comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicere ausus erat. hominer sinegratia di possesal¬
uari condẽ natur heresis: ieo quođ dicit᷑ a do nobis
caritatẽ uel potestate dari : qua ad optionẽ filiorũ
accipiamur : Porro &rius qui dicebat: minore patri
acdirsimilẽ es sefiliũ : refellitur in eo quodidẽ io¬
hanner et hic dicit a patre nob daricaritatẽ : quafilii
dĩ nominemur ets imur: et in auangelio ꝑ dnm̃ salua¬
torem ait: poter tatem dari credentibur filior dĩ fieri: Cons¬
tat enim unius subs tantiȩ et eius dẽ eor essepotentiae : qui a¬
equalitor hominibus atq: in different̃: caelestia donatribuunt
propterhoc mundus ñnouit nͦ quia ñ nout teum:
undũ hocloco: mundiamatorer appellat. ethoc ẽ quodi
iniudicio uis a scõrũ gloria quorũ fidẽ dirpexerant: dicęm
in t̃segem̃ ter. et paenitentiam agenter : Husunt quos habu¬
imur aliquando inderisũ : et insimili tudinẽ in ꝓperii : Nos in

Expanded text:
ine gratia Dei posse salvari condemnatur haeresis in eo quod dicitur a Deo nobis charitatem vel potestatem dari, qua adoptionem filiorum accipiamus. Porro Arius, qui dicebat minorem Patre ac dissimilem esse Filium, refellitur in eo quod idem Joannes et hic dicit, Patrem nobis dare charitatem qua filii Dei nominemur et simus, et in Evangelio, per Dominum Salvatorem ait potestatem dari credentibus filios Dei fieri. Constat enim unius substantiae et ejusdem eos esse potentiae, qui aequaliter hominibus atque indifferenter coelestia dona tribuunt. Propter hoc mundus non novit nos, quia non novit eum. Mundum hoc loco, mundi amatores appellat. Et hoc est quod iidem in judicio visa sanctorum gloria quorum fidem despexerunt, dicent intra se gementes et poenitentiam agentes: Hi sunt quos aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
pleris que in locis ab eo quã primo acciperat faciem
recepit: Perierunt et caeli : secundũ quanti tatem
ets̃ patia aerir huius : Ex creuit enim aqua ut scr̃
agus tinur ait: et totamis tã capacitatẽ ubi auer
uolitant occupauit .⁊ ac sicutiq caeli perierunt pro¬
pinquiterris: secundũ quod dicuntur auercaeli
Sunt autẽ in quit et caeli caelorũ superiorer infir¬
mamento :⁊ sedutrũ et ipsi perituri sintigni anhusoli
quetiã diluuio pemerunt: dis ceptatio est ali quan¬
do scrupulo sior inter doctos: Caeliautem quinune
hocitium. Patet ergo sententia beatipetri.
quia illamterram et illor caelor qui diluuio pe¬
rierunt: et post diluuis̃ repositi sunt : igmulti¬
mo perdendos as seuerat: unum uenoꝰ hocr̃
Lateat uos caris simi: quiaunus dios apud dnm̃ sicut uͦil
Le anni: et mil Le ani cicut unus ies:
Iuidam hanc sententi am ita intellegendã putant : quasi

Expanded text:
plerisque in locis ab ea quam primo acceperat faciem plerisque in locis ab ea quam primo acceperat faciem recepit. Perierunt et coeli secundum quantitatem et spatia aeris hujus. « Excrevit enim aqua, ut sanctus Augustinus ait, et totam istam capacitatem ubi aves volitant occupavit. » Ac sic utique coeli perierunt propinqui terris, secundum quod dicuntur aves coeli. Sunt autem inquit et coeli coelorum superiores in firmamento, sed utrum et ipsi perituri sint igni, an hi soli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos. Coeli autem qui nunc c. Patet ergo sententia beati Petri, quia illam terram et illos coelos qui diluvio perierunt, et post diluvium repositi sunt, igni ultimo perdendos asseverat. Unum vero hoc non lateat vos, charile anni, et mille anni sicut dies uidam hanc sententiam ita intelligendam putant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
no cm̃dacium: exuenitate ñ ẽ : Hic uersur pendet asu¬
periori: & ẽ sensur : ñscripsimus uob quasi ignorantib: ueri¬
tatem : sed quasi scientib: eã : et hoc quo fcientib: : qm̃ omne m̃¬
dacium : exueritate ñ .ẽ Ecce autẽ ammoniti sumur: quomo¬
do cognorcamꝰ antichristũ : Xp̃s dixit : egosũ ueritas:
Omne autẽ m̃ datiũ ñ ẽ exueritate : Omner ergo quim̃ti¬
untur : ñdũ sunt ex xp̃o ⁊ ñ dix̃ quoddã m̃ daciũ exueri¬

Expanded text:
omne mendacium ex veritate non est. Hic versus pendet a suomne mendacium ex veritate non est. Hic versus pendet a superiori, et est sensus: Nsed quasi scientibus eam: et hoc quoque scientibus, quoniam omne mendacium ex veritate non est. Ecce autem moniti sumus, quomodo cognoscamus Antichristum. Christus dicit: Ego sum veritas . Omne autem mendacium non est ex veritate. Omnes ergo qui mentiuntur, non sunt ex Christo. Non dicit, quodda
Abbreviated transcription (Latin):
hoc maniferte clarescat quia ñ s̃ om̃s ex nobis qui nob̵ cũ intꝰ
positi sacram̃ta xp̃i percipiunt: sed soli qui dignaeir dẽ sacra¬
mentir opera : inunitate ecl. esiae xp̃i faciunt: Seduos unc¬
tionem habetis a scõ. Et nostis omã: Vnctio spiri¬
malor  bonor : nec opꝰ eẽ ut doceant᷑ : quia ipsa unctio
docet Etbene cũ debereticr loqueret᷑ : repente conuer¬
sus ad suos auditorer: dicit unctionem eos habere a
scõ : ut os tendateis a contrario: quod beretici. &om̃r
an tixp̃i gratiae s piritalis munere sunt priuati: Nee ꝑ¬
tineant ad dnm̃ quisc̃s uocari aꝓphetis consueuit: quin
potius int̃ministros satanae quisci tatir nilhabet : ꝑ di¬
tionis locum teneat: uscraesi mos uob quasi ignorati¬
ueriato  fidei et uitedocti perunctionẽ spr̃: nec opꝰ habe¬
tir doceri : nisi ut ꝑsistatir in eo quod coe pirtis: Et qm̃ oco

