comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
currunt int̾ pascha & ascensionẽ: in quib
cũ discipłis conu̾satꝰ ẽ dñs. Sic̃ in pascha
surrent: ita in die ascensionis condicionis
ur̃e naturã quã de hoĩe matre natus as¬
sũpsit. suꝑ celos collocauit. Nã scđm di
ibi sit: s iudiciariã intellige pocestatẽ.:
ad dexteram dei patͥs. Non ẽ d̾s pater corpora¬
le aliqͥd qͦd dextrã habeat uel sinistrã. Sim¬
plicissima natura quȩ ubiq cota ẽ nullis
dimensionib circ̾scribi pot̾: ut aliqͥd eius
dextͦrsũ aut aliqͥd sinistͦrsũ ante uel retͦ.
sursũ uł deorsũ. s ꝑ dexterã incellige sum
equalis ẽ: sicut e contrario ꝑ siuistram
sũmã miseriã iuxta illud. Edi autem a
sinistͥs. Inde uenturꝰ iudicare uiuos et
mortuos. Apłs dic̃. Om̃s rapiem̃ ob uiã¬
apo in aera. Ibi enĩ credit̾ fucurũ iudi¬
ciũ. Ueniet aut̃ scd̾m humanitatẽ dic¬
cũ ẽ: qr uidebt̃ crucifixores d̾mi inquẽ¬
pupugert̃ .i. humanitatẽ. Tollet̃ cam̃

Expanded text:
currerunt inter Pascha et Ascensionem, in quibus cum discipulis conversatus est Dominus. Sicut in Pascha resurrexit, ita in die Ascensionis conditionem naturae nostrae, quam de homine matre natus assumpsit, super coelos collocavit. Nam secundum sit, sed judiciariam intellige potestatem: ad dexteram Dei Patris. Non est Deus Pater corporale aliquid quod dexteram habeat vel sinistram; simplicissima natura, quae ubique tota est, nullis dimensionibus circumscribi potest, ut aliquid ejus dextrorsum sit et sinistrorsum, ante vel retro, sursum vel desicut econtrario per sinistram summam miseriam, juxta illud: Haedi autem a sinistris .-- Inde venturus est judicare vivos et mortuos. Apostolus dicit: Omnes rapiemur obviam in aera . Ibi enim creditur esse futurum judicium. Veniet autem, secundum humanitatem dictum est, quia viderunt crucifixores Dpsius humanitatem. Tolletur tamen
Abbreviated transcription (Latin):
di desidio accendimur: contͣgulã suppli¬
cantes continentiȩ appetitu infłamam᷑.
Postremo nͥ amor castitatis in desiderio
ẽẽt: nemo contra turpes luxuriȩ delec̾¬
tationes orationẽ funderet. Prius ergo
cetamur ut uelimus. postea oramus ut am
psimus. sicut scͥptum ÷. concupiuit anina
naidesidare iustificationes tuas in omni
amꝑe. Sic gͦ panem nr̃m cotidianum da
aobis hochie. hodie da. Nã de p̾t̾ito gr̃as
ginꝰ: de presenti supplicamus. Quomodo
fita eueniant non nr̃m ÷ querere: s tuum
ĩ puidere. Itaq non rogamus ꝓ crastino:
qͥutrum nobis concessus sit ignoramus.
Spamus tam̃ qmͣ nec in illo nobis largitio
dia deerit: si uoluntas tua fuerit ut ad
isti pasce. Qui dedisti mitiũ: p̃sta nutri¬
nentũ. Nam situ deseris. ad quẽ respicimꝰ:
laq pane̾ nr̃m cotidianũ da nobis hodie.

Expanded text:
di desiderio accendimur; contra gulam supplidi desiderio accendimur; contra gulam supplicantes, continentiae appetitu inflammamur. Postremo nisi amor castitatis in desiderio esset, nemo contra turpes luxuriae delectationes orationem funderet; prius ergo excitamur, ut velimus; postea oramus, ut amplius possimus, sicut scriptum est: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore . Sic ergo panem nostrum quotidianum da nobis hodie: da, nam de praeterito gratias agimus, de praesenti supplicamus. Quomodo futura eveniant, non nostrum est quaerere sed tuum est providere. Itaque non rogamus pro crastino; qui utrum nobis concedendus sit, ignoramus; speramus tamen, quoniam nec in illo nobis largitio tua deerit, si voluntas tua fuerit, ut adasti, pasce, qui dedisti initium, praesta nutrimentum. Nam si tu deseris, ad quem respiciemus? Itaque panem nostrum quotidianum da nobis hodie.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑ grͣam anima. ad desid̾iũ bom excita¬
tur. Et nota qd̃ panis hic cotidianꝰ dicit᷑:
quia scđm numerũ sꝑitaliũ illuminatio¬
num. refectio int̾nȩ dulcedinis multipli¬
catur. Consid̾andum uͦ quomͦ hȩc petitio
ꝓuitio accidiȩ sanando supplicare dicit᷑.
in qua non fastidiens s esuriens & desi¬
derans orare memorat᷑. S sciendum qͥa
nͥ mens orantis pͥus ꝑ gr̃am ad desidium
boni excitata eẽt. numquã ad ꝑsequen¬
dum malũ suũ conualesceret: &. iccuto
eo desidio qͦ ꝑ gr̃am contra malũm suum
ꝓ uitio suo sanando orat: qͥa nͥ aliqͣtenus
quod ꝑdidit sentiret: qd̾ patit᷑ ñ doleret.
Itaq nec contͣ suꝑbiam orare potest nͥ qui
uł in desidĩo humilitatẽ habet: nec contͣ
inuidiam nͥ qͥ saltem in affectu benignita¬
tem possidet. Sic mansuetudine contra
iram: sic desidĩo contra accidiã supplica¬
mus. Contra auaritiã orantes indulgen¬

Expanded text:
ta per gratiam anima ad desiderium excitata per gratiam anima ad desiderium excitatur. Et nota quod panis hic quotidianus dicitur, quia secundum numerum spiritualium illuminationum refectio internae dulcedinis multiplicatur. Considerandum vero, quomodo haec petitio pro vitio acediae sanando supplicare dicitur, in qua non fastidiens, sed esuriens et desiderans orare memoratur. Sed sciendum est, quod nisi mens orantis prius per gratiam ad desiderium boni excitata esset, nunquam ad persequendum malum suum convalesceret. Et idcirco eo desiderio, quo per gratiam contra malum suum rio sanando orat; quia nisi aliquatenus quod perdidit sentiret, quod patitur non doleret. Itaque nec contra superbiam orare potest, nisi qui vel in desiderio humilitatem habet. Nec contra invidiam, nisi qui saltem in affectu benignitatem possidet. Sic mansuetudine contra iram, sic desiderio contra acediam supplicamus; contra avaritiam orantes, indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
creatura sumere non pocest: nͥ sola ratio¬
nalis: ꝓpt̾ea ait panẽ nr̃m. Adhunc
facti sumus: ad hunc creati sumus.
ꝓpt̾ea inqͥt da: quia sic creasti nos ut
sine pane isto non uiuamus. Panem
nrͣm cotidianum da nobis hodie. Quid
est hodie in die presenti. Intendite.
Anima rationalis ita creata fuerat.
ut a ueritate illuminaret᷑: & lumen
ipsius ueritatis in ea num quã obscu¬
raretur. Si gͦ stetisset in lumine ueri¬
tatis. unus illi dies ẽẽt. & ille dies eternus
eẽt: non habens hesternũ uł crastinum.
Nunc autẽ quia a ueritate deficit: recedit
ab ea lumen ueritatis: & non stat cum
ipsa semꝑ. ꝓpt̾ea dies eius transeunt & suc¬
cedunt: post lumen tenebre. qͣndo ꝑ culpam
ueritas relinquit. & pꝰ tenebras rursũ reat̾
lux quando aniina in peccato iacens per
grãm uisitatur. Quando gͦ adest gr̃a dies
ẽ: quia illuminat᷑ qͣndo uisitat᷑. Hic est¬
hodiernꝰ in quo refectio querit᷑. qͥa p̾uen¬

