comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd sequitur qm̃ quȩ intenebris
Aixistis in lumine dicentur. & qͦd
in aure locuti estis in cubiculis.
predicabitur in tectis. non solum
in futuro. quando cuncta cordiũ
abscondita ꝓferuntur ad lumen:
seã in presenti tempore potest con¬
gruenter accipi: qm̃ quȩ inter
tenebras quondã pressurarũ. car¬
cerũq umbras uel locuti uel passi
sunt apłi. nc̃ clarificata ꝑ orbem ȩccła
letis eoꝵ actib publice predicantur.
Sane qͦd ait pͣdicabitur in tectis. iuxta
morẽ ꝓuintiȩ palestinȩ loquitur
ubi solent in tectis residere. Non
eñi tecta nr̃o more culminib subli¬
mata. sed plano scemate fiunt equalia.
Unde lex precipit ut qui nouã domũ
edificaret. murũ tecti poneret in
gẏro. ne funderetur ibi sanguis
innoxius labente aliquo. & inp̃ceps
ruente. Et in templi constructione
legimus. Texit quoq domũ laquea¬
ribus cedrinis. & edificauit tabula¬
tum suꝑ omne domũ quinq cubi¬

Expanded text:
quod sequitur: Quoniam quae in tenebris quod sequitur: Quoniam quae in tenebris dixistis, in lumine dicentur, et quod in aure locuti estis in cubiculis, praedicabitur in tectis, non solum in futuro, quando cuncta cordium abscondita proferentur ad lucem, sed et in praesenti tempore potest congruenter accipi. Quoniam quae inter tenebras quondam pressurarum carcerumque umbras vel locuti vel passi sunt apostoli, nunc clarificata per orbem Ecclesia, lectis eorum actibus publice praedicantur. Sane quod ait, Praedicabitur in tectis, juxta morem provinciae Palestinae loquitur, ubi solent in tectis residere. Non enim tecta nostro more culminibus sublimata, sed plano schemate faciunt aequalia. Unde lex praecepit ut qui novam domum aedificaret, murum tecti poneret in gyro, ne funderetur ibi sanguis innoxius, labente aliquo et in praeceps ruente. Et in templi constructione legimus: Texit quoque domum laquearibus cedrinis, et aedificavit tabulatum super omnem domum quinque cubi
Abbreviated transcription (Latin):
neq infermento maliciȩ & neqͥtiȩ.
sd marimis sinceritatis & uerita.
asislam sicut modicũ fermenti
totam farinȩ cui inicitur. massam
ortũpit. unuersamq. mox con¬
sparsionẽ suo sapore conmaculat:
sic nimiruꝰ simulatio cuius semel
animũ imbuerit. tota uirtutum
sinceritate & ueritate fraudabit.
Nichil autẽ oꝑtũ est qͦd ñ reueletur.
neq absconditũ qͦd ñ sciatur. Et
quomͦ in pͣsenti scło multoꝵ diu
latet hi pocrisis. Ergo de futuro
tempore intelligendũ est. quando
iudicabit ds̃ occulta hominũ. Nam
sicut unus amicoꝵ beati iob ueris¬
sime dixit. laus impioꝵ breuis est.
& gaudiũ hẏpocrite adistar pun¬
ti. Si ascenderit usq ad cȩlũ suꝑbia
eiꝰ. & caput eiꝰ nubes tetigerit. quasi
sterquiliniũ infine ꝑd̾etur. In fine
inquit ꝑdetur. qui in principio
florere uidebatur. Est gͦ sensus.
Attendite ne emulemini simula¬
tores. quia ueniet ꝓfecto tempus.
in quo & ur̃a uirtus om̃ibus. &
eoꝵ reueletur hẏpocrisis. Uerum

Expanded text:
n in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis . Nam sicut modicum fermenti totam farinae cui injicitur massam corrumpit, universamque mox conspersionem suo sapore commaculat, sic nimirum simulatio, cujus semel animum imbuerit, tota virtutum sinceritate et veritate fraudabit. Nihil autem opertum est quod non reveletur, neque absconditum quod non sciatur. Et quomodo in praesenti saeculo multorum diu latet hypocrisis? Ergo de futuro tempore intelligendum, quando judicabit Deus occulta hominum. Nam sicut unus amicorum beati Job verissime dixit: Laus impiorum brevis est, et gaudium hypocritae ad instar puncti, si ascenderit usque ad coelum superbia ejus, et caput ejus nubes tetigerit, quasi sterquilinium in fine perdetur . In fine, inquit, perdetur, qui in principio florere videbatur. Est ergo sensus: Attendite ne aemulemini simulatores, quia veniet profecto tempus in quo et vestra virtus omnibus et eorum reveletur hypocrisis. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
donauit: Nunquid terret te fremitꝰ
mundi. cui donatus est artifex mundi:
inimicos in hoc scło timeamus. Quis
eni nobis donatus sit. audite. In pͥnci¬
pio erat uerbũ. & uerbũ erat apud
ipse est unigenitus filius di. ipse est¬
gignenti coetͣnus. om̃ia ꝑ ipsũ facta
sunt. Quomͦ non nobis donata sunt.
que ꝑ ipsũ facta sunt. quando nobis
ra & expete donatam tibi uitã xp̃i.
Non eñi ꝓmittens nobis uicturũ se
nobiscũ esse. potuit nobis maius pignꝰ
dare quã mori ꝓ nobis. Mala nr̃a abstu
Promisit cũ inter homines ambularet.
cautionẽ fecit cũ euangłm scriberet.
Adpignus ipsius cotidie dicimꝰ amen.
Pignus accepisti. cotidie erogatur tͥ.
noli desperare de spe. quia uiuis ex

