comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eioestudio int̃ dũ p̾dicationis cessirent. Querendũ ergo quomodo mortuio
sepelunt mortuos suos nisi cũ ab impiis & mortuis dõ humant aidauera
defunctox Unde manifestũ qđ sic̃ morit᷑ ciro cũ deserit᷑ ab anima. itarurs
anima eũ deserit᷑ adõ Et inde .ẽ. quod ait sine mortuos sepelire mortuos
suos: infideles scilicet eos qui defuncti erant cirne Aesi puitent᷑ dicat
Iu qͥ fide uiuis & mortuus scło ꝓbaris. nihil tibi cũ mortuis. Ideo illuci
consortib relinque. tu aut̃ una cũ electis sequere me uitã: Alioquin cũ
mortuis deputaberis. Hec ñ qd funera de functis ab neget. sed ut doc¬
trinã ubiq credentib aperut. Neq ut ab officio patris filiũ reuooet.
ꝓsedut a consortio impioꝵ eũ secernat. & om̃a ꝓtẽpore ꝓofficio ꝓdoctrina

Expanded text:
et a studio interdum praedicationis cessarent. Quaerendum ergo quet a studio interdum praedicationis cessarent. Quaerendum ergo quab impiis et mortuis Deo humantur cadavera defunctorum? Unde manifestum quod, sicut moritur caro cum deseritur ab anima, ita rursus anima cum deseritur a Deo. Et inde est quod ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos, infideles scilicet eos qui defuncti erant carne. Ac si patenter dicat: Tu qui fide vivis, et mortuus saeculo probaris, nihil tibi cum mortuis, ideo illud consortibus relinque: tu autem una cum electis sequere me in vitam, alioquin cum mortuis deputaberis. Haec non quod funera defunctis abneget, sed ut doctrinam ubique credentibus aperiat: neque ut ab officio patris filium revocet; sed ut a consortio impiorum eum secernat, et omnia pro tempore, pro doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
impolend ipudei eñ fibus. ad domũ ꝓfiliȩ ire n debiuit Inquide s funt
uocat. Sed mox instruit sciens qd ñ discipulatũ respueret. imino exple¬
rodebiti. of ficii pitris pictate. ut libcrior eũ scqueret᷑ Permit ee ait
mortuos sepelire mortuos suos Nũquid religionis officiũ humandi
qurod ab auetoritate sc̃arũ scripturarũ ꝑ cepimiꝰ uetat: dũ pet̃ni funeris
sepultura ꝑhabet᷑ . Ita nequaquã hoc dixeri eoquod aliud sit ꝑfcctio
discipulatꝰ epa aliud iitũ religionis. Humana naq post habenda emꝑ
diunis. & prȩferenda quȩ sũma sunt humanis Qm̃ cũ studiũ aut intent̾io
diuidit᷑ ꝑ multa. fit minor ad eximu Iderreo dñs p̃dicatorib euu angelit
nemiiẽ nua silutire ꝑmittit. ñ qđ dõ beniuolentiȩ displiceat offituũ.
sed qđ inreuocabilis ex sequutio & euuangelitandi plus pliceat intentio
Uine ceapłi muustros eligunt administer iũ puperũ. ne iposi occupitoit

Expanded text:
implenda. Fidei enim filius, ad domum perfidiae ire non debuit. Siquidem nec ei latum vocat, sed mox instruit, sciens quod non discipulatum respueret animo, expleta debiti officii patris pietate ut liberior eum sequeretur. Permitte, ait, mortuos sepelire mortuos suos. Nunquid religionis officium humandi, quod ab auctoritate sanctarum Scripturarum percepimus, vetat, dum ppultura prohibetur? Itaque nequaquam hoc dixerim, eo quod aliud sit perfectio discipulatus Christi, aliud initium religionis; humana namque posthabenda semper divinis, et praeferenda quae summa sunt humanis: quoniam cum studium, ait, intentio, dividitur per multa, fit minor ad eximia. Idcirco Dominus praedicatoribus Evangelii neminem in via salutare permittit ; non quod Deo benevolentiae displiceat officium, sed quod irrevocabilis exsecutio, 418 et evangelizandi plus placeat intentio. Hinc et apostoli ministros eligunt ad ministerium pauperum, ne ipsi occuparentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tropologiã siquis centenariã at tigerit ꝑfectionẽ. quasi habrahã isaac exre¬
ꝓmis sione generans. inueniet quo miser introrsus gemat Quia partꝰ ad huc
enutero quasi puer indomo male uitioꝵ languorib uexatꝰ paraliticꝰ iacet.
altera pars & enĩ. ẽ. in nobis centenaria dequa spiritales sumꝰ Altera uero
animalis. unde quȩ dĩ st̃ necdũ recte sapimꝰ quia animalis homo ñ ꝑcipit ea
ex fide cotidie eurat᷑ Dñe inquiens puer incus iacet domo sndomse in

