comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum .ẽ. pascha aquis grani palatio. Ipsius anni men¬
& ceteris munerib quae a rege persarum missecsunt
&ccquis grani omnia impericcori deculit. Nomen
elefinti erat abulabat. Orcona ciuitas initalia
indedicionem accepta. luceria quoq frequenti obsidi¬
one fictigcita & ipsa in dedicionem uenit praesidium¬
q Nr̃orum in ea positum. Imperator aestatis tempo¬
re in arduenna uenatib operam dedit. & misso scxo¬
num exercitu trans albi anos saxones uasticuit.
Grimo aldus beneuentanorum dux in luceria uui¬
nigisum comitem spoletii qui praesidio praeerat ad¬
uersa ualitudine factigatum obsedit &INdedicionem
accepit captumq honori fice habuit. Imperator
cCCIIoc hieme circc ipsum peclatium et finra¬
mas regiones terrȩ motus factus et mortalitas subse¬
cuta ẽ. Vuinigisus agrimo aldo red ditus .ẽ. & missi
post cduentum legictionis fruntiae deposuerunt quo¬
rum nomina fuerunt michahel ep̃s petrus cbbas
& ccdistus candidatus qui uenerunt adimperictorẽ

Expanded text:
tum est pascha Aquisgrani palatio. Ipsius anni menfanto et ceteris muneribus, quae a rege Persarum missa sunt, et Aquisgrani omnia imperatori detulit; nomen elefanti erat Abul Abaz. Ortona civitas in Italia in deditionem accepta, Luceria quoque frequenti obsidione fatigata et ipsa in deditionem venit, praesidiumque nostrorum in ea positum. Imperator aestatis tempore in Arduenna venatibus operam dedit et misso Saxonum exercitu Transalbianos Saxones vastavit. Grimoaldus Beneventanorum dux in Luceria Winigisum comitem Spoletii, qui praesidio praeerat, adversa valitudine fatigatum obsedit et in deditionem accepit captumque honorifice habuit. Imperator  DCCCIII. Hoc hieme circa ipsum palatium et finitimas regiones terrae motus factus et mortalitas subsecuta est. Winigisus a Grimoaldo redditus est; et missi post adventum legationis Franciae deposuerunt, – quorum nomina fuerunt Michahel episcopus, Petrus abbas et Calistus candidatus. Qui venerunt ad imperatorem
Abbreviated transcription (Latin):
accepta occasione exeudi primo in langobardiã
quasi pro inquisitione pracedicta profectus ẽ. Inde¬
q: arrepto itinere subito adimperatorem usq ꝑ¬
uenit. Man sitq apud illum dies .viii. & sicut
Non multo post capcanus princeps hu¬
norum propter neces sitatem populi sui imperato¬
rem aduit postulans sibi locumdari adhabitandũ
INter sabariam. &carnuntum. quia propter in¬
festationem sclauorum in pristinis sedib esse non
poterat Quem imp̃rbenigne suscepit. Erat
enim capcanus xp̃ianus nomine theodorus & p̃
cib eius annuens munerib: donatum redire per¬
misit. Quirediens ad populum suum picucotem¬
pore trans acto diem obiit. Et misit caganus unũ
de optimatib: suis pecensibi honorem antiquum
quem caganus apud hunos habere solebat. Cuiuis
prrecib imp̃r ad sensum procebuit & sum mam toti¬
us regni iuxta priscum eorum ritum. caganum
habere prirecepit. Eodem anno misit exercitum

Expanded text:
accepta occasione exeundi primo in Langobardiam quasi pro inquisitione praedicta profectus est indeque arrepto itinere subito ad imperatorem usque pervenit. Mansitque apud illum dies octo et, sicut 805. DCCCV. Non multo post capcanus, princeps Hunorum, propter necessitatem populi sui imperatorem adiit, postulans sibi locum dari ad habitandum inter Sabariam et Carnuntum, quia propter infestationem Sclavorum in pristinis sedibus esse non poterat. Quem imperator benigne suscepit – erat enim capcanus christianus nomine Theodorus – et precibus eius annuens muneribus donatum redire permisit. Qui rediens ad populum suum pauco tempore transacto diem obiit. Et misit caganus unum de optimatibus suis, petens sibi honorem antiquum, quem caganus apud Hunos habere solebat. Cuius precibus imperator adsensum praebuit et summam totius regni iuxta priscum eorum ritum caganum habere praecepit. Eodem anno misit exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
ficiebant. Ad ditis in eodem eiusdem numeri equi¬
tib qui ꝑ duo decim fenestras compl&is horis exie¬
bant. & inpulsu egressionis suȩ totidem feneseras
quȩ prius erant aꝑtȩ clacudebant. Nec non &clia
multa erant inipso horologio quae nunc enumerare
longum ẽ. Fuerunt praceter ea Inter prredicca muo¬
neri cundelubra duo exccuricalco mire magnitu¬
dinis . & proceritatis quace om̃a aquis palatio adim¬
perictorem delacta sunt. Imp̃r legictum & monachos
peraliquantum tempus secum recinens Initalicm
direxit. Atq ibi eos tempus nauigitionis ex pecta¬
re iussit. Eodemq: anno burchardum comitem sta¬
buli sui cumdasse misit in corsicam ut eam amauris
qui superiorib cnnis illuc pracedatum uenire consu¬
euerant defender&. Qui iuxta consuetudinem suaem
de his pania egressi primosardiniam adpulsi sunt
ibiq: cum sardis proelio commisso & multi suorum
amissis. Namtria milia ibi cecidisse ꝑhibentur iN
corsicam recto cursu ꝑuenerunt. Ibi iterum in quo¬

Expanded text:
faciebant, additis in eodem eiusdem numeri equitibus, qui per duodecim fenestras completis horis exiebant et inpulsu egressionis suae totidem fenestras, quae prius erant apertae, claudebant; necnon et alia inulta erant in ipso horologio, quae nunc enumerare longum est. Fuerunt praeterea inter praedicta munera candelabra duo ex auricalco mirae magnitudinis et proceritatis. Quae omnia Aquis palatio ad imperatorem delata sunt. Imperator legatum et monachos per aliquantum tempus secum retinens in Italiam direxit atque ibi eos tempus navigationis expectare iussit. Eodemque anno Burchardum comitem stabuli sui cum classe misit in Corsicam, ut eam a Mauris, qui superioribus annis illuc praedatum venire consueverant, defenderet. Qui iuxta consuetudinem suam de Hispania egressi primo Sardiniam adpulsi sunt ibique cum Sardis proelio commisso et multis suorum amissis – nam tria milia ibi cecidisse perhibentur – in Corsicam recto cursu pervenerunt. Ibi iterum in quo
Abbreviated transcription (Latin):
tanto exercitui suꝑ esset quin om̃susq adunum pe¬
lores de manto eicere cuꝑet. quersi sunt in mãna. et hoc mãna modo ẽ apud
dyonisiũ. qd̾ a multis p̃ntatut esse de illo mãna quod pluit dñs in deserto.
iaueat. suidã eger ibi erat xxiii. ãnos et mĩses tres hñs in inf̾mitate si
cecus surdus et mutꝰ. hĩc in eprractioẽ spmas corone uisũ recepit. ĩ sectioe.¬
om̃s egri qui tũt ibi aderant ad odorẽ floꝵ sami facti sunt. Hhiis ita gestis ecce
rirent. & ponsolum ibi sed &iam ꝑ om̃s imp̃ri sub¬
ieccus prouincias illius generis animalium mortaditas
in manissimȩ grassata ẽ. Im pr aquas grani ueniens
men se octimbrio memoratas legicciones audiuit. pa¬
cemq: cumniciforo imp̃re. &cum abula⁊ regẽhispao¬
niae fecit. Namniciforo uen&iam reddidit. & hcim¬
ricum comitem olim asarracenis captum abular
remittente recepit. Eo anno sol & luna bis defeceruN

