comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nationenr̃a cum uiciis omnibus cum quib: natisumus inquantum hominibus possibileest
nos exuere studemus. Dedomopatris nr̃icum ipsum mundum relinquere cũ principe suo
do abolo uitae caelestis amore contendimus. Omnes enim propter reatum primȩ¬
praeuaricationis filiidiaboli nascimur inmundum. sed ꝑ gratiam regenerationis quiq:
ad semen a brahȩ ꝑtinemꝰ filiidĩ efficimur dicente nobis idest ecclesiȩ suae patre nr̃o
quiest incaelis. Audifilia & uide & inclina aurem tuam & obliuiscerepopulum tuum
& domũ patristui¬
c domũ patristui. Vndebene arandequa egressusest abraham ira interpretatur.
Chana an adcuius terrã inuitatur. mutatus siuenegotiator dicitur. Nonergo solus
abraham cum fratresuo loth egressus. ẽde aran ut uenir& interra chanaan. sed & om̃s elec¬
ti quinati sunt lauacro regenerationis exeunt profecto de aran exeunt ueniunt que

Expanded text:
natione nostra, cum vitiis omnibus cum quibus nati sumus, in quantum hominibus possibile est, natione nostra, cum vitiis omnibus cum quibus nati sumus, in quantum hominibus possibile est, nos exuere studemus; de domo patris nostri, cum ipsum mundum relinquere cum principe suo diabolo vitae coelestis amore contendimus. Omnes enim propter reatum praevaricationis primae filii diaboli nascimur in mundo; sed per gratiam regenerationis quique ad semen Abrahae pertinemus, filii Dei efficimur, dicente nobis, id est, Ecclesiae suae, Patre nostro qui est in coelis: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum et domum patris tui : unde bene Haran, de qua egressus est Abraham, Ira interpretatur. Chanaan, ad cujus terram invitatur, Mutatus sive Negotiator dicitur. Non ergo solus Abraham cum fratre Loth egressus est de Haran, ut veniret in terram Chanaan, sed et omnes electi qui nati sunt lavacro regenerationis, exeunt profecto de Haran veniuntque
Abbreviated transcription (Latin):
gratia faciamus. septuaginta & quinq annorum erat abra ham quando ad preceptũ
siue promis sadñi exiensde aran terram repromissionis. intrauit. utostender&ur quia & ip¬
seperauxilium sp̃s. anathematitatis erroribus babiloniȩ conuersationis precepta dĩ ser¬
uar&. Et hoc i n omni quod ueluuendo uł audiendo ułgustando uel tangendo gerebat
Nequid prorsus insuo corpore ẽ&̃ quod nonoboedientiae prȩceptorum cae lestium donosp̃s
ipsius in lustratus & adiutus inpender&. Etomnibus quoq eisdem promissionis heredibus
simili ordine uitã ducendam eẽ signar&. Nam & hoc quod ille iuissus exut de terra & cog¬
natione & dedomopatrissui uniuersis promissionis ipsius filiis inquibus & nossumus constat
imitandum. Egredimur quippe de terra nrã cum carnis uoluptates abdicamus. De cog¬

Expanded text:
gratia, faciamus. Septuaginta et quinque annorum erat Abram quando ad praeceptum gratia, faciamus. Septuaginta et quinque annorum erat Abram quando ad praeceptum sive ad promissa Domini exiens de Haran, terram repromissionis intravit; ut ostenderetur quia et ipse per auxilium Spiritus, anathematizatis erroribus Babyloniae conversationis, Dei praecepta servaret; et hoc in omni quod vel vivendo vel audiendo vel gustando vel tangendo gerebat, ne quid prorsus in suo corpore esset, quod non obedientiae praeceptorum coelestium dono Spiritus ipsius illustratus et adjutus impenderet, et omnibus quoque eisdem promissionis haeredibus simili ordine vitam ducendam esse signaret. Nam et hoc quod ille jussus exiit de terra et cognatione et de domo patris sui, universis promissionis ipsius filiis, in quibus et nos sumus, constat imitandum. Egredimur quippe de terra nostra, cum carnis voluptates abdicamus; de cog
Abbreviated transcription (Latin):
rius natiper nomen eius dem dniihũ. Vt petrusait. Credimꝰ saluariquẽ ad modũ & illi
Egressus est ltaque abram sicut preceperat ei dñs. Et iuit cumeo lot septuaginta quin¬
q: annorumerat abram cume greder&urdearan.
Clar& ex hoc numero annorum abrahae qui a uiuente adhuc patre ut supra expositũ ẽ
de aran exierat. Numerus autemiste septuagintaquinq: annorũ mysticus essenon ẽ
dubitandum dum in eo & ipse promissionem diuinȩ benedictionis accepit: &is a acfiliũ
eiusdem benedictionis heredem reliquid moriens. De quo ut breui terdicamꝰ septuagin¬
ta quia septies denisunt perfectionembonȩ designant actionis. cum mandata deculo¬
gi pergratiam sp̃s scĩ quae septi formis a proph&a describitur implemus. Quibusquinq:
super adiciuntur ut incunctis corporis nr̃i sensibus eadem diuina precepta iuuante sp̃s

Expanded text:
rius nati per nomen ejusdem Domini Jesu, ut Petrus ait, credimus salvari quemadmodum et illi. rius nati per nomen ejusdem Domini Jesu, ut Petrus ait, credimus salvari quemadmodum et illi. Egressus est itaque Abram sicut praeceperat ei Dominus, et ivit cum eo Loth. Septuaginta quinque annorum erat Abram cum egrederetur de Haran. Claret ex hoc numero annorum Abrahae, quia vivente adhuc patre, ut supra expositum est, de Haran exierat. Numerus autem ille septuaginta et quinque annorum mysticus esse non est dubitandum, dum in eo et ipse promissionem divinae benedictionis accepit, et Isaac filium ejusdem benedictionis haeredem reliquit moriens: de quo ut breviter dicamus, septuaginta quia septies deni sunt, perfectionem bonae designant actionis, cum mandata decalogi per gratiam Spiritus sancti, quae septiformis a propheta describitur, implemus: quibus quinque superadjiciuntur, ut in cunctis nostri corporis sensibus eadem divina praecepta, juvante Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
prouinciam illam unus & sponte ad imperium dm̃ exultans. Omnes insegentes quae in
uariis erant priuinciis aclinguis diuisae. communi benedictione recolligendas audiuit.
Notandum sane quod lic& anatiuitate abrahȩ tertia a&as mundi conputari soleat.
hoc ta men oraculo dnĩ ad abraham specialiter secundum ipsam sufficientiam rerũ.
tertiae & atissunt consecrata primordia. Si quidem tunc semen scm̃ anationibus secr&ũ
& nasciturus ex eo saluator omnium gentium predictus est : Vsq: ad hoc enim tempus
fideles &iustiom̃s. illauitae moralis scientia utebantur. quia uel natura duconouerant
uł parentum doctrina originaliter traxerunt. N uncautẽ cognitionem peroperũ
&iamuenturi incarne saluatoris inquo eẽ benedictio & salus omnibus scĩs uentura.
& his uidelic& qui incarnationem eius prius nascendo precederent & nobis quipos te¬