Expanded text:
tropologiam, si quis centenariam attigerit perfectionem, quasi Abraham, Isaac ex retropologiam, si quis centenariam attigerit perfectionem, quasi Abraham, Isaac ex repromissione generans, inveniet quo miser introrsus gemat. Quia partus adhuc in utero, quasi puer in domo, male vitiorum languoribus vexatus, paralyticus jacet. Altera pars etenim est in nobis centenaria, de qua spiritales simus; altera vero animalis, unde quae Dei sunt necdum recte sapimus; quia animalis homo non percipit ea ex fide quotidie curatur: Domine, inquiens, puer meus jacet paralyticus in
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ. xp̃s accepto fert confitet᷑ Iustificat᷑ autẽ exfide. & prinã carnis con¬
ditionẽ ñ sꝑnit. curã gerens ꝓdomesticis. Qua ꝓpt̃ nec inmerito uirtu¬
tum militia circũuallatꝰ centurio nominat᷑. Centurio quippe acentũ
nom̃ accepit Centenarius uero numerꝰ de leua semꝑ in dexterã coronã
cȩlestis. & beatitudinẽ designans transfert᷑: eos ostendens inbeata uita fu¬
uit turos qui adextris erunt locandi Qui ꝓfecto quia ꝑfecti st̃ necesse ꝓ
iꝑfectis dñm exorant. eo quod ad huc sub sp̃u seruitutis quasi pueri timo¬
re p̾munt᷑ seruili. quatinꝰ ab eis paulatĩ ꝑfecta caritas foras mit tit timo¬
rem Sed tam̃ ad huc eadẽ gentilitas quia nec dũ renata ideo sub potestate
alterius ẽẽ fert᷑. habens ñ mmꝰ subse milites quã & suꝑse dominos qui sibi
aduniuersa quȩ carnis erant officiosissime male famulabant᷑. Sed & iuxta

Expanded text:
tem ex fide, et primam carnis contem ex fide, et primam carnis conditionem non spernit, curam gerens pro domesticis. Quapropter nec immerito, virtutum militia circumvallatus, centurio nominatur. Centurio quippe a centum nomen accepit. Centenarius vero numerus de laeva semper in dexteram, coronam coelestis et beatitudinem designans, transfertur, eos ostendens in beata vita futuros, qui a dextris erunt locandi. Qui profecto, quia perfecti sunt, necesse pro imperfectis Deum exorent, eo quod adhuc sub spiritu servitutis, quasi pueri timore premantur servili; quatenus ab eis paulatim perfecta charitas foras mittat timorem. Sed tamen adhuc eadem gentilitas, quia, necdum renata, ideo sub potestate 407 alterius esse fertur, habens non minus sub se milites, quam et super se dominos, qui sibi ad universa quae carnis erant, officiosissime male famulabantur. Sed et juxta
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ xp̃i cȩlitꝰ reserauit. Vnde ꝑ eũ nec immerito fides gentiũ collaudat᷑
Uã in priori lȩpso unuersitas designat᷑. quos leprai peccati originalis resꝑ¬
serat. in isto uero centurione sola gentilitas aggregat᷑. Cuiꝰ nimirũ fides
p̃dicationis &esignoꝵ ꝑcepta plenis sime crediderunt. Isrł autẽ inquit
me non cognouit. & populus ille me ñ intellexit Non quod in isrł salua¬
to tunc fides aliqua ñ fuerit. seđ in isto plurima & p̾cipua quasi in om̃i¬
bus gentib apꝓbat᷑ Ostendit deniq: in illo electos ꝑ gr̃am exgentib
ꝓpterea fides eiꝰ israheli cũ pomoꝵ fructib p̃ponit᷑ fructꝰ autẽ fidei
fuit caritas. qua dm̃ & ꝓximũ dilexit. Prudentia & intellectꝰ quib in
homine diuinitatẽ dep̃hendit. Humilitas fundatis sima qua se indignũ¬

