comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hic dicitur ꝓpresenciani carns
Qui tamen nusq̃. de erat perp̃¬
senciam inaiestatis. Set ite dici¬
te dicipłi eio et petro qr p̃cedit
uos ingali leam. Querendum
nobis est cur nomunatis diciplis
petrus de signatur ex nomiue.S
si hunc anglus nominati no
expͥmeret qui magistrum nega¬
uerat uenire uit̾ discipules non
auderet. ocatur ergo exnomi¬
ne. uedisparet exuegatõne. N
re considerandum nobis est cur
misit. Quod numirum nega¬
magne arcum pietatis dispensa¬
tõne cognoscuno. ut his qui fu
turus erat . Pastor eccłe ĩ sua
culpa disceret qualit alus mise¬
reri de buisset. Prius ita que eũ
teris. ut ex sua infirmitate cog¬
nosceret quam misencordit alie¬
ua infirma tolerare. Beue aut¬

Expanded text:
hic, dicitur per praesentiam carnis, hic, dicitur per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerat per prsentiam majestatis. Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis est cur, nominatis discipulis, Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est cur ermisit. Quod nimirum magnae actum esse pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui fturus erat pastor Ecclesiae, in sua culpa disceret qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque eum sibi aeposuit, ut ex infirmitate sua cognosceret quam misericorditer aliena infirma toleraret. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
acsi aꝑte dicat. pꝰ aueant
ilsi qui non amant adueutũ
supnorũ quii ꝑtimescant.
qui carualilꝰ desiderus pressi
ad eorum se societatem ꝑ tinge¬
re possit᷑ despant. Uos autem
cur ꝑtumescitis que ures cõciues
uidetis. Nonde et mat heus au¬
głin apparuisse describens ait.
Trat aut aspectus eins sicut ful¬
gur et uestinenta eiꝯ sic uix
Iufulgore et enim t̾ror tunoris
eit. In niue aũt blandimentur
candoris. Quia uero omps deus
et t̾nbilis est pccorilo et blando
iustis recte testis resurectonis eiꝯ
anglus et infulgore uultꝰ et in
candore habitus de moustratur
Onde ipẽ sua spc̾ et terreret re¬
plis et mulceret pios. Iħm qn¬
tis uazarenũ. Iħs latino elo quio
salutaris id eit saluator intp̃ta¬
tur. At uero iulti hoc nomine¬
tunc dici poterant. Nontam̃
ideo et letos sb̾uiugitur. ut de
quo ihũ dc̃m sit mani festetur
Naz arenii et causam ꝓtinꝯ sb̾¬
dit. Crucifixuum. acq ad didit.¬
Ne surexit non est hie. Nouest

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui carnalibus desideriis pressi ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis qui vestros concives videtis? Unde et Matm apparuisse describens ait: Erat autem aspectus ejus sicut fulgur, et vestimentum ejus sicut nix. In fulgore etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus, et terribilis est peccatoribus, et blandus justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgore vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios: Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est, salvator interpretatur. At vero multi hoc nomine dici poterant tunc, non tamen ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur Nazarenum. Et causam potius subdit: Crucifixum. Atque addiditResurrexit, non est hic. Non est
Abbreviated transcription (Latin):
ascensuro uice lum hoc eis illo die
maxime expro bare uolusse. N¬
uia his qui iuuderant eum resur¬
rexisse non crediderant. Ante quã
ip̃i eum uiderant. Cum utique
post ascentonem suam p̃dicanti¬
bus illis eugłin gentes ꝙ no ui¬
derunt fuerunt crediture. ¶ost
illam quippe exprobratonem se¬
cutus ait idem marchus. Et dix
eis. eites ĩmundum uniu̾sum
p̃dicate enuangłm omi creature
qui crediderit et baptizatus fiu̾t

Expanded text:
ascensurus in coelum, hoc eis illo die maxime exprobrare voluisse, quod his qui viderant eum resurrexisse non crediderant antequam ipsi eum viderent, cum utique post ascensionem suam praedicantibus illis Evangelium, gentes quod non viderunt fuerint crediturae. Post illam quippe exprobrationem secutus ait idem Marcus. Et dixit eis: Euntes in mundum universum praedicate Evangelium omni creaturae. Qui crediderit et baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
plici sepultura diũ ambinitio
diuitum condempnatur. quine
intumulis quidem possunt di
telligenciam spiritalem hoc sen¬
tire quod corpo dnĩ non auro no
genimis et sirico. set luite amine
puro obsoluendum sit. quanqͣ
et hoc significet. quod mille in
sui done munda ini uo luit ih̃m
qui puramente eum suscepit
Huic eccł̾ie mos obtinuit ut
sacrifĩcium altaris. Non inserico
neq inparno tincto set unli¬
no terrono cele bretur sicut
corpꝰ ẽ donuni insyndone mũ¬
da sepultum. Iuxta ꝙ igestis
pontificalibo abeato papa silue¬

Expanded text:
mplici sepultura Domini ambitio mplici sepultura Domini ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere telligentiam spiritalem hoc sentire, quod corpus Dgemmis et serico, sed linteamine purum obvolutum sit, quamquam et hoc significet, quod ille in sindone munda involvit Jesum, qui pura mente eum susceperit. Hinc Ecclesiae mos obtinuit ut sacrificium altaris, non in serico, neque in panno tincto, sed in lino terreno celebretur, sicut corpus Domini est in sindone munda sepultum, juxta quod in gestis pontificalibus a beato papa Silve
Abbreviated transcription (Latin):
id est cumi letique debitu so luit
sorpora quidem intumulis.A¬
nunas no secreta in pace cũ dno
manere. et post bona optet opa
quiesce donec crtana candem
ueniente e tatem etiam corpa
ip̃a resurectone glorificata cu
animalꝰ simul incorruptõne
et̾ne hereditatis accipiant. ueit
inquit ioseph abarimathia uo¬
bilis decurio qui et ip̃e erat expͥ¬
tans regnum dei et audaet intro¬
ut ad pilatiun et petut coxpus
ih̾u. QRagne quide in iosep h
iste dignitatis ad ẜm set maionis
apud diii. uueriti fuisse landatur
Talem naiq existere de ce bat
eum qui corpꝰ donu sepe liret
qui et ꝑ iusticiam meritorum
tali ministerio dignus eet̃. et p
no bi litatem potencie sclaris fa¬
cultatem possit obtiuere minis¬
trandi.: Non enim qui libet. ig¬
notus aut mediccris ad p̾sidem
accedere crucifixi corpo poterat
impetrare. Io sep h aute in mer¬
catus est sinconen et deponeus
eum in uoluit sindone. Exciui¬

