comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat & ne intentio eius a quoquã in pe¬
dir&ur. ante diefferme decim q: ex ir&
decorpore a nobis postulauit presentib
nequis ad eum ingreder&ur inisi his tan¬
tum horis quibus medici ad inspiciendum
intrabant: uel cumei refectio inferr&uri&
ita obseruatim & factũ ẽ: & omni illo tempo¬
re orationi uacabat. uerbũ đĩ usq: ad ipsam
suam extremã egritudinem in pr&ermis¬
se alacriter &fortiter sanamente. sanoq:
consilio in ec olesia predicauit : Membris
omnib: suicor poris incolomis integro as
na se nec tute & nobis coram ꝓeius commen¬
danda corporis de positione sacrificiũ
đo oblatũ ẽ etsepultus ẽ: Testamentũ
nullum fecit quia unde facer& pauꝑđi ñ
habuit: ecclesiae biblio tecam om̃sq: codi¬
ces dili ogenter posteris custodiendos semꝑ
iubebat: Si quid uero ȩc clesia uelinsũ¬
tilibus uel in ornamentis habuit : fidei prbi
qui sub eodem domus ȩcclesiae curam
gerebat dimisit: Nec suos consanguineos

Expanded text:
 flebat: et ne intentio ejus a quoquam impe flebat: et ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem imprse, alacriter et fortiter sana mente, sanoque consilio in Ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro asna senectute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos,
Abbreviated transcription (Latin):
quia me consolasti frater dilectissime
qm̃ existimaui ueritare & certacarita¬
te scripsi Sed nemeliorem si inuenires
sequaris sententiam non p̃scripsi: Melius
tamen quodinhis periculis faciamus in¬
uenire non possumur. quã orati ones ad
dñm dm̃ nr̃m. ut misere atur nr̃i : Quod
ipsum ut scilic& ecclesi as ñ desererent
dĩ dono . Non nullis prudentes & scĩ
uiri &uelle & facere meruerunt& in¬
terdentes obtrectantiũ. Asui ꝓpositi inten¬
tione minime defecerunt: Sane ille sc̃s. ꝑ¬
annis ferme quadraginta i Nobis autem
Pest ꝑceptũ bartismum. &iam laudatos
xp̃ianos & sacerdo tes absq: digna & con¬
peenti poenitentia eired ecorpore ñ
debere : quod & ipse fecit ultima quade¬
functus ẽ egritudine Nam sibi iusserat
psalmas dauiticos quis̃ paucissimi de paeni¬
tentia scribi.
ipsosq: quaterniones
iacens in lecto
contra pari&em posi¬
tus diebus suae infirmitatis intuebatur

Expanded text:
quia me consuluisti, frater dilectissime, quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad dominum deum nostrum, ut misereatur nostri. quod ipsum, ut scilicet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime defecerunt. CCXXIX. scopatu annis ferme quadraginta. Dicere autem post perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia exire de corpore non debere. Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
t urãe quãe in xp̃o ẽ nouimus necersarium: Siergo
fugere uolueritis. &nos abistis quibus tenemuri
uinculis soluitis. quod tunc puto essedicendum.
quando uere uid&ur utile ẽẽ adloca tutiora
migrare . quo audito si uel omnes. uelaliqui dixe¬
rint in illius potestate sumus cuius iram nuillus
ubicũq: sit potest inuenirẽ quinus quã uultire :¬
siue certis nec essitatibus impeditus : Si laborare
no lensaadincerta suffragia & ñ ad infinienda
sed ad mutanda pericula: ꝓcul dubio istidese¬
rendinonsunt ministerio xp̃iano. Siaũt
hoc aud ire. poe abire maluerint nec illis
manendum ẽ qui ꝓpter illos manebaNt.
Quia ibiiam nons̃ ꝓpt̃ quos manere ad¬
huc debeant : Quicumq igitur istomodo
fugit ut ecclesiae necess arium ministenũ
illo fugiente non desit facit quod dñs prece¬
pit. siue ꝑmisit Qui autem sic fugit ut
rius ille ẽ qui uid& lupum ueniente m& fugti
Haec tibi

Expanded text:
ti uestrae, quae in Christo est, nouimus necessarium. si ergo ti uestrae, quae in Christo est, nouimus necessarium. si ergo fugere uolueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram nullus,ubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, utrius ille est. qui uidet lupum uenientem et fugit, haec tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
reprehendere audebit quis ñ eam nisi imperi¬
tus aud inuidii congrua predicatione laud&
Quo dsi non plac& facere cuius factino noecurrit
exemplum nullius fuga faciat ut aecclesiae mi¬
nisterium maxime intantis periculis necessariũ
ac debitum desit : Nemo accipiat ꝑsonam suam
ut sia liqua gratia uid&ur excellere. Ideo
sedicat uita & obhoc fugam esse digniorem:
Quis quis enim hoc putat nimium si p. plac&. quis¬
quis autem &iam hoc dicit omnibus displic&
Sunt sane qui arbitrantur ep̃os &clericos non fu¬
gientes intalibus periculir sed manentes face¬
re ut plebes decipiantur. Cum ideo non fugiuN
quia manere suos prepositos cernuft Sed
facilis ẽ hanc reprehensior em uel inuidi¬
am deuitare alloquendo easdem plebe Fsatque
dicendo non uos decipiat quoðde loco isto ñ fugimȩ
Non enim ꝓpter nos. sed ꝓpter uos potius hic
manemur : Ne uobis non ministremus quicquid salu¬

