comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientes mundi in carnesunt: quiu respicien¬
tes mundum spirnadi su pientiue resistunt: quiatotus mun
dus caro ẽ. Omne enimuisibile carnidepititur cognatu
enim sunt aornis immodementu carnis. I deoq: quiã mundu¬
eẽ. incurne: si ud sentientes io hanni a postolimundan non
diligant. sententiu enim homini sua quecsi fingunt natura ut
hoc appelletur quod sentit Si inmespedi bntu+
łao uobis Hoc ideo ambigue dicit quia in lege inducti non
ad huc ꝑfecte erant fidei: sed spem in eis uidebat ꝑfectionis
unde aliquando quasi ꝑfectis loquitur aliquando quasi
ꝑfecturis. Hoc ẽ aliqucndo laudat: aliqua ndo common&
Vt si secundum suprrmemorata uersentur iuxta legemna¬
turae: inspũ eẽ dicuntur Quia sp̃s dĩ in eohabitare non
potest quia carnalia sequitur. ORI GE UIS
carnis mors ẽ: & illudlittera occidit Igitur pru¬
dentia. carnismors ẽ cuimors ẽ  anime sine dubio:
Qui enim legem secundum carnem : id .ẽ. secundum lit tȩ¬

Expanded text:
sapientes mundi, quia respicientes mundum spiritali sapientiae resistunt, quia totus mdus caro est: omne enim visibile carni deputatur; cognata enim sunt carnis, immo elementa carnis. Ideoque qui mundaesse in carne, si assentientes Joanni apostolo, mundana non diligant; sententia enim hominis suam quasi fingit naturam; ut hoc appelletur, quod sentit. Si tamen Spiritus Dei habitat in vobis. Hoc ideo ambigue dicit, quia in Legem inducti, non adhuc perfectae erant fidei: sed spem in eis videbat perfectionis. Unde aliquando quasi perfectis loquitur, aliquando quasi perfecturis, hoc est, aliquando laudat, aliquando commonet; ut si secundum supra memorata versentur juxta legem naturae, in spiritu esse dicantur; quia Spiritus Dei in eo habitare non potest, qui carnalia sequitur. Si quis carnis mors est, et illud, littera occidit? Igitur prudentia carnis mors est. Cui mors est? Animae sine dubio: qui enim legem secundum carnem, id est, secundum litte
Abbreviated transcription (Latin):
enim ad saturitatem iustitiue. cum hino exierit quisque pto¬
ueniet nisi ad eam cumhic est esuriendo &sitiendo cucurto¬
rit Becti quippe quiesuriunt & sitiunt iustitiam qm̃ips¬
consolubuntur. Permandatum enim demonstrta ilbꝰ
epot quedumri Ixa inseipso undedicit uideo alia ha
in membris meis repugnantem legimentis meae
se in miseria ingemituinrixa & contentione ipse sia
sibi non concordans a sedissonans aseresiliens & quar
optans pacem pacem uerm pacem suꝑnamus Insf¬
lix ego homo quis melibenaebit decorpore mortis huiuiso
aum hieẽ dicer& cepłs: ad huc seesse in cotpore morts
Ehuius ostendebat a quoutiq impii non liberentir qub
eademcorpont ad tormenta a& na redduntur: lilmri
ergo .ẽ. a corpore mortis huius: omnisanato langunt ona¬
piscentiae : carnis: non cod poenam corpus recipenid

Expanded text:
enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perenim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam cum hic est esuriendo et sitiendo cucurrerit; beati quippe qui esuriunt et sitiunt iustitiam, qs hujus?» Per mandatum enim demonstrata illi erat quaedam rixa in seipso, unde dicit, «Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meaese in miseria, in gemitu, in rixa et contentione; ipse secum sibi non concordans, a se dissonans, a se resiliens: et quid ait, optans pacem, pacem veram, pacem supernam? «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore cum haec diceret, adhuc fuisse in corpore mortis hujus? A quo utique impii non liberantur, quibus eadem corpora ad tormenta aeterna redduntur. Liberari ergo est a corpore mortis hujus, omni sanato languore concupiscentiae carnis, non ad poenam corpus recipere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris conditionem suum nec& illud quoq non absurdum
ad intellectum accessit. Si enim homo qui serognoscit infelix
est in felices profecto omnes quiu unusquisq suam infir¬
mitatem Aut ꝑ supientium recognoscit aut ꝑ insipientiam
nescit Gratiu numq est qualibert mur decorpore mor¬
tis id est demotibus concipiscentiue quib corpus nrm ꝑcuti¬
tur ut anima perimatur non solu uirtus ꝓpriȩ uoluntatis
Hoc est enim libentri a corpore mortis huius: ut uitȩ
fiat. quomodo corpus est mortis. ipse in eomortemori¬
ente fine discordice non natunte. Decor pore mortis
huiuis no nomnis libenrtur qui finit hanc uitam: selqua
hac uita susceperit gratiam. & neinuanum suscipiat boms
operibus egerit.Aliud ẽ enim exire deboc corporetus
omnes homines diesuit aehuius ultimus cogit. Alud ẽ aũ
uitum mercesperficiens redditur. sed eis tuntum a quibas
in hac uita ciusdem mercedis meritum comparatur: Non

Expanded text:
tenebris condicionem suam nescit. illud quoque non absurdum tenebris condicionem suam nescit. illud quoque non absurdum ad intellectum accessit. si enim homo, qui se cognoscit, infelix est, infelices profecto omnes, quia unusquisque suam infirmitatem aut per sapientiam recognoscit aut per insipientiam nescittis, id est, de motibus concupiscentiae, quibus corpus nostrum percutitur, ut anima perimatur, non sola virtus propriae voluntatisHoc est enim liberari a corpore mortis hujus, ut vitae fiat, quod modo corpus est mortis, ipsa in eo morte moriente; fine discordiae, non naturae. Unde dicetur huius non omnis liberatur qui finit hanc uitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et ne in uanum suscipiat bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem uitam merces perficiens redditur, sed eis tantum, a quibus in hac uita eiusdem mercedis meritum comparatur. non
Abbreviated transcription (Latin):
mosuorum suid hĩc intellec turisumus nisiquiã
corpus quod corrumpitur ud greuatanimanie cu
ergo idipsumcor pus iamincor ruptibile recipietu ple¬
nacrit libenitio acorpore mortis huius. a quo no nliberan¬
tur quisunt ad pagnam resur rectur: Adcorpuistrbri
mortis huius i ntellegitur ꝑtinere utilia lex in merbris
repugn& quidem leogemꝰmentis. dum caro coneupiseiteo
cati captiuum tenẽat aliquidacer nis unde resistat legimien¬
tis nontamen regnat in nr̃o lic& mortuli corpore sinon
oboediatur desideriis eius Solent enim hostes uduer sus
quos dimicatur & inferiores esse incetamine & inoss
Aliquidtenere captinuums quod incarnenno quu niuis sub
patati lege m eatur: tu meninspe redemptionis esbi Quia
esa uinosu concupiscentia nullu omnino remanebit
Caro autem nra ab ea peste morboque fanatu inmor talita
amsiomnis in felix qui secorporis impliccetum molesti¬
is recognoscit utiq omne corpus infelix Peqem̃
felicem illum dixerim. Qui confusis quibus duminentis saue

