comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obtemꝑat. quã eũ ⁊ corpus qd̾ alt̾m ab illo ẽ. atq ĩfra
illũ ẽ.⁊ cuiꝰ sine illo natura non uiit. uolenti iubentiq
ñ cedit. Sed eum alia membͣ retinent᷑ uoluntatis ĩꝑio.
sine qͥbꝰ illa quȩ otͣ uoluntatẽ libidine concitant᷑ id qd̾
appetunt implere non possunt. pudicitia custodit᷑ nõ
gnantiã uoluntatis ⁊ libidinis rixcã. uł c̾te ad uolun¬
tatis sufficientiã libidinis indigentiã ꝓculdubio nͥ
culpabił inobedientia penali inobedientia plecteret᷑.
in paradiso miptiȩ ñ hab̾ent. s uoluntati mẽbͣ ista
nore p̾fato a pudicis auribꝰ posc̾e. cur id fieret nulla
causa eẽt. s in omĩa quȩ de hmodi mẽbris sensũ cogi¬
tantis attingẽnt. sine ullo timore obscenitatis lib̾ ser¬
mo feiret᷑. nec ipsa u̾ba eẽnt. quę uocarent᷑ obscenas
qͥcqͥd iñ dic̾et᷑. tam honestum eẽt. qͣm de aliis quibꝰ¬

Expanded text:
obtemperat, quam cum ei corpus, quod alterum ab illo est adque infra obtemperat, quam cum ei corpus, quod alterum ab illo est adque infra illum est et cuius sine illo natura non uiuit, uolenti iubentique non cedit. Sed cum alia membra retinentur uoluntatis imperio, sine quibus illa, quae contra uoluntatem libidine concitantur, id qappetunt, implere non possunt; pudicitia custoditur, nognantiam, hanc voluntatis et libidinis rixam, vel certe ad voluntatis sufficientiam, libidinis indigentiam, procul dubio nisi culpabilis inobedientia poenali inobedientia plecteretur, in paradiso nuptiae non haberent, sed voluntati membra illa, nore praefato a pudicis auribus poscere, cur id fieret nulla causa esset: sed in omnia quae de hujusmodi membris sensum cogitantis attingerent, sine ullo timore obscenitatis liber sermo ferretur: nec ipsa verba essent, quae vocarentur obscena; sed quidquid inde diceretur, tam honestum e
Abbreviated transcription (Latin):
et tamen ipse am̃s imꝑat corꝑi faciliꝰ qͣm sͥ. Uerump¬
tamen ħ libido deqͣ nc̃ disserimus. eo mag̃ erubescen¬
da existit. quo am̃s in ea nec sͥ efficacit̾ imꝑat. ut
omĩno ñ libeat. nec omĩno corꝑi ut pudenda mẽbra
uoluntas potuis qͣm libido commnoueat. Qd̃ siita eẽnt.
pudenda non eẽnt. Nunc uͦ pudet amimũ. resisti sͥ a
corꝑe. qd̾ ei natura inferiori subiectũ ẽ. In aliis qͥppe
affectionibꝰ cũ sͥ resistit. idõ minꝰ pudet. qr ciĩ a scipso
uincitur. ipse se uincit ⁊ si in ordinate atq uiciose. qr
exx his partibꝰ quȩ rõn subici debent tñ partibꝰ siuis.
ac ꝑ ħ ut dictũ ẽ a seipso uincit᷑. Nam cũ ordinate se
amĩs uincit. ut irrationales motꝰ eiꝰ m̃ti rõmq subdã¬
tur. si tamen ⁊ illa dõ subiecta ẽ. laudis atq uirtutis ẽ.
Minus tam̃ pudet cum sͥ am̃s ex uiciosis partibꝰ non

Expanded text:
et tamen ipse animus imperat corpori facilius quam sibi. Verumet tamen ipse animus imperat corpori facilius quam sibi. Verumtamen haec libido, de qua nunc disserimus, eo magis erubescenda existit, quod animus in ea nec sibi efficaciter imperat, ut omnino non libeat; nec omnimodo corpori, ut pudenda membra voluntas potius quam libido commoveat: quod si ita esset, pudenda non essent. Nunc vero pudet animum resisti sibi a corpore, quod ei natura inferiore subjectum est. In aliis quippe affectionibus cum sibi resistit, ideo minus pudet, quia cum a se ipso vincitur, ipse se vincit; etsi inordinate atque vitiose, quia ex his partibus, quae rationi subjici debent; tamen a partibus suis, ac per hoc, ut dictum est, a se ipso vincitur. Nam cum ordinate se animus vincit, ut irrationales motus ejus menti rationique subdantur si tamen et illa Deo subdita est, laudis atque virtutis est. Minus tamen pudet, cum sibi animus ex vitiosis suis partibus non
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati potuisse seruire. eui tot membͣ nc̃ seruiunt.
An u̾o manꝰ ⁊ pedes mouemꝰ cum uolumꝰ ad ea quȩ his
mẽbris agenda sunt. sine ullo renisu. tanta facilitate
qͣnta in nob̾ ⁊ in aliis uidemus maxime in artificibꝰ
quoꝵq oꝑũ corꝑaliũ. nͥ ad ex̃cendã infirmiorẽ tardiorẽq
naturã agilior accessit industria.⁊ ñ ẽdimus ad opꝰ gen̾a¬
tionis filiorum si libido ñ fuisset quȩ pec̾co in obedientiȩ
retͥbuit᷑. obedient̾ hominibꝰ ad uoluntatis nutũ similit̾¬
potiusse illa membͣ seruire: Nonne ħ cicero in libris
de re publica cũ de impioꝵ differentia disputaret.
et hꝰ rei similitudinẽ ex natura hominis assum̾et. ut
filiis dixẽ imꝑare corꝑis mẽbris p̃p̃ obedientię facilitatẽ.
uiciosas am̃i partes ut seruos a suꝑiore imꝑio coher¬
ceri: Et utiq ordine naturali animꝰ anteponit᷑ corꝑi.

Expanded text:
uoluntati potuisse seruire, cui tot membra nunc seruiunt. uoluntati potuisse seruire, cui tot membra nunc seruiunt. An uero manus et pedes mouemus, cum uolumus, ad ea quae his membris agenda sunt, sine ullo renisu, tanta facilitate, quanta et in nobis et in aliis uidemus, maxime in artificibus quorumque operum corporalium, ubi ad exercendam infirmiorem tardioremque naturam agilior accessit industria; et non credimus ad opus generationis filiorum, si libido non fuisset, quae peccato inoboedientiae retributa est, oboedienter hominibus ad uoluntatis nutum similitpotuisse illa membra servire? Nonne Cicero in libris de Republica, cum de imperiorum differentia disputaret, et hujus rei similitudinem ex natura hominis assumeret, ut filiis dixit imperari corporis membris propter obediendi facilitatem: vitiosas vero animi partes ut servos asperiore imperio coerceri? Et utique ordine naturali animus anteponitur corpori,
Abbreviated transcription (Latin):
diligant. Quisqͥs aut̃ dic̃ non fuisse cohituros nec
gen̾at᷑os si ñ peccassent. quid dic̃. nisi pp̃ nim̾ositatẽ
sc̃oꝵ necessarium hominis fuisse peccm̃: Si enĩ non
peccando soli reman̾ent. quia sic̃ putant nͥ peccassent
gen̾are ñ possent. ꝓfecto ut ñ solũ duo iusti homines
possent ẽẽ s multi necessariũ pecẽm fuit. Iuod si cre¬
dere absurdũ ẽ. illd̾̃ potius ẽ credendũ qd̾ scõꝵ num̾us
quantus complende illi sufficit bĩssime ciuitati. tantꝰ
existe̾t.⁊ si nemo peccasset. quantꝰ nc̃ ꝑ dĩ gr̃am de
multitudine colligr̃ pecẽoꝵ. quo usq filii huiꝰ scłi
gen̾ant ⁊ gen̾ant᷑. & idõ ille nuptiȩ digne felicitate
paradisi. si pecẽm ñ fuisset ⁊ diligendã ꝓlẽ gign̾ent.
et pudendã libidinẽ non hab̾ent. S quomͦ idfieri poᷤ¬
set. nc̃ ñ ẽ quo demonstret᷑ exemplo. nec id̾o tamen in¬
credibile deb uidĩ etiã illud unũ sine ista libidine

