comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pr̃. Non oblitꝰ fui dice̾: qr nulla est diffe̾ncia comede̾ coram rege ⁊
alibi. Filius. Dic ergo qͦmͦ debeam comed̾e ubiq. Pat̾. Cum ablue¬
ris manus ut comedas: nicħ tangas nisi pͣndiũ dones comedas. Ne
comedas panem pͥusꝙͣ ueniat aliud fercłm suꝑ m̃sam ne dicaris ĩpa¬
tiens Mec tantum bolum mittas in ore tuo ut mice defluant hinc
⁊ inde. ne dicaris gluto. Nec glutias bolum pͥusꝙͣ fu̾it bñ ꝯmastica¬
tũ in tuo ore ne stranguleris. Nec pocula sumes donec fui̾t os ua¬
cuũ ne dicaris uinosus. Nec loqͣns aliꝙͥ dum in ore tenueris. ne aliqͥd
intret de gutture in intimã arti̾am. ne sit t̾ causa mortis. Si uid̾is qͥ
placeat bolum in parapsi de. coram sodali ñ sumas. ne dicat᷑ tibi pͣua
rusticittio. Post pͣndium manꝰ ablue. qr phisicũ est ⁊ curabile. ob hoc

Expanded text:
Pater: Non oblitus fui dicere, quia nulla est differentia comedere coram rege et Pater: Non oblitus fui dicere, quia nulla est differentia comedere coram rege et alibi. Filius: Dic ergo quomodo ubique debeam comedere. Pater: Cum ablueris manus ut comedas, nihil tangas nisi prandium donec comedas. Ne comedas panem priusquam veniat aliud ferculum super mensam, ne dicaris impatiens; nec tantum bolum mittas in ore tuo ut micae defluant hinc et inde, ne dicaris gluto. Ne glutias bolum priusquam fuerit bene commasticatum in tuo ore, ne stranguleris; nec pocula sumas donec sit os vacuum, ne dicaris vinosus; nec loquaris dum aliquid in ore tenueris, ne aliquid intret de gutture in intimam arteriam ne sit tibi causa mortis. Si videris bolum qui placeat tibi in parapside coram sodali, non sumas, ne dicatur tibi prava rusticitas. Post prandium manus ablue quia physicum est et curabile; ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rectis aurib mlta cupio. ꝓmissa tñ audiendi auidus uehem̃ter efflagi¬
co. Pater.
Ui uult regi eẽ familiaris: debet uide̾ om̃i iusu m̃tis. ꝙ ꝯ uen̾it ad
regem stare dui possit. Nec umnꝙͣ sedeat: donet rex p̾cipiat. Nec
loqͣtur nͥ cum opꝰ fu̾it. Nec moret᷑ cum rege: nͥ rex p̾ceꝑit morari. ⁊
fidelit̾ ꝯsiliũ taceat. Semꝑ sit intentꝰ audire ꝙ rex dicet: ne oporteat
regem bis p̾ceptum repetẽ. Ecũq p̾ceꝑit rex faciat. Caueat ne m̃tia¬
t᷑ regi. ⁊ sic erit ei obediens. NLec umqͣm aslociet st hõi quẽ rex odio hẽ¬
bit. Cum ħ omĩa ⁊ młta alia fec̾i̾t: forsitan de rege ñ magnũ ꝓfici
ũ hẽbit. Filius. Nich̾ peius ꝯtingit hõi qmͣ diu regi seruire ⁊ nich̾
boni accire̾. Pater. Hoc iam euenit. ⁊ ideo p̾cepit ph̃s ne qͥsꝙͣ ninis mo¬
ud. Filius. O pẽ qͣre oblitꝰ es dicẽ qͦmodo debet homo comede̾ corã rege.

Expanded text:
rectis auribus multa cupio promissa mihi audiendi avidus vehementer efflagirectis auribus multa cupio promissa mihi audiendi avidus vehementer efflagito. Pater: Qui vult regi esse familiaris, debet videre omni visu mentis quod cum venerit ad regem stare diu possit, nec unquam sedeat donec rex praecipiat, nec loquatur nisi cum opus fuerit, nec moretur cum rege nisi rex praeceperit morari, et fideliter consilium taceat. Semper sit intentus audire quod rex dicet, ne oporteat regem bis praeceptum repetere. Quodcumque praecepit rex faciat. Caveat ne mentiatur regi et sic erit ei obediens; ne umquam adsociet se homini quem rex odio habebit. Cum haec omnia et multa alia fecerit, forsitan de rege non magnum habebit proficuum. Filius: Nihil pejus contingit homini quam diu regi servire et nihil boni acquirere. Pater: Hoc multis jam evenit; et ideo praecepit philosophus ne ud. Filius: O Pater, quare oblitus es dicere quomodo debet homo comedere coram rege?
Abbreviated transcription (Latin):
uo̾ om̃s ostendit. Deinde int̾rogauit qnͣtas expensas rex fac̾et. Ꝙꝵ ipẽ
indicauit. Tunc ip̃e ꝯputauit ꝯ fr̃e. qr qnͣtꝰ erat redditꝰ tanta erat
⁊ eypensa. Et dixit frĩ. Amice uideo tantam eẽ regis expensam qnͣ¬
tꝰ est terditꝰ. Et si ꝯsurrex̾it bellũ regi ur̃o uł aliꝙͥ tale: uñ ꝓcurabit
milites suos. Uł unde ĩueniet eis nũmos: Frater. Aliquo consilio actͥremꝰ
morari. Phus. Rex est siłis igni. Qu si nimis admotꝰ fueris cremaberis.
Si ex toto temotꝰ: frigebis. Filius ad pẽem. Si credidero u̾bis phi: mĩꝙͣ
familiaris ero regi. Cui p̃r. Ffili place̾ regi sũma peudentia est. Ffiliꝰ. Dat
erudi me qͦmodo si oportuerit me regi seruire: ut prudens ⁊ bñdoctꝰ uaelle¬
am place̾. Bater. ad hmodi instructõem młta ẽẽnt ncc̃atia: q̃ mͦ ad me¬
moriam ñ reuocamꝰ. ⁊ fortasse si ꝑscrib̾e̾nt᷑ tͥ pusillo. in tediũ u̾t̾e̾nt᷑.

Expanded text:
nsas rex faceret, quod ipse indicavit. Tunc ipse computavit cum fratre quia quantus erat redditus tanta erat et expensa, et dixit fratri: Amice, video tantam esse regis expensam quantus est redditus, et si consurrexerit bellum regi vestro, vel aliquid tale, unde procurabit ipse milites suos, nolo amplius morari. Philosophus: Rex est similis igni, cui si nimis admotus fueris, cremaberis; si ex toto remotus, frigebis. Filius ad patrem: Si credidero verbis philosophi, numquam familiaris ero regi. Cui Pater: Fili, placere regi summa prudentia est. Filius: Pater, erudi me quomodo, si oportuerit me regi servire, ut prudens et bene doctus valeam placere. Pater: Ad hujusmodi instructionem multa essent necessaria quae modo ad memoriam non revocamus, et fortasse si praescriberentur tibi pusillo, in taedium verterentur,
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. S tandem ad malum eiꝰ ĩ illiꝰ netem inmiscdces ⁊ barbaras suscitauit
gentes. ⁊ hoc dc̃o tatuit sapiens homo. Ꝙ audientes ph̾i mirabant᷑ ⁊
iam nouũ regem ibi posuit. qͥ sit rectꝰ gub̾nator ⁊ mitis gentib sb̃ditis.
dixit filio suo. Ne moreris in ciuitate regis dispensa cꝰ sit maior qmͣ¬