Expanded text:
provinciam illam unus, et sponte ad imperium Domini exsulans, omnes in se gentes, quae in provinciam illam unus, et sponte ad imperium Domini exsulans, omnes in se gentes, quae in variis erant provinciis ac linguis divisae, communi benedictione recolligendas audivit. Notandum sane quod licet a nativitate Abrahae tertia aetas mundi computari soleat, hoc tamen oraculo Domini ad Abraham specialiter secundum ipsam sufficientiam rerum, tertiae aetatis sunt consecrata primordia: siquidem tunc semen sanctum a nationibus secretum, et nasciturus ex eo Salvator omnium gentium praedictus est: usque ad hoc enim tempus fideles et justi omnes illa vitae moralis scientia utebantur, quam vel natura duce noverant, vel parentum doctrina originaliter traxerunt: nunc autem cognitionem per operam etiam venturi in carne Salvatoris, in quo esset benedictio et salus omnibus sanctis ventura, et his videlicet qui incarnationem ejus prius nascendo praecederent, et nobis qui poste
Abbreviated transcription (Latin):
nalis isrł ista spiritalis significat. Illa populi eius quideeo secundum carnem natus
est haec eius quid eun iuersis cognationibus terrȩ in xpo saluatur. In quibussunt &
illi quicumq: exeo scđm carnem nati&iam pietatem fideieius lmitari uoluerunt.¬
quibus omnibus dicit a postolus paulus. Si autem uos xp̃iergo abrahȩ semenestis. qđ ergo
ait atque intebenedicentur uniuersa e cognationes terrae. Tale est acsidicer& & in semine
tuo benedicentur familiae terrae. Vtenĩ a postoli uerba loquar in lumbis abrahae erat
maria iam tunc dequa nasciturus erat xp̃s quando haeo dicebantur ad eum. & mira
supernȩ dispensatio seueritatis acpietatis . conuenienter ad opus superbum homines pluri¬
mi diuidi ab inuicem perdiuersas linguas & cognationes meruerunt. Relinquens uero

Expanded text:
nalis Israel, ista spiritalis significat: illa populi ejus qui de eo secundum carnem natus nalis Israel, ista spiritalis significat: illa populi ejus qui de eo secundum carnem natus est; haec ejus qui de universis cognationibus terrae in Christo salvatur, in quibus sunt et illi quicunque ex eo secundum carnem nati, etiam pietatem fidei ejus imitari volueruntquibus omnibus dicit apostolus Paulus: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Quod ergo ait: atque in te benedicentur universae cognationes terrae, tale est ac si diceret, et in semine tuo benedicentur familiae terrae: ut enim Apostoli verbis loquar, in lumbis Abrahae erat Maria jam tunc, de qua nasciturus erat Christus, quando haec dicebantur ad eum. Et mira supernae dispensatio severitatis ac pietatis. Convenientes enim ad opus superbum homines, plurimi dividi ab invicem per diversas linguas et cognationes meruerunt: relinquens vero
Abbreviated transcription (Latin):
tenda chaldea propositũ mentis auertat. nec non & ab in habitatione mesopotamiae
mentem simul& corpus auferat. Relictaq: terra inquaciuitas superbiae facta ac dr̃o iudi¬
cante confusaest. uenir& interrã inquagratiam supernȩ benedictionis acciper&
nouam que exse acmeliorem ꝓgeniem fidei &oboedientiae suae merito ꝓcrear&
Quod enim ait faciamq: te ingentẽ magnã. ad populum isrł propriae pertin&. Nam
de aliarum generatione nationum quae deillo similit̃ erantoriturȩ is ra helitarum
uidelic& idumeorum & heorum quidech&ura secunda eius post sarram coniugeerant
nascituri populorum dicit insequentibus ad eum
Faciamq te crescere ue hementissimȩ & ponam ingentibus atque intebenedicentur uni¬
uerse cognationesterrȩ Haec est maior superiore aclonge prȩstantior ꝓmissio bene¬
dictionis. Illa enim terrena haec est caelestis. quia nimirum illa ꝓpagationem car¬

Expanded text:
tenda Chaldaea propositum mentis avertat, nec non et ab inhabitatione Mesopotamiae tenda Chaldaea propositum mentis avertat, nec non et ab inhabitatione Mesopotamiae mentem simul et corpus auferat, relictaque terra in qua civitas superbiae facta, ac Domino judicante confusa est, veniret in terram, in qua gratiam supernae benedictionis acciperet, novamque ex se ac meliorem progeniem fidei et obedientiae suae merito procrearet. Quod enim ait, faciamque te in gentem magnam, ad populum Israel proprie pertinet. Nam de aliarum generatione nationum quae de illo similiter erant oriturae, Ismaelitarum videlicet, Idumaeorum, et eorum qui de Chettura secunda ejus post Sarram conjuge erant nascituri populorum, dicit in sequentibus ad eum: Faciamque te crescere vehementissime, et ponam in gentibus, atque in te benedicentur universae cognationes terrae. Haec est major superiore ac longe praestantior promissio benedictionis. Illa enim terrena, haec coelestis est: quia nimirum illa propagationem car
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Apud romanos crassi consulis interitu. apud nos patriarcharum habitatio¬
ne insignis. quae &iam in libro scĩpatristhobiae hospitio raphahelis archange li
nationetua & domopatristui interram quã monstra uerotibi. faciamq: teingentẽ
magnã & benedicam tibi & magnificabo nom̃ tuum erisq: benedictus
Qui a dis tincte loquens dñs terram cognationem & domum patrisdicit terra abra hȩ
intellegendaest in regione chaldeorum unde iam recesserat. Cognatio eius frat̃
nachorcum familia sua quemiam relinquerat. Domus patris. inquatunc manebat
in aran. Quomodo ergo tunccũ dedomopatris de terra quoque & cognatione dequaiã
egressus . eẽ uidebatur nuncexire iubetur : nuisi forte intellegendum qđ eo proposito
ut supra iam diximus de terra & cognatione sua cum parente exierat. utadhanc
re conciliatis chaldeis ȩuo sequente redir& : Cumnunc ad nõ precipiatur ut a rep¬

