comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
innoua deditione officia intenderanT
eterũ milit᷑ religione pluina magis
usi eaq resmultũ animis eoꝵ addidit.
Nãrati sese dusinmortalib curȩ c̾e: dein
posterodie contraoppimonẽ uigur¬
thȩ adtalã ꝑueniunt. oppidam qui
selocorũ asperitate mimitos credide¬
rant. magnaatq insolita seꝑculsi
nihilo segnius bellũ parare idẽnr̃i
facere Sed rex nil iam infectũ metello
credens. quipƿe quioma arma. tela.
locos tẽpora deniq naturã ipsã cȩteris
imperitatẽ industria uicerat. cũ libe¬
ris etmagna parte pecuniȩ exoppi¬
donoctu ꝓfugit. neq postea in ullo
loco amplius unadieaut una nocte.
moratus. simulabat sese negotii gr̃a
pperare. Cȩterũ ꝓditionẽ timebat
qua uirare posse celeritate putabat.
Ia talia c̃ silia ꝑotium et exoportuni

Expanded text:
in nova deditione, officia intenderant. in nova deditione, officia intenderant. Ceterum milites religione pluvia magis usi, eaque res multum animis eorum addidit, nam rati sese dis immortalibus curae esse. Deinde postero die contra opinionem Iugurthae ad Thalam perveniunt. Oppidani, qui se locorum asperitate munitos crediderant, magna atque insolita re perculsi, nihilo segnius bellum parare; idem nostri facere. Sed rex, nihil iam infectum Metello credens, quippe qui omnia, arma tela, locos tempora, denique naturam ipsam ceteris imperitantem industria vicerat, cum liberis et magna parte pecuniae ex oppido noctu profugit. Neque postea in ullo loco amplius uno die aut una nocte moratus, simulabat sese negoti gratia properare, ceterum proditionem timebat, quam vitare posse celeritate putabat: nam talia consilia per otium et ex opportuni
Abbreviated transcription (Latin):
udsta ẽe cognouerat. tam̃ spepa¬
trandibelli. sieĩ oppido potitꝰ foret
oms asperitates suꝑ uadere denaturã
etia uincere aggreditur. Igit᷑ om̃a
uimenta sartinis leuare̾ iubet nisi fru¬
m̃tã dierũ x. Ceterũ utresmꝰ etalia aquȩ
idonea portari. Pret᷑ea c̃quirit exgris
quã plurimũ potest domiti peccoris.
eoq in ponit uasa cuiusq modi sed
pleraq lignea collecta extuguriis
numi darũ. Ad hoc finitimis imꝑat
quise postregis fugã metello dederan
qua plurimũ quisq aquȩ portaret.
iem locũq ubi p̃sto fuerit p̃dicit.
ipse exflumine qua ꝓxima aquã
oppido. eȩ supra dixim umenta
honerat . ł omodo instructꝰ ad talã
ꝓficiscitur: deinde ubi adilloci uentũ
quod numidis p̃ceperit. et casta posi¬
ta mimitaq sunt. tanta repente cę̧lo
missa uisaquȩ dr̃ ut eamꝰ exercitiu
satis suꝑq foret. Iret̃ea cõmeat spe
amplior. qui anumide sicuti pleriq

Expanded text:
vasta esse cognoverat, tamen spe pavasta esse cognoverat, tamen spe patrandi belli, si eius oppidi potitus foret, omnis asperitates supervadere ac naturam etiam vincere aggreditur. igitur omnia iumenta sarcinis levari iubet nisi frumento dierum decem, ceterum utris modo et alia aquae idonea portari. praeterea conquirit ex agris quam plurumum potest domiti pecoris eoque inponit vasa quoiusque modi, sed pleraque lignea collecta ex tuguriis Numidarum; ad hoc finitumis imperat, qui se post regis fugam Metquam plurimum quisque aquae portaret; diem locumque, ubi praesto forent, praedicit; ipse ex flumine, quam proximam oppido aquam esse supra diximus, iumenta onerat: eo modo instructus ad Thalam proficiscitur. Deinde ubi ad id loci ventum, quo Numidis praeceperat, et castra posita munitaque sunt, tanta repente caelo missa vis aquae dicitur, ut ea modo exercitui satis superque foret. Praeterea commeatus spe amplior, quia Numidae, sicuti plerique
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ siliuĩ autquisꝗ om̃iũ satis placebat.
itinera p̃fectꝰq indies mutare. mͦ adũ sũ
hostes int̾dũm solitudm ꝑgere. Sẽpe
crederet ita quocũq intenderat. res
adũ se erant. Sed int̾easmoras repente¬
se metellus cũ exertitu oftendit: numi¬
de abiu gurta ꝓtẽpore paratunffuc¬
tiq deinpͣlium incipitur. Quam parte
rexpugnȩ affuit ibialiquandiucer¬
tatũ ceteriomĩs eiꝰmilites pͥmo c̃gressu
pulsi fugatiq romani signorũ etarmoꝵ
et aliquanto numero hostiũ paucoꝵ
potia Nã fere numidas in om̃ibus
aigurta fuga impensius mͦreb suis
diffidens. cũ ꝑfugis et parte equitatꝰ
in solitudines. deinthalã ꝑuenit. in opidr
magnũ atq opulentũ ubi pleriq
tesauri filio.q eiꝰ mult̾ pueritie cultꝰ esas
Quȩ postquã metella cõꝑta sunt. ꝗq
inter thalã flum̃q ꝓximũ inspatio
miliũ quin quaginta locaarida atq

Expanded text:
consilium aut quisquam hominum satis placebat: consilium aut quisquam hominum satis placebat: itinera praefectosque in dies mutare; modo advorsum hostis, interdum in solitudines pergere; saepe inus crederet: ita quocumque intenderat, res advorsae erant. sed inter eas moras repente sese Metellus cum exercitu ostendit. Numidae ab Iugurtha pro tempore parati instructique, dein proelium incipitur. qua in parte rex pugnae adfuit, ibi aliquamdiu certatum, ceteri eius omnes milites primo congressu pulsi fugatique. Romani signorum et armorum et aliquanto numero, hostium paucorum potiti; nam ferme Numidis in omnibus Ea fuga Iugurtha impensius modo rebus suis diffidens cum perfugis et parte equitatus in solitudines, dein Thalam pervenit, in oppidum magnum atque opulentum, ubi plerique thesauri filiorumque eius multus pueritiae cultus erat. quae postquam Metello comperta sunt, quamquam inter Thalam flumenque proxumum in spatio milium quinquaginta loca arida atque
Abbreviated transcription (Latin):
partiũ. ꝗ bona autmalasua moderata.
ret̾ea seditiosi magistratꝰ uulgũ exagitare
metellũ om̃ib c̃tionib capitis arces scre.
marii uirtutẽ. inmagͥus celtbrare. Deniq
ƿlebes sicaccensa uti opific̾e̾a grestisq
om̃s quoꝵ refidesq inmanib sitȩ eranT.
relictis opesib frequentarent mariũ.
et sua necessaria post illius honore
duceren.
ta ꝑ culsa nobilitate postmultas tẽpestat̾e
nouo homini c̃sulatus mandatur Et post¬
ea popls atribuno plebismanliomanctino
rogat᷑ quẽ uellet cũ iugurth abellũ gerere.
frequens mariũ uissit sed senat᷑ paulo
decreuerat detio. Cares frustra fuit.
Codẽ tẽpore iugurtha amissis amicis quoꝵ
plerosq ipsenecauerat . ceteri formidine:
pars ad romanos. alii ad regẽ bocchũ
ꝓfugerant. cũneq bellũgeri. sine ad¬
ministres posset. nouorũ fidẽ intanta
ꝑfidia ueterũ experiri periculosũ duceret
uanꝰ incertꝰq agitabatꝰ neq illis neq