Expanded text:
m. ubi quid intellecturi sumus, nisi quia corpus quod corrumpitur, adgrauat animam? cum ergo id ipsum corpus iam incorruptibile recipietur, plena erit liberatio a corpore mortis huius, a quo non liberantur, qui sunt ad poenam resurrecturi. ad corpus ergo mortis huius intellegitur pertinere, ut alia lerepugnet quidem legi mentis, dum caro concupiscit adcati captivum teneat aliquid carnis, unde resistat legi mentis; non tamen regnat in nostro licet mortali corpore, si non obeditur desideriis ejus. Solent enim et hostes adversus quos dimicatur, et inferiores esse in certamine, et victi aliquid tenere captivum: quod in nostra carne quamvis sub peccati lege teneatur, tamen in spe redemptionis est; quia ipsa vitiosa concupiscentia nulla omnino remanebit, caro autem nostra ab ea peste morboque sanata, et tota immoam si omnis infelix qui se corporis inplicatum molestiis recognoscit, utique omne corpus infelix; neque enim felicem illum dixerim, qui confusus quibusdam mentis suae
Abbreviated transcription (Latin):
num aufenctur. ñ. fiat quod iub&: surgitira : Nolidare
inrelinguum admaledicendum Nolidure inre manum
aut pedem adferiendum: Non surgeret int ista in nrtio¬
nabilis nisi peccatum eẽt in membris sed tolle illi regnum:
non habeat arma unde contrrte pugn&. Dic& &ium .Ñ
surgere: cumarma p̃ coeperit inuenire: Non ex hibeatis
inquit membrt ur̃a arma iniquitatis peccato. Alio quinto¬
ti captiui eritis. & non erit dicere mente seruio legi dĩ
Mens erm site neat armam membra .p. mouentur inmi¬
nisterium furentis in peccati: Ten & carnem impenctor
interior quia submaiore impenrtore iuuandus ad sistit
frenat iram: coerc& concupiscentiam:. Id ẽ tamenqđ
fren&ur In .ĩ. quod coerceatur: in .t. quod teneatur
Hoc numque deb& conari omnis quitendit ud ꝑfectionem : ut
& ipsu concupiscentiu . cui nondantur ad oboediendum mem¬
bnt cotidie in proficiente minuatur: Qua supua¬
Noc sic intellegendum ẽ. mente seruio logidĩ.

Expanded text:
num auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare num auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem, ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. od sic intellegendum est: mente seruio legi dei
Abbreviated transcription (Latin):
uis coneatur : tamen mouetur Nonenim opus esso
ut contine retur: Nisimoue retur P Erit quandoq &ium
ꝑfatioboni quando consumptiomali: allud sũmum hoc erit
nullum Quod si in ista mortalitate speraendum putemus
fallimur.Tunc enimerit: quando morsnonerit. &ibi
erit ubiuta a &na erit. In illo enim scło & illo regno erit
bonum summum & malumnullum. quando erit &ubierit
sapientiae amorsummus. continenticce lubor nullus
Ipse ego inquit nonenim duosumus inter nos contrrrii de
diuersis principiis uenientes. sed ipse egomente seruio
legidĩ: carne autem legipatati Quamdiu langor oblucta¬
tur suluti sed si carni seruis lege peccati: facquodait ipse
apłs nonergo regnet peccatum inur̃o mortali corpore ad
obodiendum desideriis eius: Neq ex hibeatis membna uñt
armu iniquitatis peccato. Non ait nonsit sed non regnet
Quamdiu peccatum neces se .e. eẽ in membristuis saltim illi reg¬

Expanded text:
uis contineatur, tamen mouetur. non enim opus esset uis contineatur, tamen mouetur. non enim opus esset ut contineretur, si non moueretur. erit quandoque etiam perfectio boni, quando consumptio mali: illud summum, hoc erit nullum. quod si in ista mortalitate sperandum putamus, fallimur. tunc enim erit, quando mors non erit; et ibi erit, ubi uita aeterna erit. in illo enim saeculo et in illo regno erit bonum summum, malum nullum, quando erit et ubi erit sapientiae amor summus, continentiae labor nullusos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi reg
Abbreviated transcription (Latin):
Quo nodo ar nelegipatin Dum quuidconerpis. ellit la bomsen¬
condo lo snauol gibse i sedmotus desi deriorum llie babetrlo
quos babem nldat & tumen lubebat sedeis nonconsentiendo
parnte se lunt ergo in nobis desideria miala. quibus non consen¬
pendo nonuiuimus male sunt in nobis concupiscentiae peauto¬
tine quibus nonoboediendo non ꝑficimus malum i sedeas baben¬
do monduno ꝑ fic ueus bonum.  Utrumq ostendit a postolus
co bonur ꝑhic ꝑfici ubimalum si concupiscitur ane dradut
hic per fici quando tuli concupiscentiae no noboeditur
Illid quippe ostendit ubiait uelle adia ces mibi ꝑ fiecns certe
face rebonum sedper ficere neq hic dicit concupis centicos
carnis neh abueritis. sed neperfeceritis: Fiunta innđ
nomper ficiuntur cum legidĩ mente seruiente libidinibus
continentur & bonumfit cum id quod male lib& uincen¬
tebono: delectatione nonfit. sed boni ꝑfectio nonimplosur
quamdiu legi peccati carne seruiente libido inlioit. Quã¬