Expanded text:
reprehendere audebit? quis non eam nisi inperireprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos potius hic manemus, ne uobis non ministremus, quicquid salu
Abbreviated transcription (Latin):
dixerint sepottus fugere debere. aut timidi ui¬
debuntur : quia imminens malum sustinerede
no luerunt: Aũt arro gan tes quiase:
magis qui serua ndi es sent nec essarios
aeccle siae iudi caruNt : Deinde fortassis hi
qui meliores sunt ueligant ꝓ fratribus animas
ponere& hi qui seruabuntur fugiendum
quorũ ẽminus utilis uita: quia minor consõ¬
lendi & gubernan di perintia: qui tam̃ se
piesa piunt contradicent eis. quosuident¬
& uiuere potius oportere & magis merimalle
quam fugere: Ideo sicut scriptum est. contra¬
dictionis sed at sortio & interpotentes definiti
Melius enim dr̃ in huius cemodi am bagibus
quam hominem iudicat : siue dign&ur ad passio¬
ner fructum uocare meliores & parcere infir¬
misi siue istos facere ad mala ꝑferenda for¬
tiores : & huic uitae subtrahere quorum non
potest aecclesiae tantum quantum illorum ui¬
ta ꝓdesse : Res fi& quidem minus uisitata
si fiat ista sortitio sedsi facta fuerit quis eam

Expanded text:
dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam
Abbreviated transcription (Latin):
siliendo uel &i am natando possinta ef fu
tione pereant non temporalẽmortẽ quae
quandoq: uenturaẽ sed a &ernamq: potest
si non caueatur uenire. & potest si caueat᷑
&iam non uenire : M&uemus In commu¬
ne autem pericalo uitae huiusitur
istimemur ubicumq fuerit hostilis in¬
cursus omner clericos & non &tiã om̃s
laicos esse mnorituros ut simul fineant hanc
uitam Cui suNt clerici necessaris: Aut cur
non speremus sicut aliquos laicos sic &iã
clericos remansuros. a quibus eis necessariũ
ministeriũ ualeat exhibere : quam̃ quã osim
ter dĩ ministros inde sit disceptatio. quieoꝵ
maneant ne fugã omnium : & qui eorũ fugiaNt
nemor teomnium deseratur ȩcclesia: Tale
quippe certamen erit intereos. ubi utrique fer¬
ueant caritatem & utrique placeant caritati.
quae disceptatio si aliter non potuerit ter¬
minara quantum mihi uid &sur qui maneaNt¬
& qui fugiant. fortelegendi sunt : Quienim

Expanded text:
siliendo uel etiam natando possit effugeresiliendo uel etiam natando possit effugeretione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut seruentur qui ministrentes. qui post illã
cladem residuorum potuerint inuenire ::
quid fi& ubi om̃s uidentur interituri nisi ali¬
qui fugiant. Quidsi enĩ actenus seruicet illa
ꝑnities. ut solos ministros ecclesiae per sequeo¬
tur. quid dicimꝰ anrel inquendũ ẽ aminis¬
tris fugientib: eccła. Nea monentib: mise¬
rabilius relinquatur. Sed silaiciñq: runt᷑
& dericossuos sicut ille ad iuuerit in ciuius . po¬
testate sunt om̃a qui ꝑotest & non fugientes
ꝑmirabi lem conseruare porentiam:
edideo querimus quid nos. facere debeamus. ne in
omnib: expectando diuina miracula temptare
dñm iudicemur. non quidem talis est ista tẽpes¬
tas : quando laicorum &clericorum ẽ cõmune
periculum. sicut in naui una commune pericu¬
lum ẽ mercatorum atq mnaut arum: Uerum
absit ut tanti pendenda sit haec rauis nr̃ae
ut debeant naute &maxime gubernator peri¬
clitantem deserere: &iam si in sca phamt rans¬

Expanded text:
ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaerodo episcopos et clericos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham tran
Abbreviated transcription (Latin):
Nã quantũ pieces sariũ fuerit eccłȩ. quantũ que
ꝓfuerti qđ uirille mansit in carnecatholica
fides nouit q: ad uersus arrianos her&icos ore
illius. &amore defensa est : siquando est comu¬
ne periculũ magis ꝗ tim̃dũ ẽ . Nequis quã id fa¬
cere predactur. Non consolandi uoluntate s
timore inoriendi magisque sugiendo obsit
&emplum quam uiuendi prosit officio.
Nulla ratione facciendumẽ: Denique
sc̃ĩ dicuid nese cõmit ter& periculis pre¬
liorũ & fortissis & tingue r& ur. sicut ibi
dictũ ẽ lucerna isrł. A suis hoc p& entibus
sumpsit. Non ipse p̃sũpsit: cclio quin multos
imitactores fecis s& ignauie. qui eum teres¬
derent hoc fecisse. Non consideratione ut¬
litictes cliorũ sed sue ꝑ turbationẽ formi¬
dinis. Occurrit aũt aluc questio quam con¬
tẽpnere ñ debemus: Si eñi haec utilit.es
ne glegenda non ẽ ut aliquiministri ꝓpte¬
rea fugiant. inminente cliqua uastit acte

Expanded text:
Nam quantum necessarius fuerit Ecclesiae, quantumque Nam quantum necessarius fuerit Ecclesiae, quantumque profuerit quod vir ille mansit in carne, catholica fides novit, quae adversus Arianos haereticos ore illius et amore defensa est. Sed quando est commune periculum, magis timendum est ne quisquam id facere credatur non consulendi uoluntate sed timore moriendi magisque fugiendi obsit exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate,
Abbreviated transcription (Latin):
nes nudere: Quicntũ boni consequaent populi
qpiconi siñ in p̃sentib: madis non eis desit p̃sentia
minis trorũ xp̃n quorũ uides &at̃ quantũ obsit
illã deq uc dictũ ÷: pion querit que suac sunt.t
Nec imrtant᷑ et quidixit: Nonq rens qđ mihi
utilẽ ẽ si qđ multis ut salui fuent: Qui& ucm
i secũtorĩs principis illius in sidias ñ fugis sei nisi
secdiis quib necesscerius erat seruacte uoluis sai
pp̃t qđ ccit: Compellor Aut & duob concupiscentia
habens dissolui & ee cũ xpͥo: multo enĩ migis opti¬
mu manere incarne. neces sarium propter uos.
Hic for tasse quisdicat ideo debere fugere łi
ministros talib inminentib: malis. ut seꝓutilita¬
it ecđȩ tẽporib tranquillorib seruent.
Recte hoc fuct a qͥb di quandoñ desunt aliiꝑ quos
supplecct᷑ ecclesicstica ministeriũ. Nueabomnib
deserictus. eđ fecisse. athanasium supracdiximus

