comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mensus est portam iuxtamen¬
suras superiores. thalamũ eius
& frontem eius & uestibulũ eius
Giidem mensuris. & fenestras
& uestibulum eius in circuitu
quinquaginta cubitos longi¬
tudinis & latitudinis ui gin¬
ti quin que cubitos. & uesti¬
bulum ꝑgirum.: Cuncta hat
superius dicta sunt: atque ex¬
posita .ee meministis. Necdũ
uero est dictum quod de eodem
uestibulo subditur. Longitu
que cubitorum. & uestibulum¬
iterum hoc quodiam superi¬
us dictum fuerat replicatur.
cum dicitur: & palmas e¬
ius infronte: & statim quod
adhuc dictum non fuerat sub¬
ditur. Et octo gradus erant.
quibus ascendebatur peream
Hoc quoqur de australi
porta scriptum ÷. Deorienta¬
li quoque porta in eodem ordi¬
nenarratur nam protinus

Expanded text:
mensus est portam juxta mensuras superiores, thalamum ejus, et frontem ejus, et vestibulum ejus eisdem mensuris, et fenestras ejus, et vestibulum ejus in circuitu quinquaginta cubitos longitudinis, et latitudinis viginti quinque cubitos, et vestibulum per gyrum. Cuncta haec superius dicta atque exposita esse meministis . Necdum vero est dictum quod de eodem vestibulo subditur: VERS. 30, que cubitorum, et literum hoc quod jam superius dictum fuerat 1390 replicatur, cum dicitur: Et palmas ejus in fronte . Et statim quod adhuc dictum non fuerat subditur: Et octo gradus erant in quibus ascendebatur ad eam . Hoc quoque quod de Australi porta scriptum est, de Orientali quoque porta in eodem ordine narratur. Nam protinus
Abbreviated transcription (Latin):
que cumad supernam patria
auditorem ꝓuocat & nouos
patres & u& eres anhelas secę¬
lesti desiderio demonstrat
Plus enim plerumque exem¬
pla quamrationationis uer¬
baconpungunt. & cum prar¬
dicatordicit quales alii in con¬
iugio uelin continentia uel in
pͣdicatione erga omni potentis
dĩ amorem in nouotestam̃¬
to fuerint uelalii quales
in ueteri. porta quȩ loquitur
ternos exutroq latere ha¬
bere sethalamos ostendit
Quarporta hab& & frontem
quia sunt in prȩdicatoris uita
aperta opera quae uidentim.
Hab& & antefrontem uestibu¬
lum quia prius quam bonaso¬
pera insinu& praedicat fide
ꝑquam anima humiliter ueni¬
ens adbonorum actuum alti¬
tudinẽ subleuatur.: Quaecunc¬
ta secundum mensuram por¬
teprioris sunt iuxta hoc qđ

Expanded text:
que, cum ad supernam patriam que, cum ad supernam patriam auditorem provocat, et novos patres et veteres anhelasse coelesti desiderio demonstrat. Plus enim plerumque exempla quam ratiocinationis verba compungunt; et cum praedicator dicit quales alii in conjugio, vel in continentia, vel in praedicatione erga omnipotentis Dei amorem in novo testamento fuerint, vel alii quales in veteri, porta quae loquitur ternos ex utroque latere habere se thalamos ostendit. Quae porta habet et frontem, quia sunt in praedicatoris vita aperta opera quae videntur. Habet et ante frontem vestibulum, quia priusquam bona opera insinuet, praedicat fidem, per quam anima humiliter veniens ad bonorum actuum altitudinem sublevetur. Quae cuncta secundum mensuram portae prioris sunt, juxta hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
rensdõ quasi sponsacumspon¬
soin quodam iam thalamose¬
deat: at que terrenis desideriis
funditus auertat.: Velcertx
ut longe superius dictum est
quiatres sunt ordines bene
uiuentium. bonorum scilic&
coniugatorum. continentiũ
atque praedicatorum. & quia
alii &iam in coniugus posi¬
ti amore caelestis patriar
anhelant: Alu autem spe
ax ernigaudi &iam carne
macerant. omnes que actus
terrenos refugiunt & in cu¬
ra huius saeculi inplicaricon¬
tẽpnunt. Aliiuero & ter¬
rena bona despiciunt & cę¬
lestia gaudia praedicant
qua ecognouerunt. Quidisti
nisi inspiritali aedificio tha¬
lamisunt. inquorum cogita¬
tione & meditatione anima
caelestisponso sociatur : quos
tres bonorum ordines quia non
solum eaclesia exgentibus ha¬
b& sed abquando &i am sina¬
goga habuit dummagnamul¬
titudo spiritͣilium redẽpto¬
ris gratiam ardenter expecta¬
uit: Porta caelestis aedificii
tres hinc & tres inde thalamos
hab&. quia praedicator quis¬

Expanded text:
rens Deo quasi sponsa cum sponrens Deo quasi sponsa cum sponso in quodam jam thalamo sedeat atque terrenis se a desideriis funditus avertat. Vel certe ut longe superius dictum est, quia tres sunt ordines bene viventium, bonorum scilicet conjugatorum, continentium, atque praedicatorum, et quia alii etiam in conjugiis positi amore coelestis patriae anhelant, alii autem spe aeterni gaudii etiam carnem macerant, omnesque actus terrenos refugiunt, et in cura hujus saeculi implicari contemnunt, alii vero et terrena bona despiciunt, et coelestia gaudia praedicant, quae cognoverunt, quid isti nisi in spiritali aedificio thalami sunt in quorum cogitatione et meditatione anima coelesti sponso sociatur? tres bonorum ordines, quia non solum Ecclesia ex gentibus habet, sed aliquando etiam synagoga habuit, dum magna multitudo spiritalium Redemptoris gratiam ardenter exspectavit, porta coelestis aedificii tres hinc, et tres inde thalamos habet, quia praedicator quis
Abbreviated transcription (Latin):
piscere contẽpnit: longitu¬
dinem& latitudine porta ha¬
b&. quiagloria praedicato¬
ris ÷ profectus audnori. ⁊
Vnde quibusdam ꝑmagnũ
praedicatorem dicitur ⁊
Gaudium meum & corona
mea. & rursum.: Eccenunc
uuuo. si uos statis in dño.
Atque iterum.: Qua eesteni¬
nr̃a spes aut gaudium. x¬
non neuos antednia longi¬
tudo ergo & latitudo portȩ
picit. quia cum in fidelem
quẽ piam in peccatisui frigo¬
re torpentem praedicator
ad fidem conuerterit : ꝑhoc
quod eum in longitudinem
spei tendit & inamplitudi¬
ne caritatis dilatat. eiusglo¬
riam suam facit.⁊ & quia
incognitione trinitatis scãt
ex uerbo praedicationis audi¬
toresQuique in e̾iusdem
trinititis amore ꝓsiciunt
hab& harc tadem porta tha¬
lamos tres hinc & tres inde :
quia omne quod ꝑtestamentũ
nouum dxrinitate conditoris
loquitur hoc & d& estam̃¬
to u& eri ostendit: & coraudien¬
tium in amore carlestis pa¬
triae ꝓficit. ut amma ihȩ¬

