comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia necessario condusionis infertur. Sunt aut̃ ꝓpositionis. om̃is homo
animalest. & omne animal substantia. atque ex his efficitur aliud ꝗd¬
dam. quã sunt ipsa quȩ concessa sunt: conduditur enim. omis igitur ho¬
mosubstantia est. Quod longe diuersum est. & ab ea ꝓpositione quȩ dicit. om̃is¬
rũ uero alii sunt p̃dicatiui. qui cate gorici uocantur. alii conditionales qs
hỹpotheticos dicimus. Et predicatu quidem sunt. qui ex omnibus prȩdi¬
catiius propositionib conectunt᷑ utis quẽ exẽpligratia superius ad notauimꝰ.
Onũbus enim predicatiius propositionibus texitur. Hy poteticiuero qͣuorũ propositio¬
nes conditione nituntur. utduc. sidies est luxest. Est aut dies lux igitur est. Propositio¬
enim prima conditionẽ tenet hant qm̃ita demũ luxest. sidies est. Atque ideo syllo¬
gis mus hic hrpetheticus id est conditionalis uocatur. Inductio uero est oratio. per
quã fit ab particularibus aduniuers a pro gressio hoc modo. Si in regendis nauibus

Expanded text:
sario conclusionis infertur. Sunt autem propositiones hae: omnis homo animal est, et omne animal substantia est, atque ex his efficitur aliud quiddam quam sunt ipsa quae concessa sunt. Concluditur enim: igitur omnis homo substantia est, quod longe diversum est, et ab ea propositione quae dicit: omnisrum vero alii sunt praedicativi, qui categorici vocantur; alii conditionales, quos hypotheticos dicimus. Et praedicativi quidem sunt qui ex omnibus praedicativis propositionibus connectuntur, ut is quem exempli gratia superius adnotavi, ex omnibus enim propositionibus praedicativis texitur. Hypothetici vero sunt quorum propositiones conditione nituntur, utenim prima conditionem tenet hanc, quoniam ita demum lux est, si dies est. Atque ideo syllogismus hic hypotheticus, id est, conditionalis vocatur. Inductio vero est oratio per quam fit a particularibus ad universalia progressio, hoc modo: Si in regendis navibus
Abbreviated transcription (Latin):
instrumentũ oratio Instrumenti partes exordiũ, narratio particio confirinatio
rep̃hensio per oratio: opera : docere & mouere : actors oratoris officiũ bene dicere :

Expanded text:
Instrumentum, oratio. Instrumenti partes, exordium, narratio, partitio, confirmatio, reprehensio, peroratio. Opera, docere et movere. Actor, orator. Officium hujus, bene dicere
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tẽꝑe sunt. Cuiusuero nulla pars extra designatiuaẽ : quod oratio & ipsa uox
& designatiua & scđm placitũ & aliqͦ ciens sino tẽꝑeẽ. Sed orationis partes signi¬
ficant nominũ uͦ partos niluilsignificant. Inciceronis enĩ nõe. nulla etrapars
designatiua ẽ. neq ui. neq ceneq ro. neq siex duob integris nõasuit. Quoderũ
consignificant quod est magist̃: sublatũ ter ł magis. ñ erit alicuius significatio
nisi tibi hoc alii nom̃ claro placuerit. Onũ a enĩ noa ñ naturalit̃ sunt. sed ad placi¬
& maior eius rei tractatus est . quã ut nunc experiri debeant. Reuer¬
quiddã & scđm placitũ ad posita enĩ est. sed dubiũ eit cui subdipossit. Nomi¬
ni enũ ñ potest. Omẽ nom̃. significat aliquid definitũ. Non hõ aut̃. qđ desinitum
est ꝑimit. Oratio uͦ dici ñ potest. Om̃is enĩ oratio ex nominib constat & uerbis:

Expanded text:
cum tempore. Cuius nulla pars extra designativa est:  designativa, et secundum placitum, et aliquoties sine tempore est, sed orationis partes significant, nominum vero minime. In Ciceronis enim nomine nulla extra pars designativa est, neque ci, neque ce, neque ro. Neque si ex duobus integris nomina sint. Quod consignificant, quia est magister. Sublatum vero ter et magis non erit alicujus significatio, nisi tibi hoc alii nomen dare placuerit. Omnia enim nomina non naturaliter sunt, sed ad placi maior eius rei tractatus est, quam ut nunc queat expediri. Reveret secundum placitum, impositum est enim, sed dubium est cui subdi possit, nomini enim non potest, omne enim nomen significat aliquid definitum, non homo autem quod definitum est perimit; oratio vero dici non potest, omnis enim oratio ex nominibus et verbis constat
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ cõpositiones. sed planiciẽ consectam᷑. Quare. si hoc efficimꝰ: quã lib&
in cõpte loquentes. intentio quoq nobis nr̃a ꝑfecta est. Sedqm̃ syllogis

Expanded text:
tiae compositones, sed planitiem consectamur: qua in re si hoc efficimus, quamlibet tiae compositones, sed planitiem consectamur: qua in re si hoc efficimus, quamlibet incompte loquentes, intentio quoque nostra nobis perfecta est. Sed quoniam syllogis
Abbreviated transcription (Latin):
his petitũ sit. nein his q̃ nũquã attigerunt statĩ audeant iudicare. neue
siquid in puerilibus disciplinis accoperint id sacro scm̃ iudicent. quando qui¬
dem res teneris auribus cõmodatas. sepe plulosophiȩ senior tractactus elimi¬
nat. Si quid uͦ his nonuidebitur : nefatĩ obstrepant. sed ratione consulta quid
tarios dequibus nos hȩcꝓtulimus degustent blando forte sapore subtilitatis
eliciti quamuis infrenes & indomiti certatores sint. ueterũ iuirorũ in ex¬
pugnabilibus autoritatibus adquiescent. Siquis uero grecȩ orationis
expers cst. in his ł siq̃ aliorũ sunt similia desudabit. Itaq hȩc huius ꝓhemu
lex erit. ut forũ nostrũ nenio ñ intellecturus. & ob id culpaturus ii spiciat
us depulso piaculo nea quo ꝗ sterilis culpetur oratio. Non enĩ eloquen¬

