comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aptizandis consignandisq fidelib prętia nulla
prefigant nec in latinib: quib lib& in positis exagita¬
re cupiant renascentes: qm̃ qđ gratis accepimus gratis
dare mandamur: & ideonihil predictus prorsus exi¬
gere moli antur quod uel pauꝑtate cogente de territi
ue l in dignatione reuocati redemptionissui causas adiredes¬
piciant certum habentes quod qui ꝓhibita de prehensi fu¬
erint ad mississe uł commissa non potius sua sponte cor¬
rexerint periculum subituri ꝓprii s int honoris. cxuii.
sollicitudine dericorum tradunt monitisque obtem¬
perint omnis modis cõmunicent sacramentuipsus
tur uel purgandi quorum iam ostenditur uita pur¬
gatior:¬

Expanded text:
aptizandis consignandisque fidelibus pretia nulla praefigant, nec illationibus quibuslibet impositis exagitare cupiant renascentes: quoniam quod gratis accepimus, gratis dare mandamur. Et ideo nihil a praedictis prorsus exigere moliantur, quo vel paupertate cogente deterriti, vel indignatione revocati, redemptionis suae causas adire despiciant, certum habentes, quod qui prohibita deprehensi fuerint admisisse, vel commissa non potius sua sponte correxerint, periculum subituri proprii sint honoris. CAP. sollicitudini clericorum tradunt monitisque obtemperant, omnismodis 221 communicent sacramenti ipsius emonum quo infestantur, vel purgandi quorum jam ostenditur vita purgatior
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit: Sedp: quam de pardisi gaudiis culpa exi gente repul¬
sus est : primus humani generis parens: & in huius exilii
atq cecitatis quam patimur erumnã uenit: Iam illa cae
lestis patrice gaudiaqueprius contẽ plabatur uidere
non potuit: in pꝰarcdiso quippe homo assuert uerbisdi
si tudine uisionis inter eẽ: Has aũt homo dilitices tum
ami sit : cum in paradiso peccauit. post quam huc cecidit
primus homo ab illo quod contem plabatur mentis lumi¬
ne secessit. excuius uidelic& carne pos in huius exili
cecitate nati. audiuimus quidem eẽ celestem patriam:
Audiuimus eiusciues angelos dĩ. audiuimus eorundem
illac inuisibilia sci renonualent ꝑ experimentum dubi¬
tant : utrum nesintq corporalib oculis nonuident: Dum
esse summa & inui sibilic audiunt: defidunt anueras int
Quic sola hȩc infima inquib natisunt. uisibiba nouerunt.
unde fictum est ut ipse inuisibilium &i uisibilium crea¬
tor. ad humani generis redemptionem unigenitus pa¬

Expanded text:
ostquam de paradisi gaudiis culpa exigente pulsus est primus humani generis parens, in hujus exilii atque caecitatis, quam patimur erumnam venit: quia pelestis patrie gaudia que prius contemplabatur videre non potuit. In paradiso quippe homo adsueverat verbo Dei situdine visionis interesse. Has autem homo delicias tunc amisit, cum in paradiso peccavit. Postquam huc cecidit primus homo, ab illo quod contemplabatur mentis lumine secessit, ex cujus videlicet carne nos in hujus exsilii caecitate nati, audivimus quidem esse coelestem patriam; audivimus ejus cives angelos Dei, audivimus eorumdem illa invisibilia scire non valent per experimentum, dubitant utrumne sint quae corporalibus oculis non vident. Dum esse summa et invisibilia audiunt, diffidunt an vera sint, quia sola haec infima in quibus nati sunt visibilia noverunt, unde factum est ut ipse invisibilium et visibilium creator ad humani generis redemptionem unigenitus Pa
Abbreviated transcription (Latin):
unt ñ nulli qui indis cussos
potestate tyranni canonica auctoritate damnant. et sic
ñ nullos grã fauoris sublimant. ita quosdã odio inuidiaq
ꝑmoti humiliant. et leui opiniones aura condẽpnant.
quorũ crimina ñ apꝓbant. id eoq cõmuni decreto censemꝰ
ut quando cũq aliquis ep̃orũ criminat᷑ congregatis om̃ibus
ciuꝰdẽ ꝓuinciȩ ep̃is causa enus audiat᷑. ut ñ occulte iudicet᷑
uel dampnet᷑. quia abaliis iudicari prius ñ potest. uisi
ab his quib ordinari potuit. qđ si alit̃ fuerit factũ nullas¬
uires habebit:¬

Expanded text:
unt nonnulli, qui indiscussos potestate tyrannica non canonica auctoritate damnant, et sicut nonnullos gratia favoris sublimant, ita quosdam odio invidiaque permoti humiliant, et levi opinionis aura condemnant, quorum crimina non approbant. Ideoque communi decreto censemus, ut quandocunque aliquis episcoporum criminatur, congregatis omnibus eiusdem provinciae episcopis causa eius audiatur, ut non occulte iudicetur vel dampnetur; quia ab aliis iudicari prius non potest, nisi ab his, a quibus ordinari potuit. Quod si aliter factum fuvires habebit
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus quẽquã. apud synodũ ꝓuinciȩ iudicet᷑. Qđ si
ad uersus ciu̾dẽ ꝓuicię metropolitanꝰ ep̃s uł clericus ha¬
buerit querelã p̾etat primate dioceseos. ecapud ipsum
iudicet᷑. aut apud sedem apłicam:¬
quam inforo suo ꝓuocatus audiat᷑.¬
ncriminalib causis nec accusator nisi per sealiquem
accusare potest. net accusatꝰ ꝑ alia ꝑsonã se defensare ꝑmittit̾¬

Expanded text:
s quemquam, apud synodum provinciae judicetur. Quod si adversus ejusdem provinciae metropolitanum episcopus vel clericus habuerit querelam, petat primatem dioeceseos, ut apud ipsum judicetur, aut apud sedem apostoquam in foro suo vocatus audiatcriminalibus causis nec accusator nisi per se aliquem accusare potest, nec accusatus per aliam personam se defensare permittit
Abbreviated transcription (Latin):
ullus ep̃s extra suã punciã adiudiciũ de uocet᷑ sed
uocato ed canonicę in loco omnib congruo tẽpore
synodali ab omnibus com ꝓiuncialib ep̃is audiatur.
qui con cordẽ suꝑ eũ canonicãq ꝓferre debent sententiã
quia si hoc minoribus tã clericis quã laicis concessũ est.
quantomagis de ep̃is seruare conuenit: Nãsi ipse
metropolitanum aut iudices suspectos habuerit aut
infestos senserit. apud primatem dioceseos aut apud
romanȩ sedis pontificem iudicetur: ste pha np̃p¬

Expanded text:
Nullus episcopus extra suam provintiam ad iudicium devocetur. Sed vocato eo canonice in loco omnibus congruo, tempore synodali, ab omnibus provincialibus episcopis audiatur, qui concordem super eum canonicamque proferre debent sententiam. Quia si hoc minoribus tam clericis quam laicis concessum est, quanto magis de episcopis servari convenit? Nam si ipse metropolitanum aut iudices suspectos habuerit aut infestos senserit, apud primatem dioceseos aut apud Romanae sedis pontificem iudicetur. 315. De ep
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝓcurator potest ẽẽ nec cognitor. Absente uero ad¬
uersario ñ audiat᷑ accusator. nec sententia absente parce
alia aiudice dicta ullã obtinebit firmitatẽ. Netrabsens
ꝑ aliũ accusare. aut accusari potest. nec affinis testis
admittat᷑. Neminẽ gͦ exhiberi. deꝓuincia ad ꝓuinciã
uł ad cõmittatũ opor&. nadreuelationẽ iudicis ad
quẽ fuerit appellatũ. id ẽ. ut auctor semꝑ regiforiu

