comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mõ lilibei ẜ Latinoꝵ ommniu ex Sicilia
ad prosequendum Scipione officii c̾a
Legationes. q̃ in Sicilia relinquebant
ad ꝓsequendos cõmilitones ꝓcesserant
nec classis mõ ꝓspectantib e tra ẜ t̾ra
ecia oĩs cirta refercta turba. Spectacło
populo ⁊ plebi Romane sociis noĩq
Latino qui ppͥ.rͥ. quiq mea septam
Imperiu Auspiciuzq terrri mariq
agminibq secuntur bñ uertant que
uos oĩa bñ iubetis bonis auctorib adsitis
s aluos Incelumesq uictis ꝑduellibus
uictores spoliis decoratos p̾da obiixtos
trium phantesq mecum domos reduces
sistatis immicoꝵ hostiumq ulcisce̾dor
copiam faciatis queq popłs Cataginesis
Ĩ Ciuitatem nr̃a facere molitus est ut
michi popłoq .xͦ. In Ciuitate Cartagi¬
nensium extimplo edendi facultat em
detis ẜ̃m has preces crudam esca iuc¬
timam uti mox esti m mare ꝓiecit tulis
siguum dedit ꝓficisce

Expanded text:
modo Lilybaei sed legationum omnium ex Sicilia quae et modo Lilybaei sed legationum omnium ex Sicilia quae et ad prosequendum Scipionem officii causuae in Sicilia relinquebantur ad prosequendos commilitones processerant; nec classis modo prospectantibus e terra, sed terra etiam omnis circa referta turba spectaculo populo plebique Romanae sociis nominique Latino qui populi Romani quique meam sectam imperium auspiciumque terra mari amnibusque sequuntur bene uerruncent, eaque uos omnia bene iuuetis, bonis auctibus auxitis; saluos incolumesque uictis perduellibus uictores spoliis decoratos praeda onustos triumphantesque mecum domos reduces sistatis; inimicorum hostiumque ulciscendorum copiam faxitis; quaeque populus Carthaginiensis in ciuitatem nostram facere molitus est, ea ut mihi populoque Romano in ciuitatem Carthaginiensium exempla edendi facultatem detis.' secundum has preces cruda exta caesa uictima, uti mos est, in mare proiecit tubaque signum dedit proficisce
Abbreviated transcription (Latin):
dato soluere naues mlte classes Roañe
e Si cilia atq ip̃o illo portu ꝓfecte erãt
Ceteꝵ nõ eo bello solum nͨ id mirũ p̾datũ
enim t̾ni mõ plereq classes ierãt. S
ne priore quide ulla ꝓfectio tãti spectaculi
fuit quanꝙͣ si magnitudine classis exti¬
maretur ẜ si bini coñs cum bnis excitib¬
añt traiecerant/ ⁊ prope totide rostrate ĩ
illis classibus fuerant quot onerariss
Scipio tum traiciebat. Na pret̃ xs. log̾i
exercitum trãsuexit s ⁊ bellu bello se¬
cundum priori ut atrocius Romaĩs ui
tuz iugentes strages tot exercitiui sim̃l
cesis ducib effecerant. Et Scipio dux
partim fctis fortib partim suapte for¬
tuna quada ingenti ui ad incremẽta
glorie celebratus ꝯuerterat aĩos simul
et mens ip̃a traiciendi. Rulli anͣ So
et fimendum ĩ africa belluz se trãsire
uulgatum erat. Concurrebat ad specta¬
culum ĩ portum oĩs turba nõ hitantiu

Expanded text:
dato soluere naues. multae classes Romanae dato soluere naues. multae classes Romanae e Sicilia atque ipso illo portu profectae erant; ceterum non eo bello solum—nec id mirum; praedatum enim tantummodo pleraeque classes ierant—sed ne priore quidem ulla profectio tanti spectaculi fuit; quamquam, si magnitudine classis aestimares, et bini consante traiecerant et prope totidem rostratae in illis classibus fuerant quot onerariis Scipio tum traiciebat; nam praeter quadragiexercitum. travexit. Sed et bellum bello secundum priori ut atrocius Romanis vidtum ingentes strages tot exercituum simul caesis eaesis ducibus effecerant, et Scipio dux partim factis fortibus partim suapte fortuna quadam, ingenti ad incrementa gloriae re, celebratus converterat animos, simul et mens ipsa traiciendi, nulli ante eo et finiendum in Africa bellum se transire volgaverat. concurrerat ad spectaculum in portum omnis turba non habitantium
Abbreviated transcription (Latin):
gubernatõesq ⁊ magistri Rauiu ⁊ bini
milites in forum ꝯuenirent ad imperia
accipienda. postq̃ conuenerunt pͥmum
ab hiis quesiuit si aqua hoĩb iume̾tisq¬
nociam in totidem dies quot frumẽtum
imposuissent ubi responsum est aquaꝵ
militib ut scilentii quiete nautis sine
certammne ad ministeria exequenda bñ
obedientes pr̃arent. cu xx. rostratii se
ac lucium Scipionem ab dextro cõnu
a. Leuo totidem rostratas. ⁊ c̃. Leliũ pͣstm̃
classis cum .M. portio Catone/ questor
Is tum erat onerariis futuru p̾sidia. li¬
mina in nauib singula rostrate bina
nocturnu tͥu liuminu fore emptõĩa
ut peterent gubernatorib edixit. fertilis¬
simius ager eoq habundans oĩ copia reꝵ
euenit in ubere agro barbatisunt prius
qͣ Cartagine ꝯueniretur oppͥmi uidebãt᷑
posse. Hiro Editis imperiis redire ad naue̾
iussi ⁊ postero die deis bñ iuuantib signo

Expanded text:
gubernatoresque et magistri navium et bini gubernatoresque et magistri navium et bini milites in forum convenirent ad imperia accipienda. postquam convenerunt, primum ab iis quaesivit si aquam hominibus iumentisque in totidem dies quot frumentum imposuissent. ubi responderunt aquam militibus ut silentium quieti nautis sine certamine ad ministeria exsequenda bene oboedientes praestarent. cum uiginti rostratis se ac L. Scipionem ab dextro cornu, ab laeuo totidem rostratas et C. Laelium praefectum classis cum M. Porcio Catone —quaestor is tum erat—onerariis futurum praesidio. lumina in nauibus singula rostratae, bina nocturnum trium luminum fore. Emporia ut peterent gubernatoribus edixit. — fertilissimus ager eoque abundans omnium copia rerum que in uberquam ab Carthagine subueniretur opprimi uidebantur posse. —iis editis imperiis redire ad naues iussi et postero die bis bene iuuantibus signo
Abbreviated transcription (Latin):
in Locum eoꝵ subiecit quos secum ex ytalia
acciũat suppleuitq ita eas legiones. ut
singule sena milia ⁊ ducentos pedites tri¬
cenes haberent Equites socioꝵ. Itez Latini
noĩs pedites. Equitesq de exercitu cannẽsi
Legit quantu militu ĩ africa tͣnsporta¬
tum sit non paruo nũo. Inter Auctor̾s
disccepat. alibi decem milia peditu duo
non adiecere nũm inter quos me ip̃e idem¬
in re dubia poni malui. Celius ut abstmnet
nũo ita ad inmensum ml̃titudinis spem
auget uolucres ad terram di lapsas claore
Militu atq tantam młtitudine ꝯscẽdisse
Naues ut nemo axrtaliu aut ĩ ytalia
aut in dicilia relinqui uderetur. Milites
ut naues ordine ac sine tumultu cõscen¬
derent ip̃e eam curam sibi sũpsit ĩ nautiai.
.c. Lelius qui el assis prefectus erat ĩ nauib
ante concedere coactos ꝯtinuit commeatus
coacta imposita ut omes Iaz ĩ nauib
erant Scaphas circũmisit ut ex nauibus

