comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illiq offendit dm̃ suum. et coluit deor earum:None quio
inde boniconiectire possemus: nec timen nihilabrtrort
signi ficare sed malum: sicut deuxore filiabus que loth
diximus : uppar& enim in ꝑsona huius salomonis mues
excellentia et mira sub uersio: quod igitur in illo diuersis
temporibus exti ut prius bonum et posterius malum
hoc in ecła in isto adhuc scło simul uno tempore os tendit̃
nambono illius bonor ecłae in alo autem illius malos ecđe
significatos puto tam quam in unitate unius areaet sicuis
inillo uno homine. bonas ingranis malos in palea ut inunita¬
te unius segetis intritico malos inzizanis : si quid hine sanu
his quae illo scripta sunt diligentius ꝑtraeaurebobie
mibusiue hoc doctioribus atq: meliorib: aliud probabili¬
us elucere potuerit : Nunc iamen non eam remita dimisi¬
mus  ut in tentionem nrãm in aliam properan.¬
tem tam quam interrupta semer contextionis

Expanded text:
illas offendit deum suum et coluit deos earum, non est quid illas offendit deum suum et coluit deos earum, non est quid inde boni coniectare possimus. nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Loth diximus. apparet enim in persona huius Salomonis mira excellentia et mira subuersio. quod igitur in illo diuersis temporibus extitit, prius bonum et posterius malum, hoc in ecclesia in isto adhuc saeculo simul uno tempore ostenditur. nam bono illius bonos ecclesiae, malo autem illius malos ecclesiae significatos puto, tamquam in unitate unius areae — sicut in illo uno homine — bonos in granis, malos in palea, ut in unitate unius segetis bonos in tritico, malos in zizaniis. si quid hinc sane his quae de illo scripta sunt diligentius pertractatis siue mihi siue hoc doctioribus atque melioribus aliud probabilius elucere potuerit, nunc tamen non eam rem ita dimisimus, ut intentionem nostram in alia properantem tamquam interrupta series contextionis
Abbreviated transcription (Latin):
A : post abea penitus separatum diabolum occidit: rãque
sibi perpetuo conubio copulauit: Oderimus ergo peccatum
sed prophetios non extinguamus : A memus illum dauid quan¬
tum amundus ẽ : quinor adiabolo ꝑmisericordiam liberauu¬
Amemus etistum dauid: qui tam graue in se uulnus iriquitatis.
penitentiae humilitate sanauit: De salomonis primum
bonis pos tea malis ex eodem libro .xXii.
um de salomone quid dicã quem uehementer arguit sta
scripturaatq condempnat nihilq depaenitentia eus. ł in
eum in dulgentiadĩ omnino commemorat: nec mihi pronseso
occurrit quid saltimin alligoria boni signific& haec cius flenda
submersio pusi forte quisdicat mulieres aliengenios quarũ
umores exar serlt significare ec desias ȩlectaor degentibus por¬
set hoc forter senon absurde intellegi si ille propter salomonem
desererent deor suor et colerent dm̃ eius: Cum uero ipse propt̃

Expanded text:
a post ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque a post ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetiam non extinguamus; amemus illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauAmemus et istum David qui tam grave in se vulnus iniquitatis poenitentiae humilitate sanavit. CAPUT LXXV. De Salomonis primum bonis poONTRA FAVSTVM. lam de Salomone quid dicam? quem uehementer arguit sancta scriptura atque condemnat nihilque de paenitentia eius uel in eum indulgentia dei omnino commemorat. nec mihi. prorsus occurrit quid saltem in allegoria boni significet haec eius flenda submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias electas de gentibus. posset hoc fortasse non absurde intellegi, si illae propter Salomonem desererent deos suos et colerent deum eius. cum uero ipse propter
Abbreviated transcription (Latin):
ritme ritur eius quid aliud quam diabolum nominis huius
interp̃tatione significat: huius erint pessimo coniugio
delegatiomnes quor gr̃a dĩ liberat: ut ec clesia sine ma¬
cula & ruga. suluatori proprio copul&ur: Urianũ¬
que : inter p̃taturlux mea ds̃:c& theus uutem abscisus.
siue quodinueritate nonstetit. sed aluce sua suꝑna quã
dedõ habebat : suꝑbiae merito abscisus. ẽ : siue quod ca¬
dendo. ueris uiribus perditis. trans figurat setumen in
angłm lucis. audens adhuc dicere. lux mea đs .ẽ. y ergo
is tequidem dauid: grauiter scelerateq peccauit: quod
scelus eius etiam perpro ph&sum dns caguit increpan¬
do : et ipse abluit pęnitendo: Uerum tumen ille deside¬
rabilis omnibus gentibus adamauit ec desiam suꝑ tec¬
tum selauantem idẽ mundantem se a sordibus saeculr&
domum luteam. spiritali contemplatione transcendentẽ
atq calcantem et inchoata cum illa primȩ conuenuonis in notiti¬

Expanded text:
rit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis huius rit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis huius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprio copuletur. Uria namque interpretatur "lux mea dei." Chetteus autem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est. " ergo iste quidem Dauid grauiter scelerateque peccauit; quod scelus eius etiam per prophetam deus arguit increpando et ipse abluit paenitendo. uerumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus adamauit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notiti
Abbreviated transcription (Latin):
puteus saci&atis: siue puteus septimus: quam lib& uutem hirum
nominis huius inter p̃tationem in idquod dicere intendimus assum¬
miꝰ satis congruit: Nam & in canticis canticorum. sponsu illa.
ecđaẽ quȩ uocatur puteus aquȩ uiuae : & huic puteo septeharinu¬
meri nomen inspiritu sci significatione coniungitur. propter ra
tionem pente cortes quodie decaelomissus sc̃s sp̃s uenit. De
septimanis autem constire eundem fertum diem: tobiae quoq:
scriptura tes tatur:ad qua draginta nouem autem. quod ẽ sep¬
ties septem: unum additur quo unities commendatur: in hac
ratione uiuit apostolica illa senientia: sufferentes inuicem in
dilectione. s tudenter seruare unitatem sp̃s. inuinculo pucis
Don oltaq spirituli hoc ẽ septenirio fasta ẽ. ecđa puteus saci&a¬
tis : quia factus ẽ. in ea fons aquae salientis inuitum a & erna
quem qui habuerit : non sti& in ȩternum :Uria uero qui fue¬

