comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo futeuris necesse ẽ in murtino om¬
nium illorum. quos. enu merusti fuis se
uistutes: Mastini autem in illis omnibus
non fuis se. Quid tu inquit postumia
Nus itamecum. quasi non eadem tecum
sentiam semperq: senserim XUII
EGOUERO QUO AD UIUAM SEMP
et sapiam : a egyptimonachos predicabo
Lau dubo anachoritas. mirabor heremi¬
tus. mastinum semper excipiam. Non
illi ego quem quam audebomonachorũ.
ceste non episcoporum quempiam con¬
parare. Hoc aegyptus fatetus. hoc sy¬
ria. hoc aethiops conperit. hoc indus
audiuit. hocpasthus et persa noueruN:
N ecignorit armenia. bosforus exclus a
cognouit Et postremo siquis autfor¬
tunatus insulus aut glaciulem frequen¬
tut oceunum: q uomiserior ẽ. regio ista
nostrurum. quicetuntum uirum cum
in proximo hubuerit nosse non meruit :
Nec tũmen huiccrimini miscebo popu¬
lures : soluillum clerici. solinesciunt
sacerdotes : Nec in merito nos seillum
inuidi noluerunt: quias iuistutes illius

Expanded text:
ergo fatearis necesse est m Martino omergo fatearis necesse est m Martino omnium illorum, quos enumerasti, fuisse uirtutes, Martini autem in illis omnibus non fuisse. Quid tu, inquit Posnus, ita mecum? quasi non eadem tecum sentiam semperque senserim. Ego vero quoad vivam semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas; Martinum semper excipiam: non illi ego quemquam audebo monachorum, certe non episcoporum quempiam comparare. Hoc Aegyptus fatetur, hoc Syria, hoc Aethiops comperit, hoc Indus audivit, hoc Parthus et Persa noverunt, nec ignorat Armenia; Bosphorus exclusa cognovit, et postremo si quis aut fortunatas insulas, aut glacialem frequentat oceanum: quo miserior est regio ista nostra, quae tantum virum, cum in proximo habuerit, nosse non meruit. Nec tamen huic crimini miscebo populares: soli illum clerici, soli nesciunt sacerdotes. Nec immerito nosse illum invidi noluerunt: quia si virtutes illius
Abbreviated transcription (Latin):
gessit ut illauitia fostius nemo contemp¬
serit . Cum quidem in mundis spiritibus
ad flatos absens plerumque curauerit.
Necsolum comitib aut prefectis sed ipsis
etium regib imperuret. Minimum id qui¬
dem in illis uirtutib. sed credas uellim
non solum uanitati. sed causis etium atq
occasionib uanitatis neminem fostius
repugnas se: Paruaquidem sed non pre¬
tereunda dicturus sum. Quia et ille luu¬
dandus .ẽ. quisum mapred itus potestute
tum reliosum ad reuerentiam beatiuiri
ostenderit uoluntatem: Mem iniuin¬
centium prefectum uirum egregium
Et quo nullus sit intrugullius omniuir¬
tutum genere pruestuntior Dumtu¬
ronos preteriret amartino saepius
poposcisse ut ei conuiuium in suo
monas terio daret. In quo quidem exem¬
plum beati ambrosii ep̃i prȩferebut
quieo tempore consules et prefectos
s ub inde pascere ferebatur. Sed uirum¬
Seduirum
altioris ingenii nequaex hoc uunitus
atque influtio obriperet noluisse

Expanded text:
gessit, ut illa uitia fortius nemo contempgessit, ut illa uitia fortius nemo contempserit, cum quidem inmundis spiritibus adflatos absens . plerumque curauerit, nec solum comitibus aut praefectis, sed ipsis etiam regibus imperaret. minimum id quidem in illius uirtutibus, sed credas uelim, non solum uanitati, sed causis etiam adque occasionibus uanitatis neminem fortius repugnasse. parua quidem, sed non praetereunda dicturus sum, quia et ille laudandus est, qui summa praeditus potestate tam religiosam ad reuerentiam beati uiri ostenderit uoluntatem. memini Vincentium praefectum, uirum egregium et quo nullus sit intra Gallias omni uirtutum genere praestantior, dum Turonos praeteriret, a Martino saepius poposcisse, ut ei conuiuium in suo monasterio daretin quo quidem exemplum beati Ambrosi episcopi praeferebat, qui eo tempore consules et praefectos subinde pascere ferebatur —: sed uirum altioris ingenii, ne qua ex hoc uanitas adque inflatio obreperet, noluisse.
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Illos cutem aeque conpone militib
sed qui exaequolocoaut etium desupe¬
riore certiuerint. Quidergo etsiom¬
nium unauictoria ẽ. non potest esse
pargloria : Tumen cum preclura retu¬
leris a nemine retulisti mortuum sus¬
citutum. Quo uno utiq tenecesse e
confiteri mastino neminem conferendum.
Namsiadmirundum ẽ. quod
tium flum manonattigit. hic quoque sue¬
pius impenruit incendiis. Si reuoluus
quod anachoritis feritus bestiurum uic¬
tus uccubuit. hic fumiliariter etrabiem
bestiurum et serpentium uenena con pes¬
cuit. Q uod si illum conferus qui in mun¬
disspiritib obsessos uerbum perio
aut etium fimbriurum uistute curubut
Neinhacquidem parte inferiorem fuis¬
se mustinum multadocumentus unt.
Sietium ad illum recurrus qui suetis suis
proueste contectus pututur abangelis
uisituri. cumisto angeli cotidie loque¬
buntur. Iam uero aduersus uanitatem
atque iactuntium itiunuictum s p̃m

