comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictiones: quȩ eos quos ceꝑint infide ñ anntunt:
unde & retia quasi retinentia sunt uocata. Sͦ
hȩc retia modo lꝯxantur incapturam: mͦ lota
plicantur: Quia non omne tempꝰ ẽ habile doctri¬
nȩ: sed nunc exerenda lingua doctori. nunc sui¬
met cura gerenda. Asccudens aut̾ iminam na¬
ium. quȩ erat symonis: rogauit eum at̾ra re¬
ducere pusillum. & sedens: docebat de nauicu¬
la turbas. Nauis symonis ẽ eccłia primitua: de
qua paulus ait. Qui enim oꝑatus ẽ petro in apo¬
stolatum circumcisionis: oꝑatus ẽ & michi inter
gentes. Benc una dicta: quia multitudiuis creden¬
tium erat cor unum et amma una. Dequa doce¬
bat turbas: id ẽ quia de auctoritate ȩccłie usq ho
uit aut̃ loqui: dixit ad symonem. Duc in altũ:
& laxate retia ur̃a incapturam. Quod primo ro¬
gauit sẏmonem naium a t̾ra reducere pusillũ.
significat uel temperate utendum u̾bo ad t᷑bas:

Expanded text:
dictiones, quae eos quos ceperint, in fide non amittant. dictiones, quae eos quos ceperint, in fide non amittant. Unde et retia, quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua doctoris, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens, docebat de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una . De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae vit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas,
Abbreviated transcription (Latin):
postquam uitȩ labentis mortalitatẽ deuincens.
inea qua passus ẽ carue stabilitatẽ ꝓpetue quietis
adiit. Turbaruin conuentus ad eum gentilium
infide concurrentium typisẽ: dequib ysaias.
& fluent inquit ad eum om̃s gentes: & ibunt
ppłi multi. & dicent. Uenite ascendamus ad
montem dñi. Et uidit duas naues stantes
secus stagnum. Due naues secus stagnum posi¬
te: circuicisionem & p̃pucium sigurant. Quas
bene rũs uidisse ꝑhibetur: quia mutroq ppło
nouit dñs qui sunt eiusꝰ eorum quoq cor a flu¬
ctib huius scłi ad future uite tranquillitatẽ.
quasi adsiliditatẽ littoris uidendo. hoc ẽ miseri
cordit̾ uisitando ꝓuehit. Piscatores aut̾ descen¬
derant: & lauabant retia. Piscatores sunt eccłie
doctores: qui nos rete fidei comp̃hensos. & dex
fundo ad lumen elatos: quasi pisces lictori sic t̾re
uiuentium ad uehiit. Quasi enim quedam
retia piscantium sunt complexe p̃dicantium

Expanded text:
postquam vitae labentis mortalitatem devincens, postquam vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, inquit, ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite et ascendamus ad montem Domini . Et vidit duas naves stantes secus stagnum. Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant: quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium
Abbreviated transcription (Latin):
Omelia uenerabilis Bede prħ̃i: de eade łc.
actum ẽ aut̃ cum turbe
irruerent ad iñm ut au¬
tlirent u̾bum dĩ: & ipse sta¬
bat secus stagnum gene sa¬
reth. Stagnum genesareth
idem dicunt eẽ quod mare
galileȩ. uel mare tyberiadis:
sed mare galileȩ ab ad iacen¬
te proiuncia dictumꝰ mare
tyberiadis aꝓxima cuutate quȩ olim ceneredhi
uocata. s ab herode tetrarcha instaurata. in ho¬
norem tyberii cesaris tyberias ẽ appellata. Por¬
ro genesar. a laci ipsuis natura. qua crispantib
aquis deseipso sibi excitare auram ꝑhibetur.: g̾co
uocabulo. quasi generans sibi auram dicitur:.
Neq enim instagni morem sterint᷑ aqua: s fre¬
quentib auris spirantib agitatur⁊ haustu dul¬
cis. & adpotanduni habilis. S hebraice linguȩ
consuetudiune: omnis aquarum congregatio
siue dulcis siuie salsa mare nuncupatur. Qui
lacus int̾fluente sordane centum quadragnita
stadiis in longitudinem: & quadragnita ex¬
tenditur in latitudinem. Quia gͦ stagnum siue

Expanded text:
. Factum est autem cum turbae irruerent in eum, ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth. Stagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesar a laici ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus, interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive
Abbreviated transcription (Latin):
nem nĩs. Noli timere. Confortat dũs cuno¬
rem carnalium: ammnosq fragilium consolan¬
do erigit: nequis uel de suȩ conscientia culpe
tremens. uel de aliorum in nocentia stupens:
scĩtatis iter formidet aggredi. Quod aut̃ sequi¬
tur: ex hoc iam liomines eris capiens: ad ipsũ
petrum specialit̾ ꝑtinet. Exponit enim ei dñs.
quid hȩc captura piscium significet: quod ui¬
delicet ipse sicut nunc ꝑ retia pisces. sic aliqͣn¬
do ꝑuerba sit capturus homines: toti fact̾i huiꝰ
ordo. quid in eccłia cuius ipse tẏpum tenet.
cotidie geratur ostendit. Quod uero subiungit᷑
& subductis ad t̾ram nauib. relictis omnib se¬
quuti sunt eum: potest significare. fiuem tem¬
poris. quo abhuiuis mundi salo qui xp̃o in hese¬
runt. penitus recessuri sint. Sciendum ẽ aut̃
hanc eandem non ẽẽ lectionem: quia matħs
& marcus binos de nauiculis pifcatores: pͥmo
pecrum et andream: deinde filios ⁊ ebedei a

