comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirium suarum non iuuabantur:timore etiam in cusso ne
ab suo ip̃i equite oppugnarentur. Itaq haud magna uis cer¬
taminis fuit. primus clamor atq impetus rem decreuit.Nu¬
mide cum in concursu quieti stetissent in cornibus ut terga
dantes uires suos uiderunt fuge tantum parum per comites
facti postꝗͣ omnes agrigentum trepido agmine petentes
uiderunt: ip̃i metu obsidionis passi in ciuitates procimas di¬
lapsi. multa milia hominum caesa captaq et octo elephati
Haec ultima in Sicilia marcelli pugna fuit. Uictor indesy¬
racusas rediit. lam ferme in exitu annus erat.itaq dena¬
ras capuam ad consules mitteret: dum hannibal procul ab¬
eẽt. nec ulla magna discriminis res ad capuam gereret᷑o
Alter eorum siita uideretur ad magistratus subrogandos romã
ueniret literis acceptis inter se consules compararant ut cla¬
dius comitia perficeret. Fuluius ad capuam uenir& ibiq ma¬

Expanded text:
uirium suarum non iuuabantur, timore etiam incusso ne uirium suarum non iuuabantur, timore etiam incusso ne ab suomet ipsi equite oppugnarentur. itaque haud magni certaminis fuit; primus clamor atque impetus rem decreuit. Numidae cum in concursu quieti stetissent in cornibus, ut terga dantes suos uiderunt, fugae tantum parumper comites facti, postquam omnes Agrigentum trepido agmine petentes uiderunt, ipsi metu obsidionis passim in ciuitates proximas dilapsi. multa milia hominum caesa; capta <sex milia> et octo elephanti. haec ultima in Sicilia Marcelli pugna fuit; uictor inde Syracusas rediit. iam ferme in exitu annus erat; itaque senaras Capuam ad consules mitteret, dum Hannibal procul abesset nec ulla magni discriminis res ad Capuam gereretur, alter eorum, si ita uideretur, ad magistratus subrogandos Romam ueniret. litteris acceptis inter se consules compararunt ut Claudius comitia perficeret, Fuluius ad Capuam ma
Abbreviated transcription (Latin):
populoq Is perculit cunctantem epicidem ut transgressi flu¬
men maciem exirent.Nam si mutinem operirentur &
ecunde pugnae fortuna euenisser. haud dubie mutinis glo¬
riam foreEminuero indignum ratus marcellus seq hanni¬
balem subnixum uictoria cannensi a nola repulisset.his ter¬
ra mariq uictus a se hostibus cędere arma propere capere mi¬
ites et efferri signa iubet. Instruente exercitum decem effusi
equis aduolant ex hostium acie numide nuntiantes populares
suos primum ea seditione motos qua.ccc. exnuinero suo conces¬
serint. heracleam de in ꝙ prefectum suum ab obtrectantibus
ducibus gloriae eius sub ipam certaminis diem ad legatum
deant quieturos in pugnam.Eens fallax promissi fidem p̃¬
stitit. Itaq et romanis creuit animus nuntio caesi per ordi¬
nem misso destitutõ ab equite hostem ẽẽ:que in maxime ti¬
muerant et territi hostes preterꝗ̃ ꝙ quia maxima parte

Expanded text:
populoque? is perpulit cunctantem Epicyden ut transgressi flupopuloque? is perpulit cunctantem Epicyden ut transgressi flumen in aciem exirent: nam si Muttinem opperirentur et secunda pugnae fortuna euenisset, haud dubie Muttinis gloriam fore. enimuero indignum ratus Marcellus se, qui Hannibalem subnixum uictoria Cannensi ab Nola reppulisset, his terra marique uictis ab se hostibus cedere, arma propere capere milites et efferri signa iubet. instruenti exercitum decem effusis equis aduolant ex hostium acie Numidae nuntiantes populares suos, primum ea seditione motos qua trecenti ex numero suo concesserint Heracleam, dein quod praefectum suum ab obtrectantibus ducibus gloriae eius sub ipsam certaminis diem ablegatum uideant, quieturos in pugna. gens fallax promissi fidem praestitit. itaque et Romanis creuit animus nuntio celeri per ordines misso destitutum ab equite hostem esse quem maxime timuerant, et territi hostes, praeterquam quod maxima parte
Abbreviated transcription (Latin):
tempus moenibus agrigenti dux poenus syracusanusqo¬
non tam consilio mutinis ꝗ̃ fiducia magis ausi egredi extra
muros ad hymeram amnem posucrunt castra.Quod ubi per¬
latum ad marcellum est ex templo copias mouit et ab host
quatuor ferme milium interuallo consedit:quid agerent pa¬
rarentuc expectaturus. Sed nullum neq: locum neq tempꝰ
nctationem consilio ue dedit munnes.Transgressus amne
ac stationibus hostium cum ingenti terrore atq tumultu
inuectus postero die prope iusto praelio compulit hostem
intra munimenta. Inde reuocatus seditione numidarum
in castris facta cum tricenti ferme eorum heracleam mino¬
rem accessissent admitigandos reuocandosq eos profectus
magnopere monuisse duces dr. ne absente se cum hoste ma¬
manus consererent.Id ambo egre passi duces magis hanno
am ante anxius gloric eius mutinem modum sibi facere o¬
generem affrum. Impatori carthaginensi misso ab senatu

Expanded text:
tempus moenibus Agrigenti dux Poenus Syracusanusqtempus moenibus Agrigenti dux Poenus Syracusanusqnon consilio Muttinis quam fiducia magis ausi egredi extra muros ad Himeram amnem posuerunt castra. quod ubi perlatum ad Marcellum est, extemplo copias mouit et ab hoste quattuor ferme milium interuallo consedit, quid agerent pararentue exspectaturus. sed nullum neque locum neque tempus cunctationi consilioue dedit Muttines, transgressus amnem ac stationibus hostium cum ingenti terrore ac tumultu inuectus. postero die prope iusto proelio compulit hostes intra munimenta. inde reuocatus seditione Numidarum in castris facta, cum trecenti ferme eorum Heracleam Minoam concessissent, ad mitigandos reuocandosque eos profectus magno opere monuisse duces dicitur ne absente se cum hoste manus consererent. id ambo aegre passi duces, magis Hanno, iam ante anxius gloria eius: Muttinem sibi modum facere, degenerem Afrum imperatori Carthaginiensi misso ab senatu
Abbreviated transcription (Latin):
gationes omnium ferme ciuitatum siciliae ad eum conueniebãt
dispar ut cansa corum ita contio erat. Qui aute captas syracusas
aut non discreuerant aut redierant in amicitiam soci fideles
accepti cultiq quos metus post captas syrai usas dediderat ut
uicti a uictores leges acceperunt. Frant tamen haud parue
reliquie belli circa agrigentum romanis. Epicides et hannoi
duces reliqui prioris belsi et tertius nouus ab hannibale in locu
hypocratis missus libipeni cum generis hypacinatis muttinẽ
populares uocabant uir impiger et sub hannibale magistro o¬
omni bello arte edoctus. Huic ab epicidi et hannone nu¬
mide dati auxiliares:cum quibus ita peruagatus ẽ hostiun
agros ita socios ad retinendum in fide animos eorum feren¬
dosq in tempore cuiq auxilium adit ut breui tempore
totam siciliam impleret nominis sui nec spes alia maior
ap̃ fauentes rebus carthaginensium eẽt.Itaq inclusi ad

