comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtoncata dllã dr̃ nissionẽ doctrinãꝙ a postolicã & p̃ceptũtesta m̃tiu&eris c̃ noui quoꝓ lnb&̾
fiddlis cũm sidelicopulare coniugiũ : las coniuges & adhucabo sin fideles adhuctaless̃ quales fu¬
irt̃ante quã uingerent᷑ quales q c̃iuntis̃ : Uenit euangdi p̃dicator crediteoꝵ. autimnꝰ autuna sedo
urin fidebiscũ in fidelihabita re consentiat lib& fidedi dñs ncin fidelẽ dmitata nñiub& sidexeris
nda iuistitia idẽ qđ ita uib& aũtuetat ut aliud facere õmnoñ liceat: qdaut̃ uolentis potestcitita ꝑm¬
iat ut nec agat nec p̃t̃ mitat᷑ in licite ibi seruoꝵ suoꝵ c̃silio locũ dare iitiaͥpotius suadeant qđiuderiũ
xpedire : Teneat᷑ ic et go primatꝰ ac maxime nec obmitt᷑ inlicita : Ubiaut̃ aliquiditalicitũẽ ut aliud
nentis consilio sed dominantis imperiũ ñ facere ñ lic& & id eon e pedit: dñsitaq p̃cipit mulierẽ

Expanded text:
 iussionem doctrinamque apostolicam et praeceptum testamenti ueteris et noui, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare coniugium. iam sunt coniuges et adhuc ambo sunt infideles; adhuc tales sunt, quales fuerunt, antequam iungerentur, qualesque coniuncti sunt. uenit euangelii praedicator, credidit eorum aut unus aut una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat. iubet fideenda iustitia, id est quod ita iubet aut uetat, ut aliud facere omnino non liceat; quod autem uolentis potestati ita permittit, ut nec agatur nec praetermittatur inlicite, ipsi seruorum suorum consilio locum dare, ut id potius suadeant quod uiderint expedire. Teneatur hic ergo primitus ac maxime, ne committantur inlicita. ubi autem aliquid ita licitum est, ut aliud nentis consilio, sed dominantis imperio, non facere non licet et ideo nec expedit. dominus itaque praecepit mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
ac qm̃ qͥ dimiserituxorẽ sua ꝓpt̃ causã soenicationis fciteã moehari: sed sippt̃ hanccausa
imiserit &iã ipsesic maneat Onisenĩ qͥ dimittituxorẽ suã & ducit altert̃ moce chat᷑:
e constituta dnĩ sinc ullare tractatione seruandas : ab& enĩ hec iustitia q̃ cort̃illo ẽ
homine s xp̃o ad quirt̃ faciã mocchari ux orẽ meã autego ipse mo&chus fiã : potestenĩ fieriutcũ
adulte pt̃ uxorẽ quisq dimiscrit xp̃ia nita tẽptet᷑ ut aliqx feminaq nundũ credidit cupiens inci¬

Expanded text:
am qui dimiserit uxorem suam praeter causam fornicationis, facit eam moechari . Sed si propter hanc causam dimiserit, etiam ipse sic maneat: Omnis enim qui dimittit uxorem suam, et ducit alteram, moechatur Haec constituta domini sine ulla retractatione seruanda sunt. habet enim haec iustitia, quae coram illo est, homines Christo adquiram, faciam moechari uxorem meam, ut ego ipse moechus fiam? Potest enim fieri, ut, cum adulteram uxorem quisque dimiserit christianus, ita temptetur, ut aliq
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ quẽ dec̃uigib dimittendis łñ dimit tendis ad hibitis apostolicis
in fideles ut c̃sentientes habitare sccũ ñ dimitterent : Quidutiq id eomonendũ ñiuben¬
dũ fuit qr ñ tanto pondereꝓhibendi sunt. Hominis facepelicita quã uis ñ expediant
quanto pondere ꝓhibent᷑ inlicita: Siaut alicubia płs &iã illa quȩ iubenda sunt mo¬
nene dignatus ẽ hoc fecit parcendo in firmitate ñ p̃iudicandonissione : Vnde si dix̃
ñ ut c̃fundã uos hec scribo sedut filios ineos carisimosmoneo quid hab& questi¬

Expanded text:
stionem de coniugibus dimittendis uel non dimittendis, adhibitis apostolicis infideles, ut consentientes habitare secum non dimitterent. Quod utique ideo monendum, non jubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere licita, quamvis non expediant, quanto pondere prohibenda illicita. Si autem alicubi Apostolus etiam illa, quae jubenda sunt, monere dignatus est, hoc fecit parcendo infirmitati, non praejudicando jussioni. Unde ipse dixit: Non ut confundam vos haec scribo, sed ut filios meos charissimos moneo ; quid habet quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
noui ineuangelio ł illis as postolicis lit teris sine ãbiguitate declarittũ ce pecoloutrũ dnĩs ꝓhibuerit
fideles infidelib uingi quã uis beatis simꝰ crpria nꝰinde nondubi c& nec in leub: peccatis costituat
iungere ũ infide lib: unculũ nut rimonii at que idet̃ dicutꝓs tituere gentilib m̃bitix p̃i se dex debis qũ¬

Expanded text:
noui in euangelio uel ullis apostolicis litteris sine ambiguitate declaratum esse recolo, utrum dominus prohibuerit noui in euangelio uel ullis apostolicis litteris sine ambiguitate declaratum esse recolo, utrum dominus prohibuerit fideles infidelibus iungi, quamuis beatissimus Cyprianus inde non dubitet nec in leuibus peccatis constituat, iungere cum infidelibus uinculum matrimonii, atque id esse dicat prostituere gentilibus membra Christi. sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ f̃ac̃ non quidã sed omnis quidimittit uxore suã & dũc̃ altert̃ &si ꝓptert duxerit ut faciat
Sed &iã quis quis non alligat᷑ uxori continentiã dõ uouerit nullomodõ deb&ista cõpensatione
peccare ut ideo credat ux orẽ sibi ẽ ducendã quia ꝓmisitq nuptias eiꝰappetit faturt̃ sec̃e ⁊ p̃es
qđ enĩ cuiq: antequã uouiss& licebut cũ id senũ quã facturũ uouerit non licebit : Si tam̃ iduc
c̃iugali uedex c̃sensuuouentib & car nalia debitu sibi inuc ẽ pelaxantib: fideib asts que¬
coniugib qđ alter ũ sine altert uel abtept̃ sine altero uouere fas nonẽ hacc ergo &si qua alias
ouȩ pectis si neuouentur cũ homines uouerin nulla conditionerũpendas que sine ulla c̃ ditione
habentes in quid dãnationẽ qm̃ primã fidẽ inritũ fecer̃ : Nibil ergo ex pedit qđ ilicitũ esi
nub tũ bene fac̃ibiboatior sit milier sic ꝑ manendo q̃ mertuo uiro suo in potesta tehab& cuiuult nubeyetada

