comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
haec pirtire ꝑ Xv quindecies quad rageni sexcenti: Quin decies
octom : cenuies remanent viiI. oc taua est indictio: siuero nihil

Expanded text:
haec partire per XV, quindecies quadrageni, sexcenti, quindecies octoni centumvies, remanent octo: octava est Indictio. Si vero nihil
Abbreviated transcription (Latin):
hocm̃se mercatores om̃s maiȩ pariter mercurioq sacrificabant
unius mensis aut ex parte populi ut diximꝰ nominatur. aut uttusi¬
gius arbitrat᷑ unonius apudlatinos antea uocatus ẽ. Et hȩc ap

Expanded text:
hoc mense mercatores omnes Maiae Mercurioque pariter sacrificabant. Junius mensis aut ut ex parte populi ut diximus nominatur, aut, ut Cingius arb tratur, Junonius apud Latinos antea vocabatur, et haec ap
Abbreviated transcription (Latin):
anatholii quem de pascha cõposuit astipulãtur ubi scriptũ :
Eergo in primo anno initiũ primim̃sis qđ ÷x& uiIi annorũ¬
circuli principiũ. sec̃dũ egrptios quidem m̃sis famenoht XI
diẽ drstrim̃sĩs aeq uicesimã secundã marai fore comm̃danis.
indicat manifeste quia simul uterq m̃sis initiũ sumit łtneꝗis
dicat quod anatholius in hac sententia nonscripserit xibł

Expanded text:
Anatolii, quem de Pascha composuit, astipulatur, ubi scriptum est: « Est ergo in primo anno initium primi mensis, quod est decirculi principium, secundum Aegyptios quidem mensis Phamenoth vdiem Distri mensis aeque vicesimam secundam Martii fore commendans, indicat manifeste quia simul uterque mensis initium sumit. Et ne quis dicat quod Anatolius in hac sententia non scripserit
Abbreviated transcription (Latin):
QO TASII IN DICTIO¬
Locaut̃ argum̃to quota sit anno quocunq computare uolueris lndic¬
tio reperies Sume annos ab in carnatione dm̃ quot ꝗ̃t̃ sueriN
in p̃senti uerbi gratia. dcc xxv au desem ꝑtria qui a quarta

Expanded text:
ota sit indictioautem argumento quota sit anno quocunque computare volueris indictio reperies: sume annos ab Incarnatione Domini quotquot fuerint in praesenti, verbi gratia, DCCXXV; adde semper tria, quia quarta
Abbreviated transcription (Latin):
bus atris Vutrionalem dicit & australem Quib: subieta
om̃a obsolis molliorumq siderum absentiam. lnifesturigorẽ
& gelup̃muntur aeternoteste ipsomare congelato qđ ab insu¬
lathile dieiunius nauigaitione distat abboream. Flas inter
mediamq duȩ mortalib: ȩgris munere c̃cessediuum Solstti¬
alem & brumalem signisficat q̃ uicina utrimq feruentis & geli¬
darum suitemperatȩ . Ideoq ambas dp̃t habitabiles id ẽst
habitationi habiles. & nec frigoris immanitate caloris
mortalium aserepellentes accessum ꝗ uis unã solum mo¬
do probare possunt habitatã. Neq enim ł antipoda¬
rum ullatenus ẽ fabulis accõmodandus assensus : ł aliquis
refert his toricus uidisse ł audisse ł legisse sequimeridianas¬
in partes solem transierint hib̵num itauteo pꝰtergũ relicto
trans gressis et hiopum feruoribus temperatas ultra eos
hinc calore illincrigore atq habitabitabiles mortalium reppe¬
rerint sedes : Deniq solertissimus naturarum inquisitor

Expanded text:
bus atris. Septentrionalem dicit et Australem, quibus subjecta omnia, ob solis molliorumque siderum absentiam, infesta rigore et gelu premuntur aeterno, teste ipso mari congelato, quod ab insula Thule diei unius navigatione distat ad Boream. Has inter mediamque duae mortalibus aegris Munere concessae divum. Solstitialem et brumalem significat, quae vicina utrinque ferventis et gelidarum sunt vi temperatae; ideoque ambas dicunt habitabiles, id est, habitationi habiles, et nec frigoris immanitate, nec caloris mortalium a se repellentes accessum, quamvis unam solummodo probare possunt habitatam. Neque enim vel Antipodarum ullatenus est fabulis accommodandus assensus, vel aliquis refert Historicus vidisse, vel audisse, vel legisse se, qui meridianasin partes solem transierunt hybernum, ita ut eo post tergum relicto, transgressis Aethiopum fervoribus, temperatas ultra eos hinc calore, illinc rigore, atque habitabiles mortalium repererint sedes. Denique solertissimus naturalium inquisitor
Abbreviated transcription (Latin):
er ercle remmirandã aris totiles inseptimo problematorũ & plutarchus
imponas actam grauiter urgue as. oneresq ut magnitudo oneris sustineri
nonqueat non deor sum palma cedit nec in tra flectitur sed aduersiis pondus
resurgit & sursũ nititur recuruaturq: Tropterea inquit plutar chus
incertaminibus palmã signũ esse placuit uictortȩ quoniam ingenium
ligni eius modi est ut urguentibus opprimentibusq noncedat
almadicta quam a nꝰ uic trix ornata est ud qđ obpansis est ramis inmodũ palimȩ
uestita frondib: & folia sua sine ulla successio ne conseruans:
Hatic grecifenicẽdicunt qđ diuduret ex nomine auis illius araliȩquȩ

Expanded text:
ER hercle rem mirandam Aristoteles in septimo Problematorum et Plutarchusinponas ac tam graviter urgeas oneresque, ut magnitudomnagnitudo oneris sustineri non queat, non deorsum palma cedit nec intra flectitur, sed adversus pondus resurgit et sursum nititur recurvaturque ; propterea, inquit Plutarchus, in certaminibus palmam signum esse placuit victoriae, quoniam ingenium ligni eiusmodi est, ut urgentibus opprimentibusque non cedatalma dicta, quia manus victricis ordinatus est, vel quod oppansis est ramis in modum palmae rgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione servans; hanc Graeci phoenicem dicunt, quod diu duret, ex similitudine avis illius Arabiae
Abbreviated transcription (Latin):
constant rationecircinii semꝑ indubitata :ergo ab alio cuiqi centro ab¬
dessuaf exurgunt. Ideoq. diuersos habent orbes inatꝰq dissimiles

Expanded text:
constant ratione circini semper indubitata. Ergo ab alio cuique centro apsides suae exsurgunt, ideoque diversos habent orbes, motusque dissimiles
Abbreviated transcription (Latin):
annoextitulo frontis inuento illã ꝙ quȩ rebas litterã¬
euisdem dieilnuenies. atq ante acretro inspiciens qđ sig¬
num quẽ uem̃sem eregione habeat annotabis. Ponam

