comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Isti nãq sepius uidentes imꝑatore̾.
reuersionẽ athanasii multoꝵ causã
asserebant ẽẽ malorũ. Et non solũ
egyptũ sed etiã palestinã & fenicen
uicinasq gentes ea gr̃a dicebant
ẽẽ turbatas. Proinde huiusmodi
uerbis leuissimã obsidentes imꝑa¬
toris intentionẽ. suasert᷑ ut atha¬
nasiu ab ȩccła rursus expellerent
Qui agnoscens eo consiliu. ad par¬
tes hesperias abut.
erũ eusebius eiꝰq consortes calũp¬
nias in athanasiu̾ factas iulioro¬
mano pontifici destinauerͣt. Qui
ȩccłasticã sequens lege̾ etiã ipsos
romȩ uenire p̾cepit. & uenerabilẽ
athanasiũ ad uidiciũ regularit᷑ e¬
uocauit. Ille continuo euocatione
susceptauenit. calupniarũ uerosar¬
cinatores romȩ quidem ꝓfectinon
sunt: scientes facile suum posse ca¬
pimendaciu᷑ Sed uidentes ouespa¬
store desolatas: lupuͣ suꝑ eas ꝓ pasto¬
re constituert᷑. id ẽ gregorium. qui

Expanded text:
. Isti namque saepius videntes imperatorem, . Isti namque saepius videntes imperatorem, reversionem Athanasii multorum causam asserebant esse malorum; et non solum Aegyptum, sed etiam Palaestinam, et Phoenicen, vicinasque gentes ejus gratia dicebant esse turbatas. Proinde hujusmodi verbis levissimam obsidentes imperatoris intentionem, suaserunt ut Athanasium ab Ecclesia rursus expelleret. Qui agnoscens eorum consilium, ad partes Hesperias abiit. ens, Eusebius ejusque consortes, calumnias in Athanasium factas, Julio Romano pontifici destinaverunt. Qui ecclesiasticam sequens legem, etiam ipsos Romam venire praecepit, et venerabilem Athanasium ad judicium regulariter evocavit. Ille continuo evocatione suscepta venit: calumniarum vero sarcinatores Romam quidem profecti non sunt, scientes facile suum posse capi mendacium. Sed videntes oves pastore desolatas, lupum super eas pro pastore constituerunt, id est, Gregorium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑhenne transiuit imperiui. testa¬
mento filiis tẽporale distribuens reg
bitero a sorore ꝓpria sibimet coͬmen¬
dato suũ credidit testamentũ. p̾ci¬
piens eũ constantio dari qui intͣ alios
uidebat᷑ eẽ uicinior. & prius posse
uenire credebat᷑. Hinc iste constantio
factus notꝰ : tradito testamento acce¬
pit ad eũ ingrediendi fidutiã. Qui-
uidens facilem constantu uoluntate᷑
& uelut calamũ uentis accedentibꝰ agi¬
tari : presupsit contͣ euangłica dog¬
mata bellũ assumere. & aduersus ȩccłas
asperrimã erigere tẽpestate᷑. Dicebat
eniͣ ee culpabiles qui consubstantialita¬
tis uocẽ quȩ scripta non inueniret᷑ in
fidei doctrina posuissent. qđ int̾ sacer¬
dotes & eos discordiã generaret. Hinc
ergo athanasiũ & eiꝰ sectatores ac cusans.
insidias instruebat. Huiꝰ cooꝑatores e¬
rant eusebius & theognius & theodo¬
rus perinthus qui eloquentior uide¬
bat᷑ & scripsit explanationes euangłioꝵ.
quẽ plurimi heraclioten uocant

Expanded text:
ad perenne transivit imperium, testamento filiis temporale distribuens regnresbytero a sorore propria sibimet commendato suum credidit testamentum: praecipiens illud Constantio dari, qui inter alios videbatur esse vicinior, et prius venire posse credebatur. Hinc iste Constantio factus notus, tradito testamento accepit ad eum ingrediendi fiduciam. Qui videns facilem Constantii voluntatem, et velut calamum ventis accedentibus agitari, praesumpsit contra evangelica dogmata bellum assumere, et adversus Ecclesias asperrimam erigere tempestatem. Dicebat enim esse culpabiles qui consubstantialitatis vocem, quae scripta non inveniretur, in fidei doctrina posuissent, quod inter sacerdotes et eos discordiam generaret. Hinc ergo Athanasium et ejus sectatores accusans, insidias instruebat. Hujus cooperatores erant Eusebius et Theogonius, et Theodorus Perinthius, qui eloquentior videbatur, et scripsit explanationes Evangeliorum, quem plurimi Herocleioten vocant
Abbreviated transcription (Latin):
solebant nihil habere reconditũ propt̃
ieiuniũ: orans primũ ueniãq petens.
filiȩ iussit ut porcinas carnes quas
domisalitas habebat quoqueret. Quibꝰ
coctis : sedens cum peregrino positis
carnibus comedebat. & rogabat ut
una cũ eo ederet peregrinus. Quo
refutante xp̃ianũq se profitente.
propterea magis inquit non refutare
debes. Om̃a enim munda mundis sictͣ
sermo diuinus edocuit hȩc quidem
de spiridione dicta sufficiant:⁊ xi.
ecipue uero insignissimã ȩccłam
Ce monstrauert & dogina dilatauert᷑
uitȩ uirtutibus. qui conuersatione mo¬
nachica illo tẽpore fruebantur Utilli¬
manamq res ad homines uenit adõ
ista philosphia quȩ multarũ doctrina¬
rum & dialertice artis studia despicit
tanquã sit minuta & melioris operis

Expanded text:
solebant nihil habere reconditum propter jejunium, orans primum, veniamque petens, filiae jussit ut porcinas carnes, quas domi salitas habebat, coqueret. Quibus coctis, sedens cum peregrino positis carnibus comedebat, et rogabat ut una cum eo ederet peregrinus. Quo refutante, Christianumque se profitente: Propterea magis, inquit, refutare non debes: Omnia enim munda mundis , sicut sermo divinus edocuit. Haec quidem de Spiridione dicta sufficiant.ecipue vero insignissimam Ecclesiam demonstraverunt, et dogma dilataverunt vitae virtutibus, qui conversatione monachica illo tempore fruebantur. Utilissima namque res ad homines venit a Deo ista philosophia, quae multarum doctrinarum et dialecticae artis studia despicit, tanquam sit minuta, et melioris operis
Abbreviated transcription (Latin):
set. paulinꝰ ad quiescere non consensit
Tc̃ magister militię uidex utroꝵq uer¬
borũ ȩccłas meletio tradidit: Paulinꝰ
uero aliarũ ouium ꝑmansit antistes
predicabat. & ducẽ semet ipsũ ostendit
hereseos. & ipse quidẽ in laoditia crebro
morabat᷑. in antiochia uero iã prius uita¬
lẽ ordinauerat. uita quidẽ optima deco¬
ratũ & apłicis dogmatibꝰ eruditũ. postea

