comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a& conscrubs tarius uideo. uidebar mͥ habere aliquid
habere sc̃i iacob recordabar moysi: qui & ipsi in heremo
quonda fuere pastores. Uescebar recentrçasco & lacbe.
Orabam iugiter: canebã psalmos quos inmahasterio didice¬
ram. Delectabat me captiutas mea: agehã  iudicio gͣ¬
tias. qđ monachũ quẽ in patria fuerã ꝑditutus. in hereino
plices & ineffabiles eiꝰ insidie: sic quoq me latentẽ inue¬
nit inuidia. Dñs uidens gregem suũ crescere: inchilq re
prehendens fraudulentiȩ: sciebam enim apłm p̃cepisse
dñis sic quasi deo fidelit̾ seruiendum : uolens me remune¬
rare. & fidelem sibi magis facere: tͣ̃didit mͥ illam conser¬
uam. mecũ aliquando captiuam. Et cũ ego refutarẽ di
heros ille caplacabilis infurorẽ uersus. euaginato me cepit
appetere gladio: & nͥ festinꝰ brachiũ tenderem. mulierẽ
occupassem. ilico fudisset sanguinem. lam uenerat te¬
nebrosior solito &e mͥ nimiũ matura nor. duco in spelun¬

Expanded text:
 conservos rarius video. Videbar mihi aliquid habere sancti Jacob, recordabar Moysi, qui et ipsi in eremo quondam fuere pastores. Vescebar recenti caseo et lacte: orabam jugiter, canebam psalmos, quos in monasterio didiceram. Delectabat me captivitas mea; agebamque Dei judicio gratias, quod monachum, quem in patria fueram perditurus, in eremo plices et ineffabiles ejus insidiae! Sic quoque latentem me invenit invidia. Dominus videns gregem suum crescere, nihilque in me deprehendens fraudulentiae sciebam enim Apostolum praecepisse , dominis sic quasi Deo fideliter serviendum, et volens me remunerare, quo fidum sibi magis faceret, tradidit mihi illam conservam meam, aliquando captivam. Et cum ego refutarem, diherus ille implacabilis in furorem versus, evaginato me coepit petere gladio. Et nisi confestim brachia tendens, mulierem praeoccupassem, illico fudisset sanguinem. Jam igitur venerat tenebrosior solito, et mihi nimium matura nox. Duco in spelun
Abbreviated transcription (Latin):
tes. illiꝰ nob̾ figuramꝰ occursum. Sub tali gͦ terrore. & illa¬
nimiã uelocitatẽ dromedarios uocant. preteritos cibos in ore
uoluere. & in aluũ missos iterũ retrahere. Qͥbꝰ ascensis. & no
ius systarciis refocillati. decima tandem die ad romana ꝑ de¬
sertum castra uenimus. Oblatiq tribuno. rei ordiuẽ pandimꝰ.
Inde transmissi ad sabynianũ mesopotamie ducem. camelo¬
rũ accepimꝰ p̃cia. Et quia iã abbas ille meus dormierat in
dño. ad hȩc debatus loca. me monachis reddo. hanc trado uir¬
ginibus: diligens eã ut sororẽ. ñ tamen me ei credens ut so¬
rori. Hec mͥ senet malchus adolescentulo retulit. Hȩc
hominẽ iꝑo deditũ posse mori. non posse superari:¬

Expanded text:
tes, illius nobis figurabamus occursum. 10. Periculo tes, illius nobis figurabamus occursum. 10. Periculo nimiam velocitatem dromedarios vocant, praeteritos cibos in ore volvere, et in alvum missos iterum retrahere. Quibus ascensis, et nova sitarcia, id est, annona refocillati, decima tandem die ad Romana per desertum castra venimus. Oblatique tribuno, rem ordine pandimus: inde transmissi ad Sabianum Mesopotamiae ducem, camelorum pretium accepimus. Et quia jam abbas ille meus dormierat in Domino; ad haec delatus loca me monachis reddo, hanc trado virginibus, diligens eam ut sororem, non tamen ei me credens ut sorori. Haec mihi senex Malchus adolescentulo retulit. Haec hominem Christo deditum posse mori, non posse superari
Abbreviated transcription (Latin):
trantibus cera sint omĩa. uex ꝑ antrum sonat. Exite futti¬
ꝑ tenebras aspicimꝰ leenã inuasisse hominẽ & guiture suffoca¬
to. cruentũ intro trahere. Ih̃u bone qͥd nob̃ tute terroris : qͥd
etiã uã differre ñ ualens. sicut tenebat gladĩ ad speluncã
uenit. Et clamore ualido serui increpans sacerdiã. pͥus a fe¬
ra tentus est. quã mãs latebras p̃teriret. Qs hoc umquã crede¬
illo metu. sunilis ante oculos nrõs. uersabatur interitus. nisi
qđ tutus fuerat leonis rabiem. quã irã hominis sustinere.
auemꝰ intrinsecus. & ne inoueri quide ausi. prestolamur euen¬
tũ rei. inter ipsa tantũ pericula pudicitiȩ conscientia ꝓ inuro
septi. Leena insidias cauens. & uisam se esse sentiens. appreheu¬
sum mordicus catulũ effert. nobisq cedit ospicio. Aeq tam̃
satis creduli. statim erumpimꝰ s spectamꝰ diu. & egredi cogitan.¬

Expanded text:
trantibus, caeca sint omnia vox per antrum sonat: Exite, furcitrantibus, caeca sint omnia vox per antrum sonat: Exite, furciper tenebras aspicimus leaenam invasisse hominem, et gutture suffocato, cruentum intro trahere. Jesu bone, quid tunc terroris nobis, quid et iram differre non valens, sicut tenebat gladium ad speluncam 48 venit; et clamore rabido servi increpans socordiam, prius a fera tenetur, quam ad nostras latebras perveniret. Quis hoc umquam credeillo metu, similis ante oculos nostros versabatur interitus; nisi quod potius erat rabiem leonis, quam iram hominis sustinere. Pavemus intrinsecus; et ne movere quidem nos ausi, praestolabamur eventum rei, inter tanta pericula, pudicitiae tantum conscientia pro muro septi. Leaena insidias cavens, et visam esse se sentiens, apprehensum mordicus catulum matutina effert, nobisque cedit hospitium. Neque tamen satis creduli, statim erumpimus: sed exspectantes diu, et egredi cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
bras petere. Intramus quidem speluncam. sed statu in ip-¬
so introitu. sinistre nos fouanee credimꝰ. nequaquã ultra
ꝓgredientes. nedũ mortẽ fugimꝰ. incurramꝰ mortem. il¬
lut nobiscum reputantes. si uiuat nos dĩs miseros. habe¬
mus salutẽ. si despicit peccatores. habemꝰ sepulchrum.
Quid putas nob̾ fuisse animi. quid terroris: cũ ante specũͣ¬
haut ꝓcul starent dñs & conseruus: &e uestigio indice iam
ad latebras ꝑ uenissent. Omulto grauior expectata quã illa:¬
ta mors rursum collabor. & timore lingna balbuttit. & qua¬
si clamante dño muttire non audeo. Mittit seruũ ut nos
de specu ꝓtraheret. ipse camelos tenet. & euaginato gladio
nr̃m expectat aduentũ. Interim tribus ferie uel quatuor
cubitis intro gresso famulo. nob̾ ex occulto tergũ eiꝰ uidentibꝰ
nã oculorũ istius modi natura est. ut post solem umbras in¬