Expanded text:
creatura sumere non potest, nisi sola ratiocreatura sumere non potest, nisi sola rationalis propterea ait: Panem nostrum. Ad hunc facti sumus, ad hunc creati sumus. Propterea inquit, da quia creasti nos, ut sine pane isto non vivamus. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Quid est, hodie? In die praesenti. Intendite, anima rationalis ita creata fuerat, ut a veritate illuminaretur et lumen ipsius veritatis in ea nunquam obscuraretur; si ergo stetisset in lumine veritatis, unus illi dies esset et ille dies aeternus esset, non habens hesternum vel crastinum. Nunc autem quia a veritate deficit, recedit ab ea lumen veritatis, et non stat cum ea semper. Propterea dies ejus transeunt et succedunt post lumen tenebrae, quando per culpam veritas relinquitur; et post tenebras rursum redit lux, quando anima in peccato jacens per gratiam visitatur. Quando ergo adest gratia, dies est, quia illuminatur quando visitatur; hic hodiernus quando refectio quaeritur, quia praeven
Abbreviated transcription (Latin):
tiat caritas. Nam ipsa dilectio: ipsa est
refectio. Panem nrm cocidianũ da nobis
hodie. Uidete quid dicat. Panem nrͣm
cotidianum da nobis hodie. In p̾senti¬
die refectionẽ querit. Dies enim hodier¬
nus presens eꝰ: sicut hester nꝰ preteritus.
crastinus futurus. Quere diem intus: si
intus refectionẽ agnoscis. Intus pane̾. intꝰ
diem. Nam de ext̾iori pane &. ext̾iori die
quamuis & illi a d̾o sint & a do petendi
intentionẽ melioris. Quere gͦ intꝰ diem:
quere panem. Nam si ille qui reficitur
intus eꝰ: intus ÷ quo reficit᷑. intus : qͣndo
reficitur. Clamat hic esuriens: & querit
refectionẽ suam ne deficiat. Clamat
amina. Ipsa enim ÷ esur iens: & utinam
esuriat. Et hoc esuriat. qd̾ cum plene
ꝑceꝑit amplius non esuriat. Ergo ani¬
ma esurit. Quid ÷ esurire : desiderare.
E surit anima: desiderat anima. Quid
desid̾at . Panem. Quem panem : : uerita¬
tem. Iste ẽ panis suus. Hunc pane̾ alia

Expanded text:
ciat charitas. Nam ipsa dilectio, ipsa est ciat charitas. Nam ipsa dilectio, ipsa est refectio. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Videte quid dicat: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. In die praesenti refectionem quaerit. Dies enim hodiernus praesens est, sicut hesternus praeteritus, crastinus futurus. Quaere diem intus; si intus refectionem agnoscis, intus habes panem, intus diem. Nam de exteriori pane et de exteriori die quamvis et illi a Deo sint et a Deo petendi intentionem melioris. Quaere ergo intus diem, quaere intus panem. Nam si ille qui reficitur intus est, intus est quo reficitur, intus est quando reficitur. Clamat hic esuriens et quaerit refectionem sui ne deficiat. Clamat anima, ipsa est esuriens, et utinam esuriat, et hoc esuriat, quod cum plene percepit, amplius non esuriat. Ergo anima esurit. Quid est esurire? desiderare. Esurit anima, desiderat anima. Quid desiderat? panem. Quem panem? veritatem. Iste est panis ejus; hunc panem alia
Abbreviated transcription (Latin):
ctio tua sine scientia excedat: quia quod
scd̾m scientiã non agit᷑ rep̾hensibile ÷ etiã
si ex relo iusticie oriri uideat᷑. ꝓpt̾ea argu¬
untur qui zelum habuerunt non scđm
scientiam: qui ultra illuminationem
ꝓtrahere uoluerunt refectionẽ. Nocte
comederunt cibum: qui non nisi in die
sumendus fuerat. Ideo errauerunt &.¬
ebrii facti sunt: ut non intelligerent qͥd
facerent: Ppter hoc panẽ nrͣm cotidianũ
da nobis hodie. Da panẽ: da refectionẽ.
Uerbum tuum: refectio animȩ ÷. Non eni
in solo pane uiuit homo: s in om̃i uerbo
quod. ꝓcedit de ore dĩ. Ergo pascit uerbũ
sicut pascit panis: qͣm ipsum ÷ uerbum
panis. Dagͦ u̾bum tuum: ut refitias
animas nr̃as. Quid ÷ u̾bum tuũ: ueri¬
tas. Mitte ueritatẽ tuam incor nrͣm:
ut reficias nos. Mitte ueritatẽ: & cum
ueritate caritatẽ. Ueniat filius: ueniat
cum filio spc̃ scͣs. Ambo ueniant: ut
refectio sit plena. Illuminet ueritas: refi¬

Expanded text:
ctio tua sine scientia excedat, quia quod ctio tua sine scientia excedat, quia quod secundum scientiam non agitur , reprehensibile est, etiam si ex zelo justitiae oriri videatur; propterea arguuntur, qui zelum habuerunt non secundum scientiam; qui ultra illuminationem protrahere voluerunt refectionem. Nocte comederunt cibum, qui non nisi in die sumendus fuerat. Ideo erraverunt et ebrii facti sunt, ut non intelligerent quid facerent. Propter hoc panem nostrum quotidianum da nobis hodie; da panem, da refectionem; verbum tuum refectio animae est. Non enim in solo pane vivit homo, sed in omni verbo, quod procedit de ore Dei . Ergo pascit verbum, sicut pascit panis, quoniam ipsum verbum est panis. Da ergo verbum tuum, ut reficias animas nostras. Quid est verbum tuum? veritas. Mitte veritatem tuam in cor nostrum, ut reficias nos. Mitte veritatem et cum veritate charitatem. Veniat Filius, veniat cum Filio Spiritus sanctus; ambo veniant, ut refectio sit plena, illuminet veritas, refi
Abbreviated transcription (Latin):
uite: ab esurientib iusticiam. Panis refe¬
ctio ẽ. Da panem: da refectionẽ. Panẽ nr̃m
utidianum da nobis hodie. Pane̾ nr̃m:
panem tuum. Tuum quiꝰ das: nrͣm quia
accipimus. Tuũ quia ate: nr̃m quia nobiꝰ.
Aite oritur: ideo tuum. Nobis conceditur:
ideo nr̃m. Tues enim t̾ra illa uiuentium.
de qua orit᷑ panis uitȩ: qui confirmat
cor hominis. lecirco o t̾ra. da panem. da
refectionẽ. Pasce habitatores tuos. Si ha¬
bitamus inte : pascamur exte. Iam cepi¬
mus mane̾. iamcepimus quiesce̾: quia iã
cepimus acquiesc̾e. Ecce non resilimus
ꝑcontradictionẽ aliquã: cantauimꝰ : fiat
nobis panẽ. Panem nr̃m cotidianũ da
nobis hodie. Eece non solliciti sumus
de crastino: hodier nam tantũ stipem
hodie. Nolumus ut apud nos manna tuum
sumus. Panẽ nr̃m cotidianũ da nobis ho¬
die. Scd̾m p̾sentẽ illuminationẽ : prebe
refectionem. Quantũ illum inasti. tantũ
refice. Quantum dedisti scire: tantum
da diligere. Nolumus ut apud nos dile¬