Expanded text:
quo modo carne legi peccati? numquid concupiscentiae consentiendo carnali? absit; sed motus desideriorum illic habendo, quos habere nolebat et tamen habebat. sed eis non consentiendo ccati. Sunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consentiendo non uiuimus male; sunt in nobis concupiscentiae peccatorum, quibus non oboediendo non perficimus malum, sed eas habendo nondum perficimus bonum. utrumque ostendit apostolus, nec bonum hic perfici, ubi malum sic concupiscitur. nec malum hic perfici, quando tali concupiscentiae non oboeditur. illud quippe ostendit, ubi ait: uelle adiacet mihi, perficere autem facere bonum, sed perficere; neque hic dicit: concupiscentias carnis ne habueritis, sed ne perfeceritis. fiunt itaquenon perficiuntur, cum legi dei mente seruiente libidines continentur. et bonum fit, cum id, quod male libet, uincente bona delectatione non fit; sed boni perfectio non inpletur, quamdiu legi peccati carne seruiente libido inlicit et quam
Abbreviated transcription (Latin):
miniecs & discernite satis uobis neces saria &t
istadis craio lex inquit sp̃s uitae ec ce unalex libe¬
pauitte alege peccati & mortis ecceultenrlex & se¬
quitur. Quod enim inpos sibile erit legis inquo firma¬
Aut forte ista
deillu lege bona quid dixit. lex inquit sp̃suiae . liberae¬
uitte alege peccati & mortis. Lex illabonu liberit
uitte abista lege malu. lex enimmalu quue ẽ  ude
alium legem in membrismeis repugnantem legiments
mecce &captiuantemme in lege peccati quue. est in
membris meis Quare & ipsulex dicta c̃ recte om¬
nino & quod ammodo legitime factum ẽ. ut homo
qui noluit oboedire dominosuo: non ei seruir& cas
ipsiuo u Supne cedominus tuus. infrte carotua
seruimdiori ut serui attibi inferior Contempss¬
ti superiorem torqueris ub inferiore Ista est
ergo lex peccati i psu .ẽ. & mortis ꝑ peccatum enim
mors Quudie inquit munduccueritis morte
moriemini lex enimipsu sp̃s uitue quomodo libem

Expanded text:
mini eas, et discernite: satis vobis necessaria est mini eas, et discernite: satis vobis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus vitae, ecce una lex: liberavit te a lege peccati et mortis, ecce altera lex. Et sequitur: Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmaAut forte ista De lege illa bona quid dixit? Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati it te ab ista lege mala. Lex enim mala quae est? Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Quare et ipsa lex dicta est? Recte omnino. Admodum enim legitime factum est ut homo qui noluit obedire Domino suo, non ei serviret caro ipsius. Supra te Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori, ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiore. Ista est ergo lex peccati, ipsa est et mortis. Per peccatum enim mors. Qua die manducaveritis, morte moriemini
Abbreviated transcription (Latin):
teris secundum interiorem hominem undehaberes nis
tribuas consentis desideriis carnis quod lex peccatinon
tede arcede ponit lex sp̃s uitae inxp̃oihũ libenruitte al¬
ipsa peccatum .ẽ. sed quia peccatoribus inponitur u
&iam lex mortis qui astipendium peccatimors. A
leus autem mortis peccatum uirtus autem peccatiles
Peccando enimud mortem lubimur. Vehe mentiquã
peccamus lege prohibente quamsinulla. legeprde¬
remur: Accedente autem gratia. idipsum quodiqat
rose iusserat iamsine honere ac libentissime impla
Lex ergo peccati & mortis id ẽ. quae in posita peccamt
at quue morientibus iub& tantum nec concupiscans
& tamen concupiscimus. Lex autem sp̃s uitae quȩ
ꝑtin& ud gratiam & liberat ulege pacati & mor ts a
facit ut non concupiscamus. & implaemus iussa legs
noniam seruilegis ꝑttimorem: sed amici ꝑcaritat
& serui iustitiae unde illalex promulgata est
roposuit nobis upłs intellegendas ipsas leges inte¬

Expanded text:
ei secundum interiorem hominem, unde haberes, nis consentis desideriis carnis, quod lex peccati non te de arce deponit: Lex spiritus vitae in Christo Jesu lipsa peccatum est, sed quia peccatoribus imponitur. Ideo etiam lex mortis, quia stipendium peccati, mors ; aculeus mortis, peccatum; virtus autem peccati, lex . Peccando enim ad mortem labimur. Vehementius enim peccamus lege prohibente, quam si nulla lege prohiberemur. Accedente autem gratia, idipsum quod lex onerose jusserat, jam sine onere ac libentissime implemus. Lex ergo peccati et mortis, id est, quae imposita est peccantibus atque morientibus, jubet tantum ne concupiscamus, et tamen concupiscimus. Lex autem spiritus vitae, quae pertinet ad gratiam, et liberat a lege peccati et mortis, facit ut non concupiscamus, et impleamus jussa legis, non jam servi legis per timorem, sed amici per charitatem, et servi justitiae unde illa lex promulgata estroposuit nobis intelligendas ipsas leges. Intue
Abbreviated transcription (Latin):
Cienim habent desideria carnis quibus non consentient
O& silex in membris eorum repugnat legimentis &cap
quo enrsnatus & quicquid anteo consentistimaluecon¬
piscentiue siue quolib& flugitio siue quolib& facinore
siuequulib& malu cogitatione siue quulib& i alu locu¬
tionti omana delu&asunt in illo fonte quo seruus in¬
trsti undeliber existi Quiu ergo hacc itu sunt nul¬
li nune condemnatio his qui sunt in xp̃o ihũ. ullu
estnuncuanteco fuit ex uno omines incondem prationẽ
HNoc melum fecenit genenttio. sed hoc bonum facitere¬
Np̃o nult incarne condempnatio est hnisqui sunt in
natio est hunc his quisunt in xp̃oihũ Nonsint sollio tti
si concupis centus in licitis titilluntur non sint sollcda
uidetur udhuc es se lexin membris repugnano leruq
tis Nullo enim condempnatio nunc sed quibus

Expanded text:
enim habent desideria carnis, quibus non consentiunt, etsi lex in membris eorum repugnat legi mentis; tamquo eras natus, et quidquid antea consensisti malae concupiscentiae, sive quolibet flagitio, sive quolibet facinore, sive qualibet mala cogitatione, sive qualibet mala locutione, omnia deleta sunt in illo fonte, quo servus intrasti, unde liber existi: quia ergo haec ita sunt, Nulla nunc condemnatio est his qui sunt in Christo Jesu. Nulla est nunc, antea fuit. Ex uno omnes in condemnationem . Hoc malum fecerat generatio, sed hoc bonum fecit re sunt in carne condemnatio est: his qui sunt in natio est nunc his qui sunt in Christo Jesu. Non sint solliciti, si concupiscentiis illicitis titillantur: non sint solliciti, quod videtur adhuc esse lex in membris repugnans legi mentis. Nulla enim condemnatio est. Sed quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tur apostoli sermoest: qui uom̃s scĩ corporis & carne
circumdati placuerunt dõ Voscuitem ait haut dubi¬
um quindiscipuli xp̃i quis apientiam sc̃ĩs suscepistis &
uitam & pacem: non estis in carne idẽ incarnis ope¬
ribus Neq enim eius opera ꝑp&rostis siquidem spm̃
dĩ habetis in uobis. Idẽ autem sp̃sdĩ & sp̃s xp̃i ẽ du¬

