comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trianguli. foliis porri similib. radicib nigris.
siue contiguis insimilitudinem oliuaruin
odorissimis atq acerrimis. Nascitur in palu¬
dib atq uacuis locis. Tradit᷑ etiã alia species.
quipari quȩ in india nascit᷑. & appellat᷑ lingna
eoꝵ ⁊ nraber. Yris illirica asimilitudine yris.
celestis nom̃ accepit. unde & a latinis arcumen
dr̃. quod flos eius coloris uarietate eundem
arcum celestem imitetur. Iilirica ant̾ dicit᷑
quia in illiria plurima. & uolentissima est.
Species eius foliis gladioli sunilib. radice aro¬
matica. odoris boni. Acorum foliis irich̾ sum¬
lib radicib acerrimi odoris s iocundi. ꝓpt̾
quod & aromatica ẽ. Meucardamum scisqui¬
num meluis quodin eufrate nascitur qͣm
qͦd muarabia. fuluum. multiflorum. pur¬
pureũ tenue. odoris rosei cuui iuanu fricat᷑.
gustu multum in ceudit linguã atq mor¬
g̾ce flos nuncupat᷑. Timum appellatum qͦd

Expanded text:
trianguli, foliis porri similibus, radicibus nigris, trianguli, foliis porri similibus, radicibus nigris, sive contiguis, in similitudinem olivarum odoratissimis, atque acerrimis. Nascitur in paludibus, atque vacuis locis. Traditur etiam alia species cyperi quae in India nascitur, et appellatur lingua eorum gingiber. 9. Iris Illyrica a similitudine Iris coelestis nomen accepit. Unde et Latinis arcumen r quod flos eius coloris varietate eundem arcum caelestem imitetur. Illyrica autem dicitur quia in Illyrico plurima et olentissima est. Species eius foliis gladioli similis, radice aromatica, odoris boni. Acorum foliis iridis similibus; radicibus acerrimi odoris, sed iucundi; propter quod et aromatica est. Meu. Cardamomum. Squinum melius est quod in Euphrate nascitur quam quod in Arabia, fulvum, multiflorum, purpureum, tenue, odoris rosei cum manu confricatur, gustu multum incendit linguam atque mor enim Graece flos nuncupatur. Thymum appellatum quod
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ est qͦd fuerit recens. odoris boni. albe¬
dine parua. porrecte longitudinis. integrĩ.
& neq infragm̃ta comminutum: inspiratione
bona. & cum carpitur manus inficiens. & le¬
uit̾ acre. Quod si euisinodi ñ fuerit: aut ue¬
tustum. aut infusum agnoscitur. Ad ult̾atur
aut̃ aminixto croco maginate. augendi quoq
pond̾is causa spuma argenti contrita ad icit᷑.
& ꝑditur si puluerulentum reꝑitur. atq de¬
coctum ab odore ꝓprio fuerit lapsum. Croco¬
mnagina expressis aromatib crociui unguenti.
atq informato sedimine iu panniculos fit¬
& ideo sic appellat᷑. Asarum nascitur in umbro¬
sis montib. florib casfiȩ similib. inestq flos
uxta radicem purpureus inquo sem̃ contiuet᷑
uuarum simile: radicib plurib atq tenuis¬
simis. & bene redolentib: & est uirtute similis
nardo. fu nascitur in ponto. foliis oleastro si¬
milib. qui parum agrecis uocatum. quod
habeat uirtutem feruentem. Radix ẽ iunci

Expanded text:
autem, quod fuerit recens, odoris boni, albedine parva, porrectae longitudinis, integrum, et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitur, manus inficiens, et leviter acre. Quod si ejusmodi non fuerit, aut vetustum, aut infusum agnoscitur. Adulteratur autem admisto crocomagmate. Augendi quoque ponderis causa spuma argenti contrita adjicitur, et proditur, si pulverulentum reperitur, atque decoctum ab odore proprio fuerit lapsum. 349 6. Crocomagma, expressis aromatibus crocini unguenti, atque informato sedimine in pannusculos fit, et ideo sic appellatur. 7. Asarum nascitur in umbrosis montibus, foliis casiae similibus, inter quae flos juxta radicem purpureus, in quo semen continetur uvarum simile, radicibus pluribus, atque tenuissimis, et bene redolentibus, et est virtute similis nardo. Phu nascitur in Ponto, foliis oleastro similibus. 8. Cyperus a Graecis vocatur, quod habeat virtutem ferventem. Radix ejus est junci
Abbreviated transcription (Latin):
li. foliis corrandri similib. Nascitui uixta
muros ciuitatum. Flomos qm latini uerbas¬
cum uocant. quarum altera ẽ masculus.
albidiorib folus atq angustiorib. alterafe¬
& hirsutis. ferula uocata a medulla. Nam illã
uarro tradit ẽẽ ferule medullam. qͣm apodelors
g̃ci uocant. Nonnulli aferiendo ferulam di¬
cuut. adhanc enim pueri & puelle uapula¬
re solent. Huiꝰ sucꝰ galbanum ẽ. sapirum
dictum. qͦd igni & ceris sit aptum. Piroii
enini g̾ci ignem dicunt. Idem & allo nomi

Expanded text:
le, foliis coriandri similibus. Nascitur iuxta le, foliis coriandri similibus. Nascitur iuxta muros civitatum. Phlomos, quam Latini verbascum vocant; quarum altera est masculus, albidioribus foliis atque angustioribus, altera fegris. Ferula vocata a medulla: nam illam Varro tradit esse ferulae medullam, quam ἀσφόδελον Graeci vocant. Nonnulli a feriendo ferulam dicunt. Ad hanc enim pueri et puellae vapulare solent: huius sucus galbanum est. Papyrum dictum quod igni et cereis est aptum; πῦρ enim Graeci ignem dicunt. Iuncus eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ciclaminos g̾ce dicta. a quodam qui cielos
nocatꝰ ẽ: qui primꝰ uirtutẽ huiꝰ herbe inue¬
nit. siue qͦd habeat radicẽ rotundam. Grec
emincicla rotundum uocant. Cinꝰ radix
facit. Nascitur. in locis siluosis. & agris. Ani
pelos leuce suie brionia. qͦm latim uitem al¬
bam uocant. uel aqualitate coloris. uel qͦd eiꝰ
radix contrita & corpori infricata. teneriorẽ
& candidiorem cutẽ reddat. Nam ꝙ sucꝰ baca¬
rum eius lac uberib siccis reddit. Ampelos
melena id est uitis nigra. eademq labrusca.
folia edere similia. in omnib maior quam
uitis alba: barcas similit̾ habens. quȩ in ma¬
turitate nigrescunt. unde & uocabulũ sump¬
sit. Uiticella herba alatinis appellata. qͦd sic̃
uitis quicquid ꝓximum habuerit app̃hendat
corimbis: quos anulos appellamus. Bucalinon
florem habet croceum. oculo similem. unde
& a grecis nomen accepit. Est aut̃ caule mol¬

