comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caput euis indisco: & datũ. ẽ. pu¬
elle. Puella autẽ detulit matri sue.
Audistis fratres quanta nata sit de
uoluptate trudelitas delibidine im¬
pietas. Allatum. ẽ. caput iohis in
incestui. ¶ensa migrat incaueã:¬
Inharenã uertitur domus. fiunt
Uinum transit insanguinẽ. finis
apponitur innatali. in ortu exibet᷑
Intrat bestia non puella. Quepit¬
caput amputare nõ saltare. Dis¬
currit fera nõ femina. Asꝑgit iu¬
bas ꝑceruices: nõ capillos. An frac¬
tib dilatat membra: seuitia crescit
augm̃tis. Et grandis crudelitate:
non corpore. Et singularis fera: lis¬
q dum capiat predam: fremit
ore dentib frendit ferrũ nõ suffi¬
cit sed ꝓdurit. Premonita inquit¬
a matre sua. Oematris peccato dãs
tenta corporis preda: caput ip̃a trunca¬
tura ꝑuasit. Tlerum nequis estimet
declamare. sed uoluimꝰ clamare. Ut
sit xp̃s. infacie prandeatur auctoris.
Honestate conuium natura ip̃a que
nos ꝑdutit honoretur. Letiga mense ur̃e:

Expanded text:
atum est puellae, et puella dedit matri suae. Audistis, fratres, quanta sit nata de voluptate crudelitas, de libidine impietas. Et allatum est caput ejus in ur domus, mensa migrat in caveaIn arenam vertitur domus, mensa vinum transit in sanguinem, finis apponitur natali; in ortu exhibetur intrat bestia, non puella; quaerit amputare, non saltare; discurrit fera, non femina; spargit jubas per cervicem, non capillos; membra dilatat anfractibus, saevitiae crescit augmentis; fit grandis crudelitate, non corpore; et singularis fera usque dum capiat praedam, fremit ore, dentibus frendit; ferrum non suscipit, sed producit. Verum ne quiaptistae. De matris pectore dans mpta corporis praeda, caput ipsum truncatura pervadit. Edeclamare volumus, sed clamare, ut sit Christus, in facie prandeatur auctoris; honestate convivii natura ipsa, quae vos produxit, honoretur; laetitia mensae vestrae
Abbreviated transcription (Latin):
tegritatem. id. ẽ sp̃m &̾ animã &̃
corpus. &ꝰ illud qd̾̃ intelliguus.
ꝙꝰ illud quod iuuimus. ce̾ illud
qd̃ iusibiles & contrectabiles sumꝰ.
Qui enĩ dixit capillus de capite
ur̃o non ꝑibit: omĩa trahit post se.
Aut si omĩa ipsi homines intelli¬
gendi sunt: omĩa predestinata.
ad sauitem possumus dicere. Exqͥbꝰ
omĩb ait nichil. ẽẽ. ꝑiturum: cũ
supͣ desuis ouib loqueretur. Aut
lingius omĩb siue in ecatib om¬
nib: siue ingradib honoram
om̃ib: siue in artium licitare
c utilium ꝓfessionib omĩb. et
quicquid aliud dici potest scd̾m
innumerabiles differentias. quib
inter se preter sola peccata. hommes
distant abexcelsissimis usꝙ ad hu¬
milimos: a rege usq admendicũ.
omĩa inquid trabam post me ut sĩ
dubitat futurũ. eẽ. qd̾ uenit im¬
plere. Hoc refertur adillud: quod
suꝑius ait. i autẽ mortuũ gra.¬
fert. Namexaltationẽ suã quid
aluid orcit. quam incruce passio¬

Expanded text:
 animam, et corpus; et illud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut linguis omnibus, sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus honorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias quibus inter se, praeter sola peccata, homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum: Omnia, inquit, traham post me, ut sit dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud, quo superius ait: Si autem mortuum fuefert . Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passio
Abbreviated transcription (Latin):
sitionis sensus expressus. ẽ: qd timere
non debeant eos qui possunt corpus
occidere &̾ animam non possunt. Qm̃
sisine deiscientia parua quoq anima¬
lia non detidunt. quantomagis homo
qui apłica fultus sit dignitate: Qd̾
audem ait. ur̃i autẽ ce. capilli capitis
omnes numerati sunt: inmensã clĩ
erga homines ostendit ꝓuidentiam:
ce in effabilem signat affectum quod
ant. Derident intelligentiã ecclesi¬
asticam in hoc loco: qui carnis re¬
surrectionem negant. quasi nos ⁊
capillos. qui numeratiesunt et a
tunsore decisi om̃s dicanus resiug̾e:
cum saluator non dixerit. ur̃i autẽ
ceꝰ. capilli om̃s saluandi sunt: sednu¬
meratisunt. Ubi numerus. ẽ. scientia
numeri demonstratur: non euudem
numeri conseruatio. Idem ome

Expanded text:
sitionis sensus expressus est: quod timere non 64 debeant eos qui possunt occidere corpus, et animam non possunt, quoniam si sine Dei scientia parva quoque animalia non decidunt, quanto magis homo, qui apostolica fultus sit dignitate! Quod autem ait: vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt, immensam Dei erga homines ostendit providentiam, et ineffabilem signat affectum, quodant. Derident intelligentiam ecclesiasticam in hoc loco, qui carnis resurrectionem negant, quasi nos et capillos qui numerati sunt, et a tonsore decisi, omnes dicamus resurgere, cum Salvator non dixerit: Vestri autem et capilli capitis omnes salvandi sunt, sed numerati sunt. Ubi numerus est, scientia numeri demonstratur, non ejusdem numeri conservatio. No
Abbreviated transcription (Latin):
tortori suo triumphatis eius ignib
letus illuderet. Uere ĩ meditatiõe
eius insuꝑabibilis exarsit ignis: qui
odio ꝑfidie er amore ueritatis accensꝰ.
adpositam sibi extrinsecus flãmã:
aut non sensit aut uicit. Propterꝰ

Expanded text:
tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinsecus flammam aut non sensit, aut vicit. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
homo cogatur alterum eligere com¬
mmarte morte ꝑsecutore ibieligat
deo dilecto mori quam illo offenso
uiuere. Ii oderit in hoc mundo a¬
ninam suam. ut inuitã eternã cus¬
tocuarcarii. diquis machi minist¬
uerit me sequatur. Quidem me

