comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pertinaci certamine inter pacis belliq auctores in uirgia & seditiones
uersa. undiq otium fuit romanis. Legem de multarum extimatio¬
ne progratam populo cum a tribunis parari consules unius ex colle¬
gio proditione excepissent ipsi p̾ocupauerunt ferre. consules. L.sergi
us fidenas iterum hostius lucretius tricipitinus. Nihil dignum dic¬
tu actum his consulibus. Secuti eos consules. A. cornelius cossus..
quintius penus iterum. Uehientes in agrum romanum excursiones
fecerunt. fama fuit quosdam ex fidenatium uiuentute participes eius
populationis fuisse. Cognitioq eius rei. L. sergio. . seruilio & mam¬
crco emilio permissa. Quidam ostiam relegati quod cur per eos dies a
fidenis aufuissent parum constabat. Colonorum additus numerus.
agerq us bello interemptorum assignatus. Siccitate eo anno pluri¬
mum laboratum est nec celestes modo defuerunt aquae. Sed terra

Expanded text:
pertinaci certamine inter pacis bellique auctores in iurgia et seditiones pertinaci certamine inter pacis bellique auctores in iurgia et seditiones uersa: undique otium fuit Romanis. legem de multarum aestimatione pergratam populo cum ab tribunis parari consules unius ex collegio proditione excepissent, ipsi praeoccupauerunt ferre. consules L. Sergius Fidenas iterum Hostius Lucretius Tricipitinus. nihil dignum dictu actum his consulibus. secuti eos consules A. Cornelius Cossus T. Quinctius Poenus iterum. Veientes in agrum Romanum excursiones fecerunt. fama fuit quosdam ex Fidenatium iuventute participes eius populationis fuisse, cognitioque eius rei L. Sergio et Q. Servilio et Mam. Aemilio permissa. quidam Ostiam relegati, quod cur per eos dies a Fidenis afuissent parum constabat. colonorum additus numerus agerque iis bello interemptorum adsignatus. siccitate eo anno plurimum laboratum est, nec caelestes modo defuerunt aquae sed terra
Abbreviated transcription (Latin):
appellata sint. quoniam qui prior autor tam seui exempli foret occu¬
paturus insignem titulum crudelitatis fuerit. Imperioso quoq ma¬
lio cognomen inditum. Postumius nulla tristi nota est insignitus e
uilius consul edem appollinis absente collega sine sorte dedicauit¬
Egre id passus quintius cum dimisso exercitu in urbem redisset nequicq̃
in senatu est questus. Insigni magnis rebus anno additur nihil tum ad
rem romanam pertinere uisum quod carthaginenses tanti hostes futuri
tum primum per seditiones siculorum ad partis alterius auxilium in si¬
ciliam exercitum traiecere. Agitatum in urbe a tribunis pl. ut tribu¬
ni militum consulari potestate crearentur. nec obtineri potuit. Consu¬
les fiuint. l. papirius crassus. L. iulius. Equorum legati focdus a senatu
cum petissent & pro foedere deditio ostentaretur indutias annorum
octo impetrauerunt. Uilscorum res super acceptam in algido cladẽ

Expanded text:
appellata sunt, cum qui prior auctor tam saeui exempli foret, occuappellata sunt, cum qui prior auctor tam saeui exempli foret, occupaturus insignem titulum crudelitatis fuerit. Imperioso quoque Manlio cognomen inditum; Postumius nulla tristi nota est insignitus. Cn. Iulius consul aedem Apollinis absente collega sine sorte dedicauitegre id passus Quinctius cum dimisso exercitus in urbem redisset, nequiquam in senatu est conquestus. insigni magnis rebus anno additur, nihil tum ad rem Romanam pertinere uisum, quod Carthaginienses, tanti hostes futuri, tum primum per seditiones Siculorum ad partis alterius auxilium in Siciliam exercitum traiecere. agitatum in urbe ab tribunis plebis ut tribuni militum consulari potestate crearentur nec obtineri potuit. consules fiunt L. Papirius Crassus , L. Iulius . Aequorum legati foedus ab senatu cum petissent et pro foedere deditio ostentaretur, indutias annorum octo impetrauerunt: Uolscorum res, super acceptam in Algido cladem,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa castra uallumq aggreditur eodem & dictator alia parte copias
ad mouet. Non segnior oppugnatio est ꝗͣ pugna fuerat. Consulem
signum quoq intra uallum iccisse ferunt quo milites acrius subirẽt
repetendoq signo prima impressio est facta. Et dictator proruto
uallo iam in castra proelium intulerat. Tum abici passim arma ac
dedi hostes cepti captisq & his castris omnes preter senatores uenun
dati sunt. Praede pars sua cognoscentibus latinis atq hernicis reddita.
partem sub hasta dictator uendidit. Preposito consule castris ipse
triumphans inuectus urbem dictatura se abdicauit. Egregie dicta¬
ture tristem memoriam faciunt qui filium ab.A. postumio quod oc¬
casione bene pugnandi captus inuissu discesserit presidionuctorẽ
securi percussum tradunt. Nec libet credere & licet in uarus opim¬
onibus & argumento est quod imperia manliana non postumiana

Expanded text:
ipsa castra uallumque adgreditur; eodem et dictator alia parte copias ipsa castra uallumque adgreditur; eodem et dictator alia parte copias admouet. non segnior oppugnatio est quam pugna fuerat. consulem signum quoque intra uallum iniecisse ferunt, quo milites acrius subirent, repetendoque signo primam impressionem factam. et dictator proruto uallo iam in castra proelium intulerat. tum abici passim arma ac dedi hostes coepti, castrisque et his captis, hostes praeter senatores omnes uenum dati sunt. praedae pars sua cognoscentibus Latinis atque Hernicis reddita, partem sub hasta dictator uendidit; praepositoque consule castris, ipse triumphans inuectus urbem dictatura se abdicauit. egregiae dictaturae tristem memoriam faciunt, qui filium ab A. Postumio , quod occasione bene pugnandi captus iniussu decesserit praesidio, uictorem securi percussum tradunt. nec libet credere, et licet in uariis opinionibus; et argumento est quod imperia Manliana, non Postumiana
Abbreviated transcription (Latin):
sed armati armatis obstant uirtute pares necessitate quae ultimum¬
ac maximum telum est superiores estis. Haec locutum exequentemq
dicta redintegrato clamore secuti dant impressionem qua postumus
albus cohortes obiecerat & mouerunt uictorem donec dictator pedem
iam referentibus suis aduenit. Eoq omne proelium uersum est. Uni
uiro messio fortuna hostium innititur. Multa utrinq uulnera mul¬
ta passim cedes est. lamne duces quidem romani incruenti pugnant
Unus postumius ictus saxo perfracto capite acie excessit. Non dicta¬
torem homerus uulneratus non fabium prope affixum equo femur
non brachium abscisum consulem ex tam ancipiti proelio submouit
Messius impetus perstratos cede hostes cum globo fortissimorum uiue¬
num extulit ad castra uulscorum que nondum capta erant. Eodẽ
omnis acies inclinatur. Consul effusos usque ad uallum persecutus