Expanded text:
dicitur, apud Romanos Crassi consulis interitu, apud nos patriarcharum habitatiodicitur, apud Romanos Crassi consulis interitu, apud nos patriarcharum habitatione insignis: quae etiam in libro sancti Patris Tobiae hospitio Raphaelis archangeli monstravero tibi, faciamque te in gentem magnam, et benedicam tibi, et magnificabo nomen tuum, erisque benedictus. Quia distincte loquens Dominus, terram, cognationem et domum patris dicit, terra Abrahae est intelligenda in regione Chaldaeorum, unde jam recesserat: coguatio ejus, frater Nachor cum familia sua, quam jam reliquerat: Domus patris, in qua tunc manebat in Haran. Quomodo ergo tunc cum domo patris de terra quoque et cognatione, de qua jam egressus esse videbatur, nunc exire jubetur? Nisi forte intelligendum quod eo proposito, ut supra jam diximus, de terra et de cognatione sua cum parente exierat, ut ad hanc, reconciliatis Chaldaeis, aevo sequente rediret: cui nunc a Domino praecipitur ut a repe
Abbreviated transcription (Latin):
sedem repperit. ulterius terram chanaan ad peregrinandum inuisere super se¬
dit. Sed inciuitate adquam peruenerat ad mortem usque pertransit. Itaut nefilio
quidem abram acnepote loth inde ad prȩceptum dnĩ exeuntibus ipse ex eapedem
mouere curar& . Nã quod dicitur ibidem cum haber& ducentos &quinq: annos.
e& defunctus. longo post abscessionem eorum tempore factum esse constat: Si quidẽ
abram qui septu agenariopatrenatus est septuagintaquinq: erat annorum cumexi¬
r& dearan. qui suntannicentum quadraginta quinque. Hacergo a&atepatris
exiuit dearan sex aginta uidelic& anteobitum illius annis. Sed scriptura mortem
thare ante abscessum abrahȩ preoccupando aduentui ipsius & habitatione in aran
coniunxit. ut de inceps ex quo coepiss& liberũ narrandide abra ham & lothspatium
haber&. aran autem ciuitas est mesopotamiae transedissam. quaeusq hodie carra

Expanded text:
sedem reperit, ulterius terram Chanaan ad peregrinandum invisere supersesedem reperit, ulterius terram Chanaan ad peregrinandum invisere supersedit, sed in civitate ad quam pervenerat ad mortem usque pertransiit: ita ut ne filio quidem Abraham ac nepote Loth inde ad praeceptum Domini exeuntibus, ipse ex ea pedem movere curaret. Nam quod dicitur ibidem, cum habuerit ducentos et quinque annos, esse defunctus, longo post abscessionem eorum tempore factum esse constat. Si quidem Abraham, qui septuagenario patre natus est, septuaginta quinque erat annorum, cum exiret de Haran, qui sunt anni centum quadraginta quinque. Hac ergo aetate patris exivit de Haran, sexaginta videlicet ante obitum illius annis. Sed Scriptura mortem Thare ante abscessum Abrahae praeoccupando adventui ipsius et habitationi in Haran conjunxit, ut deinceps ex quo coepisset liberum narrandi de Abraham et Loth spatium haberet. Haran autem civitas est Mesopotamiae trans Edissam, quae usque hodie Charra
Abbreviated transcription (Latin):
sed interra promissionis generar&.
Tulit ltaque thare abram filium suum & lothfilium aran. filium filiisui & sarainurũ
suamuxorem abram filii sui &eduxiteos deurchaldeorum ut lrent interram chanaan
lletus trans latio hab & quiae duxit eos deregione chaldeorum quia nullam omninoquȩs¬
tionem hab&. Quod uero iuixta hebraicam ueritatem dicitur quiaeduxeriteos deur.
idest deigne uł incendio chaldeorum. poteselta recte intellegi quod eduxeriteos deilla
regione ubiignis colebatur. proeo ut dicer&ur eduxit eos deido latria chalde orum
Quod uero dicitur utirent incerram chana anstatimq subiungitur
Veneruntque usq haran & habitauerunt ibi. Et facti sunt diesthare ducentorum
quinque annorum & mortus est in aran: Propositum mentis thare ostendit quia
cogitabat quidem cum achaldeis profuger& lre interram chana an. Sed cum
aran perueniens oportunam in ea sibi suisque atutam achaldeorum insecutione

Expanded text:
sed in terra promissionis generaret. sed in terra promissionis generaret. Tulit itaque Thare Abram filium suum et Loth filium Aran, filium filii sui, et Sarai nurum suam uxorem Abram filii sui, et eduxit eos de Ur Chaldaeorum, ut irent in terram Chanaan. Vetus translatio habet, quia eduxit eos de regione Chaldaeorum, quod nullam omnino quaestionem habet. Quod vero juxta Hebraicam veritatem dicitur, quia eduxit eos de Ur, id est de igne vel incendio Chaldaeorum, potest ita recte intelligi, quod eduxerit eos de illa regione ubi ignis colebatur, pro eo ut diceretur, eduxit eos de idololatria Chaldaeorum. Quod vero dicitur ut irent in terram Chanaan, statimque subjungitur veneruntque usque Haran, et habitavequinque annorum, et mortuus est in cogitabat quidem cum a Chaldaeis profugeret, ire in terram Chanaan: sed cum Haran perveniens, opportunam in ea sibi suisque ac tutam a Chaldaeorum insecutione
Abbreviated transcription (Latin):
germani abram & nachor duassorores filias aran uxores habuerint: quod silta est
non potest a ranpater earum iđe intellegi qui fuit frateriunior abrahae & nachor
abraham decem solum annis sarram coniugẽ suã praecesserit. Dicente ipso coram dño.
Putasnecentenario nasc&urfilius & sarra non agenaria pari& filium : & quomodo
fratereius iunior potuit habere filiam quae illodecem annis minor e&: se autẽ ipsoseptẽ
aut non amplius quamocto: Erat autem sarai sterilis nechabebat liberos.
Diuinae prouidentiae consilio gestũ ẽ. ut sterilis ess& in adolescentia : quatenus inse¬
nectute filium ꝓmissionis generans. ecclesiȩ scãẽ trpum insinuar& cuidicitur. Lȩtare
sterilis quae non paris. &c&r. Decebatenim ut quae infiguram unicȩ fidei acspeinrãe
unumerat filium de promissione paritura. non hunc inchaldea non in mesopotamia

Expanded text:
germani Abraham et Nachor duas sorores filias Aran uxores habuerint. Quod si ita est, germani Abraham et Nachor duas sorores filias Aran uxores habuerint. Quod si ita est, non potest Aran pater earumdem idem intelligi qui fuit frater junior Abrahae et Nachor, Abraham decem solum annis Saram conjugem suam praecessit, dicente ipso coram Domino: Putasne centenario nascetur filius, et Sara nonagenaria pariet filium ? Et quomodo frater ejus junior potuit habere filiam, quae illo decem annis minor esset, se autem ipso septem aut non amplius quam octo? Erat autem Sarai sterilis, nec habebat liberos. Divinae providentiae consilio gestum est, ut sterilis esset in adolescentia, quatenus in senectute filium promissionis generans, Ecclesiae sanctae typum insinuaret, cui dicitur Laetare sterilis quae non paris , et caetera. Decebat enim ut quae in figuram unicae fidei ac spei nostrae unum erat filium de promissione paritura, non hunc in Chaldaea, non in Mesopotamia,
Abbreviated transcription (Latin):
habitare. sed cum sua cognatione sit. ac parente aliam translatus in terram. quib:
concordant uerba achior ducis omnium moabitarum &am monitarum: quiquasi
iur inditus quae inuicina & cognata sibigente. Immodequa ipse ortus est facta fue¬
rant ignorare non potuit. Aitenim loquens depopulo urł adolo fernem princi¬
pem militiȩ assrriorum. populusiste exprogenie chaldeorum est hic primum
habitauit in me sopotamia. qm̃ noluerunt sequi deos patrum suorum quierant
interra chaldeorum. Deserentes itaque cȩrimonias patrum suorum quae inmul¬
ticudine deorum erant. unum dm̃ caeli coluerunt qui & prȩcepice is ut exirent inde
& habitarent charam
Duxerunt autem abraham & nachor uxores. nomen uxoris abram sarai & nomen
uxoris nachor melcha filia a ranpatris melchȩ & patris ieschȩ. Dicunt maiores
nr̃iiescham hancipsam esse sarram uxorem a brahȩ quia uidelic& idem fratres