Expanded text:
Pater Christi coelitus reseravit. Unde per eum, nec immerito, fides gentium collaudatur. Pater Christi coelitus reseravit. Unde per eum, nec immerito, fides gentium collaudatur. Nam in priori leproso universitas designatur quos lepra peccati originalis resperserat, in isto vero centurione sola gentilitas aggregatur. Cujus nimirum fides,praedicationis et signorum percepta, plenissime crediderunt. Israel autem, inquit, me non cognovit et populus ille me non intellexit . Non quod in Israel salvato tunc fides aliqua non fuerit, sed in isto plurima et praecipua, quasi in omnibus gentibus, approbatur. Ostendit denique in illo electos per gratiam ex gentibus, propterea fides ejus Israeli cum pomorum fructibus praeponitur. Fructus autem fidei fuit charitas qua Deum et proximum dilexit; prudentia et intellectus quibus in homine divinitatem deprehendit; humilitas fundatissima, qua se indignu
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ hie fide quãuus ad huc gentilis intelligere potuit de diumis: & ipru¬
pruis fore ñ p̾scielut: Nonutiq sed fide laudat & apꝓba quã ꝙpte
dederat. Et nurit᷑ ut nos ad mirantes faciat Sic quoq & ad hibrabuã dr̃
non eo gnomi quod timeas dm̃. idẽ cognoscere faciã Qui nimirũ loquendi
madus inseripturis sicris usitatissimꝰ .ẽ. Sed tam̃ sicuti ꝑfectꝰ tonoe ii
mitius gentũ fides ꝑfecta ex dñi amimiratione ostendit᷑. Ergo mmindo
nihil in conspectu eiꝰ mirabile. & tantũ unius ad mirat᷑ fidẽ. Ideo sequentib
ait  Amen dico uob̃. ñ iueni tantã fidẽ in in isrł. Non de omib priorib
patrib & sc̃is hoc dictũ putamꝰ. sed desolis eiꝰdẽ temporis loquit᷑ hominib
Quib ideo istius antefert᷑ fides. quia eos licet lex aut ꝓphetȩ tamen longa
eruditione ꝑduxerant ad fidem. Hunc uero nullo docente alio. pat᷑ solus

Expanded text:
dem hic, fide, quamvis adhuc gentilis, intelligere potuit de divinis, et prudem hic, fide, quamvis adhuc gentilis, intelligere potuit de divinis, et pruprius fore non praesciebat? Non utique; sed fidem laudat et approbat, quam ipse dederat, et miratur, ut nos admirantes faciat. Sic quoque et ad Abraham dicitur: Nunc cognovi quod timeas Deum , id est, cognoscere faciam. Qui nimirum loquendi modus in Scripturis sacris usitatissimus est. Sed tamen, 406 sicuti perfectus timor in mitiis gentium, fides perfecta ex Domini admiratione ostenditur. Ergo in mundo nihil in conspectu ejus mirabile, et tantum unius admiratur fidem. Ideoque sequentibus ait: Amen dico vobis: non inveni tantam fidem in Israel. Non de omnibus prioribus Patribus et sanctis hoc dictum putamus, sed de solis ejusdem temporis loquitur hominibus, quibus ideo istius antefertur fides, quia eos, licet lex aut prophetae, tamen longa eruditione perduxerant ad fidem; hunc vero, nullo docente alio, Pater solus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & in antiquo populo romano quos lib̃tas generis nobilitabat. nullus eoꝵ
quos iudiciaria dãpnabat sententia quẽ piã torquebat cruciatib. sed seruilis
conditio illos poenis afficiebat. quantomagis in electoꝵ angłoꝵ ondinibus
quodãmodo nullus exactor poenarũ uire credit᷑. Sed tortores illi nimirũ
intellegunt᷑. quos & potestas p̾mit ut oboediant imꝑatis. & conditio peccati
uiciat ut in malo ministri poenarũ sint. qui nũquã aliud queant quãuis
male uelint. nisi quod diuina equitas decreuerit. Unde & in hoc eodẽ euuan¬
glio iure tortores appellant᷑. Quod prudent᷑ iste in telligens supplicit᷑
ni infuii mas uel contririe potestates quib fortassis iste torquebatur
nua illi maligni nihil am̃pliui porrant qua quod iuber ꝓciuł ab ho¬
miria gellerent᷑. maxone ille cũ posset solo curare uerbo Multi siqui¬

