comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te confingunt. Propt̾ hoc cũ conuersus
fuerit ager eoꝵ in pomoꝵ custodiã &
preparatꝰ ad uineas. & lapides qͥb edifi¬
cata ẽ ciuitas detracti in ꝓfundũ. & re¬
uelata fuerint fundamenta eoꝵ & om̃ia
sculptilia conuersa & incensa. & merce¬
des quas sibi uana spe pollicebant᷑ & qͥc¬
qͥd uelut dm̃ colere uidebant᷑ redactũ
ad nihilũ. qͥa de fornicatione animȩ om̃e
sibi p̃tiũ cõparauerant : tunc intelli¬
gentes errorẽ pristinũ & in sem& ipsos
reuersi plangent in qͥb ante ridebant.¬
& lugebunt in qͥb prius fornicantes
qͦdãmͦ letabant᷑ : deponentq de pedib
suis qͥcqͥd mortiferũ habuerant. & ert̃
discalciati quia terra in qua staturi st̃
locus ẽ sc̃s. Ꝙ uestimenta fornicationiᷤ
suȩ uniuersa ꝓicient. eruntq nudi ut
possint xp̃i indui uestimento. & facient
planctũ quasi draconũ. Plancturi qͥppe se
sunt aliquando & dracones. quando uide¬

Expanded text:
te confingunt. Propter hoc cum conversus te confingunt. Propter hoc cum conversus fuerit ager eorum in pomorum custodiam, et praeparatus ad vineas, et lapides quibus aedificata erat civitas, detracti in profundum, et revelata fuerint fundamenta eorum, et omnia sculptilia concisa et incensa, et mercedes quas sibi vana spe pollicebantur, et quidquid velut Deum colere videbantur, redactum ad nihilum, quia de fornicatione animae, omne sibi pretium compararant: tunc intelligentes errorem pristinum, in semet reversi plangent, in quibus ante ridebant, et lugebunt, in quibus prius fornicantes quodammodo laetabantur. Deponentque de pedibus suis quidquid mortiferum habuerant, et erunt discalciati, quia terra in qua staturi sunt, locus est sanctus, et vestimenta fornicationis suae universa projicient; eruntque nudi, ut possint Christi indui vestimento, et facient planctum quasi draconum. Plancturi quippe sunt aliquando et dracones, quando vide
Abbreviated transcription (Latin):
dognata in qͥb stabat. & omĩa idola quȩ
speciẽ uidebant᷑ habere & pulcritudinẽ
artifici sermone cõposita. a ministris dĩ
fuerint concisa. id.ẽ. a uiris ecclesi asticis:
tunc in loco edificationis pessimȩ uaria
ȩccłȩ poma nascent᷑. & ñ solũ nascent᷑. ue¬
rũ etiã custodient᷑. & plantabit᷑ uinea
sorech: de qua fiat uinũ qđ se dñs in reg¬
no patris bibiturũ ẽẽ ꝓmisit. Non solũ
autẽ fundamenta eiꝰ quȩ prius terra
gła qͦq & diuitiȩ quas de fornicatione ui¬
debat᷑ habere & errore suo. igne meo con¬
sũment᷑. de qͦ dixi in eugłõ. ignẽ ueni mit¬
tere suꝑ terrã. & quẽ uolo ut ardeat. Quȩ
cõburent᷑ & redigent᷑ ad nichilũ. quia ñ
de ueritate contracta sunt dogmatũ. sed
de fornicatione animę & errore hinc in¬
de collecta st̃. Heretici qͥppe ñ habent
diuitias de paterna hereditate uenien¬
tes. sed cotidie qͥd colant repperiunt:¬
& idola sibi artifici manu & curiosa men¬

Expanded text:
idola quae speciem videbantur habere, et pulchritudinem artifici sermone compositam, et a ministris Dei fuerint concisa, id est, a viris Ecclesiasticis tunc 439 in loco aedificationis pessimae, varia Ecclesiae poma nascentur, et non solum nascentur, verum etiam custodientur, et plantabitur vinea Sorec, de qua fiat vinum, quod se Dominus in regno Patris bibiturum esse promisit . Non solum autem fundamenta ejus, quae prius terra gloria quoque et divitiae quas de fornicatione videbatur habere et errore suo, igne meo consumentur, de quo dixi in Evangelio: Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat : atque comburentur, et redigentur ad nihilum, quia non de veritate contracta sunt dogmatum; sed de fornicatione animae, et errore hinc inde collecta sunt. Haeretici quippe non habent divitias de paterna haereditate venientes, sed quotidie quod colant reperiunt, et idola sibi artifici manu, et curiosa men
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidi. & faciã planctũ uelut draconũ:
& luctũ quasi strutionũ. Quomͦ enĩ dra¬
cones terribili sibilo ꝑsonant. iuxta his¬
torias eoꝵ qͥ de phisicis conscripserunt.
eo tẽpore qͦ uincunt᷑ ab elephantis. & si¬
cut strutiones ĩ memores sunt ouoꝵ suoꝵ.
& quasi ñ pepͤserint in harena calcandos
pedib bestiarũ fetꝰ relinqunt de qͦ in iob
plenius scribit᷑. ita & ego sine filiis spoliatꝰ
& nud incedã. & hoc faciã quia desperata
ẽ plaga eius id. ẽ samariȩ. & idem peccatũ
immo eadẽ pena peccati quȩ euerterat

Expanded text:
perdidi et faciam planctum velut draconum, perdidi et faciam planctum velut draconum, et luctum quasi struthionum. Quomodo enim dracones terribili sibilo personant, juxta historias eorum, qui de physicis conscripserunt, eo tempore quo vincuntur ab elephantis: et sicut struthiones immemores sunt ovorum suorum, et quasi non pepererint, in arena calcandos pedibus bestiarum fetus relinquunt, de quo in Job plenius scribitur: ita et ego sine filiis spoliatus et nudus incedam. Et hoc faciam, quia desperata est plaga ejus, id est, Samariae. Et idem peccatum, immo e
Abbreviated transcription (Latin):
Erat quippe in montib sita ubi nec̃ sebaste
condita. & fundamenta quoq eiꝰ reuelabo.
Tanta qͥppe ruina erit & tanta urbis sub¬
uersio : ut ñ solũ parietes & edificia cor¬
ruant. sed fundamenta quoq eiꝰ usq ad
extremũ lapidẽ reuelent᷑. &omĩa sculp¬
tilia eiꝰ cunctȩq diuitiȩ quas diuersi reges
in ea conpor tauerant concident᷑ & cõburen¬
t igni: & ad nihilũ redigent᷑. Siquidem
opes & multiplea suppelles quȩ ex forni¬
catione ut putabat᷑ idoloꝵ fuerat congre¬
gata. ducent᷑ ad aliã meretricẽ id.ẽ. ad
niniuen. ut qͦmͦ in terra sua fornicati
sunt cũ idolis quȩ fecerunt. sic uadant
ad aliã terrã idoloꝵ & fornicationis. id
ẽ ad assirios. Hususq de samaria. Ꝙ
qͥa eadẽ plaga ꝑuentura sit ad ierłm.
& ipsa enĩ simili errore peccauit. dere¬
linquens dm̃ suũ. & idola fabricans. ꝓpte¬
fectũ & dicit. Suꝑ hoc plangã & ulula¬
bo: uadã spoliatꝰ & nudus. Necẽ enĩ trib

