comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt.Magna multitudo et muros transcendebant .i
sed ipi passi ad cedem oppidanorum uersi. Illa quae portam
in gressa erat: uista acies cum ducibus cum ordinibus me¬
dia urbe inforum processit. Inde cum duobus itineribus fu¬
gientes uideret hostes:alios ad tumulum morientem uer¬
sum qui tenebatur quingentorum militum presidio: a¬
lios in arcem inꝗͣ et ipe mago cum omnibus fere armatis
qui muris pulsi fuerant. refugerat partem copiarum
ad tumulum expugnandum mittit partem ipse ad
arcem ducit. Et tumulus primo impetu est captus et mago arcẽ
defendere conatus cum omnia hostium plena uideret neq: spẽ
ullam eẽ se artemq et presidium dedit.ouoaddedita arx es
cedes tota urbe passim facte: nec ulli puberum qui obuius fuit
parcebatur. Tum signo dato cedibus finis factus ad predam ui¬
ctores uersi que ingens omnis generis fuit. Liberorum capita
uirile sexus ad x. milia capta Inde qui ciues noue carthagis

Expanded text:
fecerunt. magna multitudo et muros transcendebat; fecerunt. magna multitudo et muros transcendebat; sed hi passim ad caedem oppidanorum uersi; illa quae portam ingressa erat iusta acies cum ducibus, cum ordinibus media urbe usque in forum processit. inde cum duobus itineribus fugientes uideret hostes, alios ad tumulum in orientem uersum qui tenebatur quingentorum militum praesidio, alios in arcem in quam et ipse Mago cum omnibus fere armatis qui muris pulsi fuerant refugerat, partem copiarum ad tumulum expugnandum mittit, partem ipse ad arcem ducit. et tumulus primo impetu est captus, et Mago arcem conatus defendere, cum omnia hostium plena uideret neque spem ullam esse, se arcemque et praesidium dedidit. quoad dedita arx est, caedes tota urbe passim factae nec ulli puberum qui obuius fuit parcebatur: tum signo dato caedibus finis factus, ad praedam uictores uersi, quae ingens omnis generis fuit. liberorum capitum uirile secus ad decem milia capta; inde qui ciues Nouae Carthaginis
Abbreviated transcription (Latin):
ra subeuntibus ꝗͣ corpora aduersa ẽent Ac parte in alia quietus
et per stagnum facilis transitus et inmurrum ascensus inde
fuit. Nam neq oꝑe munitus erat: ut ubi ipius loci ac stagnip¬
sidio satis creditum foret. Nec ulla arma eorum statio aut
custodia opposita intentis omnibus ad opem ferendam unde
periculum ostendebatur ubi urbem sine certam ine intrauere
pergunt inde quanto maximo cursu poterant ad eam port.
circa quam contractum omne certamen erat.In quod adeo
intenti omnium non animi solum fuere:sed etiam oculi au¬
resq pugnantium spectaculumq: et adhortantium. pugna¬
tes ut nemo sentiret ante ab tergo captam urbem: ꝗͣ tecta in.
aduersos inciderunt utrĩq ancipitem hostem habebant
Tunc turbatis defensoribus motu et moenia capta et porta in¬
tus forisq pariter refringi cepta et mox cedendo confectisi
ac distractis ne iter impediretur: foribus armati impetum

Expanded text:
ra subeuntibus quam aduersa corpora essent. at parte †in alia quingentis ra subeuntibus quam aduersa corpora essent. at parte †in alia quingentis et per stagnum facilis transitus et in murum adscensus inde fuit; nam neque opere emunitus erat ut ubi ipsius loci ac stagni praesidio satis creditum foret, nec ulla armatorum statio aut custodia opposita intentis omnibus ad opem eo ferendam unde periculum ostendebatur. ubi urbem sine certamine intrauere, pergunt inde quanto maximo cursu poterant ad eam portam circa quam omne contractum certamen erat; in quod adeo intenti omnium non animi solum fuere sed etiam oculi auresque pugnantium spectantiumque et adhortantium pugnantes ut nemo ante ab tergo senserit captam urbem quam tela in auersos inciderunt et utrimque ancipitem hostem habebant. tunc turbatis defensoribus metu et moenia capta et porta intus forisque pariter refringi coepta; et mox caedendo confectis ac distractis ne iter impediretur foribus armati impetum
Abbreviated transcription (Latin):
iubet et ui maiore aggredi urbem. Ip̃e ut ei nuntiatũ ẽ
estum decedereꝙ per piscatores tarraconenses nunc le¬
uibus cimbis nunc ubi ea desiderent uagis per uagatossta¬
guum compertum habebat facilem pedibus ad murum
erat et adid ꝙ sua sponte cedente in mare estu trahebatur
aqua: acer etiam septentrio ortus inclinatum stagnum eo¬
dem quo estus ferebat et adeo nudauerat uada: ut alibi um¬
bilicotenus aqua eẽt alibi genua uix suꝑaret. Hec cura ac
ratione compertum in prodigium ad deos uertens scipio qͥ
ad transitum romanis mare uerterent et stagnum aufer¬
rent uiasq ante nunꝗ̃ initas humano uestigio apirent. Nep¬
tunum iubebat ducem irineris sequi ac mediõ stagno euadere
admoenia ab terra ingens labor succendentibus crat.nec alti¬
tudinc tantum moenium impediebantur sed coeuntes ad anc¬
pitis utrimq ictus subiectos habebant romanos ut latera infestio¬

Expanded text:
iubet et ui maiore adgredi urbem. ipse ut ei nuntiatum est iubet et ui maiore adgredi urbem. ipse ut ei nuntiatum est aestum decedere, quod per piscatores Tarraconenses, nunc leuibus cumbis, nunc ubi eae siderent uadis peruagatos stagnum, compertum habebat facilem pedibus ad murum erat, et ad id, quod sua sponte cedente in mare aestu trahebatur aqua, acer etiam septentrio ortus inclinatum stagnum eodem quo aestus ferebat et adeo nudauerat uada ut alibi umbilico tenus aqua esset, alibi genua uix superaret. hoc cura ac ratione compertum in prodigium ac deos uertens Scipio qui ad transitum Romanis mare uerterent et stagna auferrent uiasque ante nunquam initas humano uestigio aperirent, Neptunum iubebat ducem itineris sequi ac medio stagno euadere ad moenia. ab terra ingens labor succedentibus erat; nec altitudine tantum moenium impediebantur, sed quod †euntes† ad ancipites utrimque ictus subiectos habebant Romanos, ut latera infestio
Abbreviated transcription (Latin):
gesta telorum suppeditabat. Sed nec uiri neq tela nec quie¬
ꝗͣ aliud: ȩq̃ ꝗͣ moenia ip̃ã se se defendebant: Rare enim sca¬
le altitudini equari poterant et quo queq altiores eo infir¬
miores erant. Itaq cum summus quisq: euadere non posset
subirent tamen aliȩ onere ip̃o frangebantur.Quidam statioi¬
bus scalis cum altitudo caliginem oculis offudisset ad terram
delati sunt. Et cum passi homines scalȩq ruerent et ip̃o x¬
successu audatia atq alacritas hostium cresceret signum
receptui datum:ẽ Q spem non presentis modo a tanto cer¬
tamine ac labore quietis obsessis sed etiam in posterum de¬
dit scalis et corona capi urbem non posse opera et difficilia
ẽẽ et tempus qͥaturum ad ferendam opem imperatorib
suis. Uix prior tumultus tacuerat: cum scipio ab defessis
iam uulneratisq recentes integrosq alios accipere scalas

