comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uator ocłos reddidit quos natura negauerat quẽ uolebant
a fide saluatoris auertere dicentes. ñ ꝑ hane posie quia sabba¬
tũ uiolat. sed ꝑiustitiã legis intrarunregnũ dĩ. Tunc saluator
ego sũinqͥt ianua. ꝑ me siquis introibit saluabit᷑. & pascua in¬
uenio. Siquis aut̃ aliunde intrare uoluerit: ille fur est &¬
latro. Quomͦ hoc ad ꝑsonã ꝑtin& ꝓph& arũ. Nũquid ꝓph& e
fuer̃ fures & latrones.: Nũquid ꝓph& arũ xp̃i doctrina. ꝑ iusti¬
tiã legis sine dm̃ ꝓ mereri posse dicebant. qui xp̃m in carne
uenturũ scieruit.e hoc gͦ de p̃sentib dixit. ut qͥcũq ante
ipsũ fuer̃ astantes uł sedentes. fures intelligantur & latro¬
nes. Euocantes enĩ illũ qui fuerat cȩcus. uolebant eũ afide
saluatoris auertere dicentes. Da honorẽ dẽ. Nossciinus quia
hic homo peccator est. Quos ille arguit dicens. Ascło num¬

Expanded text:
uator oculos reddidit, quos natura negauerat, quem uolebant uator oculos reddidit, quos natura negauerat, quem uolebant a fide saluatoris saluatoris dicentes non per hanc posse, quia sabbatum uiolat, sed per iustitiam legis intrari in regnum dei. tunc saluator: ego sum, inquit, ianua. per me si quis introibit, saluabitur et pascua inueniet; si quis autem aliunde intrare uolueritille fur est et latro. Quo modo hoc ad personam pertinet prophetarum? numquid prophetae fuerunt fures et latrones? numquid prophetarum Christi doctrina per iustitiam legis sine fide deum promereri posse dicebat, qui Christum in carne uenturum -scierunt? hoc ergo de praesentibus dixit, ut quicumque ante ipsum fuerunt astantes uel sedentes fures intellegantur et latrones. seuocantes enim illum, qui fuerat caecus, uolebant eum a fide saluatoris auertere dicentes: da honorem deo; nos scimus quia hic homo peccator est, quos ille arguit dicens: a saeculo num
Abbreviated transcription (Latin):
qd iose de illo docebat ut post ercessũ suũ sine dubitationa
aliqua dis ipłi siu xp̃m seqerentur. lta & saluator inse mariã
arguit dicens. nondũascendi ad patrẽ. id est ad huc cortuũ
hũmi pressum. ẽ. que siñ uides. ñ eredis. Si enĩ ad dm̃ cor ele¬
uasso resurrexisi dñm cum discipłis credidisiã. Quid est
qđ saluitor ait. ego sũ ianua. qui ante me fuer fures st
& latrones. quod dictũ uidetur ꝓph&as pulsare
dicit saluator regni cęlorũ. Sigͦ ianuȩ uerbis utit᷑. qͥd opꝰ
erat ut de anteriorib dicero. quotquor ante me fuer̃. cũ
nulla questio de p̃teritis uerteretur. sed utiq quasi p̃sens
ianua de p̃sentib quereretur: de iudȩis enĩdicit saluator.
Ante saluatorẽ enĩuenientes. idest ante illũ stantes. obtrecta¬
bant ei contradicentes. ut etiã aliosa fide eiꝰ auerterent. un¬
de fures & latrones appellati sunt. Nameo tempore hec dicta
sunt quo pharisei disceptabant cũ illo qui erat cecus. cuisal¬

Expanded text:
de illo docebat, ut post excessum suum sine dubitatione aliqua discipuli sui Christum sequerentur. ita et saluator in se Mariam arguit dicens: nondum ascendi ad patrem, id est: adhuc cor tuum humi pressum, est, quae, si non uides, non credis\'. si enim ad deum cor eleuasset, resurrexisse dominum cum discipulis credidisset. LXXI. QVID EST QVOD SALUATOR AIT: \'EGO SUM IANUA; QVI ANTE ME FUERUNT, FURES SUNT ET LATRONES\'? QVOD DICTUM UIDETUR PROPHETAS PULSARE. dicit saluator regni caelorum. si ergo ianuae uerbis utitur, quid opus erat ut de anterioribus diceret: quotquot ante me fuerunt, cum nulla quaestio de praeteritis uerteretur, sed utique quasi praesens ianua de praesentibus quereretur? de Iudaeis enim dicit saluator,ante saluatorem enim uenientes, id est ante illum stantes obtrectabant ei contradicentes, ut etiam alios a fide eius auerterent, unde fures et latrones appellati sunt. nam eo tempore haec dicta sunt, quo Pharisaei disceptabant cum illo, qui erat ex caeco, cui sal
Abbreviated transcription (Latin):
tib gͦ nobis. qͥd
qđ contranos esser dix̃ se nescire. Nũqͥd si alieui in dolore posi-
contrariũ. Paganos sub helem̃tis esse. nulli dubium est.
Quid gͦ apłs dixit. eramus & nos subhelem̃tis husmim
seruientes: Si itaq & iudei sub helem̃tis erant. qd diff
agani ñ subelem̃tis seruiunt. sed ipuis elem̃tis. Colunt enim
astra. solẽ. lunã. & sidera. Hȩc infirmam̃to. Ininferioribus
aut̃. terrã & aquã. In maritͦ. neptunũ. In inferis aut̃: pluto¬
nẽ Aꝑte creaturã mundanã colunt. prȩ t̾misso creatore. Nã

Expanded text:
tibus ergo nobis quid quod contra nos esset, dixit se nescire. Numquid si alicui in dolore positoPaganos sub elementis esse nulli dubium est. Quid ergo Apostolus dixit, Eramus et nos sub elementis hujus mundi servientes. Si itaque et Judaei sub elementis erant, quid diffagani non sub elementis serviunt, sed ipsis elementis. Colunt enim astra, solem, lunam et sidera; haec in firmamento: in inferioribus autem terram, aquam: in mari vero Neptunum: in inferis autem Plutonem: aperte creaturam mundan
Abbreviated transcription (Latin):
tes sicut dicit dñs. Ueni& hora. in quaueri adoratores adora-¬
bunt patrẽ. in sp̃u & ueritate. Hȩc gͦ ueritas.ẽ. sp̃u dõ seruire
hac parte uidȩos sub elem̃tis subiectos dicit fuisse. quã supra
memoraui. Ex alia aut̃ parte legis spũalẽ fuisse rationẽ. quia
& peccare ꝓhibuit. & diligendũ ex toto corde dm̃ mandauit.
& spẽ habere in xp̃o. Et apłis p̃dicantib hȩc magis defendebat.
quȩ carnalit̾ data fuerant. Hex apłsmemorat. ut obfusco
iudȩos qui obtrectantes legespuali. uisibilib erant subiecti. ẜt
ut hec uere ad cõparationem legis fidei infirma ostend̾&.
etiam int̾posita sua ꝑsona hocdẽnotat. qui utiq eorũ emulus
fuerat uehement᷑. Cognito aut̃ xp̃o. hec contẽꝑ tui xstima¬
uit: quiamultũ differt gr̃a dĩ ꝑxp̃m. alege factorum. S aluator¬

