comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ suoꝵ p̃dicorcio euangelii. ad oepp&enda caelestia
sus tollit : diffusoce ramis. quia ꝑ p̃dicatores exsese
nas tentes tocius mundi t̃minos occu pocuit: diutur¬
nitate p̃min&. Ouia ueritas quic̃p̃dicat. nullo ũ¬
quã finedelebitur: Sedumbraillius uolucrescȩli
hicbitant: qm̃ani mȩfideles quae aedcȩlestia ꝑdesi
deriũ uolare nglectis tẽporaliũ rerũ cupiditati¬
b sursũ cor hobere consuenunt: Iuxta psoclmistoe
uocẽ : In proticcione alccrũ dni sperabunt: Vnde
& sponsoc inccenticis coenticorũ: hoce unademultis a¬
nim cebus collecta scõrũ eecle sice gloriatꝰ &dicit: Sub
ubra illius. quẽ desiderabaẽ sedi&fructus eiꝰ dulcis¬
gut turi meo: Quodẽ aꝑte dicere: sub ꝓtfecione illius
quẽ uidere desiderabcrme c&erorũ soloccio destitu¬
ta sub ieci: & gaudiũ cespeetus cecp̃sencia illius dul¬
ce cordimeo e quic quid extraillũẽ mecontẽner

Expanded text:
torum suorum praedicatio Evangelii ad appetenda coelestia torum suorum praedicatio Evangelii ad appetenda coelestia sustollit. Diffusa est ramis, quia per praedicatores ex sese nascentes, totius mundi terminos occupavit. Diuturnitate praeminet, quia veritas quam praedicat, nullo unquam fine delebitur. Sub umbra illius volucres coeli habitant, quoniam animae fidelium quae ad coelestiarerum cupiditatibus sursum cor habere consueverunt, juxta Psalmistae vocem: In protectione alarum Domini sperabunt . Unde et sponsa in Canticis canticorum, hoc est una de multis animabus collecta sanctorum Ecclesia, gloriatur et dicit: Sub umbra illius, quem desiderabam, sedillius quem videre desiderabam, me caeterorum solatio destitutam subjeci, et gaudium aspectus ac praesentia illius dulcis cordi meo, quidquid extra illum est me contemnere,
Abbreviated transcription (Latin):
aedprimae quippe doctrina fidẽ ñ hocb& ueritatis
Hominẽ dnm̃ dm̃mortuũ & scandalũ crucisp̃diccens:
Confer huiuscȩmodi doctrinã. dogmatib philesopho¬
.rũ. & libris eoꝵ. &splendori eloquenciae. conposicio¬
niq sermonũ: & uidebis quan tominor sit c&eris
seminib sem̃tis euangelii: Sedillo cũ cre uerint ni¬
hil mordax. nihiluiuidũ. nihiluitale. demons¬
trant. totum floa cidum. maercidũꝙ emollitum
inolera & inherbas. quae arescunt. & corruunt: hade
aut p̾dicoccio. quae parua uideboctur in principio
uel cũ in anima credentis. uelcũ in toto mundo sccta su¬
erit: ũ ex surgit inolera sederescit in arborẽ: Vtin alus¬
euangelistis. aꝑtissimedicitur : Ascendit ergogranum
sinapis seminatũ in t̾ra. siuea grodñi. & deolere mutatꝰ
in cerborem : cuius naturȩ ẽ celtitudine. ãplitudine:
annositate. herbarũ omniu transcendere naturam
Nagnaẽ enĩ huius celtitudo cerboris. quiam̃tss audi¬

Expanded text:
ad primam quippe doctrinam fidem non habet veritatis, hominem Dominum Deum mortuum, et scandalum crucis praedicans. Confer hujuscemodi doctrinam dogmatibus philosophorum, et libris eorum, et splendori eloquentiae, compositionique sermonum, et videbis quanto minor sit caeteris seminibus sementis Evangelii. Sed illa cum creverint, nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demonstrant, totum placidum, marcidumque, et emollitum in olera, autem praedicatio quae parva videbatur in principio, vel cum in anima credentis, vel cum in toto mundo sata fuerit, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem, ut in alEvangelistis apertissime dicitur. Ascendit ergo granum sinapis seminatum in terra sive agro Domini, et de olere mutatur in arborem, cujus natura est altitudine, amplitudine, annositate, herbarum omnium transcendere naturam. Magna est enim hujus altitudo arboris, quia mentes audi
Abbreviated transcription (Latin):
sultanciũ uerbires taleutiq signũ. quale tẽptantes q febaNT:
Hoc ẽ decaelo quib tam̾ multacaelestia signadabat in terra:
C&erugeneracioni. quȩrentiudnm. requirenciũ focciemdi ia¬
cob Signũ decaelo ostendebat. quando cernentib apłis cescen¬
dit incalũ. quando misso desuꝑspu primitiuã impleuit ecclesia:
quando cedimposicione manus a postoloꝵ inscemaria cescenꝰ ae
epheso. aliusq urbib aclocis lupnonis. graciã decaelo sp̃s sq̃cre

Expanded text:
ultantium verbis ejus. Tale utique signum quale tentantes quaerebant, hoc est de coelo. Quibus tamen multa coelestia signa dabat in terra. Caeterum generationi quaerentium donum requirentium faciem Dei Jacob, signum de coelo ostendebat, quando, cernentibus apostolis, ascendit in coelum, quando, misso desuper Spiritu, primitivam implevit Ecclesiam, quando ad impositionem manus apostolorum in Samaria, Caesarea, Ep
Abbreviated transcription (Latin):
quat: Sicut enĩ insurdo & muto adnosaenato : soc naciom̃tis
insinuatꝰ eoꝵ quineq audire uerbũdĩ. neq loqui nouerant : &¬
mox inrefeccione t᷑bae esurientis quȩ dnm̃ secuta fuerat suauitas
figuratur. illae quadiligenciũse. & q renciũ sol& corda nutiire:
ta in hoc ceco paulatĩ curato adnõ: in luminacio designatꝰ cor¬
diũ stultoꝵ: ac longe auia ueritatis aeberranciũ: Hogabant
aut cũ utillũ tanger& scientes. quia tactusdñi sic̃ lepsũ mun¬
doere: Ita &iã caccũ inluminare ualer&: Langimꝰ aut̃
dnm noscũ ei fide in tegra & sincera cedheremꝰ: quȩ ꝓfecto tac
ne ccccionis accendit: Et ad pue bendens. manum. ceci
e duxcit e uoa. ex tiza ui cum.

