. sed omnis haec temporalis uindicta infirmos animos terret. ut enutritos sub disciplina erudiat et a sempiternis atque ineffabilibus subpliciis possit auertere, quia plus timent carnales homines, quod in praesenti deus uindicat. quam illud, quod futurum minatur. Potest ergo esse dilectio in uindicante. quod unusquisque in filio suo probat, cum eum in mores pessimos defluentem seuerissima coherctione constringit et tanto magis, quanto magis eum diligit, atque hoc modo corrigi posse arbitratur. non autem occidunt filios, quos diligunt homines, quando eos corrigere uolunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quã mordi citer istu reprehenderent : sed quiu& ibi nonẽ taci¬
tũ. quo animo fuctũ sit uid&ur dilestio uindicantis: sicenim
& illa scripturidegitur. quod de precatus fuerit apłs proillo
inquem temporiditer uindicatũ estuteipartere tur in futuro
iudicio: Si ergo tempore. houitestamenti. quo maxime caritas
commendatur de poenĩs uisibilib: diuinitus iniectus est carna¬
libus timoriequan tomagis tempore u&eris testumenti hoc
congruit sed illo populor qtellgendũ ẽ quem timor legisq
tamquã pedagogico ercebat  INam haec est breuissimcu
& apertissima differentio duorum testamentorum. timor
& amor: illud ad u&erem. hoc adnouum hominem pertin&i
utrũmq: tamen unius du miseri cordissima dispensutione
prolatum citq coniunctum i & imuetere scripturai t ac&ur
uihimus uindidõntium quic paucissimi ispiritades diuinis
reuelanonib: quidd facerent nouerant ut populus cui terror
utbiserat seuerisfino imperio domurẽtur utque mahmodũ

Expanded text:
citer ista reprehenderet! sed quia et ibi non est tacitum, quo animo factum sit. uidetur dilectio uindicantis. sic enim in illa scriptura legitur. quod deprecatus fuerit apostolus pro illo. in quem temporaliter uindicatum est, ut ei parceretur in futuro iudicio. si ergo tempore noui testamenti, quo maxime caritas commendatur, de poenis uisibilibus diuinitus iniectus est carnalibus timor, quanto magis tempore ueteris testamenti hoc congruisse illi populo intellegendum est, quem timor legis tamquam paedagogi cohercebat ? nam haec est breuissima et apertissima differentia duorum testamentorum, timor et amor: illud ad ueterem, hoc ad nouum hominem pertinet, utrumque tamen unius dei misericordissima dispensatione prolatum atque coniunctum. et in uetere scriptura tacetur animus uindicantium, quia paucissimi spiritales diuinis reuelationibus quid facerent, nouerant, ut populus. cui terror utilis erat, seuerissimo imperio domaretur. ut quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
dequa guperius loqui ceperat : & eius aliquas differentias dispo¬
nens distulerat ordinẽ. ad quem nunc redeundo conclu¬
uerbo satis significauit nescis se iudacos. qua dispensatiort lex
data sit: nonenĩ data est quae poss& uiuificare. quia gratia
uiuificat ꝑfidem : seddataẽ lex ad osten dendũ. quantis quãq
artis uinculis peccatorum coñ stringerentur: qui desuis
uiribus adimplendã iustitiã pręsumebant: sic abundauit
peccatum. cũ & concupiscentia ex ꝓͥibitione ardentior facta
ẽ: & peccantibus contralegem p̃uari cationis crime naccessit :
qđ intellegit. qui secundũ gradũ in illis quattuor gradibus
quomodo uiuem in cuͤhinc ostendit deprxeritis peccatis
factum eẽ . ut donarentur : Nt in eo super abundare gratiam
ut prȩuaricata peccato dimittarentur : Ergo quis quis adhue
quaerit augmenta peccati. ut augmentũ gratiae sentiat.
non intellegit secundũ idagere. ut nihil in eogratia oper&ur