Expanded text:
his petitum sit ne in his quae nunquam attigerint statim audeant iudicare; neve his petitum sit ne in his quae nunquam attigerint statim audeant iudicare; neve si quid in puerilibus disciplinis acceperint, id sacrosanctum iudicent, quando quidem res teneris auribus accommodatas saepe philosophiae severior tractatus eliminat. Si quid vero in his non videbitur, ne statim obstrepant, sed, ratione consulta, quid uffecimus eos commentarios, de quibus haec nos protulimus, degustent blando fortasse sapore subtilitatis eliciti, quamvis infrenis et indomiti creatores sint, tamen veterum virorum inexpugnabilibus auctoritatibus acquiescent; si quis vero Graecae orationis expers est, in his, vel si qua aliorum sunt similia, desudabit. Itaque haec huius prooemii lex erit, ut forum nostrum nemo non intellecturus, et ob id culpaturus inspiciat. s est illo prius depulso periculo, ne a quoquam sterilis culpetur oratio. Non enim eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
Ulra grai ueteres posteris consultussimis reliquere tractati¬
bus in quibus pruosꝗ ad res densa caligantes obscuritate ueni¬
rent. quadã quasi intelligentiȩ luctatione p̃luderent. Hinc in
troductio ẽ facilior discibiliorq doctrina. hincpereaquȩ illi
ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ uocant nos p̃dicata ł p̃dicenda possumꝰ dicere. ad intolli¬
gentiã ꝓpior uiautitur. Hanc igiur ꝓuidentiã non exosus. statiu ergo quo
in res obscurissimas aliquẽ quodã modo pontem pone
quicquid dolibans. ita ut siquid breuius dictũ sit. id nos dilata¬
dilatatione
ad intelligentiã porrigamus. siquid suo more aris¬
totelos
nominũ uerborũ ue mutatione turbauit. nos intelligentiȩ seruientes. ad
consuetũ uocabulũ reducimꝰ. Siquid uͦ ut add octos scribens sũmatantũ
tangens designatione monstrauit. nos id intro ductionis mͦ. aliqua in eas
res tractatione disposita ꝑqͥramꝰ. Sed iiqui ad hͦͦpꝰ legendũ accesserint. ab

Expanded text:
ulta Graeci veteres posteris suis in consultissimis reliquere tractatibus, in quibus priusquam ad res densa caligantes obscuritate venirent, quasi quadam intelligentiae luctatione praeludunt: hinc per introductionem est facilior discibiliorque doctrina, hinc per ea quae illi προλεγόμενα vocant, nos praedicta vel praedicenda possumus dicere, ad intelligentiam promptior via munitur. Hanc igitur providentiam non exosus, statui ego quoque in res obscurissimas aliquem quodammodo pontem ponere, mediocriter quidque delibans, ita ut si quid brevius dictum sit, id nos dilatione ad intelligentiam porrigamus; si quid suo more Aristoteles nominum verborumque mutatione turbavit, nos intelligentiae servientes ad consuetum vocabulum reducamus; si quid vero ut ad doctos scribens summa tantum tangens designatione monstravit, nos id introductionis modo aliqua in eas res tractatione disposita perquiramus. Sed si qui ad hoc opus legendum accesserint, ab
Abbreviated transcription (Latin):
ea prȩdicent᷑ quȩ possint a subiecto separari. siue illud inauis sit. ut iusficia hoẽt
seuminꝰ ut grã maticꝰ hoẽm . ueras utrasq eẽ necesseẽ. Si quid uͦ extrap̃dicabitur :
uni oport& uerũ. alteri ad eẽ mendaciũ. ut si mulfalsȩ nequeant inueniri
At queliȩc quidẽ dehis ꝓpositionibus q̃ cũ de cerminatione ꝓferuntur dicta
sint. Quȩ uero indefinitȩ sunt qm̃ particulariũ ꝓprictatibus adȩquantur :
eadẽ omi a cõparatȩ uniuers alibus optinebunt. quȩ in superiore descrip¬
tione particulariũ ꝓpositionũ ordo seruauit. Restarent subiectarũ singula¬
riũ ꝓpositiones de quibus quoniã & longũ est dicere. et nihil ad operis ꝓpositi sub
utilitatẽ & sibi ipso exẽplo earũ quas superius ꝓposuimꝰ easdẽ lector expedi

Expanded text:
 ut iustitia homine, seu minus, ut grammaticus homine, veras utrasque esse necesse est. Si quid vero extra praedicabitur, uni oportet verum, alteri adesse mendacium, ut simul falsae nequeant inveniri. Atque haec quidem de his propositionibus quae cum determinatione proferuntur dicta sunt. Quae eadem omnia comparatae universalibus obtinebunt quae in superiore descriptione particularium propositionum ordo servavit. Restarent subjectorum singularium propositiones, de quibus, quoniam et longum est dicere, et nihil ad operis propositi affert utilitatem, et sibi ipse exemplo earum quas superius proposuimus easdem lector inveni
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ: animaldicas hoc est genus. post uero rationabe idest diffe¬
rentiã. Designatiua uͦ dicta est. quod sint uoces quȩ nihil sigiuficant
ut sunt sillabȩ. Nomen uero designat id cuius nomenost. A
enĩ unaq̃q res dicitur. quod ei placuit quipͥmꝰ nom̃ illud impressit. Sunt enĩ
uoces naturalit̃ significantes. ut canũ latratus iras canũ significat. & alia

Expanded text:
st vero rationale, id est differentia. Designativa vero dicta est, quia sunt voces quaedam quae nihil significant, ut sunt syllabae. Nomen vero, designat id cuius est nomen. Aenim unaquaeque res dicitur quod ei placuit qui primus rei nomen illud impressit. Sunt enim voces naturaliter significantes, ut canum latratus iras canum significat, et alia
Abbreviated transcription (Latin):
absqlus p̃dicabitur utrasq falsitas optinebit cõmuniaut ꝓpositionũ uerita¬
tilocus eẽ non poterit. At innegationib: siquidẽ uniuersalia & maiora p̃di¬
centur seu ea q̃ relinquere subiectũ nequeant ut aninial honi  ͤ seu quȩ pos¬
sint ut iusticia hoẽm : utrisq falsitas inherebit. Alia uͦ quȩ lib& p̃dicamenta
unã uerã faciunt. alterã falsam ita ut cõmunis utrȩq ueritatis non posfint
eẽ participes. At in particularibus asfirmationib: quidẽ . si quidẽ maiora
de subiecto p̃dicentur. quȩ ł nũquã a subiecti coniunctione discedant. ut
animal ab homine. ł etiã segregentur ut iusticia ab hõe. respondebit utrȩq¬
q ueritatẽ. Ceterȩ uͦ pdicationes ueritatẽ ꝓpositionis falsitatẽ ue distribuunt.¬

Expanded text:
absque his praedicabitur, utrasque falsitas obtinebit, communi autem propositionum veritati locus esse non poterit. At in negationibus quidem universalia et majora praedicentur, seu ea quae relinquere subjectum nequeant, ut animal hominem, seu quae possint, ut justitia hominem, utrisque falsitas inhaerebit. Alia quaelibet praedicamenta unam veram faciunt, alteram esse participes. At in particularibus affirmationibus quidem, siquidem maiora de subiecto praedicentur quae vel nunquam subiecti coniunctione discedant, ut animal homine, vel etiam segregentur, ut iustitia ab homine, respondebit utraque veritatem; caeter
Abbreviated transcription (Latin):
exẽplis. Hunc gͣlocũ diuidit limͦ. Locꝰ qͥ exaffectis
partĩ exc̃iugatis partĩ exgenere partĩ ex forma
descendit Ex similitudine &iã uł ex differentia

