comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te grã habeat ꝑ industriam qͦd non potu¬
it habere ꝑ naturam. Hec uestis grece po¬
deris. idẽ talaris appellatur: quia a collo
usq ad talos extendit᷑: & ita ẽ arta. ⁊ men¬
bris corporis contemꝑata: ut sua forma te¬
stificetur sacerdotem nichil habere disso¬
lutum. nichil remissũ s ad om̃e opus bo¬
num esse expeditum. Hec eadem uestis cͥca
renes zona fortius astringitur. ut castitas
sacerdotis nullo incentiuiorum estu dissol¬
uatur. Quod bene dissoluat᷑ significat᷑ ĩ
quatuor colorib. quib erat zona illa ua-¬
uariata: bisso. purpura. iacincto & cocco: quib
coloribiis quatuor elem̃ta signant᷑. quorum cõ¬
plexione natura contat humana. & quoꝵ
distemꝑantia fluxus carnis generat. nisi
medicinali cohibet᷑ continentia. T̃ alium
enĩ coniectores naturarum ꝑ bissum quia
de terra oritur. terram: ꝑ purpuram quia
sangͥne coclearum mariarum tinguit᷑.
aquã. ꝑ iacinc̾tum qͥa colorem seren aeris

Expanded text:
habeant per industriam quod non potuerunt habere per naturam. Haec vestis Graece ποδήρης, id est talaris, appellatur, quia a collo usque ad talos extenditur: et ita est arcta, et membris corporis contemperata, ut sua forma testificetur sacerdotem nihil habere dissolutum, nihil remissum, sed ad omne opus bonum esse expeditum. Haec eadem vestis circa renes zona fortius astringitur, ut castitas sacerdotis nullo incentivorum aestu dissolvatur. Quod bene significatur in quatuor coloribus, quibus zona illa variata erat, bysso, purpura, hyacintho et cocco. Quibus coloribus quatuor elementa significantur, quorum complexione natura constat humana, quorum distemperantia fluxus carnis generat, nisi medicinali cohibeatur continentia. Talium enim conjectores naturam, per byssum, quia de terra oritur, terram; per purpuram, quia sanguine cochlearum marinarum tingitur, aquam; per hyacinthum, quia colorem sereni aeris
Abbreviated transcription (Latin):
fidelitate: alterum in errore. non potuert̃
ad salutem ꝑuenire. S tandem relicta sua¬
rum ꝑuersitate uiarum. ad lapidem angu¬
larem conuenientes saluati sunt. Cur autẽ
littere scribuntur in cinere: quia ppłi cine¬
re designati. id ẽ humiles & penitentes ad fidẽ
uenientes. ab ore pontificis debent doctrma
accipere eccliasticam. Et quia doctrina ecclia¬
stica continet᷑ in litteris: idcirco littere scri¬
nc sua lingua est instruenda. unde in apłis¬
ipsa diucrsarum linguarum suscipit carisma¬
ta. idcirco quidam ep̃orum unũ tantum al¬
phabetum inscribunt. Uerumtam̃ quia eccd̃
tinetur: maxime ideo a quibusdam ep̃is tria
hec alphabeta conscribunt᷑. S ualde quesitu¬
lia que ibi agunt᷑ ꝑtincant. Prius quidem
monstranda est sc̃e eccłie aminiranda dig¬
nitas. ut ex hoc doceat᷑ quanta sit dedicand
habenda reuerentia. Est enĩ eccłia sc̃a mater
omnium ad xp̃m uenientium ex circumcisi
confirmat ꝓuectos. Hec itaq monstrantur

Expanded text:
infidelitate, altera in errore, non potuerunt ad salutem pervenire, sed relicta perversitate viarum suarum ad lapidem angularem convenientes salvati sunt. Cur autem litterae scribuntur in cinere? quia populi cinere designati, id est humiles et poenitentes, ad fidem venientes, ab ore pontificis debent doctrinam accipere ecclesiasticam. Et quia omnis doctrina ecclesiastica in litteris continetur, idcirco litterae inscrie natione sua lingua est instruenda, ipsa in apostolis diversarum linguarum suscepit charismata. Idcirco quidam episcoporum tantum unum alphabetum inscribunt: verumtamen quia doctrtinetur, maxime ideo a quibusdam tria haec alphabeta conscribuntur: autlia, quae ibi aguntur? prius siquidem monstranda est sanctae Ecclesiae admiranda dignitas; ut ex hoc doceatur quanta sit Ecclesiae habenda reverentia. Est enim sancta Ecclesia mater fidelium, ad Christum ex circumcisioconfirmat provectos. Haec itaque monstratur
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c scĩ. Sal namq in onĩ ponebat᷑ sacrifici¬
o. moysi ubente dũo. quia uirtus discreti
dñs ut uaca rufa occideretur et cremaret᷑.
paulus. Si inquit sanguis hyrcorum et¬
tos. et cet̾a. Cur autẽ sal cineri cõmiscetur
pͥus qͣm aqua infundatur: Quia sal monet
re intelligere. qͦd sacram̃tum lateat in cinẽ.
expiatur ppłs. quia morte xp̃i abluitur xp̃i

Expanded text:
sancti. Sal autem in omni ponebatur sacrificio, Moysi jubente Domino, quia virtus discretiom ut vacca rubra occideretur, et cremaretur, Paulus: Si sanguis hircorum, is, etc. Cur autem sal cineri commisceatur, priusquam aquae infundatur? quia sal monet te intelligere quod sacramentum lateat in cinere. e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinqͣnt ad altare. ut ministrent in sc̾uari¬
Q: ne iniqͥtatis rei moriant᷑. Ex his omĩb colli¬
git᷑. qͣnta sit dignitas sacerdotalis ministii.
& qͥnta esse debeat sc̃itas ministroꝵ. quã qͥ ha¬
buerit. sacerdotii merito ñ carebit. Qͥuͦ ñ
habuerit. ⁊ sacer dotii officiũ usurpabit: me¬
rito cũ supͣmemoratis p̃sũptorib int̾ibit.
Multa de sacerdotii dignitate. multa de in¬
dumentorũ sacerdotaliũ mistica pulcritu¬
dine uitantes ꝓlixitatem sermonis p̃teri¬
umꝰ: hoc intendentes quia ad edificationẽ
niorũ.& ad utilitatem audientiũ ista suf

Expanded text:
nt ad altare, ut ministrent in sanctuario, ne iniquitatis rei moriantur . » Ex his omnibus colligitur quanta sit dignitas sacerdotalis ministerii, et quanta esse debeat sanctitas ministrorum: quam qui habuerit, sacerdotii merito non carebit. Qui vero non habuerit, et sacerdotii officium usurpaverit, merito cum supra memoratis praesumptoribus interibit. Multa de sacerdotii dignitate, multa de indumentorum sacerdotalium mystica pulchritudine, vitantes prolixitatem sermonis, praeterivimus: hoc intendentes, quia ad aedificationem morum, et ad utilitatem audientium ista suf
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo lauat: postea induit. Moyses qͥppe in
hoc facto tẏpum legis gerit: qui ordinandos
sacerdotes prius lauat anteqͣm induat. Ni¬
si enĩ qui prius fuerit legis obseruantie ꝓ
batus: non est ad sacerdotium ꝓmouendus
Ita uͦ ꝓbatus induit᷑: induit᷑ tunica. que a¬
pud eos bissina. apud nos linea ẽ. Dissus e
nĩ genus ẽ limi. candidissimi: ⁊ ad sũmum
candorem multa uexatione & ablutione ꝑ¬
ductum. Significat autẽ ꝑfectam carnis
munditiam: scd̃m illud qͦd in apocalipsi legit᷑.
Bissinum sunt iustificationes scorum. Hanc
munditiam caro sacerdotis ex se non habet
sicut necliuum ex se ẽ candidum: s sicrit
dictum est multis castigationib et ablutioni¬
b reddit᷑ candidum: ut aptum fiat indum̃¬
tis pontificum. Forma ẽ sacerdotalis mun¬