Expanded text:
in locum eorum subiecit quos secum ex Italia in locum eorum subiecit quos secum ex Italia adduxerat, suppleuitque ita eas legiones ut singulae sena milia et ducenos pedites, trecenos haberent equites. sociorum item Latini nominis pedites equitesque de exercitu Cannensi legit. quantum militum in Africam transportatum sit non paruo numero inter auctores discrepat. alibi decem milia peditum duo non adiecere numerum, inter quos me ipse in re dubia poni malim. Coelius ut abstinet numero, ita ad immensum multitudinis speciem auget: uolucres ad terram delapsas clamore militum ait tantamque multitudinem conscendisse naues ut nemo mortalium aut in Italia aut in Sicilia relinqui uideretur. milites ut naues ordine ac sine tumultu conscenderent ipse eam sibi curam sumpsit: nauticos C. Laelius , qui classis praefectus erat, iante conscendere coactos, continuit; commeatus m dierum cocta, imposita. ut omnes iam in navibus erant, scaphas circummisit ut ex omnibus navibus
Abbreviated transcription (Latin):
ac Regno suo poss consulere. Itaq
tum Equitumq copiis ꝯtractis que
prima dies cursum nauib daret deis
bsĩ Iuuantib ĩ  frica traicere sictas
ad.m. pomponiu mictit ut si ei iude¬
quas potissimũ legiones ⁊ ꝙ̃tũ militũ
nũm ĩ africa traiceret/. Ite circũ ora
maritima misit ut naues onerarie
comprehense lilibeuz ones ꝯtherent
quicquid militu ĩ sicilia erat cũ lilibeũ
ꝯueniss ⁊ nec urbs młtitudine hom̃u
nec portus naues caperet tantus o̾nibus
ardor erat in africa trahiciendi ut nõ
ayilites illo non alio duce credebãt nauata
rei. p̃. oꝑa finire se militia Ignominosaz
posse et scipio minime id genus militu
aspernabatur ut qui neq ad cannas
ignauie eoꝵ cladem acceptam sciret neq
nenses erant legiones Eas se traiecturuz
in ifrica cum dixiss singulos milites
inspexit/ Relictisq quos nõ ydoneos edebat

Expanded text:
ac regno suo possit consulere. itaqueac regno suo possit consulere. itaquetum equitumque copiis contractis quae prima dies cursum nauibus daret dis bene iuuantibus in Africam traicere. litteras ad M. Pomponium mittit ut, si ei uidequas potissimum legiones et quantum militum numerum in Africam traiceret. item circum oram omnem maritimam misit ut naues onerariae comprensae Lilybaeum omnes contraherentur. quicquid militum nauiumque in Sicilia erat cum Lilybaeum conuenisset et nec urbs multitudinem hominum neque portus naues caperet, tantus omnibus ardor erat in Africam traiciendi ut non nnensi exercitu milites illo non alio duce credebant nauata rei publicae opera finire se militiam ignominiosam posse. et Scipio minime id genus militum aspernabatur, ut qui neque ad Cannas ignauia eorum cladem acceptam sciret neque nenses erant legiones. eas se traiecturum in Africam cum dixisset, singulos milites inspexit, relictisque quos non idoneos credebat
Abbreviated transcription (Latin):
nidatis ab Rege
momento reꝵ in africa gerendaꝵ ac
magna spe destitutus erat legatis ꝓpe
pus ꝙ̃ res nulgaretur remissis ĩ africã
lictas dat ad Regez quib ecia atq ecia
monet eum ne tura hospicii secu neu
dextras deos testes atq arbitros ꝯuẽtoꝵ
fallat. Ceteꝵ quando neq celari adue̾tꝰ
Numidaꝵ poterat uocati eĩ in urbe obẜ¬
uatiq pretio erant/ et si scileretur quid
petentes uenissent periculuz erat ne ua
eo ip̃o quo celaretur sua sponte magis
emanarent trmorq in exercitu ĩ oeder̾t
ne simul cu Rege ⁊ Cartaginensibus
foret bellandum / Auertit a/ uero fal¬
sis p̾occupando mentes hoñnu ⁊ uocatiᷤᷤ
ad contione misitib ñ ult᷑ ẽe cũctãdu
instare ut ĩ ⁊frica ꝙͣ pͥmũ traiceat so
cios Reges massimissam ip̃m pͥus ad
Leliuz uenisse q̃rentez ꝙ cũctando tp̃s
fetur. Runc siphacem micter lgatos
tandem in africa exercitus aut si mu¬
tata consilia sint certror fiat ut ⁊ sibi

Expanded text:
ndatis ab rege momento rerum in Africa gerendarum magnaque spe destitutus erat, legatis propere priusquam res uolgaretur remissis in Africam litteras dat ad regem quibus etiam atque etiam monet eum ne iura hospitii secum neu dexteras deos testes atque arbitros conuentorum fallat. ceterum quando neque celari aduentus Numidarum poterat—uagati enim in urbe obuersatique praetorio erant—et, si sileretur quid petentes uenissent, periculum erat ne uera eo ipso quod celarentur sua sponte magis emanarent, timorque in exercitum incederet ne simul cum rege et Carthaginiensibus foret bellandum, auertit a uero falsis praeoccupando mentes hominum, et uocatis ad contionem militibus non ultra esse cunctandum ait; instare ut in Africam quam primum traiceges. Masinissam prius ipsum ad C. Laelium uenisse querentem quod cunctando tempus tereretur: nunc Syphacem mittere legatos tandem in Africam exercitus aut, si mutata consilia sint, certior fiat ut et ipse sibi
Abbreviated transcription (Latin):
hiis Coloniis in milia eris asses single
imperari exegiq quot annis censui
in hiis coloniis agi ex formula ab Ro¬
reclamare. Negae̾ tm̃ militu effic
posse uix si simplum ex fõmła ĩpertã
euisuros orare atq obsecrare ut sibse¬
natum adire ac deprecari liceret. Ald̃
se qua re perire merito deberent auisissi
s si parendum ecia foret neq suum
Selictum neq iram. p̃. Rͣ. ut plsmi¬
Litum daxent ꝙͣ haberent posse effarte
nisi sũma militu. que imꝑata esset
Romam adducta. Remine his senas
daturum. Ita pͥcisa spe senatuz adend
deprecandiq delectus in hiis xii. le
aucto haud difficulter e

