comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Os inqm conueni
in bodicrnũ diẽ. negatis fi¬
lium dei. Nonne uox ur̃a ẽ
illa. quando cum udeba¬
tis mirabilia facientem.
atqz temptantes dicebatis.
quousqz ammas nostras
suspendis. si tu es xp̃us dic
nobis palam: Ille autem
uos ad consideracionẽ mi¬
raculorum mittebat dicc̃s.
Opera que egofacio: ipsa te¬
stimonium perhibent de me:
ut xp̃o testimonium dice¬
rent non uerba sed facta.U
uos autem non agnoscen¬
tes saluatorem. qui opera¬
batur salutem in medio
ur̃e terre: adicientes in ma¬
lo dixistis. Tu de terpsote¬
stimonium dicis: testimo¬
nium tuum non est uere.
responderit: aduertere no¬
liustis. Nõne scͥptum est
in lege ur̃a quod duorũ
hominũ testimonium ue¬
rum sit: preuaricatores
legis. intendite legi. Testi¬
mõmum queritis de xp̃õ.
in lege ur̃a scriptum est: ꝙ
duorum hominum testi¬
monium uerum sit. pro¬
cedant ex lege non tantũ
duo. sed eciam plures teste
xp̃i: et conuincant audi¬
tores legis non factores.
Dic ysaĩa testimonium

Expanded text:
os, inquam, convenio, in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Salvatorem, qui operabatur salutem in medio terrae vestrae, adjicientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est verum . responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in lege vestra, quod duorum hominum testimonium verum sit? Praevaricatores legis, intendite legem. Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
mos de arboribus: et sterne¬
bant in uia. Rami arborũ:
dicta sunt patrum precedẽ¬
cium exempla. Et quisqͥs
in exemplum recte credendi
siue operandi quid prophe.
quid apłi. quid ue ceteri scĩ
dixerunt seu fecerunt pan¬
dit: ramos profecto de arbo¬
ribus cedit. quibus iter a¬
sini dominum portantis
complanet:qui a sentenci¬
as de sanctorum libris ex¬
cerpit. per quas simpliciũ
xp̃i corda ne in uia uerita¬
tis crrẽt edificet. Turbe autẽ
que precedebant et que seq̃¬
bantur: clamabant dicẽ¬

Expanded text:
mos de arboribus, et sternemos de arboribus, et sternebant in via. Rami arborum dicta sunt Patrum praecedentium exempla. Et quisquis in exemplum recte credendi sive operandi quid prophetae, quid apostoli, quidve caeteri sancti dixerunt seu fecerunt, pandit: ramos profecto de arboribus caedit, quibus iter asini Dominum portantis complanet, quia sententias de sanctorum libris excerpit, per quas simplicium Christi corda ne in via veritatis errent, aedificet. Turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dice
Abbreviated transcription (Latin):
nos quos midos inueniũt
discipuli suis sternunt ue-¬
stimentis. et ita cum desuꝑ
imponunt: cum predicato¬
res sancti quossibet a scĩta¬
tis habitu uacuos mueni¬
unt. hos quoq untutum
suarum exemplis ad susci¬
piendam fidem et dileccio¬
nem sui conditoris innu¬
unt. Non enim nudam do¬
minus asinam. non nu-¬
dum uoluit ascendere pul¬
lum: quia siue iudeus siue
fuerit ornatus et actis: ñ
potest dominum habere res¬
torem. sed regnat pocius p᷑¬
catum in mortali euis cor¬
pore: ad obediendum con¬
cupiscencus cius. Plurima
autem turba: stͣuerunt ue¬
stimenta sua in ua. Pluri¬
ma hec turba innumcra¬
bilem martirum designat
exercitum: qui corpora su¬
a ammarum uidelicet tegu¬
menta pro domino dabãt.
quoscquentibus clectis
planiorem recte uiuendi
sallem facerent: ne qui uide¬
licet dubitarent ibidem pe¬
dem bone accions ponere
in pace: ubi non paucos
uiderẽt in bello processisse
martirii. Alicedebant ra-¬

Expanded text:
nos quos nudos inveniunt nos quos nudos inveniunt discipuli, suis sternunt vestimentis, et ita desuper Dominum imponunt, cum praedicatores sancti quoslibet a sanctitatis habitu vacuos inveniunt, hosque virtutum suarum exemplis ad suscipiendam fidem et dilectionem sui conditoris imbuunt. Non enim nudam Dominus asinam, non nudum voluit ascendere pullum, quia sive Judaeus sive dictis ornatus et actis, non potest Dominum habere rectorem, sed regnat potius peccatum in mortali ejus corpore ad obediendum concupiscentiis ejus Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Plurima haec turba innumerabilem martyrum designat exercitum, qui corpora sua, animarum videlicet tegumenta, pro Domino dabant, quo sequentibus electis planiorem recte vivendi callem facerent: ne qui videlicet dubitarent ibi pedem bonae actionis ponere in pace, ubi non paucos viderent in bello praecessisse martyrii. Alii autem caedebant ra
Abbreviated transcription (Latin):
us mundum. ut filium
suum unigenitũ daret: ut
omis qui credit in ip̃m
non pereat. sed habeat in¬
tam eterram. Duos ad ex¬
hibenda sibi iumenta mi¬
sit discipulos suos: ut si¬
gnificaret in utrumq po¬
pulum circumcisionis sci¬
licet et prepucii predicatore
esse destinandos. Uel certe d¬
duos misit ut cosdem pre¬
dicatores doctrina simul et
operacione ꝑfectos esse mo¬
neret: ne uel crroris uerba
indocti ueritati miscerent.
uel ea que recte docuissent:
peruerse uiuendo negarent.
Inuenietis inquid asinam¬
asmam alligatam et pul¬
lum cum ca. Soluite ⁊ ad¬
ducite michi. Pullum qͦq
alligatum fuisse: alii euuã¬
geliste testantur. Nterq em̃
populus fumibus peccato¬
rum erat curumplexus: et
solucionc diuma opus ha¬
tẽ asinã ⁊ pullum discipu¬
li. imposuerunt super cos
uestimenta sua: et domi¬
num desuper sedere fecerũt.
restimenta discipulorum
opera sunt iusticie: psalmi¬
sta teste: qui ait. Sacerdoteᷤᷤ

