comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ecclesiarũ quae unã catho licã faciunt designant: quos
bene dñs quinquagenos ꝑ turmas uelcentenos discũbere
precepit : ut uidelic& turba fideliũ escã suã & locis dis¬
tincta & morib coniuncta perciper&: iube leiquippere¬
quies quinqua genarii numeri mysterio continetur: &
quinquagenarius bis ducitur : ut adcentenarium ꝑuenia tur:
Quia ergo prius amalo quiescitur opere. ut post anima ple¬
Nius qui escat in cogitatione : alii quinquageni alii autẽ
centeni discum bunt: qm̃ sunt ñ nulli quia prauis actib
habent requi em operis. & sunt ñ nulli quiã per uersis cogi¬
tationibhabent iam requi ẽmentis: bene &iã super uiri¬
de ferum difu buerunt: scriptũ quippe. ẽ homnis caro fenũ:
& illi suꝑ uiri de fenũ dis cũ bentes dominicis pas cuntur
alimentis : qui perstudium continentiae calt᷑atis in lece¬
bris carnaliũ concupis centiarum audiendis implendis¬
quaȩ d̃i uerbis operã impendunt:
Et acceptis quinq:

Expanded text:
entus, quae unam catholicam faciunt, designant. Quos bene Dominus quinquagenos per turmas vel centenos discumbere praecepit, ut videlicet turba fidelium escam suam et locis distincta, et moribus conjuncta perciperet. Jubilaei quippe requies quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinquagenarius bis ducitur, ut ad centenarium perveniatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere, ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni; alii autem centeni discumbunt, quoniam sunt nonnulli qui a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui a perversis cogitationibus habent jam requiem mentis. Bene etiam super viride foenum discubuerunt. Scriptum quippe est, Omnis caro foenum . Et illi super viride foenum discumbentes Dominicis pascuntur alimentis, qui per studium continentiae calcatis illecebris carnalium concupiscentiarum, audiendis implendisque Dei verbis operam impendunt. Et acceptis quinq
Abbreviated transcription (Latin):
paritristirmos. & dep̃ cabantur eũ ut uł
ꝥigoniam uestimenti eius tancerent: &¬
ui male se ha bent ñ tangunt cor pusihũ: neq totum
uestimentũ eius sed & tremam fim bri a: & qui cũ que
tetiterint. sanabuntur: fim bri am uesti menti eius
mini mu mandatũ in tellege. qđ qui trans gres sus fu¬
erit minimus uocabitur in regno celorũ: uł as sumptionẽ

Expanded text:
abant eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; Qui male se habent non tangunt corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam. Et quicunque tetigerint sanabuntur: fimbriam vestimenti ejus minimum mandatum intellige. Quod qui transgressus fuerit minimus vocabitur i
Abbreviated transcription (Latin):
erspicua ostendit quare dixerit. dedie aut̃ illo uel hora ne mo
scit neq angeli incaeloneq filius nisi pater : quia non expediat
scire apłis utpendulȩ expectationis incesto sẽꝑ eũ credant esse
uenturũ quẽ ignorant quando uenturꝰ sit : & non dixit qͥa nescimꝰ
qͣ hora dñsuenturꝰ sit : sed nescitis p̃misso que patris familias exem¬
placurr&iceat consũmationis diem manifestius doc& dicens
lsilaeruo. nescitis eni quinto dñs dom ueniat
gero. inmedia nocte. ancallicantu. anmine & Eu¬

Expanded text:
endit Dominus quare dixerit: De die autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater. Quia non expediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerto semper eum credant esse venturum, quem ignorant quando venturus sit. Et non dixit, quia nescimus, qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis. Praemissoque patrisfamilias exemplo, cur reticeat consummationis diem, manifestius docet, dicens: Vigilate ergo; nescitis enim quando Dominus veniat, sero, an media nocte, an galli cantu
Abbreviated transcription (Latin):
Homo au tẽ qui pereg ꝓstetus reliquit domũ suã haud dubium
quin xp̃ssĩt : quad patrẽ postresurractionẽ uitor ascendens ec clesid̃
cor para liter reliquit: Quã tamen nũquã diuinae presidio
prcesetiae destituit : manens in illa omnib: dieb: usque ad eon¬
summationẽ saeculi : Carnis&cenim locus ꝓpriae traest : Quaeuelit
ad peregrina ductaẽ : cum ꝑredẽ torẽ nostrũ est in caelo collocata
De dit autẽ seruis suis potestatẽ cuius queoperis : quia fidelib: suis
concessa scĩ sp̃s gractia facultatẽ tributbonis operib: seruiendi: iani-¬
tori quoque prececepit utuigilar& : quia &dim past&ũ acrectorũ
spiritliũ commissae sibiecclesiae curaom sollesti abseruantia iub&

Expanded text:
re profectus reliquit domum suam, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, Ecclesiam corporaliter reliquit: quam tamen nunquam divinae praesidio praesentiae destituit, manens in illa omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Carnis enim locus proprie terra est, quae velut ad peregrina ducta est, cum per Redemptorem nostrum est in coelo collocata. Dedit autem servis suis potestatem cujusque operis: quia fidelibus suis, concessa sancti Spiritus gratia, facultatem tribuit bonis operibus serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret: quia ordini pastorum ac rectorum spiritalium, commissae sibi Ecclesiae curam solerti observantia jub
Abbreviated transcription (Latin):
animab: collecta scõrũ eccła gloriat᷑ &dicit: subumbra illi¬
us quã desiderabã sedi: & fructus eiꝰ dulcis gut tdrimeo
qđẽ aperte dicere : subꝑtectione illius quẽ uidere desiderabã
me c&erorũ solatio destituta subieci & gaudiũ aspectus
acpraesentia illius dulce cordimeo quicquid extra illũ est
me contemnere immofastidire coegit: atalib mul¬
tis parabolis loquebat᷑ eis uerbuꝰ. ꝓut porepant
audipe sine parabola autẽ non loquebat eie
on hoc ita dictumest quasi nullũ aꝑtũ ad turbas sermonem
fecerit sed psolas parabolas locutꝰ eis fuerit: uerũ ita potius
quia nullus facile sermo eiꝰ inuenit᷑ in quo non aliquid para