Expanded text:
hoc manifeste clarescat, quia non sunt omnes ex nobis, qui nobiscum intus hoc manifeste clarescat, quia non sunt omnes ex nobis, qui nobiscum intus positi sacramenta Christi percipiunt, sed soli qui digna eisdem sacramentis opera in unitate Ecclesiae Christi faciunt. Sed et vos unctionem habetis a Sancto, et nostis omnia. Unctio spiribonos et malos, nec opus esse ut doceantur quos ipsa unctio docet. Et bene cum de haereticis loqueretur, repente ad suos auditores conversus, dicit unctionem eos habere a Sancto, ut ostendat eis e contrario quod haeretici et omnes Antichristi gratiae spiritualis munere sint privati, nec pertineat ad Dominum, qui Sanctus vocari a prophetis consuevit, quin potius inter ministros Satanae, qui sanctitatis nihil habent, perditionis locum teneant. Non scripsi vobis quasi ignorantiveritatem fidei et vitae docti per unctionem Spiritus, nec opus habetis doceri, nisi ut persistatis in eo quod coepistis. Et quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
curatur corpꝰ ipriu et sanitas ꝑfecta ñerit : nisi in resur¬
rectione mortuorũ : sic sunt in corpore xp̃i quomodo
humorer mali :: Quando euomunt᷑ : tunc releuatur cor¬
pus : Sic et mali quando exeunt: tunc ecclesia releuat᷑:
Ex nob̃ exierunt inquit: sed nolite trister esse ñ erant
ex nobis : unde ꝓbar : namsrgriosont ex nõbis ũtiq¬
matisissens no bis exco: Hincergo uidendũ : quia
multi quiñ sunt ex nob: accipiunt nobiscũ sacram̃ta
xp̃i : sed tẽptatio ꝓbat : quia ñ sunt ex nob: Quando il¬
lir tẽptatio uenerit: uelut occasione uentiuolant
forar: quia grana ñ erant: om̃s autt̃ tuncuolabunt:
cum area dominica: coeperie uenti lari indic iudicui.
Siqui sane exierunt peccando : sed paeni tendo rede
Ideo ꝑ mit tente dño: quidã etante ultimã dir¬
cus sionẽ exeunt deecclesia: orten denter señ
fuirse erclerae mẽbra : nec pertinuisre ad corpus xp̃r uto

Expanded text:
quandoquidem adhuc curatur corpus ipsius, et sanitas perfecta non erit nisi in resurquandoquidem adhuc curatur corpus ipsius, et sanitas perfecta non erit nisi in resurrectione mortuorum. Sic sunt in corpore Christi, quomodo humores mali; quando evomuntur, tunc relevatur corpus. Sic et mali quando exeunt, tunc Ecclesia relevatur. Ex nobis exierunt, inquit, sed, nolite tristes esse, non erant ex nobis. Unde probas? Nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Hinc ergo videndum quia multi qui non sunt ex nobis accipiunt nobiscum sacramenta Christi. Sed tentatio probat quia non sunt ex nobis, quia cum illis tentatio venerit, velut occasione venti volant foras, quia grana non erant. Omnes autem tunc volabunt, cum area Dominica coeperit ventilari in die judicii. Si qui sane exierunt peccando, sed poenitendo redeuIdeo, permittente Domino, quidam et ante ultimam excussionem exeunt de Ecclesia, ostendentes se non fuisse Ecclesiae membra, nec pertinuisse ad corpus Christi, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
hereticor: Sed et illi quifidẽ catholicã quãc̃ fitent᷑: ꝑ uer¬
capiti testimoniũ reddunt: unde et paulur de illoait : qr mis¬
teriũ iã operat᷑ iniquitatir: Vndescimur : quia nouir sima ho¬
ra est: unde: qui anti chrirti multi factis: Potest autẽ etiã
sic intellegi qđ ait: iã tunc nouissimã fuis se horã. quia
ꝑsecutio illius tẽporisq: ab hereticis ingerebatur : magnã
similitudinẽ habuerit ultimae illius ꝑsecutionir: q in̾mi¬
nente die iudicii uentura ẽ: quã uis haec linguis tantũ
uaesanis. ecclesiã u exauerit : illa etiã gladus sit uex¬
tura ferocib extoħ exieran. So dnã oꝑan ex nobis
plangendũ uidebatur ut danũ : cũ audiremꝰ: ex nob exier̃:
sed mox consolatio nobis offertur cũ subdit᷑ sed ñ erant
ex nobis: Constat enim ñ posse exire foras : nisi anti¬
christor: Eos autem qui ñ sunt xp̃o contrarii foras exire
nullomodo posse: Qui enĩ ñ .ẽ. xp̃o contrariuꝰ in corpore

Expanded text:
haereticos; sed et illi qui fidem catholicam quam confitentur, pervercapiti testimonium reddunt. Unde et Paulus de illo ait quia mysterium jam operatur iniquitatis . Unde scimus quia novissima hora est. Unde? Quia Antichristi multi facti sunt. Potest autem et sic intelligi, quod ait, jam tunc novissimam fuisse horam, quia persecutio illius temporis, quae ab haereticis ingerebatur, magnam similitudinem habuerit ultimae illius persecutionis, quae imminente die judicii ventura est, quamvis haec linguis tantum vesanis Ecclesiam vexaverit, illa etiam gladiis sit vexatura ferocibus. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. Plangendum videbatur ut damnum, cum audiremus: Ex nobis exierunt; sed mox consolatio subinfertur, cum subditur: Sed non erant ex nobis. Constat enim non posse exire foras nisi Antichristos, eos autem qui non sunt Christo contrarii, foras exire nullo modo posse; qui enim non est Christo contrarius, in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
lã ubioperarior inuineã a prima hora : at̃tia : a sexta
anona: et ab undecima narratẽt. conductor: a prima
ebant : abhora t̃tia : qͥ a teporib noee ab hora sexta:
qͥa tẽ porib: abrahã: abhoranona : qͥa tẽporib: legis da¬
ta: abhora undecima : qa te pore dominicae in carnatio¬
nir us q: adsinẽ słi : calestib: famulant᷑ imperur: Inqua
uidelicet ora: et aduent᷑ in carne saluatoris futurꝰ

Expanded text:
lam, ubi operarios in vineam a prima hora, a tertia, a sexta, a nona et ab undecima, narrat esse conductos. A prima ebant. Ab hora tertia, qui a temporibus Noe. Ab hora sexta, qui a temporibus Abraham. Ab hora nona, qui a temporibus legis datae. Ab hora undecima, qui a temporibus dominicae Incarnationis usque ad finem saeculi, coelestibus famulantur imperiis: in qua videl
Abbreviated transcription (Latin):
dicit os in irso manene: debet oicut ille acobrlauit: Ot ipoe ambu¬
lauo : Id est per dilectionẽ nimiam: et etiã proinimicis orare
dicenr : pater ignosce illis: Sed etpror pera mundi cuncta for¬
tia nmo contẽpnere: libenter in risioner et obpro bria tolerare.
sicut et ipse dicit: Si quis uult postine uenire abneget seipsũ.
et tollat crucẽ suam et sequatur me : Cariosicoi: non matida