Expanded text:
puteus satietatis, sive puteus septimus. Quamlibet autem harum puteus satietatis, sive puteus septimus. Quamlibet autem harum nominis hujus interpretationum in id quod dicere intendimus assumamus satis congruit. Nam et in Canticis canticorum sponsa illa Ecclesia est, quae vocatur puteus aquae vivae, et huic puteo septenarii numeri nomen in Spiritus sancti significatione conjungitur propter et rationem Pentecosten quo die de coelo missus Spiritus sanctus venit. De septimanis enim constare eumdem festum diem Tobiae quoque Scriptura testatur. Ad quadraginta novem autem quod est septies septem unum additur, quo unitas commendatur. In hac ratione vivit apostolica illa sententia: sufferentes invicem, in dilectione studentes servare unitatem Spiritus in vinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit, non sitiet in aeternum. iam uero qui fue
Abbreviated transcription (Latin):
populum xp̃i nec habere nor semen abrahae: sed ꝓlatis certissimis
documentis nr̃ae uocationis iustificationis & glorificationis sine
dubio confundentur : Etnor mugis : quam seius tificatos eẽ fate¬
buntur : enudeatius haec & mẽ bratim quodammodo as ticula tuq
scrutarer atq: dissererem quantum intentionẽ meamdns adiuua
Uisime abhac luborios orediligentia finiendihuius operis. quod plus quam
uellem um prolixum .ẽ. cura prohiber&: DE pec cato dauid¬
in uxore urie cet thei exeodẽ libro. XXii.
unc peccatum dauid qui in proph&ia significauerit: quantupor sum
breuitate pers tringam: nomina quipꝰ pe ipsa inter p̃tatu: satis os ten¬
dunt quidetiam hoc fastum praefigurauerit: Dauid inter p̃tu tur
manu fortis : siue desiderubilis: & quidfortius leone illo. de tribuiuda
quiuicit mundum: & qui desiderabilius illo dequo proph& a dicit
eni & desideratus. omnibus gentibus: Ber sabae inter pretatur

Expanded text:
populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis, glorificationis sine dubio confundentur et nos magis quam se iustificatos esse fatebuntur. enucleatius haec et membratim quodam modo articulatimque scrutarer atque dissererem, quantum intentionem meam dominus adiuuaret, nisi me ab hac laboriosiore diligentia finiendi huius operis, quod plus quam uellem iam prolixum ein uxore Uriae Cethei; ex eodem libro XXII. Nunc peccatum David quid in prophetia significaverit, quanta possum brevitate perstringam. Nomina quippe ipsa interpretata satis ostendunt, quid etiam hoc factum praefiguraverit. David interpretatur, manu fortis, sive desiderabilis. Et quid fortius leone illo de tribu Juda, qui vicit mundum? Et quid desiderabilius illo de quo propheta dicit: Veniet desideratus omnibus gentibus. Bersabeae interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
tum enan uelena in quo inter p̃tutur fontes: cucurrit enim uelut
ceruus ad fonter aquarum: ꝑ uenire ad semen abrahae: illic añ
cognorcente f&atur quia de illa p̃dic tum .ẽ : Populus quẽ
non cognorii seruiuit mihi : accepit in occulto anulum monile
et uirgam : uocatione signatur iustificatioͫ decoratur glorifica¬
tione ex altatur : Quor enim praedistinauti: illor et uocauit
Quor autem uocauit : illor & iustificauit: Et quor iustificauit illos
et glorificauit : sed haec ut dixi. adhuc in occulto:
sus haedustamꝙ meritrici: aedus ex probatio pet catiꝓ
eundem odollamitem tum quam increpantem: & dicentem
generatio uiperarum: sed non eam inuenit peccati ex ꝓbatio: q uĩ
mutauit confersionis amaritudo : Post uerotam puplicis signis.
anuli monilis & uirgae uicit tłmnere iudicantes iudaeos quorum
lam ꝑ sonã iudiqs ipseges tabat: qui hodie quedicunt non hunc ẽẽ

Expanded text:
tam Aenan uel Enaim, quod interpretatur "fontes." cucurrit enim uelut tam Aenan uel Enaim, quod interpretatur "fontes." cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non agnoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, sus haedus tamquam meretrici, haedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitam tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestabat, qui hodieque dicunt non hunc esse
Abbreviated transcription (Latin):
dñr ad ouer tondendis hoc ẽ exhonerandas sarcinis laboriosis:
ex quibus ecdesiae laudatȩ in canticis canticorũ: denter es sefle¬
lut grex detonsarum siam thamar habitum mutet : Nam & com¬
mutans interp̃tatur thamar ssed inea prorsus. nomen amaritudi¬
nis maneat : non illius a maritudinis in quadño felminis trauit:
sed illius in qua petrus amare fleuit : Nam et iuda latine confer¬
sio ẽ : Confersione ergo amaritu domis ceatur : ut uera pę̧nientia
p̃signetur : ac penitentia fecundatur ec lesia in omnibus gentibus
constituta opor tebat enm xp̃m patietresurgere tertiã die : et p̃¬
dicarb in nomine eius penitentiam et remissionem peccatorum
ꝑomner genter incipientib: abhrerusalem : Nam et ipse habitus
meretricius confersio peccatorum ẽ : Trpum quippe iam eccla
gerit thamior exgentibus euocate : sedens cum hochabitu adpor¬

Expanded text:
dominus ad oues tondendas — hoc est exonerandas sarcinis laboriosis — dominus ad oues tondendas — hoc est exonerandas sarcinis laboriosis — ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes esse uelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet: nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amaritudinis maneat, non illius amaritudinis, in qua domino fel ministrauit, sed illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est. typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae. sedens cum hoc habitu ad por
Abbreviated transcription (Latin):
pustore odd lamite cuinomenerathiras : & interp̃tatur odolamites
tes timonium in aqua ⁊cum hoc plane testimonio : dñs uenitihabens
quidem testimonium maius iohanne : sed tumen propter oues
infirmas hoc testimomo ẽ usus in aqua : Nam & ipse hiras quod nom̃
illius partoris fuit interp̃tatur frss mei uisio: Uidit omnino
fratrem suum iohannes fratrem secundum semen abrahae
secundum cognationem mariae matris eius : Et helis ab&b matris
suae: eunde q dñꝰ et dmñ suum ⁊ Quia sicut ipse ait explenitudine
eius accepit : Vidit omnino : et ideo innatis mulierum muior illo ñ
exsurrexit : Qui a ergo ex omnibus p̃nuntiantibus xp̃m ipseuidit
quod multi iusti et proph&ae cupierunt uidere : et non uider̃
Sulutauit exutero agnouit perfectius ex columba: et ideorãquã
odollamiter uere tertimonio ꝑhibuit in aqua Uenit autem