Expanded text:
gesta telorum suppeditabat; sed neque uiri nec tela nec quicgesta telorum suppeditabat; sed neque uiri nec tela nec quicquam aliud aeque quam moenia ipsa sese defendebant. rarae enim scalae altitudini aequari poterant, et quo quaeque altiores, eo infirmiores erant. itaque cum summus quisque euadere non posset, subirent tamen alii, onere ipso frangebantur. quidam stantibus scalis cum altitudo caliginem oculis offudisset, ad terram delati sunt. et cum passim homines scalaeque ruerent et ipso successu audacia atque alacritas hostium cresceret, signum receptui datum est; quod spem non praesentis modo ab tanto certamine ac labore quietis obsessis, sed etiam in posterum dedit scalis et corona capi urbem non posse: opera et difficilia esse et tempus datura ad ferendam opem imperatoribus suis. uix prior tumultus conticuerat cum Scipio ab defessis iam uolneratisque recentes integrosque alios accipere scalas
Abbreviated transcription (Latin):
partibus nudata defensoribus moenia ẽẽ omnes e castris
citos ire ad oppugnandam urbem et ferre scalas iubet. Ipse
pre se trium iuuenum ualidorum scutis oppositis: ingens eĩ
iam uis omnis generis telorum e muris uolabat Ad urbem
succedit. hortatur. imꝑat quȩ in rem sunt: quod plurimu
ad accendendos militum animos ualet intererat: testis spe¬
ctatorq uirtutis atq ignauie cuisq adẽ. Itaq in tela atq
inuulneraruunt: neq: illos muri neq superstantes arma
artere queunt: quin certatm ascendant: et ab nauibus eodẽ
tempore ea quae mari alluitur pars ũbis oppugnari cepta ẽ
Caeterum tumultus in de maior ꝗͣuis iuberi poterat dum appli¬
ant: dum partim exponunt scalas militesq: dum quacuiq
procimum est interram enadere properant. ipã festinatioe
et certamine alia alios impediunt. Inter haec iam repleue
rat penus armatis muros et uis magna et ingens copia con¬

Expanded text:
partibus nudata defensoribus moenia esse, omnes e castris partibus nudata defensoribus moenia esse, omnes e castris excitos ire ad oppugnandam urbem et ferre scalas iubet. ipse trium prae se iuuenum ualidorum scutis oppositis—ingens enim iam uis omnis generis telorum e muris uolabat—ad urbem succedit; hortatur imperat quae in rem sunt, quodque plurimum ad accendendos militum animos intererat, testis spectatorque uirtutis atque ignauiae cuiusque adest. itaque in uolnera ac tela ruunt; neque illos muri neque superstantes armati arcere queunt quin certatim adscendant. et ab nauibus eodem tempore ea quae mari adluitur pars urbis oppugnari coepta est. ceterum tumultus inde maior quam uis adhiberi poterat. dum applicant, dum raptim exponunt scalas militesque dum qua cuique proximum est in terram euadere properant, ipsa festinatione et certamine alii alios impediunt. inter haec repleuerat iam Poenus armatis muros, et uis magna ex ingenti copia con
Abbreviated transcription (Latin):
instrui oppugnationem uideret. & ipe copias ita disponit
oppidanorum duomilia ab ea parte.ꝗͣ castra romana erãt
opponit quingentis militibus arcem insedit: quingentos
tumulo urb in orientem uerso imponit multitudinem
aliã quo clamor quouos aduocasset resistentem ad omnia
concurrere iubet: patefacta dem porta eos quos in uia fe¬
rente ad castra hostium instruxerat. mittit romani
duce ip̃o precipiente parumper cessere ut priores subsidiis
in certamine ipõ submittendis ẽẽnt. Et primo aut in pa¬
ri stetere acie subsidia: deinde idemtidem submissa est
castris non aduerterunt solum in fugam hostem: sed adeo
effusis institerunt ut nisi receptui cecinisset permixii
fugientibus inrupturi fuisse inurbem suiderentur. Tre¬
pidatio uero iñ prelio maior ꝗͣ tota urbe fuit.Multaesta¬
tiones pauore atq: loca de sertasunt relictiq muri cum
qua cuiq proximum erat desiluisset̃. Qubi uersus. Sci¬
pio intumulum quem mercurium cantant:aduertit multis

Expanded text:
instrui oppugnationem uideret et ipse copias ita disponit. oppidanorum duo milia ab ea parte qua castra Romana erant opponit: quingentis militibus arcem insidit, quingentos tumulo urbis in orientem uerso imponit: multitudinem aliam quo clamor, quo subita uocasset res intentam ad omnia occurrere iubet. patefacta deinde porta eos quos in uia ferente ad castra hostium instruxerat emittit. Romani duce ipso praecipiente parumper cessere, ut propiores subsidiis in certamine ipso summittendis essent. et primo haud impares stetere acies; subsidia deinde identidem summissa e castris non auerterunt solum in fugam hostes, sed adeo effusis institerunt ut nisi receptui cecinisset permixti fugientibus inrupturi fuisse in urbem uiderentur. trepidatio uero non in proelio maior quam tota urbe fuit; multae stationes pauore atque fuga desertae sunt relictique muri cum qua cuique erat proximum desiluissent. quod ubi egressus Scipio in tumulum quem Mercuri uocant animaduertit multis
Abbreviated transcription (Latin):
iora. haec illis arx. hoc orreum erarium armamentaĩũ
Hic omnium rerum receptaculum est. Hic rectus ex afri¬
ca cursus ẽ. Haec una inter pyreneum et gades statio
inc omnis hyspaniae imminet africa. Sed quoniam uos¬