Expanded text:
 facit non quidam, sed omnis, qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, etsi propterea duxerit, ut faciat christianam, sed etiam quisquis non alligatus uxori continentiam deo uouerit, nullo modo debet ista conpensatione peccare, ut ideo credat uxorem sibi esse ducendam, quia promisit quae nuptias eius adpetit futuram se es enim cuique, antequam uouisset, licebat, cum id se numquam facturum uouerit, non licebit; si tamen id uoconiugali uel ex consensu uouentibus et carnalia debita sibi inuicem relaxantibus fidelibus castisqueconiugibus, quod alterum sine altera uel alteram sine altero uouere fas non est. haec ergo et si qua alia sunt, quae rectissime uouentur, cum homines uouerint, nulla condicione rumpenda sunt, quae sine ulla condicione habentes, inquit, damnationem, quoniam primam fidem inritam fecerunt. Nihil ergo expedit, quod inlicitum enuptum, bene facit. ibi beatior sit mulier sic permanendo, quae mortuo uiro suo in potestate habet, cui uult nubere, ta
Abbreviated transcription (Latin):
illa red deant que superius dispututa sunt & que rant at que inueni¬
ant sipos sunt pater unico uerbo quod alio ius serit uerbo & utrum
dignũ fuerit ut tempora li iubentis uerbo uerbũ subderet᷑ &ernu
atque hinc intellegunt quicñ eũ patrisiussio tũquã sue ñ fueri
potestatis sed sem& ipsũ x inaniuit formam serui accipient
seque contin& arrianorũ sermoqui nobis ut ei respondepenu
a quibdã fratribus missus ẽ : Qui ut poss& inspiciabhis quibȩ c
legunt & ut rũ a domnia res ponsum fuerit & plosare desiderunt huis
cũ nraedis putacionis prȩscribendũ putauimus ut prius legutꝰ ipseacde¬
inde nostrures ponsio quoniã non ubique textũ uerborũ eius int̃ posui¬
mus nenimis longũ faceremus hoc opus nr̃m quod tandemistofine¬

Expanded text:
illa redeant, quae superius disputata sunt, et quaerant atque inveniilla redeant, quae superius disputata sunt, et quaerant atque inveniant, si possunt, Pater unico Verbo quo alio jusserit verbo; et utrum dignum fuerit ut temporali jubentis verbo Verbum subderetur aeternum: atque hinc intelligant quia non eum Patris jussio, tanquam suae non fuerit potestatis, sed semetipsum exinanivit, formam sesse quae continet Arianorum sermo, qui nobis ut ei responderemus, a quibusdam fratribus missus est. Qui ut posset inspici ab iis qui haec legunt, et utrum ad omnia responsum fuerit explorare desiderant, huic eum nostrae disputationi praescribendum putavimus; ut prius legatur ipse, ac deinde nostra responsio. Quoniam non ubique textum verborum ejus interposuimus; ne nimis longum faceremus hoc opus nostrum, quod tandem isto fi
Abbreviated transcription (Latin):
qudẽ illa infilio forma humuna mansuraẽ quasẽ ꝑmaiorẽ pat̃ :
Quãuis nonde fuer̃ quuillã tunc filii subiectionẽ ipsius humane
forme in diuinã substantiã commutationẽ intellegendã puta¬
ueritã quã hoc cuiq rei subiciatur qđ in eam uertitur & mu¬
tat᷑. Sed nos quid hinc senciamus ostendimus magis id eo dixis se
cpłm &ium tunc patrifilium subiectũ futurũ nequis in eo puta
tantũ in illius unius forma hominis sed i nomnibi Id est ut ad habe¬
dã uitã & saciandũ inboni desiderium nostrũnatura diuina suf¬
ficiad T unc enimds̃ omnia erit in omnib cũ preter ipsũ nibi lomn¬
nohabere uelle coeperimus omnia quippe ipse nobis erit quando ipso
sufficiente nihil deerit: Ius sumuero obaudis se filium ante quã
ac ciper& carnẽ undeisti &istimen nescio anac ciperccarnem
iussus est ut hocuideat᷑ fecis seiussus quod fecitmissus: Iter ũergo ad

Expanded text:
quidem illa in Filio forma humana mansura est, qua semper major est Pater? quidem illa in Filio forma humana mansura est, qua semper major est Pater? Quamvis non defuerint, qui illam tunc Filii subjectionem, ipsius humanae formae in divinam substantiam commutationem intelligendam putaverint, tanquam hoc cuique rei subjiciatur, quod in eam vertitur et mutatur. Sed nos quid hinc sentiamus ostendimus, magis ideo dixisse Apostolum etiam tunc Patri Filium subjectum futurum, ne quis in eo putartantum in illius forma hominis, sed, in omnibus, id est, ut ad habendam vitam, et satiandum in bonis desiderium nostrum, natura divina sufficiat. Tunc enim Deus omnia erit in omnibus, cum praeter ipsum nihil omnino habere velle coeperimus. Omnia quippe ipse nobis erit, quando ipso sufficiente nihil deerit. CAPUT XXXVIII. Jussum vero obaudisse Filium antequam acciperet carnem, unde isti existiment nescio. An accipere carnem jussus est, ut hoc videatur fecisse jussus, quod fecit missus? Iterum ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
expressius dicatur essenciȩ que usia grece appellatur qđ planus di¬
cit᷑ unius eius dẽq natune & tam̃ siquis istorũ quinos omusianosuo¬
cant filiũ suũ non cuius ipse esse sediuersedicer& essenature ex he¬
redari seabeo mall& filius quã hoc putari : quan tuitaq: istumpi
natinre auus pater est confiteri. Sed diuerseatq in paris &i mul¬
tis modis rebus que dissimilis tãquã non dedõnatus sed ab illo den¬
hilo sitcpeatus. Hac ꝑ ho & ipsec retura & cracia filius non natura
cceqlunos quasi macula nominis uocant omusi anos nec seipsoscũ
scł a cuius natiuitati ante ponunt aliquid tẽporis. Quasi non aut
scła autsculorũ partes quecũq sint tẽpora. qđ uero dicita płs
&iã in futuro scło patrifiliũ sub aectũ futurũ ubiait : Tunc
&ipse subiectus eriter quullis subiecit om̃a quid mirũ quando¬

Expanded text:
expressius dicatur, essentiae, quae οὐσία graece appellatur: quod planius diexpressius dicatur, essentiae, quae οὐσία graece appellatur: quod planius dicitur, unius ejusdemque naturae. Et tamen si quis istorum qui nos Homousianos vocant, filium suum non cujus ipse esset, sed diversae diceret esse naturae, exhaeredari se ab eo mallet filius quam hoc putari. Quanta itaque impietatusdem naturae cujus Pater est confiteri, sed diversae atque imparis et multis modis rebusque dissimilis, tanquam non de Deo natus, sed ab illo de nihilo sit creatus; ac per hoc et ipse creatura sit, gratia filius, non natura? Ecce qui nos quasi macula novi nominis vocant Homousianos, nec se ipsos, cum saecula, cujus nativitati anteponunt aliquid temporis; quasi non aut saecula aut saeculorum partes quaecumque sint tempora? Quod vero dicit Apostolus, etiam in futuro saeculo Patri Filium subjectum futurum, ubi ait, Tunc et ipse subjectus erit ei qui illi subjecit omnia ; quid mirum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
nemobonus nisiunus ds̃ quando eũ appellauit magistrũbonĩ
qui eũ nondũ intelle gebatdm̃ta quã dicerent siuo casboni¬
intelleg edm̃ : Nemo enĩ bonas nisiutius d̃ : Triita sorgo
filũ aliquando sicloqui ut sepatri subbitiat eũ que maiorẽ
osse cestatur : uouimis quippe infilio formã serui non fictã
dĩȩ dicit illac om̃a de quibus isti occansionẽ accipiunt diuersas pctris&
silu credere a cp̃dicare naturas . & cũ setanta istauoragneimpietacis
immergant nos tã quã ob ꝓbri nouin ominis omusia nosuocant itaenĩ
sese hab& catholica ueritatis antiquitas ut ei omne heretici diuersa no¬
mina imponant cũ ipsi sua sigula sicut ab omnib appellantur optine¬
ant Arriani quippe & unomiani non aliiheretici nosuocitant omu¬
sianos quia contra eorũ erroꝵẽ greco uocabulo omusion defendimus
patrẽ & filiũ & filiũ & sp̃mscm̃. Idẽ unius eius dẽq substanciȩ uelud

