comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsi candem prieuaricationis foueam. qua alios misere dilapsos contemplantur incidant.
Porro quod sequitur et penitudine non flectetur. aeternam quãminatus est atq immutabilẽ
dñi sententiam significat. Quod uero subiungitus neq enim homo est utagit pęnitentiam.
manifeste innuit. quod supra ubi paenituis sedicitur. non passibilitas diuine substantiȩ apud
que non est transmutatio. noc uicissitudinis obumbratio. sed humano more hominibus tempe¬
ratadĩ locutio signatur. Nonergo sicut hominẽ itadm̃ cuiusquam facti sui penitet. cuius de
omnibus omnino rebus tam fixa sententia quam cestast priescientia. ATILLENT¬

Expanded text:
et ipsi eamdem praevaricationis foveam, qua alios misere dilapsos contemplantur, incidant. et ipsi eamdem praevaricationis foveam, qua alios misere dilapsos contemplantur, incidant. Porro quod sequitur, Et poenitudine non flectetur, aeternam quam minatus est, atque immutabilem Domini sententiam significat. Quod vero subjungitur, Neque enim homo est, ut agat poenitentiam, manifeste innuit quod supra, ubi poenituisse Deus dicitur, non passibilitas divinae substantiae, apud quam non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio, sed humano more hominibus temperata Dei locutio signatur. Non ergo sicut hominem, ita Deum cujusquam pacti sui poenitet, cujus de omnibus omnino rebus tam fixa sententia, quam certa est praesentia. At ille
Abbreviated transcription (Latin):
missis remittendisq cotidie peccatis. auctoris nr̃i munus accepimus. Timendũq petipsi sup¬
ne ussionis minus solliciti. mereamuraudire cũsaul: quiatriũ phator in israhel non parcet:
Hocest quiin plurimis uictoriedonũ concessit. ut ad gratiarũ actionem uiuendiq industriam
puocaret. Idem uos adultimũ suae sanctionis incurios seuera examinatione damnabit.
Ouidam putant hoc quoddicitur. Sorro triumphator inisrahel non parcet. Non addñm
sed ad illum eẽ referendũ dequo praemissũ et. et tradidit illud ꝓximotuo meliorite:
Quod uidelicet dauid accepta regni potestate ueldomui suul. uel exteris Nationibus dñi
iussu trucidaindis parcere noluerit. Quodita moraliter exponunt. quia meliores nobis
pximi. uitiaquae nobis praeualuisse conspexerint. summo insestudio conentur extinguere. Ne

Expanded text:
missis remittendisque quotidie peccatis, Auctoris nostri munus accipimus Timendumque ne et ipsi supmissis remittendisque quotidie peccatis, Auctoris nostri munus accipimus Timendumque ne et ipsi supernae visionis minus solliciti, mereamur audire cum Saul, Quia triumphator in Israel non parcet; hoc est, qui in plurimis victoriae donum concessit, ut ad gratiarum vos actionem, vivendique industriam provocaret, idem vos ad ultimum suae sanctionis in curia severa examinatione damnabit. Quidam putant hoc quod dicitur, Porro triumphator in Israel non parcet, non ad Dominum, sed ad illum esse referendum, de quo praemissum est, Et dabit illud proximo tuo meliori te; quod videlicet David accepta regni potestate, vel domui Saul, vel exteris hostibus, Domini jussu trucidandis parcere noluerit. Quod ita moraliter exponunt, quia meliores nobis proximi vitia, quae nobis praevaluisse conspexerint, summo in se studio conentur exstinguere, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dũ caquaenorunt bona operari contemnunt: adextremũ iustodĩ iudicio quacagenda sunt pes¬
cire merentur. Hinc hereticorũ luxdues multimodas ⁊itaniorũ messes seminis euangelii pefario
germine polluit dum repulsa sepius abactione ueritatis scientia conuersa tandem sese aufere¬
bat etamente. PORROTRIUMPHATOA INISRANELNONPAACIT ET PENITVDINT NON
israhel contra amalech dimicantem suagratia triumphauit ipse etiam tibi uerbũ eius pracuarican¬
ti non parcet. Quiquanto uincendi facultatem nontua fostitudine sedcelitus accepisti tanto in
seruando anathema. minus excusabilis ostenderis. Quia sicut moysesait Sellũ solius dñi est
contri amilech. et delebo inquit memoriam a malech subclo. Quodidem et inspirrtaliest cesta¬
mine sentiendum ubi co muiori periculo parcimus hostibus id estuitiis indulgemus quo magis in re¬

Expanded text:
dum ea quae norunt bona operari contemnunt, ad extremum justo Dei judicio, quae agenda sint, nesdum ea quae norunt bona operari contemnunt, ad extremum justo Dei judicio, quae agenda sint, nescire merentur. Hinc haereticorum luxuria multimoda zizaniorum, messem seminis evangelici nefario germine polluit, dum repulsa saepius ab actione veritatis scientia, conversa tandem sese auferebat et a mente. Porro triumphator in Israel non Israel, contra Amalec dimicantem sua gratia triumphare fecit, ipse etiam tibi verbum ejus praevaricanti non parcet; qui quanto vincendi facultatem non tua fortitudine, sed coelitus accepisti, tanto in servando anathema minus excusandus ostenderis. Quia sicut Moyses ait: Bellum solius Domini est contra Amalec ; et: Delebo, inquit, memoriam Amalec sub coelo . Quod idem et de spirituali est certamine sentiendum, ubi eo majore periculo parcimus hostibus, id est vitiis indulgemus, quo majus in re
Abbreviated transcription (Latin):
Scidirdñs regnum istihel atchodie ec dabit illud proximotuo mediorite: Gonuersi gratia
pphetali ut propt̃ peccata discederet aiudȩis. apprehendere illi Nontotum prophetie laccionis
indumentũ quo animam cale facere fide uelornare possent operibus sedextremã solum modo
sumitatem quacest in puste littere quam etipsm asoliditate sensus spiritalis abstrahentes
quis a proph&icȩ uestis intcentate sciderunt. Id eoq qm̃ proph&as scindere nontimuerunt scindiase reg¬
nũ di etgentibus tradi meruerunt. Sed ethodie quisq sacracloquia quibuseruditus est et ad querendũ
regnum celeste imbutus impbumente contempserit : quia uestem sacro scãm unguentisse in regnũ
maculat. ablatam sibi regni beatitudinem. proximo meliori relinquit. Neq atalium significan¬
da miseria discrepat. quod samuhel audita suulis suꝑbia conuersus ut abiret dicitur. Nultienĩ

