comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rationis. Tunc ad eius reuerentiã colẽ¬
dam. rex ipse ꝑmotus ẽ: quippe cũ quo
suꝑno iudicio actum fuerat. ut qui dm̃
sequi prius incustodienda uita ep̃i nolu¬
it: saltem ad mansuetudinẽ bestiam se¬
queretur. Cui rei hi qui tũc p̾senteᷤ fu¬
erunt. ad huc nõ nulli suꝑsunt: eaq cũ
om̃i illic ppło se uidisse testant᷑. De quoe
tiam uiro. aliud quoq miraculũ uenan¬
cio lunensi ep̃o narrante: cognoui. In ea
namq populonii eccła cui p̾erat: sepul¬
crum sibi p̾parauit. Sed cum langobar¬
doꝵ gens initaliam ueniens cuncta uatas¬
sent: ad helbam in sulam recessit. Qui in¬
gruente egritudine ad mortẽ ueniens: le¬
ricis siuis. sibiq obsequentibꝰ p̾cepit dicẽs
In se pulcro meo qd̃ michi populonii para¬
ui me ponite. Cui illi dũ dicerent: corpꝰ
langobardos tenere loca eadem ⁊ ubiq¬
illic eos discurrere scimus: ipse respond̾.
Reducite me securi nolite metuere: sed

Expanded text:
rationis. Tunc ad eius reverentiam colenrationis. Tunc ad eius reverentiam colendam rex ipse permotus est; quippe cum quo superno iudicio actum fuerat, ut qui Deum sequi prius in custodienda vita episcopi noluit, saltim ad mansuetudinem bestiam sequeretur. Cui rei hii qui tunc praesentes fuerunt, adhuc nonnulli supersunt, eamque cum omni illic populo stiam viro aliud quoque miraculum Venantio Lunensi episcopo narrante cognovi. In ea namque Populonii ecclesia cui praeerat sepulcrum sibi praeparavit. Sed cum Langobardorum gens in Italiam veniens cuncta vastasset, ad Ilvam insulam recessit. Qui ingruente aegritudine ad mortem veniens, clericis suis sibique obsequentibus praecepit, dicens: In sepulcro meo quod mihi praeparavi Populonii me ponite. Cui illi cum dicerent: Corpus Langobardis teneri loca eadem, et ubiqillic eos discurrere scimus'? ipse respondit: 'Reducite me securi, nolite metuere; sed
Abbreviated transcription (Latin):
lites. hospicio suscepit: quos gothis
supuenientibꝰ abscondit. eoꝵq uitã. ab
illoꝵ nequicia abscondendo seruauit. Ꝙ
dum gothoꝵ regi ꝑfido totile nunciatũ
fusset: crudelitatis inmanissune ue¬
sania succensus: hunc ad locũ qui octa¬
uo huiꝰ urbis miliario merolis dicitur.
ubi tunc ipse cum exercitu sedebat. ius¬
sit deduci: eumq inspectaculo ppłi. ur¬
sis ad deuorandũ ꝓici. Cumq isdẽ rex
ꝑfidus impso quoq expectacło conse¬
disset: ad apiciendam mortẽ ep̃i. mag¬
na ppłi curba confluxit. Tunc ep̃s de¬
ductus inmediũ est. atq ad eius mortẽ
in manissimus ursus exquisicus: q̃ dũ
humana membra crudelit̾ carperet. se¬
ui regis animũ saciaret. Dimissus ita¬
q ursus ex cauea ẽ. Iui accensus ep̃m
flexa ceruice: submissoq humilit̾ capi¬
⁊ quasi humana bestiarũ. Tunc ppłs qͥ
ad spectacłm uenerat mortis: magno cla¬
more uersus est. in admiracionẽ uene¬

Expanded text:
lites hospitio suscepit. Quos Gothis lites hospitio suscepit. Quos Gothis supervenientibus abscondit eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. Quod dum Gothorum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis inmanissimae vesania succensus, hunc ad locum, qui octavo huius urbis miliario Merolis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, iussit deduci eumque in expectaculoi populi ursis ad devorandum proici. Cumque isdem rex perfidus in ipso quoque expectaculo consedisset ad aspiciendam mortem episcopi, magna populi turba confluxit. Tunc episcopus deductus in medio est, atque ad eius mortem inmanissimus ursus exquisitus, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex cavea est. Qui accensus et coflexa cervice summissoque humiliter capiet quasi humana bestiarum. Tunc populus, qui ad expectaculum venerat mortis, magno clamore versus est in admiratione vene
Abbreviated transcription (Latin):
de ⁊ dic ei. Mandat tibi ep̃s: ut te cõpes¬
cas: ⁊ ad ꝓprium alueum redeas. Quod
diaconus eius audiens. despexit ⁊ irri¬
sit. Tunc uir dñi ascito notario dicta¬
ne iħu xp̃i dñi. ut de alueo tuo in loca is¬
ta ulterius non exeas: nec t̾ras eccłe le
dere p̾sumas: atq eidem notario subiũ¬
xit dicens. uade hoc scribe. ⁊ inaqua e¬
uidem fluminis ꝓice. Quo facto. scĩ:
uiri p̾cepta suscipiens: statim se a t̾ris
eccłe. fluminis aqua conpescuit: atq
ad ꝓprium alueum reu̾sa exire ulterui
in loca eadem non p̾sumpsit. Qua in
re petre. quid aliud quã in obedientiũ
hominum duricia confundit᷑: quãdo
inu̾tute iħu. ⁊ elementũ irrationabile
scĩ uiri p̾ceptis obediuit.¬
R quoqz uite uenerabilis cerboni¬
is populomii ep̃s: magnã diebus
nr̃is. scitatis sue ꝓbationẽ dedit. Nam
cum hospitalitatis studio ualde esset
intentus: die quadã transeuntes mi¬

Expanded text:
et dic ei: Mandat tibi episcopus ut te compeset dic ei: Mandat tibi episcopus ut te compescas, et ad proprium alveum redeas. Quod diaconus ejus audiens, despexit et irrisit. Tunc vir Dei, accersito notario, dictani nostri ut de alveo tuo in locis istis ulterius non exeas, nec terras Ecclesiae laedere praesumas. Atque eidem notario subjunxit, dicens: Vade, hoc scribe, et in aquam ejusdem fluminis projice. Quo facto, sancti viri praeceptum suscipiens, statim se a terris Ecclesiae fluminis aqua compescuit, atque ad proprium alveum reversa, exire ulterius in loca eadem non praesumpsit. Qua in re, Petre, quid aliud quam inobedientium hominum duritia confunditur, quando in virtute Jesu et elementum irrationabile sancti viri praeceptis obedivitr quoque vitae venerabilis Cerbonius Populonii episcopus magnam diebus nostris sanctitatis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes mi
Abbreviated transcription (Latin):
secuta ẽ: ita ut funditus locum consue¬
ti cursus desereret: ⁊ ibi sibi alueũ ubi
tracto ꝑt̾ram rastro uir dñi signũ fecer¬
at uendicaret: ⁊ queqz essent ali mentis
hominũ ꝓfutura sata. uł plantata. ul¬
tra non lederet.
Uuis quoq uenerabilis uiri uenã¬
tii ep̃i aliud miraculum relaciõe
cognoui: qd̃ inplacentina urbe phibe¬
tur gestum: quod uir quoq ueracissimꝰ¬
iohs. in hac modo romana ciuitate locũ
p̾fectoꝵ seruans. qui in eadem placentina
urbe est ortus ⁊ nutritus: ita ut ep̃s memo¬
rat. quia gestum fuerit adtestatur. In
ea namq ciuitate. sabinũ nomine fu¬
isse asserunt mire uirtutis ep̃m. Cui
dum die quadam sius diaconus nun¬
ciasset qd̾ cursus sui padus alueũ egreᷤ¬
sus. eoclie agros occupasset: totaq illic
loca nutriendis seminibꝰ ꝓfutura. aqua
eiusdem fluminis teneret: uenerabilis
uite sabinus ep̃s respondit dicẽs. ẽ Ia

