comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
expoliabant patͥmonio. ⁊ uichꝰ sͥ relinqui
faciebant. Non enim uerebant᷑ ne esurirent
osi. dum tunebant ne aliis esurirq. ħec gͥ
plebe ẽ ipsi largitio. Ita alter. dealtĩ mopia ñ
cogitat: ut ild̾ sit qd̾ dic̃ apłs. aliꝰ qͥ d̾e esurit:
aliꝰ ebrtꝰ ẽ. s etiã outpiunt aliena. Nonsolum
quiõe colligentes peccumas suas ante podes
apłoeum ñ deferunt. s etiã cõfugientes fr̃s su¬
os. ꝓrbunt a pedib sacerdotũ. Niaue ills tr̃p
tia &. mniqͥtas ꝙͦ ante largitatis bonitate ces¬
sabant. ⁊resrigeseit caritas fr̃nitatis. que
priꝰ xͥ amore feruebant. Tinic enĩ sub apłis¬

Expanded text:
exspoliabant patrimonio, et nihil sibi reliqui faciebant: non enim verebantur ne esurirent ipsi, dum timebant ne alius esuriret. 2. Chaplebe est ipsa largitio; ita alter de alterius inopia non cogitat, ut illud sit, quod ait Apostolus: Alius quidem esurit, ibuunt; sed etiam diripiunt aliena: non solum, inquam, colligentes pecunias suas ad pedes Apostolorum non deferunt; sed etiam confugientes fratres suos retrahunt a pedibus sacerdotum. Nunc est illud tempus, tia et iniquitas, quae ante largitatis bonitate cessabant: et refrigescit charitas fraternitatis, quae prius Christi amore fervebat. Tanta enim sub Ap
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. hab⁊ insecreto cordis sin tortorẽ cõscien¬
rit᷑ pena inuisibili. S iuit inqͥd: ⁊ qͦd̾amͦ
scatet ⁊bullit luxuriis. Si hoc ita ẽ qd̾ sca¬
t&. luxuriis. qd̾ bullit luxurũs. m̾nes sunt
anime mortue. Deniq omnis homo prudẽs
quitales luxuriantes ꝑuiros atcendit sano
cordis olfactui: au̾tit se ñ uult intueri. nõ¬
tas au̾tit. nͥ qr put& anima mortua: Breuit̃¬
gͦ auoite fr̃s mei: cõcludã sermonẽ. sigens
incordib ur̃is curã salubrẽ. Ante omnia

Expanded text:
et: habet in secreto cordis sui tortorem conscienravit per invisibilscatet et bullit luxuriis. Si hoc ita est, quod scatet luxuriis, quod bullit luxuriis, vermes sunt animae mortuae. Denique omnis homo prudens, qui tales luxuriantes perjuros attendit, sano cordis olfactu, avertit se, non vult videre, notas avertit, nisi quia putet anima mortua? CAPUT audite, fratres mei, concludam sermonem, figens in cordibus vestris curam salubrem, ante omnia
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑am: & ibi inuenies iacentẽ. quẽ putas uiuentẽ.
Qͥa pedib ambulat: q manib ꝯtrectas. qͥa ocłis
uid&r. ⁊audit aurib: offitiĩs cet̾is m̃broeum satis
bitacłm. mortuus ẽ habitator uͦmͦ inquies cum
de qua uiuit coep᷑: Audi gͦ doisce. Coepus boĩs
creat᷑a dĩ ẽ. ⁊ amia hoĩs creat᷑a dĩ ẽ. Deanima¬

Expanded text:
bi invenies jacentem, quem putas viventem. Quia pedibus ambulat, quia manibus contrectat, quia oculis videt, et audit auribus, officiis caeteris membrorum satis bitaculum, mortuus est habitator. Quomodo, inquies, cumde qua vivit corpus? Audi ergo, et disce: corpus hominis creatura Dei est, et anima ho
Abbreviated transcription (Latin):
Nat᷑a que suerat: reꝑat᷑. Nlat᷑a que lapsa fuerat:
erigit᷑. Nlat᷑a que de formis iacebat: gr̃a re¬
illa nat᷑a imnitabił. in cõmutabił: nec de¬
fectui nec ꝓfectui obuoxi a. Nec cadit ut
nunꝰ sit nec tͣnscendit ut plus sit. ꝑfectasem¬
pit̾na omim᷑ iminutabił: sola illa nat᷑a.
Creata uͦ bona: s creat᷑a mnpar ualoe.
Uis adherere diabolo desertoei: si eqͣri

Expanded text:
pta fuerat, reparatur; natura quae lapsa fuerat, erigitur; natura quae deformis jacebat, gratia reilla natura immutabilis, incommutabilis, nec defectui, nec profectui obnoxia, nec cadit, ut minus sit; nec transcendit, ut plus sit; perfecta, sempiterna, omni modo immutabilis, sola illa natura. Creatura vero bona, sed Creatori impar valde. Vis adhaerere diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
Fallere ignorat. qr nec falli pot̃. Cũ enĩuirat.
se adlub⁊ testẽ. Em tu cũ uiras om̃ adhibes
testẽ. sic ipse cũ uirat se testẽ ad hib&. Tuqñ
illũ adhhibes testem: forte supͣ m̃datiũ tuũ.
accipis inuanuĩ nom̃ dm̃ dei tui. Ne m̃da¬
iurat longe ẽ. Peccat ⁊ gͣnit̃ qui falsum
iurat: ñ peccat qͥ uerũ uirat. S nec ille pec¬
cat qͥ onmino ñ uirat. S qui ñ uirat ⁊ ñ poc¬
cat: ⁊ longe ẽ. apeccato. Qui aut̃ uerũ u¬
rat ñ ꝑeccat: s ꝓpe ẽ ad peccatum. fac te
ambulare maliqͦ loco. nͥ aparte dext̾a
spatiosa sit t̾ra: nec usꝗͣ. angustias ꝑaciaris.
Asimstra ꝑ̃ceps locus ẽ. Nui eligis ambula¬
re. suꝑfinẽ t̾re in labio p̃cipitii. an inde
longe: Puto qr moe longez. Sie ce qm
uirat infinem ambulat: & ambulat pedi¬
b usiruns. qr humanis. Si offendĩs. de¬

Expanded text:
nec falli potest. Cum enim jurat, se adhibet testem. Quomodo tu cum juras Deum adhibes testem: sic ipse cum jurat, se testem adhibet. Tu quando illum adhibes testem, forte supra mendacium tuum accipis in vanum nomen Domini Dei tui. Ne mendat; qui non jurat, longe est. Peccat et graviter, qui falsum jurat: non peccat, qui verum jurat; sed nec ille peccat qui omnino non jurat; sed qui non jurat, et non peccat, et longe est a peccato; qui autem verum jurat, non peccat, sed prope est ad peccatum. Fac te ambulare in aliquo loco, ubi a parte dextera spatiosa sit terra, nec usquam angustias patiaris; a sinistra praeceps locus est. Ubi eligis ambulare? Super finem terrae in labio praecipitii, an inde longe? Puto quia inde longe. Sic et qui jurat, in fine ambulat; et ambulat pedibus infirmis, quia humanis. Si offend
Abbreviated transcription (Latin):
debito reodendi sermone recitaret᷑ ead̾e lec¬
tio: diuuntꝰ mͥ inspiratũ ẽẽ credioi. ut inde
tͣctarem. Hmc me dicẽ ds̃ uoluit: hinc uos
auoire. Obsecro ne cõtempnatis: obsecro ut
cor stabiliatis. lingne mobilitates mutetis.
N on frustra ẽ omimo: ũuacat.Ad cũ eã nt di¬
xi q̃stionẽ semꝑ deuitare uoluerĩ: imposi¬
ta ẽ necessitati mee. ut imponat᷑ ⁊ caritati

