comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum deresticula fecit. Et inde extu¬
lit detemplo omnes qui sua quaere¬
templi: uox est in psalmo: INhoc tem¬
plo ut dixi rogaturds̃. & exaudit in
spũ &ueritate. Non in illo corporali
Nam illic umbraerat. Iniqua de mon¬
straretur quoduenturum erat: Ideo
illud iam caecidit: Caecidit ergo do¬
mus orationis nr̃ae o absit: Nonenim
illud templum quod caecidit. hoc
potuit dici domus orationis: Dequa
dictum est : Domus mea: domus orati¬
onis uocabitur omnibus gentibus:
Audistis enim quod dixerit dñs ih sxp̃s:
scriptum est : Domus mea domus ora¬
tionis uocabitur omnibus gentibus.
uosautem fecistis eam speluncam latro¬
num. Num quid illi qui uoluerunt
facere domumdĩ speluncam latro¬
num: fecerunt ut rueret templum
sic &illi quimaleuiuunt in ecdesia
catholica. quantum in ipsis est domũ
dĩ uolunt facere speluncam latro¬
num : Nec ideo euertunt templum:
Veniet tempus quando dereste pec¬
catorum suorum foras mittantur:

Expanded text:
lum de resticula fecit, et inde expulum de resticula fecit, et inde expulit de templo omnes qui sua quaeretempli vox est in Psalmo. In hoc templo, ut dixi, rogatur spiritu et veritate; non in illo corporali. Nam illic umbra erat, in qua demonstraretur quod venturum erat: ideo illud jam cecidit. Cecidit ergo domus orationis nostrae? Absit. Non enim illud templum quod cecidit, hoc potuit dici domus orationis, de qua dictum est: «Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus.» Audistis enim qriptum est, Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus; vos autem fecistis eam speluncam latronum» . Numquid illi qui voluerunt facere domum Dei speluncam latronum, fecerunt ut rueret templum? Sic et illi qui male vivunt in Ecclesia catholica, quantum in ipsis est, domum Dei volunt facere speluncam latronum; nec ideo evertunt templum. Veniet enim tempus, quando de reste peccatorum suorum foras mittantur.
Abbreviated transcription (Latin):
gam: Illi autem trahunt peccata si¬
cut restem longam: quiaddunt pec¬
uata peccatis: Quicum fecerint unũ
peccatum : ut cõoperiant illud. faciuNT
alterum: Quo modo enim utrestis fi¬
it additur spartum sparto Non
uutem in rectum iit. sed torquetur:
Si comnia parua facta. quae sunt pec¬
tirsibi. &addendo peccato peccatum:
&peccatum adpeccatum adnectitur.
sit restis longa. quorum semitae pra¬
uae Et flexuosi gressus eorum : qua
ualet autem istarestis. Nisiunde ligen¬
tur ei manus &pedes. & proiciatur
quisque intenebras exteriores : Memi¬
nistis enim dictum dequodam peccato¬
re in euangelio. Ligate illimanus &
pedes & proicite illum in tenebras ex¬
derioresibierit fletus &stridor
dentium: Nonesset unde illiligaren¬
tur manus & pedes. Nisi ipse sibi res¬
tem fecisset: Uride apestissime alio
loco scriptumest Criniculis pecca¬
torum suorum: unus quisque constrin¬
gitur : Ergo quia depeccatis suis
homines uapulant. Ideo dñs flagel¬

Expanded text:
gam» . Illi autem trahunt peccata sigam» . Illi autem trahunt peccata sicut restem longam, qui addunt peccata peccatis; qui cum fecerint unum peccatum, ut cooperiant illud, faciunt alterum. Quomodo enim ut restis fiat, additur spartum sparto, non autem in rectum it, sed torquetur: sic omnia prava facta, quae sunt pectur sibi, et de peccato peccatum, et peccatum ad peccatum annectitur, fit restis longa. Quorum semitae pravae, et flexuosi gressus eorum . Quo valet autem ista restis, nisi ut inde ligentur ei manus et pedes, et projiciatur quisque in tenebras exteriores? Meministis enim dictum de quodam peccatore in Evangelio: «Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Non esset unde illi ligarentur manus et pedes, nisi ipse sibi restem fecisset. Unde apertissime alio loco scriptum est: «Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur» . Ergo quia de peccatis suis homines vapulant, ideo Dominus flagel
Abbreviated transcription (Latin):
lia quaeds̃ &paganis donauit : Nam
& ipsi daemones ex auditi sunt. utirent
inporcos: Ex audiri aduitam aeter¬
nam aliud est. Nec conceditur. Nisi
ei qui intem plodĩ orat Illeautem
intemplodĩ orat. qui orat in pace
ecclesiae. inunitate corporis xp̃i
Quod corpus xp̃i: constat ex mubts
credentibus in toto orbe terrarum:
Etideo ex auditur. qui a orat intem¬
plo: Ipseenim orat in spũ &ueritate.
quiorat in pace ecclesiae: Non in
illo templo ubi figuraerat. sec un¬
dum figuram enim dñs exclusit ho¬
mines de templo. illos qui sua quae¬
rebant : Id est propter uendendum
& emendum. Ibant intemplum Si
autem figuraerat illud templum.
manifestum est quia &corpus xp̃i
quod est uerum templum Euius
illa imago erat habet permixtos
ementes &uendentes. Id est sua
quaerentes. non quae ihũxp̃i: Sed ex¬
duduntur inde : deflagello resticulae:
pestis enim. peccata significat: sicut .III.¬
dicitur perprophetam: Uaeeis qui
trahunt peccata. uelut restem lon¬

