comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ius liberorum est coniugum si nelibens inuicẽ ꝓlocopitnorũ ereditactis alter nec conscyptio
Code cillũ utue teres aiunt sine dubio abauctore dictum quih scripturae genus in¬
stituit: est aũsciipturce nullãndigens sollem nttcctẽ uerbor̃ sed solc̃ testactons uo¬
luntetem quec licumq scripturae significationẽ ex p̃sc̃ cuiusbeneficio uoluntoctibus
de funtorum constect ẽẽ subuentũ ꝓp̃t legalium uerborũ deficul tectẽ autcerte ꝓp̃t
ne ces sitectem codhibendorum sollempnium itec ut qui scꝯbit titulũeius dẽ scriptu¬
rȩ codecillum uoe et sicut  Eode cillus sit uice testamenti itee aepistolac uice codecillorũ,
¶retio est certus dierum numerus inquo institutis heres aut adit hereditatẽ autfi¬
nito tem pore crecionis excluditur necliberum illis ultra capiende here ditecus:
cretio autẽ appellec te quec si deer e tio id÷ decernere uel confttuere ut puta ille
beremihi esto cedditꝰq cernitaq in fracdiestot adeundacrum aũ

Expanded text:
Ius liberorum est coniugum sine liberis invicem pro loco pignorum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nullam indigens sollemnitatem verborum, sed solam testatoris voluntatem qualicumque scripturae significatione expressam. Cuius beneficio voluntatibus defunctorum constat esse subventum propter legalium verborum difficultatem, aut certe propter necessitatem adhibendorum sollemnium, ita ut qui scribit titulum eiusdem scripturae codicillum vocet. Sicut autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola vice codicillorum. Cretio est certus dierum numerus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra capiendae hereditatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem
Abbreviated transcription (Latin):
enim sicdicere intea reges ingentimole & statim adicere quod seqr̃ precedunt
castris deinde dicere latinus & ca&erq: Sed facta est proorna mento p̃sumptio
rei & quisequi debuerunt reges interpo sitisunt in .vii uersibus & postea ad¬
ditũ est procedunt castrisinde p̃sumptio quia qꝗ: antepo: sita sunt quae debue
runt sequi zcuma est clausula cumplures sensus uno uerbo lauduntur quaefit
tribur modisnamaut in primo aut in postreno aut in medio id uerbũ ponitur qđ̃
Sententias iungit in primo ut uestitur enforis fundur quod sententia nobis in me

Expanded text:
enim sic dicere: 'Interea reges ingenti mole', et statim adicere, quod sequitur: 'procedunt castris', deinde dicere: 'Latinus', etc.; sed facta est pro ornamento praesumptio rei, et qui sequi debuerunt reges interpositi sunt in septem versibus, et postea additum est: 'Procedunt castris'. Inde et praesumptio, quia anteposita sunt quae sequi debuerunt. Zeugma est clausula, quum plures sensus uno verbo clauduntur, quae fit tribus sententias iungit; in primo, ut: uertitur oenophoris fundus, sententia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Septima est difinitionis species quã grecicata m&haforan. latini ꝑtrans lationẽ dicu
ut cicero into picis litus ẽ quaf luctus eludit hocuarie tractarepotest modo enim
ut moneat. modo ut design& modo ut uituper& aut laud& ut moneat . Nobili¬
ta sest uistutis modorũ apud posteros sarcina ut design& apex est arxicos¬
poris ut laud& addlescentia est flos a&atirut uit uper& diuitiaes breuis
uitae longũ uiaticũ Octaua species definitionis ẽ quã grecicata apheresis
atogenentio latiniꝑ priuantiã contrariũ ẽ ꝙ difinit̃ dicunt bonõ est quod
malũ est iustũ est quod iniustũ nonẽ & his similia: Hoc enĩ genere difiniti¬
onis utidebem cũ contrariũ notũ ẽ ut sibonũ est qd prodest cũ honestate id qs

Expanded text:
Septima est species definitionis, quam Graeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, Septima est species definitionis, quam Graeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua flucut moneat, modo ut designet, modo ut vituperet aut laudet. Ut moneat: 'Nobilitas est virtutis maiorum apud posteros sarcina'. Ut designet: 'Apex est arx corporis'. Ut laudet: 'Adulescentia est flos aetatis'. Ut vituperet: 'Divitiae sunt brevis vitae longum viaticum'. Octava species definitionis est, quam Graecatini per privantiam contrarii eius, quod definitur, dicunt: 'Bonum est, quod malum non est. Iustum est, quod iniustum non est,' et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est, ut: 'Si bonum est quod prodest cum honestate, id q
Abbreviated transcription (Latin):
riosi a uaricrudelis natura discribitꝰ. ut siluxorio sum uolumus definire dice¬
mus luxoriosus ẽ uictus non neces sarii sed sũptosi  & honȩres app&ens inde li
cus afluens in libidine prãtus. haectalia definiuu nt luxoriosũs ed ꝑdiscriptionẽ defi¬
niuntq: species definitionis oratorib: magis apta est quã dialecticis. quia latitudi
nes hab&q similitudo in bonis reb: ponitꝰ & in malis. Quinta species dfinitionis ẽ quã
sermoned esignat uno acsingulari & quodã modo quid illud sit inuno uerbopo¬
sitũ un o uerbo alio declarat ut conticescere est tacere Itẽ cũ t̃minũ dicimus. finẽ
aut populatas int̃p̃tamur eẽ uastatas. Sexta species definitionis ẽ quã grecicati
minant ut cũq: ritꝰ quid int̃sit in t̃regẽ & tirannũ adiecta differentia quid
ut̃q: sit definitꝰ idẽ rex est modestus & tẽperans. tirannus uero ĩpius & inmitis