Expanded text:
nuit, sed tamdem ad malum ejus in illius necem inmisericordes barbaras suscitavit nuit, sed tamdem ad malum ejus in illius necem inmisericordes barbaras suscitavit gentes: et hoc dicto tacuit sapiens homo. Quod audientes philosophi mirabantur et iam mortuus dixit filio suo: Ne moreris in civitate regis dispensa cujus erit major q
Abbreviated transcription (Latin):
credo uob̾ euenire pcc̃m. S si aliqͥd est in me ꝙ sit rep̾hendendũ dicite.
⁊ uc̃o iudicio corrigere festinabo. Phus. De c̾minalib in corꝑo ur̃o
nullũ scimꝰ. nec quid nob̾ ⁊ uob̾ uentũm sit cognostimꝰ. S hic ꝓpe
uia tͥum diex morat᷑ qͥdam sapiens hõ noĩe msbrianꝰ qui ꝑ sp̃m scm̃ lo¬
qͥtͣ. Ad eum eigo de phĩs ur̃is aliqͥs legate. Ip̃e uob̾ in tota uita ur̃a
quid uent̾m sit ꝑecs declarabit. Hus ita ꝑactis: septem pħos ad eũ misto
Qͥ postꝙͣ ubi habitau̾at intͣuerunt urbem descitam illius maximam
dit sapiens ait. Uenite. Uenite: legati regis mobedientis. Deus ĩ custo¬
dia ei diu̾sas nationes subdidit. Q non est rectꝰ gub̾nator. s ĩmitis
exstint. Neus qͥ illum. ⁊ illius subditos de eadem materia creauit. eiꝰ ĩma¬
culatam diu passus neqͥtiam. multimodis correctõib ut conu̾teret ãmo¬

Expanded text:
credo vobis evenire peccatum; sed si aliquid est in me quod sit reprehendendum, dicite et credo vobis evenire peccatum; sed si aliquid est in me quod sit reprehendendum, dicite et vestro judicio corrigere festinabo. Philosophus: De criminalibus in corpore vestro nullum scimus, nec quid nobis et vobis venturum sit cognoscimus; sed hic prope via trium dierum moratur quidam sapiens homo nomine Marianus, qui per S de philosophis nostris aliquos legate, ipse vobis in tota vita vestra quid venturum sit per eos declarabit. His ita peractis septem philosophos ad eum misit, qui postquam ubi habitaverat intraverunt, urbem desertam illius maximam dit sapiens, dixit: Venite, venite, legati regis inobedientis. Deus enim in custodia ei diversas nationes subdidit, quarum non rectus gubernator sed immitis extitit. Deus qui illum et illius subditos de eadem materia creavit ejus immoderatam diu passus nequitiam multimodis correctionibus ut converteret ammo
Abbreviated transcription (Latin):
inde. qm̃ scpissĩe maximũ ꝯminuit᷑ bonũ uł amittit᷑. Discipłs ad magrͫ.
negat deũ. Et ille qui ñ obedit fegi uictori. est mobediens deo. Discipꝰ.
creatã ad creat᷑am nͥ ex deo ꝓcedat. ⁊ illi qͥ denegant bñfrores. ⁊ ita de¬
negant dm. Aliuꝰ. Custodi te a rege ilło qui ferꝰ est ut leo. cui est le¬
uis amiiꝰ ut puo. Alius. Q̾ malũ dicit de rege. añ tempꝰ suũ morie¬
t᷑. Alius. Duitiꝰ durare patit᷑ deus regnũ regis in sua ꝑsona pecran¬
tis. si bonus sit gentib ⁊ mitis ꝙͣ fac̾e̾t iusto regi in sua ꝑsona si malͦ
ẽẽt gentib ⁊ crudelis. Alius. Tene rectam iusticiã int̾ hoĩes ⁊ diligẽt
te. Nec ꝓperes uili redd̾e mutuũ boni uł mali qr ditt̾i expectabit te
amicꝰ. ⁊ diutiꝰ timebit te inimicꝰ.
gentilib crudelis. Huic creuit ex młtis ꝑtib maximũ bollũ. ͦ¬

Expanded text:
inde, quoniam saepissime maximum comminuitur bonum vel amittitur. Discipulus ad magistrum: inde, quoniam saepissime maximum comminuitur bonum vel amittitur. Discipulus ad magistrum: negat Deum, et ille qui non obedit regi victori, est inobediens Deo. Discipulucreatura ad creaturam nisi ex Deo procedat, et illi qui denegant benefactores, et ita denegant Deum. Alius: Custodi te a rege illo qui ferus est ut leo, cui est levis animus ut puer. Alius: Qui malum dicit de rege, ante tempus suum morietur. Alius: Diutius durare patitur Deus regnum regis in sua persona peccantis si bonus sit gentibus et mitis, quam faceret justo regi in sua persona si malus esset gentibus et crudelis. Alius. Tene rectam justitiam inter homines et diligent te, nec properes ulli reddere mutuum boni vel mali, quia diutius expectabit te amicus, et diutius timebit te inimicus.gentibus crudelis. Huic crevit maximum e multis partibus bellum,
Abbreviated transcription (Latin):
corrodens sumebam. Hoc fc̃o it̾m ad radiũ lunc ueniebam. ⁊ eodem cariẽ
septies dc̃o ꝯ oĩb in domo sumptis ascendebam. ⁊ ꝙ sustuleram ad hospiciũ
ferebam. Tali ingenio hũt quẽ possideo censũ hẽo. At mulier ait. Bñ
fecisti ꝙ mͥ talici dixisti. Nam si quẽ filiũ hũero ne pauꝑdegat ħcar¬
men docebo. At dñs irquit. Permitte me dormire qm̃ sompno agguatꝰ
uolo quieste̾. ⁊ ut magis deciꝑet qͣi dormiens stertere cepit. Perceptis de¬
niq talib u̾bis fur uide gauisus ⁊ dc̃s septieꝰ cariẽ ⁊ sumpto manu
radio lune. lspeatis manib ⁊ pedib ꝑ fenestͣm in donũ magnũ faciẽs̃
sonũ cecidit. ⁊ fracto crure ⁊ brachio ꝯgemuit. At dñs donsꝰ qͣ nesciens
inqͥt. Tu quis es qui ita cecidisti: Ad ħ latro. Edo sum ille fur infelix qui
coram ocłis oĩa c̾nentis se accusat. Aliuꝰ. si fueris in aliq̾ bono ne pectes

Expanded text:
corrodens sumebam. Hoc facto iterum ad radium lunae veniebam, et eodem carmine corrodens sumebam. Hoc facto iterum ad radium lunae veniebam, et eodem carmine septies dicto, cum omnibus in domo sumptis ascendebam, et quod sustuleram ad hospitium deferebam. Tali ingenio hunc quem possideo censum habeo. At mulier ait: Bene fecisti quod mihi talia dixisti, nam si quandoque filium habuero, ne pauper degat, hoc carmen docebo. At dominus inquit: Permitte me dormire quoniam somno aggravatus volo quiescere, et ut magis deciperet, quasi dormiens stertere coepit. Perceptis denique talibus verbis, fur inde gavisus et dicto septies carmine, et sumpto manu radio lunae, laxatis manibus et pedibus per fenestram in domum, magnum faciens sonum, cecidit et fracto crure et brachio congemuit. Ad dominus domus quasi nesciens inquit: Tu quis es qui ita cecidisti? Ad haec latro: Ego sum ille fur infelix qui coram oculis cernentis omnia se accusat. Alius: Si fueris in aliquo bono ne pecces
Abbreviated transcription (Latin):
liqͥs intꝰ uigilaret ascultauit. Ꝙ ut dñs domꝰ comꝑit: suauit̾ dixit
uxori sue. In t̾roga me alta uoce uñ uenit mͥ iste tã magnꝰ census
ꝙp̃ hc̃o. Ꝙ ut rem scias młtũ elabora. Tunc ip̃a alta uoce ait. Bñe
unde tam magnũ censũ habuisti: cũ nũꝙͣ m̾cator fu̾s: At ille. E
deus donaiuit serua. ⁊ fac inde uoluntatẽ tuam. ⁊ ñ inqͥras unde mͥ tã¬
ta peciũa uen̾i̾t. At ip̃a sicut ĩiunctũ fu̾at magis ac magis ut rem
qͦm᷑ tã magnũ censũ latrocinio acqͥre̾ potuisti. ꝙ nũꝙͣ audiuimꝰ cla¬
morẽ sine aliqͣm calumpniam inde. At ip̃e ait. Q̾dam magr̃ intꝰ
me carm̃ edocuit ꝙ dicebam qñ asdendebam suꝑ tectũ. ⁊ uenies̃ ad
fenestm accipiebilm radium Lune manu. Et carmen meũ septies dicebam
.s. saulem. ⁊ ita descendebam sine ꝑiculo. Qͥ cꝙͥ p̾ciosum inuemiebam ĩ domo