Expanded text:
nequiverit; sed cum sua cognatione sit a parente aliam translatus in terram: quibus nequiverit; sed cum sua cognatione sit a parente aliam translatus in terram: quibus concordant verba Achior ducis omnium Moabitarum et Ammonitarum, qui quasi vir inclytus, quae in vicina et cognata sibi gente, imo de qua ipse ortus est, facta fuerant ignorare non potuit: ait enim loquens de populo Israel ad Holofernem princimilitiae Assyriorum: Populus iste ex progenie Chaldaeorum est: hic primum habitavit in Mesopotamia, quoniam noluerunt sequi Deos patrum suorum qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque cerimonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum coeli coluerunt, qui et praecepit eis ut exirent inde, et habitarent in Haram . Duxerunt autem Abram et Nachor uxores. Nomen uxoris Abram Sarai, et nomen uxoris Nachor Melcha, filia Aran patris Melchae et patris Jeschae. Dicunt majores nostri Jescham hanc ipsam esse Saram uxorem Abrahae, quia videlicet iidem fratres
Abbreviated transcription (Latin):
illo idest prȩsente illo uita exceder&. Denique quidam codices habent . quia mortuus est
ante conspectum tharepatrissui. Quod uero dicitur inurchaldeorum nomen uide tur
esse loci inquo sepultus est cuius hodie sicut io sephus referctumulus ostenditur. ex quo
uidetur magne alicuius excellentiȩ uł dignitatis idest aran extitisse: Quia uero
a pud hebreos urdicitur ignis narrant quod ignichaldeorum consumptus sit. quia
uide lic& dm̃ uerum cum abraham maiore suo fratre cognoscens. ignem quẽ illiadora¬
bant adorare ipserespuerit: Ideoque ambobus inignem missis. achaldeis ipseflam¬
mis absumptus. abraham uero sublimioris fidei. merito sit liberatus adnõ. Vnde inse¬
quentibus ad eum loquitur. Ego dñs quie duxite deigne chaldeorum. & huiusgra¬
tia dissensionis abraham quamuis ignem euaserit. apud chaldeos tamennequiuerit

Expanded text:
illo, id est, praesente illo, vita excederet. Denique quidam Codices habent quia mortuus est illo, id est, praesente illo, vita excederet. Denique quidam Codices habent quia mortuus est ante conspectum Thare patris sui. Quod vero dicitur in Ur Chaldaeorum, nomen videtur esse loci, in quo sepultus est; cujus hodie, sicut Josephus refert, tumultus ostenditur: ex quo videtur magnae alicujus excellentiae vel dignitatis idem Aran exstitisse. Quia vero apud Hebraeos, Ur dicitur Ignis, narrant quod igni Chaldaeorum consumptus sit: quia videlicet Deum verum cum Abraham majore suo fratre cognoscens, ignem quem illi adorabant, adorare ipse respuerit; ideoque ambobus in ignem missis a Chaldaeis, ipse flammis assumptus; Abraham vero sublimioris fidei merito sit liberatus a Domino: unde in sequentius ad eum loquitur: Ego Dominus, qui eduxi te de igne Chaldaeorum; et hujus gratia dissensionis Abraham quamvis ignem evaserit, apud Chaldaeos tamen habitare
Abbreviated transcription (Latin):
serat adreparandum genus humanum. sic indiluuio multarum suꝑ stitionum per
uniuersũmundũ una remanserat domusthare. inquacus todita est plantatio ciui¬
tatisdĩ Denique sicutillic enumeratis supragenerationibus usque ad noesimul
cum annorum numeriis. & exposita diluui causa priusquam ds̃ inciper& dearta fabricanda
loquiad noe. dicitur. haegenerationes noe. It a& hic enumeratis generationibus.
asem filio noe usque ad abraham : de inde insignis articulus simi literponitur uedicatur.
Haesunt generationes thare: Tharegenuit abram. & nachor & aran. Siquidem ibi
secundȩ medietatis. hic tertiae patriarcha nascebatur.
Porro arangenuit loth. mortuus que est aran ante tharepatrem suũ interra natiuitatis
suae inurchaldȩorum Quod dicit ante thare. & presentiã potest & tempus de signare.
Tempus uide lic& quia ante moreretur quam patersuus. Praesentiam uero quia & corã

Expanded text:
serat ad reparandum genus humanum, sic in diluvio multarum superstitionum per serat ad reparandum genus humanum, sic in diluvio multarum superstitionum per universum mundum una remanserat domus Thare, in qua custodita est plantatio civitatis Dei. Denique sicut illic enumeratis supra generationibus usque ad Noe simul cum annorum numeris, et exposita diluvii causa, priusquam Deus inciperet de arca fabricanda loqui ad Noe, dicitur hae generationes Noe: ita et hic enumeratis generationibus a Sem filio Noe usque ad Abraham, deinde insignis articulus similiter ponitur, ut dicatur hae generationes Thare. Thare genuit Abram et Nachor et Aran. Si quidem ibi secundae mundi aetatis, hic tertiae patriarcha nascebatur. Porro Aran genuit Loth, mortuusque est Aran ante Thare patrem suum in terra nativitatis suae, in Ur Chaldaeorum. Quod dicit ante Thare et praesentiam potest et tempus designare; tempus videlicet, quia ante moreretur quam pater suus; praesentiam vero, quia et coram
Abbreviated transcription (Latin):
aran. sicut ante diluuium noe tresfilios cum ess& annorum quingentorũ genuisse
narratur . cumunus uir deuna coniuge uno anno tresfilios generare non possit.
hacde inde fratreseuis tempore sequente: sed minus curauit scriptura natiuitatis eorũ
tempus exprimere cũ sola ad notatio temporis quonatus est abraham ad significan¬
tium a&atis illius exprimer& & sufficere poss&
Hae sunt generationes thare. Tharegenuit abram & nachor & aran. Vn athare
domus erat de quonatus est abraham. in quaunius ueridĩcultus & quantũ credibile est:
inqua iamsola &iam hebrea lingua remanserat. Cum & ipse sicut iam manifestior
dĩpopulus inaegrpto. Ita in me sopotamia seruire dus alienis hie sunauȩ narrante
refertur: Ca&eris ex progenie illius heber in linguas paulatim alias & innationes
alias defluentibus. Proinde sicut peraquarum diluuium una domus noe reman¬