Expanded text:
iis coloniis in milia aeris asses singulos iis coloniis in milia aeris asses singulos imperari exigique quotannis, censumque in iis coloniis agi ex formula ab Roreclamare: negare tantum militum effici posse: uix si simplum ex formula imperetur enisuros: orare atque obsecrare ut sibi senatum adire ac deprecari liceret: nihil se quare perire merito deberent admisisse; sed si pereundum etiam foret, neque suum delictum neque iram populi Romani ut plus militum darent quam haberent posse efficerenisi summa militum quae imperata esset Romam adducta neminem iis senatum daturum. ita praecisa spe senatum adeundi deprecandique dilectus in iis duodecim aucto haud difficulter es
Abbreviated transcription (Latin):
iam ferine sextum uacatõe militie ⁊ ho¬
noris ⁊ beneficii causam habere cũ intei̾
boni hobedientesq socii ꝓ fide atq obseqͥo
imperatoꝵ ꝯtinuis oĩu anoꝵ delectibus
exausti essent sub hãc uocez nõ memoĩa
magistrantib renouata rei prope Iam
consules passi deççeuerunt ꝯsul̃s Magi¬
stratus. denosq pͥncipes Repete sutrio.
in ea causa erant Romã excirent/. hiis
imperarent ꝙͣtum queq eaꝵ colomiar
in Italia essent duplicatum eus sũmc
numerum pedituz darent et equitis
centenos uicenos. Si qua eaꝵ numeru
Equitum explere non posẜ ꝓ eqͥte uno
tres pedites ⁊ liceret dare pedite eqͥte̾s
q locuplectissim̃ legerentur micterit
ubicũq extra ytalia supplem᷑ opus ẽt
Si qui ex hiis recusarent retmerẽt eur
colome magistratus. Legatosq placer
neq si postularent senatu dari pͥus¶
imꝑata fecissent/. Stipendiu preter

Expanded text:
iam ferme sextum uacationem militiae quasi hoiam ferme sextum uacationem militiae quasi honoris et beneficii causa habere cum interim boni obedientesque socii pro fide atque om continuis omnium annorum dilectibus exhausti essent. sub hanc vocem non memoria magis patribus renovata rei prope iam consules passi, decreverunt ut consules magistratus denosque principes Nepete, Sutrio, in ea causa erant—Romam excirent; iis imperarent, quantum quaeque earum coloniarum in Italia essent, duplicatum eius summae numerum peditum daret et equites centenos uicenos; si qua eum numerum equitum explere non posset pro equite uno tres pedites liceret dare; pedites equitesque quam locupletissimi legerentur mitterenturque ubicumque extra Italiam supplemento opus esset. si qui ex iis recusarent, retineri eius coloniae magistratus legatosque placere neque si postularent senatum dari priusquam imperata fecissent. stipendium praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotib deam accepit extulitq ĩ teͣra
Matrone primores Ciuitatis Inter qͣs
unius el audie quinte insigne ẽ nomen
accipere cui dubia ut traditur aña fama
clariorem ad posteros taz Religioso mi¬
insterio pudicicia fecit. ⁊ ꝑ manus succe¬
dentes deinde alie aliis. onmi effusa ci¬
uitate obuiam turibulis ante Ianuas
positis qua preferebatur/ atq accenso
ture p̾cantib ut uolens ꝓpiciaq urbem
Romam ueniret in Edem uictorie que
est in palacio ꝑtulere deam pͥmo p̾die
Idus aprilis. Isq dies festus fuit poꝰ.
Ludi fuere megalle appellati. Cũ de supple¬
erant tempus esse/ a/ qͥbida senatorib
subiectum est que dubiis in reb ut¬
cunq dolerata essent ea depreto ia tadez
diñ benignitate metu non ultra patier.
Ut his expectacione dm̃i patrib subicerẽt
colomias latinas xii. que fabio ⁊ q̃ fuluio
cons. abiussent milites dare eas anuz

Expanded text:
sacerdotibus deam accepit extulitque in terram. sacerdotibus deam accepit extulitque in terram. matronae primores ciuitatis, inter quas unius Claudiae Quintae insigne est nomen, accepere; cui dubia, ut traditur, antea fama clariorem ad posteros tam religioso ministerio pudicitiam fecit. eae per manus, succedentes deinde aliae aliis, omni obuiam effusa ciuitate, turibulis ante ianuas positis qua praeferebatur atque accenso ture precantibus ut uolens propitiaque urbem Romanam iniret, in aedem Uictoriae quae est in Palatio pertulere deam pridie idus Apriles; isque dies festus fuit. populus ludi fuere, Megalesia appellata. cum de supplegeretur, tempus esse a quibusdam senatoribus subiectum est quae dubiis in rebus utcumque tolerata essent, ea dempto iam tandem deum benignitate metu non ultra pati. erectis exspectatione patribus subiecerunt colonias Latinas duodecim quae Q. Fabio et Q. Fuluio consulibus abnuissent milites dare, eas annum
Abbreviated transcription (Latin):
prẽt q̃ͣ ꝙ.M. ualerius unus ex legatis pre¬
gressus actutum in ytalia fore nũciau̾at
Reges nuncius aderat Terracine ia esse
haud parue rei indiciu senatu tenebat
qui uir optimus in Ciuitate ess ueram
certe uictoriam eius rei sibi qͥsq mallet
ꝙ ulla imperia. honoresue suffragio et
patru seu plebis delatos . p̃. Scipionez fi
lium eius qui in yspania occiderat ado¬
lescentem non dum questoriuz uidicaue¬
runt in tota Ciuitate uirum bonũ optimũ
esse. Id quib uirtutib inducti ita fudi¬
cauerunt sicut tradditu a ꝓximis mẽo¬
rie tempoꝵ illoꝵ scaptorib libens posteris
traderem. Ita in eas opiones ꝯiectãdo
rem uetustate obrutam ñ int̾pona. p.
Cornelius cum omnib matronis hostĩa
accipere ⁊ in terram elatan traddere¬
ferendam cum matronis. postq̃ nauis ad
hostium dannis tiberini accessit sicut
erat iussus in salum naue euectus ab

Expanded text:
, praeterquam quod M. Ualerius unus ex legatis prae, praeterquam quod M. Ualerius unus ex legatis praegressus actutum in Italia fore nuntiauerat, recens nuntius aderat Tarracinae iam esse. haud paruae rei iudicium senatum tenebat qui uir optimus in ciuitate esset; ueram certe uictoriam eius rei sibi quisque mallet quam ulla imperia honoresue suffragio seu patrum seu plebis delatos. P. Scipionem Cn. filium eius qui in Hispania ceciderat, adulescentem nondum quaestorium, iudicauerunt in tota ciuitate uirum bonorum optimum esse. —id quibus uirtutibus inducti ita iudicarint, sicut traditum a proximis memoriae temporum illorum scriptoribus libens posteris traderem, ita meas opiniones coniectando rem uetustate obrutam non interponam. P. Cornelius cum omnibus matronis Ostiam acciperet et in terram elatam tradereferendam matronis. postquam nauis ad ostium amnis Tiberini accessit, sicut erat iussus, in salum naue euectus ab
Abbreviated transcription (Latin):
uccidium ꝑ ques ⁊ sicut priore anno
cenuissent obtinere eas ꝓuincias iuis¬
serunt. Consules dilectu hr̃e ĩstituer̃t
d nouas saritendas ĩbrios legions
et in ceteroꝵ ita eĩ Iussi ab seatu erãt.¬
exercitum in sapplementum quanꝙͣ nõ¬
dum aperte difrica ꝓuincia decceta erat
occultantib id credo patrib ne p̾scirẽt
Cartaginenses tamen in eam spez erecta
cuutas erat in Africa eo anno bellatum
ire finezq bello punico adesse. Impleuãt
ea res suꝑsticiosoꝵ ammos ꝓniq ⁊ ad nũ¬
cianda ⁊ ad crescenda prodigia erãt. Ea
plura uulgabantur duos soles uisos et
nocte interfluxisse ⁊ facer stelle ab ortu
solis ad occidentem porrigi uisam t̾racine
portam . ⁊ Ananie porta ⁊ mltis locis mu¬
rum de celo tactum in ede iunonis sospite
taminiri cuz horrendo fragore strepitu
et dictuz eoꝵ ꝓcursandoꝵ caisa diez unũ
supplicatio fuit ⁊ nouendiale sacru qd
de Celo Lapidatu ess factum. Eo accessit

