comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim qui dictus ẽ ꝑ esaiam prophetam dicentem: uox clamantis in deserto
parateuiam dñi rectas facite semitas eius: Marcus quoque et lucas. consen¬
tiunt hoc isaiȩ testimonium eẽ deiohanne : Nam plura uerba etiam conse¬
quentia ex eodem ꝓphetalucas cõmemorauit : Cum debaptista iohanne nar¬
raret : Iohannes autẽ euangelista: ipsum iohannem bapcistam deseipso idem testi¬
monis isaie protulisse cõmemorat : Sicut nunc mattheus dixit. quaedam
io hannis uerba : quaȩ alii non dixerunt: Predicans inquiđ in deserto iudeae
et dicens penitentiam agite : ad ꝓpinquauit enim regnum caelrum: Hec uerb
iohannis ali pretermiserunt : Iamuero quod sequitr mnattheus et adiungit
hicest enim quidictus ẽperisaiam prephetam dicentem Vox damantis indeser¬
ta parate uiam dñi rectas facite semitas eius Ambigue positum ẽ nec elues t
utsum ex persona suia idemmatcheus hõc commemor auerit: an adhc stuas

Expanded text:
qui dictus est per Esaiam prophetam dicentem: uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius. Marcus quoque et Lucas consentiunt hoc Esaiae testimonium esse de Iohanne. nam plura uerba etiam consequentia ex eodem propheta Lucas comrnemorauit, cum de baptista Iohanne narraret. Iohannes autem euangelista ipsum Iohannem baptistam de se ipso idem testimonium Esaiae protulisse commemorat, sicut nunc Mattheus dixit quaedam Iohannis uerba, quae alii non dixerunt. praedicans, inquit, in deserto Iudaeae et dicens: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. haec uerba Iohannis alii praetermiserunt. iam uero quod sequitur Mattheus et adiungit: hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam dicentem: uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius, ambigue positum est, nec elucet, utrum ex persona sua idem Mattheus hoc commemorauerit, an adhuc uerba
Abbreviated transcription (Latin):
modut interse mattheus lucasq consenciamt intexetriia qin pi Quenan
unam farunus Demonstrantes tardioribus quem libet eorum cõmemo¬
sando dd alter taceoud tacendo qđ alter cõmemorat: Non impedire intel¬
surcano iesdes marrationis alcerius Vt hoc ex emplosiue ni ame fac tatel
sue aliomodo coemmodius fieri possit : uideat unus quisq et incecetis calib
lucis fier posse qđ hic factum ee ospexerit qa mn crspuses et in deariss qlib¬
fuor guingelistor in debaptista iohanne consensienso naltoruidle dequs tute
Incdiebons arte llisi u ent ioh omes bapist aer enifaens i n deseheus uasciuartua

Expanded text:
modum inter se Mattheus Lucasque consentiant, ut ex utriusque narratione modum inter se Mattheus Lucasque consentiant, ut ex utriusque narratione unam faceremus, demonstrantes tardioribus quemlibet eorum commemorando quod alter tacet uel tacendo quod alter commemorat non inpedire intellectum ueracis narrationis alterius, ut hoc exemplo, siue ut a me factum est siue alio modo commodius fieri possit, uideat unusquisque et in ceteris talibus locis fieri posse quod hic factum esse perspexerit. Iam ergo, ut dixi, uideamus quattuor euangelistarum de baptista Iohanne consensum. Mattheus ita sequitur: in diebus autem illis uenit Iohannes baptista praedicans in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
etlucas post uerba ubiait ecibs ꝓficiebat sapientia aetate et gratia apudom
todecimo imperii tiberii caesaris. ꝓcurantepontiopilato iude amno aetr ercha
autem galile aeherode. phrlippo autẽ fracre eius tetrarcha ituriȩ et traco¬
nitidis regionis etlisania abiline tetrarcha sub principibus sacer docu
anna et caipha ꝑactumẽ uerbum di super iohannẽ ⁊ acharie filum in deserto
ecsetesu: Io hnnes quoq apostolus in euangelistis quattuor eminent inaeser
postea quum dixit de uerbo dĩ qui est ipse filius ante omnia secula rencis fao
quia oemnia peripsum facta sunt : Intulit continuo de iohannis predicatione :¬
aet estimonio dicens. Euit homomissus adõ c̃uinomenerat iohanniss Vnde
im uidendũ ẽ de ipso iohanne : quattuor euangelistarũ narrationes que te¬
admodumt interse piomdis cordant : Nonut hoc a nobis per omnia reqliracur
ant etrgatir quod modo fecimus deprimordus naciex mariaa p̃i quemad¬

Expanded text:
ia apud todecimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, tetrarcha autem Galilaeae Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Ituraeae, et Trachonitidis regionis, et Lysania Abilinae tetrarcha, set Caifa factum est uerbum domini super Iohannem filium Zachariae in deserto, et cetera. Iohannes quoque apostolus in euangelistis quattuor eminentissimus, posteaquam dixit de uerbo dei, qui est ipse filius ante omnia saecula creaturae, quia omnia per ipsum facta sunt, intulit continuo de Iohannis praedicatione ac testimonio dicens: fuit homo missus a deo, cui nomen erat Iohannes. unde iam uidendum est de ipso Iohanne quattuor euangelistarum narrationes quemadmodum non inter se discordent, non ut hoc a nobis per omnia requiratur aut exigatur quod modo fecimus de primordiis nati ex Maria Christi, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
dombo ubi gest asunit que narrauit : etunde ad ca iphan misus ẽ ihs udque abmitio
ducebatut sicist deeit mat theus cõmemorauit autẽ sta iohannes. que int̃ ponti¬
it re apitulans depetro et adeã n irrationẽ raiens stadobt un es que in t̃poa
nsgntionẽ erat autẽ simon perus stans ẽc cale faciensabot. er eotloat erinã¬

Expanded text:
domum, ubi gesta sunt quae narrauit et unde ad Caifan missus est Iesus, ad quem ab initio domum, ubi gesta sunt quae narrauit et unde ad Caifan missus est Iesus, ad quem ab initio ducebatur, sicut dixit Mattheus. commemorauit autem ista Iohannes quae interposuit recapitulans de Petro et ad eam narrationem rediens ita dicit, ut conpleat trinam negationem: erat autem Simon Petrus stans et cale
Abbreviated transcription (Latin):
ia intella gotis tanse foras petrũ ẽtredisse. primo eni sedebat adigne pos¬
auti a rediens stare ceperat sed forteait aliquis. nondumne dert surre xeres
autẽ ee icuras h oe potest dicere quiputat foris ainte uanuam secundo i sterrogaiũ
negassed̃ su dea inus erego iohannis sequentia: Pontifexergo inquiꝗ interrogauit
bm̃ dediscipulis suis et dedoctrina cius Responditei ihis Egopalam łocutus su
mundo ego sem ꝑ docui insinagoga et intemplo quo omnes iudei conueniunt᷑ &
nocculto locutussum nibil: quid me interrogas interroga eos quiaudier quio
oenists sem iose gie ceobi sciunt que dixerim ego. Haec aũt̃ cũdecis sec: unus adsistens
mninistrorũ dedit ala pam ihũ dicens: Sic respondes ponifiar rtepondut a ilsiste
snale locutus sum testimoniũ ꝑhibe demalo sinautẽ bene quid necedis e ii¬
facũ annas ligatũ ad caiphampontificem: hic sane ostenditur : quodannas pon¬
por eiat : nondum enĩ missus erat ad caiphan : cũiã illidiceretarsic aesponder