Expanded text:
iora. haec illis arx, hoc horreum aerarium armamentarium, iora. haec illis arx, hoc horreum aerarium armamentarium, hoc omnium rerum receptaculum est; huc rectus ex Africa cursus est; haec una inter Pyrenaeum et Gades statio; hinc omni Hispaniae imminet Africa.†† ††armau
Abbreviated transcription (Latin):
unde hortando faceret contione aduocata ita disseruit.
Adurbem unam oppugnandamsi quis uos abductos credit.
is magis operis uri ꝗ emolumenti rationem actum ex mi¬
lites habet. Oppugnabitis enim uerc moenia unius urb:
Sed in una urbe uniuersam ceperitis hyspaniam Hic sut
obsides omnium nobilium regum populorumq ꝗ simul
in potestate crunt ur̃a extemplo omnia: quac nunc sub car¬
thaginensibus sunt inditionem tradent.Hic pecunia om¬
nis hostium sine qua neq illi gerere bellum possunt. Quippe
qui mercennaĩos milites alant et que uobis maximo usui ad
conciliandos animos barbarorum erit.Hic tormenta ar¬¬
ma omnis apparatus est bello qui simul uosinstruet et ho¬
stes nudabit. Potiemur preterea cum pulcherrima opulẽ¬
tissimaq urbe tum oportunissima portu egregio: unde ter¬
ra mariq que belli usus poscunt suppeditentur.Quae cum
magna ip̃i habebimus tum deserimus hostibus multoma¬

Expanded text:
undae cohortando faceret, contione aduocata ita disseruit: undae cohortando faceret, contione aduocata ita disseruit: 'ad urbem unam oppugnandam si quis uos adductos credit, is magis operis uestri quam emolumenti rationem exactam, milites, habet; oppugnabitis enim uere moenia unius urbis, sed in una urbe uniuersam ceperitis Hispaniam. hic sunt obsides omnium nobilium regum populorumque, qui simul in potestate uestra erunt, extemplo omnia quae nunc sub Carthaginiensibus sunt in dicionem tradent; hic pecunia omnis hostium, sine qua neque illi gerere bellum possunt, quippe qui mercennarios exercitus alant, et quae nobis maximo usui ad conciliandos animos barbarorum erit; hic tormenta arma omnis apparatus belli est, qui simul et uos instruet et hostes nudabit. potiemur praeterea cum pulcherrima opulentissimaque urbe tum opportunissima portu egregio unde terra marique quae belli usus poscunt suppeditentur; quae cum magna ipsi habebimus tum dempserimus hostibus multo ma
Abbreviated transcription (Latin):
sula obiecta ab alto portum ab omnibus uentis prȩterꝗͣ afri
co facit ab intimosinu pene insula currit ex. Iumulus isipse.
in quo condita urbs ẽ ab ortusolis et ameridie cincta mari
ib occasu stagnum claudit patulum etiam ad septentrion
nenti urbem iugum ducentis fere et quinquaginta passus
patens conuingit:unde cum tam parui operis munitio eẽt
non obiecit uallum imperator romanusseu fidutiam ho
superbe ostentas siue ut subeunti saepe ad moenia urbis re¬
cursus pateret cactera: quae munienda erant: cum perfecis¬
set naues etiam in portu uelut maritimam quoq: ostentans
bsidionem instruxit:circumuectusq: classe cum monuiss
prefectus nauium: ut uigilias nocturnas interim seruarent
omnia ubiq primo obsessum hostem conari regressus in ca¬
stra ut consilii sui rationem quod ad urbem potissimum. op¬
pugnandam bello orsus eẽt militibus oñderet et spem poti¬

Expanded text:
sula obiecta ab alto portum ab omnibus uentis praeterquam Africo sula obiecta ab alto portum ab omnibus uentis praeterquam Africo tutum facit. ab intimo sinu paeneinsula excurrit, tumulus is ipse in quo condita urbs est, ab ortu solis et a meridie cincta mari: ab occasu stagnum claudit paulum etiam ad septentrionem nenti urbem iugum ducentos fere et quinquaginta passus patens coniungit. unde cum tam parui operis munitio esset, non obiecit uallum imperator Romanus, seu fiduciam hosti superbe ostentans siue ut subeunti saepe ad moenia urbis recursus pateret. cetera quae munienda erant cum perfecisset, naues etiam in portu uelut maritimam quoque ostentans obsidionem instruxit; circumuectusque classem cum monuisset praefectos nauium ut uigilias nocturnas intenti seruarent, omnia ubique primo obsessum hostem conari, regressus in castra ut consilii sui rationem quod ab urbe potissimum oppugnanda bellum orsus esset militibus ostenderet et spem poti
Abbreviated transcription (Latin):
ercitus proximum aggrederetur piculum eẽ ratus ne eo
fide in unum omnes contraheret:nec par cẽt unus tot exer¬
cibbus carthaginem nouam interim oppugnare Ctatuit u¬
bem tum ip̃am opulentam suis opibus tum hostium omni
bellico apparatu plenam. Ibi arma: ibi pecuniȩ. ibi totius¬
hyspanic obsides erant.Sitam preterea tum oportune ad tra¬
ciendum in africam tum super portum satis amplum ꝗteu
classi et nescio an num in hyspaniac oram: que nr̃o atdiacet
mari: nemo omnium: quo iretur:sciebat: prater.C. lelium
s classe circummissus ita moderari cursum nauium iuss
intraret. Septimo die ab hyero carthaginem uentum est
simul terra mariq castra regione itrbis:qua in septentrio¬
iem nersa e posita.His atergo frons natura tuta erat nullũ
obiectum bellum. Caeterum sita carthago sic est. Sinus es
maris media fere hyspaniac ora maxime africo uento oppo¬

Expanded text:
ercitus, proximum adgrederetur, periculum esse ratus ne eo ercitus, proximum adgrederetur, periculum esse ratus ne eo facto in unum omnes contraheret nec par esset unus tot exercitibus, Carthaginem Nouam interim oppugnare statuit urbem cum ipsam opulentam suis opibus tum hostium omni bellico apparatu plenam—ibi arma, ibi pecunia, ibi totiusHispaniae obsides erant— sitam praeterea cum opportune ad traiciendum in Africam tum super portum satis amplum quantaeuis classi et nescio an unum in Hispaniae ora qua nostro adiacet mari. nemo omnium quo iretur sciebat praeter C. Laelium . is classe circummissus ita moderari cursum nauium iussus intraret. septimo die ab Hibero Carthaginem uentum est simul terra marique. castra ab regione urbis qua in septentrionem uersa est posita; his ab tergo—nam frons natura tuta erat—uallum obiectum. etenim sita Carthago sic est. sinus est maris media fere Hispaniae ora, maxime Africo uento oppo
Abbreviated transcription (Latin):
prĩ patruoq: meo causa exitii fuit: nec discordia intestina
coire eos in unum sinet:neq singuli nobis resistere potuert
os modo milites fauere nomini Scipionum soboli impatos
nostrorum uelut accisis recrescenti stirpibus. agite milites
ucteres nouum exercitum nouumq: ducem traducite hy¬
berum traducite in terras cum multis fortibus factis saepe
auob peragratas breui faciam:ut quemadmodum nunc
noscitatis in me patris patruiq: similitudinem oris uultusq
et litiamenta corporis. ita ingenii fidei uirtutisq: exemplum
effigiem uobis reddam: ut reuixisse aut renatum sibi quisq:
scipionem imperatorem dicat. Hac oratione accensis militi
animis relicto adpresidium regionis. M. Syllano cum tri¬
bus milibus peditum et trecentis equitibus ceteris omnes copi
equites hyberum traiecit.Ibi quibusdam suadentibus: ut
quoniam intus tam diuersas regiones discessissent punici ex¬