Expanded text:
xit mundum, ut Filium xit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Duos ad exhibenda sibi jumenta misit discipulos, ut significaret in utrumque populum, circumcisionis videlicet et praeputii, praedicatores esse destinandos. Vel certe duos misit, ut eosdem praedicatores doctrina simul et operatione perfectos esse moneret: ne vel erroris verba indocti veritati miscerent, vel ea quae recte docuissent perverse vivendo negarent. Invenietis, inquit, asinam alligatam et pullum cum ea, solvite et adducite mihi. Pullum quoque alligatum fuisse alii evangelistae testantur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat circumplexus, et solutione divina opus hatem asinam et pullum discipuli, imposuerunt super eos vestimenta sua, et Dominum desuper sedere fecerunt. Vestimenta discipulorum opera sunt justitiae, Psalmista teste, qui ait: Sacerdotes t
Abbreviated transcription (Latin):
sina et pullus qui¬
bus sedens dominꝰ¬
icrosolimam uenit: ntrius¬
qz populi. iudei uidelicet et
gentilis simplicia corda de¬
signant: quibus ipse dñs¬
presidens queqz a noxia li¬
bertate suo frenans imperi¬
o: ad uisionem suꝑne pacis
inducit. Ierosolumna etem̃:
insio pacis interpretatur.
Et bene cum ad montemo¬
liueti uenisset dominus.
discipulos qui hec sibi am¬
malia adoucerent misit.
quia non nr̃is ad cum ine¬
ritis. scd sola ipsius gracia
attestante qͥ ait. Et in hoc ẽ¬
caritas non quasi nos d ile¬
xerimus deum: sed quom¬
am ipse prior dilexit nos.
Mons namq oliueti: celsi¬
tudinem dominice dilecci¬
onis.qua nos miscricordi¬
ter illustrare ac saluare di¬
gnatus est insimat: nõ
solum quia olei natura
lucis ministra est et laboriᷤᷤ
dolorisqz solamen: uerum
cciã quia cunctis quibus
igitur olmeti uemens do¬
minus asinos sibi quibz
ierosolimam petat prece¬
pit exhiber: figurate signi¬
ficans hoc quod alibi dicit
aperte. Qui a sic dilexit de¬

Expanded text:
sina et pullus ejus, quibus sedens Hierosolymam venit, utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, simplicia corda designant, quibus ille praesidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad visionem supernae pacis perducit. Hierosolyma etenim visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia attestante, qui ait: Et in hoc charitas est, non quasi nos dileximus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos . Mons namque Oliveti celsitudinem Dominicae dilectionis, qua nos misericorditer illustrare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia cunctis quibus igitur Oliveti veniens Dominus, asinos sibi quibus Hierosolymam petat, praecepit exhiberi, figurate significans hoc quod alibi dicit aperte: Quia sic Deus dile
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i prenuncians cas que
in xp̃osunt passiones et
posteriores glorias quib
reuclatum est: quia non
sibi ipsis nobis autẽ mi¬
nunstrabant ca que nun¬
ciata sunt uobis per cos:
qui cuuangeliz aucrunt
nobis spiritu sancco mis¬
so de celo. in quem desiderãt
angeli prospiccre.¬
ropter quod succĩc¬
ti lumbos mentis
uix. sobrii. perfecti. sperare
in cam que offertur nob
graciam. in reuclacione
ibesu xp̃i: quasi filii obe¬
diencie. non configurati
prioribus ignorancie ue¬
stre desideriis: sed secundũ
cum qui uocauit uos sc̃m̃.
ut et ipsi i omni conuer¬
sacione sancti sitis. qm̃
scriptum est. Sancti critis:
quia cgo sanctus sum. Et
si patrem inuocatis cum
qui sinc acceptione perso¬
narum iudicat. sccundũ
unuscuiusq opus in ti¬
more incolatus uestri tr̃¬
pors conuersamin. sc .ii.
E

Expanded text:
sti: prenuncians eas que in Christo sunt passiones et posteriores glorias: quibus revelatum est: quia non sibimetipsis: vobis autem ministrabant ea que nunciata sunt vobis: per eos qui evangelizaverunt vobis, Spiritu sancto misso de coelo, in quem desiderant angeli prospicropter quod succincti lumbos mentis vestrae, sobrii perfecte sperate in eam, quae offertur vobis, gratiam, in revelationem Jesu Christi: quasi filii obedientiae, nprioribus ignorantiae vestrae desideriis: sed secundum eum, qui vocavit vos Sanctum, ut & ipsi in omni conversatione Sancti sitis: quoniam scriptum est: sancti eritis, quoniam et ego sanctus sum. et si patrem inuocatis eum qui sine acceptione personarum iudicat secundum uniuscuiusque opus, in timore incolatus uestri tempore conuersamini. E
Abbreviated transcription (Latin):
uenis dispersioms ponti
galachic. capadocie. asie.
et bytinie. secundum pre¬
scienciam dei prĩs in sanc¬
tificacionem spiritus. et ĩ
obedienciam et aspersionẽ
sanguinis ihesu xp̃i: gra¬
cia nobis et pax multipli¬
cetur. Bencdictus deus et
pater domini nr̃i ihesu xͥ.¬

Expanded text:
venis dispersionis Ponti. Galicie. Cappadocie. Asie. et Bithynie: secundum prescientiam Dei Patris in sanctificatione spiritus: in obedientiam et aspersionem sanguinis Jesu Christi: gratia vobis et pax adimpleatur. Benedictus Deus et Pater Domini n
Abbreviated transcription (Latin):
muematur ĩ laudẽ ⁊ głiã ⁊
honorem: in reuclacionẽ
ilesu xp̃i. Quem cum nõ
uidetis diligitis. in quẽ
nunc quoq̃z non uidente
creditis: credentes autem
crultabitis leticia in cuar¬
rabili. et glorificata. repor¬
lutem animarum. lc.iii¬

Expanded text:
atur in laudem, et gloriam, et honorem, in revelatione Jesu Christi; quem, cum non videtis, diligitis; in quem nunc quoque non videntes creditis; credentes autem exsultatis laetitia inenarrabili, et glorificata: reporlutem animarum
Abbreviated transcription (Latin):
modo geniti infantes raci¬
onabiles sinc dolo lac con¬
cupiscite: ut in co crescatis
n salutem: sed tamen gu¬
statis quoniam suauis
est dominus. Ad quem
accedentes lapidem uiuũ.
ab hominibus quidem re¬
probatum. a deo autẽ clec¬
tum et honorificatum: et
sanctum. offerre spiritua¬
les bostias acceptabiles
deo per ibesum xp̃m¬