Expanded text:
 intellegitur iam exisse foras Petrum et redisse; primo enim sedebat ad ignem, postea iam rediens stare coeperat. Sed forte ait aliquis: nondum exierat, surrexerat autem exiturus. hoc potest dicere qui putat foris ante ianuam secundo. interrogatum negasse. uideamus ergo Iohannis sequentia: ll\'pontifex ergo, inquit, interrogauit legum de discipulis suis et de doctrina eius. respondit ei Iesus: ego palam locutus sum mundosum nihil. quid me interrogas? interroga eos qui audierunt quid locutus sum ipsis. ecce hi sciunt quae dixerim ego. haec autem cum dixisset, unus adsistens ministrorum dedit alapam Iesu dicens: sic respondes pontifici? respondit ei Iesus: si male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si autem bene, quid me caedis? et misit eum Annas ligatum ad Caifan pontificem. hic sane ostenditur, quod Annas pontifex erat; nondum enim missus erat ad Caifan, cum iam illi diceretur: sic respondes
Abbreviated transcription (Latin):
enant᷑ it atrio quia hic ex illis ẽ. hoc audito ille regressus ẽ ut se quasi purgar&
negando siue ꝗde e dibilius non audiuit quid deillo dictũ fuerit ciri forasrat¬
re tetp ostea quã seduit ei dixerunt ancilla et ille alius quẽ lacas esroremas
colugitur conlatis dehacre omnib euangelistarũ testimoniis nomante aomne neo¬
cundo petrum negasie sedincus in acrio adignẽ : mattheũ aut̃ etmarcũ qui comemio¬
raues exisse eũ foras r̃ egressũ eius breuitatis causa tacuisse: Nunciã detentia negas¬
tione inspiciamus eorũ congruentiã quã matcheũ solũ iã explicasse meminerimus
Sequitus ergomarcus eidicit: et post pusillũ qui adstabant dicebaniora resuiohom
Alis es na et galileus es: ille aũt coepit a nathematizare et iurare qrerates uoc edor¬
nesstũ que dieuis s estatim iterũgallus cantauit ucas aut̃ ita secat si bare idem¬

Expanded text:
erant in atrio: quia hic ex illis est, hoc audito ille regressus est, ut se quasi purgaret erant in atrio: quia hic ex illis est, hoc audito ille regressus est, ut se quasi purgaret negando, siue, quod est credibilius, non audiuit, quid de illo dictum fuerit, cum foras exiret, et posteaquam rediit, ei dixerunt ancilla et ille alius quem Lucas commemorat: colligitur conlatis de hac re omnibus euangelistarum testimoniis non ante ianuam secundo Petrum negasse, sed intus in atrio ad ignem, Mattheum autem et Marcum, qui commemorauerunt exisse eum foras, regressum eius breuitatis causa tacuisse. Nunc iam de tertia negatione inspiciamus eorum congruentiam, quam Mattheum solum iam explicasse meminerimus. sequitur ergo Marcus et dicit: et post pusillum, qui adstabant, dicebant Petro: uere ex illis es, nam et Galilaeus es. ille autem coepit anathematizare et iurare: quia nescio hominem istum, quem dicitis. 72 et statim iterum gallus cantauit. Lucas aut
Abbreviated transcription (Latin):
et soris quiuidit al cera ancilla sedcũ exiret efuidit idercũs irgeeot ãuguurat:
et in atrioethicerat cumihunatareno : Ille autẽ qui foras exierat hoc audito redies
iurauitillis contra nitentibus quia non nouit hominẽ : Nam et marcus sic ait deeadẽ
ancaulio  coepit dicete circũstantibus quia hic ex illis ẽ: dicebat enĩ non illi sedhis
quillo e eunte ibi remanserant : sic tamen ut ille audirec: underediens etr graseds
ignam stans resistebat negando uerbis eorum: deinde in eo qđ iohannes aut dixerunt
NSũquid etsu enx discipulis eius es. qđ redeunti et stanti dictũ intellegimus. hoc quoq
confirmatur non illã tantũ alterã ancilã quã cõmemorat in hac secunda negatione
mat iheus ei marcus sed etaliu comemorat lucas cũ petro id egisse: ude ichauei
dicit  Dixer ergo in : qua opt̃ siue postea quã illo ex eunte dixit ancillabis quisecũ

Expanded text:
et foris eum uidit altera ancilla, sed cum exiret, eum uidit, id est cum surgeret, ut exiret,  intus in atrio: et hic erat cum Iesu Nazoreno. ille autem qui foras exierat hoc audito rediens iurauit illis contra nitentibus. quia non nouit hominem. nam et Marcus sic ait de eadem ancilla: et coepit dicere circumstantibus: quia hic ex illis est. dicebat enim non illi, sed his qui illo exeunte ibi remanserant, sic tamen, ut ille audiret, unde rediens et rursus ad ignem stans resistebat negando uerbis eorum. deinde in eo quod Iohannes ait: dixerunt: numquid et tu ex discipulis eius es? quod redeunti et stanti dictum intellegimus, hoc quoque confirmatur non illam tantum alteram ancillam, quam commemorat in hac secunda negatione Mattheus et Marcus, sed et alium, quem commemorat Lucas. cum Petro id egisse. unde Iohannes dicit: dixerunt ergo ei. quapropter siue, posteaquam illo exeunte dixit ancilla his qui secum
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ & eũfuisset intuita dixit: & hic cũ illo erat: atille negauit eũ dicen suendu sede ntẽ at¬
rouillua: et post pusillũ alius uidens cũ dxit : et iu deillis es hocergo qdlucas ait et post
ous lll̃ iã egeos ses erat petrus unuã & primus gallus cantauerat: Li quo reserat ⁊ post
quer admodũ dicit ioharines ad focũstins iterũ negaret lobannes cns in prima negatio¬
nesretõ an osolum deprimo gallicantu tacet sicut ceteri. exceptomarco: sedetiã qđ
sedentẽ adignẽ cognouerit ancilla non cõmemorat hoc enie tartuarte. sedetiã o
peno ai. culla ostiaria num quid ergo & tude discipulis es hominis istius dicit illo
nopsums De inde int̃ ponit quȩ gesta sunt cũ ihũ in eadẽ domo quȩ cometnor anda