Expanded text:
ulibus, sicut priore anno tenuissent, obtinere eas prouincias iusserunt. consules dilectum habere instituerunt et ad nouas scribendas in Bruttios legiones et in ceterorum—ita enim iussi ab senatu erant—exercituum supplementum. quamquam nondum aperte Africa prouincia decreta erat occultantibus id, credo, patribus ne praesciscerent Carthaginienses, tamen in eam spem erecta ciuitas erat in Africa eo anno bellatum iri finemque bello Punico adesse. impleuerat ea res superstitionum animos, pronique et ad nuntianda et ad credenda prodigia erant; eo plura uolgabantur: duos soles uisos, et nocte interluxisse, et facem Setiae ab ortu solis ad occidentem porrigi uisam: Tarracinae portam, Anagniae et portam et multis locis murum de caelo tactum: in aede Iunonis Sospitae Lanuui cum horrendo fragore strepitum editum. eorum procurandorum causa diem unum supplicatio fuit, et nouendiale sacrum quod de caelo lapidatum esset factum. eo accessit
Abbreviated transcription (Latin):
M̾. Aurelius Cocta augur. titi. sqͥmꝰ.
gracchuis admodu adolescens ꝙͣtu
ꝑ erratuz in mandandis sacerdotiis
rati. Idem ꝑ bidiui plebei ab Edilib
pł. elio .p̃. iusio ⁊ Iorus epulu fuit

Expanded text:
M. Aurelius Cotta, augur Ti. Sempronius M. Aurelius Cotta, augur Ti. Sempronius Gracchus admodum adulescens, quod tum perrarum in mandandis sacerdotiis rati, item per biduum plebei ab aedilibus P. Aelio, P. Villio; et Iovis epul
Abbreviated transcription (Latin):
et condepnatuz consulez ⁊ oẽsorez fecissẽt
neq inficiari possent aut iudicio simul
Erariu relinquendi. c̃. claudiu no¬
minatu se inter Erarios fuisse. Re¬
Licturum prauu certamen notaꝵ int̃
censores castigatio inconstantie ppͥ cẽso¬
ria ⁊ grauitate tempoꝵ illoꝵ digna fuit.
In inuidia censores cuz essent crescendi
diem ad populu utrisq dixit. Ea res
consensu patruz discussa esti. ne pstea
obnoxia popularis censura ess. Eadez
Ciuitates uoluntate ĩ deditõe uenerũt
Et cu comitioꝵ iaz appeteret tempis
Cornelium potius ex etruria uͥ mchs
belli erat Roma actiri placuit. Is con
inde pretoria comitia hĩta. creati.p̃.
Cornelius lentulus .P. qͥntilius uar
mitiis ꝑfectis ad exercitu ad etaũa
redit/. Sacerdotes eo amo mõtui ate
in locu eoꝵ suffecti.tiͣ. ueturius phils
flanir materialis et in locũ Emili
Regilli qui priore anno mortuus eãt

Expanded text:
et condemnatum consulem et censorem fecissent, et condemnatum consulem et censorem fecissent, neque infitiari possent aut iudicio semel aerarium relinquendi, C. Claudium nominatim se inter aerarios fuisse relicturum. pravum certamen notarum inter censores; castigatio inconstantiae populi censoria et gravitate temporum illorum digna. In invidia censores cum essent, crescendi diem ad populum utrisque dixit. ea res consensu patrum discussa est, ne postea obnoxia populari aurae censura esset. eadem civitates voluntate in dicionem venerunt. et cum comitiorum iam adpeteret tempus, Cornelium potius ex Etruria, ubi nihil belli erat, Romam acciri placuit. is consinde praetoria comitia habita. creati P. Cornelius Lentulus, P. Quinctilius Varus, mitiis perfectis ad exercitum in Etruriam redit. sacerdotes eo anno mortui atque in locum eorum suffecti: Ti. Veturius Philo flamen Martialis in locum M. Aemili Regilli, qui priore anno mortuus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
M. Linii nomen erat ⁊ p̾co cu̾ctaretur
limum et siue ex residua ⁊ uetere si¬
multate siue intentiua iactacoe sceue¬
ritatis inflatus .M. liuiu quia popłi
fudicio ess dãpnatus. eqͣm uendere
iussit. Item inde Liuius cu ad tribu
nãmãse ⁊ nomen collge uentum est
uendere equ.c̃. claudiu uissit duaꝵ
reꝵ causa unius ꝙ falsum adu̾sus se
testimoniu dixiss alterius ꝙ nõ sin¬
cera fide secum in grãm rediss neq
fedum certamen inquinandi fama
alterius cum sue fame dapno fctm̃ ẽ.
exitu censuere cum in leges iurassent
cu. Claudius ⁊ in Frariu excexisset
inter noĩa eoꝵ quos Erarios relĩquebat
dedit college nomen. Deñ .M. luiiꝰ in
Erarium uenit pret metiã tribum que
se neqz condepnass neq condepnat᷑ aut
consulez aut censorez feciss ppͦ. Roãnuz
õne quatuor ⁊ quadraginta tͥb Erarios
dereliquit ꝙ ⁊ iunocentez se ꝯdẽpnassẽt

