comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pensationem ẽẽ intellegentes tacendinunc̃
postres urrectionem loquendi tempus
lam arbitrantes ẽẽ In terro gant. atq
illis filius noniam senescire ait: sed quod
scire non sit eorum quia pater in potestate
sua posuerit siitaq: apostoli hoc quodnescit
filius diem dispensationem ẽe intellegunt
non in firmitatem nos filium obidtantũ
diem dicimus nescire nedr̃ sit̃ cumdiem pater
dr̃idcirco in postate sua posuerit: ne ad sci¬
entiam humanȩ cognitionis euader&.
& filius ante interro gatus nescire sedicens
nunc rursum non senescire respondeat :
sed eorum essenescire patrem uero tempora
nonscentia sua sed in potestate posuisse :
nam cum dies & momentum intra temporũ
nomensit Non potest uideri diem & momen¬
tum restituendi in regnum isrł ipseille qui
restiturus eum ẽ ignorare : sed nos ad intel¬
legentiamnatiuitatis suae per exceptionẽ
paterne potestatis erudiens neq: senescire

Expanded text:
pensationem esse intelligentes 317 tacendi, nunc pensationem esse intelligentes 317 tacendi, nunc post resurrectionem loquendi tempus jam arbitrantes esse, interrogant. Atque illis Filius non jam se nescire ait; sed quod scire non sit eorum, quia Pater in potestate sua posuerit. Si itaque Apostoli hoc, quod nescit Filius diem, dispensationem esse intelligunt, non infirmitatem; nos Filium ob id tantum diem dicimus nescire, ne Deus sit? cum diem Pater Deus idcirco in potestate sua posuerit, ne ad scientiam humanae cognitionis evaderet: et Filius ante interrogatus, nescire se dicens nunc rursum non se nescire respondeat, sed eorum esse nescire; Patrem vero tempora non in scientia sua, sed in potestate posuisse? Nam cum dies et momentum intra temporum nomen sit; non potest videri 318 diem et momentum restituendi in regnum Israel ipse ille, qui restituturus eum est, ignorare. Sed nos ad intelligentiam nativitatis suae per exceptionem paternae potestatis erudiens, neque se nescire
Abbreviated transcription (Latin):
dum apostolum elegitnos ante constitu¬
tionem mundi : & ipsum illud filius uelit
scilic& essenos secum : uoluntas ad
naturam eadem est . quae adnatiuita¬
tis significationem distinguitur inuolun¬
ignorat pater neq: quia solus patersut
id circonescit & filius : cum inunitatenaturȩ
pater & filius maneant: quod aũt filius nesciat
in quo omnes thes auri sapientiae & scentiaȩ
absconditi sint : tacendi dispensatiosit. sicut
ipse dñs testatus ẽ cum quaerentib: apostolis
decemporib: respondit : non esturm scire
tempora quae paterposuit insua potestate :
Cognło negatur. neq: solum negatur sed &
solliitudo cognitionis Inhibetur. cum scre
haec temporanon est eorum ipsi certe nunc
postres urrectionem detemporib: in terro¬
gant : quib: ante interrogantib: dictumẽ
nefilium quidẽ scre neciuidere possunt
secundum durem intellexis se nescire filiũ :
cumipsi eum tamquam scientem rursus in¬
teragent sed sacramentum nesciendi dis¬

Expanded text:
dum Apostolum elegit nos ante constitudum Apostolum elegit nos ante constitutionem mundi, et ipsum illud Filius velit, scilicet esse nos secum ; voluntas ad naturam eadem est, quae ad nativitatis significationem distinguitur in volunignorat Pater; neque quia solus Pater scit, idcirco nescit et Filius: cum in unitate naturae Pater et Filius maneant; quod autem Filius nesciat, in quo omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi sint, tacendi dispensatio sit: sicut ipse Dominus testatus est, cum quaerentibus Apostolis de temporibus respondit: Non est vestrum scire tempora Cognitio negatur: neque solum negatur, sed et sollicitudo cognitionis inhibetur, cum scire haec tempora non est eorum. Ipsi certe nunc post resurrectionem de temporibus interrogant, quibus ante interrogantibus dictum est, ne Filium quidem scire: nec videri possunt secundum aurem intellexisse nescire Filium; cum ipsi eum tamquam scientem rursus interrogent. Sed sacramentum nesciendi, dis
Abbreviated transcription (Latin):
cum om̃a quaepatris essent: esse intelle
neguit. uel demutationem. uel in terro¬
gationem uel ad locutionem ut postig¬
norantiam suat postsilentium in terrog&
pꝰ in t̃ibigationem audiat : sed perfecta insacra¬
mento unitati suae manens. ut habuit
aut uoluntatem ne quod scit pater per
in terro gationem filius scir&. uel quod
uultpater per significationem filius uell&:
sed cum om̃a quae patris sunt suaessent.
in ea fuit proprietatenaturȩ ne aliud
aliquid quam pater aut uell& aut sur& :
ad demonstrationem uero natiuitatis
plerumq demonstratio est adhabita
personae cumdictur . nonueni uolun¬
tatem meam facere sed uoluntatem eiꝰ
qui memisit patris : Voluntatem non
suã fac̃ dumperuoluntatem eius quime
misit significat & patrem: quod aũt
idipsum uelit non ambi guae ostendit
dicens: pater quod dedisti mihi uolout
ubi egosum & illi sint mecum: Cumergo
pateruellit noscum xp̃o esse. in quosecun¬

Expanded text:
cum omnia, quae Patris essent, esse intelligcum omnia, quae Patris essent, esse intelligeguit vel demutatione, vel interrogatione, vel allocutione, ut post ignorantiam sciat, post silentium interroget, post interrogationem audiat: sed perfecta in sacramento unitatis suae manens, ut habuit aut voluntatem: ne quod scit Pater, per interrogationem 316 Filius sciret; vel quod vult Pater, per significationem Filius vellet. Sed cum omnia, quae Patris sunt, sua essent; in ea fuit proprietate naturae, ne aliud aliquid, quam Pater, aut vellet, aut sciret. Ad demonstrationem vero nativitatis plerumque demonstratio est adhibita personae, cum dicitur: Non veni voluntatem meam facere, sed voluntatem ejus qui me misit . Patris voluntatem, non suam facit: dum per voluntatem ejus, qui se misit, significat et Patrem. Quod autem id ipsum velit, non ambigue ostendit dicens: Pater, quos mihi dedisti, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum . Cum ergo Pater velit nos cum Christo esse, in quo secun
Abbreviated transcription (Latin):
biguȩ docuit dicens. om̃aquȩ patris
sunt mea sunt: nonenim ille nunc
deoptinendo loqutus est¬
quia aliud est extrinsecus subsistenti
sua es sealiuo est insuis atq ipsum seẽẽ.
quorum unũs est possidere caelum ter¬
ras mundumq: totum. aliud est seipsum
significare inhis quaesua sunt : sua aũt
ita non tamquam externa subiaceant :
sed quod exsuis ipse subsistat : Nunc ergo
cu om̃a quae patris sunt sua sunt : diui¬
nitatis significat naturam non obtem¬
torum conmunionem : Nam adid quod
desuo accepturũ sc̃m spm loquȩbaturait:
om̃a quae patris sunt mea sunt᷑. Ideo dixi
demeo accipi& : Vtdum desuo accipit .
non&iam non depatris accipere existi¬
maretur. uelcum depatris sumer& non
&iam non desuosum erelritellegeretur :
Neq: enim decreaturis sumebat sp̃s sc̃s
qc ea om̃a dĩ sunt: sed non ideo om̃aquae
patris sunt sua sunt : ut quod sumit exfilio.
ne&iam non de patris sumere uideretur.

