comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stabant cum illo. Et factum est¬
dum discederent ab illo: ait petrus
ad iħm. Preceptor. bonum est nos
hic esse. Et faciamus tria taber.¬
nacula. unum tibi. & unum moysi.
& unum helyȩ: nesciens quod di-¬
cer&. Hec autem illo loquente.
facta est nubes: & obumbrauit eos.
Et timuert̃ intrantibus illis in nubẽ: &
uox facta est de nube. dicens. Hic
est filius meus dilectus. Iꝑsum
audite. Et dum fierte uox. inuen-¬
tus est iħs solus. Et ipsi tacuerũt.
& nemini dixerunt in illis diebus
quicquam ex his quȩ uiderant.
actum est autem in sequenti die.
descendentibus illis de monte. oc-¬
currit illi turba multa. Et ecce
uir de turba exclamauit: dicens.
Magister. obsecro te respice in filium
meum. quia unicus est michi. Et
ecce spiritus apprehendit illum
& subito clamat. & elidit. & dissi.¬
pat eum cum spuma. & uix disce.¬
dit dilanians eum. Et rogaui dis¬
cipulos tuos ut eicerent illum. &
non potuerunt. Kespondens autẽ
iħs. dixit. O generatio infidelis &

Expanded text:
stabant cum illo et factum estcum discederent ab illo ait Petrus ad Iesum praeceptor bonum est nos hic esse et faciamus tria tabernacula unum tibi et unum Mosi et unum Heliae nesciens quid diceret haec autem illo loquente facta est nubes et obumbravit eos et timuerunt intrantibus illis in nubem et vox facta est de nube dicens hic est Filius meus electus ipsum audite et dum fieret vox inventus est Iesus solus et ipsi tacuerunt et nemini dixerunt in illis diebus quicquam ex his quae viderant factum est autem in sequenti die descendentibus illis de monte occurrivir de turba exclamavit, dicens: Magister, obsecro te, respice in filium meum, quia unicus est mihi: et ecce spiritus apprehendit eum, et subito clamat, et elidit, et dissipat eum cum spuma, et vix discedit dilanians eum: et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent illum, et non potuerunt. Respondens autem Jesus, dixit: O generatio
Abbreviated transcription (Latin):
mali. & induxi super eos
omnia uerba pacti huius quod
precepi ut facerent. & non fece.¬
runt. Et dixit dñs ad me. In¬
uenta est coniuratio in uiris iu-¬
da: & in habitatoribus iherusa-¬
lem. Reuersi sunt ad iniquita¬
tes patrum suorum priores.
quia noluerunt audire uerba
mea. Et hi ergo abierunt
post deos alienos. ut seruirent
eis. Irritum fecerunt domus
israhel & domus iuda pactum
meum. quod pepigi cum ꝑa-¬

Expanded text:
mali: Et induxi super eos mali: Et induxi super eos omnia verba pacti hujus, quod praecepi, ut facerent, et non feceus. Et di.rit dominus us ad me: inuenta est coniuratio in uiris Iuda et in habitatoribus Hierusalem. reuersi sunt ad iniquitates patrum suorum priores, qui noluerunt audire uerba mea; et hi ergo abierunt post deos alienos, ut seruirent eis. irritum fecerunt domus Israhel et domus Iuda pactum meum. quod pepigi cum pa
Abbreviated transcription (Latin):
uerba pacti huius: & loquimini
ad uiros iuda: & ad habitatores
iherusalem. Et dices ad eos.
Hȩc dicit dñs ds̃ israhel. Male.¬
dictus uir qui non audierit
uerba pacti huius. quod pre-¬
cepi patribus uestris in die
qua eduxi eos de terra egyꝑti.
de fornace ferrea. dicens. Au¬
dite uocem meam. & facite
omnia quȩ precipio uobis. Et
eritis michi in populum. & ego
ero uobis in dm̃: ut suscitem
iuramentum quod iuraui pa-¬
tribus uestris: daturum me
eis terram fluentẽ lacte et mel¬¬
le  sicut est dies hȩc. Et res¬
pondi : & dixi. Amen dñe. Et
dixit dñs ad me. Uociferare
omnia uerba hȩc in ciuitatibus
uida. & foris iherusalem: dicens.
Audite uerba pacti huius. &
facite illa: quia contestans con-¬
testatus sum patres uestros in
die qua eduxxi eos de terra ȩgy-¬
pti: usq ad diem hanc. Mlane
consurgens contestatus sum. & dixi.
Audite uocem meam. Et non
audierunt. neq inclinauerunt
aurem suam: sed abierunt unus.¬
quisq in prauitate cordis sui

Expanded text:
verba pacti hujus, et loquimini ad viros Juda, et ad habitatores Hierusalem, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus Israel: Maledictus vir, qui non audierit verba pacti hujus, quod praecopi patribus vesqua eduxi eos de terra Aegypti, de fornace ferrea dicens: Audite vocem meam, et facite omnia quae praecepi vobis, et eritis mihi in populum, ego ero vobis in Deum: Ut suscitem juramentum, quod juravi patribus vestris, daturum me eis terram fluentem lacte et melle, sicut est dies haec. Et respondi, et dixi: Amen, Domine. Et dixit Dominus ad me: Vociferare omnia verba haec in civitatibus Juda. et foris Jerusalem, dicens: Audite verba pacti hujus, et facite illa: quia contestans contestatus sum patres vestros, in die qua eduxi eos de terra Aegypti, usque ad diem hanc: Mane surgens contestatus sum, et dixi: Audite vocem meam: et non audierunt, nec inclinaverunt aurem suam: Sed abierunt unusquisque in pravitate cordis sui
Abbreviated transcription (Latin):
cordis ipsorum : qui desperantes
semet ipsos tradiderunt impudi-¬
citiȩ : in operationem inmunditię
omnis. in auaritiam. Uos autem
non ita didicistis xp̃m : si tamen
illum audistis: & in ipso edocti
estis. sicut est ueritas in iħu: de-¬
ponere uos secundum pristinam
conuersationem ueterem homi-¬
nem : qui corrumpitur secundũ
desideria erroris.
enouamini autem spiritu men-¬
tis uestrȩ. & indiute nouum
hominem qui secundum dm̃
creatus est: in iustitia & sancti

Expanded text:
ntes semet ipsos tradiderunt inpudicitiae in operationem inmunditiae omnis et auaritiae. uos autem non ita didicistis Christum: si tamen illum audistis et in ipso docti estis, sicut est ueritas in Iesu, deponere uos secundum pristinam conuersationem ueterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris. renouamini autem spiritu mentis uestrae, et induite nonum hominem, qui secundum deum creatus est in iustitia et sancti
Abbreviated transcription (Latin):
autem qui potens est omnia fa.¬
cere superabundanter quam
petimus aut intelligimus. secun-¬
dum uirtutem quȩ operatur.
in nobis: ipsi gloria in ȩcclesia
nes seculi seculorum.ameN.uii.¬

