comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueat.: accipite. ꝑhez echielem ꝓpħani dñs obiuir¬
gat pastores: & dicit int̾ cȩt̾a de ouib. Frrau
tem ñ reuocastis. & errantem dicit: & ouem
appellat. S qͣndo errabat: ouis erat: cuius uo¬
cem ut erraret audiebat: Proculdubio enim
non erraret:. si uocem pastoris audiret. S id̾o
errauit. quia uocem audiuit aliemꝰ uocem
furis & latronis audiuit. Certe latronum uo¬
ceni non audiunt oues: qui uenerunt in qͣt
& intelliginius p̃ter me: id ẽ qui uenerint
p̃ter me fures sunt & latrones: & ñ audierunt
eos aues. Dñe si ñ audierunt eos oues: quomͦ
erant oues: Si oues non audiunt nisi te. tu
aut̃ ueritas es. quisquis ueritatẽ audit. ñ utiq
errat: illi aut̾ errant. & oues appellantu:
Nam si merrore ipso oues non appellaren t̾.
non diceretur ꝑ hierechi..elem. erran¬
tem ouem non reuocastis.
Quomodo errat & oius est: Noceni auieni au¬
diunt: Certe non audierunt eos oues. Demde

Expanded text:
veat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt peos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
fcce audiuit uidas: & lupꝰ eratꝰ sequebatur seã
pelle ouina tectus: pastori insidiabatur. Aliqui
uero eorum qui xp̃m crucifirerunt. uon audie¬
bant: & oueserant. Ipsos eni iudebat iuturba
quaudo dicebat. Cum exaltaueritis filium ho¬
minis: tunc coguoscetis. quia ego sum. Quomͦ
ñ audiunt oues: Sequiuitur uocẽ pastoris qui¬
dan lupi: & ei quędam contradicunt oues:
Postremo. pastorẽ occidunt oues: Soluitur
questio. Respondit enim aliquis & dicit. S
quando ñ audiebant. oues nondum erant: tẽ
lupi erant. Uox audita eos mutauit: & exlu¬
pis oues fecit. Quando aut̾ facte sunt oues au¬
dierunt: & pastorem inueneruut: pastoremq
secute sint: & pastoris ꝓmissa sꝑauerunt: qura
uissa fecerunt. Soluta ẽ ut cumq ista questio:
& cuiquã forte sufficiat. Me aut̃ adhuc iuouet.¬
& quid me moueat cominunico uobiscum:
ucquodam mͦ querens uob̾cum reuelante illo.
uobiscum merear inuenire. Quid gͦ me mo¬

Expanded text:
Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant: ipsos enim videbat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sunon audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me mo
Abbreviated transcription (Latin):
petra: Nos quid bibamus. norunt fideles. Si spe¬
ciem uisibilem intendas. alud ẽ. si intelligibi¬
lem significationẽ: erundẽ potum spiritalẽ
biberunt. Quot quot aut̃ illo tempore credi¬
derunt. uel abrahe. uel ysaac. uel iacob. uel
moysi. uel aliis patrrarchis. aliisq ꝓphis. xp̃m¬
p̃nunciantib oues erant: & xp̃m audierut.
Non alieuam uocem: s ipsius audierunt. Iu¬
dex fuerat inp̃cone: quia & quando iudex lo¬
quitur ꝑ preconem. exceptor ñ facitꝰ p̃co dix̃.
s uder dirit. Alii sunt gͦ quos ñ audierunt oue̾.
in quib ñ erat uox xp̃i: errantesꝰ falsa dicentes:
uama garrientes: uana fingentes: miseros sedu
habet obscurum. & ad intelligendum difficile:
p̾ssa ipso ore pastoris. Si enun ꝑ ꝓpħas uox pasto¬
ris eratꝰ quanto magis uox pastoris ꝓferebat lin¬
qua ipsa pastoris: Non om̃s audierunt. Sed
qurĩd putamus: Qui audierunt oreserant.

Expanded text:
petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si spepetra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis Patriarchis, aliisque Ppraenuntiantibus, oves erant, et Christum audierunt: non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seduchabet obscurum et ad intelligendum difficile? pressa ipso ore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant?
Abbreviated transcription (Latin):
transierunt. & om̃s in moyse baptizati suirt. in
nube & in mari: & om̃s eandem escam spiritalẽ
manducauerunt: & om̃s euid̾e potum spiri¬
talem biberunt. Mare rubrum significat haptis¬
ium. Moyses ductor ꝑ iare rubrim. significat
xp̃m. Populus transiens: significat fideles. Mors
egyptiorum: significat abolitionem peccatorum.
Iusignis diu̾sis eadem fides. Sic insignis diu̾sis. qͦ¬
modo in u̾bis diuersis: quia u̾ba sonos mutant ꝑ
tempora: & utiq uichil sunt aliud u̾ba quã signa.
Significando enim u̾ba sunt. Tolle significationẽ
u̾bo. strepitus mnanis ẽ. Significata gͦ sunt om̃a.
esse: nos aut̃ uenisse. Id̾o & sic ait. Euinde potum
spiritalem biberunt. Spiritalem eiund̾e̾: uam
corporalem ñ eiunde̾. Quid enim illi bibebant:
Sibebant enim despiritali: consequente eos pe¬
tra. Petra aut̃ erat. xp̃s. Uidete gͦ fide manen
in altari dĩ ponitui: Et illi ꝓmagno sacram̃to
eiusdem xp̃i biberunt a quam profluentem de

Expanded text:
t, in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manentin altari Dei ponitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de
Abbreviated transcription (Latin):
erat uerbum. Cum illo gͦ uenerunt: qui cum u̾bo
dĩ uenerunt. Ego sum inquit illa: & ueritas et
uita. Si ipse est ueritas: cum illo uenerunt qui ue¬
races fuerunt. Quotquot gͦ p̃ter illum fures ⁊
troues: id ẽ adfurandum & occidendum. S non
audierunt eos oues. Maior hȩc questio ẽ: nõ audi