Expanded text:
tanto exercitui superesset, quin omnes usque ad unum tanto exercitui superesset, quin omnes usque ad unum lores de uvanto ejicere cuperet, conversi sunt in manna; et hoc manna modo est apud S. Dionysium: quod multi putant esse de illo manna antiquo, quod pluit Dominus in deserto.raverat. Quidam aeger ibi erat, viginti tres annos et menses tres habens in infirmitate sua, caecus, surdus et mutus. Hic in extractione spineae coronae visum recepit, in sectioOmnes qui ibi aderant, ad odorem florum sani facti sunt. His ita gestis, eccerirent; et non solum ibi, sed etiam per omnes imperatori subiectas provincias illius generis animalium mortalitas immanissime grassata est. Imperator Aquisgrani veniens mense Octobrio memoratas legationes audivit pacemque cum Niciforo imperatore et cum Abulaz rege Hispaniae fecit; nam Niciforo Venetiam reddidit et Haimricum comitem olim a Sarraremittente recepit. Eo anno sol et luna bis defecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quanta potuit caeleritate ad claram fluuium con¬
tendit. castrisq iuxta confluentem eius quo uui¬
surae fluuium coniungitur positisminarum godo¬
fridi regis prestolactur euentum. Nam rexille
uanissimaspe uictoriae inflatus acie se cum im¬
peratore congredi uelle iactabat. Seddum impr
memoratiloco statiua haber& diuersicrum rerũ
nuncii ad eum deferunt. Namec classem quȩ frisi¬
am uastabat domum regressam et godo fridum
regem a quodam suo satellite interfectum. Cas¬
tellum uocabulo hohbuoi albiae flumini ad po¬
situm in quo odo legatus impris et orientalium
scxonum ercet p̃sidium auuilzis captum : et pippi¬
num filium eius regemitaliae VIII IDIł decor
decor¬
pore migrasse. Ducsq legaciones dediuersis terra¬
rum partib: unam de constantinopolim. Alterã
de cordubã pacis faciende cacusa aduentare nar¬
ratur. Quib ille acceptis disposita pertem poris
condicione sionia domum reuertitur. Tanca fuit
Inea expedicione boum pestilentia ut pene ullus

Expanded text:
quanta potuit celeritate ad Alaram fluvium contendit, castrisque iuxta confluentem eius, quo Wisurae flumini coniungitur, positis, minarum Godofridi regis praestolatur eventum. Nam rex ille, vanissima spe victoriae inflatus, acie se cum imperatore congredi velle iactabat. Sed dum imperator in memorato loco stativa haberet, diversarum rerum nuntii ad eum deferuntur. Nam et classem quae Frisiam vastabat domum regressam, et Godofridum regem a quodam suo satellite interfectum, castellum vocabulo Hohbuoki Albiae flumini adpositum, in quo Odo legatus imperatoris et orientalium Saxonum erat praesidium, a Wiltzis captum; et Pippinum filium eius, regem Italiae, 8. Idus Iul. de corpore migrasse; duasque legationes de diversis terrarum partibus, unam de Constantinopoli, alteram de Corduba, pacis faciendae causa adventare narratur. Quibus ille acceptis, disposita pro temporis conditione Saxonia, domum revertitur. Tanta fuit in ea expeditione boum pestilentia, ut paene nullus
Abbreviated transcription (Latin):
ferendum aduenret regia classis ad propricre¬
greditur. Hruodthrud filia imp̃ris quaenatu ma¬
ior erat UIII ID IUN diem obiit. Imp̃r uero a¬
quis grani adhuc agens & contra godo fridum re¬
gem expedicionem meditins nuncium accepit clas¬
sem ducentarum necuium denord mannia frisicem
appulisse totasq frisiaco litori ad uccentes insulus
eẽ uastatas. lamq exercitum illum in continenti
ẽẽ. Ternaq proelia cumfrisonib: commissae di nos¬
q uictores tributum uictis in posuisse. & uectigiclis
Nomine centum librus argenti afrisonib icm. eẽ
solucas. segem uero godo fridum domi ẽẽ & reue¬
ric ita erat. Quinuncius adeo imp̃rem conc̾itiuit
ut missis inom̃s circum quaq regiones ad congre¬
gandum exercitum nunciis. Ipse sine morce pela¬
tio exiens. Primo quidem classi occurrere de in¬
de transmisso hreno flumine in loco quilippehã
uocatur copias quȩ nondum conuenerient stactuit
operiri. Vbidum idiquot dies moraretur elestons

Expanded text:
ferendum adventaret, regia classis ad propria regreditur. Hruodtrud, filia imperatoris quae natu maior erat, 8. Idus Iun. diem obiit. Imperator vero Aquisgrani adhuc agens et contra Godofridum regem expeditionem meditans, nuntium accepit, classem ducentarum navium de Nordmannia Frisiam appulisse, totasque Frisiaco litori adiacentes insulas esse vastatas, iamque exercitum illum in continenti esse, ternaque proelia cum Frisionibus commisisse, Danosque victores tributum victis inposuisse, et vectigalis nomine centum libras argenti a Frisionibus iam esse solutas, regem vero Godofridum domi esse. Et revera ita erat. Qui nuntius adeo imperatorem concitavit, ut missis in omnes circumquaque regiones ad congregandum exercitum nuntiis, ipse sine mora palatio exiens, primo quidem classi occurrere, deinde transmisso Rheno flumine, in loco qui Lippeham vocatur copias quae nondum convenerant statuit operiri; ubi dum aliquot dies moraretur, elefans
Abbreviated transcription (Latin):
cicusa herrharius ep̃s uuor macensis &cdadhardus
abbas monasterii corbeiae romam adleonem pccpã
missi sunt. A giactum .ẽ. &ium in eodem concilio de
stactu ecclȩsiccrum & conuersictione eorum qui in eis
dõ seruire dicuntur. Nec cliquid tamen definitũ ẽ.
propterrerum utuidebatur magnitudinem. Im̃pr
ccutem cum ei multa deitantia & superbia regis
danorum nunciaret᷑. stactuit truns clbiam fluuiũ
ciuitatem acdificcre francõrq: in ea ponere p̃sidiũ
Cumq ad hoc pergalliam atq germaniam homines
congreguss& armisq acc&eris adusum necessicriis
reb: instructos ꝑfrisiam ad locum destinatum duce¬
re iussissec. Thrasco dux abodritorum inemporio
reric ab hominib: godo fridi ꝑdolum interfectus ẽ.
sed impr postquam locus ciuitati constituendȩ fuerat
exploratus egbertum comitem huic negocio exsequen¬
do p̃ficiens albim tracicere & locumiussit occupare.
Est ccũt locus suꝑ ripum sturiae fluminis uocabulo