Expanded text:
partium quam bona aut mala sua moderata. praeterea seditiosi magistratus volgum exagitare, Metellum omnibus contionibus capitis arcessere, Mari virtutem in maius celebrare. denique plebes sic accensa, uti opifices agrestesque omnes, quorum res fidesque in manibus sitae erant, relictis operibus frequentarent Marium et sua necessaria post illius honorem ducerent. ita perculsa nobilitate post multas tempestates novo homini consulatus mandatur. et postea populus a tribune plebis T. Manlio Mancino rogatus, quem vellet cum Iugurtha bellum gerere, frequens Marium iussit. sed paulo ... decreverat: ea res frustra fuit. Eodem tempore Iugurtha amissis amicis, quorum plerosque ipse necaverat, ceteri formidine pars ad Romanos, alii ad regem Bocchum profugerant, quom neque bellum geri sine administris posset et novorum fidem in tanta perfidia veterum experiri periculosum duceret, varius incertusque agitabat. neque illi res neque
Abbreviated transcription (Latin):
dabat᷑ Postremocesar in anmũ duxerat laborare. uigilare.
negotus amicoꝵ intentꝰ suanegligere. nichildenegare qđ
donobonũ c̾e̾t. Sibimagnũ ĩꝑui exercitũ. bellũ noiuuex¬
optabat ubi uirtꝰ enite scere posset. At catoni studiũ mode¬
stiȩ detoris. s mxime seueritatis erat Non diuicus cũ diuite:
neq factione cũ factioso s cũstrenuo uirtute cũ modestopudo¬
re. cũ in nocente abstinentia certabat Esseꝗ uideribonꝰ
mlebat Ita qͦnpiꝰ petebat głam eomagis illã asequebat᷑
ost ꝗut dixi senatꝰ incatonis sententiã discessit: c̃sul optumũ
racturatꝰ noecẽ q̃ instabat ante capere. nequ eospationo¬
uaret᷑. triũ uro sqͣ ad suppliciũ postulabat para reui

Expanded text:
dabatur. Postremo, Cesar in animo induxerat laborare et vigilare negotiis amicorum intentus, sua negligere. Nichil denegare quod dono dignum esset; sibi magnum imperium exercitum bellum novum exoptabat ubi sua virtus enitescere posset. At Catoni studium modestie, decoris, et maxime severitatis erat. Non divitiis cum divite, nec factione cum factioso, sed cum strenuo virtute, cum modesto pudore, cum imalebat: ita, quo minus petebat gloriam, eo magis illum sequebatur. Postquam, ut dixi, senatus in Catonis sententiam discessit, consul optumum factu ratus noctem, quae instabat, antecapere, ne quid eo spatio novaretur, tresviros, quae supplicium postulabat, parare i
Abbreviated transcription (Latin):
partĩ c̃si lu sibi aliiex partiũ in uidia periculametuentes. qmͣ aꝑte resistere
ñ poterant qͥnilla & aliatalia placeresibi faterent᷑ occulte pamicos. ac mxi
meꝑ homines nominis latini& sociosita licos. ĩ pedim̃ta parabant Sed plebes
incredibilememoratuẽ. qͣntũ intenta fuerit. qͣntaqiu rogationẽ nussorit¬
rerp: lanta libido in partib erat lgit᷑ ceteris metu ꝑculsis .M. scaurus quẽ

Expanded text:
partim conscii sibi, alii ex partium invidia pericula metuentes, quoniam aperte resistere non poterant, quin illa et alia talia placere sibi faterentur, occulte per amicos ac maxime per homines nominis Latini et socios Italicos impedimenta parabant. Sed plebes incredibile memoratu est quam intenta fuerit quantaque vi rogationem iuss cura rei publicae: tanta libido in partibus erat. Igitur ceteris metu perculsis M. Scaurus, que
Abbreviated transcription (Latin):
antea ꝑpessos Nos eãrẽ in mediorelinqui m
esuperiore c̃iuratione satis dictũ. Catlina ubi eos
qs paulo ante memoraui c̃uenisse uidet. tã & scũ sin¬
gulis multa sepe egerat. tam̃ in re fore credens uni

Expanded text:
antea perpessos. Nos eam rem in medio relinquemus. De superiore coniuratione satis dictum. Catilina ubi eos, quos paulo ante memoravi, convenisse videt, tametsi cum singulis multa saepe egerat, tamen in rem fore credens uni
Abbreviated transcription (Latin):
dosuocant. catoclarꝰ atq magnꝰ habet᷑ Sentuꝰ decretũ
fit. sic̃ ille censuerat. Simͥ multa legenti multa au
tia sustinuis sot: Sciebã sepen ꝓmeropͣruamnueã magns

Expanded text:
dos vocant. Cato clarus atque magnus habetur; senati decretum fit, sicuti ille censuerat. Sed mihi multa legenti, multa audtia sustinuisset. sciebam saepenumero parva manu cum magn
Abbreviated transcription (Latin):
aparente meo traduaẽ experiar uerũ l sustra an obre faciã in ur̃a
mii sitũ ẽ qͥ ntes Neq ego uos hotor qđ sepe maiores nr̃i secerei
utic̃tra inuinas armati eatis nichilui nichil secessione opꝰẽ
necesse ẽ suo met ipsimore p̃cipites eant sccisotr berid
gracco que regnuparare aiebant inpleberomanaque¬

Expanded text:
parente meo tradita est, experiar. verum id frustra an ob rem faciam, in vostra manu situm est, Quirites. Neque ego vos hortor, quod saepe maiores vostri fecere, uti contra iniurias armati eatis. nihil vi, nihil secessione opus est; necesse est suomet ipsi more praecipites eant. occiso Ti. Graccho, quem regnum parare aiebant, in plebem Romanam quae
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine suscepi. Nquiaȩs alienũ meis nomnb expos¬
sessionib soluere ñ possẽ. cũ & alienis nomb liberalitas
homnes honore honestatos uidebã. meꝙ falsa suspi¬
tione alienatũ e̾e̾ sentiebã: hoc noe satis honestas ꝓmeo
casu spes reliꝙ̃ dignitatis c̃seruandȩ sũ secunus: Plura
õscribere uellẽ nuntiatũ ẽ uĩ parari. Nunc orestillã
c̃m̃ dotuaq fidei trado eã ab inuiri a defendas ꝑ liberos
tuos rogatus. Aueto Si ipsepaucosdies cõ moratus apđ
.&. flãminiũ in agro reatino dũ uicinitatẽ antrra solli¬
citatã armis ex ornat cũ fascib atꝙ aliis ĩperii insig¬
nib in castra admanliũ c̃tendit. Hȩc ubi romae c̃ꝑta

