comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
primis gradib positis adidgenus machinitionis postea cũ philippus amyntae filius
bizantio oppugnar& pholydos thethalos plurib generibus & facilioribus
explicauit a quo receper̃ doctrinã cliades & carias quicũal exindromilitaueruN
taq diades scriptis suis ostenditse inuenisseturres ambulatorias. quas&iã disso¬
lutas in exercitu circũ ferresolebait. pretetterebram &ascendentẽ machinam
qua ad murũ planopede transitus ẽẽ poss&. &umcoruũ demolitorẽ quem
nouẽ latitudinẽ xvii Contracturã autem sumnuĩ imȩ pastis quintã arrectaria
inturris in imodo drante Alia in sũmo semipedalia. fieriautẽ ait oportere
eturrẽ tabularũ decĩ singulis partib: in ea fenestraitis. maior ẽuero turrem
altãcubitorũ cxex latã cubitorũ xXIII. contrafracturã. Itẽ quinta parte:
arestarĩa pedila inmo in summo semipedalia hanc magnitudinem turris fa¬

Expanded text:
primis gradibus positis ad id genus machinationis, postea cum Philippus, Amyntae filius, primis gradibus positis ad id genus machinationis, postea cum Philippus, Amyntae filius, Byzantios oppugnaret, Polyidos Thettalos pluribus generibus et facilioribus explicavit, a quo receperunt doctrinam Diades et Charias, qui cum Alexandro militaverunt. Itaque Diades scriptis suis ostendit se invenisse turres ambulatorias, quas etiam dissolutas in exercitu circumferre solebat, praeterea terebram et ascendentem machinam, qua ad murum plano pede transitus esse posset, etiam corvum demolitorem, quemLX, latitudinem XVII, contracturam autem summam imae partis quintam, arrectaria turris in imo dodrantalia, in summo semipedalia. fieri autem ait oportere eam turrem tabulatorum decem, singulis partibus in ea fenestratis. Maiorem vero turrem altam cubitorum CXX, latam cubitorum XXIII S, contracturam item quinta parte, arrectaria pedalia in imo, in summo sedigitalia. hanc magnitudinem turris fa
Abbreviated transcription (Latin):
posuerunt Cũ autẽ castellũ antecepis sent id demoliri suNł conati. postea¬
quã non habuer̃ ad demolitionem ferramenta sumpseruNt tignũ idq minibus
sustinentes. capiteq eius summũ murũ continenter pulsantes summos lapidum
ordines deiciebant. &ita gradatim exordine totã cõmunitionem dissipauerunt
Posteaquidã faber tyrius nomine pephras menos acratione &inuentioneinductꝰ
malo statuto exeo alterũ transuersum uti trutinã suspendit. & in reducendo
&inpellendo uenientib plagis deiecit gaditanorũ murũ. Cetera sautẽ cal¬
chedonius demateria primũ basim subiectis rotis fecit. supraq conpegit
arrectariis &iugis uaras. & in hissuspendit ari&em. coriisq bubulis texit ut i
tutiores essent qui in ea machinatione ad pulsandum murũ essent conlocati
Idautẽ qđ tirdos habuerat testitudinẽ ari&ariam appellare coepit. histun

Expanded text:
posuerunt. cum autem castellum ante cepissent, id demoliri sunt conati. posteaposuerunt. cum autem castellum ante cepissent, id demoliri sunt conati. posteaquam non habuerunt ad demolitionem ferramenta, sumpserunt tignum idque manibus sustinentes capiteque eius summum murum continenter pulsantes summos lapidum ordines deiciebant, et ita gradatim ex ordine totam communitionem dissipaverunt. Postea quidam faber Tyrius nomine Pephrasmenos hac ratione et inventione inductus malo statuto ex eo alterum transversum uti trutinam suspendit et reducendo et inpellendo vementibus plagis deiecit Gaditanorum murum. Geras autem Chalcedonius de materia primum basim subiectis rotis fecit supraque compegit arrectariis et iugis varas et in his suspendit arietem coriisque bubulis texit, uti tutiores essent, qui in ea machinatione ad pulsandum murum essent conlocati. is autem, quod tardos conatus habuerat, testudinem arietariam appellare coepit. His tunc
Abbreviated transcription (Latin):
aerei in eacapituli includunt᷑ & in eoscuneoliferrei qua sepysycidas greciuocant conlocan¬
tur Deinde anserudentũ induuntur ꝑforamina capitulorũ in alterũ pari&em
traiciuntur. Deinde in suculẽt coiciuntur inuolud̾ntur utiuestibus ꝑ eas ex¬
trudentes cũ manib sunt tacti equalem in utroque sonitus habent responsum
Tunc autem cuneis ad foramina conduduntur. ut non possint remittere itatra¬
iecti in alterã partem eademratione uectib ꝑsuculas extenduntur : donecaequilit̃
sonent. Itacuneorũ conclusionib ad sonitũ musicis auditionib catapulta temperant᷑
Dehisrebus que potuidixi. Restatinihi deoppugnatorus reb que mad modũ machina¬
tionib &ducesuictores & ciuitates defense eẽ possint. primũ ad oppugnationis
ariessic inuentus memorat᷑ esse. Chartaginienses ad gadisoppugnandas castra

Expanded text:
aerei in ea capitula includuntur et in eos cuneoli ferrei, quas epizugi/das Graeci vocant, conlo canaerei in ea capitula includuntur et in eos cuneoli ferrei, quas epizugi/das Graeci vocant, conlo cantur. deinde ansae rudentum induntur per foramina capitulorum, in alteram partem traiciuntur, deinde in suculas coiciuntur et involvuntur, uti vectibus per eas extenti rudentes, cum manibus sunt tacti, aequalem utrique sonitus habeant responsum. tunc autem cuneis ad foramina concluduntur, ut non possint se remittere. ita traiecti in alteram partem eadem ratione vectibus per suculas extenduntur, donec aequaliter sonent. ita cuneorum conclusionibus ad sonitum musicis auditionibus catapultae temperantur. De his rebus quae potui dixi. restat mihi de oppugnatoriis rebus, quemadmodum machinationibus et duces victores et civitates defensae esse possint. Primum ad oppugnationes aries sic inventus memoratur esse. Carthaginienses ad Gadis oppugnandas castra
Abbreviated transcription (Latin):
insummocrassitudo .ł .R. basisqua eappellatur schara longitudo foraminũ : : :
Antebasis foraminũ iiii÷÷÷÷ utriusq crassitudo & latitudo foraminis :: Conping
autẽ dimidia altitudinis. k. colũ nalatitudo & trassitudo .i.s. altitudo autem
non hab& foraminis proportione. sederit quod o puserit adusum brachii ÷ : longi¬
tudoforaminũ v.ĩ:: Crassitudo in radiceforaminis in extremis p. debalistas
& catapultis sum metrias quasmaxime expeditas putaui ex posui. que mad modũ
autem contentionib ha̧ temperentur eneruo capilloq: tortis rotundentib
quantũ c̃p̃hendere scriptis potuero nonp̃ termittã. ISumuntur tigna an¬
plissima longitudine suprafiguntur cheloniȩ inquib cludunt suculae
Permedia iutem sputignorũ insecantur. excidunt᷑ forme in quib excisionib includuntur
cipitula catipultirũ cuncisq distenent᷑ nein contentionib moueant᷑. Tumuero modioli