Expanded text:
Cyclaminus Graece dicta a quodam, qui Κύκλος Cyclaminus Graece dicta a quodam, qui Κύκλος vocatus est, qui primus virtutem hujus herbae invenit sive quod habeat radicem rotundam. Graeci enim κύκλον rotundum vocant. Cujus radix, facit. Nascitur in silvosis locis, et agris. 90. Ampelos leuce, sive bryonia, quam Latini vitem albam vocant, vel a qualitate coloris vel quod eius radix contrita et corpori infricata teneriorem et candidiorem cutem reddat. Nam et sucus bacarum eius lac uberibus siccis reddit. Ἄμπελος μέλαινα, id est vitis nigra, eademque labrusca: folia hederae similia; in omnibus maior quam vitis alba: bacas similiter habens, quae in maturitate nigrescunt, unde et vocabulum sumpsit. Viticella herba a Latinis appellata quod sicut vitis quidquid proximum habuerit, adprehendat corymbis, quos anulos appellamus. Bupthalmos florem habet croceum, oculo similem; unde et a Graecis nomen accepit. Est autem caule mol
Abbreviated transcription (Latin):
brosia qͣm latini apium siluaticum uocãt.
Dequa uirgilius. Ambrosieq comȩ diui¬
num u̾tice odorem aspirauere. Apiago qͦd
bam salutarem uocant. folia feniculi simi
lia atq asꝑsa. & rotatim t̾re ꝓstrata. Colo
uulgo nepetam uocauerunt. ma ior est uir¬
tute. & uehemens in calore. Genicularis
herba substernitui. obscorpionum ium re¬
fellendam. Giadiolus qͦd sit foliis gladii simi¬
lib. tirso cubitali florib purpureis. Uer¬
lanus capillis. Affodilos qmͣ latini a colore al¬
bicũt uocant. Scilla qͦd nocens sit dequa
suꝑsticio gentilium dicit. qͦd si integra ad
limen suspendat᷑. omma inala fugat. Cami¬
petos ag̾cis dicta qͦd t̾rȩ adhereat. & odorẽ
pini habeat. Hanc latimi cucurbitularem
uocant. qͦd exparte odorem cucurbite refe¬
rat. Stafisagria folia ht̃ uelut uitis. & caules
rectos nuttit. semen infolliculis uiride hñs
in modum ciceris trigonum. asꝑum. fuscũ.
stoecadib nascitur. unde & nuncuꝑatur.

Expanded text:
brosia, quam Latini Apium sylvaticum vocant. De qua Virgilius: Ambrosiaeque comae divinum vertice odorem Spiravere . . . . . Apbam salutarem vocant, cujus folia feniclia atque aspera et rotatim terrae prostrata. Colocnostri vulgo nepetam vocaverunt, maioris virtutis et vehemens in calore. Genicularis herba substernitur ob scorpionum vim repellendam. Gladiolus, quod sit foliis gladii similibus, thyrso cubitali, floribus purpureis. Verlanus capillis. Olbucium vocant. Scilla, quod nocens sit; de qua superstitio gentilium dicit quod, si integra ad limen suspendatur, omnia mala fugat. Chamaepitys a Graecis dicta quod terrae adhaereat et odorem pini habeat. Hanc Latini cucurbitularem vocant, quod ex parte odorem cucurbitae referat. Strectos mittit, semen in folliculis viridibus habens in modum ciceris, trigonum, asperum, fuscum, Staechadibus nascitur, unde et nuncupatur. 89.
Abbreviated transcription (Latin):
Iasturcium sapor appellauit. qͦd acrimonia
sui nasum torqueat. Fungi qͦd agred ignẽ
acceptum concipiant. Fos enim ignis ẽ. ¶In¬
de & esca uulgo dr quod sit fomes ignis. &
nutrimentum. Alii dñt fungos uocatos.
quod sint ex eoꝵ genere quidam int̾emp¬
torii. unde & defuncti. Tuberam tiuuoꝵ
t̾re ꝓdit. eaq cauisa nom̃ uii dedit. Uoliui
appeliati. qͦd sint uolubiles & rotundi. As¬
paragus qͦd spiuosa & asꝑa sit fruter eius
ex qua giguitur: Capparis a g̾cis nom̃ sũp¬
sisse iudetur. qͦd habeat in summitateib
rotunda seminum capitella. Arboracca
hoc ẽ lapsana. Lapistrus. laparica. Hȩc
icibo sumpta stomachum confortat.
uenerem reprimit. Cardiuis genꝰ herbe¬

Expanded text:
Nasturcium sapor appellavit, quod acrimonia sui nasum torqueat. Fungi, quod aridi ignem acceptum concipiant; φῶς enim ignis est;o unde et esca vulgo dicitur, quod sit fomes ignis et nutrimentum. Alii dicunt fungos vocatos quod sint ex eorum genere quidam interemptorii; unde et defuncti. Tuberum tumor terrae prodit; eaque causa nomen illi dedit. Volvi appellati quod sint volubiles et rotundi. Asparagus, quod spinosa et aspera sit frutex eius, ex qua gignitur. Capparis a Graecis nomen sumpsisse videtur, quod habeat in summitatibus rotunda seminum capitula. Armoracia, hoc est lapsana. Lapistrus. Lapathia: haec in cibo sumpta stomachum confortat, Venerem reprimit. Carduus. Er
Abbreviated transcription (Latin):
naca uocata. qͦd eiꝰ radix p̃cipuus pastꝰ sit ho¬
minis. Est odoratu iocunda. tibo delectabils
Rapa dicta arapiendo. id ẽ comp̃hendendo.
Est aut̾ radice amplior napo. sapore dulcior
& folio tenui. Napus a similitudine rapȩ uo¬
catus. nͥ quod foliis latior & radicis gustu sub¬
acrior ẽ. Nominis aut̃ affinitas in utrisq ine
pene cominuuis: quia utrumq sem̃ in alte¬
rum uicissim mutat᷑. Nam rapa inalio solo
Napocaulis ex duob holerib compositũ
nom̃ ht̃. quia dum sit sapore napo sunilis
non inradicem s intirsum conscendit. nt
caulis. Sinapis appellat᷑. quod folis sit si¬

Expanded text:
inaca vocata quod eius radix praecipuus pastus sit hoinaca vocata quod eius radix praecipuus pastus sit hominis: est enim odoratu iucunda, cibo delectabilis. Rapa dicta a rapiendo, id est conprehendendo. Est autem radice amplior napo, sapore dulcior, et folia tenui. Napus a similitudine rapae vocatus, nisi quod foliis latior et radicis gustu subacrior est. Nominis autem adfinitas in utrisque inde pene communis, quia utrumque semen in alterum vicissim mutatur. Nam rapa in alio solo,Napocaulis ex duobus oleribus conpositum nomen habet, quia dum sit sapore napo similis, non in radice, sed in thyrso conscendit, ut caulis. Sinapis appellatur, quod foliis sit si
Abbreviated transcription (Latin):
herbarum. De oleribus .x.¬
ortus nominatus. quod semꝑ ibi aliqͥd
oriatur. Nam cum alia t̾ra semel man¬
no aliquid creet. hortus nunqͣm sine fruc¬
tu ẽ. Holus abalendo dictum. eo quod pri¬
mum homines holerib alerentur. anteqͣ
fruges & carnes ederent. Tantum enim
pomis arboꝵ & holerib alebant᷑. sicut ani¬
malia herbis. Caulis ẽ generalit̾ herbaꝵ
uel olerum medius frutex. qui uulgo tirsꝰ
dicit᷑. quod a t̾ra sursum conscendat: ex quo di¬
riuatum ẽ ut specialit̾ quoddam genꝰ olerũ
caulis diceret᷑. quia tirsus ipsius amplius ce¬
teris holerib coalescit. id ẽ crescit. Est autem
generale nom̃. Omins enim frutex caulis. Can¬
Cima d̃r. quasi coma. Est enun suminitas
holerum. uel arborum. inqua ingens uirtꝰ
naturalis ẽ. Malua exparte g̾co nocabulo
aliuimi soluendiq naturam habeat. cuius
suco siquis se oleo mixto ꝑimxerit: ab apib
negat᷑ feriri. Folia eiꝰ exoleo trita & iposita.
scorpionib creduntus afferre torporem. sasb¬