Expanded text:
sed armati armatis obstant. uirtute pares, necessitate, quae ultimumsed armati armatis obstant. uirtute pares, necessitate, quae ultimumac maximum telum est, superiores estis'. haec locutum exsequentemque dicta redintegrato clamore secuti dant impressionem qua Postumius Albus cohortes obiecerat; et mouerunt uictorem, donec dictator pedem iam referentibus suis aduenit eoque omne proelium uersum est. uni uiro Messio fortuna hostium innititur. multa utrimque uolnera, multa passim caedes est; iam ne duces quidem Romani incruenti pugnant. unus Postumius ictus saxo, perfracto capite acie excessit; non dictatorem umerus uolneratus, non Fabium prope adfixum equo femur, non brachium abscisum consulem ex tam ancipiti proelio submouit. Messium impetus per stratos caede hostes cum globo fortissimorum iuuenum extulit ad castra Uolscorum, quae nondum capta erant. eodem omnis acies inclinatur. consul effusos usque ad uallum persecutus
Abbreviated transcription (Latin):
niaq sub oculis erant. & fabius cum equitatu impetum dederat. Et
consul eruptionem e castris in trepidos iam hostes fecerat. Dictator
autem parte altera subsidia & sccundum aciem adortus circumagen
ti ad dissonos clamores ac subitos tumultus hosti undiq obiecerat uic¬
torem peditem equitemq. Circumuenti igitur iam in medio ad u¬
num omnes penas rebellionis dedissent ni uectius messius ex uulscis
nobilior uir factis quam genere iam orbem uoluentes suos increpa¬
ns clara uoce hic prebituri inquit uos telis hostium estis indefensi:
multi: Quid igitur arma habetis: Aut quid ultro bellum intulistis:
In otio tumultuosi in bello segnes. Quid hic stantibus spei est: An de¬
um aliquem protecturum uos rapturumq hinc putatis: ferro uia fa¬
cienda est. hac qua me pregressum uideritis agite qui uisuri domos
parentes coniuges liberos estis ite mecum. Non muri non uallum

Expanded text:
niaque sub oculis erant. et Fabius cum equitatu impetum dederat et niaque sub oculis erant. et Fabius cum equitatu impetum dederat et consul eruptionem e castris in trepidos iam hostes fecerat; dictator autem parte altera subsidia et secundam aciem adortus, circumagenti se ad dissonos clamores ac subitos tumultus hosti undique obiecerat uictorem peditem equitemque. circumuenti igitur iam in medio ad unum omnes poenas rebellionis dedissent, ni Uettius Messius ex Uolscis, nobilior uir factis quam genere, iam orbem uoluentes suos increpans clara uoce 'hic praebituri' inquit, 'uos telis hostium estis indefensi, inulti? quid igitur arma habetis, aut quid ultro bellum intulistis, in otio tumultuosi, in bello segnes? quid hic stantibus spei est? an deum aliquem protecturum uos rapturumque hinc putatis? ferro uia facienda est. hac qua me praegressum uideritis, agite, qui uisuri domos parentes coniuges liberos estis, ite mecum. non murus nec uallum
Abbreviated transcription (Latin):
cum maxime secretum a tumultu petit unde ex nec opinato auersus
hostem inuadat.Q. sulpitium legatum preficit castris. M. fabio legato
assignat equites nec ante lucem mouere iubet manum. Inter noctur¬
nos tumultus unmoderatos difficiles omnia quae uel aliis imperator
prudens & impiger in tali re preciperet ageretq precipit ordine atq
agit. Illud eximium consilii animiq specimen & nequaquam uulga¬
te laudis quod ultro ad oppugnanda castra hostium unde maiore
agmine profectos exploratum fuerat. M. geganium cum cohortibus
delectis misit. Qui postquam intentos homines in euentum periculi
alieni pro se in cautos neglectis uigiluis stationibusq est adortus prius
pene coepit castra ꝗͣ oppugnari hostes satis scirent. Inde fumo ut
conuenerat datum signum ubi conspectum a dictatore est exclamat
capta hostium castra nuntiariq passim iubet. Et iam lucescebat om¬

Expanded text:
cum maxime secretum ab tumultu petit, unde ex necopinato auersum cum maxime secretum ab tumultu petit, unde ex necopinato auersum hostem inuadat. Q. Sulpicium legatum praeficit castris; M. Fabio legato adsignat equites, nec ante lucem mouere iubet manum inter nocturnos tumultus moderatu difficilem. omnia quae uel alius imperator prudens et impiger in tali re praeciperet ageretque, praecipit ordine atque agit: illud eximium consilii animique specimen et neutiquam uolgatae laudis, quod ultro ad oppugnanda castra hostium, unde maiore agmine profectos exploratum fuerat, M. Geganium cum cohortibus delectis misit. qui postquam intentos homines in euentum periculi alieni, pro se incautos neglectis uigiliis stationibusque est adortus, prius paene cepit castra quam oppugnari hostes satis scirent. inde fumo, ut conuenerat, datum signum ubi conspectum ab dictatore est, exclamat capta hostium castra nuntiarique passim iubet. et iam lucescebat om
Abbreviated transcription (Latin):
modo excursionibus ad proelia sed uel ad explicandas utrinq acies
satis patentem habebant. Nec ex quo castra castris collata sunt ces¬
satum a leuibus proelus est. facile patiente dictatore conferendo ui¬
res spem uniuerse uictoriae temptato paulatim euentu certaminũ
suos precipere. Itaq hostes nulla in proelio iusto relicta spe noctu
adorti castra consulis rem in casum ancipitis euentus committunt.
Clamor subito ortus non consulis modo uigiles exercitum deinde
omnem sed dictatorem quoq ex somno exciuit. Ubi presenti ope
res egebant consul nec animo defecit nec consilio. Pars militum por¬
tarum stationes firmant. Pars corona uallum cingunt. In alteris ap¬
ud dictatorem castris quo minus tumultus est eo plus animaduerat¬
quid opus facto sit. Missum extemplo ad castra subsidium. Cui sp. pos¬
tumius albus legatus preficitur. Ipse parte copiarum paruo circuitu lo¬