Expanded text:
set, Paulinus acquiescere non consensit. set, Paulinus acquiescere non consensit. Tunc magister militiae, judex utrorumque verborum, ecclesias Meletio tradidit. Paulinus autem aliarum ovium permansit antistes. praedicabat, et ducem semetipsum ostendit haereseos, et ipse quidem in Laodicea crebro morabatur. In Antiochia vero jam prius Vitalem ordinaverat, vita quidem optima decoratum, et apostolicis dogm
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte noueris qm̃ laudabilis damasus
ꝑfecte naturã nr̃am a dõ uerbo dicit
as sũptã. Tu uero contraria fatearis.
mente nãq nr̃am salute fraudas. Si
aute false hȩc loquim᷑ te forsitan ac¬
cus antes. uł nc̃ nouitat᷑e ate nat᷑a de¬
nega. & damasi amplexus doctrinam
septa suscipe ueneranda Ueritatis itaq¬
sapientissimꝰ r̾ationibꝰ flauianus illoꝵ
fiduciã ita redarguit : Porro meletiꝰ
hominu mansuetissimus tranquillis¬
sime atq modeste paulino dixit. Qm̃
dine. & cõmunica alteruͬris sub dogma¬
te pietatis. Iungamꝰ amice greges. &
soluamus de presulatu contentionẽ.
tamen est: ego etiã hanc contentionẽ
conabor expellere. In sede sacrũ
ponat᷑ euangłiũ. & ex utraq parte¬
nos sedeamꝰ. & si quide̾ prius ego termi¬
nũ uite suscepero. solus eris antistes.
Si uero tibi hoc prius euenerit. ego rur¬
sus gregis habebo curã. Cũ hȩc ergo
meletius cũ om̃i mansuetudine ꝓ tulis¬

Expanded text:
aperte noveris quoniam laudabilis Damasus aperte noveris quoniam laudabilis Damasus perfecte naturam nostram a Deo Verbo dicit assumptam: tu vero contraria fatearis. Mentem namque nostram salute fraudas. Si autem false loquimur, te forsitan accusantes; vel nunc novitatem a te natam denega, et Damasi amplexus doctrinam, sectam suscipe venerandam  Mss., septasapientissimus Flavianus illorum fiduciam ita redarguit. Porro Meletius omnium mansuetissimus, omnium tranquillissimus atque modestus, Paulino dixit: Quondinem, et communica alterutris sub dogmate pietatis. Jungamus amice greges, et solvamus de praesulatu contentionem: tamen est, ego etiam hanc contentionem conabor expellere. In sede sacrum ponatur Evangelium, et ex utraque nos parte sedeamus. Et si quidem prius ego terminum vitae suscepero, solus eris antistes; si vero hoc tibi prius evenerit, ego rursus gregis habebo curam. Cum haec ergo Meletius cum omni mansuetudine protulis
Abbreviated transcription (Latin):
alia quȩcunq. popłis & sacerdotibus
certamina genuert᷑: sed hȩc quidẽ
postea facta sunt. Tunc igit᷑ ueni¬
ente sapore magistro militiȩ & osten¬
dente principis legẽ : paulinus quidẽ
fatebatur se damasi eẽ participẽ. ꝓ¬
mittebat etiã apollinaris hoc ipso lan¬
guore celato: Sacratis simus uero me¬
letius sub quiete degens illox certa¬
mina deuitabat. Porro flauianꝰ sapi¬
entissimꝰ tunc in ordine presbiteru
constitutꝰ. primo quidem ueniente ma¬
gistro militũ ita paulino locutꝰ est.
Si cõmunionẽ damasi o̾ amice sectaris.
ostende nobis aꝑte dogmatũ tuorũ
consortiũ. Ille nãq dũ unã substantiã
trinitatis confiteret᷑. tres subsistenti¬
as predicat in aꝑto. Uerũ tu ediuerso
subsistentias perimis trinitatis Osten¬
de itaq doginatũ concordiã. & susci¬
his sermonibꝰ obiurgasset. conuersus
apollinaris dixit. Ammiror te õ ami¬
ce sic impudent᷑ ueritati resistere. cũ

Expanded text:
alia quaecunque populis et sacerdotibus alia quaecunque populis et sacerdotibus certamina genuerunt. Sed haec quidem postea facta sunt. Tunc igitur veniente Sapore magistro militiae, et ostendente principis legem, Paulinus quidem fatebatur se Damasi esse participem. Promittebat etiam Apollinaris, hoc ipso languore celato. Sacratissimus vero Meletius sub quiete degens, illorum certamina devitabat. Porro Flavianus sapientissimus tunc in ordine presbyterii constitutus, primo quidem veniente magistro militum, ita ad Paulinum locutus est: Si communionem Damasi, o amice, sectaris, ostende nobis dogmatum tuorum aperte consortium; ille namque dum unam Trinitatis substantiam confitetur, tres subsistentias praedicat in aperto; verumtamen e diverso subsistentias perimis Trinitatis: ostende itaque dogmatum concordiam, et suscihis sermonibus objurgasset, conversus Apollinari dixit: Admiror te, o amice, sic impudenter veritati resistere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
facta inferiora ꝑmansit contumeli¬
is induta peccati. quyplurima suꝑhȩc
uesanus asseruit. A.liquando & enĩ pa¬
riter confitebat᷑ & ipse ex sc̃a uirgine
assuptã carneͬ. aliquando uero eã cũ
đo uerbo celitꝰ descendisse. aliquando
eũ ipsũ factũ carne̾. sũpsisse nihil ex
nobis aliasq plurimas & in anes fabr¬
las sacris ꝓmissionibꝰ copulabat. quas
in presenti dicere suꝑfluũ iudicauit
A. lia si quidẽ ipse dicens non solũ suospe¬
ste compleuit. sed etiã quosdã nr̃orũ
fecit huius modi lepra participare:. Post
paucu uero tempus dũ suũ uiderent op¬
ꝓbriũ & ȩcclȩ claritat᷑e. pene cuncti reuer¬
si sunt: & cõmunionẽ ȩccłasticã ꝑciꝑe
meruert᷑. Hon tamen priorẽ deposu¬
ere languore. sed magis plurimos con¬
stantiũ latent᷑ sauciauert᷑. Ex hac
ergo radice in eccłis germinauit
unacarnis dĩtatisq natura. Ꝙ ut di¬
uinitati unigeniti passio copuilet᷑ &