Expanded text:
t quippe in montibus sita, ubi nunc Sebaste condita. Et fundamenta ejus revelabo. Tanta quippe ruina erit, et tanta urbis subversio: ut non solum parietes et aedificia corruant; sed fundamenta quoque usque ad extremum lapidem revelentur. Et omnia sculptilia ejus, cunctaeque divitiae, quas diversi reges in eam comportaverant, concidentur et comburentur igni, et ad nihilum redigentur. Siquidem opes et multiplex supellex, quae ex fornicatione 438 ut putabantur idolorum fuerant congregata, ducentur ad aliam meretricem, id est, ad Ninive: ut quomodo in terra sua fornicati sunt cum idolis quae fecerunt, sic vadant ad aliam terram idolorum et fornicationis, id est, ad Assyrios. Hucusque de Samaria. Et quia eadem plaga perventura sit ad Jerusalem et ipsa enim simili errore peccavit, derelinquens Deum suum et idola fabricans proptefectum: et dicit: Super hoc plangam et ululabo: vadam spoliatus et nudus decem enim tribus
Abbreviated transcription (Latin):
toris aduentu. Ꝙ crescente eccłia mon¬
tibq in sublime surgentib idola corru¬
erunt in ꝓfundũ. Egressus ẽ gͦ dñs de
loco suo. & de gentib constructa ecclesia
ẽ: ut mouerent᷑ montes sub pedib eiꝰ.
& ꝓfunda ualliũ soluerent᷑. qͥa impie egit

Expanded text:
toris adventu, et crescente Ecclesia, montoris adventu, et crescente Ecclesia, montibusque in sublime surgentibus, idola corruerunt in profundum. Egressus est ergo Dominus de loco suo, et de gentibus constructa Ecclesia est, ut 437 moverentur montes sub pedibus ejus, et profunda vallium solverentur, quia impie egit
Abbreviated transcription (Latin):
tes. p̃sentiã eiꝰ ferre ñ poterunt. sed qͥcqͥd
in eis durũ fuerit resoluet᷑. & ita fluent.
quomͦ si aquȩ plana ñ habeant. ferant᷑q
precipites in ꝓfundũ. Uenit gͦ dñs ter¬
ribilis ad docendũ idẽ. ad mouendos
montes & ualliũ humilia resoluenda.
quia impietatẽ fecit iacob & peccatum
isrł. Impietas autẽ iacob conciliabula
na reperiunt᷑. Qd̃ autẽ domꝰ iuda refe
fr̃s tui. manꝰ tuȩ suꝑ dorsũ inimicoꝵ tuoꝵ.
otest quoq & sic intelligi. qđ ꝓpt̾ impi¬
etates samariȩ & scelera iudeoꝵ egressus
sit dñs de loco quondã suo & dixerit ad
iudeos. ecce relinquet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a deser¬
ta & descenderit de celis & ascenderit
suꝑ excelsa terrȩ id ẽ. suꝑ eos qͥ ex gentiũ
humilitate credentes excelsi ẽe meruert̃:
& cõmoti st̃ monteᷤ. philosofoꝵ dognata
& regna sublimia. & hi qͥ humiles ꝑman¬
serunt. consũpti sunt. & contriti salua¬

Expanded text:
tes, praesentiam ejus ferre non poterunt; sed quidquid tes, praesentiam ejus ferre non poterunt; sed quidquid in eis durum fuerit, resolvetur, et ita fluent, quomodo si aquae plana non habeant, feranturque praecipites in profundum. Veniet ergo Dominus terribilis ad docendum, id est, ad movendos montes, et vallium humilia resolvenda, quia impietatem fecit Jacob, et peccatum Israel. Impietas enim Jacob conciliabula na reperiuntur. Quod autem domus Juda referfratres tui: manus tuae super dorsum inimicorum tuorum . Potest quoque et sic intelligi, quod propter impietates Samariae et scelera Judae, egressus sit Dominus de loco quondam suo, et dixerit ad Judaeos : Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Et descenderit de coelis, et ascenderit super excelsa terrae, id est, super eos qui ex gentium humilitate credentes, excelsi esse meruerunt. Et commoti sunt montes, philosophorum dogmata, t regna sublimia, et hi qui humiles permanserunt, consumpti sunt et contriti Salva
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uida. qͥa in decẽ tribub samaria me.¬
tropolis fuit. & in regno iudȩ ierłm
excelsoꝵ idola fabricata ẽ. Hoc iuxta litterã.
Ropologice autẽ egrediet᷑ dñs de loco
suo. quẽ uł filiũ uł om̃s scõs intelligere
possumꝰ. Ipse enĩ filius ait. ego in patre. &
pat̾ in me ẽ. & de sc̃is. Habitabo & in am¬
bulabo in eis. & ero eoꝵ ds̃. & ipsi erunt
eos. Nã & de apłis egrediebat᷑ sermo
dñi ad audientes. & tam̃ ñ derelinquebat
eos. & huiuscemodi loca idẽ. ea quȩ dm̃
hospitẽ habere mereant᷑. quasi cũ xxp̃o re¬
surgentia. & cũ eo in cęlestib sedentia
sursũ posita st̃. Unde & descendere dicit᷑
ad eos. qͥ doctrinã eiꝰ in monte audire non
possunt. Cũq descenderit. ñ ascend& in
humilib & in his qͥ deorsũ positi sunt sed
qͥ terrȩ uocant᷑ excelsa & qui intelligen¬
tes aduenientis dñi maiestatẽ. cõmoue¬
bunt᷑. & quãuis montes sint. tam̃ ad ta-¬
lis aurigȩ & ascensoris pauebunt p̾̃sentiã.

Expanded text:
aria metropolis fuit, et in regno Judae Jerusalem excelsorum idola fabricata est: hoc juxta litteram. Tropologice autem egredietur Dominus de loco suo, quem vel Filium, vel omnes sanctos intelligere possumus. Ipse enim Filius ait: Ego in Patre, et Pater in me . Et de sanctis: Habitabo et inambulabo in eis, et ero eorum Deus, et ipsi erunt eos; nam et de apostolis egrediebatur sermo Domini ad audientes, et tamen non relinquebat eos: et hujuscemodi loca, id est, ea quae Deum hospitem habere mereantur, quasi cum Christo resurgentia, et cum eo in coelestibus sedentia, sursum posita sunt. Unde et descendere dicitur ad eos qui doctrinam ejus in monte audire non possunt. Cumque descenderit, non ascendet in humilibus et in his, qui deorsum positi sunt; sed qui terrae vocantur excelsa, et qui intelligentes advenientis Domini majestatem, commovebuntur. Et quamvis montes sint, tamen ad talis aurigae et ascensoris pavebunt praesentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
in uoraginẽ lapides eius. & fundamenta
eiꝰ reuelabo. Ꝙ omĩa scupltilia eiꝰ conci¬
dent : & uniuersȩ mercedes eiꝰ cõburent᷑
igni. & cuncta idola eiꝰ ponã in ꝑditionẽ.
quia ex mercedib fornicationis congre¬
gauit: & ex mercedib fornicationis de¬
struxit. Propt̃ hoc plang&e atq lugebit.
ibit discalciata & nuda. faci&& planctũ
quasi draconũ. & luctũ quasi filiȩ syrenarĩ.
quia obtinuit plaga eiꝰ. qͥa uenit usq ad
iudã. & tetigit usq ad portã populi mei

Expanded text:
menta ejus revelabo, et cuncta sculptilia ejus concident, et universae mercedes ejus comburentur igni, et cuncta idola ejus ponam in perditionem, quia ex mercedibus fornicationis congregavit, et ex mercedibus fornicationis destruxit. Propter hoc planget atque lugebit, ibit discalciata et nuda, faciet planctum quasi draconum, et luctum quasi filiae Sirenarum, quia obtinuit plaga ejus, quia venit usque ad Judam, et tetigit usque ad portam populi mei
Abbreviated transcription (Latin):
tio saffir. confusa ignominia. Non est
in portã ierłm. tumultꝰ quadrigȩ stu¬
poris habitanti lachis. Principiũ peccati
ẽ filiȩ sion: quia in te inuenta sunt sce¬
lera isrł. Propterea dabit emissarios suꝑ
deceptionẽ regib isrł. Adhuc heredẽ
acdducã tibi quȩ habitas in maresa. & usq
odollã ueni&e gła israel. Ixx.