Expanded text:
lectio, divinitus mihi inspiratum esse credidi, ut inde tractarem. Hinc me dicere Deus voluit: hinc vos audire. Obsecro ne contemnatis, obsecro ut cor stabiliatis, linguae mobilitates mutetis. Non frustra est omnino, non vacat quod cum eam, ut dixi, quaestionem semper devitare voluerim, imposita est necess
Abbreviated transcription (Latin):
rũ seruitus. Qo gͦ ampliꝰ refulg&e. aurum
qd̃ sordidꝰ dominus bab&r: aurũ qd̃ ampliꝰ
cruciat. apd̾ qũe largiꝰ fuerit: Aurũ qd̾ a¬
manti se nicħ de sua possessione ꝑmittit.r e¬
funoens ei reatũ sinĩ. cui usũ sim̃ negat.
Granis accusatio. erimpnosa possessio. Nec tũ¬
cata pruoentia hominum. id imagnumm p̃ciũ
receptũ est: iã infannã rei redunoat. qͥcqͥd de
mala cupiditate suscipit᷑. Iõo gͦ res illa urtuxa¬
tur. uit auaritia cõ dẽpnẽt᷑. Cẽt̃m dominꝰ ait ꝑħ̾ram¬

Expanded text:
ergo amplius refulget aurum, quod sordidus dominus habet; aurum, quod amplius cruciat apud quem largius fuerit; aurum, quod amanti se nihil de sua possessione permittit, refundens ei reatum suum, cui usum suum negat gravis acquisitio, aerumnosa possessio? 3. Aucata prudentia hominum id in magnum pretium receptum est, jam in infamiam rei redundat, quidquid de mala cupiditate suscipitur. Ideo ergo res illa vituperatur, ut avaritia condemnetur. Caeterum Dominus ait per
Abbreviated transcription (Latin):
pec̃co. Dicunt gͦ iustos ꝓrsus in hac uita
nullũ hab̾e pecc̃m. ħ eretici aut̃ st̃ pela¬
gian. id̾eq celestiani qͥ hoc oic̃t. ꝓ cũ res¬
ponsũ ilł fuerit. qͥd ẽ. qd̾ dicitis: Ergo ui¬
uit hic homo sine pecc̃o. ⁊ñ hab& oĩo ul¬
lũ peccatũ. nec facto. nec u̾bo. nͨcogitatiõe:
R espondent oe illo suꝑbie uento. q plemi
sunt. q̃. uentũ utinã fimrent. reflarent᷑ ⁊
tac̾ent: id ⁊ humiles fierent ñ elati. Respor¬
dent inꝙͣ. ꝓrsus isti: homines sci. ficeles dĩ:
nec facto. nec u̾bo. nͨ cogitatiõe. possunt
ullũ hab̾e pecc̃m. ł cũ eis oicit᷑. qͥ sunt isti
iusti qͥ sine pec̃co sunt. ⁊ respondent ⁊ dict.
Tota ȩccła. Mirari potuissent: sinuenirẽ
unum. duos. tres. decẽ. qd̾ q̃rebat habraã.
Abrahã enĩ adͥnqͣgnita. usq ad dccẽ descõoit.
Tuheretice respondes. ⁊ dicis mͥ: tota ȩccła.
Unde hoc ꝓbas: ꝓbo inqͥs. ꝓba rogo te.
Magiũ enĩ mͥ ganoiũ affeis: si docẽ pogueris

Expanded text:
cato. Dicunt ergo, justos prorsus in hac vita nullum habere peccatum. Haeretici autem sunt Pelagiani, iidemque Coelestiani, qui hoc dicunt. Et cum responsum illis fuerit, Quid est quod dicitis? Ergo vivit hic homo sine peccato, et non habet omnino ullum peccatum, nec facto, nec verbo, nec cogitatione? Respondent de illo superbiae vento, quo pleni sunt: quem ventum utinam finirent, reflarentur et tacerent, id est, humiles fierent, non elati: respondent, inquam, Prorsus isti homines sancti, fideles Dei, nec facto, nec verbo, nec cogitatione possunt ullum habere peccatum. Et cum eis dicitur, Qui sunt isti justi, qui sine peccato sunt? respondent et dicunt, Tota Ecclesia. Mirari potuissem, si invenirem unum, duos, tres, decem, quot quaerebat Abraham. Abraham enim a quinquaginta usque ad decem descendit : tu, haeretice, respondes, et dicis mihi totam Ecclesiam. Unde hoc probas? Probo, inquis. Proba, rogo te. Magnum enim mihi gaudium affers, si docere potueris,
Abbreviated transcription (Latin):
homimes talia oecestant᷑. fac alium. Pͥutat falsũ
ẽẽ. ⁊iurat: tanꝙͣ. uerum sit. ⁊ forte uerũ ẽ. Uer¬
bi grã ut intelligatis. Pluit millo loco int̾rogaͬ
hominẽ et putat ñ pluisse: ad negotiũ ipsiꝰ cõpe¬
tit ut dicat pluit. s ꝓutat ñ pluisse. Dicit᷑ ei. uere
et putat ñ pluise. ꝓpͣurus ẽ. Int̾ ẽ quẽ ad¬
mod̾ u̾bũ ꝓcedat ex anmo. Reã lingã ñfa¬
c̃: nͥ mensᷤ rea Uͥs est aut̃ qui ñ fallat᷑. ⁊ si
noluit fallere: Qs ẽ homo cui ñ sub reꝑat
fallatia: E tã uiratio: ab oreꝰ discodit. Fre¬
quentat᷑: plura sunt plerũq uram̃ta ꝙͣ.
u̾ba. Sioiscutiat homo quotiens iurce. ꝑte
totũ oiem. qͦtiens se uuln&̾: qͦtiens gladio
lingue feriat. ⁊ tͣnsfigat. qͥs millo loco in¬
uemat᷑ sanꝰ. Qa gͦ gͣue peccatum ẽ ꝑeierare.
cõpendiũ tͥ dedit scͥpt᷑a noli uirare. otͥ die

Expanded text:
homines talia detestantur. Fac alium, putat falsum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis: pluit in illo loco, interrogas hominem, et putat pluisse, et ad negotium ipsius competit, ut dicat Pluit, sed putat non pluisse. Dicitur ei: Vereet putat non pluisse, perjurus est. Interest quemadmodum verbum procedat ex animo. Ream linguam non facit, nisi mens rea. Quis est autem qui non fallatur, etsi noluit fallere? Quis est homo cui non subrepat fallacia? Et tamen juratio ab ore non discedit, frequentatur: plura sunt plerumque juramenta, quam verba. Si discutiat homo quoties juret per totum diem, quoties se vulneret, quoties gladio linguae se feriat et transfigat, quis in illo locus invenitur sanus? Quia ergo grave peccatum est pejerare, compendiu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iã sub t̾ra: dñ crep qd̾ corrũpit᷑ agg̃uat aĩam
⁊ oepͥmit t̾rena ihabitatio sensũ multa co¬
gitantẽ: int̾ ista multa tua cogitata. incer¬
ta. uolatica. cõiecturas humanas. fallacias
sito inregione falsitatis: Uisgͦ longe eẽ.
aꝑurio: Iurare noli. Q enim uirat aliqñ
uerũ uirare pot̃. quiaut̾ ñ iurat m̃datiũ

Expanded text:
 dum corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ; inter ista multa tua cogitata incerta, volatica, conjecturas humanas, fallacias sito in regione falsitatis? Vis ergo longe esse a perjurio? Jurare noli. Qui enim jurat, aliquando verum jurare potest; qui autem non jurat, mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
rũ putat eẽ. ꝓ qͦ uirat: uerũ putat eẽ. ⁊ tam̃ fal¬
sũ ẽ. Non ex amino iste peierat: fallit᷑. Hoc ꝓ u̾o
hab& qd̾̃ falłum ẽ: nõ ꝑ rẽfalsa sciens iurationẽ
int̾ꝑonit᷑. da alium. Seit falsũ eẽ: ⁊ dic̃ uerũ ẽẽ:
durat tanꝙͣ uerũ sit qd̾ scit falsum cẽ. Uioetis¬