Expanded text:
de qua superius loqui coeperat, et ejus aliquas differentias interponens distulerat ordinem, ad quem nunc redeundo concluverbo satis significavit nescisse Judaeos qua dispensatione Lex data sit. Non enim data est quae posset vivificare; quia gratia vivificat per fidem: sed data est Lex ad ostendendum quantis quamque arctis vinculis peccatorum constringerentur, qui de suis viribus ad implendam justitiam praesumebant. Sic abundavit peccatum, cum et concupiscentia ex prohibitione ardentior facta est, et peccantibus contra legem praevaricationis crimen accessit. Quod intelligit qui secundum gradum in illis quatuor gradibus quomodo vivemus in eo? hinc ostendit de praeteritis peccatis factum esse ut donarentur, et in eo superabundasse gratiam, ut praeterita peccata dimitterentur. Ergo quisquis adhuc quaerit augmenta peccati, ut augmentum gratiae sentiat, non intelligit se id agere, ut nihil in eo gratia operetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sed quiu ex̃ posuit apłs quõ la nimo facera : sutis decluraũit hidiquẽ
inimicũ uindictum tũcariate posse pruecedere: & tumen hic
&ium cdiomodo. fortasse in teritus carnis qui fit ꝑpȩ nitentiũ pͥotest
in telligi:  Ipsi cuitẽ legunt scripturias upoerrfis quas &iam in¬
corruptissimas eẽ dicunt. ubiscriptũesti postolũ thomum mide¬
dxssehomini. a quo ꝑ in prudentiã pulmu percussus ẽ lgnorun¬
te quis esras maledistumq illud continuo uenis seud effectum :
Num cumille homo qñm minister conuiuuerat ut piportar& uquã
exiss& id fontẽ u leo ne occisus & diluniutus ẽ: quodiut munifes¬
uoretur adidiorũ terrorẽ. canis munũ eius intulit mensis ubi
conuiuabatur upłs utq Itu cũ ciaisu quaereretur u nescientib
cis que pander&ur inmagnũ amorẽ & mugnũ honorem
upli eos ẽt conuersos. utq hinc euungeliuxordiũ commendundi

Expanded text:
sed quia exposuit apostolus, quo animo faceret, satis declarauit in aliquem inimicum uindictam cum caritate posse procedere. et tamen hic etiam alio modo fortasse interitus carnis, qui fit per paenitentiam, potest intellegi. ipsi autem legunt scripturas apocryphas, quas etiam incorruptissimas esse dicunt, ubi scriptum est apostolum Thomam maledixisse homini. a quo per inprudentiam palma percussus est, ignorante quis esset, maledictumque illud continuo uenisse ad effectum. nam cum ille homo, quoniam minister conuiuii erat. ut adportaret aquam, exisset ad fontem. a leone occisus et dilaniatus est. quod ut manifestaretur ad aliorum terrorem, canis manum eius intulit mensis, . ubi conuiuabatur apostolus. atque ita cum causa quaereretur a nescientibus eisque panderetur in magnum timorem et magnum honorem apostoli eos esse conuersos; atque hinc euangelii exordium commendand
Abbreviated transcription (Latin):
rantis. ideo ñ dumẽ omnis antequã prohibeatur: cũ autem
prohibita fuerit. desistente uediximus gratia tã crescit
concupiscentia: utita in suo genere omnis ide consũ mata
fiat : ut &iam contra legem fut . & prȩuaricatione crimenac cu¬
mulo quodaut̃ dicit. sinelege enĩ peccatũ mortuũ est : non
quia ñ est dixit mortuũ est: sed quia lat&: quod in consequen¬
tibus manifestat cũ dicit. sed peccatũ ut appareat peccatum.
ꝑbonũ mihi operatũ est mortem bona ẽ enĩlex: sed sine gratia

Expanded text:
o nondum est omnis antequam prohibeatur; cum autem prohibita fuerit, desistente, ut diximus, gratia, tantum crescit concupiscentia, ut ita in suo genere omnis, id est consummata fiat, ut etiam contra Legem fiat, et praevaricatione crimen accumulet. Quod autem dicit, Sine Lege enim peccatum mortuum est, non quia non est, dixit mortuum est, sed quia latet: quod in consequentibus manifestat, cum dicit, Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Bona est enim Lex; sed sine gratia
Abbreviated transcription (Latin):
annanias tum quam pers ecutorem xpĩ anorum form ider&
Ego illi ostendam inquit quae oporteat eum pati pro nomine meo
uerum tamen propter remissionem peccatorum in quabaptiza¬
ius erid : omnes illȩ tribulationes non ei ualebant ad pernic̃em
subscriptio manifesta ẽ ynam &in non nullis aliis epistolis eautitur

Expanded text:
Ananias tanquam persecutorem Christianorum formidaret, Ananias tanquam persecutorem Christianorum formidaret, Ego illi ostendam, inquit, quae oporteat eum pati pro nomine meo . Verumtamen propter remissionem peccatorum, in qua baptizatus erat, omnes illae tribulationes non ei valebant ad perniciem, subscriptio manifesta est; nam et in nonnullis aliis Epistolis ea utitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Non qui uocaptur hoc nomine & carnali cȩcitate uidere dnm̃ nõ
lunt : quapdo gratiam eius respuentes. serui eẽ temporũ cupi
perturbulentas contentiones tȩdium sibi fieri. dere quantũ
satis erut exposita & in epła quũ ad roma nos scripsit & hacipsa
alios conflictus & certamin dr cum cannȩ mea. quue in perse¬
cutionibus quas patior meclimi dimicant ÷ stigoata enim di¬
cuntur notae quaedã poenarum sepuulium: ut siquis uer¬
bi gratia seruus in compedib fuerit : ꝓpt̃ noxam idẽ ꝓpt̃
culpam uel huius modi aliquid passus fuerit  stigmata
habere dicatur & ideo iniure maqu missi orib mferioris
ẽ ordinis : Nunc ergo capłs stigmata uolult appellare
quasi notas poenarum. depersetuti onibus quas paciebatur: propter culpã
enim persecutionis qa persecutus erat ecclesiam xpĩ : haec sibi r&ribui
cognouerat : sicut ubipso dnõ dictum ẽ annaniae cum idem illum