Expanded text:
riosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, diciriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non nececias afluens, in libidinem pronus’: haec talia definiunt luxuriosum, et descriptione definiunt. Haec defnes habet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam  quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci cata itur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia quid uterque sit definitur, id est: 'Rex est modestus et temperans, tyrannus uero impius et immitis.'
Abbreviated transcription (Latin):
nomine possum: dicere. haec isto modo seꝑefficit homo ẽ quod ratiomnal con¬
ceptione exercito p̃ est animalib: cunetis. Nonenĩ dix̃ quid est homo. sed.
quid agat quasi quod a signo in notitia deuocato istaem̃ &in, reliquis notitia
terdr̃ latine qualitatiua uocatꝰ q: ẽquabtate nñ accepit pro eo quad quid quale sit
id quod it euident̃ ostendit cuius exemplũtale est: homo est quiingenio ual&
astib: poll& & cognitionȩ rerũ aut quodagere deb& elegit aut anĩ aduersiomo
qsi nutilesit contẽpnit his enĩqualitatib: ex p̃ssus acdefinitus homo est. Quasta
species definitionis estq: grece iporaphicen. Latine adullio discriptio nomina¬
turq: ad hibit a circuitione dictor factorũq: rẽq: sit discriptione declar at
quaerit enĩ quidauarus sit quiderudelis quio luxoriosus & uniuersiluxo¬

Expanded text:
nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali connomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia ιότης dicitur, Latine qualitativa vocatur: quia ex qualitate nomen accepit pro eo quod quid, quale sit id, quod sit, evidenter ostendit. Cuius exemplum tale est: 'Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod agere debet eligit, aut animadversione quod inutile sit contemnit'. His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graece ὑπογραφική, Latine a Tullio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxu
Abbreviated transcription (Latin):
dies ẽ aut noꝵx adq nox est dies igitꝰ est. Sextus mõ estita nonẽ dies est & ñ luc&. dies aut
est noxigit non est. Septimus mõ est ita nondies & noꝵ ad que nox non ẽ diesigit᷑ est
odus aũt i poth&icorũ sillogis morũsi quis plenius nos sedesiderat librũ legat marii
uictorini quiinscribit desillo gismis i poth&icis hincaddialecticas dfinition ũspecies
acceda musqua& anta dignitate p̃cellunt ut possint in diciorũ aꝑtae manifestationes
& qua edã inditia dictionuostendere . Viudediuis sione difeniti onũ ex marii uicto¬
rinilibro adbreuiatis : Definitio ẽphilo sophorũqͣ in reb: ex pͥmendis explicat quid
res ipsa sit qualis sit & quẽ ad modũ m̃bris suis constare debeat : est eniratiobreuis unius¬
disciplina equecapax, Haec enĩ difinitio ꝑspecies & differentias discẽ densuenit
ad ppriũ & designat plenissime quid sit homo. Secunda species difinitionis est

Expanded text:
dies est, aut nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Sextus modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: dies autem est: nox igitur non est'. Septimus modus est ita: 'Non dies et nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Modos autem Hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere. § 29 De divisione definitionum ex Marii Victorini libro abbreviata. Definitio est Philosophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enidisciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda species definitionis est,
Abbreviated transcription (Latin):
onibus neces saria ex istimatur : iuͣ: dia lectica cognomento logica quae disputationi¬
bus subtilis simis uera secernita falsis IIͦII. arithin& bica quae contin& numerorũ

Expanded text:
onibus necessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numeroru
Abbreviated transcription (Latin):
latina Commenia dñr quia & agunt & patiuntur ut amplector: Haec similiter¬
depossita a littera. latina non sunt : deponepitia uero dñr quia deponunt futuritem¬
poris pasticipium a significatione passiua quod ex it indus ut gloriandus -o
Ao uerbium dictum est eo quod uerbis accidat ut puta bene lege bene aduerbiu mest

Expanded text:
Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. Haec similiterdeposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione passiva, quod exit in 'dus', ut 'gloriandus'. § 10 De adverbio. Adverbium dictum est eo, quod verbis accedat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est
Abbreviated transcription (Latin):
actus dictꝰ a iaciendo. uñ et pisca-¬
torium recte iaculum dicit᷑. Iuc
arti usus est arrepto lapide procul
ferire. hastas pondere librato iacere
sagittas arcu emitt̾e.
De uirtute.
irtꝰ est inmensitas uirium in labo¬
re et pondere corporis¬

Expanded text:
actus dictus a iaciendo. Unde et piscatorium rete iaculum dicitur. Huic arti usus est arreptos lapides procul ferire, hastas pondere librato iacere, sagittas arcu emittere. De virtute . Virtus est inmensitas virium in labore et pondere corporis
Abbreviated transcription (Latin):
trabitur similitudo addm̃ sicut est obliuircens. & memoranr. hincestq & ꝓphe
tadicitii : Iu rauit dñr exercituum ꝑanimã suã nonquod dr̃ animã habeat.
Sed hoc nostro parrat affectũ nam& facierdi inscripturis scĩs noncaro sed di¬
uina cognitio intellegitur eademratione. quia ꝑfaciem conspcetam. quis que cog¬
danobis cognitionẽ tuam. Sic̃ & uestigie d dicuntur quia nunc dr̃ ꝑspeculumag¬
noscitur Ad ꝑfectũ uero omnip̃t repperitur dumin futurum facie: Ao faci¬
em quib que electis p̃sentibitur ut ipsam speciem contẽplentur cuiur nc̃ uesti¬
gia conprehendere conantur .h. ÷ quemuidere ꝑspeculum dr̃ nam & situs
& babitus &locus & tempus in dm̃ non ꝓprio sed ꝑ similitudinẽ trans late