Expanded text:
bigue docuit dicens: Omnia, quae Patris bigue docuit dicens: Omnia, quae Patris sunt, mea sunt. Non enim ille nunc de obtinendo locutus estquia aliud est extrinsecus subsistentia sua esse, aliud est in suis atque ipsum se esse: quorum unum est possidere coelum, terras, mundumque totum, aliud est se ipsum in his significare quae sua sunt, sua autem ita, non tamquam externa subjaceant, sed quod ex suis ipse subsistat. Nunc ergo cum omnia, quae Patris sunt, sua sunt; divinitatis significat naturam, non obtentorum communionem. Nam ad id, quod de suo accepturum sanctum Spiritum loquebatur, ait, Omnia, quae Patris sunt, mea sunt; et ideo dixi, de meo accipiet: ut dum de suo accipit, non etiam non de Patris accipere existimaretur; vel cum de Patris sumeret, non etiam non de suo sumere intelligeretur. Neque enim de creaturis sumebat Spiritus squia ea omnia Dei sunt. Sed non ideo omnia, quae Patris sunt, sua sunt, ut quod sumit ex Filio, ne etiam non de Patris sumere videretur;
Abbreviated transcription (Latin):
sit : sed neipsum quidem seomni pocentiȩ
uirtute fraudauit dicens: om̃a quȩ cũq
pater facit eadem & filius facit similiter:
Nonẽ difficultas ubinon ẽ infirmitas:
quia difficultati s ubiac& in potens effici¬
endi potestas : difficultatis enim natura in
infirmitate uirtutis ẽ quȩ cum modum
non hab& potestatis non tene turlege in
a nobis ẽ : neaut dr̃ post silentium locutus
ad filium aut filius postignorationem scre
existimaretur : sed intellegentiam nr̃am
naturȩ nr̃ȩ essesignificationib: instruen¬
dam quȩ de monstrari aliquid nisi perlo¬
quentem non intelleger&. & nonnes¬
ciri aliquid nisisciendo non existimar&.
filius itaq: diem id urco quiatadt nescit:
& patrem solum id circo scireait : quia solus
unisibi nontac&. sed non expectat ut dixi
hasnaturȩ difficultatis ut tunc sciat cũ
ignorare destiterit . ut tunc audiat cũ
pater loqui coeperit naturȩ suȩ cumeo
tam quam unigeniti unita tem non am¬

Expanded text:
sit. Sed ne ipsum quidem se omnipotentiae sit. Sed ne ipsum quidem se omnipotentiae virtute fraudavit, dicens, Omnia quaecumque facit Pater, eadem et Filius facit similiter . Non est difficultas, ubi non est infirmitas; quia difficultati subjacet impotens efficiendi potestas. Difficultatis enim natura in infirmitate virtutis est: quae cum modum non habet potestatis, non tenetur lege infa nobis est, ne aut Deus post silentium locutus ad Filium, aut Filius post ignorationem scire existimaretur: sed intelligentiam nostram naturae nostrae esse significationibus instruendam, quae demonstrari aliquid nisi per loquentem non intelligeret, et non nesciri aliquid nisi sciendo non existimaret. Filius itaque diem idcirco, quia tacet, nescit: et Patrem solum idcirco scire ait, quia solus uni sibi non tacet. Sed non exspectat, ut dixi, 315 has naturae difficultates, ut tunc sciat cum ignorare destiterit, ut tunc audiat cum loqui Pater coeperit. Naturae suae cum eo, tamquam unigeniti, unitatem non am
Abbreviated transcription (Latin):
dĩnon neg&. Conpositis humaniꝰ ne cessita¬
tib: linguȩ matu temporamento oris sp̃s.
nisu aeris pulsi ds̃ simplex est religione nr̃a
intellegendus ẽ pietate profitendusẽ
sensu uero non persequendus ẽ sed ad oran¬
dus quianatura moderata & infirmis
naturȩ infinitȩ & potentis sacramentũ
intellegentiȩ opinionenon occup&: ñ ẽ
itaq diuersus compositae diuinitatis pastib:
ut sit ineo aut post stuporem uoluntas
aut post silentium sermo. aut postotium
opus. ut aut uelle aliquid nisi ad uolendũ
motus sit non putetur. autloqui quid nisi
post silentium sonent uerba non possit.
aut agere aliquid nisi inopus exeat non
intellegatur non subiac& naturȩlegib:
a quolegem om̃s natura sortitur : neq
in aliquo in firmitate aut demutatione
efficiendi detinetur qui extramodũ ẽ
potestatis : secundio dñi dictum
pater possibilia tibi om̃ a sunt : ut quantum
sensus hamanus non capit ł antun dr̃ pos¬

Expanded text:
i non eget compositis humani officii necessitatibus, linguae 314 motu, temperamento oris, spiritus nisu, aeris pulsu. Deus simplex est, religione nostra intelligendus est, pietate profitendus est: sensu vero non persequendus est, sed adorandus; quia natura moderata et infirmis, naturae infinitae et potentis sacramentum intelligentiae opinione non occupet. Non est itaque diversus compositae divinitatis partibus: ut sit in eo aut post stuporem voluntas, aut post silentium sermo, aut post otium opus: ut aut velle aliquid, nisi ad volendum motus sit, non putetur; aut loqui quid, nisi post silentium sonent verba, non possit; aut agere aliquid, nisi in opus exeat, non intelligatur. Non subjacet naturae legibus, a quo legem omnis natura sortitur: neque in aliquo, infirmitate aut demutatione efficiendi detinetur, qui extra modum est potestatis, secundum Domini dictum: Pater, possibilia tibi omnia sunt : ut quantum sensus humanus non capit, tantum Deus pos
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ nostrae conscientia: aut quod cogi¬
tationis terrȩnae rationon concipit : ĩd
nobi srur sum ratio diuinȩ uirtutis in¬
sinuit cum enim redognita stultitiae
nostrae intellegentia in peritiam natu¬
ralis in nobis in prudentiae senserimus :
tum perdiuinȩ sapientiae prudentiã
addĩ sapientiam inbuemur. cum sine
modo uirtutis dĩ ac potestatis metiamur
cumnaturȩ dnm non intranatura les
legis cohibeamus cum hoc solum dedõ be¬
necredi intellegamus ad quod de secre¬
dendum ipsesibi nobis cum & testis & auc