Expanded text:
Nemo bonus, nisi unus Deus ; quando eum appellavit magistrum bonum, Nemo bonus, nisi unus Deus ; quando eum appellavit magistrum bonum, qui eum nondum intelligebat Deum: tanquam diceretntellige Deum; nemo enim bonus, nisi unus Deus. Trinitas ergo Filium aliquando sic loqui, ut se Patri subjiciat eumque majorem esse testetur. Novimus quippe in Filio formam servi, non fictam Deus est, dicit illa omnia, de quibus isti occasionem accipiunt, diversas Patris et Filii credere ac praedicare naturas. Et cum se tanta ista voragine impietatis immergant, nos tanquam opprobrio novi nominis Homousianos vocant. Ita enim sese habet catholicae veritatis antiquitas, ut ei omnes haeretici diversa nomina imponant, cum ipsi sua singula, sicut ab omnibus appellantur, obtineant. Ariani quippe et Eunomiani, non alii haeretici, nos vocitant Homousianos, quia contra eorum errorem, graeco vocabulo ὁμοούσιον defendimus Patrem et Filium et Spiritum sanctum, id est, unius ejusdemque substantiae, vel, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbibeatur ignoro : Nonne pat̃ dicit hicẽ filius mns dilectus non¬
ne filius dicit testimoniũ ꝑhibeat demequi memi sit pat̃:
Curergo epsita distingunt ut patrẽ dicant cui testimoniũ phi¬
caecidepatre autẽ mitente & misofilioiam in superioribus
huius disputatione partibus satis habunde quetractatũ ẽ
xxxiiii. Num quã sane ut impietas ita delirat pater prescius
erat se unigeniti dĩ patrẽ futurũ quia nũ quã non pat̃ erat
habens filiũ coaeternũ & generans sine tẽpure ꝑquẽ condi¬
di tempora & sicutdmn sinn prescitiit futurũ qđ sẽꝑerat
sit iet patrẽ quiacũ salio sẽperat nec magnofilioma ion
nec bono melior quia no patritantũ sedd uniuerse trinita¬
tidictũ est tuẽ ds̃ soltis magnus nec depa tretantũ sedde
uniuer setruntate recte intellegitun dixisse idẽ filius

Expanded text:
hibeatur, ignoro. Nonne Pater dicit, Hic est Filius meus dilectus ? Nonhibeatur, ignoro. Nonne Pater dicit, Hic est Filius meus dilectus ? Nonne Filius dicit, Testimonium perhibet de me, qui misit me, Pater ? Cur ergo eos ita distinguunt, ut Patrem dicant cui testimonium perhicaeci? De Patre autem mittente et misso Filio, jam in superioribus hujus disputationis partibus satis abundeque tractatum est. CAPUT XXXV. 33. Nunquam sane, ut impietas ista delirat, Pater praescius erat se unigeniti Dei Patrem futurum: quia nunquam non Pater erat, habens Filium coaeternum, et generans sine tempore per quem condidit tempora. Et sicut Deum se non praescivit futurum quod semper erat; sic nec Patrem, quia cum Filio semper erat: nec magno Filio major, nec bono melior; quia non Patri tantum, sed universae Trinitati dictum est, Tu es Deus solus magnus . Nec de Patre tantum, sed de universa Trinitate recte intelligitur dixisse idem Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
unque creatura est ne comnia ꝑ ipsũ sitẽpus ante ipsũ :
Sedomnia ꝑ ipsũ nullũ ergotempus ante ipsũ ad ꝑ hoc ꝑquẽ¬
amodũ ignis & splendor qui exigne gignitur & circũquaque
diffunditur simulesse incipiunt nec genitus adgignente
p̃ceditur sids̃ pat̃ & ds̃ dedõ filiussimul esse in cipiunt quia pa¬
riter sineullo initio tẽporis sunt nec genitus adgignente
p̃dicatur : & sicut ignis gignen s& splendor genitus coae¬
uisunt it a ds̃ pat̃ gignens & difilius genitus coaeterne sunt
Sed quia iste est de illo non ille deisto ideo & mundatũ accipit
a patrecũ mandatũ ipse sit patris docet eũ pat̃ cũ ipse sit pat̾nadoctri¬
na sic enĩ accipit a patreuita cũ sicut pater ipse situita : Itaẽ & pa¬
trisimilis ut innullo sit omnino dissimlis testimomũ uero cũ inuicȩ sibi
ꝑhibeant pat̃ & filius quomodo istialterũ eorũ faciant tes timoniũ

Expanded text:
utique creatura est: nec omnia per ipsum, si tempus ante ipsum; utique creatura est: nec omnia per ipsum, si tempus ante ipsum; sed omnia per ipsum , nullum ergo tempus ante ipsum. Ac per hoc, quemadmodum ignis et splendor qui ex igne gignitur et circumquaque diffunditur, simul esse incipiunt, nec genitus a gignente praeceditur: sic Deus Pater et Deus de Deo Filius esse simul incipiunt, quia pariter sine ullo initio temporis sunt, nec genitus a gignente praeceditur. Et sicut ignis gignens et splendor genitus coaevi sunt; ita Deus Pater gignens et Deus Filius genitus coaeterni sunt. Sed quia iste est de illo, non ille de isto, ideo et mandatum accipit a Patre, cum mandatum ipse sit Patris; et docet eum Pater, cum ipse sit paterna doctrina. Sic enim accipit a Patre vitam, cum sicut Pater ipse sit vita: ita est et Patri similis, ut in nullo sit omnino dissimilis. Testimonium vero cum invicem sibi perhibeant Pater et Filius, quomodo isti alterum eorum faciant testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
quã formã suscepti hominis & adexterã patris sed & uel stat & orat
&gratia sagit & sacerdo sẽ & minister est & supplex est & sub ditus est :
Secundũ autẽ formã dĩ inqua ȩ qualis est patriunigenitus estgig
nẽnentico ȩ t̃nũs : & lic& sit primogenitus omniscreature quia
in illo condita s omnia priusque illeẽ genitus quã hȩc conditata mẽ
sẽpit̃nus est sicut pat̃ : Neccepit & tempore : Nã & patrẽ reotissime
dicimus priorẽ ẽe quã uniuersã quȩ condidit quãuis genitus non
sit: Nihilenĩtã primũ quã idante qđ nihilẽ. Sedsicuti nihil
est ante patrẽ ita nihilẽ ante nnigenitũ filiũ patriutique co¬
et̃ nũ : Neque enĩ quia ille genuit ille genitus est ideo ẽ pat̃
tempore anterior : Nã si int̃ patrũ genitũ gignentẽ uni
genitũ filiũ aliqđ tempus est ꝓfectus tẽpus est ante filiũ :¬
& non est iã filius primo genitus om̃s creature quia & tõpus