Expanded text:
Nam et in antiquo populo Romano, quos libertas generis nobilitabat, nullus eorum Nam et in antiquo populo Romano, quos libertas generis nobilitabat, nullus eorum quos judiciaria damnabat sententia, quempiam torquebat cruciatibus; sed servilis conditio illos poenis afficiebat; quanto magis in electorum angelorum ordinibus, quodammodo nullus exactor poenarum jure creditur. Sed tortores illi nimirum intelliguntur, quos et potestas premit ut obediant imperatis, et conditio peccati vitiat, ut in malo ministri poenarum sint, qui nunquam aliud queant, quamvis male velint, nisi quod divina aequitas decreverit. Unde et in hoc eodem Evangelio jure tortores appellantur. Quod prudenter iste intelligens, suppliciteris infirmitas, vel contrariae potestates, quibus fortasse iste torquebatur; quia illi maligni nihil amplius possunt quam quod jubetur, procul ab homine pellerentur, maxime ille cum solo posset curare verbo. Multa siqui
Abbreviated transcription (Latin):
ad laudẽ sui tenet om̃s ad se uenire ubet: Non quod ab eo unquã exeant.
scilicet ab illa int̾nę uisionis dulcedine dũ ad nos ueniunt. sed hoc. ẽ. illis
ire quandoq ereaturarũ & nr̃am intendere causam. Venire uͦ in contẽpla¬
tionem illius inmensę maiestatis semꝑ ꝓpensius aspicere. Unde recte dr̃
magis ad eũ uenire credunt᷑. quia inmensus. ẽ. & suma beatitudo quẽ aspiciunt
Cȩterũ quod ait & seruo meo fac hoc & facit. uidet᷑ ab his demonũ seruitia pru¬
dent᷑ se creuisse quos & seruos appellat. & ab eo sicut nec redire. ita nec ue¬
nire suo exẽplo ũquã designat. NUimirũ quia semꝑse suasq nequitiarum
fraudes intendere. ñ ex diuino ussu. sed ꝓsua pellecti suꝑbia non omittunt
Quia sicut eoꝵ. ẽ. ire. nec aliquando ab his desĩnere. ita potestate dñi agente.
qui eoꝵ bene utit᷑ malis uelint nolint. explent onĩã quȩ sibi sunt imperata

Expanded text:
ad laudem sui tenet, omnes ad se venire jubet. Non quod ab eo unquam exeant, ad laudem sui tenet, omnes ad se venire jubet. Non quod ab eo unquam exeant, scilicet ab illa aeternae visionis dulcedine, dum 405 ad nos veniunt; sed hoc est illis irae, quandoque creaturarum, et nostram intendere causam. Venire vero in contemplationem illius immensae majestatis semper propensius aspicere. Unde recte dicimagis ad eum venire creduntur, quia immensus est et summa beatitudo, quem aspiciunt. Caeterum quod ait: Et servo meo: Fac hoc, et facit, videtur ab his daemonum servitia prudenter secrevisse, quos et servos appellat, et ab eo sicut nec redire, ita nec venire, suo exemplo unquam designat. Nimirum quia semper se suasque nequitiarum fraudes intendere, non ex divino jussu, sed pro sua pellecti superbia, non omittunt. Quia, sicut eorum est ire, nec aliquando ab his desinere, ita, potestate Domini agente, qui eorum bene utitur malis, velint nolint, explent omnia quae sibi sunt imperata.
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut iã male puniat᷑. Et hoc dicto. silet cȩlestis orator Ac si patent᷑ diceret
sibi quidẽ apperui uulnera. tu qͥ medicꝰ es nosti melius implere officiũ̃. &
p̃stare salutẽ obquã uenisti. qͥa salus mundi crederis. Nihilominꝰ ergo mi¬
randũ in eo qͦd ait. habeo sub me milites. & dico huic uade & uadit. & alio ueni
&uenit. & seruo meo fac hoc & facit Puto enĩ quod om̃a cȩlestia rimãuerat
qͥ & diuinitatẽ in homine dep̾hendit. & officia cȩlestis m̾ilitiȩ plenissime in¬
tellexit. & seruoꝵ ab his ut estimo secreuit famulatũ. ã ille int̾nꝰ arbit̃
alio int̾dũ dicit angłoꝵ uade.dũ ad nos eos quã sepe mittit. Quia ad hoc
salutis. ut nr̃ę uitȩ negotia cotidie disponant. & singaloꝵ oꝑa renuntient
creatori AAlio uͦ ueni & uenit. qͥa & eos quos mittit & illos quos indefessos int

