comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
defficit. set unde pucrercit iupul¬
uere. Iude iuredescit mrenonatõ¬
ne. Quia uero sancca ecca aliud
pacis. Redemptor nr̃ irã eiꝯ tẽ¬
pora designauit inpceptis Na
ꝑsecutõiis temporum pouendaẽ
amma. Pascis aute intempori

Expanded text:
deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde virescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud pacis; Redemptor noster ipsa ejus tempora distinguit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis aut
Abbreviated transcription (Latin):
saucti. Quia non ꝑdeet cum pu¬
b lice p̃dicari. et eiꝯ uulgari ĩ ppłis
maiestatem que post paululum
flagellatum iusuri suit. Et cruci¬
fixum multa pati asemorib et
scribis et pͥncipibꝰ sacerdotum
Et notandum quid̃ eum qͥ mul¬
ta pati et cocidi et resurgere de¬
beat. filium homunis appellat qr
passo incarne axp̃o diuinitas mi¬
passibilis mausit
t adphendens eum petrus
cepit increpare eum. Quo¬
modo increpauit enm. matheus
exponit apcuis dicens cepit uicre¬
pare illum dicens. Ab sit ad te do¬
mine non erit tibi hoec. Sepe dixi¬
mo. uiuiͥ nardoris atq amoris.
maxui fuisse petrum indom̃ir
saluatorem. Quia ergo post cõ¬
fessionem suam qua dixat tues
erat scd̃mi matheum. Beatꝯ es
symon bariona quia caro et san¬
guis nourene labit tibi s pr mes
qui est incelis. Repente a domino¬

Expanded text:
sancti . Quia non prodesset publice praedicari, et ejus vulgari in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint, et crucifixum, multa pati a senioribus et Scribis, et principibus sacerdotum. Et notandum, quod eum qui multa pati, et occidi, et resurgere debeat, Filium hominis appellat, quia, passo in carne Christo, divinitus impassibilis mansit. Et apprehendens eum Petrus, coepit increpare eum. Quomodo increpaverit eum Matthaeus exponit apertius, dicens: Et pare illum dicens: Absit a te, Domine, non erit tibi hoc . Saepe diximus nimii ardoris, atque amoris quam maximi fuisse Petrum in Dominum Salvatorem. Quia ergo post confessionem suam qua dixerat, Tuerat secundum Matthaeum: Beatus es Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui
Abbreviated transcription (Latin):
creas lepores. et istius modi anim¬
ancia q ungulam non fuidunt
nec ruminaut nec sca moda in pis¬
cib sunt. Uude et inactib apoᷤᷤ¬
tolorum scriptum est. quod deus
sauctificauit. tumecum inume
dixetit. Comimue ergo quod ce¬
teris hominibꝰ patet et quasi nõ
est. departe dei pro minũdo apella¬
tur. Nichil est inquit extra ho
minem quare idolo titis nõ uesci¬
mur et aposto lꝯ scribit. Nonpo¬
testis calicem donuni bibire et
calicem demoniorum scienduz
igititur quod ip̃i quidem cibi et
deicreatura perse mundi sut ido

Expanded text:
treas, lepores, et istiusmodi animtreas, lepores, et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Unde et in Actibus Apostolorum scriptum est: Quod Deus sanctificavit, tu ne commune dixeris . Commune ergo quod caeteris hominibus patet, et quasi non est de parte Dei, pro immundo appellatur. Nihil est inquit extra hminem, quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum igitur quod ipsi quidem cibi, et Dei creatura per se omnis munda
Abbreviated transcription (Latin):
etudo detali occatone uenie bat
multos habentes obligatos aͤre
a lieno et uolentes ubi creditum
reddere diligebant sa c̾dotes ut
acta peccuna ministerus templi
et eorum usib de seruiret. Pot̾
autem et hunc breuit habere:
me est tibi proderet. Compellitiꝰ
inquit filios ut dicant parentibꝰ
suis quod cumq domun oblaturꝰ
eram deo in tuos comsunimo iuroᷤᷤ¬
cibos tbique prodest. Opater et
mater. ut illi timentes accipere.
Quod deo iudebant mancipatũ
mopem magis uellent uitam du¬
cere quam cõme dere deconsecratis
t ad uecans iterum tur baz
dicedat illis audite me om̃s
et iutelligite uichil est extra ho¬
ninem introiens neum quod po¬
sit enu comquinare set que de
homine precetunt illa sunt que
comunicant hominem. Werbũ
coniniuiucat propͥt scripturaꝵ
est. et ꝑ lublico sermone teritur
popu los ud̾orum partem dei esse
se traustans comunes cibos uocat
Quib omnes utuutur homineᷤ
Uerbi gracia siullam carnemos¬

Expanded text:
etudo de tali occasione veniebat, etudo de tali occasione veniebat, multos habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi creditum reddere, delegabant sacerdotibus, ut exacta pecunia ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest autem et hunc breviter habere me est, tibi proderit. Compellitis, inquit, filios ut dicant parentibus suis, Quodcunque donum oblaturus eram Deo, in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipiant, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere, quam comedere de consecratis. Et advocans iterum turbam, dicebat illis: Audite me omnes et intelligite. Nihil est extra hominem introiens in eum, quod possit eum coinquinare. Sed quae de homine procedunt, illa sunt quae communicant hominem. Verbum communicat, proprie Scripturarum est, et publico sermone teritur. Populus Judaeorum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines. Verbi gratia: suillam carnem, os
Abbreviated transcription (Latin):
dere ut dignꝯ sit operaruis merce¬
de sua.
os autem dicitis sidixit hõ.
patri aut matri cerbant ꝙ ẽ
domim quodcumq ex me tibi pro¬
derit. et ultra non duuitritis euin
quicquam facere patri suo aut
matri et cera. PReceperit domi¬
nꝯ uł inbecillitates uel etates. uł
penurias parentum. considerans
ut filii honorent etiam inuite
ncͣcariis ministrandis parentes
parentes suos. Hanc prouidentis¬
sunam dei legem uo lentes scribe
p harissei que sbuertere ut mnpie¬
tatem sb̾ nomuine pietatis iduce¬
rent. docuerunt pessimos filios
ut siquis eaque parentibꝰ offerã¬
enda sunt. deo uouere uoluerit
qui uerꝰ eit pater. oblato domi¬
ni pponatur parentum muneri¬
bꝯ uel certe ipĩ parentes que deo
concecrata sunt nesaculegii cri¬
men incurrerent declinantes.
E gestate conficie bantur. Atq
itã fiebat. ut o blatõ liberorum
sb̾ occasionem temp li et dei in
sacerdotum lucra crederent. H¬
ac pessuma pharisseorum consu¬