Expanded text:
gationes omnium ferme ciuitatium Siciliae ad eum conueniebant. gationes omnium ferme ciuitatium Siciliae ad eum conueniebant. dispar ut causa earum, ita condicio erat. qui ante captas Syracusas aut non desciuerant aut redierant in amicitiam ut socii fideles accepti cultique; quos metus post captas Syracusas dediderat ut uicti a uictore leges acceperunt. erant tamen haud paruae reliquiae belli circa Agrigentum Romanis, Epicydes et Hanno, duces reliqui prioris belli, et tertius nouus ab Hannibale in locum Hippocratis missus, Libyphoenicum generis Hippacritanus—Muttinen populares uocabant—, uir impiger et sub Hannibale magistro omnes belli artes edoctus. huic ab Epicyde et Hannone Numidae dati auxiliares, cum quibus ita peruagatus est hostium agros, ita socios ad retinendos in fide animos eorum ferendo in tempore cuique auxilium adiit, ut breui tempore totam Siciliam impleret nominis sui nec spes alia maior apud fauentes rebus Carthaginiensium esset. itaque inclusi ad <id>
Abbreviated transcription (Latin):
magno pauore circumstantiu militum monumentumq
uictoriac eius de penisusq ad incensum capitolium fuisse in
templo clipcum marcium appellatum cum imagine hasdru¬
bal. Quietę de in aliq̃diu in hispania resfuere: utrisq post tan¬
tas inuicem acceptas illatasq clades cunctantibus periculum
summe rerum facerc: Dum haec in hyspania geruntur.ar¬
cellus captissiracusis cum caetera in sicilia tanta fide atq itegritate
composuisset ut non modo suam gloriam sed etiam maiestate
populi romani augerent ornamenta signa urbis tabulasq ꝗbus
habundabant siracusae romam deuexit.Caeterum iñ primũ
profanaq omnia uulgo spoliandi factum e quae postremo in
romanos deos templum id ip̃m primum:quod a marcello exi¬
mie ornatum e uertit. Uisebantur enim ab externis ad porta
capenam dedicata a marcello templa propter excellentiam
eius generis ornamenta. quorum per exigua pars compar& Le¬

Expanded text:
magno pauore circumstantium militum; monumentumque magno pauore circumstantium militum; monumentumque uictoriae eius de Poenis usque ad incensum Capitolium fuisse in templo clipeum, Marcium appellatum, cum imagine Hasdrubalis. —quietae deinde aliquamdiu in Hispania res fuere, utrisque post tantas in uicem acceptas inlatasque clades cunctantibus periculum summae rerum facere. dum haec in Hispania geruntur, Marcellus captis Syracusis, cum cetera in Sicilia tanta fide atque integritate composuisset ut non modo suam gloriam sed etiam maiestatem populi Romani augeret, ornamenta urbis, signa tabulasque quibus abundabant Syracusae, Romam deuexit, hostium quidem illaprofanaque omnia uolgo spoliandi factum est, quae postremo in Romanos deos, templum id ipsum primum quod a Marcello eximie ornatum est, uertit. uisebantur enim ab externis ad portam Capenam dedicata a M. Marcello templa propter excellentia eius generis ornamenta, quorum perexigua pars comparet. le
Abbreviated transcription (Latin):
cruenta scuta romanorum uisa inditium alteius cladis penis
atq in pauorem iniecissent. Hic terror in fugam uertit os
effusiq qua iter est nisi quos cedes oppressit. Exuuntur
castris atq ita nocte ac die bina castra hostium oppug¬
nata ductu. L marcii adtriginta septem milia hostium¬
est caesa. Auctor ẽ claudius qui annales atilianos ex graeco
in latinum sermonem uertit.Captos ad mille octingẽtos
triginta predam ingentem partam ne ab fuisse clipeum ar¬
genteum pondo centum triginta octo cum imagine barchi¬
ni hasdrubał. Ualẽius antias ua castra magonis capta tradidͭ
deptem milia caesa hostium altero prelio eruptione pugna¬
tum cum hasdrubale decem milia occisa. Quatuor milia
ccc.Xxxx. captos piso quinq milia hominum cum magõe
cedentis ex nostros effuse sequeretur cesa ex insiduis scribit Ap̃
addunt. Flammam ei contionanti fusam e capite sine cius cũ

Expanded text:
cruenta scuta Romanorum uisa indicium alterius cladis Poenis cruenta scuta Romanorum uisa indicium alterius cladis Poenis atque inde pauorem iniecissent. hic terror in fugam auertit omnes effusique qua iter est, nisi quos caedes oppressit, exuuntur castris. ita nocte ac die bina castra hostium oppugnata ductu L. Marcii . ad triginta septem milia hostium caesa auctor est Claudius, qui annales Acilianos ex Graeco in Latinum sermonem uertit; captos ad mille octingentos triginta, praedam ingentem partam; in ea fuisse clipeum argenteum pondo centum triginta septem cum imagine Barcini Hasdrubalis. Ualerius Antias una castra Magonis capta tradit, septem milia caesa hostium; altero proelio eruptione pugnatum cum Hasdrubale, decem milia occisa, quattuor milia trecentos triginta captos. Piso quinque milia hominum, cum Mago cedentes nostros effuse sequeretur, caesa ex insidiis scribit. apud addunt flammam ei contionanti fusam e capite sine ipsius sensu cum
Abbreviated transcription (Latin):
ter cateruas armatorum. Alii ruũt ad portas. Alii obsept
itineribus super uallum saliunt: & ut quisq euaserat protinus
ad castra altera fuguint. ubi a cohorte et equitibus ex occul¬
to proruentibus circumuenti caesiq ad unum omnes sunt
ꝗͣuis etiam siquis ex ea cede effugiiss& adeo raptim capti
proprioribus castris in altera transcursum castra a romais
e: ut preuenire nuntiuis cladis non possex. Ibi uero quo lon¬
gius ab hoste aberant et quia subluce publica pabulatum
lignatum et predatum quidam dilapsi fuerant neglecta
magis omnia ac soluta in uenere Arma tantum posita in sta¬
tionibus. milites in ermes aut humi sedentes accubantesq aut
obambulantes ante uallum portasq Cum his tam securis se¬
lutisq romani calentes adhuc abrecenti pugna ferocesq uicto¬
portas concursum ex totis castris ad primum clamorem et
tumultu facto atrox prelium oritur: duiq tenuissent ni