Expanded text:
secuta est, ita ut funditus locum consuesecuta est, ita ut funditus locum consueti cursus desereret, et ibi sibi alveum, ubi tracto per terram rastro vir Domini signum fecerat, vindicaret, et quaeque essent alimentis hominum profutura sata vel plantata ultra non laederet.Hujus quoque venerabilis viri Venantii episcopi aliud miraculum relatione cognovi, quod in Placentina urbe perhibet gestum; quod vir quoque veracissimnes in hac modo Romana civitate locum praefectorum servans, qui in eadem Placentina urbe est ortus et nutritus, ita ut episcopus memorat, quia gestum fuerit attestatur. In ea namque civitate Sabinum nomine fuisse asserunt mirae virtutis episcopum. Cui dum die quadam suus diaconus nuntiasset quod cursus sui Padus alveum egressus Ecclesiae agros occupasset, totaque illic loca nutriendis hominibus profutura aqua ejusdem fluminis teneret, venerabilis vitae Sabinus episcopus respondit, dicens: Vade,
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq hoc sileam quod narrante
uiro uenerabili uenantio lunensi
ep̃o. me ante biduũ contigie agnouisse.
Lucane namq eccłie sibimet ꝓpinque.
fuisse mire uirtutis uirũ. frigidianum
nomine narrauit ep̃m. Cuiꝰ hoc opina¬
tissimũ acunctis illic habitantibꝰ testa¬
tur memorari miraculũ: quodꝰ ausexit
fluuius qui iuxta urbes illius muros
influebat. sepe inundatione facta cur¬
sus sui alueum egressus. ꝑ agros diffũ
uret euerteret. Cumq hoc crebro fie¬
ret: ⁊ magna eusdẽ loci incolas necessi¬
tas urgeret: dato studio oꝑi eum ꝑ lo¬
ca alia diriuari conati sunt. Sed quam¬
uis duitius laboratum fuisset: a propͥo
alueo deflecti nõ potuit. Tũc uir dñi fri¬
gidianus rastrũ s̾ paruulũ fecit ⁊ ad
alueum fluminis accessit: ⁊ solus orati¬
om incubuit: atq eidem flumini preci¬
piẽs ut se sequeretur ꝑ loca queq ei uisa
sunt. rastrum ꝑ terram traxit. Qui mox
relicto alueo ꝓprio. tota fluminis aqua

Expanded text:
ed neque hoc sileam, quod narrante viro venerabili Venantio Lunensi episcopo me ante biduum contigit agnovisse. Lucanae namque Ecclesiae, sibimet propinquae, fuisse mirae virtutis virum Frigdianum nomine narravit episcopum: cujus hoc opinatissimum a cunctis illic habitantibus testatur memorari miraculum, quod Auseris fluvius, qui juxta illius urbis muros influebat, saepe inundatione facta cursus sui alveum egressus per agros diffundiret everteret. Cumque hoc crebro fieret, et magna ejusdem loci incolas necessitas urgeret, dato studio operis, eum per loca alia derivare conati sunt. Sed quamvis diutius laboratum fuisset, a proprio alveo deflecti non potuit. Tunc vir Domini Frigdianus rastrum sibi parvulum fecit, ad alveum fluminis accessit, et solus orationi incubuit; atque eidem flumini praecipiens ut se sequeretur, per loca quaeque ei visa sunt rastrum per terram traxit. Quem relicto alveo proprio 296 tota fluminis aqua
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ carnis funditus excludit. Iudeũ uͦ
cuius uisione atq increpatione saluatꝰ
est ad et̾nam salutẽ traxit. Nam sacram̃¬
tis fidei imbutum. atq aqua baptisma¬
tis emundatũ: ad scẽ eccle gremiũ ꝑdu¬
xit. Sicq factum ẽ ut hebreus isdem dũ
saluti aliene consulit: puenisset ad su¬
am: ⁊ om̃ps d̾s inde alterũ ad bonã ui¬
tam ꝑduceret: unde in bona uita alt̾ũ
custodisset. petrus Res hec gesta quã
audiui: ⁊ metum mͥ prebet ⁊ spem. Gc̃
tiq sic oportet: ⁊ de d̾i nos semꝑ mis¬
itione confidere: ꝙ de nr̃a infirmita¬
te formidare. Ecce enim paradisi cedrũ
concussam audiuimꝰ: s nõ euulsam: q̃¬
tinus infirmis nob̃: ⁊ de eius concussioe
nascatur timor: ⁊ de eiꝰ stabilitate fudu

Expanded text:
tione carnis funditus caruit. Judaeum vero, tione carnis funditus caruit. Judaeum vero, cujus visione atque increpatione salvatus est, ad aeternam salutem traxit. Nam sacramentis fidei imbutum, atque aqua baptismatis emundatum, ad sanctae Ecclesiae gremium perduxit. Sicque factum est ut Hebraeus idem, dum saluti alienae consuluit, perveniret ad suam, et omnipotens Deus inde alterum ad bonam vitam perduceret, unde in bona vita alterum custodisset. PETR. Res haec gesta quam audivi, et metum mihi praebet et spem. GREGOR. Utique sic oportet et de Dei nos semper miseratione confidere, et de nostra infirmitate formidare. Ecce enim paradisi cedrum concussam audivimus, sed non evulsam, quatenus infirmis nobis et de ejus concussione nascatur timor, et de ejus stabilitate fidu
Abbreviated transcription (Latin):
illa malignoꝵ turba disparuit. Iudeꝰ
uero qui hec uiderat. ilico surrexit: at¬
q ad ep̃m sub festinatione ꝑuenit. Quẽ
in eccłia sua repperiens. seorsum tulit:¬
& qua temptatione urgeretur inquisi¬
uit. Cui confiteri ep̃s temptationẽ su¬
am uerecundatus noluit. Cum u̾o ille
diceret qd̾ in illa tali di famula prami a¬
moris oclos imiecisset: acq adhuc ep̃s
negaret. adiunxit dicẽs. Quare negas.
quod inquireris: qui ad hoc usq uespe
hesterno ꝑductus es. ut posteriora illuiᷤ
a lapa ferires: ad que nimirum u̾ba de¬
p̾hensum se ep̃s intuens: humilit̾ cõfes¬
sus est. qd̾ prius ꝑtinaciter nagauit. Qd¬
ille cognoscens: se se int̾ram ꝓtinus ino¬
rationẽ dedit. Moxq de suo habitaculo:
nõ solum eandem dĩ famulã: sed omnẽ
quoq feminã que in eius illic obsequio
habitabat expulit. In eodẽ uero templo
a polluus. beati andree apłi repente ora¬
torium fecit: atq omnẽ illam tempta¬