Expanded text:
quat. Sicut enim in surdo et muto a Domino sanato sanatio mentis quat. Sicut enim in surdo et muto a Domino sanato sanatio mentis insinuatur eorum qui neque audire verbum Dei neque loqui noverant, et mox in refectione turbae esurientis quae Dominum secuta fuerat suavitas figuratur illa qua diligentium se et quaerentium solet corda nutrire, ita in hoc caeco paulatim curato a Domino illuminatio designetur cordium stultorum, ac longe a via veritatis aberrantium. Roga quia tactus Domini sicut leprosum mundare, ita etiam caecum illuminare valeret. Tangimus autem Dominum nos, cum ei fide integra et sincera adhaeremus. Quem profecto tactnae actionis accendit. Et apprehendens manum caeci, eduxit eum extra vicum.
Abbreviated transcription (Latin):
quat tuor milia quȩ pcestas inheremo: Quodlic& signoꝵ mag¬
nitudo ꝑspicua sit: tam̃ aliud spiritali intellegencia de monstr&ur:
poralẽ pane : sed tradiciones ꝑuersccs & hentica significat dogma¬
ta: quare & cibi. quib: nutritus ẽ populusdi ñuerã doctrinam
in tegrãq significeNT: Istius modiferm̃tũ. quod omniracione
uitandũẽ. habuit marcion. & ualentin. & om̃s her&ici:
er m̃tũ hanc ui bacb& ut sifornȩ mixtũ fuert. qqđ paeruũ uide
boctꝰ grescat in macius. & cedĩe porẽsuũ uniuersoẽ conspersio¬
ne trabat: Ita & doctrina her&ica. siuel modicã scintillam
intuũ peetusiecent : in breui ingens flac̃ma suc cresc& : & totã
hominis possessione aedserah&: Hocẽ dequo & apostoł loquitꝰ:
modicũ ferm̃tũ. totã moesseẽ corrũpit Et ueniunt rech¬
ꝯaida. et adducunt ei cȩcũ. et nocabant eũ. ut illi
signalanguoꝵ: quib anima ꝑpeccatũ oc&̃nae mortiꝓpin¬

Expanded text:
quatuor millia, quae pnitudo perspicua sit, tamen aliud spiritali intelligentia demonstratur. poralem panem, sed traditiones perversas et haeretica significat dogmata, quare et cibi quibus nutritus est populus Dei, non veram doctrinam integramque significent? Istiusmodi fermentum, quod omni ratione vitandum est, habuit Marcion et Valentinus, et omnes haeretici. Fermentum hanc vim habet, ut si farinae mistum fuerit, quod parvum videbatur, crescat in majus et ad saporem suum universam conspersionem trahat. Ita et doctrina haeretica, si vel modicam scintillam in tuum pectus jecerit, in brevi ingens flamma succrescet, et totam hominis possessionem ad se trahet. Hoc est de quo et Apostolus loquitur: Modicum fermentum totam massam corrumpit . Et veniunt Bethsaida, et adducunt ei caecum, et rogabant eum ut illum signa languorum quibus anima per peccatum aeternae morti propin
Abbreviated transcription (Latin):
uir tutẽ bonȩ opera  tionis c̃ualescereNT refici: pec erat ma¬
gistnis deficientib qui eis senpturar̾ archana patefaccer&
eos qui aduia ueritatis instituer&: Acceptisaut̃ ad fran¬
gendũ panib: chisgracias agit : ut & ipse quantũ desalite gene¬
ns humani congaudent ostendat : & nos cedagendas sẽꝑdõ
gracias inform&: Cũuel t̾reno paene carnẽ. ł animã cades¬
trꝰ suꝑna gracia lacgiente reficim: EthyreBantpis¬
bȩ iussit xolponi: nisiscõs accipimꝰ illius tẽpons quo
indẽ est condita senptura ł quoꝵ ipscosciptura. fidẽ uitam:
& pcessiones contin& : quid &ur bulentis huiusscħ fluctib:
erepti. acdiuina bene diccione consecrti: refeccionẽ nob̾
in t̾nã. nein huius mundi transeuntis excus& deficiamus
exemplo suae ueluitae p̾buere ł mortis: Et manduça¬
ue runt. et saturatiUnt
ducant depcenib dnĩ cecpistib & sccturant᷑ qui audien

Expanded text:
virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, mavirtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus, Dominus gratias agit, ut ris humani congaudeat ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis quo eadem est condita scriptura, vel quorum ipsa scriptura fidem, vitam et passiones continet, qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati refectionem nobis internam, ne in hujus mundi transeuntis excursu deficeremus, exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur qui audien
Abbreviated transcription (Latin):
rã reficitur Ibienĩ celsitudo xp̃i pptcaernales homines
& hierł trena ccernali spe& desi derio tegitur: hic aut re mo¬
ta omnicupiditate carnali. c̃uiuas noui testam̃ti sperꝑ
manentis. firmam̃tũ tãquã ipsius montis soliditas. nul¬
lo foeno int̃posito continebat: Et accipiens septepa¬
ues. coacias. aceno pregit etdabat diecipulas duis.
ceccipiens paenes dabat discipulis. ut ipsi cecceptostbȩ
adponerent: quia spuitalis dona scientiae tibuens
sa distribui: Quod aut frrgit poenes quos discipulis dar&:
neꝗ patrẽ quis noũ nisifilius. & cui noluerit filius reuelare:
Quid uisipane uitȩnob̾ ꝑstaperiendũ demonstraũ: adcuius
in tenora cernenda ꝑ nos ipsos pen&rare nequiuimꝰ: Cuic̃tite
ꝓph&a miserabilẽ quo rundã focme deplorans aiebat
Par uuli p&̃ierꝰ panẽ. ueterat qui franger& eis : quo dest a¬
lus uerbis dicere: in doctiqͣsierꝰ paebula uerbidĩ: quo ad

Expanded text:
terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Hierusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur; hic autem, remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito, continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens, fregit, et dabat discipulis suis accipiens panes dabat discipulis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuensrbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes quos discipulis daret, s, et cui voluerit Filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, et cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans, aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad
Abbreviated transcription (Latin):
illũ uener : quia legis & ꝓphi&arũ erant iiteris edoctideillo
us fidelib: cunctis. & credendoo reuelat. & creditadatur :
hominũ milia sccturata netterũ sic̃ inlege uitalce ani¬
mȩ alimñtũ corporalib soccram̃tis obteger&ur: Ordei&e¬
nĩ medulla tencccissima polea tegit᷑: Et pcepit tur¬
pra in refeccione quinq poenũt᷑ bac suꝑfenũ iuinide
discũ bebat: Nunc ubi septẽ poenib reficiendae̾. supite
t̾rã. discũbere. p̃cipitur: Quia ꝑscripturã legiscar¬
nis desideria calcare & conpiimere iubemur : Omis
enĩ cocrofenũ. &omis gloriaei. tãquã flos foeni In no
uo aut testocm̃to ips cc̃ quoq trã ac feccultates tẽpora¬
les derelinq re p̃cipimur: uelcerte. quiamons in quo
tꝰba dominicis paenib reficiebatꝰ. altitudine ut supra
diximꝰ redẽptoris nis significat: Ibi suꝑfenũ: hic suꝑt̃