Expanded text:
eras non mdere, quantum boni consequantur populi eras non mdere, quantum boni consequantur populi Christiani, si in praesentibus malis non eis desit praesentia ministrorum Christi. quorum uides etiam quantum obsit illam, de qua dictum est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui dixit: Non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris principis illius insidias non fugisset. nisi se aliis. quibus necessarius erat, seruare uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex duobus concupiscentiam habens dissolui et esse cum Christo, multo magis optimum; manere in carne nec Fortasse quis dicat ideo debere fugere Dei ministros talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate Ecclesiae temporibus tranquillioribus servent. Recte hoc fiet a quibusdam, quando non desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur. Quod fecisse Athanasium supra diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
dt ꝗ cebomni a&ate conuersus aeliis baptis mum
flagiactib: clus reconciliatonẽ. aliis & icc̃
paenitentiae ipsius actionẽ omnib: consolatio¬
nẽ & siccram̃torũ confestionẽ &erogictionẽ
ubi siministridesint quaentũ &itiũ sequit᷑ eos
quideisto scło uł ñ regene rati &eunt uelli¬
gicti quantus ẽ. & uc̃ luctur fideliũ suorum
quieos secũ inuitȩ a&ne requiẽ ñ habebłN:
Quentus deniq: gemitus omniũ : & quorũ dam
quaenta blaes phemia deccbrentia ministe¬
riorũ & ministrorũ a uide quid ficenet ma¬
iorũ tẽporaliũ timor & quanta in eosit. ad¬
qui sitio malorũ a& norũ: Siccũt minis triad¬
sint ꝓuirib: quas eis dñs subministrat omnib:
subueniuntur. Aiibaptiant᷑ alii reconcili¬
antur mulli dominicicorporis cõmunione frau¬
dicnt̃. Om̃s õsolant᷑ aedificant᷑. exor tant ur
ut dm̃rogent qui potens ẽ omniaq: tim̃tur auer¬
tere pariti adutrũq: ut siñ potest transi¬

Expanded text:
atque ab omni aetate concursus; aliis Baptismum atque ab omni aetate concursus; aliis Baptismum flagitantibus, aliis reconciliationem, aliis etiam poenitentiae ipsius actionem, omnibus consolationem et Sacramentorum confectionem et erogationem? Ubi si ministri desint, quantum exitium sequitur eos, qui de isto saeculo vel non regenerati exeunt vel ligati! quantus est etiam luctus fidelium suorum, qui eos secum in vitae aeternae requie non habebunt! quantus denique gemitus omnium, et quorumdam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et ministrorum! uide, quid faciat malorum temporalium timor et quanta in eo sit adquisitio malorum aeternorum. si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus subministrat, omnibus subuenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia, quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non potest
Abbreviated transcription (Latin):
do cũq quocũq mortis genere mortta¬
risunt magis time cemus nesensuuttare¬
oricorrupto pereat castitãs fider quĩc̃
nefc mine uiolent̃ constuperentur in eas¬
ne quaciuolentia non uio lietur pudicitia
simente seru&ur. qm̃ nec in aerne uiolat
quiendo uolentts patiepłis. sua tur pit̃ eiorque
Nonutit̾: sed sine consensione tolertet. quod
alius operatur mnagistimeam nelipu¬
desi&lgnos t̃renorũ edificiorũ in oendamt
p̃sentib nobis. Magistimẽ aamtis pat int̃ brae
corporis xp̃i destituta spiritali uictu necent᷑
qu nemẽ bra corporis nri oppressichostli im¬
p&lu torqueientur: Nonquia is tic non sunt
uttandac cupossunt. sedqui cpotius ferenda
sunt qñdo uitari sine impi&ate nompos sunt:
Nisi forto quis quĩt contenderit ñ eẽ ministrũ
impium quit unc subtraehit ministeriam¬
ꝑuenitur extrema Nec ẽ potestas ullic fugiendin
quientus in ecłeam fieri soleat ab ut roq sexu

Expanded text:
documque, quocumque mortis genere, moritudocumque, quocumque mortis genere, morituri sunt. Magis timeamus ne sensu interiori corrupto, pereat castitas fidei, quam ne feminae violenter constuprentur in carne: quia violentia non violatur pudicitia, si mente servatur; quoniam nec in carne violatur, quando voluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat quod alius operatur. Magis timeamus ne lapdes et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis. Magis timeamus ne membra corporis Christi destituta spirituali victu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur. Non quia ista non sunt vitanda cum possunt; sed quia potius ferenda sunt, quando vitari sine impietate non possunt: nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministeriumvenitur extrema, nec est potestas ulla fugiendi, quantus in Ecclesia fieri soleat ab utroque sexu,
Abbreviated transcription (Latin):
tius cuper& imperator: Ne quaq: ac&eris mo¬
nistris desecta ple be cahtolica: que inale¬
xan drice comanebati Qu aũt plebs ma¬
n& & ministrifugiunt ministeriuͥ que sub¬
trahitur. Quid erit nisi mercennori illco
fug& dam pnabilis quib: non est cura deouib:a
Veni& enim lupus Non homo sed dicbulus. qui
plerũq fideles apostatus eẽ ꝑ suasit: Quibus
cotidicnũ mini sterrũ dominici corporis de¬
fuit & peribit infirnuis intua non scientia
fallunt᷑ erroris: sed formidinẽ superantur.
Quare non pocius contrasuũ timore dnͥo miisse¬
rante cdq: ad iuuante for tit̃ dimicint
Nemala sine c̃paratione gracuiorac
que multo amplius sunt trem̃da contingant y
Fithoc ubiđi caritas flagrat. Non mundi
cupiditas fumat: Cacritas enĩ dicit :
uis insir matur. & noninsit mior a quil scan¬
Sremus ergo. ut abillo docur. aquo iub&ur
a perhane magis time amus raeoros aus
piritales Nequitiȩ gladio incorde quã
ne ferro incorpore trucidentut qtibiqñ¬

