comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onib oneribus eos ad xp̃i gratiam ꝑducamus: qͥa et si ipsi minus fideliter
ueniunt: hi tamen qͥ de eis natifuerint. iam fidelius baptizantur: Aut
ipsos gͦ. aut filios eorum lucrabimur: et ideo non ẽ graue qͥcqͥd de pen¬
sione proxp̃o dimittimus:
nim uero tam leuigationibus dationum quã promissionib regni
cȩlorum. iudei ꝑ diuersa loca redire ad Exp̃m quem patres eorum
negauerant cȩperunt: qͥbus cum salute animȩ uestimenta quoq bap¬
tiuandis habrlia conferebat. Inde fantino defensori: Domina inquit
abbatissa monasterii sc̃i s tephani qͦd inagrigentino ẽ territorio con¬
stitutũ indicante comperimus multos iudeoꝵ. ad xp̃ianam fidem
diuina gr̃a inspirante. uelle conuerti. sed ẽe necessariũ ut aliquis
ilue ex nr̃o mandato debeat proficisei : P inde hinius tͥ auctoritati tenore p̃¬
eipimus: ut omni occasione post posita. ad p̃dictum locum ꝑgere et de¬

Expanded text:
onum oneribus eos ad Christi gratiam perducimus, quia et si ipsi minus fideliter onum oneribus eos ad Christi gratiam perducimus, quia et si ipsi minus fideliter veniunt, hi tamen qui de eis nati fuerint, jam fidelius baptizantur. Aut ipsos ergo, aut filios eorum lucramur, et ideo non est grave quidquid de pensione pro Christo dimittimus. nimvero tam levigationibus dationum quam promissionibus regni coelorum Judaei per diversa loca ad Christum, quem patres eorum negaverant, venire coeperunt. Quibus cum salute animae vestimenta quoque baptizandis habilia conferebat. Unde Fantino defensori: « Domina, inquit, abbatissa monasterii sancti Stephani, quod in Agrigentino est territorio constitutum, indicante, comperimus multos Judaeorum ad christianam fidem, divina gratia inspirante, velle converti, sed esse necessarium ut aliquis illuc ex nostro mandato debeat proficisci. Proinde hujus tibi auctoritatis tenore praecipimus ut, omni excusatione summota, ad praedictum locum pergere, et de
Abbreviated transcription (Latin):
simulq: salubrit in sardiniȩ rusticos ꝓcessisse cognosceret. in iudeos
ȩtiam patrimoniorum suorum rusticos ñ dissimiliter ẽ conatus exten¬
dere. Unde cypͥano diacono scribit dicens Euenit adme e̾e hebreos
in possessionib nr̃is : qͥ conuerti ad dm̃ nullatenus uolunt. Sed uidetur
mͥ. ut ꝑ om̃s possessiones in qͥbus ipsi hebrei c̾e̾ noscuntur ȩpistolas trans¬
mittere debeas : eis ex me specialiter. ꝓmittens. quod quicumq ad ue
aliqͣ ex parte imminuetur: Quod ita quoq fieri uolo: ut siquis ex eis con¬
uersus fuerit. si solidum pensionẽ habet. tremissis ei relaxari debeat. Si
tres uel quatuor: unus solidus relaxetur. Si quid amplius: iam iuata e¬
undem modum relaxatio fieri debet. uel certe iuxta quod dilectio tua
p̃uiderit. ut et ei qͥ conuertit᷑. onus releuetur : et eccłastica utilitas non
graui dispendio p̃matur. Nec ñ inutiliter facimus. si pro eleuandis pensi¬

Expanded text:
simulque salubriter in Sardiniae rusticos processisse cognosceret, etiam in Judaeos patrimoniorum suorum rusticos non dissimiliter est conatus extendere. Unde Cypriano diacono scribit, dicens: « Pervenit ad me esse Hebraeos in possessionibus nostris, qui converti ad Deum nullatenus volunt. Sed videtur mihi ut per omnes possessiones in quibus ipsi Hebraei esse noscuntur, epistolas transmittere debeas, eis ex me specialiter promittens quod quicunque ad veraliqua parte imminuetur. Quod ita quoque fieri volo, ut si quis ex eis conversus fuerit, si solidi pensionem habet, tremissis ei relaxari debeat; si tres vel quatuor, unus solidus relaxetur; si quid amplius, jam juxta eumdem modum debet relaxatio fieri, vel certe juxta quod dilectio tua praevidet, ut et ei convertitur onus relevetur, et ecclesiastica utilitas non gravi dispendio prematur. Nec hoc inutiliter facimus, si pro levandis pensi
Abbreviated transcription (Latin):
to quia isdem uenerabilis pater quem admodũ fr̃ibus
terrori fuerit ex parte iam tetigi: qualit̃ eius exemplis idem profecerit
breuit᷑ indicandum putaui. Frater qͥdam in eodem monasterio. Gregorio
commonitus. multis cotidianisq lacrimis ad gaudia patriȩ cȩlestis anhe
duce Gregorio serutaretur. non in eis uerba scientiȩ sed fletum com¬
punctionis querebat: qͣtinus ꝑ hȩc incitata mens eꝰ exardesceret. et ima
deserens. ad contemplationẽ cęlestis patriȩ ꝑuolaret. Huic ꝑ uisionem
nocꝰ turnã dictum ẽ. Paratus esto: et qͥa dñs iussit te migra. Cumq ille
ñ habere se sumptus ad migrandum diceret. responsum ꝓtinus audiuit dicenꝰ.
Si de peccatis tuis agitur. dimissa sunt. Quod dum semel audisset. et magno
adhuc metu trepidaret: nocte quoqͣ: in eisdem ẽ uerbis ammonitus. Posł

Expanded text:
 quia idem venerabilis Pater quemadmodum fratribus terrori fuerit, ex parte jam tetigi, qualiter ejus exemplis iidem profecerint, breviter indicandum putavi. Frater quidam in eodem monasterio, nomine commonitus, multis quotidianisque lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelacra eloquia scrutaretur, non in eis verba scientiae, sed fletum compunctionis inquirebat, quatenus per haec incitata mens ejus inardesceret, et ima deserens ad contemplationem patriae coelestis pervolaret. Huic per nocturnam visionem dictum est: Paratus esto, et quia Dominus jussit, migra. Cumque ille non habere se sumptus ad migrandum diceret, responsum protinus audivit, dicens: Si de peccatis tuis agitur, dimissa sunt. Quod cum semel audisset, et magno adhuc metu trepidaret, nocte quoque alia in eisdem est verbis admonitus. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
non debet anobis addi flagellatis afflictio. ne nos culpe quod
absit offensa respiciat. Et quia p̃sentiũ lator calumpniosus ꝓ
hac ꝑcussione quam sustinet consueta sibi cõmoda ab eccła ur̃a
asserit denegari. iccirco fr̃nitatẽ tuã p̃sentib hortam᷑ epł̃is. qͣti¬
nus nihil eũ ad ꝑcipienda quȩ c̃sueta sunt hȩc egritudo debeat
impedire. quia diuersis in ȩccła militantib uaria sicut nostis sepe contingit
infirmitas. et. si hoc fuerint exemplo deterriti. nullus de cętero qͥ ȩccłe
militet poterit inueniri. sed scđm loci eiꝰ ordinẽ. quł ꝗͣ ei si sanus cẽt
poterant ministrare de ipsa exiguitate. quȩ eecłe potest accedere
fr̃nitas tua diuini contẽplatione iudiei egrotanti p̃bere ñ desinat-¬
põꝵ uenerabiliũ facꝰtas ꝓprus elericis sponsionẽs. gregorius apłice
sedis auctoritatib roborabat. Unde iohanni panorinitano ep̃o

