comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i carnẽ. ñ uultis credere in qua
ñ solũ non ligatꝰ s nec mutatꝰ ẽ ds:
& ipsam di partẽ diuinãq naturã
in om̃iũ hominũ ac bestiarũ mas-¬
cłinis seminib & femininis ute¬
ris. in omibꝰ conceptibꝰ ꝑ om̃s t̾ras.
& ꝑ om̃s aquas et ꝑ om̃s horas liga¬
ri oppͥmi coinqͥnari & nec tõtam
postea liberari posse p̃dicatis.

Expanded text:
Christi carnem non vultis credere, in quo Christi carnem non vultis credere, in quo non solum non ligatus, sed nec mutatus est Deus; et ipsam Dei partem, divinamque naturam, in omnium hominum, ac bestiarum masculinis seminibus et femininis uteris, in omnibus conceptibus, per omnes terras, et per omnes aquas, et per omnes horas ligari, opprimi, coinquinari, et nec totam postea liberari posse praedicatis
Abbreviated transcription (Latin):
uideis quoꝵ patres & ex quib xp̃c¬
tor nr̃ filiꝰ di uerꝰ scđm diumitatẽ.
et filiꝰ hominis uerus scđm carnẽ.
non ex eo quod ẽ. suꝑ om̃ia łs bene¬
dictus in scła ex femina natꝰ ẽ: sed
ex illa infirmitate quã suscepit ex
nob̃ ut in ea moreret᷑ ꝓ nob̾. et eã
sanaret in nob. Non ex forma di
in qua cũ eẽt. ñ rapinã arbitratꝰ
ẽ. ẽẽ equalis do. natꝰ exfemina ẽ. s
ex forma serui quã accipiendo se-¬
met ipsũ exinaniuit. Neq enĩ ob
aliud exinanisse se dictꝰ ẽ: nͥ accipi¬
endo formã serui. ñ amittendofor¬
m̃a łi. Illa enĩ natura qua informa
di equalis ẽ patͥ. in cõmutabiliter
ꝑmanente: suscepit mutabilem
nr̃am ꝑquã de uirgine nasceret᷑.
uos aut̃ cũ carnẽ. xp̃i uirginaliu¬
tero cõmittere horretis: ipsã diui¬
nitatem di non tantum hominum
s etiã canũ porcoꝵq uteris cõmisi¬
stis. Semel conceptã in ut̃o uirginis

Expanded text:
Iudaeis: quorum patres, et ex quibuIudaeis: quorum patres, et ex quibutor noster filius dei uerus secundum diuinitatem, et filius hominis uerus secundum carnem, non ex eo, quod est super omnia deus benedictus in saecula ex femina natus est, sed ex illa infirmitate, quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis et eam sanaret in nobis; non ex forma dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, natus ex femina est. sed ex forma seruimetipsum exinanivit . Neque enim ob aliud exinanisse se dictus est, nisi accipiendo formam servi, non amittendo formam Dei. Illa enim natura, qua in forma Dei aequalis est Patri, incommutabiliter permanente, suscepit mutabilem nostram, per quam de virgine nasceretur. Vos autem, cum carnem Christi virginali utero committere horretis, ipsam divinitatem Dei, non tantum hominum, sed et canum porcorumque uteris commisistis! semel conceptam in utero virginis
Abbreviated transcription (Latin):
lisset. quã eos a quib se abstulisset.
Non enĩ amant sc̃ĩ suos electores: si
suoꝵ sotioꝵ eos inuenerint de ser-¬
tores. Unitate enĩ gaudent. & in
xp̃o unũ sunt. Et si aliꝰ aliud. et
alius aliud. aut aliꝰ alit̾ et aliꝰ alit̾.
uera tam̃ om̃s dicunt. nec sibi ullo
modo contraria: si pus lector acce¬
dat. si mitis legat. si ñ heretico ani¬
mo unde rixetur. s fideli corde
homo duos haberet. ñ ab humano
genere alienũ. singulos eũgłistas
narrandas suscepisse credimus:
non ẽ aueritate fides nr̃a aliena. Quo¬
circa int̾ se iam eũgłistis conuenien¬
tib: sicut faustꝰ ꝓmisit ut eimq suc¬
cũbite. An illud qͦd adiunxit uos
mouet adhuc: Quãuis nec sic qͥdẽ
inqͥt dignũ erit ex utero natũ cre¬
dere dm. et d̾m xp̃ianoꝵ: quasinos
ipsã diumã naturã ex femine utero
extitisse credamus. Nonne cõmemo¬
raui mͦ apłi testimoniũ. ubi ait de

Expanded text:
lisset, quam eos, a quibus abstulisset. lisset, quam eos, a quibus abstulisset. non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos inuenerint desertores. unitate enim gaudent et in Christo unum sunt; et si alius aliud et alius aliud, aut alius aliter et alius aliter: uera tamen omnes dicunt nec sibi ullo modo contraria, si pius lector accedat. si mitis legat, si non haeretico animo, unde rixetur, sed fideli corde,homo duos haberet. non est ab humano genere alienum, singulos euangelistas narrandas suscepisse credidimus, non est a ueritate nostra fides aliena. quocirca inter se iam euangelistis conuenientibus, sicut Faustus promisit, utcumque succumbite. An illud, quod adiunxit, uos mouet adhuc? quamuis nec sic quidem. inquit. dignum erit et ex utero natum credere deum et deum christianorum. quasi nos ipsam diuinam naturam ex feminae utero extitisse credamus. nonne modo commemoraui apostoli testimonium, ubi ait de
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset. & qͥd sibi uelit numerus
generationũ scđm matħm. ut¬
qͥb in sũmã cõputatis tanquã mi-
nus appareat. numerꝰ aut̃ scd̾m
dñi cõmemorat᷑ ad septuaginta
septẽ ꝑueniat. quẽ numerũ ip-¬
se dñs in peccatoꝵ remissionẽ cõ-¬
mendat. dicens non tantũ septies s
usq etiã septuagies septies nullo pa¬
cto indagare possetis. nͥut ab aliqͦ
catholico id audiretis. ñ quolib&
s quidẽ diuinarũ scͥpturarum
studioso. & quantũ posset ꝑito. aut
ipsi aberrore correp̾ti pietate ca¬
tholica peteretis ut acciperetis.
quereretis & inueniretis. pulsare¬
tis ut intraretis. Qua ꝓpt̃ qm̃ id
quod faustũ de generationũ diu̾¬
sitate ꝑmouit. quia in duob patͥbꝰ
intelligendis. hic modus erat. intel¬
lecta natura & adoptione solutũ ẽ
frustra se uoluit ad duos eũgłistas
conferre & ab aliis duob auferre :
magis offensurus ad quos se contu¬