Expanded text:
nec procurator potest esse, nec cognitor. Absente vero adnec procurator potest esse, nec cognitor. Absente vero adversario non audiatur accusator, nec sententia absente parte alia a judice dicta ullam obtinebit firmitatem. Neque absens per alium accusare aut accusari potest. Nec affinis testis admittatur. Neminem ergo exhiberi de provincia ad provinciam vel ad comitatum oportet, nisi ad relationem judicis, ad quem fuerit appellatum, id est, ut auctor semper rei foru
Abbreviated transcription (Latin):
terminos accusandi ante licentiã ñ ẽ quã audientia roget᷑:¬
Adimi nãq ep̃o ep̃opatũ antequã causȩ eius exit᷑ appa¬
ep̃s ut aliqua eũ grauis necessitas detinuerit: ꝓse legatũ
ad synodũ mittat. Nec a cõmunione suspendat᷑: cui crim̃
intendit᷑. nisi ad casã suã dicendã electorũ iudiciũ die¬
statuta litteris euocatꝰ minime occurrerit. hoc est sine
utraq parte ad causã dicendã uenerint. quia unuꝰ absq
altero audiri ñ debet. quęrendũ ẽ imudicio cuiuiꝰ sint.
c̃uersationis et fidei atq suspicionis accusatores. aut
qua intentione hoc faciant. qui ad hoc admitti ñdebe
nisibone c̃uersationis etrectȩ fidei iuri. et hiqui omĩa.
suspicione careant et hona uita clareant. neq infames
existant. Qđ si accusatorũ ꝑsonȩ iniudicio ep̃orũ culpa¬
biles apparuerint. ad arguendũ ñ ad mittat᷑ nisipprias

Expanded text:
terminos accusandi ante licentia non est, quam audientia rogetterminos accusandi ante licentia non est, quam audientia rogetAdimi namque episcopo episcopatum , antequam causae ejus exitus appaepiscopus , aut aliqua eum gravis necessitas detinuerit, pro se legatum ad synodum mittat. Nec a communione suspendatur, cui crimen intenditur ; nisi ad causastatuta litteris evocatus minime occurrerit, hoc est, nisi utraque parte ad causam dicendam venerint, quia unus absque altero audiri non debet, quaerendum est in judicio, cujus sint conversationis et fidei atque suspicionis accusatores, aut qua intentione hoc faciant: quia ad hoc admitti non debent, nisi bonae conversationis et rectae fidei viri, et ii qui omni suspicione careant et bona vita clareant, neque infames existant. Quod si accusatorum personae in judicio episcoporum culpabiles apparuerint, ad arguendum non admittantur, nisi pro
Abbreviated transcription (Latin):
quicquã qd euangelicis ꝓpheticisq etapłicis regulis obuiat᷑
agere. Iniustũ enĩ iudiciũ et definitio iniusta regio metu
contra euangelicȩ̨ uł ꝓpheticȩ aut apłicę doctrinã c̃stiu¬
tionẽ ue corũ siue scõrũ patrũ actũ fuerit stabit. et qđ
ab infidelib aut hereticis factũ fuerit. om̃ino casabit᷑¬
iquis ep̃s ab illis accusatorib qui recipiendi st̃ fuerit
accusatꝰ. postquã ipse ab eis caritatiue c̃uentꝰ fuerit.
ut ipsã causã emendare debeat et eã corrigere noluerit.
ñ olim sedtunc ad sũmos primates causȩ eius canonicȩ
deferat᷑ qui inẽgruo loco infra ipsã ꝓuinciã tẽpore in
ca nonib p̾fixo incenis c̃ciliũ canonicȩ ẽuocare de bebun
et ipse canonicȩ c̃uocatꝰ si eũ aut infirmitas aut alia grauis
necessitas ñdetinuerit. ad eẽ debebit. quia ultra ꝓuinciȩ

Expanded text:
quicquam, quo euangelicis propheticisque seu apostolicis regulis obvietur, quicquam, quo euangelicis propheticisque seu apostolicis regulis obvietur, agere. Iniustum enim iudicium et diffinitio iniusta, regio metu evangelicam, et propheticam, aut apostolicam doctrinam, constitutionemque eorum sive sanctorum Patrum actum fuerit, stabit. Et quod ab infidelibus aut haereticis factum fuerit, omnino cassabitiscopus ab illis accusatoribus qui recipiendi sunt, fuerit accusatus, postquam ipse ab eis charitative conventus fuerit, ut ipsam causam emendare debeat, et eam corrigere noluerit, non olim sed tunc ad summos primates causa ejus canonice deferatur. Qui congruo in loco, infra ipsam provinciam, tempore a canonibus praefixo Nicaenis, concilium canonice convocare debebunt,udiatur. In quo et ipse canonice convocatus, si eum aut infirmitas, aut alia gravis necessitas non detinuerit, adesse debebit, quia ultra provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i possidere. aut iniqua uł iniusta defensione in cis per¬
dur& Necatores enĩ pauperũ iudicandist̃ p̃fixo tenore.
& si ñ emendauerint uitiũ exstirpandi. Deb& tam̃ esse
ꝓuisio. ut uindictã adinonitio manifeste p̃cedat. & res
usurpatas in iuste qui abstulit. aut iniuste ablatas retin&
equitate patrocinante legib restituat. Qđ si neglexerit
et necessitas cõpulerit. demũ p̃donẽ sacerdotalis districao
aut cõpetere aut ꝑuadere ꝑiculosa aut sua infestatione
p̃sũpsent. nisi se citissime pęcdȩ dequa agit᷑ satisfaction
correxerit ꝑpctuo anathemate feriat᷑. Similit̃ ethi qͥres
ȩccłȩ iussu uł largitione principũ uł quorundã potentũ
aut quadã inuasione aut tyrannica potestate retinuerit.
hereditarias reliquerint. nisi cito res dĩ admonita apon¬
tifice agnita ueritate reddiderint ꝑpetuo anathe mate
custodienti aliquid ẽtra mandata diuina p̃sumert. nec

