comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num. & reliqua.
t dixit dñs deus. Non ꝑma¬
nebit spc̃ meus in hõibus
istis met̾num: quia carnes st̃.
In hebreo scriptum est. non iu¬
dicabit spt̃ meus hoĩes istos in
sempit̾nũ: qũ caro sunt. Hoc
est. Quia fragilis est in homĩe
condicio: non eos ad et̾nos ser¬
uabo cruciatus. sed hic illis res¬
tituam qd̾ merent᷑. Ergo nõ se¬
ueritatem ut in nrĩs codicib le¬
git᷑. sed clementiã dei sonat: dũ
pectator hic pro suo scełe uisita¬
tur. Unde ⁊ iratus deus: loquit᷑
ad quosdam. Non uisitabo fili¬
as eoꝵ cum fu̾int fornicate: ⁊
sponsas eoꝵ cum adultauerint.
ro ne uideret᷑ in eo esse crudel
disset: adiecit. Sed erunt diese¬
oꝵ: centũ iuiginti anni. ħ est
habebunt centũ iuginti ãnos
uita ut multi errant. in centũ
uiguiti annos contracta est:
sed generationi illi centum ui¬
ointi anni ad pnĩam dati sũt.
Siquidem inuenimꝰ ꝙ post di¬
luuium abraham iuxit annos
cencum seꝑtuaginta quinq:

Expanded text:
num, et reliqua. num, et reliqua. Et dixit Dominus Deus: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis in aeternum, quia carnes sunt. In Hebraeo 315 scriptum est, Non judicabit spiritus meus homines istos in sempiternum, quia caro sunt: hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non eos ad aeternos servabo cruciatus: sed hic illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur. Unde et iratus Deus loquitur ad quosdam: Non visitabo filias eorum, cum fuerint fornicatae, et sponsas eorum, cum adulteraverint .ro ne videretur in eo esse crudelis, disset, adjecit: Sed erunt dies eorum centum viginti anni. hoc est, habebunt centum viginti annos vita, ut multi errant, in centum viginti annos contracta est: sed generationi illi, centum viginti anni ad poenitentiam dati sunt. Siquidem invenimus, quod post diluvium Abraham vixerit annos centum septuaginta quinque,
Abbreviated transcription (Latin):
annos: ⁊ genuit filios ⁊ fili¬
as. Et fuerunt om̃s dies ma¬
thussalc. anni nongenti sexa¬
ginta nouem: ⁊ mortuꝰ est.
Et uixit lamech centum ocro¬
ginta duos annos: ⁊ genuit
noe. A die ergo natiuitatis
mathussale usq ad diem ortus
noe: sunt anni trecenti sexa¬
ginta nouem. Hus adde sexcẽ¬
tos annos noe. quia in sex̾cẽ¬
tesimo iute eius anno diluui
nongentesimo sexagesimo no¬
no anno uite sue mathussalc
mortuus sit. eo anno quo cep̃
esse diluuiũ.
t uocauit nom̃ eius noe:
dicens. Iste requiesc̾e noᷤ
quies.
identes aucem filii di fi¬
lias hominũ quia bone ⁊
sunt. Ubum hebraicũ. eloym.
cõmunis est numeri. ⁊ deuͤ quip¬
pe.⁊ dissimilit̾ appellant᷑. Prop¬
t̾ qd̾̃ aquila plurali inunero fi¬
lios deoꝵ ausus est dice deos: in¬
telligens scõs siue angelos. De¬
us enim stetit in synagoga de¬
oꝵ : in medio autem deos discer¬
int. Unde ⁊ symachus istius mo¬
di sensũ sequens: ait. Uidentes
filu potentium filias homi¬

Expanded text:
lios et filias. Et fuerunt omnes dies Mathusalae, anni nongenti sexagintanovem, et mortuus est. Et vixit Lamech centum octoginta duobus annis, et genuit Noe. A die ergo nativitatis Mathusalae, usque ad diem ortus Noe, sunt anni trecenti sexaginta novem: his adde sexcentos annos Noe: quia in sexcentesimo vitae ejus anno factum nongentesimo sexagesimo nono vitae suae Mathusala mortuus sit, eo anno, quo coepit esse diluvium. Et vocavit nomen ejus Noe, dicens: Iste requiescere nosquies. Videntes autem filii Dei filias hominum, quia bonae sunt. Verbum Hebraicum ELOIM communis est numeri: et Deus quippe et dii similiter appellantur: propter quod Aquila plurali nulios deorum ausus est dicere, deos intelligens sanctos, sive angelos. Deus enim stetit in synagoga deorum, in medio autem Deus dijudicat . Unde et Symmachus istiusmodi sensum sequens, ait: Videntes filii potentium filias homi
Abbreviated transcription (Latin):
filii : qui possederunt t̾ram in
asia ab aniano ⁊ tharso cylici¬
e coeles. ⁊ cylicie montib. us¬
q ad fluuiũ thanam. in eu¬
ropa uero usq ad gadira. no¬
mina locis ⁊ gentib relinqñ¬
tes: e quibus postea ĩmutata
sunt plurima: cetera perma¬
nent ut fuerunt. Sunt autẽ
gomer galathe. magog scyte.
maday medi. Iauan iones. qui
et greci. unde ⁊ mare ionium.
thubal hiberi. qui et hispani.
a quibus celtiberi: licet quidã
ytalos suspicent᷑. Mosoch capa
septuaginta int̾pretes captho¬
rum cappadoces arbitrant᷑ ty
ros. thraces. quoꝵ non satis ĩ¬
mucatũ uocabulũ est. Scio
quẽdam gog ⁊ magog tã de
presenti loco qmͣ de ezechiel.
ad gothoꝵ nuꝑ in t̾ra nr̃a ba¬
chantiũ ystoriam retulisse:
qd̃ utrum uerum sic: p̾lii ipĩ¬
us fine monstrabit᷑. Et certe
gothos om̃s retro eruditi.ma¬
gis gotas ꝙͣ gog ⁊ magog.ap¬
pellare ꝯsueuerũt. Hee itaq
septem gentes quas de iaphet
uenire stirpe memoraui: ad a¬

Expanded text:
 Hi possederunt terram in Asia, ab Amano et Tauro Syriae Cheles et Ciliciae montibus usque ad flumen Thanaim. In Europa, usque ad Gadara nomina locis et gentilibus relinquentes, e quibsunt plurima, caetera permanent ut fuerunt. 38 Nam Gomer, Galatae: Magog, Scythae: Madai, Medi: Javan, Iones, qui et Graeci: unde et mare Ionium. Thubal Iberi, qui et Hispani, a quibus Celtiberi, licet quidam Italos suspieentur. Mosoch, CappadSeptuaginta interpretes, Caphthorim Cappadoces arbitrantur: Thiras, Thraces, quorum non satis immutatum vocabulum est. Scio quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco, quam de Ezechiel, ad Gotthorum nuper in terra nostra bacchantium historiam retulisse, quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstratur. Et certe Gotthos omnes retro eruditi, magis Getas, quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japheth venire stirpe memoravi, a
Abbreviated transcription (Latin):
Harũ gentium post̾ĩora noĩa
inuenire non potui. sed usq
in presens quia procul a nob̾
sunt. uel ita uocant᷑ ut pͥmũ:
uł que ĩmutata sint ignorat᷑.
Possed̾unt autem acofene flu¬
uio omnẽ indie regionẽ que
uocat᷑ hieria.¬

