comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ouidigitur causa est. Cur nonet deista nobis dicatur. Quidenimhabes
quod non accepisti: Nam̃ etut credamus ds̃dedit Nusquã autem
legimus in scĩs scripturis. Non est uoluntas nisiadõ. Etrecte nonscrip¬
tumest. quia uerũ non est. AlioquiN. etiã peccatorũ quod absit
auctorest ds. si non est uoluntas nisi abillo : qnm mala uoluntas iam
sola peccatum est. etiã sidesit affectus: idest sinon habeat potestatẽ
Porro cum uoluntas mala potestatem accẽpit implerequod intendi¬
tur. ex iudiciodĩuenit. apudquem non est iniquitas. Punitenim
etiam istomodo: Necideo in iuste. quia occulte. Ceterum iniquus
puniriseignorat. Nisicũ manifesto supplicio senserit nolens. quantũ
malisit quod ꝑpetrauit uolens. Hocest quod dequib dã apłsait
Tradiditillosds̃ in concupiscentias cordis illorum. ut faant quaenon
conueniunt. Hinc& dñs pilato. Non haberes inquit in me potestatẽ.

Expanded text:
uid igitur causae est cur non et de ista nobis dicatur: quid enim habes quod non accepisti? nam et ut credamus. deus dedit. nusquam autem legimus in sanctis scripturis: non est uoluntas nisi a deo\'. et recte non scriptum est, quia uerum 11011 est; alioquin etiam peccatorum — quod absit! — auctor est deus, si non est uoluntas nisi ab illo, quoniam mala uoluntas iam sola peccatum est, etiam si desit effectus, id est si non habeat potestatem. porro cum uoluntas mala potestatem accipit inplere quo intenditur, ex iudicio dei uenit, apud quem non est iniquitas. punit enim etiam isto modo nec ideo iniuste, quia occulte. ceterum iniquus puniri se ignorat. nisi cum manifesto supplicio senserit nolens, quantum mali sit quod perpetrauit uolens. hoc est quod de quibusdam apostolus ait: tradidit illos deus in concupiscentias cordis illorum, ut faciant quae non conueniunt. hinc et dominus Pilato: non haberes, inquit, in me potestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
adteconscriptis libris proposui. Siamequȩratur in qua utrũ homo
sinepeccato possit eẽ in hacuita. confitebor posse ꝑdĩgrãtiã. Hoc aũt¬
addidona ꝑtinere nambigens. Nectantum ut sit uerũ utbonũ sit
id est ad facienda mandatadñi conuestatur:. Atq itadigratia n solũ
ostendat quid faciendusit sediuuet etiã ut fieri pos sit quo dostenderit
Tibi autem absurdum uisũ est sincexemplocẽ. rem quaefieri potest
Hincex ostaest huius libri questio. acꝑ hõc pertinebat ostendere fieri
posse aliquid quauis desit exemplũ. Hincex euangelio etex lege quaeda
posuimus insermonis huiusexordio: Sicut decameli transitu ꝑfora¬
menacus. et deduodecimmilib legionũ angelorum qui potuerunt
siuellet pugnare proxp̃o. et deillis gentib quasds̃ dic̃ potuisse scafa¬
cie populisui semelex terminare: qua eomnia facta nonsunt. Hisaddi

Expanded text:
ad te conscriptis libris proposui: \'si a me quaeratur\', inquam, \'utrum homo ad te conscriptis libris proposui: \'si a me quaeratur\', inquam, \'utrum homo sine peccato possit esse in hac uita. confitebor posse per dei gratiam et ad dei dona, pertinere non ambigens. nec tantum ut sit, uerum ut bonum sit, id est ad facienda mandata domini conuertatur atque ita dei gratia non solum ostendat quid faciendum sit, sed adiuuet etiam, ut possit fieri quod ostenderit\'. tibi autem absurdum uisum est sine exemplo esse rem, quae fieri potest. hinc exorta est huius libri quaestio ac per hoc ad nos pertinebat ostendere fieri posse aliquid quamuis desit exemplum. hinc ex euangelio et ex lege quaedam posuimus in sermonis huius exordio, sicut de cameli transitu per foramen acus et de duodecim milibus legionum angelorum, qui potuerunt, si uellet, pugnare pro Christo, et de illis gentibus, quas deus dicit potuisse se a facie populi sui semel exterminare, quae omnia facta non sunt. his addi
Abbreviated transcription (Latin):
igitur librum aliquando. cuiustanta prolixitate utrũ aliquidegeri¬
mus nescio Non apud tecuius fidem scio. sed apud anima seorum prop¬
ter quos me scribereuoluisti Quin contranram sedutmitius loquar.
et non dicã illius qui in suis a postolis est locutus. ceste contratantã apli
pauli nunã sententiã. sedtã uehemte. tam intentã uigilemq conflicta¬
tionem: malunt suam defendere sententiam. quã eumaudire obsecrat¬
tem ꝓmiserationemdi. et dicentẽ ꝑ gratiãdi quaedata est illi. Nonplus
sapere preter qua opostet sapere: sed sapere adtemperatiam. unicuiq
sicutds̃ pastitu sest m̃surã fidei. Tuautẽ quid mihi proposuerisietqunde
ta longo disputationis ha  soport qfeccrimus adueste. Mouit leceste
que ammodudictũ fuerit fieri possit ut sit homo sinepeccato siuoluntas
eius non desit opeadiuuante diuina: quãuis nemo tã ꝑfecteiustiti ae
in hacuita fuerit uelsit uel futurussit. Sicenim hoc ipsũ in illis prius

Expanded text:
igitur librum aliquando. cuius tanta prolixitate utrum aliquid egerimus nescio; non apud te, cuius fidem scio. sed apud animos eorum. propter quos me scribere noluisti, qui non contra nostram, sed — ut mitius loquar et non dicam illius qui in suis apostolis est locutus — certe contra tanti apostoli Pauli non unam sententiam, sed tam uehementem, tam intentam uigilemque conflictationem malunt suam defensitare sententiam quam eum audire obsecrantem per miserationem dei et dicentem per gratiam dei quae data est illi: non plus sapere praeter quam oportet sapere, sed sapere ad temperantiam, unicuique sicut deus partitus est mensuram fidei. Tu autem quid mihi proposueris et quid tam longo disputationis huius opere effecerimus aduerte. mouit te certe. quemadmodum dictum fuerit fieri posse, eius non desit ope adiuuante diuina. quamuis nemo tam perfectae iustitiae in ha
Abbreviated transcription (Latin):
Anfostecas gentes cõmemorauit apłs. scriptam incordib habe¬
relegem. quae ad nouum ꝑtinent testamentum : ad hocenim unde
uenerit intuendum est. Primo euangelium commendans ait:
Cistus enimdi est insalute omnicredenti. iud eo primum et greco
sustitia enimdĩ in eo reuelatur ex fidein fidem. sicut scriptum est
Iustus autemex fideuiuit. Deindeloquitur deillis impus quib
propter suꝑbiam. Neccognitiodĩ profuit. quia non sicut dm̃
glorificauerunt aut gratias egerunt : In de transit adeos quiiudi¬
cant etagunttalia qualia condempnant: Nimirum propter
iudeos quidelegedigloriabantur. quamuis adhuc eos nomina¬
tim nonex primat. Et in eodicit. ira et indignatio. tribulatio
et angustia in omnemanim᷑ hominis operantis malum. Iudei
primum etgreci. Cloria autem et honor et pax. omnio peran¬
tibonum. iuda eo primum et greco. Nonenimest ꝑsonarũ accep¬