Expanded text:
autem, qui potens est omnia facere superabundanter, quam petimus, aut intelligimus secundum virtutem, quae operatur in nobis. v.21. Ipsi gloria in Ecclesia, ationes seculi seculorum. Amen. I
Abbreviated transcription (Latin):
uare unitatem spiritus. in uin-¬
culo pacis. Unum corpus. & unus
spiritus : sicut uocati estis in una
spe uocationis uestrȩ. Unus
dñs: una fides : unum baptisma.
Unus ds̃ & pater omnium: qui
super omnes & per omnia: &
in omnibus nobis.
nicuiq autem nostrum data
est gratia: secundum mensurã

Expanded text:
ritus in vinculo pacis. Unum corpus: et unus spiritus: sicut et vos vocati estis in una spe vocationis vestre. Unus Deus: una fides: unum baptismum. Unus Deus pater omnium qui super omnes est: et per omnia et in omnibus vobis. Unicuique autem vestrum data est gratia secundum mensura
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩteri.
S autem qui diues est in miseri¬
cordia. propter nimiam karita¬
tem suam qua dilexit nos.
cum essemus mortui peccatis.
conuiuificauit nos xp̃o: cuius
gratia estis saluati: Ex conresusei.¬
tauit. & consedere fecit in cęle-¬
stibus in xp̃o iħu: ut ostender&
in seculis superuenientibus ab un-¬
dantes diuitias gratiȩ suȩ. in
bonitate. super nos. in xp̃o iħu.
Gratia enim estis saluati per fi.
dem: & hoc non ex uobis. Di
enim donum est: non ex operi.¬
bus: ut nequis glorietur. Ipsius
enim sumus factura: creati in
xp̃o iħu in operibus bonis. quȩ
prȩparauit ds̃. ut in illis ambu-¬
lemus. Proꝑter quod memores
estote : quia aliquando uos gen¬¬
tes eratis in carne: qui dicebami¬
ni preputium ab ea quȩ dicitur
circumcisio in carne manufacta:
qui eratis illo in tepore sine
xpoͥ alienati a conuersatione isra-¬
hel : & hospites testamentorum:
promissionis spem non habentes.
& sine dõ in hoc mundo. Nunc
autem in xp̃o iħu. uos qui ali-¬

Expanded text:
 caeteri. Deus autem, qui dives est in misericordia, propter nimiam charitatem suam qua dilexit nos, cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos in Christo, cujus gratia estis salvati, et conresuscitavit et consedere fecit in coelestibus in Christo Jesu, ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos in Christo Jesu. Gratia enim estis salvatdem, hoc non ex vobis, donum enim Dei est. Non ex operibus, ut ne quis genim sumus factura, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus ut in illis ambulemus. Propter quod memores estote quod aliquando vos qui gentes eratis in carne, qui dicebamini praeputium ab ea quae dicitur circumcisio in carne manufacta; qui eratis illo in tempore sine Christo, alienati a conversatione Israel et hospites testamentorum, promissionis spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo: nunc autem in Christo Jesu vos, qui ali
Abbreviated transcription (Latin):
rietem maceriȩ soluens: inimi-¬
citias in carne sua. legem man-¬
datorum decretis euaeuans.
ut duos condat in semet ipso
in uno nouo homine faciens
pacem: & reconcili&e ambos in
uno corꝑore dõ. per crucem
interficiens inimicitias in semet¬

Expanded text:
e solvens, inimicitias in carne sua, legem mandatorum edictis evacuans, ut duos conderet in semetipso, in uno novo homine faciens pacem, ut conciliaret utrosque in uno corpore Deo, per crucem interficiens inimicitias in semet
Abbreviated transcription (Latin):
in opus ministerii: in ȩdificatio.¬
nem corporis xp̃i : donec occur-¬
ramus omnes in unitatem fidei.
& agnitionis filii dĩ. in uirum
perfectum. in mensuiram ȩtatis
plenitudinis xpͣi: ut iam non
simus paruuli fluctuantes: &
circum feramur omni uento do-¬
ctrinȩ : in nequitia hominum.
in astutia: ad circumuentionem
erroris. Ueritatem autem faci-¬
entes in Karitate. crescamus
in illo per omnia qui est caput
xpͣs : ex quo totum corpus com-¬
pactum & conexum per omnẽ
iuncturam subministrationis.
secundum operationem in men-¬
suram uniuscuiusq membri:
augmentum corporis facit
in edificationem sui: in karitate.
Ioc igitur dico & testificor in uiiii¬
dño: ut iam non ambuletis si-¬
cut & gentes ambulant in uani-¬
tate sensus sui: tenebris obscura-¬
tum habentes intellectum: alie.

Expanded text:
in aedificationem corporis Christi, donec occurramus omnes in unitate fidei et agnitione dei in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi, ut iam non simus paruuli fluctuantes et circumferamur omni vento doctrinae in nequitia hominum in astutia ad circumventionem erroris veritatem autem facientes in caritate crescamus in illo per omnia qui est caput Christus ex quo totum corpus conpactum et conexum per omnem iuncturam subministrationis secundum operationem in mensuram uniuscuiusque membri augmentum corporis facit in aedificationem sui in caritate hoc igitur dico et testificor in Domino ut iam non ambuletis sicut gentes ambulant in vanitate sensus sui tenebris obscuratum habentes intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
uius rei gratia. ego paulus uin-¬
ctus iħu xp̃i pro uobis genti.¬
bus: si tamen audistis dispensati.¬
onem gratiȩ dĩ quȩ data est mi-¬
chi in uobis : qmͣ secundum reue.¬
lationem notum michi factum
est saeramentum. sicut supra seri.¬
psi in breui: prout potestis legen-¬
tes intelligere prudentiam me-¬
am in mysterio xpi : quod aliis
generationibus non est agnitum
filiis hominum: sicut nunc re¬
uelatum est sanctis apostolis
eius & prophetis in spiritu: esse
gentes coheredes . & concorpora.¬
les. & conparticipes promissionis
ius factus sum minister secun.¬
dum donum gratiȩ dĩ: quȩ
data est michi secundum opera¬
tionem uirtutis eius. Michi
omnium sanctorum minimo.
data est gratia hȩc in gentibus
euangelizare inuestigabiles di-¬
nes quȩ sit dispensatio saera-¬
menti absconditi a seculis in dõ.
in cȩlestibus. per ȩcclesiam mul
ti formis sapientia dĩ: secundũ
prefinitionem seculorum quam
fecit in xp̃o iħu dño nostro.
in quo habemus fidutiam &

