comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacramento aut minctu iste
uisibilis ad hoc tempꝰ ꝑtin
qd̾ appellait hodie. Nonqr
sp̃ualis cibus nõ est sempit̾nꝰ
s qr iste qui cotidianis dictꝰ
ẽ inscripturis. siue instrepi¬
tu ẜmonis. siue quibꝰq tp̃ra¬
libꝰ signis ex̾ibetur añie. Qͤ
om̃ia tunc utiq nõ erũt. cũ
om̃s erũt docibiles do: ⁊ ipsã in¬
effabilẽ lucẽ uenitatis nõ motu
corpoꝵ significantes: s purita
tẽ m̃tis aurientes. Nam fortaᷤᷤ
se ꝓpt̾ea panis dictus ͤ non potꝰ
qr panis frangendo atq man¬
dendo mnalimentũ conu̾titur.
sic̃ scripture aꝑiendo ⁊ disserẽ¬
do anĩam pascunt. Idotus ãt

Expanded text:
in Sacramento aut in victu isto in Sacramento aut in victu isto visibilis, ad hoc tempus pertinet, quod appellavit hodie: non quia spiritualis cibus non est sempiternus; sed quia iste qui quotidianus dictus est in Scripturis, sive in strepitu sermonis, sive quibusque temporalibus signis exhibetur animae: quae omnia tunc utique non erunt, cum omnes erunt docibiles Deo , et ipsam ineffabilem lucem veritatis non motu corporum sigte mentis haurientes. Nam fortasse et propterea panis dictus est, non potus, quia panis frangendo atque mandendo in alimentum convertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt. Potus aut
Abbreviated transcription (Latin):
etiã mͥ septenariꝰ iste numerꝰ.
harũ petitionũ ꝯgruere illi se¬
ptenario numero: ex qͦ totꝰ iste
mus ut scĩficetur in hominibꝰ
nom̃ di: timore casto ꝑmanẽ¬
te in scla scloꝵ. Si pietas est
q̃ bi sũt nutes. qm̃ ipsi heredita¬
te possidebũt t̾ram: petamꝰ ut
ueniat regnũ eius. siue in nos
metipsos ut mitescamꝰ nec ei
resistamus: siue decelointerra
inclaritate aduentꝰ dñi: quo
nos gaudebimꝰ ⁊ laudabimur
dicente illo. uenite benedicti

Expanded text:
etiam mihi septenarius iste numerus harum petitionum congruere illi septenario numero, ex quo totus iste mus, ut sanctificetur in hominibus nomen dei, timore casto permanente in saeculum saeculi. si pietas est, qua beati sunt mites, quia ipsi hereditate possidebunt terram, petamus, ut ueniat regnum eius siue in nos ipsos, ut mitescamus nec ei resistamus, siue de caelo in terras in claritate aduentus domini, quo nos gaudebimus et laudabimur dicente illo: uenite, benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
s expressiꝰ qͥd inqͥt manduce¬
tis aut quid bibatis.⁊ supra.
neq corpori quid induam̃:
ubimͥ uidentur argui. qui sp̾¬
to uittu uł uestitu cõmuni. lau¬
ciora sibiuł aust̾iora p̾his cũ
quibꝰ uitam ducunt. alimẽta
uł indum̃ta requirũt. Phibi¬
ta sollicitudiẽ de alim̃tis con¬
nuuit. Irimo enĩ hec ad neces¬
sitatẽ implendã hoõ querit.
Cumaũt hec habundauint:
incip̃ ⁊ suꝑbire de talibꝰ. Ta¬
le ẽ hoc ac si se uulneratꝰ quis
iactet ⁊ qd̾ habeat multa em¬
plestra in domo. cũ hoc illi bo¬
nũ eẽt ut uulnera nõ habet:¬
⁊ ne uno quidẽ indigeret em¬
ostendit. ñ hec ẽẽ appetenda
tanꝙͣ talia bona nr̃a. ut ꝓpter
ipsa debeamꝰ bñfacere siquid
facimus. S tam̃ c̃ẽ necessaria.
Quid enĩint̾ sit int̾ bonũ qd̾
appetendũ ẽ ⁊ necessariũ quod
sũdum ẽ: hac sententia de¬
clarant cũ ait. Querite gͦ

Expanded text:
sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. E sollicitudinem de cibis, atolli. primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit; cum autem haec abundauerint, incipit et superbire de talibus. tale est hoc, ac si se uulneratus quis iactet, qui habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset, ut uulnera non haberet et ne uno quidem indigeret emostendit non haec esse appetenda tanquam talia bona nostra, ut propter ea ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, hac sententia declaravit, cu
Abbreviated transcription (Latin):
poc̾ca ur̃a. Sequitꝰ de ienimo
dis mundacionẽ. de qͣ nũc agit᷑.
Nam ⁊ in hoc oꝑe cauendũ ẽ.
ne subrepat aliqͣ ostentatio ⁊
appetitꝰ laudis humane. qͥ du¬
plicet cor nr̃m.⁊ nõ sinac mun¬
dum ⁊ simplicẽ eẽ ad incelligẽ¬

Expanded text:
m dis mundationem, de qua nunc agitur. Nam et in hoc opere cavendum est ne subrepat aliqua ostentatio, et appetitus laudis humanae, qui duplicet cor nostrum, et non sinat mundum et simplex esse ad intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc aũt potus cũ labore mil¬
lo disputandi ⁊ sermocinandi.
quasi frangendi atq manden¬
di opꝰ erit᷑:. s solo̾ austoͣ sincere
ac ꝑspicue ueritatis. Et pec¬
cata nũc nob dimitunt᷑. et
nũc dimittunꝰ: que harum
qͣtuor reliquarũ scda peticio ẽ.
Tũc aũt nulla erit uenia per¬

Expanded text:
tunc autem potus, cum nullo labore disputandi et sermocinandi, quasi frangendi atque mandendi, opus erit, sed solo haustu sincerae et perspicuae veritatis. Et peccata nunc nobis dimittuntur, et nunc dimittimus; quae harum quatuor reliquarum secunda petitio est: tunc au
Abbreviated transcription (Latin):
is oclis uisibilẽ accipias. s il¬
lam sapientiã de qͣ dr̃. Cãdor
ẽ enim lucis eterne. De qua itẽ
dr̃. Ortus ẽ mͥ iusticie sol. Et
iterũ. Nobis aũt qui timetis
nom̃ dñi orietur soliusticie.
Ut etiã pluuiã accipias initri¬
gationẽ doctrine ueritatis. qr
⁊ bonis ⁊ malis apparuit: ⁊ bo¬
nis ⁊ malis eu̾głizatus ẽ xp̃s.
Siue istum solem ius accciꝑe.
non solũ hominũ. s etiam pec¬
coꝵ corporeis ocłis ꝓpalatum.
⁊ istam pluuiã. qua fructꝰ gi¬
gnͣit᷑ qui ad refectionẽ corporiᷤᷤ
dati sũt. qd̾ ꝓbabilius intel¬
ligi existimo. ut ille sol sp̾uał
non oriatur nͥ bonis ⁊ scĩs. qui¬
⁊ hoc ipsum ẽ qd̾ plangunt ĩ¬
iqui in illo libro qui sapiẽtia
salomonis inscribitur. Et sol
malos signific̾abat uinea de
qua dictum ẽ. Mandabo nubi¬
bus meis. ne pluant suꝑ eã plu

