comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
religionis. templum dño condere desi¬
derarr&: dñr autem magis hoc ꝑfiliũ
eiur salomonem uell& impleri tubilo¬
minur ipse dauid omnia quȩ ad futu¬
pem eius dem templi construetionẽ
uel reuerentiam ꝑtinerent: sollicitus
preparare curauit. Unde &iant
cantores statuit qui tempore Nacni¬
ficu coti diȩ psalmor cumineloelia
resonarent atq animos populi cor¬
cumstantis ad memoriam amorear¬
que cȩ lestium : Nion solum sublimitate
uerborũ quȩ dicebantur sedoiat̃ ua¬
uitate sonorũ quadicebantur eulto¬
a magnificentia templiꝰ decus quogt
miniftera illius & minist rentiuns
crescer& co&us. conuocauit. omnem
ꝓgeniem filiorum aaron. & eos uide¬
lic& quide elezar. & illos quide tha¬
mar stirpe descenderant. huisit¬
que hos in partes uiginti quat tuor.
ac dehis singulis singulos pontifi¬
cens eligens. c&eros quimn partib
ertent sacerdotii minoris: quinunc
pres biteratus uocatur. officio fun¬

Expanded text:
religionis templum Domino condere desireligionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, eriget magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fun
Abbreviated transcription (Latin):
glorio sissimo illo tunc temiporis sacer¬
dotu u&eris officio prȩerre. Prȩtulit
onge solitudinis sitim &esuriem. con¬
tiniur hostiarũ sollemnur pilisca¬
me lorum &cinetiu zone pellicie
auro textas pontificum por posuit
stolaset quid enim hȩc fratrs
mei. nisi ut is qui merito iustitiȩ p¬
terni pontificatus ostender&. quia
inclubius melioris pontificatur preco
& p̃cus sor &ister& Siuero fyacterni¬
tatem unrm audire delectat: quisit
abia decuius uice zachanias genur
duxirse ꝑ hib&ur : hic temporibur
dauid regis summus erat sacerdos
siquidem iubente dño ꝑ mosen. primo
unus in lege pontif& a aronest cans¬
titutus: post cuius mortẽ elea ⁊ ar
filiur eius sacer docium sus cepit & hoc
quoque mortuo finees filius eius sa¬
cerdotii successor e&xtitit: & sic usque
adtemporr dauid ꝑ annos circiter qua¬
dringentos septua ginta : unus pot unũ
& titere pontificatus heredes. Aue¬
rodauid cum magno feruens studio

Expanded text:
gloriosissimo illo tunc temporis sacergloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae pterni pontificatus ostenderet quia non dubie melioris pontificatus praeco et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio
Abbreviated transcription (Latin):
uirauit dñs & non penitebit eum tuer
sacerdos in&ernum secundum ordi¬
nem melchi sedech Melchi sedechꝗ ꝓ¬
pe ut legimus sacerdos dĩ summi lon¬
zelogalis sacerdotii tempora prȩces¬
sit. offerens dño panem & uinum
Rideo redemptor nr sacerdos esse
dicitur. secundum ondinem melchi¬
sedech: quia ab latis uictimis legali
idem sacrificugenus in mysterium
sui corporis & sanguinis in nouo testa¬
mento offerendo instituit: Quis ergo
congruentius translationem legalis
& sul stitutionem euangelici sacer do¬
ti quã summi iux talegem sacerdotis
filius ꝓph&ar& Quicũ &ipse sũmus sa¬
cendor secundum legem eistere por¬
ie uider&ur: maluit docente intrin¬
secus in cominutabili pctione uerita¬
tis. nouisacerdotis prȩco : quã suc cessor
& uener existere u&eris Maluit doc¬
tus inspũ uocatis in desertum populis.
noui testamenti sacramenta prȩdica¬
Are quam ad se uenientibus in templũ

Expanded text:
Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum,
Abbreviated transcription (Latin):
propheando solũ prȩditerant ille
& primo uencurum ꝓph&andisi¬
nauit. & moxuomentom ostenden¬
do monstracuit̃: Quicorte gratia
dis pensationis non solum iusti ssed
ei depontificali serpe ortis paren¬
tibur natus asseritur Nuitem̃
sacerdos sicut & lectione euonu¬
lica audiuinius nomine ẜachariar
deuice abia. & uxor illi desiliabr¬
a aron & nomencius heliraba li
erant aõ iusti ambo ante dm̃
qustus quuippe panentib est genitus ut eo
Sonfidentius iustitiȩ pͥceptet populis la¬
ros quo hec ipse non quasi nouitia dedi¬
cirs&: sed uelut here ditario iure ꝓ
genitorib accepta seruare. De sacer¬
dotali prosapia ostus ertu uteo poteri¬
tius mutationem sacer dotii p̃conanedur
quo psu ad racendotalegenus ꝑtinene
dlanes Nedemptor &enim noster
in carne oppanens sicut re nobis fie¬
mi chgnatus est regnũ cȩleste tribuen¬
do: Ita&iam pontifee factus est. sem&¬
ipsum ꝓ nobis offerendo hostiamdõ in
odorem suauitatis: Vnde seriptũ est:

Expanded text:
 praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, deAaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
pontif& souarium & tabernaculum
testimoni atq: altare: sacerdotes
quoque & uniuersum populum &pi¬
are iussus est: iohannes ipse quisit
iste pontif& quȩ hȩc &piatio mani¬
festat : cum illo ueniente adbaptis¬
mum suum loquitur dicens: ecce
agnus diqui tollit peccata mundi
Que uidelic& epiatio semel manno
celebrrri statuta est quia sicut apor¬
tolus ait : xp̃s romel oblatus ad multo¬
rum ehaurienda peccata : secundo
sine peccato apparebit & pectantib:
se in ralutem. Quod aũ pontisice ad
nogandum ingnodiente scũ arium
nominem hominum in tabernaculo
ẽẽ licebat. doneo &ire in firmitate
pati nec dum crat iclonea quod in
ipsis paces accũ est a postolis : qui incho¬
ata cãdom passione illius brnerie¬
licto eosugenunt: Egre hiebatur
auten e plea epatione pontifo

Expanded text:
tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quae videlicet expiatio semel in anno celebrari statuta est, quia, sicut Apostolus ait, Christus semel oblatus est ad multorum exhaurienda peccata, secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione ponti
Abbreviated transcription (Latin):
demptor noster multor
pensationis sue testes prx¬
misit
& ndntios quidiuersis
rib: diuersis israheliticȩ
plebis tribubus orti: non diuer¬
sa fide sed uno eodemque ꝑ om¬
nia sensu : eiurdem in carnationis¬
enis mysterium ꝓph&ando preci¬
nerent: Horum ultimus & qua¬
silimes quidam legis & euangelu
figure & ueritatis. lolannerꝰ ap¬
naruit: dño ađ testante qui ait

Expanded text:
demptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestẽ interris &ercere uita con¬
tendimus: cumeorum &emplo nulla
quȩ facimus uel ꝑcipimus bonanos¬
trismenitis ascribimus: sedl ãucturis
nostri ꝑ omnia graotiam respicimus
Dequo illorum quoque testimonus eclo¬
cemur : quia ipre est dr̃. ipse fecitnos &
non ipsinos. Nonsolum scilie& ut homi¬
ner simus: uerum &iam ut sc̃i & beati
hominessimus: Cuius dona graetiae si
puro semꝑ & infatigabili corde secta¬
mur ipse iuxta eorundem patrum

Expanded text:
coelestem in terris exercere vitam concoelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illorum quoque testimoniis edocemur, quia ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines simus. Cujus dona gratiae si puro semper et infatigabili corde sectamur, ipse juxta eorumdem patrum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit deoperib legis frustrae glorian¬
tes : docuit credere in xp̃m: enusq
segratiae tota intentiane submitter
acprȩcedentiũ iustorum inuitari pru¬
dentiam : qui& le gem ꝑficere dili¬
gentissime studebant & nihilomu
in gractia dñi ihũ  non autẽ in operum
suorum iustitia scclutem sperare didice¬
yaent. Hinc namq unus & eis dicit: ius¬
tus autem & fideuiuit: Vnde capte
sub iungitur paraeredño plebem ꝑ fectã
Hec & enim pulcherrima dominice
plebis ꝑfectio est : quamaohannes suo
tempore predicando partebat. & nunc
dñripsellonando ꝑorbem latius al¬
impl& cumnos euangelicis & uerbir
instituti & imbuti mesterus candẽ
fudem acdilectionom habere discime
quam legalib preceptis edocti ƿa¬
trer habuisse ꝓbantur Hoc per¬
sectissimum sc̃e ecderȩ decur est
cum eadem quȩ illos intrarie constat.
suꝑne pacis gaudia suspiremus. atq
ut hec &iam nos intrare meramur

Expanded text:
venit de operibus legis frustra glorianvenit de operibus legis frustra gloriantes, docuit credere in Christum, ejusque se gratiae tota intentione submittere, ac praecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihilominus in gratia Domini Jesu, non autem in operum suorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur,
Abbreviated transcription (Latin):
lus sub iungit. ut conuestat conda
patrum infilios & incredibiles ad
prudentiam iustorum : ita & ciñp
perꝓph&am non disparem deheliȩ
predicatione sententiam ꝓtulit dicens
ecce ego mittam uobis holiam ꝓphe¬
tam. ante quam ueniat dies dñi mag¬
utrius que opus est : fidem scilic& atq intel¬
lectum quem habuore patres. filiorumen¬
tib prȩdicando infundero : Nampatrer
& iusti appellantur u&eres scĩ : dequib:
saluator ait discipulir: multi ꝓphee &
iusti cupierunt indere quȩ uos uidecis &
nonuiderunt. Nilii uero & moredibiles
illiur eui homines quo uel helias prȩ¬
dicaturus est: uel iohannes p̃dicabat
uocantur: Conuertit autem iohannes
corda patrum infilios : quia sapientiã
quam habuerunt patres : xp̃m credentes
acdesideraontes in carne uenire trens¬
fudit infilios : docendo eos credere
& gaudere . xp̃m in carne uenisse
Conuertit incredibiler ad prudentiã
iustorũ. quiaeor quos sine fide xp̃i in¬