Expanded text:
homo cogatur alterum eligere, comhomo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
telligitur in hoc mundo: ip̃e itaꝙ
palet. ¶ui autẽ odit utiꝙ hoc inũ¬
Do: inuuitam ec̾̃nam ip̃e custodit
eam. MIagna & mira sententia.
quem admodũ sit hominũ aiãm
suam amor uit pereat. odium: ne
pereat. D male amaueris: tunc
odisti. Sibene oderis: tũc amasti.
belires quioderunt custodiendo. ne
pdant amando sed uide ne tibi sub¬
pepat. ait te ip̃m uelis int̾imere sic
inteligendo qd̃ debes ocdisse in hoc
mundo animam tuã. Hinc enim
quidam maligni atq ꝑuersi & in
semet ipsos crudeliores cc scctiores
hornicioe slãmis se donant aqus
p̾focant. pͥcipitio collidunt. Hos
autem dreit᷑ significans q̃ua mor¬
de clarificaturus erat dm̃. Cũ esses
uinior tingebas te: ceꝰ ibas quo uo¬
lebas. cum autẽ senueris: altertẽ
cnget q feret quo tu non uis.
bi satis ꝯxpressit. non a se ip̃o sed ab
xp̃i. Qum gͦ cause articulis fuerit
utͣhec condito ꝓponat᷑ aut faciẽdũ
esse contra dei preceptum. aut exhac
uta emigrancdum. Qnoꝵ duorũ

Expanded text:
elligitur, in hoc mundo, ipse utique perdet; qui autem odit, utique in hoc mundo, in vitam aeternam ipse custodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti, si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custperdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pautem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab i. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi granum frumenti
cadens int̾ram mortuũ
fuerit: ip̃m solum manet. Di autẽ
mortuũ fuerit: multũ fructũ affert.
Se autẽ dicebat.: Ipsum erat granũ
mortificandũ: ce multiplicandũ.
Mortificandum infidelitate iude¬
orum: multiplicandum fide po¬
pulorum. Iam uero exortans ad
passionis sue sectanda uestigia. Qr
amat inquit animam suam: ꝑ det
tam. Quod duob modis ĩtelligi

Expanded text:
m frumenti cadens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Se autem dicebat. Ipsum erat granum mortificandum et multiplicandum: mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide populorum. 10. Jamvero exhortans ad passionis suae sectanda vestigia: Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam. Q
Abbreviated transcription (Latin):
siquus mnichi ministrat me sequat᷑.
Quo fenctui qua mercede quo pre.¬
mioꝰ ut ubi sum inquit: illieimi¬
nister mers erit. Gratis. amecur.
a oꝑib quib ministratur isli. pre¬
tuis ¶bi emĩ bene erit sinc illo.
aut quando. eẽ male poterit cũ
illo Audi euidentius. Siquis
michi ministrauerit. honorifirabit
eũ pater meis. quo honore. nisint
sit cum filio eius:. Quod enĩ suꝑ¬
uis ait. Qbi sum ego. illic &̾ min̾i¬
ster meus erĩt. Hoc intelligrauir ex

Expanded text:
Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu, qua mercede, quo praemio? Et ubi sum, inquit, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi, preUbi enim bene erit sine illo, aut quando esse male poterit cum illo? Audi evidentius. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; hoc intelligitur ex
Abbreviated transcription (Latin):
qd km̃i exultemus & letemur ĩ dño.
Nondubitantes. & ꝑsequutorẽ mar¬
tyris ꝓignib quos accendit p̾para
ta impiis incendia sustinere: ce ip̃m
beatissimum martytem ꝓflamma
quã ꝑtulit: apud omnipotentem
lm̃ incorruptelucis illuminatioe

Expanded text:
mi, exsultemus et laetemur in Domino, non dubitantes, et persecutorem martyris pro ignibus quos accendit, praeparata pro impiis incendia sustinere, et ipsum beatissimum martyrem pro flamma quam pertulit, apud omnipotentem Deum incorruptae lucis illuminatione
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo q̾ eius angłis puniatur.
Utrum sane cum uitus &e defor¬
mitatib suoꝵ corporum resurgãt:
quecumq in eis uitiosa &̾ deformia
membra gestarunt: inquirendo la¬
borare quid opus. ẽ. Neq enĩ fati¬
gare nos debet incerta eoꝵ habitu¬
do uel pulchritudo: quoꝵ erit cer¬
ta &̾ sempit̾na dampnatio. Necmo¬
ueat quomodo erit ineis corpus ĩ cor¬
ruptibile: si dolere poterit. Aut qͦ
mͦ corruptibile seniori nõ poterit:
non. ẽ. enĩ uera uita. nisi ubi felici¬
ter uiuitur. Nec uera incorruptio:
nisi ubi salus nullo dolore corrũpi¬
tur. U̾bi autẽ infelix mori nõ sinit᷑:
cc ut ita dicam: mors ipsa ñ mori¬
tur: &̾ ubi dolor ꝑpetuus nõ int̾

Expanded text:
diabolo et ejus angelis puniantur. diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat, quomodo in eis erit corpus incorruptibile, si dolere pomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita, nisi ubi feliciter vivitur; nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, aut, ut ita dicam, mors ipsa non moritur, et ubi dolor perpetuus non int
Abbreviated transcription (Latin):
tunc erit caro sed corpus quia ce
lestia corpora ꝓhibentur: propt̾
qd̃ dictum. ẽ. caro q̾ sanguis reg¬
num dei non possidebunt. Et
tamqͣn exponens qui dycerit.
Neq corruptio inquid incorrup¬
tionem possidebit. Quod prius
dixit caro cr sanguis: hoc post̾ius
dixit corruptio. Et qd̃ primum
regnum dei: hoc posterus dixit¬
corcuptionẽ. Quantum autem
acdtince adsubstantiam: etiã cũc
caro erit: propt̾ qd̃ os postresur¬
rectionem corpus xp̃i caro appel¬
lata est. Dedideo ait apłs semi¬
natur corpus animale resurget
corpus spiritale. Qm̃ tanta erit
tunc concordia carnis c̃ sp̃c: ii
uificante sp̃ũ sine sustentaculi ali-¬
cuius indigentia subditam car¬
nem: ut nichil nob̾ repugnet ex
nobis. Sed sicut foris neminẽ: ita
nec intus nos ip̃os patiam᷑ inimi
ditionis massa que facta. ẽ. ꝑhomi¬
nem primũ: non liberantur per
unum mediator dei & hominũ:
resurgent quidem etiam ip̃i unus¬
quisq cum sua carne: sed ut cũ