Expanded text:
exemplis. Hunc igitur locum dividit hoc modo: Locus qui ex affectis est, exemplis. Hunc igitur locum dividit hoc modo: Locus qui ex affectis est, partim ex conjugatis, partim ex genere, partim ex forma descendit, ex similitudine etiam, vel ex differentia,
Abbreviated transcription (Latin):
qua qͦdã mͦ affectaestꝰ ad id deqͦ quaerit᷑ S ligenus
inpluris partis distributũ: Nã alia c̃iugata
appellamꝰ. Alia ex genere. alia ex forma. alia ex
similitudine. alia ex differentia. alia exc̃trario
alia exc̃iunctis alia ex antecedentib alia ex c̃se¬
quentib: alia exrepugnantib: alia ex causis. alia
ex affectis. alia ex cõparatione maiorũ. aut pari¬
um. aut minorum
ost ꝗ locos eos exqͥb argum̃ta ducunt᷑ gemina par¬
titione distribuit. alios in ipso deqͦagit᷑ haȩrere
dicendo alios extrinsecꝰ assumi : eũq locũ qͥ in ipso
deqͦagit᷑ haer& in iIͦIͦI. species secuit .i. a toto a partib:
a nota. ab affectis suꝑiorib quidẽ trib exẽpla sub¬
iecit. quae nos pͥmo uolumine quantũ diligent̃ fieri
potuit explicauimꝰ. restat islocꝰ quẽ posuit quartũ
i ab affectis. Huiꝰ cũ multa sint species. in tegriatq
indiuis ꝓponi ñpotuit exẽplũ Nãquoꝵ facienda

Expanded text:
quae quodam modo adfectae sunt ad id de quo quaeritur. Sed hoc genus in pluris partis distri- butum est. Nam alia coniugata appellamus, alia ex genere, alia ex forma, alia ex similitudine, alia ex differealia ex conjunctis, alia ex antecedentibus, alia ex consequentibus, alia ex repugnantibus, alia ex causis, alia ex effectis, alia ex comparatione majorum, aut parium, aut minorum. am locos eos ex quibus argumenta ducuntur gemina partitione distribuit, alios in ipso de quo agitur haerere dicendo, alios extrinsecus assumi, cumque locum qui in ipso de quo agitur haeret in quatuor species secuit, id est a toto, a partibus, a nota, ab affectis, superioribus quidem tribus exempla subjecit, quae nos primo volumine quantum diligenter fieri potuit explicavimus. Restat is locus quem posuit quartum, id est ab affectis, hujus cum multae sint species, integri atque indivisi proponere non potuit exemplum. Nam quorum facienda
Abbreviated transcription (Latin):
eaui quã haber& si in .p̃positũ ñfuiss& Dignitas
in dignitas humanitas in humanitas & cragnris
eiusdẽ: Quoꝵꝰ tractiõẽ eadẽ qua suꝑioꝵ quae diuer¬
sadixi. Nã alia qͦq st̃ contrarioꝵ gñra ułea quaecũ
aliqͦ conferunt᷑ ut duplũ simplũ. Multa pauca. Lon¬
gũ breue maus minꝰ Stꝰ &iã illa ualde contraria
quae appellant᷑ negantia. Ea a nobatika greci c̃¬
contrarus om̃ib: contraria c̃uenire

Expanded text:
ea vi, quam haberet si 'in' praepositum non fuisset, dignitas indignitas, humanitas inhumanitas, et cetera generis eiusdem, quorum tractactio est eadem quae superiorum quae adversa dixi. nam alia quoque sunt contrariorum genera, velut ea quae cum aliquo conferuntur, ut duplum simplum, multa pauca, longum breve, maius minus. Sunt etiam illa valde contraria quae appellantur negantia; ea apofatika\ Graece, concontrariis omnibus contraria non
Abbreviated transcription (Latin):
S in his quaestꝰ aequalia. sẽꝑ eadẽ notat᷑ ẽe aeqͣlitas
In aequalia aut̃ ingemina uelutimẽ bra diuiduđ
Minorisscilia& atq maioris Na qđ minꝰ ñ ꝑse¬
ratione minoris dr̃ maiꝰ Quae cũ itasint diuidit
tulliꝰ atq anteo culos ponit om̃ium cõparationũ
modos. btqđ raro insuꝑiorib locis fecit . ipsas ma¬
ximas ꝓpositiones ponit incõparationib: c̃stitutas
ut si qđo locosit nobis cõparationis utendũ habe¬
amꝰ qđ dã uelut inuentionis exẽplar: ad qđ quae¬
rentẽ animuꝰ possimꝰ aduertere: Om̃is igͥ cõpara¬
tio. aut innumero ostat. aut inspecie. aut in ui.
aut in aliqͣ locata extrinsetꝰ affectione Nã qđ¬
cũq: conferre c̃tendimꝰ aut numero cõparamꝰ
& scđm id aliud maiꝰ aliudmisꝰ ee decernimus.
aut speciemipsa intuentes eãq alii cõparantes

Expanded text:
sed in his quae sunt aequalia semper eadem esse notatur aequalitas. sed in his quae sunt aequalia semper eadem esse notatur aequalitas. Inaequalia autem in gemina veluti membra dividuntur, minoris scilicet atque majoris. Nam quod minus estratione majorist atque ante oculos ponit omnium comparationum modos, et quod raro in superioribus locis fecit, ipsas maximas propositiones ponit in comparationibus constitutas, ut si quando loco sit nobis comparationis utendum, habeamus quoddam, velut inventionis exemplar, ad quod quaerentem animum possimus advertere. Omnis igitur comparatio, aut in numero constat, aut in specie, aut in vi, aut in aliqua locata extrinsecus affectione. Nam quodcunque conferre contendimus, aut numero comparamus, et secundum id aliud majus, aliud minus esse decernimus; aut speciem ipsam intuentes, eamque alii comparantes
Abbreviated transcription (Latin):
facile carere possis ꝑfecta inchoatis Iota partib:
Ratione utentia rationis ex ꝑtib: Voluntaria
necessarus. animata in animatis. Naturalia ñ
naturalib: Artificiosa ñ artificiosis. Uis autẽ in
cõparatione siccernit᷑. Efficiens causa. grauior
quã ñ efficiens. Quaese ipsa contẽptast᷑. meliora quã
quaegent aliis. Quae innr̃a. quã quȩ in alioꝵ pote¬
statestꝰ Stabilia incertis. Quae eripi ñ posst̃. his
quȩ posst᷑ Affectio aut̃ ad resaliquasẽ huimodi
diora quae plurib ꝓbata. Quae ab optimo quoq
laudata Atq: ut haec in cõparatione meliora. sic
deteriora his sunt c̃traria Pariũ autẽ cõparatio
necelatione hab& nec sũmissionẽ C̃paequalis Multa
autẽ stꝰ. qua aequalitate ipsa cõparant᷑. quae itafere
concludunt᷑ Si consilio uiuare ciues & autxilio arqͣ
cõparatio duplex est COMMEΝTM
Autuae qualia sibim& cõparant᷑ aut in aequalia