Expanded text:
in summo crassitudo . basis, quae appellatur esxa/ra, longitudo foraminum ::::, in summo crassitudo . basis, quae appellatur esxa/ra, longitudo foraminum ::::, antibasis foraminum IIII, utriusque crassitudo et latitudo foraminis . compingitur autem dimidia altitudinis K. columna, latitudo et crassitudo IS. altitudo autem non habet foraminis proportionem, sed erit quod opus erit ad usum. bracchii longitudo foraminum VI, crassitudo in radice foraminis, in extremis F. De ballistis et catapultis symmetrias, quas maxime expeditas putavi, exposui. quemadmodum autem contentionibus eae temperentur e nervo capilloque tortis rudentibus, quantum comprehendere scriptis potuero, non praetermittam. Sumuntur tigna amplissima longitudine; supra figuntur chelonia, in quibus includuntur suculae. per media autem spatia tignorum insecantur et exciduntur formae, in quibus excisionibus includuntur capitula catapultarum, cuneisque distinentur, ne in contentionibus moveantur. tum vero modioli
Abbreviated transcription (Latin):
nis expartequarta :÷ crassitudo pars viii .k. climacidos superioris pars quac est pro¬
xima brachus que coniunctaest m̃ sȩtota longitu dine diuidat᷑ inpastes v
Exhisdentur duçpartes cimembro qđ grecichelonuocant:  latitudo r̃ crassitudo
ꝯ. longitudo foraminũ ui & semis k. extantia cheles foraminis .s. plentigomatos
foriminis ĩ : & sicilicus. Quoduitẽ ãdaxona quod appellatur fronstrans uersirils fora¬
minũ triũ & interiorũ regularũ latitudo foraminis ̃. crassitudo⁊. K. chelonireplum
qđ estoperim̃tũ sȩcuriculȩ induditur .R. scaposdimatidos latitudo ⁊ C crassitudo
foraminũ .xii k. crassitudo quadrati qđ ÷ ad climacida foraminis Fc. In extremis R
Rotundiautẽ axis diam&ros aequalitererit cheles. ad clauiculosautem minus parte
sexta decima k anteridon longitudoforaminũ eius. latitudo inimoforamꝑnis. se:

Expanded text:
nis et parte quarta, crassitudo pars VIII K. climacidos superioris pars quae est pronis et parte quarta, crassitudo pars VIII K. climacidos superioris pars quae est proxima bracchiis, quae coniuncta est mensae, tota longitudine dividatur in partes V. ex his dentur duae partes ei membro, quod Graeci xh=lhn vocant , crassitudo 9, longitudo foraminum III et semis K; extantia cheles foraminis S; †plentigomatos foraminis et sicilicus. quod autem est ad axona, quod appellatur frons transversarius, foraminum trium. Interiorum regularum latitudo foraminis , crassitudo chelonii replum, quod est operimentum, securiculae includitur K. scaporum climacidos latitudo , crassitudo foraminis XII K. crassitudo quadrati, quod est ad climacida, foraminis FC, in extremis K, rotundi autem axis diametros aequaliter erit cheles, ad claviculas autem minus parte sexta decuma K. Anteridon longitudo foraminum †eius, latitudo in imo foraminis ,
Abbreviated transcription (Latin):
Cssitudo prȩterquã qđ in foramine inditus foraminis Sr ad extremum autem
latitudo foraminis ũ parastatorũ longitudo foraminũ.U. s. t curuatura foraminis
pars dimidia crassitudo foraminis cc̃. & pastis lx. Adicitur autẽ ad mediam latitu dinẽ
quantum est ꝓpeforam̃ factũ in descriptione. latitudine & crassitudine foraminis .U. alti¬
tudo parte .iiii. Regulȩ que estinm̃ sa longitudo foraminũ xiii. latitudo & crassitudo
dimidiũ foraminis cardines ũ ::: Crassitudo foraminis ĩỹ  curuatura regulae¬
r̃ ck. exterioris regulȩ latitudo & crassitudo tantundem longitudo quã dederit
ipsa uersura deformationis & parastaticelatitudo & suam curuaturã. Rsuperiores autẽ
regule equaleserunt inferiorib . K mense trans uersarii fora minis cẽc kclimaciclos
scapilongitudo foriminũ xiii:: crassitudo ĩk. interuallũ mediũ latitudo forami¬

Expanded text:
crassitudo praeterquam quod in foramine inditur foraminis , ad extremum autem crassitudo praeterquam quod in foramine inditur foraminis , ad extremum autem latitudo foraminis . parastatarum longitudo foraminis VSF; curvatura foraminis pars dimidia; crassitudo foraminis et partis LX. adicitur autem ad mediam latitudinem, quantum est prope foramen factum in descriptione, latitudine et crassitudine foraminis V, altitudo parte IIII. Regulae, quae est in mensa, longitudo foraminum VIII; latitudo et crassitudo dimidium foraminis. cardines , crassitudo foraminis . curvatura regulae . exterioris regulae latitudo et crassitudo tantundem; longitudo, quam dederit ipsa versura deformationis et parastaticae latitudo ad suam curvaturam K. superiores autem regulae aequales erunt inferioribus K. mensae transversarii foraminis k. Climacidos scapi longitudo foraminum XIII, crassitudo IK, intervallûm mediûm latitudo forami
Abbreviated transcription (Latin):
digitorũ uiii. uigintipondo digitorũ x: xlpondo digitorũ xii.s. k. Ixpon¬
do digitorũ xiii. & digitioctaua piste Ixxxpondo digitorũ xX. cxxpondo
fuerit instituta. describatur scutula quae greceperitretos appellatur. cuius longi¬
tudo foraminũ uellatitudo duo & sexte pastis diuidatur mediũ lineȩ discripta.
&cũ diuisumerit contrahatur extremȩ pastes cius forme ut obliquã deformati¬
onem habeat longitudinis sexta paste latitudinis ubiestuersura quartã partem
inqua pafte autẽ estcuruatura in quib ꝓcurruNt cacumina angulorũ & foramina
conuertuntur: & contractura latitudinis redeant introrsus sexta paste. foram̃
autẽ oblongius tanto quantamopytigis hab&crassitudinẽ cũ deformatũ fuerit
circũdiuiditur extremam. ut habeat curuaturã molliter circũ actam i
crissitudo eius foraminis sĩ: constituatur modioli foraminũ duo latitudo⁊::