Expanded text:
rum putat esse pro quo jurat; verum putat esse, et tamen falsum est; non ex animo iste pejerat, fallitur: hoc pro vero habet, quod falsum est, non pro re falsa sciens jurationem interponit. Da alium, qui scit falsum esse, et dicit verum esse, et jurat tanquam verum sit q
Abbreviated transcription (Latin):
loq̃bat᷑. qͥ fioĩ suc g̾minanti. ⁊ ad huc deuere.
zadhuc infirme. ⁊ ex magna parte tituban¬
ti: ñ tñ nulle floĩ. s alicui fidĩ adiutorẽ ora¬
głm leg̾et᷑: audistis. Si potes ereõe. ait oñs
iħ̾e pat̾ pueri. Si potes credẽ. onua pos¬
sibilia sunt credenti. X ille intueus sem& ipsum:
⁊posit̾ ante semoe ipsum: ñ habens tem̾ariam

Expanded text:
loquebatur, qui fidei suae germinanti et adhuc tenerae, loquebatur, qui fidei suae germinanti et adhuc tenerae, et adhuc infirmae, et ex magna parte titubanti, non tamen nullae fidei, sed alicui fidei adjutorem orangelium legeretur, audistis: Si potes credere, ait Dominus Jesus patri pueri, si potes credere, omnia possibilia sunt credenti. Et ille intuens semetipsum, et positus ante semetipsum, n
Abbreviated transcription (Latin):
ao cuiꝰmisa ꝑmindum retia capiendꝰ cũ cet̾is
etiã apłs iste ꝑtimnit. Ergo mem̃tote eũ drxis
Tudicebas. intelligã ut credam: ego dicebam ut
Ambo taceaniꝰ: qͥd ambo oxx̾imꝰ auoitũ ẽ. Intel¬
ligã inqͥs ut credam: crede inꝙͣ ut intelligas.
Respondeat ppła. slsi creoid̾itis: ñ incellige
uitelligã ut credam: Qͥd enim nunc agnnꝰ.
n̾ut credant: Nõ q ñ crcount: s qr ad huc
parimmi creount. Nam si millo mͦ credidissent.
hic ñ eeñt. s. ides creũ addux̃. ut audiant: fi¬
des cos fec̃ p̃sentes u̾bo oĩ. S ipsa fides que
gminauit irriganda ẽ. nutͥenda ẽ. roborã¬
da ẽ. hoc ẽ. qd̾ agimꝰ. Ego inqͥd plantaui. a¬
pollo rigauit. s dt̃ icrem̃tũ dedit. Itaq ne¬
q qui plantat ẽ aliqͥd neq qui rigat: s& qͥ
increm̃tum dat õs. Loquendo. hoetando. do¬
cendo. suadendo. plantare possimiꝰ. ⁊ rigare.
ñ aut̃ increm̃tũ dare. Nou̾at aut̃ ille cũ qͦ

Expanded text:
ad cujus missa per mundum retia capiendus cum caeteris etiam populus iste pertinuit: ergo mementote eum dixissinter nos agebatur? Tu dicebas, Intelligam, ut credam; ego dicebam, Ut Ambo taceamus. Quid ambo dixerimus, auditum est. Intelligam, inquis, ut credam: Crede, inquam, ut intelligas. Respondeat propheta: Nisi credideritis, non intelligeIntelligam, ut credam? Quid enim nunc agimus, nisi ut credant, non qui non credunt, sed qui adhuc parum credunt? Nam si nullo modo credidissent, hic non essent. Fides eos adduxit, ut audiant; fides eos fecit praesentes verbo Dei: sed ipsa fides quae germinavit irriganda est, nutrienda est, roboranda est. Hoc est quod agimus. Ego, inquit, plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Itaque neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Loquendo, hortando, docendo, suadendo plantare possumus et rigare, non autem incrementum dare. Noverat autem ille cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
sibi defeno a. & nemosium aliqͥd uendicaroe:
siure sr̃nitatis eẽnt ilł cuncta cõminia. Sci¬
ue&e. ut qͥ eodẽ cõsortio religionis tenebant᷑:
codẽ cõsoetio fruerent᷑ & inte. hoc. ẽ. ut qͥbe
rat una fioes: eẽt una substantia. E qͥb erat
commutus. xp̃e. communis eẽt ⁊ sũptus. Nefas
enum putabant religiosi uiri: eũ sͥ partitipẽ.
ñ ad scsce in sustantia. qui particeps eẽt ingrã.

Expanded text:
 nemo suum aliquid vindicaret, sed jure fraternitatis essent illis cuncta communia; scilicet, ut qui eodem consortio religionis tenebantur, eodem consortio fruerentur et vita; hoc est, ut quibus erat una fides, esset et una substantia; et quibus erat communis Christus, communis esset et sumptus. Nefas enim putabant religiosi viri eum sibi participem non asciscere in substantia, qui particeps esset in gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
iure cepimꝰ. ⁊ quantũ malum sit inꝑnirio
suctudinẽ tunore frenauimꝰ. frenata restͥn¬
git᷑. restricta languescit. languescens einceit᷑.
⁊ male ꝯsuctuomi bona succedit. Demq
ñ uob̾ dicimꝰ: ñ nos urare. Si enĩ hoc dici¬
mꝰ mentim᷑. Quantũ ad me ꝑtine uiro. s
quantũ nͥ uidet᷑ magna necessitate cõpul¬
sus: cũ ind̾o nͥfaciãm ñ credi. ⁊ ei qͥmͥ nõ
ercoit ñ expooire qd' ñ ereoit. hac ꝑpensa
ratione ⁊ cõsid̾atione librata: cũ magno
timoee dico. coeã d̾o. aut testis ⁊ d̾s: aut scit

Expanded text:
uantum malum sit in perjurio onsuetudinem timore frenavimus. Frenata restringitur, restricta languescit, languescens emoritur, et malae consuetudini bona succedit. Denique non vobis dicimus, non nos jurare. Si enim hoc dicimus, mentimur. Quantum ad me pertinet, juro; sed quantum mihi videtur, magna necessitate compulsucredit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: Coram Deo, aut Testis est Deus, aut Scit
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt. Uicit mͥhomo. Intelligã ut credam.
Respondeo: crede ut intelligas. Cũ gͥ nata it̾
nos sit ꝯtrou̾sia. talis qͣdãm̾ ut ille mͥ oicat
intelligã ut credã: ego ei respondeã. mimo crede
ut intelligas: cũ hac cõtrou̾sia. ucuiamꝰ ad iuorcẽ.
neuter nr̃m p̾sumat ꝓsua parte sententiam.
uẽ uidicẽ inuent̃i sumꝰ. discussis onmib homimib:
Nescio utrum melioee uidicẽ inuenire possimꝰ.
ꝙͣ hominẽ ꝑquẽ loquit᷑ ds̃. Non eamꝰ s̃ in hac
re & iihac ꝯtrou̾sia ad litt̾as secłares. nõ int̃

Expanded text:
volunt. Dicit mihi homo, Intelligam, ut credam: volunt. Dicit mihi homo, Intelligam, ut credam: respondeo, Crede, ut intelligas. Cum ergo nata inter nos sit controversia talis quodam modo, ut ille mihi dicat, Intelligam, ut crelam; ego ei respondeam, Imo crede, ut intelligas: cum hac controversia veniamus ad judicem, neuter nostrum praesumat pro sua parte sententiam. Quem judicem inventuri sumus? Discussis omnibus hominibus, nescio utrum meliorem judicem invenire possimus, quam hominem per quem loquitur Deus. Non eamus ergo in hac re et in hac controversia
Abbreviated transcription (Latin):
tostatẽ Pimagnẽ oi. Unde qͥbrã dicit̃
increpando. Nolite eẽ. sicut equuis et mulus:
quib nõ ÷ intellectus. S aliud ẽ intellectus:
aliud ratio. Nam rationẽ habeniꝰ: ⁊ anteq̃ in¬
telligamiꝰ. Intellige̾ ñ ualemꝰ nͥ rationẽ habea¬
mꝰ. Est gͦ auimal rationis capax. llerũ ut me¬
luis et citiꝰ dicam: aminal rationale cuina¬
t̃a mẽ ratio: & anteꝙͣ intelligat. iã rationẽ
babe. Nam idõ uult intellig̾e: qr ratione p̃ce¬
dit. ħoc gͦ unde bestias ante cedimiꝰ. maxime
uit: Imaginẽ in nob̾ dĩ deformare potumꝰ.
rescemar e nõ possimꝰ. ħabemꝰ gͦ ut cuncta
breuit̾ retexamꝰ.: ipsum eẽ. cũ lignis ꝙ lapidib.
unuere cũ arborib. sentire cũbestiis. intellige̾
cũ angłis. Onudicamꝰ gͦ ocłis colores. aurib
soncea. narib odorcs. gustatu sapores. tactu ca¬
lores: intellectu morts. Incelligi onnins homo
uult. Inttellig̾e̾ nemo ẽ qui nolit. credẽ ñ om̃s