Expanded text:
illa malignorum spirituum turba disparuit. Judaeus illa malignorum spirituum turba disparuit. Judaeus vero qui haec viderat, ill co surrexit, atque ad episcopum sub festinatione pervenit. Quem in Ecclesia sua reperiens, seorsum tulit, qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri episcopus tentationem suam verecundatus noluit. Cum vero ille diceret quod in illa tali Dei famula pravi amoris oculos injecisset, atque adhuc episcopus negaret, adjunxit, dicens: Quare negas quod inquireris, qui ad hoc usque vespere hesterno perductus es, ut posteriora illius alapa ferires? Ad quae nimirum verba deprehensum se episcopus intuens, humiliter confessus est quod prius pertinaciter negavit. ille agnoscens, se ad terram protinus in orationem dedit. Moxque de suo habitaculo non solum eamdem Dei famulam, sed omnem quoque feminam, quae in ejus illic obsequio habitabat, expulit. In eodem vero templo Apollinis, beati Andreae apostoli repente oratorium fecit, atque omni illa tenta
Abbreviated transcription (Latin):
p̾erat sp̃s inhianter audiret: ⁊ tãtũ
sibi factum lucrũ grande crederet. qnͣ¬
tum sanctioris uiri animam ad lapsum
adem fatebatur adiunxit: quia usq
ad hoc quoq die p̾terito uesꝑtina hora
eiꝰ mentẽ traxerit: ut int̾ga eiusdẽ scĩmo¬
malis femine blandiens a lapã daret.
Tunc malignus sp̃s atq humani gen̾¬
is antiquus inimicus: exortatus hũc
blande ẽ ut ꝑficeret qd̾ ceꝑat. quatinꝰ
ruine illius singularẽ int̾ ceteros pal¬
main teneret. Cumq iudeus qui ad¬
uenerat hoc iugilans cerneret: et
magne formidinis anxietate palpi¬
taret ab eodẽ sp̃u qui cunctis illic ob¬
sequentibꝰ p̾erat uissum ẽ ut requi¬
rerent quisnam esset ille qui iacere intẽ¬
plo eodẽ p̾sumpsisset. Quẽ maligni sp̃s
ꝑgentes. & subtilius intuentes: crucis
misterio signatum uiderunt: mirãtes¬
q dixerunt. ue. ue. uasuacuũ ⁊ signa¬
tum. Quibꝰ hoc renũtiantibꝰ: cuncta

Expanded text:
praeerat spiritus inhianter audiret, et tanto praeerat spiritus inhianter audiret, et tanto sibi factum lucrum grande crederet, quanto sanctioris viri animum ad lapsum adem fatebatur, adjunxit quia usque ad hoc quoque, die praeterito, vespertina hora, ejus mentem traxerit, ut in terga ejusdem sanctimonialis feminae blandiens alapam daret. Tunc malignus spiritus atque humani generis antiquus inimicus exhortatus hunc blande est, ut perficeret quod coepisset; quatenus ruinae illius singularem inter caeteros palmam teneret. Cumque Judaeus qui advenerat hoc vigilans cerneret, et magnae formidinis anxietate palpitaret, ab eodem spiritu qui cunctis illic obsequentibus praeerat jussum est ut requirerent quisnam esset ille qui jacere in templo eodem praesumpsisset. Quem maligni spiritus pergentes, et subtilius intuentes, crucis mysterio signatum viderunt, mirantesque dixerunt: Vae, vae, vas vacuum et signatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
declinare posset. minime reppereiret:
iuxta apollinis templũ fuit: ibiq se ad
manendũ contulit. qui ipsũ loci illius
sacrilegium ꝑtimescens: quãuis fidem
crucis minime haberet: signo tam̃ se cru¬
cis munire curauit. Nocte aũt media
ipso solicudinis pauore turbatꝰ: ꝑuigil
iacebat. Et repente conspiciens uidit ma¬
lignoꝵ sp̃uum turbã. quasi in obsequiũ
cuiusdam potestatis p̾ire: eũ uero qͥ
ceteris preerat in euisdẽ loci gremio cõ
sedisse. Qui cepit singuloꝵ sp̃uum ob¬
sequentium sibi causas actusq discute¬
re: quatinus unusquisq quantũ ne¬
quicie egisset inueniret. Cumq sĩgu¬
li sp̃s ad exquisitionem eiꝰ expon̾ent
quid oꝑati contra bonos fuissent: unꝰ
inmediũ ꝓsiliuit: qui in andree ep̃i a¬
nima ꝑ speciem scĩmonialis femine
que inepiscopio eius habitabat: quã¬
tam temptationẽ carnis cõmouisset
aꝑuit. Cum uero hoc malignus qui

Expanded text:
declinare posset minime reperiret, declinare posset minime reperiret, juxta Apollinis templum fuit, ibique se ad manendum contulit. Qui ipsum loci illius sacrilegium pertimescens, quamvis fidem crucis minime haberet, signo tamen se crucis munire curavit. Nocte autem media, ipso solitudinis pavore turbatus, pervigil jacebat, et repente conspiciens vidit malignorum spirituum turbam quasi in obsequium cujusdam potestatis praeire, eum vero qui caeteris praeerat, in ejusdem gremio loci consedisse: qui coepit singulorum spirituum obsequentium sibi causas actusque discutere, quatenus unusquisque quantum nequitiae egisset inveniret. Cumque singuli spiritus ad inquisitionem ejus exponerent quid operati contra bonos fuissent, unus in medium prosiliit, qui in Andreae episcopi animum per speciem sanctimonialis feminae, quae in episcopio ejus habitabat, quantam tentationem carnis commovisset aperuit. Cum vero hoc malignus qui
Abbreviated transcription (Latin):
habitare cũ feminis nõ p̾sumant: ne rui¬
na m̃tĩs tanto repentina subripiat: qnͣ¬
to ad hoc qd̾ male concupiscitur. etiam p̾¬
sentia concupite forme famulatur: nec
res est dubia quam narro. quia pene tan¬
ti inea testes sunt: quanti ⁊ eius loci habi¬
tatores existunt. Hic namq uenerabilis
uir cũ uitam plenã uirtutibꝰ duceret:
sicq sub sac̾dotali custodia. continentie:
artẽ custodiret: quandam scĩmonialem fe¬
minã quã secum prius habuerat. noluit
ab episcopii sui cura repellere. Sed certuᷤ
de sua eiusq continentia. secum hanc ꝑ¬
misit habitare. Exqua re actum ẽ: ut
antiquus hostis apud eius animũ adi¬
tum temptationis exquireret. Nam ce¬
pit speciem illiꝰ ocłis mentis eiꝰ inp̾me¬
re. uͭ illectus nefanda cogitaret. Quadã
uero die uideus quidam ex campanie ꝑ¬
tibus romam ueniens: cappue carpebat
iter. qui ad fundanã glebam pueniens:
cũ iam diem uespascere cerneret: ⁊ quo

Expanded text:
habitare cum feminis non praesumant; ne ruihabitare cum feminis non praesumant; ne ruina menti tanto repentina subripiat, quanto ad hoc quod male concupiscitur etiam praesentia concupitae formae famulatur. Nec res est dubia quam narro, quia pene tanti in ea testes sunt, quanti et ejusdem loci habitatores existunt. Hic namque venerabilis vir cum vitam multis plenam virtutibus duceret, seque sub sacerdotali custodia in continentiae arce custodiret, quamdam sanctimonialem feminam, quam secum prius habuerat, noluit ab episcopii sui cura repellere, sed certus de sua ejusque continentia, secum hanc permisit habitare. Ex qua re actum est ut antiquus hostis apud ejus animum aditum tentationis exquireret. Nam coepit speciem illius oculis mentis ejus imprimere, ut illectus nefanda cogitaret. Quadam vero die Judaeus quidam ex Campaniae partibus Romam veniens, Appiae carpebat iter: qui ad Fundanum clivum perveniens, cum jam diem vesperascere cerneret, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
eq hoc petre sileam: qd̃ multi nunc
qui hic de narniensi ciuitate ad sunt
michi sedulo testificantur. E odem nãq
gothoꝵ tempore cũ pͥfatus rex totila nar¬
nie uenisset: ei uiruite uenerabilis cas¬
sius eiusurbis ep̃s occurrit. Cui quia ex
consparsione semꝑfacies rubere consue¬
uerat: hoc rex totila nõ consparsionis ẽẽ
credidit. s assidue potationis: eumq oĩ¬
niensi campo quo rex aduenerat. malig¬
nus sp̃s coram om̃i exercitu eiꝰ spatari¬
um inuasit: eumq uexari crudelit̾ ce¬
pit. Qui cum ante regis ocłos aduenerã¬
dũ uirũ cassiũ fuisset adductus: hunc
uum di ex illo iam die ueneraret᷑ ex cor¬
de: quẽ despectum ualde iudicabat ex
facie. Nam quia uirũ tante uirtutis ui¬
dit: erga eũ illa mens effera. abelatio¬
nis fastu detumuit..ui
ed ecce dum facta fortium narro ui
roꝵ: repente ad memoriam uenit:
quid erga andream fundane ciuitatis
ad hoc legentibus ut ualeat exopto: qua¬
tinus qui corpꝰ suũ continentie dedieant:

Expanded text:
e hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Narniensi civitate adsunt, mihi sedulo testificantur. Eodem namque Gothorum tempore cum praefatus rex Totila Narniis venisset, ei vir vitae venerabilis Cassius eius urbis episcopus occurrit. Cui quia ex consparsione semper facies rubere consueverat, hoc rex Totila non consparsionis esse crededit, sed assiduae potationis, eumque omnniensi campo, quo rex ad venerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium invasit eumque vexari crudeliter coepit. Qui cum ante regis ocdum uirum Cassium fuisset adductus, hunc vum Dei ab illo iam die veneraretur ex corde, quem despectum valde iudicabat ex facie. Nam quia virum tante virtutis vidit, erga eum illa mens effera ab elationis fastu detumuit. ed ecce dum facta fortium virorum narro, repente ad memoriam venit quid erga Andream Fundanae civitatisad hoc legentibus ut valeat exopto, quatenus qui corpus suum continentiae dedicant,
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s fuit. qui nuꝑ p̾descessoris mei tp̃re
beate memorie iohis: de functus ẽ. Hũc
ꝓphetie habuisse sp̃m. multi testantur:
qui eum familiarit̾ scire potuerũt. Cu¬
uis inter multa hoc ferunt religiosi ue¬
racesqz uiri. qui p̾sentes fuerunt: quod
indie obitus sui. cũ a circum stantibus
ciuibus uͭ pote discessurus pat̾. tam ama¬
bilis amarissime plangeretur. eũ flen¬
do requisiere dicentes. Quẽ post te pa¬
O te aquine ⁊ hoc habes: quibꝰ ꝑ ꝓphie
extremum. Quo de functo: eius ecclie
pastoralem suscepit curam. andreas dia¬
conus illius: qui quondam in stabulis
itinerum cursũ seruauerat equorum.
Atq hoc ex hac uita subducto: ep̃atus
ordinem. uiuinus sortitus ẽ: qui inea¬
dem urbe fullo fuerat. Quo adhuc suꝑ¬
stite. ita cuncti in habitatores ciuitatis
illus. barbaroꝵ gladus. & pestilentie
in manitate uastati sunt: ut post mor¬
tem illiꝰ. nec quis ep̃s fuerit: nec quibꝰ

Expanded text:
fuit, qui nuper praedecessoris mei tempore beatae memoriae Joannis papae defunctus est. Hunc prophetiae habuisse spiritum multi testantur, qui eum familiariter scire potuerunt. Cujus inter multa hoc ferunt religiosi veracesque viri qui praesentes fuerunt, quod in die obitus sui cum a circumstantibus civibus utpote discessurus Pater tam amabilis amarissime plangeretur, eum flendo requisierunt, dicentes: Quem post te, PaO te, Aquine, et hoc habes. Quibus prophetit extremum. Quo defuncto, ejus Ecclesiae pastoralem suscepit curam Andreas diaconus illius, qui quondam in stabulis itinerum cursum servaverat equorum. Atque hoc ex hac vita subducto, ad episcopatus ordinem Jovinus accersitus est, qui in eadem urbe fullo fuerat. Quo adhuc superstite, ita cuncti inhabitatores civitatis illius et barbarorum gladiis et pestilentiae immanitate vastati sunt, ut post mortem illius nec quis episcopus fieret, nec quibus
Abbreviated transcription (Latin):
atum differiuitur. ħ ipsum ineis atriũ
centũ ẽ cubitis int̾us at̾um insuratũ. Id¬
cuto gͦ a portis usq ad portam centũ st̃ cu¬
bitr: ut qͣsi quedã mora eundi sit ipsa dila¬
tio uiuendi. ꝑ quã cotidie inuirtutibꝰ cre¬
scitur. ut adint̾iorẽ aditum ꝑfectiꝰ puenia¬

Expanded text:
rium centum est cubitis interius atrium mensurari. Idcirco ergo a portis usque ad portam centum sunt cubiti, ut quasi quaedam mora eundi sit ipsa dilatio vivendi, per quam quotidie in virtutibus crescitur, ut ad interiorem aditum perfectius pervenia
Abbreviated transcription (Latin):
s qr nemo eos ꝑ ꝯiumelias ⁊ adu̾sitates pł¬
sat. ⁊ plerũq ꝯtigit ut sp̃uale misterium
uł inuiti suscipiant atq ad gub̃nationẽ
fideliũ deducant᷑. Qͥ cum magnis tͥbula¬
tionibꝰ fu̾int hinc ⁊ inde pulsati. turba¬
ti m̃te sese imꝑfectos inueniunt. qui ñ
pissan ꝑfectos sceẽ crediderunt. qͣr ex re a¬
gitur ut semetipsos ad se colligant. ⁊ a p̃
e taciti obꝓbriũ sue infirmitatis erubes

Expanded text:
 nemo eos per contumelias et adversitates pulsat. Et plerumque contingit ut spiritale ministerium vel inviti suscipiant, atque ad gubernationem fidelium deducantur. Qui cum magnis tribulationibus fuerint hinc inde pulsati, turbati mente, sese imperfectos inveniunt, qui non pulsati, perfectos se esse crediderunt. Qua 1384 ex re agitur ut se ad semetipsos colligant, et apud se tacite opprobrium suae infirmitatis erubes
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽs. In lectulo meo ꝑ noctes qsiui quem
dilig̃ aĩa mea. q̃ suu illĩ ⁊ ñ inueni. In loe¬
tulo enĩ dilectũ querit. qñ impso suo otio
⁊ uocatioẽ qmͣ appetit. iã uidere animam
dñm ꝯcupisc̃: iã ad cum exire desid̾at. iã¬
carere p̾sentis uite tenebris anhelat. S
re desid̾at: adhuc tm̃ ei ñ cedit᷑ uidere ꝙ̃¬

Expanded text:
octem quaesivi quem diligit anima mea. Quaesivi illum, et non inveni. In lectulo enim dilectum quaerit, quando in ipso suo otio et vacatione quam appetit jam videre Dominum concupiscit, jam ad eum exire desiderat, carere praesentis vitae tenebris anhelat. Sedre desiderat, adhuc tamen ei non conceditur videre
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ porta at̾i int̾ioris cͣc portã aquilonis
ris ati positi monstrabat᷑. ut porta aquilo¬
nis ⁊ orientis recro ad eam aditu tenderet.
Qd ẽ gͦ qd̾ porta int̾ior. recto itinere posita cc̃
portã orientis ⁊ aquilonis ostendit᷑: nͥ ħ qͣ¬
aꝑte datur intelligi. quia siue uidaico ec
gentili ppło. seu itis ⁊ peccatoribꝰ s pꝰ pec¬
lonis. qr ñ sol his qui inumnocẽtia ꝑ ma¬
nẽc. s ꝙ peccataoribꝰ peccata sua peniten
do dampnantibꝰ. aꝑuint᷑ int̾ioris at̾i gau¬
dia. ut meffabilia misteria pate̾ celestis
agnoscãt. agnoscendo sitiat̃. sitiendo cur¬
rant. currendo puenianc. Hint̾ni gaudi¬
i secreta cognou̾at. qͥ dicebat. Situnt aĩa
faciem dñ. sredicator gentiũ adhũc ad¬
itum regni celestis anhelabat. cũ dicer.

