comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& panemu& quolipsicogherant quodeos fecisse quamuis qnirrante nonsit ectssus ram̃ dnibente&iamdno aetulerunt
& depiscibus quosipsi coeperant quod eos fecisse quamuis a narrante non sit exp̃ssum tam̃ dnm iussisse nontacitumẽ. ditenim
adferto depiscibus quos ad praehendistisnunc. & utiq iubente illo eos non fecisse quiscredat. hincergo fecit prandium dñ sillis
eosuidisse narratumẽ piscis assis ut diimus xp̃s ẽpassus ipse est & panis quide caelodescendit hoccorrobor auit ecdesiam ad particip¬
beatitudinem sempiternam quae&i am in his septem discipulis significata est quae cumxp̃o in a nabeatitudine post laboris huius
saeculi regnatura erit hic enim ecdesia qualis in sonis bonis futura est significatur ꝑcapturam centum quinquaginta trium pisqͥ un
&x cis qui hacc credunt sperunt diligunt participatio tantae beatitudinis ꝑ hoc prandium repmittitur. hoc lamtertio inquit

Expanded text:
nt et panem. Jubente etiam Domino attulerunt et de piscibus quos ipsi ceperant: quod eos fecisse quamvis a narrante non sit expressum, tamen Dominum jussisse non tacitum est. Ait enim: Afferte de piscibus quas apprehendistis nunc. Et utique jubente illo, eos non fecisse quis credat? Hinc ergo fecit prandium Dominus eos vidisse narratum est. Piscis assus, ut diximus, Christus est passus, ipse est et panis, qui de coelo descendit. Hoc corroboravit Ecclesiam  Abeatitudinem sempiternam; » quae etiam in his septem discipulis significata est, quae cum Christo in aeterna beatitudine post labores hujus saeculi regnatura erit. « Hinc  Aug., Hic enim Ecclesia, qualis in solis bonis futura est, significatur per capturam centum quinquaginta trium piscium: et in eis qui haec credunt, sperant, diligunt, participatio tantae beatitudinis per hoc prandium demonstratur. 643 VERS. 14.-- Hoc jam tertio, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
erat euidentia ueritatis quia ihs̃ illis discipulis apparebat ut eorum non solum negare sed nodubitare quidem nullus auar
qm̃ si quis quã dubitar& utiq int̃ rogare debero sicergo dictum ẽ ne modudebat int̃rogare tu quis es ac sidicero ne moaude o
cuus significatione in superioribus diximus superius qͦ đippenarratũ est quod discipuli quando descender̃ intrã uiderunt
pruna positas & piscem suꝑpositum & panẽ ubi non ẽ intellegendum &i ampanem fuisse suꝑ positũ prunis sedtantum sub audiendũ
uiderunt quod uerbum sire p&amus eo loco ubi sub audiendum ẽ ita totum dicipotest uider̃ prunas positas & piscem suppositum uider

Expanded text:
eritatis, quia  Aug., qua Jesus illis discipulis apparebat, ut eorum non solum negare, sed ne dubitare quidem ullus auderet: quoniam si quisquam dubitaret, utique interrogare deberet. Sic ergo dictum est: Nemo audebat interrogare: Tu quis es, ac si diceretur: Nemo audebat cujus significatione in superioribus diximus. Superius quoque narratum est quod discipuli, quando descenderunt in terram, viderunt prunas positas et piscem superpositum, et panem. Ubi non est intelligendum etiam panem fuisse superpositum prunis, sed tantum subaudiendum, viderunt. Quod verbum si repetamus eo loco ubi subaudiendum est, ita totum dici potest: Viderunt prunas positas, et piscem superpositum vider
Abbreviated transcription (Latin):
ait donantes uobis mepipsis sequis aduersus aliquem hab& culpam sicut & dñs donauit nobis sta
& nobis inuicẽ itaq nobis delicta donemus & ꝓnr̃is delictis inuicem oremus. dtqita quod a modo inuicẽ
placeat ⁊ amens piritaliter in corde omnib: a gendumẽ ut debita nr̃a inuicẽ dimẽt amus nobis sicut
adõ nr̃o nobis debita dimitti de prȩcamur: Sequiturenim dmen amendi couobis Non est seruus
maior dominosuo neq a postolus mapor eo quimisit illũ si haec scitis beati eritis si feceritis ea. hoc
ideo dixit quia lauerat pedes discipulorum magis t̃humilitatis & uerbo & exemplo ut uerbo
Ego scio quos ele gerim adhanebeatitu dinẽ ut meorũ sint se quaces praeceptorũ sedut impleatur

Expanded text:
si quis adversus aliquem habet querelam, sicut Dominus donavit nobis, ita et nos invicem. Itaque nobis delicta donemus, et pro nostris delictis invicem oremus. Atque ita quodammodo invicem placeat, tamen spiritaliter in corde omnibus, agendum est, ut debita nostra invicem dimittamus nobis, sicut a Deo nobis debita nostra dimitti deprecamur. Sequitur: « Amen, amen dico vobis, non est servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum. Si haec scitis beati eritis, si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat pedes discipulorum magister humilitatis, ut verbo Ego scio quos elegerim, » ad hanc beatitudinem, ut meorum sequaces praeceptorum. « Sed ut impleatur
Abbreviated transcription (Latin):
qr adpatrẽ uado &iam nonuidebitis me : Nĩ uidebitis me postquã as cendero qualem puncuidor esoloris carne mortali &conp̃het¬
sibilicrtumndatũ . sodinma iestate adiudicium uenientẽ : &ꝑ accouidicio hnm aioragła cum sc̃is apparentẽ. sequit᷑. Doudiao aut̃