Expanded text:
is. Quisquis autem dicit non fuisse coituros nec generaturos, nisi peccassent, quid dicit, nisi propter numerositatem sanctorum necessarium hominis fuisse peccatum? Si enim non peccando soli remanerent, quia, sicut putant, nisi peccassent, generare non possent: profecto ut non soli duo iusti homines possent esse, sed multi, necessarium peccatum fuit. Quod si credere absurdum est, illud potius est credendum, quod sanctorum numerus quantus conplendae illi sufficit beatissimae ciuitati, tantus existeret, etsi nemo peccasset, quantus nunc per Dei gratiam de multitudine colligitur peccatorum, quo usque filii saeculi huius generant et generantur. Et ideo illae nuptiae dignae felicitate paradisi, si peccatum non fuisset, et diligendam prolem gignerent et pudendam libidinem non haberent. Sed quo modo id fieri posset, nunc non est quo demonstretur exemplo. Nec ideo tamen incredibile debet uideri etiam illud unum sine ista libidine
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. si idõ mori uelit. non qd̾ nolit iuuere. s ut pꝰmor¬
tem meliꝰ uiuat: nondum gͦ ut uult unut. s cũ ad id
qd̾ uult moriendo ꝑuen̾it. Uerũ ecce inuit ut uult. qm̃

Expanded text:
uiuere? Et si ideo mori uelit, non quo nolit uiuere, sed ut post moruiuere? Et si ideo mori uelit, non quo nolit uiuere, sed ut post mortem melius uiuat: nondum ergo ut uult uiuit, sed cum ad id quod uult moriendo peruenerit. Verum ecce uiuat ut uult, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
in defuncto nullꝰ inueniebat᷑ hanelitꝰ. hominũ tñ uo¬
ces si clariꝰ loquerent᷑. tamqͣm de longinquo se audire
corruptibili hanc erumnosã ducentibꝰ uitã. ita in ple¬
risq motionibꝰ ⁊ affectionibꝰ extͣ usitatũ nat᷑e modũ
mirabilit̾ seruiebat. qͥd cause ẽ. ut non c̾damꝰ añ in obe
dientiȩ pecc̃m corruptionisq supplitiũ. ad ꝓpagandã
ꝓlẽ sine ulla libidine seruire uoluntati humana m̃bͣ
potuisse: donatꝰ ẽ itaq hõo sͥ. qr deseruit dm̃ placen¬
Nam si ut uellet uiueret. beatũ se putaret. s nec fic tñ:
ñ uiuit ut uult. ⁊ nullꝰ bs̃ nisi uistꝰ. S etiã ipse uistꝰ
ñ uiuit ut uult. nͥ eo ꝑuen̾it uͥ mori falli ⁊ offendi
omĩno ñ possit. eiq sit c̾tum ita semꝑ futuruĩ. Hoc enĩ
natã expetit. nec plane atq bã exit. isi adept̃a quod
expetit. Nc̃ u̾o quis hõiũ p̃ ut uult uiuere nͥ qͥ ñ uult¬

Expanded text:
in defuncto nullus inueniebatur anhelitus; hominum tamen voin defuncto nullus inueniebatur anhelitus; hominum tamen voces si clarius loquerentur, tanquam de longinquo se audisselicet in carne corruptibili hanc erumnosam ducentibus vitam, ita in plerisque motionibus et affectionibus extra vsitatum nature modum mirabilidientiae peccatum corruptionisque supplicium ad propagandam prolem sine ulla libidine seruire uoluntati humanae humana membra potuisse? Donatus est itaque homo sibi, quia deseruit Deum placenNam si ut uellet uiueret, beatum se putaret; sed nec sic tamen non uiuit ut uult, et nullus beatus nisi iustus. Sed etiam ipse iustus non uiuet ut uult, nisi eo peruenerit, ubi mori falli offendi omnino non possit eique sit certum ita semper futurum. Hoc enim natura expetit, nec plene adque perfecte beata erit nisi adepta quod expetit. Nunc uero quis hominum potest ut uult uiuere, q
Abbreviated transcription (Latin):
ut nisi uideant᷑. omĩno disc̾ni ñ possi nt. Nõ nulli ab
ĩmo sine pudore ullo ita nim̾osos ꝓ arbitrio sonitꝰ
edunt. ut ex illa etiam parte cantare uideant᷑. Ipse
sum exꝑtꝰ sudare hoĩnẽ sołe cum uellet. Notũ ẽ qͦsdã
flere cum uolunt. atq ub̃tim lacͥmas fund̾e. Iam
recentissima exꝑti s̃. Prb̃r fuit qͥdã nomine restitutꝰ
in pairochia calam̃sis ȩccłȩ. qͥ qño ei placebat roga¬
bat᷑ aut̃ ut hoc faceret ab eis qui rẽ mirabilẽ cora scire
cupiebant. ad imitatas qͣsi lam̃tantis euiꝰ lib hoĩs
uoces ita se auferebat a sensibꝰ ⁊ iacebat simillimꝰ mor¬
tuo. ut iam nõ solum uellicantes atq pũgentes mi¬
nime sentiret. s aliqño si igne ureret᷑ ad moto. sine ullo
doloris sensu nͥ pꝰ modũ ex uuln̾e man̾et. Non aut̃ ob¬
nitendo s ñ sentiendo ñ mou̾e corpꝰ eo ꝓbabat᷑ qd̾ tãqͣm

Expanded text:
ut, nisi uideantur, discerni omnino non possint. Nonnulli ab ut, nisi uideantur, discerni omnino non possint. Nonnulli ab imo sine putore ullo ita numerosos pro arbitrio sonitus edunt, ut ex illa etiam parte cantare uideantur. Ipse sum expertus sudare hominem solere, cum uellet. Notum est quosdam flere, cum uolunt, adque ubertim lacrimas fundere. Iam recentiin parrochia Calamensis ecclesie. Quando ei placebat rogabatur autem vt hoc faceret ab eis qui rem mirabilem coram scire cupiebant ad imitandas quasi lamentantis cuiuslibet hominis voces, ita se auferebat a sensibus et iacebat simillimus mortuo, vt non solum vellicantes atque pungentes minime sentiret, sed aliquando etiam si igne vreretur admoto sine vllo doloris sensu nisi postmodum ex vulnere; non autem obnitendo, sed non sentiendo non mouere corpus eo probabatur, quod tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
cutiant. Numqͥd qr id ñ pot̾ homo. idõ c̾ator qͥbꝰ uolill
am̃antibꝰ donare ñ potuit : sĩ gͦ ⁊ ipse homo potuii
obedientiã etiã inferiorũ habere mẽbroꝵ quã sua
inobedientia ꝑdidit. Heq enĩ dõ difficile fuit siesl̃
cond̾e. ut in eiꝰ carne etiam illd̾ ñ nisi eiꝰ uoluntate mo¬
ueret᷑. qd̾ nune nͥ libidine ñ mouet᷑. NIam ⁊ hominũ
quoꝵdã nat᷑as nouimus multũ cet̾is dispares. ⁊ ipsa
raritate mirabiles. nõ milla ut uolunt de corꝑe faci
entium quȩ alii nullomͦ possunt. ⁊ audita uix credunt.
Sunt qͥ ⁊ aures mouent̃. uł singłas uł ambas simul.
Sunt qͥ totã cesariẽ capite immoto qͣntũ capilli occu¬
pant deponunt ad frontẽ. reuocantq eum uolunt.
Sunt qͥ hoꝵ quȩ denorauer̃ inẽdibilit̾ plurima ⁊ uaria.
paululũ p̃cordiis contrectatis tanqͣm de saculo qd̾
placuerit integerimũ ꝓfer̃. Quidã uoces auiũ pec¬