Expanded text:
erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et latrones; id est, ad furandum et occidendum. 9. Sed non audierunt eos ove
Abbreviated transcription (Latin):
uel explicandi quod intelligo. non habuero facul¬
tatemꝰ uel tam fuerit quisque tardꝰ. ut etian
exponentem ñ sequatur: Non dese desꝑet. ma¬
neat infide. ambulet inuia: audiat apłm dicen¬
tem. & siquid alit̾ sapitis: hoc quoq nob̾ deus
reuelauit. Uerumptam̃ in quod ꝑuemiinus.
in eo ambulemus. Incipiamus gͦ audire expo¬
nentem: quẽ audinimus ꝓponentem. Dixit gͦ
uni ouium. Ecce ipsum ostium ꝗuios clausum
posuerat: aꝑuit. Ipse ẽ ostium. Agnouimus in¬
tremus: aut nos intrasse gaudeamus. Omnes qͦt¬
quot uenerunt. Quid enim: Tuñ uenisti: Sed¬
ter me Recolamus gͦ. Ante aduentum ipsius
uenerunt ꝓpħe. Nunquid fures ꝙ latrones fuer̃t.¬
Absit. Non p̃ter illum uenerunt:. quia cum illis
uenerunt. Uenturus p̃cones mittebat: s eorum
corda quos miserat possidebat. Uultis nosse quia
cum illo uenerunt: Qui ẽ ipse semꝑ: carnem quippe
accepit extempore. Quid ẽ gͦ seniꝑ : In principio

Expanded text:
vel explicandi quod intelligo non habuero faculvel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . 8. Incipiamus ergo audire exponentem, quem audivimus proponentem. Dixit ergum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, aut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, e omnes praeter me. Recolamus ergo ante adventum ipsius, venerunt prophetae, nunquid fures Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bium dix̃ illis r̃s. Illi aut̃ ñ cognoueriure
quid loqueret᷑ eis. Forte nec nos. Quid gͦ int̾¬
est int̾ illos & nos. ante quam ista u̾ba aguosca¬
mus nos: Quia nos pulsamus ut aꝑiatur nob̾:
ili aut̃ xp̃m negando. nolebant intrare seruan¬
di. s foras remanere ꝑdencli. Quod gͦ nos audimꝰ
hȩe pie. quod antequam iłla in telligamus: cre¬
dimus uera eẽ. atq diuina: magna abistis diũ¬
sitate distamus. Cum enim duo audiunt u̾ba
enuangłii unꝰ impiꝰ. ⁊ t piꝰ et talia sunt. ut forte
ambo non intelligant: unus di cit. nichil dix̃.
alius dicit uerum dixit. & bonum ẽ quod dixit:
s nos non intelligius. Iste quia credit iam pui
sat: & dignus ẽ cui aꝑiatur. si puisare ꝑsistat. Ille
uero adhuc audiat. Nisi credideritis non intell¬
getis quare ista cominendo: qui etiam cum u̾ba
hȩc sicut possum exposuero. auc quia ualde suut
abdita. uel ego eorum ũ app̃hendero intelligentiã.

Expanded text:
roverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt roverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: istedignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
casurus ẽ. Sit gͦ humilis ꝑ ostium intret. plano
pede ueniatꝰ. & ñ offendat. Ille inquit fur est
& latro. Oues suas uult dicere oues alienas:
ad hoc suas. id ẽ furco ablatas: ñ ut saluet. s ut
occidat. Ergo fur ẽ: quia quod alienum ẽ suũ
aut̃ incrat ꝑostium: pastor est ouium. Huic
ostiarius aꝑit. De ostiario isto tunc queramus
quando ab ipso dũo audierimus quod fit ostiũ:
& qui sit pastor. & oues uocem eius audiunt:
s ꝓprias oues uocat nominatim. Habet enim
nomina eoꝵ scͥpta in libro uitȩ. Proprias oues
uocat nommaum. Hirie dicit apłs. Nouit
uadit. & oues illumi sequuntur: quia scrunt
uocem eus. Alienum ñ sequuntur: s fugiunt
abeo: quia nonͣ noue runt uocem alienorum̃.
Tecta sunt hȩc: plena questionib. grauida
sacramentis. Sequamur gͦ. & audiamus magi¬
strum ex his obscuris aliquid aꝑientẽ: & ꝑ id
quod aꝑit. nos forte intrare facientem. hoc ꝓ¬

Expanded text:
casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quautem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apostolus: Novit sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inquit: d̾s non est. Nec ipse itrat ꝑ ostium:
quia ap̃c & homo & d̾s eͣ. & quid opus est
multa ꝑcurrere. & multa uana heresim e¬
uumerare : Hoc tenete: ouile xp̃i eẽ eccłiam
ꝑostium intret. xp̃m uͦ predicet. Non solum
suam. Nam multi querendo głam suam: oues
xp̃i spar serunt potiusquami congregauerunt.
Hunulis ẽ enim ianua: xp̃s dñs. Qui intrat
ꝑhanc ianuam: oportet humiliet se ut sauo ca¬
pite possit iutrare. Qui aut̃ se ñ humiliat. s
ut cadat. Tecte tamen adhuc loquitur dñs
ĩs: nondum intelligitui: Nominat ostium.
nonunat ouile: nominat oues. cominendat
hȩc omina. s noudum exponit. Legamus gͦ.
quia uenturus ẽ ad ea uerba in quib nobis aliqͥ
quȩ dixit dignet᷑ exponere. Ex quorum expo¬
sitione dabit nobis fortasse etiam ea quȩ non
exposuit intelligere. Pascit enim manifestis:
erercet obscuris. Qui ñ intrat ꝑ ostium ioui¬
i ouium: s ascendit aliundeꝰ. ue misero quia