Expanded text:
eat. De oleribus . Hortus nominatus quod semper ibi aliquid oriatur. Nam cum alia terra semel in anno aliquid creet, hortus numquam sine fructu est. Olus ab alendo dictum, eo quod primum homines oleribus alerentur, antequam fruges et carnes ederent. Tantum enim pomis arborum et oleribus alebantur, sicut animalia herbis. Caulis est generaliter herbarum vel olerum medius frutex; qui vulgo thyrsus dicitur, quod a terra sursum conscendat; ex quo derivatum est ut specialiter quoddam genus olerum caulis diceretur, quia thyrsus ipsius amplius ceteris oleribus coalescit, id est crescit. Est autem generale nomen; omnis enim frutex caulis dicitur, quasi coma. Est enim summitas olerum, vel arborum, in qua vigens virtus naturalis est. Malva ex parte Graeco vocabulo alvum solvendique naturam habeat. Cuius sucus, si quis se oleo mixto perunxerit, ab apibus negatur feriri. Folia eius ex oleo trita et inposita scorpionibus creduntur afferre torporem. Past
Abbreviated transcription (Latin):
humorem bibat. Iuncus dictꝰ. eo qͦd iunctis
radicib hereat. Scirpus a quo segetes te¬
Qui mimicus ẽ etiam inscirpo nodum q̃rat.
fũcus genus herbe ẽ. de qua tingui tͣ uestis.
dicta quiamentit᷑ alienum colorem. Unde
pedes. quia crassa ẽ. foliis aquam ex parte
ulgria. id ẽ alga mollis. & quodam modo
fungus dicta abuligine. tipus uͦ quia se
ab aqua inflat: unde etiam ambitiosoꝵ
Carix herba acuta & durissima. sparto similis.
tus frutex uirgosus sine foliis. ab asꝑitate uo¬
catus. uolumina enim funium quȩ ex eo
fiunt. asꝑa siit. Gramen asitu potius dic¬
tum. qͦd plurimus agroꝵ sit: unde & eum
g̾ci agrestem uocauerunt. licet omnis her¬
ba gramen uocetur. ab eo quod germiuetui.
sicut robur omnis ligni cutis & species an
eo qͦd sit sirmissima. filix asiugularitate
folii dicta. Deniq ex una uirgula altitudi¬
ne cubitali una scissa folia gignitur resini¬
plicata uelut penna. Auena herba semi

Expanded text:
em dicunt. Iuncus eo quod iunctis radicibus haereat. Scirpus, quo segetes te'Qui inimicus est, etiam in scirpo nodum quaerit.' Fucus genus herbae est de qua tinguitur vestis, dicta quia mentitur alienum colorem. Unde pedes, quia crassa est, foliis aquam ex parte ulva, id est alga mollis et quodammodo fungus, dicta ab uligine. Typhus vero, quae se ab aqua inflat. Unde etiam ambitiosorudicitur. Carex herba acuta et durissima, sparto similis. tus frutex virgosus sine foliis, ab asperitate vocatus. Volumina enim funium, quae ex eo fiunt, aspera sunt. Gramen a situ potius dictum, quod plurimis agrorum sit: unde et eum Graeci ἄγρωστιν vocaverunt. Licet omnis herba gramen vocetur, ab eo quod germinetur; sicut robur omnis ligni cutis et species, ab eo quod sit firmissima. Filix a singularitate folii dicta. Denique ex una virgula altitudine cubitali una scissa folia gignitur, res inplicata velut pinna. Avena. Loli
Abbreviated transcription (Latin):
uruca. qͦd ignite sit uirtutis. & incibo
sepe sumpta: ueneris inceudium moue¬
at. Huuis species dͥuȩ. quarum alta usi¬
alis. alt̾a agrestis. acrioris uircutis. ntͣq
tam̃ ueneris commoriens tisum. de odo
triumphantium coronabat᷑. Hercules
aut̾ hanc herbam primus capite circum¬
oleastrum. nunc apprun: cuius radices essi¬
cacit̾ pugnant contra insidias uenenoꝵ.
Euis gen̾is sunt petrosi lenon. ipposilenon.
& olcosi lenon. Petrosilenon uocatum. quod
sit similis apio. & nascatur inpetris montib¬
q p̃ruptis: quod nos petrapium dicere pos¬
ẽ summum ac ꝓbauile. macedonicum. gu¬
stu suaue & odore aromatico. Ipposilenca¬
dictum. qͦd sit durum & austerum. Oleo¬
sulenon. qͦd mollior folio. & caule tenero.
feniculum latini uocant. qͦd eiꝰ tirsi seu
radicis sucus acuat uisum: cuiꝰ uirtus tra¬
ditur ut serpentes annuam senectutem
gustu eius deponant. Hoc holus g̾ei ma¬
ratron uocant. Ligusticum a regione no¬
men accepit. Hascitus enim pluritĩ

Expanded text:
uruca, quod ignitae sit virtutis, et in cibo 369 saepe sumpta Veneris incendium moveat. Hujus species duae: quarum altera usualis, altera agrestis acrioris virtutis, utraque tamen Veneris commovens usum. CAPUT triumphantium coronabatur. Hercules autem hanc herbam primus capiti circumunc oleastrum, nunc apium. Cujus radices efficaciter pugnant contra insidias venenorum. Ejus generis sunt petroselinon, hipposelinon, et oleoselinon. 2. Petroselinon vocatum, quod sit simile apio, et nascatur in petris montibusque praeruptis, quod nos petrapium dicere posest summum, ac probabile Macedonicum, gustu suave, et odore aromatico. 3. Hipposelinodictum quod sit durum et austerum. Oleoselinon, quod mollius folio et caule tenerum. Feniculum Latini vocant quod eius thyrsi seu radicis sucus acuat visum: cuius virtus traditur ut serpentes annuam senectutem eius gustu deponant. Hoc olus Graeci μάραθρον vocant. Ligusticum a regione nomen accepit. Nascitur enim plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
gͥto nomine sumptum. qͦd illi corian no¬
cant. cuius semen iudulci uiuodatum
ꝑniores redit inuenerem. si supra mo¬
dum dederis amentiam nutrit. Canos
etiam excoriandro infici traditum est.
Ceresolium genꝰ herbe. Ruta dicta. qͦd
sit feruentissima. cuius altã agrestis atq
uircute acrior: s utraq feruentissima
comꝓbatur. Hanc uenenis repugnare
mustele docent. quȩ dum cum serpente
dimicauerint. cibo eius armantui. Sal
elnam uocant. radice aromatica. odoris
sumim. cum leui acrimonia. Menta ge¬

Expanded text:
Graeco nomine sumptum, quod illi κόριον vocant, cujus semen in dulci vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est. Ceraefolium . . . . . 8. Ruta dicta, quod sit ferventissima. Cujus altera agrestis, atque virtute acrior, sed utraque ferventissima comprobatur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo ejus armantur. 9. alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
a faselo insula greciȩ. uͭ ñ peul mons olimpẽ.
Porrum cuius duo genera sunt: capitatus
& sectilis. Sectuis paruus. capitatus maioꝵ.
Bucum genꝰ holeris saporis euanidi. quasi u¬
us beta. Cucumeres qͦd sint int̾dum amari:
qui dulces nasci ꝑlubentui: si lacte mellito
eoꝵ semen infimdit᷑. Cncurbita calida est.