Expanded text:
 Saphir, confusa ignominia: non est in portam Jerusalem. Tumultus quadrigae stuporis habitanti Lachis: principium peccati est filiae Sion, quia in te inventa sunt scelera Israel. Propterea dabit emissarios supedeceptionem regibus Israel. Adhuc haeredem adducam tibi quae habitas in Maresa: usque ad Odollam ve
Abbreviated transcription (Latin):
intrare ñ potuit. Qđ si intrass& : feciss&
de ierłm samariã. Quotiens uidesimꝰ
de ecclesia aliqͦs ad hereticoꝵ sermones
scancdalizari. & querere qͦmͦ eoꝵ respon¬
deant questionib. nec tamen recedere
de ecclesia : dicamꝰ. Uenit samaria siue
plaga samariȩ usq ad popłm confitentẽ.
usq ad aures popłi dĩ: & usq ad aures
ierłm. Hoc enĩ qđ dr̃ tetigit usq ad por¬
tas popłi mei. aroRoynoy intelligendũ ẽ:
ut subaudiat᷑ tetigit etiã usq ad por¬
tas ierłm. Hucusq contra samariã &

Expanded text:
uit: quod si intrasset, fecisset de Jerusalem Samariam. Quoties viderimus de Ecclesia aliquos ad haereticorum sermones scandalizari, et quaerere quomodo eorum respondeant quaestionibus, nec tamen recedere de Ecclesia, dicamus, venit Samaria, sive plaga Samariae usque ad populum confitentem, usque ad aures populi Dei, usque ad aures Jerusalem. Hoc enim quod dicitur tetigit usque ad portas populi mei, ἀπὸ κοινοῦ intelligendum est, ut subaudiatur, tetigit etiam usque ad portas Jerusalem. Hucusque contra Samariam et
Abbreviated transcription (Latin):
uia iuaxcta historiã manifestꝰ ẽ sensus. lec¬
tõris prudentiȩ intelligentiã derelinquo.
Iuxta tropologiã autẽ conuocat ad auditũ
popłos. id ẽ totius orbis eccłias. & ad au¬
scultandũ terrã. qͥa terrena in ea hereti¬
coꝵ exstructa sunt dognata. Qđ autẽ he¬
reses int̾ carnis oꝑa numerent᷑ quȩ sẽꝑ
refert᷑ ad terrã. & apłs ad galathas ñ
tac&e. & dñs in euangłio prudenti indi¬
cat auditori. qͥ de terra ẽ de terralo¬
qͥt᷑. & ad distinctionẽ eoꝵ rursus de
di audiat. plus aliquid sonat quã quod
postea infert᷑. attendat terra: apta¬
bimꝰ eccłiȩ audite popłi om̃s. hereticis
uͦ qui terrenã suscepere doctrinã at¬
tencdat terra & om̃s qͥ in ea sunt. ut¬
& isti si audierint & illi si attenderint
ñ patiant᷑ ea quȩ postea sermo dñi cõ-¬
minat᷑. & sit eis dñs in testimoniũ siue
ut in hebraico legit᷑ in testẽ. uł ut aꝑtius
int̾pretatꝰ ẽ simmachus. testificans. &

Expanded text:
uia juxta historiam manifestus est sensus, lectoris prudentiae intelligentiam derelinquo. Juxta tropologiam autem convocat ad auditum populos, id est, totius orbis Ecclesias, et ad auscultandum terram, quia terrena in ea haereticorum exstructa sunt dogmata. Quod autem haereses inter carnis opera numerentur, quae semper refertur ad terram, et Apostolus ad Galatas non tacet , et Dominus in Evangelio prudenti indicat auditori: Qui de terra est, de terra loquitur. Et ad distinctionem eorum rursus de di, audiat , plus aliquid sonat, quam quod postea infertur: Attendat terra, aptabimus Ecclesiae, Audite, populi omnes. Haereticis vero qui terrenam suscepere doctrinam: Attendat terra, et omnes qui in ea sunt: ut et isti si audierint, et illi si attenderint, non patiantur ea quae postea sermo Domini comminatur. Et sit eis Dominus in testimonium, sive ut in Hebraico legitur, in testem, vel ut apertius interpretatus est Symmachus, testificans, et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ces. ne mͥ noceat inuidia. sed ut mens
libera id tantũ cogit& qđ nitit᷑ expla¬
nare. nec sentiat conuitioꝵ a lapas
quas dñs in passione contẽpsit.
udite populi om̃s. & attendat t̾ra
& plenitudo eius. & sit dñs ds uob̾

Expanded text:
preces, ne mihi noceat invidia, sed ut mens libera id tantum cogitet quod nititur explanare, nec sentiat conviciorum alapas, quas Dominus in passione contempsit . Audite, populi omnes, et attendat terra et plenitudo ejus, et sit Dominus Deus vob
Abbreviated transcription (Latin):
Statĩ enĩ sequit᷑. Quȩ ẽ impietas iacob.
nonne samaria: & qđ ẽ peccatũ domꝰ
iuda. nonne ierłm: Hoc dũ taxat iu
xta lora translatores. Ceterũ in hebra¬
ico quomͦ legat᷑ post paululũ subiciemꝰ.
Sed & illud qđ heretici semꝑ in dogma¬
tũ suoꝵ sibi quasi sublimitate confidant.
& eccłiȩ simplicitatẽ despiciant: in alio
loco dr̃. Uȩ qͥ despiciunt sion. & confi¬
dunt in monte samariȩ. De sion enĩ
egrediet᷑ lex. & uerbũ dñi de ierłm.
Porro samaria fabricata ẽ sibi de ꝓpͥo
sensu uitulos aureos. habentes quidẽ
in suꝑficie pulcritudinẽ. sed uitalem
sp̃m ñ habentes. & fabricata ẽ in domo
dñi. qđ int̾pretat᷑ bethel. Nec enĩ reci¬
tam̃ post fabricationẽ idoloꝵ desut eẽ
bethel. & uocat᷑ bet hauen qđ dr̃ domꝰ¬

