comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tos qui totos dies precalantur.¬
⁊ mimolabant ut sibi sun liberi
suꝑstites ce̾nt. Sollicitus qr sol¬
iuis et citus atq in reqͥetus. Se¬
aulus familiare uerbũ terencii
hoc est sũ dolo alias assiduꝰ. So¬
etate quasi in unũ collegiũ et
in uno uestigio manentes. Scl¬
um ẽẽ nõ opinor .i. obcunsis qͥd̾¬
existano sensib nõ tũ nulł. stul¬
sis est qͥ ꝑ stupore nõ mouetur
est. nͨ ullo ignominie ꝯmouet᷑
dlore. Segnis id est sine igne
ingenio carens. se aũt sũ sigͥcat.¬
nt et secdulus sñ dolo. Securus
inderi ꝗͣtũ ẽ. qui enĩ uult suꝑ¬
diedi gralu quo est suꝑb est.
Uusiuro de sono locutonis ap¬
pelisus. qui nõ in facie alicirꝰ.
dmaure loqͥt᷑ de alto detralẽ¬
d. Seditõsus. qui dissentone
aĩoꝵ facit: et discordias gig¬
Seuerus qz seuus uerus: tenet
enĩ sñ pietate iusticia. Simula¬
gestat enĩ similitudine eiꝰ ꝙ nõ

Expanded text:
tos qui totos dies precabanturtos qui totos dies precabanturet inmolabant, ut sibi sui liberi superstites essent.' Sollicitus, quia sollers et citus atque inrequietus. Sedulus familiare verbum Terenti; hoc est sine dolo: alias adsiduus. Soetatem, quasi in una caliga et in uno vestigio manentes. Stulum esse non opino, id est obtunsis quidem sensibus, non tamen nullis. Stultus est qui per stuporem non moest, nec ullo ignominiae commovetur dolore. 247. Segnis, id est, sine igne, ingenio carens  se autem sine significat, ut se dulus, sine dolo, se curusvideri quam est; qui enim vult supergredi quod est, superbus est. Susurro de sono locutionis appellatus, quia non in facie alicuius, sed in aure loquitur de altero detrahendo. Seditiosus, qui dissensionem animorum facit et discordias gigSeverus, quasi saevus verus; tenet enim sine pietate iustitiam. Simulagestat enim similitudinem eius, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ciuez. Uñ postea etia et hira
maiestatis dicti st̃. qͥ. adu̾sꝯ ma¬
iestate pͥncipis egisse uident᷑
uł qui leges nuitiles rei publi¬
ce deculerãt uł utilos abrogͦne¬
rãt. Eixosus. a rictu aĩo dictus.
contendentez. Busticus dictir
apiens clictus a sapore i
qr sicut gustus aptus ẽ au
crecionez saporis ciboꝵ. sic sapies
ad clisnocencia rerũ atq cãꝵ qͦ¬
unũqd̾q clinoscat atq sensisie¬
ritatis liscernat. Cu ꝯͣrius ẽ
discretõnis uł sensus studiosus.
Sanctus a uet̾i ꝯsuetudine apph̃¬
latus eo qd̾ hui qui se purfical
uolelunt. ex sangͥue hostie tal¬
gebant᷑. et ex hoc sancti nomel
atus corruptus. Suppremꝰ sus¬
inus ab eo qd̾ supemincat. uii
ab altitudine uocatus honor
fomosus a forma. Sollers q sit
solicitus. in arte ⁊ utił. Sollers
en apd̾ antiquos clicebat᷑: qui
pit onuĩ bona arte inftuctus. Te¬
enaꝰ adolescente sollerte dabo
suꝑstitiosos ait aicero appella¬

Expanded text:
 civem unum. Postea etiam et ii rei maiestatis dicti sunt qui adversus maiestatem principis egisse viderentur, vel qui leges inutiles reipublicae detulerant, vel utiles abrogaverant. Rixosus a rictu canino dictus. contendentem. Rusticus dictus Sapiens dictus a sapore; quia sicut gustus aptus est ad discretionem saporis ciborum, sic sapiens ad dinoscentiam rerum atque caunumquodque dinoscat, atque sensu veritatis discernat. Cuius contrardiscretionis vel sensus. Studiosus. Sanctus a veteri consuetudine appellatus eo quod hi, qui purificari volebant, sanguine hostiae tangeiatus, corruptus. Supremus, summus, ab eo quod superemineat. Unde et ab altitudine vocatus honoriformosus a forma. Solers, quod sit sollicitus in arte, et utilis. Solers enim apud antiquos dicebatur, qui erat omni bona arte instructus. Terentius: Adolescentem solertem dabo. 244. Superstitiosos ait Cicero appella
Abbreviated transcription (Latin):
infert. Qͥetus qd̃ sit ip̃e sibi aĩo
securus. neminez tangẽs.
cicero a relegendo appellatꝰ.
qͥ retractat et tanꝙͣ relegit ea
Hu st̃ clicti religiosi a relegẽdo
tanqͣ ex eligendo eligentes. ex
cliligendo diligentes ex intlłndo
intlligentes. E acionator dictꝰ
uir magnꝰ.qr de om̃ib rebꝰ qͣs
eẽ mirabiłr ꝯstat possit reddere
ratonez. Retractator est repe¬
aut qr re sapit qr saꝑe desierat:
Castigat enim se ip̃m demen¬
cie. et confriͣt aĩm suũ ad rectiꝰ
uiuendũ. et cauens ne it̾m cor¬
ruat. Repentinus a repente
tis ualidus. a fortitudine so
tus a reo nũcupatꝰ est. Re i¬

Expanded text:
infert. Quietus, quod sit ipse sibi animo securus, neminem tangens. Cicero, a relegendo appellatur, qui retractat, et tanquam relegit ea Hi sunt dicti religiosi ex religendo, tanquam ex ELIGENDO eligentes, ex DILIGENDO diligentes ex INTELLIGENDO intelligentes. 235. Rationator dictus, vir magnus, quia de omnibus rebus quas esse mirabiles constat possit reddere rationem. Retractator, repeaut quia resipit qui sapere desierat. Castigat enim seipsum dementiae, et confirmat animum suum ad rectius vivendum, cavens ne iterum corruat. 237. Repentinus, a repente.rtis, validus, a fortitudine robreatus a reo est nuncupatus.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ pessimi ⁊ crudeł aĩ. Scenicꝰ
qui intratro agit: teatrũ eĩ scenͣ
est. Scortũ qd a grecis quoq sci¬
te uocaluntur: quo defricantur
pelles quib corruptela fit. Spur¬
cus ꝙ sit impurus. Scelerosꝰ sce¬
lerib plenꝰ: ut lapidosꝯ locus et
aquosus. Plus est enĩ scelerosꝰ
ꝙͣ sceleratus. Sator seminator
us sator a semine. Scurra qͥ sec¬
tari ꝙ̃ piam solet cibi gra. Aseꝙ̃
as alt̾i. sũ a lateris custodia. Suᷤ¬
fectus: in loco alteriꝰ suppositꝰ
qͣiͣ susfactus. Uñ et ꝯsule susfec¬
tum clicimꝰ: eũ qui pro alio sus¬
tituit᷑. Secundus qd secus pedes
et tractus est ẜmo a seq̃ntibꝰ ser¬
uis peliseqͥs. Uñ et sccła fortun᷑