Expanded text:
a Phaselo insula Graeciae, ubi non procul mons Olympus est. a Phaselo insula Graeciae, ubi non procul mons Olympus est. Porrum, cuius duo genera, capitatus et sectilis; sectilis parvus, capitatus maior. Blitum genus oleris, saporis evanidi, quasi vilis beta 16. Cucumeres, quod sint interdum amari, qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infundatur. 17. Cucurbita . .
Abbreviated transcription (Latin):
nera curat. Raphanum g̃ci. nos radicemuo¬
camus. eo qͦd totum deorsum innntitur. dũ
reliqua holera insumina magis prosiliant.
Cuius semine macerato quisquis suas manꝰ
infecerit: serpentes impune tractabit. Si¬
quidem exipsius radice etiam ebur albescit.
incibo quoq uenens obsistit. Nam contra
uenena radieces. nuces lupini. citrum. aptum.
ruta ꝓsunt. s contra futurum ñ contra ac¬
ceptum uenenum. Unde & apud uet̾es ante
alias epulas hȩc solebant mnensis apponi. La¬
ctuca dicta est. qͦd habundantia lactis exubet
seu quia lacte nutrientes feminas implet.
Hȩc & inuiris ueneris usum cohercet. La¬
ctuca agrestis. quam sarraliam nominamus.
qͦd tirsus eiꝰ in modum serre est. Intub g̾cum
nom̾ ẽ. & uitubris qͦd sit intus tofus. Huius¬
nͥtantum caput. Ascalonia nuncupata ex
una urbium palestine quȩ ascalon dr. unde
pͥus aduecta ẽ. Allium dictum qͦd oleat.
Ulpicuim appellatum. qͦd alii odorẽ habeat.

Expanded text:
 10. Raphanum Graeci, nos radicem vocamus, eo quod 367 deorsum totus nititur, dum reliqua olera in summa magis prosiliant; cujus semine macerato quisquis suas manus infecerit, serpentes impune tractabit. Siquidem ex ipsius radice etiam ebur albescit. In cibo quoque venenis obsistit. Nam contra venena hujus radices, nuces, lupini, citrium, apium prosunt, sed contra futurum, non contra acceptum venenum. Unde et apud veteres ante alias epulas haec solebant mensis apponi. 11. Lactuca dicta est, quod abundantia lactis exubseu quia lacte nutrientes feminas implet. Haec et in viris Veneris usum, coercet. Lactuca agrestis est quam saquod dorsum eius in modum serrae est. Intubus Graecum nomen est: et intubus, quod sit intus tobus. tantum caput. Ascalonia nuncupata ex una urbium Palaestinae quae Ascalon dicitur, unde prius advecta est. Alium dictum quod oleat. Ulpicum appellatum quod alii odorem habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulum sumpsit. qͦd comam foliorum
ad radium solis circumactã rũtat. Nam g̾ci
solem titan uocant. mallonẽ comã: ex quo
confectum ẽ ut titimallum diceretur. Huiꝰ
species septem diu̾sis in locis nascentes. Sgo¬
nos quȩ latine herba salutaris uocat᷑. ꝓpt̾ ꝙͦ
dolorem capitis & stomachi incendiũ mitigi¬

Expanded text:
vocabulum sumpsit, quod comam foliorum vocabulum sumpsit, quod comam foliorum ad radium solis circumacta convertat. Nam Graeci solem τιτᾶνα vocant, μαλλὸν comam; ex quo confectum est ut titimallum diceretur. Huius species septem diversis in locis nascentes. Strychnos, quae Latine herba salutaris vocatur, propter quod dolorum capitis et stomachi incendium mitig
Abbreviated transcription (Latin):
cusa. cuius radix contrita digitos iuficit.
Est enuim sanguineo colore. unde etiam pie¬
torib ad purpuram effingendam inusu ẽ
Cameleon quȩ latine uascarago uocatur:
eo quod uiscum gignat. inquo herent aues
quȩ ꝓpria uoluntate descendunt ad escã.
Cicuta dicta. ꝓpt̾ qͦd intirso geniculatos nods
habeat occultos. ut canna. sicut dr fossa coci
quȩ occulta ẽ. Hȩc potui data: int̾ficit. Han
Dicere sorbitio tollit quẽ dira cicute. Hȩc
dum hominib uenenum sit: capellas ef¬
ficit pingues. Trifolion qͣm g̾ei trifolluni
uocant. qͦd sit foluis crinis ꝑsingulas anno¬
tationes. Nomos quam latim herbam lu¬
cernarem uocant. ab eo qͦd ad licima facnat
Eadem & lucubros quod lucem p̃beat um¬
bris. Peretron g̾ce dicta. qͦd habeat radicẽ
incendiosam atq coacerbantẽ. Altea malua
euiscus quia glutinosa ẽ. Origanum quod
latine colena int̾pretat᷑. ꝓpt̾ quod in fusa

Expanded text:
chusa, cuius radix contrita digitos inficit: chusa, cuius radix contrita digitos inficit: est enim colore sanguineo, unde etiam pictoribus ad purpuram efficiendam usui est. Chamaeleon, quae Latine viscarago vocatur eo quod viscum gignat; in quo haerent aves, quae propria voluntate descendunt ad escam. Cicuta, propter quod in thyrso geniculato nodos habeat occultos, ut canna; sicut dicitur fossa caeca, quae occulta est. Haec potui data interficit: hancs 4, 2: Dicere, sorbitio tollit quem dira cicutae. Haec dum hominibus venenum sit, capellas efficit pingues. Trifolion, quam Graeci τρίφυλλον vocant, quod sit foliis trinis per singulas adunationes. Phlomos, quam Latini herbam lucernarem vocant, ab eo quod ad lychnia facit. Eadem et lucubros, quod lucem praebeat umbris. Pyrethron Graece dicta quod habeat radicem incendiosam atque coacervantem. Althaea malva tum surgit, viscus, quia glutinosa est. Origanum, quod Latine colena interpretatur, propter quod infusum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s serpentes fugat. Scamonia qͣm latini
acridium uocant. Herba suci plena qui col¬
ligitur. sub cauata radice. Deniq t̾ram rotũ¬
da cauitate fodiunt. tunc sub positis aut
cocleis aut nucis foliis excipitur sucꝰ. atq sic¬
catus aufertur. Uenit ant̾ sepius ꝓbabilis ex
nicsia asie. Huius contraruis atq falsus ex
syria uel indea. Daucos foliis fenicul sumlis
tirso bipalmis. Citocacia uocata. qͦd uentrẽ
cito depurgat. qm uulgus corrupte citi cotiam
uocant. Lappa dicta qͦd ht̃ caulem ingentem
ꝑt̾ram dspositam. Hȩc herba agrecis philan¬
tropos uocat᷑. qͦd uestib homiuum in hereat.¬
ob asperitatẽ sui. Nascitur uixta muros. Ca¬
pillum ueneris uocatum. siue quod elapsos pt̾
alopiciam capillos recreet. uelqͦd capilloꝵ flu¬
ores cohercet. uel qͦd sit uirgulis nigris. lemb
cum splendore: quasi capilli. Hascitur in
aquosis locis. Rubia dicta. qͦd radix eius sit
rubra. uude & colorare lanas ꝑ hibetui: An¬

