comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod in subiecto
est ꝑmanereh
quando mihihoc
ꝑsud&ur RRestat ut occidat ueritas.
H Vnde fieripotest RImmostulis est
igitur anima iã iam crede rationibus
tuis. crede ueritati clam ut & inseseha¬
bitare &immostilem eẽ. Nec suã sibi
sedem quacumq corporis mosteposse
subduci: auertere abumbratua. reuer¬
tere: intenullus est interitus tuus nisi
oblatam eẽ quod interire non possis.
HAudiresipisco recolereme incipio.
sed quueso illaquuerestant expedius.¬
quonodo in animo imperito Nonenim
cum mostademdicere possumus. dis¬
ciplina &ueris esre intellegatur R
Eliudista quaestio uolum̃ desiderat si
ecmuis tractari diligenter: sĩmul &
illaq  ut potuimus in uestigata sunt recen¬
senda tibieẽ uideo quiasinihileorum quue
concessa sunt dubium est. multum nos egissẽ
arbitror Neccum
parua securitate
c&era quuerere

Expanded text:
quod in subjecto quod in subjecto est permanere? A. Quando mihi hoc persuadetur? R. Restat ut occidat veritas. A. Unde fieri potest? R. Immortalis est igitur anima: jamjam crede rationibus tuis, crede veritati; clamat et in te esse habitare, et immortalem esse, nec sibi suam sedem quacumque corporis morte posse subduci. Avertere ab umbra tua, revertere in te; nullus est interitus tuus, nisi oblitum te sese quod interire non possis. A. Audio, resipisco, recolere incipio. Sed, quaeso, illa quae restant expediasquomodo in animo imperito, non enim eum mortalem dicere possumus, disciplina et veritas esse intelligantur. R. Aliud ista quaestio volumen desiderat, si eam vis tractari diligenter: simul et illa quae, ut potuimus, investigata sunt, recensenda tibi esse video; quia si nihil eorum quae concessa sunt dubium est, multum nos egisse arbitror, nec cum parva securitate caetera quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
re: uidentur habere nescio quã imitatio¬
nem ueritatis. &ideo falsa sesse : iam
enimtotum illud quod ostendere mo¬
quiramus : siue enimfigurue geom edri¬
ce inueritate siue in eis ueritus sit. Ani¬
manostra id ẽ intellegentiu nostra
contineri Nemo umbigit. Ac ꝑ hoc in
nostroanimo &iam ueritus esse cogi¬
tur: quodsiq lib& disciplina ituest
in animo ut insubiecto insepurabiliter
Nec interire ueritus potest : quid quaeso
decinimi ꝑ p&ua uita nescio qua mostis
ftumiliaritate dubitamus. Anilla linea
uel quadratura uelrotunditas hu¬
bentadia quec imituntur ut uerasint.
HMullo modo id possum credere. pisi for¬
te cliud sit lineaquã longitudo sinelacti¬
tudine & aliuđ circulis quã lin ea circũ¬
ducta undiq: ad mediũ uequalit̾ uergens
R Quidergo cunctamur. Anubi istasunt
ueritus non est HAuestat ds̃ Am̃tiã R
an disciplina nonẽ in animoħ Quis hoc
dixerit R sed for¬
te potest intereun¬
tes subiecto id

Expanded text:
re videntur, habere nescio quam imitatiore videntur, habere nescio quam imitationem veritatis, et ideo falsas esse? Jam enim totum illud quod ostendere moquiramus? Sive enim figurae geometricae in veritate, sive in eis veritas sit, anima nostra, id est intelligentia nostra, contineri nemo ambigit, ac per hoc in nostro animo etiam veritas esse cogitur. Quod si quaelibet disciplina ita est in animo, ut in subjecto inseparabiliter, nec interire veritas potest; quid, quaeso, de animi perpetua vita, nescio qua mortis familiaritate dubitamus? An illa linea vel quadratura vel rotunditas habent alia quae imitentur ut vera sint? A. Nullo modo id possum credere, nisi forte aliud sit linea quam longitudo sine latitudine, et aliud circulus quam linea circumducta undique ad medium aequaliter vergens. R. Quid ergo cunctamur? An ubi ista sunt, veritas non est? A. Avertat Deus amentiam. R. An disciplina non est in animo? A. Quis hoc dixerit? R. Sed forte potest, intereunte subjecto, id
Abbreviated transcription (Latin):
rumus decorpore. Namne hoc quidẽ
Ituq: adtende. Nu mego puto corpuscli¬
qua forma & speciue contineri. quam
sinon haber& corpus non & siueram
huber& animus ess& analiter putandũ
e hAssentior inparte : dec& ero dubi¬
to. Nũnisiteneatur aliqua siguracor¬
pus non esse: concedo. quomodo autem
sieum ueram haber& animus ess& .:
non satis intellego RNihił n&undem
deprimilibri exordio & detua illugeo¬
m&rica recordaris H bene cominemo¬
rus record& prorsus aclibentis sime R
Tules ne in corporib sigurue inueniuntur
quales illa disciplina de monstruth
mmo incredibile est. quanto deteriores
esse conuincuntur RQua sergo istu¬
rum uera sputcs.HNequueso &ium
istud meinterrogandum putes. quisenĩ
mente tum cecus est qui non uideat istus
quae in geo m&ria docentꝰ habiture in ipsa
ueritate cuut in his &i c̃ ueritatẽ illa suero
corporis siquidem quasiadistus tende¬

Expanded text:
ramus de corpore; nam ne hoc quidem ramus de corpore; nam ne hoc quidem Itaque attende: nam ego puto corpus aliqua forma et specie contineri, quam si non haberet, corpus non esset; si veram haberet, animus esset. An aliter putandum est? A. Assentior in parte, de caetero dubito; nam, nisi teneatur aliqua figura, corpus non esse concedo. Quomodo autem, si eam veram haberet, animus esset, non satis intelligo. R. Nihilne tandem de primi libri exordio, et de illa tua geometrica recordaris? A. Bene commemorasti; recordor prorsus, ac libentissime. R. Talesne in corporibus figurae inveniuntur, quales illa disciplina demonstrat? A. Imo incredibile est quanto deteriores esse convincuntur. R. Quas ergo istarum veras putas? A. Ne quaeso, etiam istuc me interrogandum putes. Quis enim mente tam caecus est qui non videat, istas quae in geometrica docentur, habitare in ipsa veritate, aut in his etiam veritatem; illas vero corporis figuras, siquidem quasi ad istas tende
Abbreviated transcription (Latin):
hilsit dicitur. quomodo igitur potest
uerum esse quodnon est. Aut quomodo
potest eẽ quod paenitus nihil est. HAge
ium inune tamquaminane deseramꝰ.
enim animus & ds̃. quaeduo si propter¬
ea ueras unt quod in his ẽ ueritas. de in¬
mortalitate dĩ nemodubitat. animus
autem immortadis creditur siueritas
quae interire non potest &iamin illo eẽ
ꝓbatur: quacreiam illud ultimum uidea¬
mus utrum corpus Nonsit uere: uerũ
idẽ non ineo sit ueritas. sẽdquasiquue¬
dcm imago ueritatis. Namsi& incor¬
pore. quod satis cestum ẽ recipere inte¬
ritum Tuleuerum inuenerimis quede
ẽ in disciplinis. non continuoerit disputan¬
di disciplina ueritas quaomnes uerȩ
sunt disciplinae. uerum ẽenim & corpus
quod non uid&ur. disputandi ratione ẽẽ
formatum. siuero &corpus imitatione
aliqua uerum est. & obhoc Nonliquidũ
uerumnihilerit fortasse quodimpediut
disputandi rationem quominus ipsã
ueritas essedoceatur HNterim quue¬