Expanded text:
id est, cum lethi quis debitum solvit, id est, cum lethi quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere, et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate etiam corpora ipsa resurrectione glorificata cum animabus simul in corruptionem aeternae haereditatis accipiant. Venit, inquit, Joseph ab Arimathaea nobilis decurio, qui et ipse erat exspectans regnum Dei. Et audacter introivit ad Pilatum, et petiit corpus Jesu. Magnae quidem Joseph iste dignitatis ad saeculum, sed majoris apud Deum meriti fuisse laudatur. Talem namque existere decebat eum qui corpus Domini sepeliret, qui et per justitiam meritorum tali ministerio dignus esset, et per nobilitatem potentiae saecularis facultatem posset obtinere ministrandi. Non enim quilibet ignotus aut mediocris ad praesidem accedere et Crucifixi corpus poterat impetrare. Joseph autem mercatus est sindonem, et deponens eum involvit sindone. Et ex si
Abbreviated transcription (Latin):
cium curie ad miniseet qui eti¬
ami curialis aprocurando mune¬
ra ciuilia solet appellari. Arima
helcane et sennie lis iuregione
thaninitica uixta diospolum. Pa¬
rasceue uero grece latine pparatõ
dicitur. Quo nomine uidei qui
uit grecos morabaut᷑ sextam sab¬
bati appellabant eoquod in illo e¬
lerent. Iuxta hec ꝙ demanna quõ¬
dam p̃ceptum sexta aũt die colli¬
ergo sexta die homo fes est homo
uit. Londe et hanc salbatum hec
est requiem uoluit appellari.
ecce saluator eaden sexta die
crucifixus. humane. restauratõ¬
nis impleuit archanii. Ideo cuin
accepisset acetum dixit. Consum¬
matum est. hec est sexte dici q. ꝓ
mundi refectõne suscipi iani totu
est opiis expletum. E albato aut̃
inse pultro requiescens resurectois
que occaua die uentura erat expec¬
tabat euentum. Uobi nre simł
deuotonis ac beate retributonis
ꝑ lucet exemplum. Quos in hac
quidem sexta scli etate pro dño
pati et uelut mundo necesse est
crucifigi In septima uero etate

Expanded text:
cium curiae administret, qui etiam curialis a procurando munera civilia solet appellari. Ab AriHelcanae et Samuelis in regione Thannitica juxta Diospolim. rasceve vero Graece, Latine praeparatio dicitur. Quo nomine Judaei, qui inter Graecos morabantur, sextam Sabbati appellabant, eo quod in illo elerent, juxta hoc quod de manna quondam praeceptum est: Sexta autem die colliergo sexta die factus est homo,vit , unde et hanc Sabbatum, hoc est, requiem voluit appellari, recte Salvator eadem sexta die, crucifixus, humanae restaurationis implevit arcanum. Ideoque cum accepisset acetum dixit: Consummatum est, hoc est: Sextae diei, quod pro mundi refectione suscepi, jam totum est opus expletum. Sabbato autem in sepulcro requiescens, resurrectionis, quae octava die ventura erat, exspectabat adventum. Ubi nostra simul devotionis ac beatae retributionis praelucet exemplum, quos in hac quidem sexta saeculi aetate pro Domino pati, et velut mundo necesse est crucifigi. In septima vero aetate,
Abbreviated transcription (Latin):
ones. Ita et quod dicitur ut quid
me dere luquisti. Corporalis uocis
erat ꝓpͥum qr solet scd̾m natura
corpo nulla tenus ullea sibi cõuic¬
ta uita frandari.Licet enĩ et ipe
saluator dicebat hoc. set ꝓpͥe oste¬
de bat corporis fragilitatem nia¬
nens urtꝰ. et uirtꝰ sapiencia dei
Dot homo ergo loquitur meo cu
cum ferens motͥs ꝙ in periculis po¬
siti ado deseri uos putamo ut ho
tur batur ut homo flet. ut homo
cuicifigit᷑. Et quidam᷑ ciriͦtantilꝰ
audientes dice bat. Ecce heliam u¬
uecat. Non omnes quidam qͦs¬
ir bitror milites fuisse romanos
nõ intelligentes sermonis hebrei¬
ci ꝓpͥe tatem set ex eo quod dixit
heli heli utantes heliam ab eo
inuecatum. Sui autem iudeos
qui hec dixint intelligere no lius
et in hoc more sibi solito faciunt
ut dũ in becillitatem infamet
qui helie auxilium depcetur.
urrens aut uno et imples
spongiam aceto circum po

Expanded text:
ones, ita et quia dicitur, Ut quid ones, ita et quia dicitur, Ut quid me dereliquisti? corporalis vocis erat proprium, quia solet secundum naturam corpus nullatenus velle a sibi conjuncta vita fraudari. Licet enim et ipse Salvator dicebat hoc, sed proprie ostendebat corporis fragilitatem, manens virtus et sapientia Dei. Ut homo ergo loquitur, in cumferens motus, quod in periculis positi, a Deo nos deseri putamus; ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo crucifigitur. Et quidam de circumstantibus audientes dicebant: Ecce Eliam vocat. Non omnes, sed quiarbitror milites fuisse Romanos, non intelligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quod dixit Heloi, Heloi, putantes Eliam ab eo invocatum. Siu autem Judaeos, qui hoc dixerint, intelligere volueris, et hoc more sibi solito faciunt, ut Dominum imbecillitate infament, qui Eliae auxilium deprecetur. Currens autem unus, et implens spongiam
Abbreviated transcription (Latin):
ad horam poit mendiem . Post i¬
meridiem namq incliuata luce
sidei. Ad auram uero resuigescente
feruore caritatis. Ueambu lans
aute audie batui quia ab homine
pͤcante recesserat: Ratonis igitur
ymino diune pietatis ordo possebt
ut eodem temporis articulo. Quo
tunc a dep ca uearicante obeluserat
Nunc latroni dominꝯ penitentii
ianuam paradisi reseraret. Et qua
hora primꝯ adam peccando mortẽ
hinc mundo inuexit. Eadem scda
adam mortem moriendo destuet.¬
t hora nona exc lamauit ihs
heloy lamasabat hani. quod ẽ int̾
p̃tatu deus meꝯ ut quid dere lin¬
quisti me. Pincipio uicesuui ps
aliui abusus est illud ꝙ inmedio u̾¬
siculi legitur. Respice mine suꝑfl¬
uum est. Legitur eni in he breo.
Ueus deus mens quereme dere lui¬
quisti. Nec mireris uerborum hu¬
militatem querimonias dere licti
cum formam seruisciens scauda¬
lum crucis uideas. Sicut eni esurire¬
udeas et sitire et fatigare no erant
ꝓpͥa diuinitatis set corporales passi¬

