comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut plurimum possis contra nros alia prolaturus: quod quidem forsitan
nonua lebis non inueniendo quid proferas: sed facte inuenisse fac pro¬
tulisse: tanta nefuris inpudentia ut abste prolatis magis contendas
crediopostere quã eisquȩ proferunt᷑ anobis. autenum et hic et illic
fuerunt traditores siet tualiqua recitas de confessione nr̃orum autsi aliquid
putas contrauros a nostriscẽ confictum curnon etauris contranr̃os hocidem
nobis putare conceditis. ergo prohumanis factis. aut ethinc etinde manifesta¬
tis autex utroq latere incestis. Nẽq in unumdm credimus litigemus quod

Expanded text:
ut plurimum possis, contra nostros alia prolaturus. quod quidem forsitan ut plurimum possis, contra nostros alia prolaturus. quod quidem forsitan non ualebis, non inueniendo quid proferas. sed fac te inuenisse, fac protulisse: tantane furis inpudentia, ut abs te prolatis magis contendas credi oportere quam eis, quae proferuntur afuerunt traditores, si et tu aliqua recitas de confessione nostrorum: aut si aliquid putas contra vestros a nostris esse confictum, cur non et a vestris contra nostros hoc idem nobis putare conceditis? Ergo pro humanis factis, aut et hinc et inde manifestatis, aut ex utroque latere incertis, ne qui in unum Deum credimus litigemus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
hosta ꝑsecutio ẽtsiluanus subdia conus fuit: habes nefrater cresconi a dista
quod dicas. puto nonusq ad eos frontem perisse derebus humanis ut adpus¬
gationem siluani adhucputes sententiam reputandam quam dixit ĩneccle¬
sia: num et collegaseius quasi traditores. ne magis nos ad moneas dicere exepis¬
tola apł̃i similȩ aliquid ut paulo ante cõmemoraui qui p̃dicas non tradendũ
tradis. et in quo alium iudicas temetipsũ condemnas eademenimagisquȩ
iudicas : sed postea q̃ui sursarcio et zenophilo ꝑsequentibus cõmunicare
noluisse tactus est in ex ilium: immo quiiam traditor fuit ꝑ manereetiã
hereticus uoluit. ut falsũ honorem in ipsã pastem donatihaberet qui habere
incatholica nullum posset : tãmanifestis traditionissuȩ gestis publico
iudicio reseratif hȩctu profecto falsa eẽ dicturus es et prour̃is maiorib

Expanded text:
copo orta est persecutio et Siluanus subdiaccopo orta est persecutio et Siluanus subdiacquod dicas? puto non usque adeo frontem perisse de rebus humanis, ut ad purgationem Siluani adhuc putes sententiam recitandam, quam dixit in Caecilianum et collegas eius quasi traditores, ne magis nos admoneas dicere ex epistula apostoli simile aliquid, ut paulo ante commemoraui, \'qui praedicas non tradendum tradis\' et: in quo alium iudicas. temet ipsum condemnas; eadem enim agis qui iudicas. sed postea, inquis, Ursatio et Zenophilo persequentibus cum c<communicare noluisset, actus est in exilium. immo qui iam traditor fuit permanere etiam haereticus uoluit, ut falsum honorem in ipsa parte Donati haberet, qui habere in catholica nullum posset, tam manifestis traditionis suae gestis publico iudicio reseratis. haec tu profecto falsa esse dicturus es et pro uestris maioribus,
Abbreviated transcription (Latin):
nihil hicremansit. totũ hoc eiecimus. et cetera et alio loco exemili belli tradtei
episcopis a nundinario dia cono.testis est xp̃s etangelieius quõ trãditoribus
commuc̃astis yd est siluanus acista traditor est et furrepum pauperum quodom̃s
uosep̃i etpresbiteri etdiacones et seniores scitis et dequa dringentis follibus lu¬
icille claris simȩ feminȩ. proquod uobis coniurastis ut fieret maiorimus ep̃s
ctinde factum est schisma: Nam etuictor fullouri p̃sentia et populi dedit fol¬
les uiginti ut factus eẽt presbiter: quod scit xp̃s et angelieius eccetera : Etalio
loco quibus lectis ⁊̃ enophilus consularis dixit . et actisec itteris quȩ recitatȩ s
traditorem constat ẽẽ siluanum: Itemalioloco ⁊enophilus tit consularis d¬
quã qui amministrabat : tunc siluanus inclericaturespondit: subpaulo ep̃o

Expanded text:
nihil hic remansit, totum hoc eiecimus et cetera. et alio loco: exemplum libelli traditi nihil hic remansit, totum hoc eiecimus et cetera. et alio loco: exemplum libelli traditi episcopis a Nundinario diacono: testis est Christus et angeli eius, quoniam traditoribus communicastis, id est Siluanus a Cirta traditor est et fur rerum pauperum, quod omnes uos episcopi et presbyteri et diacones et seniores scitis, et de quadringentis follibus Lucillae clarissimae feminae, pro quod uobis coniurastis, ut fieret Maiorinus episcopus, et inde factum est schisma. nam et Uictor fullo uestri praesentia et populi dedit folles uiginti, ut factus esset presbyter, quod scit Christus et angeli eius et cetera. et alio loco: quibus lectis Zenophilus consularis dixit: et actis et litteris quae recitatae sunt traditorem constat esse Siluanum. item alio loco: Zenophilus u. c. consularis dixit: quid ammin
Abbreviated transcription (Latin):
nouit offitium publicũ idest edesius et iunius exceptores: felix f ł cr đma
nen t᷑ratione delectorib quos monstrauit offitium. et uos qđ hic habetis date :
sedente paulo ep̃is et montano ec uictore decastello memor presbit̃ adstante
maste cũ aelio et mastediacono proferente marcudio catulino etsilua nõ et caroso
subdia conis etianuario marcuclio fructuoso miggene. saturnino uictore sam¬
surico ecceteris fossorib: contra scribenteuictore aufidii in breue siccalices duo
aurei.item calicesse x argentei etcetera et alio loco post ea quam a pestum est
in biblio theca inuenta sunt ibi armaria inania. ibi protulit siluanus capitu
latam argentecc educernam argenteam quod diceret se postarcaminuenisse :
uictor aufidi siluanodixit. mostuus fuerat si non illas inuenisses felix fl
p̃cr p̃silua nodixit inquire diligentius nequidhic remansit siluanusdix̃