Expanded text:
opter imaginem Dei. Unde quibusdam dicitur increpando: Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Sed aliud est intellectus, aliud ratio. Nam rationem habemus et antequam intelligamus; sed intelligere non valemus, nisi rationem habeamus. Est ergo animal rationis capax: verum ut melius et citius dicam, animal rationale, cui natura inest ratio, et antequam intelligat jam rationem habet. Nam ideo vult intelligere, quia ratio praecedivit? Imaginem in nobis Dei deformare potuimus, reformare non possumus. Habemus ergo, ut cuncta breviter retexamus, ipsum esse cum lignis et lapidibus; vivere, cum arboribus; sentire, cum bestiis; intelligere, cum Angelis. Dijudicamus ergo oculis colores, auribus sonores, naribus odores, gustatu sapores, tactu calores, intellectu mores. Intellige. Omnis homo vult intelligere; nemo est qui nolit: credere non omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Lege scͥpt᷑am. Os qd̾ m̃tit᷑: occidit amiam. S tup̾sen¬
tẽ putas ultorẽ dm̃i: si ille qui te iuratione fal¬
sa deceꝑit ꝯtuuo exꝑir&. Si expiret ante ocłos
tuos: expirauit caro ipsiꝰ. Ed ẽ expirauit caro ip¬
siꝰ Sp̃m quo uuificabat᷑ eiccit. hoc ÷ expirauit.
excluso spũ qͦ uinebat caro. Rieranit: exclusit
spm̃ quo uiuebat amina. Expirauit: s nescis.
Expirauit: s non indes. Carnẽ enim iacentẽ.
sine anima uides: animã miserãsine dõ ui

Expanded text:
Lege Scripturam: Os quod mentitur, occidit animam . Sed tu praesentem Deum ultorem putas, si ille qui te juratione falsa deceperit, continuo exspiret. Si expiret ante oculos tuos, exspiravit caro ipsius. Quid est, exspiravit caro ipsius? Spiritum quo vivificabatur, ejecit. Hoc est, exspiravit excluso spiritu, quo vivebat caro. Pejeravit, exclusit spiritum quo vivebat anima. Exspiravit, sed nescis; exspiravit, sed non vides. Carnem enim jacentem sine ani
Abbreviated transcription (Latin):
ãpliꝰ ꝗd habemꝰ: Mentẽ. ratiouẽ: ꝯsiliũ. qͦo
ñbabent bestie: ũ habent uolucres. ñ ha¬
bent pisees. in eofacti sumꝰ ad unaginẽ dĩ.
Demq uͥ scͥpt᷑a narrat qd̾ facti simꝰ. ibi sub¬
iungit ut nos de pocceib nõsolumante po¬
nat. s& et p̃ponat. io÷ ut ea nob̾ sub iectasit̃.
Faciamꝰ in ꝗo hominẽ ad nnagniẽ ⁊ sim̾ilicu¬
dinẽ nr̃am.: ⁊ habeat postestatẽ pisciũ maris:

Expanded text:
amplius quid habemus? Mentem, rationem, consilium, quod non habent bestiae, non habent volucres, non habent pisces: in eo facti sumus ad imaginem Dei. Denique ubi Scriptura narrat quod facti sumus, ibi subjungit, ut nos pecoribus non solum anteponat, sed et praeponat, id est, ut ea nobis subjecta sint: Faciamus, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem n
Abbreviated transcription (Latin):
do̾ gr̃as agatis. ne in aliqͦ dono eiꝰ mgͣti re¬
maneatis : ⁊pt̃ hoc qd̾ ingͣti estis. qd accepi¬
parte ut dignium ẽ cogitet᷑. qͥs oigne co¬
gide. ꝙͣ multis donis dĩ ipsiꝰ p̃ferat᷑:  si mi¬
nora oona aĩ mnob̾ oebemꝰ agnosce̾. quãto

Expanded text:
ne in aliquo dono ejus ingrati maneatis, et propter hoc quod ingrati estis, quod accepistiparte, ut dignum est, cogitetur, quis digne cogitet, quam multis donis Dei ipsius praeferatur? Et si minora
Abbreviated transcription (Latin):
sqͥs eum diẽ magũ fuisse. sigͦ magicis
artib fec̃ ut coleret᷑ ⁊ inoetuus. nũqͥo ma¬
gus erat anteꝙͣ uat̾: Ccce qͣre ait apłs pe¬
trus. habemꝰ certiorẽ ꝓpħicum sermonẽ.
Nox de celo qua fideles ammoneant᷑. ꝓpħic̃
sermo. quo infideles cõunicant᷑. Intellexi¬
natio. Petrus iste qui sic loqͥt᷑ piscatoe fuit.
mͦ magnã landẽ hab&e. oratoe: si potuerit
ab illo intelligi piscator. Ptrea pͥmis xp̃ia¬
uis loquens apłs paulus ait. Uioete uoca¬

Expanded text:
squis eum dicit magum fuisse: si ergo magicis artibus fecit ut coleretur et mortuus, numquid magus erat, antequam natus? Ecce quare ait apostolus Petrus, Habemus certiorem propheticum sermonem. Vox de coelo, qua fideles admoneantur: propheticus sermo, quo infideles convincantur. Intellexinatio? Petrus iste, qui sic loquitur, piscator fuit: et modo magnam laudem habet orator, si potuerit ab illo intelligi piscator. Propterea primis Christianis loquens apostolus Paulus ait: Videte voca
Abbreviated transcription (Latin):
be diabolo totiens res dĩ. Irride
nis nat᷑a laudet᷑: atq ommne initiũ
inuoluntate ponat᷑. Spes emendati¬
onis hominib suggerat᷑: ut se intel¬
ligant ñ carnis necessitate s tantũ
uoluntatis prauitate delinquere.
Nosaut̃ carnẽ diumo asseribimꝰ oꝑi:¬

Expanded text:
bet diabolo toties res Dei? Irrideannis natura laudetur; atque omne vitium in voluntate ponatur, spes emendationis hominibus suggeratur, ut se intelligant non carnis necessitate, sed tantum voluntatis pravitate delinquere. Nos autem carnem divino adscribimus o
Abbreviated transcription (Latin):
uultus eiꝰ abiectus. ⁊ deforinis positio eiꝰ.
Hoc ÷ iurtus eiuus: despectus. ⁊ oeformis positio
eiꝰ.ħomo inplaga positus: ⁊sciens ferre
infirmitates. Defoemitas xp̃i : te format.
Ille enim si deformis eẽ noluiss&: cu formã
qͣm ꝑdioisti ñ recepisses. Pendebat incruce
deforts: si deformitas illiꝰ pulcͥtudo nr̃a erat.
In hac gͦ uita: defoem̃ xp̃m tencamꝰ. Qd̾ ÷ de