Expanded text:
suscepti hominis, et ad dexteram Patris sedet vel stat, et orat, et gratias agit, et sacerdos est, et minister est, et supplex est, et subditus est: secundum autem formam Dei, in qua aequalis est Patri, unigenitus est et gignenti coaeternus. Et licet sit primogenitus omnis creaturae, quia in illo condita sunt omnia, priusque ille est genitus quam haec condita; tamen sempiternus est sicut Pater, nec coepit ex tempore. Nam et Patrem rectissime dicimus priorem esse quam universa quae condidit, quamvis genitus non sit. Nihil enim tam primum, quam id ante quod nihil est. Sed sicuti nihil est ante Patrem; ita nihil est ante unigenitum Filium, Patri utique coaeternum. Neque enim quia ille genuit, ille genitus est, ideo est Pater tempore anterior. Nam si inter Patrem gignentem et genitum Filium aliquod tempus est, profecto tempus est ante Filium, et non est jam Filius primogenitus omnia creaturae, quia et tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ait idẽ dñs sedebitis suꝑ duo decĩsedesiudicantes duo decĩtrib: isr ł ibi respon¬
Absit autẽ ista a fideli corde uecor dia ut sit iudicib minor aduocat᷑ sp̃ssq̃s
tales spiritalis enĩ om̃ã iudicat . quomodo ergominor ẽ. iudice quiudi¬
ces facit cũ facit ut sint iudicesillius m̃bra & suũ tẽplũ dicente apos¬
regẽ lignis & lapidib: Iussu dĩ: tẽplũ strigxis sespiritui scõ dm̃ eẽ spm̃ sc̃m
dubitareñ possent : Cuitanta religionis seruitusquȩ latria dicitur legit¬
me ex hiberetur in populo dĩ ut illi etiã tẽplũ fabricaretur : Cũ dñsdicat
dñm dm̃tuũ adorabis & illisodali seruies qđ ingreco ẽ latreusis & eũ ne¬

Expanded text:
ait idem Dominus: Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Ibi responait idem Dominus: Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Ibi responAbsit autem ista a fideli corde vecordia, ut sit judicibus minor advocatus Spiritutuales. Spiritualis enim omnia judicat . Quomodo ergo minor est judice qui judices facit, cum facit ut judicis illius sint membra et suum templum, dicente Aposregem lignis et lapidibus jussu Dei templum struxisse Spiritui sancto, Deum esse Spiritum sanctum dubitare non possent, cui tanta religionis servitus, quae latria dicitur, legitime exhiberetur in populo Dei, ut illi etiam templum fabricaretur; cum Dominus dicat, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies : quod in graeco est,
Abbreviated transcription (Latin):
ista necenĩ abinitio in obscuro lo quutus sũ. Cũ fiebant ibierã & nuncdñs misitme & sp̃sei:
Quid euidentius ecce ipse sedicit missũ ab spũ scõqui funda uit t̃ra & solida uit caelũ
Vbi agnoscitur unigenitus ꝑquẽ facta somũ consolatorẽ uero qđ officiũ tam quãpso¬
ne in fimeinilla trinitate isti spiritui sc̃o deputant dm̃ dicit a postolus sicut inepistola
eius legimꝰ ad corintios: his qui consolatur bumiles c̃sola tuse nos ds̃ in p̃senciatiti:
sõc rũ ergodsẽ c̃solat᷑ ipse quippes̃ humiles unde txesilli uiri in camino dicunt: Bene dicite
fateantur dm̃ ẽẽ sp̃m scm̃ ausi hoc depatre uel defiliodictũ ab apostolouolunt accipi
desinante solationis tã quã munere ꝓprioseparare a patre & filio ꝑsonã sp̃sscĩ
iudicis aduocatus etiã homines santoseidẽ mira caecitate p̃ponunc: Dequib:

Expanded text:
ista; nec enim ab initio in obscuro locutus sum: cum fiebant ibi eram, et nunc Dominus misit me etista; nec enim ab initio in obscuro locutus sum: cum fiebant ibi eram, et nunc Dominus misit me et Spiritus ejus ? Quid evidentius? Ecce ipse se dicit missum ab Spiritu sancto, qui fundavit terram, et solidavit coelum. Ubi agnoscitur Unigenitus per quem facta sunt omnia. Consolatorem vero, quod officium tanquam personae infimae in illa Trinitate isti Spiritui sancto deputant, Deum dicit Apostolus, sicut in Epistola ejus legimus ad Corinthios: Is qui consolatur humiles, consolatus est nos Deus in praesentia Titi . Sanctorum ergo Deus est consolator. Ipsi quippe sunt humiles: unde tres illi viri in camino dicunt, Benedicite, fateantur Deum esse Spiritum sanctum: aut si hoc de Patre, vel de Filio dictum ab Apostolo volunt accipi, desinant consolationis tanquam munere proprio separare a Patre et a Filio personam Spirjudicis advocatus, etiam homines sanctos eidem mira
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑueniã. Nec hoc quidẽ uolunt. Deterior ergo ẽ qđ ab sit in illa trinitate quã
in generis bumani mortalitate c̃ditio. Porro scriptura scãq istos diuinos
actus ñ differentia potestatũ sedoperũ in effabilitatẽ metit᷑ ad uocatũ rm̃
etiã ipsũ iu dicẽ nouit dicente a postolo iobanne siquspeccauerit aduocatũ habẽ¬
quitam̃ ut sepa rabilia sua & putris opera demonstrare ait : Cũ ipse ieromit¬
tã eũ aduos. Quã uis alio lo codicat. quẽ mittit pat̃ in nomine meo : Ubi osten¬
Ego sũ primus & ego ina et̃ nũ & manus mea fundauit trã dexter a mea solida uit caclu
uoc abo illos & as stabunt simulcuenient etiã uniuer si audient quii sillis nuntiabit
haec: Diliens autẽ tefeciuo luntatẽ tuã suꝑ babylonẽ ut tollatur sem̃ chaldeorũ : Ego
lo quitus sũ ego uocaui ad dux illũ & prosperã uiã eius feci Conuenitadme & audite