Expanded text:
nouit officium publicum, id est Edesius et lunius exceptore.Felix flamen perpetnouit officium publicum, id est Edesius et lunius exceptore.Felix flamen perpetuus curator dixit: manente ratione delectoribus. quos monstrabit officium. et uosquod hie habetis date. sedente Paulo episcopo et Montano et Uictore de Castello Memor presbyteris, adstante Marte cum Aelio et Marte diacono, proferente Marcuclio Catulino et Siluano et Caroso subdiaconis et Ianuario Marcuclio Fructuoso Miggene Saturnino Uictore Samsurico et ceteris fossoribus. contrascribente Uictore Aufidii in breue sic: calices duo aurei, item calices sex argentei et cetera. et alio loco: posteaquam apertum est in bibliothecam, inuenlatam argenteam et lucernam argenteam, quod diceret se Uictor Aufidi Siluano dixit: mortuus fueras, si non illas inuenisses. Felix flamen perpetuus curator rei p. Siluano dixit: inquire diligentius, ne quid hic remanserit. Siluanus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
copidiaconum qui cõmemõrato episcoposuo quȩ ꝑ pessus fuerat inimicum sic̃
uolebat concordare non potuit: egerat sane hoc apud collega s eius magis terri¬
biliter neomnia proderet: quã suppliciter utueniã mereretur exillius
iudicu gestas hȩcpauca int̃posui constantio maximo augusto. et constantino
iuniore nobilis simo cȩsare consulib id decembris ex tota motiaciensi inducto
et adplicito uictore grãmatico. ad stante etiã nundinario diacono renophilus con¬
sularis dixit quis uocaris respondit uictor: et paulo post alio loco pundinarius
respondit legantur acta⁊ enophilus consularis dixit legantur: edegit nundi¬
nius exceptor diocletiano vIII et maximiano vII CONS. XΚ IC
exactis munatii felicis flaminis ꝑpetuicuratoris coloniȩ cistensis cũuentũ
profeste scribꝓturas legis etquĩdaliud hichabetis ut et precepto etiussione
pararepossitis: paulus episcopus dixit : scripturas lectores habent᷑: sed nos qđ

Expanded text:
copi diaconum, qui cum memorato episcopo suo, quem perpessus fuerat inimicum, sicut uolebat, concordare non potuit. egerat sane hoc apud collegas eius magis terribiliter, ne omnia proderet, quam suppliciter, ut ueniam mereretur. Ex illius iudicii gestis haec pauca interposui: Constantino maximo Augusto et Constantino iuniore nobilissimo Caesare consulibus Idus Decembres Sexto Tamogadiensi inducto et adplicito Uictore grammatico, adstante etiam Nundinario diacono, Zenophilus consularis dixit: quisuocaris? respondit: Uictor. et paulo post alio loco: Nundinarius respondit: legantur acta. Zenophilus consularis dixit: legantur. et legit Nundinius exceptor: Diocletiano VIII et Maximiano VII conss. XIIII K1 IUN ex actis Munatii Felicis flaminis perpetui curatoris coloniae Cirtensis: cum uentum proferte scripturas legis et quidquid aliud hic habetis, ut et praecepto et iussioni parere possitis. Paulus episcopus dixit: scripturas lectores habent, sed nos quod
Abbreviated transcription (Latin):
decreto conciliidilationem tẽporis dariintra quod scorrigi uoluisset in nocens
siquis intradilationẽ tẽporis corrigiuoluis set nnocens haberetur corrige

Expanded text:
decreto concilii, dilationem temporis dari, intra quod si quis corrigi voluisset, innocens si quis intra dilationem temporis corrigi voluisset, innocens haberetur. Corrige
Abbreviated transcription (Latin):
gi uoluisset in nocens haberetur. sicesse factũ ut non solum duo illi quos memoro
sed etiã multialii purgati atq in nocentes ecclesiȩ redderent᷑. quorũ ideo putas
baptisma nondebuisse rescindi quia intradiem praestitutum restituti ꝑ empto¬
ria sententia Nitenerentur. neccũ baptizarent fuissent ab ecclesia separati nec¬
dũ scilicet transactitemporis m&adefinita disiuncti. hicergo in ea ipsa falsitate
narrationistuȩ quando quidem non solum sententias uerum et ipsa uerbatua po¬
sui miror ingeniũtuũmiror animũ ingenio reluctantem: Nũ quã uspiã sic ap¬
paruit quantũ ualeat p̃iuditiũ prȩsumptionis humanȩ uel ad non intuenda
manifestissimam ueritatem. uel ad ad firmandam inpudentissimã falsitatẽ:

Expanded text:
gi uoluisset innocens haberetur. sic esse factum, ut non solum duo illi quos memoro, gi uoluisset innocens haberetur. sic esse factum, ut non solum duo illi quos memoro, sed etiam multi alii purgati atque innocentes ecclesiae redderentur, quorum ideo putas baptisma non debuisse rescindi, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententia non tenerentur nec, cum baptizarent, fuissent ab ecclesia separati, necdum scilicet transacti temporis meta definita disiuncti. hic ego in ea ipsa falsitate narrationis tuae, quandoquidem non solum sententias, uerum et ipsa uerba tua posui, miror ingenium tuum, miror animum ingenio reluctantem. numquam uspiam sic apparuit, quantum ualeat praeiudicium praesumptionis humanae uel ad non intuendam manifestissimam ueritatem uel ad adfirmandam inpudentissimam falsitate
Abbreviated transcription (Latin):
etreceptis legissestotum quodinserui litteris meis ualdefuisse ꝑmotum eredẽpror¬
sus uideo causã quȩual dedebuerit ꝑ mouereꝰ uidea musergatua ista ꝑmotio quanã¬
dam reddita rationesedata estꝰ statim tedicis auris epis copis diligentius inquisis se
atq ipsis docentib: et decretũ concili eqententiã ineos quidãnatisunt dictãetre
totius ordinem cognouissẽ deinde etiã mecredens adhucignorare quid gestum sit
atq admonens utquid habeat ueritas dicerem narrasti plane nonquod ueritas ha¬
beat sedinquid incautis et neglegentib uri proueritate supponant dicisenim
cũquã plurimos epos errorisibi maximiani socia recontendere contracto auris
concilio in eosom̃s quiin eius schis mate ꝑstitissent prolatam ẽe sententiam.
quã mequoq legis secõ memoras. quaecum sententia consensuomniũ firmaretur.
placuis setamen decreto concilii dilationem temporis dari intra quod siqui corri¬