Expanded text:
ter cateruas armatorum. alii ruunt ad portas, alii obsaeptis ter cateruas armatorum. alii ruunt ad portas, alii obsaeptis itineribus super uallum saliunt et ut quisque euaserat protinus ad castra altera fugiunt, ubi ab cohorte et equitibus ex occulto procurrentibus circumuenti caesique ad unum omnes sunt; quamquam, etiamsi quis ex ea caede effugisset, adeo raptim a captis propioribus castris in altera transcursum castra ab Romanis est, ut praeuenire nuntius cladis non posset. ibi uero, quo longius ab hoste aberant et quia sub lucem pabulatum lignatumque et praedatum quidam dilapsi fuerant, neglecta magis omnia ac soluta inuenere, arma tantum in stationibus posita, milites inermes aut humi sedentes accubantesque aut obambulantes ante uallum portasque. cum his tam securis solutisque Romani calentes adhuc ab recenti pugna ferocesque uictoportas concursu ex totis castris ad primum clamorem et tumultum facto atrox proelium oritur; diuque tenuisset, ni
Abbreviated transcription (Latin):
a nouo duce nouum consilium et quo audatius erat magis
placebat reliquum diei expediendis armis et curatione cor¬
porum consumptum et maior pars noctis quieti data est
Quartauigilia mouere Erant ultra proxima castra sex n¬
lium interuallo distantes aliae copiae penorum. Uallis ca¬
ua intererat condensa arboribus.In huius siluae medio o¬
ferme stadio cohors romana arte punica abditur et eꝗtel
ita medio itinere intercepto: caetere copiȩ silenti agmi¬
ne ad proximos hos tes ducte. Et cum Ctatio nulla ꝓ¬
portis neq in uallo custodie eẽnt: uelut in sua castra nullo ĩꝗ
obsistente penitrauere. Inde signa canunt et tollit̾ clamor ꝑs
semisomnes hostescedunt pars ignis escas stramento arido
tectis initiunt. pars portas occupant ut fuga intercludant:
hostes simul ignis clamor cedes uelut alienatos sensibus nec
audire nec prouidere quicꝗͣ sinunt.Incidunt inermes in¬

Expanded text:
ab nouo duce nouum consilium et quo audacius erat magis ab nouo duce nouum consilium et quo audacius erat magis placebat. reliquum diei expediendis armis et curatione corporum consumptum et maior pars noctis quieti data est. quarta uigilia mouere. erant ultra proxima castra sex milium interuallo distantes aliae copiae Poenorum. uallis caua intererat, condensa arboribus; in huius siluae medio ferme spatio cohors Romana arte Punica abditur et equites. ita medio itinere intercepto ceterae copiae silenti agmine ad proximos hostes ductae et, cum statio nulla portis neque in uallo custodiae essent, uelut in sua castra nullo usquam obsistente penetrauere. inde signa canunt et tollitur clamor. pars semisomnos hostes caedunt, pars ignes casis stramento arido tectis iniciunt, pars portas occupant ut fugam intercludant. hostes simul ignis, clamor, caedes, uelut alienatos sensibus, nec audire nec prouidere quicquam sinunt. incidunt inermes in
Abbreviated transcription (Latin):
et tenuibus ꝑfortissima ꝗͣ consilia tutissima sunt: quia si in oc¬
casionis momento cuius preteruolat oportunitas: cunctatus
paulum fueris ne quicꝗͣ mox omissam quereris unus exer¬
citus in propinquo ẽ. duo haud procul absunt.Nunc aggre¬
dientibus per aliqua oportunitas. est.etiam temptatis uestras
atq illorum uires. Si diem proferimus et hesternȩ eruptio¬
nis fama contenti desierimus periculum est:nc omnes du¬
ces omnesq copiae conueniant.Tres deinde duces.tres ex¬
ercitus substinebimus hostium: quos en.scipio in columi Ø¬
exercitu non sustinuit: ut diuidendo copias periere duces
nostri. ita seperati ac diuisi opprimi possunt hostes. Aliab¬
la gerendi uia nulla ẽ proinde nihil preter noctis procime
oportunitatem expectemus.Ite deis bene iuuantibus corpo¬
ra curate ut integra iugentesq: eodem animo in castra ho¬
stium irrumpatis quo ura tutati estis. Laeti et audie re

Expanded text:
et tenui spe fortissima quaeque consilia tutissima sunt, quia, si in ocet tenui spe fortissima quaeque consilia tutissima sunt, quia, si in occasionis momento cuius praeteruolat opportunitas cunctatus paulum fueris, nequiquam mox omissam quaeras. unus exercitus in propinquo est, duo haud procul absunt. nunc adgredientibus spes aliqua est,—et iam temptastis uestras atque illorum uires: si diem proferimus et hesternae eruptionis fama contemni desierimus, periculum est ne omnes duces, omnes copiae conueniant. tres deinde duces, tres exercitus sustinebimus hostium quos Cn. Scipio incolumi exercitu non sustinuit? ut diuidendo copias periere duces nostri, ita separatim ac diuisi opprimi possunt hostes. alia belli gerendi uia nulla est. proinde nihil praeter noctis proximae opportunitatem exspectemus. ite, deis bene iuuantibus, corpora curate, ut integri uigentesque eodem animo in castra hostium inrumpatis quo uestra tutati estis.' laeti et audiere
Abbreviated transcription (Latin):
uicti a uictoribus castra tutati sitis: nihil aliud respondeatis:
ꝗͣ id ipm̃ timentes uos omnia & operibus firmata habuisse
ipos paratos instructosq fuisse & ita se res hab& ad id qd
ne timeatur fortuna facit minime uti sunt homines. quia ꝙ ne¬
glexeris in cautum atq apertum habeas nihiloium nunc metii
unt minus hiostes ꝗͣ obsessi ne mõ ip̃i atq oppugnati castra sua
ultro oppugnemus audeamus quod credi non potest ausuroso
nos eo ip̃o quod difficillimum uidet facilimum erit. tertia uigilie
noctis silenti agmine ducam uos. Exploratum habeo non uigi¬
liarum ordinem non stationes iustas ẽẽ. clamor in portis audituis
primus impetus castra ceperit.tum inter tot torpitos somno pa¬
uentisq ad nec oppinatum tumultum et in ermes in cubilibus
suis oppressos illa cedes edatur aqua uos hesterno die reuocatos
egre ferebatis. Scio audax uideri consilium sed in rebus asperis