Expanded text:
ad auram post meridiem . Post ad auram post meridiem . Post meridiem, namque inclinata luce fidei. Ad auram vero, refrigescente fervore charitatis. Deambulans autem audiebatur quia ab homine peccante recesserat. Rationis igitur imo divinae pietatis ordo poscebat, ut eodem temporis articulo quo tunc Adae praevaricanti occluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisi reseraret, et qua hora primus Adam peccando mortem huic mundo invexit, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrue horam nonam clamavit Jesus Heli, Lamasabathani, hoc est, Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? Principio vicesimi primi psalmi abusus est, illud quod in medio versiculi legitur, Respice in me, superfluum est. Legitur enim in Hebraeo, Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti. Nec mireris verborum humilitatem, querimonias derelicti, cum formam servi sciens, scandalum crucis videas. Sicut enim esurire, et sitire, et fatigari, non erant propria divinitatis, sed corporales passi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾uam ase salutem querebat. pia
mox domino. exauditone suscipe
dignatus est. Qui nimirũ quicu¬
q intribulatonibꝰ poĩti tempo¬
ralia tantum. Adomino solatia
requirunt atemporalibꝰ se parit
etius gaudus priuant. Qui aut
uerascit̾ bona patrie celestis sus¬
piraut. ad hec absq ulla dubieta¬
te xpx miserante ꝑueniunt.
t facta hora sexta tenebre
fce sunt suꝑ totam tr̾am us
in hõram nonam. clarissiuiũ mudi
lumen retraxit radios suos ne aut
pendentem uideret dñ. aut impu
blasphemantes sua luce fruerent᷑.
Et notandum ꝙ diis sexta hora hoc
est recessuro acentro mundi sole cru¬
cifixus sit. Uiluculo aut hoc est. or¬
riente iam sole resurexionis sue mi¬
itenia celebrarit. Etatu enĩ tempo¬
uis significanit quod effectu oꝑisex¬
ibuit. Quia mortuus est. ꝓpt pꝰ¬
cata nra et resurexit ꝓpt iustifi¬
catonem nram. Nai et adampꝰ¬
cante scriptum est ꝙ audierit uo
cem diũ deambulantis in paradiso

Expanded text:
ernam a se salutem quaerebat, pia ernam a se salutem quaerebat, pia mox Dominus exauditione suscipere dignatus est. Quia nimirum quicunque in tribulationibus positi temporalia tantum a Domino solatia requirunt, temporalibus se pariter et aeternis gaudiis privant. Qui autem veraciter bona patriae coelestis suspirant, ad haec absque ulla dubietate Christo miserante perveniunt. Et facta hora sexta, tenebrae factae sunt per totam terram usque in horam nonam. Clarissimum mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum, quod Dominus sexta hora, hoc est, recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est, oriente jam sole resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit, quod effectu operis exhibuit. Quia mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. Nam et de Adam peccante scriptum escem Domini Dei deambulantis in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
hec dici s eriam quia unꝯ hoc fe¬
cit potuit usitato lecutõnis mo¬
do ꝑ plulrm minierũ significa¬
n. qui uero luca testante unus
latro dũm blasphemat dicens. Ei
tues xp̃c̃ saliui fac tenietip̃m et
ues. alit̾ uero exillum digna iu¬
nectonem redarguit. et duui fi¬
deli supplicatone p̃catur dicens.
Uomine memento mei cum
ueneris iuregnũ tuũ. uiq hodie
geri meccła uidemo. Cum mũ¬
daniꝰ tacti aflictonib nuri simul
et falsi xpĩam illiquidem qui fic¬
ta mente dominice passionis sa¬
cramenta gestant ad p̃sentis uite
gaudia cupuint liberari adno.
Atqui simplici utentone cii apło
gloriant᷑ ip̃i incruce diu nrĩ. Ita
pocius apsentil erumpnis optãt
erui ut spm̃n suũ in mano su̾e co¬
mendent. auctoris unaq cũ ip̃o
regui ce lestis de siderent ee partici¬
pes. Uude bene ille qui fide dubia
dum p̃cabat᷑ sundito est. cotepto
adno neq ulla responiione digno
habito. At uero p̃ces illio quia ẽ¬

Expanded text:
hoc dici, sed etiam quia unus hoc fehoc dici, sed etiam quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Quod vero Luca testante unus latro Dominum blasphemat dicens: Si tu es Christus, salvum fac temetipsum et nos, alter vero et illum digna invectione redarguit, et Dominum fideli supplicatione precatur dicens: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum, usque hodie geri in Ecclesia videmus, cum mundanis tacti afflictionibus veri simul et falsi Christiani, illi quidem qui ficta mente dominicae passionis sacramenta gestant, ad praesentis vitae gaudia cupiunt liberari a Domino. At qui simplici intentione cum Apoin cruce Domini nostri , ita potius a praesentibus aerumnis optant erui, ut spiritum suum in manus sui commendent auctoris, unaque cum ipso regni coelestis desiderent esse participes. Unde bene ille, qui fide dubia Dominum precabatur, funditus est contemptus a Domino, neque ulla responsione dignus habitus. At vero preces illius, qui aet
Abbreviated transcription (Latin):
mo. frauduleuta ꝓnussio quid ẽ
p lus decruce ad hunc ud̾entem
descendere. aude sepulcro mortuũ
surgere. suirexit et non creditis
Ergo etiam si decince descendent
siilit̾ noncreditis. Et qui cũ eo
ei. quomodo qui cũ eo crucifixi
erant conuiciabant ei. quando¬
sed̾m luce testimonui alt̃. Et cõs¬
pescuit eum et indm̃ credidit nͥ
intelligamꝰ matheum et mar¬
chum breuit pstrigentes huuc
lecum pluralem mnuuerũ ꝓsin¬
he breos legnuo pluralit dietum
Tlauserunt hora leoñ cu solꝰ
damelh significan utelligatur
et pluralit̾ dem̃ secti sunt cuin
de solo isaia tradatur. Quid at
usitacius uerbi grã quam ut di¬
cat aliquis et rustici insultant
etiam suno insultet. Bunc enĩ
eet contrariũ quod lucas denno
manifestauit. Siilli dixissent.
ambes latroues cõuitiatos dno
tamen posset sb̾uumero plura¬
li unꝯ intelligi. Cum uero dem̃
est. latrones qͣnicum eo crucifi¬
xi erant. Nec ad ditum ͤ ͤ ambo
nõ solum si ambofecissent pois