Expanded text:
facta, in inferiora permansit, contumelifacta, in inferiora permansit, contumeliis induta peccati. Qui plurima super vesanus asseruit. Aliquando etenim pariter confitebatur et ipse ex sancta Virgine assumptam carnem, aliquando vero eam cum Deo Verbo coelitus descendisse, aliquando eum ipsum factum carnem, sumpsisse nihil ex nobis. Aliasque plurimas et inanes fabulas sacris promissionibus copulabat, quas in praesenti dicere superfluum judicavi. Talia siquidem ille dicens, non solum suos peste complevit, sed etiam quosdam nostrorum fecit hujusmodi lepra participari. Post paucum vero tempus, dum suum viderent opprobrium, et Ecclesiae claritatem, pene cuncti reversi sunt, et communionem ecclesiasticam percipere meruerunt; non tamen priorem deposuere languorem, sed magis plurimos constantium latenter sauciaverunt. Ex hac ergo radice in Ecclesiis germinavit una carnis deitatisque natura, et ut divinitati Unigeniti passio copuletur; et
Abbreviated transcription (Latin):
unc igit᷑ in antio chia quȩ presidet ori¬
enti contentio huiꝰ modi causaꝓue
calũpnias in rogatas eustachio arrianã
abhominati uesaniã apud semet ipsos
sacra celebrantes paulinũ habebant
antistitẽ. Alii uero p̾ost ordinationẽ
euzou cũ meletio conuenientes. eiꝰ
doctrina fruebant᷑. Ad hȩc aut̃ apol¬
linaris laodicenꝰ alterius partis sibimet
pͣsulatũ assũpsit. Qui dũ pietatis indu¬
eret uultu. & apłica se fingeret dog¬
mata conseruare: post paululũ ma¬
nifestus hostis apparuit. De diuina
namq natura ad ulterinis rationibꝰ
utebatur. gradus quosdã generans
dignitatũ. & sacramentũ dispensati¬
onis inꝑfectũ explanare presumens.
animãq rationalem quȩ corpus regit
priuatã salute confirmans. Si enim
animã non assumpsit scđm eiꝰ ratio¬
nem ds̃ uerbũ neq medicinã p̾buit.
neq honorẽ dedit. sed corpꝰ quidẽ ter¬
renũ ab inuisibilibꝰ uirtutibꝰ adorat᷑.
anima uero scđm diuinã imaginem

Expanded text:
unc igitur in Antiochia, quae praesidet Orienti, contentio hujusmodi causa procalumnias irrogatas Eustathio, Arianam abominati vesaniam, apud semetipsos sacra celebrantes, Paulinum habebant antistitem; alii vero post ordinationem Euzoii, cum Meletio convenientes, ejus doctrina fruebantur. Ad haec autem Apollinaris Laodicenus alterius partis sibimet praesulatum assumpsit. Qui dum pietatis indueret vultum, et apostolica se fingeret dogmata conservare; post paululum manifestus hostis apparuit. De divina namque natura adulterinis rationibus utebatur, gradus 332 quosdam generans dignitatum, et sacramentum dispensationis imperfectum explanare praesumens, animamque rationalem, quae corpus regit, privatam salute confirmans. Si enim animam non assumpsit secundum illius rationem Deus Verbum, neque medicinam praebuit, neque honorem dedit; sed corpus quidem terrenum ab invisibilibus virtutibus adoratur; anima vero, secundum divinam imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
calupnias contexere preualebat. uerũ¬
tamen quiescere illum prohibebat
alexandri doctrinis instabat aperte re¬
sistere. Et ille quidem diuina sequen
eloquia. equi honoris cũ patre & eandẽ
substantiã habere cũ dõ genitore fi¬
lium predicabat. Arrius autẽ e diu̾¬
so ueritati repugnans. creaturã filiũ
facturamq dicebat. adiciens. Erat
aliquando quando nonerat. & alia
quȩ ex illius litteris indicantur in sana
Hȩc ergo non solũ inȩxcła ꝑsistebat do¬
cens. sed etiam in extraneis conuentibꝰ
atq concilus & domos cireuiens quibꝰ.¬
tanquã non utiliter sileret: dũ contͣ
dogna fierent nouitates At ille
arbitratus melius ẽe de dubus sermo¬
nem ex utraq parte proponendum
ut non uideretur ex necessitate sed
potius ex satiffactione certamen oblatũ.
nem deduxit utrãq parte̾ Ut aute
euenire solet circa certamina uerboꝵ
utrĩq superare nitebantur. Arrius tam
nullatenus ad quiescere uolebat quia

Expanded text:
calumnias contexere praevalebat; verumcalumnias contexere praevalebat; verumtamen quiescere illum prohibebat Alexandri doctrinis instabat aperte resistere. Et ille quidem divina sequens eloquia, aequi honoris cum Patre, et eamdem substantiam habere cum Deo Genitore Filium praedicabat. Arius autem e diverso veritati repugnans, creaturam Filium, facturamque dicebat, adjiciens: Erat aliquando quando non erat, et alia quae ex illius litteris indicantur insana. Haec ergo non solum in Ecclesia persistebat docens, sed etiam in extraneis conventibus atque conciliis; et domos circumiens, quibustanquam non utiliter sileret, dum contra dogma fierent novitates. At ille melius arbitratus esse de dubiis sermonem ex utraque parte proponendum; ut non videretur ex necessitate, sed potius ex satisfactione certamen ablatum nem deduxit utramque partem. Ut autem evenire solet circa certamina verborum, utrique superare nitebantur. Arius tamen nullatenus acquiescere volebat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
hominum multirudine copiosa non
egyptiorũ solum modo sed etiã thebeox
& libicorũ circa egyptũ obtinens prin¬
cipatũ. In huius itaq ciuitatis presula¬
tit post petrum illum inclitũ illũ¬
propugnatorẽ qui sub impiis tyrannis
diocletiano & maximiano nouissime
imperiũ sponte deponentibus martyru
coronã susceperat. successit achillas
Isenim sub illo egregiopetro arrium
ordinatũ diaconũ captumq in melitu
nouitatibꝰ & ab ȩccła pulsum. rogatus
a fidelibus & denuo suscipiens ministra¬
re precepit. Post achillam uero alexan¬
der fortissimus euangelici dogmatis
predicator ordinatur ep̃s Hoc tẽpore
arrius in ordine quidem presbitero
erat. & expositionẽ diuinarũ scriptura¬
rum uidebatur habere cõmissam
Uidens autẽ alex andrũ pontificatꝰ guber¬
nacula suscepisse. euentũ temporis non
portauit: sed mordacitate compulsus
litis querebat initiũ. Porro laudabilẽ
uidens uiri conuersationẽ nequaquam

Expanded text:
hominum multitudine copiosa, non hominum multitudine copiosa, non Aegyptiorum solummodo, sed etiam Thebaeorum, et Libycorum circa Aegyptum obtinens principatum. In hujus itaque civitatis praesulatu, post Petrum illum inclytum propugnatorem, qui sub impiis tyrannis Diocletiano et Maximiano novissime imperium sponte deponentibus, martyrii coronam susceperat , successit Achillas. Is enim sub illo egregio Petro Arium ordinatum diaconum, captumque in Meletii novitatibus, et ab Ecclesia pulsum, rogatus a fidelibus, et denuo suscipiens, ministrare praecepit. Post Achillam vero Alexander fortissimus evangelici dogmatis praedicator ordinatur episcopus. Hoc tempore Arius in ordine quidem presbyterorum erat, expositionemque divinarum Scripturarum videbatur habere commissam. Videns autem Alexandrum pontificatus gubernacula suscepisse, eventum temporis non portavit; sed et mordacitate compulsus, litis quaerebat initium. Porro laudabilem videns viri conversationem, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
inueniet plurimorũ uitas hic non ẽe
non tamen pertulit inimicus eleua¬
tam simul atq splendente ualde respi¬
ciens. sed maliuola cȩpit mouere consilia
contendens gubernatam adño & uniuisoꝵ
creatore submergere Uidebat itaq
paganorũ errores fuisse nudatos captaq
uaria demonũ machinamenta. & creatu¬
ram iam a plurimis non adorari sed crea¬
tori hẏmnos decenter offerri. Ea gͣra
iam non aperte contra dm̃ & saluatorẽ
nrͣm excitabat bellum. sed uiros inueni¬
ens xpͣianos quidem se uocabulo profi¬
tentes sed amore honoris & uanȩ głȩ
seductos ad seruitutẽ organũ eos suę
machinationis habuit. ꝑ quos plurimos
ad pristinũ reduxit errorem: non qui¬
dem creatura rursus ad orari precipi¬
ens. sed ipsum creatorem q mundi opifi¬
cem coequatũ asstruens creaturȩ Ubi
autẽ hoc principiũ & quẽ ad modum hȩo
inimicus ⁊ irania seminauerit. enarra¬
bo. Alexandria ciuitas e maxima &