Expanded text:
anno ex titulo frontis invento illam, quam quaerebas, literajusdem diei invenies, atque ante, ac retro incipiens quod signum, quemve mensem e regione habet adnotabis. Ponam
Abbreviated transcription (Latin):
geni & quini : VI DCCC XXXV. decies nouies trecenteni
quinquageni & quat̃ni : VĨ DCC XXVI: ad de embolismos
VIi m̃sium dies .ccx: fiunt Ṽ dCCC XXXVΙ. Subtrahe
unũ saltus lunaris diem & uno eodemq dierũ nũmero solis
& lunȩ cursũ decennoue nalẽ crcdũ includere ꝓbabis.. Itẽ

Expanded text:
VIMDCCCCXXXV; decies novies trecenteni quinquageni et quaterni VIMDCCXXVI; adde embolismorum VII mensium dies CCX, fiunt VIMDCCCCXXXVI; subtrahe unum saltus lunaris diem, et uno eodemque dierum numero solis et lunae cursum decennovenalem cyclum includere probabis. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
minaturhierus alemubi delignocrucis dm̃iposuit : Etẽba silicã
scȩ martrris agnȩ exrogatufiliȩ suȩ & baptisteriũ in eodem loco
ubi& baptiz ata est soro reius constantia cũ filia augusta: Itẽba¬
silicãbeatol aurentiomat truia tiburtina in agrouerano itẽba¬
silicamuia leuican a interduas laurosbeato p& ro & marcellino
martiribus & mausole ũubima trẽsuam posuit in sarchophago
purpureoltẽ basilicã inciuitate ostia iuxtaportumurbi s romȩ
beatorũ a postolorũ petri& pauli & iohannis baptistȩ Itẽ hasui¬
cã inciuitate albanensi scĩ lohannis bap̃: Itẽb asilicã inurbene¬
apoli idẽ c̃stantinꝰ de pranãbithiniȩ ciuitatẽ in honorẽ marti¬
ris lucia nubi c̃diti instaurans exuocabulomatrissuȩ heleno¬
polimnuncupauit: Idẽ urbẽ nominis suistatue nintrachia se¬
demromaniimperui& totius caput orienis eẽ uoluit : idemsta¬

Expanded text:
minatur Hierusalem, ubi de ligno crucis Domini posuit. Item basilicam minatur Hierusalem, ubi de ligno crucis Domini posuit. Item basilicam sanctae martyris Agnetis ex rogatu filiae suae, et baptisterium in eodem loco, ubi et baptizata est soror ejus Constantia cum filia Augusta. Item basilicam beato Laurentio martyri via Tiburtina in agro Verano. Item basilicam via Lavicana inter duas laurus beato Petro et Marcellino martyribus, et mausoleum ubi matrem suam posuit in sarcophago purpureo. Item basilicam in civitate Hostia juxta portum urbis Romae beatorum apostolorum Petri et Pauli et Joannis Baptistae. Item basilicam in civitate Albanensi sancti Joannis Baptistae. Item basilicam in urbe Neapoli. Item Constantinus Drepanam Bithyniae civitatem in honorem martyris Luciani ibi conditi instaurans, ex vocabulo matris suae Helenopolim nuncupavit. Idem urbem nominis sui statuens in Thracia, sedem Romani imperii et totius caput Orientis esse voluit. Idem sta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxp̃opassi iniueniantur : Nam& oceanilimbũ trans gressa:
albanũ aaron &iulium brt tanie cũ ali spluribus iurisa fo¬
miuiste licaicruore damnauit Passusest ac pam phalus prb̃t.¬
obut maximinus & seuerus agalerio maximia no cȩsares¬
t faco : ex quibus maximinus maleficia & stuprasua xp̃i¬
anorum persecutionibus accumulat pas suseste atẽpostate
urmorib: & continentia & eruditione p̃cpuus antiochenus
cutionis quarto maxentius herculimaximianifilius romȩ
augustꝰ appellat᷑. licinius constantiȩ sororis constantiniuir :
carnunti imperator creatus : Constantinus de ꝑsecutore xp̃i¬
anusefficitur inniceno concilio fidescatholica ex ponit᷑ an no¬
Const antinus fecitromȩ ubib aptit atꝰ ẽbasilicãbeatilohannis
baptistȩquȩ appellat᷑ constantiniana. Itẽbasili cãbeato petro
intẽplo apollinis Nec ñ & beato paulocorpꝰutriusq aered̃pro
circũda nũ pedesgrosso: Itẽbasilicã inpalatiososori anoqͣ cogno¬

Expanded text:
passa inveniantur. Nam et Oceani limbum transgressa, Albanum, Aaron, et Julium Brittaniae, cum aliis pluribus viris ac feminis felici cruore damnavit. Passus est hac Pamphilus presbyobiit, Maximinus et Severus a Galerio Maximiano Caesares facti, e quibus Maximinus maleficia et stupra sua Christianorum persecutionibus accumulat. Passus est ea tempestatvir moribus et continentia et eruditione praecipuus Antiochenus cutionis quarto, Maxentius Herculii Maximiani filius Romae Augustus appellatur. Licinius, Constantiae sororis Constantini vir, Carnunti imperator creatur. Constantinus de persecutore Christianus efficitur. In Nicaeno concilio fides catholica exponitConstantinus fecit Romae, ubi baptizatus est, basilicam beati Joannis Baptistae quae appellata est Constantiniana. Item basilicam beato Petro in templo Apollinis, nec non et beato Paulo, corpus utriusque aere Cyprio circumdans V pedes grosso. Item basilicam in palatio Sessoriano quae cogno
Abbreviated transcription (Latin):
nisibinꝰep̃s agnoscit᷑ adcui: p̃ce ssȩpeurbs discrimi nelibera est :
impi&a sarriana constanture gisfulta p̃sidio exiliis carcerib
& uarus afflictionũ modis primũ athãsiũ de inde om̃s ñsuae
partis epõs ꝑsecutaest : Maximinꝰ treuerorũ ep̃selar habđ̃ a¬
quo atꝰanasius alex andriȩ ep̃scũ a cstantio quȩ rer& ad poenẽ
honorificesceptꝰo: Antonius monachuscente simo quinto&a¬
tissuȩ anno inheremomoritur: reliquiȩ a postolitimoheicor¬
stantino polĩ inuectȩ constantioromã ingressoossa andre as
a postoli & lucȩ euange listae a c̃stantinopolitanis mir ofaure
suscepta hilarius pitauensi s ep̃s quipuls ab arrianis in frigia
exulaueratcũ apud c̃st antino polĩ librũ ꝓse constantio porre