Expanded text:
nem Jesus, Noli timere. Confortat Dominus timonem Jesus, Noli timere. Confortat Dominus timorem carnalium animosque fragilium consolando erigit, ne quis vel de suae conscientia culpae tremens vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter formidet aggredi, quod autem sequitur. Ex hoc jam homines eris capiens, ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit ei Dominus quid haec captura piscium significet, quod videlicet ipse, sicut nunc per retia pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines, totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur, Et subductis ad terram navibus relictis omnibus secuti sunt eum, potest significare finem temporis quod ab hujus mundi salo qui Christo inhaeserint penitus recessuri sint. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem, qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis piscatores primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a
Abbreviated transcription (Latin):
Quod cum uideret symon petrus. procidit ad
genua uu dicens. Exi ame: quia homo pecca¬
tor sum dñe. Quia carnales quiq in eccłia. regi
men spũalium in quib maxime xp̃i ꝑsona
eminet. A se quodam modo repellunt:Non enĩ
hoc uoce linguȩ bonis ministris dĩ. ut eos ase
repellant. s uoce morum & actuum suorum
suadent a se recedere. ne ꝑbonos regantur:
Et eo uehementius quo deferunt eis honorem.
et tamen factis suis a se recedere. ammonent.
ut honorificentiam eorum significauerit petrꝰ
cadens ad pedes dñi: mores aut̾ in eo quod ait.
exi ame dñe: quia homo peccator sum. Quod
tamen quia ñ fecit dñs: non enim recessit abeis.
s eos sub ductis nauib adlittus ꝑduxit. signi¬
ficat in bonis & spiritalib uiris. non eẽ oporte¬
re hanc uoluntatem: ut peccatis turbarum cõ¬
moti. quasi securius tranquilliusq uiuant. ac¬
munus eccłiasticum deserant. Q ait ad symo¬

Expanded text:
Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccatomen spiritualium in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hac voce linguae, dicunt bonis ministris Dei ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi. Ne per bonos regantur et eo vehementius quo deferant eis honores, et tamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini. Mores autem in eo, quod ait: Exi a me, Domine, quia peccator homo sum, quod tamen quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritalibus viris, non esse oportere hanc voluntatem ut peccatis turbarum commoti, quo quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Simo
Abbreviated transcription (Latin):
rens suis. corda quoq gentium fidei gr̃a replet.
Et bene rupto rete socia nauis ad uocatur. qm̃
ante udas proditor. ante symon magus pisces
nequissimm capti sunt: ante ananias & saphira
fidei rete subdole temptabant ingredi: ante
ut iohannes testatur. multi discipulorum eius
abierunt retro: & iam non cum illo ambulabant.
ac deinde barnabas & paulus ad gentium sunt
apostolatum segregati. Et uenerunt: & imple¬
uerunt ambas nauiculas:. ita ut mergerentur
Harum impletio nauium: usq infinem scħ cres¬
cit. Sed quod implete merguntur: hoc ẽ in sub¬
u̾sionem premuntur. Non enun subrierse: sed
tamen sunt periclicate. apłs exponit dicens.
In nouissimis dieb eruut tempora periculosa:
& erunit homines scipsos amantes & cetera.
Nam mergi naues ẽ homines in scłm exquo elec
ti ꝑfidem fuerant. morum prauitate relabi:
quales et ipse petrus adhuc in infiriitate po¬
situs. hoc loco demonstrat. Unde & sequitur.

Expanded text:
rens suis, corda quoque gentium fidei gratia replet. rens suis, corda quoque gentium fidei gratia replet. Et bene rupto rete socia navis advocatur, quoniam ante Judas proditor, ante Simon Magus pisces nequissimi capti sunt, ante Ananias et Saphira fidei rete subdole tentabant ingredi : ante, ut Joannes testatur, multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant : ac deinde Barnabas et Paulus ad gentium sunt apostolatum segregati . Et venerunt, et impleverunt ambas naviculas, ita ut pene mergerentur. Harum impletio navium usque in finem saeculi crescit: sed quod impletae merguntur, hoc est, in subversione premuntur non enim submersae, sed tamen sunt periclitatae, Apostolus exponit, dicens: In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves, est homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
laxata fuerint instrumenta disputationum: fru¬
stra uocis suȩ p̃dicator iaculum mittit: quia fides
ppłorum non sapientia u̾bi compositi. sed diuinȩ
uocationis iminere ꝓuenit. Et cum hoc fecissent:
concluserunt piscium mnulcitudinem copiosam.
Rumpebatur aut̃ rete eorum: premultitudine
piscium. Rete rumpebatur: quia nunc ad con¬
fessionem fidei. etiam cum electis. reꝑbi tanti ui¬
trant: qui ipsam quoq eccłiani heresib sciudant.
Rumpitur aut̃ rete: s non labitur piscis: quia
suos dñs etiam int̾ ꝑsequentium scandala ser¬
uat. Et anuuerunt sociis qui erant inalia na¬
ui: ut uenirent et adiuuarent eos. Ała nauis
ut prediximus est ȩccłia degentib: quȩ et ipsi
non sufficiente una nauicula piscib impletur
electis: quia nouit dñs qui sunt erus: & apud
ipsum certus est suorum mimerus electorum.
Dumq tot inuidea credituros non inuenit.
quot ad fidem uitamq p̃destinatos nouit et̃¬
nam: quasi alia nauis receptacula piscib que¬

Expanded text:
laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis, qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis, ut praediximus, est Ecclesia de gentibus, quae et ipsa, non sufficiente una navicula, piscibus impletur electis: quia novit Dominus qui sunt ejus, et apud ipsum certus est suorum numerus electorum . Dumque tot in Judaea credituros non invenit, quot ad fidem vitamque praedestinatos novit aeternam, quasi aliae navis receptacula piscibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
castigatui: Sublato gͦ lecto domum ire: ad pa¬
radisum redire ẽ. Ipsa ẽ enim uera donus: quȩ
hominem pͥma suscepit. non iure amissa. sed
fraude. tandemq restituta. ꝑ enm qui fraudu¬
lento hosti nichil debuit. Altt̃. Sanus qui lan¬
guebat. lectum reportat domum: cum anima
sui custodiam cum ipso se corpore refertꝰ: ne ptꝰ
ueniam quid unde iterum iuste feriat᷑ admittat.
Et confestim surgens coram eis: tulit in quo iace¬
& cȩt̾a. Mira druinȩ potentiȩ uircus: ubi mil¬
la temporis int̾ueniente morula. iussa saluatoriᷤ
salus festiua cominitatur. Merito qui affue¬
rarit: dampnati blasphemie iaculis. ad laudem
tantȩ maiestatis stupentia corda conuertunt.