Expanded text:
pastore Adollamite, cui nomen erat Hiras; et interpretatur Odollamites pastore Adollamite, cui nomen erat Hiras; et interpretatur Odollamites „testimonium in aqua.". cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam et ipse Hiras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris mei uisio". uidit omnino fratrem suum Iohannes, fratrem secundum semen Abrahae, secundum cognationem Mariae matris eius et Helisabeth matris suae eundemque dominum et deum suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino; et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiantibus Christum ipse uidit quod multi iusti et prophetae cupierunt uidere et non uiderunt; salutauit ex utero, agnouit perfectius ex columba, et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem
Abbreviated transcription (Latin):
eniendum erat . xp̃o uero saluatori dño nr̃o: qui non obeẽt multũ¬
que proderset: sicenim fuerat ꝓph&atum: non defici& princeps ex
iuda neq dux defemoribus eius: donec ueniet cui repositum est.
et ipse exspectatio gentium : lamis totẽpomne quoq: magis teriũ iudae¬
orum etmistica : und exp̃i uocabatur unstio ipsa defecerat : secundũ
proph&icm etiam danihelis.: Tunc uenit cu repositum erat exspec¬
tatio gentium : et unstus ẽ scrꝰ scõrum. oleo exultationis p̃participibus
suis : Natus enim hero dis muioris temporepis sus .ẽ. aut̃ minoris
hero dis
Tetharde huius ltaq: uenientis adouer quȩ perierant
domus isrłta .o. figuram gersit ipseiudia. cumir& adtonden¬
das ouer
suier inthamna quod int̃ p̃tatur deficiens: Iã
enim defecerat princeps exiudu & omne magis teriu atq unctio
iudaeorum ut uenir& cui repositum erat. Menit autem cum suo

Expanded text:
ueniendum erat Christo, uero saluatori domino nostro, qui non obesset multumueniendum erat Christo, uero saluatori domino nostro, qui non obesset multumque prodesset. sic enim fuerat prophetatum: non deficiet princeps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui repromissum eet ipse exspectatio gentium . Jam isto tempore omne quoque magisterium Judaeorum, et mystica, unde christi vocabantur, unctio ipsa defecerat secundum prophetiam etiam Danihelis. tunc uenit cui repositum erat, expectatio gentium, et unctus est sanctus sanctorum oleo exsultationis prae participibus suis. natus enim Herodis maioris tempore, passus est autem minoris Herodis tetrarchia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens". iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt: qualis dauid fuit eosane tempore. quo lam iudaei coe¬
perant reger ex tribuiuda non habere : non ẽ conputandus
herodes maior in regibus eius tam qua maritus thamar: Erat
enim alieni gena neceis acram̃to illomisticȩ unstionis tũ quã
coniugali foedere coerebat : sed tam quam extraneus dominabat᷑
quam potertatẽ aromanis & a caesare acciperat ⁊ sicet ineius
filii tetharde quorum erat unus heroder patris nomine appel¬
latus : quicumpilato in passione dñi cuncordauit : istiergo alienigen
urq: ad eo ñ deputabant᷑ in regno illo mistico iudaeorum ut ipsi
iuda ei puplice clamurent frendenter aduersus xp̃m : Nor non
habemus regem nisicaes arem ineq: hoc uerum . nisi illa uniuersali
dominatione roma norum : quippe etiam caerar. rexerat non proprie
iudaeorum : sed ut xp̃m negarent & hunc ad alarent. Ideo setabuoce
damnarunt : Illoet gotempore quolam decribuiuda regnũ defecerat

Expanded text:
fuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coefuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere. non est conputandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam extraneus dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frendentes aduersus Christum: nos non habemus regem nisi Caesarem. neque hoc uerum nisi illa uniuersali dominatione Romanorum ; quippe etiam Caesar rex erat non proprie Iudaeorum; sed ut Christum negarent et hunc adularent, ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iudae regnum defecerat,
Abbreviated transcription (Latin):
in poenam dãpnationis suae dimissi ex para drso: sequentes
autem nomen qui uocabatur aunan: inter p̃tatur meror
eorum : quorum nisi quibus nihil prodest: cum habeat unde pro¬
derse porsitsatq: id ꝑdat interra: maius porro malum ẽ ab¬
latae uitae quod significat pellis: quamnon adiutę quod signi¬
ficat meror eorum: de tamen ambor occidisse dictus est
ubi figuratur regnum talib hominib: abstulis se: tera¬
us uero filius iudae quodilli mulieri non iungitur significa¬
uit tempus ex quoreges plebi iudaeorum. coeperant de tribu
iuda non fieriset ideo erat quidem filius iudae sed eum mari¬
tum tamar non accipiebat : qui aerat eadem tribus iuda: sed
iam populo in denemo regnabat y unde & nomen eius idẽ. selo:
interp̃tatur dimisio eius: non pertinent sune ad hanc significatio¬
nem: uiri sc̃i et iusti quilic& in illo tempore fuerint: ad nouum
tum̃ tertamentum pertinent: cuipro phȩtundo scienter utiler