Expanded text:
ille negauit eum dicens: mulier, non noille negauit eum dicens: mulier, non noui illum. et post pusillum alius uidens eum dixit: et tu de illis es. hoc ergo quod Lucas ait: et post pusillum, iam egressus erat Petrus ianuam et primus gallus cantauerat, iamque redierat, ut, quemadmodum dicit Iohannes, ad focum stans iterum negaret. Iohannes enim in prima negatione Petri non solum de primo galli cantu tacet, sicut ceteri excepto Marco. sed etiam, quod sedentem ad ignem cognouit ancilla, non commemorat. hoc enim tantum ait: dicit ergo Petro ancilla ostiaria: numquid ergo et tu de discipulis es hominis istius? dicit ille: non sum. deinde interponit, quae gesta sunt cum Iesu in eadem domo
Abbreviated transcription (Latin):
stabant : et dixer̃ petro: uere & tu ex illis es: Nã & loquelatua manifestũ tefacit
łunccepit de testari & iurare: quia non nouiss& hominẽ : et continuo gallus cantauit:
hec dicit mattheus Intellegitur aut q̃đ postea quã ex iitforas cũ iã semel negasset gallus
cantauit primus qđ mattheus tacet & marcus dicitꝰ non aũt foris ante ianuã iterum
negauit : sed cũ redisset ad focum: quando aut̃ redierit: opuserit cõmemorare ar¬
cusergosic illud n arrat : & ex ut foras ante atrium: a gallus cantauit Rursus autẽ cũ
uidisset illum ancilla: coepit dicere circũstantib: quiahic ex illis ẽ : at ille uerũ
negauit : hȩc uero ancilla non eadem sedalia ẽ: sicut dicit mattheus: sane hoc quoq le¬
tellegitur quia in secunda negatione aduobus compellatus ẽ : & ab ancilla sclicet
quã scõmemorat mat theus & marcus & abalio que cõmemorat lucas. sicedid oe
narrarlucas: petrus uero sequebatur eũ alonge: accenso aut̃ igno in medio atrio

Expanded text:
la tua manifestum te facit. tunc coepit detestari et iurare, quia non nouisset hominem. et continuo gallus cantauit. haec dicit Mattheus. intellegitur autem, quod, posteaquam exiit foras. cum iam semel negasset, gallus cantauit prius, quod Mattheus tacet et. Marcus dicit. Non autem foris ante ianuam iterum negauit, sed cum redisset ad focum; quando autem redierit, non opus erat commemorare. Marcus ergo sic illud narrat: et exiit foras ante atrium, et gallus cantauit. rursus autem cum uidisset illum ancilla, coepit dicere circumstantibus: quia hic ex illis est. at ille iterum negauit. haec uero ancilla non eadem, sed alia est, sicut dicit Mattheus. sane hoc quoque intellegitur, quia secunda negatione a duobus conpellatus est, et ab ancilla scilicet, quam commemorat Mattheus et Marcus, et ab alio, quem commemorat Lucas. sic enim hoc narrat Lucas: Petrus uero sequebatur a longe. accenso autem igne in medio atrio
Abbreviated transcription (Latin):
edoquelatiua manifestũ tefacit sicut ichannes eidem petro dictum ad seueral ason¬
ne ego teuidi in horto cũ illo marcus aũt interse illos depetro locido s dicita uerer
ex illis ei cãg ilileus ẽ sicut eilucas non petro seddepetrodicit alius quidam ad fir¬
renbal dicens uere esb cũillo erat inã etgalileus e Aut sententia s ateillagi muufr

Expanded text:
et loquella tua manifestum te facit, sicut Iohannes eidem Petro dictum adseuerat: nonet loquella tua manifestum te facit, sicut Iohannes eidem Petro dictum adseuerat: nonne ego te uidi in horto cum illo? Marcus autem inter se illos de Petro locutos dicit: uere ex illis est; nam et Galilaeus est, sicut et Lucas non Petro, sed de Petro dicit: alius quidem adfirmabat dicens: uere et hic cum illo erat; nam et Galilaeus est, aut sententiam intellegimus
Abbreviated transcription (Latin):
maee plicat dicit unus eo nonne e ego teuidi in horto cũ illo i terũergo negruu¬
petrus astatim gallus cantauit: Qd igitur mattheus et marcus diceteo est quas¬
uleors qustatum ee hoc ceporis nanifestat lucas dicendo et interuillo fucto quasi
lore unus deboc aũt inter uallo tacet iohannes. Item qđ mattheros. Cutasens de
singuanes scapla ale numero enintiant eos quicũ perro a gebarticũ lucis unũ die
sohonhes qu oqi unt eui que cognatũ eius cuus absceidit peras suricalã facile e uotl¬
or e astplarale numerũ ꝓsingulari userata locutiomidosar pasir mabat e aue
gorerdu ÷pl qđ unus miesime tamquã sciens et quieũ uiderat ad firemobat Eder
auaseuta iuos sidi petrũ simul ur guebant: undeduos euangelistas conpendio
plural̃ numerũ posuisse alios aũt duos eũ solũ significare uoluisse qui prȩcipuus in hoc
erat Iam uero illud qđ matibeus ipsi petro dictũ fuisse adseriouere etis exslises

Expanded text:
culam: nonne ego te uidi in horto cum illo? iterum ergo negPetrus, et statim gallus cantauit quod igitur Mattheus et Marcus dicunt post pusillum quantum esset hoc temporis, manifestat Lucas dicendo: et interuallo facto quasi horae unius. de hoc autem interuallo tacet Iohannes. item quod Mattheus et Marcus non singulari, sed plurali numero enuntiant eos qui cum Petro agebant, cum Lucas unum dicat, Iohannes quoque unum eumque cognatum eius cuius abscidit Petrus auriculam, facile est intellegere aut pluralem numerum pro singulari usitata locutione usurpasse Mattheum et Marcum, aut quod unus maxime tamquam sciens et qui eum uiderat adfirmabat, ceteri autem secuti eius fidem Petrum simul urguebant, unde duos euangelistas conpendio pluralem numerum posuisse, alios autem duos eum solum significare uoluisse qui praecipuus in hoc erat. iam uero illud quod Mattheus ipsi Petro dictum fuisse adserit: uere et tu ex illis es
Abbreviated transcription (Latin):
eius: maria autẽ erat : qua unxit dñm ungento et extersit pedes eius capillis suis
cuius fraterlazarus infirmabatur: hoc dicens iohannes ad testatur lucȩ qui hoc
indomopharisei cuiusdã symonis factũ ẽẽ narrauit : Iam itaq hoc maria fece¬
rat: qđ aut inbethaniã rursũ fecit: aliud ẽ qđ alucȩ narrationẽ nom ꝑtinet
sed parit̃ narratur atribus: iohannescilicet mattheo et marco: Int̃istos igitur
tres mattheum marcum et iohannẽ quẽ ad modũ hac conueniat: ad tendamus
de quib nonẽ dubium : qđ eandem rem narrent gestã in bethaniã ubietiã disci¬
puli qđ omnes tres cõmemorant murmurauer aduersus mulierem: tãquã
deꝑditione p̃tiosissimi unguendi: qđ ergo mattheus et marcus capud dñi un¬
guento illo ꝑfusum dicunt: Iohannes aut̃ pedes: Regula illa ostenditig nonẽe
contrariũ quã demonstrauimus : cũ dequinq panib pasceret turbas: Ibienim¬
quia non defuit qui et quinquagenos et centenos discubuisse cõmemoraret