Expanded text:
animabus collecta sanctorum Ecclesia, gloriatur et dicit: Sub umbra illianimabus collecta sanctorum Ecclesia, gloriatur et dicit: Sub umbra illius, quem desiderabam, sedi, et fructus ejus dulcis gutturi meo . Quod est aperte dicere: Sub protectione illius quem videre desiderabam, me caeterorum solatio destitutam subjeci, et gaudium aspectus ac praesentia illius dulcis cordi meo, quidquid extra illum est me contemnere, imo fastidire coegit. Et talibus multis parabolis loquebatur eis verbum, prout poterant audire. Sine paraboNon hoc ita dictum est quasi nullum apertum ad turbas sermonem fecerit, sed per solas parabolas locutus eis fuerit: verum ita potius, quia nullus facile sermo ejus invenitur, in quo non aliquid para
Abbreviated transcription (Latin):
quae arescunt
anima credentis uelcũ in toto mundo sata fuerit ñ exurgit in ho¬
lera sed crescit in arborẽ : ut in aliis euange listis aꝑtissime dicit᷑
Ascendit ergo granũ sinapis seminatũ intͦra siuea gradnĩ & deho¬
lere mutat i arborem : cuiꝰ naturȩ est altitudine amplitudine.
annositate herbarũ om̃iũ transcendere naturã: Magnaẽ enĩ
hui altitudo arboris quia m̃tes auditorũ suorũ praedicatio
euangelii ad appecenda celestia sustollit: diffusa est ramisqr
ꝑ praedicatores &x se senascentes totius mundi terminos occupa¬
uit : Diuturnitate p̃min&: quia ueritas quã praedicat nullo
umquã fine delebit᷑ : Subumbra illius uolucresceli habitant:
qm̃ animȩ fideles quae ad celestia ꝑ desiderium uolare &
neglectis temporaliũ rerũ cupiditatib: sursũ cor habere con¬
suerunt iuxta psalmistȩ uocẽ in ꝓtectione alarũ dñĩ spera¬
bunt : unde &sponsa in canticis canticorũ hocẽ una demultis

Expanded text:
quae arescunt anima credentis, vel cum in toto mundo sata fuerit, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem, ut in aliis Evangelistis apertissime dicitur. Ascendit ergo granum sinapis seminatum in terra sive agro Domini, et de olere mutatur in arborem, cujus natura est altitudine, amplitudine, annositate, herbarum omnium transcendere naturam. Magna est enim hujus altitudo arboris, quia mentes auditorum suorum praedicatio Evangelii ad appetenda coelestia sustollit. Diffusa est ramis, quia per praedicatores ex sese nascentes, totius mundi terminos occupavit. Diuturnitate praeminet, quia veritas quam praedicat, nullo unquam fine delebitur. Sub umbra illius volucres coeli habitant, quoniam animae fidelium quae ad coelestia per desiderium volare, et neglectis temporalium rerum cupiditatibus sursum cor habere consueverunt, juxta Psalmistae vocem: In protectione alarum Domini sperabunt . Unde et sponsa in Canticis canticorum, hoc est una de multis
Abbreviated transcription (Latin):
dũ aut alium quem lib& locũ inquo sit domus orationis doconst¬
erata intramus: primo adhanc diuestamus & postquã noschro
ꝑoeationũ studia commendauerimus sic deinde adagenubsea
propter qua euẽnimus tẽporalia negotia sccedamus : Ađppin¬
quante autẽ tempore passionis : ad ꝓpinquare uoluit dñsloco
passionis ibio: proximus manere ubi constituto a cp̃finito ante
secula tẽpore inueniri poss& abeis ꝑ quos eadẽ eratpassio cõ¬
plenda quo &iã per hoc cunctis intimar& audientibus qđ
Non inuitus inoetẽ ut ꝓfani puta uere sed sua sponte subir& : Cuius
hora proximante intrepidus locũ adiit : inquo seessẽ passurũ & ꝑse
mysteriũ sacto scae passionissue implere decreuetat factus est
Harratem̃ iobannes qđ ante sex dies paschȩ uenerit b& haniam
ubicaena ei facta & discũbentib multis soror eũ latari unquento

Expanded text:
dum, aut alium quemlibet locum, in quo sit locus orationis, Deo consedum, aut alium quemlibet locum, in quo sit locus orationis, Deo consecrata intramus, primo ad hanc divertamus, et postquam nos Domino per orationum studia commendaverimus, sic deinde ad agenda ea propter quae venimus, temporalia negotia secedamus. Appropinquante autem tempore passionis, appropinquare voluit Dominus loco passionis, ibique proximus manere, ubi constituto ac praefinito ante saecula tempore inveniri posset ab eis per quos erat passio complenda. Quo etiam per hoc cunctis intimaret audientibus, quia non invitus mortem, ut profani putavere, sed sua sponte subiret: cujus hora proximante intrepidus locum adiit, in quo se esse passurum, et per mysterium sacrosanctae passionis suae implere decreverat, factus est. Narrat enim Joannes, quod ante sex dies Paschae venerit Bethaniam, ubi coena ei facta et discumbentibus multis, soror Lazari
Abbreviated transcription (Latin):
osi ait uero anna int̃iectio est dep̃cantis. quomodo apud latinos in¬
teriectio est dolentis heu & interiectio ad mirantis papẽ : deniq in
hebreo scriptũ est anna adonai osi anna : qđ interpraes nr̃ hieroni¬
mus diligentius elucidansita transtulit: obsecro dnẽ salua obsecro:
Idem nãq significat odñe ꝑ interaiectionẽ obsecrantis: qđ obsecro dnẽ
ꝑ ipsũ uerbũ obsecrationis : osanna itaq salua obsecro significat :
consũta littera idẽ uocaliquȩ uerbũ prius terminat cũ ꝑfectedicitur
osi ꝑiustutẽ litterȩ uocalis ã quã uerbũ sequens incipit annã : quod
ne tici inuer ibus seandendis senal pluam uocant quã uis ilisetpã
itietaom scandentes transiliant inbec aut uerbo stnnis il setrra
nes altcĩm scribatur sedensulo quent iũ saluo sindt̃ int mitaet
& int roiuit hierusolimã
intemo plum
Quo d ingres susciutatem primotẽ plũ adiit formamnobis relg
onis quã  se quamur praȩ monstrat : ut cum focte uillam auto p̃pi¬

