comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loĩnus mire publico poterĩt
ad ministrabat duob pupi¬
llis di̾sis decictis tatusẽ quͣ
ipotuit excusm. ⁊ priusqua
cãs excusationis allegaret un
expupillis quorumꝰ iam tute¬
lam administtatũt decessĩt uͥ
desut ei ꝯpete excusatio statim
cenut cum prius dectum. q̃si
in locottie tutele quarta subro¬
gada nam ipo uut tutor ẽ ⁊ ans¬
quã cxcusetur potut ergo ꝗtr¬
tela cĩ qui minc quarto loco ĩ¬
uenitur excusan. Sr cum non
sit excusatus necessano subcũ¬
dumẽ. honus illius quoq tu¬
tele. Nec memouet. ꝙ dicat ali¬
quis. hoc non cxigianadm̃m¬
istret tutela. lox eñi eoꝑtinẽt
nc sit funica. ad mimstratio.i
cetum siꝑiculum sustineat
cessitionis puto ci inpĩstadũ
cam quoq tucelam. Ide euẽiẽ
pot. Si duob testamtis cu
laiberet tres tutelas tutor datu
c̃ ubi no. aptanim cabulam
tempus inspici debebit. si q̃ra¬
tur queprior delata sit tutcla
cristentis. ¶Illa quoq eit differẽ¬

Expanded text:
inus iure publico poterunt administrabat, duobus pupillis diuersis decretis datus est qui potuit excusari, et priusquam causas excusationis allegaret, unus ex pupillis, quorum iam tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco inuenitur, excusari: sed cum non sit excusatus, necessario subeundum est onus illius quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat cessationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam. Idem euenire potest, si duobus testamentis, cum haberet tres tutelas, tutor datus est: ubi non apertarum tabularum tempus inspici debebit, si quaeratur, quae prior delata sit tutela, existentis. Illa quoque erit differen
Abbreviated transcription (Latin):
principum a sumptos oꝑti
rt̃t ⁊ honordelatus. finẽ ccitit
tpĩs ac loci non haberrt ¶ Cum
orumudus expintia romedo¬
micilium nonbrẽt ciusdem
curator decreto p̾sidis acp̃toĩs
ꝯstitutus. tenimadmim stã¬
tioẽ utrobiq suscepit placuit
cũduas curatioẽs administã¬
it nõ uiden ꝙ uidelicet unius
duo patrimonia nõ uidẽtim
Qui priulegio submrsc̃
fratris curationẽ suscipe ñco¬
gitur. ¶Patronus inpuben li

Expanded text:
ptos optimt et honor delatus finem certi temporis ac loci non haberet. Cum oriundus ex prouincia Romae domicilium haberet, eiusdem curator decreto praesidis ac praetoris constitutus rerum administrationem utrubique suscepit. placuit eum duas curationes administrare non uideri, quod uidelicet unius duo patrimonia non uiderentur. Qui priuilegio subnixus est, fratris curationem suscipere non cogitur. Patronus impuberi li
Abbreviated transcription (Latin):
cam poneni longe clistat.ab b
patronͣ filius quemlibtus a¬
rogauit ⁊ ermmore pane brde
scuipsit. cumnemo exfimiliai
patronialius eẽt ꝙquam eiu
hic ip̃o uirc quippe suus hr̃s
dep̃rendacut sici se noninmis¬
cuit hrdicati ut pacris s ab stim¬
it qĩ patro nitui filius ad mittẽ¬

Expanded text:
onem. Longe distat ab hoc patroni filius, quem libertus adrogauit et ex minore parte heredem scripsit, cum nemo ex familia patroni alius esset: quamquam enim hic ipso iure, quippe suus, heres deprehendatur, si tamen se non immiscuit hereditati ut patris, sed abstinuit, quasi patroni tamen filius ad
Abbreviated transcription (Latin):
Si patronus delibͥta portione. ili¬
u̾to scriptus rogatus qr brdita¬
tem restitucre suspectam dixit
⁊ ꝯpulsus adite cum restituere
poss restituent nonpotit. S.t.

Expanded text:
Si patronus ex debita portione a liberto scriptus rogatusque hereditatem restituere sus‹p›e‹c›tam dixit et compulsus adire, cum retinere posset, restituerit, non poterit
Abbreviated transcription (Latin):
Ani. Et mulieti quieutiose
uiuit bonis int̾dici pot ¶Il
oms curatoris priulegili
incdicto non sit coꝵ m̃tio. ĩboi
curatoris decreto primlegmi
con se quuntur.

Expanded text:
. Et mulieri, quae luxoriose uiuit, bonis interdici potest. In bonis curatoris priuilegium in edicto non fit eorum mentio, in bonis curatoris decreto priuilegium consequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
neres que pariẽ coquat queq
uillam r̾uẽt. Et moritores uas
nsum rusticum ꝑati sũt. It fo¬
canam ⁊ milicam simo aliꝗ¬
uo offitio ninum ad innetiit
laniticas q̃ familiam rusticam
uestiunt. ⁊ que pulnitatia rus¬
cicis cequat ¶ S aninstrũm¬
ti instrm legato instro ꝯtiriet¬

Expanded text:
lieres quae panem coquant quaeque uillam seruent: item molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et uilicam, si modo aliquo officio uirum adiuuet: item lanificas quae familiam rusticam uestiunt, et quae pulmentaria rusticis coquant. Sed an instrumenti instrumentum legato instr
Abbreviated transcription (Latin):
las ⁊ machinas fenm stiplasasi¬
num machinaniũ machina.
frum̃tatiũ uas encum in quo
sapã coqueretut. ⁊ defructũ fiat
⁊ aqua id bibe̾dũ lauãdũq fa¬
⁊ plaustra quib stercus geneat
Ea uõ que solo ꝯtinentut instñ
fundi nonẽe. casuis scribit ue¬
luci hanimdineta ⁊ salicta añ¬
q̃cesa sint qr fuꝑdus fundi in¬
strumtũ ẽe non põt. s sicesa sit
puto ꝯtinrti. qr qrendo fructi
deẜuint. id ⁊ inpal erit dicedu.
Si magro uenatione̾s sint pn¬
to neatores quoq ⁊ nestigatoriꝰ
⁊ canes ⁊ cct̾a que idueãtione
xime si ag̾ ex ħ reditũ ht̃. ¶ S si ab
aucupio reditꝰ furt ancupeᷤ ⁊ plagͥe ⁊ hi¬
sabinus ⁊ cassius ꝑucanctunt.
ce̾teri eni agri ab hoc agro ueli¬

Expanded text:
las et machinas, fenum stipulas, asinum machinarium, machinam frumentariam, vas aeneum, in quo sapa coqueretur et defrutum fiat et aqua ad bibendum lavandamque faet plaustra quibus stercus euehatur. Ea uero, quae solo continentur, instrumenti fundi non esse Cassius scribit, ueluti harundineta et salicta, antequam caesa sint, quia fundus fundi instrumentum esse non potest: sed si caesa sint, puto contineri, quia quaerendo fructui deseruiunt. idem et in palis erit dicendum. Si in agro uenationes sint, puto uenatores quoque et uestigatores et canes et cetera quae ad uenationem xime si ager et ex hoc reditum habuit. Et si ab aucupio reditus fuit, aucupes et plagae Sabinus et Cassius putaverunt. ceteri enim agri ab hoc agro velu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ nandi qi colialic cefofsa ñ
sint ⁊ cuppe quibꝯdam in regio¬
nib accedunt ingrõ. siulla
culcior ẽ ueluti atrihẽtses. sco pa¬
tu. si fundus saltus pastionesꝙ