Expanded text:
ersit pedes eius capillis suis, cuius frater Lazarus infirmabatur. hoc dicens Iohannes attestatur Lucae, qui hoc in domo Pharisaei cuiusdam Simonis factum esse narrauit. iam itaque hoc Maria fecerat. quod autem in Bethania rursus fecit aliud est, quod ad Lucae narrationem non pertinet, sed pariter narratur a tribus, Iohanne scilicet, Matthaeo et Marco. Inter istos igitur tres, Matthaeum, Marcum et Iohannem, quemadmodum hoc conueniat attendamus; de quibus non est dubium, quod eandem rem narrant gestam in Bethania, ubi etiam discipuli, quod omnes tres commemorant, murmurauerunt aduersus mulierem tamquam de perditione pretiosissimi ungenti. quod ergo Matthaeus et Marcus caput domini ungento perfusum dicunt, Iohannes autem pedes, regula illa ostenditur non esse contrariuquia non defuit qui et quinquagenos et centenos discubuisse commemoraret,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcorporis enia himortalitatẽ ꝑficietur ecclesia: Qua propt̃ ordo istematdi
pequaquã putandus ẽ in aliud aliquid ẽe digressus sedlucasprag santelle¬
tendusu uł poccupasse quae gesta sunt in hierus ale et recoedanido lnt posin
aiste qua cius narratio dñm ꝑducere hierusalẽ aut eidem cuuitatiiam

Expanded text:
per corporis etiam inmortalitatem perficietur ecclesia. quapropter ordo iste Matthei per corporis etiam inmortalitatem perficietur ecclesia. quapropter ordo iste Matthei nequaquam putandus est in aliud aliquid esse digressus; sed Lucas magis intellegendus est uel praeoccupasse quae gesta sunt in Hierusalem et recordando interposuisse, antequam eius narratio dominum perduceret Hierusalem, aut eidem ciuitati iam
Abbreviated transcription (Latin):
e dum illuc uenerats et nondũ dictũ erat sed quia non dicit quoinde tune
abscesserit ut non uenitet nisi eotẽpore quoiam illud diceretur ꝑseui¬
rat quippe in itinere suo donec ueniat hierusalẽ atq illud qđ aut ecce dici
demonia et sanitates ꝑficio hodie et cras et tertia consumor NAIte dib
illo et figurate dicta intelleguntur: Nequeñ eodie passus ẽ quiẽ ab hoc die
tertius cũ continuo dicat oportet mehodiȩ et cras et sequenti ambulare
cogit ꝓfecta etia illũdmn: stice intellegi qđ ait: non uidebitisme donecue¬
niat cum dicetis benedictus quiuenit in nomine dñi: Deillosuo aduentu
quo inclaritate uenturus ẽ : hoc significans ut illud qđ ait eicio demonio eđo
nitates ꝑficio hodie et cras et certia consumor : Referatur adcorpuser qđ est
p̃cepta uiuitus : postea quã fuerit diabolo et huic seculo repuntiaduries q infineꝰ
pesurrecuonis qua taquã tertia consũm abitur hocẽ ad plenitudinẽ aengelĩ

Expanded text:
em nondum illuc uenerat et nondum dictum erat. sed quia non dicit, quod inde tunc abscesserit, ut non ueniret nisi eo tempore, quo iam illud diceretur — perseuerat quippe in itinere suo, donec ueniat Hierusalem — adque illud quod ait:ecce eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, illo et figurate dicta intelliguntur; neque enim eo die passus est, qui est ab hoc die tertius, eum continuo dicat, Oportet me hodie et cras et sequenti ambulare, cogit profecto etiam illud mystice intelligi quod ait, Non videbitis me, donec veniat, cum dicetis: benedictus qui uenit in nomine domini, de illo suo aduentu, quo in claritate uenturus est, hoc significans, ut illud quod ait: eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, referatur ad corpus eius, quod est ecepta uiuitur, posteaquam fuerit diabolo et huic saeculo renuntiatum, usque in finem resurrectionis, qua tamquam tertia consummabitur, hoc est ad plenitudinem angelicam
Abbreviated transcription (Latin):
amphoram : illeuasis genus ille modum significauit quiueritatem senten¬
tiae custodiuit :¬
tie eustodiuit ecedequitur mattheus uespere autem facto discun¬
bebatcum duo decim discipulis et edentibus illis dixit: amendi couobis
quia unus ur̃m me traditurus ẽ : Et contristati ualde : coeperunt singuli
dicere: Num quid ego sum dñe : et cetera usque ad illud ubiait: Respon¬
densautem iudas quitradiditeum dixit Num quid egosum rabbi : at
tudx istianhis que consideranda nunc proposuimus nihil ad ferunt
questiones : etiam ceteri euangelistȩ. quitalia commemorant:¬
Decenadñi et de expresso traditore eius quem admodum interse quat tuar c̃ueniant
De predicta negatione petri quem ad modum ostendantur nihil interse repugnare
Dehis quȩ dictas adño donec exiret dedomo ubi caenanauerant quẽ ad modu nihildis orepare mons

Expanded text:
amphoram, ille uasis genus, ille modum significauit, uterque ueritatem sentenamphoram, ille uasis genus, ille modum significauit, uterque ueritatem sententiae custodiuit. Sequitur Mattheus: uespere autem facto discumbebat cum duodecim discipulis et edentibus illis dixit: amen dico uobis. quia unus uestrum me traditurus est. et contristati ualde, coeperunt singuli dicere: numquid ego sum, domine? et cetera usque ad illud ubi ait: respondens autem ludasti . In his quae consideranda nunc proposuimus, nihil afferunt quaestionis etiam caeteri Evangelistae, qui talia commemorantDe cena domini et de expresso traditore eius, quemadmodum inter se quattuor conueniant. De praedicta negatione Petri, quemadmodum ostendantur nihil inter se repugnare. De his quae dicta sunt a domino, donec exiret de domo, ubi cenauerant, quemadmodum nihil discrepare monstrentur.
Abbreviated transcription (Latin):
dõi dictum locutionis integritate non careat : uiderint qui nouerunt : sane ita
posset etiã latine dici si diceretur :ite inciuitatẽ ad quendam quem uobis dȩ¬
monstrauerit homo qui uobis occurrerit laguenã aquȩ portans hocmodo
iubenti : sine ambiguitate posset obtemperari uelud etiã sidiceretate inciui¬
tatem ad quendam quimanet illo aut illo loco intali uł talidomo cum ex pres¬
sione loci et designatione domus posset intellegi posset fieri his autem
atq huius modi ceteris tacitis indiciis quidicit ite ad quendam et dicite ei
Ideo nom porest audiri quia certum aliquẽ uult intellegi cum dicit ad quendã
et non ex primit quomodo dinoscatur : qđ si ex ꝑsona dictum euangelitȩ illuo
interpositum acciperimus : Erit quidem necessitate breuitatis sub obscuralo¬
cutio sed ortamen integra : quod uero marcus laguenã dicit quamlucas