Expanded text:
uicti a uictoribus castra tutati sitis? nihil aliud respondeatis uicti a uictoribus castra tutati sitis? nihil aliud respondeatis quam id ipsum timentes uos omnia et operibus firmata habuisse et ipsos paratos instructosque fuisse. et ita se res habet: ad id quod ne timeatur fortuna facit minime tuti sunt homines, quia quod neglexeris incautum atque apertum habeas. nihil omnium nunc minus metuunt hostes quam ne, obsessi modo ipsi atque oppugnati, castra sua ultro oppugnemus. audeamus quod credi non potest ausuros nos; eo ipso quod difficillimum uidetur facilius erit. tertia uigilia noctis silenti agmine ducam uos. exploratum habeo non uigiliarum ordinem, non stationes iustas esse. clamor in portis auditus et primus impetus castra ceperit. tum inter torpidos somno pauentesque ad necopinatum tumultum et inermes in cubilibus suis oppressos illa caedes edatur a qua uos hesterno die reuocatos aegre ferebatis. scio audax uideri consilium; sed in rebus asperis
Abbreviated transcription (Latin):
curret memoria eorum uelut si adhortantis signum dantis
udeatis eos: ita praelia inite.Nec alia profecto spẽs hes teruo
die oculis animisq: nrĩs oblata memorabile illud edidit pracliũ
quo documentum dedistis hostibus non cum scipionibus ex¬
tinctum cẽ nomen romanum et cuius populi uis atq: uirtus
ion obrupta sint cannensi clade. Ex omni profecto seuitia
fortunae emersurum ẽẽ.Nunc quia tantum ausi estis spõte
ur̃a. experiri libet quantum audeatis duce urõ auctore.
Non enim externo dic cum signum receptui dedi sequentibꝰ
ffuse uob turbatum hostem Frangere audatiam uestram
sed differre in maiorem gloriam atq: oportunitatem uolui
ut post modum praeparati incautos armati in ermes atq et
sopitos per occasiones aggredi possetis: nec huius occasionis spem
nilites forte temere sedđ ex re ip̃a conceptam habeo.Auobis
quoq profecto siquis quęrat: quo nam modo pauci a multis

Expanded text:
curret memoria illorum, uelut si adhortantes signumque dantes curret memoria illorum, uelut si adhortantes signumque dantes uideatis eos, ita proelia inire. nec alia profecto species hesterno die oblata oculis animisque uestris memorabile illud edidit proelium, quo documentum dedistis hostibus non cum Scipionibus exstinctum esse nomen Romanum et, cuius populi uis atque uirtus non obruta sit Cannensi clade, ex omni profecto saeuitia fortunae emersurum esse. nunc, quia tantum ausi estis sponte uestra, experiri libet quantum audeatis duce uestro auctore. non enim hesterno die, cum signum receptui dedi sequentibus effuse uobis turbatum hostem, frangere audaciam uestram sed differre in maiorem gloriam atque opportunitatem uolui, ut postmodo praeparati incautos, armati inermes atque etiam sopitos per occasionem adgredi possetis. nec huius occasionis spem, milites, forte temere sed ex re ipsa conceptam habeo. a uobis quoque profecto si quis quaerat quonam modo pauci a multis,
Abbreviated transcription (Latin):
potest mihi hoc imperium ut amplium iuditio uestro. it a
re ipã graue ac solicitum eẽ. ouo enim tempore nisi metus
moerorem obstupefaceret uix ita compos mei eẽm ut aliꝗͣ
olatia inuenire egro animo possem.Cogor uram oium ui¬
cem quidem difficilimum in luctu ẽ: unus consulere. Et
ne tum quidem ubi quonam mõ reliquias has duorum ex¬
ercituum patriae conseruare possem cogitandum est auer¬
tere animum ab assiduo merore libet. presto est euim ace¬
ba memoria et scipiones ne amboduces dies noctesq curis in¬
somnisq agitant. et excitant saepe somno: neu se neu inuictos
em.p.patiar in ultam et suam disciplinam suaq instituta
sequi iubent et ut imperiis uiuorum nemo obedientior me
uno fuerit:ita post mortem suam quid inquaq re facturos
illos fuisse maxime censeam id optimum ducere uos quoq:
uelim milites.non lamentis lacrimisq: tanꝗͣ extinctos proseq¬
Uiuunt uigentq fama rerum gestarum sed quotienscumq oc¬

Expanded text:
potest mihi hoc imperium, ut amplum iudicio uestro, ita re ipsa graue ac sollicitum esse. quo enim tempore, nisi metus maerorem obstupefaceret, uix ita compos mei essem ut aliqua solacia inuenire aegro animo possem, cogor uestram omnium uicem, quod difficillimum in luctu est, unus consulere. et ne tum quidem, ubi quonam modo has reliquias duorum exercituum patriae conseruare possim cogitandum est, auertere animum ab adsiduo maerore licet. praesto est enim acerba memoria et Scipiones me ambo dies noctesque curis insomniisque agitant et excitant saepe somno, neu se neu inuictos eu rem publicam patiar inultam, et suam disciplinam suaque instituta sequi iubent et, ut imperiis uiuorum nemo oboedientior me uno fuerit, ita post mortem suam, quod quaque in re facturos illos fuisse maxime censeam, id optimum ducere. uos quoque uelim, milites, non lamentis lacrimisque tamquam exstinctos prosequi—uiuunt uigentque fama rerum gestarum—sed, quotienscumque oc
Abbreviated transcription (Latin):
et x annis sacramento dixissent is per inde Ctipendia pro¬
cederent ac si septem .X. annorum aut maiores militẽt
tionem binorum in genuorum per agros fecerunt. Eode
tempore in sicilia luterae marci marcelli de postulatis
militum qui cum .p. lentulo militabant in senatu reci¬
tate sunt. Canensis reliquie cladis hic exercirus erat re¬
legatus in siciliam sicut ante dictum est. ne ante punici
belli finem reportarentur. Hi permissu lentuli primores
equitum centurionumq et robora ex legionibus peditũ
legatos in hiberna ad.M. marcellum miserunt equibus
unus potestate dicendi facta. Consulem te .M. marcel¬
le in italiam adissemus cum primum de nob̾: et si non
iniquum certe triste Sena. Con. factum ẽ. nisi hoc spe¬
rassemus in prouintiam nos mortes regum turbatam
ad graue bellum aduersus siculos simul penosq muti &
sanguine nr̃o uulneribusq magra tui satisfacturos ẽẽ