Expanded text:
modo geniti infantes, rationabile sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem: si tamen gustatis, quoniam dulcis est Dominus: ad quem accedentes lapidem vivum, ab hominibus quidem reprobatum, a Deo autem electum et honorificatum, et sanctum, offerre spirituales hostias, acceptabiles Deo per Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
to uel auro redempti estis
de ur̃a uana conuersacio¬
ne paterne tradicionis:
sed precioso sanguine a
gni mumaculati. et incõ¬
taminati xp̃i: precognisi
quidem ante constitucio¬
nem mundi. Manifesta¬
ti autem nouissimis tem¬
poribus propter uos qui
per ipsum fideles estis in de¬
o qui suscitauit cum a
mortius. et dedit ci gloriã
ut fides ur̃a et spes esset mn

Expanded text:
o redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed pretioso sanguine quasi agni immaculati et incontaminati Christi. Praecogniti quidem ante constitutionem mundi, manifestati autem novissimis temporibus propter vos, qui per ipsum fideles estis in Deo, qui suscitavit eum a mortuis, et dedit ei gloriam, ut fides vestra et spes esset in
Abbreviated transcription (Latin):
Quid tu iuudes ieremia: Ol¬
lai succensam ego uidco:
et faciem cius a facie aqui¬
lonis. Et dixit dominus
adme. Ab aquilonc pande¬
tur malum supcromnes
habitatores terre: quia erce
ego conuocabo omnes co¬
gnaciones regnorum aq̃¬
lonis dicit dominus. Et ue-¬
nient et ponant unusquis¬
q solium suum in introi¬
tu portarum ierusalem: et
super omnes muros eius
in cireuitu et sup uniuersaᷤᷤ
urbes iuda. Et loquar iudi
cia mea cum cis suꝑomm
malicia corum qui dereliq̃¬
runt me et libauerunt diis
alieuis: et adorauerunt opꝰ
manuum suarum. leccio . uͣ.¬

Expanded text:
quid tu vides et dixi ollam succensam ego video et faciem eius a facie aquilonis et dixit Dominus ad me ab aquilone pandetur malum super omnes habitatores terrae quia ecce ego convocabo omnes cognationes regnorum aquilonis ait Dominus et venient et ponent unusquisque solium suum in introitu portarum Hierusalem et super omnes muros eius in circuitu et super universas urbes Iuda cia mea cum eis super omni malitia eorum, qui dereliquerunt me et libauerunt dis alienis et adorauerunt opus manuum suarum. Nulli du
Abbreviated transcription (Latin):
mini ad me dicens. Quid
tu uides iercmia: Et dixie.
Turgam uigilantem ego
uideo. Et dixĩt dominus ad
me. Benc uidisti quia uigi¬
labo ego super uerbo tco
ut faciam illud.

Expanded text:
mini ad me dicens: quid tu uides, Hieremia? et dixi: uirgam uigilantem ego uideo. et dixit dominus ad me: bene uidisti, quia uigilabo ego super uerbo meo, ut faciam illud.
Abbreviated transcription (Latin):
u ergo accinge lum¬
bos tuos et surge: et
loquere ad cos omniãque
ego precipio tibi. Nc formi¬
des a facie corum. nec enim
timere te faciam uultum
corum. Ego quippe dedi te
hodie in ciũitatem muni¬
tam: et in columpnam fer¬
rram. et in murum creum.¬
et super omnem terram re¬
gibus iuda. et principib
cius. et sacerdotibus cuis¬
et omni populo terre. et bel¬
labunt aduersum te et nõ
preualebunt: quia egotecũ
sum ait dominus ut liberẽ

Expanded text:
u ergo accinge lumbos tuos et surge et loquere ad eos omnia que ego precipio tibi. Ne formides a facie eorum. Nec enim timere te faciam vultum eorum. Ego quippe dedi te hodie in civitatem munitam et in columnam ferream et in murum ereum super omnem terram, regibus Iuda et principibus eius et sacerdotibus et omni populo terre. Et bellabunt adversum te et non prevalebunt, quia tecum ego sum, ait Dominus, ut liberem
Abbreviated transcription (Latin):
ocutus est dominus
ad moysen dicens
Ego donumis. Loquere ad
pharaonem regem egyp¬
ti. omnia que loquor tibi.
Et ait moyses coram dño.
En inaircumcisus labiis
sum: quomodo au diet me
te deuin pharaonis: et a a¬
ron frater tuus: erit ꝓph̾a
tuus. Tu loquere et ommi
le loquetur ad pharaonẽ
ut dimittat filios israel de
terra sua.

Expanded text:
ocutus est Dominus ad Moysen, dicens: Ego Dominus: loquere ad Pharaonem regem Aegypti, omnia quae ego loquor tibi. Et ait Moyses coram Domino: En incircumcisus labiis sum, quomte Deum Pharaonis: et Aaron frater tuus erit propheta tuus. Tu loqueris  Vulg.le loquetur ad Pharaonem, ut dimittat filios Israel de terra sua.
Abbreviated transcription (Latin):
mus iipciarum locus in
da oxtitit: in qua filius dei
homo fieri. et ecclesiam sui
ticipacione consetrare. sui
spũs pignore in fide confir¬
mare dignatus est.S
uecatis ad fidem gentibus.
usqz ad fines orbis terre e¬
ariundem nupciarum uo
Nec uacat a mĩsterio quod
die tertio post ea que supe¬
nor euuangelii sermo de¬
scuipserat nupcie facte refe¬
runtur: sed tercio tempore
seculi. dominum ad optã¬
dam sibi ecclesiam uenisse
designat. Primum quippe
scculi tempus. ante legcin
patriarcharum exemplo. se¬
cundum. sub lege prophe¬
tarum scriptis. tercium. sb̃
gracia precomis cuuange¬
listarum. quasi tercia dici
luce mundo refulsit: in qͦ
dominus et saluatormr. ꝓ
redempcione gencris hũa¬
ni incarnatus apparuis.
Sz et hoc quod et in chana
galilee id est in zelotrans¬
migracionis perpetrate. ce¬
dem impcie facte perhibent
typice deminciat eos maxi¬
me gracia xp̃i dignos cxist̃e.
quiz elo feruere pie deuocio¬
ns. et emulari cansinata