Expanded text:
illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. us fidelibus cunctis et credenda revelatur, et credita datur. hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur, hordei etenim medulla tenacissima palea tegitur. Et prpra in refectione quinque panum turba supra fenum viride discumbebat. Nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per scripturam legis carnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni vo autem Testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur. Vel certe quia mons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, Redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super
Abbreviated transcription (Latin):
hasut. trauopnetũ: et orlitis. sume re panes: et
uiciunũ pane n habe Bant. secũ iunaui:
rat aliquis & dicat: quomodo panes n haebebant. quistati
impl&is septẽ sportis cescenderꝰ in nauiculã. & uenerꝰ infi¬
nes mocgedan. ibiq audiuNt nauigantes quod cauere debeaNt

Expanded text:
t trans fretum. Et obliti sunt sumere panes, et nisi unum panem non habebant secum in navi. Quaerat aliquis et dicat quomodo panes non habebant qui, statim impletis septem sportis, ascenderunt naviculam, et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navig
Abbreviated transcription (Latin):
accendit: miscreor. inquit suꝑtina quia ecce i
triduo sustinent me: uocharenł qd manducenł
et sidicn sero eos ieuinos iidomu̾sua. depici&
uare tiiduo turba dnm̃ sustenuaerit : mcc uinuia¬
tlieus exponit pleniusquiait: Et ascendens in mon¬
tem sedebat ibi & ceccesserunt ad eũ turbae multaeba¬
bentes secũ mutos claudos cacos debiles. & oclos moltos &ꝓ
iecerꝰ eos codpedes eiꝰ. & curauit eos: Turba ergotiduo dnm
pp̃t sccnationẽ infirmoꝵ suoꝵ sustin&: Cueleeti quiquefi¬
tꝰ boc tiduo dnm sustin& quando multitudo fidedũ percata
qͣ ꝑparauit. ꝑpenitenciã declinans ed dnm seino pere in lo¬
cucione. atq in cogiacione. conuertit: quos demittere
ieiunos indomũ suã dñs ñ uult nedeficiant inuia :
quia uideli c& conuersi peccatores. in p̃sentis uitae uiade¬
ficiunt. sunsua c̃sciencia sinedoctiinȩ scae pabulo dimit

Expanded text:
accendit. Misereor, inquit, super turbam: quia ecce jam accendit. Misereor, inquit, super turbam: quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domuuare triduo turba Dominum sustinuerit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem, sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos, claudos, debiles, et alios multos, et projecerunt eos ad pedes ejus, et curavit eos . Turba ergo triduo Dominum propter sanationem infirmorum suorum sustinet, cum electi quique fiturba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium peccata per poenitentiam declinans, ad Deum se in opere, in locutione, atque in cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via: quia videlicet conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
uiãsch̃p̃sentis alitincolomes transi se nequimꝰ : iusinos gracia
redemꝰ tonstin alimto sui uerbi reficiat: Hocutro trpicae inter
hanc sefeccionẽ. &illaẽ quinq pocnũ acduoꝵ pisciũ distaet. quod
ibi littera u&eris instrumtis pintali gracia plenae ẽ signata est :
Hic aut nouiuentas acgracia testam̃ti fidelib ministrandoc
monstratae: Sane utraq refeccio in monte caelebratae
ut ahoꝵ euangelistarũ parracio declarat: Quia utisusꝙ
scnptura testam̃ti recte intellecta altitudinẽ nob̵ caelestiũ
& pceptoꝵ mandat & pͥmioꝵ Atraq altitudine xp̃i qui est
mons domꝰ diũ inuerticae monciũ. c̃sonauocaxe p̃dicat Quie¬
nĩȩdificatã suꝑ seciuitatẽ siued omũ dñi id est ecdesiã in al¬
tabonoꝵ ex tollitoperũ. & cunctis maenifestic̃ gentib exib&. ip¬
sehanc aebinfimis delectacionib abstractã poene cach reficit.
atꝙ ced app&itũ suꝑnae suauitatis dectopignore cibis pintalis

Expanded text:
aesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem, et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi litteris veteris instrumenti spiritalis gratia plena esse signata est, hic autem novi veritas ac gratia testamenti fmonstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat: quia utriusque Scriptura Testamenti recte intellecta altitudinem nobis coelestium et praeceptorum mandat et praemiorum: utraque altitudinem Christi, qui est mons domus Domini, in vertice montium consona voce praedicat . Qui enim aedificatam super se civitatem sive domum Domini, id est Ecclesiam, in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
÷ etce perunt conquine ue cumeo queren¬
tes abillo siguũ decaelo. temptantes eum:
morẽ heliae iguede sublimi uenire cupiebant. ł insimilitu¬
dinẽ samuhelis tempore aestiuo mugire tonitrua chorus¬
care fulgora imbresruere: quasi non possent. &illoccalũ ni¬
an & dicere: ex occutis & uariis aeris poessionib accidisse Ae
tu: quicalunians eaq õculis uides manutenes. utilitate sen¬
tis quid foclis dehis quȩ decelo uenerint : Utiq responde¬
bis. & maegos in egipto multa signa fecis sedecuelo: uel
certe signũ decaelo quȩrꝰ. ut quimulta hominũ miha
secundo paucis depanib socciauit: Nunc in exeplũ mo¬
si manna caelitus missa & ꝑ oma passim disꝑsa populũ
pnmẽ multo tẽpore reficiat Quod in euangelio iohanis
post eduliũ panũ tꝰbas ab eoqͣsisse legimꝰ dicentes : qðergo
tuftcdis signũ ut uideam & credamꝰ tibi quido peraris:

Expanded text:
 et coeperunt conquirere cum eo quaerentes ab illo signum de caelo temptantes eum morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis, tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calummaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facies de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et Magos in Aegypto multa signa de coelo fecisse. Vel certe signum de coelo quaerunt, ut qui multa hominum millia secundo paucis de panibus satiavit, nunc in exemplum Moysi manna coelitus misso et per omnia passim disperso, populum omnem multo tempore reficiat. Quod in Evangelio Joannis post edulium panum turbas ab eo quaesisse legimus, dicentes: Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
sumere socũ: Indiliuĩ e quã modicã carniscura hobeneñ in reliquis
quib ipset reficiqidi oꝵ pons neces sitas qͥ s̃aturaht̃ cuuetis morta¬
lib inẽ intencione dominici comitatus menti excesserat: Linꝰ
uero panis. quẽ secu habebant innaui: mrsticx ipsũ panẽ uitȩ
dnm̃uidelie& sceluatorẽ designat. cuius amore quia sẽꝑ intus
refiliebant᷑ in corde: minꝰ d&reno poene quocor pus poescisol&
curabaNt: Et p̃cipie uat cisdicens: uidete. eauete a
pencto phanis corum. et fermento hetodis:
sul tando aliaquib credere debearT poere: Ferm̃tũ herodise
adultenũ homicidiũ tementas iurandi simulacio relegio¬
inferm̃to uoen. neq inferm̃to mocliciae: & nequiciae. sedina ri¬
mis sinceritatis & uerꝰtatis et coctabant. ad alteru

Expanded text:
quis, quibus ipsa reficiendi corporis necessitas, quae naturaliter cunctis mortalibus inest, intentione dominici comitatus menti excesserat. Unus vero panis quem secum habebant in navi, mystice ipsum panem vitae, Dominum videlicet Salvatorem, designat. Cujus amore quia semper intus reficiebantur in corde, minus de terreno pane, quo corpus pasci solet, curabant. Et praecipiebat eis dicens: Videte et cavete a fermento Pharisaeorum et fermento Herodis. sultando alia quibus credere debeant petere. Fermentum Herodis est adulterium, homicidium, temeritas jurandi, simulatio religioin fermento veteri, neque in fermento malitiae, et nequitiae, sed azymis sinceritati
Abbreviated transcription (Latin):
adaudiendũ aperiendȩ lingua ut loqui poss& an&inacu¬
lsserat suae tarditatis soluenda: Vnde & subditꝰ: Et¬
statiꝰ aꝑtesunt aunes eiͦ et solutũe. uinculum
licuae eius. et loque Batur nec te:
Si utraꝗ unius eidẽꝗ mediatorisdĩ & hominũ natu¬
ra manifestae distinctae̾: Susspiciens enĩ incelũ
quasi homo dm̃ p̃caturus ingemuit: sed mox u noser¬
mone. quasidiuina potens ma iestate curauit: Bene
aũt dicitꝰ de eo cuius dñs aperuit aures aclinguae uin¬
culũ soluit quialoꝙ batꝰ recte : Ille & enĩ solus rec te loquit.
siue cdmñ confitendo seualis p̃dicando: Cuius auditum
ut calestib possit auscultare & obsecundare mandoctis diui¬
nagracia reseraet: Cuius linguã dnis tactuscc pienciae quae
ipsee̾. cdloquendũ instituit: Toclis aut mento. potestdicere
cũ psalmista: Dnelabiamea aperies. & osmeũ adnuncia¬

Expanded text:
ad audiendum aperiendae: lingua vero ut loqui posset a retinaculis erat suae tarditatis solvenda. Et statim apertae sunt aures ejus, et solutum est vinculum linguae ejus, et loqueba mediatoris Dei et hominum natura manifeste distincta est. Suscipiens enim in coelum quasi homo Deum precaturus ingemuit, sed mox uno sermone quasi divina potens majestate curavit. Bene autem dicitur de eo, cujus Dominus aperuit aures, ac linguae vinculum solvit, quia loquebatur recte. Ille etenim solus recte loquitur, sive Deum confitendo, seu aliis praedicando, cujus auditum ut coelestibus possit auscultare et obsecundare mandatis, divina gratia reserat, cujus linguam Dominus tactu sapientiae, quae ipse est, ad loquendum instituit. Talis autem merito potest dicere cum Psalmista: Domine, labia mea aperies, et os
Abbreviated transcription (Latin):
perit ꝓloquendis : quales necessee ut huquiloqui iam
& audire diuina eloquia. longousu didicer  dnõsoenan¬
dos offerant: quateͥnꝰ tos quos humana fragilitasnequit:
ipsegraciae suae dextera scelu& Etad p̾hen dens cũ detur¬
ta seon dũ. misit dicitos sũos uiauti cu las:¬

Expanded text:
perit proloquendis, quales necesse est ut hi qui loqui jam perit proloquendis, quales necesse est ut hi qui loqui jam et audire divina eloquia longo usu didicerunt, Domino sanandos offerant, quatenus eos quos humana fragilitas nequit, ipse gratiae suae dextera salvet. Et apprehendens eum de turba seorsum, misit digitos suos i
Abbreviated transcription (Latin):
de pi laa tux:m
ropt̾ humile̾ matris fiddem ꝙ sermonẽ. filiã deseruit demo
niũ: ubidatꝰ exemplũ cathe ui ⁊ andi& becpti⁊ andi infan¬
tes: Quia uidehe& ꝑsidem. & confessionẽ pocrentũ in baptis¬
mo liberantꝰ adiabulo paruuli: quinedũ ꝑsescepere
ł oliquit cegereboni possunt. aut mali: Etiterũ exiens
depiu bus tiri. uenit pensidone. ad manega¬
lileae. intere dios fiues. decapo leos:
ior danem cedorientẽ circa hippũ. & pellc̃ẽ. & goc¬
doerr̃. contragalileam: Quod ergo dicitur quia
dñs uenit. admare galilece. int̾̃medios fines decapoleos
non ipsos fines decccpoliseũ intrasse significat: Neq: enim ma¬
se transnauigas sedicitur. sed pocius codmare usq uenis se
atq cedipsũ ꝑuenis selocũ quimedios fines decapolis longe
trans mase positos respiciebat: & adducunt ei sitrdũ
et mutũ. et dep̾cab antꝰ eũ. ut inponat illimanũ:
dus & mutusẽ quiuec aures audiendis dĩ uerbis. nec hosa¬