Expanded text:
suetudine suscepi, non quin aes alienum meis nominibus ex possessionibus solvere non possem et alienis nominibus liberalihomines honore honestatos videbam meque falsa suspicione alienatum esse sentiebam. Hoc nomine satis honestas pro meo casu spes reliquae dignitatis conservandae sum secutus. Plura cum scribere vellem, nuntiatum est vim mihi parari. Nunc Orestillam commendo tuaeque fidei trado; eam ab iniuria defendas per liberos tuos rogatus! Haveto!" Sed ipse paucos dies conmoratus apud C. Flaminium in agro Arretino, dum vicinitatem antea sollicitatam armis exornat, cum fascibus atque aliis imperi insignibus in castra ad Manlium contendit. Haec ubi Romae comper
Abbreviated transcription (Latin):
sfricã in inicio habuere geruli & libies. asperi inculaꝙ qscaibi eiat caro
feri na atq humipabulũ uti pec cgrib hine qmoribneq lege auti perio
ciuius ꝗ regebant᷑ & agi palantes qͣlias nooc coegerat sedes habebant

Expanded text:
Africam initio habuere Gaetuli et Libyes, asperi incultique, quis cibus erat caro Africam initio habuere Gaetuli et Libyes, asperi incultique, quis cibus erat caro ferina atque humi pabulum uti pecoribus. Ii neque moribus neque lege aut imperio cuiusquam regebantur: uagi palantes quas nox coegerat sedes habebant
Abbreviated transcription (Latin):
mnꝰ frequentata sunt. Dehis haut sacile c̃ptũ narauerim.
e tera ꝗͣpaucissimis ab soluã: Indiuisione orbis t̃rȩ pleriq in parte tͣtia
affrica posuere. Paucitantũ masiã & europã eẽ s asricã incuro pa
asines habet ab occidente. fretũ nr̃i mris & occeant ab ortusolis decliuẽ
latitudinẽ Quẽ locũ catabathmon in colȩ appellant. mre seuũ
&in portuo sũ ager frugũ fertilis. bonus petori. arbori fecunđ cȩlot̃rap
penuria aqͣrũ. genꝰ hominũ salubri corpore. uelox pacitns laboꝵ plerosq
senectus disolũ. nisiqͥ ferro aut bestiis interiere. Nã morb baud sepe
quẽ ꝗ superat. Ad hoc malefici generis plurima animlia Si qͥ mortales¬
in inicio affricã habuerint. qͥꝙ postea accesserint aut qͥmͦ ent̃ se ꝓmocti
regis hie salis dicebant᷑ in t̃p̃tatũ nob̃ ẽ. utq rẽ sese habere canluones
eus t̃ re putant ꝗ paucissimis ditã. Ceterũ fides eisrer penesaudtorez enit

Expanded text:
 frequentata sunt, de iis haud facile compertum narrauerim. Cetera quam paucissimis absoluam. In divisione orbis terrae plerique in parte tertia Africam posuere, pauci tantummodo Asiam et Europam esse, sed Africam in Europa. Ea finis habet ab occidente fretum nostri maris et Oceani, ab ortu solis decliuem latitudinem, quem locum Catabathmon incolae appellant. mare saevum, importuosum; ager frugum fertilis, bonus pecori, arbori infecundus; caelo terraque penuria aquarum. genus hominum salubri corpore, velox, patiens laborum; ac plerosque senectus dissoluit, nisi qui ferro aut bestiis interiere, nam morbus haud saepe quemquam superat; ad hoc malefici generis plurima animalia. Sed qui mortales initio Africam habuerint quique postea accesserint aut quo modo inter se permixti ltores eius terrae putant, quam paucissimis dicam. Ceterum fides eius rei penes auctores erit.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti & fons aquȩ aggerib turrib ꝙ & aliis ichin.¬
tionib locꝰ ĩportunꝰ it̃ caste lanoꝵ angustũ ad mo¬
dũ. utrĩq. p̃cisȩ uineȩ cũ ingentiꝑriculo fru¬
stra agebant᷑ Nlãcũ eo paulo ꝓcesserant. igni
auł lapidib corrũ pebant᷑. milites neq corã
ꝓopere consistere ꝓpt̃ iniqͥtatẽ loci. neq int̃
uineas sene periculo administrare Optimus

Expanded text:
chinationibus locus inportunus; iter castellanorum angustum admodum, utrimque praecisum. ea vineae cum ingenti periculo frustra agebantur; nam quom eae paulo processerant, igni aut lapidibus corrumpebantur. milites neque pro opere consistere propter iniquitatem loci neque inter vineas sine periculo administrare: optumus
Abbreviated transcription (Latin):
nã. ne societatẽ nefedera noua acciperemꝰ habundȩ magna p̃sius
nobis inura a mcitia fore. Si huic ĩpio fortu ramutaret᷑. undo c¬
dendũ nob ẽ ẽ Uirtutẽ acdus uolentib magni estis & opulenti qu
antũ illud uereor neqͦs
pͥuata amicitia in gurthȩ po
cognita trans ũ sos agat qͦsego audiomaxima openiti. abire. fais¬
reuos sigulosu ne qiđ de ahsente incognita causa starus
ingereme ũba & fugã simulare oui licilerit in reghomnanent

Expanded text:
num, ne societates, ne foedera nova acciperemus: abunde magna praesidia nobis in vestra amicitia fore; si huic imperio fortuna mutaretur, una occidendum nobis esse. Virtute ac dis volentibus magni estis et opulenti, oTantum illud vereor, ne quos privata amicitia Iugurthae parum cognita transuersos agat. Quos ego audio maxima ope niti ambire fatigare vos singulos, ne quid de absente incognita causa statuatis; fingere me verba et fugam simulare, cui licuerit in regno mane
Abbreviated transcription (Latin):
statu eus ꝓ certo habetote uossimul de exercitucatilinȩ
& de omĩb c̃ uiratis decernere Quanto uos eaaten

Expanded text:
statuetis, pro certo habetote vos simul de exercitu Catilinae et de omnibus coniuratis decernere. quanto vos atten
Abbreviated transcription (Latin):
suae ĩ paratũ c̃fodere. Curiuꝰ ubi intelligit quantũ ꝑiculũ
c̃ suli ĩpendeat : ꝓpere ꝑsuliuã ciceronidolũ quiparabat᷑
enuntiat lia illi ianua ꝓhibiti tantũ facinꝰ frustrasus¬
sceperat. Intere amanliuꝰ inetruria plebr̃ sollici¬
tare: egestate simul acdolore iniuriae nouarũ rerũ
cupidã qđ syllȩ dominatione agros bonaꝙ om̃a ami¬
serat Pr&erea latrones cuiusq generis quoꝵ in earegi

Expanded text:
suae inparatum confodere. Curius ubi intellegit, quantum periculum suae inparatum confodere. Curius ubi intellegit, quantum periculum consuli inpendeat, propere per Fulviam Ciceroni dolum, qui parabatur, enuntiat. Ita illi ianua prohibiti tantum facinus frustra susceperant. Interea Manlius in Etruria plebem sollicitare egestate simul ac dolore iniuriae novarum rerum cupidam, quod Sullae dominatione agros bonaque omnis amiserat, praeterea latrones cuiusque generis, quorum in ea regi
Abbreviated transcription (Latin):
& uiliũ in apuliã dimisit p̃terea aliũ alio. que ubiq opor¬
tunũ sibi fore credebat: Interea romȩ multa simulmo¬
liri c̃sulib: insidias tendere . parare incendia. opornina
loca armatis hominib obsidere. ipse cũ telo ẽẽ: Itẽ alios
iubere hortari uti sẽ ꝑ intenti pratiq eent Dies noctesq
ubi multa agitanti nichil ꝓcedit . rurs intẽ pesta nocte
c̃urationis pͥncipe sc̃uocat ꝑ .m. porticũ lecã. ibiq. multa
in alia loca opartuna. qͥ initiũ belli facerent. Seq ad exerci¬
tũ
ꝓ ficisci cupere. sepiuꝰ ciceronẽ opp̃ssis&. eũ suis c̃silus
multũ officere : Igit᷑ ꝑt̃ritis ac dubitantib ceteris .c. cor¬
neliuꝰ eques .r. oꝑam suã pollicitꝰ & cũ eo .l. uargunteiuꝰ
senatur constituere ea nocte paulopꝰcũ armtis homnib:
sicuti salutatũ introire ad ciceronẽ ac de in ꝓuo sodom