Expanded text:
mus nuptiarum locus in mus nuptiarum locus in Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui ticipatione consecrare, suique Spiritus pignore in fide confirmare dignatus est: sed vocatis ad fidem gentibus, usque ad fines orbis terrae earumdem nuptiarNec vacat mysterio, quod die tertio post illa, quae superiori Evangelii sermone descripserat. Nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad aptandam sibi Ecclesiam venisse, designat. Primum quippe saeculi tempus, ante legem, patriarcharum exemplis. Secundum sub lege, prophetarum scriptis. Tertium sub gratia praeconiis, Evangelistarum quasi tertia diei luce, mundo refulsit. In quo Dominus et Salvator noster pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc quod in Cana Galilaeae, id est in zelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charismata
Abbreviated transcription (Latin):
et autem dies. cum aufere¬
tur ab illis sponsus: et tũc
ierunabunt. Quia minrr
incarnacio ñi saluatoris
ex quo patribus cepit pro¬
la crimis et luctu semper ex¬
pectata donce ueniret. Si¬
militer ex quo post resurree¬
cionen ascendit ad patrẽ:
omns scõrum spes ad eiꝰ
pendet reditum. Solo au¬
tem quo cum hominibus
conuersatus est tempore:
fiere ac lugere nequiuerũt
corporaliter quai spirita¬
liter dilexerunt: adherebãt.
Sponsus ergo xp̃us. spon¬
sa cius est ecclesia. filii spõ¬
si uel nupciarum singuli
quiqz fidelium cius sunt.
Tempus nupciarum est
tempus illud: quando per
incarnacioiis misterium.
sanctam sibi eccliam socia¬
certi gracia misterii uenit
ad nuipcias in terra cama¬
li more celebratas: qui ad
copulandam sibi spiritali
amore ceclesiam. de celo de¬
sceudit adterram. Cuius qͥ¬
dem thalamus incorrupte
genitrix uterus fuit: in qͦ
deus lumane nature con¬
uuntus est: et ex quo ad so¬
ciandam sibi ecclesiam tã¬
qmͣ sponsus processit. Pri¬

Expanded text:
t autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit prolacrymis et luctu semper exspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad Patrem, omnis sanctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant. Sponsus ergo Christus, sponsa ejus est Ecclesia, filii sponsi vel nuptiarum singuli quique fidelium ejus sunt: tempus nuptiarum est tempus illud quando per incarnationis mysterium sanctam sibi Ecclesiam sociacerti gratia mysterii, venit ad nuptias in terra carnali more celebratas, qui ad copulandam sibi spirituali amore Ecclesiam de coelo descendit ad terram: cujus quidem thalamus incorruptae genitricis uterus fuit, in quo Deus humanae naturae conjunctus est, et ex quo ad sociandam sibi Ecclesiam tanquam sponsus processit. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
uod dominus nost
atq saluator ad
npcias uocatus. non so¬
lum uenire. sed et miracu¬
lum ibidem quoconuiua
letificaret facere dignatus
est. exceptis celestium sacra¬
uamentorum figuris. e¬
ciam iuxta litteram: fidẽ¬
firmat: porrotaciani et
marciam ceterorumq qui
nupciis detrahunt. perfidi¬
a quai sit dampnabilis
insimiat. Si cnim thoro ⁊o¬
immaculato. et nupciis de¬
bita castitate celebratis cul¬
pa messet: nequaqmͣ dñs
ad has uenire. nequaqmͣ
cas signorum suorum ini¬
ciis consecrare uoluisset.
Nunc autem qͥa bona est
castitas coniugalis. meli¬
or continencia uidualis.
optima perfeccio uirginał
ad comprobandum omni¬
um lectorum gradum. di¬
scernendum tamen men¬
merato marie nirgunis u¬
tero nasci dignatus est. A
prophetico anne uidueore
mox natus benedicitur:
nupciarum celebratorib
iam iuuenis inuitatus.
et hos sue presencia untuti
honorat: sed alciorem cele¬

Expanded text:
uod Dominus noster atque Salvator ad nuptias vocatus, non solum venire, sed et miraculum ibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram reconfirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discernendum tamen sinmerato Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis honorat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit ihesus intẽ¬
plu et deccbat et mirabant
uidei dicentes. Quomodo
hic litteras sat cum non di¬
dicerit: Et reliqua. ¶lleq̃
latebat docebat. et palam lo¬
quebatur: et non tenebatur.
illd̃ enim ut la teret erat exẽ¬
pli hoc potestatis. S cum
docerrt: mirabãt iudei. Õs
quidem quantum arbi¬
tror mirabantur: sed non
omnes conuertebantur.
unde admiracio. Quia
multi nouerant ubi natꝰ¬
ct quemadmodum fucrat
coucatus. Numqmͣ eum
uiderant litteras discentẽ.
audiebant tamen de lege
disputantem: legis testĩo¬
mum proferentem. que ne¬
mo p̃t ꝓfre nisi legisset: ne¬
mo legere nisi litteras didi-¬
cissct. et idco mirabantur. Co¬
rum autem admiracio: ma¬
gistro facta est. insinuande
alcius ueritatis occasio. Freͣ¬

Expanded text:
scendit Jesus in templum, et docebat; et mirabantur Judaei, dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? » Et reliqua. Ille qui latebat, docebat et palam loquebatur, et non timebat. Illud enim, ut lateret, erat exempli, hoc potestatis, sed cum doceret mirabantur Judaei. Omnes quidem quantum arbitror mirabantur, sed non omnes convertebantur. Unde admiratio? quia multi noverant ubi natus, quemadmodum fuerit educatus; nunquam eum viderant litteras discentem, audiebant tamen de lege disputantem, legis testimonia proferentem, quae nemo potest proferre nisi legisset, nemo legerit nisi litteras didicisset, et ideo mirabantur. Eorum autem admiratione magistro facta est insinuandae altius veritatis occasio. E
Abbreviated transcription (Latin):
dominus de templo udco¬
nun quid fecisset in popu¬
lo gentium: imotocius
humani generis audiamꝰ
Sequitur enim cuuangeli¬
sta et dicit: Preteriens ibesꝰ¬
iudit hominem cecum a
pe que frcit dominus noft
ibesus xp̃s stupenda atq
miranda: et opera et uerba
sunt. Opera quia facta sũt:
uerba quia signata sunt.
Si ergo significet. hoc quod
factum est cogitemꝰ : genꝰ
humanum est. iste cccus.
Hec emm cecitas contigit
in primo homine per por¬
catum. de quo omnes ori¬
ginem duximus: non so¬
lium mortis. sed cciam ini¬
quitatis. Si enim cecitas
est infideli tas. et illumi¬
nacio fides: quem fideleni
nit: I deo cuuangelista de
ipse dominus ait. Uent cnĩ
samaritanus secus uiam:
qui uenit sanare uulnera¬
tum semiuinum