Expanded text:
ora, in qua veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate . Haec ergo veritas est, spiritu Deo servire, olatur. Ex hac parte Judaeos sub elementis subjectos dicit fuisse, qua supra memoravi: ex alia autem parte, Legis spiritualem fuisse rationem, qua et peccare prohibuit, et diligendum ex omni corde Dominum mandavit, et spem haquae carnaliter data fuerant. Haec Apostolus memorat ut obfuscet Judaeos, qui obtrectantes Legis spiritualis, visibilibus erant subjecti: et ut haec vere, ad comparationem legis fidei, infirma ostenderet, etiam interposita persona hoc denotat, qui utique eorum aemulus fuerat vehementer. Cognito autem Christo, haec contemni aestimavit, quia multum differt Gratia Dei per Christum a Lege factorum. L
Abbreviated transcription (Latin):
rrs irrexisse dũm. Sic enĩ habes. Et udit linteamina & sudariũui
unũ loeu t eredidit. Nondũ eĩ sciebant scripturas. quia oporte¬
ra etr amortrus reslirgere. Sed maria qͥa ñ illũ uidat resurrers¬
se ose gedebat. Nimius enĩ amor. dubitare illã faciebat. Deio
quos diliginꝰ: sumn cõmodũ patiant᷑. ñ eos euade credunus. Quos
ro sequi discipłorũ fidẽ. primũ se ostendit dñs ut desiner& ame¬
pore ũtam̃sine indignatione. Hine audit noli me tangere
hoc est carnalẽ sensũ sequeris. aquo abstincte & spũalia seque¬
reque ñuident᷑ Nondũ eñ inquit ascendiad patre. Pali
ihoc: quale llud ioħis baptiste mittentis discipłos suos ad
ilui u dicentus. Ite & dicite lobs baptista. misit nos ad tedice
Iuius qui uenturus es. an aliũ expectamus. Subsua ꝑsona. disci

Expanded text:
 sudarium in unum locum, et credidit: nondum enim sciebat Scripturam, quia oportebat eum a mortuis resurgere. Sed Maria quia non illum videbat resurrexisse, non credebat. Nimius enim amor dubitare illam faciebat. Denique quos diligimus, si incommodum patiantur, non eos euadere credimus; quos rat sequi discipulorum fidem, primum se ostendit dominus, ut desineret a maerore, non tamen sine indignatione. hinc audit: noli me tangere, hoc est: \'carnalem sensum sequeris, a quo abstine te et spiritalia sequere, quae non uidentur\'. nondum enim, inquit, ascendi ad patrem. Tale est hoc, quale illud Iohannis baptistae mittentis discipulos suos ad Iesum et dicentis: ite -et dicite: Iohannes baptista misit nos ad te dicens; tu es, qui uenturus e
Abbreviated transcription (Latin):
Iune sensũ paucis absoluit apłs dicens. Qui habent quasi nhabena
possidentes. Qui gͦ bec sichab& quasi ñ habeat. reliquisse uide. Qu¬
do enĩ non p̃sumĩt de his neq selactat. sed humilit uicedt¬
habitu sed &merte dispensatorẽ seharũ & ministrũ datũ inte li¬
geres om̃ia sliareliquisse uidet᷑. hoc enĩ re linqui dicit᷑. qđ adesicdo
uolenti se cangere causa gaudii. nolime tangere noni
ruias cendiad patrẽ. cũ legat᷑ acetĩs mulierib tactus.¬

Expanded text:
nc sensum paucis absoluit apostolus dicens: qui habent quasi non habepossidentes. qui ergo haec sic habet, quasi non habeat, reliquisse uidetur. quando enim non praesumit de his neque se iactat, sed humiliter incedmente, dispensatorem se harum et ministrum datum intellegens omnia sua reliquisse uidetur. hoc enim relinqui dicitur, quod a desiUOLENTI SE TANGERE CAUSA GAUDII: NOLI ME TANGERE; NONDUM ENIM ASCENDI AD PATREM\', CUM LEGATUR A CETERIS MULIERIBUS ET TACTUS
Abbreviated transcription (Latin):
addider̃ enĩ temporaliiustitiȩ. iustitiã fidei. bistũ est enĩ
confessio. adcęlestianos regnaꝑ ducat. Nam & ut teres
qui ñ solũ legem p̃ceptorũ seruauer̃. sed & dm̃ dilexerurit
spem habent̾es in ꝓmissione. iustificati sunt apud dm̃. Solã
enim legẽ dicit non iustificare homines apuddm. sicut nec
sola fides. exceptis bonis oꝑib cõmendat dm̃n sed seruata
iustitia t̾rena & diuina: ꝑfectos facit. Nine dicit dus. Nisi
abundauerit iustitiaur̃a plusquã scribarũ & phariseorũ.
non intrabitis in regnũ eelorũ Si ixp̃o om̃s sapi entie¬

Expanded text:
addiderunt enim temporali iustitiae. iustitiam fidei. iustum est enim addiderunt enim temporali iustitiae. iustitiam fidei. iustum est enim confessio ad caelestia nos regna perducat nam et ueteres qui non solum legem praeceptorum seruauerunt, sed et deum dilexerunt spem habentes in promissione iustifi.cati -Sunt.Apild deum. solam enim legem dicit non iustificare homines apud deum, sicut nec sola fides; exceptis.bonis operibus commendat, deo, sed seruata , iustitia terrena et diuina, perfectos facit. hinc dicit dominus: nisi abundauerit iustitia \\iustitia plus quam- scribarum et PharisaiBorui#, non introibitis in regnum caelo caelo
Abbreviated transcription (Latin):
illi tam̃ prȩscribit᷑. sed xp̃o dño contradicit᷑. Quienĩ negat
istũ uerũ dicere. xp̃o iniuriã facit. Si aut̃ uerũ dicit᷑. nege
enĩ bonorũ. uera de sedicentẽ arguit. Nec enĩ exreuelatione
ediscit᷑. qđ ꝑ traditionẽ discitur. Nemouerũ dicens. poterit
inꝓbari. Si in lege nemo iustificatur apud dm̃. quare
seriptum est. maledictus om̃is quinon ꝑmanserit
ea. Si e fii̾e istificaritur homies & non ꝑ legẽ.
ut quid maledictus est qui non impleutt leg̾em.
cum nion ꝓficiat adiustitiam. &¬
exdata ꝑ morsen: iustitiã habebat quidẽ. sed t̾renã.
ut seruantes legẽ iustiessent ad p̃sens. ut ñ rei fierent.
lustus est enĩ exlege. quinulli noc&. Unde apłs. lex inqͥt ñ est
ex fide. sed qui fecerit ea. uiu& in eis. hoc est. ficiens legẽ
ñ moriet᷑. sed uiu& ad p̃sens. lustiti.a aut̃ quȩ ex fide .ẽ. iusti¬
ficat homines apud dm̃. ut remunerent᷑ in futuro seło.