Expanded text:
est, inquit; Deus non est. Nec ipse intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. Et quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum enumerare? Hoc tenete, ovile Christi esse stum verum praedicet. Non solum suam: nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. Humilis est enim janua Christus Dominus: qui intrat per hanc januam, oportet humiliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia
Abbreviated transcription (Latin):
inueritate głabantur & utiq ũ audiebant
noceui pastoris. & alienum idõ sequebantur.
oues erant an ñ erant: Si oues erantiꝰ quo¬
modo alienos oues ñ audiunt: Si oues ñ
erant: quare ob uirgantur illi giib dicũ.¬

Expanded text:
audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dic
Abbreviated transcription (Latin):
auditis p̃terici temporis. impletum ẽẽ
patres qui gedicerunt de uirgine nes
passurum. resurrecturum. in celos ascensurũ.
Illos enniu ostendit apl ubi ait. Habentes enim
eumde sp̃m fidĩ. sicut scͥptum ẽ: credidi ꝓpt̃
quod locutus sum: & nos credimus ꝓpt̃ quod &
loquimur. Propħa dixit. credidi ꝓpt̾ quod locu¬
tus sum: apls dicit. & nos credimus ipt̃ quod & lo¬
quimur. Ut scias aut̃ quod una sit fides audi ch¬
centẽ. Habentes eumdẽ spm̃ fidei: & nos credimiꝰ
Sic & alio loco. Nolo enim uos ignorare fr̃s. quia¬

Expanded text:
auditis praeteriti temporis, impletum esse illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, propter quod et loquimur . Propheta dixit, Credidi, propter quod locutus sum : Apostolus dicit, Et nos credimus, propter quod et loquimur. Ut scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos ignorare, fr
Abbreviated transcription (Latin):
ipse gͦ ꝑ ostium intrat. Predicat enim xp̃m.
qualem sibi fingit: non qualem ueritas dicit.
Nom̃ habet: rem ñ habet. Alicuius rei nomen
est arp̃s. Tene ipsam rem. si uis tibi ꝓdesse noũi

Expanded text:
ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse ti
Abbreviated transcription (Latin):
mactare & uecid̾e. Ed deistis aicũ. fec̃ issiplarscilis ł ãtq ĩe¬
xp̃m sonabant. Uenturum ꝑabant. presen¬
tem ñ agnoscebant: se iactabart etiam ipsi int̾
uidentes. hoc ẽ int̾ sapientes: & negabant xp̃ui
& ñ intrabant ꝑ ostium. Ergo & ipsi si quos
forte seducerent. mactandos & occidendos. ñ
liberandos seducerent: & hos dimittamus. Ui¬
deanius illos si forte intrant ꝑ ostium: qui ip¬
suis xp̃i nomine głantur: Inmimerabiles enĩ
sunt. qui se uidentes non solum iactant. s a xp̃o
ulnminatos uideri uoluntꝰ sunt aut̃ heretie.
Forte ipsi ꝑianuam intrauerunt: Absit.
Sabellius dicit. Qui filius ẽ. ipse ẽ pater.
S si filiuĩ. ñ est pat̾.: non intrat ꝑ ostrum quifi¬
lium dicit patrem. Arrius dicit. Aliud ẽ pat̃.
aliud ẽ silius. Recte diceret: si diceret alius ñ
aliucd. Quando enim dicit aliutl: ei contradic̃
a quo audit: ego & pat̾ unum sumus. Nec

Expanded text:
mactare et occidere. mactare et occidere. m sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Pater. Non intrat per ostium, qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Recte diceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater unum sumus . Nec
Abbreviated transcription (Latin):
ostio quo intratur ad ouile. similitudinẽ ꝓpo¬
suit: in hodierna lectione. Dicant gͦ paganr be¬
dest unde głantur. : Ad hoc enum debet uiuciuq
ꝓdesse. bene uiuere: uit detur illi semꝑ uiuere.
Nam cui non datur semꝑ uiuere: quid ꝓdest be¬
ne uiuere: Quia nec bene uiuere dicendi sunt:
qui finem bene uiuendi. uel cecitate nesciunt:
uel inflatione contempnunt. Non ẽ aut̃ cuiqͣm
spes uera & certa semꝑ uiuendi: nisi agnoscat ui
Querunt gͦ plerumq tales homines etiam ꝑ¬
et occidere. non ut pastor conseruare atq saluare.
Fnerunt quidam phy losophi de uirtutib & ui¬
ciis subtilia multa tractantes: diuidentes. defi¬
nͥentes. ratiocinationes accutissimas concludentes.
libroᷤ implentes. suam sapientiam etiam buccis
crepantib uentilantes: qui etiam dicere aude¬
rent hominib. Nos sequimini: sectam nr̃ani tene¬
te. sunltis beate uiucre. S ñ inrcłit postrũ. pde uolebant.

Expanded text:
ostio quo intratur ad ovile, similitudinem propoostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bedest unde gloriantur? Ad hoc debet enim cuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnoscat vitQuaerunt ergo plerumque tales homines etiam perre, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant,
Abbreviated transcription (Latin):
ouium. s ascendit altundeꝰ ule fur ẽ & latro.
Direriint eni se oocos ñ esse. Uidere aut̃ cuire
possent: si oues ap̃i ee̾nt. Unde sibi usurpabant
lumen: qui furebant contradiem : Propt̃ illoꝵ
gͦ uanam & suꝑbant & insanabilem arrogantiã
Añs iũs ista contrruit: in quib uos salubriter
si adit̾amur aramonuit. Multi enim sunt pa¬
gani. qui scđm quandam uitȩ huius consuetudi¬
nem dicuntur. hon homines. & boni uiri. bo¬
ne femine. in nocentef. & quasi obseruantes ea quȩ
in lege precepta sunt. defereutes honorẽ parenti¬
bus suis. non mechantes. non homiciduun ꝑpe¬
trantes. non furtum facientes. non falsum adu̾¬
sus quem quã testunonium ꝑhibentes. & cet̾a
quȩ in lege mandata siuit. uelut obseruantes.¬
ap̃iani non sunt: & plerum q se iactantꝰ quomͦ¬
pharisei. nunquid & nos ceci sumus: Quia uͦ
ista omnia qui facuuit & nesciunt ad quẽ finẽ
referant. manit̾ faciunt: dñs de grege suo. & de