Expanded text:
do perveniat. Nec hoc quidem volunt. Deterior ergo est, quod absit, in illa Trinitate, quam do perveniat. Nec hoc quidem volunt. Deterior ergo est, quod absit, in illa Trinitate, quam in generis humani mortalitate conditio. CAPUT XIX. Porro Scriptura sancta, quae istos divinos actus non differentia potestatum, sed operum ineffabilitate metitur, advocatum nostrum etiam ipsum judicem noQui tamen ut inseparabilia sua et Patris opera demonstraret, ait, Cum ipse iero, mittam eum ad vos : quamvis alio loco dicat, Quem mittet Pater in nomine meo . Ubi ostenego sum primus, et ego in aeternum; et manus mea fundavit terram, dextera mea solidavit coelos; vocabo illos, et astabunt simul, convenient etiam universi, et audient: quis illis nuntiavit haec? Diligens autem locutus sum et ego uocaui; adduxi eum et prosperam feci uiam
Abbreviated transcription (Latin):
leges iudicaturũ iudicẽmitit : Quasua cogitatione carnali tamenna
di uersitatẽ dequaint̃ nos & ipsos maxima questio est in histrib ꝑso¬
nis demonstrare non possunt : Cũ enĩ adhumanos mores ista refecer
& abhumano generis consuetudine quã cogitando possunt capere
homines sunt ꝓ inde iudex adimperatorẽ etiã si potestatẽ minor ẽs
nonminus homo est: nec minus quã ui dex homo ẽ aduocatus etiã¬
lẽ quid qđ eos etiã deteriore quã humana ẽ c̃ditione c̃figunt
Fierienĩ potest in reb humam sut qui uid& fuerit etiã imperator fiat: hoc istinilla
trinitate nec imperatoris unicofilio prestare dignantur: Quod si forte ex hu¬
maniuris uel c̃suetudinis formula magestatis crim̃ etiã in filionimiũ reformi¬
dant aduocato certe puto qđ c̃cedere debeant ut adiudiciariã potestatẽ aliquan¬

Expanded text:
leges judicaturum judicem mittit. Qua sua cogitatione carnali, tamen naturae leges judicaturum judicem mittit. Qua sua cogitatione carnali, tamen naturae diversitatem, de qua inter nos et ipsos maxima quaestio est, in his tribus personis demonstrare non possunt. Cum enim ad humanos mores ista referunt, et ab humani generis consuetudine quam cogitando possunt capere homines sunt? Proinde judex imperatore etiamsi potestate minor est, non minus homo est. Nec minus quam judex homo est advocatus, etiamlem. Quid quod eos deteriore etiam quam humana est, conditione confingunt? Fieri enim potest in rebus humanis, ut qui judex fuerit, etiam imperator fiat: hoc isti in illa Trinitate nec imperatoris unico Filio praestare dignantur. Quod si forte ex humani juris vel consuetudinis formula, majestatis crimen etiam in filio nimium reformidant, advocato certe puto quod concedere debeant ut ad judiciariam potestatem aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
fecit & mortuus .ẽ. qui a iudiciũ dĩ iustũ ẽ : qđ iudiciũ facit di filius non
querendo uolunta tẽ suã cũ sitetiã hominis filius non quia ipsius iniudicando
nulla uoluntas est quis em̃ hoc insipientissimus dixerit sed quia nonitat̃
uoluntas ei ꝓpria ut sit a uoluntate patris alienahȩc istisi cogitarent
non carnalib: cogitationbus sic trinitatis potestates uel offitia ꝓ ra¬
dibus imparib: ordinarent : Vt tam quã tres homines in aequalis
acdissimilis dignitatis sacerent : Taquã imperatorẽ patrẽ udiciũ
filiũ aduocatũ sp̃m sc̃m: Secundũ quasenĩ iudicat filius uelut impe¬
ralis leges patris ẽe asserun inquib: onorẽ & auctoritatõ
iudicis hoc est dĩ unigeniti ꝑtinere tãquã iudicis sit dignitas qđ habeat
aduocatũ sicut imperatoris est dignitas quod secundũ suas imperiales

Expanded text:
fecit, et mortuus est; quia judicium Dei justum est. Quod judicium facit Dei Filius non fecit, et mortuus est; quia judicium Dei justum est. Quod judicium facit Dei Filius non quaerendo voluntatem suam, cum sit etiam hominis filius: non quia ipsius in judicando nulla voluntas est; quis enim hoc insipientissimus dixerit? sed quia non ita est voluntas ejus propria, ut sit a voluntate Patris aliena. Haec isti si cogitarent, non carnalibus cogitationibus sic Trinitatis potestates vel officia gradibus imparibus ordinarent, ut tanquam tres homines inaequalis ac dissimilis dignitatis facerent, tanquam imperatorem Patrem, judicem Filium, advocatum Spiritum sanctum. Secundum quas enim judicat Filius, velut imperiales leges, Patris esse asserunt: in quibus honorem et auctoritatem cti ad dignitatem judicis, hoc est, Dei unigeniti pertinere: tanquam judicis sit dignitas, quod habeat advocatum; sicut imperatoris est dignitas, quod secundum suas imperiales
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uitã: Non a utr̃ sic genuit uerbutãqua & ipsesit uerbũ : uitã quippe
cũ dicimus potestesse denullo alio sicut .ẽ. patrisuita : Uel qđ x pressius dicitur
pat̃ uita uide alio nonẽ ut sit: Cũ uero dicitꝰ uebũ nullomodo potest nisi alicuĩ
intellegi& lius utiq dequo est : Nonitaq sicut ẽ filius ds̃ de dolum̃ delumine
uita deuita itadici potest uerbu ẽe. de uerbo qm̃solũ ẽ uerbũ : & sicut patri
ꝓpriũ est generar e uerbũ ta filio ꝓpriũ ẽ ee uerbũ & ideosicut audit
qui eũ misit : Hoc enĩ dicens ad illũ homine uoluit referre intentionẽ nr̃a. quiuo¬
iunta tẽ suã quȩ rendo non eiꝰ a quo factus est non habuit iustũ udiciũ descipso
sediustũ iudiciũ habitũ ẽ deipso: Ipse quippe faciens uoluntatẽ suã nondei
moriturũ se esse non credidit : Sed hoc iudiciũ eiꝰ non iustũ fuit : deniq

Expanded text:
ipse vita. Non autem sic genuit Verbum tanquam et ipse sit Verbum. Vitam quippe ipse vita. Non autem sic genuit Verbum tanquam et ipse sit Verbum. Vitam quippe cum dicimus, potest esse de nullo alio, sicut est Patris vita, vel, quod expressius dicitur, Pater vita, cui de alio non est ut sit: cum vero dicitur Verbum, nullo modo potest nisi alicujus intelligi, et illius utique de quo est. Non itaque sicut est Filius Deus de Deo, lumen de lumine, vita de vita; ita dici potest Verbum esse de verbo: quoniam solus est Verbum; et sicut Patri proprium est generare Verbum, ita Filio proprium est esse Verbum. Et ideo sicut audit am, sed voluntatem ejus qui eum misit . Hoc enim dicens, ad illum hominem voluit referre intentionem nostram, qui voluntatem suam quaerendo, non ejus a quo factus est, non habuit justum judicium de seipso, sed justum judicium habitum est de ipso. Ipse quippe faciens voluntatem suam, non Dei, moriturum se esse non credidit: sed hoc judicium ejus non justum fuit. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
sus quantũ dissmmilia illi in cõmut abili trinitatiquȩ dsẽ longũẽ enu¬
deatissime disputare : sed ideotantũ hoc omnẽ oradũ putaui ut
etiã deipsacreatura aliquid adhiberẽ unde istisi possintelegant
quã ñ sit absurdũ qđ depatre & filio & sp̃uscõ dicimus in separa¬
siue quia ñ descipso ẽ seduerbũ patris c̃: qđ enĩ nob ẽ cũ audimus: Verbũ acci
pere hoc illiẽ a patre uerbũ eẽ. quoniã sic dicipotest pat̃de disse filio uerbo
hoc est ut uerbũ sit que ã modudicit᷑ dedisse filio uitã hoc est ut uitã sit: Ipsenã q
ait: sicut hab& pat̃ uitã in sem& ipso sic dedit filio habere uitã insemet ipso:
Non utiq: ut aliud sit ipse aliuduit aquae in ipso e sedut eade uit a sit idẽ ipse:
Sicut nec pat̃ aliudẽ quã uita quȩ in ipso ẽ. Sed eã filius patriñ dedit quia
patrẽ non genuit: de dit aute pat̃ filiquitã rignendo cũ uita sicut est etiã