Expanded text:
tur, Apostoli sermo est, quia omnes sancti, corpore et carne tur, Apostoli sermo est, quia omnes sancti, corpore et carne circumdati, placuerunt Deo: sed ad idum quin discipulis Christi, quin sapientiam Spiritus suscepistis, et vitam et pacem, non estis in carne , id est in carnis operibus, neque enim ejus opera perpetratis, siquidem spiritum Dei habetis in vobis. Idem autem spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
turis loquitur in sp̃uenim erant quia fide & spe. & cari¬
ui spuitritalium rerum atqui escebant Didicoi deopuac̃o
epax sapientia ituq carnis ilicomorte sibisociata
inter ficiteos quiiuxtacarnem gradiuntur & supiunt
derint omnes ꝑturbationes & generauitiorum & ipsos
quoq demones qui haec sugge re renituntur habebunt
subpedib suis sapientia carnis ergocum morti uur¬
tasit inimica ẽ dõ Inmicus quippe eos reddit quiss¬
is legibus uic serint contraria simper & repugnans
uoluntati legisdĩ Neque enim fieri potest ut siquis
insapientia carnis ẽ dĩ pcepta custodiat &uolumati
illius subiciatur. Quumdiu seruimus uoluntatibus dõser¬
uire non possumus Cum aut emtit illantem subiecceri¬
mus nostris pedibus luxuriam &totos nos ud spm̃trans¬
ferentes nequaquam fuimus in carne id est in carnis
passionibus tunc subiciemurdõ: Neque enim decarne
hac in quauiuimus & incuius uasculonr̃a animacont ine¬

Expanded text:
tutis loquitur. In spiritu enim erant, quia in fide, spe et charitutis loquitur. In spiritu enim erant, quia in fide, spe et charitate spiritualium rerum acquiescebant. Si quis autem rnis sapientia, illico morte sibi sociata, interficit eos qui juxta carnem gradiuntur et sapiunt:derint, omnes perturbationes et genera vitiorum, et ipsos quoque daemones qui haec suggerere nituntur habebunt sub pedibus suis. Sapientia ergo carnis cum morti juncta sit, inimica est Deo. Inimicos quippe eos reddit qui suis legibus vixerint: contraria semper, et repugnans voluntati et legi Dei. Neque enim fieri pot praecepta custodiat, et voluntati illius subjiciatur. Quandiu servimus voluptatibus, servire Deo non possumus. Cum autem titillantem subjecerimus nostris pedibus luxuriam, et totos nos ad spiritum transferentes, nequaquam fuerimus in carne, id est, in carnis passionibus, tunc subjiciemur Deo. Neque enim de carne hac in qua vivimus, et in cujus vasculo nostra anima contine
Abbreviated transcription (Latin):
Nbsequere tur diuinitus dictum÷ sic ÷ autemdic tum lego
aon &i sion subice ta nec enimpotest Tam qua ⁊ sicdiceret
mo no moie fadre nec enim porest quam dia senum o¬
no noue faicda sed re solui potest & feruere utea lefacut seder̃
honsacis iam nixnont sic & prudentiu carnis diciturcam
ani a pronugnis bonis temporalia bona concupistĩt quuim¬
lio bona de sidl nere ceperit & temporelio contempnere de¬
sin e rarinisito prudentia & spiritui non resista Canãt
sincu arun feriora a ppgit prudentia carnis haberedici¬
unindun supet iora prudentia sp̃s. non quia pruderedip
arms subi iariti est qua induntur anima uelexuitur: sedipsi¬
as amimns affectio÷ qua eomnino essedesinera cunsa notat
il supnam conuer terit. Quiaut em in carne sunt inqut
do placert nompos sunt. id÷ qui uoluntatibus carnis adqui¬
asiuin nequis enuim dehis dio tum putcer& quidehacuita ñ
dum exces serunt opos tunissimȩ subiunc xit uos autemũ
estis in carne sed inspiritu. utiq adhuc in hacuita consti¬

Expanded text:
sequeretur, divinitus dictum est . Sic est autem dictum, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest: tanquam si diceretur, Nix non calefacit; nec enim potest. Quamdiu enim est et fervere, ut calefaciat; sed cum hoc facit, jam nix non est. Sic et prudentia carnis dicitur, cum anima pro magnis bonis temporalia bona concupiscit. Quamdalia bona desiderare coeperit, et temporalia contemnere, desinet esse carnis prudentia, et spiritui non resistet. Eadem namque anima cum inferiora appetit, prudentiam carnis habere dicitur; cum superiora, prudentiam spiritus: non quia prudentia carnis substantia est, qua induitur anima vel exuitur; sed ipsius animae affectio est, quae omnino esse desinet, cum se totam ad superna converterit. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt: id est, qui voluptatibus carnis acquiescunt. Ne quis edum excesserunt, opportunissime subjunxit: Vos autem in carne non estis, sed in spiritu: utique adhuc in hac vita consti
Abbreviated transcription (Latin):
cuis a rodicatus  Hoc enimuocatur quod sequitut sicia sepe
iam dixi C similimodo &edñs cuminpussione sua diuinita tem
suam minime formidare uelletintellegi sed hominis ee
mestitiam ait sp̃s quidem promtus est cũ uero in firma: ut
um inquam tuntam hanc unitatis int̃patrem &sfi¬

Expanded text:
 hoc enim vocatur, quod sequitur, sicut saepe jam dixi. Simili modo et Dominus cum in passione sua divinitatem suam minime formidare vellet intelligi, sed hominis esse moestitiam, ait: Spiritus quidem promptus est, caro vero infirma ;  cum tantam hanc unitatis inter Patrem et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
quarum similes sunt ut ipsam similitudinem carnis perati uolusse
intellegatur apłs appellare pecatum siuequia sacrificia pro
peccatis peccata appellabantur in lege qua eomnia fucorat
fuerunt carnis xp̃i quod ẽ uerum &unicum sacrificium
propecatis Non solum hisquȩ unuiersa in baptis matae dila¬
untur uerum &ium his quae post ex huius uitae infirmitate
subripiunt. propterquȩ cotidie uniuersa inoratio la mar
&cclesia dimitte nobis debita nrã. & dimittuntur nebis per
singulare sacrificium propecatis. quod apłs secundumle¬
gem loquens non dubitauit appellare peccatum Vlopra