Expanded text:
turae nostrae conscientia, ut quod cogitationis terrenae ratio non concipit, id nobis rursum ratio divinae virtutis insinuet. Cum enim recognita stulticiae nostrae intelligentia imperitiam naturalis in nobis imprudentiae senserimus: tum per divinae sapientiae prudentiam ad Dei sapientiam imbuimur, cum sine modo virtutes Dei ac potestatem metiamur, cum naturae Dominum non intra naturales leges cohibeamus, cum hoc solum de Deo bene credi intelligamus, ad quod de se credendum ipse sibi nobiscum et testis et autor
Abbreviated transcription (Latin):
mantur : haec prudentia uirtutiq terre¬
nae & sapientiae & potestatis ueritate
tibus humanementis opinione tractan¬
dumẽ : neque decreatore suo opifictuipsi¬
us materia decernat: ad sumenda uautẽ
nobis eststultitia ut sapientiam suma¬
mus non in prudentiae sensu sed na¬

Expanded text:
mantur, haec prudentiae virtutique terremantur, haec prudentiae virtutique terrenae, et sapientiae et potestatis veritate tibus humanae mentis opinione tractandum est, neque de creatore suo opificii ipsius materia decernat. Assumenda autem nobis est stultitia, ut sapientiam sumamus, non imprudentiae sensu, sed na
Abbreviated transcription (Latin):
gis samiliaritatẽ non ad modumruis cru¬
cisscandala commõuentur grȩcorum
autem ẽ sapientiam poscere quiagentili
ineptia humanaq prudentiarationẽ sub¬
latiin crucem dĩ quȩrant quȩ quia secun¬
dum sensum naturae in firmis occulta
in sacramento sit fit stultitta in fidelis cũ
quod natiraliter mens inperfecta ñ con¬
cepit id extra prudentiae causam essede¬
cernat sed obhanc in prudentiȩ mundi
sapientiam quae perdĩ sapientiam dm̃
ante nesciuit id est perhanc magni fi¬
centiã mundiactam sapienter institui
opifici iornatum creatorissui non est
uenerata sapientiam placuit dõ prȩdi¬
catione stultitiae saluos facere credentes
id est crucis fide & ernitatem mortali¬
b prouenire ut confusahumanȩ sen¬
tentiae opinione. ibi salus reppertre tur
ubi creditur esse stultitia xp̃s enim quistul¬
titia gentib & iudȩ is scandalum ẽ dĩ uir¬
tus dĩq sapientia ẽ : quia quae sensu hu¬
mano infirma indi rebus ẽ stulte existi¬

Expanded text:
gis familiaritatem non admodum rudes, crucis scandalo commoventur. Graecorum autem est sapientiam poscere, quia gentili ineptia humanaque prudentia rationem sublati in crucem Dei quaerant. Quae quia secundum sensum naturae infirmis occulta in sacramento sit; fit stultitia infidelis: cum quod naturaliter mens imperfecta non concipit, id extra prudentiae causam esse decernat. Sed ob hanc imprudentem mundi sapientiam, quae 68 per Dei sapientiam Deum ante nescivit, id est, per hanc magnificentiam mundi ac tam sapienter instituti opificii ornatum, creatoris sui non est venerata sapientiam; placuit Deo praedicatione stultitiae salvos facere credentes, id est, crucis fide aeternitatem mortalibus provenire: ut confusa humanae sententiae opinione, ibi salus reperiretur, ubi creditur esse stultitia. Christus enim qui stultitia gentibus et Judaeis scandalum est, Dei virtus Deique sapientia est: quia quae sensu humano infirma in Dei rebus et stulta existi
Abbreviated transcription (Latin):
c& potestatem: in his quoque cum
summareligionis demonstratione
tractandis liber undecimus occupa¬
tur. &iam ex his ipsis dictis apostoli¬
cis demonstrans non modo non ad
diuinitatis infirmitatem . subiecti¬
onem proficere sed peream ipsam
ueritatemdĩ qui exdõ sitnatus hos¬
tendi & perid quod sibiac nobis
multum ad quiri & einihil detrahi
cum scilic& homonatus & uniuersis
carnis nostrae passionibus functus
addm̃ & patrem nr̃as ut homo noster
indm̃ glorificandus ascender&.
narum obseruari semper memini¬
mus ut siqui diutenui primum ex¬
ercitatione longoq usu humilioris
studii fuerint erudititumiam ad re¬
rum ipsarum quibus inbuti sunt
experimentamittantur ut cum
iam benelus erint bella militaturi
inmilitiam protrahantur autcũ
forenses lites scolarẽ materiã tẽpta ueront¬
tincmittantur ad tribunalium
pugnas autcum in stagnis domesti¬
cis nauem nauta intrepidus instruxe¬
rit. tunc magni & peregrinimaris

Expanded text:
cet potestatem: in his quoque cum cet potestatem: in his quoque cum summa religionis demonstratione tractandis liber undecimus occupatur, 22 etiam ex his ipsis dictis apostolicis demonstrans, non modo non ad divinitatis infirmitatem subjectionem proficere, sed per eam ipsameritatem Dei, quia ex Deo sit natus, ostendi: et per id, quod sibi ac nobismultum acquiri, et ei nihil detrahi; cum scilicet homo natus, et universis carnis nostrae passionibus functus, ad Deum et Patrem nostrum, ut homo noster in Deum glorificandus adscenderet. narum observari semper meminimus, ut si qui diu tenui primum exercitatione longoque usu humilioris studii fuerint eruditi, tum jam ad rerum ipsarum, quibus imbuti sunt, experimenta mittantur; ut cum jam bene luserint bella militaturi, in militiam protrahantur; aut cum forenses lites scholaris materiae tentaverinttunc mittantur ad tribunalium pugnas; aut cum in stagnis domesticis navim nauta intrepidus instruxerit, tunc magni et peregrini maris
Abbreviated transcription (Latin):
nec trepidare fiduciam. nec euita reuo¬
luntatem nec conqueri securitatem.
nec commendationem suiorantem ali¬
isueniam desiderasse monstrauimus fi¬
demdictorum uniuersorum absoluta
euangeli imisterii prȩdicatione firman¬
mines neipsa quidem resurrectionis
gloria intrareligionis intellegentiã
edoctos cohibuit sed aut perdignati¬
onis professionem impietatis suae
arma sumi serunt : aut sac ramenti
reuelationem ad dĩ contumeliam
nis nobis atq ipsi & pater. pater ẽ.
& dĩds̃ est extra exceptionem dĩ ue¬
risit in professione communi eum¬
q sicutinos & creationis necessitas
creatoridõ subdat & adoptio ad¬
summat infiliumlam ueronul¬
la in eodiuinȩ naturȩ i proprie¬
tas existimandasit secundum a pos¬
tolidictin cumautem dixerit
omnia subiecta sunt prȩter eum
qui subiecit eiomnia tunc & ipse sub
icitur ei qui sibi subiecit. omnia
ut sit dis̃ omnia in omnibus. quia
subiectio & infirmitatem sub iecti
protestetur &dominantis signifi¬