Expanded text:
causa Bernharius episcopus Wormacensis et Adalhardus abbas monasterii Corbeiae Romam ad Leonem papam missi sunt. Agitatum est etiam in eodem concilio de statu ecclesiarum et conversatione eorum, qui in eis Deo servire dicuntur, nec aliquid tamen definitum est propter rerum, ut videbatur, magnitudinem. Imperator autem, cum ei multa de iactantia et superbia regis Danorum nuntiarentur, statuit trans Albiam fluvium civitatem aedificare Trancorumque in ea ponere praesidium. Cumque ad hoc per Galliam atque Germaniam homines congregasset armisque ac ceteris ad usum necessariis rebus instructos per Frisiam ad locum destinatum ducere iussisset, Thrasco dux Abodritorum in emporio Reric ab hominibus Godofridi per dolum interfectus est. Sed imperator, postquam locus civitati constituendae fuerat exploratus, Egbertum comitem huic negotio exsequendo praeficiens Albim traicere et locum iussit occupare. Est autem locus super ripam Sturiae fluminis, vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
molliciem hibernitem poris facta . ẽ. Imperator
de spoletio rauennam ueniens aiquot dies ibi
moratus papiam perrexit. Ibinunciatur ei lega¬
tos aa ronamiralmum minin regis persarum
portum piscs intrasse. quib obuiam mittens.
Inter uercellis & eboreiam eossibi fecit praceserta¬
regis persarum. Nam duo fuerant alter sarra¬
cenus de cffrica legatus a mirati abrecham. qui
inconfinio affricae infossicto praresidebaet: qui
isa ac iudeum quem imperctor ante quadrienni¬
um adregem persarum cumlant frido. & sigimun¬
do miserat reuersum cum magnis munerib: nun¬
ciauerunt: Nam lant fridus acsigimundus com¬
bo defunccierant. Tum ille misit ercanbaldũ
notarium in liguriam adclassem paran dam¬
ĩꝑuo quic elefans & ea quȩ cumeo defercbantur

Expanded text:
mollitiem hiberni temporis facta est. Imperator mollitiem hiberni temporis facta est. Imperator de Spoletio Ravennam veniens aliquot dies ibi moratus Papiam perrexit. Ibi nuntiatur ei, legatos Aaron Amir al Mumminin regis Persarum portum Pisas intrasse. Quibus obviam mittens inter Vercellis et Eporeiam eos sibi fecit praesentaregis Persarum, – nam duo fuerant – alter Sarracenus de Africa, legatus amirati Abraham, qui in confinio Africae in Fossato praesidebat. Qui Isaac Iudeum, quem imperator ante quadriennium ad regem Persarum cum Lantfrido et Sigimundo miserat, reversum cum magnis muneribus nuntiaverunt; nam Lantfridus ac Sigimundus ambo defuncti erant. Tum ille misit Ercanbaldum notarium in Liguriam ad classem parandam elefans et ea, quae cum eo deferebantur
Abbreviated transcription (Latin):
dies iussit eos qui pontificem anno superiore de¬
posuerunt exhiberi. & habita deeis q iestione
secundum legem romanam ut maciesiatis reica
affectu ipud imperatorem intercessit. Nam
etuita. et membrorum in tegritas eis concessa ẽ
Ceterum proficcinoris magnitudine exilio de
portati sunt. Huius factionis fuere principes
pccschalis nomen cliccor. & campulus scccella¬
rius. & multialii romane urbis habitatores
nobiles. quisimul om̃s ecdem sententia decmonao¬
tisunt. Ordinatis deinde romanȩ urbis &ccpos¬
tolici totiusq: italiae. Nontantum publicis sed
&iam ecclȩsicsticis & priuictis reb Nam toti
hieme noncliud fecit imperitor. Missaq iterũ
in beneuenta nos expedicione cumpippino filio
suo. Ipse post pascha .VII H ł M Aroma pro¬
fectus spoletiumuenit. Ibidum esset IIRMAI
hora noctis secunda terremotus maximus ficc
bus dam locis urbes montes ruerunt Eodem anno
loca quiedam circarenum fluuium. & ingrllia¬
& ingermania tremuerunt. pestilentia propter

Expanded text:
dies iussit eos, qui pontificem anno superiore deposuerunt, exhiberi; et habita de eis quaestione secundum legem Romanam ut maiestatis rei caaffectu apud imperatorem intercessit; nam et vita et membrorum integritas eis concessa est, ceterum pro facinoris magniportati sunt. Huius factionis fuere principes Paschalis nomenclator et Campulus sacellarius et multi alii Romanae urbis habitatores nobiles, qui simul omnes eadem sententia dampnati sunt. Ordinatis deinde Romanae urbis et apostolici totiusque Italiae non tantum publicis, sed etiam ecclesiasticis et privatis rebus – nam tota hieme non aliud fecit imperator – missaque iterum in Beneventanos expeditione cum Pippino filio suo ipse post pascha VII. Kal. Mai. Roma profectus Spoletium venit. Ibi dum esset, II. Kal. Mai. hora noctbusdam locis urbes et montes corruerunt. Eodem anno loca quet in Germania tremuerunt. Pestilentia propter
Abbreviated transcription (Latin):
etdedit eixii. comitatos. In deiterum grofo fugiens
uuasconium petut etud uucu ficrium ducem ũqui¬
taniorum peruenit.
DccxLUIIIi Purg hardus uuir zeburgensis ep̃s. & fol¬
nidus capellanus missi fueruNt ad zachuriam pupã
ITerrogando deregib: infrantia quillis temporibus
non habenes regulem potestatem sibene fuis sec a
non. Et zacharias papa mandauit pippino ut me¬
lius essec illum regem uocari qui potestutem haber&
quam illum quisine regili potestute manebat. ut
noncoN᷑ buretur ordo. percuctoritatem apostolicũ
Iussit pippinum regem fieri.
Decl Pippinus secundum morem francorum electus
estidregem &unctus permunu sce memorie bonefic¬
cii urchiep̃i eteleuatus a francis in regno insuessionis
ciuitate. Hildericus uero qui fulse rex uocuebatur

Expanded text:
et dedit ei 12 comitatos. Inde iterum Grifo fugiens et dedit ei 12 comitatos. Inde iterum Grifo fugiens Wasconiam petiit, et ad Waipharium ducem Aquitaniorum pervenit. DCCXLIX Burghardus Wirzeburgensis episcopus et Folradus capellanus missi fuerunt ad Zachariam papam, interrogando de regibus in Francia, qui illis temporibus non habentes regalem potestatem, si bene fuisset, an non. Et Zacharias papa mandavit Pippino, ut melius esset illum regem vocari, qui potestatem haberet, quam illum, qui sine regali potestate manebat; ut non conturbaretur ordo, per auctoritatem apostolicam iussit Pippinum regem fieri. DCCL Pippinus secundum morem Francorum electus est ad regem, et unctus per manum sanctae memoriae Bonefacii archiepiscopi, et elevatus a Francis in regno in Suessionis civitate. Hildericus vero, qui false rex vocabatur
Abbreviated transcription (Latin):
DeXLVI Tunc curlomannus romum perrexit ibiql
se totondit & inse rpte monte monasterium edificao¬
uit in honore scĩ siluestri ibiq ciliquod tempus morã
faciens. Etinde cd scmbenedictum incasinum usq per¬
uenit. & ibimonichus effectus est.
OccxluIi Crifo fugiuit insixonium & pippinus
iter ficciens perto ringim insaxoniam iNTroiuit
usq ad fluuium missaha in loco quidr̃ sciha ningi
& grifo collectum fecit unucum suxonib supre flu¬
uium obuero in loco quidicitur orhuim.
Occalvii Crifo descexonia iterperugens fugiendo
in baioarium usq peruenit. Ipsumducatum sibi sub¬
iugauit. Hiltrudem cumtussilone conquisiuit
suuidger adeumuenit in solatio su pradicu grifonis
Haeccudiens pippinus iter illuc crripiens cum exer¬
citusuo supr nominatos totossibi subiugauit. Gri¬
fonem secumaddũx. LuN fridum similiter. Tassilo¬
nem induca tubuio criorum conlociuit persuum
beneficium. Grifonem uero partib niustria misit