Expanded text:
titiam. Panis refectio est; da panem, da refectionem. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; panem nostrum, panem tuum; tuum, quia das; nostrum, quia accipimus; tuum, quia a te; nostrum, quia nobis, a te oritur; ideo tuum; nobis conceditur, ideo nostrum. Tu es enim terra illa viventium, de qua oritur panis vitae, qui confirmat cor hominis . Idcirco, o terra, da panem, da refectionem, pasce habitatores. Si habitamus in te, pascamur ex te. Jam coepimus manere, jam coepimus quiescere, quia jam coepimus acquiescere. Ecce non resilimus per contradictionem aliquam; cantavimus, fiat nobis panem. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Ecce non solliciti sumus de crastino; hodiernam tantum stipem hodie. Nolumus ut apud nos manna tuum sumus. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; secundum praesentem illuminationem, praebe refectionem. Quantum illuminasti, tantum refice; quantum dedisti scire, tantum da diligere. Nolumus ut apud nos dile
Abbreviated transcription (Latin):
re in mensa dñi ur̃i nisi ille qui uos inuita¬
uit dicat alicui ur̃m. amice ascende suꝑuiᷤ:
ut sit ei honor corã simul discũbentib.
Pemo enĩ ad hoc fieri debs clericꝰ. ut serui¬
at uoluptati. studeat curiositati. in hiet
ambitioni: nec aliud querat. nisi ut diñ
hereditate possideat. quẽ elegit. & aquo
electꝰ ẽ quando inclericũ assumptꝰ est.
hoc enĩ ingreco nom̃ clerici sonat quod de
se sortitꝰ sit dt̃a. Quod clericꝰ sortitꝰ sit
dm. bene dr in psalmo in ꝑsona ipsius
cderici: ciĩ stigmate clericatꝰ insignit. dic̃
enĩ deo. Dñs pars hereditatis meȩ. Et in¬

Expanded text:
re in mensa Domini vestri, nisi qui vos invitavit, dicat alicui vestrum: « Amice, ascende superius : » ut sit ei honor coram simul discumbentibus. Nemo enim ad hoc debet fieri clericus, ut serviat voluptati, studeat curiositati, inhiet ambitioni; nec aliud quaerat, nisi ut Deum haereditate possideat, quem elegit, et a quo electus est, quando in clericum assumptus est. Hoc enim in Graeco nomen clerici sonat, quod de se sortitus sit Deum. Quod clericus sortitus sit Deum, bene dicitur in psalmo, in persona ipsius clerici, cum stigmate clericatus insignitur. Dicitur enim Deo: « Dominus pars haereditatis meae Ps
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scͥptum ÷. Dimissa sunt ei peccata
multa: qm dilerit multũ. Iccirco da
panẽ: da refectionẽ. Infunde dilectionẽ
&. indulge remissionẽ. Da panẽ cotidi¬
anũ egrotis: quẽ sempit̾nũ p̾biturus
es samis. Modo da ut sepe repetatur.
postea daturus ut numquã int̾mittatur.
odo da paulatim ad sustentatione. p̾ca
dat᷑us uigit̾ ad repletionẽ. Modo ad me¬
dicinã: postea ad głam. Sic gͦ pͥus panẽ

Expanded text:
icut scriptum est: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Idcirco prius da panem, da refectionem; infunde dilectionem et indulge remissionem. Da panem quotidianum ut aegrotis, quem sempiternum praebiturus es sanis; modo da, ut saepe repetatur, postea daturus ut nunquam intermittatur; modo da paulatim ad sustentationem, postea daturus jugiter ad repletionem; modo da ad medicinam, postea ad gloriam. Sic ergo prius panem
Abbreviated transcription (Latin):
gipotuit. Nacus ex maria uirgine. Siẽ
singularis conceptꝰ peccato ñ infecit uir¬
ginẽ: ita singularis natiuitas ã corru¬
pit uirginitatẽ: qr sic̃ ucerũ uirginis
matͥs ñ aperuit conceptꝰ. sic nec ape¬
ruit partꝰ. Sic̃ enĩ uirgo fuit ance con¬
ceptũ o parcũ: eadẽ ꝑseuerauit pꝰ con¬
ceptũ &e parti. Queri potest cur ds
humanã naturã assũpturus de massa
corrupta in ada uoluit eã accipe: & ñ
potiꝰ nouã eã creare. neq de patre neq
de matre. sic̃ fecãt ađa. S multo mirabi¬
liere: quã si incorruptã creasset. nulla
p̾cedente corruptione. Assũpsit autẽ
eã de sola muliere: qr sexus muliebris
uidebat᷑ indignior matia & redẽptio¬
mortẽ. & secuturã sobolẽ eiꝰ: Traxit
aut̃ ñ ex seductione. Mulier enĩ seduc¬
ta fuit. ad̾a uͦ ñ fuit seductꝰ: s sciens
maluit parere uxoris malũ. quã eam
offende. Et hec ÷ pars cercia. Passus sub¬

Expanded text:
II. Natus ex Maria Virgine. Sicut singularis conceptus peccato non infecit virginem, ita singularis nativitas non corrupit virginitatem, quia, sicut uterum matris non aperuit conceptus, sic nec aperuit partus; sed, sicut virgo fuit ante conceptum et partum, eadem perseveravit post conceptum et partum. Quaeri potest cur Deus humanam naturam assumpturus, de massa corrupta in Adam voluit eam accipere, et non potius eam creare novam, neque de patre neque de matre, sicut fecerat Adam. Sed multo mirabiruptam, quam si incorruptam creasset, nulla praecedente corruptione. Assumpsit autem eam de sola muliere, quia sexus muliebris videbatur indignior misericordia et redemptiomortem et secuturam ejus sobolem. Traxit autem non ex seductione. Mulier enim seducta fuit. Adam vero est seductus, sed sciens maluit parere uxori in malum, quam eam offendere. Hic est pars tertia. Pars qu
Abbreviated transcription (Latin):
lit: ista qͥa sibi malũ intulit. Sic tͥa hȩc
uitia spetialit̾ ad iniuriã dĩ spectan
ndent᷑: in quib bonũ suũ qd̾ ds ẽ. mens
nationalis ꝑu̾se deserit: ꝑ suꝑbiã intror¬
sum ab illo se diuidens: ꝑ inuidiã exteriꝰ
uisũ pie non requirens: ꝑ iram ipsã etiam
memoriã illiꝰ a recordatione sua ꝓpellens.