Expanded text:
s, sed illam sapientiam, de qua dicitur: Candor est enim lucis aeternae ; de qua item dicitur: Ortus est mihi justitiae sol. Et iterum: Vobis autem qui timetis nomen Domini, orietur sol justitiae . Ut etiam pluviam accipias irrigationem doctrinae veritatis, quia et bonis et malis apparuit, et bonis et malis evangelizatus est Christus. Sive istum solem mavis accipere, non solum hominum, sed etiam pecorum corporeis oculis prolatum; et istam pluviam, qua fructus gignuntur, qui ad refectionem corporis dati sunt: quod probabilius intelligi existimo: ut ille sol spiritualis non oriatur nisi bonis et sanctis; quia hoc ipsum est, quod plangunt iniqui in illo libro, qui Sapientia Salomonis inscribitur, Et sol  bonos; quia malos significabat vinea, de qua dictum est, Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ existiment aliquid sanctrꝰ.
qd̾ magisoffendere timeant.
Neq enĩ qr dictum ẽ notus in
uidea ds̃ inifrł magnũ nomen
crꝰ. sic intelligendũ est quasi
alibi minor sit ds̃. alibi maior.
s ibi magnum ẽ nom̃ erꝰ ubi
ꝓ sue maiestatis magnitudiẽ
nominat᷑. Ita ibi dr magnũ
nom̃ eius. ubi cum ueneratio¬
ne ⁊ confessionis timore nõia¬
tur. & hocẽ qd̾ nũc agitur. dũ
eugłm adhucusq ꝑ diuersas
gentos innotescendo cõmendat
uniꝰ dĩ nom̃ ꝑ aniministrati¬

Expanded text:
non existiment aliquid sanctius, non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est quasi alibi minor sit Deus, alibi major: sed ibi magnum est nomen ejus, ubi pro suae majestatis magnitudine nominatur. Ita ibi dicitur sanctum nomen ejus, ubi cum veneratione et offensionis timore nominatur. Et hoc est quod nunc agitur, dum Evangelium adhuc usque per diversas gentes innotescendo, commendat unius Dei nomen per administrati
Abbreviated transcription (Latin):
celi ercellentia quidẽ. mundi¬
nõ possũt ẽẽ nisi in loco. S si
in celis tanꝙͣ insuꝑioribꝰ mũ¬
dipartibꝰ locꝰ dĩ eẽ creditꝰ᷑. Me¬
liores meriti sunt aues quarũ
uita ẽ dõ uicinior. Non autẽ
scriptum ẽ ꝓpe est dñs excelsuᷤ
hominibꝰ aut erꝰꝰ qui in mon¬
tibꝰ habitant: s scriptum ẽ.
ꝓpe est dñs obtritis corde. qd̾
magis ꝑtinet ad humilitate.
S quẽ admodũ terra appella¬
tus ẽ pocc̃or. cum ei dictum ẽ
t̾ra es ⁊ int̾ram ibis. sic celũ
iustus contrario dici potest.
Necte gͦ intelligit᷑ qͣd dictũ
est. Pater nͣr quies incelis.
incordibꝰ iustoꝵ eẽ dictum
tanꝙͣ. in templo scõ suo. simul
etiam ut qui orat. in se quoq
ipso uelit habitare que inuo¬
cat. Et cũ hoc affectat. teneat
sint petenda. dictum ẽ enim
qui sit qui petitur. ⁊ ubi habi¬
tat. Primum añom̃ia que pe¬
tuntur hoc est. Scĩficetur no¬
mentuũ. Quod nõ sic petitur
ẽ ita illis innotescatur ds̃. ut

Expanded text:
coeli excellentissima quidem mundnon possunt esse, nisi in loco: sed si in coelis, tanquam in superioribus mundi partibus, locus Dei esse creditur, melioris meriti sunt aves, quarum vita est Deo vicinior. Non autem scriptum est: Prope est Dominus excelsis hominibus, aut eis qui in montibus habitant; sed scriptum est: Prope est Dominus obtritis corde ; quod magis pertinet ad humilitatem. Sed quemadmodum terra appellatus est peccator, cum ei dictum est: Terra es, et in terram ibis , sic coelum justus e contrario dici potest; Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater noster qui es in coelis, in cordibus justorum esse dictum, tanquam in templo sancto suo. Simul etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, teneat sint petenda. Dictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habitet. Primum autem omnium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petitur,est, ita illis innotescat Deus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ingerunt᷑ abinꝓbis ut resti¬
tui nõ possĩt. nisi uindicta
scđm qd̾ positum ẽ de uesti¬
m̃to. om̃ia significet. que po̾ᷤ¬
sunt restitui sine uindicta.
uͦ exutroq confectũ sit: ut
& sine uindicta. ⁊ cũ uindicta
possit restitui. Namq oꝑam
indebitam uiolent᷑̾ exige̾re si¬
ne ullo udicio. sic̃ fac̾ qui an¬
gariat hominẽ imꝓbe.⁊ cogit
se illicitaᷤ adiunari ab inuito:
⁊ penã imꝓbitatis põt luere. et
oꝑam reddere : si hanc ille repe¬
tat qui imꝓbum ꝑtulit. In hiᷤ
gͦ om̃ibꝰ generibꝰ inuiriarũ.
dñs docet pacientissimũ ⁊ mi¬
sericordissimũ ⁊ ad plura ꝑfe¬

Expanded text:
ingeruntur ab improbis, ut restiingeruntur ab improbis, ut restitui non possint nisi vindicta: secundum quod positum est de vestimento omnia significet quae possunt restitui sine vindicta; vero ex utroque confectum sit, ut et sine vindicta et cum vindicta possit restitui. Nam qui operam indebitam violenter exigit sine ullo judicio, sicut facit qui angariat hominem improbe, et cogit se illicite adjuvari ab invito, et poenam improbitatis potest luere, et operam reddere, si hanc ille repetat qui improbum pertulit. In his ergo omnibus generibus injuriarum Dominus docet patientissimum et misericordissimu
Abbreviated transcription (Latin):
potestas data ẽ.⁊ ea uolũta¬
te iundicet: qua pat̾ in par¬
uulũ filiũ quẽ ꝑ etatẽ odis¬
se nõdum pocest. Hinc aꝑ
tissimũ exemplũ dat᷑. quoͬ
satis appareat posse peccatũ
amore potius uindicari. ꝙͣ
impunitũ relĩqui. ut illum
inquẽ uindicat. ñ pena mi¬
serum. s correctionem batũ
uelit. paratus tam̃ si opꝰ sit
equo anĩo plura colerare ab
eo illata quẽ uult ẽẽ correctũ.
siue in eũ habeat potestatẽ
cohercendi siue nõ habeat.
Aluid iniiriarũ genuis ẽqͥ
mintegrũ restitiu potest. Cu¬
iꝰ due species: una ad peccu¬
niã. altera ad oꝑam ꝑtinet.
Quaꝓpt̾ illiꝰ de tunica uesti¬
m̃to. huiꝰ de angaria mille
passuũ ⁊ duomiliũ exẽpla
subiecta sũt: qr ⁊ reddi uesti¬
mentũ po̾t e quẽ adiuuaris
oꝑa potest te etiã ipse si opꝰ
fuerit adiuuare. nͥ forte itapo¬
tius distinguendũ ẽ: ut priꝰ
qd dispositum ẽ de ꝑcussa ma¬
xilla om̃ia significet. que sic