Expanded text:
nec trepidare fiduciam, nec evitare voluntatem, nec conqueri securitatem, nec commendationem sui orantem, aliis veniam desiderasse monstravimus: fidem dictorum universorum absoluta evangelici mysterii praedicatione firmanmines ne ipsa quidem resurrectionis gloria intra religionis intelligentiam edoctos cohibuit, sed aut per dignationis professionem, impietatis suae arma sumpserunt, aut sacramenti revelationem ad Dei contumeliam nis nobis atque ipsi et Pater pater est, et Deus Deus est, extra exceptionem veri Dei sit in professione communi, eumque sicuti nos et creationis necessitas creatori Deo subdat, et adoptio assumat in filium; jam vero nulla in eo divinae naturae proprietas existimanda sit, secundum Apostoli dictum, Cum autem dixerit, Omnia subjecta sunt, praeter eum qui subjecit ei omnia; cum eniicietur ei qui ei subjecit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus . Quia subjectio et infirmitatem subjecti protestetur, et dominantis signifi
Abbreviated transcription (Latin):
co aequandis prȩ sumptare putetur
protestans & in firmitatise huma nȩ
intellegentiae necessariam & ab inui¬
dia esse liberam nom satis facientis ex¬
empli pergimus itaque dedõ locu¬
tur dĩ uerbis semsum tamen nostrum
rerum nostrarum speciembuentes
temperabimus ut aptissimus legenti¬
um prophectibus conexorum sib libel¬
lorum ordo succeder&: nihilenim in¬
compositum indigestumque placuit
ad ferre neo peris in ordinata conge¬
ries rusticum quendam tumultum
perturbata uociferatione praeber&:
sed quia nullus per praerupta conscen¬
susẽ nisi substratis paulatim gradi¬
bus feratur gressus ad summa
nos quoque quȩ dam gradiendi ipuitia
ordinantes arduũ hoc intellegentiae
itercliuo quasi molliore leniuimus
non &iam gradibus incisum sed plani¬
tiae subrepente deuexum ut prope
si ne scãdentiũ sensu euntium pro fice
mihuius sermonis libellum sequens
ita sacramentum edoc& diuinȩ gene¬
rationis ut baptigandi in patre & filio

Expanded text:
coaequandis praesumpta reputetur, coaequandis praesumpta reputetur, protestans et infirmitati se humanae intelligentiae necessariam, et ab invidia esse liberam non satisfacientis exempli. Pergimus itaque de Deo locuturi Dei verbis, sensum tamen nostrum rerum nostrarum specie imbuentetemperavimus, ut aptissimus legentium profectibus connexorum sibi libellorum ordo succederet. Nihil enim incompositum indigestumque placuit afferre: ne operis inordinata congeries rusticum quemdam tumultum perturbata vociferatione praeberet. Sed quia nullus per praerupta conscensus est, nisi substratis paulatim gradibus feratur gressus ad summa; nos quoque quaedam gradiendi initia ordinantes, arduum hoc intelligentiae iter clivo quasi molliore lenivimus non 15 jam gradibus incisum, sed planitie subrepente devexum, ut prope sine scandentium sensu, euntium proficeremi hujus sermonis libellum, sequens ita sacramentum edocet divinae generationis, ut baptizandi in Patre et Filio
Abbreviated transcription (Latin):
quidictorum intellegentiam spect&.
exdictis potius quam ipponat & retule¬
rit magis quam attulerit neque cogat
id uideridictis contineri quod antelec¬
tionem prȩsumpserit intellegendũ
cumitaque derebus dĩ erit sermo
concedamus cognitionẽ suidõ dictis¬
que eiuspia uenerationȩ famulemur
idoneus enim sibitestis est : quinisi per
denatura dĩ & natiuitate tractantes
comparationum exempla ad fere¬
mus nemoeam existim& ab solute
inserationis perfectionem contine¬
re comparatio enim terrenorum
addm̃ nulla est. sed intellegentiae
nr̃ae in firmitas cogit spectes quasdã
ex infirmioribus numquam superi¬
orum in dices querere ut rerum fami¬
liarium consuetudine admonente
ex sensus nr̃i constientia ad insoliti
sensus opinionem educere mur
omnisigitur comparatio homini potius
utilius habeatur quamdõ apta quia
intellegentiam magis signific&:
quam expleat. neque naturis carnis
& sps & inui sibilium ac tractabilium

Expanded text:
qui dictorum intelligentiam exspectet qui dictorum intelligentiam exspectet ex dictis potius quam imponat, et retulerit magis quam attulerit, neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum itaque de rebus Dei erit sermo, concedamus cognitionem sui Deo, dictisque ejus pia veneratione famulemur. Idoneus enim sibi testis est, qui nisi per de natura Dei et nativitate tractantes, comparationum exempla afferemus, nemo ea existimet absolutae in se rationis perfectionem continere. Comparatio enim terrenorum ad Deum nulla est: sed infirmitas nostrae intelligentiae cogit species quasdam ex inferioribus, tamquam superiorum indices quaerere; ut rerum familiarium consuetudine admonente, ex sensus nostri conscientia ad insoliti sensus opinionem educeremur . Omnis igitur comparatio homini potius utilis habeatur, quam Deo apta, quia intelligentiam magis significet, quam expleat: neque naturis carnis et spiritus, et invisibilium ac tractabilium
Abbreviated transcription (Latin):
eundem utrumq neque inter uerũ
acfalsum aliud confitentes quia dõ
quos fideicalor &ignoratae mundo ac sapientib
mim diueritatis studium adlegendum
uocabit meminisse oport& terrȩna¬
rum mentium infirmas atque in be¬
cillas opiniones esse abiciendas & om̃s
inperfecte sententiae angustias reli¬
giosa discendi expectationem laxan¬
das : nouis enim regenerati ingenu
sensibus opus ẽ ut imum quemque
conscientia sua secundum caelestis origi¬
nis munus inlumin& standum itaq
perfidemantea est ut sc̃s hieremias ad
dĩ audituris sensum suum ad eaquȩ
dĩ substantiae sint dignamoderetur
moderetur autẽ non aliquomodo
intellegendi sed infinitate : quin&iã
conscius sibi diuinae senaturae par¬
ticipem ut beatus aposto lis p&rus
in epistola altera ait effectum fuis¬
se dĩnaturam non naturȩ suae
legibus metiatur sed diuinas pro¬
fessiones secundum magnificentiã
diuinae dese protestationis expen¬
dat Optimus enim lector est