Expanded text:
obis. Numquid terret me fremitus mundi, cui donatus est artifex mundi? nullos Christi inimicos in hoc saeculo timeamus. Quis enim nobis donatus sit videte: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud ipse est unigenitus Dei Filius, ipse estgignenti coaeternus. Omnia per ipsum facta sunt. Quomodo non nobis donata sunt, quae per ipsum facta sunt, quando nobis ra et expete donatam tibi vitam ChristNon enim, promittens nobis victurum se esse nobiscum, potuit majus pignus dare nobis, quam mori pro nobis. Mala, inquPromisit, cum hic inter homines ambularet; cautionem fecit, cum Evangelium scriberet. Ad pignus ipsius quotidie dicis, Amen. Pignus accepisti, quotidie erogatur tibi. Noli desperare, qui vivis ex
Abbreviated transcription (Latin):
assi quis contra nos. Eremeles
cundus aduersus cos. popłi medi¬
almair inania. principes conue¬
adunt inunũ. excogitabantur
on criciatins. & penas in credibiles
urmebat ingeniosa crudelitas.
metantur oꝑpbrus. falsis argue¬
intur criminibus. custodus into¬
lribibus includebantur. ungulis
reribantur. ferro perimebantur.
ueis quis contra nos: Totus munaꝰ
onta uos & dicitis quis contra nos:
spondent & ipsi. Et quis est totus
q contra nos : Seuire possunt.¬
psunt maledicere. possunt calup¬
ꝓfremo possunt corpus ñ solum pe¬
rinere. uerũ etiã dilaniare. Et quid
mundus interfector est corporis
mei. quando dis susceptor est animȩ
mee. & restitutor est corporis mei:
iud̃m deerit si mẽbra mea lacer et
minicus. quando capillos meos di¬
numerat ds̃ : Exhortans martyres
uos xp̃e ne ab inimicis psecutorib
aliquid formidarent. capilli inquit
timebo gͦ dampna mẽbroꝵ. quando
securitatẽ accipio de numero capilloꝵ:

Expanded text:
s, quis contra nos? Fremebat mundus adversus eos, populi meditabantur inania, principes conveniebant in unum : excogitabantur novi cruciatus, et poenas incredibiles inveniebat ingeniosa crudelitas. Obruebantur opprobriis, falsis arguebantur criminibus, custodiis intolerabilibus includebantur, ungulis exarabantur, ferro perimebantur, nobis, quis contra nos? Totus mundus contra vos, et dicitis: Quis contra nos? Respondent tibi: Et quis est totus quis contra nos? Saevire possunt, maledicere possunt, calumre possunt, postremo possunt corpus non solum perimere, sed etiam laniare; et quid minus susceptor est i? Quando Dominus susceptor est animae meae, erit et restitutor corporis mei. Quid mihi deerit, si membra mea dilaceret inimicus, quando capillos meos dinumerat Deus? Exhortans martyres suos Christus, ne ab inimicis persecutoribus aliquid formidarent, Capilli, inquit, Timebo ergo de damno membrorum, quando securitatem accepi
Abbreviated transcription (Latin):
tur audistis: Cũ eñĩ dixisset si ds pro
nobis quis contra nos. tamquã ei dice¬
retur. ꝓba quia ds̃ ꝓnobis: continuo
attulit grande documentũ. continuo
introduxit martyrẽ martyrũ. testẽ
testium. illũ scilicet cui filio ꝓprio pat
ñ peꝑcit. sed ꝓ nobis om̃ib tradidit¬

Expanded text:
tur, audistis. Cum enim dixisset, Si Deus pro nobis, quis contra nos? tanquam ei diceretur, Proba quia Deus pro vobis: continuo attulit grande documentum, continuo introduxit Martyrem martyrum, Testem testium; illum scilicet cui proprio Filio Pater non pepercit, sed pro nobis om
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis beatissime uirgini defu-¬
isse. Deꝓmebant itaq uirtutes in
cogitatione & affectu cordis eius
ineffabilẽ armoniã. quã ipsa cre¬
atrix & in habitatrix eiꝰ dĩ sapien¬
tia delectabatur audire. Corusca¬
bant foris insuꝑficie sermonis &
actus. unde merito possent homi¬
nes glorificare dm̃. & exempla sa¬
lutis accipere.

Expanded text:
irtutis beatissimae Virgini defuirtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere.
Abbreviated transcription (Latin):
rat tanto sibi facilius occurrent.
quanto ipse in querendo fidelior
erit Sunt autẽ ex eis quȩdã. om̃i
fere xp̃iano ꝑspicua. Quis em̃ est
qui cũ iocunda ammiratione non
speculetur ipsius maturȩ adolentis
fortitudinẽ. prudentiamq ac fidẽ¬
in colloquio angelico. ubi tam
constanter eloquitur. tam pru¬
denter int̾rogat. tam facile credit:
Quis nͣ uideat acuidendo miretur
iustitiam eius. quȩ sic uniuersa
pͣcepta diuinȩ legis satagebat im¬
plere. ut nec ad se non ꝑtinentia¬
quȩdã in expleta relinqueret :
Uerbi gr̃ã. Post partũ enĩ purifica¬
tione legali quã agebat ñ egebat.
quȩ uirũ inconcipiendo nͣ ꝑtulit.
De temperantia quoq ipsius supe¬
rius dictũ est. que dõ uirginita¬
tis lilium in humilitatis ualle
ꝓduxit. Cum gͦ uirtutib supra¬
dictis facta eius plena sint atq.
dicta: manifestum est non solum
attestatione angelica. sed etiam
rerum argum̃to. nullũ genus¬