Expanded text:
inveniet plurimorum vitas hic non esse inveniet plurimorum vitas hic non esse non tamen pertulit inimicus, elevatam simul atque splendentem valde respiciens; sed malevola coepit tractare consilia, contendens gubernatam a Domino et universorum Creatore submergere. Videbat itaque paganorum errore se fuisse nudatum, captaque varia daemonum machinamenta, et creaturam a plurimis jam non adorari, sed Creatori hymnos decenter offerri. Ea gratia jam non aperte contra Dominum et Salvatorem nostrum excitabat bellum; sed viros inveniens Christianos quidem se vocabulo profitentes, sed amore honoris et vanae gloriae reductos ad servitutem, organum eos suae machinationis habuit, per quos plurimos ad pristinum reduxit errorem: non quidem creaturam rursus adorari praecipiens, sed ipsum Creatorem et mundi opificem, coaequatum astruens creaturae. Ubi autem hoc principium, et quemadmodum haec inimicus zizania seminaverit, enarrabo. Alexandria civitas est maxima et
Abbreviated transcription (Latin):
miracula rerũ & operum. ita ut ipsi
constantino propter uirtute᷑ uitȩ
amicus ẽẽt. Illo siquidem tẽpore
uinctus quidã spatarius qui insuspici¬
onẽ uenerat quasi assu̾pta tẏrannide¬
aufugit. & requisitus circa olimpum
cõprehensus ẽ Rogantibus autẽ neces¬
sarus eius eutichianũ ut ꝓ eo apud
principẽ legatione fungeretur : priꝰ
inquit prouidendum e ut is homo
liberetur a uinculis. ne crude liter
constrictus intereat. Tunc dicitur
gans ut eum abhuiusmodi necessitate
releuarent. Qui cum hoc facere no¬
lussent: sponte ianuȩ clausȩ resera¬
tȩ. & uincti catenȩ st̃ repente disrup¬
tȩ. Postea uero ad principem ueniens
bizantio tunc degentẽ. paratissime.
beneficiũ promeruit qđ poposcit
Non enĩ poterat constantinus eu
petitionibus denegare. cũ ei summiho¬
noris cumulum exhiberet Hȩc itaq a
philosophati dicta sufficiant. oui uero
de his subtilior cura fuerit: querens

Expanded text:
miracula rerum et operum, ita ut ipsi miracula rerum et operum, ita ut ipsi Constantino propter virtutem vitae esset amicus. Illo siquidem tempore vinctus quidam spatarius, qui in suspicionem venerat quasi assumpta tyrannide, fugit, et requisitus circa Olympum comprehensus est. Rogantibus autem necessariis ejus Eutychianum, ut pro eo apud principem legatione fungeretur: Prius, inquit, providendum est ut is homo liberetur a vinculis, ne crudeliter constrictus intereat. Tunc dicitur gans ut eum ab hujusmodi necessitate relevarent. Qui cum hoc facere noluissent, sponte januae clausae reseratae, et vincti catenae repente sunt disruptae. Postea vero ad 214 principem veniens Byzantii tunc degentem, paratissime beneficium promeruit quod poposcit. Non enim poterat Constantinus ejus petitionibus denegare, cum ei summi honoris cumulum exhiberet. Haec itaque philosophati sunt, sufficiant. Cui vero de his subtilior cura fuerit, quaerens
Abbreviated transcription (Latin):
bos: passio mox recessit a puero. Quan¬
do igitur amon iste moriebatur. dicit᷑
antoniu uidisse animã eius incęlum
ferri adiuinis potestatibus. cum psalmo¬
dia precede̾ntibus eam. Consulentibꝰq
eis qui circa eum erant. causã huiusmi¬
ra culi non abscondit. Sciebant enim
qmͣ aerẽ intento obtutu respiciens cũ
stupore miraculi cuiuspiã respiceret ui¬
sionem Cumq uenientes postea quidã
de scithi nuntiassent horã uisionis an¬
tonu & conuenisset cũ transitu illius
uiri. beatificauert᷑ ambos: illum quidẽ
qͥa ad manifesta bona transisset. illũ
uero quia tantam a longe merusset
cernere uisionem Multorũ enim
dierum iter est locorũ medio positoꝵ.
quo degebat alteruter. Et hȩc quidẽ
ita relata sunt. In hoc itaq presulatu
audiui ꝓbatissime philosophatum euti¬
chianum. qui in bithinia circa olimpũ
morabatur. Erat quippe gr̃a diuina
repletus ad curationes passionum et

Expanded text:
bos, passio mox recessit a puero. Quanbos, passio mox recessit a puero. Quando igitur Ammonius iste moriebatur, dicitur Antonium vidisse animam ejus in coelum ferri, divinis potestatibus cum psalmodia praecedentibus eam; consulentibusque eis qui circa eum erant, causam hujus miraculi non abscondit. Sciebant enim quoniam aerem intento obtutu respiciens, cum stupore miraculi cujuspiam respiceret visionem. Cumque venientes postea quidam de Scyti nuntiassent horam visionis Antonii, et convenisset cum transitu illius viri, beatificaverunt ambos: illum quidem, quia ad manifesta bona transiisset; illum vero, quia tantam a longe meruisset cernere visionem. Multorum enim dierum iter est locorum medio positorum quo degebat alteruter. Et haec quidem ita relata sunt. In hoc itaque praesulatu audivi probatissime philosophatum Eutychianum, qui in Bithynia circa Olympum morabatur. Erat quippe divina gratia repletus, ad curationes passionum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Contigit igitur huic uiro theodoro
eus discipulo euntibus aliquẽ transi¬
re fluuium. quẽ dicunt licũ. Ne uͦ
se alteruter nudũ uideret. iussit
amon ut recederet theodorus. Cumqꝰ¬
intueri: repente diuina uirtute trans¬
latus ẽ in ulteriorẽ ripã Transiens
uero theodorus aquam & uidens nec
uestẽ eius nec pedes infusos. supplica¬
bat seni ut ei causam rei deꝓmeret.
Cumq ille dicere refutaret. ille uero
non aliter se ꝓperaturũ nisi cognosce¬
ret: promittente theodoro nulli se
eo uiuo rẽ fore dicturum. confessus eͣ
qđ euenit. Proximũ uero miraculũ
huic quoq rei contigit qđ narrabo
Inusti parentes alicuius a cane rabi¬
do percussum filiu & pene moriturũ
obtulerunt ei & eiulantes de precabant᷑
ut curaretur. Tum ille ad eos. non eget
inquit mea curatione. sed uos si uultis
reddere bouẽ quẽ rapustis dominis
suis. egrotus repente sanabitur. Qđ
etiam contigit. Nam ut restitutus est