Expanded text:
non debet a nobis addi flagellatis afflictio, ne nos culpae, quod non debet a nobis addi flagellatis afflictio, ne nos culpae, quod absit, offensa respiciat. Et quia praesentium lator Calumniosus, pro hac percussione quam sustinet, consueta sibi commoda ab Ecclesia vestra asserit denegari, idcirco fraternitatem tuam 146 praesentibus hortamur epistolis, quatenus nihil eum ad percipienda quae consueta sunt haec aegritudo debeat impedire, quia diversis in Ecclesia militantibus, varia, sicut nosti, saepe contingit infirmitas. Et si hoc fuerint exemplo deterriti, nullus de caetero qui Ecclesiae militet poterit inveniri, sed secundum loci ejus ordinem quaeque ei, si sanus esset, poterant ministrari, de ipsa exiguitate, quae Ecclesiae potest accedere, fraternitas tua divini contemplatione judicii aegrotanti praebere non desinatporum venerabilium factas propriis clericis sponsiones Gregorius apostolicae sedis auctoritatibus roborabat. Unde Joanni, Panormitano ep
Abbreviated transcription (Latin):
eosdẽ eufemiũ. atq thomã in ordine. locoq tantum mͦ unde ad sa¬
cyos oydines ꝓmoti fuerant uolumꝰ reuocari. et cuncꝰtis dieb uitę
sue eorundẽ locoꝵ c̃tinentiã sicut consueuerant ante ꝑcipiant.
Clematiũ uͦ lec torem. similit̃ benignitatis intuitu: in ordine loco¬
q suo reuocandũ t̾e constituo. Quib etiã om̃ib id ẽ paulo di¬
acono. eufemio. thomȩ. atq clematio. cõmoda sua scđm locũ.
et oxdinẽ in qͦ quisq eoꝵ ẽ sicut solitus erat acciꝑe. ap̃senti in¬
dre leone fr̃nitas ur̃a sine aliqua studeat imminutione p̃bere.
onsueta clericoꝵ stipendia: nullis quarũ libet egritudinũ occa¬
sionib misericordissimus pat̃ Gregorius retrahebat. Unde can¬
dido ep̃o urbis ueteris scribens ait. Cum ꝑcussio corporalis utrũ
ꝓ purgatione. an ꝓuindicta c̃tingat. dĩ in hoc iudiciũ ignorat᷑.

Expanded text:
eosdem Euphemium atque Thomam, in ordinem locumque tantummodo, unde ad saeosdem Euphemium atque Thomam, in ordinem locumque tantummodo, unde ad sacros ordines promoti fuerant, volumus revocari, et cunctis diebus vitae suae eorumdem locorum continentiam sicut consueverant ante, percipiant. Clematium vero lectorem similiter benignitatis intuitu in ordinem locumque suum revocandum esse constituo. Quibus etiam omnibus, id est Paulo Diacono, Euphemio, Thomae, atque Clematio commoda sua secundum locum et ordinem, in qua quisque eorum est, sicut solitus erat accipere, a praesenti indictione fraternitas vestra sine aliqua studeat imminutione praebere. » 33. Consueta clericorum stipendia nullis quarumlibet aegritudinem occasionibus misericordissimus pater Gregorius retrahebat. Unde Candido, episcopo urbis veteris, scribens, ait: « Cum percussio corporalis, utrum pro purgatione an pro vindicta contingat, Dei in hoc judicium ignoratur,
Abbreviated transcription (Latin):
depositi quondam ep̃i sui destiterit. et cupiditatis studio silere
contra animã suam potius quam ꝓdere uera consensit. tamen qͥa pios
plus non eẽ conuenit quam districtos. hanc ei culpã ignoscimus. atq
eũ in ordine locoq suo recipiendũ censemus. Ilam ei tempore ꝓlatȩ
sententie. afflictionẽ quam ꝑtulit credimus aduindictam hunus
culpe posse sufficere. Eufemiũ uͦ atq thomã qͥ pro deferenda ac-¬
cusatione sacros oydines acceperunt. eisdẽ ordinib pͥuatos eẽ. atq
ita sicuti sunt depositi uolumus ꝑmanere. nec umquã eos sub qua¬
libet eaccusationis specie in sacros ordines reuocari decernimus:
Nam nimis indignũ et contra ȩccłasticȩ regulã disciplinȩ ẽ. ut
honore quẽ non eax meritis. sed ꝓ sceleris p̃mio ꝑcepere. fungañs:
Qua tam̃ plus miscdię quã districte nos conuenit oꝑam dare iustitiȩ.

Expanded text:
depositi quondam episcopi sui destiterit, et cupiditatis studio silere depositi quondam episcopi sui destiterit, et cupiditatis studio silere contra animam suam potius quam prodere vera consensit, tamen, quia plus nos esse convenit pios quam districtos, hanc ei culpam ignoscimus, atque eum in ordine locoque suo recipiendum censemus. Nam ei a tempore prolatae sententiae afflictionem quam pertulit credimus ad vindictam hujus culpae posse sufficere. Euphemium vero atque Thomam, qui pro deserenda accusatione sacros ordines acceperunt, eisdem ordinibus privatos esse, atque ita sicuti sunt depositi, volumus permanere; nec unquam eos sub qualibet excusationis specie in sacros ordines revocari decernimus. Nam nimis indignum, et contra ecclesiasticae regulam disciplinae est, ut honore quem non ex meritis, sed pro sceleris praemio percepere, fungantur. Quia tamen plus misericordiae quam districtae nos convenit operam dare justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
uenissent. et magna nobis ad p̃sens facta ẽ de eoꝵ unitate leticia
Sed qm̃ ea quȩ dicꝰta sunt indiscussa remanere ñ patimur. sedis
nr̃e diaconẽ adea inuestiganda dirigimꝰ. quia nuntiati nos fa¬
cinoris qualitas uehement̾ impellit. ut ea quȩ audiuimꝰ dissimu¬
lare nullatenus debeamus. p̃sertim cum accusatores et accusatũ
inter se fecisse grãm indicastis. hoc nobis necesse ẽ subtilius per¬
scrutari. ne fortasse eoꝵ sit cõparata concordia. Quȩ si qͦd absit
ñ ex caritate sedex p̃mio facta c̃stiterit. maiori hoc emendatio¬
ne plectendum ẽ. Nam̃ nos qͥ canonice reuelante dõ mala si q¬
dem uera sunt resecare p̃cedentia festinamus. cõmissam post¬
modum culpã sine uindicta nulla ratione dimittimus. Item
iohanni ep̃o corinthioꝵ post aliqua. Paulum inquit diaconem
latorem p̃sentium. quam uis culpa sua uehementer confundat
atq redarguat. quod deceptũ ꝓmissione ab accusatione nuꝑ