Expanded text:
bras petere intravimus quidem speluncam; sed statim in ipbras petere intravimus quidem speluncam; sed statim in ipso introitu, sinistrae nos foveae credidimus, nequaquam ultra progredientes, ne dum mortem fugimus, incurreremus in mortem; illudque nobiscum reputantes, si juvat Dominus miseros, habemus salutem; si despicit peccatores, habemus sepulcrum. Quid putas fuisse nobis animi, quid terroris, cum ante speluncam, nec longe starent dominus et conservus, et vestigio indice jam ad latebras pervenissent? O multo gravior exspectata, quam illata mors! Rursus cum labore et timore lingua balbutit; et quasi clamante domino, mutire non audeo. Mittit servum, ut nos de specu trahat: ipse camelos tenet; et evaginato gladio, nostrum exspectat adventum. Interea tribus ferme vel quatuor cubitis introgresso famulo, nobis ex occulto tergum ejus videntibus nam oculorum istiusmodi natura est, ut post solem umbras in
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Regressus ad cubile ocurrit mulier. tristiciã antini
uultu dissimulare ñ potait. Rogat cur ita exattitnatus
sĩm: audit causas horiitot ad fugam: Non asꝑnatur:.
peto silentũ fidẽ: tribuit: Et iugi susurro inter spemi &
metum medis fluduamus. Erant mͥ in grege duo hẏrci
mirȩ magnitudinis: quibꝰ oecisis. utres facio: eorũ carnes
inacico p̃paro & pͥmo uesꝑe putantibꝰ dñis nos secreto cubi¬
tare. inuadimiꝰ iter: utres & partem carniũ portantes. Cũꝙ
ut dcorsum flumine deferente. & multo longius quã cũ¬
ascenderamꝰ in alteram nes exponentei ipã. ut uestigium
sepuentes ꝑ derent. Intex hex madefache carnes. u er pas¬
te elapse. uix tridui cibum pollicebantur. Bibimꝰ usq
ꝗd satietatem. futur nos siti p̃parantes. Currimꝰ. post ter¬
Deniq timemꝰ ce uestigiis ꝑ harenas nos ꝓditos intelligunus:
Offertur ad dexteram specus. longe sub terra penetrans. tĩ
scorpiones. & cetera huiꝰmodi feruorẽ solis declinantes um¬

Expanded text:
t. --Regresso ad cubile occurrit mulier: tristitiam animi vultu dissimulare non potui. Rogat cur ita exanimatus sim. Audit causas: hortor ad fugam: non aspernatur. Peto silentium: fidem tribuit: et jugi susurro inter spem et metum medii fluctuamus. Erant mihi in grege duo hirci mirae magnitudinis, quibus occisis, utres facio, eorumque carnes viatico praeparo. Et primo vesperi, putantibus dominis nos secreto cubitare, invadimus iter, utres et partes carnium portantes. Cumque ut deorsum nos flumine deferente, et multo longius quam conscenderamus, in alteram nos exponente ripam, vestigium sequentes perderent. Sed inter haec madefactae carnes, et ex parte lapsae, vix tridui cibum pollicebantur. Bibimus usque ad satietatem, futurae nos siti praeparantes. Currimus, post terDumque timemus, et vestigiis per arenas nos proditos intelligimus, offertur ad dexteram nostram spelunca longe sub terram penetrans. Igitur scorpiones, caeteraque hujuscemodi, fervorem solis declinantia, um
Abbreviated transcription (Latin):
de iecordatus salomonis ad formicȩ sollertiã nos miten¬
tis: & pigris mentes sub tali exemplo suscuantis. Cepi
telere captiuitatẽ: & monasteri cellulas quetere. ac for¬

Expanded text:
de recordatus Salomonis , ad formicarum solertiam nos mittende recordatus Salomonis , ad formicarum solertiam nos mittentis, et pigras mentes tali exemplo suscitantis, coepi taedere captivitatis, et monasterii cellulas quaerere, ac for
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ nudũ corpꝰ intuitꝰ sum : nũquã carnẽ tetigi: tunenꝰ
in pace ꝑdere. qđ in p̃lio seruaueram. Transeant in
tali matrimonio dies pluruni: amabiliores nos dt̃s fece¬
rant nip iͤ: nulla fuge fuspicio: interdũ & mense ͣ sic
aberam fidis gregis pastor ꝑ solictidinem. Post grande in¬
recordariꝰ mapuneq uultꝰ patois mei qͣme erudierat. te¬
nuerat. ꝑ dilerat. Sicq cogitans aspicio formicarũ gregẽ
angusto calle ferucre uideres oncra maioris pilah edon¬
pora t lu ħ erbarĩ qͥuedam sentina forcipe onis trahebast
abie sgerebant huimũ de foucis. de aquares icat medeedilẽ
aoesliatbant ls menture hratnis meneles ne madefac¬
ca hun in herham horrea uerteretallada semina precit¬
adunt. He luctu celebri corpora destincta portabant.
qł q magis minĩ esset in tanto aginine egrediens nͥ olista¬
Quia mtlta: Pulchiũ m̃ spectaculit̃ dies illa prebiut. Un¬

Expanded text:
illius nudum corpus intuitus sum: numquam ejus carnem attigi; timens illius nudum corpus intuitus sum: numquam ejus carnem attigi; timens in pace perdere, quod in praelio servaveram. Transeunt in tali matrimonio dies plurimi: amabiliores nos dominis fecerant nuptiae. Nulla fugae suspicio, interdum et mense toto aberam fidus gregis pastor per solitudinem. 7. Formirecordari, maximeque vultum Patris mei, qui me erudierat, tenuerat, perdiderat. Sicque cogitans, aspicio formicarum gregem angusto calle fervere. Videres onera majora quam corpora. Aliae herbarum quaedam semina 46 forcipe oris trahebant; aliae egerebant humum de foveis; et aquarum meatus aggeribus excludebant. Illae venturae hiemis memores, ne madefacta humus in herbam horrea verteret, illata semina praecidebant; hae luctu celebri, corpora defuncta deportabant. Quodque magis mirum est in tanto agmine, egrediens non obstaQuid multa? pulchrum mihi spectaculum dies illa praebuit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
muf s. E pecdtamꝰ manũ dñi. an ppͥo mucrone consodum̃:
Uerte inte gladium cuti tua magis mois onic neraseqliã
ctat an sepult rp̃ĩ testis in heremo ipse in ero & ꝑsetutor
d martro. Sit ftus edum in tenebris micantem glaai¬
un: ae a cuminie cont̃ me uerso: uale inquã in felix mu.¬
liei babeto me martyrẽ potius quã mantum. ł unc ulla¬
necessitatem togo: ne effundas sanguinẽ tuum. rei simo
r placet: inme priꝰ uerte mucronem. Sic nob potius
conungamur. Etiã si uir meus ad me rediret: seruarẽ
castitatẽ. quã me captiuitas docuit: uel interurẽ antequã
ꝑacrem. Cur moreris ne mͥ iungaris: Ego morerer si
iungi uelles. Habeto me coniugem pudicitiȩ: ae magis
animȩ copulam amato: quã corporis. Sperent dñi mari¬
tum: ap̃o nouerit frem. Facile ꝑsuadebimꝰ nuptias. cũ
nos sic uiderint amare. Fateor obstupui. & admiacus
uirtutẽ seminȩ. coraugẽ plus amaui. Numquã tamen