Expanded text:
 porta atrii interioris contra portam aquilonis ris atrii posita monstrabatur ut porta aquilonis et orientis recto aditu ad eam tenderet. Quid est ergo, quod porta interior recto itinere posita contra portam orientis et aquilonis ostenditur, nisi e datur intelligi, quia sive Judaico et gentili populo, seu justis et peccatoribus, sed post pecilonis, quia non solum his qui in innocentia permanent, sed etiam peccatoribus peccata sua poenido damnantibus aperiuntur interioris atrii gaudia, ut ineffabilia mysteria patriae coelestis agnoscant, agnoscendo sitiant, sitiendo currant, currendo perveniant. Haec interni gaudii secreta cognoverat, qui dicebat: Sitivit anima faciem Dei ? Praedicator gentium ad hunc aditum regni coelestis anhelabat, cum dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
so suo desidio accẽsi. exire iã de carne con¬
cupiscũt. atq ad uitã p̾sentẽ redire p̾fle¬
tus nolũt. S tm̃ differtur ut dilatꝰ amor
exipsa sua dilatione ꝓficiat. ⁊ ardẽti de¬
siderio q̃si qd̾ negat᷑ crescat. Sic in regiõe
gerasenoꝵ qͥ libatꝰ a legione demonũ fue¬

Expanded text:
so suo desiderio accensi, exire jam de carne conso suo desiderio accensi, exire jam de carne concupiscunt, atque ad vitam praesentem redire post fletum nolunt. Sed tamen differuntur, ut dilatus amor ex ipsa sua dilatione proficiat, et ardenti desiderio quasi quod negatur crescat. Sic in regione Gerasenorum qui liberatus a legione daemonum fue
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ libi. ꝑ ꝯsiliũ cauti. ꝑ incellectũ ꝓ¬
uidi. ꝑ sapientiã maturi. s adhuc quibꝰ¬
dã necessitatibꝰ obligati. huiꝰ mundi cu¬
ris inseruiunt. ⁊ un̾ iam ex magna parte
excusserũt aĩmũ: ibi adhuc tenent᷑ minci.
Cumq suꝑ imposita t̾rene occupatioĩs
portant honera: minꝰ in p̾cepto celesti ex¬
ercent᷑. anhelare medullitus ad et̾nã pa¬
triã nõ uacat. ipsa ineis sua aliqͦ mͦ desid̾¬
ria languescũt. qr aĩmo curis tpr̃alibꝰ p̾pe¬
dito. uera gandia q̃ cognouit amare tan¬
tum ñ licz qnͣtum lib. Hi plerũq a iu¬
go mundi colla m̃tis excutunt. omnia
deser̃. t̾rene cure pond̾a deponũt. atq ut
ad celeste desid̃ium latiꝰ aĩmũ sinĩ laxẽt:
uitã remotã petũt.⁊ in ea scĩs p̾cibꝰ inten¬
ti. sacris meditationibꝰ dediti. cotidiano
se fletu afficiunt. ⁊ uetustatẽ cordis igne
amoris ꝯflant. atq ad celeste gaudiũ ac¬
cendendo se innouãt. hi plerumq in ip¬

Expanded text:
per consilium cauti, per intellectum providi, per sapientiam maturi: sed adhuc quibusdam necessitatibus obligati, hujus mundi curis inserviunt, et unde jam ex magna parte excusserunt animum, ibi adhuc tenentur inviti: cumque superimposita terrenae occupationis portant onera, minus in praeceptis coelestibus exercentur, anhelare medullitus ad aeternam patriam non vacat, ipsa in eis suo aliquo modo desideria languescunt: quia animo curis temporalibus praepedito, vera gaudia, quae cognovit amare tantum non licet, quantum libet. Hi plerumque a jugo mundi colla mentis excutiunt, omnia terrenae curae pondera deponunt: atque ut ad coeleste desiderium latius animi sinum laxent, vitam remotam petunt, et in sanctis precibus intenti, sacris meditationibus dediti, quotidiano se fletu afficiunt, et vetustatem cordis igne amoris conflant, atque ad coeleste gaudium accendendo se innovant. Hi plerumque, in ip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ foram̃: ⁊ uent̾ nĩs intremuit. atactueiꝰ.
Dilectꝰ ⁊ enĩ manũ ꝑ foram̃ misit. qñ uir¬
tute sua dñs nr̃m animũ suꝑ suptilẽ ĩ¬
gaudii intellectu tangit᷑: ipsa sua exultͣ¬
tione turbat᷑. Et fic miñte pauor ac leti¬
cia. qr iã sentit qd̾ decelesti gaudio dila¬
tat. ⁊ adhuc metuit. ne plene ñ ꝑcipiat.
ad ꝑfectionis uite cursũ dirigant om̃s qͥ
illa gaudia pat̾e celestis agnoscũt: Un
de ħ apte subiungitur. Et m̃sꝰ ẽ a porta
usq ad portam centum cubitos. Cente
choationis usq ad ꝯsũmationis ingres¬
sũ ꝑueniat. Mensuret᷑ gͦ atũ int̾iꝰ. quia
portis ext̾ioribꝰ usq ad portã int̾iorẽ tẽ¬
ditur centũ cubitis. ut qui intrare aman¬
do cepit: latitudinẽ ꝑfectionis habeat

Expanded text:
tactum ejus. Dilectus etenim manum per foramen mittit, quando virtute sua Dominus nostrum animum per subtilem ingaudii intellectu tangitur, ipsa sua exsultatione turbatur. Et fit menti pavor in laetitia, quia jam sentit quod de coeli gaudio diligat; et adhuc metuit ne non percipiat ad perfectioris vitae cursum dirigant, omnes qui illa gaudia patriae coelestis agnoscunt? Unde et hic aperte subjungitur: « Et mensus est a porta usque ad portam centum cubitos. 11. Cechoationis usque ad consummationis ingressum perveniat. Mensuretur ergo atrium interius, quod a portis exterioribus usque ad portam interiorem tenditur, centum cubitis, ut qui intrare amando coepit, latitudinem perfectionis habeat
Abbreviated transcription (Latin):
homo fieret: humana corda ad contemplandũ
ũbi excellentiam nõ uolarent. Inde gͦ excelse frẽ
sũt honũ mẽtes: und̾ int̾ hoĩes apparuit humi¬
lis d̾s. Dicat᷑ itaq de scĩs aĩalibꝰ dicat᷑: et manꝰ
hoĩs subpennis eoꝵ. De quibꝰ subditur. xii.¬