Expanded text:
episcopi possidere, aut iniqua vel injusta defensione in eis perepiscopi possidere, aut iniqua vel injusta defensione in eis perduret. Necatores enim pauperum judicandi sunt praefixo tenore, et si non emendaverint vitium exstirpandi. Debet tamen esse provisio ut vindictam admonitio manifeste praecedat et res usurpatas injuste qui abstulit aut injuste ablatas retinet, aequitate patrocinante legibus restituat. Quod si neglexerit, et necessitas compulerit demum praedonem sacerdotalis districtio aut impetere, aut pervadere periculosa aut sua infestatione praesumpserit, nisi se citissime per ecclesiae, de qua agitur, satisfactionem correxerit, perpetuo anathemate feriatur. Similiter et hi qui res ecclesiae jussu vel largitione principum, vel quorumdam potentum, aut quadam invasione, aut tyrannica potestate retinuerint, ereditarias reliquerint, nisi cito res Dei, a pontifice admoniti, agnita veritate reddiderint, perpetuo anathemate d contra mandata divinitatis praesumere, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdefessorib nr̃is. sed quia denuo nr̃am medio critatem
de eadẽ re int̾rogare dignũ duxistis. scitote certã puin
ciã eẽ quȩ habet xuelxiciuitates et unũ regẽ et totidẽ
c̃sona uoce discernant. nisi admaiorẽ auctoritatem
fuerit abhis qui iudicandi sunt appellatũ:
efutandi st̃ etiã raptores fures sacrilegi adulteri & hoꝵ
similes. Manifestũ ẽ enĩ qđ sẽꝑ tales magis discordiã
quã pacẽ sectant᷑ Nullus quoq monachuꝰ talia usquã
arripiat. nec secularia aut ȩcd astica nogotia ꝑturbare
uicũq imnmemor aut memor interitus sui res ȩccłae
delegatas et dño oblatas absq ꝓprii ep̃i iussu possidens
p̃sũpserit deinceps tenere quocũq in loco et ueritate
cõꝑta res dĩ seruis suis dissimulauerit aut rennuert
reformare liminib: eccłȩ ab ep̃o eiu̾dẽ loci priuꝰ arceat᷑.
Indigne enĩ ad altare dñi ꝓperare ꝑmittit᷑ qͥ res
ȩccłasticas audet inuadere aut iniuste id ẽ sine liceritia

Expanded text:
decessoribus nostris. Sed quia denuo nostram mediocritatem de eadem re interrogare dignum duxisticiam esse quae habet X vel XI civitates et unum regem, et totidem consona voce decernantur, nisi ad majorem auctoritatem fuerit ab his qui judicandi sunt appellatum, efutandi sunt etiam raptores, fures, sacrilegi, adulteri, et horum similes. Manifestum est enim quod semper tales magis discordiam quam pacem sectantur. Nullus quoque monachus talia unquam arripiat, nec saecularia aut ecclesiastica negotia perturbareuicunque immemor aut memor interitus sui res ecclesiae delegatas et Domino oblatas, absque proprii episcopi jussu possidens praesumpserit deinceps tenere, quocunque in loco et veritate comperta res Dei servis suis dissimulaverit, aut renuerit reformare, liminibus ecclesiae ab episcopo ejusdem loci prius arceatur; indigne enim ad altare Dei properare permittitur qui res ecclesiasticas audet invadere, aut injuste, id est, sine licentia
Abbreviated transcription (Latin):
orcitata iaccet᷑. quia c̃secrationẽ cumiꝰ libet ȩccłȩ iniqua
& ideo siqua scõrũ basilica afundamentis ctiã fuerit inno¬
uata sine aliqua dubitatione cũ mea missarũ fuerit cęle¬
brata sollẽpnitas. totius scĩficatio c̃secrationis implebit᷑.
Siũ scũaria quȩ habebat ablata st̃. rursus earũ depositione
etmissarũ sollentate reuerentiã scificationis accipi&:¬
Si aut̃ petrus princeps apłorũ ad iutores sibi assciuit linum
et detũ. ñ tam̃ potestate pontificn auligandił soluendi nor¬
mã es tradidit sed sucessori suo clementi qui sedẽ apłicam
post eũ et potestatẽ pontificalẽ tradente sibi beato petro te¬
nere ꝓmeruit .l. inꝰuͦ et cletꝰ ministrabant exteriora

Expanded text:
orcizata jactetur, quia consecrationem cujuslibet ecclesiaorcizata jactetur, quia consecrationem cujuslibet ecclesia missarum. Et ideo si qua sanctorum basilica a fundamentis etiam fuerit innovata, sine aliqua dubitatione, cum in ea missarum celebrata fuerit solemnitas, totius sanctificatio consecrationis implebitur. Si vero sanctuaria quae habebat ablata sunt, rursus eorum repositione, et missarum solemnitate reverentiam sanctificationis accipiSi Petrus princeps apostolorum adjutores sibi ascivit Linum et Cletum, non tamen potestate pontificii ligandi vel solvendi normam eis tradidit, sed successori suo Clementi, qui sedem apostolicam post eum et potestatem pontificalem tradente sibi beato Petro tenere promeruit; Linus et Cletus ministrabant exteriora
Abbreviated transcription (Latin):
atius ẽ missã ñ cantare aut ñaudire. quã in his locis ubi
fieri ñ oportet insi ut sȩpe dictũ est ꝓsum ma c̃tingat
necessitate. qm̃ necessitas non habec legem: eus đ¬
nde scriptũ ẽ. Ulide neofferas holo causta tua in om̃i
loco quẽ uideris. sed in loco quẽ elegerit dñs ds̃ tuus.
Et in exodiolegit᷑. Uos uidistis quia decȩlo locutꝰ sum
uobis. Non facietis deos argenteos. nec deos aureos faci¬
etis uobis. altare deterra facietis mihi et offeretis suꝑ illud
holocausta et pacifica ur̃a. oues ur̃as et boues in omĩloco
t sic̃ ñ alii quã sacrati dño sacerdotes debent missas
cantare. nec sacrificia suꝑ altare offerre. sic nec aliis quã
inp̃fatis dño sacratis locis missas cantare aut sacrificia
offerre licet:¬
uiuꝰ lib& eccłȩ si diruta fuerint instauranda. & si
in eo loco c̃setrationis sollẽpnitas debeat iterari inqua scũaria
ñ fuerint. n hil iudicamꝰ efficete. si ꝑ eã mimme aqua ex¬

Expanded text:
t, missam non cantare , aut non audire , quam in illis locis ubi fieri non oportet: nisi ut saepe dictum est pro summa contingat necessitate, quoniam necessitas non habet legem. Unde scriptum est: Vide ne offeras holocausta tua in omni loco quem videris, sed in loco quem elegerit Dominus Deus tuus . Et in Exodo legitur: Vos vidistis, quia de coelo locutus sum vobis: Non facietis deos argenteos, nec deos aureos facietis vobis; altare de terrs in omni loco t sicut non alii quam Domino sacrati sacerdotes debent missas cantare, nec sacrificia super altare offerre; sic nec in aliis quam in praefatis Domino sacratis locis missas cantare, aut sacrificia offerre licetujuslibet ecclesiae, si diruta fuerit, instauranda, et si in eo loco consecrationis solemnitas debeat iterari, in quo sanctuaria non fuerint, nihil judicamus officere, si per eam minime aqua ex
Abbreviated transcription (Latin):
Sius igit᷑ t̃minis quisq c̃tentꝰ sit. nec supra mensuram
moleste ferat aliquẽ sibi eẽ p̃latũ. sed obdientiã quã
exigit etiã ipse dependat. et sic̃ ñ uult grauis oneris sar-¬
cinã ferre uta ñ audeat alii importabile pond impondere
Discipuli enĩ suinꝰ humilis et initis magistri dicentis. Discit
ame quia mitis sũ. et humilis corde. et inuetiietis reqͥ em
animab ur̃is. iugũ enĩ meũ suaue ẽ et honꝰ meũ leue.