Expanded text:
corpus; quia et coelestia corpora perhibentur. Propter quod dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: et tanquam exponens quid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptio: et quod prius, regnum Dei: hoc posterius, incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit. Propter quod et post resurrectionem corpus Christi, caro appellata est . Sed ideo ait Apostolus, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale : quoniam tanta erit tunc concordia carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nos ipsos patiamur inimiditionis massa, quae facta est per hominem primum, non liberantur per unum Mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum sine ullo uitio sine ulla de¬
formitate: sic̃ sine ulla corruptiõe
onere difficuitate. Inquib tanta
facilitas quanta felicitas erit. ꝓpt̾
quod ce̾ spiritalia dicta sunt ꝓcul
dubio corpora sint futura nõ sp̃c.
Sed sicut nunc corpus animale di-¬
citur qd̃ corpus non anima.ẽ: ita
tunc spiritaie erit: corpus tamẽ
non sp̃c erit. Promde quantum
actince ad corrũptionẽque nuno
adgrauat animam or. uitia qͥb

Expanded text:
o vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritualia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita tunc spirituale corpus erit, corpus tamen, non spiritus erit. Proinde quantum attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat an
Abbreviated transcription (Latin):
nolut oꝑari. Sicut autẽ incorꝑib
resurgentium rationalis equalita.¬
tis erit: sicut. ẽ nocum quibꝰcantꝰ
impletur. Hoc fiet cuiq demat̾ie
corporis sui: quod & hominem red-¬
dat angłicis cetib c̾ ne his incõue-¬

Expanded text:
oluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur, hoc fiet cuique de materia corporis sui, quod hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconve
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃ est fratres ac deo pla.¬
citum: ut natalem bea.¬
ti laurentii precipua de¬
uotione ueneremur. Cuius radi¬
antib flammis: uictrxx in hũc
quoq qͥiem toto orbe xp̃i coruscat
eccłia. Qui tum insede gloriosis¬
simi patriarche diaconatus fun.¬
geretur officio: puritate innocẽ¬
tis uite fortissimeq mortis triũ¬
pho apłico se consortio copulauit.
Hec in merito eum apłoꝵ subpa¬
rem predicamus: cui cr castitas
animi. leurticũ ministeriũ dedit:
&ꝰ plenitudo ficlei martyrii cõtu

Expanded text:
m est, fratres, ac Deo placitum, ut natalem beati Laurentii praecipua devotione veneremur, cujus radiantibus flammis victrix in hunc quoque diem toto orbe Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque mortis triumpho apostolico se consortio copulavit. Nec immerito eum apostolorum supparem praedicamus; cui et castitas animi leviticum ministerium dedit, et plenitudo fidei martyrii contu
Abbreviated transcription (Latin):
habebat filiam gutturnosam. habe
papamincarcere clausum. Ipsa ue
cerem. ubi beatus papa alexarder
catenis tͥebatur ligatus. & de oscula¬
batur catenas. quib ip̃e sc̃s ligatꝰ
sanitatis. Cui beatus alexander
ri has catenas. sed quere boias
papa. Quod audiens pat̾ puelle.
misit iherosimam nuntios. qui per¬
quirerent carcerẽ ubi apłs fuerat:¬
indeq secum afferent boias beati
cepit sanitatẽ. Dicq beatus alexan¬
der eriens de carcere. constituit cele¬

Expanded text:
habebat filiam gutturosam, nominepapam in carcere clausum propter Ccerem, ubi beatus Alexander catenis tenebatur ligatus, et osculabatur quotidie catenas quibus ligatus sanitatis. Cui beatus Alexander ri has catenas, sed quaere catenpapa. Quod audiens pater puellae misit Hierosolymam nuntios, qui perquirerent carcerem ubi apostolus fueratinde secum afferrent catenas, cepit sanitatem, sicque beatus Alexander exiens de carcere constituit hanc cele
Abbreviated transcription (Latin):
set: & iugum dnĩ ferre detrectans.
eos qui ferebant impugnare decreuis¬
sec. ita. liam uenit nominis xp̃i ĩ

Expanded text:
set, et jugum Domini ferre detrectans eos qui ferebant impugnare decrevisset, Italiam venit nominis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tium suscepit. Et hoc quoq mortro:
finees filius eius: sacerdotis suctes¬
sor extitit. Et sic usq ad tempora dd̾:
ꝑannos circiter quadringentos sep¬
tuaginta. unus post unũ extitere
pontificatus heredes. At uerodaiud
cum magno feruens studio religionis.
templum dño condere desiderasset.
dñs autẽ magis hoc ꝑfilium eiꝰ sa¬
lomonem uellet impleri: nichũ mi¬
nus ip̃e dauid omnia que adfutu¬
ram eiusdem templi constructio¬
nem uel reuerentiam ꝑtinerent: sol¬
licitus p̾parare curauit. Unde
etiam cantores statuit: qui temꝑe
sacrificii. cotidie psalmos cũ melo¬
dia. resonarent: atq animos popłi
circumstantis. admemoriam a¬
moremq celestium: non solum
sublimitate uerborum

Expanded text:
tium suscepit. Et hoc quoque mortuo, tium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum
Abbreviated transcription (Latin):
ratione ueritatis: noui sacerdotis
preco quam successor etheres existe¬
re ueteris. Maluit doctus in sp̃u.
nocatis indesertum populis. noui
testamenͭ sacramenta predicare:
quam ad seuenientib intemplum:
gloriosissim illo tunt temporis sac̾¬
dotii ueteris officio pre. ẽẽ. Pretulit
longam solitudinis sitim. & esuriem:
continuis hostiaꝵ sollempniis. Pilis
camelorum. os cinctui ⁊one pellicie:
auro textas pontificum post posuit
stolas. Ut quid enĩ hec fratres mei.
nisi ut is qui merito iusticie ꝑfectioriᷤᷤ
auctoritatem sibi predicandi asstiue¬
catus. ostencleret quia indubius me¬
lioris pontificatus preco & precussor
existeret: Si uero fraternitatẽ urãm
audire delectat quis sit abia decuiꝰ
uice ⁊acharias genus dixxisse ꝑhibet᷑:
hic temporib daiid regis: summus
erat sacerdos. Siquidem iubente dño
ꝑ moysen: primo unus in lege pon¬
tifex: a aron. ẽ. constitutus. Post cuiꝰ
mortem: eleatar filius eius: sacerdo¬