Expanded text:
An forte eas gentes commemorauit apostolus scriptam habere in cordibus legem, quae ad nouum pertinent testamentum ? ad hoc enim unde uenerit, intuendum est. primo euangelium commendans ait: uirtus enim dei est salutem omni credenti, Iudaeo primum et Graeco. iustitia enim dei in eo reuelatur ex fide in fidem, sicut scriptum e s t: iustus autem ex fide uiuit. deinde loquitur de illis impiis, quibus propter superbiam nec cognitio dei profuit, quia non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. inde transit ad eos, qui iudicant et agunt talia, qualia 20 condemnant, nimirum propter Iudaeos, qui de lege dei gloriabantur, quamuis adhuc eos nominatim non exprimat, et in eo dicit: ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Iudprimum, et Graeci: gloria autem, et honor, et pax omni operanti bonum, Judaeo primum, et Graeco: non enim est accep
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ctiãmutatis nominibus. ut gratia promisericordia¬
ponatur . Vndeest. et uidimus gloriã cius. gloriam quasi uni¬
geniti a patre. plenum gratia etueritate. Aliquando proueri¬
tate iudiciũ. sicutest misericordiam etiudicium cantabo tibidñe
Quarei autẽ illos uelit conuestere. illos proauersione punire.
quam etbeneficio tribuendo. Nemo iuste rep̃hendat misericor

Expanded text:
aliquando etiam mutatis nominibus, ut gratia pro misericordiaaliquando etiam mutatis nominibus, ut gratia pro misericordiaponatur-unde est: et uidimus gloriam eius, gloriam tamquam unigeniti apatre, plenum gratia et ueritate-aliquando pro ueritate iudicium, sicut est: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. Quare autem illos uelit conuertere, illos pro auersione punire, cum et in beneficio tribuendo nemo iuste reprehendat misericor
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum arbitror: paratur uoluntas adno. It inpsalmis
Ad ño gressus hominis dirigetur. etuiam eius uolet Et quod apos¬
tolusait. D sest enim quioperatur in uobis. et uelle etoperari pro
bona uoluntate. Quocircaqm quod adõnos auestimus nr̃m est.
et hȩc uoluntas mala. quoduero ad dm̃nos conuertimus. Nisi ipso
excitante atq ad iuuante non possumus. et hȩcest uoluntas bo¬
na. Quid habemus quod non accepimus siautẽ accepimus
quid gloriamũr quasi non acceperimus acꝑhoc. ut quiglori¬
atur indño glorietur: Quib hocds̃ donareuoluerit. eius mise¬
ricordiaest non meriti illorum: quib autẽnoluerit ueritatis est
Iustanamq: peccatorib poenadeb&ur. qm̃ misericordiam et ue¬
ritatem diligitdñsds̃ : et misericordia etueritas occurrerunt sibi
etuniuersȩ uiedñi misericordia etueritas: Itquis ex plicet
quam crebro haecduo coniuncta diuina scriptura cõmemoret.

Expanded text:
scriptum arbitror: paratur uoluntas a domino et in Psalmis: scriptum arbitror: paratur uoluntas a domino et in Psalmis: a domino gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet et quod apostolus ait: deus est enim qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate. Quocirca quoniam quod a deo nos auertimus, nostrum est haec est uoluntas mala - quod uero ad deum nos conuertimus, nisi ipso excitante atque adiuuante non possumus- et haec est uoluntas bona - quid habemus quod non accepimus? si autem accepimus, quid gloriamur, quasi non acceperimus? ac per hoc ut qui gloriatur, in domino glorietur, quibus hoc deus donare uoluerit, eius misericordiae est, non meriti illorum, quibus autem noluerit, ueritatis est. iusta namque peccatoribus poena debetur, quoniam misericordiam et ueritatem diligit dominus deus et: miserieordia et ueritas occurrerunt sibi et: uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. et quis explicet quam crebro haec duo coniuncta diuina scriptura commemoret?
Abbreviated transcription (Latin):
Nescio quemad modum defendamus quod dictũ est. quidenim habes
quod non accepisti. Nam sinobis liberaquȩdam uoluntas exdõ est
quacadhuc potest eẽ uelbona uelmala. bonauero uoluntas ex no¬
bi scst: melius et idquod a nobis. quã quo dabillo est. Quodsi absur¬
dissime dicitur. opostet fateamur etiã bonam uoluntatem pos
diuinitus adipisci: quamqũa uoluntas. mirum si potest in medio
quodam ita consistere. ut necbona nec malasit. Autenim iusti¬
tiam diligimus et bonaest: et simagis diligimus magis bona. simi¬
nusminus bonaest : aut siomnino nondiligimus non est bona
Quis uero dubitet dicere uoluntatem nullomodo iustitiã diligentẽ.
Non modocẽ malam. sed &iam pessimã uoluntatẽ. Siergo uoluntas
aut bonaest autmala. sedutiq malam non habemus exdõ. Restat
ut bonam uoluntatem habeamus exdõ. Alioquin nesciocum ab
co iustificamur .: quo alio munere ipsius gauderedebeamus : Ethinc

Expanded text:
nescio quemadmodum defendamus quod dictum est: quid enim habes nescio quemadmodum defendamus quod dictum est: quid enim habes quod non accepisti? nam si nobis libera quaedam uoluntas ex deo est. quae adhuc potest esse uel bona uel mala, bona uero uoluntas ex nobis est, melius est id quod a nobis quam quod ab illo est. quod si absurdissime dicitur, oportet fateamur etiam bonam uoluntatem nos diuinitus adipisci. quamquam uoluntas mirum si potest in medio quodam ita consistere, ut nec bona nec mala sit. aut enim iustitiam diligimus et bona est et, si magis diligimus, magis bona, si minus, minus bona est, aut si omnino non diligimus, non est bona. quis uero dubitet dicere uoluntatem nullo modo iustitiam diligentem non modo esse malam, sed etiam pessimam uoluntatem? si ergo uoluntas aut bona est aut mala et utique malam non habemus ex deo, restat ut bonam uoluntatem habeamus ex deo; alioquin nescio, cum ab eo iustificamur, quo alio munere ipsius gaudere debeamus. et hinc
Abbreviated transcription (Latin):
modõ tribuendum eẽ: quiaet hoc in illo eẽ non posset. si homo iꝑse
uoncẽt Cumuero ut sit aliquid. atq ut homo sit non ħabet nisi
adõ curnon auctoridõ tribuatur. etiãquicquid in illo est bonȩ
uoluntatis. quod non ẽ& nisi eẽt inquoesset: Sed hoc modo &iam
illud dici potest. malam quoq uoluntatem dõ auctori tribuendã.
quia necipsa eẽ posset in homine. Nisi homoe& inquo es set
Vt autẽ homosit ds̃ auctor est: itaet eius malȩuõ luntatis. Quȩsi
hominẽ: haberet. ubiẽet esse omnino non posset: ad auctorem
dm̃ eẽ referendum. quod nefas estdicere. Qua propter pisioba¬
ncamus. Nonsolum uoluntatis arbitrium. quod huc atq illuc
liberum flectitur. atq in eis naturalib bonis est quibus et maleuti
malus potest. sed etiam uoluntatem bonam quȩ iam in eis bonis est
quorũ eẽ usus non potest malus. Nisiexdõ nobi seẽ non posse.