Expanded text:
trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod etrahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod e 'Iuravit Dominus exercituum per animam suam': non quod Deus animam habeat, sed hoc nostro narrat affectu. Nam et facies Dei in Scripturis sanctis non caro, sed divina cognitio intellegitur, eadem ratione qua per faciem conspectam quisque cog'Da nobis cognitionem tuam.' Sic et vestigia Dei dicuntur, quia nunc Deus per speculum agnoscitur, ad perfectum vero omnipotens reperitur, dum in futurum facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cuius nunc vestigia conprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum dicitur. Nam et situs et habitus, et locus, et tempus in Deum non proprie, sed per similitudinem translate
Abbreviated transcription (Latin):
rit ipse &unur quia diuidi non potest uel quia nibil aliud eẽ potest quod tant᷑ un¬
dem capiat potestatis : Haccigitur quaededõ dicta sunt: Ad totam ꝑtinent
trinitatem ꝓp̃t unam &co & ternam substantiam siue in patre. siue infilio eius
unigenito informadĩ siue in spũscõ quiunus sp̃r estdĩpatris & filii eius. unige¬
niti sunt & quaedam uocabula exussunostro ad dm̃ sumpta. de monbris nostris
si ue deinferioribus & quia in ꝓprianatura in uirsibilis & incorporeus est ꝓ effi¬
cientis Tamen causarum in ipso rerũ species Ad scribuntur ut more. Locu¬
tionis nostrȩ faciliur seipsum in sinu& ut quia omnia uid & dicat᷑ oculus & ꝓp̃t.
quod audit omnia dicatur aures proeo autem quod auertitur ambulat
Proco quod spectat stit sic & in ca&cris horum similib: ab humanis mentib:

Expanded text:
rit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest quod tantunrit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest quod tantundem capiat potestatis. Haec igitur, quae de Deo dicta sunt, ad totam pertinent Trinitatem propter unam et coaeternam substantiam, sive in Patre, sive in Filio eius unigenito in forma Dei, sive in Spiritu sancto, qui unus Spiritus est Dei Patris et Filii eius unigeniti. Sunt et quaedam vocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sive de inferioribus; et quia in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
hab& hoc & est & omnia unurẽ ac pro inde simplex est quia nonineo aliquid acei¬
dentir est sed & quod est & quodinipso est essentia est: Excepto quod relictiue.
ꝑ quancumq psonaest suminebenus quiu in cominitabili est creatura uerobonum sednonsum¬
num est. quiamutebilis ẽ. &oum sit quidembonum pontunen c̃ẽ potest & summum.
cludit ipsea nullo concludit᷑ sedomnia intra eius omni potentiã . Cocertantur : per¬
fectur dr̃ qui a nibiloi possit adiciat tamen de consummatione : Alicuius fecti ꝑfecti¬
odicitur : Dĩ autem quinon est factur quomodo ẽ ꝑfectus. sed hoo uocabulum deusunos.¬
trosumpsit humasa in opia sicut &rł uerba quatenur id quod ineffabile est. ut cumq di¬
cipossit quõ dedõnibil dignebumanur sermodicit sicut sunt . & alia creator dictus
ꝓtotius mundirebur. Ab ipso creatis: nibilenim est quod originẽ abeo nontraxe¬

Expanded text:
habet, hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex est, quia non in eo aliquid accihabet, hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex est, quia non in eo aliquid accidentis est, sed et quod est, et quod in ipso est, essentialiter est, excepto quod relative ad quamcumque personam est. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non summum est, quia mutabilis est. Et dum sit quidem bonum, non tamen esse potest et summum. cludit, ipse a nullo concluditur; sed omnia intra eius omnipotentiam coartantur. Perfectus dicitur quia nihil ei possit adici. Adtamen de consummatione alicuius facti perfectio dicitur. Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hoc vocabulum de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est utcumque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis. Nihil enim est quod non originem a Deo traxe
Abbreviated transcription (Latin):
tationem essentia edĩ uidere & uiuere sicut &dictum ẽ moysiunde & dñr in euange liod t̃¬
dm̃ ne mouidit umquam Rẽs estenim inuis sibilir ideoq: nonoculo sed corde quaerendus ẽ¬
N pcor sibilis quia nullis ꝓturbationebur afficitur quibur fragillitas. humana subeũ¬
bit nontnim at cingunt cum ullae pas siones ut libido iracundia cupiditaes timor me¬
ror inuidia &ca&era quiburmens humana turbatur sedeum dr̃ dm̃ irasciaut telare
autdolere nostro ui sudr̃ apud dm̃ enimꝑturbatio pulla est apud quem tranquillas
summa est: Simplex autem dr̃ si ueno namittendo quod hab& seu quia non ali ud est
ipse & aliud quo dinipso est sicut in homine cuius aliud est eẽ & aliud sapere nam &
cẽ potest & sapienr noneẽ : Dr̃ autem hab& essentiam hab& & sapientiam sed quod

Expanded text:
tationem essentiae Dei videre et vivere, sicut et dictum est Moysi; unde et Dominus in Evangelio tationem essentiae Dei videre et vivere, sicut et dictum est Moysi; unde et Dominus in Evangelio m nemo vidit umquam.' Res est enim invisibilis, ideoque non oculo, sed corde quaerendus est. Inpassibilis, quia nullis perturbationibus afficitur, quibus fragilitas humana subcumbit. Non enim adtingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, maeror, invidia, et cetera quibus mens humana turbatur. Sed cum dicitur Deum irasci aut zelare aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum enim perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Simplex autem dicitur sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse et aliud quod in ipso est, sicut in homine, cuius aliud est esse, et aliud sapere. Nam et esse potest, et sapiens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam; sed quae
Abbreviated transcription (Latin):
& anima dr̃morinonꝗ incorpes ł maliquam alteram substantiam motatur &uertitꝰ
sedinipsa sua substantia quicquid Alia modo nuncẽ Aut fuit secundum id quod desti¬
tit ẽẽ quoderat mostcclirutique dep̃henditur. Acperhoc solur dr̃ dicitur in mortalir
quod solus in commũbilir: INcorruptibilis Appellatur ꝗcorrumpi & dirsolui nonpot:¬
terire inde incorruptibilir est : IN commut&lis est quia semꝑman& & motari nescit
nec ꝓficit : quia ꝑfectur est nec defecit quia aernur est : A&ernur est ꝗ sine tempore ẽ
non enimbab& in icium neq: finem hinc & sempiternus ea quod sit semꝑ a&ernur A
In de est illud caelum caeli dño & hista .iiii. unum significant namuna eademq: res dr̃¬
siuedicatur a&ernus dr̃ siue in mortalis. siue in corruptibilis siue in commutabilis
NNuie sibilis quianũ quam. ꝑ substantiam : am apparuit oculus mortalium trinitas
nisi ꝑspeciem subiectae creaturae eidemq corporeae : Namnemopotest ipscem manifes¬