Expanded text:
ujus rei gratia, ego Paulus vinctus Christi Jesu pro vobis gentibus, si tamen audistis dispensationem gratiae Dei, quae data est mihi in vobis. Quoniam secundum revelationem notum est sacramentum, sicut supra scripsi in brevi: prout potestis legentes intelligere prudentiam meam in mysterio Christi: quod aliis generationibus non est agnitum filiis hominum, sicuti nunc revelatum est sanctis apostolis ejus et prophetis in Spiritu: Gentes esse cohaeredes, et concorporales, et comparticipes promissionis um: cujus factus sum minister, secundum donum gratiae Dei, quae data est mihi secundum operationem virtutis ejus. Mihi omnium sadata est gratia hęc: in gentibus euangelizare inuestigabiles di que sit dispensacio sacramenti absconditi a seculis in deo, in celestiformis sapientia Dei secundum praefinitionem saeculorum quam fecit in Christo Iesu Domino nostro in quo habemus fiduciam et
Abbreviated transcription (Latin):
bo ueritatis perstiterunt in fide::
etiam in persecutione: ciuium
suorum. Preterea. nec recepe¬
runt falsos apostolos. nec ea quȩ
a falsis apostolis dicebantur.
Nos collaudat apostolus. scribens
eis abathenis per timotheum dia-¬

Expanded text:
bo veritatis perstiterunt in fide, etiam in persecutione civium suorum. Praeterea, nec receperunt falsos apostolos, nec ea quae a falsis apostolis dicebantur. Hos collaudat Apostolus, scribens eis ab Athenis, per Tichicum dia
Abbreviated transcription (Latin):
reges de gente eius consurgent.
sed non in fortitudine eius. Et
post regnum eorum cum creue.¬
rint iniquitates. consurget rex
impudens facie & intelligens pro.¬
positiones : & roborabitur forti¬
tudo eius: sed non in uiribus suis.
& supra quam credi potest uni¬
uersa uastabit: & prosperabitur.
& faciet. & interficiet robustos:
& populũ scõrũ scđm uoluntatẽ suã.
& dirigetur dolus in manueius: & corsuũ
magnificabit. et incopia rerum omnium
orcidet plurimos. E contra principẽ
principum consurget: & sine ma¬
nu conteretur. Et uisio uespere
& mane quȩ dicta est. uera est.
Tu ergo signa uisionem: quia post
dies multos erit. Et ego danihel.
langui & egrotaui per dies. Cumq
surrexissem. faciebam opera regis.
non erat qui interpretaretur.
filii assueri de semine medorum
qui imperauit super regnum
chaldeorum: anno uno regni
eius: ego danihel intellexi in li¬
bris numerum annorum de quo
prophetam: ut complerentur deso¬

Expanded text:
reges de gente ejus consurgent, reges de gente ejus consurgent, sed non in fortitudine ejus. Et post regnum eorum, cum creverint iniquitates, consurget rex impudens facie, et intelligens propositiones, Et roborabitur fortitudo ejus, sed non in viribus suis: Et supra quam credi potest, universa vastabit, et prosperabitur, et faciet. Et interficiet robustos, et populum sanctorum, secundum voluntatem suam, et dirigetur dolus in manu ejus: Et cor suum magnificabit, et in copia rerum omnium occidet plurimos: Et contra principem principum consurget, et sine manu conteretur. Et visio vespere et mane, quae dicta est, vera est: tu ergo signa visionem, quia post dies multos erit, Et ego Daniel langui, et aegrotavi per dies: Cumque surrexissem, faciebam opera regis, non erat qui interpretaretur. filii Assueri de semine Medorum, qui imperavit super regnum Chaldaeorum: Anno uno regni ejus, ego Daniel intellexi in libris numerum d Iheremiam prophetam, ut complerentur deso
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Usq ad uesperam. & mane
duo milia trecenti & mundabi¬
tur sanctuarium. Factum est
autem cum uiderem ego dani-¬
hel uisionem & quererem intelli¬
gentiam. ecce stetit in conspectu
meo quasi species uiriꝰ & audiui
uocem uiri inter ulai: & clama¬
uit & ait. Gabrihel fac intelligere
istum uisionem. Et uenit: & ste¬
tit iuxta ubi ego stabam. Gumq
uenisset: pauens corrui in faciem
meam. Et ait ad me. Intellige
fili hominis: qm̃ in tempore finis
complebitur uisio. Cumq loque¬
retur ad me. collapsus sum pro¬
nus in terram. Ex tetigit me: &e
statuit me in gradu meoꝰ dixxitq
michi. Ego ostendam tibi. quę
futura sint in nouissimo maledi¬
ctionis: qmͣ habet tempus finem
suum. Aries quem uidisti habere
cornua: rex medorum est atq
persarum. Porro hyreus capra-¬
rum: rex grecorum est. Et cor-¬
nu grande quod erat inter ocu.¬
los eius. ipse est rex primus.
Quod autem fracto illo surrexe¬
runt quatuor pro eo: quatuor

Expanded text:
ei: Usque ad vesperam et mane, ei: Usque ad vesperam et mane, duo millia trecenti: et mundabitur sanctuarium: Factum est autem cum viderem ego Daniel visionem, et quaererem intelligentiam: ecce stetit in conspectu meo quasi species viri. Et audivi vocem viri inter Ulai: et clamavit, et ait: Gabriel, fac intelligere istam visionem. Et venit, et stetit juxta ubi ego stabam: cumque venisset, pavens corrui in faciem meam, et ait ad me: Intellige, fili hominis, quoniam in tempore finis complebitur visio. Cumque loqueretur ad me, collapsus sum pronus in terram, et tetigit me, et statuit me in gradu meo, dixitque mihi: Ego ostendam tibi quae futura sunt in novissimo maledictionis: quoniam habet tempus finem suum. Aries quem vidisti habere cornua, rex Medorum est atque Persarum. Porro hircus caprarum, rex Graecorum est, et cornu grande quod erat inter oculos ejus, ipse est rex primus. Quod autem, fracto illo, surrexerunt quatuor pro eo, quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
aries resistere ei. Cumq eum
misisset in terram conculcauit.
de manu eius. Hyrcus autem
caprarum magnus factus est.
nimis. Cumq creuisset. fractũ
est cornu magnum. & orta sunt
quatuor uentos cęli. De uno au-¬
tem ex eis egressũ est cornu
unum modicum: & factum est.
grande contra meridiem & con-¬
tra orientem. & contra fortitudi¬
nem: & magnificatum est usq
ad fortitudinem cęli: & deiecit
de fortitudine & de stellis. & con-¬
culcauit eas: & usq ad principem
fortitudinis magnificatus est.
& ab eo tulit iuge sacrificium:
& deiecit locum sanctificationis
eius. Robur autem datum est
contra iuge sacrificium propter
peccata: & prosternetur ueritas
in terram: & faciet & prosperabi¬
tur. Et audiui unum de sanc̾¬
tis loquentem & dixit unus
sanctus alteri nescio cui loquenti.
sq quo uisio & iuge sacrificium
& peccatum desolationis quȩ fa-¬
Eta est. & sanctuarium & forti¬
tudo coneulcabitur: Et dixit