Expanded text:
C. Iulium in Apuliam dimisit, praeterea alium alio, quem ubique opporC. Iulium in Apuliam dimisit, praeterea alium alio, quem ubique opportunum sibi fore credebat. Interea Romae multa simul moliri: consulibus insidias tendere, parare incendia, opportuna loca armatis hominibus obsidere; ipse cum telo esse, item alios iubere, hortari, uti semper intenti paratique essent; dies noctisquubi multa agitanti nihil procedit, rursus intempesta nocte coniurationis principes convocat ad M. Porcium Laecam ibique multa in alia loca opportuna, qui initium belli facerent, seque ad exercitum proficisci cupere, si prius Ciceronem oppressisset; eum suis consiliis multum officere. Igitur perterritis ac dubitantibus ceteris C. Cornelius eques Romanus operam suam pollicitus et cum eo L. Vargunteius senator constituere ea nocte paulo post cum armatis hominibus sicuti salutatum introire ad Ciceronem ac de inproviso domi
Abbreviated transcription (Latin):
aud ab surdũ posse uersus facere ioͦ cũ mouere
sermone uti ł modesto ł. molli ł ꝓcace Prors
multȩ facetiae. multusq lepos inerat. his reb c̃paratis
fignatus foret. facilese ex uoluntate ał usurũ neq interea
qͥ etꝰ erat s om̃ib modis insidias parab at ciceroni. Meqilli
tũ ad cauendũ dol. aut astutiae deerant: Nãꝙ apͥncipͥoc̃ su¬
latꝰ sui multa pollicendo ꝑfuluiã effecerat. ut a curiuꝰ de qͦ¬
ꝓuncie di paulante cũ moraui . c̃ silia catilinȩ sibi ꝓderet. Ad hoc collegã
ircũ se p̃sidia amicorũ atq clientũ occulte habebat.¬
comicia P ostq dies c̃mitioꝵ uenit ac catiline neq petitiones neq in¬
sidiae qͣs c̃sulib incã pofecerat ꝓspere cessere. c̃stuuit bellũ
facere. & extrema om̃a experiri. qm̃ ꝙ̃ octulte tẽptauerat.
aspera sedaq: euenerant: lgit᷑ .a. manliũ fessulas̃ aq in eã
partẽ etruriȩ  septimiũ quenda camertẽ in agrũ picenũ¬

Expanded text:
aud absurdum: posse versus facere, iocum movere, sermone uti vel modesto vel molli vel procaci; prorsus multae facetiae multusque lepos inerat. His rebus conparatisignatus foret, facile se ex voluntate Antonio usurum. neque interea quietus erat, sed omnibus modis insidias parabat Ciceroni. neque illi tamen ad cavendum dolus aut astutiae deerant. namque a principio' consulatus sui multa pollicendo per Fulviam effecerat, ut Q. Curius, de quo paulo ante memoravi, consilia Catilinae sibi proderet; ad hoc collegam circum se praesidia amicorum atque clientium occulte habebat. postquam dies comitiorum venit et Catilinae neque petitio neque insidiae quas consulibus in campo fecerat prospere cessere, constituit bellum facere et extrema omnia experiri, quoniam quae occulte temptaverat aspera foedaque evenerant. Igitur C. Manlium Faesulas atque in eam parte
Abbreviated transcription (Latin):
re. pauci ferocius decernunt. scilicet
ignarihumanarũ rerũ quȩ flurȩ
& mo biles sc̃ ꝑuiad uersa mutant᷑.

Expanded text:
re; pauci ferocius decernunt, scilicet ignari humanarum rerum, quae fluxae et mobiles semper in aduersa mutant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑh.dm̃ atq honi nũ fidẽ uictoria in mnu nob̵ ẽ. ugit atas:
anm̃ ualet. Contra illis anns atq diuitus om̃a c̃senuerttan¬
tũ mͦ incepto opꝰẽ. Cetera res expediet : Etenĩ qͥs mortaliũ cu

Expanded text:
m atque hominum fidem, victoria in manu nobis est, viget aetas, animus valet; contra illis annis atque divitiis omnia consenuerunt. tantummodo incepto opus est, cetera res expediet. etenim quis mortalium, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad indignos & ñ idoneos tranfert᷑. Lacedemonide iustis athe¬
Lapłs letan & merito dicere fueri. Post ubi paulatĩ licen¬
tia creũ. iuxtabo nos & m los libidinose int̾ficere. c& eros
m&u t̃rere ltaciuitas seruitute opp̃ssa. stultȩ letitȩ graues pȩnasdedit
creuerant iugulari uissit. qͥs ñ facta eiuꝰ laudabat: Homnessecl estos
S eares magnȩ mnitiũ cladisfuit Nã utiqͥs q domũ aut uillã postremo
uas. aut uestim̃tũ aliciuꝰ c̃cupiuorat dabat operã uti is in ꝓscripit nu¬
mero eet lta illi qͥbidã masippi mors letitia fuerat paulopꝰ ipsitra¬
hebant᷑ Neqi puꝰsinis iugulandi fuit . qͣsylla om̃es suos diuicus ex¬
pleuit. atꝙ egoꝰ nͭ inmarco tullio neꝙ his tẽporibiuereor s inmg

Expanded text:
ad indignos et non idoneos transfertur. Lacedaemonii devictis Athelus laetari et merito dicere fieri. post ubi paulatim licentia crevit, iuxta bonos et malos lubidinose interficere, ceteros metu terrere: ita civitas servitute oppressa stultae laetitiae gravis poenas dedit.rei publicae creverant, iugulari iussit, quis non factum eius laudabat? homines scelestos sed ea res magnae initium cladis fuit. nam uti quisque domum aut villam, postremo vas aut vestimentum aliquoius concupiverat, dabat operam, uti is in proscriptorum numero esset. ita illi, quibus Damasippi mors laetitiae fuerat, paulo post ipsi trahebantur, neque prius finis iugulandi fuit, quam Sulla omnis suos divitiis explevit. atque ego haec non in M. Tullio neque his temporibus vereor, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
te maurus incerto uultu pauens. ad syllã
accurrit. dicitq sibi aspecula torib cognitũ
iugurthã haut ꝓcul ab eẽ. simusu̾ti noctucla
secũ ꝑfugeret rogat at ꝙ bortat᷑. Ille animo
ferocinegat se tocie fusũ numidã ꝑtimescere.
uirtuti suoꝵ satis credere. eciã sicerta pestis ad¬
eẽt. mansuru᷑ pocius ꝗ proditis qͦducebat tur¬
pisuga incertȩ aeforsitant nest paulo morbo
interiturȩ uitȩ parteret: Cȩterũ ab ende mo¬
nitꝰ uti noc tu ꝑficiscere tꝰ consiliũ apꝓbat ac

