comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos impediat ad ȩterna. Distat sane iiter re¬
nuntiare omnib & relinquere om̃ia÷ qͥa pau¬
corũ ꝑfectorum ẽ relinquere omĩa. & solis et̾nis
inhiare: cunctoꝵs autẽ fidelium renuntiare
omnib hoc ẽ sic terrena gerere: ut tam̃ tota
mente ad celestia tendant: lxli. m exnui Rxxiii
t factum ẽ in sabbo scdo pͥmo lx
cũ transiret ih̾c ꝑ sata: uellebant esurientes
ꝓpt̃ nimiã importunitatẽ eoꝵ qͥ teniebant
ut curarent᷑ Unde qͣsi homines esuriebant:
Confricatio illa utta austeriorẽ signifieat:
ñ uitam querentiũ p̃paratas epulas. s eybos
simplices. Nota pͥmos apłos litterã sabbati
destruere contra hebionitas: qͥ cũ alios apłõs
recipiant. paulum qͣsi transgressorem legis re-¬
pudiant. Gene lucas sabbatũ qͦd apłi sol-¬
uebant: de uteropton. hoc ẽ scd̃o pͥmũ nun¬
cupant. Uolebat enĩ intimare obseruantiã
legis sabbati ultra cessare debere: & naturat
sabbati lib̃tatẽ quȩ fuit usq ad tempora mo¬

Expanded text:
ter renuntiare omnibus, et relinquere omnia; quia paucorum perfectorum est relinquere omnia et solis aeternis inhiare, cunctorum autem fidelium, renuntiare omnibus, hoc est, sic terrena gerere, ut tamen tota mente ad coelestia tendant. CAPUT LXVIIIt factum in Sabbato secundo primo, cum transiret Jesus per sata, vellebant esurientes nimiam importunitatem eorum qui veniebant ut curarentur . Unde quasi homines esuriebant. Confricatio illa vitam austeriorem significat, non vitam quaerentium praeparatas epulas, sed cibos simplices. Nota primos apostolos litteram Sabbati destruere, contra Ebionitas, qui cum alios apostolos recipiant, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. BEDA. Bene Lucas Sabbatum quod apostoli solvebant, deuteroproton, hoc est, secundo primum nuncupat. Volebat enim intimare observantiam legis Sabbati ultra cessare debere, et naturalis Sabbati libertatem, quae fuit usque ad tempora Mo
Abbreviated transcription (Latin):
fide coniungens. ut terrã cordis sui excolant
tes. Exremplo qͦ meo discite mides ẽẽ corde.t
humiles corde: ne lateat serpens in spetiģ u¬
lumbȩ. Humiles quippe neminẽ contẽpnunt
mites qͦ in lenitate animi iugit̾ ꝑseuerante
nullũ ledunt: & sic ꝑ quietẽ mentis inuen¬
ent tande sempiternã requiem anunab sulͥ¬

Expanded text:
fide conjungens, ut terram cordis sui excolant tes. Exemplo quoque meo discite mites esse corde, et humiles spiritu, ne lateat serpens in specie columbae. Humiles quippe neminem contemnunt, mites quoque in lenitate animi jugiter perseverantes nullum laedunt, et sic per quietem mentis invenient tandem sempiternam quietem an
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa sic fuit placitũ ante te: S ensus ẽ. Certe
pat̾ hȩc fecisti: qͥa sic placuit ante te. roẽ tibun
conspectu tuo. His uerb̃ exempla humilitatis
accipimꝰ: ne temere discutere suꝑna consilia
de aliors uoeatione. aliorũq repulsione p̾su¬
mamus. Non enĩ rationẽ redaioit. s sic do
placitum dixit: ostendens qͥa iniustũ ẽẽ non
potest qͦd placuit iusto. Unde &e in uinea la¬
borantib merced̾e reddens ait. Nolo & huie

Expanded text:
quoniam sic fuit placitum ante te. Sensus est: Certe, quoniam sic fuit placitum ante te. Sensus est: Certe, Pater, haec fecisti, quia sic placuit ante te, id est, tibi in conspectu tuo. His verbis exempla humilitatis accipimus, ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione aliorumque repulsione praesumamus. Non enim rationem reddidit, sed sic Deo placitum dixit, ostendens quia injustum esse non potest, quod placuit justo. Unde et in vinea laborantibus mercedem redd
Abbreviated transcription (Latin):
fiteor tͥ pater dñe celi & t̾rȩ: qͥa ab scõdisti hȩe
a sapientib ꝙ prudentib & reuelasti ea par¬
uulis. Exultans in sp̃u scõ. de salute humi¬
liũ quib lo quebat᷑ gr̃as agit. &r exultat in pa-¬
tre: qͦo apłis aduentꝰ sui aꝑuit sacram̃ta qͦ igno¬
rauerunt scͥbȩ & pharisei. qͥ sͥ sapientes udeban
t᷑ uñ supra. Iustificata ẽ sapientia a filiis suis:
Confessio ñ semꝑ penitentiam: s aliquando gia¬
rum actionẽ significat. In hoc qͦo ait pater.
ostendit se ẽẽ genitũ a deo ñ creatũ. ut heretici
dicunt: in hoc qͦo dicit dñe. cieator̃e celi & t̾re:
P uichre sapientib & prudentib ñ insipien¬
tes & hebetes. s paruulos. idest humiles op¬
posuit: ut ꝓbarer se tumor̃e dampnare. ñ acu¬
men scientiȩ. Humilitas eñi clauis ẽ scientiȩ:
de qua alibi dicit. Tulistis clauẽ scientiȩ. hoc ẽ
humilitatẽ fidei xp̃i: quã ad diuinitatis eius
agnitionẽ ꝑuenire poteratis. Etiam pat̾:

Expanded text:
ater, Domine coeli et terrae, quia abscondidisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Exsultans in spiritu sancto de salute humilium quibus loquebatur, gratias agit et exsultat in Patre, quod apostolis adventus sui aperuit sacramenta, quae ignoraverunt Scribae et Pharisaei qui sibi sapientes videbacata est sapientia a filiis suis . » Confessio non semper poenitentiam, sed aliquando gratiarum actionem significat. In hoc quod ait Pater: ostendit se esse genitum a Deo, non creatum, ut haeretici dicunt; in hoc quod dicit: Domine, creatorem coeli et terrae, pulchre sapientibus et prudentibus, non insipientes et habetes, sed parvulos, id est humiles opposuit ut probaret se tumorem damnare, non acumen scientiae. Humilitas enim clavis est scientiae. De qua alibi dicit: « Tulistis clavem scientiae , » hoc est humilitatem fidei Christi, qua ad divinitatis ejus agnitionem pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
positis. aꝑta ratio ẽ occutte iusticia uoluntati:¬
sunt a patre meo. Ideo confiteor patͥ: quia¬
om̃ia mͥ tradidit pater. Non dicit om̃ia de
elem̃tis: s de his qui ꝑ filium accedunt ad
patr̃e. & ante erant rebelles. Dehis om¬
nib alias dicit. Omne qͦo dat mͥpat̾ ad
me ueniet. Uel ita. Cum audis om̃ia ag¬
noscis ommpotentẽ: ñ decolorẽ. ñ degenerẽ
patris. Cum audis tradita confiteris filiũ
cui ꝑ naturã unius substantiȩ omĩa uire
sunt ꝓpria: ñ dono collata ꝑ grãm Nota¬
qͥa xp̃e in eo qͦd homo ẽ confitet᷑. roest gr̃as
agit patͥ: immo indiuiduȩ tͥnitati. In hoc
ũ qd̾ ipse est splendor qͥ de patre splenduit supͣ
intellectum. nullas refert grãs: licet omĩa a
patre habeat. qͥa ꝑ naturam habet:¬