Expanded text:
ratione veritatis novi sacerdotis ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi ascivecatus ostenderet quia non dubie melioris pontificatus praeco et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
ortus est: ut eo potentius mutati¬
onem sacerdotii preconaretur: quo
ip̃m aͥ sacerdotale genus ꝑtinere
claresceret. Redemptor ce enim
n̾r incarne apparens: sic̃ rex no¬
bis fieri dignatus.ẽ. regnum ce¬
leste tribuendo: ita etiam ponti¬
fex factus. ẽ: semet ip̃m ꝓ nobis
offerendo hostiam deo. inodorem
suauitatis. Unde scriptũ. ẽ. Iura¬
uit dominꝰ or non penitebit eum:
tu es sac̾dos met̾num scłm ordi¬
nem melchisecdech. Melchise¬
dech quippe ut legimus sacerdos
dei summi: longe legalis sacer¬
dotii tempora precessit: offerens
dño panem & uinum. Et ideo
redemptor ñr. sacerdos. ẽẽ. dicitur
scdm ordinem melchisedech: quia
ablatis uictimis legalib: idem sacri¬
ficii genus. in mysterium sui corꝑis
ce. sanguinis: in nouo testamento
offerendo instituit. Quis ergo con¬
gruentius translationẽ lag lega¬
lis. cr substitutionẽ euuangelii sa¬
ꝙ ip̃e summus sacerdos scdm legẽ
existere posse uideretur: maluit do¬
cente intrinsetus incommutabili

Expanded text:
ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici saet ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili
Abbreviated transcription (Latin):
cat adhuc. At contra qd̃ sequit᷑
ce̾ sc̃s scĩficetur ad huc: adbeati
iohannis ꝑsonam conuenienter
aptatur. qui sc̃s existens: scifica¬
batur acłhuc: dum ꝑ officium
euuangłitandi. ad martyrii palmã
ꝑuenit. Die autẽ natalis herodis:
saltauit filia herodiadis ĩmedio
&ꝰ placuit herodi. Unde cum iu¬
ramento pollicitus. ẽ. ei dare qđ¬
cumq postulasset abeo. Tria pari¬
ter impioꝵ scelera audũuimꝰ. Cele¬
brationem natalis infaustã: sal-¬
tationẽ puelle lasciuã: uiramen¬
tum regis temerarium. Quib
singulis: oportet nos necaliã ge¬
iumus instrui. Non enĩ fecistis.
diem nr̃i natalis in memoriã re.¬
uocare. Non uullum tempꝰ illece¬
bris indulgere carnalib: sed diẽ
potius exitus nr̃i debemus lacͥmis.
precib ⁊ crebris p̾uenire ieiuniis.
Hinc qe enĩ iur sapiens ãmonet
dicens. Inomuib oꝑib tuis: me.¬
morare nouissima tua ceꝰ mneter¬
num non petcabis. Sed nec mẽ¬

Expanded text:
cat adhuc . At contra quod sequitur, cat adhuc . At contra quod sequitur, Et sanctus sanctificetur adhuc, ad beati Joannis personam convenienter aptatur, qui sanctus existens sanctificabatur adhuc, dum per officium evangelizandi ad martyrii palmam pervenit. Die autem natalis Herodis saltavit filia Herodiadis in medio, et placuit Herodi. Unde cum juramento pollicitus est ei dare quodcunque postulasset ab eo. Tria pariter impiorum scelera audivimus: celebrationem natalis infaustam, saltationem puellae lascivam, juramentum regis temerarium, quibus singulis oportet nos, ne talia geramus, instrui. Non enim festis nostri natalis in memoriam revocare, non ullum tempus illecebris indulgere carnalibus, sed diem potius exitus nostri debemus lacrymis, precibus, crebrisque praevenire jejuniis, hinc etenim vir sapiens admonet, dicens: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Sed nec mem
Abbreviated transcription (Latin):
uite ꝑhennis ac coronam accepit.
Dicebat ergo illi ioh̃s. Nonlicet
tibihabere eam. Et uolens inquit
illum occidere: timiut populum
quia sic̃ ꝓpħam eum habebant.
Non populus tantum: sed ipse
etiam herodes iohannẽ sic̃ ꝓpham
habebat. teste euuangłista marcho
qui dicit. Herodes enĩ metuebat io¬
hannem: sciens eum uirum iustũ.
&̾ sc̃m. ce̾ custodiebat eũ. Et audi¬
to eo: multa faciebat. &̾ liberter eũ
audiebat. Sed uicit amor mulie¬
ris. Eumq in illum quẽ scm̃. ẽẽ.
nouerat &e iustum: manus mitt̾e
coegit. Qui qm̃ noluit cohibere
licuriam: ad homicidii teatum ꝓ¬
lapsus. ẽ. Ninusꝙ illi peccatum
maioris erat causa peccati. Cii dis¬
tricto iudicio contingit: ut propt̾
appe.titum ad ultere quã
de testai dam sciebat: saugui¬
nem funderet prophe quẽ deo accep¬
tum. ẽẽ cognouerat. Hec namꝙ
est illa diuini dispensatio examini:
de qua dicitur: qui nocet noceat
adhuc: ce qui insordib. ẽ sordes¬

Expanded text:
vitae perennis coronam accepit. vitae perennis coronam accepit. Dicebat ergo illi Joannes: Non licet tibi habere eam. Et volens, inquit, illum occidere, timuit populum, quia sicut prophetam eum habebant. Non populus tantum, sed ipse etiam Herodes Joannem sicut prophetam habebat, teste evangelista Marco, qui dicit: Herodes enim metuebat Joannem, sciens eum virum justum et sanctum, et custodiebat eum . Et audito eo multa faciebat, et libenter eum audiebat. Sed vicit amor mulieris, eumque in illum quem sanctum esse noverat et justum manus mittere coegit. Qui quoniam noluit cohibere luxuriam, ad homicidii reatum prolapsus est, minusque illi peccatum majoris erat causa peccati: cui districto Dei judicio contigit ut propter appetitum adulterae quam detestandam sciebat, sanguinem funderet prophetae, quem Deo acceptum esse cognoverat. Haec namque est illa divini dispensatio examinis, de qua dicitur: Qui nocet, noceat adhuc: et qui in sordibus est, sordes
Abbreviated transcription (Latin):
regnaret. Sicut euuangłica testat᷑
hystoria: archelaus ei filius succes¬
sit in regnum. Quocumq iux
decem annis potiretur. accusan¬
tib insolentiam eius udeis: pul¬
sus.ẽ. regno ab augusto. ac ꝑpetu¬
o dampnatus exilio. Deinde augꝰ¬
tus ut regni iuidayei minueret po¬
tentiam: diuisam inquatuor par¬
tes ꝓuinciam: quatuor fratres ar¬
che eidem regende prefecit. Qui sin¬
guli aprincipatu quarte partis:gre¬
co sermone sunt. tetrarche uocati.
Equib philippus: herodiadẽ filiã
arethe regis arabum: accepit uxorẽ.
Quam idem arecha: post modũ
ablatum ab eo: dedit herodi. eo qd̃
lp̃e maioris esset potestatis ae fame.
Ractumꝙ. ẽ. adult̾ium publicum.
Dic ꝑfidis: causa ꝑeundi: ita fideli¬
ssimo preconi. nr̃e redcmptionis ma¬
teria triumphandi. Qui ꝓhiben¬
do regis iniusti scelera: morte qui¬
dem inuista meriit plecti: s post
mortis gustum. a rege iusticie cui
testimonium ꝑhibebat gustum

