comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b: uel sa cnementa Tunc reuersus ẽ. praefictus glo¬
riosus rex infrancium. &celebrauit Natalem
guns synodum ad iamdictam uillam ingilen haim
ibiq ueniens tassilo exiussione domni regis sicut
& ceteri eius uassi. &coeperunt fideles baiocrii¬
dicere quod tassilo fidem suam saluam non habe¬
r& nisi postea fracudolens apparuit postquam
filium suum dedit cumcliis obsidib & sacramen¬
ta suaidente uxoresua liut bergine quodec tus¬
silo denegure non potuit. sed confessus ẽ. postec
adauaros traensmisisse uassos supnedicti domni
regis adse adortasse & inuitam eorum consilius¬
se. & homines suos quando iurcbant iubebat
ut ciliter inmente r&inerent & subdolo iurtrer
& quid magis confessus ẽ sedixisse eticm sꝑdecem
filios haberet om̃s uoluiss& perdere ante quam
placita sic manarent uel stabile permitter& sicut
iuratum habuit. & et iam dixit meliusse mortu¬
um esse quamita uiuere. &dehaec omnia con¬

Expanded text:
bus vel sacramenta, tunc reversus est praefatus globus vel sacramenta, tunc reversus est praefatus gloriosus rex in Franciam. Et celebravit natalem gans sinodum ad iamdictam villam Ingilenhaim, ibique veniens Tassilo ex iussione domni regis. sicut et caeteri eius vassi, et coeperunt fideles Baiodicere, quod Tassilo fidem suam salvam non haberet, nisi postea fraudulens apparuit, postquam filium suum dedit cum aliis obsidibus et sacramenta, suadente uxore sua Liutbergane. Quod et Tassilo denegare non potuit, sed confessus est postea ad Avaros transmisisse, vassos supradicti domni regis ad se adortasse et in vitam eorum consiliasse; et homines suos, quando iurabant, iubebat, ut aliter in mente retinerent et sub dolo iurarent; et quid magis, confessus est se dixisse, etiamsi decem filios haberet, omnes voluisset perdere, antequam placita sic manerent vel stabile permitteret, sicut iuratum habuit; et etiam dixit, melius se mortuum esse quam ita vivere. Et de haec omnia con
Abbreviated transcription (Latin):
tum fieri id ẽ. franci custraesiorum toringi
scxones & coniungere superda nubium fluuiũ
in loco quidicitur ftcringa. Et tercium exercitũ
iussit fieri partib: itadiciẽ ut domnus pippinus rex
uenissec usq: ad trianto cum exercitu suo & ipse ibi
maneret & exercitum suum pleniter i nante
mitteret usq ad bautanum. Tunc prre spiciers
se tussilo ex omni parte circumdactum. &uidens
quod omnes baio arii plus essent fideles domno
rege carolo quamei. & cognouissent iustitiam
icamdicti domni regis. & magis uoluissent iusti¬
ticm consentire quam contrarii eẽ. Vndiq
constrictus tassilo uenit persemet ipsum traders
se manib: inmanib: domni regis cacroli inuassa¬
ticum & reddens ducatum sibi commissum cidom¬
no pippino rege & recredidit se inomnib: peccas¬
se & male egisse. Tunc denuo renouans saccrae¬
menta &dedit obsides electos .xii. & tercium de¬
cimum filium suum theodonem. Receptis obsidi¬

Expanded text:
tum fieri, id est Franci Austrasiorum, Toringi, tum fieri, id est Franci Austrasiorum, Toringi, Saxones, et coniungere super Danubium fluvium, in loco qui dicitur Faringa. Et tertium exercitum iussit fieri partibus Italiae, ut domnus Pippinus rex venisset usque ad Trianto , cum exercitu suo, et ipse ibi maneret, et exercitum suum pleniter in ante mitteret usque ad Bauzanum . Tunc prespiciens se Tassilo ex omni parte esse circumdatum, et videns quod omnes Baioarii plus essent fideles domno rege Carolo quam ei, et cognovissent iustitiam iamdicti domni regis, et magis voluissent iustitiam consentire, quam contrarii esse: undique constrictus Tassilo venit per semetipsum, tradens se in manibus domni regis Caroli in vassaticum, et reddens ducatum sibi commissum a domno Pippino rege, et recredidit se in omnibus peccasse et male egisse. Tunc denuo renovans sacramenta, et dedit obsides electos duodecim, et tertium decimum filium suum Theodonem. Receptis obsidi
Abbreviated transcription (Latin):
INciuitate uurmatia. & ibi cd inuicem gacuden¬
tes & lȩtificantes acdĩ misericordicm conlacudan¬
tes Synodum namq: congregacuit supra scrip¬
tus domnus rex ad eandem ciuitatem sacerdotib
suis & cliis optimatib Nuntiauit qualiter om̃a
in itineresuo pertigebantur. Et cumueniss & ad hoc
locum quod om̃a explanasset departe tassilonis
sicut actum erat: Tunc prae spiciens idem rex ut
missos mitter&. &iussit tassilonem ut omnia cid¬
impler& secundum iussionem apostolici uelsicut
iustitiaerat. Eo quod subiure iunaendo promis¬
sum habebut ut i nomnib: oboediens & fidelis
fuiss& domno rege carolo & filiis eius uel fran¬
cis & ueniret cadẽius pracesenticm. quod rennuit
et uenire contempsit. Tunc domnus rex carolus unco
cum francis uidens iustitiam suam iter coepit per¬
agere partib bacio ariȩ cum exercitusuo. & per
semet ipsum uenit in loco ubi lechfeld uocatur
superciuitatem agustam. Et iussit alium exerci¬

Expanded text:
in civitate Wormatia; et ibi ad invicem gaudenin civitate Wormatia; et ibi ad invicem gaudentes et laetificantes ac Dei misericordiam conlaudantes. Synodum namque congregavit suprascriptus dosuis et aliis obtimatibus nuntiavit, qualiter omnia in itinere suo peragebantur, et cum venisset ad hunc locum, quod omnia explanasset de parte Tassilonis, sicut enim erat, tunc prespiciens idem rex, ut missus mitteret, et iussit Tassilonem, ut omnia adimpleret secundum iussionem apostolici, vel sicut iusticia erat: eo quod sub iureiurando promissum habebant, ut in omnibus oboediens et fidelis fuisset domno rege Carolo et filiis eius vel Francis, et venirent ad eius praesentiam: quod rennuit, et venire contempsit. Tunc domnus rex Carolus una cum Francis videns iusticiam suam, iter coepit peragere partibus Baioariae cum exercitu suo, et per semetipsum venit in loco, ubi Lechfeld vocatur, super civitatem Augustam. Et iussit alium exerci
Abbreviated transcription (Latin):
tes tarent tassilonem ut non cliter fecisset Nisi in
omnib: oboediens fuisset domno regi carolo & filiis
eius cacgenti francorum ut neforte sanguinis effusio
prouenisset uel lȩ sio terrȩ illius. Et siipsedux obdu¬
rato corde uerbis supnaedict apostolici minime oboe¬
dire uoluis sec. Tuncdomnus carolus rex & suusex¬
ercitus cobsoluti fuissent abomni periculo peccati
& quicquid inipsa terra factum eueniebat in incen¬
diis aut in homicidiis uelix quide cumq malitia
uthoc supertas silonem & eius consentaneis euenis¬
s&. Etdomnus rex carolus acfraenci in noxii ceb¬
omniculpa exinde permansissent. Haec uerba
expleca missi tassiloni absoluti sunt. & tunc in in¬
uicem sibi domnuscpostolicus atq domnus gloriosus
rex carolus ualedicentes benedictione adsumpta
oratione peracta franciam iamdictus praecelsus
rex reuersus ẽ. Et peruenit idem mitissimus rex
ad coniugem suam domna fastradane regina