Expanded text:
oluisse intelligatur Apostolus appellare peccatum: sive quia sacrificia pro peccatis peccata appellabantur in lege, quae omnia figurae fuerunt carnis Christi, quod est verum et unicum sacrificium pro peccatis, non solum his quae universa in Baptismate diluuntur, uerum etiam his, quae post ex huius uitae infirmitate subrepunt. propter quae cotidie uniuersa in oratione ad deum clamat ecclesia: dimitte nobis debita nostra, et dimittuntur nobis per singulare sacrificium pro peccatis, quod apostolus secundum legem loquens non dubitauit appellare peccatum. unde
Abbreviated transcription (Latin):
gidĩ que est lex sp̃s seruiunt: seruire autem legidĩ. & esse
ueritati. omnibus quesimul seruire uirtutibus. Vn de
non est putcendum quod ad subitum quis & statim ut uo¬
luerit a seruicio legis pacati traens latur efficiatur in xp̃o
ihũitaut nihil in eoiam obtentu peccati dumpnationis

Expanded text:
gi Dei, quae est lex spiritus, serviunt. Servire autem legi Dei, et esse gi Dei, quae est lex spiritus, serviunt. Servire autem legi Dei, et esse e veritati, omnibusque simul servire virtutibus. Unde non est putandum quod ad subitum quis, et statim ut voluerit, a servitio legis peccati, translatus efficiatur in Christo Jesu, ita ut nihi
Abbreviated transcription (Latin):
fide liberisint apeocato. Nam subloge a gentes ob¬
noxiis unt. Qui ergononoboediunt fideinon occi¬
dentur afide sed alege. Quia non accedentes adfi¬
dem retinentur alege Ideoque omnes quimalo ani¬
mo odonentur uerba fidei: romanent in morte
Uideamus nuno quidintersit cumdicitur lex spĩtedis:
& lex sp̃s Hoc inter .ẽ quia idcirco dicitur lex sp̃ita¬
lis: quia praxecepta dat ꝑquue non peccetur: Quia
qui non piteat sp̃italis uocatur: emulus superiorum
id ẽ. caelestium Lexutem sp̃s propterea uocatur
qui a ds̃ cuius fides ẽ spes est Illic ergo uerbu sunt:
hicres. Illic quaedĩ sunt. hic ds̃ ipse. CRI G¬
cos alege peccati & mortis. Lexuutem sp̃s uite una eadem¬
que est que &lexdĩ. sicut rur sumuna atq: eadem est lexpet¬
cati & lexmortis Nihil ergo dumpnationis erithisquia
lege peccati: quae est lex mortis poenitus libenrntur: & le¬

Expanded text:
fide, liberi sint a peccato: nam sub lege agentes obfide, liberi sint a peccato: nam sub lege agentes obnoxii sunt. Qui ergo non obediunt fidei, non occidentur a fide, sed a Lege; quia non accedentes ad fidem, rei tenetur a Lege: ideoque omnes qui malo animo odorantur verba fidei, remanent in morte. Videamus nunc quid intersit cum dicitur lex spiritalis et lex spiritus. Hoc interest, quia idcirco dicitur lex spiritalis; quia praecepta dat, per quae non peccetur, quia qui non peccat, spiritalis vocatur; aemulus superiorum, id est, coelestium. Lex autem spiritus propterea vocatur, quia Deus, cujus fides est, spiritus est. Illic ergo verba sunt, hic res: illic quae Dei sunt, hic Deus ipse.  liberavit eos a lege peccati et mortis. Lex autem spiritus vitae una eademque est, quae et lex Dei, sicut rursum una eademque est lex peccati, et lex mortis. Nihil ergo damnationis erit his, qui a lege peccati, quae est lex mortis, penitus liberantur, et le
Abbreviated transcription (Latin):
pacatores Nam & in uliu epistola inter cacenidicit dcauc¬
teritate legissiministreuio mortis formateo in lupidib
fuit ingloria. Non ergo ministrendum silexspĩtedis
dicatur ÷ & lex mortis. cumȩ ꝑcongelium codem modo sits
Dicit᷑ enim alio loco interc&err Aliis odor uita e
aduitam: aliis odor mortis ud mortem Quos enim
opinio uirtutum aut rerum gestacrum: uisus aut auditꝰ
ad inihebat adfidem his odor uitae erat euungelium
Illis autem quorum sensum inflummubat factu uirtus
ad contrt dicendum mortis enrt odor: pntedicatio fides
Vna ergocum sit fides : diuersitatem praestat hominibus
sicut & solcumsit unus: ceram soluit: lutum uero stringit
Qua ergo quismente odonrtus fuerit fidem : sio profici
xilli sed dicitur forte. Si eadem prrestat fides quue
& lex cur non &iam ipsa exparte lex mortis dicatur
Mortificatur enim non credentes  sed nonita .ẽ.
Fides enim dita ẽ. quae iustificat confugientes adse.
ut remittat eis quod lex tenebat reos ut agentes sub

Expanded text:
peccatores. Nam et in alia epistola inter caetera dicit de auctoritate legis: Si ministratio mortis formata in lapidibus fuit in gloria . Non ergo mirandum si lex spiritalis dicatur, et lex mortis; cum et Evangelium eodem modo sit. Dicit enim alio loco inter caetera: Aliis odor vitae ad vitam, aliis odor mortis ad mortem . Quos enim opinio virtutum, aut rerum gestarum visus aut auditus attrahebat ad fidem, his odor vitae erat Evangelium: illis autem quorum sensum inflammabat facta virtus ad contradicendum, mortis erat odor praedicatio fidei. Una ergo cum sit fides, diversitatem praestat hominibus; sicut et sol cum sit unus, ceram solvit, lutum vero stringit. Qua ergo quis mente odoratus fuerit fidem, sic et proficiet illi. Sed dicitur forte: Si eadem praestat fides quae et Lex, cur non etiam ipsa ex parte lex mortis dicatur; mortificat enim non credentes? Sed non ita est. Fides enim data est, quae justificat confugientes ad se; ut remittat eis, quos Lex tenet reos; ut agentes sub
Abbreviated transcription (Latin):
duritutemquȩ restitut per hocquod homo factus ho norauit
cum quemi psedex tera formauerat aco ououu¬
ꝑcaruem obtemperit quuecar nisurt sapitoenoc enimilli
suaueuidetur quo d sequitur Contra fas appeerns uosum
asurtetitium qraco riscarnis In carne enimer rormundis
sig nator qua comque eepaste. uiueno sẽcut duen

Expanded text:
ritatemque restituit per hoc quod homo factus est, honoravit eum quem ipse de terra formaverat. Unuper carnem obtemperat, quae carnis sunt sapit; hoc enim illi suave videtur, quod sequitur, contra fas appetens usum et sententiam erroris carnis: in carne enim error mundanus signatur, quacunque ex parte. Qui vero secundum
Abbreviated transcription (Latin):
homine & nehaet amĩtantur timadir qua equandoq
amid tenda sunt Non potest autem talis prudentia
legidĩ obtem perare sed tunc obtempenisur ilegicum
hȩ prudentia extinta fuerit ut ei succedat prudentur
listimor Eadem namq: animȩ natura & prudentiã
carnis hab& cuminferiora fectatur & prudentiam
sp̃s cumsiperiont deogit quem ad modim aquas naur. o¬