Expanded text:
hil sit dicitur. Quomodo igitur potest hil sit dicitur. Quomodo igitur potest verum esse quod non est? aut quomodo potest esse quod penitus nihil est? A. Age nunc, inane tanquam inane deseramus.enim animus et Deus, quae duo si propterea vera sunt quod in his est veritas, de immortalitate Dei nemo dubitat. Animus autem immortalis creditur, si veritas quae interire non potest, etiam in illo esse probatur. Quare jam illud ultimum videamus, utrum corpus non sit vere verum, id est non in eo sit veritas, sed quasi quaedam imago veritatis. Nam si et in corpore, quod satis certum est recipere interitum, tale verum invenerimus, quale est in disciplinis, non continuo erit disputandi disciplina veritas, qua omnes verae sunt disciplinae. Verum est enim et corpus quod non videtur disputandi ratione esse formatum. Si vero et corpus imitatione aliqua verum est, et ob hoc non ad liquidum verum, nihil erit fortasse quod impediat disputandi rationem, quominus ipsa veritas esse doceatur. A. Interim quae
Abbreviated transcription (Latin):
pendio. Cesteenim aliudest quod in ane
appellas aliud quodueritatem h Lon¬
ge aliud: quidenim meinanius siuerita¬
tem in ane aliquid puto aut tanto pere
quam ueritatẽ inuenire desidero R
Ergo & illud fortasse concedis nihil
uerum esse quod non ueritate fiut
ut uerum sit. HIam hocolim manifes¬
tum est RNum dubitus nihilesse
inane praet̃ ipsum in ane. aut certe
corpusHprorsus non dubito R
Opinor ergo ueritatem corpus esse
aliquod credis ħNullomodo Rquid
incorporeh Nescionihil adremR
Arbitror enim uelillud scire siestin¬
ane magis illud esse ubinullum sit cor¬
pus hhac saneplunum est RQuidigi¬
tur immoramur: antibi aut uerit as
uid&ur fecisse in ane. aut aliquid uerũ
ẽẽ ubiueritas non sit H Non uidetur
RNon ẽergo inune uerum quianeq
abeo quod inane non est inanefieri
potest. & quodueritate cur& uerũ
non esse manifestum ẽ. &omnino ip¬
sum quod in anedicitur exeo quod ni¬

Expanded text:
pendio. Certe enim aliud est quod inane pendio. Certe enim aliud est quod inane appellas, aliud quod veritatem. A. Longe aliud. Quid enim me inanius, si veritatem inane aliquid puto, aut tantopere quam veritatem invenire desidero? R. Ergo et illud fortasse concedis, nihil verum esse quod non veritate fiat ut verum sit. A. Jam hoc olim manifestum est. R. Num dubitas nihil esse inane praeter ipsum inane, aut certe corpus? A. Prorsus non dubito. R. Opinor ergo, veritatem corpus esse aliquod credis. A. Nullo modo. R. Quid in corpore? A. Nescio; nihil ad rem: arbitror enim vel illud te scire, si est inane, magis illud esse ubi nullum sit corpus. R. Hoc sane planum est. A. Quid igitur immoramur? R. An tibi aut veritas videtur fecisse inane, aut aliquid verum esse ubi veritas non sit? A. Non videtur. R. Non est ergo inane verum, quia neque ab eo quod inane non est, inane fieri potest: et quod veritate caret, verum non esse manifestum est; et omnino ipsum quod inane dicitur, ex eo quod ni
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ueri aliquam imitationem hProsi¬
ciscere adroliquam nam hoc mihi bene
ꝑsuasum est R Ergo illud quuero
utrum praet̃ disciplincs quib: uerłdi¬
cimur & quib &iam ipsum studium sa¬
pientiae annumerari dec&. possimus
quicquam itauerum inuenire quod Ñ
sicut theutricus hacillȩ sex cliqua
paste fclsum sit ut excdiđ uerum es sepos¬
sit HMihiuidentur multaqn ueniri.¬
R. Nonenim disciplinue istum habent lapi¬
dem. Nectamen ut uerus sit lapis imi¬
titur aliquid secundum qđ fulsus dicat᷑.
quo uno commem orato: uidesium in¬
numerabilib: suꝑ sedendum esse quue
sponte occurrant cognationibus ui¬
deo prorsus. sed non netibi uidentur uno
corporis nomine includi uiderentur:
siut inane nihileẽ cestum haberem
Aut ipsumanimum intercorporunu¬
merandum arbitrarer Aut&icm
dm̃ corpus aliquod esse crederem:
quue omnia sisunt: &nullius imitatio¬
ne falsa & uerauideo R In longum
nos mittis sed utar quanto possum con¬

Expanded text:
nisi veri aliqua imitatione. nisi veri aliqua imitatione. ciscere ad reliqua; nam hoc mihi bene persuasum est. R. Ergo illud quaero, utrum praeter disciplinas quibus erudimur, et quibus etiam ipsum studium sapientiae annumerari decet, possimus quidquam ita verum invenire, quod non sicut theatricus Achilles ex aliqua parte falsum sit, ut ex alia verum esse possit? A. Mihi videntur multa inveniri. Non enim disciplinae istum habent lapidem, nec tamen, ut verus sit lapis, imitatur aliquid secundum quod falsus dicatur. Quo uno commemorato, vides jam innumerabilibus supersedendum esse, quae sponte occurrant cogitantibus. R. Video prorsus. Sed nonne tibi videntur uno corporis nomine includi? A. Viderentur, si aut inane nihil esse certum haberem, aut ipsum animum inter corpora numerandum arbitrarer, aut etiam Deum corpus aliquod esse crederem. Quae omnia si sunt, ad nullius imitationem falsa et vera esse video. R. In longum nos mittis, sed utar quantum possum com
Abbreviated transcription (Latin):
mes sine dubitatione possumus uocure.
aut silateant : Nec in fames quicquam ni¬
si turpifuma Nominatur : uerus nequa quã
non sine ueritate dicimus ut opinor R
Alius locus nobiserit deistisreb disseren¬
di multa enim fiur quaequasi fuciue
populari turpia uidentur. aliquo tam̃
fine lcuudabili honesta monstrantur
& magnaquaestio ẽ utrum patriue libe¬
rande causce muliebri tunicaindutus
debeut bostem decipere : hocipsõ quomu¬
lier falsa fit fostasse uerior uirfutu¬
rus & utrum sapiens quicdiquomodo
cestum habeat nec essariã fore uitt̃ suã
rebus humanis multtemeri frigore quã
femineis uestib si uliud non sit amiciri
sed dehoc ugdictum ẽ aliũs uidebimus: profec¬
toenim curnis quantȩ inquisitionis indi¬
gect quatenus ista pro gredide beant ne
inquasdam in ex cusabiles turpitudines
decidutur. Nuncautem quod presenti
quaestioni satis est. Iam puto apparere
neq dubitaeri non esse stelsum quicquam