Expanded text:
mpietas Jacob? nonne Samaria? et quod est peccatum domus Juda? nonne Jerusalem? Hoc dumtaxat juxta Septuaginta translatores. Caeterum in Hebraico quomodo legatur, post paululum subjiciemus. Sed et illud quod haeretici semper in dogmatum suorum sibi quasi sublimitate confidant, et Ecclesiae simplicitatem despiciant, in alio loco dicitur: Vae qui despiciunt Sion, et confidunt in monte Samariae : de Sion enim egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem . Porro Samaria fabricata est sibi de proprio sensu vitulos aureos, habentes quidem in superficie pulchritudinem; sed vitalem spiritum non habentes: et fabricata est in domo Dei, quod interpretatur Bethel. Nec enim recitamen post fabricationem idolorum desiit esse Bethel, et vocatur Bethaven, quod d
Abbreviated transcription (Latin):
post oseȩ. amos & isaiã. qui sub oria
uaticinati sunt. E& qͦ intelligimꝰ mi¬
cheã oraiȩ tẽporib ñ ꝓphetasse sed filii
eiꝰ ioatham: post quẽ. regnauit achar
ezechia in patris achaz imperiũ suc¬
cedente. sub quo: decẽ trib ab assiriis
in captiuitatẽ ductȩ sunt. Quantũ gͦ
ad historiã ꝑtin&. scđm ordinẽ capti¬
uitatis qͥa pͥmũ ẽ capta samaria metͦ
polis isrł postea ierłm urbs iudȩ ꝓphe.¬
tiȩ titulus imponit᷑. pͥmũ de samaria.
secło de ierłm. quantũ uͦ ad misticos
intellectꝰ qͥa samaria sẽꝑ in heresib ac¬
cipit᷑. ierłm in ecclesia: dicimꝰ uerbum
dñi fieri ad humilẽ. & ad coheredẽ
siqua forte cõmiserit. & totius uolumi¬
nis ordinẽ contexere. Qđ autẽ samaria
& decẽ trib quȩ scissȩ sunt sub rege ie-¬
roboã a stirpe dauid accipiant᷑ in ꝑsonã¬

Expanded text:
post Osee, Amos, et Isaiam, qui sub Ozia vaticinati sunt. Ex quo intelligimus, Michaeam Oziae temporibus non prophetasse; sed filii ejus Joatham, post quem regnavit Achaz, Ezechia in patris Achaz imperium succedente, sub quo decem tribus ab Assyriis in captivitatem ductae sunt . Quantum ergo ad historiam pertinet secundum ordinem captivitatis quia primum opolis Israel, postea Hierusalem urbs Judae, prophetiae titulus ponitur primum de Samaria, secundo de Hierusalem. Quantum vero ad mysticos intellectus, quia Samaria semper in haeresibus accipitur, Jerusalem in Ecclesia, dicimus verbum Domini fieri ad humilem et ad cohaeredem si qua forte peccata commiserit, et totius voluminis ordinem contexere. Quod autem Samaria et decem tribus, quae scissae sunt sub rege Jeroboam a stirpe David , accipiantur in
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamꝰ & popłos. & quomͦ uiciniã
ignis cera ñ sustin&. & ꝓno cursu aquę
ferunt᷑ in p̃ceps. ita omis impioꝵ suꝑbia
dño ueniente soluet᷑ & deflu&. Hoc autẽ
totũ fi& ꝓpt̾ scelera detẽ tribuũ quas¬

Expanded text:
intelligamus et populos. Et quomodo viciniam intelligamus et populos. Et quomodo viciniam ignis cera non sustinet, et prono cursu aquae feruntur in praeceps: ita omnis impiorum superbia, Domino veniente, solvetur et defluet. Hoc autem totum fi
Abbreviated transcription (Latin):
excelsa terrȩ. Ꝙ consum̃t᷑ montes subt̃
eũ. & ualles scindent᷑ sicut cera a facie
ignis. sicut aquȩ quȩ decurrunt in preceps.
In scelere ia cob om̃e istud. & in peccatis
domꝰ isrł. Qđ scelus ia cob non ne samaria:
& quȩ excelsa iudȩ. non ne ierłm: Laxx¬
Icce enĩ dñs egrediet᷑ de loco suo. & de¬
scend& & ascend& suꝑ excelsa terrę. &
cõmouebunt᷑ montes subt̃ eũ & ualles
tabescent sicut cera a facie ignis. & sicut
aqua ꝓfluens in descensũ. Propt̾ impieta¬
tẽ ia cob omĩa hȩc : & ꝓpt peccatũ domus
isrł. Quȩ ẽ impietas iacob: nonne samaria :¬
ficantẽ. & prȩdicentẽ quecũq facturꝰ ẽ.
Ecce egredietur de loco suo. Qui enĩ mi
crudelitatis assumere. & descend&. &
calcabit suꝑ excelsa terrȩ. Descensio dĩ
ẽ & marestatis eiꝰ ad inferiora decursus.
calcare terrã. & potentes qͦsq conterere.
& consument᷑ inquit siue tabescent
montes & ualles sub eo. quos pͥncipes

Expanded text:
et consumentur montes subtus eum et valles scindentur sicut cera a facie ignis sicut aquae quae decurrunt in praeceps in scelere Iacob omne istud et in peccatis domus Israhel quod scelus Iacob nonne Samaria et quae excelsa Iudae nonne Hierusaegredietur de loco suo, et descendet, et ascendet super excelsa terrae, et commovebuntur montes subter eum, et valles tabescent sicut cera a facie ignis, et sicut aqua profluens in descensum: proter impietatem Jacob, omnia haec, et propter peccatum domus Israel. Quae est impietas doficantem, et praedicentem quaecumque facturus est. Ecce egredietur Dominus de loco suo. Qui enim mitcrudelitatis assumere. Et descendet et calcabit super excelsa terrae. Descensio Dei est, et majestatis ejus ad inferiora decursus, calcare terram, et potentes quosque conterere. Et consumentur, inquit, sive tabescent montes, et valles sub eo, quos principes
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ ẽ ut etiã post bruchũ uita¬
lis qͥspiã in nobis sp̃s resideat :
cuncta rubigo populat᷑. ita ut
stipulã & uile fenũ uertat in ni-¬
gredinẽ. ut ñ solum esui sed &
fimo inutilia sint. De his quatuor
ꝑturbationib in pͥncipio quoque
amos si uita comes fuerit disseremꝰ.
ubi scriptũ ẽ suꝑ trib scelerib &
suꝑ quatuor damasci. gaze tiri.
idumee. filiorũ amon & moab & iu¬
da & isrł. nonne conuertã eos dicit
dñs. Quas nos ꝑturbationes int̾ p̃

Expanded text:
rarum est, ut etiam post bruchum vitararum est, ut etiam post bruchum vitalis quippiam in nobis spiritus resideat, cuncta rubigo populatur, ita ut stipulam et vile fenum vertat in nigredinem, ut non solum esui, sed et fimo inutilia sint. De his quatuor perturbationibus, in principio quoque Amos, si vita comes fuerit, 173 disseremus: ubi scriptum est: Super tribus sceleribus, et super quatuor Damasci, Gazae, Tyri, Idumaeae, filiorum Ammon, et Moab, et Juda, et Israel, non convertam eos, dicit Dominus . Quas nos
Abbreviated transcription (Latin):
ca nos comedat. nec locusta uastet
in gaudio huc illucq uolitans. &
gestiente letitia ꝑ diũsa se iactanᷤ.
ne bruchus idest pauor & futuroꝵ
metꝰ radices sapientie deuoret. ne
rubigo & desideriũ futurorũ res
inutiles concupiscat & nos ꝑferat
ad ruinã. sed ut in om̃ib quatu¬
or quadrigas & quatuor cornua
& quatuor equos rufos & uarios
& albos & nigros idest uel adũsa
uel prospera uel ex utroq sociata.
frenis sapientie gubernemus. Ego
reor eruchã ẽẽ incipientẽ in ani¬
mo passionẽ. quȩ tarda ẽ & discur¬
rere ñ potest. & mora ipsa ac ꝑti-¬
nacia ebibit & exsugit omnẽ ui¬
rorẽ. Quã si ñ occiderimꝰ in nob̾
crescit & auolat. & nc̃ deuorat
qͥcqͥd attigerit. nc̃ semesa dimit¬
tens ꝑgit ad alia. reuertensq ad
pristinã sedẽ bruchus efficit᷑. ut ñ
solum fruges & folia & cortices.
s & ipsã medullã deuoret tardita¬
te. Sin aut̃ euenerit qđ tamen