Expanded text:
Suis igitur terminis quiSuis igitur terminis quimoleste ferat aliquem sibi esse praelatum; sed obedientiam quam exigit, etiam ipse dependat: et sicut non vult gravis oneris sarcinam ferre, ita non audeat alii importabile pondus imponere . Discipuli enim sumus humilis et mitis magistri, dicentis: Discite a me quia mitis sum et humilis corde; et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim
Abbreviated transcription (Latin):
am cũ extra clericorũ ordinẽ c̃stitutis nuptiarũ societat
et ꝓcreationi filiorũ studere sit liberũ arbitriũ ad
exihibendã tam̃ ꝑfectȩ c̃tinentię puritatẽ. nec sub dia¬
conis quidc̃ conubiũ carnale c̃cedit᷑. ut et qui habent
sunit cãquã ñ habentes. et qui ñ habent ꝑmaneant
singulares. Qđ si mhoc ordine qui quartꝰ ẽ acapite
dignũ ẽ custodiri. quantomagis inprimo ł scđo tertioue
seruandũ ẽ.Ne aut leuitico aut pbrali honore aut
episcopali excellentia quisquã idoneus estimet᷑ quise auo¬
luptate luxuriȩ nec dũ frenasse decegit᷑: eiꝰ đ¬
iquis. aut̃ ep̃s ciuitatis suȩ medioeritate despecta ad¬
mninistrationẽ loci celebrioris abegerit. et ad maiorẽ¬
se plebẽ quacũq ratione transtulerit. acathedra qͥdẽ
pellat᷑ aliena. sed et carebit et ꝓpria. ut nec illis p̃sideat
quos ꝑ auaritiã c̃cupiuit. nec illis quos ꝑsuꝑbiã spreuit:

Expanded text:
am cum extra clericorum ordinem constitutis nuptiarum societati, et procreationi filiorum studere sit liberum arbitrium; ad exhibendam tamen perfectae continentiae puritatem non subdiaconis quidem connubium carnale conceditur; ut et qui habent sint tanquam non habentes ; et qui non habent, permaneant singulares. Quod si in hoc ordine qui quartus est a capite, dignum est custodiri, quanto magis in primo vel secundo tertiove servandum est, ne aut levitico, aut presbyterali honore, aut episcopali excellentia quisquam idoneus aestimetur, qui se a voluptate uxoris necdum frenasse detegitur. quis episcopus, civitatis sue mediocritate despecta, amministrationem loci celebrioris abse plebem quacumque ratione transtulerit, a cathedra quidem pellatur aliena, sed carebit et propria, ut nec illis praesideat quos per avaritiam concupivit, nec illis quos per superbiam sprevit.
Abbreviated transcription (Latin):
sine offensione reddenda ẽ: Et licet ñ nũquã accidant
quȩ insacerdotalib st̃ rep̃hendenda ꝑsonis. pluꝰ tam̃ erga
corrigendos agat beniuolentia quã seueritas. plus cohor¬
tatio quã cõmotio. plus caritas quã potestas Sed abhis
discedit᷑ et dũ dominari magis quã c̃sulere sub ditis plac&
honor inflat suꝑbiã. et qđ ꝓuisũ ẽ ad c̃cordiã tendit

Expanded text:
 ut licet nonnunquam accidant, quae in sacerdotalibus sunt reprehendenda personis: plus tamen erga corrigendos agat benevolentia quam severitas, plus cohortatio quam commotio, plus charitas quam potestas. Sed ab hisdisceditur, et dum dominari magis quam consulere subditis placet, honor inflat superbiam, et quod provisum est ad concordiam, tendit
Abbreviated transcription (Latin):
ferant̾ argenteis. Sĩc aut̃ inligneis etfictilib eorũ hominũ
species figurat᷑. quinullis adhuc uirtutib nitent. ita in
aureis et argenteis hisine dubio declarant᷑. qui ꝑ longȩ
eruditionis ignẽ et ꝑfornacẽ diuturni laboris excocti.
aurũ ꝓbatũ et argentũ purũ eẽ ineruer̃. Quib simetres.
et ꝑdeuotione ñ reddit̾. omĩs ȩcd astica disciplina resol¬
uit᷑: om̃is ordo turbat᷑ dũ inȩccła qui nullũ subier̃ mini¬
steriũ ꝑuerso eligentiũ iudicio indebitũ optinent prin

Expanded text:
aeferuntur argenteis. Sicut autem in ligneis, et fictilibus eorum hominum aeferuntur argenteis. Sicut autem in ligneis, et fictilibus eorum hominum species figuratur, qui nullis adhuc virtutibus nitent, ita in aureis et argenteis hi sine dubio declarantur, qui per longae eruditionis ignem, et per fornacem diuturni laboris excocti aurum probatum, et argentum purum esse meruerunt. Quibus si merces pro devotione non redditur, omnis ecclesiastica disciplina resolvitur: omnis ordo turbatur, dum in Ecclesia, qui nullum subierunt ministerium, perverso eligentium judicio indebitum obtinent prin
Abbreviated transcription (Latin):
ndignis quibq et longe extra sacerdotale meritum
ẽstitutis pastorale fastigiũ et gubernatio ȩccłȩ crederet᷑:
Non ẽ hoc c̃sulere populis. sed nocere. nec p̾stare.
regim̃ sed augere discrim̃. Integritas enĩ p̃sidentiũ
salus ẽ subditorũ. Et ubi ẽ incolumita obȩdientię
ibi sana ẽ forma doctrinȩ̨. principatꝰ aut̃ quȩ aut
seditio extorsit aut ambit̾ octuparut ttiasi morib atq actib
ñ offendit. ipso tam̃ initi sui ẽ ꝑniciosũ exẽplo et difficile ẽ
ut bono ꝑagant᷑. exitu quȩ malo sẽ inchoata principio¬
Ualde iniquũ sit & absurdũ. ut imperiti magistris noui
antiqui & rudes p̃fereuit᷑ & meritis. Indomo quidẽ magna
sic̃ apłs disserit necesse ẽ uasa diuersa sint. quȩdã aurca
et argentra quedã uͦ lignea et fictilia. Sed horũ ministeriũ
pmateriȩ ȩqualitate diuidit᷑. nec idẽ ẽ p̃tiosorũ usus &
uiliũ. Nã in ordiuata er̃ om̃ia sifictilia aureis. et ligna p̃¬

Expanded text:
ndignis quibusque, et longe extra sacerdotale meritum constitutis pastorale fastigium, et gubernatio Ecclesiae dederetur. Non est hoc consulere populis, sed nocere, nec praestare regimen, sed augere discrimen. Integritas enim praesidentium salus est subditorum, et ubi est incolumitas obedientiae, ibi sana est forma doctrinae. seditio extorsit, aut ambitus occupavit, etiamsi moribus atque actibus non offendit, ipso tamen initii sui est perniciosus exemplo, et difficile est ut bono peragantur exitu quae malo sunt inchoata principioalde iniquum sit, et absurdum, ut imperiti magistris, novi antiquis, et rudes praeferantur emeritis. In domo quidem magna, sicut Apostolus disserit, necesse est, ut vasa diversa sint, quaedam aurea, et argentea, quaedam vero lignea, et fictilia, sed horum ministerium pro materiae qualitate discernitur, nec est pretiosorum idem usus, et vilium. Nam inordinata erunt omnia, si fictilia aureis, et lignea pr
Abbreviated transcription (Latin):
iquis extra ȩccłam se orsũ ẽuentꝰ celebrat. et despiciensȩcdam
ea quȩ st̃ ȩccłȩ uoluerit usurpare. ñ c̃ueniente pbro uixta
decretũ ep̃i anathema sit: Sangersi di ento¬
Itcalix dm̃ cũ patena si ñ exauro omi modis exargento fuar
Nec causent᷑ ep̃i pb̃ri auaritia suadente de pauꝑt atere
in possibilitate cũ quarta pars ex om̃ib quȩ ad ȩcł̃am ꝑainent
in fabricis ipsus eccłȩ sit inponenda. Admonend ẽ etiã popul.
ut aliqͥd indonaruis di offerat. sic̃ ille antiquus populuꝰ sub
calix quia obium uirtutẽ eruginẽ parit quȩ uomitũ ꝓuoca
Nullꝰ aut̃ in ligno calice aut in uitreo. p̃suniat cantare:

Expanded text:
quis extra Ecclesiam seorsum conventus celebrat, et despiciens Ecclesiam, ea quae sunt Ecclesiae voluerit usurpare, non conveniente presbytero, juxta decretum episcopi, anathema sit. De fructcalix Domini cum patena, si non ex auro, omnimodis ex argento fiat. Neque causentur presbyteri, avaritia suadente, de paupertate vel impossibilitate, cum una pars ex omnibus quae ad ecclesiam pertinent 57 in fabricis ipsius ecclesiae sit impendenda. Admonendus est etiam populus ut aliquid in donariis Domini offerat, sicut ipse antiquus populus sub calix; quia ob vini virtutem aeruginem parit, quae vomitum provocat. Nullus autem in ligneo calice praesumat
Abbreviated transcription (Latin):
iaconos quoq ꝓpriã c̃stitiumꝰ seruare mensurã nec ultra
ttnorẽ pat̾nis canonib deputatũ quippiã tẽptare nihil
eorũ suo ministerio pęnitꝰ applicare. quȩ primis ordinib
extrema cõpellat. Qđ et laicis xp̃ianis facere plerũq
conceditur:¬

Expanded text:
quoque propriam constitutionis servare mensuram, nec ultra tenorem paternis canonibus deputatum quidpiam tentare, nihil eorum suo ministerio permittimus applicare quae primis ordinibus proprie extrema compellat. Quod et laicis Christianis facere plerumque conceditur
Abbreviated transcription (Latin):
ulluꝰ inuitis det ep̃is clerici plebis etordinis consensus
st̃ ut aliqui de alienis ȩccłiis merito p̃ferant᷑. Habet unꝰquisq
suȩ fructũ militiȩ in ȩxcła inqua suã ꝑ omĩa officia transegit
bitã alt̃ sibi audeat uindicare mercedẽ. Sit facultas clericis
renitendi. sise uiderint p̃grauari. et quos sibi ingeri extransũso
agnouerint. ñtimeant refutare. qui si ñdebitũ p̃miũ uel
liberũ de eo qui eos recturꝰ ẽ debent habere iudiciũ:¬
iquȩ factȩ st̃ ordinationes illicitȩ remoueant᷑. qm̃ stare
ñ posst̃ nec discussionẽ nr̃am subt̃ fugere poter̃. quãuis
latere se estimant quitalit̾ ꝑuener̃. et ut nulla religionis
reuerentia obscuritate fuscet᷑. Nonsit uana gloriatio pal-¬

Expanded text:
delegavit dicens: Cleri, ac plebis, et ordinis consensus,sunt, ut aliqui de alienis Ecclesiis merito praeferantur. Habeat unusquisque suae fructum militiae in Ecclesia, in qua suam per omnia officia transegit bitam alter sibi audeat vindicare mercedem. Sit facultas clericis renitendi, si se viderint praegravari; et quos sibi ingeri ex transverso agnoverint, non timeant refutare. Qui si non debitum praemium, vel liberum de eo qui eos recturus est, debent habere judiciuquae factae sunt ordinationes illicite, removeantur: quoniam stare non possunt, nec discussionem nostram subterfugere poterunt, quamvis latere se aestimant qui taliter pervenerunt; et ut nulla religionis reverentia obscuritate fucetur, non sit vana glorificatio pal
Abbreviated transcription (Latin):
altare corpꝰ dominicũ c̃secrat᷑ ut sanguinis eiꝰ haurit᷑ ubi
scõrũ reliquiȩ rec̃dunt᷑: ubi p̃ces et uota populi inc̃speccudi
asacerdoit offerunt᷑. cũ om̃ĩ ueneratione honoret᷑. et mun¬
dissimis lintheis et palleis diligentissime copꝑiat᷑ nihilq supeo
ponat᷑. nisi capsȩ cũ scõrũ reliquiis et quattuor euangelica
Expleta missa. calix cum patena et sacramentorũ liber
cũ uestib sacerdotalib ininundo loco sub sera rer̃dant᷑¬

Expanded text:
 corpus Dominicum consecratur, ubi sanguis ejus hauritur, ubi sanctorum reliquiae reconduntur, ubi preces et vota populi in conspectu Dei a sacerdote offeruntur, cum omni veneratione honoretur: et mundissimis linteis et palliis diligentissime cooperiatur, nihilque super eo ponatur, nisi capsae cum sanctorum reliquiis, et quatuor evangelia. Expleta missa calix cum patena et sacramentorum liber, cum vestibus sacerdotalibus, in mundo loco sub sera recondant
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ infirmȩ fidei homines. et qui diuinas lectiones sci-¬
unt. secũ eos inꝑditione p̃cipitant. dissipantes et uitupe¬
rantes patrũ disciplinas et relinquunt scas scripturas

Expanded text:
autem infirmae fidei homines, et qui divinas lectiones nesciautem infirmae fidei homines, et qui divinas lectiones nesciunt, et secum eos in perditionem praecipitant, dissipantes, et vituperantes Patrum 760 disciplinas et relinquentes sanctas Scripturas
Abbreviated transcription (Latin):
ut si ep̃s accusatꝰ appellauerit apłicã sedẽ id statuendum.
qđ eiu̾dẽ sedis pontifex censuerit. Hȩc tam̃ om̃ĩno insa¬
cerdotũ causa forma seruet᷑. Nequẽquã sententia ñ asuo u¬
dice dicta c̃stringat occurrere quoq quisq fideliũ ruinis
debet oppressorũ. et miserorũ subsidia quoualeant exre¬
uelatione alienȩ uindictȩ ase dĩ remouere uindicta. Libat
enĩ dño ꝓspera. qui ab afflictis pellit aduersa. Unde scriptũ
est. fr̃ fr̃em ad iuuans exaltabit᷑.
unt cnĩ quidã ueste sua oues significantes. interuiꝰ rap¬
tores lupi quos exfructib corũ debemꝰ agnoscere. Isti
prima fronte uident᷑ eẽ denumero nr̃o. sed ñ st̃ denumero
nr̃o. Si enĩ denumero nr̃o eẽnt. nobiscũ mansissent. Quando
aut̃ cȩperint assumere ĩpietatẽ illud qđ occultabat᷑ in illis¬
apperit᷑. et dolũ om̃is fit omĩb manifestus. Inueniuntur