Expanded text:
m. Fraudulenta promissio. Quid est plus de cruce adhuc descendere viventem, an de sepulcro mortuum resurgere? Resurrexit, et non credidistis. Ergo si etiam de cruce descenderet, similiter non crederetis. Sed mihi hoei. Quomodo qui cum eo crucifixi erant improperabant ei, quandoundum Lucae testimonium, alter et compescuit eum, et in Deum credidit, nisi intelligamus Matthaeum et Marcum breviter perstringentes hoc loco pluralem numerum Hebraeos legimus pluraliter dictum: Clauserunt ora leonum , cum solus Daniel significari intelligatur. Et pluraliter dictum, secti sunt, cum de solo Isaia tradatur. Quid autem usitatius, verbi gratia, quam ut dicat aliquis: Et rustici mihi insultant etiam si unus insultet. Tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestavit, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino, tamen posset sub numero plurali unus intelligi. Cum vero dictum est latrones, vel qui cum eo crucifixi erant, nec additum est ambo, non solum si ambo fecissent posset
Abbreviated transcription (Latin):
mundatonem fuisset esfusus.
Per arundiuem uero cui mn po¬
sita est spongia scriptura siguifi¬
catur que mplebat᷑ hoc facto.
Sicut enum lingua dicitur. uel
greca uł latina ne lalia quelib
somi significans qui inliugna ꝓ¬
nutur. sic arundo dici potest lice¬
tm que arundine scribit᷑. s signi¬
ficantius sonos siueris humane
usitatis sime dicimꝰ liuguas. scͥp¬
turam uero arundinem diciquo
minꝰ usitatun eo magis ẽo my¬
stice siguratum. Ihs aut enuisa
ucce magne expirauit.
uid hac uete magna dixe

Expanded text:
mundationem fuisset effusus. mundationem fuisset effusus. Per arundinem vero, cui imposita est spongia, Scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel Graeca, vel Latina, vel alia quaelibet sonum significans, qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur. Sed significantius sonos vocis humanae usitatissime dicimus linguas, Scripturam vero arundinem dici, quo minus usitatum, eo magis est mystice figuratum. Jesus autem, emissa voce magna expiravit. Quid hac voce magna
Abbreviated transcription (Latin):
sumata sunt ut consumaretur
scriptura dixit scicio. Bas ergo
positum erat aceto plemĩ ⁊lli
aut spongiam plenam aceto h¬
ysopo cirtum ponentes obtuler
ori eius. Uidit ergo qui co sum¬
matasunt omia qua eo po᷑ tebat
mea potauerunt me aceto.s
cio inquit. Tamq̃ hoc diceret ħ
minus fecistis. date̾ ꝙ estis. Iudei
quippe ip̃i erant acetũ degene¬
rantes aunb. ⁊ Hatui aie harum
et ꝓp betarum tamqͣ dep leno
uase demiquitate mundi huio
imp leti cor habentes uł ut spo¬
giam cauerno sis quoda modo
atq tortumis latibulis fraudu¬
lentiũ ysopum cui cirtum po¬
suerunt spongiam aceto plena
qui herba est humilis et pectꝰ¬
et purgat ipio xp̃i humilita¬
tem congruentũ accipimꝰ. Q̾
cucum dederunt et se cutũ ne¬
nisse potͣuerunt. Un inp salmo
illud. aperges me due y sopo
et mundabor. Xpi omiaq hu¬
militate muntauiur. quia nisi
hiui li asset semetip̃m factus
o bediens usq ad morte in crucis
Nonutiq sanguis eus iupcc̃oꝵ
renussionem. hex est in nram i

Expanded text:
sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: Sitio. Vas autem positum erat aceto plenum. Illi ergo spongiam plenam aceto, hyssopo circumponentes, obtulerunt ori ejus . Vidit ergo quoniam consummata sunt omnia quae oportebat mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit. Tanquam hoc diceret: Hoc munus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum, tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleto, cor habentes velut spongiam cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentam. Hyssopum, cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba est humilis, et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus, quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Unde illud in psalmo: Asperges me hyssopo, et mundabor . Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostri
Abbreviated transcription (Latin):
ria cleophe. Mariam aut cleo¬
p he uideretur eam dicere patre si¬
ue cognatone.Uccabatur autez¬
uero minor iacobus ad distinctõ
maioris iaco bi iudelicet. silii ze be¬
dei qui uit̾ primes apłes uocatus
est et electus adne. sonsuetudi¬
nis aut uiduice fuit. Nec duce bat᷑
inculpani moregentis antiquo.
ut mulieres de sbstacia sua uic¬
tum atq uestitum p̃ceptoribus
nunstrarent. Hec quia scandalũ
facere poterat nnatemby. paulꝰ¬
o biecisse sememorat. Nunqͥ nõ
hemo potestatem. sorores mulie
de sustancia sua ut meteret eo¬
rum carnalia ciuo ille mete kat
spuitalia. Nonquo indigeret
cybis domino creaturarinu set
ut typum ostenderet magistro¬
rum. quod iuctu atq uestitu ex
discipulis deberent esse contenti
Set iudeamꝯ qua les comites h
aqua septem demoniã eiecerat
Et mariam iacobi et iosephia¬
trem mat̾nam suam et alias
quas incetris euange lus legunꝯ
t̾ cum sero ẽẽt factum qr ĩa
erat ꝑascheͥ ne que est aute
salbatum uenit iosep h abaruũ

Expanded text:
leophae . Mariam autem Cleophae videtur eam dicere a patre sive a cognatione. Vocabatur vero minor Jacobus ad distinctionem majoris Jacobi, videlicet, filii Zebedaei, qui inter primos apostolos vocatus est et electus a Domino. Consuetudinis autem Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent; hoc, quia scandalum facere poterat, in nationibus, Paulus abjecisse se memorat: Nunquid non habemus potestatem sorores mulierde substantia sua, ut meteret earum carnalia, cujus illae metebant spiritalia. Non quo indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu ex discipulis deberent esse contenti. Sed videamus quales comites haa qua septem daemonia ejecerat, et Mariam Jacobi, et Joseph matrem materteram suam, et alias quas in caeteris Evangeliis legimus . Et cum jam sero esset factum, quia erat Parasceve, quod est ante sab
Abbreviated transcription (Latin):
einditur uelum temp li ut
ai ha testamenti et omĩa
legis sacramenta que tege bantur
appareant. atq ad ppluu trause¬
aut naconũ aute et enĩ dictum
fuat. Sotus niuidea deus in isrł
magnum nom̃ eiꝰ. Nunc aute¬
ex altare sup se los deus et super
Et meuangelio prius dixit iuuiã
gentium neabieritis. Post passi¬
onem uero su am eiuites inquit
decete oins gentes. Uoidens aut
centurio qui ex aduerso sta bat¬
quia sic clamans expirasset ait ue¬
re homo hic filio dei erat. Mani¬
festa aũt causa miraculi centurio¬
nis expouit᷑ ꝙ uidens dñm sic ex¬
emisuse dixerit uere homo his fi¬
lio dei erat: Nullꝯ eni habet pote¬
statem enutendi spm̃ nisĩ qui aui¬
marũ conditor est. Et hec con¬
siderandum quod centurio aute
ciucem impo scandiabo lo passio¬
uis uere dei filiũ confiteatur. Et
arrius inexcła p̃dicet creaturam
Uude merito ꝑtenturionem fideᷤ
eccłe de signatur. Que ue lo mys¬
teriorum celestium ꝑmorte diũ
resecrato contumio ihi et uere