Expanded text:
testarent Tassilonem, ut non aliter fecisset, nisi in testarent Tassilonem, ut non aliter fecisset, nisi in omnibus oboediens fuisset domno regi Carolo et filiis eius ac genti Francorum, ut ne forte sanguinis effusio provenisset vel lesio terrae illius; et si ipse dux obdurato corde verbis supradicti apostolici minime oboedire voluisset, tunc domnus Carolus rex et suus exercitus absoluti fuissent ab omni pEt quicquid in ipsa terra factum evenisset incendiis aut in homicidiis vel in qualicumque malitia, ut hoc super Tassilonem et eius consentaneos evenisset, et domnus rex Carolus ac Fraomni culpa exinde permansissent. Haec verba expleta, missi Tassiloni absoluti sunt. Et tunc in invicem sibi domnus apostolicus atque domnus gloriosus rex Carolus valedicentes, benedictione adsumpta oratione peracta Franciam iamdictus praecelsus rex reversus est. Et pervenit idem mitissimus rex ad coniugem suam domna Fastradane regina
Abbreviated transcription (Latin):
dux quam ecrumaldus. Creuersus ẽ sepenomi¬
natus piissimus rex. &celebrruit pascha cumdom¬
no a postolico inroma. Ibiq uenientes missi tus¬
si loniducis hi sunt arnus ep̃s. & hunricus cbba
& pecierunt cpostolicum ut pacem terminar&.
Inter domnum carolum regem. & tassilonem
ducem: Vnde ec domnus cpostolicus multum se
interponens postolando iamdicto domno rege
& ipse domnus rex respondit apostolico hoc se uo¬
luisse. & permulta tempora quaesis se etminime
inuenire potuit et proferebat stactimfieri. & uoluit
supnadictus domnus rex in praesentia domni apos¬
tolici cum ipsis missis paccem firmare. &rennuen
tib supradictis missis quia non cusi fuissent de eor
pcrte ullam firmitatem facere. Npostolicus
uero cum cognouisset de instabilitate uelmendac¬
tia eorum. statim sup neducem eorum uel suis con¬
sentaneis a nathema posuit siipse siccrrmentec
impless& &obtestanssupradictos missos ut con¬

Expanded text:
dux quam et Rumaldus. Et reversus est saepenomidux quam et Rumaldus. Et reversus est saepenominatus piissimus rex, et celebravit pascha cum domno apostolico in Roma. Ibique venientes missi Tassiloni ducis, hii sunt Arnus episcopus et Hunricus abba, et petierunt apostolicum, ut pacem terminarent inter domnum Carolum regem et Tassilonem ducem. Unde et domnus apostolicus multum se interponens, postolando iamdicto domno rege. Et ipse domnus rex respondit apostolico, hoc se voluisse et per multa tempora quaesisse, et minime invenire potuit, et proferebat statim fieri. Et voluit supradictus domnus rex in praesentia domni apostolici cum ipsis missis pactibus supradictis missis, quia non ausi fuissent de eorum parte ullam firmitatem facere. Apostolicus vero cum cognovisset de instabilitate vel mendatia eorum, statim supra ducem eorum vel suis consentaneis anathema posuit, si ipse sacramenta, implesset. Et obtestans supradictos missos, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
Neq: obtimates fracncorum & consilium fecerunt
cum supra nominato domno carolo rege ut parti¬
b: beneuentinis causas firmando aiduenissec quod
itac fcctumtum .ẽ. Etdum acpuam uenisset creghi¬
sus dux reliquid beneuentum ciuitatem & in sccler¬
num seredusit. &timore percerritus non fuit
ccusus persemet ipsum faciem domni regis caroli
uidere Sed mictens missos & cmbos filiossuos pro¬
ferens id ẽ. rumoldum quem domnus cacrolus rex
secum habebat. & grimo aldum quem su pradictus
areghisus secum retinebat. & offerens multa mu¬
nent ec clios obsides ut petitionem eius obtemperaes¬
s&. Tunc domnus ucgloriosus carolus rex prare
spexit una cum sacerdotib uel ceteris obtimatib
suis ut non terra deleretur illa ec episcopia uel
monasteria non de sertirentur. Flegit .xii. obsi¬
des & tertium decimum filium suum supra dicti
ducis nomine grimo aldum. Et acepta munere
iurauerunt omnes beneuentani tam supradictus

Expanded text:
neque obtimates Francorum, et consilium fecerunt neque obtimates Francorum, et consilium fecerunt cum supranominato domno Carolo rege, ut partibus Beneventanis causas firmando advenisset; quod ita factum est. Et dum Capuam venisset, Harichisus dux reliquid Beneventum civitatem, et in Salernum se reclusit: et timore perterritus non fuit auxus per semetipsum faciem domni regis Caroli videre. Sed mittens missos, et ambos filios suos proferens, id est Rumaldum quem domnus Carolus rex secum habebat, et Grimoaldum quem supradictus Areghis secum retinebat; et offerens multa munera et alios obsides, ut petitionem eius obtemperasset. Tunc domnus ac gloriosus Carolus rex praespexit una cum sacerdotibus vel ceteris obtimatibus suis, ut non terra deleretur illa, et episcopia vel monasteria non desertarentur, elegit duodecim obsides, et tertium decimum, filium supradicti ducis nomine Grimoaldum. Et accepta munera, iuraverunt omnes Beneventani, tam supradictus
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria dño uolente reuersi sunt eccapita neos eorũ
ad sy nodum repraesentabant supridicto domno
rege inuurmaciam. Tunc domnus rexcarolus
ontespiciensse ex omni parte dõ largiente pacem
habere. sumpsit consilium orationis aacusae cidlimi¬
nabecitorum apostolorum iter peragendi eteccu¬
scs itcilicas disponendi &cummissis imperacoris plac¬
citum habendi de conuenentiis eorum quoditie ficctũ
est. Tunc suprae scriptus domnus rex Nacclem dñ i
Dcclxxxvii Tunc domnus rex carolus supnedicto
itinere itaperagens romam uenit & ualde honori¬
fice adomno apostolico hadriano receptus ẽ. &ccli
quod dies ibi moratus ẽ. cum domnoc postolico. &
arighis duxbeneuentanus misit romaldum filium
suum cum magnis munerib postolare decduentu
icm dicti domni regis ut inbeneuento Non introissec
&omnes uoluntates pnrefacti domni regis cidimple¬
re cupiebat. Sed hoc minine apostolicus credebat

