comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pliciter deprecaris. ut tibi
rescribam immo scribam
quomodo uuere debeas ⁊ uiduitas
coronam illeso pudicitie nomine
conseruare. Gandeat ammus. exul¬
tent uiscera. gestiat affectus. Hoc
de cupere ẽẽ post uirũ. qd̾ scẽ memo¬
rie mader tua titiana multo fuit¬
tempore sub marito. Exandite sũt
ipisceretur unica filia. qd uiuens ip¬
sa possederat. Habes p̃terea generis
tui grande priuilegiũ quod exinde
milie scribitur scdõs uosse concu¬
bitus ut non tam laudanda sis si
uidua ꝑseueres quã execranda si id
gentiles femine cnstodierunt. Ca¬
ceo de paula. ⁊ enstochio stirpis nr̃e
florib. ne ꝑ occasionẽ ex hortatõnis
tue. illas laudare inideir. Blesillamq
ra uirtutũ multa compleuit. at¬
q utinam p̃conͥa feminarũ imita¬
rentur uiri. ⁊ rugosa senectus red¬
deret quod sponte offert adolescen¬
tia. Sciens ⁊ uidens inflammas mit¬
to manũ. A dducentur supercilicia. fy¬
tendetur brachiũ iratusq cremes tumido

Expanded text:
pliciter deprecaris, ut tibi scribam, imo rescribam, quomodo vivere debeas, et viduitatis coronam illaeso pudicitiae nomine conservare. Gaudet animus, exsultant viscera, gestit affectus, hoc te cupere esse post virum, quod sanctae memoriae mater tua Titiana multo tempore fuit sub marito. Exauditae sunt ipisceretur in unica filia, quod vivens ipsa possederat. Habes praeterea generis tui grande privilegium, quod exinde miliae scribitur secundos nosse concubitus: ut NON TAM laudanda sis, si vidua perseveres, quam execranda, si id gentiles feminae custodierunt. 2. Taceo de Paula et Eustochio, stirpis vestrae floribus, ne per occasionem exhortationis tuae illas laudare videar. Blaesillamquera virtutum multa complevit. Atque utinam praeconia feminarum imitarentur viri: ET RUGOSA senectus redderet, quod sponte offert adulescentia! sciens et uidens in flammam mitto manum: adducentur supercilia, extendetur brachium iratusque Chremes tumido
Abbreviated transcription (Latin):
tis accipere ⁊ scłi fluctus dño preeun¬
licem. Saluta reliquũ castitatis.
chorum ⁊ domesticam tuam eccłiam
cui om̃ia ⁊̃ q̃ tuta sunt timeo ne dor¬
miente patrefamilias inimicus hõ¬
⁊ izania super seminet. Qñaius eñi
dicere audeant. Ego ciuitas firma: ci¬
uitas q̃ non obpugnat᷑ nullus hos¬
tilli ex̾citu obsidente securꝰ est. nemo
ut beatꝰ cypuanꝰ ait. Satis tutus
periculo proximus. Exemplar eplẽ
dñs ihc̃. xp̃e cõterat satanan subpedib

Expanded text:
tis accipere et saeculi fluctus domino praeeuntis accipere et saeculi fluctus domino praeeunlicem; saluta reliquum castitatis chorum et domesticam tuam ecclesiam, cui omnia, etiam quae tuta sunt, timeo, ne dormiente patre familias inimicus homo zizania superseminet. quamuis enim dicere audeant: ego ciuitas firma, ciuitas, quae obpugnatur, -nullus hostili exercitu obsidente securus est. nemo, ut beatus Cyprianus ait, satis tutus periculo proximus. exemplar epistudominus Iesus conterat satanan sub pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
sis sempat̾nũ adiutoriũ. Hoc explana¬
tõne non indiget sed om̃i luce mani¬
festius est. ⁊ scripturis et̾na subsidia
ministrari. Sexta conexio ẽ. Am. fe.
sade. fons sine ocłs oris iustitie scdm
illud qd̃ in tertio numero exposuimꝰ.
Septima conexio ẽ. q̃ ⁊ extrema qͦ
⁊ in ip̃o quoq sepdenario numero sit
misticus incellectus. cof. Res. sen.
tau. uocatõ capitis dentiũ signa. ꝑ
dentes articulata uox promͣ tit̾ ⁊ his
dius: Qui cib. que mella sunt dul¬
ciora quã dei scire prudentiam ⁊ in ab
dita eius intrare ⁊ sensum creatoris
inspicere ⁊ sermones dñi tui qui ab
huiꝰ mũdi sapientib deridentur. ple¬
nos docere sapientia spũali: Habeãt
Sibi cet̃i suas opes. gemina bibant
serico niteant. plansi ᷤ populi delectẽ¬
tui. ⁊ per uarias uoluptates diuitias
suas uncere neq̃ant. nr̃e diuitie sĩt
mlege dñi meditari die ac nocte pul¬
sare ianuã nõ pacentẽ. Panes trinita¬

Expanded text:
sis, sempiternum, adjutorium. Hoc explanasis, sempiternum, adjutorium. Hoc explanatione non indiget, sed omni luce manifestius est, ex Scripturis aeterna subsidia ministrari. 11. Sexta connexio habet, Ain, Phe, Sade, fons sive oculus, oris, justitiae: secundum illud quod in tertio numero exposuimus. 150 12. Septima connexio est, quae et extrema, quod et in ipso quoque septenario numero sit mysticus intellectus, Coph, Res, Sen, Thau, vocatio, capitis, dentium, signa. Per dentes articulata vox promitur, et in his dius? Qui cibi, quae mella sunt dulciora, qudyta eius intrare, sensum creatoris inspicere et sermones domini tui, qui ab huius mundi sapientibus deridentur, plenos docere sapientia spiritali! habeant sibi ceteri suas opes, gemma bibant, serico niteant, plausu populi delectentur et per uarias uoluptates diuitias suas uincere nequeant: nostrae deliciae sint in lege domini meditari die ac nocte, pulsare ianuam non patentem, panes trinita
Abbreviated transcription (Latin):
Samech. ad uitoriũ. Ai. fons sine o¬
cłs. fe. os. ab ore nõ ab osse dictum. ĩ¬
tellige ne luterarum ambiguitate fal¬
laris. Sade. iustitie. cof. uocatõ. Res
capitis. Sen. dentiũ. Tau. signa. Post
in terpretatõnem elementorũ. intelligẽ¬
tie ordo dicendus est. Aleph. Beth. Gi¬
mel. Delech. Puima conexio est. doct᷑¬
na domus. plenitudo tabulariũ aqͦ ui
delicet doctrina eccłie q̃ domus dei ẽ.¬
⁊ in librorum repperiatur plenitudo di¬
unorum. Secunda conexio ẽ. He. Ua¬
a pot̃ eẽ uita quam scientiam scͥptu¬
rarum ꝑ quam ctam pe pr̃c agnosat᷑¬
nabet. Thet. ioch. bonũ pͥncipium qi
quãius sciamus uniu̾sa scripta sunt ta
⁊ in enigna cum aũt meruerimus ẽẽ
cum xp̃o. ⁊ similes angelis fuerimꝰ tũc
io est. Caf. lamech. manꝰ discipline si¬
ue cordis. Manus intelligunt᷑ mopere
quia nichil facere possumus insi q̃ pa
us facienda sunt scierimꝰ. Bũita co¬
nexio est. Men. nun. Samech exip¬