Expanded text:
te Maurus incerto uultu pauens ad Sullam te Maurus incerto uultu pauens ad Sullam accurrit dicitque sibi ex speculatoribus cognitum Iugurtham haud procul abesse. simul, uti noctu clam secum profugeret, rogat atque hortatur. ille animo feroci negat se totiens fusum Numidam pertimescere: virtuti suorum satis credere; etiam si certa pestis adesset, mansurum potius, quam, proditis quos ducebat, turpi fuga incertae ac forsitan post paulo morbo interiturae vitae parceret. ceterum ab eodem monitus, uti noctu proficisceretur, consilium adprobat; ac
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunib consiliis consuletur. Ismissus cũ pre¬
sidio equitũ at ꝙ peditũ. fundatoꝵ. baleatorũ
reterea iere sagittaru &e choors pelignacũ
uelitarib armis itineris ꝓperandi causa. neq
his secus atq aliis armis aduorsũ tela hostiũ
qđ ealeuia sint muniti. Sed in itinere quinto
deniq die uolux filius bocei repente incã piᷤ
patentibus cũ mille non am plius eqͥtib sese
ostendit. qͥ temere & effusȩ euntes. sillȩ a¬
liisq om̃ib anumerũ ampliorẽ. uͦet hos¬
tilẽ mȩ tũ efficiebant. lgit᷑ sequisq ex
pedire. arma atq telatẽ ptare. intende¬
re. timor aliquantꝰ . s spes amplior. quip¬
pe uicto rib & aduorsum eos quos sepe uice¬
ruñt. Interĩ eqͥtes exploratũ p̾missi rẽuti
erat quietã nunciant. Uolux adueniens
questorẽ appellat dicit ꝙ se a patre bocco
obuiũ illis simul & p̃sidiũ missũ. de inde
eũ & paamũ die̾ sine metu c̃iuncti e unt.
Post ubi castra locata & diei uesꝑerat. repen¬

Expanded text:
communibus negotiis consuleretur, is missus cum praesidio equitum atque peditum funditorum Balearum. praeterea iere sagittarii et cohors Paeligna cum velitaribus armis, itineris properandi causa, neque his secus atque aliis armis advorsum tela hostium, quod ea levia sunt, muniti. sed in itinere quinto denique die Volux, filius Bocchi, repente in campis patentibus cum mille non amplius equitibus sese ostendit, qui temere et effuse euntes Sullae aliisque omnibus et numerum ampliorem vero et hostilem metum efficiebant. igitur se quisquepedire, arma atque tela temptare, intendere; timor aliquantus, sed spes amplior, quippe victoribus et aduersum eos, quos saepe vicerant. Interim equites exploratum praemissi rem, uti erat, quietam nuntiant. volux adveniens quaestorem appellat dicitque se a patre Boccho obviam illis simul et praesidio missum. Deinde eum et proximum diem sine metu coniuncti eunt. Post ubi castra locata et diei uesper erat, repen
Abbreviated transcription (Latin):
parentes ꝓscripti. bonerepta. ius lib tatis ĩminutũ erat. haud sa¬
ne alio ani mobellieuientũ expectabant Ad hoc qͥcũꝙaliarũ

Expanded text:
parentes proscripti, bona erepta, ius libertatis inminutum erat, haud sane alio animo belli eventum expectabant. ad hoc quicumque aliaru
Abbreviated transcription (Latin):
ł. p̃sens paee abellũ gerens ꝑniciosior eet incertũ haberetur
Erat haud longe abeo itinere qͦ metelluꝰ ꝑ gebat oppidũ nue¬
midarũ nomine uacca : sorrerũ uenaliũ cotius regnimaci¬
me celebratũ. ubi & incolere & mercari c̃sueuerant ia lici
⁊ebe frequtentia negociatoꝵ & comeatũ iiuaturu exer¬

Expanded text:
an praesens, pacem an bellum gerens perniciosior esset, in incerto haberetur. an praesens, pacem an bellum gerens perniciosior esset, in incerto haberetur. Erat haud longe ab eo itinere, quo Metellus pergebat, oppidum Numidarum nomine Vaga, forum rerum venalium totius regni maxume celebratum, ubi et incolere et mercari consueverant Italici nebat, frequentiam negotiatorum et commeatum iuvaturam exer
Abbreviated transcription (Latin):
cendoꝑsp̃adet uti iugurthã macimeiiuũ.sonid paru ꝓcedat
atũ sibitraderent. Ceterũ palã ꝙͣ exuolun¬
regi. nuntiare iubet. demde ipse paucis dieb intento atꝙ
plena hominũ. peccoracultoresq inagris erant Exopidis & mpalibi
p̃feiꝰnregis obuiã ꝓcedeb&t. paratifrumtũ dare. cõmeatũ portare
ostremo om̃a ꝗͣ ĩperarent᷑ facere. neq metellus id circo minꝰ sed
parit᷑ acsi hostes ad eent munito agmine incedere. Latt explo¬
rare. om̃a illa dedicionis signa ostennucredere. & insidus
locũ tẽptare. Itaqupsecũ expeditis cohortib itẽ funditon &
sagittarioꝵ delectam anu apđ pͥmos erat. In postremo & mrius¬
egatus. cũ eqͥtib curabat: inutrũq latiꝰ auriliarios eqͥtes tribu¬
nis legionũ & p̃fectis eohoitiũ disꝑtiuerat. ut cuhis ꝑmixtiueli¬
tes qͥcũq accederent eqͥtatus hostiũ ꝓpulsarent Nam iugur
thatantus dolus tantaꝙpericia locoꝵ amiliciȩ erat. ut absens

Expanded text:
cendo persuadet, uti Iugurtham maxime viuum, sin id parum procedat, necatum sibi traderent. Ceterum palam quae ex volunregi nuntiari iubet. Deinde ipse paucis diebus intento atque plena hominum, pecora cultoresque in agris erant. Ex oppidis et mapalibus praefecti regis obvii procedebant parati frumentum dare, commeatum portare, postremo omnia quae imperarentur facere. Neque Metellus idcirco minus, sed pariter ac si hostes adessent munito agmine incedere, late explorare omnia, illa deditionis signa ostentui credere et insidiis locum temptari. Itaque ipse cum esagittariorum delecta manu apud plegatus cum equitibus curabat, in utrumque latus auxiliarios equites tribunis legionum et praefectis cohortium dispertiuerat, ut cum iis permixti uelites, quocumque accederent, equitatus hostium propulsarent. Nam itha tantus dolus tantaque peritia locorum et militiae erat, ut, absens
Abbreviated transcription (Latin):
multaq &iã piculos a petunt neqns egent᷑ magis qͣregerent casus & eo
nũ c̃positũ ex corpore &lapnõ. itares cunctȩ studiaq oenta nr̃a cor

Expanded text:
ulosa ac perniciosa petunt, neque regerentur magis quam regerent casus et eo inum compositum ex corpore et anima est, ita res cuncta studiaque omnia nostra cor
Abbreviated transcription (Latin):
cuius delibertate in gnii & odio potenti ȩ nob liatis sup
doximꝰ int̃ dubitationẽ & moras senatus ctionib plntad
suã desererent. multa suꝑba & crudelia facinora nobibꝰ¬
tatis ostendere: ꝓrsus intentus om̃imꝰ Plebis animalaceende¬
bat. S qm̃ eatẽpestate romȩ mẽ mufacundia clara
nistudiũ rei.ꝑ. om̃a superet opessactionis ura pocentia nũs
nullũ ac maxime qđ in nocentiȩ plus periculi ꝗ honoris
am illa quidẽ piget dicere. his annis .xx. ꝗlubibrio su
res ut uobanimꝰ abignauia atq socordia corruptus sit. qͥ
nenc̃ qͥdẽ obniximmicis exurgitis. atq etiã nc̃timeiis