Expanded text:
digitorum VIII; viginti pondo digitorum X; XL pondo digitorum XII SK; LX pondigitorum VIII; viginti pondo digitorum X; XL pondo digitorum XII SK; LX pondo digitorum XIII et digiti octava parte; LXXX pondo digitorum XV; CXX pondo fuerit instituta, describatur scutula, quae graece peri/trhtos appellatur, cuius longitudo foraminum †vel, latitudo duo et sextae partis. dividatur medium lineae descriptae et, cum divisum erit, contrahantur extremae partes eius formae, ut obliquam deformationem habeat longitudinis sexta parte, latitudinis, ubi est versura, quarta parte. in qua parte autem est curvatura, in quibus procurrunt cacumina angulorum, eo foramina convertantur, et contractura latitudinis redeat introrsus sexta parte, foramen autem oblongius sit tanto, quantam epizygis habet crassitudinem. cum deformatum fuerit, circum levigatur, extremam ut habeat curvaturam molliter circumactam. Crassitudo eius foraminis constituatur. modioli foraminum duo, latitudo IS9,
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur deratione earum non estomnib: expeditũ. nisi quigeo m&ricis numerosrationib:
& multiplicationes habentnotas. Namq fiunt incapitib foramini. ꝑquorũ spatia
contendunt᷑ capillo maxime muliebri uelneruo funes magnitudine ponderis lapidis
quẽ deb& eabalistamit tere exratione grauitatis ꝓportione sumunt᷑ quẽ ad modum
catapultis de longitudinib: sagittarũ. Itaq ut &ã quigeo metrice non nouer̃
habentexpeditũ neinpericulo bellico cogitationib detineant᷑. quae ipse faciundo
certa cognoui queq expiste accepta preceptorib finitaexponã. & quib rebus gre¬
corũ pensationes ad modulos habentrationẽ adcam ut &iã nr̃ĩs ponderib respondeant
tradã explicata. I Namq balista duo pondo sixũ mittere deb& foramenerit in eius
capitulo digitorũ.U. si poñdo iiii digitorũ sex & dignorũ XIi. : decĩpondo

Expanded text:
igitur de ratione earum non est omnibus expeditum, nisi qui geometricis rationibus numerigitur de ratione earum non est omnibus expeditum, nisi qui geometricis rationibus numeros et multiplicationes habent notas. Nam quae fiunt in capitibus foramina, per quorum spatia contenduntur capillo maxime muliebri vel nervo funes, magnitudine ponderis lapidis, quem debet ea ballista mittere, ex ratione gravitatis proportiones sumuntur, quemadmodum catapultis de longitudinibus sagittarum. itaque ut etiam qui geometricen non noverunt, habeant expeditum, ne in periculo bellico cogitationibus detineantur, quae ipse faciundo certa cognovi quaeque ex parte accepi a praeceptoribus, finita exponam, et quibus ponderibus Graecorum pensiones ad modulos habeant rationem, ad eam ut etiam nostris ponderibus respondeant, tradam explicata. Nam quae ballista duo pondo saxum mittere debet, foramen erit in eius capitulo digitorum V; si pondo IIII, digitorum sex et digitorum VII; decem pondo
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit queinatona dicuntur debrachiis dem&ur. ut quomollior est tonus ꝓpter
altitudinẽ capituli brathubreuitas faciat plagã uehem̃tiorẽ minus altũ capitulũ
fuerit qđ catonũ dicitur. ꝓpteruehementũ brachia paulolongiora constituent᷑
ut i facile ducantur. Namq quemid modũ uectiscũ ẽ. longitudine pedũ
iiii. qđonus quinq hominib extollit idque ẽ ex duob: eleuatũ eodem modo
brc̃chu quolongiora sunt mollius qđ breuiora durius ducuntur : Catapultarũ
rationes equibimẽbris exportionib: componantur dixi. ba listarũ uitẽrationes uariesunt
& differentes uniuseffectus causi conparatȩ. Aliçenĩ uectib suculis nonnulle pobis¬
pastis alieergistis. quaȩdã &iũ tympinorũ torquentur rationib: sed tam̃ nullabalista
ꝑficitur uisi ad ꝓpositã magnitudinẽ ponderissixi. qđ idorganũ mit tere deb&

Expanded text:
fuerint, quae anatona dicuntur, de bracchiis demetur, ut, quo mollior est tonus propter fuerint, quae anatona dicuntur, de bracchiis demetur, ut, quo mollior est tonus propter altitudinem capituli, bracchii brevitas faciat plagam vehementiorem. si minus altum capitulum fuerit, quod catatonum dicitur, propter vehementiam bracchia paulo longiora constituentur, uti facile ducantur. namque quemadmodum vectis, cum est longitudine pedum quinque, quod onus IIII hominibus extollit, id, qui est X, duobus elevat, eodem modo bracchia, quo longiora sunt, mollius, quo breviora, durius ducuntur. Catapultarum rationes, e quibus membris ex portionibus componantur, dixi. ballistarum autem rationes variae sunt et differentes unius effectus causa comparatae. aliae enim vectibus suculis, nonnullae polyspastis, aliae ergatis, quaedam etiam tympanorum torquentur rationibus. sed tamen nulla ballista perficitur nisi ad propositam magnitudinem ponderis saxi, quod id organum mittere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
nis foraminis:: columellȩ capitis longitudo .i.s. R. antefixa latitudo foraminis¬
A .s÷ ꝯ crassitudo .i. posteriorminor columna quȩ grecedicitur antebasis forami¬
nũ uiii. latitudo forminis .s.i. crassitudinis p̃. L. subiecto foraminum x ii
latitudinis &crassitudinis eiusdẽ cuiusminor colũnailla supraminorẽ colũ nã
cheloniũ siuepuluinusdicit᷑ foraminũ .iI.S.  altitudinis . II.s. : latitudinis
s̃ut carchebi sucularũ foraminũ uSIE Crassitudo foraminis su÷s latitudo is
transuersariis cũ cardinib longitudo foraminũ:÷ latitudo is. ÷: & crassitudo
brachi. longitudo is. foraminũ uii. crassitudo ab radiceforaminis FL. in sũ mo
foraminis cc̃l. curuaturȩ foraminis uIII. haechis ꝓportionibus autadiectioni¬
b autdetractionib conparantur. Nam sicapituli altioraquãerit latitudo facta