Expanded text:
rit, illos autem aeque conpone militibus, rit, illos autem aeque conpone militibus, sed qui ex aequo loco aut etiam de superiore certauerint. quid ergo? etsi omnium una uictoria est, non potest omnium esse par gloria. tamen cum praeclara retuleris, a nemine retulisti mortuum suscitatum: quo uno utique necesse est confiteri Martino neminem conferendum. nam si admirandum est, quod tium flamma non adtigit, hic quoque saepius imperauit incendiis. si reuoluas quod anachoretis feritas bestiarum uicta succubuit, hic familiariter et rabiem bestiarum et serpentium uenena conpescuit. quodsi illum conferas, qui inmundis spiritibus obsessos uerbi imperio aut etiam fimbriarum uirtute curabat, ne in hac quidem parte inferiorem fuisse Martinum multa documenta sunt. si etiam ad illum recurras, qui saetis suis pro ueste contectus putabatur ab angelis uisitari, cum isto angeli cotidie loquebantur. iam uero aduersus uanitatem adque iactantiam ita inuictum spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
unum istum facile con pletu. Namcum
excelsa retuleris . quod mihidixisse lice¬
at pacescorum. nihilate penitus audi¬
ui in quo mastinus esset inferior. XUII¬
SEDSICUT XULLIUS UMQUAMI
Cum illius uirimeritis profiteor confe¬
rendam es seu istutem. ituetillud animad¬
uestidecet. in quaillum cum heremitis
ueletiam anachoritis conditione con¬
ferri Ilienim ab omniimpedimento
liberi. caelotuntum atq angelis testib
plane admĩbilia docentur operari:
Iste in medio coetu et conuersatione
populorum. interdericos dissidentes.
inter episcopos sueuientes cum fere coti¬
Cum fere coti¬
diunis scandalis hinc atque inde preme¬
retur in expugnubilitumen aduers us
omnia uirtute funditus stetit. Ettunta
operutus ẽ. quuntu neilli quidem quos
ante audiuimus esse inheremo uel fuis¬
se fecerunt. acsulli paria fecissent
Quis iudex tumes set iniustus ut non istum
esse potiorem merito iudicaret :
Pu¬
tuenim istum fuis semilitem. qui pugnaue¬
rit in iniquoloco. et tumen uictor euuse¬

Expanded text:
unum istum facile conpleta. nam cum excelsa retuleris, quod mihi dixisse liceat pace sanctorum, nihil a te penitus audiui, in quo Martinus esset inferior. sed sicut nullius umquam cum illius uiri meritis profiteor conferendam esse uirtutem, ita illud animaduerti decet, iniqua illum cum eremitis uel etiam anachoretis condicione conferri. illi enim ab omni inpedimento liberi, caelo tantum adque angelis testibus, plane admirabilia docentur operari: iste in medio coetu et conuersatione populorum, inter clericos dissidentes, inter episcopos saeuientes, cum fere cotidianis scandalis hinc adque inde premeretur, inexpugnabili tamen aduersus omnia uirtute fundatus stetit et tanta operatus est, quanta ne illi quidem, quos ante audiuimus esse in eremo uel fuisse, fecerunt. ac si illi paria fecissent, quia iudex tam esset iniustus, ut non istum esse potiorem merito iudicaret? puta enim istum fuisse militem, qui pugnauerit in iniquo loco et tamen uictor euase
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: sc̃s martinus cadens ꝑ grudus.
gncuiter puene adtritus membris
Nocte abangelo ad integrum recreu¬
tus. ẽ sanitatem. Saepiusq: angelicis
uisitationib et fumiliari locutione
fruebatur. Quadam uerodie beu¬
tissimue genĩtricis dĩ etdñinr̃i ihũx p̃i
et scõrum apostolorum petriepuuli
nec non scãrum uirginum ted& etas
pes uisitutione uirdĩ honoratus et
confortutus. ẽ: Namduemonum funi¬
tusi uta et indiuersis figuris horribi¬
les aspectus nihil metuenf. necullis eoꝵ
falluciis inludi potuit: Sp̃u uero pro¬
phetirum itudaruit. ut multis mul¬
tu pruedterat futura. Ueluti maximo
situm pruedixerut. Eodem beuto uiro
re. glob ignis subito deuertice fuls it
illius. Euuntius quidam aegrotus
pioperunte ad sebeuto uiro: prius sa¬
nitutem recepit . quam sc̃s martinus
domum intraret: In eadem quoque
domo puerum a serpente ꝑcus sum
scõrum tuctu digitorum a periculo mor¬
tiseruit. Num tantue fuit uirdĩ pati

Expanded text:
quoque sanctus Martinus cadens per gradus, quoque sanctus Martinus cadens per gradus, graviter pene totus attritus membris, nocte ab angelo ad integram recreatus est sanitatem: saepiusque angelicis visitationibus et familiari locutione fruebatur. Quodam vero die beatissimae Genitricis Dei et Domini nostriet sanctorum apostolorum Petri et Pauli; nec non sanctarum virginum Theclae et gnetis visitatione vir Dei honoratus et confortatus est. Nam daemonum phantasmata, et in diversis figuris horribiles aspectus nihil metuens, nec ullis eorum fallaciis illudi potuit. Spiritu vero prophetarum ita claruit, ut multis multa praedixerit 161 futura: veluti Maximo ritum praedixit. Et eodem beato viro re, globus igneus subito de vertice fulsit illius. Evantius quidam aegrotus, properante ad se beato viro, prius sanitatem recepit, quam sanctus Martinus domum intraret. In eadem quoque domo puerum a serpente percussum, sanctorum tactu digitorum a periculo mortis eruit. IX. Sancti viri pati
Abbreviated transcription (Latin):
lium sacrusub uertens aquodum pa¬
guno gludio appetitus illenudum
ferientis ictucollum opposuit. sed
impius retro cadens suam intellȩgens
impietutem uenium postuluuit ascõ.
Alteroq librunte ictum inscm caput.
ferrum fugit demanib: Treueris pa¬
raliticam puellam totis resolutis
membris sacrabened ictiolei infusio¬
ne adstante populo pristinue red¬
didit sanitati. Tetradii proconsulu¬
ris uiri seruum manus inpositione
aduemonio liberuuit. Unde et ille
tetrudius cum totadomosua ad xp̃i¬
anum conuersus . ẽ. religionem. Euius¬
dum quoq: patris familias ꝓuero.
adccemone arrepta digitos in osmit¬
dens. spiritum malignum ꝑpudenda
pacientis exire conpellit. Lepro sum
inportu parisiacae ciuitatis adefor¬
mitate suicorporis solos aluauit os¬
conꝑtus .ẽ: filia arborii pruefecti ꝑ
in positionem epistalae scĩ martini
a grauissimis liberutu. ẽ. febribus.
Paulinioculum peniculo suꝑ posito
sancuit adolore atq: caligine. Idem¬