Expanded text:
facile carere possis, perfecta incohatis, tota partibus, facile carere possis, perfecta incohatis, tota partibus, ratione utentia rationis experti- bus, voluntaria necessariis, animata inanimis, naturalia non naturalibus, artificiosa non artificiosis. vis autem in comparatione sic cemitur: efficiens causa gravior quam non efficiens; quae se ipsis contenta sunt meliora quam quae egent aliis; quae in nostra quam quae in aliorum potestate sunt; stabilia incertis; quae eripi non possunt eis quae possunt. Adfectio autem ad res aliquas est huius modi: di- ora, quae pluribus probata, quae ab optimo quoque laudata. Atque ut haec in comparatione meliora, sic deteriora quae eis sunt contraria. parium autem comparatio nec elationem habet nec summissionem; est enim aequalis. Multa autem sunt quae aequalitate ipsa comparantur; quae ita fere con- cluduntur: Si consilio iuvare cives et auxilio aequa comparatio duplex est: aut enim aequalia sibimet comparantur, aut inaequalia;
Abbreviated transcription (Latin):
sic exqualib& causa potest qͥsit euentꝰ ostendi Recteq:
ait causarũ cognitio euentoꝵ agnitionẽ facit Vti
in p̃dicam̃tis ostendit᷑ sciri relatiuũ aliqͥd ñ potest.
p̃terreliqui scientiã relatiui TEXTUS
eliquus cõparationis locꝰ cuiꝰ genꝰ & exẽplũ supra
in qͥb: expectant᷑ haec Numerꝰ species uis &iã quȩdã
ad res aliquas Affectio uł attentio Numero sicõ¬
parabunt᷑ plura bona pauciorib bonis. Ante ponađ
pauciora mala malis plurib: Duitur niorabona
breuiorib: Longe & late ꝑuagata angustis. Exqͥb
plurabona ꝓpagent᷑ quaeq plures imitent᷑ & faci¬
ant Specie autẽ cõparant᷑. ut ante ponant᷑ quae
ꝓpt̃se expetenda st᷑ his quȩ ꝓpt̃ aliud. etut innata
atq: insita assũptis & aduenticus. Integra ẽta¬
minatis locunda minꝰ iocundis. Honesta ipfis&iã
utilib: Procliuia. laboriosis Necessaria ñ necessaris
Sua alienis Rara uulgarib: Desiderabilia. his qͥb¬

Expanded text:
si ex qualibet causa potest, qui sit eventus ostendi, recteque, ait, causarum cognitio eventuum cognitionem facit; ut enim in praedicamentis ostenditur, sciri relativum aliquod non potest, praeter reliqui scientiam relativi. Reliquus est comparationis locus, cujus genus et exemplum supra in quibus spectantur haec, numerus, species, vis, quaedam etiam ad res aliquas affectio. Numero sic comparabuntur, ut plura bona paucioribus bonis anteponantur, pauciora mala, malis pluribus; diuturniora bona brevioribus, longe et late pervagata angustis, ex quibus plura bona propagentur, quaeque plures imitentur et faciant. Specie autem comparantur, ut anteponantur, quae propter se expetenda sunt, his quae propter aliud, et ut innata atque insita assumptis et adventitiis, integra contaminatis, jocunda minus jocundis, honesta ipsis etiam utilibus, proclavia laboriosis, necessaria non necessariis, sua alienis, rara vulgaribus, desiderabilia his q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥae diffinitiones Diffinitio enĩ oratio substantiã
cuiꝰq significans. Qđsi abunaquaq re ꝓpͥa substan¬
tia ñ recedit. nec diffinitio quidẽ recedit Estergo
diffinitio in ipsot̃mino de qͦagit᷑ quae diffinitio totũ
t̃minũ necesse  cõp̃hendat: Neq i par tẽ substantiȩ

Expanded text:
ae diffinitiones. Diffinitio enim est oratio substantiam uniuscujusque significans; quod si ab unaquaque re propria substantia non recedit, ne diffinitio quidem recedit, est ergo diffinitio in ipso termino de quo agitur, quae definitio totum terminum necesse est comprehendat, neque enim partem subs
Abbreviated transcription (Latin):
& eiꝰ t̃mini totũ : Itaq argum̃tũ qđ adiffinitione
ducit᷑. ab eoducit᷑ loco qͥ in ipsot̃mino qui inquaestione
ẽ collocatus S qm̃multi locist᷑ in ipso hic locꝰ a toto ẽ

Expanded text:
 ejus termini totum est. Itaque argumentum quod a diffinitione ducitur, ab eo ducitur loco qui in ipso termino est, qui in quaestione est collocatus. Sed quoniam multi loci sunt in ipso, hic locus a toto e
Abbreviated transcription (Latin):
ne igitur dic& in omĩ genere causarũ & in om̃ĩ constitutione. Orator faci& etiã
finẽ tũ utbene dixeritin omi constitutione tũ ut persuaserit. Desingulis igiur
nunc quidẽ in cõmune tractauimus. deuno qͦq uero separatĩ post sierit cõ¬

Expanded text:
ne igitur dicet in omni genere causarum, et in omni constitutione. Orator faciet etiam ne igitur dicet in omni genere causarum, et in omni constitutione. Orator faciet etiam finem, tum ut bene dixerit in omni constitutione, tum ut persuaserit. De singulis igitur nunc quidem in commune tractavimus: de unoquoque vero separatim post, si erit com
Abbreviated transcription (Latin):
quȩstio singulȩ species habent . om̃s uero partes causam eẽ ipsã causam id est
cuulẽ quȩstionẽ abspeciebus iuicissim uindicari totã eo modo. quo uox uno
tẽpore ad plurimorũ aures ꝑuenit cũ suis integrapartibus id est elementis
Nã eodẽ tempore ad plurimo aures peruenit tota causa. ad diuors asspecies
cũ suis partibus trantit. Sed cũ species in materiã uenerint. id est inciuilẽ quȩ¬
iem. & eã cũ sius optinuerit partibus. infert̃ secũ etiã ipsã r¬
ricepartus in lata materia rethorica inferunt secũ instrumentũ suũ: Infert
igitur secũ orationẽ & hȩo ꝓprias partes quȩrit. in constitutionibus exordiũ
Seddiȩ ꝑso uerure non potert̃ nisisit is quihȩc moueat uelut artifex. atq ardu¬
tectus: Huc aut est orator. qui cũ ad causã acceiserit. faciet officiũ sicum Be¬

Expanded text:
quaestio, singulae species habent, omnes vero partes causam esse; ipsam causam, id est quaestio, singulae species habent, omnes vero partes causam esse; ipsam causam, id est civilem quaestionem, ab speciebus vicissim vindicari totam: eo modo quo vox uno tempore ad plurimorum aures pervenit cum suis integra partibus, id est elementis. Nam eodem tcum suis partibus transit. Sed cum species in materiam venerint, id est in civilem quaestionem, et eam cum suis obtinuerint partibus, inferunt secum etiam ipsam rricae partes. Sed illata materia rhetorica infert secum instrumentum suum. Infert igitur secum orationem, et haec proprias partes: eritque in constitutionibus exordium Sed haec per se venire non poterunt, nisi sit is qui haec moveat, velut artifex atque architectus. Hic autem est orator, qui cum ad causam accesserit, faciet officium suum. Be
Abbreviated transcription (Latin):
tate. partĩ trans latione caus e om̃s tenentur. pars est constitutio causȩ.
ñ eius quã tenendo informat. sed eius quã diuidit generalis. cuius scilic&
nens informauerit : Quare est genꝰ rechoriȩ facultas. Ret horicȩuͦ species
tres iudiciale de monstratũ. deliberatiuũ. Materia uͦ tiuilis quȩstio.
quȩ dr̃ causa. Partes huius materiȩ : constitutiones. Rethoricȩ ꝑartes. in uen
tio dispositio eloquutio, memoria, actio Instrumentũ oratio Instrumenti
xisse. tũ ꝑsuadere est: Tota rediorica inspeciebus. species uero ita totã mate¬
riã informant ut tam̃ uicissim totã sibi uindicent: Quod ex hoc intelligi
potest. qm̃ om̃s sibi materiȩ partes singulȩ species tenent. Nã in iudiciali
uiuͬ constitutiones inuenies & in de liberatiuo demonstratiuoq: easdẽ .uiuͬI. in¬
uenire queas : Unde ostenditur si om̃s partes causȩ generalis. quȩ ÷̃ cuulis