Expanded text:
patri patruoque meo causa exitii fuit; nec discordia intestina patri patruoque meo causa exitii fuit; nec discordia intestina coire eos in unum sinet neque singuli nobis resistere poterunt. uos modo, milites, fauete nomini Scipionum, suboli imperatorum uestrorum uelut accisis recrescenti stirpibus. agite, ueteres milites, nouum exercitum nouumque ducem traducite Hiberum, traducite in terras cum multis fortibus factis saepe a uobis peragratas. breui faciam ut, quemadmodum nunc noscitatis in me patris patruique similitudinem oris uoltusque et lineamenta corporis, ita ingenii fidei uirtutisque effigiem uobis reddam ut reuixisse aut renatum sibi quisque Scipionem imperatorem dicat.' hac oratione accensis militum animis relicto ad praesidium regionis eius M. Silano cum tribus milibus peditum et trecentis equitibus ceteras omnes copiaequites — Hiberum traiecit. ibi quibusdam suadentibus ut quoniam in tres tam diuersas regiones discessissent Punici ex
Abbreviated transcription (Latin):
clades cumularentur ac du prope ip̃i cum hannibale sta¬
rent.Uos hic cum patribus meis equentur enim ipsi e
honore nominis sustinuisse labentem fortunam.PR
ficere Nuꝑ quoq acciderunt utinam tam sine meo luctu
sides centuriis omnibus: ut mihi imperium iuberent dare.
fuere auctores iidem auguriis auspitus et pernoc turnas et
uisus omnia lacta ac prospera portendunt.Animus quoq
meus maximus mihii ad hoc tempus uates presagit nrãm
hyspaniam eẽ breui tempore. Hinc omne punicum nom
maria terrasq feda fuga impleturum:quod mens suaspon¬
te diuinat.Idem subicit ratio haud fallax uexati ab husso¬
cu nostramq: fidem perlegatos implorant.Tres duces discor¬
dantes prope ut defecerint alu ab aliis triphariam exercitus
in diuersissimas regiones distraxere. Eadem in uiros ingruit
fortuna: quae nuper nos afflixit.Nam et deseruntur ab
socus ut prius ab celtiberis nos et diduxere exercitus: quae

Expanded text:
clades cumularentur ac di prope ipsi cum Hannibale staclades cumularentur ac di prope ipsi cum Hannibale starent, vos hic cum parentibus meis—aequentur enim etiam honore nominis— sustinuisse labantem fortunam popficere? nuper quoque quae acciderunt utinam tam sine meo luctu sides, qui centuriis omnibus ut mihi imperium iuberent dari fuere auctores, iidem auguriis auspiciisque et per nocturnos etiam visus omnia laeta ac prospera portendunt. animus quoque meus, maximus mihiHispaniam esse, breui extorre hinc omne Punicum nomen maria terrasque foeda fuga impleturum. quod mens sua sponte diuinat, idem subicit ratio haud fallax. uexati ab iis socii nostram fidem per legatos implorant. tres duces discordantes prope ut defecerint alii ab aliis, trifariam exercitum in diuersissimas regiones distraxere. eadem in illos ingruit fortuna quae nuper nos adflixit; nam et deseruntur ab sociis, ut prius ab Celtiberis nos, et diduxere exercitus quae
Abbreviated transcription (Latin):
nia romana posita et uisum prope in portis uictorem han¬
nibalem. In hac ruina rerum stetit una integra. atq: in mo¬
bilis uirtus populi romani. Haec omnia strata humi ere:¬
ac sustulit.: uos primi omnium milites post cannensem
cladem uadenti. Hasdrubali ad alpis italiamq: qui si se cũsre
q patris eis obstitistis. Et hȩ secundae res illas aduersas
sustinuerunt.Nunc benignitate: deum omnia secũda pros¬
pera in dies letiora ac meliora in italia siciliaq: geruntur.
In sicilia syracusac agrigentum captum pulsi tota insula ho¬
stes: receptaq prouintia inditione populi romani est.
italia arpi recepti:capua capta: iter omne ab urbem roma
trepida fuga emensus hannibal.in extremum angulum
agribrutu. compulsus:nihil iam mais precatur deos
ꝗͣ ut in columi cedere atq abire ex hostium terra liceat
Quid igitur minus conuenit milites:ꝗͣ cum aliȩ super alias

Expanded text:
nia Romana posita et uisum prope in portis uictorem Hannia Romana posita et uisum prope in portis uictorem Hannibalem. in hac ruina rerum stetit una integra atque immobilis uirtus populi Romani; haec omnia strata humi ereac sustulit. vos omnium primi, milites, post Cannensem cladem vadenti Hasdrubali ad Alpis Italiamque, qui si se cum fratre u auspicioque patris mei obstitistis; et hae secundae res illas adversas sustinuerunt. nunc benignitate deum omnia secunda, prospera, in dies laetiora ac meliora in Italia Siciliaque geruntur. in Sicilia Syracusae, Agrigentum captum, pulsi tota insula hostes, receptaque provincia in dicionem populi Romani est: in Italia Arpi recepti, Capua capta. iter omne ab urbe Roma trepida fuga emensus Hannibal, in extremum angulum agri Bruttii conpulsus nihil iam maius precatur deos quam ut incolumi cedere atque abire ex hostium terra liceat. quid igitur minus conveniat, milites, quam, cum aliae super alias
Abbreviated transcription (Latin):
acceptarum aut pro etate mea uideatur. Aduersae pu¬
gnae in hyspania: nullius in animo ꝗͣ meo mitius obluterari
possunt. Quippe cui pater et patruus intra xxxdierum sp¬
tium ut aliuid supra aliud cumularetur familiae uestrae fu¬
nus interfecti sunt. Sed ut familiaris pene orbitas ac solitudo
frangit animum ita publica tum fortuna tum uirtus despare
de summa rerum prohib& eofacto quo donata nobis sors es
ut magnis omnibus bellis uicti uicerimus. Uetera omitto por¬
senam gallos samnites a punicis bellis incipiam. Quot clades:
quot duces:quot exercitus priore bello amissa sunt. lam o¬
quid hoc bello memorem omnibus aut ip̃e adfui cladibus a
quibus adfui:maxime unus omnium eas sensi. Trebia tran¬
simenus canne: quid aliud sunt ꝗͣ monumenta occisorum
exercituum consulumq romanorum. Adde defectionem
italiae. sicilie: maioris: partis sardiniȩ: Adde ultimum te¬
rorem ac pauorem: castra punica inter amenem ac moe¬