Expanded text:
lium sacra subvertens, a quodam palium sacra subvertens, a quodam pagano gladio appetitus, ille nudum ferientis ictui collum opposuit; sed impius retro cadens, suam intelligens impietatem, veniam postulavit a sancto; alteroque librante ictum in sanctum caput, ferrum effugit de manibus. Treveris paralyticam puellam, totisque resolutam membris, sacra benedicti olei infusione, astante populo, pristinae reddidit sanitati. Tetradii proconsularis viri servum manus impositione a daemonio liberavit. Unde et ille Tetradius cum tota domo sua ad Christianam conversus est professionem. Cujusdam quoque patrisfamilias puerum a daemone arrepttens, spiritum malignum per pudenda patientis exire compulit. Leprosum in porta Parisiacae civitatis a deformitate sui corporis solo salvavit oscompertum est. Filia Arborii praefecti per impositionem epistolae sancti Martini a gravissimis liberata est febribus. Paulini oculum peniculo superposito sanavit a dolore atque caligine.
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis inmorib: ꝑuigil in orationib:
Assiduus in lectione. constans inuultu.
Pius in affectu. honorubilis inminis te¬
rio sacerdotili. infatigubilis uerbidĩ
seminutor. Inpiger acceptũm dñis ui
petunium multiplicare. Cum guuden¬
tib guudens. cum lugentib lugens
Omnib: omnia factus ut omnes lucri¬
faceret xp̃o. Uirtutib insignis. boni¬
tute laudabilis. pietate amabilis. mul¬
tis inepis copatu fulgens uirtutibus
tuantem in obsequio cuiusdam corpo¬
ris uerbo orationis unoligauit in lo¬
co. Iterumq resoluens. suis ꝑmisit
dom in areues tigiis: suentem pinum
suꝑse signocrucis opposito auertit
Mirantemq: turbam xp̃o crederefecit:
seipsum intecto cuiusdam domus flam̃¬
mis opposuit Neinnocual uederet ig¬
nis tectu. qui fanum incendit idoluriȩ
Aludquoq templum antiquo errore
dccemonib ded icatum Dum manu non
potuit humana angelico fultus a uxi¬
lio subuestit: Nec non alio loco genti¬

Expanded text:
rabilis in moribus, pervigil in orationibus, rabilis in moribus, pervigil in orationibus, assiduus in lectione, constans in vultu, pius in affectu, honorabilis in ministerio sacerdotali, infatigabilis verbi Dei seminator, impiger acceptam Domini sui pecuniam multiplicare; cum gaudentibus gaudens, cum lugentibus lugens, omnibus omnia factus, ut omnes lucrifaceret Christo; virtutibus insignis, bonitate laudabilis, pietate amabilis, multis in episcopatu fulgens virtutibus.tuantem in obsequio cujusdam corporis, verbo orationis, uno ligavit in loco; iterumque resolvens suis permisit dominari vestigiis. Ruentem pinum super se signo crucis opposito avertit, mirantemque turbam Christo credere fecit. Seipsum in tecto cujusdam domus flammis opposuit, ne innocua laederet ignis tecta, qui fanum incendit idololatriae. Aliud quoque templum antiquo errore daemonibus dedicatum, dum manu non potuit humana, angelico fultus auxilio subvertit. Nec non alio loco genti
Abbreviated transcription (Latin):
catstuminus dherens. subitaa scõ
absente uiro morte prę̧reptus quẽ
uirdĩ precib profusis resuscitĩuit.
uitue redditum baptitauit: quimul¬
tis postea uixerut annis. Ulterum
quoq incuiusdam lupicini a gro laquec
suspensum sacrisoritionib uitue
restituit. Tertius ab eodem scõuiro
incarnoteno oppido cuiusdam mu¬
lieris filius fluentis soluoratione
inconspectu populi resuscitutus ẽ.
Quomiraculo uiso. plurimi expopalo
crediderunt xp̃o succedente tem po¬
re in eodemoppido muttm ab infun¬
tia puellam benedicti olei unctione
tectu licteret. dulcissimis aditractus ẽ.
sed ib multorumq precib alligutus.
electus .ẽ. inepiscopatum turonice
ciuitictis: ub i plurim ascãrum insignia
gessit uirtutum:. et multa caelestis
uitice dogmata sparsit. Ta men priua¬
tieuitue continentiam inturbis po¬
pulorum non amisit. Humilis inha¬
bitu. locundus insermone. Deuotus
in prȩdicatione. uerax in iudicio. Uene¬

Expanded text:
catechumenus adhaerens subita, sancto catechumenus adhaerens subita, sancto absente viro, morte praereptus est: quem vir Dei precibus profusis resuscitavit, vitae redditum baptizavit, qui multis postea annis vixit. Alterum quoque, in cujusdam Lupicini agro laqueo suspensum, sacris orationibus vitae restituit. Tertium ab eodem sancto viro, in Carnoteno oppido, cujusdam mulieris flentem filium sola oratione in conspectu populi resuscitavit. Quo miraculo viso, plurimi ex populo crediderunt Christo. Succedente itidem tempore, in eodem oppido, mutam ab infantia puellam benedicti olei inunctiontecta lateret, dulcissimis abstractus est sedibus, multorumque precibus alligatus, electus est in episcopum Turonicae civitatis, ubi plurima sanctarum insignia gessit virtutum, et multa coelestis vitae dogmata sparsit, tamen privatae vitae continentiam in turbis populorum non amisit. Humilis in habitu, jucundus in sermone, devotus in praedicatione, verax in judicio, vene
Abbreviated transcription (Latin):
ensis urbis antestiti hilurio iunctus. qui
tunctemporis quus i firmissima fidei
columna omnib laudabilis extitit
scĩtate etdoctrinarum ueritate scãrũ
excellentior effulsit. Huius disciplinis
se sc̃s martinus post relitum militiae
cingulum sociuuit. uitantiuri erud itus
exemplis xp̃iunam foraiter processis¬
sec ad pugnum fideiarmatus gulea: ut
lorica iustitiue accinctus et gludio uerbi
dĩarmatus intrepidus contraomnia
telum agnus bellator muniretur. Idem¬
quoq: scs martinus uir diuino am monitis
oraculo. parentes suos ad sacrue fidei
conuertit pro fessionem: Et matrem
quuese mundo genuit. ipse generuuit
insidics. Dum un itraditur ad custo¬
diendum: euungelica pruedicatione
ꝑgeret comitem seesse spopondit.
Quuintrepidus respondit. Dñs mihi
adiutor ẽ. nontimebqminas tuus
sed multus arrianorum tribulationes
sustinens. iterum gullias repedauit.
tus propeciuitutem sibicellulam
construxit. Inqualiberius contempla¬
tiuos carperet fructus. Cuiquidam¬
Cuiquidam