Expanded text:
tius cuperet imperator, nequaquam a ceteris ministris deserta plebe catholica, quae in Alexandria commanebat? cum autem plebs manet et ministri fugiunt ministeriumque subtrahitur, quid erit, nisi mercennariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ouibus? ueniet enim lupus. non homo sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus cotidianum ministerium dominici corporis defuit, et peribit infirmus in tua non scientia non falluntur errore, sed formidine superantur, quare non potius contra suum timorem domino miserante atque adiuuante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione grauiora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? fit hoc, ubi dei caritas flagrat. non mundi cupiditas fumat. caritas enim dicit: uis infirmatur et non ego infirmor? quis scanremus ergo ut ab illo detur, a quo jubetur: et per hanc magis timeamus ne oves Christi spiritualis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur, ubi quan
Abbreviated transcription (Latin):
ar atia hieronimus fidem adeptu
ersq grecis ac latinis. atq ebrdici
doctus euncta ebreorũ uolum ina qua
incanone continentur ex ueeritesta¬
mento uera editione in latinã lingu
uȩrtit eaq: omnia cõmendatus ẽ
drihelem quoq caldaico serme nelocutu
romano stilo des cripsit. Psalteruim ude¬
lic&s quod a sofronio postubatus hies ro¬
nimus exebreo canonẽ latina modu¬
lationentanendum uerbu madre uerbi
exposuit eumq breuiter dinserũit &
in xsrdonem appellaua. duus libror
salomonis explanatis Canticauero
canticorũ exorigenis interpraiuon
lgtinam transtulit linguai. Mathei
nĩsul ominus eũuangłm exebreo fecit eẽ
romanum quodq compendiore potius
duam fastidiosa explanatione studiosis
anulba quoꝗ. romanorũ uel memipisse
ruis. quattuonꝰ exseraginta
is editis cõmentetus est pltrasqi
pr&serea e pauli epłara tio hannis rel¬
uelationem disseut. Vnterhas ttaq
imerosas operissu paginas suis uni¬

Expanded text:
gratia Hieronymus fidem adeptus, gratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur ex veteri Testamento, vera edivertit, eaque omnia commentatus est. Danielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo Canone Latina modulatione canendum, verbum ad verbum exposuit, eumque breviter disseruit et enchiridionem appellavit. Duos libros Salomonis explanavit: Cantica vero Canticorum ex Origenis interpretatiois librum in Latinam transtulit linguam. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum; quodque compendiosa potius quam fastidiosa explanatione studiosis a nullo quandoque Romanorum vel meminisse ruit quatuor et septuagintaCommentatus est. Plerasque praeterea Pauli Epistolas, et Joannis revelationem disseruit. Inter has itaque numerosas operis sui paginas, suis uni
Abbreviated transcription (Latin):
dõ quod deamaro samine literasũ dulce¬
uerter & in latinum hunc quis ubtemi
ahiexus ẽ. habuit preceptorem memi¬
nii
Einquid obintellegentiam. huius
uoluminib: liddeũ quendam preceptorẽ
qui apud ebreos peritus habeb atur
non paruis redemisse nummis sieius doc
me inter pr&are nisi quodante intellex¬
eram quo uero labore sudorẽq cal¬
deã linguã didicerit idẽ hieronims
ita scribens atq ad firmans dicit¬
egt adoles. centulus post quintiliani &
illii lectionem ac flores r& hori
quod me in linguae huius pristinũ
reciusissem & multo sudore multoq tẽ¬
pore iptiuassem. anhelantia striden¬
inaq: uerba resonare & quasi ꝓscrip¬
tam ambulans rarũ desuꝑ cͥlumen
aspicerem in peginouissime indanihel
& tanto tedio a fectussum ut despera
tione sunta omnem uecerem laborem
uoluis sem contemnere Virum adoran¬
tem ebreum &illũ mihi sualingua cre¬
magis possum sermonem caldaicũ legere¬

Expanded text:
domino, quod de amaro semine litterarum dulcedomino, quod de amaro semine litterarum dulceverteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus hnon parvis redemisse nummis: cujus doctme interpretari, nisi quod ante intellexri. Quo vero labore sudoreque Chaldaeam linguam didicerit, idem Hieronymus ita scribens, atque adfirmans dicitEgo adolescentulus poTullii lectionem ac flores rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore, multoque tempore vix coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicerem, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectutione sumpta omnem ueterem laborem uoluerim contemnere. Verum adhortante me Hebreo et illud sua lingua cremaius possum sermonem Caldaicum leg
Abbreviated transcription (Latin):
contrarut surhabrilã signum cireu¬
ositnis suscipiel Gurisa ac iustus dõ carus
non illic uilubluto sed cui noluit deceptus
en rore ben edixitr. Nunc quibus causis
quantis ues laborib: solus omniũ romanoꝵ
hieronimus ebraicam linguã litterasq
unmo caldaicam didicorit. sicut ipse ꝑ¬
hibitii subnec tendumẽ. Dum ersẽ inquid
iuuenis & solitudine mede serta ualla¬
rent incentiua uitiore ardoremq natu¬
rae ferre non poteram quem cucrebris
ieiunis frangerem mens tam̃ cogitalionibus
uefiuabat. atq ademendandum ciuidam fratri
quiex e breis crediderat ĩne rodisciplinam dedi
ut p quintili anracũ inceronis fluuiũ
uiaba q froltonis & lenita tẽmpli¬
nil al fab&um discerer tridentia an¬
ne lantia q uerba meditarer qui sibit
laboris sumserim quid sustinuerim diffe¬
cultts quotiens desperaue rim quatiens
cessauerim & contentionem distendi rursus
ineiperim testis ẽ conscientiame a quid
passursũ que meorũ qui mecumuta¬