Expanded text:
rudelis animi. Scenicus, qui in theatro agit. Theatrum enim scena est. Scorta, quod a Graecis quoque σκύτη vocabantur: quo defricantur pelles quibus corruptela fit. Spurcus, quod sit inpurus. Scelerosus, sceleribus plenus; ut lapidosus locus et arenosus. Plus est autem scelerosus quam sceleratus. Sator, seminator vel pater, a semine. Scurra, qui sectari quempiam solet cibi gratia. A sat alteri, sive a lateris custodia. Suffectus, in loco alterius soppositus, quasi suffactus. Unde et consulem suffectum dicimus eum qui pro alio substituitur. Secundus, quia secus pedes: et tractus est sermo a sequentibus servis pedisequis. Unde et secunda fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
logica dicitur
inueniendi. et clisserendi potẽs¬
Docet enĩ in plurib generib
q̃onũ. quẽadinoclũ clisputãdo
uera et fła cliuiclicentur. Hãc
quide pͥmi philosophi ĩ suis
clictonib habuerũt: nõ tñ ad
aitis redegere ꝑiciaz. Post hos
inistotiles ad regulas quasdu
henꝰ doctrine argumẽta ꝓclu¬
eit: et clialeticam nũcuĩpauit
pro eo ꝙ in ea cle clictis clispu¬
tur. Id̾o aũt post rethorica clis¬
ciplinã clialetica sequitur. qr
in młtis utraq ꝯmunia exist̾t¬
ialeticam
uo et rethoricã uarto in
nouem clisciplinaꝵ libris: ta¬
li similituline cliffiniũt. Dia¬
letica et rethorica est: qd̃ in
manu hoĩs pugnꝰ astrictꝰ et
palma clistensa. Illa uerba cõ¬
trahens: ita clistendens. Diale¬
tica si quide ad clisserendas re
acucior rethorica ad illa que
nititur docenda facũclior. Illa
ad scolas nũꝙͣ uenit: ista ui¬
git̾ ꝓceclit in foꝵ. Illa reqͥrit
rarissimos stucliosos ħ freꝙ̃t᷑

Expanded text:
logica dicitur, uaerendi, et disserendi potensDocet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputando vera et falsa dijudicentur. 2. Hanc quidem primi philosophi in suis dictionibus habuerunt, non tamen ad artis redegere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam hujus doctrinae argumenta perduxit, et dialecticam nuncupavit pro eo quod in ea de dictis disputur. 99 Ideo autem post rhetoricam disciplinam dialectica sequitur, quia in multis utrique communia existuntialecticae o et rethoricam Varro in nouem Disciplinarum libris tali similitudine definiuit: 'Dialectica et rethorica est quod in manu hominis pugnus astrictus et palma distensa,' illa breui otrahens, ista distendens. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior, rethorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnunquam uenit, ista iugiter procedit in forum. Illa requirit rarissimos studiosos, haec frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
res. tribunicie. uilie cornelie. Nã
sb̾fecti ꝯsules papius et pompes
legez tulerũt que a noĩb eor nũ
nent pr̃m p̾mia pro suscipiẽctis
libens. Sub cod̾ quoq ĩpatore.
falaidius tribunus plebis lege
fecit. ne qͥs plus in extraneis tes¬
tam̃to legaret ꝙͣ ut qͣrta pars
sreet ercdibꝰ ex cuiꝰ noĩe lex fal¬
ciclia nũcupata est. Aquiliꝰ qͦ¬
xui. de lege natura

Expanded text:
res, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum nens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falcidia nuncupata est. Aquilius q16 De lege
Abbreviated transcription (Latin):
sinos t̾re. Uenetos. mari adsimulan¬
tes. It roscos estati currere uoluerĩt
qd̾ iguei coloris sint: et cucta tũc fl¬
uescũt. Albos hiemi: qd̾ fit glacal
et frigoribꝰ uniu̾sa canescãt. uen p̃¬
sinos iurli colore: q tũc pãpinus
densat᷑. It roseos curtere marti sa¬
crauerũt: a qͦ romͣi exorit᷑. ⁊ qr ue¬
xilla romanoꝵ coceo decorãt᷑. sũ qd̾
mars gaud sanguĩe albos zephi¬
ris et serenis tempestatibꝰ prassins
flori et terre. Uenetos uł aqͥs uł
aeri: qr cerulco st̾ colore. Luteos .i
croceos: igni ⁊ soli. Purpureos i
plurimos colores h̾oat. Sicq dũ
hac expectat̃one cłoꝵ cultibꝰ: atq e¬
oste deos: atq cad clem̃ta ꝓculdu

Expanded text:
sinos terrae; venetos mari assimilantes. Item roseos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialet frigoribus universa canescant. Veri prasinos viridi colore, quia tunc pampinus densatur. Item russeos currere Marti sacraverunt, a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum cocco decorantur; sive quod Mars gaudet sanguine. Albos zephyris et serenis tempestatibus, prasinos floribus et terrae, venetos aquis vel aeri, quia caeruleo sunt colore, luteos, id est croceos, igni et soli, purpureos Iri plurimos colores habeat. Sicque, dum hac spectatione deorum cultibus atque eosde
Abbreviated transcription (Latin):
pede curtere: qr peclibꝰ currit᷑
mortalitati. ob hoc a sr̾iori parte cu¬
rrũt ad inferiora .i. ab oriente ad
occidentẽ.qr mortales oriũt᷑ ⁊ occi¬
dũt. ¶Nucli curtũt: qr & hoĩs ĩ
scło mille reliqͥe st̃. Recto curcũt¬

Expanded text:
pede currere quia pedibus curritur mortalitati. Ob hoc a superiori parte currunt ad inferiora, id est ab oriente ad occidentem, quia mortales oriuntur et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto
Abbreviated transcription (Latin):
figura plana¬
ita.
Ortogoniũ id est rec
longitudine et altitudine. et la¬
Ciclindrus est figura qͣdra¬
moclũ ignis ab amplo in
acumen consurgit ita¬
nis enĩ apd̃ grẽcos pi rim
appellatur. Sicut infra decem
omĩs est numerus. ita itra bũc
cutulũ om̃iũ figurarũ cõcludit᷑
ambitus.
Prima ãt
figura hꝰ
artis pũcto
est. cuiꝰ ꝑs
uulla est.
Secunda linea pret̾ latitudĩe
longitudo. recta liea est que ex
quo in sius pũctis iacet. Suꝑfi¬
cies u̾o: qd̃ longituclines et lati¬
tudines solas ħs. Supficies u̾o
fines linee st̃ qͣꝵ forme id̾o ĩ su¬
piorib .x. figuris. posite nõ st̃.
qr int̾ cas inueniũtur. Nume¬
ros u̾o sccłm grometricã ita q̃ris
Extrema qͥppe eiꝰ młtiplicata tã