Expanded text:
liquis intus vigilaret auscultavit. Quod ut dominus domus comperit, suaviter suae liquis intus vigilaret auscultavit. Quod ut dominus domus comperit, suaviter suae uxori ait: Interroga alta voce unde venit mihi iste tam magnus census quem habeo; quod ut rem scias multum elabora. Tunc ipsa alta voce ait: Domine, unde tam magnum censum habuisti cum numquam mercator fueris? At ille: Quod Deus donavit serva et fac inde voluntatem tuam et non inquiras unde mihi tanta pecunia venerit. At ipsa sicut injunctum fuerat, magis et magis ut rem quomodo tam magnum censum latrocinio acquirere potuisti, quod numquam audivimus clamorem sive aliquam calumniam inde. At ipse ait: Quidam magister meus me carmen edocuit quod dicebam quando ascendebam super tectum et veniens ad fenestram accipiebam radium lunae manu et carmen meum septies dicebam, scilicet, saulem, et ita descendebam sine periculo. Quidquid pretiosum inveniebam in domo
Abbreviated transcription (Latin):
si sola deferre ñ potis: ut te uiuem faciam ꝙ hortario. Et ħ dcõ uidi̾nt
cordam pendentẽ in puteo ĩ cꝰ capite erat urceola ligata. ⁊ in alio capi¬
te corde alid urceola. ⁊ pendebant tali ingenio ꝙ una descendente altã
surgebat. Ꝙ iuilpes simulano uidit. qͣi obseq̃no p̾cib lupi urceolam
int̾u̾it. ⁊ ad fundũ uenit. Lupꝰ aut̃ inde gauisus ait. Cur ñ affers
mͥ caseum: Ulpes ait. Ner̃o p̾ magnitudĩe. S intͣ aliam iunteolã
pondis ducta cito fundũ petiit. Alt̾a surgente ꝯ uulpe q̃ erat leuior. Wi¬
pecła tacto ore putri foris exiliit. ⁊ in puteo lupũ dimisit. Et ita qr ꝓ
futo᷑ p̾sens dimisit. lupꝰ mi̾to boues ⁊ caseum ꝑdidit. Arabs castiga¬
uit filisi suũ. Ne credas oĩ ꝯsilio ꝙ audies: donec pͥus fu̾i̾t ꝓbatũ in
domus credidit. Ad ħ filius. Qͦmͦ pr̃ euenit ei. Pater.

Expanded text:
et si sola deferre non poteris, ut te juvem faciam quod hortaris. Et hoc dicto viderunt et si sola deferre non poteris, ut te juvem faciam quod hortaris. Et hoc dicto viderunt cordam pendentem in putueo in cujus caput erat urceola ligata et in alio capite cordae altera urceola, et pendebant tali ingenio quod una surgente altera descendebat. Quod vulpes simul ac vidit quasi obsequens precibus lupi urceolam intravit et ad fundum venit. Lupus autem inde gavisus ait: Cur non affers mihi caseum? Vulpes ait: Nequeo prae magnitudine; sed intra aliam urceolam agnitudine ducta cito fundum petiit, altera surgente cum vulpe quae erat levior. Vulpecula tacto ore putei foras exiliit et in puteo lupum dimisit, et ita quia pro futuro praesens dimisit, lupus merito boves et caseum perdidit. Arabs castigavit filium suum: Ne credas omni consilio quod audies donec fuerit probatum in domus credidit. Ad haec filius: Quomodo, pater, evenit ei? Pater:
Abbreviated transcription (Latin):
poto uos iordare sñ iudicio sententia celabit᷑. sin aut̃ ĩꝯmune det᷑.
at ip̃i ꝯcesserũt. W̾lpis pͥmũ locuta ꝯ aratore. ait. Da mͥ unam
gallinam ⁊ uxori mee alta̾m: ⁊ hẽbis boues. Arator concessit. ⁊ ħ fcõ lo
facundia laborare. Tantũ locuta sum cũ rustico ꝙ si boues illiꝰ dimise¬
ris eĩo quietos: dabit caseum tͥ ad magnitudĩem dipei fc̃m. Ꝙ lupꝰ con¬
cessit. Cui uulpes inqͥt. Concede aratorem boues suos duce̾: ⁊ egodu¬
cam te ad locum uͥ ꝑant᷑ illiꝰ casei. ut ꝙ̃ uoliu̾s de młtis elige̾ possis.
S lupꝰ astute uulpis deceptꝰ u̾bis: qͥctum ꝑmisit abire rusticũ. Wlpes
uoͦ uagando huc ⁊ illuc qnͣtum potuit lupũ ĩeuiauit. Ꝙ̾ ueniente
obscura nocte ad altũ puteũ deduxit. Cui suꝑ puteñ stanti formam
lune semiplene in una putei radiantis ostendit. ⁊ inqͥt. Hic est casoꝰ
cp̃ tibi ꝓmisi.: Descende si placet ⁊ comede. Ad ħ lupꝰ. Bestende pͥmitꝰ

Expanded text:
potero vos concordare sine judicio, sententia celabitur; sin autem, in commune detur. At ipsi concesserunt. Vulpis primum locuta cum aratore ait: Da mihi unam gallinam et uxori meae alteram, et habebis boves. Arator concessit, et hoc factofacundia, laborare. Tantum locuta sum cum rustico quod si boves illius dimiseris omnino quietos, dabit tibi caseum ad magnitudinem clypei factum. Hoc lupus concessit. Cui vulpes ait: Concede aratorem boves suos ducere, et ego ducam te ad locum ubi parantur illius casei, ut quem volueris de multis eligere possis. Sed lupus astutae vulpis deceptus verbis quietum abire permisit rusticum. Vulpes vero vagando huc et illuc quantum potuit lupum deviavit, quem veniente obscura nocte ad altum puteum deduxit, cui super puteum stanti formam lunae semiplenae in ima putei radiantis ostendit et inquit: Hic est caseus quem tibi promisi, descende si placet, et comede. Ad haec lupus: Descende primitus,
Abbreviated transcription (Latin):
de eo sacit thesaurũ. Alius. Heri totꝰ non sufficiebat mũdus ei: ho nͥo¬
dic qͣtuor ei sole sufficiunt ulne. Alius. Heri ppło imꝑauit. hodie
ppłs imꝑsit illi. Aliꝰ. Hic młtos ppłos potuit a morte liberare: hodie
nec eius iatula potuit deuitare. Aluis. Heri ducebat ex̾citꝰ. Hodie du¬
cit᷑ ab illis ⁊ datur sepultẽ. Alius. Heri t̾ram p̾mebat. hodie eadẽ
p̾mit᷑ ip̃e Alius. Heri eum gentes timebant. hodie eũ iulem depu¬
tat. Alius. Heri habuit amicos ⁊ inimitos. hodie h̃t om̃s equales.

Expanded text:
de eo facit thesaurum. Alius: Heri totus ei non sufficiebat mundus, hodie quatuor solae sufficiunt ei ulnae; heri populo imperavit, hodie populus imperat illi. Alius: Heri multos populos potuit a morte liberare, hodie nec ejus jacula potuit devitare. Alius: Heri ducebat exercitus, hodie ducitur ab illis et datur sepulturae. Alius: Heri terram premebat, hodie eadem premitur ipse. Alius: Heri eum gentes timebant, hodie eum vilem deputant. Alius: Heri habuit amicos et inimicos, hodie habet omnes aequales.
Abbreviated transcription (Latin):
inced̾e̾: Qͥb dicebat. Lupi uos tomedant. Ꝙ lupꝰ audiẽs acqͥ¬
euit. Cum dies declinaret ⁊ iam rusticꝰ de aratro boues soluisset.: ue¬
nit ad eũ lupꝰ dicens. Da mͥ boues qͦs ꝓmifisti. Ad ħ arator. Si u̾bũ