Expanded text:
itis aperta ratio est, occultae justitia voluntatsunt a Patre meo. » Ideo confiteor Patri quiamihi tradidit Pater. Non dicit omnia de elementis, sed de his qui per Filium accedunt ad Patrem, et ante erant rebelles. De his omnibus alias dixit: « Domine, quod dat mihi Pater me veniet . » Vel ita: Cum audis omnia, agnoscis omnipotentem, non decolorem non degenerem Patris. Cum autem audis tradita, confiteris Filium, cui per naturam unius substantiae omnia jure sunt propria, non dono collata, sed quia Christus in eo quod homo est confitetur, id est gratias agit Patri, imo individuae Trinitati. In hoc vero quod ipse est splendor, qui de Patre splenduit supra intellectum, nullas refert gratias, licet omnia a Patre habeat, quia per naturam habet
Abbreviated transcription (Latin):
aginta duos: & misit illos binos ante fals
suam in omñẽ ciuitatẽ & locũ quo erat ipse
ep̃i. Bene septuaginta duo mittunt᷑: siue qͥ
totid̾e gentib ȩuangłm predicandũ erat: it
qͦmͦ duodecim. pͥmo ꝓpter duodecim trib sef
missi sunt. isti ꝓpt̾ exteras gentes mitterent᷑:
tͥduano ambitu suȩ lucis septuaginta duas
horas explicat. Nam ipse dñs se diem dicit: siu
uͦ apłos horas ita. Nonne duodecim hore sit̃t
diei ꝑ tres uͦ dies mysteriũ tͥnitatis ostendit᷑ ⁊ un
tercia die resurrexit dñs: & ppłs antiquuis ad¬

Expanded text:
uaginta duos, et misit illos binos ante faciem uaginta duos, et misit illos binos ante faciem suam, in omnem civitatem et locum quo ipse erat abantur episcopi. Bene septuaginta duo mittuntur, sive quia totidem gentibus Evangelium praedicandum erat, ut quomodo duodecim, primo propter duodecim tribus Israel missi sunt, isti propter exteras gentes mitterentur,triduano ambitu suae lucis septuaginta duas horas explicat. Nam ipse Dominus se diem dicit, suos vero apostolos horas; ita: Nonne duodecim horae sunt diei? Per tres dies vero mysterium Trinitatis ostenditur, unde tertia die resurrexit D
Abbreviated transcription (Latin):
ueniebant et redibant multi: nec manducan-¬
di spatiũ habebant. Quȩ aut̃ẽ necessitaᷤ
fuerit requiei ostendit᷑: cum dicit᷑. Erant enĩ
qͥ ueniebant &. cetera Seorsum ducit qͦs eligo 
ut int̾ male uiuentes mala ñ attendant u
loth in sodomis. et iob in t̾ra hiis: & abbrs
in domo ahab. Requiescite inquit pusibui
ut aues in ramis synapis. Pusilla requies ẽsi
scĩs. et longus labor: s postea dicet᷑ ilis. ut i¬
qͥescant a laborib sius. Neniebant: & relibi
multi. In archa noe anunalia quȩ intus erant
foris mittebant᷑: et quȩ foris erant intꝰ erũ oe¬
bant.: sic in ȩccłia iudas discessit. latio acesit
Qũadiu a fide recedit᷑: nec eccl̃iȩ reqͥes ẽ sinen
rore. Rachel plorans filios suos: noluit consoli¬
ri. Erit autẽ manducandi scĩs spatiũ in com¬
uio in quo libabit᷑ nouũ uinũ: cũ cantabitu
canticũ nouũ in celo nouo. & t̾ra noua ab ho¬
ost hec aut̃e design̾auit dñs & alios sepi¬

Expanded text:
veniebant et redibant, nec manducandi spatium habebant. Quae autem necessitas fuerit requiei, ostenditur cum dicitur: Erant enim ui veniebant, etc. Seorsum ducit quos eligit, ut inter male viventes mala non attendant, ut Lot in Sodomis , et Job in terra Hus , et Abdias in domo Achab . Requiescite, inquit, pusillum, ut aves in ramis sinapis: pusilla requies est hic sanctis et longus labor; sed postea dicetur illis, ut requiescant a laboribus suis . Veniebant et redibant multi. In arca Noe animalia quae intus erant, foras mittebantur , et quae foris erant, intus erumpebant: sic in Ecclesia, Judas discessit , latro accessit. Quandiu a fide receditur, nec Ecclesiae requies est sine moerore, Rachel plorans filios suos noluit consolari . Erit autem manducandi spatium sanctis in convivio, in quo libabitur novum vinum, cum cantabitur canticum novum in coelo novo et terra nova, ab hoios sept
Abbreviated transcription (Latin):
ad ȩuangłm. Qua ratione ẽ ȩuangelii grã le-¬
uior lege: cũ in lege adulteriũ. in ȩuangłio
concupiscentia. ibi homicidiũ hie ira pu¬
niatur: In lege oꝑa requirunt᷑: in euangli
uoluntas: quȩ licet ȩffectum ñ habeat
miũ tam̃ ñ amitat: ut si uirgo ñ uoluno¬
te corrumpat᷑. apud ȩuangł̃m uirgo suscepe
apud legem qͣsi corruptã repudiat᷑. Lbi¬
ratis dicit: uł in legis difficultatib uel m
diuiciis acquirendis. Reficiam uos. io e retu¬
abo uos exoneratos ꝑ euangłm: ꝓmittens n¬
gnũ ȩternũ Tollite iugũ meũ suꝑ uos
& discite a me qͥa mitis sum & humilis aisr

Expanded text:
ad Evangelium. Qua ratione est Evangelii gratia lead Evangelium. Qua ratione est Evangelii gratia levior lege, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia: ibi homicidium, hic ira puniatur? In lege opera requiruntur, in Evangelio voluntas: quae, licet effectum non habeat, praemium tamen non amittit, ut si virgo non voluntate corrumpatur, apud Evangelium virgo suscipitur, apud legem quasi corrupta repudiatur. Laboratis dicit, vel in legis difficultatibus, vel in divitiis acquirendis. Reficiam vos, id est recreabo vos exoneratos per Evangelium, promittens regnum aeternum. Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humi
Abbreviated transcription (Latin):
reuelare: Exubescat etinomius: dicens
se plenã noticiã habere de patre & filio. Non
ita intelligendũ ẽ hoc quasi filius a nullo
possit sciri nisi a patre solo. pater autẽ ñsolũ
a filio. s ab eis etiam quib reuelauerit filtus :
s ad utrũq referendũ ẽ qͦd ait.&. cui uoluent
filiꝰ reuelare: ut intelligamus utrũq ꝑ filiũ
reuelari. Uerbo enĩ suo pater se declarat. ꝙ u̾bũ
ta aut̃ẽ filio ñ alia sunt: qua quȩ in eo soli pa¬
tri nota sunt. Nota uͦ filio soli sunt: quȩ patͥs
fc̃. Atq in hoc mutuȩ cognitionis secreto in¬
telligit᷑ ñ aliud in filio ignorabile excitisse:
quã qͦd in patre ignorabile sit: Attende uͥ
solus filium. solusue filius patrẽ nosse dicitur:
ñ nisi creaturars fieri exclusionẽ. Neq enĩ filiꝰ
a noticia su ipsus excipit᷑. neq pater quin
consubstantialis ab utriusq plena agnitio¬
ne nequaqũa separat᷑. Un de paulus. Sp̃e
peceati dicit: uł pressos iugo legis inuitat