Expanded text:
Osi, at vero anna interjectio est deprecantis. Quomodo apud Latinos interjectio est dolentis heu, et interjectio admirantis papae. Denique in Hebraeo scriptum est: Anna Adonai, osi anna. Quod interpres noster Hieronymus diligentius elucidans ita transtulit: Obsecro, Domine, salva obsecro. Idem namque significat O Domine, per interjectionem obsecrantis, quod obsecro, Domine, per ipsum verbum obsecrationis. Osanna itaque salva obsecro significat, consumpta littera i vocali, quae verbum prius terminat, cum perfecte dicitur osi, per virtutem litterae vocalis a qua verbum sequens incipit anna. Quod metrici in versibus scandendis synaloepham vocant, quamvis illi scriptam litteram scandentes transiliant; in hoc autem verbo Osanna, i littera nec saltem scribatur, sed sensu loquentium salvo, funditus interimatur. Et introivit Jerosolymam in templum. Quod ingressus civitatem primo templum ionis quam sequamur, praemonstrat, ut cum forte villam aut oppi
Abbreviated transcription (Latin):
nis suae miraculum stuperent. ac maiores ereptori suo gratias re¬
ferrent. I& in tempestatib: passionũ quae ꝓconstantia fidȩi aꝑ
fidis ingeruntur talis ñ nũ quã prouisio diuinitus ostenditur.
Saepe enĩ ita fideles intribu latione positus suꝑna pi&as deseru¬
iis seuisa ẽ : ut quasi laborantes inmari discipulos p̃terire ilis
uoluis seputar&ur: Vnde ẽ illud eccłȩ martyrii certaminaͣ
desudantis : quara meoblitus es: qua remere pulisti & quare
tristis incedo dũ ad fligit mȩinimicus Dũ confringuntur
om̃a ossamea & cẽ: Sed dicant inimici t̾rentes ubi est dseoꝵ
quasinau fragium fessis minitantes apostolis: dicit ipseds̃
eorũ : Cũ transieris ꝑ aquas. tecũ ero : & flumina ñ operient te :
cũ ambula ueris in ignẽ ñ cũ bureris ÷ & flamma ñ ardebit

Expanded text:
nis suae miraculum stuperent, ac majores ereptori suo gratias renis suae miraculum stuperent, ac majores ereptori suo gratias referrent? Quia et in tempestatibus passionum quae pro constantia fidei a perfidis ingeruntur, talis nonnunquam provisio divinitus ostenditur. Saepe enim ita fideles in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laboranvoluisse putaretur. Unde est illud Ecclesiae martyrii certamina desudantis: Quare me oblitus es, quare me repulisti? et quare tristis incedo dum affligit me inimicus, dum confringuntur omnia ossa mea, etc. . Sed dicant inimici terrentes, ubi est Deus eorum? quasi naufragium fessis minitantes apostolis dicit ipse Deus eorum: Cum transieris per aquas, tecum ero, et flumina non operient te. Cum ambulaveris in igne non combureris, et flamma non ardebit
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc her& ici putant fantasma fuis sedñm. nec uerã
ad sũsis se carnẽ deuirgine: deniq: theodorus phara¬
nitanus quondã episcopus itascripsit : Corporale
pondus ñ habuisse secundũ carnẽ dnm̃: sed absq pondere & corpo¬
re suꝑmare deambulas se: ađ contra fides catholica & pondus
seđ carnẽ habere eũ p̃dicat. & onus corporeũ . &cũ pon¬
dere atq onere corpora li incedere suꝑ aquas ñ infusis pe¬
dib Nã dio nisius egregius int̃ ecclesiasticos scriptores in o¬
pusculis dediuinis nominib: homodo loquit᷑: ignoramus enĩ
qualit̃ de uirgineis sanguinib: alia lege p̃t̾ naturalẽ for¬
mabatur : & qualit̃ ñ infusis pedib corpora lepondus haben¬
tib & materiale onus deam bulabat inumidã &instabilem
substantiã : quo modo autem uolebat dñs eos pr&erire tãquã alienos
ad quos depericulo nau fraii liberandos aduenerat . nisi ut ad
hocã turbati & pauentes sed continuo liberati amplius. bereptio¬

Expanded text:
Adhuc haeretici putant phantasma fuisse Dominum, nec veram assumpsisse carnem de virgine. Denique Theodorus Pharanitanus quondam episcopus ita scripsit, corporale pondus non habuisse secundum carnem Dominum: sed absque pondere et corpore super mare deambulasse. At contra fides catholica, et pondus secundum carnem habere eum praedicat, et onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali incedere super aquas non infusis pedibus. Nam Dionysius, egregius inter ecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis Nominibus, hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus alia lege praeter naturalem formabatur, et qualiter infusis pedibus corporale pondus habentibus, et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam. Quomodo autem volebat Dominus eos praeterire, tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati, amplius ereptio
Abbreviated transcription (Latin):
neuangelio luce scruptũ est. sedantẽ ad pedes eius significat
aute multitudinẽ ueusta suauitã delectatã honorare qͥuidẽ
se dnolle pati xp̃ianam legẽ. dũ dicunt qd eã implere ñ possint:
ad mirantes tamen fidelẽ populum a pristina ꝑdita c̃uersatione
sanatũ : Sedere namq adpedes dñi esteũ a quo dȩmonia exierant:
eos quiã peccatis correcti fuerint fixa mentis intentione uestiga
sui saluatoris quae sequantur intueri: uestitũ resumere estiur¬
tutũ studia quae uesani perdiderant iam sana mente recipere :
cui figurae apte congruit illa dñi parabola inqua rediens ad
patrẽ filius luxiriosus & ꝓdigus moxstola primacũ anulo indu¬
itur : Manifeste insinuans quiaquis quis uero corde de admis¬
sis paenituerit. potest donante xp̃i gractia prima iustitiȩ opera
dequib: ceciderat cũ anulo inuiolatȩ fidei recuperare :
et rocare eum coepenuił. ut dis ceder&c apiil

Expanded text:
 sedentem ad pedes ejus. Significat autem multitudinem vetusta suavitate delectatam honorare quidem, sed nolle pati Christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possunt, admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sanatum. Sedere namque ad pedes Domini est eum a quo daemonia exierant, eos qui a peccatis correcti fuerint, fixa mentis intentione vestigia sui Salvatoris, quae sequantur intueri, vestitum sumere est, virtutum studia quae vesani perdiderant jam sana mente recipere. Cui figurae apte congruit illa Domini parabola, in qua rediens ad patrem filius luxuriosus et prodigus, mox stola prima cum annulo induitur, manifeste insinuans, quia quisquis vero corde de admissis poenituerit? potest donante Christi gratia prima justitiae opera de quibus ceciderant cum annulo inviolatae fidei recuperare. Et rogare eum coeperunt ut discederet a fi
Abbreviated transcription (Latin):
clarificata ecclesia & liberato populo gencium adominati¬
one demoniorum in abditis agunt sacrilegos ritus suos qui
xp̃o credere noluerunt : Cȩca & ꝓfunda curiositate sũ mersi :
Et notandũ qđ sp̃s inmundi nec inperr esirent nisi hoc illis benignus
ipse & saluato p&centib: quoscerte in tbyssum possarelgart conce¬
der& : Rem necessariã docere nosuolens ut scilic& nouerimus
eos multo minus posse sua potestate nocere homini bus.
quinec peccorib: qualib cumque potuerunt: Hanc autẽ
potestatem ds̃bonus occulta iustitia nobis darȩ potest: iniusta
non potest : Quia utt̃ pascebant eos fugerunt : & nuntia uerunt
inciuitatẽ & inagros: Que pastores porcorum fugientes
istanuntiant : significat quosdam &iam primates impiorũ
quamquã xp̃iana legẽ fugiant. p̃sentiã tamen eis per¬
gentes stupendo & miran do p̃dicare: ere cnesgis¬