Expanded text:
mus? Exspectamus manum Domini, an proprio mucrone confodimur? Verte in te gladium; tua magis mors timenda est, quam ceat insepultus Christi testis in eremo, ipse mihi ero et persecutor et martyr. Sic fatus, eduxi in tenebris quoque micantem gladium, et acumine contra me verso: Vale, inquam, infelix mulier: habeto me martyrem potius quam maritum. Tunc illanecessitatem adjuro, ne effundas sanguinem tuum in crimen meum. Vel si mori placet, in me primum verte mucronem. Sic nobis potius conjungamur. Etiam si vir meus ad me rediret, servarem castitatem, quam me captivitas docuit; vel interirem potius quam perderem. Cur moreris, ne mihi jungaris? Ego morerer, si mihi jungi velles. Habeto me ergo conjugem pudicitiae; et magis animae copulam amato, quam corporis. Sperent domini maritum, Christus noverit fratrem. Facile suadebimus nuptias, cum nos viderint sic amare. Fateor, obstupui; et admiratus virtutem feminae, conjugem plus amavi. Numquam tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cenomannensi & scõ lupo andega᷑¬
uensi. et a suffraganeis ꝓuintie to
rit᷑. ⁊ omis sexus indiffe̾nt̾ desid̾atq
diu clño suo letabundus occurrẽs
lacrimis quas gaudiũ extorserat eͤ¬
ꝑfundit᷑ Ab ep̃ĩs siquidẽ & abbai¬
tib. a clero et uirginb. appłis c̃
baronib. a pueris etiam ce senib
in eccłiam suam cl̃ cereis & crucib
cũ hymnis ce laudib. gloriosus antis¬
tes gloriose deducit᷑. ⁊ in ꝓpͥe sedis pͥs¬
tino gradu. cũ clebito honore ꝙ sũ¬
ma reue̾ntia collocat᷑. hec ẽ igit᷑ glo¬
riosa ee sollẽpnis exceptio qua ado¬
martinus ab exilio reuertens. ab¬
ab alup̃nis suis officiose excipit᷑. et
in ꝓpria ut dictum ẽ secle residens
om̃i petenti se ut sui moris ẽ pluri¬
mum suffragat᷑. hoc exceptionis ce¬
lebre festum. anno ab incarnatione
diũ octingentesimo septuagesimo
siptimo. a tnͣsuectione t̾cesimo pͥmo
idus decẽbͥs celebrit̾ agi ab adalau
auctoritas. que quaudo recolit᷑ a dane

Expanded text:
Cenomannensi, et sancto Lupo Andegavensi, et a suffraganeis totius provritur, et omnis sexus indifferenter desiderato diu Domino suo laetabundus occurrens, lacrymis, quas gaudium extorserat, perfūditur. Ab Episcopis siquidem & Abbatibus, a Clero & virginibus, a populis & baronibus, a pueris etiam & senibus in Ecclesiā suam cum cereis & crucib., cum hymnis & laudibus gloriosus Antistes gloriose deducitur, & in propriæ sedis pristino gradu cum debito honore & summa reuerentia collocatur. Hæc est igitur gloriosa, sollemnisque Exceptio, qua AMartinus ab exilio reuertens ab alūnis suis officiose adeo excipitur, & in propria, vt dictum est, sede residens, omni petenti se, vt sui moris est, plurimum suffragatur. Hoc exceptionis celebre festum, anno ab Incarnatione Domini octingentesimo octogesimo septimo, a transuectione tricesimo primo Id. Decembr. celebriter agi ab Adalaudauctoritas: quæ quando recolitur, a Danis
Abbreviated transcription (Latin):
gustꝰ enim q̃cdã ciuis urbis turonice
dum nimiũ renum dolore labora¬
ret: ꝯtractis peclib. ⁊ ꝓpe acd ip̃os re¬
cluctis renes. pessime debilitat᷑. In qͣͥ
infirmitare ꝑ luoꝵ amoꝵ curricia
laborauit. Deinde a suis ꝯmonitꝰ : basi¬
licã sc̃i expetiit. Ibiꝙ ꝑ .uii. dies ieiu¬
nans ⁊ orans : dempto dolore directis¬
q pedib sanꝰ abscessit.

Expanded text:
gustus enim quidam civis urbis Turonicae, dum nimium renium dolore laborat, contractis pedibus et prope ad ipsos reductus renes, pessime debilitatur; in qua infirmitate per duorum annorum curricula laboravit. Deinde a suis commonitus, basilicam sancti expetiit, ibique per septem dies ieiunans et orans, dempto dolore directisque pedibus, sanus abscessit.
Abbreviated transcription (Latin):
dite cum pace & abite sccuri. S cũ
maremus miracłm. affirmauit rex
quosdam ex his qui absoluti fuerãt
ad se uenisse atq cõpositoem ficsoo
Bebitam quã illi frctũ uocãt fuisse a¬
se reis indultam. hoc aũt factũ ẽ añ

Expanded text:
dite cum pace, et abite securi. Sed cum maremus miraculum, affirmavit rex quosdam ex his qui absoluti fuerant ad se venisse, atque compositionem fisco debitam, quam illi fredum vocant, a se fuisse reis indultam. Hoc autem factum est an
Abbreviated transcription (Latin):
uidã ex autisiodorenb maliusꝰ
noĩe. defetentib alioꝵ manib
aa beatĩ martini sepulcrũ iactatꝰ ẽ.
Qui uigi or̃one ⁊ ieiumo incumbẽs
pedes qͦs in tortos eihibuit. subito data¬
sanitate retulit in usum consuerũ
directos. Et ita isirtute scĩ qͦdammͦ
reformatꝰ ẽ. tt qui alioꝵ manib de¬
portabat᷑. ꝓpͥis firmatus uestigus. pre¬
sintib nobis consurgeret sospes.

Expanded text:
uidam ex Autisiodorensi Mallulfus nomine deferentibus manibus ad beati Martini sepulchrum iactatus est. Qui iugi oratione et ieiunio incumbens, pedes, qsanitate retulit in usum consuetum directos; et ita Sancti virtute, quodammodo reformatus est, ut qui aliorum manibus deportabatur, propriis firmatus vestigiis, praesentibus nobis, consurgeret sospes.
Abbreviated transcription (Latin):
ub ip̃o tempore
alia puella toti nr̃e ucuntu¬
ti p̃ diut̾na cecitate cognita. ad tũlũ
sci uiri cũ lacrimis & p̃cib ꝑnoctãs¬
post aliꝗͦs dies depulsis uererib tene¬
bris pegͥnũ lumen sub momento re

Expanded text:
ub ipso tempore alia puella toti nostrae civitati prae diuturna caecitate cognita, ad tumbam servi Dei cum lacrymis et precibus pernoctaper aliquos dies, depulsis veteribus tenebris, peregrinum lumen sub momento re
Abbreviated transcription (Latin):
aũt scd̃m ꝯsuetudinẽ ueniens pau¬
ꝑib illis exhibet uictum. scĩ utri ims¬
plorat aualiũ: n ꝑ .iiiiͦ. dies ad beatã
is decubãs. ab omni febre sanata cũ
familia magnificans dm̃. domũ re¬
⁊ gressa ẽ.¬

Expanded text:
consuetudinem veniens, pauperibus illis exhibebat victum, sancti Viri implorat auxilium. Et per quatuor dies ad beatam is decubans, ab omni febre sanata puella, cum familia magnificans Deum domum regressa e
Abbreviated transcription (Latin):
supplienitium miseratus et uota.
ꝓmitit se uiũctũ sibi negotiũ
ꝓiirib erecuturũ. Collecta igitur
me milib tam equitum quã mi¬
litũ secum elecdis. autisiodoꝵ ue¬
uit. sontinuant inteũ turomã
ex sui pcepto pontificis. unus
ebdomacde ieiunia : et suum sibi.