Expanded text:
primo lavat, postea induit. Moyses quippe in primo lavat, postea induit. Moyses quippe in hoc facto typum legis gerit, qui ordinandos sacerdotes prius lavat, antequam induat. Nisi enim quis prius fuerit per legis observationem probatus, non est ad sacerdotium promovendus. Ita vero probatus, induitur tunica, quae apud eos byssina est, apud nos linea. Byssus enim est genus lini candidissimi, et ad summum candorem multa vexatione et ablutione perductum. Significat autem perfectam carnis munditiam, secundum illud quod in Apocalypsi legitur: « Byssus sunt justificationes sanctorum . » Hanc munditiam caro sacerdotis ex se non habet, sicut nec linum ex se est candidum: sed, sicut dictum est, multis castigationibus et ablutionibus redditur candidum, ut aptum fiat indumentis pontificum. Forma est sacerdotalis mun
Abbreviated transcription (Latin):
nauerit. & pꝰt ea induerit ueniamus. Sic e¬
nĩ legitur in leuitico. Et fecit moyses sicut
p̾ceꝑat ei dñs: ⁊ conuocauit synagogam ad
lanuam tabernaculi testimonii. et applicuit
moyses aaron frẽm suũ et filios eius. et lauit
uos aqua: et uestiuit eũ tunica. & p̃cinxit e¬
um xona. ⁊ uestiuit ẽum tunicam interi¬
ceem. ⁊ imposuit ei suꝑ humerale: & cuixit
tũ scd̃m facturam suꝑ humeralis. et imposti¬
t suꝑ eum logion. ⁊ suꝑ logion manifestatio
ciem eius laminam auream inqua sculp¬
tum erat nomen dĩ. Notandus ẽ ordo ũ¬
borum. Licet enĩ de constituendo pontifice
nagoga. Idcirco enĩ requirit᷑ p̃sentia ppłi
in eligendo sacerdote: ut sciant om̃s quia
qui doctior ẽ ex omĩ ppło. qui omĩ u̾tute
p̃stantior. hic oligi debet  sacerdotium.
& hoc consensu eccłiȩ. ne qua postea retracta¬
tio. ne quis scrupulus remaneat. s omniũ tes
foris sunt. Ita plebis testimonio approbatos

Expanded text:
naverit, et postea induerit, videamus. Sic enaverit, et postea induerit, videamus. Sic enim legitur in Levitico: « Et fecit Moyses, sicut praecepit ei Dominus: et convocavit synagogam ad januam tabernaculi testimonii, et applicuit Moyses Aaron fratrem suum et filios ejus, et lavit eos aqua, et vestivit eum tunica, et praecinxit eum zonaore, et imposuit ei superhumerale, et cinxit eum secundum facturam humeralis, et imposuit super eum logion, et super logion manifestationciem ejus laminam auream, in qua scriptum erat nomen Domini . » Notandus est ordo verborum. Licet enim de constituendo pontifice nagoga. Idcirco enim requiritur praesentia populi in eligendo sacerdote, ut sciant omnes quia qui doctior est ex omni populo, qui omni virtute praestantior, hic eligi debet ad sacerdotium, et hoc cum consensu Ecclesiae, ne qua postea retractatio, ne quis scrupulus remaneat, sed omnium tesforis sunt . » Ita plebis testimonio approbatos
Abbreviated transcription (Latin):
ma oblaturi sc̃a sc̃oꝵ ingrederent᷑: deinde
nr̃a cũ illorum indum̃tis conferentes. quid
simile qͥd dissimile inter se habeant. quomͦ etiã
in rebus significatis conueniant attendamꝰ.
Duo enĩ cherubim ꝓpitiatorium aspiciunt:
quia sacram̃ta utͥusq testam̃ti. ad diuine ꝓpi¬
tiationis finem intendunt. que in sacerdoti¬
o ueteri sub multiplici ẽ sacrificiorum uela¬
nune adumbrata. in nouo autẽ testam̃to
punũ uerum ꝑfectumq sacrificium ẽ com¬
pleta. In ornam̃tis itaq utroꝵq sacerdotum
⁊ sublimitas sacerdotii cõmendat᷑. & sacerdo¬
tum casta dignitas figurat᷑. quatinꝰ ꝑ exteri¬
orem habitum discant quales intra se esse de
beant. qui uices illius ueri sũmiq pontificis
gerunt. in quo fuit omĩs plenitudo uͥtutũ.
quã ꝓfitentur exteriora ornam̃ta menbroꝵ
S iam ad id qͦd ꝓposiumꝰ ueniamꝰ: & pͥmũ qua¬
lter moyses aaron et filios eiꝰ dño iubente or¬

Expanded text:
ma oblaturi, Sancta sanctorum ingrederentur. Deinde ma oblaturi, Sancta sanctorum ingrederentur. Deinde nostra cum illorum indumentis conferentes, quid simile, quid dissimile inter se habeant, et quomodo etiam in rebus significatis conveniant attendamus. Duo enim Cherubim propitiatorium aspiciunt , quia sacramenta utriusque Testamenti ad divinae propitiationis fidem intendunt, quae in sacerdotio veteri sub multiplici est sacrificiorum velamine adumbrata: in Novo autem Testamento per unum verum perfectumque est sacrificium completa. In ornamentis itaque utrorumque sacerdotum et sublimitas sacerdotii commendatur, et sacerdotum casta dignitas significatur, quatenus per exteriorem habitum discant quales intra se debeant esse, qui vices illius veri summique pontificis gerunt, in quo fuit omnis plenitudo virtutum, quam profitentur exteriora ornamenta membrorum. Sed jam ad id, quod proposuimus, veniamus: et primum qualiter Moyses, 266 Aaron et filios ejus, Domino jubente, or
Abbreviated transcription (Latin):
dotium ꝓmoueri debe¬
ant ꝑsone. insuꝑior ser¬
mone breuit̃ ex apłica il¬
stitutione cõmemoraui¬
mus. s in quo habitu ordinari uł ad altaił
accedere debcant. illi sermoni non insecrinsl
De indumentis gͦ sacerdotalib uł pontificalibus
diligent̃ considerandum ẽ. quid in morib sacer¬
dotum significet illa uarietas uestium: quid ful¬
gor auri. quid uitor gemmarũ. cum nichil ibi
debeat esse ratione carens. s forma scĩtatis et oĩ¬
um imago uͥtutum. Sicut enĩ bona domus
in ipso uestibulo agnoscit᷑. sic xp̃i sacerdos cul¬
tu sacrarum uestium ostendit exterus qualis
apud se debeat esse interius. Iste autẽ sacrarũ
uestium ritus a moyse sumpsit exordium:
qͣmuis xp̃iana religio plus intenta rebus ꝙͣ
figuris. sacerdotes suos non omĩb illis uet̾i¬
b induat ornam̃tis. Inspiciamꝰ gͦ prius uete¬
rum ornam̃ta pontificum: uł quo ordine eis
utebantur. uł cũ ordinarent᷑. uł cũ thymia¬