Expanded text:
modo excursionibus ad proelia, sed uel ad explicandas utrimque acies modo excursionibus ad proelia, sed uel ad explicandas utrimque acies satis patentem habebant. nec ex quo castris castra conlata sunt cessatum a leuibus proeliis est, facile patiente dictatore conferendo uires spem uniuersae uictoriae temptato paulatim euentu certaminum suos praecipere. itaque hostes nulla in proelio iusto relicta spe, noctu adorti castra consulis rem in casum ancipitis euentus committunt. clamor subito ortus non consulis modo uigiles, exercitum deinde omnem, sed dictatorem quoque ex somno exciuit. ubi praesenti ope res egebant, consul nec animo defecit nec consilio: pars militum portarum stationes firmat, pars corona uallum cingunt. in alteris apud dictatorem castris quo minus tumultus est, eo plus animaduertiquid opus facto sit. missum extemplo ad castra subsidium, cui Sp. Postumius Albus legatus praeficitur: ipse parte copiarum paruo circuitu lo
Abbreviated transcription (Latin):
tum est dictus. Simul edicitur & iustitium neq aliud tota urbe a¬
gi ꝗͣ bellum apparari. Cognitio uacantium militie munere post bel¬
lum differtur. Ita dubii quoq inclinant ad nomina danda. & her¬
nicis latinisq milites imperati. Utrinque obnixe obeditum dictato¬
ri est. Haec omnia celeritate ingenti acta. Relictoq.C. iulio consu¬
le ad presidium urbis &.L. iulio magistro equitum ad subita belli mi¬
nisteria nequa res qua eguissent in castris moraretur dictator pre¬
eunte a cornelio pontifice maximo ludos magnos tumultus causa
uouit. Profectusq ab urbe diuiso cum quintio consule exercitu ad
hostes peruenit. Sicut bina castra hostium paruo inter se spatio dis¬
tantia uiderant. Ipsi quoq mille ferme passus ab hoste dictator tus¬
culano consul lanuuino propiorem locum castris coepere. Ita qua¬
tuor exercitus totidem munimenta planitiem in medio non paruis

Expanded text:
m est dictus. dilectus simul edicitur et iustitium, neque aliud tota urbe am est dictus. dilectus simul edicitur et iustitium, neque aliud tota urbe agi quam bellum apparari. cognitio uacantium militiae munere post bellum differtur; ita dubii quoque inclinant ad nomina danda. et Hernicis Latinisque milites imperati; utrimque enixe oboeditum dictatori est. haec omnia celeritate ingenti acta; relictoque Cn. Iulio consule ad praesidium urbis et L. Iulio magistro equitum ad subita belli ministeria, ne qua res qua eguissent in castris moraretur, dictator, praeeunte A. Cornelio pontifice maximo, ludos magnos tumultus causa uouit, profectusque ab urbe, diuiso cum Quinctio consule exercitu, ad hostes peruenit. sicut bina castra hostium paruo inter se spatio distantia uiderant, ipsi quoque mille ferme passus ab hoste dictator Tusculo, consul Lanuuio propiorem locum castris ceperunt. ita quattuor exercitus, totidem munimenta planitiem in medio non paruis
Abbreviated transcription (Latin):
sũmis honoribus egregie usus uos inquit tribuni plebis quoniam ad
extrema uentum est senatus appellat. ut in tanto discrimine rei. p
dictatorem dicere consules pro potestate uestra cogatis. Qua uoce
audita occasionem oblatam rati tribum augende potestatis seced¬
unt proq collegio pronuntiant placere consules senatui dicto au¬
dientes esse. Si aduersus consensum amplissimi ordinis ultra tend¬
ant in uincula se duci cos uissuros. Consules a tribunis ꝗͣ a senatu
uinci maluerunt. proditum a patribus summi imperii uis datumq
sub iugum tribunitie potestati consulatum memorantes. Si quidẽ
cogi aliquid pro potestate a tribuno consules & quo quid ulterus
priuato timendum foret in uincla etiam duci possent. Sors ut dicta¬
torem diceret nam ne id quidem inter collegas conuenerat .T. quin¬
tio euenit. Is. A. postumium tubertum socerum suum seucrissimi

Expanded text:
, summis honoribus egregie usus, 'uos' inquit, 'tribuni plebis, quoniam ad , summis honoribus egregie usus, 'uos' inquit, 'tribuni plebis, quoniam ad extrema uentum est, senatus appellat ut in tanto discrimine rei publicae dictatorem dicere consules pro potestate uestra cogatis.' qua uoce audita occasionem oblatam rati tribuni augendae potestatis secedunt proque collegio pronuntiant placere consules senatui dicto audientes esse; si aduersus consensum amplissimi ordinis ultra tendant, in uincla se duci eos iussuros. consules ab tribunis quam ab senatu uinci maluerunt, proditum a patribus summi imperii ius datumque sub iugum tribuniciae potestati consulatum memorantes, si quidem cogi aliquid pro potestate ab tribuno consules et—quo quid ulterius priuato timendum foret?—in uincla etiam duci possent. sors ut dictatorem diceret—nam ne id quidem inter collegas conuenerat— T. Quinctio euenit. is A. Postumium Tubertum , socerum suum, seuerissimi
Abbreviated transcription (Latin):
uis cogendae militie erat delectu habito utrinq ualidi exercitus pro¬
fecti in algidum conuenere. Ibiq seorsum equi seorsum uulsci castra
cominuniuere. Intentiorq ꝗͣ unquam ante muniendi exercendiq
militem cura ducibus erat. Eo plus nuntii terroris romam attulere.
Senatui dictatorem dici placuit. quia & si saepe uicti populi maiore ta¬
men conatu quam alias unquam rebellarent. Et aliquantum roma¬
ne iuuentutis morbo assumptum erat. Ante omnia prauitas consu¬
lum discordia inter ipsos & certamina in conciliis omnibus terre¬
bant. Sunt qui male pugnatum ab iis consulibus in algido aucto¬
res sint eamq causam dictatoris creandi fuisse. Illud satis constat
ad alia discordes in uno aduersus patrum uoluntatem consensisse
ne dicerent dictatorem. Donec cum alia aliis terribilio afferrentur
nec in auctoritate senatus consules essent. Quintus seruilius priscus