Expanded text:
EDA. Erubescat Eunomius, dicens se plenam notitiam habere de Patre et Filio. Non ita intelligendum est hoc, quasi Filius a nullo possit sciri nisi a Patre solo, Pater autem non solum a Filio, sed ab eis etiam quibus revelaverit Filius, sed ad utrumque referendum est quod ait: Et cui voluerit Filius revelare, ut intelligas utrumque per Filium revelari. Verbo enim suo Pater se declarat, et Verbuta autem Filio non alia sunt, quam quae in eo soli Patri nota sunt. Nota vero Filio soli sunt quae Patris sunt. Atque ita in hoc mutuae cognitionis secreto, intelligitur non aliud in Filio ignorabile exstitisse, quam quod in Patre ignorabile sit. Attende ubi solus Pater Filium, solusve Filius Patrem nosse dicitur, nonnisi creaturarum fieri exclusionem. Neque enim Filius a notitia sui ipsius excipitur, neque Pater, quin s utrique consubstantialis, ab utriusque plena agnitione nequaquam separatur. Unde Paulus: Spiripeccati dicit, vel pressos jugo legis invitat
Abbreviated transcription (Latin):
uocatione nominis. xp̃i concedit᷑ uł ad conõe¬
pnationẽ eoꝵ qͥ inuocant. uł ob utilitatẽ
eoꝵ qͥ uident & audiunt. In quo semꝑ ho¬
norat᷑ ds. ꝑ cuiꝰ nomen miracła fiunt: lic& fa¬
cientes signa despiciant᷑. In actib apłoꝵ filii
sceuȩ eiciebant demones: & uidas ꝓditor mul¬
ta signa fecisse narrat᷑. Gaudeant gͦ discipuli
xp̃i ũ de humiliatione demonũ. s de sua sub¬
limatione: ut unde illi cecider̃t subleuati.
isti ascendant humiliati. Eorũ nãq nõia
scͥpta eẽ in celis: ẽ illos ẽẽ p̃destinatos. Qũa¬
uis enĩ singula sint in di memoria ȩt̾nalit̾
affixa: quadã tam̃ p̃rogatiua dr. nouit dñs

Expanded text:
nominis Christi conceditur, vel ad condemnationem eorum qui invocant, vel ob utilitatem eorum qui vident et audiunt. In quo semper honoratur Deus, per cujus nomen miracula fiunt, licet facientes signa, despiciantur. In Actibus apostolorum filii Scevae ejiciebant daemones , et Judas proditor multa signa fecisse narratur. Gaudeant ergo discipuli Christi non de humiliatione daemonum, sed de sua sublimatione, ut unde illi ceciderunt sublevati, isti ascendant humiliati. Eorum namque nomina scripta esse in coelis, est illos esse praedestinatos. Quamvis enim singula sint in Dei memoria aeternaliter affixa, quadam tamen praerogativa dicitur: Novit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
mittit: qͥa uerba exhortationis p̾currunt. ꝑ
quȩ ueritas in uite suscipit᷑. Sepe ꝓ sua neqͥtia
predicantiũ lingua restringit᷑: sepe ex subiecdos
culpa. De sua nequicia ait psalmista. Peraton
antẽ dixit do : quare tu emarras usticias meas.
q a luris testamentũ meũ ꝑ os tuũ  De uicio

Expanded text:
a verba exhortationis praecurrunt, per quae veritas in mente suscipitur. Saepe pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur, saepe ex subjectorum culpa. De sua nequitia ait Psalmista: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
erit in die iudicii quã tͥ. Cui multũ dona¬
tum ẽ multũ ab eo querit᷑: & potentes potent̾
torm̃ta patient᷑. Sodomitȩ & si in uiciis exarde¬
bant. & teste ezechiele inhospitales erant: faci-¬
le tam̃ consensissent. si eis licet indignis gr̃a
offerret᷑. Equide loth int̾ eos et si ustus: neq
docuit neq signa fecit. Quare autẽ sit p̾dica-¬
tũ ñ credituris. & nͥ predicatũ credituris: nouit

Expanded text:
erit in die judicii quam tibi. Cui multum donaerit in die judicii quam tibi. Cui multum donatum est, multum ab eo quaeritur ; et: Potentes potenter tormenta patientur . Sodomitae etsi in vitiis exardebant, et, teste Ezechiele, inhospitales erant , facile tamen consensissent, si eis, licet indignis, gratia offerretur. Equidem Lot inter eos, etsi justus, neque docuit, neque signa fecit . Quare autem sit praedicatum non credituris, et non praedicatum credituris? Novit
Abbreviated transcription (Latin):
manu li: tit uos exaltet in t̾ẽpore uisitatioĩs:
t tu capharnaum mimqͥd usq in celũ exal¬
taberis: Usq in infernũ descendes. Uel ic̃o
demergeris qͥa suꝑbe exaltata es resistendo mee
p̃dicationi: uel ideo quia exaltata hospicii mei fa-¬
ma. uirtutib quas usdisti credere noliusti. Ex¬
altata fuit ut lucas ait usq ad celũ: scd̾m repu¬
tationẽ udelicce illoꝵ qͥ existimabant. qͦo ideo
saluari posset. quia multas uirtutes xp̃i iudit:
S qnͣto plurib signis insignitas ẽ: tantomagiᷤ
plectetur cum non crediderit ÷ Meuiiii.
la si in sodomis factȩ fuissent uirtutes
que acde suit in te: fore mansissent usq
in hune diem. Ul tiq ñ contigisset eis subũsio:
si int̾uenisset correptio. Qd̃ aut̃ẽ dñs ait. forte
mansissent. nichil dubitat: s humanũ mor̃ẽ
sequit᷑. qͥ sepius qͦo certissime scit. dubitatiue ꝓpinit:
Uerũtam̃ dico uob̃: qͥa t̾rȩ sodomoꝵ remissius

Expanded text:
manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis . manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis . Et tu, Capharnaum, nunquid usque in coelum exaltaberis? Usque in infernum descendes, Vel ideo demergeris, quia exaltata es superbe resistendo meae praedicationi; vel ideo quia, exaltata mei hospitii fama, virtutibus quas vidisti credere noluisti. Exaltata fuit, ut Lucas ait, usque ad coelum , secundum reputationem videlicet illorum, qui existimabant quod ideo salvari posset, quia multas virtutes Christi vidit. Sed quanto pluribus signis insignita est, tanto magis plectetur cum non crediderit. M. 109X Quia, si in Sodomis factae fuissent virtutes quae factae sunt in te, forte mansissent usque in hunc diem. Utique non contigisset eis subversio, si intervenisset correctio. Quod autem Dominus dicit, forte mansissent, nihil dubitat, sed humanum morem sequitur, qui saepius quod certissime scit, dubitative promit. Verumtamen, dico vobis, quia terrae Sodomorum remissius
Abbreviated transcription (Latin):
unc cepit exꝓbrare ciuitatib in quib factȩ¬
st̃ plurimȩ uirtutes eiꝰ: qͥa ñ egissent peni¬
tentiam: Cassiodorꝰ psa¬
Exxꝓbrare ẽ in
faciem maledicere: obloqui uͦ ẽ. absentẽ dolose
mordere. Exꝓbrat itaq dñs ad correptionẽ p̾di¬
cendo uentura: ñ optando mala. Ue tͥ corora¬
ym. ue tͥ bethsayda: qͥa si in tyro & sydone fa¬
ctȩ fuissent uirtutes quȩ facte st̃ in uob̃: olim¬
Coror aym & bethsaida urbes st̃ galileȩ in qͥbꝰ ler̃¬
Dñs signa fecit: qnͣdo cireuibat uicos & ciuitates
pulis credidere: tantaq fidem deuotione susee-¬
perunt. ut paulũ apłm a tyro abeutt̃ẽ cuncti
ciues cũ uxorib & filiis ꝓsequerent᷑ usq ad naues:
considerationẽ mortis ꝑ qũa tota humani genis
massa in pultier̃e ẽ redigenda. dñs demonstrat:
Porro in sessione apico luc̃a humiliatioñe desi¬
gnat: de qua psalmista ait. Siuggite postquã se¬
deritis. Qd̃ ẽ dicere. Humiliamini sub potenti