Expanded text:
fuisset; et quid sibi uelit numerus fuisset; et quid sibi uelit numerus generationum secundum Matthaeuquibus in summam conputatis tamquam una minus adpareat; numerus commemoratur, ad septuaginta et septem perueniat — quem numerum ipse dominus in peccatorum remissione commendat dicens: non tantum septies, sed etiam septuagies septies —: nullo pacto indagare possetis, nisi aut ab aliquo catholico id audiretis, non quolibet, sed quodam diuinarum scripturarum studioso, et quantum posset, perito, aut ipsi ab errore correcti pietate catholica peteretis, ut acciperetis, quaereretis, ut inueniretis, pulsaretis, ut intraretis. Quapropter quoniam id. quod Faustum de generationum diuersitate permouit, quia in duobus patribus intellegendis hic nodus erat, intellecta natura et adoptione solutum est. frustra se uoluit ad duos euangelistas conferre et ab aliis duobus auferre, magis offensurus, ad quos se contu
Abbreviated transcription (Latin):
renatisumꝰ. Fãcile gͦ fuit religio¬
nis ꝑscrutatorib diuinarũ scrip¬
turarũ. aliquantulũ considerare
⁊ uidere indiu̾sis xp̃i generatioĩ-¬
b a duob euangłistis cõme mora¬
tis: quomͦ duos patres potuit ha
diũ contentionis ñ ercecaret: faci¬
le uidere possetis. S ab illis uiris
rent. Hec aut̃ a ur̃o intellectulon¬
gissime remota fc̃. Itaq etiã in
manichei errore constituti: id qͦd
in reb humanis fieri solet. ut
alius carne generet filiũ. alius
eũ uoluntate adoptet. ac siumꝰ
homo duos patres habeat. si ñ
aduerso animo legeretis. cogi¬
tando uidere possetis. Cur aũt
matħs ab abraham ceꝑit descen-¬
dens usq ad ioseph lucas aũt aio¬
seph ceꝑit ascendens non usq ad
abraham. s usq ad dm qͥ fecit ho-¬
minẽ. & dato p̃cepto potestatẽ
dedit ut credens filius difieret.¬
& cur ille incapite libri genera-¬
tiones ipsas enumerauit. ille aũt
cũ dñs saluator a ioh̃e baptizatꝰ

Expanded text:
us. Facile fuit ergo religiosis perscrutatoribus diuinarum litterarum aliquantulum considerare et uidere in diuersis Christi generationibus a duobus euangelistis commemoratis, quomodo duos patres potuit habdium contentionis non excaecaret, facile uidere possitis. sed ab illis uiris rent; haec autem a uestro intellectu longissime remota sunt. itaque etiam in Manichaei errore constituti, id quod in rebus humanis fieri solet, ut alius carne generet filium, alius eum uoluntate adoptet, ac sic unus duos patres habeat, si non aduerso animo legeretis, cogitando uidere possetis. Cur autem Matthaeus ab Abraham coeperit descendens usque ad Ioseph, Lucas autem a Ioseph coeperit ascendens non usque ad Abraham, sed usque ad deum, qui fecit hominem et dato praecepto potestatem dedit, ut credens filius dei fieret, et cur ille in capite libri generationes ipsas enumerauit. ille autem, cum dominus saluator a Iohanne baptizatus
Abbreviated transcription (Latin):
dus quonos d̾s cũ iam ẽẽmꝰ. ab ip¬
so ñ nati s conditi & instituti. uer¬
bo suo ⁊ grãsua genuit ut filii eiꝰ
ẽẽmꝰ: ad optio uocatur. Unde io¬
ħs dix̃ Dedit eis potestatẽ filios
difiei. Cũ gͥ uis adoptionis tilioꝵ¬
api Ip itres nr̃os & in scͥpturis scĩs
usitatũ sit. quȩ impietatis dem̃tia
p̃cipitat. pͥus euangłistas falsiti¬
tis arguere. quod diuersas gene¬
rationes cõmemorauert̃. tanquã
utreq uere ẽẽ. ñ possint. quãquã
cogitare et attendere et uidere
qͥdẽ facillimũ ẽ. quã crebra con¬
suetudine generis humani unꝰ
homo duos patres hab̃e potuerit.
unũ cuiꝰ carne homosit genitꝰ.
alterũ cuiꝰ uoluntate cũ iã homo
ẽẽt filiꝰ adoptatꝰ. Qui si ñ recte
dr̃ pat̾. nec nos recte. dicimꝰ pat̃
nr̃ qui esincelis. de cuiꝰ substantia
natiñ sumꝰ: s cuiꝰ gr̃a & misericor¬
dissima uoluntate adoptati se¬

Expanded text:
dus, quo nos deus, cum iam essemus ab ipdus, quo nos deus, cum iam essemus ab ipso non nati, sed conditi et instituti, uerbo suo et gratia sua genuit, ut filii eius essemus, adoptio uocatur. unde Ioedit 'eis potestatem filios dei fieri. cum apud patres nostros et in Scripturis sanctis usitatum sit; quae impietatis dementia praecipitat, prius Evangelistas falsitatis arguere, quod diversas generationes commemoraverunt, tanquam utraeque verae esse non possint; quam cogitare et attendere et videre quod facillimum est, quam crebra consuetudine generis humani, unus homo duos patres habere potuerit; unum cujus carne homo sit genitus, alterum. cuius uoluntate, cum iam homo esset, filius sit adoptatus? qui si non recte dicitur pater, nec nos recte dicimus: pater noster, qui es in caelis, ei, de cuius substantia nati non sumus, sed cuius gratia et misericordissima uoluntate adoptati se
Abbreviated transcription (Latin):
& filia pharaonis moysen adoptaũ
lpse aut̃ iacob nepotes suos filios
sepb adoptauit sibi. Ipsũ uͦ adopti¬
onis nomen: plurunũ ualere in nr̃e
ficłi sacram̃to apłica doctrina tes¬
tatur. Unde apłs paulus cũ de
uidȩ oꝵ meritis loqueret᷑: quoꝵ. ẽ.
inquit adoptio et gła. et testam̃ta
& legis latio. quoꝵ patres. ex quib¬
xp̃c scđm carnẽ. quiẽ. suꝑ omnia
d̾s benedictꝰ in scła. Item dicit. Et
ipsi in nob̃metipsis ingemiscimus:
adoptionẽ expectantes filioꝵ di. re¬
demptionẽ corporis nr̃i. Itẽ alio
loco Cũ aũt uenit plenitudo tẽ¬
poris. misit ds filiũ suũ factũ ex
optio quanti sacram̃ti sit: hisatq
huiꝰ modi teftimoniis satis apparet.
Unicũ aũt filiũ d̾s habet quem
genuit de substantia: de quo dr̃¬
cũ informa di ẽẽt non rapinã arbi¬
tratꝰ. ẽ. ẽẽ se equalẽ dõ. Nos aũt̃ non
de substantia sua genuit. creat᷑a

Expanded text:
et filia Pharaonis Moysen adoptauit. et filia Pharaonis Moysen adoptauit. ipse autem Iacob nepotes suos, filios Ioseph, adoptauit. ipsum uero adoptionis nomen plurimum ualere in nostrae fidei sacramento apostolica doctrina testatur. unde apostolus Paulus cum de Iudaeorum meritis loqueretur, quorum est, inquit, adoptio et gloria et testamenta et legislatio; quorum patres, et ex quibcundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in saecula . Item dicit: Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes filiorum Dei, redemptionem corporis nostri . Item alio loco: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Fioptio quanti sacramenti sit, his atque hujusmodi testimoniis satis apparet. Unicum enim Filium Deus habet, quem genuit de substantia sua, de quo dCum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Nos autem non de substantia sua genuit; creatura
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enĩsi potusse fieri demonstrat᷑.
uulla om̃ino causa ẽ. cur qͥsquam
istoꝵ euangłistarũ indiuersis ge¬
nerationib enumerandis falsũ di¬
xisse credat᷑. Aduob enĩpatribus
iãnon erit mirũ. neq contrarium.
quod & aui duo et attaui &̃ paui
ẽẽ potuert̃: et qͥcqͥd supra ẽ. usq
ad dauid cuiꝰ erant ambo filii. & sa-¬
lomon qͥ ꝑtinet adordinẽ quẽ ma¬
quã lucas exposuit. Attendunt
enĩ ista nonnulli. et uident ñ posse
aduob uiris ꝑ cõmixtionẽ carnis
hominẽ gigni: & ido putant istã
questionẽ ñ posse dissolui. nec intu¬
entur qd usitatissimũ atq facil¬
limũ ẽ. patrẽ cuiꝰquã non eũ tan¬
tũ dici a quo genitꝰ ẽ. s etiã eum
a quo fuerit adoptatꝰ. Neq enim
adoptionis uincłm apud antiqͦs
alienũ ab eoꝵ morib fuit. cũ etiã
feminas inueniamꝰ. adoptasse si¬
bifilios non ex utero suo natos. sic̃
sarra ex agar. et lẏa exancilla sua.