Expanded text:
castigatur. Sublato autem lecto domum ire, ad pacastigatur. Sublato autem lecto domum ire, ad paradisum redire est. Ipsa est enim vera domus, quae hominem prima suscepit, non jure amissa, sed fraude, tandemque restituta per eum qui fraudulento hosti nihil debuit. Aliter. Sanus qui languebat, lectum reportat domum, cum anima sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne post veniam quid, unde iterum juste feriatur, admittat. Et confestim surgens coram illis, tulit lectum it Deum. Mira divinae potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente morula, jussu Salvatoris salus festina comitatur. Merito qui affuerant, damnatis blasphemiae jaculis, ad laudem tantae majestatis stupentia corda convertunt.
Abbreviated transcription (Latin):
peccata: solus nouerat. qui dimittebat. Surge
aut̃ & ambula: tam ille qui surgebat. quam hi
qui surgentem uidebant. approbare poterant.
fĩt gͥ caruale signum: ut probetur spiritale. Ut
autem sciatis. quia filius hominis habet potesta¬
tem int̾ra dimittendi peccata. Si & ds ẽ uixta
memorarum ysale testimonium: qui delet mui¬
quitates ur̃as. & filius hominis potestatem
habet int̾ra dimittendi peccata: ergo idem ipse
& idem ds̾. xp̃s ꝑ humauitatis suȩ fragilitatẽ pro
peccatorib mori. Ait paralẏtico. Tibi dico sur
ge: lectum tuum tolle: & uade indomum tuã.
Spiritalit̾ delecto surgere ẽ: animam se a carna¬
lib desideriis ubi egra quiescebat abstrahere.
Lectum uͦ touere ẽ: ipsam quoq carnem ꝑ conti¬
nentiȩ frena correptam. spe celestium premioꝵ
deliciis priuare t̾renis. Ipse ẽ enim lectus: qui ꝑ
singulas noctes lauatur adauid: id ẽ ꝓ unuiscii¬
iusq noxe macuilis digno penitentie flumine

Expanded text:
dimissa, solus noverat qui dimittedimissa, solus noverat qui dimitteautem et ambula, tam ille qui surgebat, quam hi qui surgentem videbant, approbare pFit igitur carnale signum, ut probetur spiritale. Ut autem sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittere peccata. Si et Deus est, juxta memoratum Isaiae testimonium, qui delet iniquitates nostras , et Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata , ergo idem ipse et idem Deus Christus per humanitatis suae fragilitatem pro peccatoribus mori. Ait paralytico: Tibi dico, surge; tolle lectum tuum. et vade in domum tuam. Spiritaliter de lecto surgere, est animam se a carnalibus desideriis, ubi aegra quiescebat, abstrahere. Lectum vero tollere est, ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum deliciis privare terrenis. Ipse enim lectus qui per singulas noctes lavatur a David, id est, pro uniuscujusque noxae maculis digno poenitentiae flumine
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s uerus ds esse ꝓbatur: quia dinuttere pecca¬
ta quasi ds potest. Uerum dõ testimonium
redunt: s ꝑsonam xpi negaudo falluntur. Er¬
ta dimittere posse credant: uãm tam̃. xp̃m esse
non crediuit. S multo dementius errant ar
dinnttere enuangłicis uerbis deuicti negare
non audeant: nichilominus tamͣ dm̃ negare ũ
timent. At ipse ꝑfidos saluare desiderans: &
occultorum cognitione & uirtute oꝑum. dnĩ
se e̾e̾ manifestat. Respondens enmmi dixit ad il¬
los. Quid cogitatis incordib ur̃is: Eidem
namq dõ. qui dicit ego sum ipse qui deleo uu¬
quitates ur̃as: sapientissimtis ad orator ait.
Tu enimi solus nosti corda omnium filiorum ho¬
iminum. Eadem gͦ niquit maiestate & potentia
qua cogitatienes ur̃as intueor: possum & homi¬
nib delicta dimittere. Ex uobis intelligite:
quid paralyticus consequatur. Quid ẽ facilius.
dicere dimittuntur tͥ peccata tua: andicere sur¬
ge & ambula: Utrum sunit paralytico dimissa

Expanded text:
s vere Deus esse probatur, quia dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt, sed personam Christi negando falluntur. Erta dimittere posse credant, Jesum tamen Christum esse non credunt. Sed multo dementius errant Aridimittere Evangelii verbis devicti, negare non audeant, nihilominus tamen Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione, et virtute operum, Deum se esse manifestat. Respondens enim, dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris? Eidem namque Deo qui dicit: Ego sum, ego sum ipse qui deleo iniquitates tuas , sapientissimus orator ait: Tu enim solus nosti corda omnium filiorum hominum . Eadem ergo, inquit, majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite, quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere, Dimittuntur tibi peccata, an dicere, Surge et ambula? Utrum sint paralytico peccata
Abbreviated transcription (Latin):
Ad declinandum aut̃ hoc malum nichil est po¬
tentius elemosinis atq ieuinus: dum & carna¬
les cupiditates. continentia enecet. & desidĩorum
spũalium fructus. miscdĩe cultura multiplicet.
Unde caritatem uram sollerter cominonemꝰ:
ui ꝑ castigationẽ corporis & ꝑ oꝑa pietatis mun

Expanded text:
CAP. IV. Ad declinandum autem hoc malum, nihil est poCAP. IV. Ad declinandum autem hoc malum, nihil est potentius eleemosynis atque jejuniis, dum et carnales cupiditates continentia necat, et desideriorum spiritalium fructus misericordiae cura multiplicat. Unde charitatem vestram solemniter admo nemus ut per castigationem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
cybi: qui subleuitate ieruuis nec enudem sensum
potest sacietas generare. quem parcitas: quia cũ
caro concupiscit adu̾sus sp̃m. spũali cupiditate
suꝑatur: libera optinetur sauitas: & sana lib̾tas:
nt & caro mentis udicio: & mens cdi regatur auxi
aduentum sp̃s scĩ. quinquaguita dieb mensis.
quos in letitia p̃cipue festiuitatis exigimus. ad
ieuinioꝵ remedia recurramus: ne forte ꝑ occa¬
sionem licentiȩ blandioris. aliquas negligentie
culpas delectabilium ustis meiderit. Terra enĩ
carnis nr̃ȩ nisi assidu is fuerit subiecta cultis:
cito de segniocio spinas tribulosq ꝓducit: &¬
partu de genere dabit fructum: non horreis
inferendumꝰ s ignib concremandum: dicen
ominium germinum seminumq generositas:
quam ex suiumi agricole plantatione concepiniꝰ:
et uigili sollicitudine ꝓuidendum. ne di munã
aliqua inuidentis mimici fraude iuolent᷑: & in
par adyso uirtutum concrescat silua uiciorum.