Expanded text:
eumdem utrumque, neque inter verum eumdem utrumque, neque inter verum ac falsum aliud confitentes; quia Deo quos fidei calor et ignoratae mundo ac sapientibus mundi veritatis studium ad legendum vocavit, meminisse oportet terrenarum mentium infirmas atque imbecillas opiniones esse abjiciendas, et omnes imperfectae sententiae angustias religiosa discendi exspectatione laxandas. Novis enim regenerati ingenii sensibus opus est, ut unumquemque conscientia sua secundum coelestis originis munus illuminet. Standum itaque per fidem ante est, ut sanctus Jeremias admDei auditurus, sensum suum ad 14 ea quae Dei substantiae sint digna moderetur; moderetur autem non aliquo modo intelligendi, sed infinitate. Quin etiam conscius sibi divinae se naturae participem, ut beatus apostolus Petrus in epistola sua altera ait , effectum fuisse, Dei naturam non naturae suae legibus metiatur, sed divinas professiones secundum magnificentiam divinae de se protestationis expendat. Optimus enim lector est,
Abbreviated transcription (Latin):
uafidn gretiens slbitients
aueritate iiusdĩ separabilem eum facerent
ut creatio substitutionis perfectionem sibi
diuinitatis non usuir par& quam uerita¬
lens hoc uel praecipuae sibi salutare ẽẽ
non solum indm̃ credidisse sed &iam in
dm̃ patrem. Neque inxp̃o tantum spe¬
rasse sed in xp̃o dĩfilio. neque increatu¬
ra sed indõ creatore exdõ nato. maxi¬
me ergo properamus exproph&icis
atque euangelicis prȩconiis uae sani¬
am eorum ignorantiam que confun¬
dere qui sub imiusdĩ sola sane utiliaere¬
ligiosa praedicatione authm̃ natum
xp̃mnegant aut uerum dm̃ non esse
contendunt ut creatio potentis cre¬
aturae intraunum dm̃ fidei sacra¬
mentum relinquat. quia natiuita sdĩ
extraunius dĩ fidem religionem pro¬
traat confitendum sed nos edocti
diuinitus neque duos deos prȩdicare
neque solum hanc euangelici ac pro¬
ph&ici prȩ coniirationẽ in confessione
dĩ patris & dĩfiliiadferemus. ut unum
in fide nr̃a sint uterq non unus neq

Expanded text:
fidei creationis subjicientes, a veritate unius Dei separabilem eum facerent, ut creatio substitutionis, perfectionem sibi divinitatis non usurparet, quam veritalens hoc vel praecipue sibi salutare esse, non solum in Deum credidisse, sed etiam in Deum patrem; neque in Christo tantum sperasse, sed in Christo Dei filio; neque in creatura, sed in Deo creatore ex Deo nato. Maxime ergo properamus ex propheticis atque evangelicis praeconiis vesaniam eorum ignorantiamque confundere, qui sub unius Dei, sola sane utili ac religiosa praedicatione, aut Deum natum Christum negant, aut verum Deum non esse contendunt; ut creatio potentis creaturae intra unum Deum fidei sacramentum relinquat; quia nativitas Dei extra unius Dei fidem religionem protrahat confitentum. Sed nos edocti divinitus neque duos deos praedicare neque solum, hanc evangelici ac prophetici praeconii rationem in confessione Dei patris et Dei filii afferemus, ut unum in fide nostra sint uterque, non unus: neque
Abbreviated transcription (Latin):
fidei dmatque hominem prȩdicari non
recordentur nam que cum dm̃ eẽ
negant his niti dictorum dominicorũ
professionibus solent. quid medicis
bonum nemo ẽ bonus nisi unusds̃:
&cum dici sebonum coarguat & non
nisi bonum dm̃ unum esse testatur
& extrabonitatem dĩ quibonus est &
indĩ non sit ueritate quiumus est . qui¬
busdictis &iam haec ad inpietatis suae
rus ipse necds̃ sit quia solius ueridĩ
exceptio significate propri&atis
non excedat auctorem pon ambigu¬
a autem hoc abeo dictum esse
intellegendum quia idem dixerit
non potest filius facere ab sequid¬
quam nisi quod uiderit patrem
facientem ut cum nihil nisi deexẽplo¬

Expanded text:
fide Deum atque hominem praedicari non fide Deum atque hominem praedicari non recordentur. Namque cum Deum essnegant; his niti dictorum dominicorum professionibus solent: Quid me dicis bonum? Nemo est bonus nisi unus Deus ; ut cum dici se bonum coarguat, et non nisi 19 bonum Deum unum esse testetur; et extra bonitatem Dei sit, qui bonus est, et in Dei non sit veritate, qui unus est. Quibus dictis etiam haec ad impietatis suae rus ipse, nec Deus sit; quia solius Dei veri exceptio, significatae proprietatis non excedat auctorem. Non ambigue autem hoc ab eo dictum esse intelligendum, quia idem dixerit: Non potest Filius facere ab se quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem : ut cum nihil nisi de exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis potius & unianimitatis
quam diuinitatis ad serunt ueritatẽ.
sed nos haec ipsa suis uirtutibus pertrac
continere ostendimus & omnes dicto¬
rum dominicorum pro fessiones re¬
uoluentes . totum atque per fectum
exa postolicis prȩconiis ac sc̃ĩ sp̃s pro¬
prietatibus & paternae & unigenitȩ
maiestatis sacramentum docuimus.
cum & in patre filius intellectus & pa¬
ter infilio cognitus unigeniti dĩ nati¬
uitatem & perfecti in eodĩ ostederent
riis sola ad satis factionem fidei ad ferre
quȩ propria sunt quia plerumq blan¬
diente sensu fallant dictorum nostro¬
rum in exploratȩ ad sertionis pisi
&iam propositionum aduersarum
demonstratȩ mnanitatis fidem nram
in eo ipso quod ipsae ridiculae esse
arguantur ad firment  ponusita¬
uque libertotus in repellendis in his
quat ad infirmantam unigenitidĩ
natiuitatem abimpii susirpantur
intentus est quidis pensationes occultiasȩ¬
culis mrsterii in memores euangelicae