Expanded text:
XLVI. Tunc Carlomannus Romam perrexit ibique se totondit et in Serapte monte monasterium aedificavit in honore sancti Silvestri. Ibique aliquod tempus moram faciens et inde ad sanctum Benedictum in Casinum usque pervenit et ibi monachus effectus est. 747. DCCXLVII. Grifo fugivit in Saxoniam, et Pipiter faciens per Toringam, in Saxoniam introivit usque ad fluvium Missaha, in loco qui dicitur Scahaningi; et Grifo collectam fecit una cum Saxonibus supra fluvium Obacro, in loco qui dicitur Orhaim. DCCXLVIII. Grifo de Saxonia iter peragens, fugiendo in Baioariam usque pervenit, ipsum ducatum sibi subiugavit, Hiltrudem cum Tassilone conquisivit. Swidger ad eum venit in solacio supradicti Grifonis. Haec audiens Pippinus, iter illuc arripiens cum exercitu suo, supra nominatos totos sibi subiugavit, Grifonem secum adduxit, Lantfridum similiter, Tassilonem in ducatu Baioariorum conlocavit per suum beneficium, Grifonem vero partibus Niustriae misit,
Abbreviated transcription (Latin):
dusrex missa manũ ꝑuuinigisũ ducẽ spolitinũ ecse¬
dicionẽ illam sed ciuit & eo sceb iNcepto desistere fecit
les franci expedicionẽ insorcbos sclauos quidicto
ccudientes nonerant facere iussi imperata strenuȩ
conpleueruN et contumitiũ audictiã nonmigno

Expanded text:
dus rex missa manu per Winigisum ducem Spolitinum et sedus rex missa manu per Winigisum ducem Spolitinum et seditionem illam sedavit et eos ab incepto desistere fecit,les Franci expeditionem in Sorabos Sclavos, qui dicto audientes non erant, facere iussi imperata strenue compleverunt et contumaciam audaciam non magno
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s siluȩ candidȩ &theodorus nomendactor. & ser¬
giusdux sub sequuti dehis quȩ domino suo obiciebant᷑
uitate dona ferentes uenerunt. Pcxq cum abular
rege scrracenorũ facta & ꝑtriennium seruata erat
dederat detuler̃. Qui interc&era terrae motũ grauis¬
simum mense augusto ꝑcontinuos quinq: dies ibi con¬
tigisse reculeruNt. Quo et ipsius urbis aedificia con¬
plura cecidisse. &clicrũ ciuitatũ populos ruinos
oppressos ẽẽ testicti sunt. Sed et ingallia scnonesci¬
uitas a quitanicȩ mense septembrio dr̃ tremuisse hre¬
nus fluuius alpinis imbrib auctus ultra solitũ ex un¬
dacuit. Romani cumleonẽ pacpã egritudine decubu¬
isse uidereNt Collecta manu om̃a p̃dia quȩ idem
pontifex in singularũ ciuitatũ territoriis nouiter con¬
struxit. primo diripiuNt de inde in misso igne cre¬
maNT. Tum romani restatuunT et quȩ sibi erepta
quȩ rebant uiolenter cuferre . Quo conꝑtobernhar¬

Expanded text:
episcopus Silvae candidae et Theodorus nomenclator et Serepiscopus Silvae candidae et Theodorus nomenclator et Sergius dux, subsecuti de his, quae domino suo obiciebanturrali civitate dona ferentes venerunt. Pax, quae cum Abulaz rege Sarracenorum facta et per triennium servata erat, dederat, detulerunt; qui inter cetera terrae motum gravissimum mense Augusto per continuos quinque dies ibi contigisse retulerunt, quo et ipsius urbis aedificia conplura cecidisse et aliarum civitatum populos ruinis oppressos esse testati sunt. Sed et in Gallia Santones, civitas Aquitaniae, mense Septembrio dicitur tremuisse. Rhenus fluvius Alpinis imbribus auctus ultra solitum exundavit. Romani, cum Leonem papam aegritudine decubuisse viderent, collecta manu omnia praedia, quae idem pontifex in singularum civitatum territoriis noviter construxit, primo diripiunt, deinde inmisso igne cremant, tum Romam ire statuunt et, quae sibi erepta querebantur, violenter auferre. Quo comperto Bernhar
Abbreviated transcription (Latin):
enim tunc tẽ poris in loco qui dr̃ padre brunno ge¬
neradem populi sui conuentũ habebait. ibi cdeum
om̃s orientadiũ sclauorũ primores & legati uener̃
sedante quam illuc ueniret. Id .ẽ. cumadhucdomi esset¬
ad lactũ ẽ ei quosdã deprimorib: roma norum adint̃¬
ficiendũ leonem papã In ipsac urbe roma conspiras¬
se. Ac de inde cumhuius cacusȩ indiciũ ad pontificẽ
e& delatum om̃s illius factionis auctores illius ius¬
su fuisse trucidatos. Quod cum moleste ferret or¬
dinatis tunc sclauorũ & herioldireb: ipsoq in suxo¬
nia dimisso cumadfrancono furd palatiũ uenissec
bernhardum regemitaliae nepotem suum qui & ip¬
secumeo inscxonia fuerae ad cognoscendũ quod nun¬
ticbatur romam mituit᷑. Iscum romã uenissec aegri¬
tudine decubuit. Restamen quos compererat ꝑge
roldum comitẽ qui ad hocei legatus fuerat dactus
impri mandauit. Quem legati pontificis iohannes