Expanded text:
nis foraminis; columellae capitis longitudo ISK; antefixi latitudo foramininis foraminis; columellae capitis longitudo ISK; antefixi latitudo foraminis , crassitudo I. Posterior minor columna, quae graece dicitur anti/basis, foraminum VIII, latitudo foraminis SI, crassitudinis FZ. subiectio foraminum XII, latitudinis et crassitudinis eiusdem, cuius minor columna illa. supra minorem columnam chelonium, sive pulvinus dicitur, foraminum IIS, altitudinis IIS, latitudinis SI ̄ cherolabae sucularum foraminum II S ̄, crassitudo foraminis , latitudo IS. transversariis c um cardinibus longitudo foraminum , latitudo IS et crassitudo. bracchii longitudo IS foraminum VII, crassitudo ab radice foraminis FZ, in summo foraminis ⟨CC⟩Z; curvaturae foraminis VIII. Haec his proportionibus aut adiectionibus aut detractionibus comparantur. nam si capitula altiora, quam erit latitudo, facta
Abbreviated transcription (Latin):
xUIIII. regularũ quas non nulli bucculas appellant quedextra acsinistra
latitudinẽ dimidiũ foraminis. crassitudobucculae quaead figitur uocitatur ca¬
millũ seuquemad modũ nonnulliloculam̃tũ securicladis cardinibus fixã forami¬
nis .i. altitudo foraminis st suculȩlongitudo faraminũ:: crassitu doscutulȩ
foraminũ uiiii epitoxidos longitudo foraminũ st crassitudor ltem chelo
tẽ geloni siue manuela dicit᷑ longitudo foraminũtriũ. latitudo & crassitudo s÷
canalis fundi longitudo foraminis xUI  crassitudo foraminis: latitudo s
columella & basis in solo foraminũ vIIi latitudo inplinthide in quastatuitur colu¬
mella foraminis s.. crassitudo fr columellae longitudo ad cardinẽforaminum
xII:÷ latitudo foraminiss.: crassitudo c̃ẽ ꝯ eiuscapreoli tres quorũ longitudo
foraminũ UIIIi latitudo dimidiũ foraminis :: crassitudo .l. crassitudinis longitudi¬

Expanded text:
XVIIII. regularum, quas nonnulli bucculas appellant, quae dextra ac sinisXVIIII. regularum, quas nonnulli bucculas appellant, quae dextra ac sinislatitudinem dimidium foraminis. crassitudo bucculae, quae adfigitur vocitatur scamillum seu, quemadmodum nonnulli, loculamentum securiclatis cardinibus fixa, foraminis I, altitudo foraminis S ̄. suculae longitudo foraminum ::, crassitudo suculae foraminis VIIII. Epitoxidos longminum trium, latitudo et crassitudo S÷. canalis fundi longitudo foraminum XVI, crassitudo foraminis , altitudo S÷. columellae basis in solo foraminum VIII, latitudo in plinthide, in qua statuitur columella, foraminis , crassitudo FZ, columellae longitudo ad cardinem foraminum XII, latitudo foraminis S÷, crassitudo . eius capreoli tres, quorum longitudo foraminum VIIII, latitudo dimidium foraminis, crassitudo Z. cardines longitudi
Abbreviated transcription (Latin):
tudo ꝑ quastenduntur neruitorti. quibrachia continere. Ipsum tamen de
benteorũ foraminũ capituli deformatur altitudo & latitudo tabulae quae sunt
in sũmo &inimocapituli operaerelique uocant᷑ fiantcrassitudine unius forami
nis unius& cius dodrantis in extremis foraminib: unius & eius parastatice dex¬
tra acsinistra pretercardines alteforaminũ .iIII. crasseforaminũ quinum
cardinis foraminis dimidia para statica ad foramen spatiũ foraminis s̃ ꝯ̃ afo¬
ramina ad medianã parastaticĩt. Itẽforaminis s̃ ꝯ̃ latitudo parastados medi¬
us unius foraminis & eius T̃ k. crassitudo foraminis unius inter uallum.
ubi sagit ta conlocat᷑ in media parastade foraminis pastis quasteanguli quat¬
tuor qui suntcrca in laterib & frontib lamnisferreis autstilisaereis &clauis.
configantur canaliculi qui grecȩstrix dicitur. longitudo foram inum

Expanded text:
tudo, per quae tenduntur nervi torti, qui bracchia continere debent. Ipsûm tatudo, per quae tenduntur nervi torti, qui bracchia continere debent. Ipsûm tamen eorum foraminum capituli e magnitudine omnis deformatur altitudo et latitudo. tabulae, quae sunt in summo et in imo capituli, peritretoe quae vocantur, fiant crassitudine unius foraminis, latitudine unius et eius dodrantis, in extremis foraminis unius et eius S. parastaticae dextra ac sinistra praeter cardines altae foraminum IIII, crassae foraminum† quinum; cardines foraminis dimidia. a parastatica ad foramen spatium foraminis, a foramine ad medianam parastaticam item foraminis . latitudo parastados mediae unius foraminis et eius ⟨T⟩K, crassitudo foraminis unius. Intervallum, ubi sagitta conlocatur in media parastade, foraminis partis quartae. anguli quattuor, qui sunt circa, in lateribus et frontibus lamnis ferreis aut stylis aereis et clavis configantur. canaliculi, qui graece su=rigc dicitur, longitudo foraminum
Abbreviated transcription (Latin):
in uoluendo se agent axem. A xisuero tuympanũ cuiusdens circũactus singulis
uersationib singulos secunditympani dentes impellendo modica sefficit cireuitio¬
nes Ita cũc cecc. appennis rotefueriNt uersa tȩ semel tympanũ cireũactũ inpell&
dente. quiest ad latus fixus planitym pani dentem. Igitur circuitio tympani
plani quotienscũq ad foramenꝑduc& calculosemit t& ꝑ canaliculũ. Ita& soni¬
tu & numero idicabit miliaria spatianauigationis. Quaepacatis & sinemetu
temporib adutilitatẽ & delectationẽ paranda. que mad modũ debeantfieri ꝑegi
essefuturũ I Nuncuero quead presidia periculi &necessitatẽ salutis suNł inuen¬
ta idestscorpionũ & baristarũ rationes quib: sũm&riis cõparari possint exponã
Omnesꝓportioneeorũ organorũ ratiocinatorũ & preposita sagittae longitudine
quã idorganũ mittere deb&. eiusq nonae partis sit foraminis incapitulis magni¬