Expanded text:
mo, deo tribuendum esse, quia et hoc in illo esse non posset, si homo ipse mo, deo tribuendum esse, quia et hoc in illo esse non posset, si homo ipse non esset; cum uero, ut sit aliquid atque ut homo sit, non habeat nisi a deo, cur non auctori deo tribuatur etiam quicquid in illo est bonae uoluntatis, quod non esset, nisi esset in quo esset?\' sed hoc modo etiam illud dici potest malam quoque uoluntatem deo auctori esse tribuendam, quia nec ipsa esse posset in homine, nisi homo esset in quo esset. ut autem homo sit, deus auctor est; ita et eius malae uoluntatis, quae nisi hominem haberet ubi esset esse omnino non posset, ad auctorem deum esse referendum. quod nefas est dicere. Quapropter nisi obtineamus non solum uoluntatis arbitrium, quod huc atque illuc liberum flectitur atque in eis naturalibus bonis est, quibus et male uti malus potest, sed etiam uoluntatem bonam, quae iam in eis bonis est, quorum esse usus non potest malus, nisi ex deo nobis esse non posse,
Abbreviated transcription (Latin):
ista. sed spiritaliter dictumsit: Dñsdabit suauitatem et terra nra
dabit fructum suum. Tanto autẽ magis delectat opus bonum.
quanto magis diligiturds̃ sũmũ atq: in cõmutabilebonum. et auc¬
nobis: Sed laborant homines inuenire in nr̃auoluntate. quidbo¬
nisit nr̃m quod nobis non sit exdõ : et quomodo inueniri possitig¬
noro: Excepto enim quod a postolus ait. cũ debonis hominum lo¬
queretur Quidenim habes quod non accepisti: Si autẽ accepisti
quidgloriaris quasi non acceperis Ipsaetiam ratio quȩdehis
rebus talib quales sumus in iri potest : quem lib& nr̃m quaerentẽ
uehementer angustat. Nesic defendamus gratiã. ut liberum
arbitrium auferre uideamur : Rursus neliberum sic asseramus
arbitrium ut suꝑba impietate . ingratidĩgratiȩ iudicemur
Namq: illud a postoli quod cõmemoraui. sic defendere quidam
uolucrunt ut dicerent ideo quicquid &iã boneuoluntatis habet ho¬

Expanded text:
ista, sed spiritaliter dictum sit: dominus dabit suauitatem et terra nostra ista, sed spiritaliter dictum sit: dominus dabit suauitatem et terra nostra dabit fructum suum. tanto autem magis delectat opus bonum, quanto magis diligitur deus, summum atque incommutabile bonum et aucnobis. Sed laborant homines inuenire in nostra uoluntate quid boni sit nostrum, quod nobis non sit ex deo, et quomodo inueniri possit ignoro. excepto enim, quod apostolus ait, cum de bonis hominum loqueretur: quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis?, ipsa etiam ratio, quae de his rebus a talibus quales sumus iniri potest, quemlibet nostrum quaerentem uehementer angustat, ne sic defendamus gratiam, ut liberum arbitrium auferre uideamur, rursus, ne liberum sic asseramus arbitrium, ut superba impietate ingrati dei gratiae iudicemur. Namque illud apostoli quod commemoraui sic defendere quidam uoluerunt, ut dicerent \'ideo quicquid etiam bonae uoluntatis habet ho
Abbreviated transcription (Latin):
humilis descendit ꝑmisericordiam. Cratiamclaram manifestãq:
cõm̃dans ipsohomine quȩ tantã prepasticipibus suis caritatẽ sus¬
cepit : Neq: enim et ipseita uerbodĩ coniunctus. ut ipsa coniuncti¬
one unus filius dĩ. etidem ipscunus filius hominis fieret: p̃ceden¬
tibus suȩ uoluntatis meritis fecit: Vnũ quippe illũ cẽopostebat
Essent autẽ etduo et tres et plures si hoc fieri posset Non ꝑdĩpro¬
priumdonum sed ꝑhominis liberũ arbitrium. Hocergo p̃cipue
cõmendatur. hoc insapientiȩ atq: scientiȩ thesauris inxp̃o abscon¬
ditis. quantũ e x istimare audeo p̃cipue docetur et discitur. Ideo
quisq nr̃m bonũ opus suscipere agere implere Nunc scit Nunc
nescit Nunc delectatur Nunc nondelectatur : ut nouerit non suȩ
facultatis. sed diuini muneris eẽ uel quod scit uel qđ delectatur
Acsic abelationis uanitate sanetur et sciat quam uere non deterra

Expanded text:
humilis descendit per misericordiam gratiam claram manifestamque humilis descendit per misericordiam gratiam claram manifestamque commendans in ipso homine. quem tanta prae participibus suis caritate suscepit. neque enim et ipse ita uerbo dei coniunctus, ut ea coniunctione unus filius dei et idem ipse unus filius hominis fieret, praecedentibus suae uoluntatis meritis fecit. unum quippe illum esse oportebat; essent autem et duo et tres et plures, si hoc fieri posset non per dei proprium donum, sed per hominis liberum arbitrium. hoc ergo praecipue commendatur, hoc in sapientiae atque scientiae thesauris in Christo absconditis, quantum existimare audeo, praecipue docetur et discitur. ideo quisque nostrum bonum opus suscipere, agere, inplere nunc scit, nunc nescit, nunc delectatur, nunc non delectatur, ut nouerit non suae facultatis, sed diuini muneris esse uel quod scit uel quod delectatur, ac sic ab elationis uanitate sanetur et sciat quam ucre non de terra
Abbreviated transcription (Latin):
nandi p̃destinatis int propt̃ iniquitatem suꝑbiȩ siue contra ipsam
suam suꝑbiam iudicandi. ut eruditi filiisuint misericordiȩ VNde
hieremias cumdixisset: Sciodñe quia non est in homincutt acius.
Necuiriest ut ambulet et dirigat gressus suos. Continuo subiungit
Corripemed ñe: uerumtamꝰ iniudicio et non in furor&uo: Iam¬
quam diceret : Scio ad correptionẽmcã ꝑtinere: quodminus abste
adiuuor: ut ꝑfectedirigantur gressusmei: uerumtame hocipsum
Nolisic mecum agere tamquã in furore quomniquos damnare statu¬
isti. seͥtam quã in iudicio quod oces tuos non su ꝑbire: Andcalibi
dicitur: Et iudiciatua adiuuabunt me:. Nullius proinde
culpe humanę: indm̃ referas causam. Vitiorũnamq: omniũ huma¬
norum causa suꝑbia est adhanc conuincendam atq: auferendam.
talis medicina cȩlitusuenit. Ad elatũ hominem ꝑsuperbiam. ds