Expanded text:
sed ut jam male puniatur. Et, hoc dicto, silet coelestis orator, ac si patenter diceret: sed ut jam male puniatur. Et, hoc dicto, silet coelestis orator, ac si patenter diceret: Tibi quidem aperui vulnera, tu medicus es, nosti melius implere officium et praestare salutem ob quam venisti, quia salus mundi crederis. Nihilominus ergo mirandum in eo quod ait: Habeo sub me milites, et dico huic: Vade, et vadit; et alii: Veni, et venit; et servo meo: Fac hoc, et facit. Puto enim quod omnia coelestia rimatus erat, qui et divinitatem in homine deprehendit, et officia coelestis militiae plenissime intellexit, et servorum ab his, ut aestimo, secrevit famulatum. Nam ille internus arbiter, alii interdum dicit angelorum: Vade, dum ad nos eos quam saepe mittit; quia ad hoc cepturi sunt salutis, ut nostrae vitae negotia quotidie disponant, et singulorum opera renuntient Creatori; alii vero: Veni, et venit. Quia et eos quos mittit, et illos quos indefessos intus
Abbreviated transcription (Latin):
ad effectũ. Hinc certe dere ñ dubia ipse nob̾ faciens argum̃tũ. immo ꝑeũ
sp̃s diuinꝰ a quo illustrabat᷑ ad credendũ id quod ad huc dubiũ erat pla¬
nius inducit᷑. Simili quoq modo exãggerat paulo suꝑius exordiũ narran¬
di ad dñm. ta ꝑse quã etiã & ꝑ int̾nuntios more rethoꝵ Primũ eni narrat
beneficia & humanttates. quod ȩdificauerit sinagogã uideis & dilexerit
gentẽ ilłã quã nouerat dñm dilexisse. deinde supplicit᷑ eũ dñm uocans
dicit. puer m̃s iacet indomo Et ñ qualit᷑ cũq sed paraliticꝰ Ac de inceps
& male inqͥt torquet Quod solũ sufficeret ad penã si torqueret᷑. tamen
addidit male ad conꝑationẽ eoꝵ qui aliquando torquent᷑ ut corrigantur
aut ꝓbent᷑ Hic autꝰ male corque tꝰ ꝓpe insclicitate peccati. ñ ut em̃det᷑ qͥdẽ

Expanded text:
ad effectum. Hinc certe, de re non dubia ipse nobis faciens argumentum, imo per ead effectum. Hinc certe, de re non dubia ipse nobis faciens argumentum, imo per eum Spiritus divinus, a quo illustrabatur, ad credendum id quod adhuc dubium erat, planius inducitur. Simili quoque modo exaggerat paulo superius exordium narrandi ad Dominum, tam per se, quam etiam per internuntios, more rhetorum. Primum enim narrat beneficia et humanitates, quod aedificaverit synagogam Judaeis, et dilexerit gentem illam, quam noverat Dominum dilexisse. Deinde suppliciter eum Dominum vocans, dicit: Puer meus jacet in domo, et non qualitercunque, sed paralyticus, ac deinceps, et male, inquit, torquetur. Quod solum sufficeret ad poenam, si torqueretur, tamen addidit, male, ad comparationem eorum, qui aliquando torquentur ut corrigantur, aut probentur. Hic autem male torquetur propter infelicitatem peccati, non ut emendetur quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
ac cetera. quantomagis tu ñ sub aliquo habens exercitũ angłoꝵ & coꝵ obse¬
quio quã potent̃ cun̾ta disponis Prius nãq uerbo cuncta potes. dẽ inde
magnoꝵ militũ officio potestattue possides. In altero quidẽ maiestatis ha¬
bens imperiũ. in altero uͦ dignitatis obsequiũ. Quod si ego sub potestate alte¬
rius tanta queo sine labore ꝑ subiectos. quantomagis tu utiq ꝑ eximios
apparitores. qui uerbo simul om̃a potes: Facit enĩ hic ñr pbilosophus in¬
ductionẽ cõparationis aminore ad maiorẽ. Id circo infit Si ego sub potesta
te alteru̾s tanta ualeo ostendens quod xp̃s iuxta diuinitatẽ sub nullius s
poeestate. & tam̃ p̃sit exercitib etiã uxta humanitatẽ. Vnde & rex saba¬
oth. hocẽ. exercituũ uocat᷑. Nã om̃is ut aiunt argum̃ tatio duob fit modis
aut ꝑ inductionẽ. aut ꝑ ratiocinationẽ. Sed inductio ab aliquib scłi sapien¬
tib sensim ꝑ exemplũ stu̾det. ut hic ñ orator animũ uidicis ꝓmouere