Expanded text:
in poenam damnationis suae dimissi ex paradiso. sequentis in poenam damnationis suae dimissi ex paradiso. sequentis autem nomen, qui uocabatur Aunan, interpretatur "maeror eorum." quorum ? nisi quibus nihil prodest, cum habeat, unde prodesse possit atque id perdat in terra. maius porro malum est ablatae uitae, quod significat pellis, quam non adiutae, quod significat maeror eorum. deus tamen ambos occidisse dictus est: ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. tertius uero filius Iudae, quod illi mulieri non iungitur, significat tempus. ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat quidem filius Iudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem tribus Iuda, sed iam populo inde nemo regnabat. unde et nomen eius, id est Selo, interpretatur "dimissio eius." non pertinent sane ad hanc significationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles
Abbreviated transcription (Latin):
nuru iudae intellegitur plebs regni uidaeorum: Cui detribu iuda
regestum quam mariti adhibeantur. merito nomen eius amaritu¬
do inter p̃tatur: Ipsaenim dño fellis poculum dedit: duo aut̃
genera principum qui non recte operabantur inplebeiinum eorũ
qui oberamt a lterum eorum quinihil proderant signi ficantur
induobus filiis iudae quorum unuserat malignus & sȩuus antedm̃
alter inter ram fundebat nesemendar& ad fecundandam thamar:
N ec sunt amplius quam dla genera hominum. inutilia generi humano:
unum nocentium alterum praestare nolentium: et siquidboni
habent in hac terrena uita ꝑdentium. tamquam interram
fundentium : Etqm̃ in malo prior .ẽ qui nocet quamille qui ñ
prodert: Ideo maior dt̃ malignus ille et sequens qui fun¬
dabat in terram nomen quoq: maioris qui uo cabatur er int̃¬
pretatur pellicius: qualibus tunicis induti s̃ primihomines

Expanded text:
nuru Iudae intellegitur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda nuru Iudae intellegitur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda reges tamquam mariti adhibebantur. merito nomen eius "amaritudo" interpretatur; ipsa enim domino fellis poculum dedit. duo autem genera principum, qui non recte operabantur in plebe, unum eorum, qui oberant, alterum eorum, qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Iudae, quorum unus erat malignus uel saeuus ante dominum, alter in terram fundebat, ne semen daret ad fecundandam Thamar. nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium et, si quid boni habent in hac terrena ' uita, perdentium tamquam in terram fundentium. et quoniam in malo prior est, qui nocet, quam ille, qui non prodest, ideo maior dicitur malignus ille et sequens, qui fundebat in terram. nomen quoque maioris, qui uocabatur Er, interpretatur "pellicius," qualibus tunicis induti sunt primi homines
Abbreviated transcription (Latin):
buntur siue dicuntur nihil refert inmoribus facientium quã
laudem rep̃ hensionem uemereantur: simodo habent aliquam
reiꝰqua agitur necessariam profigurandi congruentiam. Sicut enim cai¬
phiq in euangło quantum ad eius noxiam ꝑniciosum q: animum pertine¬
bat quantum deniq: ad ipsu uerba si ineis uoluntatem dicenttis at ienois
quibus agebat ut iustus iniuste nec aretur : Vtiq: mala eram. tamen mag¬
num bonum illo nesciente significabant. quando ait: expedit ut unus
moriatur & non totugens pereat : dictumq: deillo ẽ, hoca se ipsum
nondixit: sed cum eẽt pontifex proph& auit quia o portebat iħmmori
progente. Ita fastum iudae secundum illius libidinem malum fuit:
praeloquendum putaui : Nam ad hoc tantum modo iudao factum
sed etiam ad ceteraualeat. si qua occurrerint mala opera hominũ:
quibur bonum aliquid a narrante proph&atum ẽ: inthamar ergo

Expanded text:
buntur siue dicuntur, nihil refert in moribus facientium, quam buntur siue dicuntur, nihil refert in moribus facientium, quam laudem reprehensionemue mereantur, si modo habeant aliquam rei, qua de agitur, necessariam praefigurandi congruentiam. sicut enim Caiphas in euangelio, quantum ad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quantum denique ad ipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis attendas, quibus agebat ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant, quando ait: expedit ut unus moriatur et non tota gens pereat. dictumque de illo est: hoc a se ipso non dixit, sed cum esset pontifex prophetauit, quia oportebat Iesum mori pro gente. ita factum Iudae secundum illius libidinem malum fuit, praeloquendum putaui, non ad hoc tantummodo Iudae factum sed etiam ad cetera ualeat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus bonum aliquid a narrante prophetatum est. In Thamar ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Porro side tummalo opereiudae illius. tumbonũ opus dñs fecit ut
eiurdem suae parsionis sanguine norredemer&: quid mirum siꝓ
ph&a eius de quo ipseait demeenim iller cripsit. ex malo facto iudae
illius boni aliquid significauit : ut suo ministerio nor docer& ea
quippe hominum facta scõ spũ disponente atq inspirante collegit
prophaeta narrator . quorum interpositio non uacaras adp̃signa ti¬
onem rerum quas intenderat proph&are :ad signi ficanda auta
liqua bona nihil inter .ẽ. facta illa quibus ea significantur : seubona
seum ala sint : Quidenim me Inter ẽ. cum uolo aliquid legen do
cognorcere: utrum exminio reperiam scriptos nigros a &iopes.
& ex atramento candidos gullos: Uerum tumen si nonscripturã¬
sepisturam talem uiderem : sine dubitatione rep̃henderem :¬
ta in factis hominum quae adimitandũ: ꝓponuntur magni:
inter est bonane an mala sint: quae autem adsignificandam scri¬

Expanded text:
porro si de tam malo opere Iudae illius tam bonum opus dominus fecit, ut porro si de tam malo opere Iudae illius tam bonum opus dominus fecit, ut eiusdem suae passionis sanguine nos redimeret, quid mirum, si propheta eius, de quo ipse ait: de me enim ille scripsit, ex malo facto Iudae istius boni aliquid significauit, ut suo ministerio nos doceret? ea quippe hominum facta sancto spiritu disponente atque inspirante collegit propheta narrator, quorum interpositio non uacaret a praesignatione rerum. quas intenderat prophetare. ad significanda autem aliqua bona nihil interest, facta illa, quibus ea significantur, seu bona seu mala sint. quid enim mea interest, cum uolo aliquid legendo cognoscere. utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes et ex atramento candidos Gsed picturam talem uiderem, sine dubitatione reprehenderem. ita in factis hominum, quae ad imitandum uitandumue proponuntur, magni interest bonane an mala sint. quae autem ad significandum scri
Abbreviated transcription (Latin):
quo cum sua nuru concubuit: quid significauerit futurorum:s ed
prius p̃loquendum ẽ nequem ꝙ prauȩ considerationis offendat:
quod de quibur du malis operib: hominum inscripturis sc̃ĩs quȩdum
non mala sedbona futuru significatur: seruat enim ubiq: bona prou¬
dentia uir tutem bonitatis suae ut quem ad modum exadulterorum
concubitu formatur. & nuscitur homo de hominum operemalo bo¬
num opus dĩ sicut in p̃cedenti sermone iam diximus: defecunditate
seminum non det᷑pitudine uitiorum ita inscripturis ꝓph&icis non tantũ
ipsa narratio signific&ur aliquid demalis operibus hominum etiam
futurorum bonorum non peccantis opere sed scribentis: Neq: enim iudis
cum ad thamar concupis centia uistus intrarethanc suae libidinis in¬
tentionem gerebat. ut inde aliquid significar&ur quod ad salutem
hominum pertiner & : sicut nec iudios ille quidnm tradidit hoc intendi
ut aliquid inde gerer&ur: qđ ad eandem salutem hominũ ꝑtiners