Expanded text:
nandi praedestinati sunt propter iniquitatem superbiae siue contra ipsam nandi praedestinati sunt propter iniquitatem superbiae siue contra ipsam suam superbiam iudicandi et erudiendi, si filii sunt misericordiae. unde Hieremias cum dixisset: scio, domine, quia non est in homine uia eius nec uiri est ut ambulet et dirigat gressus suos, continuo subiunxit: corripe me, domine, uerum tamen in iudicio et non in furore tuo, tamquam diceret: \'scio ad correptionem meam pertinere, quod minus abs te adiuuor, ut perfecte dirigantur gressus mei; uerum tamen hoc ipsum noli sic mecum agere, tamquam in furore, quo iniquos damnare statuisti, sed tamquam in iudicio, quo doces tuos non superbire\'. unde alibi dicitur: et iudicia tua adiuuabunt me. Nullius proinde culpae humanae in deum referas causam. uitiorum namque omnium humanorum causa superbia est. ad hanc conuincendam atque auferendam talis medicina caelitus uenit: ad elatum hominem per superbiam deus
Abbreviated transcription (Latin):
non fallacianimo dicunt: siautẽ mentiuntur. coipso incipiunt
uel augere uel habere peccatum. Iamergo quod loco testio posui uide¬
amus cũ uolũntatem humanã gratia adiuuante diuina. sinepeccato
possem facillime acueracissime respondere: quia homines nolunt
Sed si ex mequeritur . quarenolimũs in longum. uerũ tam̃ etiam
hoc sine p̃iudicio. diligentioris inquisitionis breuiterdicam
Volunt homines facere quodiustumest: siuequia latet aniustũ sit.
siuequia non delectat: t̃ antoenim quiq: uehementius uolumus.
quanto certius quãbonũsit Nouimus. eoq delectamur ardentius
Ignorantia igitur et infirmitas uitia sunt: quacim pediunt uolun¬
tatem Nemoueatur ad faciendũ opus bonum. uel aboperemalo
abstinendum: Vt autẽin notescat quod latebat et suauefiat qđ
non delectabat.: grãtiadiest qua hominum adiuuat uoluntates.
quaut non adiuuentur. in ipsis it Idẽcausa est Nonindõ siuedam¬

Expanded text:
non fallaci animo dicunt; si autem mentiunter, eo ipso incipiunt non fallaci animo dicunt; si autem mentiunter, eo ipso incipiunt uel augere uel habere peccatum. Iam ergo quod loco tertio posui uideamus. cum uoluntatem humanam gratia adiuuante diuina sine peccato possem facillime ac ueracissime respondere: \'quia homines nolunt\'. sed si ex me quaeritur, quare nolint, imus in longum; uerum tamen etiam hoc sine praeiudicio diligentioris inquisitionis breuiter dicam. nolunt homines facere quod iustum est, siue quia latet an iustum sit siue quia non delectat. tanto enim quidque uehementius uolnmus, quanto certius quam bonum sit nouimus eoque delectamur ardentius. ignorantia igitur et infirmitas uitia sunt, quae inpediunt uoluntatem, ne moueatur ad faciendum opus bonum uel ab opere malo abstinendum. ut autem innotescat quod latebat et suaue fiat quod non delectabat, gratiae dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua ut non adiuuentur, in ipsis itidem causa est, non in deo, siue dam
Abbreviated transcription (Latin):
filios autem gratiȩ uindicat propitius. Dum quẽdiligit corripit.
flagellat omnẽ filium querecipit. Nulla autẽ uindicta. nulla
correptio. Uullũdĩ flagellum debetur nisi peccato. excepto illo
quiin flagella paratus est. ut experiretur omnia secundũ simili¬
tudinem sine peccato. utes set sc̃s scõrũ sacerdos inter pellans etiã
prosc̃is qui non mandaciter etiã desequisq dicunt: Dimitte nobis
debita nr̃a. sicut et nos dimittimus debitorib: nostris. Vndectip¬
si qui contra hec disputant. cum sic casta uita moribusq lauda¬
biles. Nec dubitent facere quod illidiuiti proconsequenda uita
acterna consiliũ requirenti. cũ seres pondis set iamom̃a legis
impleuis semandata. p̃cepit dñs siuellet cẽ ꝑfectus uenderetomnia
quȩ habebat etdaret pauperib thesaurumq trans ferret incelum.
Ncmotam̃ eorum audetdicere secẽ sine peccato. Quod sicut credimꝰ

Expanded text:
filios autem gratiae uindicat propitius, dum quem diligit corripit et filios autem gratiae uindicat propitius, dum quem diligit corripit et flagellat omnem filium quem recipit. nulla autem uindicta, nulla correptio, nullum dei flagellum debetur nisi peccato excepto illo, qui in flagella paratus est, ut experiretur omnia secundum similitudinem sine peccato, ut esset sanctus sanctorum sacerdos interpellans etiam pro sanctis, qui non mendaciter etiam de se quisque dicumnt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. unde et ipsi qui contra haec disputant, cum sint casta uita moribusque laudabiles nec dubitent facere, quod illi diuiti pro consequenda uita aeterna consilium requirenti, cum se respondisset iam omnia legis inpleuisse mandata, praecepit dominus, si uellet esse perfectus, uenderet omnia quae habebat et daret pauperibus thesaurumque transferret in caelum, nemo tamen eorum audet dicere se esse sine peccato. quod, sicut credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. responsumq acceperat:. Sufficit tibi gratiamea uirtus in
infirmitate ꝑficitur. Huic tanto uiro ꝑficiendo necessarium fu¬
it ut abillo angelus satanȩ non auferretur: a quo propterea cola¬
fizabatur pemagnitudine uisionũ extolleretur: et aud&quis¬
quãquemquam uel putare ueldicere positũ subonere uitehuius
abomniomnino mundum eẽ peccato: Sint licet homines tanta
excellentes iustitia. ut ad eos decolũna nubis loquatur ds̃. qualis
moy ses etaaron insacerdotib eius. et samuel in his qui in uocant
Nomeneius: Cuĩ magnȩ laudes pictatis et innocentiȩ inscriptura
ueridica p̃dicantur ab incunte pueritia: ex quocũ mater uotũ
soluens. intemplodĩ constituit. et ser uudño dedicauit: ł tiã deta¬
libus scriptũ est: Tupropitius eras illis. et uindicans in om̃s affec¬
tones eorum. Infilios quippe damnationis uindicat iratus . iN