Expanded text:
sus quantum dissimilia illi incommutabili Trinitati, quae Deus est, longum est enucleatissime disputare. Sed ideo tantum hoc commemorandum putavi, ut etiam de ipsa creatura aliquid adhiberem: unde isti, si possunt, intelligant quam non sit absurdum quod de Patre et Filio et Spiritu sancto dicimus, inseparasive quia non de se ipso est, sed Verbum Patris est. Quod enist Pater dedisse Filio Verbum, hoc est, ut Verbum sit; quemadmodum dicitur dedisse Filio vitam, hoc est, ut vita sit. Ipse namque ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso . Non utique ut aliud sit ipse, aliud vita quae in ipso est, sed ut eadem vita sit idem ipse. Sicut nec Pater aliud est quam vita quae in ipso est: sed eam Filius Patri non dedit, quia Patrem non genuit: dedit autem Pater Filio vitam, gignendo eum vitam, sicut est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ripos sit uxori Nisi forte continentiã illa deligerit. neuxoris cas¬
tȩ reconciliutionẽ nefugiens. Ipseillũ cogat moechari sise non con¬
tinens. Viuente illo nub serit alteri. Suũt̃ fuerit abuxore forni¬
canti disiunctus iã eo nullo p̃cepto ut secontine at detineri. necom¬
nino mehaaque utiri si uiua illa alterã duxerit qm̃id qđ ait idẽ apłs¬

Expanded text:
ri possit uxori, nisi forte continentiam illa delegerit, ne uxoris casri possit uxori, nisi forte continentiam illa delegerit, ne uxoris castae reconciliationem refugiens ipse illam cogat moechari, si se non continens uiuente illo nupserit alteri; si autem fuerit ab uxore fornicante disiunctus, iam eum nullo praecepto ut se contineat detineri nec omnino moechari, si uiua illa alteram duxerit, quoniam id,
Abbreviated transcription (Latin):
dere conpellerer : Nonaut quae ad didisti adiuncta sunt fini opusculitu sediubi
iusũ ẽ ei interic eta corpori. Horũ primo illud ẽ cui quidẽ arbitror merepon¬
deye debeye. Quod in his apłi uerbis ubiait . Ceteris aut egodicoñdñs Mulie¬
legatur. qua sola causa discedere licitũẽ. Sed pocius existimas apudico
&ideo iussã manere innuptũ. ut possed ei rec̃ciliari . si concineye ille nolu¬
iss& Neuirũ ad fornicundũ idẽ ad alic̃c̃ seuiuente ducen dã ipsa ñ pecona¬
liaa compelleres. Cecerũsicc uiro fornicante disceserit. putas ei ñ prae¬
cipi ut in nupta ꝓmaneat. sed hoc eã facere si continens es seuoluerit
nonut pcepti uio latrix inueniatur esse sinupserit. Quactibi uidecur
forma. & auiro esse seruanda utuxoyẽ ñ dimittat excepti causcc farni¬
c̃ations. Si aut̃ dimiserit maneat si ne coniugio. ut pudice reconcilia¬

Expanded text:
dere conpellerer. non autem quae addidisti, adiuncta sunt fini opusculi tui; sed ubi dere conpellerer. non autem quae addidisti, adiuncta sunt fini opusculi tui; sed ubi uisum est, eius interiecta sunt corpori. Horum primum illud est — cui quidem arbitror me respondere debere — quod in his apostoli uerbis, ubi ait: ceteris autem ego dico, non dominlegatur, qua sola causa discedere licitum est; sed potius existimas a pudico, et ideo iussam manere innuptam, ut possit ei reconciliari, si continere ille noluisset, ne uirum ad fornicandum, id est ad aliam se uiuente ducendam ipsa non reconciliata conpelleret. ceterum si a uiro fornicante discesserit, putas ei non praecipi, ut innupta permaneat, sed hoc eam facere, si continens esse uoluerit, non ut praecepti uiolatrix inueniatur esse, si nupserit. quae tibi uidetur forma et a uiro esse seruanda, ut uxorem non dimittat excepta causa fornicationis; si autem dimiserit, maneat sine coniugio, ut pudicae reconcilia
Abbreviated transcription (Latin):
c&eris lauacropegenept cionis abluat᷑ Qus eñ nouit utrũ fortassi s adulterine carnis i lecebrtusq: adl
stebuł ad e c̃tẽptorib fi& qđ fieri &iã debuptizitis alib: deb& q̃aũc haptis mutis e adẽ pet̃ciliationis ẽ caus s fortepes
simendeut ȩperic dup̃ occupuuerit inecipses eñĩ ex ac uitu si ne arrasuȩ pacis ex ire uelledeb& mat̃ ecła Ex ŨI de c̃¬
ADEA QuaE Mihi SCRIPSGRAS PRATER
religiose pollentiiam pescripseram non paruum uolum̃ dehis quiuiuenib: con¬
iugibus suis aliis copulantur : Quod cum innotuissa dilectionitue: ad didisti
aliqua ad libellum tuum: &iam his ie pespondere desideprns: sedcum face¬
Uedisponerẽ addendo & ego ad meũ ituutunus liber ess&: &iã pesponsionis mee repen¬
teillud editũ e. qđ ab soluert̃ prius flagit ansib fuatrib & nescieñibinr̃is qđ ad huc ali¬
quid aã ad dendũ. Hine factũ ẽ ut al tero seorsus opusculo. adeaque ad dicdisti pespon¬

Expanded text:
eris lauacro regenerationis abluatur. quis enim nouit, utrum fortassis adulterinae carnis inlecebra usque ad erabunt aut de contemptoribus fiet, quod fieri etiam de baptizatis talibus debet. quae autem baptismatis, eadeiendae uitae periculum praeoccupauerit. nec ipsos enim ex hac uita sine arra suae pacis exire uelle debet mater ecAd ea, quae mihi scripseras, frater religiose Pollenti, iam rescripseram non paruum uolumen de his, qui uiuentibus coniugibus suis aliis copulantur. quod cum innotuisset dilectioni tuae,. addidisti aliqua ad libellum tuum, etiam his me respondere desiderans. sed cum facere disponerem, addendo et ego ad meum, ita ut unus liber esset etiam responsionis meae, repente illud editum est, quod absolueram prius, flagitantibus fratribus et nescientibus, quod adhuc aliquid esset addendum. hinc factum est, ut altero seorsum opusculo ad ea, quae addidisti, respon
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scrhis qui suscipit mandatũ & his qui dedicmandatũ mi¬
ritate ado nister& p̃cipiens supplex &eminens subditus¬
soadoratur . & superior unigenitus & ingenitus sacerdos
& ds̃ ex parte aliquauerissime dicunt sed ea contrasa bellia nosñ con¬
tracatholicus dicant. Illienĩ unũ & eundẽ dicunt filiũ eẽ quipatẽ
nos autẽ patrẽ gignentẽ & filiũ genitũ duas dimuseẽ person assed