Expanded text:
quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non videbitis me, postquam ascendero, qualem nunc videre soletis carne mortali et comprehenquia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non videbitis me, postquam ascendero, qualem nunc videre soletis carne mortali et comprehensibili circumdatum. Sed in majestate ad judicium veniente
Abbreviated transcription (Latin):
cir quid noncredunt hme. peccatum incredulitatis quasi speciale posuit. qe sicut fides origo uirtutũ. It a solidamentum ẽ
discipulorũ xp̃s etat qđ dñm̃ quemuerum hominem cernebant uerum quoq di filiũ eẽ crediderunt & quemsibi corporalitet¬
ablatum nouerant. Certo semꝑ amore colebant iustitia c&erorum fideliũ id ẽ eorũ quidm̃ incarne uiderunt. haec ẽ qđ eũ
dunt acdiligunt. Clequa profecto iustitia fidei. arguuntir
nfideles Curipsiuidelic& cum similiter uerbum uitae audirent Noluerint credere iniustitia Neq enĩ malitia corũ exsua
solum prauitate : uerum &iam ex conparatione rectorum quam statim dam nanda denunti&. rguitergo mundũ sp̃s s
ueq ultra corporaliter hnterris conuersaturũ eẽ sciebant nec tam̃ ab ẽ dilectione poterant ullaratione separari. hoc ẽ eñ qđ ait

Expanded text:
cato quidem, quia non credunt in me. » « Peccatum incredulitatis quasi speciale posuit, quia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est cato quidem, quia non credunt in me. » « Peccatum incredulitatis quasi speciale posuit, quia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est discipulorum ablatum noverant, certo semper amore colebant. Justitia caeterorum fidelium, id est, eorum qui Dominum in carne non dunt ac diligunt. De qua profecto justitia fidei arguuntur infideles, cur ipsi videlicet. cum similiter verbum vitae audirent, noluerint credere in justitiam. Neque enim nequitia malorum ex sua solum pravitate, sed etiam ex comparatione justorum, quam statim damnandi sint denuntiat. Arguit ergo mundum Spiritneque ultra corporaliter in terris conversaturum esse sciebant, nec tamen ab ejus dilectione poterant ulla ratione separari. Hoc est enim quod ait,
Abbreviated transcription (Latin):
ideo capaces sp̃s sc̃ĩ iam factierant Ñ ultra demorte ẽĩ contristati. sed de ꝓmissionis ẽ munere la&ati. pat& aiã pelebe tes¬
tio ne in diges Cureundem spm̃ para drtum id ẽ consolatorem cognominauerit qr nimirum corda discipulorm quae recessun
maesta reddidiss&. hui consolar&ur & recre ar& aduentus Ñ qđ antea sp̃s̃ scs̃ ñ e& in cordibus discipulorum uł &bm htani quori sa¬
sed manifesta plenitudine antesic non fuitdata . quomodo pꝰ ascensionẽ diedecima incentum iuginti nominatrans ris suslegut
ut quamuis nulla e& diuersitas substantiae singillatim tamen commendar&ur distinctio ꝑsonarum. Cum aũt uenent ille t qua¬
mundũ id .ẽ amatores mundi arguere. Depeccato & deiustitia & deiudicio Quam sententiã ips exp̃s exposue dicens, depec

Expanded text:
Ideo capaces Spiritus sancti jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis ejus spe laetati. Patet autem, neIdeo capaces Spiritus sancti jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis ejus spe laetati. Patet autem, netione indiget, cur eumdem Spiritum paraclitum, id est consolatorem, cognominaverit, quia nimirum corda discipulorum quae recessus ipsius moesta reddidisset, hujus consolaretur et recrearet adventus. Non quod antea Spiritus sanctus sed manifesta plenitudine ante sic non fuit datus, quomodo post ascensionem die decima in centum viginti nomina transmissus legitur. ut, quamvis nulla esset diversitas substantiae, singillatim tamen commendaretur distinctio personarum. VERS. 8.-- mundum, id est, amato
Abbreviated transcription (Latin):
quouadis. significat sic seitarum ad eum quimisit illum . ut nullus interro gar& pđ palam fieri uisu corporis cernerens. Nam su
Nuncuero Itas e ꝓmisit iturum ut nullus quouadit interrog&. Nubs enĩ suscepit eum quando ascendit abois. & euntẽ incȩlũ
sua uerba in eorum cordib agerent spiritalem quippe nondum habentes interius consolationem : quã ꝑ spm scm̃ fuerant habitur
serui uris subtrahatur aspactibus. quatenus amor diuinctatis aptius infigatur urĩs mentibus. Ee pedetut notam uob̃ formã
nit tameum aduos Ñ quia non poterat ipse biterra positus darespm̃discpłis. Haec loquit᷑ cum a ꝑtelegitur quia post resuori ete
erigerem̃tem ad sicienda munera gratia e caolestis. ascendente aut̃ illo ad caelos & illi parit̃ omne desiderium siũ siat de¬

Expanded text:
obis interrogat me, quo vadis? « Significat sic se iturum ad eum qui misit illum, ut nullus interrogaret quod palam fieri visu corporis cernerent: nam supobis interrogat me, quo vadis? « Significat sic se iturum ad eum qui misit illum, ut nullus interrogaret quod palam fieri visu corporis cernerent: nam supNunc vero ita se promisit iturum, ut nullus, quo vadis, interroget; nubes enim suscepit eum quando ascendit ab eis; et euntem in coelsua verba in eorum cordibus agerent. spiritalem quippe nondum habentes interius consolationem, quam per Spiritum sanctum fuerant habituri, servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenus amor divinitatis aptius vestris infigatur mentibus. Expedit ut notam vobis formam mittam eum ad vos. Non quia non poterat ipse in terra positus dare spiritum discipulis, haec loquitur, cum aperte legitur: Quia post resurrectionem erigere mentem ad sitienda munera gratiae coelestis. Ascendente autem illo ad c
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ fecistis. Ecce conuertim̃ ad gentes si c enim prȩcepit nob̵ dñs. Eccededite in lucemgentium ut sis salus mea usq ad extremũ terrae
sequit᷑ & hfacient quia non nouer̃ me neq patrem meũ . Quia enim filius inpatre. & pater ẽ infilio & quiuidit filium uidit
& patrem, Pat& profecto quicumq filii credulitatem obstinatamente reiciunt. nec patrem nosse ꝓbantur. sed haeclo quu¬
tus sum uob̵ ut cumuenerit horaeorum reminis camini qr ego dixiuob̵ magna consolatio ẽ discipulorum reminiscere ante p̃dicta
esse a magistro quaepassuri eent̃ & eundem se scire habere adiutorem & remuneratorem : ꝓcuiꝰ nomine talia passuros seeẽ
ueliudaeorum scandala . & ꝑ secutiones libero animo formidare non debuissent. Haec abinitio non dixi qr uobis cum eram