Expanded text:
contrarium. Cur Abraham signum Circumcisionis suscepit? Cur Isaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus solus omnium Romanorum Hieronymus, Hebraicam linguam litterasque, imo Chaldaicam linguam didicerit, sicut ipse perhibuit, subnectendum est: Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva vitiorum, ardoremque naturae ferre nieiuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. ad quam edomandam cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in disciplinam dedi, ut post Quintiliani acumina Ciceronisque fluuios grauitatemque Frontonis et lenitatem Plinii alphabetum discerem, stridentia anhelantiaque uerba meditarer. quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quotiens desperauerim quotiensque cessauerim et contentione discendi rursus inceperim, testis est conscientia tam mea, qui passus sum, quam eorum, qui mecum d
Abbreviated transcription (Latin):
sibi obdiscipulorum sucrum copiam &
snter frequentiar aduentantium
adb& lemitica portam quae op
cidentem conspicit &i ogredientib
ad septentrionem uidelir paruu¬
lum habitationis locellum construxit
Interim hieronimus dumeximium
heremitarum monauera q humi¬
ia subterraneao ꝑ agrans. habita¬
cula certeno platr uitasꝙ eoru

Expanded text:
s ibi ob discipulorum suorum copiam et propter frequentiam adventantium ad Bethleemiticam portam, quae ad occidentem conspicit, et egredientibus ad septentrionem videtur, parvulum habiInterim Hieronymus dum eximiorum Eremitarum, Monachorumque humilia subterraneaque peragrans habitacula contemplatur, vitasque eoru
Abbreviated transcription (Latin):
macgis & sp̃italib sur pensos & in herens
reb celiquando seipsum ad illae tem pa¬
rilic ab a&noru cogitationere¬
laxabat & deponebat: Quib ille disposi¬
tis & ordinatir tãquã a reb mordacib
ac molestis animi recur sum: Adinterio¬
ramentis & superiora faciebat : quoduł
de inueniendis. diuinis reb cogitar&uł
de iã inuentis aliquid dictur& Autcer¬
te &dac dic tatisatq trans scriptis: Ali¬
quide mendar& : & idigebat: in die la¬
borans & in nocte ucubranr : &erct
tã quã illa religiosis sima martha typũ

Expanded text:
magis ac spiritualibus suspensus et inhaerens magis ac spiritualibus suspensus et inhaerens rebus, vix aliquando se ipsum ad illa temporalia ab aeternorum cogitatione relaxabat et deponebat. Quibus ille dispositis et ordinatis, tanquam a rebus mordacibus ac molestis, animi recursum ad interiora mentis et superiora faciebat; quo vel de inveniendis divinis rebus cogitaret, vel de jam inventis aliquid dictaret, aut certe ex jam dictatis atque transcriptis aliquid emendaret. Et id agebat in die laborans, et in nocte lucubrans. Et erat tanquam illa religiosissima Maria typum
Abbreviated transcription (Latin):
debono opere penituuie: Qquaenta po¬
tuit drsuggerenĩ cordici: cũ dolore ani¬
mi &eadem refregationt : dixit in illius.
scilic&. increpationẽ & correctionem ⁊¬
& tabulas quas ille sponte miseratinet
desideratus. Nec &actur confestimred¬
didit: Pecuniã quã illã res puit atquae.
re scriptis eumdem sicut opor tuit &argu¬
it & corripuit adinonens ut desua simu¬
latione uł iniquitate penitentiae humi¬
litate dõ satir facet&÷ Nec cũ tamgratui
delicto descło xir& ⁊̃ frequentius quoq
diceliot magir securils & totius ec c̃łam
legictx: adefunctis demis sadebere suscipe¬
re: quã hereditaetes fortes sollicitas &đa¬
noscs. ipsicq legata magirofserenda eẽ
quã eigenda: com̃data uero que ꝗ ipse
ñsuscipi ebat seduolentes suscipero de¬
ricos non phibebat: In his quoq quȩ ec desia¬
łt habebat & potsidebut intentur amo¬
re uł inplicactus nonerat : sed ma ioribui

Expanded text:
de bono opere poenituisse, et quanta pode bono opere poenituisse, et quanta potuit Deo suggerente cordi ejus cum dolore animi ex eadem refragatione dixit, in illius scilicet increpationem et correctionem: et tabulas quas ille sponte miserat, nec desideratas, nec exactas, confestim reddidit, pecuniamque illam respuit; atque rescriptis eumdem, sicut oportuit, et arguit et corripuit, admonens ut de sua simulatione vel iniquitate cum poenitentiae humilitate Deo satisfaceret, ne cum tam gravi delicto de saeculo exiret. Frequentius quoque dicebat, magis securius et tutius Ecclesiam legata a defunctis dimissa debere suscipere, quam haereditates forte sollicitas et damnosas; ipsaque legata magis offerenda esse, quam exigenda. Commendata vero quaeque ipse non suscipiebat, sed volentes suscipere clericos non prohibebat. In iis quoque quae Ecclesia habebat et possidebat, intentus amore vel implicatus non erat: sed majoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ter&ur nonrer puebat : sed suscipi iube¬
bat : Nccm & aliquareũ hereditater
recur sasse nouimus : Non quia pauperib:
inutiler eẽ possint: sedqm̃ iustũ & aequũ
ẽe uidebect: ut amor tuorũ. uł filiis. uel
parentib: uł adfinib: magir possiderent᷑:
Quib: ea deficientis dimit tere noluerunt:
Quidac &tã &honoratis. in ipponiensium
cpud car thaginẽ uiuens. eccłȩ ipponien¬
si posses sionẽ donare uoluiti & confictas
tabulas sibi usu. fructu r&ento ultro tidẽ
scã memoriae agustinomisit: Cui illeob¬
lactionẽ libenter accepit. congratulans
ei : quol adnȩ suae memor. e&̃ sa lut is ⁊
Uerũ post caliquos annos nob̵ forte cũeodẽ¬
in cõminus constitutis : Ecce ille donator.
lit te ras ꝑ suũ filiũ mit tens: rogauit ut
ille donaetionẽ tabule. suoredderentur
filio ⁊ Pauperib: uero erogandos: direit
solidoscentũ ⁊ Quoille scr̃ cognito ingemuit
hominẽ uel finxisse donationẽ.: uel eum