Expanded text:
autem velum templi, ut arcana testamenti et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomeExaltare super coelos, Deus, et super Et in Evangelio prius dixit: In viam gentium ne abieritis; post passionem vero suam: Euntes, inquit, docete omnes gentes. Et tcenturio, qui ex adverso stabatquia sic clamans expirasset, ait: Vere homo hic Filius Dei erat. Manifesta causa miraculi centurionis exponitur, quod videns Dominum sic exemisisse, dixerit: Vere homo hic Filius Dei erat, nullus enim habet potestatem emittendi spiritum, nisi qui animarum conditor est. Et hoc considerandum est, quod centurio ante crucem in ipso scandalo passionis vere Dei Filium confiteatur, et Arius in Ecclesia praedicet creaturam. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae, velo mysteriorum coelestium per mortem Domini reserato, continuo Jesum et vere
Abbreviated transcription (Latin):
oris instituta wedunt. set quiqi¬
q hec sub et̾ua soluui iicelesti¬
q gła gerunt: Inꝑfecto dextri
latronis mento ac fide dignaut᷑
at quisine humane laudis in¬
tuitu. seu qualibet miꝯ digna
intentone mundo abrenuiciat᷑
Don inmerito b lasphemato¬
uuitatur et accus. Dequalib¬
dicit apłs. Si tradiderocorpo ut
ardeam si dedero onĩs facultates
meas uicylos pauꝑum. si a lie
plura aut pietatis oꝑa facere au
dona gre spinitalis accepisse uide¬
as. Caritatem aut̃ nõ habeam ni¬
chil michi ꝓdest. Seati aut qui¬

Expanded text:
oris instituta subeunt. Sed quicuoris instituta subeunt. Sed quicunque haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur. At qui sive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoitantur et actus. Similidicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut pietatis opera facere aut dona gratiae spiritalis accepisse videar, charitatem autem non habeam, nihil mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓptea enĩ pilato tradideru̾nt qd̾
eorum uerba satis indicant scdin
ihom. Quod ergo maxime uideri
fecisse no le bant hec eos hora t̾cia
fecisset marco ostendit. Uerissime
uidicaus magis fuisse diĩ necatri¬
cem lugnam uideoꝵ ꝙͣ. militum
manꝯ. Et erat titulꝯ causa enis
inscuptꝰ rexiudeorum. Titulus
posito iup̃ crucem eio in quo scͥp¬
tum erat rex ideorum. Illud
ostendit quia uec occidende essi¬
cere potuerunt ut eum regem
no haberent qui eis mamfestis¬
suna et emi netissima potesta¬
tem scd̾m oꝑa sua redditurus
qũ rex sumil et pontifex cũ exi¬
mia patri sire carins hostia inal¬
tari crucis offerret. Regis queq
et credere uo lentilꝰ insinuaret
quia ꝑcrncis patibulum nõ per¬
diderit siuii s confirmanit pcciꝰ
et corro boraret imperium. Gt
atroues qui cum dño sunt
huic inde crucifixi signifi¬
cant eos qui sub fide et con¬
fessione xpi uł agonem marti¬
ris uł que libet continencie arti¬

Expanded text:
propterea eum Pilato tradiderant, quod propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum verba satis indicant secundum Joannem. Quod ergo maxime videri fecisse nolebant, hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, verissime indicans magis fuisse Domini necatricem linguam Judaeorum quam militum manus. Et erat titulus causae ejus inscriptus: Rex Judaeorum. Titulus positus supra crucem ejus in quo scriptum erat: Rex Judaeorum, illud ostendit, quod nec occidendo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent qui eis manifestissima et eminentissima potestate secundum sua opera redditurus quoniam rex simul et pontifex est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoqueet credere volentibus insinuaret quod per crucis patibulum non perdiderit suum, sed confirmarit potius eLatrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi, significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel quaelibet continentiae arcti
Abbreviated transcription (Latin):
et c̃. Sugitur hora quasi sexta
pilato sedente ꝓtribunali traditꝰ
est. crusifigendꝰ uideis. quomodo
hora t̾tia crucifixus est. sicut u̾ba
marchi. Nonintelligentes qui¬
eius rei geste tempo uoluit com¬
memorare susficeret dicere. Erat
auit ora tercia. ut quid a diuuxit.
et crucifixerunt eum uisi quia uo¬
luit aliquid recapitu lando signifi¬
care qr que situm inueniretur. Cũ
scriptura ip̃ã illis temporib lege¬
retur quibꝰ nunu̾se eccẽ. Notũ
erat qua ora dnis ligno sus pensꝯ ẽ¬
unde poisit huiꝯ uł error corrigii
uel mendaciũ refutari. set quia
cie bat nulitibo dum crucisixum
non auideis ecculte ostend̾e uo luit
eos. magis cruci fixisse qui clama¬
uerunt ut crucifigeretur quam
illos qui ministerium principi
suo scdm siii oifĩcium p buerũt
Intelligit᷑ ergo fuisse ora tercia
cũ clamauerunt indei ut domip
crucifigeretur. et uera cissime de¬
monstratu. tunc eos crucifixuse.
quando clamauerunt maxime
qr no le bant uideri hoc fecisse. et

Expanded text:
 Si igitur hora quasi sexta, Pilato sedente pro tribunali, traditus est crucifigendus Judaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut verba Marci quidam non intelligentes eius rei gestae tempus uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia. ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus uniuersae ecclesiae notum erat. qua hora dunde posset hujus vel error corrigi, vel mendacium refutari? Sed quia sciebat a militibus Dominum crucifixum non a Judaeis, occulte ostendere voluit eos magis crucifixisse qui clamaverunt ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. Intelligitur ergo fuisse hora tertia cum clamaverunt Judaei ut Dominus crucifigeretur. Et veracissime demonstratur tunc eos crucifixisse quando clamaverunt, maxime quia nolebant videri se hoc fecisse, et
Abbreviated transcription (Latin):
Imilit et sumi sac̾dotes in¬
ludentes ad alteruti cum
scubis dice bant alies saluos fec
se ꝓpĩn non potest saluũ facere.
Et iam no lentes confitentur scͥ¬
be et pontifices quod alios saluoᷤᷤ
fecent. itaq uos ura condempnͣt
sentencia. Nui enimi alios saluo
fecit. utiq siuellet se ipin salua