Expanded text:
Dei fecistis, ecce convertimur ad gentes. Sic enim praecepit nobis Dominus: Ecce dedi te in lucem gentium, ut sis salvus in ea usque ad extremum terrae. Dei fecistis, ecce convertimur ad gentes. Sic enim praecepit nobis Dominus: Ecce dedi te in lucem gentium, ut sis salvus in ea usque ad extremum terrae. Sequitur: Et haec facient quia non noverunt me neque Patrem meum. Quia enim Filius in Patre, et Pater est in Filio, et qui videt Filium videt et Patrem, patet profecto quod quicunque Filii credulitatem obstinata mente rejiciunt, nec Patrem nosse probantur. Haec tus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Magna consolatio est discipulorum, reminisci ante praedicta esse a magistro quae passuri essent, et eumdem se scire habere adjutorem et remuneratorem, pro cujus nomine talia passuros se essvel Judaeorum scandala et persecutiones, libero animo formidare non debuissent. Haec ab initio non dixi, quia vobiscum eram,
Abbreviated transcription (Latin):
non fuctus illius sps̃ plenitudo nondum adẽ uob̵. Haec loquutus sum uob̵ ut ñ scandali temini absq synogogis facientuos
uit namq pius magisier. futu ra discipulis prauorũ bella p̃dicere quominus haec eosueniente possenturbari. solent enim leuius ferri
nduersa quae praesciuntur. quam quae subito exdesperato suꝑueniunt sicut insaeculari lit teratura legitur. solent repentini casus
dõ dumpre conigratia neces inferunt sed oius legem quae ꝑ famulumdata ẽ. defendunt quigratiam quam ipsefilius offert accipere
rennuunt in cassum sedõ patri placere aestimant quidĩ filium contempnere immo&iã ꝑ sequi acblas phemare laborant
duo dix̃ illis eẽ uentura auidaeis id ẽ ut extra synagogã eos facerent . & ut eos faterficerent quae &iam ad cutnulũ damnationis
gentũ ꝓfutura fuissent sicut paulus iactib apłorũ illis uid aeis dix̃ . quia in dignos uos uerbo

Expanded text:
vobis. Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini: absque synagogis facient vos. Curavit namque pius magister futura discipulis pravorum bella praedicere, quo minus haec eos venientia possent turbare. Solent enim levius ferri adversa quae praesciuntur, quam quae subito ex desperato superveniunt, sicut in saeculari litteratura legitur: « Saepe repentini casus Deo, dum praeconibus gratiae neces inferunt; sed frustra legem quae per famulum data est defendunt, qui gratiam quam ipse Filius offert accipere renuunt; incassum se Deo Patri placere aestimant, qui Dei Filium contemnere, imo etiam persequi ac blasphemare laborant. » Duo dixit illis esse ventura a Judaeis, id est, ut extra synagogam eos facerent, et ut eos interficerent. Quae etiam ad cumulum damnationisgentium profutura fuissent. Sicut Paulus in Actibus apostolorum illis Judaeis dixit: Quia indignos vos verbo
Abbreviated transcription (Latin):
mentiri non potest ds̃ergouerax ẽ x p̃saut̃ ds̃. Vis ꝓbare accipe testimoniũ eiꝰ &inuenis qui enĩ o¬
pit testimonium eius signauit quiads̃ ueraxẽ quis ipse quidecaelo uenit & descendit & suꝑ om̃s ẽ
ds̃ ueraxest: quem enĩ misit ds̃ uerba dĩ loquit᷑. ipse est ds̃ uerax Ipse ẽ ds̃ & dñs nr̃ iñs xp̃s. de quo
a postolusait. postquã uenit plenitudo temporis misit ds̃ filiũ suũ factũ & muliere factũ suble ge
quemenĩ misitds̃ uerba diloquitur. hocutiq dexp̃o dicebat ut seabillo distinguer&. quidenĩ
lobannẽ nonne dsmisit : an non ipse dixit missurum antecũ & qui memisit baptit a reinquã &¬

Expanded text:
mentiri non potest? Deus ergo verax, Christus autem Deus. Vis probare? Accipe testimonium ejus, et invenis: Qui enim amentiri non potest? Deus ergo verax, Christus autem Deus. Vis probare? Accipe testimonium ejus, et invenis: Qui enim accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit, et descendit, super omnes est, Deus verax est. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Ipse Apostolus ait: Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit: Missus sum ante eum? et: Qui me misit baptizare in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
populus praeparatus a diram dĩ dãnandus cumdiabulo horum nemo accepit testimoniũ xp̃i
nam si omnino nemo nullus homo. quidest qđ sequitur qui accipit testimoniũ eius signauit quia ds̃
ueraxest Certe ergo nemo situipse dicis quiaccipit testimoniũ eiꝰ signauit quiad s̃uerax est Res pon¬
natus ad irã dĩ & ad hoc praecognitus qui sint enĩ credituri & qui non sintcredituri nouit dñs
qui sint ꝑseueraturi in eo qđ crediderint & qui sint lapsuri nouit dñs & numeratis dõ om̃sfuturi
inuitam a&ernam Testi moniũ eius quiuenit decaelo nemo accpit. qui aut̃ accipit testimoniũ eius
signauit qui ad s̃ uerax est. Signauit dixit hocest signũ ponit incordesuo quasi singulare & speciale aliqui
hunce ẽ dm̃ uerum quimissus est obsalutẽ humani generis. quid est signauit qui a ds̃ ueraxẽ. Nisi quia
homomendaxẽ dr̃ uerax est qui anemo hominũ potest dicere qđ ueritatis est nisi in lumin& ab eo qui

Expanded text:
populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo: horum nemo accipit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo; quid est quod sequitur, Qui autem accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est? Certe ergo non nemo, si tu ipse dicis, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Responnatus ad iram Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credituri, novit Deus; veraturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri, novit Deus; et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam. Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Qui autem accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Signavit dixit, hoc est signum ponit in corde suo, quasi singulare et speciale aliquid, hunc esse verum Deum, qui missus est ob salutem humani generis. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi quia homo mendax est, Deus verax est, quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
es fabili uel &iam in cogitabili modo largius in hominũ cordapleitudinẽ eius infusam. Sequitur
illorum qui eum recipere noluerunt. & lapidem quẽ aedificaredebuer̃. reꝓbauerunt & ab ut
pera postolos ingalileã id estinuo lubilitatẽ huius mundi precipiens a postolis. Itedoc&e om̃s gen