Expanded text:
dicit se in ipso manere, debet, sicut ille ambulat, et ipse ambudicit se in ipso manere, debet, sicut ille ambulat, et ipse ambulare, id est, per dilectionem nimiam etiam pro inimicis orare, dicens: Pater, ignosce illis; sed et prospera mundi cuncta forti animo contemnere, libenter irrisiones et opprobria tolerare, sicut et ipse dicit: Si quis vult venire post me, abneget seipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me. Charissimi, non
Abbreviated transcription (Latin):
stiuhoc scimus qc̃ coquouicos erm: simandata eius obs eauemus
Quaeman data dicat : in sequentibus aperit. idẽ caritatem :: quidicit
Senos sosym et matidata sius non custodit: mendax est: et inΕouΕni¬
tas nonest: Xp̃r. ueritas appellatur : Egosum in quit uia: et ueri¬
tar etuita: Frus tra ergonobis in eo ad plau dimur: cuiur manda¬
ta non facimur: nec grande putemur unum dm̃ nosse: cum et dae¬
moner credant & contremes canT: quid sit autẽ ueratiter dm̃
nosse : subsequenter ostendit dicens : quiavtemseaxat uerbuco
eirs: rereineo canitasũi renpecta est : Ille itaque uere dm̃ nouit:
quieius mandata seruando: caritatem se eiur habere conprobat
Hoc est enim dm̃ norse : quod amare: Nam quis eum non amat
profecto ostendit : quia quã sit amabilis non nouit: Quã sit sua¬
uis dñs et dulcis gurtare acuidere non didicit: quieiur place¬
re cons pectibus continua intentione nonsatagit .:

Expanded text:
Et in hoc scimus quoniam cognovimus eum, si mandata ejus observemus. Et in hoc scimus quoniam cognovimus eum, si mandata ejus observemus. Quae mandata dicat in sequentibus aperit, id est, charitatem. Qui dicit eum se nosse, et mandata ejus non custodit, mendax est et in eo veritas non est. Christus veritas appellatur: Ego sum, inquit, via et veritas et vita. Frustra ergo nobis in eo applaudimus cujus mandata non facimus, nec grande putemus unum Deum nosse, cum et daemones credant et contremiscant. Quid sit autem veraciter Deum nosse subsequenter ostendit dicens: Qui autem servat verbum ejus, vere in eo charitas Dei perfecta est. Ille itaque vere Deum novit, qui ejus mandata servando charitatem ejus se habere comprobat; hoc est enim Deum nosse, quod amare. Nam quisquis eum non amat, profecto ostendit quod quam sit amabilis non novit, quam sit suavis Dominus et dulcis gustare ac videre non didicit, qui ejus placere conspectibus continua intentione non satagit.
Abbreviated transcription (Latin):
pronob dñr : non uocere dmis erationẽ : quia qd damnari
inelectis noluit : suscipiendo seruauit : Et bent cum di¬
dit iustũ : Ius tur nãq aduocatur: iniustar causarm̃
sus cipit : Quitamen iustos nor defendit iniudicio:
sinos met ipsor & cognos cimus : et accus amur iniustor.
Curenim urtus non sit qui contra suam iniurtitiamiam
perlacrimi seuit  ot ieoecot puoritiano puopoccatio nrio
quiper humani tatẽ interpellat pronobir apud patee iden
per diuinitatẽ propitiat᷑ nobir cũ patre : Notienoñis auto
tiatioo esi dñ quiburtunc in carne iiuentibur scrube¬
bat iolian netsedotiam proomni ecdena quaeper
teocam inundi lattudinẽ dis furae aprimo  iua apci
electo us que adultimũquii finẽ mundi nasciturur
erso indura: Prototiur ergo mundi peccut ecbar¬
pellat dñr : quia pertotum mundum est ecclaesia quam suo sangui¬
ne conparauit : Neque huic uerbo repugnat quod in se quentibur dic̃:

Expanded text:
pro nobis Dominus non voce, sed miseratione, quia quod damnari pro nobis Dominus non voce, sed miseratione, quia quod damnari in electis noluit, suscipiendo liberavit. EPISTOLA dit justum; justus namque advocatus injustas causas non suscipit: qui tunc justus nos defendet in judicio, si nunc nosmetipsos et cognoscimus, et accusamus injustos. Cur enim justus non sit, qui contra suam injustitiam jam per lacrymas saevit? Et ipse est propitiatio pro peccatis nostris. Qui per humanitatem interpellat pro nobis apud Patrem, idem per divinitatem propitiatur nobis cum Patre. Non pro nostris tiatio est Dominus, quibus tunc in carne viventibus scribebat Joannes, sed etiam pro omni Ecclesia quae per totam mundi latitudinem diffusa est, primo nimirum electo usque ad ultimum qui in fine mundi nasciturus esse inclusam. Pro totius ergo mundi peccatis interpellat Dominus, quia per totum mundum est Ecclesia, quam suo sanguine comparavit. Neque huic verbo repugnat quod in sequentibus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ta bibebat: non tamen dixit aduocatum mebabetis apud
dixit : non habetis: maluit seponere innu mero peccato¬
rum: ut haberet aduocatũ xpm: quam ponere seproxpõ
aduocatum : & inueniri inter damnandor superbor : nec ta¬
men dicendum: qui aepis copi uel prae positi: non petant
propopulo : Orat enim apostolus proplebe: oratplebs
proa portolo quidicit : Orantes simul et pronobis : ut dr̃
a periat nobis ostium uerbi: Et propetro orabat ecclesia.
cum es set inuinculis petrus: et ex audita ẽ : quomodo et pe¬
ur proecclaesia.: Quia om̃a proinuicẽ membra orant .
caput proomnibus interpellat : de quo scriptũ est: Quior
est ad dexteram dĩ: quietiam interpellat pronobis :
Unigenito enim filio prohomine interpellare est ã pud
coȩternũ patrẽ : seipsum hominẽ de monstrare. Eique
prohumana natura rogarse est: eandem naturam : in
diumnitatis suae celsitudine surcepisse : Int̃pellat igit᷑

Expanded text:
ta bibebat. Non tamen dixit, Advocatum me habetis apud ta bibebat. Non tamen dixit, Advocatum me habetis apud non Habetis. Maluit se ponere in numero peccatorum, ut haberet advocatum Christum, quam ponere se pro Christo advocatum, et inveniri inter damnandos superbos. Nec tamen dicendum quia episcopi vel praepositi non petant pro populo. Orat enim Apostolus pro plebe, orat plebs pro Apostolo, qui dicit: Orantes simul et pro nobis et pro vobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi . Et pro Petro orabat Ecclesia cum esset in vinculis Petrus, et exaudita est, quomodo et Petrus pro Ecclesia, quia omnia pro invicem membra orant. Caput pro omnibus interpellat, de quo scriptum est: Qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis . Ucoaeternum Patrem se ipsum hominem demonstrare: eique pro humana natura rogasse, est eamdem naturam in divinitatis suae celsitudinem suscepisse. Interpellat igitur
Abbreviated transcription (Latin):
quia citiur areatu: dño opitulante resur gunt :
Ionest sibi ipre contrarius qui supranor sinepeccato uiue¬
re nom porse perhibebat: nunc autem ideo scriberaer
renobir dicit ut non peccemus : Se dibinor necelian¬
epro uidenter salubriter nraẽ fragilitatis ad monu¬
it  nequir sibi quasi in nocenr placeat: et se demeritis ex¬
tollendo plus pereat : hic conse quenter hortatur ut
si omniculpa carere nequimus: demus tamen operã
quantũ ualemur: nenos ipsi fragilitatem nnã conditi¬
ona neglegenter agendo iuuemur sed contra om̃a
uitia strenu eugilanter que dimicemur maxunu
maiora et apertiora quae dño iuuante faci liur
ruperare suel cauere ualemus. Ut iuxta qđ pau¬
lur ant : temptationos non ad prebendat : nisibu¬
mana : Hoc est: casola quahumana infirmitas
adintegrũ declinare non potest babeous apud pa¬
seruet humili tatem quam docet : Certe uirus t̃
erat et magnus quide pectorae dni misteriorum secre¬

