comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N am c̃mnuo maior querendo fort ris
Pascendi. ducenda p&orrita: nc̃ mͥ curro
Ire lic& mulo ł sib& isq tarintũ¬
Al antica cui lumbos oncreular& atq urros armos
O bici& nemo sordesm. quastibi tilli
Cũ tibustr uia p̃torẽ quinq secunt᷑
Tepurri lafinũ postantis eo nopborũq¬
N oc eto cõmodiuis quã tu p̾clart senator¬
A illib atq aliis uiuo quacũq libidoẽ
I ncedo solus ꝑcontor quanti holus acfar.
F allacẽ cireõ uesꝑtinũq perro
Sepeforũ ad sisto diuinis inde domũ me
Ad possi &ciceris refero liganeq eninũ:
Teni ministratur pueris trib. & lapis alb
Pocula cũ ciathto duo sustin& astat rebiniᷤ
U ilis cũ iutrraguts. campana supellex.
Oeinde ro dormirũ ñ sollicitꝰ mͥ qđcrus
Surgendũ sitmine obeunas marsya quise
Ul ultũ firir negat. nouioꝵ posse minoris
At quastã ucço. posthanc uagor. iut ego lesto
Aut scripto qđ me t acitũ iuu& unguor oliuo
Non quo fraudatisinmundiᷤᷤ nat a luccrnis

Expanded text:
 continuo maior quaerenda foret res pascendi, ducenda petorrita. nunc mihi curto ire licet mulo vel si libet usque Tarentum, mantica cui lumbos onere ulceret atque eques armos. obiciet nemo sordis mihi, quas tibi, Tulli, cum Tiburte via praetorem quinque secuntur te pueri, lasanum portantes oenophorumque. hoc ego commodius quam tu, praeclare senator, milibus atque aliis vivo. quacumque libido est, incedo solus, percontor quanti holus ac far, fallacem Circum vespertinumque pererro saepe forum, adsisto divinis, inde domum me ad porri et ciceris refero laganique catinum; cena ministratur pueris tribus et lapis albus pocula cum cyatho duo sustinet, adstat echinus vilis, cum patera guttus, Campana supellex. deinde eo dormitum, non sollicitus, mihi quod cras surgendum sit mane, obeundus Marsya, qui se voltum ferre negat Noviorum posse minoris. ad quartam iaceo; post hanc vagor aut ego lecto aut scripto quod me tacitum iuvet unguor olivo, non quo fraudatis inmundus Natta lucernis.
Abbreviated transcription (Latin):
Exirỹbiri sumptiᷤᷤ mͥ credorit illos
Ipst mihi custos incorruptissimꝰ omnis
Tirrcũ doltores aderat quid multa pudicũ
Qui primꝰ uiftitis honos seruauit a b om̃i
N on solũ fasto uerũ obꝓprio q̃q turri
Nictimuit sibi neuino quis iufler& oli
Si p̃co parnas. aut ut fitit irse coastor.
A ereedis siquerer neq go erm questadho nẽ
N il mepeniten sanũ pgis huiꝰ. eoq
N onutmagna dolo fastũ negeat ert̾ suo pars
Qdñexguos habeat clarosq parentis
Sic mt defendã. longe mei discrerit istis
A cesti annscuu reminere ꝑ astũ¬

Expanded text:
ex re praeberi sumptus mihi crederet illos. ex re praeberi sumptus mihi crederet illos. ipse mihi custos incorruptissimus omnis circum doctores aderat. quid multa? pudicum, qui primus virtutis honos, servavit ab omni non solum facto, verum opprobrio quoque turpi nec timuit, sibi ne vitio quis verteret, olim si praeco parvas aut, ut fuit ipse, coactor mercedes sequerer; neque ego essem qunil me paeniteat sanum patris huius, eoque non, ut magna dolo factum negat esse suo pars, quod non ingenuos habeat clarosque parentes, sic me defendam. longe mea discrepat istis a certis ann
Abbreviated transcription (Latin):
Infaninãq pudor ꝓhibtlat plura ꝓfari
Nonrgo meclitũ natũ patre. ñ rgo cireũ
M e fiturciano uestari rura caballo
Sedqđerã narre respondes E tur ẽ mos
Pauca abro & reuocas nono p̃ mensr uibnsꝰq
Q sscin muaꝵ numrro maconũ boc rgo duco
Qđ plicui tibi qui turpi searrnis bonestũ
Non iutro pclaro ẜutta & peltore pero
At qui uitus mediocrib ac mea parcis
Mendosa ẽ natera. alioquin resta ueludsi
Egragio inspursos rep̃hendis corporeneuos
S i nĩq auaritiã. neq sordes acmala iustra
Obici& ugre quisꝗ mihi puriᷤ & in sons
Utme c̃landẽ. si&lu io carᷤ amicis
Cansa fint hisfut̃ qui macro pauꝑagello
Noluit infliui ludũ me mittrre migni
Quo pueri magnis crnturionib osti
Lruo suspensi loculos tabulãcy lacesto
Ilunt ostonos referentes idib atris
Sedcierũ c̃ ansis. remã postare docendũ
Astis quas docen quiius eques atq sennor
Stm& ꝓgnates sistc̃ seruosq sequentis
In magno Uppło siqui idiss&. auita

Expanded text:
— infans namque pudor prohibebat plura profari — non ego me claro natum patre, non ego circum me Satureiano vectari rura caballo, sed quod eram narro. respondes, ut tuus est mos, pauca; abeo, et revocas nono post mense iubesque esse in amicorum numero. magnum hoc ego duco, quod placui tibi, qui turpi secernis honestum non patre praeclaro, sed vita et pectore puro. atqui si vitiis mediocribus ac mea paucis mendoegregio inspersos reprendas corpore naevos, si neque avaritiam neque sordes nec mala lustra obiciet vere quisquam mihi, purus et insons, ut me collaudem, si et vivo carus amicis, causa fuit pater his; qui macro pauper agello noluit in Flavi ludum me mittere, magni quo pueri magnis e centurionibus orti laevo suspensi loculos tabulamque lacerto ibant octonos referentes Idibus aeris, sed puerum est ausus Romam portare docendum artis quas doceat quivis eques atque senator semet prognatos. vestem servosque sequentis, in magno ut populo, siqui vidisset, avita
Abbreviated transcription (Latin):
on ꝗr mecenas lydoꝵq: uicꝗd & riscos
Incoluiifinis. nemo grnrrosuᷤ r̃te
Aut pleriꝙ̃ solrnt naso suspendis adunco
Ante poteslatĩ nilłi atꝙ ignobile ratui
Mulio sepemros nullis maioril ostos
łiuixisse ꝓbos amplis & honorib auus
Tarquinnᷤ retno pulsis fuit uni assis

Expanded text:
 Maecenas, Lydorum quidquid Etruscos incoluit finis, nemo generosior est ut plerique solent, naso suspendis adunco ante potestatem Tulli atque ignobile regnum multos saepe viros nullis maioribus ortos et vixisse probos amplis et honoribus auctos; Tarquinius regno
Abbreviated transcription (Latin):
Dricre desixo ciues aut tradrrecadins
A t nonuis colliga gradii p̃ ne sed& uno
N ãq ẽ ille pat᷑ qdđ irat mñs hoc tibi panlis
ł tmrsali nideris athic si plostra duceda
Concerruntq foro tria funcia magna somnabi
Corniui qd uicatq tubas saltẽ tin&. hoc nes
N c̃ adme redro. lib̾tino patre natũ
Quẽ roduał om̃s. lib̾tino patre nitũ
Nunc quia si tibi mecinas cisteratolĩ