Expanded text:
: voluntatis potius et unanimitatis : voluntatis potius et unanimitatis quam divinitatis asserunt veritatem. Sed nos haec ipsa suis virtutibus pertractcontinere ostendimus: et omnes dictorum dominicorum professiones revolventes, totum atque perfectum, ex apostolicis praeconiis ac sancti Spiritus proprietatibus, et paternae et unigenitae majestatis sacramentum docuimus: cum et in Patre Filius intellectus, et Pater in Filio cognitus, unigeniti Dei nativitatem, et perfecti in eo Dei ostenderent riis, sola ea ad satisfactionem fidei afferre, quae propria sunt: quia plerumque blandientes sensum fallant dictorum nostrorum inexploratae assertiones, nisi etiam propositionum adversarum demonstratae inanitates, fidem nostram in eo ipso, quod ipsae ridiculae esse arguantur, affirment. Nonus itaque liber totus in repellendis iis, quae ad infirmandam unigeniti Dei nativitatem ab impiis usurpantur, intentus est: qui dispensationis occulti a saeculis mysterii immemores, evangelica
Abbreviated transcription (Latin):
nec natura non suȩ natiuitatis sit.
nec natiuitas non sui nominis. ut per
id non relinqueretur inpietatis
calumnia. cum dĩ ueri ex dõ uero
diuinitatem secundum & nomen
& natiuitatem. & naturam & po¬
obus superiorihus libris dedĩfilio &
dõ uero multum ad credentium fidem
proficientibus totus in unius dĩ demon¬
stratione detentus ẽ : non auferens
filio dĩnatiuitatem. sed neq peream
duum deorum diuinitatem introdu¬
cens acprimum quibus modis here¬
tici ueritatem dĩpatris & dĩ filisquia
negare non possent tamen eludere
niterentur edocuit dissoluens in ep¬
tas eorum & ridiculas occasiones qui¬
buis perid quod dictum est. multitu¬
dinis autẽ credentium erat anima
&corunum & rursum qui plantat
autem & quirigatunum sunt. &iterũ
non prohis autem rogotantum sed & pro
his quicredituri sunt peruerbum eorum
in me ut om̃s unum sint sicut tupater
in me & ego inte ut &ipsi sint in nobis

Expanded text:
nec natura non suae nativitatis sit, nec natura non suae nativitatis sit, nec nativitas non sui nominis: ut per id non relinqueretur impietatis calumnia, cum Dei veri ex Deo vero divinitatem, secundum et nomen et nativitatem et naturam et poobus superioribus 18 libris de Dei filio et Deo vero multum ad credentium fidem proficientibus, totus in unius Dei demonstratione detentus est; non auferens filio Dei nativitatem, sed neque per eam duum deorum divinitatem introducens. Ac primum quibus modis haeretici veritatem Dei patris et Dei filii, quia negare non possent, tamen eludere niterentur, edocuit; dissolvens ineptas eorum et ridiculas occasiones, quibus per id quod dictum est: Multitudinis autem credentium erat anima et cor unum ; et rursum: Qui plantat autem, et qui rigat, unum sunt ; et iterum: Non pro his autem tantum rogo, sed et pro iis qui credituri sunt per verbum eorum in me: ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Nemini autem dubium est congrurum
id maxime pietati doctrinȩ fusse ut qr
exlege acpro ph&ia primum dĩfilium
post &iam dm̃uerum cum sacramento
unitatis praedicas semus rursum legẽ
ac proph&as pereuangelia firmantes
primum ex his dĩfilium post &iam
dm̃ uerum doceremus Conpeten¬
tis simum itaq: fuit post nomen filiiueri¬
tatemeius postende requamquam
secundum communem sensum uerita¬
tis ab solutionem nuncupatio filiopti¬
ner& : sed nequid aduersantibus uni¬
genitidĩ ueritatioccasionis ad fallen¬
dum & in ludendum relinqueretur
diuinitatis ueritatẽ ad struximus.
dm̃ eẽ eum quidĩ filius nonnegar&᷑
eẽt quam noncuparetur neque nuncu¬
patio non natiuitatis es s& neque na¬
tiuitas naturam ami siss&. neque
natura non retenuis s& potestatem
neque potestas non &iam conscia sibi
ueritatis professione notescere: cau¬
sas ergo om̃s singulorum generum
ita ex euangelus excerptas subiecimꝑ
ut nec pro fessio tacuerit potestatẽ.
nec potestas non exeruerit naturam.

Expanded text:
Nemini autem dubium est, congruum id maxime pietati doctrinae fuisse, ut quia ex lege et prophetis primum Dei filium, post etiam Deum verum cum sacramento unitatis praedicassemus; rursum legem ac prophetas per Evangelia firmantes, primum ex his Dei filium, post etiam Deum verum doceremus. Competentissimum itaque fuit, post nomen filii, veritatem ejus ostendere: quamquam, secundum communem sensum, veritatis absolutionem nuncupatio filii obtineret. Sed ne quid, adversantibus unigeniti Dei veritati, occasionis ad fallendum et illudendum relinqueretur;divinitatis veritatem adstruximus: Deum esse eum, qui Dei filius non negaretur, esset quam nuncuparetur, neque nuncupatio non nativitatis esset, neque nativitas naturam amisisset, neque natura non retinuisset potestatem, neque potestas non etiam conscia sibi veritatis professione notesceret. Causas ergo omnes singulorum generum ita ex Evangeliis excerptas subjecimus, ut nec professio tacuerit potestatem, nec potestas non exseruerit naturam,
Abbreviated transcription (Latin):
operis possit operarinaturȩ ineo intellegat᷑
infirmitas quianequaquam sit omnipo¬
tentiae conparandum quod alienae ope¬
rationi subiectum est nec essitati : & ratio
intellegentiae hoc suadeat inomnibus
a seposse & non possedifferre. differ¬
re autemeo usque ut depatredõ haecita
professussit: pater maior me est.
& ces set in professione absoluta aduersam¬
dicalumnia quia inpiȩ uaesania sit.
honorem acnaturam dĩ tribuere ab nu¬
enti omniautẽ modo intantum eum
a proprietate ueridĩ ab esse ut &iam tes¬
tatus haec fuerit: dedie autem illa
longealienus sit nesciens asciente quia
natura ignorationi obnoxia. non sit eius
uirtutis & potestatis quae adominatu
corrupto deprauatoq sensu in piissime
ita intellecta eẽ monstrantes omnes
dictorum causas ex his ipsis uel interro¬
gationum. uel temporum. uel dispen¬
sationum generibes adtulimus cau¬
sis potius uerba subdentes. non causas
uerbis deputantes ut cumase dis sideat.
pater maior me ẽ. & ego & pater unũ