Expanded text:
vadit, ac caetera; quanto magis tu non sub aliquo habens exercitum angelorum, et eorum obsequio quam potenter cuncta disponis? Prius namque verbo cuncta potes, deinde magnorum militum officio potestative possides: in altero quidem majestatis habens imperium, in altero vero dignitatis obsequium. Quod si ego sub potestate alterius tanta queo sine labore per subjectos, quanto magis tu utique per eximios apparitores, qui verbo simul omnia potes? Facit enim hic noster philosophus inductionem comparationis a minore ad majorem. Idcirco infit: Si ego sub potestate 404 alterius tanta valeo, ostendens quod Christus, juxta divinitatem, sub nullius sit potestate, et tamen praesit exercitibus, etiam juxta humanitatem. Unde et Rex sabbaoth, hoc est exercituum, vocatur. Nam omnis, ut aiunt, argumentatio duobus fit modis: aut per inductionem, aut per ratiocinationem. Sed inductio ab aliquibus saeculi sapientibus sensim per exemplum studet, ut hic noster orator, animum judicis permovere
Abbreviated transcription (Latin):
dicia redẽptoris qui & istũ iniuste reiecit quẽ prius ñ intꝰ a suo infide
nuit quẽ prius p̃destinatũ adutã diuinitꝰ elegit Vnde ad hȩc quid
aliud elieimꝰ quã. Nlud apłi. o altitudo diuctiarũ sapientiȩ & scientis dĩ¬

Expanded text:
dicia Redemptoris, qui et istum juste rejecit, quem prius non intus a suo infideldicia Redemptoris, qui et istum juste rejecit, quem prius non intus a suo infidelnuit, quem prius praedestinatum ad vitam divinitus elegit. Unde ad haec quid aliud dicimus, quam illud Ap
Abbreviated transcription (Latin):
fuenit. ut uel tuguriũ nullũ haberet in fr̃is Ac si diceret Cur ꝓp̃t
amibitiones & lucra sequenss. qui tantȩ pauꝑtatis ec̃ ꝓbor. ut nee ciput ha¬
beĩ quo reclinẽ. Sed altius intelligendũ inisto & in om̃ib qui for te foueas
babent prauitatis. & demones nidificint. filiũ hominis ñ hubere in eis quo
mentib fide prius mundans corda eoꝵ. Ceterũ in eis qui aut foueas sibi fo¬
diunt prauitatis ait inquib: uolueres demonioꝵ ndificatat uitioꝵ artib
ds reclinare ñ credit᷑ Id circo ex uniuersis suos requirit dñs sectatores:
inquib ꝑfidẽ ea que curitatis s̃ impleant᷑ Patet igit᷑ ut dixi quod xp̃s
hune seribũ ñ uolentẽ sequi. sed fingentẽ ꝓdidit. quẽ exhorrust p̃sũ¬
mentẽ Alioquim quomodo uolentẽ istũ reppelleret: qui aliũ ire cupi¬
entẽ. ꝓhibuit ne abiret. Uerũ tam̃ in utrisq stupenda & formidinda iu¬