Expanded text:
Samech, adjutorium. Ain, fons sive oculus. Phe, os, ab ore, non ab osse dictum intellige, ne litterarum ambiguitate fallaris. Sade, justitia. Coph, vocatio. Res, capitis. Sen, dentium. Thau, signa. 6. Post interpretationem elementorum intelligentiae ordo dicendus est Aleph, Beth, Gemel, Deleth, prima connexio est, doctna domus plenitudo tabularum ista\', quo uidelicet doctrina ecclesiae, quae domus dei est, in librorum repperiatur plenitudine diuinorum. Secunda conexio est \'ea potest esse uita sine scientia scripturarum, nnexio habet thet, iod: bonum, principium, quia quamvis nunc sciamus universa, quae scripta sunt, ta in aenigmate : cum autem meruerimus esse cum Christo et similes angelis fuerimus, tunc io est, Caph, Lamed, manus, disciplinae, sive cordis. Manus intelliguntur in opequia nihil facere possumus, nisi prius quae facienda sunt scierimus. 10. Quinta connexio est, Mem, Nun, Samech, ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Diuis tertius. cum cẽ¬
tesimũ octanũ decimũ
psalmum. tͥ insinuare
conarer ⁊ dicerem omnẽ
moralem locũ in eo ẽẽ conprehensũ
⁊ quomodo philosophi solent dis¬
putatõnes suas in phisicam. ethicã.
logicam q partiri ita ⁊ eloquia di¬
uina aut de natura disputare ut ĩ
genesi. ⁊ in eccłiaste. aut de morib
ut in prou̾biis ⁊ in om̃ib sparsim
co canticorũ. ⁊ in ewangłiis licet
apls sepe proponat. assumat con¬
firmet atq concludat q̃ proprie
artis dialetice sunt. studiosissime
ꝑ quisisti quid sibi uelint hebree lit¬
dere q̃ psalmo quẽ legebamꝰ iudeban¬
tur inserte. Respondi scdm̃ ordinẽ
luterarũ eũ esse composirũ. qd̃ in¬
delicet. expͥma iutera q̃ apud eos ro¬
catur. Aleph. octo u̾sus inciperent
rursus exsequenti. bech. totidem u̾sꝰ
exordiũ sumerent ac postea ex si¬
mel idem numerus cõpleretur acq

Expanded text:
dius tertius, cum centesimum octavum decimum Psalmum tibi insinuare conarer, et dicerem, omnem moralem locum in eo esse comprehensum; et quomodo Philosophi solent disputationes suas in Physicam, Ethicam, Logicamque partiri, ita et eloquia divina aut de natura disputare, ut in Genesi, et in Ecclesiaste, aut de moribus, ut in Proverbiis, et in omnibus sparsim co canticorum, et in Evangeliis licet Apostolus saepe proponat, assumat, confirmet atque concludat, quae proprie artis dialecticae sunt studiosissime perquisisti, quid sibi velint Hebreae litterae, quae Psalmo, quem legebamus, videbantur insertae. 2. Respondi secundum ordinem litterarum eum esse conpositum, quo uidelicet ex prima littera, quae apud eos uocatur aleph, octo uersus inciperent, rursus ex sequenti beth totidem uersus exordium sumerent ac postea ex gimel idem numerus conpleretur atq
Abbreviated transcription (Latin):
aturetur in curia. nõ sicea humus iacẽ¬
tia membra confringeret. nõ sacco as¬
sꝑatutis fecorem aliquem situmq cõ¬
traheret: sed sano corpore. animo sam¬
or solitudinem putaret ẽẽ delicias:⁊
in urbe turbida in ueniret heremũ
moãchoui. Et hec quidem tu melius
nosti a qua panca didicimus ⁊ cuius¬
credentib oculis. durities de genibus
camelorũ in illo sc̃o corpusculo ꝑ oĩa¬
di frequentiam otaluisse ꝑ specta ẽ.
NIos qd̾ scire possumus explicamius
Nichil illius seueritate iocundius
nichil iocũditate seuerius nichil risu
tristius. nͥł tristitia suauius. Ita pal¬
lor in facie est. ut cũ cõtinentiam iu¬
dicet non redoleat ostentatõnem. Ser
mo silens. ⁊ silentiũ loquens. nec ci¬
tus. nec tardus inceffus. Idem semꝑ
habitus. neglecta mũdies. ⁊ in culta
uestis cultus ip̃e sine cultu. Sola i:
urbe pompe lasciuie. deliciarũ. in qua
humilem cẽ miseria ẽ.: ⁊̃ bomi eã p̃di¬

Expanded text:
aretur incuria, non sicca humus iacenaretur incuria, non sicca humus iacentia membra confringeret, non sacco asperata cutis fetorem aliquem situmque contraheret, sed sana corpore, animo sanior solitudinem putaret esse delicias et in urbe turbida inueniret heremum monachorum. Et haec quidem tu melius nosti, a qua pauca didicimus et cuius oculis durities de genibus camelorum in illo sancto corpusculo per orandi frequentiam obcalluisse perspecta est. nos, quod scire possumus, explicamus. nihil illius seueritate iocundius, nihil iocunditate seuerius, nihil risu tristius, nihil tristitia suauius. ita paHor in facie est. ut, cum continentiam indicet, non redoleat ostentatmo silens, et silentium loquens. Nec citus, nec tardus incessus. Idem semper habitus. Neglecta mundities, et inculta veste, cultus ipse sine cultu. Sola vitUrbe pompae, lasciviae, deliciarum, in qua humilem esse miseria est, et boni eam praedi
Abbreviated transcription (Latin):
se ei alud extorqueri q̃ iam sclm dam¬
nasset inuestib. s ut dicere ceperamus
ita se semper mod̾ate habuit ⁊ int̾cu¬
biculi sui secreta custodiuit. ut nũqͣm
pedem proferret inþublicum. nũquam
uiri nosset alloquiiũ. ⁊ qd̃ magis sit
mirandum sororem uirginem amaret
potius quã iuderet. Operabatur ma¬
manib suis sciens scripfum qui non
operatur non manducet. sponso aut o
rans loquebatur aut psallens. Ad mar¬
tyrũ limina pene in insa properabat. Et
cum gauderet ꝓpoĩto suo. ineo uehemẽ¬
tius exultabat. quod se nullus agnos¬
ceret. Cumq ꝑ omnẽ annũ iugi ielu¬
nio pasceretur. biduo triduoq sic ꝑma¬
mens tunc no̾ inquadragesima nauigii
sui uela tendebat om̃s pene abtoma¬
das wltu letante cõuĩgens. ⁊ qd im¬
possibile forsitam hominib ad creden¬
dum deo prestante possibile ẽ. ita inqͥn¬
quagenariam peruenit etatem ut ñ
doleret stomachus. nõ uiscerum cruci¬