Expanded text:
quod cum sua nuru concubuit, quid significauerit futurorum. sed prius praeloquendum est, ne quemquam paruae considerationis offendat, quod de quibusdam malis operibus hominum in scripturis sanctis quaedam non mala, sed bona futura significantur. seruat enim ubique diuina prouidentia uirtutem bonitatis suae, ut. quemadmodum ex adulterorum concubitu formatur et nascitur homo, de hominum opere malo bonum opus dei — sicut in praecedenti sermone iam diximus de fecunditate seminum, non de turpitudine uitiorum — ita in scripturis propheticis non tantum rophetica est ipsa narratio, significetur aliquid de malis operibus hominum etiam futurorum bonorum non peccantis opere, sed scribentis. neque enim ludas, cum ad Thamar concupiscentia uictus intraret, hanc suae libidinis intentionem gerebat, ut inde aliquid significaretur, quod ad salutem hominum pertineret, sicut nec ludas ille, qui dominum tradidit, hoc intendit, ut aliquid inde gereretur, quod ad eandem salutem hominum pertineret.
Abbreviated transcription (Latin):
tunins enim reb corporeis ꝑ om̃ a elem̃tamundiquedã occultȩ semi¬
nariȩrationes quib cũdata fuerito postunitas teporalis atꝗcausalis:¬
ꝓrũpuntinspecies debitas sius modis & finib: & sic ñ dicunt angeliqui
ista faciunt anim aliũ creatores sic̃ nec agricolȩ segetũ uelarboꝵ uel quoꝵ¬
que ln t̃ragignentiũ creatores dicendis : Quãuis nouerint preberequas¬
dã uiribiles oꝰportunitats & causas utilla nas cant᷑. Quod aut̃ istifaci¬
untuisibilit̃. hoc angeli inuisibilit̃.: Dr̃ uerosolus unꝰ creatorẽ Qui cau¬
sas ipsas & rationes seminarias reb: inseui tͥres breuit̃ dicta ẽ quȩsiexem¬
plis es copiosa disputatione explic&ur & facilius intellegat᷑ longosermone

Expanded text:
tur. insunt enim rebus corporeis per omnia elementa mundi quaedam occultae semitur. insunt enim rebus corporeis per omnia elementa mundi quaedam occultae seminariae rationes, -quibus cuprorumpunt in species debitas suis modis et finibus, et sic non dicuntur angeli qui ista faciunt animalium creatores: sicut ne agricolae segetum aut arborum vel quorumcumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles opportunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibiliter, hoc angeli inuisibiliter; deus uero solus unus creator est, qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inseuit. res breuiter dicta est; quae si exemplis et copiosa disputatione explicetur, ut facilius intellegatur, longo sermone
Abbreviated transcription (Latin):
t absorbuit uirgaaron uirgas illoꝵ ssidictũ eẽt abscubuit dracoa aron
iurgas illoꝵ intelleger & uerꝰ dracoraron fantist ca illa ficm̃ta ñ
absorbus se seduirgas: Hoc enim potuit absorbere qderanñ qđ eẽ
draco utique potuit uirgas ab sorbere ñ irg gredeo nomine appellata
res ẽundeuersaẽ ñ inqđ uersaẽ qui a in id&ia reuersaẽ : Et ideo hoc
uocari debebat qđ principaliterat  uidergodicendũ e deurrgp
mo agroouite u& ipsiuer idracones factifuerant sedetatione uireȩap¬
pellate s qua & uirga aarom p̃otius iudebant᷑ eẽ qđ ñ erant iudificatione
uene fica : Quurergoexutraꝗpaste & uirgedicunt᷑ & dracones iude fig¬
mtisillis nihildefferatloquendimodus sedde monstrare difficilee:
quo mod o &iã siueri dracones factis exuirgis magoꝵñ fuerint tam̃
creatores draconũ nec maginecangelimaliqͥb ministris illa operaban¬

Expanded text:
t absorbuit uirga Aaron uirgas illorum. si dictum esset: "absorbuit draco Aaron uirgas illorum", intellegeretur uerus draco Aaron phantastica illa figmenta non absorbuisse, sed uirgas. hoc enim potuit absorbere quod erant, non draco utique potuit uirgas absorbere, non uirga. sed eo nomine apres est, unde versa est, non in quo versa est. Quia in id etiam reversa est, ideo hoc vocari debebat quod principaliter erat. Quid ergo dicendum est de virgis magorum, utrum et ipsi veri dracones facti fuerint? Sed ea ratione virgae appellatae sunt, qua et uirga Aaron P an potius uidebantur esse quod non erant, Iudificatione ueneflca? cur ergo ex utraque parte et uirgae dicuntur et dracones, ut de figmentis illis nihil differat loquendi modus? sed demonstrare difficile est quomodo, etiam si ueri dracones facti sunt ex uirgis magorum, non fuerunt tamen creatores draconum nec magi nec angeli mali, quibus ministris illa operaban
Abbreviated transcription (Latin):
uod scriptum ẽ uolatilib: mundis & auolatilib: in mundis & a
Vpecorib: mundis & a pecorib in mundis & ab omnib serpenti¬
bur interra quod deinde non additur sub auditur mundis
& inmundis & adiungitur duo duo intrauerunt ad noe
in arcam masculus &ꝰ femina querit quo modo superius dis¬
tine xerit duo duo ab inmundis. Nunc autem siue amundis
siue ab inmundis duo duo dicantuntrase sed hocrefest ñ ad
numerũ mundoꝵ ł in mundorũ animaliũ sed ad masculũ &
feminã qr in omnib: si uemundis siue in mundis duo spsonił¬