Expanded text:
ensis urbis antistiti Hilario junctus, qui tunc temporis quasi firmissima fidei columna omnibus laudabilis exstitit:vitae, et doctrinarum veritate sanctarum excellentior effulsit: cujus disciplinis se sanctus Martinus, post relictum militiae cingulum, sociavit, ut tanti viri eruditus exemplis Christianam fortior processisset ad pugnam, fidei armatus galea, et lorica justitiae accinctus, gladio verbi Dei armatus, intrepidus contra omnia tela maligni bellator muniretur. Iquoque sanctus vir divino admonitus oraculo, parentes suos ad sacrae fidei convertit professionem; et matrem, quae se mundo genuit, ipse regeneraviinsidias, dum uni traditur ad custodiendum, evangelica praedicatione uocunque pergeret, comitem se esse spopondit; cui intrepidus respondit: Dominus mihi adjutor est, non timebo minas tuas. Sed multas Arianorum tribulationes sustinens, iterum Gallias repedavit, tus, prope civitatem sibi cellulam construxit, in qua liberius contemplativos carperet fructus. Cui quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ducem locorum peritum. Peruen¬
mus adquendum senem monachums ub
rrdicemontis hubitantem: ibi quodin
illis locis parissimum ẽ. puteus erat: bo¬
uem unum habebat:. Cuius hicerat totus
lubor in pulsa rotilimachina aquum
producere. Namferemille aut ampli¬
us pedum profundum putei ferebati.
Hostus illic erat multis holeribus co¬
piosus: id quidem contranatu nm
heremi ubiomnia arentia exustu so¬
lis ardoribus. nulliusumquam semi¬
nis uel exiguum racdicem deperisse¬
ferunt. Uerum hoc scõ illi labor cũ
pecore communis et propria prres¬
tubut industria: frequens enim
inrigutio aquarum tuntum pingue¬
dinem arenis dubut. ut mirum im¬

Expanded text:
ducem, locorum peritum perducem, locorum peritum permus ad quemdum senem monachum sub radice montis habitantem. Ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. Bovem unum habebat, cujus hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. Hortus illic erat multis oleribus copiosus: id quidem contra naturam eremi, ubi omnia arentia, exusta solis ardoribus, nullius umquam seminis vel exiguam radicem ferunt. Verum hoc sancto illi labor cum pecore communis, et propria praestabat industria: frequens enim irrigatio aquarum tantam pinguedinem arenis dabat, ut mirum
Abbreviated transcription (Latin):
istud uincendue inccundiue postumiu¬
nus prodidis set exemplum: grauiter
iroscerer discessione fugitiui. Seo
quia i rasci nonlicet. totu istorum com¬
memoratio. quaenos conpungit. aho¬
lendu ẽ. Teinquum postumiune. te
potius audiumus : Facium inquit gul¬
le quod precipis. quitenus tum stu¬
diosos esse audiendi uos uideo sed me¬
mentote qui anonsine fuenore istum
apud uos depono sermonem. Libens
pracesto quod poscitis: dum modo paulo
post quod poposcero non negetis.
Nos uero inquamNihil habemus inquo
tibi mutuum uels inefuenore restitue¬
re possimus. sed tumen quicquid puta¬
ueris imperato. Dum modo ut coepe¬
ras desideriis nr̃is satis facius. Ualde
enim nos delectut. tucoratio. Nihil
inquit postumianus ure studi& frocu¬
dubo: Etquiaheremitue unius inci¬
pientis agnouistis uistutem. referom
adhuc uobis pauca deplurimis. Un
ERCOUBI PRIMÃ HeREmpaxtẽ
ingressussum. xii fere anilo milibus
hab ebam autem unum exfratribus

Expanded text:
istud uincendae iracundiae Postumiaistud uincendae iracundiae Postumianus prodidisset exemplum, grauiter irascerer discessione fugitiui: sed quia irasci. non licet, tota istorum commemoratio, quae nos conpungit, abolenda est. te, inquam, Postumiane, te potius audiamus. Faciam, inquit, Sulpici, quod praecipis, quatenus tam studiosos esse audiendi uos uideo. sed mementote, quia non sine faenore istum apud uos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, dummodo paulo post quod poposcero non negetis. Nos uero, inquam, nihil habemus, in quo tibi mutuum uel sinere possimus. Sed tamen quidquid putaveris, imperato, dummodo, ut coeperas, desideriis nostris satisfacias: valde enim nos tua delectat oratio. Nihil, inquit Postumianus, vestra studia fraudabo: et quia eremitae unius incipientis agnovistis virtutem, referam adhuc vobis pauca de plurimis. XIII. Ergo ubi prima eremi ingressus sum, duodecim fere a Nilo millibus habebam autem unum e fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
dis ces serint ferebutur: Quorum pre¬
tereunda mihi commemo ratio non ui¬
detur: siquidem id deeorum uistutib
et abbatis ipsius testimonio et omniũ
fratrum audierim sermone cȩlebrari.
Quodunum eorum sol num quam ui¬
disset aepulantem. Alterum numquã
uidis set iratum. Ad haec gullus me
intuens. Osi uester ille nolo nomen
edicere nuncadesset. uellem ad modũ
istud audiret exemplum: quo dinmultoꝵ
suepe personas nimium expestisumus
uehementer irasci. Sed tumen quiaini¬
micis suis quantum audio nuper ignouit.
sustud audiret: mugis magisque propo¬
sito confirmuretur exemplo. ꝑnreclu¬
nem esse uistutem irecundiu non moueri.
necuero inficiabor iustu illicausa irr¬
tum fuisse. Sedubidurior pugna ibi
gloriosior ẽ. corona Vnde quendum¬
Vnde quendum
siagnoscit censeo iureluudandum
Quodcum eum libestus deseruerit in grr¬
tus: miseractus ẽ. potius. quum insectu¬
tus ab euntem. Sed neque illi iracscitur.
a quo uidetur. abductus. Ego autem nisi

Expanded text:
discesserint, ferebantur. quorum praetereunda mihi commemoratio non uidetur, siquidem id de eorum uirtutibus et abbatis ipsius testimonio et omnium fratrum audierim sermone celebrari, quod unum eorum sol numquam uidisset epulantem, alterum numquam uidisset iratum. Ad haec Gallus me intuens: o si uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uellem admodum istud audiret exemplum, quem in multorum saepe personis nimium experti sumus uehementer irasci: sed tamen, quiamicis suis, quantum audio, nuper ignouit, si istud audiret, magis magisque proposito confirmaretur exemplo, praeclaram esse uirtutem iracundia non moueri. nec uero infitiabor iustas illi causas irarum fuisse: sed ubi durior pugna, ibi gloriosior est corona. unde quendam, si agnoscis, censeo iure laudandum, quod cum eum libertus deseruerit ingratus, miseratus est potius quam insectatus abeuntem. sed neque illi irascitur, a quo uidetur abductus. Ego autem: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Ubiait demartino autem expecture
nondebes. ut ulla sit finis referenti
Istnterim deillo uiro portubis orien¬
ti etdum recurris diuersaloca por
martini nomen . et gloriam prȩdica po¬
pulis