Expanded text:
Aran, sicut ante diluvium Noe tres filios, cum esset annorum quingentorum, genuisse Aran, sicut ante diluvium Noe tres filios, cum esset annorum quingentorum, genuisse narratur; cum unus vir de una conjuge uno anno tres filios generasse non posset. ac deinde fratres ejus tempore sequente; sed minus curavit Scriptura nativitatis eorum tempus exprimere, cum sola adnotatio temporis quo natus est Abraham ad significantiam aetatis illius exprimeret et sufficere posset. Hae sunt generationes Thare. Thare genuit Abram et Nachor et Aran. Una Thare domus erat, de quo natus est Abraham, in qua unius veri Dei cultus; et, quantum credibile est, in qua jam sola etiam Hebraea lingua remanserat, cum et ipse sicut jam manifestior Dei populus in Aegypto, ita in Mesopotamia servire diis alienis, Jesu Nave narrante, refertur; caeteris ex progenie illius Heber in linguas paulatim alias et in nationes alias defluentibus proinde sicut per aquarum diluvium una domus Noe reman
Abbreviated transcription (Latin):
quidem septuaginta trans latorum editione anniscentũ triginta. sed hebraica ueritate
annis sexcentis & quinquaginta maiorem
Sale quoq: uixit triginta annis & genuit heber: Septuaginta interpreteshabentcentũ
Striginta. Vixit autem heber triginta annis & genuit faleg: Septuaginta interprȩ
nachor. septuaginta interpra&es habent centũ triginta. Vixit uero nachor xuiiii
annis & genuit thare : Septuaginta interpraetes habent septuaginta nouem¬
Vixitq thare septuaginta annis & genuit abram & nahor &aran. septuaginta irt̃¬
prȩtes in hac sola generatione nuihil aueritate differunt hebraica. Et hucusque scđa
mundi a&as pertingit. habens iuxta hebraicã ueritatẽ annosexcii.: luxta septuaginta
interprȩces mille septuaginta duos. luxta uero chronographorum deccoxlii. Ita
autem diciturthare cum annis septuaginta uixiss& genuisse abram & nachor &

Expanded text:
quidem LXX Translatorum editione annis centum triginta, sed Hebraica veritate quidem LXX Translatorum editione annis centum triginta, sed Hebraica veritate annis sexcentis et quinquaginta majorem. Sale quoque vixit triginta annis, et genuit Heber. Septuaginta interpretes habent centum triginta. Vixit autem Heber triginta quatuor annis, et genuit Faleg. Septuaginta interpreteNachor. Septuaginta interpretes habent centum triginta. Vixit autem Nachor XXVIIII annis, et genuit Thare. Septuaginta interpretes habent LXXVIIII. Vixitque Thare septuaginta annis, et genuit Abram et Nachor et Aran. Septuaginta interpretes in hac sola generatione nihil a veritate differunt Hebraica. Et huc usque secunda mundi aetas pertingit, habens juxta Hebraicam veritatem annos CXCII, juxta Septuaginta interpretes mille septuaginta duos, juxta vero statuta chronographorum DCCCCXLII. Ita autem dicitur Thare cum annis septuaginta vixisset genuisse Abram et Nachor et
Abbreviated transcription (Latin):
excepto diciposs&. sicutibi dee noch ambu lauit quecumdõ & non apparuit quiatuliteũ
ds̃ Porro arfaxat uixit triginta quinqueannis & genuit sale. In hoc loco septuaginta
interpraetes unam generationem plus quam hebraica ueritas posuere dicentes qđ arsaxat
cum e&̃ annorum centum tringinta quinque genuit chainan. Quicumcentũ xrx annorũ
fuerit genuerit ipsesale. quorum translationem euange lista lucas hoc in loco uidetur
esse secutus. Verum chronographigrecorum hac comperta. districtam generationũ
quidem seriem. ad auctoritatem hebraicam ab lato cainan emendarunt: Nec tamen
numerum annorum ingenerationibus quascum hebreis codicibus habuere commu¬
nes ad eorũ auctoritatem emendare curarunt sed propriam secuti auctoritatẽ
dederunt huica&ati quae adiluuiotendit ad abraham annorum summã : Al inorem

Expanded text:
excepto dici posset, sicut ibi de Enoch ambulavitque cum Deo, et non apparuit, quia tulit eum excepto dici posset, sicut ibi de Enoch ambulavitque cum Deo, et non apparuit, quia tulit eum Deus . Porro Arfaxat vixit triginta quinque annos et genuit Sale. In hoc loco Septuaginta Interpretes unam generationem plus quam Hebraica veritas posuere, dicentes quod Arfaxat cum esset annorum centum triginta quinque genuit Caïnan: qui cum centum triginta annorum fuerit, gennerit ipse Sale: quorum translationem evangelista Lucas hoc in loco videtur esse secutus. Verum chronographi Graecorum hac comperta distantia, generationum quidem seriem ad auctoritatem Hebraicam, ablato Cainan, emendarunt: nec tamen numerum annorum in generationibus, quas cum Hebraeis Codicibus habuere communes, ad eorum auctoritatem emendare curarunt: sed propriam secuti auctoritatem, dederunt huic aetati quae a diluvio tendit ad Abraham annorum summam; minorem
Abbreviated transcription (Latin):
Neq: enim salsum dixit scriptura quod quingentos annos habuerit: &iamsi quingentos
& duos habuit quianimirum minor numerus lta amaiore continetur. Nam &ipsa
scriptura multum libere sel ocutam eo loco signauit cũ dicer& : Noe quingentos habentẽ
annos genuisse filios tres semcham & ia feth: cumnulli s it dubium quod uno eodem que an no
unus uird euna coniuge tresfilios generare non possit. Quod ideo forte sacrae scriptor histo¬
riae diligentuis hoc lococurauit explicare : Dicendo sem biennio postdiluuium centũ fuisse
annorum. quia se meminit annonatiuitatis eius quas ineglegentium ad notasse.
Vixitque sem postquam genuit arfaxat quingentos annos & genuit filios & filias
Nusquam intotahac serie generationum additur. sicut ineaquaediluuium prȩcesserit
aetate & mortuus est : quianemoerat in tota hac complexione nascentium de quo ac&eris