Expanded text:
Contigit igitur huic viro, et Theodoro Contigit igitur huic viro, et Theodoro ejus discipulo euntibus aliquem transire fluvium quem dicunt Lycum. Ne vero se alterutrum nudos viderent, jussit Ammonius t nudum intueri, repente divina virtute translatus est ad ulteriorem ripam. Transiens vero Theodorus aquam, et videns nec vestem ejus nec pedes infusos, supplicabat seni ut ei causam rei depromeret. Cumque ille dicere refutaret, ille vero non aliter se properaturum nisi cognosceret, promittente Theodoro nulli se eo vivente rem fore dicturum, confessus est quod evenit. Proximum vero miraculum huic quoque rei contigit quod narrabo. Injusti parentes alicujus a cane rabido percussum filium et pene mortuum obtulerunt ei, et ejulantes deprecabantur ut sanaretur. Tum ille ad eos: Non eget, inquit, mea curatione; sed vos si vultis reddere bovem quem rapuistis dominis suis, aegrotus repente sanabitur; quod etiam contigit. Nam ut restitutus est
Abbreviated transcription (Latin):
lier uiri zelata uirtutẽ. estimauit non
esse iustum tantum uirum domi celari
propt᷑ se: sed oportere potius seorsum
utrumq philosophari. & ob hoc supplica¬
uit uiro At ille gr̃as agens dõ pro
huiusmodi cogitatione mulieris: tu
quidem inquit hanc habe domum.
ego mihi aliã fabricabo Et in meridia¬
nã partem deserti stagni marif ueni.¬
ens circa locum scithi ad montẽ qui
dicitur nitriȩ duobꝰ & uiginti annis
ibi philosophatus ẽ: annis singulis uisi¬
tans scđo mulierẽ Huius itaq sacratis¬
simi principis horu monasteriorum
multi fuert᷑ digniq discipłi sicut suc¬
cessiones ostendunt. plurimaq  ueneran¬
da per eos prouenert̃ : quȩ precipue apud
egyptios monachos ꝑfecteq seruantur
Nam cũ maxima diligentia per succes¬
sionem traditionis alterutrȩ curant
uirtutes antiquorũ memoriȩ trade¬
re monachorũ. sed ame illi memoran¬
disunt qui ad nos usq peruenerunt:

Expanded text:
lier viri zelata virtutem, aestimavit non lier viri zelata virtutem, aestimavit non esse justum tantum virum domi celari propter se, sed oportere potius seorsum utrumque philosophari, et ob hoc supplicavit viro. At ille gratias agens Deo pro hujusmodi cogitatione mulieris: Tu quidem, inquit, hanc habe domum, ego mihi aliam fabricabo. Et in meridianam partem deserti stagni Mariae veniens circa locum Scyti ad montem qui dicitur Nitriae, duobus et viginti annis ibi philosophatus est: annis singulis visitans secundo mulierem. Hujus itaque sacratissimi principis horum monasteriorum multi fuerunt dignique discipuli, sicut successiones ostendunt; plurimaque et veneranda per eum provenerunt, quae praecipue apud Aegyptios monachos perfecteque servantur. Nam cum maxima diligentia per successionem traditionis alterutrae curant virtutes antiquorum memoriae tradere monachorum; sed a me illi memorandi sunt qui ad nos usque pervenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enim eum mansuetissimũ & patientẽ
suetus. om̃ibus eum antonius experi¬
mentis exercens in nullo inuenit infe¬
riorem. ꝑfecteq eum philosophiȩ eẽ
testatus seorsum precepit habitare
tanquam non egente doctore. Confir¬
mabat autẽ ds̃ antonii testimonium
& oꝑibus ostendebat uirũ esse głosum.¬
ipsoq doctore superiorẽ atq ad affligen¬
dos & expellendos demones preparatũ¬
Circa hoc itaq tempus philosophabatur &
amon ȩgẏptius. de quo sermo fertur
quia cogentibus parentibꝰ duxisset uxo¬
rem: nec tamen eam fuisset expertus
Inprincipio namq nuptiarum sponsam
tanquam sponsus in thalamo percipiens.
ginem permanere posse: & sacris litte¬
ris edocebat. ac seorsum solus manere
temptabat. Sed qm̃ de uirginitate qui¬
demsermoneᷤ uirgo laudauerat. diuidi
au tem ab eo graue iuidicabat: in alio
cubiculo dormiens annis dece & octo
cum ea mansit. neq tunc a monachica
abstinentia se suspendens Interea mu¬

Expanded text:
enim eum mansuetissimum et patientem enim eum mansuetissimum et patientem suetus, omnibus eum Antonius experimentis exercens, in nullo invenit eum inferiorem, perfectaeque eum philosophiae esse testatus, seorsum praecepit habitare, tanquam non egentem doctore. Confirmabat autem Deus Antonii testimonium, et operibus ostendebat virum esse gloriipsoque doctore superiorem, atque ad affligendos et expellendos daemones praeparatuCirca hoc itaque tempus philosophabatur et Ammonius Aegyptius, de quo sermo fertur quia cogentibus parentibus duxisset uxorem, nec tamen eam fuisset expertus. In principio namque nuptiarum sponsam tamquam sponsus in thalamo percipiens, virginem permanere ex sacris edocebat litteris, ac seorsum solus manere tentabat. Sed quoniam de virginitate quidem sermones virgo laudaverat, dividi autem ab eo grave judicabat, in alio cubili dormiens, annis decem et octo cum ea mansit, neque tunc a monachica abstinentia se suspendens. Interea mu
Abbreviated transcription (Latin):
in palestina & syria & arabia claruert:
& unusquisq eorũ non minus se quã
doctor apud quos est commoratus exer¬
cuit. Multosq docuit & ad similem
uirtutem philosophiãq ꝑduxit. ita ut
quorumdam labor hic eẽt circumire
ꝑ ciuitates & prouintias uł agros. et
diligenter antonii discipulos eorumq
requirere successores Sed quomodo poͬ¬
terant inueniri facile quibus erat
studium diligentissimũ suam uitam
latere: Et non sict plurimi nc̃ homi¬
num elati ꝑ głam semet ipsos expompansꝰ
& cunctis insinuantur fuerunt itaq
ꝓbatissimi discipuli quos ꝑcepimus anto¬
ni alii quidem multi. nec non & paulus
appellatione simplex. Hunc aunt cũ
rusticus eẽt bonȩ speciei conuigem ha¬
buisse. & ea in ipso facinore ad ulteru
deprehensa tacite subrisisse: & iure¬
iurando firmasse numquã se cum ea ẽe
miscendum Tum ad adulterũ. habe
inquit eam Et repente discessit ad
heremum apud antonium Dicunt