Expanded text:
supplicantium miseratus et vota, promittit se injunctum sibi negotium pro viribus exsecuturum. Collecta igitur re millibus tam militum quam equitum secum electis, Antissiodorum venit. Continuant interim Turonici ex sui praecepto pontificis unius hebdomadae jejunia, et suum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Illimr igit᷑ &e meroris pallio
sincti uultu lugubri as¬
sup̃to & ornatu sicut moris ẽ cõpati¬
entius alde cum dolentib flere cũ
flentib: dolentes & flentes ad memo¬
ratum accecdunt locum: et doloris
intrinseci tumore singultinst ꝑ¬
stillantes faris lacrimis aliquantusꝑ
immintis ingniti quatuor ina¬
chos qui in cau̾naꝵ latebris moraban¬
tͤ extrahunt. et abbatem una cum
ip̃is cum debito honore & reuerentia
ad suam sicum declucunt eccłiam.
In om̃ib uero eos scui ꝓcurntes.
delegerunt ip̃is domum eccłie ual¬
uis inherentẽe a qua in eccłim re¬
nis capta turonim capũ iredis¬
poneret: cõmunicato cũ cinb¬

Expanded text:
itiæ igitur & mœroris pallio amicti, vultu lugubri assumpto, & ornatu, sicut moris est compatientium, dolere cum dolentibus, gaudere cum gaudentibus, dolentes & flentes ad memoratum accedunt locum, & doloris intrinseci tumore singultuoso perstillantes foris: lacrymis aliquantisper imminutis, viginti quatuor Monachos, qui in cauernarum latebris morabantur, extrahunt; & Abbatem vna cum ipsis cum debito honore & reuerentia ad suam secum deducunt Ecclesiam. In omnibus vero eos procurantes, delegerunt ipvis inhaerentem, a qua in ecclesiam renis capta, Turonum Turonim captum ire disponeret, communicato cum ci
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ ꝓcectunt. Epc̃ uero fama p̃ambu¬
la p̃monitus. et tota ciuitas obuiam
ruunt. et tantum hospitem cum ho¬
nore non indebito cleducunt. et in ec¬
cłia benti grrmani. secus eiusdem p̃¬
sulis ferecrum martini non imparis¬
sc̃ĩ corpus reponũt. P merita gͥ beati
martini. uirtutes ibidem innumere
sospitatem. lepsi mundationẽ. ꝑali¬
tici menbroꝵ redintegrationẽ reci¬
puint. fama uero que tlłm nichil
agẽre consueuit. ꝑ iustuersas rigioes
sanitatũ gram uiuulganie. iluta il¬
luc in dies insirmantium mnulittusdo
confluebat̃ : ut ex nuntri unnuune¬
ri estimatione. regio cinlibet: exerti¬
tui assimulata ind̾ct᷑. Et quil tim¬
tas tante insusticiens inubeltuduti
utiu̾sos caꝑt non poten eelita

Expanded text:
ueniunt. Episcopus vero fama perambula præmonitus, & tota ciuitas, obuiam ruunt, & tantum hospitem cum honore non indebito deducunt, & in Ecclesia beati Germani, secus eiusdem Præsulis feretrum, Martini non imparis corpus reponunt. Per merita igitur beati Martini, virtutes ibidem & miraculsospitatem, leprosi mundationem, paralytici membrorum reintegrationē recipiunt. Fama vero quæ clam nihil agere consueuit, per vniuersas regiones sanitatum gratiam diuulgante, tanta illic in dies infirmantium multitudo confluebat, vt ex numeri innumera æstimatione, regio ciuilibet exercitui assimilata videretur. Et quia ciuitas tantæ insufficiens multitudini vniuersos c
Abbreviated transcription (Latin):
trensibat oblitio. Tantus aut̃ oblate
pecume pecrruit cumulus. ut nũ¬
iuerũ quantĩtas exoidens. autisiodorẽ¬
sil cliticis inuidic fomit̾ẽ inmuis¬
traret. Nnde cupiditatis & inuidie
stimulo ꝑuignte: martimi muns¬
tros tiliter allocunt᷑. Qm̃ tam a nrõ
ne partiat᷑. Quib euidenti ratione sa¬
dinante germano. nullox mencio nura¬
culoꝵ erat. In aduentu uero nr̃i antis¬
tis. piis eius id obtinentib meritis. et
signoꝵ frequentia euidens exibet᷑:n
ex impense ꝑ tum salutis respeclu. hu¬
iusmodi nobis bñficia ꝓueniũt. ut
aut̃ ex animo ur̃õ omĩs suꝑ ħ dubreta¬
oculis est. in medio si placet p̃sulum
sanandus offeratur. Si uero a martini
latere. leꝓsi latus positum conualuerit
it germani lateri eiusdem latus adĩc¬
curatut & germnani pars inherens is¬

Expanded text:
transibat oblatio. Tantus autem oblatæ pecuniæ excreuit cumulus, vt numerum quantitas excedens Antissiodorensibus Clericis inuidiæ fomitem ministraret. Vnde cupiditatis & inuidiæ stimulo perurgente, Martini ministros taliter allne partiantur. Quibus euidenti ratione sadinante Germano, nullorum mentio miraculorum erat. In aduentu vero nostri Antistitis, piis eius id obtinentibus meritis, & signorum frequentia euidens exhibetur, & ex impensæ per eum salutis respectu, huiusmodi nobis beneficia proueniunt. Vt autem ex animo vestro omnis super hoc dubietaoculis est, in medio, si placet, praesulum sanandus inferatur. Si vero a Martini latere leprosi latus positum convaluerit, et Germani lateri ejusdem latus adjunccuratur, et Germano pars inhaerens
Abbreviated transcription (Latin):
petiit. ubi cum tota qͥlra gestina tesi¬
derit assielue orans ac dep̃cans. ut eñ
uirtꝰ sc̃i antistuis usitaret: aduenit
dies ula clñica ante scm̃ pascha. ĩ qui
dr̃s ñr stratas arboꝵ foliis uias ince¬
dens iherosolimis uenit. turba ꝑse¬
q̃nte atq clamante osanna .b. qͣuĩ.¬

Expanded text:
petiit. Ubi cum tota Quadragesima resedisset, assidue orans ac deprecans, ut eum virtus sancti Antistitis visitaret, advenit dies illa Dominica ante sanctum Pascha, in qua r, stratas ab arborum spoliis vias incedens, Hierusolymis venit, turba prosequente atque clamante: Osanna, benedi
Abbreviated transcription (Latin):
guib defyas: in ip̃is ut ita clicã
ossib. tota iã manu putreftã. ue¬
nit ad sc̃i festiuitatẽ deuota: opta¬
bilẽ expetens mecdicinã. Igit᷑ exspet¬
tatis ex more sollempnid: clicit
sius. Integͦ quidẽ corde ad deposcen¬
dum beati presidium uenimꝰ. s
obsistentib peccatis ñ merurmꝰ
q̃d petebamus acciꝑe. Consũ mata
nũc or̃one reu̾tamur ad patriã.
fidentes de bonitate p̃sulis. qd in
or̃o. Hec n hĩs similia agens. qͤsi
sc̃o ualedicens discessit. Uergente
fert q̃d eẽt. qo uiueret qd uiigeret:
uel q̃o beati pontificis ⁊umulum
attigiss. Que cũ maximo fletu ꝑ¬
ferret : iterũ obocemiuit. Et ecce
uir cigneo crine. indum̃to pur¬
pureo. crucẽ gestans manu: stãs
ante eũ ait. Nunc salua eris in