Expanded text:
clarificata Ecclesia et liberato populo gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, qui Christo credere noluerunt caeca et profunda curiositate submersi. Et notandum quod spiritus immundi nec in porcos irent, nisi hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos certe in abyssum posset relegare, concederet. Rem necessariam docere nos volens, ut scilicet noverimus eos multo minus posse sua potestate nocere hominibus, qui nec pecoribus qualibuscunque potuerunt. Hanc autem potestatem Deus bonus occulta justitia nobis dare potest, injusta non potest. Qui autem pascebant eos, fugerunt et nuntiaverunt in civitatem et in agros. Quod pastores porcorum fugientes ista nuntiant, significat quosdam etiam primitates impiorum quanquam Christianam legem fugiant, potentiam tamen ejus pergentes stupendo et mirando praedicare. E
Abbreviated transcription (Latin):
Taqd est ad aperire. Sus pexit nãq incelũ: ut in de
mutis loquele in de uditum surdis. orde canctois omem canbus
me dali  lo er& cẽ querendim: In gemuit autemipon quic ipũ
opus ca curgemitu aliquid p&ere apatre quicuneta paentibus denat
ampatre seducnobis gemendidare exemplum. cumuel pronostris
aes pro nostrorum erraaibus praximorum superne praesidieo pue&atis
inuocamus: Quod autem ait effxa id est ad aperire. ad aures pro¬
priao percn& : Aures &enim ad audiendum a piriendȩ lingua
pero udoqu possĩt ar&inaculis erat su ae tarditatis soluenda¬
Ets tatio apertȩ s̃ aures eius: &
Solutũ etts UINCΥLM LINEUE ΕΙS & lo quΕ¬

Expanded text:
quod est adaperire. Suspexit namque in coelum, ut inde mutis loquelam, inde surdis auditum, inde cunctis infirmitatibus medelam doceret esse quaerendam. Ingemuit autem, non quia ipsi opus esset cum gemitu aliquid petere a Patre, qui cuncta petentibus donat cum Patre, sed ut nobis gemendi daret exemplum, cum vel pro nostris vel pro nostrorum erratibus proximorum supernae pietatis praesidia invocamus. Quod autem ait: Effprie pertinet. Aures etenim ad audiendum aperiendae: lingua vero ut loqui posset a retinaculis erat suae tarditatis solvendastatim apertae sunt aures ejus, et solutum est vinculum linguae ejus, et loqu
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑtiri p̃cepit: benea utẽ iuxta euangeliũ io hannis
panes qui legẽ designant: hordiacũ fuis se referutur. qui
ium̃torũ maxima rusticorũq: ẽcib: seruorũ. quia in¬
cipientib necdũ que ꝑ fectis auditorib: asperiora & quasi
grossiora s̃ cõmittenda p̃cepta : Animalis enĩ homo ñ ꝑce¬
tribuens. semꝑq: ad ꝑfectiora prouocans: primoquinq
panib: quinq: milia : Secundo septẽ panib: quat tuor homi¬
nũ milia refecit: tercio discipulis suae carnis & sanguinis
misteriũ credit. adultimũ magno munere dat electis¬
ut edat &bibant suꝑ mensã suã in regno:
Et pre cepit
illis ut ac cũ sere facerent. om̃s secundũ contu¬

Expanded text:
dispertiri praecepit. Bene vero juxta Evangelium Joannis dispertiri praecepit. Bene vero juxta Evangelium Joannis panes, qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rusticorumque est cibus servorum: quia incipientibus necdumque perfectis auditoribus asperiora et quasi grossiora sunt committenda praecepta. Animalis enim homo non percitribuens, semperque ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia, secundo septem panibus quatuor hominum millia reficit, tertio discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit: ad ultimum magno munere dat electiut edant et bibant super mensam suam in regno suo. Et praecepit illis, ut accumbere facerent
Abbreviated transcription (Latin):
cognouis sent:dicunt: quinq & duos pis ces
Perquinq: panes a postolorũ & duos piscestoca testam̃ti
ueteris scriptura signatur ꝑ quinq uidelic& panes quin¬
que mossaicae legis libri quib: diuinȩ agernitatis cognicio
mundi creatio pro cursus scłi labentis & uera doseruiendi
religio generi humano in notuit : perduos uero pisces p̃salmi
s&ꝓ phoȩ figurati qui eruditũ in legełi populũ depro¬
missione dominicȩ incarnationis noua gratiȩ dulcedine
pas cebatit: quatrina scripturȩ sacrae diftinctione totã
ueteris instrum̃ti seriẽ conp̃hendi dominica auctoritate
docemur: Apparens eñĩ post resurrectionẽ dic̃ipulis ait
dñs ipse: quia oportebat impleriom̃aquae scriptas inlege
morsi &ꝓphais &psalmis deme : & cũ aperuit illis sensumut
intellegerent scripturas & in tellecta spirita lit̃ fidelib
traderent auditorib: qua sibenedicens panib: a postolicis
acpiscib hosq int̃ne suauitatis dono multiplicans turbis

Expanded text:
cognovissent, dicunt: Quinque, et duos pisces. Per quinque panes Apostolorum, et duos pisces, tota Testamenti veteris scriptura signatur. Per quinque videlicet panes, quinque Mosaicae legis libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, procursus saeculi labentis, et vera Deo serviendi religio generi humano innotuit. Per duos vero pisces, psalmi sunt, et prophetae figurati, qui eruditum in lege Dei populum de promissione Dominicae incarnationis nova gratiae dulcedine pascebant. Qua trina Scripturae sacrae distinctione, totam veteris instrumenti seriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Apparens enim post resurrectionem discipulis ait Dominus ipse, quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in leges, et psalmis de me . Et cum aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas et intellecta spiritualiter fidelibus traderent auditoribus, quasi benedicens panibus apostolicis ac piscibus, hosque internae suavitatis dono multiplicans, turbis
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat homines uelut arbores ambulantes hoc est
formã quidem corporũ inter umbras aspiciens sed nullu
membrorum liniamenta uisu adhuc caligante discerne¬
re ualens quales condensȩ arbores alonge spectantib:
uelceste in lucȩ nocturna solent apparere ita ut non
fole arbor an homosit possit diuosci: Quia primus
nimrts cuique uistutis introitus est. hominũ uitam moresq
t&urz Mialor auttũ caueat acd&est&ur: sed quis quis ita decbipit