Expanded text:
ur. de Martino autem exspectare non debes, ut ulla. sit meta referenti:ista interim de illo uiro portabis Orienti, et dum recurris diuersasque orasMartini nomen et gloriam sparge per populos
Abbreviated transcription (Latin):
conus adquem monas tericd minis¬
tratio ꝑtinebut. doctus ipsepisca¬
ri negut ꝑ totum diem sibiullum
cessisse capturam. sed neq: alios
piscatores quiuendere solebant
quicquam agere quiuis se: Vade
inquit mitte linum tuum captura
proueniet: contiguaͣ
flum ini ut

Expanded text:
conus, ad quem monasterii adminisconus, ad quem monasterii administratio pertinebat, doctus ipse piscari, negat per totum diem sibi ullam cessisse capturam, sed neque alios piscatores, qui uendere solebant, quicquam agere quiuisse. uade, inquit, mitte linum tuum, captura proueniet. contiguum flumini, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nem suo morẽ conuertitur:. uisam
cestum .ẽ. pacrilẽ quodam modo
columnam ruere decaelo: quueim¬
pacta idolo totam illum in expug¬
nubilem molem soluit in puluerem.
Parum scilicet. sunuis ibiliter caeli
uirtutib uteretur. nisiipsce uir¬
tutes uis ibiliter serui re mastino.
Humunis etiam oculis cernerentur.¬
N. IDEMAUTEM RE FRIC ERAUN
mihi testis . ẽMulierem pro flu¬
uio sanguinis laborantemxCum
martini uestem exemplo mulieris
illius euangelicae contigis set sub
momento temporis fuis se sana¬
SERPENS
FLUIMENI SECABAT
et ripue inqua constiterum us ad¬
Natubat . In nomine inquit dñi iu¬
beote redire. Moxse mala bestia
ad uerbum scĩ retorsit. et in ulterio¬
rem ripam nobis expectantib trans¬
mecuit. Quod cumom nes nonsine
miraculo cerneremus. altius in ge¬
mescens ait. Serpentes me audiun
et homines non audiunt.XUI
PISCEM PASCHAE DIEBUS
edere consuetus. Paulo ante ho¬
ram refectionis interrogut anha¬
beretur in promptu. Tum cato dia¬

Expanded text:
nem suo more conuertitur. uisam certum est parilem quodammodo columnam ruere de caelo, quae inpacta idolo totam illam inexpugnabilem molem soluit in puluerem: parum scilicet, si inuisibiliter caeli uirtutibus uteretur, nisi ipsae uirtutes uisibiliter seruire Martino humanis oculis cernerentur. Idem autem Refrigerius mihi testis est, mulierem profluuio sanguinis laborantem, cum Martini uestem exemplo mulieris illius euangelicae contigisset, sub momento temporis fuisse sanaSerpens flumen secans in ripam, in qua constiteramus, adnabat: innomine, inquit, Domini iubeo te redire. mox se mala bestia ad uerbum sancti retorsit et in ulteriorem ripam nobis inspectantibus transmeauit. quod cum omnes non sine miraculo cerneremus, altius ingemescens ait: serpentes me audiunt, et homines non audiunt. Piscem Paschae diebus edere consuetus paulo ante horam refectionis interrogat, an haberetur in promptu. tum Cato dia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut ego sentio. siueheresis ut patutus.
uonsolum reprimi non potuit multis ani¬
maduersionibus sacerdotum. Ned nequa¬
quum late sepotuis sec effunderȩ nisi
contentione creuisset. Istius modiergo
turbatione cum ueni alexandria fluc
fluc¬
tuabut: mequidem ep̃s illius ciuititis
benigne ad modum et melius quum. opi¬
nabar excepit. etsecum tenere temptu¬
but. Sed non fuit animus ibi consistere.
ubi recens fraternue cludis feruebut
inuidia. Nam etsifostusse uideuntus
pareͤre epĩs debuisse: non obhanc tumen
causam multitudinem tantum subxp̃i
confessione uidentem presertim abepis¬
oppostuis sec affligi.
ICITUR IN DE DIGRES SUS

Expanded text:
est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur, est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur, non solum reprimi non potuit multis animaduersionibus sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandriam, fluctuabat. me quidem episcopus illius ciuitatis benigne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis feruebat inuidia. nam etsi fortasse uideantur parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione uiuentem, praesertim ab episcopis, oportuisset adfligi. tur inde digressus
Abbreviated transcription (Latin):
acternitute gustas set.. ita esset
eodem ordine passionis. etiam dicbolum
redempturus: Quiah ocbonitati illius pietio¬
tique congrueret. ut qui perditum hominem
reformas set prolapsum quoque angelum
liberaret. Cum huec atque alia istius mo¬
di ab epĩs proderentur: exstudus pastium
ostus editio .ẽ: Quaetum reprimi sacerdo¬
tumaucto ritute non posset : Laeuo exemplo
ad regendam ecclesiae disciplinam prefec¬
tus assumitur. Cuius terrore dispersi
fratres. ac perdiuersas horoes monachi
sunt fugati:. Ita ut prepositis edictis in
nulla consistere sede sinerentur. Illud
me admodum permo uebut. quod hiero¬
nimus uirmaxime catholicus et sacrre
legis peritissimus origenem secutus
primotempore putubatur: quem nunc
idem precipue uelomniuillius scripta
dam naret: nec uero ausussð equoquam
temere iudicare. Pracestuntis simi tumen
uiri et doctissimi ferebantur in hoccestu¬
mine dis sidẽre : Seltũmen siue illud erros

Expanded text:
aeternitate gustasset, ita esset aeternitate gustasset, ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut, qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. cum haec adque alia istius modi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaeuo exemplo ad regendam ecelesiae disciplinam praefectus adsumitur, cuius terrore dispersi fratres ac per diuersas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis edictis in nulla consistere sede sinerentur. illud me admodum permouebat, quod Hieronymus, uir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, qui nunc idem praecipue uel omnia illius scripta damnaret. nec uero ausim de quoquam temere iudicare, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamen siue ille error
Abbreviated transcription (Latin):
Recceetium uniuersa cum prruis. et cum ip¬
soauctore damnare: qui a satis superque
sufficerent libri quos ecclesia recepis
sec. Respuendam es se penitus lectio¬
nem quueplus es set nociturac insipien¬
tibus quam profutura sapientibus.
Mihiautem exillis libris quaedam cu¬
riosius indagunti ad modum. maltupla¬
cuerunt. sed non nulla reprehendi in
quibus illum procuasensis se non dubi¬
um .ẽ quaedefensores eius falsata con¬
tendunt. Ego miror unum eundemq:
hominem tamdiuersum ase esse
potuisse. ut in ea paste quaprobati
neminem post apostolos habeut
a equulem. In ea uero qua iure re¬
prehenditur nemodeformius do¬
ceatur errusse. Namcum abepĩs
excerpta in libris illicis multu lege¬
rentur quae contrac catholicam fidẽ
scripta consturent. locus ille uel
maximam parabat inuidiam in quo
editum legebatur. Quia dñs iħs
sicut pro redemptione hominis in car¬
ne uenisset crucem prohominis sa¬
lute ꝑ pessus mostem prohominis