Expanded text:
xo civis aut tradere Cadmo?’ ‘at Novius collega gradu post me sedet uno; namque est ille, pater quod erat meus.’ ‘hoc tibi Paulus et Messalla videris? at hic, si plostra ducenta concurrantque foro tria funera, magna sonabit, cornua quod vincatque tubas: saltem tenet hoc nos.’ nunc ad me redeo libertino patre natum, quem rodunt omnes libertino patre natum, nunc, q
Abbreviated transcription (Latin):
Tiuilisq rudẽ belli. tulit estus in arma
Cesaris augusti ñ reponibra lacestis
Vnde sinul prinũ me dimisere philippi
Decissis inmulr̃ pinnis inopẽq. pat̾ni
Pt laris & fundi riuꝑtas impulit apdar
Iltuersus facerẽ : sed qđ ñ desit hibenne
Qux potrr̃ umꝙ satis expurgare cicutȩ
Nimelius dormnire putẽ quẽ scribere uersus:
Singula denb anni pͣdantur runtis
Fripurre iocos uenerẽ c̃uiuia iudũ
Tendunt exiorquere poemita. ꝗd faciãuis :
Deniq ñoms eađ mirant᷑ amantq
Carmine tii gaudes. Inc delistat᷑iambis
lico carmino
Illebioneis sermonib & salinigrõ
Tres mibi c̃uuue ꝓpe dissentire yidrpt̃¬
ł oscentes rariomultũ diuersa ilato

Expanded text:
ivilisque rudem belli tulit aestus in arma Caesaris Augusti non responsura lacertis. unde simul primum me dimisere Philippi, decisis humilem pennis inopemque paterni et laris et fundi, paupertas impulit audax ut versus facerem: sed quod non desit habentem quae poterunt umquam satis expurgare cicutae, ni melius dormire putem quam scribere versus? Singula de nobis anni praedantur euntes; eripuere iocos, Venerem, convivia, ludum; tendunt extorquere poemata: quid faciam vis? denique non omnes eadem mirantur amantque: carmine tu gaudes, hic delectatur iambis carmine ille Bioneis sermonibus et sale nigro. tres mihi convivae prope dissentire videntur, poscentes vario multum diversa palato,
Abbreviated transcription (Latin):
Scribere posse int̃ tot curas iotq labores¬
N ĩc sponsu uocit. hic quditũ scriptarditis
Omnib officiis: eubat hic incollo quirini.
H ic exeremomumino uisendus uterq:
Lnt̃ualla uides huminȩ cõmoda uerũ
.P urt̃ s̃ pliter. nibil Imidiantib obst&.
F efliat cilidus mulis gerulisq redempror arb
Tristia robustis iustant᷑ fimera plustris:
Hec rubibsa fugitcinis haclutulenta ruitsus
Inuts & uersis tecũ meditas e cinoros
Scriptoꝵ diorus ominis imatnm & fugit urbũ

Expanded text:
posse inter tot curas totque labores? hic sponsum vocat, hic auditum scripta, relictis omnibus officiis; cubat hic in colle Quirini, hic extremo in Aventino, visendus uterque; intervalla vides humane commoda. “verum purae sunt plateae, nihil ut meditantibus obstet.” festinat calidus mulis gerulisque redemptor, tristia robustis luctantur funera plaustris, hac rabiosa fugit canis, hac lutulenta ruit sus: i nunc et versus tecum meditare canoros. scriptorum chorus omnis amat nemus et fugit urb
Abbreviated transcription (Latin):
cx ꝑfugis cognouit. primo indict̃ ꝑsc̃qui conatus. p̾ꝗ. id frustra
fuit uigurthã placandi gr̃a accedit: dicit. quȩ ipse parauis
s& ꝑfidĩa clientissui facere p̃uenta. lacrimans abtestat᷑ ꝑ ami¬
titiã ꝑq sua antta fidelit᷑ acta nesuꝑtali scelere suspectum
sese haber&. Adea rex alit᷑ atq animo gerebat placide respon¬
dit. ẜomileare aliisq multis quos sotios insidiarũ rognoue¬
rat. intͣscitis irĩ oppresserat neqͣ iaseo negotio seditio ore¬
ret᷑ neq p̾ia lor& iugurthȩ̨ dies. aut nox ulla quicta fuit
neq loco neq mortali cuiq aut tẽpori satis credere : ciues
Alos loto surit conttu recure ũs pectare om̃a om̃i strepiti pauescerȩ :¬

Expanded text:
ex perfugis cognovit, primo indicem persequi conatus, postquam id frustra ex perfugis cognovit, primo indicem persequi conatus, postquam id frustra fuit, Iugurtham placandi gratia accedit; dicit, quae ipse parauisset facere, perfidia clientis sui praeuenta; lacrimans obtestatur per amicitiam perque sua antea fideliter acta, ne super tali scelere suspectum sese haberet. Ad ea rex, aliter atque animo gerebat, placide respondit. Bomilcare aliisque multis, quos socios insidiarum cognoverat, interfectis iram oppresserat, ne qua ex eo negotio seditio oreretur. Neque post id locorum Iugurthae dies aut nox ulla quieta fuit: neque loco neque mortali cuiquam aut tempori satis credere, civis hostisque iuxta metuere, circumspectare omnia et omni strepitu pauescere,
Abbreviated transcription (Latin):
nes fideles mittit. inquis mollitiẽ socorliãq uiri accusare. teitari dcos
ꝑ quos iurauiss&e monere nep̃mia metelli inpestẽ ẽugrręr&e. uigurthe
exitiũ adc̾e dicebat. Ceterũ sua an metelli uirtute ꝑir&. id agitarimͦꝰ
dinit. ꝓinde reputar& cũ animo suo. p̾mia ancruriatũ mall&.
Scũ he littert allate. forte nabdalsa exercito corpore fessus in lec¬
to quie scebat. Vlbi cognitis bomilcaris ũbis. pͥmo cura. deinde uti
egrũ animũ sol&. somnus accepit. Erat ei numula qͥdã negotioru
curator sidus acceptꝰq omniũ c̃siliorũ nisi nouissimi particeps.
qui postquã allatas litteras audiuit. exẽsuctudine rat̾ oꝑa
aut ingenio suo opus t̾e intabernaculũ introut. dormienit illo
epistolã suꝑcaput inpuluino temere positã sumit. ac ꝑlegit. De¬
inde ꝓpere cognitis insidus ad regẽ ꝑgit. habdalsa paulo post
ex ꝑrectus ubi neq epistolã repperitꝯ rẽ omnẽ utiacta erat