Expanded text:
unde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni virimines, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt, deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes, et caetera quae in lege mandata veluti observant plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de
Abbreviated transcription (Latin):
quo huisilis uenit. incarne p̃cesserunt iusti:s
in eum credentes uenturum: quo modo nos
alium sonum habet uenit. Mutatus ẽ sõ nus
turus ẽ & uenitꝰ eamndem tam̃ fides ut rosqui
iungit: & eos qui uenturum ẽẽ. & eos qui
nisse credid̾unt. Diu̾si quidem temporilt¬

Expanded text:
quo humilis venit in carne, praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos calium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporib
Abbreviated transcription (Latin):
e illuminato illo qui na¬
tus ẽ cȩcus: sermo ad uide¬
os dñi ex ortus ẽ. Huic
itaq lectioni. hodiernã
ẽẽ contextam scire debu¬
it: & com moneri caritas
ur̃a. Cum enum dominꝰ
dixisset. iniuidicium enu
ego in hunc mundum

Expanded text:
e illuminato illo qui natus est caecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc mundum
Abbreviated transcription (Latin):
hic luere quas uidemus. Eas uͦ animas quȩ be¬
ne uixerunt. cum exierunt de corporib
ire ad suꝑna celoꝵ: requiescere ibi instellis & lu¬
minib istis conspicuis. uel quib cumq celestib
abditisq secretis: obliuisci omnium p̃teritoꝵ ma¬
lorum: & reirsus delectari redire ad corporaꝰ & ue¬
nire iterum ad ista patienda. Hoc gͦ int̾ esse no¬
luerunt. int̾ animas peccatorum: & animas u¬
storum: Quia peccatorum animas deprio
statim cum exierint de corporib. dicunt re¬
uolui ad alia corpora: iustorum aut̃ animas dui
eẽ in requie. ñ tamen semꝑꝰ s rursus delectari
corporib. & de suminis celis pt᷑ tantã iusticiam
mundi. Si sapientiam: qntomagis stulticiam:
Sisapientia mundi stultitia ẽ apud dñi:uera¬
quȩdam stultitia mundi huiꝰ quȩ ꝑuenit ad

Expanded text:
hic luere quas videmus; eas vero animas quae behic luere quas videmus; eas vero animas quae bene vixerunt, cum exierint de corporibus, ire ad superna coelorum, requiescere ibi in stellis et luminibus istis conspicuis, vel quibuscumque coelestibus abditisque secretis, oblivisci omnium praeteritorum malorum, et rursus delectari redire ad corpora, et venire iterum ad ista patienda. Hoc ergo interesse voluerunt inter animas peccatorum et animas justorum, quia peccatorum animas de proximo statim cum exierint de corporibus, dicunt revolvi ad altera corpora; justorum autem animas diu esse in requie; non tamen semper, sed rursus delectari corporibus, et de summis coelis post tantam justitiam mundi. Si sapientiam, quanto magis stultitiam? Si sapientia mundi stultitia est apud Dequaedam stultitia mundi hujus, quae pervenit ad
Abbreviated transcription (Latin):
uia fue¬
runt philosophi qui dicerent homini cum mor¬
tuts fuerit. nullam uitam postea remanere. Calib
utiq illi p̃ponendi sunt. & in quo erant illi mel¬
ores quamuis in multis a ueritate deurantes. tam̃
in quo erant istis suꝑiores: ueritati fuerarit ꝓpin¬
quantes. Higͦ qui senserunt atq dixerunt. ani¬
mas humanas mimortales. De malis homiium.
de erumpnis errorib q mortalium. quesierunt
causas qntum homines potueruntꝰ & dixerunt
sicitt potuerunt. precessisse. nescio qua in alia uita
peccata: quoꝵ peccatorum merito ista corpora
uelut carcerem animȩ mererent᷑. Deinde que¬
situm ẽ ab is. Quid postea cum fuerit homo mor¬
tiuis. qͥuid erit: Et hic contruierunt ingenia sua:
& laborauerunt qnͣtum potuerunt reddere ho¬
minib rationẽ. uel sibi uel aliis. & dixerunt
animas hominũ male uiuentium in mundas:
pessimis morib. cum exieruit de corporib. rur¬
sus continuo reuolui adalia corpora: & penas

Expanded text:
uia fuerunt philosophi qui dicerent homini, cum mortuus fuerit, nullam vitam postea remanere. Talibus illi utique praeponendi sunt. Et in quo erant illi meliores, quamvis in multis a veritate deviantes, tamen in quo erant isti superiores, veritati fuerant propinquantes. Hi ergo qui senserunt atque dixerunt animas humanas immortales, de malis hominum, de aerumnis erroribusque mortalium quaesierunt causas, quantum homines potuerunt; et dixerunt, sicut potuerunt, praecessisse nescio quae in alia vita peccata, quorum peccatorum merito ista corpora velut carcerem animae mererentur. Deinde quaesitum est ab eis, quid postea cum fuerit homo mortuus, quid erit. Et hic contriverunt ingenia sua; et laboraverunt, quantum potuerunt, reddere hominibus rationem, vel sibi, vel aliis: et dixerunt, animas hominum male viventium immundas pessimis moribus, cum exierint de corporibus, rursus continuo revolvi ad alia corpora, et poenas
Abbreviated transcription (Latin):
medius homo listus. humanitatẽ habens ÷. ꝓno.
iusicam de summo: & ideo medius. hinc penum
& indesũ numꝰ quia si utrũq inde ibi eẽt. siutrũq
hinc: nobiscũ iaceret: & medius ñ eẽt. Qui gͦ cre¬
didit in mediatorẽ. & fidelit̾ ac bene iuxerit: exit
quidẽ decorpore. & erit in requie. Pt̾ea uͦ recipi¬
et corpꝰ: ñ ad torm̃tum. s ad ornam̃tum: & uiuet
cum d̾o inȩt̾nim. Nonẽ qd̾ eum delectet ut re¬
uobis hodie quid dicant etiam philosophi. mundi
huius: quoꝵ ds sapientiã tanquã ueram stultitrã
reꝓbauit: crastino adiuuante dño exponere po¬