Expanded text:
persona domini dictum locutionis integritate non careat, uiderint qui nouerunt. sane ita persona domini dictum locutionis integritate non careat, uiderint qui nouerunt. sane ita posset etiam Latine dici, si diceretur ite in ciuitatem ad quendam, quem uobis demonstrauerit homo, qui uobis occurrerit laguenam aquae portans\'. hoc modo iubenti sine ambiguitate posset optemperari, uelut etiam, si diceret <ite in ciuitatem ad quendam qui manet illo aut illo loco, in tali uel tali domo\' cum expressione loci et designatione domus posset intellegi, posset fieri. his autem adque huiusmodi ceteris tacitis indiciis qui dicit ite ad quendam et dicite ei ideo non potest audiri, quia certum aliquem uult intellegi, cum dicit ad quendam\' et non exprimit, quomodo dinoscatur. quod si ex persona dictum euangelistae illud interpositum acceperimus, erit quidem necessitate breuitatis subobscura locutio, sed tamen integra. quod uero Marcus laguenam dicit, quam Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
certũ aliquẽ mis sos ẽẽ manifestũ ẽ qđ nob̵ ex ꝑsona sua rectepotut euangelista nar¬
rare ut diceret misit eos ad quendã ut dicerent ei aputte facio pascha potuit et iã sic:
misit eos ad quendã dicens. ite dicite ei apudte facio pascha Ac ꝑhoc cum uerbadisi¬
matibeus posuisset dicentis ite inciuitatẽ Interposuit ipse ad quendã nonquia hoc
dñs dncerit sedut ipse nobin sinuaret tacitõ nomine fuisse quendã inciuitate ad quẽ
dñi discipuli mittebantur ut p̃pararent pascha: ac sic posthanc exꝑsona sua inter¬
positionẽ ducrũ uerborũ sequimur ordinẽ uerborũ dñi dicentis : et dicite eu magista
dicit : Iamenĩ si queras cui recte respondetur illi cuidã homini adquem misis se
insinuauit eungelista: cũ ex ꝑsona sua interposuis set ad quendã minus quidem
usitaa leuurtio sed tam̃ sic intellecta integerrima ẽ :aut sihabet aliquid ppri¬
etudi hebrea lingua qua ꝑhibetur scripsisse mattheus ũt etuatoques ꝑpa

Expanded text:
certum aliquem missos esse manifestum est. Quod nobis ex persona sua recte potuit Evangelista narrare, ut diceret, Misit eos ad quemdam, ut dicerent ei, Apud te facio Pascha. Potuit etiam sic, Misit eos ad quemdam dicens: Ite, dicite ei, Apud te facio Pascha. Ac per hoc cum verba Domini posuisset dicentis, Ite in civitatem; interposuit ipse, ad quemdam: non quia hoc Dominus dixerit, sed ut ipse nobis insinuaret tacito nomine fuisse quemdam in civitate, ad quem Domini discipuli mittebantur, ut praepararent Pascha. Ac sic post hanc ex persona sua interpositionem duorum verborum, sequitur ordinem verborum Domini dicentis, Et dicite ei, Magister dicit. Jam enim si quaeras, Cui? recte respondetur, Illi cuidam homini, ad quem misisse insinuavit Evangelista, cum ex persona sua interposuisset, ad quemdam: minusitata locutio, sed tamen sic intellecta integerrima est; aut si habet aliquid proprietatis Hebraea lingua, qua perhibetur scripsisse Mattheus, ut etiam totum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut iam sermo dñ i narretur: quẽ habuit antebiduũ paschȩ ÷ Namsitollam
demedio qđ gestum in bechania digredientes ab ordine rocolendo etrecapitudando
artarunt et ipsum or dinẽ conteximus : Ita sermo dirigitur secundũ matiheũ
dicente dño Scitis qui a postbiduũ paschafiet et filius hominis tradeti ut eru¬

Expanded text:
ut jam sermo Domini narretur, quem habuit ante biduum Paschae. Nam si tollamus ut jam sermo Domini narretur, quem habuit ante biduum Paschae. Nam si tollamus de medio quod gestum in Bethania digredientes ab ordine recolendo et recapitulando narrarunt, et ipsum ordinem contexamus, ita sermo dirigitur secundum Matthaeum dicente Domino: Scitis quia post biduum Pascha fiet, et Filius hominis tradet
Abbreviated transcription (Latin):
uult intellegi sed sex dies ante pascha : pro inde cũ quaedã posthoc dictũ cõme¬
morasset : Tunciam uolens ostendere quã ꝓximũ fuisse pascha dixisset:
Ihs ergo ante sex dies inquiđ paschaȩ uenit in bethaniã ubi fuerat lazarus
mortuus quẽ suscitauit ihs: fecer̃ aut̃ ei cȩnã ibi : Hoc illud ẽ : qđ cõmemo
rant recapitulantes mattheus et marcus. Cum iam dixissent postbi duũ
futurũ pascha : recapitulando ergo ad illum diem redeunt inbethaniam
quierat ante sex dies paschȩ ÷ et narrant qđ iohannes decena et ungento
unde uenturus erat hiero solimã : et ꝑ actis illic quaenarrata sunt ꝑuentu¬
ros addiem qui erat antebiduũ paschȩ unde isti digressi sunt: ut recapi¬
tulando cõmemorarent qđ ante in bethania deungento gestũ ẽ : cuius
rei ꝑacta narratione illuc iterũ redeunt unde digres si fuerant : Id ẽ

Expanded text:
uult intellegi, sed sex dies ante pascha. proinde, cum quaedam post hoc dictum commeuult intellegi, sed sex dies ante pascha. proinde, cum quaedam post hoc dictum commemorasset, tunc iam uolens ostendere quam proximum fuisse pascha dixisset: Iesus ergo ante sex dies, inquit, paschae uenit in Bethaniam, ubi fuerat Lazarus mortuus, quem suscitauit Iesus. fecerunt autem ei cenrant recapitulantes Matthaeus et Marcus, cum jam dixissent post biduum futurum Pascha. Recapitulando ergo ad illum diem redeunt in Bethaniam, qui erat ante sex dies Paschae, et narrant quod Joannes de coena et unguento: unde venturus erat Jerosolymam, et peractis illic quae narrata sunt, perventurus ad diem qui erat ante biduum Paschae, unde isti digressi sunt, ut recapitulando commemorarent quod ante in Bethania de unguento gestum est; cujus rei peracta narratione, illuc iterum redeunt, unde digressi fuerant, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegitur. et antequã illa dicerentur: quaȩ antebiduum paschȩ dicta sunt:
Sicut ergo ex iohannis narratione colligitur : ante sex dies paschȩ uenit in
bethaniã : ibi factũ ẽ illud conuiuium ubideungento p̃tioso fit cõmemoratio
Indeuenit hiero solimã sedens supra a sellũ : de inde postea geruntur ea quae
narrant posthunc aduentũ eius hiero solimis gesta: ex illo ergo die quouenit
inbethaniã atq illud deungento factũ ẽ. usq addiem quo ista omnia gesta
atq dicta s̃. Incellegimus etiã euangelistis non cõmem orantib: consumptũ
fuisse quad riduũ : ut occurreret dies quẽ antebiduũ paschȩ duo definierunt:
Lucas aut̃ cũ ad ꝓpinquabat dies festus azimorum non expressit biduum :
sedhanc propinquitatẽ quã cõmemorauit : in ipso interuallobi dui debemus
accipere : Iohannes uero cũ dicit ꝓximũ erat pascha iudeorũ ñon hocbiduũ