Expanded text:
dere, ut dignus sit operarius mercedere, ut dignus sit operarius mercede sua . os autem dicitis: Si dixerit homo patri aut matri, corban quod est donum quodcunque ex me, tibi profuerit. Et ultra non dimittitis eum quidquam facere patri suo aut matri, etc. Praeceperat Dominus vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent etiam in vitae necessariis ministrandis parentesparentes suos . Hanc providentissimam Dei legem volentes Scribae Pharisaeique subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos filios, ut si quis ea quae parentibus offerenda sunt, Deo vovere voluerit, qui verus est, Pater, oblatio Domini praeponatur parentum muneribus. Vel certe ipsi parentes, quae Deo consecrata sunt, ne sacrilegii crimen incurrerent. Declinantes egestate conficiebant, atque ita fiebat, ut oblatio liberorum sub occasione templi, et Dei in sacerdotum lucra cederet. Haec pessima Pharisaeorum consu
Abbreviated transcription (Latin):
ta traditonem seniorem set
cant pauem.¬
Ira p hariseorum seri bariiq
stulticia. dei filium argu¬
unt quare honumi traditoneᷤ
et p̾cepta non seruet. Manus
autem idest. opera non corporis
utiq manꝯ set anima lauauda
sunt ut fiat nullis uer bum dei
t dicebat illis bene irritum
facitis preceptum dei uttra¬
ditonem uram seruetis Halsaz
calumpuiam. uera responsione
confũtat. Cum inquiduos ꝓpter
tradiconem homuium precepta
domini ueglegatis. quare disci¬
pulos mneõs arguendos creditis
Quod seniorum iusła praui
pendant ut dei scita custodiant
Oyses enun dixit honora
patrem tuũ et matrem
tuam. et qui mali dixit patri:
aut matri morte moriatur.H
me lemosinam ac munexũ colla¬
tone sentitur. Honora inquit
aposto lo uiduas que uere uidue
sunt. hic honor domini intelligit᷑
et in alio leco presbit̾i duꝑ lici ho¬
nore honorandi. maxime qui la bo¬
rent iuuerbo et doctrina doctrina
domini. Et per hoc maudatum iu¬
benuir boui trituranti os nonc lu¬

Expanded text:
ta traditionem seniorum, sed cant panem? Mira Pharisaeorum Scribarumque stultitia. Dei filium arguunt, quare hominum traditiones et praecepta non servet. Manus autem, id est opera, non corporis utique manus, sed animae lavandae sunt, ut fiat in illis verbum Dei. Et dicebat illis: Bene irritum facitis praeceptum Dei, ut traditionem vestram servetis. Falsam calumniam vera responsione confutat. Cum inquit vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis, quod seniorum jussa parvi pendant, ut Dei scita custodiant. Moyses enim dixit: Honora patrem tuum et matrem tuam. Et qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur. in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora inquit Apostolus viduas quae vere viduae sunt . Hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore sunt honorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Domini . Et per hoc mandatum jubemur, bovi trituranti os non clau
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i confessione p̃cesserunt magis¬
tris erudiendi ad qr ecclẽ membris
adimandi comrenunt. Qualis
fuit cassiddorus quondai senator
repente ecele doctorum qui uiex¬
positone ꝑ salinorum qua egregi¬
aui fecit diligent̾ iutuito est. ⁊ꝰ
ambrosio quid hy lario. quid aug¬
ustino. quid cyrillus quid ioa humes
quid ceti fres sci dixerunt edretu
eẽ proculdubio asemoribo udeoru
Id est confitencium et licteranciũ¬
diu. ꝓbabit. Cui simile est illud

Expanded text:
Christi confessione praecesserunt magisChristi confessione praecesserunt magistris erudiendi, atque Ecclesiae membris adunandi committuntur; qualis fuit Cassiodorus quondam senator, repente Ecclesiae doctor; qui dum in expositione Psalmorum, quam egregiam fecit, diligenter intuitus est quid Ambrosius, quid Hilarius, quid Augustinus, quid Cyrillus, quid Joannes, quod caeteri fratres dixerunt, edoctum se procul dubio a senioribus Judaeorum, id est, confitentium et laudantium, probavit. Cui simile est illud
Abbreviated transcription (Latin):
signat tes piam illonira
udum deuo tẽnem. qui agnita
uo luntato ⁊piaue fidei nonsolu
nõ renstere. set et sine eadem decie¬
tis renita curabant. Ex quibꝰ
multi iit̾dictis priorum piecu¬
tis sibi pplis eiusdem fidei sacra¬
mentis conseci uoluerunt. Quo¬
rum ꝑsone conuenit aꝑte quod
uerbis darii regis sub sequenter
e quod oporteat fieri aprebiteris
iudeorum illis ut edificent domꝰ
dei scilicet ut de aic ha regis id est
detributis que dantur deregione
trans flumen studiose sumptos
dent̾ ab illis ne mpediant᷑ opus.
quantũ eccła lib̾alitate donoru
regalui uł aduita sit uł etiam locu¬
pletatum porbem. Quãuis etia
uista allegoriam possit accipi qd̃
de archa regis sumptos mopꝰ tem¬
pli atribuaut᷑. cum etiam ex famili¬
aria principum seculariĩ aliquid
ficem xp̃i facientibꝰ ip̃is principi¬
lo conuenunt qui uelut marca
erant regis. Dum regalui essent
hec est seniorib uideorum in sump¬
tis oꝑis templi. Dum his qui in

Expanded text:
signet Darius piam illorum regum devotionem, qui agnita voluntate Christianae fidei, non solum non resistere, sed et suis eamdem adjuvare curabant. E quibus multi interdictis priorum persecutis sibi populis ejusdem fidei sacramentis consecrari voluerunt; quorum personae convenit apte, quod verbis Darii regis subsequenter est, quid oporteat fieri a presbiteris Iudeorum illis, ut aedificetur domus Dei, scilicet ut de archa Dei, id est de tributis, quae dantur de regione trans flumen, studiose sumptus dentur viris illis, ne impediatur opus quantum Ecclesia liberalitate donorum regalium, vel adjuta sit, vel etiam locupletata per orbem? Quamvis etiam juxta allegoriam possit accipi, quod de arca regis sumptus in opus templi tribuantur, cum etiam ex familia principum saecularium aliqui ad fidem Christi, faventibus ipsis principibus, conveniunt; qui velut in arca erant regis, dum regalium essentyteris, hoc est senioribus Judaeorum, in sumptus operis templi, dum his qui in
Abbreviated transcription (Latin):
quod sequit. Quod siuecesle fi¬
ent et initules et agnos et egos in
ho lo caustum dei ce li. frumentuz
sal uuni et oleun scd̾m ritimi
sacerdotum. qui sunt iui ħrlm.
Netur eis ꝑ dies singules. uesit
naliquo quenmonia. et osfe

Expanded text:
ur opus. Quod si necesse fuerit, et vitulos, et agnos, et haedos in holocaustum Deo coeli, frumentum, sal, vinum, et oleum, secundum ritum sacerdotum, qui sunt in Jerusalem, detur eis per singulos dies, n
Abbreviated transcription (Latin):
andieus ppłin iscł uxoribo alie¬
iugenis esse pollutum ad siiuit
habitum plangen̾tis ac uenia
reato adno pcatur .xii. Diante¬
ic plorante esora ꝓp lus aipe
adreuitenciam conueriitun
nimo consilio abuxonbe sepa¬
rantur exterius. Summa ee¬