Expanded text:
aries resistere ei: Cumque eum aries resistere ei: Cumque eum misisset in terra, conculcavit, de manu ejus. Hircus autem caprarum magnus factus est nimis: cumque crevisset, fractum est cornu magnum, et orta sunt quatuor ventos coeli. De uno autem ex eis egressum est cornu unum modicum: et factum est grande contra meridiem, et contra orientem, et contra fortitudinem: Et magnificatum est usque ad fortitudinem coeli: et dejecit de fortitudine, et de stellis, et conculcavit eas: Et usque ad principem fortitudinis magnificatum est: et ab eo tulit juge sacrificium, et dejecit locum sanctificationis ejus. Robur autem datum est contra juge sacrificium propter peccata: et prosternetur veritas in terra, et faciet, et prosperabitur. Et audivi unum de sanctis loquentem: et dixit unus sanctus alteri nescio cui loquenti, Usquequo visio, et juge sacrificium, et peccatum desolationis, quae facta est: et sanctuarium, et fortitudo conculcabitur? Et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
in principio: uidi in uisione mea
cum essem in susis castro quod
est in helam ciuitate. Uidi autẽ
in uisione esse me super portam
ulai. & leuaui oculos meos: & uidi.
Et ecce aries unus stabat ante
paliidem: habens cornua excelsa:
& unum excelsius altero. atq
succrescens. Postea uidi arietem
cornibus uentilantem contra
occidentem & contra aquilonem.
& contra meridiem: & omnes
bestiȩ non poterant resistere: ei.
neq liberari de manibus eius:
fecitq secundum uoluntatem su¬¬
am. & magnificatus est. & ego
intelligebam. Ecce autem hyr.¬
cus caprarum ueniebat ab occi.¬
dente. super faciem totius terrȩ.
& non tangebat terram. Porro
hyrcus habebat cornu insigne
inter oculos suos. & uenit usq
ad arietem illum corniitum
quem uideram stantem ante
portam : & cucurrit ad eum
in impetu fortitudinis suȩ.
Cumq appropinquasset prope
arietem. efferatus est in eum. &
percussit arietem: & comminuit
duo cornua eius. & non poterat

Expanded text:
in principio, vidi in visione mea, in principio, vidi in visione mea, cum essem in Susis castro, quod est in Elam civitate: Vidi autem in visione esse me super portam Ulai. Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce aries unus stabat ante paludem, habens cornua excelsa, et unum excelsius altero atque succrescens. Postea vidi arietem cornibus ventilantem contra occidentem, et contra aquilonem, et contra meridiem, Et omnes bestiae non poterant resistere ei, neque liberari de manu ejus: Fecitque secundum voluntatem suam, et magnificatus est: Et ego intelligebam: ecce autem hircus caprarum veniebat ab occidente super faciem totius terrae, et non tangebat terram: porro hircus habebat cornu insigne inter oculos suos. Et venit usque ad arietem illum cornutum, quem videram stantem ante portam, et cucurrit ad eum in impetu fortitudinis suae. Cumque appropinquasset prope arietem, efferatus est in eum, et percussit arietem: Et comminuit duo cornua ejus, et non poterat
Abbreviated transcription (Latin):
erit in terra quod maius erit
omnibus regnis: & deuorabit
uniuersam terram: & conculea-¬
bit & comminuet eam. Porro
cornua decem. ipsius regni de-¬
cem reges erunt: & alius con-¬
surget post eos. & ipse potentior
erit prioribus: & tres reges hu-¬
miliabit. & sermones contra ex.¬
celsum loquetur. & sanctos altis.¬
simi conteret: & putabit quod
possit mutare tempora & leges:
et tradentur in manu eius usq
ad tempus & tempora: & dimidi.¬
um temporis. Et iudicium se.¬
& conteratur : & dispereat usq
in finem. Regnum autem & po¬¬
testas & magnitudo regni quȩ
est subter omne cęlum. detur
populo sanctorum altissimi: eu.¬
ius regnũ. regnum sempiternum est:
& omnes reges seruient ei. &
obedient ei. Huc usq finis uer-¬
bi. Ego danihel multum cogi¬
tationibus meis conturbabar:
& facies mea mutata est in me.
uerbum autem in corde meo
conseruaui.
nno tercio regni balthasar re.¬
gis. uisio apparuit michi. Ego
danihel post id quod uideram

Expanded text:
erit in terra, quod majus erit erit in terra, quod majus erit omnibus regnis, et devorabit universam terram, et conculcabit, et comminuet eam. Porro cornua decem ipsius regni, decem reges erunt: Et alius consurget post eos, et ipse potentior erit prioribus, et tres reges humiliabit. Et sermones contra Excelsum loquetur, et sanctos Altissimi conteret: Et putabit quod possit mutare tempora, et leges; et tradentur in ad tempus temporum et dimidium temporis. et iudicium set conteratur, et dispereat usque in finem. Regnum autem, et potestas, et magnitudo regni, quae est subter omne coelum, detur populo sanctorum Altissimi: Cujus regnum, regnum sempiternum est, et omnes reges servient ei, et obedient. HUCUSQUE FINIS VERBI. Ego Daniel multum cogitationibus meis conturbabar, et facies mea mutata est in me: verbum autem in corde meo conservavi.nno tertio regni Baltassar regis, visio apparuit mihi. Ego Daniel, post id quod videram
Abbreviated transcription (Latin):
Accessi ad unum de assistentibus.
& ueritatem querebam ab eo
de omnibus his. Qoui dixit mi.¬
chi interpretationem sermonum.
& docuit me. Hȩ bestiȩ magnȩ
quatuor. quatuor regna consur-¬
gent de terra. Suscipient autem
regnum sancti dĩ altissimi: &
obtinebunt regnum usq in seculum
& seculum seculorum. Post hoc
uolui diligenter discere de bestia
quarta quȩ erat dissimilis ualde
ab omnibus: & terribilis nimis.
Dentes & ungues eius ferrei: come.¬
debat & comminuebat. & reliquias
pedibus suis conculcabat. Et de
cornibus decem quȩ habebat in
capite: & de alio quod ortum
fuerat. ante quod ceciderant
tria cornua: & de cornu illo
quod habebat oculos & os loquens
grandia: & maius erat cẽteris.
Aspiciebã. et ecce cornu illud fa-¬
ciebat bellum aduersum sanc̾.¬
tos & preualebat eis . donec ue-¬
nit antiquus dierum. & iudi-¬
cium dedit sanctis excelsi: &
tempus aduenit. & regnum
obtinuerunt sancti: & sic ait.
Sestia quarta. regnum quartum