Expanded text:
uis cogendae militiae erat, dilectu habito, utrimque ualidi exercitus prouis cogendae militiae erat, dilectu habito, utrimque ualidi exercitus profecti in Algidum conuenere, ibique seorsum Aequi, seorsum Uolsci castra communiuere, intentiorque quam unquam ante muniendi exercendique militem cura ducibus erat. eo plus nuntii terroris Romam attulere. senatui dictatorem dici placuit, quia etsi saepe uicti populi maiore tamen conatu quam alias unquam rebellarant; et aliquantum Romanae iuuentutis morbo absumptum erat. ante omnia prauitas consulum discordiaque inter ipsos et certamina in consiliis omnibus terrebant. sunt qui male pugnatum ab his consulibus in Algido auctores sint eamque causam dictatoris creandi fuisse. illud satis constat ad alia discordes in uno aduersus patrum uoluntatem consensisse ne dicerent dictatorem, donec cum alia aliis terribiliora adferrentur nec in auctoritate senatus consules essent, Q. Seruilius Priscus
Abbreviated transcription (Latin):
ambitione artibusq fieri ut obseptum plebi sit ad honorem iter.
Si plebi respirare ab eorum mixtis precibus minisq liceat memorem
cam suorum inituram suffragia esse & parto auxilio imperiumquoq
ascituram placet tollendae ambitionis causa tribunos legem promul¬
gare necui album uestimentum addere petitionis liceret causa. Pan¬
ua nunc res & uix serio agenda uideri possit. que tune ingenti cen¬
tamine patres ac plebem accendit. Uicere tamen tribuni ut legem
perferrent. Apparebat irritatis animis plebem ad suos studia inclina¬
turam. Quae ne libera essent senatus consultum factum est ut consu¬
laria comitia haberentur. Tumultus causa fuit. quem ab equis & uul¬
scis latini atq hernici nuntiarant.T. quintius. L. filius cincinnatus
eidem & peno cognomen additur eN. ulius mento consules facti
Nec ultra terror belli est dilatus lege sacrata quae maxima apud eos

Expanded text:
ambitione artibusque fieri ut obsaeptum plebi sit ad honorem iter; ambitione artibusque fieri ut obsaeptum plebi sit ad honorem iter; si plebi respirare ab eorum mixtis precibus minisque liceat, memorem eam suorum inituram suffragia esse et parto auxilio imperium quoque adscituram. placet tollendae ambitionis causa tribunos legem promulgare ne cui album in uestimentum addere petitionis causa liceret. parua nunc res et uix serio agenda uideri possit, quae tunc ingenti cetamine patres ac plebem accendit. uicere tamen tribuni ut legem perferrent; apparebatque inritatis animis plebem ad suos studia inclinaturam. quae ne libera essent, senatus consultum factum est ut consularia comitia haberentur. tumultus causa fuit, quem ab Aequis et Uolscis Latini atque Hernici nuntiarant. T. Quinctius L. f. Cincinnatus —eidem et Poeno cognomen additur—et Cn. Iulius Mento consules facti; nec ultra terror belli est dilatus. lege sacrata, quae maxima apud eos
Abbreviated transcription (Latin):
que a penuria frumenti quia ante prouisum fuerat periculum fuit
Consilia ad mouenda bella in uulscorum equorumq concilus & in etr¬
uria ad fanum uoltumne agitata. Ibi prolate in annum res. Deere¬
toq cautum est ne quod ante concilium fieret nequicquam uehiente
populo querente candem qua fidene delete sunt imminere ueus for¬
tunam Interim romae principes plebis iamdui nequicquam immi¬
nente spe maioris honoris dum foris otium esset cetus indicere in
domos tribunorum plebis ibi secreta consilia agitare. quense aple¬
be adeo spretos ut cum per tot annos tribuni militum consulari po¬
testate creentur nulli unquam plebeio ad cum honorem aditus fue¬
rit. Multum prouidisse suos maiores qui cauerint necui patritio ple¬
beu magistratus paterent aut patricios habendos fuisse tribunos ple¬
bis. Adeo se sius etiam sordere nec a plebe minus quam a patribus
contemni. Alii purgare plebem culpam in patres uertere. forum

Expanded text:
que a penuria frumenti, quia ante prouisum erat, periculum fuit. que a penuria frumenti, quia ante prouisum erat, periculum fuit. consilia ad mouenda bella in Uolscorum Aequorumque conciliis et in Etruria ad fanum Uoltumnae agitata. ibi prolatae in annum res decretoque cautum ne quod ante concilium fieret, nequiquam Ueiente populo querente eandem qua Fidenae deletae sint imminere Ueiis fortunam. interim Romae principes plebis, iam diu nequiquam imminentes spei maioris honoris, dum foris otium esset, coetus indicere in domos tribunorum plebis; ibi secreta consilia agitare; queri se a plebe adeo spretos, ut cum per tot annos tribuni militum consulari potestate creentur, nulli unquam plebeio ad eum honorem aditus fuerit. multum prouidisse suos maiores qui cauerint ne cui patricio plebeii magistratus paterent; aut patricios habendos fuisse tribunos plebi; adeo se suis etiam sordere nec a plebe minus quam a patribus contemni. alii purgare plebem, culpam in patres uertere: eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius mamerci deterreri quiuerit. Tribuni plebis assiduis contio¬
nibus prohibendo consularia comitia cum res prope ad interreg¬
num perducta esset euicere tandem ut tribuni militum consula¬
ri potestate crearentur. Uictorie premium quod petebatur ut
plebeius crearetur nullum fuit. omnes patricii creati sunt. M. fabi¬
us bubulanus .M. folus. L. sergius fidenas. Pestilentia eo anno¬
aliarum rerum otium prebuit. Edes appollim pro ualitudine po¬
puli uota est. Multa duumuiri ex libris placandae deum ire auer¬
tendeq a populo pestis causa fecere. Magna tamen clades in urbe
toribus agrorum timentes in etruriam pomptinumq agrum & cu¬
mas postremo in siciliam quoq frumenti causa misere. Consulariũ
comitiorum nulla mentio habita est. Tribuni militum consulari po¬
testate omnes patricii creati sunt. L. pinarius mamercus. L. furus
medullius spurius postumius albus. Eo anno uis morbi leuata. Ne¬