Expanded text:
involvendo se agent axem, axis vero tympanum, cuius dens circumactus singulis involvendo se agent axem, axis vero tympanum, cuius dens circumactus singulis versationibus singulos secundi tympani dentes inpellendo modicas efficiet circumitiones. ita cum CCCC ab pinnis rotae fuerint versatae, semel tympanum circumactum inpellet dente, qui est ad latus fixus, plani tympani dentem. igitur circumitio tympani plani quotienscumque ad foramen perducet calculos, emittet per canaliculum. ita et sonitu et numero indicabit miliaria spatia navigationis. Quae pacatis et sine metu temporibus ad utilitatem et delectationem paranda, quemadmodum debeant fieri, peregi esse futurum. Nunc vero quae ad praesidia periculi et necessitatem salutis sunt inventa, id est scorpionum et ballistarum rationes, quibus symmetriis comparari possint, exponam. Omnes proportiones eorum organorum ratquam id organum mittere debet, eiusque nonae partis fit foraminis in capitulis magni
Abbreviated transcription (Latin):
habens inclusum inse tympanũ ꝑequatisdentib cccc conuenientib denticulo
tympani quod ÷ in axe inclusum: Preterea adlatus ad fixũ extantẽ extrarotundati¬
onẽ alterũ dentẽ unũ in suꝑ in altero loculam̃to. cũ eo confixo inclusum tympanũ
tympano qđ ÷ incultro conlocatũ in eosdentes qui suNT plani tympani singulis
uer sationib singulosdentes inpellendo in orbem plenum trmpanum uers&
Inplanoautẽ tympano foramini funt. in quibus foraminib conlocibunt᷑ calculi rotun¬
di inthecaeius tympani siuel oculam̃tũ estunũ foram̃ excau&ur chabens canalicu¬
lũ quacalculus liberatus ab obstantia cũ ceciderit inuasereũ sonitũ signific&. Ita
nauis cũ habuerit imp&ũ autremorũ autuentorũ flatupennȩ quaȩeruNt in rotis
tangentes aquã aduersũ uehementi retrorsus inpulsucoactȩ uersabuNT rotas hȩautẽ

Expanded text:
habens inclusum in se tympanum, peraequatis dentibus CCCC convenientibus denticulo habens inclusum in se tympanum, peraequatis dentibus CCCC convenientibus denticulo tympani, quod est in axe inclusum, praeterea ad latus adfixum extantem extra rotunditatem alterum dentem unum. Insuper in altero loculamento cum eo confixo inclusum tympanum tympano, quod est in cultro conlocatum, ut eos dentes, qui sunt plani tympani, singulis versationibus singulos dens inpellendo in orbem planum tympanum verset. in plano autem tympano foramina fiant, in quibus foraminibus conlocabuntur calculi rotundi. in theca eius tympani, sive loculamentum est, unum foramen excavetur habens canaliculum, qua calculus liberatus ab obstantia cum ceciderit in vas aereum, sonitu significet. Ita navis cum habuerit impetum aut remorum aut ventorum flatu, pinnae, quae erunt in rotis, tangentes aquam adversam vehementi retrorsus inpulsu coactae versabunt rotas; eae autem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ecceimũ uersatũ fuerit superius tympanũ semel circumagitur. & denticulus
qui ÷ adlatus eius fixus unũ denticulũ tympani planiꝓducat. Cumergo cece
uersationib: imitympani simulsuperius uersabitur ꝓgressus effici& spatua ꝑedum
milia quinq id estpassus mille exeoqđcalculi deciderint sonando singulamilia exisse
monebunt . numerus uero calculorũ exuno collectus summa diurni miliariorum
numerũ indicabit. Nauigationibus uero similit̃ paucis reb cõmutatis eadem
ratione efficiunt᷑. Namq traicitur ꝑlatera pari&ũ axis habens extranauẽ ꝓminen¬
tia capita. inque includunt᷑ rotȩ diam & ropedũquat̃num & sextante habentes circa
frontes ad fixaspinnas aquam tangentes. Item medius axis in medianaui tympa¬
nũ cũ unodenticulo extanti extrasuã rotunditatẽ adeũ locũ conlocat᷑ loculam̃tũ

Expanded text:
ut, cum CCCC imum versatum fuerit, superius tympanum semel circumagatur et denticulus, ut, cum CCCC imum versatum fuerit, superius tympanum semel circumagatur et denticulus, qui est ad latus eius fixus, unum denticulum tympani plani producat. cum ergo CCCC versationibus imi tympani semel superius versabitur, progressus efficiet spatia pedum milia quinque id est passus mille. ex eo quot calculi deciderint, sonando singula milia exisse monebunt. numerus vero calculorum ex imo collectus summa diurni itineris miliariorum numerum indicabit. Navigationibus vero similiter paucis rebus commutatis eadem ratione eadem efficiuntur. namque traicitur per latera parietum axis habens extra navem prominentia capita, in quae includuntur rotae diametro pedum quaternûm, extantes habentes circa frontes adfixas pinnas aquam tangentes. item medius axis in media navi habet tympanum cum uno denticulo extanti extra suam rotunditatem. ad eum locum conlocatur loculamentum
Abbreviated transcription (Latin):
incultro conlocatũ & inaxiculo condusum. Incuius tympinifrontẽ denticuli per¬
ficuntur aequalit̃ diuis inumero quad ringenti conuenientes denticulos tympani in¬
ferioris pretereasuperiori tympano adlatus figat᷑ alterdenticulus ꝓminensex tradentes.
conuenientib dentib : denticulo qui in secundi tympani laterefuerit fixus
in eoq tympano foramina fiant quantũ diuturni itineris miliariorũ numero
cũ redepossit exire minus plus uerem nihilinpedit & in his foraminib omnib
talculi rotundi conlocentur. in queciustympani theca siueid loculamentũ est
locũ uenerint in rȩdȩ capsum &uas aencũ qđ erit suppositũ singulicadere
possint itacũ rota ꝓgrediens secũagat tympanũ imũ &denticulũ eius singu¬
lis uersationib: tum pani superioris denticulos inpulsu cogat preterine effici&

Expanded text:
in cultro conlocatum et in axiculo conclusum, in cuius tympani fronte denticuli perin cultro conlocatum et in axiculo conclusum, in cuius tympani fronte denticuli perficiantur aequaliter divisi numero quadringenti convenientes denticulo tympani inferioris. praeterea superiori tympano ad latus figatur alter denticulus prominens extra dentes.convenientibus dentibus denticulo, qui in secundi tympani latere fuerit fixus, in eoque tympano foramina fiant, quantum diurni itineris miliariorum numero cursus raedae possit exire. minus plusve rem nihil inpedit. et in his foraminibus omnibus calculi rotundi conlocentur, inque eius tympani theca, sive id loculamentum est, , cum ad eum locum venerint, in raedae capsum et vas aeneum, quod erit suppositum, singuli cadere possint. Ita cum rota progrediens secum agat tympanum imum et denticulum eius singulis versationibus tympani superioris denticulos inpulsu cogat praeterire, efficiet,
Abbreviated transcription (Latin):
onem qđ siparũ intellexerit exscriptis cumipsam iem cognosc& ꝓfecto inueni&
curiose & subtiliter omnuordinata. Transfertur nunccogitatio scripturae
adrationem non inutilem sed sũma sollertia amaiorib traditam qua inuia rȩda
sedentes uel marinauigantes scire possimus qđ milia numero itineris fecerimus
hocautemeritsic. Rotequaeer̃ in rȩda sintlateꝑmediũ diam&rũ pedũ
quaternum & sextantes . ut cũ finitũ locũ hibeat inserota. ab eoque incipiat
ꝓgrediens in solouiȩ facereuersationẽ ꝑueniendo ad eamfinitionẽ a quacepe¬
rit uersari certũ modospiti habeat peractũ pedesxii .s. hisita preparatis
tuncinrotȩ modiolo inpartẽ inferiorẽ tympanũstabiliter includatur. ha¬
bensextra frontem suerotundationis extantẽ denticulũ unũ. Insuꝑautẽ
ad capsumredȩ loculam̃tũ firmiterfigatur. habenstym panũ uersatilem