Expanded text:
lit; ista, quia sibi malum intulit. Sic tria haec lit; ista, quia sibi malum intulit. Sic tria haec vitia specialiter ad injuriam Dei spectare videntur, in quibus bonum suum, quod Deus est, mens rationalis perverse deserit. Per superbiam, introrsum ab illo se dividens. Per invidiam, exterius visum pie non requirens. Per iram, ipsam etiam memoriam illius a recordatione sui propellens.
Abbreviated transcription (Latin):
bona ira: qua dedignaris malums
facere. Mala uͦ: qua dedignaris malui
pati. Illa respuit culpã. ista ñ suscipt
iusticiã. Spter hoc mala ira ex adu̾sta¬
te occurrente turbat᷑ .&. impatientia
quietẽ mentis exagitat: neq stare ũ
uult animus ad tolerantiã penȩ quę
iusta ÷ quẽ ad modũ pͥus stare noluit
ꝑ continentiã culpȩ quȩ iniusta ẽ. Au¬
get gͦ miseriã: dũ cruciatũ carnis. sus¬
cipit ad dolorẽ m̃tis. Hȩc gͥ tͥa uitia io
suꝑbia. inuidia. ira. maxime do adu̾san¬
tur. Suꝑbia namq dm̃ negat: inuidia
accusat. ira fugat. Qui enĩ de singłari¬
tate głat᷑: suꝑiorẽ negat. Qui uͦ bonis
alienis inuidet: largitorẽ accusat. Qui
autẽ in corde suo ꝑturbationẽ m̃tis reci¬
pit: pacis amatorẽ expellit. Simul uero
om̃ia dm̃ blasphemant. Suꝑbia quipe
dicit dm̃ ñ bonũ ẽẽ. Inuidia & ira diet̃¬
dm̃ ñ bene fecisse. Illa qͥa alii bonũ contu¬

Expanded text:
bona ira, qua dedignaris malum bona ira, qua dedignaris malum facere; mala vero, qua dedignaris malum pati. Illa respuit culpam, ista non suscipit justitiam. Propter hoc, mala ira ex adversitate occurrente turbatur, et impatientia quietem mentis exagitat. Neque stare jam vult animus ad tolerantiam poenae, quae justa est, quemadmodum prius stare noluit per continentiam culpae, quae injusta est. Auget ergo miseriam, dum cruciatum carnis suscipit ad dolorem mentis. Haec igitur vitia, id est superbia, invidia, ira maxime Deo adversantur. Superbia namque Deum negat, invidia accusat, ira fugat. Qui enim de singularitate gloriatur, superiorem negat, qui vero alienis bonis invidet, largitorem accusat; qui autem in corde suo perturbationem recipit, pacis amatorem expellit, simul vero omnia blasphemant. Superbia quippe dicit, Deum non bonum esse; invidia et ira dicunt non benefecisse. Illa, quia alii bonum contu
Abbreviated transcription (Latin):
plicere poterat aliũ habere: nͥ qd̾ tu
pͥus solus habere uoluisti. Ppt̾ea ledit
te & grauis tͥ.ẽ. aliena felicitas: quia
argueris non ẽẽ qd̾ uł ẽẽ gaudebas.
uł concupieras ut eẽs. In suꝑbia gͥ in
iuste delectaris: in inuidia iuste cru
alius ẽ. ꝓpt̾ea lesio suꝑbiȩ tantõ ꝑni¬
tiosius corrumpit: quanto minus
malitia illiꝰ sentiri potest. Et quo
suauiꝰ intrat: eo. ꝓfundiꝰ penetrat.
Inuidia autẽ qͣm cũ lesione sua etiã
dolorẽ habet: in eo ipso ñ nunquã
etiã aͣ mara sentit᷑. In hoc non nichil
iusticiȩ inuidia habere cognoscitur:
qua qui iniuste agit. iuste punituꝵ.
ost hanc sequit᷑ ira.
hoc est irrationabilis ꝑturbatio mͣtis
si dolorẽ facit aliena felicitas cũ cerm¬
tur: multo magis facit cũ aduersatur
Hec̃ gͦ irrationabilis ꝑturbatio m̃ts
quȩ ira dicit᷑: cũ malũ illatũ pati de¬
dignaris. ideoᷤ turbaris inpatientia
agitatꝰ. qͥa non sustines adu̾sitatem
st autẽ

Expanded text:
erat id alium habere, nisi quod tu prius solus habere voluisti. Propterea laedit te et gravis est tibi aliena felicitas, quia argueris non esse, quod vel esse gaudebas, vel concupieras ut esses. In superbia igitur injuste delectaris; in invidia juste crucalius est. Propterea laesio superbiae tanto perniciosius corrumpit, quanto minus malitia illius sentiri potest, et quo suavius intrat, eo profundius penetrat. Invidia autem, quoniam cum laesione sua etiam dolorem habet, in eo ipso nonnunquam etiam amara esse sentitur. In hoc nonnihil justitiae invidia habere cognoscitur, quod qui injuste agit, juste punitur. Post hanc sequitur ira, hoc est irrationabilis perturbatio mentis, si dolorem, facit aliena felicitas, cum cernitur, multo magis facit, cum adversatur. Haec est ergo irrationabilis perturbatio mentis, quae ira dicitur, cum malum illatum pati dedignaris. Ideoque turbaris impatientia agitatus, quia non sustines adversitatem. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ: s ad solã cẽporis det̾imnationẽ in¬
tꝰponit᷑. Multi enĩ fuert̃ iħu: s ut dec̃¬
minet᷑ qͥs sit ille iħe inquẽ credendũ sit
gine: ap ponit. passus sub pontio pilato.
quod passionib subiacebat. ad inpassi¬
bilitatem reformaret. iurta quod dicit᷑.
Oporcebat pati xp̃m: & ita intrare ingłam

Expanded text:
inationem imponitur. Multi enim fuerunt Jesu, sed ut determinetur quis sit ille Jesus, in quem credendum sit,gine, apponquod passionibus subiacebat, ad impassibilitatem reformaret, iuxta quod dicitur: " oportebat Christum pati et ita intrare in gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
bita nr̃a sicut & nos dimittims debitoris
b nr̃is. Prius panem nr̃m cotidianũ
da nobis: pꝰea dimitte nobis debita nr
Prius da pane̾: pꝰ̾ea dimitte debita. Pus
refectionẽ: pꝰea remissionẽ. Si enĩ expe¬
ctas de refectione donec rogari ñ opor¬
teat de remissione. & differat᷑ eib quo¬
usq desinat morb: ñ conualescunt
eg̾ti tui. Iccirco dñe quamuis bonũ ñ
sit panẽ̾ filiorũ canib mitt̾e. Tam̃ quia¬

Expanded text:
bita nostra, scut et nos dimittimus debitoribus bita nostra, scut et nos dimittimus debitoribus nostris. Prius panem nostrum quotidianum da nobis hodie; postea dimitte nobis debita nostra. Prius da panem, postea dimitte debita. Prius refectionem, postea remissionem. Si enim exspectas de refectione donec rogari non oporteat de remissione, et differatur cibus quousque desinat morbus, non convalescunt aegroti tui. Idcirco, Domine, quamvis bonum non sit panem filiorum canibus mittere , tam
Abbreviated transcription (Latin):
tas: spt̾ea peccatũ hominis adu̾sus homi¬
nem non om̃ino peccatũ ẽ: quia qd̾ malꝰ
unꝰ inuste agit. alt̾ maluis iuste patit᷑.
tia.: tu pateris sine culpa. lccirco debita
nr̃a adu̾sum te om̃ino modũ excedt̃: nec
comparari pot̾ id in qͦ homo ab homine
offendit᷑ culpe nr̃e. in qua nr̃a suꝑbia con¬
tra tuam pietatẽ dampnabili p̾sũptione
grassat᷑. Tamen dñe tu gratuita benigni¬
tate maiora dimittis: ut nos ꝓuoces ad
dimittenda minora. Nec tam̃ sic immeri¬
to. Tu eni magnꝰ es nos parui: & iccirco
magna oꝑaris. ut excellentẽ bonitatem
quo possumꝰ. ennulemͣ: spt̾ea dimittims
debitorib nr̃is. Non sumꝰ cupidi ad re¬
petendũ: nec auari ad retinendũ. Dunt¬
timus debitorib nr̃is. Dimittimus. Non
solum tͥ ad uindictã: s illis malitiam.
Tibi dimittimus uindictam. ut non es
puniamus: illis dimittumꝰ malitiã. ut
non odiamus. ꝓpt̾ea gͥ dimitte nobis de¬