Expanded text:
medius homo justus, humanitatem habens de imo, justitiam de summo; et ideo medius: hinc unum, et inde unum: quia si utrumque inde, ibi esset; si utrumque hinc, nobiscum jaceret, et medius non esset: qui ergo crediderit in Mediatorem, et fideliter ac bene vixerit, exiet quidem de corpore, et erit in requie; postea vero recipiet corpus non ad tormentum, sed ad ornamentum, et vivet cum Deo in aeternum. Non est quod eum delectet ut reiam proposui vobis hodie quid dicant etiam philosophi mundi hujus, quorum Deus sapientiam tanquam veram stultitiam reprobavit, crastino, adjuvante Domino, exponere po
Abbreviated transcription (Latin):
bona inuita tua: & lazarus similit̾ mala. Nunc
aut̃ hic consolatur: tu uͦ cruciaris. Uidetis quod
quedam uices studia bonorum ac malorum homi¬
num manent: quas studio imiscdiȩ comuienit pre¬
ueniri. ne infructuose diuitiȩ aduersum se ultri¬
ces criminiun flammas accendant. Paremus itaq
nobis dilectissimi apud anm̃ locum grȩ. & uiam
uite nr̃ȩ iuificentia & largitate muniamus.
Affectun nr̃orum labem apud dñm p̃missa sa¬
tisfactione purgemus: respicientes ad illam ꝓphe¬
ticam sententiam quȩ dicit. qui seminant in
lacrimis. ingaudio metent. Siquis gͦ conscienti¬
am suam diligent̾ int̾rogat: non ociosis aurib
ita suscipienda putet. Non enim poteris in illa
die futuri uidicii alit̾ inuenire refrigerium: insi
uuluera tua aut curaueris refectione pauꝑum ⁊
ant laueris inundatione lacrimarum. ꝓftisius
aut̾ ipsi flete: & facultates ur̃as fletib erogate.

Expanded text:
bona in vita tua, et Lazarus similiter mala; nunc bona in vita tua, et Lazarus similiter mala; nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris . Videtis quod quaedam vices studia bonorum ac malorum hominum manent, quas studio misericordiae convenit praeveniri; ne infructuosae divitiae adversum se ultrices criminum flammas accendant? Paremus itaque nobis, dilectissimi, apud Dominum locum gratiae, et viam vitae nostrae munificentia et largitate muniamus. Affectuum nostrorum labem apud Dominum praemissa satisfactione purgemus, respicientes ad illam propheticam sententiam quae dicit: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Si quis ergo conscientiam suam diligenter interrogat, non otiosis auribus ista suscipienda putet. Non enim poteris in illa die futuri judicii aliter invenire refrigerium, nisi vulnera tua aut curaveris refectione pauperum, aut laveris inundatione lacrymarum. Profusius autem ipsi flete, et facultates vestras flentibus erogate,
Abbreviated transcription (Latin):
ceruatam pecuniam infelicium lacͥmis compa¬
ratam. indie annumerare scłi hereditatib pro¬
futuram. Ile integre & incorrupte diuitie qͥb
amimȩ redimntur: quib peccata purgant᷑.
Illuiꝰdiurtie acceptabiles do sunt: cuius largitate
pauꝑ alitur. nudus uestitur:ꝰ captiuus redunit᷑
uinctus absoluitur celestis regni hereditas comꝑa¬
tur: Nolo illas diuitias. quȩ cotidie augmento
suo famem faciunt: & imposterum dignitatis
suȩ flore nudatȩ amatores suos esurire patiunt᷑.
Recurramris deniq ad scͥpturas: & intelligetis in
comparatione diuitiarum. sub meliore stare sorte
pauꝑiem. In castigatione enim auaritiȩ dñs quen¬
dam diuitem apud inferos abrahȩ patri nr̃o ita
supplicasse assignat: ut mendicum lazarum in sub¬
lnmori loco residentẽ mitteret. qui refrigeraret os
eius &̃ estuantia sits labia restingueret. Cu ita tradi¬
tui fuisse responsum. Fili recordare quia recepisti

Expanded text:
cervatam pecuniam infelicium lacrymis compacervatam pecuniam infelicium lacrymis comparatam in diem annumerare saeculi haereditatibus profuturam. Illae integrae et incorruptae divitiae, quibus animae redimuntur, quibus peccata purgantur. Illius divitiae acceptabiles Deo sunt, cujus largitate pauper alitur, nudus vestitur, captivus redimitur, vinctus absolvitur, coelestis regni haereditas comparatur. Nolo illas divitias, quae quotidie augmento suo famem faciunt, et in posterum dignitatis suae flore nudatae, amatores suos esurire patiuntur. 5. Recurramus denique ad Scripturas, et intelligetis in comparatione divitiarum sub meliore sorte stare pauperiem. In castigatione enim avaritiae Dominus quemdam divitem apud inferos Abrahae patri nostro ita supplicasse assignat, ut mendicum Lazarum in sublimiori loco residentem mitteret, qui refrigeraret os ejus, et aestuantia siti labia restingueret. Cui ita traditur fuisse responsum: Fili, recordare quia recepisti
Abbreviated transcription (Latin):
stasingrata consimnt: aut tinea dampnosa
corrumpit. Hoc solum sibi homo reponit: quic¬
quid causa miserationis expenderit. Nam it a
dicit dñs. Thesaurizate uobis thesauros in celo:
ubi neq tinea consumit. nec fures effodiunt &
furantur. Prouideamus gͦ dilectissimi: ne facul¬
tates nr̃as uermis auaritiȩ exterminet. Premit¬
tamus illuc opes nr̃as: ubi nullus fur irruat:
nillus insidiator incendat. Commendemus
duitias nr̃as dño dicente. nolite uobis thesaurie¬
tare thesauros interra. Quisquais enmm facultates
suas inopere dĩ fidelit̃ erogauerit: in parte celi
reconditas. ac repositas subiusto fide iussore cu¬
stodit. Nemo sapiens ad huius scłi ornamenta
spiciat: quȩ dum temporalit̾ uoluntatibus
hominum seruiuntꝰ animis possidentis illudunt:
Duo sunt gen̾a diuitiarum. Unum quod suadet
ad mortem: Aliud quod ducit ad uitam. Diuntie
mortis sunt. incubare facultatib alienis: & coa¬