Expanded text:
effabili vel etiam incogitabili modo largius in hominum corda plenitudinem ejus infusam. Sequitur:effabili vel etiam incogitabili modo largius in hominum corda plenitudinem ejus infusam. Sequitur:illorum qui eum recipere noluerunt; et lapidem quem aedificare debuerunt, reprobaverunt? Et abiit per apostolos in Galilaeam, id est, in volubilitatem istius mundi, praecipiens apostolis: Ite, docete omnes gen
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti huius euangelii loco leguntur ubi dicitur sp̃s sc̃s nondum fuerat datus quia iñs non fuerat
glorificatus ꝓfecto dabatur spr̃ sc̃s in hoc discipuloꝵ xp̃ibaptismo lic& non ea manifestatione qua post
ascensionem xp̃i decimadie inigneis linguis datusẽ quod quaed ã latent̃ quaedã uero ꝑ uisibilem crea¬
tã uisibilit̃ ds̃operatur pertin& ad gubernationẽ pruden
rã uisibilit̃ ds̃operatur pertin& ad gubernationẽ prudentiae qua om̃s diuinae actiones locorũ
quam baptizatus est. descender& in eum in columbae speciae sp̃s sc̃suisus est. Si c intellegendũ ẽ
ancemanifestum & ui sibilẽ aduentũ sp̃s sc̃ĩ quos cumq scõs eum latent̃ habere potuisse. Ita sane hoc
diximus ut intellegamus &i am ipsam uisibilẽ de monstrationẽ sp̃sscĩ qui aduentus dicit᷑ eius. in¬

Expanded text:
sequenti hujus evangelii loco leguntur, ubi dicitur: Spiritus sanctus nondum fuerat datus, quia Jesus non fuerat sequenti hujus evangelii loco leguntur, ubi dicitur: Spiritus sanctus nondum fuerat datus, quia Jesus non fuerat glorificatus . Profecto dabatur Spiritus sanctus in hoc discipulorum Christi baptismo, licet non ea manifestatione, qua post ascensionem Christi decima die in igneis linguis datus est. Nam quod quaedam latenter, quaedam vero per visibilem creaturam visibiliter Deus operatur, pertinet ad gubernaram, visibiliter Deus operatur, pertinet ad gubernationem prudentiae, quia omnes divinae actiones, locorumquam baptizatus est, descendere in eum in columbae specie idem Spiritus sanctus visus est: sic intelligendum est, ante manifestum et visibilem adventum Spiritus sancti quoscunque sanctos eum latenter habere potuisse. Ita sane hoc diximus ut intelligamus etiam visibili demonstratione Spiritus sancti, qui adventus ejus dicitur, in
Abbreviated transcription (Latin):
uusnon bantienateu seastiso pudiebot non bapti⁊abet quia nompse tingebat. praebebant ds¬
puliminsteriũ corporis. praebebatilli adiutoriũ maiestatis. quando enim cessar& ab aptizando qui
non cessat amundando : de quodictũ ẽ abeodem iohanne periohannis baptistae ꝑsonã dicentis
hicẽ quibaptizat. Ergoĩs ad hucbaptirat. & quousq baptizandis qui baptizandi sunt iũs baptizat
cecurus homo accedat adinferiorẽ ministrũ hab& enim superiorẽ magistrũ. sed forte aliquis
mento corporabs &iusibilis baptismatis imbuat . Nis nosse quiaipse baptizat non solũ spũ sed&iã aqu
audia postolũ sicutx p̃s inquit dilexit eclesiã suã & seipsumtradidit ꝓea . mundans eã lauacro
a quae in uerbo ut ex hiber& sibi ipse gloriosã ecclesiã non habentẽ maculã. aut rugã aut aliquid
eius modi mundans eã unde lauacro aquae in uerbo. Tolleaquã non est baptisma tolle uerbũ ñ ẽ

Expanded text:
uia non ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, quamdiu non cessat a mundando? De quo dictum est ab eodem Joanne, per Joannis Baptistae personam dicentis, Hic est qui baptizat . Ergo Jesus adhuc baptizat; et quo usque baptizandi sumus, Jesus baptizat. Securus homo accedat ad inferiorem ministrum; habet enim superiorem magistrum. 4. Sed forte ait aliquismento corporalis et visibilis baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu, sed etiam aqua? Audi Apostolum: Sicut Christus, inquit, dilexit Ecclesiam suam, et seipsum tradidit pro ea, mundans eam lavacro aquae in verbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam, aut aliquid ejusmodi. Mundans eam, unde? lavacro aquae in verbo . Tolle aquam, non est baptisma. Tolle verbum, non est
Abbreviated transcription (Latin):
modo unicum non quo modo a doptatũ itaq om̃a dedit in manueius. qui destom̃a ut auatus
Reli quit iudacã t̃rã & abitingalileã utiq dñssiscir& pharis aeos ita desecognouisse qđ plar¬
manereibi qui auero cognouit corũ scientiã simulcognouit & in ui dentiã quia nonboc
ꝓpterea didicerunt ut se querentur sedutꝑ sequerent᷑. abuit inde poteratille quidem su
praesens abhis non tener si noll& no n occidis noll&. qui potuit & non nasci si nollas sedin
om̃ni re quam gessit ut homo haminib in secredituris prebebat exemplũ que acuinus auisit
seruus di non peccat si seces serit in aliũ locũ lidens furorẽ fortẽ ꝑse quemdũde. locius prat