Expanded text:
et receptis legisses totum quod inserui litteris meis, ualde te fuisse permotum. credo: prorsus uideo causam quae ualde debuerit permouere. uideamus ergo, tua ista permotio quanam reddita ratione sedata est. statim te dicis a uestris episcopis diligentius inquisisse atque ipsis docentibus et decretum concilii et sententiam in eos qui damnati sunt dictam et rei totius ordinem cognouisse. deinde etiam me credens adhuc ignorare quid gestum sit atque admonens, ut quid habeat ueritas discerem, narrasti plane non quid ueritas habeat, sed quid incautis et neglegentibus uestri pro ueritate subponant. dicis enim, cum quam plurimos episcopos error sibi Maximiani sociare contenderet, contracto a uestris concilio in eos omnes, qui in eius schismate perstitissent, prolatam esse sententiam, quam me quoque legisse commemoras. quae cum sententia consensu omnium firmaretur, placuisse tamen decreto concilii dilationem temporis dari, intra quod si qui corri
Abbreviated transcription (Latin):
retur: ergosiquis corrigi uoluisset ab illo schismatȩ inquocũ maximia no
ꝑstiterat. proinde antequã corrigeret᷑ inschis mateerat in quo ꝑstiterat q̃uauis
meo quia intra placitum tẽpus correctus est. ñ ꝑtinacit̾ ꝑstitis set: Nã ẽt posteri¬
orib uerbis paulo post itadistinguis: hiautẽ qui etiã post prȩdictũdiem cũ
maximiano ꝑtinaciter ꝑstiter̃ sententia dãnationis retentisimul etbaptis
ma ecclesiã ꝑdiderunt dicens utiq ꝑtinacit̃ ꝑstiterunt ostendis etiã illos qui
correctis ꝑstitisse sed non ꝑtinaciter: in quosimuloms polata est illa sententia:

Expanded text:
retur ergo, si quis corrigi voluisset, ab illo schismate in quo cum Maximiano perstiterat: proinde antequam corrigeretur, in schismate erat, in quo perstiterat; quamvis in eo, quia intra placitum tempus correctus est, non pertinaciter perstitisset. Nam et posterioribus verbis paulo post ita distinguis: Hi autem qui etiam post praedictum diem cum Maximiano pertinaciter perstiterunt, sententia damnationis retenti, simul et Baptisma et Ecclesiam perdiderunt: dicens utique, persinaciter perstiterunt, ostendis etiam illos qui correcti sunt perstitisse, sed non pertinaciter. In quos simul omnes prolata est illa sententia
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendentur etre concilientur dño ꝑquos dimiserant dñm : Quodeñ
ualet admundanda sacrilegia gentilium recte ꝑceptum sacramentũ
baptismatis. hocualet admundanda sacrilegia schismaticorum et
her&icorum. ueraciter ad prehensa caritas unitatis: quam obrem sicũ
seductores fidelium xp̃ianorum uenientes adxp̃m. seductis redeun¬
tibus prȩponuntur. undeisti ecepĩ fieri possunt. illi non possunt:
ita mirari nondebent decepti ab hereticis. quando ad catholicã redeuNt.

Expanded text:
commendentur et reconcilientur domino, per quos dimiserant dominum. quod enim commendentur et reconcilientur domino, per quos dimiserant dominum. quod enim ualet ad mundanda sacrilegia gentilium recte perceptum sacramentum baptismatis, hoc ualet ad mundanda sacrilegia schismaticorum et haereticorum ueraciter adprehensa caritas unitatis. quamobrem sicut seductores fidelium christianorum uenientes ad Christum seductis redeuntibus praeponuntur. unde isti et episcopi fieri possunt. illi non possunt, ita mii-ari non debent decepti ab haereticis. quando ad catholicam redeunt
Abbreviated transcription (Latin):
primitus ipsam ecclesiam: et in ea pacem. unitatem caritatem. per
nullo dubitante interissent: quicquid aliud apuduos quod deecclesia
foras trahi potuit habuissent. faciliore autẽ uenia quod nondũ habu¬
erunt accipiunt. quam si habuissent tamen et deseruissent: ethocdis¬
cernitur apud nos ut aliter recipiantur quicatholicam reliquerunt.
aliter qui ad illam primitus ueniunt: illos enim amplius grauat cri¬
mendesestionis: Hos autẽ non ase disruptũ sed cognitum ecretentũ
uinculum releuat unitatis: undefieri potest ut quos seductos rebap¬
zauerunt ipsi procis pęnitentibus dñm deprecentur. si prius isticon¬
ciliati quam illi reconciliati ecclesiȩ fuerint: sicut fieri potest ut&iã
cultores idolorum. siquos foste xp̃ianos adidola seductos apostatas fece¬
rint si priores seductores factifuerint xp̃iani. et magnum aliquod
meritum in eclesia consecuti: ꝑ ipsos illiquos deceperant redeant ꝑ ipsos

Expanded text:
primitus ipsam ecclesiam et in ea pacem unitatem caritatem per primitus ipsam ecclesiam et in ea pacem unitatem caritatem per nullo dubitante interissent, quidquid aliud apud uos, quod de ecclesia foras trahi potuit, habuissent, faciliore autem uenia quod nondum habuerunt accipiunt, quam si habuissent iam et desenris sent. et hoc discernitur apud nos. ut aliter recipiantur qui catholicam reliquerunt, aliter qui ad illam primitus ueniunt. illos enim amplius grauat crimen desertionis, hos autem non a se disruptum, sed cognitum et retentum uinculum releuat unitatis. unde fieri potest. ut, qui seductos rebaptizauerunt. ipsi pro eis paenitentibus dominum deprecentur. si prius isti conciliati quam illi reconciliati ecclesiae fuerint; sicut fieri potest, ut etiam cultores idolorum, si quos forte christianos ad idola seductos apostatas fecerint. si priores seductores facti fuerint christiani et magnum aliquod meritum in ecclesia consecuti, per ipsos illi quos deceperant redeant. per ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
fontem proprium cui nemocommunicat alienus adillum fontem
in cordibus nr̃is. nullus istorum nisimutatus accedit : ita omnino mun¬
dandus ut non sit alienus. sed sit cȩlestis pasticeps pacis scȩ socius unitatis.¬
plenus indiuiduȩcaritatis. ciuis angelicȩ ciuitatis: adhanc itaq ciuitatẽ
quis quis heresis uelschismatis deposito errore correctis moribus pia
mente conuestitur : siam sacramenta gestabat quȩ foras etiam ad ip¬
dignos profluere potuerunt: hec honorantur in eoquia et in alienis
ñuident᷑ aliena: sediam illo proprio cui Nemo cõmunicat alienus
illo signato sp̃sscĩ fonte mundatur a quo apuduos &iam quisquisc&e¬
ris moribus laudabilis fuerit solo schismatis uel hȩresis crimine sẽpa¬
ratur : Cum ergo ueniunt ad nos ur̃i desistentes eẽũri incipientes eenri:
Accipiunt quod non habebant : ut salubrit habere incipiant quod
tanto ꝑniciosius. quanto in dignius habebant. Accipiunt enim