Expanded text:
tate, partim translatione causae omnes tenentur, pars est constitutio causae tate, partim translatione causae omnes tenentur, pars est constitutio causae non eius quam tenendo informat, sed eius quam dividit generalis, cuius scilicet nens informaverit. Quare genus est rhetoricae facultas. Rhetoricae vero species tres, iudiciale, demonstrativum, deliberativum. Materia autem, civilis quaestio, quae dtio, dispositio, elocutio, memoria, actio. Instrumentum, oratio. Instrumenti xisse tum persuadere est. 12. Tota rhetorica in speciebus; species vero ita totam materiam informant, ut tamen vicissim totam sibi vindicent: quod ex hoc intelligi potest, quoniam omnes sibi materiae partes singulae species tenent. Nam in judiciali quatuor constitutiones invenies, et in deliberativa demonstrativaque easdem quatuor invenire queas. Unde ostenditur, si omnes partes causae generalis, quae est civilis
Abbreviated transcription (Latin):
nonsit principalis sed accidens. atq: in uno negotio totueniant
contro uersiȩ. qt̃ sunt constitutiones sed qt controuersiȩ totcausȩ : &li¬
c& eas unũ contineat negotiũ. causȩ tam̃ in ꝑmixtȩ sibi uariantur. Vt qͣ
iuuenẽ delupanari ex euntẽ uidit. paulo post de eodẽ locouxorẽ suã uidit
egressam. accusat iuuenẽ ad ulterii. Hic unũ negotiũ hoc quoduertitur
est. causȩ aut̃ duȩ. Una coniectu ralis sineget se fecisse. altera finitiua
si in lupanari concubitũ non posse adulteriũ putari. Sed neq negant
pars est eiusdẽ controuersiȩ coniectura lisstatꝰ. neq defini enti & de fa¬
nitio totã enĩ continet causam: Causa aut̃ uoco nongeneraliter sed con¬
trouersiam constitutione aliqua firmatam. Sunt a
status inueniretur. ñ eẽt status coniecturalis causȩ pars. sed ipsa causa eẽt
sine dubio coniectura. Sed qm̃ partĩ coniectura. partĩsine. partĩ quali¬

Expanded text:
non sit principalis, sed accidens, atque in uno negotio tot eveniant non sit principalis, sed accidens, atque in uno negotio tot eveniant controversiae quot sunt constitutiones, sed quot controversiae tot causae. Et licet eas unum contineat negotium, causae tamen impermistae sibimet variantur: ut qui iuvenem de lupanari exeuntem vidit, paulo post de eodem loco uxorem suam vidit egressam, accusat iuvenem adulterii: hic unum negotium, hoc quod vertitur est, causae autem duae: una coniecturalis, si neget se fecisse; altera diffinitiva, si in lupanari concubitum dicat non posse adulterium putari. Sed neque neganti pars est eiusdem controversiae coniecturalis status, neque diffinienti diffinitio; totam enim continet causam. Causam autem voco non generaliter, sed controversiam aliqua constitutione formatam. Sunt austatus inveniretur, non esset status coniecturalis causae pars, sed ipsa causa esset sine dubio coniectura; sed quoniam partim coniectura, partim sine, partim quali
Abbreviated transcription (Latin):
sarũ uͦ partes statꝰ eẽ dicuntur. deqͥbus hoc mͦ dispiciendũ est. Quomͦ enim
partes eẽ putabunt᷑ causȩ. si ita partes ut species : qͦmͦ fueri potest ut in
una causa plures constitutiones sint : nã speci essibimet impermixtȩ sunt
At ueniunt in causa plurimȩ constitutiones. Non sunt igitur partes causarũ
uelut species stat᷑: Illud qͦq quod nulla species aliã sibi opposctã speciem ad sub
potest. ut ita sint causarũ quasi totius partes. Nullũ enĩ cõpositũ ex unapar¬
te. tatũ totũ atq integrũ eẽ potest. aut incausa constitatio una idonea est
constituere causam: Quid igitur ẽ dicendũ: p̃atet uia rationi. Neq enĩ cau
sȩ eiꝰ pars dicitur eẽ constitutio quȩ in controuersiã uenit. & quã status
constituit. cũ p̃sertĩ qui ad duntur ad causam status. unaiã constitutione

Expanded text:
sarum autem partes status esse dicuntur, de quibus hoc modo dispiciendum est. Quomodo enim sarum autem partes status esse dicuntur, de quibus hoc modo dispiciendum est. Quomodo enim partes esse putabuntur causae, si ita partes ut species? quomodo fieri potest, ut in una causa plures constitutiones sint? nam species sibimet impermixtae sunt. At veniunt in causam plurimae constitutiones: non sunt igitur partes causarum, velut species status. Illud quoque quod nulla species aliam sibi oppositam speciem ad subsad fidem. Nec vero fieri potest ut ita sint causarum quasi totius partes. Nullum enim compositum ex una parte totum atque integrum esse potest. At in causa constitutio una idonea est conssae eius pars dicitur esse constitutio, quae in controversiam venit et quam status constituit, cum praesertim qui additur ad causam status, una iam constitutione firmata,
Abbreviated transcription (Latin):
in partẽ atq ut his operentur. eisdẽ inerunt. Nã in exordiis nisi quinq
sint supͣ dictȩ partes rehoricȩ ut inueniat. eloquatur disponat memi¬
nerit ꝓnunti& nihilagat orator. Eodẽ modo earũ q̃ fere partes instru¬
menti nisi habeant om̃s orationis partes. frustra sunt. Huius aut̃ facul
tatis effector. oratorest : ciuus est osficiũ dicere apposite. ad persuasionem
Finis tũ i ipso tũ in altero In ipso quidẽ ut bene dixisse. id est dixisse appo¬
site ad persuasionẽ. In altero uͦ ꝑsuasisse : Neq eiũ siqua impediant orato¬
rẽ. quominꝰ ꝑsuadeat. facto officio finis ñẽ consecutꝰ. Sed his quidẽ qui offici
ofuit contiguus. et cognatꝰ conseqͥt᷑ facto officio. Isuͦ qui extra est sepe ñ conse¬
dẽ ita sunt mixta. ut rediorica insit speciebus. species uͦ insint causis. cau¬