Expanded text:
ltus ejus abjectus, et deformis positio ejus, hoc est virtus ejus: despectus et deformis positio ejus, homo in plaga positus, et sciens ferre infirmitates . Deformitas Christi te format. Ille enim si deformis esse noluisset, tu formam quam perdidisti non recepisses. Pendebat ergo in cruce deformis: sed deformitas illius pulchritudo nostra erat. In hac ergo vita deformem Christum teneamus. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ẽ. uera uiratio: qͥa ⁊ cũ dic̃ quisq ꝑmeã
salutẽ. salutẽ suã. dõ obligat. qñ dic̃ ꝑfilios
meos oppign̾at dõ filios suos: ut hoc ueniat
in capd̃ eceum qd̾ exit deore ipsiꝰ. Si uerũ
uerũ: si falsum falsum. Cum g filios suos. uł
capd̾ suum ułsalutẽ suam quisq iniuratione
nominaus qͥ cqͥo nominat oblig& dõ. qnͣto
falsum iurare ꝑfiliũ suum: ⁊ nõ timno falsũ
uirare ꝑtlm suũ. fortassis dicens in animo suo
hoc. tieo ꝑfilium incũ falsum iurare ne mo¬
qͥd mali contingit. Bene qͥd̾e dicis incħ mali
cõtingit dõ qñ falsum uiras ꝑ dmͣ. s ꝯtingit
mali multum tͥ qui fallis ꝑrimum eui tritẽ
adhibes dm̃. S sialiqͥd teste filio tuo faceres:
zamico uł ꝑrimo tuo uł cuilib homimnidi¬
ceres nõ foci. et tangeres filio tuo capo qͦ teste
fecisti. & diceres per huiuis salutem ꝙ non seci: excla¬
mar& foete filiꝰ tuus sub pat̾na manu tremeus. niͦ

Expanded text:
ipsa est vera juratio. Quia et cum dicit quisque Per meam salutem, suam Deo obligat: quando dicit Per filios meos, oppignerat filios suos Deo: ut hoc veniat in caput eorum, quod exit de ore ipsius, si verum, verum; si falsum, falsum. Cum ergo filios suos, vel caput suum, vel salutem suam quisque in juratione nominans, quidquid nominat obligat Deo, quanto falsum jurare per filium suum, et non timet falsum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo per filium meum falsum jurare, ne moquid mali contingit? Bene quidem dicis, nihil mali contingit Deo, quando falsum juras per Deum: sed contingit mali multum tibi, qui fallis proximum, cui testem adhibes Deum. Si aliquid teste filio tuo faceres, et amico vel proximo tuo vel cuilibet homini diceres, Non feci, et tangeres filio tuo caput, quo teste fecisti, et diceres, Per hujus salutem, quia non feci: exclamaret forte filius tuus sub paterna manu tremens, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ cos reputari: qui oispserinit. tribueruntq
panꝑib. iustitia eoeum manoe met̾nun. Nlemo
nõ int̾ cos reputari pot̾. qui bene uoluerit ꝑ
fugatium rerũ despectum. placẽ deo.
tudo regmi in pauꝑtate posita ÷ possioere. Qd̾
cũ labore reqͥrit᷑ pancorum ẽ. ꝯtt̃pne̾: qd̾ cũ frue¬
tu cõtẽpnas ominum ẽ. felicitagͦ magna xp̃ia

Expanded text:
os reputari, qui disperserunt tribueruntque pauperibus, justitia eorum manet in aeternum: nemo non inter eos reputari potest, qui bene voluerit per fugacium rerum despectum placere Deo. tudo regni in paupertate posita est. Possidere quod cum labore requiritur, paucorum est: contemnere quod cum fructu
Abbreviated transcription (Latin):
ita mabscondito ẽ ut illd̾ uideat᷑ ꝓuioens ho¬
nimb nat᷑a cdãpnasse: nec exposuisse rem
succensurã ocłos cupioorũ. atq ut aduina¬
ret᷑ pauꝑtas dificultate parandarũ dnuti¬
arum: cũ labore fec̃ queri. qd̾ noluerat in¬
ueniri. Ergo uideamꝰ. qui autũ nõ hab&e.:
pecta oamꝰ. qd̾ diximꝰ. Qͥd ampliꝰ corusece.
aurũ qd̃ erũpna ꝑquirit: qd̾ auaritia cu¬
pit. qd̾ sollicituoo custodit: aurũ mat̾ia la¬
borum. ꝑicłosa res possioentium. Aurum
eneruatio uirtutũ: aurũ maluis oominus.
poitor serimis. Ergo qui aurũ ñ habce.
ampliꝰ coeuiscor. aurũ ꝗd̾ nemo tutũ habee:

Expanded text:
ita est in abscondito; ut illud videatur providens hominibus natura damnasse, nec exposuisse rem succensuram oculos cupidorum: atque ut adjuvaretur paupertas difficultate parandarum divitiarum, cum labore fecit quaeri, quod noluerat inveniri. Ergo videamus: qui aurum non habet, pendamus quod diximus, quid amplius coruscet aurum, quod aerumna perquirit, quod avaritia cupit, quod sollicitudo custodit; aurum materia laborum, periculosa res possidentium; aurum enervatio virtutum, aurum malus dominus, proditor servus. Ergo qui aurum non habet, amplius coruscet aurum, quod nemo tutum ha
Abbreviated transcription (Latin):
census paupies nariar et᷑. uͥ ipsam uͥtutẽ
uolinssar apłs cum sui ad testatione ꝓser¬
re. Ne enim mirareris possorẽ uirtutũ:
ante ꝓfessus ẽ. abreñtiatoeẽ adiitiarũ.
uste nãq sequebat᷑ ut largiret᷑ signa:
qͥopes cõtẽpserat. Qͥa hac panꝑtate oits
Qͥo hac uirtute pauꝑius: Testimoniũ gͦ uir¬
tutis: secutura ẽ. ꝓfeisio pauꝑtatis. Inoe

Expanded text:
census pauperies narraretur, nisi ipsam virtutem census pauperies narraretur, nisi ipsam virtutem voluisset Apostolus cum sui attestatione proferre. Ne enim mirareris possessorem virtutum, ante professus est abrenuntiationem divitiarum. Juste namque sequebatur, ut largiretur signa, qui opes contempserat. Quid hac paupertate ditius? quid hac virtute pauperius? Testimonium ergo virtut
Abbreviated transcription (Latin):
ost resurrectionẽ xp̃i
quoeum oꝑ̃m patroti¬
mo p̾cticatio apłorum
muiat᷑: lectio qͣm au¬
distis exposuit. Ascen¬
dentes inqͥd petrusce ioħ̾s intẽplum. Ma¬
teriamsermoni. id⁊ p̃dicatiomi ingssum:
ꝑsigna ĩpararunt. Precro̾e qͥppe stupoe
debuit. ut mirandȩ rei expositio seq̃ret᷑.
Fulgoe gͦ signoeum ppłorum cora ꝑcussit.
llam erat qͥdam anatuntate sua clauus
qͥ poetabat᷑ manib: & m̾dicabat in qͥd. ao
speciosam portam tẽpli. & cũ ing̾dientes
uioiss apłos. elcmosinã exmore poscebat.
S cũ neum cõu̾tissent intuitum.: nich̾ il¬
le claudus ultra notũ solam̃ oꝑiens. cre¬
dioit affluiturã ulẽ de apłorum manib
largitatẽ. S petrus apłs ait ad eum.
Intende uinos. Us cũ respexisso: argentũ
inqͥd & aurũ ñ est mͥ: qd̾ aut̃ habeo hoc
dotibi. In nomine ih̾u xp̃i: surge ꝙ am
bula. Uerboeum ipsorũ ordiuẽ debemꝰ ai¬
bat cũ uirtutum oiuitie sequerent᷑: ut