Expanded text:
rat, tanto sibi facilius occurrent, rat, tanto sibi facilius occurrent, quanto ipse in quaerendo fidelior erit. Sunt autem ex eis quaedam omni fere Christiano perspicua. Quis enim est qui cum jucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidein colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superius dictum est, quae Deo virginitatis lilium in humilitatis valle produxit. Cum ergo virtutibus supradictis facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum v
Abbreviated transcription (Latin):
sic om̃ib sc̃is spectanda. atq. imi¬
tanda ꝓponitur. ueraciter respon¬
demus. quia longe ꝑfectior quã
nrã oratione demonstrari possit.
Tamen ne ibi nichil dicere argua¬
mur: ubi maior affluit copia
dicendoꝵ. reseruantes multa atq
magna facundis. saltem pauca
dicamus suꝑ hoc. & quȩ facile pro¬
bentur audita. Hoc gͦ in primis
astruere fas est. qͦd anima ipsius
& caro quã elegit & habitaculũ
sibi fecit sapientia dĩ patris ab om̃i
malicia & inmundicia purissima
fuit. affirmante scriptura. qm̃ in
maliuolã animã non introibit sa¬
pientia. ne babitabit in corde sub¬
dito peccatis. Item econtra confi¬
denter asserimus. quia nullo uir¬
tutũ genere uacabat. cui plenitu¬
dinem gr̃ȩ dĩ nuntius asserebat
inesse. Quod attestante archangło
quãus nemo sana mente discredit.
tamen siquis adhuc pio desiderio
querat argum̾ta uirtutũ. ex uerb̾
& factis eiꝰ quȩ scriptura cõmemo¬

Expanded text:
sic omnibus sanctis spectanda atque imisic omnibus sanctis spectanda atque imitanda proponitur? veraciter respondemus, quia longe perfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimus, quia nullo virtutum genere vacabat, cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex verbis et factis ejus quae Scriptura commemo
Abbreviated transcription (Latin):
sea diuina dispensatione nomen
acrpit. ita ut ipsa quoq. uocabuli
ui figura magnũ quiddã innue¬
rã. Interpretatur eñi maris stella.
Quia ꝯͦ mẏsticũ hec interp̾tatio
serat. ꝑ similitudine̾ ostendamꝰ.
lutis quippe mare transeuntib
notare opus est stellam haut
longe a supremo cȩli cardine cho¬
ruscantẽ. & ex respectu illius esti¬
mare atq dirigere cursũ suum.
ut portũ destinatũ appͣhendere
possint. Simili mͦ fr̃s oportet uni¬
uersos xp̃icolas inter fluctus huiꝰ
sełi remigantes attendere maris
stellam. hanc id est mariam quȩ
supremo rerũ cardini dõ ꝓxima
ẽst & respectu exempli eiꝰ cursũ
uttȩ dirigere. Quod qui fecerit
non iactabitur uane głȩ uento. nec
frangetur scopulis aduersoꝵ.
nec absorbebitur scillea uoragine
uoluptatũ. sed ꝓsꝑe ueniet ad
portũ quietis ȩternȩ. Lcͦ.U.¬
Nc siquis int̾roget dicens. quid
gͦ putas qualis olim in anima
fuerit. uel neͣ sit hec ꝑsona quȩ

Expanded text:
sed divina dispensatione nomen sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretatur enim maris stella. Quid ergo mysticum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare transeuntibus, notare opus est stellam hanc, longe a summo coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet universos Christicolas, inter fluctus hujus saeculi remigantes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit non jactabitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aeternae. Hic si quis interroget dicens, quid ergo putas qualis olim in anima fuerit, vel nunc sit, haec persona, quae
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. & uitalis refectio ñ solum
hominu̾ sed etiam angłoꝵ .iiii.
Iinc breuiter asserta ꝓpositio¬
nis particula prima. qͦd sequitur
attingamus. Nata est igitur bears¬
sima uirgo sicut legimus patre
nazareno. matre bethleemita.
quas urbes xpͣ̃i natiuitati uel on¬
uersationi destinatas esse ꝓphe
non tacuerant. Descendit autẽ
ab radice illius fide pͣclari abrab.
cui suꝑne ꝓmissa fuerat benedit¬
tio om̃ium gentiũ in semine su
& astirpe dauid quẽ ds ꝓpter
notam sibi ꝓbitatem egregia
laude sublimauit dicens. inuen
uirũ scđm cor meuͣ. De regali
nẽpe tribu simul & sacerdotall
duxit originem. que summũ
rege᷑ atq. pontificẽ erat paritur
Non tamen hec ideirco dixerimil
qͦd dñs qͥ peccatores uocare uent
dedignatus sit matrẽ suã pecra¬
res habere cognatos. inter quol
speciosa uelut inter spinas llũ
appareret. Hec itaqͦ lecta & inis¬
nis inter filias. non fortuitu ab
aut solo placito parentũ it pͥes

Expanded text:
minum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus, quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique,
Abbreviated transcription (Latin):
se presto est. & nũquã eis opitulari
desistit. Ueniant gͥ ad eam iusti
cũ basilio laudantes ac benedicen¬
tes. effectũq celerem suis scĩs desi¬
derus postulantes sine dubio ꝑcep¬
turi. Ueniant peccatores cũ theo¬
phẏlo tondentes rea pectora cũ
interno fletu. ipsi quoq. si uere
peniant desideratam ueniã adep¬
turi. De quoꝵ numero tͥ assisten¬
tibus. nobis ut subuenire iam &
auxiliari digneris imploramus
o prȩelecta & scã. o uenerabilis &
imperiosa. o clemens & ꝓpitia
domina nr̃a. quo possimus recu