Expanded text:
Accessi ad unum de assistentibus, Accessi ad unum de assistentibus, et veritatem quaerebam ab eo de omnibus his. Qui dixit mihi interpretationem sermonum, et docuit me: Hae bestiae magnae quatuor, quatuor regna consurgent de terra. Suscipient autem regnum sancti Dei altissimi, et obtinebunt regnum usque in saeculum, et saeculum saeculorum. Post hoc volui diligenter discere de bestia quarta, quae erat dissimilis valde ab omnibus, et terribilis nimis, dentes et ungues ejus ferrei: Comedebat, et comminuebat, et reliquias pedibus suis conculcabat: et de cornibus decem, quae habebat in capite: et de alio, quod ortum fuerat, ante quod ceciderant tria cornua: Et de cornu illo quod habebat oculos, et os loquens grandia, et majus erat caeteris. Aspiciebam, et ecce cornu illud faciebat bellum adversus sanctos, et praevalebat eis, Donec venit antiquus dierum, et judicium dedit sanctis Excelsi, et tempus advenit, et regnum obtinuerunt sancti. Et sic ait: Bestia quarta, regnum quartum
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ ignis: rotȩ eius ignis accensus.
Fluuius igneus rapidusq egredie¬
batur a facie eius. Milia milium
ministrabant ei: & decies milies
centena milia assistebant ei. ludi¬
cium sedit: & libri aperti sunt.
Aspiciebam propter uocem sermo¬
num grandium: quos cornu illud
loquebatur. Et uidi qm̃ interfe.¬
cta esset bestia: & perisset cor-¬
pus eius: & traditum esset ad
comburendum igni. Aliarum
quoq bestiarum ablata esset po.¬
testas: & tempora uite constituta
essent eis. usq ad tempus & tem.¬
pus. Aspiciebam gͦ in uisione noctis:
et ecce cum nubibus celi quasi filius ho
minis ueniebat: & usq ad antiquũ dierũ
ꝑuenit: et in conspectu eius obtulerunt
eum. Et dedit ei potestatem
& honorem & regnum: & omnes
populi tribus ac lingue ipsi ser.¬
na quȩ non auferetur: & regnum
eius quod non corrumpetur. Hor.¬
ruit spiritus meus. Ego danihel
territus sum in his. & uisiones
capitis mei conturbauerunt me.

Expanded text:
mę ignis, rotę eius ignis accensus. mę ignis, rotę eius ignis accensus. Fluuius igneus rapidusque egrediebatur a facie eius. Milia milium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei. Judicium sedit, et libri aperti sunt. Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu illud loquebatur: Et vidi quoniam interfecta esset bestia, et perisset corpus ejus, et traditum esset ad comburendum igni: Aliarum quoque bestiarum ablata esset potestas, et tempora vitae constituta essent eis usque ad tempus et tempus. Aspiciebam ergo in visione noctis. et ecce cum numinis veniebat et usque ad antiquum dierum pervenit. Et in conspectu eius obtulerueum. Et dedit ei potestatē, & honorem, & regnum: & omnes populi, tribus ac linguæ ipsi serna, quae non auferetur: et regnum ejus, quod non corrumpetur. Horruit spiritus meus, ego Daniel territus sum in his, et visiones capitis mei conturbaverunt me.
Abbreviated transcription (Latin):
& cor eius datum est ei. Et ecce
bestia alia similis urso in parte
stetit: & tres ordines erant in ore
eius. & in dentibus eius: & sic dice.¬
bant ei. Surge: comede carnes plu.¬
rimas. Post hoc aspiciebam. & ecce
alia quasi pardus: & alas habebat
quatuor capita erant in bestia:
& potestas data est ei. Post hoc
aspiciebam in uisione noctis: &
ecce bestia quarta terribilis. atq
mirabilis : & fortis nimis. Dentes
ferreos habebat magnos: come-¬
dens atq comminuens: & reliqua
pedibus suis conculcans. Dissimi.¬
lis autem erat cę̧teris bestiis quas
uideram antea: & habebat cornua
decem. Considerabam cornua:
& ecce cornu aliud paruulum or-¬
tum est de medio eorum: & tria
de cornibus primis euulsa sunt
a facie eius. Et ecce oculi quasi
oculi hominis erant in cornu isto.
& os loquens ingentia. Et aspiei.¬
ebam donec throni positi sunt.
&& antiquus dierum sedit Uesti
& capilli capitis eius quasi lana
munda. Thronus eius quasi flam¬

Expanded text:
et cor ejus datum est ei. Et ecce et cor ejus datum est ei. Et ecce bestia alia similis urso in parte stetit: et tres ordines erant in ore ejus, et in dentibus ejus, Et sic dicebant ei: Surge, comede carnes plurimas. Post hoc aspiciebam, et ecce alia quasi pardus; Et alas habebat quatuor capita erant in bestia, et potestas data est ei. Post hoc aspiciebam in visione noctis, et ecce bestia quarta terribilis, atque mirabilis, et fortis nimis, Dentes ferreos habebat magnos, comedens atque comminuens, et reliqua pedibus suis conculcans: Dissimilis autem erat caeteris bestiis, quas videram ante eam, et habebat cornua decem. Considerabam cornua, et ecce cornu aliud parvulum ortum est de medio eorum: Et tria de cornibus primis evulsa sunt a facie ejus: et ecce oculi, quasi oculi hominis erant in cornu isto, et os loquens ingentia. Aspiciebam donec throni positi sunt, et antt capilli capitis eius quasi lana munda, thronus eius flam
Abbreviated transcription (Latin):
minuerent.Tunc darius rex scrip¬
sit uniuersis populis. tribubꝰ. &
linguis: habitantibus in uniuersa
terra. Pax uobis multiplicetur.
Ame ergo constitutum est decretũ.
ut in uniuerso imperio & regno
meo tremiscant & paueant dm̃
danihelis. Iꝑse est enim ds̃ uiuens.
& ȩternus in secula: & regnum
eius non dissipabitur: & potestas
eius usq in ȩternum. Ipse est lib̾a.¬
tor atq saluator: faciens signa¬
qui liberauit danihelem de lacu
leonum. Porro danihel perseue¬
rauit usq ad regnum darii regis.
isio autem capitis eius: in cubili
suo. Et soinnium scribens: breui
sermone comprehendit. Sumina-¬
timq perstringens: ait. Widebam
in uisione mea nocte: & ecce qua.¬
tuor uenti cęli pugnabant in ma-¬
ri magno. Et quatuor bestiȩ
grandes ascendebant de mari.
diuersȩ inter se Prima quasi leę¬
na: & alas habebat aquilȩ. Aspi-¬
ciebam: donec euulsȩ sunt alȩ
eius. O sublata est de terra. &
super pedes quasi homo stetit.