Expanded text:
quia citius a reatu, Domino opitulante, resurgunt. Cquia citius a reatu, Domino opitulante, resurgunt. C peccetis. Non est sibi ipse contrarius, qui supra nos sine peccato vivere non posse perhibebat, nunc autem ideo scribere se nobis dicit, ne peccemus. Sed ibi nos necessarie, providenter atque salubriter nostrae fragilitatis admonuit, ne quis sibi quasi innocens placeat, et se de meritis extollendo plus pereat, hic consequenter hortatur, ut si omni culpa carere nequimus, demus tamen operam quantum valemus, ne nos ipsi fragilitatem nostrae conditionis negligenter agendo vivamus, sed contra omnia vitia strenue vigilanterque dimicemus, maxime majora et apertiora, quae, Domino juvante, facilius superare vel cavere valemus, ut juxta quod Paulus ait: Tentatio nos non apprehendat nisi humana , hoc est ea sola quam humana infirmitas ad integrum declinare non potest. Sed servet humilitatem quam docet, certe vir justus erat et magnus, qui de pectore Domini mysteriorum secre
Abbreviated transcription (Latin):
tempta menta orantibur neuincant: remittit
minima nelȩdant : mundat tunc ab omnibur : nea liqua pror¬
surbeatis in regno perpe tuo mniquitas adsit: Si dixerico
Ipsenam que per hominem: suo spũ plenum dicebat : Non ẽ¬
homo iustus interra : qui faciat bonũ et ñ peccet: Sedet per
se ipsum : nos in muner adeletis eẽ ñ posse docuit: quos ita
orare praecepit : & dimitte nobis debita nr̃a : sicut et nor
dimit timur debitoribus nr̃is: Nemo ergo dicente pelagio
liberum sea peccatis ac debitis uiuere posse credat.
Cumuiderit a postolor docente dño: prosuis exorare de¬
lictis : Sedet a libi scriptũ ẽ: septies cadit iustur etresur¬
git : In por sibile nam que est que libet scõ rum: non ali¬
quando inminutis peccatis: quȩper sermonẽ : percogi¬
tationem: perignorantiam : per obliuionẽ : perne cer¬
sitatem : per uolun tatem: per sub reptionem ad mit¬
tuntur lapsum incurrere: Nec tamen iusti esse desirtunt.

Expanded text:
tentamenta orantibus, ne vincantur; remittit tentamenta orantibus, ne vincantur; remittit minima, ne laedantur: mundat tunc ab omnibus, ne aliqua prorsus beatis in regno perpetuo iniquitas adsit. Si dixerimus Ipse namque per hominem suo Spiritu plenum dicebat: Non est justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Sed et per semetipsum nos immunes a delictis esse non posse docuit, quos ita orare praecepit: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Nemo ergo, docente Pelagio, liberum se a peccatis ac debitis vivere posse credat, cum viderit apostolos, docente Domino, pro suis orare delictis. Sed et alibi scriptum est: Septies in die cadit justus, et resurgit . Impossibile namque est quemlibet sanctorum non aliquando in minimis peccatis, quae per sermonem, per cogitationem, per ignorantiam, per oblivionem, per necessitatem, per voluntatem, per subreptionem commitstuntur, lapsum incurrere, nec tamen justi esse desistunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quia sine peccato in hacuita esse non possumur : pri¬
ma ralutis sper ẽ confersio : nequis quam seiustũ
putet et ante oculor dĩ erigat ceruicem : dem¬
de dilectio : quia caritas operit multitudinẽ pec¬
catorũ : quam propterea in sequentibus huius epi¬
tolȩ : multiplici nobir laude commendat: pupi¬
gare propeccatis debeamus : et in petremur dedi
indulgentia cum rogamur: Ideo et fidelẽ dixit
dnm̃ adremit tendã petcata fidem polliutationis
suae reseruantem: quia qui orare nos pro debitir& ꝓ
peccatis docuit i paterna miseri cordia promisit
et ueniã sȩcutura: Ius tũ quoque eũ asseuerat.
quia uere tonfessioniiuste dimittaas sutre
iborani inquit nobis peccata nr̃a : etemundetn
ab omni iniquitate: Remittit in hac uita electir
pueccata cotidiana edeuia : sine quibur interrir
uiuene n a queunt : emundat post solutione
carns ab omni iniqui tate : introducenr illor
in eam uitã : inqua nec uelint ultra peccare e
ualeant
remittit nunc maiora

Expanded text:
sine peccato in hac vita esse non possumus, prima salutis spes est confessio, neque quisquam se justum putet, et ante oculos Dei erigat cervicem. Deinde dilectio, quia charitas operit multitudinem peccatorum , quam propterea in sequentibus hujus Epistolae multiplici nobis laude commendat. Pugare pro peccatis debeamus et impetremus de Dei indulgentia, cum rogamus. Ideo et fidelem dixit Dominum, ad remittenda peccata fidem pollicitationis suae servantem, quia qui orare nos pro debitis et pro peccatis docuit, paterna misericordia promisit et veniam secuturam; iustum quoque eum asseverat, quia verae confessioni iuste dimittat. Peobis, inquit, peccata nostra, et emundet nos ab omni iniquitate. Remittit in hac vita electis peccata quotidiana et levia, sine quibus in terris vivere nequeunt, emundat post solutionem carnis ab omni iniquitate, introducens illos in eam vitam, in qua nec velint ultra peccare, nec valeant. Remittit nunc majora
Abbreviated transcription (Latin):
dic ut lapider istipaner fiant : Rc̃cupis contiã oculorũ : idẽ
curiositatẽ : ubi depinna tẽ pli ammonet᷑ ut sede orsũ mit¬
tat: teptandi gratia : utrũ ab angeł suscipiat᷑: ꝑsuꝑbiã
uitae : idẽ in anẽ iac tantiam : ubi in monte constituto
os tendunt᷑ oma regna huius t̃rae : et ꝓmittuntursi adora¬
uerit : quȩt̃ .s. ex patre sedex mundo est
Iẽ. pugna uitiorũ nobis ex dõpatro et conditorena¬
tu ralit̃ in serta: sed exmundi huiur amore quẽ creatari p̃¬
tulimus : nobis accidisse ꝓbat᷑ : Fecit enĩ dr̃ homines rectꝰ:
et ipsisemis cuerunt infinitis que rtonib: : ut salo montesta¬
tur : Vnde et ia cob: ait: Nemocũtẽ ptat᷑ : dicat qm̃ a dõ tẽptat᷑
dr̃ enim in tẽptator malorũ ẽ.: Ipse enĩ neminẽ teptatzunꝰ