Expanded text:
ca, nos comedat; ne locusta vastet ca, nos comedat; ne locusta vastet in gaudio, huc illucque volitans, et gestiente laetitia, per diversa se jactans; ne bruchus, id est, pavor et futurorum metus, radices sapientiae devoret, ne rubigo et desiderium futurorum res inutiles concupiscat, et nos perferat ad ruinam: sed ut in omnibus, quatuor quadrigas et quatuor cornua, et quatuor equos rufos, et varios, et albos, et nigros, id est, vel adversa, vel prospera, vel ex utroque sociata, frenis sapientiae gubernemus. Ego reor erucam esse incipientem in animo passionem, quae tarda est, et discurrere non potest, et mora ipsa ac pertinacia ebibit et exsugit omnem virorem: quam si non occiderimus, in nobis crescit et avolat, et nunc devorat quidquid attigerit, nunc semesa dimittens, pergit ad alia: revertensque ad pristinam sedem bruchus efficitur, ut non solum fruges, et folia et cortices, sed et ipsam medullam devoret tarditate. Sin autem evenerit, quod tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Iustiq & fortis uiri est. nec ad-¬
ũsis frangi nec prosperis subleua-¬
ri. sed in utroq eẽ moderatũ.
Diximꝰ de ꝑturbatione presentiũ.
dicamꝰ de futurorũ : in quib me¬
tus aut spes ẽ. Aduersa timemꝰ.
prospera prestolam᷑. Et qđ egri¬
tudo & gaudiũ operant᷑ in p̃sen-¬
ti. metꝰ & spes faciunt de futuro :
dũ aut aduersa plus quã decet
timemꝰ ẽẽ uentura. aut ꝓspera que
speramꝰ in tantũ nos faciunt ex¬
ultare ut ñ teneamꝰ modũ maxi¬
me in his que incerta st̃ : qͥa fu¬
tura. & sperant᷑ potius qũa
teneant᷑. Has ꝑturbationes uno
& nec pleno uersiculo illustris po¬
eta cõphendit. Hi metuunt cu¬
piuntq: hoc de futuro: dolent gau¬
dentq: hoc de p̾senti. Neq auras
inqͥt respiciunt clausi tenebris &
carcere ceco. Qui enĩ ꝑturbatio¬
nũ tenebris obuoluunt᷑. clarũ sa¬
pientie lum̃ ñ ualent intueri. Ca-¬
uendũ ẽ gͥ ne egritudo quasi eru¬

Expanded text:
justique et fortis viri est, nec advjustique et fortis viri est, nec adversis frangi, nec prosperis sublevari, sed in utroque esse moderatum. Diximus de 172 perturbatione praesentium; dicamus et de futurorum, in quibus metus, aut spes est. Adversa timemus, prospera praestolamur; et quod aegritudo et gaudium operantur in praesenti, metus et spes faciunt de futuro, dum aut adversa plus quam decet timemus esse ventura, aut prospera quae speramus intantum nos faciunt exsultare, ut non teneamus modum, maxime in his quae incerta sunt, quia futura sperantur potius quam tenentur. Has perturbationes uno et nec pleno versiculo illustris poeta comprehendit : Hi metuunt cupiuntque  hoc de futuro , dolent gaudentque  hoc de praesenti  neque auras, inquit, Respiciunt, clausi tenebris et carcere caeco. Qui enim perturbationum tenebris obvolvuntur, clarum sapientiae lumen non valent intueri. Cavendum est igitur ne aegritudo, quasi eru
Abbreviated transcription (Latin):
quebat᷑ in eo quid st̃ hec domine
mi: respondit angłs. Isti sunt
quatuor uenti celi. qui egrediun-¬
tur ut stent corã dominatore
om̃is terre. Et est sensus. Isti st̃
qui egrediunt᷑ a facie dñi. ut
eiꝰ impleant uoluntatẽ. Cũ habi¬
tatorib terre ꝑcepimus aurib qͥd
eruca. lo custa. bruchus. rubigo
significet: nẽ cũ senib qđ dic¬
tũ est audiamus.
uatuor ẽẽ ꝑturbationes quib
animarũ sanitas subũtatur.
om̃es philosophorũ scole concla-¬
mant. Due presentes sibiq. contra¬
rie. due future mutuo dissiden¬
tes. Presentes. egritudo & gaudiũ.
Egritu dinẽ animi dicimꝰ. alioqͥn.
corporis ñ egritudo .s egrotatio
nominat᷑.Aut igit᷑ tristes sumꝰ
& merore conficim̾ statꝰq. nr̃e
mentis euertit᷑. unde & apłs mo-¬
net ne abundantiori tristitia
absorbeat᷑ frat̃: aut econtrario
gaudemꝰ gestimusq letitia. & bo¬
na nr̃a moderant̃ ferre ñ possumꝰ.

Expanded text:
quebatur in eo: Quid sunt haec, Domine quebatur in eo: Quid sunt haec, Domine mi? respondit angelus: Isti sunt quatuor venti coeli, qui egrediuntur ut stent coram Dominatore omnis terrae: et est sensus: isti sunt qui egrediuntur a facie Domini, ut ejus impleant voluntatem. Cum habitatoribus terrae percepimus auribus quid eruca, locusta, bruchus, rubigo, significent: nunc cum senibus quod dictum est audiamus. Quatuor esse perturbationes, quibus animarum sanitas subvertatur, omnes philosophorum scholae conclamant. Duae praesentes sibique contrariae, duae futurae mutuo dissidentes. Praesentes, aegritudo et gaudium. Aegritudinem animi dicimus, alioquin corporis non aegritudo, sed aegrotatio nominatur. Aut igitur tristes sumus, et moerore conficimur, statusque nostrae mentis evertitur: unde et Apostolus monet, ne abundantiori tristitia absorbeatur frater . Aut econtrario gaudemus, gestimusque laetitia, et bona nostra moderanter ferre non possumus;
Abbreviated transcription (Latin):
antiochũ cognom̃to epifanẽ. qui
instar bruchi sedit in iudea. &
om̃es priorũ regũ reliquias deuo-¬
rauit sub quo machabeorũ bella
periũ romanorũ. qui quarti &
ultimi in tantũ oppressere iude¬
os. ut de suis eos finib pellerent.
Scribit plenius iosephus in septẽ
uolum inib uespasiani & titi nar¬
rans triũphos. Elii quoq adriani
contra iudeos expeditionẽ legimꝰ.
qui ita hierłm murosq subũtit.
ut de urbis reliquiis ac fauillis
sui nominis eliam conderet ci-¬
uitatẽ. Hec quatuor regna que
subũtere iudeã in quatuor cor-¬
nib ⁊acharias uidisse se scribit.
dicente ad eũ angło. Hec sunt
inquit oculos meos & uidi. &
ecce quatuor quadrige egredien¬
tes de medio duorũ montiũ. &
montes. montes enei. In quadriga
pͥma equi rufi. & in qua driga
scđa equi nigri. & in qua driga
tertia equi albi. & in qua driga
quarta equi uarii. fortes. Cũq
propħa dixisset ad angłm qui lo¬