Expanded text:
regnaret, sicut evangelica testatur regnaret, sicut evangelica testatur historia, Archelaus ejus filius successit in regnum; quo cum vix decem annis potiretur, accusantibus insolentiam ejus Judaeis , pulsus est regno ab Augusto ac perpetuo damnatus exsilio. Deinde Augustus, ut regni Judaici minueret potentiam, divisa in quatuor partes provincia, quatuor fratres Archelai eidem regendae praefecit, qui singuli a principatu quartae partis Graeco sermone sunt tetrarchae vocati. E quibus Philippus Herodiadem, filiam Arethae regis Arabum, accepit uxorem, quam idem Aretha postmodum ablatam ab eo dedit Herodi, eo quod ipse esset majoris potestatis et famae, factumque est adulterium publicum. Sicut perfidis causa est pereundi, ita fidelissimo praeconi nostrae redemptionis materia triumphandi, qui prohibendo regis injusti scelera, morte quidem injusta meruit plecti, sed post mortis gustum a rege justitiae cui testimonium perhibebat, justam
Abbreviated transcription (Latin):
ceretur predixit: quia precederet
Ambonamq continent̃ uiuentes:
ambo abitu inculti: ambo ĩsolitu¬
dine degentes: ambo precones ue¬
ritatis: amboregis c̾ regine ꝑse¬
cutionem propt̾ usticiam ꝑ pessi
sunt. Ille haab. & iezabel: iste he¬
rodis ce herodiadis. Ille neabimpiis
occideretur: igneo curru. ẽ. raptus
incelum. Iste ne abimpiis uincere¬
tur: ꝑfecto martyriĩ certamine.
spũ celestia regna petiuit. Angłoꝵ
utiq subuectus apycilio: dequibus
scriptum. ẽ Currus dei: decem mp¬
lia multiplex. Milia letantiũ. Do¬
minus millis. Et iterum. Qui
facit angłas:suos sp̃c. c̾ ministros
suos ignem urentẽ. Sed querit for.¬
te aliquis. quissit isteherodes: q̃¬
uefrater eius: que etiam herodiaᷤ.
de quib sermo.ẽ. Herodes iste qui
ce iohannẽ decollauit. &̾ ĩpassione
redemptoris nr̃i pylato ad sensũ pre¬
buit: filius.ẽ. herodis ilius sub
quo dñs natus. ẽ Qui cum post
natiuitatẽ dominicã pauco temꝑe

Expanded text:
praedixit: quia praecederet Ambo namque continenter viventes, ambo habitu inculti, ambo in solitudine degentes, ambo praecones veritatis, ambo regis et reginae persecutionem propter justitiam perpessi sunt: ille Achab et Jezabel, iste Herodis et Herodiadis. Ille ne ab impiis occideretur, igneo curru est raptus in coelum; iste ne ab impiis vinceretur, perfecto martyrii certamine spiritu coelestia regna petivit, angelorum utique subvectus auxilio, de quibus scriptum est: Currus Dei decem millia multiplex millia laetantium, Dominus in illis . Et iterum: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Sed quaerit forte aliquis quis sit iste Herodes, quive frater ejus, quae etiam Herodias, de quibus sermo iste? Herodes iste qui et Joannem decollavit, et in passionem Redemptoris nostri Pilato assensum praebuit, filius est Herodis illius sub quo Dominus natus est: qui cum post nativitatem dominicam pauco tempore
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ciius diem natalis: meri¬
to festa celebritate repetimus. quẽ
ip̃e ꝓpria passione nobis sollemp¬
nem reddidit. quẽ roseo sanguinis
sui fulgore decorauit. Merito me¬
moriam illius cum spiritali gau¬
dio ueneramur: qui destimoniũ
culo conclusit. Neq enim dubi¬
tandum. ẽ. quia beatus iohannes̾
ꝓredemptoris nr̃i quẽ precurre¬
bat testimonio: carcerem ce. uin¬
cula sustinuit ꝓ ip̃o &e. animam
posuit. Cui non. ẽ. dictum aꝑfe¬
cutore. ut xp̃m negaret: sed ut ue¬
ritatẽ reticeret. Et tam̃ pro xp̃o
occubuit. Quia enĩ xp̃c ipseait.
Ego sum ueritas: ideo utiq pro
xp̃o. quia ꝓueritate sangiunem
fudit: & cui nascituro predicatu.¬
ro baptitaturo. prius nascendo. p̾¬
dicando. ac baptizando. testimo¬
nium ꝑhibebat: hunc etiã passu¬
rum prior ipse paciendo signauit.
Quorum tamen passiones: diu̾so
ordine consumari. certa suꝑne ꝓ
uisionis dispensatione gestum. ẽ:
ut uidelicet redemptor nr extra