Expanded text:
Harum gentium posteriora nomina Harum gentium posteriora nomina invenire non potui, sed usque in praesens, quia procul a nobis sunt, vel ita vocantur ut primum, vel quae mutata sunt ignorantur; possederunt autem a Cofene fluvio omnem Indiae regionem quae vocatur Hieria.
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ uidet᷑. ꝙ lece ip̃sa sit
que nũc callirhoe dicit᷑. ubi
asye usq ad indicum occeanũ
tenent. Est autem elam. a qͦ
elamite: principes persidis. De
assur aute iam dictũ est ꝙ ni¬
num urlem condid̾it. Arpha¬
xat: a quo chaldei. Ludi: a quo
lydia. Aram: a quo syri. quo¬
rũ metropolis est damascus.
ilu aram:us. et
ul. ⁊gether. ⁊ mes .us. tra¬
chonicidis ⁊ damasci condicor:
int̾ palestinã.⁊ celen syriam
tenuit p̾ncipatum. A quo seꝑ¬
cuaginta int̾pretes in libro iob
ubi in hebreo scribit᷑ t̾ram us
regionem ausicidem. quasi us¬
itidem transtułunt. ul. a quo
armenii. Gether. a quo cama¬
ni. siue carii. Porro mes. ꝓ quo
septuaginta int̾p̃tes mosoch
rphaxat genuit sela. ⁊
sela genuit heber. Et heber
nati sunt duo filui. Nomẽ uni
phalech: quia in diebus eius di¬
iectan. Heber. a quo hebrei: ua
ticinio quodã filio suo phalech
nom̃ imposuit. qui int̾pretat̾
diuisio: ab eo ꝙ in diebus eius
aingue in babylone diuise sũt.

Expanded text:
tandum videtur quod Lesa ipsa sit quae nunc Callirhoe dicitur, ubi Asiae usque ad Indicum oceanum tenent. Est autem Aelam, a quo Aelamitae, principium Persidis. De Assur ante jam dictum est, quod Ninum urbem condiderit. Arphaxad, a quo Chaldaei. Ludim, a quo Lydia. Aram, a quo Syri, quorum metropolis est Damascus. Filii Aram, Us et Hul, et Gether et Mes. Us, Trachonitidis et Damasci conditor, inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit principatum, a quo Septuaginta interpretes in libro Job, ubi in Hebraeo scribitur, terram Us, regionem Ausitidem, quasi Ussitidem transtulerunt. Hul, a quo Armenii; Gether, a quo Acarnanii, sive Carii. Porro Mes, pro quo Septuaginta interpretes Mosoch rphaxad genuit Sale: et Sale genuit Heber; nati sunt filii duo; nomen unius Phalec, quia in diebus eius diiati sunt, vaticinio quodam filio suo Phaleg nomen imposuit, qui interpretatur divisio, ab eo quod in diebus ejus linguae in Babylone divisae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tos duos: ⁊ genuit filios ⁊ fi¬
lias. Et fuerunt om̃s dies ma¬
thussale quos iuxit. ãni non¬
genti sexaginta uouẽ: ⁊ mor¬
tuus est. Famosa questio ⁊ dis¬
putatõne om̃ eccłiaꝵ uentila¬
ta: ꝙ iuxta diligentem suppu¬
tatõem. quatuordecim annos
post diluiiũ machussale iuxi ͤ¬
se referat᷑. Et enim cum ess
mathussale annoꝵ centũ sexi¬
ginta septem: genuit lamech.
noe : ⁊ fiunt usq ad diem na¬
tiuitatis noe. anm uite mat¬
hussale. trecenti quinquagin¬
ta quinq. Sexcentesimo au¬
cem anno uite noc diluuium
factũ est : ac ꝑ hoc habita suppu¬
tatõne ꝑ partes nongencesimo
quinquagesimo quinto anno
mathussale: diluuium fuisse
cõiuncit᷑. Cum autem supͣ non¬
gentis sexaginta nouem anuis
uixisse sit dictus: nulli dubiũ
est qͣtuordecim cum annos ui¬
xisse post diluuium. Et quomͦ
uerũ est ꝙ octo tm̃ anime. in
archa salue facte sunt: Restat
ergo. ut quomodo in plerisq:
ita ⁊ in hoc sit error in nume¬

Expanded text:
filios et filias. Et fuerunt omnes dies Mathusalae, quos vixit, anni nongenti sexagintanovem, et mortuus est. Famosa quaestio, et disputatione omnium Ecclesiarum ventilata, quod juxta diligentem supputationem, quatuordecim annos post diluvium Mathusala vixisse referatur. Etenim cum esset Mathusala annorum centum sexaginta septem, genuit Lamech. Noe. Et fiunt simul usque ad diem nativitatis Noe, anni vitae Mathusalae, trecenti quinquaginta quinque. Sexcentesimo autem anno vitae Noe, diluvium factum est. Ac per hoc, habita supputatione per partes, nongentesimo quinquagesimo quinto anno Mathusalae, diluvium fuisse convincitur. Cum autem supra nongentis sexaginta novem annis vixisse 314 sit dictus, nulli dubium est quatuordecim eum annos vixisse post diluvium. Et quomodo verum est, quod octo tantum animae in arca salvae factae sunt? Restat ergo, ut quomodo in plerisque, ita et in hoc sit error in nume
Abbreviated transcription (Latin):
tus usq hodie egiptioꝵ lu¬
gla ham. dicit᷑.
ilatet deus iaphet: et ha¬
bitet in tab̾naculis sem.
um: a latitudine q̃ iaphet
dicit᷑. lacicudo nomen acce¬
pit. Quod autem ait. ⁊ habi¬
tet in tab̾nacłĩs sem. de no¬
bis ꝓphetat᷑: qui in eruditõ¬
ne ⁊ scientia scripturaꝵ eiec¬
to israele u̾sam̃.
t facti sunt om̃s die ᷤs noe:
nongenti quinquagĩta
anni. Ecce post diluuiũ cretẽtis
quinquagnita amus uixit noe:
ex quo ꝑspicuũ est. centũ uigin¬
ti annos generatõm illi ut supͣ

Expanded text:
tus usque hodie Aegyptiorum litus usque hodie Aegyptiorum lingua HAM dicitur. Dilatet Deus Japheth, et habitet in tabernaculis 317 Sem. um, a latitudine, quae IAPHETH   dicitur, latitudo nomen accepit. Quod autem ait: Et habitet in tabernaculis Sem, de nobis prophetatur, qui in eruditione et scientia Scripturarum, ejecto Israele, versamur. t facti sunt omnes dies Noe nongenti quinquaginta anni. Ecce post diluvium trecentis quinquaginta annis vixit Noe. Ex quo perspicuum est, centum viginti annos generationi illi, ut supra
Abbreviated transcription (Latin):
che: uoleus fenestrã intlłigi.
t quieuit aqua: ⁊
Areuelate sunt fõtes abys¬
si. ⁊ catharacte celi. Pro reuela¬
tis fontib: clausos ⁊ opturatoᷤᷤ
ones int̾pretes tnͣstulerunt.
Et pro eo quod sequit̾. cessauit
aqua suꝑ t̾ram.⁊ reliqua: scͥp¬
tum est. et reuerse sunt aque de
matricem abyssum reu̾tant᷑.
dies aperuit noc hostium
arche qd̾ fecit: ⁊ emisit coruũ.
Et egressus non redut ad eũ:
fenestra scripta est in hebreo.
Et de coruo alit̾ dicit᷑. Emisit
coruũ. ⁊ egressus est exiens et
reuitens: donec siccarent᷑ aque
de terra.
t erant filii noe qui eg̾s¬
si sunt de archa: sem. chã.
⁊ iãphet. Erequent̾ septuagĩ¬
ta int̾pretes nõ ualẽtes heth.
lict̾am que duplicẽ aspiratio¬
nem sonat. in grecum ẜ̃mo¬
nem uert̾e: chi. grecam licte¬
ram addid̾unt ut nos doc̾ent
in istius modi uocabulis aspi¬
rare del̃e. Unde ⁊ in presenti
loco cham transtulerunt pro
eo qd̃ est ham: a quo ⁊ egip¬