Expanded text:
andi, quasi dolia, licet defossa non sint, et cuppae. Quibusdam in regionibus accedunt instrumento, si uilla cultior est, ueluti atrienses scoparii, si fundus saltus pastionesque
Abbreviated transcription (Latin):
Cen¶Depotilegmett quecta
tegioe pdia laib̾nerit. nt instri.¬
cta sunt cumuito grano lea¬
iendatĩo. ⁊ acdiccetat sec ñba. Qc¬
quid erit cum moriat milla
regioe nł quicꝗd inquacũꝙ ͤ
spẽ erit in illa regione iquici
incum erit uaua testattice ini
exdebitorib ꝯdempnatus in¬
uente testatrice satis no feq̃t
Quesitume inqnod ex sentia
udicis debet ad neꝓotẽ ꝑtine. R

Expanded text:
Nepoti legauerat quae certa regione praedia habuerat ut instructa sunt, cum uino grano calendario, et adiecerat haec uerba: 'quidquid erit cum moriar in illa regione, et quidquid in quacumque specie erit in illa regione, uel quod meum erit'. uiua testatrice unus ex debitoribus condemnatus uiuente testatrice satis non fecit: quaesitum est, an quod ex sententia iudicis deberetur ad nepotem pertiner
Abbreviated transcription (Latin):
ificas ⁊ ceteros qui sup̃ ⁊ iñta¬
niati sunt. ⁊ ita suim tespo naise
auditores eiꝰ referunt uxorẽs qͤqe
ram sep̃atõem ĩuĩcxisse cͥdend̃ ẽ.
ager colit᷑aliquaꝑte ĩm̾cedem mi¬

Expanded text:
ificas et ceteros, qui supra enumerati sunt: et ita Seruium respondisse auditores eius referunt. Uxores quoquduram separationem iniunxisse credendus est. ager colitur, aliqua parte in mercedem mi
Abbreviated transcription (Latin):
r. supra tesponsumet ¶ e esto.
quo filium ⁊ uxorem brte̾ insti¬
o milia nuberet leganit ⁊. achiecit¬
ita fideitue filia ꝯmitto. ut cum
infamilia nubes. ⁊ quõt. cũqi
nubes patiatis exdote tua quada¬
bis ꝑtem dimidiam stiplari
no sco prius quam dos tuta red¬
datur cone noĩe satis femeĩt e
morictis nullo filio filia ne ex
co relicto pat uirgionem filia:

Expanded text:
 supra responsum.Testamento, quo filium et uxorem heredes instifamilia nuberet, legauit et adiecita: 'fidei tuae, filia, committo, ut, cum in familia nubas et quotienscumque nubes, patiaris ex dote tua, quam dabis, partem dimidiam stipularirtio facto, priusquam dos tua reddatur eoue nomine satisfactum erit, morieris nullo filio filiaue ex eo relicto'. pater uirginem
Abbreviated transcription (Latin):
simul ⁊ ħrditas. directo datacẽt
q̃utraq ad cum puenire cestato¬
rem uoluisse negari non põt.

Expanded text:
simul et hereditas directo data esset, quae utraque ad eum peruenire testatorem uoluisse negari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
nar macit hrs ms titiodato ã¬
mortis łpr̃e cum in fuga eẽt.i
infuga sit legata undetur ⁊ licetꝰ
fugitiua cĩt pm̃ ẜ̾etur. ac si incoꝵ
fundo fuifs moriẽte patre. f. hi.

Expanded text:
a erunt, heres meus Titio dato'. anmortis tempore cum in fuga esset, in fuga sit, legata uidetur et, licet fugitiua erat, perinde habetur ac si in eo fundo fuisset moriente patre fami
Abbreviated transcription (Latin):
cut inpẽtẽti cctetum sinulla
fuit necc̃itas alio uire bntuͣ.
inncccus impẽsis. hoc sciend̾
c̃. cas demum im pensas dotẽ
cetum sundotẽ fc̃e non sunt
nõ b̃nt inse reputationem ĩ¬
t̃ necessatias inpensas eẽ. labi
ait. moles ĩmare uł influm̃ ꝓ¬
ect᷑as. S ⁊ sipistrinum uł ho¬
reum necc̃io factum sit in ne¬
cc̃us im pensis b̾ndum ait.
p̃inde fulcinius ait siedifiti¬
um tuens. ꝙ br̃e mulien utile
etat᷑. refecit. aut si oliucta te¬
iecta restantanetit. uł exstipu¬

Expanded text:
 inpendendi: ceterum si nulla fuit necessitas, alio iure habentur. In necessariis impensis hoc sciendum est eas demum inpensas dotem terum si in dotem factae non sint, non habent in se reputationem. Inter necessarias inpensas esse Labeo ait moles in mare uel flumen proiectas. sed et si pistrinum uel horreum necessario factum sit, in necessariis impensis habendum ait. proinde Fulcinius inquit, si aedificium ruens quod habere mulieri utile erat refecerit, aut si oliueta reiecta restauraue
Abbreviated transcription (Latin):
sis insi putasit mulier patima
patitur namsimilt ħre itm ẽ
muliet. redde caque impensa
sunt. deb manito.uit si nomil
patidebet tolłe. si mo recipiant
relinq̃ desunt itacm̃ ꝑmuted¬

Expanded text:
sit mulier pati patitur. nam si uult habere mulier, reddere ea quae impensa sunt debet marito: aut si non uult, pati debet tollentem, si modo recipiant relinquendae sunt: ita e
Abbreviated transcription (Latin):
esto. sititi hrs nonerit meuius
hrs esto. Quisquis michi exsu¬
prascriptis brs etit menio sim̾i
hrs nonetit .c. catode inde titius
omisso cesto legitimam srdici¬
tem possiceat. an meino cuĩ in po¬
testite fuit ut ex substitutioẽ adcĩ¬
do cocim yrditatẽ hret legacoruz

Expanded text:
s non erit, Maeuius heres esto: quisquis mihi ex supra scriptis heres erit, Maeuio, si mihi heres non erit, centum dato', deinde Titius omisso testamento legitimam hereditatem possideat, an Maeuio, cuius in potestate fuit, ut ex substitutione adeundo totam hereditatem haberet, legatorum
Abbreviated transcription (Latin):
emancipanit s ab intestato peu̾r
scriptusyrs non funt si fraudis cõ¬
silio cũ yrdib scriptis participato
legittinia brditate solłis possicear
actio legatorum exsenitetia p̃toris

Expanded text:
emancipauit, sed ab intestato per scriptus heres non fuit, si fraudis consilio cum heredibus scriptis participato legitimam hereditatem solus possideat, actio legatorum ex sententia praetoris
Abbreviated transcription (Latin):
cartis legatis libri debx̾bunt. nͥ
forte . ⁊ h̾ic nos uxcrit uolũtas.
ut puta siquis forte cartassic it¬
liquent cartis meas nninsas
quinichil.aliud quamubros
rebat studiosus studioso nr̃o e
dubitab libros debi.nam ⁊ inu¬
su ꝑleriq liberos cartas . appellãt
Qõ ergo siquis caitas leganit.
puras m̾brane non ꝯtinebumt.