Expanded text:
acceptarum aut pro aetate mea uideatur. aduersae puacceptarum aut pro aetate mea uideatur. aduersae pugnae in Hispania nullius in animo quam meo minus oblitterari possunt, quippe cui pater et patruus intra triginta dierum spatium ut aliud super aliud cumularetur familiae nostrae funus interfecti sunt; sed ut familiaris paene orbitas ac solitudo frangit animum, ita publica cum fortuna tum uirtus desperare de summa rerum prohibet. ea fato quodam data nobis sors est ut magnis omnibus bellis uicti uicerimus. uetera omitto, Porsennam Gallos Samnites: a Punicis bellis incipiam. quot classes, quot duces, quot exercitus priore bello amissi sunt? iam quid hoc bello memorem? omnibus aut ipse adfui cladibus aut quibus afui, maxime unus omnium eas sensi. Trebia Trasumennus Cannae quid aliud sunt quam monumenta occisorum exercituum consulumque Romanorum? adde defectionem Italiae, Siciliae maioris partis, Sardiniae; adde ultimum terrorem ac pauorem, castra Punica inter Anienem ac moe
Abbreviated transcription (Latin):
nire cum iussisset ip̃e cum quĩq milibus sociorum athar¬
racone profectus ad exercitum est.Quo cum uenisset.
ad alloquendos maxime uteres milites qui tantis super¬
fuerunt: cladibus ratus conuacata contione ita disseruit
Nemo ante me nouus imperator militibus suis priusꝗ oꝑa eo¬
rum usus eẽt gratias agere iure ac merito potuit me uob̃
priusꝗͣ prouintiam aut castra uiderem obligauit fortu¬
na primum q ea pietate erga patrem patruumq: meũ
uiuos mortuosq fuistis de inde ꝙ amissãs tanta clade ꝓ¬
uintie possessionem integram et populo romano succes¬
sori mihi uirtute ur̃a obtinuistis sed cum iam benignitate
deum id paremus atq agamus non ut ip̃i maneanus in
hyspania sed ne penimancãt: nec ut pro ripa hyberi stã¬
tes. Arceamus transitum hostis: sed ui ultro transeamus
transferamusq: bellum uereor ne cui ur̃m maius id auda¬
tiusq consilium ꝗͣ aut pro memoria claudium nuper

Expanded text:
nire cum iussisset, ipse cum quinque milibus sociorum ab Tarnire cum iussisset, ipse cum quinque milibus sociorum ab Tarracone profectus ad exercitum est. quo cum uenisset adloquendos maxime ueteres milites qui tantis superfuerunt cladibus ratus, contione aduocata ita disseruit: 'nemo ante me nouus imperator militibus suis priusquam opera eorum usus esset gratias agere iure ac merito potuit: me uobis priusquam prouinciam aut castra uiderem obligauit fortuna, primum quod ea pietate erga patrem patruumque meum uiuos mortuosque fuistis, deinde quod amissam tanta clade prouinciae possessionem integram et populo Romano et successori mihi uirtute uestra obtinuistis. sed cum iam benignitate deum id paremus atque agamus non ut ipsi maneamus in Hispania sed ne Poeni maneant, nec ut pro ripa Hiberi stantes arceamus transitu hostes sed ut ultro transeamus transferamusque bellum, uereor ne cui uestrum maius id audaciusque consilium quam aut pro memoria cladium nuper
Abbreviated transcription (Latin):
atq utalie id quod multis saepe tempestatibus fecerat anno¬
nam leuaret ab agathirna in conditam multitudinem se¬
cum in italiam transuexit quatuor milia hominum erãt
mian ex omni colluuione exules oberati capitalia ausi ple¬
riq et cum in ciuitaribus suis ac sublegibus uixerant. Et
postꝗ̃ eos ex uarus causis fortuna similis conglobauerat aga¬
thyrnam per latrociniam acrapinam tollerantes uitamꝰ
hos neq relinquere leuinus insula tum primum noua pace
coalescente uelud mãm nouandis rebus satis tutam ratus ẽ
Et reginis usui futuri erant ad populandum brutium agrũ
adsuetam latrocimis querentibus manum. & qđ ad Sicilia
atrinet eo anno bellum delatum est. In hyspania principio
ueris.p. Scipio nauibus deductis euocatoq: edicto traconem
sociorum auxilus classem onerariasq: hostium inde hyberi
fluminis petere iubet. Codem legiones ex hybernis conue¬

Expanded text:
atque Italiae, id quod multis saepe tempestatibus fecerat, annoatque Italiae, id quod multis saepe tempestatibus fecerat, annonam leuaret, ab Agathyrna inconditam multitudinem secum in Italiam transuexit. quattuor milia hominum erant, mixti ex omni conluuione exsules obaerati capitalia ausi plerique cum in ciuitatibus suis ac sub legibus uixerant, et postquam eos ex uariis causis fortuna similis conglobauerat Agathyrnam per latrocinia ac rapinam tolerantes uitam. hos neque relinquere Laeuinus in insula tum primum noua pace coalescente uelut materiam nouandis rebus satis tutum ratus est, et Reginis usui futuri erant ad populandum Bruttium agrum adsuetam latrociniis quaerentibus manum. et quod ad Siciliam attinet eo anno debellatum est. in Hispania principio ueris P. Scipio nauibus deductis euocatisque edicto Tarraconem sociorum auxiliis classem onerariasque ostium inde Hiberi fluminis petere iubet. eodem legiones ex hibernis conue
Abbreviated transcription (Latin):
Nepicide cum paucis ad mare peruenit: nactiq oportune
paruum nauigium relicta hostibus sicilia de qua ꝑ totãno
certatum erat᷑ in affricam traiecerunt. Alia multitudo pe¬
norum siculorumq ne temptato quidem certamine cum o¬
ceci in fugam ruerent: clausiq exercitus eent circa portaso
caesa. oppido recepto leuinus qui capita rerum agrigenti
erant: uirgis caesos securi percussit: caeteros predamq uẽ¬
didit omnem pecuniam romam misit.Fama agrigentiorũ
cladis cum siciliam peruasisset: omnia repente ad romanos
inclinauerunt. prodita breui sunt x oppida sex ui capta
uoluntaria deditione in fidem uenerunt ad M. quarum
ciuitatum principibus cum pro cuiusq merito consul pre¬
a penasq ex soluisset coegissetq siculos positis tandem armis
ad agrum colendum animos conuertere ut cẽt non inc¬
larum modo alimentis frugifera in sula sedurbis romanae