Expanded text:
lens fenestram intelligi. Et quievit aqua, et revelati sunt fontes abyssi, et cataractae coeli. Pro revelatis fontibus, clausos et obturatos, omnes interpretes transtulerunt. Et pro eo quod sequitur: cessavit aqua super terram, et reliqua, scriptum est, et reversae sunt aquae de matricem abyssum  Al. abyssdies aperuit Noe ostium arcae quod fecit, et emisit corvum, et egressus non rediit ad eum,fenestra scripta est in Hebraeo. Et de corvo aliter dicitur: Emisit corvum et egressus est, exiens et revertens donec siccarentur aquae de terra. Et erant filii Noe, qui egressi sunt de arca, Sem, Cham, et Japheth. Frequenter Septuaginta Interpretes non valentes HETH   litteram, quae duplicem aspirationem sonat, in Graecum sermonem vertere, chi  χ Graecam litteram addiderunt: ut nos docerent in istiusmodi vocabulis aspirare debere: unde et in praesenti loco, Cham transtulerunt, pro eo quod est HAM, a quo et Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uentrẽ tuum ambulabis.
Uentrem septuaginta interpre¬
tes addiderunt. Ceterũ in hebre¬
o pectus tm̃ habet: ut callidita¬
tem ⁊ u̾sucias cogitationũ eiꝰ
aperiret. ꝙ omĩs gressus ipiꝰ.¬
ne quicie esset ⁊ fraudis. Sed
⁊ quod sequit᷑. t̾ram mandu¬
cabis: pro terra. afar. scriptũ
est. quod nos fauillam possu¬
mus ⁊ pulu̾em dice̾.
pse seruabit capud tuum: ⁊ tu
seruabis eius calcaneum. Me¬
lius habet in hebreo. Ip̃e conte¬
eius calcaneum: quia ⁊ gres¬
sus urĩ prepediunt̾ a colubro:

Expanded text:
et ventrem tuum ambulabis. et ventrem tuum ambulabis. Ventrem Septuaginta interpretes addiderunt: caeterum in Hebraeo pectus tantum habet: ut calliditatem et versutias cogitationum ejus aperiret: quonequitiae esset et fraudis. Sed et id quod sequitur: Terram manducabis: pro terra aphar scriptum est, quod nos favillam possumus et pulverem dicere. Ipse servabit caput tuum, et tu servabis calcaneum ejus; melius habet in Hebraeo: Ipse conteejus calcaneo, quia et nostri gressus praepediuntur a
Abbreviated transcription (Latin):
pellet̾. quia ex uiro sup̃ta sit:
sed & oi bioaotia. in hebreo ẜ¬
mone ẜuat̾. uir quippe uocat᷑
hĩs. ⁊ mulier hissa. Recte igat̾
ab his. appellata est mulier:
hissa. Unde ⁊ symachus pulcre
Roimoaotian.etiam ĩ gre¬
co uoluit custodire. dicens. ħ
sumꝰ dice̾. hec uocabit̾ uirago.
quia ex uiro sumpta est. Porro
ro sumpta est. Potest quippe hĩ s
sa. scd̃m uarietatẽ accentus ⁊
assumptio intelligi.
erpens autem erat sapiẽ¬
ram. Pro sapiente in hebreo
halet. arom. quod aquila et
tati sunt: hoc est nequã ⁊ ui¬
si pellem. Magis itaq ex hocũ¬
bo caliditas ⁊ u̾sucia qmͣ sapien¬
tia demonstrat᷑.
t audierunt uocem dnĩ di
ambulantis in ꝑadyso ad
uesꝑam. In plerisq codicib la¬
tinoꝵ pro eo qd̾ hic posuimꝰ ad
uesꝑam post meridiem: habet.
nem ad u̾bum transferre non
possumꝰ. pro quo in hebreo scͥp¬
diei. Porro thodotion manifes
ridiano calore transacto: refri¬
geriũ aure spirantis ostende̾t.
uꝑ pecrus tuũ

Expanded text:
ia ex viro sumpta sit: sed etymologia in Hebraeo sermone servatur. Vir quippe vocatur IS  , et mulier ISSA  . Recte igitur ab IS, appellata est mulier ISSA. Unde et Symmachus pulchre etymologiam etiam in Graeco voluit custodire, dicens: Hassumus dicere: Haec vocabitur virago, quia ex viro sumpta est. Porro ro sumpta est. Potest quippe ISSA   secundum varietatem accentus et assumptio intelligi. Serpens autem erat sapienram. Pro sapiente in Hebraeo habetur AROM  , quod Aquila et tati sunt: hoc est, nequam et versipellem. Magis itaque ex hoc verbo calliditas et versutia, quam sapientia demonstratur. Et audierunt vocem Domini Dei ambulantis in paradiso ad vesperam. In plerisque codicibus Latinorum, pro eo quod hic posuimus ad vesperam, post meridiem habet: nem ad verbum transferre non possumus: pro quo in Hebraeo scripdiei. Porro Theodotion manifestridiano calore transacto, refrigerium aurae spirantis ostenderet. Super pectus tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
facilius emendatio cognosca¬
tur: ip̃a primũ ut apud nos
sunt testimonia ꝓponemꝰ. ex
collatione eoꝵ que sequent᷑.
quid in illis aut minus. aut
plus. aut alit̾ sit indicantia.
Neq uero septuagunita int̾p̃¬
tes ut inuidi lac̾ant erroris ar¬
giumꝰ. nec nrm laborem n¬
loꝵ repbensionem putamꝰ.
xime ea que xp̃i aduentu
pollicebant᷑: ne uid̾e̾nt᷑ uidei
⁊ alterum deum cołe. Qd̾ ille
platonis sectator magmi idcir¬
co faciebat: quia unũ deum
cołe dicerent᷑. MSed ⁊ euange¬
liste. dñs quoq nost᷑ atq sal¬
uator. nec non ⁊ paulus apłs.
multa quasi de ueteri testam̃¬
co ꝓferunt: que in nrĩs codici¬
bus non halent᷑. suꝑ quibus ĩ
siuis locis plenus disserenns.
Ex quo ꝑspicuũ est illa mag
uera esse exemplaria: que cuin
noui testamenti auctoritate cõ¬
cordant. accedit ad hoc ꝙ iose¬
tm̃ ab eis libros moysi transla¬
tos refert: quos nos quoq ꝯfi¬

Expanded text:
facilius emendatio cognoscafacilius emendatio cognoscatur, ipsa primum, ut apud nos sunt, testimonia proponemus, et ex collatione eorum quae sequuntur, quod in illis, aut minus, aut plus, aut aliter sit, indicabimus. Neque vero Septuaginta Interpretum, ut invidi latrant, errores arguimus: nec nostrum laborem, illorum reprehensionem putamus:xime ea quae Christi adventum pollicebantur: ne viderentur Judaei et alterum Deum colere: quos ille Platonis sectator magni idcirco faciebat, quia unum Deum colere dicerentur. Sed et Evangelistae, et Dominus quoque noster atque Salvator, necnon et Paulus Apostolus, multa quasi de veteri Testamento proferunt, quae in nostris codicibus non habentur. Super quibus in suis locis plenius disseremus. Ex quo perspicuum est, illa magis vera esse exemplaria, quae cum novi Testamenti auctoritate concordant. Accedit ad hoc, quod Josetantum ab eis libros Moysi translatos refert: quos nos quoque confi
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentia ꝑtonabat. Semꝑ
enim in propatulo fortitudo e¬
mulos habet: feriuntq sum¬
mos fulgura montes. Me uero
procul ab urbib. foro. litibus.
turbis semotũ: sic quoq ut
quincilianus ait. latentem ĩ¬
uenit inuidia. Unde lectorez
obsecro. si quis tam̃ hec quoq
si quis captus amore leget: ut
disposui scriłe. non querat elo¬
quenciã. non oratoꝵ leporem:
sed magis inimicis pro nobis
ip̃e respondeat: nouo operi ue¬
niam cõcedendam. ut enim
nos humiles atq pauꝑcłi. n ͨ
habemus diuitias. nec oblata ᷤᷤ
dignam̃ acciꝑe: ita ⁊ illi uo¬
uerint. non posse se noticia
ciis. Studii ergo nrĩ erit. uł
eoꝵ qui de libris hebraicis ua¬
ria suspicant̾ errores refelłe:
uel ea que in latinis ⁊ grecis
codicib scat̾e uident᷑. auctori¬
tati sue redde: ⁊ emologias
quoq rerum. nominũ. acq
regionũ que in nr̃o ẜmone
non resonant: u̾nacule lin¬
gue explanare racõne.⁊ quo