Expanded text:
uerat responsumque acceperat: sufficit tibi gratia mea; uirtus in uerat responsumque acceperat: sufficit tibi gratia mea; uirtus in infirmitate perficitur. huic tanto uiro perficiendo necessarium fuit, ut ab illo angelus satanac non auferretur, a quo propterea colaphizabatur, ne magnitudine reuelationum extolleretur, et audet quisquam quemquam uel putare uel dicere positum sub onere uitae huius ab omni omnino mundum esse peccato ? Sint licet homines tanta excellentes iustitia, ut ad eos de columna nubis loquatur deus, qualis Moyses et Aaron in sacerdotibus eius et Samuhel in his qui inuocant nomen eius, cuius magnae laudes pietatis et innocentiae scriptura ueridica praedicantur ab ineunte pueritia, ex quo eum mater uotum soluens in templo dei constituit et seruum domino dedicauit, etiam de talibus tamen seriptum est: tu propitius eras illis et uindicans in omnes affectiones eorum. in filios quippe damnationis uindicat iratus, in
Abbreviated transcription (Latin):
quod isti putant. Cum hȩc diceret iam in illo fuisse compledam
quẽ admodũ adipsius cursus passionem ꝑtinebat: etiã incestami¬
ne passionis aduersarium superare: Quod etiam ipsinecesseefo
fateantur cũ hȩedicerent adhuc in illo fuis secom plendum. hoc
ergo totũ nosdicimus tune fuisse adhuc ꝑficiendũ. quando iar
dedi promissione prefidens. totumita dicebat. saqua finisset
effectum Adipsius quippe cursus consũmationem ꝑbinedoat
etiam qđ peccata dimitcebat debitorib suis. atq ita sibi utdim̃t¬
teretur orabat: quadñi pollicitatione cestissimus erat in illo fine qũe
adhuc futurũ iam fidendo dicebat impletum. nullũ se habiturũ
ẽẽ peccatum. Nam ut alia omittã miror sicum uerba illa dicebat
ꝑ quacistis uisus est nullum habuisse peccatum. lam fuerat abillo
ablatus illestimulus carnis. dequo a seauferendo dñmterroga¬

Expanded text:
quod isti putant, cum haec diceret, iam in illo fuisse conpletum, quod isti putant, cum haec diceret, iam in illo fuisse conpletum, quemadmodum ad ipsius cursus consummationem pertinebat etiam in certamine passionis aduersarium superare, quod etiam ipsi necesse est fateantur, cum haec diceret, adhuc in illo fuisse conplendum. hoc ergo totum nos dicimus tunc fuisse adhuc perficiendum, quandoiam de dei promissione praefidens totum ita dicebat, tamquam fuisset effectum. ad ipsius quippe cursus consummationem pertinebat etiam quod peccata dimittebat debitoribus suis atque ita sibi ut dimitterentur orabat; qua domini pollicitatione certissimus erat in illo fine, quem adhuc futurum iam fidendo dicebat inpletum, nullum se habiturum esse peccatum. nam, ut alia omittam, miror si, cum uerba illa dicebat, per quae istis uisus est nullum habuisse peccatum, iam fuerat ab illo ablatus ille stimulus carnis, de quo a se auferendo dominum ter roga
Abbreviated transcription (Latin):
si haberet ullũ peccatũ. Immouero respondeant. quo modo potuit
haccdicere : cuiadhuc restabat ipsius passionis quam sibiiã impen¬
dere dixerat. tam magna conflictatio. tamolestũ ac grandecesta¬
men: anadcius consũmandũ cursum Parũ adhucdeerat
quando illud deerat. ubierat futurus acrior et crudelior inimi¬
cus : quod siideo talib uerbiscestus secuturusq gaudebat. quia
deuictoria futuri cestaminis certũ cũ securũq iam fecerat. Qui
candem passionem iam illi reuelauerat imminere . Freplenis sina
sed spe firmissima hȩcdixit: Et qd futurũce p̃sumpsittam¬
quam factum fucrat indicauit. Siergo his uerbis etiã hoc adderti
ut diceret Nullũ habeo iam peccatum. hocquoq illũ intelligerenꝰ
uonderei facte: sedderei futurȩ ꝑfectione dixisse: Sicenimacuip¬
sius cursus consũ mationem ꝑtinebat nullum habere peccatum

Expanded text:
si haberet ullum peccatum . immo uero respondeant, quomodo potuit si haberet ullum peccatum . immo uero respondeant, quomodo potuit haec dicere, cui adhuc restabat ipsius passionis, quam sibi iam inpendere dixerat, tam magna conflictatio, tam molestum et grande certamen. an ad eius consummandum cursum parum adhuc deerat, quando illud deerat, ubi erat futurus acrior et crudelior inimicus? quodsi ideo talibus uerbis certus securusque gaudebat, quia de uictoria futuri tanti certaminis certum eum securumque iam fecerat, qui eandem passionem iam illi reuelauerat inminere, non re plenissima, sed spe firmissima haec dixit et quod futurum esse praesumpsit tamquam f actum fuerit indicauit. si ergo his uerbis etiam hoc adderet, ut diceret: \'nullum habeo iam peccatum\', hoc quoque illum intellegeremus non de rei factae, sed de rei futurae perfectione dixisse. sic enim ad ipsius cursus consummationem pertinebat nullum habere peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
deilla scilicet astecibum sumerent. p̃nisi illis solis ds̃ issit : quia
sicut sciebat quidiustitiȩ facturinonerant: Ita etiam sciebat. quid
iustitiȩ deilliserat ipse facturus. Fomodo ergo iubet omnib homi¬
nibus ut non faciant ullũ peccatũ. quãuissit prescius Neminẽ
hoc impleturũ Ut quicũq impieacdam nabiliter cius p̃cepta
contẽpserint. ipse faciat in corũ dãnatione quodiustum est
Quicũq autẽ inẽis p̾̃ceptis ohoedienter et pie proficientes. Nectam̃
omnia quȩ p̃cepit implentes. sicut sibidim ittiuolunt. sicaliis pec¬
catadimiserint: ipse faciat in corũ mundatione qđ bonuẽ: Quomo¬
doenim dimittenti dimittitur ꝑdĩmiseri cordiam. si peccatũ ñẽ
aut quomodo nonu&atur ꝑdĩ iustitiã si peccatũ non est. Sedecce
inquiunt a postolusdicit. Bonum cestam̃ certaui. cursũ consũ¬
maui. fidem seruaui: suꝑest mihi corona iustitiȩ: quod ñ dicer&