Expanded text:
enim tunc temporis in loco, qui dicitur Padrebrunno, geenim tunc temporis in loco, qui dicitur Padrebrunno, generalem populi sui conventum habebat. Ibi ad eum omnes orientalium Sclavorum primores et legati venerunt. Sed antequam illuc veniret, id est cum adhuc domi esset,/adlatum est ei, quosdam de primoribus Romanorum ad interficiendum Leonem papam in ipsa urbe Roma conspirasse ac deinde, cum huius causae indicium ad pontificem esset delatum, omnes illius factionis auctores ipsius iussu fuisse trucidatos. Quod cum moleste ferret, ordinatis tunc Sclavorum et Herioldi rebus ipsoque in Saxonia dimisso, cum ad Franconofurd palatium venisset, Bernhardum regem Italiae, nepotem suum, qui et ipse cum eo in Saxonia fuerat, ad cognoscendum, quod nuntiabatur, Romam mittit. Is cum Romam venisset, aegritudine decubuit, res tamen, quas compererat, per Geroldum comitem, qui ad hoc ei legatus fuerat datus, imperatori mandavit. Quem legati pontificis, Iohannes
Abbreviated transcription (Latin):
nes &ab odriti adhanc expedicionem p̃pacrarent᷑
Temptatũq: IN Illa hieme ducib: uicib: siclbia tran¬
sire poss&. sed mutatione subita aeris molliti glicti¬
ae fluminis resoluta negotium remansit in ꝑfeccũ
donectandẽ hieme transacta circamediũ fere
maium mensẽ oportunũ ꝓficiscendi tempꝰ adrisit
Tunc om̃s scex onici comites om̃sq ab odritorũ copiȩ
cũ legato impr̃is baldrico sicut iussũ ercit ud auxi¬
liũ herioldo ferendũ trans egidorã fluuium inter¬
ram Nord mannorũ uocabulo sinlendi ꝑueniunt.
& inde ꝓfecti septimo tandem die in loco quidicit᷑
inlitore ocetni castra ponunt. Ibiq statiuis triduo
habitis cumfilii godo fridi qui contra eos magnis copi¬
is & ducentarũ uauium classe comparata ininsu¬
la quadã trib: milib: acontinenti sepcrata reside¬
bant cũ eis congredi nonauderent. Vastatis circũ¬
quaq uicinis pagis &acceptis populariũ obsidi¬
b XL. adimp̃rem inscexoniam reuersi sunt. Ipse

Expanded text:
et Abodriti ad hanc expeditionem praepararentur, temptatumque in illa hieme duabus vicibus, si Albia transiri posset, sed mutatione subita aeris emolliti glacie fluminis resoluta negotium remansit inperfectum, donec tandem hieme transacta circa medium fere Maium mensem oportunum proficiscendi tempus adrisit. Tunc omnes Saxonici comites omnesque Abodritorum copiae cum legato imperatoris Baldrico, sicut iussum erat, ad auxilium Harioldo ferendum trans Egidoram fluvium in terram Nordmannorum vocabulo Sinlendi perveniunt et inde profecti septimo tandem die in loco, qui dicitur . . , in litore oceani castra ponunt. Ibique stativis triduo habitis, cum filii Godofridi, qui contra eos magnis copiis et ducentarum navium classe conparata in insula quadam tribus milibus a continenti separata residebant, cum eis congredi non auderent, vastatis circumquaque vicinis pagis et acceptis popularium obsidibus XL ad imperatorem in Saxoniam reversi sunt. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
trans pirineum contra oscam. & cȩsar agustam
residebat defunctus ẽ. Et amoror p̃fectus cȩscor aũg
atq oscae ministerium eius inuasit & incastellis
illius p̃sidia disposuit missq: adimpr̃m legatione
sese cum omnib: quȩ habebat iNdedicionem illi ueni¬
re uelle ꝓmisit. Edypsis lunae contigit. VII Rł IAN
imp̃ris legati ad eum ꝑuener̃. p&i it ut colloquium
fier& interipsum et his panicilimitiscustodes pro¬
mittensse in eo colloquio cum suis omnib: imp̃ris diti¬
onem ẽẽ uenturum quod lice im̃ prutfier& AnNu¬
iss& multis interuencionib: cacusis remansit in fectũ
Macuri detota his pania maxima classa compuratio
primo sardiniam deinde corsicam appulerunt
Nulloq: in eac inuento p̃sidio insulam pene totam
subigerunt. Interea pippinus rex ꝑfidia ducum
uen&icorum incitatus uenetiam bello terraq: mari¬
q: iussit appetere. Subiectaq: uenetia: acducib eiꝰ
indedicionẽ acceptis eandem classem ad dal maciȩ

Expanded text:
trans Pirineum contra Oscam et Caesaraugustam residebat, defunctus est; et Amoroz praefectus Caesaraugustae atque Oscae ministerium eius invasit et in castellis illius praesidia disposuit missaque ad imperatorem legatione sese cum omnibus, quae habebat, in deditionem illi venire velle promisit. Eclypsis lunae contigit VII. Kal. Iaimperatoris legati ad eum pervenerunt, petiit, ut colloquium fieret inter ipsum et Hispanici limitis custodes, promittens se in eo colloquio cum suis omnibus in imperatoris dicionem esse venturum. Quod, licet imperator ut fieret annuisset, multis intervenientibus causis remansit infectum. Mauri de tota Hispania maxima classe conparata primo Sardiniam, deinde Corsicam appulerunt; nulloque in ea invento praesidio insulam pene totam subigerunt. Interea Pippinus rex perfidia ducum Veneticorum incitatus Venetiam bello terraque marique iussit appetere; subiectaque Venetia ac ducibus eius in deditionem acceptis eandem classem ad Dalmatiae
Abbreviated transcription (Latin):
uer sariorum sentiente regressi sunt. Imp̃rcelebra¬
ginis. Luna autem stecit IXXVI. parte piscium
quando stella iouis qua siper eam transire uisi ẽ.
ET III. IDFEB fuit ecypsis solis media die stante
utroq sidere inuigesima quinta parte a quarii
iterum IIII R E MÃR fuit edypsis lunae et cep¬
paruerunt acies eadem nocte mire magnitudinis.
& solstetit inundecima parte piscium. & luna in
undetima parte uirginis. Nam & stella mercurii
XUI RL AΡRł uisc ẽ insole quasi parua maccu¬
lac Nigractamen pccululum superius medio centro
eiusdem sideris quae a nobis octo dies conspicitur. sed
quando primum intrauit uel exiuit nubib inpedi¬
entib: minime ad notare potuimus. Iterum mense

Expanded text:
ersariorum sentiente regressi sunt. Imperator celebraginis, luna autem stetit in XVIma parte Piscium; una XVIIma, quando stella lovis quasi per eam transire visa est, et III. Id. Febr. fuit eclypsis solis media die, stante utroque sidere in XXV. parte Aquarii. Iterum IIII. Kal. Mart. fuit eclypsis lunae, et apparuerunt acies eadem nocte mirae magnitudinis, et sol stetit in undecima parte Piscium, et luna in undecima parte Virginis. Nam et stella Mercurii XVI. Kal. Aprilis visa est in sole quasi parva macula, nigra tamen, paululum superius medio centro eiusdem sideris, quae a nobis octo dies conspicitur. Sed quando primum intravit vel exivit, nubibus impedientibus minime adnotare potuimus. Iterum mense
Abbreviated transcription (Latin):
suum cum filiosuo carlo interram sclacuorum quiuo¬
cantur beheimi. qui omnem illorum patriam de¬
populatus ducem eorum Nomine lechonem occidit.
Et inde regressus inuosego silua adimp̃rm uenit
in loco quidicitur camp. Nam imp̃r iulio mense
deccquis grani profectus theo donis uillam atq
perm&tis transiens uosegum pecut ibiq uenationi
opertm dans Post reuersionem exercitus adrume¬
rici castellum profectus ibiq aliquantum temporis
moratus ad hiemandum intheo donis uilla pecla¬
tio suo consedit. Ibi ad eum ambofilii sui pippi¬
nus. & hludo uuicus uenerunt. Celebrauitq ibi
lus dux iaderce. atq: donactus eius demciuititis
ep̃s legiti dalmaturum ad pracesentiam impr̃is
cum magnis donis. Et ficcta ẽ ibi ordinatio ab
imperictore deducib & populis tamuenetiae
quacm dal maciae. Illisq: ab solutis conuentum