Expanded text:
potestas data est, et ea voluntate vindicet, qua pater parvulum filium, quem per aetatem odisse nondum potest. Hinc enim aptissimum exemplum ducitur, quo satis appareat posse peccatum amore potius vindicari, quam impunitum relinqui: ut illum in quem vindicat non poena miserum, sed correctione beatum velit; paratus tamen, si opus sit, aequo animo plura tolerare ab eo illata, quem vult esse correctum, sive in eum habeat potestatem coercendi, sive non habeat.Aliud injuriarum genus est, quod in integrum restitui potest: cujus duae species, una ad pecuniam, altera ad operam pertinet. Quapropter illius de tunica et vestimento, hujus de angaria mille passuum et duum millium exempla subjecta sunt: quia et reddi vestimentum potest; et quem adjuveris opera, potest te etiam ipse, si opus fuerit, adjuvare. Nisi forte ita potius distinguendum est, ut prius quod positum est de percussa maxilla, omnia significet quae sic
Abbreviated transcription (Latin):
it. Ex quo intelligit᷑ etiam
quidẽ dicit. s de om̃ibꝰ que
habeat unde redd̾et. recusat
reddere. Qd̃ poccatum si nõdi¬
mseris. nõ poteris dicere. di¬
mitte nob sic̃ ⁊ nos dimiti¬
mꝰ. Si aũt ignouens. iides
ta nr̃a. tũc cõuncamꝰ contra
istam regłam fecisse: sieis nõ
dimiitimꝰ qui ueniã petũt:
qui ⁊ nob̾ ueniam petentibꝰ.
a benignissimo patre dinit¬
ẽ om̃ia poccata dimittenda
ẽẽ. que in nos admittuntur:
si uolumꝰ nobis a patre dimit
petitio ẽ. Et ne nos inducas
intemptationẽ. Non enĩ ꝑ¬

Expanded text:
io. Ex quo intelligitur etiam quidem dici; sed de omnibus quae bitam, cum habeat unde reddat, recusat reddere. Quod peccatum si non dimiseris, non poteris dicere, Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus: si autem ignoveris, vides ttimus, tunc convincamur contra istam regulam fecisse, si eis non dimittamus, qui veniam petunt, quia et nos veniam petentibus nobis a benignissimo Patre dimitest omnia peccata dimittenda esse quae in nos admittuntur, si volumus nobis a Patre dimittpetitio est, Et ne nos inferas in tentationem. Nonnu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑterea qr nõ putabant iudei
se teneri iureuirando: si ꝑ ista
uirassent. Et qm̃ audierant.
reddes aũt dño uisuirandum
tuũ: non seputabant dño de¬
bere uisuirandum. si ꝑ celũ.
aut t̾ram. aut iherosolumam
aut ꝑ caput suũ uirarẽt. qd̾
non uitio p̾apientis. s illis
male intelligentibꝰ factum
est. Itaq dñs docet nicħ esse
tam uile increaturis dĩ. ut
ꝑh̾ quisq ꝑuirandum arbi¬
tretur. qͣndo a sũmis usq ad
infima: diuina ꝓuidentia
creata regerentur: incipiẽs
atrono dĩ.usq ad capillum
albumuł nigrũ. Neq ꝑ ce¬
lum inquit. qr tronꝰ dei est:
neq ꝑterrã. qr scabellum pe¬
dum eiꝰ ẽ: idẽ cum uiras ꝑ
celum aut t̾ram: nõ te arbi

Expanded text:
ropterea, quia non putabant Judaei se teneri jurejurando, si per ista jurassent: et quoniam audierant, Reddes autem Domino jusjurandum tuum; non se putabant Domino debere jusjurandum, si per coelum aut terram, aut per Jerosolymam, aut per caput suum jurarent: quod non vitio praecipientis, sed illis male intelligentibus, factum est. Itaque Dominus docet nihil esse tam vile in creaturis Dei, ut per hoc quisque pejerandum arbitretur; quando a summis usque ad ima divina providentia creata regantur, incipiens a throno Dei usque ad capillum album aut nigrum. Neque per coelum, inquit, quia thronus Dei est; neque per terram, quia scabellum pedum ejus est: id est, cum juras per coelum aut terram, non
Abbreviated transcription (Latin):
tidianũ da nob hodic. Panis
coticlianus. uit ꝓhis om̃ibuꝰᷤ
dictus ẽ. que huꝰ uite neces¬
sitatẽ sustentant. De quo cũ
pͥciꝑet.ait. Nolite cogitare de
crastino. ut id̾o sit aditum. da
pore. aut ꝓ sacram̃to corporis
xp̃i qd̾ cotidie accipimꝰ: aut
ꝓsp̃uali cibo de quo idẽ dñs
dicit. O ꝑamini escam queñ¬

Expanded text:
idianum da nobis hodie. Panis quotidianus aut pro his omnibus dictus est quae hujus vitae necessitatem sustentant, de quo cum praecipit, ait: Nolite cogitare de crastino. Et ideo sit additum: Da o sacramento corporis Christi, quod quotidie accipimus, aut pro spiritali cibo, de quo idem Dominus dicit: Operamini escam qu
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe ⁊ caritas excitat᷑. Quid
enĩ cariꝰ filiis deb eẽ quã pat̾.
Et suplex affectus cum hoĩes
dicũt dõ pat̾ nr̃. ⁊ quedã im¬
pecrandi presũptio quẽ peti¬
turi sumꝰ cum priusꝙͣ aliqͥd¬
peterems tam magnũ donum
accipinꝰ. ut scimꝰ dicere pat̾
filiis petentib cũ hoc ipsũ añ
dederit ut filii eẽnt: postremo
qnͣta cura animũ tangit. ut
incelis. Quod nõ possunt u̾e
ac pie dice̾ xp̃iani. nͥ fr̃es se eẽ
cognoscant. Utatꝰ gͦ uoce noui
test.m̃iti. ppłs nouus: ad eter¬
nam hereditatẽ uocat᷑. ⁊ dicat.
Pat̾ nr qui es incelis: id ẽ in¬

Expanded text:
nomine et charitas excitatur; quid enim charius filiis debet esse quam pater? et supplex affectus, cum homines dicunt Deo, Pater noster: et quaedam impetrandi praesumptio, quae petituri sumus; cum priusquam aliqpeteremus, tam magnum donum accepimus, ut sinamur dicere, Pater filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut noster. Quod non possunt vere ac pie dicere, nisi se fratres esse cognoscant. Utatur ergo voce Novi Testamenti populus novus, ad aeternam haereditatem vocatus, et dicat: Pater noster, qui es in
Abbreviated transcription (Latin):
uit ut cũ eo tanꝙͣ filii uitã et̾
nam ꝓnr̃a participacione fru¬
eͥmur. Itaq nõ ait. facite ista
qr estis filii: s facite ista. ut
sitis filii. Cum aũt ad hoc noᷤᷤ
uocat. ꝑ ipsum unigenitũ ad
similitudinẽ suã nos uocat:

Expanded text:
vit, ut cum eo tanquam filii vita aeterna vit, ut cum eo tanquam filii vita aeterna pro nostra participatione frueremur. Itaque non ait: Facite ista, quia estis filii; sed facite ista ut sitis filii. Cum autem ad hoc nos vocat per ipsum Unigenitum, ad similitudinem suam nos vocat.
Abbreviated transcription (Latin):
resipiscant a diabolo laqueis.
quibꝰ capti tenent᷑ ad suã ipso
ꝵ ꝑditionẽ: ut sanati ab hac ĩ¬
sania declinet᷑ a malo. ⁊ faciãt
bonum: Ita recte ꝓeis oramꝰ.
dum hoc fieri eis qd̾ a nob̾ desi¬
deramus. ut qͥs in p̾senti tp̃re
patim᷑ inimicos. ꝑ corroctionẽ
uite consortes post modũ ha¬
filii patris ur̃i qui in celis est.
Ex illa regła in telligendumẽ
qͣ ⁊ iohes dicit. Dedit eis potesta¬
tem filios dĩ fieri. YnꝮ enĩ na¬
turalit̾ filiꝰ ẽ: qui nescit om̃i¬
efficim᷑ filii. in qñtũ que ab ip¬
so p̾cipiuntur implemꝰ Und̾
apłica disciplina adoptionem
appellat. qͣ in eterna heredita¬
te uocanur. ut coheredes xp̃i
eẽ possimꝰ. Filii gͦ efficimur.¬
in regeneratione sp̃uali: ⁊ ad
optamur in regnũ dĩ. nõ tan¬
qmͣ aliem s tanꝙͣ ab illo facti
⁊creati: hoc ẽ conditi. ut unũ
beneficium sit qd̾ nos fecit cẽ
ꝑ omĩpotentiam suã. cum añ
nich̾ eẽmus. alterũ quo adopta¬