Expanded text:
eloquentia pertonabat. Semper eloquentia pertonabat. Semper enim in propatulo fortitudo aemulos habet, feriuntque summos Fulmina montes . Me vero procul ab urbibus, foro, litibus, turbis remotum, sic quoque ut Quintilianus ait latentem invenit invidia. Unde lectorem obsecro, . . . . si quis tamen haec quoque, si quis. Captus amore leget, . .disposui scribere, non quaerat eloquentiam, non oratorum leporem; sed magis inimicis pro nobis ipse respondeat, Novo operi veniam concedendam. Ut enim nos humiles atque pauperculi, nec habemus divitias, nec oblatas dignamur accipere: ita et illi noverint, non posse se notitiam tiis. Studii ergo nostri erit, vel eorum, qui de libris Hebraicis varia suspicantur, errores refellere: vel ea quae in Latinis et Graecis codicibus scatere videntur, auctoritati suae reddere; etymologias quoque rerum, nominum atque regionum, quae in nostro sermone non resonant, vernaculae linguae explanare ratione. Et quo
Abbreviated transcription (Latin):
ui in principus li¬
broꝵ de bebam secu¬
turi operis argu¬
menta ꝓpon̾e: co¬
gor prius respon¬
dere maledictis. terentii quip¬
piam sustinens. qui comedia¬
rũ prologos in defensionẽ sui
scenis dabat. urgebat eiiz lu
cius lamunus nr̃o lucio simi¬
lis: ⁊ quasi publici erarii poe¬
tam furem criminabat᷑. Hoc
idem passus est ab emulis et
mantuanus uates ut cum
quosdam uersus homeri tnͣs¬
tulisset ad uerbũ: ꝯpilacor
ueterũ diceret᷑. Quibus ille
respondit. magnaꝵ eẽ uiri¬
um: clau̾em hertuli extorq̃¬
re de manu. Sed ⁊ tullius qͥ
in arce eloquentie romane
stetit rex oratoꝵ.⁊ latine lĩ¬
gue illustrator: repetũdaꝵ
accusat᷑ a grecis. Non mirũ
ergo si contra me paruũ ho¬
mũculũ inmũde sues grum¬
mant. ⁊ pedib margarita
conculcent: cum adũsum
doctissimos uros. ⁊ qui glori¬
a inuidiã suꝑare debuerant.
liuor exarserit. uerum ħ illis
merito accidit: quoꝵ in thea¬
tris curia contione pro rostris

Expanded text:
ui in principiis librorum debebam secuturi operis argumenta proponere, cogor prius respondere maledictis, Terentii quippiam sustinens, qui comoediarum prologos in defensionem sui scenis dabat. Urgebat enim eum Luscius Lanuinus, nostro Luscio similis, et quasi publici aerarii poetam furem criminabatur. Hoc idem passus est ab aemulis et Mantuanus vates, ut cum quosdam versus Homeri transtulisset ad verbum, compilator veterum diceretur. Quibus ille respondit, magnarum esse virium, clavam Herculi extorquere de manu. Sed et Tullius, qui in arce eloquentiae Romanae stetit, rex oratorum, et Latinae linguae illustrator, repetundarum accusatur a Graecis. Non mirum ergo si contra me parvum homunculum immundae sues grunniant, et pedibus margaritas conculcent, cum adversus doctissimos viros, et qui gloria invidiam superare debuerant, livor exarserit. Verum hoc illis merito accidit, quorum in theatris, curia, concione, pro rostris
Abbreviated transcription (Latin):
sime comprobat᷑. ꝙ pͥusqmͣ ce¬
lum ⁊ t̾ram deus face̾t: ꝑady¬
sum aute condid̾at. Et legit᷑
in hebreo. plantau̾at aute do¬
minus deus paradysum in e¬
den a principio.
omen uni phison. Hunc
esse indie fluuium gan¬
gen putant. Ibi est carbum¬
culus: ⁊ lapis prasimis. Pro car¬
bunculo ⁊ lapide prasio Bã¬
tulerunt.
t sumpsit dñs deus hoĩe:
⁊ posuit eum in parady¬
so uoluptatis. pro uoluptate
in hebreo habet ẽden. Ip̃ĩ igit᷑
nũc septuaginta: ẽdeñ inter¬
pretati sunt uoluptatem. Sy
as sonat.
N quacũq autem die comede¬
ris ex eo: morte morieris. me li¬
us int̾pretatus est symachus:
dicens. mortalis eris.
t misit dñs deus. ẽ bc̃ctacia.
suꝑ adam. P̾ro ẽlccatacini.
idest mentis excessu. in hebreo
habet thardema. qd̾ aquila bca¬
est grauem ⁊ profundum so
sitũ est.
oc nũc os ex ossib meis: ⁊
caro ex carne mea. Hec uo¬

Expanded text:
sime comprobatur, quod priusquam coesime comprobatur, quod priusquam coelum et terram Deus faceret, paradisum ante condiderat, sicut et legitur in Hebraeo: Plantaverat autem Dominus Deus paradisum in Eden, a principio. Nomen uni Phison. Hunc esse Indiae fluvium Gangen putant. 308 Ubi est carbunculus et lapis prasinus. Pro carbunculo et lapide prasino, βδtulerunt. Et sumpsit Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso voluptatis. Pro voluptate, in Hebraeo habet EDEN. Ipsi igitur nunc Septuaginta EDEN interpretati sunt voluptatem. Symas sonat. In quacumque autem die comederis ex eo, morte morieris. Melius interpretatus est Symmachus dicens, mortalis eris. Et misit Dominus Deus ecstasim super Adam. Pro ecstasi, id est, mentis excessu, in Hebraeo habetur THARDEMA  , quod Aquila κest, gravem et profundum sopsitum est. Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea: haec vo
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ ꝙ omĩs cong̾gatio
aquaꝵ. siue salse sint. siue
dulces: iuxta ydioma lĩgue
hebraice maria nũcupentur.
Frustra igit̾ porphirius euãge¬
listas ad faciendũ ignorantibꝰ
r&h mare appellasse calump¬
niat᷑: cum omĩs lacus ⁊ aquarũ
conoregatio. maria nũcupent̾.
t consũmauit
deus in die sexta opera sua
que fecit. Pro die sexta: ĩ hebre
o diem septimã habet. Arctabi¬
mur igit᷑ iudeos qui de ocio sab¬
bati gloriant᷑. ꝙ iam tuc̃ in pͥn¬
cipio sabbatũ dissolutũ sit: dũ
deus oꝑat᷑ in salbato complẽs
opera sua in eo. ⁊ bũdicens ipĩ
diei: quia in illo uniu̾sa com¬
pleuerit.
t plantauit dñs deus ꝑa¬
dysum in eden contra o
bet. id est gan. porro eden: de
licie int̾pretant᷑. p̾ro quo syma¬
chus transtulit ꝑadysum Flo¬
rencem. Nec non qd̾ sequit̾ cõ¬
tra orientem: in hebreo mec¬
cẽdem scribit᷑. qd̾ aquila posu¬
ordio possumꝰ dice. symachus
non orientem sed pͥncipium
significat. Ex quo manifestis¬