Expanded text:
mes sine dubitatione possumus vocare; mes sine dubitatione possumus vocare; aut, si latent nec infame quidquam nisi a turpi fama nominatur, veros nequam non sine veritate dicimus, ut opinor. R. Alius locus nobis erit de istis rebus disserendi: multa enim fiunt, quae quasi facie populari turpia videntur, aliquo tamen fine laudabili honesta monstrantur. Et magna quaestio est utrum patriae liberandae causa muliebri tunica indutus, debeat hostem decipere, hoc ipso quo mulier falsa sit, fortasse verior vir futurus: et utrum sapiens qui aliquo modo certum habeat necessariam fore vitam suam rebus humanis, malit emori frigore, quam femineis vestibus, si aliud non sit, amiciri. Sed de hoc, ut dictum est, alias videbimus. Profecto enim cernis quantae inquisitionis indigeat, quatenus ista progredi debeant, ne in quasdam inexcusabiles turpitudines decidatur. Nunc autem quod praesenti quaestioni satis est, jam puto apparere, neque dubitari non esse falsum quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
habeat ueri alicuius imitationem:
Quisenim lupidem falsum argentum
essedicens noniure rideatur: Tam̃
siquisquam lupidem argentum essedi¬
cue dicimus fulsum eum dicere: Idest
fulsam ꝑferre sententiam : stagnum
autem uel plumbum non absurde ut opi¬
nor fulsum argentum uocamus. quod
idres ipsu uelut imitatur: neq ex eo fal¬
suest nostrasententia. sed illudipsum
sed illud uide. utrum &urgentum fal¬
si plumbi pomine congruent̃ appella¬
repossimus. H Non mihiplac& Rquid
itanescio . H Nescio nisil illud. uideo ue¬
hem̃ter contra uoluntatẽ meam diciR
Num foste ꝓpterea quodurgentum
melius & quasi in contumeliam eius dicit᷑
plumblautem quidam uelut honorem si fid¬
sum argentum uoc&ur. H Prorsus expli¬
casti quod uolebam. &ideo credo iureh
fame sint stabiles ꝰꝗuaehaberi quimulie¬
bri habituse ostentant. quosnescio utrum
fulsas mulieres anfadsos uiros melius
uocem. utrostam̃ histriones usrosq infu¬

Expanded text:
habeat veri alicujus imitationem. habeat veri alicujus imitationem. Quis enim lapidem falsum argentum esse dicens non jure rideatur? tamen si quisquam lapidem argentum esse dicat, dicimus falsum eum dicere, id est falsam proferre sententiam. Stannum autem vel plumbum non absurde, ut opinor, falsum argentum vocamus, quod id res ipsa velut imitatur: neque ex eo falsa est nostra sententia, sed illud ipsum Sed illud vide, utrum et argentum falsi plumbi nomine congruenter appellare possimus. A. Non mihi placet. R. Quid ita? A. Nescio; nisi illud video, vehementer contra voluntatem meam dici. R. Num forte propterea quod argentum melius est, et quasi in contumeliam ejus dicitur; plumbi autem quidam velut honor est, si falsum argentum vocetur? A. Prorsus explicasti quod volebam. Et ideo credo jure infames intestabilesque haberi, qui muliebri habitu se ostentant, quos nescio utrum falsas mulieres, an falsos viros melius vocem. Veros tamen histriones, verosque infa
Abbreviated transcription (Latin):
quaenullasit Necimitari aliquid possit
eures quae omnino sit Rectedicis
sed non adtendis ecm rem quaeom¬
nino nullusit nefalsc̃ quidem posse
cio quomodo istum falsum esse: R
trum est: H Miram remuid eo Itanetan¬
dem cum audio angues. ingentes alites
iunctiꝰ iugo nondico falsum. RDiscis pla¬
nue. estenim quod fulsum esse dicas. h
Quid quaceso Rillam scilic& sententiã
quue ipsõuersuadenunciatur R & quã
tandem hab&ista imitationẽ ueri
H Quia similit̃ enuncicr&ur &iumsiue¬
re illud medea feciss&: imitatur ergo
ipscenunciatione ueras sententius fal¬
sc sententia. quaesi noncreditur: eoso¬
lo imitatur ueras quod itadicitur: ẽq¬
quae tantum stlsc̃o. non &iamfullens: :¬
si autem fidem imp&rat : imitatur &iam
creditus uerus . ꝑ¬
tum inter eẽ int̃illu quaedicimus &
illa quib: dicimus aliquid quã reiamas¬
sentior : Num hoc solo reuocabar quic¬
quid fulsum dicimus pon rectedici nisi

Expanded text:
quae nulla sit, nec imitari aliquid possit quae nulla sit, nec imitari aliquid possit ea res quae omnino non sit. R. Recte dicis; sed non attendis eam rem quae omnino nulla sit, ne falsum quidem posse cio quod monstrum, falsum esse? R. trum est? A. Miram rem video: itane tandem cum audio, Angues ingentes alites junctos jugo. non dico falsum? R. Dicis plane: est enim quod falsum esse dicas. A. Quid, quaeso? R. Illam scilicet sententiam quae ipso versu enuntiatur. A. Et quam tandem habet ista imitationem veri? R. Quia similiter enuntiaretur, etiamsi vere illud Medea fecisset. Imitatur ergo ipsa enuntiatione veras sententias falsa sententia. Quae si non creditur, eo solo imitatur veras quod ita dicitur, estque tantum falsa, non etiam fallens. Si autem fidem impetrat, imitatur etiam creditas veras. tum interesse inter illa quae dicimus, et illa de quibus dicimus aliquid; quare jam assentior: nam hoc solo revocabar, quidquid falsum dicimus non recte dici, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
post occcsum ueritatis uerumerit cũm
ium ueritas nulluest. H Nihilabeo quid
plus cogitem atq: considerem: pergead
ali udceste ficciemus quantum possumus
uidocti atq prudentes uirilegaN huec.
& nostram sĩqua est corrigant temeri¬
tatem Nã me nec modo Nec aliquundo
arbitror quid contra hocdicatur posse
inuenire  Num quidnam ergo dici¬
tur ueritas. nisi quia uerum ẽ quid¬
quiduerum est: HNullomodo Rnũ¬
quid ncm rectedicitur uerum. nisi qđ
non est falsum. Hhincuero Nondubita¬
redementic est RNon fulsum non
ẽ quod adsimilitudinem alicuius ad¬
cõmodatum ẽ. Neq idtam̃ est cuius
simile cppar& H Nihil quidem aliutd
uideo quodlibentius fulsum uocem.
sedta mensol& fid sum dici. &iam qđ
aueri simil itudine. longe abẽ. RQuis
negut : sed iam̃ quod habeat aduerũ
non nullum imitationem H Quomo¬
dononenim cumdicitur iunctos alit¬
b: sungusnis medetm uolẽsse: ulluex
paste res ista uerum imitatur. qui ppe