Expanded text:
coepit exprobrare civitatibus, in quibus factnt plurimae virtutes ejus, quia non egissent poenitentiam. CASSIOD. Exprobrare est in faciem maledicere; obloqui vero, est absentem dolose mordere. Exprobrat itaque Dominus ad correctionem, praedicendo ventura, non optando mala. Vae tibi, Corozaim! Vae tibi, Bethsaida! quia, si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sCorozaim et Bethsaida urbes sunt Galilaeae, in quibus Dominus signa fecit, quando circuibat vicos et civitates, pulis credidere, tantaque fidem devotione susceperunt, ut Paulum apostolum a Tyro abeuntem, cuncti cives cum uxoribus et filiis prosequerentur usque ad naves . considerationem mortis, per quam tota humani generis massa in pulverem est redigenda, Dominus demonstrat. Porro in sessione apud Lucam, humiliationem designat, de qua Psalmista ait: Surgite postquam sederitis , quod est dicere: Humiliamini sub potenti
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt tune: sic & nunc utr̃ãq salutis uiã respu¬
itis. Qd̃ dicit᷑ lam̃tauimꝰ ad ioh̃em ꝑtinet: cuiꝰ
abstinentia luctũ penitentiȩ significabat. Qd̃
autẽ lucas ait cantauimus tybiis. ad dñm spe¬
ctat: cuiꝰ cyb & potus cũ ceteris leticiam regni
ꝙ di sapientia intelligor iuste facere ab apłis:
Hic ostendit dñs filios sapientiȩ intelligere
iusticiã ñ ẽẽ in abstinendo uł in manducando:
s in temperantia ñ sumendi ea quȩ merito re¬
p̃hendi queant: & in ȩquanimitate toleran¬
di inopiam. Non ẽ enĩ regnũ dĩ esca & potus.
quors ñ usus s concupiscentia reprehendit᷑:
immo iusticia & pax. et gaudliũ. Iustificata sa-¬
pientia ẽ di dispensatio atq doctrina a fidelib
comꝓbata: quȩ suꝑbis resistit. humilib autẽ
dat grãm. In quibꝰdam codicib legit᷑ iustificata

Expanded text:
tunc, sic et nunc utramque viam salutis respuistis. Quod dicitur: Lamentavimus, ad Joannem pertinet, cujus abstinentia luctum poenitentiae significabat. Quod autem Lucas ait, cantavimus tibiis , ad Dominum spectat, cujus cibus et potus cum caeteris laetitiam regni et Dei sapientia intelligor juste facere ab apostolis. Hic ostendit Dominus filios sapientiae intelligere, justitiam non esse in abstinendo vel in manducando, sed in temperantia non sumendi ea quae merito reprehendi queant, et in aequanimitate tolerandi inopiam. Non est enim regnum Dei esca et potus , quorum non usus, sed concupiscentia reprehenditur; imo justitia et pax et gaudium . Justificata sapientia est Dei dispensatio atque doctrina a fidelibus comprobata, quae superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . In quibusdam codicibus legitur: Justificat
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia s gr̃a: qũe uult obdurat. ñ iniqͥtate
obuant sͥ: ut nec miscłia impediat ueritatẽ
qua plectit᷑ dignus: nec ueritas misccł̃iam qua
liberat᷑ indignus: D s̃ ab eterno sciens con¬
uersationẽ hominũ malã futurã. & qͥa nec sola
seueritate possent saluari. nec sola miscd̃ia ꝑ¬
uenire ad ꝓfectum meritoꝵ: decreuit qͥd in u-¬
no quoq tempore predicandũ eẽt: unũquẽq
ꝑmittens suo iudicio. to ÷ naturali legi. Sed
qͥa naturalis lex obtorpuit consuetudine pec-¬
candi: p̃dicata ẽ lex quȩ refrenaret peccantes:
Et qͥa iterũ homo ñ se ꝑ legis seueritatẽ cohibe¬
bat. immo ꝑ interdictum reus tenebat᷑: p̾dicata
ẽ misccłia. quȩ saluaret confugientes ad eam.
& excecaret refutantes: mitcens gentes ad ꝓ¬
missiones udeors: ut ipsi uidei saltẽ emula¬
tione gentiũ conuerterent᷑. Et hec ẽ altitudo
consilii di: quo mira ꝓuidentia iudeos & gt̃s
reduxit ad uitam qũa ꝑdiderant in adam: lxui.

Expanded text:
te obviant sibi , ut nec misericordia impediat veritatem, qua plectitur dignus; nec veritas misericordiam, qua liberatur indignus. Deus ab aeterno sciens conversationem hominum malam futuram, et quia nec sola severitate possent salvari, nec sola misericordia pervenire ad profectum meritorum, decrevit quod in unoquoque tempore praedicandum esset, unumquemque permittens suo judicio, id est, naturali legi. Sed quia naturalis lex obtorpuit consuetudine peccandi, praedicata est lex quae refrenaret peccantes. Et quia iterum homo non se per legis severitatem cohibebat, imo per interdictum reus tenebatur: praedicata est misericordia, quae salvaret confugientes ad eam, et excaecaret refutantes, mittens gentes ad promissiones Judaeorum, ut ipsi Judaei saltem aemulatione gentium converterentur. Et haec est altitudo consilii Dei , quo mira providentia Judaeos et gentes reduxit ad vitam, quam perdiderant in Adam.
Abbreviated transcription (Latin):
xpi. de quib diect̃ Declaratio sermonũ fuorp
abinisat se intelletum dat pariuilis. Parui
ll dͣ  humilib sp̃u. fõtũ uel synagogaẽ.
lus coequalib so÷ genĩs su popłis patria
uode exp brabant. qͦd nec psalmis allecti ad
laid̃e qi assurrexerint corde deuoto. menbroꝵ
agilitate. qͦd notat saltus: nec threnis io: la¬
mtationib ꝓpheticis ꝓ exccoiis iam factis uel
faciendis ad penttentiam sint conu̾si. Ceciimuᷤˢ
& spũi caro nubit. Psalmista autẽ quasi in ipso
actu nuptias positus: quando leticia saltans.
moniuit nos ludere dicens. Exultate dõ adutto¬
rianos iubilate deo iacob: ce cet̾a. S qͥo sequit᷑
Ein audiuit ppłs m̃s uocẽ meã: &. isrł ñ inten