Expanded text:
nes fidelis mittit, in quis mollitiam socordiamque viri accusare, testari deos, per quos iurauisset, monere, ne praemia Metelli in pestem conuerteret: Iugurthae exitium adesse, ceterum suane an Metelli virtute periret, id modo agitari; proinde reputaret cum animo suo, praemia an cruciatum mallet. Sed cum eae litterae allatae, forte Nabdalsa exercito corpore fessus in lecto quiescebat, ubi cognitis Bomilcaris verbis primo cura, deinde, uti aegrum animum solet, somnus cepit. Erat ei Numida quidam negotiorum curator, fidus acceptusque et omnium consiliorum nisi novissimi particeps. Qui postquam allatas litteras audivit et ex consuetudine ratus opera aut ingenio suo opus esse in tabernaculum introiit, dormiente illo epistulam super caput in puluino temere positam sumit ac perlegit, dein propere cognitis insidiis ad regem pergit. Nabdalsa paulo post experrectus ubi neque epistulam repperit et rem omnem, uti acta erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ famt᷑ aut siti neu frigus neq lassitudint᷑ openri ẜra om̃a surũ
fainora ĩ cendebant. Animꝰ imbut̃ malis artib haut farile libidi¬
nib carebat eo ꝓfusius om̃ib mordis q̃stui atq sũptui deditus erat
intoitataq cortupta citatate catilina id qđ actu facillimũ erat

Expanded text:
non famem aut sitim, neque frigus neque lassitudinem opperiri, sed omnia luxu non famem aut sitim, neque frigus neque lassitudinem opperiri, sed omnia luxu  animus imbutus malis artibus haud facile lubidinibus carebat; eo profusius omnibus modis quaestui atque sumptui deditus erat. In tanta tamque corrupta civitate Catilina, id quod factu facillumum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
uentutr̃ iu curia atii uanda cũ suꝑbia ĩ uasere. rapere ⁊ sunere. sua
piriupendere aliena cupere. pudiciciã pudorẽ. diuina at humana
ꝓmiscua niħ pensi atq moderati hahere. Operȩ p̃ciũ est cũ domos atq
si. is qła derorabant niq uictis qͥcqͣm p̃t̃ in uinȩ licentiã eripiebant:
At hi ẽtra iꝗnauissimi humines ꝑ sũmũ scelus om̃a ea sotiis adimere. q̃ for¬
tuisima uiri uustores relũrant. ꝓ inde qͥsi inuriã facere id demũ eẽtꝰ
imꝑio ut. Nã ꝗd ea memore᷑. qͥ nisi his qͥ uidere nemini credibilia st̃.
apuatis cõplurib subũ sos montes maria: strata eẽ : Quub mihi iudent᷑
liudibru fuisse diuitie qͥppe q̃s honeste habere licebat ab uti ꝑt̾pitu¬
dme: ꝓperabant. Slibido stupri ganee cãteru cultꝰ ñ minur in uasrrat
uiros muliebri pati mulieres pudiciã in ꝓpatulo habere. utsc enidi
eusa tra marap om̃a excere dormire pͥus qͣm sõni cupido tr̃t

Expanded text:
iuventutem luxuria atque avaritia cum superbia invasere: rapere, consumere, sua parvi pendere, aliena cupere, pudorem, pudicitiam, divina atque humana promiscua, nihil pensi neque moderati habere. Operae pretium est, cum domos atque suas gloria decorabant neque victis quicquam praeter iniuriae licentiam eripiebant. At hi contra, ignavissumi homines, per summum scelus omnia ea sociis adimere, quae fortissumi viri victores reliquerant: proinde quasi iniuriam facere id demum esset imperio uti. Nam quid ea memorem, quae nisi iis, qui videre, nemini credibilia sunt: a privatis compluribus subvorsos montis, maria constrata esse? Quibus mihi videntur ludibrio fuisse divitiae: quippe, quas honeste habere licebat, abuti per turpitudinem properabant. Sed lubido stupri, ganeae ceterique cultus non minor incesserat: viri muliebria pati, mulieres pudicitiam in propatulo habere; vescendi causa terra marique omnia exquirere; dormire prius, quam somni cupido esset;
Abbreviated transcription (Latin):
Nic dalut berides monum̃tõnesequer&ur
Nc̃ lic& es quilus habitare salubribatto
A giere in apricos ꝑatiari. quomodo tristes
Albis informẽ spestabant ossib agrũ
Nł unc uexire locõ cure r̃atq labori

Expanded text:
hic dabat, heredes monumentum ne sequeretur. hic dabat, heredes monumentum ne sequeretur. nunc licet Esquiliis habitare salubribus atque aggere in aprico spatiari, quo modo tristes albis informem spectabant ossibus agrum, hunc vexare locum curae sunt atque labori
Abbreviated transcription (Latin):
Inuisũ agricolis sidus urnifseru eit
łlum̃ uthibrrnũ festur quorirã secoris
Tu̾ p̃nestinus. salso multoq flurmi
łxp̃ssa arbusto regrrit connitia duris
Uindemator & inuit cii fepeuiater
Tessiss&. magna cõpellans uoce cuculũ
At irecis. p̃ꝗr̃ nalo ꝑfusus ac&do
ꝑ sius exclimat ꝑmagnos brute drostr
Oro qui rages censurris tollere curñ
Nunc rege̾ ingulasoptrũ hoc merederetuoꝵt̃¬
Iͣłim truncõ rrã ficulnꝰ. inutile lignũ
Cũ faber incestus scamnũ facer&e priapũ
Maluit eẽ drũ. ds̃ indeego furũ auiũq¬
I axima formido nã furos dextra cocredi
Obscenoꝙ rubor porreti ab ingiune palus
A st inpostunas. uolucres ininticrarundo
ł err&fixa u&atq nouis c̃sidirẽ inostis
N ueprius angustis eiecta cadiuera collis
C onseriuis uili postanda locibat inarça
Hoc misert plebi stabat cõmiine sepulchrũ
Panto labo scurre nomenta noꝙ neroti
Mille pedes infronte trexentos cippus inagrũ

Expanded text:
invisum agricolis sidus, venisse: ruebat invisum agricolis sidus, venisse: ruebat flumen ut hibernum, fertur quo rara securis. tum Praenestinus salso multoque fluenti expressa arbusto regerit convicia, durus vindemiator et invictus, cui saepe viator cessisset magna conpellans voce cuculum. at GrPersius exclamat: ‘per magnos, Brute, Deos te oro, qui reges consueris tollere, cur non hunc Regem iugulas? operum hoc, mihi crede, tm truncus eram ficulnus, inutile lignum, cum faber, incertus scamnum faceretne Priapum, maluit esse Deum. Deus inde ego, furum aviumque maxima formido; nam fures dextra coercet obscaenoque ruber porrectus ab inguine palus, ast inportunas volucres in vertice harundo terret fixa vetatque novis considere in hortis. huc prius angustis eiecta cadavera cellis conservus vili portanda locabat in arca; hoc miserae plebi stabat commune sepulcrum; Pantolabo scurrae Nomentanoque nepoti mille pedes in fronte, trecentos cippus in agrum
Abbreviated transcription (Latin):
Proscriptirciis rupilipiᷤ atq urnrnũ
Nibrida quo pusto sit ꝑsius ultus. om nor
Omnib & lippis notũ & tonsoribi er̃¬
ꝑ sus hc ꝑmagna negona diues. habeit
Claz ominis ciã litĩs cñ regi molistas:
Duris homo atq odio qͣui posfiunore regẽ
c̃fidens tumidis ad eo sermonis a mari
Sistinas inrros intequis p̃currer& albis .
Quo fostes. quib aduersũ bellũ incidit inter
Hestora priamidem ammosũ atꝙ int̃ icillr
Ira fuit capitalis. Viltima diiider& mors
Non aliã oleuisã nisi ꝗd iustus inutrap
Summa fuit. duo sidis cordia uix& in ertes
Ant si disparib bellũ incid& indiomedi
Cũ litio clando discedat pulcbrior ultro
Munerib missis. bruto p̃tore trñte
Ditẽ asiã rupili & ꝑsi par pugnat utiñ
Conpositisꝰ inluis cũ bitho bucchins inius
Arres c̃currunt mignũ spesticulñ terq
ꝑ sius exponit causa. rid&urabom̃i
Solẽ asirbritũ appellat. stellasq salubres
Appellat comites ixcepto rege cinã illũ