Expanded text:
artis legatis libri debebuntur, nisi forte et hic nos urserit uoluntas: ut puta si quis forte chartas sic reliquerit 'chartas meas uniuersas', qui nihil aliud quam libros habebat, studiosus studioso: nemo enim dubitabit libros deberi: nam et in usu plerique libros chartas appellant. quid ergo, si quis chartas legauerit puras? membranae non continebunt
Abbreviated transcription (Latin):
Uuis i2. tale uiditium in heredẽ
tucoris tñsfem oportẽ quale de¬
functus suscepit. hoc cõ ꝓtinet.
ut non excusctus heres. sidicat
se instrum̾ta cutelana ñ ĩuenis

Expanded text:
 tale iudicium in heredem tutoris transferri oportere, quale defunctus suscepit. hoc eo pertinet, ut non excusetur heres, si dicat se instrumenta tutelaria non inuenis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ penes tutorem finit. heres
pupillum is teliqnt Siben
cipit non quidemcmme
caret sextra tutelimẽ ⁊ tutele
actide hoc reddeit ꝯpellituꝵ.

Expanded text:
 penes tutorem fuit, heres pupillum is reliquerit capit, non quidem crimine caret, sed extra tutelam est et utili actione hoc reddere compellitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ pecume. quam pupillarẽ agi¬
cauit pãre debͣ hr̃s tutoris. Q¬
uamtas añt ⁊ cuus temporis u¬
suras prate debeat exbono ⁊ equ
o ꝯstitm ab iudice oportet fide¬
iussores atutorib nominãti
si p̃sentesa fuerunt. ⁊ non cõt̃¬
dixctunt ⁊ nomina sua ꝓferi
inacta publica. passi sunt equ¬
umiẽ ꝑ inde tenenatq siure
legutimo stipulatio intro siti
mator qui .s. cum idoneos ẽe tu

Expanded text:
ius pecuniae, quam pupillarem agitavit, praestare debet heres tutoris: quantas autem et cuius temporis usuras praestare debeat, ex bono et aequo constitui ab iudice oportet. Fideiussores a tutoribus nominati si praesentes fuerunt et non contradixerunt et nomina sua referri in acta publica passi sunt, aequum est perinde teneri, atque si iure legitimo stipulatio interposita m
Abbreviated transcription (Latin):
so lũndo eẽt accionẽ residin di¬
cum inderctur. nam ⁊ simanda¬
co plunum pecunia credatur.
cque dundituractio. sicm̃ ꝗd
datum ẽ palio soluitur. curspe¬
ties actionis equititẽ diuisioi

Expanded text:
do essent, actionem residui ditum uideretur: nam et si mandato plurium pecunia credatur, aeque diuiditur actio: si enim quod datum pro alio soluitur, cur species actionis aequitatem diuisionis
Abbreviated transcription (Latin):
at ee. si ꝯstaret uoluisse plures
cum qui testamtum feciss. hx¬
tedes ꝓuinciare. ego nec suͣmͣm
puto aliud sensisse
lis inbetur ce coptinet ne cius
testimonium recipiatur ⁊ coa¬
plius ut quidam putant᷑. ne¬
ueipidicatur testimoniuma
adcestam̃tum scribendũ item
c̃quoq cum tabulas scriꝑ¬
siss signaĩt iubentius celsu
labeoni suo salutẽ aut non in¬
plus cnĩq̃ ridiculum est dubi¬
bitate analiquis uire cestis. id¬
bibitus sit. qm idẽ tabulas ces¬

Expanded text:
at, si constaret uoluisse plures eum, qui testamentum fecisset, heredes pronuntiare: ego nec Seruium puto aliud sensisse.lis iubetur esse, eo pertinet, ne eius testimonium recipiatur et eo amplius, ut quidam putant, neue ipsi dicatur testimonium. ad testamentum scribendum, idem quoque cum tabulas scripsisset, signauerit. Iuuentius Celsus Labeoni suo salutem. Non inplus enim quam ridiculum est dubitare, an aliquis iure testis adhibitus sit, quoniam idem et tabulas tes
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o cestatore anullũm acccpo ⁊
signauo testam̃tum nalet qͣi
a sienõ signañn. ¶Si signa t᷑ũ¬
bta sint abipotestatore nonu¬
detur signatum. ¶ Siquis exte¬
stib nõm siim nonascripsit
atq si ad bibitus ñ eẽt. ⁊sint
multi faciunt ascripsit se. nõ
tñ signauent adbucidẽ dice
Gignumant utrum. anulo t
imp̾ssum ad hibemus. annõ ⁊
sine. anuło neru malio quõdaꝵ
impesso uane cũ homines sig.¬
nint. ⁊ magis ẽ ut tm̃ amilo
quis possit̾ signart dum tñha¬
ti testim̃tũ milladubitatio est
¶Signatas tabulas accipio port.
⁊ silintco quo tabule inuolutt
sunt signa. imp̾ssa fucnnt.

Expanded text:
ipso testatore anulum accepero et signauero, testamentum ualet, quasi alieno signauerim.Si signa turbata sint ab ipso testatore, non uidetur signatum.Si quis ex testibus nomen suum non adscripserit, atque si adhibitus non esset: et si, ut multi faciunt, adscripserit se, non tamen signauerit, adhuc idem dicemus. Signum autem utrum anulo tantum inpressum adhibemus, an uero et si non anulo, uerum alio quodam inpresso? uarie enim homines signant. et magis est, ut tantum anul‹o› quis possit signare, dum taari testamentum nulla dubitatio est. Signatas tabulas accipi oportet et si linteo, quo tabulae inuolutae sunt, signa inpressa fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
ta rone pcetentis tp̃ris quo mulier
ĩmatrimoio fiñt Aeq eĩ si uindemie
tp̃r furõ indotem datus sit. eumqu̾e
im ex hłis nouẽbris primis fruendu
locam̃t msis ianuarii supp̃ma dic fac

Expanded text:
tione praecedentis temporis, quo mulier in matrimonio fuit: neque enim, si uindemiae tempore fundus in dotem datus sit eumque uir ex calendis Nouembribus primis fruendum locauerit, mensis Ianuarii suprema die fac
Abbreviated transcription (Latin):
ructus eẽ eos ꝯstat qui te¬
ducta ĩpensa superñt ꝙ sccuo¬
la siadmariti ⁊ admulicris ĩpensas re¬
fert. Na si mulier pridie. uintemiaᷤ
doti tederit. mor sublatis amanto
tarat. m̃sin fructus restitui . s ami
pensas que añ ꝙͣ portõnes fructuum¬

Expanded text:
ructus eos esse constat, qui deducta inpensa supererunt: quod Scaeuola et ad mariti et ad mulieris inpensas refert. nam si mulier pridie uindemias doti dedit, mox sublatis a marito taxat mensum fructus restitui, sed et impensas, quae,
Abbreviated transcription (Latin):
tice qr tutor ee desinĩt. ¶ S ⁊ si
quis testam̃to u ad tempus
fiĩt datus. idcm̃ dicendum¬
Et genetalit ꝙ traditum est
pupillum cum tutore suo tu¬
cele agẽ non posse actenus ueꝵ
ẽ. si eade tutela sit absurdum.
tiois ratione negoꝵ pupilli.
reposa inqua ad huc ꝑsenera¬
ret. in qua. aũt desinit cẽ tutõ
⁊ iterum cepit eẽ sic. Spristina
ad ministritione tutele. cebi¬
corẽ pupillo. quo m̾o sipeciũ¬
am creditam apatie eins acce¬
piss ¶ Quem igitur effectur
ħ sententia hatꝰ uitcamus. nã
si soluf. cutorẽ ntiq ipe sccu

Expanded text:
or esse desinit.Sed et si quis testamento usque ad tempus fuerit datus, idem erit dicendum.Et generaliter quod traditum est pupillum cum tutore suo agere tutelae non posse hactenus uerum est, si eadem tutela sit: absurdum dministrationis negotiorum pupilli reposci, in qua adhuc perseueraret. in qua autem desinit tutor et iterum coepit esse, sic ex pristina administratione tutelae debitor est pupillo, quomodo si pecuniam creditam a patre eius accepisset. quem igitur effectum ‹haec› sententia habeat, uideamus: nam si solus tutor est, utique ip
Abbreviated transcription (Latin):
co. ¶Situtori curatoe sit aliu¬
nctus quãm snͣpecto postulato
noncogetur tutele inditiu
fiscumdandam eẽ actioe Osta
ciqui loco cuiscuxator datus.