Expanded text:
cutiant. Numquid quia id non potest homo, ideo Creator quibus uoluit cutiant. Numquid quia id non potest homo, ideo Creator quibus uoluit animantibus donare non potuit? Sic ergo et ipse homo potobedientiam etiam inferiorum habere membrorum, quam sua inhobedientia perdidit. Neque enim Deo difficile fuit sic illum condere, vt in eius carne etiam illud non nisi eius voluntate moueretur, quod nunc nisi libidine non mouetur. Nam et hominum quorumdam naturas nouimus multum ceteris dispares et ipsa raritate mentium, quae alii nullo modo possunt et audita uix credunt. Sunt enim, qui et aures moueant uel singulas uel ambas simul. Sunt qui totam caesariem capite inmoto, quantum capilli occupant, deponunt ad frontem reuocantque cum uolunt. Sunt qui eorum quae uoratterint incredibiliter plurima et uaria paululum praecordiis contrectatis tamquam de sacculo quod placuerit integerimum proferunt. Quidam uoces auium pec
Abbreviated transcription (Latin):
minaret gͥ ꝓlem uir. susciꝑet femina genitalibꝰ mẽ¬
bris. quo id opꝰ eẽt.⁊ qͣntum opꝰ eẽt. uoluntate motꝰ
non libidine concitatꝰ. Neq enĩ ea sola menibͣ mo¬
uemꝰ ad nutũ quȩ compactis articulata s̃ ossibꝰ.
porrigendo ꝓducimꝰ. ⁊ torquendo flectimꝰ. ⁊ con¬
stringendo duramꝰ. sic̃ ea sunt quȩ in ore ac faciȩ
qͣntũ p̾ uoluntas mouet. Pulmones deniq ipsi
oĩũ nͥ medullaꝵ mollissimi uisceꝵ ⁊ ob hoc antir
pectoris cõmuniti. ad sp̃m ducendũ ac remittendi.
uocẽq mittendã seu modificandã. sic̃ folles fabroꝵ
uł organoꝵ flantis. respirantis. loq̃ntis. clamantis.
cantantis seruiunt uoluntati. Omitto q̃ am̃alibꝰ
qͥbꝰdã nat᷑alit̃ inditũ ẽ. ut tegim̃ quo corpꝰ om̃e ue¬
stit᷑. siqͥd in quocũq loco eiꝰ senserint abigendũ. ibi
tantum moueant uͥ sentiunt. nec solũ infidentes
muscas. ueꝵ etiã herentes astas eutis tremore dis¬

Expanded text:
minaret igitur prolem uir, susciperet femina genitalibus membris, quando id opus esset et quantum opus esset, uoluntate motis, non libidine concitatis. Neque enim ea sola membra mouemus ad nutum, quae conpactis articulata sunt ossibuporrigendo producimus et torquendo flectimus et constringendo duramus, sicut ea sunt, quae in ore ac facie, quantum potest, uoluntas mouet. Pulmones denique ipsi omnium, nisi medullarum, mollissimi uiscerum et ob hoc antro pectoris communiti, ad spiritum ducendum ac remittendum uocemque emittendam seu modificandam, sicut folles fabrorum uel organorum, flantis, respirantis, loquentis, clamantis, cantantis seruiunt uoluntati. Omitto quod animalibus quibusdam naturaliter inditum est, ut tegmen, quo corpus omne uestitur, si quid in quocumque loco eius senserint abigendum, ibi tantum moueant, ubi sentiunt, nec solum insidentes muscas, uerum etiam haerentes hastas cutis tremore dis
Abbreviated transcription (Latin):
si eas omnino nullas habemus. tunc potiꝰ ñ recte
uiuimus. Uituꝑabat enim et detestatur apł̃s qͦs¬
dam. quos ȩtiam dix̃ ẽẽ sine affectione. Culpauit
etiam illos sacer psalmus de quibꝰ ait. Sustinu
qui simul contristaret᷑ et non fuit. Nam omĩno
non dolore dum sumus in hoc loco miseriȩ. ꝓfecto
sic̃ quidam etiam apud scłi huiꝰ litt̾ãtos sensit et
dixẽ. non sine magnam̃cede contingit immanitatiᷤᷤ
in animo. stuporis incorpore. Quo circa illa quȩ
amphatia grece dr̃. quȩ si latine poss impossibili¬
tas dr̃et᷑. si ita intelligenda ẽ in animo quippe non

Expanded text:
si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte uiuimus. Vituperabat enim et detestabatur apostolus quosdam, quos etiam esse dixit sine adfectione. Culpauit etiam illos sacer psalmus, de quibus ait: Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. Nam omnino non dolere, dum sumus in hoc loco miseriae, profecto, sicut quidam etiam aput saeculi huius litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit inmanitatis in animo, stuporis in corpore. Quocirca illa, quae arcflKteia Graece dicitur quae si Latine posset inpassibilitas diceretur, si ita intellegenda est in animo quippe, non
Abbreviated transcription (Latin):
ubi adhibendas eẽ iudicauit. Neq enĩ quo uer̃
erat hominis corpus. ⁊ uerus hominis animus.
falsus erat humanus affectꝰ. Cum gͦ eiꝰ in exgłio
ista referunt᷑. qd̾ suꝑ duriciã cordis uideoꝵ eũ
ira contristatꝰ sit. qd̾ di̾cit gaudeo ꝓpt̾ uos ut
credatis. qd̃ lazarum suscitaturus etiam lacri¬
mas fuderit. qd̾ cupuũt cum discipłis suis mã¬
ducare pascha. qd̃ ꝓpinqͣnte passione tristis fue¬
rit anima eiꝰ non falsi utiq referunt᷑. Uerum
ille hos motus certe dispensationis gr̃a. sua eũ
uoluit suscep̃ animo humano. ut cum uoluit
factus ẽ homo. Proinde qd̾ fatendũ ẽ etiam cũ
rectas et scãm dm̃ habemus has affectiones.
huiꝰ uitȩ sunt non illuis qͣm futuram sꝑamus.
et sepe etiam illis iniiti cedimus. Itaq aliqño
quamuis non culpabili cupiditate s audibili ca¬
ritate moueamus. etiam dum nolumus flemus.
potestate. S dum uitȩ huiꝰ infirmitatẽ gerimꝰ.