Expanded text:
homine; et ne haec amittantur timetur, quae quandoque homine; et ne haec amittantur timetur, quae quandoque amittenda sunt. Non potest autem talis prudentia Legi Dei obtemperare. Sed tunc obtemperatur Legi, cum haec prudentia exstincta fuerit, ut ei succedat prudentia lis timor. Eadem namque animae natura et prudentiam carnis habet, cum inferiora sectatur; et prudentiam itus, cum superio
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est qui secundum carnem lit terrm sequuntur legis
dõ placere non possunt. Hoc enim &olimꝑ esaiam est¬
pronuntiatum adõ cumdicit: Teiunia & ferias & diem
magnumu r̃um: non sustinco. Neomenias & subbata ues¬
sita menhabitat: in carnenonestis sed inspũ. Hoc estin
tellegentiam carnalem legis sed mini sed spiritalem ꝑ
quum ꝑuenistis adspm̃uiuicantem si tumen actus ues¬
tritule sint & conuersatio: ut sp̃mdĩ in uobis habere
mere amini
stendit quid dixerit inimica nequis puta r& tamquã
exuduerso principio aliquam natunt quam non condi¬
ditds̃ inimicitias seaduersumdm̃ exercere inimicus
ergo dĩdicitur quilegi ipsius non obtemperat & hoc ꝑcar¬
nifprudentiam idem cum app&it temponrlia bona
or tim& temponelia malu Definitioenim prudentiae in
t pp& endisbonis &uitandis malis ex plicari sol& quac prop¬
ter retteappllat a postolus carnis prudentiam quahec
pp&untur promagnis bonis quac nom per seuerint cum

Expanded text:
hoc est, qui secundum litteram sequuntur legem, Deo placere non possunt: hoc enim et olim per Isaiam pronuntiatum est a Deo, cum dicit: Jejunia et ferias, et diem magnum vestrum non sustineo; neomenias et sabbata vessi tamen habitat, in carne non estis, sed in Spiritu, hoc est, non intelligentiam carnalem legis sequimini, sed spiritalem, per quam venistis ad Spiritum vivificantem, si tamen actus vestri tales sint, et conversatio, ut Spiritum Dei in vobis habere mereaministendit quid dixerit, inimica: ne quis putaret tanquam ex adverso principio aliquam naturam, quam non condidit Deus, inimicitias adversus Deum exercere. Inimicus ergo Dei dicitur, qui Legi ipsius non obtemperat, et hoc per carnis prudentiam, id est, cum appetit temporalia bona, et timet temporalia mala. Definitio enim prudentiae in appetendis bonis et vitandis malis explicari solet. Quapropter recte appellat Apostolus carnis prudentiam, qua haec appetuntur pro magnis bonis, quae non perseverant cum
Abbreviated transcription (Latin):
perprȩ uaricationem mandati. Incipiat mibes¬
se peccatius quȩ rimus quȩ sit ista concupis cenlu
dequelex dicit non concupis ces clui putant illud
esse mandatum quod in decalogo seriptumesto
Non concupisces rem proximitui. nos autem pes
concupis centiã omnes perturbationes aminde
significatas putamus quibus meremus & gecudem
timemus & concupiscemus & hoc apostolus uas
dicebat An experimentum quȩritis eius quinune
loquitur xp̃s. & in alio loco xp̃s nos redemit. &ite
rum uiuo autem nonego uiuit uero inme xp̃s
non deseloquitur. sed deeo quod ualt postpeccar¬

Expanded text:
praeuaricatione mandati incipiat mihi espraeuaricatione mandati incipiat mihi esse peccatius. prius quaerimus, quae sit ista concupiscentia, de qua lex dicit : non concupisces. alii putant illud esse mandatum, quod in decalogo scriptum est: non concupi sces rem proximi tui. nos autem per concupiscentiam omnes perturbationes animae significatas putamus, quibus maeremus et dolemus, timemus et concupiscimus. et hoc apostolus, uas  et qui dicebat: an experimentum quaeritis eius, qui in me loquitur, Christi? et in alio loco Christus nos redemit et rursum: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus, non de se loquitur, sed de eo, qui post pecca
Abbreviated transcription (Latin):
rentes uerberat & quia necdum accepit lege in sa¬
pientiȩ mortuum estineo peccatum cum autem man¬
ductum uenerit hoc est tempus intellegentiȩ ad p&en¬
tis bona &uitantis macla Tunc incipit peccatum re¬
uiuis cere & ille morireus queesse peccatiAtque
ita fit ut tempus intellegentiȩ quodi mandatu obs¬
nos cimus ut perueniamus cduita oper&ur in nobis
mortem siagcomus neglegentius & occasso sapienus
seducat nos atque subplant& &ducat ud mortem
non quo in tellegentia peccatum sit. Lex enim utel¬
legentiȩ sca & iusta & bona est. Sed per intellege¬
tiam peccatorum at que uirtutũ mihi pecca tum
nascitur quod prius quam intellegerem peccatu
non noueramesse atqueita fecctum est ut quod qui¬
h probono datumest: meo uitio mut&ur inmalũ
& ut hyper bolice dicam nouo que uerbo utalund
explicandum sensum meum peccatum quod praus¬
quam haberein intellegentiam abs que peccatberõ

Expanded text:
parentes uerberat et, quia necdum accepit legem saparentes uerberat et, quia necdum accepit legem sapientiae, mortuum est in eo peccatum. cum autem mandatum uenerit, hoc e\'1t tempus intellegentiae adpetentis bona et uitantis mala, tunc incipit peccatum reuiuiscere et ille mori reusque esse peccati. atque ita fit, ut tempus intellegentiae, quo dei mandata cognoscimus, ut perueniamus ad uitam, operetur in nobis mortem, si agamus neglegentius et occasio sapientiae: seducat nos atque subplantet et ducat ad mortem, non quo intellegentia peccatum sit — lex enim intellegentiae sancta et i usta et bona est — sed per intellegentiam peccatorum atque uirtutum mihi peccatum nascitur, quod, priusquam intellegerem, peccatum esse non noueram. atque ita factum est, ut, quod mihi pro bono datum est, meo uitio mutetur in malum et — ut hyperbolice dicam nouoque uerbo utar ad explicandum sensum meum — peccatum, quod, priusquam haberem intellegentiam, absque peccato erat,
Abbreviated transcription (Latin):
uocat In lege scriptum est Qñm in aliis linguis &
ent dicit dñis. Quodiuxta haebraicum & cequi lam
inescciam repperi. appellatur lex & mistica scientu
scripturarum scimus quialex spiritalis est. & extra
Hec omnia naturalem legem scriptam incord¬
bus nostris idestapostolus doc& cumenin gentes
quelegem non babent naturaliter ea que legis sunt
facciunt istilegem non habentes ipsi sibi suntlex
qui inducant opus legis scriptum incordiburatis
testimonium prebente illis conscientiam istalex
que in corde scribitur omnes contin& nationes &
nullus hominum est quihanc legem nesciat. Unde
omnis mundus subpeccato & uniuersi homines prȩ¬
uaricatores legissunt & idcir coiustum iuditiam
dĩ estscribentis in corde bumanigeneris quod tibi
fueri nolueris alteri nefacias Hanc legem nes cit¬
pueritia ignor& instcntia & peccans absque manda¬
to Non ten&ur legepetcati maledicit patriapa