Expanded text:
um promoveri debeant personae, in superiori sermone breviter ex apostolica institutione commemoravimus: sed in quo habitu ordinari vel ad altare accedere debeant illi sermoni non inseruimus. go sacerdotalibus, vel de pontificalibus diligenter considerandum est quid in moribus sacerdotum significet illa varietas vestium, quid fulgor auri, quid nitor gemmarum: cum nihil ibi debeat esse ratione carens, sed forma sanctitatis et omnium imago virtutum. Sicut enim bona domus in ipso vestibulo agnoscitur, sic Christi sacerdos cultu sacrarum vestium ostendit exterius, qualis apud se esse debeat interius. Iste autem sacrarum vestium ritus per Moysen sumpsit exordium: quamvis Christiana religio plus intenta rebus quam figuris, sacerdotes suos non omnibus illis veteribus induit ornamentis. Inspiciamus ergo prius veterum ornamenta pontificum, vel quo ordine illis utebantur, vel cum ordinarentur, vel cum thymia
Abbreviated transcription (Latin):
m eccłia dedicatur duo decim can¬
lele sunt accense interuis. Eccłia
nł cuilibet ad baptisiũ uenientis.
qui dum baptizant᷑. iam ex fidei p̾dicatione
doct̾rina apłica lucet in eoꝵ mentibus. aut
i patrinis puerorum simbolum confitentib.
Ouodecini gͦ candele ardentes: duo decim a¬
płorum significant pdicationes. Baptismi au¬
tem sacram̃tum. & corpus abluit exterius.⁊ spi¬
ritum purificat iuterus. Ep̃c itaq ter cir¬
cum iens eccłiam qͦs sub trina mersione aqua
simplit̾ bñdicta abluit. eam exterius. & ma¬
ioribus quidem sacram̃tis illam pꝰt ea purifi
cat interus. S quid significat ostium clau
etiam uͥga pontificis: Hec autem omĩa pro
certo accipient᷑ sub figura. Figurat enĩ hosti¬
um clausum. qͦd ille tyramiis fortiter custo¬
dit atrium suum. ⁊ in homine non bapti¬
zato seras fimiter portarum suarum. Suꝑ¬
limmare autem significat mentem homĩs
tumest. Data ẽ mͥ om̃is potestas in celo et in

Expanded text:
m ecclesia dedicatur, duodecim candelae sunt incensae interius. Ecclesia  vel cujuslibet ad baptismum venientis. Qui dum baptizantur, jam ex fidei praedicatione apostolica doctrina lucet in eorum mentibus, aut in patrinis puerorum symbolum confitentibus. Duodecim candelae ardentes duodecim apostolorum significant praedicationes: baptismi autem sacramentum et corpus abluit exterius et spiritum purificat interius. Episcopus itaque circuiens ecclesiam quasi sub trina mersione aqua simpliciter benedicta abluit eam exterius, et majoribus sacramentis illam postea interius purificat. Sed quid signat ostium clausetiam ipsa virga pontificis? Haec autem omnia pro certo accipiuntur sub figura. Figurat etenim ostium clausum, quod ille tyrannus fortiter custodiat suum atrium: et in homine non baptizato seras firmat portarum suarum. Superliminare autem significat mentem hominis inus ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in
Abbreviated transcription (Latin):
num accipiunt diuinitatem .xͥ. sicut per
aquam humanitatem. Ut autem scificatio cõ¬
pleatur. cͥsma in unc̾tione scĩ sp̃c infunditur
His ita ꝑac̾tis: ad dedicanda pontifex accedit.
et ad altare in primis. Altare in sc̃a scriptu¬
ra multis modis accipit᷑. s hic ꝑ altare eccłia
intelligitur. Eccłia uero et iustorum congre¬
gationem et in iustoꝵ significare cognoscit᷑.
Sicut enum archa continuit munda et ĩmun

Expanded text:
num accipiunt Christi Divinitatem, sicut per aquam humanitatem. Ut autem sanctificatio impleatur, chrisma in unctione Spiritus sancti infundatur. Quibus ita peractis ad dedicanda pontifex accedit, et ad altare in primis. Altare in sanctis Scripturis multis modis accipitur; sed hic per altare Ecclesia intelligitur. Ecclesia vero et justorum congregationem et injustorum significare videtur. Sicut enim arca continuit munda et immund
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ capita eoꝵ tenente. om̃s prb̃i qui p̃sentes
sunt mauus suas uixta manum ep̃i suꝑ capi
et sinistrum: ut ꝑ hoc intelligant se ꝑ arma
iusticie a dextris & a sinistris esse munitos. ut
& calicem cũ uino & patenam cũ hostiis de
manu ep̃i: quatinꝰ his instrum̃tis potestatem
accipiant placabiles dõ hostias offerendi. Hoc
mutauit: et ut in memoriam sue passionis
idem facerent discipłis suis ordinauit. Hoc
etiam manifestius et excellentius officium m¬
pleuit. quando ipse idem sacerdos ⁊ hostia. se¬
ipsum inara crucis ꝓpt̾ peccata humani gene¬
ris obtulit: & ꝑ ꝓpͥum sangͥnem sc̃a et̾na ing̾¬
diens. celestia et terrestria pacificauit. Inquo
apparet quanta sit excellentia sacerdotalis of¬
ficii: ꝑ qͦd cotidie in altari xp̃i passio celebia¬
tur. et reus quisq a peccatis. conuersus deo
reconciliatur. Quib omib de sacerdotali
ordine breuit̾ ꝑtractatis. ad monendi sunt

Expanded text:
super capita eorum tenente, omnes presbyteri, qui praesentes super capita eorum tenente, omnes presbyteri, qui praesentes sunt, manus suas juxta manum episcopi superet sinistrum: ut per hoc intelligant se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos ut et calicem cum vino, et patenam cum hostia de manu episcopi, quatenus his instrumentis potestatem accipiant placabiles hostias Deo offerendi. Hoc uinem suum commutavit, et ut in memoriam suae passionis idem facerent, discipulis suis ordinavit. Hoc etiam manifestius et excellentius officium implevit, quando ipse idem sacerdos et hostia, seipsum in ara crucis propter peccata humani generis obtulit, et per proprium sanguinem sancta aeterna introiens, coelestia et terrestria pacificavit. In quo apparet quanta sit excellentia sacerdotalis officii, per quod quotidie in altari Christi passio celebratur, et reus quisque a peccatis conversus Deo reconciliatur. Quibus omnibus de sacerdotali ordine breviter pertractatis, admonendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam sue infirmitatis. & cum do pacem
habeant ꝑ eminentiam sc̃itatis. Mediator e¬
nĩ ut ait apłs unius non ẽ: quia utͥq parti
quã pacificare uult. amicus ẽ. Quales debeant
esse prb̃ri idem apłs scribens ad titum. ita ꝯ¬
memorat. Huiꝰ rei grã religui te crete: ut
constituas ꝑ eiuitates prb̃ros. quẽad modũ
ego ÷ͥ disposui. Siquis sine crimine ẽ. uniꝰ
uxoris uirum. filios habentem fideles: non
in accusatione luxurie. aut non subditos.
Opoitet enĩ ep̃m sñ crimine esse. Qua senten¬
cia ostendit etiam prbros sub ep̾orum no¬
mine taxari. Unde & ad timotheum de
ordinatione ep̃i & diaconi scribit: de pres¬
bit̾is uͦ tacuit. sub nomine ep̃orum eos in¬
telligens. Unde etiam tales in eccł̃ia pres¬
biteros constituendos esse sicut ep̃os. & apħ ad
titum loquit᷑: et canones ipsi testant᷑. Hui cũ
ordinantur ep̃o eos benedicente. et manum