Expanded text:
victoria Domino volente reversi sunt et capitaneos eorum victoria Domino volente reversi sunt et capitaneos eorum ad synodum repraesentabant supradicto domno rege in Wormatiam. Tunc domnus rex Carolus praespiciens, se ex omni parte Deo largiente pacem habere, sumpsit consilium orationis causae ad limina beatorum apostolorum iter peragendi et causas Italicas disponendi, et cum missis imperatoris placitum habendi de convenentiis eorum; quod ita factum est. Tunc suprascriptus domnus rex natalem Domini s annorum in 787. DCCLXXXVII. Tunc domnus rex Carolus supradicto itinere ita peragens Romam venit et valde honorifice a domno apostolico Adriano receptus est; et aliquod dies ibi moratus est cum domno apostolico. Et Harichis, dux Beneventanus, misit Romaldum filium suum cum magnis muneribus, postolare de adventu iamdicti domni regis, ut in Benevento non introisset, et omnes voluntates praedicti domni regis adimplere cupiebant. Sed hoc minime apostolicus credebat
Abbreviated transcription (Latin):
b: illis utcredentias haberent quod in lȩsi fuissent
sicut et fictum .ẽ. Tunc domnus acrolus rex reuersus
est in franciam et mittens cidsupradictos. uuidochin¬
dum et abbionem. obsides permissum suum  maluui¬
num. Quicum recepissent obsides illos secum deducen¬
tes & coniunxerunt se ad actiniacum uuilla ad
domnum regem carolum &ibi baptizati sunt suprã¬
nominati uuidochindus & abbi unacum sociis eorũ
& tunc tota sixonia subiugata ẽ. Et IN eccdem uil¬
la celebrruit sȩpedictus gloriosus rex natalem dñi
& pascha similiter & iNmutauit senum̃ ruñn iN
CCLXXXUI T unc domnus carolus rexmisit exer¬
citum suum partib brictaniȩ unccum missosuo
ccudulfo sinescalco . &ibi multos brittones conquȩ¬
sierunt una cum castellis et firmitates eorum locis pec¬
lustrib: seu et in cesis. Et sicut supra diximus in multis
firmitatib brittonum prre ualuerunt fraenci eccũ

Expanded text:
bus illis, ut credentias haberbus illis, ut credentias habersicut et factum est. Tunc domnus Carolus rex reversus est in Franciam et mittens ad supradictos Widochindum et Abbionem obsides per missum suum Amalwinum; qui cum recepissent obsides, illos secum deducentes et coniunxerunt se ad Attiniacum villa ad domnum regem Carolum. Et ibi baptizati sunt supranominati Widochindus et Abbi una cum sociis eorum; et tunc tota Saxonia subiugata est. Et in eadem villa celebravit saepedictus gloriosus rex natalem Domini et pascha similiter. Et inmutavit se numerus anCCLXXXVI. Tunc domnus Carolus rex misit exercitum suum partibus Brittaniae una cum misso suo Audulfo sinescalco; et ibi multos Brittones conquesierunt una cum castellis et firmitates eorum locis palustribus seu et in caesis. Et sicut supra diximus, in multis firmitatibus Brittonum praevaluerunt Franci et cum
Abbreviated transcription (Latin):
dictum iter perugens usq adrimie ȩ peruenit su¬
per fluuium uuisora ubi confluit uua harna
Et propter nimicm inundationes ai quarum in¬
de reuersus .ẽ. cceres burgum. Vxorem sucm dom¬
na fistradane reginã unacum filiis & filicb¬
suis adse uenire iussit. Ibi tota hieme resedens &
ibi paescha icimfictus excellentissimus rex celebrt¬
uit. Et dumibi resederet multoties scartes misit & ꝑ
sem& ipsum iter peregit. scxones qui rebelles fuerꝰ
deprtedauit &castra coepit & loce eorum munitto
iNteruenit et uias mundauit ut dum tempus con¬
gruum uenis sec. synodumuero publicum tenuit
ud pcider brunnen. Et inde iter ꝑagens uicsciper¬
tus nemini contnadicente pertotam sixonicm
quocumq uoluit. Et tunc inbardan gauui uenit
ibiq mittens post uuidochindum & cbbionem. &
utrosq: ad se conduxit et firmauit ut non se subtrar¬
issent nisi infrancie cid eum peruenissent. Necenti¬

Expanded text:
dictum iter peragens usque ad Rimee pervenit sudictum iter peragens usque ad Rimee pervenit super fluvium Wisora, ubi confluit Waharna. Et propter nimiam inundationes aquarum inde reversus est Eresburgum; uxorem suam domnam Fastradanesuis ad se venire iussit. Ibi tota hieme resedens, et ibi pascha iam fatus excellentissimus rex celebravit. Et dum ibi resideret, multotiens scara misit, et per semetipsum iter peregit: Saxones, qui rebelles fuerunt, depraedavit, et castra coepit, et loca eorum munita intervenit, et vias mundavit, ut dum tempus congruum venisset, sinodum publicum tenuit ad Paderbrunnen. Et inde iter peragens, vias apertas, nemini contradicente, per totam Saxoniam quocumque voluit. Et tunc in Bardengawi venit, ibique mittens post Widochindum et Abbionem, et utrosque ad se conduxit, et firmavit, ut non se subtrahissent, nisi in Franciam ad eum pervenissent: petenti
Abbreviated transcription (Latin):
& ica factum .ẽ. Domnus rex carolus ꝑ rexit per
toringim usq: ad fluuium albia & inde ad
stagn furd. & inde ad seahiningi. Ibiq conuen¬
tionem fictam reuersus ẽ infranciam supradictis
gloriosus rex. Vuest fila i uero uoluerunt se con¬
gregare adlippiam. Quoccudito asupradicco
filio domni caroli regis obuiam eis accessit una
cum sccra quacecum eo dimis safuit inpago qui
dr̃ dricgini & inierunt bellum. Auxilia ntedño
domnus cacrolus filius magni regis caroli uictor exti¬
tit unaccum francis multis siexõnib: inter fectis uo¬
lente dño in lesus remeauit ad genitorem suum iN
uurmaciam ciuitatem. Ibiq: inito consilio cum
francis ut iterum hieme tempore iterfecissec supra¬
dictus domnus rex insixoniam quod ita et ficctũ
est. Etcelebricuit Natulem dñi iuxta. s Ki drio¬
burg in pigo uucciz zagauui superfluuiũ
ambra inuilla liuhidi Et in mutauit senũmanñ iN
unc domnus rex carolus suprac¬