Expanded text:
piscere contemnit; longitupiscere contemnit; longitudinem et latitudinem porta habet, quia gloria praedicatoris est profectus auditoris. Unde quibusdam per magnum praedicatorem dicitur: Gaudium meum et corona mea . Et rursum: Ecce nunc vivo, si vos statis in Domino . Atque iterum: Quae est nostra spes aut gaudium? Nonne vos ante Dominum ? Longitudo ergo et latitudo portae picit: quia cum infidelem quempiam in peccati sui frigore torpentem praedicator ad fidem convertit, per hoc quod eum in longitudinem spei tendit, et in amplitudinem charitatis dilatat, ejus gloriam suam facit: et quia in cognitionem Trinitatis sanctae ex verbo praedicationis auditores quique in ejusdem Trinitatis amore proficiunt. Habet haec eadem porta thalamos tres hinc et tres inde: quia omne quod per Testamentum Novum de Trinitate conditor loquitur, hoc etenim de Testamento Veteri ostendit, et cor audientium in amore coelestis patriae perficit: ut anima hae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt Atq alia subiungͣt
quaedeprȩdicta porta proꝵ¬
h& atacuerat.⁊ utergo dehis
latius disseramus quaeneo¬
dum discusa sunt: debemus
ea quariam dicta sunt sub
breuitate replicare. Porta¬
x enimiuam aqui lonisres¬
picit: cum praedicator quisq
uitam peccatoris cognoscit.
eique interiora uitȩ ꝑ uerbum
praedicationis aperit .⁊ Quae
porta atrii exterioris dicitur .:
Exterius quippe est atrium
uita praesens: in qua omne
quod corporaliter & iam ui
dem peccator dicitur: ne¬
cesse : ut eius doctor conside¬
r& uelquantum in longi¬
tudinem spei uelquantum
in latitu dintm caritatis ex
eius ammonitiont ꝓficiat.
Quienim ad dm conuertitur¬
si ad huc bonauitar praesentis
sperat longitudinem non
hab& : quiabreuis estuita in
gustatur. Latitudinem non
hab&. quia nescit ueltransi¬
toria contẽpnere. uel se in
ꝓximiamore dilatare:
Cum uero conuersus quisq
a&ernat uitat gaudia longa¬
nimiter sperat: ꝓximorũ
molestias cum caritate tole¬
rat. & eaquȩ non hab& concu¬

Expanded text:
sunt, atque alia subjunguntur quae de praedicta porta propheta tacuerat. Ut ergo de his latius disseramus quae necdum discussa sunt, debemus ea quae jam dicta sunt sub brevitate replicare. Porta enim viam Aquilonis respicit, cum praedicator quisque vitam peccatoris agnoscit, eique interiora vitae per verbum praedicationis aperit. Quae porta atrii exteExterius quippe est atrium vita praesens, in qua omne quod corporaliter agitur, cdem peccator ducitur, necesse est, ut ejus doctor consideret, vel quantum in longitudinem spei, vel quantum in latitudinem charitatis ex ejus admonitione proficiat. Qui enim ad Deum consi adhuc bona vitae praesentis sperat, longitudinem non habet, quia brevis est vita in gustatur, latitudinem non habet, quia nescit vel transitoria contemnere, vel se in proximi amore dilatare. Cum vero conversus quisque aeternae vitae gaudia longanimiter sperat, proximorum molestias cum charitate tolerat, et ea quae non habet concu
Abbreviated transcription (Latin):
bemur bonorum reminisci¬
mur Quae autiam ac cępi¬
mus aut adhuc nos posse ac¬
cipere speramus: malorum
pondus animum inde¬
sperationem non de primit.
quia hunc adspem memoria
bonorum leuat : Si itaque
gradimur. Etnos nec p̃sper¬
ritas eleu & nec aduersitas
frangat ̃ habere nos ante
omni potentis di oculos pal¬
mas hinc inde monstramus

Expanded text:
bemus bonorum reminiscibemus bonorum reminiscimur quae aut jam accepimus, aut adhuc nos posse accipere speramus, malorum pondus animum in desperationem non deprimit, quia hunc ad spem memoria bonorum levat. Si itaque,gradimur, ut nos nec prosperitas elevet, nec adversitas frangat, habere nos ante omnipotentis Dei oculos palmas hinc et inde monstramus
Abbreviated transcription (Latin):
mei quis d& de carnibus tius
ut saturemur: qui dester¬
go qđ uir sc̃s tot suas uirtu¬
tes inter flagella enumerat..
quid est quod oresuo opera quȩ
fecerat laudat. nisi quia int̾
uulnera & uerba quaehunc
ad desperationem traherepo¬
mat: & qui in prosperitate hu¬
milis fuit. reuocatis bonis suis
admemoriam in fractus in ad¬
uersitate ꝑmansit.: Cuius enim
animum inter tot flagella
illa uerba ad desperationẽ non
impellerent. nisi sibi ad memo¬
riam bona quae egerat reuo¬
cass& : Vidit igitur sc̃s uir
mentemsuam auditis totma¬
ls ad dẽ sperationem concu¬
ti & mirabiliter studuit in
specerta bonis suis actibus so¬
lidari. Sicimpletur quod scrip¬
tumest. Indiebonorum ne
irimemorsis malorum & indie
malorum ne in memorsis bonorũ
Dienim cumbona es semus malo¬
rum reminis cimur. Qug aut &iã
pas sisumus art adhuc patipos¬
sumus. acceptabonamentemñ
eleuam:. Quia eorumgaudia
timor memoriae malorum
praemit:: & sicum malaha¬