Expanded text:
scientiam suae infirmitatis, et Dei cum Deo pacem habeant per eminentiam sanctitatis. « Mediator enim, ut ait Apostolus, unius non est . » Quia utrique parti quam pacificare vult, amicus est. Quales debeant esse presbyteri, idem Apostolus scribens ad Titum, ita commemorat: « Hujus rei gratia reliqui te Cretae, ut constituas per civitates presbyteros, quemadmodum ego tibi disposui . » Si quis sine crimine est, unius uxoris virum, filios habentem fideles, non in accusatione luxuriae, aut non subditos. Oportet enim episcopum sine crimine esse. Qua sententia ostendit etiam presbyteros sub episcoporum nomine taxari. Unde et ad Timotheum de ordinatione episcopi et diaconi scribit , de presbyteris vero tacuit, sub nomine episcoporum eos intelligens. Unde etiam tales in Ecclesia presbyteros constituendos esse sicut episcopos, et Apostolus ad Titum loquitur , et canones ipsi testantur: Hi cum ordinantur, episcopo eos benedicente, et manum
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ uu. id c̃ epłas pauli. e płas canonicas. apocalip¬
bet numerũ definitũ. Est aut̃ ꝯfid̾andũ. qͦd scͥpt᷑a sac
cet̾is profundior tͥplicẽ babet sensũ: hystorialẽ. al¬
legoricũ. ⁊ moralẽ. Non enĩ in ea tantũ uoces: s etiã
res significare habent. ꝑuocũ sig̾cationẽ. hystoriã.
ẽ sig̾catio uocũ ad res. Allegoria ẽ: qñ ꝑ fc̃m in¬
tellig̾r aliud factũ. si uisibile simplex allegoria est.
simplicit̾. si inusibile: ⁊ celeste. anagoge dicitur.
Tropologia ẽ: qñ ꝑ factũ intelligit᷑ aliud
qͥa hystoriog̃phoꝵ ẽ res gestas. scd̃m pͥmã sig̾catio¬
ne uocũ exponẽ. Auegoria quasi alieni loqͥũ
git᷑: itt ꝑ tͣnsitũ maris rubri. tnsitꝰ intelligat᷑
ꝑ baptismũ ad paradisũ. Tropologia dt. ꝯuĩsi¬
ua locutio: cũ quod dĩ: ad mores instruendos conuerꝰ¬
ma die facta. rẽ inuisibilẽ id ẽ angłicã sigc̃at nat᷑am pͥncipi

Expanded text:
atuor, id est Epistolas Pauli, Epistolas canonicas, Apocalypbet numerum definitum. Est autem considerandum quod Scriptura sacra caeteris profundior triplicem habet sensum, historialem, allegoricum, moralem; non enim tantum in ea voces, sed etiam rest significatio vocum ad res. Allegoria est quando per factum intelligitur aliud factum. Si visibile, simplex allegoria est, si invisibile et coeleste anagoge dicitur. Tropologia est quando perfectum ostenditur aliud a historiographorum est res gestas secundum primam significationem vocum exponere. Allegoria quasi alieni loquiumgitur, ut per transitum maris Rubri transitus intelligitur per baptismum ad paradisum. Tropologia dicitur conversiva locutio, dum quod dicitur ad mores aedificandos converma die facta, rem invisibilem, id est angelicam significat naturam in principio
Abbreviated transcription (Latin):
tãqͣm in subiecto ut coior in corpore: qͥa & si relati¬
ue dicunt᷑ singła t̾n sunt sub̾alit̾. in sua nat᷑a¬
Mens se cognoscens: tãqͣm ꝓlem gignit. Tercius
ẽ amor: qͥ ab ipsis ꝓcedens. itͥusq ꝯplexio ẽ. A¬
numa aut̃ ex hoc qͦd repperit in se. inuestigat
supͣse: et inuenit ĩdeo sapientiã. potentiã.
gaudiũ. s different̾. In anima enĩ sic sunt qqͦd
tempore mens p̾cedit. ex qua intellectus ẽ. Seqͥf᷑
gaudiũ. Uideo simul qͥa ab et̾no Sͭratio in¬
ẽ nisi ui uet᷑. idcco ꝯsuluit creat᷑am. utrũ ali¬
Qd uestigiũ tͥnitatis in ea repperiret᷑. ⁊ idem ꝑ ea
cognouit. qͦd inse sentiebat. P tnsitũ enĩ rerũ¬
ut sũma infimis ⁊ pͥma postremis concordent:
taqꝑ unicã concordiã ñ dubitat unĩ ẽẽ arti¬
ficem. Trinũ eẽ cognouit: qͥalĩmensitatẽ rerũ
diuinam in uestigauit potentiã. ꝑ pulcͥtudi¬
nẽ sapientiã ꝑ utilitatẽ benignitatẽ. S lic&¬

Expanded text:
tanquam in subjecto, ut color in corpore, quia etsi relative dicuntur singula, tamen subMens se cognoscens, notitiam tanquam prolem gignit. Tertius est amor, qui ab ipsis procedens utriusque complexio est. Anima autem ex hoc quod reperit in se, investigat supra se et invenit in Deo potentiam, sapientiam, gaudium, sed differenter. In anima enim sic sunt, quod tempore mens praecedit, ex qua est intellectus; sequitur gaudium. In Deo simul, quia ab aeterno. Sic ratio est nisi juvetur, idcirco consuluit creaturam utrum aliquod vestigium Trinitatis in ea reperiret: et ideo per eam cognovit quod in se sentiebat. Per transitum enim reruut summa infimis et prima postremis concordent. Itaque per unicam concordiam non dubitat unum esse artificem. Trinum quoque cognovit, quia per immensitatem rerum divinam investigavit potentiam; per pulchritudinem, sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
lig̾ se ab alio eẽ O̾ne in infmitũ ꝓcedat: ꝓbat
nũqͣm cepisse. ꝯsic cognose̾t cd̃m esse. Hinc ꝯside¬
rans qͦd si plures eẽnt. ⁊ singłaritas imꝑfecta.
⁊ pluralitas suꝑflua ẽẽt: ꝓbat unũ eẽ n unĩ
collectione. uł ꝯpositione aut similitudine. s es¬
sentia. qͥa caret partib et diu̾sitate ͥa ñ uari¬

Expanded text:
alio; quod ne in infinitum procedat, probat id nunquam coepisse, et sic cognoscit Deum esse. Item considerans quod si plures essent, vel singularitas imperfecta, vel pluralitas superflua esset, probat unum esse, non unum collectione vel compositione aut similitudine, sed essentia, quia caret partibus, et identitate, quia non vari
Abbreviated transcription (Latin):
tͥa repperiunt᷑. que in m̾te signa sunt: & imago
tͥnitatis q̃ indeo ẽ. Tria uͦ que foris in creat̾is
ꝯspiciunt᷑: tm̃ signa sunt. si non imago. Licet
enĩ ꝑ ĩmensitatẽ creat᷑e inuestiget᷑. potentia
dĩ. non tñ ĩm̃sitas ẽ potentia. uł p ulcͥ¬
tudo. sapĩa uł utilitas. benignitas. Que uͦ ⁊̃
in anima sunt. etiã imago sunt: qͥa sic̃ in m̾
te potentia ẽ. ita in deo potentia ẽ: s minꝰ¬

Expanded text:
te reperiuntur, tantum signa sunt et imago Trinitatis, quae in Deo est. Tria vero quae foris in creaturis conspiciuntur, tantum signa sunt, sed non imago. Licet enim per immensitatem creaturae investigaretur potentia Dei, non tamen immensitas est potentia, vel pulchritudo sapientia, vel utilitas benignitas. Quae vero in anima sunt etiam imago sunt, quia sicut in mente est potentia, ita in Deo potentia est, sed n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmunionẽ qͥdẽ unitatis. sñ diuisione: coeuita¬
tẽ et̾nitatis sñ successione: E qualitatẽ ĩmensitatis
sñ diminutione. Hoc ẽ singłis inunitate totũ.
inimensitate plenũ: in et̾nitate ꝑfectũ. Cũ an¬
t̃ anima in deo tͥnitatẽ ꝑ hoc qͦd inse sentiebat
ꝑ cͤaturas. ꝑ doctrinã. ꝑ inspirationẽ inueniss
ut aliqͥb certis & discretis uocabulis de t̾mtate
et̾nũ ẽ. sig̾caret᷑. ab humano usu accepta sunt.
quia summe banꝰẽ: nec contrariũ sue bonitati reci