Expanded text:
dotes iludentes, ad alterutrum cum scribis dicebant: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Etiam nolentes confitentur Scribae et pontifices, quod alios salvos fecerit. Itaque vos vestra condemnat sententia; qui enim alios salvos fecit, utique si vel
Abbreviated transcription (Latin):
esu ut iup leatur ꝙ scriptuni. est
Dederunt incibum meum fel
et insiti mea potauerunt me ace¬
to. Quod aut dicitur et nõ acce¬
pit uł scdm matheum. Cum¬
gustasset uo luit bibere hoc un¬
dicat q. gustauerit quidem ꝓ
uobis mortis. Amantudiueni
set t̾cia resurex̾it. Quod eĩ ait
marcꝯ non accepit. In telligiti
nõ accepit ut biberet. Eusta
uit sicut matheus testise. ut
qud̃ idem matheus ait. Nol¬
uit bibere hoc marchus dixerit
nõ accepit. Tacuerunt aut qd
gustauerit set et hoc q. ait n¬
arc hus murmuratũ uim intel¬
ligendum est. Matheum dix¬
uset cum felle nixtum fel qͥ¬
spe pro amaritudine posuit ⁊
murmuratũ eni nmi amaris¬
sinui e ꝙ̃ quã fieri posset ut ⁊
felle et mira uinii amarissim¬

Expanded text:
Jesus, ut impleatur quod scriptum est: Jesus, ut impleatur quod scriptum est: Dederunt in cibum meum fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quod autem dicitur: Et non accepit, vel secundum Matthaeum: Cumgustasset, noluit bibere , hoc indicat, quod gustaverit quidem pro nobis mortis amaritudinem, sed tertia die resurrexit. Quod enim ait Marcus: non accepit, intelligitur: non accepit ut biberet. Gustavit autem, sicut Matthaeus testis est, ut, quod idem Matthaeus ait, Noluit bibere, hoc Marcus dixerit Non accepit, tacuerit autem quod gustaverit. Sed et hoc quod ait Marcus, Myrrhatum vinum, intelligendum est Matthaeum dixisse cum felle mistum . Fel quippe pro amaritudMyrrhatum enim vinum est amarissimum; quanquam fieri possit ut et felle et myrrha amarissim
Abbreviated transcription (Latin):
obediendo ciues sunt et donusti
cum. Et sicut alibi dicitur. He¬
redes quidem dei co heredes autez
xp̃i. Uude abste simon o bediens
ꝙyrene heredes intptatur. Nec
p̾ter eundaun ꝙ idem symon de
uilla uenisse refert. Uilla enuim
grece pagos dicitur latine. Uoñ
pagos appellamo eo. ques aciui¬
tate dei a lienos. Et quasi ur ba¬
ne conuersatonis ee uidemꝰ exꝑ¬
tes. set depago symon egre diens
crucem portat post ihm. Cum
populꝯ natõnum paganis ritibꝰ
dere lictis uestigia duice passionis
obedient amp lectit᷑. Et ꝑ ducut
illum ingolgota locum ꝙ ẽ int̾¬
pretatii caluarie loco. Extra ur¬
bem et foris porram. loca sut inqͥ¬
Et caluarie id eit decollatoꝵ sũp¬
sere nomen.: Proptea aut ubi
crucisixus est domino. ut ubi pͥꝯ
erat area dampnatorum enge¬
tur uoxilla martirii. et quomo¬
do ꝓnobis maledictum crucis
facto est et flagellatꝯ et crucifi¬
xus. sic ꝓomium salute quasi nox¬
uis internoxios crucifigitur. Ue
te plautaui iueam meam uerã

Expanded text:
ei, cives sunt et domestici Dei. Et, sicut alibi dicitur: Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde pulchre Simon obediens Cyrene haeres interpretatur. Nec praetereundum quod Simon de villa venisse refertur. Villa eniGraece pagos dicitur. Unde paganos appellamus eos quos a civitate Dei alienos, et quasi urbanae conversationis videmus esse expertes. Sed de pago Simon egrediens, crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, vestigia Dominicae passionis obedienter amplectitur. Et perducunt illum in Golgotha locumrpretatum Calvariae locus. » Extra urbem et foris portam loca sunt in quet Calvariae, id est decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur. « Ete plantavi vineam meam veram,
Abbreviated transcription (Latin):
corpus pecĩ ut ultra non serui¬
amo pcco. Quam diu agunt opa
nra ut et uacuetur corpꝰ pcci.
Quai du exterior homo corru¬
pitur uit int̾ior renouatur de die
indiem tempo est crucis. hec sũt
etiam bona oꝑa quidemp tamẽ
ad huc laboriosa quoru merces
requies est. set ideo dicit᷑ spega¬
udentes ut requiem futuram cũ
hilaritate iula boribꝰ operemur
H anc ylaritatem significat cru¬
cis latitudo intransuerso ligno u¬
pi tran figiuitur manus. P manꝰ
enĩ oꝑa intelligunꝰ ꝑ latitudinẽ
i laritatem opantis quia tristicia
facit angustias. Per altitudine
aut cui caput ad uingitur exp̃¬
tato retributonis de sb̾ luni iusti¬
tolleranciam loni opis gł̾am et
honorem et incorruptõnẽ que¬
rentib uitam etnam.: Itaq etia
longuitudo quatotum corpo ex¬
tenditur ip̃ara to leranciam signi¬
ficat. Unde longanunes dicuitur
uisi fallor que uerba apłi inista
de significatone cuicis expediam u̾

Expanded text:
corpus peccati, ut ultra non servicorpus peccati, ut ultra non serviamus peccato , quandiu id agunt opera nostra, ut evacuetur corpus peccati, et quandiu exterior homo corrumpitur, ut interior renovetur de die in diem , tempus est crucis. Haec sunt etiam bona opera quidem, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Sed ideo dicitur, spe gaudentes , ut requiem futuram cum hilaritate in laboribus operemur. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus. Per manus enim opera intelligimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias. Per altitudinem autem, cui caput adjungitur, exspectatio retributionis de sublimi justitolerantiam boni operis gloriam et honorem, et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam . Itaque longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur enim, nisi fallor, quae verba Apostoli in ista designatione crucis e
Abbreviated transcription (Latin):
tib signis
Uid uihis considerandũe.
quit memorie comenda¬
dum. uisi q. p̃ceptum ebedien¬
ciam. Olxdiencia uero signa se¬
cuta sunt. Intqͣ notandum qd̃
euangliu suũ marcho quanto
tardius ceteris inchoauit. Bau¬
to uilongiora scubendo tempo¬
ra porrexit.. Nain neqr dena¬
tiuitate ip̃ius duĩ aut precur¬
soris eiꝯ. Neq de infancia uel
puericia utrius libet eorum ali¬
qua comemorans. Neq de diui¬
tate salu atoris altius scribens.
Excepto q eum incapite euan¬
głii sui filui dei nominat. Ab
illud uiq tempꝰ narrando pue¬
uit. quo apli idem euanglii uer¬
bũ totum pdicando dusemina¬
uere ꝑ orbemi. Restat saue q̃sti