Expanded text:
ut si episcopus accusatus appellaverit apostolicam sedem, id statuendum ut si episcopus accusatus appellaverit apostolicam sedem, id statuendum quod ejusdem sedis pontifex censuerit. Haec tamen omnino in sacerdotum causa forma servetur, ne quemquam sententia non a suo judice dicta constringat. Occurrere quoque quisque fidelium ruinis debet oppressorum et miserorum subsidio, quo valeant ex relevatione alienae vindictae a se Dei removere vindictam. Libat enim Domino prospera, qui ab afflictis pellit adversa. Unde scriptum est: Frater fratrem adjuvans exaltabitur unt enim quidam, veste sua oves significantes, interius raptores lupi, quos ex fructibus eorum debemus agnoscere. Isti prima fronte videntur esse de numero nostro; sed non sunt de numero nostro: si enim de numero nostro essent, nobiscum mansissent. Quando autem coeperint assumere impietateaperitur, et dolus omnis fit omnibus manifestus. Inveniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tionis iniuriȩ custodia. sedliceat appellatori uitiatã causã
appellationis remedio subleuare. Liceat etiã incausis
criminalib appellare nec appellari uox denegat᷑ eiquem
insupplicio sententia destinarit. Pulsat̾ ante suũ iudicẽ causã
dicat. et ñ ante suũ iudicẽ pulsatꝰ si uoluerit taceat et inpul¬
satis quotiens appellauerint induciȩ dent᷑. Siquis gͦ iratus
crim̃ aliqđ cuilibet temere obiecerit. c̃uitiũ ñ ẽ paccusatione
habendũ. sed ꝑmisso tractandi spatio id qđ iratꝰ clixit per
scripturã se ꝓbaturũ ẽẽ fattat᷑. ut sifortasse resipicens quae
ꝑiracundiã dixit iterare aut scribere nolent ñut reus cri-¬
minis teneat᷑. Omĩs gͦ qui crim̃ obicit. scribat se ꝓbaturuin
Reuera ibi sẽꝑ causa agat᷑ ubi crim̃ admittit᷑ . Et qͥ ñ ꝓbauerit
qđ obiecit pęnã quã intulerit ipse patiat᷑. Placuit etiã

Expanded text:
tionis injuriare custodia, sed liceat appellatori vitiatam causam tionis injuriare custodia, sed liceat appellatori vitiatam causam appellationis remedio sublevare. Liceat etiam in causis criminalibus appellare, nec appellandi vox denegetur ei quem supplicio sententia destinarit. Pulsatus ante suum judicem causam dicat, et ante non suum judicem pulsatus, si voluerit taceat: et ut pulsatis quoties voluerint induciae dentur. Si quis ergo iratus crimen aliquod cuilibet temere objecerit, convicium non est pro accusatione habendum, sed permisso tractandi spatio, id quod iratus dixit, per scripturam se probaturum esse fateatur, ut si fortasse resipiscens quae prae iracundia dixit, iterare aut scribere noluerit, non ut reus criminis teneatur. Omnis ergo qui crimen objicit, scribat se probaturum. Revera ibi semper causa agatur, ubi criatur. Placuit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uita ẽ accusabilis. ł quorũ fides uita et libtas nescit᷑: ñ possint
dñi sacerdotes accusare. Nec uiles ꝑsonȩ. ad accusationem
eorũ admittant᷑. Similit̃ hi qui in aliqͥb criminib irretiti st̃.
uel qui st̃ suspiciosi uocẽ aduersus maiores natu ñhabeant
accusandi. quia speciosa uox et inimica ueritatẽ solet op¬
primere. Peregrina uͦ iudicio salua in om̃ib apłica auctoritate
generali sanctione ꝑhibemꝰ. quia indignũ ẽ ut ab ext̃nis
iudicet᷑: qui ꝓuinciales etase electos debet habere iudices.
nisi fuerit appellatũ. Vnde oportet sialiquis ep̃orũ super
certis accuset᷑ criminib ut ab om̃ib audiat᷑. qui st̃ in ꝓuincia
epis. quia ñ oport& accusatũ alicubi quã inforo suo audiri.
Siquis uͦ iudicẽ aduersũ sibi senserit. uocẽ appellationis
exhibeat. Appellantẽ aut̃ ñ debet afflictio ulla aut deten¬

Expanded text:
vita est inexcusabilis, vel quorum fides, vita, et libertas nescitur, non possint vita est inexcusabilis, vel quorum fides, vita, et libertas nescitur, non possint Domini sacerdotes accusare, ui in aliquibus criminibus irretiti sunt, vel qui sunt suspiciosi, vocem adversus majores natu non habent accusandi, quia suspiciosa vox et inimica veritatem solet opprimere. Peregrina vero judicia, salva in omnibus apostolica auctoritate, generali sanctione prohibemus. Undejudicetur qui provinciales et a se electos debet habere judices, nisi fuerit appellatum. Unde oportet, si aliquis episcoporum super certis accusetur criminibus, ut ab omnibus audiatur qui sunt in provincia episcopis, quia non oportet accusatum aliubi quam in foro suo audiri. Si quis vero judicem adversum sibi senserit, vocem appellationis exhibeat. Appellantem autem non debet afflictio ulla, aut deten
Abbreviated transcription (Latin):
sociauit. Sepe dictꝰ gͦbassũ nutu diuino ñ multo post morit᷑.
sepeliui eũ incubiculo parentũ eiuꝰ Eit quãquã ipse erga me
stulte et imprudent̃ egisset. ego uͦ misericordit̃ circa eũ egi
cogitans illud qđ dñs in euangeloloquit᷑ dicens. Si ñ dimise¬
ritis hominib peccata eorũ. nec pat̾ ur cȩlestis dimittet uob
peccata ur̃a . Et in ipsa dominica orationẽ quã saluator nr̃
discipulos suos orare docuit. cotidiȩ supplicando dño dicimꝰ.
Dimitte nob̾ debita nr̃a. sic̃ et nos dimittimꝰ debitorib nr̃is.
et multa alia et his similia. His ita ꝑactis qui c̃tra uoluntatẽ
om̃iũ ep̃orũ qui nob̃cũ erant ꝓpt̾ humilitatẽ sensus mei nullo
cõpulsus iudicio ac ui passus. sed spͦnte hȩc eligiens ñ formã
ut iã dictũ ẽ aliis dando. sed me purificando feci. Obid ergo
statuentes decernimꝰ. ut hi qͥ ñ st̃ bonȩ c̃uersationis etquorũ

Expanded text:
sociavit. Saepedictus ergo Bassus nutu divino non multo post moritur.sociavit. Saepedictus ergo Bassus nutu divino non multo post moritur.sepelivi eum in cubiculo parentum ejus. Et quanquam ipse erga me stulte et impudenter egisset, ego vero misericorditer circa eum egi, cogitans illud quod Dominus in Evangelio loquitur dicens: Si non dimiseritis hominibus peccata eorum, nec Pater vester coelestis dimittet vobis peccata vestra . Et in ipsa Dominica oratione, quam Salvator noster discipulos suos orare docuit, quotidie supplicando Domino dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et multa aliepiscoporum qui nobiscum erant, propter humilitatem sensus mei nullo compulsus judicio ac vim passus, sed sponte eligens haec nec formam, ut jam dictum est, aliis dando, sed me purificando feci, statuentes decernimus, ut hi qui non sunt bonae conversationis, et quorum
Abbreviated transcription (Latin):
me suscitatũ sit ł aquo ut ur̃o adminiculo pelleret᷑: et causa
c̃gregari iussit. et facto c̃cilio cũ magna examinatione satis¬
faciens om̃ib licet euadere alit̃ satis potuissẽ. suspicionẽ
tam̃ fugiens corã om̃ib me purgaui me scilicet asuspicione
et ȩmulatione liberans. sed ñ aliis qui noluerint. aut sponte
hoc ñelegerint faciendi formã dans cũ scriptũ sit. Siquis
crim̃ obicere uoluerit. scribat se priuꝰ ꝓbaturũ. Et alibi.
Criminationes aduersũ doctorẽ nemo suscipiat. Eit iterũ.¬
Condẽpnatꝰ ẽ memoratꝰ bassuꝰ aiã dicta synodo. ita tam̃
ut inultima die uiaticũ ei ñdeneget᷑ ꝓpt̃ humilitatẽ pietatis
ȩcdȩ̃. Ualentinianꝰ quoq ante. dictꝰ ĩꝑator scripto eũ c̃dẽpnauit
cũ augusta matre placida. et omia p̾dia facultatũ enuꝰ fucuris
detalib dans hominib formã ita faciendi ȩcđe catholicȩ¬