Expanded text:
lus subjungit. Ut convertat corda lus subjungit. Ut convertat corda patrum in filios, et incredibiles ad prudentiam justorum. Ita et Dominus per prophetam non disparem de Eliae praedicatione sententiam protulit, dicens: Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magutriusque opus est, fidem scilicet atque intellectum, quem habuere patres, filiorum mentibus praedicando infundere. Nam patres et justi appellantur veteres sancti, de quibus Salvator ait discipulis: Multi prophetae et justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt. Filii vero et incredibileevi homines, quo vel Elias praedicaturus est, vel Joannes praedicabat, vocantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios docendo eos credere et gaudere, Christum in carne venisse. Convertit incredibiles ad prudentiam justorum, quia eos quos sine fide Christi in
Abbreviated transcription (Latin):
elis ab&b : &ultauit ingaudio infans
in utero eius Sed & meo quod illũ
multos filiorum is rochel ad dñm dm̃
ipsorum conuersurum asseuerat.
manifeste angelus quã magnus co¬
rom dño ess& futurus indicat quẽ
optimo genere conuersandi. uitã
ꝑ acturum esse declanat: quȩ enim
inter hominer sublimior & do grctior
ẽe conuersatio potest quaneor qui
alior cotidiano gorcitiosaꝑfauato¬
rir suigratia student conuertero
& crebra animarum fidelium ad¬
quusitione gaudium semꝑ patris ce¬
lestis augere Et ipse prȩced& an¬
teillum in spu & uiftute heliȩ
Iohannes in spũ & urtute heliȩ dnm̃
precedere dicitur: quia sicit heli
as inmagna uirtutȩ sp̃r. secundum
eiur aduentum prȩueni&: ita iohan¬
nes ñminore spr̃ potentia prȩditus
prȩuenit primum: sicut ille prȩcur¬
sor futurus est iudicis: ita istepre¬
cursor factus est redemptoris:
Nec solum aduentus ordine sedeloc¬
trine quoque similitudine iohan¬
cessit: Nam sicut de iohanne ange¬

Expanded text:
gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illum multos filiorum Israel ad Dominum Deum ipsorum conversurum asseverat, manifeste angelus quam magnus coram Domino esset futurus indicat, quem optimo genere conversandi vitam peracturum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, quam eorum qui alios quotidiano exercitio ad auctoris sui gratiam student convertere, et crebra animarum fidelium acquisitione gaudium semper patriae coelestis augere? Et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae. Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecedirtute spiritus secundum ejus adventum praeveniet, ita Joannes non minore spiritus potentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joancessit. Nam sicut de Joanne ange
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipsiffiliis congregatis. const& ẽa
quȩ dicitur materꝰ: Nunc enim
des ponsata est ecclesia & urgo est
ad nupticos ꝑducenda idest cum se
contineat a corruptione seculari¬
llo autem tempore nub& quo uni¬
uersa mortalitate pr&ereunte
inmnortedi coniunctione fetatur:
desponsaui inquit uos uniuiro uirgi¬
nem castam glubere xp̃o: Uos in quit
uirginem ãpurali ad singularem
concludens ideo euirgines diciporunt¬
& uirgo Cur autem quinque r ut mibi¬

Expanded text:
cum ex ipsis filiis congregatis constet ea cum ex ipsis filiis congregatis constet ea quae dicitur mater. Nunc enim despoad nuptias perducenda, id est cum se continet a corruptione saeculari; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate praetereunte immortali conceptione fetatur. desponsaui, inquit, uos uni uiro uirginem castam exhibere, Christo; uos, inquit, uirginem, a plurali ad singularem concludens; ideo et uirgines dici possunt et uirgo. cur autem quinque di
Abbreviated transcription (Latin):
eiur seueritas postiũ dicium cinus
ante iudicium in esfabilis miseri¬
cordia prȩrogatiest: Itque res¬
pondens ait : amendico uobis nes
diouos Ex illa scilic& regula quã
non hab& arsdĩ. hoc est sapientia
dĩ: ut intrent ingaudum eius.
qui non coramdo. sedut placerent¬
hominibus uisi sunt aliquid secun¬
dum prȩceptiteius operari ⁊
Atq: ita concludit: uigilate ergo
quia nescitis diem neque horam :
Non modo illius ultimi temporis
quo uenturus est sponsus. sed suȩ
quis que dormitionis diem& horam
nescit. Quisquis autem ƿaractus est¬
usque ad somnum. idest usque ad
mortem quȩ omnibus deb&ur pa¬
ratus inueni&ur. &iam cum illa uox
media nocte sonuerit. qua omnes
euigilaturi sumus: Quoduerospon¬
sodixit. obuiam uenire uirgines: sic
intelle gendum puto ut gapsis uirgi¬
nibus const& ea quȩ dicitur sponsa:
tam quam si omnibus christian is
in ecclesiam concurrentibus pilii
adinatrem concurrere dicantur

Expanded text:
eius seueritas post iudicium cuius eius seueritas post iudicium cuius ante iudicium ineffabilis misericordia praerogata est. itaque respondens ait: amencio vos: ex illa scilicet regula, qua non habet ars Dei, hoc est sapientia Dei, ut intrent in gaudium ejus, qui non coramhominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque ita concludit: uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam, non modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. quisquis autem paratus estusque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua omnes euigilaturi sunt. Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uirgines, sic intellegendum puto, ut ex ipsis uirginibus constet ea quae dicitur sponsa, tamquam si omnibus christianis in ecclad matrem concurrere dicantur,
Abbreviated transcription (Latin):
uos adiuuant qui uobis laudes uen¬
dere consuerunt. & uos inerrorẽ
inducere : ut noncoramdõ. sed ab
hominibus gloriam quȩ rer&is ⁊
Iuntibus autem illis emere. ue¬
nit sponsus idest inclinantib
se illis in eaquȩ forissunt. & soli¬
tis gaudere quȩrentibus. quia
gaudia interna non nouerant.
Uenitille qui iudicat: & quȩ para¬
tȩerant: id est quibus bonum co¬
ram dõ testimonium conscientia
perhibebat. intrarunt cum eo
innuptiar id est ubimunda anima
sempiternodĩ uerbo fecunda co¬
pulatur: Clausa est ianua : id est
receps tirillis qui sunt inangeli¬
cam uitam inmutandi omnes
sus est aditus adregnum cȩlorum
non enim postiudicium pat& pre¬
cum aut meritorum locus : Nouis¬
sime autenueniunt reliquȩ uir¬
gines dicentes : dñe dñe aperinobis:
Niondictum est quodemerift oleum
Eideo intellegende sunt nullaiam spe¬
remanente dealienis laudibus &¬
omagnis ad flictionibus redire ad
implorationemdĩ sedmagnaest