Expanded text:
Dic ut lapides isti panes fiant . Per concupiscentiam oculorum, id est, curiositatem, ubi de pinna templi admonetur ut se deorsum mittat, tentandi gratia, utrum ab angelis suscipiatur. Per superbiam vitae, id est, inanem jactantiam, ubi in monte constituto ostenduntur omnia regna terrae hujus, et promittuntur, si adoraverit. Quae non est ex Patre, sed ex mundo est. Non est pugna vitiorum nobis ex Deo Patre et Conditore naturaliter inserta, sed ex mundi hujus amore, quem Creatori praetulimus, nobis accidisse probatur. Fecit enim Deus homines rectos, et ipsi se miscuerunt infinitis quaestionibus, ut Salomon testatur. Unde et Jacobus ait: Nemo, cum tentatur, dicat quoniam a Deo tentatur. Deus enim intentator malo
Abbreviated transcription (Latin):
Omne qđ inmundo ẽ dicit : om̃s qͥm̃te in habitant mundũ:
ambulent in t̾ra ⁊ omneergo qđ inmundo e id ẽ om̃r mun¬
di dilectorer : ñ babent nisi c̃cupiscentiã carnis . &c̃cupir¬
centiã oculorũ: et suꝑbiã uitae: his quippe uitiorũ uocabu¬
lis : om̃ã uitiorũ genera conp̃hendit .⁊ C̃cupiscentia nã¬
q: carnis .ẽ : omne qđ aduo luptatẽ et delitias corporisꝑti
net : in qͥb: s̃ maxima : cib: potur : concubit᷑ : dequib: salo¬
monait : Sanguis sugae duaerunt filiae : dicenter affera
fer : Concupiscentia oculorũ. umnis curiositas: quaefit in
dircendis artib: nefaruis : in c̃tẽ plandir spectaculis t᷑pib ł su¬
pua cuis: in ad qͥrendis reb: temporalib: : indinos cendir
etiã carpendis q: uitur proximorũ : Suꝑbia uitacẽ : cũse
quis iactat in honorib: : Perhactria tantum cupiditar hu¬
mani tẽptat᷑ ꝑ haec adã tẽptat ẽ et uic t̃: ꝑc̃ cupis centiã

Expanded text:
od est in mundo, dicit omnes qui mente inhabitant mundum, ambulent in terra. Omne ergo quod in mundo est, id est, omnes mundi dilectores non habent, nisi concupiscentiam carnis, et concupiscentiam oculorum, et superbiam vitae. His quippe vitiorum vocabulis omnia vitiorum genera comprehendit. Concupiscentia namque carnis est omne quod ad voluptatem et denet, in quibus sunt maxima cibus, potus, concubitus. De quibus Salomon ait: « Sanguisugae duae sunt filiae dicentes, affer, affer . » Concupiscentia oculorum est omnis curiositas, quae fit in discendis artibus nefariis, in contemplandis spectaculis turpibus vel supervacuis, in acquirendis rebus temporalibus, in dignoscendis etiam carpendisque vitiis proximorum. Superbia vitae est, cum se quisque jactat in honoribus. Per haec tria tantum cupiditas humana tentatur. Per haec Adam tentatus est et victus. Per concupiscentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
propt᷑ incentiua carnis lubricũ .ẽ.  sed etꝓpt̃ roburaetatir:
certamini habile : unde adolescentib: iohanner illir scribit
qui tẽptamenta uoluptatũ carnalium: uerbi dĩ amoreui¬
cerunt : Scribit et eis quimaiore perfecti one : in latis ꝓp¬
t̃ uerbũ dĩ persecutionibus: cunctar malignihos tis ma¬
chinas. fortiter contẽpserunt: Scrabouobis inxantos.
qm̃ coatioiustis patuem.: Infanter dicit humiles spũ
quique magir humili ari subpotenti manudĩ consentiunt.
eo sublimius ȩ ternitatir eius archana cognoscunt: sicut
detalibus dicit eidẽ patrifilius.: Abr condistihaec asa¬
pientib: et prudentib:: et reuelasti ea paruulis: Scribouõ
patres: qm̃ cognouistis eũ qͥ abuntio .ẽ. : cõm̃dat hoc
& repetit: mem̃ tote uospatres eẽ : Si obliuis cimini dm̃
qͥ ab initio ẽ ꝑ didistis pat̃nitatẽ: Scrabo uob iuuenes¬

Expanded text:
propter incentiva carnis lubricum est, sed propter robur aetatis propter incentiva carnis lubricum est, sed propter robur aetatis certamini habile. Unde adolescentibus Joannes illis scribit, qui tentamenta voluptatum carnalium verbi Dei amore vicerunt. Scribit et eis qui majore perfectione, illatis propter verbum Dei persecutionibus, cunctas maligni hostis machinas fortiter contempserunt. Scribo vobis, infantes, quoniam cognovistis Patrem. Infantes dicit humiles spiritu, qui quo magis humiliari sub potenti manu Dei consentiunt, eo sublimius aeternitatis ejus arcana cognoscunt, sicut de talibus dicit eidem Patri Filius: Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis eum qui ab initio est. Commendat hoc et repetit: Mementote vos patres esse. Si obliviscimini eum qui ab initio est, perditis paternitatem. Scribo vobi
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃r suor auditores quor ipse in xp̃o praȩcerserat filiorũ
nomine glori ficat : qui auidelicet renati ex aqua et
spũ remis sionẽ acceperant peccatorum : et nedubite
fideles quos que patrũ praecedentium filior rectt
posse nominari : audiꝓphetam de ecdesia canentẽ
Omnis gloria eiur: filiae regũ abintur : Itẽq: ad eandẽ
ꝓpatiburtius: natisunt tibi filii: scnibo robis patues
qoo coanouistis eum quiabiuirio est: Patrer: non actate
sed sapientia: maiorer acmaturor appellat: Senectus enim
uene rabilis .ẽ non diuturna : nequenumero annorum compu¬
tata.:: Cani sunt autẽ sensur hominis: et aetar senec tutis
uita in maculata : patrũ nam que antiqua meminisse ac nꝰ¬
se : et haec minoribur pandere: unde scriptum .ẽ : Int̃¬
roga patrertuor: et adnunciabutꝰ tibi: &ideo rect ȩpa¬
tres appellat eos: quieum quiab initio est: idẽ. dñm xp̃m.
una cum patre et spũ scõ norse: et suis auditoribur fide
tes qm uicistis malianuco: Adoler centiae tempꝰ.