Expanded text:
videbat homines velut arbores ambulantes, hoc est videbat homines velut arbores ambulantes, hoc est formam quidem corporum inter umbras aspiciens, sed nulla membrorum lineamenta, visu adhuc caligante, discernere valens, quales condensae arbores a longe spectantibus, vel certe in luce nocturna solent apparere, ita ut non facile arbor an homo sit possit dignosci. Quia primus nimirum cuique virtutis introitus est, hominum vitam moresque tetur, quidquid mali, caveat ac detestetur. Sed quisquis ita desipit
Abbreviated transcription (Latin):
manus superoculos ei &coepit uidere & pestita¬
tus est. ita ut uiden & clare oconiu Ideo cacum¬
hunc dñs paulatim & non repente curat. quem uno mox uerbo
siuell& poterat curare : ut magnitu dinem humane caecitatis
ostender& quȩ quasi pede temptim & perquosdam pro¬
fectus gradus ad lucem diuinȩ uisionis sol& peruenire
sed & suae nobis gratiae craebradar& indicia perquam
singulanraẽ perfectionis incrementa ut proficere¬
aliquitl possint ne deficiant adiuuat: desputo
autem oris dñĩ quod gratiam sp̃s eiꝰ design& sepe
dictum est: De tactu manuum eiꝰ quodiustutem
adiuitoru ipsius insinuent: nulli dubium est.
Sputum quippe ab intus decapite dnĩ ꝓcaedit : Manus uero
sunt membra corporis exterius posita : Expuens ergo
in oculis cecidñs in ponit manus suas: ut uideat qui a
caecitatem generis humani & ꝑ inuisibilia diuinae piȩ¬
tatis dona & ꝑ exhibita foris sacramenti ad sumptae hu¬
manitatis abstersit : Primo autemis quicura batur

Expanded text:
idere, et restitutus est ita ut videret clare omnia. Ideo hunc Dominus paulatim et non statim repente curat quem uno mox verbo, si vellet, poterat curare, ut magnitudinem humanae caecitatis ostenderet quae quasi pedetentim et per quosdam profectuum gradus ad lucem divinae visionis solet pervenire, seu ut suae nobis gratiae crebra daret indicia, per quam singula nostrae perfectionis incrementa, aliquid possint nec deficiant, adjuvat. De sputo autem oris Domini, quod gratiam spiritus ejus designet, saepe dictum est. De tactu manuum ejus, quod virtutem adjutorii ipsius insinuent, nulli dubium est. Sputum quippe ab intus de capite Domini procedit; manus vero sunt membra corporis exterius posita. Exspuens ergo in oculos caeci Dominus, imponit manus suas ut videat, quia caecitatem generis humani et per invisibilia divinae pietatis dona et per exhibita foris sacramenta assumptae humanitatis abstersit. Primo autem is qui curabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
felici audat᷑ia t&igit ediscimꝰ: Tangit nos dñs cum men¬
tem nram afflatu sui sp̃s iniustratꝰ atq ad agnitionem
nosꝓpriae infirmitatis studium quaȩ bonȩ actionis accen¬
dit: & ad pre herdens manum caeci: eduxit eum
excra uicum.
Ad prebendit manũ caeci. ut eum ad
&x secutionem bonȩ operationis quam prodiutina cordis
obscuritate non nouerat confortar&: eduxit extrauicum
ut auita uulgari segregatus uoluntatem sui conditoris
qua in luminari merer&ur liberius sedulo corde scrutar&:
Quis quis enim ÷ &ernitatis uidere desiderat : nonexemplatur¬
barum sedducatum necesseest semꝑ sui redep̃toris sequatur
& expuens mocul os eiꝰ inpogitis manibus suis ntes¬

Expanded text:
felici audacia tetigit ediscimus. Tangit nos Domfelici audacia tetigit ediscimus. Tangit nos Domtem nostram afflatu sui spiritus illustrat, atque ad agnitionem nos propriae infirmitatis studiumque bonae actionis accendit. Et apprehendens manum caeci, eduxit eum extra vicum. Apprehendit manum caeci, ut eum ad exsecutionem bonae operationis quam pro diutina cordis obscuritate non noverat confortaret. Eduxit extra vicum, ut a vita vulgari segregatus voluntatem sui conditoris, qua illuminari mereretur, liberius sedulo corde scrutaretur. Quisquis enim lumen aeternitatis videre desiderat, non exempla turbarum, sed ducatum necesse est semper sui redemptoris sequatur. Et exspuens in oculos ejus, impositis manibus suis, inte
Abbreviated transcription (Latin):
adse trab& : hocest dequo &apostolus loquitur : modicum fer¬
mentum totam massam corrumpit: LXXX UI.I¬
banł eũ ut illũ tanger& Cuncti quiadño curant᷑ languo¬
res spiritaliũ sunt signa languorum quibus anima
perpeccatum & ernȩ mosti propinquat : sicut enim
insurdo & muto adnõ sanato sanatio mentis insinuatur
eorũ quineq audire uerbũ dĩ ne que loqui nouerant & mox
in refectione turbe esurientis quȩ dñm secuta fuerat
sua uitas figuratur illa quadiligentium se & querentiũ
sol& corda nutrire: ita in hoccaeco paulatim curato achõ¬
in luminatio designatur cordiũ stultorũ aclonge auia
ueritatis aberrantium : rogabant aut̃ eũ ut illũ tanger&:
scientes quia tactus dñi sicut leprosum mundare ita &iam
caȩcum in luminare ualer&: Tangimꝰ autẽ dnm̃ nos cũ ei
fide integra & sincaera adheremꝰ: Quemꝑ fecto tactum
nobis saluberrimum esse exemplum mulieris quȩ fimbriã eiꝰ

Expanded text:
ad se trahet. Hoc est de quo et Apostolus loquitur: Modicum ferad se trahet. Hoc est de quo et Apostolus loquitur: Modicum fermentum totam massam corrumpit . Eabant eum ut illum tangeret. Cuncti qui a Domino curantur languores spiritalium sunt signa languorum quibus anima per peccatum aeternae morti propinquat. Sicut enim in surdo et muto a Domino sanato sanatio mentis insinuatur eorum qui neque audire verbum Dei neque loqui noverant, et mox in refectione turbae esurientis quae Dominum secuta fuerat suavitas figuratur illa qua diligentium se et quaerentium solet corda nutrire, ita in hoc caeco paulatim curato a Domino illuminatio designetur cordium stultorum, ac longe a via veritatis aberrantium. Rogabant autem eum ut illum tangeret, scientes quia tactus Domini sicut leprosum mundare, ita etiam caecum illuminare valeret. Tangimus autem Dominum nos, cum ei fide integra et sincera adhaeremus. Quem profecto tactum nobis esse saluberrimum exemplo mulieris quae fimbriam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Peroccasionem precepti quo saluator
iusserat dicens cau&e afermento
pharis eorum
& fermento herodis doc& eos quid significent quinq panes
& septem siue pisciculi aut quinque milia hominum & quat¬
tuor milia quȩ pasta sunt inheremo Quodlic& signorũ
magnitudo perspicua sit. tamen aliuđ spiritali intelligen¬
tia demonstratur : Sienĩ fermentum phariseorum & sa¬
ducȩ orum & fermentum herodis non corporalem panem
sed traditiones ꝑuersas & her&uica significat dogmata :
Quare &cibi quib nutritus est populus dĩ non uerã doctri¬
nam integramꝰ que signi ficent. istius modi fermentum quod
om̃i ratione uitandum est habuit martbion & ualentinus
& om̃s her&ici : ferm̃tũ hanc uimhab& ut si farinȩ mixtũ
fuerit quod paruum uidebatur crescat inmauo & ad saporẽ
suum uniuersam conspersionem trahat: lta & doctrina
herdica siuel modicã scintillã intuũ pectus iecerit : inbreui
mgens flamina succres cet & totã hominis possessionem