Expanded text:
suum cum filio suo Carlo in terram Sclavorum, qui vocantur Beheimi. Qui omnem illorum patriam depopulatus ducem eorum nomine Lechonem occidit; et inde regressus in Vosego silva ad imperatorem venit in loco, qui dicitur Camp. Nam imperator Iulio mense de Aquisgrani profectus Theodonis villam atque per Mettis transiens Vosegum petiit. Ibique venationi operam dans post reversionem exercitus ad Rumerici castellum profectus ibique aliquantum temporis moratus ad hiemandum in Theodonis villa palatio suo consedit. Ibi ad eum ambo filii sui Pippinus et Hludowicus venerunt, celebravitque ibilus dux Iaderae atque Donatus eiusdem civitatis episcopus legati Dalmatarum ad praesentiam imperatoris cum magnis donis. Et facta est ibi ordinatio ab imperatore de ducibus et populis tam Venetiae quam Dalmatiae. Illisque absolutis conventum
Abbreviated transcription (Latin):
uolentem deduci fecit usq rauennam. Cicusa aduen¬
tus eius haec erat Perlatum ẽ adimperatorem
aestacte prreterita xp̃i sanguinem inmantua ciui¬
tate fuisse repertum. propter hoc misit ad papam
detens ut huius famȩ ueritatem IN quireret. Qui

Expanded text:
volentem deduci fecit usque Ravennam. Causa advenvolentem deduci fecit usque Ravennam. Causa adventus eius haec erat: perlatum est ad imperatorem aestate praeterita, Christi sanguinem in Mantua civitate fuisse repertum; propter hoc misit ad papam, petens, ut huius famae veritatem inquireret. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Segit qui eũ illuc usq ꝑdupit. postea uuit ꝑ totã hyspaniã a mai̾ usq ad mare
In galecia tũt acquisunt pi. urbes ic̃ quas ꝯpostella tũt erat ꝑua.¬
imperatoris uenturum. sed consilio suorum territus
propius nonaccessit sed quicquid uoluit perlegatos
mandauit. Nam imor superclbiam fluuium sede¬
bat in loco quidicitur holdunsteti. & missa adgo¬
do fridum legatione properfugis reddendis. Medio
septembrio colonicamuenit. Di missoq: exercitu
primo aquas grani. de inde arduennam petit. &
uenationib: indulgens aquas grani reuersus ẽ
Medio nouembrio allatum ẽ. ei leonem papam
Nactalem dñi cum eo celebrrre uelle ubi cumq: hoc
contingere potuisset. Quem statim misso ad scm
macuricium carlo filio suo honori fice suscipere ius¬
sit. Ipse obuiam illi remorum ciuitatem profectus
ẽ. ibiq susceptum. Primꝗ carisiacum uillam ubi
Nactalem dñi celebrauit. deinde aquas grani ꝑdux̃
&donatum magnis munerib perba iouriam ire

Expanded text:
 qui eum illuc usque perduxit. Postea ivit per totam Hispaniam a mari usque ad mare. In Gallaecia tunc acquisivit 14 urbes; inter quas Compostella tunc erat paimperatoris venturum, sed consilio suorum territus propius non accessit, sed, quicquid voluit, per legatos mandavit. Nam imperator super Albiam fluvium sedebat, in loco, qui dicitur Holdunsteti, et missa ad Godofridum legatione pro perfugis reddendis medio Septembrio Coloniam venit. Dimissoque exercitu primo Aquasgrani, deinde Arduennam petit; et venationibus indulgens Aquasgrani reversus est. Medio Novembrio allatum est ei, Leonem papam natalem Domini cum eo celebrare velle, ubicumque hoc contingere potuisset. Quem statim misso ad sanctum Mauricium Carlo filio suo honorifice suscipere iussit. Ipse obviam illi Remorum civitatem profectus est ibique susceptum primo Carisiacum villam, ubi natalem Domini celebravit, deinde Aquasgrani perduxit; et donatum magnis munneribus per Baioariam ire
Abbreviated transcription (Latin):
ciebar gaudio. s ut aliꝗd płmq in scd̾is rebꝰ fortuna obstrepit. accid̾ nob̾ siti laborare. Qua̾ cũ iã uir su
uolentia. dignis eu mitni̾bꝰ ornaui. Quȩ res cũ aięquiorẽ feciss exercitũ. ceptũ itͣ institui. nec louge mͥ ĩ deser
eis flum apparuit. Cuiꝰ ripas pedũ saxagenũ harundo uestiebat. pinoꝵ abietũq robora uicẽs cͤssitud¬
ne ꝙ inͣ mat̾ia ad ꝯstituenda ȩdificia incole utebant᷑. Tũ ego qmͣ qͣdrupedia ⁊ exercitꝰ sitiebat᷑. uessi ꝯtinuo
a poni ã metatoribꝰ. Quȩ dũ ponũt᷑. ipse siti̾ leuare cupies̾ amariorẽ elifoꝵ fluminis aꝙͣ gustaui ꝙͣ. ne

Expanded text:
afficiebar gaudio. Sed ut aliquid plerumque in secundis rebus fortuna obstrepit, accidit nobis siti laborare. Quam cum iam vix susafficiebar gaudio. Sed ut aliquid plerumque in secundis rebus fortuna obstrepit, accidit nobis siti laborare. Quam cum iam vix susevolentiam dignis eum muneribus honoravi. Quae res cum animaequiorem fecisset exercitum, coeptum iter institui. Nec longe mihi in desertis locis flumen apparuit cuius ripas pedum sexagenum arundo vestiebat, pinorum abietumque robora vincens grossitudine, qua Indi materia ad constituenda aedificia utebantur. Tum egtatoribus. Quae dum ponuntur, ipse sitim levare cupiens amariorem elleboro fluminis aquam gustavi, quam neque
Abbreviated transcription (Latin):
eris qͣ gens folia arboꝵ decerpendo. lanuginẽ ex siluestͥ uelle̾ uestes deterunt. Sꝰ illi maiore̾ host
ꝙͣ mͥ fauorẽ accõmodantes effice̾ ꝑgebat᷑. ut nos in eritiabilia serpentũ ⁊ rabida feraꝵ beluaxq gn̾a ig¬
os regionũ indue̾e̾nt. qd̾ illos cogitasse ⁊ ex ipsis patebat exꝑim̃tis. Tu ego cernẽs ex parte mea hoc
accidisse. qui utilia ꝯsilia spreua̾m. amicoꝵ parit᷑ ꝯ caspioꝵ. hõiu. qͥ pͣdixant mͥ ne ita uine̾e festinare̾¬
dribꝰ insidiarent᷑. & sane miles ita erat locupletatꝰ. ut uix ferre pondꝰ auri poss. Accedebat qͦ armoꝵ ñ
parua gͣuitas. ꝙͣ ego omem aureis iucluserã laminis. Ita totũ agm̃ in eo uelut syd̾e̾ atq fulgore clarũ radian
rit᷑ ac uiribꝰ int̾ genites cȩta̾s eminebat᷑. Ego certe respicies felicitatẽ ieã insigni numo̾ uiuentutis ĩmenso