Expanded text:
onem. quodsi qui parum intellexerit ex scriptis, cum ipsam rem cognoscet, profecto inveniet onem. quodsi qui parum intellexerit ex scriptis, cum ipsam rem cognoscet, profecto inveniet curiose et subtiliter omnia ordinata. Transfertur nunc cogitatio scripturae ad rationem non inutilem sed summa sollertia a maioribus traditam, qua in via raeda sedentes vel mari navigantes scire possimus, quot milia numero itineris fecerimus. hoc autem erit sic. rotae, quae erunt in raeda, sint latae per medium diametrum pedum quaternûm et sextantes, ut, cum finitum locum habeat in se rota ab eoque incipiat progrediens in solo viae facere versationem, perveniendo ad eam finitionem, a qua coeperit versari, certum modum spatii habeat peractum pedes XII S. His ita praeparatis tunc in rotae modiolo ad partem interiorem tympanum stabiliter includatur habens extra frontem suae rotundationis extantem denticulum unum. insuper autem ad capsum raedae loculamentum firmiter figatur habens tympanum versatile
Abbreviated transcription (Latin):
niq qui suNt inuerticulis inclusicalantes in eos cymbaliare implent spatiamodio¬
lorũ atq ancones extollentes fendos intramodiolos uehementi pulsus crebritate
& obturantes foramina cymbalis superiora aere quiestibidusus pressionib coactũ
infistulas cogunt. ꝑ quas in lignea concurrit. & pereius ceruices inarcam. motione
uero uectiũ uehementiores sp̃s frequens conpressus. epitoniorũ aperturis influit
& repl& animȩ canales. Itaq cũ pinnae manib tactȩ ꝓpellunt & reducunt conti¬
nenter regulas alternis obturant foramina alternis a periundo emusicis artibus
multiplicib modulorũ uari&atib sonantes excitantuoces. Quantũ potui niti.
ut obscurares ꝑscripturã dilucide ꝓnuntia r&ur contendi. sed hȩcnon est facilis ratio
ueq omnib expedita ad intellegendũ prȩtereos quiin his generib habent exercitati¬

Expanded text:
nique, qui sunt in verticulis inclusi, calantes in eos cymbala, aere implent spatia modionique, qui sunt in verticulis inclusi, calantes in eos cymbala, aere implent spatia modiolorum, atque ancones extollentes fundos intra modiolos vehementi pulsus crebritate et obturantes foramina cymbalis superiora, aera, qui est ibi inclusus, pressionibus coactum in fistulas cogunt, per quas in pnigea concurrit et per eius cervices in arcam. motione vero vectium vehementiore spiritus frequens compressus epitoniorum aperturis influit et replet animae canales. Itaque cum pinnae manibus tactae propellunt et reducunt continenter regulas alternis obturando foramina alternis aperiundo, e musicis artibus multiplicibus modulorum varietatibus sonantes excitant voces. Quantum potui niti, ut obscura res per scripturam dilucide pronuntiaretur, contendi, sed haec non est facilis ratio neque omnibus expedita ad intellegendum praeter eos, qui in his generibus habent exercitati
Abbreviated transcription (Latin):
narib quaesuNt in tabula sũma. quaȩ tabula grece pinax dicitur. Inter tabulam
&canona regulesuN int̃positȩ ad eundem modũ forata exoleo subactȩ ut faci¬
liter inpellantur. &rursus introrsus reducantur que obturantea foramina
plinthidesq appellantur. quirũitus &reditus alus obturat alus operit terebrationes
Haccregulȩ haibent ferrea choragufixa &iuncta cũ pinnis. quarũ pinnarũ tactus mo¬
tionesefficit regularũ continentur supratabulã foramina quaeex canalib habent
egressum spiritus suNT anuli ad glutinati. quib: lingulȩ omnium includuntur orga¬
norum. ł modiolisautẽ fistule sunt continentes coniuncteligneis ceruicibus ꝑ¬
tinentesq ad naras quȩ sunt in arcula inquib assessuNt extorno subacti &ibic̃locati
tacũ uectes extolluntur ancones deducuntur. fundos modiolorũ adimũ delphi¬

Expanded text:
naribus, quae sunt in tabula summa, quae tabula graece pi/nac dicitur. inter tabulam naribus, quae sunt in tabula summa, quae tabula graece pi/nac dicitur. inter tabulam et canona regulae sunt interpositae ad eundem modum foratae et oleo subactae, ut faciliter inpellantur et rursus introrsus reducantur, quae obturant ea foramina plinthidesque appellantur. quarum itus et reditus alias obturat alias aperit terebrationes. Haec regulae habent ferrea choragia fixa et iuncta cum pinnis, quarum pinnarum tactus motiones efficit regularum continenter. supra tabulam foraminaque, per quae ex canalibus habent egressum spiritus, sunt anuli adglutinati, quibus lingulae omnium includuntur organorum. e modiolis autem fistulae sunt continentes coniunctae pnigeos cervicibus pertinentesque ad nares, quae sunt in arcula. in quibus asses sunt ex torno subacti et ibi conlocIta cum vectes extolluntur, ancones deducunt fundos modiolorum ad imum delphi
Abbreviated transcription (Latin):
circit̃ digitorũ t̃nũ qͥb foraminib ꝓximein uerticulis c̃locatiȩres dũlpͥini penden¬
tia habenteatenis cymbali exore in framoramina modiorũ caȩlata. intraaram
qđ lociaqua sustinetur. in est inid genus utiinfundibulũ inuersum quem suꝑ
taxilli alticirciterdigitorũ ternũ subpositilibrant spatiũ imũ una inter labra
figaeis &arefundũ. supra autem ceruicula eius coagmentata arcula sustin&
caput machinȩ quae grecȩ canon musicus appellatur. Incuius longitu¬
dine sicanales tetrachordos est. fiunt quat tuor. Siexachordos . sex. si octo
chordos octo: Singulis canalib singulae pitonia sunt inclusa manubriis toni
locita. quaema nubraa cũ torquentur exarca patefaciunt: nares in canales
Excanalib autem canon hab& ordinata. in trans uerso foramina respondentia