Expanded text:
non qui vocantur hoc nomine, et carnali caecitate videre Dominum non qui vocantur hoc nomine, et carnali caecitate videre Dominum nolunt, quando gratiam ejus respuentes servi esse temporum cupiuper turbulentas contentiones taedium sibi fieri de re, quantum satis erat, exposita, et in Epistola quam ad Romanos scripsit, et hac ipsa. alios conflictus et certamina cum carne mea, quae in persecutionibus quas patior, mecum dimicant. Stigmata enim dicuntur notae quaedam poenarum servilium: ut si quis, verbi gratia, servus in compedibus fuerit propter noxam, id est propter culpam, vel hujusmodi aliquid passus fuerit, stigmata habere dicatur; et ideo in jure manumissionis, inferioris est ordinis. Nunc ergo Apostolus stigmata voluit appellare, quasi notas poenarum de persecutionibus quas patiebatur. Propter culpam enim persecutionis qua persecutus erat Ecclesias Christi, haec sibi retribui cognoverat: sicut ab ipso Domino dictum est Ananiae, cum idem illum
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia autem exdõ: ubi ccutem dicit & ipsa creutura libe¬
rabitur a seruitute interitus.l. & poste dicit Nonsolum
autem sed & nos ipsi primitias sp̃s habentes : discernit
eos quierediderunt ab appellatione creuturae. quomodo¬
cosdem aliquapdo homines. Ali quapdo non homines dicit: Nam ex¬
probrans obiecit corihis quodam loco quod adhuc homines essent
ubi ait iNonne homines estis & secundum hominem ambulatis
quomodo eundem dnm̃ &iam post resurrectionem alicubi non
hominem appellat. sicut in principio huius epistolae cũm ait
non ab hominibus neque per hominem sed pem ihm̃ xpm̃ ali¬
cubi autem hominem sicut illo loco ubi ait ylinus enim ds̃ unus
& mediator dĩ & hominum homo xp̃s ihĩ. Et quicumq inquit
hanc regulam sectantur pax super illos & misericordia &
super is rehel dĩ id est eos quiuere ad uisionem dĩ praeparant᷑

Expanded text:
omnia autem ex Deo . Ubi autem dicit, Et ipsa creatura libeomnia autem ex Deo . Ubi autem dicit, Et ipsa creatura liberabitur a servitute interitus; et postea dicit, Non solum autem, sed et nos ipsi primitias Spiritus habentes : discernit eos qui crediderunt ab appellatione creaturae quomodoeosdem aliquando homines, aliquando non homines dicit. Nam exprobrans objecit Corinthiis quodam loco, quod adhuc homines essent, ubi ait: Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis ? Quomodo eumdem Dominum etiam post resurrectionem, alicubi non hominem appellat, sicut in principio hujus Epistolae, cum ait, Non ab hominibus, neque per hominem, sed per Jesum Christum ; alicubi autem hominem, sicut illo loco ubi ait, Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum homo Christus Jesus . Et quicumque, inquit, hanc regulam scetantur, pax super illos et misericordia, et super Israel Dei: id est, eos qui vere ad visionem Dei praeparantur,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ gloriutur non uult pet arẽ in carne. quia persecutiones darnalũ
non tim&. quas prior ut cruci figereur ille sustinuit: ut uestiga
quid ẽ neque p̃pudium soruiat us que in finem illam it diffe¬
fontiam nequis eum putar& uel intimothei circumcisione
simuliat alquid egisse uel in cuius quam agere. si forte aliqua
udis causa extitiss&: Ostendit enim non ipsam circum cisionẽ
ob esse aliquid credentibus sed spem salutis in tidibus obser¬
uationibus constitutam : Nam &imactibus a postolorum boc modo
inueniuntur illi circumcis i onem persuadere : ut aditer eos qui
ex gentibus credideria saluos ficri negent posse : Nonergo ipsi¬
us operis sed huius erroris perniciem refellit apłs, neque
uocari &iam eos qui iam eredendo in ad optionẽ filiorum
uenerunt : dicit tianers & alio loco siqua igitur inxpõ noua
creatura ueteri transierunt ecce facta sunt omnia noua