Expanded text:
se praesto est, et nunquam eis opitulari se praesto est, et nunquam eis opitulari desistit. Veniant igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac benedicentes, effectumque celerem suis sanctis desideriis postulantes sine dubio percepturi. Veniant peccatores cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant, desideratam veniam adepturi, de quorum numero tibi assistentibus nobis ut subvenire jam et auxiliari digneris, imploramus, o praeelecta! o sancta! venerabilis et imperiosa! o clemens et propitia Domina nostra, quo possimus recup
Abbreviated transcription (Latin):
sicut erat exposuit. Uideres popłm
mͦ exauditu tam horrendi scele¬
ris expauere. mͦ considerata macie.
uultusq penitentis pie collacri¬
mari. Sed audito quantã & quã
celerẽ miscłiam fuerat consecutꝰ.
om̃s qui mala conscientia territi
pene defecerant. ad spem ueniȩ
cũ gaudio respirabant. Iam uero
ut rem breui fine concludamus.
ep̃o iubente male captũ cy rogra¬
phũ theophylus igne cremauit.
Deinde suffragante clero & popło
ductus ad altare cũ sacroscãm cõ¬
munionẽ de manu ep̃i ore susci¬
peret. facie refulsit ut sol. ꝑactoq
a laborib suis beato fine quieuit.
Talib gͦ factis appbatur quia dñi
mater ubiq imperiosa est. ubiq
magnifica. certe ꝓnum est scõs
angłos in ministeriũ mittere. &
adbeneplacitũ suuͣ inferoꝵ pacta
cassare. His quoq & aliis infiniti¬
numeri beneficiis. quȩ uel scrip¬
ta sunt uel passim iugi sentiunt᷑
& peccatorib fideliter inuocantib

Expanded text:
sicut erat exposuit. Videres populum sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacrymari. Sed audito quantam et quam celerem misericordiam fuerat consecutus, omnes qui mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam vero ut rem brevi fine concludamus, episcopo jubente male cautum chirographum Theophilus igne cremavit. Deinde suffragante clero et populo ductus ad altare, cum sacrosanctam communionem de manu episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Peractoqa laboribus suis beato fine quievit. Talibus ergo factis approbatur quia Domini Mater ubique imperiosa est, ubique magnifica, certe cui pronum est sanctos angelos in ministerium mittere, et ad beneplacitum suum inferorum pacta cassare; his quoque et aliis infinitinumeri beneficiis quae vel scripta sunt, vel passim jugi sentiuntur et peccatoribus fideliter invocantibus
Abbreviated transcription (Latin):
in tristitiam decidit. Unde con
cĩ dabo lo. xp̃ianitatem abnega¬
ut. dubolũ adorauit. eiq desua
mincipatione factũ cyrographũ
trididt anulo suo signatũ. Postea
u̾ facti penitens. multũq se ani¬
mi angens quid faceret. qͦ se uer¬
teret. tandem collectis fidei spei
afflictione mactatus animo con¬
trito nomen eiꝰ inuocabat iugiter.
ac patrociniuꝰ implorabat. Quid
multa: Respexit hunc ꝓpitia
apparens. de impietate coarguit.
ad xp̃i confessionẽ reconfortauit.
Consolata est dolentẽ pollicendo
ueniam. & ne dubitaret de ꝓmisso
supradictũ cyrographũ diabolo
potenter ereptum captiuo reddi¬
dit in pignus libertatis. Quod̃
cũ euigilans. supra pectus suum
positũ inueniret. quã letus exti¬
terit. quã pio affectu uoces exul¬
tationis & confessionis ediderit.
non est facile dictu. Noctem uͦ
illam consecuta est dominica
dies. qua theo phylus quasi cum
dño amortuis resurgens. ep̃o se
coram popło pͣsentauit. & rem

Expanded text:
in tristitiam cecidit, unde contin tristitiam cecidit, unde contcum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum adoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum. Postea vero facti poenitens, multumque se animo angens quid faceret, quo se verteret, tandem collectis fidei et spafflictione mactatus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium implorabat. Quid multa? Respexit hunc propitiapparens de impietate coarguit, ad Christi confessionem excitans. Consolata est dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. Quod cum evigilans supra pectus suum positum inveniret, quam laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ediderit, non est facile dictu. Noctem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theophilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem
Abbreviated transcription (Latin):
ali gͦ tanteq ꝑsone quid tandẽ
ad honoris cumulũ potuit ade¬
dere maius eo qͦd dĩ filiũ uirgi
concepit. iuirgo mater edidit:
Hac nẽpe dignitate uenerabilis
gabriel. qui eam antequã dĩ mã
fieret. quia futurã nouerat tanta
ueneratione salutando preuent.
Hac eadem dignitate facta est etuĩ
imperiosa scđm caritatẽ erga supis
ac suꝑ inferos ꝑ districtionem.
Unde plurima scripta sunt exem¬
ploꝵ argum̃ta. de quib ad presens
utrũq sufficiat memorare. Illa gͥ
olim in auxiliũ magni patris baslhi
misit scm angłm. & mortuũ sisa¬
tauit. qui male uiuente̾ pessum¬
dedit ꝑsecutorẽ eiꝰ ulianũ a potii
Et hec hystoria notissima est. Illa cui
te o peccator quondã theophi le
penitente̾. & se suppliciter inuo¬
cantẽ. ab ipsis diaboli faucibus po¬
tenter eripuit. Sed qͥd grauemus
huius lapsi reparationẽ paucis d̃¬
fari. cũ audire sit opere pretiui.
Is gͦ theophy lus uicedominus olis
testatur ꝓpter infortunia sul