Expanded text:
mei, Quis det de carnibus ejus mei, Quis det de carnibus ejus ut saturemur ? Quid est ergo quod vir sanctus tot suas virtutes inter flagella enumerat? Quid est quod ore suo opera quae fecerat laudat nisi quia inter vulnera et verba quae hunc ad desperationem trahere poormant? 1390 Et qui in prosperitate humilis fuit, revocatis bonis suis ad memoriam, infractus in adversitate permansit. Cujus enim animum inter tot flagella illa verba ad desperationem non impellerent, nisi sibi ad memoriam bona quae fecerat revocasset? Vidit igitur sanctus vir mentem suam auditis tot malis ad desperationem concuti, et mirabiliter studuit in spe certa ex bonis suis actibus solidari. Sic impletur quod scriptum est: In die bonorum ne immemor sis malorum, et in die malorum ne immemor sis bonorum . Si enim cum bona habemus malorum reminiscimur quae aut jam passi sumus, aut adhuc pati possumus, accepta bona mentem non elevant, quia eorum gaudium timor memoriae malorum premit. Et si cum mala ha
Abbreviated transcription (Latin):
nis uulneribus iacens. mentis
robore stans contradssperatio¬
nis inpulsum reduxitadmemo¬
riam bonaquae egerat .: quiami¬
sericors fuerat: dicit Oculus
& disciplinae custos & benig¬
nus: dicit: Cunque sederem
qua si rex circima stante exer¬
citu: eram tamen mȩrentium
consolator.: Quia humilis fur¬
rat. dicit Si contempsi subire
iudiciu cũ seruomeo & an¬
cillamea cum disceptarent
aduersum me. : Quia hospi¬
talis fuerit. fat&ur.⁊ Si despe¬
xipr&er euntem eoquod non
habuerit indumentum.
Quia largus indonis fuit:
dicit .: Smnon bene dixerunt
mihi laterarius. & deuelle¬
ribus ouium mearum calȩ¬
factus ÷ : Quia uiolentus non
fuerit. testatur dicens.: Sile¬
uaui suꝑpupillum manũmea.
cum uider& mein porta supe¬
riorem. Quia demimiciperi¬
culo numquam exultaue¬
rit. dicit: Sigauissus sum ad
rummameius quimeoderat.
Quia patiens fuerit. & iam su¬
orum malitiam arquanimi¬
ter ꝑtulerit: dicit: Sinon
dixerunt uiri tabernaculi

Expanded text:
nis vulneribus jacens, mentis nis vulneribus jacens, mentis robore stans, contra desperationis impulsum reduxit ad memoriam bona quae egerat. Quia misericors fuerat, dicit: Oculuset disciplinae custos et benignus, dicit: Cumque sederem quasi rex, circumstante me exercitu, eram tamen moerentium consolator . Quia humilis fuerit, dicit: Si contempsi subire judicium cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Quia hospitalis fuerit, fatetur: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum . Quia largus in donis, dicit: Si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Quia violentus non fuerit testatur, dicens: Si levavi super pupillum manum meam, cum viderem me in porta superiorem . Quia de inimici periculo nunquam exsultaverit, dicit: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat . Quia patiens fuit, et etiam suorum malitiam aequanimiter pertulit, dicit: Si non dixerunt viri tabernaculi
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat.: Tangendus ergop
rat uerbere uir ille sc̃s in pro¬
speris. ut interro gar&ur ad¬
uersis: & qui notus erat omni¬
potentidño. notus perflagel¬
la fier& nobis & sibi m& ipsi:
Disponente ita quedño consũp¬
tisunt greges. inter fecticus¬
todes. euersa domus. extinc¬
ti filii. percus sacaro aplan¬
ta pedis usque aduerticem
Remansit uxor in columiis
quae uerborum iaculis uulne¬
ra ager& : sed hancuir scs intẽp¬
tatione sanus inuulnere pru¬
denter doc&. eiꝰ queres pondit
dicens.: Sibona accępimus
demanudi. mala quarenon
suscipiamus. & amiciquoq
ad consolandum ueniunt. ad
contumelias prorum punt.
& indolore uulnerumaddu¬
nt adhuc uulnera uerbori
immiseri cordem dicunt. rapto¬
rem nominant. uiolentum de¬
nuntiant obpressore paupe¬
rum fatentur: Qui digitur
milesdi facer& interdolentia
uulnera & amara uerba depre¬
hensus & ecceflagelladi & uer¬
ba hominum̃ simul adflictiani¬
mum addesperationem prae¬
munt : sed uirtute sp̃s pplenus car¬

Expanded text:
isset. Tangendus ergo erat verbere, ut vir ille sanctus in prosperis interrogaretur adversis, ut qui notus erat omnipotenti Domino, notus per flagella fieret nobis et sibimetipsi. Disponente itaque Domino consumpti sunt greges, interfecti custodes, eversa domus, exstincti filii, percussa caro a planta pedis usque ad verticem. Remansit uxor incolumis, quae verborum jaculis vulnera augeret. Sed hanc vir sanctus in tentatione, sanus in vulnere prudenter docet. eique respondet, dicens: Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? Amici quoque ad consolandum veniunt, ad contumelias prorumpunt, et in dolore vulnerum, addunt adhuc vulnera verborum. Immisericordem dicunt, raptorem nominant, violentum denuntiant, oppressorem pauperum fatentur. Quid igitur miles Dei faceret inter dolentia vulnera et amara verba deprehensus? Ecce flagella Dei et verba hominum simul afflictum animum ad desperationem premunt; 1389 sed, virtute spiritus plenus, car
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs et confirmabo superdo mũ ia cob testa mentum nouũ Non sicut testamentũ quod dis posui patribuseo¬
rum cumeduxieos deterra egr̃pti : Et alia multa sunt dehac retesti monia quibus hoc dm̃ facturũ es se prę¬
dictumẽ : quȩcom memorare longumest: Hic iam sisatis constitit quod recte aliotem pore confatutum est

Expanded text:
dicit dominus, et confirmabo super domum Iacob testamentum nouum non sicut testamentum, quod disposui patribus eodicit dominus, et confirmabo super domum Iacob testamentum nouum non sicut testamentum, quod disposui patribus eorum, cum eduxi eos de terra Aegypti. et alia multa sunt de hac re testimonia, quibus hoc deum facturum esse praedictum est, quae commemorare nunc longum est. Hic iam si satis constitit, quod recte alio tempore constitutum est
Abbreviated transcription (Latin):
sia mine liude aliudues pere : Illud hoc mense illudalio pon hoc isto
onnt unt io douideo mnironiafos qisaiutibius dẽ: quauniuer n saeculi priore uolumine a liud: oud poettie
mo fuuiuus ta tso pora sinciulao sunmutatione dis poneret Nam ut nouerint quos bec mouent iam boe fuis sti
socsteSutabis amnsimnit buntus tuaute m ldemipsees: In sinuandum eit eis mutatio ne usta nyacra mentorũ
ustament uetes sacs outi diuump rediitan suisiepropheticis uocibus. Itaenim udebunt sipetuerunt id
quod intem pore pouũeit nones senouũ apudeum quicondidit tempor & sinetem pore habet omnia
quesus quibus qu&dem poribus proeo rum uariaetate distribuit Namet millo psalmo unde cennen urui ti¬
meprũ noneges paulo post legitur expersonaxp̃i non congregabo conuenti cula eorum desangum hus
hoc est pecorum uictimis quibus prius congrega bantur conuenticula iudeorum Et alibidicit Nonac
cipiam demanutua uitulos. nequedegregibustius hircos. & alius propheta. Eccedies inquid uenient