Expanded text:
cuius de libertate ingeni et odio potentiae nobilitatis supra diximus, inter dubitationem et moras senatus contionibus populum ad ibertatem suam desererent, multa superba et crudelia facinora nobilitatis ostendere; prorsus intentus omni modo plebis animum incendebat. Sed quoniam ea tempestate Romae Memmi facundia clara ni studium rei publicae omnia superet: opes factionis, vestra patientia, ius nullum, ac maxime quod innocentiae plus periculi quam honoris est. Nam illa quidem piget dicere, his annis quindecim quam ludres, ut vobis animus ab ignavia atque socordia corruptus sit, qui ne nunc quidem obnoxiis inimicis exurgitis atque etiam nunc timetis
Abbreviated transcription (Latin):
egressꝰ. cognito iidicdo exurbe ꝓfugerat: Consullentulũ
qđ p̃ torerat ipse manutenens. insenatũ ꝑeluc̃. reliqͦs
cũ custodib inedẽ c̃cordiȩ uenire uib&. eo sentũ aduocat
Magnꝙ eiꝰ frequentia orlinis. uult̾tiũ cũ legatis introducit¬
E laccũ p̃torẽ scriniũ cũ literis qͣs alegatis acceperat . eodẽ
afferre iubet. Nultͣtius int̃ rogatus deitinere. deliteris.
postremo qͥđ aut qͣ decausa consilli habuiss&. pͥmꝰ fin gere
alia. dissimulare de c̃uiratione. postubi fidei publicȩ
dicere uissuꝰ ẽ. om̃ uti gesta erant aꝑit. docetꝙ seante pau
eis dieb agabinto & cepario sociũ ascitũ. nichil
ãpluꝰ scire qͣlegatos tantũmꝰ audire solitũ exgabinio

Expanded text:
egressus, cognito indicio ex urbe profugerat. Consul Lentulum, quod praetor erat, ipse manu tenens in senatum perducit, reliquos cum custodibus in aedem Concordiae venire iubet. Eo senatum advocat magnaque frequentia eius ordinis Volturcium cum legatis introducit; Flaccum praetorem scrinium cum litteris, quas a legatis acceperat, eodem adferre iubet. Volturcius interrogatus de itinere, de litteris, postremo quid aut qua de causa consili habuisset, primo fingere alia, dissimulare de coniuratione; post, ubi fide publica dicere iussus est, omnia, uti gesta erant, aperit docetque se paucis ante diebus a Gabinio et Caepario socium adscitum nihil amplius scire quam legatos; tantummodo audire solitum ex Gabinio
Abbreviated transcription (Latin):
signa sequi imperiũ obseruare. Itẽ alia
militaria facere Pret̾ea regis bocchi
ꝓximos magnis munerib: etmaiorib ꝓ¬
missis ad studiũ sui ꝑducit. Quis ad¬
uitorib regẽ aggressus ipellit. uti ad¬
uersũ romanos bellũ incipiat. Idea gr̃a
facilius ꝓniusq fuit. qđ bocchus initio
huusce belli legatos romã miserat. foe¬
dus et amicitiã petitũ. quãre oportu

Expanded text:
signa sequi, imperium obseruare, item alia signa sequi, imperium obseruare, item alia militaria facere. Praeterea regis Bocchi proximos magnis muneribus et maioribus promissis ad studium sui perducit, quis adiutoribus regem aggressus impellit, uti aduersus Romanos bellum incipiat. Id ea gratia facilius proniusque fuit, quod Bocchus initio huiusce belli legatos Romam miserat foedus et amicitiam petitum, quam rem opportu
Abbreviated transcription (Latin):
posteriores se ee uident. etobrẽ cor¬
ruptã domipenas metuunt. crimi¬
nari cartaginenses antetẽpꝰ domo
digressossc̃turbarirẽ. Deniq om̃a ma¬
le
quã uicti abire. Dedcũ penialiã con¬
ditionẽ tantum ȩquã peterent. greci
optionẽ cartaginensiũ faciunt. ut uł
illi quos finespoplosuo peterent. ibi
uiui obruerent᷑ uł eadẽ c̃ditione¬
n sese quẽ in locũ uellent ꝓcessuros.
hileni c̃ditione ꝓbata seq uitãq suã.
reiꝙ c̃donauere. Itauiui obruti car¬
taginenses in eo loco philenis frãib
aras c̃secrauere aliiq illis domo ho¬
norꝰ inftituti. Nẽ ad re redeo. Iugur¬
ta postq amis satala nihil satis fir¬
mũ cͣtra metellũ putat. ꝑ magnas
solitudines cũpaucis ꝓfectus ꝑuenit
ad getulos genꝰ hominũ ferũ. incul¬
tuq et eotẽpore ignarũ nominis ro¬
mani. Corũ multitudine in unii cogit.
acpaulati c̃sue facit ordines habere

Expanded text:
posteriores se esse vident et ob rem corposteriores se esse vident et ob rem corruptam domi poenas metuont, criminari Carthaginiensis ante tempus domo digressos, conturbare rem, denique omnia malle quam victi abire. sed quom Poeni aliam condicionem, tantummodo aequam, peterent, Graeci optionem Carthaginiensium faciunt, ut vel illi, quos finis populo suo peterent, ibi vivi obruerentur, vel eadem condicione sese quem in locum vellent processuros. Philaeni condicione probata seque vitamque sue condonauere: ita viui obruti. Carthaginienses in eo loco Philaenis fratribus aras consecrauere, aliique illis domi honores instituti. Nunc ad rem redeo. Iugurtha postquam amissa Thala nihil satis firmum contra Metellum putat, per magnas solitudines cum paucis profectus pervenit ad Gaetulos, genus hominum ferum incultumque et eo tempore ignarum nominis Romani. Eorum multitudinem in unum cogit ac paulatim consuefacit ordines habere,
Abbreviated transcription (Latin):
rãq a fricȩ imperitabant. cirenenses
qͦq magniatq opulentifuere. Ager
inmedio arenosus unaspecie. neq
flum neq mons erat. qͥ fines eoꝵ discer¬
neret. quȩ res eo sinmagno diuturnoq
bello int̾se habuit. Postq utr̃ĩq legi¬
onꝰ itẽ classes sepe fusȩ fugateq et al¬
teri alteros aliquantũ attriuerant.
ueritine mox uictos uictoresq defes¬
sos alius egrederet᷑ ꝑ inducias sponsi¬
onẽ faciunt. uticerto die legati domo
iscõmunis utriusq poplĩ finis haberet᷑
git᷑ cartagine duo fr̃smissi qͥb. nom̃
philenes erat. maturauere it̃ ꝑgere.
cirenenses tarduus iere. Id socordia¬
ne ancasu acciderit parũ cognoui.
Cȩterũ solet in illis locis tẽpestas haud
sec̾ atq inmariretinere. Nãubi ꝑloce
ȩqualia etnudagignentiũ uentus
cohort̾arenã humo excitauit. ea
magna uiagitata. ora oculosq imple¬
re solet ita ꝓfectu impedito morari
it̃. Postqua cirenenses aliquanto

Expanded text:
raque Africa imperitabant, Cyrenenses quoque magni atque opulenti fuere. ager in medio harenosus, una specie; neque flumen neque mons erat, qui finis eorum discerneret. quae res eos in magno diuturnoque bello inter se habuit. postquam utrimque legiones, item classes saepe fusae fugataeque et alteri alteros aliquantum adtriverant, veriti, ne mox victos victoresque defessos alius aggrederetur, per indutias sponsionem faciunt, uti certo die legati domo ssent, is communis utriusque populi finis haberetur. igitur Carthagine duo fratres missi, quibus nomen Philaenis erat, maturavere iter pergere. Cyrenenses tardius iere. id socordiane an casu accident, parum cognovi. ceterum solet in illis locis tempestas haud secus atque in mari retinere. nam ubi per loca aequalia et nuda gignentium ventus coortus harenam humo excitavit, ea magna vi agitata ora oculosque inplere solet: ita prospectu impedito morari iter. postquam Cyrenenses aliquanto
Abbreviated transcription (Latin):
liũ amꝰẽ. Qiu ubi ad głam iurtutis iuagras sat habunde polens
pidib ad inertiã & uoluptates corporis pessũdatꝰ: ꝑnolosalibi
ture infirmitas accusat᷑ Suã qͥꝙ culpã audtores ad negocia transfert᷑
Qđ si homib bonrũ erũ tantac eet qͦntostudio alienacnichil ꝓfutura.