Expanded text:
Epicyde cum paucis ad mare peruenit; nactique opportune Epicyde cum paucis ad mare peruenit; nactique opportune paruum nauigium, relicta hostibus Sicilia de qua per tot annos certatum erat, in Africam traiecerunt. alia multitudo Poenorum Siculorumque ne temptato quidem certamine cum caeci in fugam ruerent clausique exitus essent circa portas caesa. oppido recepto Laeuinus qui capita rerum Agrigenti erant uirgis caesos securi percussit, ceteros praedamque uendidit; omnem pecuniam Romam misit. fama Agrigentinorum cladis Siciliam cum peruasisset, omnia repente ad Romanos inclinauerunt. prodita breui sunt uiginti oppida, sex ui capta: uoluntaria deditione in fidem uenerunt ad quadraginta. quarum ciuitatium principibus cum pro cuiusque merito consul pretia poenasque exsoluisset, coegissetque Siculos positis tandem armis ad agrum colendum animos conuertere, ut esset non incolarum modo alimentis frugifera insula, sed urbis Romae
Abbreviated transcription (Latin):
postremo prefecturam filio suo dedit ratus cum imperio suo¬
auctoritatem quoq & inter numidas erepturum ꝙ longe
aliter euenit.Nam ueterem fauorem eius sua insuꝑ inuidia
auxit. Neq ille in dignitatem iniuriae tulit confestimq ad
euinum occultos nuntios misit de tradendo agrigento peR
quos ut est facta fides compositusq: rei gerende modus por¬
tam admare ferentem numide cum occupassent pulsis in
custodibus aut cesis romanos adipm̃ missos in urbem accepe¬
runt. Et cum agmine iam in mediam urb ac forum magno
tumultu iretur. ratus hanno non aliud ꝗͣ tumultum ac sedi¬
tionem idꝙ & ante acciderat numidarum eẽ ad comprime¬
dam seditionem processit.Atq: ille cum ei multitudo maior
qͣ numidarum procul uisa: et clamor romanus.haud ꝗͣ ꝗͣ ig¬
notus adaures accidisset.priusꝗͣ ad ictum belli ueniret ca¬
pessit fugam per aduersam portam emissus assumpto comite

Expanded text:
postremo praefecturam eius filio suo dedit, ratus cum imperio postremo praefecturam eius filio suo dedit, ratus cum imperio auctoritatem quoque ei inter Numidas erepturum. quod longe aliter euenit; nam ueterem fauorem eius sua insuper inuidia auxit; neque ille indignitatem iniuriae tulit confestimque ad Laeuinum occultos nuntios misit de tradendo Agrigento. per quos ut est facta fides compositusque rei gerendae modus, portam ad mare ferentem Numidae cum occupassent pulsis inde custodibus aut caesis Romanos ad id ipsum missos in urbem acceperunt. et cum agmine iam in media urbis ac forum magno tumultu iretur, ratus Hanno non aliud quam tumultum ac secessionem, id quod et ante acciderat, Numidarum esse, ad comprimendam seditionem processit. atque ille cum ei multitudo maior quam Numidarum procul uisa et clamor Romanus haudquaquam ignotus ad aures accidisset, priusquam ad ictum teli ueniret capessit fugam. per auersam portam emissus adsumpto comite
Abbreviated transcription (Latin):
tum romanis uictoribus mari frumenti:spes que in oculis fue¬
rat: utrosq frustrata pariter. Per idem tempus Leuinus cõ¬
sul iam magna parte anni circum acta insiciliam neteribus
nonisq sociis expectatus cum uenisset: primum ac potissim
omnium ratus syracusanis noua pace inconditas compone
re agrigentum iñ ꝙ belli reliquum tenebaturq a cartha¬
giuensium ualido presidio duxit legiones et affuit fortuna incepto
anno erat imperator carthaginensium:sed omnem in mutine
numidisq spem repositam habebat per totam siciliam uagus
predas agebat. Ex sociis romanorum neq: intercludi ab agri¬
gento ui ait arce ulla nec quin erumper& ubi uellet prohibeĩ
poterat haec cius gloria quia iam imperatoris. famae quoq
offitiebat: postremo in inuidia uertit: ut ne bene gestac ꝗdem
res iam hannoni propter auctorem satis lete cent propterea

Expanded text:
ntum, Romanis uictoribus <terra>, Carthaginiensibus mari. frumenti spes, quae in oculis fuentum, Romanis uictoribus <terra>, Carthaginiensibus mari. frumenti spes, quae in oculis fuerat, utrosque frustrata pariter. per idem tempus Laeuinus consul iam magna parte anni circumacta in Siciliam ueteribus nouisque sociis exspectatus cum uenisset, primum ac potissimum omnium ratus Syracusis noua pace inconditas componere res, Agrigentum inde, quod belli reliquum erat tenebaturque a Carthaniensium ualido praesidio, duxit legiones. et adfuit fortuna incepto. Hanno erat imperator Carthaginiensium, sed omnem in Muttine Numidisque spem repositam habebant. per totam Siciliam uagus praedas agebat ex sociis Romanorum neque intercludi ab Agrigento ui aut arte ulla nec quin erumperet ubi uellet prohiberi poterat. haec eius gloria quia iam imperatoris quoque famae officiebat, postremo in inuidiam uertit ut ne bene gestae quidem res iam Hannoni propter auctorem satis laetae essent.
Abbreviated transcription (Latin):
in medio circumuenta romana nauis capitur: Hinc caeteis
terror iniectus ut praetoriam nauem captam fugientesq pas¬
sim: alie in alto merse: alie interram remis abrepte mox pre¬
de fuerunt thurinis methapontinisq: exhonerarusq: cun com¬
meatu sequebantur per pance in potestatem hostium uenẽ
alic ad incertos uentos hinc atq: illinc obliqua transferentes.
uela in altum euecte sunt. ne quaꝗͣ pari fortuna per eos dies
tarenti res gesta. Nam ad quatuor milia hominum frumẽ¬
tatum egressa cũ in agris passim uagarentur liuius qui arci
presidioq romano pre crat:intentus in omnes occasiones ge¬
rende rei. c persium impigrum uirum cum duobus milibu
armatorum ex arce emisit qui uage effusos per agros palatos¬
q ad ortus cum diu passim cecidisset. paucos ex multis trepi¬
da fuga incidentis semi aptis portarum foribus in urbem com