Expanded text:
modo unicum, non quomodo adoptatum. Itaque omnia dedit in manu ejus. Quid est omnia? Ut tantus modo unicum, non quomodo adoptatum. Itaque omnia dedit in manu ejus. Quid est omnia? Ut tantus ram, et abiit in Galilaeam. « Utique Dominus si sciret Pharisaeos ita de se cognovisse quod plumaneret ibi: quia vero cognovit eorum scientiam, simul cognovit et invidentiam, quia non hoc propterea didicerunt ut sequerentur, sed ut persequerentur; abiit inde. Poterat quidem ille et praesens ab his non teneri, si nollet; non occidi, si nollet; quia potuit et non nasci, si nollet: sed quia in omni re quam gessit ut homo, hominibus in se credituris praebebat exemplum quia unusquisque servus Dei non peccat, si secesserit in alium locum, videns furorem forte persequentium se, aut quaere
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quidem datur ꝑspmsermos apientiae : Alii sermoscientiae secundũ eundem spm̃. Alii fides
in eodem spũ alii ꝓph&ia alii iudicatio spirituũ Alteri genera linguarũ Alii donacurationũ
Num quid om̃s ꝓph&ae :num quid om̃s doctores : num quid om̃s uirtutes num quid om̃s dona
habent sanitatũ num quid om̃s linguisloquunt᷑ : num qui dom̃s int̃p̃tantur. Alud hab& ille aliuo
iste & qđ hab& ille non hab&iste . mensura est diuisio quedã donorũ est ergo hominib: mensura
datur. & concordiaubiunũ corpus facit. quomodo aliud acipit manus ut oper&. aliud oculus
ut uideat aliud auris ut audiat. aliudpes ut ambul&. animatam̃ unaẽ quae agit om̃a in
manu ut oper&ur. in ped eut ambul&. inaure ut audiat in oculo utuideat: Sic sunt &iam
diuersa donasideliũ tam quã membris admensurã cuiq propriã distributa Sed xp̃s quida
non admensurã accipit. audienĩ ad huc quidsequit᷑ qui a defilio dixerat nom enĩ adm̃iurã da

Expanded text:
sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii prophetia, alii judicatio spirituum, alii genera linguarum, alii dona curationum . Nunquid omnes prophetae? Nunquid omnes doctores? Nunquid omnes virtutes? Nunquid omnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud ille; et quod habet ille, non habet iste: mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus ad mensuram datur, et concordia ibi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet; anima tamen una est quae agit omnia, in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat: sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propriam distributa. Sed Christus qui dat, non ad mensuram accipit. 11. Audi enim adhuc quid sequitur; quia de Filio dixerat, Non enim ad mensuram dat
Abbreviated transcription (Latin):
mundi & a postolo paulo fiustis aliquando tenebrae nuncaũt luxin dño : Sed multũ distat int lucẽ
quae inlumineo & lucẽ quae in luminat . Int̃ eos qui participatione uerelucis acupiunt ut luceant & ipsã
luiem p posuã quae non solũ lucere in seipsa sed & sua praesentia quoscumq adtigerit inlustrare sufficit
idcuius conparationẽ uerae lucis non tantũ minores quilib& electa lerũ & ia ipse ioħs quomaior it
natos mulierũ nemosurr ex̃ lux ñ eẽ asseritur: Atui delic& xp̃s no
ucerna ardens & lucens. ardens sclic& fide & dilectione : lucens uerbo & actione
gratiã uero lucis pectorib infundere solius esteius de quodicitur: Erat luxuera quae inlumin at om¬
ne borunẽ uemientẽ ininundia Omnẽ uidelc&ꝰ quim luminat᷑ siuenaturali ingenũ seusapientia

Expanded text:
mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur, et lucem quae illuminat; inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in seipsa, sed et sua praesentia quoscunque attigerit, illustrare sufficit. Ad cujus comparationem verae lucis non tantum minimi quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemo surrexit, lux non ucerna ardens et lucens . Ardens scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis peccatoribus  Al., pectoribus infundere solius est ejus de quo dicitur: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Omnem videlicet, qui illuminatur sive natural
Abbreviated transcription (Latin):
suae presentia cognitionis in iustr& : Tenebrae aut̃ stultis & iniqui. quorũ caeca p̃coedia luxaet̃ nae sapienti
si qui lib& caecus iubare solis obfundatur. nec tam̃ ipsesolẽ cuiꝰ lumine ꝑfundat᷑ aspiuat : Talib: diuina con¬
suluit misericordia qualit̃ ꝑuenire posssnt ut illã uerã lucẽ cernerent & essent filulucis qui fuer̃ filitene¬
brarũ : & hui cognitionis initiũ fuit qđ sequitur : Euit homomissus ad õ xui nom̃ erat ioħs: hicuenit intestimo
niũ ut testimoniũ ꝑhiber& delumine : u tomnes crederent ꝑillũ: non ait. ut om̃screderent in illũ
Maledictus eni homo qui confidit in homine & ponitcarnẽ brachium suũ . Sedut om̃s in quit crede¬
hominẽ uenientem inmundũ : & sc̃i quidem homines lux sunt recteuocati dicente ad eos dño: uosestis lux

Expanded text:
suae praesentia cognitionis illustrat. Tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae Sapiensuae praesentia cognitionis illustrat. Tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae Sapiensi quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfundatur, aspiciat. Talibus tamen divina consuluit misericordia, qualiter pervenire possint ut illam veram lucem cernerent, et essent filii lucis, qui fuerunt filii tenebrarum, et hujus cognitionis initium fuit quod sequitur. Fuit homo missus a Deo, cui nomen ernium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo, qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum . Sed ut omnes, inquit, credein hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux
Abbreviated transcription (Latin):
uocȩ in ipsouitaerat . Quia quicquid ꝑipsum factũ ẽ &iã inipsouiuit sicutars in animo artificis uiuit
lic& archa uel aliud aliquid ab ipso factũ pereat: sequit᷑: & uita erat lux hominũ: Quo uerdo aꝑt edo¬
caurqdipsauitabsratio ꝓ quã om̃a dispositas & reguntur non omnẽ creaturã sedrationabile
tantũ ut sapere possit inluminat homines nãq quiadimaginẽ difactis perupere sapientiã possunt
animalia non poss̃ sed & animalisquicũq ẽ homo ñ ꝑcipitea quae s̃ sp̃sdĩ. Vnde benecũ dixitie &
uita eratlux hominũ subiunx̃ & dehisqui ab humanae conditionis honore ꝓculrecedentes .: Conparatis
iumentis insipientib: & i miles factisillis atq ideo recte uoluntatis luce priuant᷑: Et luxinte nebris luc&