Expanded text:
ndis et a uolatilibus immundis, et a pecoribus mundis et a pecoribus immundis, et ab omnibus serpentibus in terra — quod deinde non additur, subauditur: mundis et immundis — et adiungitur: duo duo intrauerunt ad Noe in arcam, masculus et femina, quaeritur quomodo superius distinxerit duo duo ab immundis, nunc autem siue a mundis siue ab immundis duo duo dicat intrasse. sed hoc refertur non ad numerum mundorum uel immundorum animalium, sed ad masculum et feminam, quia in omnibus siue mundis siue immundis duo sun
Abbreviated transcription (Latin):
tomalũ ꝑmotenullo modo imitenda ẽ .XCI. Quod Ain d̃s̃ Adcibime¬
me quando eum tam monuit uxorem habraham esse quam pu¬
tabat sororem : Auestendum e & notandum in dm̃peccare :
quando talia committuntur quȩ putant homines leuit habenda:
tãquã incarnepeccata: qđ aut dix̃ eieccetumorieris : &ia hoc no¬
tandũ e : quomodo dicat drtaꝙ. p̃dicens sine dubio futur & quodam¬
monendo dicit ut apeccato abstinendo caueatur. xcii rempta uro

Expanded text:
to malo permotae, nullo modo imitanda est. LXXVI. QVOD AIT DEVS AD ABIMEto malo permotae, nullo modo imitanda est. LXXVI. QVOD AIT DEVS AD ABIMEme, quando eum admonuit uxorem Abraham esse quam putabat sororem, aduertendum est et notandum in deum peccari, quando talia committuntur, quae putant homines leuiter habenda tamquam in carne peccata. quod autem dixit ei: ecce tu morieris, etiam hoc notandum est quomodo dicat deus, tamquam praedicens sine dubio futurum quod admonendo dicit, ut a peccato ab
Abbreviated transcription (Latin):
& uidete & quȩ rite in plateis eius. & cognoscite : si inueni&is hominem
facientem iustitiam: & ꝗ rentem fidem : & propitius ero peccatis eoꝵ,
idẽ inuenite uelunum : & parco c&eris ad exaggerandũ & demons¬
erandu qđ necunꝰ ibi poss& inuenirꝑ. xe de lorh pilias Anicoo¬
uodait sodomitis lothsunt mihiduȩ filiȩ quȩ non nouer̃ uiros
ꝓducã illas aduos utiminuillis quomodo ꝓlacuerit uobis tantũ
inuiros istos nefaciatis iniquum qnm prostituere uolebatfilias
suas hac conpensationeutiuri hospites eius nihil a sodomitis tale
paterentur utrum amit tanda sit compensatio flagitiorum uel quo¬
rum quȩ peccatorum ut nos faciam mali aliquid nealius grauius
malum faciat anpotius perturbatione lothnon consilio tribuen¬
dum sit : Quia hoc dixerit merito quȩritur &nimirũ periculosis si me
amittit᷑ hdec conpensatiosi aut ꝑturbationehumanȩ cribuit᷑ & m̃tetan¬

Expanded text:
et uidete et quaerite in plateis eius et cognoscite: si inuenietis hominem et uidete et quaerite in plateis eius et cognoscite: si inuenietis hominem facientem iustitiam et quaerentem fidem, et propitius ero peccatis eorum, id est: inuenite uel unum, et parco ceteris, ad exaggerandum et demonstrandum, quod nec unus ibi posset inueniri. Quod occurrit Louod ait Sodomitis Lot: sunt mihi duae filiae quae nondum nouerunt uiros; producam illas ad uos, utimini illis quomodo placuerit uobis; tantum in uiros istos ne faciatis iniquum. quoniam prostituere uolebat filias suas hac conpensatione, ut uiri hospites eipaterentur: utrum admittenda sit compensatio flagitiorum vel quorumcumque peccatorum, ut nos faciamus mali aliquid, ne alius gravius malum faciat? an potius perturbationi Loth, non consilio tribuendum sit quia hoc di- xerit, merito quaeritur. et nimirum periculosissime admittitur haec compensatio. si autem perturbationi humanae tribuitur et menti tan
Abbreviated transcription (Latin):
cumque uel dec ẽ istifuerint inqua questione non est quidem
nec esse ut hoc de omni loco accipere compellamurꝰ uerum tam̃
de sod omis potuit & sic diciquia sciebat dribi nonesse uel decem :
Et ideo sic respondebat᷑ abrabȩ ut significar &urnec totibi posse
inuenirfad &x aggerationẽ iniquitatis illorum: nonenim necesse
erat dõ tam sceleratis hominib: parcere ne cũ illis ꝑ der& iustos:
cum possitiustis in de liberatis : Reddere impiis digna supplicias sed
ut dixi ad ostendendam malignitatẽ multitudinis illius dix sidecẽ
ibi inuenero parcam uniuersȩ ciuitati: Tamquã dicer&:ceste passũ
nec pios cũ impiisperdere nec tamen propterea impiis parceree
quia liberatis & separatis in depiis possum impiis digna regaeti dere
& tamen sibi inueniantur parco hocẽ quia nec totibi pos finue¬
nir tale aliquidẽ apud hieremiam ubiaitꝰ circũite uias herus alẽ

Expanded text:
cumque uel decem iusti fuerint. in qua quaestione non est quidem cumque uel decem iusti fuerint. in qua quaestione non est quidem necesse ut hoc de omni loco accipere compellamur, uerum tamen de Sodomis potuit et sic dici, quia sciebat deus ibi non esse uel decem. et ideo sic respondebatur Abrahae, ut significaretur nec tot ibi posse inueniri, ad exaggerationem iniquitatis illorum. non enim necesse erat deo tam sceleratis hominibus parcere, ne cum illis perderet iustos, cum posset iustis inde liberatis reddere impiis digna supplicia. sed, ut dixi, ad ostendendam malignitatem multitudinis illius dixit: si decem ibi inuenero, parcam uniuersae ciuitati, tamquam diceret: "certe possum nec pios cum impiis perdere, nec tamen propterea impiis parcere, quia liberatis et separatis inde piis possum impiis digna rependere; et tamen, si ibi inueniantur, parco", hoc est, quia nec tot ibi possent inueniri. tale aliquid est apud Hieremian, ubi ait: cir
Abbreviated transcription (Latin):
escendens ergo uidebo sisecundum clamorem suorum ueuientẽ
ad me consumantur si autem nonut sciam uerbahaec si non dubi¬
tantis quid duorum potius euenturum sit. Sed irascentis &minan¬
tis accipiamus nulla questio est more quippe humano dr̃ inscrip¬
turis adhomines loquitur & eius iram nouerunt sine pertur¬
batione eius intellegere qui nouerunt. solemus autem &iamsic
minantur loquiuideamus si non tibi facio aut uideamus siñ illi facio
& si non potuero tibi facere uel sciam idẽ hocipsum pe& periborutrũ
non porsim quod comminando non ignorando dicitur irati appar&
affectus sed perturbatio non cad& indm̃. Mos humanȩ locutionis
&usitatꝰ ẽ & humanȩ infirmitate c̃gruit cuids̃ coaptat lorutionẽ suã xl¬
uaeri sol& utrum quod desodomis dixit ds̃ non seperderelocũsi inue¬
Enirentur illicuel decimiusti :specialiquadam sententia deilla ciutat
ande omnibus intellegendum sit generalit̃ parcere dm̃ loco in quo¬