Expanded text:
incedere, quibus dixit: Lupi vos comedant! Quod lupus audiens acquincedere, quibus dixit: Lupi vos comedant! Quod lupus audiens acquievit, Cum dies declinaret et jam rusticus de aratro boves solvisset, venit ad eum lupus dicens: Da mihi boves quos promisist
Abbreviated transcription (Latin):
tũ audiuit deceptam laq̃o sumpsit. Ad ꝙ̃ auis. Cur tantũ laborasti
tuos audire cupio. Cui auis. ꝑ nichilo: qr nec p̾ce nec p̾cio cantabo. At
ille. Nisi cantaiu̾s: te comedam. Et auis. Qͦmꝰ comedos: Si comederis
coctam aqͣ ꝙͥ ualebit auis tam ꝑua: Etiam caro erit hispida. Si assata
fuo̾: młto minor ero. S si me abire dimiseris: magnã utilitatẽ ꝯscq̃ris
abire. Cui auis ait. Unum est de ꝓmislis. Ne credas oĩb dc̃is. Scd̾m.
cła arborem conscendit ⁊ dulci canore dice̾ cepit. Bñdcũs d̾s qͥ tuoꝵ aci¬
tanti pond̾is: Et non dixi tͥ ne doleas de reb amissis: Qre ꝓ iacĩtto
qͥ in me est doles: Galib dc̃s rustico deriso auis ĩ nemoris auia uolaiͭ.
qͥcꝙͥ legeris. Ad ħ discipłs. Gredo ñ eẽ uerũ qͥcꝙͣ est in libeis. Nam fiłe
arabo filiũ suũ dicens. Eili ne dimiitas ꝓ futis p̾sentia. ne foesitan ꝑ¬

Expanded text:
tum audivit, deceptam laqueo sumpsit. Ad quem avis: Cur tantum laborasti tum audivit, deceptam laqueo sumpsit. Ad quem avis: Cur tantum laborasti tuos audire cupio. Cui avis: Pro nihilo, quia nec prece nec pretio cantabo. At ille: Nisi cantaveris, ite comedam. Et avis: Quomodo comedes? Si comederis coctam aqua, quid valebit avis tam parva? Et etiam caro erit hispida. Si assata ero, multo minor fuero; sed si me habere dimiseris magnam utilitatem consequeris.abire. Cui avis ait: Unum est de promissis, ne credas omnibus dictis; secucula arborem conscendit et dulci canore dicere coepit: Benedictus Dominus qui tuorum acitanti ponderis? Et non dixi tibi: Ne doleas de rebus amissis? Quare pro jacincto qui in me est doles? Talibus dictis rustico deriso avis in nemoris avia devolaviquicquid legeris. Ad haec discipulus: Credo non esse verum quicquid est in libris, nam simile Arabs filium suum dicens: Fili, ne dimittas pro futuris praesentia, ne forsitan p
Abbreviated transcription (Latin):
ne᷑ : ñ młta te decebit ꝯgrcgare. ⁊ si cupido satiffact̾ uolu̾is aĩo. lic ꝯgͤ¬
gatis q̃tũq in toto mundi ambitu ꝯtinent᷑ diuitiis: sitis tñ ardebit
hñdi. Alius. Noli associari rei deficienti. ⁊ ne pͦponas te rei crescenti. A
ac si paleis ignẽ extingueret. Aliꝰ. Qͥ pecũiam ꝯgregat młtũ laborai
Discipłs magr̃o. Laudas ꝯgregan petũiam: Magr̃. Ita. Acqͥre iꝰtt¬
⁊ in bono expende nec in thesauro reconde. Aliꝰ. Ne deside̾s res altͥiꝰ
⁊ ne doleas de amissis reb. qm̃ dolore nicħ̾ erit recuꝑabile. Uñ dr᷑.¬
uidam hũit uirgultũ in qͦ riuulis fluentib ħba uiridis erat
⁊ ꝙ habilitate loci ꝯueniebat ibi uolucres moduldie uocũ cãs
diu̾sos exercentes. Qͣdam die dum in suo fatigatꝰ qͥesdẽt pomerio. q̃dã
auicula suꝑ arborem cantando delectabilit̾ sedit. Qͣ ut uidit ⁊ eiꝰ cã¬

Expanded text:
naturae, non multa te decebit congregare; et si cupido satisfacere volueris animo, licet congrnaturae, non multa te decebit congregare; et si cupido satisfacere volueris animo, licet congregatis quaecunque in toto mundo ambitu continentur divitiis, sitis tamen ardebit . Alius: Noli associari rei deficienti et ne proponas te rei crescenti. Aac si paleis ignem extingueret. Alius: Qui pecuniam congregat multum laborat, Discipulus magistro: Laudas congregari pecuniam? Magister: Ita, acquire juste et in bono expende, nec in thesauro reconde. Alius: Ne desideres res alterius et ne doleas de amissis rebus, quoniam dolore nihil erit recuperabile, unduidam habuit virgultum in quo rivulis fluentibus herba viridis erat, et pro habilitate loci conveniebant ibi volucres modulamine vocum cantus diversos exercentes. Quadam die dum in suo fatigatus quiesceret pomerio, quaedam avicula super arborem cantando delectabiliter sedit. Quam ut vidit et ejus can
Abbreviated transcription (Latin):
pexit. Accusatꝰ aut̃ regi ait. Dñe feti ꝙ nã humana q̃rebat carnes
suo. sicut uis ꝙ maior te honoret ⁊ de suo cͥ cribuat. Aliꝰ. Tutpe qͥdem
est młtum diuiti eẽ auarũ. Mediocri pulcrũ eẽ largũ. Discipł ait.
Diffinitõem largi ⁊ auari ⁊ ꝓdigi mͥ substribe. Pr̃. Qͥ dat qͥb dandũ
est. ⁊ retinz qͥb retinendũ est. larguoest. Qͥ ꝓhibet qͥb ꝓhibendũ ñ est.
ualet ꝑua beatitudo. ꝙͣ plena domꝰ auxo ⁊ argento. flliꝰ. utilia ꝑquire
magno sensu ñ magna uelocitate. Aliꝰ. Ne respicias diuitiorẽ te ne
in eum pecces. S respice pauꝑiorẽ te. ⁊ inde grates deo redde. Aliꝰ. Ne
deneges dm̃ ꝓ pauꝑtate. ꝓ diuitiis noli suꝑbire. Aliꝰ. qͥsqͥs multacupͭ
maioꝵs fame tabescit. Alliꝰ. Si uis in ħ scło tantũ hr̃e qnͣtũ suffic̾e̾t

Expanded text:
pexit. Accusatus autem regi ait: Domine feci quod natura humana requirebat, carnes pexit. Accusatus autem regi ait: Domine feci quod natura humana requirebat, carnes tuo sicut vis quod major te honoret et de suo tibi tribuat. Alius: Turpe quidem est multum diviti esse avarum, mediocri pulchrum esse largum. Discipulus ait: Diffinitionem largi et avari et prodigi mihi subscribe. Pater: Qui dat quibus dandum est, et retinet quibus retinendum esvalet parva beatitudo quam plena domus auro et argento. Alius: Utilia perquire magno sensu, non magna velocitate. Alius: Ne respicias ditiorem te ne in eum pecces, sed respice pauperiorem te et inde grates Deo redde. Alius: Non deneges Deum pro paupertate, pro divitiis noli superbire. Alius: Quisquis multa cupit, majorum fame tabescit. Alius: Si vis in hoc saeculo tantum habere quantum suffecerit
Abbreviated transcription (Latin):
magẽ suo illud reꝯpenseae posset. cognauit. Et ħ fc̃o magt̃o absente¬
co l illi accidit qr si custodiret ꝙ moyses p̾cepit ut dilig̾et fr̃em suũ sic̃ se¬
ip̃m : non ħ ei euenisset. Castigauit filiũ suũ qͥdam sapiens. Uide ne ĩpo¬
nas Aliꝙ cͥmen socio tuo. seruo siue libero neita tͥ ꝯtingat sic̃ duob iscu¬
fecit sedẽ atq comed̾e̾. E q̃ prius erat ioculator cepit inuid̾e suꝑue¬
nienti. quẽ rex sibi iam pͦferebat ⁊ om̃s aulici. Q ne diu durar pudorem
illi fac̾e ut sic saltem aufug̾et cogitauit. Itaq nestientib alus ossci la¬
tent̾ pͥmus ioculator coordinauit ⁊ añ scciũ posuit. finitoq peandio ĩ
oꝓpłoriũ socii ꝯiectam struem ossiũ regi oftendit. ⁊ mordacit inqͥt. Dñe
socius meus oĩum istoꝵ ossiũ uestit᷑am comedit. Rex uͦ toruis ocłis tes¬