Expanded text:
Scidit Dominus regnum Israel a te hodie, et tradidit illud proximo tuo meliori te. » Nota Scidit Dominus regnum Israel a te hodie, et tradidit illud proximo tuo meliori te. » Nota prophetali, ut propter peccata discederet a Judaeis, apprehendere illi non totum prophetiae lectionis indumentum, quo animam calefacere fide, et ornare possent operibus; sed extremam solummodo summitatem, quae est in parte litterae, quam et ipsam a soliditate sensus spiritualis abstrahentes, quasi a prophetiae vestis integritate sciderunt. Ideoque quoniam prophetas scindere non timuerunt, scindi a se regnum Dei, et gentibus tradi meruerunt. Sed et hodie quisque sacra eloquia, quibus eruditus est, et ad quaerendum regnum coeleste imbutus, improba mente contempserit; quia vestem sacrosanctam ungentis se in regnum maculat, ablatam sibi regni beatitudinem proximo meliori relinquit. Neque a talium significanda miseria discrepat, quod Samuel, audita Saulis superbia, conversus ut abiret dicitur. Multi enim
Abbreviated transcription (Latin):
deuotione suis holo causta degregibus offerebat auctori. sedlaudabiliorem multo designat eũ.
qui ad consiliũ euangelii exhibet corpussuum hostiam uiuentem sc̃am dõ placentem. Sat ei¬
Sicut cetera lectionis huiusce. sicethec reprobati saulis abiectio iuxta allegoriam quidem
sinagoge iuxta uero leges tropologiȩ cuius lib& falso xp̃iani ud magistri ul discipuli. primo
fiddli ac postmodum damnabili possunt conuenire statui. impleta prophetiabalaam quae
dicit. Tolletur propteragag rex eius et auferetur regnum illius: quia uidelicet propter contec¬
tam intempore. Necdeletam funditus suꝑbiȩ pestem . Et populus quondam iudaicus et nunc
xpianorũ quam plurimi regnicȩlestis sint sede priuati. ETCONUIRSUS ESTSAMUNIL
ut abinet. ille autem apprehendit summitatem pallii cius quae et scissa est . Etait adeũ samuhel¬

Expanded text:
devotione suis holocausta de gregibus offerebat Auctori; sed laudabiliorem multo designat eum devotione suis holocausta de gregibus offerebat Auctori; sed laudabiliorem multo designat eum qui ad consilium Evangelii exhibet corpus suum hostiam viventem, sanctam, Deo placentem. Pro ehujusce lectionis, sic et haec reprobati Saulis abjectio, juxta allegoriam quidem synagogae, juxta vero legis tropologiam cujuslibet falso Christiani, vel magistri vel discipuli primo fideli, ac postmodum damnabili possunt convenire statui, impleta prophetia Balaam, quae dicit: Tolletur propter Agag rex ejus, et auferetur regnum illius ; quia videlicet propter contectam in pectore, nec deletam funditus superbiae pestem, et populus quondam Judaicus, et nunc Christianorum quam plurimi regni coelestis sint sede privati. Et conversus est Samuel ut abiret,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & nunc in ecclesia sunt non paucediuitiis pariter &criminibus ad grauati. qui peccata quibus
adhȩrere Nondesistunt. elemosinisse cotidianis abluere confidant. Sunt alii quiieiuniis etora¬
tionib psalmodieq frequentia. castigarise arbi trentur a sordibus uitiorum. quibus abstinere
Noncurant. cũ dñs huius modi sibi hostias Non peccatores quos libet et impuros. sed a peccato
continentes offerre p̃cipiat. Deniq psalmista nonait intermala opera facbonũ. sed declina
inquitamalo et facbonum. Et leprosus in lege uelimmundus. Nequaquam cũ ipsa inmunditia
sed ubi mundatus ab hac uideretur. hostias dõ iubebatur offerre. Notandũ autem quod ñ
uictimas malas. sed oboedientiam dicit ẽẽ meliorem. ut illas quoq tempore bonas ostendit
Nonuituperat legem. sed euangeliũ praefest. Laude dignũ ducit populũ legis quipia cordis

Expanded text:
Sed et nunc in Ecclesia sunt non pauci divitiis pariter et criminibus aggravati, qui peccata quibus Sed et nunc in Ecclesia sunt non pauci divitiis pariter et criminibus aggravati, qui peccata quibus adhaerere non desistunt, eleemosynis se quotidianis abluere confidant. Sunt alii qui jejuniis et orationibus, psalmodiaeque frequentia castigari se arbitrentur a sordibus vitiorum, quibus abstinere non curant, cum Dominus hujusmodi sibi hostias non peccatores quoslibet et impuros, sed a peccato continentes offerre praecipiat. Denique Psalmista non ait, Inter mala opera fac bonum; sed, Declina, inquit, a malo, et fac bonum . Et leprosus in lege vel immundus, nequaquam cum ipsa immunditia, sed ubi mundatus ab hac videretur, hostias Deo jubebatur offerre. Notandum autem quod non victimas malas, sed obedientiam dicit esse meliorem, ut illas quoque suo tempore bonas ostendat. Non vituperat legem, sed Evangelium praefert. Laude dignum dicit populum legis, quia pia cordis
Abbreviated transcription (Latin):
et a postolica uoce aliam tibi uiuendi regulam condere acuitiorũ spolia congregire maluisti÷
Inquibus non nũquã et sioculos mortaliũ tibi fallere uisuses. ante internitam̃ arbitris exa¬
men malũ grande fecisti ET AITSAULAOSAMVNELEM IMMO AVDIUI VOCI DNI¬
conueniat. ex his quae superius exposita sunt facillime patet: Sunt enim quiud scripturae sacre
lectione uel magistrorũ sermone conuenti ac prosuis redarguti commissis. Non humiliando reme¬
dium flagitare. sed insuꝑ excusando malint augmentũ conquirere peccatorum. ETAIISA¬
MUNEI NUQUIS UULT ONS NOLOCAUSTU AUT UICTIMAS. ET NONPOTIUS UTOSOE¬
diatur uocidñi : Melior est enim oboedientia quãuictimȩ & auscultare magisquã offerre
adipem ari&um &c&. Et haec quidem proprie iudeis dicta conueniunt. quineglecto iudicio¬
misericordia et fide ceterisq talibus. ꝑhostiasse etholocausta dñm placare posse rebantur.

Expanded text:
et apostolica voce, aliam tibi vivendi regulam condere, ac vitiorum spolia congregare maluisti? et apostolica voce, aliam tibi vivendi regulam condere, ac vitiorum spolia congregare maluisti? in quibus nonnunquam etsi oculos mortalium tibi fallere visus es, ante interni tamen arbitri examen malum grande fecisti Et ait Saul ad Samuelem: Imo audivi vocconveniat, ex his quae superius exposita sunt facillime patet. Sunt enim qui vel Scripturae sacrae lectione, vel magistrorum sermone convicti, ac pro suis redarguti commissis, non humiliando remedium flagitare, sed insuper excusando malint augmentum conquirere peccatorum. Et ait Samuhel numquid vult Dominus holocausta aut victimas et non potius ut oboediatur voci Domini melior est enim oboedientia quam victimae et auscultare magis quam offerre adipem arietum misericordia et fide, caeterisque talibus, per hostias se et holocausta Dominum placare posse rebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
israhelx ec misittedñs inuia etait Vade et int̃fice peccatores amalech et pugnabis contra
cos usq ad internetionẽ eorũ. Quare ergo non audisti uocem dñi seduersus ad priedam es et
fecisti malũ inoculis dñi Et haec beati samuhelis increptio congruit cui lib& xp̃iano¬
fidem qua imbutus est p̃uaricanti. dicente adeũ aliquo spiritaliũ magistrorũ quorũ idem
samuhel speciem tenet. Uonne cũ humiliatus ananimotuo. ꝓuita p̃terita quacerat sinedõ ad
ecdesiam uenisses. accepta fidei et baptismigratia caput in exercendis sp̃s fructibus factus es.
quibus aduisionem diuinȩ claritatis ꝑuenire deberes: ssrahel namq uir uiden sdm̃ int̃pretatur
Vnxitq tedñs chrismate sui sp̃s ut bonorũ rector ac moderator actuũ ad eterni regis imperium
ꝑtineres Mittens tequoq: inuia nouȩ conuersationis. expugnato u&eri homine cũ actibuseius
omnia quae sunt suꝑ terram membratemortificare praecepit. Quareergo contempta euangelica