Expanded text:
ubi adhibendas esse iudicauit. Neque enim, in quo uerum ubi adhibendas esse iudicauit. Neque enim, in quo uerum erat hominis corpus et uerus hominis animus, falsus erat humanus adfectus. Cum ergo eius in euangelio ista referuntur, quod super duritia cordis Iudaeorum cum ira contristatus sit, quod dixerit: Gaudeo propter uos, ut credatis, quod Lazarum suscitaturus etiam lacrimas fuderit, quod concupiuerit cum discipulis suis manducare pascha, quod propinquante passione tristis fuerit anima eius: non falso utique referuntur. Verum ille hos motus certae dispensationis gratia ita cum uoluit suscepit animo humano, ut cum uoluit factus est homo. Proinde, quod fatendum est, etiam cum rectas et secundum Deum habemus has adfectiones, huius uitae sunt, non illius, quam futuram speramus, et saepe illis etiam inuiti cedimus. Itaque aliquando, quamuis non culpabili cupiditate, sed laudabili caritate moueamur, etiam dum nolumus flemus. potestate. Sed dum uitae huius infirmitatem gerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tem uidere romanos ut aliquem fructum habeat
et in illis sic̃ in cet̾is gentibꝰ emulantẽ corinthios
et ipsa emulatione metuentẽ ne seducantur eoꝵ
mentes a castitate quȩ incepõ ẽ. magnã tristiciã
et continuũ dolorẽ cordis de isrłitis habentẽ. qd̾
ignorantes dĩ iusticiam et suam uolentes consti¬
tuere. iusticie dĩ nõ eẽt subiecti. nec solum do¬
lorem uerum etiam luctum sinm denunciantẽ
quibꝰdã qui ante peccauert̃ et non egert̃ peni¬
tentiam. suꝑ inmunditia et forncationibꝰ suis
Hii motus hii affectꝰ de amore boni et de scã cari¬
tate uenientes. si uicia uocanda sunt. sinamus
ut ea que uere uite sunt uirtutes uocentur. S
cum rectam rõnem seqͣntur iste affectiones. qu̾o
ubi oportet adhibentur. quis eas tẽ morbos seu
uiciosas passiones audet dic̾e. qͣmobrẽ etiam ipse
d̃is in formã sermi ag̃e uitam dignatus humanã
s nulliĩ habens omnino peccatum. adhibuit eas

Expanded text:
tem uidere Romanos, ut aliquem fructum habeat tem uidere Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis sicut et in ceteris gentibus, aemulantem Corinthios et ipsa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum mentes a castitate, quae in Christo est, magnam tristitiam et continuum dolorem cordis de Israelitis habentem, quod ignorantes Dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae Dei non essent subiecti; nec solum dolorem, uerum etiam luctum suum denuntiantem quibusdam, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et fornicationibus suis. Hi motus, hi adfectus de amore boni et de sancta caritate uenientes si uitia uocanda sunt, sinamus, ut ea, quae uere uitia sunt, uirtutes uocentur. Sed cum rectam rationem sequantur istae adfectiones, quando ubi oportet adhibentur, quis eas tunc morbos seu uitiosas passiones audeat dicere? Quam ob rem etiam ipse Dominus in forma serui agere uitam dignatus humanam, sed nullum habens omnino peccatum adhibuit eas,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ seipsos his mouent᷑ affectibꝰ uerũ etiam ꝓpt̾
eos quos lib̃̾ari cupiunt:⁊ ne ꝑeant metunt.: ⁊
dolent si ꝑeunt. ⁊ gaudent si lib̾ant᷑ Illũ quippe
optimũ et fortissimũ uirũ qui in suis infirmi¬
tatibꝰ głatur. ut eum potissimũ cõmemoraemus
qui in ȩccłia aͥ ex gentibꝰ uenimꝰ doctorẽ gentiũ
infide et u̾itate qui et plus omibꝰ suis coapłis
laborauit. ⁊ de pluribꝰ epłis ppłos dĩ non eos tantũ
qui p̃sentes ab illo uidebantur uerum etiam illos
qui fut᷑i p̃uidebant᷑ instrux̃. illum inqͣm uir̃ atten¬
mundi cuiꝰ spectałm factus ẽ.⁊ angłis ⁊ hominibꝰ
legitime magnum agonem certantẽ.⁊ palmã
suꝑne uocationis in ateriore sectantẽ. ocłis fidĩ
libentissime expectantẽ. gaudẽ cum gaudentibꝰ.
flere cum flentibꝰ. foris habentẽ pugnas intus
timores. cupientẽ dissolui et eẽ cum rep̃o. desid̾an¬

Expanded text:
propter se ipsos his mouentur adfectibus, uerum etiam propter propter se ipsos his mouentur adfectibus, uerum etiam propter eos, quos liberari cupiunt et ne pereant metuunt, et dolent si pereunt et gaudent si liberantur. Illum quippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirmitatibus gloriatur, ut eum potissimum commemoremus, qui in ecclesiam Christi ex gentibus uenimus, doctorem gentium in fide et ueritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laborauit et pluribus epistulis populos Dei, non eos tantum, qui praesentes ab illo uidebantur, uerum etiam illos, qui futuri praeuidebantur, instruxit; illum, inquam, uirum, athlemundi, cui spectaculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis fidei libentissime spectant gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolui et esse cum Christo, desideran
Abbreviated transcription (Latin):
usq in finem. hic salius erit. Ut doleant in pec¬
catis. audiunt. si dic̾imus quia peccatũ ñ habemꝰ.
nosmetipsos seducimus. ⁊ u̾itas in nob̾ ñ ẽ. Ut
gaudeant in oꝑibꝰ bonis. audiunt ylarẽ enim
datorẽ dilg̾ ds. Item sic̃ se infirmitas eoꝵ firmi¬
tasq habuerit. metuunt temptari. cupiunt tem¬
ptari. dolent in temptationibꝰ. gaudent in tem¬
ptationibꝰ. Ut enim metuant temptari. audiunt.
Siquis p̃ocupatus fuerit in aliquo delicto. uos
qui sp̃ales estis instruite hꝰmodi in spu mansue¬
tudinis. intendens de ipsum ne et tu tempteris.
Ut aut̃ cupiant temptari. audiunt quendã uir̃
fortem ciuitatis dĩ dicentẽ. ꝓba me dñe et tẽpta
me. ure renes meos et cor meũ. Ut doleant in
temptationibꝰ. uident petrum flentẽ. Ut gau¬
deant in temptationibꝰ audiunt iacobũ dicen¬
tem. Omne gaudium existimate fr̃s mĩ. cum
in temptationes uarias incid̾itis. Non solum at̃

Expanded text:
usque in finem hic saluus erit; ut doleant in pecusque in finem hic saluus erit; ut doleant in peccatis audiunt: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est; ut gaudeant in operibus bonis audiunt: hilarem datorem diligit deus. item sicuti se infirmitas eorum firmitasque habuerit, metuunt temtari, cupiunt temtari, dolent in temtationibus, gaudent in temtationibus. ut enim metuant temtari audiunt: si quis praeoccupatus fuerit in aliquo delicto, uos qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu mansuetudinis, intendens te ipsum. ne et tu tenteris; ut autem cupiant tentari, audiunt quendam uirum fortem ciuitatis Dei dicentem: Proba me, Domine, et tenta me; ure renes meos et cor meum; ut doleant in tentationibus, uident Petrum flentem; ut gaudeant in tentationibus, audiunt Iacobum dicentem: Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes uarias incideritis. Non solum autem
Abbreviated transcription (Latin):
etiam huiꝰ utilis obtandeq tͥsticiȩ. quia hoss
ce sedolet. quod eẽ non debet. Stoyei aut̃ non
stultum s sapientẽ aiuint tͥstem eẽ non posse. ⁊ yeꝵ
his philosophis quod ad istam questionẽ de ani¬
ni ꝑturbationibꝰ attinet. iam respondimꝰ in nono
huiꝰ oꝑis libro. ostendentes eos non tam de rebꝰ
qͣm de u̾b̾. cupidiores eẽ contentionis qͣm u̾itatis.
A pud aut̃ nos nuixta scͥpt᷑as scãs sanamq doctrinĩ.
dm uiuentes. metuunt. cupiunt. dolent gaudẽtq
Et quia rectꝰ ẽ amor eorum. istas om̃s affectiones
rectas hñt. Metuunt penam ȩt̾nam. cupiunt
uitam ȩt̾nam. dolent in se quia ipsi in semetipsis
adhuc ingemiscunt adoptionẽ ex pectantes re¬
demptionem corpr̃is sui. gaudent spe quia fiet
sermo qui scͥptus ẽ. absorta ẽ mors in uictoriam.
Item metuunt peccare. cupiunt ꝑseuerare. dolent
in pecc̃is. gaudent in oꝑibꝰ bonis. Ut enĩ metu¬