Expanded text:
illi tamen praescribitur, sed Christo Domino contradicitur. Qui enim negat istum verum dicere, Christo injuriam facit.enim bonorum uera de se dicentem arguit; nec enim ex reuelatione ediscitur, quod per traditionem discitur —, nemo uerum dicens poterit inprobari. LXVI. SI IN LEGE NEMO IUSTIFICATUR APUD DEUM\\ QVARE SCRIPTUM EST: \'MALEDICTUS OMNIS, QVI NON PERMANSERIT IDE IUSTIFICANTUR HOMINES ET NON PER LEGEM, UT QVID MALEDICTUS EST QVI NON IMPLEUIT LEGEM, CUM NON PROFICIAT AD IUSTITIAM? Lex data per Moysen iustitiam habebat quidem, sed terrenam, ut seruantes legem iusti essent ad praesens, ut non rei fierent. iustus est enim ex lege, qui nulli nocet. unde apostolus:. lex, inquit, non est ex fide, sed qui fecerit ea uiuet in eis, hoc est, faciens legem non morietur, sed uiuet ad praesens; iustitia autem, quae ex fide est, iustificat homines apud deum, ut remunerentur in futuro. saeculo.
Abbreviated transcription (Latin):
buit cessare. quia forma renascibilitatis est axp̃o coepta. ñ prius
di factus .ẽ. filius scđ̾m sarne̾. hoc est natus iant cu¬
silius est inutroq quia scĩficatus nicui.c̃. qdomocb
ergo post quã baptizatus est dictum a dño dõ
est. tues filius m̃s ego hocdie genin ce.¬
filius ex semine dauid est exnatiuitate. ñ ꝑbaptis¬
nu sactus: quia de spuscõnatus. purificatũ corpios
habuit. In baptisino aut̃ ideo audit. filius inẜ es
tu. ego hodie genuite: ut ostender& ꝑmisteriũ baptesmatis
filios dĩfieri. Deniq spũ descendente & manente in se auditbe
sed nobif. ut in illo disceremus. quomͦ filudĩesse possemus. Nonenĩ
sibibaptiratus est ille. sed nobis. quomͦ alio loco ipse dñs ait. Nou
ꝓpterme uenit hec uex. sed ꝓpt̃ uos ut credatũ lta ꝙ hoc factũ

Expanded text:
potius Dei factus est Filius secundum carnem, hoc est natus jam Filius Dei est in utroque, quia sanctificatus natus est: quomodo ergo postquam baptizatus est, dictum ei a Deo est, Tu es Filius meus, ego hodie genui teFilius ex semine David est ex nativitate. Non per baptismum factus, quia de Spiritu sancto natus purificatum corpus habuit. In baptismo autem ideo audit, Filius meus es tu, ego hodie genui te, ut ostenderet per mysterium Baptismatis filios Dei fieri. Denique Spiritu descendente et manente in se, audit haec o non sibi, sed nobis, ut in illo disceremus quomodo filii Dei esse possemus. Non enim sibi baptizatus est, sed nobis; quomodo alio loco ipse Dominus ait, Non propter me venit haec vox, sed propter vos, ut credatis : ita et hoc factum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ utiq uir iustcis ꝑmisis& se adorari. qui p̃dicauerat dm̃ solũ esse ad¬
orandũ. Et quomͦ homo dĩ quicũ abrahã in refrigerio erat. dicebat ad
uirũ pestilentiȩ cagnũ ardore gehennȩ. eras metũ eris. his duobus
titulis. subtilitatẽ fallacie suę ꝓdidit inꝓuidus sathanas.. qͥa &
adorare se ꝑmisit subhabitu & nomine samuelis contra legẽ. &
uirũ peceatis pressũ. cũ magna distantiasit peecatorũ & iusto
rũ. eu̾ samubele iustissimo futurũ mentitus.e̾. Uerũ potest uidi
side samuhelis nomine taceatur. quia saul cũ diabolo futurus erat
Ad eũ erã transinigrauit. quẽ ad orauit. Semꝑ enĩ diabolus sub
uelamine latens ꝓdit se: dũ ea confingit quȩ abhorreant ꝑsonis.
ꝑ quas fallere nititim. Quid contradicendũ sit qui mundũ
istũ ex ȩt̾no naturalit̾ moueri inquiunt. neq mitio
neq ablationi obiioxium.

Expanded text:
non utique uir iustus permisisset se adorari, qui praedicauerat dominum solum esse adnon utique uir iustus permisisset se adorari, qui praedicauerat dominum solum esse adorandum. et quo modo homo dei, qui cum Abraham in refrigerio erat, dicebat ad uirum pestilentiae dignum ardore gehennae: \'cras mecum eris\'? His duobus titulis subtilitatem fallaciae suae prodidit inprouidus satanas, quia et adorari se permisit sub habitu et nomine Samuhelis contra legem et uirum peccatis pressum, cum magna distantia peccatorum et iustorum sit, cum Samuhele iustissimo futurum mentitus est. uerum potest uideri si de Samuhelis nomine taceatur, quia Saul cum Ad eum enim transmigravit, quem adoravit. Semper enim diabolus sub velamine latens, prodit se, dum ea confingit quae abhorreant a personis, per quas fallere nititur. XXVIII. Quid contradicendum iis sit, qui mundum istum ab aeterno naturaliter moveri inquiunt, neque initio, neque abolitioni obnoxium
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uidẽ. cũ hoc sit unde fallit. & se in dĩ potestate uult adorari.: Nam
tanta hebitudine demens effectus. ẽ. saul. ut ad phytonissã confuger&.
Deprauatus enĩ causa peccati. adhȩc se contulit quȩ dãpnauerat. Sec
siquis ꝓpt̃ hystoriã ut ea quȩ uerbis ex pressa sunt put& ñ prȩt̾mitteo
uisũ & intellectũ saul. Neq enĩ reꝓb factus. poterat bonũ intellectum
habere. Historicus enĩ. mentẽ saul & habitũ samuhelis deseribit: ea
quȩ dicta & uisa sunt exprimens: prxt̾inittens sutera aut falsa suit.
Quid enĩ ait: Audiens in quo habitu ess& excitatus: intellexit inqͥt
hunc. eẽ. samuelẽ. Quid intellexerit retulit. & qͥa ñbene intelle¬
ait. contra scripturã aliũ adorauit quã dm̃. Et putans saqutelã
adorauit diabolũ.. ut fructũ fallaci suȩ haber& sathanas. Hloc
enĩ nititur. ut adoret᷑ quasi ds̃. Si enĩ uere samuel illi appariusso.

Expanded text:
praeuidere, cum hoc sit unde fallit et se in dei potestate uult adorari? nam praeuidere, cum hoc sit unde fallit et se in dei potestate uult adorari? nam tanta hebetudine demens effectus est Saul, ut ad pithonissam confugeret. deprauatus enim causa peccati ad haec se contulit quae damnauerat. Sed si quis propter historiam et ea quae uerbis expressa sunt putet non praetermittuisum et intellectum Saul. neque enim reprobus factus poterat bonum intellectum habere. historicus enim mentem Saul et habitum Samuhelis descripsit ea quae dicta et uisa sunt exprimens, praetermittens si uera an falsa sint. quid enim ait? audiens in quo habitu esset excitatus: intellexit, inquit, hunc esse Samuhel. quid intellexerit rettulit et, quia non bene intellexit, contra scripturam alium adorauit quam dominum et putans Samuhelem adorauit diabolum, ut fructum fallaciae suae haberet satanas. hoc enim nititur, ut adoretur quasi deus. si enim uere Samuhel illi apparuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ spuale. qđ positus in carne quȩsiuerat. Qđ ualde absurdũ est. qͥa¬
qui hinc iustus recedit. ꝑ man& iustus. Porro aut̃ hoc. ẽ. pręstigium
sathanȩ. quiut plurimos fallat. etiãbonos in potestate se habere
confingit. Qđ apłs int̾ ceteraait. Ipse sathanas trans figurat se in
angłm lucis. Ut enĩ errorẽ facer& in qͦ głaretur: i habituuiri iustĩ
& nomine se subornauit. ut nihil ꝓficere spem quȩ p̃dicabat᷑ dĩ cul¬
torib mentiret᷑. qͣndo hinc exeuntes iustos. fircit in sua. ẽẽ. pote¬
state. Sed hoc quosdã fallit. qđ de morte saul & filueiꝰ non sit mentitꝰ
quasi magnũ sit di abolo ante diẽ occasũ corporis ꝓuide: eũ signa
uidet᷑ qͣntomagis diabolus. quẽ angłica maiestate sublime̾ ꝓpheti¬
caoracła fuisse testant᷑. de cuĩꝰ magnitudine apłsait. Aniguoratis
altitudinẽ sathanȩ. Quid mirũ gͦ summinentẽ ꝓpe mortẽ potuit