Expanded text:
lia, quae Deus et Paganis donavit. Nam et ipsi daemones exauditi sunt, ut irent in porcos . Exaudiri ad vitam aeternam aliud est, nec conceditur nisi ei qui in templo Dei orat. Ille autem in templo Dei orat, qui orat in pace Ecclesiae, in unitate corporis Christi; quod corpus Christi constat ex multis credentibus in toto orbe terrarum: et ideo exauditur, qui orat in templo. Ipse enim orat in spiritu et veritate, qui orat in pace Ecclesiae; non in illo templo ubi figura erat . 2. Secundum figuram enim Dominus exclusit homines de templo, illos qui sua quaerebant, id est, propter vendendum et emendum ibant in templum. Si autem figura erat illud templum, manifestum est quia et corpus Christi, quod est verum templum cujus illa imago erat, habet permixtos ementes et vendentes, id est sua quaerentes, non quae Jesu Christi . Sed excluduntur inde flagello resticulae. Restis enim peccata significat, sicut dicitur per prophetam: «Vae eis qui trahunt peccata velut vestem lon
Abbreviated transcription (Latin):
mea: Drenonest exaltatum cor
meum.NEQUE INAL.TUM
ELATISUNT OCULIMEI: NE¬
QUE INGRESSUSSUM IN
MACNIS. NEQUE IN MIRA¬
BILIBUS Super Me
ocplanius dicatur. & audia¬
tur: Non fui superbus: No¬
lui quasi inmirarbilibus in notes¬
cere hominibus: & quaesiui ali¬
quid suprir uires meas.undeme
apud inperitos iactarem: Inten¬
dat caritas uestra: magna res
commendatur: Quo modo symon
ille magus in mirarbilibus ingre¬
di uolebat superse. propterea
plus illum delectauit potentia
apostolorum. quam iustitia
christianorum:  tubi uidit per
manus in positionem a postolorũ.
& peronitiones eorum dm̃ dari
permi nrculum demonstrabatur
aduentus sp̃s scĩ ut linguis loque¬
rentur quas non didicerant. omnes
super quos ueniebat sp̃s sc̃s: Ner¬

Expanded text:
tatum cor meum, neque in altum elati sunt oculi mei; neque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me.» oc planius dicatur, et audiatur. Non fui superbus, nolui quasi in mirabilibus innotescere hominibus; nec quaesivi aliquid supra vires meas, unde me apud imperitos jactarem. Intendat Charitas vestra; magna res commendatur. Quomodo Simon ille magus in mirabilibus ingredi volebat super se, propterea plus illum delectavit potentia Apostolorum, quam justitia Christianorum. At ubi vidit per manus impositionem Apostolorum et per orationes eorum Deum dare per miraculum demonstrabatur adventus Spiritus sancti, ut linguis loquerentur, quas non didicerant, omnes super quos veniebat Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
lus quamuis expersecutore factus sit
praedicator. abundantiorem grati¬
am consecutus est in omni labore a pos¬
tolico quam ceteri a postoli. ut magis
ds̃ ostenderet suum esse quoddat. Non
hominis: Quomodo solent medici po¬
tentiam artis suae in desperatis osten
noster in disperat oquipersecutor eccle

Expanded text:
lus quamvis ex persecutore factus sit lus quamvis ex persecutore factus sit praedicator, abundantiorem gratiam consecutus est in omni labore apostolico, quam caeteri apostoli, ut magis Deus ostenderet suum esse quod dat, non hominis. Quomodo solent medici potentiam suae artis in desperatis ostendnoster, in desperato, qui persecutor Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
sequeris: Etipsum nemo tange¬
bat. sed procorpore in terra labo¬
raente caput decaelo clamabat: Si
ergo fratres unus quisque quod po¬
test iuste egerit . &ineo quod alius
plus potest non in uiderit. sed congra¬
dalatus fuerit tam quam in uno cor¬
pore cumeo constitutus. pestinet
ad eum uox ista psalmi: Drĩe nonest
exaltatum cormeum: Neque in altum
elati sunt oculimei . Neque ingressus
sum in magnis. Neque inmirtrbilibus¬
superme: Quod enim excessit uires
meas ait. Non quae siui. Nonibi meex¬
tendi. Nolui ibi magnificari: Namista
exaltatio deabundantia gratiarum
quam sit timenda. Nequis dedonodĩ
superbiat: sed magis seruet humilita¬
tem. & faciat quod scriptum est:
Quanto magnus es: tanto humiliate
in omnibus. & coraidõ inuenies gra¬
tiam: Quamergo sit timenda super¬
bia dedonodĩ. &iam atque &iam com¬
mendandum est caritatiuestrae
Maxime qui a psalmus breuissimus
permittit nos loqui: Paulus aposto¬

Expanded text:
sequeris» ? et ipsum nemo tangesequeris» ? et ipsum nemo tangebat, sed pro corpore in terra laborante caput de coelo clamabat. 7. Si ergo, fratres, unusquisque quod potest juste egerit, et in eo quod alius plus potest non inviderit, sed congratulatus fuerit tanquam in uno corpore cum eo constitutus, pertinet ad eum vox ista Psalmi, «Domine, non est exaltatum cor meum, neque in altum elati sunt oculi mei; neque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibusuper me.» Quod enim excessit vires meas, ait, non quaesivi, non ibi me extendi, nolui ibi magnificari. Nam ista exaltatio de abundantia gratiarum quam sit timenda, ne quis de dono Dei superbiat, sed magis servet humilitatem, et faciat quod scriptum est, «Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam» : quam ergo timenda sit superbia de dono Dei, etiam atque etiam commendandum est Charitati vestrae, maxime quia Psalmus brevissimus permittit nos loqui. Paulus aposto
Abbreviated transcription (Latin):
unde fieri potest. ut plus ualeant
sarmenta quam radixo quomodo au¬
tem quasi maiora uidentur fecisse
illiquam ille. Ad uocem dñi surrex¬
erunt mostui. Adumbra transeun¬
tis petri surrexit mostuus: Maius
hocuidetur quam illud: Sed xp̃s
facere sine petro poterat: petrus
nisi inxp̃o non poterat. Quia sine
me inquit nihil potestis facere : Cum
ergo hoc audierit homo. quipro ficit.
quiobiectam calumniam ab ignaris
paganis . ab omnibus nescientibus quid
loquantur in conpage corporisxp̃i.
respondeat & dicat. quid dicis nones
iustus quia non facis miraculum . pos¬
ses & auri dicere. Nones incorpore
quia non uides: Faceres inquit &tu :
sicut & petrus fecit: Sed petrus &mi¬
hi fecit: quiaineo corpore sum inquo
petrus fecit: Irullo inquit potest
possum. a quo diuisus non sum: Quod
minus possum. conpatitur mihi :¬
& quod plus potest. congaudeo illi:
Ipsedñs desuper clamauit procor¬
poresuo : saule saule quid me per¬