Expanded text:
cibi, qui sub levitate jejunii; nec eumdem sensum cibi, qui sub levitate jejunii; nec eumdem sensum potest satietas generare quem parcitas. QUIA CUM caro concupiscens adversus spiritum spiritali cupiditate superatur , libera obtinetur sanitas et sana libertas: ut et caro mentis judicio et mens Dei regatur auxiladventum Spiritus sancti quinquaginta diebus emensis, quos in laetitia praecipuae festivitatis exegimus, ad jejuniorum remedia recurramus: ne forte per occasionem licentiae blandioris aliquas negligentiae culpas delectabilium usus inciderit. Terra enim carnis nostrae, nisi assiduis fuerit subacta culturis, cito de segni otio spinas tribulosque producit, et partu degeneri dabit fructum non horreis inferendum, sed ignibus concremandum, dicentomnium germinum seminumque generositas, quam ex summi Agricolae plantatione concepimus, et vigili sollicitudine providendum ne Dei munera aliqua invidentis inimici fraude violentur, et in paradiso virtutum concrescat silva vitiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
nentiȩ se scĩficatione iuuiret. Cum enim ꝑ ille¬
cebram cybi irrepserit prima causa peccatiꝰ: quo
salubriore dĩ munere utit redempta libertas. qmͣ
ut nouerit abstinere concessis: quȩ frenare se nes¬
ciuit auetitis: Onns quidem creatura d̾i bona
est. & nichil abiciendum quod cum gr̃arum acti¬
one ꝑcipitur. s non ad hoc creati sumus. ut feda
& inĩprridenti auiditate. om̃s inundi copias ex¬
petanius: tanqmͣ quod licet sumi. ñ liceat p̾termit
ti. Laudetur d̾s quod hominis usui tam multa
donauit: s agnoscat rationalis auimus mnaiores
delitias menti datas ẽẽ quam carni: & audiat ꝑ¬
spm̃ sc̃m sibi dici. post concupiscentias tuas ñ eas:
& a uoluntate tua au̾tere. Intelligat contra om̃a
quȩ sensib corporeis blaudiuntur: temperantiȩ
sectandam ẽẽ uirtutem: ꝑ quam exterioris homi¬
nis uoluptas minuitur: sapientia interius au¬
getur. Non enini idem cordis uigor ẽ sub onere

Expanded text:
nentiae se sanctificatione muniret. Cum enim per illenentiae se sanctificatione muniret. Cum enim per illecebram cibi irrepserit prima causa peccati, quo salubriore Dei munere utitur redempta libertas, quam ut noverit abstinere concessis, quae frenare se nescivit a vetitis? Omnis quidem creatura Dei bona est, et nihil est abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur ; sed non ad hoc creati sumus ut foeda et impudenti aviditate omnes mundi copias expetamus, tamquam quod licet sumi non liceat praetermitti. CAP. II. Laudetur Deus, qui hominum usui tam 320 multa donavit; sed AGNOSCAT rationalis animus majores delicias menti datas esse quam carni. Et  Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere , intelligat sibi contra omnia quae sensibus corporeis blandiuntur, temperantiae sectandam esse virtutem, per quam, dum exterioris hominis voluptas minuitur, sapientia interioris augetur. Non enim idem vigor cordis est sub onere
Abbreviated transcription (Latin):
remediorumq momentum ẽ. Expectant sur¬
gentem increduli: mirantur ab euntem. & diui¬
ni oꝑis miracula malunt tuere. quam credere.
Nam si credidissent: non timuissent utiq s dile¬
xissent. ꝑfecta enun dilectio timorem excludit
foras. & idõ isti quia ñ diligebant. ñ credebant.
Calumpiantib aut̃ dicit. Quid cogitatis mala
incordib ur̃is: Quis hoc dicit: Sacerdos mag
nus lepram uidebat in cordib iudeorum: osten¬
dit eos peiores leproso eẽ. Ille sacerdoti est se iussus
offerre purgatus: hoc sacerdos repudiat: ne alios
quoq eorum lepra contaminet. Sermo beati
instituta doctrinȩ. quȩ ex diuinȩ eruditionis
fonte manarunt: dubiuni ũ est influente eccłiȩ
principe spũ sc̃õ. hanc priium abeis obseruan¬
tiam fuisse conceptam: ut scĩ obseruatione ieui¬
nii omnium uirtutum regulas in choarent: quia
multum adp̃cepta dĩ exequenda prodesse xp̃iana
militia contra omnia incentiua uiciorum. conti¬