Expanded text:
etiam huius utilis optandaeque tristitiae, qua homo etiam huius utilis optandaeque tristitiae, qua homo esse se dolet, quod esse non debet. Stoici autem non stultum, sed sapientem aiunt tristem esse non posse. CAPUT his philosophis, quod ad istam quaestionem de animi perturbationibus adtinet, iam respondimus in nono huius operis libro, ostendentes eos non tam de rebus, quam de uerbis cupidiores esse contentionis quam ueritatis. Aput nos autem iuxta scripturas sanctas sanamque doctrinam deum uiuentes metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, et quia rectus est amor eorum, istas omnes affectiones rectas habent: metuunt poenam aeternam, cupiunt uitam aeternam, dolent in re, quia ipsi in semet ipsis adhuc ingemescunt adoptionem exspectantes redemtionem corporis sui; gaudent in spe, quia fiet sermo qui scriptus est: absorpta est mors in uictoriam. item metuunt peccare, cupiunt perseuerare, dolent in peccatis, gaudent in operibus bonis. ut enim metu
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. Uidõ qd̾̃ epła illa et si ad horam ꝯtristauit
uos. nunc gaudeo non quia contͥstati estis. s
quia contͥstati estis in penitentiã. Contͥstati en
estis scc̃m dm̃. ut in nullo detͥmentũ paciamin
ex nob̾. Quȩ enĩ scd̃m dm ẽ tͥstitia penitencia
in salutẽ in penitendo oꝑat᷑. M undi aut̃ tͥlias.
mortem oꝑat᷑. Ecce enim id ipsum scđ̾m dđm col¬
tristari. quantã ꝑfic̃ in uob̃ industriam. Ac pħ
possunt stoyei ꝓ suis partibꝰ respond̾e ad hol
uid̾i utilẽ eẽ tͥsticiã ut peccasse peniteat. In ail
aut̃ sapientis idõ eẽ ñ posse. quia nec peccati
in eum cadit. cuiꝰ penitentia cont̾stet᷑. nec ul
aliud malum. qd̾ ꝑpetiendo et sentiendo sit tͥtis
Nam et alciadẽ fer̃ si me de nomine hominis me¬
moria non fallit. cum sibi bs̃ iud̾et᷑ socrate al¬
putante. ⁊ ei qͣm miser eẽt qͣm stultꝰ eẽt demoi¬
strante fleuisse. Hinc gͦ stulticia fuit causa

Expanded text:
dicit: Video quod epistula illa, etsi ad horam, contristauit dicit: Video quod epistula illa, etsi ad horam, contristauit uos; nunc gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis in paenitentiam. Contristati enim estis secundum Deum, ut in nuim secundum Deum est tristitia, paenitentiam in salutem inpaenitendam operatur; mundi autem tristitia mortem operatur. Ecce enim id ipsum secundum Deum contristari quantam perfecit in uobis industriam. Ac per hoc possunt Stoici pro suis partibus respondere, ad hoc uideri utilem esse tristitiam, ut peccasse paeniteat; in animo autem sapientis ideo esse non posse, quia nec peccatum in eum cadit, cuius paenitentia contristetur, nec ullum aliud malum, quod perpetiendo et sentiendo sit tristis. Nam et Alcibiadem ferunt si me de nomine hominis memoria non fallit, cum sibi beatus uideretur, Socrate disputante et ei quam miser esset, quoniam stultus esset, demonstrante fleuisse. Huic ergo stultitia fuit causa
Abbreviated transcription (Latin):
amorẽ ex animo amoueas tuo. quam id loqui
quo magis libido accendat᷑ tua. Gaudiũ uero
eos et in malo posuisse ille ipse uirgilianꝰ testis
ẽ. u̾sꝰ. ubi has.iiiͦi. ꝑturbationes summa bre¬
uitate complexꝰ ẽ. hinc metuunt. cupiuntq do¬
lent. gaudentq. Dixeit etiam idẽ auctor mala
mentis gaudia. Ainde uolunt cauent gaudent
et boni et mali. atq ut eadẽ aliis u̾b̾ ȩnunciem
cupiunt timent. letantur. boni ⁊ mali. s isti
bene. illi male. sic̃ hominibꝰ ẽ seu recta seu ꝑu̾sa
uoluntas. Ipsa quoq tristicia. ꝓ qua stoyei in
am̃o sapientis. ncħ irueniri posse putauert.
reꝑitur in bono et maxxime ap̃d nrõs. Nam
laudat apłs corinthios. qd̾ cotristati fuerint scđm
dm̃. S fortasse quis dix̾it. illis apłm fuisse congͣ¬
tulatum qd̃ tristati fuerint penitendo. quał tri¬
sticia nisi eoꝵ qui peccauert̃ eẽ ñ pot̾. Ita eni

Expanded text:
amorem ex animo amoueas tuo, Quam id loqui, amorem ex animo amoueas tuo, Quam id loqui, quo magis libido frustra accendatur tua? Gaudium uero eos et in malo posuisse ille ipse Vergilianus testis est uersus, ubi has quattuor perturbationes summa breuitate conplexus est: Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque. Dixit etiam idem auctor: Mala mentis gaudia. Proinde uolunt cauent gaudent et boni et mali; adque ut eadem aliis uerbis enuntiemus, cupiunt timent laetantur et boni et mali; sed illi bene, isti male, sicut hominibus seu recta seu peruersa uoluntas est. Ipsa quoque tristitia, pro qua Stoici nihil in animo sapientis inueniri posse putauerunt, reperitur in bono et maxime aput nostros. Nam laudat apostolus Corinthios, quod contristati fuerint secundum Deum. Sed fortasse quis dixerit illis apostolum fuisse congratulatum, quod contristati fuerint paenitendo, qualis tristitia, nisi eorum qui peccauerint, esse non potest. Ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
m̃datium. nisi ẽẽt et uoluntas mala. A cuiꝰ
prauitate illa distinguit᷑ qͣm p̃dicauert̃ angłi
dicentes. pax in t̾ra hominibꝰ bone uoluntatiᷤᷤ.
Nam exc abundantia additũ ẽ bone si eẽ ñ pot̾
nisi bona. Quid aut̃ magnum in caritatis
laudibꝰ diccisset apłs quod ñ gaudeat suꝑ in¬
quitate. nisi qr ita malignitas gaudet: &.
ap̃d auctores scłarium litt̾arum tał istoꝵ u̾boꝵ
indifferentia reꝑitur. Ait enĩ cicero orator
amplissimus. Cupio patres conscͥpti me eẽ cle-¬
m̃tẽ. Quia id u̾bum in bono posuit. quis tam
ꝑu̾se doctꝰ existat. qui non eum cupio s uolo
potius dr̃ẽ debuisse contendat: Poiro ap̃ t̾entiũ
flagitiosus ad olescens iisana flagrans cupidine
nicħ uolo aliud inquid nͥ philomenã. Quã uo¬
liuitatẽ fuisse libidinem. responsio quȩ ibi serui
samoris inducit᷑ satis indicat. Ait namq dño
suo. Quanto satius ẽ te id dare oꝑam quo isti