Expanded text:
minuerunt. Tunc Dminuerunt. Tunc Dsit universis populis, tribubus et linguis habitantibus in universa terra: Pax vobis multiplicetur.A me constitutum est decretum, ut in universo imperio et regno meo, tremiscant et paveant Deum Danielis. Ipse est enim Deus vivens, et aeternus in saecula, et regnum ejus non dissipabitur, et poteeius usque in aeternum; ipse est liberator atque salvator faciens miraqui liberavit Danihelem de lleonum. Porro Daniel perseveravit usque ad regnum Darii, regnumit: visio autem capitis ejus in cubili suo: et somnium scribens, brevi sermone comprehendit: summatimque perstringens, ait: Videbam in visione mea nocte, et ecce quatuor venti coeli pugnabant in mari magno. Et quatuor bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. Prima quasi leaena, et alas habebat aquilae: Aspiciebam donec evulsae sunt alae ejus, et sublata est de terra; Et super pedes quasi homo stetit,
Abbreviated transcription (Latin):
coram eo: insuper & somnus re-¬
cessit ab eo. Lunc rex primo dilii.¬
culo consurgens. festinus ad la-¬
cum leonum perrexit. Appro-¬
pinquansq lacui: danihelem uoce
lacrimabili inclamauit: & affatus
est eum. Danihel serue dĩ uiuen¬
tis: ds̃ tuus cui tu seruis semper.
putasne ualuit liberare te a leo-¬
nibus.: Et danihel regi respondens.
ait. Hex in ȩternum uiue. Ds
meus misit angelum suum. &
conclusit ora leonum: & non
nocuerunt michi : quia coram
eo iustitia inuenta est in me. Sed et
coram te rex delictum non feci.
Dunc rex uehementer gauisus est
super eo. & danihelem precepit
ediici de lacu. Eductusq est da-¬
nihel de lacu: & nulla lesio inuen¬¬
ta est in eo. quia credidit dõ suo.
Iubente autem rege. adducti sunt
uiri illi qui accusauerunt danihe.¬
lem: & in lacum leonum missi
sunt . ipsi & filii & uxores eorum.
Et non uenerunt usq ad pauimen-¬
tum laci: donec arriperent eos
leones: & omnia ossa eorum com¬

Expanded text:
coram eo, insuper et somnus recoram eo, insuper et somnus recessit ab eo. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit: Appropinquansque lacui, Danielem voce lacrymabili inclamavit, et affatus est eum: Daniel, serve Dei viventis, Deus tuus, cui tu servis semper, putasne valuit te liberare a leonibus? Et Daniel regi respondens ait: Rex, in aeternum vive: Deus meus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, et non nocuerunt mihi: Quia coram eo justitia inventa est in me: sed et coram te, rex, delictum non feci. Tunc rex vehementer gavisus est super eo. et Danielem praecepit educi de lacu: Eductusque est Daniel de lacu, et nulla laesio inventa est in eo, quia credidit Deo suo. Jubente autem rege, adducti sunt viri illi, qui accusaverant Danielem: Et in lacum leonum missi sunt, ipsi, et filii, et uxores eorum: Et non pervenerunt usque ad pavimentum laci, donec arriperent eos leones, et omnia ossa eorum com
Abbreviated transcription (Latin):
atq persarum. quod preuaricari
non licet. Iunc respondentes: dixe.¬
runt coram rege. Danihel de filiis
captiuitatis iudȩ non curauit
de lege tua: & de edicto tuo quod
constituisti : sed tribus temporibus
per diem orat obsecratione sua.
Q uod uerbum cum audisset rex
satis contristatus est. & pro dan-¬
hele posuit cor ut liberaret eum:
& usq ad occasum solis laborabat.
ut erueret eum. Uiri autem illi
intelligentes regem: dixerunt ei.
Seito rex quia lex medorum est¬
atq persarum: ut omne. decretũ
quod constituit rex. non liceat
inmutari. Dunc rex precepit.
& adduxerunt danihelem: & mi-¬
serunt eum in lacum leonum.
Dixitq rex daniheli. Ds tuus quẽ
colis semper. ipse liberabit te.
Allatusq est lapis unts. & positus
est super os laci. Qouem obsig.¬
nauit rex anulo suo. & anulo
oꝑtimatum suorum. ne quid
fieret contra danihelem. Et abiit
rex in domum suam: & dormiuit
incenatus. cybiq non sunt illati

Expanded text:
atque Persarum, quod praevaricari atque Persarum, quod praevaricari non licet. Tunc respondentes dixerunt coram rege: Daniel de filiis captivitatis Judae, non curavit de lege tua et de edicto quod constituisti, sed tribus temporibus per diem orat obsecratione sua. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est: Et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum, et usque ad occasum solis laborabat ut erueret illum. Viri autem illi intelligentes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia lex Medorum atque Persarum est, ut omne decretum, quod constituerit rex, non liceat immutari. Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem, et miserunt eum in lacum leonum. Dixitque rex Danieli: Deus tuus, quem colis semper, ipse liberabit te. Allatusque est lapis unus, et positus est super os laci: Quem obsignavit rex annulo suo, et annulo optimatum suorum, ne quid fieret contra Danielem. Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus, cibique non sunt illati
Abbreviated transcription (Latin):
rit aliquam petitionem a quocimꝗ
dõ & homine usq ad dies trigin-¬
ta. nisi a te rex. mittatur in lacũ
leonum. Nunc itaq rex confirma
sententiam: & scribȩ decretum.
ut non inmutetur quod statutum
est a medis & persis: nec preua-¬
ricari cuiquam liceat. Porro rex
darius proposuit edictum: &
statuit. Quod cum danihel com-¬
perisset. id est constitiitam legem:
ingressus est domum suam. &
fenestris apertis in cenaculo suo
contra iherusalem tribus tempo.¬
ribus in die flectebat genua sua
& adorabat. confitebaturq coram
dõ suo: sicut & ante facere con-¬
sueuerat. Uiri igitur illi curiosius
inquirentes : inuenerunt danihelem
orantem & obsecrantem dm̃ suum.
Et accedentes. locuti sunt regi su-¬
per edicto. Rex numquid consti¬¬
tuisti.: ut omnis homo qui rogaret
quemquam de diis & hominibus.
usq ad dies triginta nisi a te rex.
mitteretur in lacum leonum:
Ad quos respondens rex ait. Uerus
sermo. iuxta decretum medorum