Expanded text:
o.Si tutori curator sit adiunctus quamuis suspecto postulato, non cogetur tutelae iudicium fiscum dandam esse actionem constat ei qui loco eius curator datus
Abbreviated transcription (Latin):
libi traccan põt ⁊ puto cãcog̾ta
idices ⁊ libos quoq patrõno¬
rum alẽtos decernẽ no quide
cã facile ut patronos s no um¬
quã ⁊ ĩpos nam ⁊ obscquium
nosolum patronis uerum ⁊
b̾cus mat̾nus alẽcogitur¶Si

Expanded text:
i, tractari potest. et puto causa cognita iudices et liberos quoque patronorum alendos decernere, non quidem tam facile ut patronos, sed nonnumquam et ipsos: nam et obsequium non solum patronis, uerum etiam bertus maternus alere cogitur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
atc ħits descendit caritate qr e
sanguius singlormmꝑ desidcu
is quoq cri bendis aparentib
dicendumẽ ¶Ergo ⁊ matitn
cogemus p̾ẜtim nulgo q̃sitos
libos alere nec non⁊ ip̃os cam
Iccm diuus pius significat qͣi
anus quoq mat̾nus aleg̃e ꝯ pel¬
latur. Id ie scripsit ut fisiam su¬
am patererhibeat siconstiteit
d sifilius possisse cribere existi¬
mare iuidices debeant nec non
debeant caalim̃tadeceme. Beĩq
idem ꝑius ita rescrpsit ad iti ane
um. Conpetẽtes idices alice
ltatum eius simo cum opificẽ
te dicas cẽ incanalitudine es. ñ
op̃is sufficere non possit. ¶Si an¬
ł patrẽs neget. filium. id curcoq
alcit sĩnodebere contendat ui
filius neget pititm sumati in
iudices o ꝑtet suꝑca recognoscẽ¬
⁊ siconstitit filiũm uł puentẽ¬

Expanded text:
scendat caritateque sanguinis, singulorum desideria ris quoque exhibendis a parentibus dicendum est. Ergo et matre‹m› cogemus praesertim uolgo quaesitos liberos alere nec non ipsos eam. Item diuus Pius significat, quasi auus quoque maternus alere compellatur. Idem rescripsit, ut filiam suam pater exhibeat, si constiterit Sed si filius possit se exhibere, aestimare iudices debent, ne non debeant ei alimenta decernere. denique idem Pius ita rescripsit: 'Aditi a te competentes iudices ali te ltatium ‹e›ius, si modo, cum opificem te esse dicas, in ea ualetudine es, ut operis sufficere non possis'. Si uel parens neget filium idcircoque alere se non debere contendat, uel filius neget parentem, summatim iudices oportet super ea re cognoscere. si constiterit filium uel parente
Abbreviated transcription (Latin):
un boc ꝓnuntiatur filium ẽẽ.
s alidebere ⁊tadiis marcus
cogetur sine satis facẽ. It uider
esti mare deb mmh̃t. iliquid
ere. Trebutiodemq marino re¬
scripcumẽ mĩto patiẽ inmaelir
nolle. agc̃. ꝙ cum detuletatino

Expanded text:
im hoc pronuntiatur filium esse, sed ali debere: et ita diuus Marcus cogetur sententiae satisfacere. Idem iudex aestimare debet, num habeat aliquid ere: Trebatio denique Marino rescriptum est merito patrem eum nolle alere, quod eum detulerat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
filio ritioe naturali delxat tñ e
alienuncius nõ cẽ cogedurrire¬
crsolucre filium rescriptũ ẽsitẽ
deductus sicssolent iudices co¬
gno sce ⁊ int̾patronos ⁊ lib̾tos
sidcalendis his agatur.¶ Itaq̃
si negẽt scec libtos cognoscere
cos dꝑtebit. Qd silibertos coᷤ¬
cẽ ꝯstitit tẽ cemum decemiẽ. ur
alant. ¶Nec tri alim̾torũ decͥtũ
toll lib̾to facultatem quomin
pͥuidicio ꝑrare possit. silib̾tu
se neget. ¶ alinita. uit ꝓm̾or

Expanded text:
filio ratione naturali debeat, tamen aes alienum eius non esse cogendum exsoluere filium rescriptum est. Itedeductus est. Solent iudices cognoscere et inter patronos et libertos, si alendis his agatur: itaque si negent se esse libertos, cognoscere eos oportebit: quod si libertos constiterit, tunc demum decernere, ut alant: nec tamen alimentorum decretum tollet liberto facultatem, quo minus praeiudicio certare possit, si libertum se neget. Alimenta autem pr
Abbreviated transcription (Latin):
quis alib̾ti libto ali se desidera
mis redemit nõ debiandin. ut
⁊ marccli. scribit. ¶ Ex quatq
cumqui mercedes exigẽto uis
libcorumamisit. ¶ S ⁊ patro¬
nifiliũ qui capitis accauit lib̾¬
cum pat̾inim. negatexi bedu
S ⁊ lib̾tacogitur patronim
alcit ¶ Dealmmitis patroni arb¬
iter sol dan abitituns qati
sit infacultatib ⁊ pmnde p̾sĩt
alim̃ta mod̾ati. q̃ camduu pra

Expanded text:
quis a liberti liberto ali se desideretmis redemit, non debet audiri, ut et Marcellus scribit, exaequatque eum, qui mercedes exigendo ius libertorum amisit. Sed et patroni filium, qui capitis accusauit libertum paternum, negat exhibendum. Sed et liberta cogitur patronum alere. De alimentis patroni arbiter solet dari arbitraturus, quantum sit in facultatibus, ut perinde possint alimenta moderari, quae tamdiu pra
Abbreviated transcription (Latin):
cenim recusart põteit fium
planc si demntiante muliere
neglaueit erse eẽ pregnatem
tam ⁊ sicustodet nonmifit nõ
cuitabit quominus queratũ
ancxco muliet p̾gñas sit. nec¬
ne. Quc c̃ si fuit icta ap̃ indi¬

Expanded text:
ceterum recusare poterit filium. Plane si denuntiante muliere negauerit ex se esse praegnatem, tametsi custodes non misserit, non euitabit, quo minus quaeratur, an ex eo mulier praegnas sit. quae causa si fuerit acta apud iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Senãtus ꝯsul¬
cum qd factum ẽ deli¬
bis agnoscendis. dr¬
as spẽs conplectitur
parẽtie in cuis potestate ẽ. ł
ei cui mandatum abcis c̃. si py
tẽt ṗgnantẽ denuntiare intra