Expanded text:
et ita factum est. Domnus rex Carolus perrexit per et ita factum est. Domnus rex Carolus perrexit per Toringiam usque ad fluvium Albiam, et inde ad Stagnfurd et inde ad Scahiningi, ibique conventionem factam, reversus est in Franciam supradictus gloriosus rex. Westfalai vero voluerunt se congregare adfilio domni Caroli regis, obviam eis accessit una cum scara, quae cum eo dimissa fuit, in pago, qui dicitur Dragini, et inierunt bellum. Auxiliante Domino domnus Carolus, filius magni regis Caroli, victor extitit una cum Francis, multis Saxonibus interfectis; volente Deo inlesus remeavit ad genitorem suum in Wormatiam civitatem. Ibique inito consilio cum Francis, ut iterum hieme tempore iter fecisset supradictus domnus rex in Saxoniam; quod ita et factum est. Et celebravit natalem Domini iuxta Skidrioburg in pago Waizzagawi super fluvium Ambra in villa Liuhidi. Et inmutavit se numerus anunc domnus rex Carolus supra
Abbreviated transcription (Latin):
extiterunt. Et iter peragens iam dictus domnus
uuisoram fluuium traensuit adalbicm fluuium
usq peruenit. Et inde reuersus praefictus magnus
rex ix franciam. Mineodem aenno obiit bone
memoriȩ domna berta regina IIII IDIT
Etcum uurmaciam peruenissec domnus rexcaroł
sociauit sibi inmatrimonium domna fastradane
rogina. Et celebrtuit Natalem dñi inuillic quice
dr̃ haristallio & pascha similiter & inmutic¬
uitse numerus ani Norum. iN
Dcclxxxiiii Et tunc rebellati sunt iterum scexo¬
nes solito more etcum eis pars cliqua frisonum
Tunc de inde domnus cacrolus rex iter peragens
hrenum transit adlippiaham. & in grẽssus ẽ
scex onicm cirtuiendo et uastundo usq: quod per¬
uenit adhucului. Ibi consilio ixito eo quodni¬
m̃ium inundationes aquarum fuissent ut per
toringum deori entali parte intro issec super
ost filicos. & filium suum domnum carolum
dimisiss& unc cum sacra contra uuest fila os qđ

Expanded text:
ores extiterunt. Et iter peragens iam dictus domnus, ores extiterunt. Et iter peragens iam dictus domnus, Wisoram fluvium transiit, ad Albiam fluvium usque pervenit; et inde reversus praefatus magnus rex in Franciam. Et in eodem anno obiit bonae memoriae domna Berta regina IIII. Id. Iul. Et cum Wormatiam pervenisset domnus rex Carolus, sociavit sibi in matrimonium domna Fastradane regina. Et celebravit natalem Domini in villa, quae dicitur Haristallio, et pascha similiter. Et inmutavit se numerus annorum in 784. DCCLXXXIIII. Et tunc rebellati sunt iterum Saxones solito more et cum eis pars aliqua Frisonum. Tunc deinde domnus Carolus rex iter peragens Renum transiit ad Lippiaham et ingressus est Saxoniam circuiendo et vastando, usque quod pervenit ad Huculvi. Ibi consilio inito, eo quod nimium inundatio nes aquarum fuissent, ut per Toringiam de orientale Ostfalaos, et filium suum domnum Carolum dimisisset una cum scara contra Westfalaos: quod
Abbreviated transcription (Latin):
dendum . IIII D. quod ita et ficctum ẽ. excepto
uuido chindo qui fuga lapsus ẽ. partib Nord man¬
nicce. Hice comnia peracta reuersus . ẽ. praefictus
militer. & inmutauit se numerusannor IN
DcCLxxxiii Tunc obiitdomna acbene meritic
hilde gardis regina IIR. MAI quod euenit
indietunc Intem pore uigilia ascensionis dñi. Et
domnus rexcarolus iter fecit partib sixoriie
eo quod saxones iterum rebelles fuissent. & cum
pacucis fraencis adtheot malli peruenit ibi scoxones
prceparauerunt pugna incampo quiui riliter
domnus carolus rex et frnci solito more supereos
inruentes & scxones terga uertentes &dño cdiu
maxima multitudo scixonum itacutpaucieũ asis¬
sent. Et inde cumuictoria uenit supra scriptus
gloriosus rex ad pader brunnen. Ibi coniungets
exercitum suum et perrexit ubiiterum scexones se con¬
iunxerunt ad fluuium cuius uocabulum ẽ. ha sa
Ibi iterum pugna inita nonminor numerus scgco¬

Expanded text:
dendum I̅I̅I̅I̅D; quod ita et factum est, excepto dendum I̅I̅I̅I̅D; quod ita et factum est, excepto Widochindo, qui fuga lapsus est partibus Nordmanniae. Haec omnia peracta reversus est praefatus militer. Et inmutavit se numerus annorum in DCCLXXXIII. Tunc obiit domna ac bene merita Hildegardis regina pridie Kal. Mai., quod evenit in die tunc in tempore vigilia ascensionis Domini. Et domnus rex Carolus iter fecit partibus Saxoniae, eo quod Saxones iterum rebelles fuissent, et cum paucis Francis ad Theotmalli pervenit. Ibi Saxones praeparaverunt pugna in campo, qui viriliter domnus Carolus rex et Franci solito more super eos inruentes et Saxones terga vertentes , et Dominmaxima multitudo Saxonum, ita ut pauci fugam evasissent. Et inde cum victoria venit suprascriptus gloriosus rex ad Paderbrunnen, ibi coniungens exercitum suum. Et perrexit ubi iterum Saxones se coniunxerunt ad fluvium cuius vocabulum est Hasa. Ibi iterum pugna inita, non minor numerus Saxo
Abbreviated transcription (Latin):
chindo. &ignorante hoc domno carolo rege. mi¬
sit missos suos cidalgisum & gculonem atq uuo¬
radum ut mouerent exercitum francorum. &
scxonum super sclauos paucos qui rebelles fueraNT.
Et supr Nominati missi inuia audientes quod
scoxones rebellicti fuissent coniungentes su pradic¬
tam scarum inruerunt super suxones & nullum
manditum ex inde fecerunt domno cacrolo regi.
Etcom miserunt bellum cum saxonib: & fortiter
pugnantes et multos scxones inter ementes uicto¬
res extiterunt frenci. Etceciderunt ibi duo exip¬
sis missis adulgisus. & gcilo Inmonte quidicitur
sunt dil. Hocicudiens domnus carolus rex una
cum francis quos sub celeritate coniungere potuit.
Illuc perrexit. & ꝑuenit usq ad locum ubi clara
confluit inuuisora. Tunc om̃s siexones iterum con¬
uenientes sub diderunt se sub potestate suprudict
domni regis. Etred diderunt om̃s male ficctores illos
qui ipsud rebellium maxime terminauerunt adocci¬