Expanded text:
Dominus de templo Judaeorum, quid fecisset in populo gentium, imo totius humani generis, audiamus. Sequitur enim evangelista, et dicit: Praeteriens vidit hominem caecum a pe quae fecit Dominus nostJesus Christus stupenda atque miranda, et opera et verba sunt. Opera, quia facta sunt; verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc quod factum est cogitemus, genus humanum est iste caecus. Haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, et illuminatio fides, quem fidelem, nit? Ideo evangelista de ipse Dominus ait : « Venit enim Samaritanus secus viam, » qui venit sanare vulneratum semivivum
Abbreviated transcription (Latin):
Auatur itaqz et mun¬
dus est: qui et preteri¬
ta fortiter plangit. et itcrũ
flenda non admictit. Laua¬
plangit quod gessit. nec ta¬
men deserit; et post la crima
hoc quod fleuerat repetit. n¬

Expanded text:
avatur itaque et mundus est, qui et praeterita plangit, et iterum flenda non admittit. Lavaplangit quod gessit, nec deserit, et post lacrymas haec quae fleverat repetit.
Abbreviated transcription (Latin):
q. ac rectores fidelium aĩa¬
rum. Nox cuius uigilias
custodiebant suꝑ gregem
suum ꝑicula temptacio¬
num indicat: a quibus
se suosq subiectos o ine¬
qui perfecte uigilant custo¬
dire non desistunt. Et bene
nato domino. pastores su¬
per gregem uigilant. Ille
ctenim natus est qui dicit.
ego sum pastor bonus. Bo¬
nus pastor animam suã
dat proouibus suis.S
et tempus imminebat ꝙ
idem pastor bonus. missis
in mundum pastoribus
oues suas que longe late¬
qz disperse errabant. ad sep̃
uirencia celestis uite pascu¬
a reuocaret: quorum sum¬
mo pastori precepit. Si di¬
ligis me pasce oues meas.
Quod aperiens ait. Confir¬
ma fratres tuos. Et factũ
est ut discesserunt ab eis
angeli in celum. pastores
loquebantur adinuicem.
Transeamus usq bethlẽe:

Expanded text:
que ac rectores fidelium animaque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnequi perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod apertius aperiens, ait: Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeamus usque Be
Abbreviated transcription (Latin):
ato in bethlecin dño
saluatore. ficut sa¬
tra cuuangelii testatur hi¬
storia: pastoribus qui in
regione cadem erant uigi
domini magna cum luce
apparuit: exortumq mũ¬
do solem iusticie. non solũ
celestis uoce sermonis: ue¬
rum eciam clarite diuine
lucis astrireit. Nusqmͣ em̃
in tota uetuis instrumenti
serie reperimus angelos. qͥ
tam sedulo apparuere patͬ¬
bus cum luce apparuisse:
sed hoc priuilegium recte
bodicrno tempori seruatũ
est: quando cxortum est ĩ
tenchris lumen rectis corde.
misericors et miscrator do¬
minus. Perum ne parua
unius angeli uideretur
auctoritas. postqmͣ unus
sacramentum noue nati¬
uitatis edocuit. statim mł¬
titudo celestium agminũ
que gloriam deo cãneret pa¬
cemq̃z simul omnibus u¬
dicaret affuit aperte demõ¬
strans. quia per hanc na¬
tiuitatem homines ad pa¬
cem unius fidei. spei. et di¬
lectionis. atq ad gloriã
diuine laudacionis essẽt
conuertendi. Significãt
autem mistice pastores
sti gregum: doctores quos¬

Expanded text:
ato in Bethleem Domino Salvatore, sicut sacra Evangelii testatur historia, pastoribus qui in regione eadem erant vigilDomini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quos
Abbreviated transcription (Latin):
minus ostendit nobis. Et
uenerunt festinantes: et ĩ¬
uene̾runt mariam ⁊ ioscph
et infantem positum in p̾¬
Cio. Pastores quidem illi
felici gaudio festinarunt
uidere quod audierant. Et qr
ardẽti amore quesierunt:
continuo saluatorem quẽ
quesicrunt. inuenire mne¬
rucrunt. S intellectuali¬
um pastores gregum. im¬
mo cuncti fideles. qua mẽ¬
tis industria xp̃m quercre
debeant: dictis pariter sius
ostẽderũt ⁊ fr̃i Transcamus
usq bethleem: et uidcamꝰ
hoc uerbum quod factum
est. Trãscamus ergo et nos
fratres carissimi cogitando
usq bethlecm ciuitatem
dauid: et recolamus amã-
bus. Transcans ab ieiti
concupiscenciis carnalibz
toto mentis desiderio usq
bethleem suynam. idc̃ do¬
mum panis uiui nõ ma¬
nu factam sed eternam in.
celis. et recolamus amãdꝰ
quia uerbum caro factũ ẽ.

Expanded text:
. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamususque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Transeamus ergo et nos, fratres charissimi, cogitando usque Bethleem civitatem David, et recolamus amandobus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tum temporis ostendit:
quia minirum tanta e¬
rat uirtus miraculi. ut
hanc repente totam cape
fragilia mortalium pec¬
tora non possent. Consu¬
lens igitur ipse imbecilli¬
tati querencium primo
uementibus ad monu¬
mentum feminis. et suo
amore feruentibus et ui-¬
ris. reuolutum lapidem.
et ab lato suo corpore. lin¬
theamina quibus inuo¬
lu tum erat. sola posita
monstrauit.