Expanded text:
audiens populum Israel uxoribus alienigenis esse pollutum, assumit habitum plangentis, ac veniam reatus a Domino precatur. Postac plorante Ezra, populus et ad poenitentiam convertitur, unanimique consilio ab uxoribus separantur externis. Sic e
Abbreviated transcription (Latin):
nte scribunt epłãs accusatonis
regibo ꝑsarum et edicto regali¬
uin litt̾arum ꝓhibent opo tem¬
⁊ at harie ppharum ⁊oro babel et
de his fieri debeat adario rege ie¬
quinit .ui. Parius recensitia.
cyn litteus templum edificau
p̾cepit. quod serto regili eio an¬
no completur. on. Dedicant¬

Expanded text:
e scribunt epistolas accusationis regibus Persarum, et edicto regalium litterarum prohibent opus temZachariae prophetarum, Zorobabel et de his fieri debeat a Dario requirit. PCyri litteris, templum aedificari praecepit, quod sexto regni ejus anno completur. Tunc Da
Abbreviated transcription (Latin):
uitumultũ ppło pfam ⁊ ac penu¬
ria: ueenuas adurat obtim̃tes
ac magistrato ne usuras afrĩbo
suis exigant. set pocuis deut pro
et sccii eiꝰ neenuam ab edifica¬
tone muri rethere temptant.
conductis aduersi ess et iam
domesticis uisidus. set his ht
dep̾ hensis ciuitatis murꝰ ad ꝑ¬
fem̃ uiq completur .xxiii. fca

Expanded text:
in tumultum populo pro fame ac penuria, Nehemias adjurat optimates ac magistratus ne usuras a fratribus suis exigant, sed potius dent pro et socii ejus Nehemiam ab aedificatione muri retrahere tentant, conductis adversus eum etiam domesticis insidiis; sed his ab eo deprehensis, civitatis murus ad perfectum usque completur
Abbreviated transcription (Latin):
çendit de babilone habens hono¬
nficas iegis artar xersis littͥas
ad unuisos custodes arce pubili¬
ee traus fliuen quila et ipin¬
et temp lum domini glori fica
uxilium sibi itiueris ad no em¬
nando et orando inperrauerunt

Expanded text:
cendit de Babylone, habens honorificas regis Artaxerxis litteras ad universos custodes arcae publicae trans flumen; quibus et ipsum templuxilium sibi itineris a Domino jejunando et orando impetraverint
Abbreviated transcription (Latin):
que iunt̾ptari dicitur luna. defec¬
tum ur̃e muta bilitatis ac morta¬
litatis significat. Qui ex illa in¬
axune euangelii parabo la cla¬
ruit. ubi homo descendens ab
latrones. Et uuluerat ab eis. ac
dispoliatꝰ ppiam samaritani iu¬
dustriam ad salutẽ reuccato est
Quia nimiꝵ gens humami a
uisione sũme pacis indesideria
scłi huiꝯ labe mortifera detidens
ꝑ dũm saluatorem ad uitam qͥ¬
ennarraudo ꝑ diderat reducitur
Ad ꝓpiuquans ergo dominꝰ ihe¬
tico ceco lumen reddidit quia
ueniens incarnem et passiomi
ꝓpuiquans multos ad fidem et
confessionem diuine cegnitois
ad dixit. Non eni in primus ĩ¬
carnatonem sue temporibus
set pancis anteꝙͣ pateret᷑ aimis
Id est postꝙͣ trignita eẽ ceperat
annoꝵ minist̾ium uerbi mũdo
quo in liuulnaretur exhibuit
S edet deiherico ꝓficissens cecos
in lummnauit. Quia resurgens
a mortuis atq ascendens ince¬
lum. misit sp̃m sanctũ apłis
eosq ad iulustratonem omiũ
ppłorum dispsit in miuidum.

Expanded text:
quae interpretari dicitur luna, defectum nostrae mutabilitatis ac mortalitatis significat. Quod ex illa maxime Evangelii parabola claruit, ubi homo descendens ab latrones , et vulneratus ab eis ac dispoliatdustriam ad salutem revocatus est, quia nimirum genus humanum a visione summae pacis, in desideria saeculi hujus labe mortifera decidens, per Dominum Salvatorem ad vitam quam errando perdiderat, reducitur. Appropinquans ergo Dominus Jericho, caeco lumen reddidit, quia veniens in carnem et passioni appropinquans multos ad fidem et confessionem divinae cognitionis adduxit. Non enim primis incarnationis suae temporibus, sed paucis antequam pateretur annis, id est, postquam triginta esse coeperat annorum, ministerium verbi mundo quo illuminaretur exhibuit. Sed et de Jericho proficiscens, caecos illuminavit: quia resurgens a mortuis atque ascendens in coelum, misit Spiritum sanctum apostolis, eosque ad illustrationem omnium populorum dispersit in mundum.
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ dominꝯ sibonũ negat s eẽ diñ
significat. Nonse magistrũ bo
mum eẽ set magistrum absq deo
nullum bonu ee testat᷑. Pcepta
nosti ne ad ulteres ne cocidas. ne fu¬
reris. ne falsum testimo nui dixeris
Ne frandem feceris honora patrẽ
tuum et matrem . hec est pueri¬
lis in nocencie castitas que nobis
mutanda ꝓponit᷑ sireguum deiuo¬
lumꝯ iutrare. Notandum saue
qr iusticie legis suo tempore custo¬
dia non solum bona terre ueti en¬
am suis cultorib uitã confere bat
et̾nam. Et illi respondens ait ma¬
gut̾ nec omnia obseruaui in iu¬
uentute mea ihus aut intuitus
eum dilexit enm et dixit illi u
mium tibi de est.
On eit putaudo homo iste
nel uoto temptantis ut
quidam putauere dominũ inte¬
rogasse uel de sua eẽ uita mentito
Cum se legis mandata custodis¬
se dice bat s simplicit ut uxerit
eẽ confesso. Quia sine mendaciz
aut simulatõnis noxa reus tene¬
retur. Nequaꝙ nituitꝰ archana
cordis eiꝰ diligere diceret᷑ ihus.