Expanded text:
unde fieri potest ut plus valeant unde fieri potest ut plus valeant sarmenta, quam radix? Quomodo autem quasi majora videntur fecisse illi, quam ille? Ad vocem Domini surrexerunt mortui, ad umbram transeuntis Petri surrexit mortuus . Majus hoc videtur, quam illud. Sed Christus facere sine Petro poterat, Petrus nisi in Christo non poterat: «Quia sine me,» inquit, «nihil potestis facere» . Cum ergo hoc audierit homo qui proficit, quasi objectam calumniam ab ignaris paganis, ab hominibus nescientibus quid loquantur; in compage corporis Christi respondeat et dicat: Qui dicis, Non es justus, quia non facis miracula; posses et auri dicere, Non es in corpore, quia non vides. Faceres, inquit, et tu, sicut et Petrus fecit. Sed Petrus et mihi fecit, quia in eo corpore sum, in quo Petrus fecit: in illo quod potest possum, a quo divisus non sum; quod minus possum, compatitur mihi, et quod plus potest, congaudeo illi . Ipse Dominus desuper clamavit pro corpore suo, «Saule, Saule, quid me per
Abbreviated transcription (Latin):
operantur. si sit ibi sanitas & con¬
cordent mẽbra: gaudent & congau¬
dent sibi: Etsi aliquid molestiaesit
in aliquo membro: Non se deserunt
sed conpatiuntur sibi: Num quid quia
in corpore pes quasi longe uidetur
ab oculis Illi sunt enim locati in sub¬
limitate . Illi autem in frapositi : Quan¬
do foste pes spinam calcauerit. de¬
sicut serunt oculi: & non uidemus totum
corpus contrahitur: sed & homo cur¬
uatur spina dorsi: ut quaeratur spina
quaehesit in planta : Omnia membra
quicquid possunt faciunt: utdeinfimo
exiguo loco spina qua e in haeserat edu
catur: Sicergo fratres quis quis iN
corporexpi non potest resuscitare
mostuum: Non illud quaerat nedis¬
cordet incorpore : Quomodo siauris
quaerat uidere. discordare potest:
Nam quod non accepit:Non potest
facere: Sedsiei obiectum fuerit &
dictum. suustus esses resuscitares
mostuum. quomodo resuscita uit pe¬
trus: It ixp̃o enim maiora uidentur
fecisse apostoli. quam ipsedñs sed

Expanded text:
operantur, si sit ibi sanitas et conoperantur, si sit ibi sanitas et concordent membra, gaudent et congaudent sibi. Et si aliquid molestiae sit in aliquo membro, non se deserunt, sed compatiuntur sibi. Numquid, quia in corpore pes quasi longe videtur ab oculis illi enim sunt locati in sublimitate, illi autem infra positi, quando forte pes spinam calcaverit, deserunt oculi; et non, sicut videmus, totum corpus contrahitur, et sedet homo, curvatur spina dorsi, ut quaeratur spina quae haesit in planta? Omnia membra quidquid possunt faciunt, ut de infimo ecatur. Sic ergo, fratres, quisquis in corpore Christi non potest resuscitare mortuum, non illud quaerat, sed quaerat ne discordet in corpore; quomodo si auris quaerat videre, discordare potest. Nam quod non accepit, non potest facere. Sed si ei objectum fuerit et dictum: Si justus esses, resuscitares mortuum, quomodo resuscitavit Petrus. In Christo enim majora videntur fecisse Apostoli, quam ipse Dominus . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
lus : ubi auditus & si totum auditus:
ubi odoratus e ergo in membris nos¬
tris uidetis fratres: quomodo singu¬
la officium suum habeant membra:
Oculus uidet & non audit:. Auris au¬
dit & non iudit. manus operatur
Necaudit necuidet: Pes ambulat
Nec audit necuidet. Nec facit quod
manus: sedinuno corpore sit sanitas.
& non aduersums ͤ litigent membra
Auris uidet in oculo: oculus audit
inaure: Nec obici potest auri quia
nonuidet: utdicaturei. nihiles: minor
es: Num quid uidere & discernere
colores potes quod facit oculus o re¬
spondẽt enim auris depace corporis.
& dicit: Ibisum ubi est oculus. in eo
corporesum. Irime nonuideo : IN
illo cum quo sum uideo: Ita cum au¬
ris dicit oculus mihi uidet: oculus
dicit. Auris mihi audit: oculi & au¬
res dicunt. manus nobis operantur.
manus dicunt. oculi & aures nobis
uident & audiunt. oculi &aures
& manus dicunt. pedes nobis ambu¬
lant : Omnia in uno corpore cum

Expanded text:
lus, ubi auditus? si totum corpus auditus, lus, ubi auditus? si totum corpus auditus, ubi odoratus?» Ergo in membris nostris videtis, fratres, quomodo singula officium suum habeant membra. Oculus videt, et non audit; auris audit, et non videt; manus operatur, nec audit, nec videt; pes ambulat, nec audit, nec videt, nec facit quod manus. Sed in uno corpore si sit sanitas, et non adversum se litigent membra, auris videt in oculo, oculus audit in aure; nec objici potest auri quod non videt, ut dicatur ei: Nihil es, minor es; numquid videre et discernere colores potes, quod facit oculus? Respondet enim auris de pace corporis, et dicit: Ibi sum ubi est oculus, in eo corpore sum; in me non video, in illo cum quo sum video. Ita cum auris dicit, Oculus mihi videt; oculus dicit, Auris mihi audit; oculi et aures dicunt, Manus nobis operantur; manus dicunt, Oculi et aures nobis vident et audiunt: oculi et aures et manus dicunt, Pedes nobis ambulant: omnia in uno corpore cum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uideret srmon: uoluit talia face¬
re . Nontalis esse : Et nostis. quia
&iam pecunia putauit conparandũ
sp̃m scm: Erat ergo detalibus. qui
intem plo intrant ademendum &
uendendum: Emere uolebat: quod¬
uendere disponebat: E tuere fra¬
tresmei quiatalis illeerat & sic in¬
trauerat: idõ dñs illos expulit de
templo qui columbas uendebarit:
Columba autem spm sc̃m signifi¬
cat: Uolebat ergo symon e mere
columbam. &uendere columbam:
inpetro: & flagella resticule expu¬
lit foras malum mercatorem: Ergo
sunt homines quos delectat mint cu¬
lum facere: & abeis qui profecerunt
in ecclesia miracculum exigunt: &¬
ipsi qui quasi profecisse sibi uidentur
talia facere uolunt: & putant se
addm̃ non pestinere si non fecerint:
Dnis autem ds̃ noster qui nouit quid
cui tribuat. &ut seruetur compago
corporis in pace alloquitur ecclesiã
perapostolum Non potest dicere
oculus manui opuste non habeo
Autiterum caput pedibus opus uo¬
bis non habeo : Sitotum corpus ocu¬