Expanded text:
ia mane aliud aliud uespere, illud hoc mense illud alio, non hoc isto anno quod illo, ita non ideo mutabilis deus, quia uniuersi saeculi priore uolumine aliud aliud posteriore per mutabilia tempora sine ulla sui mutatione disponeret. nam ut nouerint, quos haec mouent, iam hoc fuisse idicit: Mutabis ea et mutabuntur, tu autem idem ipse es, insinuandum est eis mutationem istam sacramentorum testamenti ueteris et noui etiam praedictam fuisse propheticis uocibus. ita enim uidebunt, si poterunt, id, quod in tempore nouum est, non esse nouum apud eum, qui condidit tempora et sine tempore habet omnia, quae suis quibusque temporibus pro eorum uarietate distribuit. nam et in illo psalmo, unde commemoraui ali, quoniam bonorum meorum non eges\', paulo post legitur ex persona Christi: Non congregabo conuenticula eorum de sanguinibus, hoc est pecorum uictimis, quibus prius congrcipiam de manu tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos : et alius pro
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto & enim quisque plus
in prauo opere errauit : tanto
ab omni potentedno longiusre¬
cesit  nam & ꝓdigus filius
qui patrem deseruit. abiit in
regionẽ longinquã. In qua
porcos pauit : qui auitia nutriuit
Dantur igitur alimenta eis&ia
quide longinquoueniunt. quia
conuersis peccatoribus doctrinȩ
scae cy bi praebendi sunt. utin
dõ uires reparentur quas in
flagitiis amiserunt: Quia sȩ¬
pe ad octoribus tantonec esse est
ut largioribus cybis doctrinȩ
satientur. quanto fessi maiori
confiteri coeperint mala quȩ
cõmisserunt. atque confitendo
rełinquere & fl&ibus punire :
necesseest ut doctores sci ꝓeorum
peccatis sołicite exoreñt. quatiꝰ
men saȩdniꝰ carne oblationis por¬
tent.: Quod quotiens agunt:
in hoc quod ꝑalienis peccatis in¬
ter ueniũnt sua antedi oculos
am plius d&ergunt. Quia ea
ipsa caritate seiusti ficant qua
mirã pr&ate ꝓalienis iniquita¬
tibus sein lamentis martant:
nec laboriosum deb& essedoctori

Expanded text:
Quanto etenim quisque plus Quanto etenim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Nam et prodigus filius, qui patrem deseruit, abiit in regionem longinquam, in qua porcos pavit, quia vitia nutrivit . Dentur igitur alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires reparent, quas in flagitiis amiserunt. Qui saepe a doctoribus tanto necesse est ut a largioribus cibis doctrinae satientur, quanto fessi majoribm 1418 confiteri coeperint mala quae commiserunt, atque confitendo relinquere et fletibus punire, necesse est ut doctores sancti pro eorum peccatis sollicite exorent, quatenus mensae Domini carnes oblationis portent. Quod quoties agunt, in hoc quod pro alienis peccatis interveniunt, sua ante Dei oculos amplius detergunt, quia ea ipsa charitate se justificant, qua mira pietate pro alienis iniquitatibus se in lamentis mactant. Nec laboriosum debet esse doctoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ui a deficiunt: si in sua conscientia
sinedoctrinaesuae pabulo dimit¬
tuntur. Neergo lassentur
huius peregrinationis itinere.
pascendi sunt sacraã a monitio¬
ne. Valde autem pensanda ÷
piasententia: quae ꝓcessit exore
ueritatis : quadicitur.: Quidã
enim ex eis delongeuenerunt
Est alitus quinil fraudis &
nil carnis corruptionis exꝑtus
ad omni potentis dĩ seruitiũ festi¬
nauit: istede longinquo non
uenit: quia ꝑ in corruptione
& innocentiam ꝑximus fuit.
Alius nulla inpudicitia nullis
flagitiis inquinatus solõ autem
coniugiõ expertus. administeri
um spi ale conuersus est. Neg¬
ist e uenit delonquo: quiausis
coniunctione concessa peribli¬
cita non errauit. ⁊ Aluuero p̾
carnis flagitia. alii post falsa
testimonia: Alii post facta fura
alii post il latas uiolentias. alii
post perp&rata homicidia
ad pęnitentiamredeunt: atque
ad omimipotentis di seruitium con¬
uertuntur. Hiuidelic& ad
dinde longin quo ueniunt.

Expanded text:
via deficiunt, si in sua conscientia via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur in hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sancta admonitione. Vpia sententia quae processit ex ore Veritatis, qua dicitur: Quidam enim de longe venerunt. Est aliquis qui nil fraudis et nil carnalis corruptionis expertus; ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad minium spiritale conversus est. Neiste venit de longinquo, quia usus conjunctione concessa, per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, 1417 alii post illatas violentias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur: hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tinare. nec esse est ut eͣga eos
more doctoris incrementa prae¬
dicationis excrescant
Et quibus dam doc trinesuae
uerbis tanto uehementius in¬
sistat quanto eos grauius ce¬
cidisse considerat. Uidelic&
sciens quodip setanto mer¬
cedem magneremuneratio¬
nis accipiat. quantum uerb
suis alios de profundioribus
deducere. cuius sicra historia
perhoc quod factum miraculũ
narrat miraq cotidiae aguntur
denunti& Name p̃fessi ad¬
qu ȩ ieiuni ad dnmpopuli
conuenissent. discipulis dñs di¬
cit: Misereor superturbam.
quia ecceimtriduo sustinentme.
nechabenit qđ manducent: &
si dimi serotos ieuinos indomũsuia
deficient in uia. Quidam enimex
eis delonge uenerunt. Turba
triduum dño sustin&: quando
multitudo fidelium peccataque
ꝑp&rauit per penitentiam deli¬
nans addnmꝰi s in opere. in locutio¬
ne atque in cogitatione conuer¬
tit Quos dimit tere iriunos
indomum suam dũs non uult pede¬
ficiant inuia. qui auidelic& conuer¬
si p̾eccatores in praesentis uitae

Expanded text:
tinare, necesse est ut erga eos in ore doctoris incrementa praedicationis excrescant, et quibusdam doctrinae suae verbo tanto vehementius insistat, quanto eos gravius cecidisse considerat, videlicet sciens quod ipse tanto mercedem magnae remunerationis accipiat, quanto verbis suis alios de profundioribus deducere, cujus sacra historia per hoc quod factum miraculum narrat, mira quae quotidie aguntur denuntiat. Nam cum fessi atque jejuni ad Dominum populi convenissent, discipulis Dominus dixit: Misereor super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quid manducent; et si dimisero eos jejunos in domos suas, deficient in via; quidam enim ex eis de longe venerunt . Turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium peccata quae perpetravit, per poenitentiam declinans, ad Deum se in opere, locutione, atque in cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesentis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
tam quã lignum quod planatatũ est secus decursus aquarũ. luxta de cur¬
sus quippe aquarum plantatus est. quia uixta lapsus in carnatus est de flu¬
entiũ populorum. Hie zechihel aut̃ fortitudinẽ dĩ. buzi uero despectum
inter pretari diximus: Sed hieze chihel filius estburi : quia ex illo uni