Expanded text:
figura plaita. Orthogonium, id est rectlongitudine, latitudine et alCylindrus est figura quadramodum ignis ab amplo in acumen consurgit; ignis enim apud Graecos πῦρ appellatur. Sicut autem infra X omnis est numerus, ita intra hunc circulum omnium figurarum concluditur ambitus. Prima autem figura huius artis punctus est, cuius pars nulla est. Secunda linea, praeter latitudinem longitudo. Recta linea est, quae ex aequo in suis punctis iacet. Superficies vero, quod longitudines et latitudines solas habet. Superficiei vero fines linee sunt, quarum forme ideo in superioribus decem figuris posite non sunt, quia intra eas inveniuntur. Numeros autem secundum geometriam ita queris. Extrema quippe eius multipl
Abbreviated transcription (Latin):
te ¶ Ficꝰ egipcia fecundior fert᷑. cuiꝰ
lignũ ĩ aqͣ missũ illico m̾git᷑. ⁊ cũ
n limo aliquliu iacuerit: deinde
in fr̃ficiẽ sustolłr u̾sa ince nature
qñ malefactũ debuit humoris põ¬
dere resid̾e. antea athlete ficis ale
ad carnis usũ qͥ forcior cib ẽ tnͣstu¬
liss a senib in cibo cepiꝰ supte ficꝰ
rugas coꝵ fertur clistend̾e̾. Taurds
qͦ ferocissimos ad fici arborẽ colli¬
gatos: repente mansuesc̾e̾ dñt.
Caprificꝰ. appellata est. eo ꝙ parictos
qͥbꝰ innascit᷑ carpit. Erũpͣ enĩ i ꝓcit
ex latebͥs: qͥb concepta ẽ. alii cap

Expanded text:
tae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cujus tae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cujus lignum in aqua missum illico mergitur, et cum in limo aliquandiu jacuerit, deinde in superficiem sustollitur, versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebtator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concep
Abbreviated transcription (Latin):
pillule formula h̾eant eiꝰ poma
¶Pnus uocata uidet᷑: ꝙ in ignis
spe deformata. Nam li genꝰ po¬
ni ab amplo incipit et ĩ angus¬
tofinit sic̃ ignis. Pirus. aũt arbor
fructꝰ eiꝰ spira est. cuiꝰ młte sp̃es
ex qͥb crustumia st pira ex parte
rubencia ab oppido crustiunio: no¬
minata. Poma piri ium̃tis im¬
posita. uł si panca uehem̃t̾ hone¬
rosa ẽẽ dñr. Cerasus a cerasa ur¬
be ponti uocata. Nam lucullas
cũ cerasa ciuitatez ponti delescet
hoc genꝰ ponu inde aduexit. et a
ciuitate cerasũ appellauit. Arbor
lũ erat in italia. s cliirũ uñ ⁊ cor¬
neũ appellatũ est. Est enĩ arbor ap¬
ta hastilibꝰ. Uñ uirgiliꝰ. Bona bello
cornꝰ. ¶ Ficꝰ latiue: a fecũditate uo¬
catur. feracior ẽ enĩ arborib ceteris
Nam t̾ qͣt̾q ꝑ singłos anuos gn̾at
fructũ atq alto maturescente alt̾
ab oritur hĩc et carice a copia noĩa¬

Expanded text:
pilulae formulam habeant eius poma. pilulae formulam habeant eius poma. Prius vocata videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi ab amplo incipit et in angustum finit, sicut ignis. Pirus autem arbor, fructus eius pira est. Cuius multae species, ex quibus Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma piri iumentis inposita, vel si pauca, vehementer onerosa esse dicuntur. Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde advexit et a civitate cerasium appellavit. Arbor lum erat in Italia, sed durum, unde et Cornum appellatum est. Est autem arbor apta hastilibus, unde et Virgilius: Bona bello cornus. 331 17. Ficus Latine a fecunditate vocatur. Feracior enim est arboribus caeteris. Nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente, alter oboritur. Hinc et caricae a copia nomina
Abbreviated transcription (Latin):
rens comestibilẽ maiorez piꝑe gustu
suauẽ. uñ et mella uocatũ ẽ. ¶ Coqͥ¬
mella: ꝙͣ latini ob colore pͥmũ uo¬
cant: alii a mltitucline enrei fructꝰ
nixã uocãt. cusꝰ gen̾is clamascena
melior a damasco oppido. uñ pͥꝰ aspor¬
tata est dicta. Cuiꝰ solũ pomũ stomͣ¬
cũ mederi ꝓbat᷑. nã cet̾a noria ꝑlubẽ¬
t᷑. Hec sola arbor gũmi glutinosũ
et ꝯpactũ distillat. qͦ et medici ⁊ sqͥp¬
tores utũt᷑. ¶ Oleomella nascit᷑ in
palmaria sirie ciuitate ex coiͣ appel¬
lata: ꝙ ex trũco oleũ clefluat ĩ crassi¬
tuchine ielł saporis suauis. ¶ Come¬
lida sorbo simił. mecdiocris arbor et
flore canchdo. dicta ꝙ clulcis sit eius
fructꝰ: et acuto sapore ꝯmixtꝰ. H ar¬
bor etate clurat exigua. ¶Nelopos
arbor ĩ. ifrica: punica ligͣ uocata
et qͣ flui̾t leutꝰ succꝰ: q̃ a loto. amino¬
macꝰ noĩat᷑ ¶ Mespila arbor spino¬
sa fructu similitudine maloꝵ. s
paulo bremiori. Uñ et appelata ꝙ

Expanded text:
lem, maiorem pipere, gustu suavem, unde et mella vocata est. Coccymela, quam Latini ob colorem prunum vocant, alii a multitudine enixi fructus nixam appellant. Cuius generis Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta. Cuius solum pomum stomacho mederi probatur; nam cetera noxia perhibentur. Haec sola arbor gummi glutinosum et conpactivum distillat, quod et medici et scriptores utuntur. Oleomela nascitur in Palmyra, Syriae civitate; ex eo ita appellata quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, sapore suavi. †Pomelida† sorbo similis, mediocris arbor et flore candidulo; dicta quod dulcedo sit eius fructus et acuto sapore conmixta. Haec arbor aetate durat exigua. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, ex qua profluit lentus sucus, qui a loco ammoniacus nominatur. Mespila arbor spinosa, fructu similitudine malorum, sed paulo breviori; unde et appellata, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pacis insignis. cuiꝰ fructꝰ liu̾sis no¬
minibꝰ appellat᷑. ¶ Ortades oliue
greca ethimologia a smmulitucli¬
ne testiculoꝵ uocate: qͦs greci orcos
uocant. ¶Eacliole pro eoqr ob¬
longe st̃ in mod̾ radioꝵ ¶Pauie:
a pano nisula licte: uñ pͥꝰ allate
est̾. ¶ Licune: eo qd̾ optuũ dent lu¬
mẽ. nam lignis lum̃ est. uñ ⁊ lignũ
uom̃ accepit. qr aptũ est flĩmis et
luminib. Pausia ꝙͣ corrupte rus¬
tici usia uocãt. iuridi oleo ⁊ suaui
apta. et clicta pausia ꝙ paueatur
.i. tundat᷑. Uñ et paiim̃tũ. Siria
dicta: ꝓ eo qd̾ qdͥe siria est allata si¬
ne qr nigra ẽ. ¶ Srustuinia id̾ ⁊ uo