Expanded text:
Per occasionem praecepti quo Salvator jusserat dicens: Cavete a fermento Pharisaeorum et fermento Herodis, docet eos quid significent quinque panes et septem, sive pisciculi, aut quinque millia hominum et quatuor millia quae pasta sunt in eremo. Quod licet signorum magnitudo perspicua sit, tamen aliud spiritali intelligentia demonstratur. Si enim fermentum Pharisaeorum et Sadduccaeorum, et fermentum Herodis non corporalem panem, sed traditiones perversas et haeretica significat dogmata, quare et cibi quibus nutritus est populus Dei, non veram doctrinam integramque significent? Istiusmodi fermentum, quod omni ratione vitandum est, habuit Marcion et Valentinus, et omnes haeretici. Fermentum hanc vim habet, ut si farinae mistum fuerit, quod parvum videbatur crescat in majus, et ad saporem suum universam conspersionem trahat. Ita et doctrina haeretica, si vel modicam scintillam in tuum pectus jecerit, in brevi ingens flamma succrescet, et totam hominis possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigi Nonenim intellexit humanȩ ꝑdi¬
tionis auidissimus lanio. quod suo frustraretur
imperio insaluatorem mundi sciuendo Igno¬
rauit antiqua malitia quia iuim perditionis hu¬
manȩ non amitteret .si se aredemptoris homꝰ¬
num sanguine continiussce. Unde & a postlus.
Sihunc inquit scłi principes cognouissenT. menqũa
dñmgloriae crucifixissent. Princ ipes uero
quos dix

Expanded text:
crucifigi. Non enim intellexit humanae perdicrucifigi. Non enim intellexit humanae perditionis audacissimus lanio quod suo frustraretur imperio in Salvatorem mundi saeviendo. Ignoravit antiqua malitia quia jus perditionis humanae non admitteret, si se a Redemptoris hominum sanguine continuisset. Unde et Apostolus: Si hunc, inquit, principes saeculi cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Principes vero quos dix
Abbreviated transcription (Latin):
abea. Quibus ille respondens aiebat Non
exeam priusquam ursmarus ueniat. & ipse
me exire compellat.. Hanc autẽ¬
ueram confessionem nequaquam asscribimus¬
ei qui abinitio mendax fuit & inueritate
num quam foctit. sed dĩ imperio cogente.
Sicut & in euangelio. scimus aint doc mones
quissis filius dĩ Quod utiq cumesse ueracis.¬
simum preter alia innumerabilia beati
bis ulño interroganti gloriosȩ prebentis
confessionis responsum: tamquam quadam
sui parte mendacissimam mentitam esse ma¬
litiam testis est dominica passio. abimpus
instinctu patrata diabolico. Namlic&e no¬
uerit prosalute humani generis xp̃m uenisse.
nesciens tamen ordinem liberationis nr̃ae.
illusus est morte dominica. quasi aius decipulã
Oftensa namq mortalitate quam ille inter¬
imere app&ebat carnis. abscondito captus
est hamo diuinitatis. C&crum si indubitant̃
scirae hunc esse xp̃m filium dĩ uiui. agnouis¬
set. mortis legibus nequaquã posse teneriꝰ
Si agnoscerd posse nonmori. non suaderet

Expanded text:
ab ea. Quibus ille respondens, dicebat: Non exeam priusquam Ursmarus episcopus veniame exire compellat. Hanc autenfessionem nequaquam ei ascribimus qui ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit ; sed Dei imperio cogente, sicut in Evangelio: Scimus, aiunt daemones, quod sis Filius Dei . Quod utique cum esset veracissimum, praeter alia innumerabilia beati bis Domino interroganti gloriosae praebentis confessionis responsum ; tamen quadam sui parte mendacissimam mentitam esse malitiam, testis est dominica passio, ab impiis instinctu patrata diabolico. Nam licet noverit pro salute humani generis Christum venisse, nesciens tamen ordinem liberationis nostrae, illusus est morte dominica, quasi avis decipula. Ostensa namque mortalitate quam ille interimere appetebat carnis, abscondito captus est hamo divinitatis. Caeterum si indubitanter sciret hunc esse Christum Filium Dei vivi, agnovisset mortis legibus nequaquam posse teneri. Si agnosceret posse non mori, non hunc suaderet
Abbreviated transcription (Latin):
centiuam uidebitur diaboli : Uadesatanas diabolo dicit᷑
uader&rome p&rus audit: uade r&rome : hoc est
sequere sententiam meam: Qc̃ nonsapis quaedĩgun¬
cui deu suert hominumn Mce uoluntatis est & patris
cusꝰ uemfacere uoluntatem ut pro hominum salute moniars
tritiduam tantum considerans uoluntatem nonuis grenur
tritici interram cadere ut multos fructus qse en
E conuocata turba cũ discipu lissuisbicit e
duluis uidt poot mne sequi deneg& seipguo &c &
post quam discipulis misterium suaȩ passionis & resurrectio¬
nis ostendit : hortatur eos una cumturba ad sequendum sũao
pasiionis exemplum : & omnib: quidem ꝓpterse tribulationem
perpessis salutem in futuro ꝓmittit animarũ : Nonta nre
om̃ibus uerum per fectioribus quanta ipse passurus quod ue
a mostuis ess& resur recturꝰ aperuit : Xbi formam dicen¬
di ministris uerbi prȩfixit ut capacita tem considerantes