Expanded text:
de filia tua. de filia tua. Propter humilem matris fidelemque serxemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia videlicet per fidem et confessionem parentum in baptismo, liberantur a diabolo parvuli, qui necdum per se sapere vel aliquid agere boni possunt aut mali. Et iterum exiens de finibus Tyri, venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos. Jordanem ad Orientem, circa Hippum, et Pellam, et Gadaram, contra Galilaeam. Quod ergo dicitur, quia Dominus venit ad mare Galilaeae, inter medios fines Decapoleos, non ipsos fines Decapolis eum intrasse significat, neque enim mare trans navigasse dicitur, sed potius ad mare usque venisse, atque ad ipsum pervenisse locum qui medios fines Decapolis longe trans mare positos respiciebat. Et adducunt ei surdum et mutum, et deprecabantur eum, ut imponat illi manum. Surdus et mutus est, qui nec aures audiendis Dei verbis, nec os a
Abbreviated transcription (Latin):
otandũ sane. qđ mrsticae loquitꝰ credens exgentib
ministrat: Hinc &enĩdic̃ ecclesia: Parasti in con¬
spectumeo m̃sã aduersus eos quitribulant me micȩ
pueroꝵ: internar sunt misteria scripturarũ. quib humi¬
liũ solentcorda refici: dequib clias scae &cdesiae ꝓmittit᷑.
Dicente ꝓpħ& a damõ Qui posuit fines tuos pace. & cedipe
frum̃ti seccianste: Niergo crustas sedmicas depane pue¬
roꝵ edun citelli: quia conuersi ced fidem querant despecti
ingentibusinlit tere suꝑfacciẽ inscripturis: sed spiritalium
medullã sensuũ. quoc inbonis coctib ꝓficere ualeant in¬
quirunt: & hoc submensa dominoꝵ. dũ uerb soccri elo¬
quii humiht̃ subdita edimplenda qͣ p̃ceptas cunc tasuicors
& corporis officia sub ponunt: Quatenus codsperanda quae
cedño ꝓmissa sunt p̃mia inca ls merito sedebitȩ humilita¬
tis erigant: Etait illa : pp̃t hunc sernone. uxdeexit
demoniu̾

Expanded text:
Notandum sane quod mystice loquitur, credens ex gentibus Notandum sane quod mystice loquitur, credens ex gentibus is panem vitae ministrat. Hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Micae puerorum interna sunt mysteria Scripturarum, quibus humilium solent corda refici. De quibus alias sanctae Ecclesiae promittitur, eta de Domino: Qui posuit fines tuos pacem, et adipe frumenti satiat te . Non ergo crustas, sed micas de pane puerorum edunt catelli, quia conversi ad fidem, qui erant despecti in gentibus, non litterae superficiem in Scripturis, sed spiritualium medullam sensuum, qua in bonis actibus proficere valeant, inquirunt. Et hoc sub mensa dominorum, dum, verbo sacri eloquii humiliter subditi, ad implenda quae praecepta sunt cuncta sui cordis et corporis officia supponunt, quatenus ad speranda quae a Domino promissa sunt praemia in coelis merito se debitae humilitatis erigant. Et ait illi: Propter hunc sermonem vade. Exiit daemonium
Abbreviated transcription (Latin):
quidegentib estis scclutẽ consequamini sed primo
co me dunit. deaeis puero nuon.
ra subꝑsona mulieris cananitidis. &clesiae
fides paciencia humilitas p̃dicatꝰ: Fidesqua
erediderat sanariposse filiã suã : Paciencia quato¬
ciens contempta ut madieus senbit inp̾cib ꝑseuerat:
humilitas qua se non canib: sed catulis cõparat: Sciome
inquit fihoꝵ panẽ ñ mereri. Nec in tegros capere posse
cibos. Ne sedere adm̃sam cũ patir : sedc̃ tentasũ reliqui¬
is catuloꝵ. ut humili tatȩ micarũ. ad panis in tegri
ueniã magnitudinẽ:Mirarrũ conuersio irł
quondã filios nos canes ꝓdiuersitate fidei ordo nomi¬
nũ cõmutatꝰ : deillis postea dicitꝰ: Crcũ dederunt
me canes multi & uid&e canes: uid&e malos ope
rarios: uid&e c̃scissionẽ: Denob̾ alatra tublasphe¬
miae. contradiccionis aedpia& atis gracia c̃uersis
ipse alibi dicit: &alias oues habeo. q ñsunt exhoc oui¬
li &illies oport&me cd ducere & uocẽmea audient:

Expanded text:
qui de gentibus estis, salutem consequamini; sed primo comedunt de micis puerorum. Mira sub persona mulieris Chananitidis Ecclesiae fides, patientia, humilitas, praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patientia, qua toties contempta ut Matthaeus scribit in precibus perseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. Scio me, inquit, filiorum panem non mereri, nec integros capere posse cibos, nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum, ut humilitate micarum ad panis integri veniam magnitudinem. Mira rerum conversio, Israel quondam filius, non canes, pro diversitate fidei ordo nominum commutatur. De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem . De nobis a latratu blasphemiae contradictionis ad pietatis gratiam conversis ipse alibi dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient .
Abbreviated transcription (Latin):
riã fauoris quantũ possent declinare. nec tam apio uir¬
tutis opere cessare: Quando haec fien uel fidesbonoꝵ iuste
meren&ur: uel in credulitas prauoꝵ necessacrio coger&:
e tixpotuit inquit latene: mulieneni statici. ut
audiude eo. cuius haue nat pilia sp̃e irguidĩ
intizauit. et puocidit ad pedes eiꝰ: eratautem
mulier. Gentilis srropheuis sa cieue re
ypicae aut mulier haceegentilis. sed cũ fide ad dnmueniens:
ca dnm̃rogat: Cũ ꝓpopulis suis uec dũ credentib: ut & ipsi
adiabuli fraudib cebsoluant suꝑnȩ pradati. supplicat:
Quȩbene iuxta mat theum definib: suis gressa : in hocue¬
tͦ: qđ illi solũ fidelit̃ acibete ꝓerrantib orant: quipris¬
cas suae ꝑfidiae mansiones relinquunt: atq indomum
dñi uidelic& &desiã pia sedeuotione trans ferunt:
et rociaat inquideũ. ut deconiũ eicenet
de pili aeius: quidix illi: sine puius. satitari

Expanded text:
riam favoris, quantum possent, declinare, nec tamen a pio virriam favoris, quantum possent, declinare, nec tamen a pio virtutis opere cessare, quando haec fieri vel fides bonorum juste mereretur, vel incredulitas pravorum necessario cogeret. et non potuit latere mulier enim statim ut audivit de eo cuius habebat filia spiritum inmundum intravit et procidit ad pedes eius erat autem mulier gentilis Syrophoenissa genereypice autem mulier haec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens Eca Deum rogat, cum pro populis suis, necdum credentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvantur, supernae pietati supplicat. Quae bene juxta Matthaeum de finibus suis egressa, in hoc vetur quod illi solum fideliter ac recte pro errantibus orant, qui priscas suae perfidiae mansiones relinquunt, atque in domum Domini, videlicet Ecclesiam, pia se devotione transferunt. Et rogabat, inquit, eum ut daemonium ejiceret de filia ejus. Qui dixit illi: Sine prius saturari
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit : quidia tẽporaliter inter homines positus : oma
inuisibiliter quae foris cegebantꝰ: intuscũpat᷑ disponebat: Aut
quã obcausã putandẽ fines tyri & sidonis intrasse : ñ isiut filiã
syro phoe nissȩ codae monio liberar&. & ꝑfidem famine gen¬
tilis ꝑfidiã cerguer& senbarũ. apharis aroꝵ: Sed fideliter
acpiȩ senciendũẽ. qui a nequaquã deillo horc inre qđ ipseno¬
luit sccstũ ẽ. sed fidelib it̃ es sequentib quid principalit̃
in bonis quoce agunt. uelle debeant ostensũ : Ingressus
quippe domũpcepit discipudis uesecuiquã inr̃egione igno¬
ta quis eẽt apperin&̾: attam̃ ipsesuũ illo introitũ gen¬
til femi ne. quib cũꝙ uoluit ipse ꝓdentib publicauit ipse
cor illius cedquisendẽ. a sescclutẽ inuisibili accendit in¬
stinctu: ut exemplo eꝰ discerent quib sanandi infirmos
graciã confer&. in exibicione miraculoꝵ humaniglo¬