Expanded text:
Christi gloriatur, non vult placere in carne; quia persecutiones carnalium Christi gloriatur, non vult placere in carne; quia persecutiones carnalium non timet, quas prior ut crucifigeretur ille sustinuit, ut vestigiaquid est, neque praeputium. Servat usque in finem illam indifferentiam, ne quis eum putaret vel in Timothei circumcisione simulate aliquid egisse, vel in cujusquam agere, si forte aliqua talis causa extitisset. Ostendit enim non ipsam circumcisionem obesse aliquid credentibus, sed spem salutis in talibus observationibus constitutam. Nam et in Actibus Apostolorum hoc modo inveniuntur illi circumcisionem persuadere, ut aliter eos qui ex Gentibus crediderant, salvos fieri negent posse . Non ergo ipsius operis, sed hujus erroris perniciem refellit Apostolus. Neque vocari etiam eos, qui jam credendo in adoptionem filiorum venerunt. Dicit tamen et alio loco: Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera transierunt, ecce facta sunt omnia nova:
Abbreviated transcription (Latin):
enim qui circum cisi sunt. hi legem custodiuNT : Illum enim dicit
custoditionem legis Non occidere. Non mechari. non falsum testi¬
monium dicere & si qua huius modi adbonos mores pertinere
manifestum ẽ : quae nisi caritate & spebonorum a&ernorũ
quae per fidem accipiuntur impleri nom posse iam dictum ẽ :
sed uolunt uos circumcidi inquit ut in urã glorientur carne
id ẽ ut non solum non paciantur per secutionem aiudueis. qui
nullo modo ferebant incircumcisis legem prodi :s ed &iã glo¬
rientur apud eos quod tũ multos ꝓselitos faciunt: Vt enim
unum proselitum iudaes mare & terrã eoscircuire solerere
dñs dixit : Mihi autem absit gloriari. nisi incruce dñi nr̃i
ihũ xp̃i. per quem mibi mundus crucifixus ẽ & ego mundo
Mundus mihi crucifixus ẽ ait. ut me non teneat : & ego
mundo ut eum non teneom id est ut nar mundus mihi
nocere possit: Neque ego demundo aliquid cupium : Qu autem in eruee

Expanded text:
enim qui circumcisi sunt, hi Legem custodiunt. Illam enim dicit enim qui circumcisi sunt, hi Legem custodiunt. Illam enim dicit custoditionem Legis, non occidere, non moechari, non falsum testimonium dicere; et si qua hujusmodi ad bonos mores pertinere manifestum est: quae nisi charitate et spe bonorum aeternorum, quae per fidem accipiuntur, impleri non posse jam dictumest. Sed volunt vos circumcidi, inquit, ut in vestra glorientur carne: id est, ut non solum non patiantur persecutionem a Judaeis, qui nullo modo ferebant incircumcisis Legem prodi, sed etiam glorientur apud eos, quod tam multos proselytos faciunt. Ut enim unum proselytum Judaei facerent, mare et terram eos circuire solere, Dominus dixit . Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Dominiisti, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo. Mundus mihi crucifixus est, ait, ut me non teneat; et ego mundo, ut eum non teneam; id est, ut neque mundus mihi nocere possit, neque ego de mundo aliquid cupiam. Qui autem in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
in firmemur Pro prioenim tempore m&emus in fatigabiles
itaq dum tempus habemus operemur bonum ad omnes maxi¬
me autem ad domesticos fidei: quos eum credendumẽ nisi
xp̃ianos significare Omnibus onim paridilectione uit ee¬
quae salubria & adbonos mores pertinent dilectione fide
possetiqtum modo impleri non timore seruiliꝰ re dit
ad illud updaota causa agitur : Vidistis enim inquit qualibus lit ceris
uobis scripsi mea manu : Cau& nequis quam sub nomine epistolae
eius fallit in cautos: Quiuolur inquit placere in carne. hi cogunt
uos circum cidi tantum ut in cruce xp̃ĩ per secutionem non pacian¬
tur : multum enimpers equebanur iuduei eos qui uidebantur de¬
serere traditis huius modi obseruationes : quos ipse quam nonti¬
meut satis ostendit cum tedes lit teras &iam sua manuscribere
uoluit: Doc& ergotimorem ad huc in istis operari tumquã sub
lege constitutis . qui ad circum cisionem gentes cogerent: Neque