Expanded text:
remediorumque momentum est. spectant surremediorumque momentum est. spectant surgentem increduli, mirantur abeuntem et diuini operis miracula malunt timere quam credere. nam si credidissent, non timuissent utique, sed dilexissent; perfecta enim dilectio timorem excludit foras. et ideo isti, quia non diligebant, calumniabantur. calumniantibus autem dicit: quid cogitatis mala in cordibus uestris? quis hnus. Lepram videbat in cordibus Judaeorum, ostendit eos pejores esse leproso. Ille sacerdoti est se jussus offerre purgatus: 1359 hos sacerdos repudiat; ne alios quoque eorum lepra contaminet. 16. Sequiinstituta doctrinae, quae ex divinae eruditionis fonte manarunt, dubium non est, influente in Ecclesiae principes Spiritu sancto, hanc primum ab eis observantiam fuisse conceptam, ut sancti observatione jejunii, omnium virtutum regulas inchoarent: quia multum ad praecepta Dei exsequenda prodesset, si Christiana militia contra incentiva omnia vitiorum conti
Abbreviated transcription (Latin):
nib peccata diuttere: quis enimpotest pecca¬
ta dimittere. nisi solus d̾s. qui ꝑ eos quoq di¬
mittit. quib dimittendi tribuit potestatem:
tamen multo diuinius ẽ resurrectionẽ donare
corporib: quandoquidem ipse dñs resurrectio est.
Hie lectus qui tolli iubetiii. quid ẽ aliud. nisi quia
bumanum iubeat tolli: Ipse ẽ qui ꝑsingulas no¬
tes lauatur. a dauid lectus doloris: in quo anima
nr̃a graui conscientie egra eruciatu iacebat. Sed
et. s quietis. Miserationi enun dñi cepit quies eẽ
Quod mors erat: qui nob̾ oꝑa mortis uercit in gr̾am
uoluptatis. Nec solum leuare lectum suum sed
etiam indomum suam reportare: hoc ẽ ad paradỹ¬
sun redire censetur. Ea c̃ enim uera dons. quȩ
hominem prima fuscepit. ñ uirc amissa s fraude.
Merito gͦ restituitur domus: qui uenerat qui
nexum fraudis aboleretꝰ iuis reformaret. Nec
inora ulla sauitatis int̾uenit: unum dictorum

Expanded text:
nibus peccata dimittere — quis enim potest peccanibus peccata dimittere — quis enim potest peccata dimittere nisi solus deus, qui per eos quoque dimittit quibus dimittendi tribuit potestatem? — tamen multo diuinius est resurrectionem donare corporibus, quandoquidem ipse dominus resurrectio est. hic lectus qui tolli iubetur quid est aliud nisi quia humanum iubetur corpus adtolli? ipse est, qui per singulas noctes lauatur a Dauid, ut nostra graui conscientiae aegra cruciatu iacebat. sed est, sed quietis. miseratione enim domini coepit quies esse quod mors erat. qui nobis soporem mortis uertit in gratiam uoluptatis. nec solum leuare lectum, sed etiam domum suam repetere, hoc est ad paradisum redire censetur; ea est enim uera domus, quae hominem prima suscepit, non iure amissa, sed fraude. merito ergo restituitur domus, quoniam uenerat qui nexum fraudis aboleret, ius reformaret. nec mora ulla sanitatis interuenit: unum dictorum
Abbreviated transcription (Latin):
astruant. ꝑ sonam negent. Itaq ab ipsis & oꝑis
sui filuis di accepit testimonium: & uocis suffra¬
gum non requirit. Pfidia enim confiteri po¬
test: credere ñ potest. Itaq testimonium non
deest diuinitati. fides deẽ saluti nr̃e. & ualidiꝰ
et adfidem quod confitentur inuiti. & ꝑ mcio¬
sius ad culpam quod negant: qui suis assertio¬
nib reuincentur. Magna itaq infide plebis
amentia:  cum confessa fuerit soluis dĩ esse
donare peccata: ñ credat dõ peccata donanti.
Dñs aut̃ saluos uolens peccatores facere. & occui¬
torum cognitione dm̃ se ẽẽ demonstrat: & am¬
mirationẽ factorum ad iciens. Quid ẽ facilius
dicere dinussa sunt tͥ peccata: andicere surge
& ambula: Quo loco pleuam speciem resurrec¬
rectionis ostendit: qui mentis uulnerib corpo¬
risq sanatis peccata donat. ne moꝵ debilitatẽ
carnis excludit. Hoc ẽ enim totum hominem
esse curatuni. Quamuis gͥ magnum sit homi¬

Expanded text:
adstruant, personam negent. itaque ab ipsis et operis adstruant, personam negent. itaque ab ipsis et operis sui dei filius accepit testimonium et uocis suffragium non requirit; perfidia enim confiteri potest, credere non potest. itaque testimonium non deest diuinitati, fides deest saluti. nam et ualidius est ad fidem quod confitentur inuiti et perniciosius ad culpam quod negant qui suis adsertionibus reuincantur. magna itaque infidae plebis amentia, ut cum confessa fuerit solius dei esse donare peccata, non credat deo peccata donanti. dominus autem saluos uolens facere peccatores et occultorum cognitione deum se esse demonstrat et admiratione factorum adiciens: quid est facilius dicere: \'dimissa sunt tibi peccata tua\' aut dicere: surge et ambula\'? quo loco plenam speciem resurrectionis ostendit, qui mentis uulneribus corporisque sanatis peccata donat animorum, debilitatem carnis excludit; hoc est enim totum hominem esse curatum. quamuis igitur magnum sit homi
Abbreviated transcription (Latin):
it. quoꝵ
rursus amminiculis attollere ꝙ humiliare
se facilis ante ĩm loquitur: dominico uideri
dignis aspectu. Humilitatem respexit dñs:
quia respexit humilitatem ancille sue. Quoꝵ
fidem inquit ut uidit. Magnꝰ dñs: qui alioꝵ
merito ignoscit aliis. & dum alios probat. alus
relaxat errata. Cur apudte homo collega ñ
ualeat: cum apud dnm seruus & int̾ueniendi
meritum. & iiis habeat impetrandi: Disce
qui udicas ignoscere: disce quia eger es impet᷑¬
re. Si grauͥum peccatorum diffidis ueniam: ad¬
hibe peccatores: adhibe eccłiam. quȩ ꝓte dep̃¬
cetur: cuius contemplatione quod tibi dñs
negare ñ possit iguoscat. & quaniuis hystorie
fidem ñ habeamus omittere: ut uere paraly¬
tici corpus istius credamus sanatum: cognosqi
tamen oportet. interioris hominis sanitatẽ
cui peccata donautur. Quȩ cum uidei asserunt:
a sole dũo posse concedi: dñi utiq confitent᷑:
suoq iudicio ꝑfidiam suam ꝓdunt. ut opus