Expanded text:
ost resurrectionem Christi, quorum operum patrocinio praedicatio Apostolorum muniatur, lectio quam audistis exposuit. Ascendentes, inquit, Petrus et Joannes in templum, materiam sermoni, id est, praedicationi ingressum, per signa praepararunt. Praecedere quippe stupor debuit, ut mirandae rei expositio sequeretur. Fulgor ergo signorum populorum corda percussit. Nam erat quidam a nativitate sua claudus, qui portabatur manibus, et mendicabat, inquit, ad Speciosam portam templi: qui cum ingredientes vidisset Apostolos, eleemosynam ex more poscebat. Sed cum in eum convertissent intuitum, nihil claudus ultra notum solamen opperiens, credidit affluituram vilem de Apostolorum manibus largitatem. Sed Petrus apostolus ait ad eum, Intende in nos. Quos cum respexisset, Argentum, inquit, et aurum non est mihi; quod autem habeo, hoc tibi do: in nominrum ordinem debemus direm, cum virtutum divitiae sequerentur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gͣtum qd̾ offert̃. nec illd ẽ saciabile qd reser¬
uant. Dic̃ dominꝰ ad cam cũ offerro mim̾a.
Si aut̃ rectr offeras: rocte aut̃ ñ diuidas. ꝓeccasti.
Quiesce. Sic & tu xp̃iane ñ recte omiois: qͥoe
tanto auro tuo maiorẽ partẽ mammone ser¬
uas. ꝙ dõ largiras. Sic nãq anamas inac¬
tib apłoeum. dum putat se recte offerre.
dñ recte onudit: perumã quã obculit ꝑdidit.
qoꝰ ꝓmiserat partẽ sub pͣxit: sacelegũsi
om̃ inpollicitatione fefellerit: franois
qdͣ de integͥs mimerib poetionẽ quãdã
putauerit subtͣhendam. Ait eium apłs
qd̾ de suo ipse ꝓmiserit. qͥd censemꝰ de co
qͥnõ uult reodẽ qͦd aliis rꝓmisit. Hioe¬
gram fidĩ ꝑ cepistis. Ecce habundant
incuntate nr̃a hospites. facite qd polli¬
citi estis. ne dicat᷑ ex nob̾ qd̾ ananie oic¬
tum ẽ. non mentiti estis hominib s dõ.

Expanded text:
ervant. Dicit Dominus ad Cain, cum offerret munera: Si autem recte offeras, recte autem non dividas, peccasti, quiesce . Sic et tu, christiane, non recte dividis, qui de tanto auro tuo majorem partem mammonae servas, quam Domino largiris. Sic namque Ananias in Actibus Apostolorum, dum putat se recte offerre, et non recte dividit, pecuniam quam obtulit, perdidit; quod promiserat partem subtraxit, sacrilegii Deum in pollicitatione fefellerit; fraudis, quod integris muneribus portionem quamdam putaverit subtrahendam. Ait enim apostquod de suo ipse promiserat; quid censemus de eo qui non vult reddere quod aliis repromisit? Videgratiam percepistis. Ecce abundant in civitate nostra hospites: facite quod polliciti estis; ne dicatur et vobis quod Ananiae dictum est, Non mentiti estis hominibus, sed Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qo loqͦr intelligant. ⁊ rede ñ possiit. Ergo ex
aliqͥ parte uerũ ẽ. qd̾ ile. dic̃ antelligamñ ut credũ.
et ego qui dico sic̃ diẽ ꝓpħa. uinno creos ut intel¬
ligas. uerum dicimꝰ. cõcoroemꝰ. Ergo intellige ut
crcoas: crede ut intelligas. Breuit dico: qͦmͦ u
trũq sine ꝯtrou̾sia accipiamꝰ. Intellige ut cre¬
das: ũbum meũ crede. ut intelligas ũbum dĩ.

Expanded text:
si quod loquor intelligant, credere non possunt. Ergo ex aliqua parte verum est quod ille dicit, Intelligam, ut credam; et ego qui dico, sicut dicit Propheta, Imo crede, ut intelligas: verum dicimus, concordemus. Ergo intellige, ut credas: crede, ut intelligas. Breviter dico quomodo utrumque sine controversia accipiamus. Intellige, ut credas, verbum meum; crede, ut intel
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ ipsum farres. ꝙͣ te ipsĩt foras efferre:
Ecce qͦmͦ ferres. Ad tend̾es apłm dicentem.
Unꝰqsq ꝓpͥum oñ poetabit. lib̾ar& te ista
sententia. Non enim cũ illo cõmunicares.
auaritiã: s cõmuicares cũ illo xͥ mensã¬

Expanded text:
melius ipsum ferres, quam te foras efferres? Ecce quomodo feres: attende Apostolum dicentem? Unusquisque proprium onus portabit. Liberet te ista sententia. Non enim cum illo communicares avaritiam, sed communicares cum illo Chris
Abbreviated transcription (Latin):
oratorẽ: oic̾o̾ orator. Cloquentiȩ meȩ m̾ito
electus simi Si elig̾& senatorẽ: dic̾a senatoe.
Dignitatis mec merito: electus sum. Postremo
sipriꝰ elig̾& imꝑatorẽ: oico imꝑator. Potes¬
tatis mee merito: electus sum. Uuescant
et differant᷑ isti panlulum. quescant: nõ
omittant᷑. ũ cõtẽpnanc᷑ ħ aliquantulũ oisse¬
rantur. quo possint głari.: de semce ipsis. in se

Expanded text:
r: Eloquentiae meae merito electus sum. Si eligeret senatorem, diceret senator: Dignitatis meae merito electus sum. Postremo, si prius eligeret imperatorem, diceret imperator: Potestatis meae merito electus sum. Quiescant et differantur isti, paululum quiescant: non omittantur, non contemnantur; sed aliquantulum differantur, qui pos
Abbreviated transcription (Latin):
gͣtulatione cominmicat. Ila in cõsortio des
picit sepe germamuĩ: hec assimut frequent̃
aliemũ. Tanto gͦ sic̃ dixi illo intep̃re xxp̃iane
pleb̾ deuotio fuit: utnemo oomũ suã dic̾ae.
nemo ꝓpͥum aliqͥo uenoicarꝙ: sic̃ ait sc̃s lu¬
cas dicens. slemo qͥcꝙͣ exco qd̾ possidebat:
egeus int̃ ipsos. B̾eata gͥ plebs: que diun
plures inxp̃o habet ountes. nullum inscło
hab moigentẽ. ẜ que dimi et̾nas cogitat dnu¬
tias. afr̾ib tp̃alem reppulit pauꝑtatẽ. Uen¬
debant enim siẽ ait scͥpt᷑a p̃oia ⁊ oomossuas:

Expanded text:
communicat: illa in consortio saepe despicit germanum; haec assumit frequenter alienum. Tanta ergo, sicut dixi, illo in tempore christianae plebis devotio fuit, ut nemo domum suam diceret, nemo proprium aliquid vindicaret, sicut ait sanctus Lucas, dicens: Nemo quidquam ex eo quod possidebat, egens inter ipsos. Beata igitur plebs, quae dum plures in Christo habet divites, nullum in saeculo habet indigentem: et quae dum aeternas cogitat divitias, a fratribus temporalem repulit paupertatem. Vendebant enim, sicut ait Scriptura, praedia et domos suas;
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i discipłis. ñ curanda. Sirationẽ int̾ro¬
ges: obligandũ ẽ. qͥcqͥd inimicũ ẽ. Nolo aut̃ hoc
solum cogitatiom credas: diina ad hinc
sensũ succ̾rat auctoritas. Dñs in eñgłio.¬
Nemo ing̾dit᷑ domum fcetis. ut nasa eiꝰ diri¬
ꝑiat: nͥ priꝰ alligauerit foetẽ. Insinsg̾ erat
opib: diabolus alligand̾. sluc aut̃ ñ cõu¬
gat᷑ diabolus s honorat᷑. si res eiꝰ ꝑsigna
curat᷑. Magni benefitĩ ĩ debitor xp̃e carm
ẽ: siqͥo possit in eiꝰ salute monstrauit. Nõ
eẽt mat̾ia loquendi: nͥ testinonium misid̾e.
caro curata fecissoe. Suffragat᷑ p̃dicatiõi
xp̃i caro: impsa ẽ annumnistratio signoe.
bunis dei opus caro non eẽt: ille claud
ñ erat in ꝑcoib sanand̾. s inbrachiis col¬
lipanous. Nime aut̃ surgit claudꝰ ut apłi¬