Expanded text:
tuerit, qui etiam temporaliter inter homines positus omnia tuerit, qui etiam temporaliter inter homines positus omnia invisibiliter quae foris agebantur intus cum Patre disponebat? Aut quam ob causam putandus est fines Tyri et Sidonis intrasse, nisi ut filiam Syrophoenissae a daemonio liberaret, ac per fidem feminae gentilis perfidiam argueret scribarum ac Pharisaeorum? Sed fideliter ac pie sentiendum est quia nequaquam de illo hac in re, quod ipse noluit factum est, sed fidelibus iter ejus sequentibus quid principaliter in bonis quae agunt velle debeant ostensum. Ingressus quippe domum praecepit discipulis ne se cuiquam in regione ignota quis esset aperirent. Attamen ipse suum illum introitum gentili feminae, quibuscunque voluit ipse prudentibus publicavit, ipse cor illius ad quaerendam a se salutem invisibili accendit instinctu, ut exemplo ejus discerent quibus sanandi infirmos gratiam conferret in exhibitione miraculorum humani glo
Abbreviated transcription (Latin):
caciones hocnicidia. punta. auatucre. etcetera
cordeinquit exeunt cogitaciones male ergo anumȩ prin¬
cipale. ñ iuxta platonẽ incerebro: sediuxta xpm̃ in
cordee: Etar guendis̃ exhac sentencia qui cogitacio¬
ner adicebulo inmittiputant. & nexꝓpria uasci uolunta¬
te: Diabalus aduitor ee. & incentor maloꝵ cogitacionum
cogitacionũ nostrarũ scintillã suis fomitib in flãmarit:
ñ debem⁊ opinare eũ cordis quoq occulta rimare. sedex
corporis habitu & gestib ȩstimane : quiduersemꝰ in trinse¬
cus: Uerbi gracia: sipuelrã mulierem noserebro uiderit¬
respicere. intellegitcor amoris iaculo uudneratum:
Et ide sunciens. abiit inpines. tyri. et sidou:
cribras & phictris aeis calunia torib: dendictis transgit¬
ditur in partes tpri&sidonis ut tyrios sidoniosq cumn&:
Et uicines sus domũ. necninẽ uoluit semedri¬
quia dr̃isneminẽ uoluerit: quidenĩ ẽ quodille non po¬

Expanded text:
cationes, homicidia, furta, avaritiae, et caetera. cationes, homicidia, furta, avaritiae, et caetera. De corde, inquit, exeunt cogitationes malae. Ergo animae principale non, juxta Platonem, in cerebro, sed juxta Christum in corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate. Diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi gratia, si pulchram mulierem nos crebro videritrespicere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum. Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumniatoribus derelictis, transgreditur in partes Tyri et Sidonis, ut Tyrios Sidoniosque curaret. Et ingressus domum, neminem voluit scitamen latere potuerit. Quid enim est quod ille non po
Abbreviated transcription (Latin):
mniũ cuangelioꝵ loca apud hendicos & ꝑuer sosplena sunt
scanderlis: & exhac sentenciola. quidã calũniantꝰ quod
dñs phusicae disputacionis ignarus : put& om̃s cibos inuentre
ire. & in secessũ digere : Cũ statĩ in fusȩ esciae ꝑ artus & ue¬
nas ac medullas. ner uosque. fundantur : Uinde & mul¬
tos. qui uicio stomachi ꝑp&im sustineant uomitũ postea¬
nas. & prandia statĩ euomere qđ ingesserint: & tam cor¬
pulentos eẽ quiad primũ tastũ. liquidior cib: & potus per
me bra fundatur: Sedistius modi homines. dũ uolunt alte¬
Nus impericiã rephendere: ostendunt suã : Quã uis enim
tenuissim humor. & liquens esca cũ inuenis & certub: con¬
coctafuerit & digesta ꝑ occultos meatus corporis: quosgre¬
pci porais uocant ad inferiora delabitꝰ. & in secessũ uadit:
ncait. hocnine Sintuseiũ. decondehominum.
cogitacio nes malȩ procedunt Adulteria. porui¬

Expanded text:
Omnium Evangeliorum loca apud haereticos et perversos plena sunt Omnium Evangeliorum loca apud haereticos et perversos plena sunt scandalis. Et ex hac sententiola quidam calumniantur, quod Dominus, physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire et in secessu digeri, cum statim infusae escae per artus et venas, ac medullas nervosque, fundantur. Unde et multos qui vitio stomachi perpetem sustineant vomitum, post coenas et prandia statim evomere quod ingesserint, et tamen corpulentos esse, quia ad primum tactum liquidior cibus et potus per membra fundatur. Sed itiusmodi homines dum volunt alterius imperitiam reprehendere, ostendent suam. Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca, cum in venis artubus concocta fuerit et digesta, per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferiora delabitur, et in secessum vadit. nicant hominem. Ab intus enim de corde hominum cogitationes malae procedunt, adulteria, forni
Abbreviated transcription (Latin):
litis inquit filios. ut dicant parentib: suis: qdcũꝙ donũ ob
locturus erãdõ. in tuos cõsumo erbos tibiq prodest Opat̃ &
mat̃: ut illi tim̃tes accipere qd̾ dõ uidebant mancipatum:
Inopẽ magis uellent uitaducere quã comedere dec̃secratis:
e ⁊ xduo cans iterum. tpadicenat illis: audite
ne om̃s. & in tel lecute: nihibe. extia hoan uẽ
introiens meu. quod pos sitcũ. co inquinane:
sedquae dehomine ꝓcxedunt. il lasunt
quae com muui eant ho muiuem.
nbũ cõmunicat ꝓpride scripturarũẽ. & publicosermo¬
ne : Territ populos iudaeoꝵ partẽdiẽe seiactans:
comunes cibos uocat. quib: om̃s utuntꝰ homines : Verbigra
Unde &inactib apostoloꝵ scriptũẽ: qđ ds señ ficauit tune com¬
extra hominẽ intro iens in eũ. qđ possiteũ coinquinare:
sed q dehomine ꝓcedunt illoes̃ quae coinquinant hominem:
Obponat prudens lector & dieat: Si quo̾intrat in or neo inqui¬