Expanded text:
itiam convenissent, et magna nobis ad praesens facta est de eorum unitate laetitia. Sed quoniam ea quae dicta sunt indiscussa remanere non patimur, sedis nostrae diaconum ad ea investiganda dirigimus, quia nuntiati nos facinoris qualitas vehementer impellit ut ea quae audivimus dissimulare nullatenus debeamus, praesertim cum accusatores et accusatum inter se fecisse gratiam indicastis. Hoc nobis necesse est subtilius perscrutari, ne fortasse eorum sit comparata concordia: quae si, quod absit, non ex charitate, sed ex praemio facta constiterit, majori hoc emendatione plectendum est. Nam nos qui canonice, revelante Deo, mala, si quidem vera sunt, resecare praecedentia festinamus, commissam postmodum culpam sine vindicta nulla ratione dimittimus. » Item Joanni, episcopo Corinthiorum post aliqua: « Paulum, inquit, Diaconum, latorem praesentium, quamvis culpa sua vehementer confundat atque redarguat quod, deceptus promissione, ab accusatione nuper
Abbreviated transcription (Latin):
S auc̃ toritate ministerium sui a pocrysiatus impleuerit. qͣnte reuerentiȩ
apud augustos eaxtiterit. qͣntaq sollicitudine afflictȩ italiȩ succurriꝰ
sipius fȩcerit: Si qͥs plenius nosse desiderat. ȩpł̃as antecessoris sui papę
Pelagii ad eum suꝑ multimodis ȩccłȩ dĩ necessitatibus destinatas. quȩ.
hactenus in serinio scẽ sedis apostolicȩ studiosissime conseruantur. ꝑcur¬
rat. Ex quarum multitudine. hic unam intersero. qͣtinus et illius mini¬
steru qͣlitas. et reliquarum quoq conseqͤntia cognoscatur. Quȩ ita se
elacivs ep̃s.¬

Expanded text:
 auctoritate ministerium sui apocrisiariatus impleverit, quantae reverentiae apud Augustos exstiterit, quantaque sollicitudine afflictae Italiae succurri saepius fecerit, si quis plenius nosse desiderat, epistolas antecessoris sui papae Pelagii ad cum super multimodis Ecclesiae Dei necessitatibus destinatas, quae hactenus in scrinio sanctae sedis apostolicae studiosissime conservantur, percurrat, ex quarum multitudine hic unam intersero, quatenus et illius ministerii qualitas, et reliquarum quoque consequentia cognoscatur. Quae ita se Pelagius epis
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigabilia. tanto debent ẽẽ humanis sensib metuenda. ut quia ea
ratio mortalis cõprehendere ñ ualet. his se necesse ẽ humili ceruice cor¬
dis substernat. qͣtinus qͥ eam regentis uoluntas duxerit. illuc obȩdientiᷤ
mens gressib ꝓsequatur. EGO autẽ considerans infirmitatẽ meam ad a-¬
postolicȩ sedis culmen ñ posse ꝑtingere onus hoc malui dedinare. ne in pas¬
torali regimine imparis administrationis actioni succumberẽ. Sed quia
contraire non ẽ dñi disponentis arbitrio: obȩdient̃ sȩcutus sum quod mise¬
ricors de me regentiꝰ manus ualuit oꝑari. Nam fr̃ntati ur̃ȩ et si p̃sens
Ñ ȩueniret occasio. necessario fuerat indicandum quod in dignũ me apo¬

Expanded text:
investigabilia, tanto debent esse humanis sensibus metuenda: ut quia ea ratio mortalis comprehendere non valet, his se necesse est humili cordis cervice substernat, quatenus quo eam regentis voluntas duxerit, illic obedientis mentis gressibus prosequatur. Ego autem considerans infirmitatem meam ad apostolicae sedis culmen non posse pertingere, onus hoc malui declinare, ne in pastorali regimine imparis administrationis actione succumberem. Sed quia contraire non est Domini disponentis arbitrio, obedienter secutus sum quod misericors de me regentis manus voluit operari. Nam fraternitati vestrae, et si praesens non eveniret occasio, necessario fuerat indicandum quod, licet indignum, me apo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cognoscere uiam iustitie. quã post agnitionẽ retrorsũ
conuerti. Audiant quod scriptum ẽ. Utiña frigidus esses.
aut calidus. sed quia tepudus es & nec frigidus. nec cali¬
dus. incipiam te euomere ecore meo. Calidus quippeẽ:
qui hona studia & arripit. & consummit. Erigidus uero
est qui cõsummanda nec inchoat. & sicut a frigore per te¬
põrem transitur ad calorem: ita a calore ꝑ teporem redit᷑
ad frigus. Quis quis ergo amisso infidelitatis frigore uiuit:
sed nequaquã tepore superato ex crescit ut ferueat. ꝓcul
dubio calore desperato dũ noxio intepore demoratur agit.
ut frigescat. Sed sicut ante teporem frigus subspe est.
ita post frigus tepor in desperatione. Qui enĩ ad huc in pec¬
catis ẽ. conuersionis fiduciam ñ amittit. Qui uero post
conuersionẽ tepuit. & spem quȩ ẽe potuit de peccatore
substraxit. Aut calidus ergo quisq ẽẽ aut frigidus que¬