Expanded text:
tum spiritalis, quod positus in carne quaesiuerat quod ualde absurdum est, tum spiritalis, quod positus in carne quaesiuerat quod ualde absurdum est, quia hinc qui iustus recedit permanet iustus. porro autem hoc est praestigium satanae, quo ut plurimos fallat, etiam bonos in potestate se habere confingit. quod apostolus inter cetera ait: ipse satanas transfigurat se in angelum lucis. ut enim errorem faceret, in quo gloriatur, in habitu uiri iusti et nomine se subornauit, ut nihil proficere spem, quam praedicabant, dei cultoribus mentiretur, quando hinc exeuntes iustos finxit in sua esse potestate. Sed hoc quosdam fallit, quod de morte Saul et filii eius non sit mentitus, quasi magnum sit diabolo ante diem occasum corporis praeuidere, cum signa videtur. Quanto magis diabolo quem angelica majestate sublimem prophetica oracula fuisse testantur. De cujus magnitudine Apostolus ait: An ignoratis altitudinem satanae? quid mirum ergo si inminentem prope mortem potuit
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ par illi. ẽ.. nulloutiq minor. Quomͦ heliseus maior illo. ẽ. cũ ioħ̃s
quo remo maior est par brlix sit.: Nam ueniens ad aquarũ transitũ.
ñ accepit honorẽ abeis ut potuiss& transire. nisi nomiasse dm helie.
ur ꝑ hoc dura pecitio correpta uideret᷑. dũ nonnisi nomine heliȩ au¬
ditus.ẽ. ne id qđ dure peterat accepisse putaret᷑. quasi ñ sufficere¬
Iͥ samuhel excitauerit. & ipse ab ea uisus sit & locutus¬
sit adsaul. quȩ hystoria refert in libro regnorũ.
ndignũ facinus ȩstimo. si scđm uerba historiȩ cõmodet᷑ assensus.
Quid enĩ.: fieri poterat ut artemagica adtraheret᷑ uir. & natiui¬
tate sẽs. & uite oꝑib iustus. Aut siñ adtractus. ẽ. consensit.e Qd
utrũq de uiro iusto credere aduersũ est.Si enĩ inu itus ad ductus
e nullũ suffragiũ hab& iustitia. Si aut̃ uoluntarius. amisit meri¬

Expanded text:
ergo par illi. est, nullo utique minor; quo modo Heliseus maior illo est, cum Iohannes, ergo par illi. est, nullo utique minor; quo modo Heliseus maior illo est, cum Iohannes, quo nemo maior est, par Heliae sit? nam ueniens ad aquarum transitum non accepit honorem ab eis, ut potuisset transire, nisi nominasset deum Heliae, ut per hoc dura petitio correpta uideretur, dum non nisi nomine Heliae auditus est, ne id quod dure petierat accepisse putaretur, quasi non sufficereHONISSA SAMUHEL EXCITAUERIT ET IPSE AB EA UISUS SIT ET LOCUTUSSIT AD SAUL, QVAE HISTORIA REFERT IN LIBRO REGNORUM. Indignum facinus aestimo, si secundum uerba historiae commodetur adsensus. qui enim fieri poterat, ut arte magica adtraheretur uir et natiuitate sanctus et uitae operibus iustus? aut, si non adtractus est, consensit? quod utrumque de uiro iusto credere aduersum est. si enim inuitus adductus est, nullum suffragium habet iustitia; si uoluntarius autem, amisit meri
Abbreviated transcription (Latin):
se illiuisus fuerat. ostendit sic illi futurũ sicut dignã erit. ñ sic̃
ille pestulauerat Multa enĩ subintelligi uult scriptum. ut colle¬
ctus sensus ex uerbis. non sit rationireligionis aduersus. Nã utiq
dura petitio etiã meritũ debebat amittere. sed qͥa cupidus boni
sic postulauit. dĩ qui seit qđ unicuiq dandũ sit. donis priuari illũ
non passus est meritis sins. Uideamꝰ itaq si heliȩ mericũ admittero
ut helisȩus duplũ donũ eiꝰ mereret᷑ acciꝑe. Dictũ namq est absp̃u
sc̃o ꝑ zachariã. cuiꝰ meriti futurus erat ioħs. Ueni&e inqͥt in sp̃u &
uirtute heliȩ. Parem gͦ iohem helie ostendit. & dñs dicit. Ne moma
in natis mulierũ ꝓphea. ioħe baptista. Non dix̃ om̃ium maior est. sed
namo illo marior est. hoc est ȩqualẽ haba. maiorẽ non haba. Helias

Expanded text:
se illi uisus fuerat, ostendit sic illi futurum sicut dignum erat, non sicut se illi uisus fuerat, ostendit sic illi futurum sicut dignum erat, non sicut ipse postulauerat? multa enim subintellegi uult scriptura, ut collectus sensus ex uerbis non sit rationi religionis aduersus. nam utique dura petitio etiam meritum debebat amittere; sed quia cupidus boni sic postulauit, deus qui scit, quid uni cuique dandum sit doni, priuari illum non passus est meritis suis. Uideamus itaque si Heliae meritum admitteret, ut Heliseus duplum donum eius mereretur accipere. dictum namque est ab spiritu sancto per Zachariam, cuius meriti futurus esset Iohannes: ueniet, inquit, in spiritu et uirtute Heliae — parem ergo Iohannem Heliae ostendit — et dominus dicit: nemo maior in natis mulierum profeta lohanne baptista. non dixit \'omnium maior est\', sed nemo illo maior est\', hoc est \'aequalem habet, maiorem non habet\'. Helias
Abbreviated transcription (Latin):
& apłos inuenimꝰ secutos. Paulus enĩ & barnabas cũ sacrificari aibi
uello uidissent. scientes hoc exosũ dõ. scider̃ uestuñta sua dicen¬
tes. Quid facitis. & nos homines sumꝰ uobis similes. & sic cõpesturr
turbas. Requirendũ de heliseo. an id qđ dure petise ab
helia dictus est. conseeutus sit
upidiis sc̃s heliseus faetendarũ uirtutũ. illectus exemplo magistri.
accepta facultate poscendi qđ eũq uoluiss&. auarus adbonũ. du¬
pliett̃ sp̃m sibi inesse quã in magistro erat postulauit. Cui homo dĩ
helias ait. Dure petisti. Auiditate enĩ. non considerauit discipłm
ñ esse suꝑ magistrũ. Helias tam̃ seiens illũ non ambitione p̃sentis głe
hoc postulasse. respondit. Tam̃ fiuiderisme assumi abste. erit tibi
sic. Sensus hic ponderandus. ẽ. Subindignatus aut̃. cũ dixiss&. dure
petisti: subiecit. Si me uideris tam̃ assumni. erit tibisic: ne qͥa nega¬