Expanded text:
itas. Propterea peccatum hominis adversus homiitas. Propterea peccatum hominis adversus hominem, non omnino peccatum est, quia quod malus unus injuste agit, alter malus juste patitur.tia, tu pateris sine culpa. Idcirco debita nostra adversum te omnino modum excedunt, nec comparari potest id, in quo homo ab homine offenditur, culpae nostrae in qua nostra superbia contra tuam pietatem damnabili praesumptione grassatur. Tamen, Domine, tu gratuita benignitate majora dimittis; ut nos provoces ad dimittendum minora, nec tamen sic immerito. Tu enim magnus es, nos parvi; et idcirco magna operaris, ut excellentem bonitatem quo possumus, aemulemur. Propterea dimittimus debitoribus nostris. Non sumus cupidi ad repetendum, nec avari ad retinendum. Dimittimus debitoribus nostris; dimittimus non solum tibi vindictam, sed illis malitiam. Tibi dimittimus vindictam, ut tamen eos puniamus; illis dimittimus malitiam, ut non odiamus, Propterea igitur dimitte nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ. ꝓpt̾ea dñe quia timems iustam
iram tuã: confugimus ad benignã condi¬
tionẽ tuam. Tu enĩ dixisti. dimittite &
dimittet᷑ uobis. ldo dñe tenemus te con¬
ditione tua. qua de nobiscũ gratuito ob¬
ligare uoliusti: quia uitam nr̃am magis
quam mortẽ dilexisti. Iccirco sponte ꝓmi¬
sisti quod nullo debito exigebaris. dimis¬
surum te debita nr̃a: si nos ad repetendos
audemꝰ tantam neggligere pietatem.
Urges enĩ ex om̃i parte malitiã nr̃a. hinc
gratuita bonitate qua indulgentibus
spondes ueniam: hinc debita indignati¬
one qua nͣ indulgentib intonas iram.
ẜpt̾ea dñe ecce unncit nos pietas tua:. qͣ
dignaris tam benigne tuo iure cedere
propt̾ nos. Quid enĩ÷ om̃e qd̾ homo con¬
tra bomine̾ facere potest. tuȩ iniurie
comparatũ: Nam qͥd magnũ ÷ si malus
malum offendat: ubi uͦ pietas ipsa ledi¬
tur. bonitas exacerbat᷑: hȩc maior ÷ iuqͥ¬

Expanded text:
luntatem. Propterea, Domine, quia timemus justam luntatem. Propterea, Domine, quia timemus justam iram tuam, confugimus ad benignam conditionem tuam. Tu enim dixisti: Dimitte, et dimittetur vobis . Ideo, Domine, tenemus te conditione tua, qua te nobis congratuito obligare voluisti; quia vitam nostram magis quam mortem dilexisti. Idcirco sponte promisisti ad quod nullo debito exigebaris dimissurum te debita nostra, si nos ad repetendos audemus tantam negligere pietatem. Urges enim ex omni parte malitiam nostram, hinc gratuita bonitate, qua indulgentibus spondes veniam, hinc debita indignatione, qua non indulgentibus intonas iram. Propterea, Domine, ecce vincit nos pietas tua, qua dignaris tam benigne tuo juri cedere propter nos. Quid enim est omne quod homo contra hominem facere potest tuae injuriae comparatum? nam quid magnum est si malus malum offendit? Ubi vero pietas ipsa laeditur, bonitas exacerbatur, haec major est iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
& desidando oramus. uirtutis p̾stes effectũ.
Iccirco cũ dicimus tͥ. nos dimittimꝰ. non
iactamus uirtutis plenitudinẽ: s gratula¬
mur. ꝓpt̾ desid̾ii boni iuchoationẽ. ꝓpt̾ea
ecce dimittimus. Parati sumus dimittere.
Parati sumiis indulgere. Dunittims ut ñ
repetamus: dimittimus ut ñ succens eamꝰ.
Tibi enĩ dñe cor loquit᷑. tͥ animus conficet᷑.
ldo excorde dimittimus: quia tu gratum
non haberes qͥcqͥd erintͥnsecus fieret. si qͦd
lingua dic̃ id etiam conscientia ñ approba¬
ret. ldo dimittimus debitoribus nr̃is.
Dimittimus ut nꝰ reqͥramꝰ ad uindictam:
dimittimus ut non retineamus ad maliti¬
am. Ppt̾ea tu dimitte. sicut dunittimus
nos. Dimitte ut non retineas odiũ. diit¬
te ut exigas ad tormentũ. Parũ: enim
nobis non puniri nͥ meream᷑ .&. diligi. lo¬
circo nos inimicos etiã diligimꝰ. qͥ om̃s
inimici tui fuimꝰ quam diu dileximus
iniqͥtatẽ: & tuam non custodiuimꝰ uo¬

Expanded text:
et desiderando oramus, virtutis praestes affectum. et desiderando oramus, virtutis praestes affectum. Idcirco cum dicimusjactamus virtutis plenitudinem, sed gratulamur propter desiderii boni inchoationem. Propterea ecce dimittimus, parati sumus dimittere, parati sumus indulgere. Dimittimus ut non repetamus; dimittimus, ut non succenseamus. Tibi enim, Domine, cor loquitur; tibi animus confitetur. Ideo ex corde dimittimus, quia tu gratum non haberes quidquid extrinsecus fieret, si quod lingua dicit, id etiam conscientia non approbaret. Ideo dimittimus debitoribus nostris; dimittimus, ut non requiramus ad vindictam; dimittimus, ut non retineamus ad malitiam, Propterea tu dimitte, sicut dimittimus nos; dimitte, ut non retineas ad odium; dimitte, ut non exigas ad tormentum. Parum est enim nobis non puniri, nisi mereamur et diligi. Idcirco nos etiam inimicos diligimus, qui omnes inimici tui fuimus, quandiu dileximus iniquitatem, et tuam non custodivimus vo
Abbreviated transcription (Latin):
debitorib nr̃is. Hec ÷ quinta petitio. quȩ
contra uitiũ auaritiȩ opponit᷑. Conceꝑat
nĩ sp̃u desidiũ indulgendi: qui tã fident᷑
conditionẽ ꝓponit. Dimitte sicut dimitti¬
mus. Nos enĩ parati sumus dimittere.
lło secure conditionẽ suscipims. Tu gra
tua iam corda nr̃a tetigisti: ut indulgen¬
tiã diligamꝰ. Iccirco sentimꝰ bonam ẽẽ¬
mĩam: & cupimus adiuuari ut implere
possimus qd̾ ꝓbamꝰ. Animus nãq desi¬
desid̾at & affectat cupiens indulgere:
ad conditionẽ: non p̾sumptione uirtu¬
tis. s desidio bonitatis. Hoc eiũ desidi¬
um orationem mouet. in qͦ uirtus indul¬
gentiȩ concepta ÷ & ipso conatu pietatis
clamat. sicut dimittimꝰ. Nos inqͥt dñe tua
gr̃a largiente qd̾ nr̃m ÷ offerimus: tu quod
tuum ẽ adiunge. Scimꝰ enim qͥa nullum
bonum sine tua cooꝑatione ꝑficit᷑: ido qd̃
iam accepimus libent̾ offerimꝰ desid̾ium:
ut tu quẽ nondũ accepimꝰ s desidamus