Expanded text:
in medio circumuenta Romana nauis capitur. hinc ceteris in medio circumuenta Romana nauis capitur. hinc ceteris terror iniectus uti praetoriam nauem captam uidere, fugientesque passim aliae in alto mersae, aliae in terram remis abreptae mox praedae fuere Thurinis Metapontinisque. ex onerariis quae cum commeatu sequebantur, perpaucae in potestatem hostium uenere; aliae ad incertos uentos hinc atque illinc obliqua transferentes uela, in altum euectae sunt. nequaquam pari fortuna per eos dies Tarenti res gesta. nam ad quattuor milia hominum frumentatum egressa cum in agris passim uagarentur, Liuius qui arci praesidioque Romano praeerat, intentus in omnes occasiones gerendae rei, C. Persium impigrum uirum cum duobus milibus et <quingentis> armatorum ex arce emisit, qui uage effusos per agros palatosque adortus cum diu passim cecidisset, paucos ex multis, trepida fuga incidentes semiapertis portarum foribus, in urbem comp
Abbreviated transcription (Latin):
collato pede quereretur prope inter se iunctae herebat
pupes alieno remigio cir cumagebantur. Ita in arto stipate
erant naues: ut ui& ullum telum in mari uanum intercider&
frontibus uelut pedestris acies urgebant pernieq nauespugna¬
tibus erant. Insignis tamen inter cȩteras pugna fuit duarum
quae prime agm̾inis concurrerant inter se. In romana naue
ipẽ ouintius erat: in tarentino nico cui perconi fuit cognom̃
non publico modo sed priuato etiam odio inuisus atq: infestuis
romanis.ꝙ eius factionis erat: quae tarentum hannibali pro¬
diderat. Hic quintium simulpugnantem orantemq: suosin c¬
cautum hasta transfigit. Ille atq: preceps cum armis procidit
ante proinde. Uictor tarentinus in turbatam duce amisso na¬
uem impigre transgressus cum summouisset hostes & prora
iam tarentinorum cẽt. pupim male conglobati tuerentur ro¬
mani repente et alia apupe triremis hostium apparuit. Ita

Expanded text:
conlato pede gereretur res. prorae inter se iunctae haerebant, conlato pede gereretur res. prorae inter se iunctae haerebant, puppes alieno remigio circumagebantur; ita in arto stipatae erant naues ut uix ullum telum in mari uanum intercideret; frontibus uelut pedestris acies urgebant peruiaeque naues pugnantibus erant. insignis tamen inter ceteras pugna fuit duarum quae primae agminum concurrerant inter se. in Romana naue ipse Quinctius erat, in Tarentina Nico cui Perconi fuit cognomen, non publico modo sed priuato etiam odio inuisus atque infestus Romanis quod eius factionis erat quae Tarentum Hannibali prodiderat. hic Quinctium simul pugnantem hortantemque suos, incautum hasta transfigit. ille ut praeceps cum armis procidit ante proram, uictor Tarentinus in turbatam duce amisso nauem impigre transgressus cum summouisset hostes et prora iam Tarentinorum esset, puppim male conglobati tuerentur Romani, repente et alia a puppe triremis hostium apparuit; ita
Abbreviated transcription (Latin):
nauium classem habebat: et tum forte. subidem fere tem¬
pus et uenti uis omnis cecidit: et hostes in conspectu fuere
ut componendo armamenta expediendumq: remigem
ac militem ad imminens certarum satis temporis eet
Raro alias tantis animis iuste concurrerunt. classes oppe
cum in maioris discrimen rei ꝗͣ ip̃i erant pugnarent. Ia¬
rentini ut recuperata urbe ab romanis post centesimum
prope annum arcem etiam liberarent spem commeatus
quoq hostibus si nauali praelio possessionem maris ademis¬
sent interclusuros romani ut retenta possessione arcis ostẽ¬
derent:non ut hac uirtute:sed proditione ac furto tarer¬
tum amissum. Itaq ex utraq parte signo dato cum ro¬
stris concurrissent:neq: retro nauem in hibe rent.nec
dirimi abse hostem paterentur ꝗͣ quis adeptus nauem erat
ferrea iniecta manu ita conserebant: ex propinquo pug¬
nam ut non missilibus tantum: sed gladiis etiam prope

Expanded text:
nauium classem habebat; et tum forte sub idem temnauium classem habebat; et tum forte sub idem tempus et uenti uis omnis cecidit et hostes in conspectu fuere ut ad componenda armamenta expediendumque remigem ac militem ad imminens certamen satis temporis esset. raro alias tantis animis iustae concurrerunt classes, quippe cum in maioris discrimen rei quam ipsae erant pugnarent, Tarentini ut reciperata urbe ab Romanis post centesimum prope annum, arcem etiam liberarent, spe commeatus quoque hostibus si nauali proelio possessionem maris ademissent interclusuros, Romani ut retenta possessione arcis ostenderent non ui ac uirtute, sed proditione ac furto Tarentum amissum. itaque ex utraque parte signo dato cum rostris concurrissent neque retro nauem inhiberent nec dirimi ab se hostem paterentur quam quis indeptus nauem erat ferrea iniecta manu, ita conserebant ex propinquo pugnam ut non missilibus tantum, sed gladiis etiam prope
Abbreviated transcription (Latin):
romanam prefectusq presidii atq: arcis.Mleuius in com¬
meatibus absicilia missis habebant.Qui ut toto preterue¬
herentur ora italie classis.xx.ferme nauium rhegii staba
pre erat classi commeatibusq Quintius obscuro genere ortus.
Caeterum multis fortibus factis militari gloria illustris. pri¬
mo quinq naues quarum maxime due triremes a marcel¬
lo ei tradite erant:habuit postea rem impigre saepe gere¬
ti tres addite quinq: remes postremo ip̃e absociis. regmisq
et auellia et aposio debitas et foedere exigendo classem.Xcxx.x:
nauium sicut ante dictum est. efficit. huic ab regio profecte
cdassi democrates cum pari classe nauium tarentinarum nu
quindecim milia ferme ab urbe adsacri portum obuius fuit
Uelis tum forte improuidus futuri certaminis romanus ueni¬
ebat: sed circa crotonem sybarimq: suppleuerat remigio na¬
uis instructamq et armatam egregie pro magnitudine