Expanded text:
Israhel et misit te Dominus in via et ait vade et interfice peccatores Amalech et pugnabis contra eos usque ad internicionem eorum quare ergo non audisti vocem Domini sed versus ad praedam es et fecisti malum in oculis Domifidem qua imbutus est praevaricanti; dicente ad eum aliquo spiritualium magistrorum, quorum idem Samuel speciem tenet: Nonne cum humiliatus in animo tuo pro vita praeterita, quae erat sine Deo, ad Ecclesiam venisses, accepta jam fidei et baptismi gratia, caput in exercendis Spiritus fructibus factus es? quibus ad visionem divinae claritatis pervenire deberes. Israel namque vir videns Deum interpretatur. Unxitque te Dominus chrismate sui Spiritus, ut bonorum rector ac moderator actuum ad aeterni regis imperium pertineres. Mittens quoque te in viam novae conversationis, expugnato vetere homine cum actibus ejus, omnia quae sunt super terram membratim mortificare praecepit. Quare ergo, contempta evangelica
Abbreviated transcription (Latin):
dnis ad me noete Su prilegimus quodindic sit unctus in rgem saui indic quodungui
debcat p̃dictus et nune noctẽ reprobutus ostenditur: Non hoc fostuitu &e sinecausa sed quia
dies aliquando iustitia. ⁊ox peccatum accipitur: indic dectus ee nocter iettus est isQ splqut
humilitatis modestiam regnare. propt̃ noxam in oboedientiȩ meruit repmoturses&oniiuoro
iudieio solmerito uariunte humano. Sed ethodie dicente dño quu multisunt uocrti nuic

Expanded text:
bi, etc. Supra legimus quod in die sit unctus in regem Saul; in die quod ungi bi, etc. Supra legimus quod in die sit unctus in regem Saul; in die quod ungi debeat praedictus, et nunc nocte reprobatus ostenditur. Non hoc fortuitu et sine causa, sed quia dies aliquando justitia, nox peccatum dicitur, in die electus, et nocte rejectus est, qui propter humilitatis modestiam regnare, propter noxam inobedientiae meruit reprobari, non divino judicio, sed merito variante humano. Sed et hodie dicente Domino: Quia multi sunt vocati, pauci
Abbreviated transcription (Latin):
pociua uidebantur. Neq ea delere curauit. quin potius hacc ipsa uistutes arbitratus
adatousio gute offerenda putauit. Verbigratia stultitiam simplicitatem putando. ⁊ racundie
pcaritaie telum finces echelie nuncupundo desidiam torporis patientium Qulira ostimantios
crangustiam tenacitatis pursimoniȩ discretionem uocando : Et notandi purites acunanda
pruorĩ consu&udo pequissima. quiexcusando sua solent am̃missi cumulare: Ecccenim
saul cacquaedño iubente occisi sunt secum populo occidisse. his uero quicontta int̃dictũ eius
neferustas miiepuerise sed populũ pepcisse testatur ł tmulti neglegentes acdesidrss siequa
uitie suqꝙ runeri it seel se su perisse putiuerint Nonhuec auetonisgritiȩ sedsuo sudoritribuu
causintur ute xobliquo et imipsũ nature auctonem rcatus humani causa refundatu alui¬

Expanded text:
nociva videbantur, neque ea delere curavit; quin potius haec ipsa virtutes arbitratus, nociva videbantur, neque ea delere curavit; quin potius haec ipsa virtutes arbitratus, auctori suo grate offerenda putavit. Verbi gratia, stultitiam simplicitatem putando, iracundiae procacitatem zelum Phinees et Heliae nuncupando, desidiam torporis, patientiam David aestimando, et angustiam tenacitatis parcimoniae, discretionem vocando; et notanda pariter ac vitanda pravorum consuetudo nequissima, qui excusando sua solent admissa cumulare. Ecce enim Saul ea quae Domino jubente occisa sunt, se cum populo occidisse; his vero quae contra interdictum ejus reservata sunt, non se, sed populum pepercisse testatur. Et multi negligentes ac desides, si qua vitia superaverint, vel se superasse putaverint, non haec auctoris gratiae, sed suo sudori tribuunt. aluisse causantur, ut ex obliquo et in ipsum naturae Auctorem reatus humani causa refundantur. Di
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. Dixitq samuhel: Et quaeest haec uox gregum quaeresonat in auribus meis. et armento¬
rum quã ego audio Uocem gregum et armentorũ: in conditos animi motus. dissonosq¬
cogitationũ insolentiũ tumultus intellege. Quos quicũq inseedomare acreprimere dissi¬
mulat. frustra se uerbũ dñi quouitia cuncta demoliri praecepit iactat impleuisse. ETXII
SAUL DEAMALEEH ADDUXEAANTEA. PEPERCIT ENIM POPULUS MELIORIBUS
ouibus &armentis. utimmolarentur dñodõtuo. Reliquauero occidamus. Haec no¬
omnia. sed etuiris spiritalibus fraudulenta prauorũ pectora patent. Nam etheliseus
longe posito giezi praesenserat corde : Et a postolus corpore absens sed praesens spũ arguit
peccintem incorintho. De exemplis inquit reꝓborũ ad duxere multi modos brutorũ
lasciuorũq affectuũ clamores. Peꝑcit enim sensus inprudens his uitiis quaeminus