Expanded text:
decim annis sacramento dixissent, iis perinde stipendia prodecim annis sacramento dixissent, iis perinde stipendia procederent ac si septendecim annorum aut maiores milites ftionem ingenuorum per agros habuerunt. eodem tempore ex Sicilia litterae M. Marcelli de postulatis militum qui cum P. Lentulo militabant in senatu recitatae sunt. Cannensis reliquiae cladis hic exercitus erat, relegatus in Siciliam, sicut ante dictum est, ne ante Punici belli finem in Italiam reportarentur. hi permissu Lentuli primores equitum centurionumque et robora ex legionibus peditum legatos in hiberna ad M. Marcellum miserunt, e quibus unus potestate dicendi facta: 'consulem te, M. Marcelle , in Italia adissemus, cum primum de nobis, etsi non iniquum, certe triste senatus consultum factum est, nisi hoc sperassemus in prouinciam nos morte regum turbatam ad graue bellum aduersus Siculos simul Poenosque mitti, et sanguine nostro uolneribusque nos senatui satisfacturos esse,
Abbreviated transcription (Latin):
nilius torquatus et ipẽ duobus consulatibus et censura insig¬
nis & licinius crassus qui edilitatem curulem petiturus ẽat
hic senes honoratosq uiuenes in eo certamine deuicit. An
hunc intra centum aimos et .ix. nemo publicum preter p
cornelium calusam pontifex maximus creatus fuerat qui
sella curuli non sediss&. Consules dilectum cum egre con¬
ficeret. ꝙ in opia iuniorum non facił inutrumq ut et
nouȩ urbanȩ: legiones et supplementum ueteribus scriberẽt᷑
sufficiebat senatus absistere eos incepto uetuit. et trium¬
uiros binos creari iussit alteros qui ultra citra: alteros qui
ultra quinquagesimum lapidem in plateis forisq et in cor¬
ciliabulis omnem copiam ingenuorum inspicerent: et si ꝗ
roboris satis adferenda arma habẽ uiderentur:etiam si nõ¬
dum militari aetate ẽẽnt milites facerent tri pł. Si his
uideretur ad populum ferrent ut qui minores septem¬

Expanded text:
Manlius Torquatus , et ipse duobus consulatibus et censura insigManlius Torquatus , et ipse duobus consulatibus et censura insignis, et <P.> Licinius Crassus, qui aedilitatem curulem petiturus erat. hic senes honoratosque iuuenis in eo certamine uicit. ante hunc intra centum annos et uiginti nemo praeter P. Cornelium Calussam pontifex maximus creatus fuerat qui sella curuli non sedisset. consules dilectum cum aegre conficerent, quod inopia iuniorum non facile in utrumque ut et nouae urbanae legiones et supplementum ueteribus scriberetur sufficiebat, senatus absistere eos incepto uetuit et triumuiros binos creari iussit, alteros qui citra, alteros qui ultra quinquagesimum lapidem in pagis forisque et conciliabulis omnem copiam ingenuorum inspicerent et, si qui roboris satis ad ferenda arma habere uiderentur, etiamsi nondum militari aetate essent, milites facerent; tribuni plebis, si iis uideretur, ad populum ferrent ut, qui minores septen
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt: ac niuades daret prendi auiatore atq: in carcerem
duci uisserunt. Postumius uadibus datis non ad fuit tri plebis
uocauerunt plebem quae ita sciuit si marcus postumius anr
hl maias non prodisset citatusq: eo die non respondisset neq:
excusatus eẽt: uideri eum in. exilio eẽ bonaq: eius uenire
ip̃i aqua et igni placere interdici singulos. de in eorum qui
inturbe ac tumultus concitatores fuerant rei capitalis die
dicere ac uades poscere ceperunt:primo non dantes.de in
in eos qui dare possent in carcerem coniciebant. Cuius rei
periculum uitantes pleriq in exilium abierunt hunc pub¬
icani fraus publicanorum: de in de fraudem audatia protege
exitum habuit. Comitia inde pontifici maximo creando it
habita. Ca comitia nouus pontifex. marcus cornelius ce¬
thegus habuit. Res ingenti certamine petierunt. Fuluius fa¬
ctus consul qui et ante bis consul et censor fuerat. &T ma

Expanded text:
dixerunt ac ni uades daret prendi a uiatore atque in carcerem dixerunt ac ni uades daret prendi a uiatore atque in carcerem duci iusserunt. Postumius uadibus datis non adfuit. tribuni plebem rogauerunt plebesque ita sciuit, si M. Postumius ante kalendas Maias non prodisset citatusque eo die non respondisset neque excusatus esset, uideri eum in exsilio esse bonaque eius uenire, ipsi aqua et igni placere interdici. singulis deinde eorum qui turbae ac tumultus concitatores fuerant, rei capitalis diem dicere ac uades poscere coeperunt. primo non dantes, deinde etiam eos qui dare possent in carcerem coniciebant; cuius rei periculum uitantes plerique in exsilium abierunt. hunc fraus publicanorum, deinde fraudem audacia protegens exitum habuit. comitia inde pontifici maximo creando sunt habita; ea comitia nouus pontifex M. Cornelius Cethegus habuit. tres ingenti certamine petierunt, Q. Fuluius Flaccus consul, qui et ante bis consul et censor fuerat, et T.
Abbreviated transcription (Latin):
quorum legibus ad eam diem uiuerent multos postea partici¬
pes ciuitatis iuditium de se populi passos postumium pyrgense
suffragium populorum extorsisse concilium plebis substuli
tribunos in ordinem coegisse contrapopulum Romanum acic
introduxisse locum occupasse ut tribimos a plebe intercluderex¬
et tribus in suffragium uocari prohiberet nihil aliud acede
ac dimicatione homines nisi patientiam magistratuum ꝙ ces¬
serint inpresentia furori atq audatiac paucorum uinciq se
ad populum Romanum passi sint et comitia quęreus ui atq:
armis prohibiturus erat:ne causa querentibus dimicationem
daretur: uoluntate ipius substulerunt. hec cum ab optimo qͦ.
pro atrocitate rei acta ẽẽnt uimq eam contra. rem .p. perni¬
tioso exemplo factam senatus decerneret: confestim caruilii
tri. pl omissa multe certatione iri capitalis diem postumioc

Expanded text:
quorum legibus ad eam diem uiuerent, multos postea princiquorum legibus ad eam diem uiuerent, multos postea principes ciuitatis iudicium de se populi passos; Postumium Pyrgensem suffragium populo Romano extorsisse, concilium plebis sustulisse, tribunos in ordinem coegisse, contra populum Romanum aciem instruxisse, locum occupasse ut tribunos a plebe intercluderet, tribus in suffragium uocari prohiberet. nihil aliud a caede ac dimicatione continuisse homines nisi patientiam magistratuum, quod cesserint in praesentia furori atque audaciae paucorum uincique se ac populum Romanum passi sint et comitia, quae reus ui atque armis prohibiturus erat, ne causa quaerentibus dimicationem daretur, uoluntate ipsi sua sustulerint. haec cum ab optimo quoque pro atrocitate rei accepta essent uimque eam contra rem publicam et pernicioso exemplo factam senatus decresset, confestim Caruilii tribuni plebis omissa multae certatione rei capitalis diem Postumio
Abbreviated transcription (Latin):
ad suffragium tribus uocarent᷑ intercessissent. Testibus datis
tribuni populum submouerunt. Site illa que lata est ut sor¬
tirentur ubi latini suffragium ferrẽt. Interim publicani casce
instare ut concilio diem eximeret populus reclamare. et for¬
te in cornu primus sedebat casca cui simul metus pudorq aĩuz
uersabat. Cum in eo parum presidii eẽt turbata rei causa
publicani per uacuum in summoto loco in eos iruperunt iurgan¬
tes simul cum populo tribunisq Nec procul dimicatione reserat
tum fuluius consul tribunus uidetis ne inquit uos in ordinem co¬
actos ẽẽ et rem ad seditionem spectare ni propere dimittitis
plebis concilium. Plebe dimissa senatus uocatur: et consules re¬
ferunt de concilio plebis turbato ui atq audatia publicanorũ
furium camillum. cuius exilium ruina uerbis secuta fuerit
damnari se abingratis ciuibus passum ẽẽ decemuiros ante eũ:

Expanded text:
ad suffragium tribus uocarentur, intercessisset. testibus datis ad suffragium tribus uocarentur, intercessisset. testibus datis tribuni populum submouerunt sitellaque lata est ut sortirentur ubi Latini suffragium ferrent. interim publicani Cascae instare ut concilio diem eximeret; populus reclamare; et forte in cornu primus sedebat Casca, cui simul metus pudorque animum uersabat. cum in eo parum praesidii esset, turbandae rei causa publicani per uacuum submoto locum cuneo inruperunt iurgantes simul cum populo tribunisque. nec procul dimicatione res erat cum Fuluius consul tribunis 'nonne uidetis' inquit 'uos in ordinem coactos esse et rem ad seditionem spectare, ni propere dimittitis plebis concilium?' plebe dimissa senatus uocatur et consules referunt de concilio plebis turbato ui atque audacia publicanorum: M. Furium Camillum , cuius exsilium ruina urbis secutura fuerit, damnari se ab iratis ciuibus passum esse; decemuiros ante eum,
Abbreviated transcription (Latin):
quac uera renuntiauerant. fraude iporum facta erant non ca¬
su in uetcres quassatasq naues paucis et parui precii rebus im¬
positis cum mersissent eas in alto: exceptis in preparatas sca¬
phas nautis. multiplices fuisse merces ementicbantur. Ea fraus
indicata. M. emilio praetori priore anno fuerat. ac per eum
ad senatum delata nec tamen ullo senatus consulto notata.ꝗa
patres ordinem. publicanorum in tali tempore offensum nolebat
hopulus seuerior uindex fraudis erat. excitatiq tandem duotri¬
buni plebis .p. Spurius et.L. caruillius cum rem inuisam infa¬
memq cernerent ducentum milium eris inulta M.postumo
indixert.Cui certandi cum dies aduenisset.consiliumq tam
frequens pleb adeẽt. ut multitudinem area capitolii uix ca¬
peret.perorata causa una spes uidebatur ẽe.si E.seruilius cali
tribunus plebis qui propinquus erat cognatusq postumio. priusꝗ

Expanded text:
quae uera renuntiauerant fraude ipsorum facta erant, non caquae uera renuntiauerant fraude ipsorum facta erant, non casu. in ueteres quassasque naues paucis et parui pretii rebus impositis, cum mersissent eas in alto exceptis in praeparatas scaphas nautis, multiplices fuisse merces ementiebantur. ea fraus indicata M. Aemilio praetori priore anno fuerat ac per eum ad senatum delata nec tamen ullo senatus consulto notata, quia patres ordinem publicanorum in tali tempore offensum nolebant. populus seuerior uindex fraudis erat; excitatique tandem duo tribuni plebis, Sp. et L. Caruilii , cum rem inuisam infamemque cernerent, ducentum milium aeris multam M. Postumio dixerunt. cui certandae cum dies aduenisset conciliumque tam frequens plebis adesset ut multitudinem area Capitolii uix caperet, perorata causa una spes uidebatur esse si C. Seruilius Casca tribunus plebis, qui propinquus cognatusque Postumio erat, priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
legiones urbane prioris anni date. Ti sempromo graccho et p
sempronio tuditano. imperium prouintiaeq lucam et galliae
cum suis exercitibus prorogatã. Item p. lentulo quae uetus ꝓ¬
uintiac in sicilia eet.M. marcello syracusae et qua hieronis re¬
gnum fuisset Toctacilio classis gretia.M.ualcĩo sardinia .o.
mutio sceuolae hispanac.p. et. En. corneluis adueteres exer¬
citus duȩ urbane legiones a consulibus scripta. Summaq triu
et iuginti legionumꝰ eo anno effecta c. Delectum consulum
postumius pyrgensis cum magno prope motu rerum factum
impediuit. Publicanus erat postumius:qui multis auiuis pare
fraude auaritiaq neminem in ciuitate habuerat. preter.
pomponium ueientanum: quem populantem temere agros in
lucanis ductu hannonis priore anno cepant carthaginenses. hi
quia publicum periculum erat a ui tempestatis in hii. que porto¬
rentur ad exercitus. et ementiti erant facta naufragia et ea ipã

Expanded text:
legiones urbanae prioris anni datae. Ti. Sempronio Graccho et P. legiones urbanae prioris anni datae. Ti. Sempronio Graccho et P. Sempronio Tuditano imperium prouinciaeque Lucani et Gallia cum suis exercitibus prorogatae; item P. Lentulo qua uetus prouincia in Sicilia esset, M. Marcello Syracusae et qua Hieronis regnum fuisset, T. Otacilio classis, Graecia M. Ualerio , Sardinia Q. Mucio Scaeuolae , Hispaniae P. et Cn. Corneliis . ad ueteres exercitus duae urbanae legiones a consulibus scriptae summaque trium et uiginti legionum eo anno effecta est. dilectum consulum M. Postumii Pyrgensis cum magno prope motu rerum factum impediit. publicanus erat Postumius, qui multis annis parem fraude auaritiaque neminem in ciuitate habuerat praeter T. Pomponium Ueientanum , quem populantem temere agros in Lucanis ductu Hannonis priore anno ceperant Carthaginienses. hi, quia publicum periculum erat a ui tempestatis in iis quae portarentur ad exercitus et ementiti erant falsa naufragia et ea ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
rint. Edilitia largino kec fuit ludiromani pro temporis
illius copiis maguifice facti et diem unum in staurati et
congu olei. in uicos singulos dati .L. iullius t Appullus et
matronas apit populum probri accus auere quasdans e.
eis damnatas in exilium egerunt. Ludi pleber pembiduui.
instaurari et iouis epulum fuit ludorum causa:quintusi.
fuluius flaceus tertium appius claudius consulatum ano¬
unt et praetores prouintias sortiti sunt. H cornelius suil¬
la urbanam et peregrinam quae duorum ante sors fuerat
eu fuluius flacc̾us apuliam .C. claudius nero suessulam
Aiulius silanus creatus consul. Consulibiis bellum cum hann¬
bale et binae legiones decrete altera a fabio superioris annii
consuli altera a fuluio centum malo acciperet pretorum
fului flacci que lucerie sub emilio praetore. neronis claudn
quae in piceno sub.t terentio fuissent legiones eent Suppl¬
mentum in eas ip̃e scriberet sibi Aunio intus cõsules