Expanded text:
Proscripti Regis Rupili pus atque venenum hybrida quo pacto sit Persius ultus, opinor omnibus et lippis notum et tonsoribus esius hic permagna negotia dives habebat Clazomenis et iam litis cum Rege molestas, durus homo atque odio qui posset vincere Regem, confidens, tumidus, adeo sermonis amari, Sisennas, Barros ut equis praecurreret albis. quo fortes, quibus adversum bellum incidit: inter Hectora Priamiden, animosum atque inter Achillem ira fuit capitalis, ut ultima divideret mors, non aliam ob causam, nisi quod virtus in utroque summa fuit: duo si discordia vexet inertis aut si disparibus bellum incidat, ut Diomedi cum Lycio Glauco, discedat pigrior, ultro muneribus missis. Bruto praetore tenente ditem Asiam, Rupili et Persi par pugnat, uti non conpositum melius cum Bitho Bacchius. in ius acres procurrunt, magnum spectaculum uterque. Persius exponit causam; ridetur ab omni solem Asiae Brutum appellat stellasque salubris appellat comites, excepto Rege; canem illum,
Abbreviated transcription (Latin):
Hesoio qđ cupins hostari corpitrundẽ
Uerbis qui timido ꝗꝗ possen addere m̃tẽ
łbone quouislus tuite uorit i. pede fausto
Grandia laturus meritoꝵ p̃mia ꝗ stas
Ibit eo quouis. qui zonã ꝑdidit inquit
Rome nutririmibi congit̾ ato doceri
Iratus grais quantũ nocuiss& acþilles bucbomer
Adiecẽre bont paulo plus astis athenr
S cilic& Tuellẽ erruo dinoscere relũ
Atq int̃siluas achademi querire urrũ
Dura se demouere me loco tempora grato

Expanded text:
od cupiens hortari coepit eundem verbis quae timido quoque possent addere mentem: “i, bone, quo virtus tua te vocat, i pede fausto, grandia laturus meritorum praemia, quiibit eo, quo vis, qui zonam perdidit,” inquit. Romae nutriri mihi contigit atque doceri iratus Grais quantum nocuisset Achilles. adiecere bonae paulo plus artis Athenae, scilicet ut vellem curvo dinoscere rectum atque inter silvas Academi quaerere verum. dura sed emovere loco me tempora grato
Abbreviated transcription (Latin):
I uinihil ad mines inte formidine poene
Ste spes fallendi miscebis sãcra ꝓfanis
Nã demille fabȩ modus cũ surripisimu
Damnũ ẽ ñ ficiñ inihi pasto lenius isto
lir bonis omne forũ quẽ spestat &omẽcribuna
Quocunq dros ł porco ł boue plauit
l ane pat᷑ clate clare cũ dix̃ ipollo
Labra mou& m&uens audiripulcbra laua
Da mubi fallereda iusto scõq inderi
Nostr peccntis & fraudib obce nubeꝰ
Quimilir seruo qͦui liberiorsit auari
Inb is fixũ cũ sedemurtit obassẽ¬
Nudro nã qui cupiet m&u& q̃t porro:
Qui m&sins iuu& liber mibi ñerit unꝗ ua¬
ꝑdiđ arnsa locũ uustuns deserint qui
Semꝓ inaugenda festinat & obrutiirre
Ilendere cũ possis captiuũ occidere noli
Seriu& utilit̃ sine pascat durus ar&q
Nauug& ac medus hnein& mercatoriniuidis.
Anmone psit post& frum̃ta penusꝗ
Uirbonus & sapiens audebit diare penheii¬
R riꝰtor tbebaꝵ ꝗd mi ꝓferre patiq

Expanded text:
 nihil admittes in te formidine poenae: sit spes fallendi, miscebis sacra profanis. nam de mille fabae modiis cum surripis unum, damnum est, non facinus, mihi pacto lenius isto. vir bonus, omne forum quem spectat et omne tribunal, quandocumque deos vel porco vel bove placat, Line pater! clare, clare cum dixit, Apollo! labra movet metuens audiri: “pulchra Laverna, da mihi fallere, da iusto sanctoque videri, noctem peccatis et fraudibus obice nubem.” Qui melior servo, qui liberior sit avarus, in triviis fixum cum se demittit ob assevideo; nam qui cupiet, metuet quoque; porro, qui metuens vivet, liber mihi non erit umquaidit arma, locum Virtutis deseruit, qui semper in augenda festinat et obruitur re. vendere cum possis captivum, occidere noli; serviet utiliter; sine pascat durus aretque, naviget ac mediis hiemet mercator in undis, annonae prosit, portet frumenta penusque. Vir bonus et sapiens audebit dicere: “Pentheu, rector Thebarum, quid me perferre patique
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃io partib simul tecti ⁊ instruti hostiũ uĩ susinebant: Neq inco
iã aspo negotio mari t̾ritus. ac magis quã antea dimisso animo suit.
scũ turma sua quã exforussiras magis quã ea familiarissimis parauera .t. ua¬
inuadere manur consulert militib qm̃ in parare c̃turbatis om̃b ñ poterat laq

Expanded text:
ab omnibus partibus simul tecti et instructi hostium vim sustentabant. Neque in eo ab omnibus partibus simul tecti et instructi hostium vim sustentabant. Neque in eo tam aspero negotio Marius territus aut magis quam antea demisso animo fuit, sed cum turma sua, quam ex fortissimis magis quam familiarissimis parauerat, uainvadere; manu consulere militibus, quoniam imperare conturbatis omnibus non poterat. Ia
Abbreviated transcription (Latin):
diei relut inuadunt rati noctẽ ꝗiã aderat uictis sibi ind̾nim̃to fore
casũ intenebris difficiliorẽ fore lgit᷑ simul c̃sul eaemultis de hostiũ aduen¬
tu cognduit: ipsi hostes aderantꝰ pͥus qͣm exercitꝰ dut inftrui aut sarri¬
nas colligere. deniq ante qͣm signũ aut imꝑiũ ullũ accipert quiuit.
equites mauri atq gituli ñatiȩ neq ullo mort plu scat᷑uatĩ uti quosq
fors conglobauerat in nofirosi currunt qui om̃s trepidi in ꝓuso metu: at
tam̃ urtutis memores. aut arma capiebant. aut capientes alios abhiosib
Atsensabant Pars cquos ascendere obuiã irt hostib pugna latrocinio
magis q̃mbello similes fieri Sine signissint ordinib eqͥtes peditesq
ꝑmirti Cedẽ alios alios obtruncare multos contͣadũsos aitrrime puꝗ
nantes atgo c̃uenire . Neq uirtꝰ neq arma sctis tegire. qđ hosts numero
sabomis bebl si quos locus dut casus conuinitrat orbes facere. Atq ta