Expanded text:
tum temporis ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore ferventibus et viris, revolutum lapidem, et ablato suo corpore linteamina, quibus involutum erat, sola posita monstravit;
Abbreviated transcription (Latin):
fice ⁊ mũdanie. plenissiẽ ꝯfi¬
taris: plemissimȩ ctificars.
uolo mundare. Non dubi¬
tasti credere: non tardosana¬
re. Non distulisti confessi¬
onem: non differain te
mundare. uolo. mundare.
eit et magnam graciam
tibi ostendam: manum
ad te porrigo. Ertendens
tigit eumdicens. Uolo:
mundare

Expanded text:
fice et mundaris. Plenissime confifice et mundaris. Plenissime confiteris, plenissime et laetificaris. Volo, mundare. Non dubitasti credere, non tardo sanare. Non distulisti confessionem, non differam te mundare. Volo, mundare. Ut et magnam gratiam tibi ostendam, manum ad te porrigo. Extendens tigit eum, dicens: Volo, mundare
Abbreviated transcription (Latin):
munda. ut ab omnib ma¬
potes me mundare. Uolũ¬
tas tu a opus est: quia cto¬
pera uoluntati tuc obediũt.
ideoq si ius potes me mũda¬
re. Non dubito. non fallor.
Non dicosicut ille qui filii
salutem de precabatur. si ꝙ
potes aduina nos: sedscio
quia omina potes. ãdeoq
non potenciam peto: non
fortitudiem quero. has e¬
min scio esse indeficientes.
sed tantum uoluntate
tuai deprecor: et sequens
uirtus hanc graciam adĩ¬
plebit. Domine si uus potes
me mundare. Michi ad be¬
neficiu: tibi ad laudem.
Uidentibus autem ad mi¬
raculum: et perficiendi doc
trinam. Domine si ius po¬
tes me mundare. Tn qͥ pͥus
naamen principem syrie
per helyscum in iordanem
tingens a lepra mundasti:
tu et modo si ius potes me
mundare. Cui respondens
dominus ait. Confiteris
quia ego possum. profite¬
ris quia si ego uolo fit: ide¬
o uolo. Mundare. Uolun¬
tatem precaris. potenciam
confiteris: uolo mundare.
alagnifice credis: magni¬

Expanded text:
munda, ut ab omnibus mamunda, ut ab omnibus mapotes me mundare. Voluntas tua opus est, quia et opera voluntati tuae obediunt, ideoque, si vis, potes me mundare. Non dubito, non fallor, non dico sicut ille qui filii salutem deprecabatur, Si quid potes, adjuva nos; sed scio quia omnia potes, ideoque non potentiam peto, non fortitudinem quaero, has enim scio esse indeficientes, sed tantum voluntatem tuam deprecor, et sequens virtus statim hanc gratiam adimplebit: Domine, si vis, potes me mundare. Mihi ad beneficium, tibi ad laudem, videntibus autem ad miraculum, prtr.. Domine, si vis, potes me mundare. Tu prius Naaman principem Syriae per Eliseum in Jordane tingens lepra mundasti ; tu et modo, si vis, potes me mundare. Cui respondens Dominus, ait: Confiteris quia ego possum, profiteris quia si ego volo, fit: ideo volo, mundare; voluntatem precaris, potentiam confiteris. Volo, mundare. Magnifice credis, magni
Abbreviated transcription (Latin):
pit: anteqmͣ rogaret culto¬
rem ostendit. Adorauit cũ.
Prohoc ipso deum et dñm
eum: inuocans adorabat
cum. Sic et illi beati magi
prius procidentes adoraue¬
runt eum: et ita demum ci
munera obtulerunt. Eo¬
dẽmodo et nunc iste cadẽs
adorabat et sic supplicem
obtulit postulacionem do¬
mino dicens. Tu qui di¬
gne adoranis.qui merito
coleris: te ergo ut dominũ
adoro. ideoqz et dominum
dico. Opera prius contestãs.
et sic uerba loquens. Per te
crum ommia facta sunt. ẽu
ergo domine si ius potes me
mundare. Uoluntas tua
opus est. Ideo si uis: potes
me mũdare. Tioliusti ut
hec ininundissima lepra
super me ueniret. siue ꝓpt̾
peccata mea ut correptus
penituissem: siue propter
tuam prudenciam. ut mi¬
rabiliter me mundansn
magnificeris. Omnia dispẽ¬
santer et prouidenter fasis:
et salutem largiter tribius.
Siue ergo hane le pram ꝓpt̾
mea peccata portaui. dimit¬
tens culpas meas munda
me: sie propter prouiden¬
ciam tuam mirabiliterme

Expanded text:
pit: antequam rogaret, cultupit: antequam rogaret, culturam ostendit. Adoravit autem eum. Pro hoc ipso Deum et Dominum eum invocans, adorabat eum. Sic et illi beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem: Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta sunt: tu ergo, Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, ideo si vis, potes me mundare. Voluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis. Sive ergo hanc lepram propter mea peccata portavi, dimittens culpas meas, munda me: sive propter providentiam tuam me mirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
domino. hoc est inclinãte
sc ad infirutatem et ĩpotẽ¬
ciam ceterorum misertus
mperfecciom corum uel ĩ¬
firmitati: secute sunt eum
turbe multe. Aliquanti
propter cantatem. aliqnͣ¬
ti propter doctrinam: ali¬
quanti propter admiraci¬
onem et curacionem. Et ec¬
ce homo leprosus unus ex
illis qui curam querebat.
qui leuamẽ desideraba t:¬
adorabat eum dicens. Do¬
mine si ius: potes me mũ¬
dare. Ocorsum currens ro¬
gas o homo. et in monte
nichil dicis: Quare sic: qr
tempus et tempora ommi
iri sub celo. Tempus doctri¬
ne: et tempus curacionis.
In monte docuit. illumĩa¬
uit. monuit. ammas cu¬
Dropt̾ea gͦeo illa maio¬
ra tempt zre nõlur illa sũ¬
ma temptare non passus
sum. Ipsis ergo ab illo cõ¬
pletis. dcorsum code mon¬
te ad curandum descenden¬
te sicuti de celo: sicuti de cele¬
stibus montibus ad sal¬
uandos carnales descendẽte.
uenit ergo ad cum homo
leprosus adorans cum ãt
Anteqmͣ peteret adorare ce¬