Expanded text:
Romanum praefectusque praesidii atque arcis M. Liuius in comRomanum praefectusque praesidii atque arcis M. Liuius in commeatibus ab Sicilia missis habebant, qui ut tuto praeterueherentur oram Italiae, classis uiginti ferme nauium Regii stabat. praeerat classi commeatibusque D. Quinctius , obscuro genere ortus, ceterum multis fortibus factis militari gloria inlustris. primo quinque naues, quarum maximae duae triremes, a Marcello ei traditae erant habuit: postea rem impigre saepe gerenti tres additae quinqueremes: postremo ipse a sociis Reginisque et a Uelia et a Paesto debitas ex foedere exigendo classem uiginti nauium, sicut ante dictum est, efficit. huic ab Regio profectae classi Democrates cum pari nauium Tarentinarum numero quindecim milia ferme ab urbe ad Sapriportem obuius fuit. uelis tum forte improuidus futuri certaminis Romanus ueniebat; sed circa Crotonem Sybarimque suppleuerat remigio naues, instructamque et armatam egregie pro magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quia testem hr̃e non poss&: liberuis fingentis ẽẽt.Ita iñ
dimissi sunt. Nec blatuis añ abstitit tam audaci incepto:
ꝗͣ idem obtundendo docendoq ꝗ ea resipis patriae salutaĩs
eẽt peruic ut presidium punicum. hi autem numide erãt¬
Salapiaq traderetur marcello. Nec sine cede multa tradi
potuit longe fortissimi equitum toto punico exercitu erãt
It̃aq quanꝗ in prouisa res fuit: nec usus equorum in urbe
erat:tamen armis inter tumultum captis et eruptionem
temptauerunt: et cum euadere nequirent:pugnantes ad
ultimum occubuerunt: nec plus quin quaginta ex his in
potestatem hostium uiui uenerunt:plusq aliꝗͣto damni
Haec ala equitum amissa hannibali ꝗ̃ Salapia fuit. Neco¬
de inde unꝗͣ penus quo longe plurimum ualuerat superior
equitatu fuit.per idem tempus cum in arce tarentina uix
inopia tollerabilis eẽt spem omnem presidium ꝙ ibi erat

Expanded text:
quod, quia testem habere non posset, liberius fingenti esset. ita inde quod, quia testem habere non posset, liberius fingenti esset. ita inde dimissi sunt. nec Blattius ante abstitit tam audaci incepto quam idem obtundendo, docendoque quam ea res ipsis patriaeque salutaris esset, peruicit ut praesidium Punicum—<quingenti> autem Numidae erant—Salapiaque traderetur Marcello. nec sine caede multa tradi potuit. longe fortissimi equitum toto Punico exercitu erant. itaque, quamquam improuisa res fuit nec usus equorum in urbe erat, tamen armis inter tumultum captis et eruptionem temptauerunt et, cum euadere nequirent, pugnantes ad ultimum occubuerunt, nec plus quinquaginta ex his in potestatem hostium uiui uenerunt. plusque aliquanto damni haec ala equitum amissa Hannibali quam Salapia fuit; necdeinde unquam Poenus, quo longe plurimum ualuerat, equitatu superior fuit. per idem tempus cum in arce Tarentina uix inopia tolerabilis esset, spem omnem praesidium quod ibi erat
Abbreviated transcription (Latin):
digna pacientium mõ abalienabantur animi:sed caeterorũ
etiam quippe ad plures exemplum pertinebat. nec consulro¬
manus temtandis urbibus: sicut unde spes aliqua se oñdisseto
de erat. Salapie principes erant dasius et blatius.Dasius hãni¬
bali amicus blattius quantum ex tuto poterat:rem romanã
fouebat et per occultos nuntios spem proditionis federat mar¬
cello sed sine aditore dasio restransigi non poterat.Multũ
ac dui temptatus cunctatus et tum quoq: magis in opia con¬
silii potioris. ꝗͣ spe effectus dasium appellabat. At ille cum ab
re auersus tum emulo potentatus inimicus rem hannibali
apit. Arcessito utroq hannibali cum pro tribunali quedam¬
quedam ageret mox de blatio cogniturus. starentq sum¬
moto populo accusator et reus blatius de proditione dasium
appellabat: enimuero ille uelut in manifesta re exclamat
sub oculis hannibalis secum de proditione agi.hannibali

Expanded text:
digna patientium modo abalienabantur animi, sed ceterorum digna patientium modo abalienabantur animi, sed ceterorum etiam; quippe ad plures exemplum †quam† pertinebat; nec consul Romanus temptandis urbibus sicunde spes aliqua se ostendisset deerat. Salapiae principes erant Dasius et Blattius, Dasius Hannibali amicus; Blattius quantum ex tuto poterat rem Romanam fouebat et per occultos nuntios spem proditionis fecerat Marcello; sed sine adiutore Dasio res transigi non poterat. multum ac diu cunctatus, et tum quoque magis inopia consilii potioris quam spe effectus, Dasium appellabat; at ille, cum ab re auersus, tum aemulo potentatus inimicus, rem Hannibali aperit. arcessito utroque Hannibal cum pro tribunali quaedam ageret mox de Blattio cogniturus, starentque summoto populo accusator et reus, Blattius de proditione Dasium appellat. enimuero ille, uelut in manifesta re, exclamat sub oculis Hannibalis secum de proditione agi. Hannibali
Abbreviated transcription (Latin):
spe uenerant:tantis duobus ducibus exercitibusq cesis debellatũ
ibi ac pulsos in romanos eẽ eo tempore: ab.l.marcio tum ultua¬
rio duce aduanum et irritum uictoriam redactam eẽ in¬
dignationes prebebant.Ita equante fortuna suspensa omĩa
utriusq erant: integra spe: integro metu: uellut illo tp̃rc
primum bellum inciperent.Hannibalem ante omnia an¬
gebat ꝙ capua pertimatius oppugnata a Romanis ꝗͣ defen¬
sa ab se multorum italie populorum animos auertant
quos neq omnes tenere presidus nisi uellet in multas par¬
uasq parit capere exercitum quod minime tum expedie¬
bat: poterat nec deductis presidus spei liberam uel obnoiam
timori sociorum relinquere fidem preceps in auaritiam et
crudelitatem animus ad spolianda que tueri nequibat: ut
uastata hosti relinquerentur inclinauit. Id fedum consiliũ
cum incepto tum etiam exercitu etiam fuit.Neq: enim in¬

Expanded text:
spem uenerant tantis duobus ducibus exercitibusque caesis debellatum spem uenerant tantis duobus ducibus exercitibusque caesis debellatum ibi ac pulsos inde Romanos esse, eo plus ab L. Marcio tumultuario duce ad uanum et inritum uictoriam redactam esse indignationis praebebant. ita aequante fortuna suspensa omnia utrisque erant, integra spe, integro metu, uelut illo tempore primum bellum inciperent. Hannibalem ante omnia angebat quod Capua pertinacius oppugnata ab Romanis quam defensa ab se multorum Italiae populorum animos auerterat, quos neque omnes tenere praesidiis nisi uellet in multas paruasque partes carpere exercitum quod minime tum expediebat poterat, nec deductis praesidiis spei liberam uel obnoxiam timori sociorum relinquere fidem. praeceps in auaritiam et crudelitatem animus ad spolianda quae tueri nequibat, ut uastata hosti relinquerentur, inclinauit. id foedum consilium cum incepto tum etiam exitu fuit. neque enim in