Expanded text:
pacis insignis, cuius fructus diversis nopacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum radiorum. Paphiae a Papho iae, eo quod optimum dent lumen; nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod paviatur, id est tundatur; unde et pavimentum. Syria dicta pro eo quod de Syria est adlata, sive quia nig
Abbreviated transcription (Latin):
lamiq clñr. ex qͦꝵ radicibꝰ exp̾ssũ su¬
auissimũ succũ bibũt. uñ et uarro a
it. Inclica nõ magnũ in arbore cres¬
crescit arũdo. Illiꝰ et lentis p̾mit᷑ ra¬
clicibꝰ humor. Dulcia cui neq̃ãt ex¬
succo cõd̾e̾ mella. ¶Smmibucꝰ mollis
et puia arbor. Ranmꝰ genꝰ ẽ. rubi ꝙ
uułgo senticẽ ursmã aꝑpellãt aspe¬
rũ nimis et spinosũ. ¶ Sentex clic¬
ta: a situ ꝙ ẽ t̾ra inculta ĩ qͣ sentices
spine q̃ nascũt᷑. Maiores aũt nr̃i õez
arbore spmosã ueprẽ clicebãt. ꝙ ui
Cui ĩẜtꝰ oliue ramꝰ ium mutat ra¬
dicis uertẽs ea ĩ ꝓpͥ̾ã qlitate. Lacͥmͣ
olcastri.arboris duplex. alia eĩ gum̃
similat sũ ullo qͣlitatis morsu. alia ã¬
moniaci guttã ex clistillatõne colłctã
ac remordentez. ¶Oliua grete: oleõ¬
łr. ex qͦ in latinũ tractũ ẽ. ut oliua
clicatur. Slea aũt ip̃i arbor ẽ. fructꝰ
oliua. Succus oleũ. Est añt arbor

Expanded text:
cuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait 20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor, dulcia cui nequeant suco contendere mella. Sabucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta in qua sentices spinaeque nascuntur. Maiores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remordentem. Oliva Graece est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiliꝰ. ⁊ lente uites pro flexibiles
hurꝰ fructꝰ oleũ desudat. cortex resi¬
ia q̃ mastix appellat᷑. Cuiꝰ plurima
et melior in chio insula gignit᷑. ¶Te¬
erintꝰ arbor grecũ uomĩ ẽ generans
sma oĩm resinaꝵ p̃stanciore.

Expanded text:
 lentae vites, pro flexibiles. Huius fructus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur; cuius plurima et melior in Chio insula gignitur. Terebinthus arbor, Graecum nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
setenda ꝑoma arbusta seꝙ̃tia pre¬
uenit. ¶abellane: ab abello cam¬
paie oppido uͥ habũdãt cognoĩa
fest. Hec a grecis pontice appellãt᷑
& ꝙ circa ponticũ mare hundant
Castanca latini a greco appel¬
sant uocabulo. Hanc eĩ greci cas¬
n modũ testiculoꝵ uit᷑ folliculu
recõditi st̃. qͥ dũ eiciuĩt᷑ qͣi castrãtur
Hec arbor simł ut excisa fu̾it tãqͣ ⁊
silua expullulare cõsueuit. ¶Ilex
ab electo uocata. Hiuiꝰ eĩ arboris frͣ¬
tũ hoĩes pͥmũ ad uictũ sibi elegert
uñ et pocta. Mortales pͥmi ructabãt
gusture glande. pͥꝰ eĩ qua frũti
usꝯ eẽt. antiqͥ hoĩes glande uixer̃t
Suberies arbor ex qͣ ualiclissimꝰ
cortex natatoriꝰ extrahit᷑. et io ap¬
Bagꝰ et esculꝰ: arbores glandife̾
fuctibꝰ olim hoĩes uixerũt cibũq
sipserũt escamq hũerint. Nã escu

Expanded text:
inferenda poma arbusta sequentia prinferenda poma arbusta sequentia prvenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum mare abundant. Castaneam Latini a Graeco appellant vocabulo. Hanc enim Graeci in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo apFagus et esculus arbores glandiferae fructibus olim homines vixerunt cibumque sumpserunt escamque
Abbreviated transcription (Latin):
tus erꝰ uł uirgulta rubẽt. Est em̃
tur int̾imi eũ. ¶ Sicomorꝰ. sic̃ moꝰ¬
greca noĩa st̃. Dictus aũt sicomorꝰ
eo ꝙ foliũ eiꝰ sit simle moro. Hãc
latini celsã appellant ab altituctinre
qr nõ ẽ breius ut morꝰ. ¶Nux ap¬
pellata. ꝙ unbra uł stillicicliũ fo¬
lioꝵ eiꝰ ꝓrimis arboribꝰ noceat. hãc
clẽ appellant: qͣi iouis grandẽ. Fuit
enĩ her. arbor consecrata ioui: cuiꝰ
pomũ tantã uimi ht ut iuissũ in
suspectos herbarũ uł fungoꝵ cibo
qͥcqͥd in eis iurulentũ est. exsudet
rapiat atq extinguat. Nuces atͥ
cluriore. ut pinee. unces. auella¬
ne. glandes castanee. amigdale.
Hinc et nuclei dicti: ꝙ sint churo
corio tecti. at ꝯͣ poma oĩa mollia ÷¬
mala clicta st̃. cũ adiectõne t̾ratĩ
in qͥbꝰ aña nata st̾. ut ꝑsica pimi¬
ca. matiana. cidonia et cet̾a.
Amigdula gretũ nom̃ ẽ ꝙ latins
nux longͣ uocat᷑. Hanc alii nul
borib pͥor se in flore ꝯu̾tit .⁊ ad