Expanded text:
fontem proprium, cui nemo communicat alienus; ad illum fontem fontem proprium, cui nemo communicat alienus; ad illum fontem in cordibus nostris, nullus istorum nisi mutatus accedit, ita omnino mundandus, ut non sit alienus, sed sit coelestis particeps pacis, splenus indiuiduae caritatis. ciuis angelicae ciuitatis. ad hanc itaque ciuitatem quisquis haeresis uel schismatis deposito errore correctis moribus pia mente conuertitur, si iam sacramenta gestabat, quae foras etiam ad indignos profluere potuerunt, haec honorantur io eo, quia et in alienis non uidentur aliena, sed iam illo proprio, cui nemo communicat alienus, illo signato spiritus sancti fonte inundatur, a quo apud uos etiam, quisquis ceteris moribus laudabilis fuerit, solo schismatis uel haeresis crimine separatur. Cum ergo ueniunt ad nos uestri desistentes esse uestri, incipientes esse nostri, accipiunt quod non habebant. ut salubriter habere incipiant, quod tanto perniciosius quanto indignius habebant. accipiunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
dignus accedit: hicest proprius ecclesiae xp̃i cuitanto ante propheta¬
tum est: fonsaquȩtuȩ sit tibi proprius : et nemo alienus communic& tibi.
dehacenim ecclesia. et deisto fontedicitur et incantico canticorum. oftus
condusus. fons signatus. puteus a quaeuiuȩ: hac uri deui sibili baptis ma¬
tis sacramenito accipientis. tantumerrant: ut res absurdissimas fateri
cogatur inuiti quod ad illum scilic& fontem qui proprius unicȩ colũ¬
be de quodictumest nemo alienus cõmunic& tibi adhostum conclusũ
puteumq signatum potuerit accedere. si monmagus quem legimus
aphilippobaptizatum: potuerint accedere totfictidequib gemens
loquitur ciprianus: saeculo uerbis solis. et non factis renuntiantes: tot
ep̃i auari: dequibus idem ipse testatur. fundos insidiosis fraudibus
rapientes: usuris multiplicantibus. faenus augentes: istẽquippe bap¬
tiZati etbaptizantes uisibilibaptismo reperiuntur: ad illum tam̃

Expanded text:
dignus. accedit. hic est proprius ecclesiae Christi, cui tanto ante prophetadignus. accedit. hic est proprius ecclesiae Christi, cui tanto ante prophetatum est: fons aquae tuae sit tibi proprius et nemo alienus communicet tibi. de hac enim ecclesia et de isto fonte dicitur et in Cantico canticorum: hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae. Haec uestri de uisibili baptismatis sacramento accipientes tantum errant, ut res absurdissimas fateri cogantur inuiti, quod ad illum scilicet fontem, qui proprius unicae columbae, de quo dictum est: nemo alienus communicet tibi, ad hortum conclusum puteumque signatum potuerit accedere Simon magus, quem legimus a Philippo baptizatum, potuerint accedere tot ficti, de quibus gemens loquitur Cyprianus: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, tot episcopi auari, de quibus idem ipse testatur: fundos insidiosis fraudibus rapientes, usuris multiplicantibus faenus augentes. isti quippe baptizati et baptizantes uisibili bap
Abbreviated transcription (Latin):
eratdatus. quia ihs̃ nondum fuerat clarificatus: et utiq quantum adsa¬
cram̃tũ attinet lauacriuisibilis. antequam ẽ& resurgendo clarificatus.
lambaptiZauerat pluresquam iohannes. sicut ipsum loquitur euange¬
lium. Vndedicit discipulissuis.: iohannis quidem bapti Tauit aquac
Vos autem spuscõbapti Zabimini quem et accepturiestis non post mul¬
tos dies hos. usq ad pente costen hic sc̃s sp̃s ueniens in costalesignum pri¬
mitus dedit ut quieum acciperant lingui somnium gentium loque¬
retur quia portendebat ecclesiam per omnes gentes futuram: Nec
quemquam accepturum sp̃m scm nisiquieiusunitati copularetur.
huius fontis largo atq inuisibile flumine laetificatds̃ ciuitatẽ suam.
dequa proph&a p̃dixit Fluminis impetus la&ificat ciuitatemdĩ
Adhuncenim fontem nullus ex traneus. quia nullus nisiuita aeterna

Expanded text:
erat datus, quia Iesus nondum fuerat clarificatus. et utique, quantum ad saerat datus, quia Iesus nondum fuerat clarificatus. et utique, quantum ad sacramentum attinet lauacri uisibilis, antequam esset resurgendo clarificatus, iam baptizauerat plures quam Iohannes, sicut ipsum loquitur euangelium. unde dicit discipulis suis: Iohannes quidem baptizauit aqua, uos autemspiritu sancto baptizabimini quem et accepturi estis non post multos dies hos usque ad pentecosten. hic sanctus spiritus ueniens in eos tale signum primitus dedit, ut, qui eum acceperant, linguis omnium gentium loquerentur, quia portendebat ecclesiam per omnes gentes futuram nec quemquam accepturum spiritum sanctum, nisi qui eius unitati copularetur. huius fontis largo atque inuisibili flumine laetificat deus ciuitatem suam, de qua propheta praedixit: fluminis impetus laetificant ciuitatem dei. ad hunc enim fontem nullus extraneus, quia nullus nisi uita aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
qui fr̃s humilit̃ redemit occisus: hanc spũscõ inundante laetificat de quo
clamabatdicens: siquissitit ueniat ebibat: nona quã uisibilem cõmen¬
dans. quaedatur in baptismatis sacram̃to . quã etboni et mali haberepos¬
sunt: quamuis sineilla bonisalui fieri ñ possint quaequamuis ecclesiaesit:
tam̃etiã foras profluit. cũ & apudillos inuenitur quiex nobexierunt
sed nonerãt ex nobis: sicut aqua in aliquo ex illis memorabilius quattuor
fluminib negarinon potest quod sit aqua paradisiquamuis non sit in solo
paradiso: qui̧ etiam extra inde manabit: Nonergohanc aquam sedaquȩ
nomine inuisibiledĩdon um scm̃ sp̃m cõmendabat dicens: Siquis sitit
ueniat &bibat: sicut euidenter euangelista testatur adiungens: hoc autẽ
dicebat despũquemaccepturi erant credentes ineum. Sp̃senim nondũ