Expanded text:
de illa scilicet arbore cibum sumerent, non nisi illis solis deus iussit, quia, de illa scilicet arbore cibum sumerent, non nisi illis solis deus iussit, quia, sicut sciebat quid iustitiae facturi non erant, ita etiam sciebat quid iustitiae de illis erat ipse facturus. eo modo ergo iubet omnibus hominibus ut non faciant ullum peccatum, quamuis sit praescius neminem hoc inpleturum, ut, quicumque impie ac damnabiliter eius praecepta contempserint, ipse faciat eorum damnatione quod iustum est, quicumque autem in eius praeceptis oboedienter et pie proficientes nec tamen omnia quae praecepit inplentes, sicut sibi dimitti uolunt, sic aliis peccata dimiserint, ipse faciat in eorum mundatione quod bonum est. quomodo enim dimittenti dimittitur per dei misericordiam, si peccatum non est? aut quomodo non uetatur per dei iustitiam, si peccatum est? Sed ecce, inquiunt, apostolus dicit: bonum certamen certaui, cursum consummaui, fidem seruaui; superest mihi corona iustitiae; quod non diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
possit itadici: ut nonquia iãnonest quo proficiat. sed quia ex ma¬
Xima paste profecit. hoc nomine dignus habcatur. Sicut in doc¬
trina legis dicipotest quisquam ꝑfectus. etiam sicũ aliquid adhuc
latet. sicut ꝑfectos dicebat apostolus quib tam̃ait. Et siquid aliter
sapitis. id quoq uobis ds̃ reuelauit. Verũ tam̃ in quo ꝑuenimus
in eo ambulemus: Neq negandũest hoc dm̃ iubere. ita nos in faci¬
enda iustitia eẽ debere ꝑ fectos. ut nullũ habcamus omnino peccatũ
Nam nec peccatũerit si quiderit . si non diuinitus iubẽtur ut non sit
Curergo inquiunt iub & qđ scit nullũ hominũ eẽfacturũ hoc mo¬
do etiã dicipotest cur primis illis hominib: iusserit quiduosoli
erant. quod sciebat eos non eẽ facturos . Neq enim dicendũẽ ideo
ussisse ut nr̃maliquis id faceret siilli non facerent. HocenimNie

Expanded text:
possit ita dici, ut non quia iam non est quo proficiat, sed quia ex mapossit ita dici, ut non quia iam non est quo proficiat, sed quia ex maxima parte profecit, hoc nomine dignus habeatur, sicut in doctrina legis dici potest quisque perfectus, etiamsi eum aliquid adhuc latet; sicut perfectos dicebat apostolus, quibus tamen ait: et si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuclabit; uerum tamen in quod peruenimus, in eo ambulemus. Xeque negandum est hoc deum iubere ita nos in facienda iustitia esse debere perfectos, ut nullum habeamus omnino peccatum. nam neque peccatum erit, si quid erit, d non diuinitus iubetur ut non sit. cur ergo iubet, inquiunt, quod scit nullum hominum esse facturum? hoc modo etiam dici potest, cur primis illis hominibus iusserit, qui duo soli erant, quod sciebat eos non esse facturos. neque enim dicendum est ideo iussisse, ut nostrum aliquis id faceret, si illi non facerent; hoc enim, ne
Abbreviated transcription (Latin):
sidon ceadhuc quidem potestis Fis quipoe et ulludarts da pisnta
loquiub iten bfectos : Vtiq ꝑfectos audlitor es uolensintel¬
ligi potesiergo fierisicut dixi. ut iam sit aliquis sapientiac
perfectus auditor. cuius nondũ sit ꝑfectus et doctor. Pot est per¬
fectus eẽ iustitiae cognitor. nondum ꝑfectus effector. Potest
ꝑfectus esse utdiligat inimicos. qui nondũ ẽ ꝑ fectus ut sũfferat
Etqui ꝑ fectus est in eo qđ omnes homines diligit. quippequietiã
ad inimicorũ dilectionem ꝑuenerit. quaeritur utrũ iam sit in ipsa
dilectione ꝑfectus. idest utrũ quosdiligit tantũ diligat. quantũ illa
in cõmutabilis regulaucritatis diligendos ẽẽ p̃scribit. Cumergo
legitur inscripturis cuiusq ꝑfectio. qua in redicatur non negle¬
genter intuendũst. Qm̃ nonideo quisq: prorsus sine peccato
eẽ intelligitur. quia in aliquaredicitur eẽ ꝑ fectus. quãquã in hoc

Expanded text:
sed nec adhuc quidem potestis; eis quippe et illud ait: sapientiam sed nec adhuc quidem potestis; eis quippe et illud ait: sapientiam loquimur inter perfectos, utique perfectos audit ores uolens intellegi —, potest ergo fieri, sicut dixi, ut iam sit aliquis sapientiae perfectus auditor, cuius nondum sit perfectus et doctor; potest perfectus esse iustitiae cognitor, nondum perfectus effector; potest perfectus esse, ut diligat inimicos, qui nondum est perfectus ut sufferat. et qui perfectus est in eo, quod omnes homines diligit, quippe qui etiam ad inimicorum dilectionem peruenerit, quaeritur utrum iam sit in ipsa quoque dilectione perfectus, id est utrum quos diligit, tantum diligat, quantum illa inconmutabilis regula ueritatis diligendos esse praescribit. cum ergo legitur in scripturis cuiusque perfectio, qua in re dicatur, non neglegenter intuendum est, quoniam non ideo quisque prorsus sine peccato esse intellegitur, quia in aliquare dicitur esse perfectus. quamquam et in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sisciret fieri non posse quod p̃cipit: Non nuncquȩritur utrũ fi¬
eri possit: sustam ꝑfectionem adhoc accipiunt ut sineullosit
quiq peccato. cũ hancagit uitam. lamenim supra respondimus
posse fieri Sedutrũ aliquis faciat hocnunc quȩrimus. Nemine
autẽ ẽẽ quitantum uelit quantũ res exigit ante p̃cognituest. sic̃
scripturarum quȩ supra cõmemoraui testimonia tantadelarant
łttamencũdicitur cuiusq ꝑfectio. qua in redicatur uidenduest
Namex apostolo testimoniũ paulo anteposui. ubise fateturon
acceptione iustitiȩ quamdesiderat nondũce ꝑfectum sitram cond¬
nuodicit. Quot quot ergo ꝑfecti hoc sapiamus. quod utruq. nondd¬
certt pisi in aliare ꝑfectuscet in alia non essetutrus idiquit
quis quam sapientiȩ ꝑfeccus auditor. quod nonducenan tilliqub
dicebat l acuobis potũdedi noncscam: Nonduenim poteraens