Expanded text:
it; is qui suscipit mandatum, et is qui dedit mandatum; miit; is qui suscipit mandatum, et is qui dedit mandatum; minister, et praecipiens; supplex, et eminens; subditus, et superior; unigenitus, et ingenitus; sacerdos, et Deus: ex parte aliqua verissime dicunt, sed ea contra Sabellianos, non contra Catholicos dicant. Illi enim unum et eumdem dicunt Filium esse qui Pater est: nos autem Patrem gignentem et Filium genitum duas dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
& affectu dignitate & potestate uirtute & operatione: quando quidẽ nec
hominũ diuersa naturaẽ quorũ separabilia opera eẽ poss̃ qđ trinita¬
tisẽe ñ poss̃ ordo autẽ građ affectis quininuenitur increature dis¬
parilitate & firmitate nullusẽ in illa coeterna & ȩquali & in passibili
trinitate: Dignitas uero potestas uirtus quomodo ñ ȩ qualis ẽ omnibus quie
adẽ & similitero perantur : Qđ enĩ dicunt eos operatione diuersos hoc
& filius generans & nascens cui testimoniũ ꝑhibetur & quit estimoniũ
ꝑhib& maior & his quimaiorẽ confiteturhisqui addexterã sed& &
stat & his qui sedis dathonorẽ quimisus ẽ & his quimisit nec dis¬
cipulus & doetor ut ipse docuit dicens: sicuti docuit me pater sido¬
quor similis &imitator & hiscuius est similis & quẽ imitatur his qui
orat & his qui&x audit his qui gratia sait & his qui benedict¬

Expanded text:
 ordine, gradu et affectu, dignitate et potestate, virtute et operatione. Quandoquidem nec hominum diversa natura est, quorum separabilia opera esse possunt, quod Trinitatis esse non possunt. Ordo autem, gradus, affectus, qui invenitur in creaturae disparilitate et infirmitate, nullus est in illa coaeterna et aequali et impassibili Trinitate. Dignitas vero, potestas, virtus, quomodo non aequalis est omnibus, qui et eadem et similiter operantur? Quod enim dicunt eos operatione diversos, hoc et Filius, generans et nascens; cui testimonium perhibetur, et qui testimonium perhibet; major, et is qui majorem confitetur; is qui ad dexteram sedet aut stat, et is qui sedis dat honorem; qui missus est, et is qui misit; nec discipulus et doctor, ut ipse docuit dicens, « Sicuti docuit me Pater, sic loquor » : similis et imitator, et is cujus est similis et quem imitatur; is qui orat, et is qui exaudit; is qui gratias agit, et is qui benedic
Abbreviated transcription (Latin):
entia est imago autemplena at que perfecta id est non ab illo ex
nihilo facta sed deillo genita nihilminus hab& quã ille quius i ma¬
go est:. Patris quippeimagosumaidẽ ita similis at mea dissimile¬
xIII. aliquid ñ sit filius ẽ unigenitus Non stam̃ ausidicero imaginẽ fili s pm̃
quod descripturis scĩs ommino non legunt¬

Expanded text:
entia est. Imago autem plena atque perfecta, id est, non ab illo ex entia est. Imago autem plena atque perfecta, id est, non ab illo ex nihilo facta, sed de illo genita, nihil minus habet quam ille cujus imago est: Patris quippe imago summa, id est, ita similis ut in ea dissimile aliquid non sit, Filius est unigenitus. Non sunt tamen ausi dicere imQuod de Scripturis sanctis omnino non legunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipsorũ sensũ sicaccipiamus clamantẽ tã quã non clamare nos faciat sc̃d
ipse damet ecce dicendo abbapa t̃ nonint̃ pellat filiũ sed patrẽ : None nĩ
lio a sed factũ dicere maluer : Nonergo scimus ꝓnos ipsosquid oremus sicut
oportet sedipse sp̃s int̃pellat id estꝰint̃ pellare nos facit ques uas se cuotre
dumdm̃ quod nisi faciat non cr amus nisi secundumis tum mundũ adexplenda
concupis centiam carnis & concupis centiam oculorum & ambitionem secu¬
liquenons a patre sed &x mundo sunt quamuis non nulli id qđ dictũ e ipse
ocui Totius bonitatis & supientiȩ uirtutis patris uiuam & ueram ꝓ̃priã
& condignam imaginẽ dicunt filiũ ait a postolus paulus non uirtutisdi&
sc pientiȩ imaginem sed eum ipsum essedicit dicit dĩ uirtutem &dĩ sapi¬
entiamy. Eo ipso igit᷑ quod imago patris est filius uirtus eius & sapi¬

Expanded text:
ipsorum sensum sic accipiamus clamantem, tanquam non clamare nos faciat, sed ipsorum sensum sic accipiamus clamantem, tanquam non clamare nos faciat, sed ipse clamet; ecce dicendo, Abba, Pater, non interpellat Filium, sed Patrem. Non enim lio, sed factum dicere maluerunt. Non ergo scimus per nos ipsos quid oremus, sicut oportet, sed ipse Spiritus interpellat, id est, interpellare nos facit quae sunt secundum Deum: quod nisi faciat, non oramus, nisi secundum istum mundum, ad explendam concupiscentiam carnis, et concupiscentiam oculorum, et ambitionem saeculi, quae non sunt a Paotius bonitatis et sapientiae et virtutis Patris, vivam et veram, propriam et condignam imaginem dicunt Filium. At apostolus Paulus, non virtutis Dei et sapientiae imaginem; sed Deum ipsum esse dicit, Dei virtutem et Dei Sapientiam . Eo ipso igitur quod imago Patris est Filius, Virtus ejus et Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
cipere que ã modũ accipiendũ est non est dictũ int̃pellat xp̃maut in t̃pellat
filiũ int̃ pellat autẽ sp̃s sc̃s dictũ est quia int̃pellarenos facit sicut ds̃ dicit:
Nunc cog nouiquasi ante a nesciebat : Quod quid est aliudnisi feciut cognos¬
cas : Inde est & illud a postoli : Nunc autẽ cognoscentes dm̃immo cogmitia deo
ne sibi tribuerent quod cognouerant dm̃: Sic ergo ait cognit ab eo intel¬
legerent quodillos gratiasua ds̃ fecerit cognitores suos
Secunduistũ lo quutionis nodũ dictũ st : & nolite contristares sp̃mscm̃di
ho est nolite contrista re qui secundũs pmdi contristamur ex uobis cartate
eo sdemalis fratrũ triste sipse faciebat: Demique idẽ apostolus: Accepistis
inquid s pmadoptionis filiorũ¬
clamantẽ nisi quia clamantẽ hicait clamarefacientẽ ut autẽ secũdũ