Expanded text:
s et duris locis. Scammonia, quam Latini acridium vocant, herba suci plena, quod colligitur sub cavata radice: denique terram rotunda cavitate fodiunt, tum suppositis aut cochleis aut nucis foliis excipitur sucus atque siccatus aufertur. Venit autem saepius probabilius ex Mysia Asiae: huic contraria atque falsa ex Syria vel Iudaea. Daucos, foliis feniculi similis thyrso bipalmis. Citocacia vocata quod ventrem cito depurgat; quam vulgus corrupte citocociam vocant. Lappa dicta quod habeat caulem ingentem per terram dispositam. Haec herba a Graecis φιλάνθρωπος vocatur, quod vestibus hominum inhaereatob asperitatem sui. Nascitur iuxta muros. Capillum Veneris vocatum sive quod elapsos post alopeciam capillos recreat, vel quod capillorum fluores coercet, vel quod sit virgulis nigris lenibus cum splendore quasi capilli. Nascitur in aquosis locis. Rubia dicta quod radix eius sit rubra, unde et colorare lanas perhibetur. An
Abbreviated transcription (Latin):
purpureuni. blauum mesticium. Osticium
quia exusto ẽ. Fit eium exdependenti fuligine
tectoꝵ gesta assidius iguib iuide & color eiꝰdẽ
tuicture flanimeus est. de instrumentis uestiũ.

Expanded text:
eum. Blavum. Mesticium. Osticium, quia ex usto est; fit enim ex dependenti fuligine tectorum egesta assiduis ignibus: unde et color eiusdem tincturae flammeus est. De instrumentis vestiu
Abbreviated transcription (Latin):
Conon figura. quȩ ab amplo
mangrstum finit sicut ortogo¬
nium. Ita.
Pẏramis est figura. quȩ
in modum ignis ab am¬
ꝑlo inacumen consurgit. ita

Expanded text:
Conon, figura solida, quae ab amplo in angustum finit, sicut orthogonium. 6. Pyramis est figura solida, quae in modum ignis ab amplo in acumen consurgit. I
Abbreviated transcription (Latin):
tio & indicium futurȩ pugnȩ. Laculata
uestis ẽ: quȩ lacꝰ quadratos quosdã cum pie¬
tura habet intentos aut additos acui. Iacin¬
ct iua uestis ẽ: aerio colore resplendens. Mo
licina. quȩ a maltiarũ stamine conficitur:
qͣm alii melocinã. alii inauellam uocant.
Bombicina ẽ. abombice u̾iniculo qui lon¬
gissima ex se fila generat. quoꝵ tertura
bombicinum dr: conficit᷑q in insula coo
eam seres pͥmi mserunt. Oloser ica
da. confecta ex quodã genere lim grossioris.
Sunt & qui genꝰ qͦd dam lim byssum esse
existimant. Tramoserica stamine lineo.
trama ex serico. Olofora: tota expurpura.
olo enim totum fibrina uestis. tramam¬
defibri id ẽ castoris lanahñs. s a pͥma de ca¬
fit. Linostenia uestis ẽ ex lana linoq con¬
texta. & dicta linostema: quia in stamine
linum intrania lanã ht̃. Recta d̾r uestis.
qm sur sum u̾sam stantesq texuerinit. Seg¬
mentata. z onis quib dam & quasi p̃cisam̃¬

Expanded text:
tio et indicium futurae pugnae. 11. Laculata tio et indicium futurae pugnae. 11. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos, aut additos acu. Hyacinthina vestis est, aerio colore resplendens. 12. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur, quam alii molocinam, alii malvellam vocant. 13. Bombycina est a bombice vermiculo, qui longissima ex se fila generat, quorum textura bombycinum dicitur, conficiturque in insula Coo.eam Seres primi miserunt. Holoserica, da confecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt et qui genus quoddam lini byssum esse existiment. trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura; ὅλον enim totum. Byssina de fibri id est castoris lana habens. Caprina de cafit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema quia in stamine linum, in trama lanam habet. Recta dicitur vestis quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zonis quibusdam et quasi praecisamen
Abbreviated transcription (Latin):
mum miserunt. Uermiculi enim ibi nasei
phibentur. a quib hȩc circum arbores fila che¬
cuntur. Uerines aut̾ ipsi g̾ce bombices nomi¬
uautur. Placium ẽ stuppa & quasi orassedo
seriqi: & ẽ g̾cum nomen. De colorib uestiũ
inctura uocata. quia tinguitur xuiii.
&inaliam fucata sp̃em nitoris gr̃a colo¬
ratur. Coccum g̾ci. nos rubrum seu uermieu¬
lum dicimius. Est euim u̾miculus ex situestri¬
b froudib. Concͥlium dictum. eo qͦd excon¬
culis maruiis color eiꝰ colligitur. Idem & os
trum uocatui. Ostrimi quoq ꝑcolore pur¬
pure temꝑatur plurimis quidẽ ni locis. sop¬
tinum inuisula cypro gignitui: siue in his
quas ꝓpius solis cursus illuiminat. Conchilia
at sunt maris. quȩ circ̃cisa ferro lacͥias
purpurei coloris enuttunt. His collectis co¬
lor purpureus temꝑatur. & ostruni exinde
appellatum dicunt. qͦd ex teste humore eli¬
Apud g̾cos aut̃ pͥorphyra dĩ. cumi aspiratio¬

Expanded text:
mi miserunt; vermiculi enim ibi nasci mi miserunt; vermiculi enim ibi nasci perhibentur, a quibus haec circum arbores fila ducuntur; vermes autem ipsi Graece βόμβυκες nominantur. Placium est stuppa et quasi crassedo serici, et est Graecum nomen. De coloribus vestium . Tinctura vocata quia tinguitur et in aliam fucata speciem nitoris gratia coloratur. Κόκκον Graeci, nos rubrum seu vermiculum dicimus; est enim vermiculus ex silvestribus frondibus. Conchylium dictum eo quod ex conchulis marinis color eius colligitur: idem et ostrum vocatur. 3. Ostrum, quod pro colore purpurae temperatur, plurimis quidem in locis, sed optimum in insula Cypro gignitur, sive in iis quos propius solis cursus illuminat. 4. Conchylia autem sunt maris, quae circumcisa ferro lacrymas purpurei coloris emittunt. His collectis color purpureus temperatur; 466 et ostrum exinde appellatum dicunt, quod ex testae humore eliApud Graecos autem πορφύρα dicitur cum aspiratio
Abbreviated transcription (Latin):
rubris. & expellib iacinctinis. Cilicia ara¬
bes iiuncupant. uelamenta pilis caprarum.
contexta: ex quib sibi tentoria faciunt. del¬
& uellus dictum. qͦd priꝰ lane uellerentur ñ
g̾ci linarium dicunt. siue quo sint molle a
leue. Stupa uͦ canabi ẽ siuelim. Hec scađ̾m
antiquani orcograsiam stippa dicta. qͦ exii
ninȩ nauum stipentur: unde & stiupatores
dicuntur. qui niuallib eam componinit.
Tumentum appellatum. quod aut in filo
aur intela tumeat. nec subtilitatẽ habeat.
Canubium a similitudine cannȩ uocatum.
siue agreca echimologia. Nam illi canubũ.
canubin uocant. Byssum genꝰ ẽ quoddam
lni nunium candidi & mollissuni. quod¬
g̾ci papaten uocant. Fbriuiuu lana est
animalium quosfibros uocant. ipsos &
castoreos existuuant. quos dum uenatores ses
ciuitur ipsi sibi testicu los adununt. Arauea
uocatui. eo qͦd acris infusione in frondib nu¬
triatur. Sericum dictum. quia id seres pri¬