Expanded text:
tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum . Juxta decurtanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum . Juxta decursus quippe aquarum plantatus est, quia juxta lapsus incarnatus est defluentium populorum. Ezechielem autem fortitudinem Dei, Buzi vero despectum interpretari diximus. Sed Ezechiel filius est Buzi, quia ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
grauitudo ł grauitas. Hie zechihel uero fortitudo dĩ. buzi des¬
p̾ectus ł contẽptus. chaldei captiuantes ł quasi dȩmones
Uenit ergo hiez echi hel uixta fluuium chobar. Quia chobar grauitudo uel gri
Quia chobar grauitudo uel gri¬
uitas dicitur. quid ꝑchobar fluuiũ nisi humanũ genus congruȩ designatur
& portat. Quia sicut scriptum estꝰ iniquitas in talentum plũbi sed&
O m̃e enĩ petcatũ graue est. quia non ꝑmittit animã ad sublimia leuari
Inde & ꝑpsal mistã dr̃. Filii hominũ usq quo graues corde: Scriptũ uero de
dño est : quia ipse est dĩ uirtus & dĩ sapientia. Uenit ergo hiezechihel iux¬
ta fluuiũ chobar: quia fortitudo dĩ ꝑ incarnationis suȩ misteriũ ꝓpinquare
dignata est peccatorum suorũ pondera portanti generi humano. quod ab
ortu suo cotidie defluit ad mortẽ sicut de illo & ꝑpsal mistã dr̃. Et erit

Expanded text:
gravitudo, vel gravitas. Ezechiel, fortitudo Dei; Buzi, desgravitudo, vel gravitas. Ezechiel, fortitudo Dei; Buzi, despectus vel contemptus; Chaldaei, captivantes, vel quasi daemones. Venit ergo Ezechiel juxta fluvium Chobanim Chobar gravitudo, vel grvitas dicitur, quid per Chobar fluvium, nisi humanum genus congrue designatur?  portat, quia, sicut scriptum est: Iniquitas in talentum plumbi sedet . Omne enim peccatum grave est, quia non permittit animam ad sublimia levari. Unde et per Psalmistam dicitur: Filii hominum, usquequo gravi corde ? Scriptum vero de Domino est, Quia ipse est Dei virtus, et Dei sapientia . Venit ergo Ezechiel juxta fluvium Chobar, quia fortitudo Dei per incarnationis suae mysterium propinquare dignata est peccatorum suorum pondera portanti generi humano, quod ab ortu suo quotidie defluit ad mortem, sicut de illo per Psalmistam dicitur: Et erit
Abbreviated transcription (Latin):
antur . Hec contra mouere quẽ piam . quod hieremias atq dani hel
prophetiȩ sp̃m pueri ꝑcȩperunt: quia miracula in exemplũ operatio¬
nis non sunt trahenda. Omp̃s enĩ ds̃ & linguas infantium facit di¬
sertas. & exore infantiũ & lactantiũ ꝑfecit laudem. Sed aliud est
quod nos dedoctrinȩ usu atq disciplina discimus: aliud quod de mi¬
raculo scimus. Iã uero siquęritur ut in ipsa quoq ętatis illius expres¬
sione mrsticũ aliquid designetur. absurdũ non est quod proph&a
dñm quẽ uerbis denuntiat ipso quoq ętatis suȩ tẽpore ostendat
nno trigesimo hie zechi heli prophetȩ cęli aꝑti sunt. & uidit uisio nes
dñi uixta fluuiũ chobar. quia & quasi trigesimo ętatis suȩ anno dñs
ad fluuiũ iordanis uenit. Ibi itaq cęli apertisunt : quia sps̃ in colum¬
ba descendit. uox quoq de cȩlo sonuit dicens. Hic est filius m̃s dilect.
ad misteriũ inter pretandũ ualent. Nã chobar interpretatur

Expanded text:
ntra haec quempiam movere debet quod Jeremias atque Daniel prophetiae spiritum pueri perceperunt, quoniam miracula in exemplum operationis non sunt trahenda. Omnipotens enim Deus et linguas infantium facit disertas , et ex ore infantium atque lactentium perficit laudem . Sed aliud est quod nos de doctrinae usu atque disciplina discimus, aliud quod de miraculo scimus. 5. Jam vero si quaeritur ut in ipsa quoque aetatis illius expressione mysticum aliquid designetur, absurdum non est quod propheta Dominum, quem verbis denuntiat, ipso quoque aetatis suae 1185 tempore ostendat. Anno tricesimo Ezechielis prophetae coeli aperti sunt, et vidit visiones Domini juxta fluvium Chobar, quia quasi tricesimo aetatis suae anno Dominus ad fluvium Jordanem venit. Ibi itaque coeli aperti sunt, quia Spiritus in columba descendit; vox quoque de coelo sonuit, dicens: Hic est fad mysterium interpretandum valent. Nam Chobar interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
que ullis elamorum &astilum amminiculis. quibus et cucurbite. hedereindigent s uotrun cosesusti¬
nens: Hoc ego uerbum de uerbo edisserens. ne se cic eiontrans ferre uoluissem. nullus intellegeret: sicucur¬
bitam iddicerem quod in hebraiconon habetur. hederam posui ut ceteris inter pretibus consentirem: sinq
autem iudeiuestri ut ipse asseris malitia uel imperitia. hoc dixerunt esse in uoluminibus hebreoram quãd
in grecis et latinis coditibus continetur: mani festum est eos aut hebrȩas lit teras ignorare: aut in ridendos
re non cogas. & rursum deuita periclitari: Tuqui uuenises & in pontificali culmine constitutus i
P&o infine epistolȩ ut quiescentem senem. olimq ueteranum milita¬
tore pauperculo. in angulo mon asterii susur rare: INCIPITEPIS TOLA SC̃Ĩ HIERU