Expanded text:
resipiscant a diaboli laqueis, quibus capti tenentur ad suam ipsorum perditionem , ut sanati ab hac insania declinent a malo et faciant bonum; ita recte pro eis oramus, dum hoc eis fieri quod nobis desideramus; ut quos in praesenti tempore patimur inimicos, per correctionem vitae consortes postmodum hafilii Patris vestri, qui in coelis est: ex illa regula intelligendum est, qua Joannes dicit, Dedit eis potestatem filios Dei fieri . Unus enim naturaliter Filius est, qui nescit omniefficimur filii, in quantum ea quae ab illo praecipiuntur implemus. Unde apostolica disciplina adoptionem appellat, qua in aeternam haereditatem vocamur, ut cohaeredes Christi esse possimus . Filii ergo efficimur regeoptamur in regnum Dei, non tanquam alieni, sed tanquam ab illo facti et creati, id est conditi, ut unum beneficium sit, quo nos fecit esse per omnipotentiam suam, cum ante nihil essemus; alterum, quo adopta
Abbreviated transcription (Latin):
crite faciunt insynagogis et
inuicis. ut honorificentur ab
innotescere. ut ypocrite. Mani¬
fẽstũ ẽ aũt ypocritas. non qđ
odis p̾tendunt hominũ. id ⁊̃
corde gestare. Sĩt enĩ ypoc̾te
simulatores tanꝙͣ ꝓnuntiato¬
ros ꝑsonaꝵ alienaꝵ. sic̃ inthe¬
atricis fabulis. Nonenĩ quia¬
git partes aganmem nons
intragoedia. uerbi gr̃a siue a¬
licuiꝰ alteriꝰ adhystoriam uł
fabulam que agitur ꝑtinentiᷤ.
uere ipse est: s simulat eum.¬
inom̃i uita humana. qͥsquis
se uult uideri qd̾ nõ est: y pocu¬
ta ẽ. Simulat enĩ iustũ. non
exibet. qr totum fructũ in lau¬
de hominũ ponit. qmͣ possũt
etiã simulantes ꝑciꝑe. dũ fal¬
lunt cos quibꝰ uidentur boni
abeisque laudant᷑. S tales
ab inspectore cordis dõ merce¬
dem nõ capiunt: nͥ fallatie sup¬
pliciũ. Ab hominibꝰ aũt inqͥt
ob aliud elemosinã faciunt: nͥ
suꝑiꝰ tractatum ẽ. Laus enim
humana nõ aͥpetit a recte faci¬
ente. s sequi debet recte facien

Expanded text:
synagogis et in vicis, ut glorificentur ab innotescere, ut hypocritae. Manifestum est autem hypocritas non quod oculis praetendunt hominum, id etiam corde gestare. Sunt enim hypocritae simulatores, tanquam pronuntiatores personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia, verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur pertinentis, vere ipse est; sed simulat eumin omni vita humana, quisquis se vult videri quod non est, hypocrita est. Simulat enim justum, non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt etiam simulantes percipere, dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo mercedem non accipiunt, nisi fallaciae supplicium: ab hominibus autem, ob aliud elemosynam faciunt, nissuperius tractatum est. laus enim humana non appeti a recte faciente, sed sequi debet recte fa
Abbreviated transcription (Latin):
one purgatio interioris ocłr.
cum excluduntur ea que tẽ¬
poralit̾ cupiebantur. ut acies
cordis simplicis. ferre possit siͣ¬
plicem lucẽ diuinitꝰ sineullo
occasu. aut inmutatione ful¬
gencem. nec solum ferre. sed
etiã manere in illam. nõ tam̃
sine molestia: s etiã cum mnef¬
fabiligaudio. quo uere ac sin¬
Consurgit in hoc loco qued am
heresis. philosophoꝵqͦ dogma
scit quibꝰ indigeamꝰ. frustra
scienti loquimur. Quibꝰ bre¬
uit̾ respondendũ ẽ: nos non
narratores eẽ s rogatores. Ali¬
ud ẽ enĩ narrare ignoranti.a¬
liud scientẽ petere. In illo indi¬
ciũ ẽ. hic obsequiũ. ibi fidelit̾

Expanded text:
one purgatio interioris oculi, one purgatio interioris oculi, cum excluduntur ea quae temporaliter cupiebantur, ut acies cordis simplicis ferre possit simplicem lucem, divinitus sine ullo occasu aut immutatione fulgentem: nec solum ferre, sed etiam manere in illa; non tantum sine molestia, sed etiam cum ineffabili gaudio, quo vere ac sinConsurgit in hoc loco quaedam haeresis, philosophorum quoque scit quibus indigeamus, frustra scienti loquimur. Quibus breviter respondendum est, nos non narratores esse, sed rogatores. Aliud est enim narrare ignoranti, aliud scientem petere. In illo indicium est, hic obsequium. Ibi fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
pondetur nõ uerbis nos ag̾e
debere a pd̾̃ dm̃. ut impetremꝰ
gerimꝰ. ⁊intentione cogitati¬
onis: cum dilectione pura ⁊
supplici affectu. S res ipsas
uerbis nos docuisse dñm noᷤ¬
trũ. quibꝰ memorie mandatiᷤᷤ.
eas ad tempꝰ orandi recorda¬
remur. S rursũ queri potest.
siue rebꝰ siue uerbis orandũ
sit: qͥd opꝰ sit ipsa oratione. si
ds̃ iam nouit qͥd nob̾ necessa¬
riũ sit. nͥ qr ipsaorationis in¬
tentio cornr̃m serenat ⁊ pur¬
gat: capatiusq efficit ad ex¬
cipienda diuina mimera que
sp̃ualit̾ in nob̃ infunduntur.
Non enĩ ambitione p̾cũ nos
exaudit ds̃: qui semꝑ paratꝰ
ẽdare suã lucẽ nob̃. ñ uisibilẽ.
s intelligibilẽ ⁊ sp̃ualẽ. Sed
nos nõ semꝑ parari sumꝰ ac¬
ciꝑe cum inclinam᷑ in alia: ⁊
rerũ tp̃raliũ cupiclitate tene¬
bram᷑. Eit gͦ moratione conu̾¬
sio cordis ad dm̃. qui semꝑ da¬
re pararus ẽ. si nos capiamus
qͥd dederit. Et impsa conu̾si¬

Expanded text:
pondetur, non verbis nos agere debere apud Deum, ut impetremus gerimus, et intentione cogitationis, cum dilectione pura et simplici affectu: sed res ipsas verbis nos docuisse Dominum nostrum, quibus memoriae mandatis eos ad tempus orandi recordemur. 14. Sed rursus quaeri potest, sive rebus, sive verbis orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, si Deus jam novit quid nobis necessarium sit: nisi quia ipsa orationis intentio cor nostrum serenat et purgat, capaciusque efficit ad excipienda divina munera, quae spiritualiter nobis infunduntur. Non enim ambitione precum nos exaudit Deus, qui semper paratus est dare suam lucem nobis, non visibilem, sed intelligibilem et spiritualem: sed nos non semper parati sumus accipere, eum inclinamur in alia, et rerum temporalium cupiditate tenebramur. Fit ergo in oratione conversio cordis ad eum, qui semper dare paratus est, si nos capiamus quod dederit; et in ipsa conversi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ ꝓdest qd̾ ꝑcussꝰ re¬
ꝑcutio: Num qd ꝓpte̾a illud
qd̾ incorpore lesum ẽ. restitui¬
cur mintegrũ: S cumidus
animꝰ talia fom̃ta desid̾at.
sanũ aũt firmũq ista nõ ui¬
uant. Qñ potius miscđit᷑̾
ꝑferendam alteriꝰ infirmi¬
tatẽ uidicat. ꝙͣ alieno suppli¬
cio suã mitigandam q̃ nulla
ẽ. Neq hic eauindicta ꝓhi.¬
betur que ad corroctionẽ ual.
etiã ipsa ꝑtinet ad miscdia.¬
quo qͥsq paratꝰ ẽ ab eo quem
correctum ẽẽ uult plura per¬
ferre. Sz hiic iundicte refe¬
rende non ẽ ydoneus. nͥ qui
odiũ quo solent flagrare qͣ
se uindicare desid̾ant: dilec¬
tionis magnituline suꝑaue¬
ne. Non eni metuenclumẽ
ne odisse paruulũ filiũ parẽ¬
tes uideantur: cũ ab eis ua¬
pulatur peccans: ne peccet