Expanded text:
igitur Dominus se bonum negat, sed esse Deum significat. Non se magistrum bonum non esse, sed magistrum absque Deo nullum bonum esse testatur. XI. Aidas, Ne fureris, Ne falsum testimonium dixeris, Ne fraudem feceris, Honora patrem tuum et matrem. Haec est puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur si regnum Dei volumus intrare. Notandum sane quod justitia legis suo tempore custodita, non solum bona terrae, verum etiam suis cultoribus vitam conferebat aeternam. Et ille respondens ait: Magister, haec omnia observavi a juventute mea. Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest. Non est putandus homo iste vel voto tentantis, ut quidam putavere, Dominum interrogasse, et de sua esse vita mentitus, cum se legis mandata custodisse dicebat, sed simpliciter ut vixerit esse confessus, quia si mendacio aut simulationis noxa reus teneretur, nequaquam intuitus arcana cordis ejus diligere diceretur Jesus.
Abbreviated transcription (Latin):
commitit. Qui iumirũ uocantes
cecum amie quiore ee. et surg̾e
atque ad dñm uenire p̾cipiunt cũ
pdicando uerbum indecti. spem
eos salutu habere hac de corpore in¬
tioꝵ erigi atq ad urtutum studia
quib iulummari mereant᷑. sese ac¬
cingere ibent. Uicentes eũ ꝓphã
accedite ad eum et illuminamimi
et iterum. Surge qui dormis. ⁊ ex
o ferue bat ut plimi relictis mundi
facultatib. Nudi enuange listam
uitam sequerent᷑. Quo et̾imĩ iucer
mererentur hie thesaurum. Rec¬
te de inluminando ceco sb̾ditur. Qͥ
piecto uertimento suo exilieus ue¬
unt ad eum. Hoiecto quippe uesti¬
mento exil it ut adueniens inliuni¬
netur axp̃o. qui abiectis mundi re¬
tinaculis expedimentis gressu ad lar¬
gitorem etͥne lucis ꝓperat.
t respondens ih̾x dixit . illi
quid uis tibi faciam. Cocꝰ

Expanded text:
ocantes caecum, animaequiorem esse, et surgere atque ad Dominum venire praecipiunt, cum praedicando verbum indoctis, spem eos salutis habere ac de torpore vitiorum erigi, atque ad virtutum studia, quibus illuminari mereantur, sese accingere jubent, dicentes cum propheta: Accedite ad eum, et illuminamini ; et iterum: Surge qui dormis, et exio fervebat, ut plurimi, relictis mundi facultatibus, nudi evangelicam vitam sequerentur, quo aeternum in coelis mererentur habere thesaurum, recte de illuminando caeco subditur: Qui projecto vestimento suo exsiliens venit ad eum. Projecto quippe vestimento exsilit, ut adveniens illuminetur a Christo, qui abjectis mundi retinaculis expedito mentis gressu ad largitorem aeternae lucis properat. Et respondens Jesus, dixit illi: Quid vis tibi faciam? C
Abbreviated transcription (Latin):
nis p̾cipue declaratum est qui dm̃i
quem colebat crebris pscib ut sese
inluminare dignet᷑ orabat. S quid
est aut transeundo audire stando lu¬
men restitu̾e. Nisi ꝙ ꝑ humanita¬
tem suam misertꝰ est qui ꝑ diui uita¬
tis potenciam auobis meutis ur̃e
tene bras exclusit Que enĩ ꝓpt̾ uos
nato et passꝰ est. Qui resurrexit as
cendit uicelum quasi transit ih̃us
Quia hec nimiru accõ temporal¬
qr nõ sicut illa dispensatõ tempora¬
lis ira uerbi et̾nitas trausit que ise
manens in nouat omia. Stare enĩ
dei est inconmuitabili cogitatõne
mutabilia cuncta disponere. Qui
ergo uores petentis transiens audi¬
uit. staus lumen reddidit. Quia
et si ꝓpt̾ nos temporalia ꝑtulit.
Inde tamen nb lucem tribuit.
Unde habere mutabilitatis tran¬

Expanded text:
nis praecipue declaratum est, qui Deum nis praecipue declaratum est, qui Deum quem colebat crebris precibus ut sese illuminare dignaretur, orabat. Quid est autem transeundo audire, stando lumen restituere, nisi quod per humanitatem suam misertus est, qui per divinitatis potentiam a nobis mentis nostrae tenebras exclusit? Qui enim propter nos natus et passus est, qui resurrexit et ascendit in coelum, quasi transiit Jesus; quia haec nimirum actio temporalquia non sicut illa dispensatio temporalis, ita verbi aeternitas transit, quae in se manens, innovat omnia; stare enim Dei est, incommutabili cogitatione mutabilia cuncta disponere. Qui ergo voces petentium transiens audivit, stans lumen reddidit; quia etsi propter nos temporalia pertulit, inde tamen nobis lucem tribuit, unde habere mutabilitatis tran
Abbreviated transcription (Latin):
et dicere. At ille multo mag̾ clamͣ
bat dicens. fili dauid miserere mei
tib aclamando desistit quia ppłꝯ
genciũ agnita fama nominis xͥ
particeps eiꝰ fieri querebat. Con¬
tra dicebant multi primo indei
ut in apłorum actib legunꝰ. Ue¬
inde etiam geutiles acriori ac for¬
tiori ꝑsecutõne t̾requent᷑ iusta
nati etuam uesanꝯ inpugnan¬
ciim furor disposita ualebat sa¬
lute priuari. Et stans ih̾us p̃ce¬
pit illum uexari. Etece stat qui
aute transiebat. quia iure aliqͥ.
nobis domuinꝯ innui qui initel¬
ligi de humauitate ac diuinita¬
te illiꝯ utilit᷑ possit. Clamauteni
et enim cecum transiens audunt
s stans muaculũ in luminatonis¬

Expanded text:
t taceret. At ille magis clamabat multo dicens, Fili David miserere mei.tibus a clamando desistit. Quia populus gentium agnita fama nominis Christi, particeps ejus fieri quaerebat; contradicebant multi, primo Judaei, ut in apostolorum Actibus legimus, deinde etiam gentiles acriori ac fortiori persecutione frequenter instabnati aeternam, vesanus impugnantium furor disposita valebat salute privare. Et stans Jesus praecepit illum vocari. Ecce stat qui ante transibat. Qua in re aliquid nobis Dominus innuit, quod intelligi de humanitate ac divinitate illius utiliter possit. Clamantem etenim caecum transiens audivit, sed stans m
Abbreviated transcription (Latin):
mei filiꝰ exaliq̃ magna felicitate
deiectꝰ notissime et famosissune
miserie fuit qz non solum cecus ue¬
rum etiam medica sedebat. huic
est ergo que ip̃m so lum uoluit
commemorare marchy cuiꝯ iu lu
iinatõ tam clarau famaii. Hic
miraculo comparauit quam illius
nota calamitas. Ceci ergo quos
dominꝯ ad se clamantes iu luminͣ¬
uit homines sunt uere lucis que xꝰ¬