Expanded text:
post occasum veritatis verum erit, cum post occasum veritatis verum erit, cum jam veritas nulla est? A. Nihil habeo quid plus cogitem atque considerem; perge ad aliud. Certe faciemus, quantum possumus, ut docti atque prudentes viri legant haec, et nostram, si qua est, corrigant temeritatem: nam me nec modo, nec aliquando arbitror quid contra hoc dicatur posse invenire. 29. R. Numquidnam ergo dicitur veritas, nisi qua verum est quidquid verum est? A. Nullo modo. R. Numquidnam recte dicitur verum, nisi quod non est falsum? A. Hinc vero dubitare dementia est. R. Num falsum non est quod ad similitudinem alicujus accommodatum est, neque id tamen est cujus simile apparet? A. Nihil quidem aliud video quod libentius falsum vocem. Sed tamen solet falsum dici, etiam quod a veri similitudine longe abest. R. Quis negat? sed tamen quod habeat ad verum nonnullam imitationem. A. Quomodo? Non enim cum dicitur, junctis alitibus anguibus Medeam volasse, ulla ex parte res ista verum imitatur; quippe
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quedesit uidebimus: It aenim nulla
ut opinor controuersia remanebit R
tuficit. seda desto totus citq cacutissimus.
scioenim quid tibi eueniat adtendenti.dũ
nimis pendens in conclusionem. & ut iumiãq¬
quaȩ inferatur expeccus. ea qua in terro¬
gantur. nondiligent̃ ex aminuta concedis.
HUerbum fostasse dicis sed enitar contra
hoc genus morbiquantum possum.¬
lincipe
modo ium tunc iꝑsequuerere Nes
ꝑfluis inmoremur REx eo quantum me¬
mini ueritatẽ non posse interire conclu¬
simus. quod non solum si totus mundus
intereat sẽd &iam si ipsa ueritas. uerum
erit &mundum &ueritatẽ in terisse.
Nihil cutem uerum sine ueritate: Nullo
modo igitur interit ueritas. HAgosco
ista & multum miror sifadsa sunt RErgo
illud alterum uideamus. H sine mepaulo¬
lum considerare orate. nehuciterum
turpit̃ reddeum. REr goneinterisse
ueritatem uerum nonerit : sinoneritue¬
rum. Nonergo interit. seduerum erit. unde

Expanded text:
hoc quale sit videbimus. Ita enim, hoc quale sit videbimus. Ita enim, ut opinor, nulla controversia remanebit. R. Ita fiat, sed adesto totus atque cautissimus. Scio enim quid tibi eveniat attendenti, dum nimis pendes in conclusionem, et ut jam jamque inferatur exspectas, ea quae interrogantur non diligenter examinata concedis. A. Verum fortasse dicis; sed enitar contra hoc genus morbi quantum possumincipemodo jam tu incipe quaerere, ne fluis immoremur. 28. R. Ex eo, quantum memini, veritatem non posse interire conclusimus, quod non solum si totus mundus intereat, sed etiam si ipsa veritas, verum erit et mundum et veritatem interisse. Nihil autem verum sine veritate: nullo modo igitur interit veritas. A. Agnosco ista, et multum miror si falsa sunt. R. Ergo illud alterum videamus. A. Sine me paululum considerare, oro te, ne huc iterum turpiter redeam. R. Ergone interisse veritatem verum non erit? Si non erit verum, non ergo interit. Si verum erit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ut uixadeum uelepistolue mittendȩ
facultus sit quem credo iam otiotrans¬
alpinoͬ ꝑfecisse carmen quomostis mȩ¬
tus excaentatus effugiat. & antiquuglu¬
tice duratus animaestupor frigusq
pellatur. sed interim dumista ꝓueniun
quae in nostrapotestate nonsunt. Non¬
neturpissimum ẽ perire otium nostrum.
& totum ipsum animum ex incesto arbi¬
tius. Noncorporis uoluptates. Non po¬
pulures suggestus atq: honores. sed ani¬
mam nostrim sequeipsum quaerentib:
uttantum ducem
desercmus: quiresiplac& rep&umus
breuit̃ unde illaduo confectasi N. Aut
semꝑmanere ueritatem: Autueritatẽ
eẽ disputandi rationem. huec enimbuę¬
cillure dixisti quominus nos fuciut to¬
tius rei summa securos. An potius illud
quaerimus quomodo ẽe possit in impe¬
rito animo disciplina quem non possũ¬
mus non animum dicere Hincenim cõ¬
motus uidebare. ut deillis quae conces¬
sccrus dubitare rursus necesse fuerit
ħImmo discutiamus priusilla. deinde

Expanded text:
ut vix ad eum vel epistolae mittendae ut vix ad eum vel epistolae mittendae facultas sit. Quem credo jam otio Transalpino perfecisse carmen quo mortis metus excantatus effugiat, et antiqua glacie duratus animae stupor frigusque pellatur. Sed interim dum ista proveniunt, quae in nostra potestate non sunt, nonne turpissimum est perire otium nostrum, et totum ipsum animum ex incerto arbitias, non corporis voluptates, non populares suggestus atque honores, sed animam nostram seque ipsum quaerentibus, tantum ducem deseramus. Quare, si placet, repetamus breviter unde illa duo confecta sint, aut semper manere veritatem, aut veritatem esse disputandi rationem. Haec enim vacillare dixisti, quo minus nos faciat totius rei summa securos. An potius illud quaeremus, quomodo esse possit in imperito animo disciplina, quem non possumus non animum dicere? Hinc enim commotus videbare, ut de illis quae concesseras, dubitare rursus necesse fuerit. A. Imo discutiamus prius illa, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
soluta oratione: & ubhis uiris quorum
nec scripta latere non possunt. &eorum
ingenia talia nouimus. ut nos ineorum
litteris quod uolumus inuenturos despe¬
rare Non possimꝰ Pruesestim cum hic
ante oculos nostros sit ille in quo ipscm
eloquentiã quam mostuam delebamus
ꝑfectam uixisse cognouimus: illenenos
sin& cumscriptissuis conuiuendimo¬
dum docuerit uiuendi ignorarenaturã
HNon arbitror equidem & multum inde
spero. sedunum doleo quod uelerga se
uelergu supientiã & studium nostrũ
Neiut uolumus uademus apperire: Nã
profecto ille miserar&ur sitim nostrã
& exundar& multo citius quamnunc:
securus enim ẽ quod sibiiam totum de
animae in mostalitate ꝑsuasit. Nȩ̃scit
aliquos esse fortusse qui huius ignoratio¬
nis miserium satis cognouerint. Qquib:
pruesestim rogantib: non subuenire cru¬
delesit. Illeccutem calius nouit quidem
ꝑftmiliuritate ardorem nostrum sed
italonge ab est &itanuno constituti sumꝰ