Expanded text:
ipsius Mamerci deterreri quiuerit. tribuni plebi adsiduis contentioipsius Mamerci deterreri quiuerit. tribuni plebi adsiduis contentionibus prohibendo consularia comitia cum res prope ad interregnum perducta esset, euicere tandem ut tribuni militum consulari potestate crearentur. uictoriae praemium quod petebatur ut plebeius crearetur nullum fuit: omnes patricii creati sunt, M. Fabius Uibulanus M. Folius L. Sergius Fidenas . pestilentia eo annoaliarum rerum otium praebuit. aedis Apollini pro ualetudine populi uota est. multa duumuiri ex libris placandae deum irae auertendaeque a populo pestis causa fecere; magna tamen clades in urbe toribus agrorum timentes in Etruriam Pomptinumque agrum et Cumas, postremo in Siciliam quoque frumenti causa misere. consularium comitiorum nulla mentio habita est; tribuni militum consulari potestate omnes patricii creati sunt, L. Pinarius Mamercus L. Furius Medullinus Sp. Postumius Albus . eo anno uis morbi leuata ne
Abbreviated transcription (Latin):
per tot annos magna parte uitae obnoxios uiuere. Se legem laturũ
ne plus ꝗͣ annua ac semenstris censura esset. Consensu ingenti popu
li postero die legem pertulit. & ut re ipsa inquit sciatis quirites ꝗͣ mihi
duiturna non placeant imperia dictatura me abdico. Deposito suo¬
magistratu modo aliorum magistratui imposito fine alteri cum
gratulatione ac fauore ingenti populi domum est reductus. Cen¬
sores egre passi mamercum quod magistratum populi.r. minuis¬
set tribu mouerunt. Octuplicato censu erarium fecerunt. Quam
rem ipsum ingenti animo tulisse ferunt causam potius ignominiae
intuentem ꝗͣ ignominiam. Primores patrum quamquam diminu¬
tum censuręs us noluissent exemplo acerbitatis censorie offensos
Quippe cum se quisq dutus ac sepius subiectum censoribus fore cer¬
neret quam censuram gesturum. Populi certe tanta indignatio
coorta dicitur ut uix a censoribus nullius auctoritate preterquam

Expanded text:
per tot annos magna parte uitae obnoxios uiuere. se legem laturum per tot annos magna parte uitae obnoxios uiuere. se legem laturum ne plus quam annua ac semestris censura esset. consensu ingenti populi legem postero die pertulit et 'ut re ipsa' inquit, 'sciatis, Quirites, quam mihi diuturna non placeant imperia, dictatura me abdico'. deposito suo magistratu, imposito fine alteri, cum gratulatione ac fauore ingenti populi domum est reductus. censores aegre passi Mamercum quod magistratum populi Romani minuisset tribu mouerunt octiplicatoque censu aerarium fecerunt. quam rem ipsum ingenti animo tulisse ferunt, causam potius ignominiae intuentem quam ignominiam; primores patrum, quamquam deminutum censurae ius noluissent, exemplo acerbitatis censoriae offensos, quippe cum se quisque diutius ac saepius subiectum censoribus fore cerneret quam censuram gesturum: populi certe tanta indignatio coorta dicitur ut uis a censoribus nullius auctoritate praeterquam
Abbreviated transcription (Latin):
tiatum a mercatoribus esset negata uehientibus auxilia. lussosq su¬
o consilio bellum initum suis uiribus exequi nec aduersarum re
quaerere socios cum quibus spem integram cõmunicati non sint tu
dictator ne ne quicquam creatus esset materia quaerende bellogͥlo¬
rie adempta in pace aliquid operis edere quod monumentum es¬
set dictature cupiens censuram minuere parat seu nimiam potesta¬
tem ratus. seu non tam magnitudine honoris ꝗͣ diuturnitate offen¬
sus. Contione itaq aduocata remp. foris gerendam ait tutaq om¬
nia prestanda deos immortales suscepisse. Se quod intra muros agẽ¬
dum esset libertati populi romani consulturum. Maximam autẽ
eius custodiam esse si magna imperia duiturna non essent. & tem¬
poris modus imponeretur quibus uiris imponi non posset. Alios ma¬
gistratus annuos esse quinquennalem censuram esse grauem. lisdẽ

Expanded text:
tiatum a mercatoribus esset negata Ueientibus auxilia, iussosque sutiatum a mercatoribus esset negata Ueientibus auxilia, iussosque suo consilio bellum initum suis uiribus exsequi nec aduersarum rerum quaerere socios, cum quibus spem integram communicati non sint, tum dictator, ne nequiquam creatus esset, materia quaerendae bello gloriae adempta, in pace aliquid operis edere quod monumentum esset dictaturae cupiens, censuram minuere parat, seu nimiam potestatem ratus seu non tam magnitudine honoris quam diuturnitate offensus. contione itaque aduocata, rem publicam foris gerendam ait tutaque omnia praestanda deos immortales suscepisse: se, quod intra muros agendum esset, libertati populi Romani consulturum. maximam autem eius custodiam esse, si magna imperia diuturna non essent et temporis modus imponeretur, quibus iuris imponi non posset. alios magistratus annuos esse, quinquennalem censuram; graue esse iisdem
Abbreviated transcription (Latin):
a scriptoribus antiquis dissimulat. Licinio libros haud dubie sequi
linteos placet & tubero incertus ueri est. Sed inter coetera uetustate
incomperta hoc quoq in incerto positum. Trepidatum in etruria
est post fidenas captas non uehientibus solum exterritis metu simi¬
lis excidi sed etiam faliscis memoria primo initi cum his belli quã¬
quam rebellantibus non affuerant. Igitur cum due ciuitates lega¬
tis circa.xii. populos missis impetrassent ut ad uoltunne fanum
indiceretur omni etrurie concilium uelut magno inde tumultu
imminente senatus mamercum emilium dictatorem iterum dici¬
ussit. Ab eo .A. postumius tubero magister equitum est dictus. bel¬
lumq tanto maiore ꝗͣ proximo conatu apparatum est quanto pl¬
us erat ab omni etruria periculi ꝗ̃ a duobus populis fuerat. Ea res
aliquanto expectatione omnium tranquillior fuit. Itaq cum renũ¬