Expanded text:
teretur, non respuebat, sed suscipi jubeteretur, non respuebat, sed suscipi jubebat. Nam et aliquas eum haereditates recusasse novimus, non quia pauperibus inutiles esse possent, sed quoniam justum et aequum esse videbat, ut a mortuorum vel filiis vel parentibus vel affinibus magis possiderentur, quibus ea deficientes dimittere noluerunt. Quidam etiam ex honoratis Hipponensium apud Carthaginem vivens Ecclesiae Hipponensi possessionem donare voluit, et confectas tabulas, sibi usu fructu retento, ultro eidem sanctae memoriae Augustino misit: cujus ille oblationem libenter accepit, congratulans ei quod aeternae suae memor esset salutis. Verum post aliquot annos nobis forte cum eodem cominus constitutis, ecce ille donator litteras per suum filium mittens, rogavit ut illae donationum tabulae suo redderentur filio; pauperibus vero erogandos direxit solidos centum: quo ille sanctus cognito, ingemuit, hominem vel finxisse donationem, vel eum
Abbreviated transcription (Latin):
bactur plebẽdi mallens exconlationib: ma¬
ꝯis plebis dĩuiuerequã illarũ pos ses sio nũ
curco uł gubernationẽ pacti: & paratum
se eẽ illis cedere : ut eo modo om̃s dĩsercu
& ministriuiuerent : quo in u&eri testa¬
mento leguntur: altari deseruentib:
eos dem conpartiri: Sednũquã idlaicis
suscipere uolucrunt domus eccłȩ curam.¬
omnẽq substantiã aduicei ualentiorib
clericis delꝗͥ gaebat & crede bat: Num¬
quã clauẽ nũquã anulũ in manuhabens
sed ebis dẽ domus p̃positis. cuncta &accep¬
ta & e rogacta notabantur qua̧ anno
conpl&o ridem recitabantiir: quoscir&
quantũ acceptũ quaentũq dis pensatum
suerit: uł quiddis pensatum remanse¬
rit : & inmultir titulis magirallius
p̃positi domus. fidem sequens: Quam pro¬
batũ mani festumq: cognoscens domumiis
Agrũ seu uillã nũquãc emere uoluit: Uerũ
siforte cccłȩ a quoquã sponte aliquid ta¬
le uel dona r&ur: ueltitulo legatidimit¬

Expanded text:
ibus magis plebis Dei vivere, quam illarum possessionum curam vel gubernationem pati; et paratum se esse illis cedere, ut eo modo omnes Dei servi et ministri viverent, quo in Vetere Testamento leguntur , altari deservientes de eodem comparticipari. Sed nunquam id laici suscipere voluerunt. Comnemque substantiam ad vices valentioribus clericis delegabat et credebat. Nunquam clavem, nunquam annulum in manu habens: sed ab eisdem domus praepositis cuncta et accepta et erogata notabantur: quae anno completo eidem recitabantur, quo sciretur quantum acceptum, quantumque dispensatum fuisset, vel quid dispensandum remansisset; et in multis titulis magis illius praepositi domus fidem sequens, quam probatum manifestatumque cognoscens. Domum, agrum, seu villam nunquam emere voluit. Verum si forte Ecclesiae a quoquam sponte tale aliquid vel donaretur, vel titulo legati dimit
Abbreviated transcription (Latin):
pudeat int̃uor uiuere. hoc enĩ dixerat ad
illud quod homines de homine nofse pote
in oratione cotidiana dominica elioe
& tremis uite d&dib: frequentissime
refcrebat dictum: Adquẽ cũ uisi tandũ
lem mor tẽ ꝓpinquantẽ uentitas s&:
& ille manus gestose descło &iturũ signifi¬
car& adq adse illic&̃ res ponsũ. Ad huc
eum eccłȩ ne cessicriũ ie uiuere
posse illum. Neputar&ur hui: uite te¬
neri cupiditatem res pondisse. Sinũ¬
quã bene siceliquando quaor e non mo¬
do & talem sententiã mircba tur
& laudabat hominẽ ꝓtulirie dm̃ quidẽ
timentẽ : Ueru tam̃ inuilla natũ & nutis¬
ta sed dño multa lectionis eruditam
sCIENTIA contraillũscilic& ser sum ggro¬

Expanded text:
pudeat inter vos vivere. Hoc enim dixerat ad pudeat inter vos vivere. Hoc enim dixerat ad illud quod homines de homine nosse poterin oratione quotidiana dominica dicebaextremis vitae de talibus frequentissime referebat dictum: ad quem cum visitandum jam morti propinquantem ventitasset, et ille manus gestu se de saeculo exiturum significaret, atque a se illi esset responsum, adhuc eum Ecclesiae necessarium vivere posse; illum, ne putaretur hujus vitae teneri cupiditate, ei respondisse: Si nunquam, bene; si aliquando, quare non modo? Et talem sententiam mirabatur et laudabat hominem protulisse, Deum quidem timentem, verumtamen in villa natum et nutritum, sed non multa lectionis eruditum scientia: contra illum scilicet sensum aegro
Abbreviated transcription (Latin):
re uolenẽ ad hoc cõm̃dar&. Neq: in sua
patria p&itũ ire ad coniuuiũ desingulis
reb: prestans causics. scilic& nedũ int̃
se coniugati iurgarent ei male dice¬
reut perquẽ coniunctiessent: sed pla¬
ne adhoclibi iam consentientes peiitũ
inter eiie: debere sacerdotẽ ut uelto¬
ru iam facta placita firmarent᷑ uelbi¬
ne dicerent᷑. Qne miliciae com̃datus
acmede agensu ei: culpa suffragato¬
r&ribu&ur. & neper frequentic̃ inꝓ
priis conuiuoru institutus temperan¬
tiae. amit ceresur modus: Indicauera
quoq nob sep dicti beate momoriae
uiri inultimo uitȩ constituto audise
secpientis simu̾ & prissimu responsũ & mul¬
tuẽ laudabiet acp̃dicabat: Naem cuillȩ
uenerobilis ultima iacer& egrita dinen
merentib: tanti acticles antistitis ec
dm̃ habemus & in his nosten Agustinus
senexelimata acliberata ad miriaba¬
tur & laudabat uerba : Ideo eni eu di¬
xisse intellegendum esse. Nec morit¬
r&urpfidensd esuis purgictirsimis
morib p̃misisse. Monsic uixi ut me