Expanded text:
non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti . Audiant quod scriptum est: Utinam frigidus esses, aut calidus; sed quia tepidus es, et nec frigidus, nec calidus, incipiam te evomere ex ore meo . Calidus quippe est qui bona studia et arripit et consummat; frigidus vero est qui consummanda nec inchoat. Et sicut a frigore per teporem transitur ad calorem, ita a calore per teporem reditur ad frigus. Quisquis ergo amisso infidelitatis frigore vivit, sed nequaquam tepore superato excrescit ut ferveat, procul dubio calore desperato, dum noxio in tepore demoratur, agit ut frigescat. Sed sicut ante teporem frigus sub spe est, ita post frigus tepor in desperatione. Qui enim adhuc in peccatis est, conversionis fiduciam non amittit. Qui vero post conversionem tepuit, et spem quae esse potuit de peccatore subtraxit. Aut calidus ergo quisque esse, aut frigidus quae
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa operandi remissio contra hoc ꝗđ operatũ ẽ pugnat
Hinc ẽ eñĩ ꝗđ ꝑ salomonẽ dicitur. Qui mollis & dissolut e
in opere suo. frater ẽ sua opera dissipantis. Quia uidelicet
qui cępta bona districte ñ exequitur. dissolutiont negle¬
gentie manũ destruentis imitatur: Hinc sardis ȩecłe ab
angło dicitur Esto uigilans. & confirma cetera qut mo¬
ritura erant: Non eñ in uenio opera tua plena coram dõ meo.
Qia igitur plena coram dõ eius opera inuenta ñ fuerant.
moritura reliqua & iam quȩ erant gesta p̃dicebat. Si enĩ
quod mortuũ in nobis ẽ aduitam ñ accenditur. hoc &e iã
ex tinguitur quod quasi adhuc uiuum tenetur. Ad monẽ¬
di sunt ut ꝑ pendant quod tolerabilius ẽẽ potuisset recti
uiã ñ arripere. quã arreptam post tergũ redire Nisi ergo
retro respicerent. erga ceptum studiũ nullo torpore lan¬
guerent. Audiant ergo quod scriptũ est. Melius erat eis

Expanded text:
ipsa operandi remissio contra hoc quod operatum est, pugnat. ipsa operandi remissio contra hoc quod operatum est, pugnat. Hinc est enim quod per Salomonem dicitur: Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Quia videlicet qui coepta bona districte non exsequitur, dissolutione negligentiae manum destruentis imitatur. Hinc Sardis Ecclesiae ab angelo dicitur: Esto vigilans, et confirma caetera quae moritura erant, non enim invenio opera tua plena coram Deo meo . Quia igitur plena coram Deo ejus opera inventa non fuerant, moritura reliqua etiam quae erant gesta praedicebat. Si enim quod mortuum in nobis est ad vitam non accenditur, hoc etiam exstinguitur, quod quasi adhuc vivum tenetur. Admonendi sunt ut perpendant quod tolerabilius esse potuisset recti viam non arripere, quam arrepta post tergum redire. Nisi enim retro aspicerent, erga coeptum studium nullo torpore languerent. Audiant ergo quod scriptum est: Melius erat eis
Abbreviated transcription (Latin):
set. Qui ergo nulla ad huc agere bona ceperunt. ariditate
antea suȩ prauitatis correptionis manu euertendi sunt. ut ad
statũ postmodũ recte operationis erigantur. quia & id cis¬
co alte silue lignũ succidimus. ut hoc in edificii tegmint
subleuemus. Sed tam̃ ñ repente in fabrica ponitur. ut ni¬
mirũ prius uitiosa eius uiriditas ex siccetur. Cuius quo plus
ininfimis humor excoquitur. eo ad summa solidius leuat᷑.
Ad contra ad monendi sunt qui in choata bona minime cõ
sũmunt ut cauta circũspectione considerent. quia dũ ꝓpo¬
sita ñ perficiunt. & iã que futrant cępta : cõuellunt. Si em̃
qđ udetur gerendũ sollicita intentione ñ crescit. & iã
qđ fuerat benegestũ. decrescit: In hoc quippe mundo hu
mana anima quasi more nauis ẽ contra ictũ fluminis
conscendentis. uno in loco nequa quã stare ꝑmutitur. quia
ad ima relabitur. nisi ad summa conetur: Si ergo inchoata
bona fortis operantis manus ad ꝑfectionẽ ñ subleuat.

Expanded text:
set. Qui ergo nulla adhuc agere bona coeperunt, a rigiditate antea suae pravitatis, correctionis manu evertendi sunt, ut ad statum postmodum rectae operationis erigantur, quia et idcirco altum silvae lignum succidimus, ut hoc in aedificii tegmine sublevemus; sed tamen non repente in fabrica ponitur, ut nimirum prius vitiosa ejus viriditas exsiccetur, cujus quo plus in infimis humor excoquitur, eo ad summa solidius levatur At contra admonendi sunt qusummant, cauta circumspectione debent considerare, quia dum proposita non perficiunt, etiam quae fuerant coepta convellunt. Si enim quod videtur gerendum sollicita intentione non crescit, etiam quod fuerat bene gestum decremana anima quasi more navis est contra ictum fluminis conscendentis: uno in loco nequaquam stare permittitur, quia ad ima relabitur, nisi ad summa conetur. Si ergo inchoata bona fortis operantis manus ad perfectionem non sublevat,
Abbreviated transcription (Latin):
gam contentionẽ ꝑducti grauissima cȩperunt ab inuicẽ simultatione re¬
silire. cum piȩ memoriȩ tẏberius constantinus imperator secreto utrũq
suscipiens. quid inter eos discordiȩ uersaretur agnouit: et utriusq par¬
tis allegationẽ subtiliter pensans. eundem librum quẽ euticius de resur¬
rit tone conscripserat. suis quoq allegationibus destruens: deliberauit
misil amoris cremari debuisset. A quo uidelicet prissimo impatore ut si¬
eubtortssi funt post longissimȩ disputationis conflictum. pariter
egrotantes in lectum deciderunt.
uai. g̃ Gregorius ualidissimis febribus estuaret: cuticius cũ morte
confligens. pellem manũ suȩ tenebat coram omnib: dicens: confittor qͥa
omnes in hac carne resurgemus. Post quam catholicȩ fidei confessionem
defunctus ẽ. Quo mortuo: quia penȩ nullus erat qͥ eius dicta sequeretur.

Expanded text:
gam contentionem perducti, gravissima coeperunt ab invicem simultatione regam contentionem perducti, gravissima coeperunt ab invicem simultatione resilire. Tum piae memoriae Tiberius Constantinus imperator, secreto utrumque suscipiens, quid inter eos discordiae versaretur agnovit, et utriusque partis allegationem subtiliter pensans, eumdem librum quem Eutychius de resurrectione conscripserat suis quoque allegationibus destruens, deliberavit ut flammis cremari debuisset. A quo videlicet piissimo imperatore ut simul egressi sunt, post longissimae disputationis conflictum pariter aegrotantes in lectulum deciderunt. Cum ergo Gregorius validissimis febribus aestuaret, Eutychius, cum morte confligens, pellem manus suae tenebat coram omnibus, dicens: Confiteor quia omnes in hac carne resurgemus. Post quam catholicae fidei confessionem defunctus est; quo mortuo, quia pene nullus erat qui ejus dicta sequeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
in çterna incorruptione regnabit. Quibus auditis ȩuticius consentire se ꝓ¬
tinus respondit. sed tamen ad huc corpus palpabile resurgere posse denega
rat dicentis. tu quod seminas non uiuificatur nisi pͥus moriatur. et quod
non corpus quod futurum ẽ seminas sed nudum granum. hoc nimirum
ostendere festinans. quia caro uel palpabilis uel ipsa non erit. dum sc̃s¬
apłs de resurrectionis aiens gła. non corpus quod futurum ẽ seminari di
uidelicet granum cũ culmo. et foluis nascitur. qͦd sine culmo. et sine folus
seminatur.Iule itaq in augmento głȩ resurrectiomꝰ non diã grano seminiꝰ
dec̾e quod erat sed ad ẽẽ quod non erat. Tu autem dum uerum corpus
resurgtre. deneg as nequaquam cdicis adẽe quod deerat. sed deee̾ qͥd erat.
UNC itaq Gregorius.
domanus dia conus et euticius constantinopolitanuꝰ ep̃s hac dere in lon¬