Expanded text:
Domini dixitque Samuhel et quae est haec vox gregum quae resonat in auribus meis et armentoDomini dixitque Samuhel et quae est haec vox gregum quae resonat in auribus meis et armentorum quam ego audio cogitationum insolentium tumultus intellige; quos quicunque in se edomare ac reprimere dissimulat, frustra se verbum Domini, quo vitia cuncta demoliri praecepit, jactat implevisse. Et ait Saul: De Amalec adduxerunt ea: pepercit enim populus melioribus ovibus et armentis, ut immolarentur Domino Deo tuo: reliqua vero occidimus h. omnia, sed et viris spiritualibus fraudulenta pravorum pectora patent. Nam et Elisaeus longe posito Giezi, praesens erat corde. Et Apostolus corpore absens, praesens autem spiritu, arguit peccantem in Corintho. De exemplis, inquit, reproborum adduxere multimodos brutorum lascivorumque affectuum clamores. Pepercit enim sensus imprudens his vitiis, quae minus
Abbreviated transcription (Latin):
hdi eoquoduenis set siul incurmdũ. et erexissec sibi fornicem triumphalem. et reuersus trinsis¬
set descendissetq ingalgala. Carmelus notitia circũcissonis. galgala reuelatio dicitur
Multi ergo necdũ plene uitiorũ cestamine deuicto. cestam iam sibi quasi ꝑfectȩ purificationis
agnitione consũmatis coronim iustitię suꝑẽẽ ꝓmittunt: quod est signũ sibi triumphale. fiducia
iam consũmaiti agonis erigere: Ithoc in monte altissimo uistutũ. qui notitia circũcisionis appel¬
lxur: Descenduntq posthaec inituclationẽ. cũ seipsi postuistutũ culmen ascensum. Post praelibu¬
tum suꝑnȩ retributionis gaudium uera iam humilitate gloriosos autumant uericiter reuela¬
ta cordis facie Nosse arcana. dequibus patridñ sait. Abscondisti hiec asapientibus ec prudentib
et reuelastiea paruulis. ETDIXIT EISAUL. BENEDICTUS TUONO IMPLEUIUERBŨ¬

Expanded text:
eli, quod venisset Saul in Carmelum, et erexisset sibi fornicem triumphalem, et reversus fuiseli, quod venisset Saul in Carmelum, et erexisset sibi fornicem triumphalem, et reversus fuiset ad Saul mane, etc. Carmelus, notitia circumcisionis; Galgala, revelatio dicitur. Multi ergo necdum plene vitiorum certamine devicto, certam jam sibi quasi perfecta purificationis agnitione consummatis coronam justitiae superesse promittunt; quod est signum sibi trium phale fiducia jam consummati agonis erigere, et hoc in monte altissimo virtutum, qui notitia circumcisionis appellatur. Descenduntque post haec in revelationem, cum se ipsi post virtutum culmen ascensum, post praelibatum supernae retributionis gaudium, vera jam humilitate gloriosos autumant veraciter revelata cordis facie nosse arcana. De quibus Patri Dominus ait: Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Et dixit ei Saul: Benedictus tu Domi
Abbreviated transcription (Latin):
turbitio sensus quac in homines cadere sl& rettictantes quid in prouide mali cõmiserint. sed mutatione
dr̃ rerum transcuntiũ immutabili praescientia manente diuma. sicut eum non paenitere mut are nol¬
le quae statuit significat. Iurauit enim dñs et non puenitebit eũ. tues sacerdos ineternũ. Hoc est
quod semel statuit. Nũquã sicerdotiũ xp̃i mutabit. senituit enim saul constituisse regem. quia
etpfidiam totius iudeȩ gentis etfidem falsorũ xp̃ianorũ ꝓmisso regnimunere priuat. COXIRIS¬
tatusq est samuhel et clamauit ad dñm tota nocte Non haec ꝑallegoriam exponenda. sed ad
imitationem potius sunt trahenda uistutis. ut pro fratrũ erratis. quae ipse in se intellegere nondũ
queunt Non solũ comtristemur inanimo. sed e tomni ad dñm proeis intentione clamemus. Nee non
ctipsos mox ut locus tempusq arriserit ad agnitionem correctionẽq admissorũ reuocare curemꝰ
CUNS OENOCTE SURAEXISSET SAMUHET UTIRET ADSAUL MANE NUNTIATUMEST SAMV¬

Expanded text:
turbatio sensus, quae in homines cadere solet, retractantes quid improvide mali commiserint; sed mutatio dicitur rerum transeuntium, immutabili praescientia manente divina; sicut enim non poenitere, mutare nolle quae statuit significat. Juravit Dominus et non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum ; hoc est, quod semel statuit, nunquam sacerdotium Christi mutavit. Poenituit autem Saul constituisse regem; quia et perfidiam totius Judaeae gentis, et fidem falsorum Christianorum promissio regni munere privet. Contristatusque est Samuel, etc. Non haec per allegoriam exponenda, sed ad imitationem potius sunt trahenda virtutis: ut pro fratrum erratis, quae ipsi in se intelligere nondum queunt, non solum contristemur in animo, sed et omni ad Dominum pro eis intentione clamemus; nec non et ipsos mox ut locus et tempus arriserit, ad agnitionem correptionemque admissorum revocare curemus. Cumque de nocte surrexisset Samu
Abbreviated transcription (Latin):
Nomine quod trans festur intectum. quia contectus siepe a cognitione ꝓximorũ fastus
clationis tum& in corde prauorum. Apprehendit autem agag regem uiuũ. et uulgus int̃¬
fecit. quiuitia carnis cradic̃ans. caputeorũ suꝑbiam disputando auistutib secernere.
et quantũ sit noxia nouit definire. Sed hanc humiliter uiuendo inseipso non nouit
extinguere Parcitq saulagag. parcit et populus: quando et dux ipse uistutũ animus
latenti in praecordiis suꝑbiȩ molliter annuit: et uniuersa quaehunc sequitur operum
spiritaliũ turma eiusdem nefanditumoris assensione corrũpitur. FACTŨESTAU

Expanded text:
nomine, quod transfertur in tectum, quia contentus saepe a cognitione proximorum, fastus nomine, quod transfertur in tectum, quia contentus saepe a cognitione proximorum, fastus elationis tumet in corde pravorum. Apprehendit autem Agag regem vivum, et vulgus interficit, qui vitia carnis eradicans, caput eorum superbiam disputando a virtutibus secernere, et quantum sit noxia novit definire; sed hanc humiliter vivendo, in seipso non novit exstinguere. Parcitque Saul Agag, parcit et populus, quando et dux ipse virtutum animus latenti in praecordiis superbiae molliter annuit; et universa quae hunc sequitur operum spiritualium turma, ejusdem nefandi tumoris assensione corrumpitur. Factum est au
Abbreviated transcription (Latin):
uanȩ laudis uel honoris app&itum. quasiminus noxia uel etiam salubria. Nec non &ip¬
sum regem uitiorum pinguissimũ hocest suꝑbiȩ tumorem nolunt disꝑdere. reitũ pro¬
fecto grauissimȩ praeuaricationis incurrunt. Cuius obmeritũ reatus etiudeorum populo
quondam in exemplũ siulis ablatũ regnũdĩdatũ est genti facienti fructus eius. et multi hodie
xp̃ianorum promissim sibi uitȩ coronam. aliis obtinendam relinquunt. Vbi &iam uixta
litteram saluberrime monemur. ut diuini praecepti auctoritas humanũ semꝑ in nobisuin¬
cat affectum. Stulta enim miseratione parcit homo homini. cuids̃ non parcendũ pracceperit
quasi melius nouerit quiddehomine fieridebeat homo. quãqui hominẽ fecit. Non autẽ
sola auctoritate regni suꝑbiam designat agag. quia initiũ omnis peccati suꝑbia. sed et ipso