Expanded text:
homo fieret, humana corda ad contemplandam Verbi excellentiam non volarent. Inde ergo excelsae factae sunt hominum mentes, unde inter homines apparuit humilis Deus. Dicatur itaque de sanctis animalibus, dicatur: Et manus hominis sub pennis eorum. De quibus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tñsit. temporalia nõ cogitat s et̾na. Q itaq ⁊¬
templatiua uita ad suꝑiora uolat. ⁊ actiue ui¬
te longe suꝑiorẽ quadam ut ita dicam dignita
tor nr̃ accipitur: manꝰ hoĩs sub pennis eoꝵ ẽ:
qr nisi d̾s homo fieret qui m̃tes p̾dicantium
ad celestia subleuasset. illa que apparent aĩa¬
lia nõ uolarent. Nec inmerito manꝰ hoĩs eẽ
subpenns eoꝵ dr̃. qr de eodẽ redemptore nr̃o
scriptum ẽ. Qͥ cum sit splendor głe ⁊ figura sb̃̾

Expanded text:
lia non cogitans, sed aeterna. Quia itaque contemplativa vita ad superiora evolat, et activae vitae longe superest quadam, ut ita dicam, dignitator noster accipitur, manus hominis sub pennis eorum est, quia nisi Deus homo fieret, qui mentes praedicantium 1198 ad coelestia sublevasset, illa quae apparent animalia non volarent. Nec immerito manus hominis esse sub pennis dicitur, quia de eodem Redemptore nostro scriptum est: Qui cum sit sple
Abbreviated transcription (Latin):
et libĩ eiꝰ erũt dñi sui. ip̃e uͦ exibit cũ uestitu
suo. Si aũt dix̾it serius diligo dñm meiĩ ⁊
uxorẽ ac lib̾os. nõ egrediar liber: offeret eum
oñs diis: ⁊ adplicabit᷑ adhostium ⁊ postes. p¬
forabitq aures eiꝰ subula: et erit ei seius in¬

Expanded text:
 exibit cum vestitu suo quod si dixerit servus diligo dominum meum et uxorem ac liberos non egrediar liber offeret eum dominus diis et adplicabitur ad ostium et postes perforabitque aurem eius subula et erit ei servus in
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ atq sapiã uicissim sͥ incaritatis atq cõ¬
cordie pacis sociant᷑. Penna aũt alt̾iꝰ ab alt̾o
diuisa eẽt. si in hoc qd̃ unꝰqͥsq in sapientia uo¬
lat: habere pacẽ cum alt̾o recusaret. Sequit̃.¬
on reu̾tebant᷑ cũ incederent: .xiii.
s uũqd̃ q añ faciem suã gradiebat᷑.
Pennata aĩalia uidelicet p̾dicatores scĩ. cum
incedũt minime reu̾tunt᷑. qr sic a t̾renis acti¬
bꝰ ad sp̃italia ꝑtranseunt ut ad ea que relique¬
rint ultiꝰ nullatenꝰ reflectantur. Quasi enĩ
ꝑ qnͣdam uiam eis incede ẽ: m̃te ire semꝑ ad

Expanded text:
ia vicissim sibi in charitatis atque concordiae pace sociatur. Penna autem alterius ab altero divisa esset, si in hoc quod unusquisque in sapientiam evolat, habere pacem cum altero recusaret. Sequitincederent, sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur. » Pennata animalia, videlicet praedicatores sancti, cum incedunt minime revertuntur, quia sic a terrenis actibus ad spiritalia pertranseunt, ut ad ea quae dereliquerint ulterius nullatenus reflectantur. Quasi enim per quamdam viam eis incedere, est mente ire semper ad
Abbreviated transcription (Latin):
incunctis mundi regionibꝰ p̾dicantes d̾mõs¬
trant: qͥcquid de humilitate quicqͣd de di¬
uinitate nr̃i redep̾toris sentiunt. Q̾ dum ĩ¬
carnatũ dm̃ ubiq p̾dicant: in q̃tuor mũdi
partibꝰ faciem demonstrant. Dumq ei esse
unũ cum patre ⁊ scõ spũ annuntiant: ubiq
penna contẽplationis uolant. Quoꝵ penne
iuncte sũt alt̾iꝰ ad alt̾um: qr om̃is eoꝵ uirtꝰ:
om̃is sapientia qͣn cet̾os hoĩes contẽ platiois

Expanded text:
ctis mundi regionibus praedicantes demonstrant quidquid de humanitate, quidquid de divinitate nostri Redemptoris sentiunt. Quia dum incarnatum Deum ubique praedicant, in quatuor mundi partibus faciem demonstrant. Dumque eum esse unum cum Patre et Spiritu sancto annuntiant, ubique penna contemplationis volant. Quorum pennae junctae sunt alterius ad alterum, quia omnis eorum virtus, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
offert̾. qñ ap̾dicatore suo antiqͦꝵ patrũ dictis
citur. ut de ingressu celestis habitaculi altiꝰ
aliqͥd audiat: et trem̃di udicii diem subtili¬
ter agnoscat. ne ꝑ bona oꝑa que fac̾: plac̾e̾
hõĩbꝰ appetat. Sicq auris eiꝰ subula ꝑforatur:
dum meus illiꝰ timoris dĩ subtilitate ꝑcutit᷑
se ingressum regni semꝑ adtendere. ⁊ qͣsi ab h¬
ostio ⁊ poste tab̾naculi ꝑforatam aurẽ portare.
Qui erit seruus inscłm. ut ẽẽ post scłm libeR
possit. In sclin et enu seruus ẽ: qui ꝑ actiuam
uitam hõibꝰ seruire disposuit: ut post p̾sens
scłm ad lib̾tatẽ ueram ualeat ꝑuenire. De qua
tute corruptionis. in lib̾tatem gle filioꝵ d̾i. Tũc
et enĩ uera lib̾tas innoberit: cũ ad głam filioꝵ
dĩ adoptio nr̃a ꝑuen̾it. Nunc uͦ ñ solum actiua
uita inseruitute ẽ: s ipsa qͦ contemplatio qua
suꝑ nos rapimi: lib̾tatem m̃tis adhuc ꝑfecte ñ
obtinet s mutat᷑. Q illa que ẽ intima meng

Expanded text:
patrum dictis citur, ut de ingressu aeterni tabernaculi altius aliquid audiat, et tremendi judicii diem subtiliter agnoscat, ne per bona opera quae facit placere hominibus appetat. Sicque auris ejus subula perforatur, dum mens illius timoris Dei subtilitate percutitur; erit ingressum regni semper attendere, et quasi ab ostio et poste tabernaculi perforatam aurem portare. Qui erit servus in saeculum, ut esse post saeculum liber possit. In saeculum etenim servus est, qui per activam vitam hominibus servire disposuit, ut post praesens saeculum ad libertatem veram valeat pervenire. De qua liorum Dei. Tunc enim in nobis vera libertas erit, cum ad gloriam filiorum Dei adoptio nostra pervenerit. Nunc vero non solum activa vita in servitute est, sed ipsa quoque contemplatio, qua super nos rapimur, libertatem mentis adhuc perfecte non obtinet, sed imitatur, quia illa quies intima in
Abbreviated transcription (Latin):
suo dr̃. Scis qd dñs tuus tollatur ate: uxor uͦ
serui empticii filios ⁊ filias parit qnͣ bona ac¬
tio fortes uł teneros fructꝰ generat. S mulier
que a dño data ẽ. eidem dño cũ filiis remanet.
ipse uͭ seruus exit cum uestitu suo. qr bona ac¬
tio. uł eiuscẽ bone actionis fructꝰ. p̾dicatoris
mercedi reputat᷑. Ipse uͦ in de sidii sui intenci¬
one ꝑdurans: ꝑ supnam grãm ad contem pla¬
tionẽ lib̾ egredit᷑. Ꝙ si dixerit ẜuus diligo do¬
minũ meũ. ⁊ uxorẽ ac libos: nõ egrediar lib̃.
Seruus dnm suũ dilig̃. qñ p̾dicatoris uerba
sollicita m̃te cognosc̃. Uxorem quoq amãs
⁊ libõs. lib̾ egredi recusat. qñ actiuam uitam
eiꝰq fructꝰ diligẽs: tnͣsire ad contemplatiuam
nõ uult: qr bona se oꝑa habere ministerii su
i ẜuitute consid̾ans: adlib̾tatis quietẽ recu