Expanded text:
munionem quidem unitatis sine divisione, coaevitatem aeternitatis sine successione, aequalitatem immensitatis sine diminutione. In unitate totum, in immensitate plenum, in aeternitate perfectum. Cum autem anima in Deo trinitatatem per hoc quod in se sentiebat per creaturas, per doctrinam, per inspirationem invenisset, ut aliquibus certis et discretis vocabulis de Trinitataeternum est significaretur ab humano usu accepta sunt. quia summe bonus nihil contrarium suae bonitati reci
Abbreviated transcription (Latin):
eis nͥ forte ita uͥtꝰ sit ds. ut caritas. Ucit̾ aut̃ no¬
bis d̾. non ut nos aliis reb. Miseret᷑ enĩ nob̾¬
ꝙ. ñ ad suã utilitatẽ: nos uͦ miserem̃ aliis: ad no¬
strã utilitatem
um atit ut dictũ ẽ omĩs matia sacre scͥpt̾e
aut res sit. aut signũ. qͥa de occultis inten
uante incipiamꝰ. a monte umbrolo ⁊ ꝯdẽpso. qͥ

Expanded text:
eis; nisi forte aliqua virtus sit Deus, ut charitas. Utitur autem Deus nobis, non ut nos aliis rebus. Miseretur enim nobis, non ad suam utilitatem; nos vero miseremur aliis ad nostram utilitatem. Cum vero, ut dictum est, omnis materia sacrae Scripturae aut res sit aut signum, quia de ocultis intenduvante incipiamus, a monte umbroso et condenso, qui
Abbreviated transcription (Latin):
etliitate artiũ tangamiꝰ: dicimꝰ qͦs pħia cliu¬
dit unttes partes logicã. ethicã. theoricã. Lo¬
qra dt uoçib ethica de moribi ⁊ heorica dete¬
suiactat. Itẽ. ł he orica subdiuidit᷑ intiabe se¬
machica phisicã theologiãͦ athematiea de uisibilib

Expanded text:
utilitatem artium tangamus, dicimus quod phi species, logicam, ethicam, theoricam. Logica de vocibus, ethica de moribus, theorica de rebus tractat. Item theorica subdividitur in mathematicam, physicam, theologiam. Mathematica de invisibilibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nñꝗͣ licet raro: anagogic ãmiscet᷑. Un ier ł̃m intelligit᷑ hist¬
rialit̾ ciuitas t̾rena: allegorice eccłiaꝰ troꝑologice fide
uoces tm̃ mediantib intellectib res sig̾c̃at. Indi¬
ipse res alias res significant. Uñ claret: scien
qͣm uocũ necessaria. ẽ significat̾o artes ei sub¬
aministrat notitiam. Significatio aut̃ rerũ digni¬
or ẽ: qͥa allegoricꝰ sensus acutior ⁊ tͦpologicꝰ suauice
ẽ. Itẽ uoces ex humana: res ex diina institutions
sig̃cãr. Sic̃em̃ honio ꝑ uoces alt̾i: sic ds̃ ꝑcreaturas
uoluitatem indicat. Est etiã rerũ sig̾catio ꝓfũ¬
dior qͣm uocũ: qͥa uoces aut uniuoce aut eqͥuo¬

Expanded text:
 licet raro, anagogicus admiscetur, ut Jerusalem intelligitur historialiter civitas terrena, allegorice Ecclesia, tropologice anima voces tantum mediantibus intellectibus res significant. In dised ipsae res alias res significant. Unde claret scientiquam vocum necessaria est significatio artes ei subadministrat notitiam. Significatio tamen rerum dignior est, quia allegoricus sensus acutior, tropologicus suavior est. Item voces ex humana, res ex divina institutione significant. Sicut enim homo per voces alteri, sic Deus per creaturas voluntatem suam indicat. Est enim rerum significatio profundior quam vocum, quia voces aut univoce unu
Abbreviated transcription (Latin):
logie sig̃ns̃: aliud in uoce ut hͥ. Diliges dñm dm̃
tuũ. ẜ signũ u̾itatis. fides: ꝑ signũ uͥtitis. mora
inuenilt᷑. humanitas ⁊ diuinitas: ⁊ in sacram̃¬
to corporis dñ sp̾ẽs inti̾or sigñ ẽ. res int̾ĩor iũ
tas ⁊ uirtꝰ id÷ corpꝰ dñi. & gr̃a qͣm soli boni ꝑci¬
piunt. Idẽ aut̃ res ⁊ sigñ h inuenit᷑. Omĩs gͦ ma¬
tia diuine pagine: aut res. aut signũ ẽ. Hicres
dicunt᷑. q̃ ñ habent significare signa q̃ habent¬
Itẽ rerũ alie st̃ qͥbus fruend̾ ẽ. ut sũmũ bonũ:

Expanded text:
ificat; aliud in voce, ut Diliges Dominum Deum tuum . Per signum veritatis fides, per signum virtutis moralinveniuntur, humanitas et divinitas: et in sacramento corporis Domini, species exterior signum est, res interioni et gratia quam soli boni percipiunt. Itidem autem res et signum hic invenitur. Omnis ergo materia divinae paginae aut res aut signum est. Res hic dicuntur quae non habent significare signa quae habentItem rerum aliae sunt quibus fru
Abbreviated transcription (Latin):
mistico sensu sigillant᷑ occulte st̃. ⁊ fons
signatꝰ: alie qͥa de occultis tract᷑ant ⁊
his que humanũ excedunt intellectũ. ut ẽ mistĩ¬
u sũme tͥnitatis. ⁊ u̾bi in carnati. aut corporis.
tractant. que licet ex se facilia sit. tam̃ pro
breuitate. ⁊ difficultate dicendi minꝰ parent in¬
tellectui. ñ hõ qͥ ueri cognoscendi desidĩo ca¬
rere ñ pocest: crebris mouet᷑ questionib. Sic̃
enĩ oculus lum̾ appetit. ita anima uerũ uidẽ
ut ꝓpͥum bonũ desid̾at: qͦd cognoscẽ ⁊ amare
cã facit felicẽ. S fallit᷑ dũ q̃rit cognoscẽ uer
ad ocłm. cuiꝰ cognitio nec facit beatum. nec
in cognitione artiũ lib̾aliũ: qͦd qͥdẽ bonũ ẽ. nec

Expanded text:
mystico sensu sigillantur. Occultae sunt, et fons sunt signatus aliae, quia de occultis tractant, et de iis quae humanum excedunt intellectum, ut est mysterium summae Trinitatis et Verbi incarnati, aut corporis et tractant, quae licet ex se facilia sint, tamen pro brevitate vel difficultate dicendi, minus patent intellectui. Unde homo qui veri cognoscendi desiderio carere non potest, crebris movetur quaestionibus. Sicut enim oculus lumen appetit, ita anima verum videre ut bonum proprium desiderat quod cognoscere et amare eam facit felicem. Sed fallitur dum quaerit cognoscere verum aliquod cujus cognitio non facit beatum, nec in cognitione omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uom̃ mystĩi sacri defendit honorem
Euis qͥ nondũ gustauit m̃te saporem
Ut neqͥt absq fide ꝑfectio stare sacroru
Sic sũ doctrina ñ stabit cultꝰ eoru
Ergo qͥ nescit sacra discat ⁊ hec ueneretur
Nec contẽptoris multa quandoq grauetu r¬