Expanded text:
circiter digitorum ternûm. quibus foraminibus proxime in verticulis conlocati aerei delphini pendencirciter digitorum ternûm. quibus foraminibus proxime in verticulis conlocati aerei delphini pendentia habent catenis cymbala ex ore infra foramina modiolorum calata. Intra aram, quo loci aqua sustinetur, inest pnigeus uti infundibulum inversum, quem subter taxilli alti circiter digitorum ternûm suppositi librant spatium imum ima inter labra pnigeos et arae fundum. supra autem cerviculam eius coagmentata arcula sustinet caput machinae, qui graece kanw\n mousiko/s appellatur. in cuius longitudine canales, si tetrachordos est, fiunt quattuor, si hexachordos, sex, si octo chordos, octo. Singulis autem canalibus singula epitonia sunt inclusa, manubriis ferreis conligata. quae manubria, cum torquentur, ex arca patefaciunt nares in canales. ex canalibus autem canon habet ordinata in transverso foramina respondentia
Abbreviated transcription (Latin):
onib oculorũ. exauriũ usu sensuseblandiant᷑ equib: quaemaximȩ utilia & necessaria
iudicauisclegi. & in priore uolumine dehoro logus in hoc de ex pressionibus a quedicendũ
putaui: Reliqua quae non sunt ad necessitatem sedaddiliturũ uoluntatẽ quicupi¬
dioreseruNt̃ eius subtilitatis ex ipsius &hȩsibi cõm̃tariis poter̃ inuenire. IDehydraulicis
uitẽ quas habeant ratiocinationes quãbreuissime ꝓximeq attingere potero
&scriptura consequi nonpreter mittã. De materia conpacta basiaerea in ea ex
aere fablicata conlocatur. supraba simeriguntur regulae dextra acsinistra
scalariforma conpactȩ quib includuNtur aereimoduli fundulis ambulatilibus
extornosubtilit̃ subactis habentib: fixos in medioferreos angones. & uerticulis
cũ uectib coniunctos pellibq lanatis in uolutos. Itẽ in sũma planitia foramina

Expanded text:
onibus oculorum et aurium usu sensus eblandiantur. E quibus quae maxime utilia et necessaria onibus oculorum et aurium usu sensus eblandiantur. E quibus quae maxime utilia et necessaria iudicavi selegi, et in priore volumine de horologiis, in hoc de expressionibus aquae dicendum putavi. reliqua, quae non sunt ad necessitatem sed ad deliciarum voluptatem, qui cupidiores erunt eius subtilitatis, ex ipsius Ctesibii commentariis poterunt invenire. De hydraulis autem, quas habeant ratiocinationes, quam brevissime proximeque attingere potero et scriptura consequi, non praetermittam. de materia compacta basi, ara in ea ex aere fabricata conlocatur. supra basim eriguntur regulae dextra ac sinistra scalari forma compactae, quibus includuntur aerei modioli, fundulis ambulatilibus ex torno subtiliter subactis habentibus fixos in medio ferreos ancones et verticulis cum vectibus coniunctos, pellibusque lanatis involutis. item in summa planitia foramina
Abbreviated transcription (Latin):
fistula qua&ubadicit᷑ coagm̃tata in altitudinefit erecta: Modioliautẽ habeit
infranares inferiores fistularũ asses int̾positos supraforamina corum quae sunt in
fundis. Itadesuꝑnis in modiolis eboli masculitor nopoliti &oleo subacti. con¬
clusique regulis &uectib: conmolunt᷑ quieritaer. ibicũ aqua assib obturantibus
foramina cogent exstrudent inflando pressionib ꝑfistularũ nares aquam
incatinum equo recipiens penula spiritus exprimit ꝑfistulã in altitudinem
&itaex interioreloco cistello conlocito ad saliendũ aqua sumministratur: Nec tamen
hecsolaratio & hesibifertur ex quisita sed &ũplures & uariis generibus ab eoliquore
pressionib coactesp̃s efferre abnatura mutuatos effectus ostendent᷑. ut imerularũq
motuuoces atq angubate libentiaq & eadem mouent ea sigilla ceteraq quedelectati¬

Expanded text:
fistula, quae tuba dicitur, coagmentata in altitudine fit erecta. modioli autem habent fistula, quae tuba dicitur, coagmentata in altitudine fit erecta. modioli autem habent infra nares inferiores fistularum asses interpositos supra foramina eorum, quae sunt in fundis. Ita de supernis in modiolis emboli masculi torno politi et oleo subacti conclusique regulis et vectibus cum molientur qui erit aer ibi cum aqua, assibus obturantibus foramina cogent et trudent inflando pressionibus per fistularum nares aquam in catinum, e quo recipiens paenula spiritu exprimit per fistulam in altitudinem, et ita ex inferiore loco castello conlocato ad saliendum aqua subministratur. Nec tamen haec sola ratio Ctesibii fertur exquisita, sed etiam plures et variis generibus ab eo liquore pressionibus coactae spiritus efferre ab natura mutuatos effectus ostenduntur, uti merularum quae motu voces atque acrobatae bibentiaque et eadem moventia se sigilla ceteraque, quae delectati
Abbreviated transcription (Latin):
itaerit ad ꝑpendiculũ adimas naris spatiũ earũ pedes iIII. Quaratione autem
oporteat idẽẽ intremo libro eius forma descripta est in ipsotempore. Quaede
materia fiunt organa adhauriendamaquã quibus rationib ꝑficiant᷑ quibusq
rebus motus recipientia prestent uersationib ad infinitas utilitates. utessent
notiora. quãaꝑtissime potui ꝑscriptas̃ in illo tempore : In sequitur nunc dete¬
sibi camachina quae inaltitudinẽ aquã educ̃ monstare. eafit exere cuius in radi¬
cib modiolifiunt gemelli paulũ distantes habentes fistulas furcillae¬
Sunt figura similiter coherentes in mediũ catinũ concurrentes. In quo catino
fiantasses insuperiorib narib fistularum coagm̃tatione subtiliconlocati qui
Supracatinũ penula ut infudibulum inuersũ est ad tẽperata. & perfibulã cũ catino
cuneo traiecto contin&ur neuis inflationisaquae eam cogat eleuare. in super

Expanded text:
ita erit ab perpendiculo ad imas naris spatium earum partium IIII. qua ratione autem ita erit ab perpendiculo ad imas naris spatium earum partium IIII. qua ratione autem oporteat id esse, in extremo libro eius forma descripta est in ipso tempore. Quae de materia fiunt organa ad hauriendam aquam, quibus rationibus perficiantur quibusque rebus motus recipientia praestent versationibus infinitas utilitates, ut essent notiora, quam apertissime potui, perscripta sunt in illo tempore. Insequitur nunc de Ctesibica machina, quae in altitudinem aquam educit, monstrare. ea fit ex aere. cuius in radicibus modioli fiunt gemelli paulum distantes, habentes fistulas furcillae figura similiter cohaerentes, in medium catinum concurrentes. in quo catino fiunt asses in superioribus naribus fistularum coagmentatione subtili conlocati, quiSupra catinum paenula ut infundibulum inversum est attemperata et per fibulam cum catino cuneo traiecto continetur, ne vis inflationis aquae eam cogat elevari. insuper
Abbreviated transcription (Latin):
&iustam codeȩ naturalẽq imitationẽ. Ita ꝑiduestigiũ aliȩ suꝑ alus figuntur unc¬
tȩ piceliquida & exaggerant᷑ adiduti longitudinis octauapars fiatsũma crassitudo
supraeascircũdantur & figuntur tabulae que ꝑtegant eã in uolutionem. Tunc
hae tabulȩ picesaturantur. & lãminis ferreis conligantur. utaba quae uine
dissoluant᷑ capitatigniferr&. Dextra autem acsinistra cocleam tignaconlo¬
cantur incapitib utraq: paste habentia transuersaria confixa. in his foramina
ferrea suNt inclusa inquaȩ ea inducunt᷑ styli &ita cocdeȩ hominib: calcantibus
faciunt uersationes. Frectio autẽ eius ad inclinationẽ sicerit conlocanda uti
quẽ ad modũ pythagoricũ trigonũ orthogoniũ describitur sicidhabeat respon¬
sũ id ÷ utidiuidatur longitudo in partes v earũ triũ extollatur caput cocleȩ