Expanded text:
ali ergo tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat memorare. Illa igitur olim in auxilium magni Patris Basilii misit sanctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessumdedit persecutorem ejus Julianum apostatam, et haec historia notissima est. Illa etiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid gravemur hujus lapsi reparationem paucis effari, cum audire sit operae pretium? Is ergo Theophilus incedens olim testatur, propter infortunia sua
Abbreviated transcription (Latin):
saxum elidens. eius crura confre¬
git. Et hoc in opꝓbrio facti illius.
ut qui pauloante uolare tẽptaue¬
rat. subito ambulare non posset:¬
& qui pennas assup̃serat. plantas
amitteret. Sed ne forte hoc mirũ
uideatur. quod magus iste presente
apło ꝑaerem aliquãdiu uolitaue¬
rit : hoc patientia petri fecit.
Permisit em̃ illum sublimius ascen¬
dere. ut de altius caderet. Uoluit
eum in excelsũ leuari ad conspe¬
ctum om̃iũ. ut ruente̾ illũ de
excelso. oculi om̃ium pͣuiderent.
Hȩc igitur est iniquitatis elatio. ut
in altum se ferat. in sublime se
erigat : sed scã oratio omne̾ hu¬
miliat suꝑbiam. uniuersam deic̃

Expanded text:
saxo elidens ejus crura confresaxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat: sed sancta oratio omnem humiliat superbiam, universam dejicit
Abbreviated transcription (Latin):
illustrauerit passione: occidentis
plagam ne quid minus esset. uice
sui apłoꝵ sanguine illuminare
dignatus est. Et licet illius passio
nobis sufficiat ad salutem: tamen
etiã hoꝵ martyriũ nobis contulit
beati apłi sanguinẽ ꝓfuderunt:
sed uideamus causam quare ista
ꝑpessi sunt: scilicet quod inter
cȩtera mirabilia etiam magum
illũ sẏ monẽ orationib suis de
aeris uacuo. precipitii ruina ꝓstra¬
uerint. Cum eñi idem symon se
xp̃m diceret. & tamquã filium ad
patrẽ assereret uolando se posse
conscendere. atq elatus subito ma¬
gicis artibus uolare cȩpisset: tunc
petrus fixis genibus precatus est
leuitatem. Prior enim ascendit
ad dñm oratio. quã uolatus: & ante
ꝑuenit iusta petitio. quã iniqua
presup̃tio. Ante inquã petrus in
terris positus obtinuit qđ petebat:
quã sẏmon ꝑueniret in celestibus
quo tendebat. Tunc igitur petrus
uelut uinctũ illũ de sublimi aere
deposuit: & quodã precipitio in

Expanded text:
illustraverit passione, Occidentis illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui apostolorum sanguine illuminare dignatus est, et linobis sufficiat ad salutem, tamen etiam horum martyrium nobis contulit beati Apostoli sanguinem profuderunt: sed videamus causam quare ista perpessi sunt: scilicet quod inter caetera mirabilia etiam magnum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad Patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est levitatem. Prior enim ascendit ad Dominum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio. Ante, inquam, Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in
Abbreviated transcription (Latin):
erũ inter ipsos. quis cui p̃ponatur
incertũ est. Puto eñĩ illos equales
esse meritis. quia ȩquales sunt pas¬
sione: & simili eos fidei deuotione
uixisse. quos simul uidemus ad
martyrii głam ꝑuenisse. Non enĩ
sine causa factum putamus quod
una die. uno in loco. unius tyranni
tolerauere sententiam. Una die
passi sunt: ut ad xp̃m pariter ꝑue¬
nirent. Uno in loco: ne alteri roma
deesset. Sub uno ꝑsecutore: ut
equalis crudelitas utrũq constrin¬
geret. Dies gͦ ꝓmerito. locus ꝓ gła.¬
ꝑsecutor decretus est ꝓ uirtute.
Et in quo tandem loco martyriũ
ꝑtulerunt: In urbe roma. quȩ
principatũ & caput obtinet natio¬
num: scilicet ut ubi caput suꝑsti¬
tionis erat. illic caput quiesceret
scĩtatis: & ubi gentiliũ principes
habitabant. illic ȩccłarum princi¬
pes morerentur. Cuius autem
meriti sint beatissimi petrus &
paulus. hinc possumus intelligere:
qͦd cũ dñs orientis regionẽ ꝓpria

Expanded text:
verum inter ipsos quis cui praeponatur verum inter ipsos quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione, et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse. § 1. Non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies persecutor decretus est pro virtute. At in quo tandem loco martyrium pertulerunt? In urbe Roma, quae principatum et caput obtinet nationum; scilicet ut ibi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi gentilium principes habitabant, illic Ecclesiarum princpes morerentur. Cujus autem meriti sint beatissimi 232 Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere, quod cum Dominus Orientis regionem propria
Abbreviated transcription (Latin):
dedit: paulo tamquã idoneo doc¬
tori. magisterium ȩccłastice insi¬
tutionis iniunxit: scilicet ut quo
iste erudierit ad salutem. ille sis¬
cipiat ad quietem: ut quoꝵ coriuͥ
paulus patefecerit. doctrina ueri
eoꝵ animab petrus aꝑiat regna
cȩloꝵ. Clauem enĩ quodã modo
a xp̃o scientiȩ & paulus accepit.
Clauis enĩ dicenda est. qua ad fide
peccatoꝵ corda reserantur. men¬
tium secreta panduntur: & qͥca
intrinsecus clausum tenetur.n
palam rationabili manifestatior
ꝓducitur. Clauis inquã est. que
e conscientiam ad confessioness
peccati aꝑit. & grãm ad et̃nitates
mysterii salutaris includit. And
igitur claues. a dño ꝑceperunt
in mortalitatis ille dispensat: scien¬
tiȩ thesauros iste largitur. Sunt
enĩ scientiȩ thesauri. sicut scriptũ
est.In quo sunt om̃s thesauri sapi¬
entiȩ & scientiȩ absconditi. Ergo
beati. petrus & paulus eminent
inter uniuersos apłos: & peculiari
quadam p̃rogatiua precellunt.