Expanded text:
operis possit operari, naturae in eo intelligatur infirmitas; quia nequaquam sit omnipotentiae comparandum, quod alienae operationis subjectum est necessitati; et ratio intelligentiae hoc suadeat, in omnibus a se posse et non posse, differre. Differre autem eo usque, ut de patre Deo haec ita professus sit: Pater major me est et cesset in professione absoluta adversandi calumnia; quia impiae vesaniae sit honorem ac naturam Dei tribuere abnuenti. Omni autem modo in tantum eum a proprietate veri Dei abesse, ut etiam testatus haec fuerit: De die autem illalonge alienus sit nesciens a sciente; quia natura ignorationi obnoxia, non sit ejus virtutis et potestatis, quae a dominatu corrupto depravatoque sensu, impiissime ita intellecta esse monstrantes, omnes dictorum causas ex his ipsis vel interrogationum vel temporum vel dispensationum generibus attulimus, causis potius verba subdentes, non causas verbis deputantes: ut cum a se dissideat, Pater major me est ; et, Ego et Pater unum
Abbreviated transcription (Latin):
stultis simis studiis sileam dequibus tam̃
sic ubi occasionẽ sermonisratio prȩbe¬
bit non tacebimus: quidam ita euan¬
gelica fideicorrumpunt sacramentũ
ut subimius dĩ piatantum professionena¬
tiuitatem imigenitidĩ abnegent ut pro¬
tensio sit potius in hominem quam des¬
censioneque ut qui filius hominis secim¬
dum tempora ad sumptȩ carnis fuit
idemantea semper fuerit : atque ita sit¬
dĩ filius ne in eo natiuitas dĩsit sed ex eo¬
dem idem sit utimius dĩ ut putant in¬
uiolabilem fidem seriaes ex solidõ in
carnem deducta conseruet. dumusq
aduirginem pater protensus ipsesibi
natus sit infilium. Aluuero quiasa¬
lus nulla sin exp̃o sit quiin principio
aputdm̃ erat ds̃ uerbum natiuitatem
negantes creationem solam professi
sunt ne natiuitas ueritatemdĩ admit¬
ter & sed creatio falsitatem docer&
quȩ dum ementiretur ingeneredĩ
unius fidem non exluder& insacra¬
mento sed natiuit atem ueram nomi¬

Expanded text:
stultissimis studiis sileam, de quibus tamen, stultissimis studiis sileam, de quibus tamen, sic ubi occasionem sermonis ratio praebebit, non tacebimus; quidam ita evangelicae fidei corrumpunt sacramentum, ut sub unius Dei pia tantum professione nativitatem unigeniti Dei abnegent; ut protensio sit potius in hominem, quam descensio: neque ut qui filius hominis secundum tempora assumptae carnis fuit, idem antea semper fuerit atque sit filius Dei: ne in eo nativitas Dei sit, sed ex eodem idem sit; ut unius Dei, ut putant, inviolabilem fidem series ex solido in carnem deducta conservet, dum usque ad virginem Pater protensus, ipse sibi natus 13 sit in filium. Alii vero quia salus nulla sine Christo sit, qui in principio apud Deum erat Deus Verbum, nativitatem negantes, creationem solam professi sunt: ne nativitas veritatem Dei admitteret, sed creatio falsitatem doceret, quae dum ementiretur in genere Dei unius fidem, non excluderet in sacramento: sed nativitatem veram nomi
Abbreviated transcription (Latin):
securitatis suae otio menss pebus suis lȩtare¬
qui euerat intercessionem mortis huius
usque eo non metuens ut &um reputar&
inuitam &ernitatis uitam autem huiꝰ
corporis sui non modo non moles tam sibi
aut aegram arbitrabatur ut eam qđ
pueritiae litteras quod aegris medi¬
cinam quod naufragis natatum qđ
adulescentibus disciplinam quod mili¬
tiam esse creder& inperaturis rerũ
scilic& praesentium tolerantiam ad
prȩmium beatae in mortalitatis pro¬
ficientem quin &iam id quod sibicre¬
debat. tamen perminis terium in po¬
sitisa cerdotii &iam ceteris prardica¬
bat munus suum ad officium publicae
emerserunt desperata in sese & seua
inomnes impiae temeritatis ingenia
in firmitate moderantium neque ut
ipsi usque ad infirmitatẽ opinandide
in finitis rebus emergerent
sed intra finem sensus sui in definita
concluderent essenq ipsi arbitri religi¬
onis cumreligionis opus oboedientiae
ess& officium sui in memores diuinorũ
negdegentes praceptorum emendato

Expanded text:
securitatis suae otio mens spebus suis laeta requieverat: intercessionem mortis hujus usque eo non metuens, 12 ut etiam reputaret in vitam aeternitatis. Vitam autem hujus corporis sui non modo non molestam sibi aut aegram arbitrabatur, ut eam quod pueritiae litteras, quod aegris medicinam, quod naufragis natatum, quod adolescentibus disciplinam, quod militiam esse crederet imperaturis: rerum scilicet praesentium tolerantiam, ad praemium beatae immortalitatis proficientem. Quin etiam id, quod sibi credebat, tamen per ministerium impositi sacerdotii etiam caeteris praedicabat, munus suum ad officium publicae emerserunt desperata in sese, et saeva in omnes impiae temeritatis ingenia infirmitate moderantium: neque ut ipsi usque ad infinitatem opinandi de infinitis rebus emergerent, sed intra finem sensus sui indefinita concluderent; essentque sibi arbitri religionis, cum religionis opus obedientiae esset officium; sui immemores, divinorum negligentes, praeceptorum emendator
Abbreviated transcription (Latin):
&nitate moriretur. haec itaque
ultranaturȩ humanȩ intellegentiã
adõ gesta non succumbunt. rursum
naturalibus mentium sensibus. quia
infinitae ȩternitatis operatio infi¬
nitam metiendi exigat opinionem
ut cum ds̃ homo cumim mortalis. mor¬
tuus cum & nus. sepultus ẽ non sit intel¬
legentiae ratio sed potestatis exceptio.
itarur sum ex contrario non sensus
seduirtutis modus sit : ut ds̃ ex homi¬
ne ut immortalis exmortuo
ut ȩternus sit exsepulto coexcitamur
ergo adõ inxp̃o permortem eius sed
dum in xp̃o plenitudo ẽ diuinitatis.
habemus & significationẽ dĩ patris nos
coexcitantis in mortuo & xp̃m iħm̃¬

Expanded text:
aeternitate moreretur. Haec itaque aeternitate moreretur. Haec itaque ultra naturae humanae intelligentiam a Deo gesta non succumbunt rursum naturalibus mentium sensibus; quia infinitae aeternitatis operatio infinitam metiendi exigat opinionem: ut cum Deus homo, cum immortalis mortuus, cum aeternus sepultus est, non sit intelligentiae ratio, sed potestatis exceptio; ita rursum e contrario non sensus, sed virtutis modus sit, ut Deus ex homine, ut immortalis ex mortuo, ut aeternus sit ex sepulto. Coexcitamur ergo a Deo in Christo per mortem ejus. Sed dum in Christo plenitudo est divinitatis, habemus et significationem Dei patris nos coexcitantis in mortuo, et
Abbreviated transcription (Latin):
non &iam num corporali prȩcep¬
torum obseruatione distrinxerit.
neq perlegis umbram adsollemnia
omnem naturalem corporis nec essi¬
tatem circum cisus auitiis sp̃s̃ criminũ
emundatione purgar&. Cuius mor¬
ti consepeliremur inbaptismo ut in
& ernitatis uitam rediremus . dum
regeneratio aduitam mors eẽt exui¬
ta & morientis uitus in mortaliter
re nasceremur ipso pronobis ex
inmortalitate moriente. ut ad in¬
mortalitatẽ imacumeo excitare mur
exmorte carnem enim peccatirecepit.
tadonar&. dum eius fit particeps
ad sumptione non crimine delens
permortem sententiam mortis. ut noua
insenr̃is generis creatione. constitutio¬
nem decretianterioris aboler& crucise
permittens. ut maledicto crucis oblite¬
rata terrenȩ damnationis maledictã
figer& omnia adultimum in homine
passus ut potestates dehonestar&.
dumds̃ secundum scripturas moritu¬
rus. & in his uincentis in sefiduciatri¬
um pharẽ dum inmortalis ipse neq
morte uincendus promorientium