Expanded text:
iscopus agnoscitur, ad cujus preces saepe urbs discrimine liberata est. Impietas Ariana, Constantii regis fulta praesidio, exiliis, carceribus et variis afflictionum modis primum Athanasium, deinde omnes non suae partis episcopos persecuta est. Maximinus, Trevirorum episcopus, quo Athanasius Alexandriae episcopus cum a Constantio quaereretur ad poenam, honorifice susceptus est. Antonius monachus centesimo quinto aetatis anno in eremo moritur. Reliquiae apostoli Timothei Constantinopolim invectae. Constantio Romam ingresso, ossa Andreae apostoli et Lucae evangelistae a Constantinopolitanis miro favore suscepta. Hilarius Pictaviensis episcopus qui pulsus ab Arianis in Phrygia exsulaverat, cum apud Constantinopolim librum pro se Cons
Abbreviated transcription (Latin):
cultũ c̃uers xp̃ianosꝑsequitur: pagania pud sebastenpa lestinȩ
urbe mse pulchrũ iohannis baptistȩ inuadt̃ ossa dispergunt ea¬
erequidã exhierosolimis monachi qui coligentibus quaeq: ipsi
poterant ablata ad patrẽ suũ philippumpertulere : illec̃

Expanded text:
us, Christianos persequitur. Pagani apud Sebasten Palaestinae urbem sepulcrum Joannis Baptistae invadunt, ossa dispergunt, eaere quidam ex Hierosolymis monachi qui, mixti colligentibus, quaecunque ipsi poterant ablata ad patrem suum Philippum pertulere. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ redire consueuit. excepto uno dumtaxat pͥmo circuli xviiii
anno inquo propter rationẽ saltus lunaris Xii dieb: annote
num cursum p̃currere sol&. LXIDEDIE DOMINICO
eptimo decenno uennalis circulititulo dies paschȩ dominicus cõ¬
p̃henditur ꝗͥ dedominica nr̃i saluatoris resurrectione a mortu¬
is exordium coepit. Nam cum inu& eritestamento trib: argu¬
mentorum indicus paschale tempus sit obseruari p̃ceptum. uide¬
lic& ut pꝰ eqͥ noctiũ utmense primo ut tertia eius septimana id ÷¬

Expanded text:
per redire consuevit; excepto uno duntaxat primo circuli decemnovennalis anno, in quo propter rationem saltnum cursum praecurrere solet. CAPUT LXI. De die dominicoeptimo decennovenalis circuli titulo dies Paschae Dominicus comprehenditur, qui de dominica nostri Salvatoris resurrectione a mortuis exordium coepit; nam cum in Veteri Testamento tribus argumentorum indiciis paschale tempus sit observari praeceptum, videlicet ut post aequinoctium, ut mense primo, ut tertia ejus septimana, id
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut aerpraesentelumine non factus ẽ lucidus sed fit. quia
si factus e& ñ aut̃ fier& &iam absentelum inelucidus
permaner& : Sichomo dõ praesente inluminatur. ab¬
sente aũt continuo tenebratur. a quo ñ locorum inter¬
uallis. sed uoluntatis auersione disceditur:¬

Expanded text:
sicut aer praesente lumine non factus est lucidus, sed fit, quia, si factus esset, non autem fieret, etiam absente lumine lucidus maneret, sic homo deo sibi praesente inluminatur, absente autem continuo tenebratur, a quo non locorum interuallis, sed uoluntatis auersione disceditur
Abbreviated transcription (Latin):
ninis infideliũ uita peccatũ est & nihil est bonum sine sum¬
mobono : ubienĩ deest agnitio a &ernae & in commita¬
bilis ueritatis falsa uirtus est &iã mnoptimis moribus:¬
Sicut fundamentum corpore ae fabricȩ inimoẽ ita
fundamentũ fabricae spirialis insummo est : Terrena
aedificatio a terra incipit caelestis exstructio a super¬
no crescit exordio:
quando non facit : Namneq: obliuio cadit indm̃ quia
nullo mod omutatur . neq recordatio quian hil obliuscit᷑¬

Expanded text:
Omnis infidelium vita peccatum est, et nihil est bonum sine summo bono. Ubi enim deest agnitio aeternae et incommutabilis veritatis, falsa virtus est, etiam in optimis moribusSicut fundamentum corporeae fabricae in 558 imo est, ita fundamentum fabricae spiritalis in summo est. Terrena aedificatio a terra incipit, coelestis exstructio a superno crescit exordio. quando non facit. Nam neque oblivio cadit in Deum, quia nullo modo mutatur; neque recordatio, quia nihil obliviscit
Abbreviated transcription (Latin):
acramentumpi&atis iniudiciũ sibi sumit indignus: Bene
enim eẽ non potest. maleaccipienti qđ bonum est :
DELANDANDOOU

Expanded text:
acramentum pietatis in judicium sibi sumit indignus. Bene enim esse non potest male accipienti quod bonum est. LXX. De laudando
Abbreviated transcription (Latin):
nã sinepeccato subiredignatus sit : Sicut enimsolus ideo
factus ẽ hominisfilius ut tiosꝑillũ dĩ filii fieremus. ita
solus suscepit sine malis meritis poenã. sicut nos peril¬
lũ sine bonis meritis gratiã. quia sicut nobis ñ debeba¬
tur aliquidboni itanec illi aliquid mali: Commen¬
dansergo dilectionẽ suã in eosquib: daturus erat inde¬
& percipit fides xp̃i. putant eẽ n aturã. uerissi medicit᷑
Si pernaturã nistitia est ergo xp̃s gratis moriuus est:
lamhic enĩ erat lex & ñiustificabatur iamhicerat
& natura & ñiustificabatur Ideo xp̃s nongratis mor¬
tius est : ut &lexperillum impler&ur quidixit. Non
uenilegem soluere sedimplere : & naturaper adam
perdita perillũ reparar&ur quidix̃. uenisseseque¬
rere & saluare quodperierat:¬

Expanded text:
nam sine peccato subire dignatus est. Sicut enim solus ideo factus est hominis filius, ut nos per illum Dei filii fieremus: ita solus suscepit 591 sine malis meritis poenam, sicut nos per illum sine bonis meritis gratiam. Quia sicut nobis non debebatur aliquid boni, ita nec illi aliquid mali. Commendans ergo dilectionem suam in eos quibus daturus erat inde percipit fides Christi, putant esse naturam, verissime dicitur, Si per naturam justitia est, ergo Christus gratis mortuus eJam hic enim erat lex, et non justificabat: jam hic erat et natura, et non justificabat. Ideo Christus non gratis mortuus est, ut et lex per illum impleretur, qui dixit: Non veni legem solvere, sed adimplere ; et natura per Adam perdita, per illum repararetur, qui dixit, venisse se quaerere et salvare quod perierat
Abbreviated transcription (Latin):
Neminem ds̃ ad peccatũ cogens. praeuide&tamen eos qui
propria uoluntate peccabunt : qurergo ñ uindic&
iustus quaefieri ñ cogit praescius: Si cut enĩ nemome¬
moria sua ñ cogit facta eẽ quae pra&erierunt. sic ds̃
praescientia sua ñ cogitfacienda quae futusa sunt : & si
cut homo qua edã quae fecit meminit nec tam e nomnia
quaeminit fecit : It ad s̃ omnia quorũ ipse auctor est prȩ¬
scit. nec tamenomnium quae praescit ipse auctor est : Quo¬
rum autem ñ estmalus auctor iustus est ultor:

Expanded text:
neminem ad peccandum cogens, praevidet tamen eos, qui propria voluntate peccabunt. Cur ergo non vindicet justus, quae fieri non cogit praescius. Sicut enim tu memoria tua non cogis facta esse, quae praeterierunt, sic Deus praescientia sua non cogit facienda, quae futura sunt. Et sicut homo quaedam quae fecit meminit, nec tamen omnia quae meminit fecit: ita Deus omnia quorum ipse auctor est, praescit, nec tamen omnium quae praescit, ipse auctor est. Quorum autem non est malus auctor, justus est ultor.
Abbreviated transcription (Latin):
icut praepostera securitas inpericulum impellit it aordi¬
nata sollicitudo securitatem parit :⁊
DEUIRGINITAE

Expanded text:
icut praepostera securitas in periculum impellit; ita ordinata sollicitudo securitatem parit. LXXIX. De virginita
Abbreviated transcription (Latin):
contristati sunt nimis. In uener̃ quendã
presbiterũ nomine pastorem: qui en arra¬
uit eis omnia quae facta fuerant. & quo¬
modo noctu interfectus fuerat agladia¬
toribus beatus quirinus &iactatus fuerat
intrberim. cuius corpus remansit in insula
licaoniae. Pergentes noctu cũ familia sua
adbeatum pastorem. colligerunt corpus eius

Expanded text:
contristati sunt nimis. Invenerunt tamen quendam contristati sunt nimis. Invenerunt tamen quendam presbiterum nomine Pastorem, qui e narrabat eis omnia que facta fuerant, et quomodo noctu interfectus fuerat gladio beatus Quirinus et iactatus fuerat in Tyberim, cuius corpus remansit in insula Licaoniae. Et pergentes noctu cum familia sua et beato Pastore, colligerunt corpus eius
Abbreviated transcription (Latin):
fodientes damnati fuerant pronomine
xp̃i. & alios: quos iussit t infligina foras
portae salariae inclcudi. & ineodem loco
inclauso inciuitate & inamphiteatro ibieos
milites sagitts iussit interfice Hoccum
factum fuiss&. contristatinimis marius &
martha uxor eius cum filiis suis audifax
& ab bacuc. uenerunt ad locũ ubi corpora
scõrum interempta fuerant un acũbeato
iohanne prbo . & inuenerunt supercorpora
sca ignem superpositũ: ex sumentes coeperunt
corpora subtrahere & sepelire cũ linteami¬
nibus ex facultatibus suis. quiauir locuplex
erat cum filiis suis & uxore: quantũ potue
uigilias & ieiuniacũ orationibus multis cũ
beato iohannecelebrauer̃. Audiens hoc
daudius coepitturiose querere mariũ
& marthã uxoremeius. & non inuenit eosq̃uia
occulte hoc faciebant. Uenientes uero
romã uenerunt ad castra. requirentes be¬
atũ quirinũ. Quem non inuenientes.

Expanded text:
fodientes dampnati fuerant pro nomine fodientes dampnati fuerant pro nomine Christi, et alios, quos iussit in fligina foris muros porta Salaria includi, et in eodem loco inclusi in civitate et in amphitheatro, ibi eos milites sagittis iussit interfici. Hoc cum factum fuisset, contristati nimis Marius et Martha, uxor eius, cum filiis suis Audifax et Abacuc venerunt ad locum, ubi corpora sanctorum interempta fuerant, una cum beato Iohanne presbitero et invenerunt super corpora sancta ignem superpositum. Et sumentes coeperunt corpora subtrahere et sepelire cum linteaminibus et facultatibus suis, quia vir locuplex erat cum filiis et uxore, et, quantum potuervigilias et ieiunia cum orationibus multis diebus cum beato Iohanne celebraverunt. Audiens haec Claudius, coepit curiose querere Marium et Martham, uxorem eius, et non invenit eos, quia occulte hoc faciebant. 3. Venientes vero Romam, venerunt ad Castrum, requirentes beatum Quirinum, quem non invenientes,
Abbreviated transcription (Latin):
emporibus claudii uenitquidã uir de
perside partibus cumuxoresua & filiis¬
nomine marius & martha audifax &
adorationem a postolorũ. Venientes romã
coeperunt corporascõrũ percarceres & se¬
pulturas conquirere. Etdumfrequenter
sollicite & curiose quaererent. uenientes
in castra trans tiberim intracarcerem inue¬
nerunt hominem uenerabilẽ nomine
quirinũ. qui iam multa uerbera prono¬
minexp̃i perpessus fuerat. & facultate
suanudatus. Ad quemuenientes miser
seadpedes eius marius & martha uxoreius
cum duobus filiis audifax & ab bacue
ut orar& proeis. &ibi manserunt diebus octo:¬
& coeperunt̃ defacultatibus suis ministrare
beato quirino & lauare pedes eius quiinu in¬
culis erant constricti. & incapita sua uel fili¬
orum suorum effundere. Fodem tempr̃
iussit claudius ut siqui xpĩanorum inuenti
fuissent ue inuulgo aut incustodia sine
interrogatione punirentur. Ipso precepto
diuulgarto. tenuit ducentos
s exaginta duos xpĩanos uiasalaria. qui a renã

Expanded text:
emporibus Claudii venit quidam vir de Perside partibus cum uxore sua et filiis, Marius, Martha, Audifax et orationem apostolorum. Venientes Romam, ceperunt corpora sanctorum per carceres et sepulturas conquirere, et dum frequenter, sollicite et curiose quererent, venientes in Castra trans Tiberim, intra carcerem invenerunt hominem nomine Quirinum, qui iam multa verbera pro nomine Christi perpessus fuerat et facultate sua nudatus. Ad quem venientes, miserunt se ad pedes eius Marius et Martha, uxor eius, cum duobus filiis Audifax et Abacuc, ut oraret pro eis. Et ibi manserunt diebus octo coeperunt de facultatibus suis ministrare beato Quirino et lavare pedes eorum qui in vinculis erant constricti et in capita sua vel filiorum suorum effundere. 2. Eodem tempore iussit Claudius, ut si qui christiano rum inventi fuissent vel in vulgo aut in custodia, sine interrogatione punirentur. Ipse, praecepto divulgante, tenuit ducentos sexaginta duos christianos via Salaria, qui arenam
Abbreviated transcription (Latin):
uanta est caritas: quaesi desit frustrahabentur ca&era.
si adsit habentur omnia :
Carbitratus ẽ eẽ se aequalem dõ: Sed sem& ipsum ex in a¬
niuit formã seruiaccipiens: hoc est enĩ relinquere patrẽ¬
ñ quia deseruit & recessit apatre. sed qui a ñ in ea forma
matrem relinquendosynagogam iudaeorũ: Dequase¬
cundũ carnem natus ẽ in haerendo ec clesiae. quamex
comnibus gentibus congregauit:¬