Expanded text:
dedit; Paulo, tanquam idoneo docdedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecerit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodam modo a Christo scientiae et Paulus accepit. Clavis enim dicenda est qua ad fidem pectorum dura corda reserantur, mentium secreta punduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. Clavis, inquam, est quae et conscientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris includit. Ambo igitur claves a Domino perceperunt; immortalitatis ille dispensat; scientiae theenim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo Beati Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt;
Abbreviated transcription (Latin):
breuissimȩ confessionis aperuit.
& qͦd de patre habebat dñs. & quod
de humana natiuitate susceꝑat:¬
N pc enĩ & filius dĩ uiui. utriusq
nature indiuisũ continet sacra¬
mentũ. Uere suscipiendũ cunctis
& mirabilẽ piscatorẽ. qui dum
maris ꝓfunda rimatur. ad altis¬
simũ maiestatis etͣnȩ ꝑuenit ar¬
chanũ. Hi itaq sunt ȩccłarum
columnȩ petrus & paulus: quos
& uita scĩssima uenerabilem ꝑdu¬
xit ad mortem. & gloriosus occa¬
sus fecit esse ꝑpetuos: quos non
solum honoramus ut martyres.
sed & ut magistros patresq mar¬
tyrũ ueneramur: qui ȩccłam dĩ
& cȩlestis p̾dicationis doctrina.
& pii sanguinis effusione fundar.¬
Cparem grãm apud dnm sc̃ita
obtineant. nescio quo tamen pad
petrus & paulus uidentur pͣceten
peculiari quadam in saluatore
fidei uirtute p̃cellere: qͦd quidem
ex ipsius dñi iudicio possumus
apꝓbare. Nam petro sicut bono
dispensatori clauem regni cȩlestis

Expanded text:
brevissimae confessionis aperuit, brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativitate susceutriusque naturae indivisum continet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae pervenit arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum veneramur, qui Ecclesiam Dei et coelestis praedicationis doctrina, et pii sanguinis effusione fundaruparem gratiam apud Dominum sanctitatis obtineant, nescio quo tamen pacto Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam in Salvatore fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃ti qui captura pisciũ alebat᷑:
salute hominũ pasceretur. Glori¬
osissimũ etiã paulũ ad fidem no¬
minis sui xp̃c uocauit ecelo. qui
qͦd ꝑsequi uidebatur ȩccłam: non
impietate irreligiosi animi seuie¬
bat. sed sub nube ignorantiȩ nouã
non ꝑspiciens graͣm. amore anti¬
quȩ deuotionis errabat. Ideo de¬
niq ab oculis eiꝰ ueteris umbrȩ ca¬
ligo detersa est. ut uerũ illud lumͣ
qͦd ecelestibus choruschabat. & sibi
adquireret. & om̃ib reuelaret. Cȩ¬
catus illuminatusq est: non alia
dispensatione. nisi ut clausis carna¬
libus oculis. spiritalis ei aspectus
adinspiciendam di głam formaret᷑.¬
Accepit & fidelissimus petrus hos
sub specie assupͣti hominis occul
dio illuminatus inspexit. Ait
enĩ dño ꝑcunctanti. quis esse ab
hominib putaretur : tu es inqͥens
xp̃c filius dĩ uiui Quis non res¬
ponsionis plenitudinẽ. piscatorẽ
ꝓtulisse miretur: qui cõpendio

Expanded text:
cramenti, qui captura piscium alebatur, cramenti, qui captura piscium alebatur, salute hominum pasceretur. Gloriosissimum etiam Paulum ad fidem nominis sui Christus vocavit e coelo; qui quod persequi videbatur Ecclesiam, non impietate irreligiosi animi saeviebat, sed sub nube ignorantiae, 228 novam non perspiciens gratiam; amore antiquae devotionis errabat. Ideo denique ab oculis ejus veteris umbrae caligo detersa est, ut verum illud lumen, quod de coelestibus coruscabat, et sibi acquireret, et omnibus revelaret. Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clausis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretuAccepit et fidelissimus Petrus hos sub specie assumpti hominis occultdio illuminatus inspexit; ait enim Domino percunctanti quis esse ab hominibus putaretur: Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi . Quis non responsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio
Abbreviated transcription (Latin):
letissimo excolit roma martyriũ.
Et quoꝵ dudum impia ꝑsecuta est
sanguine᷑: eoꝵ nunc peculiari de¬
quoꝵ hodie natalem sollemp¬
niter celebramus: cunctis est ho¬
noranda credentibus. quos pro
iustitiȩ pietatisq plenitudine.
saluator mundi humano generi
& patres esse dedit & iudices. Quan¬
te autẽ integritatis. quante ue
pietatis fuerint hinc uel maxime
ꝑuidendum est: qđ ille eos ad emͣ¬
dationem corrupti scłi & ministe¬
rium suȩ uoluntatis elegit. quẽ
non fallebat electio. Uocauit naͣq
petrũ opib pauꝑem. oꝑe piscato¬
rem: qui a conuersatione popu¬
lari & cõmunione urbiũ segre¬
gatus. uitam inter fluctus agebat
innocuam: & uictũ de simplici¬
tate quȩrebat. Quẽ tamen ita
dixerim pauꝑem. ut cõpetens ei
substantia non deesset: quẽ bene¬
merentẽ de dõ copiosi maris diues
unda pascebat. Electus gͦ est ad
predicationẽ salutaris uerbi. ut
mutata uice. cȩlestis mysterio sa¬