Expanded text:
magistro suo illud recompensare posset cogitavit. Et hoc facto, magistro absentemagistro suo illud recompensare posset cogitavit. Et hoc facto, magistro absentec illi accidit, quia si custodiret quod Moyses praecepit ut diligeret fratrem suum sicut seipsum, non hoc ei evenisset. Castigavit filium suum dicens: Vide ne imponas aliquod crimen socio tuo servo sive libero, ne ita tibi contingat sicut duobus jocufecit sedere atque comedere; sed qui prius erat joculator coepit invidere supervenienti quem rex sibi praeferebat et omnes aulici. Quod ne duraret diu pudorem illi facere ut sic saltem aufugeret cogitavit. Itaque nescientibus aliis ossa latenter primus joculator coordinavit et ante socium posuit, finitoque prandio in opprobrium socium conjectans struem ossium regi ostendit et mordaciter inquit: Domine, socius meus omnium ossium istorum vestituram comedit. Rex vero torvis oculis res
Abbreviated transcription (Latin):
sis temꝑib aptos incidebat ei pannos. At ille discipłos sutores
hũit. qͦꝵ qͥsq artificiose suebat ꝙ magr̃ incisor regis incidebat. Int̾ quos
unꝰ erat discipłs noĩe nedii. qui socios arte sutoria suꝑabat. S die fe¬
camerariis suis eunuchũ cꝰ illud erat officiũ sutorib custodem addidit.
⁊ ut eoꝵ curuos ungues obsuaret. ⁊ cis ad sufficientiã ncc̃aria miniftͣr
Rogeruit S in una dieꝵ ministri callidũ panem ⁊ mel ꝯ aliis fc̾alis ĩcisbri
⁊ ꝯsociis comedendũ ded̾u̾nt. ⁊ qͥ aderant comede̾ ceꝑunt. Qͥb epulantib¬
ait ennuchꝰ. Qͣre absente nediu comeditis nec illũ expectatis: Magr̃ ĩqͥt.
q mel ñ comed̾e̾t etiam si adcẽt. ⁊ comed̾u̾nt. Dem̃ uenit nediu ⁊ ait.
Qͥ re me absente comedistis nec ꝑtem meam reseruastis: Eumuchꝰ ad hħ
Magr̃ tuus dixit ꝙ mel ñ comedẽs etiam si adeẽs. At ille tacuit. ⁊ qͦm̃

Expanded text:
sis temporibus aptos ei incidebat pannos. At ille discipulos sutores habebat quorum quisque artificiose suebat quod magister incisor regis incidebat. Inter quos unus erat discipulus nomine Nediu qui socios arte sutoria superabat. Sed die fecamerariis suis eunuchum cujus illud erat officium sutoribus custodem addidit, et ut eorum curvos ungues observaret, et eis ad sufficientiam necessaria ministraret rogavit. Sed in una dierum ministri calidum panem et mel cum aliis ferculis incisori et consociis comedendum dederunt, et qui aderant comedere coeperunt. Quibus epulantibus eunuchus: Quare absente Nediu comeditis nec illum expectatis? Magister inquit: Quia mel non comederet etiamsi adesset; et comederunt. Deinde venit Nediu et ait: Quare me absente comedisti, nec partem meam reservastis? Eunuchus ad haec: Magister tuus dixit quod mel non comederes etiamsi adesses. At ille tacuit et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dicit u̾sificator. Q uitare neqͥs constanti suscipe mente. Sic que
dura fuit mors tibi mitis erit.
iudit marmoream cꝰdam mortui cim̾b suꝑpositã. S in ea u̾sus in
ip̃e fui derisor amare. Mortis. dum licuit pace iuuante fru. S ueniente
nece postqmͣ sum raptꝰ amicis. Atq meio famulis orba ꝑente domꝰ. Me
contexit humo. deplorsuitq iacenten. Inq meos cine̾s ultima dona dedit.
Inde me uultꝰ corrodit t̾ra nitorem. Q̾q fuit forme gła magna cadit.
Meq fuisse uirum neq̃as agnosce̾. si iam. Ad uisum fu̾o. forte rete¬
tus humo. Ergo d̾m ꝓ mt ꝯ piua m̃te pretate. Qͣtimis et̾na det
m̾ pace frus. Et qͥcumq rogat ꝓ mc ꝯportet ĩunũ. Ut metũ maneat

Expanded text:
sicut dicit versificator: Quod vitare nequis constanti suscipe mente; Sic quae sicut dicit versificator: Quod vitare nequis constanti suscipe mente; Sic quae dura fuit mors tibi mitis erit. vidit marmoream cujusdam mortui cineribus superpositam, sed in ea versus ins eris, quod es ipse fui, derisor amarae Mortis dum licuit, pace juvante frui; Sed veniente nece postquam sum raptus amicis Atque meis famulis, orba parente domus Me contexit humo deploravitque jacentem, Inque meos cineres ultima dona dedit, Inde mei vultus corrodit terra nitorem, Quaeque fuit formae gloria magna cadit, Meque fuisse virum nequeas agnoscere, si jam Ad visum fuero forte retectus humo. Ergo Deum pro me cum pura mente precare, Quatinus aeterna det mihi pace frui, Et quicunque rogat pro me comportet id unu
Abbreviated transcription (Latin):
pitalem sententiam subiit. Qͥ si tam ꝓpe diem uentm p̾cogitasset. ne lbo
dixit. Huiꝰ scł̃i diuitie sunt transitorie: sicut hõis somp. ua dormientis.
Qͥ euigilans q̃cumq hũerat in aꝑiendo ccłos mecuꝑabilit̾ ꝑdit sit̃ uulgo
dicit᷑. Opilio qͥdam in sompnis mille oues habuit̃. Qͣs magno qͥdam
cupiens emere ut cariꝰ uend̾e̾t sicut sompnianti uisum fu̾at ꝓ una qͣ du¬
plus poscebat. Illis de p̾cio ꝯtenientib ħ mͦ sompnꝰ euanuit. S uẽdi¬
tor ꝯ eẽ sompnũ comꝑit. ñ aꝑtis ocłis clamare cepit. Pro unaqͣ mͥ .xx.
ueniens dies i dest finis uite int̾cipit. ⁊ q̃cumq cupita uelint nolint adi¬
mit. Item filiꝰ. Mortio neyꝰ aliqmͦ fug̾e̾ pot̾imus: Pater. Mimme.
Qm̃ illius est ineuitabił morsus. nec medicis artib eiꝰ amaras fugie¬
mꝰ manus. Filius. Qͦmͦ ergo ne nimis ledeat sustinebimꝰ: Nater fãt

Expanded text:
pitalem sententiam subiit, qui si tam prope diem venturum praecogitasset, ne loripitalem sententiam subiit, qui si tam prope diem venturum praecogitasset, ne loridixit: Hujus saeculi divitiae sunt transitoriae sicut hominis somnia dormientis, qui evigilans quIX. Opilio quidam in somnis mille oves habuit, quas magno quidam cupiens emere ut carius venderet, sicut somnianti visum fuerat, pro unaquaque duaquaque plus poscebat. Illis de pretio contendentibus, hoc modo somnus evanuit; sed venditor, dum esse somnium comperit, non apertis oculis clamare coepit: Pro unaquaque mihi veniens dies et finis vitae intercipit, et quaeque cupita, velint nolint, adimit. Item filius: Mortis nexus aliquo modo fugere poterimus? Pater: Minime, quoniam illius est incurabilis morsus, nec medicis artibus ejus amaras fugiemus manus. Filius: Quomodo ergo, ne nimis laedat, sustinebimus? Pater: Fac
Abbreviated transcription (Latin):
gis in domo deliciaꝵ thesauritauit. Auditis simonib patris filiꝰ inqͥt.
Iuuenis iste sapient̾ egit. ⁊ isigne spẽm bonitatis in se fut̾m indicauit̃.
oꝑare. añqmͣ te mors segreget ab oꝑe corꝑali. Alius. Uuide ne decipiant tr
scłares diuitie. ⁊ irretitꝰ faliaciis scłarib mortis uente᷑ obliuiscauis. ne
tͥ ꝯtingat sicut latiomi domũ diuitis ineunti. Cui filiꝰ. Ede pater quid
Omũ diuitis fur intͣuit ⁊ diu̾sio eam gazis plenam inuenit. Hgĩc
stupestũs de din̾sis diu̾sa. de p̾ciosis p̾ciosiora elege̾ studendo curauit. ⁊ q̃
cuinq uilia relinq̃ns in eligendo tempꝰ ꝯsumpsit. donec dies ueniens quid
fac̾e uellet decexit. Exꝑrecti de in ꝓuiso uigiles iomꝰ. in eligendo furẽ reꝑi¬
unt. capiunt. Inde loris ⁊ fustib cesum ad una carceris detrudunt. Ad ul¬
timũ data sicut iam de ꝯfesso sententia. amaras audiens hystorias. ca¬