Expanded text:
 quia in corpus, vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur, ac per hoc solus Deus dicitur Immortalis, quia solus incommutabilis. 20. Incorruptibilis appellatur, quia corrumpi et dissolvi non poterire; inde incorruptibilis est. 297 21. Incommutabilis est, quia semper manet, et mutari nescit; nec proficit, quia perfectus est; nec deficit, quia aeternus est. 22. Aeternus est, quia sine tempore est. Non enim habunde et illud: Csive dicatur aeternus Deus, sive inmortalis, sive incorruptibilis, sive inmutabilis. Invisibilis, quia numquam per substantiam suam apparuit oculis mortalium Trinitas, nisi per speciem subiectae creaturae eademque corporeae. Nam nemo potest ipsam manifes
Abbreviated transcription (Latin):
nis ciu dominatiui deseruat : dñs ergo & dẽ uel quod domin&ur omnibur uel quo dtime
pousmna selladafonit.  MuNTe tra granmaton hoc est u literarim quois
bile ulud & do r̃iostn dłi nomon effcunt dctu: Aut inef faibilis uonqui dio
ponpotest sedquia fiuri scnsa &intellee cu humino nullatenir potest auito ꝗ
dceo nihil digne dicipotest. in effabilis est:
omnipotens eo quod omnia potest sedic faciendo quodiuilt nona pcetiendo. quo dnonuult
icuntur. Autem & alia quaedac̃ indm̃ substantialiter Nomina ut in mostalir incorrup¬
tibilis in commotabilir a&ernur unde &merito uinctae p̃ponitur creaturae inmor¬
talis sicut deco. scriptum est quisolus hab& in mosta litaxtem ꝗineiur natura nulla est

Expanded text:
nis dominatui ejus deserviat. Dominus ergo et Deus, vel quod dominetur omnibus, vel quod timeanovissima syllaba sonat. 16. Nonum Tetragrammaton, hoc est, quatuor litterarum, quod fabile illud et gloriosum nomen Dei efficiunt; dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest, et ideo quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. omnipotens eo quod omnia potest; sed et a faciendo quod vult, non a patiendo quod non vult. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut immortalis, incorruptibilis, incommutabilis, et aeternus. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae. Immortalis, sicut de eo scriptum est: Qui solus habet immortalitatem ; quia in ejus natura nulla est
Abbreviated transcription (Latin):
Et mundus per eum factus ÷ Mundus
latine a philosophis dictus. quod in sẽ¬
pit̾no motu sit. ut celum sol ⁊ luna
aer et maria: Nulla enim requies eis
elem̃tis concessa est Id̾oq semꝑ ĩ mo¬
tu est. Uñ et animalia uarroni uiden
sitatem elem̾torum ⁊ pulchritudinẽ
siderum. appellatur enĩ aput eos cos-¬
mos quod significat ornam̃tum. Ni¬
chil enim mundo pulchrius oculis
carnis aspicimus. Quatuor aũ ẽe
climata mundi .i. plagas. orientem
et occidentem. septẽtrionẽ ⁊ meridi¬
em: Oriens ab ortu solis est ñcupatꝰ.¬
Occidens quod diem facit occidere atq
interire: abscondit enim lumen mun-¬
do. et tenebras suꝑ inducit: Septem¬
trio aũ a septem stellis: Axis uocatus
quod in ipso reuolute rotantur Hic
proprie et uertex dicitur. eo quod u̾tit᷑.
sicut poeta ait. Uertitur interea celũ:
diem quasi mecliclies. uł quia tunc pu¬
rus micat ȩther: Merum enim purũ
dicitur: Ianue celi due sunt. oriens
et occasus: Nam una porta sol procedit.

Expanded text:
Et mundus per eum factus est.' Mundus Latine a philosophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut caelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies eius elementis concessa est, ideoque semper in motu est. Unde et animalia Varroni videntpropter diversitatem elementorum et pulchritudinem siderum. Appellatur enim apud eos κόσμος, quod significat ornamentum. Nihil enim mundo pulchrius oculis carnis aspicimus. Quattuor autem esse climata mundi, id est plagas: Orientem et Occidentem, Septentrionem et Meridiem. Oriens ab Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo quod vertitur, sicut poeta ait: Vertitur interea coelum diem, quasi medidies: vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Ianuae caeli duae sunt, Oriens et Occasus; nam una porta sol procedit,
Abbreviated transcription (Latin):
mus &ipse in nobis un de& indonis dĩ nibil maius est caritate. & nullum ẽmaiur dono
gratirdatur in degratia. nuncupatur sicut enimunicumdĩ uerbum ꝓprieuo camus
nomine sapientiae cumsit uniuersaliter & spr̃ scr̃ & pater ipse sapientia ita spr̃ scr̃
proprie puncupatur uocabulo caritatir cumsit & pater & filius uniuer saliter

Expanded text:
mus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius domus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius dogratis datur, inde gratia nuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine Sapi proprie nuncupatur uocabulo caritatis, cum sit et pater et filius uniuersaliter
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatem intellexerunt ideo quia seritum est dr̃ sp̃s est quod enimnoncorpus & tamen
datur Adando enimdonum est nuncupatum notirsimũ estenim dnm̃ibm̃ xp̃m cum
postresurrectionem a mostuis ascendirs& incelum dedirse sp̃m som̃ quo credentes
in pl&i lingi romniũgentium loquebatur intantum autẽ dona dĩ estinquantũ datur
cir quiꝑeumdiligunt dm̃ Ap̃se autẽ dẽ est apud nor aũt donumest. sed sempiternae sp̃s
scĩ donum est distribuens singulir ꝓut uult gratiarum donanam & ꝓfecias
quibur uult inpentit & peccata . quibur uult dimit taet . nampeccata sine spũ scõ
nondonantur sp̃r scs̃ indeproprie caritas poncupatur ł quia naturo liter eos a quibus
procedit coniungit & sẽunum cumcis c̃ẽ ostendit ł quia in nobis idagit ut indõ manea¬