Expanded text:
me suscitatum sit, vel a quo, ut vestro adminiculo pelleretur, et causa me suscitatum sit, vel a quo, ut vestro adminiculo pelleretur, et causa congregari jussit, et facto concilio cum magna examinatione, satisfaciens omnibus, licet evadere satis aliter potuissem, suspiciotamen fugiens, coram omnibus me purgavi, me scilicet a suspicione et aemulatione liberans; sed non aliis, qui noluerint aut sponte hoc crimen objicere voluerit, scribat se prius probaturum; et alibi: Criminationes adversus doctorem nemo suscipiat; et iteruest memoratus Bassus a jam dicta synodo, ita tamen, ut in ultima die viaticum ei non denegetur, propter humilitatem pietatis Ecclesiae. Valentinianus quoque imperator scripto eum damnavit cum Augusta matre Placidia, et omnia praedia facultatum ejus, futuris de talib
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̃ insidiantiũ uituꝑationes aut accusationes. ł ꝓpt̃
laudantiũ adulationes nec addexterã. nec ad sinistrã
declinare debemꝰ. sed int̾ uerba laudantiũ siue ut uitu¬
perantiũ ad mentẽ sẽꝑ returrendũ ẽ. et si iea ñ inuenitur
bonũ qđ de nob̃ dr̃ magnã tristitiã generare debet. Et rursũ
Si in ea ñ inuenit᷑ malũ qđ de nob̾ homines loquunt᷑ in
magna debemꝰ. lȩxitia psilere. Quid enĩ si om̃s laudant
et cͣscientia nos accusat. aut si om̃s accusent et c̃scientia nos
liberos demonstret: Habemꝰ palũ dicentẽ. Gła nr̃a hȩc ẽ.
testimoniũ c̃scientiȩ nr̃ȩ. Iob quoq dicit. Ecce incęlis testis m̃s:
loqͥ qđ uolunt. Quid enĩ aliud detrahentes faciunt. nisi in
puluerẽ sufflant. atq inoculos suos terrã exercitant.
Vnde pluꝰ detractionis ꝑflant: inde magis nihil ueritatis uident.
Qđ gͦ mandastis ut scriberẽ uob̃ qualit̃ instans iurgiũ ẽtra

Expanded text:
ropter insidiantium vituperationes, aut accusationes, vel propter adulantium laudationes, nec ad dexteram, nec ad sinistram declinare debemus, sed inter verba laudantium sive vituperantium ad mentem semper recurrendum est, et si in ea non invenitur bonum quod nobis dicitur, magnam tristitiam generare debet. Et rursum si in ea non invenitur malum, quod de nobis homines loquuntur, in magna debemus laetitia prosilire. Quid enim si omnes laudant, et conscientia nos accuset, aut si omnes accusent et conscientia nos liberos demonstret? Habemus Paulum dicentem: « Gloria nostra haec est testimonium conscientiae nostrae . » Job quoque dicit: « Ecce in coelis testis meus loqui quod volunt. Quid enim aliud detrahentes faciunt, nisi in pulverem sufflant, atque in oculos suos terram excitant? ut unde plus detractionis perflant, inde magis nihil veritatis videant.go mandastis, ut scriberem vobis qualiter instans jurgium contra
Abbreviated transcription (Latin):
tatione teneatis. Nã si colũnȩ alicuius magnȩ dom̾irrue¬
rint. ipsa postea domꝰ minime stabit. sic & uos qui colũniȩ
eccłȩ estis silabefactan cȩperitis. scã ȩccła quȩ ꝑuos regit᷑¬

Expanded text:
tatione teneatis. Nam si columnae alicujus magnae domus corruetatione teneatis. Nam si columnae alicujus magnae domus corruerint, ipsa postea domus minime stabit. Sic et vos, qui columnae ecclesiae estis, si labefactari coeperitis, sancta Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
suos pbatos sibi quęr̃ instituta fidelia discere quis
debet antequã doceat. et exẽplũ religiosȩ ẽuersationis
de se potiuꝰ aliis p̃stare quã sumere E mendatiorẽ eẽ
ꝓdest illi suo errore ñ pollui. qui c̃sensũ p̃stat erranti
Procul dubio ẽtra mandata cõmittit. et qui habet pec
cupiditati non resistit et timori:¬
eq enĩ difficultatab ẽ cedendũ ñ enĩ fatigat᷑ is peris
sides. nec adcȩlorũ arddua ꝑ ꝓcliue c̃tendit᷑ nec remunera¬
tionẽ citra laboris exercitiũ quis meret᷑. Unde nefacientes
bona deficiamꝰ. specialit̾ ad monem᷑ etiã teste psalmista.
Beati quicustodiunt iudiciũ. et faciunt iustitiã in om̃itẽpore.
quia ñ initiũ laboris remunerationẽ p̃mii consueuit inuenire
sed terminus
ñs hortam᷑ uos monemꝰ et flagitamꝰ ut atramite aplicȩ
institutionis nequaquã recedatis. nec acapite desidratis.

Expanded text:
suos probatos sibi quaerunt instituta fidelia. Discere quis suos probatos sibi quaerunt instituta fidelia. Discere quis debet antequam doceat, et exemplum religiosae conversationis de se potius aliis praestare, quam sumere. Emendatiorem esse prodest illi suo errore non pollui, qui consensum praestat erranti? Procul dubio contra mandata committit et qui habet pecccupiditati, si non resistit et timorie enim difficultatibus est cedendum. Non enim fatigatur asperis fides, nec ad coelorum ardua per proclive tenditur, nec remunerationem citra laboris exercitium quis meretur. Unde ne facientes bona deficiamus, specialiter admonemur etiam testante Psalmista: Beati qui custodiunt judicium, et faciunt justitiam in omni tempore ; quia non initium laboris remunerationem praemii consuevit invenire, sed terminus hortamur vos, monemus et flagitamus, ut a tramite apostolicae institutionis nequaquam recedatis, nec a capite dissideatis,
Abbreviated transcription (Latin):
inquib ẽtra grauius pond ẽ sacerdotũ. quanto etiam
ꝓipsis regib hominũ indiuino reddituri sc̃ examme racion
Nosti et enĩ fili clementissime que lic& p̃sideas humano
genen dignitate rerũ tam̃ p̃sulib diuinarũ deuotꝰ colla
sub inittis. atq ab eis causas tuȩ salutis expecces. Hincq su
dite debere cognoscit religionis ordine potius quã p̃eẽ.
remedia c̃uenientia ministramꝰ. quid uocandi st̃ qui resultant:
Sinos suꝑbi sumꝰ qͥ obedientiã pat̾nis dicimꝰ c̃stitutis. qui
refragant᷑ quo appellandist̃ nomine : Sinos elati sumus
quidiuinũ cultũ puro atq illibato cupimꝰ cenere seruare
quic̃tra diuinitatẽ quoq sentiunt dicant qualit̃ nun¬
cipentur
equiduas adnuptias transire patim᷑. quȩ religioso ꝓ¬
posito diut᷑na obseruatione ꝑ manserint. Similit̃ uir¬
gines nubere ꝓhibemꝰ. quas annis plurimis in monaste¬
riis etatẽ ꝑegisse contigerit:¬
on negainꝰ eẽ inlaicis dõ placitos mores sed milites