Expanded text:
dest quod percussus repercutis? Numquid propterea illud quod in corpore laesum est, restituitur in integrum? Sed tumidus animus talia fomenta desiderat: sanum autem firmumque ista non juvant; quin potius misericorditer perferendam alterius infirmitatem judicat, quam alieno supplicio suam mitigandam, quae nulla est. 63. Neque hic ea vindicta prohibetur, quae ad correctionem valet: etiam ipsa enim pertinet ad miseriquo quisque paratus est ab eo quem correctum esse vult plura perferre, sed huic vindictae referendae non est idoneus, nisi qui odium, quo solent flagrare qui se vindicare desiderant, dilectionis magnitudine superaverit. Non enim metuendum est ne odisse parvulum filium parentes videantur, cum ab eis vapulat peccans, ne peccet
Abbreviated transcription (Latin):
ri eis. Arbitrantur enĩ. qͥ in
młtilo quio suo exaudiantur.
Sic̃ y pocritarũ ẽ p̾bere se spͦ¬
tandos mnorationẽ. quoꝵ frͤ¬
cus ẽ placere hominibꝰ: ita
het̾uicoꝵ io ẽ gentiliũ. in mł¬
tiloquio se putare exaudiri.
Et reueraom̃e multiloquiũ
agentilibꝰ uenit. qui exercen¬
de lingue potiꝰ ꝙͣ mundando
anĩo cdant oꝑam. Et hoc nu¬
gatorii studii genus. etiã ad
dm̃ p̾ce flectendũ transferre
conantur arbitrantes sic̃ hoĩ¬
nem uidicẽ. uerbis adduci ad
sententiã. Nolite itaq siłies¬

Expanded text:
ici: arbitrantur enim quod in multiloquio suo exaudiantur. Sicut hypocritarum est praebere se spectandos in oratione, quorum fructus est placere hominibus; ita Ethnicorum, id est Gentilium, in multiloquio se putare exaudiri. Et revera omne multiloquium a Gentilibus venit, qui exercendae linguae potius quam mundando animo dant operam. Et hoc nugatorii studii genus etiam ad Deum prece flectendum transferre conantur, arbitrantes sicut hominem judicem verbis adduci in sententiam. Nolite itaque simi
Abbreviated transcription (Latin):
illũ qui sibi nõ placuerit. nullo
pacto quisꝙͣ põt. Sic gͦ non ab¬
surde loqueret᷑ qui diceret ĩ hac
oꝑa qua nauẽ quero. nõ nauem
quero s patram: sic apłs con¬
uenienter diceret. In hac oꝑaqͣ
tentur qͦs saluos fieri uolo. si¬

Expanded text:
illum qui sibi non placuerit nullo illum qui sibi non placuerit nullo pacto quisquam potest. sicut ergo non absurde loqueretur qui diceret: "in hac opera, qua nauem quaero, non nauem quaero, sed patriam": sic apostolus conuenientetentur quos salvos fieri volo,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habebitis ap̃ patrẽ ur̃m qui
in celis ẽ. nichil aliud demon¬
strat nͥ id nos cauere oportere.
ne humanam laudẽ ꝓ nr̃oꝵ
ea nos beatos effici arbitremͣ᷑¬

Expanded text:
non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est, nihil aliud demonstrat nisi id nos cavere oportere, ne humanam laudem pro nostea nos beatos effici arbitrem
Abbreviated transcription (Latin):
a diaboli laqueis: nobq ger¬
mano federe socient᷑. Noc du¬
rum uideat᷑ qr noncdũ creden¬
tes ꝓpt̾ spem tam̃ credendi. fr̃s
appellari posse dicimꝰ. Nam
idem ioħs. eos etiam filios dĩ
uocitare legitur. Quia iħs
inqͥt moriturꝯ erat ꝓgente.
⁊ nõ tantum ꝓ gente. s ut fi¬
lios dĩ qui erant disꝑsi cõgre

Expanded text:
a diaboli laqueis, nobisque gera diaboli laqueis, nobisque germano foedere socientur. Nec durum videatur, quod nondum credentes, propter spem tamen credendi fratres apellari posse dicimus. Nam idem Joannes, eos etiam filios Dei vocitare legitur. Quia Jesus inquit moriturus erat pro gente, et non tantum pro gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, cong
Abbreviated transcription (Latin):
pocc̃ores publicam henmici er¬
ga dilectores suos natura du¬
ce norũt ẽẽ benefici. Quantũ
uos inqͥt quibꝰ ut gradus pro¬
fessionis exumiꝰ ita cura sit ne¬
cesse ẽ uirtutis ub̃ior. lationis
sinu diloctionis amplecti de¬
betis etiam ñ amantes: Tud̃
que si tͥ dignũ uidetur. quomͦ
cũ dñs eos qui diligentibꝰ se
solũ diligũt. benefacientibus
sibi benefaciunt: amicis fẽner¬
antur. nõmͦ ꝑfectã non habe
caritatẽ. uerum peccatoribus
equiꝑari testet᷑: Ille pecc̾oris
dñici recubitor. epłam de dei
& ꝓximmi dilectione consumãs:
nõ uspiam immicos monuer᷑
diligendos. s absolute dix̾it.
qr si diligamꝰ inuicẽ. ds̃ innb
manet. ⁊ karitas eius in nobiᷤ
ꝑfecta ẽ. Quod si quẽ mouet:
sciat eum nõ de inimicoꝵ amo¬
re tacuisse. s ⁊ illos frm̃ noĩe
com p̾hendisse. frm̃q amoriᷤ
intuitu diligi. ⁊ ꝓeis p̾cepisse
orari. scilicet ut nõ semꝑ mni¬
mici remaneant: s resipiscãt

Expanded text:
peccatores, publicani et ethnici, erga dilectores suos natura duce norunt esse benefici, quantum vos inquit quibus ut gradus professionis eximior, ita cura necesse est sit virtutis uberior, latiori sinu dilectionis amplecti debetis etiam non amantes? Unde quaesitu dignum videtur quomodo cum Dominus eos qui diligentes se solum diligunt, benefacientibus sibi benefaciunt, amicis fenerantur, non modo perfectam non habere charitatem, verum peccatoribus aequiparari testetur, ille pectoris dominici recubitor Epistolam de Dei et proximi dilectione consummans, non uspiam inimicos monuerit esse diligendos, sed absolute dixerit: Quia si diligamus invicem, Deus in nobis manet, et charitas Dei in nobis perfecta est . Quod si quem movet, sciat eum non de inimicorum amore tacuisse, sed et illos fratrum nomine comprehendisse fraternique amoris intuitu diligi, et pro eis praecepisse orari. Scilicet, ut non semper inimici remaneant, sed resipiscant
Abbreviated transcription (Latin):
faciatis corã hominibꝰ: ut ui¬
deamini ab eis. Idest caue¬
te hoc an̾io iuste iuuere. ⁊ ibi
constituere bonũ ur̃m: ut noᷤ
uideant homines. Sq̃r. Alo¬
quin inceclem nõ habebitis.
apud patrẽ ur̃m qui in ceł ẽ.
Non si ab hominibꝰ uideam¬
ini. s si ꝓpterea uste uiuatis.
ut ab hominibꝰ uideamini.
Namubierit qd̾ in principio
ẜmonis huiꝰ dictũ est. D os
estis lux mundi: Non potest¬