Expanded text:
eclaratio sermonum tuorum illuminat, et intellectum dat parvulis . Parvulis, id est, humilibus spiritu. Forum vel Synagoga estsui coaequalibus, id est generis sui populis patria voce exprobrabant, quod nec psalmis allecti ad laudem Dei assurrexerint corde devoto, membrorum agilitate, quod notat saltus, nec threnis, id est lamentationibus propheticis pro excidiis jam factis vel faciendis, ad poenitentiam sint conversi. Cecinimusanima et spiritui caro nubit. Psalmista autem, quasi in ipso actu nuptiarum positus, quadam laetitia saltans, monuit nos ludere, dicens: Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo Jacob , et caetera. Sed quid sequitur? Et non audivit populus meus vocem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ demonstrauit dicens. Ecce agnus dĩ he
lẏ̃as autẽ dicit᷑ iohes. qͥa uenit in sp̃u & u
tute helye: par enĩ ei fuit in rigore mentus
& ambo in heremo uixerunt. Quid̾a putit
ioh̃em ideo uocari helyam⁊ qͥa sic̃ ille nuntiam¬
rus ẽ scđm aduentũ dñi: ita ioħes nuntiauit
pͥmũ. Dicendo aures requirit aures cordis: it
ui autẽ similẽ estimabo generationẽ iffa

Expanded text:
dicens: Ecce Agnus Dei . Elias autem dicitur Joannes, quia venit in spiritu et virtute Eliae ; par enim fuit in rigore mentis, et ambo in eremo vixerunt REMIG. Quidam putant Joannem ideo vocari Eliam quia, sicut ille nuntiaturus est secundum adventum Domini, ita Joannes nuntiavit primum. Dicendo aures, requirit aures cordis, ut Cui autem similem aestimabo generationem i
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ ium patiꝰ᷑: qͥa reatꝰ qũe littera sine spi
iubendo faciebat credendo soluit᷑: & uiolei¬
tia fidei sp̃c sẽs impetrat᷑ Granduis nenoe
uiolentia ẽ. generatos in terra celũ que rer
possidere ꝑ urtutẽ qͦd ñ tenuimꝰ ꝑ naturans
m̃is plus diligens regnũ dĩ qũa cerrena
bona ium facit in illud: hoc ẽ laborats
iurib &e uirtute. ut illuc tandẽ ꝑueniat. A
dieb iohis hoc ẽ postqũa ioħ̃s cepit p̾oicar.
in regnũ celoꝵs: qͥa usq ad finẽ miuroi alusi¬
bit. Uiolenti .i. uolentiam facientes rapit
illud: cũ ium naturȩ faciunt ut ñ ad terres
demergat. s ad suꝑna se subrigat. Qualira¬
pere ẽ: ubi nullũ ius habemꝰ. ꝙ qͦd angl̃eum

Expanded text:
m pati, quia reatus quem littera sine spiritu jubendo faciebat, credendo solvitur: et violentia fidei Spiritus sanctus impetratur. Grandis namque violentia est, generatos in terra coelum quaerere, et possidere per virtutem, quod non tenuimus per naturam. Omnis plus diligens regnum Dei quam terrena bona, vim facit in illud, hoc est, laborat et viribus et virtute, ut illuc tandem perveniat. A diebus Joannis, hoc est, postquam Joannes coepit praedicare. in regnum coelorum; quia usque ad finem mundi durabit. Violenti, id est violentiam facientes, rapiunt illud: cum vim naturae faciunt, ut non ad terrena demergat, sed ad superna se subrigat. Quasi rapere est, ubi nullum jus habemus, et quod angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ querentib ignoscit. sic̃ scriptum ẽ
Dic tu iniqͥtates tuas: ut iustificeris. Iustifica
⁊ gͦ. qͥ iniusticias accusando repellit. humi¬
liter a dõ grãm postulans: & ustus dñs ui
sticias dilexit. P harisei autẽ & legis pe¬
riti. consiliũ dĩ spreuerunt. in semet ipsos :¬
ñ baptiatiab eo. In semet ipsos. id÷ contra
semet ipsos: qͥa qui grãm dĩ respuit. contra
seipsum facit. Uel consiliũ dĩ missũ ad se¬
met ipsos: noluerunt reciꝑe ut stulti. Consi¬
liũ eni dĩ fuit ut ꝑ mort̾e iħu mundũ sal-¬
uaret: qͦd pharisei & legis ꝑiti spreuerut:¬

Expanded text:
ibus ignoscit, sicut scriptum est: Dic tu iniquitates tuas, ut justificeris . Justificatur ergo, qui injustitias accusando repellit, humiliter a Deo gratiam postulans: et justus Dominus justitias dilexit . Pharisaei autem et legisperiti consilium Dei spreverunt in semetipsos non baptizati ab eo. In semetipsos, id est, contra semetipsos; quia qui gratiam Dei respuit, contra seipsum facit; vel consilium Dei missum ad semetipsos noluerunt recipere, ut stulti. Consilium enim Dei fuit, ut per mortem Jesu mundum salvaret: quod pharisaei et legisperiti spreveru
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauerunt illi om̃ia quecũq fecerant
& docuerant. U eniunt apłi ad iħm: riui ad
fontẽ: ad locũ unde exeunt flumina reuertũ¬
tur. Nuntiant illi quȩ fecerant: & qͦmͦ docu¬
erant: semꝑ grãs referentes suꝑ his qͦ acceper̃t¬

Expanded text:
 fecerant et docuerant. Veniunt apostoli ad Jesum, rivi ad fontem. Ad locum unde exeunt, flumina revertuntur . Nuntiant illi quae fecerant et quomodo docuerant, semper gratias referentes super his quae acceper
Abbreviated transcription (Latin):
Et trerum. Uentĩe meũ doleo: sensus cordis mei
conturbati sunt i me. Et paulopost. Stultus
modus officio corporis aptat᷑: dictum ẽ. Cecinimꝰ
uob̃ ꝙ ñ saltastis: hoc ẽ ad confessionẽ psallendi
dõ ꝓuocauimus. & ñ obedistis coaptando & con¬
firmando uos doctrinȩ. Uenit enum iohes
neq manducans neq bibens: & dicunt demo¬
niũ habet. Uenit filiꝰ hominis manducans &¬

Expanded text:
Et iterum: Ventrem meum doleo, sensus cordis mei conturbati sunt in me . Et paulo post: Stultus modus officio corporis aptatur, dictum est: Cecinimus vobis, et non saltastis, hoc est, ad confessionem psallendi Deo provocavimus, et non obedistis coaptando et confirmando vos doctrinae. Venit enim Joannes, neque manducans, neque bibens; et dicunt, Daemoniu
Abbreviated transcription (Latin):
homines. & angłs ẽ: s qui in t̾ra ẽ angls. ip¬
se ẽ minor minimo angeloꝵ. qͥ in celis dño
ministrant: Omĩs qͦ sc̃s qͥ iam cũ dõ ẽ
maior ẽ illo: qͥ ad huc consistit in p̾lio. Non¬
nulli de saluatore hoc intelligi uoluntͤ ut qͥ
ioħe minor ẽ nascendi tẽpore. ac multors opim¬
one. maior sit dignitate in ȩccl̃ia scõꝵs: quȩ a
pͥmo iusto incipiens. usq ad nouissimũ ele-¬
audiens & publicani iustificauerunt dm̃: ba-