Expanded text:
centivum videbitur diaboli. Vade, Satana, diabolo dicitur: centivum videbitur diaboli. Vade, Satana, diabolo dicitur: Vade post me. Petrus audit: Vade post me, hoc est sequere sententiam meam. Quoniam non sapis quae Dei sunt, sed quae hominum. Meae voluntatis est, et Patris, cujus veni facere voluntatem, ut pro hominum salute moriar. Tu tuam tantum considerans voluntatem, non vis granum tritici in terram cadere, ut multos fructus afferat. Et convocata turba cum discipulis suis, dixit eis: Si quis vult post me sequi, deneget seipsum, etc. Postquam discipulis mysterium suae passionis et resurrectionis ostendit, hortatur eos una cum turba ad sequendum suae passionis exemplum. Et omnibus quidem propter se tribulationem perpessis, salutem in futuro promittit animarum, non tamen omnibus, verum perfectioribus: quanta ipse passurus, quodve a mortuis esset resurrecturus, aperuit. Ubi formam docendi ministris verbi praefixit, ut capacitatem considerantes
Abbreviated transcription (Latin):
multa patia senioribus &scribis & principibus sacerdotum
&occidi & tertiadie resurgere : non uult destrui confessionem
suam necputat fieri posse ut dĩfilius occidatur: Ad p̃¬
henditq eum maffectum suum uel se paratimducit. ne prae¬
sentibus c&eris condiscipulis magistrum uideatur arguere:
& coepit increpare illum amantis affectu & aptans dicere.
absit a tednẽ uelut melius hab&ur in graeco propitius esto
dnẽ. nonerit istud: hoc est non potest fieri necrecipiunt
aures meae. ut dĩ filius occidendus sit:
quiconuer sus & uidens discipu hos suos:cocmi¬
natus egt p&ro dicens: uade r&r ͤ sata nu¬
Satanas int̃pr&at᷑ aduersarius siue contrarius : quia contrariu
inquit loqueris uoluntatimee : debes aduersarius appellari:
Multiputant quotl non p&rus correptus sit sed aduersarius sp̃s
qui hec dicere apostolo suggerebat: Sed mihierror
s& depi&atis affectu ueniens num quam in¬

Expanded text:
multa pati a senioribus et scribis et principibus sacerdotum, multa pati a senioribus et scribis et principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere: non vult destrui confessionem suam, nec putat fieri posse ut Dei Filius occidatur; apprehenditque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentibus caeteris condiscipulis magistrum videatur arguere. Et coepit increpare illum amantis affectu, et optantis dicere: Absit a te, Domine, vel ut melius habetur in Graeco, Propitius esto tibi, Domine, non erit istud; hoc est, non potest fieri, nec recipiunt aures meae, ut Dei Filius occidendus sit. Qui conversus, et videns discipulos suos, comminatus est Petro, dicens: Vade post me, SatanSatanas interpretatur adversarius, sive contrarius. Quia contraria inquit loqueris voluntati meae, debes adversarius appellari. Multi putant quod non Petrus correptus sit, sed adversarius spiritus, qui haec dicere apostolo suggerebat. Sed mihi error et de pietatis affectu veniens, nunquam in
Abbreviated transcription (Latin):
ns hpit docene illos quõ oport & fil ium homitus
nulta pati & rȩꝓbrarł aseruo ribus: & cẽe
dcirco seante passionem &resur rectionem noluit praedicari
utcom pl&o postea sanguinis sacramento opor tunius
tem quem post paululum flagel latum uisuri sint
& crucifxum multa pati a senioribus & scribis &pricipibus
sacerdotum: & notandũ qđ eũ quimulta pati & oecidi &re¬
surgere debeat: filium hominis appellat: quia passo incarne
xp̃o diuinia si in passibilis mansit.
& ad prehendens eum panus coepit inentra re eũ
Siomodo in crepauerit eũ matheus exponit apertius dicens
ccept inicraepare illumdicens. absit atedñe nomerit tibihoc
epediximꝰ nimuardoris atq amoris maximi fius se perũ
in dnm̃ saluatorem: quia ergo postconfessionem suam
secundum matheumbeatus es simonbariona quia caro
& sanguis non reuelauit tibi sed paterns qui incaelis est
repente audit ad ño opostere eum ire inbierusolimam. ibiq

Expanded text:
Et coepit docere illos, quoniam oportet Filium hominis Et coepit docere illos, quoniam oportet Filium hominis multa pati, et reprobari a seniordcirco se ante passionem et resurrectionem noluit praedicari, ut, completo postea sanguinis sacramento, opportunius tem, quem post paululum flagellatum visuri sint, et crucifixum, multa pati a senioribus et Scribis, et principibus sacerdotum. Et notandum, quod eum qui multa pati, et occidi, et resurgere debeat, Filium hominis appellat, quia, passo in carne Christo, divinitas impassibilis mansit. Et apprehendens eum Petrus coepit increpare eum. Quomodo coepit increpare illum dicens: Absit a te, Domine, non erit tibi hoc . Saepe diximus nimii ardoris atque amoris quam maximi fuisse Petrum in Dominum Salvatorem. Quia ergo post confessionem suam secundum Matthaeum: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est, repente audit a Domino oportere eum ire in Hierosolymam, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
bi utraq unius eiusdemq mediator eͥs đi
& hominũ natura manifeste distincta ẽ: suspiciens enĩ incae¬
lũ quasi homo dm̃ p̃caturus ingemuit : sed mox uno sermone
qua si diuina potens maiestate curauit: bene autẽ dicitur
de eo cuius dñs aperuit aures aclinguaȩ uinculũ soluit.
quia lo quae batur recte: ille & enĩ solus recte loquitur
siuae đm confitendo seualiis predicando. c̃uius auditũ
ut caelestib: possit aus cultare & ob secundare mandatis
diuin a gratia reserat: Cuius lingu̾a dñs tactu sapientiȩ
quae ipse ẽ. adloquendũ instituit: talis autẽ merito potest
dicaere cũ psalmista: Dñe labia mea aperiaes & osmeũ ad¬
nunciabit laudem tuã: & cũ ẽsaia: dñs dedit mihi linguã¬
eruditã utsciã sustentare eũ qui lapsus est uerbo erigit
mane mane erigit mihi aurẽ : ut audiã quasimagistrũ :
Et p̾cepit illis necuidicerent: quanto autẽ eig¬
p̃cipiepat. tanto magis plus predicasant: & eo