Expanded text:
recta etiam universa cum pravis et cum iprecta etiam universa cum pravis et cum ipso auctore damnare: quia satis superque sufficerent libri quos Ecclset: respuendam esse penitus lectionem, quae plus esset nocitura insipientibus quam profutura sapientibus. mihi autem ex illis libris quaedam curiosius indaganti admodum multa placuerunt, sed nonnulla deprehendi, in quibus illum praua sensisse non dubium est, quae defensores eius falsata contendunt. ego miror unum eundemque hominem tam diuersum a se esse po. tuisse, ut in ea parte, qua probatur, neminem post Apostolos habeat aequalem, in ea uero, qua iure reprehenditur, nemo deformius doceatur errasse. nam cum ab episcopis excepta in libris illius multa legerentur, quae contra catholicam fidem scripta constaret, locus ille uel maxime parabat inuidiam, in quo editum legebatur, quia Dominus Iesus, sicut pro redemptione hominis in carne uenisset et crucem pro hominis salute perpessus mortem pro hominis
Abbreviated transcription (Latin):
uestimento rum indulsimus. Quod cum
ille benigne accepiss et : reuocantibus
nos ad mare Nautis discessimus.
PROSPEROQUECURSU SEPIINEIE
alexundrium peruenim us ubi feda
inter episcopos atque monachos cer¬
tum ina gerebuntuN Exeuoccasione
uel causa. quia congreguti in unum sue¬
pius sacerdotes frequentibus decre¬
uisse synodis uidebantur Nequis
origenis libros legeret aut haberet
peritissimus habebatur. Sed ep̃iquae¬
dum in libris ipsius insanius scripta me¬
monrbunt. quue adsesto reseius defende¬
re non ausi ab hereticis potius fraudoleñ
inserta dicebant. Et ideo non propter illa
quuein re prehensione merito uocarentur
etium seliqua esse damnanda: cumlegentiũ
fides facile possit habere discrimen ne fal¬
satu sequerentur. Ettũmen catholice
dispututu retineret. Nones semirum
heretica fuis set operatu. quae inquibusdã
locis nontimuis set ĩ peidere euangelicam
ueritutem. Aduers um haec ep̃ĩ obstinatiu
renitentes. propotestate cogebant

Expanded text:
estimentorum indulsimus. VI. Quod cum ille benigne accepisset, revocantibus nos ad mare nautis, discessimus, prosperoque cursu septimo die Alexandriam pervenimus, ubi foeda inter episcopos atque monachos certamina gerebantur, ex ea occasione vel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decrevisse synodis videbantur, ne quis Origenis libros legeret aut haberet: peritissimus habebatur. Sed episcopi quaedam in libris ipsius insanius scripta memorabant, quae assertores ejus defendere non ausi, ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: et ideo non propter illa quae in reprehensionem merito vocarentur, etiam reliqua esse damnanda; cum legentium fides facile possit habere discrimen, ne falsata sequeretur, et tamen catholice disputata retineret: non esse autemhaeretica fuisset operata, quae in quibusdam locis non timuisset incidere Evangelicam veritatem. Adversum haec episcopi obstinatius renitentes, pro potestate cogebant
Abbreviated transcription (Latin):
bra Quia uoto atque uirtute et po¬
tuit esse mastrr etuoluit Q uod sici
nesonianis decianis que temporibus¬
inilla quuetunc extrat dimicare
congressione licuis set: testordm̃cȩli
atque terrue sponte aeculeum ascen¬
disset. ultro se ignibus intulisset.
Hebreisque pueris aequandus inter
flam marum globos medialicet hrm¬
numdñi infornace cantus set. Q uod¬
si esaianum illud supplicium persetuto¬
rifoste placuis set: numquam profec¬
to in par prophetue serris eduminis
desecari membru timuisset. Acsi pre¬
cisis rupibus abruptis montibus age¬
refelicem furor impius maluis set : Per¬
hibeo confisus testi monium ueritatis.
sponte cecidisset. Siuere gentium
doctoris exemplo gludio depututus
interalias ut scepe prouenit uictimas
duceretur: primus omnium carnifice
conpulso. palmam sanguinis occupas¬
sec Iam uero aduersus omnes poenas
atque supplicia quibus plerumque
humana cessit infirmitus
ita a con

Expanded text:
bit, quia uoto adque uirtute et pobit, quia uoto adque uirtute et potuit esse martyr et ueluit. quodsi ei Neronianis Decianisque temporibusilla. quae tunc extitit, dimicare congressione licuisset, testor Deum caeli atque terrae, sponte eculeum ascendisset, ultro se ignibus intulisset.. Hebraeisque pueris aequandus inter flammarum globos media licet hymnum Domini in fornace cantasset. quodsi Esaianum illud supplicium persecutori forte placuisset, numquam profecto inpar profetae serris et lamminis desecari membra timuisset ac si praecisis rupibus abruptisque montibus agere felicem furor impius maluisset, perhibeo confisus testimonium ueritati, sponte cecidisset. si uero gentium doctoris exemplo gladio deputatus inter alias, ut saepe prouenit, uictimas duceretur, primus omnium. carnifice conpulso, palmam sanguinis occupasset. iam uero aduersus omnes poenas adque supplicia quibus plerumque humana cessit infirmitas, ita a con
Abbreviated transcription (Latin):
monachi aturonis ađ fuerunt. domnum
mastinum obissenuntiantes. Concidi
fateor obortisque lacrimis. Fleui ubes¬
rime. Quinetiam. dum huec ad te frat̃
scribimus. fluunt lacrimue: nec ullum
inpacientissimidoloris ad mitto solatiũ.
Te uero ubihoc nuntiatum .ẽ. pasticipẽ
es seuolui luctus mei. quieras socius a mo¬
ris. Ueniergo ad me stutim. ut parites
lugeumus quem pariter amamus
Tuumquum sciam uirum illum non es se
lugendum cui post euictum trium pha¬
tumque saeculum nancdemum reddi
Premisi quidem patronum.
sed solatium uitae p̃resentis amisi. et
sinationem ullam dolor admitteret:
guudere deberem. Est enim ille
consestus a postolis acprophetis. et quoo
pacescõrum omnium dixerim, in illo ius¬
torum erege nulli secundus. utspero
cuedo confidoilis potissimum quisto¬
tas suas in sanȩ uine lauerint adgrega¬
tus aenumducem ab omni integerla¬
be comitutur. Nam licet ei ratio tem¬
poris non potuerit praesture mastr¬
nium gloriatumen mastyris non care¬