Expanded text:
qui fratres humiliter redemit occisus. hanc spiritu sancto mundante laetificat. de quo qui fratres humiliter redemit occisus. hanc spiritu sancto mundante laetificat. de quo clamabat dicens: si quis sitit, ueniat et bibat, non aquam uisibilem commendans, quae datur in baptismatis sacramento, quam et boni et mali habere possunt. quamuis sine illa boni salui fieri non possint. quae quamuis ecclesiae sit, tamen etiam foras profluit, cum et apud illos inuenitur, qui ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis, sicut aqua in aliquo ex illis memorabilibus quattuor fluminibus negari non potest quod sit aqua paradisi, quamuis non sit in solo paradiso, quia etiam extra inde manauit. Non ergo hanc aquam, sed aquae nomine inuisibile dei donum sanctum spiritum commendabat dicens: si quis sitit, ueniat et bibat, sicut euidenter euangelista testatur adiungens: hoc autem dicebat de spiritu quem accepturi erant credentes in eum; spiritus enim nondum
Abbreviated transcription (Latin):
hac salutis aeternȩ quẽm ultihabent Nonaduitam aeternã. sed ad poe¬
nam aeternam. Nonbene utent:stantobono: caritatem uero scãm quȩest
uinculum ꝑfectionis. Nemo potest habere nonbonus. Nemoquihab&
potestẽẽ uelschis maticus uel hereticus: Cumergoquisq ad ecdesiae
ueniens unitatem cum eius membris ueracit̃ copulatur accipiat sp̃m sem
multitudinem peccatorum: ut & baptismum que primum habebat ad
iuditium habere iammereatur ad premium: quomodo eũ mundari
negas nisi quia omninoquȩ sit mundatio spitalis ignoras Nonigitur sicũ
conuitiaris tamquam in asylum romuliuros nocentes recipimus quos
ciuitasdĩ recipiendo efficit in nocentes cũ adeadem ueracicorde transie¬
rint dequaeiusconditor dicit: Non potest ciuitas abscondi suꝑ montẽ
constituta : Nonenimeam condedit qui fratrem suꝑbe occidit iratus. sed

Expanded text:
ac salutis aeternae, quem multi habent non ad uitam aeternam, sed ad poeac salutis aeternae, quem multi habent non ad uitam aeternam, sed ad poenam aeternam, non bene utentes tanto bono: caritatem uero sanctam. quae est uinculum perfectionis, nemo potest habere non bonus. nemo qui habet potest esse uel schismaticus uel haereticus. cum ergo quisque ad ecclesiae ueniens unitatem, cum eius membris ueraciter copulatur, accipiat spiritummultitudinem peccatorum, ut et baptismum. quem primum habebat ad iudicium, habere iam mereatur ad praemium, quomodo eum mundari negas. nisi quia omnino quae sit mundatio spiritalis ignoras? non igitur, sicut conuiciaris, tamquam in asylum Romuli uestros nocentes recipimus. quos ciuitas dei recipiendo efficit innocentes, cum ad eam ueraci corde transierint, de qua eius conditor dicit: non potest ciuitas abscondi super montem constituta. non enim eam condidit, qui fratrem superbe occidit iratus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Mundantur et elimosinis abilloquiait. Dateelimosinas etecceomnia
munda sunt uobis: mundantur ipsa quȩ suꝑ emin& omnib caritate ab illo
qui ꝑ apostłm petrũdixit . Caritas cooperit multitudinẽ peccatorum: quȩ
una si ad sit illa omnia rectefiunt: siautẽ desit illa omnia frustrafiunt.
traecdesiam baptismum eclesiȩ ꝑceperunt. Non haberes p̃mscm: pisi
cumipsi ecdesiae inuinculo pacis ꝑ connexionem caritatis adherescunt
amenimlocus est utostendam quod in primo libro distuleramus quid in
ecclesia quȩ scm corpus est xp̃i propriȩ possit accipi. quod prȩter illam
Non potest accipi: Dehisenim quischismata faciebant idem apłsdicit:
Animalis autẽ homo non ꝑcipit quȩ sunt sp̃sdĩ : primamadcorinthios
epistolam lege. et inuenies: baptismus igitur sacramentum est nouȩ uitȩ

Expanded text:
Mundantur et eleemosynis ab illo qui ait, Date eleemosynam, et ecce omnia Mundantur et eleemosynis ab illo qui ait, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Mundantur ipsa quae supereminet omnibus charitate ab illo qui per apostolum Petrum dixit: Charitas cooperit multitudinem peccatorum : quae una si adsit, omnia illa recte fiunt; si autem desit illa, omnia frustra fiunt. tra ecclesiam baptismum ecclesiae perceperunt, non habere spiritum sanctum, nisi cum ipsi ecclesiae in uinculo pacis per conexionem caritatis adhaerescunt. Iam enim locus est ut ostendam, quod in primo libro distuleramus, quid in ecclesia, quae sanctum corpus est . Christi, proprie possit accipi, quod praeter illam non potest accipi. de his enim, qui schismata faciebant, idem apostolus dicit: animalis autem homo non percipit quae sunt spiritus dei; primam ad Corinthios epistulam lege et inuenies. baptismus igitur sacramentum est nouae uitae
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc tibidiceret: ipsepotius huius in considerati uerbiueniam mereat᷑.
sicut tu quicumsis tam liberaliter eruditus et in aste uerborum Nonmedi¬
ocriter doctus. minus tamen quidloquaris adtendens expiandumcen¬
ses quod iexpiabile dixeris et quod est monstruosius ideo expiandũ
quia mexpiabile: Nonest autẽ catholicum eos hostari uterrore cor¬
recto salui fiant quos inex piabiliter atq in sanabiliter ad sereremus
errare: sedideo uobis non uidentur mundaricum adnos a uobis tran¬
seunt quia nondenuobaptizantur. quasi solobaptismo quem repetinonopor¬
tec cumidem atq unus est homines aberrorem mundentur. mundantur et
uerho ueritatis abilloquiait. iamuos mundiestis. propt̃ uerbũ quod locutus
sum uobis mundantur et sacrificio contriticordis. ab illo de quodictum est
Sacrificium dõ sp̃scontribulatus corcontri tum echumiliatũ ds̃ nonsꝑnit:¬

Expanded text:
qui hoc tibi diceret, ipse potius huius inconsiderati uerbi ueniam mereatur, qui hoc tibi diceret, ipse potius huius inconsiderati uerbi ueniam mereatur, sicut tu, qui cum sis tam liberaliter eruditus et in arte uerborum non mediocriter doctus, minus tamen quid loquaris adtendens expiandum censes quod inexpiabile dixeris et, quod est monstruosius, ideo expiandum, quia inexpiabile. non est autem catholicum eos hortari, ut errore correcto salui fiant, quos.inexpiabiliter atque insanabiliter adsereremus errare. sed ideo uobis non uidentur mundari, cum ad nos a uobis transeunt, quia non denuo baptizantur, quasi solo baptismo, quem repeti non oportet, cum idem atque unus est. homines ab errore mundentur. mundantur et uerbo ueritatis ab illo qui ait: iam uos mundi estis propter uerbum quod locutus sum uobis. mundantur et sacrificio contriti cordis ab illo de quo dictum est: sacrificium deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum deus non
Abbreviated transcription (Latin):
expiatur quod inexpiabileest : quo modo speremte auditurũ ẽẽquod
dico quitam in proximonon audis ipsequod dicis. cum tibi continuo contra¬
dicis censendo ex piandum quod in expiabiledixeris : Nosautẽ ita ur̃m
dicimus hereticum et sacrilegum errorem. ut tamen in expiabile Non
dicamus alioquinfrustra uobiscum ut eo relicto correcti adex ecclesiam
catholicam transeatis. quib modis possumus agendum ẽẽ censuimus.
Nec nr̃o sicut scribis uerbo teuti arbitreris quasi hoc malum sineuenia
et sine medico eẽdicamus. quod omnino pondicimus quia etuentã me¬
rentur quod huius malipenituerit : ec omnip̃s medicus quiꝑ proph&ã
dicit. si conuersus fueris et ingemueris tunc saluuserit: qua propte
simaliquem foste incidisti uelminus in his rebus instructum uelminus
quidloqueretur intuentem: quamuis eẽ cõmunionis catholicȩ uider&