Expanded text:
escendens ergo uidebo, si secundum clamorem ipsorum uenientem ad me consummantur; si autem non, ut sciam. uerba haec si non dubitantis, quid duorum potius euenturum sit, sed irascentis tis accipiamus, nulla quaestio est. More quippe humano Deus in Scripturis ad homines loquitur, et ejus iram noverunt sine perturbatione ejus intelligere, qui noverunt. Solemus autem etiam sic minaciter loqui, Videamus si non tibi facio, aut, Videamus si non illi fecero, et, si non potuero tibi facere; vel, Sciam, id est, hoc ipsum experibor, utrum non possim: quod cum minando non ignorando dicitur, irati apparet affectus; sed perturbatio non cadit in Deum. Mos autem humanae locutionis et usitatus est, ut humanae infirmitati congruat, cui Deus coaptat locutionem suam. XLuaeri solet utrum quod de Sodomis dixit Deus, non se perdere locum, si invenirentur illic vel decem justi, speciaan de omnibus intellegendum sit generaliter, parcere deum loco, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
abotib & siminituo postte terram in quahabitas omnẽ ter¬
ram cultam in possessionem a & ernam questio ẽ quo modo
dixerit a& ernam cum is rabelitis temporalit data sit utruin
secundum hoc sȩculum dictasit a& naut abeo quodẽ. aeongrece
quod est sȩculum significat dictum sit eon iustũ quã si latine
dicipossit saeculare an& hocaliquid secundũ spiritalem ꝓ¬
missionem hic intellegere cogam ut a&ernumideo dictum sit
quiahinc a&ernũ aliquid significat᷑ anpotius locutionis est
scripturarum ut a &ernũ appellent cuius reifinis ñ constituit᷑
aut non ita fit ut deinceps nonsit faciendum quantum ꝑtin&
uld curã uel potestatẽ facientis sicut ait. Oratius serui& a&̃¬
num qui paruo nesci& uti non enim potest in a &num seruire
cuius ipsa uita quaseruit a& erna esse ñ potest qđ testimoniũ
non ad hiberem nisi locutionis esset uerborum quippe illis nõb
auctores non rerũ uel sententiarũ. Si autem defendunt᷑ scrip¬

Expanded text:
abo tibi et semini tuo post te terram, in qua habitas, omnem terram cultam in possessionem aeternam. quaestio est quomodo dixerit aeternam, cum Israhelitis temporaliter data sit: utrum secundum hoc saeculum dicta sit aeterna, ut ab eo quod est atwv graece, quod et saeculum significat, dictum sit alwJfwJf, tamquam si latine dici posset saeculare; an ex hoc aliquid secundum spiritalem promissionem hic intellegere cogamur, ut aeternum ideo dictum sit, quia hinc aeternum aliquid significatur. an potius locutionis est scripturarum, ut aeternum appellent cuius rei finis non constituitur aut non ita fit, ut deinceps non sit faciendum, quantum pertinet ad curam uel potestatem facientis; sicut ait Horatius: seruiet aeternum qui paruo nesciet uti. non enim potest in aeternum seruire, cuius ipsa uita, qua seruit, aeterna esse non potest. quod testimonium non adhiberem, nisi locutionis esset; uerborum quippe illi sunt nobis auctores, non rerum uel sententiarum. si autem defenduntur scrip
Abbreviated transcription (Latin):
t temptauit ds̃ abraham quȩrisol& quomodohocue¬
rũ sit cũdicat inepła sua iacobus. Quod ds̃ neminẽ tep
anisiquia locutione scripturarũ sol& dicitem tat ꝓeo
qđ ẽ probat temptatiouera illa dequa iacobus dicit n intellegit
nisi qua quisq peccato inplicatur unde apłs dic̃ Ne foste tẽptaue¬
rit uohis quitẽptat nam & ab illos scriptũ ẽ temptat uos dñs ds̃ ues¬
ter ut sciat sidiligitis eum &iã hocergo genere locutionis ut sci¬
at dictume ac sidicer&ur ut scireuos faciat. qnm uires dilectionis suȩ
homine latenł nsi ex prim̃to &iamidẽ in notescant.xeuidesianle locu¬

Expanded text:
t temtauit deus Abraham. quaeri solet quomodo hoc uerum sit, cum dicat in epistola sua Iacobus, quod deus neminem temtet, nisi quia locutione scripturarum solet dici "temtat" pro eo quod est "probat". temtatio uero illa, de qua Iacobus dicit, non intellegitur nisi qua quisque peccato implicatur. unde apostolus dicit: ne forte temtauerit uoter, ut sciat si diligatis eum . Etiam hoc genere locutionis, ut sciat, dictum est, ac si diceretur, ut scire vos faciat quoniam vires dilectionis suae hominem latent, nisi experimento etiam eidem innotescant. Ait ill
Abbreviated transcription (Latin):
qđ poterat. Quantũ homo poterat & dõ comendar& qđ cauere
non poterat nisi & illa quae cauere poterat dõtantũ dimitter&
non in dm̃ creder& sed dm̃ temptare potius inuenir&ur.lxaui