Expanded text:
Omnes suos auditores, quos ipse in Christo praecesserat, filiorum nomine glorificat, quia videlicet renati ex aqua et Spiritu remissionem acceperant peccatorum. Et ne dubites fideles quosque patrum praecedentium filios recte posse nominari, audi prophetam de Ecclesia canentem, Omnis gloria ejus filiae regis ab intus ; itemque ad eamdem, Pro patribus tuis nati sunt tibi filii . Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis eum qui ab initio est. Patres non aetate, sed sapientia majores ac maturos appellat. Senectus enim venerabilis est, non diuturna neque annorum numero computata. Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Patrum namque est antiqua meminisse, ac nosse, et haec minoribus pandere. Unde scriptum est: Interroga patres tuos, et annuntiabunt tibi . Et ideo recte patres appellat eos qui eum qui ab initio est, id est Dominum Jesum Christum, una cum Patre et Spiritu sancto nosse, et suis auditoribus fidem vicistis malignum. Adolescentiae tempus
Abbreviated transcription (Latin):
gratia dimittit: Maxime cũinter opera lucis quae fa
tenter debitoribus nr̃ir: nr̃a nob̵ de bita dimitti pre¬
camur: cum memorer parsionis illius: libenter aduer¬
sa quae que toleramur: Mire autem cum dedo loque¬
retur : ait: & sanguis ihũ filueius : Filius quippedĩ in
diuinitatir natura: sanguinem habere non petuit :

Expanded text:
gratia dimittit. Maxime cum inter opera lucis quae facgratia dimittit. Maxime cum inter opera lucis quae factentes debitoribus nostris, nostra nobis debita dimitti precamur, cum memores passionis illius libenter adversa quaeque toleramus. Mire autem cum de Domino loqueretur, ait: Et sanguis Jesu Filii ejus; Filius quippe Dei in divinitatis natura sanguinem h
Abbreviated transcription (Latin):
exis tens : ubi proficere ualeat non inuenit : Dicitur quippe
fi delibus : ut filulucis ambulate: fructur enim lucis est inom¬
nibonitate etius titia et ueritate: Dr̃ autẽ sine ali quo ꝓ¬
fectu: semper bonus : iustus: uerus existit: Siergo in
luce ambu lemus sicut et ipse ẽ in luce societatem ha¬
bemus ad inuicem: Quiaui delicet mani fes tum dat
m dicium: quod inuia lucis ambu lando proficimus
si fraternae societatis cum qua pariter adlucem uerã
perueniamus : copulagaudemur: Sed et si lucir opera
facere : sunuo lata mutuae dilectionis iura texere. uide¬
mur: nec sic tamen putare debemur nostro nor profec¬
tu aut indur tria apeccatis adintegrũ porsemunda¬
abom ni peccato: Sacramentũ namque dominicae pas¬
sionis: et prateritano bisomnia in baptismo pariter
peccata laxauit: et quic quid cotidiana fragilitate
postbaptirma commisimus: eiurdem nr̃i redẽptoris nob

Expanded text:
existens, ubi proficere valeat, non invenit. Dicitur quippe existens, ubi proficere valeat, non invenit. Dicitur quippe fidelibus: Ut filii lucis ambulate . Fructus enim lucis est in omni bonitate et justitia et veritate. Deus autem sine aliquo profectu semper bonus, justus, verusque existit. Si ergo in luce ambulamus, sicut et ipse est in luce, societatem habemus adinvicem. Quia videlicet manifestum dat indicium quod in via lucis ambulando proficimus, si fraternae societatis, cum qua pariter ad lucem veram perveniamus, copula gaudemus. Sed et si lucis opera facere comprobamur, si inviolata mutuae dilectionis jura tenere videmur, nec sic tamen putare debemus nostro nos profectu aut industria a peccatis ad integrum posse mundaundat nos ab omni peccato. Sacramentum namque dominicae passionis, et praeterita nobis omnia in baptismo pariter peccata laxavit, et quidquid quotidiana fragilitate post baptisma commisimus, ejusdem nostri Redemptoris nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ner etdiuinae puritatis excelentiã mons trat : quã
nos quoque imitari iubemur: dicente ipso: scĩ es to¬
dogma coniuincit insanũ : quidi naturã a principe
tenebrarũ bello uictã et esse uitiatã dicebat
Si dixeramos qans ocie tateco habemus cumeoet¬
ueritatem : Tenebras: peccata hereser : et odia
minat: ne quaquã ergo sola fidei confessio sufficit
adsalutem: ciu bonorum operũ actes tatio deest:
sed nec operũ rectitudo: sine fid. ei et dilectio¬
nis simplicitate pro dest: quicum que enim ul¬
la exparte tenebris obsidetur: societatem adeũ
in quo nihil inquinatum incurrit habe renon ua¬
let : quae enim societas lucradtenebris :: Siautẽ
da distinctio uerboru: quadm̃ esse in luci
dicit nor aute in luce ambulare debere .:
mbulant enim iusti inluce: cũ uirtitum ope¬
ribus seruientes: ad meliora proficiunt.
Diuina autem sc̃itas cui dicitur : tuautem idẽ ipseer:
rectie in luceesse memoratur : quia plena bonitas sẽper

Expanded text:
nes et divinae puritatis excellentiam monstrat, quam nos quoque imitari jubemur, dicente ipso: Sancti estodogma convincit insanum, qui Dei naturam a principe tenebrarum bello victam, et esse vitiatam dicebant. Si dixerimus quoniam societatem habemus c. Tenebras, peccata, haereses, et odia nominat. Nequaquam ergo sola fidei confessio sufficit ad salutem, cui bonorum operum attestatio deest. Sed nec operum rectitudo sine fidei et dilectionis simplicitate prodest. Quicunque enim ulla ex parte tenebris obsidetur, societatem ad eum in quo nihil iniquitatum incurrit habere non valet. Quae enim societas luci ad tenebras ? Si autem da distinctio verborum, quia Deum esse in luce dicit, nos autem in luce ambulare debere. Ambulant enim justi in luce, cum virtutum opebus servientes ad meliora proficiunt. Divina autem sanctitas cui dicitur: Tu autem idem ipse es , recte in luce esse memoratur, quia plena bonitas semper
Abbreviated transcription (Latin):
patrir et filu eius ihũxpĩ socie tatem perducuNt
unde etiã paulur:his quos ad fidẽ instituebat:
ait: Im plete gaudimeo ut idt̃ sapiatir : eandem
caritatem habenterun animes : Ad ipsũ sapienter:
et hae cẽ adnunriatio qyã audiuimous a beoe t¬