Expanded text:
guibus defixis in ipsis, ut dicam, ossibus, tota iam manu putrefacta, venit ad sancti festivitatem devota, optabilem expetens medicinam. Igitur expectatis ex more solemnibus, dicit suis: 'Integro quidem corde ad deposcendum beati praesidium venimus, sed, obsistentibus peccatis, non meruimus quod petebamus accipere. Consummata nunc oratione, revertamur ad patriam, fidentes de bonitate praesolis, quodoratio'. Haec et his similia aiens, quasi sancto vale dicens, discessit. Vergente fert, quod esset, quod viveret, quod vigeret, vel quod beati Pontificis tumulum attigisset: quae cum maximo fletu proferret, iterum obdormivit. Et ecce vir crine cycneo, indumento purpureo, crucem gestans manu, stans ante eam ait: Nunc sana eris in
Abbreviated transcription (Latin):
sa maniu eiꝰ misit cligitũ suum
uit̾ cligires illiꝰ qui claustãt pui¬
eos. Dum hec in uisu iꝑdent:
uigilans deflutare a¶uc san¬
gutus sanã nauit in dri lau¬
dib manũ. Et regresa ad ba¬
slicã impleta grat umactione
leca resit.
n sest uitate ĩ. beati Sohammis
n festiuitate uͦ beati Iohannus
cũ ppłs ad missarũ splempnia
conueniret. mulier q̃dã accepto
sarculo agrũ adiit : lit scilicet
euulsa mali seminis ⁊irana.
messe̾ sola p᷑garet. Nec enĩ pote¬
rat ẽẽ uallata solatio: ob reueren¬
tłam dãici p̃carsoris. Cumq oꝑa¬
ne sunt apphense. fadles qͦ eiꝰ ꝙͣsi
emittens flammas : tota uesicis
ac pustulis ebulluit. urebat᷑ mi¬
sera nõ minus pũdodis dolore quã
corꝑis : qñ ea qui clam gesserat :¬
inuita ꝑdebat. Deinde uociferando
atq eiuͦsando beati martłm basili¬
cã uelocit᷑̾ expetiuit. Aute cuius
septilcrũ in hoc torm̃to ꝑ quatĩtor
ñsium spaciũ ꝓstrata. testrncto

Expanded text:
um inter digitos illius qui clauserant paleos. Dum haec in visu videret, evigilans, defluente adhuc sanguine, sanam elevavit in Dei laudibus manum. Regressaque ad basilicam, impleta gratiarum actione, laeta redivit. n festivitate vero beati Iohannisn festivitate vero beati Iohannis cum populus ad missarum solemnia conveniret, mulier quaedam, accepto sarculo, agrum adit, ut scilicet, cvulsam mali seminis zizaniam, messem sola purgaret; nec enim poterat esse vallata solatio ob reverentiam dominici praecursoris. Cumque operane sunt adprehensae, facies quoque eius, quasi emittens flammas, tota visicis ac pusulis ebullivit. Urebatur misera non minus pudoris dolore quam corporis, quando ea quae clam gesserat invita prodebat. Dehinc vociferando atque heiulando beati Martini basilicam velociter expetivit; ante cuius sepulchrum in hoc tormento per quattuor mensuum spatio prostrata, restincto
Abbreviated transcription (Latin):
tis causam esse donauit. Martinũ gͥ in
ergumini laudat medela. martinũ lau¬
dat plebis aminiratio et deuotio. Mar¬
tinũ quoq glorificat cderici ad dm̃ cõ¬
uersio ꝑfc̃a : et ubiq tanto mirabilior
martinus. habet᷑᷑ quanto poscentiũ fi¬
des ad dm̃i et ad ipm deuotio ꝓmexet᷑.

Expanded text:
tis causam esse donavit. Martinum igitur energumeni laudat medela. Martinum magnificat plebis admiratio et devotio. Martinum vero glorificat clerici ad Dominum conversio perfecta. Et ubique tanto mirabilior Martinus habetur quanto poscentium fides ad Dominum ad ipsumque devotio promeret
Abbreviated transcription (Latin):
uer quidam manib pedib ꝙ
contractis de uilla themello in
pago turonice urbis uici ambiacensis
aduenieus ad basilicam sancli cum in¬
ter reliquos petentes. postularet inc¬
tus stixem: insitatus a sc̃i uirtute
directus abscessit.
lius quoꝙ puctulus. euchimi
prb̾ri nr̃i. cũ inualitudinem
febris numie incidisset. ac exanima¬
ri ab cadẽ putaret᷑. de puluere scĩ
sepulcri pibr lauans ac fimbrias pã¬
n suppositi dirũpens secum tulit᷑
pulie̾m ꝙ puero hauriendũ dedit.
fimbrias uero collo eius alligauit.
mex febre restucta sanatus est. Nõ
dispari modo & ulfaricus pr̃b̾r alt̾i
puero febricitanti studium adbibẽs

Expanded text:
uer quidam, manibus pedibusque contractis, de villa Themello in pago Turonicae urbis vici Ambiacensis, adveniens ad basilicam sancti, dum inter reliquos petentes postolaret victus stipem, visitatus a sancti virtute, directus abscessit. 43. Alius quoque puerolus Euthimi presbiteri nostri, cum in valitudine febris nimiae incedisset ac exanimari ab eadem putaretur, de pulvere sancti sepulchri presbiter levans ac fimbrias pallae superpositae disrumpens, secum detulit pulveremque puero hauriendum fimbrias vero collo ejus alligavit. Mox febre restincta sanatus est. Non dispari modo et Ulfaricus presbyter alteri puero febricitanti studium adhibens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ̃dicat ne sacertdotalem sequit᷑ ipã
sibi pparat uei offensam: quid nuꝑ fuit
gestum dicam. Leodulfus quidam bitu¬
rice urbis homo. cum fenum secuiss me¬
tuens ne aduentu pluine uenientis in¬
funderet᷑. ot laborem suum ꝑderet: die
diũco iũctis bob ad pratum ꝑrerit᷑: ac
suꝑ plaustrũ fenũ agglomerare cepit.
Statim pes eius unus quasi ardens ei
usus est Reuersus q ad hospiciũ suum
quieuit ab oꝑe. Post missaꝵ uero sollẽp¬
nia celebrata. iterũ uinctis bob opus cep¬
tum ꝑgit explere. Completo ꝙ plaustro
feno statim ocłi eius. quasi a qͥbcdam
aculeis puncti. cdolorem maximũ in¬
tulerunt. Quib conclusis numꝙͣ eos
deinceps aꝑire potuit. Sicꝙ ꝑ annũ
integrum in cecitate ꝑmanens: ad fes¬
tiuitatem scĩ antistitis deuotus adue¬
uit. Cuius post dicm terciũ bñficio
lucis quam ꝑdiderat restauratus est
To tempore alius contractus aduemẽs
uirtute sancti directus. ꝓpriis gressi¬

Expanded text:
dicationem sacerdotalem sequitur, ipsa se praeparat ad Dei offensam, quod nuper gestum fuit edicam. Leodulfus quidam, Biturigae urbis homo, cum fenum secuisset, metuens ne adventu pluviae venientis infunderetur et laborem suum perderet, die  iunctis bubus, ad pratum direxit ac super plaustrum fenum adglomerare coepit; statimque pes eius unus quasi ardens ei visus est, regressusque ad hospitium suum, quievit ab opere. Post missarum vero solemnia celebrata, iterum iunctis bubus, opus coeptum pergit explere, conpletumque plaustrum fenu, statim oculi eius quasi a quibusdam aculeis puncti, dolorem maximum intulerunt. Quibus conclusis, numquam deinceps aperire potuit. Sicque per annum integrum in caecitate permanens, ad festivitatem sancti antistitis devotus advenit, cuius post diem tertiam beneficio lucis, quam perdiderat, restauratus est. Eo tempore et alius contractus adveniens, virtute sancti directus, propriis gressi
Abbreviated transcription (Latin):
contingat uirtus tua renes meos
⁊ sis michi salus cum. hanc detexo
ceram. Et ꝑcutitus sareulo terrã
sonuit ossiculum renum eius. ce
statim omĩs doloe ablatus est: et sic

Expanded text:
contingat virtus tua renes meos, et sis mihi salus, cum hanc detexero ceram'. Et percutiens sarculo terram, sonuit ossiculum renum eius, et statim omnis dolor ablatus est; et sic
Abbreviated transcription (Latin):
mundane sap̃ie uanitatẽ. nõ oratores
s piscatores. nec phylophos s rusticos
preelegit: Confidimus gͦ orantib uo¬
bis. quia ⁊ si nõ potest paginã sermo in¬
cultus ornare. faciet eã gli̾osus antis¬
tes preclaris uirtutib elucere.