Expanded text:
mei filius ex aliqua magna felicitate mei filius ex aliqua magna felicitate deiectus notissimae et famosissimae miseriae fuit, quod non. solum caecus, uerum etiam mendicus sedebat. hinc est ergo quod ipsum solum uoluit commminatio tam claram famam huic miraculo comparavit, quam erat illius nota calamitas. Caeci ergo quos Dominus ad se clamantes illuminavit, homines sunt verae lucis quae
Abbreviated transcription (Latin):
et ueniunt hiericum et ꝓsiciscẽ¬
te eodẽ iherico et discipulis suis eiꝰ¬
ẽt ꝑ lurima multitudine facilius¬
filiꝯ timei barti meus cecꝯ sede bat
iuxta mam mendicans ⁊ et ceta¬
ta uiam sedentes et ad diumn
clamantes cecos dixit ee inlumiͣ¬
tos.Luchas aut cum ad ꝓpiqua¬
ret hierico pari ordine in lumiua¬
tum ab eo cecum eẽ phibet. Ubi
nemo sanum sapiens autunz en
naugelistas sibimet contraria ple¬
nn qr quia aldõ misit. Quia uero
matħo referente qr dominꝰ duos
in luminauerit cecos. Marchus
Cui tamen alt̾um a fuise nõ neg¬
at indelligendum est. unũ eoru
fuisse notissimii que ex hoc etiam
satis appet que et nomen eiꝯ et
patris eiꝯ. Marchꝯ cominemora¬
uit. qr uitot supiꝯ sanati adno
nõ facile cecurrit. Nisi cu iairũ
archisinagogum etiam nomine
expressit cuiꝯ filiam suscitanit
ihus .R. In quo etiam mag̾ iste
sensꝯ appet . qui a et ille archisina¬
gogꝰ uti qr i lcco illo nobis fuit
pcul dubio. Itaq artimes iste chi¬

Expanded text:
et veniunt Hierichum et proficiscente eo de Hiericho et discipulis eius et plurima multitudine filius Timei Bartimeus caecus sedebat iuxta viam mendicans qui cta viam sedentes, et ad Dominum clamantes caecos dicit esse illuminatos. Lucas autem cum appropinquaret Jericho, pari ordine illuminatum ab eo caecum esse perhibet. Ubi nemo sapiens autumet Evangelistas sibimet contraria vero Matthaeo referente, quia Dominus duos illuminaverit caecos, Marcus cui tamen alterum adfuisse non negat, intelligendum est unum eorum fuisse notissimum. Quod ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen ejus et patris eius Marcus commemorauit, quod in tot superius sanatis a domino non facile occurrit, nisi cum Iahirum archisynagogum etiam nomine expressit. cuius filiam resuscitauit Iesus. in quo etiam magis iste sensus appareat, quia et ille archisynagogus utique in loco illo nobilis fuit. procul dubio itaque Bartimeus iste Ti
Abbreviated transcription (Latin):
ita est aut inuobis et cetera hiul
magist̃ et mitis nec cupiditatis
inmo dice duos arguit postulauteᷤ
nec decem re luiquos indignatois
increpat et liuoris. set tale pouit
exemplum que doceat enu maio¬
rem ee. qui mior fuerit. et illuz
dũm fieri qui omiũ serms sit. Er¬
ustra igitur aut illi nimoderata
quesierant. aut isti dolent super
maiorum desideno cum ad sumini¬
tatem uirtutũ non potencia set
humilitate ueniatur. Ueniq pro¬

Expanded text:
ita est autem in vobis, etc. Humilis ita est autem in vobis, etc. Humilis Magister et mitis, nec cupiditatis immodicae duos arguit postulantes, nec decem reliquos indignationis increpat et livoris; sed tale ponit exemplum, quo doceat eum majorem esse qui minor fuerit, et illum dominum fieri qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierant, aut isti dolent super majorum desiderio, cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Deniq
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. Regnũ celoꝵ nõ est
dautis i accipientis. Non enuu
ꝑsonarum accepto apiad diñ.
S et quicumq talem sep buerit
consequamini regnu celoꝵ que
pat̾ meꝰ trumphantib et inctori¬
b pparauit. uosquoq accipietis
illud. Item non est meum dare
nobis i quib paratum est.: Non
est meum dare suꝑbis . hoc eni ad¬
huc erant. siuultis illud accipe re
nolite eẽ que estis. Aliis paratum
est. et uos alii estote. et uob̾ para¬
tum est. Quid est alii estote. priꝯ
humili anuui qui iam uultis exalta¬
t uidentes decem ceperut in¬
dignari dei acolir il oanue.
Uecem apłi non indignant᷑ matri
filioꝵ ze bedei. Nec ad muliere au¬
daciam referunt postulan̾tes s ad
filios qui ignorantes mensura sua
ĩmnodica cupiditate exarseruit. Nͥ¬
bus et dominꝯ dix̾at nescitis quid
petatis. Ih̾us autẽ uocans eos ait
illis scitis quia hi qui uident᷑ pͥn¬
cipari gentib dĩant᷑ eis et princi¬
res eoꝵ potestatem hñt ip̃orum n

Expanded text:
coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim personarum acceptio apud Deum , sed quicunque talem se praebuerit,consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Item, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est. Non est meum dare superbis, hoc enim adhuc erant. Sed si vultis accipere illud, nolite esse quod estis. Aliis paratum est, et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, alii estote? Prius humiliamini, qui jam vultis exaltaaudientes decem coeperunt indignari de Decem apostoli non indignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulierem audaciam referunt postulationis, sed filios, qui, ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate exarserunt. Quibus et Dominus dixerat: Nescitis quid petatis. Jesus autem vocans eos, ait illis: Scitis quia hi qui videntur principari gentibus, dominantur eis, et principes eorum potestatem habent ipsorum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
in iheroso lunam et silio homi¬
nis tradetur principib sac̾dotũ
et scribis et dampnabunt euz
morte et tradent eum gentibus
⁊ iuludent. ⁊ conspuent enm
et flagellabunt eum et iuter¬
ficient enm ⁊ tercia die resur¬
get. Redemptor nr̃ puidens
ex passione sua discipuloꝵ ammoᷤ
ꝑtur bandos eis longe aute et eis¬
dem passionis penam et resurrex
rientem sicut predictum eet cer¬
nerent. etiam resurecturũ non
clemencia quenis crucem deri¬
dere solent aptissime confutat
cum ꝓxime sue passionis ⁊ tẽpo
quasi futurex presus ondendit
et lecum quasi mortis intrepid̾

Expanded text:
 Jerosolymam, et Filius hominis tradetur principibus sacerdotum, et scribis, et damnabunt eum morte, et tradent eum gentibus, et illudent ei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et interficient eum, et tertia die resurget. Redemptor noster praevidens ex passione sua discipulorum animos perturbandos, eis longe ante et ejusdem passionis prientem, sicut praedictum esset, cernerent, etiam resurrecturum non dementiam qua ejus crucem derident, apertissime confutat, quando proximae suae passionis et tempus, quasi futurorum praescius ostendit, et locum quasi mortis intrepidus
Abbreviated transcription (Latin):
priaus orabat dicens.. Pat siuis
transfer calicem istum ame: Ih
esus aut ait eis. Calicem qͥ dem
quem ego bibo bileris et baptiᷤ¬
nui quo ego baptizor baptizabi¬
mui. Queritur quomodo cali¬
cem martiris zebedei filii. lacobꝰ
udelicet et ilannes biberunt.
aut quomodo baptismo diũ fue¬
rint baptizati cum spͣcura uariz
te uitam fiment. Set si legauiꝯ
eccͣasticas hystorias inquib fer¬
tur quia et ip̃e ꝓpt̾ martiriũ sic
missꝰ inferuentis o lei dolium et
inde suscipiendam coronam. xpĩ
ad leta p̾cesserit. statunq ligato
inpathinos in sulanisit. inde bunꝰ
martyrio aninũ nõ de fuisse et
bi bisse ihom calicem confessio¬
nis quem ettres pueri icamino
ignis biberunt. licet ꝑ secutor nõ
aut ad dextam meam. uł