Expanded text:
mendacium, nisi esset et uoluntas mala, a cuius mendacium, nisi esset et uoluntas mala, a cuius prauitate illa distinguitur, quam praedicauerunt angeli dicentes: Pax in terra hominibus bonae uoluntatis. Nam ex abundanti additum est bon.ae\\ si esse non potest nisi bona. Quid autem magnum in caritatis laudibus dixisset apostolus, quod non gaudeat super iniquitate, nisi quia ita malignitas gaudet? Et aput auctores saecularium litterarum talis istorum uerborum indifferentia reperitur. Ait enim Cicero orator amplissimus: Cupio, patres conscripti, me esse clementem. Quia id uerbum in bono posuit. quis tam peruerse doctus existat, qui non eum \'Cupio\', sed \'Volo potius dicere debuisse contendat? Porro aput Terentium flagitiosus adulescens insana flagrans cupidine:. Nihil nolo aliud, inquit, nisi Philumenam. Quam uoluntatem fuisse libidinem responsio, quae ibi serui eius sanioris inducitur, satis indicat. Ait namque domino suo: Quanto satius est, Te id dare operam, qui istum
Abbreviated transcription (Latin):
eos quoꝵ auctoritati resultare fas ñ ẽ ibi sunt
intelligende ubi rectus sensꝰ aliũ exitũ ñ pot̾
imienire. sic̃ ista s̃ q̃ exempli gr̃a partĩ ex ꝓpħa. partĩ
ex eugłio cõmemoranimꝰ. Qins eni nesẽ impioᷤᷤ
exultare letieia : & tam̃ ñ ẽ gaud̾e impiis
diẽ dñs. Unde nisi quia gaud̾e aliud ẽ quando
ꝓpͥe signateq hoc u̾bum ponitur: Itẽ quis ne¬
gau̾it non recte p̃cipi hominibꝰ ut quec̃q sibi¬
ab ab aliis fieri cupuint hec eis et ipsi faciant.
ne si inuicem turpitudine illicite uoluptatiᷤᷤ
oblectentur: &̾ tamen salub̃rimũ uerissimũq
p̃ceptum ẽ. quec̃q uultis ut faciant uob̾ homi¬
nes. eadem ⁊ uos facite illis et hoc inde quia
hoc loco mͦ quodã ꝓpͥo uoluntas posita ẽ. quȩ
in malo accipi non pot̾. Locutione uͦ usitatio¬
re quam frequentat maxxime consuetudo ser
monis non utiq drẽtur noli uelle m̃tiri omẽ

Expanded text:
eos, quorum auctoritati resultare fas non est, ibi sunt eos, quorum auctoritati resultare fas non est, ibi sunt intellegendae, ubi rectus sensus alium exitum non potest inuenire; sicut ista sunt, quae exempli gratia partim ex propheta, partim ex euangelio comexsultare laetitia? et tamen non est gaudere impiis, dicit Dominus. Unde, nisi quia gaudere aliud est, quando proprie signateque hoc verbum ponitur? Item quis negaverit non recte praecipi hominibus, ut quaecumque sibi ab aliis fieri cupiunt, haec eis et ipsi faciant; ne se invicem turpitudine illicitae voluptatis oblectent? Et tamen saluberrimum verissimumque praeceptum est, Quaecumque vultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis. Et hoc unde, nisi quia hoc loco modo quodam proprio voluntas posita est, quae in malo accipi non potest? Locutione vero usitatiore, quam frequentat maxmonis, non utique diceretur: Noli uelle mentiri omne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe piorum ẽ et bonoꝵ. Item illd̃ in ȩugłio. quec̃q̃
uultis ut faciant uob̃ homines. ħ uos facite iłł.
ita dictum uidet᷑ tamqͣm nemo possit aliquid
mali uł turpit̾ uelle s cuꝑe. Deniq ꝓpt̾ con¬
suetudinem locutionis ñ nulli int̾p̾tes addidert̃
bona et ita int̾p̾tati sunt. quecũq uultis ut
faciant uob̃ homines bona. Cauendũ enĩ pu¬
tauerunt ne quisqͣm inhonesta uelit sͥ fieri ab
hominibꝰ. ut de turpioribꝰ taceam certȩ luxcurio¬
sa conuiua. in quibꝰ se si et ipse illis faciat. hoc
p̃ceptũ exxistimet impletur. S in greco eugłio
unde in latinum translatum ẽ ñ legitur bona.
s quec̃q uultis ut faciant uob̾ homines et uoᷤ ħ¬
facite illis. credo ꝓpt̾ea quia in eo qd̃ dixẽ uultiᷤᷤ
iam uoluit intelligi bona non enim ait cupitiᷤᷤ.
Non tamen semꝑ his ꝓpͥetatibꝰ locutio nr̃a fre¬
nanda ẽ. s int̾dum his utendũ: & cum legimꝰ

Expanded text:
orum est. Item illud in euangelio: Quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis, ita dictum uidetur, tamquam nemo possit aliquid male uel turpiter uelle, sed cupere. Denique propter consuetudinem locutionis nonnulli interpretes addiderunt \'bona et ita interpretati sunt: \'Quaecumque uultis ut faciant uobis homines bona.\' Cauendum enim putauerunt, ne quisquam inhonesta uelit sibi fieri ab hominibus, ut de turpioribus taceam, certe luxuriosa conuiuia, in quibus se, si et ipse illis faciat, hoc praeceptum existimet iupleturum. Sed in Graeco euangelio, unde in Latinum translatum est, non legitur \'bona\', sed: Quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis; credo propterea, quia in eo quod dixit uultis, iam uoluit intellegi \'bona. Non enim ait \'cupitis. Non tamen semper his proprietatibus locutio nostra frenanda est, sed interdum his utendum est; et cum legimus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ scd̃m hominẽ uiuentes. aut corꝑis aut anĩ suibo¬
na. aut utriusq sectati sunt. aut qui potuer̃ eognoᷤᷤ¬
cere dm̃. non ut dĩ honorauer̃ uł gr̃as eger. s eua
mierunt in cogitationibꝰ suis. ⁊ obscuratũ ẽ insipiai
cor eoꝵ. dicentes se eẽ sapientes id est dñante sibi
suꝑbia insua sapientia sese extollentes stulti facti
sunt. ⁊ ĩmutauer̃ głam in corruptibił dĩ in simili¬
tudinẽ ymaginis corruptibił ħominis. ⁊ uoluerũ¬

Expanded text:
eius secundum hominem uiuentes aut corporis aut animi sui boeius secundum hominem uiuentes aut corporis aut animi sui bona aut utriusque sectati sunt, aut qui potuerunt cognoscere Deum, non ut Deum honorauerunt aut gratias egerunt, sed euaerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum; dicentes se esse sapientes id est dominante sibi superbia in sua sapientia sese extollentes stulti facti sunt et inmutauerunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑientia demonstraret. Quis enĩ audeat dic̾e aut be
ut neq angłs neq hõo cad̾et indĩ potestate ñ fuisse
s. ħ eoꝵ potestati maluit aufene.atq ita ⁊ quantũ
mali eoꝵ suꝑbia. ⁊ qͣntũ boni sua gr̃a uaͧ łet ostñde
E ecer̃ itaq eiitates duas amores duo. t̾renã seł amor
sui usq ad contemptũ dĩ cȩlestẽ u̾o dĩ amor usq ad
contemptũ sin. Deniq illa in se ipsa. hec in dño głat᷑.
Illa enim querit ab hominibꝰ głam. huic aut̃ ds̃ con¬
scientiȩ testis maxxim a ẽ gła. Illa in gła sua excaltat
caput suũ. hec dic dõ suo. gła mea ⁊ exaltans caput
mm. Illi in pͥncipibꝰ eiꝰ uł in eis quas subigit natio¬
nibꝰ dñandi libido damnat᷑ in hac seruiunt inuicẽ
in caritate ⁊ p̃positi consulendo ⁊ subditi obtemꝑando
Illa insius potentibꝰ dilig̾ uirtutẽ suã. hec dic dõ
suo. diligã te domine uͥtꝰ mea. Idoq in illa sapientes