Expanded text:
et apostolos inuenimus secutos. Paulus enim et Barnabas, cum sacrificari sibi et apostolos inuenimus secutos. Paulus enim et Barnabas, cum sacrificari sibi uelle uidissent, scientes exosum hoc deo sciderunt uestimenta sua dicentes: quid facitis? et nos homines sumus uobis similes, et sic conpescuerunt turbas. XXVI. REQVIRENDUM DE HELISEO AN ID, QVOD DURE PETISSE AB HELIA DICTUS EST, CONSECUTUS SIT. Cupidus sanctus Heliseus faciendarum uirtutum inlectus exemplo magistri accepta facultate poscendi quodcumque uoluisset auarus ad bonum dupliciter spiritum sibi inesse. quam in magistro erat, postulauit cui homo dei Helias ait: dure petisti. auiditate enim non considerauit discipulum non esse super magistrum. Helias tamen sciens illum non ambitione praesentis gloriae hoc postulasse respondit: tamen si uideris me absumi abs te, erit tibi sic. sensus hic ponderandus est. subindignatus autem cum dixisset: dure petisti, subiecit: si me uideris tamen absumi, erit tibi sic. ne, quia negas
Abbreviated transcription (Latin):
ia est animã. qđ uͦ minus ex mascło idest corpus. cũ mate¬
festũ sit ordinẽ exempli adõ traditi. inuitari non posse.
Quid est ut cũ uir & mulier una sint caro. uir imas
uir : quia exeo.ẽ. femina. sicut dicit apłs. Caput mulieris uir.
Causa enĩ maiorẽ facit uirũ. non substanti.i. Nam & in uno cor¬
pore maiora membra sunt & minora. ũnatura: sed ordine.
Ut quid ioseph post ꝓph&iã adiurat filiosisrł. ut cũ
adõ liberarentur. cineres ciꝰ de egrpto trans ferrea
on ociose istudin and is ioseph filios urł in absoluto est.
inmagna egest ta egyprũ gubernauit. post extcũ suũ
errorẽ petit auferri. certus u̾anitate uulgimortius magis ut ds̃
uenerari quã uiuus. ne ei deferret᷑ debitus honor ereatoris. łsergo
ostendit liberũ se fuisse auana suꝑstitione egrptiorũ. quando ne
ad dĩiniuriã ꝓficer&. cineres suos trans ferrimandauit. Quod qͥdẽ

Expanded text:
id est animam, quod uero minus, ex masculo, id est corpus, cum maniid est animam, quod uero minus, ex masculo, id est corpus, cum manifestum sit ordinem exempli a deo traditi inmutari non posse. XXIIII. QVID EST UT, CUM UIR ET MULIER UNA SINT CARO, UIR IMAGOuir, quia ex eo est femina, sicut dicit apostolus: caput mulieris uir. causa enim maiorem feeit uirum, non substantia. nam et in uno corpore maiora membra sunt et minora non natura, sed ordine. XXV. UT QVID IOSEPH POST PROFETIAM ADIURAT FILIOS ISRAHEL UT, CUM A DEO LIBERARENTUR, CINERES EIUS DE AEGVPTO TRANSFERRENT? Non otiose istud mandasse Ioseph filiis Israhel in absoluto est.in magna egestate Aegyptum gubernauit, post exitum suum errorem petit auferri certus uanitatem uulgi mortuos magis ut deos uenerari quam uiuos, ne ei deferretur debitus honor creatori. hic ergo ostendit se liberum fuisse uana superstitione Aegyptiorum, quando, ne ad dei iniuriam proficeret, cineres suos transferri mandauit. quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. sed ratione ifirmabat᷑. qͥa primũ oportebat compa-
guiari. & sic habitatorẽ induci. Anima certe qͥa sp̃s ẽ. in si
habitare ñ potest. ideo insanguine fertur. Cũ gͦ corporis
luuam̃ta cõpacta nĩsuerint. ubierit anima : Aut foras uaga.¬
tur quã diu inmittat᷑ cũ ratiotradat sicdari eam ut animaẽ
ñ ut ociosa uagetur. Sed ex quo detur dicant qui aliud putant
exmare dari. aliud exfemina. Si ex femina. ñ conuenit. quia
aliud in exemplo.ẽ. P roponunt enĩ ex uiro cũ costa datam
& animã. qđ multis rationib infirmari doetimꝰ. Unde forte
uideat᷑ dari ex femina. maxime ꝓpt̃ saluatorẽ. quẽ scimus
sine cõplexu carnis de scõ spũi natũ exfemina. Qđ si arbitran¬
tur. plus dant feminis. Auctoritatẽ er̃uiri. in iutant in
feminã.Cũ enĩ tam corporis quã anime originẽ exturo di¬
cantr conuertant se. ut id qđ potior. ẽ. ex muliere dicant

Expanded text:
corpus. sed ratione informabatur, quia primum oportebat domum corpus. sed ratione informabatur, quia primum oportebat domum conpaginari et sic habitatorem induci. anima certe, quia spiritus est, in sicco habitare non potest; ideo in sanguine fertur. cum ergo corporis liniamenta conpacta non fuerint, ubi erit anima? aut foris uagatur, quam diu inmittatur, cum ratio tradat sic dari eam ut animet corpus, non ut otiosa uagetur? sed ex quo detur, dicant qui aliud putant; ex mare an ex femina? si ex femina, non conuenit, quia aliud in exemplo est. proponunt enim ex uiro cum costa datam et animam, quod multis rationibus infirmari docuimus. unde forte uideatur dari ex femina maxime propter saluatorem, quem scimus sine conplexu carnis de sancto spiritu natum ex femina. quod si arbitrantur, plus dant feminis; auctoritatem enim uiri inmutant in feminam. cum enim tam corporis quam animae originem ex uiro dicunt, conuertunt se, ut id, quod potius est, ex muliere dicant,
Abbreviated transcription (Latin):
sient aqun cũ si sine effigie missa. tam̃ in suis figurata uidet᷑
pus ainma cũ sit naturã in corporea & simplex format᷑ ucor¬
pasrtingens mĩbris uiuificans. Qđ quidẽ moyses manifesti
dbodte dicens St enus ꝑcusserit muliere in utero habentẽ a
cibortauerit. si formatũ fuerit: d& animã ꝓ anima. Si aut̃ i¬
formatũ fuerit multet᷑ peeuma. ut ꝓbara ñ in. eẽ. animã
anto form itaq suã foraato corporidatur ñ in concep¬
tu cor poris nascit᷑. cũ semine deriuita. Nł sicũ semine & auima
ex istit ex anima: multę anumę cotidie ꝑeunt. cũ sem̃ fbuxu qͦdã
pficit natiuitati. Sedsi ꝓpius respiciamꝰ uidebimꝰ qͥd sequi de¬
amus. Contẽplem᷑ facturã ade. In adã enĩ exemplũ ductum
ẽ. ut ex eo intelligatur. qͥa iam formatũ corpus accepit ani¬
mã. Nam potuerat animã limo t̾re admiscere. & uie forma