Expanded text:
non etiamnum corporali praeceptorum observatione distrinxerit, neque per legis umbram ad solemnia omnem naturalem corporis necessitatem circumcisus a vitiis spiritus criminum emundatione purgaret: cujus morti consepeliremur in baptismo, ut 11 in aeternitatis vitam rediremus; dum regeneratio ad vitam mors esset ex vita, et morientes vitiis immortalitati renasceremur; ipso pro nobis ex immortalitate moriente, ut ad immortalitatem una cum eo excitaremur ex morte. Carnem enim peccati recepit, ta donaret, dum ejus fit particeps assumptione, non crimine; delens per mortem sententiam mortis, ut nova in se generis nostri creatione constitutionem decreti anterioris aboleret; cruci se figi permittens, ut maledicto crucis oblitterata terrenae damnationis maledicta figeret omnia: ad ultimum in homine passus, ut potestates dehonestaret; dum Deus secundum Scripturas moriturus, et in his vincentis in se fiducia triumpharet; dum immortalis ipse, neque morte vincendus, pro morientium
Abbreviated transcription (Latin):
tati festinationi & excusationi quaerel¬
Tȩ & adhortationi diffidentiae
& intercessioni diuinȩ professionis
natura que in memores ad argum̃¬
tum in pi&atis suae dispensationis
gesta & dicta tenuerunt. Itaq nos
nihil in exploratum nihiltacitum de¬
reli quimus. sed dieitrum omnium
pacificam intellegentiam singulis qui
busq causarum generibus coaptantes

Expanded text:
tati, festinationi et excusationi, quereltati, festinationi et excusationi, querelae et adhortationi, diffidentiae et intercessioni, divinae professionis naturaeque immemores, ad argumentum impietatis suae, dispensationis gesta et dicta tenuerunt. Itaque nos ,nihil inexploratum, nihil tacitum dereliquimus: sed dictorum omnium pbusque causarum generibus I aptari,
Abbreviated transcription (Latin):
trepidatio causamattulerit deprȩcan¬
di intantum uero infirmitatem eius
eptinuerituis doloris ut in ipsocrucis tempo¬
redicer& ds̃ dĩ meus quare medere¬
liquisti qui&iamusq atquȩrel¬
lam desolationis suae passionis a cerbi¬
tate commotus auxilii in opspaterni
sp̃m in hacuoce emisserit cumdixit
pater comiendo in manustuas spum
meum: & ex halandi spr̃ trepida¬
tione turbatus tuẽ dum huncdõ patri
commendauerit quia commendati¬
onis necessitatem desperatio securita¬
simi homines non intellegentes puhil
contrarium iprebus hisdem ab eodẽ
dictum fuis se uerbis tantum ipheren¬
tes causas ipsas dictorum reliquerunt
dit mihi pater meus nonbibam eum
longeq diuersum sit : ds̃ dĩmeus qua¬
remede reliquisti: autillud amen
dicotibi hodie mecum eris inpara diso
multumq dissentiat. pater commen¬
do in manustuas spmmeum. & illud
diuinorum dictorum incapacesut cum
non conueniat trepidationi & liber¬

Expanded text:
trepidatio causam attulerit deprecantrepidatio causam attulerit deprecandi: in tantum vero infirmitatem ejus obtinuerit vis doloris, ut in ipso crucis tempore diceret: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? qui etiam usque ad querelam desolationis suae, passionis acerbitate commotus, auxilii inops paterni, spiritum in hac voce emiserit cum dixit: Pater, commendo in manus tuas spiritum meum ; et exhalandi spiritus trepidatione turbatus tuendum hunc Deo patri commendaverit; quia commendationis necessitatem desperatio securitasimi homines, non intelligentes nihil contrarium in rebus iisdem ab eodem dictum fuisse, verbis tantum inhaerentes, causas ipsas dictorum reliquerunt. dit mihi Pater meus, non bibam eum ? longeque diversum sit: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? 21 ab eo: Amen dico tibi, hodie meum eris in paradiso : multum quoque dissentiat: Pater, commendo in manus tuas spiritum meum ; et illud, divinorum dictorum incapaces. Et cum non conveniat trepidationi et liber
Abbreviated transcription (Latin):
dedie &horanemoscit. neque angeli
incaelis neq filius nisi pater solus. In¬
tellegantur in singulis & dispensationũ
praedicationes & consciae potestates
naturalis professionis. & cumidem sit
dicti auctor utrisq demonstratis tam̃
uirtutibus generum singulorum non
nitatis quod ad sacramentum fidȩi
euangelicaedĩ sub dispensatione & cau¬
eadem est ratio quȩ fidei: nam quia
expassionis genere & professione quȩ¬
dam perstultȩ intellegentiae sensum.
naturȩ uirtutisque rapuerunt ea ipsa
de monstranda fuerunt & abhis inpiis¬
sime intellecta esse. & adño ad protes¬
tationem uerȩ & perfectȩ insemaies¬
tatis et̃ memorata namque his sibidictis.¬
ut religiose impii sint blandiuntur tris¬
tis estanimamea usquead mortem.
ut longe ab eatitudine adque incorrupti¬
onedĩ sit incuius animam dominans me¬
tus tristitiae inminentis incederit qui&iã
usque adhanc praecem consternatus fu¬
biotimere uider&ur perpeti: quod
ne pateretur orauerit quia patiendi

Expanded text:
et hora nemo scit, neque angeli in coelis, neque Filius, nisi Pater solus . Intelligantur in singulis et dispensationum praedicationes, 20 et consciae potestatis naturalis professiones: et cum idem sit dicti auctor utriusque, demonstratis tamen virtutibus generum singulorum natnitatis, quod ad sacramentum fidei evangelicae sub dispensatione et caueadem est ratio, quae fidei. Nam quia ex passionis genere et professione quaedam per stultae intelligentiae sensum aisto naturae virtutisque rapuerunt; ea ipsa demonstranda fuerunt, et ab his impiissime intellecta esse, et a Domino ad protestationem verae et perfectae in se majestatis esse memorata. Namque his sibi dictis,ut religiose impii sint, blandiuntur: Tristis est anima mea usque ad mortem ; ut longe a beatitudine atque incorruptione Dei sit, in cujus animam dominans metus tristitiae imminentis inciderit: qui etiam usque ad hanc precem consternatus fubio timere videretur perpeti, quod ne pateretur oraverit; quia patiendi