Expanded text:
andum quod omnis congregatio 307 aquarum, sive salsae sint, sive dulces, juxta idioma linguae Hebraicae, maria nuncupentur. Frustra igitur Porphyrius, Evangelistas ad faciendum ignorantibusreth, mare appellasse caluniatur, cum omnis lacus et aquarum congregatio maria nuncupentur. Et consummavit Deus in die sexto opera sua quae fecit. Pro die sexto, in Hebraeo habet diem septimum. Arctabimus igitur Judaeos, qui de otio sabbati gloriantur, quod jam tunc in principio sabbatum dissolutum sit, dum Deus operatur in sabbato, complens opera sua in eo, et benedicens ipsi diei: quia in illo universa compleverit. Et plantavit Dominus Deus paradisum in Eden, contra orbet: id est, GAN  , Porro EDEN  . deliciae interpretantur. Pro quo Symmachus transtulit, paradisum florentem. Necnon quod sequitur, contra orientem, in Hebraeo MECEDEM   scribitur, quod Aquila posuordio, possumus dicere. Symmachus non orientem, sed principium significat. Ex quo manifestis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ in filio. Magis itaq ẜm sen
tionem de xp̃o accipi potest:
qui tam in ip̃a fronte gene¬
seos que capud libroꝵ oĩm ẽ.
qmͣ eciam in principioꝰ euan¬
geliste. celi et terre conditor
approbat᷑. Unde ⁊ in psalterio
cipio geneseos. Et in euange¬
lio. Ouinia ꝑ ipm facta sunt:
⁊ sine ip̃o factũ est nich. Sed
⁊ hoc sciendũ: ꝙ apud hebre¬
os liber hic bre sith uocetur:
hanc habentiũ ꝯsuetudinem.
ut uoluminib ex principus
coꝵ nomina imponant.
t sp̃c dei ferebat᷑ suꝑ aqͣs.
p̾ro eo qd̾ in nrĩs codicib
scriptũ est ferebat᷑: in hebre¬
o habet̾ merefeh. qd̾ nos appl¬
lare possumꝰ incubabat. siue
confouebat: in siłitudĩem uo¬
lucris oua calore anmantis.
Ex quo incelligimꝰ non de
spũ mundi dici: ut nõ nulli
arbitrant᷑: sed de spũ sancto:
qui ⁊ ip̃e iuuificator omnniũ
a principio dicit᷑. Si autem

Expanded text:
 in filio. Magis itaque secund in filio. Magis itaque secundtionem de Christo accipi potest: qui tam in ipsa fronte Geneseos, quae caput librorum omnium est, quam etiam in principio Joannis Evangelistae, coeli et terrae conditor approbatur. Unde et in Psalterio cipio 306 Geneseos. Et in Evangelio: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Sed et hoc sciendum, quod apud Hebraeos liber hic BRESITH vocatur: hanc habentes consuetudinem, ut voluminibus ex principiis eorum nomina imponant. Et Spiritus Dei ferebatur super aquas. Pro eo quod in nostris codicibus scriptum est, ferebatur, in Hebraeo habet MEREFETH  , quod nos appellare possumus, incubabat, sive confovebat, in similitudinem volucris, ova calore animantis. Ex quo intelligimus, non de spiritu mundi dici, ut nonnulli arbitrantur, sed de Spiritu Sancto, qui et ipse vivificator omnium a principio dicitur. Si aut
Abbreviated transcription (Latin):
piper ⁊ poma palmaꝵ rustici
tem sileo. cuius nomẽ si par¬
uũ licet cõpon̾e magnis. in¬
eo nonnĩe inuidiosius est: ꝙ
cum in omelus suis quas ad
uulgum loquit᷑ coem̃ edicio¬
nem sequat̾: in tomis id est
in disputatõne maiori hebra¬
ica ueritate suꝑatus.⁊ suoꝵ
circũdatus agminibus: inter¬
dũ lingue ꝑegrine querit
auxilia. Hoc unũ dico. ꝙ uel¬
lem cum inudia nominis
eius: habe etiam scĩam scͥp¬
turaꝵ. floccipendens ymagi¬
nebrosis.¬
lum ⁊ t̾ram. Pleriq estĩant
sicut in alt̾catione quoq ia¬
sonis ⁊ papisci scriptum est.
⁊ t̾cullianus in libro contͣ pra¬
ream disputat. nec nõ ylariꝰ
in expositõne cuiusdã psalmi
affirmat: in hebreo hab̾i. in
filio fecit deus celum ⁊ t̾ram:
qd̃ falsum esse rei ip̃ius ue
ritas comꝓbat. Nam et sep¬
tuagintã int̾pretes. ⁊ syma¬
chus ⁊ cheodocion: in pͥncipio tnͣs¬
tułunt. Et in hebreo scriptũ est
bre sith: qd̾ aquila xat̾pretat᷑ ĩ

Expanded text:
piper, et poma palmarum rustici tem sileo, cujus nomen, si parva licet componere magnis, meo nomine invidiosius est, quod cum in homiliis suis, quas ad vulgum loquitur, communem editionem sequatur: in tomis, id est, in disputatione majori, Hebraica veritate superatus, et suorum circumdatus agminibus, interdum linguae peregrinae quaerit auxilia. Hoc unum dico, quod vellem cum invidia nominis ejus habere etiam scientiam Scripturarum, flocci pendens imaginebrosis.lum et terram. Plerique existimant, sicut in Altercatione quoque Jasonis et Papisci scriptum est, et Tertullianus in libro contra Praxeam disputat: necnon Hilarius in expositione cujusdam Psalmi affirmat, in Hebraeo haberi: In filio fecit Deus coelum et terram: quod falsum esse, ipsius rei veritas comprobat. Nam et Septuaginta Interpretes, et Symmachus, et Theodotion, in principio, transtulerunt. Et in Hebraeo scriptum est, BRESITH  ; quod Aquila interpretatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
cemptus. Et suꝑ hoc in eisdẽ
libris plenissime dicit᷑.
Gherafim. figure.
Ghau. consũmatio.
Thobel. unuersa uł uanitas.
Themora. ꝯsũmatõ amͣritudĩs.
zarda. ab alienatꝰ ualde.

Expanded text:
ontemptus: et super hoc in eisdem libris plenissime dicitur. Theraphim, figurae. Thav  , consummatio. Thobel, universa, vel vanitas. Themora, consummatio amaritudinis. Zarda, abalienatus valde.
Abbreviated transcription (Latin):
Chalamar. omĩs amaritudo.
Chamor. la cessiciones.
eblatha. palate.
Elisa. ad insulã. siũ deꝰ saluator.
Esebon. robustus fortitudine. si¬
ue dei fortitudo.
Huc usq ꝑ breuem litteraz le¬
gerimꝰ. exin ꝑ extensum le¬
gamus elementum.
Enagallim. fons uel oculus ui
Effa. mensura.
Engaddi. ocłs uł fons hedi.
Enom. fons fortitudinis.
elethia. salus dnĩ.
ennag. nutus.
Fares. dissipans.