Expanded text:
Trinitatem intellexerunt, ideo quia scriptum est: Deus Spiritus est . Quod enim non est corpus, et tamen Trinitatem intellexerunt, ideo quia scriptum est: Deus Spiritus est . Quod enim non est corpus, et tamen datur. A dando enim donum est nuncupatum. Notissimum est enim Dominum Jesumpost resurrectionem a mortuis ascendisset in caelum, dedisse Spiritum sanctum, quo credentes inpleti linguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est: apud nos donum est; sed sempiterne Spiritus sanctus donum est, distribuens singulis, prout vult, gratiarum dona. Nam et prophetias quibus vult inpertit, et peccata quibus vult dimittit. Nam peccata sine Spiritu sancto non donantur. Spiritus sanctus inde proprie caritas nuncupatur, vel quia naturaliter eos, a quibus procedit, coniungit et se unum cum eis esse ostendit, vel quia in nobis id agit ut in Deo manea
Abbreviated transcription (Latin):
natura ꝓcedit sed semꝑ aopera genda opera trinitatis indisinent̃
hic nonest cur spr ses̃ exopert &iam & angelus intellegiturdictumest e deillo & quouentura
sunt aonuntiabit uobir &utiq: apgelus grecc latin inuntius interpra&atur inde& duio ap¬
ge l apparuerunt lothin quib: dũ singulariter: Appellatur quor intellegimus filium & spm
clisir enim latine consulatio Appellatur xp̃senim eum A postolir iugentibus mis sit postquã
Ab eorum oculis ipscincȩlum adscendit consolaturenim tristibur mittitur. saccundum illam
bunt filiis ponse cumabeir oblatur fuerit sponsuritem paraclitur ꝓ eo quod consulatio¬
nemp̃sstat animabusq gaudi temporale amittunt. Alii paraclitum latintoratorẽ
sp̃ sapientiae & intellectur spr consilii & fostitudinis spr scientiae & pi&atis sprtimoris¬
dni sp̃r autẽ principalis inpsalmo Llegitur ubiquia tertio sprrep&itur non nulli

Expanded text:
natura procedit, sed semper ad peragenda opera Trinitatis indesinenter natura procedit, sed semper ad peragenda opera Trinitatis indesinenter tura sunt adnuntiabit vobis'; et utique angelus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intellegimus Filium et Spi παράκλησις enim Latine consolatio appellatur. Christus enim eum Apostolis lugentibus misit, postquam ab eorum oculis ipse in caelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur, secundum illam bunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus.' Item Paracletus, pro eo quod consolationem praestet animabus, qui gaudium temporale amittunt. Alii Paracletum dicunt LatineSpiritus sapientiae et intellectus: Spiritus consilii et fortitudinis: Spiritus scientiae et pietatis: Spiriulli
Abbreviated transcription (Latin):
substantuir fier & una ꝑsona solurigitur homoꝑtullit cruicem. sed ꝑꝑunita
non exuistute diuinitatis. sed infirmitate humanitatis non exsuanatu¬
rae ꝑmansione sed ex nostra. susceptione :
or bab& neqenim Aliuo depatre ꝓcedere potuit quam quodipse est pat̃¬
spr̃ aut dictus. secundumid quod ad aliquid. referuntur spirans spiritu
spirans utiꝙ spũ inspirans est &exeo appellatus sp̃s est ꝓprio aut̃ mo
eorum sp̃r̃sit nã& hoc nomen quod spr dicitur non semꝑ secundumto¬
quod aliquõ naturam significat omnes onim incorporea natura sp̃s
inscripturis sacris, Appellatur unde non tatum patri. & filio & spuisco
sedomnirationabili creaturat & animae. hocuocabulũ congruit
spr̃ scr̃ideo ñ dictus genitus neduo intrinitate. fili surpicentur ideonon
p̃dicatur ingenitur neduo patros in ipsa trinitate credantur ꝓcedens

Expanded text:
substantiis fieret una persona. Solus igitur homo pertulit crucem, sedsubstantiis fieret una persona. Solus igitur homo pertulit crucem, sednon ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis: non ex suae naturae permansione, sed ex nostra susceptione. § ius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est PatSpiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spiratus; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo appellatus Spiritus est. Proprio autem modeorum spiritus sit. Nam et hoc nomen, quod Spiritus dicitur, non secundumquod aliquam naturam significat. 4. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sacris appellatur. Unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae, et animae hoc vocabulum congruit. s ideo non dicitur genitus, ne duo in Trinitate Filii suspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ipsa Trinitate credantur. Procede
Abbreviated transcription (Latin):
dine : Et serpens ꝓmortẽ & sapientia : Et uermis id est ꝗrosurreexit
Aquila ꝓpter quod postre surreccionem: A dastra remeauit. Necmirũ siui¬
libus significationibus figur &us quiusque ad nostrarum passionum se¬
ucarnis contumelias discendis secognoscitur quidum sit dipatris co&es¬
nus Ante saccula filius postquãuenit plenitudo temporis ꝓpt̃ salitẽ
nostram formam seriuiaccepit & factus c̃filius dĩ filius hominis
inde quaedandeillo. inscripturir secundum formandi quaedam. secundum formam¬
seruidicuntur: Quorum exempligratia duoq̃dã commemorantur. ut singula
nus intellegenter quid pro quodicatur eaq propter formam seruidicta sunt
uolunt transferre : Ad formamdĩ &rur suseaq: dicta sunt ut se inuicemps¬
sonae referantur. uolunt nomina ẽẽ naturae atque substantiae & faciunt
erroreminfide si caut̃ dĩ filio coniuncta est humananatura ut exduabus