Expanded text:
. Senatus consultum, quod factum est de liberis agnoscendis, duas species complectitur,parentiue in cuius potestate est uel ei cui mandatum ab eis est, si ‹se› putet praegnatem, denuntiare i
Abbreviated transcription (Latin):
ut gauis cifsius scriꝑsit. spalit
delcic mandate an noĩati deui¬
uiͣ brgitate mandari possit. qr
deuiui brcitate mandecurP
ane sinimor fuĩt luciũ titiũde¬
cessisse pocit ei mandate nt sccip¬
sit cumi aceat. ant siclanse ad ħ

Expanded text:
ut Gaius Cassius scribit, specialiter debere mandare. An nominatim de uiui hereditate mandari possit, quade uiui hereditate mandetur. plane si rumor fuit Lucium Titium decessisse, poterit ei mandare, ut, si scripsit eum, adeat: aut si clusae ad
Abbreviated transcription (Latin):
neutrũ postea sccutuim sit uel
sequi pocuit ¶LAmsiu om̃si
stituti substitutiq añtestatorẽ
decesserint uł is scciptus hrs
tũ foret.¬
d. Nulium que inpotate ba¬
adiennt horditatẽ it̃pellẽdũ cẽ
fiuum qui mansit inpotate

Expanded text:
eorum postea secutum sit uel sequi potuit: nam si uel omnes instituti substitutique ante testatorem decesserint uel is scriptus heres tu fore.Filium quem in potestate haadierint hereditatem, repellendum esse filium, qui mansit in pote
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Ligni applo nom̃ gencã¬
le ẽ s ẜic seꝑatut ut sit. iliꝙs
materia aliquid lignum᷑ ma¬
teria ẽ. q̃ ad edificandum fulci¬
endumq necciͣa ẽ. lignu ꝗcđ¬

Expanded text:
. Ligni appellatio nomen generale est, sed sic separatur, ut sit aliquid materia, aliquid lignum. materia est, quae ad aedificandum fulciendum necessaria est, lignu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdat id ꝙ sibi relictũ ẽ. Quãm
siquis in sperĩt. ꝙ si sub olitione
relictum ẽ dicẽ debeͭ satisdatiõe
ceigedam. Certe sine exasse. siue
ex parte quis legatum debeat ca¬
uere debrant. siue institutus sit
siue substitucus. ¶Bellissime

Expanded text:
i relictum est, quamuis si quis inspexerit, quod sub condicione relictum est, dicere debeat satisdationem exigendam. Certe siue ex asse siue ex parte quis legatum debeat, cauere debet, siue institutus sit heres siue sub stitutus. Bellissime
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ petẽdi legatũ oppoĩ solet eã¬
de exstipłatu quoq agenti oꝑ¬
ponedam ẽẽ placet ¶ Ituratoi
cius qui absens e̾e dicitut si sti¬
płatũ legati noĩe spondeat. prᷤ
offilius ait iracanere debere si
is cuius noĩe caueat iu̾at
andelicet neteneatut añ illo de¬
functo᷑. ¶ te quenitut inbac
stiplacione uttum ip̃e tes ue¬
niant que legate sũt anuõ p̃

Expanded text:
‹pet›enti legatum opponi solet, eandem ex stipulatu quoque agenti opponendam esse placet. Procuratori eius, qui absens esse dicitur, si stipulanti legati nomine spondeat heres, Ofilius ait ita cauere debere, si is, cuius nomine caueat, uiuat, uidelicet ne teneatur illo ant‹e› defuncto. Item quaeritur, in hanc stipulationem utrum ipsae res ueniant quae legatae sunt an
Abbreviated transcription (Latin):
sud ꝑdidiss tursus relictũ uidea¬
nius an satis scquetis legati. siũ
fidei.s. petẽ possit. mouet qõne
gatarins cauere debeat se nõ ꝑ
ut citta necitatem caucdi. nicħ
exhis diminuturũ se. nã ꝙ fidei
.hrdis ab eodem testatorẽ con¬
missume̾. ut si ftrictuiͣ pliclia¬
ꝙ ei in testõ relictum e tursus
lirs ei id restitueret neo ptiret ut
ant fructulo prioꝵ legatorñ noĩ¬
ne satisdatio sit inningeda aut
honerandus sit brs infim̃to ut
⁊ nec amplis ad picurum hrd̾¬

Expanded text:
si id perdidisset, rursus relictum, uideamus, an satis sequentis legati siue fideicommissi petere possit. mouet quaestigatarius cauere debeat se non pent citra necessitatem cauendi nihil ex is deminuturum se. nam quod fidei heredis ab eodem testatore commissum est, ut, si Fructulus perdi ei in testamento relictum est, rursus heres ei id rest‹it›ueret, non eo pertinet, ut aut Fructulo priorum legatorum nomine satisdatio iniungenda aut onerandus sit heres in infinito, ut nec amplius ad periculum h
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Impitorẽ lit̾is cã ħrde
insticiũ. mindiosum ẽ nec cã¬
lumpme facultatẽ exprincipa¬
li maiestate capi oportet.Sabo
cumemi magni crasse brdc̃ inst¬
ituctat. ciq patitmciꝰ substitu¬
erat pacumenio magno occiso
⁊ iumore placo qĩ filia quoq cĩ
mortua mutͣuit testin no uũ¬
q: iufinum brdem institint b¬
ac p̾tatice quia brces quos no:¬
nonus rifusbrs esto picume¬
rua magna supplicarit imꝑã¬
corib nrĩs ⁊ cognitioe suscepta
licet modus institutioĩs ꝯtine᷑¬
tur quia falsus non solet or¬
obeẽ tñceuolintate testantis
putauit in p̃r ei subuemendũ
igitur putinit Prditatemad
s legati expostiore testõ.cam p̃

Expanded text:
um Imperatorem litis causa heredem institui invidiosum est nec calumnia facultatem ex principali maiestate capi oportet. Idemctumeii Magni ex asse heredem instituerat, eique patrem eius substituerat. Pactumeio Magno occiso et rumore perlato, quasi filia quoque eius mortua, mutavit testamentum Noviumque Rufum heredem instituit hac praefatione: "quia heredes, quos voNouius Rufus heres esto'.Pactumeia Magna supplicauit imperatores nostros et cognitione suscepta, licet modus institutioni contineretur, quia falsus non solet obesse, tamen ex uoluntate testantis putauit imperator ei subueniendum. igitur pronuntiauit hereditatem ad sed legata ex posteriore test
Abbreviated transcription (Latin):
se nich ap̃eum erea pante quam
tereliqo. uoluit relinquere utñ
falcidiã ex̾cẽ possit nec p̃cepto ap̃
cum relinquatut. nec lubstiũ¬
tio quoq scd̾arum tabulaꝵ. ita¬

Expanded text:
senatus nihil apud eum ex ea parte, quam derelinquit, uoluit relinquere, ut nec Falcidiam exercere possit nec praeceptio apud eum relinquatur nec substitutio quoque secundarum tabula
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ogatus totam pecuniam iire
falcidie ꝑciꝑe indetur ⁊ itadim
adniam tescriptum intellectu
e. canqua sierbosus nũmos re¬
tentutus fuiss ¶Q tc quoque¬