Expanded text:
laetissimo excolit Roma martyrium; laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari dequorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unda pascebat. Electus ergo est ad praedicationem salutaris verbi, ut, mutata vice coelestis mysterio sa
Abbreviated transcription (Latin):
archana uerba quȩ non licet ho¬
mini loqui. Quid hoc apło mag¬
nificentius: cui in medio morta¬
lium constituto & supra cęlos ir
datum. & ad terras redire conces¬
sum est: Quid hoc beatius uiro.
qui inter secreta paradysi ediscm
meruit. quod nec lingua homit
loqui posset. nec quisquã merere
audire: Et cũ tantȩ sint sublimi¬
tatis illa quȩ docuit. ut cõpreba¬
dere ea mens humana non post
quante illud putamus eẽ głe. qͦs
ꝓdere sibi asserit non licere: Ql
etiam de petro referam: cuius tas
a dõ est apꝓbata iustitia. tantaq s
potestas attributa est iudicand.
ut in arbitrio eiꝰ poneretur cȩ¬
leste iudiciũ: Perspicite ergo &
estimate quanto nobis sit petrus
apłs honore reuerendus: cuius
sententiã in terris ꝓlatam sempi¬
terni uidicis ȩquitas non repellit.
E⁊ ideo diligenter intendite quȩ
st eiꝰ głȩ magnitudo: cui dum
cliues regni cõmittuntur ȩtͣni.
celũ illi claudere & aperire ꝑmis¬
celebratur. hoꝵ hodie concursu

Expanded text:
arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire permiscelebratur: horum hodie concursu
Abbreviated transcription (Latin):
traderentur : Aut quantum in
apostolatus sui ministerio compla¬
cuisse xp̃o credimus paulũ. qui
tantũ placere potuit ꝑsecutor:
Placuit eni: quia non iniqui pecto¬
ris studio. sed simplicis ignorantie
incauta deuotione certabat. Beniq
ut primũ sensibus eiꝰ sp̃s uerra¬
tis infusus est: ostendit continu
non se xp̃i seuisse odio. sed amor
paterne legis innocenter errase
De quo quid ego potissimũ dicam.
cũ fidelissimus ipse sibi sit testis.
gestum est confitetur: Ait enim
uelut de altero quodã. scio homiu¬

Expanded text:
traderentur? Aut quantum in traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: gestum est confitetur. Ut enim velut de altero quodam: Scio homi
Abbreviated transcription (Latin):
inseparabilem fidem passionẽq̃.
germanã. om̃i nos deuotione fr̃s
necesse est celebrare: quia & lauda¬
bilis eos uita ad gloriosissimum
ꝑduxit occasum. & mirificus obitꝰ
ꝑpetuam transmisit ad uitam.
Et licet inpetro fides emineat. in
paulo doctrina pͣcellat. & magiste¬
riũ tamen pauli. fidei plenitudo
est. & credulitas petri. doctrinȩ
est fundamentũ: quos tanta cȩle-¬
stis electionis dignatio uisitauit.
ut hic fieret de piscatore doctor:
ille de ꝑsecutore defensor: Sed
in hoc omipotentis dĩ attollenda
maiestas est : qͦd inspiratione mira¬
bili docendi grãm tribuit imperi¬
to: & inimicũ fecit amare qđ oderat:
& fidem quã impugnabat asserere.
Illius piscationẽ non abstulit. sed
mutauit : huius cecauit oculos.
ut purgatiore recepto lumine.
clarissimȩ mentis acie ultra hu¬
manũ uidere possit aspectũ. Quanti
gͥ meriti apud dm̃ suũ petrus erat:
ut ei post nauiculȩ paruȩ remi¬
gium. totius eccłȩ gubernacula

Expanded text:
inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacula
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quia districtionẽ debemꝰ urti
cõpassionẽ naturȩ. Si enĩ feriendis
est peccator: nutriendus est ꝓximu
Cum uͦ iam ꝑpenitentiam ꝑcutit
ipse qͦd fecit. iam nrͣ ꝓximus pecal¬
tor non est: quia cũ dĩ se iustitia os
se dirigit. & hoc in se punit qđ ius¬
tia diuina reprehendit. Sed iam iͥ
suꝑb & arrogans qua sententia &¬
uineatur audiamus. De duob qps
debitorib para digma opponit᷑.
quoꝵ unus minus. alius amplius
aebet. Utrorũq debito dimisso.
quis amplius largitorẽ debiti di¬
lgat int̾rogatur. Quib uerbis
ale ꝓtinus respondit. Ille plus di¬
ligit. cui plus dimittit᷑. Qua in re
notandũ est quia dũ sua sententia
phariseus conuincitur: quasi fre¬
neticus funẽ portat. ex quo ligetur.
numerantur ei bona peccatricis.:
enumerantur mala falsi iusti. cũ
dicitur: intraui indomũ tuã. aquã
pedib meis non dedisti: hec autẽ
lacrimis rigauit pedes meos. & ca¬

Expanded text:
amus quia districtionem debemus vitiis, amus quia districtionem debemus vitiis, compassionem naturae. Si enim feriendus est 1595 peccator, nutriendus est proximus. Cum vero jam per poenitentiam percutit ipse quod fecit, jam noster proximus peccator non est, quia cum Dei se justitia contra se dirigit, et hoc in se punit, quod justitia divina reprehendit. 4. Sed jam iste superbus et arrogans qua sententia convincatur audiamus. De duobus quippe ei debitoribus paradigma opponitur, quorum unus minus, et alius amplius debet; utrorumque debito dimisso, quis amplius largitorem debiti diligat, interrogatur. Quibus verbis protinus ille respondit: Ille plus diligit cui plus dimittitur. Qua in re notandum est quia dum sua sententia Pharisaeus convincitur, quasi phreneticus funem portat ex quo ligetur. Enumerantur ei bona peccatricis, enumerantur mala falsi justi, cum dicitur: Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti; haec autem lacrymis riga
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiderat mentis. Illa quippe flebat
elatus. uim suȩ inualitudinis ex¬
aggerabat. In egritudine gͦ & sensũ
ꝑdiderat. qui hocipsum quoq qͦd
a salute longe esset ignorabat. Sed
inter hȩc nos gemitus cogit. qͦsdã
nr̃i ordinis uiros intueri. qui sa¬
cerdotali officio prediti. si quid
fortasse iuste exterius uel tenut̾
egerint: ꝓtinus sub iectos despia¬
unt. & peccatores quosq in plebi
positos dedignantur. eisq. cõpat
culpam suã confitentib nolunt.
ac uelut pharisȩi more apeccatra
muliere tangi despiciunt. Quȩ :¬
fecto mulier si ad pharisei pedes
uenisset: ntmirũ calcibus repuli
discederet: inquinari enĩ se alieno
peccato crederet. quia hunc uera¬
sua iustitia non replebat. Unde n
in illoꝵ calamitate defleamus. qui
fortasse in similibus aut lapsi sum̃
aut labi possumus. si lapsi non suꝰ
Et si censura magisterii debet sems
uirtute disciplinȩ uitia ꝑsequi.
oportet tamen ut sollicite discern¬