Expanded text:
uos adiuuant qui uobis laudes uenuos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. et quae paratae erant, id est quibus bonum coram deo testimonium conscientia perhibebat, intrarunt cum eo in nuptias, id est ubi munda anima sempiterno dei uerbo fecundanda copuletur. clausa est ianua, id est receptis illis qui sunt in angelicam uitam immutati — omnes sus est aditus ad regnum caelorum. non enim post iudicium patet precum aut meritorum locus. nouissime autem ueniunt et reliquae uirgines dicentes: domine, domine, aperi nobis. non dictum est, quod emerint oleum, et ideo intellegendae sunt nullo iam remanente de alienis laudibus magnis afflictionibus redire ad implorationem dei. sed magna est
Abbreviated transcription (Latin):
aut abhumanodie: sed neque meipsũ
iudico⁊ Qua propter cum dese quis¬
que aut non omnino. autuix possit
ueram peroferre sententiam: quo¬
modo potest de alio iudicare. cum sci¬
at nemo quidagatur in homine. nisi
sp̃r hominis : Ite magis aduendenter
& emite uobir: Non consilium dedirse
putande sunt : sed crimen earum &
obliquo cominemorarse : Liendunt
enim oleum adulatorer quisiue falra¬
si ue ignor ata laudando inerores
animas mittunt : & cis uanagaudia
tamquam facius conciliando ali¬
quam de his mercedem si ue ciborũ
siue pecuniȩ. siue honores siue ali¬
cuius commodi temporalis accipi¬
unt non intellegentibus quod dic¬
tum est: quiuos felicesdicunt in
errorem uos mittunt: Melius
est autem obiurgari aiusto. quã
apeccatore lauclari ⁊ Smendabit¬
me inquit iustus in misericordia
& argu&me oleum autem pecca¬
toris non impingu& caput meum ⁊¬
teergo aduendentes magir &emi¬
te uobis: idest uideamus nunc quid

Expanded text:
aut ab humano die, sed neque me ipsum aut ab humano die, sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsasiue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, me iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid
Abbreviated transcription (Latin):
ner resurgemus : Ergo surrxeru
omnes illȩ uirgines : & aptauerunt lam¬
padessuas idest rationes reddendar
operum suorum ⁊ Oport& enimnos & hi¬
beri ante tribunal xp̃i ut illic recipi¬
at unus quisque quod gessit incorpore
siuebonum siuemalum ⁊ & dixerunt
stultȩ ad sapientes : date nobis deoleoues¬
tro qui a lampades nostre &tingun¬
tur ⁊ Quorumenim facta alienalaũ¬
de fulciuntur eadem subtracta defi¬
ciunt: & de consu&udine id semper in¬
quirit unde gaudere animus sol& :
Itaque hominum qui corde non uident
testimonium uolunt habere a puddm̃
quicordis inspector est⁊ Sed quidres¬
ponderunt sapienter : neforte non suf¬
ficiat nobis: unusquisque enim prose
rationem redd&: nec alieno testimo¬
nio quis quam adiuuatur apud dm̃
cui secr&a cordis apparent : & uix
sibi quisque sufficit ut ei testimoniũ
perhibeat conscientia sua: qui senim
loriabitur mundum sehabere cor:
inde est quoda portolur dicit : mi li
minimum est ut a uobis diudicer¬

Expanded text:
nes resurgemus . Ergo surrexerunt omnes virgines illae, et aptaverunt lampades suas, id est, rationes reddendas operum suorum. Oportet enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod gessit in corpore, sive bonum, sive malum . Et dixerunt stultae ad sapientes: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt; et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. Itaque hominum, qui corda non vident, testimonium volunt habere apud Deum, qui cordis inspector est. Sed quid responderunt sapientes? Ne forte non sufficiat nobis et vobis. Unusquisque enim pro se rationem reddet, nec alieno testimonio quisquam adjuvatur apud Deum, cui secreta cordis apparent; et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. Quis enim gloriabitur mundum se habere cor ? Inde est quod Apostolus ait: Mihi autem minimum est
Abbreviated transcription (Latin):
raptim & quasi intransitu lucisa¬
pientiȩ celestis intendit & cumue¬
illum per ambulans hier nuidt¬
uator. uuit adlocum ubi precsa¬
rens gacheus st̃ comorum conscen¬
derat : quia missis ꝑmundun
sui uerbi prȩconibus in quibus ipse
nimirum & loquebatur &ibat:
rant ad populum nationum. qui
ꝑiciens iudit illum quia per
rdedum fidei a torrenis cupi¬
tibus eleuatum. turbis que