Expanded text:
tus vel virgulta eius rubet. Est enim tur interemi eum. Sycomorus, sicGraeca nomina sunt. Dictus autem sycomorus eo quod sit folia similis moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc ndem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces auteduriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur. boribus prior se flore convestit, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
perit. Uirgiliꝰ amantibꝰ qͥd ex malo
sn soleat ostendit. ¶ Mala ciclomia
nom̃ sũpsit ab oppido ꝙ ẽ ĩ ĩsula e¬
cesa. de qͣ greci clre solent. urbiũ
actẽciũ matrẽ cidonia. ex cuiꝰ po¬
mo cidonicũ cõficit᷑. fit qͦ ex ea ⁊ iii¬
nũ quo languẽciũ desideria fallũt᷑
Na sp̾e et gustu & odore ciulz ui
Ii uet̾is imagine rep̾sentat.
Aillomellũ a dulcedine appellatũ
saturata cidonia melle. ꝑonẽt᷑ dicas
ħ malomella plicẽt. ¶ Malũ pu¬
nicũ dici: eo ꝙ ex punica regione
ñ continet młtitudinẽ. Arbor. aũt¬
aũt mala granata ẽ gen̾is femini
grecis appellati st̃. quitinas. latini
ciducũ uocant. ¶ agrestriũ. at mͣ¬
loꝵ flores greci balaustiõ appellane¬
uĩt.qͦꝵ alii albi. alii purpurei reꝑi
e malipunici. Negant mecdici:
nali punici cibo corpora nr̃a mitͥ¬
li. b eo sic opinãt᷑ utendũ. ut me¬
aicare pociꝰ nõ alere uideat᷑. ¶ Malũ

Expanded text:
Ecl. 3, 64 amantibus quid ex malo quaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpsit ab oppido qui est in insula Creta; de qua Graeci dicere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam; ex cuius pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum quo languentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Malomellum a dulcedine appellata, saturata Cydonia melle ponentur, dicas: Haec melimela placent. Malum Punicum dici eo quod ex Punica regione rum contineat multitudinem. Arbor autem malusgranata est generis femininGraecis appellati sunt κύτινος; Latini caducum vocant. Agrestium autem malorum flores Graeci βαλαύστιον appellaverunt; quorum alii albi, alii purpurei, aliiali Punici. Negant medici mali Punici cibo corpora nosti et eo sic opinantur utendum ut medicari potius, non alere uideatur. Mala
Abbreviated transcription (Latin):
euulgo loranclrũ uocat᷑: ꝙ sit foli¬
slauri similibꝰ flore. ut rosa arbor
enenata. Int̾ficit eĩ aĩalia: et me¬
sus: ꝙ. de imo cespite eiꝰ mlte uir¬
e surgũt qͣi turl. Stipi uocata
es qe ea stipent᷑ tecta. hĩc ⁊ stipula
ꝑ climinuitõne. ¶ Arundo dictu:
q cito arescat. Hanc uet̾es cãnã uo¬
cauerũt. arũclinc̃ pꝰea uarro dixit.
na de lingͣ hebrea sũpsit. apd̃ cos
eĩ calamꝰ canna cłr. Cicuta a̾t ẽ qd̾¬

Expanded text:
te vulgo lorandrum vocatur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut rosa; arbor venenata. Interficit enim animalia, et mebiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Stipa vocataex eo stipentur tecta. Hinc et stipula r diminutionem. 57. Arundo dicta, quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt, arundinem vero postea Varro dixit. na de lingua Hebraea sumptum est. Apud eos enim calamus canna dicitur. Cicuta autem
Abbreviated transcription (Latin):
mariotica palꝰ in inclia. Uñ ebems
uenit. Lucanꝰ ebenꝰ mariotica ĩqͥd.
Ebenꝰ.i in crepũclus illigͣtur: ut in¬
fante uisu nigra nõ t̾reãt. ¶ Pla¬
tanꝰ latitudine folioꝵ dicta: ł q ar
bor ip̃a patula sit et ãpla. Na pla¬
tos greci: latũ uocãt. Exp̾ssit huiꝰ
arboris scͥptura et nom̃ & forͣni cli
is. Est aũt tenerriniꝰ follus ac mol¬

Expanded text:
areotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis illigatur, ut infantem visu nigra non terreant. 37. Platanus, a latitudine foliorum dicta, vel quod ipsa arbor patula sit, et ampla. Nam πλάτος Graeci latum vocant. Expressit hujus arboris Scriptura et nomen, et formam, is. Est autem tenerrimis foliis, ac mol
Abbreviated transcription (Latin):
facit. ¶ Dopulꝰ. ũt ⁊ salix ⁊ tiluul
molł materie fũt: ⁊ ad scuͥpturã. A¬
tũ uiroris. Natura eĩ eiꝰ tał ẽ. ut
enx. ire fc̃a abluat᷑ et uirescat.
Deide excisa atq in humo fixa:
ridicibꝰ sese ip̃a clemergit. Mirice
qͣ latini tramaricia uocãt ex ama¬
ritulinc noĩata. Gustꝰ eĩ eiꝰ nimis¬

Expanded text:
t salix et tilium mollis materiae sunt et ad sculpturam atam viroris. Natura enim eius talis est ut etiam arefacta abluatur, virescat, deinde excisa atque in humo fixa, radicibus sese ipsa demergat. Myrice, quam Latini tamaricum vocant, ex amaritudine nominata; gust
Abbreviated transcription (Latin):
onuĩ materia qͥcqͥd firmissimũ ẽ.
Alnꝰ uocat᷑: ꝙ alatur aine ꝓximͣ ei
aq̃ nascit̾ nec facile exͣ undas uiuit
Hinc et ten̾a et moll̃. qr in humecto
loco nutritur. alinꝰ nom̃ accepͭ. ꝙ u
liginosis locis ⁊ humidis meliꝰ ꝓficit
Nam ĩ mõtanis ⁊ asꝑis minꝰ leta ẽ
Larex cui hoc nom̃ a castello laricino
inditũ ẽ ex qͣ tabule teguł affixe flã¬
maz repellũt neq ex se carbonez am¬
buste efficiũt. ¶ Populꝰ ãt cdicta: ꝙ
eiꝰ calce młtitudo nascat᷑. cuiꝰ genis
una parte st̃ alba: alt̾a uiricdia. Hec
gͦ bicolor hñs qͣiͣ noctis et diei notas
que tp̃ra ortu soł occasuq constant
Generat eĩ resina circa cridanũ flu¬
uiũ. uł ut alii memorãt ĩ finib sy¬
sit. ad usũ teloꝵ nitore et leuitateu
¶Salix dicta: ꝙ celerit̾ saliat hẽ il
locit᷑ crescat. arbor lẽta uitibꝰ habil
iunciẽtlis. Cinꝰ seminis hãc chñt eẽs¬
t̾ia nat᷑a. ut si qͥs illd̾ ĩ pocłis hansil¬