Expanded text:
ur: Scis quod dominus tuus tollatur a te ? Uxor vero servi emptitii filios et filias parit, quando bona actio fortes vel teneros fructus generat. Sed mulier quae a domino data est eidem domino cum filiis remanet, ipse vero servus exit cum vestitu suo, quia bona actio, vel ejusdem bonae actionis fructus, praedicatoris mercedi reputantur. Ipse vero in desiderii sui intentione perdurans, per supernam gratiam ad contemplationem liber egreditur: Quod si dixerit servus, Diligo dominServus dominum suum diligit, quando praedicatoris verba sollicita mente custodit. Uxorem quoque amans et liberos liber egredi recusat, quando activam vitam ejusque fructus diligens, transire ad contemplativam non vult: quia bona se opera habere in ministerii sui servitute considerans, ad libertatis quietem
Abbreviated transcription (Latin):
aspiciens ret᷑: aptꝰ ẽ regno d̾i. Manum q̃ppe
maratrũ mitt̾e ẽ: q̃si ꝑquendã ꝯpunctionis
uomerem ad ꝓferendos fructꝰ. t̾ram sui cordis
aꝑire. S retͦ post aratrũ aspic̃: qui pꝰ exordi¬
a boni opis ad mala reu̾titur que reliqͥt. Ꝙ¬
qr electis di mimme contĩgit: recte mũe ꝑ¬
cur ñ reu̾tebant̾: indicat cum subiung̃. Unũ¬
qd̾q añ faciem suam gradiebat᷑. Ante nos e¬
nĩ et̾na sũt post nos tp̃ralia. Qa ⁊ illa ꝑgenteᷤᷤ
inuenimꝰ: et ista recedentes: q̃si pꝰ dorsũ relu¬
quimꝰ. Uñ ⁊ magnũ illd̃ pennatũ aĩal dicebt̃
qd̾ usq ad celi tercii secreta uolau̾it. unuĩ u̾o
que retro oblitꝰ. mea que sũt ante extendens
me: sequor ad palmã suꝑne uocationis. In
ant̾iorem et enĩ extentꝰ. eoꝵ que retro s̃ oblitꝰ
fuerat: qr tp̃ralia despiens: sola que sũt et̾na
requirebat. Ante faciem gͦ suam graduit᷑ scã
aĩalia: quia ⁊ ea que reliquer̃. nullo iã ap¬

Expanded text:
regno Dei . Manum quippe in aratrum mittere est quasi per quemdam compunctionis vomerem ad proferendos fructus terram sui cordis aperire. Sed retro post aratrum aspicit, qui post exordia boni operis ad mala revertitur quae reliquit. Qa electis Dei minime contingit, recte nunc cur non revertantur indicat cum subjungit: Unumquodque ante faciem suam gradiebatur. Ante nos enim aeterna sunt, post nos temporalia, quia et illa pergentes invenimus, et ista recedentes quasi post dorsum relinquimus. Unde et magnum illud pennatum animal dicebat quod usque ad coeli tertii squae retro sunt oblitus; in ea quae sunt ante extendens me, sequor ad palmam supernae vocationis . » In anteriora etenim extentus eorum quae retro sunt oblitus fuerat, quia temporalia despiciens, sola quae sunt aeterna requirebat. Ante faciem ergo suam gradiuntur sancta animalia, quia et ea quae reliquerunt, nullo jam ap
Abbreviated transcription (Latin):
stem patriam. qui bona que posst̃ oꝑari ñ
negligunt. Sine actua aũt intͣre ñ posst̃:
si negligunt bona oꝑari q̃ possunt. Illa gͦ in
necessitate ẽ: hec inuoluntate. Illa inserui¬
tute: ista in lib̾tate. Hinc ẽ enim qd̾ ad moy¬
sen dr̃. Si emeris ẜuum hebreum: sex annis
seruiet t̾. in septimo egrediet᷑ liber gͣtis. Cum
q̃li ueste intrauerit: cũ tali exeat. Si habens

Expanded text:
stem patriam, qui bona quae possunt operari, non negligunt; sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate, haec in voluntate est. Illa in servitute, ista in libertate. Hinc est enim quod ad Moysen dicitur: Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi, in septimo egredietur liber gratis. Cum quali ve
Abbreviated transcription (Latin):
tali exeat: qr om̃ino necesse ẽ. ut unꝰqͥsq nr̃m
in hoc qd̃ incipit ꝑseueret. atq usq ad finem
Ille qͥꝓpe bene ad ꝯtem platuiã tnͣsit: qui in ac¬
tiua uita intentionis sue uestẽ ad det̾iora mu¬
tauerit. Et sũt nõnulli qui pͥusꝙͣ oĩpotentis
oꝑari diligũt. Sunt uͦ alii qui bona oꝑa pꝰtꝙͣ
ad seruitium omp̃is di uenerint discedunt.
Qͥ gͦ oꝑationem bonam. ⁊ pͥusqm̃ ad dĩ serui¬
num uen̾it habere studuit. hebrens seruus
cum uxore emptꝰ ẽ. Et plerũq is qͥ talis est:
potest. ad contemplatuiã uitã tñsire. ⁊ tamẽ
actiuã nõ deserere. Uñ ⁊ illic subdit᷑. Si habẽs
derit illi uxorem. ⁊ pepererit filiuos ⁊ filias:
mulier ⁊ libi e̾ius erũt om̃ sui: ip̃e uͦ exibit c̃

Expanded text:
tali exeat, quia omnino necesse est ut unusquisque nostrum tali exeat, quia omnino necesse est ut unusquisque nostrum in hoc, quod incipit, perseveret, atque usque ad finem Ille quippe bene ad contemplativam transit, qui in activa vita intentionis suae vestem ad deteriora  qui priusquam omnipotentis operari diligunt. Sunt vero alii, qui bona opera postquam ad servitium omnipotentis Dei venerint, discunt. Qui ergo operationem bonam, priusquam ad Dei servitium veniret, habere studuit, Hebraeus servus cum uxore emptus est. Et plerumque is, qui talis est, potest ad contemplativam vitam transire, et tamen activam non deserere. Unde et illic subditur: Si habet dominus illi uxorem, et pepererit filios et filias, mulier et liberi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ seruus hebreus emit᷑: qñ unꝰquisq qui iam
ab ħ scło m̃te tnͣsut. seruitio om̃ipotentis dñi¬
se subdit. Ille et enim seruire do appetit. qui ab
hoc scło m̃ce tnͣsire didicerit. Sic moyses tnͣsi¬
uit ut uideret uisum. Sic dauid cũ uideret
impium exaltatum ⁊ eleuatũ suꝑ cedros liba¬
ni: transiuit ⁊ ecce nõ erat. Quid iniqͦꝵ potẽ¬
tias eẽ magnũ aliꝙͣ fortasse credimꝰ. nͥ ad ꝑma¬
ber exeat gͣtis. Quid enĩ ꝑsenarũmumerum.
nͥ actiue uite ꝑfectio designatur: Et qͥd ꝑ sep¬
tenarium numerũ. nͥ contẽplatiua uita ex pͥ¬
mit᷑: Sex gͦ annis seruit. ⁊ septimo egreditur
lib̾: qui ꝑ actiuã quã ꝑfecte exibuerit. ad con¬
templatiue uite lib̾tatem tnͣsit. Et not andũ
qd̾ gratis lib egredit᷑. qr hi qui postqmͣ om̃ia fe¬
cerint: dicũt se inutiles seruos. eis ꝓculdubio
sic̃ ipsa actiua fuit ex munere. ita erit ex grã
ꝙ̃ contemplatua. Cũ quali ueste intͣuerit cũ