Expanded text:
eres, quae gens foliis arborum decerpendo lanuginem ex silvestri vellere vestes detexunt. Sed illi maiorem hosti quam mihi favorem accommodantes efficere pergebant, ut nos in exitiabilia serpentium et rabida ferarum beluarum genera ignaros regionum inducerent; quae illos cogitasse ex ipsis patebant experimentis. Tum ego cernens ex parte mea id accidisse, quia utilia consilia spreveram amico victoribus insidiarentur. Et sane miles ita locupletatus erat, ut vix ferre pondus auri posset. Accedebat quoque armorum non parva gravitas, quia omnia ego aureis incluseram laminis. Ita totum agmen me veluti sidere aut fulgore clarum radiantibus riter ac viribus inter gentes ceteras eminebat. Ego certe respiciens felicitatem meam insigni numero iuventutis immenso
Abbreviated transcription (Latin):
rioris septembrio usq ad anni p̃sentis septembrium
ter luna obscurata .ẽ. & sol semel Ratbertus mis¬
sus impris quide oriente reuertebatur defunctus . ẽ
&legatus regis ꝑscrum nomine abdella cum mo¬
nahis dehieru salem qui legatione thomȩ patri¬
archȩ fungebantur quorum nomina fuere georgi¬
us & felix̃  iic georgius ẽ. abba inmonte oliuet¬
& cui patria germania ẽ. qui &iam proprio uocie¬
munera deferentes quȩ p̃dictus rex imp̃ri miserat
iđ papilionem. & tentoria atrii uacrio colore fic
tu mire magnitudinis & pulchritudinis. Erant
enim omnia bissina tamtentoria quam & funes
eorum diuersis tincta colorib Fuerunt p̃terea
munera praefacti regis pallia sirica multa & prare¬
ciosa. & odores atq unguenta. &balsamum
Nec non &horologium exccuri calco uerte mechie¬
nica mirifice compositum. In quo duodecim hora¬
rum cursus addepsidram uercebatur cum totidẽ
aereis pilulis quae ad conpl&ionem horarum decide¬

Expanded text:
rioris Septembrio usque ad anni praesentis Septembrium ter luna obscurata est et sol semel. Radbertus, missus imperatoris, qui de oriente revertebatur, defunctus est, et legatus regis Persarum, nomine Abdella, cum monachis de Hierusalem, qui legatione Thomae patriarchae fungebantur, quorum nomina fuere Georgius et Felix hic Georgius est abba in monte Oliveti, et cui patria Germania est, qui etiam proprio vocamunera deferentes quae praedictus rex imperatori miserat, id est papilionem et tentoria atrii atrii vario colore facta A. L.  mirae magnitudinis et pulchritudinis; erant enim omnia bissina, tam tentoria quam et funes eorum, diversis tincta coloribus. Fuerunt praeterea munera praefati regis pallia sirica multa et preciosa, et odores atque unguenta et balsamum; nec non et horologium ex auricalco arte mechanica mirifice conpositum, in quo duodecim horarum cursus ad clepsidram vertebatur, cum totidem aereis pilulis, quae ad completionem horarum decide
Abbreviated transcription (Latin):
ualuerunt. inde fugam arripientes suxones
persecuti sunt eos frirnci interficiente s illos usq: cd flu¬
men lippiam castro saluato etcumuictoria reuer¬
si sunt franci. Etcum peruenisset domnus carolus
rex uuormatiam ec om̃sistas cccusas audiens con¬
iunxit synodum adeandem ciuitattm et ibi plac¬
citum publicum tenens. & consilio ficto cumdĩ cid¬
iutorio sub celeritate &nimia festinatione scexonũ
cȩscs seu firmitates subito introiuit. & saones
perterriti omnes ad locum ubi lippia consurgit
uenientes ex omni parte. et reddiderunt patriam
peruuadium omnes manib: eorum et spoponder̃
se eẽ xp̃iunos et subditione domnicaroli regis
et fraencorum subdiderunt. Et tunc domnus carolus
rex unacum frencis reaedificauit ueres burgum
castrum denuo et alium castrum superlippium.
Ibiq uenientes si xones unc cum uxorib et in fanti¬
b: innumenabilis multitudo baptizati sunt. &
obsides quantos iamdictus domnus rex eis quȩ si¬
uit dederunt. Et perfecta supnrdicta castellac

Expanded text:
uos. Et inde fugam arripientes Saxones, persecuti sunt eos Franci, interficientes illos usque ad flumen Lippiam, castro salvato; et cum victoria reversi sunt Franci. Et cum pervenisset domnus Carolus rex Wormatiam, et omnes istas causas audiens, coniunxit sinodum ad eandem civitatem: et ibi placitum publicum tenens, et consilio facto, cum Dei adiutorio sub celeritate et nimia festinatione Saxonum caesas seu firmitates subito introivit. Et Saxones perterriti, omnes ad locum ubi Lippia consurgit venientes ex omni parte, et reddiderunt patriam per wadium omnes manibus eorum, et spoponderunt se esse christianos, et sub dicioni domni Caroli regis et Francorum subdiderunt. Et tunc domnus Carolus rex una cum Francis reaedificavit Aeresburgum castrum denuo, et aliud castrum super Lippiam, ibique venientes Saxones una cum uxoribus et infantibus innumerabilis multitudo baptizati sunt, et obsides, quantos iamdictus domnus rex eis quaesivit, dederunt, et perfecta supradicta castella
Abbreviated transcription (Latin):
castella ab exercitu cedificata. unum superripẽ
fluminis sclae. Alterum iuxta fluuium albim.
sclauisq paccatis carlus cum exercitu regressus iN
loco quidicitur silli superripam mosae fluminis
adimperatorem uenit. Missa ẽ et manus debccio¬
aria & alamannia. atq burgundia sicut anno
superiore interram beeheim uastataq: terrae
nonminima portione cbsq: ullo graui incommo¬
do regressa. Eodem anno incorsicam insulam
contramacuros qui eam uastabant classis deitcclia
apippino missa ẽ. Cuius aduentum inaurinon ex¬
pectantes cibs cesserunt. Vnustamen nr̃ orum
hadumarus comes ciuitatis genuȩ in prudenter con¬
tra eos dimicans occisus ẽ. In his pania uero nccuar¬
ri & pampiliones qui superiorib: annis ad scrra¬
cenos defecerant infidem recepti sunt. Classis
aniciforo imp̃re cui nic&a patricius pnre erat
adreciperandam dalmatiam mittitur. & legati
quidudum ante .iIͦIͦI. fere annos ad regem pessicrũ
missi sunt ꝑ ipsas grecarum Nauium stationes trans