Expanded text:
o a Turonis adfuerunt: domnum Martinum obisse nuntiant\'. concidi, fateor, obortisque lacrimis fleui uberrime. quin etiam dum haec ad te, frater, scribimus, fluunt lacrimae, nec ullum inpatientissimi doloris admitto solacium. te uero, ubi hoc mihi nuntiatum est, participem esse uolui luctus mei, qui eras socius amoris. ueni ergo ad me statim, ut pariter lugeamus, quem pariter amamus: quamquam sciam uirum illum non esse lugendum, cui post euictum mundum triumphatumque saeculum nunc demum reddit doleam. praemisi quidem patronum, sed solacium uitae praesentis amisi: etsi, si rationem ullam dolor admitteret, gaudere deberem. est enim ille consertus apostolis ac profetis, et, quod pace sanctorum omnium dixerim, in illo iustorum grege nulli secundus: ut spero, credo et confido, in illis potissimum, qui stolas suas in sanguine lauerunt, adgregatus agnum ducem ab omni integer labe comitatur. nam licet ei ratio temporis non potuerit praestare martyrium, gloria tamen martyris non care
Abbreviated transcription (Latin):
naculum: in quo nisi incuruus quis non
poterot consistere. Cum hominum mo¬
ces quuereremus: illud preclurum ani¬
maduestimus. nihileos neq: emere
ueq: uendere quid sit fraus autfur¬
tum nesciunt. Aurum atq: argentum
quaeprima mostiles putunt neq: ha¬
bent. neque habere cupiunt . Nam
optulissem. refugit altiore consilio.
protestutus ecclesium auro non strui
sed potius destrui. Aliquantulum ei

Expanded text:
naculum, in quo nisi incurvus quis non naculum, in quo nisi incurvus quis non poterat consistere. Cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum animadvertimus, nihil eos neque emere neque vendere. Quid sit fraus aut furtum, nesciunt; aurum atque argentum, quae prima mortales putant, neque habent, neque habere cupiunt: nam detulissem, refugit, altiore consilio protestatus, Ecclesiam auro non instrui, sed potius destrui. Aliquantulum ei
Abbreviated transcription (Latin):
timeo uel solus adtingere. Sed conten¬
tus sit hoccsrenensis ille. cui uel necessi¬
tus uel naturx ẽ esurire. uel postre¬
mo istiquibus credo marina iactatio
in ediam cibi fecerat: nos proculamari
absumus. et quod tibi suepe tes tutus sũ
gulli sumus Sed pergat hic potius
explicares ui cyrenensis historiam
Enim uero postumianus. Cauebo inqͥt
posthaet cuius quam abstinentiam
predicare negullos nr̃os arduum
tiitueram autem etiam caenum cy¬
fenensis illius uel consequentia
eptemenim diebus apud ipsum fuimꝙ
referre conuiuia. sed super sedendum
est negullus se aestimet fatiguri
Ceterum posterodie cumaliqui ex incolis
ad nos uisendos confluere coepissent
cognoscimus illum hos pitem nostrum. ẽẽ
prbm: quod sum manos dissimalatio¬
ne celuuerat. Deinde cum ipso ad eccle¬
sium processimus. quue fereduobus
milibus aberat a conspectu nostro
interiectũ montis exclusa. E rat cutem
uilibus textaui rgultis. non multo am¬
bitiosior quum nostrihos pitis tubes¬

Expanded text:
timeo uel solus adtingere. sed contentus sit hoc Cyrenensis ille, cui uel necessitas uel natura est esurire, uel postremum isti, quibus, credo, marina iactatio inediam cibi fecerat: nos procul a mari absumus, et quod tibi saepe testatus sum, Galli sumus. sed pergat hic potius explicare sui Cyrenensis historiam. Enimuero, Postumianus ait, cauebo posthac cuiusquam abstinentiam praedicare., ne Gallos nostros arduum Statueram autem etiam coenam Cyrenensis illius, vel consequentia septem enim diebus apud ipsum fuimus referre convivia: sed supersedendum est, ne Gallus se aestimet fatigari. Caeterum postero die, cum aliqui ex incolis ad nos visendos confluere coepissent, cognoscimus illum hospitem nostrum esse presbyterum; quod summa nos dissimulatione celaverat. Deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus millibus aberat, a conspectu nostro interjectu montis exclusa. Erat autem vilibus texta virgultis, non multo ambitiosis quam nostri hospitis taber
Abbreviated transcription (Latin):
iaceret incellula. et in modicis dolorib
cruciretur: Nocte ei angelus uisus. ẽ elue¬
re uulnera. etsulubri unguine contusi
corporis membra contingere : Atque
itu postero die restitutiẽ sanitati: ut
nihil umquam ꝑtulisse in commodi pu¬
turetur: S ed quia longum .ẽ. ire per
singula. sufficiant haec uel pauca de
plurimis: satisquesit nos et in excel¬
lentib: non sub trochere ueritatem. et
inmultis uiture fustidium: Atque ut
minorr tantis inseram. quamuis ut ẽ
nostrorum actus temporum quib: iam
depracuuta omnia atque corruptus unt :¬
ut puene precipuum sit adulationi re

Expanded text:
aceret in cellula, et immodicis doloribus aceret in cellula, et immodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus visus est eluere vulnera, et salubri unguine centusi corporis membra contingere: atque ita postero die restitutos est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. Sed quia longum est ire per singula, sufficiant haec vel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi re
Abbreviated transcription (Latin):
cum filiueius grauissimis quastanue febri¬
b ureretur. epistolũ mastini quae casu
ad eum delata fuerat. pectori puellae in
ipso accensu ardoris inseruit: statimq
fugutufebris .ẽ. Quueres a pad arboriũ
intuntum ualuit: ut statim puellam dõ
uouerłt. et perpetuae uirginitati dica¬
ret . Pro fectusque ad martinum. ꝑuellã
ei presens obuistut um eius testimonium
quueꝑ absentem licet curatt es set obtulit:
Neque ab alio eum quam a martino habi¬
tu uirginitatis in posito passus . ẽ. conse¬
cruri.
PAULA NUS UERO UIRMACXI
post modum futurus exempli cumocũ¬
lum gracuiter dolere coepisset. Etam
Pup illameius caessior nubes suꝑ ducta
texis set: oculumei mastinus paeniculo
contigit Pristinumque ei sanitatem sub¬
lato omni dolore restituit.
IP SEAUTEM CUM CASUQUOO
es set decenaculo deuolutus. et ꝑ confrax¬
gosos scalue gradus decidens multis uul¬
nerib: esset ad fectus. cum exanimis iam¬