Expanded text:
omni materia quidquid est firmissimum. Alnus vocatur quod alatur amne; proxime enim aquae nascitur, nec facile extra undas vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur. Ulmus nomen accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit; nam in montanis et asperis minus laeta est. Larex, cui hoc nomen a castello Laricino inditum est, ex qua tabulae tegulis adfixae flammam repellunt, neque ex se carbonem ambustae efficiunt. Populus dicta quod ex eius calce multitudo nascatur. Cuius genus una parte sunt alba, altera viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generat etiam resinam circa Eridanum fluvium vel, ut alii memorant, in finibus Sysit ad usum telorum nitore et levitate imae. Salix dicta quod celeriter saliat, hoc est velociter crescat, arbor lenta, vitibus habilis vinciendis. Cuius seminis hanc dicunt esse naturam ut si quis illud in poc
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ ceclro pene ꝓrima st uir¬
tute temploꝵ qͦ trabibꝰ aptũ pro¬
firmmitate. Inpenetrabili solidita¬
ramos pro perogũ constitũe sole¬
bant. ut odore cacdauerũ clũ urerẽ¬
t̾ oppͥmẽt iocũditate odoris sui.
¶Suniperꝰ groce dicta: sũq. ab amplo
ui angustũ finit ut ignis. sũ ꝙ ꝯ
ceptũ dui tencat ignẽ. ad eo ut si

Expanded text:
lignum cedro pene proximam habet virtutem; templorum quoque trabibus aptum, inpenetrabili soliditaramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucunditate odoris sui. Iuniperus Graece dicta sive quod ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si
Abbreviated transcription (Latin):
cũ laudibꝰ uictoꝵ capita coroualũ¬
t̃. Apd̾. antiqͦs aũt laudea noiabait᷑
¶Postea .d. liã sb̾lata et sbrogasa
.r. dicta est laurꝰ. ut in auricuł qͥl
icio audiclẽ dicte st̃ et medidies a
nũc meridies dr. Hanc arborẽ grel
rilitate. Inde illa pociꝰ uictore co¬
nant᷑. ¶ Sola qqͦ hoc atbor fulm
cis clictũ: ꝙ sit fructꝰ eiꝰ pomoꝵ oĩm
rotũdissimiꝰ. Uñ et ħ st̃ uera nala

Expanded text:
victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur; postea D littera sublata et subrogata R dicta est laurus; ut in auriculis, quae initio audiculae dictae sunt, et medidies, quae nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci riditatem; inde illa potius victores coronantur. Sola quoque haec arbor vulgo cis dictum quod sit fructus eius pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mala
Abbreviated transcription (Latin):
lulce. Hꝰ arboris pomo fuctꝰ exp̾ssꝰ.
orter pomi eiꝰ uarcli pistici odorez
deferit. ¶ Puiꝰ arbor picea ab acu¬
line folioꝵ uocata. Pͥmũ eĩ anti¬
mꝰ. co ꝙ clesudet picẽ. Nam ⁊ spẽ
differũt. In germanie at̾ ĩsulis
huiꝰ arboris lacrima electrũ gignit
Gucta eĩ clefluẽs frigore uł tepore
in solilitate durescit. et gẽma fa¬
cit cle qͣlitate sua. ⁊ nom̃ accipiens
id ẽ sucinũ eoꝙ succꝰ sit arboris.
Pmꝰ crecłr prodẽe cũctis q̃ sb̾ ea ser¬
uant᷑. sic̾ ficꝰ noce̾ oĩb. Abies clicta:

Expanded text:
ulce. Hujus arboris pomo succus expressus cortex pomi ejus nardi pistici odorem referat. 334 31. Pinus arbor picea ab acumine foliorum vocata. Pinum enim antimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta
Abbreviated transcription (Latin):
ornatꝰ ẽ. uł ꝙ obpansis ẽ ramis
ĩ mod̾ palme hoñs. Est eĩ arbor ĩsig¬
nis iuctorie. ꝑcerdq ac decoro uͥgul¬
to duit̾nisq uestita frondib ⁊ fo¬
lia sua sñ ulla succisione ꝯẜuans.
Hanc greci fenicẽ dñt: ꝙ diu du¬
rat ex noĩe auis illiꝰ arabie q̃ młtis
locis nascitur. nõ oĩb fructus ꝑfic̃¬

Expanded text:
ramis in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione conservans. Hanc Graeci Phoenicem dicunt, quod diu durat, ex nomine avis illius Arabicae, quae multis locis nascatur, non in
Abbreviated transcription (Latin):
bitauit. abraha q̃ fert᷑ usq ad cõs¬
tãtimi regis imꝑiũ ꝑ młta scła per¬
churasse. Huiꝰ fructꝰ galla appellat᷑
ex qͥb una agrestis honfaticꝰ licta
ꝑua formͣ s firmo corpore atq no¬
doso. q̃ medicaminib et ĩ caustis
alt̾a balanis lenis. ic leuis ⁊ nimiũ
ꝑforata. lucerna tm̃ usib necess¬
asꝑa loca mõtunaq fraga nascat᷑
utił hastis. ¶T.ixus uenenata ało
Uñ et toxica uenena expͥmũt᷑. Sx
hac artus parthi et alie gẽtos faciũt

Expanded text:
bitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantis regis imperium per multa saecula perdurasse. Huius fructus galla appellatur. Ex quibus una agrestis ὀμφακίτης dicta, parva forma, sed firmo corpore atque nodoso, quae medicaminibus et incaustisaltera βάλανος, lenis ac levis et nimium perforata, lucernarum tantum usibus necessaaspera loca montanaque fraga nascaturutilis hastis. Taxus venenata arbor, unde et toxica venena exprimuntur. Ex hac arcus Parthi et aliae gentes faciunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ansũ astͥ ip̃iꝰ ꝑhibent in clies sĩgu
minui atq augi: nascit᷑ ĩ ꝑsida.
Cnneclia ĩueĩt᷑ ĩ cebro piscis eiꝰ¬
U nõis. canclida et longͣ p̾sagire
is ferũt᷑ magi signa tnͣsqͥlitatis uł
empestatis. ¶ Beloculꝰ albicans
pillã cingit igrã: e mnecho au¬
reo fulgore lucentez. ⁊ ꝓpt̾ sp̃ez assi¬
rioꝵ regi bello clicata: Uñ et appel¬
cla genima sr̃nigrescat color. uñ
et nom̃ h̃t. ¶ Exebe nꝰ spetiosus
et canclila qͣ aurifices aurũ poli¬
ũt.