Expanded text:
rubris et ex pellibus iacintinis. Cilicia Ararubris et ex pellibus iacintinis. Cilicia Arabes nuncupant velamenta pilis caprarum contexta, ex quibet vellus dictum, quod prius lane vellerentur, non m linum Greci linarium dicunt sive quod sit molle et leve. Stuppa vero cannabi est sive lini; hec secundum antiquam orthographiam stippa dicta, quod ex ea rime navium stipentur; unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam componunt. Tomentum appellatum, quod aut in filo, aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat. Cannabum a similitudine canne vocatum sive a greca etymologia, nam illi cannabum canabin vocant. Byssum genus est quoddam lini nGraeci papatem vocant. Fibrinum lana est animalium, quae fibros vocant, ipsos et castores existimant, quos dum venatores 465 sequuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocata, eo quod aeris infusione in frondibus nutriatur. 5. Sericum dictum, quia id Seres pri
Abbreviated transcription (Latin):
sa. quasi simpla. Anfitapa: ex utraq parte¬
uillosa tappeta. Lucilius. Simpla atq anfitas
uillis ingentib molles. Mantelia nunc ꝓ
oꝑiendis mensis sunt: quȩ ut nomen ipsum
indicat olim t̾gendis manib prebebantui.¬
Siue mantilia a mandendo. Mappe conui¬
uii & epularum appositarum sunt: quasi ma¬
nuppe. atq obid nominate: cinꝰ diminutuũ
a thoro dicte. Sabanum gͥcum nom̃est. Facist̃¬
gium & marut̾gium. a t̾gendo faciem uel
manus uom. uela dicta. quod obiectu
suo interiora domoꝵ uelent. Aulea uela pi¬
cta & grandia. quȩ ideo aulea dicta sunt:
qͦd pͥmum in aula attali regis asiȩ. cui sue¬
cessit romanꝰ ppłs inuenta sunt. Cortine st̃
aulea. id ẽ uela depellib. qualia in exodo legu¬
tur: a quib taberuaculum extrinsecꝰ tegeliat
Dicte aut̃ cortine a coriis. eo qͦd prius expels
fuissent facte. Unde & in eodem tab̾naculo
lege iubebat᷑ cortinas fieri expellib arieñ

Expanded text:
sa, quasi simpla. Asa, quasi simpla. Avillosa tapeta. Lucilius: Siplae, atque amphitapae villis ingentibus molles. 463 6. Mantelia nunc pro operiendis mensis sunt, quae, ut nomen ipsum indicat, olim tsive mantilia a mandendo. Mappe convivii et epularum appositarum sunt, quasi manupe, atque ob id nominate, cuius diminutivum oro dictae. Sabanum Graecum est. Facietergium et manitergium a tergendo faciem vel manus vocatum. Vela dicta quod obiectu suo interiora domorum velent. Aulaea vela picta et grandia; quae ideo aulaea dicta sunt quod primum in aula Attali regis Asiae, cui successit populus Romanus, inventa sunt. Cortinae sunt aulaea, id est vela, de pellibus, qualia in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coreis, eo quod prius ex pellibus fuissent factae. Unde et in eodem tabernaculo legis iubetur cortinas fieri ex pellibus arietum
Abbreviated transcription (Latin):
tragulum uestimentum ẽ discolor. quod
manu artificis diu̾sa uarietate distingni.¬
tur. Dictum aut̾. quod et instratu & in ami
ctu aptum sit. Dequo salomon. Stragulatã¬
uestem fecit s̃. Ludices aludis. id ẽ cheatris
nocatos quidam existimant. Cum enin egre¬
diebantur deludi ꝓstibuio uiuenes. hoꝵ uea¬
mento tegebant capit & faciemn. quia solet
erubescere: qui lupanai. intrauerit. Galnapes
grecum ẽ. fulcra sunt ornamenta lectorum. di¬
cta quod uni his fulcimur. idẽ sustinemur. uel
quod thoros fulciant. siue caput. quȩ reclinato¬
ria uulgus appellat. Ceruicalia aut̾̃ eo qͦd ponm¬
tur subceruice uel cubito. Pulmillus dictus. apu¬
uinari. qui ẽ diuitum lectus. Culcitre uocat
qͦd calcentur id ẽ farriantur pluma siue tum̃¬
to. quo molliores candidiores que sint. Tape¬
ta dicta. quod pedib pͥmuni strarent᷑. quas
cappedia. Tapeta aut̃ aut stipla sunt: ant
anfitapa. Stipla tappeta exuna parte uillo¬

Expanded text:
Stragulum vestis est discolor quod Stragulum vestis est discolor quod manu artificis diversa varietate distinguitur: dictum autem quod et in stratu ctu aptum sit. De quo Salomon: Stragulatavestem fecit sibi. 2. Ludices a ludis, id est, theatris, vocatas quidam existimant. 462 Cum enim egrediebantur de ludi prostibulo juvenes horum velamento tegebant caput et faciem, quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes . . . . . 3. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod his fulcimur, id est sustinemur, vel quod thoros fulciant sive caput, que reclinatoria vulgus appellat. Cervicalia autem, eo quod ponantur sub cervice, vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinari, qui est divitum lectus. Culcitre vocate, quod calcentur, id est farciantur pluma sive tomento, quo molliores callidioresque sint. Tapeta dicta, quod pedibus primum sternerentur, quasi tapedia. Tapeta autem aut sipla sunt, aut amphitapa. Sipla tapeta, ex una parte villo
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur. Stola aut̃ g̾ce uocatur qͦd suꝑ emit¬
tatui. Idem ẽ & ricimum latino nomine appel¬
latum. eo qͦd dimidia eius pars retro reicitui:
quod uulgo mauortẽ dicunt. Uocatum aut̃
mauortẽ quasi martẽ. Signum enim mari¬
talis dignitatis & potestatis in eo ẽ. Caput
enim mulieris: uir est. Inde & suꝑ caput
mulieris ẽ. Amiculum ẽ meretricum palleum
liueum. Hoc apud uet̾es matrone. in adult̾io
dep̃hense in duebantur. ut intali amiculo
potius quam instola polluerent pudicitiam.
Erat enim apud uet̾es hoc signum mere¬
tricie uestis. nunc in hispania honestatis.
Teristrum palliolum ẽ. quonsq hodie ara¬
bie & mesopotam ie mulieres uelantui: quo
inestu tutissimo tegunt᷑ umbraculo. de quo
mysaia legit᷑. Anoboladium amicꝰtoriũ
lincum feminarũ. quo humeri oꝑuint᷑:
quod g̾ci uellatini sydonem uocant. de stratu
& reliquis uestib quȩ inusu habent᷑. xui.