Expanded text:
in aeterna incorruptione regnabit. » Quibus auditis, Eutychius consentire se pin aeterna incorruptione regnabit. » Quibus auditis, Eutychius consentire se protinus respondit; sed tamen adhuc corpus palpabile resurgerrat, dicentis: « Tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur: et quod non corpus, quod futurum est seminas, sed nudum granum . » Hoc nimirum ostendere festinans, quia caro Apostolus de resurrectionis agens gloria, non corpus quod futurum est seminari dixd videmus, quia videlicet granum cum culmo et foliis nascitur, quod sine culmo et foliis seminatur. Ille itaque in augmento gloriae resurrectionis non dixit grano seminis deesse quod erat, sed adesse quod non erat. Tu autem dum verum corpus resurgere denegas, nequaquam dicis adesse quod deerat, sed deesse quod erat. » 29. Tunc itaque Gregorius Romanus diaconus et Eutychius Constantinopolitanus episcopus, hac de re in lon
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta culpam uel corruptionẽ. Caro qͥppe iuxta naturã sicut scriptum
ẽ: Noc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea: et uerbũ caro fac¬
sta ait. memoratus ẽ qͥa caro sunt. sp̃s uadens et ñ rediens. Unde disci¬
pulis paulus ait. Uos autẽ in carne non estis. sed in sp̃u. Neq enĩ in car¬
ne non erant qͥbus ȩpłas transmittebat. sed qͥa passiones carnalium de¬
sideriorũ uicerant: iam liberi ꝑ uirtutem sp̃s in carne ñ erant. Q uod
ergo paulus apł̃s ait. quia caro et sanguis regnum dĩ possidere non possunt.
carnem scđ̃m culpam intellegi uoluit. non carnem scđm naturã. Unde et
mox qͥa carnem scđm culpam diceret. ostendit subdens. neq corruptio in¬
corruptelam possidebit. In illa gͦ cȩlestis regnigła. caro scđm naturam
erit. sed sȩcundum passionis desideria ñ erit. quia deuicto mortis aculeo

Expanded text:
juxta culpam, vel corruptionem. Caro quippe dicitur juxta naturam, sicut scriptujuxta culpam, vel corruptionem. Caro quippe dicitur juxta naturam, sicut scriptuest: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea . Et: Verbum caro facsta ait: Memoratus est quia caro sunt, spiritus vadens et non rediens . Unde et discipulis Paulus dicebat: Vos autem in carne non estis, sed in spiritu . Neque enim in carne non erant quibus epistolas transmittebat; sed quia passiones carnalium desideriorum vicerant, jam liberi per virtutem spiritus in carne non erant. Quod ergo Paulus apostolus dicit: Quia caro et sanquis regnum Dei possidere non possunt , carnem secundum culpam intelligi voluit, non carnem secundum naturam. Unde et mox quia carnem secundum culpam diceret, ostendit, subdens: Neque corruptio incorruptelam possidebit. In illa ergo coelesti gloria caro secundum naturam erit, sed secundum passionis desideria non erit, quia devicto mortis aculeo,
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ fiat. ꝑ quod discipuli eius ad fidem ab omni sunt dubietate repa¬
rati. Sieñ hoc non habuisse astruitur quod ostendit. unde fidẽ discipu
lis eiꝰ confirmata ẽ: inde nr̃a destruit᷑. Cuticius ait. Corpus palpabile
habuit quod ostendit. sed post confirmata corda palpantiũ. omne il¬
lud in dño quod palpari potuit in subtilitatem ẽ aliquã redactum.
Ad hȩc Gregorius respondit. Scriptum ẽ: xp̃c resurgens a mortui iam
non moritur: mors illi ultra non dominabitur. Si qͥd gͦ in eius corpore
post resurrectionẽ potuit inmutari. contͣ ueridicam pauli sententiam
dñs reduit in mortem post resurrectionẽ. Quod quis dicere uel stultũ
p̃sumat. nisi qͥ ueram carnis eius resurrectionẽ negat.  Tunc euticius
obrecit dicens. Cum scriptum sit. caro et sanguis regnum dĩ non posside
respondit. In saero ȩloqͥo aliter caro dicit᷑ iuxta naturam. atq aliter

Expanded text:
dubium fiat, per quod discipuli ejus ad fidem ab omni dubietate sunt repadubium fiat, per quod discipuli ejus ad fidem ab omni dubietate sunt reparati? Si enim hoc non habuisse astruitur quod ostendit, unde fides discipulorum ejus est confirmata, inde nostra destruitur. » Eutychius ait: « Corpus palpabile habuit, quod ostendit; sed post confirmata corda palpantium, omne illud in Domino quod palpari potuit in subtilitatem est aliquam redactum. » Ad haec Gregorius respondit: « Scriptum est: Christus resurgens a mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Si quid ergo in ejus corpore post resurrectionem potuit mutari contra veridicam Pauli sententiam, Dominus rediit in mortem post resurrectionem. Quod quis dicere vel stultus praesumat, nisi qui veram carnis ejus resurrectionem denegat? » Tunc Eutychius objecit, dicens: « Cum scriptum sit: Caro et sanguis regnum Dei possidere norespondit: « In sacro eloquio aliter caro dicitur juxta naturam, atque aliter
Abbreviated transcription (Latin):
eu uatimnplo dñce resurrectionis ꝓbauit hoc dogna orthodars in om
mbi fidei es̃ contrariũ. Catholica et enim fides habet. quod corpus nos¬
trum in illa inmortalitatꝰ gła sublimatũ subtile qͥdem sit ꝑ effecium
spiritualis potentiȩ. sed palpabile ꝑueritatem naturȩ: iuata exemplũ dm̃ici
corporis. de qͦ a mortuis resuscitato. dicit ipse discipulis. Palpate et uidete.
qͥa sp̃s carnem et ossa non habet. sicut me uidetis habere. Cumq hoc ȩuan¬
gelicȩ ueritatiꝰ testimonium oregorius ꝓtulisset: ait euticius. Iccirco
hoc dñs fecit. ut dubitationem suȩ aesurrectionis a discipulorũ cordib
amoueret. Cui Gregorius dixit. Mira res ẽ ualde quam astruis. ut in¬
de nobis dubietas surgat. unde discipulorũ corda fuerunt a dubietate sa¬
nata. Quid enim deterius dici potest. quam ut hoe nobis de eius uera carne