Expanded text:
uanta est charitas, quae si desit, frustra habentur caetera; si adsit, habentur omnia! Carbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formanon quia deseruit, et recessit a Patre, sed quia non in ea forma matrem? Relinquendo Synagogam Judaeorum de qua secundum carnem natus est, et inhaerendo Ecclesiae quam ex omnibus gentibus congregavit
Abbreviated transcription (Latin):
nima carnalia app&ens femine conparatur non
habenti rectorem uirum qui est intellectus. cuius
eam oport& sapientia gubernari: non quasi aliud
sit quam anima. selquasi obtutus quidamoculus quȩ
sit animae : Sicut enimex teriores oculi quidem carnis
sunt: it amensquidem ẽ animi qđ in eo secundum par¬
ticipationẽ diumaerationis excellit. & tun comnib:
motibus suis bene praesid& cũ superna lucerna arde¬

Expanded text:
nima carnalia appetens feminae comparatur non habenti rectorem virum, qui est intellectus, cujus eam oportet sapientia gubernari: non quasi aliud sit quam anima; sed quia obtutus quidam occultus sit animae. Sicut enim exteriores oculi quiddam sunt carnis: ita mens quiddam est animi, quod in eo secundum participationem divinae rationis excellit. Et tunc omnibus motibus suis bene praesidet, cum superna luce radi
Abbreviated transcription (Latin):
Uimis miser est qui ñsperat indño & desesibi secunda promittit
Cum ex eo ipso qđ dĩ ñ quaerit auxilium. ab omnis peuerae
nmagna egestatesunt. quideiniquitate sunt diuites iusti¬
tiae opes & sapientiae thes auros ñ habentes : Qui aũ dño
Non sufficit abstinereamalo nisi fiat qđ bonũ est : & parũ
est nemini nocore nisi studeas multis prodesse :
gentis poediffertur grauius aũ in eũ decernitur. cui&iam
ipsacorreptio denegatur :
LXXXU

Expanded text:
imis miser est qui non sperat in Deo, et de se sibi secunda promittit, cum ex eo ipso quod non quaerat Dei auxilium, ab omni spe verae In magna egestate sunt qui de iniquitate sunt divites; justitiae opes, et sapientiae thesauros non habent: qui autem Domino Non sufficit abstinere a malo, nisi fiat quod bonum est; et parum est nemini nocere, nisi studeas multis prodesse . gentis poena differtur: gravius autem in eum decernitur, cui ipsa correctio denegatur . LXXX
Abbreviated transcription (Latin):
git ut credamus &mandatũ fidei teneamus. Tuncad
hoc diligit ut uideamus: & ipsã uisionẽ mercedem fidei
capiamus : Quia & nos nunc diligimus credendo qđ ui¬
debimus : tuncaũ diligemus uidendo quod credimus:¬

Expanded text:
xit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus: tunc ad xit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus: tunc ad hoc diliget, ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus. Quia et nos nunc diligimus credendo quod videbimus; tunc autem diligemus videndo quod credidimus
Abbreviated transcription (Latin):
nquibidã a &ernis potest aliqua eẽ distantia. Ipsa aũt
a &ernitas absq inuersitatemen surae est: Multae
quippemansiones inunauita. uariã meritorum sig¬
nificant dignitatem Sed ubids̃ erit omnia in omnib:¬
dilectionis agloria capitis nullaerit aliena pars cor
ideseorum quidm̃ ui surisunt qđ ñ uid& credit : Namsi
Tuid& ñ est fides. Credenti colitur. merreum. uidentired¬
ditur praemium :
aleusurus eo qđ uult accipere dõ potius miserante ñ ac¬
cipit: Pro in desihoc abeo p&itur unde homo ex auditus lue¬
datur . magis i& uendũ est ne qđ possitds̃ ñdare propici
uidiligitme inquit dñs diligitur a patremeo. & ego dili¬
gãeum & manifestabo ei meipsum: Euid est diligã tã quã
tunc dilecturus sit &nunc ñ diligat absit: Puomodo enim
potest nos pater sinefilio & filius sinepatre diligere : quo¬
modo cũ inseparabi liter operentur separabilit̃ diligunt :
Idest adhoc diligã ut manifestem: Nuncenĩ adhoc dili¬

Expanded text:
quibusdam aeternis potest aliqua esse distantia, ipsa autem aeternitas absque diversitate mensurae est. Multae quippe mansiones, in una vita varias meritorum significant dignitates. Sed ut Deus omnia in omnibdilectionis, a gloria capitis nulla erit aliena pars corp. De fide. Fides eorum qui Deum visuri sunt, quod non videt credit: nam si videt, non est fides. Credenti pollicetur meritum: videnti redditur praemium . ontraria. Male usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab eo petitur, unde homo exauditus laedatur; magis metuendum est, ne quod possit Deus non dare propitiuQui diligit me, inquit Dominus, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum . Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc  nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo, cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? id est, ad hoc diligam, ut manifestem. Nunc enim ad hoc dile
Abbreviated transcription (Latin):
Naea &ernam iusteinferat ultionem:
era est confessio benedicentis cũ idem sonus ẽ &oris
& cordis : Bene autemlo qui & maleuiuere nihil est¬
piorum atques cõrum cũ c&erae uir tutes & bonis &
malis possint eẽ communes: DEDOCTRINA APOSTOLICA
octrina a postolica tam salubris atq uitalis est.
ut proca pacitate ut entiũ neminẽ sui relinquat ex¬
sortem quia siue paruuli siue magni siue in firmi. siue
fortes habent in ea unde alantur unde satientur

Expanded text:
ne aeternam juste inferat ultionem .udatione. Vera est confessio benedicentis, cum idem sonus est et oris et cordis. Bene autem loqui, et male vivere, nihil piorum atque sanctorum; cum caeterae virtutes et bonis et malis possint esse communes. VIII. De doctrina apostolicaoctrina apostolica tam salubris tamque vitalis est, ut pro capacitate utentium neminem sui relinquat exsortem: quia sive parvuli, sive magni, sive infirmi, sive fortes, habent in ea unde alantur et unde satientur
Abbreviated transcription (Latin):
iberari est acorpore mortis huius. omnis anato languo¬
re concupiscentiae carnis. non ad poenã corpus reci¬
pere sed ad gloriam :
Multa ds̃ facit in hominebona quae ñ facit homo: Nul¬
lauero facit homo quae ñ ds̃ facit ut faciat homo:
scm̃ gratia homini exdõ est uera iustitia est: euaelic&
non in merito in aliquib: iustis prohuius uitae capacita¬
te perfectadicatur: Paruatamenẽ ad illã magnã quã
capit aequalitas angelorum quã non dumhabebat: &
propt̃ illã quaeiã in erat perfectum & propt̃ istã quae
adhucdeerat inperfectum se eẽ dicebat : sed planeminor
ista iustitia facit meritũ. maior illa facit praemium:
Vnde quiistam ñ sequitur. illã non ad sequitur :¬