Expanded text:
sum astri ipsius perhibent in dies singulos minui atque augeri. Nascitur in Persida. Cinaedia invenitur in cerebro piscis eiusdem nominis, candida et oblonga. Praesagare his ferunt maris signa tranquillitatis vel tempestatis. Beli oculus albicans pupillam cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dicatam; unde et appelda gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliunt.
Abbreviated transcription (Latin):
es simł reperiũtur. ¶ Meliores
quuescũt. Illas eiũ. aut uiuentus
ut matutini roris conceptõ recl¬
It canclidas: has senectus ułues¬
petinꝰ aergiguit obscuras. ¶ Pe¬
doros scela post margaritũ canli¬
ce numerari debeat. Tociens iac¬
cata ꝑ alienas pulcrituclines noĩs
ideo ut clecoris prerogatiua uo¬
abula fc̃a sint. ¶Asferites cãcli
diest inclusa lucẽ continẽs uelu
astellam intꝰ amibulãtẽ. recditii
sos canclentes rachos uñ ⁊ nomẽ
nuenit. ¶Galactites lacteꝰ ẽ qͥ at¬
nitus rectlit succũ albũ: et lactis
sapore feminis nutrientib illiga¬
n fecundat ub̾a. Infantũ qͦ collo
suspensa: salua face̾ fert᷑. in ore
ait liq̃sce̾ et memoria adimere
Mictũt eam mlꝰ. et achelous am¬
nes. Sũt qͥ siuaragdũ alb̾ uenis
muligatũ: galactitẽ uocãt. ¶Ga¬
ltias: grandius et candorẽ p̃fert
& figuram cluricia qͦ inuicta ut
adamas ⁊ in igne poĩta manere
siũ frigꝰ. ¶ Soł gemina cãdidarẽ

Expanded text:
es simul reperiantur. Meliores flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candire numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Aucem continens, veluti stellam 272 intus ambulantem, redditque solis candicantis radios, unde et nomen invenit. 4. Galactites lactea est, quae attrita reddit succum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus illigata fecundat ubera. Infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere, et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus, et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. 5. Chalazias grandinis et candorem praefert et figuram, duritie quoque invicta, ut adamas; etiam in igne positae manet suum frigus. 6. Solis gemma candida est,
Abbreviated transcription (Latin):
ETHORI¬
CN. est. bñ di¬
cencli sciencia
nibus ad per¬
suadendũ iusta et bona: in reꝵ
psonaꝵq negocii causa. Dic
ta aũt rethorica greca applłone¬
grecos locut̾o d̾r: rethor orator

Expanded text:
etorica est bene dicendi scientia, nibus ad persuadendum iusta et bona, in rerum, personarumque negotii causa. Dicta est autem rhetorica grece, a copiGr
Abbreviated transcription (Latin):
lipis oclis hieme bestie ĩuenit᷑. qͥ
sb lingͣ hoĩs sb̾ditꝰ fu̾it: futura
eñ p̾cine clñt. S et corallꝰ tempes¬
tati et gnͣdini resist̾e fert᷑. ¶Con¬
noa est gẽma q̃daz liuore ꝑlucida
m̃s stellas rubentes int̾clũ ⁊ aure¬
is. Dũt ꝑ ea ĩt̾togare clemones
et fugare. ¶In qͥbda gẽmarũ
genib ueras a flis cliscern̾e clissici
cest. qͥppe cũ inuẽtũ sit ex uero ge¬
donices q̃ t̾nis glutinãt᷑ gẽmis ita
ut dep̃hendi nõ possit. Fingũt eĩ
uis ex cliu̾so gen̾e nigro candido:
munoq colore. Nam et pro lapi¬
e preciosissimo smnaragelo qͥdã ui¬
ai arte inficĩt: ⁊ fallit ocłos sb̾¬
dla q̃da fła uiriclitas qͦ. adusq nõ
¶t. qͥ ꝓbet simłatũ et arguat. Sic
t alia alio: atq alio mͦ neq ei est
sine fraude ulla uita mortaliu
Om̃s aũt nõ tnͣslucidas gemmas
cecas appellari: eo ꝙ clensitate sua¬
om̃s obscurent᷑.

Expanded text:
s hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna diest, quippe cum inventum sit ex vero gedonices, quae ternis glutinantur gemmis, ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere, nigro, candido minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio 284 modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. 28. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellant, eo quod densitate sua obscurentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tulit foliam q̃ ꝯplicau̾at se tãꝙͣ
uas eneũ. Deide martulũ lesi¬
nu ꝓtulit. et fiolã correrit. Hoc
fc̃o cesar cdreit artifici. Nũqͥd a¬
liꝰ scit hãc otliturã uitroꝵ. postiͣ
ille iurans: negauit alt̾m boc sci¬
re. iussit illũ cesar clecollari: ne
dũ cognitũ hoc fieret. nirũ ꝓ luro
heretur. ⁊ oĩa metalloꝵ precia ab¬
traherent᷑. & reuera qr si uasa iu

Expanded text:
licaverat se tamquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit et phialam correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et omnium metallorum pretia abstraherentur; et revera, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iacinctos saphirosq ⁊ uirides imi¬
tet᷑. et onices uł aliaꝵ gẽmaꝵ co¬
lores. Neq enĩ est. alia specuł. ip¬
tior materia uł picture accomeda¬
tior. maxiniꝰ tũ honor ĩ candido ui¬
tro ꝓrimaq ĩ cristalli siłitucline
uñ et ad potanclũ argent me¬
talla et auri repulit. ¶ Uitiũ olĩ
fiebut et ĩ italia. et ꝑ gallias ⁊ ĩ
hispania. arena alla mollissima
pilo molaq t̾rebat̾. cleinde misce¬
sura. ac liqͣta in alias fornaces tͣns¬
fundebat᷑ q̃ massa uocabat᷑ ad mo¬
nitrũ. acq hec recocta fielut ui¬
trũ purũ et candiclũ. In geu̾e ui¬
tri: et obsianꝰ lapis ad numerat᷑.
Est au̾t iurens int̾clũ ⁊ ingͥ ali¬
qñ. et tnͣslucidus crassiore uisu
in specuł paritũ ꝓ imagnie: inn¬
bras reddente. Gemmas młti ex
eo faciũt. Iũc lapidẽ & in ndia
et in italia et ad oceanũ ĩ hispa¬
na nasci tracliit. ¶ Fertur ãt sb̾

Expanded text:
iacinthos sapphirosque et virides imiiacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscesura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum; atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. In genere vitri et obsianus lapis adnumeratur. Est autem virens interdum et niger aliquando et translucidus, crassiore visu et in speculis parietum pro imagine umbras reddente; gemmas multi ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et in Italia et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. Ferunt autem sub
Abbreviated transcription (Latin):
clausꝯ p. Cuiꝰ origo hec fuit. In
parte sirie q̃ fenicis uocat᷑ finitimͣ
uidee. cirta raclicẽ montis carmeli
palꝰ est: ex qͣ nascitur belꝰ. anmnis
u miliũ passuũ spacio in mare flu¬
ens: uixͣ ꝑtolomaitũ. Cuiꝰ arene
cdecurrente fluctu sordib eluũtur
Hic fama est pulsa naue merca¬
toꝵ nitricũ sparsũ ꝑ litꝰ epulas ꝑa¬
rent. nec eẽnt ꝑ attolleudis uasis
lapides. glebas intri naute isb̃dide¬
rũt. qͥb accensꝰ: ꝑ nuxta arena lit¬
toris tͣnͣslucentis: noui liqͦris efflu¬
xisse riuos. et hãt fuisse originez
uitri. Mox ut est ingeniosa soller¬
cia: nõ fuit contenta solo iuitro. s
et aliis mixturis hanc arte studu¬
it. Leuib eĩ aricdisq lignis coqͥtur
adiecto cypro ac iutro cõtimusq
fornacibꝰ ut es liqͣtur. masseq fũt
pꝰea ex massis rirso fũdi ĩ offici¬
nis. et aliud flatu figurat᷑. ⁊ aliud
torno t̾it᷑. aliud argenti mͦ celat᷑
Tingit᷑ enĩ młtis mocdis. ita ut