Expanded text:
die relicua invadunt, rati noctem, quae iam aderat, et victis sibi munimento fore et, umque casum in tenebris difficiliorem fore. Igitur simul consul ex multis de hostium adventu cognovit, et ipsi hostes aderant, et prius quam exercitus aut instrui aut sarcinas colligere, denique ante quam signum aut imperium ullum accipere quiuit, equites Mauri atque Gaetuli, non acie neque ullo more proeli sed cateruatim, uti quosque fors conglobauerat, in nostros incurrunt. Qui omnes trepidi improuiso metu ac tamen virtutis memores aut arma capiebant aut capientis alios ab hostibus defensabant; pars equos escendere, obviam ire hostibus; pugna latrocinio magis quam proelio similis fieri. Sine signis, sine ordinibus equites peditesque permixti cedere alius, alius obtruncari, multi contra aduersos acerrimenantes ab tergo circumveniri; neque virtus neque arma satis tegere, quia hostes numero t ob ea scientes belli, si quos locus aut casus coniunxerat, orbis facere atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
ledeta ueiba qnti fecerit. puula mea declarant. Quidẽ reliquũ
⁊̃ antra ñ senatu questus sũ uana forent pociꝰ. qͥm miseria mea
fiud ẽ uerb facere : & qm̃ eonatus sũ ut iugunt scelerũ osten

Expanded text:
legatorum verba quanti fecerit, pericula mea declarant. quid est reliquom legatorum verba quanti fecerit, pericula mea declarant. quid est reliquom  antea in senatu questus sum, vana forent potius, quam miseria mea fidem verbis faceret. Sed quoniam eo natus sum, ut Iugurthae scelerum osten
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ ncassarirũ. bellũ trahi ñ posse ea is qͥuna ciriã ꝓfuger u
duos marime impigros delegit. cosmulta pollicendo ac iniscrai¬
do casũ suũ confirmat. ut ipłostiũ munitiones noc tu ad pori¬
mũ mare. de in romã ꝑgerent. Numide ꝓuicis dieb iussa
efficiunt. litert atherbalis insenatu recitate quarũ ser¬
di me inuasit. ut neq uosꝰ neq edcos ĩ noutaes ĩ aĩo habeat
Suigui nẽ meũ qua omĩ milit. luq qͥntũ ii mensem
soeius & auneus ꝑ. rarnus obsessus deneor neꝙ mibi micipse. patris mci
eneficu neq uñ decreta auxiliant᷑. strro ansame arri urar ĩ¬
iritus sũ. Pura de iugurla senbere de hortat᷑ me forcuna mca
ta antea pepius sũ parũ fidti muiseris ẽẽ : nͥ tam̃ ĩ tellego illũ sup̃
qni ego sũ pecere. neq simul amiciciã ur̃am. & regnũ meũ spc¬
sant fuerint nr̃e ĩ iurix. nihil ad uos. utrũ nc̃ ur̃m reguũ arms
tenoo me quẽ uos imꝑatorẽ numidis posiustis. clausũ ob sido

Expanded text:
rerum necessariarum bellum trahi non posse, ex iis, qui una Cirtam profugerant, duos maxume inpigros delegit; eos multa pollicendo ac miserando casum suom confirmat, uti per hostium munitiones noctu ad proxumum mare, dein Romam pergerent. Numidae paucis diebus iussa efficiunt. litterae Adherbalis in senatu recitatae, quarum sendi me invasit, ut neque vos neque deos inmortalis in animo habeat, sanguinem meum quam omnia malit. itaque quintum iam mensem opuli Romani armis obsessus teneor; neque mihi Micipsae patris mei beneficia neque vostra decreta auxiliantur; ferro an fame acrius urgear, incertus sum. Plura de Iugurtha scribere dehortatur me fortuna mea, et iam antea expertus sum parum fidei miseris esse; nisi tamen intellego illum supra quam ego sum petere neque simul amicitiam vostram et regnum meum spesane fuerint nostrae iniuriae, nihil ad vos. verum nunc vostrum regnum armis tenet; me, quem vos imperatorem Numidis posuistis, clausum obsidet;
Abbreviated transcription (Latin):
censen cos abrmis discedent: ita seq illisq dignũ eẽ. Iegati in as¬
fricĩ maturantes ueniunt eomigis. qđ roma dũ ꝓficisci paranĩ. de p̃uo
faclo &e obrugnatione cirtȩ audieliat᷑ : Si isrumor clemens erat:
luox iuqut thĩ c ceptioriione it spondit sunneq: maiꝰ quicã nep
obedem artes amicqsa ñ penuria liberoꝵ ĩ regnũ adoptatũ ct
Ccierũ qđ plura bene atq strenue. scciss coanimũ suũ ĩuirũ mi¬
nus tollerare. Atherbalẽ dolis uite sue insidiatũ. Qđ ubi cõpis¬
ubiure gentiũ sese ꝓhiburit. sostiemode oninibus itb: legatos
roñ bitiu nussurũ. Ita utriq digrediuni᷑: Atherbilis appellandi

Expanded text:
sceptare: ita seque illisque dignum esse. legati in Asceptare: ita seque illisque dignum esse. legati in Africam maturantes veniunt, eo magis quod Romae, dum proficisci parant, de proelio facto et oppugnatione Cirtae audiebatur; sed is rumor clemens erat. quorum Iugurtha accepta oratione respondit sibi neque maius quicquam neque ob easdem artis a Micipsa, non penuria liberorum in regnum adoptatum esse. ceterum, quo plura bene atque strenue fecisset, eo animum suom iniuriam minus tolerare. Adherbalem dolis vitae suae insidiatum; quod ubi comperisab iure gentium sese prohibuerit. postremo de omnibus rebus legatos Romam brevi missurum. ita utrique digrediuntur. Adh
Abbreviated transcription (Latin):
sis animũ. hostib: t̃rort̃ augere. Atherbal ubi ĩ tellegit eoꝓcessũ ut iregtũ
aut re linquendũ cõt. aut armis retiiendũ necessano copis purit &
iugͥtho. obiuis ꝓcedit. Intm haut longeamari ꝓpe enta appidũ ot¬
ut tuͦ excrinus t̃sedir. & ꝗ dici eriicmũ erat pͣliũ ni ceptũ.U
ubi plerũq noctis ꝓcessit. obsuro et̾ tũlumine. nulites iugitini
si madato. castrabstiũ ĩ uadunt. Semisomnos part̃ĩ. alios armasum̃tes su
sugant fundunt ꝙ. At herbal cũ paucis cqͥtibus cirtã ꝓsugit. & nimulti
ceptũ atq pat̃tũ bellũ soi&. Igit᷑ iuguitha oppidũ. cntũ sedit uintis tur¬
ribq & macbinis om̃iũ generũ. capugnare aggiedit᷑. muime festinars
ic̃pꝰ legataꝵ. añ caꝑe. qͣs añ p̃liũ factũ ab atherbale romã missos audiue¬
rat. S postꝗ̃ senatꝰ debello toꝵ accepit. tres adolescentes ĩ asfricam
legtint᷑: qͥ ambos ieges adeant. senatꝰ ppłiq R uerb̃ motient uelle &¬