Expanded text:
in Palaestina, et Syria, et Arabia claruerunt; in Palaestina, et Syria, et Arabia claruerunt; et unusquisque eorum non minus se quam doctor, apud quos est commoratus, exercuit; multosque docuit, et ad similem virtutem philosophiamque perduxit; ita ut quorumdam hic labor esset circuire per civitates et provincias, vel per agros, et diligenter Antonii discipulos, eorumque requirere successores. Sed quomodo poterant inveniri facile, quibus erat studium diligentissimum suam vitam latere, et non sicut nunc plurimi hominum elati per gloriam, semetipsos expompant, et cunctis insinuant? Fuerunt itaque probatissimi discipuli, quos percepimus, Antonii, alii quidem multi, nec non et Paulus appellatione Simplex. Hunc aiunt, cum rusticus esset, bona specie conjugem habuisse, et eam in ipso facinore adulterii deprehensam tacite subrisisse, et jurejurando firmasse nunquam se cum ea esse miscendum. Tum ad adulterum: Habe, inquit, eam; et repente discessit ad eremum apud Antonium. Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a sepe ueniebat ad ciuitates. : Plu¬
rimi namq. ui compellente cogebant
eũ legatione fungi apud iudices et
magistratus. quorũ singuli uel uidere
eum uidicabant nimis egregium. lo¬
quentem audire & precipienti pare¬
re głosum. Quicũ talis eẽt. studebat
tamen ignorari & latere ꝑ heremum
Si uero necessitate faciente uenisset in
ciuitatẽ. disposito negotio pro quo ue¬
nerat ad desertũ continuo reuerte¬
batur. Pisces namq dicebat per humecꝰ¬
tam nutriri substantiã. monachis autẽ
monachorum ad urbes accedendo fae¬
datur. Obedientẽ uerose gratumq
conspicientibus exibebat. studebatq
ut neq haberet tumentẽ superbam
naturam. nec putaretur huius modi
Sed hȩc quidem pauca uirtutum anto¬
nu dicere sum conpulsus. ut tanti
uiri ꝑhȩc exempla consideremus phi¬
losophiam Plurimos igitur atq proba¬
tissimos habuit auditores. quorum
alii quidem inegypto et libia. alii uero

Expanded text:
gratia saepe veniebat ad civitates? Plugratia saepe veniebat ad civitates? Plurimi namque vi compellente cogebant 213 eum legatione fungi apud judices et magistratus; quorum singuli vel videre eum judicabant nimis egregium, loquentem audire, et praecipienti parere gloriosum. Qui cum talis esset, studebat tamen ignorari et latere per eremum. Si vero necessitate faciente venisset in civitatem, disposito negotio pro quo venerat, ad desertum continuo revertebatur. Pisces namque dicebat per humectam nutriri substantiam; monachis autem monachorum ad urbes accedendo foedatur. Obedientem vero se gratumque conspicientibus exhibebat. Studebatque ut neque haberet tumentem superbamque naturam, nec putaretur hujusmodi. Sed haec quidem pauca virtutum Antonii dicere sum compulsus, ut tanti viri per haec exempla consideremus philosophiam. Plurimos igitur atque probatissimos habuit auditores, quorum alii quidem in Aegypto et Libya, alii vero
Abbreviated transcription (Latin):
bat uirtutẽ:  propterea nec laboran¬
dum in aniter circa talia suadebat. quan¬
do nec ignorantẽ futura pęnȩ suc cumbe¬
re. nec sciente propterea sc̃m ẽẽ declara¬
bat. Ueram namq beatitudine̾ incul¬
tura dĩ & legũ eius obseruatione dicebat
Sicui autc̃ hȩc ee̾t cura. docebat ut pur¬
garet animã quo posset inspicere & futu¬
rorum notitiã possidere dõ uidelicet prescien¬
tiam declarante. Uacaro autem nec ipse pa¬
tiebatur. & bene uicturũ semper operari
precipiebat ac semet ipsum discutere: & secũ
ponere rationẽ eorũ quȩ gessit die
noctuq Siqid autẽ indecens ageret
conscriberet ut decetero parceret
in delicto. semet ipsum scilicet erube¬
scens si plurima sui delicta cõperisset
simul etiã metuens ne per conscripti¬
onis indicium fieret aliis manifestus
Erat enim laboriosus. & maxime pro
solatiis oppressorum. Quis & enĩ alter
sic feruentissime fuit studiosus. quox

Expanded text:
bat esse virtutem; et propterea nec laboranbat esse virtutem; et propterea nec laborandum inaniter circa talia suadebat: quando nec ignorantem futura poenae succumbere, nec scientem propterea sanctum esse declarabat. Veram namque beatitudinem in cultura Dei et legum ejus observatione dicebat. Si cui autem haec esset cura, docebat ut purgaret animam, quo posset respicere, et futurorum notitiam possidere, Dei videlicet praescientia declarante. Vacare autem nec ipse patiebatur, et bene victurum semper operari praecipiebat, ac semetipsum discutere, et secum ponere rationem eorum quae gessit die noctuque; si quid autem indecens ageret, conscriberet, ut de caetero parceret in delicto, semetipsum scilicet erubescens, si plurima sui delicta comperisset: simul etiam metuens ne per conscriptionis indicium fieret aliis manifestus. Erat enim laboriosus, et maxime pro solatiis oppressorum. Quis etenim alter sic ferventissime fuit studiosus, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
cibo manebat. Uigilabat ut ita dicatur
semper quidem iugi nocte. & orationi¬
bus contingebat quidem diem Si uero
somnus incumberet: stando paululum
dormiebat plerũq pauimento iacens.
bens. Olei siquidem unctionẽ. laua¬
crorũ atq similiũ usum modis om̃ibꝰ
euitabat: quia humectatione sua in mol¬
litiem robur corporis immutaret
Aiunt enĩ neq nudum eum aliquando
quã seniorẽ litterarũ: quarũ tamen
inuentore̾ iure laudabat. Fu̾it autem
precipue clementissimus. castus. fortis.
gratus colloquentibus. sine ulla tristi¬
tia. Et licet qui cum eo disputarent
certatiua questiones inferrent: tamen
more solito sapient᷑ & disciplinabiliter
crescentẽ sedabat sepe contentionem
& ad mensuram debitã protinus trans¬
ferebat. loquentiumq sibi strepitum
tẽperabat. eorumq mores ueluti qua¬
dam regula componebat. Tantis itaq
uirtutibus diuinȩ prouidentię redun¬
dans. eum futura prescire non estima¬

Expanded text:
cibo manebat. Vigilabat, ut ita dicatur, cibo manebat. Vigilabat, ut ita dicatur, semper quidem jugi nocte, et orationibus contingebat quidem diem; si vero somnus incumberet, stando paululum dormiebat, plerum que pavimento jacens, bens: olei siquidem unctionem, lavacrorum atque similium usum modis omnibus devitabat: ne humectatione sua in mollitiem corpus immutaret. Aiunt enim neque nudum eum aliquando quam seniorem litterarum: quarum tamen inventorem jure laudabat. Fuit autem praecipue clementissimus, castus, fortis, gratus colloquentibus, sine ulla tristitia. Et licet qui cum illo disputarent certative quaestiones inferrent, tamen more solito sapienter et disciplinabiliter crescentem sedabat saepe contentionem, et ad mensuram debitam protinus transferebat, loquentiumque sibi strepitum temperabat, eorumque mores veluti quadam regula componebat. Tantis itaque virtutibus divina providentia redundans, se futura praescire non aestima
Abbreviated transcription (Latin):
litteris honorabat. & ut pro quibus
uellet ei rescriberet expetebat. Fuit
autẽ iste uir egyptius genere. ortꝰ
insigni uico in loco heraclię apud egyp¬
tios constituto Is puer relictus orphanꝰ.
paternos donauit agros conuicaneis suis
Aliã uero substantiam disponens pretiũ
pauperibus erogauit. studiosi estimans ẽẽ
philosophi non solum semet ipsum spoli¬
are pecuniis sed eas dispensare perspi¬
cue. Iunctus autẽ studiosis scđm se
iuris uirtutes zelabatur uniuersorũ.
ꝓbans bonã uitã suauẽ fieri ipsa consue¬
tudine licet fuerit primo difficilis
Modos ad inueniebat abstinentiȩ potioris.
& cotidie exercitatione crescebat. Tanqͣ
semper incipiens aliqid innouabat
afflictionibus corporis pumendo libi¬
dine̾. sacrȩ uero sapientię uoluntate
passionibus animȩ repugnando. Erat
enim eius ȩsca solus panis & sal. potus
aqua. pranduq tempus solis oc casus
frequenter enĩ duos & amplius dies sine