Expanded text:
Antiochum cognomento Epiphanem, qui Antiochum cognomento Epiphanem, qui instar bruchi sedit in Judaea, et omnes priorum regum reliquias devoravit, sub quo Machabaeorum bella perium Romanorum, qui quarti et ultimi intantum oppressere Judaeos, ut de suis finibus eos pellerent. Scribit plenius Josephus septem voluminibus, Vespasiani et Titi narrans triumphos. Elii quoque Hadriani contra Judaeos expeditionem legimus, qui ita Jerusalem murosque subvertit, ut de urbis reliquiis ac favillis, sui nominis Eliam conderet civitatem. Haec quatuor regna quae subvertere Judaeam, in quatuor cornibus Zacharias vidisse se scribit, dicente ad eum Angelo: Haec sunt inquit, oculos meos et vidi, et ecce quatuor quadrigae egredientes de medio duorum montium, et montes, montes aenei: in quadriga prima, equi rufi; et in quadriga secunda, equi nigri; et in quadriga tertia, equi albi; et in quadriga quarta, equi varii fortes . Cumque propheta dixisset ad angelum qui lo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. Qui de t̾ra ẽ de t̾ra loqͥt᷑.
qui de celo uenit suꝑ om̃es est.
esiduũ eruce comedit locusta.
& residuũ locuste comedit brucꝰ:
& residuũ bruci comedit rubigo.
sequit᷑ narratio. Ibi. ut attentũ
faceret auditorẽ magna & in¬
credibilia se dicturũ ẽẽ ꝓmisit.
que nec uetꝰ sciret historia. nec
presens etas facta cognosceret.
hic erucã & locustã. brucum &
rubiginẽ posuit. ut que singula
raro eueniunt. om̃ia simul fac¬
ta memorent᷑. & idõ mirabilio¬
ra sint. Crucã que hebraice
gẽzem̃. grece dicitur clepe uel¬
cãpẽ hebrei assirios int̾pretan¬
tur. babilonios atq chaldeos.
qui de uno orbis climate ꝓ ce-¬
dentes tã decẽ tribuũ quã du¬
arũ hoc ẽ israhelitici popłi cunc¬
ta uastarunt Locustã aut ẽ
medos int̾p̃tant᷑ & persas qui
subũso imperio chaldeorũ iu¬
deos habuere captiuos. Bruchũ.
macedonas & om̃es alexandri
successores maxi meq regem

Expanded text:
tum est: Qui de terra est, de terra loquitur: tum est: Qui de terra est, de terra loquitur: qui de coelo venit, super omnes est . Residuum erucae cduum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo. sequitur narratio: ibi ut attentum faceret auditorem, magna et incredibilia se dicturum esse promisit, quae nec vetus sciret historia, nec praesens aetas facta cognosceret. Hic erucam, et locustam, et bruchum, et rubiginem posuit, ut quae singula raro eveniunt, omnia simul facta memorentur, et ideo mirabilia sint. Erucam quae Hebraice GEZEM  , Graece dicitur κάμπη, Hebraei Assyrios interpretantur, Babylonios atque Chaldaeos, qui de uno orbis climate procedentes, tam decem tribuum quam duarum, hoc est, Israelitici populi cuncta vastarunt. Locustam autem, Medos interpretantur et Persas, qui subverso imperio Chaldaeorum, Judaeos habuere captivos. Bruchum, 171 Macedonas, et omnes Alexandri successores, maximeque regem
Abbreviated transcription (Latin):
aurib ꝑcipiat. Si factũ ẽ inquit
istud in dieb ur̃is. aut in diebus
patrũ ur̃orũ. Arte rethorica ex
rerũ magnitudine attentũ lecto¬
rẽ uel auditorẽ facit. Nulla
hec inqͥt etas meminit que dicturꝰ
sũ : nec uestro nec patrũ uestrorũ
atq maiorũ facta st̃ tẽpore. Pa-¬
tres autẽ auos a tauosq cognosce.
& filios filiorũ. omnẽ deinceps so¬
bolẽ iuxta illud uirgilianũ: Et
nati natorũ & qui nascunt᷑ ab
illis. Et senes ergo & habitatoreᷤᷤ
t̾re filiis ur̃is posterisq narrate.
Qui senex ẽ: liberos suos doceat¬
sacram̃ta. Qui habitator est t̾rę.
sĩplicẽ narret historiã. Unde usq
hodie nos qui in xp̃o credimus
quorũ cũ moyse ablatũ ẽ uelam̃
ab oculis. & de quib dicit᷑ cani ho¬
minis sapientia eiꝰ. filiis nr̃is secre¬
ta & mira narramꝰ. iudei autẽ
qͥ habitant in t̾ra loquunt᷑ t̾rena
& humi coherentia. de quib scrip¬

Expanded text:
auribus percipiat. Si factum est, inquit, auribus percipiat. Si factum est, inquit, istud in diebus vestris, aut in diebus patrum vestrorum. Arte rhetorica ex rerum magnitudine attentum auditorem facit: nulla haec, inquit, aetas meminit, quae dicturus sum, nec vestro, nec patrum vestrorum atque majorum facta sunt tempore. Patres autem avos atavosque cognosce et filios filiorum, omnem deinceps sobolem, juxta illud Virgilianum : Et nati natorum, et qui nascentur ab illis: Et senes ergo et habitatores terrae, filiis vestris posterisque narrate; qui senex est, liberos suos doceatsacramenta: qui habitator est terrae, simplicem narret historiam. Unde usque hodie nos qui in Christo credimus, quorum cum Moyse ablatum est velamen ab oculis, et de quibus dicitur: Cani hominis sapientia ejus , filiis nostris secreta et mira narramus. Judaei autem qui habitant in terra, loquuntur terrena, et humi cohaerentia, de quibus scrip
Abbreviated transcription (Latin):
TINU. qđ proprie ñ corde s aure
ꝑcipit̾. Et ut sciamꝰ sacratiorẽ
esse auditũ. quã id qđ in aurib
resonat. isaia loquente discamus.
Audi celũ. & aurib ꝑcipe t̾ra.
Qui senes st̃ & cęlestes: audiunt
spiritualit̃. Qui habitant in t̾ra
appellant᷑ t̾reni. & aurib ꝑcipi¬
unt. Et hoc in om̃ib scripturis no¬
tandũ. ubi hec duo ũba iuncta po¬
nant᷑. Quod in lamech quoq legi¬
mꝰ peccatore. qui locutꝰ ẽ ad uxoreᷤ
suas ada & sella. Audite uerba
mea uxores lamech. aurib ꝑcipite
u̾ba mea : quia uirũ occidi in uul¬
nꝰ meũ. & iuuenẽ in liuorẽ meũ.
Sciebat obscura ẽẽ que loquebat᷑.¬
& idcirco uxores suas ñ ad simpli-¬
cẽ tantũ uerborũ sonũ sed ad re¬
conditã quoq dictorũ intelligen¬
tiã prouocabat. Si quis igit᷑ senex
reliquit infantiã : audiat que di¬
cuntur. Qui aut̃ adhuc habitat
in t̾ra. & ñ potest dicere. aduena
sũ & peregrinꝰ sic̃ om̃es patres mei :