Expanded text:
stas ingrata consumit, aut tinea damnosa stas ingrata consumit, aut tinea damnosa corrumpit. Hoc solum sibi homo reponit, quidquid causa miserationis expenderit. Nam ita dicit 13 Dominus: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi neque tinea consumit, nec fures effodiunt et furantur . 4. Provideamus ergo, dilectissimi, ne facultates nostras vermis avaritiae exterminet. Praemittamus illuc opes nostras, ubi nullus fur irruat, nullus insidiator incendat. Commendemus divitias nostras Domino dicenti: Nolite vobis thesaurizare thesauros in terra . Quisquis enim facultates suas in opere Dei fideliter erogaverit, in parte coeli reconditas ac repositas sub justo fidejussore custodit. Nemo sapiens ad hujus saeculi ornamenta respiciat: quae dum temporaliter voluntatibus hominum serviunt, animis possidentis illudunt. Duo sunt genera divitiarum: unum quod suadet ad mortem, aliud quod ducit ad vitam. Divitiae mortis sunt, incubare facultatibus alienis, et coa
Abbreviated transcription (Latin):
mam
possidere. Nescis quod ñ recipit fructum quic̃q
non seminat. uixta illam sententiam quam suꝑi¬
us commemorauimus. qui parce seminat parce
et metet. Hęc ẽ gͥ exercende culture ratio: ut qͣn¬
tum plus homo seminum terrȩ cominendat:
tanto futuris messib spes maior accrescat. Qui
non seininat: otiosis manib alios netentes spec¬
cat. Nam qui int̾cetõs agricolas plus laborauerit:
plus respondet. Quando autẽ potest fieri ut hor¬
rea sua uacua respiciat. qua semina multiplicato
uigit̾ sulco terrȩ cominiserit: Quid tͥ prod est con¬
testis incubare diuitus. si dehis nullum lucrum
cupias: Uideins deniq frequent̾ inueteratam
frugum mnassam uetustate consumi: & uiciata tẽ¬
porib una. nullis in posterum usib ꝑfutura iac¬
tari. Illud solum aliquotiens dño magis intelligi¬
mus ꝓfuisse: quod renouandi gr̃a solet agricola
indigentib cominodare. Quicquid aut̃ auari¬
ta seruauerit. aut estas nimia decipit. aut uetu¬

Expanded text:
am possidere. Nescis quod non recipit fructum quicumque non seminat, juxta illam sententiam, quam superius commemoravimus, Qui parce seminat, parce et metet ? Haec est igitur exercendae culturae ratio, ut quanto plus homo seminum terrae commendat, tanto futuris messibus spes major accrescat. Qui non seminat, otiosis manibus alios metentes spectat. Nam qui inter caeteros agricolas plus laboraverit, plus reponet. Quando autem potest fieri ut horrea sua vacua despiciat, qui semina multiplicato jugiter sulco terrae commiserit? Quid tibi prodest congestis incubare divitiis, si de his nullum lucrum capias? Videmus denique frequenter inveteratam frugum massam vetustate consumi, et vitiata temporibus vina nullis in posterum usibus profutura jactari. Illud solum aliquoties Domino magis intelligimus profuisse, quod renovandi gratia solet agricola indigentibus commodare. Quidquid autem avaritia servaverit, aut aestas nimia decipit, aut vetu
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. Qui parce seminat: parce & mecet.
frofecto nobis prestamus quotiens cumq unse¬
ris subuenimus: lucrum nr̃m est nr̃arum en¬
gantia facultatum. Nam si respicias adspem
future recributionis fenori traditur: quicquio
esurientib minstratur: ita dicente ꝓpħa. beatꝰ
qui intelligit suꝑ egenum & pauꝑem: indie
mala liberabit eum dñs. His ominb fide iussor

Expanded text:
dicentem: Qui parce seminat, parce et metet . dicentem: Qui parce seminat, parce et metet . Profecto nobis praestamus, quotiescumque miseris subvenimus, lucrum nostrum est, nostrarum erogatio facultatum. Nam si respicias ad spem futurae retributionis, fenori traditur quidquid esurientibus ministratur, ita dicente propheta: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem, in die mala liberabit eum Dominus . His omnibus f
Abbreviated transcription (Latin):
re fenus pecunie reportare: Beati misericordes.
qm̃ ipsis miserebitur ds. Gaudete dilectissumm:
& securi donate. atq indubitant̾ expendite
Quis aut̾ non certatim opessuas larga ꝑmiseros
erogatione dispensetꝰ cum multiplices fructus &
duplicia dona se inrelligat se recepturum: Fcce
demq beatos illos dñs inhac uita iudicatrit: quibꝰ
infuturo miscđłiam reꝑmisit. Audite in alio lo¬
co. dñm dicentem: onimi pecenti ce cribue Non
ociosum dilectissimi: quod omnib petentibus ele¬
mosinam dñs dare iubet. Sciebat necessario
aliquotiens int̾ malos etiam bonos latere: atq
ideo bonos malosq commiscute. ne cum indiguoᷤ
nec ẽ necessitas exploranda pauꝑis. dantis non
accipientis fructus queruntur Non inter est
cui petenti eroges: non enim requirit dñs utrum
mereatur ille qui postulatꝰ. s querit quantum
presiet qui donat. Audite adhunc locum apłm