Expanded text:
neque enim falsum dixit Scriptura, quod quingentos annos habuerit, etiamsi quingentos neque enim falsum dixit Scriptura, quod quingentos annos habuerit, etiamsi quingentos et duos habuit: quia nimirum minor numerus intra majorem continetur. Nam et ipsa Scriptura multum libere se locutam eo loci significavit, cum diceret Noe quingentos habentem annos genuisse filios tres, Sem, Cham, et Japhet; cum nulli sit dubium quod uno eodemque anno unus vir de una conjuge tres filios generare non possit: quod ideo forte sacrae scriptor historiae diligentius hoc loco curavit explicare, dicendo Sem biennio post diluvium centum fuisse annorum, quia se meminit annum nativitatis ejus quasi negligentius adnotasse. Vixitque Sem postquam genuit Arfaxat quingentos annos, et genuit filios et filias. Nusquam in tota hac serie generationum additur, sicut in ea quae diluvium praecessit aetate, et mortuus est; quia nemo erat in tota hac complexione nascentium, de quo a caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
Vnus quippe aelamitarum id est persarum. alterprogenitor assrriorum extitit:
sed magna nobis scđm litteram quȩ stio nascitur . quo modo sem biennio postdiluuium
centumesse annorumdicatur cum supra quingentesimo annonoe natusasseritur
& sexcente si mo eiusdem noe annodiluuium uenisse legitur. Sienim quingentesi mo
anno sui patris natus est utiq: eosexcentos annos habente quando diluuium uenit ipse
centenarius fuit: Ideoq biennium posediluuium duos &centum habebat annos
a&atis. Vtergo numerus temporum sibi m& ipsi nonrepugn&. intellegendum est
aut̃ noeduoplusquam quingentos habuisse annos quandonatus est̃ arfaxat: Sol&¬
enim sic loqui scriptura nonnumquã ut & si modicum supersit ueldesit. plenarium
tamen & ꝑfectũ in compoto numerum sonat : Videtur adueri simillimum ut mea
fert suspicio quiacumnatus ess& sem duos super quingentos annos habuerit noe:

Expanded text:
Unus quippe Aelamitarum id est, Persarum, alter progenitor Assyriorum exstitit. Unus quippe Aelamitarum id est, Persarum, alter progenitor Assyriorum exstitit. Sed magna nobis secundum litteram quaestio nascitur quomodo Sem biennio post diluvium centum esse annorum dicatur, cum supra quingentesimo anno Noe natus asseritur, et sexcentesimo ejusdem Noe anno diluvium venisse legitur. Si enim quingentesimo anno sui patris natus est, utique eo sexcentos annos habente quando diluvium venit, ipse centenarius fuit, ideoque biennio post diluvium duos et centum habebat annos aetatis. Ut ergo numerus temporum sibimetipsi non repugnet, intelligendum est aut Noe duo plus quam quingentos habuisse annos quandoenim sic loqui Scriptura nonnunquam, ut etsi modicum supersit vel desit, plenarium tamen et perfectum in computo numerum sonet. Videtur autem verisimillimum, ut mea fert suspicio, quia cum natus esset Sem, duos super quingentos annos habuerit Noe:
Abbreviated transcription (Latin):
fidem & oboediam noua denuo ciuitatis scȩ fundamenta iacerentur. Et in cui
semine dis persio gentium adunam confessionem acfidem diuinicultus redir&.
Q uoduero numeruscentenarius qui desinistra transfertur indexteram. magnã
profectionem si uebonȩ actionis seuspei aut uitae caelestissol& insinuare. Apte sem
filius benedictionis centesi mouitae annogenuit filium. cuiusstirps abheber atque
ad abraham peruenir&. qui& ipse abraham eiusdemgratia sacramenticentesi mo
suae &atis annogenuit isaacfilium promissionis. In cuius exemplum nos filii promis¬
sionis facti. quasi ad dexteram uidicis nostri interimperspempositi perbona o pera
benedictionem uitaecae lestis expectamus. Nam duo filii quos antecentesimũ annũ
semgenuit ȩlam &assur ut supra lectũ ẽ extra semen scm positi & quasi in leua adhuc
manuretenti terrenȩ adhuc potius ciuitatis id est mundi huius ex seciues creauerunt

Expanded text:
fidem et obedientiam nova denuo civitatis sanctae fundamenta jacerentur, et in cujus semine dispersio gentium ad unam confessionem ac fidem divini cultus rediret. Quod vero numerus centenarius, qui de sinistra transfertur in dexteram, magnam perfectionem sive bonae actionis seu spei aut vitae coelestis solet insinuare; apte Sem filius benedictionis centesimo vitae anno genuit filium, cujus stirps ab Heber atque ad Abraham perveniret; qui et ipse Abraham ejusdem gratia sacramenti centesimo suae aetatis anno genuit Isaac filium promissionis, in cujus exemplum nos filii promissionis facti, quasi ad dexteram judicis nostri interim per spem positi, per bona opera benedictionem vitae coelestis exspectamus: nam duo filii, quos ante centesimum annum Sem genuit, Aelam et Assur, ut supra lectum est, extra semen sanctum positi, et quasi in laeva adhuc manu retenti, terrenae adhuc potius civitatis, id est, mundi hujus, ex se cives creaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
habentes citra iordanẽ possessionẽ accipiunt & inrȩꝓmis sionisterrã here¬
ditatẽ habere nolunt: figurantes quia quos multa mundi inplicam̃ ta
occupant : habitationẽ caelestis patriae nequaquã desiderant : Docet᷑
seru&ur ad significandũ : ut dũ int̃rã scȩ reꝓmissionis ꝑfidẽ ingredim᷑
simulcũidolis &iã om̃a uitia extinguamus : EXPLICIT INTERPRAETATIO

Expanded text:
habentes, citra Jordanem possessionem accipiunt, et in repromissionis terra haerehabentes, citra Jordanem possessionem accipiunt, et in repromissionis terra haereditatem habere nolunt, figurantes quia quos mundi implicamenta occupant, habitationem coelestreservetur, ad significandum ut dum in terram sanctam repromissionis per fidem ingredimur, simu
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ accipiunt int̃ fr̃s suos nec legis plebs ab euangelu possessioneex cludit᷑:
Deinde ih̃s moysi inmonte succedit & discit quȩ spiritalit̃ debeant offerriineceła:
Legi& eñi succedit ieuangłmibiq lex facienda prȩtepta ad mon& et gratiã
ꝗ etis aet̃nȩ ꝗd in &c alendis ꝓ innouationeuitȩ quid in pascha quando c̃sepe
inpente coste ꝓpt̃ gratiã sp̃s scĩ & indulgentiã reꝓmissionis peccatorũ
Quid inneo menia m̃sisseptimi. Quid in ieiunio eius dẽ m̃sis decimidiei
quid inscenophegiã quando figunt᷑ tabernacula quinto decimo die
su pradictim̃sis : Dehinc texit᷑ bellũ c̃tramadianitas sed mors diuini
balaam incui nece erroris ꝑfidiȩ lignocrucis int̃ficit᷑ : fit que deinde
deamaleth prȩda diuisio & oblatio exea animarũ in tabernaculo dĩ :
Posthec filu ruben & gađ & dimidia tribus manassȩ lum̃ ta plurima