Expanded text:
t. quorum rursus adminiculis et adtollere et humiliare se facilis ante Iesum locetur dominico uideri dignus aspectu; humilitatem enim respicit dominus, quia respexit humilitatem ancillae suae. Quorum fidem inquit ut uidit. magnus dominus, qui aliorum merito ignoscit aliis et dum alios probat aliis relaxat errata. cur aput te, homo, collega non ualeat, cum aput dominum seruus et interueniendi meritum et ius habeat inpetrandi ? disce qui iudicas ignoscere, disce qui aeger es inpetrare. si grauium peccatorum diffidis ueniam, adhibe precatores, adhibe ecclesiam, quae pro te precetur, cuius contemplatione quod tibi dominus negare possit ignoscit. et quamuis historiae fidem debeamus non omittere, ut uere paralytici istius corpus credamus esse sanatum, cognosce tamen interioris hominis sanitatem, cui peccata donantur. quae cum Iudaei adserunt a solo domino posse concedi, deum utique confitentur suoque iudicio perfidiam suam produnt, ut opus
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Hominem dũs apara Iysi curaturus. pri¬
mo peccatorum uincula dissoluit: ut ostendet
eum obnerus culparum artuum dissolutione dãp¬
nari. nec nisi his relaxatis memibrorum posse re¬
cuperatione sanari. Sic et illi paralitico qui uix¬
ta ꝓbaticam piscinam diu motum aquȩ frustra
prestolabatur. sanato adño dicit᷑. Ecce sanus
factus es. iam noli peccare: ne deterius tibi ali¬
quid contingat. Et bene is cui peccata dimit¬
tebantur: homo uocatur: qui hoc ipso quod ho¬
mo erat ñ posset dicere ñ peccaui. simul etiam
ut ille qui homini dinittebat intelligeret᷑ d̾s.
Intuendum sane quanti ꝓpria cuiusq fides apd̾̃
dmͣ ualeat: ubi tanti ualuit alienaꝰ ut totus ho¬
mo repente ul ẽ interuis exteriusq iam saluatꝰ
exsurgeret: aliorumq merito aliis relaxarentur
errata. & ceꝑunt cogitare scribe & pharisei
dicentes. Quis ẽ hic qui loquitur blasphennas:
Quis potest dimittere peccata. nisi solus deus:

Expanded text:
tua. Hominem Dominus a paralysi curaturus pritua. Hominem Dominus a paralysi curaturus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum, artuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu motum aquae frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Et bene is cui peccata dimittebantur, homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non peccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito, aliis laxarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae et pharisaei dicentes: Quis est hic qui loquitur blasphemias? Quis potest d
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur int̾cludit. & quid int̾ hec agendum:
Non utiq minsimis exterius qua turbe tumul¬
tuantur remanendum. s tectum domus in
qua ap̃s docet ascendendumꝰ ul ẽ sacre seript̾e
sublimitas ẽ appetenda. lexq dñ cum psalmista
die uoctuq meditanda. Inquo enim corrigit
iunior uiam suam: In custodiendo inquit ser¬
mones tuos. Et suminiserunt eum eum lecto:
inmedium ante ĩm. Patefacto cecto eger
ante nĩm summittitui: quia reseratis sẽptura¬
rum mysteriis ad notitiam xp̃i ꝑuenitur: Ho
ẽ ad eius humilitatẽ fidei pietate desceuditur.
& bene domus uñi tegulis tec̾ta describitur:
quia sub contemptibili litterarum uelamnie
si assit qui reseret doctor. diuma spũ alis gre uir¬
tus inuenitur. Quod ant̃ cum lecto deponit᷑
significat ab homine inista carne adhuc con¬
stituto xp̃m debere cognosci. Quorum fideni
ut uidit dixit. Homo remittuntur tͥ peccata

Expanded text:
videatur intercludit. Et quid inter haec agendum, videatur intercludit. Et quid inter haec agendum, non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus, in qua Christus docet, ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda: In quo enim corrigit junior viam suam, in custodiendo, inquit, sermones tuos. Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum summittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur. Hoc est ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur. Et bene domus Jesu tegulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus invenietur. Quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittuntur tibi peccata
Abbreviated transcription (Latin):
isse reꝑiuntur. siue quia quatuor euangłi li¬
bris omnis p̃dicantium uirtus. omnis sermo
firmatur seu quia quatuor sunt uirtutes. quib
ad ꝓmerendam sospitatem fiducia mentis eri¬
git̾ur. Dequib iet̾ne sapientiȩ laude dicitur:
Sob̾e tatem enim & sapientiam docet: & usti¬
ciam & ueritatẽ: quib utilius nichil ẽ in uita
hominib: quas non nulli u̾sis nominib prudẽ
tiam.: fortitudinẽ. temperantiam. & iusticiaui
appellant. Et non inuenientes qua parte il lũ
inferrent preturba: ascend̾unt supra tectu in
ꝑtegulas. Desiderant paraliticum xp̃o offerre:
s turba int̾posita ab omni parte reduduntur
quia sepe anuna post infum corporis qͥesidiam
ad dm̃ resipiscens. suꝑneq gr̾e remedio cupi¬
ens in nouari: priscȩ consuetudinis obstaculo
retardatur. Sepe int̾ipsas orationis secrete diti¬
cedines. & quasi cum dño colloquium: turba
cogitationum int̾ueniens aciem mentis ne ap̾s

Expanded text:
isse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii liisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibtiam, fortitudinem, temperantiam, et justitiam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur, quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur, saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis ne Christus
Abbreviated transcription (Latin):
quando scribis cpha¬
riseis consedentib.
paraliticum curauie:
lucas breniand gr̃a
preceriit: sed matħs
& marcus qui narrãt
sua marcus incapharnaum hoc elu fecisse
testantur. Quȩ difficilius solueretur: si matħs
etiam narareth nominaret. Nunc uͦ uel ipsa
galilea in qua erat nazareth intelligenda dicta
nis transinarinȩ gerasenorum: de qua transfre¬
Tando sicut maths scribit uenerat galilean:
uel cert ipsa capharnaum ciuitas. xyĩ ẽ dicta.
qlam non nascendo. s uircutib illustrando. suã
ipse fecerat. Et ecce uiri portantes iulecto ho¬
minei qui erat paraliticus: & querebant infer¬
re euni. & ponere ante eum. Curatio paralitici
huius anmȩ post diuituriam illecebre carna¬
lis mertiam: ad xp̃m suspirantis iudicat saluatio¬
ueui. Quȩ primo omnium inmistris qui eam
subleuent. & xp̃o afferant. id ẽ bonis doctorib
qui spẽ saluationis opemq int̾cessionis suggerant:
indiget. Qui bene marco narrante quatuor fu¬