Expanded text:
uocat: in lege scriptum es.t: quoniam in aliis linguis et uocat: in lege scriptum es.t: quoniam in aliis linguis et me, dicit d o m i n u s. quod iuxta Hebraicum et Aquilam in Esaia scriptum repperi. appellatur lex et mystica intellegentia scripturarum: 26 scimus, quia lex spiritalis est. et extra haec omnia naturalem legem scriptam in cordibus nostris idem apostolus docet: cum enim gentes, quae non habent legem, naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt, isti legem non habentes sibi ipsi sunt lex, qui indicant opus legis scriptum in cordibus suis testimonium praebente illis conscientia. ista lex, quae in corde scribitur, omnes continet nationes et nullus hominum est, qui hanc legem nesciat. unde omnis mundus sub peccato et uniuersi homines praeuaricatores legis sunt et idcirco iustum iudicium dei est scribentis in corde generis humani: \'quod tibi fieri nolueris, alteri ne fecpueritia, ignorat infantia et peccans absque mandato non tenetur lege peccati. maledicit patri et
Abbreviated transcription (Latin):
qui non ꝑman& in omnibus quȩ scripta sunt inli¬
bro legis ut faciant ea &rursum inedem episto¬
la łex propter prȩuaricationis posita est:
donetuenir& semen cui re promisum est dis posita ꝑ
cngelos in manumediatoris. &iterum. Ita quel&
pedagogus noster fuit in xp̃o ut exfide iusti fice mur
post qua mautem uenit fides nequa quam ultra
subpedagogo sumus omnes enim filudĩ estis perfi¬
dem quȩ .ẽ. in xp̃o iħu. Historia quoque quȩ pre¬
cepta non contin& sed quid focstum sit refestaba¬
postolo lex appellatur. Dicitemihi qui sublege
uultis esse non audistis legem scriptum estenĩ
quia ebrabem duos filios habuit unum deancilla
& adterum delibera sed quiex ancilla secundum car¬
nemnatus est: qui autem repro missionẽ delibera
sed & psalmi lex appellantur ut conpler&ur sermo
qui in lege eorum scriptus est. quia oderunt megiuo¬
tis. Esciae quoque pro ph&iam legem apostolus

Expanded text:
qui non permanserit in omnibus: que scripta sunt in liqui non permanserit in omnibus: que scripta sunt in libro legis, ut faciat ea. et rursum in eadem epistula: lex propter praeuaricationes posita est, donec ueniret semen, cui repromissum est, disposita per angelos in manu media t o r i s. et iterum: itaque lex paedagogus noster fuit in Christo, ut ex fide iustificemur. postquam autem uenit fides, nequaquam ultra sub paedagogo sumus. omnes enim filii dei estis per fidem, quae est in Christo Iesu. historia quoque, quae praecepta non continet, sed, quid factum sit, refert, ab apostolo lex appellatur: dicite mihi, qui sub lege uultis esse, non audistis legem? scriptum est enim, quiaAbraham duos filios habuit, unum de ancilla et alterum de libera. sed qui ex ancilla, secundum carnem natus est, qui autem per repromissionem, de libera. sed et psalmi lex appellantur: ut conpleretur sermo, qui in lege eorum scriptus est: quia odierunt me gratis. Esaiae quoque prophetiam legem apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & tullius depaerricidarum supplicus aput at¬
benienses solonem scripsis se negat uenontam
pro hibere quam commonere uider&ur igitur lex
apud contemtores & legum prȩcepta calcantes uide¬
tur esst occasio delictorum dum prohibendo quod
non uult fieri ligateos uinculis mandatorum
qui prius absque lege peccantes non teneba mur
eriminibus hȩc diximus legem queper moysen
data est intellegentes uerum quia in consoquenti¬
bus scriptum est lex dĩ & lex carnis at que mem¬
brorum. quȩ pugnat aduersum legem mentis nr̃ȩ
& captiuos nos ducit in legem peccati simulque
quat tuor leges contras edimicantes inuno loco
scriptas esse cognosco. non absquere arbitror
Si requiram quod genera legis inscripturis sc̃is esse
memorentur. diciturlex quae per moysen data
est secundum illud quod s̃ criptum est ad gclatas.
Quod quod enim ex operibus legissunt submale
dicto sunt. scriptum est enim maledictus omnis

Expanded text:
unde et Tullius de parricidarum suppliciis apud Atunde et Tullius de parricidarum suppliciis apud Athenienses Solonem scripsisse negat, ne non tam prohibere quam commonere uideretur. igitur lex apud contemptores et legum praecepta calcantes uidetur esse occasio delicto- - rum, dum prohibendo, quod non uult fieri, ligat eos uinculis mandatorum, qui prius absque lege peccantes non tenebantur criminibus. haec diximus legem, quae per Moysen data est, intellegentes. uerum, quia in consequentibus scriptum est: \'lex dei et lex carnis atque membrorum, quae pugnat aduersum legem mentis nostrae et captiuos nos ducit in lege peccati\', simulque quattuor leges contra se dimicantes in uno loco scriptas esse cognosco, non absque re arbitror, si requiram, quot genera legis in scripturis sanctis esse memorentur. dicitur lex, quae per Moysen data est, secundum illud, quod scriptum est ad Galatas: quotquot dicto sunt. Scriptum est enim. Maledictus omnis
Abbreviated transcription (Latin):
co modo medicina nonesteausa mortis siostendit
uenena montifira. lnc& his mali homines ab¬
utantantur cedmortem & uelse inter ficiant
Quel insidientur inimicis : sid exdata est ut pec¬
catorum uenena monstran& & hominem maleliber¬
tate sua abutentem qui prius ferebatur in prouidus
&per precipitia labebatur frenolegis r&eneat & cõ¬
positis docead incedere gressibus itaut seruiamus
mnouitate sp̃s & non in u&us tate luterȩ Iduiua¬
mus sub precepto quiprius in modum brutorom
animalium dicebamus manducemus & biba mus
cras enim morimur Quod si sub intrante lege quae
doc& quid ftecere & prohib& quid non feccere debeamus
uitio nostro & in continentia feramut contrascita
le galia uid&ur lex causa esse peccati quȩdum pro¬
hib& concupis centiam quodammodo ea inflamima¬
ne cognoscitur secularis apud grecos sententia est
Quicquid lic& minus desideratur. econtrario
quicquid non lic& fomentum accepit desiderui