Expanded text:
expiatur quod inexpiabile est? quomodo sperem te auditurum esse quod expiatur quod inexpiabile est? quomodo sperem te auditurum esse quod dico, qui tam in proximo non audis ipse quod dicis, cum tibi continuo contradicis censendo expiandum quod inexpiabile dixeris? nos autem ita uestrum dicimus haereticum et sacrilegum errorem, ut tamen inexpiabilem non dicamus; alioquin frustra uobiscum, ut eo relicto correcti ad ecclesiam catholicam transeatis, quibus modis possumus agendum esse censuimus. nec nostro, sicut scribis, uerbo te uti arbitreris, quasi hoc malum sine uenia et sine medico esse dicamus; quod omnino non dicimus, quia et ueniam merentur, quos huius mali paenituerit, et omnipotens est medicus, qui per prophetem dicit: si conuersus fueris et ingemueris, tunc saluus eris. quapropter si in aliquem forte incidisti uel minus in his rebus instructum uel minus quid loqueretur intuentem, quamuis esse communionis catholicae uideretur
Abbreviated transcription (Latin):
hereticis sic tractentur: utcum ad ecclesiam ueniunt quod defuerit addat᷑
quodagnitum fuerit a probetur: fecdũnimis offendimur eis malis quȩ
contraecdesiam pepererunt: ꝑ sequamur etiam bona quȩ deecclesia disce¬
dendo traxerunt: Nametiam ramus frectus sirursus sicut ait apos¬
tolus inserendussit. radix eiredditur. non formamutatur . Atenĩquia
nr̃os inquis her&icos et sacrilegos uocas quodne farium et in expiabili
crimenest: Nũ quidtalib sinealiqua expiatione ignoscideb& autpo¬
test: curergo inquis nonemaculas uenientem: Cur non primo abluis
etemundas. et sictibi communicat quid quod ex histuis uerbis multo conueni¬
entius alius dixerit talibus tamignosci fecdebere necposse. teque tibi ipsi
contraria locutum ẽẽ monstrauerit: ut ideo diceres cumaliqua expiatione
talibus ignoscendum quia id quodobicitur in expiabileest: quomodo ergo

Expanded text:
haereticis sic tractentur, ut, cum ad ecclesiam ueniunt. quod defuerit addatur, haereticis sic tractentur, ut, cum ad ecclesiam ueniunt. quod defuerit addatur, quod agnitum fuerit adprobetur, ne, dum nimis offendimur eis malis, quae contra ecclesiam pepererunt, persequamur etiam bona, quae de ecclesia discedendo traxerunt. nam etiam ramus fractus si rursus, sicut ait apostolus, inserendus sit, radix ei redditur, non forma mutatur. At enim quia nostros, inquis, haereticos et sacrilegos uocas, quod nefarium et inexpiabile crimen est, numquid talibus sine aliqua expiatione ignosci debet aut potest? cur ergo, inquis, non emaculas uenientem, cur non primo abluis et emundas et sic tibi communicat? quid, quod ex his tuis uerbis multo conuenientius alius dixerit talibus iam ignosci nec debere nec posse teque tibi ipsi contraria locutum esse monstrauerit, ut ideo diceres cum aliqua expiatione talibus ignoscendum. quia id quod obicitur inexpiabile est? quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
unitatem que ad modum expedire uidebatur lisquorum saluti peorũ
consulebatur officium uel exercendum uel omittendum: uerumtam
etiam deipsis quiet apudnos eosdem administrauerunt honores Num¬
quid sicut dicere potuisti ep̃ sest ep̃mrecipitis. ita poteris dicere herea¬
cus est hereticum recipis. autschis maticus est schis maticum recipis aut
donatianus est donatianum recipis . Hisenim nominib: non gradus
honoris aplebeia dignitate: sed crimenerroris a catholica ueritate
diftinguitur: Proinde illa tãqua ecclesi astica munera etiã in alie¬
nis inuenta quiuos relinquendo et adnos transeundo ñrifiunt prouti¬
litate populorum quib. hac dispensatione seruimus. uel suscipiunt᷑.
illa uero uitiosa et propriȩ ur̃a sanantur: corriguntur. mutantur. Dum
tamenea sa cramenta sinequib: homo non potest fieri xp̃ianus etiamiN

Expanded text:
unitatem, quemadmodum expedire uidebatur his, quorum saluti per eorum unitatem, quemadmodum expedire uidebatur his, quorum saluti per eorum consulebatur officium uel exercendum uel omittendum. uerumtamen etiam de ipsis, qui et apud nos eosdem administrauerunt honores, numquid, sicut dicere potuisti: episcopus est, episcopum recipis, ita poteris dicere: \'haereticus est, haereticum recipis\' aut: \'schismaticus est, schismaticum recipis\' aut: \'Donatianus est, Donatianum recipis\'? his enim nominibus non gradus honoris a plebeia dignitate, sed crimen erroris a catholica ueritate distinguitur. proinde illa tamquam ecclesiastica munera etiam in alienis inuenta, qui uos relinquendo et ad nos transeundo nostri fiunt, pro utilitate populorum, quibus hac dispensatione seruimus, uel suscipiuntur uel non suscipiuntur. illa uero uitiosa et proprie uestra sanantur corriguntur mutantur, dum tamen ea sacramenta, sine quibus homo non potest fieri christianus, etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
sine scandalo gubernandorum sese necessitas tulerit: ita uelesse uelnonẽẽ
debemus. quod non propt̃ nos sed propt̃ aliossumus  Deniq non nulli
scã humilitate p̃ditiuiri. propt̃quȩdam in seoffendicula quib pie reli¬
gioseq mouebantur episcopatus officium nonsolum sineculpa uerũ etiã
cum laude posuerunt. Num quid sic&iam xp̃ianũ nomen et fidem
laudabilit̃ acnon potius damnabilit̃ ponerent᷑ sicut in accipiendos his
rebus possunt ẽẽ iustȩcausae. cur excuset quisq fieriep̃ s nec tameN
similiter potest ulla causa eẽ iusta curquis excuset fieri xp̃ianus.
quidita nisi quia sineepiscopatu uelclericatu salui eẽ possumus sine xpi¬
anauero religione non possumus Proindeuiriep̃is euquilib& deriti
quantum adipsa ecclesi astica officia ꝑtinet sic in catholicam susceptis