Expanded text:
si sciret fieri non posse quod praecipit. non nunc quaeritur . utrum fisi sciret fieri non posse quod praecipit. non nunc quaeritur . utrum fieri possit, si istam perfectionem ad hoc accipiunt, ut sine ullo sit quisque peccato, cum hanc agit uitam — iam enim supra respondimus posse fieri -, sed utrum aliquis faciat, hoc nunc quaerimus. neminem autem esse, qui tantum uelit, quantum res exigit, ante praecognitum est, sicut scripturarum quae supra commemoraui testimonia tanta declarant. et tamen cum dicitur cuiusque perfectio, qua in re dicatur uidendum est. nam ex apostolo testi -, monium paulo ante posui, ubi se fatetur in acceptione iustitiae, quam desiderat, nondum esse perfectum et tamen continuo dicit: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; quod utrumque non diceret, nisi in alia re perfectus esset, in alia non esset. uelut si iam sit quisquam sapientiae perfectus auditor-quod nondum erant illi, quibus dicebat: lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis,
Abbreviated transcription (Latin):
tione proficientes iam ꝑ fecti facti sunt eiusdẽ iustitiȩ uiatores
Sic itaq omnes quicũq inhacuita diuinarum scripturarum testi¬
moniis in bona uoluntate atq actibus iustitiȩ p̃dicati sunt. et qui¬
cumq tales uel posteis fuerunt. quamuis non ineisdem testimo¬
niis p̃dicti atq laudati. uelnuncusq etiã sunt uel posteaquoq
futurisunt: utomnes magni. omnes iusti. omnes ueraciter lauda¬
bilessunt. sed sine peccato aliquononsunt: qm̃ scripturarum
testimoniis . quib dcillorum laudib credimus. hoc etiã credimꝰ
Noniustificari inconspectudĩ omnẽuiuentem. Ideo rogari. Nem
tret iniudicium cum seruissuis. It non tantũ uniuer saliter fide¬
libus omnibus. uerum etiã singulis eẽ orationem dominicã neces¬
sariam quam tradidit discipulissuis Aitenim dñs. Estote ꝑfecti
sicut pater uester cȩlestis ꝑfectus est. quod ñ p̃ciperet inquiunt.

Expanded text:
tione proficientes iam perfecti facti sunt eiusdem iustitiae uiatores. tione proficientes iam perfecti facti sunt eiusdem iustitiae uiatores. Sic itaque omnes, quicumque in hac uita diuinarum scripturarum testimoniis in bona uoluntate atque actibus iustitiae praedicati sunt et quicumque tales uel post eos fuerunt quamuis non eisdem testimoniis praedicati atque laudati uel nunc usque etiam sunt uel postea quoque futuri sunt, omnes magni, omnes iusti, omnes ueraciter laudabiles sunt, sed sine peccato aliquo non sunt, quoniam scripturarum testimoniis, quibus de illorum laudibus credimus, hoc etiam credimus non iustificari in conspectu dei omnem uiuentem et ideo rogari, ne intret in iudicium cum seruis suis, et non tantum uniuersalitcr fidelibus omnibus, uerum etiam singulis esse orationem dominicam necessariam, quam tradidit discipulis suis. At enim ait dominus: estote perfecti, sicut pater uester caelestis perfectus est; quod non praeciperet, inquiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uocationis dĩ in xp̃o ihũ: Ipse confitetur nondũ accepisse fidũ
ẽẽ ꝑ fectum inplenitudine iustitiȩquȩ ad ipiscidilexit in xp̃o.
Sedadhuc secundũ intentionem sequi et p̃terita obliuiscentem.
in caquacante sunt extendi : ut nouerimus etiam ad ipsũ ꝑtinere
illudqdait. Et si exterior homonoster corrumpitur. sed interior
renouatur dedie indiem. Quamuis iameẽt ꝑfectus uiator et si
non dumerat ipsius itineris ꝑfectione ꝑuentor. Deniq tales
uult secum in istocursu comites rapere. quib: continuo subiungit
etdicit Quot quotergo ꝑfecti hoc sapiamus. et siquid aliter
sapitis hocquoq ds̃ uobis reuelauit. Verum tameñ inquo ꝑue¬
nimus in co ambulemus. Ambulatio ista noncorporis pedibus
sed mentis affectibus. et uitȩ morib geritur ut possintẽẽ perfec¬
ti iustitiȩ posses sores. qui recto itinere dedie indiem insua renoua¬

Expanded text:
uocationis dei in Christo Iesu, ipse se confitetur nondum accepisse, nondum uocationis dei in Christo Iesu, ipse se confitetur nondum accepisse, nondum esse perfectum in plenitudine iustitiae, quam adipisci dilexit in Christo, sed adhuc secundum intentionem sequi et praeterita obliuiscentem in ea quae ante sunt extendi, ut nouerimus etiam ad ipsum pertinere illud quod ait: et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem, quamuis iam esset perfectus uiator, etsi nondum erat ipsius itineris perfectione peruentor. denique tales uult secum in isto cursu comites rapere, quibus continuo subiungit et dicit: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, hoc quoque deus uobis reuelabit; uerum tamen in quod peruenimus, in eo ambulemus. ambulatio ista non corporis pedibus, sed mentis affectibus et uitae moribus geritur, ut possint esse perfecti iustitiae possessores, qui recto itinere fidei de die in diemsua renoua
Abbreviated transcription (Latin):
etuistutem resurrectionis cius. et cõmutationem passioniseius. confor¬
matus mosti ipsius. si quomodo occurram in resurrectionẽ mostuorũ
Tantũ ergo longeest. ut propt̃ illa uerba ⁊achariã et elisabeth. cre¬
damus sine ullo peccato ꝑ fectã habuisse iustitiã: ut necipsum
apostolum eiusdem regulȩ sũmitatem arbitremur fuisse ꝑfectũ
Non solum in illalegis iustitia quam similẽ istis habuit. quã int̃
damna et stercora deputat in com paratione eminentissimȩ iustitiȩ
quȩ in fide xp̃iest: uerũ etiã in ipsoquoq euangelio ubi ettanti
apostolatus meruit principatum . quod dicere non auderem. nisi
ei non credere nefas ducerem. Vbienim sequitur et adiungit
Non quia iam acceperim. aut iam ꝑfectussim. Sequorautẽ si conp̃¬
hendam. inquo etad p̃hensussum axp̃oihũ. Fratres ego meipsũ
Non arbitror adp̃hendisse: unũ autẽ quȩre trõ oblitus. in caquȩ
antesunt extentus. secundũ intentionem sequor ad palmã suꝑne