Expanded text:
iberari a corpore mortis hujus, omni sanato languore concupiscentiae carnis, est non ad poenam corpus recipere, sed ad gloriam . Multa Deus facit in homine bona, quae non facit homo: nulla vero facit homo, quae non Deus facit ut faciat homo .itum gratiae homini ex deo est, uera iustitia est. quae licet non inmerito in aliquibus iustis pro huius uitae capacitate pecapit aequalitas angelorum: quam qui nondum habebat, et propter illam quae jam inerat, perfectum; et propter istam, quae adhuc deerat, imperfectum se esse dicebat. Sed plane minor ista justitia facit meritum, unde qui istam non sequitur, illam non adsequitur
Abbreviated transcription (Latin):
nexcusabilis ẽ omnis peccator. uel reatu originis uel
Iaddita mento &iã propriae uoluntatis. siue quino¬
uit siue qui ignorat. siuequiiudicat. siuequiñ iudicat:
quia & ipsa ignorantia in eis qui intellegere noluerunt
sine dubitatione peccatũ est: In eis aut̃ quiñ potuerunt poe¬
napeccati: Ergo in utriusq: ñ est excusatio. sediustadãnatio:¬
quid agit. & ideo regitur utrecte agat. Quiaũ agitur.
agereipse aliquiduix intellegitur: & tamentantũ praes¬
titit uoluntatib nr̃is gratia saluatoris ut ñ dubit& a posto¬
iusdicere quot quot aũt spũdĩ aguntur. hufilu sunt dĩ:
Nec aliquid in nobis liberauoluntas melius a gerepo

Expanded text:
nexcusabilis est omnis peccator uel reatu originis uel additamento etiam propriae uoluntatis. siue qui nouit siue qui ignorat siue qui iudicat sine qui non iudicat, quia et ipsa ignorantia in eis. qui intellegere noluerunt. sine dubitatione peccatum est, in eis autem, qui non potuerunt, poena peccati. ergo in utrisqquid agit et ideo regitur, ut recte agat; qui autem agitur, agere ipse aliquid uix intellegitur. et tamen tantum praestat uoluntatibus nostris gratia saluatoris, ut non dubitet apostolus dicere: quotquot spiritu dei aguntur, hi filii sunt dei. nec aliquid in nobis libera uoluntas melius agere pot
Abbreviated transcription (Latin):
uaesunt r&ributiones iustitiae. cũ aut bona probonis.
aut malared duntur promalis: Tertia est r&ributio
gratiae cũ perregenerationẽ remittuntur mala &re¬
tribuuntur bona atq: ita manifestatur. quia uniuerse
uia ednĩ misericordia & ueritas: Illa mautemimpiorũ¬
r&ributionem qua probonis mala restituunt ds̃ nescit.
quinis ir&ribuer& bona promalis non essent quib: red¬
der& bona probonis :
DESUPERNAEPATRIAECIUIBUS

Expanded text:
uae sunt retributiones justitiae, cum aut bona pro bonis, aut mala redduntur pro malis. Tertia est retributio gratiae, cum per regenerationem remittuntur mala, et retribuuntur bona. Atque ita manifestatur quia universae viae Domini misericordia et veritas. Illam autem impioruetributionem, qua pro bonis mala restituunt, Deus nqui nisi retribueret bona pro malis, non essent quibus retribueret bona pro bonis . XVII. De supernae patriae civibus
Abbreviated transcription (Latin):
otauistitia eratio ẽ ut declinentur mala & fiantbona:
Cuius obseruantiae. interquas lib& aduersitates forma
seruanda est: Qłi a hoc solum numquam amittitur. qđope¬
DETOLLERANTIA
olerentur praesentiamala : donecueniatbeatitudo pro¬
missa : sustineantur a fidelib: infideles exortorũ interfrii¬
menta tizaniorum a uulsio differatur : Quantũ lib& seuiant
impii . Melior tamenest in hoc tempore causaiustorum: qui
quanto acrius inpediuntur. tanto gloriosius coronantur:
QUIDSIT CLAMOR
lamor ad dm̃ est intentio cordis & flagrantia dilectionis :
euia semꝑ p&itur qđ semꝑ optatur : hoc aũ dõ absconditum
non est quõ ad ipsumredit quod ab ipsouenit :
ona est peccati confessio. si& curatio consequatur : Nam
quid prod est d&egereplagam & ñ adhibere medicinam
DE PER EECTIO NE
nhacuita quae tota temptatio est &iũ a sublimissimis
scis ñ ad p̃henditur illa perfectio cui ñ suꝑsit ascensio :
OELASORIBUS PRAISENTIS UITAE

Expanded text:
ota justitiae ratio est, ut declinentur mala et fiant bona: cujus observantiae inter quaslibet adversitates forma servanda est: quia hoc solum numquam amittitur, quod opetolerantia. Tolerentur praesentia mala, donec veniat beatitudo promissa. Sustineantur a fidelibus 557 infideles, et exortorum inter frumenta zizaniorum avulsio differatur. Quantumlibet saeviant impii, melior est etiam in hoc tempore causa justorum, qui quanto acrius impetuntur, tanto gloriosius coronantur . C. Quid sit clamor Clamor ad Deum est intentio cordis, et flagrantia dilectionis: quia semper petitur, quod semper optatur. Hoc autem Deo absconditum non est; quoniam ad ipsum redit quod ab ipso processo peccato. Bona est peccati confessio, si curatio consequatur. Nam quid prodest detegere plagam, et non adhibere medicinam ? CII. De perfectione. In hac vita, quae tota tentatio est, etiam in sublimissimis sanctis, non apprehenditur illa perfectio, cui non supersit ascensio. CIII. De laboribus praesentis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
u tabiliũ dispositionĩinmutabilis ratio contin& ubis ine
tempore simulsunt quae intemporib: ñ simulfiunt quia
Nihilest infclicius felicitatepeccantiũ quapoenalis nutri¬
tur inpunitas & mala uoluntas uelut hostis interiorro
DELEGIS LITTERA
egis littera quȩdoc& non cẽpeccandũ si s p̃suiui ficansde¬
sit occidit: Scireenĩ peccatũ facit potius quã caueri
& ideomagis augeriquã minui quia malae concupiscen¬
tiae &iũ praeuaricatio legis accedit:
xl
Lex data est ut gratia querer&ur. gratiadataẽ ut lex im¬
pler&ur : Neq: enĩ suo uitio ñ in plebatur : Seduitio pru¬
dentiae carnis. qđ uitium ꝑlegem demonstrandũ per
gratiam sanandum fuit:¬