Expanded text:
chindo. Et ignorante hoc domno Carolo rege, michindo. Et ignorante hoc domno Carolo rege, misit missos suos Adalghisum et Gailonem atque Woradum, ut moverent exercitum Francorum et Saxonum super Sclavos paucos, qui rebelles fuerant. Et supranominati missi in via audientes, quod Saxones rebellati fuissent, coniungentes supradictam scaram, inruerunt super Saxones, et nullum mandatum exinde fecerunt domno Carolo rege. Et commiserunt bellum cum Saxonibus, et fortiter pugnantes, et multos Saxones interementes, victores extiterunt Franci. Et ceciderunt ibi duo ex ipsis missis, Adalgisus et Gailo, in monte qui dicitur s Hoc audiens domnus Carolus rex una cum Francis, quos sub celeritate coniungere potuit, illuc perrexit et pervenit usque ad locum, ubi Alara confluit in Wisora. Tunc omnes Saxones iterum convenientes subdiderunt se sub potestate supradicti domni regis et reddiderunt omnes malefactores illos, qui ipsud rebellium maxime terminaverunt, ad occi
Abbreviated transcription (Latin):
pridictus dux inpraesentiam piissimi regis ud
uur maciam ciuitatem. Ibi renouaens suc nom̃¬
ta et dins duo decim obsides electos utomnia con¬
seruar& quicquid domno pippino regi iure iuran¬
do promiserat incicusa supradica domni caroli
regis uel fidelium suorum. quiet ipsi obsides recepti
sunt Incarisiacum uilla demanu sinberti ep̃i. sed
nondiu prrefactus dux tussilo promissiones quas
cum. & pascha similiter. &in mutauit se nume¬
ruscni norum. iN
OCClxxxIi Tunc domnus carolus rex iter per¬
agens hrenum transiens ad coloniam. & syno¬
dumtenuit ubi lippia consurgit. Ibiq omnes
suxones uenientes excepto rebellis uuidochindis
Eticm illuc conuenerunt Nord minni missi sigi¬
fredi regis id est halodan cum sociis suis. similit̃
et icuari illuc conuenerunt missi acagino. &iugurro.
Ibi peracto pliccito reuersus ẽ. domnus carolus rex
infranciam. Etcum reuersus fuiss& stactim iterum
scxones solito more rebellati sunt. sua dente uuido¬

Expanded text:
pradictus dux in praesentiam piissimi regis ad pradictus dux in praesentiam piissimi regis ad Wormatiam civitatem, ibi renovans sacramenta et dans duodecim obsides electos, ut omnia conservaret, quicquid domno Pippino regi iureiurando promiserat in causa supradicti domni Caroli regis vel fidelium ssunt in Carisiacum villa de manu Sinberti episcopi. Sed non diu praefatus dux Tassilo promissiones quas cum, et pascha similiter. Et inmutavit se numerus annorum in DCCLXXXII. Tunc domnus Carolus rex iter peragens, Renum transiens ad Coloniam, et synodum tenuit ubi Lippia consurgit. Ibique omnes Saxones venientes, excepto rebellis Widochindus, etiam illuc convenerunt Nordmanni missi Sigifridi regis: id est Halptani cum sociis suis. Similiter et Avari illuc convenerunt, missi a Cagano et Iugurro. Ibi peracto placito, reversus est domnus Carolus rex in Franciam. Et cum reversus fuisset, statim iterum Saxones solito more rebellati sunt, suadente Wido
Abbreviated transcription (Latin):
uuicus reges. Domnus pippinus rex initaclicm.
Et domnus hludo uuicus rexinaquitaniam. Rin¬
de reuertente domno carolo rege mediolanis
ciuitate peruenit. &ibi bapti zata ẽ. filic eius
domna gisola abarchiepo Nomine thoma. qui &
ipse eim asucro buptis mo manib suscepit. &ub
inde reuersus ẽ in franciam Ettunc missi sunt
duomissi abapostolico supradicto hisunt for¬
monsus et da masus ep̃i ad tassilonem ducem
una cummissis domni regis caroli his nominib:¬
riculfum dicconem & eb orhardum magistro
pincernarum ad commonendum & contestandũ
ut reminiscer& priscorum sacramentorum suorũ
& ut nonaliter ficcer& nisi sicut iure iurundo
iam dudum promiserut ad partem domni pippini
regis &domnicaroli magni regis uel francorum.
& tunc consensit tus silo dux bicioariorum ut
sumptos obsides adomno rege cacrolo. & tunc
ud eius ueniret praesentiam. Quod &domnus
pnrefictus rex Nonrennuit. & coniungens se sit¬

Expanded text:
wicus reges; domnus Pippinus rex in Italiam, wicus reges; domnus Pippinus rex in Italiam, et domnus Hludowicus rex in Aquitaniam. Et inde revertente domno Carolo rege, Mediolanis civitate pervenit, et ibi baptizata est filia eius domna Gisola ab archiepiscopo nomine Thoma, qui et ipse eam a sacro baptismate manibus suscepit. Et ab inde reversus est in Franciam. Et tunc missi sunt duo missi ab apostolico supradicto, hii sunt Formonsus et Damasus episcopi, ad Tassilonem ducem una cum missis domni Riculfum diaconem et Eborhardum magister pincernarum, ad commonendum et contestandum, ut reminisceret priscorum sacramentorum suorum et ut non aliter faceret, nisi sicut iureiurando iam dudum promiserat ad partem domni Pippini regis et domni Caroli magni regis vel Francorum. Et tunc consensit Tassilo dux Baioariorum, ut sumptos obsides a domno rege Carolo et tunc ad eius veniret praesentiam; quod et domnus praefatus rex non rennuit. Et coniungens se su
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq sy nodum tenens in deiter perugens purtib:
clbiae fluuii. Et in ipso itnere omnes burdo gacuen¬
ses & multi denord leudi bapti zati sunt in loco qui
dicitur orhaim. ultra obaccro fluuio & peruenit
usq ad su predictũ fluuium ubi ori confluit in
clbia. Ibiq: omnia disponens tam saxoniam quã
et sclicuos. Etreuersus ẽ. su pradictus prreclicrus
rex infrancia. Tunc sumpto consilio ut iterper¬
ugeret orationis causȩ purtib romȩ unacum uxo¬
resua domna hildigarda regina. &celebrruit
natalem dñi in papiaa ciuitate. & INmutauit
se numerus criNorum. 1N
CCLXXXI Etsu pradictum iter perigens cele¬
brauit pascha inroma. & ibi biptizatus. ẽ
domnus pippinus filius supredicti domni caroli
magni regis abadricino papa qui & ipse eum desco¬
crofonte suscoepit. Et duo filii supradicti domni
curoli regis uncti sunt inregem asupraedicto pon¬
tifice. Hi sunt domnus pippinus & domnus hludo