Expanded text:
soluta oratione; et ab iis viris quorum soluta oratione; et ab iis viris quorum nec scripta latere nos possunt, et eorum ingenia talia novimus, ut nos in eorum litteris quod volumus, inventuros desperare non possimus: praesertim cum hic ante oculos nostros sit ille, in quo ipsam eloquentiam quam mortuam dolebamus, perfectam revixisse cognovimus. Illene nos sinet, cum scriptis suis vivendi modum docuerit, vivendi ignorare naturam? A. Non arbitror equidem et multum inde spero, sed unum doleo quod vel erga se, vel erga sapientiam studium nostrum non ei ut volumus, valemus aperire. Nam profecto ille misereretur sitim nostram, et exundaret multo citius quam nunc Securus enim est, quod sibi jam totum de animae immortalitate persuasit, nec scit aliquos esse fortasse, qui hujus ignorationis miseriam satis cognoverunt, et quibus praesertim rogantibus non subvenire crudele sit. Ille autem alius novit quidem pro familiaritate ardorem nostrum; sed ita longe abest, et ita nunc constituti sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
quam nunc demonstratum ẽ: quareme sol¬
licitum facit. quodtam diu quasi adinsidi¬
andum obambulauit oratio: Deinde
non uideo quo modo in animo semꝑ sitdis¬
ciplina pruesestim disputundi cum &
tum paucieius gnarisiNT. & quis quis eã
nouit tanto abin fantia tempore fuerit
indoctus : Honenim possumus dicere
aut imperitorum animos non eẽ animos
Aut eẽ in animo ecm quam nesciunt discipli¬
num: Quod siue hem̃ter absostumest :
plina illa ueritus non sit RUidesquã
non sino frustra tantoscircumitus egerit
nostraratioti natio: quaerebamus enim
quid sit ueritas. quod nenunc quidem in
huc siluarerum omnib: poene callibus
oberratis uideo nosinuestigare potuisse.
sedquid facimus : An incepta amitimus
& expectumus haȩc quid nobis librorũ
alienorum inmanus incidat quod huic¬
qu quaestionisatis faciat. Nam & multos
ante nostrum u&atem scriptos esse ar¬
bitror quos non legimus. &nunc ut nihil
quod nescimus opinemur Munifestum
hubemus &carmine dehucre scribi &

Expanded text:
quam nunc demonstratum est. Quare, me sollicitum facit quod tam diu quasi ad insidiandum obambulavit oratio. Deinde non video quomodo in animo semper sit disciplina, praesertim disputandi, cum et tam pauci ejus gnari sint, et quisquis eam novit, tanto ab infantia tempore fuerit indoctus. Non enim possumus dicere aut imperitorum animos non esse animos, aut esse in animo eam quam nesciant disciplinam. Quod si vehementer absurdum est, plina illa veritas non sit. 26. R. Vides quam non frustra tantos circuitus egerit nostra ratiocinatio. Quaerebamus enim quid sit veritas, quod ne nunc quidem in hac quadam silva rerum, omnibus pene callibus oberratis, video nos investigare potuisse. Sed quid facimus? An incoepta omittimus, et exspectamus ecquid nobis librorum alienorum in manus incidat, quod huic quaestioni satisfaciat? Nam et multos ante nostram aetatem scriptos esse arbitror, quos non legimus: et nunc, ut nihil quod nescimus opinemur, manifestum habemus, et carmine de hac re scribi, et
Abbreviated transcription (Latin):
plina : Estautem disciplina ueritus. &
semꝑ utimitio librihuius ratio ꝑsuusit
ueritas man& semꝑ igitur animus ma¬
n&. Nec animus mostuus dicitur
nmortalem igitur animum solus non ab¬
surde negat qui superiorum duubus¬
mum memou& quod circuitu tanto usi
sumus Nescio quam rationum cate¬
nam sequentes. cum tam breuiter totũ
de quo agebatur de monstrare potuit¬

Expanded text:
plina. Est autem disciplina veritas, et plina. Est autem disciplina veritas, et semper, ut in initio libri hujus ratio persuasit, veritas manet. Semper igitur animus manet, nec animus mortuus dicitur. Immortalem igitur animum solus non absurde negat, qui superiorum mum me movet quod circuitu tanto usi sumus, nescio quam ratiocinationum catenam sequentes, cum tam breviter totum de quo agebatur, demonstrari potu
Abbreviated transcription (Latin):
corpore anima quasilumen accenditꝰ
Nec alibi potest durare: omnisq mors
ẽ extinctio quaedum animȩ in corpore.
ueluit aealiquod genus eligendum est
quantũ homo sinitur. quod ipsum quo ui¬
uitur cum securitate actranquillitate
uiuatur. quum quã nescio quomodo
istud possit sĩ anima moritur: Omul¬
tum becctos. quib: siue abipsis siue abs
quolib& non essem & uendã mortem
&icmsianima intereat ꝑsua sumest ::
admihi misero nullue adhuc rationes.
nulli libri ꝑsuaderi potuerunt RNoli
gemere : in mortalis ẽanimus humanus.
Unde hoc probas RRr ex hisq cum magna
cautione ut arbitror superius conces¬
sisti HNihil quidem meminus iuigilunt̃
interroganttibi memini dedisse: sed
collige iumipsum summan: orote uidea¬
mus
quotuntis cbugib ꝑuenerimus. rec me
iam in terroges uolo : sienim ea breuit̃ enu
meraturus es quue concessi qͥm̃rur sus
responsio mea desiderantur Anut mo¬
ras guudiorum mihi frustra inferã.

Expanded text:
corpore anima quasi lumen accenditur, corpore anima quasi lumen accenditur, nec alibi potest durare, omnisque mors est exstinctio quaedam animae in corpore vel vitae; aliquod genus eligendum est quantum homo sinitur, quo idipsum quod vivitur, cum securitate ac tranquillitate vivatur, quanquam nescio quomodo istud possit fieri si anima moritur. O multum beatos, quibus sive ab ipsis, sive abs quolibet, non esse metuendam mortem, etiamsi anima intereat, persuasum est! At mihi misero nullae adhuc rationes, nulli libri persuadere potuerunt. 24. R. Noli gemere, immortalis est animus humanus. A. Unde hoc probas? R. Ex iis quae cum magna cautione, ut arbitror, superius concessisti. A. Nihil quidem me minus vigilanter interroganti tibi memini dedisse: sed collige jam ipsam summam, oro te; videamus quo tantis ambagibus pervenerimus, nec me jam interroges volo. Si enim ea breviter meraturus es quae concessi, quonam rursus responsio mea desideratur? An ut moras gaudiorum mihi frustra inferas,
Abbreviated transcription (Latin):
so quo interit. fieri ut cñimus non sitdico.
nec me abhuec sentencia reuocat quo d
a magnis phylosophis dictum ẽ eccmrem
quȩ quocumq uenerit uitamprestat.
mosteminse admittere non posse : Quã¬
ui senim lumen quocumq: intrurepo¬
tuerit faciat idlucere: tenebrusq inse
propt̃ memorabilem illamium contra¬
riorum non possit cadmittere: tamen
extinquitur. locusq ille extincto lumine
tenebratur. It cuillud quod tenebris re¬
sistebat neq ullo modo in setenebrus ad¬
misit & siceis intereundo locum fecit ut
poterat &ium discendo : Ituq: ti meo ne
mors ita contingat corpori ut tenebre
loco. aliquando discedendẽ animo ut¬
luminecliquando autẽ ibidem extinꝗuendo.
utiam non de omni morte corporisse¬
curitus sit. sẽdali quod genus mostissit
optandum quo anima excorpore in co¬
ldmis educatur. ꝑducaturq ad locum si
ẽ ullus talis locus ubi non possit extingui
aut sine hocquidem potest. utq in ipsõ