Expanded text:
voce: In ipso vita erat, quia quidquid per ipsum factum est, etiam in ipso vivit, sicut ars in animo artificis vivit, voce: In ipso vita erat, quia quidquid per ipsum factum est, etiam in ipso vivit, sicut ars in animo artificis vivit, licet arca vel aliud aliquid ab ipso factum pereat. Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio per quam omnia disposita sunt et reguntur: non omnem creaturam, sed rationabilem tantum, ut sapere possit illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit et de his qui, ab humanae conditionis honore procul recedentes, comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis , atque ideo rectae voluntatis luce privantur. Et lux, inquit, in ten
Abbreviated transcription (Latin):
confirm at eedm̃ dicens : & ds̃ eratuerbũ : Alũ hominẽ eũ apud homines temporalit̃ conut radtũ ille
principiũ adpatrẽ referreplac& & hoc sequens principiũ ad creatuiis intellegitqr aonalit̃
ua quae in homine gessit perhibent : ille quodomnẽ creaturã uisibilẽ & inuis ibilẽ peripsũ dñs pat̃¬
fecerit docetdicens : Om̃aperipsum factas & ineipso factũ estnihil Sienĩ nibil oetatuparũ sine
ipsofactũ est : pato ꝓfecto quia ipsecrtetura nonẽ perquẽ om̃is creatura facta est. Et ne quisaudi¬
ens factã perdi filiũ creaturã: mutabilem credateius uoluntatẽ. quasi qui subito uelle faote ci ra¬
turã quã ab aci no nũquã antefcusse mani festedo & euan gelista factã quidẽ intẽpere ereatu nuo
illa ratio uoluntatissuae inqua ab aeterno habuit & hab& quid & quando crear&e. qualitcreatã gubeli¬
n& ut maneat: ad que finẽ singula quaec reuit ꝑducat: I deoita distin guendũ ẽ. & subinferendũ alia

Expanded text:
Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille principium ad Patrem referri  Ms., referre placet, et hoc sequens principium ad creaturas, intelligitur aeternaliter lia quae in homine gessit perhibent, ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem per ipsum Deus fecerit, docet, dicens : Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est, per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dei Filium creaturam, mutabilem credat ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam, quam ab aeterno nunquam ante fecisset; manifeste docet Evangelista, factam quidem in tempore creaturam, illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Ideo ita distinguendum est, et subinferendum quasi alia
Abbreviated transcription (Latin):
suii curao meturã & diuinã uidelic& qua semꝑ ubi q totus mana & himana tqua iaeno cioe
netus lo coindusus cipparuit consequent euan gelista descripsit dicens Inmundo erat & mundus
poripsufuctos est i smunduseum non cognouit: in propriauenit & suicũ nreceper̃: In mundo quipr
orat ⁊ mundus pipsum factusẽ : quia d s̃erat quia totus ubiq quia suae presentiae in aiestatis sinc la¬
bore regens & sine honere continens qđ fecit : It munduseũ n cognouit¬
sstenebrar ranon conp̃ henderi alidũon ã qͥ hecimn lo codict homies mundiamore die ieptos atq

Expanded text:
t divinam scilicet, qua semper ubique totus manet, et humanam qua tempore natus, loco inclusus apparuit, consequenter evangelista describit, dicens: In mundo erat. Quid per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receperunt. In mundo quippe erat, et mundus per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis sine labore regens, et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognoeam non comprehenderunt. Mundum namque dicit hoc in loco homines mundi amore deceptos, atque
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus quod dicit᷑ quia quot quot receper̃ eum de dit potestatẽ filiosdĩ fieri quot quot in quit receper
nonestenĩ personarũ acceptor ds̃ sed i nomnigente quitim& eũ & operatur iustitiã acceptus estilli
quo aũt ordine credentes fi lu dĩpossent fieri : & quantũ haec generatio acarnali dist& subsecutu
euangedista designe. Quinon ex sanguinib: inquit neq ex uoluntate carnis neq ex uoluntate iuiri¬
sed ex dõnatis: Carnalis qui ppenr̃a singulorũ generatio. ex sanguinib: Id est ex sangunt maris
& feminae a conplexu coniugii dux̃ originẽ. Atuero spiritalis sp̃ssc̃i gratia ministrat᷑: quã a car¬
nali distinguens dñsait: Nisi quis renatus fuerit exaqua & spũ non potest introire in regnũdi

Expanded text:
Videamus quod dicitur: Quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri; Quotquot, inquit, receperVideamus quod dicitur: Quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri; Quotquot, inquit, receperNon est enim personarum acceptor Deus, sed in omni gente, qui timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi . Quo autem ordine credentes filii Dei possent fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designat. Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe nostra singulorum generatio ex sanguinibus, id est, ex semine maris et feminae, a complexu conjugii duxit originem; at vero spiritalis Spiritus sancti gratia ministratur; quam a carnali distinguens Dominus ait: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
poss& ad qurer& : Ds ex dõnatus est & noluit tantũ di filius manere : hominis quoq filius fieridignat:
Noñ mittens qđerat sed assumens qđ ñ erat : ut ꝑ hoc homines indifilios tranferr&. gloriaeq suae face¬
ros coheredes qui qđ ipsesemꝑ habebat ꝑ naturã : Inciperent habere ꝑgratiã : Consi deremus qualtauirt̃
fidei auus meritopotestasdatur hominib: filios dĩfieri : Vndebene scriptũ est : quia iustus exfideuiuit
iĩ iustiis exfide Non illa quael abiorũ tantũ confessione ꝓfertur : sedea quaeꝑdilectionẽ operat᷑
Alio quinfides si non habeat opera mortua est insem& ipsa. Nullus sem̃et ipsum despiciat . nullus desua
salute disperet Curramus om̃s curramus singuli : ut qui eram longe merea murfieriꝓpe in sangune xp̃i