Expanded text:
litis, inquilitis, inquilaturus eram Deo, in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipiant, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere, quam comedere de consecratis. Et advocans iterum turbam, dicebat illis: Audite me omnes et intelligite. Nihil est extra hominem introiens in eum, quod possit eum coinquinare. Sed quae de homine procedunt, illa sunt quae communicant hominem. Verbum communicat, proprie Scripturarum est, et publico sermone teritur. Populus Judaeorum partem Dei esse jactans, communes cibos vocat quibus omnes utuntur homines: verbi gratUnde et in Actibus apostolorum scriptum est: Quod Deus sanctificavit, tu ne comextra hominem introiens in eum quod possit eum coinquinare; sed quae de homine procedunt, illa sunt quae coinquinant eum. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os non coinqui
Abbreviated transcription (Latin):
Ledixerit patri. Aut matiu monte moriati:
Inor in scripturis ñtantũ insedutacionib &officus de¬
ferendis: quantũ in demosina ac munerũ conlacione
sentitis: Honora inquit apostolus uiduasquae uere. ui¬
duȩs : hic hotior donũ intellegitur : & in alio loco ꝓresbiteri
ranti os ñcdudere : ut dignus sit operarius mercedesua:
uos au̾t dicitis: sidixcenit ho mo patui autaa trri
compan. quodedonũ qd cũq exne tibi ꝓrue

Expanded text:
ledixerit patri vel matri, morte moriatur. Honor in Scripturis, non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora, inquit Apostolus, viduas, quae verae viduae sunt . Hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri vi trituranti os non claudere , ut dignus sit operarius mercede sua . Vos autem dicitis: Si dixerit homo patri aut matri corban, quod est donum quodcunque
Abbreviated transcription (Latin):
Quode aꝑ tedicere: Audient humiles uerbũdĩ & feccient. & ced
loeudẽ p̃suã: sed suꝑnilcergitoris cuncta qͣ beneger᷑ referei:
Ulnde merito aduitã interioris hominis ce&̾nã ut pote pane
uitȩ sceturati ꝑueni gł: Cuic̃tra tardis auditorib ꝑ ꝓph&ã
expbratꝰ : Manducastis & ñ estis sacturati : M anducaNt
nãꝗ & ñsecturantꝰ: quipane uerbidĩ audiendo degustaNt.
sedñ fecciendo quar audiuNł nihil exhis int̾nȩ dulcedi¬
ni. quocor ipsoꝵ c̃firm&ur. inuentre memoriae recipiuNt:
& septẽ sportaes umplent : qui as edtiora ꝑfeccionis pcepta
ł potius exbortam̃ta. & consilice quaegeneralis fideliũ
mul ti tudo uequit seruanda cedimplendo attingere: quo¬

Expanded text:
Quod est aperte dicere: Audient humiles verbum Dei et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris, cuncta quae bene gerunt referent. Unde merito ad vitam interioris hominis aeternam, ut pote pane vitae saturati pervenient. Cui contra tardis auditoribus per prophetam exprobratur: Manducastis, et non estis saturati. Manducant namque et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis quo cor ipsorum confirmetur in ventre memoriae recipiunt. et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta, vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
sciebateos sicut ille qui notas hocbebat & p̃sentes Ioqui:¬
& futuras hominũ uoluntates: tanto igis p̃dicaturos quan¬
to magis nep̃dicareNT es pcipiebat: Ut quid hoc p̾cipiebat
nisi quia pigris uolebat ostender quanto studiosius quan¬
toq feruentius cũ p̃dicare debeant: quib uib& ut p̃diceNT
quando illi qui pibebantꝰ tacere ñ poterant: Iu illis die

Expanded text:
sciebat eos sicut ille qui notas habebat et praesentes et futuras hominum uoluntates tanto magis praedicaturos, quanto magis, ne praedicarent, eis praecipiebat, utquid hoc praecipiebat, nisi quia pigris uolebat ostendere, quanto studiosius quantoque feruentius eum praedicare debeant quibus iubet. ut praedicent, quando illi qui prohibebantur tacere non poterant? V. Se
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes ait: Uidimus gloria ei. gloriã quasi uni¬
geniti cepoctre. plenũ graciae & ueritatis. Ma¬
n& enĩ in illo sp̃s ñ exeo tantũ tẽpore quobap¬
tixatus ẽ in iordane : sed ex illo potius quo in ute¬
ro conceptus ẽ uirginali : Nã qđ in baptitatũ
descendere uisusẽ sp̃s signũ erat conferndȩ nobis
in baptismo gratiae spiritalis. quibus in remir¬
sionẽ pecca torũ. exaqua & spũ regene ratio¬
nis cẽplios eiudẽ sp̃sgratia ꝑ inposicionẽ ma

Expanded text:
s gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Manet autem in illo Spiritus, non ex eo tantum tempore quo baptizatus est in Jordane, sed ex illo potius quo in utero conceptus est virginali. Nam quod in baptizatum descendere visus est Spiritus, signum erat conferendae nobis in baptismo gratiae spiritualis, quibus in remissionem peccatorum ex aqua et Spiritu regeneratis amplior ejusdem Spiritus gratia per impositionem ma
Abbreviated transcription (Latin):
& post iesurrec cionem dñi legimꝵ eẽpis cactos:
pis sciũ exmore remecesse: ut postece fier&
qđ mat theus & marchus narrant. quando
eos bi nos uocauit. & ipstsus sit ut eũ seque¬
sentur. primo duobus p&ro & cendreae. dein¬
de &liis sebedei duobus filiis: Tunc enim non
sub ductis adterram na uib tam quãcurare¬
qdeundi: seditacuni secuti sunt tãquã uocan¬
medicinȩ doctrinae que suaedonafre¬
quen tat. doc& senon sublege ee sed supra
legẽ. qui ecen dem quoque legem cod uplere
non aut soluere uenerit: Nec iudocicum e¬
ligere sccbbatũ. quo uel igne̾ accendere. uel
manum pedemꝙ mouere nonliceat: sed
uerum sccbbatum dilectãꝙ dñoee requiem
siscclutis stude tes cenuncerũ. ceboperae ser¬
uili. idest occunctis continea mus in licitis
Et eru pennl superdoc ⁊ninaeiꝰ:¬