Expanded text:
propians orabat, dicens: Pater, si vis, propians orabat, dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me . Jesus autem ait eis: Calicem quidem quem ego bibo, bibetis, et baptismo quo ego baptizor, baptizabimini. Quaeritur quomodo calicem martyrii Zebedaei filii, Jacobus, videlicet, et Joannes biberint, aut quomodo baptismo Domini fuerint baptizati, cum Scriptura narret te vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus 156 fertur, quod et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam coronam Christi athleta processerit, statimque relegatus in Pathmos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis: quem et tres pueri in camino ignis biberunt , licet persecutor non re ad dextram meam et
Abbreviated transcription (Latin):
gitur qua nupõ quod scriptiunẽ
Q uanto magnꝯ es humiliate
nes significat ꝑ puuctõnes do lo¬
res iupassione susceptos. formaz¬
ergo acus dicit angustias passio¬
nis qua scĩs anrẽ quasiuestimeta
nature quodam modo resarcire
idest recupare dignatꝰ est. Qua¬
tinꝰ post lapsumi meliꝯ reformͣ¬
ti. gaudeamꝯ ad testimoniũ apłi
dicentis. Quicuniq enim inxpõ
baptizati estis xpm̃ iudiustis. Nͥ
magis ad mira bant dicentes ad
semetipos et quis potest saluusi

Expanded text:
gitur quam in ipso quod scriptum est: gitur quam in ipso quod scriptum est: Quanto magnus es, humilia te nes significat, per punctiones dolores in passione susceptos. Foraergo acus dicit angustias passionis, qua scissa nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum melius reformati, gaudeamus ad testimonium Apostoli dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis . Qui magis admirabantur, dicentes ad semetipsos: Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
bone quid faciam ut uitam etnã
ꝑcipiam. audierat credo iste qsi¬
tor uite et̾ne adno tantũ eos qui
parnuloꝵ ue luit eẽ similes dig¬
nos eẽ uitroitu regni celestis. at¬
que ideo curam gerens tractato
certioris poscit sibi. Non ꝑ para¬
bolas s apte quib opum meritiᷤ
uitam et̾nam consequi possit
exponi. ihus aut dixit ei quid
unꝯ deus. Quia magutrum uo¬
canerat boni et non domini uł
dei filuui confessꝯ erat dicit. S¬
iuis sanctum hominẽ compatõ¬

Expanded text:
bone, quid faciam ut vitam aeternam bone, quid faciam ut vitam aeternam percipiam? Audierat, credo, iste quaesitor vitae aeternae a Domino, tantum eos qui parvulorum velint esse similes, dignos esse introitu regni coelestis, atque ideo curam gerens tractatus certioris possit sibi non per parabolas, sed aperte quibus operum meritis vitam aeternam consequi possit exponi. Jesus autus Deus . Quia magistrum vocaverat bonum, et non Deum vel Dei Filium confessus erat. Dicit, quemvis sanctum hominem comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
pit regnum dei uł ut parnulus
non mntrabit millud. Sicut pu¬
er non psenerat iniracundia nõ
lesꝯ meniuit nõ uidens pulcrã
mulierem de lectatur.. P. o aliud
cegitat aliud loquitur sic ⁊ uos
nisi talem habueritis in nocen¬
ciam et animi puritatem reg¬
num ce loꝵ nonpoti̾tis intrare
Alit̾ regnuum dei idest doctrinã
enangelis sicut parmilꝰ accipe
debemꝯ. Quia quomodo ꝑuulꝰ
indiscendo non contradicit doc¬
torib neq ratones et uerba com¬
ponit ad uersꝯ eos resistens set
fidelit̾ suscipit quo doceatur. Et
cum metu obtempat et quies¬
cit: Ita et nos mo bediendo sim¬
plicit̾ et sine ulla retractone u̾¬
bis donum fac̾e de bemꝰ. Et con¬
plexans eos et inponens manꝯ
suꝑ illos bene dice bat eos cõplexꝰ
benedicit puulos. ut humiles:
spu sua benedictone grã et di¬
lectone dignos ee significet. Et
cum egressꝰ eẽt in uam ꝓcurr¬
ens quidam genui flexo aute eñ
rogabat enu dicens. Magist̾¬

Expanded text:
perit regnum Dei velut parvulus, perit regnum Dei velut parvulus, non intrabit in illud. Sicut puer non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, aliud loquitur; sic et vos nisi talem habueritis innocentiam et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis intrare. Aliter regnum Dei, id est, doctrinam Evangelii sicut parvuli accipere jubemur, quia quomodo parvulus in discendo non contradicit doctoribus, neque rationes et verba componit adversum eos resistens, sed fideliter suscipit quod docetur, et cum metu obtemperat et quiescit; ita et nos in obediendo simpliciter et sine ulla retractatione verbis Domini facere debemus. Et complexans eos et imponens manus super illos benedicebat eos. Complexus benedicit parvulos, ut humiles spiritu sua benedictione, gratia et dilectione dignos esse significet. Et cum egressus esset in viam, procurrens quidam genuflexo ante eum rogabat eum dicens, et
Abbreviated transcription (Latin):
si obfornicatõnem et aliam dux̾¬
rit mechatur. Una ergo so lum¬
modo carnalis est causa forncatõ
una spialis timor dei ut uyor di¬
mitatur sicut multi religionis cã
fecisse legunt᷑. Nulla aut causa
est. dei lege ꝑscripta ut uiuente
ea que re licta est alia ducat᷑. Et
osfere bant illi paruulos ut tan¬
geret illos discipuli aũt comina¬
bant᷑ offerentib.
On quomodo nollent eis sa
luatoris et noce ⁊ maii bene¬
dici set quo nec dum habentes ple¬
nissimam fidem putarent eum in
simi litudiuem hominũ osferen¬
cium inportunitate lassari. Quos¬
et ait illis. S iuite parnulos uen¬
read me et ne ꝓhibuentis eos ta¬
lium est enim regnum dei. Sig¬
nificant dixit talium ẽ nõ istoꝵ
nt ostenderet non etatem regna¬
re s mores. Et his qui similem h¬
aberent innccenciam et simp li
gruente. Fratres nolite pueri.
fieri sensibo s malicia paruuli
estote sensu aut ut ꝑfecti sitis.
Amen dico uobis quisq nõ rece¬