Expanded text:
homines, et angelus est; sed qui in terra est angelus, ipse est minor minimo angelorum qui in coelis Domino ministrant. Omnis quoque sanctus qui jam cum Deo est, major eo illo qui adhuc consistit in praelio. Nonnulli de Salvatore hoc intelligi volunt, ut qui Joanne minor est nascendi tempore, ac multorum opinione major sit dignitate in Ecclesia sanctorum, quae a primo justo incipiens, usque ad novissimum eleaudiens, et publicani, justificaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
cent: & dñs circum spicit om̃s. qͣsi in credulitati
eoꝵ irascens. Maniis iubet᷑ extendi: qͥa debilitas
infiuctuose animȩ nullo melius ordine. quam
ri & ñ largiri. Quib dicit᷑ ut extendant ma¬
nus suas. idẽ qͥ furabat᷑ iam ñ furet᷑. magis
autẽ laboret oꝑando manib suis qͦd bonũ
ẽ: ut habeat unde tͥbuat indigentib

Expanded text:
cent; et Dominus circumspicit omnes, quasi incredulitati cent; et Dominus circumspicit omnes, quasi incredulitati eorum irascens. Manus jubetur extendi; quia debilitas infructuosae animae nullo melius ordine quam eraedari, et non largiri. Quibus dicitur ut extendant manus suas, id est, qui furabatur, jam non furetur; magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝑditione ñ liberare : Precieniens calũpniam
quȩ sͥ parabat᷑: arguit iudeos estimantes in
sabbo etiã abonis oꝑib feriandũ. cũ lex dicat:
Omne opus seruile ñ facietis in eo. S de pecc̃o
dictum ẽ opus serule: om̃is eñĩ qͥ facit peccatũ
seruus ẽ peccati. More aut̾ẽ scͥpturarũ animã ꝓ
homine posuit: ut illuo. Hȩ st̃ animȩ: quȩ exi¬
erunt de femore iacob. Uel ileo curaturꝰ corpus
de animȩ saluatione interrogat: qͥa ipsa manꝰ
salutẽ animȩ significabat. quȩ a bonis oꝑib
cessans aridam quodãmͦ dexcerã habere uideba
t᷑ Nullũ siquide sũme pius ꝑdit: s quando ñ
saluat dieit᷑ ꝑdere scͥpturȩ consuetudine: sicut
indurauit eor pharaonis. idẽ ñ emolluiit. s in¬
durar ꝑmisit. A t illi tacebant. Et circũspe¬
dis omnib: dixit homini. Extende manũ tuã
Et extendit: ꝙ restituta ẽ sanitati manus eiꝰ sic̃
ce altera. Non habentes qͥd respondeant ta¬

Expanded text:
a perditione non liberare? Praeveniens calumniam quae sibi parabatur, arguit Judaeos, existimantes in Sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex dicat: Omne opus servile non facietis in eo . Sed de peccato dictum est opus servile: omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . More autem Scripturarum, animam pro homine posuit, ut illud: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob . Vel ideo curaturus corpus de animae salvatione interrogat; quia ipsa manus salutem animae significabat, quae a bonis operibus cessanstur. Nullum siquidem summe pius perdit, sed quando non salvat, dicitur perdere Scripturae consuetudine, sicut induravit cor Pharaonis , id est non emollivit, sed indurari permisit. At illi tacebant. Et circumspectis omnibus, dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est sanitati manus ejus sicut et altera. Non habentes quid respondeant, ta
Abbreviated transcription (Latin):
b loquebat᷑. Eamus dixit. ad locũ unde tra-¬
t ymno dicto: exierunt scd̃m consuetu-¬
dinẽ in montẽ oliueti. De hoc ymno:
ait psalmista. E dent pauꝑes & saturabunt᷑:
& laudabunt dñm. Qd̃ dñi consuetudo fu-¬
erit montẽ oliueti frequentare: refert lucas
pulo consueti secessus locũ adit: qͦ facilline
repperiri possit. In monte oliuet denet᷑ iħc.
& inde ascendit ad celos: ut sciamꝰ qͥa inde
ascendimus ad celos. unde uigilamꝰ & oramꝰ.
& ligam᷑: nec repugnamꝰ in t̾ra. Pulchre dis¬
cipulos sanguinis & corporis sui mysteriis
imbutos. ymno dicto in montẽ educit oli¬
uarũ: ut om̃s in morte ipsius baptiratos
altissimo scĩ sp̃c chrismate confirmandos¬
eẽ designet. clx. A cxxxii.

Expanded text:
bus loquebatur. Eamus, dixit, ad locum, unde trabus loquebatur. Eamus, dixit, ad locum, unde trat hymno dicto, exierunt secundum consuetudinem in montem Oliveti. BEDA. De hoc hymno ait Psalmista: Edent pauperes et saturabuntur, et laudabunt Dominum . Quod Domini consuetudo fuerit montem Oliveti frequentare, refert Lucas pulo, consueti secessus locum adit, quo facillime reperiri possit. In monte Oliveti tenetur Jesus, et inde ascendit ad coelos, ut sciamus quia inde ascendimus ad coelos, unde vigilamus et oramus et ligamur, nec repugnamus in terra. Pulchre discipulos sanguinis et corporis sui mysteriis imbutos, hymno dicto, in montem educit Olivarum, ut omnes in morte ipsius baptizatos, altissimo sancti Spiritus charismate confirmandose designet. CAPUT CLIX.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͦo scriptum ẽ oportet impleri in
me: & qͦd cũ iniustis deputatus ẽ. Et enĩ
ea quȩ ft̃ de me: finẽ habent. Ysaias pas¬
sionẽ dñi describens: int̾ cetera ponit. qͦd
eũ iniustis deputatus ẽ. latrones utiq in-¬
sinnans. finem habent dicit p̾dicta de me.
co÷ impletionẽ: qͥa mox descensurus erat
ad inferos. ut suos reuocaret ao suꝑos: iu¬
xta alium ꝓpħam ei decantantẽ Tu qͦ in
sanguine testam̃ti tui emisisti uinctos tuo
de lacu: in quo ñ ẽ aqua cclxxuiii.
t illi dixerunt. Dñe ecce gladii duo hic.
At ille dixit eis. Sat est. Ouo gladii
sufficiunt ad testimoniũ sponte passi sal¬
uatoris: unus qͥ amputaret auriculam:
in cuiꝰ saluatione uirtus dm̃ declararetur.
Alter qͥ nequaꝗͣ euaginatus: ostenderet apł̃os
alter ueteris testam̃ti. quib adu̾sus insidi¬
as diaboli muniam᷑. Et uicit᷑ satis ẽ: qͥa
nichil deest ei quẽ utriusq testament do¬
eamꝰ hinc. Ad huc discumbens: discumbent¬

Expanded text:
 Oportet impleri in me; et quod cum injustis deputatus est. Etenim ea quae sunt de me, finem habent. BEDA. Isaias passionem Domini describens, inter caetera ponit quod cum injustis deputatus est , latrones utique insinuans. Finem habent, dicit, praedicta de me, id est, impletionem; quia mox descensurus erat ad inferos, ut suos revocaret ad superos, juxta alium prophetam ei decantantem: Tu quoque in sanguine Testamenti tui emisisti vide lacu, in quo non est aqua . L. 278X At illi dixerunt: Domine, ecce gladii duo hic. At ille dixit eis: Sat est. AMBROS. Duo gladii sufficiunt ad testimonium sponte passi Salvatoris, unus, qui amputaret auriculam, in cujus sanatione virtus Domini declararetur. Alter, qui nequaquam evaginatus, ostenderet apostolalter Veteris Testamenti, quibus adversus insidias diaboli muniamur. Et dicitur, satis est; quia nihil deest ei quem utriusque Testamenti doamus hinc. AUGUST. Adhuc discumbens, discumbenti
Abbreviated transcription (Latin):
s amorẽ potiꝰ inẽe patiendi. In qͦ ostendit᷑
benefica uirtus saluatoris: ut cũ auricula
serui ampittaret᷑. ipsius tactu sanaretur:
q ininici ꝑsequentes eũ ad frõe ammone¬
rent᷑. Gladius uͦ spũalis ẽ ut uendas patͥ¬
moniũ. et emas uerbũ: qͦ nuda m̃tis pe¬
netralia uestiunt᷑. Est etiã gladius passi¬
onis ut exuas corpus: & immolatȩ carnis