Expanded text:
se aliud ei extorqueri, quae jam saeculum damse aliud ei extorqueri, quae jam saeculum damnasset in vestibus. 4. Sed, ut dicere coeperamus, ita se semper moderate habuit, et intra cubiculi sui secreta custodivit, ut nunquam pedem proferret in publicum, nunquam viri nosset alloquium. Et quod magis sit admirandum, sororem virginem amaret potius, quam videret. Operabatur manibus suis, sciens scriptum esse: « Qui non operatur, non rans loquebatur aut psallens, ad martyrum limina paene inuisa properabat et, cum gauderet proposito suo, in eo uehementius exultabat, quod se nullus agnosceret. cumque per omnem annum iugi ieiunio pasceretur biduo triduoque sic permanens, tum uero in quadragesima. nauigii sui uela tendebat omnes paene ebdomadas uultu laetante coniungens. et, quod inpossibile forsitan hominibus ad credendum deo praestante possibile est, ita ad quinquagenariam peruenit aetatem, ut non doleret stomachus, non uiscerum cruci
Abbreviated transcription (Latin):
ciat exultare. ⁊ paulum ante consti¬
tutõnem mũdi separet ĩ ewangłin
filii sui. ad ea uenio q̃ post qũĩtumde¬
cimũ annũ sudore ꝓprio elegit. arri¬
puit. tenuit. cepit. impleuit. Unius.
cellule clausa angustiis latitudine
paradisi fruebatur. Idem derte solũ
⁊ oratõnis locus extitit. ⁊ quietis
Ieuniũ proludo habuit mediam pro
refectõne. ⁊ cum eam nõ uescendi de¬
sideriũ s humana confectio ad cibũ
traheret. pane ⁊ sale. ⁊ aqua frigida
concitabat. magis esuriem quam restͥi¬
gebat. ⁊ quia pene oblitus sum quod
in principio debui dicere. cũ punũ
Hoc ꝓpoĩtum arripuit aurũ colli su
scilicet metallo inuurgulas lentescen¬
te quadam oidinis flexuosi catena
contexit̾ absq parentib uendidit ⁊ tum¬
cam fusciorem qua amatre impetrare
non poterat pio induta negotiatõnis
auspitio se repente dño consecrauit. ut
in telligeret uniu̾sa cognatõ non pos¬

Expanded text:
ciat 129 exultare; et Paulum ante consticiat 129 exultare; et Paulum ante constitutionem mundi, separet in Evangelium Filii sui. 3. Ad ea venio, quae post duodecimum annum sudore proprio elegit, arripuit, tenuit, coepit, implevit. Unius cellulae clausa angustiis, latitudine Paradisi fruebatur. Idem terrae solum, et orationis locus exstitit et quietis. Jejunium pro ludo habuit, inediam pro refectione. Et cum eam non vescendi desiderium, sed humana confectio ad cibum traheret, pane, et sale, et aqua frigida concitabat magis esuriem, quam restinguebat. Et quia pene oblitus sum, quod in principio debui dicere: Cum primum hoc propositum arripuit, aurum colli sui, scilicet metallo in virgulas latescente, quaedam ordinis flexuosi catena contexitur, absque parentibus vendidit; et tunicam fusciorem, quam a matre impetrare non poterat, induta, pio negotiationis auspicio, se repente Domino consecravit, ut intelligeret universa cognatio, non pos
Abbreviated transcription (Latin):
reprehendat quod in epłis
aliquos aut laudamus
aut carpimus. cũ ⁊ mar¬
guendis malis sit correptio ceco¬
rum ⁊ in optumus p̃dicandis bono¬
cum ad uietutẽ studia incitent᷑¬
Nudius tertius de beate memorie ali¬
qua dixeramus. Illico pupugit anim̃
⁊ michi uenit imentem nõ debere nos
tacere deuirgine. qui desecundo ordine
castitatis locuti sumus. Igitur nr̃e inta
eplãm legas. grauat᷑ quippe laudib tu¬
iS s his potius q̃ adolescentule sunt
legere dignare ut ad exemplũ eius se
nistituentes conu̾satõnem illuis ꝑfec¬
te uite normam arbitrentur. Preter¬
muto qd in matͥs utero benedicitur ei
antequã nascatur. qd̾ infiala itentis
uitri. ⁊ om̃i speculo purioris patͥ uir¬
go traditur per quietem. qd̾ ad huc in
mum decimũ etatis excedens honore
future beatitudinis conseccatur sit gͣ¬
tie om̃e ad̾ ante laborem fuit. licet d̾s
p̃scius futurorũ ⁊ iheremĩa sanctificet
in utero. ⁊ iohannẽ in aluo matris fa¬

Expanded text:
reprehendat, quod in Epistolis aliquos aut laudamus, aut carpimus; cum, et in arguendis malis, sit correptio caeterorum, et in optimis praedicandis, bonorum ad virtutem studia concitentNudiustertius de beatae memoriae Lea aliqua dixeramus: illico pupugit animum, et mihi venit in mentem, non debere nos tacere de Virgine, qui de secundo ordine castitatis locuti sumus. Igitur Asellae noEpistolam legas: gravatur quippe laudibus suis: sed his potius quae adolescentulae sunt, legere dignare, ut ad exemplum ejus se instituentes, conversationem illius, perfectae vitae normam arbitrentur. 2. Praetermitto, quod in matris utero benedicitur ei, antequam nascatur: quod in phiala nitentis vitri, et omni speculo purioris, patri virgo traditur per quietem. Quod adhuc infnum decimum aetatis excedens, honore futurae beatitudinis consecratur. Sit gratiae omne, quod ante laborem fuit: licet Deus praescius futurorum, et Jeremiam sanctificet in utero; et Joannem in alvo matris fa
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o. Custodi me ut pupillam ocłi
Dicitisq ingreto legi. Custodi me
dñe ꝙ nec in hebreo nec in nullo ha¬
betur interprete. In eodem. Exurge
dñe p̃ueni eum. ⁊ supplanta eum pro
id est p̃ueni eos. ⁊ supplanta eos sed
melius si legatur numero singula¬
q dubiũ quĩ dẏabolum significet.
ignis. Et q̃ritis cur grecus u̾sicu¬
duob uersib. s sciendum quia de
meos tanqua ceruorum. Pro quostͥ¬
bitis ingreco inueniri. Moricoy.
id est tanqũã cerui singularẽ nume¬
rũ pro plurari. s in hebieo pluralis
nuinerus positus ẽ. cahialot. ⁊ om¬
nes interpretes pluralem numerũ
transtulerunt. In eodem. Et de dis¬
ti michi procectõnem salutis tue
Pro quo ingreco uos legisse dixistis

Expanded text:
ipso: custodi meut pupillam oculi. ipso: custodi meut pupillam oculi. dicitisque in Graeco legi: custo dime, domine, quod nec in Hebraeo nec in ullo habetur intDomine, praeveni eum, et supplanta eum . Pro id est, praeveni eos, et supplanta eos: sed melius si legatur numero singulaue dubium, quin diabolum significet. ignis . Et qduobus uersibus. sed sciendum, quia de meos tamquam ceruorum. pro quo scribitis in Graeco inueniri: ω̒σεὶ iZaquov, id est \'tamquam cerui\', singularem numerum pro plurali. sed in Hebraeo pluralis numerum positus est chaialoth et omnes interpretes pluralem numerum transtulerunt. in eodem: et dedisti mihi protectionem salutis tuae. pro quo in Graeco uos legisse dixistis
Abbreviated transcription (Latin):
diet me cras iustitia mea. DE .uiii.¬
quoq psalmo. Qm̃ uidebo celos tuos
Et dicitis. quod tuos ingreco nõ habe¬
at. Uerũ est. S in hebreo legitur. sa
aperĩã. ubi qͥd mims habetur ingre¬
co ab hebraica u̾tate. origenes detrãs¬
latõne theodotõnis addidit. ⁊ signũ
posint asterisci id est stellam . .x. que
quod pͥus absconditum. uidebatur il¬
lumiet. ⁊ in mediũ proferat. Ubi au¬
tem quod inhebreo nõ est in grecis co¬
dicib inuenit᷑. obelum id ẽ uirgulam
iacentẽ ꝓposuit qũa nos latine ueru
possumus dicere qͦ ostenditur uigulã¬
dum cẽ ⁊ cõfodiendum quod in atten¬
ticis libris ĩ uenitur q̃ signa ⁊ ingre¬
corũ latinorũ q poematib inueniũt᷑
SExto decimo. Oclĩ tui uideant equi¬
rates. Pro quo uos ingreco legisse di¬
i. scd rectius occlĩ tui. quia ⁊ supra
dixerat. De nultu tuo iudiciũ meũ
prodeat. ut occli dei in ꝓpħ̾a recta oꝑan¬
de nõ praua sed recta conspiciant. In