Expanded text:
ris. Haec est quinta petitio, quae contra vitium avaritiae opponitur. Conceperat enim spiritu desiderium indulgendi qui tam fideliter conditionem proponit, dimitte sicut dimittimus. Nos enim parati sumus dimittere; ideo secure conditionem suscipimus. Tu gratia tua jam corda nostra tetigisti, ut indulgentiam diligamus. Idcirco sentimus bonam misericordiam et cupimus adjuvari, ut implere possimus quod probamus. Animus namque desidesiderat et affectat cupiens indulgere, ad conditionem, non praesumptione virtutis, sed desiderio bonitatis. Hic enim desiderium orationem movet, in quo virtus indulgentiae concepta est; et ipso conatu pietatis clamat, sicut dimittimus. Nos, inquit, Domine, tua gratia largiente, quod nostrum est offerimus, tu quod tuum est, adjunge; scimus enim quod nullum bonum sine tua cooperatione perficitur, ideo quod jam accepimus, libenter offerimus desiderium, ut tu quem nondum accepimus, sed desideramus,
Abbreviated transcription (Latin):
defigit. sicut scͥptũ est. infixus sum in
limo. ꝓfundi. & non ẽ substantia. Recte
gͥ contra głam suꝑbiȩ opponit᷑ immun¬
ditia luxuriȩ: & uͥ precedit sp̃c elatio. se¬
quit᷑ carnis turpitudo: ut qui inse ꝑu̾¬
se considerat unde głat᷑. in se etiã iuste
inueniat unde confundatur.
ec sunt septẽ
uitia quȩ uniu̾sam anime integͥta¬
dem corrumpunt. Contra quȩ sananda
opponunt᷑ septẽ dona sp̃c sc̃i quasi septẽ
antidota sp̾italia: quȩ tam̃ septifor mmi
petitione p̾missa impetrant᷑. Primum
emͣ homini condito quȩdã bona dederat
ds̃ gratis non rogatus: s quia homo in¬
gratus hȩc abiecit. dignũ ẽ ut scda bona
non accipiat. donec humiliatus hec de¬
siderando &. supplicando requirat. Iccirco
precedit petitio: ut sequat᷑ largitio.¬
rit.
eȩ autem septẽ petitiones in oratio¬
ne dñca continent᷑ : singulis singu

Expanded text:
defigit, sicut scriptum est: Infixus sum in defigit, sicut scriptum est: Infixus sum in limo profundi, et non est substantia . Recte ergo contra gloriam superbiae opponitur immunditia luxuriae, et ubi praecedit spiritus elatio, sequitur carnis turpitudo: ut qui in se perverse considerat unde gloriatur, in se etiam juste inveniat unde confundatur. Haec sunt septem vitia, quae universam animae integritatem corrumpunt, contra quae sananda opponuntur septem dona Spiritus sancti quasi septem antidota specialia: quae tamen septiformi petitione praemissa impetrantur. Primum enim homini condito quaedam bona dederat Deus gratis non rogatus, sed quia homo ingratus haec abjecit, dignum est ut secunda bona non accipiat, donec humiliatus haec desiderando et supplicando requirat. Idcirco praecedit petitio, ut sequatur largitiorit. Hae autem septem petitiones in oratione D
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã mouet᷑: s non dapnabile qd̾ ꝑ
gr̃am excusat᷑
ropter hoc di filiꝰ qui nat᷑am nrͣam
cũ pęna sine culpa assumpsit. fame̾ ali¬
quando sustinuisse legit᷑: s nullã om̃i¬
no in eadẽ natura ex peccati sumquam
titillationẽ sensisse uerissime affirmat᷑.
Cuius enĩ actio rationabilis eẽ ñ potu¬
isset: eiꝰ desidiũ sine uitio ommo non
fuisset. Quod ineo prorsus eẽ ñ debu¬
itiqui peccatum non susciꝑe s tollere
uenit. Itaq appetitus edendi in eo qͥdẽ
qd̾ appetitus ÷ natura ẽ: in eo uͦ qd̾ in¬
ordinatus ẽ. uitiũ ÷. Appetitus uͦ concum¬
bendi in eo ipso quod ẽ. nunc iuste arguit᷑
nͥ ratione p̾eunte: & gra subsequente excu¬
setur. Ratio autẽ nulla p̾cedere ostendit᷑.
nͥ rationabilis actio subsequat᷑. quia qd̾
p̾ter necessitatẽ nature ẽ. quando ñ debet
fieri. ñ debet etiã concupisci.
Nhis gͦ uitiis
sicut pͥma suꝑbia animam a summis de¬
trahit: ita nouissima luxuria in infimis

Expanded text:
itiam movetur; sed non damnabile, quod per gratiam excusatur. Propter hoc Dei Filius naturam nostram cum poena sine culpa assumpsit: famem aliquando sustinuisse legitur; sed nullam omnino in eadem natura ex peccati fomite unquam titillationem sensisse verissime affirmatur. Cujus enim actio non rationabilis esse potuisset; ejus desiderium sine vitio omnino non fuisset, quod in eo prorsus non esse debuit, qui peccatum non suscipere, sed tollere venit. Itaque appetitus edendi in eo quidem quod appetitus est, natura est; in eo vero quod inordinatum est, vitium est. Appetitus vero concumbendi in eo ipso quod est, etiam juste arguitur, nisi ratione praeeunte, et gratia subsequente excusetur. Ratio autem nulla praecedere ostenditur, nisi rationabilis actio subsequatur, quia quod praeter necessitatem naturae est, quoniam non debet fieri, non debet etiam concupisci.his ergo vitiis sicut prima superbia animam a summis detrahit, ita novissima luxuria in infimis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cidit. Om̃e nãq bonũ a sumo bono
est: & minꝰ inse ÷ quã in illo a quo ÷.
Quisqͥs gͦ extͣ sũmũ bonũ in aliquo
bono delectat᷑: dũ ꝑu̾se partẽ eligit
iuste totũ ammittit. Suꝑbia gͦ quasi
parte̾ p̾cidens rationali affectui tollit
pulchritudine᷑: cet̾a uͦ subsequentia
uitia ingerunt dolorẽ. In om̃ib enĩ
reliqͥs pena pͥmi uitii constat: quia
qd̾ in suꝑbia p̾eute delinquit᷑. cęt̾is
post suꝑbiã subsequentib punit᷑. In
illa qͥppe bonũ ad ꝓpͥetatẽ amat᷑. Gau

Expanded text:
e namque bonum a summo bono est, et minus in se est quam in illo, a quo est. Quisquis ergo extra summum bonum in aliquo bono delectatur, dum perverse partem eligit, juste totum amittit. Superbia ergo quasi a toto praecidens, rationali affectui tollit pulchritudinem; caetera vero obsequentia vitia ingerunt dolorem. In omnibus enim reliquis poena primi vitii constat, quia quod in superbia praeeunte delinquitur, in caeteris post superbiam subsequentibus punitur. In illa quippe bonum ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui potuit ex nichilo facere quod ñ
erat: ñ potest ea que sunt. in id mu¬
tare quod non erant. Non eni munꝰ
est nouas reb dare quã mutare na¬
turas. Item. Panis iste: panis ẽ ante
uerba sacramentoꝵ. Ubi accesserit
consecratio: de pane fit corpus xp̃i.
.& iterum. Antequã consecret᷑.: panis
est. Ubi aut̃ uerba xp̃i accesserit:
corpus ẽ xp̃i. Deniq audi dicentem.
accipite & edite ex eo omnes. Hoc
est enim corpus meum:
m̃ popłs ad fidem uo¬
catus uisibilib sacram̃¬
tis instruendus est.
ut ꝑ exhibetionem
uisibilium. ꝑtinge
possit ad intellectum inuisibiliũ: nosse
iporter diũ sacerdotes qui hec sacram̃ta
untrectant. modũ & ordinẽ sacram̃toꝵ:
s ueritatẽ rerum significatarũ. Alio¬
quin dispenssatores sunt tantũ mystĩoꝵ
inde habituri. quantũ capiunt iumenta
quȩ portant panes ad usus alioꝵ: licet
diuna grã non deserat sacramentũ quod