Expanded text:
hoc enim si potuisse fieri demonstratur, hoc enim si potuisse fieri demonstratur, nulla omnino causa est, cur quisquam istorum euangelistarum in diuersis generationibus enumerandis falsum dixisse credatur. a duobus enim patribus iam non erit mirum neque contrarium, quod et aui duo et ataui et proaui esse potuerunt et quicquid supra est usque ad Dauid, cuius erant ambo filii, et Salomon, qui pertinet ad ordinem, quem Maquam Lucas exposuit. adtendunt enim ista nonnulli et uident non posse a duobus uiris per commixtionem carnis hominen gigni et ideo putant istam quaestionem non posse dissolui. nec intuentur, quod usitatissimum atque facillimum est patrem cuiusquam non eum tantum dici, a quo genitus, sed etiam eum, a quo fuerit adoptatus. Neque enim adoptionis uinculum apud antiquos alienum ab eorum moribus fuit, cum etiam feminas inueniamus adoptasse sibi filios non ex utero suo natos, sicut Sara ex Agar et Lia ex ancilla sua
Abbreviated transcription (Latin):
scdm lucã. et aliũ auũ scdm istũ.
aliũ scdm illũ: et deinceps fursũ
uersus usq ad dauid ꝑtã multas
generationes. alios parenteseiꝰ ab¬
isto. alios ab isto. alios ab illo emi¬
merari: Ita ne tam aꝑtã manifes¬
tãq diuersitatẽ: tot acuti & docti¬
iuiri diuinarũ scͥpturarũ ꝑtractas¬
tores diligentissimi ñ uidert̃. Qui
qͥdẽ in latina lingua ꝑ pauci sunt.
eos aũt ingreca quis enumerat.
Uidunt eã plane. Quid em̃ facilius:
Aut quis paululũ intuens. ista ñ
uideat: S pie cogitantes tantȩ
auctoritatis eminentiã: latere ibi
aliquid credidert̃ quod petentibꝰ
daretur. ob latrantib negaretur.
aquerentib inuemiret᷑. rep̃hend̃a¬
tib subtraheretur. pulsantib aꝑi¬
ret᷑. obpugnantib elauderetur.
Petiert̃. quesiert̃. pulsauert̃: acce¬
perunt. inuenerunt. intrauert̃.
Nempe totam hoc questio ẽ: quomͦ
potuerit duospatres habere ioseph.

Expanded text:
lium auum secundum istum. lium auum secundum istum. alium secundum illum, et deinceps sursum uersus usque ad Dauid per tam multas generationes alios parentes eius ab isto, alios ab illo enumerari ? itane tam apertam manifestamque diuersitatem tot acuti et docti uiri, diuinarum scripturarum pertractatores diligentissimi, non uiderent ? qui quidem in latina lingua perpauci sunt, eos autem in graeca quis numeret? uiderunt eam plane. quid enim facilius? aut quis paululum intuens ista non uideat? sed pie cogitantes tantae auctoritatis eminentiam latere ibi aliquid crediderunt, quod petentibus daretur, oblatrantibus negaretur, a quaerentibus inueniretur, reprehendentibus subtraheretur, pulsantibus aperiretur, obpugnantibus clauderetur: petierunt, quaesierint. pulsauerunt, acceperunt, inuenerunt, intrauerunt. Nempe tota in hoc quaetio est, quomodo potuerit duos patres habere Ioseph.
Abbreviated transcription (Latin):
Augustinꝰ respondit.
Osi pio studio legisses euan¬
głiũ. & ea quȩ te ineuangłistis tan¬
quã repugnantia moussent dili¬
gent̃ querere. quã temere dãpna¬
re maluisses. ut saltẽ ꝓpt̾ ipsã quȩ
quasi pͥma fronte occurrit. aꝑtis¬
simã repugnantiã cogitares: nͥ
aliqͥd illic magnũlateret difficile¬
fieri potuisse. ut tanta eis aucto¬
ritas in t̾rarũ orbe p̾beret᷑ quasibi
tot hominũ doctiffi ioꝵ ingenia sub-¬
iugarent. Quid eñ s iagnĩ ẽ uidere
qdđ uidistis alios. xp̃i scd̃m carnẽ ꝓge¬
neratores cõmemorari aluca. alios
a matħo. cũ ambo ioseph constitu¬
ant: matħs adqu̾ẽ t̾minet. lucas
a quo incipiat. Qui ꝓpt̾ quoddã
cũ eiꝰ matre scm̃ ⁊ uirginale conu¬
giũ etiã ipse parens xp̃imeruit
appellari: ut ꝓpt̾ uirilẽ dignitatẽ.
ab ipso uel usq ad ipsum generati¬
ones contexerent᷑. Quid gͦ magnũ
ẽ quod uidistis. qđ aliũ patrẽ ha¬
beat ioseph scđm matħm. alium

Expanded text:
AUGUSTINUS respondit: O si pio studio legisses Evangelium, et ea quae te in Evangelistis tanquam repugnantia movissent, diligenter quaerere, quam temere damnare maluisses; ut saltem propter ipsam, quae quasi prima fronte occurrit, apertissimam repugnantiam, cogitares, nisi aliquid illic magnufieri potuisse, ut tanta eis auctoritas in terrarum orbe praeberetur, qua sibi tot hominum doctissimorum ingenia subiugarent. quid enim magnum est uidere, quod uidistis, alios Christi secundum carnem progeneratores commemorari a Luca, alios a Matthaeo, cum ambo Ioseph constituant, Matthaeus ad quem terminet, Lucas a quo incipiat: qui propter quoddam cum eius matre sanctum et uirginale coniugium etiam ipse parens Christi meruit appellari, ut propter uirilem dignitatem ab ipso uel usque ad ipsum generationes contexerentur? quid ergo magnum est, quod uidistis, quod alium patrem habeat Ioseph secundum Mattha
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd enĩ dixerint unde ioħes hoc sei¬
re potuerit: inde credimꝰ etiã om̃s
annuntiatores natiuitatis xp̃i. id
qͦd annuntiauert̃ scire potuisse.
Deinde quero unde credant dixis¬
quia hoc euangłista narrauit.: eur
enĩ ñ credunt & illud qͥa mat̾ eius
& frẽs querebant eũ: Si aũt hoc
m̃titꝰ ẽ quod nolunt credere: quo¬
mͦ ei credunt. xp̃m dixisse qͦd no¬
lunt intelligere: Demde si xp̃m
natũ qͥ iã iuuem adheserat. non
potuit nosse matħis: unde potuit
xp̃m ñ natũ. post tot annosnatꝰ nosse
manicheus: Dicturi sunt. sp̃s sẽs hoc
sciebat: qui erat in manicheo. Ille
in reb humanis. s tam recenti &
presenti memoria. etiã solo huma¬
no sensu genꝰ. xp̃i scdm carnẽ. et
totã originẽ colligere: Et tam̃
ceci et surdi testes dicunt᷑ apłi. Uti¬
nã tu ñ tantũ cecus & surdus fuisses.
ne tam uana & sacrilega disceres:
s etiã mutꝰ ne talia diceres.