Expanded text:
e fenus pecuniae reportare? Beati misericordes, e fenus pecuniae reportare? Beati misericordes, quoniam ipsis miserebitur Deus. Gaudete, dilectissimi, et securi donate, atque indubitanter expendite. Quis autem non certatim opes suas larga per miseros erogatione dispenset, cum multiplices fructus et duplicia dona se intelligat recepturum? Ecce denique beatos illos Dominus in hac vita judicavit, quibus in futuro misericordiam repromisit. 2. Audite in alio loco Dominum dicentem: Omni petenti te tribue . Non est otiosum, dilectissimi, quod omnibus petentibus eleemosynam Dominus dare jubet. Sciebat necessario aliquoties inter malos etiam bonos latere; atque ideo bonos malosque commiscuit, ne cum indignos nec est necessitas exploranda pauperis; dantis, non accipientis fructus quaeruntur. Non interest cui petenti eroges; non enim requirit Dominus utrum mereatur ille qui postulat; sed quaerit quantum praestet qui donat. Audite ad hunc locum Apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
Sermo ualerrani ep̃i de misericordia.
uitȩ cause dilectissimi
ex euuangsica lectione
uenientes. in diu̾sam
partem animum tra¬
hunt: quassi uolueri¬
mus subunuis mat̾iȩ
propositione dispone̾.
necesse ẽ ut causa can¬
se impedat: alterius
negotii intellectum
alter excludat. Quando aut̃ potest fieri ut non
confusione multarum rerum aut dicentis im
ꝓmeritis suis beatitudinis gr̾am. euuangłista
cominemorat fuisse collatam: interim causam
imiscđie apud uos putauimus exponendam
quȩ cotidiani oꝑis fructum requirit ceteratẽ¬
poralib sius. cum usus fuerit exequi̾murꝰ ut
una queq res cum ꝓpriis uirib fixa constiterit.
alterns cause materram non requirat. Ecce
dicit dñs. beati miseri cordes: qm̃ ipsis miserebit᷑
d̾s. Miror si ptꝰ hanc uocem dubitet aliquis
nummum suum expendere: cum uderit
iustis lucra respond̾e beneficii. Quid autem
prodest congestam auri massam sacculo custodi¬
res cum possis custodire & benefacere. & expensa¬

Expanded text:
 Item de misericordia. 1. Multae causae, dilectissimi, ex evangelica lectione venientes in diversam partem animum trahunt: quas si voluerimus sub unius materiae propositione disponere, necesse est ut causa causae impediat, alterius negotii intellectum alter excludat. Quando autem potest fieri ut non confusione multa rum rerum aut dicentis, aupro meritis suis, beatitudinis gratiam evangelista commemorat fuisse collatam, interim causam misericordiae apud vos putavimus exponendam, quae quotidiani operis fructum requirit: caetera temporibus suis, cum usus fuerit, exsequemur; ut unaquaeque res cum propriis viribus fixa constiterit, alterius causae materiam non requirat. Ecce dicit Dominus: Beati misericordes, quoniam ipsis miserebitur Deus . Miror, si post hanc vocem dubitet aliquis nummum suum expendere, cum viderit justis lucra respondere beneficii. Quid autem prodest congestam auri massam sacculo custodire, cum possis quotidie et bene facere, et expensa
Abbreviated transcription (Latin):
Recedite a me maledicti ur ignem ȩt̾num. Esuri¬
ui: et ñ dedistis mithi manducare: sitimi et ũ dedi¬
stis midhi bibere. Cogitemus gͦ dilectissimm & ꝑ
uideamus. ne nos retributio impietatis in ue¬
niat: Nam ficut in pascendis uestiendisq pau¬
perib placatur dñs. ita leditur incontemptu
miserorum: cui tanta ẽ cura infelicium. ut sibi
datum idicet. quisquis iopem are nestit ane
reficit. Audite salomonem dicente̾. Fili bene¬
sac tecum: conclude elemosinam insimi pau¬
peris Quisq gͦ utilitatib suis consulere de¬
siderat: non inuitus pauꝑem pascat. Non deist
aut̾ in quo cotidie posfis lucrum facere: si ad neces¬
sitatem respicias pauꝑtatis aliene. Nam dicit sqͣ¬
tura. Elemosina & fide peccata purgantur: fcce
hic ieiuinis faucib pastum requirit: ille mistrã¬
bile uestimentum deesse sibi inuuditate testat᷑.
Satis crudelis ẽ & minuumi durus: quem non
tangit dolor: cum partem corporis sui. aut de¬
bilitas aut nuditas. aut pauꝑtas stimulat.

Expanded text:
me, maledicti, in ignem aeternum. Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere . Cogitemus ergo, dilectissimi, et provideamus ne nos retributio impietatis inveniat. Nam sicut in pascendis vestiendisque pauperibus placatur Dominus, ita laeditur in contemptu miserorum; cui tanta est cura infelicium, ut sibi datum judicet quidquid inopem aut vestit aut reficit. 3. Audite Salomonem dicentem: Fili, benefac tecum, conclude eleemosynam in sinu pauperis . Quisque ergo utilitatibus suis consulere desiderat, non invitus pauperem pascat. Non deest autem in quo quotidie possis lucrum facere, si ad necessitatem respicias paupertatis alienae. Nam dicit Scriptura: Eleemosyna et fide peccata purgantur. . Ecce hic jejunis faucibus pastum requirit, ille miserabile vestimentum deesse sibi in nuditate testatur. Satis crudelis est et nimium durus quem non tangit dolor, cum partem corporis sui aut debilitas, aut nuditas, aut paupertas stimulat.
Abbreviated transcription (Latin):
ritiȩ uidicii districdio reseruatur: ita euangłista
dicente. Cum uenerit filius hominis in maie¬
state sua. & om̃s angł cum eo: tunc segrega uit
om̃s ab imricem. oues adextris. hedos a simsttis
dicens illis qui a dextris sunt. uenite filii mei
possidete mecum regnum celorum. Efun mi s
dedistis michi matdner. sittm & dedistis m
bibere. hospes erat.a collegistu me¬