Expanded text:
diet me cras iustitia mea. De octauo psalmo: quoniam uidebo caelos tuos. et dicitis, quod \'tuos\' in Graeco non habeat. uerum est, sed in Hebraeo legitur samaaperiam. ubi quid minus habetur in Graeco ab Hebraica ueritate, Origenes de translatione Theodotionis addidit et signum posuit asterisci, id est stellam, quae, quod prius absconditum uidebatur, inluminet et in medium proferat; ubi autem, quod in Hebraeo non est, in Graecis codicibus inuenitur, obelon, id est iacentem, praeposuit, quam nos Latine \'ueru\' possumus dicere, quo ostenditur iugulandum esse et confodiendum, quod in authenticis libris non inuenitur. quae signa et in Graecorum Latinorumque poematibus inueniuntur. , Sexto decimo: oculi tui uideant aequitates. pro quo in Graeco uos legisse dii\'; sed rectius \'oculi tui\', quia et supra dixerat: de uultu tuo tuo iudicium meum prodeat, ut oculi dei in propheta operante non praua, sed recta conspiciant. in
Abbreviated transcription (Latin):
me exaudit in firmũ qui nobis fidelis¬
sime repromisit. Ego nobiscum sũ
om̃ib dieb usq ad cõsumma tõnẽ
scli. Peculiare opus infirmitatis ẽ
in om̃i loco semper orare: ut ompẽ
dens qui se spospondit nõ deserere.
etiam uiuare non cesset. Ecte enimi
scriptura clamat infirmis. Querite
dñm. ⁊ confirmamini querite fa¬
ciein eius semper. Cui respondit pia
⁊ uera con fessio. Ette sicut occuli
seruorũ in manib dñonĩ suorum
potens facit quod optat in firmus¬
Quisusꝙ magna ⁊ cecera ẽ decon¬
firmatõne securitas cũ om̃ipotens
seruat noec ꝑdit infirmos: sicut scͥp¬
tum ẽ. Ei aũt qui potest om̃ia ha¬
bundantius facere quem petimus
⁊ in telligunus scdm̃ uirtutẽ qua
operatur in nobis. ip̃i głia in xpõ

Expanded text:
me exaudit infirmum, qui nobis fidelisme exaudit infirmum, qui nobis fidelissime repromisit: ego autem uobiscum sum omnibus diebus Usque ad consummationem saeculi. pecdliare opus infirmitatis est in omni loco semper orare, ut omnipotens Deus, qui se spopondit non deserere, etiam iuuare non cesset. ecce enim Scriptura clamat infirmis: quaerite Dominum et confirmamini quaerite faciem eius semper, cui respondit pia. at uera. confessio : ecce sicut oculi seruerum in manibus Dominorum suorum,ipotens facit quod optat infimusrursusque magna et certa est de confirmatione securitas, cum omnipotens seruat nec perdit infirmos; sicut scriptum est: ei autem, qui pote$t omnia abundantius facere quam petimus et intellegimus, secundum uirtutem quam operatur in nobis: ipsi gloria in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
tes transtulerũt. In ip̃o. Supplantas¬
ti insurgentes in me subtus me.
pro quo ingreco plus in uenisse uos
dicitis. om̃s in surgentes s om̃s
additũ est. In eodem. uiuit dñs ⁊
in hac ꝑte interpretes consentiũt.
Incodem. Liberator mens degen¬
tib iratundis. pro quo in greco ĩ¬
uenisse uos dicctis. ab inimicis me¬
is foitib sine potentib. Et quia
semel u̾itati studemꝰ. si quid uł tnͣs¬
ferentes festinatõne uł scribentiũ
uitio depranatũ est simpliciter ꝯ
fiteri ⁊ emendare debemus. in hebre¬
o nich aliud habet nͥ hoc. Liberator
meus ab inimicis meis. Ita aut̃ iraꝯ
dis addiderunt. ⁊ progentib tam ĩ
hebreo nũa incunctis interpretib
ininii positi sunt. Et miror qͦmo

Expanded text:
tes transtulerunt. in ipso: subplantasti insurgentes in me subtus me. pro quo in Graeco plus inuenisse uos dicitis: omnes insurgentes; sed \'omnes\' additum est. in eodem: uiuit dominusinterpretes in hac parte consentiunt. in eodem: liberator meus de gentibus iracundis. pro quo in Graeco inuenisse uos dicitis: ab inimicis meis fortibus siue potentibus. et quia semel ueritati studemus, si quid uel transferentis festinatione uel scribentium uitio deprauatum est, simplicionfiteri, et emendare debemus. In Hebraeo nihil aliud habet nisi hoc: Liberator meus ab inimicis meis. Septuaginta autem, iracundis, addiderunt. Et pro gentibus, tam in Hebraeo, quam in cunctis Interpretibus, inimici positi sunt: et miror, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq ⁊ in hebreo ita scͥptum reperi.
Oser. laphanay. Darchachi. quod om̃s
uoce simili transtulerunt. Dirige inꝯ
spectu tuo uiam meam. sedm̃ illud ꝙ¬
moratõne dñica dicitur. Pater nr̃ qui
es incelis sc̃ificetur nomen tuũ. ñ
quod nobis orantib sanctificetur
auod ꝑse scm est. s quo petamus ut
quod ꝑ nat᷑am sui scm̃ ẽ. scĩficetur in
nobis. Ergo ⁊ nũc ꝓpħa postulat. ut
D E .uͦi. psalmo. Erubescant ⁊ cõ¬
turbentur uehementer om̃s inimici
ta. Ceterũ ⁊ in hebieo habet. Mod.
tũa. scd ⁊ in hoc male. In hebreo enim
sedeci. habet qd̾ int̾pietatur iustitia
mea. ⁊ nõ sedechach quod iustitĩa tũa
sonat. s ⁊ om̃s inceapretes iusticiam
meam uoce simili transtuletũte aee
cuiqũa uideatur quod temerariũ qd̾
indicari se scdm̃ iusticiam tña postu¬