Expanded text:
o mysterii sacri defendit honorem Ejus, qui nondum gustavit mente saporem? Ut nequit absque fide perfectio stare sacrorum, Sic sine doctrina non stabit cultus eorum. Ergo qui nescit sacra, discat, et haec veneretur, Ne contemptoris multa quandoque gravetur
Abbreviated transcription (Latin):
Huiꝰ dũ sapimꝰ carnes. ⁊ sangͥnis haustu
nꝰ fit panis. unũ ꝙ fit ħ holo caustu
Una sic in carne duo simł esse leguntu
Dũ caput hͥ nobis. nos illi m̃bra paramu s
Le quisqͣm m̃brũ diaboli factus. .xui¬
de. que non tm pͥoris culpe conscientia da¬
nauit. qm qͦd ad huc peccator ⁊ ĩurund
ad sacrã msam p̾sumptuose accedere¬
uic tanto capiti menbrũ qd̾ cũq choeret
Aut m̃brũ xͥ meretͥcis falce recida
Non ualet hoc m̃brũ xͥ de corpore dic
Quod seruit sathane. qd̾ subicit᷑ meretͥc¬
In maculatꝰ amat sponsus sponsã ĩmacdat.

Expanded text:
Cujus dum sapimus carnes, et sanguinis haustum, Cujus dum sapimus carnes, et sanguinis haustum, Unus fit panis, vinumque fit hoc holocaustum, Una sic in carne duo simul esse legunturDum caput hic nobis, nos illi membra paramus. § XIX. Ne quisquam membrum diaboli factus,  quem non tam prioris culpae conscientia damnavit, quam quod adhuc peccator et immundus ad sacram mensam praesumptuose acceuic tanto capiti membrum quodcunque cohaereAut membrum Christi meretricis falce recidat Non valet hoc membrum Christi de corpore dici, Quod servit Satanae, quod subjicitur meretrici. Immaculatus amat
Abbreviated transcription (Latin):
Heret tota deo suꝑũ dulcedine capta
Hic uite panis xp̃c nos pascit ubiq
Ciub angłicis escam p̃bens hominiq
Perfida gens gͥ patrũ caligine fusca
Ut sis uua ferax desistans esse labrusc
Propt̃ uideã mea penna pͥora retract᷑
dictusq cadens in t̾ram mortuũ. refur¬
gens q insementẽ uite multiplieatum
sit de cuiꝰ grano multa fideliũ grana
orta sunt. que cũ ipso unũ uite panem¬
oc c̃ frum̃ti granũ qd t̾ra fideli
Germinat assidue reddenᷤᷤ sua semĩa celis
Hoc grano celisiuit. horrea multiplicat a
Urbs sacra ierłm pinguescit eo saciat
Hoc ẽ frum̃ti granũ qd ab ethere ueni
Ccuiꝰ ad eps animas nr̃as ⁊ corpora leni
Illud sponte cadens int̾ra: mortificatuo
Est prius. atq ꝑ hoc surrex̃ multiplicatu
Erimo multis affluxit copia grani
Deqͥb efficit᷑ nc̃ unꝰ in ethere pani
Nam qͦtiens xͦ cres cente fide gnãm᷑
Ex uuo grano qͣi plima grana creamu

Expanded text:
Haeret tota Deo, superum dulcedine rapta; Haeret tota Deo, superum dulcedine rapta; Sic vitae panis Christus nos pascit ubique, Civibus angelicis escam praebens hominique. Perfida gens igitur Patrum caligine fusca Ut sis uva ferax, desistas esse labrusca; Propter Judaeam, modo, penna, priora retracta d cadens in terra mortuum, et resurgendo in sacramento vitae multiplicatum sit; de quo grano multa fidelium grana orta sunt, quae cum illo unum nunc vanemHoc est frumenti granum quod terra fidelis Germinat assidue, reddens sua semina coelis; Hoc grano coeli sunt horrea multiplicata, Urbs sacra Jerusalem pinguescit eo satiata. Hoc est frumenti granum quod ab aethere venit, Cujus adeps animas nostras et corpora lenit, Illud sponte cadens in terra mortificandum Est prius, atque per hoc surrexit multiplicandum. Ex uno multis affluit copia granis, De quibus efficitur nunc unus in aethere panis; Nam quoties Christo crescente fide generamur, Ex uno grano quasi plurima grana creamur,
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ paschalis ĩmolatus ẽ. quiq ꝑ huiꝰ mun¬
di desertum ad regnũ nobis ꝓmissum
nos introducit
i moysen queris. moysen iã respice xp̃m
Nil pharaonis onꝰ ob̾it tͥ. sicolis istu m
ue fuit tẏpicus uerus. nos iste redemit
Et pharaoniticã gentẽ crucis ense ꝑemi t
Hic uerus moyses nos duxit ꝑ mare rubrũ
Infidĩ lauachro uet̾em ꝑim̃do colubrii m
Hic paschale sacrũ statuit meliꝰ celebrar
gnũ se passus ꝓ nobis sacͥficar
Pascha tuũ qͦndam fuit ũbra fig᷑aq uer i
Sol ds̃ effulsit. tenebras q monet remoueri
Qui nos mundami deserti ꝑ regione
Pascit. ⁊ ad lactis mellis q trahit regionem
Pascit in eccłia qͦtieus euangłioru
Uerba recensentur nobis uirtusq sacrorum
Pascit in altari dũ uiuificis alim̃ti
Esurientis eũ reficit pia iuiscera menti
Pascit nempe domi qñ pꝰt sp̃irale
Donat habundant̾ nobis escas cereale
Pascit ⁊ in celo dũ mens suꝑ ethera rapta

Expanded text:
nus paschalis immolatus est, quique per hujus munnus paschalis immolatus est, quique per hujus mundi desertum ad regnum nobis promissum nos introducit. Si Moysen quaeris, Moysen jam perspice Christum. Nil Pharaonis onus oberit tibi, si colis istum. Ille fuit typicus, verus nos iste redemit, Et Pharaoniticam gentem crucis ense peremit. Hic verus Moyses nos duxit per mare Rubrum, In fidei lavacro veterem perimendo colubrum. Hic paschale sacrum statuit melius celebrari, Agnus se passus pro nobis sacrificari. Pascha tuum quondam fuit umbra figuraque veri: Sol Deus effulsit, tenebrasque monet removeri, Qui nos mundani deserti per regionem Pascit, et ad lactis mellisque trahit stationem. Pascit in Ecclesia, quoties Evangeliorum Verba recensentur nobis, virtusque sacrorum Pascit in altari dum munificis alimentis, Esurientis cum reficit pia viscera mentis. Pascit nempe domi, quando post spirituales Donat abundanter nobis escas cereales; Pascit et in coelo, dum mens super aethera rapta
Abbreviated transcription (Latin):
Asꝑa q̃ legis remouet iuga. nos q qͥeta
Et tñ expectas aliũ s disce require
Hunc uenisse d̾m simul acclamãt elem̃t
Non elem̃torũ tñ attendis docum̃t
Nani celi regẽ natũ monstrat noua stell a
Nunc ꝙ dm ꝓhibet p̃bens aqͦ uina nouella
Uita defumctos egrosq salute beaui
Sub pedib cuiꝰ mare se calcabile straui
Deniq cũ morit᷑. sollunaq st̃ tenebrat
Terra pauens tremuit. surrexert̃ tumulat i
Nos qͦ qͦs dudũ male captiuarat au̾nus
Reddidit. ad suꝑos c̃ rex redit ille suꝑnu
Et uelũ ⁊ tẽpli lapides. crucis hostia scindi t
Sed nondũ saxũ qd̾ habes in pectora findit
Uisis tot signis. nondũ uidea moueri
Perfidie s adhuc tenebris malececa teneris
Ecce qͥd expec̾tas: st̃ mystica q̃qi retecta
Uerũ messiã uł ꝑ miracula specta
Et qͥa nuda patent uelaminis int̾ĩor
Intrat. nobiscũ crucifixi nomen ador
Pone tui moysi densũ uelamen abor
Cultus disce nouos. cultu cessante pͥor