Expanded text:
. Atque ut his operentur, eisdem inerunt. Nam in exordiis nisi quinque . Atque ut his operentur, eisdem inerunt. Nam in exordiis nisi quinque sint supradictae rhetoricae partes: ut inveniat, eloquatur, disponat, meminerit, pronuntiet, nihil agit orator. Eodem quoque modo et reliquae fere partes instrumenti, nisi habeant omnes rhetotatis effector orator est, cujus est officium dicere apposite ad persuasionem. 8. Finis tum in ipso, tum in altero. In ipso quidem, ut bene dixisse, id est dixisse apposite ad persuasionem; in altero vero, persuasisse. Neque enim si qua impediant oratorem quominus persuadeat, facto officio, finis non est consecutus. Sed is qui officio quidem fuit contiguus et cognatus, consequitur, facto officio; is vero qui extra est, saepe non consebit. Haec quidem ita sunt mixta, ut rhetorica insit speciebus, species vero insint rhetoricae. Cau
Abbreviated transcription (Latin):
agitur & quod rethoricaoratio habet p̃ter aduersariũ iudicẽ. dialedtica
uͦ eodẽ iudice qͦ aduersario nititur. Paec igit᷑ rethorica oratio habet par¬
tes sex. Prohemiũ qđ exordiũ ÷ nari ationẽ: confirmationẽ . rep̃hiensionẽ¬
ꝑ orationẽ quȩ partes st̃ instrum̃ti rethoricȩ facultatis. qm̃ rethorica in
omibus suis speciebus in est eisdẽ inerunt nec potius inerunt quã hisdẽ q̃ per¬
i gunt ad ministrabunt . Itaq: & in iudiciali genere causarũ nec essarius est orda
ꝓhemii & narrationis. atq: ceterorũ & indemonstratiuo. deliberatiuoq:¬
t. Opus aũt̃ rethoricȩ facultatis. docere & mouere
nihilominꝰ hisdẽ fere sex instrumentis id est orationis partibus animini¬
stratur. Partes aut̃ rehoricȩ qm̃ partes sunt facultatis ipse qͦq sunt
facultates. Quocirca ipsȩ qͦq orationis partibus quasi instrum̃tis utuntur¬

Expanded text:
agitur; et quod rhetorica oratio habet praeter adversarium judicem, dialectica agitur; et quod rhetorica oratio habet praeter adversarium judicem, dialectica vero eodem judice quo adversario nititur. 7. Haec igitur rhetorica oratio habet partes sex: prooemium, quod exordium est; narrationem, partitionem, confirmationeperorationem, quae sunt partes instrumenti rhetoricae facultatis; et quoniam rhetorica in omnibus suis speciebus inest, ei dem inerunt. Nec potius inerunt quam eisdem ea quae peragunt administrabunt. Itaque et in judiciali genere causarum necessarius est ordo prooemii, narrationis atque caeterorum, et in demonstrativo deliberativoqt. Opus autem rhetoricae facultatis docere et movere: quod nihilominus iisdem fere sex instrumentis, id est orationis partibus, administratur. Partes autem rhetoricae, quoniam partes sunt facultatis, ipsae quoque sunt facultates; quocirca ipsae quoque orationis partibus, quasi instrumentis, utentur
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq sub sequantur. At est rediorica in ꝓpͥis specieb: integra. Om̃s igitur recho¬
ricȩ partes inerunt rethoricȩ speciebus. Quo ciroa etiã his ciuilib negotiis tractan¬
dis ad hbebuntur q̃ a supͣdictis redioricȩ specieb: informantur : Aeq: igitur
in iudiciali negotio et in deliberatiuo. et inde mnonstratiuo. inuentio dispositio
elocutio memoria ꝓnuntiatioq: conueniunt. Qm̃ uͦ om̃is fere facultas instri
Qm̃uͦ om̃is fere facultas instru¬
mento utit᷑ ad faciendũ qđ potest erit igitur aliquod instrum̃tũ. hoc uͦ ẽ oratio
q̃ partĩ inciuili genere uersat᷑ partĩ minime. Deea aut̃ oratione eloqͥmur. q̃ ha¬
bet aliquã quȩstionẽ. uel q̃ ad fidẽ expediendã quȩstionis ac cõmodat᷑. Eagͦ ora
cupatur. Quȩ hoc superiore differt. pͥmũ quod illa ciuiles. ypoeecic. illa

Expanded text:
quoque subsequantur. At est rhetorica in propriis speciebus integra: omnes igitur rhetoquoque subsequantur. At est rhetorica in propriis speciebus integra: omnes igitur rhetoricae partes inerunt rhetoricae speciebus. Quocirca etiam his civilibus negotiis tractandis adhibebuntur, quae a supradictis rhetoricae speciebus informantur. Aeque igitur in judiciali negotio et in deliberativo et in demonstrativo, inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatioque, conveniunt. 6. vero omnis fere facultas instrumento utitur ad faciendum quod potest, erit igitur aliquid instrumentum. Hoc vero est oratio, quae partim in civili genere versatur, partim minime. De ea autem oratione loquimur, quae habet aliquam quaestionem, vel quae ad finem expediendae quaestionis accocupatur, quae hoc superiore differt: primum quod illa civilem hypothesim, ha
Abbreviated transcription (Latin):
potest operari. quã si suas ad hibeat partes : Absentib: enĩ cunctis partibussuis. redio¬
rica quoq: ipsa ẽ absens: Sed qm̃ despeci eb: dictũ ẽ rethoricȩ qm̃ sunt genera cau
sarũ. ita sunt ut omĩ ũ negotiorũ q̃ uiciuili negotio constitutasunt informa
ciuili posita quȩstione finẽ honesti iusti. boniue sup̃serunt. sit demonstra¬
tiuũ genus. Sed dehis actenꝰ Nunc departibus rethoricȩ uideamus.
Partes enĩ rẽhoricȩ sunt .V : Inuentio, dispositio eloquutio memoria : ꝓ¬
nuntiatio. Partes aut̃ uocant᷑ idcirco quia siquid harũ defuerit oratori
in ꝑfecta facultas est. atq: idõ q̃ uniuersa formant oratoriã facultatẽ ea p¬
tes facultatis euis dicere nihil absurdũ ÷ Sedhȩ partes qm̃ rethoricȩ faculta¬
tissunt. totãq redioricã facultatẽ cõponunt. necesse ẽ ubi fuerit redorica. ipsȩ

Expanded text:
potest operari, quam si suas adhibeat partes. Absentibus enim cunctis partibus suis rhetopotest operari, quam si suas adhibeat partes. Absentibus enim cunctis partibus suis rhetorica quoque ipsa est absens. Sed qsarum, ita sunt ut omnium negotiorum quae in civili negotio constituta sunt informatgenus: omniumque quae in civili posita quaestione finem honesti, justi, bonive sumpserunt, sit demonstrativum genus. Sed de his hactenus. 5. Nunc de partibus rhetoricae providendum est. Partes enim rhetoricae sunt quinque; inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. Partes autem vocantur idcirco, quia si quid harum defuerit oratori, imperfecta facultas est. Atque ideo quae universa formant oratoriam facultatem, ea partes facultatis ejus dicere, nihil absurdum est. Sed hae partes quoniam rhetoricae facultatis sunt, totamque rhetoricam facultatem componunt, necesse est ubi fuerit rhetorica, ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
solationẽ habent. ut sispecialiter accipias debello ł pace. si uero indiuidue. ut
debello pirrhi ł pace. E odẽmͦ etiã in demonstratiuis. quȩ cũq ueniunt in laudẽ ł uitu¬
perationẽ. ut sispecialit̃ ut laus uiri fortis. indiuidue uero laus scipionis: sub demon¬
stratiuo cadunt. Materia uͦ huius facultatis est. om̃is quidẽ i
piunt sibi materiã. et triplicit̃ informatatenent figurã. quod posterius lique¬
bit. Ut ciuilis quȩstio quȩ ad huc informis scđm species erat. fiat accepto fi¬
neuniduq: specierũ redoricȩ subiecta. Ut in formis ad huc ciuilis quȩ¬
stio cũ acceperit ex iudicialisinẽ iusti. fiat ipsa ciuilis quȩstio iniudiciali ge
constituta. Cũ uͦ ex deliberatiuo sũp̃serit. utile ł hone
monitratione sc̃pseritbonũ. tunc fit̃ demonstratiua cuulis quȩstio Ueniunt aut̃
in materiã species ex rediorica quod aliter inmateriasua quȩ lib& facultas non