Expanded text:
Patris et Filii ejus Jesu Christi societatem perducunt. Patris et Filii ejus Jesu Christi societatem perducunt. Unde etiam Paulus his quos ad fidem instituebat, ait: Implete gaudium meum, ut idem sapiatis, eamdem charitatem habentes, unanimes, id ipsum sapientes . Et haec
Abbreviated transcription (Latin):
societati debent adunari: illã que fidẽ addiscere : eiꝰ
sacramentis imbui: quã discipuli ab ipsa degente in car¬
ne ueritate ꝑceperunt. Nec in aliquo minus ad dm̃ ꝑti¬
nent quiper apłouĩ doctrinã credunt : quamilli quiꝑ
ipsũ praedicantem inmundo dnm̃ credebant : nisi
inquantum eos fidei uelo perum qualitas dis cer¬
nit: unde etiã de hac societate scorũ quam ha¬
bent in patre et filio: ipse filiur patri supplicanr
ait : Pater scẽ seruaeos in nomine tuo quosde distimihi.
ut sint unũ sicut & nͦs: & paulo post : ñ ꝓhis autẽ rogotan
tũ sed et proeis quc redituri sunt ꝑ uerbũ eorũ inme:
ut om̃s unũ  sicut tupater in me et egointe : utet ipsi
in nobir unũ sint: Et haecscrips imͦ uobis: ut aaudiu
nrem sit ꝑlenum: Gaudiũ doctorũ fit plenũ : cum
multor predicandõ ad scȩ ecclesiae socie tatem adq:
ad eius perquẽ ecclesia roburatur et crescit :

Expanded text:
societati debent adunari, illamque fidem addiscere, ejusque societati debent adunari, illamque fidem addiscere, ejusque sacramentis imbui, quam discipuli ab ipsa in carne degente veritate perceperunt. Nec in aliquo minus ad Deum pertinent, qui per apostolorum doctrinam credunt, quam illi qui per ipsum praedicantem in mundo Dominum credebant, nisi in quantum eos vel fidei operum qualitas discernit. Unde etiam de hac societate sanctorum quam habent in Patre et Filio, ipse Filius Patri supplicans ait: Pater sancte, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos . Et paulo poi sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint . Et haec scribimus vobis, ut gaudium vestrum sit plenum. Gaudium doctorum fit plenum, cum multos praedicando ad sanctae Ecclesiae societatem, atque ad ejus per quem Ecclesia roboratur et crescit, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nibus contrec tando probarent: certius eum uerbum
uitat : Hoc est dm̃ uerũ esse cognouerunt: Vnde et¬
Illam dicit uitã : quae in euangelio loquitur: Ego sum
resurrectio etuita: Quaemani fes tata est: diuinis in car¬
ne declarata miraculis: uider̃ que discipuli praesentes
quod posteris indubia ueritate testarentur : quando
signa faciens sicut idem iohannes scribit: manifes tauit
gloriã suam et crediderunt in eum discipulieius.:
& quia iohannes apostolus uitam se manifes tatam
uidis se cum suisco apos tolis tes tatur: confundatur
cum suis sequacibus appeller hereticus: qui eandem uitã
Et adiuntiamus uobis uitaco etennaco: queͤkat aꝑuo
aeterna : apparuit extempore mundo inhumanitate :
quod uidimus Et audiuimus adnuntiamustuobis: ut Et uos¬
eius ihũ xp̃o: manifeste ostendit beaturiobannes: quia qͥ¬
cũq: socie tatem cũ dõhabere desiderant: primo ecclesiat

Expanded text:
nibus contrectando probarent, certius eum Verbum nibus contrectando probarent, certius eum Verbum vitae, hoc est Deum verum, esse cognoverunt. Unde etitam dicit quae in Evangelio loquitur: Ego sum resurrectio et vita ; quae manifestata est divinis in carne declarata miraculis, videruntque discipuli praesentes quod posteris indubia veritate testarentur, quando signa faciens, sicut idem Joannes scribit, manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus . Et quia Joannes apostolus vitam se manifestatam vidisse cum suis coapostolis testatur, confundatur cum suis sequacibus Apelles haereticus, qui eamdem vitam,Et annuntiamus vobis vitam aeternam, etc. Erat apud aeterna, apparuit ex tempore mundo in humanitate. Quod vidimus et audivimus, annuntiamus vobis, etc. Maniis, etc. Manifeste ostendit beatus Joannes quia quicunque societatem cum Deo habere desiderant, primo Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum quippe corporalibus oculis sicut ceteridnm̃
uiderunt: sed pers pexerunt: cuius illum diuinam
quo que uirtutem spiritalibus oculir cerneban: maxi¬
me illi quieum in monte clarificatum uiderunt: e: qui¬
bur unus erat ipse iohanner: Quod autem ait: et ma¬
nus nrãe. temptauerunt de uerbo uitae : manicheorũ
uncit insaniam : qui dnm̃ ueram adsumpsirse carnẽ
negant: quam apłi uerã eẽ dubitare non poteraNT.
ut pote cuius ueritatem non solum uidendo. sed et
tangendo probarent: Maxime iohanner  ipse in
sinueiur incoena recumbere solitur: tanto licem
eiur membra: quanto uicinius tangebat : Set et
post nesur rectionem eius amortus: manur eorũ
temo tauerunt de uerbo uitae: cum ueram eum re¬
iam in cor ruptibilem
abi que ulla dubietate cognouerunt: audienter ab ip¬
so illo : palpate et uidete : quia sp̃r carnem et ossa non
habet : sicut meuidetis habere : bene autem dicitur. &
manus nrãe tẽpta uerunt de uerbo uitae: Quiacum ueri

Expanded text:
tae. Non solum quippe corporalibus oculis sicut caeteri Dominum viderunt, sed et perspexerunt, cujus divinam quoque virtutem spiritualibus oculis cernebant. Maxime illi qui eum in monte clarificatum viderunt, e quibus unus erat ipse Joannes. Quod autem ait: Et manus nostrae contrectaverunt de Verbo vitae, Manichaeorum vincit insaniam, qui Dominum veram assumpsisse carnem negant; quam apostoli veram esse dubitare non poterant, ut pote cujus veritatem non solum videndo, sed et tangendo probarent; maxime Joannes ipse, qui, in sinu ejus in coena recumbere solitus, tanto licentius ejus membra, quanto vicinius tangebat. Sed et post resurrectionem ejus a mortuis, manus eorum tractaverunt de Verbo vitae, cum veram eum rejam incorruptibilem, absque ulla dubietate cognoverunt, audientes ab illo ipso: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Bene autem dicitur: Et manus nostrae contrectaverunt de Verbo vitae, quia cum veri
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ diuini: quiquae ipsi decor desuo finxerant haectur¬
bis deceptorũ quasi diuini oraculi consulta profere¬
bant: Sicut ergo pro phetae non sua propria sed dĩ uer¬
ba scribebant italector eorũ : non sua propria int̃p̃ta¬
tione potest uti: ne a sensu ueritatis ex orbitet: sed hoc
omni modis debet adtendere : quo modo sua uerba uo¬
luerit intellegi ipse quiscripsit: nonenico uoluntate
humana ad hata est aliquando ꝓphaetia: sedopũs cõ¬