Expanded text:
gis, in domo delitiarum thesaurisavit. Auditis sermonibus patris filius inquit: gis, in domo delitiarum thesaurisavit. Auditis sermonibus patris filius inquit: Juvenis iste sapienter egit et magnae speciem bonitatis in se futurum indicavit, operare, antequam mors te segreget ab opere corporali. Alius: Vide ne dicipiant te saeculares delitiae, et irretitus fallaciis saecularibus mortis venturae obliviscaris, ne tibi contingat sicut latroni domum divitis ineunti. Cui filius: Ede, pater, quid Domum divitis fur intravit, et diversis eam gazis plenam invenit. Hinc stupefactus de diversis diversa, de pretiosis pretiosiora eligere studendo curavit, et quia vilia relinquens in eligendo tempus consumpsit donec dies veniens quid facere vellet detexit. Experrecti de improviso vigiles domus in eligendo furem repperiunt, capiunt, inde loris et fustibus caesum in yma carceris detrudunt. Ad ultimum data sicut jam de confesso sententia amaras audiens hystorias ca
Abbreviated transcription (Latin):
ad seruandũ ꝯmissas dedisti ꝑnicieit᷑ ad ħ puer uisu in t̾ta defixo pͥ¬
cipis uultuositatem ut pote toruis ĩflãmatã luminib u̾e̾bat᷑. Dñe
si pace ur̃a lic dicẽ ñ ut qͥbdam uidet᷑ stultꝰ pr̃e sapiente uob̾ sũ reli¬
ctꝰ. Pat̾ meus ⁊ enim thesaiurũ ꝯgregauit. ꝯgregatum unde fures raꝑ
possent collocauit. ⁊ mͥ cui possetis auferre uł ignis ꝯbureꝰ. siue Aliqͥs
casus eriꝑe reliqͥt. Ego uero enndem ibi collocaui. ubi fidelit̾ sibi su̾abit᷑
⁊ mͥ. Rex aut̃ qͥd inde fecisset rogauit. Puer uero quid ⁊ qͣlit̾ ferisset re¬
taxauit. Comꝑta deniq ꝑitia iuuenis. pͥus eũ renu̾atũ cͥꝯstantib
Laudauit. Satris seruitiũ recõpensauit. Q exinde lucndo nouas ⁊ maiore
pͥorib diuicias acquisiuit. Hoc modo ꝙy p̾ciosius habuit fas consiliaris re¬

Expanded text:
ad servandum commissas dedisti perniciei? Ad haec puer visu in terram defixo, prad servandum commissas dedisti perniciei? Ad haec puer visu in terram defixo, principis enim vultuositatem utpote torvis inflammatam luminibus verebatur: Domine, si pace vestra licet dicere non ut quibusdam videtur stultus patre sapiente vobis sum relictus, pater etenim meus thesaurum congregavit, congregatum unde fures rapere possint collocavit et mihi cui possetis auferre vel ignis comburere, sive aliquis casus eripere reliquit. Ego vero eumdem ibi collocavi ubi fideliter sibi servabitur et mihi. Rex autem quid inde fecisset rogavit. Puer vero quid et qualiter fecerat retaxavit. Comperta denique peritia juvenis remundo novas et majores prioribus divitias acquisivit. Hoc modo quod pretiosus habuit filius consiliarii re
Abbreviated transcription (Latin):
Postca dato ꝓ annona thesauro uitam fame uł siti laborantiũ qͦusq
potuit sustine̾ ñ distulit nec suffecit. Hoc idem de uestib p̾ciosisq la¬
pidib egit.⁊ sic transiit anni cirtulus in quo ñ paucos iam mortis nexi¬
b irretitos lib̾auit. Erat in eatem regione qͥdam p̾scripti regis notariꝰ qͥ
liuoris macła tactꝰ pu̾o inudebat. ⁊ graues ũmicicias latent̾ exerce¬
bat. ⁊ regem erga puerũ in iram exasꝑabat. hiis ubis. Dñe lenitas
uesẽ moralitatis. in nr̃i filiũ ꝯsiliarii cui pr̃ infinitam reliqͥt petuniam
ne dicam stulte nimiũ mollis extitit. Modo namq nec uos nec ip̃e pe¬
cũiam hẽtis: qmͣ ip̃e inconsultꝰ suꝑflue dilapidauit. Rex uoͥ talib
in ira ꝯmotꝰ ꝓ pu̾o legauit. cui talia dixit. Insipiens fili sapientis
mers airtificiosi. ꝓdige largi. ut qͥd diuitias sapient̾ ꝯgregatas ⁊ t̾

Expanded text:
Postea dato pro annona thesauro vitam fame vel siti laborantium quousque Postea dato pro annona thesauro vitam fame vel siti laborantium quousque potuit sustinere non distulit nec suffecit. Hic idem de vestibus et pretiosis lapidibus egit, et sic transiit circulus anni in quo non paucos jam mortis nexibus irretitos liberavit. Erat autem in eadem regione quidam regis praescripti notarius qui livoris macula tactus puero invidebat, et graves inimicitias latenter exercebat, et regem erga puerum in iram exasperabat in his verbis: Domine, lenitas vestrae moralitatis in vestri filium consiliarii cui pater infinitam reliquit pecuniam, ne dicam stulte, nimium mollis fuit; modo namque nec vos nec ille pecuniam habetis quam inconsultus superflue dilapidavit. Rex vero talibus in iram commotus pro puero legavit cui talia dixit: Insipiens fili sapientis, iners artificiosi prodige largi, ut quid divitias sapienter congregatas et tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Bater. Audi quid fecit filius consiliaris regis post obitum prĩs. Filius
Pater fare: nec subt̾ fugiam monitis obedire. Pater̃.¬
fauens ꝑuum reliqͥt h̾edem. bñ disciplinatũ ⁊ curialem. Eui totã
q̃ magna erat possessionẽ ⁊ diuitiaꝵ aceruos subscrpsit ⁊ morti cessit.
Qͦ ft̃o: rex ad se pu̾m uocauit ⁊ de prĩs occasum ne plus iusto deleret
ãmonuit. ⁊ q̃cumq pr̃ illi ded̾at Regenda testimonio firmauit. ⁊ insuꝑ
ꝙ etate eiꝰ exigente in pris locum eũ susciꝑet illi ꝓmisit. Inde uale dicto
letꝰ iuuenis ad ꝓpria remeauit. Q rex obliuioni tͣdidit. nec ip̃e ad re¬
gem remeare ꝓperauit. Longo temꝑis int̾uallo in eadem regione ĩ q
dens puer bone indolis aĩo condoluit. Condolens horrea depleuit. ⁊
pauꝑib distribuit. ⁊ de penu uinũ extraxit. ⁊ carnes qͣs egentib ero¬
gauit. Crescente penuria decrescens perunia indigentib ñ suffecit.