Expanded text:
estram coram hominibus, ut uideamini ab eis, idest: cauete hoc animo iuste uiuere et ibi constituere bonum uestrum, ut uos uideant homines. alioquin mercedem non habetis apud patrem uestrum, qui in caelis est: non si ab hominibus uideamini, sed si propterea iuste uiuatis, ut ab "hominibus uideamini. nam ubi erit quod in principio sermonis huius dictum est: uos estis lumen mundi. non potest
Abbreviated transcription (Latin):
hac tṗrali uita. Sic enĩ cibo
sp̃uali. post hanc uitam satur¬
abimur met̾num: ut nõ tũc
dicatur cotidianꝰ panis. qr ibi
tp̃ralis uolubilitas que diebꝰ
dies succedere facit. Nulla erͣ.¬
unde appellatur cotidie. sit ⁊̃¬
illa que de uictu corporis ne¬
cessario uł sacram̃to dñici cor¬
poris istam sententiã uult ac¬
ciꝑe. oportet ut coniucta acci¬
piantur om̃ia tria: ut scilicet
cotidanũ panẽ simul petamꝰ.
⁊ nocessariũ corpori: ⁊ sacram̃¬

Expanded text:
hac temporali vita. Sic enim cibo spirituali post hanc vitam saturabimur in aeternum, ut non tunc dicatur quotidianus panis; quia ibi temporis volubilitas, quae diebus dies succedere facit, unde appelletur quotidie, iam de victu corporis necessario, vel de Sacramento Dominici corporis istam sententiam vult accipere, oportet ut conjuncte accipiantur omnia tria; ut scilicet quotidianum panem simul petamus, et necessarium corpori, et sacra
Abbreviated transcription (Latin):
Fiat uoluntas tua sicut ince¬
lo & in terra. Idest sic̾ in ange¬
lis qui sũt in celis. uoluntas
tua. ut om̃mo tibi adhereant.
teq ꝑfruant᷑. hullo errore ob¬
nubilante sapientiam eoꝵ. mul¬
la miseria impediente beatitu¬
dinẽ eoꝵ. ita fiat inscĩs tuis qͥ
int̾ra sunt: ⁊ de t̾ra qͥ ad corpꝰ
attinet facti sũt. ⁊ ꝙͣuis inceleᷤᷤ¬
tem habitationẽ atq immmuta¬
cionẽ: tam̃ de t̾ra assum̃di sũt.
Item. fiat uoluntas tua sic̃ in¬
celo ⁊ in t̾ra. recte intelligitur:
obediatur p̾ceptis tuis sic̃ ince¬
lo ⁊ in t̾ra. idẽ sic̾ ab angłis: ita
tarẽ dĩ non qr ipsi faciunt ut
uelit ds̃. s qr faciunt qͦd ille
catoribꝰ: qͦd adhuc duobꝰ mo
uoluntatem xp̃ianum ⁊ catho¬
licum nom̃. iugetꝰ᷑: ut ita dc̃m
sit fiat uoluntas tua sicut in
celo ⁊ int̾ra. tanꝙͣ si diceretur.
faciant uoluntatẽ tuã: sicut
iusti. ita etiam pect̃ores. Siue

Expanded text:
Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: id est, sicut est in Angelis qui sunt in coelis, voluntas tua, ut omnimodo tibi ad haereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum; ita fiat in sanctis tuis qui in terra sunt, et de terra, quod ad corpus attinet, facti sunt, et quamvis in coelestem habitationem atque immutationem, tamen de terra assumendi sunt.Item fiat voluntas tua, recte intelligitur: obediatur praeceptis tuis. Sicut in coelo et in terra, id est, ab angelis ita tas Dei: non quia ipsi faciunt ut velit Deus; sed quia faciunt quod ille catoribus. Quod adhuc duobus movoluntatem christianum et catholicum nomen augetur? ut ita dictum sit, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, tanquam si diceretur, Faciant voluntatem tuam sicut justi, ita etiam peccatores, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ci intemptationẽ: aliud tẽp¬
tari. Nam sine temptatiõe
ꝓbatus eẽ nullus potest. Nõ
gͦ hic oratur ut nõ tẽptetur.
s ut nõ inferatꝰ in temptatio¬
nẽ: tanꝙͣ si quispiã cui necesse
ẽ ignecxaminari. nõ orat ut
ignẽ nõ contingat: s ut non

Expanded text:
ci in tentationem, aliud tentari. Nam sine tentatione probatus esse nullus potest. Non ergo hic oratur ut non tentemur, sed ut non inferamur in tentationem, tanquam si quispiam cui necesse est igne examinari, non oret ut igne non contingatur, sed ut non
Abbreviated transcription (Latin):
imicũ tuũ: ⁊ ineu̾głio. diligi
te mimicos ur̃os. Qͦd unus¬
qͥsq iniquiis homo inqnͣtũ
imquus ẽ: odio habendus ẽ.
in qͣntũ aũt homo ẽ. ailigendꝰ
est. ut illud qd̾ ineo rocte̾ odi¬
mꝰ arguamus .i. uitiũ: quo
possit illud qd̾ in eo recte dili¬
guꝰ. idẽ humana ipsa nat᷑a:
em̃dato uitio lib̾ari. Hec in¬
micũ ꝓͥpt̾ id qd̾ in eo malũ est
id est iniquitatẽ: ⁊ diligamꝰ
imunicũ ꝓpt̾ id qd̾ ineo bonũ
ẽ: idest socialẽ rationalẽq cre¬
aturã. nͥ qd̾ nos non eũ ꝑ na

Expanded text:
micum tuum" et in euangelio "d iligi te inimicos uestros," quod unusquisque iniquus homo, in quantum iniquus est, odio habendus est, in quantum autem homo est. diligendus est. ut illud. quod in eo recte odimus, arguamus, id est uitium. quo possit illud, quod in eo recte diligimus. id est humana ipsa natura emendato uitio liberari: haec, inmicum propter id. quod in eo malum est. id est iniquitatem, et diligamus inimicum propter id. quod in eo bonum est, id est socialem rationalemque creaturam, n
Abbreviated transcription (Latin):
regnet. Adueniat gͦ accipien¬
dum ẽ manifestetur hoĩbus.
Quẽ admodũ enĩ etiam p̾sens
lux absens ẽ cecis ⁊ eis qͥ ocłos
claudũt. Ita dĩregnũ ꝙͣuis
nũqm discedat de t̾ris. tamen
absens ẽ ignorantibꝰ. Nulli
aũt licebit ignorare dĩregnũ:
cũ eius unigenitꝰ nõ solum ĩ tel¬
ligibilit̾. s etiam uisibilit̾ in

Expanded text:
ndi. Adveniat ergo accipiendum est, manifestetur hominibus. Quemadmodum enim etiam praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, quamvis nunquam discedat de terris, tamen absens est ignorantibus. Nulli autem licebit ignorare regnum Dei, cum ejus Unigenitus non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in
Abbreviated transcription (Latin):
possit quomͦ cum uir ⁊ muli¬
er pari consensu sͥ misceant
unus eoꝵ mechatus sit: ⁊ nõ
sit alt̾. ls ic accedit.qr si mecha¬
tur ille ducendo eam que so¬
luta ẽ auiro quãꝙͣ nõ dimise¬
rt. S si dimissa sit ipsa eũ
facit mechari. quod nicħomi¬
nus dñs uetat. Ex quo intel¬
ligit᷑ siue dimissa fuerit. siue
dimiserit: oportere illam ma¬
nere in nuptam. aut uiro su-¬
o reconciliari. Seq̃r.