Expanded text:
so quo interit, fieri ut animus non sit, dico. so quo interit, fieri ut animus non sit, dico. Nec me ab hac sententia revocat, quod a magnis philosophis dictum est, eam rem quae, quocumque venerit, vitam praestat, mortem in se admittere non posse. Quamvis enim lumen quocumque intrare potuerit, faciat id lucere, tenebrasque in se propter memorabilem illam vim contrariorum non possit admittere; tamen exstinguitur, locusque ille exstincto lumine tenebratur. Ita illud quod tenebris resistebat, neque ullo modo in se tenebras admisit, et sic eis intereundo locum fecit, ut poterat etiam discedendo. Itaque timeo ne mors ita contingat corpori, ut tenebrae loco, aliquando discedente animo ulumine, aliquando autem ibidem exstincto; ut jam non de omni morte corporis securitas sit, sed aliquod genus mortis sit optandum, quo anima ex corpore incolumis educatur, perducaturque ad locum, si est ullus talis locus, ubi non possit exstingui. Aut, si ne hoc quidem potest, atque in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
mutari. cum ipsum corpus necdum inte¬
rierit. & hoc non parae quaei nomnibus
ual& sed in his inquib: nonut sint ipsa sub¬
iecta: quae in subiectis sunt quo existunt :
Nonenim ut sit istepuries. paries. hoc colo¬
re sit quemineo uidemus. cum&iã si quo
casu nigrescat aut albescaat uel aliquem
alium mut& colorẽ: nihi lominus tam̃
maneut puries acdicatur: At uero ignis
sicalore caret: Neignis quidem erit. Nec ni¬
rit aut cui posse fieri uideatur. ut id quod
insubiecto ẽ maneat ipso intereunte: sub¬
iecto  Monstrosum enim & caueritate
alienissimum ut id quod non ess& nisi in
ipso &&. &iam cum ipsum non fuerit pos¬
sit esse Rlludigitur quod quuerebumꝰ
inuentum ẽ HQuidnarras. Rid quod
audis hIam ne ergo celiqui dd̃ constat
animum eẽ inmortadlem Rsieaqr conces¬
sisti uera sunt. liquid issime nisi foste animũ
dicis &icmsimoriatur animum esse.h
Numquam equidem hocdixerim. sed eo ip¬

Expanded text:
mutari, cum ipsum corpus necdum intemutari, cum ipsum corpus necdum interierit. Et hoc non peraeque in omnibus valet, sed in his in quibus, non ut sint ipsa subjecta, ea quae in subjectis sunt coexistunt. Non enim ut sit iste paries, paries hoc colore fit, quem in eo videmus; cum etiam si quo casu nigrescat aut albescat, vel aliquem alium mutet colorem, nihilominus tamen maneat paries ac dicatur. At vero ignis si calore careat, ne ignis quidem erit; nec nirit, aut cui posse fieri videatur, ut id quod in subjecto est, maneat ipso intereunte subjecto? Monstruosum enim et a veritate alienissimum est, ut id quod non esset nisi in ipso esset, etiam cum ipsum non fuerit possit esse. R. Illud igitur quod quaerebamus inventum est. A. Quid narras? R. Id quod audis. A. Jamne ergo liquido constat animum esse immortalem? R. Si ea quae concessisti vera sint, liquidissime: nisi forte animum dicis, etiamsi moriatur, animum esse. A. Nunquam equidem hoc dixerim; sed eo ip
Abbreviated transcription (Latin):
eam ꝑtin& hocofficium. ꝑseipsam disci¬
plinam uercest: quisqua Neigitur
quominus recta pergami in istam sen
restant H Pro fersiquid habes. modota¬
lesit quod intellegum libent̃q: concedam.
NEssecliquid incliquo non nos fugit duo¬
b modis diciuno quoitiẽ ut &iam se iun¬
gi utq alibiesse possit ut hoc lignum in
hoc loco. ut sol in oriente. Altero autem
quoitaẽ aliquid insubiecto ut abeone¬
quaeut separari. ut in hoc ligno forma
& species quamuidemus. ut insole lux.
ꝑcepta & cognita: quarenon possum de
his interro gatus quinȩa sineulla delibe¬
ratione concedam. R Quid illud non ne
concedis quod in subiecto est & in sẽpara¬
biliter : sĩ subiectum ipsum non maneat
manere non posse. H hoc quoq: uideo
necessurium. Nam manente subiecto pos¬
se id quod in subiecto est non manere
quisquis diligenter resaduestit. intellegit :
sĩquidem huius corporis color potest
uel uadudinis ratione uel c&ate iN¬

Expanded text:
eam pertinet hoc officium, per seipsam discieam pertinet hoc officium, per seipsam disciplina vera est. Quisquamne igitur quominus recta pergam in istam sentrestant. A. Profer si quid habes, modo tale sit quod intelligam, libenterque concedam. R. Esse aliquid in aliquo, non nos fugit duobus modis dici. Uno quo ita est, ut etiam sejungi atque alibi esse possit, ut hoc lignum in hoc loco, ut sol in oriente: altero autem quo ita est aliquid in subjecto, ut ab eo nequeat separari, ut in hoc ligno forma et species quam videmus, ut in sole lux, percepta et cognita: quare non possum de his interrogatus, quin ea sine ulla deliberatione concedam. R. Quid illud? nonne concedis, quod in subjecto est inseparabiliter, si subjectum ipsum non maneat, manere non posse? A. Hoc quoque video necessarium; nam manente subjecto, posse id quod in subjecto est non manere, quisquis diligenter res advertit, intelligit. Siquidem hujus corporis color potest vel valetudinis ratione vel aetate im
Abbreviated transcription (Latin):
haec disputandi regulis contineri. RCra¬
matica intur eademuste creata est ut dis¬
ciplina. & ut uera&& quue estubste supe¬
rius afalsitate defensa. quod non de una
grc̃maticũ mihilic& concludere: sed
prorsus deomnib: disciplinis nam dixis¬
tiuer& quaae dixisti . Nullam disciplinã
tibi occurrere in quandd̃ defimiendi uis
utq distribuendi idipsum ut disciplinasit
fecerit: ccdsieo uerȩ sunt quo sunt discipli¬
nae negadut nȩquispicm ueritatem ipsã
ẽẽ ꝑquem omnes uerae sunt disciplinae :
HPrope ẽomnino ut adsentiur. sedillud
memou& quod &iam rationem dispu¬
tandi inter easdem disciplinas Nume¬
ramus quare illam potius esse existimo
ut opinor eoueram eẽ quod disciplina
ẽ h Immoidipsum ẽ quod memouet. Ad¬
uesti&ium ipsam disciplinum esse &
obhoc ueramdici. Rquid ergo istum
putisclit̃ disciplinam esse potuisse. nisi
omnia in eccde finita essent & distributa
HNihil aliud habeo quod diccm. Radͣsicd