Expanded text:
isi ob fornicationem, et aliam duxeisi ob fornicationem, et aliam duxerit, moechatur . Una ergo solummodo causa est carnalis, fornicatio: una spiritalis, timor Dei, ut uxor dimittatur, sicut multi religionis causa fecisse leguntur. Nulla autem causa est Dei lege perscripta, ut vivente ea quae relicta est, alia ducatur. Et offerebant illi parvulos ut tangeret illos. Discipuli autem comminabantur offerentibus. Non qulvatoris et manu et voce benedici, sed quo necdum habentes plenissimam fidem, putarent eum in similitudinem hominum offerentiam importunitate lassari. Jeset ait illis. Sinite parvulos venire ad me, et ne prohibueritis eos, talium est enim regnum Dei. Significanter dixit, talium est, non istorum, ut ostenderet non aetatem regnare, sed mores; et his qui similem haberent innocentiam et simpliciiam congruente: Fratres, nolite fieri pueri sensibus, sed malitia parvuli estote, sensu autem ut perfecti sitis Amen dico vobis, quisquis non rece
Abbreviated transcription (Latin):
nem ob causam debere ditti.
Quasi sacrilegii reus tenebitur
et aduerso dectriuam moy si ac
ꝑ moysen dei facere ⁊ Igit dominꝯ
sic responsionem tempat ut deci¬
pulam transeat scripturam sanc¬
p̃cepit moyses qui dix̾unt moy¬
ses ꝑmisit libellum repudii scri¬
bere et dimite quibꝰ respondens
ihs ait. Ad duriciam cordis uri
dicit istiꝯ modi est. Nunquit po¬
test deus sibi eẽ contrariꝯ ut a luid
añ iusserit. et sentenciam suam
nouo frangat impio. Non ita sci¬
endum eit s moy ses rum uideret
sp̃t desiderium scłarum conu ga¬
um que uł diciores uel iuuenioreᷤ
nel pulcriores eent. Primas ux¬
ores int̾fici aut malam uitaui:
ducere. Maluit indulgere discor¬
diam quaiodia. Et homicidia
pseuerare. Sinuil que conside ra
qui non dixit ꝓpt̾ duriciam cor¬

Expanded text:
nem ob causam debere dimitti, nem ob causam debere dimitti, quasi sacrilegii reus tenebitur, et adversus doctrinam Moysi ac per Moysen Dei facere. Igitur Dominus sic responsionem temperat ut decipulam transeat, Scripturam sancpraecepit Moyses? Qui dixerunt: Moyses permisit libellum repudii scribere et dimittere. Quibus respondens Jesus ait: Ad duritiam cordis vestri dicit istiusmodi est. Nunquid potest Deus sibi esse contrarius, ut aliud ante jusserit, et sententiam suam novo frangat imperio? Non ita sentiendum est. Sed Moyses cum videret propter desiderium secundarum conjugum, quae vel ditiores, vel juniores, vel pulchriores essent, primas uxores interfici, aut malam vitam ducere, maluit indulgere discordiam, quam odia et homicidia perseverare . Simulque considera, quod non dixit: Propter duritiam cor
Abbreviated transcription (Latin):
uictimna sacrificio sal osferri p̾cep¬
tumẽ sal ergo dulcedinem sapien¬
cie. Igis sp̃c sancti grãm et om
tus sapiencia de bet sp̃ualia corr¬
uptõne concupiscencia carnialis
expugnari ut ictima diuiuis al¬
tanbo apta possit eifici. Pnde be¬
ne cum dixisset. Omnis enini igne
sale aspergitur set et igni consu¬
nitur. Q uando non pecĩ tantũ
contagio pellitur. s ab electoru
mente ip̃a etiam uite p̃sentis q̃ ĩ
carne est delectatõ tollit᷑ et fu¬
ture magis uite conuersa tõnẽ
mente suspirat᷑. Annon hostia
igne salita erant qui dice bat.
Rrã aut conuersato est ince lis
minũ ihm xp̃m qui reformauit
corpo humilitatis ure configura¬
tum corporis claritatis sue. Qui
enim spe certissime future ĩmor¬
talitatis. quasi iam ia reforma¬
tum insimi litudinem dominice
resurrexionis. Corpo sue fragilita¬
tis uitue bautur quasi sacrata ig¬
ne spũali deo uictima etiam inp̃¬
senti uiue bant. Iuxta illud eo¬

Expanded text:
victima et sacrificio sal offerri praecepvictima et sacrificio sal offerri praeceptum est. Sal ergo dulcedinem sapientiae, ignis Spiritus sancti gratiam apientia debet spiritali a corruptione concupiscentiae carnalis expurgari, ut victima divinis altaribus apta possit effici. Unde bene, cum dixisset, Omnis enim igne ssale aspergitur, sed et igni consumitur, quando non peccati tantum contagio pellitur, sed ab electorum mente ipsa etiam vitae praesentis quae in carne est delectatio, tollitur, et futurae magis vitae conversatio intenta mente suspiratur. An non hostia sacro igne salita erat qui dicebat: Nostra autem conversatio in coelis minum Jesum Christum qui reformabit corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis suae . Qui enim spe certissima futurae immortalitatis quasi jam reformatum in similitudinem dominicae resurrectionis, corpus suae fragilitatis intuebantur, quasi sacrata igne spiritali Deo victima etiam in praesenti vivebant, juxta illud ej
Abbreviated transcription (Latin):
aut nobis facit. Et pdissonanciã
moꝵ nos trahit ingehennam: N¬
ec siquidem tempora libꝯ eiꝯ com
et ignis fecit et̾ui. Restat dicere
quo modo fetorem uermis et ig¬
nis ualeamꝯ euitare tormentum
sequit᷑. Omnis enĩ igne salietur.
et omis uictuna salietur. fetor
quippe uermium. Uecorruptõne
solet uasci carnis et sanguinis. Id̾o¬
q caro recens sale conditur. ut ex¬
nccͣd humore sanguineo uermes¬
cere nequeat. Caro gͦ et sanguis
uerines crescat. Quia delectatio
carnis cui condunentũ continẽcie
non resistit. Penam luy̾iosis ge¬
uerat eternam. Cuꝯ fetorem qͥsq
uitare desiderat. Et corpo sale con¬
tinencie et mentem studeat codi¬
mento sapiencie aberroris. Et ui¬
tioꝵ labe castigare. Mire aut dic¬
tum est omis eni igne salietur.
Qui enĩ sale salit᷑ uerms putredi¬
nem arcet. Qui uero igne salitur
idest ignib sale apsiꝯ̾ condit᷑. Nõ
que crema baut᷑ fien solere diue
legis cita declarant ubi inomni