Expanded text:
ZINU  , quod proprie non corde, sed aure percipitur. Et ut sciamus sacratiorem esse auditum, quam id quod in auribus resonat, Isaia. loquente, discamus: Audi, coelum, et auribus percipe, terra . Qui senes sunt et coelestes, audiunt spiritaliter; qui habitant in terra, appellanturque terreni, auribus percipiunt. Et hoc in omnibus Scripturis notandum, ubi haec duo verba juncta ponuntur. Quod in Lamech quoque legimus peccatore, qui locutus est ad uxores suas Ada et Sella: Audite verba mea, uxores Lamech, auribus percipite verba mea, quia virum occidi in vulnus meum, et juvenem in livorem meum : sciebat obscura esse quae loquebatur, et idcirco uxores suas non ad simplicem tantum verborum sonum, sed ad reconditam quoque dictorum intelligentiam provocabat. Si quis igitur senexreliquit infantiam, audiat quae dicuntur. Qui autem adhuc habitat in terra, et non potest dicere: Advena sum et peregrinus sicut omnes patres mei ,
Abbreviated transcription (Latin):
ne tradas sceptrũ tuũ his qͥ ñ st̃.
nomine iohel & de patris eiꝰ scrip¬
ta sint breuit̾. ut recte ad eum
uerbũ dĩ qđ erat in principio
apud dm̃ factũ ẽẽ narret᷑ baptis¬
ta iohanne referente. Qui post
me uenturus ẽ ante me factꝰ ẽ:
quia prior me erat. P orro factũ
esse sermonẽ ad meritũ eiꝰ refert᷑
cui fit. ñ ad conditionẽ illius qui
fieri dicit᷑. ut alibi legimꝰ. Dñs mͥ
factus ẽ in salutẽ. Quomͦ aut̃ in
osee propħa quẽ in principio du¬
odecim prophetarũ ante hunc li¬
brũ explanauimꝰ sub nomine effraĩ
ad decẽ trib confert᷑ uaticiniũ.
que uel samaria uel isrł sepe

Expanded text:
Ne tradas sceptrum tuum his, qui non sunt , Ne tradas sceptrum tuum his, qui non sunt , nomine Joel et patris ejus perstricta sverbum Dei, quod erat in principio apud Deum, factum esse narretur, Baptista Joanne referente: Qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat . Porro factum esse sermonem ad meritum ejus refertur, cui fit, non ad conditionem illius qui fieri dicitur, ut alibi legimus: Dominus mihi factus est in salutem . Quomodo autem in Osee propheta, quem in principio duodecim prophetarum ante hunc librum explanavimus, sub nomine Ephraim ad decem tribus confertur vaticinium, quae vel Samaria, vel Israe
Abbreviated transcription (Latin):
erbum
quod
factũ
est
ad
iohel
filiũ
hel.
eptuaginta interpretes pr o
fatuhel uerterunt bathuhel:
qđ apud hebreos omnino nil
resonat. Fatuhel aut̃ in lingũa
nr̃am uertit᷑ latitudo dĩ uel
aperiens ds̃. ut in marco legimꝰ
Quia enĩ cũ apło dicere pote¬
rat os nr̃m patet ad uos o cho¬
rinthii cor nr̃m dilatatũ est.
& audiebat a dño dilata os tu¬
ũ & implebo illud. ipsa quoq
oris adapertio ñ in hominis sed
in dĩ potestate ẽ: paulo dicente.
ostium michi aꝑtũ est magnũ &
euidens sed aduersarii multi id¬
circo aperiens dicit᷑ ds. Cũq sc̃s
sẽꝑ proficiat ex parte cognoscen
& ex parte prophetans. donec ue¬
niat qđ ꝑfectũ ẽ : de latitudine
& aꝑtione generatꝰ appellat᷑ iohel
qđ apud nos sonat incipiens uel
ego me ñ arbitror comp̃hendisse.
Qua humilitate suc crescens. cũ
moyse meret᷑ audire. qui ẽ misit
me. Ad distinctionẽ enĩ eorũ qͥ
ñ st̃ de quib in hester legimus.

Expanded text:
erbum quod factum est ad Joel filium el. Septuaginta interpretes pro PHATUEL   verterunt Bathuel; quod apud Hebraeos omnino nil resonat. Phatuel autem in linguam nostram vertitur latitudo Dei, vel aperiens Deus, ut in Marco legimusQuia enim cum Apostolo dicere poterat: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est : et audiebat a Domino: Dilata os tuum, et implebo illud : ipsa quoque oris adapertio, non in hominis, sed in Dei potestate est, Paulo dicente: Ostium mihi apertum est magnum et evidens; sed adversarii multi ; idcirco aperiens dicitur Deus. Cumque sanctus semper proficiat, ex parte cognoscens et ex parte prophetans, donec veniat quod perfectum est, de latitudine et adapertione generatus, appellatur Joel  , quod apud nos sonat incipiens, vel ego me non arbitror comprehendisse ; qua humilitate succrescens cum Moyse meretur audire: Qui est, misit me . Ad distinctionem enim eorum qui non sunt, de quibus et in Esther legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere credendũ ẽ : & nullã
om̃ino israhe lis id ẽ decẽ tribuũ
in hoc fieri mentionẽ. Tẽpora qͦq
quib prophetauit eadẽ debemus
accipere que & in osee legimus in
dieb orie. io atham & achar &
erechie regũ iuda : & in dieb hie¬
roboã filii iohas regis israhel.

Expanded text:
tinere credendum est, et nullam omnino Israelis, id est, decem tribuum in hoc fieri mentionem. Tempora quoque, in quibus prophetavit, eadem debemus accipere, quae et in Osee legimus: In diebus Oziae, Joathan et Achaz et Ezechiae, regum Juda, et in diebus Jeroboam, filii Joas, regis Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
theodotio oñ interp̃tati sunt. si machuᷤᷤ
& qͥnta editio transtulerunt iniquitatẽ.
aquila anofelois id est inutilẽ. ut osten¬
der& uana idoloꝵ auxilia. cũ populus da¬
fecto rasin rege damasci de quo & isaias
loquit᷑. om̃em siriȩ populũ qui appella¬
batur aram in cyrenen transtulerit.
& ob hanc causã ẽẽ nunc dictũ tenentẽ.
sceptrũ de domo uoluptatis atq luxuriȩ.¬

Expanded text:
Theodotio interpretati sunt ὢν: Symmachus et quinta editio transtulerunt, iniquitatem: Aquila, ἀνωφελοῦς, id est, inutilem, ut ostenderet vana idolorum auxilia, cum populus Dafecto Rasin rege Damasci, de quo et Isaias loquitur, omnem Syriae populum, qui appellabatur Aram, in Cyrenem transtulerit, et ob hanc causam esse nunc dictum . 228 Tenentem sceptrum de domo voluptatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
& ait heliseus. Ostendit mihi dñs te
regẽ sẏriȩ fore. Qd̃ autẽ sequit᷑ in pro
pheta. & mittã ignẽ in domũ azahel
& deuorabit domos benadab dat intel¬
ligentiã. qđ azahel regnantib ozia &
ieroboã iã in siria mortuus erat. & ei
in regnũ successerat filius eius benadab:
a quo postea om̃s reges aram id est sy
riȩ & damasci benadab uocabulũ posse¬
dert̃. Unde pulcre non dixit mittam
ignẽ in azahel sed in domũ azahel id. ẽ
in domũ eius regiã: cui benadab filius eo
tẽpore preerat. & conterã in qͥt uectes
damasci & disꝑdã habitatores de campo
idoli. omnẽ uidelic& siroꝵ fortitudinem.