Expanded text:
utabilium dispositionem immutabilis ratio continet, ubi sine tempore simul sunt, quae in temporibus non simul fiunt, quia nihil est infelicius felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas et mala uoluntas uelut hostis De legis littera. Legis littera, quae docet non esse peccandum, si spiritus vivificans desit, occidit: scire enim peccatum facit potius quam caveri; et ideo magis augeri quam minui, quia malae concupiscentiae etiam praevaricatio legis accedit. XLIe lege et gratia. Lex data est, ut gratia quaereretur: gratia data est, ut lex impleretur. Neque enim suo vitio non implebatur, sed vitio prudentiae carnis: quod vitium per legem demonstrandum, per gratiam sanandum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Iex disecundum naturã est : & cũ homines quaelegis
sunt faciunt. naturalit̃ faciunt superato uitio qđ naturȩ
praesidiũ legis abstulerat: Cũitaq pergratiã lex dĩ incor¬
dib: scribitur quaelegiss̃naturalit̃ fiunt: Non qui a per
naturã praeuenta sit gratia. sed quia ꝑgratiã repara
tanatura :
aut ideo seput & accipisse qui a littera extrisecus ue¬
lut legitur apparuit uelut audiretur in sonuit
Nãsi ꝑlegẽ iustitia ergox p̃sgratis mortuus est : Porro
aũt si ñ gratis mortuus ẽ. ascendens inaltũ captiuicuit
captiuitatẽ dedit dona hominibus: indehab&quaecũ
erat sed perdidit qđ in mortaliserat. & de in oboedientia
superbiae contracta est poena naturae
ausfideiest ñ uisa credere : praemiumerit creditorum
adeptione gaudere :
edereñ potest : Si cnisi sapientia dĩ qui panis ẽ angelorum
tenebris ñ poterat conp̃hendi ipsa luxmortalitatẽ subiit
tenebrarũ : & ꝑsimilitu din ẽ carnis peccati participationẽ

Expanded text:
ex Dei secundum naturam est, cum homines quae legis sunt faciunt, naturaliter faciunt, superato vitio, quod nec praesidium legis abstulerat. Cum itaque per gratiam lex Dei in cordibus scribitur, quae legis sunt naturaliter fiunt: non quia per naturam praeventa sit gratia, sed quia per gratiam reparata natura . aut ideo putet se accepisse, quia littera extrinsecus, vel ut legeretur apparuit, vel ut audiretur insonuit. Nam si per legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est. Porro autem si non gratis mortuus est, ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus. Inde habet erat, sed perdidit quod immortalis erat; et de inobedientiae superbia contracta est poena naturae. CCLXI. De laude fidei. Laus fidei est, non visa credere: praemium erit, creditorum adeptione gaudere. Cedere non potest: sic nisi sapientia Dei, quae panis est Angelorum, tenebris non poterat comprehendi, ipsa lux mortalitatem subiit tenebrarum, et per similitudinem carnis peccati, participationem
Abbreviated transcription (Latin):
iues ẽ quitalis ẽ ut contemnat inse. quicquid illud est
um. uoluntas tua est : amando accedis. neglegendo
recedis: constititus interra dõ iungeris. siquaedõca¬
dando miser&ur:
mentitur ut capiat:
est : Nontamenomnis qui uultuerũ celaremen¬
titur : plerũq enĩ uerañ fallendo occultamus.
sed tacendo: Neq enimmentitus ẽ dñs ubi ait.
multa habeo uobis dicere sed ñ potestisilla portare

Expanded text:
ives qui talis est, ut contemnat in se quidquid illud est um voluntas tua est; amando accedis, negligendo recedis; constitutus in terra Deo jungeris, si quae Deo chadando miseretur mentitur ut capiat .est, non tamen omnis qui vult celare verum, mentitur. Plerumque enim vera non fallendo occulimus, sed tacendo. Neque enim mentitus est Dominus, ubi ait , Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare
Abbreviated transcription (Latin):
tis abiit & leuans eũ posuit in pabone suo
& perduxiad locum ubiipse imperauerat.
cum omni diligentia sepeliuit: Ipsa autẽ
scã lucina perxxx dies a lo cos cõipso non
discessit. Postaliquantos autem annos
paxet desiae ẽ reddita: Quaestatĩ ut ec¬
clesia gloriam pacis accepit domũ suam
xpĩanorum requiem derelinquens. fecit
ipsam ecdesiã heredem xp̃o: Quicumdõ
patre & spũ scõ aequalis uiuit & regnat in uni¬
tate uirtutis. in saecułã saeculorũ amen:

Expanded text:
tis abiit, et levans eum posuit in pavone suo, et perduxit ad locum, ubi ipse imperaverat, et cum omni diligentia sepelivit. Ipsa autem sancta Lucina per XXX dies a loco sancto ipso non discessit. 90. Post aliquantos autem annos pax Ecclesiae est reddita: quae statim ut Ecclesia gloriam pacis accepit, domum suam ad Christianorum requiem relinquens, fecit ipsam Ecclesiam haeredem in Christo, qui cum Deo Patre et Spiritu sancto aequalis vivit et regnat in unitate virtutis in
Abbreviated transcription (Latin):
imula tain nocentia ñ estinnocentia simulata aequi¬
tas ñ estaequitas: sed duplicatur peccatũ. in quo est
nima recedens aluce ustitiae quanto magis quaerit
quid praeueniat contraiustitiã tanto plus repellitur
alum in eueritatis & intenebrosa demergitur:
salem facit amordĩ babiloniam amorsaeculi: interro¬
g& seergo quisq: quid am& & inueni & unde sit ciues
Ornepraeceptũdĩ leue estamanti nec obaliud intellegit᷑
raditore faciamus : quod quitimendo facit seruiliter
fact: nec est amicus recti quandom all& si ficri poss&
Ononita dolagis caritasẽ quia percaritatẽ leximpletur
nesi pertunduei: Intantũ enĩ fiunt mandata iistie¬

Expanded text:
imulata innocentia non est innocentia: simulata aequitas atio. CCXX. De lumine. Anima recedens a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus repellitur a lumine veritatis, et in tenebrosa demergitur .salem facit amor Dei, Babyloniam, amor saeculi. Interroergo se quisque quid amet, et inveniet unde sit civisOmne praeceptum Dei leve est amanti: nec ob aliud intelligitur raliter faciamus, quod qui timendo facit, serviliter facit: nec est amicus recti, quando mallet, si fieri posset, Plenitudo legis charitas est; quia per charitatem lex impletur, non per timorem. In tantum enim fiunt mandata justi
Abbreviated transcription (Latin):
nter temporalia atq a &ernahoc inter est qđ temporale
Ialiquidplus diligitur ante quã hab&ur. uilescitaũt ium
aduenerit Non enim satiat animam nis i in corruptibilis
gaudiiuera &certa a &ernitas: A&ernũ uero ardentius
diligitur ad eptum quam desideratum : Nemoenimde
illoplus estimat quã sebab& ut fiatiulius quia speratũ ost
amplius sed tanta ibi est excellentia ut multoplus adep¬
tura sitcaritas quã uel fides credidit uel spesdesiderauit:¬