Expanded text:
et exemplo dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae fidei et exemplo dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodo esse contrarium. Catholica etenim fides habet quod corpus nostrum in illa immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae, juxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse discipulis: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Cumque hoc 32 evangelicae veritatis testimonium Gregorius protulisset, Eutychius ait: « Idcirco hoc Dominus fecit, ut dubitationem resurrectionis suae de discipulorum cordibus amoveret. » Cui Gregorius dixit: « Mira res est valde quam astruis, ut inde nobis dubietas surgat unde discipulorum corda fuerunt a dubietate sanata. Quid enim deterius dici potest quam ut hoc nobis de ejus vera carne
Abbreviated transcription (Latin):
menta referendus: qͦ sensu unicuq fideliũ sit aptandus. ꝑtripharias intel¬
legendi species miranda ratione ꝑ docuit: In qͥbus tamen ita de uirtutibũ
ntis q̃ diseruit ut̃ ñ solum uideatur eadem uerbis ex ponere. sed fornis
fdanoñ insiboilibus seu palpabilibus demonstrare Unde non ẽ dubium ꝑ¬
srctianẽ ipsarim eum consecutũ ẽt̃ iurtutum. qͣrum tam efficacit ualur
indicare. ꝓfectus.¬
Reterea uenerabilis Gregorius lȩuita. in eadem urbe regia constitutus :
nascentem nouam heresim de statu nr̃ȩ resurrectionis cum ipso qͦ orta ẽ
mitio uuante gr̃a catholicȩ ueritatis attrunt. Si quidem euthicius cius¬
dem eiuitatis episcopus. libro de resurrectione mortuorũ confecto. doc¬
ratã. sbat corpus nr̃m in illa resurrectionis gła. in palpabile uentisq
aerlꝙo subtilius c̾t futurũ. Quod Gregorius audiens: et ratione ueritatꝰ

Expanded text:
menta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trifarias intelmenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trifarias intelligendi species miranda ratione perdocuit: in quibus tamen ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solum videatur eadem verbis exponere, sed formis quodammodo visibilibus seu palpabilibus demonstrare. Unde non est dubium perfectionem ipsarum eum consecutum fuisse virtutum, quarum tam efficaciter valuit indicare profectus.Praeterea venerabilis levita Gregorius in eadem urbe regia constitutus, nascentem novam haeresim de statu nostrae resurrectionis cum ipso quo orta est initio, juvante gratia catholicae veritatis, attrivit . Siquidem Eutychius, ejusdem civitatis episcopus, libro de Resurrectione mortuorum confecto, dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse f
Abbreviated transcription (Latin):
cum sunt multi asuo monasterio fr̃s. germiana acunis ti coma. Q nod
diuina fac tum dispensatione conspicitur: ut eorũ uidelicet exemplo. ad ora¬
tionis placidum litus quasi anchorȩ fune stringeretur. et dum causarũ ȩc¬
clesiasticarũ continuatis uertiginibus flucꝰt uaret. ad illorũ consortiũ ue¬
sterium a monasterio abstractũ. a pristinȩ quoq uita qͥetis iuerone suȩ oe¬
cupationis extinxerat: inter eos tamen ꝑstudiosȩ lecꝰtionis alloquium co¬
tidianȩ aspiratio compunctioniᷤ animabat.
oauai gͦ consortio non solum a terrenis ẽ munitus incursibus. uerum
etiam ad uitȩ celestis exercitia magis magisq succensus. Nam ab eisdem
fribus obnire rogatus. maximeq a leandro hispaniensi ep̃o. qͥ ꝓ causis uuisi¬
Sorarũ legatus eodem tempore constant inopolim uenerat compulsus ẽ. ut
librum beati iob multis iuolutũ mysterium enodaret. Neq ille negare po¬
tuit opus: quod sibi amor frãtnus multis utile imponebat futurũ. Sea

Expanded text:
sunt eum multi ex suo monasterio fratres, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur, ut eorum videlicet exemplo ad orationis placidum littus quasi anchorae fune stringeretur, et dum causarum saecularium continuatis vertiginibus flucsterium a monasterio abstractum a pristinae quoque quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerat, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad vitae coelestis exercitia magis magisque succensus. Nam ab eisdem fratribus enixe rogatus, maximeque a Leandro Hispalensi episcopo, qui pro causis wisigothorum legatus eodem tempore Constantinopolim venerat, compulsus est ut librum beati Job, multis involutum mysteriis, enodaret . Neque ille negare potuit opus quod sibi amor fraternus multis utile imponebat futurum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
supbis ñ crescat effrenatio. Sic otiosis. ac torpentibus p̃¬
dicetur sollicitudo boni operis. ut tam̃ in quietis in mode¬
rate licentia ñ augeatur actionis. Sic in quietis ponatur
modus: ut tamen otiosis ñ fiat torpor securus. Sic ab in pa¬
tientibus extinguatur ira. ut tam̃ remissis ac lenibus ñcres¬
cat neglegentia. Sic lenes accendantur ad zelũ. ut tam̃ ira¬
cundis non addatur incendium. Sic tenacibus infundatur tri¬
buendi largitas. ut tam̃ ꝓdigis effusionis frena minime laxen¬
tur: Sic ꝓdigis p̃dicctur parcitas. ut tam̃ tenacibus peritura
rerũ custodia ñ augeatur. Sic incontinentibus laudetur cõ¬
uigium. ut tam iam continentes ñ reuocentur ad luxum.
Sic continentibus laudetur uirginitas corporis. ut tam̃ in cõ¬
uigibus despecta ñ fiat fecuniitas carnis. Sic p̃dicanda
sunt bona. ne ex latere iubeantur & mala. Sic laudanda
sunt. bona sũma. ne despiciantur ultima. Sic nustanenda

Expanded text:
superbis non crescat effrenatio. Sic otiosis ac torpentibus praedicetur sollicitudo boni operis, ut tamen inquietis immoderatae licentia non augeatur actionis. Sic inquietis ponatur modus, ut tamen otiosis non fiat torpor securus. Sic ab impatientibus exstinguatur ira, ut tamen remissis ac lenibus non crescat negligentia. Sic lenes accendantur ad zelum, ut tamen iracundis non addatur incendium. Sic tenacibus infundatur tribuendi largitas, ut tamen prodigis effusionis frena minime laxentur. Sic prodigis praedicetur parcitas, ut tamen tenacibus periturarum rerum custodia non augeatur. Sic incontinentibus laudetur conjugium, ut tamen jam continentes non revocentur ad luxum. Sic continentibus laudetur virginitas corporis, ut tamen in conjugibus despecta sunt bona, ne ex latere jubeantur et mala; sic laudanda sunt bona summa, ne despiciantur ultima, sic nutrienda
Abbreviated transcription (Latin):
succensa sunt. Iste ergo ignis quicquid in nobis ẽ exterius ru¬
biginis. & uttustatis eocurat. ut mentem nram̃ uelut holocaus¬
tum indĩ contemplatione offerat. Nec uacue adtenden¬
dũ ẽ quod liber iste non canticũ sed canticu canticorum uo¬
catur Sicut tñi in urteri testamento. alia sunt scã & alia
scã scõrum. alia sabbata. & alia sabbata sabbatorũ. ita in
scriptura sacra alia sunt cantica. & alia cantica canticorũ