Expanded text:
et post resurrectionem Domini legimus eos piscatos. et post resurrectionem Domini legimus eos piscatos. piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit, et ipse jussit ut eum sequerentur, primo duobus Petro et Andreae, deinde aliis Zebedaei duobus filiis. Tunc enim non subductis ad terram navibus tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocanmedicinae doctrinaeque suae dona frequentat, docet se non sub lege esse, sed supra legem, qui eamdem quoque legem adimplere, non autem solvere, venerit; nec Judaicum eligere Sabbatum, quo vel ignem accendere, vel manum pedemque movere non liceat, sed verum Sabbatum, dilectamque Domino esse requiem, si, saluti studentes animarum, ab opere servili, id est, a cunctis contineamus illicitis. Et stupebant super doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
stiprimi uocatis: ut dni sequerentur: & c&tix¬
pisecetores & in lit terati mit tuntur codp̃dicandũ
nefides credentiũ non inuir tute dĩ sedeloquen¬
tia codq doctrina putar&: Quaeri aut potest.
quomodo binos uocauerit denauiculis piscoc¬
tores: Primo p&rũ. & an dreã. Deinde ꝓgressus pau¬
lolũ. alios duos filios sebedei sicut narrant matthe¬
us & marchus : Cũ lucas dicat ambas eorũ nauicu¬
loes impl&ces: Magna illa captura pisciũ. sotiosque
pari cõmemor& iacobum & iohan ne filios rebe¬
dei uocatos aed cediuuandũ. cũ r&ia plena extra¬
here non possent: Simulq miratos tan tã mul¬
titudi nẽ pisciũquae cocptaerat: & cũ p&rotan¬
tũ dixisse nolitimere ex hoc iam homines eris
eocpiens: Simul eũ tamen sub quetis ad terrana¬
uibus secutos fuisse: Unde intellegendũẽ hoc pri¬
mo ee fecctũ qđ lucocs insinuat: nec tunc eos
homi nes eet caepturus Quodnon itadictu̾ẽ
quacs uampis ces nũquã eet ecpturus: plam

Expanded text:
sti primi vocati sunt, ut Dominum sequerentur. Piscatores et illitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium non in virtute Dei, sed eloquentia atque doctrina putaretur. Quaeri autem potest quomodo binos vocaverit de naviculis piscatores: primo Petrum et Andream, deinde progressus paululum alios duos filios Zebedaei, sicut narrant Matthaeus et Marcus, cum Lucas dicat ambas eorum nauiculas impletas magna illa captura piscium sociosque Petri commemoret Iacobum et Iohannem filios Zebedaei uocatos ad adiuuandum, cura retia extrahere plena non possent, simulqtitudinem piscium, quae capta erat, et eum Petro tantum dixisse: Noli timere, ex hoc jam homines eris capiens, simul eos tamen subductis ad terram navibus secutos fuisse. Unde intelligendum est hoc primo esse factum, quod Lucas insinuat, nec tunc eos homines esset capturus: quod non ita dictum est, quasi jam pisces nunquam esset capturus; nam
Abbreviated transcription (Latin):
quit culegits& iohannis. matthei. maerci
& lucȩ uolumina ꝓbauerit. quidem textum
historiae & ueraeos dixisse firmauerit: dedunꝰ
tantũ conunt in quo &pcessus est. postcarcerẽ
iołin historiã texisse: p̃ter misso itaqanno. cu¬
ius occta atribus exposita fuerant superioris
tẽ poris ante quã cluder&ur. iohannes in car¬
cere gestanarrauerit: Dicut mocnifestũ esse
poterit. hisqui eu angeliorum diligenter quat¬
tuor uolumino legerunt: quae res & dissonan¬
tiã q uidebortꝰ iohannis esse cũ c&eris toll&
cũ egł dixis s& mcercus qui a uenit ilis ingali¬
leã p̃diccens euangeliũ regnidĩ Subiunxꝰ &att¬

Expanded text:
quia cum legisset Joannes Matthaei, Marci quia cum legisset Joannes Matthaei, Marci et Lucae volumina, probaverit quidem textum historiae, et vera eos dixisse firmaverit, sed unius tantum anni in quo et passus est, post carcerem Joannis, historiam texisse. Praetermisso itaque anno cujus acta a tribus exposita fuerant, superioris temporis, antequam clauderetur Joannes in carcere, gesta narravit, sicut manifestum esse poterit iis qui Evangeliorum diligenter quatuor volumina legerint. Quae res et dissonantiam quae videbatur Joannis esse cum caeteris tollit. Cum ergo dixisset Marcus quod venit Jesus in Galilaeam praedicans Evangelium regni
Abbreviated transcription (Latin):
bus & &l noctibus: ut indic& quia quãdiu
hic uiuentes dñoseruimus. siue ꝓspera blaendi¬
entur. qđ addies ꝑtin& : seu nos ceduersa feri¬
ant. qđ noctis figure congruit: sẽꝑcẽbulaenti¬
bus in lege edñi aedsit toto orbe aduersarius
qui iter nrm temptando in pedire ñcessat
N ter bestias cõmoratus uthomo. sed minis¬
terio: utitur cengelico. ut ds̃ Ꝙnoscũ in be¬
remo scãẽ conuersationis besticcles hominũ
mores inpolluta mente tolleramus ministeriũ
angelorũ meremur. e quib corpore absoluti:
cc̃baderna incaelis gaudic trans feramur :
p̃dicare: desinen telege: consequenter oritur
eidẽ di eẽfiliũ. cuius ille ꝓph&tce: Nemo au̾t
put& traditione iohannis incoercerẽ. statim
quis quis enĩ iohan neͥs euaengeliũ legerit ainue¬
ni&dnm̃ ante tradicionãllius mul a& docu¬
isse & miracula fecisse: Denique habesine¬
uan gelio ipsius hoc ste̾cit iniciũ signorũ ilis.
in cana gcclileae: &iterũ: necdũ enĩ erat mis

Expanded text:
 quod quandiu hic viventes Domino servimus, sive prospera blandiantur quod ad dies pertinet, seu nos adversa feriant quod noctis figurae congruit, semper ambulantibus in lege Domini adsit toto orbe adversarius, qui iter nostrum tentando impedire non cessat. Inter bestias commoratur ut homo, sed ministerio utitur angelico ut Deus. Et nos cum in eremo sanctae conversationis bestiales hominum mores impolluta mente toleramus, ministerium angelorum meremur, a quibus corpore absoluti ad aeterna in coelis gaudia transferamur. Pedicare. Desinente lege, consequenter oritur ejusdem Dei esse filium, cujus ille propheta est. Nemo autem putet traditionem Joannis in carcerem, sQuisquis enim Joannis Evangelium legerit, inveniet Dominum ante traditionem illius multa et docuisse, et miracula fecisse. Denique habes in Evangelio ipsius: Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae . Et iterum: Necdum e