Expanded text:
gnis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Inter quae notandum quod Evangelium suum Marcus quanto tardius caeteris inchoavit, tanto in longiora scribendo tempora porrexit. Nam neque de nativitate ipsius Domini aut praecursoris ejus, neque de infantia vel pueritia utriuslibet eorum aliqua commemorans, neque de nativitate Salvatoris altius scribens, excepto quod eum in capite Evangelii sui Filium Dei nominat, ab illud usque tempus narrando pervenit, quo apostoli idem Evangelii verbum totum praedicando disseminavere per orbem.
Abbreviated transcription (Latin):
li queq eius qua suam uoti omibꝰ
designentur ex nomine. s cauendu
nec uideatur contrarium quod to¬
haunes scribit ipm dũ sibi cru¬
cem portasse ceteri uero euuaglis¬
te hunc symonẽ cireneum ea ba¬
uilasse referunt.Primo namq
adno portata ac de inde symoni ex
sitaest. et hec est grauo saris ordi¬
ne misteri quia nimirum ipe pas¬
sus est ꝓnebis ipe re linquente s

Expanded text:
lii quoque ejus quasi jam noti omnibus lii quoque ejus quasi jam noti omnibus designentur ex nomine. Sed cavendum ne cui videatur contrarium quod Joannes scribit ipsum Dominum sibi crucem portasse , caeteri vero evangelistae hunc Simonem Cyrenaeum eam bajulasse referunt . Primo namque a Domino portata, ac deinde Simoni, quem tanda imposita est. Et hoc congruo satis ordine mysterii, Quia nimirum ipse passus est pro nobis, relinquens
Abbreviated transcription (Latin):
Hec tunc facere milites pilati ħ
usq hodie faciunt heretici et paga¬
ni. milites utiq dyaboli. quia eĩ
caput xpi deus. Caput eiꝯ ꝑcuci¬
unt qui eum diñ. ee uerura de ne¬
gant. Et qr ꝑ arundinem scrip¬
tura solet confici. Quasi ariundi¬
ne caput xpi ferunt. Qui diui¬
uitatei illiꝯ contradicentes erro¬
rem sun confirmare auttoritate
uerbis exe crandis ex int̾na cece me¬
tis insana conceptis respuunt.
Et ihin xp̃m incarne uenisse de¬
negant. Et quidem ilites eum
quasi qui dĩ se ipe falso dixisset
nludentes ad orabant. set sunt ho¬
die q est grauioris sue saie. qui
eum certa fide ut din adorant sed
puersis actibꝰ mox uerba eius qua¬
si fabulosa despicuint acꝓnussa
regni illiꝯ temporalib nilece bris
longe post ponunt.
t educunt illum ut crucifi¬
gerent eu et anguanauer
pt ennte que piam symonẽ cire¬
neum uenientem de uilla patrem
alexandri et rufi ut tolleret cru¬
cem eiꝰ. Magne tunc opinionis
suisse symonis teuidetur. Tum fi¬

Expanded text:
Haec tunc fecere milites Pilati, haec usque hodie faciunt haeretici et pagani, milites utique diaboli: quia enim caput Christi Deus, caput ejus percutiunt, qui eum Deum esse verum denegant. Et quia per arundinem Scriptura solet confici, quasi arundine caput Christi feriunt, qui divinitati illius contradicentes, errorem suum confirmare auctoritverbis exsecrandis ex internae caecae mentis insania conceptis respuunt, et Jesum Christum in carne venisse denegant. Et quidem milites eum quasi qui Deum se ipse falso dixisset, illudentes adorabant; sed sunt hodie, quod est gravioris vesaniae, qui eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris longe postponunt. Et educunt illum, ut crucifigerent eum. Et angariaverquempiam Simonem Cyrenaeum venientem de villa, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem ejus. Magnae tunc opinionis fuisse Simon iste videtur, cum fi
Abbreviated transcription (Latin):
uicontumeliam faciunt eius qͥ
se ap lis ꝓphetam uolu̾it hrĩ s
ipe dispensante qui patitur omia
pno bis fiunt ut sicut petrus hor¬
tatur. xp̃o incarne passo. uos ea¬
dem cogitatone armenuir atq
ad tolleranda ꝓnomine eis uirisi¬
onuĩ obpbria ppareniur. Et cum

Expanded text:
in contumeliam faciunt ejus, qui in contumeliam faciunt ejus, qui se a populus prophetam voluerit haberi. Sed ipso dispensante, quae patitur omnia pro nobis fiunt, ut, sicut Petrus hortatur , Christo in carne passo nos eadem cogitatione armemur, atque ad toleranda pro nomine ejus irrisionum
Abbreviated transcription (Latin):
cedere et dicere ei pp hetiza. et mis¬
teria lapis eum se cebant. Imple¬
tum est hoc ꝓphetia que ait.⁊se¬
di maxillas meas alapis et faci¬
em meam no auerti aconfussio¬
nes putorum. Set qui tunc cesꝰ
est colaphis siue a lapis iudeorũ
ceditur etiam nunc blasphemus
falsorum xpianorum qui tunc cõ¬
sputꝰ eit . saluus mnadelium nuuco
qr uesanis nonune tenꝯ fide lium
ex honoratur atq iritat᷑ obpro bri¬
is. De lauerunt aut faciem eio¬
non ut eorum ille scelera non
uideat set ut ase ipĩ sicut condã
moysi fecerunt gram cegnitõis
ei abscondant. Si enni credent
moys crederent forsitant et diio
quod ue lamentũ usq hodie ma¬
net suꝑ cor eorum non reue latu
ue lum temp licusum est me diũ
et eamq toto legis tempore latu¬
erant et abicondita carnalis isrł
fuerant noui testamenti cultori¬
bꝰ sunt pate feã sci scõrum archanͣ
Quod uero dicunt ei. ꝓp hetita
et iusta alics euange listas ꝓphe¬
tic̾a. quis est quite ꝑcussit quasi