Expanded text:
isque qui jam ab hoc saeculo mente transit servitio omnipotentis Domini subditur. Ille etenim vero Deo servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Sic Moyses transivit, ut videret visum . Sic David cum videret impium exaltatum et elevatum super cedros Libani, transivit, et ecce non erat . Quia iniquorum potentias esse magnum aliquid fortasse credimus, nisi ad permaber exeat gratis. Quid enim per senarium numerum nisi activae vitae perfectio designatur? quid per septenarium nmitur? Sex ergo annis servit, et septimo egreditur liber, qui per activam, quam perfecte exhibuerit, ad contemplativae vitae libertatem transit. Et notandum quod gratis liber egreditur, quia hi, qui postquam omnia fecerint, dicunt se inutiles servos , eis procul dubio sicut ipsa activa fuit ex munere, ita erit ex gratia etiam contemplativa. Cum quali veste intraverit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
igne succensus carnis mundiciam ꝑdi¬
dit: aspiciat mariam. que inse amorẽ
carns igne duini amoris exarsit. Es¬
ce omp̃s d̾s ubiq ocłis nr̃is quos imita¬
ri debeamus obicit: ubiq exempla sue
miscd̃ie obponit. Mala gͦ iam displice¬
int uł exꝑta. Libent̾ obliuiscitur om̃¬
mpotes d̾s quod nocentes fuimus: pa¬
ratus ẽ ꝑ penitentiam nram nob̾. idin¬
nocentiam deputare. In quinati post
iquas salutis renascamur ex lacrimi.
Itaq iuxta pͥmi pastoris uocem sic̃ mͦ
geniti infantes lac concupiscite. redite
paruuli filii ad sinũ matris nr̃e eterne
sapientie: suggite larga uba pietatis
d̾i cransacta plangite: inminentia ui¬
tate. Re demptor nr̃ momentaneos
fletus ur̃os et̾no consolabit᷑ gaudio: qͥ
uiuit ⁊ regnat cum patre inunitate

Expanded text:
igne succensus carnis munditiam perdiigne succensus carnis munditiam perdidit: Aspiciat Mariam, quae in se amorem carnis igne divini amoris excoxit. Ecce omnipotens deus ubique oculis nostris, quos imitari debeamus, obicit, ubique exempla suae misericordiae opponit. Mala ergo iam displiceant vel experta; libenter obliviscitur omnipoteratus est poenitentiam nostram nobis ad innocentiam deputare. Inquinati post aquas salutis, renascamur ex lacrymis. 1553 Itaque juxta primi Pastoris vocem, sicut modo geniti infantes lac concupiscite . Redite, parvuli filii, ad sinum matris vestrae aeternae sapientiae; sugite larga ubera pietatis Dei; transacta plangite, imminentia vitate. Redemptor noster momentaneos fletus nostros aeterno consolabitur gaudio, qui vivit et regnat cum Deo Patre in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
his namq uerbis ostendit᷑. quod maria
amplecti uoluit eius uestigia quem re¬
cognouit. Sed ei magister dicit. noli:
me tangere: non quia post resurrectio¬
nem dominus tactum renuit femina¬
scriptum sit accesserunt ⁊ tenuerũt pe¬
des euis: s cur tanginõ debeat ratio qͦ¬
q additur. cum subinfertur. Nondũ
enim ascendi ad patrẽ meũ. Incorde ⁊
equalis creditur patri. Nam quisquis
eũ equalem patri non credit: adhuc in
eius pectore ad patrẽ dominus nõ ascẽ¬
dit. Ille ergo iħm ueracit̾ tangit: qui
patri filium coet̾num credit. Incorde
⁊ enu pauli iã ad patrẽ iħs ascend̾at:
cũ isdem paulus dicebat. Quicum in
forma d̾iess nõ rapinam arbitratus ẽ
esse se equalem d̾o. Undiq ioħs quoq re

Expanded text:
his namque verbis ostenditur quod Maria his namque verbis ostenditur quod Maria amplecti voluit ejus vestigia, quem recognovit. Sed ei magister dicit: Noli me tangere. Non quia post resurrectionem Dominus tactum renuit femina venientibus scriptum sit: Accesserunt, et tenuerunt pedes ejus . 6. Sed cur tangi non debeat ratio quoque additur cum subinfertur: Nondum enim ascendi ad Patrem meum. In corde e cum aequalis creditur Patri. Nam quisquis eum aequalem Patri non credit, adhuc in ejus pectore ad Patrem Dominus non ascendit. Ille ergo Jesum veraciter tangit, qui Patri Filium coaeternum credit. In corde etenim Pauli jam ad Patrem Jesus ascenderat, cum idem Paulus dicebat: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Unde Joannes quoque R
Abbreviated transcription (Latin):
re. Recte ⁊ hec mulier quẽ querit non
dicit. ⁊ tam̃ dicit. si tu sustulisti eũ: Q a
alteri nõ putat incognitum. quẽ ipsa cõ¬
tinue plangit desiderio. Dicit ei i hesus.
bulo appłłauit ex sexu ⁊ agnitus nonẽ:
uocat ex nomine. Ac si ei aꝑte dicat. Re¬
cognosce eum a quo recognosceris. ꝑfec¬
to quoq uiro dicit᷑. nouite ex nomine. Qͥ¬
a homo cõmune omniũ uocabulũ est:
moyses ꝓprium. cui recte dicitur. qui a
ex nomine scitur. Ac si ei aꝑte dominꝰ
dicat. Non te generalit̾ ut ceteros: s spe¬
cialiter scio. Maria ergo quia uocatur ex
nomine: recognoscit auc torẽ. atq eun
ꝓtinus raboni idest magistrũ uocat: qr
et ip̃e erat qui que rebat᷑ exterius. ⁊ ip̃e
qui eam interius ut quereret docebat.
Iamuero ab euangłista nõ subdit᷑. qͥd
mulier fecit: s ex eo innuitur quod au¬
diuit. Cuidicitur. Noli me tang̾e. nõ¬
dum enim ascendi ad patrem meũ. In

Expanded text:
re. Recte et haec mulier quem quaerit non re. Recte et haec mulier quem quaerit non dicit, et tamen dicit, Si tu sustulisti eum, quia alteri non putat esse incognitum, quem ipsa continuo plangit desiderio. Dicit ei: Maria. Cbulo appellavit et sexu, et agnitus non est, vocat ex nomine. Ac si aperte dicat ei: Recognosce eum a quo recognosceris. Perfecto quoque viro dicit, Novi te ex nomine, quia homo commune omnium nostrum vocabulum est; Moyses vero proprium, cui recte diciex nomine scitur, ac si ei aperte Dominus dicat: Non te generaliter ut caeteros, sed specialiter scio. Maria ergo quia vocatur ex nomine, recognoscit auctorem, atque eum protinus rabboni, id est magistrum vocat, quia et ipse erat qui quaerebatur exterius, et ipse qui eam interius ut quaereret docebat. Jam vero ab evangelista non subditur quid mulier fecit, sed ex eo 1549 innuitur quod audivit. Cui dicitur: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum. In