Expanded text:
us est: qui ubi ad gloriam virtutis via grassatur, abunde pollens,pidinibus ad inertiam et voluptates corporis pessum datus est, pernicturae infirmitas accusatur: suam quisque culpam auctores ad negotia transferunt. Quod si hominibus bonarum rerum tanta cura esset, quanto studio aliena ac nihil profutura
Abbreviated transcription (Latin):
inporiatione ex amicisquinqͥ ginta uades dederat regͦnõ
magis ꝗuadib c̃sulens. cłã innuniidiãbomicarẽ de mittiti uer
nereliq̃s popularis metis muaderet parendisibi side illo
subpliciũ snͣptũ soret & ipse paucis diebi eodẽ ꝓfectus e. iuiss
asenatu italia discedere s pꝰꝗ rom̃aegres sus ẽ fertꝰ cose¬
pe eo taciturespiciens postremodixisse. Urbẽ uenalẽ
& mature periturã.si ep tore̾ inuenerit. Interĩ albi iꝰ renouato
bello. c̃meat. stipendiũ aliaꝙ ꝙͣmilitib usuisorent. maturat in
africã portare. ac stañ ipse ꝓfectus ii ante t̾micia qđ tẽpꝰ haud lon¬
ge aberat. armisant dedicione aut quismͦ bellũcficeret arẽtra
ingurthatrahere om̃a & alias deinde alias more causas facere
polliceri dedicionẽ. ac deindemetũ simulart cederein loorn

Expanded text:
iore actione ex amicis quinquaginta vades dederat, regno magis quam vadibus consulens clam in Numidiam Bomilcarem dimittit, ventus, ne reliquos popularis metus invaderet parendi sibi, si de illo supplicium sumptum foret. et ipse paucis diebus eodem profectus est, iussus a senatu Italia decedere. sed postquam Roma egressus est, fertur saepe eo tacitus respiciens postremo dixisse 'o urbem venalem et mature perituram, si emptorem invenerit.' Interim Albinus renovato bello commeatum, stipendium aliaque, quae militibusAfricam portare; ac statim ipse profectus, uti ante comitia, quod tempus haud longe aberat, armis aut deditione aut quouis modo bellum conficeret. At contra Iugurtha trahere omnia et alias, deinde alias morae causas facere; polliceri deditionem ac deinde metum simulare; cedere in
Abbreviated transcription (Latin):
nterim qͣuȩ bello opus erant prima
habere. postulart᷑ legionib supplemen¬
tũ. auxilia apopulis et regibus sociisq¬
fama cognitos accire. et amhiendo
icogere homines emeritis stipendus
secum proficisci. Neq illi senatus quã¬
quã aduersus erat deullo negõtio
megare audebat. Cȩterũ sub lementũ
etiam letus decreuerat. neq p lebi milicia
uolente putabatur. Marius aut belli
usũ aut studia uulgi amissurus. Scd
eares frustra sperata. tanta libido
cũ mario cundi plerosq inuascrat.
sese quisq p̃da locapletẽ fore uictu¬
rem domum rediturũ. Alia huuis¬
cemodi animis trahebant. et cos non
paulũ oratione sua marius arrexerat.
a postꝗ omĩb  quę postulauerat de cre¬
tis nulites scribere uult. hortandi causa
simul et nobilitatem ut consucuerat
exagitandi. contionẽ popłi aduocait
einde hoc mͥ disseruit Scio ego qui¬
rites ꝑlerosq iꝰ eisdem artibus im¬
perium auabis petere. et postquã

Expanded text:
nterim quae bello opus erant, prima habere: postulare legionibus supplementum, auxilia a populis et regibus fama cognitos, accire et ambiendo cogere homines emeritis stipendiis secum proficisci. Neque illi senatus, quamquam aduersus erat, de ullo negotio abnuere audebat. Ceterum supplementum etiam laetus decreverat, quia neque plebi militia volenti putabatur et Marius aut belli usum aut studia uulgi amissurus. Sed ea res frustra sperata: tanta libido cum Mario eundi plerosque invaserat. Sese quisque praeda locupletem fore, victorem domum rediturum, alia huiusce modi animis trahebant, et eos non paulum oratione sua Marius arrexerat. Nam postquam omnibus quae postulauerat, decretis milites scribere uult, hortandi causa simul et nobilitatem, uti consueuerat, exagitandi contionem populi aduocauit. Deinde hoc modo disseruit: "Scio ego, Quirites, plerosque non isdem artibus imperium a vobis petere et, postqua
Abbreviated transcription (Latin):
consuleret. neu florentes ressuas cũ
ugurthae perditis misceret. Ad carex
satis placide uerba fecit. Sepͥe pacẽ
cupere. sed iugurthȩ fortunarũ mi¬
sereri. Sicadem illi copia ficret. oma
conuentura: rursus imperator contra
postulata bocchi nuntios mittit. Iue
ꝓbare᷑ partim. p arcim abnuer. Cõdẽ
sepe ab utroq missis. remissisq nuntus.
tempus procedere. et ex metelli uolim¬
tate bellũ in tactũ trahi. At marius ut
supra diximus cupientissima plebe consul
factus. postquã ei numidam pro uinciam

Expanded text:
consuleret neu florentis res suas cum Iugurthae perditis misceret. Ad ea rex satis placide verba facit: sese pacem cupere, sed Iugurthae fortunarum misereri; si eadem illi copia fieret, omnia conventura. Rursus imperator contra postulata Bocchi nuntios mittit; ille probare partim, alia abnuere. Eo modo saepe ab utroque missis remissisque nuntiis tempus procedere, et ex Metelli voluntate bellum intactum trahi. At Marius, ut supra diximus, cupientissima plebe consul factus, postquam ei prouinciam
Abbreviated transcription (Latin):
na. tore umta emunt. noua diriunt. alia edificant. p̃strema
om̃ib: mͦidis pecuniã trahunt . uexant tam̃ sũ m libidine
diuitas suas uincere nequeunt: at nob̃ẽ domi inopia.¬
foris aes alienũ mlares spes multo asporiur: deniq
qđ reliqͥ habemꝰ p̃t̃ m serã amm̃i Quinigit᷑ expergisti¬