Expanded text:
Pater: Audi quod fecit filius consiliarii regis post obitum patris. Filius: Pater: Audi quod fecit filius consiliarii regis post obitum patris. Filius: Pater, fare, nec subterfugiam monitis obedire. Paterfavens parvum reliquit haeredem bene disciplinatum et curialem, cui totam, quae magna erat, possessionem et divitiarum acervos subscripsit et morti cessit. Quo facto rex ad se puerum vocavit, et de patris occasu ne plus justo doleret ammonuit, et quaecumque pater illi regendas locum eum susciperet illi promisit. Inde vale dicto laetus juvenis ad propria remeavit, quem rex oblivioni tradidit, nec ipse ad regem remeare properavit. Longo temporis intervallo in eadem regione in qua dens puer bonae indolis animo condoluit, condolens horrea deplevit et pauperibus distribuit, et de penu vinum extraxit et carnes quas egentibus erogavit. Crescente penuria, decrescens pecunia indigentibus non suffecit.
Abbreviated transcription (Latin):
b suis. Seriuis dei est: uidete ne qͥd molestũ ei faciatis. aut ĩ honestum.
Discipłs magrõ. Cum celeria ista sint ⁊ exilia: tur p̾ͥparamꝰ tanta qͣsi
tuam mortẽ a te quesita hẽant inimici: qmͣ in uita tua egeas. ꝙ tͥ sub¬
ueniant inimiti. Ob ħ itaq cũ honestate tͥ oĩa ꝓuide: qr breuis est cͤ¬
sus uite. Aliꝰ. scłm est qiͣ fons instabilis. cꝰ introitꝰ est mrĩs uterꝰ ⁊ eiꝰ¬
dem mor erit exitꝰ. U̾sificator. Mors est etend porta patens. t̾renis ꝑ¬
uia cunctis. S q̃ro post hanc q̃ sit hñda domꝰ. Est domꝰ deliciaꝵ¬
domius famulantum. Est ⁊ diu̾sa penes ꝓmẽntiũ. Arabs ad pr̃em. Pater
qͦmodo dom ã deliciaꝵ ⁊ głam eius lucrari potero : Bat̾. Ecqͥd meliꝰ ⁊ p̃iosiꝰ
habes repone in ea custodiendũ. ⁊ inuenies cũ illuc uen̾is t̾ ꝑatum. ss̃lius.
Qͦmͦ possum in eam domũ peciũam p̾mitte̾ tꝰ ostium non noui adire .

Expanded text:
bus suis: Servus Dei est, videte ne quid molestum ei faciatis aut inhonestum. Discipulus magistro: Cum celeria ista sunt exilia, cur praeparamus tanta quasi tuam mortem a te quaesita habeant inimici, quam in vita egeas quod tibi subveniant inimici. Ob haec itaque cum honestate tibi omnia provide, quia brevis est cursus vitae. Alius: Saeculum est quasi fons instabilis cujus introitus est matris uterus, et ejusdem mors erit exitus. Versificator: Mors est porta patens terrenis pervia cunctis, Sed quaero post hanc quae sit habenda domus. Est domus delitiarum Deo famulantium, est et diversa poenas promerentium. Arabs ad Patrem: Pater, quomodo domum delitiarum et gloriam ejus lucrari potero? Pater. Quicquid melius et pretiosius habes repone in ea custodiendum et invenies, cum illuc veneris, tibi paratum. Filius: Quomodo possum in eam domum pecuniam praemittere cujus ostium non novi adire?
Abbreviated transcription (Latin):
bauꝑis odiũ gerentes. illũ ad iusticiam ꝓuocauerũt. Pauꝑ aut̃ ut
supͣdcm est se nicħ ampliꝰ inuenisse dicebat. S dũ sino hꝰcemodi pauꝑũ¬

Expanded text:
pauperis odium gerentes, illum ad justitiam provocaverunt. Pauper autem, ut pauperis odium gerentes, illum ad justitiam provocaverunt. Pauper autem, ut supra dictum est, se nihil amplius invenisse dicebat. Sed dum s
Abbreviated transcription (Latin):
Ictum fuit de qͦdam diuite in ciuitatẽ eunte ꝙ sacculũ cum
pauꝑ it̾ tͣnsiens illud ĩuenit. deditip uxori sue ⁊ qͦmͦ inuenisset retuli
Mulier ħ audiens ait. Ꝙ deus dedit custodiamꝰ. Alia die ꝑ uiam
p̾co ita clamando ꝑrexit. Q̃ salem censũ inuenit reddat ⁊ absq a
aliqͦ pcc̃o centũ talenta inde haltat. Hec audiens ĩuentor cens̾
dixit uxori. Reddalmꝰ censũ ⁊ absq pcc̃o centũ talenta inde habeamꝰ
Inde mulier. Si deus illũ uoluiss hũc censũ hr̃e. ñ amisisset. Q
deus donauit custodiamꝰ. Inuentor censꝰ ut redde̾t᷑ elaborauit. Eit
ꝓmiserat expetiit. Diues aut̃ plenꝰ neqͥtie. ait. Adhuc aliũ sp̃ectᷤ
m deeẽ stiatis. Pd praua intentẽe dicetat: ut perꝑi hõi tallenta ñ tedde¬
ret ꝓmissa. Pauꝑ uero se nich̾ amplsꝰ inuienisse dicebat. At hoĩes ciui¬
tatis illiꝰ diuiti fauentes. pauꝑi deragantes. in exorabile ꝯtͣ fortunam

Expanded text:
ictum fuit de quodam divite in civitatem eunte quod sacculum cum pauper iter faciens invenit, deditque uxori suae, et quomodo invenisset retulit. Mulier hoc audiens ait: Quod Deus dedit custodiamus. Alia die per viam praeco ita clamando perrexit: Qui talem censum invenit reddat, et absque aliquo peccato centum talenta inde habeat. Haec audiens inventor census, dixit uxori: Reddamus censum et absque peccato centum talenta inde habeamus. Inde mulier ait: Si Deus illum voluisset hunc censum habere, non amisisset; quod Deus donavit custodiamus. Inventor census ut redderetur elaboravit, at praeco promiserat expetiit. Dives autem plenus nequitiae ait: Adhuc alium serpentem mihi deesse sciatis. Hoc prava intentione dicebat ut pauperi homini talenta non redderet promissa; pauper vero se nihil amplius invenisse dicebat. At homines civitatis illius diviti faventes pauperi derogantes inexorabile contra fortunam
Abbreviated transcription (Latin):
assocͥauit in uia it̾ͥq tuũ inuestigau̾it: dic te uelle longiꝰ ire ꝙͣ dispo¬
sueris. ⁊ si detułit lanccam uade ad dextam. si ensem ad sinistͣm. Aifll
Castigauit filiũ suũ dicens. Seq̃re calles ꝙͣuis semitis sint longiore.
Itẽ. Accipe puellam in uxorẽ ꝙͣuis sit uetula. Et it̾m. Fer merces tu
Am qͣdam die cũ ego ⁊ soci mei ꝑrexissemꝰ ad urlẽ. sole ad occa¬
sum aꝓpinqͣnte . ⁊ adhuc longe eẽmus aciuitate uidimꝰ semi¬

Expanded text:
terque tuum investigaverit, dic te velle longius ire quam disposueris, et si detulerit lanceam, vade ad dexteram; si ensem, ad sinistram. Arabs castigavit filium suum dicens: Sequere calles quamvis sint semitis longiores. Item accipe puellam in uxorem quamvis sit vetula, et iterum fer merces tuanam quadam die dum ego et socii mei perrexerimus ad urbem sole ad occasum propinquante et adhuc longe essemus a civitate, vidimus semi
Abbreviated transcription (Latin):
Adductis oĩb ph̾m .s. auxiliũ miseroꝵ ꝯ aliis sapientib ad se uocsuit
ens ꝯmotꝰ pietate pauꝑi ait. Auxiliante deo te lib̾are conabor. Ad ħ
pauꝑ. Scit deus qr irddidi qnͣtum ĩueni. Inde ph̃s ad regem. Si tec ud¬
tũ iudiciũ inde uob̾ audire placu̾it dicam. Rex ħ audiens. ut iudi¬
caret rogauit. Gunc ph̾s regi. Iste homo diues bonꝰ est młtũ. ⁊ non
est credibile eũ aliꝙͥ int̾ragate ꝙ ñ amisisset. Ex alia ꝑte credibile mͥ
uidet᷑ ꝙ iste pauꝑ hõ nicħ ampliꝰ inuenit ꝙͣ reddidit. qr malus hõ si ẽẽt.