Expanded text:
ae legis removet juga, nosque quietat; Et tamen exspectas alium; sed disce, require Hunc venisse Deum simul acclamant elementa: Non elementorum tamen attendis documenta; Nam coeli Regem natum monstrat nova stella. Nuncque Deum perhibet praebens aqua vina novella. Vita defunctos, aegrosque salute beaviSub pedibus cujus mare se calcabile stravit. Denique cum moritur, sol, lunaque sunt tenebrati, Terra pavens tremuit, surrexerunt tumulati. Hos quoque quos dudum male captivarat avernus, Reddidit ad superos, cum rex redit ille supernus. Et velum templi, lapides, crucis hostia scindit. Sed nondum saxum quod habes in pectore findit. Visis tot signis nondum Judaea moveris? Perfidiae sed adhuc tenebris male caeca teneris? Ecce quid exspectas, sed mystica quaeque retracta. Verum Messiam vel per miracula specta: Et quia nuda patent velaminis interiora, Intra nobiscum, crucifixi numen adora. Pone tui Moysis densum velamen ab ore. Cultus disce novos, cultu cessante prior
Abbreviated transcription (Latin):
Nduos descendit. quẽ texit carnea testa
Fruit h testa crucis. in clibanobñ coct.
Arte sui figuli de morte resurgẽ doct
Sed sane cocta. quã ñ aqͥ noxia molli
Que mundi maculas: ⁊ nr̃a suꝑflua colli t
Dura nimis testa q̃ taxtara forcia fregi
Et redim̃s hominẽ cruce morte sub egi⁊
Manat ab hac testa st̃ne bonitatis oliuu M
Quod fugat in lauachro bap̾atis õe nocuu m
Testa qͥdẽ felix. q̃ uite fonte replet
Corpora nr̃a fouet. animas ꝙͦ pace qͥcta
Hac simł ĩ testa diuina lucerna resplende. ⁊¬
ñ sacre m̃se dapib bñdictio pende
Et qͥa nr̃a fides rẽ censet ꝓrsus iane
In sacra cenã sñ uino sumere pane
Adño uinũ ꝑcepto pane petamu
Quid q sacram̃ti sit inillo ꝑspicianu
Sunt deficlerii pͦt escas poseula magn
Presertim carnes assas qͥa sũpsimꝰ aga
Assa caro nob̾ facit ora mag̃ sitibund
Qm tenere carnes. qͦs mollis decoqͥt und a¬

Expanded text:
Ad nos descendit, quem texit carnea testa. Ad nos descendit, quem texit carnea testa. Aruit haec testa crucis in clibano bene cocta, Arte sui figuli de morte resurgere docta; Sed sane cocta est quam non aqua varia mollit, Quae mundi maculas, et nostra superflua tollit. Dura nimis testa, quae tartara fortia fregit, Et redimens hominem cruce, mortem morte subegit. Manat ab hac testa summae bonitatis olivum, Quod fugat in lavacro baptismatis omne nocivum. Testa quidem felix, quae vitae fonte repleta, Corpora nostra fovet, animas quoque pace quieta; Hac simul in testa divina lucerna resplendet, Unde sacrae mensae dapibus benedictio pendet. Et quia nostra fides rem censet prorsus inanem In sacra coena sine vino sumere panem, A Domino vinum percepto pane petamus, Quidque sacramenti sit in illo perspiciamus. Sunt desiderii post escas pocula magni, Praesertim carnes assas, quia sumpsimus Agni, Assa caro nobis facit ora magis sitibunda, Quam tenerae carnes quas mollis decoq
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝑ sacͥficẽ carnẽ de pane ministra
icopꝰ. hic opifex ds est. sacrat atq sacratur
it ꝙ creatura ꝑ quẽ res cuncta creatur
amres cui panis pͥdem substantia mansi t
Inxͥ carnẽ ditatis manere trausi
escit homo nescit. stupet angls ħ ita factu o
Irchamq sacri pauet. ĩscrutabile pactu
escit qͦ modulo qͦ uͥtutis docum̃t
Rex clem̃ta creans. ꝓdit ds̃ ex elem̃t
Sed dextre excelsi talis mutatio cedi: ther
in altari modicam panis portionẽ in me¬
siis hoc ẽ in cariis fue głam demittare
qͥ humanitatis nr̃e testã assumptã ⁊igne
passionis fue decoctam de morte potuit
Ouita reformare:
osfibile ẽ illi qͥ nouit cuncta creare
Ex alio rursus aliud qͥddã renouar e
Mlle littũ figulus cũ uult ⁊ qͦmͦ torna
t noua uasa creans ea cãbit ⁊ aptiꝰ orua ⁊
Paret opis dño cui p̃minet illa potesta ⁊
Ut reparare q̃at qͦs uult dissolue testa
Pilius gͦ dĩ uͥtus ꝙ patͥs manifesta

Expanded text:
Et per sacrificem carnem de pane ministrat. Hic opus, hic opifex Deus est: sacrat atque sacratur, Fitque creatura, per quem res cuncta creatur. Nam res quae panis pridem substantia mansit, In Christi carnem Deitatis munere transit. Nescit homo, nescit, stupet angelus hoc ita factum, Arcanique sacri pavet inscrutabile pactum. Nescit quo modulo, quo virtutis documento, Rex elementa creans, prodit Deus ex elemento. Sed dextrae Excelsi talis mutatio cedit, Quo in altari modicam panis portionem in melius, hoc est, in carnis suae gloriam demutare, qui humanitatis nostrae testam assumptam, igne passionis suae decoctam, de morte potuit ad vitam reformare. Possibile est illi qui novit cuncta creare, Ex alio rursus aliud quoddam revocare; Molle lutum figulus cum vult et quomodo tornat, Et nova vasa creans ea scalpit et aptius ornat. Paret opus Domino cui praeeminet illa potestas, Ut reparare queat quas vult dissolvere testas. Illius ergo Dei virtus quae Patris manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
malo minus ꝑficitus
Ngłs hc̃ panẽ sitit efurit hoc recreatur.
Hoc dũ iuuit adhuc ꝑegͥnꝰ hõ uegetatur
Quã felix panis. caro felix hostia diue
Int̾ris homines qͥ pascit in ethere ciuie
Non capit hinc iustus mag̃. aut miꝰ hĩc hõ neqͣ¬
Xp̃c nãꝙ siupartẽ facit om̃ĩb equam
Sed male sum̃tem trahit ad mortẽ sua noxa
Sum̃tẽ digne sublimat iuethere dox a
ic panis dũ prb̃ri bndicit᷑ ore
Non ualet in prauã muiꝰ. aut mag̃ in melior e
Sit licet ĩmundꝰ qͥ sacre p̾sidet ar
orde tñ nulla ualet hec sacrũ macular
aru̾bi ẽ uirtus licet impar uita sacranti
Nec creat illud opus homo. s uis ꝯctͥa creantis