Expanded text:
rit aliquam petitionem a quocumque rit aliquam petitionem a quocumque Deo et homine, usque ad dies triginta, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. Nunc itaque, rex, confirma sententiam, et scribe decretum: ut non immutetur quod statutum est a Medis et Persis, nec praevaricari cuiquam liceat. Porro rex Darius proposuit edictum, et statuit. Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, ingressus est domum suam: Et fenestris apertis in coenaculo suo contra Jerusalem tribus temporibus in die flectebat genua sua, et adorabat, Confitebaturque coram Deo suo, sicut et ante facere consueverat. Viri igitur illi curiosius inquirentes, invenerunt Danielem orantem et obsecrantem Deum suum. Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex, numquid non constituisti, ut omnis homo, qui rogaret quemquam de diis et hominibus, usque ad dies triginta, nisi te, rex, mitteretur in lacum leonum? Ad quos respondens rex, ait: Verus sermo, juxta decretum Medorum
Abbreviated transcription (Latin):
nos natus sexaginta & duo. uiiii
regnum suum satrapas centum
uiginti. ut essent in toto regno
suo: & super eos principes tres.
ex quibus danihel unus erat.
ut satrape illis redderent rati¬
onem : & rex non sustineret mo:¬
lestiam. Igitur danihel superabit
omnes principes et satrapas: quia
spiritus dĩ amplior erat in eo.
Porro rex cogitabat eum constitu.
ere super omne regnum: Unde
principes & satrapȩ querebant
occasionem ut inuenirent dani¬
heli ex latere regis: nullamꝙ
onem reperire potuerunt: eo
quod fidelis esset: & omnis cul.¬
pa &e suspitio non inueniretur in
eo. Dixerunt ergo uiri illi. Non
inueniemus daniheli huic aliquã
occasionem: nisi forte in lege dĩ
sui. Tunc principes & satrape
surripuerunt regi: & sic locuti
sunt ei. Dari rex in ȩternum ui¬
ue. Consilium inierunt cuncti
principes regni. magistratus &
satrape. senatores & iudices: ut
decretum imperatorium exeat
& edictum: ut omnis qui petie¬

Expanded text:
nos natus sexaginta duos.  Visionos natus sexaginta duos.  Visioregnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo. Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes principes et satrapas: quia spiritus Dei amplior erat in eo. Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum: unde principes et satrapae quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Nullamque onem reperire potuerunt, eo quod fidelis esset, et omnis culpa et suspicio non inveniretur in eo. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei sui. Tunc principes et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei: Dari rex, in aeternum vive: consilium inierunt cuncti principes regni, magistratus, et satrapae, senatores, et judices, ut decretum imperatorium exeat, et edictum: Ut omnis qui petie
Abbreviated transcription (Latin):
filius eius balthasar non humiliasti
cor tuum cum scires hȩc omnia.
sed aduersus dominatorem cȩli
eleuatus es. & uasa domus eius
allata sunt coram te: & tu &
optimates tui & uxores tuȩ &
concubinȩ uinum bibistis in eis.
Deos quoq argenteos & aureos
& ereos. ferreos. ligneosq et lapi¬
deos qͥ non uident neq audiunt neq sen¬
tiunt laudasti: porro dm̃ qui
habet flatum tuum in manu
sua & omnes uias tuas. non glo:¬
rificasti. Ideirco ab eo missuᷤ ẽ arti¬
aut̃ scriptura: quȩ digesta ẽ. Mane.
techel. phares. Et hȩc interpreta¬
tio sermonis eius. Mane. nume¬
rauit ds regnum tuum: & com¬
pleuit illud. Lechel. appensum
habens. Phares. diuisum est regnũ
tuum: & datum est medis & persis.
nihel purpura: & circumdata est
torques aurea collo eius: & pres¬
dicatum est de eo quod haberet
potestatem tertius in regno eius.
Eadem nocte interfectus est bal¬
thasar rex chaldeus: & darius
medus successit in regnum: an.¬

Expanded text:
filius ejus Baltassar, non humiliasti filius ejus Baltassar, non humiliasti cor tuum, cum scires haec omnia: Sed adversum Dominatorem coeli elevatus es, et vasa domus ejus allata sunt coram te: Et tu, et optimates tui, et uxores tuae, et concubinae tuae, vinum bibistis in eis? Deos quoque argenteos, et aureos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, neque audiunt, neque sentiunt, laudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est artiscriptura quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec interpretatio sermonis: MANE, numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL, appensum habens. PHARES, divisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. niel purpura, et circumdata est torques aurea collo ejus: et praedicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in regno suo. Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. Et Darius Medus successit in regnum an
Abbreviated transcription (Latin):
tertius in regno meo princeps
eris. Ad quem respondens da-¬
nihel: ait coram rege. Munera
tua sint tibi: & dona domus tuę
alteri da : scripturam autem le¬
gam tibi rex: & interpretationẽ
eius ostendam tibi o rex. De
altissimus regnum & magnifi¬
centiam. gloriam & honorem
ddedit nabuchodonosor patri
tuo. & propter magnificentiam
quam dederat ei. uniuersi po¬
puli tribus & linguȩ tremebant.
& metuebant eum. Qouos uo.¬
lebat interficiebat. & quos uo.¬
lebat percutiebat. Quos uole.¬
bat exaltabat: & quos uolebat
humiliabat. Quando autem
eleuatum est cor eius. & spiritus
illius obfirmatus est ad super¬
biam: depositus est de solio
regni sui. & gloria eius ablata
est. sed & cor eius cum bestiis
positum est: & cum onagris
erat habitatio eius. Fenum quoq
ut bos comedebat. & rore cȩli
corpus eius infectum est. donec
cognosceret quod potestatem
habeat altissimus in regno ho-¬
minum: & quencumq uoluerit
suscitabit super illud Du quoꝙ