Expanded text:
posset, acquireret. Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere; hominis quoque filius fieri dignatus est, posset, acquireret. Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere; hominis quoque filius fieri dignatus est, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat; ut per hoc homines in Dei filios transferret, gloriaeque suae faceret cohaeredes, qui, quod ipse semper habebat per naturam, inciperent habere per gratiam. Consideremus, quanta virtus est fidei, cujus merito potestas datur hominibus filios Dei fieri. Unde bene scriptum est, quia justus ex fide vivit . Vivit justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per dilectionem operatur. Alioquin fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa . Nullus seipsum despiciat, nullus de sua salute desperet, curramus  Beda, curremus omnes, curramus singuli, ut qui eramus longe, mereamur fieri prope in sanguine Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
sesepet÷ aqueeiũ in poteia dt iatis cuncta creantẽ regnantaẽ non cognouerant Ipsumincarnis
quos ipseereauit : Iudaei quos peculiare sibi elegerat in plebẽ quib: suae cognotionis reue lauerat
anu. quos ninisicis patrũ glorificauerat act̃is quib: suaelegis doctrinã contulerat. Ex qͥb
somia nandũ pmiserat & in quib se in carnatũ ut ꝓmiserat ostendit : Ipsi cũ reupere uenien¬
tem magnagx parterecusarunt : Neq enĩ om̃s recusar̃ : alio quin nullus cẽ s aluur & supuacua
eius e& incarnatio
Nuncut multitum exutroq populo non credendorespuer̃ multicre dendo re ceper̃: dequib cuangelista
consequent̃ in sinuat dicens quot quot aũt receper eũ de diteis potestatẽ filios di fieri his quicredunt in nomine
cus consideremus frs xm̃ quanta gratiaredemptoris nr̃i quã magnas itmultitudo dulce dinis etus : Vnicus¬
ex patrenatus est & noluitremanere unus: Descendit ad terrã ubi fratressibi quib regnũ patri suidare

Expanded text:
erunt. Quem enim in potentia deitatis cuncta creantem regentemque non cognoverunt, ipsum in carnis ipse creavit; Judaei, quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum, ut promiserat, ostendit, ipsi eum recipere venientem magna ex parte recusarunt. Neque enim omnes recusarunt; alioquin nullus esset salvus, et supervacua ejus esset incarnatio. Nunc autem multi eum ex utroque populo non credendo respueruconsequenter insinuat, dicens: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, iis qui credunt in nomine ejus. Consideremusex Patre natus est, et noluit remanere unus. Descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare
Abbreviated transcription (Latin):
eius intellegis de quodicitpat̃ hicẽ filius meus dilectꝰ in quomihi complacui: inqua quia diuinitate
in passibilipermanente. sola humanitas mortẽ passaẽ & dolorẽ quasi filius offertur sed a ries

Expanded text:
ejus intelligis de quo dicit Pater: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , in qua quia, divinitate ejus intelligis de quo dicit Pater: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , in qua quia, divinitate impassibili permanente, sola humanitas mortem passa est et dolorem, quasi filius offertur, sed aries
Abbreviated transcription (Latin):
laberatione mirabili quiꝰ quis emendatius uiuere coeperit liberane desiderans cumelectis timens
ext̃minaricum reꝓbis hydriã ꝓfecto aquae quamundar&ur uelreficer& accipit : dtdũ altius sape
diluit in hominib. & in animalib quae arthacontinebat multi fari ã baptizatorũ differentiã incolũba
quae postdiluuiũ ramũ oliuae intulit in archã unctionẽ sp̃s scĩ quobaptizati inbuuntur intellexerit
tionem ꝓph& ari contemplatur :Tertia saeculia& ate ds̃ temptans obedientiã abrahae filiũ unicũ¬
cum quem diligebat in holo caustũ sibi offerre praecepit: non differt habrahã facere quȩ iub& ised
ꝓfilio immolaturaries. ipsecam̃ pobedientiae uirtute eximia perp&uaebenedictionis hereditate
donatur : Ecce habes hrdriã tertiã dudien senĩ quanta uirtus obedientiae quanta mercede remu

Expanded text:
liberatione mirabili, quisquis emendatius vivere coeperit, liberari desiderans cum electis, timens liberatione mirabili, quisquis emendatius vivere coeperit, liberari desiderans cum electis, timens exterminari cum reprobis, hydriam profecto aquae, qua mundetur vel reficiatur, accepit. At dum altius saperdiluit, in hominibus et in animalibus quae arca continebat, multifariam baptizatorum differentiam, in columba, quae post diluvium ramum olivae intulit in arcam, unctionem Spiritus sancti, quo baptizati imbuuntur, intellexerit, tionem prophetari contemplatur. Tertia saeculi aetate, Deus tentans obedientiam Abrahae, filium unicum, quem diligebat, in holocaustum sibi offerre praecepit . Non differt Abraham facere quae jubetur, sed pro filio immolatur aries; ipse tamen, pro obedientiae virtute eximia, perpetuae benedictionis haereditate donatur. Ecce habes hydriam tertiam. Audiens enim quanta virtus obedientiae quanta mercede remu
Abbreviated transcription (Latin):
luit : quicũq hisauditis metuentes cumimpis damnari cupientes benedici cũ piis omnẽ odiorũ & in¬
uidiae fomitẽ abicunt . dõ placre persacrificiũ iustitiae modestiã in nocentiã uirtutẽ patienti aecurant :
la sꝓfecto aquae inscriptura inuener undesalubrit̃ ab luti potatiq gauderent: Sedsi intellexerint cahin
homicidã uidaeorũ eẽperfidiã occisionẽ ab el passionẽ eẽ dñi saluatoris. terrã quae apperuit os suũ &
suscepit sanguinẽ eius demanucain. ecclesiã eẽ quaee ffusũ auidueis xp̃i sanguinẽ in misteriũ renoua
ũ mutatã repperiunt quae s acrae dictalegis sacratius intellegunt i
Secunda a&a tesaeculi inchoante deletus est aquis diluuii mundus obpeccatorũ magnitudinẽ : sed solus
noe propt̃ iustitiã cum domosua liberat us in archa: huius plage audita uastatione horribili paucor ũq