Expanded text:
pace, si vero individue de bello Pyrrhi vel pace. Eodem modo etiam in demonstrativis, quaecunque veniunt in laudem aut in vituperationem, specialiter quidem, ut laus viri fortis, individue vero, ut laus Scipionis, sub demonstratione ponuntur. Materia vero huius facultatis est, omnis quidem repiunt sibi materiam, et triplici informatam tenent figuram, quod posterius liquebit, ut civilis quaestio, quae adhuc informis secundum species erat, fiat accepto fine unicuique specierum rhetoricae subiecta. Vt informis adhuc civilis quaestio cum acceperit ex iudiciali finem iusti, fiat ipsa civilis quaestio in iudiciali genere constituta. Cum vero ex deliberativo sumpserit utile vel honemonstratione sumpserit bonum, tum fit demonstrativa civilis quaestio. Veniunt autem ut in materiam species ex rhetorica, idcirco quod aliter in materia sua quaelibet facultas non
Abbreviated transcription (Latin):
significantes ꝓpositiones p̃ter ullũ dicuntur modũ his ad et᷑ iuncto ad uerbio
negatiuo negatio plena ꝑficitur. Quȩ uero cũ modꝗꝓponuntur. si necessari ȩ sunt
& ad eẽ negatio conuingatur. ut ea q̃ dicit. necesse est non eẽ. fit nec essaria¬
negatio. Siuero ipsi ne cessario pponatur fit necessarinegatio. affirmationi

Expanded text:
significantes propositiones praeter ullum dicuntur modum, his ad esse iuncto adverbio significantes propositiones praeter ullum dicuntur modum, his ad esse iuncto adverbio negativo, negatio piena perficitur; quae vero cum modo proponuntur, si necessariae sint et ad esse negatio coniungatur, ut ea quae dicit: «necesse est non esse», fit necnegatio. Si vero ipsi necessario negatio praeponatur, fit necessarii negatio affirmationi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicit. non necesse ẽ eẽ. opposita ẽ ei q̃ ꝓponit. necesse ẽ eẽ. Unaenĩ semꝑ ueraẽ :
semper falia altera repperitur : In contingentibus uero atq: possibilibus eadom ra¬
tio est. Huic enĩ quȩ dicit contingit eẽ. A tũ eauidetur obiecta. quȩ dicit contin¬
git noneẽ .A. tũ ea q̃ proponit non contingit eẽ .a: atq ea quidẽ quȩ dicit con¬
tingit non eẽ. an contingons negatio nuncupatur. ueraq eẽ potest cũ ea affirna¬
tione quȩ dicit. contingit eẽ. A. ueluti cũ dicimus contingit sedere socratẽ.
contingit non sedere soeratẽ. Et liȩ quidẽ non dicuntur eẽ contrariȩ . qm̃ simul
uerȩ eẽ possunt. Atuero oppositaesunt. quociens ipsũ contingens negatur. ut
si aduersum eã quȩ dicit contingit eẽ .a. eaꝓponatur quȩ dicit non contingiteẽ .a.
Aut id enĩ ista significat omĩno non posse contingere. Quȩ cũ itas unt cũq in eẽ

Expanded text:
cit:«non necesse est esse», opposita est ei quae proponit: «necesse est esse»; una enim semper vera est, semper falsa altera reperitur. In contingentibus vero atque possibilibus eadem ratio est. Huic enim quae dicit: «contingit esse a», tum ea videtur obiecta quae dicit: «contingit non esse a», tum ea quae proponit:«non contingit esse a». Atque ea quidem quae dicit: «contingit non esse a», contingens negatio nuncupatur, veraque esse potest cum ea affirmatione quae dicit: «contingit esse a», veluti cum dicimus:«contingit sedere Socratem», «converae esse possunt. At vero oppositae sunt quoties ipsum contingens negatur, ut si adversus eam quae dicit, contingit esse a, ea opponatur quae dicit, non contingit esse a; id enim i
Abbreviated transcription (Latin):
ex circũstantus reliqͥ ingestione negotii considerantuns Illi ueroqsnadiunctu
neg odio t decantur: ipsi quoq int̃medios locos posttisunt qui nogotia diun ctg¬
tur qͦdã affectione respiciunt : Uelsiquis ea qͥdẽ qͥpor sonis attributa sunt uut
q̃ eontinentias cũ ipsone gotio uł ingestione negotii considerantur. hs similia
locis dicat qui ab ipsis indialectica trahuntur dequibus inquȩ stione dabita¬
tur . consequentia uero ne gotii ponat extrinsecꝰ ad iunda uero inter u
trũ q constituat : Ciceronis uero diuisioni hoc msit similis : Naea q̃ continenttia
sunt cũ ipso ne gotio uł ea q̃ in gestione negotii considerantur. in ipsis hereq
dequib quȩritur ea uero q̃ adiunea suntint asfecta ponuntur : sedea q̃ gestũ

Expanded text:
ex circumstantiis reliqui in gestione negotii considerantur. Illi verodios locos positi sunt, quoniam negotium de quo agitur quadam affectione respiciunt. Vel si quis ea quidem quae personis attributa sunt, vel quae continentia sunt cum ipso negotio, vel in gestione negotii considerantur, his similia locis dicat, qui ab ipsis in dialectica trahuntur, de quibus in quaestione dubitatur. Consequentia vero negotio trumque constituat. Ciceronis vero divisioni hoc modo fit similis. Nam ea quae continentia sunt cum ipso negotio, vel ea quae in gestione negotii considerantur, in ipsis haerent de quibus quaeritur; ea vero quae adiuncta sunt, inter affecta ponuntur; sed ea quae gestu
Abbreviated transcription (Latin):
dentiȩ diligentis simaratione differentias diusio nũ ꝑspexit. et ꝑse diuisionẽ abea
que ẽ scđm accidens ipsasq interse disuinxit. atq distribuit. Antiquiores aut̃ in¬
diferenter & accidente ꝓgenere & accidentibus. ꝓspeciebus aut̃ differentus iteban¬
tur. Vnde nobis ꝑ oportuna utilitas uisa est & cõmunes harũ diuisio nũ ꝓdere. &eas