Expanded text:
malo minus perficitur. malo minus perficitur. Angelus hunc panem sitit, esurit, hoc recreatur. Hoc dum vivit adhuc peregrinus homo, vegetatur. Quam felix panis, caro felix, hostia dives! In terris homines, qui pascit in aethere cives. Non capit hinc justus magis, aut minus hinc homo neq namque sui partem facit omnibus aequam. Si male sumentem trahit ad mortem sua noxa, Sumentem digne sublimat in aethere doxa. Hic panis dum presbyteri benedicitur ore, Non est in pravo minus aut magis in meliore. Sit licet immundus qui sacrae praesidet arae, Sorde tamen nulla valet hoc sacrum maculare. Par verbi est virtus, licet impar vita sacrantis, Nec creat illud opus homo, sed vis cuncta creantis
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium in escã uite sumitus
ui qͣmus totũ ꝑ mundũ sacrificetu
nteger ui regno remanetͥ semꝑ h̾etur
Et cũ distribui ꝑ particłas uideatu
Astra solumq replens manet unꝰ xͦ ubiq
Istũ nãq cibũ cibus olim siguificauit
Quo d̾s isrł deserta ꝑ auia paui
Manna fuit ppłis cib omĩb omĩs inor
Pro uarũs animis uario existente sapor
De quo qͥ modicũ tanqͣ̃m qͥ plus capieba
Ex saturabat᷑. qͥa cunctis sufficiebat
Mysterium magnũ. nr̃o sub tempore taude m
Enituit. causamq parit res mystica grãdem
Manua qͥdem dñs de uͥgnie matre creatur
uiꝰ in altari corpus de pane sacratur
Sed qͣm dissimiles sunt. ħͥ cibꝰ ⁊ cibus ill e
am cibus hͥ ds̃ est. cibus alt̾ ut umbra fauille
Ille cibus ꝑiit. ⁊ edentes hc̃ ꝑier
Qui panẽ uite xp̃m ñ esurier
Opanis sa cer. ⁊ fidei laudabile mumi
Om̃ib om̃is ad ẽ. ⁊ sufficit omib unu¬
uͥitute creatoris. ⁊ qͣd a bono nil mauis. Ia

Expanded text:
fidelibus in escam vitae sumitur. fidelibus in escam vitae sumitur. Qui quamvis totum per mundum sacrificetur Integer in regno maneEt cum distribui per particulas videatur, Astra, solumque replens manet unus semper uIstum nempe cibum cibus olim significavit, Quo Deus Israelem deserta per avia pavit. Manna fuit populis cibus omnibus omnis in ore, Pro variis animis vario existente sapore; De quo qui modicum tanquam qui plus capiebat, Et saturabatur, quia cunctis sufficiebat. Mysterium magnum nostro sub tempore tandem Enituit, causamque parit res mystica grandem. Manna quidem Dominus de Virgine matre creatur, Cujus in altari corpus de pane sacratur. Sed quam dissimiles sunt hic cibus, et cibus ille! Nam cibus hic Deus est, cibus alter ut umbra favillae. Ille cibus periit, et edentes hunc periere, Qui panem vitae Christum non esuriere. O panis sacer, et fidei laudabile munus! Omnibus omnis adest, et sufficit omnibus unvirtute Creatoris, et quod a bono nil majus, nec a
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o apparente: legales cerimonie cessauint:
Ao non ꝑ moysen agnus ppło dat᷑ assu
gnus xp̃c ad est ꝓ nobis in cruce passu
uiꝰ uenturi pͥor extitit ille figur
mbra recessit ad est lux. fit d̾s hostia pur a
ostia sollempnis xp̃c mͦ sacrificatu
Mors tam̃ huic passo semel ultͦ ñ dñatu
Et mundo uoua lex. noua lux. nouꝰ enituitrex
ilmͦ placat ouis. nil sangͥs agit uituloru m
Nil holocausta boũ. ꝑiit uetꝰ ordo sacroru m
Lam iã defistit pecudes mactare minister
Esxqͦ mactand̾ uenit piꝰ ipse magister
Ergo legẽ lex agnũ d̾s agnꝰ ab egi
Quodq figurabat uetus. hoc nouꝰ iste ꝑegit
Quẽ uelud igne sacro dũ passio coxit amar a
Hostia uiua patͥ. crucis ẽ oblatus in ar
Quiꝰ utrũq domꝰ signamꝰ sangͥne poste
Et ꝓcul a nr̃is arcemꝰ finib hoste
Dũ labiis et corde crucis sacra ꝯmemoramus
Quod integer diu̾sis licet in locis. .U.¬
nimolatus ꝑseueret agnus. totusq a ppło

Expanded text:
Christo apparente, legales caeremoniae cessaverint. Christo apparente, legales caeremoniae cessaverint. Jam non per Moysen agnus populo datur assus, Agnus Christus adest pro nobis in cruce passus. Hujus venturi prior exstitit ille figurmbra recessit, adest lux, fit Deus hostia pura: Hostia solemnis Christus modo sacrificatur, Mors tamen huic passo semel ultra non dominEt mundo nova lex, nova lux, novus enituit rex. Nil modo placat ovis, nil agit sanguis vitulorum, Nil holocausta boum, periit vetus ordo sacrorum. Jamjam desistit pecudes mactare minister, Ex quo mactandus venit pius ipse magister: Ergo legem lex, agnum Deus agnus abegit, Quodque figurabat vetus, hoc novus ipse peregit. Quem velut igne sacro dum Hostia viva Patri crucis est oblatus in ara. Cujus utrumque domus signamus sanguine postem, Et procul a nostris arcemus finibus hostem. Dum labiis et corde crucis sacra commemoramus,amus. CAPUT V. Quod integer diversis licet in locis immolatus perseverat agnus, totusque a
Abbreviated transcription (Latin):
inc qͥa cunct̾a potest ds̾. hĩc ⁊ hõ qͥa debe
atĩam tali facto res utraq prebe
it de nat᷑is eadem ꝑsona duabu
Naiestate sua seruata. iusticiaq
ponte crucẽ subiit. nͥ uellet ñ morit᷑u
Lorte sua uitã nob̃ sine fine daturui
uodq ds uerꝰ ñ debuit ex de itat
Hicq beatus homo ꝓ iusticie grauitat
ustinuit tandẽ fieri diruna uolunta
Que res ꝑpetuo disponit numine cunct̾as
edit᷑ in ligno xp̃c crucis. hostia uiu¬
A
Der quẽ mortalis fieret substantia. dui
Hostia qͦm felix. qͣ mundꝰ ⁊ astra replentu
Dequa qͥ comedunt et̃nũ ñ morientu
Hic uerus cibus est. hec uera refectio pani¬
Quo qͥ ñ uiuit. fiet spes eiꝰ inani
Hec ẽ uera caro ueri qͥua pascim᷑ agn
Per quẽ sulphur ei tepuit uolentia stagni
Q uod agnus in lege immolatus & assus. .iiii.¬
et a ppło isrlitico comestus. typum xp̃i gesse¬
rit. succedente uͦ gr̃a. ueroq sacrificio. id ẽ

Expanded text:
Hinc quia cuncta potest Deus, hinc et homo quia debet, Hinc quia cuncta potest Deus, hinc et homo quia debet, Materiam tali facto res utraque praebet; Fit de naturis eadem persona duabus, Majestate sua servata justitiaque, Sponte crucem subiit, nisi vellet non moriturus Sorte sua vitam nobis sine fine daturus, Quodque Deus verus non debuit ex Deitate, Hicque beatus homo pro justitiae veritate Sustinuit tandem fieri divina voluntas, Quae res perpetuo disponit numine cunctas. Creditur in ligno Christus crucis hostia viva, Per quem mortalis fieret substantia diva; Hostia qua felix, qua mundus et aethra replentur, De qua qui comedunt, aeternum non morientur. Hic Quo qui non vivit, fiet spes ejus inanis. Haec est vera caro veri quo pascimur agni, Per quem sulphurei tepuit violentia stagni. CAPUT IV. Quod agnus in lege immolatus et assus, et a populo Israelitico comestus typum Christi gesserit, et succedente vera gratia veroque sacrificio, id est