Expanded text:
nter temporalia atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur antequam habeatur, vilescit autem cum advenerit; non enim satiat animam, nisi incorruptibilis gaudii vera et certa aeternitas: aeternum vero ardentius diligitur adeptum, quam desideratum. Nemo enim plus de illo aestimat quam se habet, ut fiat vilius, quia speratum est amplius: sed tanta est ibi excellentia, ut multo plus adeptura sit charitas, quam vel fides credidit, vel spes desideravit
Abbreviated transcription (Latin):
emptatioxp̃i eruditiox p̃ian est : Imitatoresenĩ magis¬
tridebent eẽ discipuli: Non in faciendis miraculis quae
nemo exigit. sed incustodienda humilitate atq: patientia
uomodoradix ominiuminalorũ est cupiditas. Sicradix
Cest : &ita est utendũ temporalibus. neobsint a dernis:
& inuia quaperegrini ambulant. hoc placeat qđ du
citad patriam

Expanded text:
entatio Christi eruditio Christiani est. Imitatores enim magistri debent esse discipuli, non in faciendis miraculis, quae nemo exigit; sed in custodienda humilitate atque patientia,uomodo radix omnium malorum est cupiditas, sic radix est: et ita est utendum temporalibus, ne obsint aeternis; ut in via qua peregrini ambulant, hoc placeat quod ad patriam
Abbreviated transcription (Latin):
ccclxXXUI. deMISISMAOMNIŨaRtiũ uernaie
ex omniũ artiũ eũ sit omnino in cõmutabilis. mens uero.
humana cuitalẽ legẽ uidere concessũ est mutabilitatẽ
pati possit erroris. satis appar& supra mentẽ nr̃am eẽ legẽ
quȩ ueritas dicit᷑. Nec iã illud ambigendũ est in cõmuta¬
bilem naturã. quȩ suprarationalẽ animã sit dm̃esse . &
ibi eẽ primã uitã & primã essentiã ubi est prima sapientia.:
Nã haec est illa in cõmutabilis ueritas. quȩ lex omniũ artiũ
recte dicitur . ut ars omnipotentis artificis . Itaq: cũse ani
ma sentiat nec corporũ speciem motũq: iudicare secundũ
seipsã simulo port& agnoscae prestare suã naturã ei nacui¬
rȩ dequa udicat praestare autẽ sibi eã naturã scđm quã
iudicat. & de qua udicare nullomodo potest.ccclXxuni
QUOINCITETUR COR DISCENDI
ddiscendũ necessario dupliciter ducimur. auctoritate
atq ratione : Tempore auctoritas reautẽ ratio prior

Expanded text:
CCCLXXXVIII. De magistra omnium artium veritate. Lex omnium artium cum sit omnino incommutabilis, mens vero humana, cui talem legem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris; satis apparet supra mentem nostram esse legem, quae veritas dicitur. Nec jam illud ambigendum est, incommutabilem naturam, quae supra animam rationalem sit, Deum esse: et ibi esse primam vitam, et primam essentiam, ubi est prima sapientia. Nam haec est illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artma sentiat nec corporum speciem motumque judicare secundum seipsam, simul oportet agnoscat praestare suam naturam ei naturae de qua judicat; praestare autem sibi eam naturam, secundum quam judicat, et de qua judicare nullo moQuo incitetur cor ad discendum. Ad discendum necessario dupliciter ducimur, auctoritate atque ratione. Tempore auctoritas, 610 re autem ratio prior
Abbreviated transcription (Latin):
Aegritudo animirationalis est cũ bonis inferioribus
delectatus superiora ex parte app&it & ex parte non
app&it : ldeoq: induas diuiditur uoluntates : Cumq
un a est totanonest & hocadest uni qđ de est alteri:

Expanded text:
Aegritudo animi rationalis est, cum bonis inferioribus delectatus, superiora ex parte appetit, et ex parte non appetit. Ideoque in duas dividitur voluntates; cumque una est, tota non est: et hoc adest uni, quod deest alteri .
Abbreviated transcription (Latin):
amare quod decipit :
mitas. aliud qͣđ custoditur sanitas. it aduodone sunt gra¬
tiae unũ qđ aufert carniscupi ditatem . aliud qđ facit a¬
nimiper seuerare uis tutem:
CXXXI
on poterit hominis laborfiniri. nisi hocdiligat qđ ei non

Expanded text:
amare, quod decipit. Cmitas, aliud quo custoditur sanitas: ita duo sunt dona gratiae; unum quod aufert carnis cupiditatem, aliud quod facit animi perseverare virtutem. CXXXIIDe laboris fine. Non poterit hominis labor finiri, nisi hoc diligat, quod ei non
Abbreviated transcription (Latin):
MAE NUSSONORUMLASOREST MORISTOLERARE
CON ERARLOS
uibus quinonoffenditur parũ proficit : Tantũ enĩ tor¬
qu& iustum iniquitas aliena. quantũ recedit a sua.
aut receditur abeo: Sed similitudofacit proximũ dissi¬
militudo longinquum : & nimia miseria est ab eobono

Expanded text:
Magnus bonorum labor est, mores tolerare contrarios: quibus qui non offenditur, parum proficit. Tantum enim torquet justum iniquitas aliena, quantum recedit a sua.vel receditur ab eo: sed similitudo facit proximum, dissimilitudo longinquum. Et nimia miseria est, ab eo bono
Abbreviated transcription (Latin):
gloriatio: QUODINIQUIMALITIA PROFICIATBONIS
emalitiamali flagella turbonus & deseruo emendatur
Sicut stellas caeli non ex tinguitnox. sic mentes fidelium
adherentes firmamento scãe scripturae ñ obscurat
mundana iniquitas.

Expanded text:
gloriatio . CXIX. Quod iniqui malitia prosit bonis De malitia mali flagellatur bonus; et de servo emendatur stellas coeli non exstinguit nox, sic mentes fidelium, adhaerentes firmamento sanctae Scripturae, non obscurat mundana iniquitas .
Abbreviated transcription (Latin):
remittendo neq ex igendo qđ deb&ur iniustus est : &ibi
Naturahumana &iã sun illa in tegritate inqua ẽ condita
permaner& nullomodo seipsam creatoresuo ñ adiuuan¬
teseruar& : Vndecũ sinedĩgratia salutem ñ possit custo¬
dire quã accepit. quomodo sinedĩ gratia potest repara¬
re quam perdidit:
NIHILEXCUS ATIONIS CONPETERE PECCATORI

Expanded text:
remittendo, neque exigendo quod debetur, injustus est; et ibi remittendo, neque exigendo quod debetur, injustus est; et ibi Natura humana, etiamsi in illa integritate, in qua est condita, permaneret, nullo modo se ipsam, Creatore suo non adjuvante, servaret. Unde cum sine Dei gratia salutem non posset custodire quam accepit; quomodo sine Dei gratia potest recuperare quam perdidit ? CCCIX. Nihil excusationis competere peccatori