Expanded text:
intellegitur et antequam illa dicerentur quae ante biduum paschae dicta sunt. intellegitur et antequam illa dicerentur quae ante biduum paschae dicta sunt. sicut ergo ex Iohannis narratione colliBethaniam, ibique factum est illud convivium, ubi de unguento pretioso fit commeinde uenit Hierosolymam sedens super asellum. deinde postea geruntur ea quae narrant post hunc aduentum eius Hierosolymis gesta. ex illo ergo die, quo uenit in Bethaniam adque illud de unguento factum est, usque ad diem, quo ista omnia gesta adque dicta sunt, intellegimus etiam euangelistis non commemorantibus consumtum fuisse quadriduum, ut occurreret dies, quem ante biduum paschae duo definierunt. Lucas autem cum ait: adpropinquabat dies festus azymorum, non expressit biduum, sed hanc propinquitatem, quam commemorauit, in ipso interuallo bidui debemus accipere. Iohannesuero cum dicit: proximum erat pascha Iudaeorum, non hoc biduum
Abbreviated transcription (Latin):
uirca ipsa uersaritempora : ubi hoc etiã illitres intimant : id ẽ in pendentis
iam dominicepassionis: sed hoc uideri pot est. parũ diligent intuentib ẽe
contrarium : qđ matcheus et marcus postea quã dixerant pascha postbiduũ futirũ
deinde cõmemorauer̃ qđ erat ihs inbethania ubi deungento illo prioso dicitur:.
Iohannes aut̃ ante sex dies pasche dicit ibm̃ uenis se inbethaniam deungento eadẽ
narraturus : quomodoergo secundũ illos duos postbiduum futurum erat pascha
cũ postea quã id d ixer̃ inueniantur cũ iohanne inbethania illud de ungento qđ
ipse narrantes q̃ unc aut̃ ipsedicat post sex dies futurũ pascha sed qui it a mouen¬
tur : non intellegunt mattheum et marcum illud qđ inbethania deungento
factũ erat recapitulando posuisse nom post illã debiduo p̃dicationẽ suã sed
dixis set postbiduũ futurũ pascha. sic adiunxittasc de illo facto in betha¬

Expanded text:
circa ipsa uersari tempora, ubi hoc etiam illi tres intimant, id est inpendentis circa ipsa uersari tempora, ubi hoc etiam illi tres intimant, id est inpendentis iam dominicae passionis. Sed hoc uideri potest parum diligenter intuentibus esse contrarium, quod Mattheus et Marcus posteaquam dixerunt pascha post biduum futurum, deinde commemorauerunt, quod erat Iesus in Bethania, ubi de unguento illo pretioso dicitur, Iohannes autem ante sex dies paschae dicit Iesum uenisse in Bethaniam de unguento eadem narraturus. quomodo ergo secundum illos duos post biduum futurum erat pascha, cum posteaquam id dixerunt inueniantur cum Iohanne in Bethania illud de unguento quod ipse narrantes, tunc autem ipse dicat post sex dies futurum pascha? sed qui ita mouentur non intellegunt Mattheum et Marcum illud quod in Bethania de unguento factum erat recapdixisset post biduum futurum pascha. sic adiunxit de illo facto in Betha
Abbreviated transcription (Latin):
nia cum marco nibil habent questionis : Que aut̃ cũ luca non in hoc sermone du¬
cos caposuit : cuius huic ordo concordat :sed alibitalia uł recordatur uł inserit :¬
Sscuru miat cheus. et factũ ẽ cum consumasset iħs sermones hos omnerdre¬
atscircillsus. Scitis quia postbiduum paschafiet : et filius hominis tradetur
unt cruci figauur: huic ad testantur aliiduo marcus et lucas ab code or dine non
recedens Neq hoc tã quã ach̃o dictũ insinuant⁊hoc enĩ in cimane pcderie nor
ex suatans ꝑsona et marcus dicit: erat autẽ pascha etatina postbi duu et
aasos a dypinquabat aũt dies festus arimorum quidicitur pascsai gietge
ad poiq uabat ut eẽt postbiduũ sicut aliiduo aꝑtius consonant ohanne suero
tribus quidemlo eis cõmemorauit eiusdem diei fest ꝓpinquitatẽ : cu alia que¬
dirrta du obi superiorib locis narraret ÷ tertio aut loco apparet eiusnarratio

Expanded text:
nia cum Marco nihil habent quaestionis, quae autem cum Luca, non in hoc sermone Lunia cum Marco nihil habent quaestionis, quae autem cum Luca, non in hoc sermone Lucas ea posuit, cuius huic ordo concordat, sed alibi talia uel recordatur adque inserit pSequitur Mattheus: xet factum est, cum consummasset Iesus sermones hos omnescipulis suis: scitis quia post biduum pascha fiet et filius hominis tradetur, ut crucifigatur. huic adtestantur alii duo Marcus et Lucas ab eodem ordine non recedentes. neque hoc tamquam a domino dictum insinuant; hoc enim intimare praetermiserunt. ex sua tamen persona et Marcus dicit: erat autem pascha et azyma post biduum, et Lucas: adpropinquabat autem dies festus azymorum qui dicitur pascha. sic ergo adpropinquabat, ut esset post biduum, sicut alii duo apertius consonant. Iohannes uero tribus quidem locis commemorauit eiusdem diei festi propinquitatem, cum alia quaedam duobus superioribus locis narraret, tertio autem loco apparet eius narratio
Abbreviated transcription (Latin):
uigilate itaq omni tempore orantes. ut dignihabeamini fugere ista omnia quȩ
uentuna sunt Hac intellegitur fuga quã mattheus cõmemorat q̃uȩ non debetꝰ
fuesuleme ul sabbato: Adhiemẽ aũt ꝑtinent curȩ huius uitȩ quas lucas aꝑte
posuit ̃ a d sabbatũ uero crapula et ebrictas : curȩ quippe tristess. ueluthiemps:
sapulauero et ebrietas carnalilȩtitia luxoria que cor submergitatq oueuits :¬
qđ malũ sabbati nomine ꝓpterea significatũ ẽ : quia haecerat iã sicutietnun ẽ
iudeorũ pessima consuetudo : Illodie delicus affluere : dum spiritale sabbatum
morant: aut si aliquid aliud in illis secundũ mattheũ et marcum uerbis intaelle¬
gendũ ẽ : Aliquid aliud etiã lucas dixerit : dumtam̃ nulla repugnintie questio
moueat̃ adeq eñĩ nunc euangelia exponenda sus cepimus seda falsitatis atfalla¬
cia calumnis defendenda : alia uero qua in hoc sermone mattheus posuit t õmu¬