Expanded text:
 Quis enim audeat credere aut dicere, ut neque angelus neque homo caderet, in Dei potestate non fuisse? Sed hoc eorum potestati maluit non auferre adque ita, et quantum mali eorum superbia et quantum boni sua gratia ualeret, ostendeecerunt itaque ciuitates duas amores duo, terrenam scilicet amor sui usque ad contemtum Dei, caelestem uero amor Dei usque ad contemtum sui. Denique illa in se ipsa, haec in Domino gloriatur. Illa enim quaerit ab hominibus gloriam; huic autem Deus conscientiae testis maxima est gloria. Illa in gloria sua exaltat caput suum; haec dicit Deo suo: Gloria mea et exaltans caput meum. Illi in principibus eius uel in eis quas subiugat nationibus dominandi libido dominatur; in hac seruiunt inuicem in caritate et praepositi consulendo et subditi obtemperando. Illa in suis potentibus diligit uirtutem suam; haec dicit Deo suo: Diligam te, Domine, uirtus mea. Ideoque in illa sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
aduitorio dĩ ⁊̃ in ꝑadiso ñ erat in potestate. erat aut̃
non eẽt ignarꝰ. cur eii ñ siu̾et inudi angłi malignitate
temptari : Nullomͦ quidã qd uinc̾e̾t᷑ incertꝰ. s nchilo
minus p̾sciꝰ. qd̾ ab eiꝰ semine adiuto sua gr̃a. idẽ ipse
abłs fuerat scõꝵ gła maiore uincendꝰ. Ita factũ ẽ. ut
nec dm̃ aliqͥd futõꝵ lat̾et nec p̾sciendo quẽqͣm peccare
cõpellet. ⁊ qͥd int̾ eẽt int̾ ꝓpͥã euiꝰq p̃sumptionẽ ⁊ suã

Expanded text:
adiutorio Dei etiam in paradiso non erat in potestate; erat autem adiutorio Dei etiam in paradiso non erat in potestate; erat autem non esset ignarus, quur eum non sineret inuidi angeli malignitate tentari? nullo modo quidem quod uinceretur incertus, sed nihilo minus praescius quod ab eius semine adiuto sua gratia idem ipse diabolus fuerat sanctorum gloria maiore uincendus. Ita factum est, ut nec Deum aliquid futurorum lateret, nec praesciendo quemquam peccare conpelleret et, quid in
Abbreviated transcription (Latin):
diant᷑ magna oꝑa dñi. ex quisita in om̃s uoluntateᷤᷤ
eiꝰ. qñ qui ꝓuident̾ atq omĩpotent̾ sua cuiq distri¬
buit non solum bonis ueꝵ etiã mał bñ uti noũ. Ac
ꝑ hoc ꝓpt̾ m̾itum pͥme male uoluntatis. ita dãnato
atq obdurato angło malo ut iam bonã uoluntatẽ
ult̾ius ñ hrẽt bñ utens ds̃. eur ñ ꝑmittet ut ab illo
pͥmus hõo qͥ rectꝰ ħ ẽ bone uoluntatis c̾atꝰ fuerat tẽ¬
ptaret᷑. quõ quidẽ sic erat institutꝰ. ut si de aditorio
dĩ fidẽt bonus hõ malũ angłm uinc̾et. si aut̃ ẽatorẽ atq
adnitorẽ dm̃ suꝑbȩ sͥ placendo desereret uinc̾et᷑ m̾̃itũ
bonum hñs maduita diuuntꝰ uoluntate penã inꝑu̾sa:¬
uinȩ gr̾e bñficiis sͥ placendo reced̾e ñ habebat in po¬
testate. Nam sic̃ in hac carne uiu̾e sine adium̃tis alim̃¬
toꝵ in potestate ñ ẽ. ñ aut̃ in ea uiu̾e in potestate ẽ.
qd̾ faciunt qui se ipsos necant. ita bñ in ea uiu̾e sine

Expanded text:
magna opera Domini, exquisita in omnes uoluntates eius, quoniam qui prouidenter adque omnipotenter sua cuique distribuit, non solum bonis, uerum etiam malis bene uti nouit. Ac per hoc propter meritum primae malae uoluntatis ita damnato adque obdurato angelo malo, ut iam bonam uoluntatem ulterius non haberet, bene utens Deus quur non permitteret, ut ab illo primus homo, qui rectus, hoc est bonae uoluntatis, creatus fuerat, tentaretur? Quando quidem sic erat institutus, ut, si de adiutorio Dei fideret bonus homo, malum angelum uinceret; si autem creatorem adque adiutorem Deum superbe sibi placendo de- \' sereret, uinceretur; meritum bonum habens in adiuta diuinitus uoluntate recta, mauinae gratiae beneficiis sibi placendo recedere non habebat in potestate. Nam sicut in hac carne uiuere sine adiumentis alimentorum in potestate non est, non autem in ea uiuere in potestate est, quod faciunt qui se ipsos necant: ita bene uiuere sine
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat᷑. Quis inuicicias non in animo ha¬
beatur : Aut quis ita loquit᷑ iniico suo. uł
quẽ putat inimicũ. ut dicat malã carnẽ non¬
potius maluĩ animũ habes adu̾sum me: Postre¬
mo sic̃ carnalitates ut ita dicam siqͥs audisset.
non dubitasset carm tribuere. ita nemo dubi¬
tat anmositates ad am̃am ꝑtin̾e. Cur gͦ ħ omĩa
et his similia doctor gentium in fide et u̾itate
oꝑa carnis appellat. nisi quia eo locutionis mͦ
quo totum significat᷑ a parte ipsum hominẽ
uult nomine carnis intelligi: Qd̃ si quisqͣm
dic̃ carnem suam eẽ in malis moribꝰ quoꝵ c̃q
uitioꝵ. eo qd̾ am̃a a carne affecta sic uiuit
ꝓfecto in uniu̾sam hominis naturã diligem
adu̾tit. Hlam corpus qͥdẽ corruptibile ad gra¬
uat am̃ã. Unde etiam idẽ apłs agens de hoc
corruptibili corpore de quo paulo ante dix̾at.
et si exct̾ior homo nr̃ corrũpit᷑. scimus inquit

Expanded text:
monstratur. Quis inimicitias non in animo hamonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnepotius, Malum animum habes adversum me? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam, si quis audisset, non dubitasset carni tribuere; ita nemo dubitat animositates ad animum pertinere: cur ergo haec omnia et his similia Doctor Gentium in fide et veritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum significatur a parte, ipsum hominem vult nomine carnis intelligi? CAPUT III.-- dicit carnem causam esse in malis moribus quorumcumque uitiorum, eo quod anima carne adfecta sic uiuit, profecto non uniuersam hominis naturam diligenter aduertit. Nam cs o rpu s quidem corruptibile adgrauat animam. Unde etiam idem apostolus agens de hoc corruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat: Etsi exterior homo noster corrumpitur: Scimus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
satis eẽ uidebitur cõsidatꝰ. pot̾it dissolu̾e q̃stionẽ
quid sit scđm carnẽ uiuere. In oꝑibꝰ namq car¬
nis qm̃ manifesta ẽẽ dix̃ ea que cõmemorata
damnauit. non illa tantum inuenimus quę ad
uoluntatem ꝑtinent carnis sicuti sunt fornea¬
tiones. inmunditie. luxuriȩ. ebrietates comes¬
sationes. uerũ etiam illa quibꝰ animi uitia de¬
monstrant᷑ a uoluptate carnis aliena. Quis enĩ
seruitutẽ quȩ ydolis exhibet᷑. ueneficia. inimi¬
cicias. contentiones. emulationes. animositates.
dissensiones. hereses. inuidias. non potius in¬
tell igat ammę uitia eẽ qͣm carnis. qnõ quidẽ
fieri pot̾ ut ꝓpt̾ ydolatriam uł heresis alicuiꝰ eno¬
rem a uoluptatibꝰ corpori temꝑet᷑. et tam̃ etiam
tunc homo qͣmins earnis libidines contin̾e atq
cohib̾e uideat᷑ scđ̾m carnẽ uiuere hac apłica
auctoritate conuncit᷑. ⁊ in eo qd̾ abstineat a uo¬
luptatibꝰ carnis damnabilia oꝑa carnis age̾ de¬