Expanded text:
dore succensi sunt. Iste ergo ignis quidquid in nobis est exterius rudore succensi sunt. Iste ergo ignis quidquid in nobis est exterius rubiginis et vetustatis exurat, et mentem nostram velut holocaustum in Dei contemplatione offerat. Nec vacue attendendum est quod liber iste non canticum, sed Canticum canticorum vocatur. Sicut enim in Veteri Testamento alia sunt sancta, alia Sancta sanctorum, alia Sabbata, alia Sabbata Sabbatorum; ita in Scriptura sacra, alia sunt cantica, alia Cantica canticorum.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipimur. & ab om̃i carnis inquinatione mundari. Sias
montẽ accedere festinamus. Scriptũ quippe ẽ. quia si bes¬
tia tengerit montem. lapidabitur Bestia em̃ tangit
montẽ. quando in rationabilibus motibus dediti scriptu¬
re sacre celsitudini ꝓpinquant. & ñ eam scđm quod de¬
bint intellegunt. sed in rationabiliter ad sue uoluntatis
ger. si cirea hunc montẽ uisus fuerit. a trocissimis senten¬
tus ueluti lapidibus necatur Ardet enĩ mons iste. quia scrip¬
tura sacra uidelicet quẽ spiritaliter replet amoris igne suc¬
cendit. Vnde scriptũ ẽ. Ignitum eloquiũ tuũ. Vnde cũ uerba
nrm̃ ardens erat in nobis cum aperiret nobis fripturas.
Unde ꝑ moysen dicitur. In dextera eius ignea lexc: Sinistra
dĩ iniqui accipuntur. qui indexterã parte̾ ñ transeuis.
Dexctera dĩ electi sunt. qui asinistris separantur Indextera er¬
go dĩ leoc ignea est. quia in electorũ cordibus qui ad dexterã

Expanded text:
praecipimur, et ab omni carnis inquinatione mundari, si ad praecipimur, et ab omni carnis inquinatione mundari, si ad montem accedere festinamus. Scriptum namque est: Quia si bestia tetigerit montem lapidabitur . Bestia emontem, quando irrationabilibus motibus dediti, Scripturae sacrae celsitudini propinquant, et non eam secundum quod debent, intelligunt, sed irrationabiliter ad suae voluptatisger, si circa hunc montem visus fuerit, atrocissimis sententiis veluti lapidibus necatur. Ardet enim mons iste, quia Scriptura sacra videlicet, quem spiritaliter replet, amoris igne succendit. Unde scriptum est: Ignitum eloquium tuum . Unde cum verba um ardens erat in nobis, cum aperiret nobis Scripturas? Unde per Moysen dicitur: In dextera ejus ignea lex . Sinistra Dei iniqui accipiuntur, qui in dextera parte non transeunt. Dextera Dei sunt electi, qui a sinistris separantur. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia in electorum cordibus qui ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
am fecit. quia uidelicet diuina eis insinuans. c̃ẽ eos supra
homines faciebat. Ait apłs: Siqua igitur in xpõ nouacre¬
atura. uetera transierunt. Et scimus quia in resurrectione
nr̃a ita corpus spiritui ad nectetur. ut om̃e quod fuerat pas¬
sionis inuirtute sp̃s absumatur. ls ergo qui dm̃ sequitur imi¬
tari debet cotidie. resurrectionem suã. ut sicut tunc nihil
passibile habebit in corpore. ita łunc nihil passibile habe¬
at in corde. ut scđm interiorem hominẽ iam noua creatu¬
ra sit. iam quicquid uetustum sonuerit calcet. & in uerbis
utteribus solam uim nouitatis inquirat. Scriptura enĩ sa¬
cra mons quidã ẽ. de quo in nrĩs cordibus ad intellegen¬
dum dñs uenit. Dt quo monte ꝑ ꝓphetam dicitur Os̃ ali¬
bano utmtt. & sẽs de monte umbroso. & condenso. Iste mons
&e condensus t ꝑ senientias. oe umbrosus ꝑ allegorias. Sed
sciendũ quia uooc dnĩ in monte sonat utslimenta lauare

Expanded text:
am facit, quia videlicet divina eis insinuans, esse eos super am facit, quia videlicet divina eis insinuans, esse eos super homines faciebat, ut ait Apostolus: Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera transierunt . Et scimus quia in resurrectione nostra ita corpus spiritui adnectitur, ut omne quod fuerat passionis in virtute spiritus assumatur. Is ergo qui Deum sequitur, imitari debet quotidie resurrectionem suam; ut sicut tunc nihil passibile habebit in corpore, ita nunc nihil passibile habeat in corde; ut secundum interiorem hominem jam nova creatura sit, jam quidquid vetustum fuerit calcet, et in verbis veteribus solam vim novitatis inquirat. 5. Scriptura enim sacra mons quidem est, de quo in nostris cordibus ad intelligendum Dominus venit; de quo monte per prophetam dicitur: Deus a Libano veniet, et Sanctus de monte umbroso condensus est per sententias, et umbrosus per allegorias. Sed sciendum est, cum vox Domini in monte sonat, vestimenta lavare
Abbreviated transcription (Latin):
quid qđ in mysterio as̃ eelat. nos reͥquirere debemus.
Debemus utiq. Nã sequitur Et gła regũ in uestigare sermonẽ
Qui enĩ iam corpora sua uel motus carnis regere & inuestiga¬
re nouerunt. reges sunt. Regum ergo gła ẽ inuestigarẽ
sermonẽ. quia bene uiuentiũ laus ẽ ꝑ scrutari secreta man¬
datorũ dĩ. Hlumanȩ ergo conuersationis uerba audientes
quasi extra homines eẽ debemus. ne si humaniter quȩ di¬
cuntur audimus. nihil diuinitatis de his que audire de¬
bemus sentire possimus. Quasi iam ñ homines ẽẽ deside¬
rabat paulus discipulos suos. quibus dicebat. Cũ em sit
inter uos zelus. & contentio. nonne homines estis.Qua¬
si non ĩã estimabat homines et̃ discipulos suos cũ dice¬
bat. Quẽ dicunt homines eẽ filiũ hominis. Cui cum
uerba hominũ respondissent. ilico ad uinxit. Vos aut̃ quẽ me
ẽẽ dicitis. Cum eñi supra dicit homines. ac deinde subiun¬
git uos aut̃. inter homines & discipulos quandã distanti¬