Expanded text:
litteris honorabat; et ut pro quibus litteris honorabat; et ut pro quibus vellet ei rescriberet, expetebat. Fuit autem iste vir Aegyptius genere, ortus in insigni vico, in loco Heracliae apud Aegyptios constituto. Is puer relictus orphanus, paternos donavit agros convicaneis suis; aliam vero substantiam disponens, pretium pauperibus erogavit: studiosi existimans esse philosophi, non solum semetipsum spoliare pecuniis, sed eas dispensare proficue. Junctus autem studiosis secundum se viris, virtutes zelabatur universorum: probans bonam vitam suavem fieri ipsa consuetudine, licet fuerit primo difficilis. Modos adinveniebat abstinentiae potioris, et quotidie exercitatione crescebat. Tanquam semper incipiens aliquid innovabat, afflictionibus corporis puniendo libidinem, sacrae vero sapientiae voluntate passionibus animae repugnando. Erat enim ejus esca solus panis, et sal, potus aqua, prandiique tempus solis occasus. Frequenter enim duos et amplius dies sine
Abbreviated transcription (Latin):
hysopi & potũ aquȩ: Mlulieres eis coha¬
bitare. seniores. uirgines. ꝓpter amo¬
rem philosophiȩ spontanea uoluntate
nuptiis abstinentes. Et philo quidem
hoc modo referens uidetur aꝑire
quia hi qui ex hebreis scđm eum xp̃ia¬
ni sunt facti adhuc iudaice uiuerent.
eoꝵq. constituta seruarent. Apud alios
eni non inuenit᷑ huius uite conuersa¬
tio Unde conicio ex illo apudegyp¬
tios hanc philosophiã habuisse princi
fuisse conuersationi ꝑsecutiones quȩ
religionis causa per tẽpora ꝓuenert᷑.
desertisq morabant᷑: ad modum se uitȩ
huius assueuert. Sed siue egyptii siue
alii quidam huic ab initio philosophiȩ
prefuerunt: illud tamen apud om̃s
constat quia ad summã reuerentiã
atq. perfectionẽ moribꝰ exercitationi¬
bus qꝰ decentibus hanc conuersationẽ
usq perduxit antonius maximus mo¬
nachorum quem t̾e indesertis egypti
morant᷑e propt̃ głam uirtutis euis
imperator constantinus amicũ fecerat.

Expanded text:
hyssopi, et potum aquae. Mulieres eis cohahyssopi, et potum aquae. Mulieres eis cohabitare, seniores virgines propter amorem philosophiae spontanea voluntate nuptiis abstinentes. Et Philo quidem hoc modo referens, videtur aperire quia hi qui ex Hebraeis secundum eum Christiani sunt facti, adhuc Judaice viverent, eorumque constituta servarent. Apud alios enim non invenitur hujus vitae conversatio. Unde conjicio ex illo apud Aegyptios hanc philosophiam habuisse principfuisse conversationi persecutiones, quae religionis causa per tempora provenerundesertisque morabantur, ad modum se vitae hujus assueverunt. Sed sive Aegyptii, sive alii quidam huic ab initio philosophiae praefuerunt: illud tamen apud omnes constat, quia ad summam reverentiam atque perfectionem, moribus exercitationibusque decentibus, hanc in conversationem usque perduxit Antonius maximus monachorum; quem tunc in desertis Aegypti morantem propter gloriam virtutis ejus, imperator Constantinus amicum fecerat,
Abbreviated transcription (Latin):
sicutiquidã dict helias ꝓpheta et
baptista ioħs. Philo autem pythago¬
ricus suis te̾poribus refert undiq
egregios hebreorũ in quodam pͣdio
circa stagnũ maris in colle positum
philosophatos. habitacula uero eorũ
& cibos & conuersationẽ talẽ introdu¬
cit: qualem & nos ncͣ apud egyptioꝵ
monachos ẽẽ conspicimus. Seribit enĩ
inchoantes eos ad philosophiã cedere
om̃ibus sibi competentibꝰ rebus cunc¬
tisq abrenuntiare ꝑmixtionibꝰ. & extͣ
muros in solitariis agris & hortis in ha¬
bitare: Pomos autẽ eis ẽẽ sacraria quȩ
apud nos monasteria nuncupantur. &
in eis conuersatione solitaria. honesta
celebrare mysteria. diligent᷑q psalmis
& hymnis placare diuinitate̾ &. ante
solis occasum non gustare cibum:
Alios autẽ ꝑ tres dies & amplius ceraqꝰ
diebus in pauimento habere cubilia.
uno semper & sanguinẽ habentibus
abstinere. cibũ eis esse panis & salis &

Expanded text:
sicuti quidam dicunt, Elias propheta et sicuti quidam dicunt, Elias propheta et Baptista Joannes. Philo autem Pythagoricus suis temporibus refert undique egregios Hebraeorum in quodam praedio circa stagnum Mariam in colle positum philosophatos. Habitaculum vero eorum, et cibos, et conversationem talem introducit, qualem et nos nunc apud Aegyptiorum monachos esse conspicimus. Scribit enim inchoantes eos philosophiam cedere omnibus sibi competentibus rebus, cunctisque abrenuntiare permixtionibus, et extra muros in solitariis agris et hortis inhabitare. Domos autem eis esse sacraria quae apud nos monasteria nuncupantur, et in eis conversatione solitaria honesta celebrare mysteria, diligenterque psalmis et hymnis placare Divinitatem, et ante solis occasum non gustare cibum; alios autem per tres dies et amplius, certisque diebus in pavimento habere cubilia, vino semper et sanguinem habentibus abstinere, cibum eis esse panis et salis, et
Abbreviated transcription (Latin):
actiones suis actibꝰ noscit᷑ ex soluere
inbreui comprehendens necessaria
naturȩ. & cogens corpus mediocribꝰ
indigere. Castitati luxuriã subdit.
iustitia punit inuistitiã & ueritate
mendaciun disciplina rerum om̃i¬
um mensuras participatur. cum
praximis inunimitate & cõmunione
consistit. Amicorũ prouida est atq
peregrinorũ. Quȩ propria sunt
cõmunia facit egentium & tuetur
utilia singuloꝵ: Neq gaudentibus
inportuna & tribul antibus remediũ
consolationis apportans. ad uerum
bonum diligentiã suã semꝑ exten¬
dens. sermonibꝰ castis sapientibusq
consilus ornatu ac uano eloquio remo¬
tis erudiens atq curans ueluti quibꝰ¬
dam medi caminibus audientes. cũ
honore & reuerentia dispositiones
suas celebrans. contentione. certamini¬
bus iraq priuata. Nã cumsit rationalis:
om̃em motũ in rationabilem fugit.
generaliter passiones corporis deuincit
ꝙ animȩ Huius itaq elegantissime
philosophiȩ princeps quidxͣ fuit