Expanded text:
quid enim dixerint, unde hoc Iohannes sciquid enim dixerint, unde hoc Iohannes scire potuerit, inde credimus etiam omnes adnuntiatores natiuitatis Christi id, quod adnuntiauerunt, scire potuisse. deinde quaero, unde credant dixisquia hoc euangelista narrauit, cur ei non credunt et illud: quia mater eius et fratres quaerebant eum? si autem hoc mentitus est, quod nolunt credere, quomodo ei credunt Christum dixisse. quod nolunt intellegere? deinde si Christum natum. quia iam iuueni adhaeserat. non potuit nosse Matthaeus, unde potuit Christum non natum post tot annos natus nosse Manichaeus ? dicturi sunt: spiritus sanctus hoc sciebat, qui erat in Manichaeo. ille in rebus humanis, sed tam recenti et praesenti memoria etiam solo humano sensu genus Christi secundum carnem et totam originem conlegerunt? et tamen caeci et surdi testes dicuntur apostoli. utinam tu non tantum caecus et surdus fuisses, ne tam uana et sacrilega disceres, sed etiam mutus, ne talia diceres
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc exomplũ inseipso p̃buit. ut t̾re¬
nigezieris necessitudinẽ ꝓpt̃ regnũ
celoꝵ cont̾ẽpnerent. affirment ñ
habuisse pacres. quia dix̃ eis. ne uo
hoc ipse dͥe matre et frĩb pͥorfecit:
sicnt & alia multa in quib se nob̾ ut
sequerem̃ p̃ire dignatꝰ est. Qua ppt̃
iste qͥm eo quod putat palmarẽ sic
uincit᷑. quã iaceat et iuoluat᷑ in
ceteris ammaduertendũ ẽ. qͥppe
qui ꝓpt̃ ea dicit ñ credendũ apłis.
quia eiꝰ non solũ diuinã s etiamhu¬
manã natiuitatẽ annuntiauert᷑:
quia post ea iuueni adhesert̃ & nec
uide eũ natũnec se hoc audisse ab¬
illo dixert̃. Cur gͦ credunt ioħi di¬
centi. in pͥncipio erat uerbũ et uer¬
bũ erat apud dm. & ds erat uerbũ.
hoc erat in pͥncipio apud dm. oĩa¬
ꝑ ipsũ facta sunt et sie ipso factũ
est nicħ. & cet̾a quȩ in illis qũauis
ñ intelligentib tam̃ placent: Di¬
cant ubi hoc ioh̃es uid̾it: aut ubi
se ab ipso dño audisse dixexit. Quic¬

Expanded text:
hoc exemplum in se ipso praebuit, ut terreni generis necessitudinem propter regnum coelorum contemnerent, affirment non habuisse patres, quia dixit eis, Ne vohoc ipse de matre et fratribus prior fecit: sicut et alia multa, in quibus se nobis, ut sequeremur, praeire dignatus est. Quapropter iste qui in eo quod putat, palmare sic vincitur, quam jaceat et involvatur in caeteris animadvertendum est. Quippe qui propterea dicit non cqui eius non solum diuinam, sed etiam humanam natiuitatem adnuntiauerunt, quia postea iuueni adhaeserunt et nec uiderunt eum natum nec se hoc ab illo audisse dixerunt. cur ergo credunt Iohanni dicenti: in principio erat. uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; hoc erat in principio apud deum; oipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil et cetera, quae illis quamuis non intellegentibus tamen placent? dicant. ubi hoc Iohannes uiderit aut ubi se hoc ab ipso domino audisse dixerit. quic
Abbreviated transcription (Latin):
se xp̃c eẽ. testat᷑. & de filiodi quomͦ
Qdẽ ipse sit ⁊ filius hominis. quomͦ
scm diuinitatẽ ñ habeat genꝰ in
t̾ra. sed̾m carnẽ aũt sit exsemine da¬
uid: scđm qł apłica doctrina desta¬
tur. Unde oportet eũ credi & intel¬
ligi. ei a patre exisse. et de celo uenis¬
se. .ul.c iaiã uerbũ carnẽ factum.
int̾ homnes habitasse. Qđ si ꝓpt̃ ea
pucant eũ ñ habiusse in t̾ra matrẽ

Expanded text:
s esse testatur , et de Filio Dei, quomodo idem ipse sit et filius hominis ; quomodo secundum divinitatem non habeat genus in terra, secundum carnem autem sit ex semine David, sicut apostolica doctrina testatur . Unde oportet eum credi et intelligi, et a Patre exisse , et de coelo venisse , et hic tamen Verbum carnem factum inter homines habitasse . Quod si propterea putant e
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmꝰ homour̃: contra naturã con-¬
trariã. bellũ gessit. Cur qͥnq illis
elementis quȩ in contraria gente
confingitis. unũ allatũ ẽ de diui¬
nis regnis contrariũ. lix contra¬
tenebras: Cetera em̃ quattuor ñ ft̃
contraria. Nam nei aer fumo ẽ.
illa sacrilega deliram̃ta qͥs audiat.
quod pͥmũ hominẽ urm dicitis
scd̾m hostiũ uoluntatẽ. qͦ eos cape¬
ret elem̃ta quȩ portabat mutas¬
se atq uertisse. ut regnũ qđ dici¬
tis falsitatis in sua natura manens.
non fallacit̃ dunicaret. et substan¬
tia ueritatis mutabilis appareret.
ut falleret. huiꝰ pͥmi hominis fili¬
um. credi uultis dnm iħm xp̃m:
ueritatẽ. Nunc pͥmũ hominem
quẽ laudatis. qͥa mutabilib et
mendacib formis cũ aduersa
gente pugnauit: siuerũ dicitis
non imitamini. Si aut̃ imitami¬
ni: et uos mentimini. Qua ꝓpt̃
minis filius. quod utrũq de seip¬
so testat᷑: ⁊ de uero dõ diuinita¬

Expanded text:
primus homo vester contra naturam conprimus homo vester contra naturam contrariam bellum gessit. Cur quinque illis elementis quae in contraria gente confingitis, unum allatum est de divinis regnis contrarium, lux contratenebras? Caetera enim quatuor non sunt contraria. Nam nec aer fumo est APUT IV. Jamvero illa sacrilega deliramenta quis audiat, quod primum hominem vestrum dicitis, secundum hostium voluntatem, quo eos caperet, elementa quae portabat mutasse atque vertisse, ut regnum quod dicitis falsitnon fallaciter dimicaret, et substantia ueritatis mutabilis adpareret, ut falleret? huius primi hominis filium credi uultis dominum Iesum ueritatem. hunc primum hominem, quem laudatis, quia mutabilibus et mendacibus formis cum aduersa gente pugnauit, si uerum dicitis, non imitamini; si autem imitamini, et uos mentimini. quapropteminis filius, quod utrumque de se ipse testatur, et de uero deo diuinita
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ pͥmũ hominẽ. qui ad gentẽ te¬
nebrarũ debellandã de lucis gente
descendit. armatũ aquis sius cont
inimicoꝵ aquas: & igne suo contͣ
inunicoꝵ ign̾ẽ et uentis suis contͣ
inuicoꝵ uentos. Cur non gͦ & fu¬
mo suo contra inunicoꝵ fumum:
et tenebris suis contra inimicoꝵ
tenebras: S contra fumũ. aere
ut dicitis armabat᷑: et contra tene¬
bras luce. An quia mala st̃ fumꝰ
& tenebre: non ea potuit habere
bonitas eiꝰ: Bona gͦ st̃ illa tria:
aqua. uentꝰ. ignis. Cur gͦ ea po¬
tuit habere malitia gentis aduer¬
se: Hic respondetis. S aqua illa
gentis tenebrarũ mala erat. quã
uero pͥmus homo attulit bona
erat: & uentꝰ illius malus. huiꝰ
aũt bonꝰ. Ita & huiꝰ ignis bonus:
contra malũ illius ignẽ dimicauit.
Cur gͦ & contra malũ fumũ: ñ po¬
tuit afferre fumũ bonũ: An infu¬
mo ur̃a m̃datia tanquã fumꝰ ipse:
euanescunt atq deficiunt: Certe