Expanded text:
Christi discipulis, non curanda. Si rationem interroChristi discipulis, non curanda. Si rationem interroges, obligandum est quidquid inimicum est. Nolo hoc solum cogitationi credas: divina ad hunc sensum succurrat auctoritas. Dominus aiemo ingreditur in domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem . In suis ergo erat operibus diabolus alligandus: nunc autem non colligatur diabolus, sed honoratur, si res ejus per signa curatur. Magni beneficii debitor Christus carni est, si quod possit, in ejus salute monstravit. Non esset materia loquendi, nisi testimonium misericordiae caro curata fecisset. Suffragatur praedicationi Christi caro, in ipsa est administratio signorum. , quoniam si hujus Dei opus caro non esset; ille claudus non erat in pedibus sanandus, sed in brachiis colligandus. Nunc autem surgit claudus, ut Ap
Abbreviated transcription (Latin):
uelut ungenti modolita uestigia renocan¬
t̃. Ad mom̃tum is medicine irrimipentis
ostendit᷑: signat᷑q suga infirmitatis exclise.
Sic exilit: qui sanat᷑ a paupere: Sanat᷑ ꝙͥ ab¬
apłis caro: hoc ipso indicans. qͥd ã do suo
ꝯditore mereat᷑. Conuncant᷑ itaq signis
omnibe mainchei: cuncta salutis gena que
carni defcrimt᷑. testimonium bonenat᷑e st̃.
Digna cium diumo oꝑe cõpbant᷑: que non
credut᷑ indigna beneficiĩs. Nom̃ aucto¬
rissu i m̃bra cognoscunt: cũ eis dicit᷑. inmo¬
mine ih̾u xͥ surge ⁊ ambula. Si eẽt caro
adiabolo. nom̃. xp̃i formioare potuisse t.
Obseqͥum senatoeim: cestimonium ꝯditorist.
Innomime iħ u .xͥ: surge ⁊ambula. Intulerat
nat᷑a debilitatẽ: aoipsã qͣd̾am inuocatino¬
minis auctoritas destmat᷑. Cognoscit qͥ uis¬
serit: obseqͥt᷑ que suo domio refragat᷑.
Contͣriosicaro adiabolo ẽ. expugnãda ẽ. a

Expanded text:
velut unguenti modo lita vestigia revocanvelut unguenti modo lita vestigia revocantur: ad momentum vis medicinae irrumpentis ostenditur, signaturque fuga infirmitatis exclusae. Sic exsilit qui sanatur a paupere. 7. Caolis caro: hoc ipso indicans, quid a Deo suo conditore mereatur. Convincantur itaque signis omnibus Manichaei: cuncta salutis genera, quae carni deferuntur, testimonium bonae naturae sunt. Digna enim divino opere comprobantur, quae non creduntur indigna beneficiis. Nomen auctoris sui membra cognoscunt, cum eis dicitur, In nomine Jesu Christi surge et ambula. Si esset caro a diabolo, nomen Christi formidare potuisset. Obsequium sanatorum, testimonium Conditoris est. In nomine Jesu Christi surge et ambula. Intulerat natura debilitatem: ad ipsam quodam modo invocati nominis auctoritas destinatur. Cognoscit qui jusserit, obsequiturque suo Domino, refragaturque contrario. Si caro a diabolo est, expugnanda est a
Abbreviated transcription (Latin):
Obedientie sub dit᷑: qd ex necessitate ueniebat.
Qicit᷑ homim surge: qd̾ semꝑ optabat. S qm̃
nat᷑alib inicłis impeditus.  erat: nõ pot̾at
qd̾ uolebat. Nunc aut̃ tanta facilitate insen¬
sibilia seruinit: ut ad mitum iubentis illa
pedum insirmitas auolarce. Surge ⁊ ãbula.
& pedes seruiunt. Exilient inqͥo ꝓpħa: tãꝙͣ ui
pedum eiꝰ. Quanta uelocitate res agit᷑: atten¬
firmitate. usui m̃bra reddit᷑. T̃ estimonium
uelocis resurrectionis ẽ: ueloeitas ex debitita¬
te surgentis. Inmom̃to. mictu occłi. innouis¬
sima tuba. Can& rium tuba: ⁊ mortui resur¬
tire de factis. in quanto mom̃to moetui exci
Parum erat qd̾ dicebat᷑ musum claux̾ re¬
disse: uirtus ei cum sanitate restituit᷑. Non
eium dix̃ restitute sunt: s ꝯsolidate sunt
bases. Tam habundantẽ recipint saita¬
tẽ: ut ferant laboeẽ. Exiliens in qͥd ambula¬
bat. Saltus frequent̃ etiam sans gͣuis.
Nõ senserunt illi pedes pigra remedia: nec

Expanded text:
bditur, quod ex necessitate veniebat. Dicitur homini, Surge, quod semper optabat: sed quoniam naturalibus vinculis impeditus erat, non poterat quod volebat. Nunc autem tanta facilitate insensibilia serviunt, ut ad nutum jubentis illa pedum infirmitas avolaret. Surge et ambula. et pedes serviuntpedum ejus. Quanta velocitate res agatur, attenfirmitate usui membra redduntur. Testimonium velocis resurrectionis est velocitas ex debilitate surgentis. In momento, in ictu oculi, in novissima tuba: canet enim tuba, et mortui resurtire de factis. In quanto momento mortui excitParum erat quod dicebatur in usum claudus redisse: virtus ei cum sanitate restituitur. Non enim dixit, Restitutae sunt; sed, Consolidatae sunt bases: tam abundantem recipiunt sanitatem, ut ferant laborem. Exsiliens, inquit, ambulabat. Saltus frequenter etiam sanis gravis est. Non senserunt illi pedes pigra remedia, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Dic mͥ. si illi dicłus sũ. ꝑoe aliqͥdur sis ociosꝰ.
tͥ ñ sum oictar̾. calũpniose. ꝑdite: fili dia¬
boli. qͣre res alienas auferre moliris:
Causã nõ habes. ⁊ calũpnia plenꝰ es. Sigͦ illi
dixo. illi da aliqͥd ut recedat a catũpnia.
hictołat dies malos: tuaut̃ qͥ oe calũpniis
pasc̾is. hic habeb̾ dies malos. ⁊ pꝰ istos habit᷑us
es. indie moitĩi peiores. S hoc focte rioes:
qr pecumã rapis. Ride. ride. ⁊ cõ tẽpne:
ego erogẽ. uenior qui exigat.¬

Expanded text:
Dic mihi, si illi dicturus sum, Perde aliquid, ut sis otiosus; tibi non sum dicturus, Calumniose, perdite fili diaboli, quare res alienas auferre moliris? Causam non habes, et calumnia plenus es. Si ergo illi dixero, Illi da aliquid, ut recedat a calumnia; hic tolerat dies malos: tu autem qui de calumniis pasceris, hic habebis dies malos, et post istos habiturus es in die judicii pejores. Sed hoc forte rides, quia pecuniam rapis. Ride, ride, et contemne: ego erogem, veniet qui exigat.
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ab ilł incelum. Tusi misco̾am ueł p̃bere aui p̃¬
sertim estate. ⁊ oicas. miserã istam ancłam on̾ant
penne. ⁊ det̾has honꝰ hoc: int̾ra remanebit cui
sub uenire uolisti. Porta gͦ pennas pacis. alas
acciꝑe haritatis. hec est sarcina: sic implebit̃ lex
intrat. nosti illum auarum. Scat tecum. Ptu
ũ es auarus: s etiam msericoes. Das pauꝑiqdᷤ
habes. ñ ihias ea que nõ habes. Anois dicẽtẽ

Expanded text:
bere avi, praesertim aestate, et dicas, Miseram istam aviculam onerant pennae, et detrahas onus hoc; in terra remanebit, cui subvenire voluisti. Porta ergo pennas pacis, alas accipe charitatis. Haec est sarcina, sic implebitur lexintrat: nosti illum avarum, stat tecum, et tu non es avarus; sed etiam misericors, das pauperi quod habes, non inhias in ea quae n
Abbreviated transcription (Latin):
sunit cũ het̾uũ diẽ hodiernꝰ abstulerit.⁊ hodier¬
uũ ẽstimis ablaturꝰ sit. Edeoeũ que diligitis ũ
tͣnsc̾rit ⁊ t̃nsnolat: Qͥa ñ sugit pene anteꝙͣ capit.
cũ ex ipso hodierno die nulla possit uł horare¬
tineri: Ita enĩ scd̾a exeluoit᷑ at̾tia: sic̃ pͥma ex¬
clusa ẽ. a scda. Ipss hore umiꝰ que p̃sens udet᷑. in¬
cħ̾eit p̃seus: om̃s eiũ partes ciꝰ. ⁊ omnia moñ¬