Expanded text:
ibique sinodum tenens, inde iter peragens partibus ibique sinodum tenens, inde iter peragens partibus Albiae flavii, et in ipso itinere omnes Bardongauenses et multi de Nordleudi baptizati sunt in loco qui dicitur Orhaim, ultra Obacro fluvio. Et pervenit usque ad supradictum fluvium, ubi Ora confluit in Albia, ibi omniaque disponens tam Saxoniam quam et Sclavos, et reversus est supradictus praeclarus rex in Francia. Tunc sumpto consilio, ut iter peragens orationis causae partibus Romae, una cum uxore sua domna Hildegarde regina. Et celebravit natalem Domini in Papiam civitatem. Et inmutavit se numerus annorum in 781. DCCLXXI. Et supradictum iter peragens celebravit pascha in Roma. Et ibi baptizatus est domnus Pippinus, filius supradicti domni Caroli magni regis, ab Adriano papa, qui et ipse eum de sacro fonte suscepit; et duo filii supradicti domni Caroli regis uncti sunt in regem a supradicto pontifice, hi sunt domnus Pippinus et domnus Hludo
Abbreviated transcription (Latin):
partib: custriȩ obtulit se hildebrandus dux spoli¬
ti magni regis inuilla quȩ uocatur uirciniacum
& fuit synodus inuilla nuncupante duria. &iter
percctus ẽ. partib scixonice cdlippeam transitu
hrenus fluuius et saxones uoluerunt resistere inlo¬
co quidicitur bohholz. Auxiliante dño non prire¬
ualuerunt sed ab inde fugientes reliquerunt om̃s
firmitates eorum & francis cperta . ẽ .uia. Et intro¬
euntes inuuest fulo os et conquisierunt eos om̃s
Reliqui quiultrao uuisora fuerunt cumse iunx iss&
domnus carolus rex aid locum quidicitur medo fulli
ibidederunt obsides & deinde siccnementi firman¬
tes Ettunc reuersus ẽ supnt scriptus gloriosus rex
infraencia. &celebrauit Natalem dñi inuuormac¬
tiam ciuitatem & paschasimiliter. &INmutauit
se Numerus cinnorum. iN
DcClxxx Tunc domnus carolus rex iterpera¬
gens ad disponendam scixoniam ud aeres burgũ
peruenit. & inde ad locum ubi lippia consurgit

Expanded text:
partibus Austriae, obtulit se Hildebrandus dux partibus Austriae, obtulit se Hildebrandus dux ti magni regis in villa, quae vocatur Virciniacum. Et fuit sinodus in villa nuncupantem Duria, et iter peractus est partibus Saxoniae. Ad Lippeham transitur Renus fluvius, et Saxones voluerunt resistere in loco, qui dicitur Bohholz; auxiliante Domino non praevaluerunt, sed abinde fugientes reliquerunt omnes firmitates eorum. Et Francis aperta est via, et introeuntes in Westfalaos et conquisierunt eos omnes; reliqui, qui ultra Wisora fuerunt, cum se iunxisset domnus Carolus rex ad locum, qui dicitur Medofulli, ibi dederunt obsides et deinde sacramenta firmantes. Et tunc reversus est suprascriptus gloriosus rex in Francia. Et celebravit natalem Domini in Wormatiam cse numerus annorum in DCCLXXX. Tunc domnus Carolus rex iter peragens ad disponendam Saxoniam, ad Aeresburgum pervenit, et inde ad locum ubi Lippia consurgit,
Abbreviated transcription (Latin):
hrenum et multas malicias facientes ecdesiasdĩ
incendentes inscȩ̃ moniclib: & quod fastidium
generet enu menendi. &cum subitoccudientes de
reuersione domni caroli regis et descara eius quã
misit obuiam illis. Tunc asaxonib: dimiso hreno
reuersi sunt perlogene in partib: saxoniȩ. &scarȩ
francorum nonoccurreruNt obuicm eis seduestigiũ
eorum obseruantes consecuti sunt eos super fluuium
cuius uocabulum ẽ adarna in loco quidicitur
lihesi ibi pugna incepta & ualde benefinita
uuxilia nted ño franciuictores extiterunt et mul¬
ttudo scx onum ibi occisi sunt & fugientes cum
cum in cigno contumelio reuersi sunt sicxoniam.
&celebrecuit su pradictus clementissimus rex NC¬
talem dñi inuilla quaedicitur haris tellio. &
pascha similiter. &in muticuit senumer cñn iN
DCCLxXVIIii Tunc domnus cacrolus rexiterper¬
agens partibus niustriae & peruenit usq in uillic
quicedicitur compendio. Et tunciterum reuertendo

Expanded text:
Renum et multas malicias facientes, ecclesias Dei Renum et multas malicias facientes, ecclesias Dei incendentes in sanctemonialibus, et quod fastidium generat enumerandi. Et cum subito audientes de reversione domni Caroli regis et de scara eius, quam misit obviam illis, tunc a Saxonibus dimisso Reno, reversi sunt per Logenehi partibus Saxoniae; et scarae Francorum non occurrerunt obviam eis, sed vestigium eorum observantes consecuti sunt eos super fluvium, cuius vocabulum est Adarna in loco, qui dicitur Lihesi. Ibi pugna incepta et valde bene finita, auxiliante Domino Franci victores extiterunt; et multitudo Saxonum ibi occisi sunt et fugientes cum magno contumelio reversi sunt Saxoniam. Et celebravit supradictus clementissimus rex natalem Domini in villa, quae dicitur Haristallio, et pascha similiter. Et inmutavit se numerus anDCCLXXVIIII. Tunc domnus Carolus rex iter peragens partibus Niustriae et pervenit usque in villa, quae dicitur Conpendio, et tunc iterum revertendo
Abbreviated transcription (Latin):
pampilonam perquamipse supra diccus magnus
rex perrexit usq cȩscir agustam. Ibiq uenientes
departib burgundiȩ & custriȩ uel baio ariȩ
seu prouintiȩ & septimaniȩ & pars langobar¬
dorum. & coniungentesse ad supredictam ciuito¬
tem exutraq parte exercitus. ibi obsides recep¬
tos deibinalarabi. & deabutauro . & demultis
sccrracenis pampilona distructa hispaeni uuas¬
cones subiugutos etiam et Nabarros reuersus in
partib fruntiȩ. Etcumaudissenc scxones quod
domnus carolus rex & francitam longe fuisseNT
partib: hispaniȩ persuccsionem supnedicti uui¬
dochindi uel sociorum eius secundum consuetudi¬
nem malam iterum rebellati sunt. Et nuncitum
ẽ hoc domni regicarolo adautosiodorum ciuita¬
tem. Tunc praredictus domnus rex mittens scarã
franciscam ut sub uelocitate festinaret ad resisten
dos supnedictos scxones. Sed illi rebelles adhrenũ
usq: diutiam peruenerunt. Tunc prredintes secus

Expanded text:
Pampilonam, per quam ipse supradictus magnus Pampilonam, per quam ipse supradictus magnus rex perrexit usque Caesaraugustam; ibique venientes de partibus Burgundiae et Austriae, vel Baioariae, seu Provinciae et Septimaniae, et pars Langobardorum, et coniungentes se ad supradictam civitatem ex utraque parte exercitus, ibi obsides receptos de Ibinalarabi et de Abutauro et de multis Sarracenis, Pampilona distructa, Hispani Wascones subiugatos, etiam et Nabarros, reversus in partibus Franciae. Et cum audissent Saxones, quod domnus Carolus rex et Franci tam longe fuissent partibus Hispaniae, per suasionem supradicti Widokindi vel sociorum eius secundum consuetudinem malam iterum rebellati sunt, et nuntiatum est hoc domno rege Carolo ad Autosiodorum civitatem. Tunc praedictus domnus rex mittens scaram Franciscam, ut sub velocitate fesdos supradictos Saxones: sed illi rebelles ad Renum usque Diuciam pervenerunt, tunc praedantes secus
Abbreviated transcription (Latin):
CCLXXUII Iunc domnus carolus rex synodum
publicum habuit ad pader brunnen primauice
ibiq: conuenientes om̃s fraenci et ex omni parte
scixoniȩ undiq six ones conuenerunt. excepto
quoduuidochindus rebellis extiat cum paucis
cliis in partib: nord manniȩ confugium fecit
unacum sociis suis. Etiam adeundem placitum
uenerunt sccrraceni departib hispaniȩ. Hisur
ibi ncclarabi & filius deiuzefi quieclactine ioseph
nomincitur similiter et gener eius. Ibiq multitu¬
do sccxonum bapti zati sunt. & secundum morem illor
omnem in genuitatem etalodem manib: dulgtum
fecerunt siamplius inmutassenc secundum milã
consuetudinem eorum Nisi conseruarent inom¬
nib: xp̃i ainitatem uel fidelitatem su pnidictidom¬
ni caroli regis & filiorum eius uel francorum. &¬
celebrauit Natalem dñi inuilla quaedicitur
dotciacum et pascha inaquitania inuilla
cassinogilo. & in mutauit se nũm annor. IN
CCLXXVIII Tunc domnus carolus rex iterper¬
ugens partib his paniȩ perduasuias. Vna per