Expanded text:
raptim, et quasi in transitu luci saraptim, et quasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. Et cum veillum. Perambulans Jericho Salvator venit ad locum ubi praecurrens Zacchaeus sycomorum conscenderat, quia, missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur, et ibat, venit ad populum nationum, qui Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque
Abbreviated transcription (Latin):
consu& udinis. quȩ supra ȩennru
mantem nel umen pere iarepo¬
bat &iam suspicientẽ publitan
ne ihm uideat teer dat. sed neut ces
turbai unuoces magisao mas
irbe nocentis obstaculum altorapẽ¬
endo transcendat: terrena relinquat
arborem crucis ascendat : Ey comorus
namque que est arbor folitis moro
similis. sed altitudine prȩstans un¬
de & alatinis celsa nuncdipatur ficus
fatua dicitur: & eadem dominica
crux credentes alit ut ficus: ab in¬
credulis inrid&ur ut fatua Nosat̃i
crucifixum iudeis quidem scandaluꝰ
gentibus autem stultitiam: ipsi suero
uocatis uideis atq gentibus : xp̃m dĩ
uistutem & disapientiam: Quamu
delic& arborem pus illus stctur a
⁊ acheus quo& altaripossit ascendit
dum quilib&̃ humilis. & propriȩ
conscius infirmitatis. confidens in
dño proclamat: mihi autem ab sit
Ascensa autem sycomoro. transe¬
untẽ propȩ dñm cernit qui a per
hanc laudabilem fatuitatem &
sinecdum ut est solide iamtamen

Expanded text:
consuetudinis, quae supra caecum consuetudinis, quae supra caecum clamantem ne lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultivocatis Judaeis atque gentibus Christum, Dei virtutem, et Dei sapientiam . Quam videlicet arborem pusillus statura Zacchaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et proprie conscius infirmitatis, confidens in Domino proclamat: Mihi autem absit gAscensa autem sycomoro, transeuntem prope Dominum cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, et si necdum, ut est solide, jam tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quia statur a pusillus erat: & prȩcur¬
rens scendit in arborem si comorum
ut uider& illum : quia indeerat tran¬
siturus: Quȩ impossibilicsunt apudho¬
mines pos sibilia sunt apud dm: ecce
enim camelus deposita grbbi sarcina
ꝑforamen acus transit: hoc est diues
& publicanus relicto onere diuitiarũ
contempto censu frccudium angustã
postam a stamque inam quȩ adurtã
ducit ascendit qui mira deuotione fi¬
dei aduidendũ saluatorem . quod na¬
turaminus habueratia scensu suppl&¬
arboris: atque ideo iuste quam uis ipse
rogare non audeat benedictionem
dominicȩ susceptionis quam deside¬
rabat accepit. Miistice autem
nacheus qui interpr&atur iustisicatꝰ
credentem exgentibus populũ signi¬
ficat : qui quarrto curis sȩcularibus
occupatior tanto flagitus deprimen¬
tibuserat factus humilior sedciblu¬
tur est sedscificatus sediustificatus
curba non poterete quica gratiȩ fide
quã mundo salucctor attulit pasti¬
terat : Eadem namq uirbao

Expanded text:
tura pusillus erat, et praecurrens, ascendit in arborem sycomorum, ut videret illum, quia inde erat transiturus. Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Ecce namque camelus deposita gibbi sarcina per foramen acus transit , hoc est, dives et publicanus, relicto onere divitiarum, cportam arctamque viam quae ducit ad vitam ascendit. Et quia devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habebat, ascensu supplarboris; atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem Dominicae susceptionis quam desiderabat accipit. Mystice autem Zachaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat: qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justificatus turba non poterat. Quia gratiae fidei, quam mundo Salvator attulit, particiterat. Eadem namque turba noxiae
Abbreviated transcription (Latin):
temie quia elegt elier uise
& amauit amantem huiera¬
ne ordinem ꝓficiendi:po s
perfidem dominicȩ in carnatio¬
nis ad cognitionem diuinttatis
ꝑueniendi quasi perpcomorti
hũ faciem specupendi e dooto
egregius ostendit cum ait: Non
enim iudictui me scire aliquid
brans : factiestis inquit quibur
ilacte opussit non solido cibo
hac infirma temporalis dus¬
pensationis. solidum cibum ardua
perp&uȩ maiestatis appellans
Edixit adeum hachee festinans
descende. quia hodie indomotua
oport&me manere: & sestinans
descendit & xcepit illum gaudens
Manebit aliquando dñs inelomo
principis phariseorum hocort
inuideorum si nagoga docebat
sed quia non bapti&tum ante
prandium sabbatocurantem
publicanos & peccatores recipieo¬
tem: contra a uaritiam dis pu¬
tant &cetera digna dugore¬
tem lingua uenenata carneban
pertesits eorum facirora dis¬
cessit & aufugit dicens relin¬
qu&ur uobis domusuesra deser¬
ta: Hodie autem in clomo pusilli

Expanded text:
tem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem Dominicae incarnationis ad cognitionem divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit, cum ait: Non enim judicavi scire me aliquid brans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium, Sabbato curantem, Publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem, lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli
Abbreviated transcription (Latin):
Ad est modocum iudȩis obculpã ꝑfidiȩ depo¬
lictis crans mnigrauit adgentes: adeitin
suturo cumante finem sȩculi reuesteum
adiudeam. & sicut a postolus ait. intrate
gentium multitudine. sic omnis is rahol
saluus erit: Nouis sime illis appacruit as¬
cendens incȩlum: aderit & nobis ut eũ pos
mostem sequimere amur ad celos siante
mostẽ eum in b& haniam unde ascendit.
idest in domũ oboedientiȩ sequicuramus:
quia si cut a postolus ait. factus est obsediens
usq: ad mostẽ mostẽ autẽ crucis ꝓpt̃ quo d
& dr̃ illum ex altauit: Venimus ibidem &
nos si quod ille mon& agimus quod ꝓmisit in¬
& dabotibi coronã uitȩ : Fitq: ipsius gratia
largiente : ut qui nobiscum usq: aduitȩ
huius terminũ man& post hanc nosuitam
aduidenda secum intȩ cȩlestis p̃mia suble¬
u&. inque uiuit & regnat cum patre ds̃
unitate sp̃r scĩ ꝑ omnia secula sȩculoꝵ amen:

Expanded text:
adest modo, cum Judaeis ob culpam perfidiae dereadest modo, cum Judaeis ob culpam perfidiae derelictis transmigravit ad gentes. Aderit in futuro, cum ante finem saeculi revertetur ad Judaeam, et, sicut Apostolus ait, intrante gentium multitudine, sic omnis Israel salvus erit . Novissime illis apparuit ascendens in coelum . Aderit et nobis, ut eum post mortem sequi mereamur ad coelos, si ante mortem eum in Bethaniam unde ascendit, id est, in domum obedientiae, sequi curamus .quia, sicut Apostolus ait, Factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, propter quod et Deus illum exaltavit . Venimus ibidem et nos, si quod ille monet agimus, quod promisit inet dabo tibi coronam vitae . Fitque, ipsius gratia largiente, ut qui nobiscum usque ad vitae hujus terminum manet, post hanc nos vitam ad videnda secum vitae coelestis praemia sublevet, in qua vivit et regnat cum Patre, Deus, in unitate S
Abbreviated transcription (Latin):
nis gitudia prȩdicarent aderit & nobis
dum bona quȩ nouimus. ꝓximis fideliter
adnuntiare gccudemus : Apparuit infrac¬
tione panis his quise peregrinũ esse putan¬
tes adhospitium uocauerunt : Aderit &
nobis. cumperegrinis & pauperibus quȩ cũq
pessumus bonalibent᷑ inpendimus: adorit¬
simplici conscaentia sumimus: Apparuit
inabdito desua resurrectione lequentib
ad est & nobis modo eius dono idemagentib::
bus ad tempus uacantos de eius gratia lo¬
quuturi conuenimus: Apparuit cũ furib:
clicusis in tus iudȩ orum m&u residerent
apparuit cũminorato eodem m&u. aptis
dem & nunc. cum inclinato ad fidẽ culmine
regedi terror quieuit ꝑsecutionis. &
ominis mundi sublimitas. apostolicis est sub¬
apparens diuims adinur beneficus aderit
iebis eum ne cossima ute tempor alis recta
de ingalilea: posthȩcrursum in iudea dier
quo ascendit incȩlũ : Aderat ecclesiȩ cum
primo solius iudeȩ terminis clecuder&ur

Expanded text:
nis gaudia praedicarent ; aderit et nobis, nis gaudia praedicarent ; aderit et nobis, dum bona quae novimus proximis fideliter annuntiare gaudemus. Apparuit in fractione panis his qui se peregrinum esse putantes ad hospitium vocaverunt ; aderit et nobis cum peregrinis et pauperibus, quaecunque possumus, bona libenter impendimus. Aderit etsimplici conscientia sumimus. Apparuit in abdito de sua resurrectione loquentibus; adest et nobis modo ejus dono idem agentibusbus ad tempus vacantes, de ejus gratia locuturi convenimus . Apparuit, cum foribus clausis intus Judaeorum metu residerent . Apparuit cum minorato eodem metu apertis dem et nunc cum inclinato ad fidem culmine regali terror quievit persecutionis, et omnis mundi sublimitas apostolicis est subapparens divinis adjuvit beneficiis: aderit et nobis, cum necessaria vitae temporalis recta de in Galilaea, post haec rursum in Judaea die quo ascendit in coelum. Aderat Ecclesiae, cum primo solius Judaeae terminis clauderetur,
Abbreviated transcription (Latin):
uersi hiere solimam inuenerunt discipu¬
los loquentes. quiac surrexit dñs uere &
apparuit simoni: nam plenius alib: quando
simon apparuerit non legitur: Quintoap
paruit eis in eodem loco ianuis d ausis. ubiue
thomas sexto post dies octo quando erat
cumeis &thomas: septimo pis cantibus a
mare tiberiadis: Setabo. inmonte galilet
quod hodiernalectione audiuimus nono
recumbentibus illis undecim apparuit
die quo ascendit incelũ. decimo.u. deunt
eum ipsa die. non iam interra positum.
sedeleuatum inaera closque p&enten
dicentilus sibi angelis sic ueni& quẽ admo¬
dum uidistis eum euntẽ incȩlum:
Hac ergo stequentia corporalis suȩ manifes¬
tationis ostendere uoluit dns ut dximus
inomniloco sebonorũ desideriis. diuinitus
esse prȩsentem: Apparuit nam que ad
monumentum lugentibus aderit & nob̵
absentiȩ eius recordationẽ salubriter
contristatis: Occurrit reues tentibus
amonumento ut cognita resurrectio¬