Expanded text:
Denique et in Hebraeo ita scriptum reperi, OSER LAPHANAI DARCHACH. Quod omnes voce simili transtulerunt; Dirige in conspectu meo viam tuam. Secundum illudr, qui es in caelis, sanctifi-cetur nomen tuum, non quo nobis orantibus sanctificetur, quod per se sanctum est, sed quo petamus, ut, quod per naturam sui sanctum est, sanctificetur in nobis. ergo et nunc propheta postulat, ut De sexto psalmo: erubescant et conturbentur uehementer omnes inimici ta. ceterum et in Hebraeo habet m o d, tuam\'. sed et in hoc male; in Hebraeo enim sedechi habet, quod interpretatur \'iustitia mea\', et non \'sedecach\', quod \'iustitiam tuam\' sonat. sed omnes interpretes iustitiam meam uoce simili transtulerunt. nec cuiquam uideatur temerarium, quod iudicari secundum iustitiam sua
Abbreviated transcription (Latin):
o loco fecisse comũcitur. Neu michi
quia in colatus mens prolungatus
est. Et in .xͦiiͦii. spalmo rursum pro
in colatu habitatõnem posuit. Pñe
quis habitabit intabernaculo tuo
Et sciendũ quod si uoluerimꝰ dic̾e.
Dñe quis in colet tabernaculum tu¬
um uł illud equĩto. neq incolet
iuxta te malignus. ꝑdis enphoni¬
yan. sequimur. onsẽm decorem tr̃as¬
lam boni intei pretis ut idiomata¬
proprietate. Quod ⁊ tulliũ in phi¬
tagora platonis ⁊ in ecconomico
tenofontis. ⁊ in demostenis contͣ¬
eschinem oratõne fecisse cõũcimꝰ
⁊ plautum. terenticum. cecilium¬
q erudissimos uiros ingretis come¬
diis tranfferendis. Hec ex eo quis
latinam linguam augustissim̃a
putet quod possit u̾bũ transferie

Expanded text:
o loco fecisse conuincitur: heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est. et in quarto decimo psalmo rursum pro incolatu habitationem posuit: domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? et sciendum, quod, si uoluerimus dicere: \'domine, quis incolet tabernaculum tuum?\' uel illud de quinto: neque incolat iuxta te malignus\', pλιαν sequimur, omnem decorem transtivam boni inteproprietate, quod quidem et Tullium in Protagora Platonis, et in Oeconomico Xenophontis, et Demosthenis in Aeschinem oratione fecisse convincimus, et Plautum, Terentium, Coeciliumque eruditissimos viros in comediis transferendis. Neque ex eo quis Latinam linguam angustissimam putet, quod non possit verbum de ve
Abbreviated transcription (Latin):
cuitu tranfferant ⁊ u̾ba hebraica
non interpietatõnis fide s lingue
sue proprietatib nitantur expͥm̾ẽ
De codem pralmo. Pinige incõ¬
spectu tuo uiam tũa. pro quo ha¬

Expanded text:
us  transferant: et verba Hebraica, non interpretationis fide, sed linguae suae proprietatibus nitantur exprimere. 4. De eodem Psalmo: Dirige in conspectu meo viam tuam . Pro quo ha
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o odisse me fateoi herosim nõ h̾e¬
ticum. s sicut iustum est. interim
propt̾ heresim he̾ticũ nito. quia ⁊
probaui. ⁊ corripin de testetur ⁊ dãp¬
net. ore pariter ac manu. ⁊ cũctis
fraternitatis uincło̾ herebit. qͥa sc̃p¬
tum est. In uicem on̾a ur̃a portate
⁊ sic ad implebitis legem ꝓpisti

Expanded text:
Christo odisse me fateor haeresim, non haeChristo odisse me fateor haeresim, non haereticum, sed, sicut iustum est, interim propter haeresim haeretieum uito, quia et probaui et corripui. detestetur et damnet ore pariter ac manu et cunctis fraternitatis uinculo haerebit, quia scriptum est: inuicem onera uestra portate, et sic implebitis legem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
Unicuiq ut habeat: at uo̾ unde. ⁊ uͥ
habeat. ⁊ humiliter agnoscat. ⁊ pa¬
tient̾ expectar. ne dũ nõ nõ habst et
habere se credit id ipm qd̃ habet aufe¬
ratur ab eo. Primũ hominẽ pecc̃atẽ
de paradyso eiecit deus. deinde incru¬
ce credentẽ pͥmũ in paradisum xp̃t
in duxit. Merito ergo qũa diu inꝑa¬
diso nõ sum. ⁊ in t̾ra peregͥnatõmis ade
maneo sine p̾cato me ẽẽ nõ credo. Sin
aut̃ in ꝑadisum gr̃a dei transouc̃tus
fuero. ibi perfectõne mea ⁊ mortesu¬
perata pectatoq deleto et̾nam ĩ con¬
spectu dei potentie eius głiam p̃dica¬
bo. Hec ergo ut potui beatissimi sa¬
cerdotes. causa fidei ⁊ simplicitatis
ex posui. Non m̾ succenseant qui le¬
serunt si in aliqͦ per cõparatõnes noĩ¬
nũ titulantur. De q̃stionib uero e¬
qua nimit̾ ferant magrsq si timo¬
rem dei habent gaudeant responsũ
fuisse quod uerũ est. Ego teste ihũ

Expanded text:
unicuique ut habeat; at uero unde et ubi unicuique ut habeat; at uero unde et ubi habeat, et humiliter agnoscat et patienter expectet, ne, dum non habet et habere Se credit, id ipsum quod habet auferatur ab eo. primum hominem peccantem de paradiso eiecit Deus, deinde primum in cruce credentem in paradisum Christus induxit. merito ergo quamdiu in paradiso non sum et in terra peregrinationis Adae maneo, sine peccato me esse non credo. si autem in paradisum gratia Dei transductus fuero, ibi perfectione mea et morte superata peccatoque deleto aeternam in conspectu Dei potentiae eius gloriam praedicabo. Haee ego, ut potui, beatissimi sacerdotes, causa fidei et simplicitatis exposui. non mihi succenseant qui laeserunt, si in aliquo per conparationes nominum titulantur. de quaestionibus uero aequanimiter ferant magisque, si timorem Dei habent, gaudeant responsum fuisse quod uerum est. ego teste Iesu
Abbreviated transcription (Latin):
ram uoluntariam. Hei enĩ agricul¬
tura sumꝰ. dei edificatõ sumus. Mit¬
tat in agrũ suũ semen u̾bum. cre¬
dat in corde ip̃e plantet. ip̃e riget
ipẽ fecundet. ip̃e tribuat incremen¬
tum. qui est uerus agricola. Quod
solum tamen in nobis potest uolũ¬
taria deuotõ. ad continendam in se
radicem seminis ⁊ nutͥendos uberos
partus fideliter sũministiet. semꝑ¬
q orõnib sius agricolam suum:
no inimicus zizania super semĩa¬
re possit ex suscitet. Hec sit eius
in opere dei cooperatio cũ spe nõ
dubia ⁊ caritate sincera. Ait eñĩ
quodcumq habet de iite haret
Non enĩ in quid apłs. tu radicẽ
portas. s radix te. Qͥd se ergo extol¬
lit in fructib qͥ uidentur in eo cũ to¬
tũ ꝑtineat ad uitem. nõ solũ ut possit
uerum etiam ut sit: Alioqũi extide¬
tur ⁊ in ignem mutetur. Non enĩ
palmes s uitis potest. ⁊ quod uitis
potest. palines ostendit. Sufficit gͦ