Expanded text:
gravius est pondus sacerdotum, quanto etiam pro ipsis regibus Domino in divino reddituri sunt examine rationem. Nosti etenim, fili clementissime, quod licet praesideas humano generi dignitate, rerum tamen praesulibus divinarum devotus colla submittis, atque ab eis causas tuae salutis expetis  al. exspecdi te debere cognoscis religionis ordine potius quam praeessremedia convenientia ministramus, quid vocandi sunt qui resultant? Si nos superbi sumus, qui obediendum paternis dicimus institutis; qui refragantur, quo appellandi sunt nomine? Si nos elati sumus, qui divinum cultum puro atque illibato cupimus tenore servari; qui contra Divinitatem quoque sentiunt, dicant, qualiter nuncupenture viduas ad nuptias transire patimur quae in religioso proposito diuturna observatione permanserint. Similiter virgines nubere prohibemus quas annis plurimis in monasteriis aetatem peregisse constiteriton negamus esse in laicis Deo placitos mores, sed milites
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ eẽnt lici siue lectores. licite et uxores ducere & filios
ꝓcreare poter̃. sed cũ ad p̃dictos ꝑuenerint grad. cȩpit eis ñ
licere qđ licuit. Unde ut de carnale fiat sp̃itale comugium
oportet eos nec dimittere uxores. sed quasi ñ habeant sic
habere. quo et salua sit caritas conubiorũ ec cessent opera
nuptiarum:¬
eatꝰ apłs paulus adecłasticũ regim̃ timotheũ imbuens
dicit. Seniorẽ ne increpauaueris sed obsecra ut patrem
iuuenes ut fr̃s. anus ut matres. iuuenes ut sororos in om̃i

Expanded text:
Qui cum essent laici, sive lectores, licite et uxores ducere, et filios procreare potuerunt, sed cum ad praedictos pervenerint gradus, coepit eis non licere quod licuit. Unde, ut de carnali fiat spiritale conjugium, oportet eos nec dimittere uxores, et quasi non habeant sic habere, quo et salva sit charitas connubiorum, et cessent opera nuptiarumostolus Paulus, ad ecclesiasticum regimen Timotheum imbuens, dicit: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem, juvenes ut fratres, anus ut matres, juvenculas ut sor
Abbreviated transcription (Latin):
Erib causis locascorũ transimitinda st. Pͥmo cũ necessitas ꝑͥ¬
sccutorũ loca eoꝵ grauauerit. scđo cũ difficultas locoru suerit.
tertio cũ malorũ societate grauant᷑: Isidori ep̃i¬
Iasilion gretorũ rex erat hinc et basilica regalis. quia in pͥmis
Itẽporib reges tantũ sepeliebant᷑ inea idõ nom̃ sortita e na
tunc tẽporis cȩã homines siue ignicõbusti siue aceruolapidũ¬

Expanded text:
s loca sanctorum transmutanda sunt. Primo cum necessitas persecutorum loca eorum gravaverit. Secundo cum difficultas locorum fuerit. Tertio cum malorum societate gravantur. asilion Graecorum rex erat. Hinc et basilica regalis, quia in primis temporibus reges tantum sepeliebantur in ea, ideo nomen sortita est. Nam nunc temporis caeteri homines, sive igni combusti, sive acer
Abbreviated transcription (Latin):
uniuꝰ horȩ pęnitentia ñ iuuisset. Cũ eẽ& inpęna pęnituit.¬
et ꝑuniuꝰ sermonis ꝓmissionẽ habitatulũ paradysi deo ꝓ¬
mittente ꝓmeruit. Uera go ad dm̃ ẽ uersio inultimis positoꝵ
mente potuiꝰ ẽ estimanda quã tẽpore ꝓpheta hoc talit̃
asserente. cũ c̃uersus ingemueris tunc saluuꝰ eris. Cũ eͦ dñs¬

Expanded text:
unius horae poenitentia nunius horae poenitentia net per unius sermonis professionem, habitaculum paradisi, Deo promittente, promeruit. Vera ergo ad Deum conversio in ultimis positorum mente potius est aestimanda quam tempore, propheta hoc taliter asserente: « Cum conversus ingemueris, tunc salvus eris . » CAP. XXV
Abbreviated transcription (Latin):
gnouimꝰ enĩ pęnitentiã morientib denegari. nec illorũ
desideriis annui qui obitꝰ suitẽpore hoc animȩ suȩ cu¬
piunt remedio subueniri. Horremꝰ fateor tantȩ ĩpietatis
aliquẽ repperiri. ut de dĩ pictate disperet. quasi ñ possit
ad se quouis tẽpore c̃currenti succurrere et ꝑiclitantẽ sub
honore peccatorũ hominẽ ꝑdere. quose uelle expediri
desiderat et lib̾ari. Quid g rogo aliud ẽ quã morienti mortẽ
addere. eiuꝰq animã suã crudelitate neabsolui possit oc¬
cidere. cũ ds ad subueniendũ sit paratissimꝰ et inuitans
ad pęnitentiã sic ꝓmittat peccatori inquid quacũq die
c̃uersus fuerit. p̾eccata euꝰ ñ imputabunt᷑ ei : Et iterũ. Nolo
mortẽ peccatoris. sed tantũ ut c̃uertat᷑: et uiuat. Sal utem
g homini adimit. quisquis mortis tẽpore penitentiã de
ueniendũ morienti sufficere ł momento posse ñcredit.
ꝑdidiss& latro incruce p̃miũ ad xp̃i dexterã pedens. sullũ

Expanded text:
gnovimus enim poenitentiam morientibus denegari, nec illorum desideriis annui qui obitus sui tempore hoc animae suae cupiunt remedio subveniri; horremus, fateor, tantae impietatis aliquem reperiri, ut de Dei pietate desperet, quasi non possit ad se quovis tempore concurrenti succurrere, et periclitantem sub onere peccatorum hominem redimere quo se illi expediri desiderat et liberari? Quid hoc rogo aliud quam morienti mortem addere, ejusque animam sua credulitate ne absolvi possit occidere, cum Deus ad subveniendum sit paratissimus et invitans ad poenitentiam sic promittat peconversus fuerit, peccata ejus non reputabuntur ei . Et iterum: Nolo mortem peccatoris, sed tantum ut convertatur, et vivat . Salutem ergo homini adimit quisquis mortis tempore poenitentiam sveniendum morienti sufficere vel momento posse non credidit. Perdidisset latro in cruce praemium ad Christi dextram pendens, si illum