Expanded text:
possit quomodo cum vir et mulipossit quomodo cum vir et mulier pari consensu sibi misceantur, unus eorum moechus sit, et non sit alter. Huc accedit, quia si moechatur ille ducendo eam quae soluta est a viro, quanquam non dimiserit, sed dimissa sit, ipsa eum facit moechari, quod nihilominus Dominus vetat. Ex quo colligitur, sive dimissa fuerit, sive dimiserit, oportere illam manere innuptam, aut viro reconciliari. 49.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ forncationis causa dimit¬
tere uxorẽ.si ⁊ ipse conunicit᷑
fornicari. Gocuirit enĩ illud.
In quo enĩ alteñ uidicas. te¬
ipsum condẽpnas. Eadem cĩ
agis queuidicas. Qua ꝓpter
quisquis fornicationis causa
uult abicere uxorẽ: por debet
ẽẽ a formcatione purgatus.
Qđ similit etiã de femina di¬
xeuim. Qͥd aũt dic̃ quisquis
solutã auiro duxent mechat᷑:
queri potest utrũ quomͦ me¬
chatur ille qui ducit. sic ⁊ il¬
la quã ducit. iubetꝰ enĩ ⁊ illa
manere innupta. aut uiro re¬
conciliari. S si dicesserit in¬
quit a uiro. multũ aũt inter¬
est utrũ dimittat. andimit¬
tatur. Sienĩ ipsa uirũ dimi¬
serit. ⁊ alteri mpserit: indet̾
cupiditate mutandi cõiugii
uirũ priorẽ reliquisse. que si¬
ne dubio adult̾ina cogitatio ẽ
Si aũt dimittatꝰ auiro cum qͦ
esse cupiebat: mechat᷑ qui dẽ
qui cam dux̾it scdm dñi sen¬
tentiam. s utrũ ⁊ ipsara tali
crimmne teneat᷑: incertũ est.
ꝙͣuis multommꝰ inueniri

Expanded text:
quam fornicationis causa dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud, In quo enim alterum judicas, temetipsum condemnas: eadem enim agis quae judicas . Quapropter, quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse a fornicatione purgatus: quod similiter etiam de femina dixerim. 48. Quod autem dicit, Quisquis solutam a viro duxerit, moechatur; quaeri potest utrum quomodo moechatur ille qui ducit, sic et illa quam ducit. Jubetur enim et illa manere innupta, aut viro reconciliari: sed si discesserit, inquit, a viro. Multum autem interest utrum dimittat, an dimittatur. Si enim ipsa virum dimiserit, et alteri nupserit; videtur cupiditate mutandi conjugii virum priorem reliquisse, quae sine dubio adulterina cogitatio est. Si autem dimittatur a viro, cum quo esse cupiebat; moechatur quidem qui eam duxerit, sutrum et ipsa tali crimine teneatur, incertum est. Quamvis multo minus inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. diligite inunicos urõs:
ut qui iam dixerat. non ueni
legẽ soluere s adimplere. Idoq
de odio inimici qd̃ scriptum ẽ
in loge nõ solueret. p̾cipiendo
utiq ut diligamꝰ mimicos. co¬
geret nos intelligere quo nã mͦ
possemꝰ unũ eundẽq hominẽ.
naturã. Sqr. Et orate ꝓ ꝑse¬

Expanded text:
 diligite inimicos uestros, ut qui iam dixerat: non ueni legem soluere, sed adinplere ideoque de odio inimici quod scriptum est in lege non solueret, praecipiendo utique, ut diligamus inimicos, cogeret nos intellegere, quonam modo possemus unum eundemque hominem naturam. s
Abbreviated transcription (Latin):
netrant: ⁊ turba uanoꝵ fantaᷤᷤ¬
matum orantibꝰ obstrepunt.
Claudendũ est gͦ hostiũ. idẽ
carnali sensui resistendũ. ut
oratio sp̃ualis dirgatur ad
patrẽ que fit mintimis cor¬
hoc tali clausula t̾minand̾
fuit. Non enĩmonet hoc nũc
s quo añio faciamꝰ. qm̃ de
corde mundando p̾cepit. qd̃
nõ mundat nͥ una ⁊ simplex
intentio meternã uitã. solo
⁊ puro amore sapientie. Sq̃r.

Expanded text:
netrant, et turba vanorum phantasnetrant, et turba vanorum phantasmatum orantibus obstrepunt. Claudendum est ergo ostium, id est carnali sensui resistendum, ut oratio spiritalis dirigatur ad Patrem, quae fit in intimis corhoc tali clausula terminandum fuit; non enim hoc monet nunc sed quo animo faciamus: quoniam de corde mundando praecipit, quod non mundat nisi simplex intentio in aeternam vitam, solo et puro amore sapientiae. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ nephas ẽ: s ideo hec agere ut
uidearis ab homnubꝰ. ⁊ suꝑ fluo
totiens eadem dicunt᷑: cum sit
iam una regla custodienda. Qͣ
cognitum ẽ: ñ si hec sciant ho¬
mĩnes formidandũ ẽẽ aut fu¬
giendũ. S si hoc amĩo fiuint.
ut fructus meis expectet᷑ pla¬
cendi hominibꝰ. seruat etiam
ipse dñs cadem u̾ba cũ adiung̃
similit̾. Am̃ dico uob. ieceꝑũt
s suam. hinc ostendes id se ꝓ¬
hibere. ut ea m̾cis appetat᷑ qua
stultigandent: ut laudentur
ab hominibꝰ. Sq̃t. Tuaũt
sunt ista cubicula nsi ip̃acor¬
da. que in psalmo etiã signifi¬
cantur ubiđr. que dicitis in
cõpungimuni: Et clauden¬
tes hostia. orate ait patrẽ ues¬
trũ iabsconso. Paruũ est
intrare incubicula. si hostiũ
patcat inportunis. ꝑ qd̾ hosti¬
um ea que foris sunt imꝓbe
se inmergunt. ⁊ interiora nr̃a
appetunt. Eoris aũt diximus
ẽẽ om̃ia temporalia ⁊ insibilia:¬
que ꝑ hostiũ idẽ ꝑ carnalem
sensum cogitationes nr̃as pe¬

Expanded text:
em nefas est, sed ideo hoc agere, ut videaris ab hominibus. Et superfluo toties eadem dicuntur, cum sit una jam regula custodienda, qua cognitum est, non sibi ut haec sciant homines formidandum, aut fugiendum esse, sed si hoc animo fiant, ut fructus in eis exspectetur placendipse Dominus eadem verba, cum adjungit similiter: Amen dico vobis m suam. Hinc ostendens ipse prohibere, ut ea merces appetatur, qua stulti gaudent, ut laudentur ab hominibus. Tu autem sunt ista cubicula, nisi ipsa corda, quae in Psalmo etiam significantur, cum dicitur, Quae dicitis in compungimini ? Et claudentes ostia orate, ait, Patrem vestrum in abscondito. Parum est intrare in cubicula, si ostium pateat importunis, per quod ostium ea quae foris sunt improbe se immergunt, et interiora nostra appetunt. Foris autem diximus esse omnia temporalia et visibiliaquae per ostium, id est per carnalem sensum, cogitationes nostras pe
Abbreviated transcription (Latin):
dũ nonerit. Simplex aũt qͦmͦ
erit si duobꝰ dñis seruit. nec u¬
na intentione reꝵ et̾naꝵ puri¬
ficet aciem suã. s cam mortali¬
um qͦ fragiliumq rerũ amore
mosina tua in absconso. et pat̾
tuus qui uidet in absconso. red¬
det t. Rectissime omino ⁊ ue¬
rissime. sienĩ p̾mium. ab eo ex¬
pectas. qui cõscientie solus in spͣ¬
tor ẽ: sufficiat tͥ ad ꝓmerendũ
pͥmium ipsa conscientia. Mol¬
ta latina exemplaria sic habẽt.
Et pat̾ tuus qui uidet te mab¬
sconso. rraddet tibi palã. S qr in
grecis que priora sunt nõinue¬
nimꝰ palam: nõ putamꝰ hinic
aliqͥd differendum eẽ. Sqr.¬