Expanded text:
sicut aqua cum sit sine effigie, missa tamen in vas, figurata videtur, sicut aqua cum sit sine effigie, missa tamen in vas, figurata videtur, ita et anima cum sit natura incorporea et simplex: formatur in corpore, singula membra vivificans: quod quidem Moyses manifestius tradidit, dicens: Si quis percusserit mulierem in utero habentem, et abortiverit: si formatum fuerit, det animam pro anima: Si autem informatum fuerit, multetur pecunia, ut probaret non esse animam ante formam. itaque si iam formato corpori datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine deriuata. nam si cum semine et anima existit ex anima, multae animae cottidie pereunt, cum semen fluxu quodam non proficit natiuitati. Sed si propius respiciamus, uidebimus quid sequi debeamus. contemplemur facturam Adae; in Adam enim exemplum datum est, ut ex eo intellegatur, quia iam formatum corpus accepit animam. nam potuerat animam limo terrae admiscere et sic formare
Abbreviated transcription (Latin):
te una ade anima credibile uideri cetems nasci. Sed ñ conuentt.
qͥa solidõ hoc possibile fuit ut simplex generar&: nec ceteris con
cederus Qđ tam inisticũ est in causas aluatoris ut ñ solũ a solis
gere lib ut uideis. uerũ etiã abipsus qui xp̃ianos se dicunt inere¬
dibile putet᷑. Et fotiniam einĩ & arriam hanc fidẽ sꝑnunt.. & ñ
eredunt dm̃ generaisse. Nam si eo tempore qͦseminat᷑ corpus. & an
ma generat᷑ ex anima: de ad ã costam legimꝰ sliblatã. ñ tam̃ animã
natã ex anima. Sed si costa secũ habuit animã.iam ũ nata. ẽ i sed
det racta in partẽ. Serd nec hoc scriptum .ẽ. Proph&a enĩ ⁊ achariis¬
ab ircoetrt. Qui plasmas inqͥt animã honunisin eñ. Nec esaus
ablos disseutiens ant. Sic dicit dñsds. qui fecit ce finxit te inu
roi di gͦ unutero fingit᷑ iam formato corpore tribuit᷑. Cũeni
orñia membra impla corporis. figurata dicit᷑ in corpori. Ut

Expanded text:
et ex una Adae anima credibile uideri ceteras nasci? sed non conuenit, et ex una Adae anima credibile uideri ceteras nasci? sed non conuenit, quia soli deo hoc possibcederetur. Quod tam mysticum est in causa Salvatoris, ut non solum a solis gentilibus vel Judaeis, verum etiam ab ipsis qui Christianos se dicunt, incredibile reputetur. Photiniani enim et Ariani hanc fidem spernunt, nec credunt Deum generasse. Nam si eo tempore quo seminatur corpus, etiam anima generatur ex anima, de Adam costam sublatam legimus, non tamen animam natam ex anima: sed si costa secum habuit animam, jam non nata est, sed detracta in partem. Seinter cetera: qui plasmas, inquit, animam hominis in eum. nec Eseias ab his dissentiens ait: sic dicit dominus deus qui fecit te tero. Si ergo in utero fingitur, jam formato corpori tribuitur. Cum enim omnia membra implet corporis, figurata dicitur in corpore: ut
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ docere tĩꝑmittit᷑. neq dominari inuirũ. Quid est
ut dicat salomon. iustifica inquit animã tuã ante
obitũ tuũ. & in psalmo. non iustificabitur ait in
conspectu dĩ omnis homo uiuenis
Ic iustificat aium ã suã ante mortẽ. qui spe futurx uite conseqͥ
anbulo. iustificat animã suã ante in ortẽ. Salomon enuĩ ꝓpẽ
eatis moriat᷑. Dauiduͦ de ꝑfectione iustitiȩ locutus ẽ. qui
nemo uistific abit᷑ apud dm̃ ut dignꝰ ꝓinissionesit. nisi fuerit
moltuus cũ iustitia. Quandiu enĩiuuit adhuc futurũ meritũ
nbab& pleoũ. Unde dicit saluator. Qui ꝑseuerauerit usq in finẽ.
hie salinis erit. Anex traduce sint anime sicut &corpora
nhoriestũ puto. sidicant᷑ anime cũ corporib generari. ut anima
nasest escanima. Qd̾ nec animȩ ipsi cõpetit auo sicerte sanguie
egl estes potestates facte sunt. & ex ipsis detere nate suit : potes

Expanded text:
autem docere non permittitur neque dominari in uirum. XXII. QVID EST autem docere non permittitur neque dominari in uirum. XXII. QVID EST UT DICAT SOLOMON: \'IUSTIFICA ANIMAM TUAM ANTE OBITUM TUUM\', ET IN PSALMO: \'NON IUSTIFICABITUR,\' AIT, \'IN CONSPECTU DEI OMNIS HOMO UIUENS\'? Hic iustificat animam suam ante mortem, qui spe futurae uitae consequitur ambulet, iustificat animam suam ante mortem. Solomon enim propter moriatur; Dauid uero de perfectione iustitiae locutus est, quia nemo iustificabitur apud dominum, dignus promissione sit, nisi fuerit mortuus cum iustitia. quam diu enim uiuit, adhuc futurorum meritum non habet plenum. unde dicit saluator: qui perseuerauerit usque ad finem, hic saluus erit. XXIII. AN EX TRADUCE SINT ANIMAE SICUT CORPORA. Inhonestum puto, si dicantur animae cum corporibus generari, ut anima nascatur ex anima, quod nec animae ipsi conpetit. aut si certe singulae caelestes potestates factae sunt et ex ipsis ceterae natae sunt, potest
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m ea qux dicta sunt. Quid fit ad imagmẽ & similittdinẽ
dĩ fecisse homine. & an mulieri imago di sit
oc.ẽ. ad imagiaẽ dĩfactum. eẽ. hominẽ. quia unus unũ fecit.
Iut ficut abunodo sunt om̃ia. ita & ab uno homine om̃e genus
humanũ. Similitudo aut̃ hȩe ẽ ut quẽ ad modũ de patre efo
filius. sic & de uiro mulier. ut uiuus prmcipu auetoritas conser¬
uetur. Sed filius ineffabilit̃. in comprehe tsibilit̾. natus est de
dõ patre. mulier aut̃ corporalt̃ sicut legimꝰ facta de uiro est.
ut ꝑ eã natiuitas oriretur. Filius udĩ ideo uatus .ẽ. ut ꝑ ipsũ
fier& creatura. Ineo ergo dissimilis.ẽ. Nam & de dõ aĩ natus
ẽ de uiro aut̃ femina. Quia illicsimplicitas. ẽ. & ñ potu
caput. cũ sit inago & gła dĩ. Mulier autẽ inquit uele caput.
uare quia ñ est imago dĩ. Unde & denuo dicit apłs. Mitier