Expanded text:
mittitur: stola autem Graece vocatur quod superemitmittitur: stola autem Graece vocatur quod superemittatur. Idem et ricinium Latino nomine appellatum eo quod dimidia eius pars retro reicitur; quod vulgo mavortem dicunt. Vocatum autem mavortem quasi Martem; signum enim maritalis dignitatis et potestatis in eo est. Caput enim mulieris vir est; inde et super caput mulieris est. Amiculum est meretricum pallium lineum. Hunc apud veteres matronae in adulterio deprehensae induebantur, ut in tali amiculo potius quam in stola polluerent pudicitiam. Erat enim apud veteres hoc signum meretriciae vestis, nunc in Hispania honestatis. Theristrum palliolum est quo usque hodie Arabiae et Mesopotamiae mulieres velantur, quibus in aestu tutissimo teguntur umbraculo. De quo in Isaia 3, 23. Anaboladium amictorium lineum feminarum quo humeri operiuntur, quod Graeci vel Latini sindonem vocant. De stratu et reliquis vestibus quae in usu habentur .
Abbreviated transcription (Latin):
tib enagantur. Unde ⁊ stelle planetȩ id ẽ uage
eo qͦd uage suo errore motuq discur uint. Bni¬
rus. agreco uocabulum trahit. Illi eium bir¬
rum bibrum dicunt. Melotes quȩ etiam pera
uocat᷑: pellis ẽ caprina a collo pendens: p̃cincta
usq ad lumbos. Est enim habitus ꝓprie neces¬
saruis adoꝑis exercitium. fiebat aut̃ prius
ut quidam existimant de pelliculis melonũ
unde & melo tes uocati sunt. Fimbrie uocate
trahunt. Greci enim t̾miuum. ori uocant.¬
prelautum reginarum amiculum. un¬
de & appellatum. Peplum matronale palliũ
expurpura signatum: cuius fimbrie aurei
staminis summitate resplendent. Palla est
quadrum pallium muliebris uestis. dedu¬
ctum usq ad uestigia: affixis morchnem gẽ¬
tate quȩ ẽ circa finem huius uidumenti. siue
qͦd rugis uibrantib sinuata crispet᷑. Stola
matronale oꝑimentum. qͦd cooꝑto capite &
scapula adextro latere in leuum humerũ

Expanded text:
tibus evagantur. Unde et stellae planetae, id est vagae, tibus evagantur. Unde et stellae planetae, id est vagae, eo quod vago sui errore motuque discurrunt. Birrus a Graeco vocabulum trahit, illi enim birrum bibrum dicuvocatur, pellis est caprina, a collo pendens precincta usque ad lumbos. Est enim habitus proprie necessarius ad operis exercitium: fiebat autem prius, ut quidam estimant. De pelliculis melonum, unde et melote vocate sunt. Fimbrie vocate trahunt; Graeci enim terminum ὅρον vocant.gillum est praelatum reginarum amiculum; unde et appellatum. Peplum matronale pallium ex purpura signatum, cuius fimbriae aurei staminis summitate resplendent. Palla est quadrum pallium muliebris vestis, deductum usque ad vestigia, quod ad fixis in ordinem gemtate, quae est circa finem huiusmodi indumenti; sive quod rugis vibrantibus sinuata crispetur. Stola matronale operimentum, quod cooperto capite et scapula a dextro latere in laevum humerum
Abbreviated transcription (Latin):
senatui togis depositis quirites ad saga fuert̃.
Sagum aut̃ gallicum nom̃ ẽ. Dictuni autẽ
sagum quadrũ. eo qͦd apud eos pͥmum quadra¬
cum uel quadruplex eẽt. Pe nula ẽ pallium
cum fimbriis longis. Lacerua pallium fur¬
briatun. quo olim solimilites utebaut᷑. Unde
& indistinguenda castrensi urbana ꝙ turba
hos togatos illos laceruatos uocabant. Inde
aut̃ lacerne quasi amputatis capitib fimbri¬
arum: neq ita laxis ut sunt pe nulaytun.
Mantum hispani uocant. qͦd manꝰ tegat tantũ.
ẽ enimbreue amictum. Pretexta puerile ẽ
pallum quousq ad sedecun annos pueri no¬
biles sub discipline cultu utebantur: unde
& p̃textati pueri appellatisunt. Dicta ant̾
precexta. quia p̾texebatur ei latior purpura.
Casula ẽ uestis cucullata. dicta ꝑdiminut¬
onem a casa. qͦd totum hominẽ tegat quasi
imuor casa. Inde & cucula. quasi minor cęlla.
Sic & grece planetas dictas: quria oris er ran¬

Expanded text:
senatui: 'Togis depositis Quirites ad saga fuerunt.' senatui: 'Togis depositis Quirites ad saga fuerunt.' Sagum autem Gallicum nomen est: dictum autem sagum quadrum eo quod apud eos primum quadratus vel quadruplex esset. Paenula est pallium cum fimbriis longis. Lacerna pallium fimbriatum quod olim soli milites utebantur; unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba hos togatos, illos lacernatos vocabant. Inde autem lacernae quasi amputatis capitibus fimbriarum, neque ita laxis ut sunt paenularum. Mantum Hispani vocant quod manus tegat tantum; est enim breve amictum. Praetexta puerile est pallium quo usque ad sedecim annos pueri nobiles sub disciplinae cultu utebantur; unde et praetextati pueri appellati sunt. Dicta autem praetexta quia praetexebatur ei latior purpura. Casula est vestis cucullata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem tegat quasi minor casa. Inde et cuculla, quasi minor cella. Sic et Graece planetas, dicta quia oris erran
Abbreviated transcription (Latin):
binus ẽ: cum ita imponitur toga. ut toge laci¬
nia quȩ pt secus reicitus attralat᷑ ad pectus.
ita ut exutroq latere ex hunieris picture pen¬
deant: ut sacerdotes gentilium faciebant. aut
cingebant᷑ pretores. Trabea erat toge species
expurpura & cocco qua oꝑti romanoꝵ reges
romulus ad inuenisse ꝑ hibet᷑: ad discretionẽ
regii habitus. Trabea aut̃ dicta. qͦd in maiorẽ
głam hominem transbearet. hoc ẽ iltra & in
posterum ampliori dignitate honoris beatum
faceret. Paiuidamentum erat insigne palliũ
imꝑatorum coccopurpuraq & auro distinc¬
tum. dequo salustius. togam inquit paluda¬
mento mutauit. Erat aut̃ pallium bellicũ
dictum ut quibꝰdam uidetur. qͦd eo inducus
paiam fac̾et imꝑator bellum futurum. Cis
cum textum aut̃ dictum: quia ẽ rotundum¬
pallium. Diplois aut̃ g̾cum nom̃ ẽ. ab eo qͦd
ci panno patientia uelat. Est aut̃ uestis mi¬
utaris. cuius usus gallicis pͥmum expediq¬
onib cepit. & p̃da hostil. Dequa ẽ uer illa