Expanded text:
tulerit, et hodiernum crastinus ablaturus sit, quid eorum quae diligitis, non transcurrit et transvolat? Quid non fugit pene antequam capitur, cum ex ipso hodierno die nulla possit vel hora retineri? Ita enim secunda excluditur a tertia, sicut prima exclusa est a secunda. Ipsius horae unius, quae praesens videtur, nihil est praesens: omnes enim partes ejus, et omnia mo
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ q̃ealib sub diti. uesciatis qͣł uob̾ oies cͣstiñ
illucescat. Uũc scꝑe bonũ sꝑantis malũ inueni¬
tis. nec sibonꝰ fucrit. cum ue fugiat tenere po¬
t̃itis. Nos irrioctis qr spamꝰ et̃na: que cũ uene¬
rint ñ tͣnsibunt. qͥa nec ipsa uenunit s semꝑ tua¬
nent. Nlos aut̃ ao illa ueniem. cñ ꝑuiã dñicam
ista quȩ t̃nscunt tͣnsierimꝰ. Auob̾ uͦ tp̃ralia
nec sꝑari aliqñ desmunt: &. tñ crebro sꝑa¬
tauos fallunt. Nec cessant uos inflãmare
uent᷑a: cerumꝑe uemientia. toeq̃re tͣnscuntia.
Nonne ipsa sunt que cõcupita maroescunt. ad¬
epta inlescũt. amissa uanescũt: Utimͣ eis ⁊ nos:

Expanded text:
temporalibus subditi, nesciatis qualis vobis dies crastinus illucescat: quem saepe bonum sperantes, malum invenitis; nec, si bonus fuerit, eum ne fugiat tenere poteritis. Nos irridetis, quia speramus aeterna: quae cum venerint, non transibunt; quia nec ipsa veniunt, sed semper manent: nosista quae transeunt transierimus. A vobis vero temporalia nec sperari aliquando desinunt, et tamen crebro sperata vos fallunt: nec cessant vos inflammare ventura, corrumpere venientia, torquere transeuntia. Nonne ipsa sunt quae concupita inardescunt, adepta vilescunt, amissa vanescunt? Utimur eis et nos
Abbreviated transcription (Latin):
Solabant᷑ isirmitatẽ: sanitatẽ redoe ũ ualebãt.
Ille ant̃ qui aurũ ñ possedit: sinitatẽ dedit. Beo
dines ẽ. in ops auri. anrũ & argentũ ñ habco.
I dõ gͥ tantas uirtutimi opes. p̃tulit. Qo habeo
hoc tͥdo. Innomine iħu .xͥ. surge & ambrla. hoc¬

Expanded text:
solabantur infirmitatem, sanitatem reddere non valebant. Ille autem qui aurum non possedit, sanitatem dedit. Deo dives est, inops auri. Aurum et argentum non habeo: ideo igitur tantas virtutum opes praetulit. Quod habeo hoc tibi do; in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
iugum meum suꝑ uos: ⁊ discite ame. Sup
b̾ iuluit humanum qͣlc̃cumq magisf̾ium.
discite ame. Xp̃e clamat magist̃. umc̾ dĩfiliꝰ.
solusuerax uerus. Neritas clamat: discite
erat apd̾ dm̃. ⁊ os erat u̾bum. ⁊ omnia ꝑ ip̃m
facta sunt. sumqͥd hoc ab eo discẽ pot̾imꝰ unm¬
dum fab̾care. celos luminib implere: diei noc
andi ut iunteris. Discite inqͥoͥ ame: non nmndũ
fabricare. ⁊ creare nat᷑as: nec illa qͥd̾e alia que
hic latens d̾s. homo mamfestus effecit. Nec ipse
dic̃. discite ame febrẽ ab egͦtantib pellere: suga¬
re demoma. mortuos suscitare. lientis ⁊ fluctile
imꝑare. siꝑ aquas ambulare: nec hoc diẽ disitͣe
ame. ħ ec emim dedit qͥb dam discipłis sin s:ͥ qͥb dã
non dedit. ħoc aut̃ discite ame: omnib dic̃. Ab hoc
p̃cepto nemo se excusde: discite ame qͫ piais
tiã ferre: hec sarcina gͣuis. ẽ. himmilitas ⁊ ⁊ ne¬
tas. Hec sarcma g̃nis ẽ: fdes. spes. karitas: Ista¬

Expanded text:
jugum meum super vos, et discite a me. Si vobis viluit humanum qualecumque magisterium, discite a me. Christus clamat magister, unicus Dei Filius, solus verax, verus, veritas clamat, Disciteerat apud Deum, et Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt ? Numquid hoc ab eo discere poterimus, mundum fabricare, coelum luminibus implere, diei noctaudi ut imiteris. Discite, inquit, a me; non mundum fabricare, et creare naturas: nec illa quidem alia quae hic latens Deus, homo manifestus effecit; nec ipsa dicit, Discite a me febres ab aegrotantibus pellere, fugare daemonia, mortuos suscitare, ventis et fluctibus imperare, super aquas ambulare: nec hoc dicit, Discite a me. Haec enim dedit quibusdam discipulis suis, quibusdam non dedit: hoc autem, Discite a me, omnibus dicit; ab hoc praecepto nemo se excuset, Discite a me quoniam am ferre? Haec sarcina gravis est, humilitas et pietas? Haec sarcina gravis e
Abbreviated transcription (Latin):
ã hominum: dicunt᷑ dies iali. Cet̾m oies itti: quã¬
tũ ꝑtin& ad sꝑatia borar ũ ordinati funt. Duct
inces. agunt t̃pralia ł tp̃ra. oeit᷑ sol. occidit sol.
tͣnseunt tẽpea. sui molesta st̃ tp̃ra. si homines
sibi ñ sunt molesti: Ergo dies malos sic̃ orri
due res facnint: miseria hominum. ⁊ malitia
honnum. S miseria hominum ꝯminus ẽ:
ñ deb&e ẽẽ malitia cõmimis. Exquo enim lap¬
sus ẽ adam:⁊ oe ꝑaoyso expulsus. numꝙͣ fu¬
erunt dies nͥ mali. Istos pueros qͥ nascĩ¬
t᷑ int̾rogemꝰ quare aploeatu icipuint:
qͥ ⁊ridete possunt. Nascit᷑ ⁊ statĩ plorat
post nescio qͣt dies rioa. Qñ plorabat uas¬
cens: ꝓpba sue calamitatis erat. Lacͥme
enim testes miserie: Nondum loqͥt᷑: & iam
more: Esi bene uix̾it. ⁊ iustus fuerit cer¬
te inmeoiis posit̾ tẽptationib sc̃ tuebit.¬

Expanded text:
s isti, quantum pertinet ad spatia horarum, ordinati sunt: ducunt vices, agunt tempora; oritur sol, occidit sol, transeunt tempora. Cui molesta sunt tempora, si homines sibi non sunt molesti? Ergo dies malos, sicut dixi, duae res faciunt, miseria hominum et malitia hominum. Sed miseria hominum communis est: non debet malitia esse communis. Ex quo enim lapsus est Adam, et de paradiso expulsus, nunquam fuerunt dies, nisi mali. Istos pueros qui nascuntur, interrogemus, quare a ploratu incipiunt, qui et ridere possunt. Nascitur, et statim plorat: post nescio quot dies ridet. Quando plorabat nascens, propheta suae calamitatis erat: lacrymae enim testes sunt miseriae. Nondum loquitur, et jmore. Et si bene vixerit et justus fuerit, certe in mediis positus tentationibus se