Expanded text:
bi utraque unius ejusdemque mediatoris Dei et hominum natura manifeste distincta est. Suscipiens enim in coelum quasi homo Deum precaturus ingemuit, sed mox uno sermone quasi divina potens majestate curavit. Bene autem dicitur de eo, cujus Dominus aperuit aures, ac linguae vinculum solvit, quia loquebatur recte. Ille etenim solus recte loquitur, sive Deum confitendo, seu aliis praedicando, cujus auditum ut coelestibus possit auscultare et obsecundare mandatis, divina gratia reserat, cujus linguam Dominus tactu sapientiae, quae ipse est, ad loquendum instituit. Talis autem merito potest dicere cum Psalmista: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Et cum Isaia: Deruditam, ut sciam suscitare eum qui lapsus est verbo; erigit mane, mane erigit mihi aurem ut audiam quasi magistrum. Et praecepit illis ne cui dicerent. Quanto autem praecipiebat, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
Tur errentẽ Improb enĩ magister est diabolus qui falsã
ueris sepȩ permisc& utsp&iae ueritatis testimoniũ fraudis obtecat
C& erũ non solidemones qui inuiti confitebant᷑ iubent᷑ silere dexp̃o
sed & illi quiabeo sanati sponte confiteri uolebant: immo ipsi
a postoliquie ũ postresur rectionẽ totoerant orbepraedicaturi
ante passionẽ eiꝰ praecipiunt᷑ omnino r&icere deillo : nediuina
uidelic& maiestate praedicata passionis dispensatio differrer&᷑:
&dilata passione salus mundi quȩ perhanc futura erat nega¬

Expanded text:
tur errantem. Improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non soli daemones qui inviti confitebantur jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne, divina videlicet majestate praedicata, passionis dispensatio differretur, et, dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat nega
Abbreviated transcription (Latin):
portiot̃rȩ cui idẽ sputũ inmiscuit. humanã quae ex homi¬
nib ad sũta est designat: & ꝑ medicam̃tũ ex sputo suo act̃¬
ra c̃positũ oculos caecinati a peruit : quia genus hum anũ
ꝑ c̃fessionẽ utriusq suae naturȩ ab ingenitis errorũ suorũ
tenebris eruit: expuens ergo dñs linguã muti ut loqui uale¬
at tangit : cũ iora diubruta ad uerba sapientiae ꝓfe¬
renda c̃ tactu suae pi&atis in format: bene autẽ subditur
Et SuSpiciens incelũ inceqiuit &ait illii

Expanded text:
portio terrae cui idem sputum immiscuit, humanam quae ex homiportio terrae cui idem sputum immiscuit, humanam quae ex hominibus assumpta est, designat. Et per medicamentum ex sputo suo ac terra compositum oculos caeci nati aperuit, quia genus humanum per confessionem utriusque suae naturae ab ingenitis errorum suorum tenebris eruit. Exspuens ergo Dominus, linguam muti ut loqui valeat tangit, cum ora diu bruta ad verba sapientiae proferenda contactu suae pietatis informat. Bene autem subditur: Et suspiciens in coelum, ingemuit; et ait illi
Abbreviated transcription (Latin):
in spũdĩ eicio daemonia: Quonimirũ digito & magi ine gypto¬
⁊ superati amoyse dixerunt: Digitus dĩ est hic : & l&x intabulis
scripta est lapideis : quia ꝑ donũ scĩ sp̃s & ab insidiis defendimur
hominũ si uespirituũ malignorũ. & in agnitione diuinȩ uolunta¬
tiserũ dimur : Digiti ergođĩ in au riculas missi eiusquisanandus
adscientiã salutis auediendi discendãq: reu elat: & quia cognitam ue¬
ritatis lucem sequi confessio deb&: apte sub iungitur:
Et ex puens deticit Linquã eius. E¬
xpuens quippe
dñs linguã tangit & groticũ adc̃fessionẽ
fidei ora cachecizatorum instruit: sputũ nãq dñi sapo¬
rem designat sapientiae: quae teste uiro sapientae loquitur :
ego exore altissimi ꝑdiui primo genita unde & alibisputo
eius t̃rȩ cõmixto cecus natus in lumi natur i Sputũ & enĩ
qđ ex capite dñi descendit diuinã ei naturã quae ex dõ est:.

Expanded text:
in spiritu Dei ejicio daemonia . Quo nimirum digito et magi in Aegyptoin spiritu Dei ejicio daemonia . Quo nimirum digito et magi in Aegypto superati sunt a Moyse dicentes: Digitus Dei est hic ; et lex in tabulis scripta est lapideis, quia per donum sancti Spiritus et ab insidiis defendimur hominum, sive spirituum malignorum, et in agnitione divinae voluntatis erudimur. Digiti ergo Dei in auriculas missi ejus qui sanandus ad scientiam salutis audiendam discendamque revelat. Et quia cognitam veritatis lucem sequi confessio debet, apte subjungitur: Et exspuens tetigit linguam ejus. Exspuens quippe Dominus linguam tangit aegroti, cum ad confessionem fidei ora catechizatorum instruit. Sputum namque Domini saporem designat sapientiae, quae, teste viro sapiente, loquitur: Ego ex ore Altissimi prodivi primogenita . Unde et alibi sputo ejus terrae comisto, caecus natus illuminatur. Sputum etenim quod ex capite Domini descendit divinam ejus naturam, quae ex Deo est;
Abbreviated transcription (Latin):
quinec aures audien disđi uerbis ne os. aperit ꝓloquandis:
quales necesse est ut hiquiloqui iam & audire diuina elo¬
quia longo usu didicerunt: dño sanandos offeratit : quate¬
mnus eos quos humana fragilitas nequid ipse gratiae sue
dextera solu&:¬
or Sũiansit dicitos SUOS INAURICULAS Prima
salutis ianua ẽ: infirmũ ad p̃hendente dño deturba
seorũ educi: ad p̃haendens nãq: infirmũ d& urba seor sum
educit: cũ m̃ tẽ pectatis languidã: uisitatione sua pi&a¬
tis in lustrans ÷ a consuaetis humane c̃uersationis
morib auocat. adq ad sequenda pͣceptorũ suorũ itinera
ꝓuocat: Mit tit digitos suos in auriculas cũ ꝑdona sc̃i
sp̃s aures cordis ad intellegenda ac suscipenda uerba salitis
aperit : Namq digitum dĩ appellari spm̃ scm testatur ipse
idñs. cũ dicit iudeis: siego indigito đi eicio demonia. filii
uestri in quo eiciunt Qđ & ponens alius euangelista dicit : Siego

Expanded text:
qui nec aures audiendis Dei verbis, nec os aperit proloquendis, quales necesse est ut hi qui loqui jam et audire divina eloquia longo usu didicerunt, Domino sanandos offerant, quatenus eos quos humana fragilitas nequit, ipse gratiae suae dextera salorsum, misit digitos suos in auriculas. Prima salutis janua est infirmum apprehendente Domino de turba seorsum educi. Apprehendens namque infirmum de turba seorsum educit, cum mentem peccatis languidam, visitatione suae pietatis illustrans, a consuetis humanae conversationis moribus avocat, atque ad sequenda praeceptorum suorum itinera provocat. Mittit digitos suos in auriculas, cum per dona sancti Spiritus aures coaperit. Nam digitum Dei appellari Spiritum sanctum testatur ipse Dominus cum dicit Judaeis: Si ego in digito ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt ? Quod exponens alius evangelis