Expanded text:
uigilate itaque in omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura sunt. haec intellegitur fuga, quam Mattheus commemorat, quae non debet fieri hieme uel sabbato. ad hiemem autem pertinent curae huius uitae, quas Lucas aperte posuit, ad sabbatum uero crapula et ebrietas. curae quippe tristes sunt uelut hiems, crapula uero et ebrietas carnali laetitia luxuriaque cor submergit adque obruit, quod malum sabbati nomine propterea significatum est, quia haec erat iam, sicuti et nunc est, Iudaeorum pessima consuetudo illo die deliciis afluere, dum spiritale sabbatum ignorant; aut si aliquid aliud in illis secundum Mattheum et Marcum uerbis intellegendum est, aliquid aliud etiam Lucas dixerit, dum tamen nulla repugnantiae quaestio moueatur. neque enim nunc euangelia exponenda suscepimus, sed a falsitatis uel fallaciae calumniis defendenda. alia uero quae in hoc sermone Mattheus posuit commu
Abbreviated transcription (Latin):
mulsera dllu dubiait . dicetur et qd haec fecit in mem oriaetiur bentisi et idee
quiliore anq ui gento p̃tioso qđ in bechania gestũe considerem us Lucasen ĩ
uabiaussimile factũ cõmemoret nomenq conueniat euis apud quem conu¬
uabatur dñs Nũ et ipsu sy monẽ dicit: tam̃ quia none contra natura tcon¬
ira porsem bominum ut si potestunus homo habere nomina duo anula oma¬
gis possunt et unũ nom̃ habere homine duo: potius crodibilee aliu fuosre
illũ srmonẽ nonlepsum incuius domo hoc inbethania gerebatur: Nam neclucas inbetha¬

Expanded text:
ue ad illud, ubi ait: dicetur et quod haec fecit in memoriam eius. nunc iam de muliere atque ungento pretioso quod in Bethania gestum est consideremus. Lucas enim, quamuis simile factum commemoret nomenque conueniat eius apud quem conuiuatur dominus — nam et ipsum Simonem dicit — tamen, quia non est contra naturam uel contra morem gis possint, et unum nomen habere homines duo. Potius credibile est alium fuisse illum Simonem, non leprosum, in cujus domo, hoc in Bethania gerebatur. Nam nec Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
ne isto digreditur: Neq enim aliquid denauicula illa cõmemca at : et
hec ideo putari debet i illo monte quo eũ dixit matiheus ascendisie triot¬
losoraret dixisse discipulis que medicunt turbe Q uesnscedeisse inso¬
etiobanpess Nuando ab illo discesserunt ut prece derent eũ transmare iste
naniis a pe is sunie adiun Erant cũ illo et discipuli pro indesolũ drx sine
turbis quȩ cũ illo non babitabant ExLVni Sequitur mattheus dicens

Expanded text:
ne isto digreditur. neque enim aliquid de nauicula illa commemorat et ne isto digreditur. neque enim aliquid de nauicula illa commemorat et nec ideo putari debet in illo monte, quo eum dixit Mattheus ascendisse, ut solus oraret, dixisse discipulis: quem me dicunt turbae? — Lucas enet Iohannes, quando ab illo discesserunt, ut praecederent eum trans mare. iste namque apertissime adiunxit: erant cum illo et discipuli. proinde solum dixit sine turbis, quae cum illo non habitabant. XLVIII. Sequitur Mattheus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
di: nec illud aduersũ ẽ qđ mattheus prius cũ dixit iussisse discipulos ascen¬
dere inaui culã et pcedere eũ trans fretũ donec dimitteret turbas Ac
de inde dimissis turbis ascendisse in montẽ solum orare. lohanne suero
quis enĩ nonuideat hoc re capitulando iohannem postea dixisse factum
adiscipulis. quodiam iħs iusserat antequã fugissec inmontẽ sicut solet
insermone adaliquid p̃ t̃missũ redire quodam modo: sed quia ipsereditus
max ine in breuitate ac puncto tẽparis factus non comembatur putau
plerunqo dui audiunt hoc etiã postea factũ eẽ quod postea dicitur : sic etiã
quos dixerat ascendisse nauem et uenisse transmare in capharnaum dicit
adeos imaril aborasse uenis se dñm ambulantẽ suꝑ aquas qđ utiq prius
inipsa nauigatione factumẽ quaueniebat capharnaum. Hucas sapte
post narratum dequinque panibus miraculum ꝑ̃git in aliud et abordi¬

Expanded text:
di. nec illud aduersum est, quod Mattheus prius eum dixit iussisse discipulos ascendi. nec illud aduersum est, quod Mattheus prius eum dixit iussisse discipulos ascendere in nauiculam et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas, ac deinde dimissis turbis ascendisse in montem solum orare, Iohannes uero quis enim non uideat hoc recapitulando Iohannem postea dixisse factum a discipulis quod iam Iesus iusserat, antequam fugisset in montem, sicut solet in sermone ad aliquid praetermissum rediri quodammodo? sed quia ipse reditus maxime in breuitate ac puncto temporis factus non commemoratur, putant plerumque qui audiunt hoc etiam postea factum esse quod postea dicitur. sic etiam quos dixerat ascendisse nauem et uenisse trans mare in Capharnaum dicit ad eos in mari laborantes uenisse dominum ambulantem super aquas, quod utique prius in ipsa nauigatione factum est, qua ueniebant Capharnaum. Lucas autem post narratum de quinque panibus miraculum pergit in aliud et ab ordi
Abbreviated transcription (Latin):
isse cum easdem turbas quas dequinq panibus pauit: sed cum et ipse
iohannes dicat. post illud miraculũ fugisse eũ in montẽ. nea turbis te¬
neretur. qua̧ eũ uolebant regẽ facere: utiq manifestũ ẽ qđ demonte
inplaniora descenderant: quando illipanes turbis ministratisunt
et ideo ñ ẽ contrariũ qđ ascendit rursus in montẽ sicut et mattheus
et iohannes dicunt: nisi qđ mattheus dixit ascendit. lo hannes aut̃ fugit:
qđ eẽt contrariũ si fugiens non ascenderec: nec illud repugnat qđ matheusa
uenturi eeñt ut facerent eũ regẽ fugit iterũ in montẽ ipsesolus: Neq enĩ cau¬
sa orandi contraria ẽ causa fugiendi : Quando quidem ethinc dñs transfigu¬
rans in se corpus humilitatis nrae : ut conforme faceret cooporigloriesue
id quoq doceat hanc ẽe nobis magnã causa orandi: quando e causa fugien¬