Expanded text:
sine scandalo gubernandorum sese necessitas tulerit, ita uel esse uel non esse sine scandalo gubernandorum sese necessitas tulerit, ita uel esse uel non esse debemus quod non propter nos, sed propter alios sumus. denique nonnulli sancta humilitate praediti uiri propter quaedam in se offendicula, quibus pie religioseque mouebantur, episcopatus officium non solum sine culpa, uerum etiam cum laude posuerunt. numquid sic etiam christianum nomen et fidem laudabiliter ac non potius damnabiliter ponerent? sicut in accipiendis his rebus possunt esse iustae causae, cur excuset quisque fieri episcopus, nec tamen similiter potest ulla causa esse iusta, cur quisquis excuset fieri chriatianus. quid ita, nisi quia sine episcopatu uel clericatu salui esse possumus, sine Christiana uero religione non possumus? Proinde uestri episcopi seu quilibet clerici, quantum ad ipsa ecclesiastica officia pertinet, sic in catholicam suscepti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃aq̃: ꝑniciose habebatis aliena. Discordiauos possidet subtitulopacis
Ergo discordia pellatur. pax introducatur. Quid caus a est ut citulus¬
Quidcausa est ut titulus
deponatur ep̃ sest inquisep̃m recipis: presb presbiteriũ: posses mihi ethoc
dicere homo est hominem recipis tam quippein illo sacramenta xp̃ia¬
nac quã membra humana cognosco: Necuroꝑquem fuerint seminata:
seda quocreata. Quibus simale utiuoluerit eo ipso malusfit. quod cre¬
atorem debonis eius offendit. Si autem beneuti coeperit. secorriget
non illa mutabit. Etdeep̃is quidem uel dericis recipiendi saliaques¬
tio est: Quamuisenim cum apuduos ordinantur. Non suꝑ eos inuocet᷑
Nomendonati sed dĩ tamenita suscipiuntur ut uid&ur patͦi et utilitati
ecclesia econuenire: peq enim ep̃i propt̃ nossumus. sed propt̃ eos quib:
uerbum et sacramentum dominicũministramus. Ac ꝑ hoc uteorum

Expanded text:
uestra, quae perniciose habebatis aliena. discordia uos possidet sub titulo pacis; uestra, quae perniciose habebatis aliena. discordia uos possidet sub titulo pacis; ergo discordia pellatur, pax introducatur. quid causae est ut titulus deponatur? episcopus est, inquis, episcopum recipis, presbyter, presbyterum. posses mihi et hoc dicere: homo est, hominem recipis\'; tam quippe in illo sacramenta christiana quam membra humana cognosco nec curo, per quem fuerint seminata, sed a quo creata. quibus si male uti uoluerit, eo ipso malus fit, quod creatorem de bonis eius offendit; si autem bene uti coeperit, se corriget, non illa mutabit. Et de episcopis quidem uel clericis recipiendis alia quaestio est. quamuis enim, cum apud uos ordinantur, non super eos inuocetur nomen Donati, sed dei, tamen ita suscipiuntur, ut uidetur paci et utilitati ecclesiae conuenire. neque enim episcopi propter nos sumus, sed propter eos, quibus uerbum et sacramentum dominicum ministramus, ac per hoc, ut eorum
Abbreviated transcription (Latin):
fucrunt et probatauita adhonorabilius senilis aetatis meritũ ꝑuenerunt
quasi sacramentec et inuocatio nominisdĩ quȩ fit apuduos ipsa inimica sit
Nobiscum et in eis quiextra ecclesiam sunt. Nonsit omnino nisi ecclesiae:
inquaquestione simeis uerbis laborarem tuis adiuuarer. Namsiex¬
traeclesiam nihil ecclesiasticum posse eẽ sentires: Non ipsedixisses no¬
bis etuobis unam eẽ religionem : eadem sacramenta nihil inxp̃iana ob¬
seruatione diuersum. Quibus uerbistuis Non in totum consentio
Ap̃iana quippeeclesia caretis. xp̃ianã caritatem non habetis: xp̃ia¬
na sane in uobis sacramenta cognosco . et in his illud quoq diuersũ in pro¬
bo acrespuo: quodcumeadem etiam inschismate habeatis eadem
incatholicis ex sufflatis. Prorsus agnoscit in uobis eedesia cuncta quȩ sua suñ
Necideo non sunt eius quia eta puduos inueniuntur : Apuduos quippe ali¬
enasunt : sedcum uos correctos recipit cuius sunt. fiunt etiam salubriter

Expanded text:
fuerunt et probata uita ad honorabilius senilis aetatis meritum peruenerunt; quasi sacramenta et inuocatio nominis dei, quae fit apud uos, ipsa inimica sit nobis, cum et in eis, qui extra ecclesiam sunt, non sit omnino nisi ecclesiae. in qua quaestione si meis uerbis laborarem, tuis adiuuarer. nam si extra ecclesiam nihil ecclesiasticum posse esse sentires, non ipse dixisses nobis et uobis unam esse religionem, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. quibus uerbis tuis non in totum consentio. christiana quippe ecclesia caretis, christianam caritatem non habetis. christiana sane in uobis sacramenta cognosco et in his illud quoque diuersum inprobo ac respuo, quod, cum eadem etiam in schismate habeatis, eadem in catholicis exsufflatis. prorsus agnoscit in uobis ecclesia cuncta quae sua sunt, nec ideo non sunt eius, quia et apud uos inueniuntur. apud uos quippe aliena sunt, sed cum uos correctos recipit cuius aunt, fiunt etiam salubriter
Abbreviated transcription (Latin):
set sunecclesiȩ catholicȩ gremio purgatis purgtrm̃ta tolerarent quȩ antetem pus
separarent non possent sed quodeos dicimus in hacerroris uri soci&atem quã uerã
ecclesiã eẽ arbi tramini faceredebuisse. hoc maioresuri in illa ꝑspicueuera incuius
unitatefuerunt neabilla separarentur faceredebuerunt: sicut enimqui lib& pastis
ure homo causã primiani prorsus ignorans. tam̃quamuis acentũ maximia nensib
dãnatum simpliciter in nocentem crediteũ quitanto plurib seprobauit: itaetiã iN
cõmunione catholica quẽ causa cȩciliani lat& non in merito sibi in nocentẽ fuis se
ꝑsuadet: Cũ quiñ solũ ꝑafricam uerum etiã ꝑ totgentiũ xp̃ianarum t̾ras tan¬
toplurib ep̃is ceteris uel in notescere in nocens potuit. uel occultari nocensa pud