Expanded text:
qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea quae sunt in id mutare quod non erant? Non enim minus est novas rebus dare quam mutare naturas. Item : Panis iste, panis est ante verba sacramentorum, ubi accesserit consecratio, de pane fit corpus Christi. Et iterum: Antequam consecratur, panis est; ubi autem verba Christi accesserint, corpus est Christi. Denique audi dicentem: Accipite et edite ex eo omnes; hoc est enim corpus meum. m populus ad fidem vocatus, visibilibus sacramentis instruendus est, ut per exhibitionem visibilium, pertingere possit ad intellectum invisibilium, nosse oportet, Domini, sacerdotes, qui haec sacramenta contrectant, modum et ordinem sacramentorum, et veritatem rerum significatarum. Alioquin dispensatores sunt tantum mysteriorum inde habituri quantum capiunt jumenta, quae portant panes ad usus aliorum, licet divina gratia non deserat sacramentum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
itionis fermento corrumpunt. uiti¬
um autẽ est corruptio naturalis affec¬
tus: pret̾ ordine̾.&. extͣ mensurã. Hoc
uero cũ ꝑ consensum recipit᷑: peccatũ
est. Sentire aute̾ solũ sine consensu:
pena .ẽ. &. non culpa. Sane in non rege¬
neratis uitiũ om̃ino excusatione̾ non
babet: uͥ &. si consensus non seqͥtur.
solũ hoc dampnationi debitũ: qd̾ p̾¬
ter ratione̾ mouetur. ꝓpter qd̃ ait
apłs. Iam nichil dãpnationis ÷ his
qui sunt inxͦ iħu.¬

Expanded text:
. Vitium autem est corruptio naturalis affectus praeter ordinem, et extra mensuram. Hoc vero, cum per consensum recipitur, peccatum est; sentire autem solum sine consensu, poena est, non culpa. Sane in non regeneratis, vitium omnino excusationem non habet: ubi, etsi consensus non sequitur, solum hoc damnationi debitum est, quod praeter rationem movetur: propter quod ait Apostolus: Jam nihil damnationis est iis, qui sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
eis imponit᷑: quatinꝰ impleant illuo
ꝓphe. Mundamini qui fertis uasa
dñi : id ẽ ut ꝙ seipsos exhibeant ui¬
sa in houorẽ ñ in contumeliam: ꝯ ua¬
ferant ad altare. & referant ab alta¬
ri ad dñi głam. scilicet ut fugiant
omẽm carius ĩmunditiã. Isti minis¬
trant officiis leuitarũ: & in templo
diũ oblationes suscipiunt a ppłis.
Ad istoꝵ ꝓuisionẽ ꝑtinet. tantũ de
oblationib ponere in altari: quan¬
tũ possit ppło sufficere. Ad horũ
uacuũ de manu ep̃i. De manu uͦ
arcbidiaconi accipiunt urceolum

Expanded text:
eis imponitur, quatenus impleant illud eis imponitur, quatenus impleant illud Prophetae: « Mundamini, qui fertis vasa Domini: ; » id est ut et seipsos exhibeant vasa in honorem, non in contumeliam, et vaferant ad altare, et referant ab altari ad Dei gloriam, scilicet ut fugiant omnem carnis immunditiam. Isti ministrant officiis Levitarum, et in templo Domini oblationes suscipiunt à populis. Ad istorum provisionem pertinet, tantum de oblationibus 264 ponere in altari, quantum possit populo sufficere. Ad horum vacuum de manu episcopi. De manu vero archidiaconi, accipiunt urceolum
Abbreviated transcription (Latin):
succedunt accoliti qui latine
dicunt᷑ ceroferarii : qr accensos cereos
deferunt dũ legit᷑ eugłiũ. uł dum
offert᷑ sacͥficiũ. nͣ ut tenebras huiꝰ
aeris illuminent. s ob hoc ut sicut
inisibile lum̃ manib gestant. ita oꝑa
lucis ꝓximis ostendant : & more lu¬
cis errantib uiã. intenebris palpan¬
tib ducatũ p̃beant. Hoc officium
se habere dñs testat᷑ in eugłio dicens.
Ugo sũ mundi: qͥ sequit᷑ me ñ ambu¬
lat in tenebris s habebit lum̃ uitȩ.
hi cũ ordinant᷑ post quã edocti fue¬
rint ab ep̃o qualit̾ in officio suo age̾
debeant. accipiunt ab arehictracono can
denda luminaria mancipari. Accipiunt
fluentis. & aquȩ inde ꝓcedentis. Que
duo idcirco in calice cõmiscent᷑: qr pp̃i
sangͥne sumꝰ redempti. &. aqua bapts¬
mis a peccatis abluti.
uinto loco ordinant᷑ subdiaco¬
ni. qui iam ministio altaris ap¬
prorimant : qr uasa corꝑis & sangͥnss
ap̃i portant. Unde lex continentis

Expanded text:
accedunt acolyti, qui Latine accedunt acolyti, qui Latine dicuntur ceroferarii, quia cereos accensos deferunt dum legitur Evangelium, vel dum offertur sacrificium, non ut tenebras hujus aeris illuminent, sed ob hoc ut sicut visibile lumen manibus gestant, ita opera lucis proximis ostendant, et more lucis errantibus viam in tenebris palpantibus ducatum praebeant. Hoc officium Dominus se habere testatur, in Evangelio dicens: « Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebriHi cum ordinantur postquam edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, accipiunt ab archidiacono cerofdenda luminaria mancipari. Accipiunt rofluentis, et aquae inde procedentis. Quae duo idcirco in calicem commiscentur, quia Christi sanguine sumus redempti, et aqua baptismi a peccatis abluti . Quinto loco ordinantur subdiaconi, qui jam ministerio altaris approximant, quia vasa corporis et sanguinis Christi portant. Unde lex continentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe aꝑiens. distuicte ad intelligendũ
secunt᷑ capitulo: ut hoc eremplo cog¬
noscat lector. qr spũali gr̃a debet cla¬
rere. & sic auditorib uerbũ di p̃dicare.
ertio loco
sequit᷑ ordo exorcistarũ. qui suꝑ
cathecuminos faciunt sacramenta
aꝑtionis: ẜ habent spũale imꝑium
suꝑ sp̃c ĩmundos ad eiciendos eos de
corporib obsessis. Debet. autẽ habere sp̃m
mundũ qui sp̃ib imꝑat ĩmundis: ut cũ¬
cordet uita cũ officio. & malignũ quem
ꝑ acceptũ officium expellit de corpore
alieno. ꝑ mundiciã uite expellat de cor¬
de suo: ue medicina quã alii facit. sibi
non ꝓsit. & dicat᷑ ei. medice cura te ipsũ.
si ꝑ ĩ munditiam conscientię . sp̃m retinet
ĩmundũ. hi cũ ordinant᷑ accipiunt de
manu ep̃i librũ exorcismoꝵ. & dr eis.
Accipite & habetote pocestatẽ ponendi
manũ suꝑ energuminũ siue cathecu¬
minũ. hoc officio usus ẽ dm̃s: quando
saliua sua tetigit aures surdi ꝙ mu¬
uarto loco