Expanded text:
quem primum hominem, qui ad gentem tequem primum hominem, qui ad gentem tenebrarum debellandam de lucis gente descendit, armatum aquis suis, contra inimicorum aquas; et igne suo, contra inimicorum ignem; et ventis suis, contra inimicorum ventos. Cur non ergo et fumo suo, contra inimicorum fumum; et tenebris suis, contra inimicorum tenebras: sed contra fumum aere, ut dicitis, armabatur; et contra tenebras luce? An quia mala sunt fumus et tenebrae, non ea potuit habere bonitas ejus? Bona ergo sunt illa tria, aqua, ventus, ignis. Cur ergo ea potuit habere malitia gentis adversae? Hic respondetis: Sed aqua illa gentis tenebrarum mala erat; quam vero primus homo attulit, bona erat: et ventus illius malus, hujus autem bonus; ita et hujus ignis bonus contra malum ignem illius dimicavit. Cur ergo et contra malum fumum non potuit afferre fumum bonum? An in fumo vestra mendacia, tanquam fumus ipse, evanescunt atque deficiunt? Certe
Abbreviated transcription (Latin):
runt eũgłiũ. Narratores quippe
originis. factoꝵ. dictoꝵ. passionũ.
głistȩ. s lã & ipsũ nom̃ si queramꝰ.
quid latine int̾pretet᷑: bonus nun-¬
tius dicit᷑ eũgłium. uł bona ad¬
nuntiatio. Quod qͥdẽ cũ aliquid
boni adnunciat᷑ semꝑ dici potest:
ꝓpͥe tam̃ hoc nocabulũ obtinuit
illa quã dixi annuntiatio salua¬
toris. Si aũt uos aliud annuntia¬
tis: extra eu̾għũ uosẽe manifestũ
ẽ. Utiq sunt aduersus uos paruu¬
li quos appellatis semixp̃ianos: si
matris caritatis uocẽ sibi ex ore
apłico ꝑsonantẽ audiant. siquis
uob annuntiauerit pret̃quã qđ
annuntiauimꝰ uob̃. anathe ma
sit. Cũ gͦ ipse paulus scđm eũge¬
liũ suũ annuntiauerit. xp̃m ex
semine dauid: uos qui hoc nega¬
tis et aliud annuntiatis. anathe¬
ma sitis. Quis aut̃ ñ uideat. qͣnta
cecitate dicat᷑. quod nusquã se
xp̃c natũ ex hominib dicat: c̾ũ
pene nunquã se filiũ hominis
ꝓfertis nobis ex armario ur̃o nescio

Expanded text:
runt. narratores quippe originis, factorum, dictorum, passionum ngelistae. nam et ipsum nomen si quaeramus quid latine interpretetur, bonus nuntius dicitur euangelium uel bona adnubonum annuntiatur, semper dici potest: proprie tamen hoc vocabulum obtinuit illa quam dixi annuntiatio Salvatoris. Si autem vos aliud annuntiatis, extra Evangelium vos esse manifestum est. Utique sunt adversus vos parvuli quos appellatis semichristianos, si matris charitatis vocem sibi ex ore apostolico personantem audiant: Si quis vobis annuntiaverit praeterquam quod annuntiavimus vobis, anathema sit . Cum ergo ipse Paulus secundum Evangelium suum annuntiaverit Christum ex semine David, vos qui hoc negatis, et aliud annuntiatis, anathema sitis. Quis autem non videat quanta caecitate dicatur, quod nusquam se Christus natum ex hominibus dicat, cum pene nunquam se filium hominis profertis nobis ex armario vestro, nescio
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus respondit. Certeint¬
rogasti te ipsũ uelut ex ꝑsona
distr& maxime. Rursusq int̾roga
disti. non ita ẽ. Hanc scilicet causam
subiciens: quia generatio xp̃i. non
ꝑtinet ad eũgłĩ. Quid gͦ respon¬
debis apło dicenti. memor esto iħm
xp̃m resurrexisse a mortuis ex se.¬
mine dauid. scdm eũgłiũ meum:
Uides certe quã nescias uel te nes¬
cire fingas. quid sit eũgłiũ: nec
nomines eũgłium. Aut si hoc ap¬
pellas eũgłiũ. quod apłi appella-¬
uert̃: aberras ab eũgłio. qͥñ cre¬
dis. xp̃m ex semine dauid. quod
ri testatꝰ ẽ. Quod aut̃ erat apłi
pauli eũgłium: hoc etiã cȩteroꝵ¬

Expanded text:
UGUSTINUS respondit: Certe interrogasti teipsum velut ex persona disti, Maxime. Rursusque interrogasdisti, Non ita est: hanc scilicet causam subjiciens, quia generatio Christi non pertinet ad Evangelium. Quid ergo respondebis Apostolo dicenti, Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine David, secundum Evangelium meum ? Vides certe quam nescias, vel te nescire fingas, quid sit Evangelium; nec nomines Evangelium. Aut si hoc appellas Evangelium, quod Apostoli appellaverunt; aberras ab Evangelio, qui non credis Christum ex semine David: quod ri testatus est. Quod autem erat apostoli Pauli Evangelium, hoc etiam caetero
Abbreviated transcription (Latin):
genesis eius sub fatali constellati¬
one sit constituta. cum eũ ipsi ñ
tantũ sub stellarũ conexione. s
inuinculis om̃ium derrenoꝵ. &
in succis om̃ium herbarũ. et in
putredine om̃ium carniũ. ⁊ in
corruptione om̃iũ ciboꝵ. ita li¬
gatũ pollutũq constituant: ut
ex magna non tam̃ ex tota parte
solui purgariq ñ possit. nͥ & ab
hominib electis uidelicet mani¬
cheoꝵ. etiã in porris radicibq
ructet᷑. Et nos quidẽ sub fato stel¬
larũ nullius hominis genesim po¬
nimꝰ: ut liberũ arbitriũ uolun¬
tatis quo uel bene uel male uiuit᷑.
ꝓpt̾ iustũ uidiciũ di. ab om̃i neces¬
sitatis uincło uendicemꝰ. Quãto
minꝰ illiꝰ tẽporalẽ generationem

Expanded text:
genesis eius sub fatali constellatigenesis eius sub fatali constellatione sit constituta, cum eum ipsi non tantum sub stellarum conexione. sed in uinculis omnium terrenorum et in sucis omnium herbarum et in putredine omnium carnium et corruptione omnium ciborum ita ligatum pollutumque constituant. ut ex magna. non tamen ex tota parte solui purgarique non possit. nisi et ab hominibus. electis uidelicet Manichaeorum, etiam in porris radiculisque ructetur. Et nos quidem sub fato stellarum nullius hominis genesim ponimus, ut liberum arbitrium uoluntatis, qua uel bene uel male uiuitur, propter iustum iudicium dei ab omni necessitatis uinculo uindicemus: quanto minus illius temporalem g
Abbreviated transcription (Latin):
seducti. seducitis auditores ur̃os:
ut uob̃ cibos afferant quo possit in
eis xp̃o ligato subueniri ꝑ ur̃os
dentes et uentres. Talib enĩ auxi¬
liis eũ solui. atq liberari p̃dicatis.
Nec saltẽ totũ. s adhuc licet exi¬
guas sordidasq reliqͥas eiꝰ in ster¬
corib remanere contenditis: ut
in aliis atq aliis rerũ corporaliũ
formis. iterũ atq iterũ implexȩ
implicatȩq teneant᷑: & si mundo
stante solui & purgari ñ potue¬
rint. iã illo igne ultimo quo ipse
mundus ardebit. saluent᷑ atq
purgent᷑. Nec tam̃ etiã tunc totũ
xp̃m dicitis posse liberari: s euis
bone diuinȩq naturȩ nouissimas re-¬
siduasq particulas. quȩ ita sordida¬
te sunt ut nullo modo dilui uale¬
ant dampnari in ȩxernũ. confixas
globo ualido tenebrarũ. Ecce qͥ
se fingunt indignari quod filio
di fiat inuiria. quia eũ natũ stel¬
la demonstrasse dicat᷑. tanquã