Expanded text:
hoc videret Simon, voluit talia facere, non talis esse; et nostis quia etiam pecunia putavit comparandum Spiritum sanctum. Erat ergo de talibus qui in templum intrant ad emendum et vendendum; emere volebat quodvendere disponebat: et vere, fratres mei, quia talis ille erat, et sic intraverat ad eos. Dominus illos expulit de templo qui columbas vendebant; columba autem Spiritum sanctum significat: volebat ergo Simon emere columbam, et vendere columbam; in Petro, et flagello resticulae expulit foras malum mercatorem . 6. Ergo sunt homines quos delectat miraculum facere, et ab eis qui profecerunt in Ecclesia miraculum exigunt; et ipsi qui quasi profecisse sibi videntur, talia volunt facere, et putant se ad Deum non pertinere si non fecerint. Dominus autem Deus noster, qui novit quid cui tribuat, et ut servetur compago corporis in pace, alloquitur Ecclesiam per Apostolum: «Non potest dicere oculus manui, Opus te non habeo; aut iterum caput pedibus, Opus vobis non habeo. Si totum corpus ocu
Abbreviated transcription (Latin):
inmundum. Et qui tetigerit in mun¬
dum. Inquinatur: Separemusnos :
ne cõmisce amur malis: & nos illis:
Amate pacem : diligite unitatem:
Nescitis a quam multis bonissepara¬
mini: Dum quasimalis calumma¬
minifurent. sȩuiunt: Quando
ista dicimus: nam quaerunt & mor¬
tificare nos: Apparuerunt saepe
impecus eorum. Apparuer̃ insidiae:
Cumergo inter insidias illorum
uiuimus. & quibus dicimus
Amate pacem. Aduersantur nobis
Nonne uoxista nostrax est. Cumhis
quiodenrnt pacem. enempacificus:
CUM LOqUERERILLAS:
DEBEL.I. ABANT MEGRATIS
& A parumenat siñ adder& gnatis:
Quibus dicimus amate pacem. xp̃m
amate Num quid dicimus amate
mus hononari. sed illum : Nam nos
qui tamen dicebat illis paruulis.¬

Expanded text:
immundum» ; et, «Qui tetigerit immunimmundum» ; et, «Qui tetigerit immundum, inquinabitur» : separemus nos, ne commisceamur malis. Et nos illis: Aniate pacem, diligite unitatem. Nescitis a quam multis bonis separamini, dum quasi malis calumniamini? Furunt, saeviunt, quando ista dicimus: nam quaerunt et mortificare nos. Apparuerunt saepe impetus eorum, apparuerunt insidiae. Cum ergo inter insidias illorum vivimus, et quibus dicimus, Amate pacem, adversantur nobis; nonne vox ista nostra est, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Cum loquerer illis, debellabant me gratis» Et parum erat, si non adderet, «gratis.» Quibus dicimus, Amate pacem, Christum amate: numquid dicimus, Amatemus honorari, sed illum. Nam nos Qui tamen dicebat illis parvulis,
Abbreviated transcription (Latin):
gementium : Haec loquimur illis.
quioderum pacem & dicimus. cũhis
quioderunt pacem. enempacificis:
Qui sunt quioderunt pacemo qui
conscindunt unitatem: Si enim
pacem nonodissent. Inunitateman¬
sissent : Sed uidelicet propterea se
sepant uerunt ut iustiessent : Vt ñ
haberent mixtos iniustos: Aut
nostrx .ẽ. istauox. aut illorũ : elige
cuius sit : Catholicadicit: Non est
dimittendaunitas : Non est prxeci¬
denda ecclesiadĩ: Iudicabit ds̃
demalis & bonis postea: sinunc
maliabonis sepanrri non possumt
Ferendi sunt ad tempus: Maliin
area nobi scumesse possunt. Inihor¬
reo non possint : Et foste hodie
quimaliapparent : crars bomerun :
Et quidebonitate hodiesuꝑbiunt :
crxs maliinueniuntur: Quisquis.Nł.
ergohumiliter malos ad tẽpusfert
ipse perueniet adrequiẽ sempit̃¬
nam : Hȩcuox catholica est :
Illorum autemuox qualis . ẽ: Non
intellegentium. Neq quȩ locunt᷑ :¬
nequede quibus firmant᷑netana¬
gat

Expanded text:
gementium. Haec loquimur illis gementium. Haec loquimur illis qui oderunt pacem; et dicimus, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Qui sunt qui oderunt pacem? Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem non odissent, in unitate mansissent. Sed videlicet propterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent mixtos injustos. Aut nostra est ista vox, aut illorum; elige cujus sit. Catholica dicit: Non est dimittenda unitas, non est praecidenda Ecclesia Dei. Judicabit Deus de malis et bonis postea. Si nunc mali a bonis separari non possunt, ferendi sunt ad tempus: mali in area nobiscum esse possunt, in horreo non possunt. Et forte hodie qui mali apparent, cras boni erunt; et qui de bonitate hodie superbiunt, cras mali invenientur. Quisquis ergo humiliter malos ad tempus fert, ipse perveniet ad requiem sempiternam. Haec vox catholica est. Illorum autem vox qualis est, non intelligentium neque quae loquneque de quibus affirmant ? «Ne tangas
Abbreviated transcription (Latin):
facit. quodin psalmocantatur: Quã
multienim sonant uoce . & cordemuti
sunt. Et quã multitacent labiis.
& clamant affectu: Quia ad cor
hominis. auresdĩ : Sicut aures
corponoles ad os hominis: sic corbo
Iminis adaures dĩ : Multiclauso ore
ex audiuntur : Et multiin magnis
clamoribus non exaudiuntur : affeo¬
tibus onore debemus & dicere
Multum peregrinata . ẽ. anima mea:
cum his quiõ denant pacem : enrm pa¬
cificus : Quid enim aliud dicimus
istis her&icis nisi cognoscite pacem.
Amate pacem: Iusto suos dicitis:
si iusti essetis interpaleam gnna.
gemer&is : Nam quia sunt grina
incatholica & ueni grrna sunt : Ideo¬
tolerr nt paleam donec uentiletur
area: Quia interpaleam clamant:
Heume quod incolatus meus longin¬
quus factus est: Habitaui cum taber¬
naculiscedar: Inihabitaui in quit cum
paleis: Sed quomodo depalea multus
fumus exit : siccedar tenebnre :¬
Inhabitaui cumtabernaculiscedas:
multum peregrinata . ẽ. anima mea
Frumentorum uox est: Interpaleas

Expanded text:
facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor minis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima mea: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis haeriticis, nisi, Cognoscite pacem, amate pacem? Justos vos dicitis. Sed si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam quia grana sunt in Catholica, et vera grana sunt; ideotolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Inhabitavi, inquit, cum paleis. Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima mea.» Frumentorum vox est, inter paleas
Abbreviated transcription (Latin):
abomo opere de terreri : qui a uides
quid sequitur: Euntes inquit ibat
&flebant mittentessemina sua:
Valdemiseri: si semperflebant
Valdemiseri sinũ quã delacrimis
libenandi: seduide quid sequitur:
Venientes autẽ uenient in exultati