Expanded text:
a scriptoribus antiquis dissimulat. Licinio libros haud dubie sequi a scriptoribus antiquis dissimulat. Licinio libros haud dubie sequi linteos placet: Tubero incertus ueri est. sit inter cetera uetustate cooperta hoc quoque in incerto positum. trepidatum in Etruria est post Fidenas captas, non Ueientibus solum exterritis metu similis excidii, sed etiam Faliscis memoria initi primo cum iis belli, quamquam rebellantibus non adfuerant. igitur cum duae ciuitates legatis circa duodecim populos missis impetrassent ut ad Uoltumnae fanum indiceretur omni Etruriae concilium, uelut magno inde tumultu imminente, senatus Mam. Aemilium dictatorem iterum dici iussit. ab eo A. Postumius Tubertus magister equitum est dictus; bellumque tanto maiore quam proximo conatu apparatum est quanto plus erat ab omni Etruria periculi quam ab duobus populis fuerat. ea res aliquanto exspectatione omnium tranquillior fuit. itaque cum renun
Abbreviated transcription (Latin):
te urbis maxime neglecta quia suapte natura tutissima erat agere
in arcem cuniculum instituit. Ipse diuersissimis locis subeundo ad¬
moenia quadrifariam diuiso exercitu qui alii aliis succederent ad
pugnam continenti die ac nocte proelio a sensu operis hostes auer¬
tebat donec perfosso a castris monte erecta in arcem uia est. Inten¬
tisq etruscis ad uanas a certo periculo minas clamor supra caput
hostilis captam urbem ostendit. Eodem anno .C. furius.p. acilius
& M. geganius macrinus censores uillam publicam in campo mar¬
tio probauerunt. Ibiq primum census populi est actus. Fosdem cõ¬
sules in sequenti anno refectos uilium tertium uerginium iterum a¬
pud macrum licinium inuenio. Ualerius antias & .Q. tubero M. ma¬
nilium & .Q. sulpitium consules in eum annum edunt. Coeterum
in tam discrepante editione & tubero & macer libros linteos aucto¬
res profitentur. Neuter tribunos militum eo anno fuisse traditum

Expanded text:
te urbis, maxime neglecta quia suapte natura tutissima erat, agere te urbis, maxime neglecta quia suapte natura tutissima erat, agere in arcem cuniculum instituit. ipse diuersissimis locis subeundo admoenia quadrifariam diuiso exercitu qui alii aliis succederent ad pugnam, continenti die ac nocte proelio ab sensu operis hostes auertebat, donec perfosso a castris monte erecta in arcem uia est, intentisque Etruscis ad uanas a certo periculo minas clamor supra caput hostilis captam urbem ostendit. eo anno C. Furius Paculus et M. Geganius Macerinus censores uillam publicam in campo Martio probauerunt, ibique primum census populi est actus. eosdem consules insequenti anno refectos, Iulium tertium, Uerginium iterum, apud Macrum Licinium inuenio: Ualerius Antias et Q. Tubero M. Manlium et Q. Sulpicium consules in eum annum edunt. ceterum in tam discrepanti editione et Tubero et Macer libros linteos auctores profitentur; neuter tribunos militum eo anno fuisse traditum
Abbreviated transcription (Latin):
aede quirim consulitur. Dictatorem dici .A. seruilium placuit cuiq
gam consuleret moratus permittente eo nocte dictatorem dixit.
Is sibi magistrum equitum postumium ebutium heluium dicit. Dic¬
tator omnes luce prima extra portam collinam adesse iubet quibus¬
cumq uires suppetebant ad arma ferenda presto fuere. Signa ex&
rario prompta feruntur ad dictatorem. Quae cum agerentur hostes
in loca altiora concessere. Eo dictator agmine infesto subit nec pro¬
cul nomento signis collatis fudit etruscas legiones. Compulit inde
in urbem fidenas ualloq circumdedit. Sed neq scalis capi poterat
urbs alta & munita neq in obsidione uis ulla erat quia frumentũ
non necessitati modo sed copiae quoq abunde ex ante conuecto suf¬
ficiebat. Ita expugnandi pariter cogendiq ad deditionem spe am¬
issa dictator in locis propter propinquitatem notis ab aduersa par¬

Expanded text:
aede Quirini consulitur. dictatorem dici Q. Seruilium placet, cui Praede Quirini consulitur. dictatorem dici Q. Seruilium placet, cui Prgam consuleret moratus, permittente eo nocte dictatorem dixit; is sibi magistrum equitum Postumum Aebutium Heluam dicit. dictator omnes luce prima extra portam Collinam adesse iubet. quibuscumque uires suppetebant ad arma ferenda praesto fuere. signa ex aerario prompta feruntur ad dictatorem. quae cum agerentur, hostes in loca altiora concessere. eo dictator agmine infesto subit; nec procul Nomento signis conlatis fudit Etruscas legiones. compulit inde in urbem Fidenas ualloque circumdedit; sed neque scalis capi poterat urbs alta et munita neque in obsidione uis ulla erat, quia frumentum non necessitati modo satis, sed copiae quoque abunde ex ante conuecto sufficiebat. ita expugnandi pariter cogendique ad deditionem spe amissa, dictator in locis propter propinquitatem notis ab auersa par
Abbreviated transcription (Latin):
magis uis morbi in grauescens cure erat terroresq ac prodigia. Maxi¬
me quod crebris motibus terre ruere in agris nuntiabantur tecta.
Obsecratio itaq a populo duumuiris preeuntibus est facta. Pestilentior
inde annus. C. uilio iterum &. L. uerginio consulibus tantum metũ
uastitatis in urbe agrisq fecit ut non modo predandi causa quisquã
ex agro romano non exiret belliue inferendi memoria patribus aut
plebi esset sed ultro fidenates qui se primo aut oppido aut montibus¬
aut muris tenuerant populabundi descenderent in agrum romanũ
Deinde uehientium exercitu accito nam phalisci perpelli ad instaurã¬
dum bellum neq clade romanorum neq sociorum precibus potue¬
re. Duo populi transiere anienem atq haud procul collina porta sig¬
na habuere. Trepidatum itaq non in agris magis ꝗͣ in urbe est. lu¬
lius consul in aggere murisq explicat copias. Auerginio senatus in

Expanded text:
magis uis morbi ingrauescens curae erat terroresque ac prodigia, maximagis uis morbi ingrauescens curae erat terroresque ac prodigia, maxime quod crebris motibus terrae ruere in agris nuntiabantur tecta. obsecratio itaque a populo duumuiris praeeuntibus est facta. pestilentior inde annus C. Iulio iterum et L. Uerginio consulibus tantum metus <et> uastitatis in urbe agrisque fecit, ut non modo praedandi causa quisquam ex agro Romano exiret belliue inferendi memoria patribus aut plebi esset, sed ultro Fidenates, qui se primo aut montibusaut muris tenuerant, populabundi descenderent in agrum Romanum. deinde Ueientium exercitu accito—nam Falisci perpelli ad instaurandum bellum neque clade Romanorum neque sociorum precibus potuere—duo populi transiere Anienem atque haud procul Collina porta signa habuere. trepidatum itaque non in agris magis quam in urbe est. Iulius consul in aggere murisque explicat copias, a Uerginio senatus in
Abbreviated transcription (Latin):
edidit pugnam equestrem. Ea libera coniectura est sed ut ego ar¬
bitror uana uersare in omnes opiniones licet cum auctor pugnae
recentibus spolus in sacra sede positis iouem prope ipsum cui uota
erant romulumq intuens haud spernendos falsi tituli testes sc.A.
cornelium cossum consulem scripserit. M. cornelio maluginense
Lpapirio crasso consulibus exercitus in agrum uehientem ac pha¬
liscum ducti prede abacte hominum pecorumq hostis in agris nusq
inuentus neque pugnandi copia facta. Urbes tamen non oppugnate
quia pestilentia populum inuasit & seditiones domi quesite sunt
nec mote tamen a spurio melio tribuno plebis qui fauore nominis
moturum se aliquid ratus & minutio diem dixerat & rogationem
de publicandis bonis seruilii ahale tulerat falsis criminibus aminu¬
tio circumuentum melium arguens. Seruilio cedem cunis indem¬
nati obiciens. Quae uaniora ad populum ipso autore fuere. Cocten