Expanded text:
et iustam cocleae naturalemque imitationem. Ita per id vestigium aliae super alias figuntur uncet iustam cocleae naturalemque imitationem. Ita per id vestigium aliae super alias figuntur unctae pice liquida, et exaggerantur ad id, uti longitudinis octava pars fiat summa crassitudo. supra eas circumdantur et figuntur tabulae, quae pertegant eam involutionem. tunc eae tabulae pice saturantur et lamminis ferreis conligantur, ut ab aquae vi ne dissolvantur. capita tigni ferrea. dextra autem ac sinistra cocleam tigna conlocantur in capitibus utraque parte habentia transversaria confixa. in his foramina ferrea sunt inclusa inque ea inducuntur styli, et ita cocleae hominibus calcantibus faciunt versationes. Erectio autem eius ad inclinationem sic erit conlocanda, uti, quemadmodum Pythagoricum trigonum orthogonium describitur, sic id habeat responsum, id est uti dividatur longitudo in partes V, earum trium extollatur caput cocleae;
Abbreviated transcription (Latin):
conuenientes sic& in rotundatione & in longitudine aequalia spatia fient.
Ita qđ loci describunt᷑ lineae quaesuN in longitudine spectantes facient decusationes.
& indecusationib finitapuncta hisita em̃date descriptissumit᷑ saligneatenuis. ut deui¬
tice sectaregulaq uncta liquidapice figitur in primo decusis puncto. Deinde
traicitur obliquae ad insequentes longitudines & circumitiones decusis. Item
exordine ꝓgrediens singuli puncta pretereundo & circũ in uoluendo conlocatur
insingulis decusationeb &ita ꝑuenit & figit᷑ ad eam lineã recedens a primo in octauũ
punctũ in qui primi parsesteius fixa. comodo quantũ ꝓgreditur obliq spatium.
& ꝑ octo puncta tantundẽ & longitudine ꝓcedit ad octauum punctũ. Eadem
ratione ꝑ omnespatiũ longitudinis & rotunditatis singulis decusationibus
obliq fixe regulȩ perocto crassitudinis diuisiones in uolutos faciunt canales

Expanded text:
convenientes. sic et in rotundatione et in longitudine aequalia spatia fient. ita quo loci describuntur lineae, quae sunt in longitudinem spectantes, facient decusationes et in decusationibus finita puncta. His ita emendate descriptis sumitur salignea tenuis aut de vitice secta regula, quae uncta liquida pice figitur in primo decusis puncto. deinde traicitur oblique ad insequentis longitudinis et circumitionis decusis, item ex ordine progrediens singula puncta praetereundo et circum involvendo conlocatur in singulis decusationibus, et ita pervenit et figitur ad eam lineam recedens a primo in octavum punctum, in qua prima pars est eius fixa. eo modo quantum progreditur oblique spatium et per octo puncta, tantundem et longitudine procedit ad octavum punctum. eadem ratione per omne spatium longitudinis et rotunditatis singulis decusationibus oblique fixae regulae per octo crassitudinis divisiones involutos faciunt canales
Abbreviated transcription (Latin):
trantib &octantib in pedesocto xequelineae ita conlocentur. ut planoposito
tigno utriusq capitis ad libellam lineȩ interse respondeant & quã magna
pars .sitoctauȩ circinationis tigni. tã magnas patia dicidantur in longitudinẽ
Itẽ tigni planoconlocato lincȩ acaꝑite adilter̃ caput ꝑducantur ad libellam

Expanded text:
trantibus et octantibus in partes octo, eaeque lineae ita conlocentur, ut plano posito trantibus et octantibus in partes octo, eaeque lineae ita conlocentur, ut plano posito tigno utriusque capitis ad libellam lineae inter se respondeant, et quam magna pars sit octava circinationis tigni, tam magna spatia decidantur in longitudinem. item tigno plano conlocato lineae ab capite ad alterum caput perducantur ad libellam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius fluminis inpulsuuersatȩ. prestant qđ opus ÷ adusum Lidẽ ratione &ũ uersant᷑
hydraule in quib eadẽ suft omnia preterquã qđ inuno capite axis tympanũ denta
tum & inclusũIdautẽ adperdiculũ conlocatũ incultrũ uersit᷑ cũ rota pariter
Secundũ idtympanũ maius itẽ denlatũ planũ estconlocatũ quo contin&ur: Ita
dentes tympanieius qđ ÷ in axeinclusum impellendodentes tympani plane cogunt
fieri malarũ circinationẽ in qua machina inpendens in funibulũ subministrat mo¬
lisfrumentũ & eadem uersatione subigitur farina.  Estautem &iã coleȩ ratio
quae magnã uim hauritaquae. sed nontã altetollit quamrota. eiusautẽ ratio sicex¬
taratur pedũ longitutto. tantadigitorũ expeditur crassitudo. Idautem ad
circinũ rotundatur incapitib circino diuidentur circumitiones corum te¬

Expanded text:
ipsius fluminis inpulsu versatae praestant, quod opus est ad usum. Eadem ratione etiam versantur ipsius fluminis inpulsu versatae praestant, quod opus est ad usum. Eadem ratione etiam versantur hydraletae, in quibus eadetum est inclusum. id autem ad perpendiculum conlocatum in cultrum versatur cum rota pariter. secundum id tympanum maius minus item dentatum planum est conlocatum, quo continetur ita dentes tympani eius, quod est in axe inclusum, inpellendo dentes tympani plani cogunt fieri molarum circinationem. in qua machina inpendens infundibulum subministrat molis frumentum et eadem versatione subigitur farina. Est autem etiam cocleae ratio, quae magnam vim haurit aquae, sed non tam alte tollit quam rota. eius autem ratio sic exparatur pedum longitudo, tanta digitorum expeditur crassitudo. id ad circinum rotundatur. in capitibus circino dividentur circumitiones eorum te