Expanded text:
est . Cujus diem natalis meriest . Cujus diem natalis merito festa celebritate repetimus, quem ipse propria passione nobis solemnem reddidit, quem roseo sanguinis sui fulgore decoravit: merito memoriam illius cum spirituali gaudio veneramur, qui testimonium culo conclusit. Neque enim dubitandum est quia beatus Joannes pro Redemptoris nostri, quem praecurrebat, testimonio, carcerem et vincula sustinuit, pro ipso et animam posuit: cui non est dictum a persecutore ut Christum negaret, sed ut veritatem reticeret, et tamen pro Christo occubuit. Quia enim Christus ipse ait: Ego sum veritas , ideo utique pro Christo, quia pro veritate sanguinem fudit: et cui nascituro, praedicaturo, baptizaturo, prius nascendo, praedicando ac baptizando testimonium perhibebat, hunc etiam passurum prior ipse patiendo signavit. Quorum tamen passiones diverso ordine consummari, certa supernae pro visionis dispensatione gestum est: ut videlicet Redemptor noster extra
Abbreviated transcription (Latin):
parit̾ recumbebant iussi dari. Mi¬
sitq & decollauit iohannẽ ĩcar¬
cere: o allatũ. ẽ caput eiꝰ indisco.
Indignum quidem natali suo
rex spectaculum prebuit. Qui
conuocatis adepulas principib.
tribunis ac ducib gentis: spectan¬
dum indisco saput occisi ꝓtulit:
nullus inuentus. ẽ. qui hominẽ
inter fectũ discumbentiũ puniri.
qui abulteris iustum qui uidicẽ
areis cupite plecti uitaret p̾sertim
cum rex assumpta specie mesti¬
ue coactum se hoc facere ptestae
Esset q oportunum quo horta¬
tu conuiuantium: a ꝓmisso. scele¬
re reuocari deberet. sinon illũ hec
de industria prestitisse cognosc̾ent.
ymino ip̃os quoq par eiusdẽ scele¬
ris amor inretiret. Sed dignum
suꝑnis aspectib uirtutẽ sui certa.¬
minis beatus precursordominice
natiuitatis p̾dicationis. ctꝰ mor¬
tis ostendit: qui ut scriptũ. ẽ ce si
coram hominib tormenta passus
est. spes illius ĩmortalitate plena

Expanded text:
pariter recumbebant, jussit dari: mipariter recumbebant, jussit dari: misitque, et decollavit Joannem in carcere, et allatum est caput ejus in disco. Indignum quidem natali suo rex spectaculum praebuit, qui convocatis ad epulas principibus, tribunis ac ducibus gentis, spectandum in disco caput occisi protulitnullus inventus est qui hominem inter festa discumbentium puniri, qui ab adulteris justum, qui judicem a reis capite plecti vetaret: praesertim cum rex assumpta specie moestitiae, coactum se hoc facere protestaretur, essetque opportunum quod hortatu convivantium a promisso scelere revocari deberet, si non illum haec de industria praestruxisse cognoscerent, imo ipsos quoque par ejusdem sceleris amor irretiret. Sed dignam supernis aspectibus virtutem sui certaminis beatus praecursor dominicae nativitatis, praedicationis et mortis ostendit, qui ut Scriptura ait: Et si coram hominibus tormenta passus est, spes illius immortalitate plena
Abbreviated transcription (Latin):
ut plerumq repbi aꝰ agnoscant
seqe fateantur erasse certamq er.¬
roris sui penitudinem gerant. Nec
tamen aberrando quiescant qua¬
tinus eadem confessione ac peniten¬
tia contra se sp̃i testimoniũ dent.
quia non nescii delinquunt. dum
tractunt eoq iustius pereant quo
foueam ꝑditionis quam preuid̃e
Talis quippe. ẽ tristicia herodis:
qualis penitentia pharaonis ctꝰ iiĩ¬
de quorum quisq facinora sua pꝰ¬
quam accusante conscientia ĩuitꝰ
ꝓdidit uecors augm̃tauit.Itaꝙ he¬
rodes caput ioħis petitus: tristiciã
quidem p̃tendebat inuultu qua
se ip̃m dampnaret. ostendendo cun¬
ctis liquido quia insontẽ noue
Uerum si diligentius cor ne fan¬
dum inspimus : letabatur occulte
qd̃ ea petebatur. q̃ o antea facere
si extusabiliter poss disponebat.
Quia si caput herodiadis peteret᷑:.
nulli dubium quĩ mnillud dare
ueraciter tristis abnueret. Prop¬
ter iuram̃tum autẽ ce eos qui

Expanded text:
ut plerumque reprobi et agnoscant ut plerumque reprobi et agnoscant se, et fateantur errasse, certamque erroris sui poenitudinem gerant, nec tamen ab errore quiescant, quatenus eadem confessione ac poenitentia contra se ipsi testimonium dent: quia non nescii delinquunt, dum trectant, eoque justius pereant quo foveam perditionis quam praevidere Talis quippe est tristitia Herodis, qualis poenitentia Pharaonis et Judae: quorum quisque facinora sua postquam accusante conscientia invitus prodidit, vecors augmentavit. Itaque Herodes caput Joannis petitus, tristitiam quidem praetendebat in vultu, qua se ipse damnaret, ostendendo cunctis liquide quia insontem et Verum si diligentius cor nefandum inspicimus, laetabatur occulte quod ea petebantur quae et antea facere, si excusabiliter posset, disponebat. Qui si caput Herodiadis peteretur, nulli dubium quoniam illud dare veraciter tristis abnueret. Propter juramentum autem, et eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit ensen inuaginam. Neꝙ
aliquid tulpe. setali pẽiurio cop¬
traxise doluit. Iurarit herodos
dare saltatrici quodtumq postu¬
lassed ab eo: ⁊ uepeuirus diceret᷑
a conuiuiis. ip̃m conuiuium san¬
guine polluit. Dum ꝓpħe mor¬
obseruanda. ut si talẽ forte lapsũ
uersuti hostis iniciderimus insidĩs:
ex quo sine aliquo peccati cõtagio
surgere non possimus. illium po¬
tius euadendiaditum petamꝰ. inquo
iints ꝑiculi nos ꝑpessuros. ẽẽ. cef¬
nimus. Iuxta exemplum eoꝵ qui
hostilib clausi muris. dũ euadere
desiderant: sed portarum omniũ:
accessum sibi interdictum conside¬
rant: ibi necesse. ẽ. desiliendi locũ
eligunt ubi muro existente lreuiore
minimum ꝑiculi cadentes ĩ currũt.
dequitur.. At illa p̾monita ama¬
tre sua. Da michi inquit hic in
disco caput iohannis baptiste. Et
contristatus.ẽ. rex. Tristicia regis:
non ablurio. ẽ. sed confusio sceleris.
Hec ceꝰ eñ est suꝑni iusticia iudicii