Expanded text:
autem nobis facit, et per dissonantiam autem nobis facit, et per dissonantiam morum nos trahit in gehennam, ne sic quidem temporalibus ejus commet ignis fecit aeterni, restat dicere quomodo fetorem vermis, et ignis valeamus evitare tormentum. Sequitur: Omnis enim igne satietur, et omnis victima sale salietur. Fetor quippe vermium de corruptione solet nasci carnis et sanguinis. Ideoque caro recens sale conditur, ut exsiccato humore sanguineo vermescere nequeant. Caro ergo et sanguis vermes creant, quia delectatio carnalis, cui condimentum continentiae non resistit, poenam luxuriosis generat aeternam. Cujus fetorem quisquis vitare desiderat, et corpus sale continentiae, et mentem studeat condimento sapientiae ab erroris et vitiorum labe constringere. Mire autem dictum est: Omnis enim igne salietur. Quod enim sale salitur, vermis putredinem arcet. Quod vero igne salitur, id est, ignibus sale aspersis conditur, ari cremabantur, fieri solere divinae legis scita declarant, ubi in omni
Abbreviated transcription (Latin):
de sicut et iumauu caro sui emen¬
dabiles docet alienandos ano bis ꝑ
iumudiciam eorum quos castiga¬
re nequimꝰ. Et ipi polluti peamꝯ
sunt dictitabes. ꝓpt̾ ministium dis¬
si coculꝰ tuus scandalizat te eice eñ
Bonum est tibi luscum introire
in regnum dei quam duos coculos
habentem nutti ingehenuã ignis
Incoculo quoq. ꝓpt̾ scaudalum e¬
ruendo idem nr̃i carnalit᷑ amici.
spũalit̾ uero aduersarii de signau¬
tur s cum nos eorum consultu ac
puisione opꝰ hẽmꝰ. Illi uero con¬
silio nos prauo decipe atq int̾ error¬
osfendiculum uł ruinam et in pac¬
tonem pedis dice possumo. Qui¬
dam scandalum grece latine scru¬
pulum dicunt. Ille uero scaudalizat
frm qui ei dicto facto uenimꝰ rec¬
to ccrasionem dederit. Pot̾ et sim¬
plicit dici siquis ita ncͣcͣatiꝯ uobis
eẽ uidetur ut manꝯ pes et ccculꝯ
utilis uide licet atq sollicitꝰ et a¬
cutꝰ. ad ꝑspiciendum scandalun

Expanded text:
de sicut et in manu charos, inemende sicut et in manu charos, inemendabiles docet alienandos a nobis, ne immunditiam eorum quos castigare nequimus, et ipsi polluti pereamsunt dicti tales propter ministerium dissi oculus tuus scandalizat te, ejice eum. Bonum est tibi luscum introire in regnum Dei, quam duos oculos habentem mitti in gehennam ignis. In oculo quoque propter scandalum eruendo, iidem nostri carnaliter amici, spiritaliter vero adversarii designantur. Sed cum nos eorum consultu ac provisione opus habemus, illi vero consilio nos pravo decipere, atque in iter errooffendiculum, vel ruinam et impacti pedis dicere possumus. Quidam, scandalum Graece, Latine scrupulum dicunt. Ille ergo scandalizat fratrem, qui ei dicto factove minus recto occasionem ruinae dederit. Potest et simpliciter dici: Si quis ita necessarius nobis esse videtur, ut manus, pes, et oculus, utilis videlicet atque sollicitus et acutus ad perspiciendum, scandalum
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi supͣ decuerat ne scandalize¬
mnꝯ eos quicredunt meum. Nec
consequent᷑ ad monet quantum
cauere de beamo eos qui scandali¬
zare nos. Id est uerbo uel exemplo
suo ad ruinam pocĩ ꝓpellere cer¬
tant. Mami quippe naͣm appellat
necessarium. Amicum cuiꝯ ope atq
auxilio cotidino opt hẽmꝯ s talis
sinos ledere incausa amme uo luit
excludendo est anrã sccietate. Nesi
cum ꝑdit inhac iuta partem babe
uolumꝰ simul infutura cum illo
peamꝰ. Quod aũt sb̾iungit᷑. ubi
uermis eoꝵ non morit᷑ et ignis nõ
extinguit᷑: In uerme putredinem
ie henne sicut migne ardorem de¬
signat. Siue uermẽ dr seram scele¬
mentis est scienciam ad flictorum
mord̾e cessabit ut ignis pena extun¬
secꝯ seuiens uernus dolor int̾uis ac¬
eusaus.
t sipes tiuis seandalizat ampu¬
ta illum bonuz est t̾ clanduz
introire inuitam et̾nam quã duos
pedes babentem nutti ingehennaz
ignis iiͤ tingnibilis et cetã. Inpe¬

Expanded text:
Quia supra docuerat, ne scandalizeQuia supra docuerat, ne scandalizemus eos qui credunt in eum, nunc consequenter admonet quantum cavere debeamus eos qui scandalizare nos, id est, verbo vel exemplo suo ad ruinam peccati propellere cetant. Manum quippe nostram appellat necessarium amicum, cujus opere atque auxilio quotidiano opus habemus. Sed talis si nos laedere in causa animae voluerit, excludendus est a nostra societate, ne si cum perdito in hac vita partem habere voluerimus, simul in futura cum illo pereamus. Quod aut subditur: Ubi vermis eorum non moritur, et ignis non exstinguetur. In verme putredinem gehennae, sicut in igne ardorem designat, sive vermis dmentis conscientiam afflictorum mordere cessabit. Ut ignis sit poena extrinsecus serviens, et vermis dolor interius accusans. Et si pes tuus te scandalizat, amputa illum: bonum est tibi claudum introire in vitam aeternam, quam duos pedes habentem mitti in gehennam ignis inexstinguibilis, etc. In pe
Abbreviated transcription (Latin):
osfendant᷑ et recedant ac fide ac de¬
cidant a salute. Notandum sane
qr in nr̃o bono ope aliquando cauẽ¬
ꝓnichilo contempnendum. In
quantum enim sine peco possumꝰ
uitare ꝓximorũ scandalum de be¬
mo si aut deuentate scandalum
ponitur ut illiꝯ ꝑmttit᷑ scanda¬
lum nasci quam ueritas re luqͣt᷑
Item ꝑ molam asinariam secula¬
us uite circuitꝰ ac labor expriunt᷑
Et ꝑ ꝓsundendũ maris extrema
dominato est designatur. Qui
ergo ad sanctitatis spẽm deducto
uł uerbo ceteros destruit. uł exẽ¬
plo me liꝯ ꝓfecto erat ut hunc ad
mortem sb̾ ext̾iori habitu trena ac¬
ta constringerent quam sacra o¬
sficia uiculpa ceteris nuita bilem
demonstrarent. Quia nmnirui
sisolꝰ cad̾e̾t uttũq. hunc to lera¬
bilem lior inferui pena cruciaret
Et si scanda lizauerit te manꝯ tua
abscide illam bonum est tibi debi¬
le iutroire inuitam quam duos ce¬
culos manꝯ habentem ire inge hẽ¬
nam nugnem inextinguibilem

Expanded text:
offendantur et recedant a fide, ac deoffendantur et recedant a fide, ac decidant a salute. Notandum sane, quod in nostro bono opere aliquando cavenando vero pro nihilo contemnendum. In quavitare proximorum scandalum, debemus. Si autem de veritate scandalum oritur, utilius permittitur scandalum nasci, quam veritas relinquatur. Item per molam asinariam, saecularis vitae circuitus ac labor exprimitur, et per profundum maris, extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deductus, vel verbo caeteros destruit, vel exemplo; melius profecto erat ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent. Quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni poena cruciaret. Et si scandalizaverit te manus tua, abscinde illam. Bonum est tibi debilem introire in vitam, quam duas manus habentem ire in gehennam, in ignem inexstinguibilem.