Expanded text:
suis animum hostibus terrorem augere. Adherbal ubi intellegit eo processum, uti regnum aut relinquendum esset aut armis retinendum, necessario copias parat et Iugurthae obvius procedit. interim haud longe a mari prope Cirtam oppidum utubi plerumque noctis processit, obscuro etiam tum lumine milites Iugurthini signo dato castra hostium invadunt, semisomnos partim, alios arma sumentis fugant funduntque. Adherbal cum paucis equitibus Cirtam profugit, et ni multitcoeptum atque patratum bellum foret. Igitur Iugurtha oppidum circumsedit, vineis turritempus legatorum antecapere, quos ante proelium factum ab Adherbale Romam missos audiuerat. Sed postquam senatus de bello eorum accepit, tres adulescentes in Africam legantur, qui ambos reges adeant, senatus populique Romani ve
Abbreviated transcription (Latin):
eumanib impiis eripite. ꝑ mauestatẽ imꝑii. ꝑ amicicit fidẽ. si
ulla apud uos memoria remane aii mei masinisse. His literas
nei atius. fuere qͥexercitũ ĩ asfricã mittendũ censerent qm p

Expanded text:
e manibus impiis eripite, per maiestatem imperi, per amicitiae fidem, si ulla apud vos memoria remanet aui mei Masinissae." His litteris recitatis fuere qui exercitum in Africam mittendum censerent et
Abbreviated transcription (Latin):
ledere. tantũ mͦ neq consilio. neq manu pͥore aliũ pati. plerosq ante utnire.
Quib. rebus &artib breui mario militibq carissimus fact ẽ. At iugurtha pos¬
quã oppidũ capsã. ⁊ aliosq locos munitos & sibi utiles simul: magnã pecunilã
amiserat. ad bochũ nuntios mittit qͣm pͥmũ innumidiã copias adducer&.
plu faciundi tẽpus adce Rucibi cunctari accepit dubiũ belli atq rationis
Co premio illectus bochus. cũ magna multitudine iugurthã accrdit. Ita am¬
borũ exerxitu coniuncto. mariũ iã in hibna ꝓficispentẽ uix decima parte

Expanded text:
laedere, tantummodo neque consilio neque manu priorem alium pati, plerosque antevenire. laedere, tantummodo neque consilio neque manu priorem alium pati, plerosque antevenire. Quibus rebus et artibus brevi Mario militibusque carissimus factus. At Iugurtha, postquam oppidum Capsam aliosque locos munitos et sibi utilis simul et magnam pecuniam amiserat, ad Bocchum nuntios mittit: quam primum in Numidiam copias adduceret; proeli faciundi tempus adesse. quem ubi cunctari accepit et dubium belli atque pacis rationes eo praemio illectus Bocchus cum magna multitudine Iugurtham adcborum exercitu coniuncto Marium, iam in hiberna proficiscentem, vix decima parte
Abbreviated transcription (Latin):
tus tam̃ numqͣm uoluptas remorata. nisi qd deuxore potuit honestius
consuli. facundis callidus. & amnitia ficuis adsimulanda negotia. al¬
tttudo ingenii in credibilis. multari rerũ. ac marimȩ pecunit lar¬
gtar. atq illi felicissimo om̃iũ anit iuilẽ uictoriã. nũqͣm suꝑ in¬
dustriĩ fortun fuit. multiq dubitauert fortior anfelitior ess&.
cũ equitatu uenit rudis antra⁊ ignarus belli. sollertissimꝰ omiũ
inpaucis tẽpestatib. facł t̃. Adhoc miut s. benignę appellare multis rogantib
aliis ꝑse ipse dare. Beneficia inuitꝰ acciꝑe. s eaperantiꝰ qͣmes mutuũ red¬
dere. ipse anullo raꝑt. magis illaborare ut illi quã plurimũ deberent
ioca atq seria cũ humillimis igere. Inoꝑib in agͥmine atq aduigilias multꝰ
adct. ncq interĩ qd praua ambitio sol& consulis. aut cuiꝰqͣm boni famam

Expanded text:
 ab negotiis numquam voluptas remorata, nisi quod de uxore potuit honestius  ab negotiis numquam voluptas remorata, nisi quod de uxore potuit honestius consuli; facundus, callidus et amicitia facilis, ad simulanda negotia altitudo ingeni incredibilis, multarum rerum ac maxime pecuniae largitor. Atque illi felicissimo omnium ante civilem victoriam numquam super industriam fortuna fuit, multique dubitauere, fortior an felicior esset. cum equitatu venit, rudis antea et ignarus belli, sollertissimus omnium in paucis tempestatibus factus est. Ad hoc milites benigne appellare, multis rogantibus, aliis per se ipse dare beneficia, inuitus accipere, sed ea properantius quam aes mutuum reddere, ipse ab nullo repetere, magis id laborare, ut illi quam plurimi deberent, ioca atque seria cum humillimis agere, in operibus, in agmine atque ad vigilias multus adesse, neque interim, quod praua ambitio solet, consulis aut cuiusquam boni famam
Abbreviated transcription (Latin):
ac marit uttordia obiettart Militib nr̃uꝰ iugurthe seruicĩ nunari
sciundis reb feroces t̾eꝰ. Inicrĩ omib. romanis hostibq plio intentis magna
icrius romani instart fundert ac plerosq tantũmͦ sautiare. dcinde sup
occis& corpora uade auidi loris. certantes murũ paert. neq qucꝗ
om̃iũ praꝵ morari. Sic forit arrepta marii temeritas gloriã ex
eLa inuenit. Cetum dũ cares geritͣ. lutũs syllã questor. cu magi¬
no cquitatu incastra uenit qd  uti exlatio & sotus cogeri ⁊ omi
relictus trei S qm̃ nos tanti uiri res ammonuit. idoneũ uisũ
est. dinacura cultuq eius paucis dicereihẽq eni alio loro ile
sille rebus dicturi sumꝰ & besiitnna. optimȩ & diligentissine om̃̃t̃¬
omiiii quiias res direre ꝑsecutus parũ mͥ libero opt loeutus
iuactur. Igit᷑ sylla gentis patritie nobiuis fuit. familia ꝓpt iam extineta ma
ingenti cupidus uoluptatũ. ẜ głȩ cupidior. Otio luxuroso cẽ. donego

Expanded text:
militibus nostris Iugurthae servitium minari, secundis rebus feroces esse. Interim omnibus, Romanis hostibusque, proelio intentis, magnaacrius Romani instare, fundere ac plerosque tantummodo sauciare, dein super occisorum corpora uadere, auidi gloriae certantes murum petere, neque quemquam omnium praeda morari. Sic forte correcta Mari temeritas gloriam ex culpa invenit. Ceterum, dum ea res geritur, L. Sulla quaestor cum magno equitatu in castra venit, quos uti ex Latio et a sociis cogeret, Romae relictus erat. Sed quoniam nos tanti viri res admonuit, idoneum visum est de natura cultuque eius paucis dicere. Neque enim alio loco de Sullae rebus dicturi sumus et L. Sisenna, optime et diligentissime omnium, qui eas res dixere, persecutus, parum mihi libero ore locutus videtur. Igitur Sulla gentis patriciae nobilis fuit, familia prope iam extincta mingenti, cupidus voluptatum, sed gloriae cupidior; otio luxuriose esse, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iatris gra sinul offenso quolinꝰ hreperene Igit᷑ paredicns ligus
nsi quę uetustate radices eminebant. laqueis uincitbat. quib
t milites facili ascenderent lndũ imiuos in soleiara
cuillꝙ̃ armis sequi Quȩ dulua nisui uidebam᷑ porissimꝰ teptirt as
sepiꝰ radi ascendens descendensq deinde sati digrediguis etis an¬
lictia adãt igiͣ diui multũq satigate tundi incastellũ ꝑuciuut