Expanded text:
Domino, hoc est, inclinante Domino, hoc est, inclinante se ad infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae multae, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce homo leprosus unus ex illis qui curam quaerebant, qui levamen desiderabantadorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas cuPropterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curandum descendente, sicuti de coelo, sicuti de coelestibus montibus ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo leprosus, adorans eum. Antequam peteret, adorare coe
Abbreviated transcription (Latin):
Ocente in monte
domino. discipu¬
li uenerunt ad eum sicut
alacres. sicut domestici. si¬
cut proximi: sicut amici
uel fratres. Ideo ait et dñs
ad cos. Uos estis sal terre:
et uos estis lux mundi.
Nimnc ucro descendente code
monte: turbe socute sunt
cum. que in montem ascẽ¬
dere non potuerunt: ut pi-¬
gr populi. ut negligentes.
ut in perfecti. Ita et filii isit
primitus in montem ascẽ¬
dere non ualuerunt. ad ꝑ¬
obuiandum deo pergere ñ
potuerunt. propter suam
irreligiositatem et impie¬
tatem: sed solus moyses
ascendit et pauci cum eo
seniorum israel. Ita et cũ
domino discipuli soli in
montem ascenderunt; et
tardiores deorsum steter̃t.
Sic et modo uigilantes et
alacres et fideles amme
deum timentes. et domi¬
num diligentes: celestia
regna desiderantes. Om̃n
semper sequentes. post
dominum in illum celestẽ
montem ascendunt: au¬
dientes apostolum dicen¬
tem. Que sursum sunt q̃¬
nte. que sursum sunt sa¬
pite: ubi xp̃us est in dextera
dei sedens. Descendente nunc

Expanded text:
ocente in monte Domino, discipuli venerunt ad eum sicut alacres, sicut domestici, sicut proximi, sicut amici vel fratres. Ideo ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux mundi . Nunc vero descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem ascendere non potuerunt, ut pigri populi, ut negligentes, ut imperfecti. Ita et filii Israel primitus in montem ascendere non valuerunt, ad obviandum Deo pergere non potuerunt propter suam irreligiositatem et impietatem, sed solus Moyses ascendit, et pauci cum eo seniorum Israel: ita et cum Domino discipuli soli in montem ascenderunt, et tardiores deorsum steterunt. Sic et modo vigilantes et alacres et fideles animae, Deum timentes et Dominum diligentes, regna coelestia desiderantes, Dominum semper sequentes, post Dominum in illum coelestem montem ascendunt audientes Apostolum dicentem: Quae sursum sunt quaerite, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Descendente nunc
Abbreviated transcription (Latin):
nus uiam iustorum: quẽ¬
admodum dicitur. nouit
salutem medicina: mor¬
bos autem non nouit. Et
tamen eciam morbi arte
medicine agnoscuntur: sic
dici potest nosse dominũ
uiam iustorum. uiam ue¬
ro impiorum non nosse.
quid nesciat: et tamen di¬
sil peccatoribus nõ noui
uos. Iter autem impiorũ
peribit. Pro co positum ẽ
ac si diceretur. Iter autem
impiorum non nouit do¬
minus. sed planius dic¬
tum est. ut hoc sit nesciri
a domino quod est perire.
et hoc sit sciri a dommo quod
est manere. ut adscienciam
dei esse pertineat. adigno¬
ranciam uero non esse: qr
dominus dicit. Egosum
qui sum: et qui est misit
me.¬

Expanded text:
us viam justorum. Quemadmodum dicitur, Novit salutem medicina, morbos autem non novit; et tamen etiam morbi arte medicinae agnoscuntur; sic dici potest, nosse Dominum viam justorum, viam vero impiorum non nosse; nus nescit, et tamen dicit peccatoribus: Non novi vos . Iter autem impiorum peribit, pro eo positum est, ac si diceretur: Iter autem impiorum non novit Dominus. Sed planius dictum est, ut hoc sit nesciri a Domino, quod est perire, et hoc sit sciri Domino, quod est manere: ut ad scientiam Dei esse pertineat, ad ignorantiam vero non esse; quia Dominus dicit: Ego sum qui sum; et: Qui est, misit me
Abbreviated transcription (Latin):
ut esset sicut deus: abscon¬
dit se a facie dei. le .ii. Hãs
terrã ad interiorẽ bominẽ
ꝑtinere. et inde superbia ho¬
minem proicr: maxime
intelligi potest in coquod
scriptum est. Quid suꝑbit
terra et cus. quoniam ꝓi
a: Unde enim proiectus ẽ.
non absurde se dicitur pro
cet: quia tanqmͣ pulius
proiciuntur a facie tr̃e. Rañi.
t bene hoc eis dix aufer¬
ri. ꝙ superbi ambiunt. id
est ut iidicent. ut hoc ip¬
sum psalmi dictum intel¬
ligatur sequenti sẽtencia.
Neqz peccatores in consilio
iustorum. Solet enu hoc
modo repeti psalinus. qd̃
suꝑius dicitur ut poccato¬
res intelligantur impii. et
quod supr̃adictum est in
iudicio: hic dictũ est ĩ cõsi¬
certe si aliud sũt mipii. ali¬
ud peccatores ut qmͣquam
omins impius peccator
sit: non tamen omins pec¬
cator sit impius. impii ñ¬
non resurgunt in iudicio:
idest resurgent quidem sz
non ut iudicentur. quia
iam penis certissimis desti¬
nati sunt. Peccatores au¬

Expanded text:
ut esset sicut Deus, absconut esset sicut Deus, abscondit se a facie Dei . Hanc terram ad interiorem hominem pertinere, et inde superbia hominem projici, maxime intelligi potest in eo quod scriptum est: Quid superbit terra et cinis? quoniam in a ; unde enim projectus est, non absurde se dicitur projcet, quia tanquam pulvis projiciuntur a facie terrae. Et bene hoc eis dixit auferri quod superbi ambiunt, id est ut judicent, ut hoc ipsum planius dictum intelligatur sequenti sententia: Neque peccatores in consilio justorum. Solet enim hoc modo repeti planius quod superius dicitur, ut peccatores intelligantur impii; et quod supra dictum est in judicio, hic dictum sit in consicerte si aliud sunt impii, aliud peccatores; ut quanquam omnis impius peccator sit, non tamen omnis peccator sit impius. Impii non resurgunt in judicio: id est, resurgent quidem, sed non ut judicentur, quia jam poenis certissimis destinati sunt; peccatores au
Abbreviated transcription (Latin):
quecumq illud lignum
attulerit. que omina ude¬
licet accipienda sunt fructꝰ
et folia: id est facta et dicta.
ra hic accipienda est. ipsa
stabilitas in deo: secundũ
quam dicitur. dominus
pars hereditatis ince: etem̃
hereditas mca preclara est
michi. Sccundum hanc
dicitur. Sustinc dominũ
et obserua mas cuis. et cx¬
altabit te ut possideas ter¬
ram. Secundum hane di¬
citur. Beati mites: quomã
ipsi hereditate possidebũt t̾¬
hic dicta est. quiã sicut hec
terra uisibilis extenorem
hominem nutrit et conti¬
nec: ita illa terra iuisibi¬
lis interiorem hommem a
cuius ttrre facie: proicit uẽ¬
tus impium idest suꝑbia
que inflat. Quam cauens
ille qui mebriatur ab ub̃¬
tate domus dei. et torrente
uoluptatis eius potatur:
dicit. Non ueniat michi
pes superbie. Ab hac terra
proicit superbia cum: qui
dicit. Ponam sedem meã
ad aquilonem: et ero sum¬
lis altissimo. Abhuius
terre facie proicit eciam cũ
tisset de ligno prohibito.