Expanded text:
a patria petitus iret ad convivium. De singulis rebus reddens causas, scilicet ne dum inter se conjugati casu jurgarent, ei maledicerent per quem conjuncti essent: sed plane ad hoc sibi jam illis consentientibus petitum interesse debere sacerdotem, ut vel eorum jam pacta et placita firmarentur, vel benedicerentur. Et ne militiae commendatus ac male agens, ejus culpa suffragatori tribueretur. Et ne per frequentiam in patriae conviviis constitutus temperantiae amitteretur modus. Indicaverat quoque nobis se praedicti beatae memoriae viri in ultimo vitae constituti audisse sapientissimum et piissimum responsum, et multum laudabat ac praedicabat. Nam cum ille venerabilis ultima jaceret aegritudine, moerentibus tanti ac talis antistitis EccDominum habemus. Et in his noster Augustinus senex elimata ac librata admirabatur et laudabat verba. Ideo enim eum dixisse intelligendum esse, Nec mori tretur praefidens de suis purgatissimis moribus praesumpsisse, Non sic vixi, ut me
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc in sã indignac̃ nouerit esse sui qͥ
Nideo omnẽ conuiuã asuꝑ fluis &i no¬
miliarissimo sc̃o ap̃s illius scripturx
oblitus. & contra eã loquentes : tam as¬
pere aliquando rephendit cõmotus
ut dicer&. aut delendos eẽ illos dem̃sa
uersus aut sedemedia refectione adsu¬
um cubiculũ surrecturũ ÷ Quodego
&aclii qui ille m̃se int̃ fuimꝰ ex ꝑtisumus¬

Expanded text:
Hanc mensam indignam noverit esse sibi. Et ideo omnem convivam a superfluis et nomiliarissimos coepiscopos illius scripturae oblitos, et contra eam loquentes, tam aspere aliquando reprehendit, commotus ut diceret, aut delendos esse illos de mensa versus, aut se de media refectione ad suum cubiculum surrecturum. Quod ego et alii, qui illi mensae interfuimus, experti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
secũ cõmorantib & conuiuantib pocu¬
lorũ p̃fixus in disciplinationes quoque
& trans gressiones suorũ a regula recta
&hon esta & arguebat &olerabat quan¬
tũ decebat &opor tebat: Intalib p̃cipuȩ
docens necui: quã cõrdelinar&ur in uer¬
bamaligna ad & cuscendũ &curationer
in peccat is: Eut dũquisq offer& mu¬
nus suũ ad altare: & illic re cordatus fu¬
erit qđ frat̃ suus hacbeat aliquid aduer¬
sus illũ relinquenum eẽ munus aclal¬
tare atq: eundẽ quod fratrire concili&

Expanded text:
secum commorantibus et convivantibus pocusecum commorantibus et convivantibus poculorum praefixus. Indisciplinationes quoque et transgressiones suorum a regula recta et honestate, arguebat, et tolerabat quantum decebat et oportebat: in talibus praecipue docens, ne cujusquam cor declinaretur in verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis , et dum quisque offerret munus suum ad altare, et illic recordatus fuisset quod frater suus haberet aliquid adversus illum, relinquendum esse munus ante altare, atque eu
Abbreviated transcription (Latin):
habere uoluebat ab omã mole stico tem¬
porcli nontam̃ illa uolentes & aedifi¬
cantes ꝓhibebat. Nisi tantã in modera
nterea dũ eccła pecunia defece
hoc ipso populo xp̃iano denunciabat
Nonse habert quod in digentib: eroga¬
r& : Num & de uasis dominicis propt̃
flari uidebat indigentib dispensari:
Qđ n cõmemorassẽ. nisi contracarna¬
lem sensũ quorundã fieri ꝑ uiderẽ.
& hoc ipsũ &iã uenerabilis memoriae
ambrosius intalib: ne cessitactibus
indubitant̃ eẽ faciendũ & dixit & scripsit
Ced& de neglecto afidelib: ga⁊ ophila¬
tio & secr&crio unde altari necess¬
ria inferentur:Aliquaendo in
ecła loquensãmonebat: qđ & iam
bea tissimũ ambrosiũ sep̃sent̃e in eccła
ac mensa sũptib que cõmunib alebiont᷑
& uestiebantur: & nequis quãẽ faciliiu¬
populo p̃dicabat & suis institue rat
nequir uitar& neadmensa quidẽ qđ
si plapsus fecis s&. unã destatutis per¬
debat potionẽ: Numerus enĩ ercet siusi

Expanded text:
habere volebat ab omni molestia temporali: non tamen illa volentes et aedificantes prohibebat, nisi tantum immoderatos. Interea dum Ecclesiae pecunia deficeret, hoc ipsum populo christiano denuntiabat, non se habere quod indigentibus erogaret. Nam et de vasis dominicis, propteflari jubebat, et indigentibus dispensari. Quod non commemorassem, nisi contra carnalem sensum quorumdam fieri perviderem. Et hoc ipsum etiam venerabilis memoriae Ambrosius in talibus necessitatibus indubitanter esse faciendum, et dixit, et scripsit . Sed et de neglecto a fidelibus gazophylacio et secretario, unde altari necessaria inferuntur, aliquando in ecclesia loquens admonebat: quod etiam beatissimum Ambrosium se praesente in ecclesia ac mensa sumptibusque communibus alebantur et vestiebantur. Et ne quisquam facili jupopulo praedicabat, et suos instituerat, ne quis juraret, ne ad mensam quidem. Quod si prolapsus fuisset, unam de statutis perdebat potionem: numerus enim erat suis
Abbreviated transcription (Latin):
manerent & illis omnib: feminarũ per¬
sonis posse una cõmoraentib aut aduen¬
tantib: aut tẽptactionib pessime dif¬
facmari: Obhoc ergo dicebant num quã
debere feminas cũ seruis dĩ &uo castissi¬
mis unamanere domome ut dictũ est
aliquod scandalũ uł offendiculũ tacli&ẽ¬
ploponer &ur infirmis: & siforte ab a liqui¬
b feminis ut uide r&ur uel salutar& ur¬