Expanded text:
a bono opere deterreri; quia vides a bono opere deterreri; quia vides quid sequitur: «Euntes,» inquit, «ibant et flebant, mittentes semina sua.» Valde miseri, si semper flebant; valde miseri, si nunquam de lacrymis liberandi. Sed vide quid sequitur: «Venientes autem venient in exsultati
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ meminerimus Conualli s enim
temrelocus ẽ depressus gSicut loca
tenire alta montes & colles. Ita conual¬
lis locus humilis Nedũ preprõpe¬
re & pnrepostere quaerimus exalta¬
ri Nascendamus sed ruamus : Docu¬
it aut ẽ ipse dñs a conualleplorxtio¬
nis ascendendum : quando pronobis
humiliariusq ad mostẽ crucis &
patidignatus est: Hoc exemplũ.
Non relinquamus : Istam conuallẽ
plonitionis mastyres intellexer:
VNde intellexerunt : unde. qͣuia
& ipside conualle plonationis. ut
coronarentur a scenderunt: Con¬
gruit & hodierno dieipsalmusiste
canti cum graduum : De illis enim
dictum est: Eunte sibant & flebanT:
mittentes semina sua: Haec est
conuallis plonationis. Vbi a flen¬
tibus mittuntur semina: Quae suN
autei seminae bon a opera : Inista Is.¬
tribulatione terrena. qui beneope¬
net᷑ in conualle prationis. similis est
homini s eminanti perhr emẽ : Num¬
quid frigore ab opere deterreturo
sic pressuris mundi non debemus

Expanded text:
esse meminerimus convallis enim esse meminerimus convallis enim terrae locus est depressus: sicut loca terrae alta montes et colles, ita convallis locus humilis; ne dum praepropere et praepostere quaerimus exaltari, non ascendamus, sed ruamus. Docuit autem ipse Dominus a convalle plorationis ascendendum, quando pro nobis humiliari usque ad mortem crucis et pati dignatus est. Hoc exemplum non relinquamus: istam convallem plorationis martyres intellexerunt. Unde intellexerunt? unde? Quia et ipsi de convalle plorationis, ut coronarentur, ascenderunt. 2. Congruit et hodierno diei psalmus iste «Canticum graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua.» Haec est convallis plorationis, ubi a flentibus mittuntur semina. Quae sunt autem semina? Bona opera in ista tribulatione terrena. Qui bene operatur in convalle plorationis, similis est homini seminanti per hiemem. Numquid frigore ab opere deterretur? Sic pressuris mundi non debemus
Abbreviated transcription (Latin):
quos malihomines & malisuasores
pnrecidere abunitate inscis matauo¬
lebant : Quid eis dicebatille : Num¬
quid paulus prouobis crucifixus . ẽ
aut in nomine paulibaptizatiestis:
hoc & nos dicimus amate pacema mate
amant : Cumergo dicimus amate
pacem. hoc dicimus amate xp̃m:
Quaree qui ad exp̃o ait a postolus:
Ipseestenim pax Nr̃ qui fecit ut rr¬
quia fecit ut rrq: unum.ĩ Quare
uos deunofecistis duo Quomodo
ergo pacificiestis : Vt cũ xp̃s faciat:
unũ deduob:. Vos facitis deuno duos:
sed quia haec dicimus. cũ his qui ode¬
r̃ pacem sumus pacifici : Ettam e n illi
quioder̃pacẽ . cũloq remureis. debel¬
Cecundus estistepsalmuseorum.
Oquorũtitulus ẽ canti cũ gnaduũ:
Pluresenimsunt significantes ut
iamin primo eorũ audistis ascensũ
nostrum quifit incorde ad dm̃inc̃
ualle plonationis idẽ abhumilita¬
te contribulationis: Ascesus enĩ utilis
nobis non potest. eẽ : Nisi pͥmo humiliati
a conualle nobis ascendendũ

Expanded text:
quos mali homines et mali suasores praecidere ab unitate in schismata volebant; quid eis dicebat ille? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis» ? Hoc et nos dicimus: Amate pacem, amate amant. Cum ergo dicimus, Amate pacem; hoc dicimus, Amate Christum. Quare? Quia de Christo ait Apostolus, «Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraquia «fecit utraque unum,» quare vos de uno fecistis duo? Quomodo ergo pacifici estis, ut cum Christus faciat unum de duobus, vos faciatis de uno duo? Sed quia haec dicimus, cum his qui oderunt pacem sumus pacifici; et tamen illi qui oderunt pacem, cum loqueremur eis, debelSecundus est iste psalmus eorum quorum titulus est, «Canticum graduum.» Plures enim sunt significantes, ut jam in primo eorum audistis, ascensum nostrum, qui fit in corde ad Deum, a convalle plorationis, id est, ab humilitate contribulationis. Ascensus enim utilis nobis non potest esse, nisi primo humiliati , a convalle nobis ascendendum
Abbreviated transcription (Latin):
de temptationib: dixi. Intendite quid
uistis: Si enim non recognouis¬
setis & descripturis non recogno¬
uissetis. Non uocib ur̃is intellectũ
ur̃m mihi significar&is: Ergo
quia in tellexistis fr̃s. uidete
quid sequitur. Quare protegat
dñs: & supermanum dexterxe :
Idest superipsam fidem in quapo¬
testatemaccepimus esse filios dĩ:
& esse addextenrm : Quare opor¬
te t᷑ protegat dñs pro pterscanda

Expanded text:
de tentationibus dixi: intendite quid de tentationibus dixi: intendite quid vistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis non recognovissetis, non vocibus vestris intellectum vestrum mihi significaretis. Ergo quia intellexistis, fratres, videte quid sequitur; quare protegat Dominus et super manum dexterae, id est, super ipsam fidem, in qua potestatem accepimus esse filios Dei, et esse ad dexteram: quare oportet ut protegat Dominus? Propter scanda
Abbreviated transcription (Latin):
terfiliosdĩ : hoc .ẽ. addexterrm
pestinere : Ergo fidestua . manis
dextenre tuae : Idest potestasquȩ
tibidata . ẽ.. Vt sis interfilios dĩ.
manus. ẽ dextenre tuae : Siquid
ualet ipsa potestas quã accepit ho¬
mo nisi dñs protegat : eccecre¬
didit: lam ambulat infide: In fir¬
mus est in temptationes: agitatur
intermolestias : Int̃ carnalescor¬
ruptiones. Int̃ suggestiones cupi¬
ditatis. Interuersutias & laqueos
inimici: Quidualetergo qui hab&
potestatem Credidit in xp̃m.
ut sit interfilios dĩ: Uae homi
ni. nisi &ipsius fidem dñs prote¬
gatIdest ut nonte permit¬
tat temptari suprr quam potes
ferre. sicut dicita postolus: Fidelis
ds̃ quinon uos permittet temptari
supra quem potestisferre: Ille
ergo qui non sinit temptari supro
quam possumus ferre : Quamuis
iamfidelessimus. quamuis iam
manus dextenre Nnre sit in nobis
tegit nosds̃ supermanum dexterȩ
Nr̃ e : Non nobis sufficithabere