Expanded text:
Et ait Elisaeus. Ostendit mihi Dominus te Et ait Elisaeus. Ostendit mihi Dominus te regem Syriae fore . » Factum Et mittam ignem in domum Azahel, et devorabit domos Benadab, dat intelligi, quod Azahel, regnantibus Ozia et Jeroboam, jam in Syria mortuus erat, et ei in regnum successerat filius suus benadab, a quo postea omnes riae et Damasci, Benadad vocabulum possederunt. Unde pulchre non dixit, mittam ignem in Azael, sed in domum Azael, id est, in domum ejus regiam, cui Benadad filius eo tempore praeerat. Et conteram, inquit, vectes Damasci, et disperdam habitatores de campo idoli. Omnem videli
Abbreviated transcription (Latin):
de causis diuersȩ translationis breuit᷑
diximus. nunc ad sensũ eoꝵ quȩ dicta st̃.
transeamꝰ. Primũ aduersũ clamascũ in
qua regnabat azahel dĩ sermo dirigit᷑.
qͥ eo tẽpr̃ qͦ amos ꝓphetabat grauit̃ ur¬
gebat isrł id est decẽ trib: in tantũ ut
superato ahab rege isrł in ramoth gala ad.
omnẽ regionẽ quȩ appellabatur gala ad
& in hereditatẽ cesserat dimidię tribui
manasse. instar tribularũ frumentũ
in areis triturantiũ iugular& atq con¬
tereret. Qđ plenius heliseus ꝓpħa in regũ
uolumine loquit᷑. ubi scriptũ legimus.
Stetitq cũ eo. & conturbatꝰ ẽ usq ad suf¬
fusionẽ uultus. fleuitq uir dĩ. Cui aza¬
helait. Quare dominus m̃s fl&: At ille
respondit. Quia scio quȩ facturus sis fi
liis isrł mala. Ciuitates eoꝵ munitas
igni succendes. & iuuenes eoꝵ interficies
qladio. & paruulos elides & pregnantes
diuides. Dixitq azahel. Quid enĩ sũ ser¬
uus tuus canis. ut faciã rẽ istã magnã:

Expanded text:
De causis diversae translationis breviter diximus: nunc ad sensum eorum quae dicta sunt transeamus. Primum adversum Damascum, in qua regnabat Azael, sermo Dei dirigitur, qui eo tempore quo Amos prophetabat, graviter urgebat Israel, id est, decem tribus: intantum ut, superato Achab rege Israel in Ramoth Galaad, omnem regionem quae appellabatur 227 Galaad, et in haereditatem cesserat dimidiae tribui Manasse, instar tribularum frumentum in areis triturantium jugularet atque contereret. Quod plenius Elisaeus propheta in Regum volumine loquitur, ubi scriptum legimus: Stetitque cum eo, et conturbatus est usque ad suffusionem vultus: flevitque vir Dei. Cui Azael ait: Quare dominus meus flet? Et Al. at ille respondit: Quia scio quae faliis Israel mala. Civitates eorum munitas igni succendes, et juvenes eorum interficies gladio, et parvulos elides, et praegnantes divides. Dixitque Azahel: Quid enim sum servus tuus canis, ut faciam rem istam tam magnam?
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ siue dissecuert̃ in plaustris ferreis
pregnantes galaad. Istȩ sunt pregnantes.
de qͥb dñs in euangelio loquit᷑. lsȩ preg¬
nantib. Pregnantes sunt animȩ creden¬
tiũ quȩ in pͥncipio fidei possunt dicere.
a timore tuo dñe concepimꝰ & parturiui¬
mus. & si ñ fuerint plaustris acrotis
ferreis atq dentatis de qͥb psalmista di¬
cit filii hominũ dentes eoꝵ arma & sa¬
gittȩ. concise atq serratȩ : possunt etiã

Expanded text:
enim, sive dissecuerunt in plaustris ferreis enim, sive dissecuerunt in plaustris ferreis praegnantes Galaad. Istae sunt praegnantes, de quibus Dominus in Evangelio loquitaegnantes sunt animae credentium, quae in principio fidei possunt dicere: A timore tuo, Domine, concepimus et parturivimus ; et si non fuerint plaustris ac rotis ferreis ac dentatis de quibus Psalmista dicit: Filii hominum dentes eorum arma et sagittae , concisae at
Abbreviated transcription (Latin):
nonne aduersabor eũ id est damasci po¬
pulũ siue aram id est sirũ. hunc sensũ iu¬
xta historiã habere potest. Si semel ess&
niã. Nunc uero cũ tertio & quarto crude¬
lis exstiterit. ut captiuã multitudinẽ
plaustris ferreis terer&. nonne eũ debeo
plagis corripere: Nonne uultũ clemen-¬
tiȩ meȩ auersari ab eo.
uxxta tropologiã uͦ hoc possumꝰ dicere.
Primũ peccatũ ẽ cogitasse quȩ mala st̃
secđm cogitationib ad quieuisse ꝑuersis.
tertiũ qđ mente decreueris opere cõ¬
plesse. quartũ post peccatũ ñ agere pe¬
nitentiã. sed in suo sibi cõplacere delicto.
hoc om̃s faciunt heretici. qͥ non solũ co¬
gitant & faciunt mala. sed doctrina
sua simplices quosq decipiunt. & in morẽ
damascenoꝵ qui interpretant᷑ sanguinẽ
bibentes. eoꝵ quos deceperint sanguinẽ
bibunt. Suꝑ huiuscemodi in qͥt peccatis
dñs. nonne dignũ ẽ ut eos plagis corripiã
tus mei tenebris obruant᷑ : Contriuert̃

Expanded text:
nonne aversabor eum, id est, Damasci populum, sive Aram, id est, Syrum, hunc sensum juxta historiam habere potest: Si semel meum niam: nunc vero cum tertio et quarto crudelis exstiterit, ut captivam multitudinem plaustris ferreis tereret: nonne debeo eum plagis corripere? nonne clementiae meae vultum aversare ab eo? Juxta tropologiam vero hoc possumus dicere: Primum peccatum est, cogitasse quae mala sunt. Secundum, cogitationibus acquievisse perversis. Tertium, quod mente decreveris, opere complesse. Quartum, post peccatum non agere poenitentiam, et in suo sibi complacere delicto. Hoc omnes faciunt haeretici, qui non solum cogitant, et faciunt mala, sed doctrina sua quosque simplices decipiunt, et in morem Damascenorum, qui interpretantur, sanguinem bibentes, eorum quos deceperint, sanguinem bibunt. Super hujuscemodi, inquit, peccatis Dominus: nonne dignum est, ut eos plagis corripiam, tus mei tenebris obruantur. Contriverunt
Abbreviated transcription (Latin):
suã cũ aliquid apprehenderit. & auis
captȩ ab aucupe. & laquei qͥ in terra defi¬
gitur ad capiendã predã. & tubȩ in ciui¬
tatẽ clangentis. hisq excẽplis redditã
similitudinẽ ut quomͦ suꝑiora causã ha¬
bent & ñ fiunt nisi illa precesserit. sic
nullũ in ciuitate accidere malũ quod
dño precipiente non factũ sit.
unt qui primũ exemplũ estimant
continere doctrinã. quo non possint duo
parit̾ ambulare nisi sibi prius consense¬
rint in eo qͥ fecit utrũq unũ. & medium¬

Expanded text:
suam, cum aliquid apprehenderit, et avis suam, cum aliquid apprehenderit, et avis captae ab aucupe, et laquei qui in terra defigitur ad capiendam praedam, et tubae in civitate clangentis, hisque exemplis redditam similitudinem, ut quomodo superiora causam habent, et non fiunt nisi illa praecesserint: sic nullum in civitate accidere malum, quod Domino praecipiente non factum sit. Sunt qui primum exemplum aestimant continere doctrinam, quia non possint duo pariter ambulare, nisi sibi ante consenserint in eum qui fecit utraque  Al. u