Expanded text:
ere, et dicere ei: Prophetiza. Et ministri alapis eum caedebant. Impleta est hoc loco prophetia, quae ait: Dedi maxillas meas alapis, et faciem meam non averti a confusione sputorum . Sed qui tunc caesus est colaphis sive alapis Judaeorum, caeditur etiam tunc blasphemiis falsorum Christianorum; qui tunc consputus est salivis infidelium, nunc usque vesanis nomine tenus fidelium exhonoratur atque irritatur opprobriis. Velaverunt autem faciem ejunon ut eorum ille scelera non videat, sed ut a se ipsi, sicut quondam Moysi fecerunt , gratiam cognitionis ejus abscondant; si enim crederent Moysi, crederent forsitan et Domino . Quod velamentum usque hodie manet super cor eorum non revelatum velum templi scissum est medium, et ea quae toto legis tempore latuerant, et abscondita carnali Israel fuerant, novi testamenti cultoribus sunt patefacta sancta sanctorum arcana. Quod vero dicunt ei: Prophetiza, et juxta alios evangelistas: Prophetiza quis est qui te percussit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
indeorum. At illi iterum clama¬
uerunt crucifige eum. Pilatus
uero dicebat eis quid enĩ mali
fecit. EZ ultas liberandi salua¬
torem pilato eccasiones cedit.
primum latronem iusto confe¬
rens deinde inferens. Quid ergo
uultis ut faciam regi uideorum
Cumq responderent crucisigat᷑¬
nõ statim ad quicuit s iuxta sug¬
gestionem uxorisq mandauerat
ei ut matheus scribit. nichil tibi
et iusto illi. Ip̃e queq respondens
quid eniait male fecit. Hoc dice¬
do pilato ab soluit ihi̾. At illi
Ut impleretur quod mincesimo
primo ꝑsalio dixat. Circum¬
dederunt me canes multi. con¬
gregatio malignancui obsedit
me. Et illud hieremie. facta est
mͥ hẽditastas mea sient leo ĩ al¬
ua dederunt suꝑme uecem suam
Et ysaia quoqus uihac senten

Expanded text:
illi iterum claverunt: Crucifige eum! Pilatus vero dicebat eis: Quid enim mali fecit? » Multas liberandi Salvatorem Pilatus occasiones dedit. Primum latronem justo conferens, deinde inferens: « Quid ergo vultis faciam regi Judaeorum? » Cumque responderent: « Crucifigatur! » statim non acquievit, sed, juxta suggestionem uxoris, quae mandaverat ei, ut Matthaeus scribit: « Nihil tibi et justo illi , » ipse quoque respondens ait: « Quid enim mali fecit? » Hoc dicendo Pilatus absolvit Jesum. « At illi Ut impleretur quod in vigesimo primo psalmo dixerat: Circumdederunt me canes multi: et congregatio malignantium obsedit me . Et illud Jeremiae: Facta est mihi haereditas mea sicut leo in silva: dederunt super me vocem suam . Isaia
Abbreviated transcription (Latin):
et cum uidisset petrum cale faci¬
entem se aspiciens illum ait. et
tu cum ihũ nazareno eras. At ille
negauit dicens neque scio neq
noui quid dicas.
Doid sibi quod prima eum
ꝑdit ancilla cum uiri utiq
magis eum potueruit recrgnode
nisi et ut iste sexus peccassẽ ĩ ne¬
cem diũ uideretur et iste sexus
rediueretur ꝑ dñ passione. Et
ideo mulier resurerionis accipit
prima mysterium et in audata
custodiunt neterem puaricato¬
nis abolleret errorem. Et exut
foris aute atrium et gallꝰ canta¬
uit. De hoc galli cãntu ceteri
euange liste racent non tament
stm esse. ne gant sicut et multa
alia alii silentio p̃tereunt que
alu narrant. Bursꝰ aut cum ui¬
disset illum aucilla cepit dicere
arcumstantibo qui a exillis est
At ille iterum negauit. Nonne
hec cadem que prio accusabat au
cilla eẽ credenda est/. Micit nã¬
q mat heus aptissime. Exeuute¬
aut illo i auua uidit enm alia.
et ait his qui erant ibi et cet̾a.
In hãc aut uegatonem petri di¬

Expanded text:
sset Petrum calefacientem se, aspiciens illum, ait: Et tu cum Jesu Nazareno eras? At ille negavit, dicens: Neque scio, neque novi quid dicas. Quid sibi vult, quod prima eum prodit ancilla, cum viri utique magis eum potuerint recognoscere? nisi ut et iste sexus peccasse in necem Domini videretur, et iste sexus redimeretur per Domini passionem. Et ideo mulier resurrectionis accipit prima mysterium, et mandata custodit, ut veterem praevaricationis aboleret errorem. Et exivit foras ante atrium, et gallus cantavit. De hoc galli cantu caeteri evangelistae tacent, non tamen factum esse negant, sicut et multa alia alii silentio praetereunt, quae alii narrant. Rursus autem cum vidisset illum ancilla, coepit dicere circumstantibus: Quiaum negavit. Non haec eadem quae prius accusabat, illa esse credenda est. Dicit namque Matthaeus apertissime: Exeunte illo januam, vidit eum alia, et ait iis qui erant ibi , etc. In hac autem negatione Petri di
Abbreviated transcription (Latin):
Qui utriq fuint hebrei. set qz
una queq prouintia et regio
suas habeat ꝓpͥetates ac uerna¬
culum loquendi somum uitare
nen poisit. Unde mactibꝰ apło¬
rant etiam illi qui hita hant
iudeam dixisse referunt᷑. No¬
ne ecce ouis isti qui locuntur
galilei sunt. et quomodo nos¬
audiuimꝰ unusquisq lingña¬

Expanded text:
qui utrique fuerunt Hebraei, sed quia unaquaeque provincia et regio suas habeat proprietates, ac vernaculum loquendi sonum vitare non possit. Unde in Actibus apostorant, etiam illi qui habitabant Judaeam, dixisse referuntur. « Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, Galilaei sunt? Et quomodo audivimus unusquisque ling
Abbreviated transcription (Latin):
sum onis dicentes. Non hunc set
baraban. Erat aut barrabas latro
Tunc ergo ad phendit pilatꝰ iħm
et milites plectaͦntes coronam
despinis inposuerunt capiti eiꝰ
et cetera. Quod quidem ideo fe¬
cisse atq ideo credendo ẽ militibus
enu in ludendum tradidisse. Ut
saciati penis et obprobrus eius
iudei mortem eio ultra sitire de¬
suterent . H oc aũt fcm̃ est ut qr
scriptum e̾rat multa flagella
pocorum. Ideo flagellato nosa
uer benbꝰ liberaremur. Uicen¬
te scriptura. Flagellum non ad¬
ꝓpiquabit tab̾naculo tuo. niu¬

Expanded text:
sum omnes dicentes non hunc sed Barabban erat autem Barabbas latro tunc ergo adprehendit Pilatus Iesum tes plectentes coronam de spinis inposuerunt capiti eius et cisse atque ideo credendus est militibus eum illudendum tradidisse, ut satiati poenis et opprobriis ejus Judaei, mortem ejus ultra sitire desisterent. Hoc autem factum est, ut quia scriptum est: Multa flagella peccatorum , illo flagellato nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura: Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo . Mys