Expanded text:
rram uoluntariam: Dei enim agriculrram uoluntariam: Dei enim agricultura sumus; Dei aedificatio sumus. mittat in agrum suum semen uerbum, credat in corde, ipse plantet, ipse riget, ipse fecundet, ipse tribuat incrementum, qui est uerus agricola. quod solum tamen in nobis pobest uoluntaria deuotio, ad continendam in se radioem seminis et . nutriendos uberes partus fideliter subministret semperque orationibus suis agricolam suum, ne inimicus zizania superseminare possit, exsuscitet. haec sit eius in opere Dei co operatio, cum spe non dubia et caritate sincera. ait enim Dquodcumque habet, de uite habet. non enim, inquit apostolus, tu radicem portas, sed radix te. quid se ergo extollit in fructibus, qui uidentur in eo, cum totum pertineat ad uitem non solum ut possit, uerum etiam ut sit? alioquin excidetur et in ignem mittetur. non enim palmes sed uitis potest, et quod uitis potest palmes ostendit. sufficit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
corruptõnem in conuptõ ꝯseqͣt᷑
⁊ ibi infirmitate deleta uirtus per¬
fecta succedit ubi nõ erit masculꝰ
⁊ femĩa. s erut̃ om̃s similes angłis
dei. Porro ant si quis iam ĩ tantum
cumulum scĩtatis excrescit ut uiuẽs
in hac carne uł masculũ se ẽẽ uł fe¬
minã nesciat si iã plenissima sui pu¬
ritate percepta nec habens uestim̃¬
ta sordida similis est angłis dei. Et
si iam illa q̃ promissa est scĩs inspo¬
tiem solis claritate circũ datur:
Digne hanc perfectõnem nõ uoce
s habitu profitetur. Uerumptam̃e
p̃sumptio ista. p̃ditõ est. quĩ potiꝰ
huiꝰ modi homini expedit ut non
suũ cor. s paulum magistrum gẽ¬
tiũ audiat ⁊ sequat᷑ simulq oret
cũ eo. cui oranti respondeat dñs. suf¬
ficit tͥ gr̃a mea. urtꝰ aut̃ in in fir¬
mitate perficitur. Itaq quod solũ
⁊ in quo solo liberum arbitͥum per
ficit p̃beat se unusqͥsq nrm deo t̾¬

Expanded text:
corruptionem incorruptio consequatur, corruptionem incorruptio consequatur, et ubi infirmitate deleta uirtus perfecta succedit, ubi non erit masculus et femina sed erunt omnes similes angelis Dei. porro autem si quis iam in tantum cumulum sanctitatis excrescit, ut uiuens in hac carne uel masculum se esse uel feminam nesciat, si iam plenissima sui puritate percepta nec habens uestimenta sordidata similis est angelis Dei et si iam illa quae promissa est sanctis in speciem solis claritate circumdatur, digne hanc perfectionem non uoce sed habitu profitetur. uerumtamen praesumptio ista perditio est; quin potius huiusmodi homini expedit, ut non suum cor sed Paulum, magistrum gentium, audiat et sequatur simulque oret cum eo, cui oranti respondeat Dominus: sufficit tibi gratia mea; uirtus autem in infirmitate perficitur. Itaque, quod solum et in quo solo liberum arbitrium pro- Scit, praebeat se unusquisque nostrum Deo te
Abbreviated transcription (Latin):
indeo. Cum xp̃r apperuerit uita ur̃a
tunc ⁊ uos cum illo apparebitis
ingłia. uite fructus est sanctitas.:
sc̃ĩtas uo̾ est eẽ sine p̾cato. Si ergo
incorruptõnis głia abscondita ẽ
ab om̃ĩb hominib in hoc cempore
tu quomodo in hoc eorem tempore
ip̃a in corruptõne posse te super¬
indui gloriaris: Sicut enĩ corrup.¬
tõnis principiũ fuit homini de¬
clinare in peccatũ ita incorruptõ¬
nis initium erit nõ habere pec¬
catum. Quis ergo illud ante ui¬
ditiũ dei abscondit aut de sinu
xp̃i abstulit. ⁊ tibi tradidit: An
forte quia nõ mereretur eam in
futuro de manui dñi intelligis. Hoc
p̃sumis. instruit paulus ⁊ dicit.
Cum aut mortale hoc induerit
immnortalitatẽ tunt fiet sermo
qui scriptus est. Absorta est mors
in iuctoria: Ubi est mors uicto¬
ria tua. Ubi est mors stumulꝰ
tis est. per quod ostendit apłs nł
lo modo cathenus quẽquam insui¬
tare posse morti atq peccato donͦ
mortalitatẽ immortalitas ⁊ in

Expanded text:
in DęQ. cum Christus apparuerit uita uestra, tunc et uos cum illo apparebitis in gloria. uitae fructus est sanctitas, sanctitas uero est esse sine peccato, si ergo incorruptionis gloria abscondita est ab omnibus hominibus in hoc tempore, tu quomodo in hoe eedem tempore ipsa incorruptione posse te superindui gloriaris? sicut enim corruptionis principium fuit homini declinare in peccatum, ita incorruptionis initium erit non habere peccatum. quis ergo illud ante indicium Dei abscondit aut de sinu Christi abstulit et tibi tradidit? an forte quia non mereretur eam in future de manu Domini intellegis ? haec praesnmmns instruit Paulus et dicit: cum autem mortale hoc induerit inmortalitatem: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorta esin uictoria. ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, stimulus catum est. per quod ostendit apostolus, nullo modo eatenus quemquam insultare posse morti atque peccato, donec mortalitatem inmortalitas et
Abbreviated transcription (Latin):
Huiꝰ modi enĩ exemplis ostenditur
quales honnẽs quidam tempore aliqͦ
fuerint. nõ quod aliud fuẽe nõ pote¬
runt. Unde ⁊ iure inueniũtur ẽẽ
culpabiles. Nam si id cuco tales fu¬
erunt. quia aliud ẽẽ nõ potuerunt.
culpa carent. Unde ⁊ quid dixerit: E¬
go aũt dico. paruulũ natũ in eo loco
ubi ei nõ potuit ꝑ xp̃i baptismũ sub¬
ueniri morte p̃uento. id circo talem
fuisse id est sine lauacro regenera¬
tõnis exisse. quia ẽẽ aliquid non
potuit. Ab soluat ergo eũ. ⁊ aperi¬
at ei contra sententĩa dm̃i regnum
celorum. S eũ ab soluit apłs qui¬

Expanded text:
huiusmodi enim exemplis ostenditur, huiusmodi enim exemplis ostenditur, quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint: unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico, paruulum natum in eo loco, ubi ei non potuit per Christi baptismum subueniri morte praeuento, idcirco talem fuisse , id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ei contra sententiam Domini regnum caelorum. sed non eum absoluit apos
Abbreviated transcription (Latin):
quos uult iuuificat. S hac distinc¬
tõne uera atq manifesta quotẽdat
⁊ quid efficere conetur adu̾cite. No ᷤ
inquid de sola possibilitate tractamꝰ
De qua nͥ quid certũ constiti̾t. trans¬
gredi ad aliud grauissimũ ẽẽ atqr ex¬
tra ordinem dicimꝰ. Hoc u̾sat mul¬
tis modis ex sermone diuturno. ne
quis cũ aliquid quã de impectandi.
possibilitate q̃rere existimet. Unde in¬
ter multa quib id agit. etĩa hoc dic̃
Idem iterũ repeto. Ego dico posse ẽẽ
homĩem sine peccato. Tu quid dicis.
NIon posse ẽẽ hominem sine pactato
Qe posse ⁊ non posse. non de ẽẽ ⁊ nõ
eẽ contendimus. Deinide nõ nulla eoꝵ
q̃ ad u̾sus nos descripturis profecti.
solent ad istam q̃stionem nõ pertine̾
in qua q̃ritur possit ne a nõ possit
homo eẽ sine peccato iam comme
et non est iustus interra. ⁊ nõ est qͥ
faciat bonũ ⁊ cetã. his similia in qͥt
ad nõ ẽẽ. nõ ad nõ posse proficiunt