Expanded text:
mundanae sapientiae vanitatem non oratores sed piscatores, nec philosophos sed rusticos praeelegit? Confidimus ergo orantibus vobis, quia, etsi non potest paginam sermo incultus ornare, faciet eam gloriosus antistis praeclaris virtutibus elucere.
Abbreviated transcription (Latin):
in uictu. nͥ qͥs manũ porrexss pieta¬
tis intuitu. nec erat domi aliua p̃si¬
diũ nͥ miseratio deuotoꝵ. die tina
cdũ ante sepulcrũ scm̃ finis staret
uestigiis : subito corripit eũ dolor in
ocłis. grauit̾ cũ ab hoc dolore ꝯsu¬
meret᷑:: ceꝑunt ocłi eiꝰ spumã emitte.
Et sic erumpente a palpeb̾ eiꝰ sangĩe:
in rediuiua luce renastẽs. lutñ qu
olim ꝑdid̾at uidere ꝓmeruit.

Expanded text:
iquis ei manum porrexisset pietatis intuitu, nec erat domi praesidium, nisi miseratio devotorum, die una, dum ante sanctum sepulcrum fixis staret vestigiis, subito corripuit eum dolor in cum graviter ab hoc dolore consumeretur, coeperunt oculi eius spumam emittere. Et sic erumpente a palpebris eius sanguine, in rediviva luce renascens, lumen, quod olim perdiderat, videre promeruit.
Abbreviated transcription (Latin):
aur beatꝰ pauꝑem algentẽ clamide cõ
texit. oratoriũ a fidelib ẽ fundatum.
in quo nũc puelle religiose deseruiũt
tatis habentes: nisi q̃d deuotoꝵ eas alit
sepe deuotio. Erant tam̃ eis q̃uoclam
temꝑe pauca apium aluearia. Que cũ
quicła inuidꝰ conspexus. ait int᷑ se.
re. Secuta aũt nocte istigatꝰ a demo¬
pedum̃tum hoc furtũ: sicut postea ma¬
nifeste ꝓbatum ẽ. Igitur cũ sole oriente
ad portum fluminis causa trans mean¬
di homines ꝑꝑarent. nauim ad litus cõ¬
spiciunt. apesq ex aluearib cat̾uatim
emerg̾e: hominẽq seorsum iacere ꝓstͤ¬
tũ. S putantes eũ occupatũ somno
sicut iã didic̾ant a puellis furtũ fc̃m
cellule restituũt. admirantes tam ue¬
locẽ in homine diuine ultionis acces

Expanded text:
vir beatus pauperem algentem chlamyde decisa contexit, oratorium a fidelibus est aedificatum, in quo nunc puellae religiosae deserviunt tatis habentis, nisi quod eas devotorum alit saepe devotio. Erant tamen eis quodam tempore pauca apium alvearia, quae cum quidam invidus conspexisset, ait infra se: re'. Secuta autem nocte instigatus a daemofuisse hoc furtum, sicut postea manifeste probatum est. Igitur cum sole oriente ad portum fluminis causa transmeandi homines properarent, navem ad litus conspiciunt, apesque ex alveariis catervatim emergere hominemque seorsum iacere prostratum. Sed putantes eum occupatum somno, sicut iam didicerant a puellis furtum factucellulae restituunt; admirantes, tam velocem in homine divinae ultionis acces
Abbreviated transcription (Latin):
Eniq cdum quadã ⁊ti¬
uice it̾ age̾mus: duo pueri de cͦto¬
clib equoꝵ egꝰtare ceꝑunt. Et unꝰ
quidẽ eoꝵ ualitudine. alt̾ disfinteria
liborabat: utrũq tam̃ feb̾sͥ ualida te¬
nebat: lassatiq sunt tatit̾. ut nec suꝑ
caballoꝵ dorsum impositi possent fusti¬
neri. Extractum pulu̾em. quẽ de sc¬
pulcͦ sco abstułam capsella:. cũlutum
aqua ip̃is hautire p̃cipio. Mox com¬
nat᷑. Et ut testatꝰ sum sepe. hec a
me umꝑito narrati posseñt. Tam̃
ut ip̃a imꝑitia pr̃at elucububunt᷑
ne oculi uideant᷑. Maluitꝰ quaidã tu¬
ronici cuns t̾ritorii. egritudine se¬
ua compressus: lectulo anhe occu¬
buit. Ex quo tabescens incominodo:
manib pecłibq contrart᷑. Qumnq
uͦ antioꝵ curricła in hac debilitate
sustiuit. Sexto detuq anno ad hasili¬
cam se efferri deposcit: inqua oĩoni
incumbẽs ꝑdita debilitate. sospia¬
tem merit adipisci.

Expanded text:
enique dum quadam vice iter ageremus, duo pueri de custodibus equorum aegrotare coeperunt, et unus quidem eorum valitudine, alter disenteria laborabat. Utrumque tamen febris valida retenebat, lassatique taliter, ut nec super caballorum dorsa possint inpositi susteneri. Extractum pulverem, quod de sepulchro sancti abstuleram capsella, delutum aqua, ipsis haurire praecipio. Mox, connatur, et, ut saepe testatus sum, haec a me imperito narrare non possunt; tamen, ut ipsa imperitia prane occuli videantur. Malulfus quidam, Turonici territorii civis, aegritudine saeva compressus, lectulo in suo anhelus occubuit; ex quo tabescens incommodo, manibus pedibusque contrahitur. Quinque vero annorum curricula in hac debilitate sustinuit. Sexto denique anno ad Sancti basilicam se efferri deposcit: in qua orationi decumbens, perdita debilitate, sospitatem meruit adipisci.
Abbreviated transcription (Latin):
Ilpinus qͦ comes turonice curi¬
tatis cũ ꝑ totũ annũ grauit᷑ ab
unius pedis dolore ꝯsumeret᷑. ⁊ die
noctuq requiẽ nõ hab̾et. s int̾ ip̃as
torture sue uoces beati martini iugi
beatꝰ confessor in uisu noctis hilari
uultu arridens. ⁊ consueta deferens
arma beatum signacłm scẽ crucis
suꝑ pedẽ infirmum posuit. Mox
omni dolore fugato: sanꝰ surrexit a