Expanded text:
infirmemur: proprio enim tempore metemus infatigabiles. infirmemur: proprio enim tempore metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Quos eum credendum est, nisi Christianos significare? Omnibus enim pari dilectione vita aequae sunt salubria et ad bonos mores pertinent, dilectione fidei posse tantummodo impleri, non timore servili; redit ad illud unde tota causa agitur: Vidistis, inquit, qualibus litteris vobis scripsi manu mea. Cavet ne quisquam sub nomine Epistolae ejus fallat incautos. Qui volunt, inquit, placere in carne, hi cogunt vos circumcidi, tantum ut in cruce Christi persecutionem non patiantur. Multum enim persequebantur Judaei eos qui videbantur deserere traditas hujusmodi observationes: quos ipse quam non timeat satis ostendit, cum tales litteras etiam sua manu scribere voluit. Docet ergo timorem adhuc in istis operari, tanquam sub Lege constitutis, qui ad circumcisionem Gentes cogerent. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
cum existunt desideria decnimali corpore quibus nen conseiendore¬
nitimur  ut in gaudio m&amus : cum iam reformadio corporis ex
nulla paor tehominis ulla pos sollicitibt molestia ullum ue tenta¬
tionis periculum: Nam &iuam ipsum animale corpus deputueur in semi¬
no seminatur enim corpus animale ait alio loco ut ad messem per¬
tineat quod adiunxit surge corpus spiritede: huic ergosententiȩ
oro phea concinit dicens : quis eminat in lacrimis in gaudio mete
Bene autem seminare id ẽ bene operuri facilius ẽ quam ineo per¬
seuerare : fructus enim sol& laborem consolari: messis autem
nrã in finȩpmittitur : & id eo perseuerantia opus ẽ. quienim
per seuerauerit usque in finem hic saluus erit : & ꝓph&a da¬
mat : sustine d nm̃ uiriliter age & confortetur cortuum & sus¬
tnednm̃: quod nunc apł̃s: Bonum autem facientes in quit non

Expanded text:
cum existunt desideria de animali corpore; quibus non consentiendo recum existunt desideria de animali corpore; quibus non consentiendo renitimur, ut in gaudio metamus, cum etiam reformato corpore, ex nulla parte hominis, ulla nos sollicitabit molestia ullumve tentationis periculum. Nam etiam ipsum animale corpus deputatur in semine. Seminatur enim corpus animale, ait alio loco; ut ad messem pertineat quod adjunxit, surget corpus spirituale . Huic ergo sententiae propheta concinit, dicens, Qui seminat in lacrymis, in gaudio metet . Bene autem seminare, id est, bene operari, facilius est, quam in eo perseverare. Fructus enim solet laborem consolari: messis autem nostra in fine promittitur; et ideo perseverantia opus est. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit : et propheta clamat, Sustine Dominum, viriliter age; et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Quod nunc Apostolus ait, Bonum autem facientes, inquit, non
Abbreviated transcription (Latin):
non subsannatur. quod enim seminauerit hoc metet : nouit
inter quȩ uerba perditorum hominum luborent : qui consti¬
tuuntur infide rerum eurum quas non uident :Uident enĩ
seminationem operum suorum. sed messem non uideNT. Nec
tulis eis messis promittitur. quadis hic reddi sol& : quia iustus
exfide uiuit : quia quiseminauerit in quit in carne sua : ex
carne m&et corruptionẽ : Hoc dicit deumatoribus uolup¬
tutium magis quam đi: In carne enim sua seminat . quiom¬
nia quae facit &iumsibona uideantur. Propterea tumen
facit ut carnaliter ei benesit : Qui autem semina uerit inspũ.:
ritate seruire iustitiae & non ob ceudire desideriis peccati
quamuis demortidi carne existentibus: messis autẽ uitue
aeternue : cum inimica nouissima destruetur mors
& ab sorbetur mor cale auita & corruptibile hocindu& ncorrupdonẽ:
ahocergoterco gradu quod sub griatua sumus seminamus in lacrinis

Expanded text:
non subsannatur: quod enim seminaverit homo, hoc et metet; novit non subsannatur: quod enim seminaverit homo, hoc et metet; novit inter quae verba perditorum hominum laborent, qui constituuntur in fide rerum earum quas non vident. Vident enim seminationem operum suorum, sed messem non vident. Nec talis eis messis promittitur, qualis hic reddi solet; quia justus ex fide vivit . Quia qui seminaverit, inquit, in carne sua, ex carne metet corruptionem. Hoc dicit de amatoribus voluptatum magis quam Dei. In carne enim sua seminat, qui omnia quae facit, etiamsi bona videantur, propterea tamen facit, ut carnaliter ei bene sit. Qui autem seminaverit in spirituritate servire justitiae, et non obaudire desideriis peccati, quamvis de mortali carne existentibus. Messis autem vitae aeternae cum inimica novissima destruetur mors, et absorbebitur mortale a vita, et corruptibile hoc induet incorruptionem. In hoc ergo tertio gradu, quo sub gratia sumus, seminamus in lacrymis,
Abbreviated transcription (Latin):
ter ostendimus: Omitto ea quae fingunt & mentiuntur de
sehomines propter hominum licudes: Quid enim ista cȩcita¬
te tenebrosius ad obtinendam in anissimam glorium er¬
rorem hominis aucupari & dm̃ testem in corde contemnere:
Quasi uero ullo modo comparandus sit error illius qui te
bonum putat er rori tuo qui homini defidso bono placere
eẽ existimo: Nam & illud usitatũ prueceptum est. ut
praedicatori uerbi dĩ praebea necessaria cui pruedicatur : ad
bona enim opera hortuxdi erant ut &ium egertix põ ministra¬
rent staturi ad dexteram cum agnis. ut plus in eis operetur di¬
lectio fidei quam legis poss& timor: neq hoc quis quam maiore
fiducia deb& praecipere. quam hic apostolus qui manibus suis
uictum transigens haec inse nolebat fieri: ut maiore pondere
propter eorum magis utilitatem qui haec exhiberent. quam
propter eorum quibus exhiberent ec semonere omnibus de