Expanded text:
tertius in regno meo princeps tertius in regno meo princeps eris. Ad quae respondens Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, et dona domus tuae alteri da: Scripturam autem legam tibi, rex, et interpretationem ejus ostendam tibi. O rex, Deus altissimus, regnum et magnificentiam, et gloriam et honorem dedit Nabuchodonosor patri tuo. Et propter magnificentiam quam dederat ei, universi populi, tribus, et linguae, tremebant et metuebant eum: Quos volebat, interficiebat: et quos volebat, percutiebat: Quos volebat, exaltabat: et quos volebat, humiliabat. Quaelevatum est cor ejus, & spiritus illius obfirmatus est ad superbiam, depositus est de solio regni sui, & gloria ejus ablata est, sed & cor ejus cum bestiis positum est, & cum onagris erat habitatio ejus: foenum quoque ut bos comedebat, & rore coeli corpus ejus infectum est, donec cognosceret, quod potestatem haberet Altissimus in regno hominum: & quaecunque voluerit, suscitabit super illud. Tu quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Pater inquam tuus o rex.
quia spiritus amplior & pruden-¬
tia intelligentiaq. interpretatio
somniorum. & ostensio secretorũ.
ac solutio ligatorum inuente
sunt in eo. hoc ẽ in danihele: cui
Nunc itaq danihel uocetur: & in-¬
ter pretationem narrabit. Igitur
introductus est danihel coram
rege. Ad quem prefatus rex ait.
Iu es danihel de filiis captiuitatis
uidȩ: quam adduxit pater meus rex¬
de iudea: Audiui de te. qm̃ spi-¬
ritum deorum habeas. & scientia
intelligentiaq ac sapientia ampli¬
ores inuente sint in te. Et nunc
introgressi sunt in conspectu meo
sapientes magi ut scripturam
hanc legerent. & interpretationẽ
eius indicarent michi . & nequiue.¬
runt sensum sermonis huius edi.¬
iere. Porro ego audiui de te quod
possis obscura interpretari : & li.¬
gata dissoluere. Si ergo uales
scripturam legere. & interpreta¬¬
tionem eius indicare michi. pur.¬
puna. uestieris & torquem auream
circa collum tuum habebis. &

Expanded text:
eum, pater, inquam, tuus, o rex: eum, pater, inquam, tuus, o rex: Quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum, inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui Nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Judae, quem adduxit rex pater meus de Judaea? Audivi de te, quoniam spiritum deorum habeas: et scientia intelligentiaque ac sapientia amplior inventa est in te. Et nunc introgressi sunt in conspectu meo sapientes magi, ut scripturam hanc legerent, et interpretationem ejus indicarent mihi: et nequiverunt sensum sermonis hujus edicere. Porro ego audivi de te, quod possis obscura interpretari, et ligata dissolvere: Si ergo vales scripturam legere, et interpretationem ejus indicare mihi, Purpura vestieris, et torquem auream circa collum tuum habebis, et
Abbreviated transcription (Latin):
cerent magos. chaldeos. & aruspi.¬
ces. Et proloquens rex: ait sapi.¬
entibus babylonis. Qouicumq
legerit scripturam hanc & inter-¬
pretationem eius manifestam
michi fecerit. purpura uestietur:
& torquem auream habebit in
collo suo: & tertius in regno meo
erit. Iunc ingressi omnes sapien¬¬
tes regis. non potuerunt nec¬
scripturam legere: nec interpre.¬
tationem indicare regi. Unde
rex balthasar satis conturbatus
est: & uultus illius inmutatus
est. Sed & optimates eius contur¬
babantur. Megina autem pro re
quȩ acciderat regi & obtimatibus
eius: domum conuiuii ingressa
est: & proloquens ait. Rex in ȩter¬
num uiue. Non te conturbent co.¬
gitationes tuȩ: neq facies tua in.¬
mutetur. Est uir in regno tuo
qui spiritum deorum sanctorũ
habet in se : & in diebus patris
tui scientia & sapientia inuentę
sunt in eo. Nam & rex nabucho¬
donosor pater tuus. principem
magorum & incantatorum. chal-¬
deorum & aruspicum constituit

Expanded text:
cerent magos, Chaldaeos, et aruspicerent magos, Chaldaeos, et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis: Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem ejus manifestam mihi fecerit, Purpura vestietur, et torquem auream habebit in collo, et tertius in regno meo erit. Tunc ingressi omnes sapientes regis, non potuerunt scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. Unde rex Baltassar satis conturbatus est, et vultus illius immutatus est: sed et optimates ejus turbabantur. Regina autem, pro re quae acciderat regi, et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est: Et proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tua immutetur. Est vir in regno tuo, qui spiritum deorum sanctorum habet in se: et in diebus patris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem magorum, incantatorum, Chaldaeorum, et aruspicum constituit
Abbreviated transcription (Latin):
althasar rex fecit grande con-¬
uiuium optimatibus suis mille.
& unusqͥsq scđm suã bibebat ȩta-¬
tem. Precepit ergo iam temulen¬
tus ut afferrentur uasa aurea
& argentea. quȩ asportauerat
nabuchodonosor rex pater eius
de templo quod fuit in iherusa.¬
lem. ut biberent in eis rex &
optimates. uxoresq eius & con-¬
cubine. Tunc allata sunt uasa
rat de templo quod fuerat in
iherusalem : & biberunt in eis
rex & obtimates eius: uxores &
concubine eius. Bibebant uinũ:
& laudabant deos suos aureos &
argentȩos. & ereos: ferreos. ligne.¬
osq & lapideos. In eadem hora
apparuerunt digiti quasi ma-¬
nus hominis seribentis contra
candelabrum. in superficie. Pari¬
etis aulȩ regiȩ. & rex aspiciebat
articulos manus scribentis. Ounc
regis facies commutata est. &
cogitationes eius perturbabant
eum: & comꝑages renum eius
soluebantur : & genua eius ad se.
inuicem collidebantur. Exclama.¬
uit itaq rex fortiter: ut introdu-¬

Expanded text:
Baltassar rex fecit grande conBaltassar rex fecit grande convivium optimatibus suis mille: et unusquisque secundum suam bibebat aetatem. Praecepit ergo jam temulentus, ut afferrentur vasa aurea et argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor pater ejus de templo, quod fuit in Jerusalem, Ut biberent in eis rex et optimates ejus, uxoresque ejus, et concubinae. Tunc allata sunt vasa rat de templo, quod fuerat in Jerusalem: Et biberunt in eis rex et optimates ejus, uxores et concubinae ejus. Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. In eadem hora apparuerunt digiti, quasi manu hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae: et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Tunc regis facies commutata est, et cogitationes ejus perturbabant eum; Et compages renum ejus solvebantur, et genua ejus ad se invicem collidebantur. Exclamavit itaque rex fortiter, ut introdu