Expanded text:
ter filios Dei, hoc est ad dexteram ter filios Dei, hoc est ad dexteram pertinere. Ergo fides tua, manus dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobis sufficit habere
Abbreviated transcription (Latin):
carnis inore mouentur : & percutien¬
dopalatum &dentes. distingunt
sonos quibus loquimur: Osten . IIl.¬
dantur mihimanus linguae Lin¬
guaergo ñ hab & manus sed hab& ma¬
nus : Quae sunt manus linguȩe potes¬
tas linguae : Quid est mors & uita
inmanib: linguae : exore tuo iustifi¬
caberis : & exore tuo condemna¬
beris: Ergo simanus potestas.
quidest manus dexterre e Nihil
arbitror intellegi congruentius:
nisiut intellegamus manumdexte¬
nre. potestatem quam tibi dedit ds
enimimpiiomnes. Adsinistracm
Erunt autem filii boni addextera:
quibus dicetur. Nenite bene¬
dictipatris mei percipite regnum
quod uobis panctum .ẽ. ab origine
mundi: Vt autemsis ad extris.
id .ẽ. ut possis dĩfilius fieri potesta¬
tem accepisti : Quam potestatẽ e
Dequa dicit iohannes: Dedit eis
potestatem filios dĩfieri: Vnde
accepistihancpotestateme Cre¬
dentibus inquit in nomine eius:
Siergo credis. ipsatibi potestas data
est : utsis interfilio sdĩ. eẽ autẽ in¬

Expanded text:
carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua ergo non habet manus, et habet manus. Quae sunt manus linguae? Potestas linguae. Quid est, «Mors et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus potestas, quid est manus dexterae? Nihil arbitror intelligi congruentius, nisi ut intelligamus manum dexterae, potestatem quam tibi dedit Deuenim impii omnes ad sinistram; erunt autem omnes filii boni ad dexteram, quibus dicetur: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ut autem sis ad dexteram, id est, ut possis Dei filius fieri, potestatem accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Joannes, «Dedit eis potestatem filios Dei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem? «Credentibus,» inquit, «in nomine ejus» . Si ergo credis, ipsa tibi potestas data est, ut sis inter filios Dei. Esse autem in
Abbreviated transcription (Latin):
oliergomirari. uicti sunt: homines
enim erant: Dñs autem erat innobis:
Non homo erat in nobis: homines autem.I¬
surrexerunt super nos. sed tamen ob¬
primerent homines alios homines. nisi
in his hominib: qui non potuerunt op¬
primi non homo esset sed dñs : Ergo
nisi quia erat in nobis. cum insurgerent
homines super nos: Quid enim facerent
uobis ohomines : exultatis & cantatis &
securi tenetis beatitudinem sempiternã:
quid uobis facerent homines in surgen
FORSITAN. UIUOS AB

Expanded text:
oli ergo mirari: victi sunt; homines enim erant: Dominus autem erat in nobis, non homo erat in nobis; homines autem insurrexerunt super nos. Sed tamen opprimerent homines alios homines, nisi in his hominibus qui non potuerunt opprimi, non homo esset, sed Dominus. 5. Ergo, «Nisi quia Dominus erat in nobis, cum insurgerent homines super nos.» Quid enim facerent vobis homines, exsultantibus et cantantibus, et secure tenentibus beatitudinem sempiternam? quid vobis facerent homines insurgenteForsitan vivos ab
Abbreviated transcription (Latin):
tam quam incensi singillatim faciunt
unam flammam : Et ipsa una flamma
facta exconlocutione sese accendentium
rapit illos ad locum scm. & cogitatio scã scĩ¬
ficat eos: Siergo ad locum temporalem
sic rapit amor sc̃s : qualis amor deb&. eẽ.
qui concordes rapit incaelum : & dicentes
sibi. indomum dñi ibimus: Ergo curramus:
Cunimus: quia indomum dñiibimus
Cunirmus & non fatigemur : quia illuc per¬
ueniemus. ubi non lassabimus : Curramus
indomum dni: iocundetur anima nostra
in his quiea nobis dicunt: Quienim ea
nobis dicunt priores uiderunt ipsam
patriam. delongin quo clamantes ad
posteriores. Indomum dñi ibimus:
Ambulate . currite : Currite. ambulate :
sequimini indomum dñiibimus : Et
quid dicit & unus quisq nr̃msiocun¬
datus sum in his quaȩ dixerunt mihi :
in domum dñi ibimus: Iocundati su

Expanded text:
tanquam incensi singillatim faciunt tanquam incensi singillatim faciunt unam flammam: et ipsa una flamma facta ex collocutione sese accendentium rapit illos ad locum sanctum, et cogitatio sancta sanctificat eos. Si ergo ad locum temporalem sic rapit amor sanctus; qualis amor debet esse qui concordes rapit in coelum, et dicentes sibi, «In domum Domini ibimus?» Ergo curramus, curramus, quia in domum Domini ibimus. Curramus, et non fatigemur; quia illuc perveniemus, ubi non lassabimur. Curramus in domum Domini, jucundetur anima nostra in his qui ea nobis dicunt. Qui enim ea nobis dicunt, priores viderunt ipsam patriam, de longinquo clamantes ad posteriores, «In domum Domini ibimus:» ambulate, currite. sequimini; «In domum Domini ibimus.» Et quid dicit unusquisque nostrum? «Jucundatus sum in his qui dixerunt mihi, In domum Domini ibimus.» Jucundatus su
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt gradus isti descendentium sed
ascendentium : A scendere ergo uult
iste: Et quouult ascendere. Nisi ad cae¬
lum e quid .ẽ. in caelo : utrum ideo
uult ascendere : ut sit cumsole & luna
& stellis : absit: Sed est in caelo aeterna
hierusalem : ubi sunt ciues nri angeli:
Ab ipsis ciuibus nris peregrinamur in
terra : In peregrinatione suspiramus:
inciuitate gaudebimus: Inuenimus
autem & socios in ista peregrinatione
quiiam uiderunt ipsam ciuitatem: & mn¬
uitant nos ut curramus ad illam: ad¬
hoc gaud& iste qui & dicit: IoC¬
DATUS SUM INHIS QUS
DICTASUNTMIHI INDO¬
MUM DÑI IBIMUS.
Is ueniat inmentem caritatiurore.
si qua foste festiuitas martrrum &
locus aliquis sc̃s nominatus. quo testio
die turbae confluunt. ad celebiaendam
sollemnitatem. Illae turbae quomodo
se ex suscitant : quo modo sehortantur
& dicunt: eamus. eamus: & quaerunt
quo eamus & dicitur : Ad illum locum:
ad scm locum: Inuicem sibi locuntur. &