Expanded text:
ter ostendimus. Omitto ea quae fingunt et mentiuntur de ter ostendimus. Omitto ea quae fingunt et mentiuntur de se homines propter hominum laudes. Quid enim ista caecitate tenebrosius, ad obtinendam inanissimam gloriam errorem hominis aucupari, et Deum testem in corde contemnere? Quasi vero ullo modo comparandus sit error illius qui te bonum putat, errori tuo qui homini de falso bono placere etera planissima esse existimo. Nam et illud usitatum praeceptum est, ut praedicatori verbi Dei praebeat necessaria, cui praedicatur. Ad bona enim opera hortandi erant, ut etiam egenti Christo ministrarent, staturi ad dexteram cum agnis; ut plus in eis operaretur dilectio fidei, quam Legis posset timor. Neque hoc quisquam majore fiducia debet praecipere, quam hic apostolus, qui manibus suis victum transigens , haec in se nolebat fieri, ut majore pondere, propter eorum magis utilitatem qui haec exhiberent, quam propter eorum quibus exhiberent ea, se monere omnibus dem
Abbreviated transcription (Latin):
quae non implebatur timore : Eadem igitur scriptura & idem man¬
datum cumbonis terrenis inhiantes p̃mit seruos. testamentum
u&us cum inbona aderna flagrantes erigit liberos testamentũ
nihil sit. seipsum seducit: Non enim eum seducunt liudatores
eius sed ipse. potius: quia cum sibi sit ipse priesentior quamn
illi mauult se in illis quaerere : quum in se ipso : sed quid di¬
cit apostolus : Opus autem suum prob& unus quisque . & tunc
in sem& ipso taqłum gloricm habebit & non ealtero: id est intus
in conscientia sua : & non in altero id ẽ cum eum cdter laudat :
Vnus quisq: enim inquit ꝓprium onus portabit : Non ergo lacu¬
dutores nrĩ minuunt onera conscientiue pruẽ . atque utincm
non &icm ad cumulent cum plerumq neillis offensis laus nr̃a
minuatur. aut obiurgitione illos curare neglegimus aut iac¬
tunter eis aliquid nostrum ostentamus potius quam constan¬

Expanded text:
quae non implebatur timore. Eadem igitur Scriptura et idem manquae non implebatur timore. Eadem igitur Scriptura et idem mandatum, cum bonis terrenis inhiantes premit servos, Testamentum Vetus; cum in bona aeterna flagrantes erigit liberos, Testamentumetur esse aliquid, cum nihil sit, seipsum seducit. Non enim eum seducunt laudatores ejus, sed ipse potius; quia cum sibi sit ipse praesentior quam illi, mavult se in illis quaerere, quam in seipso. Sed quid dicit Apostolus? Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in seipso tantum gloriam habebit, et non in altero, id est, intus in conscientia sua: et non in altero, id est, cum eum alter laudat. Unusquisque enim, inquit, proprium onus portabit. Non ergo laudatores nostri minuunt onera conscientiae nostrae: atque utinam non etiam accumulent, cum plerumque ne illis offensis laus nostra minuatur, aut objurgatione illos curare negligimus, aut jactanter eis aliquid nostrum ostentamus, potius quam constan
Abbreviated transcription (Latin):
si memineris senseris que te ingladio uerbi dĩ liberitorẽ homi¬
nis eẽ uelle cb obsidione uitiorum: Quod si forte ut plerum que
accidit dilectionem quidem talem suscipis actionem & etm
corde dilectionis accedis. sed inter agendum subrepserit ali¬
quid dumtibi resistitur. quod te auferat ab hominis uitio per¬
cutiendo & ipsi homini faciat infestum : postacte lacrimis la¬
uantem huius modi puluerem. multo salubrius meminis se
o portebit. quam non debeicmus super aliorum superbire
peccatu. quando in ipsa eorum obiurgitione peccamus cum
facilius nos ira peccatis iratos quam miseria misericor
legem qui diligit proximum dilectioq: proximi etiam in ue¬
teribus scripturis maxime commendatur : Inqua dilectione
dicit alio loco idem a postolus. recapitulari omnia mandata
legis : manifestum ẽ &iam illam scripturam quaepriori
populo data ẽ logem xp̃i esse. quã uenit implere caritiat