Expanded text:
tatem accipiunt inter fratres suos, nec legis plebs ab Evangelii possessione excluditur. tatem accipiunt inter fratres suos, nec legis plebs ab Evangelii possessione excluditur. Deinde Jesus Moysi in monte succedit, et discit quae spiritaliter debeat offerri in Ecclesia; legi enim succedit Evangelium, ibique lex facienda praecepta admonet et gratia cquietis aeternae, quid in kalendis pro innovatione vitae, quid in Pascha, quando consepin Pentecosten propter gratiam Spiritus sancti, et indulgentiam remissionis peccatorum; quid in neomenia mensis septimi, quid in jejunio ejusdem mensis decimi diei. Quid in scenopoeia, quando figuntur tabernacula, quinto dsupradicti mensis. 14. Dehinc texitur bellum contra Madianitas, et mors divini Balaam, in cujus nece error perfidiae ligno crucis interficitur, fitque deinde Amalech praedae divisio, et oblatio ex ea animarum tabernaculo Dei. 15. Post haec filii Ruben et Gad, et dimidia tribus Manassae, jumenta plurima
Abbreviated transcription (Latin):
perimiscłi : Et tunc placaridm̃ dũ carnis extinguit᷑ desideriũ : Post hȩc numerat᷑¬
rursũ populus numerant᷑ & leuitae ut int̃fectis primis carnalib: nouusdĩ
populus censeat᷑ qui ꝑlordanis baptis mũ transeat & caelestis hereditatis
rȩꝓmissiones ꝑcipiat : Porro qđ sexcentamilia armatorũ deegyptonu
merant᷑ egressa : Et exipsis non sunt amplius quã duotantũ t̃rãre ꝓmissionis
ingressi : Hac figura de monstrat multos ꝑbaptismũ ad fidẽ transire sed ad
patriã cȩlestẽ ualde paucissimos ꝑuenire : Scđm figurã illã in euangło in
quamulti uocati pauciaut̃ inueniunt᷑ electi : Qđ uero duo tantũ in grediunt᷑
aut ꝓpt̃ eos ꝗ ex utroq populoregnicaelestis ꝓmissi onẽ adipiscunt᷑ : Aut
ꝓpt̃ illos ꝗ ꝓpt̃ duas uias actionis & contẽplationis ad aet̃nãbeatitudiñe

Expanded text:
primi saeculi, et tunc placari Deum, dum carnis exstinguitur desiderium. Post haec primi saeculi, et tunc placari Deum, dum carnis exstinguitur desiderium. Post haec rursum populus numeratur, et Levitae, ut, interfectis primis carnalibus, novus Dei populus censeatur, qui per Jordanis baptismum transeat, et coelestis haereditatis repromissiomerantur egressa, et ex ipsis non sunt amplius, quam duo tantum terram repromissionis ingressi, haec figura demonstrat multos per baptismum ad fidem transire, sed ad patriam coelestem valde paucissimos pervenire. Secundum illam figuram in Evangelio, in qua multi vocati, pauci autem inveniuntur electi . Quod vero duo tantum ingrediuntur, aut propter eos qui ex utroque populo regni coelestis promissiones adipiscuntur; aut propter illos, qui per duas vias actionis et contemplationis ad aeternam beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
qđ istebalaã populũ dĩ possedecipi certaratione collegit : dans consi¬
liũ ut ex illa parte qua infirmari nouerat filios isrł ꝑniciosi eila
queitenderent᷑ : non dubitans eos oblata copia feminarũ fornicatio¬
nis ruina ꝓtinꝰ conlapsuros ꝗa concupis cibilis animȩ eorũ partes
sciebat es secorruptas. It aergo unũ quẽq nr̃m neꝗtiae spiritales
uersut amalignitate infigurabala am ꝑtẽptant. Illis praecipue
affectib: animȩ insidiosos laqueos praestruentes ꝗb: nͨ senserint ȩgro¬
tare. Vt uerbi gratiacũ uiderintrationabiles animae nrãe partes e sse
uitiatas: illo nos ordine decipere moliant᷑ : sed finees sacerdos zelatus ut dñi
furorẽ placar& ⁊ ambrim & scorcũ madianithimpugione transfigit : Signifi
cans ꝑcrucẽ xp̃iñ solũ idolatriã sed &iã omnẽ carnis affectũ uł concupiscentiã

Expanded text:
quod iste Balaam populum Dei posse decipi certa ratione colligit, dans consiquod iste Balaam populum Dei posse decipi certa ratione colligit, dans consilium ut ex illa pquei tenderentur, non dubitans eos, oblata copia feminarum, fornicationis ruina protinus collapsuros, quia concupiscibiles animae eorum partes sciebat esse corruptas? 7. Ita ergo unumquemque nostrum nequitiae spirituales versuta 458 malignitate in figura Balaam pertentant, illis praecipue affectibus animae insidiosos laqueos praestruentes, quibus nos senserint aegrotare, ut, verbi gratia, cum viderint rationabiles animae nostrae partes esse vitiatas, illo nos ordine decipere moliantur. 8. Sed Phinees sacerdos zelatus, ut Domini furorem placaret, Zambri et scortum Madianitidem pugione transfigit, significem Christi, non solum idololatriam, sed etiam omnem carnis affectum vel concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmolestiastacta : flagel losuem̃tidm̃ indicat : quẽ mens ipsa carnis
praesidens non uidebat : Itaut anxietate spĩ proficere i hoc mundo
cupientis uelut itertendentis impediat : donec ei inuisibilẽ qui sibi
obuiat innotescat : Vnde & beneꝑ p&rũ dicitur. correptionẽ habuit
sua euesaniae subiugale mutũ qđ in hominis uoceloquens ꝓhibuit pro¬
phetȩ insipientiã : In sanus quippe homo a subiugalimuto corripitur:
quando elatamens humilitatis bonũ quotendere debeat ab afflicta
carne memorat᷑. Sed hui correptionisdonũ idcirtobalaam ñ obtinuit
quia admaledicendũ ꝑgens uocẽ ñmentẽ mut auit . Consiliũ quippe
dedit regibala. ut mulieres inmeritorio poner& et ante lanuas
earũ aras ut uenientes filii isrł prius sacrificarent idolis & sic ingre¬
derent᷑ admulieres unde & fornicat᷑ isrł cũ filiab: madian : Sed ꝗdẽ