Expanded text:
seducti seducitis auditores uestros, seducti seducitis auditores uestros, ut uobis cibos adferant. quo possit ligato in eis Christo subueniri per uestros dentes et uentres. talibus enim auxiliis eum solui et liberari praedicatis; nec saltem totum, sed adhuc licet exiguas sordidasque reliquias eius in stercoribus remanere contenditis, ut in aliis atque aliis rerum corporalium formis iterum atque iterum inplexae inplicataeque teneantur, et si mundo stante solui et purgari non potuerint, iam illo igne ultimo, quo ipse mundus ardebit, soluantur atque purgentur. nec tamen etiam tunc totum Christum dicitis posse liberari, sed eius bonae diuinaeque naturae nouissimas residuasque particulas, quae ita sordidatae sunt, ut nullo modo dilui ualeant, damnari in aeternum confixas globo horrido tenebrarum. ecce qui se fingunt indignari, quod filio dei fiat iniuria., quia eum natum stella demonstrasse dicatur, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
lacib elem̃tis quinq uestitũ: &
paulus dicit. Siqͥs uob̾ annunti¬
auerit pret̾ quã qđ annuntiaui¬
mꝰ uob̾: anathema sit. Ergo. ne
paulus m̃dax sit: manicheus ana-
infantẽ ad orandũ ꝑductist̃. ñ
erubescitis cũ uos cõmenticium
xp̃m urm̃ filiũ cõmenticii pͥmi
homins ur̃i ñ sub stellȩ ȩdifica¬
tione ponatis. s in stellis om̃ib
colligatũ eẽ. dicatis: quia uideli-¬
cet principib tenebrarũ cõmix¬
tũ ẽẽ creditis in illo bello qͦ ipse
pͥmꝰ homo ur̃ cũ tenebrarũ gente
pugnauit: ut de ipsis pͥncipibus
tenebrarũ tali cõmixtione captis
mundus fabricaret᷑: Unde & is¬
ta sacrilega deliram̃ta uos cogt̃
ñ solũ incȩlo atq in om̃ib stellis.
s etiã in terra atq in om̃ib que
nascunt᷑ in ea. confixũ atq colli¬
gatũ atq concretũ xp̃mdicere:
non iã saluatorẽ ur̃m s a uob̃ sal¬
uandũ cũ ẽa manducatis atq ru¬
ctatis. Nã & ista impia uanitate

Expanded text:
tis quinque vestitum. Et Paulus dicit, Si quis vobis annuntiaverit praeterquam quod annuntiavimus vobis, anathema sit. Ergo ne Paulus mendax sit, Manichaeus anathinfantem adorandum perducti sunt, non erubescitis, cum vos commentitiumuestrum, filium commenticii primi hominis uestri, non sub stellae testificatione ponatis, sed in stellis omnibus conligatum esse dicatis ? quia uidelicet principibus tenebrarum commixtum esse creditis in illo bello, quo ipse primus homo uester cum tenebrarum gente pugnauit. ut de ipsis principibus tenebrarum tali commixtum captis mundus fabricaretur. unde ista sacrilega deliramenta uos cogunt non solum in caelo atque in omnibus stellis, sed etiam in terra atque in omnibus, quae nascuntur in ea, confixum et conligatum atque concretum Christum dicere, non iam saluatorem uestrum sed a uobis saluandum, cum ea manducatis atque ructatis. Nam et ista inpia uanitate
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo creatã. ea uoluntate asũpsit.
qua etiã cęlũ creauit: ea potestate
deposuit et recepit. qua etiã syde¬
rib imꝑauit. Cur gͦ ñ sit eũgłiũ
qđ de ista generatione narratur.
cũ tam nob̾ bona annuncietur.

Expanded text:
caelo creatam ea uoluntate adsumpsit, qua etiam caelum creauit, ea potestate deposuit et recepit, qua etiam sideribus imperauit. Cur ergo non sit euangelium, quod de ista generatione narratur, cum tam bona nobis adnuntietur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad decretũ dñabat᷑. s ad testimo¬
nium famulabatur: nec eũ subicie¬
bat imꝑio. s indicabat obseqͥo. Pm-¬
sed nouo uirgins partu. nouũ sy-¬
dꝰ apparuit. qđ ministeriũ offitii
usq ad ipsũ locũ ubi dĩ uerbum
infans erat. p̃eundo ꝑduceret. Q
tandẽ astrologi ita constituert̃
hominũ nascentiũ fata sub stellis:
ut aliquã stellarũ homine aliqͦ
nato. circuitꝰ sui ordinẽ reliqͥsse.
& ad eũ qͥnatꝰ eẽt ꝑrexisse. asseuerens.
Sortẽ quippe nascentis astroꝵ or-¬
dini colligari arbitrant᷑: ñ astroꝵ
ordinẽ ad hominis nati diẽ posse
mutari. Qua ꝓpt̾ si stella illa.
ex hiserat quȩ in cȩlo ꝑagunt ordi¬
nes suos: quomͦ poterat decernere.
xp̃o uissa ẽ relinquere quod age¬
bat: Si aut̃ ut ꝓbabilius credit᷑
ad demonstrandũ xp̃m quȩ non
fuisse diceremꝰ. Ipse quippe. ñ illa
huic nascendi attulit causã. Si
gͦ sunt fata quȩ a fando idẽ. adicen¬
do appellata sunt. qm̃ xp̃c uerbũ¬

Expanded text:
ad decretum dominabatur, sed ad testimonium famulabatur, nec eum subiciebat imperio, sed indicabat obsequio. proinsed nouo uirginis partu nouum sidus adparuit, quod ministerium officii usque ad ipsum locum, ubi dei uerbum infans erat, praeeundo perduceret. qui tandem astrologi ita constituerunt hominum nascentium fata sub stellis, ut aliquam stellarum homine aliquo nato circuitus sui ordinem reliquisse et ad eum, qui natus est, perrexisse, adseuerent? sortem quippe nascentis astrorum ordini conligari arbitrantur. non astrorum ordinem ad hominis nati diem posse mutari. quapropter si stella illa ex his erat, quae in caelo peragunt ordines suos, quomodo poterat decernere, Christo iussa est relinquere, quod agebat? si autem, ut probabilius creditur, ad demonstrandum Christum, quae non fuisse diceremus. ipse quippe illi, non illa huic nascendi adtulit causam. si ergo sunt fata, quae a fando, id est a dicendo appellata sunt, quoniam Chr
Abbreviated transcription (Latin):
fingitis sectatores: & quȩ ibi scͥpta
sunt ñ solũ ñ creditis. s etiã quan¬
tis potestis uirib obpugnatis: Cer¬
te uidetis uos potius de nouo des¬
tam̃to: quã nos de uet̾i obiectis res¬
poncłe ñ posse. Om̃a enĩ quȩ inue¬
teri scͥpta sunt. nos & uera ẽẽ. dici¬
mꝰ & diuinitꝰ mandata: & congru¬
is tẽꝑib distributa. Uosaũt cũ uo¬
bis obiecta fuerint quȩ in libris
noui testamenti scͥpta st̃. nec ac¬
cipiunt᷑ a uob̃: deficientes in res¬
pondendo. & manifesta ueritate
faucib p̃ssis. anhelitu sautio dici¬
tis ẽẽ. falsata. Quid aliud possent
expirare p̾focata ora fallatiũ: uł
potiꝰ quid aliud possent putere
confossa cadauera mortuoꝵ. Et
tamen confessus est. faustꝰ. non concu¬
piscere aliena ñ solũ se ex nouo testam̃