Expanded text:
 totam pecuniam iure Falcidiae percipere uidetur, et ita diui Hadriani rescriptum intellectum est, tamquam si ex bonis nummo‹s› retenturus fuisset. quo
Abbreviated transcription (Latin):
Idom̃e post mortem sua mrestiti
stititscum itafuetat scciptum t¬
ditater. ad neptt meam clau di¬
am ꝑuenite. nolo. defuricto altõ
supstite filio/ nonissimo aute
si ne liberis neptis prima quiger
ee .r2. cessante prim̃a substitutoꝵ
siimiꝵ frĩs quoq portioẽ susce¬
tibꝰ mcis cuuolũc̾ris uł cognatis
mcis sicui uo les extota cognatioẽ
eligͥedi datam excetis aũt cogna.¬
uis si nepotes suꝑeent non fecte
muliete electutam ꝓꝑ gradus

Expanded text:
e post mortem suam restituaconstitit.Cum ita fuerat scriptum: 'editatem ad neptem meam Claudiam peruenire uolo': defuncto altero superstite filio, nouissimo autem sine liberis neptis prima quidem esse respondi cessante prima substitutione ssimus fratris quoque portionem suscetibus meis uel cui uolueris uel cognatis meis si cui uoles ex tota cognatione meligendi datam: ex ceteris autem cognatis, si nepotes superessent, non recte mulierem electuram propter gradus
Abbreviated transcription (Latin):
erit ꝙ deftuctib hrs quos nut
sito peipiebat fenus non soluit.
Q si fenus hr̃s medutp̃is solu¬
etit conomine nonerit retetio
cum ꝓprium negotium gessit
Quippe sortem ted dere cfedito¬

Expanded text:
fructibus heres, quos iure suo perci‹pi›ebat, faenus non soluerit. quod si faenus heres medii temporis soluerit, eo nomine non erit retentio, cum proprium negotium gessit, quippe sortem reddere credito
Abbreviated transcription (Latin):
mitiꝰ placuit. Cumaut int̾ea fi¬
lci res uoꝵ insolid̾ distraxissent
It al pͣignori dedisseiͣtꝰ Grditatt̃
sopostea restitura ꝯsticit exeo facto
cet᷑aq quoq portidn̾ũ uelitioes.
ĩte q ꝑignora confirmati.

Expanded text:
filii res bonorum in solidum distraxissent, item alias pignori dedissent, hereditate postea restituta constitit ex eo facto ceterarum quoque portionum uenditiones, item pignora confirmari.
Abbreviated transcription (Latin):
lui Debitor sub pignore de¬
dicore brcem inutuit eum qr
roganit restituere brlitatem/
fisie sue .i. testatoris cumnolla
adire ut sispectam coactus lu
pretoris adut ⁊ restituit cum
emptior ẽ pignoris non inueĩ¬
ret desiderabat᷑ remͣtti sibi ut¬

Expanded text:
Debitor sub pignore creditorem heredem instituit eumque rogauit restituere hereditatem filiae suae, id est testatoris: cum nollet adire ut suspectam, coactus iussu praetoris adit et restituit: cum emptorem pignoris non inueniret, desiderabat permitti sibi
Abbreviated transcription (Latin):
toribꝰ agioptẽt. ¶ pat̾ne reuerẽti¬
ogrinm̾ ẽ egenti for te ꝑatri offi¬
non placet ealegata deduciq̃teti¬
non poterant ¶ cuminori ppate
Prdi scupte dõs plegetur eaꝙ de

Expanded text:
toribus agi oporteret. sed paternae reuerentingruum est egenti forte patri offion placet ea legata deduci, qnon poterant. sed cum uxori pro eredi scriptae dos praelegetur eaque
Abbreviated transcription (Latin):
res hrditatias cdistrahere non
cogatur hr̃s sortium que dep̃¬
tus carum redigi postuerunt
cepte nomindebuntur. deniq
nec ꝑiculum mancipiorum⁊
togatus fructus suꝑ fluos restitu¬
n tus nonuidetut rogatuscum ca
uba climimitionẽm quidem
Brdicatis ad mictunt. fructum
ant additamtum non pcipiãt

Expanded text:
reditarias distrahere non cogatur heres, sortium, quae de pretiis earum redigi potuerunt, rceptae non uidebuntur: denique nec periculum mancipiorum a restituere rogatus fructus superfluos restituere non uidetur rogatus, cum ea uerba deminutionem quidem hereditatis admitt‹a›nt, fructu‹u›m autem addita
Abbreviated transcription (Latin):
cessic̃atẽ Hec ad tem ꝓtinebit sit̾
prior ⁊ libtatem acquisiss Ot e¬
uenim pecunam ita nec libtate
sad cogendum institutum accep¬
isse satisẽ. Q siprior recusam̃t
platuit utͣ rectaã es possit ꝑo¬
postulare ut lors adeat ⁊ sibi restr¬
b̾rdi rogatus sit restiguereͫ qr noͣ.

Expanded text:
sitatem. nec ad rem pertinebit, si prior etiam libertatem accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cogendum institutum accepisse satis est. quod si prior recusauerit, placuit, ut recta uia secundus possit postulare, ut here‹s› adeat et sibi restheredi rogatus sit restituere? quia non
Abbreviated transcription (Latin):
tio. cum suspectam diceretur to¬
tam recepit. sup̃e quoq rogatus
sit al̃is restituere totum restituẽ
cogetut. Et enit in hac quoq resti¬
tutioe trebelliano locus. quattam
intercidiss cc̃umienim semela

Expanded text:
no, cum suspecta diceretur, totam recepit, si ipse quoque rogatus sit alii restituere, totum restituere cogetur. et erit in hac quoque restitutione Trebelliano locus: quartam intercidisset: cum enim semel a
Abbreviated transcription (Latin):
stõ fioutiar mͣn reliquit ħrde
ualenum maxiũ trierachiũ
a quo petii ut filio suo scio cocea¬
nus añ quam mnpłet anrios de¬
functuse. tc malius seneta qui
se auunculum seii occeam cici
primitatis noĩe hec boã petit.c
marimuiant trie rachius sibi
cã uenclica̾t io. quiadifumctis e¬

Expanded text:
nto fiduciar‹i›um reliquit heredem Ualerium Maximum trierarchum, a quo petit, ut filio suo Seio Oceanus antequam impleret annos, defunctus est: nunc Mallius Seneca, qui se auunculum Seii Oceani dicit, proximitatis nomine haec bona petit, Maximus autem trierarchus sibi ea uindicat ideo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cium quo ad hoc refert int hec
cetͣamq que sub adicione sũt
ꝓmissa aut mnannos siꝑgulo
us minses nich intes sane pror
hec cedut. nec fructus fidei s.
brdiras desideret restitui sibis
nequaqua id debet hr̃s recusare
nam quodam mõ inpte brci¬
tatis. Sc. recipiuoluit fideiꝰ. et¬

Expanded text:
 inter haec cetera‹que›, quae sub condicione sunt promissa aut in annos singulos uel menses, nihil interest. sane pro haec cedunt, nec fructus fideicommhereditas, desideret restitui sibi, nequaquam id debet heres recusare: nam et quodammodo in partem hereditatis senatus recipi uoluit fidei
Abbreviated transcription (Latin):
actionee. idemsialu inssu meo it¬
stitint ułtatam br̃nt restitutiõe
cransifseactiones nitentur. Po¬
pillus ant ip̃e debet restituere tu-¬
tore auctore nontutor sine pu-¬
pillꝰ nsi mtans fit. qr nec m̾ada.¬
It.ictioes tutor pupilli sni pot
Dec quide seanctore pupillum.
restituere potuisse brditate durꝰ