Expanded text:
luit. Quicunque, his auditis, metuentes cum impiis damnari, cupientes benedici cum piis, omnem odiorum et inluit. Quicunque, his auditis, metuentes cum impiis damnari, cupientes benedici cum piis, omnem odiorum et invidiae fomitem abjiciunt, Deo placere per sacrificium justitiae, modestiam innocentiae, virtutem patientiae curant: vas profecto aquae in Scriptura invenerunt, unde salubriter abluti potatique gauderent. Sed si intellexerint Cain homicidium Judaeorum esse perfidiam, occisionem Abel passionem Domini Salvatoris, terram quae aperuit os suum, et suscepit ejus sanguinem de manu Cain, Ecclesiam esse, quae effusum a Judaeis Christi sanguinem, in mysterium suaunt  Beda, repererunt, quia sacrae dicta legis sacratius intelligunt. Secunda aetate saeculi inchoante, deletus est aquis diluvii mundus, ob peccatorum magnitudinem; sed solus Noe per justitiam cum domo sua liberatus in arca . Hujus plagae 484 audita vastatione horribili, paucorumque
Abbreviated transcription (Latin):
illũ quo scripturae ante aduentũ saluatoris intelle gebantur. & eũ que mueniens ipsere uelauita postolis eoꝵ¬
q discipulis perp&uosequendũ reliquit. Et quidem potuit dñs uacua simplere hrdriasuino. quiin exordio
mundane creationis cuncta creauit exnihilo. Sed maluitd eaqua facereuinũ quotypicedo cer&. non sead
soluandã in ꝓbandãq. sed dd implendã potius legẽ ꝓph&asq uenisse neq alia suꝑ euangelicã gratiã fa¬
drias scripturarũ aquasalutari repletas. uideamus eandẽ aquã in suauissimũ uiniodorẽ gustũq conuorsã
In prima a&ate saeculi ab eliustũ frat̃ inuidens occidit & ob hocipse perp&suamar eynigloria beatus &iã
in euangelicis &a postolicis literis iustitiae laudemaccepit : fratricida impius a & ne maledictionis penas

Expanded text:
illum quo Scripturae ante adventum Salvatoris intelligebantur, et eum quem veniens ipse revelavit apostolis eorillum quo Scripturae ante adventum Salvatoris intelligebantur, et eum quem veniens ipse revelavit apostolis eorumque discipulis perpetuo sequendum reliquit. Et quidem potuit Dominus vacuas implere hydrias vino, qui in exordio mundanae creationis cuncta creavit ex nihilo; sed maluit de aqua facere vinum, quo typice doceret, non se ad solvendam improbandamque, sed ad implendam potius legem prophetasque venisse, neque alia super  Beda, drias Scripturarum aqua salutari repletas. Videamus eamdem aquam in suavissimum vini odorem gustumque conversam. In prima aetate saeculi, Abel justum frater invidens occidit ; et ob hoc ipse perpetua martyrii gloria beatus, etiam in evangelicis et apostolicis litteris justitiae laudem accepit, fratricida impius aeternae maledictionis poenas
Abbreviated transcription (Latin):
credendi a cuiuendi ꝓpositaẽ generi huma nopersex saeculi labentis ae tates id estusq ad tompus domisi
lapidis que muidit danihel praecisum demonte sine manib factũq ẽ in montẽ magnũ & implesscomnẽ terrã
luius & a postolus p&rus meminit itadicens adquẽ accedentes lapidẽ uiuũ & ipsitã quã lapide s uiui suꝑa edificam in
Bene secum dũ purificationem iud uerũ positae erant hrdriae. qui a iuidaeorũ tantũ populo lex ꝑ morsendata ẽ
Capiente sinquit singulae m&retasbinas uelternas. quia scripturae scãe auctores & ministraꝓph&ae mos
de patretantũ loquunt᷑ & filio ut estillud om̃a insapientia fecisti uirtus en ĩ dĩ & sapientiax p̃s ẽ modo &&iã
Verbum dñm & sp̃m̃totũ quae unus ds̃ ẽ intellegetrinitatẽ Sed quantũ int̃aquã & uinũ tantũ disiatint̃ sensũ

Expanded text:
credendi ac vivendi proposita est generi humano per sex saeculi labentis aetates, id est, usque ad tempus Domcredendi ac vivendi proposita est generi humano per sex saeculi labentis aetates, id est, usque ad tempus Domsolidata quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et implesse omnem terram . cujus et apostolus Petrus meminit ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini . Bene secundum purificatioCapientes, inquit, singulae metretas binas vel ternas. Quia Scripturae sanctae auctores et ministri prophetae, modo de Patre tantum loquuntur et Filio, ut est illud: Omnia in sapientia fecisti , virtus enim Dei et sapientia Christus est: modo etiam um totam, quae unus Deus est, intellige Trinitatem. Sed quantum inter aquam et vinum, tantum distat inter sensum
Abbreviated transcription (Latin):
endo quidest quae tam̃ postmodũ glori ficanda erat in resurrectionis gloria Dixit matenusiministris
qđuimq dort rituobis facite. S ciebat quidem mat̾ euis humani tatem filiisui. lic& hoc modiuder&
ne gando quo dposcebat: mat tam̃ sciebat pi& atem fili quod negare noluit qđ p&lebatur. fiducialit̃
mandauit ministris : ut mandata implerent iubentis fili. Erantibilapidede hydriae sex positae
seuimdũ purificationem iudeorum capientes singulae metretas binas uelternas hydriaeuo¬
santur uasa aquarũ receptui parata. Greccenĩ aqua idordicitur aquaeaũt scripturae sacras scies¬
tiã designat: quae suo sauditores & a peccatoꝵ sorde abluere & diuinae cognitionis sol& fonte potari¬
ia cordas deuotascõꝵ. quorum ꝑfectiouitae & fidei ad exemplũ recte

Expanded text:
endo quid est, quae tamen natura postmodum clarificanda erat in resurrectionis gloria. Dixit mater ejus ministris: endo quid est, quae tamen natura postmodum clarificanda erat in resurrectionis gloria. Dixit mater ejus ministris: Quodcunque dixerit vobis, facite. Sciebat quidem mater ejus humanitatem filii sui, licet hoc modo videtur negare, quod poscebatur; mater tamen sciens pietatem filii, quod negare nollet, quod petebatur, fiducialiter mandavit ministris, ut mandata implerent jubentis filii. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binas vel ternas. Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata. Graece enim aqua ὓδωρ dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere, et divinae cognitionis solet fonte potara sunt devota sanctorum, quorum perfectio vitae et fidei ad exemplum recte