Expanded text:
M. Liui nomen erat, et praeco cunctaretur M. Liui nomen erat, et praeco cunctaretur Liuium '; et siue ex residua uetere simultate siue intempestiua iactatione seueritatis inflatus M. Liuium quia populi iudicio esset damnatus equum uendere iussit. item M. Liuius cum ad tribum Arniensem et nomen collegae uentum est, uendere equum C. Claudium iussit duarum rerum causa, unius quod falsum aduersus se testimonium dixisset, alterius quod non sincera fide secum in gratiam redisset. aeque foedum certamen inquinandi famam alterius cum suae famae damno factum est exitu censurae. cum in leges iurasset C. Claudius et in aerarium escendisset, inter nomina eorum quos aerarios relinquebat dedit collegae nomen. deinde M. Liuius in aerarium uenit; praeter Maeciam tribum, quae se neque condemnasset neque condemnatum aut consulem aut censorem fecisset, populum Romanum omnem, quattuor et triginta tribus, aerarios reliquit, quod et innocentem se con
Abbreviated transcription (Latin):
sediss. Sarta tecta acriter ⁊ cũ su̾ma
fide exercuerunt/. uiaz e foro boãrio et
ad ueneris cica foros publicos ⁊ edem
matus magne in palacio facie̾da loca¬
uerunt/. uectigal ecia nouu ex salaĩa
annona statuer sextanee tante sal. et
eodem pluiͬs inforis ⁊ Conciliabulis
et alio alibi p̾cio p̾bendum locauerunt
id uectigas. Comentum alteru ex c̃ẽ¬
soribus satis credebant ppͦ gratum ꝙ ĩ
quo fudicio quo dãpnatus ess. in p̃cio
salis maxime oueratas quaꝵ tͥb operas
dãpnaturus erat credebant/. Inĩ salmator
Li uio iudicu cognomen lustrũ ꝯditu
seius quia ꝑ prouincias dimiẜũt cẽsores
ut cuiiu Romanoꝵ ĩ exercitib quãtus
ubiq ess refertur nũs censa cũ his.cͣc.¬
x. IIIIͬ milia hominu condidit lustrum
Equitu deinde census agi ceptus est Et
ambo forte censores equm publicũ hebũt
cum ad tribumpoliam uentu est in qua

Expanded text:
sedisset. sarta tecta acriter et cum summa sedisset. sarta tecta acriter et cum summa fide exegerunt. uiam e foro bouario et ad Ueneris circa foros publicos et aedem Matris Magnae in Palatio faciendam locauerunt. uectigal etiam nouum ex salaria annona statuerunt. sextante sal et eodem, pluris in foris et conciliabulis et alio alibi pretio praebendum locauerunt. id uectigal commentum alterum ex censoribus satis credebant populo iratum quod iniquo iudicio quondam damnatus esset, et in pretio salis maxime oneratas tribus quarum opera damnatus erat credebant; inde Salinatori Liuio inditum cognomen. lustrum conditum serius quia per prouincias dimiserunt censores ut ciuium Romanorum in exercitibus quantus ubique esset referretur numerus. censa cum iis ducim milia hominum. condidit lustrum equitum deinde census agi coeptus est; et ambo forte censores equum publicum habebant. cum ad tribum Polliam uentum esset in qua
Abbreviated transcription (Latin):
locate. p̾licinii legiones cons. pͥncipio
pugne edem fortune pͥmigeĩe uouit
si ea die hostes fudiss composq eius
uoti fuit fusi ac fugati peni sup̃ xl.
nem exercitum reduxit/. Eodem tẽpore
Cornelius coñs in alteram pãte Italie
non tam amis ꝙ̃ fudicioꝵ terore Etru¬
riam continet tota ferme ad Magonẽ
ac ꝑ eum ad spem nouandi res uersa
tiose habuit multiq nobiles etrusi qͥ¬
aut quia ut ip̃i ierant aut miẜunt ad
Magonem de popriloꝵ suoꝵ defectione
pͥmo pñtes erant condapnati postea con¬
scientia sibi met ip̃i exiliu consciscentes
cum absentes dãpnati essent corporibus
subtractis / bona tamen / q̃ publicũ potant
pigneranda pene p̾bebant. Dum ħ coñs
aduersis regionib agunt censores ĩterĩ
r̾one. m̾. liuius ⁊ cu. Claudius ad Se¬
natum recitauerunt. pͥnceps interi de¬
lectus.q. fabius maximus. notati
septem nemo tamen qui sella curuli

Expanded text:
locatae P. Licini legiones. consul principio locatae P. Licini legiones. consul principio pugnae aedem Fortunae Primigeniae uouit si eo die hostes fudisset; composque eius uoti fuit. fusi ac fugati Poeni; supra qnem exercitum reduxit. eodem tempore M. Cornelius consul in altera parte Italiae non tam armis quam iudiciorum terrore Etruriam continuit, totam ferme ad Magonem ac per eum ad spem nouandi res uersam.tiose habuit; multique nobiles Etrusci qui aut ipsi ierant aut miserant ad Magonem de populorum suorum defectione, primo praesentes erant condemnati, postea conscientia sibimet ipsi exsilium consciscentes cum absentes damnati essent, corporibus subtractis bona tantum quae publicari poterant pigneranda poenae praebebant. dum haec consules diuersis regionibus agunt, censores interim Romae M. Liuius et C. Claudius senatum recitauerunt. princeps iterum lectus Q. Fabius Maximus ; notati septem, nemo tamen qui sella curuli
Abbreviated transcription (Latin):
proũcia erat
ingente uim frum aduexit horreaq
non solu que iam facta erant ỹpleta
s noua hedificata uestimeta excitui
deerant. Id mandatum octauio ut cũ
ptore ageret siquid ex ea ꝓiũcia com¬
parari aut micti poss. Ea quoq aut
segniter curata res. Mill ducente toge
ereui spacio ⁊ xii milia tunicaꝵ missa.¬
Estate ea. qua hec in africa gesta sũt
p. semꝓnius coñs cui brutii ꝓuicia eãt
in agro crotonensi cu Ambale ip̃o in
itmere tumultuario prelio ꝯflixit ag¬
minib magis ꝙͣ acie pugnatu est .xͥ.
pulsi tumultu uerius ꝙͣ pugñ mille
i ducenti de exercitu consulis int̾fecti
in castra trepide reditu neq oppugnar̃
tũ ea hostes hausi. Ceteꝵ scilẽtio ꝓximi
moueret copias ꝯiunexit. Ita duo duce
duo exercitus ad amibale redierunt
Nec mora dimicandi facta cũ consuli¬
et duplicare uires. Peno retẽsbntoria
animo ess In pͥmam acie suas legio¬
nes sempronius indrxit in subsidiis

Expanded text:
prouincia erat ingentem uim frumenti aduexit; horreaque non solum ea quae iam facta erant repleta, sed noua aedificata. uestimenta exercitui deerant; id mandatum Octauio ut cum praetore ageret si quid ex ea prouincia comparari ac mitti posset. ea quoque haud segniter curata res; mille ducentae togae breui spatio, duodecim milia tunicarum missa. aestate ea qua haec in Africa gesta sunt P. Sempronius consul cui Bruttii prouincia erat in agro Crotoniensi cum Hannibale in ipso itinere tumultuario proelio conflixit. agminibus magis quam acie pugnatum est. Romani pulsi, et tumultu uerius quam pugna ad mille et ducenti de exercitu consulis interfecti; in castra trepide reditum, neque oppugnare tamen ea hostes ausi. ceterum silentio proximae moueret copias coniunxit. ita duo duces duo exercitus ad Hannibalem redierunt; nec mora dimicandi facta, cum consuli duplicatae uires, Poeno recens uictoria animos faceret. in primam aciem suas legiones Sempronius induxit; in subsidiis
Abbreviated transcription (Latin):
pacem iusserunt ⁊ omnes tribus que¬
iduerso in ⁊ifricam bello omnib aliis
cornelio Etruria cum uete̾ exercitu
semyno brucii ut nouas scribert legio¬
nes decrete pretorib. M. Martio ueb̾.
I.scribonio li bom peregeme. et Eidem
callia pomponio mathoni Sicilia clau¬
no Neroni Sardinia euenit Scipioni
um eo exercitu cum ea classe quam
habebat ꝓrogatum in annu imꝑiu
st. Item licimo ut brutios duabi le¬
gionib obtineret quoad eu in ꝓiũtia
cum imperio morari consulib ere. pͭ.
uisum esset ⁊ M. liuio ⁊ seꝑ luccetio
cum biins Legionib quib aduersus
hagonem gallie presidio fuissent ꝓro¬
ratum Imperium est.⁊ m. octauio
ut cum Sardinia legionemq.tĩ. clau¬
no tradidiss ipse nauib logis .xl.¬
naritima horam / quib finib seuatus
ensuiss tutaretur . M. pompoio.p̃.¬
s. in dicilia cannensis exercitus due
legiones decrete ⁊ quintus Tarentu.