Expanded text:
alia aedificant, postremo omnibus modis pecuniam trahunt, vexant, tamen summa lubidine divitias suas vincere nequeunt. At nobis est domi inopia,foris aes alienum, mala res, spes multo asperior: denique quid reliqui habemus praeter miseram animam? Quin igitur expergisci
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs tumultꝰ causa c̃scripserat infronte. pꝰeasceteras exer¬
citũ insubsidus locat ił se eqͦ circuiens. unũ quẽ ꝙ no¬
minans apellat. hortat᷑. rogat. ut memnerint se c̃tra
latrones inermes. ꝓpatria : ꝓliberis: ꝓaris. atq: focis suis
certare homo militaris qđ ãplius annos .xxx. tribunꝰ
aut p̃fectus. autlegatꝰ. autp̃tor. cũmagna glã in exercitu
fuerat. plerosq ipsos factaq eoꝵ. fortia nouerat. facã me¬
noran domilitũ animos. accendebat. Subiom̃ĩbi rebex¬
ploratis petreisignũ tubadat cohortes paulatĩ incedere

Expanded text:
s tumultus causa conscripserat, in fronte, post eas ceterum exercitum in subsidiis locat. Ipse equo circumiens unumquemque nominans appellat, hortatur, rogat, ut meminerint se contra latrones inermis pro patria, pro liberis, pro aris atque focis suis certare. Homo militaris, quod amplius annos triginta tribunus aut praefectus aut legatus aut praetor cum magna gloria in exercitu fuerat, plerosque ipsos factaque eorum fortia noverat; ea conmemorando militum animos accendebat. Sed ubi omnibus rebus exploratis Petreius tuba signum dat, cohortis paulatim incedere
Abbreviated transcription (Latin):
amini censeo. deliquere homines adolescentuliꝑ.
ambiti onem atq etiam arnigos dimiitatis neista uob mnsu

Expanded text:
amini censeo — deliquere homines adulescentuli per ambitionem — atque etiam armatos dimittatis: ne ista vobis mansu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtatis a puericia fui. ut om̃s labores.
pericula. consueta habeam. quȩ ante
ura beneficia gratuito faciebam. ea uti
accepta mercede deserã non est consi¬
lium quirites. Illis difficile est inpotesta¬
tibus tẽperart. qui per ambicionem sese
ꝓbos simulauere. mihi qui omem ȩtatẽ
in optimis artib egi. bene facere iam
ex consuctudine innaturã uertitur.
D ellũme gerere cũ uigurtha iussistis.
qua rem nobilitas egerrime tulit. Queso
reputate cũ animis uris nũ id mutari
melius sit. Siquẽ exillo globo nobilita¬
tis ad hoc aut aliud tale negotium mit¬
tatis. hominẽ ueteris ꝓsapiȩ ac multarã
i maginum et nullius stipendii. scilicet

Expanded text:
etatis a pueritia fui, uti omnis labores et pericula consueta habeam. Quae ante vestra beneficia gratuito faciebam, ea uti accepta mercede deseram, non est consilium, Quirites. Illis difficile est in potestatibus temperare, qui per ambitionem sese probos simulauere; mihi, qui omnem aetatem in optimis artibus egi, bene facere iam ex consuetudine in naturam vertit. bellum me gerere cum Iugurtha iussistis, quam rem nobilitas aegerrime tulit. Quaeso, reputate cum animis vestris, num id mutare melius sit, si quem ex illo globo nobilitatis ad hoc aut aliud tale negotium mittatis, hominem ueteris prosapiae ac multarum imaginum et nullius stipendi: scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ostremo omĩa qua uisus erat õstra¬
ta telis armis. cada ueribus. & in¬
terea hum infecta sanguine
ostealo ei consul haut dubie iã
uictor ꝑuenit in opidũ cirtã. qͦ
inicio ꝑfectꝰ intenderat. Copost
diẽ quintũ quã nerũ barbari

Expanded text:
ostremo omnia, qua visus erat, constrata telis armis cadaueribus, et inter ea humus infecta sanguine. Post ea loci consul haud dubie iam victor pervenit in oppidum Cirtam, quo initio profectus intenderat. Eo post diem quintum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
darũ ꝓpt cuuidã trans padan suppliciũ inuĩstũ. Catul & exp&i¬
tione pontificatꝰ odio incensuꝰ. qđ exiremetatonixinis honorib:
usil ab adolescentulo cesare uiotꝰ discesserat. Res aut̃ opotun
iudebat᷑ qđ is pͥlati egregia lib̵ tate publice maximis munerib:

Expanded text:
darum propter quoiusdam Transpadani supplicium iniustum, Catulus ex petitione pontificatus odio incensus, quod extrema aetate, maxumis honoribus usus, ab adulescentulo Caesare victus discesserat. res autem opportuna videbatur, quod is privatim egregia liberalitate, publice maxumis munerib
Abbreviated transcription (Latin):
dio domi exequobant᷑ ĩ uritari qͣ inuidere bonis malebant
S eodẽ illo tẽpore gretiaemorẽ ĩmttati. ũberib: anĩ adũtebant

Expanded text:
dio domi exequebantur: imitari quam invidere bonis malebant. sed eodem illo tempore Graeciae morem imitati verberibus animadvortebant
Abbreviated transcription (Latin):
bonestis nominib alii sicutipłi iura defenderent. pars qͦ sentꝰ
auc̃toritas nexim foret. bonũ publicũ simulantes ꝓsuã qͥsq

Expanded text:
onestis nominibus, alii, sicuti populi iura defenderent, pars, quo senatus auctoritas maxuma foret, bonum publicum simulantes pro sua quisque
Abbreviated transcription (Latin):
p̃das certantesꝰ agere. eaqnautare . cũ mercatoribi uino aduec¬
tno & alus talib p̃terea srum̃tũ publice datũ uendere. pane
ĩdies mercari postremo ꝗͣ cũ qi dici aut singiqueunt. ignauie
lux urieq ꝓbra in illo exertiti cuncta fuere & ãplius aliu̾s¬
ed in ea difficultate meł ellũ ñminꝰ ꝗ inreb hostilib magnũ
& sapientẽ nirũ fuesse c̃perior. tantatẽ perantia int᷑ ãbinonẽ se¬
uiciãq moderatũ. Nãꝙ edictopͥmoadium̃ ta ignaniȩ sustulisse¬
exercitũ sequerentur. nemiles gregarius in castris. ieue uagmane
soruũ aut ium̾tũ haberet. cęteris arte modũ statusse Preterea
trans uersis itinerib qͦtidie castramouere. urcta acsi hostes adeent
uallo atq fossamunire uigilias crebrasponere. & ipseras cũ legatis
circuire. itẽ in ꝗgmine in p̾mismͦ. mͦ in posteris. sepe in meilic adee

Expanded text:
praedas certantes agere eaque mutare cum mercatoribus vino aduecpraedas certantes agere eaque mutare cum mercatoribus vino aduecticio et aliis talibus; praeterea frumentum publice datum vendere, panem in dies mercari; postremo quaecumque dici aut fingi queunt ignaviae luxuriaeque probra, ea in illo exercitu cuncta fuere et alia amplius. Sed in ea difficultate Metellum nec minus quam in rebus hostilibus magnum et sapientem virum fuisse comperior: tanta temperantia inter ambitionem saevitiamque moderatum. Namque edicto primum adiumenta ignaviae sustulisseexercitum insequerentur, ne miles hastatus aut gregarius in castris neve in agmine servum aut jumentum haberet; ceteris arte modum statuisse. Praeterea transversis itineribus cotidie castra movere, juxta ac si hostes adessent vallo atque fossa munire, vigilias crebras ponere et eas ipse cum legatis circumire, item in agmine in primis modo, modo postremis, saepe in medio ad