Expanded text:
cilicet Auxilium miserorum cum aliis sapientibus ad se vocavit, s haec audiens, commotus pietate pauperis ait: Auxiliante Deo te liberare conabor. Ad hoc pauper: Scit Deus quia reddidi quantum inveni. Inde philosophus ad regem: Si rectum judicium inde vobis audire placuerit, dicam. Rex haec audiens ut judicaret rogavit. Tunc philosophus regi: Iste homo dives bonus est multum, et non est credibile eum aliquid interrogare quod non amisisset; ex alia parte credibile mihi videtur quod iste pauper homo nihil amplius invenit quam reddidit, quia malus homo si esset,
Abbreviated transcription (Latin):
te deo feram tͥ auxiliũ. S sicut a iusticia respectũ usq in diem cstinũ
accepisti. noli d̾imitt̾e̾ qͥn eas ad placitũ. ero tͥ ꝑatus succ̾it̾ tue u̾tati

Expanded text:
ante Deo feram tibi auxilium; sed sicut a justitia respectum usque in crastinam diem ante Deo feram tibi auxilium; sed sicut a justitia respectum usque in crastinam diem accepisti, noli dimittere quin eas ad placitum, ero tibi paratus succurrere tuae veritati
Abbreviated transcription (Latin):
dis neqͥssime: adduxit hoĩes ut oleũ eme̾nt. Qͥb adductis t̾ram aꝑue¬
runt.⁊ qͥnq plenos tonellos ⁊ qͥnq dimidios inuenerũt. Perceptis telli¬
b uocaiuit pũm ita dicendo. Amice. Causa tue custodie amisi oleũ. In
suꝑ ꝙ tͥ ꝯmisi fraudulent̾ abstulisti. Q ꝓpt̾ uolo ut mea mͥ restituas.
Hiis dc̃ĩs. eum cepit: ⁊ uellet nollet ad iusticiam deduxit. Iusticia eum
diei q̃siuit. Ꝙ iusticia qr iustũ erat ꝯcessit. In ciuitate flut̃ illa morabat᷑
qͥidam ph̃s. qͥ cognoĩabat᷑ auxiliũ egentiũ. Honus hõ ⁊ teligiosus. Iuue¬
nis audito bonitatis illiꝰ p̾conio: ꝑrexit ad eum. q̃siuitq ab eo ꝯsiliũ
dicens. Si uera sunt q̃ de te mͥ refe̾ntib młtis dc̃a sunt. more domeste¬
co fer m auxiliũ. ⁊ enim ĩiuste accusde. Ph̃s audita p̾ce iuuienis in t̾ro¬

Expanded text:
dis nequissimae, adduxit homines ut oleum emerent. Quibus adductis, terram aperuedis nequissimae, adduxit homines ut oleum emerent. Quibus adductis, terram aperuerunt et quinque plenos tonellos et quinque dimidios invenerunt. Perceptis talibus vocavit puerum ita dicendo: Amice, causa tuae custodiae amisi oleum; insuper quod tibi commisi fraudulenter abstulisti, quapropter volo ut mihi mea restituas. His dictis eum cepit et vellet nollet ad justitiam deduxit. Justitia eum diei quaesivit, quod justitia, quia justum erat, concessit. In civitate autem illa morabatur quidam philosophus qui cognominabatur Auxilium egentium, bonus homo et religiosus. Juvenis audito bonitatis illius praeconio perrexit ad eum, quaesivitque ab eo consilium dicens: Si vera sunt quae de te mihi referentibus multis dicta sunt more domestico, fer mihi auxilium, etenim injuste accusor. Philosophus audita prece juvenis interro
Abbreviated transcription (Latin):
conellos ꝯ oleo custodire uolo ⁊ nich tͥ nocebunt: s hẽbis inde Aliꝙ sustẽ¬
tasitum uite. Puer aut̃ coactꝰ ncc̃itate ꝯcessit. ⁊ dedit ei claues domus.
Iuuenis uͦ it̾m more solito. lib̾is libalit̾ seruiens uictũ ꝑqͥsiuit. At diues
hõ acceptis cdauib curiam iuuenis suffodiens qͥnq tonellos plenios oleo
ibi recondidit. ⁊ qͥnq dimidios. ⁊ ħ fc̃o iuuenẽ aduocauit. clauesq domꝰ
illi tͥbuens inqͥt. O iuenis oleum meũ tͥ ꝯmitto ⁊ in tua custodia t᷑ do.
Iuuenis simplex putans om̃s tonellos ẽẽ plenos in custodia recepit. At
post longũ temp᷑ ꝯtigit ꝙ in t̾ra illa oleũ carũ fuit. Diues ħ audiens
pu̾o inqͥt. E amice ueni ⁊ uiua me oleũ effode̾ ꝙ tue iam dudũ man
daui custodie. ⁊ iaboris pͥmiũ accipies ⁊ tutele. Inuenis audita p̾ce cũ
p̾cio diuiti ꝯcessit ut ẜm posse suũ eũ inuaret. Diues ñ oblitꝰ sue fratu¬

Expanded text:
tonellos cum oleo custodire volo, et nihil tibi nocebunt, sed habebis inde aliquod sustentamentum vitae. Puer autem coactus necessitate concessit et dedit ei claves domus. Juvenis vero iterum more solito liberis liberaliter serviens victum perquisivit. At dives homo acceptis clavibus curiam juvenis suffodiens, quinque tonellos plenos oleo ibi recondidit et quinque dimidios, et hoc facto juvenem advocavit clavesque domus illi tribuens inquit: O juvenis, oleum meum tibi committo et in tua custodia trado. Juvenis simplex putans omnes tonellos esse plenos, in custodia recepit. At post longum tempus contigit quod in terra illa oleum carum fuit. Dives haec audiens puero inquit: O amice, veni et juva me oleum effodere quod tuae jamdudum mana prece cum pretio diviti concessit ut secundum posse suum eum juvaret. Dives non oblitus suae frau
Abbreviated transcription (Latin):
surari. ⁊ scias ꝙpͣtum sit ibi clari olei. ⁊ siłr de qͥnq dimidiis. ⁊ scias qnͣ¬
tum ibi dari olei fui̾t. Deinde spissũ oleum de qͥnq plenĩs tonellissit
m̃suratũ. ⁊ scias qnͣtum spissi olei in eiꝰ sit. ⁊ siłr de qͥnq dimidiis fãai¬
as m̃surari. ⁊ scias qnͣtũ spissi olei sit ibi. ⁊ si tantũ spissi olei ĩueni̾s
in dimidiis tonellis qnͣtum ĩ plenis: scias oleum fuisse furatũ. Et si
in dimidiis tonellis inueni̾s talẽ ꝑtem spissitudĩs qͣlem oleũ clarũ
sbi existens exigit. ꝙ qͥdem ⁊ in plenis tonellis inuenire pot̾is: stias o¬
tes reddidit. Tuno pħ̾s ait illi. NRumꝙͣ ne illud phi audisti᷑ No
emas domũ añꝙͣ cognoscas uicinũ Adħ iuuenis. Primũ hũmꝰ
domũ añꝙͣ iuxta nos hospitaret᷑. Cui ph̃s. Primũ uendas: ꝙͣ ma¬
neas iuxta mallũ uicinũ. Discipłs. Tãle iudiciũ apparet eẽ pħi.

Expanded text:
nsurari, et scias quantum sit tibi clari olei, et similiter de quinque dimidiis, et scias quantum ibi clari olei fuerit. Deinde spissum oleum de quinque plenis tonellis sit mensuratum et scias quantum spissi olei in eis sit, et similiter de quinque dimidiis facias mensurari, et scias quantum spissi olei fuerit ibi; et si tantum spissi olei inveneris in dimidiis tonellis quantum in plenis, scias oleum fuisse furatum. Et si in dimidiis tonellis inveneris talem partem spissitudinis qualem oleum clarum ibi existens exigit quod quidem et in plenis tonellis invenire poteris, scias opho grates reddidit. Tunc philosophus ait illi: Numquamne illud philosophi audisti? Non emas domum antequam cognoscas vicinum. Ad hoc juvenis: Primum habuimus domum antequam juxta nos hospitaretur. Cui philosophus: Primum vendas quam maneas juxta malum vicinum. Discipulus: Tale judicium apparet