Expanded text:
actiones suis actibus noscitur exsolvere. In brevi comprehendens necessaria naturae, et cogens corpus mediocribus indigere, castitati luxuriam subdit; justitia punit injustitiam, et veritate mendacium. Disciplina rerum omnium mensuras participatur: cum proximis in unanimitate et communione consistit; amicorum provida est atque peregrinorum; quae propria sunt communia facit egentium, et tuetur utilia singulorum; neque gaudentibus importuna, et tribulatis remedium consolationis apportans. Ad verum bonum diligentiam suam semper extendens, sermonibus castis sapientibusque consiliis ornato ac vano eloquio remotis erudiens atque curans veluti quibusdam medicaminibus audientes, cum honore et reverentia dispositiones suas celebrans, contentione, certaminibus iraque privata. Nam cum sit rationalis, omnem motum irrationalem fugit, generaliter passiones corporis devincit et animae. Hujus itaque elegantissimae philosophiae princeps quidem fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
lexander autẽ apłicorũ doginatũ
predicator prius quidem eum re¬
uocare ammonitionibus & consiliis ni¬
tebatur. Cum uero eum suꝑbire ui¬
disset. & aperte impictatis facinora pre¬
dicare: ex ordine sacerdotali remouit.
Audierat enim clamante diuina lege
Si oculus tuus dexter scandalidat te:
abscide eũ & proice abste Hoc itaq
tempore romanȩ quidem ȩccłȩ silue¬
ster retinacula gubernabat. melchia¬
di succedens qui post marcellinum
clarificatũ in ꝑsecutione gentilium su¬
sceperat iura pontificatus. Antiochiȩ
uero post tẏrannũ. ȩccłȩ inchoantem
partem. uitalis presul extabat. qui
etiã antiquã & ex multis temporibus
destructa a tẏrannis edificauit ȩccłam
Postquẽ : filogonius pontificatũ sumens
& reliqua edificiis super addidit. &
Zelũ pietatis lẏcini tẽporibꝰ demon¬
strauit. In hierosolimis autem post
hermonẽ macharius ordinatꝰ est: uir
nomine suo dignus. & om̃ibꝰ bonis ornatꝰ
Codemq tempore constantinopolim

Expanded text:
lexander autem apostolicorum dogmatum praedicator, prius quidem eum revocare admonitionibus et consiliis nitebatur. Cum vero eum superbire vidisset, et aperte impietatis facinora praedicare, ex ordine sacerdotali removit. Audierat enim clamantem divinam legem: Si oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum, et projice abs te . Hoc itaque tempore Romanae quidem Ecclesiae Sylvestrius retinacula gubernabat, Melchiadi succedens, qui post Marcellinum clarificatum in persecutione gentilium susceperat jura pontificatus. Antiochiae vero post tyrannum Ecclesiae inchoante pace, Vitalis praesul exstabat . Qui etiam antiquam ex multis temporibus destructam a tyrannis aedificavit ecclesiam. Post quem Philogonius pontificatum sumens, et reliqua aedificii superaddidit, et zelum pietatis Licinii temporibus demonstravit . In Hierosolymis autem post Hermonem Macarius ordinatus est, vir nomine suo dignus, et omnibus bonis ornatus. Eodemque tempore Constantinopoli
Abbreviated transcription (Latin):
Nam nec suã substantiã nouit filius
sictͣ est P ropt᷑ nos enĩ factus ẽ ut
nos ꝑ eum tanquam ꝑ instrumentũ
crearet ds̃. & nequaquam substitisset
nisi nos ds̃ facere uoluisset Requisi¬
uit ergo quidã eos si potest dĩ uerbũ
conuerti sict diabolus ẽ conuersus: &
nequaquã dicere timuert᷑ utiq potest.
tanquã naturȩ conuertibilis existens.
factus aiunt & conuertibilis ẽ. Hȩc
itaq dicentes. id est arriũ & qui cum
eo sunt & in his impudent᷑ instantes
ipsos & sequaces eoꝵ. nos quidem cum
ep̃is egypti & libiarum pene centum
conuenientes anathemati ⁊ auimus
Qui uero cirea eusebium suscepert. mi¬
scere studebant ueritati mendacium

Expanded text:
Filius, sicut est. Propter nos enim factus est, ut nos per eum tanquam per instrumentum crearet Deus; et nequaquam substitisset, nisi nos Deus facere voluisset. Requisivit ergo quidam eos: si potest Dei Verbum converti, sicut diabolus est conversus. Et nequaquam dicere timuerunt, utique potest, tanquam natura convertibilis existens: factus, aiunt, et convertibilis est. Haec itaque dicentes, id est Arius et qui cum eo sunt; et in his impudenter instantes ipsos et sequaces eorum. Nos quidem eos cum episcopis Aegypti et Libyarum pene centum convenientes, anathematizavimus. Qui vero circa Eusebium susceperunt, miscere studentes veritati mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
quando ds̃ pat̾ non fuit. Dĩ autem
uerbum ex non existentibus factũ e:
Existens aut̃ ds̃ non existentẽ ex non
existente fecit. Qua propt᷑ fuit aliqͣn¬
do quando non fuit. Creatura ẽ enĩ
& factura filius. neq similis ẽ patri
scđm substantiam. neq uerus ẽ. neq
uera sapientia eius ẽ: neq uerũ natu¬
ralit᷑ patris uerbũ est: sed unus quidẽ
creaturarũ & facturarũ est. Ab usiue
autẽ dr̃ uerbũ & sapientia factus &
ipse. existens in ꝓprio dĩ uerbo & in
dĩ sapientia. in qua & om̃a & ipsum
fecit ds̃. Unde & conuertibilis est &
mutabilisꝑ naturã. sict & uniuersa ra¬
tionalia Peregrinũ enĩ & extraneũ
& remotum est uerbũ a paterna sub¬
stantia. & inuisibilis ẽ filio pater
Hon enĩ ꝑ fecte & integre nouit filius

Expanded text:
quando Deus Pater non fuit. Dei autem quando Deus Pater non fuit. Dei autem Verbum ex non existentibus factum est. Existens enim Deus, non existentem ex non existente fecit. Quapropter fuit aliquando quanet factura est Filius, neque similis est Patri secundum substantiam; neque verus est, neque vera sapientia ejus est, neque verum naturaliter ejus Verbum est, sed unus quidem creaturarum et facturarum est; abusive autem dicitur Verbum et sapientia, factus et ipse existens in proprio Dei verbo, et in Dei sapientia, in qua omnia et ipsum fecit Deus. Unde convertibilis est, et mutabilis per naturam, sicut et universa rationalia. Peregrinum enim, et extraneum, et remotum est Verbum a paterna substantia, et invisibilis Filio Pater. Non e