Expanded text:
dine; et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrexit; dine; et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrexit; Aquila, propter quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Qui dum sit Dei Patris coaeternus ante saecula Filius, postquam venit plenitudo temporis, propter salutem nostram, formam servi accepit, et factus est hominis filius. Inde quaedaservi dicuntur. Quorum, exempli gratia, duo quaedam commemorantur, ut singula nus intellegentes quid pro quid dicatur, ea quae propter formam servi dicta sunt volunt transferre ad formam Dei; et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei filio coniuncta est humana natura, ut ex duabus
Abbreviated transcription (Latin):
tulit: Pastor quia custos. Magister quia ostensit. Na z arcus uero A loco Na¬
Foreur amerito id est sc̃s si ue mundus quia peccatũ nonfecit si quidem. &d ealiis in¬
ferioribur rebus nominum species adse trabit xp̃sut facilius intellegitur dr̃
enimpanis quia caro : Vitis quia sanguine ipsiur redemptisumur: Elos quia clectus
Via quia ꝑipsum addm̃ imus. Ostium quia ꝑ ipsum addm̃ in gredimur: Monsquia
fostis: P&ra quia firmitas est credentium. Lapis angolaris ł quia duos pari
si ae iungit uel quod pacẽ in se. Angelis & hominibus facit : Lapis offensionis ꝗ
idali sicut dt̃ a post iudeis quidem scandalum : Fundamentũ aũt
ideouocatur quia fider in eofirma ẽ uel quia suꝑ eum catholica aecle
tiam &aries ꝓpt̃ principatum. &edusꝑ ꝑsimilitudinem carnis peccati:
Et uitulus ꝓeoquod pronobis est inmolatus: leo proregno & fostitu

Expanded text:
tulit. Pastor, quia custos. Magister, quia ostensor. Nazarenus vero a loco. Natulit. Pastor, quia custos. Magister, quia ostensor. Nazarenus vero a loco. Nazareus a merito, id est sanctus sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intellegatur. Dicitur enim Panis, quia caro. Vitis, quia sanguine ipsius redempti sumus. Flos, quia electus. Via, quia per ipsum ad Deum imus. Ostium, quia per ipsum ad Deum ingredimur. Mons, quia fortis. Petra, quia firmitas est cresiae jungit; vel quod pacem in se angelis et hominibus facit. Lapis offensionis dicdali, sicut dicit Apostolus: Judaeis quidem scandalum. 41. Fundamentum autem ideo vocatur, quia fides in eo firmissima est, vel quia super eum catholica Ecclestiam. Aries, propter principatum. Haedus, propter similitudinem carnis peccati. 43. Vitulus, pro eo quod pro nobis est immolatus. Leo, pro regno et fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
est sicut & filiurdĩ ipseenim seprincipium
iudeis inter rogatibus cẽrespondit:
Vnde & iobannis in apocalipsi ꝓ prieipsam
nibil estnouir simus qułi dicium nouis¬
simum ipse suscipit. Mediatori ꝗinter dm̃
& hominum medius constitutus ẽ ut hominẽ addm̃ ꝑducer& uode &illum grecimosi¬
tenuocant : Pccraclitus id est Aduocatus qui a pronobis int̃ cedit Apud patrẽ sicut &
nedĩ Aduocatus quod nomen & filio & spuiscõ Ad scribitur iuxta quod & dñs
in euangelio ait rogabo patrẽ & alium paraclitũ dabituobit : Ntercessor
aut ideo uocatur quia procul panostra. remouenda curam gerit & pabluendis nõst
creminibus curamin pendit: Sponsur quia discendens ecelo. Adhesit: Aeclesiae ut
pace no uite stamenti essent duo incarneuna : Angelurdr̃ prop̃t Adnuntiationem
paterne ac sua e uoluntatirunde & apud ꝓph&am magniconsilio angelus legi turdum
sit ds̃ & dñs angelorum : Mirsur dr̃ eo quod apparuit huncinundo uerbum fac

Expanded text:
t et Filius Dei; ipse enim se principium Iudaeis interrogantibus esse respondit. Unde et Iohannes in Apocalypsi proprie ipsam nihil est. Novissimus, quia iudicium novissimum ipse suscepit. Mediator, quia inter Deum et hominem medius constitutus est, ut hominem ad Deum perduceret; unde et illum Graeci μεσίτην vocant. Paracletus, id est advocatus, quia pro nobis intercedit apud Patrem, sicut dne dicitur advocatus. Quod nomen et Filio et Spiritui sancto adscribitur, iuxta quod et Dominus in Evangelio ait: Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis . 32. Intercessor autem idem vocatur, quia pro culpa nostra removenda curam gerit, et pro abluendis nostris criminibus curam impendit. 33. Sponsus, quia descendens e coelo, adhaesit Ecclesiae, ut pace Novi Testamenti essent duo inpaternae ac suae voluntatis; unde et apud prophetam « magni consilii sit Deus et Dominus angelorum. Missus dicitur eo quod apparuit huic mundo Verbum caro
Abbreviated transcription (Latin):
tus : sp̃s sc̃s solur depatre & filio ꝓcedit ideo solus amborum nuncupatur sp̃s
N hactrinitate Alia appellatiua nomina Alia ꝓpria st̃: ꝓpria sunt esentialia ut ds̃
dñs omni potens in mutabilis in mostalis : & inde ꝓpria. quia ipsam substantiam signifi¬
uedicitur quia este filiur. sicut & filius relatiue dicitur quia ẽei pater sic & sp̃s
seinuicem roferuntur Nonipsa substantia quia unum sunt ꝓinde trinitas in re¬
latiuir ꝑsonarum nominibus dietas non riplicatur sed in singularite est ꝗsi
triplicatur deorum inducimur plur alitatem. Nomen autẽ deorum in angelis & in