Expanded text:
quod poterat, quantum homo poterat, et deo commendaret quod cauere quod poterat, quantum homo poterat, et deo commendaret quod cauere non poterat, ne, si et illa quae cauere poterat deo tantum dimitteret, non in deum credere sed deum tentare potius inueniretur.
Abbreviated transcription (Latin):
rit ergo cum te uiderent a egyptii dicent quia uxor illius
haec factum est autem statim ut intrauit abrabam in aegrp¬
tum uidentes a grptii mulierem quia speciosaerat ualdo
quo modo accipiatur quod abrabam ueniens in aegr̃ptũ
celare uoluit uxorẽ suã esse sarrim secundũ omnia q̃ dehac
rescriptas utrum hoc cum uenir& tam scouiro ansubdefectio
fideiei intellegat᷑ sicut non nulli arbitratis iam quidam & corna
faustum de hacre disputaui & diligentius ab presbitero bietono¬
mo dpotum est quare nonsit consequens ut cunt aliquoe diet
apud regem aegrpii sarra fȩcerit &iam ens concubiterer edit
epsipilluta qͥmꝰ moserat regib uicib ad se a mittere mulieter fuas
& nislomentis & ungentis diuprius accurato corpore nullo intra¬
bat ad regem : quȩ dumfierent afflictus ẽ farao manudĩ ut uucor
redhiber& in tactam quam ipsi dõ maritus comiiscerat tacens
quoduxoress& sed nonmentiens. Quodsoror esse ut cauer&er

Expanded text:
rit ergo cum te uiderint Aegyptii, dicent quia uxor illius haec. factum est autem, statim ut intrauit Abram in Aegyptum, uidentes Aegyptii mulierem quia speciosa erat ualde. quomodo accipiatur quod Abram ueniens in Aegyptum celare uoluit uxorem suam esse Sarram secundum omnia, quae de hac re scripta sunt? utrum hoc conuenerit tam sancto uiro an subdefectio fidei eius intellegatur, sicut nonnulli arbitrati sunt? iam quidem et contra Faustum de hac re disputaui et diligentius a presbytero Hieronymo expositum est, quare non sit consequens, ut. cum aliquot dies apud regem Aegypti Sarra fecerit, etiam eius concubitu credatur esse polluta, quoniam mos erat regius uicibus ad se admittere mulieres suas et nisi lomentis et unguentis diu prius accurato corpore nulla intrabat ad regem. quae dum fierent, adflictus est Pharao manu dei, ut uiro redhiberet intactam, quam ipsi deo maritus commiserat tacens quod uxor esset, sed non mentiens quod soror esset, ut caueret
Abbreviated transcription (Latin):
dit suꝑ illũ oleũ & uocaũ iacob nom̃ loci inqͦ locutus ẽ cũeo illic dr̃
bethel Iterũ factũ est hoc loco quod factũ fuerataniterũ come¬
moracũ est sed qđ lib& horum sit suꝑ lapidem labauit iac ob
non lapidilibauit non ergo sicut idolatriȩ solent aras ante lapider
constituere &taquadus libare laridibus C ques tio Nũ qđ¬

Expanded text:
infudit super illum oleum et uocauit Iacob nomen loci, in quo locutus est cum eo illic deus, Bethel. iterum factum est hoc loco quod factum fuerat, an iterum commemoratum est P sed quodlibet horum sit, super lapidem libauit Iacob, non lapidi libauit: non ergo sicut idolatrae solent aras ante lapides constituere et tamquam dis libare lapidibus. LXXXV. Q
Abbreviated transcription (Latin):
At surrexitia cob desomno suo & dix̃ quia est dns in locohoc ego
autem nesciebam &timuit & dixit quã terribilis locus hic
hoc non est nisi domusdi & haecposta e cȩli: Haec uerba ady
in hominio in primo populosuo postã cȩliaut sic htellegere
debemus taquã inde fiat additus credentib ad capissendum

Expanded text:
t surrexit Iacob de somno suo et dixit quia est dominus in loco hoc, ego autem nesciebam. et timuit et dixit: quam terribilis locus hic! hoc non est nisi domus dei; et haec porta est caeli. haec uerba ad pit dominus in hominibus in primo populo suo. portam caeli autem sic intellegere debemus, tamquam inde fiat aditus credentibus ad capessendum
Abbreviated transcription (Latin):
uid sibiuult quod dñs dicit non adiciam adhuc male dicere suꝑ
terram propter opera hominum quia apposita est mens ho¬
minis ad maligna aiuentute non a diciam ergo adhuc ꝑcuter
omnem carnem uiuam quemadmodumfeci & deinde adiungit
quae secundum largitatem bontiaus suae donante hominibus
in dignis utrum hic testa mentinoui indulgentia figurata sit & p̃¬
teria ultio aduetus pesteneat testamentũ hoc est illud ad legisse¬
ueritatem hoc ad griniae bonitatem lxxvĨ Quidẽ de mantu

Expanded text:
uid sibi uult quod dominus dicit: non adiciam adhuc maledicere super terram propter opera hominum, quia adposita est mens hominis ad maligna a iuuentute. non adiciam ergo adhuc percutere omnem carnem uiuam, quemadmodum feci, et deinde adiungit quae secundum largitatem bonitatis suae donat hominibus indignis? utrum hic testamenti noui indulgentia figurata sit et praeterita ultio ad uetus pertineat testamentum, hoc est illud ad legis seueritatem, hoc ad gratiae bonitatem. Quid est: et de manu
Abbreviated transcription (Latin):
ox angelidecȩlo ad abrahã ne inicias manus in puerũ neque facies
Aei quicquã modo enĩcognouiqnm̃ntimes dm̃ Tum &iam istaques¬
tio simili locutione soluitur hoc est enimnunc cognoui qnmti¬
mes dm̃ tuquod significat nuncte fecicognoscere. in consequentib
aũt hocgenus euidentius appar& ubi dicitur & uocauit abrahã nom̃
locuillius dñs uidit. Ut dicant hodie in monte dñs apparuit uidit
peo quodẽ apparuit hoc uidit proeo quodẽ uiderefecit: Signi¬
ficans ꝑefficientẽ id quodefficit sicut frigus pigrum quod¬

Expanded text:
ox angeli de caelo ad Abraham: ne inicias manum in puerum neque facias ei quicquam; modo enim cognoni quoniam times deum tu. etiam ista quaestio simili locutione soluitur. hoc est enim: nunc cognoui quoniam times deum tu, quod significat: "nunc te feci cognoscere". in consequentibus utionis euidenter adparet, ubi dicitur: et uocauitAbraham nomen loci illius "dominus uidit", ut dicant hodie: in monte dominus adparuit. "uidit" pro eo quod est fadparuit", hoc est uidit" pro eo quod est" uideri fecit", significans per efficientem id quod effic