Expanded text:
rint. aedilicia largitio haec fuit, ludi Romani pro temporis rint. aedilicia largitio haec fuit, ludi Romani pro temporis illius copiis magnifice facti et diem unum instaurati, et congii olei in uicos singulos dati. L. Uillius Tappulus et matronas apud populum probri accusarunt; quasdam ex eis damnatas in exsilium egerunt. ludi plebeii per biduum instaurati et Iouis epulum fuit ludorum causa. Q. Fuluius Flaccus tertium, Ap. Claudius consulatum ineunt; et praetores prouincias sortiti sunt, P. Cornelius Sulla urbanam et peregrinam, quae duorum ante sors fuerat, Cn. Fuluius Flaccus Apuliam, C. Claudius Nero Suessulam, M. Iunius Silanus Tuscos. consulibus bellum cum Hannibale et binae legiones decretae; alter a Q. Fabio superioris anni consule, alter a Fuluio Centumalo acciperet; praetorum Fului Flacci quae Luceriae sub Aemilio praetore, Neronis Claudi quae in Piceno sub C. Terentio fuissent legiones essent; supplementum in eas ipsi scriberent sibi; M. Iunio in Tuscos
Abbreviated transcription (Latin):
intemptos auctare non placebat. Tsempronius consul comi.¬
tiorum causa dictatorem dixit.c. Claudium centonem ab
eo magister equitum est dictus. Quintus fulius flaccus.
dictator primo comitiali die creauit consules quintum fu¬
uium flaccum magistrum equitum appium claudium
pulchrum cui sycilia prouintia in praetura fuerat. Tum pre¬
tores ereat. En. fuluius flaccus.claudius nero. Aiulius Sylla¬
nus.I cornelius suilla comitiis perfectis dictator magistra¬
tu abut edił curulis fuit eo anno cum M. cornelio.Cetthego
p. cornelius scipio cui post affricanus fuit cognomen siuic
petenti edilitatem cum obsisterent tribuni plebis negantes
rationem eius hñdam ẽẽ ꝙ non dum petendum legutima a¬
tas ẽẽt.si me inquit omnes edilesquirires facere uolunt. satis.
annorum. habeo. Tanto inde fauore ad suffragium ferendũ
in tribus discursum est ut tribuni repente incepto destite¬

Expanded text:
intentos auocare non placebat, Ti. Sempronius consul comiintentos auocare non placebat, Ti. Sempronius consul comitiorum causa dictatorem dixit C. Claudium Centonem . ab eo magister equitum est dictus Q. Fuluius Flaccus . dictator primo comitiali die creauit consules Q. Fuluium Flaccum , magistrum equitum, et Ap. Claudium Pulchrum , cui Sicilia prouincia in praetura fuerat. tum praetores creati Cn. Fuluius Flaccus <C.> Claudius Nero M. Iunius Silanus P. Cornelius Sulla . comitiis perfectis dictator magistratu abiit. aedilis curulis fuit eo anno cum M. Cornelio Cethego P. Cornelius Scipio , cui post Africano fuit cognomen. huic petenti aedilitatem cum obsisterent tribuni plebis, negantes rationem eius habendam esse quod nondum ad petendum legitima aetas esset, 'si me' inquit 'omnes Quirites aedilem facere uolunt, satis annorum habeo.' tanto inde fauore ad suffragium ferendum in tribus discursum est ut tribuni repente incepto destite
Abbreviated transcription (Latin):
nati essent. haud procul abfuit quin uiolarentur ubi poten.¬
tius iam malum id eẽ apparuit: ꝗͣ ut minores per magis tr¬
tus sedaretur. M. emilio praetori urbis negotium sa sena.¬
tu datum esti ut etiam his religionibus populum liberato
Is et in contione senatus consultum recitauit et elixit: utꝗ
cunq libros uaticinos pracationes ue aut arte sacrificandi
conscriptam hrẽt: eos libros omnis luterasq ad se ante kl
apriles deferret.Neu quis inpublico sacro ue loco nouo aut:
externo ritu sacrificare. Et aliquot publici sacerdotesi
mortui eo anno sunt.L. Cornelius lentulus pontifex mari¬
mus. et .C. Papirius . cf. masso pontifex. et .p. furius pilusi
cum. N. cornelius cetthegus inpapirii.Ci. seruilius cepio¬
pontifices suffecti sunt. Augur creatus.L. Quintius flammi.¬
nus. decem uir sactorum P. Cornelius Lentulus comitiorum
consularium iam appetebat tempus. sed quia consules a belli

Expanded text:
nati essent, haud procul afuit quin uiolarentur. ubi potennati essent, haud procul afuit quin uiolarentur. ubi potentius iam esse id malum apparuit quam ut minores per magistratus sedaretur, M. Aemilio praetori urb. negotium ab senatu datum est ut eis religionibus populum liberaret. is et in contione senatus consultum recitauit et edixit ut quicumque libros uaticinos precationesue aut artem sacrificandi conscriptam haberet eos libros omnes litterasque ad se ante kalendas Apriles deferret neu quis in publico sacroue loco nouo aut externo ritu sacrificaret. aliquot publici sacerdotes mortui eo anno sunt, L. Cornelius Lentulus pontifex maximus et C. Papirius C. filius Masso pontifex et P. Furius Philus cum M. Cornelius Cethegus , in Papiri Cn. Seruilius Caepiopontifices suffecti sunt; augur creatus L. Quinctius Flamininus , decemuir sacrorum L. Cornelius Lentulus . comitiorum consularium iam appetebat tempus; sed quia consules a bello
Abbreviated transcription (Latin):
cundae aduersȩq res ne fortunam magis ꝗ̃ animos hoium
anta religio et ea magna exparte externa ciuitatem ince¬
sit ut aut homines Aut dii repente alii uiderent᷑ facti. nec
iam in secrero modo atq intra parietes ab hoste tenebantur
romani ritus sed in publico etiam ac foro capitolioq mulie.¬
rum turba erat: nec sacrificantium nec prȩcantium deoe
patrio more sacrificuli ac uates ceperant hominum mentes
quorum numerum auxit rustica plebs ex incultis diutino
bello infestisq agris egestate et metu in urbem compulsa.
Et questus ex alieno errore facilis. quem uelut ex concesse ar¬
tis usu exercebant primo secrete bonorum in dignationes.
exaudiebantur de inde ad patres etiam et ad publicam ꝗ¬
rimoniam excessit res. Incusati grauiter absenatu edile
triumuiriq capitales ꝙ non prohiberent commoueri eam
multitudinem e foro ac dis icere apparatus sacrorum co¬