Expanded text:
que ullis calamorum et hastilium adminiculis, quibus et cucurbitae et hederae indigent, suo trunco se sustique ullis calamorum et hastilium adminiculis, quibus et cucurbitae et hederae indigent, suo trunco se sustinens. hoc ergo uerbum de uerbo edisserens si ciceion transferre uoluissem, nullus intellegeret, si cucurbitam, id dicerem, quod in Hebraico non habetur; hederam posui, ut ceteris interpretibus consentirem.. sin autem Iudaei uestri, ut ipse adseris, malitia uel inperitia hoc dixerunt esse in uoluminibus Hebraeorum, quod in Graecis et Latinis codicibus continetur, manifestum est eos aut Hebraeas litteras ignorare aut ad inridendos re non cogas et rursum de uita periclitari. tu, qui iuuenis es et in pontificali culmine constitutus, o in fine epistulae, ut quiescentem senem olimque ueteranum militatore pauperculo in angulo monasterii susurrare. LXXVI. Vobis, Donatistae,
Abbreviated transcription (Latin):
magnum periculum nonre manere sine plebe Undalm nolis unde¬
tur aliquando: tequoque in nonnillis falli potuisse : Dicis meiniona proph&a Mlequid dam interpteri
et sed iuone populi conclamante propterunius uerbi dissonantiam ep̃m penes acer dotium perdidis se
et quid s̃t illud quodmale inter pretatus sin subtrais: auferens mihi occasionem defensionis meae: nequid¬
quid dixeris meres pondente soluatur: Nisiforte ut anteannos plurimos cucurbita uenit inmedieq i¬
asserente illius temporis cor pelio &asinio pollione mehederã procucurbita transtulisse : Superquare
in cõmentario ioneprophee plenius respondimus : Hoc tantum nunc dixisse contenti. quodineolo coubi
hebreo uolumine ciceon. scriptum habet quam uulgo syrucie ciam. Vocantes autem genus uirgulti
lata habentẽs folia in modũ pampini: Cum que plantatum fuerit cito consurgit in arbus culam: abs¬
que ullis clamorum &astilium amminiculis. quibus et cucurbitȩ. hederȩ indigent s̃ uotruncosesustiu¬

Expanded text:
periculum non remanere sine plebe. unde etiam nobis uidetur aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse. Dicis me in Iona propheta male quiddam interpretatum et seditione populi conclamante propter unius uerbi dissonantiam episcopum paene sacerdotium perdidisse. et quid sit illud, quod male interpretatus sim, subtrahis auferens mihi occasionem defensionis meae, ne, quicquid dixeris, me respondente soluatur, nisi forte ut ante annos plurimos cucurbita uenit in medium adserente illius temporis Cornelio et Asinio Pollione me \'hederam\' pro \'cucurbita\' transtulisse. super qua re in commentario Ionae prophetae plenius respondimus hoc tantum nunc dixisse contenti, quod in eo loco, Hebraeo uolumine \'ciceion\' scriptum habet, quam uulgo Syri \'ciceiam\' uocant; est autem genus uirgulti lata habens folia in modum pampini, cumque plantatum fuerit, cito consurgit in arbusculam absque ullis calamorum et hastilium adminiculis, quibus et cucurbitae et hederae indigent, suo trunco se susti
Abbreviated transcription (Latin):
prefatiunculȩ diuinorum uoluminum. quaseditioni nr̃e preposuimus explicant: Adillasq
prudentem lec torem remitendumputo. et sime ut dicis in nouitestamenti emendatione suscipis. exponisq: cau
sam cur sus cipias : quia plurimi linguae grece habentes scientiam demeo possint opereiudicare : car¬
hebreos inuenimus: diuina transtulimus: Sicubi dubitas. hebreos interroga .: Dices. quid si hebrei aut
respondere noluerint aut mentiri uoluerint & tota frequentia iudeorum in mea inter pretatione reticebit
pullus inueniri poterit qui hebreae linguae habeat noticiam : Aut om̃s imitabuntur illos iudeos. quos dicis
mafricereppertos oppidulo in meam calumniam conspiras se: Huius cemodi enĩ inepisto latua texis fibulã,
Quidam frater noster ep̃s cumlectitari instituisset in ecdesia suacuipre est inter pretationem tuam mouit

Expanded text:
praefatiunculae diuinorum uoluminum, quas editioni nostrae praeposuimus, explicant ad illasque prudentem lectorem remittendum puto. et si me, ut dicis, in noui tesam cur suscipias; quia plurimi linguae graecae habentes scientiam, de meo possint opere judicare: eaHebraeos inuenimus, diuina transtulimus. sicubi dubitas, Hebraeos interroga. Dices: Quid, si Hebraei aut respondere noluerint aut mentiri uoluerint? tota frequentia Iudaeorum in mea interpretatione reticebit, nullus si inueniri poterit, qui Hebraeae linguae habeat notitiam, aut omnes imitabuntur illos ludaeos. quos dicis in Africae repertos oppidulo in meam calumniam conspirasse? huiusce modi enim in epistula tua texis fabulam: \'Quidam frater noster episcopus cum lectitari instituisset in ecclesia, cui praeest, interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
quanuis intellegi porien¬
tem & aquilonem &iam
iusti& peccatores possint:
Oriens quippenonn mer¬
to iusti nominantur. quia
sicut in luce fidei nati sunt.
in innocentia ꝑstisterunt:
Per aquilonem uero recte
peccatores accipimus. qui in¬
mentis frigore dilapsi sub
peccatisuiumbra torpuert
Sed quia omni potentis dĩmi¬
sericordia &iam tales ad pę¬
nitentiam reuocat. conpunc¬
tione & lacrimis lauat. uir¬
tutibus ditat. usque ad ꝑfec¬
tionis gloriam subleuat᷑. pon
solum ad orientem centum
cubiti sed &iam ad aquilone¬
dicuntur Dum iustis &iam
peccatores ꝑdona & pęniten¬
tiamadꝑfectionẽ ueniunt ⁊

Expanded text:
Quamvis intelligi per OrienQuamvis intelligi per Orientem et Aquilonem etiam justi et peccatores possint. Oriens quippe non immerito justi nominantur, qui, sicut in luce fidei nati sunt, in innocentia perstiterunt. Per Aquilonem vero recte peccatores accipimus, qui mentis frigore dilapsi sub peccati sui umbra torpuerunt. Sed quia omnipotentis Dei misericordia etiam tales ad poenitentiam revocat, compunctione et lacrymis lavat, virtutibus ditat, et usque ad perfectionis gloriam sublevat, non solum ad Orientem centum cubiti, sed etiam ad Aquiloneducuntur, dum cum justis etiam peccatores per dona et poenitentiam ad perfectionem veniun
Abbreviated transcription (Latin):
Dilata caluitiumi sicut aquila::
Caluitium quippe hominis
insolo capite fieri sol&. Caliui¬
tium uero aquilae in toto
fit corpore : quiacum ualde
senuerit. plumȩ eius ac pen¬
bris cadunt : Caluitiũ ergo
suum sicut aquila dilatat.
quia plumas perdidit: quae
populum amisit. Alarum
quoꝙ pennȩ ceciderunt.
cum quibus uolare: ad prȩ¬
dam consueuerat : quiaom¬
nes eius potentes extinctist
perquos alienarapiebat:
hae cautem quȩ derom angur¬
bis contritione dicimus.
incunctis facta mundi ciui¬
tatibus scimus.⁊ Alia enim
loca clade desolata sunt.
aliagladio consumpta alia
famecruciata. alia terrȩ
hi atibus ab sorta.: Despicia¬
mus ergo extoto animo hoc
prae sens sȩculum uelex¬
tinctum. finiamus mundi
desideria saltem cummun¬
difine imitemur bonoru
facta quae possumus . ⁊ Apud
orientem enim & aquilo¬
nem multi sunt: quix ꝑ
fectionemuitae Centum
cubitis mensurantur ⁊ ex
iudȩaenim & gemilitate
sicut dictum est ad sanctita¬
tisculmen excrȩuerunt:

Expanded text:
Dilata calvitium tuum sicut Aquila . Calvitium quippe hominis in solo capite fieri solet, calvitium vero Aquilae in toto fit corpore, quia cum valde senuerit, plumae ejus ac penius cadunt. Calvitium ergo suum sicut Aquila dilatat, quia plumas perdidit, quae populum amisit. Alarum quoque pennae occiderunt, cum quibus volare ad praedam consueverat, quia omnes potentes ejus exstincti sunt, per quos aliena rapiebat . 24. Haec autem quae de Romanae urbis contritione dicimus, in cunctis facta mundi civitatibus scimus. Alia etenim loca clade desolata sunt, alia gladio consumpta, alia fame cruciata, alia terrae hiatibus absorpta. Despiciamus ergo ex toto animo hoc praesens saeculum vel exstinctum; finiamus mundi desideria saltem cum mundi fine: imitemur bonorum facta quae possumus. Apud Orientem enim et Aquilonem multi sunt qui pro perfectione vitae centum cubitis mensurantur. Ex Judaea etenim et gentilitate, sicut dictum est, ad sanctitatis culmen excreverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hinc & tres inde. & fronte se¬
ius & uestibulum eius scđm
mensuram portȩpriorisquin¬
quaginta cubitorii longitu¬
dinem eius. & latitudinẽ ui¬
ginti & quin que cubitorum.
Fe nestrae autemeius & uesti¬
bulum & sculpturae secundũ
mensuram Portae quaeres¬
piciebat adorientem. & sep¬
tem graduum erat ascensuse¬
Suis & uestibulum ante eaz

Expanded text:
hinc et tres inde et frontem ehinc et tres inde et frontem eius et vestibulum eius secundum mensuram portae prioris quinquaginta cubitorum longitudinem eius et latitudinem viginti quiFenestrae autem ejus, et vestibulum, et sculpturae secundum mensuram portae quae respiciebat ad orientem: Et septem graduum erat ascensus ejus, et vestibulum ante eam.
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur quasibos duct
adiictimam. id ÷ sicut facuus
trahitur ad mortem .: Haec igi¬
tur dixi. ne quia portam sig¬
nificare dnm̃ uel prȩdicatores
uel scripturam sacram uel fidẽ
exposui.bicumque iamin
hoc ꝓph&a porta legitur. sig¬
nificare aliud non credatur.⁊
Cum enim de una porta prop¬
Re fides intellecta est: qui a
unaest omnium electorum
fides.: Cum uero aliarpor¬
tae nominantur: intelleͥgi
ora praedicatorum possunt.
Perquae uerauita cognosci¬
tur: & ꝑ quae ascenditur ad
sacramentorum spiritaliũ
cognitionem: Nam porta
perquam signari fidem
diximus: notandum nobis
quia inferior appellatur ⁊
Iuhac enim uita dũ sumus
quasi ini mo positi : ad i¬
ferius tenemur: & recte infe¬
rior porta fides ÷. qui a nobis
in terra positis aperit cogni¬
tionendi. : Ita quenunc dici
tur . ⁊ Porta quoꝙ quȩ respi¬
ciebat uiam aquilonis atru
exterioris mensus ÷ tamin
longitudine quam in latitu¬
dine. & thalamos eius tres

Expanded text:
sequitur, quasi bos ductus sequitur, quasi bos ductus ad victimam ; id est, sicut fatuus trahitur ad mortem. Haec igitur dixi, ne quia por tam significare Dominum, vel praedicatores, vel Scripturam sacram, vel fidem exposui, ubicunque 1377 jam in hoc propheta porta legitur signare aliud non credatur. Cum enim de una porta propte fides intellecta est, quia una est omnium electorum fides. Cum vero aliae portae nominantur, intelligi ora praedicatorum possunt, per quae vera vita cognoscitur, et per quae ascenditur ad sacramentorum spiritalium cognitionem. Nam porta per quam significari fidem diximus, notandum nobis est quia inferior appellatur. In hac enim vita dum sumus, quasi in imo positi adhuc inferius tenemur. Et recte inferior porta fides est, quia nobis in terra positis aperit cognitionem Dei. Itaque nunc diciquae respiciebat viam aquilonis atrii exterioris mensus est tam in longitudine quam in latitudine et thalamos eius tres
Abbreviated transcription (Latin):
agnalegen¬
tium deb&
esse discreti¬
o ut insac roelo¬
quio cumquilib& unus sermo
dicitur uon sẽper unam ean¬
demq rem significarecreda¬
tur:̃ Sicut aliquando sol in
bono aliquando uero accipi¬
tur inmalo ⁊ Solis enimnomi
tanternim libro. sapientiae¬
impii in inferno dicturi sunt
Frrauimus auia ueritatis.
& soliustitiae non luxit nob:
& de iactis seminibus dris.
orto sole aruerunt : Quia
uidelic& facta ꝑsecũti one
in repbrorum cordibus p̃¬
dicationis uerba siccantur. :¬
Sic leo dnm de signat. unde
scriptumest. : Vicit leo de
tribuiuda.: Sicleonis no¬
mine diabolisimilitudo
exprimitur : sicut ꝑprimũ
pastorem dicitur. : aduer¬
sarius urt diabolus sicut
leorugiens circuit quȩrens
quem deuor& : Sic bouis
no mine sapiens de signat᷑
unde scriptum :: Noñ iun¬
ges bouem & asinum.
Id÷ sapientem cum stulto
inpͣdicationt nonsocies.:
Sic ꝑbouem fatuus figura¬
tur. sic ut dero qui inturpi¬
tudine amoris captusest
dicitur: statims que ram

Expanded text:
agna legentium debet esse discretio, ut in sacro eloquio cum quilibet unus sermo dicitur, non semper unam eamdemque rem significare credatur, sicut aliquando sol in bono, aliquando vero accipitur in malo. Solis etenim nomitante enim libro Sapientiae, in inferno impii dicturi sunt: Erravimus a via veritatis, et sol justitiae non luxit nobis . Et de jactis seminibus Dominus dicit: Orto sole aruerunt , quia videlicet, facta persecutione, in reproborum cordibus praedicationis verba siccantur. Sic leo Dominum signat. Unde scriptum est: Vicit leo de tribu Juda . Sic leonis nomine diaboli similitudo exprimitur, sicut per primum pastorem dicitur: Adversarius vester diabolus, sicut leo rugiens, circuit quaerens quem devoret . Sic bovis nomine sapiens designatur. Unde scriptum est: Non junges bovem et asinum , id est, sapientem cum stulto in praedicatione non socies. Sic per bovem fatuus figuratur, sicut de eo qui in turpitudine amoris captus est, dicitur: Statimque eam
Abbreviated transcription (Latin):
ra nonamit terentur Quid dicam dehebionitis qui cõnanos essae sesimulant a usquehodie pecesa somentt
sinagogis: inter udeos heresi sest quȩdicitur mina eorum et̃ phbarisos hucus que clamnatue. quosin