Expanded text:
lpinus quoque comes Turonicae civitatis cum per totum annum graviter ab unius pedis dolore consumeretur, et die noctuque requiem non haberet, atque inter ipsas torturae 1024 suae voces beati Martini jugiteatus Confessor in visu nocte, hilari vultu arridens, et consueta deferens arma; ut beatum signaculum sanctae crucis super pedem infirmum imposuit, mox omni dolore fugato, sanus surrexit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stine sanitati reformat. S ego ut
sepe testatꝰ sum. indignũ me censeo
tanti uiti signa deꝓmẽ. Tam̃ qͥa ai¬
dax audeo: ueniã a legente peto. Ui
enim me impellit amor patͦni. Et
qͥa adhuc enimẽe demintiaui p̃clica¬
torẽ. dicã qͥd contigerit nuꝑ. Sifineꝰ
ex cinomannicis pauꝑcłs clum in
hortello suo merilie obdlor miss. nesci
q̃ d nequicie ꝓpesse. e sonmo exiiens
contractis in uolam cligitis. cũ mag¬
no dolore manus debues eleuauit. Ipo
dolore qͦ prem̃te. rursum soluit᷑ iso¬
porẽ. ⁊ uidit ꝑ usum: ⁊ ecce uir sta¬
bat ante cũ ing̾s uestib. cano autẽ
capite. Qui comiersꝰ. qͥd sic inquis tu
fletib cõmoueris : Et ille. Ecce ue¬
nerabilis dñe dum parumꝑ obdorm¬
rẽ. cum dolore exꝑgefactꝰ opꝰ maniũ
mearũ ꝑdidi: ⁊ nescio qͥd sceleris cõ¬
misissem. Tunc ille uir tamꝗͣ disti¬
płis dñs de ceto nato. qͥa neq ille
petcauerat neq parentes eiꝰ: s ut ma

Expanded text:
pristinae sospitati reformat. Sed ego, ut saepe testatus sum, indignum me censeo tanti viri signa depromere. Tamen quia audax audeo, veniam peto a legente. Quia enim me impellit amor patroni, et quia esse adhuc eum denuntiavi praedicatorem, dicam quid contigerit nuper. Sisulfus ex Cenomaniridie obdormisset, nescio quid nequitiae perpessus, e somno exiliens, contractis in volam digitis, cum magno dolore manus debiles elevavit, ipso quoque dolore premente, rursum solvitur in soporem et videt per visum; et ecce vir stabat ante eum nigris vestibus, cano autem capite! Qui conversus: 'Quid sic', inquid, 'tu fletibus commoveris?' Et ille: 'Ecce, venerabilis domine, dum parumper obdormivi, cum dolore expergefactus, opus manuum mearum perdidi, et nescio, quid sceleris commisissem'. Tunc vir ille, tamquam discipulis Dominus de caeco nato, quia neque ille peccaverat neque paren
Abbreviated transcription (Latin):
sanas languores omniũ cunctosq
fidelit̾ te inuocantes tius mecdica¬
mĩtis illustras. nͨ fraucias extͣneis qͥo
ꝓp̃is libent̾ incdulges. Nomo g inco¬
l terricorii turonici annoꝵ quasi

Expanded text:
sanas languores omnium, cunctosque te fideliter invocantes tuis medicamentis illustras; nec fraudas extraneos, quod propriis libenter indulges. Homo ergo incola territorii Turonici, annorum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
parte facultatis a fc̃ib. de clomo pat̾na
picit᷑. dicentib frĩb. Hic amens effec¬
pꝰ ẽ: ñ paciat᷑ ełs qͦd aut facultati nr̃e
ihereat : aut partẽ hereclitatis acqͥrat.
ͣt enim ingenui: ⁊ possessionẽ ꝓ¬
tis̃ ancolentes. S nichil cogitantes de
his. ̃dei erant. eiecetũt mutũ ⁊ surcũ.
quo potiꝰ foue̾ debuerant. Ille uͦ quãꝗͣ
sine his usis eẽt : sensum tam̃ in corde
retinebat. Porro app̃hensis manu tabu¬
lis int̾ se collisis: uocẽ unitat᷑ q̃pentis.¬

Expanded text:
a fratribus facultatis parte, de domo paterna a fratribus facultatis parte, de domo paterna proicitur, dicentibus fratribus: 'Hic amens effectus est. Non patiatur Deus, quod aut facultati nostrae inhaereat aut partem hereditatis adquerat'. Erant enim ingenui et possessionem propriam incolentes; sed nihil cogitantes de his quae Dei erant, eiecerunt mutum et surdum, quem potius fovere debuerant. Ille vero quamqnam sine his usibus esset, sensum tamen in corde retenebat. Porro autem, adprehensis manu tabulis, inter se conlisis, vocem quaerentis
Abbreviated transcription (Latin):
racła q̃c nuꝑ gestum sit pandã. Inci¬
gena turonice urbis uisꝰ claritate mis¬
tata. cellulã ꝯdatensẽ in qͣ lectulꝰ d̾i
antistitis habet᷑ expetut: putans sͥ p̃si¬
clium fore. si cancellos ip̃iꝰ lectuli con¬
tiguħ. Lectulꝰ aũ ñ alit̾ dicit᷑. nͥ q̃d i
pauim̃to illo substrato cin̾e. apposito
capiti lapide. isblꝰ nr̃i temꝑis flexa
ceruice recubuit. Ergo aci hoc orato¬
riũ mulier ãminicłante uiro dedu¬
cit᷑ : in qͦ ꝑ multos clies orõem cõpũc¬
ta fundebat. Tandẽ pietas sepe ad
miserancdũ ꝓfusa respiciens: uisum
inceps feminã fides accendit ⁊ ũt us
ad dic̃ obitꝰ nũꝗͣ a loco illo discede̾t.
Ncola uͦ andegauensis urbis.
turbatis m̃bris morbo: caput conu̾¬
tit ad lectulũ. Dehinc ꝑ singłos oi¬
es ꝯualescente febre. crinctis artib
destitatis: auclitu ⁊ elocutoe p̾nasꝰ.
P paucos uͦ dics cum de febre conua¬
uuss. ⁊⁊ sine uoce man̾et: ablata sibi

Expanded text:
, quid nuper gestum sit, pandam. Indigena urbis Turonicae, visus claritate mutata, cellulam Condatensim, in qua lectulum beati antistitis habetur, expetiit, putans sibi praesidii fore, si cancellus ipsius lectuli contigisset. Lectulum autem non aliter dicitur, nisi quod in pavimentum illud, substrato cinere, adpositum capiti lapidem, Israel nostri temporis, flexa cervice, recubuit. Ergo ad hoc oraculum mulier, viro adminiculante, deducitur, in quo per multos dies orationem conpuncta fundebat. Tandem pietas saepe ad miserandum profusa respiciens, visum inceps feminam fides accendit, ut usque ad diem sui obitus numquam a loco illo discederet. 23. Incola vero Andecavensis urbis, turbatis membris morbo, caput convertit ad lectulum; dehinc per dies singulos invaliscente febre, cunctis artibus distitutus, auditu et elocutione privatur. Post paucos vero dies cum de febre convaluisset et sine voce maneret, ablata sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ca nocte. dum ad cdomũ hospitis sui
decumb̾et. subito locꝰ ille im̃so reple¬
t᷑ lumine: ⁊ ecce hoc pauore ꝑt̾ritꝰ.
solo ꝑsternit᷑. ⁊ statim uisꝰ ẽ uic qͥdã¬
sacerdotali habitu comptꝰ tangẽs eũ
Iuico ꝯcurtũt om̃s acd spectacłm: ⁊ mi¬
rant᷑ logñtem. quẽ p̾die uid̾ant mutũ.