Expanded text:
castella ab exercitu aedificata, unum super ripam fluminis Salae, alterum iuxta fluvium Albim. Sclavisque pacatis Karlus cum exercitu regressus in loco, qui dicitur Silli, super ripam Mosae fluminis ad imperatorem venit. Missa est et manus de Baioaria et Alamannia atque Burgundia sicut anno superiore in terram Beeheim vastataque terrae non minima portione absque ullo gravi incommodo regressa. Eodem anno in Corsicam insulam contra Mauros, qui eam vastabant, classis de Italia a Pippino missa est, cuius adventum Mauri non expectantes abscesserunt; unus tamen nostrorum, Hadumarus comes civitatis Genuae, inprudenter contra eos dimicans occisus est. In Hispania vero Navarri et Pampilonenses, qui superioribus annis ad Sarracenos defecerant, in fidem recepti sunt. Classis a Niciforo imperatore, cui Niceta patricius praeerat, ad reciperandam Dalmatiam mittitur; et legati, qui dudum ante quattuor fere annos ad regem Persarum missi sunt, per ipsas Grecarum navium stationes trans
Abbreviated transcription (Latin):
DcCLIIi. Pippinus rex insa xonia iter fecit ethilde¬
gacrius ep̃s occisus est csixonib in castro quod dr̃
iuberg. & tamen pippinus rex uictor extitit et per¬
uenit usq ad locum quidicitur rimie. Etdum reuer¬
susest deipso itinere nuntiatum estei quod grifo qui
inuuasconiam fugitus est germanus eius occisus fuis¬
sec. Eodemq unno stephunus ꝑcipa uenit in fnenciã
cidiutorium et solatium quaerendo proiustitiis scĩ
petri. Similiter & carlomannus monuchus et ger¬

Expanded text:
DCCLIII. Pippinus rex in Saxonia iter fecit, et Hildegarius episcopus occisus est a Saxonibus in castro, quod dicitur Iuberg; et tamen Pippinus rex victor extitit et pervenit usque ad locum, qui dicitur Rimie. Et dum reversus est de ipso itinere, nuntiatum est ei, quod Grifo, qui in Wasconiam fugitus est, germanus eius, occisus fuisset. Eodemque anno Stephanus papa venit in Franciam, adiutorium et solatium quaerendo pro iustitiis sancti Petri; similiter et Carlomannus, monachus et ger
Abbreviated transcription (Latin):
iuĩ ⁊ hominũ ferarũ q gn̾ib existimatii. ut aliꝗd ꝑ nouarũ rerũ cognitione̾ studio ⁊ ingenio possit aci¬
uat. tñ ut inea gesta cognosceres q̃ diligis. ⁊ ne qͥd inusitatũ hẽs. ea q̃ in india uidi coaceruata ꝑ sũmos la¬
bores ac ꝑicła macedonũ scͥbñdũ tͥ putaui. & enĩ s̃ digna memoriȩ singła ac multis modis coac̾uata quẽadino
ispexi. N credidi̾m cuiquã esse tot ꝓdigia. nͥ subiecta meis ocłis ipse pꝰ cuncta uidisse̾. Mirũ ÷ t̾ra qͣntũ au
eloqͣr. daturꝰ oꝑã ne aut fabłe. aut tpi m̃datio dignꝰ afficiar. ꝙ nat᷑am aĩ iei cũ fuis p̃ceptor ñ ignoras

Expanded text:
ium et hominum ferarumque generibus existimavi, ut aliquid per novarum rerum cognitionem studio et ingenio possit accuris temporibus conveniat, tamen, ut mea gesta cognosceres quae diligis et ne quid inusitatum haberes, ea quae in India vidi per summos labores ac pericula Macedonum scribenda tibi putavi. Etenim sunt digna memoriae singula ac multis modis coacervata, quem ad modum inspexi: non crediderim cuiquam esse tot prodigia, nisi subiecta meis oculis ipse prius cuncta ponderavissem. Mirandum est terra quantum aut eloquar daturus operam, ne aut
Abbreviated transcription (Latin):
puniri iussi. ut nocte uiui spirantesq a serpentibꝰ ꝯsume̾nt᷑. ut nos ꝯsume̾ uoluerat᷑. Manꝰ qͦ eoꝵ ꝯfrĩgi imꝑaui.
t merito ꝓ factis suis utent᷑ supplicio. habita deiñ ꝯtione ut fortes milites ee̾nt. ne ue adu̾sis ut femine casi
cȩderẽt. castra ꝯtendi bucinã repente ad nothi uenti spiramina tendi. ubi collectis barbaroꝵ indoꝵ uiris noua
spirantes bella cognouerã. Militibꝰ meis ingentes erãt aĩ. qͥppe ꝗbꝰ ⁊ censꝰ uictoriaꝵ suppeditabat ⁊ felicit
Relictis gͥ ꝑiclosissimis locis munitũ uix tand̾e it᷑ calcauimꝰ. ⁊ in loca bactrianoꝵ auro diuiitiisq opulenta ꝑue¬

Expanded text:
puniri iussi ut et nocte vivi spirantesque a serpentibus consumerentur, ut nos consumi voluerunt. Manus quoque eis confringi imperavi, puniri iussi ut et nocte vivi spirantesque a serpentibus consumerentur, ut nos consumi voluerunt. Manus quoque eis confringi imperavi, ut merito pro factis suis uterentur supplicio. Habita deinde contione, ut fortes milites essent neve adversis ut feminae casibus deficerent, castra concentu bucinarum repente ad Noti venti spiracula tetendi, ubi a collectis barbarorum Indorumque viris nova conspirari bella cognoveram. Militibus meis ingentes erant animi, quibus et census victoriarum suppeditabat et felicitas. Relictis periculosissimis locis munitum vix tandem iter calcavimus et in loca Bactrianorum auro divitiisque opulenta perve
Abbreviated transcription (Latin):
solui sͣ eq̃ simile caput gerẽs atͥ coloris ħ pota aqͣ intue̾s castra. in nos subito ĩpetũ dedit. nec igniũ ꝯpositiᷤ tar¬
datꝰ᷑ arboribꝰ. ad ꝙͣ sustinendã cũ opposuissẽ macedonũ manũ. uigintisex occidit. qͥn qͣginta duos calcatos inuti¬
les fecit. uixq ip̃is defixa uenabłis÷. Añ lucanũ deiñ tys cȩlo pestes uenire candido uersi colore ĩ modũ ⁊ onaꝵ
cũ qͥbꝰ muxes indici in castra ꝑgebãt. uulpibꝰ similes. qͣrũ morsu uulna̾ta qͣdrupedia statĩ expirabãt. hõibꝰ non
id̾e morsꝰ usq adint̾itũ nocebat. Appropinqͣnte aũ luce. nycticoraces aues uenere. uulturibꝰ similes corporis
anitate suꝑ abat. colore fuluo rostro pedibꝰq nigͥs. totã stagni ꝯpleu̾e ripã. nulła nob̾ ꝑnitie̾ inferent

Expanded text:
soliti sunt, equo simile caput gerens atri coloris. Haec potata aqua intuens castra in nos subito impetum dedit nec ignium compositis tarsoliti sunt, equo simile caput gerens atri coloris. Haec potata aqua intuens castra in nos subito impetum dedit nec ignium compositis tardatur ardoribus. Ad quam sustinendam cum opposuissem Macedonum manum, triginta sex occidit, duos et quinquaginta calcatos inutiles fecit vixque ipsis defixa est venabulis. Ante lucanum deinde tempus caelo pestes venere candido versicolores in modum ranarum, cum quibus mures Indici in castra pergebant vulpibus similes, quorum morsu vulnerata quadrupedia statim exspirabant; hominibus idem morsus non usque ad interitum nocebant. Appropinquante luce nocticoraces venere aves vulturibus similes, corporum immanitate superabant, colore fulvo, rostro pedibusque nigris. Totam stagni complevere ripam non nobis perniciem ferentes,