Expanded text:
vanae laudis vel honoris appetitum, quasi minus noxia, vel etiam salubria, nec non et ipvanae laudis vel honoris appetitum, quasi minus noxia, vel etiam salubria, nec non et ipsum regem vitiorum pinguissimum, hoc est superbiae tumorem, nolunt disperdere, reatum profecto gravissimae praevaricationis incurrunt. Cujus ob meritum reatus, et Judaeorum populo quondam in exemplum Saulis, oblatum regnum Dei datum est genti facienti fructus ejus. Et multi hodie Christianorum promissam sibi vitae coronam aliis obtinendam relinquunt. Ubi etiam juxta litteram saluberrime monemur, ut divini praecepti auctoritas, humanum semper in nobis vincat affectum. Stulta enim miseratione parcit homo homini, cui Deus non parcendum praeceperit; quasi melius noverit quid de homine fieri debeat homo, quam qui hominem fecit . Non autem sola auctoritate regni superbiam designat Agag quia initium omnis peccati superbia, sed et ipso
Abbreviated transcription (Latin):
abhinc inestem designat et reprobum. Quirecte quidem in nocuis mosi parcit cognatis. recte
uulgus omne etuilia quaeq ac reproba demolitur: Sed nonrecte greges ouium c&eraq in terrã
prona animalia uestes et omnia pulchra simulcum ipso rege reseruat: Et spiritalis militiȩ
duces uniuersũm quia egyptũ intellectualem. hoc est tenebras mundi fugientibu sdĩ famulis
obsistunt. uel homines uel actus reprobos. gladio uerbi etuite retioris exterminare : quicꝗd
uero in sons et mosaicum in tercos inuenerit᷑. debent immune seruare. Atqui ab ominabilia
solum & inffanda. uerbi giatia fornicationem idolatriam. ꝑiuriũ masculorũ concubitũ. fusta
falsa testimonia. & c&eri huiusmodi flagitia. uel in suis uel insubditorũ morib eradicare
satagunt. Comesitiones uero et ebrietates. contentiones et aemulationes auaritiam odium.

Expanded text:
ab hinc inertem designat et reprobum, qui recte quidem innocuis Moysi parcit cognatis. Recte ab hinc inertem designat et reprobum, qui recte quidem innocuis Moysi parcit cognatis. Recte vulgus omne, et vilia quaeque ac reproba demolitur; sed non recte greges ovium, caeteraque in terram prona animalia, vestes, et omnia pulchra simul cum ipso rege reservat. Et spiritualis militiae duces universos, qui Aegyptum intellectualem, hoc est tenebras mundi fugientibus Dei famulis obsistunt, vel homines vel actus reprobos gladio verbi et vitae rectoris exterminare; quidquid vero insons et Mosaicum inter eos invenerint, debent immune servare. At qui abominabilia solum et infanda, verbi gratia, fornicationem, idololatriam, perjurium, masculorum concubitum, furta, falsa testimonia, et caetera hujusmodi flagitia, vel in suis, vel in subditorum moribus eradicare satagunt; comessationes vero et ebrietates, contentiones et aemulationes, avaritiam, odium,
Abbreviated transcription (Latin):
cepto uerbo ueritatis conuesti a prauitate noncurant. ꝑcutiunt᷑ ab euila usq sur: quia ꝑpecuis
ad dicti doloribus. iustam diuinȩ districtionis sententiã sustinent: Quae est eregione a egypti.
quia secundũ Nequitiam studiorũ ipsorũ retribu& illis: Et hos quoq iubente samuhele ꝑcutt
saul. cũidem ecclesiȩ magister. iuxta scẽ scripture monita. Quioboedientes corrigit adintam.
contemtores iuste damnandos praenuntiat. ETAPPATHENDIT ACAGAECI AMALTEN¬
UIUUMSOMNE AUTEM UULCUS INTIA FICIT INOAE CLADII ET PEPEACIT SAULITPO¬
pulus agag &optimis gregibus ouiũ & armentatorũ & uestibus & ari&ib: & uniuersis. quae pul¬
chra erant. Nec uoluerunt disꝑdere ea. Quicquid uero uile fuit et reprobũ hoc demolitis.
Hactenus pugna saulis. optimum discretũq uel sui met ipsius. uel subiectae sibi plebis ratorẽ:

Expanded text:
cepto verbo veritatis, converti a pravitate non curant, percutiunt ab Evila usque Sur: quia perpetuis cepto verbo veritatis, converti a pravitate non curant, percutiunt ab Evila usque Sur: quia perpetuis addicti doloribus, justam divinae districtionis sententiam sustinent, quae est e regione Aegypti; quia secundum nequitiam studiorum ipsorum retribuet illis. Et hos quoque jubente Samuele percutit Saul, cum idem Ecclesiae magister juxta sanctae Scripturae monita, qui obedientes corrigit ad vitam, contemptores juste damnandos praenuntiat. Et apprehendit Agag regem Amalevivum, omne autem vulgus interfecit in ore gladii. Et pepercit Saul, et populus, Agag, et optimis gregibus ovium et armentorum, et vestibus et arietibus, et universis, quae pulchra erant, nec voluerunt disperdere ea: quidquid vero vile fuit et reprobum, hoc demoliti Hactenus pugna Saulis optimum discretumque, vel suimetipsius, vel subjectae sibi plebis rectorem,
Abbreviated transcription (Latin):
conseruat. si praessurie tenebrarũ dequa ereptus est semꝑ meminit. In euila positos ꝑcutit gla¬
dio uerbi. quidicit. Paenitemini igitur et conuestimini. utdeleant᷑ ur̃a peccata. Sed& aposto¬
lus iacobus cũ ait. Miseri estotẽ etlugete et plorate: Nisus uesterꝰ luctũ conuestat᷑. et giudiũ
inmerorem: Humiliamini in conspectudñ et exaltabit uos. Cosdem ꝑcutiendo uenit sur¬
enim aliquando tenebra. Nunc autẽ lux indño. Et ipse insurpositus egyptũ dequa exierat
adtendere non neglexit. dicens Qui non sũ dignus uocari apostolus. qm̃ ꝑsecutus sũ ecclesiãdĩ
Sedmiseri cordiam consecutus sũ. sercussũ se salubriter ut melius postcedem uiueret ostendit.
cũait. Viuo autem iam nonego uiuit uero in me xp̃s. Nec solũ qui conuestunt᷑. sed ethiquiac¬