Expanded text:
set, si in ecclesiae catholicae gremio purgati purgamenta tolerarent, quae ante tempus set, si in ecclesiae catholicae gremio purgati purgamenta tolerarent, quae ante tempus separare non possent. sed quod eos dicimus in hac erroris uestri societate, quam ueram ecclesiam esse arbitramini, facere debuisse, hoc maiores uestri in illa perspicue uera, in cuius unitate fuerunt, ne ab illa separarentur, facere debuerunt. sicut enim quilibet partis uestrae homo causam Primiani prorsus ignorans tamen. quamuis a centum Maximianensibus damnatum, simpliciter innocentem credit eum, qui tanto pluribus se probauit, ita etiam in communione catholica, quem causa Caeciliani latet, non inmerito sibi innocentem fuisse persuadet eum, qui non solum per Africam. uerum etiam per tot gentium christianarum terras tanto pluribus episcopis ceteris uel innotescere innocens potuit uel occultari nocens, apud
Abbreviated transcription (Latin):
apud quos ipsi periculũ damnationis incurrerentꝰ eisquippe et amplurib suam
debuerunt ꝑ suaderesententiã ut ipsicũcis intus essent. primianus autẽ foris
sidamnatus penitentiã respuisset. si aute hoctam̃ maiori numerq collegarum
et tot suȩ cõmunionis ecdesis pcstã africam diffusis ꝑsuadere non possent
autsententiam suam consilio saniore rescinderent inqua falli sicut homines dehominepo¬
tueruntꝰ autsiueraeius crimina sineulla dubitationedidicerant quȩ tam̃ ꝑsuaderetanto
plurib ceteris non ualebant Nocentem scientes. tolerarent prudentius et patientiu sqũa
seatot in nocentibus qui ista nescirent impioschismate separarent: tenerentenim il¬
lam beatici. priani plenissimam caritatis pietatisq sententiã quadicit. Nãecsiui¬
dentur in ecclesia eẽ zizania nontam̃ impediri deb& fides autcaritas nra. uit quo¬

Expanded text:
apud quos ipsi periculum damnationis incurrerent. eis quippe tam pluribus suam apud quos ipsi periculum damnationis incurrerent. eis quippe tam pluribus suam debuerunt persuadere sententiam, ut ipsi cum eis intus essent, Primianus autem foris, si damnatus paenitentiam respuisset. si autem hoc tam maiori numero collegarum et tot suae communionis ecclesiis per totam Africam diffusis persuadere non possent, aut sententiam suam consilio saniore rescinderent, in qua falli sicut homines de homine potuerunt, aut, si uera eius crimina sine ulla dubitatione didicerant, quae tamen persuadere tanto pluribus ceteris non ualebant, nocentem scientes tolerarent prudentius et patientius, quam se a tot innocentibus. qui ista nescirent, impio schismate separarent. tenerent enim illam beati Cypriani plenissimam caritatis pietatisque sententiam, qua dicit: nam etsi uidentur in ecclesia e
Abbreviated transcription (Latin):
tuit tam̃ sinemacula primiani uel suã cũ epis copali etiã honore transire Neillud
qđ dixi nescio quos traditores quosuri maiores arguebant siueracit̃ arguebant de¬
buis se conuincere si acceperis tãquã hoc apud se ipsofaceredebuerint. sicen ĩ respon¬
des qđ fecerint. et ideo nr̃os ꝑ didisseb aptismũ iudicauerint: lege prius diligenter
contraquod scribis. et aut intellege quȩdicuntur aut noli qd intellegis uestere in aliud
egod ixiñ apuduros. sed apud ecclesias trans marinas quib in nocentes illiuidebantur
qui arguebantur. aur̃is eos debuis seconuinci: Nã et maximianenses conuictũ sibiui¬
dentur dã nasse primianũ: sed non apudeos qui longius positi et agratia uel in uidia
remotiores taledeillo posset ferreiuditium qđ uniuerse pastidonati facile ꝓbaret᷑
nuncuero dãnauerunt eũ centũ et amplius quã trecentis absoluendũ reliquerunt

Expanded text:
tuit tamen sine macula Primiani uel sua cum episcopali etiam honore transire. Nec illud, tuit tamen sine macula Primiani uel sua cum episcopali etiam honore transire. Nec illud, quod dixi: nescio quos traditores, quos uestri maiores arguebant, si ueraciter arguebant, debuisse conuincere, sic acceperis, tamquam hoc apud se ipsos facere debuerint sic enim respondes, quod fecerint et ideo nostros perdidisse baptismum iudicauerint. lege prius diligenter contra quod scribis, et aut intellege quae dicuntur aut noli quod intellegis uertere in aliud. ego dixi non apud uestros, sed apud ecclesias transmarinas, quibus innocentes illi uidebantur qui arguebantur a uestris, eos debuisse conuinci. nam et Maximianenses conuictum sibi uidentur damnasse Primianum, sed non apud eos, qui longius positi et a gratia uel inuidia remotiores tale de illo possent ferre iudicium, quod uniuersae parti Donati facile probaretur. nunc uero damnauerunt eum centum, et amplius quam trecentis absoluendum reliquerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ a liquid tibi uideris opponere quia cõmemoras sententiã quamdixit
incgcilianum ueliut puniens traditores. et argumentar s̃ fieri non potuis se ut traditor
fuerit quienditonis tam seuerus ultor extiterit quasi d quid seuerius uidebatur
illis nequissimis seniorib: quando in occidendam sus annam taza instantia seuiebas
Cu eorum conscientia ipso flagitio foderetur. quod seinillã punire uei. singeb ant
sed omittamustalia quid felitianus nũ quid ñ cũ primia no nuncdã nat quo di ima¬
ximiano ipse cõmisit sed planȩ meliorae sententia correctior ñ inpudentior qđ sil¬
uanus si facereuoluisset ñ incȩciliano falsã sed in seipsouerã traditionẽ salubriemda¬
tone danas set & ad ceciliani in nocentiã etiã si non eps. tam̃ correcta prauitate transis¬
sec si felitianus ad primianũ que similit ut ille cȩcilianum da nauerat in nocentẽ po¬

Expanded text:
magnum aliquid tibi videris opponere, quia commemagnum aliquid tibi videris opponere, quia commein Caecilianum uelut puniens traditores, et argumentaris fieri non potuisse ut traditor fuerit, qui traditionis tam seuerus ultor extiterit: quasi aliquid seuerius uidebatur illis nequissimis senioribus, quando in occidendam Susannam tanta instantia saeuiebant, cum eorum conscientia ipso flagitio foderetur, quod se in illa punire uelle fingebant. sed omittamus talia. quid Felicianus? numquid non cum Primiano nunc damnat, quod cum Maximiano ipse commisit, sed plane meliore sententia correctior, non inpudentior? quod Siluanus si facere uoluisset, non in Caeciliano falsam, sed in se ipso ueram traditionem salubri emendatione damnasset et ad Caeciliani innocentiam etiamsi non episcopus, tamen correcta prauitate transisset, si Felicianus ad Primianum, quem similiter, ut ille Caecilianum, damnauerat innocentem, po