Expanded text:
omodo medicina non est causa mortis, si ostendat uenena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem et uel se interficiant uel insidientur inimicis, sic lex data est, ut peccatorum uenena demonstret et hominem male libertate sua abutentem, qui prius ferebatur inprouidus et praecipiti uia labebatur, freno legis retineat et conpositis doceat incedere gressibus, itaut seruiamus in nouitate spiritus et non in uetustate litterae, id est uiuamus sub praecepto, qui prius in modum brutorum animalium dicebamus: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. quodsi subintrante lege. quae docet, quid facere, et prohibet, quid non facere debeamus, uitio nostro et incontinentia feramur contra scita legalia, uidetur lex causa esse peccati, quae, dum prohibet concupiscentiam, quodam modo eam inflammare cognoscitur. saecularis apud Graecos sententia est: quicquid licet, minus desideratur. ergo e contrario, quicquid non licet, fomentum accipit desiderii.
Abbreviated transcription (Latin):
arne scilic& seruio legi. petcati concupis cendo men¬
tr autem legidĩ eidem concupiscentiae non consen¬
legipadaiti  quiulic& existentibus desiderii carnalibus
noniam seruit consentiendo ad fariendum peccatum qui
sub gnitia constitutus mente seguit logidĩ carne autem
legi percati legem autem peccitidicit eetrens gressione
adaeco  ditionem mor tulen quamostales fatisumus. ex
hac enim labe carnis concupiscentia carnalis sellicitat
& secundum ha nodicit alioloco fuimus & nos natu neliter
filii irae sicut &c&eriou¬

Expanded text:
arne scilicet legi peccati, concupiscendo; mente autem legi Dei, eidem concupiscentiae non consenlegi peccati: quia licet existentibus desideriis carnalibus, jam non servit consentiendo ad faciendum peccatum, qui sub gratia constitutus mente servit Legi Dei, carne autem legi peccati. Legem autem peccati dicit ex transgressione Adae conditionem mortalem, qua mortales facti sumus. Ex hac enim labe carnis concupiscentia carnalis sollicitat, et secundum hanc dicit alio loco: Fuimus et nos natura filii irae, sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
tis ostendit condemnationem non esse si existi ros¬
sideria carnalia sedsieis ad peccaendam oboedia
quod contingit his qui sub lege constituti sunt nonat
sub gratia Nam sublege constituti non sosont
pugnantem habent concupiscentiam sed &iam caiti¬
ui dicuntur cumobtem perantes Non autem onti¬
git his quimente seruiunt legidĩ.

Expanded text:
Jesu, satis ostendit condemnationem non esse, si existant desideria carnalia, sed si eis ad peccandum non obediatur. Quod contingit his qui sub Lege constituti sunt, nondum sub gratia. Nam sub Lege constituti non solum repugnantem habent concupiscentiam, sed etiam captivi ducuntur, cum obtemperant ei. Non autem contingit his qui mente serviunt Legi Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
mcodnuu eniim iami non e obnoxius minime botein an¬
gar inutus E uro uutem quiu iudicium nenbib ⁊ noare
cspr imudis cermendi Est enim bruter nacuro ⁊ anonpet
in imico aditum diudige: neueniens int roeas acqus anir
te sei¬

Expanded text:
imico. Qui enim jam non est obnoxius, minime poterit indagari invitus. Caro autem quia judicium non habet, neque capax est discernendi est enim bruta natura non potest inimico aditum claudere; ne veniens introeat, atque animo t, se
Abbreviated transcription (Latin):
captiuar& ouinceret quo damiodo enimeam sibipas s sest
dominari: umpatienter seocciden dum eius obtulit uolonto¬
ti sed cummirs in inferno cuminiquis uider& &tustuam
non habens inde eidem sicut c&eris insultaret: resurgen¬
tem tenere nonualuit quinim mouicta prostreta est atq
damnata. &ideo upłs extollens uictorium xp̃i demorte

Expanded text:
dammodo enim eam sibi passus est dominari, cum patienter se occidendum ejus obtulit voluntati. Sed cum mors in inferno cum iniquis videret et justum, non habens unde eidem sicut et caeteris insultaret, resurgentem tenere non valuit: quin imo victa, prostrata est atque damnata. Et ideo Apostolus extollens victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
les substantium atq naturitm: in uiris fiddibus. siue coniu¬
gitis siuc continentibus. Iam templumdĩ est. Ad tamen siom¬
diabolo quia & ibi facta est peccati remissio quod peccatum non
input&ur quod proprie lex peccati uocatur: Tumen sub ipsole¬
pe petcati hoc est sub concupiscentia sueo. nissuliquantum tene¬
reur caronnt captiuu. quomodo ess& uerum quod ait idem
ipłs ad optionem ex pectaentes redemptionem corporis nr̃ia
in tantum igitur udhuo ex pectatur redemptio corporis nr̃i. in
quantum. Ad huc exuliqua pceste captiuum est sub lege peccati
& trans gressec est primalex Quae ẽ. primalex : quoc̃
inpanidiso accepithomo Nonne nudierent & non con¬
nondum eret lex in membris repugnans legimentis : fe¬
cithomo factum puniendum. & inuenit motum pudendum
A perti sunt autem oculicorum adaliquid quodnum quam
senserant: quod inmotusui corporis numquam expecuerant

Expanded text:
lem substantiam atque naturam, in uiris fidelibus, siue coniulem substantiam atque naturam, in uiris fidelibus, siue coniugatis siue continentibus, iam templum dei est. attamen, si omdiabolo, quia et ibi facta est peccati remissio, ut peccatum non imputetur, quod proprie lex peccati vocatur; tamen sub ipsa lege peccati, hoc est, sub concupiscentia sua, nisi aliquantum teneretur caro nostra captiva, quomodo esset verum quod ait idem apostolus, Adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri ? In tantum igitur adhuc exspectatur redemptio corporis nostri, in quantum adhuc ex aliqua parte captivum est sub lege peccati. et transgressa est prima lex. Quae est prima lex? Quam in paradiso accepit homo. Nonne nudi erant, et non connisi quia nondum erat lex in membris repugnans legi mentis? Fecit homo factum puniendum, et invenit motum pudendumAperti sunt autem oculi eorum ad aliquid quod nunquam senserant, quod in motu sui corporis nunquam expaverant.