Expanded text:
perdiderat mentis. Illa quippe flebat perdiderat mentis. Illa quippe flebat elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat, qui hoc ipsum quoque, quod a salute longe esset, ignorabat. Sed inter haec nos gemitus cogit quosdam nostri ordinis viros intueri, qui, sacerdotali officio praediti, si quid fortasse juste exterius vel tenuiter egerint, protinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato crederet. Sed quia hunc vera justitia non replebat, de aliein illorum calamitate defleamus, quia fortasse in similibus aut lapsi sumus, aut labi possumus, si lapsi non sumus. Et si censura magisterii debet semper virtute disciplinae vitia persequi, oportet tamen ut sollicite discern
Abbreviated transcription (Latin):
dabiliter offerebat. Oculis terrena
concupierat: sed hos iam ꝑpeniten¬
tiam conterens flebat. Capillos¬
II. ad cõpositionem uultus exhibue¬
rat: sed iam capillis lacrimas ter¬
gebat. Ore suꝑba dixerat. sed pedes
ani osculans. hoc in redemptoris
sui uestigia figebat. Quot g̾ in se¬
habuit oblectam̃ta: tot de se inuenit
holocausta. Conuertit aduirtutũ¬
numerũ. numerũ criminũ: ut
totum seruͥret dõ inpęnitentia.
quicquid ex se dm̃ contep̾serat in
culpa. Sed hoc phariseus intuens
despicit. & non solũ ueniente̾ pec¬
catricem mulierem. sed etiã susci¬
intra se. hic si esset ꝓpheta. sciret
phariseus ueraciter apud se suꝑb.
& fallaciter iustus. egram repre¬
hendit de egritudine. medicũ de
subuentione. qui ipse quoq de ela¬
tionis uulnere ȩgrotabat. & igno¬
rabat. Inter duos autẽ egros me¬
dicus aderat. Sed unus eger in
febre integrum sensũ tenebat:
alter uero in febre carnis. & sensũ

Expanded text:
dabiliter offerebat. Oculis terrena dabiliter offerebat. Oculis terrena concupierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capillis lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed pedes Domini osculans, hoc in Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in sehabuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum criminum, ut totum serviret Deo in poenitentia, quidquid ex se Deum contempserat in culpa. 3. Sed hoc Pharisaeus intuens despicit, et non solum venientem peccatricem mulierem, sed etiam susciintra se: “Hic si esset propheta, sciret phariseus ueet fallaciter justus, aegram reprehendit de aegritudine, medicum de subventione, qui ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Inter duos autem aegros medicus aderat; sed unus aeger in febre integrum sensum tenebat, alter vero in febre carnis et sensum
Abbreviated transcription (Latin):
cõprehenditur: recte septenar io
numero uniuersitas figuratur.
eptẽ uero demonia maria habuit.
quȩ uniuersis uituis plena fuit.
ed ecce quia turpitudinis suȩ ma-¬
culas aspexit: lauanda ad fontem
non erubuit. Nam quia semetip¬
sam grauiter erubescebat intus:
nichil esse credidit qͦd uerecunda¬
retur foras. Quid igitur miram᷑
fr̃s: Mariam uenientẽ. an dnͣm
suscipientẽ : Suscipientẽ dicam.
an trahentem: Sed melius trahen¬
tem & suscipientẽ: quia nimirũ
ipse eam ꝑmiscđiam traxit intus.
qui ꝑ mansuetudinẽ suscepit foras.
Sed iam textum scĩ euangelii ꝑcur¬
rentes. ipsum quoq ordinem quo
uenerit sananda uideamus. Attulit
alabastrum ungenti. & stans retro
secus pedes iħu. lacrimis cȩpit ri¬
gare pedes eius. & capillis capitis
sui tergebat. & osculabatur pedes
eius. & unguento ungebat. Liquet
fr̃s. quod illicitis actibus prius mu¬
lier intenta. ungentũ sibi ꝓ odore
carnis adhibuit. Quod gͦ sibi tur¬
piter exhibuerat. hoc iam dõ lau-¬

Expanded text:
io numero universitas figuratur. Septem ergo daemonia Maria habuit, quae universis vitiis plena fuit. Sed ecce quia turpitudinis suae maculas aspexit, lavanda ad fontem non erubuit. Nam quia semetipsam graviter erubescebat intus, nihil esse credidit quod verecundaretur foris. Quid ergo miramur, fratres, Mariam venientem, an Dominum suscipientem? Suscipientem dicam, an trahentem? dicam melius, trahentem et suscipientem, quia nimirum ipse eam per misericordiam traxit intus, qui per mansuetudinem suscepit foris. Sed jam textum sancti Evangelii percurrentes, ipsum quoque ordinem quo venerit sananda, videamus. 2. Attulit alabastrum unguenti, et stans retro secus pedes Jesu, lacrymis coepit rigare pedes ejus, et capillis capitis sui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Liquet, fratres, quod illicitis actibus prius mulier intenta unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo lau