Expanded text:
haec disputandi regulis contineri. R. Grahaec disputandi regulis contineri. R. Grammatica igitur eadem arte creata est, ut disciplina, et ut vera esset, quae est abs te superius a falsitate defensa. Quod non de una grammatica mihi licet concludere, sed prorsus de omnibus disciplinis. Nam dixisti, vereque dixisti, nullam disciplinam tibi occurrere, in qua non definiendi jus atque distribuendi idipsum, ut disciplina sit, fecerit. At, si eo verae sunt quo sunt disciplinae, negabitne quispiam, veritatem ipsam esse per quam omnes verae sunt disciplinae? A. Prope est omnino ut assentiar: sed illud me movet, quod etiam rationem disputandi inter easdem disciplinas numeramus. Quare illam potius existimo ut opinor, eo veram esse quo disciplina est. A. Imo idipsum est quod me movet. Adverti enim etiam disciplinam esse, et ob hoc veram dici. R. Quid ergo? istam putas aliter disciplinam esse potuisse, nisi omnia in ea definita essent et distributa? A. Nihil aliud habeo quod dicam. R. At, si ad
Abbreviated transcription (Latin):
teneo istud sed quidexeo ꝓficiamus expeoto.
RQuidnisi non ẽẽ falscm illam rationem
qua collegimus disciplinam eẽ non posse:
hi undesit disciplinagrãmaticc. inde enĩ
uera est undisciplina ẽ.H Nescio quid tibi
respondecm. RNonne tibi uid&ur sinihil
in ea definitum &a nihil in genera & pastes
distributum atq distinctum. Nullomodo
disciplinam esse potuisse: Hamintellego
quiddicas. Neculla mihi occurrit cuius¬
uis facies disciplinae inqua non definitio¬
nes acdiuisiones &ratioti nationos dũ
quidquid quaesit declaratur dumsine
confessione partis succ cuiq: redduntur
dumnihil pr&ermittitur: ꝓpriũ. nihil
adnumeratur alienum. totum hoc ipsum
quo disciplinaẽ dicitur egerint᷑. Rergo
& totum ipsum quoq: ueradicitur. Huideo
consequi RResponde nunc quae disciplina
contineat definitionum. diuisionum. pasti¬
tionumq rationes. H Iam su pradictũ ẽ

Expanded text:
teneo istud; sed quid ex eo proficiamus exspecto. teneo istud; sed quid ex eo proficiamus exspecto. R. Quid, nisi non esse falsam illam rationem, qua collegimus disciplinam, nisi vera docehi unde sit disciplina grammatica: inde enim vera est, unde disciplina est. A. Nescio quid tibi respondeam. R. Nonne tibi videtur, si nihil in ea definitum esset, et nihil in genera et partes distributum atque distinctum, eam nullo modo disciplinam esse potuisse? A. Jam intelligo quid dicas; nec ulla mihi occurrit cujusvis facies disciplinae, in qua non definitiones ac divisiones et ratiocinationes, dum quid quidque sit declaratur, dum sine confusione partium sua cuique redduntur, dum nihil praetermittitur proprium, nihil annumeratur alienum, totum hoc ipsum quo disciplina dicitur egerint. R. Ergo et totum ipsum quo vera dicitur. A. Video consequi. 21. R. Responde nunc quae disciplina contineat definitionum, divisionum, partitionumque rationes. A. Jam superius dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinu : H. Non uideo quidem quid in
ista raciuncula temerȩ concedatur: mo¬
u& me tam̃ ne ꝑistam cuipium uideatur
&iam illasueras eẽ. Nam& hcas didicimus
& tenemus. RNum qui dnã mugister nos¬
ter noleb nos credere quaed ocebat & nosse
Immo uehementer ut nossemus instabat.
Numaliquando institge ut dedalum uo¬
lasse crederemus: S Hoc quidem Num¬
quam sed plane nisi teneremus stbulum.
uix non posse aliquid tenere manib: facciebat :
Rł uergo negies uerum eẽ quod istastbulasit:
& quoditasit dedaclus diffacmatus : ħ hoc non
nego uerum esse : RNon negas ergote
dedicisse uerum cum istadidiceris Nam
si uolassȩ dedulum uerum& & hoc pue¬
ri profista fabula acciperent atq red¬
derent ẽo ipso falsccr &inerent quouera
essent. illaqͣ redderent: hi cenim extitit
illud quod superius mirabamur deuola¬
tu dedidi uere fabulam ẽẽ Non potuissẽ.
nisi dedadum uolasse fadsum &. hiam

Expanded text:
disciplina. A. Non video quidem quid in disciplina. A. Non video quidem quid in ista ratiuncula temere concedatur. Movet me tamen ne per istam cuipiam videatur fabulas veras esse; nam et has discimus et tenemus. R. Numquidnam magister noster nolebat nos credere quae docebat, et nosse? A. Imo vehementer ut nossemus instabat. R. Numquid aliquando institit ut Daedalum volasse crederemus? A. Hoc quidem nunquam. Sed plane nisi teneremus fabulam, vix nos posse aliquid manibus tenere faciebat. R. Tu ergo negas verum esse quod ista fabula sit, et quod ita sit Daedalus diffamatus? A. Hoc non nego verum esse. R. Non negas ergo te didicisse verum, cum ista didiceris. Nam si volasse Daedalum verum est, et hoc pueri pro ficta fabula acciperent atque redderent, eo ipso falsa retinerent, quo vera essent illa quae redderent. Hinc enim exstitit illud quod superius mirabamur, de volatu Daedali veram fabulam esse non potuisse, nisi Daedalum volasse falsum esset. A. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑgramaticum fulsa sunt. sed ꝑ ece
quadiacumq: suNt de monstrantur: si¬
quidem ẽ fabula compo situm adutili¬
tatem delectationem uie mendaciũ:
estautem gramatica uociss isticulatae
Custus & moderatrix disciplina. cuius
ꝓfessionis nec essitate cog&ur humanȩ
linguae omnia &icm sigm̃ta collige¬
re quae memoriue litteris qua eman¬
dacta sunt : non eafedsa sicciens sed dehis
ueru quandam docens cadserensq ra¬
tionem RRecte sanae nihil nunc curro
utrum aibste istabene definita atq distinc¬
ta sint. sed illud quaero. utrum hocita essẽ
ipscc grumatica anuero illadis ciplina
disputationis ostendat . HNon ego uimpe¬
riciã quȩ definiendi quanuno ego istasẽpa¬
rare conatussum disputatoriue astitri¬
bui RQuidipsa grumatica : non nesiue¬
ruest eo ueruest quod disciplinaẽ  Disci¬
plinaenim adiscendo dicta est: Nemo
autem quaedidicit acden& ne sc̃i rȩdicipo¬
test. &nemo scit falsa: omnis ergo ueraẽ