Expanded text:
atia simul et offensa quo leuius streperent. Igitur praegrediens Ligus saxa et si quae uetustate radices eminebant, laqueis vinciebat, quibus alleuati milites facilius escenderent, interdum timidos insolentiacum illorum armis sequi; quae dubia nisui videbantur, potissimus temptare ac saepius eadem ascendens descendensque, dein statim digrediens ceteris audaciam addere. Igitur diu multumque fatigati tandem in castellum
Abbreviated transcription (Latin):
nit. suo atq ppłi ĩ iussu. nullũ potuisse fȩdus fieri .: Consul
impeditꝰ atribũns pleb̾. ne. qͣs pariuerat copias secũ portaris
in ꝓuintia hiemabat. Post quã eo uenit. quã qͣm ꝑsequi iugurthã ⁊ mederi
fraternȩ inuidiȩ animo ardebat. cognitis militib qͦs p̃tͣ fugã soluto
imꝑio licentia atq lascuua corrũperat. ex copia rerũ statuit sibiagen
abeo inlegationib aut umiperuis pecunias accepissent. qͥ elefantes qͥq ꝑ

Expanded text:
nit suo atque populi iniussu nullum potuisse foedus fieri. consul impeditus a tribunis plebis, ne quas paraverat copias secum portaret,in provincia hiemabat. postquam eo venit, quamquam persequi Iugurtham et mederi fraternae invidiae animo ardebat, cognitis militibus, quos praeter fugam soluto imperio licentia atque lascivia corruperat, ex copia rerum statuit sibi nihiab eo in legationibus aut imperiis pecunias accepissent, qui elephantos q
Abbreviated transcription (Latin):
tia ros qͦs nolis ofsendere domil forn oma curare stu
riure int̃ iuidos occursantes factiosos opinione qͥrites aspe¬
rius c̃ dallioc alui si deliquer uetus nobilitas moqi terfias
n spes piñis inmema suc sunt qͣs neuesse : ⁊urtine & in nõ¬
emnia ratame nam alia insirma sunt etillica intaligo quiruts
m aeos adnitenlũ ẽ utimeq uos capiamini &illi frustra sint
habda oc e ar̃s apueritia fui uti om̃s labores ꝑicusa ẽ su&a
habrar que arte ur̃a benefitia gratiuto faciebã ea uti arct¬
mnu itrcede deserã ñ c̃ consiliũ oquiries illis difficilt et
inrodrstatibait̃ ptrare. qui ꝑambitionẽ seso ꝓbos simula utre
io qͥoint̃ ꝑͥtattm mnoptimis artib egi benesacert &iã tr̃
consuctudint uenit in natura bellũ me gerere cũ iugurtha.
iuissistis q̃mrc̃ nobilitas egerrime tulit: Queso reputate cũ animis

Expanded text:
tiam eos quos nolis offendere, domi forisque omnia curare et ea agere inter invidos occursantis factiosos opinione, Quirites, asperius est. Ad hoc, alii si deliquere, uetus nobilitas, maiorum fortia  spes omnes in memet sitae, quas necesse est virtute et innocentia tutari; nam alia infirma sunt. Et illud intellego, Quirites, mihi acrius annitendum est, uti neque vos capiamini et illi frustra sint. Ita ad hoc aetatis a pueritia fui, uti omnis labores et pericula consueta habeam. Quae ante vestra beneficia gratuito faciebam, ea uti accepta mercede deseram, non est consilium, Quirites. Illis difficile est in potestatibus temperare, qui per ambitionem sese probos simulauere; mihi, qui omnem aetatem in optimis artibus egi, bene facere iam ex consuetudine in naturam vertit. bellum me gerere cum Iugurtha iussistis, quam rem nobilitas aegerrime tulit. Quaeso, reputate cum animis
Abbreviated transcription (Latin):
egare aundlebat seterũ supplem̃tũ laus &iã degreuerat quia ncq
plebr inilitiã uolente putabat᷑. marius aut bedlli usũ aut studũs uul¬
olc aosissuruis c̃tares frustra sperata tanta libido cũ mario cundi
plchtsr inuascrat. sese qͥsq pda locuplerẽ fort uictortq nomum
pediturũ ulia huicemdi animos trahebant acos ñ pauilũ oraiti¬
one sum inar ĩ anpererat. ham postqͣm om̃ib ꝗpostula utret at¬
critis mlites seribere uult hortandi causa simuil nobuitat̃
nti eonsueuenait. earagitandi contionẽ ppłi aduoraũ. deinde
hoe m. Aisseruit. Scioꝰ ego quirites plerosq nisdt̃ artib imꝑũ
uobis petire ipostqͣm auob adepti st ꝗtrere pmo industrios
supplurs moducos ee. dehinẽ pignauiã & suꝑbiã eato agrres¬

Expanded text:
ere audebat. Ceterum supplementum etiam laetus decreverat, quia neque plebi militia volenti putabatur et Marius aut belli usum aut studia uulgi amissurus. Sed ea res frustra sperata: tanta libido cum Mario eundi plerosque invaserat. Sese quisque praeda locupletem fore, victorem domum rediturum, alia huione sua Marius arrexerat. Nam postquam omnibus quae postulauerat, decretis milites scribere uult, hortandi causa simul et nobilitatem, uti consueuerat, exagitandi contionem populi aduocauit. Deinde hoc modo disseruit: "Scio ego, Quirites, plerosque non isdem artibus imperium a vobis petere et, postquam adepti sunt, gerere: primo industrios supplices modicos esse, dein per ignaviam et superbiam aetatem agere
Abbreviated transcription (Latin):
eli u&usto nobilis ablamio
Qñ & pͥores hinc lamis fer
De nominatos & nrpotũ
ꝑ memores chi om̃o fastos
Austore ab illo ducis originẽ
Q ui formiaꝵ moenia dr
Princeps &innantẽ marice
Littorib tenuisse liri
Late tyrdnin crasfoliis nemꝰ¬
Al ultis & alcalit̾ intuli
Demissa teͣpestas abeuro

Expanded text:
eli vetusto nobilis ab Lamo, quando et priores hinc Lamias ferunt denominatos et nepotum per memores genus omne fastos, auctore ab illo ducis originem, qui Formiarum moenia dicitur princeps et innantem Maricae litoribus tenuisse Lirim, late tyrannus:— cras foliis nemus multis et alga litus inutili demissa tempestas ab Euro
Abbreviated transcription (Latin):
Insinientis dũ sapientir
consult̃ erronc̃ r&rorfõ
u cladire atꝙ itrrare cursy
Cogor relitos nũꝙ diespit̃
Igni corusco nubila diuidens
Plrrumq ꝓpurũ torintis
Egit equos. uolucrẽq currũ
Sodes. ablantrusq finis
c̃cunitur. ual& imi sũmis
Obseuro ꝓmens hinc apicẽ rapi¬
ł ostuina cũ stridore acuto sustulit¬
tlunc posuisse ganda¬
diua gratũ quęregis antiũ