Expanded text:
CCLXXVII. Tunc domnus Carolus rex synodum publicum habuit ad Paderbrunnen prima vice. Ibique convenientes omnes Franci, et ex omni parte Saxoniae undique Saxones convenerunt, excepto quod Widochindis rebellis extitit cum paucis aliis: in partibus Nordmanniae confugium fecit una cum sociis suis. Etiam ad eundem placitum venerunt Sarraceni de partibus Hispaniae, hi sunt Ibin al Arabi et filius Deiuzefi, qui et latine Ioseph nominatur, similiter et gener eius. Ibique multitudo Saxonum baptizati sunt et secundum morem illorum omnem ingenuitatem et alodem manibus dulgtum fecerunt, si amplius inmutassent secundum malam consuetudinem eorum, nisi conservarent in omnibus christianitatem vel fidelitatem supradicti domni Caroli regis et filiorum eius vel Francorum. celebravit natalem Domini in villa, quae dicitur Dotciacum, et pascha in Aquitania in villa Cassinogilo. Et inmutavit se numerus annorum inDCCLXXVIII. Tunc domnus Carolus rex iter peragens partibus Hispaniae per duas vias; una per
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uassus reccam ene et firma deuotione per iustiti¬
cimsicutuassos dominossuos ẽẽ debert. Sic confir¬
mauit supraedictus tassilo supnicorpus scidionisu
rustici & eleutherii. Nec non et sc̃i germani. seu sc̃ĩ
martini ut omnib: dieb: uitȩ eius sic conseruur&
sicut siccramenis promiserut. Siceteius homines ma¬
iores natu quiera N cumeo firmauerurꝰ si cutdictũ ̃
In locis superius nominatis quam et incliis multis:¬

Expanded text:
sic ut vassus recta mente et firma devotione per iustitisic ut vassus recta mente et firma devotione per iustitiam, sicut vassus dominos suos esse deberet. Sic confirmavit supradictus Tassilo supra corpus sancti Dionisii, Rustici et Eleutherii necnon et sancti Germani seu sancti Martini, ut omnibus diebus vitae eius sic conservaret, sicut sacramentis promiserat; sic et eius homines maiores natu, qui erant cum eo, firmaverunt, sicut dictum est, in locis superius nominatis quam et in aliis multis
Abbreviated transcription (Latin):
indusit. Magis magisq deiustitiis sc̃ĩpetri confir¬
mauit ut stubiles permanerent quod a neac promise¬
rut & in super ruennam cumpena polim et omni
exarcactu conquisiuit et scõpetro trrdidit. &dum
reuersus ẽ. pippinus rex cupiebat supradictus hui stul¬
fus nefundus rex meniri quaeantea pollicitus obsides
dulgere sac remena in rumpere. Quodamdie uena¬
tionem fecit et percussus ẽ dĩ iudicio uitum finiuit
Et quomodo & qualiter missus ẽ. desiderius rex iN
regno postea dicamus.
DcCLUII Misit constaninus imꝑengaor regipippino
cumaliis donis orgunum qđ uinfraeniam usq ꝑuenit¬
& rexpippinus tenuit placitum suum in conpendio
cum francis. Ibiq tassilouenit dux baioariõr inua¬
sacico sehommendans permanus sac nemerlic iurauit
multa ec innumerabilia. reliquias scõrum manus
inponens et fidelitatem promisit regi pippino &
supradictis filiis eius domno carlo & cuerlomunno

Expanded text:
inclusit, magis magisque de iustitiis sancti Petri confirinclusit, magis magisque de iustitiis sancti Petri confirmavit, ut stabiles permanerent, quod antea promiserat, et insuper Ravennam cum Pentapolim et omni Exarcatu conquisivit et sancto Petro tradidit. Et dum reversus est Pippinus rex, cupiebat supradictus Haistulfus nefandus rex mentiri quae antea pollicitus fuerat, obsides dulgere , sacramenta inrumpere. Quodam die venationem fecit, et percussus est Dei iudicio, vitam finivit. Et quomodo et qualiter missus est Desiderius rex in regno, postea dicamus DCCLVII. Misit Constantinus imperator regi Pippino cum aliis donis organum, qui in Franciam usquet rex Pippinus tenuit placitum suum in Conpendio cum Francis, ibique Tassilo venit, dux Baioariorum, in vasatico se commendans per manus, sacramenta iuravit multa et innumerabilia, reliquias sanctorum martyrum manus inponens, et fidelitatem promisit regi Pippino et supradictis filiis eius, domno Carolo et Carlomanno,
Abbreviated transcription (Latin):
CCLA Pippinus rex peru postolicam inuitictionẽ
iuitaliam iterpertigens iustitiam beati petri upli
quaerendo. Haistolfus languo bardorum rex
supredictum iustitiam uetando cluscs lungo bardõr
petiit obuiam pippino regi & francis uenit et in ierun
bellum et dño cuxilicNte beactoq petroc postolo
iNercedente pippinus rex uictor extitit. Eodemq
unno stephanus papa reductus ẽ ad scc̃m sedem per
missos domni regis pippini folredum et reliquis
quicumeo eran. Incluso uero hais tulfo rege in pa¬
pic ciuitaite iustitiam sci petri pollicitus ẽ faciendi
Vnderex pippinus obsides .xl. recepto sȩccum succra¬
menc firmata reuersus ẽ infruncis Eulamanñ
cuitem monachus uien naciuitate reman
bertradane regine infirmus languebat dies multos
& obiit inpace¬
DeCLUI Numpro spexisset pippinusrex abhai¬
stulfo lan gobardorum rege ea non ẽẽ ueri quod
aneic promiserat deiustitiis scĩ petri. Iterum i ter
perugens in itliam papiam obsedit haistulfum