Expanded text:
tus. Spiritus sanctus solus de Patre et Filio procedit; ideo solus amborum nuncupatur spiritus. tus. Spiritus sanctus solus de Patre et Filio procedit; ideo solus amborum nuncupatur spiritus. In hac Trinitate alia appellativa nomina, alia propria sunt. Propria sunt essentialia, ut Deus, Dominus, Omnipotens, Inmutabilis, Inmortalis. Et inde propria, quia ipsam substantiam signifive dicitur, quia est ei filius: sic et Filius relative dicitur, quia est ei pater: sic et Spiquod ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. Proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est; deitas non triplicatur, sed in singularitate est; quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sa
Abbreviated transcription (Latin):
cramenti uis sibilis est Aqua s prscĩ inuissibilis ẽ istccabluit corpur & significat quod fit
hanne testante a postolo quia sicut oleumnaturali pondere omniliquore suꝑ fer¬
tur itain principio suꝑferebatur sp̃r scs̃ a quis unde& dñr oleo exultationirhoc
cesse habetis ut aliquis doceat uos sed sicut unctio eiur doc& d eomnire ipseenim sp̃r scr̃
ut memoria intelle tentia & uoluntas in quibus menr hab& in sequandam imaginem¬
I diuinȩ triuitatis namdum .ii. sint unum sunt quia & singula in semanent &omnia
rum propri&atẽ namalius pator Aliur filius aliur spr sc̃s : sed alius quidem nona liuo
quia pariter simplex pariterq in commutabile bonum & coernum: pater solus non est
dealio adeosolur appellatur Ingenitus filiur solus depatre estnatus ideo solus dicitur geni¬

Expanded text:
cramenti visibilis est. Aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit cramenti visibilis est. Aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit hanne testante apostolo, quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquori, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exultationis, hoc cesse non habetis ut aliquis doceat vos: sed sicut unctio eius docet vos de omni re.' Ipse est enim Sput memoria, intellegentia et voluntas, in quibus mens habet in se quandam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se manent et omnia rum proprietatem. Nam alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus: sed alius quidem non aliud, quia pariter simplex pariterque incommutabile bonum et coaeternum. Pater solus non est de alio; ideo solus appellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus; ideo solus dicitur geni
Abbreviated transcription (Latin):
tre & filio signific&ur unde & paulus Ait. Haeo autẽ omnia operatur unur atq: idem sps
diuidens singulis ꝓut uult sicut enim ꝑbaptismum in xp̃omorimur &rena smur ita spũ signa¬
mur quo d estdigi turdĩ & spiritale signaculum sp̃s scr̃ ideir cõin columbe speciemuenir sescri¬
bitur ut naturã eius ꝑ auem simplicitatis & in nocentiae decarar &ur Vnd e& dñr estoteinquid
semplicor sicut columba haecenim Auis corporaliter ipsofellecar& habenstantũ in nocen
rum linguarum gratiama postolirdedit uti donei efficerentur fidelium eruditione popu
diuisur sed mansis se .i. singulis totus sicut uereignibus mos ost hancenim hab& natu ramignis
Accensus ut quantia deum quantia derimen porporor splendoris Aspexerint Tantũ
uisum suae lucis in ꝑtiat Tantis ministerium suimuneris tribuat & ipsenibilominus
mante &oicente siquis sitit ueniat adme &bibat qui creditinme flumina a quae
uiuae fluent deuentre eiur euangelista aut̃ exposuit undedicer & sequutus et¬

Expanded text:
tre et Filio significetur. Unde et Paulus ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Sicut autem per baptismum in Christo morimur, et renascimur, ita spiritu signamur, qui est Digitus Dei et spirituale signaculum. Spiritus sanctus idcirco in Columbae specie venisse scribitur, ut natura ejus per avem simplicitatis et innocentiae declaretur. Unde, et Dominus: Estote, inquit, simplices sicut columbae . Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentrum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditioni populdivisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. 310 26. Hanc enim naturam habet ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad crinem purpurei splendoris aspexerint, tantis visum suae lucis impertiat, tantis minismante et dicente: Si quis sitit, veniat ad me et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus . Evangelista autem exposuit unde
Abbreviated transcription (Latin):
I. Sequunt̃ dehinc dialectici sillogis miubitotius q̃ astis uti litas & uistus ostendit
quorũ conclusio plurimũ lectorẽ adiuuat adueritatẽ inuestigandã tantũ ut absit
ille error decipiendi aduersariũ ꝑsophis matas falsariũ condusionũformulȩ
cathericorũ idẽ p̃dicatiuorũ. Sillo gismorũ sunt .ir. primȩ forme lȩmodisunt
.viii. prim: modus qui conducit. idẽ quicollegit ex uniuersalib: dedicatiuis. dedica¬
tiuũ uniuersale directũ ut omne iustũ honestũ. õehonestũ bonũ omne igitur
iustũ bonũ. Secundus modus est quiconducit ex uniuersalbus dedicatiuis
& ab liecatiuis ab dicatiuũ unuer sale dircetũ ut omne iustũ honestũ nullũ honestũtur¬

Expanded text:
. Sequuntur dehinc Dialectici syllogismi, ubi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; . Sequuntur dehinc Dialectici syllogismi, ubi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investigandam tantum, ut absit ille error decipiendi adversarium per sophismata falsarum conclusionum. Formulae categoricorum, id est praedicativorum syllIII. Primus modus est qui conducit, id est qui colligit, ex uniuersalibus dedicatiuis dedicatiuum uniuersale directim, ut 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: omne igitur iustum bonum.' Secundus modus est qui conducit ex uniuersalibus dedicatiua et abdicatiua abdicatiuu
Abbreviated transcription (Latin):
do unspeciebi tractat id est de nomine de uerbo deoratione. de enuntiatione de ad¬
firmatione denegatione. de contradictione : Nom̃ ẽ uox significatiua secundũ placitũ
sine tt̃pore cuius nulla pars est significatiua separater: ut socrates uerbũ est quo dsig¬
nificat tẽpuscuius pars nibilextra significat sed semꝑ eorũ q: de altero dicuntꝰ notat ut cognt
disputat. Oratio ẽuox significatiua cuius pastiũ aliquidseparatũ significatiuũ ẽ ut socrates
disputat Enuntiatiua oratio ẽ uox significatiua de eoqͣ ẽ aliquiduel ñ est ut socrates est
socrates non est. Adfirmatio est enuntiatio alicuius dealiquo ut socrates c̃. Negatio ẽ
alicuius ab aliquo ut socrates non est : Contradictio est ad firmationis & negationis op¬
possitio ut socrates disputat socrates non disputat̃ utilitas: Periermeniarũ haec est¬
ꝗͣ his int̃ p̃ta m̃tis sillo gismifiunt unde& a naletica ꝑtractantꝰ soesilio cs migoial ecticis