Expanded text:
quaecumque illud lignum quaecumque illud lignum attulerit; quae omnia videlicet accipienda sunt fructus et folia, id est facta et dicta. ra hic accipienda est ipsa stabilitas in Deo, secundum quam dicitur: Dominus pars haereditatis meae, etenim haereditas mea praeclara est mihi ; secundum hanc dicitur: Sustine Dominum, et observa vias ejus, et exaltabit te, ut possideas terram ; secundum hanc dicitur: Beati mites, quia ipsi haeredi tate possidebunt tehinc ducta est; quia ut haec terra visibilis exteriorem hominem nutrit et continet, ita illa terra invisibilis interiorem hominem. A cujus terrae facie projicit ventus impium, id est superbia, quia inflat. Quam cavens ille qui inebriabatur ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis ejus potabatur, dicit: Non veerbiae . Ab hac terra projecit superbia eum qui dixit: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo . Ab hujus terrae facie projecit etiam eum tasset de prohibito ligno,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat et bibat. Et illud.
Si scires donum dei. et qs
est qui a te aquam petit:
petisses ab eo. et daret tibi
aquam iuuam. Unde qͥ
biberit: non siciet ineternũ.
sed efficietur in eofons aq̃
salientis in uitam ctemã.
Aut secundo decinsus aqͣꝵ
secundum populorum
peccata. quia et aque pplĩ
interpretantur in apoca¬
lipsi. Et decursus non ab¬
surde intelligitur lapsus:.
quod pertinet ad delictũ. le¬
nr̃. de aquis currentibus.
id est populis peccatoribuᷤ
trahens cos in radices di¬
scipline sue fructum dabͣ:
hoc est constituet ecclesias.
In tempore suo: idest post¬
qm clarificatus est resur¬
reccione et ascensione in ce¬
lum. Tunc enim sp̃u scõ
misso apostolis. et eis infi¬
ducia sui confirmatis. et
directis in populos fructi¬
ficauit ecelesia. Et folium
cuis non defluet: idest uer¬
bum eius non erit urritũ.
quia omins caro fenum.
et claritas hominis ut flos
decidit: uerbum autem
t oĩa quecumq fece¬
nt prosperabuntur: id est

Expanded text:
veniat, et bibat ; et illud: veniat, et bibat ; et illud: Si scires donum Dei, et quis est qui a te aquam petit; petisses ab eo, et daret tibi aquam vivam, unde qui biberit non sitiet in aeternum; sed efficietur in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Aut secundum decursus aquarum, secundum populorum peccata, quia et aquae populi interpretantur in Apocalypsi ; et decursus non absurde intelligitur lapsus, quod pertinet ad delictum. Lter, de aquis decurrentibus, id est populis peccatoribus, trahens eos in via in radices disciplinae suae, fructum dabit, hoc est, constituet Ecclesias; in tempore suo, id est, postquam clarificatus est resurrectione et ascensione in coelum. Tunc enim Spiritu sancto misso Apostolis, et eis in fiducia sui confirmatis et directis in populos, fructificavit Ecclesias. Et folium ejus non decidet: id est, verbum ejus non erit irritum; quia omnis caet claritas omnis, ut flos decidit . Arca autem omnia quoecumque fecerit prosperabuntur: id est,
Abbreviated transcription (Latin):
lege: aliud sub lege. Qui ẽ
mñ lege: sed̾m legẽ agit. Qͥ ẽ
sub lege: scd̾m legẽ agit. Ille
u̾o liber ẽ: iste seruns. ꝓinde
aliud est lex q̃ scub. ur⁊ ĩ
ponitur seruienti: aliud
ler que mente conspicitur
ab eo qui nou indiget lite¬
nis. Meditabitur die ac ne¬
nocte. aut sine intermissi¬
one intelligendum est: aut
dic in leticia. nocte in tribu¬
laciomibus. Dicitur emim.
abraham diem meum ui¬
dit. et gainsus est. Et de tri¬
bulacione dicitur. Insuꝑ
et usq ad noctem increpũ¬
crunt me renes mei . łc. niii.
t enit tanꝙͣ lignũ ꝙ plã¬
tatum est setus decuisus a¬
quarum. idest aut secun¬
oum ipsam sapienciam
que digna est homiem
suscipere ad salutem nr̃am:
ut ipse home sit lignum plã¬
tatum sccundum decursus
aquarum. potest emm et
hoc intellectu accipi: quod
in alio psalmo dicitur. flu¬
mus dei repletus est aqua.
Aut secundum spintum
scm̃n secũdum quemdicit.
ipse uos baptizat in spñ
sancto. Et illud. Qui sitit.

Expanded text:
i est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget litteris. Meditabitur die ac nocte: aut sine intermissione intelligendum est; aut die in laetitia, nocte in tribulationibus; dicitur enim: Abraham diem meum vidit, et gavisus est ; et de tribulatione dicitur: Insuper et usque ad noctem emendaverunt me renes mei . 3. vers. 3. Et erit tanquam lignum quod plantatum est secundum decursus aquarum: id est, aut secundum ipsam Sapientiam, quae dignata est hominem suscipere ad salutem nostram; ut ipse homo sit lignum plantatum secundum decursus aquarum: potest enim et hoc intellectu accipi, quod in alio psalmo dicitur: Fluvius Dei repletus est aqua . Aut secundum Spiritum sanctum, secundum quem dicitur: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto ; et illud: Qui sitit,