Expanded text:
CCLV. Pippinus rex per apostolicam invitationem Italiam iter peragens, iustitiam beati Petri apostoli quaerendo, Haistolfus Langobardorum rex supradictam iustitiam vetando clusas Langobardorum petiit, obviam Pippino regi et Francis venit. Et inierunt bellum, et Domino auxiliante beatoque Petro apostolo intercedente Pippinus rex cum Francis victor extitit. Eodemque anno Stephanus papa reductus est ad sanctam sedem per missos domni regis Pippini, Folradum et reliquis, qui cum eo erant. Incluso vero Haistulfo rege in Papia civitate, iustitiam sancti Petri pollicitus est faciendi; unde rex Pippinus obsides XL receptos et cum sacramenta firmata reversus est in Franciam. Carlomannus autem monachus ViennBertrandane reginae infirmus, languebat dies multos, et obiit in paceDCCLVI. Dum prospexisset Pippinus rex, ab Haistulfo Langobardorum rege ea non esse vera, quod antea promiserat de iustitiis sancti Petri, iterum iter peragens in Italiam, Papiam obsedit, Haistulfum
Abbreviated transcription (Latin):
statuã in capitolio poni passus est. Consobrinos suos int̾fecit. suꝑbia qͣ ineo erec̾biis fuit
xpedigones .iiiiͦ. habuit. unã adu̾sꝰ dacos. De dacis catthisq duplice̾ triũphũ egit. De sarmatis
solã laureã usurpauit. Multas qͥd̾e calamitates idest. bellis passꝰ est. Na̾.⁊ in sarmatia legio etꝰ
cũ duce int̾fecta est. & a dacis oppius sabinꝰ cõsularis. ⁊ corneliꝰ p̃fectꝰ pretoriꝰ cũ magniꝰ exerei
tibꝰ occisi s̃. Romȩ qͦ multa oꝑa fecit. In capitoliũ & forũ tͦnsitoriũ. diuoꝵ porticꝰ isiũ. ac se¬
latio. anno ȩtatis.xixͦx. qͥnto imperii qͥnto decimo. funꝰ ingenti dedecore ꝑ iuspilliones ex¬

Expanded text:
statuam in Capitolio pstatuam in Capitolio persum Cattos, duas adversum Dacos. De Dacis Cattisque duplicem triumphum egit, de Sarmatis solam lauream usurpavit. Multas tamen calamitates isdem bellis passus est; nam in Sarmatia legio eius cum duce interfecta est et a Dacis Oppius Sabinus consularis et Cornelius Fuscus, praefectus praetoria fecit, in his Capitolium et Forum transitorium, Divorum Porticus, Isium ac Selatio anno aetatis tricesimo quinto, imperii quinto decimo. funus eius ingenti dedecore per bispelliones ex
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stitisse. dixerit. Amici hodie diẽ ꝑdidi. hic romȩ amphiteatrũ edificauit.⁊ .x. milia ferarũ indedi¬
catione eiꝰ occidit. ꝑ hȩc inusitato ardore disiectꝰ morbo ꝑit in ea qͣ patet uilla. pꝰ bienniũ. ⁊ m̃ses¬
o.xx. dies ꝙͣ ĩꝑator erat factꝰ. etatis anno altero ꝯ qͣdeagesimo. Tantꝰ luctꝰ eo mortuo publicꝰ fui
Domitianꝰ mox accepit imꝑium. fr̃ ipsiꝰ iunior neroni aut caligulȩ. aut tyberio similior ꝙͣ. pat̾
uel fratͥ suo. Primis tm̃ annis mod̾a̾tus imꝑio fuit. mox ad ingentia uitia ꝑgrestꝰ libidinis iracũ¬
diȩ. crudelitatis. auaritiȩ tm̃ in se odiu̾ ꝯcitauit. ut merita ⁊ patris ⁊ frĩs aboleret Inc̾fecit
nobilissimos ẽ senatu. Dnm̃ se ⁊ dm̃ pͥmꝰ appellari ussit. Nulła sͥ nͥ aut argenteã aut aur eã

Expanded text:
praestitisse, dixerit: "Amici, hodie diem perdidi". Hic Romae amphitheatrum aedificavit et quinque milia ferarum in dedipraestitisse, dixerit: "Amici, hodie diem perdidi". Hic Romae amphitheatrum aedificavit et quinque milia ferarum in dedicatione eius occidit. Per haec inusitato favore dilectus morbo periit in ea, qua pater, villa p imperator erat factus, aetatis anno altero et quadragesimo. Tantus luctus eo mortuo publicus fuiDomitianus mox accepit imperium, frater ipsius iunior, Neroni aut Caligulae aut Tiberio similior quam patri vel fratri suo. Primis tamen annis moderatus in imperio fuit, mox ad ingentia vitia progressus libidinis, iracundiae, crudelitatis, avaritiae tantum in se odii concitavit, ut merita et patris et fratris aboleret. Interfecit nobilissimos e senatu. Dominum se et deum primus appellari iussit. Nullam sibi nisi auream et argenteam
Abbreviated transcription (Latin):
atq int̾ diuos relatus ẽ. Geniturã filioꝵ ita cognitã habuit. ut cũ multe cont᷑ eũ cõiurationes fiere̾t. qs
efactas ingentidissimulatione ꝯtẽpsit. insenatũ dixerit. aut filios sibi successores. aut nemineom.
H uic titꝰ filtꝰ successit. qͥ & ipse uespasianꝰ÷ dictꝰ. uir om̃iũ uirtutũ gen̾e̾ mirabilis. ado̾ ut amor ⁊ deliciȩ
nani gn̾is: diceretur. facundissimꝰ. mod̾atissimꝰ. causas latine egit. poemata ⁊ tͣgedias g̾ce cõposuit.
In oppugnatione iherosolimoꝵ. sub patre militans. duodeciꝰ pugnatores. duodecĩ sagittaꝵ ꝯflixit ictibꝰ.
F acilitatis ⁊ liberalitatis tantȩ fuit. ut cũ nulli qͥcꝙ̃ negaret. ⁊ ab amicis rep̃hende̾t᷑ respõderit. nullũ
eͥstem debere ab ĩꝑatore discedere Prete̾a cũ q̃dã die in cęna recordatꝰ fuiss nicħ se illo die cuiq

Expanded text:
atque inter Divos relatus est. Genituram filiorum ita cognitam habuit, ut, cum multae contra eum coniurationes fierent, quas atque inter Divos relatus est. Genituram filiorum ita cognitam habuit, ut, cum multae contra eum coniurationes fierent, quas patefactas ingenti dissimulatione contempsit, in senatu dixerit aut filios sibi successuros, aut neminem. Huic Titus filius successit, qui et ipse Vespasianus est dictus, vir omnium virtutum genere mirabilis adeo, ut amor et deliciae humani generis diceretur, facundissimus, bellicosissimus, moderatissimus. Causas Latine egit, poemata et tragoedias Graece conposuit. In oppugnatione Hierosolymorum sub patre militans duodecim propugnatores duodecim sagittarum confixit ictibus. Facilitatis et liberalitatis tantae fuit, ut, cum nulli quicquam negaret et ab amicis reprehenderetur, responderit nullum tristem debere ab imperatore discedere, praeterea, cum quadam die in cena recordatus fuisset nihil se illo die cuiquam