Expanded text:
vocavit ensem in vaginam, neque vocavit ensem in vaginam, neque aliquid culpae se tali perjurio contraxisse doluit . Juravit Herodes dare saltatrici quodcunque postulasset ab eo, et ne perjurus diceretur a convivis, ipsum convivium sanguine polluit, dum prophetae morobservanda, ut si talem forte lapsum versuti hostis inciderimus insidex quo sine aliquo peccati contagio surgere non possimus, illum potius evadendi aditum petamus, in quo minus periculi nos perpessuros esse cernimus iuxta exemplum eorum, qui hostilibus clausi muris, dum evadere desiderant, sed portarum omnium accessum sibi interdictum considerant, ibi necesse est desiliendi locum eligant ubi muro existente breviore minimum periculi cadentes incurrant. Sequitur: At illa, praemonita a matre sua, Da mihi, inquit, hic in disco caput Joannis Baptistae: et contristatus est rex. Tristitia regis non absolutio est, sed confessio sceleris. Haec etenim est superni justitia judicii,
Abbreviated transcription (Latin):
bra meretritis: Absit. Unde
ce alibi obsecrat ꝑmisert diã
dei. ut exhibeamus corꝑa
nr̃a hostiam uiuen tem scãm
deo placentem. Quantũ uero
temeritatẽ iurandi uitare debea
Ante omĩa autẽ fratres mei: no¬
lite suirare. neq ꝑcelum: neq ꝑ
t̾ram. neq aliud quodcũq iura¬
mentum. Dit autẽ sermo uest̾.
est. est non non. Ut non subiu¬
dicio decidatis. Illo iudelicet udi¬
cio: sub quo decidit herodes. Ut
uel ꝑuirare uel obꝑiurium cauẽ¬
dum. aliud necesse haberet ꝑpe¬
trare flagitium. At si aliquid
tigerit: qd̾̃ obseruatũ scilicet pe¬
iorem uergat inexitũ libere illud
consilio salubriore mutandum
norierimus. Ac magis ĩstan¬
te necessitate ꝑe iurandũ nobis:
quam ꝓuitando ꝑẽiurio: inali¬
iud crimen grauius. Ee diu̾tendũ
occidere nabal uirum stultum. ⁊
impium: atq omĩa que adillũ
ꝑtin̾ent demoliri. Ped ad pͥmam
int̾cessionem abigail femine pru¬
dentis : mox remusit minu̾s. re.¬

Expanded text:
bra meretricis? Absit. Unde et alibi obsecrat per misericordiam Dei, ut exhibeamus corpora nostra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem. Quantum vero temeritatem jurandi vitare debeamAnte omnia autem, fratres mei, nolite jurare neque per coelum, neque per terram, neque aliud quodcunque juramentum. Sit autem sermo vester, Est est, Non non, ut non sub judicio decidatis ; illo videlicet judicio sub quo decidit Herodes, ut vel pejerare, vel ob perjurium cavendum aliud necesse haberet patrare flagitium. At si aliquid tigerit, quod observatum scilicet pejorem vergat in exitum, libere illud consilio salubriore mutandum noverimus, ac magis instante necessitate pejerandum nobis, quam pro vitando perjurio in aliud crimen gravius esse divertendum: occidere Nabal virum stultum et impium, atque omnia quae ad illum pertinent demoliri: sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, mox remisit minas, re
Abbreviated transcription (Latin):
rosa: nulla desidiosa. Ambe inno¬
centes: ambe inqͣm laudabiles:
sed una laboriosa. altera ociosa Nul¬
la facinorosa: qͣm cauere debet la¬
boriosa: nulla desidiosa: quam
cauere debet otiosa. Frant gͦ ĩ illa
domo iste due uite: ce ip̃e fons ui¬
te. In. martha erat ymago pre¬
sentium: in maria futuroꝵ. Quod
agebat martha ibi sumus: quod
agebat maria: hoc sꝑamus. Hoc
agamus bene: ut illud habeamus
plene. Numquid nõ in de habemꝰ.
inquantum habemus: Quãdiu
hicsumus. quantum est qd̃ uide
habemus. Nam ce. mͦ inde: ali¬
quid agimus. Remoti anegotiĩs
sepositis familiarib curis. cõuenis¬
tis: statis auditis. In quantũ hoc
agitis marie similes estis: ce̾ fa¬
cilius uos qd̃ agit maria: quam
ego quip̾rogo. Siquid tam̃ dico:
xp̃i est. Ideo uos pascit quia xp̃i. qͥa
panis cõmunis. ẽ: unde ⁊ ego uob̾¬
cum uiuo. Nunc autẽ uinimus

Expanded text:
rosa, nulla desidiosa. Ambae innorosa, nulla desidiosa. Ambae innocentes, ambae, inquam, laudabiles, sed una laboriosa, altera otiosa: nulla facinorosa, quam cavere debet laboriosa; nulla desidiosa, quam cavere debet otiosa. Erant ergo in illa domo istae duae vitae, et ipse fons vitae. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Quod agebat Martha, ibi sumus: quod agebat Maria, hoc speramus. Hoc agamus bene, ut illud habeamus plene. Nam quid inde habemus? In quantum habemus? Quamdiu hic sumus, quantum est quod inde habemus? Nam et modo inde aliquid agimus, remoti a negotiis, sepositis familiaribus curis, convenistis, statis, auditis. In quantum hoc agitis, Mariae similes estis. Et facilius vos quod agit Maria, quam ego qui praerogo. Si quid tamen dico, Christi est: ideo vos pascit, quia Christi. Quia panis communis est, unde et ego vobiscum vivo. Nunc autem vivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
les: ambe discipłe. uidetis gͦ ⁊ mag¬
num aliquid intelligras quicsiꝙ
intelligras qd̃ audire ce scire debetis:
etiam qui non intelligiis: in his
duab mulierib. duas uitas figu¬
ratas. eẽ. presentẽ & futuram: labo¬
riosam ce quietã. erumpnosam ⁊
beatam temporalem ⁊ et̃nam. Oue
sunt uite De illis uos copiosius
cogitate: quidhabeat hec uita nõ
dico mala : nõ dico iniqua. nõ ne¬
faria. non luxuriosa: nõ imꝑia:
sed laboriosa. erumpnis plena: ti¬
morib castigata. temptationibus
sollicita. Hanc ip̃am in nocentem
uitam dico: qualem diͤcebat hab̾e
marcham. Hanc ergo quantum
potestis inspicite: et de hac ut ꝯxci
copiosius quam loquimur cogitate.
Uita uero iniqua ab erat ab illa do¬
mo. Nec cum martha erat. nec cũ
maria: ce̾ si aliquando fuit: dño
iutrante fugit. Remanserunt ergo
in illa domo. que susceꝑat dominũ
ĩilab feminis due uite: ambe in¬
nocentes. ambe laudabiles. Una la¬
boriosa: altera ociosa. Nulla faciuo¬