Expanded text:
quando scribis et pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeterit, sed Matthaeus et Marcus qui narrant,sua, Marcus in Capharnaum hoc eum fecisse testantur. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dnis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat. Et ecce viri portantes in lecto hominem qui erat paralyticus, et quaerebant eum inferre et ponere ante eum. Curatio paralytici hujus, animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis indicat salvationem. Quae primo omnium ministris qui eam sublevent et Christo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fu
Abbreviated transcription (Latin):
eum inferre. & ponere
ante r̃m. &e non inueni¬
entes qua parte eum infer¬
rent. preturba: ascende¬
gulas summiserunt eũ
inlectum in medium. aute r̃m. Non ociosa hu¬
ius paralycici nec angusta medicina ẽ: quando
dñs & orasse p̾mittitur: ñ utiq płt̾ suffragium:
s ꝓpt̾ exemplum. Imitandi enim speciem dedit:¬
non impetrandi ambitum requisiuit. Et con¬
uenientib ex omini galilea. & iudea. & hierłm
legis doctorib: int̾ cetorum remedia debilium.
para lẏtici istius medicina describitur Primũ
omnium quod ante diximus. unusquisq eger
petente p̃dicatores salutis. debet adhibere. ꝑ
quos uitȩ nr̃e compago resoluta actuumq
nostroꝵ clauda uestigia: u̾bi celestis remedia ri¬
mentur. Sint gͥ aliqui monitores mentis: qui
animum hominis quamuis ext̾ioris corporis
debilitate torpentem ad suꝑiora erigant. quoꝵ
rursus a¬

Expanded text:
ere ante eum et non inuenientes qua parte illum inferrent prae turba ascendegulas summiserunt illum in lecto in medium ante Iesum. non otiosa huius paralytici nec angusta medicina est, quando dominus et orasse praemittitur, non utique propter suffragium, sed propter exemplum; imitandi enim specimnon impetrandi ambitum requisivit. Et convenientibus ex omni Galilaea, et Judaea, et Hierusalem Legis doctoribus, inter caeterorum remedia debilium, paralytici istius medicina describitur. Primum omnium quod ante diximus, unusquisque aeger petendae precatores salutis debet adhibere, per quos nostrae vitae compago resoluta, actuumque nostrorum clauda vestigia verbi coelestis remedio reformentur. Sint igitur aliqui monitores mentis, qui animum hominis, quamvis exterioris corporis debilitate torpentem, ad superiora erigant. Quorum rursus a
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ẽ.: quia ubi caritas ẽ. ñ sunt angustie. In
ipsa lacitudine: erat apłs cum diceret. Os nr̃m
patet ad uos ochorintii: cor nr̃m dilatatum est:
non angustamini innobis. Idõ gͦ latum manda
tum ualde. Quod est latum mauda¬
tum: Mandatum nonum douobis: itt uos in¬
uicem diligatis. Caritas gͦ: non angustatur: Uis
uon angustari in terra: In lato habita. Quicqtud
quod ñ nocet homo. Dm̃ diligis: frat̾itatem
diligis. legem dĩ diligis: eccłiam dĩ diligisł sempi¬
terna erit. Laboras interra. s ꝑuenias ad fructũ
premissum. Quis tibi tollit quod diligo: Si nemo
tollit tibi quod diligis securus dormis: mmno
securus iuigilas: ne dormienido ꝑdas quod diligis.
Non enim frustra dictum ẽ. Illumina oculos
ineos ne obdormiam imorte. Qui qiudunt
oculos contra carit. tem: obdormiscunt in

Expanded text:
charitas est; quia ubi est charitas, non sunt angustiae. In charitas est; quia ubi est charitas, non sunt angustiae. In ipsa latitudine erat Apostolus, cum diceret, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est: non angustamini in nobis . Ideo ergo latum mandatum tuum valde. Quod est latum mandatum? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Charitas ergo non angustatur. Vis non angustari in terra? In lato habita. Quidquid quod non nocet homo: Deum diligis, fraternitatem diligis, legem Dei diligis, Ecclesiam Dei diligis; sempiterna erit. Laboras in terra, sed pervenies ad fructum promissum. Quis tibi tollit quod diligis? Si nemo tollit tibi quod diligis, securus dormis: imo securus vigilas, ne dormiendo perdas quod diligis. Non enim frustra dictum est, Illumina oculos meos, ne quando obdormiam in morte . Qui claudunt oculos contra charitatem, obdormiscunt in
Abbreviated transcription (Latin):
bo uerbum. Ex hoc fit: ut fiat iite quod sequit᷑.
Indo sꝑabo: ñ timebo. quid faciat michi homo.
Quando enim auima tua indo̾ laudabitur. non
tunetur ut ꝑeat laus tuaꝰ qui ñ deficit ds̃. Figo
transi & ipsam. Uidete fr̃s: quauta trasimus:
inquib ñ ẽ siis. His utimur quasi inuia: qͣsi
in mansionib stabulorumͥ reficimui: & transi¬
mus. Ubi ergo finis: Dilectissim filii dĩ fumꝰ.
& ñdum apparuit quod erimius. hic dictum est
in hac epłã. Adhuc gͦ inuia sumus: adhuc quo¬
cumq uencrimis. transire debemus usqueqͣ
ꝑueniamus ad aliquẽ finem. Scimus quia
cum apparuerit similes ei erimus: qmͣ uidebi¬
mus eum sicuti ẽ. Isti finis: ibi ꝑpetua lauda¬
tio: ibi semꝑ alleliua sine defectu. Ergo ipsum
finem dicit in psalmo: omius consuminationis
uidi finem. Et quasi diceretur illiꝰ. quis ẽ finis.
quem uidisti : Latum matidatum tum ualae
Ipse ẽ fiuis: latitudo mandati. Latitudo maudati