Expanded text:
non sunt gradus isti descendentium, sed non sunt gradus isti descendentium, sed ascendentium . Ascendere ergo vult iste. Et quo vult ascendere, nisi in coelum? Quid est, in coelum? Utrum ideo vult ascendere, ut sit cum sole et luna et stellis? Absit. Sed est in coelo aeterna Jerusalem, ubi sunt cives nostri Angeli: ab ipsis civibus nostris peregrinamur in terra. In peregrinatione suspiramus; in civitate gaudebimus. Invenimus autem et socios in ista peregrinatione, qui jam viderunt ipsam civitatem, et invitant nos ut curramus ad illam. Adhos gaudet iste qui et dicit, «Jucundatus sum in his qui dixerunt mihi, In domum Domini ibimus.t in mentem Charitati vestrae, si qua forte festivitas martyrum et locus aliquis sanctus nominatur, quo certo die turbae confluant ad celebrandam solemnitatem; illae turbae quomodo se exsuscitant, quomodo se hortantur et dicunt: Eamus, eamus. Et quaerunt, Quo eamus? Et dicitur, Ad illum locum, ad sanctum locum. Invicem sibi loquuntur, et
Abbreviated transcription (Latin):
inpennis. uolare non potest: Mun¬
data uero ab affectibus sordi dissimis
saeculi : tam quam extensis pennis &
duabus alis resolutis ab omni inpedi¬
mento. id est duab: pyceceptis dilecti¬
onis dĩ. & dilectionis proximi uolat:
quo : Nisi addm̃: Ascendens uolando.
qui a scendit amando: Quod antequã
poss&. gemit interra siam in est ei
uolandi desiderium: Et dicit :
Quis dabit mihi pennas sicut columbae:
& uolabo & requiescam: Quo autem
uolauit demediis scandalis ubi geme¬
bat &iam iste. cuius haec uox est
quam commemoraui: Demediis .Il.¬
ergo scandalis a conmixtione malo¬
rum hominum: A palea quibus
gracna conmixta sunt uolare uult.
ubi non patiatur coniunctionem. &
societatem iniqui alicuius. sed uiuat
in scã societate angelorum ciuium.
mus iste quem hodie suscepimus
tractandum scĩtati urre ipsam hieru¬
salem desiderat. id est istequi a scendit¬
in hoc psalmo : Est enim canticum gradu¬
um quod saepediximus caritatiurce quia

Expanded text:
in pennis; volare non potest. Mundata vero ab affectibus sordidissimis saeculi, tanquam extensis pennis et duabus alis resolutis ab omni impedimento, id est, duobus praeceptis dilectionis Dei et dilectionis proximi volat. Quo, nisi ad Deum ascendens volando, quia ascendit amando? Quod antequam possit, gemit in terra, si jam inest ei volandi desiderium; et dicit: «Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam» ? Quo autem volabit, nisi de mediis scandalis, ubi gemebat etiam iste cujus haec vox est quam commemoravi? De mediis ergo scandalis, a commixtione malorum hominum, a paleis quibus grana commixta sunt, volare vult, ubi non patiatur conjunctionem et societatem iniqui alicujus, sed vivat in sancta societate Angelorum civium imus iste, quem hodie suscepimus tractandum Sanctitati vestrae, ipsam Jerusalem desiderat, id est, iste qui ascendiin hoc psalmo: est enim, «Canticum graduum;» quod saepe diximus Charitati vestrae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
PASSER ERUTA ESIDEMUS¬
CIPULA UENANTIUM:
Quia in ipsa cinima dñs erat: ideosicut
passer eruta est anima demuscipula¬
uenantium : Quare sicut passer: quia
in cauta ceciderat sicut passer: Et pote¬
ratdicere postea. ignoscet mihids̃: O
passer instabilis. fige potius pedes inpe¬
tra. noli ire admuscipulam: caperis. con¬
sumeris : obtineris : Sit inte dñs : & de
maiorib: minis eruette demuscipula
uenantium: Quomodo siuideas auem
ueluti iam cadere inmuscipulam. facis
maiorem strepitum. & uolet de musci¬
pula: Sic & mastrres. iam foste aliqui
ipsorum intendebant collum. indulce¬
dinem uitaehuius dñs qui erat in illis
fecit strepitum gehennarum : & eru¬
tus .ẽ. passer demuscipula uenantium:
Anima nostra sicut passer eruta est de
muscipula uenantium : Et quid. e¬
Semper erit illa muscipula : muscipula
erat dulcedo uitaehuius Illi non haese¬
runt in muscipula: & occisi sunt : Illis
occisis. muscipula fracta est Iam re¬
mansit dulcedo uitae huius: perquem

Expanded text:
passer eruta est de muscipula venantium.» Quia in ipsa anima Dominus erat, ideo sicut passer eruta est anima de muscipulavenantium. Quare sicut passer? Quia incauta ceciderat sicut passer; et poterat dicere postea, Ignoscet mihi Deus. O passer instabilis, fige potius pedes in petra, noli ire ad muscipulam. Caperis, consumeris, obtereris. Sit in te Dominus, et de majoribus minis eruet te, de muscipula venantium. Quomodo si videas avem veluti jam cadere in muscipulam, facis majorem strepitum, ut volet de muscipula: sic et martyres, jam forte aliqui ipsorum intendebant collum in dulcedinem vitae hujus; Dominus qui erat in illis, fecit strepitum gehennarum, et erutus est passer de muscipula venantium: «Anima nostra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Et quid? semper erit illa muscipula? Muscipula erat dulcedo vitae hujus: illi non haeserunt in muscipula, et occisi sunt; illis occisis muscipula fracta est; jam non remansit dulcedo vitae hujus, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
dextm sola openrtur : Si autẽ habe
intentionem adutam aeternam.
sed subreͥpittibi cupidita suitae tem¬
ponrlis ut adtendas etiam istam
Quando facis opus bonum ut hictib
aliquid r&ribuatur : miscet sesinis¬
tiir operibus dexterxe : Hoc uetat
ds̃: Veniamus nunc ad illud quod
ait psalmus: Dr̃is tegumentũ tuũ
supermanum dexterȩtuae : Mani
potestatem dicit : Vnde probamis
quia & manus dĩ. potestas dĩ dicta ẽ.
Nam diabolus qui temptat. iob. hoc
aitdõ: Mittemanum tuam &
tange omnia quae habet : Quid ẽ.
euidentius audifracter: nefoste
carnali sensu adhuc cogites quia
membris distinctus ẽ ds̃ Audieui¬
denter quomododicatur manus
potestas: Ait quodamloco scriptura
Mors & uita in manibus linguae:
Nouimus linguas frust quaeda