Expanded text:
dum ea quae dicta sunt. XXI. QVID SIT AD IMAGINEM ET SIMILITUDINEM dum ea quae dicta sunt. XXI. QVID SIT AD IMAGINEM ET SIMILITUDINEM DEI FECISSE HOMINEM, ET AN MULIER IMAGO DEI SIT. Hoc est ad imaginem dei factum esse hominem, quia unus unum fecit, ut sicut ab uno deo sunt omnia, ita et ab uno homine omne genus humanum. similitudo autem haec est, ut quem ad modum de pFilius, sic et de viro mulier, ut unius principii auctoritas conservetur. Sed filius ineffabiliter et incomprehensibiliter natus est de Deo Patre: mulier autem corporaliter, sicut legimus , facta est de viro, ut per eam nativitas oriretur. Filius vero Dei ideo natus est, ut per ipsum fieret creatura. In hoc ergo dissimile est. Nam et de Deo Deus natus est, de viro autem femina: quia illic simplicitas est, et non potuit caput, cum sit imago et gloria dei; \'mulier autem, inquit, \'uelet caput! quare? quia non est imago dei. unde denuo dicit apostolus: mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
tus .e. leleo aut̃ paius angłorũ dictus ẽ. qͥa eauirtute
ereatus .ẽ. qua angłica natura subsistit & uruit. Sine
enĩ. nulli uita .ẽ. Per id gͦ qđ de celo uenisse dicit᷑. angłor¬
dictus. ẽ. pamis. Ut enĩ quanta & qualia beneficiadĩ circa homi¬
nẽ sunt memorar&. sic locutus. ẽ. ut cognoscentes se. dõ gr̃as re¬
ferant. qui tantã cura seruos suos gubernat: ut hec eis in car
Panẽ manducauer homines idest iudei. qͥa maior grã est nune
quã fuit in ꝓph&is. & libertas data ꝑ xp̃m. qͥa ubi sp̃s dñi ibi
libertas. ad cõparationẽ temporũ & gr̃arum xp̃iani angłi dicti
sunt: quor ũpane qui.ẽ. xp̃s saciati sunt iudei. quos homines
dixit. Horũ enĩ magis . ẽ. xp̃s. quib & reuelatus.ẽ. & qͥ hoc no¬
mine uocari censentur. Duplici gͦ genere potest intelligi supra
licta questio. ut & panis angłorũ cęlestiũ dici possit. & xp̃ianoꝵ

Expanded text:
tus est. ideo autem angelorum panis dictus est, quia ea uirtute tus est. ideo autem angelorum panis dictus est, quia ea uirtute creatus est, qua angelica natura subsistit et uiuit. sine deo enim nulli uita est. per id quod ergo de caelo uenisse dicitur, angelordictus est panis. ut enim quanta et qualia beneficia dei circa hominem sunt memoraret, sic locutus est, ut cognoscentes se deo gratias referant, qui tanta cura seruos suos gubernat, ut haec eis in carnpanem manducauerint homines, id est Iudaei. et quia maior gratia est nunc, quam fuilibertas, ad conparationem temporum et gratiarum Christiani angeli dicti sunt, quorum pane, qui est Christus, satiati sunt Iudaei, quos homines dixit. horum magis Christus est, quibus et reuelatus est et qui hoc nomine uocari censentur. duplici ergo genere potest intellegi supra dicta quaestio, ut et panis angelorum caelestium dici poss
Abbreviated transcription (Latin):
potuit iusolubilis manere: simodo ꝑmissũ ess& illi edere
de arbore uitx. Nam quomͦ in mortale corpus habebat. qđ
cibo sustentabatur e Inmortalis enĩ. non eg& esca nec potu
Cibus enĩ uires prestabat: uitȩ aut̃ arbor. mẽdicine modo
corruptionẽ om̃em ꝓhibebat. Sic enĩ homem erat qͣsi mex¬
Q uid est qđ dicit. panem angłorũ manducauit hom
cũ angłi non egeant cibo. quippe cum sint natura
simplices. & potentia spũali iugentes.
anis quẽ angłorũ uocat. manna ẽ. Manna aut̃ inter¬
p̃tatur. qd est hoc Uidentes enĩ filiusrł quasi semen
cortandri cadere suꝑ terrã candidũ. dixer̃ adiuicen.
Quid est hoc qđ in hebrȩa lingua dicit᷑ manna. Hie gͥ pa
aut cib ñ mundilege creatus .ẽ. cõmixtione elenr s p
fed desuꝑ uenit. spũaliratione ꝓuistis. Nec quidẽ in suꝑn
habetint: qͥa corporib alendis ad mom̃tũ de uirtute erea¬

Expanded text:
potuit insolubilis manere, si modo permissum esset illi edere potuit insolubilis manere, si modo permissum esset illi edere de arbore uitae. nam quo modo inmortale corpus habebat, quod cibo sustentabatur? inmortalis enim non eget esca nec potu. cibus enim uires praestabat, uitae autem arbor medicinae modo corruptionem omnem prohibebat. sic enim homini erat quasi inexQVID EST QVOD DICIT: \'PANEM ANGELORUM MANDUCAVIT HOMO\', CUM ANGELI NON EGEANT CIBO, QVIPPE CUM SINT NATURA SIMPLICES ET POTENTIA SPIRITALI UIGENTES? Panem quem angelorum appellat manna est. manna autem interretatur quid est hoc?\' uidentes autem filii Israhel quasi semen coriandri cadere super terram candidum dixerunt ad inuicem: quid est hoc? quod in Hebrea lingua dicitur manni?\' hic ergo panis aut sed desuper uenit spiritali ratione prouisus. nec quidem in supernis haberetur, quia corporibus alendis ad momentum dei uirtute crea
Abbreviated transcription (Latin):
unius cuiꝰq sententia ẽ. examinat singulos. Hoc etiã inueni
d saluatorẽ fecisse. Scribã enĩ se offerentẽ non suscepit
sedertẽ aut̃ bem ad theloneũ uocauit. quia uerbũ seribe. non
secutum õ.cor. Leui aut̃ tacens. hoc in corde ħabebatꝰ quoa
seribam uerbis. Iħs autẽ qui iuxta qđ seriptũ ost sciebat quid
ess& inhomine leuielegit. Quȩrendũ si adam facduiͣ
S hominẽ fecit qͥ quandui ĩ peccar& immortalitate ui¬
r& ut ipse sibi auctor ess& aut aduitã aut admortẽ. ut
custodiens se apeceato. labore suo gauder&. ec̃. se in morta¬
lẽ. Neglegens uͦ factus. ipse sibiiputara. qͥa cocꝑat. eẽ. mor¬
talis. Quandui enĩ in creatoris lege dumiuit: dignus fuit
edere de arbore uitx. ut mori ñ possit. Hec enĩ corpus tale
erat qđ dissolui inpossibile uidetur. sed gustus arboris ut
corruptionẽ corporis inhibebat. Deniq etiam post peccatũ

Expanded text:
unius cuiusque sententia est, examinat singulos. hoc etiam inuenimus unius cuiusque sententia est, examinat singulos. hoc etiam inuenimus et saluatorem fecisse. scribam enim se offerentem non suscepit, sedentem autem Leui ad teloneum ciebat, quia uerba scribae non secutum est cor, Leui autem tacens hoc in corde habebat, quod scriba in uerbis. Iesus autem, qui iuxta quod scriptum est sciebat quid esset in homine, Leui elegit. praeterea Dauid Deus hominem fecit, qui quam diu non peccaret inmortalitate uigeret, ut ipse sibi auctor esset aut ad uitam aut ad mortem, ut custodiens se a peccato labore suo gauderet esse se inmortalem, neglegens uero factus ipse sibi inputaret, quia coeperat esse mortalis. quam diu enim in creatoris lege durauit, dignus fuit edere de arbore uitae, ut mori non posset. nec enim corpus tale erat, quod dissolui inpossibile uideretur, sed gustus arboris uitae corruptionem corporis inhibebat. denique etiam post peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
seruabant᷑. Dẽniq addĩ ꝓcuritionẽ & anna concepit & pepit
samuel. & helisabeth ioħem. & uxor inauue samson. Spũalit
tam̃ intelligentia in hac causa ista .ẽ. ut maledicti habeant᷑
qͥ ñ reluiqueriut sem̃ qđ uideat dm̃. id est quiñ imbuerit aut
Quare saul peccans pctit orarr ꝓseut ignosceret᷑
ei & impetrare ñ potuit. dauid aut̃ peceans postu¬
lauit & nemam consecitus̃ est.
ĩ iuditiũ retrast arin conuenit. Nam humania unbecillitas atq
inꝑitia. dĩse deb& uditio erudire in hoc qđ non sapit. utt
Nẽ aut̃ despexit. qͥa animũ eiꝰ poenitentie ũ tetigenit dolo
qͥa ds cordis auditor .ẽ. magis quã uocis. hunic dictum. ẽ homo
uid& in facie. ds̃ autẽ in corde. Ideo fallim᷑. qͥa simulatio in
uerbis & uultu cireũ uenit nos. In corde enĩ qͥd sit: uide ñ possu¬
mus. Quã obrem. dĩ uiditiũ sequinos oport&.: qͥ scđd̾m cor iiiquo