Expanded text:
de his tractat: de nomine, de uerbo, de oratione, de enuntiatione, de affirmatione, de negatione, de contradictione. Nomen est uox significatiua secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars est significatiua separata, ut Socrates. Verbum est quod consignificat tempus, cuius pars nihil extra significat, et est semper eorum quae de altero dicuntur nota, ut cogitat, disputat. Oratio est uox significatiua, cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec omnia per quod ex his interpretamentis syllogismi fiunt. Unde et analytica pertractantur. De syllogismis dialecticis
Abbreviated transcription (Latin):
sto graphia grece
latine recta scriptora interpra&atur osto enim¬
phia scriptura dr̃ : haec disciplina doc& & quem¬
ad modum s cribere debeamus Nã sicut ars tractat depastim declinatione
ita origo uel ostographia describendiperitia : ut puta ad cumest praepo sitio .d. lit terã
cumest coniunctio .t. litteram accipit : h aitd quando ad uerbiu m est negandi ł littera
sepe apud pro ad uerbio usi sunt duabus ex cis mediis lit teris subtractis : Interdum aũt

Expanded text:
ographia Graece, Latine recta scriptura interpretatur. Orto enimphia scriptura dicitur. Haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, utputa 'ad', cum est praepositio, D litteram; cum est coniunctio, T litteram accipit. 'Haud', quando adverbium est negandi, D littera saepe 'apud' pro 'ad' usi sunt duabus ex eis mediis litteris subtractis. Interdum autem
Abbreviated transcription (Latin):
ser uandi formas ut & dicentẽ reficiat & ornatiorfiat & iudicẽ diuerso uulto audituq: de¬
tss Vnde tantũ illa hic int̃ponio postuit q : in poemate aut numquã aut dificulter

Expanded text:
versanda formas, ut et dicentem reficiat, et ornatior fiat, et iudicem diverso vultu audituque deversanda formas, ut et dicentem reficiat, et ornatior fiat, et iudicem diverso vultu audituque detae sunt. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate aut numquam aut difficulter
Abbreviated transcription (Latin):
Ambiguitas qqͣ &uitiũ illud cauendũ cũquidã iactatione sententiae ducti quodunius aut duob
uerbis significare poterant int̃pos sitis inanib: uocib: longa & circũplexa ambage concludunt
qđ untiũ penisologiemuo ea t. Cui contrariũ uitiũ criminis est ut breuitatis studiũ &ia necessania
uerba furari. Fugiendas quoq sicut in litteris & uerbis ita & insentis ut tant auitia q: iñ¬
macrologia perissologia pleonas mos & bis similia. At contra orationẽ extoll& & ex¬
orn& energia tpm̃ fasisq: plus quidã quã dixerit intellegifacit ut sidicas adgloriã
scippionis ascend& & uirgilius dimisse lapsiꝑ funẽcũ enĩ dicit lapsialtitudinẽ imaginis
sugerit huic contraria uistus est uerbisminu ere quaenatura sua magna sunt.
UDePIRURIS UERBORU ETSENTIARŨ.
Aug&ur &ornat᷑ oratio &iã figuris uerborũ & sententiarũ. Nãqua directa & ꝑp&ua
oratio fatigationẽ adq fastidiũ tã dicendiquã audiendicreat flectenda & in alite

Expanded text:
Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus longa et circumflexa ambage concludunt: quod vitium Perissologian vocatur. Cui contrarium criminis vitium est et brevitatis studio etiam neceverba furari. Fugienda sunt quoque sicut in litteris et verbis, quae inter macrologia, perissologia, pleonasmos, et his similia. At contra orationem extollit et exornat energia, tum emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intelligi facit, ut si dicas, ad gloriam Scipionis ascendet; et Virgilius, demissum lapsi per funem. Cum enim dicit tapsi, altitudinem suggerit. Huic contraria virtus est verbis minuere quae natura sua magna sunt.erborum et sententiarum. Augetur et ornatur oratio etiam figuris verborum ac sententiarum. Nam quia directa et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est et in alias
Abbreviated transcription (Latin):
norum cocco de coranetur. siue quod
mars gaudet sanguine: Alboᷤ ⁊ephiris. et¬
serenis tempestatibus prasinoᷤᷤ flori et t̾re.
Uenetoᷤ aquis uł aeri. quia ceruleo sunt co¬
lore. luteoᷤ id÷ croceoᷤ igni et soli purpu¬
reoᷤᷤ in sacrauerunt. quem arcum dicimꝰ.
quod iris plurimoᷤᷤ colores habeat. Sic que
dum hac expectacione deorum cultibus
atq: elementis iundialibus aliquib pro-¬
tere debes cristiane. quod circũ numina
inmunda possideant Qua propt̃ alienus
tibi erit locus quem plurimi satane sp̃s
occupauerunt: Totum enim illum dia-¬
bolus et angeli eius occupauerunt¬
De theatro¬

Expanded text:
norum cocco decorantur; sive quod norum cocco decorantur; sive quod Mars gaudet sanguine. Albos zephyris etserenis tempestatibus, prasinos floribus et terrae, venetos aquis vel aeri, quia caeruleo sunt colore, luteos, id est croceos, igni et soli, purpureos Iri sacravequod Iris plurimos colores habeat. 3. Sicque dum hac spectatiatque elementis mundialibus protere debes, Christiane, quod Circum numina inmunda possideant. Quapropter alienus erit tibi locus quem plurimi Satanae spiritus occupaverunt: totum enim illum diabolus et angeli eius repleveruntDe theatro