Expanded text:
dentiae differentias diuisionum diligentissima ratione perspexit et per se diuisionem ab ea quae est secundum accidens ipsasque inter se disiunxit ac distribuit, antiquiores autem indifferenter et accidente pro genere et accidentibus pro speciebus aut differentiis utebantur, unde nobis peropportuna utilitas uisa est et communiones harum diuisionum prodere e
Abbreviated transcription (Latin):
falsuserrore. qđ inutrisq locis eodẽ ciceroutit᷑ exẽplo
argenti scilic& & numerate pecuniae: S⁊ diligentiꝰ
intuenti in eisdẽreb diuersus argum̃tationũ ui¬
debit᷑ eẽ tractatꝰ Aliud qͥppe. dicere cũ argenti
species sit numerata pecunia. sigenꝰlegatũsit & sye¬
ẽ in c̃ditione enuntiationẽ ꝓponere & eis dẽ partib:¬
assum̃dis argum̃tationẽ uariaratiotinatione for¬
mare ut suꝑiꝰ demonstratũ  cũ p̃serti huiꝰ modi
exconsequentib antecedentib & repugnantib

Expanded text:
falsus errore, quod in utrisque locis eodem Cicero utitur exemplo, argenti videlicet et numeratae pecuniae. Sed diligentius intuenti, in eisdem rebus diversus argumentationum videbitur esse tractatus. Aliud quippe est dicere, cum argenti species sit numerata pecunia, si genus legatum sit, et speponere, et eisdem partibargumentationem varia ratiocinatione formare, ut superius demonstratum est, cum praesertim hujusmodi ex consequentibus, antecedentibus et repugnantib
Abbreviated transcription (Latin):
non est. Quodmonstrat sub iecta descriptio
Omis liomo animal est.
O me non animal non hõ est.
Nullus homo animalest
Nullũ non animal non hõ est:
Quidã hõ animal est.
Quid dã non animal non hõ est.
Quiclã hõ animal ñ est.
Quid dã non animal non liõ nouert
is ergo ita positis. quo mododictũ est superius in simplici terminorũ conuerũ¬
one quod particularis affirmatio & generalis negatio sibi ipsȩ conuerte
generalis uero affirmatio. & particularis negatio sibi ip

Expanded text:
o est, quod demonstrat subiecta descriptio: Omnis homo animal est; Omne non animal non homo est. Nullus homo animal est; Nullum non animal non homo est. Quidam homo animal est; Quoddam non animal non homo est. Quidam homo animal non est; Quoddam non animal non homo non est. His ergo ita positis, quomodo dictum est superius in simplici terminorum conversione, quod particularis affirmatio et generalis negatio sibi ipsis converterentur, generalis vero affirmatio et particular
Abbreviated transcription (Latin):
non animal non hõ est. Quod enĩ animal non fuerit id hõ non est. Et si
falsa fuerit generalis affirmatio q̃ dicit. omẽ animal hõ est : falsa erit &i ã
eiusper contrapositionẽ conuersio q̃ dicit. oñis ñ homo non animal est.
enĩ fueri. ut qđ hõ non est. animalsit. Illa enĩ negat ei
contra positionem conuersio & sicũ falsa est generalis ꝓpositio. falsa est
eius per contrapositionẽ couersio : non est dubiũ quiꝗ generalis affirmati¬
opossit sibi ipsa conuerti Item nuncostendendũ ẽ qͦ modo particularis ne¬
gatio possit sibi ipsaꝑ contrapositionẽ conuerti. Hã sifalsaẽ q̃dicit quidã¬

Expanded text:
non animal non homo est. Quod enim animal non fuerit, id homo non erit. Et si falsa fuerit generalis affirmatio quae dicit, omne animal homo est, falsa erit etiam eius per contrapositionem conversio quae dicit, omnis non homo non animal est, potest enim fieri ut quod homo non est, animal sit. Illa enim negat esscontrapositionem conversio, et si cum falsa est generalis affirmatio, falsa est eius per contrapositionem conversio, non est dubium quin generalis affirmatio possit sibi ipsa converti. Item nunc ostendendum est quomodo particularis negatio sibi ipsi per contrapositionem convertitur. Nam si falsa
Abbreviated transcription (Latin):
necũ istafefellerint. aequiuo cũ nomen quasi inspecies ita in significatiuas
oces resoluamꝰ. Vnde fit ut rursus ad diuisionẽ necessario

Expanded text:
cum ista fefellerint, aequiuocum nomen quasi in species ita in significatiuas uoces resoluamus. Vnde fit ut rursus ad diuisionem necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
est. Vnus quidẽ est ab eorũ substantia. alteruero ab hisquȩ eorũ substantiã
ecuntur. Hiuero qui a substantia sunt. insola definitione¬
finitio enĩ substantiã monstrat. & substantiȩ integra de monstratio. demon

Expanded text:
est: unus quidem ab eorum substantia, alter vero ab his quae eorum substantiam consequuntur; hi vero qui a substantia sunt, in sola definitione consistunt. Definitio enim substantiam monstrat; et substantiae integra demonstratio, defin
Abbreviated transcription (Latin):
quasictinens ut quic qͥd ẽẽ considerat᷑ ingñre. id&iã
specie ñ recedit Cũ uͦ despecie sumimꝰ argum̃tũ
genꝰ quidẽ  de qͦ aliqͥd quaerit᷑ s id laboramꝰ ut qđ
degñre conam ostendere exspeciepossit faciliꝰ ag¬
nosci Vt cũ uxoufabiae relictũ fuiss& legatũꝙ¬
scilic& ab inmanꝰ conuentione quaeẽ speciesuxo¬
ris. uxore qđ matrisfamiliae genꝰ alegatiiu re
seuingimꝰ & legatũ ad speciẽ .i. matrẽ familias
deriuamꝰ Syillud interius dispiciendũ ud& nũ

Expanded text:
quasi continens, ut quidquid esse consideratur in genere, id specie non recedit: cum vero de specie sumimus argumentum, genus quidem est de quo aliquid quaeritur; sed id laboramus, ut quod de genere conamur ostendere, id ex specie possit facilius agnosci. Ut cum uxori Fabiae relictum fuisset legatuscilicet, ab in manus conventione, quae est species uxoris, uxorem quod est matris familiae genus a legati jure sejungimus, et legatum ad speciem, id est matremfamilias derivamus. Sed illud interius dispiciendum videtu
Abbreviated transcription (Latin):
quasi qui hom onsit possic eẽ risibilis. Ita igitur in astirmationibus qͥdẽ¬
uniuersalib & particularibus negatiuis ueritas falsitasq & simul aliquo¬
tiens inuenitur. & inter utrasq: diuiditur. Negationes uero uniuersa¬
les & particulares assrmationes non sunili respondent modo. sed negationes
quidem uniuersales simulfalsas eẽ. unã uerũ dicere alterã falsũ : simulq
falsas et̃ possibile est . simul aut̃ ueras nũ ꝗ et̃ contingit . Nã siid quod adẽt̃
subiecet conbinełt p̃dic&ur  ut lapis hounã uerã faciunt. alterã falsam ut ẽ

Expanded text:
uasi qui homo non sit possit esse risibilis. Ita igitur quidem in affirmationibus universalibus et particularibus negativis veritas falsitasque et simul aliquoties invenitur, et inter utrasque dividitur. Negationes vero universales et particulares affirmationes non simili respondent modo. Sed negationes quidem universales, unam verum dicere, alteram falsam, simul utrasque falsas esse possibile est. Simul autem veras nunquam esse contingit. Nam si id quod adesse subiecto non potest, praedicetur, ut lapis homini, unam veram faciunt, alteram falsam, ut e