Expanded text:
non per grammaticam falsa sunt, sed per eam non per grammaticam falsa sunt, sed per eam qualiacumque sunt, demonstrantur. Siquidem est fabula compositum ad utilitatem delectationemve mendacium. Est autem grammatica vocis articulatae custos et moderatrix disciplina: cujus professionis necessitate cogitur humanae linguae omnia etiam figmenta colligere, quae memoriae litterisque mandata sunt, non ea falsa faciens, sed de his veram quamdam docens asserensque rationem. R. Recte sane: nihil nunc curo, utrum abs te ista bene definita atque distincta sint; sed illud quaero, utrum hoc ita esse ipsa grammatica, an vero illa disciplina disputationis ostendat. A. Non nego vim peritiamque definiendi, qua nunc ego ista separare conatus sum, disputatoriae arti tribui. 20. R. Quid ipsa grammatica? nonne si vera est, eo vera est quo disciplina est? Disciplina enim a discendo dicta est: nemo autem quae didicit ac tenet, nescire dici potest; et nemo scit falsa. Omnis ergo vera est
Abbreviated transcription (Latin):
quaeq relucentia Aut tam quam m pronis
bucula exuere : Iuc&icmnos ut in nostro
quodam habitu uerisimus adclienum
habitum adumbrati atq adsimulati
& ob hoc stlsi esse debemus sed illumh uerum
quuerere quod non quasifronte ratione
sibiq aduersante ut ex alia paste uerũ
sit. ex calia falsum est Rmaegna & diuina
quaedam requiris: quacetam̃ sinuene¬
rimus. nonne fatebitnur hisipsc confi¬
ci& quasi conflari ueritatem cquade¬
nominait ur omne quod uerum quo¬
quomodo Nominatur: HNon inuitus
plinc disputandi uera nean falsu est. h
Quis dubit& ueram: seduera ẽ &ium grã¬
maticum Rtanetiuilla H Non uideo
quod situere uerius : Rillud profecto
quod nihil fedsi hab&. quod intuens pau¬
loante offendebar. hisreb: q: nescio quo¬
modo nisi ftlscessent ueraesse non pos¬
sent Anignorcs omnic illastbulosa
&aꝑte fcelsa adgrumaticum ꝑtinere.
H Nonignoro istudquidem. sedut opinor

Expanded text:
quaeque relucentia, aut tanquam Myronis quaeque relucentia, aut tanquam Myronis buculae ex aere, ita etiam nos ut in nostro quodam habitu veri simus, ad alienum habitum adumbrati atque assimilati, et ob hoc falsi esse debemus; sed illud verum quaerere, quod non quasi bifronte ratione sibique adversanti, ut ex aliqua parte verum sit, ex aliqua falsum sit. R. Magna et divina quaedam requiris. Quae tamen si invenerimus, nonne fatebimur his ipsam confici, et quasi conflari veritatem, a qua denominatur omne quod verum quoquo modo nominatur? A. Non invitus plina disputandi verane, an falsa est? A. Quis dubitet veram? Sed vera est etiam grammatica. R. Itane ut illa? A. Non video quid sit vero verius. R. Illud profecto quod nihil falsi habet: quod intuens paulo ante offendebare ex iis rebus quae nescio quomodo nisi falsae essent, verae esse non possent. An ignoras omnia illa fabulosa et aperte falsa ad grammaticam pertinere? A. Non ignoro istud quidem; sed, ut opinor,
Abbreviated transcription (Latin):
autem priamus eo quo pricmum cadsi¬
mulabat sed ipsenonerat. ex quo iamnas¬
citur quiddam mirabile. quod tamen
it a sehabere Nemo ambigit : HQuidnã
idem RQuidputas nisi haec omnia indlee
inquib: dam uera unde inquib dam fulsa
sunt & ad suumuerum hoc solum eis ꝓdisse
quod adalios fulsa sunt : undeadid quodeẽ
aut uolunt autdebent. Nullomodo ꝑueniur
si falscesse fugiunt: quopacto enim iste quẽ cõ¬
memoriui uerus tragoedus && sinolla
esse ftlsus haector fulsa andrõmachi
stilsus hercules & alic in numera aut un¬
de uera picturus ess& si falsus equus ñ&
unde inspeculo uera hominis ĩ mago si
non falsus homo: qua cresiquib: dam ut ue¬
rum aliquid sint ꝓdest ut sint aliquid ful¬
sum curtanto pere fulsitates formida¬
mus & ꝓmagnobono adp&imus ueritatẽ
H.uescio. & multum miror nisiquia in exem¬
plis istis nihilimitatione dignum uideo : Ñ
enimtamquam histriones cut despeculis

Expanded text:
autem Priamus, eo quod Priamum assiautem Priamus, eo quod Priamum assimilabat, sed ipse non erat. Ex quo jam nascitur quiddam mirabile, quod tamen ita se habere nemo ambigit. A. Quidnam id est? R. Quid putas, nisi haec omnia inde esse in quibusdam vera, unde in quibusdam falsa sunt, et ad suum verum hoc solum eis prodesse, quod ad aliud falsa sunt? Unde ad id quod esse aut volunt aut debent, nullo modo perveniunt, si falsa esse fugiunt. Quo pacto enim iste quem commemoravi, verus tragoedus esset, si nollet esse falsus Hector, falsa Andromache, falsus Hercules, et alia innumera? aut unde vera pictura esset, si falsus equus non esset? unde in speculo vera hominis imago, si non falsus homo? Quare, si quibusdam, ut verum aliquid sint, prodest ut sint aliquid falsum; cur tantopere falsitates formidamus, et pro magno bono appetimus veritatem? A. Nescio, et multum miror, nisi quia in exemplis istis nihil imitatione dignum video. Non enim tanquam histriones, aut de speculis
Abbreviated transcription (Latin):
rium motu. uel de mersoremo uelde um¬
bris corporum plura dicam: planum
ẽ ut arbitror ex haecregula eẽ mentien¬
dah planissimum RTaceo dec&eris
sensib:. Namnemo considerans non hoc
inueni& falsum a ppellari in reb: ipsis
quassentimus. quod esse aliquid tendit
cb hoc genere tibi sẽcernenda illa poema
RQuia scilic& cliudẽ fulsum eẽ uelle
caliud uerum eẽ non possẽ : itaq ipsc
operahominum uelud comoedics aut
tragoedius aut mimos &idgenus alia.
possumus operib pictorum fictorumq
coniungere Tamenim uerus eẽ pictus
homo non potest quamuis inspeciae hor¬
minis tendat. quamilla quae sunt scripta
in libris comicorum. neq: enim falsa ẽe
uolunt. aut ullo app&itusuo fulsa suNTt
sedquadum nec essitate quantum fingen¬
tis arbitrium sequi potuerunt: at uero
inscenuroscius uoluntate falsa hueccub¬
uberct. natura uerus homo. sed illauo a¬
luntate &iam uerus tragoedus. eouide¬
lic& quo implebat institutum. falsus

Expanded text:
rium motu, vel de merso remo, vel de umrium motu, vel de merso remo, vel de umbris corporum plura dicam? Planum est, ut arbitror, ex hac regula esse metienda. A. Planissimum. R. Taceo de caeteris sensibus; nam nemo considerans non hoc inveniet, falsum appellari in rebus ipsis quas sentimus, quod esse aliquid tendit ab hoc genere tibi secernenda illa poematR. Quia scilicet aliud est falsum esse velle, aliud verum esse non posse. Itaque ipsa opera hominum velut comoedias aut tragoedias, aut mimos, et id genus alia possumus operibus pictorum fictorumque conjungere. Tam enim verus esse pictus homo non potest, quamvis in speciem hominis tendat, quam illa quae scripta sunt in libris comicorum. Neque enim falsa esse volunt, aut ullo appetitu suo falsa sunt; sed quadam necessitate, quantum fingentis arbitrium sequi potuerunt. At vero in scena Roscius voluntate falsa Hecuba erat, natura verus homo; sed illa voluntate etiam verus tragoedus, eo videlicet quo implebat, institutum: falsus