Expanded text:
uaestionem, quid sit secundum carnem vivere. In operibus namque carnis, quae manifesta esse dixit, eaque commemorata damnavit, non illa tantum invenimus, quae ad voluptatem pertinent carnis, sicuti sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, ebrietates, comessationes; verum etiam illa quibus animi vitia demonstrantur a voluptate carnis aliena. Quis enim servitutem quae idolis exhibetur, veneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, ani non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem a uoluptatibus corporis tempe- . retur; et tamen etiam tunc homo, quamuis carnis libidines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis agere de
Abbreviated transcription (Latin):
impudens amissa potestate cui corpꝰ ex omi par¬
te seruiebat. sensit. attendit. erubuit. oꝑuit. Ila
uͭ bñdictio nuptiaꝵ ut comuncti eresc̾ent ⁊ mul¬
tiplicarent᷑ ⁊ implerent t̾ram. qͣmuis ⁊ in delin-¬
quentibꝰ manserit. tam̃ anteqͣm de linquerent
data ẽ. ut cognosceret᷑ ꝓcreatio filioꝵ ad głam conu¬
bii non ad penam ꝑtin̾e pecci. Sed nunc homines
etiã ipsam honestatẽ erubescere nuptiaꝵ non po¬
tuisse gigni filios opinant᷑. alii scͥpturas diuinas
ubi legitur pꝰ peccatum puduisse nuditatis.⁊ pu¬
denda eẽ contecta ꝓrsus non accipientes. s infidelit̾
irridentes. Alii uero qͣmuis ea accipiant et honorẽt.
illd̾ tam̃ qd̾ dictum ẽ. crescite ⁊ multiplicamini non
scđm carnalẽ fecunditatẽ uolunt intelligi qr ⁊ sca̾m¬

Expanded text:
inpudens amissa potestate, cui corpus ex omni parinpudens amissa potestate, cui corpus ex omni parte seruiebat, sensit adtendit, erubuit ciuitate. Illa uero benedictio nuptiarum, ut coniugati crescerent et multiplicarentur et inplerent terram, quamuis et in delinquentibus manserit, tamen antequam delinquerent data est, ut cognosceretur procreationem filiorum ad gloriam conubii. non ad poenam pertinere peccati. Sed nunc homines, etiam ipsam honestatem erubescere nuptiarum, non potuisse gigni filios opinantur, alii scripturas diuinas, ubi legitur post peccatum puduisse nuditatis et pudenda esse contecta, prorsus non accipientes, sed infideliter inridentes; alii uero quamuis eas accipiant et honorent, illud tamen quod dictum est: Crescite et multiplicamini, non secundum carnalem fecunditatem uolunt intellegi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
conspuentiũ saluus obruerent᷑. Pudet igit᷑ huiꝰ li¬
bidinis humanã sine ulla dubitatione naturã. et
talia membra solis suis motibꝰ subdidit. ⁊ potesta¬
ti uoluntatis eripuit. satis ostendit᷑ quid sit homi¬
nis illi pͥme inobedientiȩ retͥbutũ. Id̾ in ea maxi¬
mȩ parte oportuit apparere. qͣ gen̾at᷑ ipsa natura.
quȩ in illo pͥmo ⁊ magno indet̾iꝰ ẽ mutata pecẽo.
a cuiꝰ nexu nullus eruitur. nͥ id qd̾ cũ om̃s in uno
ẽent in comunẽ ꝑmciẽ ꝑpetratũ ẽ.⁊ dĩ iusticia uin¬
dicatũ dĩ gr̃a in singłis expiet᷑. Absit itaq ut cre¬
damus illos comuges in ꝑadiso ꝯstitutos ꝑ hanc
libidinẽ de qua erubescendo eadẽ membra tex̾ut᷑.
impleturos fuisse qd̾ in sua bñdictione ds̃ dixx. cre ᷤᷤ¬
cite ⁊ multiplicamini ⁊ replete t̾ram. Post pec̃em
quippe orta ẽ hȩc libido. pꝰ peccatũ eã natura nõ

Expanded text:
conspuentium saliuis obruerentur. Pudet igitur huius liconspuentium saliuis obruerentur. Pudet igitur huius libidinis humanam sine ulla dubitatione naturam, et italia corporis membra solis suis motibus subdidit et potestati uoluntatis eripuit, satis ostenditur, quid sit hominis illi primae inoboedientiae retributum; quod in ea parte maxime oportuit apparere, qua generatur ipsa natura, quae illo primo et magno in deterius est mutata peccato; a cuius nexu nullus eruitur, nisi id quod, cum omnes in uno essent, in communem perniciem perpetratum est et Dei iustitia uindicatum, Dei gradamus illos coniuges in paradiso constitutos per hanc libidinem, de qua erubescendo eadem membra texerunt, inpleturos fuisse quod in sua benedictione Deus dixit: Crescite et multiplicamini et replete terram. Post peccatum quippe orta est haec libido; post peccatum eam natura non
Abbreviated transcription (Latin):
palã non pudeat id agẽ. nec in uico aut in platea
qualib conuigalẽ concubitũ deuitare. Uic̃ tamen
sectam suã nobiliorẽ futurã. si in hominũ memona
insignior eiꝰ ĩpudentia figeret᷑. postea tam̃ acimeis
fieri cessatum ẽ. Plusq ualuit pudor ut erubesis
hominibꝰ homines qͣm eiror ut homines canibꝰ a
similes affectarent. Uñ ⁊ illũ uł illos qui hoc fecise
referunt᷑. potiꝰ arbitror concũbentiũ motus dedise
ocłis hominũ nescientiũ quid sub pallio tegẽt᷑. qͣn
humano p̃m̃te conspectu potuisse illã ꝑagi uolui¬
tatem. Ibi enim philosophi non erubescebant urdi
se uelle concũb̾e. ubi libido ipsa erubesc̾et surg̾e.
E ⁊ nunc iidemus adhuc ẽẽ philosophos cinicos. hi
enĩ sunt. qui non solum aneiunt᷑ pallio. ueꝵ etil̃
dauem ferunt. HIemo tam̃ eoꝵ audet ħ fac̃e. Qd̃ si
aliqui ausi eẽnt. non dicam ictibꝰ lapidantiuĩ certe

Expanded text:
palam non pudeat id agere nec in uico aut platea palam non pudeat id agere nec in uico aut platea qualibet coniugalem concubitum deuitare. Vicit tamen sectam suam nobiliorem futuram, si in hominum memoria insignior eius inpudentia figeretur, postea tamen a Cynicis fieri cessatum est, plusque ualuit pudor, ut erubescerent homines hominibus, quam error, ut homines canibus esse similes adfectarent. Unde et illum uel illos, qui hoc fecisse referuntur, potius arbitror concumbentium motus dedisse oculis hominum nescientium quid sub pallio gereretur, quam humano premente conspectu potuisse illam peragi uoluptatem. Ibi enim philosophi non erubescebant uideri se uelle concumbere, ubi libido ipsa erubesceret surgere. Et nunc uidemus adhuc esse philosophos Cynicos; hi enim sunt, qui non solum amiciuntur pallio, uerum etiam clauam ferunt; nemo tamen eorum audet hoc facere, quod si aliqui ausi essent, ut non dicam ictibus lapidantium, certe