Expanded text:
et uirtutem resurrectionis eius at communicationem passionis eius, conformatus morti ipsius, si quo modo occurram in resurrectionem mortuorum. tantum ergo longe est, ut propter illa uerba Zachariam et Elisabeth credamus sine ullo peccato perfectam habuisse iustitiam, ut nec ipsum apostolum eiusdem regulae summitate arbitremur fuisse perfectum non solum in illa legis iustitia, quam similem istis habuit, quam inter damna et stercora deputat in conparatione eminentissimae iustitiae, quae in fide Christi est uerum etiam in ipso quoque euangelio, ubi et tanti apostolatus meruit principatum, quod dicere non auderem, nisi ei non credere nefas ducerem. ubi enim sequitur et adiungit: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim, sequor autem si conprehendam, in quo et adprehensus sum a Christo Iesu. fratres, ego me ipsum non arbitror adprehendisse; unum autem, quae retro oblitus in ca quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae
Abbreviated transcription (Latin):
iob contrariũ est ei testimonio quodictũest. Non iustificabit᷑
in conspectutuo om̃ĩsuiuens: quia ñ id ꝑsuadet prorsus in illo
nihil fuisse qđ uel ab ipso ueraciter. uel ad nõdõ recterep̃hende¬
retur : quãuisiam iustus et uerax dĩcultor. et abomnimalo opere
scabstinens nonmendaciter diceretur. Haecenim deillo uerba
suntdi. Animo aduestisti inpuerũ meũ iob penĩ est illiho¬
mo similis suꝑterrã sinequerela iustus dĩcultor abstinens ab
omnio peremalo. Primis uerbis ex hominũ qui sunt interra
comparatione laudatur. Pro inde omnib: quitunc interra
iusticẽ potuerunt excellebat. Nergo ipse propterea nullũ pec¬
catum omnino habebat. quia in in profectu iustitiȩ ceterosante¬
ibat. Deinde adiungitur sinequerela. Decuius uitanemo iuste
quereretur iustus quitantamorum probitate profecerat. ut
nulli reieẽt acquandus. Verus dicultor quippeetiã suorum

Expanded text:
Iob, contrarium est ci testimonio, quo dictum est: non iustificabitur Iob, contrarium est ci testimonio, quo dictum est: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, quia non id persuadet prorsus in illo nihil fuisse, quod uel ab ipso ueraciter uel a domino deo recte reprehenderetur, quamuis iam iustus et uerax dei cultor et ab omni malo opere se abstinens non mendaciter diceretur. haec enim de illo uerba sunt dei: animo aduertisti in puerum meum Iob? non enim est illi homo similis super terram, sine querella, iustus, dei cultor, abstinens ab omni opere malo. primis uerbis ex hominum qui sunt in terra comparatione laudatur; proinde omnibus qui tunc in terra iusti esse poterant excellebat. non ergo ipse propterea nullum peccatum omnino habebat, quia in profectu iustitiae ceteros anteibat. deinde adiungitur \'sine querella\', de cuius uita nemo iuste quereretur; \'iustus\',qui tanta morum probitate profecerat, ut nullus ei esset aequandus; \'uerus dei cultor\', quippe etiam suorum
Abbreviated transcription (Latin):
recusauit. Quod puriore cordis intentione iob intelligens
responsioni suȩ addidit. Auris auditu intelligebam te
prius. et nunc ecceoculus meus uidette: Ideo uituperaui meipsum
et distabui. et estimaui meipsum terrã etcinerem. Quare sibi in
hoc tãmagno intellectudisplicuit Neq en ĩopusdĩ quoerat
homo. recteilli poterat displicere. cũetiam ipsidõdicatur. Opera
manuum tuarũ nedespexeris. Sed profecto secundũ illam iusti¬
tiam quasenouerat iustum. seuituperauit. atq distabuit.
Estimauitq se terrã etcinerem. mente conspiciens xp̃i iustitiã.
incuius nontantũ diuinitate. sed nec inanima Pec incarne
ullũ potuit ẽẽ peccatũ. Secundũ quã iustitiã quȩ ex dõest etiã
paulus apostolus illud suũ. qđ secundũ iustitiã quaeex legeeft
fuerit sinequerela ponsolũdãna uerũ etiam stercora extima¬
uit. Nonigitur illud p̃clarũ testimoniũ dĩ quolaudatus est

Expanded text:
recusauit? quod puriore cordis intentione Iob intellegens recusauit? quod puriore cordis intentione Iob intellegens responsioni suae addidit: auris auditu audiebam te prius et nunc ecce oculus meus uidet te. ideo uituperaui me ipsum et distabui et aestimaui me ipsum terram et cinerem. quare sibi ita in hoc tam magno intellectu displicuit? neque enim opus dei, quo erat homo, recte illi poterat displicere, cum etiam ipsi deo dicatur: opera manuum tuarum ne despexeris. sed profecto secundum illam iustitiam, qua se noucrat iustum, se uituperauit atque distabuit aestimauitque se terram et cinerem mente conspiciens Christi iustitiam, in cuius non tantum diuinitate, sed nec in anima nec in carne ultum potuit esse peccatum, secundum quam iustitiam, quae ex deo est, etiam Paulus apostolus illud suum, quod secundum iustitiam, quae ex lege est, fuit sine querella, non solum damna, uerum etiam stercora existimauit. Non igitur praeclarum illud testimonium dei, quo laudatus est
Abbreviated transcription (Latin):
tus cõmisi. ad illam uocem uideri ꝑtinere quadictũ est. Nenim
quoduoloago. sed quododi hocfacio. Quid quod ipsedñs. quiei
ꝑhibuerat testimonium. cũ etiã scriptura hocest dĩ sp̃s dixerit.
iNomnib quae contigeruntei. Noneũ peccas se labiissuis ante
dñm posteatam̃ cũei loqueretur. increpans locutus est. sicu
ipseiob testis estdicens. Quid adhuc ego iudicor monitus et in¬
crepationes dñi audiens. Nemo autẽ iuste increpatur nisi in quo
est aliquid quod increpatione sit dignum. Et ipsa increpatio qua¬
naopera potestatis suesubhac sententia increpans. ut eũ dicere
appareat. Numquid potes hectanta que possũ quo autẽ
ꝑtinet pisi ut intelligat iob &iam hoc ei diuinitus inspiratum.
ut p̃sciret xp̃m ad passionem eẽuenturũ Intelligatergo quã
tanta potentia est Nequaquã tamen passionis oboedientiam

Expanded text:
tus commisi, ad illam uocem uideri pertinere, qua dictum est: non enim tus commisi, ad illam uocem uideri pertinere, qua dictum est: non enim quod uolo ago, sed quod odi, hoc facio. Quid quod ipse dominus, qui ci perhibuerat testimonium, cum etiam scriptura, hoc est dei spiritus, dixerit in omnibus, quae contigerunt ei, non cum peccasse labiis suis ante dominum, postea tamen cum ci loquerctur increpans locutus est, sicut ipse Iob testis est dicens: quid adhuc ego iudicor monitus et increpationes domini audiens? nemo autem iuste increpatur, nisi in quo est aliquid, quod increpatione sit dignum. Et ipsa increpatio quana opera potestatis suae sub hac sententia increpans, ut cum dicere appareat: \'numquid potes haec tanta quae possum?\' quo autem pertinet, nisi ut intellegat Iobetiam hoc ei diuinitus credimus inspiratum, ut praesciret Christum ad passionem esse ucnturum-intcllegat ergo, quam tanta potentia est, nequaquam tamen passionis oboedientiam