Expanded text:
fingitis sectatores, et quae ibi scripta fingitis sectatores, et quae ibi scripta sunt, non solum non creditis, sed etiam quantis potestis uiribus obpugnatis? certe uidetis uos potius de nouo testamento quam nos de uetere obiectis respondere non posse. omnia enim quae in uetere scripta sunt, nos et uera esse dicimus et diuinitus mandata et congruis temporibus distributa. uos autem, cum uobis obiecta fuerint, quae in libris noui testamenti scripta sunt nec accipiuntur a uobis, deficientes in respondendo et manifesta ueritate faucibus pressis anhelitu saucio dicitis esse falsata. quid aliud possent exspirare praefocata ora fallacium? uel potius quid aliud possent putere confossa cadauera mortuorum? et tamen confessus est Faustus non concupiscere aliena non solum se ex nouo testam
Abbreviated transcription (Latin):
deo seruari axp̃ianis etiã ex ipsis
libris p̃cepta uitȩ agendȩ . p̃cepta
seruata. cũ prenuntiabant᷑ ista q̃
nc̃ reuelata st̃. Qua ꝓpt̾ etiã ipsa
sic non obseruo ad religionẽ ut te¬
neã tam̃ ail iestificationẽ: sicut &
ꝓmissa carualia quȩ ibi continent᷑.
Unde ꝓpriȩ uetus dr̃ testanentũ.
quanius mͥ eterna sꝑanda reuela¬
ta sunt. & illa tam̃ attestantia le¬
go quȩ in figa contingebant in illis:
scͥpta sunt aut̃ ꝓpt̃ nos in quos finis
scłoꝵ obuenit:. Itaq si audistis qͥd
respondeamꝰ uidis: audite & quo¬
mͦ obiciã manicheis. Certe faustꝰ
dix̃. tur bari nos posse si nob̃ udĩ
dixerint. quare tenetis testam̃tũ¬
uetꝰ cuiꝰ precepta ñ obseruatis. qͥbꝰ
nos eiusdẽ scripturȩ uenerata atq
seruata auctoritate respondimus.
Uos qͥd respondetis cũ uob̃ dicitur
quare tenetis eũgłicõs libros. quo¬
rũ uos ad decipiendos imꝑitoscon¬

Expanded text:
deo seruari a christianis etiam ex ipsis deo seruari a christianis etiam ex ipsis libris praecepta uitae agendae; praecepta seruata, cum praenuntiabantur ista, quae nunc reuelata sunt. quapropter etiam ipsa sic non obseruo ad religionem, ut teneam tamen ad testificationem, sicut et promissa carnalia, quae ibi continentur, unde proprie uetus dicitur testamentum. quamuis mihi aeterna speranda reuelata sint, et illa tamen adtestantia lego. quae in figura contingebant illis; scripta autem sunt propter nos, in quos finis saeculorum obuenit. itaque si audistis, quid respondeamus Iudaeis, audite et quod obiciam Manichaeis. Certe Faustus dixit turbari nos posse, si nobis Iudae dixerint: quare tenetis uetus testamentum, cuius praecepta non obseruatis? quibus nos eiusdem scripturae uenerata atque seruata auctoritate respondemus. uos quid respondetis, cum uobis dicitur: quare tenetis euangelicos libros, quorum uos ad decipiendos inperitos con
Abbreviated transcription (Latin):
et filios & nei. sres uitãq longam:
& cũ his canai ttudis regnũ. S oĩa
hȩc circuncisis & obseruantib sabba¬
ta & immolantib sibi. et abstinenti¬
b aporcina & huiꝰmodi ceterisq. quȩ
qͥa ego negligo et xp̃ianꝰ om̃is ut in¬
epta scilicet & ad salutẽ animȩ mi¬
nune ꝑtinentia. idcirco nec quȩ ꝓ¬
mittit ad me iã spectare cognosco.
memorq qͥa sit mandatũ. non con¬
cupisses aliena. iudis bonasua ha¬
be libens uolensq ꝑmisi. solo scilicet
eũgłio & regni cȩloꝵ splendida he-¬
reditate contentꝰ. Nã & ut uideo
si sibi eũgłiũ usurparet. iure incre¬
pitans dicerẽ: imꝓbe quid tibi cũ
eo ẽ. cuiꝰ p̃cepta non seruas: Sic ue¬
reor ne mͥ eadẽ uidȩiis increpitet:
tenenti testam̃tũ uetꝰ cuiꝰ mandata
contempnam.
Ugustuiꝰ respondit. Eadẽ sepe
uana repet̾e̾ istũ. ñ pudet:s
eadẽ sepe quanuis uera respondẽ
me piget. Quisqͥs itaq etiã aduer¬
sus ista responsionẽ querit: quȩ su¬

Expanded text:
s uitamque longam et cum his Chananitidis regnum, sed omnia haec circumcisis et obseruantibus sabbata et immolantibus sibi et abstinentibus a porcina et huiusmodi ceteris: quae quia ego neglego et christianus omnis, ut inepta scilicet et ad salutem animi minime pertinentia, idcirco nec quae promittit. ad me iam expectare cognosco, memorque quia sit mandatum: non concupisces aliena, Iudaeis bona sua habere libens uolensque permisi solo scilicet euangelio et regni caelorum splendida hereditate contentus. nam ut Iudaeo, si sibi euangelium usurparet. iure increpitans dicerem: "inprobe, quid tibi cum eo est, cuius praecepta non seruas?" sic uereor, ne mihi eadem Iudaeus increpitet tenenti testamentum uetus, cuius mandata contemnam. AUGUSTINUS respondit: Eadem saepe uana repetere istum non pudet, sed eadem saepe quamuis uera respondere me piget. quisquis itaque etiam aduersus ista responsionem quaerit, quae su
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̃ ueniant a nat᷑ali sterilitate
p̾cisi: participes fecunditatis futi.
aliena non oncupiscere. Quis aũ
inqͥs alienũ hałet testam̃tũ uetꝰ:
Inimo qͥd habet. nͨ alienũ: Duuti

Expanded text:
fuerunt, ueniant a naturali sterilitate praecisi participes fecunditatis futurialiena non concupiscere. quid autem, inquis, alienum habet. testamentum uetus? immo quid habet non alienu
Abbreviated transcription (Latin):
austus dixit. Si natus non ẽ
iħc: nec passus ẽ. Si aũt pass
est: gͦ & natus ẽ. Non uobis expe¬
dit michi credite: in his reb con¬
sequentiã querere naturȩ. Alioqͥn
infir mabitur om̃is ur̃a fides. Nlam
& uos iħm ex uirgine natũ: sine
uiri coitu creditis. Et si ex conse¬
quentib pͥora ꝓbanda sunt: erit
hoc falsum. Poterit enĩ & uobis
responderi in hunc modũ quia
si natus ẽ ex femina iħc: gͦ & se-¬
minatꝰ ex uiro ẽ.Si uͦ seminatus
ex uiro non ẽ: gͦ nec natꝰ ẽ ex fe