Expanded text:
per molestias tacta flagello suae menti Deum indicat, quem mens ipsa carni per molestias tacta flagello suae menti Deum indicat, quem mens ipsa carni praesidens non videbat, ita ut anxietate spiritus proficere in hoc mundo cupientis, velut iter tendentis impediat, donec ei invisibilem, qui sibi obviat innotescat. Unde et bene per Petrum dicitur: Corruptionem habuit suae vesaniae subjugale mutum , quod in hominis voce loquens prohibuit Prophetae insipientiam. Insanus quippe homo a subjugali muto corripitur, quando elata mens humilitatis bonum, quod tenere debeat, ab afflicta carne memoratur. Sed hujus correptionis donum idcirco Balaam non obtinuit, quia, ad maledicendum pergens, vocem, non mentem mutavit; consilium quippe dedit regi Balaac, ut mulieres in meritorio poneret, et ante januas earum aras, ut venientes filii Israel prius sacrificarent idolis, et sic ingrederentur ad mulieres. Unde et fornicatur Israel cum filiabus Madian. Sed quid est
Abbreviated transcription (Latin):
moab: Inquacdhagesima scđa quae extremam ansio est̃ quaedãquȩ sint
gesta narremus : Rediens in ea populus adiui nobalaam quẽ merce¬
de conduxerat bal ac dĩius subenedicit᷑ & maledictiomutat᷑ in lau¬
des Sed quid est qđ istebala amdũ ꝑuenire ad propositũ tender& asina
ciu praesidebat dũ uidiss& angelũ loꝗt᷑ : Quae est̃ enĩ haec asina
nisi bruta gentilitas. quã d ondãbala am idẽ seductor idolatriae quasi
brutũ animal & nullaratione retinens quo uoluit errore substrauit :
Sedista angelũ dĩ uidit quẽ homouidere non potuit. & uidit & detulit
& locutae st̃ ut agnos cerenus posterioribus tẽporibus sub aduentu
magni angelidĩ gentilẽ illã plebe ut aduritiae stoliditatis quenatura
solutis dõ linguis locut ar ũ itaut quierat sub iecta ꝑfidiȩ in uocẽ fidei
& confessionis erũ per& : lic& et caro nr̃a animalest : Plerũq enĩ caro

Expanded text:
Moab. In quadragesima secunda, quae extrema mansio est, quaedam quae sunt Moab. In quadragesima secunda, quae extrema mansio est, quaedam quae sunt gesta narremus. 2. Sedens in ea populus a divino Balaam, quem mercede conduxerat Balac, jussu Dei benedicitur, et maledictio mutatur in laudes. Sed quid est quod iste Balaam, dum pervenire ad propositum tenderet, asina cui praesidebat, dum vidisset angelum loquitur? 3. Quae est enim haec asina nisi bruta gentilitas? Quam 457 quondam Balaam, id est, seductor idololatriae, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore substravit. Sed ista angelum Dei vidit, quem homo videre non potuit; et vidit, et detulit, et locuta est, ut agnosceremus, posterioribus temporibus, sub adventu magni Angeli Dei gentilem illam plebem, mutata duritiae stoliditatisque natura, solutis Deo linguis, locuturam; ita ut quae erat subjecta perfidiae in vocem fidei et confessionis erumperet, licet et caro
Abbreviated transcription (Latin):
falso obiciuntur. beatitudinẽ pariunt saluatorie plenissime ꝑdo¬
cente quiait. Cumex probauerint uos homines. beatieritis : Qua
dra gesima prima mansio est inmontibus abbarim contra faciem
naboquȩ uertitur in montẽ transeuntiũ : & est contra faciẽm mon¬
tis nabo : Vbimorit᷑ & ubi sepelit᷑ moy sesterrareꝓmissionis ante
nitur eius memoria: porro gratia e uangelii absq ullo finetendit᷑ :
in omnẽ enim terrã exiuit sonus eorũ & infines orbis terrae uerba
eorũ : Simulq considerandũ qđ habitatio transeuntiũ in montib:
sita sit & adhuc profectũ indigeat : Post montes enĩ plurimos ad
cãpestriamoab & iordanis fluenta descendimus quae int̃ pretat᷑
descensio : Nihil tã periculo sum est quã gloriae cupiditas & iac¬
tantia & animus conscientia uirtutũ tumens : Quadra gesima
Ibi fixerunt tentoria ad omosolitudinis usq ad bel sathaim. in planitue

Expanded text:
falso objiciantur, beatitudinem pariunt, Salvatore plenissime dofalso objiciantur, beatitudinem pariunt, Salvatore plenissime docente, qui ait: Cum exprobraverint vobis homines, beati eritis . CAPUT XLI. 1. Quadragesima prima mansio est in montibus Abarim, contra faciem Nabo, quae vertitur in montes transeuntium, et est contra faciem montis Nabo, ubi moritur et sepelitur Moyses, terra promissionis ante nitur eius memoria; porro gratia euangelii absque ullo fine tenditur. in omnem terram exiit sonus eius et in fines orbis terrae uerba illius. simulque considerasita sit, et adhuc profectu indigeat. Post montes enim plurimos ad campestria Moab et Jordanis fluenta descendimus, quae interpretatur descensio. Nihil enim tam periculosum est quam gloria cupiditatis, et jactantia, et animus conscientia virtutum tumescens. CAPUT XXII. ubi fixerunt t
Abbreviated transcription (Latin):
rex occidit᷑ inuno quoq: homine quandoquis qued ãnat simulationẽ
& diligit ueritatẽ. Oguerorex int̃ pretat᷑ conclusio basanaut̃ confusio:
Id eñi agit di abolus semꝑ : ut concludat uiã ad dñmopponendo ido la sua
necredat᷑ inxp̃o : Conclusio enĩ prȩcedit utrex. Seꝗt᷑ Confusi otã quã
plebs quia quos modo conclusit. necredant inxp̃m : quando apparu¬
erit xp̃s om̃s confundent᷑ . Mansio aut̃ ista dibongath int̃ praetat᷑
fortiter intellecta tẽptatio qui animirũ si superet᷑ simulatio quae
perscisma uel heresim ex acerbat ec clesiã. Et conclusio quae ꝑsacri¬
legiũ claudit fideiuiã : nihi lominus tẽptatio intellegit᷑ ac de inde
insel mondeblathaim quȩ uertitur in contẽptũ palatarũ si ue obꝓ¬
briorũ : Et ꝑ hoc discimus omnia dulcia & inlecebras uoluptatũ
praeter euntes in scło contẽnendas & obꝓbria diligenda : Quae & si

Expanded text:
rex occiditur in unoquoque homine quanrex occiditur in unoquoque homine quanet diligit veritatem. Og vero rex interpretatur conclusio, Basan autem confusio; id enim agit diabolus semper, ut concludat viam ad Dominum, opponendo idola sua, ne credatur in Christum. Conclusio enim praecedit, ut rex; sequitur confusio, ut plebs: quia quos modo concludit, ne credant in Christum, quando apparuerit Christus, omnes confundentur. 3. Mansio autem ista Dibongad interpretatur fortiter intellecta tentatio, quia nimirum si superetur simulatio, quae per schisma vel haeresim exercebat Ecclesiam, et conclusio, quae per sacrilegium claudit fidei viam, nihilominus tentatio intelligitur, ac deinde Helmon Deblathaim, quae vertitur in contemptum palatarum, sive opprobriorum. Et per hoc dicimus omnia dulcia ac illecebras voluptatum praetereuntium 456 in saeculo contemnendas, et opprobria diligenda. Quae si