Expanded text:
gentium divini, qui quae ipsi de corde suo finxerant, haec turgentium divini, qui quae ipsi de corde suo finxerant, haec turbis deceptorum, quasi divini oraculi consulta, proferebant. Sicut ergo prophetae non sua propria, sed Dei verba scribebant, ita et lector eorum non sua propria interpretatione potest uti, ne a sensu veritatis exorbitet, sed hoc omnimodis debet attendere, quomodo sua verba voluerit intelligi ipse qui scripsit. Non enim voluntate humana allata est aliquando prophetia, etc
Abbreviated transcription (Latin):
na indigemur. et luciror oriatur in cordib uestus:
Quir est lucifer iste : sidnm̃ dicas: parũ est Lucifer:
ipseclarus intellectus nõr est : Ipse enim oritur in cor¬
dibus nor tris: ipse inlus trabitur : ipse manifes tabit
Dilectioerit qualem nunc optamus: & qm̃uonẽ sus piram̃
& qualis erit singuli in singulis uidebimus : quomodo nunc
facier nrãs alterutrũ uidemur: Hoc pricouco intel leaeu¬
Pendet hicuersiculus exeo qđ superius ait: cuibene faci¬
tis adtendentes: Quienim prophetarum uerbis ad ten¬
denter bene utiq: faciunt : ut per haec lucem habere por¬
sint scientiae ⁊ hoc primũ intellegere debent: quia nullur
prophae tarum scõrum propria sua in terp̃tatione po¬
pulis doc mata uitȩ p̃dicarit: sed quae adnõ didicerant
haecsuis auditorib agenda commendabant: quaeq in
secreto caelestia archana perceperant : haec simplicit᷑
uelloquendo uel scribendo di plebi tradebant: Et ñ sicut

Expanded text:
na indigemus. Et lucifer oriatur in cordibus vestris. na indigemus. Et lucifer oriatur in cordibus vestris. Quis est lucifer iste? Si Dominum dicas, parum est. Lucifer ipse, clarus noster intellectus est. Ipse enim oritur in cordibus nostris, ipse illustrabitur, ipse manifestabitur. Dilectio erit qualem nunc optamus, et quoniam non est suspiramus, et qualis erit, singuli in singulis videbimus, quomodo nunc facies nostras alterutrum videmus. Hoc primum intelligenPendet hic versiculus ex eo quod superius ait: Cui bene facitis, attendentes; qui enim prophetarum verba attendentes bene utique faciunt, ut per haec lucem habere possint scientiae, hoc primum intelligere debent, quia nullus prophetarum sanctorum propria sua interpretatione populis dogmata vitae praedicarit, sed quae a Domino didicerant, haec suis auditoribus agenda commendabant, quaeque in secreto coelestia arcana perceperat, haec simpliciter vel loquendo vel scribendo Dei plebi tradebant, et non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
prophȩtico nemo contra dicere : nullur de hoc ambi¬
gere audebit quẽ diuinis scripturis iamolim inser¬
tum omnes uerũ esse tes tantur: cuibenis ł acrgis
adtendentos quasi lucerne lucentiuicalaginosoloco:
Ordo sensus est: cui adtendenter quasi lucerne lucen¬
ti incaliginoso loco: bene facitis: In huiur & enim se¬
culi nocte tenebrosis temtationib plena ubi di¬
ficile quis quam inuenitur quiñ of fendat: quid
es semus silucernã ꝓphetici sermonis non habe¬
remus : sed num quid sẽ per lucernaerit necersa¬
ria non utiq  Donec dies inquid hucescat:
Mane enim adstabo tibi: & contẽ plabor adlucet¬
nam interim noc turnã pertinet quod filu dĩ su¬
mus : & nondũ apparuit quiderimus : & in conparationẽ
quidem impiorũ dies sumus : paulo dicente Nuis tis aliquan¬
do tenebre: nunt autẽ lux in dnõ: Sedsi conparemur
illiuitae in qua futurirumus : adhuc nox sumus & lucer¬

Expanded text:
prophetico nemo contra dicere, nullus de hoc ambiprophetico nemo contra dicere, nullus de hoc ambigere audebit, quem divinis Scripturis jam olim insertum omnes verum esse testantur. Cui bene facitis, attendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loco, etc. Ordo sensus est: Cui attendentes quasi lucernae lucenti in caliginoso loco, bene facitis. In hujus etenim saeculi nocte tenebrosis tentationibus plena, ubi difficile quisquam invenitur qui non offendat, quid essemus si lucernam prophetici sermonis non haberemus? Sed nunquid lucerna semper erit necessaria? Non utique. Donec inquit dies lucescat. Mane enim astabo et contemplabor . Ad lucernam interim nocturnam pertinet quod filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus . Et in comparatione quidem impiorum, dies sumus, Paulo dicente: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed si comparemur illi vitae in qua futuri sumus, adhuc nox sumus, et lucer
Abbreviated transcription (Latin):
pacti illius maquitudins. hic paganos simul & hereticos
tangit quorũ primi quic quid eos delectabat deos appel¬
lare non timuerunt: Secundi acceptir di uerim is terus:
decetero non diuinis scripturis ad tendere: sed ad suũ
potius sensum erroneum hasmalei int̃p̃tando trans fer¬
re studuerunt: erhauo uocem nos audiuimus decalo ad¬
lataco: quidã hancepistolam negant abeato apos tolo
petroee conscriptã : quisi hunc uersiculum sollertiur
adtenderent : & hoc quod sequitur: cumeosomus cumip¬
soiumoute sc̃o: Nequaquã dexpistule huius auctore
debitarent: Conrtat enim nux tafidem euuangeliorũ:
quia prae fatam uocem suꝑ dnm̃ in monte clarificatum:
idem petrus cumia cobo & ioh anne : coapos tolis suis
audiuit: et habemus riran oneco ꝓpheticroo ser mor̃:
Illum uidelicet : quo expersona mediatoris di & homi¬
nũ loquitur dicens: Dñs dixit ad me filius meus estu
egohodie genuite: Sienim : quis piam in quid nos tro
testimonio discredendũ put auerit: quod insecre

Expanded text:
abulas secuti, etc. Hic paganos simul et haereticos tangit, quorum primi quidquid eos delectabat, deos appellare non timuerunt; secundi, acceptis Dei veri mysteriis, de caetero non divinis Scripturis attendere, sed ad suum potius sensum erroneum has male interpretando transferre studuerunt. Et hanc vocem nos audivimus de coelo allatam, etc. Quidam hanc Epistolam negant a beato Petro apostolo esse conscriptam; qui si hunc versiculum solertius attenderent, et hoc quod sequitur: Cum essemus cum illo in monte sancto, nequaquam de Epistolae hujus auctore dubitarent. Constat enim, juxta fidem Evangeliorum, quia praefatam vocem sursum Domino in monte clarificato idem Petrus cum Jacobo et Joanne coapostolis suis audivit. Et habemus firmiorem propheticum sermonem. Illum, videlicet, quo ex persona Mediatoris Dei et hominum dicitur: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Si enim quispiam inquit nostro testimonio discredendum putaverit, quod in secret