Expanded text:
quos vult vivificat . Sed hac distincquos vult vivificat . Sed hac distinctione vera atque manifesta quo tendat, et quid efficere conetur, advertite. « Nos, inquit, de sola possibilitate tractamus: de qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud gravissimum esse atque extra ordinem dicimus. » Hoc versat multis modis et sermone diuturno; ne quis eum aliud, quam de non peccandi possibilitate quaerere existimet. Unde inter multa quibus id agit, etiam hoc dicit. « Idem iterum repeto. Ego dico posse esse hominem sine peccato. Tu quid dicis? Non posse esse hominem sine peccato? De posse, et non posse: non de esse, et non esse contendimus. » Deinde nonnulla eorum, quae adversus eos de Scripturis proferri solent, ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur, possitne an non possit homo esse sine peccato, jam commem, et non est justus in terra , et non est, qui faciat bonum\', et cetera his similia, inquit, ad non esse, non ad non posse proficiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aut  actensus ẽ liberi huiꝰ quem
misistis conditor. ad uersus cot
qui peccatis sius patidciniũ de nat᷑a
humane infirmitatis perquirũt
tanto ⁊ multo ardentius zelo nos
oportet accendi qe euacuetur criyx
xp̃i. E uacuetur aut̃ si aliquo mode
propt̾ illius sacramentũ ad usse¬
dicatur quod in libro isto dicitur. nolo
gis credo a nesciente magnns sane ui¬
rib s eas sanas uolo non quales fre¬
netici habere cõsnerunt. Nam pͥns
distinguit dauid ẽẽ q̃rere an possit a¬
liquid eẽ quod ad solam possi bilitatẽ
pertinet. daid utrũ ne sit. Hanc dis¬
tinctõnem ueram ẽẽ nemo ambigit
Consequens enĩ ẽ. ut qd̃ est. ẽẽ pocu¬
erit. nõ est aũt consequens ut quod
ẽẽ potest. etĩa sit. Quia enĩ dñs la¬
Zarum suscitauit. sine dubio poturt
quia uo̾ iuuidam nõ suscitauit. nõ qd̾ di¬
cendũ est nõ potuit: Potuit ergosed
noluit. Nam si uoluisset etiam hoc
eadem potestate feciss. quia ⁊ filius

Expanded text:
 accensus est libri huius quem misistis conditor aduersus eos qui peccatis suis patrocinium de natura humanae infirmitatis perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos oportet accendi, ne euacuetur crux Christi. euacuatur autem, si alipraeter illius sacramentum ad justidicatur, quod in libro isto agitur, nolo gis credo a nesciente, magnis sane viribus, sed eas sanas volo, non quales phrenetici habere consueverunt. Nam prius distinguit, « aliud esse quaerere an possit aliquid esse quod ad solam possibilitatem pertinet: aliud, utrumne sit. » Hanc distinctionem veram esse nemo ambigit: consequens enim est, 629 ut quod est, esse potuerit: non est autem consequens, ut, quod esse potest, etiam sit. Quia enim Dominus Lazarum suscitavit, sine dubio, potuit: quia vero Judam non suscitavit, numquid dicendum est, non potuit? Potuit ergo, sed noluit. Nam si voluisset, etiam hoc eadem potestate fecisset: quia et Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
scribens in cõmune respondeo. ⁊ me
magno amicitie libero fenore. qd̾
quãto magis soluimus plus debe¬
mus. sicut aũt in nouo testam̃to
si quãdo apud latinos q̃stio exorit᷑
⁊ est int̾ exemplaria uarietas. recur¬
rimus ad fontem greci sermonis qͦ
noniũ scͥptũ est instrum̃tũ: ita ⁊ ĩ
uetĩ testam̃to si qũãdo inter grecos
latinosq diu̾sitas ẽ ad hebraicam
confugimus ueritatẽ. ut quicquid
de fonte proficiscitur hoc q̃ramus
ta editõ ẽ: ea aut q̃ habetur mex
apolois ⁊ qũã nos u̾timus. ip̃a est
q̃ ineruditorũ libris in cormpta
ab hac disprepat nulli dubiũ est
qm̃ ita ⁊ ab hebreorũ austoritate
discordet. Drima de uͦ psalmo q̃stio
fint. Neq habitabit iuxta te malig

Expanded text:
it a uobis, scribens in commune respondeo et me it a uobis, scribens in commune respondeo et me magno amicitiae libero faenore, quod, quanto magis soluimus, plus debemus. sicut autemm nouo testamento, si quando apud Latinos quaestio exoritur et est inter exemplaria uarietas, recurrimus ad fontem Graeci sermonis, quo nouum scriptum est instrumentum, ita et in ueteri testamento, si quando inter Graecos Latinosque diuersitas est, ad Hebraicam confugimus ueritatem, ut, quicquid de fonte proficiscitur, hoc quaeramus ta editio est, ea autem, quae habetur in ἑξαπλοῖς et quam nos uertimus, ipsa est, quae in eruditorum libris incorrupta ab hac discrepat, nulli dubium est, quin ita et ab Hebraeorum auctoritate discordet. Prima de quinto psalmo quaestio fuit: neque habita
Abbreviated transcription (Latin):
hedo. ⁊ iutulus ⁊ leo. ⁊ taurus pascen¬
tur simul. ⁊ puer paruulus ducet eos
⁊bos ⁊ ursus ĩ conmune pascentur
pariuliq eorum erũt pariter. ⁊ leo ⁊
bos comedent paleas. ut non simpli¬
citas inferitatem transeat. sed ut fe¬
titas discat simplicitatem. Queritis
ame rem magni oꝑis. ⁊ maioris in¬
uidie in qua scribentis nõ in genium
s eruditio comprobetur. ut dũ ipse
cupio iudicare de cetĩs. iudicandũ me
om̃ib p̃beam.⁊ in opere psalterii uixͣ
digestionem scedule nr̃e ubicũꝙ int̾
latinos grecosq contentõ est. qͥd ma¬
gis hebreis conueniat significem
In quo illud breuit̾ ammoneo. ut sci.¬
atis aliam editõnem ẽẽ quã ouge¬
nes ⁊ cesariensis eusebius omnes¬
munẽ appellant atq uulgatam et
tinũ sermonẽ fidelit̾ uersa ẽ. ⁊ iõ¬
solime atq in orientis eccliis de¬
cantatur. super qua re. ⁊ scñs filiꝰ
meus auitus sepe q̃sierat. Et quia