Expanded text:
io reservatur, ita evangelista dicente: Cum venerit Filius Hominis in majestate sua, et omnes angeli cum eo, tunc segregabit omnes ab invicem, oves a dextris, et haedos a sinistris; dicens illis qui a dextris sunt: Venite, filii mei, possidete mecum regnum coelorum. Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes era
Abbreviated transcription (Latin):
buerte eccłie: ut sacerdotes illius his quos ꝑcipi¬
eudis baptismi sacramentis p̃parant. prus uit̾
cȩta consecrationis exordia. de saliua oris sui na¬
res tangant. & aures. dicentes effeta: ꝑsaliuam
quidem oris sui. gustum quo iniciandi sunt.
suꝑnȩ sapientiȩ designantes: ꝑt actum uͦ nari¬
um. ut abiectis delectationib noxiis. solum xp̃i¬
meditari debere. Porioꝑ tactum aurium ut relic¬
to auditu linguȩ nequam. audiant u̾ba xp̃i et
faciant ea: similes uiro prudentiꝰ: qui edificauit
domum suam supra petram. Et unusquisq no

Expanded text:
buit Ecclesiae, ut sacerdotes illius his quos percipiendis baptismi sacramentis praeparant, prius inter caetera consecrationis exordia, de saliva oris sui nares tangant et aures, dicentes: Effeta. Per salivam quidem oris sui gustum, quo initiandi sunt, supernae sapientiae designantes; per tactum vero narium, ut abjectis delectationibmeditari debere. Porro per tactum aurium, ut relicto auditu linguae nequam, audiat verba Christi, et faciat ea: similis vero prudenti, qui aedificavit domum suam supra
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ec̃ ad mortẽ. Ille gͦ septimus milesinnis annꝰ
ut ad ꝓpositum caput redeam: ipse erit uere be¬
atissimus dies. qͣndo agonis eius quem nunc patim̃
desiente conflictu optatam uictores requiem
capient. ac felici ocio ꝑfrueritur: Nullum seruile
opꝰ ibi. id ẽ nullum peccati opus facientes: quia
qui facit peccatum seruus ẽ peccati. ut ait salua¬
tor. S hoc plane solum facient qͦd faciendum
erit. omii animȩ sce̾: scilicet ut coptilati agnum¬
b angeloꝵ ꝑpetuos hymnos & gr̃arum actiones

Expanded text:
hoc esse ad mortem. Ille ergo septimus millesimus annus hoc esse ad mortem. Ille ergo septimus millesimus annus ut ad propositum caput redeam ipse erit vere beatissimus dies, quando agonis hujus quem nunc patimur, desinente conflictu, optatam victores requiem capient, ac felici otio perfruentur, nullum servile opus ibi, id est nullum peccati opus facientes; quia qui facit peccatum, servus est peccati, ut ait Salvator ; sed hoc plane solum facient quod faciendum erit omni animae sanctae, scilicet ut copulati agminibus Angelorum, perpetuos hymnos et gratiarum actiones
Abbreviated transcription (Latin):
inechaberis. ñ falsum testimonium dices: & cȩc̃a
quȩ transacto iam dimidio numero annorum
scł̃i ideo ꝑ legem littere ꝓhibentur. Ut negligenti
homini uel naturalẽ legem nel mandati legẽ.
scͥptum legis commonitorum traderet᷑ & habe¬
ret obliuuo pedagogum. dissimulatio compiu¬
ȩtas eius capax e̾e̾ co perit legis. E thinc ẽ iluo
qͦd apłs paulus ex iudeis parentib natus. he¬
breus quippe er hebreis ait. Ego aut̃ iiuebam
sine lege aliquando ait ostenderet solam infan¬
tie etatem. sine lege uiuere: quȩ ñdum capiat
legem. S at ubi uenit lex inquit: peccatum re¬
uxit ego aut̃ mortiuis sum. Hoc ẽ dixisse. pec¬
catum qͦd erat ignoranti mortuum. uiuere
intelligenti cepit: & ego qui uiuebam pͥus inle¬
ge. factus sum morti obnorius: nisi declinauiero
peccatum qͦd iam mͥ intelligenti mortẽ generat:¬
& incipit mandatum qͦd aduitam mͥ datum ẽ.

Expanded text:
moechaberis, non falsum testimonium dices , et caetera moechaberis, non falsum testimonium dices , et caetera quae transacto jam dimidio numero annorum saeculi, ideo per Legem litterae prohibentur, ut negligenti homini vel 299 naturalem legem, vel mandati legem, scriptum Legis commonitorium traderetur, et haberet oblivio paedagogum, dissimulatio compulaetas ejus capax esse coeperit Legis. Et hinc est illud quod apostolus Paulus ex Judaeis parentibus natus, Hebraeus quippe ex Hebraeis, ait: Ego autem vivebam sine Lege aliquando, ut ostenderet solam infantiae aetatem sine Lege vivere, quae nondum capiat Legem; sed mox ubi venit Lex, inquit, peccatum revixit: ego autem mortuus sum ; hoc est dixisse, peccatum, quod erat ignoranti mortuum, vivere intelligenti coepit: et ego qui vivebam prius sine Lege, factus sum morti obnoxius, nisi declinavero peccatum, quod jam mihi intelligenti mortem generat: et incipit mandatum quod mihi ad vitam datum est,