Expanded text:
Chalamar, omnis amaritudo. Chomor  , lacessiones. Deblatha, palathae. Elisa, ad insulam, sive Deus salvator. Elbon, robustus fortitudine, sive Dei fortitudo. Hucusque per Ebrevem litteram legerimus: exin per extensum legamus elementum. Enaggalim, fons, vel oculus vitulorum. Epha mensura. 85 Engaddi, oculus, vel fons haedi. Enom, fons fortitudinis. Felethia, salus Domini. Fennag nutus. Fares, , dissipans.
Abbreviated transcription (Latin):
Maalincon. habuerunt hĩta¬
tionem. siue de hĩtatione.¬
Magog. as qd̾ tectũ ł de tecto.
Megia. despectio.
Magalim.transinigrationes
Doliba. tab̾nacłm meũ in ea.
Oe fa. est os. Huc usq ꝑ .o. bre¬
uem lict̾am legerimꝰ exin
ꝑ extensam legendũ est.
Oan. abiit. Oram. irati.
ꝙ latinus sermo sit in he¬
breis uolumĩb a siłitudine.
unde ⁊ siłacra dicunt᷑.
Safan. hericius uel lepus. si¬
ue labium eius.
Mela. umbracłm eius.
Semoch. nomina.
Manir. tolle nouitatem. uel
dens lucerne.
a latitudine intlłigendũ.
Sabaarim. circuire montes.
Saphirꝰ. speciosus egregius.
Sua. saluatoris.
anis. mandatũ huĩle.
Gafnas. stupens os ẜpen¬
tis. ab ore incelligendũ nõ ab
osse. Exceptis hus duobus no¬
minib cetera eiusdem lictere
ꝑ aspiratom ꝓferenda sunt.

Expanded text:
habuerunt habitationem, sive de habitatione.Magog, quod tectum? vel de tecto. Megia, despectio. Magalim, transmigrationes,ulum. tabernaculum meum in ea. Oepha, aestus. Hucusque per O brevem litteram legerimus, exin per extensam legendum. 86 Ozan, abiit. Oram.  Haranquod Latinus sermo sit in Hebraeis voluminibus a similitudine, unde et simulacra dicuntur. Saphan, hericius, vel lepus, sive labium ejus. Sela  , umbraculum ejus. Semoth  , nomina. Sanir, tolle novitatem, vel dens lucernae.a latitudine intelligendum. Sabaarim, circumire montes. Saffirus , speciosus, egregius. Sua, salvatoris. rum. mandatum humile. Taphnas, stupens os serpentis: ab ore intelligendum, non ab osse. Exceptis his duobus nominibus, caetera ejusdem litterae per aspirationem proferenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Accherethi. int̾ficiens siuie
de moliens.
assurim. igns illiuĩ ationum.
aumn. mutilis siue ydolum.¬
auran. iracundia.
arihel. leo dei.
aser. beatitudo.
Arsemel. silentiũ cͥcũcisionis.
achal. omnia.
Aradia. deponentes.
Aelamite. appositi sie colla¬
ti aut abiecti.
uzi. despectꝰ siue ꝯtemptꝰ.
Banaia. edificium diñ.
Uerotha. putei eius.
baalmeon. descensio huĩlis.
Bagazim. ĩ excelso ꝯtemptꝰ.
Cades. mutatus.
Cur. gelu. Huc usq ꝑ .c. sim¬
plicem lict̾am legeramꝰ. exiii
aspiratõne addita ꝓfe̾nd̾ est.
Chobar. grauitudo uel graui¬
tas. siue iuxta electum.
Chodchod. carthaginenses.
Chalamad. ꝯsũmauit. siue

Expanded text:
Cheretim , interficiens, sive demoliens. Assurim, ignis illuminationum. Aun , inutilis, sive idolum.Auran, iracundia. Ariel, leo Dei. Aser, beatitudo. Asemel, silentium circumcisionis. Achal  , omnia. Aradii, deponentes. Aelamitae, appositi, sive collati, aut objecti. Buzi, despectus, sive contemptus. Banaia, aedificium Domini. Berotha, putei ejus. Baalmeon, descensio humilis. Bagazin, in excelso contemptus. ae. mutatus. Cur , gelu. Hucusque per C simplicem litteram legerimus; exin aspiratione addita proferendum est. Chobar, gravitudo, vel gravitas, sive juxta electum. Charthaginenses. Chalamad, consummavit, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tas egipti iuxta ezechiel.
Boz. in terra cedar. sicut
De euangelus.
ethsaida. ciitas in
galylea andree petͥ
⁊ philippi apłoꝵ. pro¬
pe stagnũ genesareth.
do ab elia miliario. in latere
montis oliueti. ubi saluator
lazarũ suscitauit. cuius et
monum̃tum eccłia mĩc ibi¬
dem extructa demonstrat.
Bethabara. trans lordanẽ
bus. hoc est de uumero creden¬
tium. ibi renasci cupientes:
i tali gurgite baptizant᷑.
Het hesda. piscina in ih̾rlm
a uob̾ int̾pretari potest pecu¬
alis. Hec quinq quondã por¬
ticus habuit. ostendũt᷑ q ge¬
mnim lacus. quoꝵ unus hib̾¬
nis pliuius adimpleri solet.
alter mirũ in modũ rubens:¬
a quasi cruentis aquis antiqͥ
in se oꝑis signa testat᷑ : nam
hostias in eo lauari a sacerdo¬
tib solitas ferunt: unde et
nomen acce ꝑit.
De pentatheu

Expanded text:
tas Aegypti: juxta Ezechiel XXX, 7. Boz, in terra Cedar, sicut DE EVANGELIIS. Bethsaida, civitas in Galilaea Andreae, Petri et Philippi Apostolorum, prope stagnum Genesareth. do ab Aelia milliario, in latere montis Oliveti: ubi Salvator Lazarum suscitavit, cujus et monumentum Ecclesia nunc ibidem exstructa demonstrat. Bethabara, trans Jordanem,ribus, hoc est de numero credentium, ibi renasci cupientes, vitali gurgite baptizantur. Bethesda, piscina in Jerusalem, a nobis interpretari potest, pecualis. Haec quinque quondam porticus habuit, ostendunturque gemini lacus, quorum unus, hibernis pluviis impleri solet: alter, mirum in modum rubens, quasi cruentis aquis, antiqui in se operis signa testatur. Nam hostias in eo lavari a sacerdotibus solitas ferunt, unde et nomen acceperit. DE PENTATEU
Abbreviated transcription (Latin):
pretatꝰ est domũ curuanti¬
um. symachus domũ singu¬
loꝵ. ego eo ꝙ angustus et
hunuł introitus singulos
tiũ ⁊ nec ipõs stantes ing̾¬
di sustii̾et.
Baenich. qmͣ ꝯstruxerunt
samaritam. qui de babilonis
regione transierunt.
Biblos. ciuitas phenicis.
cuius memmit ezechiel. ꝓ¬

Expanded text:
pretatus est, domum curvantipretatus est, domum curvantium: Symmachus, domum singulorum eo quod angustus et humilis introitus, singulos tantum, et nec ipsos stantes ingredi sustineret. Benith, quam construxerunt Samaritani, qui de Babylonis regione transierant. Byblos, civitas Phoenicis, cujus meminit Ezechiel
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad hunc locum
gientes aliemgenas ꝑsecut᷑
est: appellans ẽum la̾pidem
saul ungendus in regem. cũ
samuel cybum sumit. Porro
bama aquila semper excel¬
sam transtulit.
Boses. nom̃ petre. suꝑ qua
in libris hebraicarũ questio¬
num diximus.
Borosan. ad quem locũ da¬
uid prede partem misit.
Baburim. locus ad quem
usq ꝓsecutus est michol fi¬
liam̾ saulis uir suus lacri
ta effraim. ubi abessalon pe¬
cora tondebant᷑.
uo lapide. nũc iulla que ma¬
chaimim dicit᷑.
Ballath. urbs quam edi¬
ficauit salomon.¬
Sethsanisa. unde uenit hõ
cum munerib ad helysrum
ppħam. Est autem uilla ĩ fi¬
nib diospoleos. qͥndecim fer¬
me ab ea milib distans contͣ
septemtrionẽ in regione thã¬
nitica.
Bethagan. uia ꝑ qmͣ ocho¬
ziam fugisse leginiꝰ.
Sazecath. urbs antiqͣ uide.
Bethcath. uicus samarie.
ad quem ueuit iheu rex is¬
rael: qui in latissimo cãpo
situs. non amplius qͥndecim
milib a legionis oppido se¬
ꝑatur. pro quo aquila inter¬