Expanded text:
AUSTUS dixit: Si natus non est Jesus, nec passus est: si autem passus est, ergo et natus est. Non vobis expedit, mihi credite, in his rebus consequentiam quaerere naturae; alioquin infirmabitur omnis vestra fides. Nam et vos Jesum ex virgine natum sine viri coitu creditis, et si ex consequentibus priora probanda sunt, erit hoc falsum. Poterit enim et vobis responderi in hunc modum, quia si natus est ex femina Jesus, ergo et seminatus ex viro est: si vero seminatus ex viro non est, ergo nec natus ex fe
Abbreviated transcription (Latin):
maths. alias lucas exequit᷑: un¬
de uidentur non sibi conuenire.
S da hominẽ qui non intelligat:
putabit etiã in multis quȩ ad
xp̃i passionẽ ꝑtinent. eũglistas
sibi non conuenire. Da uero qui in¬
telligat: & ubiq conueniunt. An
quia mortẽ simulare honestũ ẽ.
natiuitatẽ aũt simulare turpe
est: Cur gͦ nos hortatur hoc
confiteri: quo possit nr̃a conten¬
natiuitatẽ xp̃i. nec saltẽ sicut
mortẽ simulatam. s ꝓrsus nul-¬
lam predicare uoluisse: in con-¬
sequenti sermone apparebit.
ubi alteri respondebimꝰ questio
sc̃oꝵ etiam genitalib aliqua tur¬
pitudo. Dicunt᷑ quidẽ in honesta.
quia non habent eam speciem
decoris : quã membra quȩ in
ꝓmptu locata sunt. S uidete
quid dicat apłs: cũ ex ipsa mem¬
broꝵ corꝑis nr̃i unitate atq cõ-¬
page. caritatẽ ꝑsuaderet ȩccłiȩ.
Multomagis inquit quȩ uident᷑
membra corporis infirmiora ẽẽ:
necessaria sunt. Ꝙ quȩ uident᷑

Expanded text:
Matthaeus, alias Lucas exsequitur, unMatthaeus, alias Lucas exsequitur, unde videntur non sibi convenire? Sed da hominem qui non intelligat, putabit etiam in multis quae ad Christi passionem pertinent, Evangelistas sibi non convenire: da vero qui intelligat, et ubique conveniunt. An quia mortem simulare honestum est, nativitatem autem etiam simulare turpe est? Cur ergo nos hortatur hoc confiteri, quo possit nostra contennativitatem Christi, nec saltem sicut mortem simulatam, sed prorsus nullam praedicare voluisse, in consequenti sermone apparebit, ubi alteri respondebimus quaestisanctorum etiam genitalibus aliqua turpitudo. Dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris, quam membra quae in promptu locata sunt. Sed videte quid dicat Apostolus, cum ex ipsa membrorum corporis nostri unitate atque compage charitatem persuadet Ecclesiae. Multo magis, inquit, quae videntur membra corporis infirmiora esse, necessaria sunt; et quae videntur
Abbreviated transcription (Latin):
si ammonendo faustꝰ ꝑsuadere co-¬
natus ẽ. ut etiã nos imagmnariam
non ueram natiuitatẽ xp̃i ꝓfitea-¬
mur. atq ita inter nos omnis con¬
tentio finiatur: immo uero mane¬
at nobis aduersus illos potius ꝓ
ueritate certamen. quã cum illis
in falsitate concordia. Uerũptam̃
quero ab eis si nr̃a contentio ter
minatur cũ hoc dixerimꝰ: eur hoc
ipsi non dicunt. Cur ipsi mortẽ
non uerã s imaginariam xp̃i af¬
firmant: nͥatiuitatẽ autẽ non sal¬
tem talem. s prorsus nullã dice¬
re delegerunt: Si auctoritati
euangłicȩ respondere erubuert̃.
& idõ non ausi sunt xp̃m non sal¬
tem imaginarie passum dicere:
natiuitatẽ quoq eiꝰ eadem euan¬
gelica testatur auctoritas. Et¬
si enĩ duo euangłistȩ ipsũ par¬
tum mariȩ narrauerunt: nul-¬
lus tamen euangłistarũ tacuit
quod habuerit matrẽ iħc. An
idõ piguit etiã hoc p̃dicare simu¬
latum. quia generationes alias

Expanded text:
si admonendo Faustus persuadere cosi admonendo Faustus persuadere conatus est, ut etiam nos imaginariam, non ueram natiuitatem Christi profiteamur atque ita inter nos omnis contentio finiatur, immo uero maneat nobis. aduersus illos potius pro ueritate certamen quam cum illis in falsitate concordia. Uerumtamen quminatur cum hoc dixerimus, cur hoc ipsi non dicunt? Cur ipsi mortem non veram, sed imaginariam Christi affirmant; nativitatem autem non saltem talem, sed prorsus nullam dicere delegerunt? Si auctoritatis evangelicae pondere erubuerunt, et ideo non ausi sunt Christum non saltem imaginarie passum dicere: nativitatem quoque ejus eadem evangelica testatur auctoritas. Etsi enim duo evangelistae ipsum partum Mariae narraverunt ; nullus tamen Evangelistarum tacuit, quod habuerit matrem Jesus . An ideo piguit etiam hoc praedicare simulatum, quia generationes alias
Abbreviated transcription (Latin):
ret: nec thomas ueritate confirma¬
tus s fallatia deceptꝰ. clamaret dñs
m̃s. & łs m̃s. Et tamen ꝑsuadere
conamini lingua uos loqui uerũ:
cũ xp̃m dicatis toto corpore fuisse
mentitũ. Hȩc sunt quȩ uob̃ obici-¬
untur: qͥ talem xpm uob̃ finxistis.
cuiꝰ discipuli ueri non sitis: nisi m̾¬
daces nos quoq fueritis. Non aũt
magia ido uideri potest. nata ex
iurgine hominis caro. quia caro
xp̃i sola ita nata ẽ: sieut nec illa
magia ẽ. quia sola xp̃i caro die ter¬
cio resurrexit. nunquã ulterius
moritura. Alioquin omĩa mira¬
cula dei magica erunt: quia sin-¬
gularit᷑ facta sunt. S uere facta
sunt uerũq ostenderunt: non
oculos hominũ prestigiis fallaci-¬
b illuserunt. Quȩ quidẽ contra
naturam plerũq appellantur ñ
quod naturȩ aduersent᷑. s quod
naturȩ modum qui nob̃ usitatus¬
est excedant. Repellat gͦ dñs a
paruuloꝵ suoꝵ mentib. quod qua-¬

Expanded text:
ret nec Thomas ueritate confirmaret nec Thomas ueritate confirmatus, sed fallacia deceptus clamaret: dominus meus et deus meus. et tamen persuadere conamini lingua uos loqui uerum, cum Christum dicatis toto corpore fuisse mentitum. haec sunt, quae uobis obiciuntur, qui talem Christum uobis finxistis, cuius discipuli ueri non sitis, nisi mendaces uos quoque fueritis. non autem ideo magia uideri potest nata ex uirgine hominis caro, quia caro Christi sola ita nata est, sicut nec illa magia est, quia sola Christi caro die tertio resurrexit, numquam ulterius moritura. alioquin omnia miracula dei magica erunt, quia singulariter facta sunt; sed uere facta sunt uerumque ostenderunt, non oculos hominum praestigiis fallacibus inluserunt: quae quidem contra naturam plerumque appellantur, non quod naturae aduersentur, sed quod naturae modum, qui nobis est usitatus, excedant... repellat ergo dominus a paruulorum suorum mentibus, quod qua