Expanded text:
ngelizandum sequuntur capitulo: ut hoc exemplo cognoscat lector quia spirituali gratia debet clarere, et sic auditoribus verbum Dei praedicare. Tertio loco sequitur ordo exorcistarum, qui super catechumenos faciunt sacramenta apertionis, et habent spiritale imperium super spiritus immundos, ad ejiciendos eos de corporibus obsessis. Debet autem habere spiritum mundum, qui spiritibus imperat immundis, ut concordet vita cum officio, et malignum, quem per acceptum officium expellit de corpore alieno, per munditiam vitae expellat de corde suo, ne medicina quam alii facit, sibi non prosit, et ne dicatur et: « Medice, cura teipsum , » si per immunditiam conscientiae spiritum retinet immundum. » Hi cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi librum exorcismorum, et dicitur eis: Accipite et habetote potestatem ponendi manum super energumenum sive catechumenum. Hoc officio usus est Dominus, quando saliva sua tetigit aures surdi et muQuarto loco
Abbreviated transcription (Latin):
Est int̾ frẽs ꝯ filios spũales gratui¬
ta a scã cõmunio: quȩ ñ ẽ dicenda con¬
sangͥnitas s potiꝰ spũalis germanitas.
Unde arbitram̃ int̾ eos ñ posse fieri ali¬
quod legale coniugiũ. Hec ꝯ alia simi¬
lia necessaria & honesta debent nosse dm̃
sacerdotes. ꝙ docere suos auditores: qua¬
tiuꝰ & qui audiunt eoꝵ ductu recte ui¬
uant:. & ipsi de bona amministratione
merced̾e accipiant. & ñ gem̃tes s cũ gau¬
dio rationẽ reddant.
militiã in baptismare ꝓfessi estiꝰ.
ꝯ arma spũalia contra hostes inuisibile̾
ꝑ manis impositionẽ accepistis. in castͥs
diũ tanquã gregarii milites aliquandiu
militastis: si tam̃ ea quȩ xp̃iano nomini
sunt inimica respiustis: ꝙ eaquȩ conue¬
miunt facere studiustis. De xpiana milicia
quȩ uobis cum cȩteris fidelib cõmuniˢ
erat. clericatum elegistis: id ẽ mundo
renuntiare. ꝙ cum habitu humilita¬

Expanded text:
Est inter fratres et filios spirituales gratuiEst inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio: quae non est dicenda consanguinitas, sed potius spiritualis germanitas. Unde arbitramur inter eos non posse fieri aliquod legale conjugium. Haec et alia similia necessaria et honesta debent nosse Domini sacerdotes, et docere suos auditores, quatenus qui audiunt, eorum ductu recte vivant, et ipsi de bona administratione mercedem accipiant, et non gementes, sed cum gaudio rationem reddant.militiam in baptismate professi estis, et arma spiritualia contra hostes invisibiles per manus impositionem accepistis, in castris Domini tanquam gregarii milites aliquandiu militastis, si tamen ea quae Christiano nomini sunt inimica respuistis, et ea quae conveniunt, facere studuistis. De Christiana militia, quae vobis cum caeteris fidelibus communis erat, clericatum elegistis, id est mundo renuntiare, et cum habitu humilita
Abbreviated transcription (Latin):
ipresbiteris ꝯab his ꝑ quoꝵ uocẽ abre¬
nintiauit. & fidei simbolũ accepit: quati¬
nus quod ꝑ alioꝵ ora ꝓmisit: iam stude¬
mitari. Unde augustinꝰ insermone ha¬
bito dnica pͥma post pascha. Uos ante
omĩa tã uiros quã feminas moueo qui
filios in baptismo suscepistis: ut uos cog¬
nos catis fideiussores extitisse apud deum
ƿillis quos de saero fonte suscepistis. id̾o
semꝑ eos ammonete ut castitatẽ custo¬
diant. iusticiam diligant. caritatẽ re¬
neant. hoc omĩb faciant quod sibi fieri
uolunt. anguria non seruent. ad arboreᷤ
caragios ꝯ sacrilegia. aut philacteria ue¬
lit diaboli uenena fugiant. nec furtũ
faciant. nec falsũ testimoniũ dicant: an¬
te omĩa simbolum s orationẽ dnĩcam
& uos ipsi tenete. ꝙ illis quos excepistis
ostendite. Preterea docendꝰ ẽ unꝰquisq
xp̃ianꝰ. ut eũ qui se de sacro fonte suscepit
ita diligat sicut patrẽ: nec filiꝰ cũ filia
papa nicholaus ad responsa bulgaroꝵ

Expanded text:
ab his per quorum vocem abrenuntiavit et fidei symbolum accepit, quatenus quae per aliorum ora promisit, jam stude, et opere imitari. Unde Augustinus in sermone habito Dominica prima post Pascha: Vos ante omnia tam viros quam feminas moneo, qui filios in baptismo suscepistis, ut vos cognoscatis fidejussores exstitisse apud Deum pro illis, quos de sacro fonte suscepistis. Ideo semper eos admonete, ut castitatem custodiant, justitiam diligant, charitatem teneant: hoc omnibus faciant, quod sibi fieri volunt: auguria non servent: ad arbores caragios et sacrilegia aut phylacteria, veluti diaboli venena, fugiant: nec furtum faciant, nec falsum testimonium dicant. Ante omnia symbolum et orationem Dominicam et vos ipsi tenete, et illis quos excepistis, ostendite. Praeterea docendus est unusquisque Christianus, ut eum qui se de sacro fonte suscepit, ita diligat sicut patrem: nec filius cum filia, Papa Nicolaus ad responsum Bulgarorum:
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Sensus qͥppe in illo fallax exꝑim̃¬
tum habet: & decipit᷑ in se. nͥ doceat᷑ extͣ
se. ꝓpt̾ea discat malum audiendo: qͥ existi¬
mare forte poterat bonum ẽẽ sentiendo.
ib̃a nos a malo. Scimus iam malũ esse:¬
s iccirco libari flagitamus. qͥa malum ẽ.
liba nos. Scientia quippe illuminata ÷
ut cognoseat. s fortitudo nondũ robo¬
rata ut uincat. Quantum gͦ dñabatur
quando adhuc ignorabat᷑: qd̃ iam non
potest celari nec potest tamen suꝑari.
Aucdi gͥ confitentes: & adiuua impoten¬
tes. Lib̾a nos a malo.
mali. nostis bona data dare filiis
uris: quanto magis pater u̾r cȩlestis dabit
sp̃m bonum petentib se: Ergo sp̃m dabit
pater cȩlestis: filiis suis petentib se. Qui
enim filii sunt: non aliud querunt. Qui
aliud querunt mercennarii sunt: serui
non filii. Qͥ argentũ querunt. qͥ aurũ
querunt. qͥ transitoria querunt. qͥ t̾re¬
na querunt: qͥ querunt minist̾iũ serui

Expanded text:
tur. Sensus quippe in eo fallax experimentum habet, et decipitur in se, nisi doceatur extra se: propterea diseat malum audiendo; qui aestimare forte poterat bonum esse sentiendo, libera nos a malo. Scimus jam malum esse; idcirco liberari flagitamus; quia malum est libera nos. Scientia quippe illuminata est ut agnoscat; sed fortitudo nondum roborata, ut vincat. Quantum ergo dominabatur quando adhuc ignorabatur, quod jam non potest celari, nec potest tamen superari. Audi igitur confitentes, et adjuva impotentiam. libera nos a malo, bona data; dare filiis vestris , quanto magis Pater vester coelestis dabit spiritum bonum petentibus se? Ergo spiritum dabit Pater coelestis filiis suis petentibus se. Qui enim filii sunt, non aliud quaerunt: qui aliud quaerunt, mercenarii sunt, servi non filii. Qui argentum quaerunt, qui aurum quaerunt, qui transitoria quaerunt, qui terrena quaerunt, quaerunt min