Expanded text:
cipere, quemadmodum accipiendum est, non est dictum, Interpellat Christum, aut, interpellat cipere, quemadmodum accipiendum est, non est dictum, Interpellat Christum, aut, interpellat Filium: interpellat autem Spiritus sanctus dictum est, quia interpellare nos facit. Sicut Deus dicit, Nunc cognovi ; quasi ante nesciebat: quod quid est aliud, nisi, Feci ut cognoscas? Inde est et illud Apostoli, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo : ne sibi tribuerent quod cognoverant Deum. Sic ergo ait, cogniti a Deo, ut intelligerent quod illos gratia sua Deus fecerit cognitores suos. Secundum istum locutionis modum dictum est, Et nolite contristare Spihoc est, nolite nos contristare qui secundum Spiritum Dei contristamur ex vobis. Charitate eos de malis fratrum tristes ipse faciebat. Denique idem apostolus, Accepistis, inquit, Spiritum adoptionis filioruclamantem, nisi quia clamantem hic ait, clamare facientem? Ut autem secundum
Abbreviated transcription (Latin):
autem accipi & inde. ẽ ꝓcul dubio qđ loque t̃ Quia unde auditunde
ꝓcedit: Scit enim di uerbum ꝓcedendo indeundenas citur uerbũ ita
tur temporis uerba quamuis sine tempotie manere intellegatur &erni¬
tas Nã & accipit quade patre ꝓces sit & accipit quiadepatreprocedit &
accipi& quia depatrȩꝓcederenum quam desin&:. Sicut ds̃ & est & fuit &
erit & tamen initiũ & finẽ temporis nec hab& nec habuit nec habebit
gunt qđ filius int̃pellat patrẽ secundũ eaque superius nos etiam cummemo¬
rantes disseruimus: Ita inueniant unde ꝓferant quod sp̃i postul& filiũ :
Quod enĩ dicita postolus quid enimoremus sticuto portet nescimus sed ipse sp̃s int̃¬
pellat gemitib: inenarrabilibus quit autẽ scrutatur cordasscit quit sp̃ssapiat quia
secundu dm̃ int̃pellat ꝓscis quomodo libet istiaccipiant multũ em̃ adeo sest hocsicac¬

Expanded text:
autem accipiet, inde est procul dubio quod loquetur; quia inde audit, unde autem accipiet, inde est procul dubio quod loquetur; quia inde audit, unde procedit. Scit enim Dei Verbum, procedendo inde unde nascitur Verbum, ita tur temporis verba, quamvis sine tempore manere intelligatur aeternitas. Nam et accepit, quia de Patre processit; et accipit, quia de Patre procedit; et accipiet, quia de Patre procedere nunquam desinet: sicut Deus et est, et fuit, et erit; et tamen initium vel finem temporis, nec habet, nec habuit, nec habebitgunt, quod Filius interpellat Patrem, secundum ea quae superius nos etiam commemorantes disseruimus: ita inveniant unde proferant, quod Spiritus postulet Filium. Quod enim dicit Apostolus, Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus: qui autem scrutatur corda, scit quid Spiritus sapiat, quia secundum Deum interpellat pro sanctis ; quomodolibet isti accipiant multum enim ad eos est hoc sic ac
Abbreviated transcription (Latin):
tate discernere omnino difficile est : Ergo ne hoc putaret᷑ ut dixi
continuo subiecit : Omnia que habet pat̃ mea sunt ꝓpterea dixidemeo
accipi& : Ita sine dubio intellegiuolens qđ depatre accipiat. Sedideo
de ipsius quia omma quȩ habet pat̃ ipsius sunt : Hȩc autẽ non est diuersita¬
tis naturae sedumus principii cõmendatio : Secundũ hocita sp̃s sc̃s
non aseipso loquitur quia non est a seipso quide patrȩ ꝓcedit : Sicut nec
filius potest a se facere quic quã quia nec ipse a seipso est sicutiã superius
seposur Nonquod nominibus nutũ patris expect&r. Nonenimaitnis̃
quid uidere patrẽ unuentem sed qđ uiderit patrẽ facien tenisecun¬
dumea que iam disputa iumus¬
pos sunt qđ emmdictũ est non a seloquetur norẽ dictũ que cũ que ame
Omnia que hab& pat̃ mea sunt ꝓpterea dixi demeo accipi &, Vnde

Expanded text:
tate discernere omnino difficile est: ergo ne hoc putaretur, ut dixi, tate discernere omnino difficile est: ergo ne hoc putaretur, ut dixi, continuo subjecit, Omnia quae habet Pater mea sunt, propterea dixi, De meo accipiet . Ita sine dubio intelligi volens quod de Patre accipiat. Sed ideo de ipsius, quia omnia quae habet Pater, ipsius sunt. Haec autem non est divesitatis naturae, sed unius principii commendatio. 20. Secundum hoc, ita Spiritus sanctus non a se ipso loquitur, quia non est a se ipso qui de Patre procedit: sicut nec Filius potest a se facere quidquam, quia nec ipse a se ipso est, sicut jam superius exposui: non quod in omnibus nutum Patris exspectet; non enim ait, Nisi quod viderit Patrem innuentem; sed, quod viderit Patrem facientem , secundum ea quae jam disputavimuspossunt. Quod enim dictum est, Non a se loquetur: non est dictum, Quaecumque a me Omnia quae habet Pater, mea sunt; propterea dixi, De meo accipiet. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
& ad orare quid distet : propt̃ formã eni serui dicunt᷑ ista defilio: dicant
si pos sunt ubi legerint adorare filiũ ab spũscõ qđ enĩ subiciunt unde hoc
ꝓbare conentur quia uidelicet scribtũ est : Pat̃ egote honorificaui suꝑ
demeo accipi& & adnuntiabit uobis adrẽ dequaagitur non ꝑtinet:
honorat enĩom̃s quiadorat : Non autẽ adorat omnis honorat : Nã &
fratres secundũ a posto lũ inuicẽ sehonore p̃ueniunt: Necta menin incẽ
adhorat aliquinisi honoficare hocest adorare. Dicant si placent qđ filiũ
adoret & pat̃ & hoc iubente filio loquiei dicit honorificame :
xumi Qđ autẽ dixit despũ scõ demeo accipi& poluit ipse questionẽ : Heputaret᷑
quas ipse ꝑ quosdã gradus sic esse de illo sp̃s sc̃s quomodo est ipse depatre
Cũ ãbo depatreille nascitur illȩ ꝓcedat: quȩ duo in illius naturȩ sublimi¬

Expanded text:
et adorare quid distet: propter formam enim servi dicuntur ista de Filio. Dicant, et adorare quid distet: propter formam enim servi dicuntur ista de Filio. Dicant, si possunt, ubi legerint adorari Filium a Spiritu sancto. Quod enim subjiciunt unde hoc probare conentur, quia videlicet scriptum est, Pater, ego te honorificavi super de meo accipiet, et annuntiabit vobis; ad rem de qua agitur non pertinet. Honorat enim omnis qui adorat, non autem adorat omnis qui honorat. Nam et fratres secundum Apostolum invicem se honore praeveniunt , nec tamen invicem adorant. Alioquin, si honorificare, hoc est adorare; dicant, si placet, quod Filium adoret et Pater, et hoc jubente Filio, qui ei dicit, Honorifica me . Quod autem dixit de Spiritu sancto, De meo accipiet, solvit ipse quaestionem: ne putaretur quasi per quosdam gradus sic esse de illo Spiritus sanctus, quomodo est ipse de Patre; cum ambo de Patre, ille nascatur, ille procedat; quae duo in illius naturae sublimi