Expanded text:
s dum sapientiae consultus erro, nunc retrorsum vela dare atque iterare cursus cogor relictos: namque Diespiter, igni corusco nubila dividens plerumque, per purum tonantis egit equos volucremque currum, sedes Atlanteusque finis concutitur. valet ima summis obscura promens; hinc apicem rapax: Fortuna cum stridore acuto sustulit, hic posuisse gadiva, gratum quae regis Antiu
Abbreviated transcription (Latin):
dutrina noide moratus simulabat sese gr̃a negotu ꝓperare
a puta bat talia consilia potiũ exoportunitate c̃ap̃iat
mordlis ube oppidonos plio intentos simul oppidũ oꝑibus
aloco munttũ uide uallo fossaq menia cirenuenit pb¬
minibros fuiari Condra hec oͦppidani fcsinart parus : urt¬
fus abut isq nibi reliquũ ficri deniq fomani multo ar¬
sum amctibus feriri res suas atlitas ⁊uetenti posquã mur¬
incti abhostib penas metuerent ras ipsi uolentes pepindere
he parit᷑ eui rapta tbalau legati exoppido lepti ad metellũ ue¬
qereuita dramtes⁊ tapsidiũ pfectũq commitnt. Hamilcarẽ
que nda hominẽ nobilt factiosũ nonis rbusstidert adut sũ

Expanded text:
aut una nocte moratus, simulabat sese negoti gratia properaut una nocte moratus, simulabat sese negoti gratia proper: nam talia consilia per otium et ex opportunitate capi. at Metellus, ubi oppidanos proelio intentos, simul oppidum et operibus et loco munitum videt, vallo fossaque moenia circumvenitadministros tutari; contra haec oppidani festinare, parare; prorsus ab utrisque nihil reliquom fieri. denique Romani, multo anrum arietibus feriri resque suas adflictas vident, aurvicti ab hostibus poenas metuerant, eas ipsi volentes pependere. Sed pariter cum capta Thala legati ex oppido Lepti ad Metellum venerant orantes, uti praesidium praefectumque eo mitteret: Hamilcarem quendam, hominem nobilem factiosum, n
Abbreviated transcription (Latin):
supͣdiximus. iumenta onerat. Eo mͦ instruct adthalã ꝓficiscit᷑. De¬
inde ubi ad ulloci uentũ ẽ qͣ numidis p̃ceperat: castra posita
munitaq sunt. tanta repente cȩlo uis aquę missa dicit᷑. utea mͦ
sicuti pleriq in noua deditione offitia intenilerant: Ceterum
milites religione pluuia magis usi. taq res multũ animis ad
didit. Nã rati se se dis in mortalib. curt c̾tꝰ. deinde postero die
contra opinionẽ iugurthȩ adthalã ꝑueniunt. Oppidani quisc¬
locorũ asperitate munitos crediderant. magna atq insolita
re perculsi nihilo segnius bellũ parare. idẽ noftri facere. Srai
nichil iam infestũ metello crerlens quippe qui om̃a arma. tela
locos tẽpora. deniq naturã ipsã cct̾is inperitantẽ industria
uccrat cũ liberis ⁊ magna parie pecunie. exoppido noctu
ꝓfugit neq postea amplius in ullo loco amplius una de

Expanded text:
esse supra diximus, iumenta onerat: eo modo instructus ad Thalam proficiscitur. Deesse supra diximus, iumenta onerat: eo modo instructus ad Thalam proficiscitur. Deinde ubi ad id loci ventum, quo Numidis praeceperat, et castra posita munitaque sunt, tanta repente caelo missa vis aquae dicitur, ut ea modo sicuti plerique in nova deditione, officia intenderant. Ceterum milites religione pluvia magis usi, eaque res multum animis eorum addidit, nam rati sese dis immortalibus curae esse. Deinde postero die contra opinionem Iugurthae ad Thalam locorum asperitate munitos crediderant, magna atque insolita re perculsi, nihilo segnius bellum parare; idem nostri facere. sed rex, nihil iam infectum Metello credens, quippe qui omnia, arma tela, locos tempora, denique naturam ipsam ceteris imperitantem industria vicerat, cum liberis et magna parte pecuniae ex oppido noctu profugit. neque postea in ullo loco amplius uno die
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ pauc& potiti sunt Nã ferme numidas in omnib. p̃lus magis
pedes quã arma tutata sunt. Ea fuga iugurtha inpensiuis modo
rebus suis diffidens. cũ ꝑfugis. ⁊ parte equitatꝰ insolitudines. deinde
thalã ꝑuenit. moppidum magnũ atq opulentũ ubi pleriq thesau¬
ri filiorũq eius mult̾os pueritie cultus erant. Quȩ postquã meitiꝰ¬
lo cõꝑta sunt. quãꝗ int̃thalã flum̃q ꝓximũ inspatio miliũ quinqua¬
ginta. loca arida atq uastata tͥe cognouerat. tam̃ spę patrandi bel¬
li sicius oppido potitus fori̾. om̃s asperitates suꝑuadere. ac natu¬
ram &iã uincere aggredit᷑. lgit̾ om̃a ium̃ta sarcinis leuare iubx. nisi
b&. Friterea conquirit exagris. quã plurimũ potest clomiti peco¬
ris. eoq inponit uasa cuiq modi s pleraq lignea collecta extu¬
guriis numudarũ Adhoc finitimis imperat: qui se postregis fuga in
nctello dederant quã plurimũ quisq aquȩ portaretdiẽ locũq. ubi

Expanded text:
hostium paucorum potiti; nam ferme Numidis in omnibus proeliis magis pedes quam arma tuta sunt. Ea fuga Iugurtha impensius modo rebus suis diffidens cum perfugis et parte equitatus in solitudines, dein Thalam pervenit, in oppidum magnum atque opulentum, ubi plerique thesauri filiorumque eius multus pueritiae cultus erat. Quae postquam Metello comperta sunt, quamquam inter Thalam flumenque proximum in spatio milium quinquaginta loca arida atque vasta esse cognoverat, tamen spe patrandi belli, si eius oppidi potitus foret, omnis asperitates superuadere ac naturam etiam vincere aggreditur. Igitur omnia iumenta sarcinis leuari iubet nisi . Praeterea conquirit ex agris quam plurimum potest domiti pecoris eoque imponit vasa cuiusque modi, sed pleraque lignea collecta ex tuguriis Numidarum. Ad hoc finitimis imperat, que se post regis fugam Metello dederant, quam plurimum quisque aquae portaret; diem locumque, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
scse c̃sulatũ exuictis illis spolia cepisse alia p̃trrea magnifica
ꝓse⁊ illis dolentia. Interĩ quȩ bello opus erant pͥma habere
postulart legionib supplem̃tũ aualia populis regibq &sctus ac¬
cessort Preterta exlatio fortissimũ quẽq plerosq militie paucos sama
cognitos accire: ambiendo cogere homines. emeritis stipendus

Expanded text:
sese consulatum ex victis illis spolia cepisse, alia praeterea magnifica sese consulatum ex victis illis spolia cepisse, alia praeterea magnifica pro se et illis dolentia. Interim quae bello opus erant, prima habere: postulare legionibus supplementum, auxilia a populis et regibus arciisque fortissumum quemque, plerosque militiae, paucos fama cognitos, accire et ambiundo cogere homines emeritis stipendiis