Expanded text:
conservat, si pressurae tenebrarum, de qua ereptus est, semper meminit. In Evila positus glaconservat, si pressurae tenebrarum, de qua ereptus est, semper meminit. In Evila positus gladio verbi qui dicit: Poenitemini igitur, inquit, et convertimini, ut deleantur vestra peccata . Sed et apostolus Jacobus, cum ait: Miin moerorem. Humiliamini in conspectu Domini, et exaltabit uos. Cum igituri lucis ambulate . Et ipse in Sur positus, Aegyptum, de qua exierat, attendere non neglexit, dicens: Qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei, sed misericordiam consecutus cum ait: Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus . Nec solum qui convertuntur, sed et hi qui, ac
Abbreviated transcription (Latin):
saluandus est abamalech qui ꝑdendus cuseparant᷑ ex amine discretidoctoris uistutes cateciandorũ
quaeiuuant: auitiis quaegrauant: ut pͤpter uitia detestanda cuiuspiam mali. detestent᷑ &iam uistutes.
quas intercetera uitia sedulus exercere ꝓbatur: Nec rursũ bonorũ cuiusquãuitia quib int̃uistutes quasi
homo carere nequit. ꝓpter uiciniam uistutũ amplectenda iudicentur. sed iequo discrimine i nomnib:
corrigant᷑ priua. quaeuiam salutis impediunt: seruentur recta qua eadiuuant. PERCUSSITQ
riens dicitur. in itiũ conuersionis quaeñ sine dolore et molestaquadam quasi pasturitione noui
hominis inchoatur insinuat. Sur. quae inrectam transfestur. ꝑfectũ correctionis finem de signit
Quaebene eregione egypti sita solitudo describitur. quia sicquisq melius rectitudinem quã accepit

Expanded text:
salvandus est, ab Amalec perdendo, cum separantur examine districti doctoris virtutes catechizandorum salvandus est, ab Amalec perdendo, cum separantur examine districti doctoris virtutes catechizandorum quae juvant, a vitiis quae gravant; ut nec propter vitia detestanda cujusquam mali detestentur etiam virtutes, quas inter vitia detestanda sedulus exercere probatur. Nec rursum bonorum cujuspiam vitia, quibus inter virtutes quasi homo carere nequit, propter viciniam virtutum amplectenda judicentur; sed aequo discrimine in omnibus corrigantur prava, quae viam salutis impediunt; serventur recta, quae adjuvant. Percussitque riens dicitur, initium conversionis, quae non sine dolore et molesta quadam quasi parturitione novi hominis inchoatur, insinuat. Sur, quae in rectam transfertur, perfectum correctionis finem designat. Quae bene e regione Aegypti sita solitudo describitur, quia sic quisque melius rectitudinem quam accepit
Abbreviated transcription (Latin):
enim fecisti miseri cordiã cũ omnib filii si srahel. cũ ascenderent deegypto: Et recessitcincus demedio
uocatur sennim. eterat iuxtacades s raecepitergo saul cineo recedere abamalech. curit doctoregre¬
gius ut siquid int̃uitia qua carguit uistutũ quas amplectatur reppererit. seruet in coldme. plures
enim &am int̃ paganos inuenies mansu&os. humiles. benignos. patientes. et in exemplũ cornelii centu¬
rioniis. elemosinis atq orationib seruientes. Quacnimirũ uistutes quia legidiuicina . quasi cognatio¬
ne congriiunt. et deimis mundi tenebris ascendentes. quo ad requiem lucemq: ꝓmissam ꝑuenire pos¬
sint adiuuant. Nequaquam interuitia ꝑdende. sedut possessori suo prodẽẽ queant. Cincus namq possi¬
dens dicitur. auitiorum sunt omniũ secernenda catalogo. Receditenim iubente saulecineus qui

Expanded text:
enim fecisti misericordiam cum omnibus filiis Israhel cum ascenderent de Aegypto et recessit Cineus de medio enim fecisti misericordiam cum omnibus filiis Israhel cum ascenderent de Aegypto et recessit Cineus de medio vocatur Sennim, et erat juxta Cedes . Praecepit ergo Saul Cinaeo recedere ab Amalec. Curat doctor egregius, ut si quid inter vitia quae arguit, virtutum quas amplectatur repererit, servet incolume. Plures enim etiam inter paganos invenies mansuetos, humiles, benignos, patientes et in exemplum Cornelii centurionis eleemosynis atque orationibus servientes. Quae nimirum virtutes, quia legi Dei vicina quasi cognatione congruunt, et de imis mundi tenebris ascendentes, quo ad requiem lucemque promissam pervenire possint adjuvant, nequaquam inter vitia perdendae, sed ut possessori suo prodesse queant Cinaeus namque possidens dicitur, a vitiorum sunt omnium secernendae catalogo. Recedit enim, jubente Saule, Cinaeus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cũ occultis animiuistutib et quac solis pectoris nri arbiter nouit deuotionũ studiis. hostem pre¬
occupare et deuincere satagimus. Nam quasi aꝑto ei cestimine occurrimus: quotiẽs demosinis
precibq ieiuniis et aeteristalib spiritalis armitur generibus. auctoris nri contracũ flagitamꝰ
auxilium. Atcũ fide spe et dilectione horũq similib: a postolicis armis: quaquantũ in nobis
abundent solus quidonauit cognoscit. It homines autẽ alios et ipsos sp̃s nequissimos quamuis
sedulos acsollicite nobis insidiantes latet: cũ inquã huius modi armis inuisibilib contra spiritalia
Nequitie incelestib int̃ ipsas temptationũ ꝓcellas induimur: quasi insidias intorrente contra
amalech tendimus. quia palam furentẽ aduersariũ ubi ñ uid& sternimus. DiXITO: SAUL¬
CINEO ABITE AECEDITE ATO: DISCEDITE AB AMALECN: NEFORTE IN UOLUAUTE. CŨEO TU

Expanded text:
cum occultis animi virtutibus, et quae solus pectoris nostri arbiter novit, devotionum studiis hostem praecum occultis animi virtutibus, et quae solus pectoris nostri arbiter novit, devotionum studiis hostem praeoccupare et devincere satagimus. Nam quasi aperto ei certamine occurrimus, quoties eleemosynis, precibus, jejuniis, et caeteris talibus spiritualis armaturae generibus, auctoris nostri contra eum flagitamus auxilium; at cum fide, spe, et dilectione, horumque similibus armis apostolicis, quae quantum in nobis abundent, solus qui donavit cognoscit; homines autem alios, et ipsos spiritus nequissimos, quamvis sedulo ac sollicite nobis insidiantes, latet. Cum, inquam, hujusmodi armis invisibilibus contra spiritualia nequitiae in coelestibus, vel inter ipsas tentationum procellas induimur, quasi insidias in torrente contra Amalec tendimus; quia palam furentem adversarium, ubi non videt, sternimus. DixitCineo abite recedite atque descendite ab Amalech ne forte involvam te cum eo tu
Abbreviated transcription (Latin):
hostem pualent. cũgemina id estdi et pximi dilectione munitiuiam ueritatis incedunt cũsola
de narũ celestis spe uniuersus terrene habitationis delicias simul &eniserias spernunt : recte pedi¬
tes memoriti ducis ducentenario eedenario pumero conphendunt᷑ Nam quiamillenarius pumerus.
enuis dequo agitur rei siue psone ꝑfectionem sign&. Nullidubium est. Cugian enagies rouamietus
fidedes temptationũ aciem ex primit: quic nunc a de monibus Nunc ab hominibus Nuncanta ipso¬
rum concupiscentia contranos excitata deseuit. Cui nimirũ ciuitati temptantiũ uitiorũ pximur
tanto muros prauitatis grauius alluit ac nobis in expugnabiles reddit : Quanto acrior annũ dñi
placabilem hiemps ꝑsecutionis ex asperat. Inquotamen torrente insidias contra amalech tendimꝰ:

Expanded text:
hostem praevalent, cum gemina, id est Dei et proximi, dilectione muniti, veritatis viam incedunt; cum sola hostem praevalent, cum gemina, id est Dei et proximi, dilectione muniti, veritatis viam incedunt; cum sola denarii coelestis spe universas terrenae habitationis delicias, simul et miserias spernunt, recte pedites memorati duces ducentenario et denario numero comprehenduntur: nam quia millenarius numerus, ejus de quo agitur rei sive personae perfectionem signet, nulli dubium est. Cumque venisset Saul fideles tentationum aciem exprimit, quae nunc a daemonibus, nunc ab hominibus, nunc a nostra ipsorum concupiscentia contra nos excitata desaevit. Cui nimirum civitati tentantium vitiorum proximus est tanto muros pravitatis gravius alluit, ac nobis inexpugnabiles reddit, quanto acrior annum Domini placabilem hiems persecutionis exasperat. In quo tamen torrente insidias contra Amalec tendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
pere. Quorũ omnia demoliri Neq eis parcere iubemur: hoc est deponere omnia. propter
abopere ꝑfecto peccati. usq ad ogitationem carnalem dicit. genetricem uidelicet Nutricemq sobolis
inmunde Saruulũ &lactantem ipsa mitia propositũq Nefariȩ actionis quae sinistra cogitatio
mule urpeditã peius alere delectat intellege. Boum ouem camdũ &asinũ. hebituidiñẽ stulttis
dissolutionis mestiam tostitudinem supbie &luxduac peculantiam dicit. PNECIPIT ITAS
saul populo. et recensuit cos quass agnos ducento s milia peditum: et decem milia uirorum iudi¬
Ft nos ututiorũ bella uincere ualcamus mites Ntessec̃ & innocuos in cordenro sensus adgrgemus imi¬
ratiss uidelic& agnuillius inmaculati. qui nos suo sanguine demundihuius agr ꝑtoredimere do¬
natis est : Quiuiddic& sensus imperio modesti sp̃s obsecundantes quiatiunc ueraciter aduersus

Expanded text:
pere; quorum omnia demoliri, neque eis parcere jubemur; hoc est, deponere omnia propter pere; quorum omnia demoliri, neque eis parcere jubemur; hoc est, deponere omnia propter ab opere perfecto peccati usque ad cogitationem carnalem dicit, genitricem videlicet nutricemque sobolis immundae. Parvulum et lactentem, ipsa initia propositumque nefariae actionis, quae sinistra cogitatio male nuper edita, pejus alere delectat; intellige, bovem, ovem, camelum, et asinum, hebetudinem stultitiae, dissolutionis inertiam, turpitudinem Saul populo, et recensuit eos quasi agnos: ducenta millia peditum, et decem millia virorum Judt nos, ut vitiorum bella vincere valeamus, mites necesse est, et innocuos in corde nostro sensus aggregemus; imitatores videlicet Agni illius immaculati, qui nos suo sanguine de mundi hujus Aegypto redimere dignatus est. Qui videlicet sensus imperio modesti spiritus obsecundantes, quia tunc veraciter adversus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ int̾p̃tatur. et beatimundo corde qũo ipsidm̃ uidebunt. HAEC DICIT ONS IXERCITUUA
RECEN SUI QUAECUO FICIT AMALICH ISRANELI QUOMODO RESTITIT EI IN VIACŨASCINDI¬
ret decgypto. Nuncigitur uade. & ꝑcute amalech etdemolire uniuersacius. Apta praefacio
adbellũ spiritale cohostanti: utdm̃ qui hoc adire p̃ceperit. dñm exercituũ cognomin&. hoc est
agminũ angelicorũ : quorũ nos neces se est contra potestates aereas dimicantes ꝓtegamur auxilio
Aegyptus autem quactenebras sonat. priora peccata quaenos usq ad mare baptismatis secuta.
Sedineo sunt de mersa significat. A malech uero qui transito marirubro restitit inuia solitudinis
baptismi cotidianis armis insistentes. Nead ꝓmissa celestis patriȩ regna ꝓueniamus obsistunt
nefructum nr̃icordis in scĩficatione conseruemus. lo&i fero hunc temptant quasidente decer¬

Expanded text:
Deum interpretatur. Et beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Haec dicit Dominus exercituum: Deum interpretatur. Et beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Haec dicit Dominus exercituum: recensui quaecumque fecit Amalech Israheli quomodo restitit ei in via cum ascenderet de Aegypto nunc igitur vade et percute Amalech et demolire universa eius ad bellum spirituale cohortanti, ut Deum qui hoc adire praeciperet, Dominum exercituum cognominet; hoc est agminum angelicorum, quorum nos necesse est contra potestates aerias dimicantes, protegamur auxilio. Aegyptus autem, quae tenebras sonat, priora peccata, quae nos usque ad mare baptismatis secuta, sed in eo sunt demersa, significat. Amalec vero, qui transito mari Rubro restitit in via solitudinisbaptismi quotidianis armis insistentes, ne ad promissa coelestis patriae regna perveniamus obsistunt; ne fructum nostri cordis in sanctificatione conservemus, lethifero hunc tentant quasi dente decer
Abbreviated transcription (Latin):
Vsq adid quodlugebut samuhel saul. quõ dnm̃ paenitebat quod constituisset regem saulsuꝑisrł
Haec lectio subsaulis &dauid specie iud eorũ regnũ obculpam ꝑfidiȩ ad gentes trans ferendum.
immo omnes qui peccata cũ suis auctorib: ꝑfecto odio Nonoderint extirpandos doc& aregno
fidei. Ethoc meliorib ꝓximisdato. Nihil ominus eos qui operaint᷑ iniquitatem. cũ suis operib:
eẽ ꝑdendos. DIXIT ERGO SAMUNEL ADSAUL. MEMISIT ONS UT UNQUEREMTEIN
rectorib: ecclesiȩ. quod non ꝓpriȩ libestatis industria. sed ipsius ministerio ꝑdnm ad regendũ sinT
populũ cius lecti. Ideoq uocem imperii illius debent semꝑ int̾enta aure ꝑcipere : Dicit etomni¬
bus ecclesie filiis. ut dñiiussis obtemperent. Quianimirũ omnis mundo corde. quidiuisio¬
nem desideranter expectat. rex suꝑ populũ eius issahed unctus est suꝑ ipsũ scilic& bonarũ cogita¬
tionũ actionũq co&ũ. cuius se meritis sperat ad eiusuisionẽ ꝑtingere: Is rahel quippe uiruidens