Expanded text:
si alius iussu meo restituit uel ratam habu‹i› restitutionem, transisse actiones uidentur.Pupillus autem ipse debet restituere tutore auctore, non tutor sine pupillo, nisi infans est, quia nec mandare actiones tutor pupilli sui potest. ne se quidem auctore pupillum re
Abbreviated transcription (Latin):
nonuuit fidum qr obsequͥ
defuncti pcibꝰ prebere desiterit
sua sponte adit̾e debet brclitate
qĩ extrebelliano eam testitutur
dicatut urditatem coactusq ꝓ̃
tore testituat. hoc enĩ caũ exipo
trebellia no seãtus .s. restituere
uidetur ex pp̃oĩto ħrlitatio ͤ tu
uniu̾sas Actiones incum trãs

Expanded text:
on uult fidumqu‹e› obsequium defuncti pre‹cib›us praebere desiderat, sua sponte adire debebit hereditatem, quasi ex Trebelliano eam restituturudicat hereditatem coactusque a praetore restituat: hoc enim casu ex ipso Trebelliano restituere uidetur expositoque hereditario metu uniuersas acti
Abbreviated transcription (Latin):
resticuẽ rogatus eẽt ac multa intã¬
utẽm ficeĩ ꝯ. ficri ꝓbarentur resti¬
tii brditatem filio̾ uissit. ita. ne
quio mea pecirma quadun filur¬
filuiseius muẽt. uiris hretinam
qr cantioes non poterãnt int por

Expanded text:
restituere rogatus esset ac multa in fraudem fideicommissi fieri probaretur, restitui hereditatem filio iussit ita, ne quid ea pecunia, quamdiu filius eius uiueret, iuris haberet. nam quia cautiones non poterant inter
Abbreviated transcription (Latin):
ta quoque filicͤ psoni põt habere.
Qd si sui iuiris fuerit fea filia noce¬
bit ei ista stipulatio eoluntatemi
aut filie cum pater agit de dote. u¬
trum sic accipimus ut ꝯsentiat an
uero ne ꝯ̃dicat filia. Et est ab impa¬
tore antomino rescriptum. filiam
nisi euident ot̃ dicat uideri ꝯsentire
eam merito credat. s sib abscns fi¬
lia sit dicendum erit non exuolũta¬
ratã ẽc̃ filiam habitutam .bienĩ

Expanded text:
ta filiae persona potest habere. quod si sui iuris fuerit facta filia, nocebit ei ista stipulatio.Uoluntatem autem filiae, cum pater agit, de dote, utrum si‹c› accipimus, ut consentiat an uero ne contradicat filia? et est ab imperatore Antonino rescriptum filiam, nisi euidenter contradicat, uideri consentire eam merito credet. sed si absens filia sit, dicendum erit non ex uoluntaratam rem filiam habituram
Abbreviated transcription (Latin):
Is quilꝰrs inst̾itatus łiis
cui legittima brditas celatae
repudiatioẽ sorditate amittit
stitutus sub alitione. siañ ꝯd̃i¬
tioe existentẽ repndianit incħ
egit᷑ qual quͣalis fuit oclitio ⁊ si
inarbittinpi collatae ¶ Siquis
dubitet tcstator nec ne repudiã¬
co nicħ agiti substitutus quoq
stitutus ecernat de hrditatͣt. ex
nicħ uasebit repudiatiqneq
n pat̾ sinc filio. alteri nocẽt. utq
aũt possunt repudiare.

Expanded text:
Is qui heres institutus est uel is cui legitima hereditas delata est repudiatione hereditatem amittit.stitutus sub condicione si ante condicionem existentem repudiauit, nihil egit, qualisquin arbitrium collata est.Si quis dubitet, uiuat testator nec ne, repudiando nihil agit.Substitutus quoque stitutus decernat de hereditate, nihil ualebit repudiatio.Nequneque pater sine filio alteri nocet: utrique autem possunt repudiare.
Abbreviated transcription (Latin):
sipse ueã ss meanoluntate ut
uellet. ad huc illito t̾estin. uale
nalituꝵ illud qĩ rursusm aliud
fc̃ simo milicãret ad huc eoi
tp̃r quo nasceretur illi posthur¬

Expanded text:
sset in ea voluntate, ut vellet adhuc illud testamentum valere, valiturum illud, quasi rursum aliud factum: si modo militaret adhuc eo tempore quo nasceretur illi posthu
Abbreviated transcription (Latin):
cus eẽt ⁊ imisextp̃r quenturan
postĩor hr̃s. apriore relicta teleca
cidebet ⁊ arbittor hũc ñdeb̾e̾ ñi¬
sialia nolintas militis ꝑbetur
diesctos post q̃ successor ei ĩc as¬
trauenerat. manes incastris ccdi¬

Expanded text:
 quaeritur, an posterior heres a priore relicta legata debet. et arbitror hunc non debere, nisi alia uoluntas militis probetudies certos, quam successor eius in castra uenerat, manens in castris codi
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat exhrdatum dem posthi¬
mus post mortẽ. aminiuo. ad¬
huc filio .i. patre suo natus fuĩt
sit. nec Quale seet tuptũ. Si nõ
militante adhuc natus fiñt tũ¬
retur. demñ siuolĩt tatum ilło¬
rostołimus. hic non riip̃et ꝯtin¬
post mortem. auiuiuo. ad huc
inpaticticia uicedio uite mori
malut. testin uale. uł intestati
uoa abhisqui lege uorat̾ ueclier

Expanded text:
uolebat exheredatum, deinde postumus post mortem aui uiuo adhuc filio, id est patre suo natus fuerit, sit, nec conualescet ruptum: si uero militante adhuc natus fuerit, rumpetur, deinde, si uoluerit ratum ilpostumus, hic non rumpet continpost mortem aui uiuo adhuc painpatientia uel taedio uitae mori maluit, testamentum ualere uel intestati bona ab his qui lege uocantur
Abbreviated transcription (Latin):
sua sponte adictit hrditate ⁊ ro¬
gatus tota brditatem. restitiñt
extre belli.mo transcuntactioẽs
Miles testosuo manumictedo
nichil efficit in eo cunislibtas

Expanded text:
sua sponte adierit hereditatem et rogatus totam hereditatem restituerit, ex Trebelliano transeunt actiones. Miles testamento suo manumittendo nihil efficit in eo, cuius libertas
Abbreviated transcription (Latin):
it aͣscripsit id prun legiũ ꝙ mili¬
tantibdatumẽ. ut quoquo mõ
fcã abhis testã tata sint. sic ĩtlligi
debrut utiq prins ꝯstãte debeat te
suã testaret ita locutus ẽ. ut declati¬
r quenellet sibi łrdẽ ẽẽ ⁊ cuilibe

Expanded text:
ita rescripsit : ‘ Id privilegium quod militantibus datum est, ut quoquo modo facta ab his testamenta rata sint, sic intellegi debet, ut utique prius constare debeat, tesuam testaretur, ita locutus est ut declararet quem vellet sibi esse heredem et cui libe
Abbreviated transcription (Latin):
dem scupẜit cum inpaganoꝵ te¬
stõ sola brclitasexbrdatiõne adi
lite ex castrẽsi peculio ħ̾rs ĩstitutuꝰ
omissa cãtesti aliquid expecuno
possicebit dolone malo fecit quo
minus possid̾et nedatut meñ le¬
gatoꝵactio. ¶ Similes cestiñ
inmilitia fecit codicillos post
militiam ⁊ ĩt. mnũ missionis
moriat pletisq placet ĩcocdicui¬
cceuris cuui regulam spectaĩ debe