Expanded text:
 iusseruntque omnes tribus, quia uerso in Africam bello omnibus aliisCornelio Etruria cum uetere exercitu, Sempronio Bruttii ut nouas scriberet legiones decretae: praetoribus M. Marcio urbana, L. Scribonio Liboni peregrina et eidem Gallia, M. Pomponio Mathoni Sicilia, Ti. Claudio Neroni Sardinia euenit. P. Scipioni cum eo exercitu, cum ea classe quam habebat, prorogatum in annum imperium est; item P. Licinio ut Bruttios duabus legionibus obtineret quoad eum in prouincia cum imperio morari consuli e re publica uisum esset. et M. Liuio et Sp. Lucretio cum binis legionibus quibus aduersus Magonem Galliae praesidio fuissent prorogatum imperium est, et Cn. Octauio ut cum Sardiniam legionemque Ti. Claudio tradidisset ipse nauibus longis aritimam oram, quibus finibus senatus censuisset, tutaretur. M. Pomponio praetori in Sicilia Cannensis exercitus duae legiones decretae; T. Quinctius Tarentum, C.
Abbreviated transcription (Latin):
ut compararent qui duo cu p̾tor
ac legatis irent ad consiliũ ponti¬
Ficum relatu ⁊ de expiandis que
Locris in templo ꝓserpine facta uio
cellus ⁊ m̾. decitiꝰ alim̾tus ede .pl.¬

Expanded text:
 legerent qui duo cum praetore ac legatis irent: ad collegium pontificum relatum de expiandis quae Locris in templo Proserpinae tacta ac uiolata cellus et M. Cincius Alimentus ;
Abbreviated transcription (Latin):
qui Cartaginem gaudiu inge̾s nũci¬
arent totaq africa fama mortis Massi¬
misse repleta uarie aĩos affecit. Massi¬
missa in spelunca occulta cu herbis
curaret uulnus duoꝵ Eqͥtu Latc. mõ
ꝑ dies aliquot uixit. ubi pͥmu ducta
cicatrix patiq poss uisa iactationem
tendum atq in ip̃o itmere haud plus
Iam quis ess ferens ueniss tatũ motũ
tum fauore pristino tũ gaudio isperato
qd ꝙ̃ perisse crediderant incolum̃ cerne¬
bant fecit ut inter paucos dies sex mi
Regni ess s ecia socios Cãtaginẽsiu
populos Messulioꝵ q fines id sifacis
Regnu erat uastaret. Inde urritato
ad Bellum Siphace int̾ cithã yppone̾q
in iugis oportunoꝵ ad oĩa montium
conscendit. Maiorem Igitur Sex ratus

Expanded text:
qui Carthaginem gaudium ingens nuntiqui Carthaginem gaudium ingens nuntiarent; totaque Africa fama mortis Masinissae repleta uarie animos adfecit. Masinissa in spelunca occulta cum herbis curaret uolnus duorum equitum latrocinio per dies aliquot uixit. ubi primum ducta cicatrix patique posse uisus iactationem, tendum; atque in ipso itinere haud plus lios palam iam quis esset ferens uenisset, tantum motum cum fauore pristino tum gaudio insperato quod quem perisse crediderant incolumem cernebant fecit ut intra paucos dies sex milregni esset sed etiam socios Carthaginiensium populos Masaesuliorumque fines—id Syphacis regnum erat— uastaret. inde inritato ad bellum Syphace, inter Cirtam Hipponemque in iugis opportunorum ad omnia montium consedit. maiorem igitur iam rem S
Abbreviated transcription (Latin):
sum uigis Massimissam secutus ĩ ualle
arta faucib utrinq oppsitis inclusit
ubi ingens cedes messulioꝵ fc̃ta massi¬
missa cu quinquagnita aut amplius
equitib ꝑ anfractus Montis Ignotos
sequentib se se eripuit. Tenuit tñ uesti¬
gia Buchar. adeptusq eum patẽtib¬
campis prope E lippeam urbem Ita cĩcu¬
uenit ut preter quatuor Eqͥtes oes
ad unu interficerent. Cu hiis ip̃ qͦq¬
amisit In conspectu erãt fugiẽtes ale
⁊ qͥtu dispensato campo qͥbida ut occũ¬
rerent ꝑ obliqua tendentib . qͥnq hostes
sequebantur annis ingens fugientes
accepit. Neq enim cunctãt᷑ ut qͦs maio
nietus urgeret inmisunt eqͦs raptiq gũ¬
perisse creditus ac duo reliqͥ eqͥtes cũ eo
Inter uirgulta ulterioris ripe emerserũt
Is funs Ducari fuit sequendi nꝰ mgrede
flumen auso nec habere credenti se iaz
q̃ sequeretur. Inde uanus auctõ absup
Massimisse ad Regem rediit missiq

Expanded text:
sum iugis Masinissam persecutus in ualle sum iugis Masinissam persecutus in ualle arta faucibus utrimque obsessis inclusit. ibi ingens caedes Maesuliorum facta: Masinissa cum quinquaginta haud amplius equitibus per anfractus montis ignotos sequentibus se eripuit. tenuit tamen uestigia Bucar, adeptusque eum patentibus prope Clupeam urbem campis ita circumuenit ut praeter quattuor equites omnes ad unuamisit. in conspectu erant fugientes; ala equitum dispersa lato campo quibusdam ut occurrerent per obliqua tendentibus quinque hostes sequebatur. amnis ingens fugientes accepit—neque enim cunctanter, ut quos maior metus urgeret, immiserant equos—raptique gurperisse creditus ac duo reliqui equites cum eo inter uirgulta ulterioris ripae emerserunt. is finis Bucari sequendi fuit, nec ingredi flumen auso nec habere credenti se iam quem sequeretur. inde uanus auctor absumpti Masinissae ad regem rediit, missique
Abbreviated transcription (Latin):
de q̃ inter numidas ⁊ latrociniu tutius
erat. Iamq licenter eludebant ut ad mar
delectam predam uenderent mẽcatoribus
ad terram ducentib nauib ad id ipsum
pluresq ꝙ̃ in iusto sepe prelio Cartagi¬
nenses caderent caperenturq deplorant
ea apud Siphacem Cataginenses ĩ cẽsurq
et ipsum ad reliquias belli persequedas
instigabant ẜ uix Regium uidebat᷑ Lat᷑ne
uagum in montib conseptari. Bucar ex
prefectis Regis uir acer ⁊ impiger ad id
delectus ⁊ data xl. milia peditu duo eqͥ¬
tum premioꝵq ingenti spe honoratus
si caput Massimisse retuliss aut uiiuiz.¬
Id uõ mextimabile gaudiu fore cepisset
palatos incuriose se agentes imꝓuiso ad¬
ortus pecoꝵ hominuq ingenti mł̃titu¬
dine ⁊ presidio armatoꝵ exclusa Massi¬
missam ip̃m cu paucis in uerticẽ mõtis
cempellit. Inde prope ia ut debellato nͨ
peditib mille ducentisq Equitib degͤs¬