Expanded text:
cundae aduersaeque res non fortunam magis quam animos hominum, cundae aduersaeque res non fortunam magis quam animos hominum, tanta religio, et ea magna ex parte externa, ciuitatem incessit ut aut homines aut dei repente alii uiderentur facti. nec iam in secreto modo atque intra parietes abolebantur Romani ritus, sed in publico etiam ac foro Capitolioque mulierum turba erat nec sacrificantium nec precantium deos patrio more. sacrificuli ac uates ceperant hominum mentes quorum numerum auxit rustica plebs, ex incultis diutino bello infestisque agris egestate et metu in urbem compulsa; et quaestus ex alieno errore facilis, quem uelut concessae artis usu exercebant. primo secretae bonorum indignationes exaudiebantur; deinde ad patres etiam ac publicam querimoniam excessit res. incusati grauiter ab senatu aediles triumuirique capitales quod non prohiberent, cum emouere eam multitudinem e foro ac disicere apparatus sacrorum co
Abbreviated transcription (Latin):
Um hacc in affrica atq in hyspania gerunt
Hannibal in agro tarentino aestatem con¬
sumpsit.spe per proditionem urbis tarentinoꝵ
potundae: Ipsorum interim salentinorum
ignobiles urbes adeum defecerunt. Eodem
tempore in brutiis ex xii. populis qui anno priore ad penos
desciuerat. Consentini et taurini in fidem populi romani re¬
dierunt. & plures redissẽtni Tsomponius ueientanus prȩ¬
iusti ducis spẽm tumulturio nactus exercitu coacto cum
hannone conflixiss&. Nagnauis ibi hominum. sed in con¬
ditat turbae agrestium feruorum caesa aut capta est mini¬
mumq iacturae fuit ꝙ prefectus inter caeteros est captus et
tum temerarie pugnae auctor et ante publicanus omnibus
malis artibus et .rei .p. et sotietatibus infidus damnosusq sem¬
pronius consul in lucanis multa praelia parua haud ullum dig¬
num memoratu fec̃. et ignobilia opida lucanorum aliquot. Ex¬
pugnauit: quod dutius trahebatur bellum et uariabant se.¬

Expanded text:
um haec in Africa atque in Hispania geruntur, Hannibal in agro Sallentino aestatem consumpsit spe per proditionem urbis Tarentinorum potiundae. ipsorum interim Sallentinorum ignobiles urbes ad eum defecerunt. eodem tempore in Bruttiis ex duodecim populis, qui anno priore ad Poenos desciuerant, Consentini et Tauriani in fidem populi Romani redierunt et plures redissent, ni T. Pomponius Ueientanus , praeiusti ducis speciem nactus, tumultuario exercitu coacto cum Hannone conflixisset. magna ibi uis hominum sed inconditae turbae agrestium seruorumque caesa aut capta est: minimum iacturae fuit quod praefectus inter ceteros est captus, et tum temerariae pugnae auctor et ante publicanus omnibus malis artibus et rei publicae et societatibus infidus damnosusque. Sempronius consul in Lucanis multa proelia parua, haud ullum dignum memoratu fecit et ignobilia oppida Lucanorum aliquot expugnauit. quo diutius trahebatur bellum et uariabant se
Abbreviated transcription (Latin):
apuam quae caput non campaniȩ modo sed post afflictam yt
romanam cannensi pugna italiae sit hannibali tradidisse. Pro
d fidem de inde tam laetarum rerum effundi uissit in uestibulo
curiac annulos aureos Qui tantus aceruus fuit ut metientibus
dimidium super tres modios explesse sint quidam auctores fa¬
ma tenuit:quae proprior uero ẽ haud plus fuisse modio. Adie¬
cit de inde uerbis: quo maioris cladis inditium ẽet: neminem nͥ
equitum atq corum iporum primores id gerere insigne Suma

Expanded text:
Capuam, quod caput non Campaniae modo sed post adflictam rem Capuam, quod caput non Campaniae modo sed post adflictam rem Romanam Cannensi pugna Italiae sit, Hannibali se tradidisse. pro ad fidem deinde tam laetarum rerum effundi in uestibulo curiae iussit anulos aureos, qui tantus aceruus fuit ut metientibus dimidium supra tres modios explesse sint quidam auctores: fama tenuit quae propior uero est, haud plus fuisse modio. adiecit deinde uerbis, quo maioris cladis indicium esset, neminem nisi equitem, atque eorum ipsorum primores, id gerere insigne. summa
Abbreviated transcription (Latin):
natus decreuit ut ee res appollinis diuine supplicationesq
primo quoq: tempore cum cura fierent. Dum haec romȩ atq
italia geruntur nuntius uictoriae ad cannas carthaginem
enerat mago hamilcaris filius non ex ip̃a acie a fratre mis¬
sus. Sed recentus aliquot dies in recipiendis ciuitatibus brutio¬
rum queq defitiebant. Is cum ei senatus datus eet res gestas
in italia a fratre exponit cum sex imperatoribus quorum intͦ
cons duo dictatores ac magrĩ equitum fuerint: cum sex cons¬
laribus exercitibus acie confluxisse occidisse ppͥ supra ccͭꝰ milia
cidisse: ex duobus saucium alterum alterum toto amisso ex¬
ercitu: uix cum quinquaginta hominibus effugisse: mag eꝗti
quac consularis potestatis sit: fusum fugatum. dictatorem: ꝗa
se in atie nunꝗͣ commiserit unicum haberi imperatorem.Bru¬
tios apulosq partem samnitum ac lucanorum defecisse ad poenos

Expanded text:
natus decreuit ut eae res diuinae supplicationesque natus decreuit ut eae res diuinae supplicationesque primo quoque tempore cum cura fierent. dum haec Romae atque ltingt Italia geruntur, nuntius uictoriae ad Cannas Carthaginem uenerat Mago Hamilcaris filius, non ex ipsa acie a fratre missus sed retentus aliquot dies in recipiendis ciuitatibus Bruttiorum quae deficiebant. is, cum ei senatus datus esset, res gestas in Italia a fratre exponit: cum sex imperatoribus eum, quorum quattuor consules, duo dictator ac magister equitum fuerint, cum sex consularibus exercitibus acie conflixisse; occidisse supra ducenta milia cidisse; ex duobus saucium alterum, alterum toto amisso exercitu uix cum quinquaginta hominibus effugisse. magistrum equitum, quae consularis potestas sit, fusum fugatum; dictatorem, quia se in aciem nunquam commiserit, unicum haberi imperatorem. Bruttios Apulosque, partim Samnitium ac Lucanorum defecisse ad Poenos.