Expanded text:
cum filia ejus gravissimis quartanis febricum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino, habitu virginitatis imposito, passus est consecrari. Paulinus vero, vir magni postmodum futurus exempli, cum oculum graviter dolere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo contigit, pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit. Ipse autem cum casu quodam esset de coenaculo devolutus, et per confragosos scalae gradus decidens, multis vulneribus esset affectus, cum exanimis j
Abbreviated transcription (Latin):
es set hic nuntius fateretur : Tunccon¬
fessus .ẽ sed ecim duemonas fuisse
qui rumorem hunc ꝑ populum dis¬
seminus sent: ut hoc saltem metu exillo
mastinus oppido fuguretur. barba¬
ros nih il minus quam in ruptionem
cogiture: Ita cum haec inmundus sp̃s me
dia in ecclesia fateretur. metu et turba¬
tione presenti ciuitus liberata ẽ. Mini
XPUD PARISIUS UE RO SETI
postũ ciuitatis illius magnis secum turbis
euntib: introiret. Leprosum misercbili¬
facie horrentib cunctis osculatus. ẽ
atque bened ixit: Statimque omni
malo emundatus. Postero die adec¬
desiam ueniens nitenti cute: gratius
Pro sanitute quam receperat agebat:
Sed nechoc pretereundum . ẽ : quod
fimbriue uestimento eius cilicioque
detriccue crebracs super infirmantib
egere uistutes: Nam cum aut digitos
inligatue aut collo indituesunt. per¬
suepe ab aegrotuntib: morbos effu¬
guuerunt.XX
ARBORIUSAUTECATIN PRAS¬
fectorius scĩad modum et fidelis in genu

Expanded text:
esset hic nuntius, fateretur. tum conesset hic nuntius, fateretur. tum confessus est decem daemonas secum fuisse, qui rumorem hunc per populum dispersissent, ut hoc saltim metu ex illo Martinus oppido fugaretur: barbaros nihil minus quam de irruptione cogitare. ita cum haec inmundus spiritus in media ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti ciuitas liberata est. Apud Parisios uero, dum portam ciuitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserfacie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt. XIX. Arborius autem, vir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii,
Abbreviated transcription (Latin):
PERIDEM IEM PUS IN EODO
oppido ingressus patris familias cu¬
ius dam domum. inlimineipso restetit :¬
dicens horribile in atrio domus due¬
monium se uidere: Cuicum ut disce¬
deret imperuret quendam e familia
qui in interior paste aedium morubat᷑
arripuit: Saeuire dentib: miserco e¬
pit : et obuios quoscumque. laniare:
Commotudomus. familia turbata. po¬
pulus infugum uersus: mastinus se
furenti obiecit. ac primum sture ei
imperat: Sed cumdentibus fremeret.
hiantique ore morsum minabctur.
Digitosci mastinus inos intulit
Sihabes inquit aliquid potestatis.
hos deuora : Tum uero acsicandens
ferrum faucib accepis set. longereduc¬
tis dentib digitos beutiuiri uitubat
adtingere : Et cum fugere deobsesso
corpore poenis et cruciatib cogereti.
Nectumen exire ei ꝑ os liceret: feda
relinquens uestigia. fluxu uentris
egestus est. XUIII¬
INTEREA EUM DEMETUATQ
impetu barbarorum subita ciuitutẽ
fama turbus set: Ouemoniacum ad se
exhiberi iubet: Imperat. ut anuerus

Expanded text:
Per idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est. Interea cum de motu adque impetu barbarorum subita ciuitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi iubet: imperat ut, an uerus
Abbreviated transcription (Latin):
enimus enistuc. hic neꝑ sematheu
dni dormit heu. bellutor dormit
des iderandus homo. Intremus tamen
etfletu precib:q precemur. scõrum
dum martiniq: dm̃. Sternamurq:
loco quem sc̃s flendo rigubat. auxi¬
lium nobis sp̃s eius erit Bellator
dormit tunos. sed protege xpẽ
qui non dormitus. protege isra¬
helem. IEII ICEI MALIA
Hic in habitauit dñi uestigia
lambens. hic in habitabit uircru¬
cis arma gerens. Hic in hubiti¬
uit scs purusq: sacerdos. hic in¬
habitiuit corpore corde prob
Hic in habitauit scutum cuiscã fi¬
des et umbo crucis uerbum splen¬
didus atq: micans. Hic in habitu¬
uit felix heremita subantro.
Hic inhabitiuit quem parad s¬
sus hubet. IT INCELLA IXTERION
cẽ ds miserereloci. quem sem ꝑ
Damasti. Dilige multi plica
protege semꝑama. Completo
qnm pastorem tempore nr̃m̃
ad loca migrusti. lucida scanctu
bona. Nos quoq uallatualurũ
sancte tuicrum
protege. conserua.

Expanded text:
enimus en istuc, hic nec nunc persDomini dormite pius heu! Bellator dormit desiderandus homo. Intremus tamen et fletu precibusque precemur Sanctorum Dominum Martinique Deum, Sternamusque loco quem sanctus fluendo rigabat; Auxilium nobis spiritus ejus erit. Bellator dormit, tu nos sed protege, Qui non dormitas protege Israhelem. Item in Cella alia. Hic inhabitavit Domini vestigia lambens, Hic inhabitavit vir crucis arma gerens; Hic inhabitavit sanctus purusque sacerdos, Hic inhabitavit corpore, corde probus; Hic inhabitavit scutum cui sancta fides et Umbo crucis verbum splendidus atque micans. Hic inhabitavit felix heremita sub antro, Hic inhabitavit quem paradisus habet. Item in Cella interiore. Sancte Deus, miserere loci quem semper amasti, Dilige, multiplica, protege, semper ama Completo quoniam pastorem tempore nostrum Ad loca migrasti lucida, sancta, bona; Nos quoque vallatu alarum sancte tuarum Prot ge, conserva