Expanded text:
praedae quam inter Numidas et latrocinium tutius praedae quam inter Numidas et latrocinium tutius erat. iamque adeo licenter eludebant ut ad mare deuectam praedam uenderent mercatoribus adpellentibus naues ad id ipsum, pluresque quam iusto saepe in bello Carthaginienses caderent caperenturque. deplorabant ea apud Syphacem Carthaginienses infensumque et ipsum ad reliquias belli persequendas instigabant; sed uix regium uidebatur latronem uagum in montibus consectari; Bucar ex praefectis regis, uir acer et impiger, ad id delectus. ei data quattuor milia peditum duo equitum, praemiorumque ingentium spe oneratus si caput Masinissae rettulisset aut uiuum—id uero inaestimabile gaudium fore— cepisset. palatos incurioseque agentes improuiso adortus, pecorum hominumque ingenti multitudine a praesidio armatorum exclusa Masinissam ipsum cum paucis in uerticem montis compellit. inde prope iam ut debellato nec peditibus ducentisque equitibus degres
Abbreviated transcription (Latin):
armis certatum fuerat tanꝙ̃ haidubi
Iuris sui castra loret siquis arceat. ut qͦd
maxime opus sit acre dimicaturũ si ĩpar
metu agro credatur in mediu Regnũ
eundum/ aut sine certamine ꝯcessuros
in ditionez eius Messulos. aut nequaꝙͣ
pares futuros armis hiis uocib ĩcitatus
Siphas Massimisse bellum infert ⁊ pͥmo
certamine Messilios fundit fugatq. mas¬
simissa cu paucis equitib ex acie ĩ mõte¬
bellum incole uocant ꝑfugit. fa̾lie aliqͦt
cum mappalib pecoribq suis ħ pecuma
illis est ꝑsecuti sunt Regem. Cetera messu¬
lioꝵ multitudo in ditionez Siphac̾i ꝯcessit.
quem ceperant exules montez. herbidus
a quosusq est/. Et quia p̃tori bonꝰ alendo
erat hominuze qͦ carne ac lacte uescẽtiu
habunde sufficiebat alimentis. In noctums
primo ac furtuus incursionib deinde
aꝑto Latrocimo infesta oĩa certa esse uri¬
maxne Cartaginensis ager qͥa ⁊ plus

Expanded text:
armis certatum fuerat, tamquam haud dubie armis certatum fuerat, tamquam haud dubie iuris sui, castra locet. si quis arceat, id quod maxime opus sit, acie dimicaturum: sin per metum agro cedatur, in medium regni eundum. aut sine certamine concessuros in dicionem eius Maesulios aut nequaquam pares futuros armis. his uocibus incitatus Syphax Masinissae bellum infert. et primo certamine Maesulios fundit fugatque; Masinissa cum paucis equitibus ex acie in montem—Bellum incolae uocant—perfugit. familiae aliquot cum mapalibus pecoribusque suis—ea pecunia illis est—persecuti sunt regem: cetera Maesuliorum multitudo in dicionem Syphacis concessit. quem ceperant exsules montem herbidus aquosusque est; et quia pecori bonus alendo erat, hominum quoque carne ac lacte uescentium abunde sufficiebat alimentis. inde nocturnis primo ac furtiuis incursionibus, deinde aperto latrocinio infesta omnia circa esse; maxime uri Carthaginiensis ager, quia et plus
Abbreviated transcription (Latin):
fieret Cartaginensib de Indust̾a agẽtib
ad se se perduxit. Hasdrubal tuz fortem
cum hec gerebantur apud Si phacem
erat qui Nunde haud sane mltu ad se
ꝑtinere credenti utruz penes Auchima¬
zenam Massimissam Eegnũ mxssiliõ
ess falli eum magnopere ait. si massi¬
missam eisdem contentum fore quib
patrem galam aut patriui eius cezadẽ
credat multo maiorez indolem in eo uiz
Iugenii esse q̃ in ullo gentis eius usꝙͣ
fuisset. Sepe eum in yspania rar Int
homines uirtutu specimen dedisse sociis
pariter hostibusq ⁊ si phacem ⁊ Cartagi¬
nenses nisi orientem illu ignẽ oppssisset
Ingenti mox insemo. Cum iaz nłła morã
ferre possent arsuros adhue teneras et
fragiles iures cius esse uix dũ coalescert
fouentis Regnum instando stimulandoq
ꝑuicit ut exercitum ad fines messilioꝵ
admoueat/ atq in agro de quo sepe cum
gala nõ urb modo disceptatu ẜ eciam

Expanded text:
fieret Carthaginiensibus de industria agentibus, fieret Carthaginiensibus de industria agentibus, ad sese perduxit. Hasdrubal tum forte cum haec gerebantur apud Syphacem erat; qui Numidae, haud sane multum ad se pertinere credenti utrum penes Lacumazen an Masinissam regnum Maesuliorum esset, falli eum magno opere ait si Masinissam eisdem contentum fore quibus patrem Galam aut patruum eius Oezalcem credat: multo maiorem indolem in eo animi ingeniique esse quam in ullo gentis eius unquam fuisset; saepe eum in Hispania rarae inter homines uirtutis specimen dedisse sociis pariter hostibusque; et Syphacem et Carthaginienses nisi orientem illum ignem oppressissent ingenti mox incendio cum iam nullam opem ferre possent arsuros; adhuc teneras et fragiles uires eius esse uixdum coalescens fouentis regnum. instando stimulandoque peruincit ut exercitum ad fines Maesuliorum admoueat atque in agro de quo saepe cum Gala non uerbis modo disceptatum sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ncipio reꝵ
prospere agmen ꝯuertit ad massimissa
Numidaꝵ affluebantq undiq ex
paternu Regnu nũo aylitu ali¬
quantu Mazetulus superabat. Na
et ip̃e eu exercitu/ qͦ caprissã uicãt
et ex receptis post cedez Regis aliquot
habebat ⁊ puer lenchimazes a/ Si¬
phace auxilia ingentia aduxerat xu
milia peditu. Mazetulo .x. milia
equitu erant / qrib cu massimissa
inter Romana ⁊ piunca arma exercitati
ducis Regulus cum tutore exigua Meze¬
tulioꝵ manu in Cartaginense agͫ ꝑfugit.
Ita recuperato Regno paterno Massimissa
quia sibi aduersꝰ siphacem aut paulo
maiorem restare dumidatõe cernebat
optimu ratus cu fratre patruele gr̃am
reconciliare missis qui ⁊ puero spe face̾nt
si in fidez Massimisse se se permisisset
Futurum eum in Rode honore qͦ apud
galam dezades quonda fuiss. Et qui
Mazetullo preter impunitate sua omma
cum fide restitui sponderet ãbo poptãtis
exilio modica domi fortuna oĩa ne id