Expanded text:
haedo et uitulus et leo et taurus pascenhaedo et uitulus et leo et taurus pascentur simul et puer paruulus ducet eos et bos et ursus in commune pascentur paruulique eorum erunt pariter et leo et bos comedent paleas, non ut simplicitas in feritatem transeat, sed ut feritas discat simplicitatem. Quaeritis a me rem magni operis et maioris inuidiae, in qua scribentis non ingenium, sed eruditio conprobetur, ut, dum ipse cupio iudicare, de ceteris, iudicandum me omnibus praebeam et in opere Psalterii iuxta digestionem schedulae uestrae, ubicumque inter Latinos Graecosque contentio est, quid magis Hebraeis conueniat, significem. in quo illud breuiter admoneo, ut sciatis aliam esse editionem, quam Origenes et Caesariensis Eusebius omnesmunem - appellant atque uulgatam et tinum sermonem fideliter uersa est et Hierosolymae atque in orientis ecclesiis decantatur. super qua re et sanctus filius meus Auitus 25 saepe quaesierat et, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bis cũ dño seruiunt. Ieno¬
Animus. Uere in nobis a¬
płicus ⁊ propheticus sermo comple¬
tus est. In omnẽ derram exiuit sonꝰ
corũ. ⁊ in fines orbis t̾re uerba coꝵ.
Quis hoc crederet ut barbara getaꝵ
lingua hebraicam q̃reret u̾i̾tatem
⁊ dormitantib immo cõtendentib
grecis. ip̃a germania sp̃s scĩ eloquia
strutaretur : Inu̾itate cognoui quod
nõ est ꝑsonaꝵ acceptor deus. s in om̃i
gente. qui timet deumi ⁊ oꝑatur uis
ticiam. acceptꝰ est illi. Pudum callosa
tenendo capulũ. manus. ⁊ digiti trac¬
tandis sagitis aptõres: ad stilũ ca¬
lamũq mollescunt. ⁊ bellicosa pecto¬
ra u̾tuntur in mansuetudiem xp̃ia¬
nam. Nunc ⁊ ysaie uaticiniñ cerni¬
mus opere completũ. Concident gla¬
dios suos in aratra. ⁊ lanceas suas
in falces. ⁊ nõ sumet gens contra gẽ¬
tem gladiũ. ⁊ nõ discent ultra pugna¬
re. Nursumq in eodem. pascetur lu¬
pus cũ agno. ⁊ pardus requiescet cũ

Expanded text:
biscum domino seruiunt, Hieronymus. Uere in uobis apostolicus et propheticus sermo conpletus est: in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. quis hoc crederet, ut barbara Getarum lingua Hebraicam quaereret ueritatem et dormitantibus, immo contendentibus Graecis ipsa Germania spiritus sancti eloquia scrutaretur ? in ueritate cognoui, quod non est personarum acceptor deus, sed in omni gente, qui timet deum et operatur dei iustitiam, acceptus est illi. dudum callosa tenendo capulo manus et digiti tractandis sagittis aptiores ad stilum calamumque mollescunt et bellicosa pectora uertuntur in mansuetudinem Christianam. nunc et Esaiae uaticinium cernimus opere conpletum: concident gladios suos in aratra et lanceas suas in falces et non adsumet gens contra gentem gladium et non discent ultra pugnare. rursumque in eodem: pascetur lupus cum agno et pardus requiescet cum
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ. Hic inuolutus pãmis. hic
nisus apastorib. hic demonstratus a
stella. hic adoratus amagis. Et pu¬
to sanctior ẽ locus rupe trapeia q̃ de
celo sepuis fulmĩata ostenditur. Qͥd
de eo displicere ẽ. Siqͥdem ibi sc̃e eccli̾e¬
sint throphea apłorũ ⁊ martyrum.
Est xp̃i uera confessio. ⁊ apłorũ pre¬
dicata fides. ⁊ gentilitate calcata in
nitudo urbis. uideri ⁊ indere salu¬
tari ⁊ salutare. laudare detrahere
uł audire. uł proloqui. ⁊ tanta ste¬
quẽtia hominũ saltem in uitũ ui¬
dere a propõito mõachorũ. ⁊ aquie¬
te aliena ẽ. Aut eñĩ uidemus ad
nos uenientes ⁊ silentiũ ꝑdimꝰ. aut¬
si nõ uidemus suꝑbie argiumur. In¬
derdum ut uisitantib reddamꝰ nicẽ
ad superbas fores ꝑgimus. inter lu¬
guas rodentiũ ministrorũ pot̾es ĩ¬
gredimur deauratas. In xp̃i uo̾ uil¬
la ut supra diximus tota rusticitas
extra psalmos si lentiũ ẽ. Quocũ¬

Expanded text:
natus est. hic inuolutus pannis, hic natus est. hic inuolutus pannis, hic uisus a pastoribus, hic demonstratus ab stella, hic adoratus a magis. et, puto, sanctior locus est rupe Tarpeia, quae de caelo saepius fulminata ostendit, quid domino displiceret. sunt tropea apostolorum et martyrum, est Christi uera confessio et ab apostolis praedicata fides et gentilitanitudo urbis, videri et videre, salutari et salutare, laudare et detrahere, vel audire vel proloqui, et tantam frequentiam hominum saltem invitum videre, a proposito Monachorum te aliena sunt. aut enim uidemus ad nos uenientes et silentium perdimus, aut non uidemus et superbiae arguimur. interdumque, ut uisitantibus reddamus uicem, ad superbas fores pergimus et inter linguas rodentium ministrorum postes ingredimur auratos. in Christi uero, nt supra diximusr uillula tota rusticitas et extra psalmos silentium est. quocum
Abbreviated transcription (Latin):
herena scuiat. circus in saniat. theatra
Nobis adherere do̾ bonũ ẽ. ⁊ pon̾e in
dño sꝑem nr̃am ⁊ cũ paupertatẽ istam
celorum regna mutauerint erumpamꝰ
in uocem. Quid enĩ michi ẽ incelo. ⁊
ad te quid uolui super terram: Quo
scilicet cũ tanta reppererimꝰ in celo. par¬
ua ⁊ caduca qiuesisse nostloleamus int̾
¶ra
ad uillam ⁊ Marie du̾sorm̃. ueni¬
amus. plus laudat unusquisq quod pos¬
sidet. qͦ sermone. qͣ noce speluncam tibi
saluatoris exponam. ⁊ illud presepe in
quo in fantulus uagiit: Silentio ma¬
gis quam infumo sermone hortand̾
est. Ubi sunt late porticus. ubi aurea
laq̃aria. ubi domus miserorũ penis ⁊
dampnatorũ labore uestite. Ubi instar
paiatii priuatorum extructe basilice
ut iule corpusculum hominis precio¬
suis in ambulet. ⁊ quasi mũdo quicqͥd
possit ẽẽ ornatius tecta sua magis ue¬
lit aspicere quã celum. Bechleem in hoc
pno terre foramine celorum conditor

Expanded text:
harena saeuiat, circus insaniat, theatra harena saeuiat, circus insaniat, theatra nobis adhaerere deo bonum est, ponere in domino spem nostram, ut, cum paupertatem istam caelorum regna mutauerint, erumpamus in uocem: quid enim mihi restat in caelo et a te quid uolui super terram? quo scilicet, cum tanta reppererimus in caelo, parua et caduca quaesisse nos doleamus in raad Mariae diuersorium ueniamus — plus enim laudat unusquisque, quod possidet —, quo sermone, qua uoce speluncam tibi possumus saluatoris exponere? et illud praesepe, in quo infantulus uagiit, silentio magis quam infirmo sermone honorandum est. ubi sunt latae porticus? ubi aurata laquearia? ubi domus miserorum poenis et damnatorum labore uestitae? ubi ad instar palatii opibus priuatorum extructae basilicae, ut uile corpusculum hominis pretiosius inambulet et, quasi mundo quicquam possit esse ornatius, tecta sua magis uelit aspicere quam caelum? ecce in hoc paruo terrae foramine caelorum conditor