Expanded text:
edidit pugnam equestrem. ea libera coniectura est. sed, ut ego aredidit pugnam equestrem. ea libera coniectura est. sed, ut ego arbitror, uana uersare in omnes opiniones licet, cum auctor pugnae, recentibus spoliis in sacra sede positis, Iouem prope ipsum, cui uota erant, Romulumque intuens, haud spernendos falsi tituli testes, se A. Cornelium Cossum consulem scripserit. M. Cornelio Maluginense L. Papirio Crasso consulibus exercitus in agrum Ueientem ac Faliscum ducti. praedae abactae hominum pecorumque; hostis in agris nusquam inuentus neque pugnandi copia facta; urbes tamen non oppugnatae quia pestilentia populum inuasit. et seditiones domi quaesitae sunt, nec motae tamen, ab Sp. Maelio tribuno plebis, qui fauore nominis moturum se aliquid ratus et Minucio diem dixerat et rogationem de publicandis bonis Seruili Ahalae tulerat, falsis criminibus a Minucio circumuentum Maelium arguens, Seruilio caedem ciuis indemnati obiciens; quae uaniora ad populum ipso auctore fuere. ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
sum cepisse. Hoc ego cum augustum cesarem templorum omniũ
conditorem ut restitutorem ingressum edem feretrii iouis quam
uetustate dilapsam refecit se ipsum in thorace linteo scriptum legis¬
se audissem prope sacrilegium ratus sum cossum spoliorum suoꝵ
cesarem ipsius templi auctorem subtrahere testem. Qui si ea in re
sit error quod tam ueteres annales quoq magistratuum libri quos
lintheos in ede repositos monete macer licinius citat identidem auc¬
tores septimo post demum anno cum.I. quintio peno A corneliũ
cossum consulem habeant existimatio communis omnibus est. Nã
etiam illud accedit ne tam clara pugna in eum annum transferri
posset quod imbelle triennium ferme pestilentia in opiaq frugum
circa . M. cornelium consulem fuit. Adeo ut quidam annales uelut
funesti nihil preter nomina consulum suggerant. Tertius a consula¬
tu cossi annus tribunum eum militum consulari potestate habet.
Fodem anno magistrum equitum quo in imperio alteram insignẽ

Expanded text:
sum cepisse. hoc ego cum Augustum Caesarem, templorum omnium conditorem aut restitutorem, ingressum aedem Feretri Iouis quam uetustate dilapsam refecit, se ipsum in thorace linteo scriptum legisse audissem, prope sacrilegium ratus sum Cosso spoliorum suorum Caesarem, ipsius templi auctorem, subtrahere testem. qui si ea in re sit error quod tam ueteres annales quodque magistratuum libri, quos linteos in aede repositos Monetae Macer Licinius citat identidem auctores, septimo post demum anno cum T. Quinctio Poeno A. Cornelium Cossum consulem habeant, existimatio communis omnibus est. nam etiam illud accedit, ne tam clara pugna in eum annum transferri posset, quod imbelle triennium ferme pestilentia inopiaque frugum circa A. Cornelium consulem fuit, adeo ut quidam annales uelut funesti nihil praeter nomina consulum suggerant. tertius ab consulatu Cossi annus tribunum eum militum consulari potestate habet, eodem anno magistrum equitum; quo in imperio alteram insignem
Abbreviated transcription (Latin):
Coeterum preterquam quod ea rite opima spolia habentur quae dux
duci detraxit nec ducem nouimus nisi cuius auspicio bellum geri¬
tur ipse titulus spolus inscriptus illos meq arguit consulem ea cos

Expanded text:
ceterum, praeterquam quod ea rite opima spolia habentur quae dux ceterum, praeterquam quod ea rite opima spolia habentur quae dux duci detraxit, nec ducem novimus nisi cuius auspicio bellum geritur, titulus ipse spoliis inscriptus illos meque arguit consulem ea Cos
Abbreviated transcription (Latin):
dextra principali cum triariis repente inuadit quo pauore iiecto
cedes minor quia pautiores erant fuga non minus trepida ꝗͣ in acie
fuit. Omnibus locis re bene gesta dictator senatus consulto uissuq
populi triumphans in urbem redut. Longe maximum triumphi
spectaculum fuit cossus spolia opima regis interfecti gerens. In e¬
um milites carmina in condita equantes eum romulo canere. Spo¬
lia in ede iouis feretrii prope romuli spolia quae prima opima appel¬
lata sola ea tempestate erant cum solempni dedicatione dono fixit
Auerteratq in se acurru dictatoris ciuium ora & celebritatis eius diei
fructum prope solus tulerat. Dictator coronam auream libre pondo
ex publica pecunia populi iussu in capitolio ioui domum posuit.
Omnes ante me auctores secutus. A. cornelium cossum tribunum mi
litum secunda spolia opima iouis feretrii templo intulisse exposui