Expanded text:
sed amorem potius inesse patiendi. In quo ostenditur sed amorem potius inesse patiendi. In quo ostenditur benefica virtus Salvatoris, ut cum auricula servi amputaretur, ipsius tactu sanaretur, et inimici persequentes eum ad fidem admoneetiam gladius spiritalis, ut uendas patmonium, emas uerbum, quo mentis penetralia uestiuntur. est etiam gladius passionis, ut exuas corpus et inmolatae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ons discipulos ad discretionẽ uirtutũ matr̃e
tenendã: ⁊t alia sit uiuendi regula tẽpore
ꝑsequitionis: alia tẽpore pacis. St̃ namq
uirtites semꝑ tenendȩ: ut miscđ̃ia. humili¬
tas. castitas. fioes. spes. caritas: st̃ et aliȩ pro
tẽpore locoq mitandȩ: ut fames. sitis. ui¬
giliȩ. orationes. labor oꝑandi. & docendi.
Qs siqͥs semꝑ exequendas putauerit: ñ mͦ
se earũ fructu pͥuabit: s et notam incurret
stutticiȩ. Magister itaq uirtitiũ ut insinu¬
aret discretionẽ. p̃cepit discipulis. ad predi¬
candũ missis. neqͥo in uia tollerent. sed de
euangłio uiuerent: tẽpore uͦ ꝑ sequittionis
decreuit pecuniã uictui necessariã tollere:
donec tempus ȩuangłirandi rediret sopita
ꝑsequitione. Nob̾ autẽ iter agentib ꝑ re¬
giones in hospttales. licet uiatici causa plu¬
ta portare. ꝗͣ domi habere. Unde dñs hic
qͥ ñ habet gladiũ iubet ut emat: & legen¬
tes sciant dño ñ deesse facultat̾ẽ resistendi:

Expanded text:
Dominus discipulos ad discretionem virtutum matrem tenendam, ut alia sit vivendi regula tempore persecutionis, alia tempore pacis. Sunt namque virtutes semper tenendae, ut misericordia, humilitas, castitas, fides, spes, charitas; sunt et aliae pro tempore locoque mutandae, ut fames, sitis, vigiliae, orationes, labor operandi et docendi. Quas si quis semper exsequendas putaverit, non modo se earum fructu privabit, sed et notam incurret stultitiae. Magister itaque virtutum ut insinuaret discretionem, praecepit discipulis ad praedicandum missis, ne quid in via tollerent, sed de Evangelio viverent; tempore vero persecutionis decrevit pecuniam victui necessariam tollere, donec tempus evangelizandi rediret sopita persecutione. Nobis autem iter agentibus per regiones inhospitales, licet viatici causa plura portare quam domi habere. Unde Dominus hic, qui non habet gladium, jubet ut emat, et legentes sciant Domino non deesse facultatem resistendi,
Abbreviated transcription (Latin):
biiħc interrogat apłos que me dicunt homines
Ubi iħe dicit sunt quid̾a de hic stantib qͥ ñ gusta¬
bunt mortẽ. ꝙ in monte transsiguratur:
U bi pharisei dicunt ad iħm discede hinc qͥa hero¬
des uult te occidere. ⁊ eurauit lunaticum.
capharnaum ꝓse & petͦ didragnia exauctorib¬
erit in regno celoꝵ. instruit eos his exemplis.
ut humilient se sicut paruulus :
Non debiere ꝓhiberi eos qͥ facuĩt signa in noĩe iħu¬
D e filio qui substantiam patris deuorauit :
De iemittendo fratrib ex corde.

Expanded text:
 interrogat apostolos, Quem me dicunt homines s. XCI. Ubi Jesus dicit: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem, et in monte transfiguratur. XCII. Ubi Pharisaei dicunt ad Jesum: Discede hinc, quia Herodes vult te occidere, et curavit lunaticum. Capharnaum pro se et Petro didrachma exacto riberit in regno coelorum instruit eos his exemplis, ut humilient se sicut parvulus. XCV. Non debere prohiberi eos, qui faciunt signa in nomiXCVII. De filio qui substantiam patris devoravit. XCVIII. De remittendo fratribus ex corde.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitis scdm litterã nuntiauerunt euangłm discipu¬
li xp̃i qͥ hauserant aquã. prudent̾ intelligendo
ꝙ fioeliter aꝑiendo ueterem scripturã. Om̃is homo
pͥmũ uinũ bonũ ponit: dictum ẽ ad litteram.
scđm multoꝵs consuetudine. Mystice homo. id
carnalis deterius uinũ bibit pꝰ bonũ. id a ue
ris. in ebriat᷑ et ꝓficit:
Maximus ep̃e in sermo

Expanded text:
nuntiaverunt Evangelium discipuli Christi, qui hauserant aquam, prudenter intelligendo et fideliter aperiendo veterem Scripturam. Omnis homo primum bonum vinum ponit, dictum est ad litteram secundum multorum consuetudinem. Mystice, homo, id est carnalis, deterius vinum bibit post bonum, id est cum ris, inebriatur et proficit. Maximus episcopus in sermo
Abbreviated transcription (Latin):
pletȩ ydrias aqua. Et impleuerunt eas usq ad
summũ. Et dicit eis iħc. Haurite nune: & ferte
architrielimno. ꝙ tulerunt. Architrilins ẽ
pͥnceps triclinii. ioest discumbentiũ in triclino
Tricliniũ uͦ dicunt ẽẽ aulam tricameratã. uł ds
domos siue tres cameras cũ testudine factas: in
quib sedebant discumbentes quasi sub trib ar-¬
cub. Ut autẽ gustauit architriclinus aquã ui-¬
nũ factam et ñ sciebat unde eẽt̃. ministri autẽ

Expanded text:
a. Et impleverunt eas usque ad summum. Et dixit eis Jesus: Haurite nunc, et ferte architriclino. Et tutelerunt. » Architriclinus est princeps triclinii, id est discunbentium in triclinio. Triclinium vero dicunt esse aulam tricameratam, vel tres domos vel tres cameras cum testudine factas, in quibus sedebant discumbentes, quasi sub tribus arcubus. « Ut autem gustavit architriclinus aquam vinum factum, et non sciebat unde esset, minist
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit iacob. Infirmat᷑ qͥs in uob̃: inducat pre¬
sbiteros eccliȩ & orent suꝑ ipsum unguentes eũ
oleo in nomine dñi. Et si in peccatis sit: dimit¬
tent᷑ ei. Unde patet ab ipsis apłis hunc sc̃ẽ eccl̃iȩ
morẽ ẽẽ contraditũ: ut pontificali benedictiõe
consecrato oleo ꝑungant᷑ egroti. Uisibilis ita¬
q unctio sacramentũ ẽ: res uͦ sacram̃ti remissio
quȩ sp̃uali unctione gr̃ȩ confert᷑ animę .xlu.
It factȩ sunt nuptiȩ in chana A xꝑuii.
galilee: ꝙ erat mat̾ iħu ibi. Hocatus ẽ autẽ
& iħe: & discipuli eiꝰ ad nuptias. Uoluit dñs¬
p̾sentia sui. necñ miraculo nuptias cõmendare:
ne eas heretici dampnare p̾sumerent. M ysti¬
ce descderio patrũ precedentiũ ante legem sub
lege. uocatus ẽ sponsus ad ȩccłiam sponsã ueni¬
re: & in gr̃a euangelii uenit. Uocati sunt et
aiscipuli: ut ministri in nuptiis. H. ane spon