Expanded text:
quid quod in mysteriis Deus celat, nos requirere non debemus? Debemus utique, nam sequitur: Et gloria regum investigare sermonem . Qui enim jam corpora sua vel motus carnis regere et investigare noverunt, reges sunt. Regum ergo gloria investigare sermonem, quia bene viventium laus est perscrutari secreta mandatorum Dei. Humanae ergo conversationis verba audientes, quasi extra homines esse debemus; ne si humanitus quae dicuntur audimus, nihil divinitatis de his quae audire debemus, sentire possimus. Quasi jam non homines desiderabat esse Paulus discipulos suos, quibus dicebat: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne homines estis ? Quasi jam non aestimabat homines discipulos suos Dominus, cum dicebat: Quem dicunt homines esse filium hominis ? Cui cum verba hominum respondissent, illico adjunxit: Vos autem quem me esse dicitis? Cum enim supra dicit homines, ac deinde subjungit vos autem, inter homines et discipulos quamdam distanti
Abbreviated transcription (Latin):
tomeditis &e uobis metipsis bibitis : Non eni do sed sibi quisi
irunat. si ea quae uentri ad tempus subtrahit ñ in opibus
tribuit. sed ueniri postmodũ offtrenda custodit ltaq neꝰ
aut. illos appetitus gult a mentis statu deiciat. aut istas
affucta caro re clatione supplantet. audiant illi ea oreut¬
ritais Paouendie aut̃ uobis. ne forie grauentur tertia
ura in erapula &e ebrietatt ee curis huius munor. abiliti

Expanded text:
omedistis, et vobismetipsis bibistis ? Non enimDeo, sed sibi quisque jejunat, si ea quae ventri ad tempus subtrahit, non egenis tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Itaque ne aut illos appetitus gulae a mentis statu dejiciat, aut istos afflicta caro ex elatione supplantet, audiant illi ex ore Veritatis: Attendite autem vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula et ebrictate
Abbreviated transcription (Latin):
in os somquinat homint. seo quod pecdit ex ore hot ramꝰ¬
quinat hominẽ. Audiant illi esea uintri & uenth esaoi
do aut̃ &e hunc & has destruet. Et rursu. Non in comessa¬
tomibus te ebrictatibus. Et rursũ. Esca nos ñ cõmendat dõ
Audlant isti quia om̃a munda mundis. comquonatis ditꝰ

Expanded text:
in os, coinquinat hominem, sed quod procedit ex ore, coinquinat hominem . Audiant illi: Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et has destruet . Et rursum: Non in commessationibus et ebrietatibus . Et rursum: Esca nos non commendat Deo . Audiant isti, quia omnia munda mundis; coinquinatis autem
Abbreviated transcription (Latin):
tuus scandalizatur. Audiant isti modico uino utere ꝓpt̾
stomachum. & frequentes tuas in firmitates. quatinus & illi
discant cybos carnis inordinate ñ appetere. & isti creaturã

Expanded text:
r tuus scandalizatur . Audiant isti: Modico vino utere propter stomachum et frequentes tuas infimitates . Quatenus et illi discant cibos carnis inordinate non appetere, et isti creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mensura tentatur. Vnde bene ad erechielẽ dicitur
Sacerdotes caput suũ ñ radant. neq com̃ã nutriant. sed ton¬
dentes ad toncant capita sua. Sacerdotes nãq uire uoca¬
ti sunt. qui ut sacrũ ducatũ p̃beant fidelibus. p̃sunt. Ca

Expanded text:
est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant capita sua . Sacerdotes namque jure vocati sunt, qui ut sacrum ducatum praebeant, fidelibus praesunt. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
ruit cũ ꝓtinus adiunxit. Prouidentes ñ coacte sed spontanee
scđm dm̃. neq turpis lucri gr̃a sed uoluntarie. Quibus ꝓfecto
uerbis pastoribus pit p̃cauetur. ne dum subiectorum in opiã
satientur. se mucrone ambitionis occidant. ne cũ eos carnis
subsidus reficiuntur ꝓximi. ipsi remantant a iustitiȩ pane
ieium. Ilanc pastorũ sollicitudinẽ paulus excitat dicens.
Qui suorũ & maxime domesticorũ curã ñ habet fidẽ negauit.
& est infideli deterior Inter hȩc itaq metuendũ semꝑ ẽ &
uigilant̃ intuendũ. ne dũ cura abeis exterior agitur. ab
interna intentione mergantur. Plerũq eni ut p̃diximus
corda rectorũ dũ temporali sollicitudim in caute deserui¬
unt ab intimo timore frigescunt. & foras fusi obliuisci ñ
metuunt quia animarũ regiminđ susceperunt. Sollicitu¬
do ergo que subditis exterius impenditur. subcerta necesse

Expanded text:
ruit, cum subjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee ruit, cum subjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri gratia, sed voluntarie. Quibus profecto verbis pastoribus pie praecavetur, ne dum subjectorum inopiam satiant, se mucrone ambitionis occidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc Pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, ne dum cura ab eis exterior agitur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et foras fusa oblivisci 27 non metuunt, quia animarum regimina susceperunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse
Abbreviated transcription (Latin):
audiuntur. Egentis & enĩ mentẽ. doctrinȩ sermo ñ penetrat
si hunc apud tuis animũ manus miscdẽ ñ cõmendat Tunc
aut uerbi semen facile germinat. quando hoc in audinus
pectore pietas p̾dicantis rigat. Vnde rectorẽ necesstͤ ut in¬
teriora possit in fundere cogitationi. innoxia onã exit¬
riora ꝓuidere. Sic itaq pastores erga interiora studia
sub ditorũ suorũ ferutant. quatinus in eis exterioris quoq
uite puidintiã ñ relinquant. Nã quasi uire ut diximus
a ꝑcipienda p̃dicatione gregis animus frangitur. si tura
eoeterioris subsidui a pastort neglegatur. Vnde &e primus
pastor sollicite ammonet dicens: Seniores qui in uobis sunt
obsecro consenior & testis tius passionũ qui & eius que infuturo
reuelanda ẽ głae cõmunicor. pascite qui in uobis ẽ gregem dĩ.
Qui hoc in loco utrum pastionẽ cordis an corporis suaderet ape¬

Expanded text:
audiuntur. Egentis etenim mentem doctrinae sermo non penetrat, audiuntur. Egentis etenim mentem doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus animum manus misericordiae non commendat. Tunc autem verbi semen facile germinat, quando hoc in audientis pectore pietas praedicantis rigat. Unde rectorem necesse est ut interiora possit infundere, cogitatione innoxia etiam exteriora providere. Sic itaque Pastores erga interiora studia subditorum suorum ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si cura exterioris subsidii a pastore negligatur. Unde et primus pastor sollicite admonet, dicens: Seniores qui in vobis sunui et ejus quae in futuro revelanda est gloriae communicator: Pascite qui in vobis est, gregem Dei. Qui in hoc loco utrum pastionem cordis an corporis suaderet ape