Expanded text:
manerent, ex illis omnibus feminarum permanerent, ex illis omnibus feminarum personis posse una commorantibus vel adventantibus, aut tentationibfamari. Ob hoc ergo dicebat, nunquam debere feminas cum servis Dei, etiam castissimis, una manere domo, ne, ut dictum est, aliquod scandalum aut offendiculum tali exemplo poneretur infirmioribus: et si forte ab aliquibus feminis ut videretur
Abbreviated transcription (Latin):
& munus adalta¬
re offerendum:. O Siu ipse aduer¬
Siu ipse aduer¬
sus frem suũ aliquid haber& corripere
eũ debere in parte: & sicũ audiss& lu¬
cratur e& suũ fratrẽ. sinminur adhi¬
bendũ eẽ unũ aut duos. quod st& ipsos con¬
tẽ pner& eccłam adhibendũ : Sinuero &
huic non oboe dir&. & si illi ut & nicus & pu¬
blicanus: & illud addens ut fratripeo¬
canti & ueniã p&enti Nonsepties ses
sepiuagies septies delictum relaxetur :
Sicut quisq adno sibi cotidie postulat relaxari:
germana soror quȩ uidua dõ seruiens.
multu ꝑ tẽpore usq in diẽ obiuis sui p̃po¬
sita ancillarũ diuixit: Sed nec fractres
quas per sonas scõru episcoporũ conci¬
liac in&ceptis posuerunt: Dicebatu
quia & si desorore & neptis secũ com¬
morantib: nulla nascipossit malasus
ces sacrus. secũq manentib feminis
a foris intrarent. dehis pos se offendi¬
culũ. Aut scandalũ infirmius nasci
& illos quicũ ep̃o uł quolib& clerico forte

Expanded text:
 munus ad altare offerendum . Si vero ipse adversus fratrem suum aliquid haberet, corripere eum debere in parte; et si eum audisset, lucratus esset suum fratrem: sin minus, adhibendum esse unum aut duos: quod si et ipsos contemneret, Ecclesiam adhibendam: sin vero et huic non obediret, esset illi ut ethnicus et publicanus. Et illud addens, ut fratri peccanti et veniam petenti, non septies, sed septuagies septies delictum relaxetur , sicut quisque a Domino quotidie sibi postulat relaxari. germana soror, quae vidua Deo serviens multo tempore usque in diem obitus sui praeposita ancillarum Dei vixit. Sed nec patrui suquas personas sanctorum episcoporum concilia in exceptis posuerunt. Dicebat vero, quia etsi de sorore et neptibus secum commorantibus nulla nasci posset mala suscessariis secumque manentibus feminis a foris intrarent, de his posse offendiculum aut scandalum infirmioribus nasci; et illos qui cum episcopo vel quolibet clerico forte
Abbreviated transcription (Latin):
uisitar&. &si forte adegrotintes ut ob
hoc p&er&ur ut ꝑeis in p̃senti dõ rogeo¬
& eisq manũ in poner& sine mora ꝑ¬
gebat: Feminarũ autẽ monasterix
non nisi urgentib: necessitatib: uisitec¬
bect: Seruandũ quoq inuita & morib
homiiins đi roserebat: quod instituto

Expanded text:
rte ab aegrotantibus ob hoc peteretur, ut pro eis in praesenti Dominum rogaret, eisque manus imponeret; sine mora pergebat. Feminarum autem monasteria nonnisi urgentibus necessitatibus visitabat. Servandum quoque in vita et moribus hominis Dei referebat, quod in instituto
Abbreviated transcription (Latin):
corda cũ manib: leuare ẽ orationis nr̃ae studiũ
cũ merito bonȩ operationis erigere. dat ꝓfecto
Nolomortem peccatoris sedut conuertatur &uiuat
Nullu s aũ de iniquitatũ suarum in manitate desper&
Icernos as nãq niniuitarũ culpas triduana poeni¬
tentia abstersit &conuersus latro uitae premia
&iam in ipsa sententia suae mortis emeruit:
Mutemus igitur corda & presumamus nosiamꝑce¬
pis se quod p&imus. citius ad precẽ iud ex flectitur
si a prauitate sua p&itor corrigatur Imminen¬
te ergo tante anĩa duersionis gladio inos in por¬
tunis flaib: insistamus. Eanamq: quae ingrata
esre hominib: sol& inportunitas iudicio ueri¬
inuocame in die tribulationis tuae eripiãte &¬
homorificabis me: Ipse ergo sibi testis est quia inuo¬
cantibus misereri desiderat. qui ammon& ut inuoc&ur
ab ipso feriae quartae diluculo septi formis la&aniae.
iudex cum culpas nras nos punire considerat ipse a

Expanded text:
corda cum manibus levare est orationis nostrae studium corda cum manibus levare est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis eregere. Dat profecto,'Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat'. Nullus autem de iniquitatum suarum inmanitate disperet; veternosas namque Ninnivitarum culpas triduana paenitentia abstersit, et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit. Mutemus igitur corda et praesumamus nos iam percepisse, quod petimus. Citius ad praecem iudex flectitur, si a pravitate sua petitur corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos inportunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus inportunitas solet, iudicio veri'Invoca me in die tribulationis tuae et eripiam te, et magnificabis me'. Ipse ergo sibi testes est, quia invocantibus miserere desiderat, qui ammonet, ut invocetab ipso feriae quartae dilucolo septiformis laetaniae iiudex, cum culpas nostras nos punire considerat, ipse a