Expanded text:
ncipio rerum prospere actae conuertit ad Masinissam Numidas, adfluebantque undique ex paternum regnum. numero militum aliquantum Mazaetullus superabat; nam et ipse eum exercitum quo Capussam uicerat et ex receptis post caedem regis aliquot habebat, et puer Lacumazes ab Syphace auxilia ingentia adduxerat. quindecim milia peditum Mazaetullo decem milia equitum erant, quibus cum Masinissa inter Romana et Punica arma exercitati ducis; regulus cum tutore et exigua Masaesuliorum manu in Carthaginiensem agrum perfugit. ita reciperato regno paterno Masinissa, quia sibi aduersus Syphacem haud paulo maiorem restare dimicationem cernebat, optimum ratus cum fratre patruele gratiam reconciliare, missis qui et puero spem facerent si in fidem Masinissae sese permisisset futurum eum in eodem honore quo apud Galam Oezalces quondam fuisset, et qui Mazaetullo praeter impunitatem sua omnia cum fide restitui sponderent, ambo praeoptantes exsilio modicam domi fortunam, omnia ne id
Abbreviated transcription (Latin):
Syracusas potuisset. Inde questor cun
presidio ad Rassum ⁊ ad accipiendam
pecuniam Regiam custodiẽdaq missu
urbs dixipienda militi data est ⁊ custodih
duuisis ꝑ domos eoꝵ qui intra presidua
Romana fu̾int cu młta ire multag
Auaricie feda exempla ederent᷑. Archims
fieri poterat intentũ formis qͣs ĩ pulue̾
descripẜat ab ignaro milite qͥs eẽt ĩtfate
Egre id Marcellu tulisse depultureq
curam habitam ⁊ propinquis etiã ĩqͥsiti
honori presidioq nomen ac memoriaer
in quib prede tantu fuit ꝙͣtum uix capo
cartagine tunc fuisset cu qua uirib eo

Expanded text:
Syracusas potuisset. inde quaestor cum Syracusas potuisset. inde quaestor cum praesidio ab Naso ad accipiendam pecuniam regiam custodiendamque missus. urbs diripienda militi data est custodibus divisis per domos eorum qui intra praesidia Romana fuerant. cum multa irae, multa avaritiae foeda exempla ederentur, Archimeciere poterat, intentum formis quas in pulvere descripserat, ab ignaro milite quis esset interfectum; aegre id Marcellum tulisse sepulturaeque curam habitam, et propinquis etiam inquisitis honori praesidioque nomen ac memoriam in quibus praedae tantum fuit, quantum vix capta Carthagine t
Abbreviated transcription (Latin):
certamine effuger. Marcellus ut capta
teme meritũq presidio suis adiunctum
receptui cecunt ne regie opes qͦꝵ fama
maior ꝙͣ res erat disrumpetur. Suppsso
mipetu militu ut hiis qͥ m achrandina
erant transfugis spaciu locusq fugedatꝰ
esset Syracusam tandem liberi metu põti
achardie aꝑtis oratores ad Marcellum
mictunt. Nichil petentes aliud ꝙͣ inco¬
Lunritatem sibi liberisq suis. Marcellus
concilio aduocato ⁊ adhibitis eciã siracusãs
qui ꝑ seditiones pulsi ab domo intͣ psidia
maleficia eoꝵ qui Syracusas tenuer̃t
tercium amium circumseder Syracusas
quid potuerint Syracusa facerẽt extĩplo
ul eos syracusanoꝵ esse qͥ nitra p̾sidia
Romana fuerint uł yspanũ duce̾ Mei̾tu
qui presidiũ traddiderit uł ipo stracusanõ
postremo serum quidez si fõte oĩiz sibi
siracusana terra mariq tam diu exu¬
stoꝵ nequaꝙͣ tantu fructũ esse qͦd capta

Expanded text:
certamine effugerunt. Marcellus , ut captam certamine effugerunt. Marcellus , ut captam e cum praesidio suis adiunctum, receptui cecinit, ne regiae opes, quarum fama maior quam res erat, diriperentur. suppresso impetu militum, ut iis qui in Achradina erant transfugis spatium locusque fugae datus est, Syracusani tandem liberi metu portis Achradinae apertis oratores ad Marcellum mittunt, nihil petentes aliud quam incolumitatem sibi liberisque suis. Marcellus consilio aduocato et adhibitis etiam Syracusanis qui per seditiones pulsi ab domo intra praesidia maleficia eorum qui Syracusas tenuerint tertium annum circumsedere Syracusas,quid potuerint Syracusani facere, exemplo vel eos esse Syracusanorum qui intra praesidia Romana fuerint, vel Hispanum ducem Moericum, qui praesidium tradiderit, vel ipsorum Syracusanorum postremo serum quidem, sed forte consilium. sibi Syracusana terra marique tam diu exhaustorum nequaquam tanti eum fructum esse quod capere
Abbreviated transcription (Latin):
scirent Romani fecit. Itaq Marcellꝰ nocte
nauem onerariam cu armatis Remulo
quadriermis trahi ad Achardie uissit
exponiq milites Regione porte que prope
fontem Arethusam est hoc cũ qͣrta iugilia
factũ esset expositosq milites porta ut
ꝯuenerat recepisset Mericus luce prima
Marcellus oĩb copiis menia achardie
agreditur ita ut nõ eos solum qͥ achadĩe
tenebant in se conuertert s a Nasso ecia
agmina armatoꝵ cocurrerent relictis
stationib suis ad ium ⁊ impetũ Ramo ͬ
arcẽ .d. in hac tumultu actuaĩe nau̾e̾ ĩstͣcͥte
iam ante circuznecte que ad Nassũ amatoᷤᷤ
expoñt qd improuiso adorti semi plenas
stationes ⁊ ad aꝑtas fores porte qua paulo
ante excurrer armati. haut magno c̃taĩe
nassum cepere deẜtam trepidatione ⁊ fuga¬
custodum neq ullius minus presidii aut
ꝑtinacie ad manendum q in transfuga
fuit quia ne suis satis credentes se medio

Expanded text:
scirent Romani fecit. itaque Marcellus nocte scirent Romani fecit. itaque Marcellus nocte nauem onerariam cum armatis remulco quadriremis trahi ad Achradinam iussit exponique milites regione portae quae prope fontem Arethusam est. hoc cum quarta uigilia factum esset expositosque milites porta, ut conuenerat, recepisset Moericus, luce prima Marcellus omnibus copiis moenia Achradinae adgreditur ita ut non eos solum qui Achradinam tenebant in se conuerteret, sed ab Nasso etiam agmina armatorum concurrerent relictis stationibus suis ad uim et impetum Romanorum arcendum. in hoc tumultu actuariae naues, instructae iam ante circumuectaeque ad Nassum, armatos exponunt qui improuiso adorti semiplenas stationes et adapertas fores portae, qua paulo ante excurrerant armati, haud magno certamine Nassum cepere decustodum. neque in ullis minus praesidii aut pertinaciae ad manendum quam in transfugis fuit, quia ne suis quidem satis credentes e medio