Expanded text:
versi Hierosolymam invenerunt discipuversi Hierosolymam invenerunt discipulos loquentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. Nam plenius alibi quando Simoni apparuerit non legiparuit eis in eodem loco januis clausis, ubi non erat  Al., aberat Thomas. Sexto, post dies octo, quando erat cum eis et Thomas. Septimo, piscantibus ad mare Tiberiadis. Octavo, in monte Galilaeae, quod hodierna lectione audivimus. Nono, recumbentibus illis undecim apparuit, die quo ascendit in coelum. Decimo, viderunt eum ipsa die non jam in terra positum, sed elevatum in aera, coelosque petentem dicentibus sibi angelis: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Hac ergo frequentia corporalis suae manifestationis ostendere voluit Dominus, ut diximus, in omni loco se bonorum desideriis divinitus esse praesentem. Apparuit namque ad monumentum lugentibus ; aderit et nobis absentiae ejus recordatione salubriter contristatis. Occurrit revertentibus a monumento, ut agnita resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
commemorat. ignor cimus: Tantu scimus.
quia quod sibi nouissime uisum es se dnm
confirmat. post ascensionẽ eius factũ est
uel quando illum decȩlo alloquens deꝑse¬
cutore. doctore ecclesiȩ fecił: uel quando
in paradisum & testium celum raptus
audiuit archana uerba quȩ non licebat
hominiloqui: & sicut alibi dicit. mesteriũ
euangelii quod ad homine non accepit: ꝑ
reuelationem ihuxpididicit: Decies uero
uisum ut dixinus postresurrectionem dñm
euangeliorum nobis. &actuũ a postolorũ
ꝓdit historia ubi ipsore surrectionis suȩ
die quinquies apparuis se legitur : Primo
quidem marieitagdalene flenti ad
monumentum einde eidemmariȩ: &al¬
teri eiusdem nominis feminȩ : regredientib
admonumenconunti are discipulis quȩ ibi
compersirant. oc currens apparuit: ter¬
tiosemoni pero. quasto deope. &socio eius.
cum quibus ipse gradiens inemmaus. ibĩdem
inpanis fractione cognitus est: qui mox re¬

Expanded text:
commemorat, ignoramus. Tamen scimus commemorat, ignoramus. Tamen scimus quia quod sibi novissime visum esse Dominum confirmat, post ascensionem ejus factum est: vel quando illum de coelo alloquens, de persecutore Ecclesiae doctorem fecit; vel quando in paradisum et tertium coelum raptus, audivit arcana verba, quae non licet homini loqui , et sicut alibi dicit mysterium Evangelii, quod ab homine non accepit, per revelationem Jesu Christi didicit. Decies vero visum, ut diximus, post resurrectionem Dominum, Evangeliorum nobis et Actuum apostolorum prodit historia. Ubi ipso resurrectionis suae die quinquies apparuisse legitur. Primo quidem Mariae Magdalenae flenti ad monumentum. Deinde eidem Mariae, et alteri ejusdem nominis feminae, regredientibus a monumento nuntiare discipulis, quae ibi compererant occurrens apparuit. Tertio Simoni Petro. Quarto Cleophae et socio ejus, cum quibus ipse gradiens in Emmaus ibidem in panis fractione cognitus est; qui mox re
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ diligentibus omnia cooperantur i
bonum & in quacumq: tribulatione posi¬
tis inum quam eius pi&ees ab est: cuicanit᷑
inpscalmo tibienim derelictus ẽ pauper
pupillo tueris adiutor. contere brachiũ
pebcatoris & maligni: Quam pi&atis
suȩ prȩsentiami non tantum nobis uer¬
bo promisit. sed &e uidentibus designa¬
uit indiciis: cum post resurrectionem
suam discipulis sepius usque addiem quo
caelos p&iit apparuit eorum que ani¬
mos ammonendo increpando spĩscido¬
num tribuendo robor auit: Equibus
quidem apparitionibus. decem solũ modo
in euangelistarum scriptis in uenimus
Sed plures fuissedoc& apostolus dicens
& resurrexit. tertiadie secundum
scripturas: &uisus ẽcephȩ & posthȩc
undecim: de inde uisus est plusquam
quingentis fractribus simul. deinde
uisus est &ia cobo de inde apostolis om¬
nibus. nouissime autẽ omnium tãquã
abostiuo uisur est᷑ mihi Quibus enim
locis uel temporibus fecctȩ sint uisiones quas

Expanded text:
Deum diligentibus omnia cooperantur in Deum diligentibus omnia cooperantur in bonum , et in quacunque tribulatione positis nunquam ejus pietas abest, cui canitur in psalmo: Tibi enim derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor. Contere brachium peccatoris et maligni . Quam pietatis suae praesentiam non tantum nobis verbo promisit, sed et evidentibus designavit indiciis, cum post resurrectionem suam discipulis saepius, usque ad diem quo coelos petiit, apparuit, eorumque animos admonendo, increpando, Spiritus sancti donum tribuendo, roboravit. E quibus quidem apparitionibus decem solummodo in evangelistarum scriptis invenimus, sed plures fuisse docet Apostolus, dicens: Et resurrexit tertia die secundum Scripturas, et visus est Cephae, et post haec undecimquingentis fratribus simul, deinde visus est Jacobo, deinde apostolis omnibus, novissime autem omnium tanquam abortivo visus est et mihi. Quibus enim locis vel temporibus factae sunt visiones, quas
Abbreviated transcription (Latin):
meruerunt habere mansorẽ :
Notandum inter ea quod prȩsens ubique
diuinamaiestas alit elect issuis. alit ad est
rȩꝓbis: Ad est enim reꝓbis potentianatu¬
rȩ in compre hensibilis : qua omnia cognos¬
cit nouissima &antiqua intellegit cogita¬
tiones alonge &omnes uias singulorum p̃¬
uid&: Ad est electis gratiapie ꝓtectionis.
quac illos speciclit᷑ ꝑprȩsentia dona nel
flagella quacsi fllios patter erudit atq
adpossersionem fucurȩ hereditactir . eru¬
diendo ꝓuehit: Ad est electis ut scriptũ
est iuxta est dñs his qui tribulato sunt
corde & humiles sp̃a saluabit: Adest
reꝓbis ut prȩmis sum est : uultus autem
dñi suꝑ facientes mala ut ꝑdat deterra
memoriam eorum: Vnde necesse est
ut semꝑ in operibus nequam paueant mali:
quorum &iam cogitationes singulȩ : cons¬
bectui districti iudicis patent. Semꝑ
in operatione iustitiȩ. & in his quȩ̃ ꝓpter
iustitiam patiuntur gaudeant boni: quib:

Expanded text:
meruerunt habere mansorem. meruerunt habere mansorem. Notandum interea, quod praesens ubique divina majestas aliter adest electis suis, aliter adest reprobis. Adest enim reprobis potentia naturae incomprehensibilis, qua omnia cognoscit novissima et antiqua, intelligit cogitationes a longe, et omnes vias singulorum praevidet. Adest electis gratia piae protectionis, qua illos specialiter per praesentia dona, vel flagella quasi filios pater erudit, atque ad possessionem futurae haereditatis erudiendo provehit. Adest electis ut scriptum est: Juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde, et humiles spiritu salvabit . Adest reprobis, ut promissum est: Vultus autem Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Unde necesse est ut semper in operibus nequam paveant mali, quorum etiam cogitationes singulae conspectui districti judicis patent, semper in operatione justitiae et in his quae propter justitiam patiuntur gaudeant boni, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
omnia quȩ cumque mandani uobis quia si¬
cut corpus sine sp̃umostuu est. Ita & fides
sine operibus mostuccest: Quanta autem
merces piȩ conuersationis. quadepignus
futurȩ beatitudinis. &iam in prȩsenti fi
deles maneat: subsequent insinuat dicens:
&ecce ego uobis cum sum omnibus dieb.
usq: ad consummationem sȩculi: Lib&
autem conferre huic testimonio. quod
marcus ait : & dñs quidem postquam lo¬
quutus est eis ãs sumptus est incȩlũ & se¬
dit ad extris di Quiac enim ipse dr̃ & ho¬
moest as sumptus est incȩlum. humani¬
tate quam de terra suscȩperati mane
cum sc̃ir interra diuinitate quaterrã
pariter impl& & cȩlu: man& aute om¬
nibus diebus usque ad consummationem
sȩculi Ex quo intellegitur: quodusque ad fi¬
nem seculi: non sunt defuturi inmundo qui
diuinam aensione & in habitatione sint digni:
Nec dubi tandum eos posthuius sȩculi cesta¬
mina manere cum xp̃o in regno: qui inse¬
culo cestantes: xp̃m insui cordis hospitio.

Expanded text:
quaecunque mandavi vobis. Quia sicut corpus sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortua est. Quanta autem merces piae conversationis, quale pignus futurae beatitudinis etiam in praesenti fidelibus  Al., fideles maneat, subsequenter insinuat, dicens: Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Libet aem postquam locutus est assumptus est in coelum, et sedit ad dexteram Dei . Quia enim ipse Deus et homo est, assumptus est in coelum humanitate, quam de terra susceperat, manet cum sanctis in terra divinitate, qua terram pariter implet et coelum. Manet autem omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Ex quo intelligitur quod usque ad finem saeculi non sunt defuturi in mundo, qui divina mansione et inhabitatione sint digni. Nec dubitandum eos post hujus saeculi certamina manere cum Christo in regno, qui in saeculo certantes Christum in sui cordis hospitio
Abbreviated transcription (Latin):
uenitibs̃ & st&it in medio & dicites:
pax uobis: Et hoc cũ dixss& ostendit
eis manus & latus: Claui enimmanus fixe¬
nent. lancualctus a peruerat sibi ad dabi¬
tantiũ corda sananda uulnerũ sunt serua¬
ta uestigia: Moliautẽ corporis. ubidiuiuit
erat. ostic el ase nonobstiterunt: Ille qui ppe
non eis cipestis intrecre potuit. quon cescente
uirginitas matris. iuio lata ꝑieensit:
auisi sunt ergo discipuli uiscno: Dixit ergo
eis iterum pcex uobis. Iterectio confirmatio
est : Ipse quippedat ꝑ ꝓph&tom pͥmis sãpacẽ
suꝑ pacem: Sicut misit mepater inquit &
egomittouos: E quedem patrifiliũ nouimus
sed hic uerba mediatoris agnoscimus: Mediũ
quippe seostendit dicendo lleme. & ego uos:
hoccum dixis s& in sufflecuit & dixit eis: accipi¬
non patris salius esse sp̃m. sed & suu: Quorũ
remiseritis in quit peccata remit tuntur eis.
& quorumr& inueritis retente sunt:
incordibus nostris. pasticipũ suorũ peccata
dimittit. Eorum autem qui non sunt eius

Expanded text:
et stetit in medio, et dicit eis: Pax vobis. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio est. Ipse quippe per Prophetam promisit pacem super pacem. Sicut misit me Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus, medium quippe se ostendit dicendo. Ille me, et ego vos. Haec cum dixisset, insufflanit, et dixit eis: Accipinon Patris solius esse Spiritum, sed et suum. Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sin cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit. Eorum autem qui non sunt ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ignemmittit Omnis ergo arbor
quȩ non facit fructũ & nontantũ
fructum sed & bonum fructu
Multe quidem arbores fruciũ
ferunt sed malum & inutilem fructum:
sic & multihomines malum in religiosi¬
tatis. & infidelitatis & ꝑuersitatis fruc¬
tũ dd ferunt, obhocclare demonstra¬
uit dñr quia omnis arbor quȩ non facit
fructum bonum &cid&ur &i inignẽ
mitt&ur. Omnis arbor id est om¬

Expanded text:
nitur. Omnis, inquit, arbor quae non facit fructum, et non tantum fructum, sed et bonum fructum: multae quidem arbores fructum ferunt, sed malum et inutilem fructum; sic et multi homines malum irreligiositatis, et infidelitatis, et perversitatis fructum afferunt. Ob hoc clare demonstravit Dominus quia omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur. Omnis arbor, id est om