Expanded text:
clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc artem condire studuit. Levibus enim aridisque lignis coquitur, adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
grũ succũ emittit. ¶ ⁊inrilancius
marmori simił mecdio colore gli¬
¶ Arabica ex prĩa clicta: aspectu
cburnea est. ¶ E ffetitꝰ speculi n¬
turã ħt. in rectlenclis imagmibꝰ¬
soli opposita: aridã mat̾iã accẽdat
uascitur in cortica. ¶ Ostracites
lapidosus colore testacior durio

Expanded text:
nigrum sucum emittit. Zmilanthis marmori similis, medio colore glas. Arabica ex patria dicta aspectu eburnea est. Hephaestitis speculi naturam habet in reddendis imagisoli adposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. Ostracites lapidosus colore, testacio durior.
Abbreviated transcription (Latin):
simił ẽ lingue humane. uñ ⁊ no¬
nĩ sũpsit. Fert᷑ ãt deficiẽte luna
celo cad̾e̾. cũ nõ modicã magi tri¬
buũt potestate. Nam ex eo luns¬
res motꝰ excitari putãt. Siit is
expͥmit. ¶ Cancrinee marimio
cri colore. ¶ Scorpitis: scorpiõ
et colore. ⁊ efficie refert. ¶ Mii¬
mitis: formice reptantis effig
imitatur. Cais pauoin est sils
heracitis accipitus colori. Etito.
nie. ¶E goptalmos: capͥno o¬
gũ canclido cingit. ut luporũ
cep̾mit. ¶ Sũt et q̃tu gẽme qͣs
gentiles: in fr̃stitionib qͥb̾dũ utũ¬
qr. ¶Li parea suffita: om̃s besti¬
is euocare traclũt. ¶ Anancitide:
M ichromãcia clemonũ imagines
euocare clñt. ¶Sinocitide ñbras
infernoꝵ e uocatas tene auĩt.
olonites. ocłs ẽ inlice testudi¬
ins uariꝰ et purpureꝰ. Hũc ma
mpositũ lingue: futura p̾nũci¬

Expanded text:
ilis est linguae humanae; unde et nomen sumpsit: fertur autem deficiente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos caprino onigrum candido cingit, ut luporum exprimit. Sunt et quaedam gemmae quas gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus. Hunc magi inpositum linguae futura p
Abbreviated transcription (Latin):
formice enuĩt aurũ. Est autez
auro simił. et ħ̾t naturã mag¬
et nũcupatur. Argirites similis
argento: hñs stiginata aurea.
¶Anclrodama argenti iitorẽ ht. et
Ipene ad amãs qͣdrata semꝑ tesse¬
tis siml. ¶Magi putãt nom̃ im¬
positũ ab eo. ꝙ aĩoꝵ impetꝰ uł ira¬
cunclias domare et refrenare clica¬
tur si crecłr. Gignit᷑ in mari ru¬
bro. ¶Calcitis: erei coloris ẽ.
¶C alcofanꝰ nigra: s lapicli illisa e¬

Expanded text:
e eruunt aurum. Est autem auro similis, et habet naturam maget nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. 8. Androdamas argenti nitorem habet, et pene adamas, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen impositum ab eo quod animorum impetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. 9. Chalcites aerei coloris est. Chalcophonos nigra
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾a ex sp̃e metalloꝵ uł lapi¬
clũ cognominata. ¶Crisopls
aurũ tm̃ uidet᷑ ẽẽ. Crisolitꝰ auro
simił ẽ. cũ marini coloris simili¬
tudine. Hũc ethiopia gignit.
Cus electrus si mił auro. S in
colore electri uergẽs matutino
tm̃ aspectu iocundꝰ. rapacissimꝰ
igniũ ⁊ si iuxta fu̾it. celerrime
irclens. ¶Crisolansis ex auro
et igne uocata. Aurea est eĩ die.
ac noctu ignea. Hanc ethiopia
gignit. ¶Amocrisus harenis au¬
ro int̾mirtꝰ. nũc bracteaꝵ nũc
uit̾ in ꝑsida. ¶ Le ocriso colore
aureo: int̾uemẽte canclida ue¬

Expanded text:
e metallorum vel lapidum cognominata. Chrysopis aurum tantum videtur esse. Chrysolithus auro similis est cum marini coloris similitudine. Hunc et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celerrime ardescens. Chrysolampis ex auro et igne vocata; aurea est enim die, et noctu ignea. Hanc Aethiopia gignit. Ammochrysus harenis auro intermixtus nunc brattearum, nunc nitur in Persida. Leucochrysus colore aureo interveniente candida ve
Abbreviated transcription (Latin):
ciũt. ut pͥmo m̃se uer nouũ
clicatur. Occlo adultũ. Ter¬
ciũ preceps. Sic i estas ĩ sus
trb m̃sib noua adulta ⁊ p̾¬
ceps: Sic et autũpitꝰ nouus
adultus et p̃ceps. Item hi¬
emps noua adulta ⁊ p̾ceps
sũ extrema uñ ⁊ est illd̃ ex¬
treine sb̃ casu hienus. Uer eĩ
clictũ qd uret. Tũc enĩ post
hyeme uestitur. tellꝰ herbis
et estas qͣsi usta .i. exusta et
arida. Nam calor aridꝰ ẽ. au
⁊ oĩa maturascũt. Hiemẽ eĩ¬

Expanded text:
r novum dicatur, secundus adultus, tertius praeceps. Sic et aestas in suis tribus mensibus: nova, adulta et praeceps. Sic et autumnus: novus, adultus et praeceps. Item hiems: nova, adulta et praeceps sive extrema. Unde est illud: Extremae sub casum hiemis. Ver autem ictum, quod viret. Tunc enim post hiemem vestitur tellus herbis,et aestas quasi ustas, id est exusta et arida. Nam calor aridus est. Iet omnia maturescunt. Inter. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
recto in corpore duĩ ut p̾iret ĩ
capite eccłie. qd̾ corpꝰ eccłie sꝑa¬
ret et in finẽ: iam dies dm̃icus
id est octauus qui et pͥmꝰ cele¬
brari cepit.
de officus

Expanded text:
rectio in corpore Domini, ut praeiret in capite Ecclesiae quod corpus Ecclesiae speraret in finem, iam dies Dominicus, id est octavus, qui et primus, celebrari coepit. De offic