Expanded text:
dextra principali cum triariis, repente inuadit. quo pauore iniecto dextra principali cum triariis, repente inuadit. quo pauore iniecto caedes minor, quia pauciores erant, fuga non minus trepida quam in acie fuit. omnibus locis re bene gesta, dictator senatus consulto iussuque populi triumphans in urbem rediit. longe maximum triumphi spectaculum fuit Cossus, spolia opima regis interfecti gerens; in eum milites carmina incondita aequantes eum Romulo canere. spolia in aede Iouis Feretri prope Romuli spolia quae, prima opima appellata, sola ea tempestate erant, cum sollemni dedicatione dono fixit; auerteratque in se a curru dictatoris ciuium ora et celebritatis eius diei fructum prope solus tulerat. dictator coronam auream, libram pondo, ex publica pecunia populi iussu in Capitolio Ioui donum posuit. omnes ante me auctores secutus, A. Cornelium Cossum tribunum litum secunda spolia opima Iovis Feretrii templo intulisse exposui;
Abbreviated transcription (Latin):
uictimam si modo sancti quicquam in terris esse di uolunt legats¬
rum manibus dabo calcaribus subditis infesta cuspide in unum fer¬
tur hostem quem cum ictum equo deiecisset confestim & ipse has¬
ta innixus se in pedes excepit. Assurgentem ibi regem umbone
resupinat. repetitumq sepus cuspide ad terram affixit. Tum exang¬
ui detracta spolia caputq abscisum uictor spiculo gerens terrore
cesi regis hostes fudit. Ita equitum quoq fusa acies quae una fecerat
anceps certamen. Dictator legionibus fugatis instat & ad castra cõ¬
pulsos cedit. fidenatium plurimi locorum notitia effugere in mon¬
tes. Cossus tiberim cum equitatu transuectus ex agro uehientano
ingentem detulit predam ad urbem. Inter proelium & ad castra
romana pugnatum est. Aduersus partem copiarum a tolunnio
ut ante dictum est ad castra missam. fabius bubulanus corona pri¬
mum uallum defendit. Intentos deinde hostes in uallum egressus

Expanded text:
uictimam, si modo sancti quicquam in terris esse di uolunt, legatuictimam, si modo sancti quicquam in terris esse di uolunt, legatrum manibus dabo'. calcaribus subditis infesta cuspide in unum fertur hostem; quem cum ictum equo deiecisset, confestim et ipse hasta innixus se in pedes excepit. adsurgentem ibi regem umbone resupinat, repetitumque saepius cuspide ad terram adfixit. tum exsangui detracta spolia caputque abscisum uictor spiculo gerens terrore caesi regis hostes fundit. ita equitum quoque fusa acies, quae una fecerat anceps certamen. dictator legionibus fugatis instat et ad castra compulsos caedit. Fidenatium plurimi locorum notitia effugere in montes. Cossus Tiberim cum equitatu transuectus ex agro Ueientano ingentem detulit praedam ad urbem. inter proelium et ad castra Romana pugnatum est aduersus partem copiarum ab Tolumnio, ut ante dictum est, ad castra missam. Fabius Uibulanus corona primum uallum defendit; intentos deinde hostes in uallum, egressus
Abbreviated transcription (Latin):
nec etruscis nisi cogerentur pugnam inituris. & dictatore arcem ro¬
manam respectante ut ex auguribus simul aues rite admisse essent
ex composito tolleretur signum. Quod simul ubi conspexit primos
equites clamore sublato in hostem emisit. Secuta peditum acies in¬
genti ui conflixit. Nulla parte legiones etrusce sustinuere impetũ
romanorum. Eques maxime resistebat. Equitumq longe fortissi¬
mus ipse rex ab omni parte effuse sequentibus obequitans romanis
trahebat certamen. Erat tum inter equites tribunus militum .A.
cornelius cossus eximia pulchritudine corporis animo ac uiribus
par memorq generis quod amplissimum acceptum mauis auctusq
reliquit posteris. Is cum ad impetum tolunnii quacumq se inten¬
disset trepidantes romanas uideret turmas insignem eum regioha¬
bitu uolitantem tota acie cognosceret hiccine est inquit rupto fos¬
deris humani: uiolatorq gentium uiris: lam ego hanc mactatã

Expanded text:
nec Etruscis nisi cogerentur pugnam inituris et dictatore arcem Ronec Etruscis nisi cogerentur pugnam inituris et dictatore arcem Romanam respectante, ut ex <ea ab> auguribus, simul aues rite admisissent, ex composito tolleretur signum. quod simul ubi conspexit, primos equites clamore sublato in hostem emisit; secuta peditum acies ingenti ui conflixit. nulla parte legiones Etruscae sustinuere impetum Romanorum; eques maxime resistebat, equitumque longe fortissimus ipse rex ab omni parte effuse sequentibus obequitans Romanis trahebat certamen. erat tum inter equites tribunus militum A. Cornelius Cossus , eximia pulchritudine corporis, animo ac uiribus par memorque generis, quod amplissimum acceptum maius auctiusque reliquit posteris. is cum ad impetum Tolumni, quacumque se intendisset, trepidantes Romanas uideret turmas insignemque eum regio habitu uolitantem tota acie cognosset, 'hicine est' inquit, 'ruptor foederis humani uiolatorque gentium iuris? iam ego hanc mactatam
Abbreviated transcription (Latin):
tiae phaliscus procul a domo militiam egre patiens satisq fidens sibi
poscere pugnam uehienti fidenatiq plus spei in trahendo bello esse
Tolunnius quamquam suorum magis placebant consilia ne longinq
tatori & romanis quod detrectasset pugnam hostis animi accessere
Posteroq die iam militibus castra urbemq se oppugnaturos frementi¬
bus ni copia pugnae fiat. utrinq acies inter bina castra in medium
campum procedunt. Uehiens multitudine abundans qui inter di¬
micationem castra romana aggrederentur post montes circummi¬
sit. Trium populorum exercitus ita stetit instructus ut dextrum con¬
nu uehientes sinistrum phalisci tenerent. Medu fidenates essent.
Dictator dextro cornu aduersus phaliscos sinistro contra uehientem
capitolinus quintus intulit signa. Ante mediam aciem cum equita¬
tu magister equitum processit. Parumper silentium & quies fuit

Expanded text:
tiae. Faliscus procul ab domo militiam aegre patiens satisque fidens sibi, tiae. Faliscus procul ab domo militiam aegre patiens satisque fidens sibi, poscere pugnam: Ueienti Fidenatique plus spei in trahendo bello esse. Tolumnius, quamquam suorum magis placebant consilia, ne longinqutatori ac Romanis, quod detractasset pugnam hostis, animi accessere; posteroque die iam militibus castra urbemque se oppugnaturos frementibus ni copia pugnae fiat, utrimque acies inter bina castra in medium campi procedunt. Ueiens multitudine abundans, qui inter dimicationem castra Romana adgrederentur post montes circummisit. trium populorum exercitus ita stetit instructus ut dextrum cornu Ueientes, sinistrum Falisci tenerent, medii Fidenates essent. dictator dextro cornu aduersus Faliscos, sinistro contra Ueientem Capitolinus Quinctius intulit signa; ante mediam aciem cum equitatu magister equitum processit. parumper silentium et quies fuit,