Expanded text:
carum nocte, dum ad domum hospitis sui decumberet, subito locus ille inmenso repleret lumine, et ecce hic pavore perterritus solo prosternitur. Et statim visus est ei sacerdotali habitu comptus, qui tangenIllico concurrunt omnes ad spectaculum, et mirantur loquentem, quem pridie viderant mut
Abbreviated transcription (Latin):
ed reu̾tamut
ad arilium nr̃m. inmo ad pecri¬
liarẽ ut ita dicã beati ꝯfessoris alũp¬
nũ. cui sepiꝰ de suis pignorib cernere
qͦ solitꝰ c̃ bemignitate. humilitate n
caritate ꝑuenit. Regrecdiens uͦ anpul¬
lã paruulã de oleo sc̃i sepulcͥ compłe¬
tã secum detulit dicẽs. forsitan aliqͥs
accessit ad eũ: exhibens ampullã aliã
cũ oleo dicẽs. Rogo te serue xͥ. ut tua
hoc oleum bñdictõe sc̃ĩfices. At ille
ẽ uirtꝰ mea. s si placet olcũ de sepulcͦ
beati martini habeo. ex qͦ hoc oleum
ꝑfundat᷑. Tu uͦ si crulis uirtutẽ eiꝰ mag¬
nãi ex hoc salutẽ hauries. At ia gai¬
dens petut expłe que pb̃r loq̃bat᷑ us¬

Expanded text:
ed revertamur ad Aridium nostrum, immo etiam peculiarem, ut ita dicam, beati confessoris alumnum, cui saepius de suis pignoribus cernerequa solitus est benignitate, humilitate et caritate pervenit. Regrediens lam parvulam de oleo sancti sepulcri completam secum detulit, dicens: Forsitan infirmus accessit ad eum, exhibens ampullam aliam cum oleo, dicens: Rogo te, serve Christi, ut tua hoc oleum benedictione sanctifices. At ille, est virtus mea; sed, si placet, oleum de sepulcro beati Martini habeo, ex quo hoc oleum perfundatur. Tu vero, si credis ejus virtutem magnam, ex hoc salutem hauries. At illa gaudens, petiit expleri quae presbyter loquebatu
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓp̾am uebẽ. uetum etiã in alus
urbib. ⁊ pene in toto mũdo uulgata.
ꝑpatuit. Iulianꝰ quidã ab hispatitis ad¬
ueniẽs manꝰ ac pedes debiles habuio:¬
qui ad hunc medicũ deuotꝰ p̃ces ingis¬
sit dicẽs. Credo enim sc̃issime presii
qͦt pot̾is mͥ ea medele adiuuam̃ta p̃¬
bere: qui cet̾is inte sꝑantib ñ es soliꝰ¬

Expanded text:
ad propriam urbem, veram etiam in aliis urbibus et pene in toto mundo vulgata perpatuit. Iulianus quidam ab Hispaniis veniens, manus et pedes debiles ad hunc medicum devotus ingessit, dicens: 'Credo enim, sanctissime praesul, quod poteris mihi ea medellae adiuvamenta praebere, qua ceteris in te sperantibus non es soli
Abbreviated transcription (Latin):
signemus uosante tribunal xp̃i. Quod totũ
factum ẽ : ut beatus martinus imꝑauit. Cũ
autem cõmunionẽ accepissent de manu
aicarli abbis. funita missa genib flexis sa¬
ni atq incolumes moratione ꝓstrati. utiã
uniuerse carnis ingressi sunt ut beatus
p̃dixerat martinus: tam a dolore mortis
extorres. quam a corruptione carnis fue¬
rant inmunes. Replcta ẽ ilico cella illa
tanto odore: ac si multoꝵ aromatum con

Expanded text:
signemus vos ante tribunal Christi: quod totum signemus vos ante tribunal Christi: quod totum factum est ut beatus Martinus imperavit. Cum autem Aicardi abbatis, finita missa, genibus flexis, sani atque incolumes, in oratione prostrati viam universae carnis ingressi sunt, ut beatus praedixerat Martinus, tam a dolore mortis extranei quam a corruptione carnis fuerant alieni. Repleta est autem illico cella illa tanto odore, ac si multorum aromatum con
Abbreviated transcription (Latin):
trib subttieartio scdo abbare annis cdixl
uius scilicet aicarli temꝑe
martimi de transitu sabbo euenire: Se¬
quenti uerodier. qua dñicam celebramꝰ.
post ꝑacta matutinoꝵ sollẽpnia. medn
nocte apparuit eis idẽ ip̃c beatus mani¬
nus. nuncians eis obitus sui diẽ. ⁊tatiõs.
uocate huc aicandum abłcm ad uos.
Qui dũ astuerit: intimate ei singuli om¬
nem uite uestire seric̃ ⁊ actus urũs. con¬
fitentes omĩa peccata urã. Dicite qus.¬
ꝙ ulli ex me. ut in honore sccͣ trrĩnita¬
tis missam celebret. cõmemorationt᷑
mei faciens. ⁊ scqͣꝵ quoꝵ reliquie in pre¬
seni altario ame consetrato continent᷑.
ꝑonetq singłas hostias ꝓ uobis fingulis
ticoq ꝑcepto corpis ⁊ sanguis am̃nrĩ¬
ihu xp̃i. missaq finita: ꝓsternetis uis
ad orationẽ. uiam ꝙ unu̾ise carnis ĩn¬
gredumini. tam a dolert mortis exira¬
nei quam a corruptione carnis estis a¬
lani. Sicꝙ ab angelis suscipiemini
et ameip̃o sursum conctucemini: doneo as¬

Expanded text:
tribus; sub Aicardo secundo abbate annis duobus. Hujus scilicet Aicardi secundMartini de transitu Sabbato evenire; sequenti vero die, qua Dominicam celebramus, post peracta matutinorum solemnia, media nocte apparuit eis beatus Martinus, nuntians eis diem obitus sui, dicens: vocate huc Aicardum abbatem ad vos: qui dum astiterit, intimate ei singuli omnem vitae vestrae seriem, et actus vestros, confitentes omnia peccata vestra. Dicite quoque illi ex me, ut in honore sanctae Trinitatis missam celebret, commemorationem mei faciens, et sanctorum quorum reliquiae in praesenti altario a me consecrato continentur, ponatque singulas hostias pro vobis singulis ticoque percepto corporis et sanguiniisti, missaque finita, prosternetis vos ad orationem, viam universae carnis ingrediemini, tam a dolore mortis extranei, quam a corruptione carnis estis alieni; sicque ab Angelis suscipiemini, et a meipso sursum conducemini, donec as
Abbreviated transcription (Latin):
oratione assidua usdiante. iam ꝓmo¬
ti erant ꝑ uiuuersam burgundie ꝓui¬
tiam. om̃s ce singuli in episcopatib et
abbatiis. scilicet ut qui cum exulato
exules uenerant. ab ip̃o exulato in
ip̃o exilii solo. diuiciis & honorib sub¬
limarent᷑. Deniq ip̃is mandauit ꝑ
ueredars p̃dictus abbas ħbernus.
ut intereẽnt clucatui. ad euehñdũ
corpus sepe nominandi. antistitis.
ut quem simplices monachi et exu¬
les. a loco ꝓprio in exilium aduexerãt
iam epĩ de abbates constiruti. ipm
sa sollepnter. ingelgerins andega¬
uensis. &e abnarius comes autisiodo¬
rensis. assũptum omis illud nobile
suis imponentes humeris. repatri¬
andi aggrediunt᷑ iter. Ueducunt
pontifices cum hymnis & laudib

Expanded text:
oratione assidua mediante, iam promooratione assidua mediante, iam promoti erant per vniuersæ Burgundiæ Prouinciam omnes & singuli in Episcopatibus & Abbatiis: scilicet vt qui cum exulato exules aduenerant, ab ipso exulato, in ipso exilij solo diuitiis & honoribus sublimarentur. Denique ipsis mandauit per veredarios sæpefatus Abbas Herbenus, vt interessent ducatui, & ad euehendum corpus sæpenominandi Antistitis: vt quem simplices Monachi & exules a loco proprio in exilium adduxerant, iam Episcopi & Abbates constituti ipsum sa solemniter, Ingelgerius Andegauensis & Abnarius Antissiodorensis assumptum onus illud nobile suis imponentes humeris, repatriandi aggrediuntur iter. Deducunt Pontifices cum hymnis & laudib