Expanded text:
usque ad hunc locum gientes alienigenas persecutus est, appellans eum, Lapidem Saul ungendus in regem, cum Samuele cibum sumpsit. Porro Bama, Aquila semper, Excelsum transtulit. Boses, nomen petrae super qua in libris Hebraicarum Quaestionum diximus. Borasan, ad quem locum David praedae partem misit. Baurim, locus ad quem usque prosecutus est Michol filiam Saulis vir suus lacrymans. ta Ephraim, ubi Abessalon pecora tondebantur. vo lapide, nunc villa quae Machamim dicitur. Ballath, urbs quam aedificavit Salomon.Bethsarisa unde venit homo cum muneribus ad Elisaeum prophetam. Est autem villa in finibus Diospoleos, quindecim ferme ab ea millibus distans contra septentrionem in regione Thamnitica. Bethagan, via per quam Ochoziam fugisse legimus. Bazechath, urbs antiqua Judaeae. Bethacath, vicus Samariae, ad quem venit Jeu rex Israel, qui in latissimo campo situs, non amplius quindecim millibus a Legionis oppido separatur: pro quo Aquila inter
Abbreviated transcription (Latin):
Galatia. magͥfica siũ tnͣslatõ.
Iudeis. ꝯfitẽtib siũ laudãtib.
Iacobo. supplantatori.
Iherusalem. uisio pacis.
Moyses. palpans siue liniens.
Macedonia. orientalis.
Sost henes. saluãs in tempore.
speculatorem urm̃. siue iudi¬

Expanded text:
a, magnifica, sive translatio. Judaeis, confitentibus, sive laudantibus. Jacobo, supplantatori. Jerusalem, visio pacis. Moses, palpans, sive leniens. Macedonia, orientalis. Sosthenes, salvans in tempore. speculatorem ves
Abbreviated transcription (Latin):
pollo. miracł̾m siue con¬
gregans eos.
Achaia. frater meus quispiã
uel fracer meus dommnꝰ.
Aquila. ꝑturiẽs sie dolens.
Barnabas. filiꝰ ꝯsołonis.
Corinthum. ciues siue decuri¬
oues eorum.
Cefas. petrus. syrum est.
Crispum. scientem.
Chloes. inuestigantes siue õs.

Expanded text:
pollo, miraculum, sive congregans eos. Achaia, frater meus quispiam, vel frater meus Dominus. Aquila, parturiens, sive dolens. Barnabas, filius consolationis. Corinthum, cives, sive decuriones eorum. Cephas, Petrus. Syrum est. Crispum, scientem. Chloes, investigantes, sive omnes:
Abbreviated transcription (Latin):
solummodo placet deferrico
A .t. s ⁊ huis ꝑsonis legem a¬
cnimus. ut cum a bolitõ ic¬
moluit compeseantĩ pru
maritum genite ighoriuin¬
dicem cẽ oporcet i quidem
exsuspitione ream cõrigtm¬
tur penes se detine non ꝓ. ĩc¬
atii.ncc insꝙiptionis uĩ lõ
ꝯtincre cum iurmanti aca¬
re ueteres ctie prin ib san

Expanded text:
solummodo placet deferri collit. Sed et his personis legem inponimus, ut crimen abolitione compescant. In primis maritum genialis tori vindicem esse oportet, cui quidem ex suspitur, penes se detinere non prohibetur: nec inscriptionis vinculo contineri, cum iure mariti accusaret, veteres retro princi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ commissa adult̾ia atq accu¬
computari solent. prescripti st̃
sugium poccupationes publi¬
cas actiones institucre non po¬
tiusti.nec añ creditum tibi mu¬
nus p̾scripta tpã transacta sũt
prdcpõitam sollicitudinẽ qua
detinis in tegram accandi po¬
testatem hẽbis ãd quam cuua¬
carc cepis. ꝓperare debebis nceffre¬
natalicentia ad tenenoa adu¬
saniãs future accationis spẽm
pretendas. Impr.

Expanded text:
 commissa adulteria atque accuae utiliter computari solent, praescripta sunt. Si igitur per occupationes publicas accusationem instituere non potuisti nec ante creditum tibi munus praescripta tempora transacta sunt, post depositam sollicitudinem qua detineris integram accusandi potestatem habebis. Ad quam, cum vacare coeperis, properare debebis, ne effrenata licentia ad terrendam adversariam futurae accusationis speciem praetendas. DIOCL.
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit lege uilia depudi¬
cicia dampnatã inpenis legi¬
timis ꝑseũare. qui at̃ adultĩi
dampnatam si quoc̃q modo
penam capitalem eua serit sci¬
ens dux̃ urorem uł recluxite¬
ademlege ex causa lenocimi
punitur̾.S.¬

Expanded text:
convenit lege Iulia de pudicitia damnatam in poenis legitimis perseverare. Qui autem adulterii damnatam, si quocumque modo poenam capitalem evaserit, sciens duxit uxorem vel reduxit, eadem lege ex causa lenocinii punietur
Abbreviated transcription (Latin):
Idum intuomim̃io ux Impr.
ortua eẽt se adult̾io polluit in
c̃. adultum more solito ꝑseqͣ
debes. nec enim abea queiam
nuptã adultium passae exor¬
dium acc̾ationis sumi potest.
si denũciatio crimĩs. nupcias ñ
Iquondamuror tua anceꝙͣ cri¬
mine adult̾ii accusarctur pro¬
stipendium facis transmitti
iure deposcitiu sane cum ꝑ occup̃¬
tioin militarem nõ licũit acc̃a¬
re camsollempnit̾ potis. nec q̃
tempus quomunbus milita¬
ribus occuparis iundictã tibi
ꝙͣ maritali dolore pcussꝰ repos¬
cis debet au ferre.

Expanded text:
Si, dum in tuo matrimonio uxor tua esset, se adulterio polluit, in est adulterium more solito persequi debes nec enim ab ea quae iam nupta est adulterium passa exordium accusationis sumi potest, si denuntiatio criminis nuptias non quondam uxor tua, antequam crimine adulterii peteretur, prostipendium facis transmitti iure deposcitur. Sane cum per occupationes militares licuerit, accusare eam sollemniter poteris: nec enim tempus, quo muneribus militaribus occuparis, vindictam tibi, quam maritali dolore percussus reposcis, debet auferre.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuum cecognou̾is remctis p̃¬
criptioni impe. ũtis inad¬
ulterus cnm̃ ꝓtinus debebis ĩ¬
quirere acsicumt̃ tectum in
coflazicio ec ꝓspexis penam
decernere ꝙͣ in adult̾u crimen.
legi in sanctio staur. In p̃r

Expanded text:
 cognoveris, remotis praescriptionis impedimentis in adulterium crimen protinus debebis inquirere ac, si eum detectum in eo flagitio esse perspexeris, poenam decernere, quam in adulterii crimen legum sanctio statuit. DIOCL.
Abbreviated transcription (Latin):
Icrimĩe adultii dampnatus
restitutus non eet ut ꝓponis.
sitñ soror tuacumqua adult̾i¬
um comissum dicebatur nõ
est accusata. nec pene nec in¬
fanne subicipotuit et multo
magis cum ⁊ acc̃atorẽ uita cẽ
functumꝓponas. ¶Dem.

Expanded text:
crimine adulterii damnatus restitutus non esset, ut proponis, si tamen soror tua, cum qua adulterium commissum dicebatur, non est accusata, nec poenae nec infamiae subici potuit, et multo magis, cum et accusatorem vita esse functum proponas. GORD.
Abbreviated transcription (Latin):
sodomoꝵ. ad preces loch de ĩcen¬
dio seiuata: que usq nunc
ostendit᷑. Meminit huiꝰ ysa¬
ias in uisione contra mõab.
de qua ⁊ supra diximꝰ
Scene. id est cab̾nacula. locꝰ
in quo hĩtauit iacob regres¬
sus de mesopotania. qui lin¬
ꝯua hebraica appellat̾ sochot.¬
De exodo.