Expanded text:
si memineris senserisque te in gladio verbi Dei, liberatorem homisi memineris senserisque te in gladio verbi Dei, liberatorem hominis esse velle ab obsidione vitiorum. Quod si forte, ut plerumque accidit, dilectione quidem talem suscipis actionem, et ad eam corde dilectionis accedis, sed inter agendum subrepserit aliquid, dum tibi resistitur, quod te auferat ab hominis vitio percutiendo, et ipsi homini faciat infestum; postea te lacrymis lavantem hujusmodi pulverem, multo salubrius meminisse oportebit, quam non debeamus super aliorum superbire peccata, quando in ipsa eorum objurgatione peccamus, cum facilius nos ira peccantis iratos, quam miseria misericordLegem qui diligit proximum, dilectioque proximi etiam in veteribus Scripturis maxime commendatur ; in qua dilectione dicit alio loco idem apostolus, recapitulari omnia mandata Legis : manifestum est etiam illam Scripturam, quae priori populo data est, Legem Christi esse, quam venit implere charitate ,
Abbreviated transcription (Latin):
nap̃is cudire: quod non ita accidiss& sitem animum curaon¬
do alterius animo adhiberemus quam sanis manibus li
medici aliena membra pertractant. Num quam itu que
aliem peccati ob iurgandi suscipiendum ẽ negotiumn
ã cuminternis inerrogationibus examinanits nosesa
conscientiam liquido nobis corumdõ responderimusdi¬
artione nos facere. quod si conuicium uel minas. uel
&iam persecutiones eius quem argueris lacer audebitur¬
nimum si adhu ille per te sanari pos se uidebitus
nihil respondeas donec saneris prior. neforte carndibus moti¬
bus tuis ad nocendum consentias. & exhibeas linguam tuam arma
iniquitutis peccato ad red dendum malum promalo. aut ma¬
ledictum promaledicto : quic quid enim lacerato animo dixeris
punientis ẽ imp&us non caritus corrigentis : dilige & dic quoduo¬
les nullo modo maledictum erit quod specie maledicti sonuerit

Expanded text:
nantis audire: quod non ita accidisset, si tam sanum animum curannantis audire: quod non ita accidisset, si tam sanum animum curando alterius animo adhiberemus, quam sanis manibus illi medici aliena membra pertractant. 57. Nunquam itaque alieni peccati objurgandi suscipiendum est nogotium, nisi cum internis interrogationibus examinantes nostram conscientiam, liquido nobis coram Deo responderimus, dilectione nos facere. Quod si convicium, vel minae, vel etiam persecutiones ejus quem argueris, laceraverint animum; si adhuc ille per te sanari posse videbitur, nihil respondeas donec saneris prior: ne forte carnalibus motibus tuis ad nocendum consentias, et exhibeas linguam tuam arma iniquitatis peccato ad reddendum malum pro malo, aut maledictum pro maledicto . Quidquid enim lacerato animo dixeris, punientis est impetus, non charitas corrigentis. Dilige, et dic quod voles: nullo modo maledictum erit quod specie maledicti sonuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
guerunt : & quamuis perturbatores amedico uidereTus
abscedere paulatim uerbi uigore in medullas pen&r ant
sanati sunt : quod nonfier& sisemper ex peuremus peridi tan¬
tem putres contibus membris quando eum liber& aut̃ secar
quod nec ipsicor poris inedici udtendune qui terrenae meraedis
in tuitu curant, quotus enim quis que repperitur. qui ferrũ
eorum autignem non ligats expertus sit cum & illirariores
sint qui uolentes ligica fuerint : Plures enim resistentes &inor
semcale clamantes quium illo cururi modo uix lingua ipsa
eorum relictu libera omnibus membris constrinxerunt
neque ad sum neq udreluctiqis. sed adipsius artis arbitriũ
quorum tamep uocbis conucusq dolentiũ net commous
curantis animus ne quiescit animus pet quiescit manus:
medicince autem aclestis ministri aut per odiorum tra¬
bemcernere stipulam in oculo fritris uolunt. aut tole¬
rabilius mortem uidere pecantis. quam uerbum indis¬