Expanded text:
dextera sola operatur: si autem habes dextera sola operatur: si autem habes intentionem ad vitam aeternam, sed subrepit tibi cupiditas vitae temporalis, ut attendas etiam istam quando facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribuatur, miscet se sinistra operibus dexterae: hoc vetat Deus. 11. Veniamus nunc ad illud quod ait Psalmus: «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Manum potestatem dicit. Unde probamus? Quia et manus Dei, potestas Dei dicta est. Nam diabolus, qui tentavit Job, hoc ait Deo: «Mitte manum tuam, et tange omnia quae habet; et vide, sEvidentius audi, frater, ne forte carnali sensu adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait quodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
prebesinistramd est ut illud
tollat quodtem ponrle est : & non
ea qua ea eternȩ habes : Audite paulũ
a postolũ hoc facientẽ : Homines
persequebantur in eo qđ christianis
errt : percutitur illadextrix: illesinis¬
trrmopponebat : Ciue sromanus sũ
ait: Dextram contemnebant illi.
& desinistrxterrebat ille : Quia illi
dextirmeius timere non poteran:
Non dumenim xp̃o credidenent:
Quidergosid extenri  plectitur :
sinistra subcapite est : Quidest
Nesciat sinistratua quidfaciat dex¬
tenrtua. Idest quando facis bonũ
opus propter uitam aeternã fac:
Namsiopus bonum inten prop¬
terea fereris ut terrenaȩ tibi ab un¬
dent scit sinistratua quidfaciat
dextenrtua : Miscuistidextram.
sinistrre : Noli facere. Nisi propt̃
uitamaeternam. Ideo fac. & secu¬
rus facies: hoc enim temptauit ds̃¬
eum : si proptersolas res humanas
& solamuitam istam facis quod fa¬
cis sinistra sola operatur : Si autẽ
propter uitã aeternamopereris :

Expanded text:
praebe sinistram , id est, ut illud praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. Audite Paulum apostolum hoc facientem. Homines persequebantur in eo quod christianus erat; percutitur illi dextera, ille sinistram opponebat: «Civis Romanus sum,» ait . Dexteram contemnebant illi, et de sinistra terrebat ille: quia illi dexteram ejus timere non poterant; nondum enim Christo crediderant. Quid ergo, si dextera amplectitur, sinistra sub capite est; quid est, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua?» Id est, quando facis bonum opus, propter vitam aeternam fac. Nam si opus bonum in terra propterea feceris, ut terrena tibi abundent; scit sinistra tua quid faciat dextera tua, miscuisti dexteram sinistrae. Noli facere nisi propter vitam aeternam. Ideo fac, et securus facies: hoc enim mandavit Deus. Si propter solas res humanas et solam vitam istam facis quod facis, sinistra sola operatur; si autem propter vitam aeternam operaris,
Abbreviated transcription (Latin):
gum quodae ternum .ẽ. Nũ quid¬
qđ finẽ habet: breueest: Alio loco
Longitud ine in quit dierũ replebo
eũ &num quid alit̃ promagno dice¬
r&ur. honont patremtuum. &
matremtua : ut longeuussis super
temrm superquã enim te nõ:
Nisidequa dicit Spesmea estũ.
postiomea intenx uiuentium :
Ibiesse longeuum. quid ẽ. ni subi
uiuere in aeternum : Nam. eẽ. hic
longeuum quidest: nisiusq ad se¬
nec tutemperuenire : &si longa
uide turaetas. cumperuenerit con¬
Et multimale dicentes parentib
senescunt in hacterr : Multiautẽ
obsequentes parentibus c̃ito eur
ad dñm : Num quidergo implet᷑
ut longeuus sit secundũ hancuitã
sed longeuum proae ternitate illa-
positum .ẽ : Longauita .ẽ. index¬
tenreius: At uero diuitiae
& gloria . id .ẽ. sufficientia uitae
huius ea quaebona existimantur
Ab hominibus sinistro .ẽ : Nescio
quisuenit . &uult tibi per cutere
dexterrm . id .ẽ. tollere tibi fidem
tuaccepisti ala pamindextera.

Expanded text:
gum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. Alio loco: «Longitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis super terram» ? Super quam enim terram, nisi de qua dicit: «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» ? Ibi esse longaevum quid est, nisi ibi vivere in aeternum? Nam hic esse longaevum quid est, nisi ad senectutem pervenire? Etsi longa videtur aetas, cum pervenerit, brevis conEt multi maledicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia vitae hujus, ea quae bona existimantur ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram,
Abbreviated transcription (Latin):
lus. & sicrucifixus ẽ. ex infirmitate.
seduiuit inuistute dr̃ Et iterũ ait ÷¬
Xp̃s surgens a mostuisiam ñ moritur
&morseiultra non dominabitur:
Recte ibi cantat. eccenon dormita.¬
uit neq: obdormiet: qͥcustodit isrł¬
Adhuc foste quaeris carnalisensu.
quis ẽ. qui ñ dormitauit neq: obdor¬
mieta &cum quaeris int̃homines.
falleris: Num quaminuenturus
es : Noliergo prresumere dequoquã
homine : Omnis homo dormit.I.¬
& dormitauit : Quando dormitat .
cum postat carnem infirmitatis:
Quandodormieteũfuerit mostuis:
Noliergo prae sumere dehomine :
potest dormitare mostalis : Dormit
moriens noliquae interhomines :

Expanded text:
te, sed vivit in virtute Dei» ; et iterum ait, «Christus surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur» : recte tibi cantat, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit IAdhuc forte quaeris carnali sensu, Quis est, qui «non dormitabit, neque obdormiet?» Et cum quaeris inter homines, falleris; nunquam inventurus es. Noli ergo praesumere de quoquam homine: omnis homo dormit, et dormitabit. Quando dormitat? Cum portat carnem infirmitatis. Quando dormiet? Cum fuerit mortuus. Noli ergo praesumere de homine. Potest dormitare mortalis: dormit moriens. Noli quaerere inter homines