Expanded text:
Sodomorum ad preces Lot de incenSodomorum ad preces Lot de incendio reservata, quae usque nunc ostenditur. Meminit hujus et Isaias in visione contra Moab, de qua et supra diximus. Sene, id est, tabernacula, locus in quo habitavit Jacob regressus de Mesopotamia qui lingua Hebraica appellatur SoccotDE EXODO.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ est pilosi nom̃ accepit. in qͥ¬
buc locis ante hĩtauit chor¬
reus. quem init̾ fecit chodolla¬
gomor. Meninit montis se¬
ir ⁊ ysaias ĩ uisiõe ydumee.
Salem. ciuitas sychimoꝵ q̃
es sychem. Sed ⁊ alia uilla
ostendit᷑ usq in p̃sentẽ die
iuxta eliam contra occiden¬
talem plagan hoc nomĩe.
In occauo quoq lapide a scy
chopoli in campo uicus sa¬
lunnas appellat᷑. Io sephus
uero salem esse affirmat ĩ
qua regnauit melchisedech:
que postea dictra est solyma.
⁊ ad extremũ ihosolim̃ no¬
men accepit.
Sur. ubi inuenit angłs
ancillam sare agar: int̾ ca¬
des ⁊ barad. Extendit᷑ autem
desertũ sur usq ad mare ru¬
brum : qd̃ ad egipti confi¬
ma ꝑuenit. Porro cades soli¬
tudo est suꝑ urbem petrã.
Sed ⁊ scriptura desertũ cades
contra faciem egipti extẽ¬
di memorat: ad quod pͥmũ
uenere hebrei rubro mari
transuadato.
Segor. que ⁊ bala ⁊ zoara.
uma de quinq ciuitatib¬

Expanded text:
id est, pilosi nomen accepit. In quid est, pilosi nomen accepit. In quibus locis antea habitavit Chorraeus, quem interfecit Chodologomor. Meminit montis Seir et Isaias in visione Idumaeae. Salem, civitas Sicimorum, quae est Sichem; sed et alia villa ostenditur usjuxta Eliam contra orientalem plagam hoc nomine. In octavo quoque lapide a Scythopoli in campo vicus Salumias appellatur: Josephus vero Salem esse affirmat , in qua regnavit Melchisedec, quae postea dicta est Solyma, et ad extremum, Jerosolymae nomen accepit. Sur, ubi invenit Angelus ancillam Sarae Agar, inter Cades et Barad. Extenditur autem desertum Sur usque ad mare Rubrum, quod ad Aegypti confinia pervenit. Porro Cades, solitudo est super urbem Petram: sed et Scriptura desertum Cades contra faciem Aegypti extendi memorat, ad quod primum venere Hebraei, Rubro mari transvadato. 270 Segor, quae et Bala et Zoara, una de quinque civitatib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius emmor appellabat᷑
acceꝑat. Fuit autem ⁊ altã
sychem in mouce effraim.
ciuitas fugitiuoꝵ.
Sennaar. unde fuit amar¬
fal qui adu̾sum reges sodo¬
moꝵ bellum gessit.
Sodoma. ciuitas impioꝵ
diuino igne consũpta iux¬
ta mare mortuũ.
S eboiin. ⁊ hec ciuitas im¬
pioꝵ materno cyn̾e dissolu¬
ta. iuxta urlem quonda
mons orientis in india. iux¬
ta quem hĩtauerunt filii
Iectan filu heber. quos io¬
sephus refert a cofene flu¬
mine ⁊ indie regionib. us ad
id locoꝵ ꝑuenisse ubi appella¬
tur regio iheria. Sed et clas¬
sis salomonis ꝑ triennũ hĩc
queda ꝯm̃cia deportabat.
Soora. urbs iuxta sodomã.
que est segor.⁊ zoara de qua
⁊ supra dixiniꝰ
Sane. ciuitas antiqua in qͣ
hĩtauerunt ommei gens ua¬
lida suꝑ regionẽ sodõme. ꝙͣ
exciditꝰ chodollagonior.
Seir. mons in t̾ra edom ĩ
quo hĩtauit esau in regioẽ
gabaleua. que ex eo ꝙ esau
pilosus esset ⁊ hispidus. seir.

Expanded text:
et filius Emmor appellabatur et filius Emmor appellabatur accepit. Fuit autem et falia Sichem in monte Effraim, civitas fugitivorum. Sennaar, unde fuit Amarfal, qui adversus reges Sodomorum bellum gessit. Sodoma, civitas impiorum divino igne consumpta, juxta mare Mortuum. 267 Seboim, et haec civitas impiorum in aeternos cineres dissoluta, juxta urbem quondam mons orientis in India, juxta quem habitaverunt filii Jectan, filii Heber. Quos Josephus refert a Cophene flumine et Indiae regionibus usque ad id locorum pervenisse, ubi appellatur regio Hieria: sed et classis Salomonis per triennium hinc quaedam commercia deportabat. Soora, urbs juxta Sodomam, quae et Segor et Zoara de qua et supra diximus. Save, civitas antiqua in qua habitaverunt Amorrhaei, gens valida, super regionem Sodomae, quam excidit Chodologomor. Seir, mons in terra Edom, in qua habitavit Esau in regione Gebalena: quae ex eo quod Esau pilosus esset et hispidus, Seir,
Abbreviated transcription (Latin):
idon. urbs fenicis. ĩsig¬
uis olim t̾minꝰ chana¬
ueoꝵ ad aquilonẽ respicienᷤ.
⁊ postea regionis iudee. Cecidit
autem in sortem tribus aser.
sed non eam possedit: qr hos¬
tes nequaꝙͣ ualuit expelle̾.
S ennaar. campus babiloĩs
in quo turris extructa est. un¬
de egressus assur edificauit
nineuen. memunt huiꝰ loci
iosephus in pͥmo antiquitatũ
libro ita scribens. De campo qͥ
in babilonia regione appel¬
lat̾ sennaar. narrat estieus
ystoricus dicens. Quidam sa¬
cerdotũ profugi de templo
enralu iouie sacra rapien¬
tes: in sennaar campũ ba¬
bylonie ꝑuenere.
Sychem ⁊ salem. que lati¬
ne ⁊ grece sychima uocata ẽ.
cuitas iacob ninc deserta.
Ostendit̾ autem locus in sub¬
urbanis neapoleos iuxta se¬
pulcrũ ioseph. quam subũ¬
tit abimelech. ⁊ seminauit
in ea sal. sicut in libro iudicũ
scriptũ est. Postea uo̾ instau¬
rata est ab ih̾oboam. ut reg¬
noꝵ narrat ystoria. ⁊ sita est
in finib tribus eff̾rami. S

Expanded text:
idon urbs Phaenicis insigis, olim terminus Chananaeorum ad aquilonem respiciens, et postea regionis Judaeae. Cecidit autem in sortem tribus Aser: sed non eam possedit, quia hostes nequaquam valuit expellSennaar, campus Babylonis, in quo turris exstructa est. Unde egressus Assur aedificavit Ninevem. Meminit hujus loci Josephus in primo Antiquitatum libro, ita scribens: « De campo qui in Babylonia regione vocatur Sennaar, narrat Hestiaeus historicus, dicens: Quidam sacerdotum profugi de templo Enyalii Jovis sacra rapientes, in Sennaar campum Babyloniae pervenere. Sichem et Salem, quae Latine et Graece Sicima vocata est, civitas Jacob, nunc deserta. Ostenditur autem locus in suburbanis Neapoleos juxta sepulcrum Joseph; quam subvertit Abimelec, et seminavit in ea salem, sicut in libro Judicum scriptum est. Postea vero instaurata est a Jeroboam, ut Regnorum narrat historia , et sita est in finibus tribus Ephraim. Sed