Expanded text:
seruabantur. denique ad dei procurationem et Anna concepit et peperit seruabantur. denique ad dei procurationem et Anna concepit et peperit Samuhelem et Helisabeth Iohannem et uxor Manoe Sampson. spiritalis tamen intellegentia in hac causa ista est, ut maledicti habeantur qui non reliquerint semen, quod uideat dominum, id est qui non inbuerit aut am\'. XVIII. QVARE SAUL PECCANS PETIT ORARI PRO SE, UT IGNOSCERETUR EI, ET INPETRARE NON POTUIT, DAUID AUTEM PECCANS POSTULAUIT ET UENIAM CONSECUTUS EST? Dei iudicium retractari non conuenit; nam humana inbecillitas adque inperitia dei se debet iudicio erudire, in quo non sapit, ut eillum autem despexit, quia animum eius paenitentiae non tetigerat dolor, quia deus cordis auditor est magis quam uocis. hinc dictum est:homo uidet in facie, deus autem in corde. ideo et fallimur, quia simulatio in uerbis et uultu circumuenit nos; in corde enim quid sit, uidere non possumus. Quam ob rem dei iudicium sequi nos oportet, qui secundum cor, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
offensi dĩsententie loco positũ ess&: qͥa deserentes dm̃ in eo ꝑcu¬
tiebant᷑. ne ducentes uxores semen relinquerent: sic hoc arri¬
puit error humanus ut putont reos. ẽẽ. apud dm̃. si qui aut
uxores uollent. aut accipientes ut assol& generare ñ possent: qͣsi
uhil aliud quã semen uetar& ds̃. sicut arguunt᷑ ꝑ malachiã ꝓpho&a
Esaias gͦ ut consolaret᷑ eos quos mala int̾elligentia contristaue¬
rat. docuit nibil obesse siquis aut ñ posso habere filios aut nol¬
possent ac uellent. diuino obstante iuditio steriles erant: ne
fructũ haberent ereationis dĩ quẽ sꝑnebant. ut cũ uidbant
aut generare se ñposse. aut genitos ininime posude. cognosc¬
rent indignantis dĩ iram. ẽẽ. & conuersi satis facerent. Nam
& scĩ uiri cũ cupidiessent filiorũ. & ñ id optinerent. estun ab ad̃
peccata obstare. & dolebant. ignorantes dĩ esse ꝓarctentiã. cui

Expanded text:
offensi Dei sententiae loco positum esset, quia deserentes Deum in eo percuoffensi Dei sententiae loco positum esset, quia deserentes Deum in eo percutiebantur, ne ducentes uxores semen relinquerent; sic hoc arripuit error humanus, ut putarent reos esse apud Deum, si qui aut uxores nollent, aut accipientes, ut assolet, generare non possent; quasi nihil aliud quam semen quaereret Deus, sicut arguuntur per Malachiam prophetam. Isaias ergo ut consolaretur eos quos mala intelligentia contristaverat, docuit nipossent ac uellent, diuino obstante iudicio steriles erant, ne fructum haberent creationis dei, quem spernebant, ut cum uiderent aut generare se non posse aut genitos minime possidere, cognoscerent indignantis dei iram esse et conuersi satis facerent. Nam et sancti uiri, cum cupidi essent filiorum et non id obtinerent, aestimabant peccata obstare et dolebant ignorantes dei esse prouidentiam, cui
Abbreviated transcription (Latin):
qͥm aledixerit patriułmatri. morte moriat᷑. Uos aut̃ dicitis
Quicũq dixerit pacri aut matri. om̃e minius qd cũq fuerit ex
me tͥ ꝓderit. & ñ honorificauit patrẽ aut matrẽ ibã. sine du¬
bio ꝑ cõpendiũ hoc dix̃ saluator. ut sub intelligant᷑ sac̾dotes uuba¬
orũ dũ auaritie student. dĩlegẽ spreuus se. Impia enĩ consparatio¬
ne consiliũ dedeñ filiis. ut maledicentes patrẽ aue matrẽ. qđ cũq
offerrent quasi donũ dõ. ꝑ qđ data sententia in maledicos soluere¬
cũ infestũ sibi uider& anigłm. intelligem euisã quid fheri debe¬
ra ostendit uxori ut reced& abeo angłt qui eũ quęrebat occi¬
dere. hoc subintelligit᷑ inhac eausa. sicite & illud qđ supra di¬
Xuiiii.mus in sac̃dotes. Quidest ut maledictos dicat qui
non reliquerint semen in isrł. ꝑ esaiam autẽ
tuhil obesse dicat spadonib quia generare ñ pos¬
ostendit postea. quo sensu dictũ ess&. Cũ enĩ hoc ex causa

Expanded text:
qui male dixerit patri aut matri, morte moriatur. uos autem dicitis: \'quicumque dixerit patri aut matri: "omne munus quodcumque fuerit ex me, tibi proderit", et non honorauit patrem aut matrem suam. sine dubio per conpendium hoc dixit saluator, ut subintellegatur sacerdotes Iudaeorum, dum auaritiae studerent, dei legem spreuisse; impia enim conspiratione consilium dederunt filiis, ut male dicentes patrem aut matrem quodcumque offerrent quasi donum deo, per quod data sententia in maledicos soluerecum infestum sibi uideret angelum, intellegens causam quid fieri deberet ostendit uxori, ut recederet ab eo angelus, qui eum quaerebat occidere. hoc subintellegitur in hac causa, sicut et illud quod supra diximus in sacerdotes. XVII. QVID EST UT MALEDICTOS DICAT QVI NON RELIQVERINT SEMEN IN ISRAHEL, PER ESEIAM AUTEM NIHIL OBESSE DICAT SPADONIBostendit postea, quo sensu dictum esset. Cum enim hoc ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
quia pece artib: ad singtila sirespondeas. ñ deerit ubi pecces¬
alicitiando irascitut. alaquando reddit ũ quantũ dignusuater
Snis fuoe enĩ eos. ut sint qui ꝓsiciant. Lex enĩ quia rem ipsã moili¬
re ñ potest. anobistaitiganda .ẽ ut possit ꝓdesse sub se agen¬
tib. Hiçgͥ iustus ñ est multũ. qui dĩ mutator est. Quare
angłs quimina uolebat occidere moysen. circũ¬

Expanded text:
quia peccantibus ad singula si respondeas, non deerit ubi peccesquia peccantibus ad singula si respondeas, non deerit ubi peccesaliquando irascitur, aliquando reddit non quantum digni sunt; suffert enim eos, ut sint qui proficiant. lex enim, quia se ipsam mollire non potest, a nobis mitiganda est, ut possit prodesse sub se agentibus. hic ergo iustus non est multum, qui dei imitator est. XVI. QVARE ANGELUS, QVI IN UIA OCCIDERE UOLE