Expanded text:
constituisset regem Saul super Israel. Haec lectio super Samuelis et David specie Judaeorum regnum ob culpam perfidiae ad gentes transferendum, imo omnes qui peccata cum suis auctoribus perfecto odio non oderint, exstirpandos docet a regno fidei; et hoc melioribus proximis dato, nihilominus eos qui operantur iniquitatem, cum suis operibus esse perdendos. Dixit Samuel ad Saul: Me misit Dominus ut urectoribus Ecclesiae, quod non propriae libertatis industria, sed ipsius ministerio per Dominum ad regendum sint populum ejus electi; ideoque vocem imperii illius intenta semper debeant aure percipere. Dicit et omnibus Ecclesiae filiis, ut Domini jussis obtemperent; quia nimirum omnis mundo corde, qui Dei visionem desideranter exspectat, rex super populum ejus Israel unctus est; super ipsum scilicet bonarum cogitationum actionumque coetum, cujus se meritis sperat ad ejus visionem pertingere. Israel quippe, vir videns
Abbreviated transcription (Latin):
uenite mecum utimmolem. Id est addocendũ et patiendũ prodño ueni. baptizamini et credi¬
te mecum ut pariter in xp̃ouiuamus: SCIFICAUIT IRCOISAI ETFILIOS EIUS ET VOCAUIT
cos ad sacrificium. Omnes sci ficauit seddauid solũ oleo chrismatis unxit: qui a multa
eccdesiȩ membra sedunũ est caput. Multos baptizauit iohannes. sed inunũ colũba descendit
ad samuhel Nerespicias uultum eius etcetera. Inducit filios isai primum secundũ ettestiũ¬
Neq in hisquisquã quidigne unguatur inuenitur: quiaꝓtulit sinagoga legis doctores. ꝓphe¬
tas et psalmistas. sedomnes hi pasticipes. Nemo incis auctor humanȩ salutis inuenitur. Ad

Expanded text:
veni, etc. Id est, ad docendum et patiendum pro Domino veni; baptizamini et crediveni, etc. Id est, ad docendum et patiendum pro Domino veni; baptizamini et credite mecum, ut pariter in Christo vivamus. Sanctificavit ergo Isai et filios ejus, etc. Omnes sanctificavit, sed David solum oleo chrismatis unxit; quia multa Ecclesiae membra, sed unum est caput. Multos baptizavit Joannes, sed in unum columba descendit. sent, vidit Eliab, etc. Inducit filios Isai, primum, secundum, et tertium. In his quisquam qui digne ungatur, non invenitur: quia protulit Synagoga legis doctores, prophetas, et psalmistas; sed omnes hi participes, nemo in eis auctor humanae salutis invenitur. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ctait pacificus. Exostis in mundo prophetarũ dexp̃op̃coniis. occurrentes cisdem ꝓph&is
deuora mente quiq prudentiores. lam digna miraculo eorum dicta duccbant. sollicitaq intentio¬
ne ꝑquirebant. si hacc eadem prophetarum oracula. Pacem sacculis aduenturam signarent. anmo¬
saice legis instar iugum inpostabile suꝑdiscipulorum essent inposituri ceruices: Respondeba¬
q ꝓphetȩ. acsuis singuli ꝓclamabant in libris. ad hoc se indĩmissos ciuitatem ut testimoniũ
ꝑhiberent illi. quiuenturuseẽt ad pacificanda terrestria celestibus: et post longa inimicitiȩ
discrimina. quachumana merebatur iniquitas. reconciliandũ dõmundũ ꝑueneranda sui
sanguinis mysteria. Quod eodem ordine potest et deiohanne accipi. quiauitam et doctrinãeius
ad mirantes populi putabant eum xp̃m. et destatueius sollicite quȩrebant. At ille pacẽ se terris
uenturam ad nuntiare testatus ADIA MOLANDŨ INQUIT DNO UENI. SCĨFICAMINIIT

Expanded text:
tc. Exortis in mundo prophetarum de Christo praeconiis, occurrentes eisdem prophetis devota mente quique prudentiores, jam digna miraculo eorum dicta ducebant, sollicitaque intentione perquirebant, si haec eadem prophetarum oracula pacem saeculis adventuram signarent; an Mosaicae legis instar jugum importabile super discipulorum essent impositura cervices. Responderuntque prophetae, ac suis singuli proclamabant in libris, ad hoc se in Dei missos civitatem, ut testimonium perhiberent illi, qui venturus esset ad pacificanda terrestria coelestibus; et post longa inimicitiae discrimina, quae humana merebatur iniquitas, reconciliandum Deo mundum, per veneranda sui sanguinis mysteria. Quod eodem ordine potest et de Joanne accipi, quia vitam et doctrinam ejus admirantes populi, putabant eum Christum, et de statu ejus sollicite quaerebant. At ille pacem se terris venturam annuntiare testatus, Ad immolandum, inquit, Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Et obstinata saulis suꝑbia. etbcatisamuhelis humilis semꝑ modestia dedaritur. Quidenim
suꝑbius quam ut cognito quisq suoscelere quo apud dñm pracuaricator. immo et anathema
monstretur. adhuctamen ab hominibus et coram hominibus honorari deposcat: qui de con¬
tra benignius quã utagnita quisq alterius nequitia. quacoram dño reprobus ostendatur.
ad huc tamen cũ coram hominibus honorarȩ non recuset: Unde quia nunc quoq non desunt.
quiud a magistris spiritalibus uel asacris paginis obsua facinora redarguti plus interdũ Nociua
ad huc ꝓximorũ laudatione grauari. quã sua salubri gaudeant paenitudine curari: Nosquoq
in exemplum beati sumuhelis ergatales modeste agere. Neq eos t raducere opostet. quos incorri
gibiles & diuino iam iudicio nondubitamus cẽdamnandos. maxime filios aliquo gradu eccle¬
si astico quc̃ eiusdem siuli s unctio ñ indecenter ex primit. cognouerimus insignitos. SIMUS¬

Expanded text:
Et obstinata Saulis superbia, et beati Samuelis humilis semper modestia declaratur. Quid enim superbius, quam ut cognito quisque suo scelere, quo apud Dominum praevaricator, imo et anathema monstretur, adhuc tamen ab hominibus et coram hominibus honorari deposcat? Quid e contra benignius, quam ut agnita quisque alterius nequitia, qua coram Domino reprobus ostendatur, adhuc tamen eum coram hominibus honorari non recusat? Unde quia nunc quoque non desunt, qui vel a magistris spiritualibus, vel a sacris paginis ob sua facinora redarguti, plus interdum nociva adhuc proximorum laudatione gravari, quam sua salubri gaudeant poenitudine curari. Nos quoque igibiles et divino judicio non dubitamus damnandos, maxime illos quos aliquo gradu ecclesiastico quem ejusdem Saulis vinctio non indecenter exprimit cognoverimus insignitos. Su