Expanded text:
ditas, cum in paganorum testamento sola hereditas exheredatione adimlite ex castrensi peculio heres institutus omissa causa testamenti aliquid ex peculio possidebit doloue malo fecerit, quo minus possideret, datur in eum legatorum actio. Si miles testamentum in militia fecerit, codicillos post militiam et intra annum missionis moriatur, plerisque placet in codicillis iuris ciuilis regulam spectari debe
Abbreviated transcription (Latin):
it n legata debi. Siq̃ uõ melio tp̃r
scriptus brs legata soluiss utilibͬ
actionibꝰ filic̾ datis ob ĩprouisum
casu ce reuocanda nec institutas
ens testin iure coĩ. tp̃r militic fc̃m
brdum institutiones ac substi¬

Expanded text:
it neque legata deberi. si qua uero medio tempore scriptus heres legata soluisset, utilibus actionibus filiae d‹a›tis ob impro‹u›isum casum esse reuocanda nec institutum,ens testamentum iure communi tempore militiae factum heredum institutiones
Abbreviated transcription (Latin):
bonis hãuerat mĩc quoq ide
fiet Deitiꝯstitũta quãtitate le¬
gatõꝵ qͥ coclicillis data sunt ex
suma q̃ efficiebatur debita sieqͦ
ĩfe omia deberent qrtamdedu¬
cẽt his soł quib codicill legata
s. Q sipost utͣaq legata solida
ꝯputata depbnteretur ꝙ rema¬
neat ap̃ hrdem non tũ sufficiẽ¬

Expanded text:
bonis habuerat, nunc quoque idem fiet: deinde constituta quantitate legatorum quae codicillis data sunt ex summa, quae efficiebatur debita, si aequo iure omnia deberentur, quartam deducet his solis, quibus codicillis legata sunt. Quod si post utraque legata solida computata deprehenderetur, quod remaneat apud h
Abbreviated transcription (Latin):
obeit cuin substitutioẽ si tẽ ca¬
pe possit. cumfiliu scece sẜit.:
Contri quoq pot penas snccsta¬
ca fratfiexẜis tabulis h̃rs extitit
Brditatẽ patuis recuset frnanꝗ
aut retinẽ malit audir debet
Iustius enim p̾torẽ facturum
cxistimo si fri seꝑationemborũ

Expanded text:
ei in substitutione, si tunc capere possit, cum filius decessit. contra quoque potest poenas in testaea fratri ex secundis tabulis heres exstitit, hereditatem patris recuset, fraternam autem retinere malit, audiri debet: iustius enim praetorem facturum existimo, si fratri separationem bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
ccusannnos fundi corneliani.
publio meuio .do. lego ꝑ in pu¬
tat accipiendum eet lasto Ac s
usus .t. fundi similit cet legat.
qr hec tiͥens fusie testatori s.i
tiligit ꝙad usũ hoĩs inductu ẽ
n eñ mãturitas natutal hici-
spectanda ẽ. s id tp̃s quo magis
colono dño uecu fruccum col¬
ac̃ expedit itam cum olca ĩma¬
tuta pliis bãt reddit q̃ simatu¬
a legatut no põt iuceti sũma

Expanded text:
ctus annuos fundi Corneliani Publio Maeuio do lego', perinde putat accipiendum esse Labeo, ac si usus fructus fundi similiter esset legatus, quia haec mens fuisse testatoris r, quod ad usum hominis inductum est: neque enim maturitas naturalis hic spectanda est, sed id tempus, quo magis colono dominoue eum fructum tollere expedit. itaque cum olea immatura plus habeat reditus, quam si matura legatur, no
Abbreviated transcription (Latin):
testator ꝯmisit. ut cum fundũ
darent lutio titio. s stich testo
suo cĩde fundi ꝓprietatẽ nepo¬
tib sius leganit ⁊ hrdes stichi
extestõ ci legatatiiis ncpotibꝰ cu
fundũ tradidenuit. Quesitu
ẽ cum nepotes legatamu ignoa¬
uint olitioe furic̾a sup̃scripti¬
mapriore testõ ditam ⁊plusq cp̃r
statut᷑o possidetunt inutum

Expanded text:
um fundum darent Lucio Titio: sed Stichus testamento suo eiusdem fundi proprietatem nepotibus suis legauit et heredes Stichi ex testamento eius legatariis nepotibus eum fundum tradiderunt. quaesitum est, cum nepotes legatarii ignorauerint condicionem fundi supra scriptipriore testamento datam et plus quam statu
Abbreviated transcription (Latin):
p. Iilios sordes instituit uxoi
ueste fundum muliebrẽ. lanã
uinũ. ⁊ alias resleganit ⁊ adiccit
pprictate aut eoꝵ que sup scpͣ ta
sunt reuctti uolo iofisiasncas
que ue cxhis tũc inuent. Q̾sitr̃

Expanded text:
.Filios heredes instituit, uxori uestem mundum muliebrem lanam linum et alias res legauit et adiecit: 'proprietatem autem eorum, quae supra scripta sunt, reuerti uolo ad filias meas quaeue ex his tunc uiuent': quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. an t̾tias partes usus .s. fundi
nuttices exfideio. petẽ possint
quamius curator ei recepͦtus
sit quem iure dare nonpoterit
ut qͣ nuittices uniacum alimo
redditu fundi uterentur. ̃¬

Expanded text:
 an tertias partes usus fructus fundi nutrices ex fideicommisso petere possint, quamuis curator ei receptus sit, quem iure dare non poterit ut et nutrices una cum alumno reditu fundi uterentur.
Abbreviated transcription (Latin):
cunt cũ bonis accoris defunicto
coangum̾tũ rei decessioẽ sie si
tales erũt ut in urdem quoꝙ
cranseat pr̃aburt. ¶Inł scribit
siutriusq hrdis pars exaustaẽ
legatis ⁊ alt exhrdib cantioẽ
pretoria accepit a legatariis ñ
rõnem ⁊ actioẽ exstipũlatu ha¬
biturũ ¶O mẽ cm̃ precorias stip¬
ulatioes cuisde intpreͥtaniois.
ce nam ꝯstate cxidicatũ soli
stiplone sinc apĩtte actoris sũ¬
arco ples hrdes extitissent᷑ nõ
om̃ibꝰ necad usus om̃s actices
⁊ adusus uictos uigos hisque
adusus quos tes defensa no
sent. ¶Annua buna trimadac
uireis cetenis legatis ex om̃ib
tIũmis ñ tm̃ expostenorib porti¬
oẽ legis fal dectahi placuit¶ Si
titio .xx. legatis portio plege fa.¬

Expanded text:
tuntur, cum bonis actoris defuncto eo augmentum rei decessionemue, si tales erunt, ut in heredem quoque transeant, praestabunt.Iulianus scribit, si utriusque heredis pars exhausta est legatis et alter ex heredibus cautionem praetoriam accepit a legatariis, non rationem et actionem ex stipulatu habiturum. omnes enim praetorias stipulationes eiusdem interpretationis esse: nam constare ex iudicatum solui stipexstitissent, non omnibus nec adversus omnes actionem et adversus victos, hisque, adversus quos res defensa non sent. Annua bima trima die aureis centenis legatis ex omnibus summis, non tantum ex posterioribus portionem legis Falcidiae detrahi placuit. Si Titio viginti legatis portio per legem Fa