Expanded text:
 ambae discipulae: videtis ergo, et magnum aliquid intelligitis, quicumque intelligitis, quod audire et scire debetis, etiam qui non intelligitis; in his duabus mulieribus, duas vitas esse figuratas, praesentem et futuram, laboriosam et quietam, aerumnosam et beatam, temporalem et aeternam. Duae sunt vitae: de illis vos copiosius cogitate. Quid habeat haec vita, non dico mala, non iniqua, non nefaria, non luxuriosa, non impia; sed laboriosa et aerumnis plena, timoribus castigata, tentationibus sollicita: hanc ipsam innocentem vitam dico, qualem decebat habere Martham: hanc ergo, quantum potestis, inspicite; et de hac, ut dixi, copiosius quam loquimur cogitate. Vita vero iniqua aberat ab illa domo, nec cum Martha erat, nec cum Maria: et si aliquando fuit, Domino intrante fugit. Remanserunt ergo in illa domo, quae susceperat Dominum, in duabus feminis duae vitae, ambae innocentes, ambae laudabiles: una laboriosa, altera otiosa; nulla facino
Abbreviated transcription (Latin):
fluit enĩ aqua adhumilitatẽ cõuałt
denatat detumorib collis. Nongͦ
dominꝰ opus rep̾hendit: sedmunus
distinxit. Circa multa es occupata:
porro unum. ẽ. necessarium. Iam
hocsibi: maria elegit. Transit la bor
multitudinis: ce remanet caritas u¬
nutatis. Ergo qd̃ elegit: nõ auferet᷑
abea. Ate autẽ qd̃ elegisti utiq
auferetur. Sedbono tuo anferetur:
ut qd̃ melius. ẽ. detur. Tu nauigaᷤ:¬

Expanded text:
fluit enim aqua ad humilitatem convallis, fluit enim aqua ad humilitatem convallis, denatat de tumoribus collis. Non ergo Dominus opus reprehendit, sed munus distinxit. Circa multa es occupata: porro unum est necessarium. Jam hoc sibi Maria elegit. Transit labor multitudinis, et remanet charitas unitatis. Ergo quod elegit, non auferetur ab ea. A te autem quod elegisti: utiquauferetur. Sed bono tuo auferetur, ut quod melius est detur. Au
Abbreviated transcription (Latin):
esurientem. Tolle famem. cuifran¬
gis panem: Tolle ꝑegrinationem.
eui exibes hospitalitatẽ: Colle nu¬
ditatem cuipreꝑas uestem: Nõ sit
egritudo. quẽ uisitas. Non sit cap¬
tiuitas. quẽ redims: Non sit
rixa quẽ concordas. Nonsit mos̾
quem sepelis: In illo setulo futu.¬
ista mala: nec ista minist̾ia. Bene
gͦ martha circa corporalem dñi.
quid dicam necessitatẽ anuolun¬
tatẽ Ministrabat carni mortali.
Ded quis erat incarne mortali: In
principio erat uerbum. ce̾ u̾bum
erat apud dñi. & deus erat uer¬
bum. Etce qd̃ maria audiebat.
Uerbum caro factum. ẽ: ce ha¬
bitauit in nobis. Ecce ciumaꝵ
tha ministrabat. Ergo maria me¬
liorem partẽ elegit: que nõ aufe¬
retur ab ea. Noc ensĩ elegit quod
semꝑ manebit: i deo non auferctur
ab ea. Circa unũ seuoluit occupa¬
re. Iam tenebat: michi autẽ adhe-¬
rere deo bonum. ẽ. Gedebat adpedes
capitis nr̃i. Quanto humilius se¬
debat: tanto amplius capiebat. Cõ¬

Expanded text:
esurientem: tolle famem; cui franesurientem: tolle famem; cui frangis panem? Tolle peregrinationem; cui exhibes hospitalitatem? Tolle nuditatem; cui praeparas vestem? Non sit aegritudo; quem visitas? Non sit captivitas; quem redimis? Non sit rixa; quem concordas? Non sit mors; quem sepelis? In illo saeculo futu nec ista ministeria. Bene ergo Martha circa corporalem Domini, quid dicam, necessitatem an voluntatem? ministrabat carni mortali. Sed quis erat in carne mortali? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: ecce quod Maria audiebat. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ecce Martha cui ministrabat. Ergo, Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Hoc enim elegit, quod semper manebit: non auferetur ab ea. Circa unum se voluit occupari. Jam tenebat: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est . Sedebat ad pedes capitis nostri. Quanto humilius sedebat, tanto amplius capiebat. Con
Abbreviated transcription (Latin):
Nacent oꝑa miscd̃ie: uniistetur
scientie. Si melior pars. ẽ. cur non
om̃s hoc faciunt. quando ipsum
dnm inhac causa patronũ habe¬
mus: Non enĩ timemus in hac
re ne offendamus eius uisticiam.
es occupata. quando unũ. ẽ netes¬
sarium. Maria: meliorem par¬
tem elegit. Non tu malam: sed is¬
tameliorem. Sed unde meliorem:
Quia tu circa multa: illa tirca it¬
num. Preponitur unum multis.
Non enim amultis unũ: sed mul¬
ta ab uno. Mlulta sunt que facta
sunt: uinus. ẽ. qui fecit celũ ⁊ t̾rã.
mare ce omĩa que mieis sũt. Qmͣ
multa sunt: Qius ista numeret:
Quis horum multitudinẽ cogi¬
tet: Quis hec fecit: Ds omĩa.
Etce bona ualde. Bona ualde que
fecit. Quanto melior ille qui fẽc:
Attendamus igitur occupationes
nr̃as: cirra multa. Necessarium. ẽ.
minist̾iumi: corpora refecturis. Oc¬
re hoc: Quia esuritur: qͥa sicitur.
Miscd̃ia. miseris necessaria. ẽ Fran¬
gis panem esurienti: quia ĩuenisti

Expanded text:
vacent opera misericordiae, uni instetur vacent opera misericordiae, uni instetur scientiae. Si melior pars est, cur non omnes hoc faciunt, quando ipsum Dominum in hac causa patronum habemus? Non enim timemus in hac re, ne offendamus ejus justitiam, es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia tu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, sed multa ab uno. Multa sunt quae facta sunt, unus est qui fecit. Coelum, terra, mare, et omnia quae in eis sunt, quam multa sunt! Quis ista enumeret? quis horum multitudinem cogitet? Quis haec fecit? Deus omnia. Ecce bona valde . Bona valde quae fecit: quanto melior ille qui fecit? Attendamus igitur occupationes nostras circa multa. Necessarium est ministerium corpora refecturis. Quare hoc? Quia esuritur, quia sititur. Misericordia miseris necessaria est. Frangis panem esurienti; quia invenisti