Expanded text:
Infirmatur quis in vobis? inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super ipsum, ungentes eum oleo in nomine Domini: et si in peccatis sit, dimittentur ei . Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse contraditum, ut pontificali benedictione consecrato oleo perungantur aegroti. Visibilis itaque unctio, sacramentum est; res vero sacramenti, remissio, quae spirituali unctione gratiae confertur animae. A. 81X Et factae sunerat mater Jesu ibi. Vocatus est autem Jesus et discipuli ejus, ad nuptias . » Voluit Dominus suis nec non miraculo nuptias commendare, ne eas haeretici damnare praesumerent. Mystice desiderio Patrum praecedentium ante legem, sub lege vocatus est sponsus, ad Ecclesiam sponsam venire, et in gratia Evangelii venit. Vocati sunt et discipuli, ut ministri in nuptiis. Hanc spon
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ auctor tempoꝵ: fato tẽporis regit᷑. Dicit
mat̾ eiꝰ ministris. Qd̾cumq dixerit uob̃ facite:
Erant autẽ ibi laptoee ydriȩ sexposite scđm¬
purificationẽ iudeoꝵ: capientes singulȩ metretaᷤ
binas uł ternas. C onfisa mat̾ de filii pietate
ad ipsam. ut fiat qͦd petit: fiducialit̾ imꝑat mi¬
nistris. Hydor ẽ aqua: inde dictt᷑ ydria uas aqͦͤ:
Purificationẽ uideoꝵ dicit: qͦd crebro lauabant
manus &e uasa. Metron grece mensura dicit᷑:

Expanded text:
enim auctor temporum, fato temporis regitur. Dicit enim auctor temporum, fato temporis regitur. Dicit mater ejus ministris: Quodcunque dixerit vobis, facite. Erant autem ibi lapideae hydriae sex, positpurificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binas vel ternas. » Confisa mater de filii pietate ad ipsam, ut fiat quod petit fiducialiter imperat ministris. Hydor  ὔδωρ est aqua. Inde dicitur hydria vas aquae. Purificationem Judaeorum dicit quod crebro lavabant manus et vasa. Metron
Abbreviated transcription (Latin):
sam coniunxit sͥ sponsus in utero uirgnus. Uer¬
bũ enim sponsus: & sponsa caro humana est.
fiunt nupͥtiȩ: qͥa hii sunt digni xp̃o. qͥ feruo¬
re deuotionis de uicus ad uirtutes. de t̾ra ad
celos transmigrant. Ee deficiente uino:
dicit mat̾ iħu ad eum. Hmũ ñ habent. Quasi
dicat. Uinũ da eis. Uinũ defecit: qͥa sp̃ualis
intelligentia legis. fallacem phariseoꝵ exposi
cõmune ẽ tibi matͥ scd̃m carñe: & mͥ ȩcerne d̃i
uirtuti ac di sapientiȩ. ex qua futurũ ẽ mira¬
culũ qͦd petis: Heniet hora mea .i. passionis
oportunitas: in qua iudelicꝙ cũ pendere i cru¬
ce infirmitas ceꝑit cuiꝰ tu mater es. agnoscant
te matr̃e ut filius curam tui discipulo cõmit¬
tens. Predicato autẽ euangłio & uirtute diui¬
na ostensa mundo: fuit hora passionis. Non ne¬
cessitatis scilicos hora ut heretici calumpniant᷑:
s uoluntatis. Unde illuo. Potestatem habeo
ponendi animã meã: & iturũ sumere eam. Non

Expanded text:
sam conjunxit sibi sponsus in utero virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana est. fiunt nuptiae. Quia hi sunt digni Christo, qui fervore devotionis de vitiis ad virtutes, de terra ad coelos transmigrant. Et deficiente vino, dicit mater Jesu ad eum: Vinum non habent. Quasi dicat: Vinum da eis. Vinum defecit, quia spiritualis intelligentia legis, fallacem Pharisaeorum expocommune est tibi matri secundum carnem, et mihi aeternae Dei virtuti ac Dei sapientiae, ex qua futurum est miraculum quod petis? Veniet hora mea, id est, passionis opportunitas, in qua videlicet cum pendere in cruce infirmitas coeperit, cujus tu mater es, agnoscam te matrem ut filius, curam tui discipulo committens. Praedicato autem Evangelio et virtute divina ostensa mundo, fuit hora passionis, non necessitatis scilicet hora, ut haeretici calumniantur, sed voluntatis. Unde illud: Potestatem habeo ponere animam meam, et iterum sumere eam . Non
Abbreviated transcription (Latin):
it ex uichilo: s maluit de aqua uinũ facere. u
goceat se ñ legem soluere s impleie: &e in euanglio
ai facere uel dõcere quȩ ꝓphetia p̾̃oreit. Isq ad
summũ implent᷑ ydriȩ: qͥa nullũ tempꝰ fuit a sa-¬
littara d octrina uacurim. Architricdinus intelligi
⁊ pnceps imperitia scͥpturȩ continentis hystorias
& moralitates. & allegorias. Dum gͦ tali uelut
nichodemo. gamalieli. discipulo etus saulo. uerbũ
euangeli offert᷑: uinũ de aqua factum architͥeli¬
no ppinat᷑. Nonnulli uͦ ꝑ aqũa baptismum io¬
han̾nis ꝑ uinũ passionem xp̃i accipiunt. Unde
ꝙ uinũ pͥus fert᷑ architriclino. idest ipsi ioħi:
um dest tres ordines in nuptiis discumbentiũ
altitudine distantes int̾ se: designant tres ordi¬
nes fioeliũ in ȩccłia. comugatoꝵ continentiũ. et
doctoꝵ. Et qͥa doctors ẽ ueterib institutis grãm

Expanded text:
at ex nihilo; sed maluit de aqua vinum facere, ut at ex nihilo; sed maluit de aqua vinum facere, ut doceret se non legem solvere, sed implere; et in Evangelio illa facere vel docere, quae prophetia praedixit. Usque ad summum implentur hydriae, quia nullum tempus fuit a salutari doctrina vacuum. Architriclinus intelligitur princeps in peritia Scripturae continentis historias et moralitates et allegorias. Dum ergo tali velut Nicodemo, Gamalieli, discipulo ejus Saulo verbum Evangelii offertur, vinum de aqua factum architriclino propinatur. Nonnulli per aquam baptismum Joannis, per vinum passionem Christi accipiunt. Unde et vinum prius fertur architriclino, id est ipsi Joanni, nus, id est tres ordines in nuptiis discumbentium, altitudine distantes inter se, designant tres ordines fidelium in Ecclesia: conjugatorum, continentium, et doctorum. Et quia doctorum est veteribus institut