Expanded text:
isse, cum easdem turbas de quinque panibus pauit. sed cum et ipse isse, cum easdem turbas de quinque panibus pauit. sed cum et ipse Iohannes dicat post illud miraculum fugisse eum in montem, ne a turbis teneretur, quae eum uolebant regem facere, utique manifestum est, quod de monte in planiora descenderant, quando illi panes turbis ministrati sunt. et ideo non est contrarium, quod ascendit rursus in montem, sicut et Mattheus et Iohannes dicunt, nisi quod Mattheus dixit: ascendit, Iohannes autem: fugit, quod esset contrarium, si fugiens non ascenderet. nec illud repugnat quod Mattheuuenturi essent, ut facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. neque enim causae orandi contraria est causa fugiendi, quando quidem et hinc dominus transfigurans in se corpus humilitatis nostrae, ut conforme faceret corpori gloriae suae, id quoque doceat hanc esse nobis magnam causam orandi, quando est causa fugien
Abbreviated transcription (Latin):
nolite timere : quomodo ergo eos uolebat preterire. quos pauentes ita
confirmat nisiquia illa uoluntas pretere undi adeliciendum illũ clamo¬
rem ualebat cui subueniri oportebat : Iohannes etiã adhuc cum istis ali¬
quantũ immoratur : Nam post narratũ dequinq panibus miraculum :¬
ipse quoque hoc delaborante nauicula: Et de ambulatione dñi superaquas
non tacet: ita contexens: Ihs̃ ergo cum cognouisset qui auenturi eẽnt
ut raperent eum. et facerent eum regem: fugit iterum in montẽ ipse solus:
ut autẽ sero factũ ẽ : descender̃ discipuli eius ad mare : Et cũ ascendissent
nauem: uener̃ transmare in capharnaum. et tenebre iam factȩ erant : et
non uenerat ad eos ihs: Mare autẽ uentu magno flante exsurgebat : et
cetera : Nihil hic contrarium potest nisi qđ mattheus dimissis curbis eũ
dicit ascendisse in montẽ ut illic solus oraret : lohannes autẽ in monte fu¬

Expanded text:
nolite timere. quomodo ergo eos uolebat praeterire quos pauentes ita nolite timere. quomodo ergo eos uolebat praeterire quos pauentes ita confirmat, nisi quia illa uoluntas praetereundi ad eliciendum illum clamorem ualebat, cui subueniri oportebat! Iohannes etiam adhuc cum istis aliquantum inmoratur. nam post narratum de quinque panibus miraculum ipse quoque hoc de laborante nauicula et de ambulatione domini super aquas non tacet ita contexens: Iesus ergo cum cognouisset, quia uenturi essent, ut raperent eum et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. ut autem sero factum est, descenderunt discipuli eius ad mare. et cum ascendissent nauem, uenerunt trans mare in Capharnaum. et tenebrae iam factae erant et non uenerat ad eos Iesus. mare autem uento magno flante eisurgebat, et cetera. nihil hic contrarium uideri potest, nisi quod Mattheus dimissis turbis eum dicit ascendisse in montem, ut illic solus oraret, Iohannes autem in monte fu
Abbreviated transcription (Latin):
tibus: erat enĩ contrarius uentus: Quarta autẽ uigilia noctis. uenit ad eos
ambulans supramare : ec uidentes eũ supramare ambulantẽ : turbatisunt
dicentes quia phantasma ẽ zeccetera usq ad illud ubi ait : uenerunt et ad¬
or auer̃ eum dicentes uere filius dĩ ẽ : marcus quoq: hocidem post narratũ
depanib: quinq miraculum : ita sequitur : et cũ sero eẽt: erat nauis in me¬
diomari et ipse solus interra : Et uidens eos labor antes in remigando. erat
bulante nihildixit : hoc autẽ nemoueat precauendũ ẽ : qđ marcus dixit de
dño Cum ambularet super aquas et uolebat preterire eos : quomodo enim
hoc intellegere potuerunt nisi quia in diuersũ ibat. eos uolens tam quam
alienos precerire a quibus ita non agnoscebatur. ut phantasma putaretur
qđ ad inisticã significationẽ referriꝰ quis usq ad eo tardus ẽ. ut nollet ad uer¬
tere sed tam̃ turbatis et exclamantibus subuenit dicens : Fidite ego sum

Expanded text:
ia noctis uenit ad eos ambulans supra mare. et uidentes eum supra mare ambulantem turbati sunt dicentes: quia phantasma est, et cetera usque ad illud ubi ait: uenerunt et adorauerunt eum dicentes: uere filius dei es. Marcus quoque hoc idem post narratum de panibus quinque miraculum ita sequitur: et cum sero esset, erat nauis in medio mari et ipse solus in terra. et uidens eos laborantes in remigando, erat  super aquas nihil dixit. hoc autem ne moueat praecauendum est quod Marcus dixit de domino, cum ambularet super aquas: et uolebat praeterire eos. quomodo enim hoc intellegere potuerunt, nisi quia in diuersum ibat eos uolen tamquam alienos praeterire, a quibus ita non agnoscebatur, ut phantasma putaretur? quod ad mysticam signi. ficationem referri quis usque adeo tardus est, ut nolit aduertere? sed tamen turbatis et exclamantibus subuenit dicens: fidite, ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
non dute lnregte el ueraciter siue abillo siue ib asnasiue abontsiq factie:ẽ
naruos o i ded aut illum ꝓ quinq panib septõ dũ fallerec at contoib. suis se
du dlos pseptẽ quimnqo aut utr osq mencitos uł obliuione dete peos hotet de
Quodecm eo plunis et deseptẽ sporcis opinaretur quasicontrariũ hoc de
raculũ deseptẽ panib narr auer: nec illud dequinq ta cues Que muine mo¬
uer ietrerũq factũ omnes intellegunt : Hoc ideo diximusut si cubusimegio¬
uenituo factia adño qudd inaliquo alceri euangeliste rasepi sgibi sinuilea¬
cur etomnino soluin on possit nihil aliud intellegatur . qua ugũq factue
et aliud ab alio eõmemoratũ sicut decentenis et quinq duginis dis cunuito¬

Expanded text:
non autem integre et ueraciter siue ab illo siue ab aliis siue ab omnibus fuisse narratum, sed aut illum pro quinque panibus septem, dum falleretur, commemorasse aut illos pro septem quinque aut utrosque mentitduodecim cophinis, et de septem sportis opinaretur quasi contrarium: hoc draculum de septem panibus narraverunt, nec illud de quinque tacuerunt, neminem movet, et utrumque factum omnes intelligunt. Hoc ideo diximus, ut sicubi simile invenitur factum a Domino, quod in aliquo alteri Evangelistae ita repugnare videatur, ut omnino solvi non possit, nihil aliud intelligatur quam utrumque factum esse, et aliud ab alio commemoratum: sicut de centenis, et quinquagenis discumben