Expanded text:
dum non erit. simplex autem quomodo dum non erit. simplex autem quomodo erit, si duobus dominis seruiet nec una intentione rerum aeternarum purificat aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum amore mosyna tua in abscondito, et pater tuus, qui uidet in abscondet tibi. Rectissime omnino et verissime. Si enim praemium ab eo exspectas qui conscientiae solus inspector est, sufficiat tibi ad promerendum praemium ipsa conscientia. Multa latina exemplaria sic habent, Et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi palam: sed quia in graecis, quae priora sunt, non invenimus, palam, non putavimus hinc esse aliquid disserendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi multi elemosinã facuĩt
bona uoluntate. etiam si pͦ¬
cuniamuł aliquid aliud ẽ.
qͥd inopi largiendũ est non
habeant. Multi aũt foris
faciunt. ⁊nitus nõ faciunt.
qui uł ambitione uł alicuiꝰ
rei tp̃ralis gr̃a uolunt mise¬
ricordes underi. inquibꝰ sola
simstra oꝑari extimanda ẽ.
Item alii quasi mediũ inter
utrosq locũ tenent. ut ⁊ intenti¬
one que indeo ẽ elemosinã faci¬
ant. Et cam̃ inserat se huic ob
tue bone uoluntati. Non nul¬
la etiã laudis uł alicuiꝰcumq
rri fragilis ⁊ temporalis cupidi¬
tas. S dñs nr̃ multo uehemẽ¬
tius ꝓhib solam sinistram in
nobis oꝑari. qñ etiam misceri¬
eam uetat oꝑibus dextre. ut sci¬
licet nonmͦ sola tẽporaliũ rerũ
cupiditate caueamꝰ elemosinã
facere. S nec ita in hoc corpore
attendamꝰ. ut sese misceat uel
adiungat exterioꝵ appeticio co¬
modoꝵ̾. Agitur enĩ de corde mũ¬
dano. qd̾ m̃si fuerit simplexiũ¬

Expanded text:
ubi multi eleemosynam faciunt ubi multi eleemosynam faciunt bona voluntate, etiam si pecuniam, vel si quid aliud, quod inopi largiendum est, non habent. Multi autem foris faciunt, et intus non faciunt, qui vel ambitione, vel alicujus rei temporalis gratia volunt misericordes videri. In quibus sola sinistra operari existimanda est. Item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in Deo est, eleemosynam faciant, et tamen inserat se huic bonae et optimae voluntati nonnulla etiam laudis vel cujuscunque rei fragilis et temporalis cupiditas. Sed Dominus noster multo vehementius prohibet solam sinistram in nobis operari, qeam uetat operibus dexterae, ut scilicet non modo temporalium rerum sola cupiditate caueamus elemosynam facere, sed nec ita in hoc opere attendamus deum, ut sese misceat uel adiungat exteriorum appetitio commodorum. agitur enim de corde mundato, quod nisi fuerit simplex, mun
Abbreviated transcription (Latin):
in illis culpatum ẽ. hoc tu face
uetaris. In illis. aũt hoc culpa¬
tum ẽ: qd ita faciunt ut laudeᷤ
hominũ querant. Quaꝓpter
nicħ consequentiꝰ sinstrauide¬
cur significare. ꝙͣ ipsam dełc¬
tationẽ laudis. Dextra autẽ.
significat intentionẽ implen¬
di p̾cepta diuina. Cum itaq
conscientia facientis elemosi¬
nam miscet se apeticioͣ laudiᷤ
humane: fit sinistra conscia o¬
ꝑis dextre. Nesciat gͦ siistra
tua. quid faciat dext̾a tua. id
est non se misceat conscĩe tue.
laudis humane appetitio. Cũ
melemosina facienda diui¬
num p̾ceptum contendiᷤᷤ mi¬
plere. ut sit clemosina cua in
absconso. Quid ẽ in abscõso
nisi inipsa bona conscientia.
que humanis ocłis de monst᷑¬
ri nõ potest. nec uerb aꝑiri
qñ quidem multi multa m̃¬
tiuntur: Quaꝓpt̾ si dextͣ
intrinsecus agit in abscon¬
dito. ad sinistram ꝑtinent
om̃ia ext̾iora: que sunt uifi¬
bilia ⁊ temporalia. Sit gͦ e¬
lemosina tia in ipsa conscĩa.

Expanded text:
in illis culpatum est, hoc tu facere vetaris. In illis autem hoc culpatum est, quod ita faciunt ut laudes hominum quaerant. Quapropter nihil consequentius sinistra videtur significare, quam ipsam detationem laudis. Dextera autem significat intentionem implendi praecepta divina. Cum itaque conscientiae facientis eleemosynam miscet se appetitio laudis humanae, fit sinistra conscia operis dexterae. Nesciat ergo sinistra tua quid faciat dextera tua, id est, non se misceat conscientiae tuae laudis humanae appetitio, cum in eleemosyna facienda divinum praeceptum contendis implere. Ut sit eleemosyna tua in abscondito. Quid est in abscondito, nisi in ipsa bona conscientia, quae humanis oculis demonstrari non potest, nec verbis aperiri, quandoquidem multi multa mentiuntur? Quapropter si dextera intrinsecus agit in abscondito, ad sinistram pertinent omnia exteriora, quae sunt visibilia et temporalia. Sit ergo eleemosyna tua in ipsa conscientia,
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui tunicam uult tollere:
iubet ⁊ nestimentũ limuti.
qd̾ aut tantundẽ ẽ aut mul¬
to ampliꝰ: nõ tam̃ duplum.
Tertio de mille passibꝰ quibꝰ
addenda dicit duo milia us¬
q ad duplũ aliud ꝑferas ui¬
bet ita significans. siue aliꝙͣ¬
tominꝰ qͦuã iam fuit: suie
tantundẽ. siue ampliꝰ quis¬

Expanded text:
tunicam vult tollere, jubet et vestimentum remitti: quod aut tantumdem est, aut non multo amplius; non tamen duplum. Tertio de mille passibus, quibus addenda dicit duo millia, usque ad duplum aliud perferas jubet: ita significans, sive aliquanto minus quam jam fuit, sive tantumdem, sive amplius quis
Abbreviated transcription (Latin):
primus impleunt. ꝑ cutien¬
te̾s se in maxillã ministro sa¬
cerdotis: nõ p̾buit alterã. s
insuꝑ dix̃. si male locutus sũ.
exꝓbra de malo. Si bene. qͥd
me cedis: Non tam̃ ideo pa¬
ratus corde nõ fuit. nõ solum
in alteram maxillã cedi pro
salute om̃iũ. s etiã toto cor¬
pore crucifigi. E rgo ⁊ illud
iudicio contendere. ⁊ tunica

Expanded text:
primus implevit, percutienprimus implevit, percutienti se in maxillam ministro sacerdotis non praebuit alteram; sed insuper dixit: Si male locutus sum, exprobra de malo; si bene, quid me caedis ? Non tamen ideo paratus corde non fuit, non solum in alteram maxillam caedi pro salute omnium, sed etiam toto corpore crucifigi. 59. Ergo et illud judicio