Expanded text:
bo verbum. Ex hoc fit ut fiat in te quod sequitur, bo verbum. Ex hoc fit ut fiat in te quod sequitur, In Deo speravi, non timebo quid faciat mihi homo . Quando enim omnia tua in Deo laudantur, non timetur ne pereat laus tua; quia non deficit Deus. Ergo transi et ipsam. 6. Videte, fratres, quanta transimus, in quibus non est finis. His utimur quasi in via; quasi in mansionibus stabulorum reficimur, et transimus. Ubi ergo finis? Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus; hic dictum est, in hac Epistola. Adhuc ergo in via sumus; adhuc quocumque venerimus, transire debemus, usquequo perveniamus ad aliquem finem. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Iste finis; ibi perpetua laudatio, ibi semper Alleluia sine defectu. Ergo ipsum finem dixit in Psalmo, Omnis consummationis vidi finem. Et quasi diceretur illi, Quis est finis quem vidisti? Latum mandatum tuum valde . Ipse est finis, latitudo mandati. Latitudo mandati
Abbreviated transcription (Latin):
di ñ potes. Transigͦ & hoc. quere finem.
Salutẽ corporis queris: ad huc uoli ibi rema¬
nere. Quȩ ẽ emim ista salus corporis: quȩ mor¬
te ꝑunituir: quȩ egritudine debilitatur.
friuola. mortalis. fiura: quȩ illam impediat
forte morbida ualitudo: oꝑa tua bona. E rgo ñ est
ut ꝑagas aliquid ut placeas d̾o. Noli ipsum ho¬
norem amare: ne ibi remaueas. Queris laudẽ.
sidi queris benefacis. Si tuam queris: malefa¬
tis. remanes iunuia. S ecce amas tu laudari. no¬
li głari: quando inte laudaris. Lauda dnm̃.
ut cantes. In dño laudabitur auina mea.
Sermonẽ aliquem bonum dicis: & laudatur
sermo tuus. Non laudetur quasi tuus: ñ est
ibi finis. Si ibi ponis finem: finiris. S ñ ꝑfiuris.
quasi ꝑficiaris. s fiuiris ut cousuminaris. Eigo
non laudetur sermo tuus: quasi abste: quasi
tuus. S quomodo laudetur: Quo modo dicit
psalmus. In deo laudabo sermonẽ: indo̾ landa¬

Expanded text:
di non potes. Transi ergo et hoc; quaere finem. di non potes. Transi ergo et hoc; quaere finem. Salutem corporis quaeris, adhuc noli ibi remanere. Quae est enim ista salus corporis, quae morte perimitur, quae aegritudine debilitatur, frivola, mortalis, fluxa? Quaere illam, ne impediat forte morbida valetudo opera tua bona. Ergo non est ut peragas aliquid, ut placeas Deo: noli ipsum honorem amare, ne ibi remaneas. Quaeris laudem? Si Dei quaeris, bene facis: si tuam quaeris, male facis; remanes in via. Sed ecce amaris tu, laudaris: noli gratulari quando in te laudaris; laudare in Domino, ut cantes, In Domino laudabitur anima mea . Sermonem aliquem bonum dicis, et laudatur sermo tuus? Non laudetur quasi tuus, non est ibi finis. Si ibi ponis finem, finiris: sed non finiris quasi perficiaris, sed finiris ut consumaris. Ergo non laudetur sermo tuus quasi abs te, quasi tuus. Sed quomodo laudetur? Quomodo dicit Psalmus, In Deo laudabo sermonem, in Deo lauda
Abbreviated transcription (Latin):
Et enum fr̾s. finem poni landabilit̾: nolite
panem manducando: fiiui tunicani terendo.
Et ibi finis sonat. & illic finis souat. S tanĩ
panis finitur: ut consuminatur: tunica finit᷑
iit consummetur. Panis finitur ut nonsit: tu
uica ut ꝑfecta sit. Ergo sic audite finem. Et
quando legitui psalmus. & audistis infinem
psalmus dauid: Assidue hoc audistis ipsalmis:⁊
& debetis nosse quid auditis. Quid ẽ in fiuem::
fiiuis precepti caritas: & d̾s caritas. Quia & pa
est: alibi uia ñ est. Noli herere iniua: & non
ꝑuenire adfinem. Ad quicquid aluid ueni̾s.
transi. usq quo ꝑuenias adfinem. Quis est
fuus: Michi aut̃ adherere dõ borium est.
Adhesistis dõ: finisti uiamꝰ ꝑ manebis in pa¬
tria. Intendite. Pecuniam aliquis querit:
non sit tibi fuins. Transi tanquan ꝑ egrinus:
quere ubi trausigas: non ubi remaneas. Si
aut̃ amas: ꝑ auaritiam implicatus es:erit
tibi auaritia cathena pedum. ultra transg̾̃¬

Expanded text:
Etenim, fratres, finem ponit laudabiliter. Nolite Etenim, fratres, finem ponit laudabiliter. Nolite panem manducando; finivi tu nicam intexendo. Et ibi finis sonat, et illic finis sonat: sed tamen panis finitur ut consumatur, tunica finitur ut consummetur; panis finitur ut non sit, tunica finitur ut perfecta sit. Ergo sic audite finem, et quando legitur Psalmus, et auditis, In finem Psalmus David. Assidue auditis hoc in Psalmis, et debetis nosse quod afinis praecepti charitas, et Deus charitas: quia Paterest: alibi via est. Noli haerere in via, et non pervenire ad finem. Ad quidquid aliud veneris, transi usquequo pervenias ad finem. Quid est finis? Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Adhaesisti Deo, finisti viam; permanebis in patria. Intendite. Pecuniam aliquis quaerit; non sit tibi finis: transi tanquam peregrinus. Quaere ubi transeas, non ubi remaneas. Si autem amas, per avaritiam implicatus es: erit tibi avaritia catena pedum; ultra progre