Expanded text:
guerunt; et quamvis perturbatiores a medico viderentur guerunt; et quamvis perturbatiores a medico viderentur abscedere, paulatim verbi vigore in medullas penetrante, sanati sunt: quod non fieret, si semper exspectaremus periclitantem putrescentibus membris, quando eum liberet aut uri aut secari. Quod nec ipsi corporis medici attendunt, qui terrenae mercedis intuitu curant. Quotus enim quisque reperitur, qui ferrum eorum aut ignem non ligatus expertus sit? cum et illi rariores sint qui volentes ligati fuerint. Plures enim resistentes, et mori se malle clamantes, quam illo curari modo, vix lingua ipsa eorum relicta libera omnibus membris constrinxerunt; neque ad suum, neque ad reluctantis, sed ad ipsius artis arbitrium: quorum tamen vocibus conviciisque dolentium nec commovetur curantis animus, nec quiescit manus. Medicinae autem coelestis ministri, aut per odiorum trabem cernere stipulam in oculo fratris volunt , aut tolerabilius mortem videre peccantis, quam verbum indig
Abbreviated transcription (Latin):
tunus sentiaris cum instans aedificando. Cum autem des¬
truis arguendo non cures &ium siinportunus uidearis.
si hoc ẽ. tadibus in portunum : ita duo quae secuntur ad
duo superiora possunt singillatim referri: Horture cum
oportune instas. increpa cum in portune arguis: deinde
cȩtera duosimiliter sed conuerso ordine referuntur :
cum omni longunimitate . ad sustinendas indignationes
eorum quos destruis: & doc trina ud instruenda eorũ
studia quos cedificas: Tamen &iam si illo usi tatioremo¬
do distinguatur in sta oportune. Quod si hoc modo non
pro ficis ins portune ita intellegendum ẽ ut tuo portu¬
nitatẽ omnino non deseras. & sic accipius quod dictum ẽ
inportune ut illi uidecris inpartunus. qui non libenter
audit quaedicuntur in eum. Tu tamenscias hoc illi eẽ opor¬
tunum & dilectionem curamq: sanitãs eius animo teneas
mans ueto & modesto & fruterno: Mula enim postea cogi

Expanded text:
tunus sentiaris, cum instas aedificando; cum autem destunus sentiaris, cum instas aedificando; cum autem destruis arguendo, non cures etiamsi importunus videaris, si hoc est talibus importunum: ita duo quae sequuntur, ad duo superiora possunt singillatim referri, Hortare cum opportune instas, increpa cum importune arguis; deinde caetera duo similiter, sed converso ordine, referuntur, Cum omni longanimitate, ad sustinendas indignationes eorum quos destruis; et doctrina, ad instruenda eorum studia quos aedificas: tamen etiamsi illo usitatiore modo distinguatur, Insta opportune; quod si hoc modo non proficis, importune: ita intelligendum est, ut tu opportunitatem omnino non deseras, et sic accipias quod dictum est, importune, ut illi videaris importunus, qui non libenter audit quae dicuntur in eum; tu tamen scias hoc illi esse opportunum, et dilectionem curamque sanitatis ejus animo teneas mansueto, et modesto, et fraterno. Multi enim postea cogit
Abbreviated transcription (Latin):
tur postulare moderandus ẽ: Nam e idio loco dicit ser¬
uum autem dñi litigare non oport&. sed mitem eẽ adomnes
docibilem. patientem: et nequis quam ex eoput&. cesscndum
sibi esse acor reptione erroris alterius : uh de quid ad iun¬
gat: In modestia in quit corripientes diuersa sentientes:
quomodo in modestia quomodo corripientem. nisi cumleni¬
tatẽ corde r&inemus et cdiquã medi camenti acrimonia
uerbo correptionis aspergimus : Nec aliter accipiendum
uideo quod in epistola  positum ẽ: Praedica uerbum instu
oportune in portune : Ar gue horture increpe in omni
longanimitate & doctrina : Inportunitas enim opportuni¬
ticti utque contraruest nequeom nino ullum medicamerłum
sanat nisi quod oportune adhibueris: Quam quam ergo
& sic possit distingui insta oportune. ut alius sit sensus
importune crgue: deinde c&era contexantur . Horture
increpa cum omni longanimitate & doc trina ut tunc opor¬

Expanded text:
tulare videtur, moderandus est. Nam et alio loco dicit: Sertulare videtur, moderandus est. Nam et alio loco dicit: Servum autem Domini litigare non oportet; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem. Et ne quisquam ex eo putet cessandum sibi esse a correptione erroris alterius, vide quid adjungat: In modestia, inquit, corripientem diversa sentientes . Quomodo in modestia, quomodo corripientem, nisi cum lenitatem corde retinemus, et aliquam medicamenti acrimoniam verbo correptionis aspergimus? Nec aliter accipiendum video quod in eadem Epistola positum est: Praedica verbum, insta opportune, importune; argue, hortare, increpa in omni longanimitate et doctrina . Importunitas enim opportunitati utique contraria est: neque omnino ullum medicamentum sanat, nisi quod opportune adhibueris. Quanquam ergo et sic possit distingui, Insta opportune, ut alius sit sensus, Importune argue, deinde caetera contexantur, Hortare, increpa cum omni longanimitate et doctrina: ut tunc oppor