Expanded text:
ra non amitterent. quid dicam de Hebionitis, qui Christianos esse se simulant? usque hodie per totas orientis ra non amitterent. quid dicam de Hebionitis, qui Christianos esse se simulant? usque hodie per totas orientis synagogas inter Iudaeos haeresis est, quae dicitur Minaeorum et a Pharisaeis huc usque damnatur, quos uulgo
Abbreviated transcription (Latin):
perdñmihm̃ salus ipsa que illis sacramentis significabatur aduenerat: Totius ser monis tui quem disputatione
longissima protraxifti: hic sensus est: ut petrus noner rauerit in eo quod his quiexiudeis crediderant putauerint
lege messe seruandam. sed in eo a rectilinea deuiarit. quod gentes cogerit iud¬
riundam sed in eo arectilinea deuarit. quod gentes cogert iudaihare Cogereͥt autem non do¬
centis imperio sed conuersationis exemplo: Et paulus non contraria sitlo quutus hisquȩ ipsegesserat. sed quarepe¬
trus eosqui ex gentibus. erant iudaiz are compelleret: Haec ergo sum maest questionis immo sententiae tue ut
post euangelium xp̃i bene fatiant credentes iudei si leges mandata custodiant: Hoce sis acrifitia offerant. qu
anat hematiz atisunt quodlegis cerimoniis xp̃ieuangelio miscuerunt. & sic noua confesnisunt et uetꝗ¬

Expanded text:
esum salus ipsa, quae illis sacramentis significabatur, aduenerat. totius sermonis tui, quem disputatione esum salus ipsa, quae illis sacramentis significabatur, aduenerat. totius sermonis tui, quem disputatione longissima protraxisti, hic sensus est, ut Petrus non errauerit in eo, quod his, qui ex Iudaeis crediderant, putauerit legem esse seruandam, sed in eo a recti linea deuiarit, quod gentes cogeret iudruandam, sed in eo a recti linea deuiarit, quod gentes cogeret iudaizare, cogeret autem non docentis imperio sed conuersationis exemplo; et Paulus non contraria sit locutus his, quae ipse gesserat. sed quare Petrus eos, qui ex gentibus erant, iudaizare compelleret. Haec ergo summa est quaestionis, imrno sententiae tuae, ut post euangelium Christi bene faciant credentes Iudaei, si legis mandata custodiant, hoc est si sacrificia offerant, quae anathematizati sunt, quod legis caeremonias Christi euangelio miscuerunt et sic noua confessi sunt, ut uete
Abbreviated transcription (Latin):
uelsi fecit procatiter fecerit : in aliore praehendens quod ipse com¬
uerunt Tuquo modo istumlocũ ediffertͥs: utique meuora dic turus. qui ueterũ sententiã reꝓbasti: scripusad
me inepistolaͣ Neque eñi a medocendus es quomo do intellegatur quodidemdicit. factus sum iudȩis. tamquãua¬
eus ut iudeos lucri facere. & cetera queibidicuntur. conpassione misericordiȩ. nsimulatione fallatiȩ. ꝑit enim
tamqua aegrotus quiministrat ȩgroto noncum sefebres haberementitur. sed cumanimo condolentis cogitat. quem
admocum sibi seruire uellet supseegrotaret: Namutiq iudeuserat xpĩ anus autẽ factus. Niudeora sacramen
llẽ populus et legiti motempore quo opor tebat acceperat: Ideo quesus cepit
eacelebrandã umiam xp̃iesset apostolus : ut doceret nonesse pernitiosa his quiea uellent. sicut a parentibus per
legem acceperant custo dire. &iam cũ in xpm̃ credidissent::ꝑ Iontamen in eis iam constituerant spem salutis qũõ¬

Expanded text:
uel, si fecit, procaciter fecerit in alio reprehendens, quod ipse comuerunt; tu quo modo istum locum edisseres? utique meliora dicturus, qui ueterum sententiam reprobasti. Scribis ad me in epistula: \'Neque enieus, ut Iudaeos lucrifacerem\', et cetera, quae ibi dicuntur conpassione misericordi, non simulatione fallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quem ad modum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret. nam utique ludaeus erat, Christianus autem factus non Iudaeorum sacramenlle populus et legitime tempore, quo oportebat, acceperat. ideoque suscepit ea celebranda, cum iam Christi esset apostolus, sed ut doceret non esse perniciosa his, qui ea uellent, sicut a parentibus per legem acceperant, custodire, etiam cum in Christo credidissent, non tamen in eis iam constituerent spem salutis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
uestĩmur: Hocautem uestimentũ
illius longe ante qͥsaias aspici¬
ens per crucem passionis sangui¬
ne cruentũ dixit : Quarer ubrũ

Expanded text:
estimur. Hoc autem vestimentum illius longe ante Isaias aspiciens per crucem passionis sanguine cruentatum, dixit: Quare rubru
Abbreviated transcription (Latin):
tionem scĩ sp̃s
prudenter intelligens: dixit :
Mirabila testimoniatua dñe
ido scrutata est ea animamea::
Quirursus ait Reuela ocu¬
los meos. & considerabo mirabilia
deleg&ua. Quienim necdum
occulte deaꝑtis intelleͥgit. ocu¬
los uelatos hab&: Qui uero iam
intellegit. reuelatus delegedĩ

Expanded text:
tionem sancti Spiritus prudenter intelligens, dicit: Mirabilia testimonia tua, ideo scrutata est ea anima mea . Qui rursus ait: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Qui enim necdum occulta de apertis intelligit, oculos velatos habet. Qui vero jam intelligit, revelatis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
sit reprehendere. & arguere in faciem: acratione constringere quod malefecerit. idest ineo eritice
fuerit in quo fuit ipse quialium arguit delinquentem : Quid dicam deiohan ne quidudũ in port libor
lgralu constantino polita narexit. ecclesiam & pro prie superhoc capitulo. latissimũ exerente labiruĩ
inqua origens & ueterum sententiã est secutus : Sugitur meiu re prehendis errantem ꝑtuere metue¬
soer rarecumtalibus & cumme erroris mei multos socios habereperspexeris. tuueritiastus. saltim

Expanded text:
sit reprehendere et arguere in faciem ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore sit reprehendere et arguere in faciem ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit, in quo fuit ipse, qui alium -arguit delinquentem. quid dicam de Iohanne, qui dudum in pontificali gradu Constantinopolitanam rexit ecclesiam et proprie super hoc capitulo latissimum exarauit librum, in quo Origenis et ueterum sententiam est secutus? si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus et, cum me erroris mei multos socios habere perspexeris, tu ueritatis tuae saltem