Expanded text:
binus est, cum ita imponitur toga, ut togae lacinia, quae postsecus rejicitur, attrahitur ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant, aut cingebantur praetores. 8. Trabea erat togae species ex purpura et cocco, qua operti 457 Romanorum reges Romulus adinvenisse perhibetur, ad discretionem regii habitus. Trabea autem dicta, quod in majori gloria hominem transbearet, hoc est, ultra et in posterum ampliori dignitate honoris beatum faceret. 9. Paludamentum erat insigne pallium imperatorum cocco, purpuraque et auro distinctum. De quo Sallustius: Togam, inquit, paludamento mutavit. Erat enim pallium bellicum, dictum, ut quibusdam videtur, quod eo indutus palam faceret imperator bellum futurum. 10. cumtextum autem dictum, quia epallium. Diplois Graecum nomen, ab eo quod ci panno patientia velat. Est autem vestis militaris, cuius usus Gallicis primum expeditionibus coepit e praeda hostili. De qua est vox illa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpurpure subnigre. qui fit in hispania: ut
ferugine clarus hibera. Dicta aut̃ ferrugo.
ͦd omĩs purpura prima cinctura eiꝰmodi co¬
loris existat. Glaucꝰ color ẽ: ferrugineus sub¬
niger. Elbidum ab elbo coĩore uocatum. El¬
bum ẽ enim medius color int̾ iugrũ & album.
& elbum ab elbo dirnuatum. Luteus color
rabicundꝰ. qͦd ẽ eroceus. Nam erocum lutei
dictum. qͦd sit colore nigro. Greci en un melam

Expanded text:
est purpurae subnigrae, quae fit in Hispania: ut: Ferrugine clarus Ibera. Dicta autem ferrugo quod omnis purpura prima tinctura eiusmodi coloris existat. Glaucus color est ferrugineus subniger. Elbidum ab elbo colore vocatum; elbum est enim medius color inter nigrum et album, et elbum ab albo dirivatum. Luteus color rubicundus, quod est croceus. Nam crocum lutei quod sit colore nigro; Graeci enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicte ꝑtropum. Malus ẽ arbor nauis. qua uel
sustiuentui. Malus aut̃ dictus. quia h̃t̃ instar
mali insuminitate. uel quia quasi quib dam
malleolis ligneis cingitur. quoꝵ uolubilitate
uela faclius eleuantur. Modius ẽ cui arbor
insistit. ob sunilitudinẽ maturalis uasis dictus.
Carceria sunt in cacumine arboris trocleȩ. qͥsi
F. litt̾a: ꝑ quas funes trahiuit᷑. Cria. Lucida
cum fulgent. alti carceria mali. Troclee autẽ
uocate. quod roculas habeant. Trocos enun
grece. rota dicit᷑. Parastate stipites sunt pares
stantes. quib arbor sustinetui. Cato. Malũ
deligatum. parastate uincte. Clauus ẽ quo
regitur gubnaculum. Dequo eniius. Ut cla
uuun rectum teneam. naueniq gubernem.
Porticulus mallens in manu portatur. qͦ mod̾
signumq dat᷑ remigantib. Dequo plautus.
Adloquendum atq tacendum tate habes
porticulum. Consilla uncinis ferreus uellig¬
neus. ad quem u littore defixũ funes nauium

Expanded text:
dictae per tropum. Malus est arbor navis qua vela dictae per tropum. Malus est arbor navis qua vela sustinentur. Malus autem dictus quia habet instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Cinna 4: Lucida confulgent alti carchesia mali. Trochleae autem vocatae quod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Parastatae stipites sunt pares stantes quibus arbor sustinetur. Cato inc. 18: 'Malum deligatum, parastatae vinctae.' Clavus est quo regitur gubvum rectum teneam, navemque gubernem. Porticulus malleus in manu portatus, quo modus signumque datur remigantibus, de quo Plautus: Ad loquendum atque tacendum tute habeas porticulum. Tonsilla, uncinus ferreus vel ligneus, ad quem in littore defixum funes navium
Abbreviated transcription (Latin):
inluĩ conu̾titur & inflamirã. Unde & luci¬
nium dicit᷑. qͦd lumendet. Mat̾ia inde dicit᷑
onnie lignum. qͦd ex ea aliquid efficiat᷑. uel si
ad ianuam referas uel ad statuam: mat̾ia erit.
Ad aliquid eium semꝑ mat̾ia accipienda est:
sicut elem̃ta mat̾iam rerum eẽ dicimuis. quia
inde ea quȩ sunt facta uidemꝰ. & mat̾ia quasi
mat̾ dicta. Trabes uocate. quod uitransuerso
posite utrosq parietes contiueant. Aliud aut̃
sunt tigna. aliuo trabes. Tigna enim iuncta
trabem faciunt. trabes aut̃ sunt cum sunt
dolate. Colus ꝓprie ẽ uelut scutum breue. qͦd
inmedio tecto ẽ. in quo trabes coeunt. Est¬

Expanded text:
in lumen convertitur, et in flammam. Unde et lychin lumen convertitur, et in flammam. Unde et lychnium dicitur, quod lumen det. 4. Materia inde dicitur omne lignum, quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus, quia inde ea quae sunt facta videmus, et materia, quasi mater, dicta. 5. Trabes vocatae, quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim 443 juncta trabem faciunt. Trabes autem sunt, cum sunt dolatae. 6. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qua praua sint: aliqua cubantia ꝓnañ
nulia. alia supina. & ꝓpt̾ hoc uniu̾sa sint
contracta. Linea a genere suo appellata. qͥa
ex lino fit. Hac maciones utuntur siue lig¬
narii. ue tortum aliquid construant. Trui¬
le nom̃ factum eo qͦd trudit & detrudit. idẽ
includit calce uelluto lapides. Martellus¬
mationum. Scale abscandendo id ẽ ascen¬
dendo uocate. Herent enmi parietib. Scale
aut̃ dicuntur. aut una sit aut plures. quia
numeri tantum pluralis ẽ nomen: ut littere
quȩ epłam significant. de fabricis lignariis xix¬
ignarius generalit̾ ligni opifex appellat᷑
carpentarius speciale nom̃ ẽ. Carpentum
eiuim solum facit. sicut nauicularius qui tan¬
tum nauium ẽ fabricator & artifex. Sarcitec¬
tor dictus. qͦd ex multis hinc & inde conuinctis¬
tabulis inum tecti sarciat corpꝰ. Idem & tig¬
uarius. quia tectoria lignis inducit. Lignũ
uocatum g̾ca ethimologia. quia in censum

Expanded text:
qua prava sint, aliqua cubantia, prona qua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina et propter hoc universa sint contracta. Linea a genere suo appellata est, quia ex lino fit. Hac muratores utuntur sive lignarii, ne tortum aliquid construant. Trulle nomen factum, eo quod trudit, id est includit calce Machina. Scalae ab scandendo, id est ascendendo, vocatae; haerent enim parietibus. Scalae autem dicuntur, aut unae sint aut plures, quia numeri tantum pluralis est nomen, ut littrae quae epistolam significant. § 19 De lignariis. Lignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus qtabulis unum tecti sarciat corpus. 4. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. 3. Lignum vocatur Graeca etymologia, quia incensum