Expanded text:
fuerit, ut vel tugurium nullum haberet in terris. Ac si diceret: Cur propter fuerit, ut vel tugurium nullum haberet in terris. Ac si diceret: Cur propter ambitiones et lucra sequeris, qui tantae paupertatis esse probor, ut nec caput habeam quo reclinem? Sed altius intelligendum in isto, et in omnibus qui forte foveas habent pravitatis, et daemones nidificant, Filium hominis non habere in eis quo mentibus, fide prius mundans corda eorum. Caeterum in eis qui aut foveas sibi fodiunt pravitatis, ut in quibus volucres daemoniorum nidificant vitiorum artibus, Deus reclinare non creditur. Idcirco ex universis suos requirit Dominus sectatores, in quibus per fidem ea quae charitatis sunt impleantur. Patet igitur, ut dixi, quod Christus hunc scribam non volentem sequi sed fingentem prodidit, quem exhorrruit praesumentem. Alioquin quomodo volentem istum repelleret, qui alium ire cupientem prohibuit ne abiret? Verumtamen in utrisque stupenda et formidanda ju
Abbreviated transcription (Latin):
quib semꝑ aut latere aut reftu gere captat. Deniq insidiatrix domesti¬
carũ auiũ. pullos gallinarũ indefessi nipore accrat. Deqͥb dñs hierłm inqͥt¬
Quociens uolui congart filios tuos quẽ ad modũ gallina congregat pullos su¬
os sub alis sius. Istos nãq pullos sẽꝑ insectant᷑ heretici. & rapere moliunt᷑ de
sub alis dñi Qđ sane animal nũquã mansuescit. ut dolos deserat Propi
qͦd dñs hunc reiecit : quia infelle amaritudinis sequi se pollicebat᷑ Non
quidẽ ut fructificaret. sed ut demoliret uinẽa. de qͥb ipse incanticis. Ca¬
pite nobis uulpes quȩ demoliunt᷑ uineas Et sanson ideo ad caudas earũ
faces ligat. qͥa heretici semꝑ post se ad suc cendendas segetes ignẽ tra¬
hunt Bene hunc dñs repellit. ne dissipulatꝰ occasione messẽ dñi
consumeret: Potest tam̃ & lectorẽ edifficare. qd dñs tantȩ pauꝑtatis

Expanded text:
quibus semper aut latere aut refugere captat. Denique insidiatrix domestiquibus semper aut latere aut refugere captat. Denique insidiatrix domesticarum avium, pullos gallinarum, indefessa rapere curat; de quibus Dominmodum gallina congregat pullos suos sub alis suis? Istos namque pullos semper insectantur haeretici, et rapere moliuntur de sub alis Domini. Quod sane animal nunquam ita mansuescit, ut dolos deserat. Propter quod Dominus hunc rejecit, quia in felle amaritudinis sequi se pollicebatur; non quidem ut fructificaret, sed ut demoliretur. De quibus ipse in Canticis: Capite nobis vulpes, quae demoliuntur vineas . Et Samson ideo ad caudas earum faces ligat , quia haeretici semper post se ad succendendas segetes ignem trahunt. Bene hunc Dominus repellit, ne discipulatus occasione messem Domini consumeret. Potest tamen et lectorem aedificare, quod Dominus tantae paupertatis
Abbreviated transcription (Latin):
de fides hospiciũ Hinc sane apte dr̃. uulpes foueas habent Ilioquin tales
nisi foueas haberent & dolos acfraudes. uulpes ñ essent: Sed & nisi quia
foueas habent & t̾renarũ spłluncas insidiarũ. uolucres cęli idẽ. demonia
in aere isto uolantia. nidos in eis minime haberent: Et si ñ prius in eis nidi¬
ficas sent. isti sibi foueas intrnis prauitatib ñ effoderent. Uuno uero ideo
semꝑ heretici quer̃ foueas: quia ineisdẽ demones uitioꝵ nidos habent Istȩ st̃
gͦ uolucres quas habrahũ ex holocausto suo uesꝑe aiebat. Uolucres sẽꝑruratȩ
ad deuorandũ. Quã bene heretici uulpib conꝑant᷑ Fallax enĩ animal satis
& semꝑ insidiis intentũ. fraudis rapinã passi exercens: nc̃ extra ñc̃ infra. nẽcir¬
ca domos int̾ ipsa hospicia hominũ fraudẽ requirens. Iugit᷑ foueas parat: in

Expanded text:
de fidei hospitium. Hinc sane apte dicitur: Vulpes foveas habent. Alioquin tales, de fidei hospitium. Hinc sane apte dicitur: Vulpes foveas habent. Alioquin tales, nisi foveas haberent et dolos ac fraudes, vulpes non essent. Sed et nisi quia foveas habent, et terrenarum speluncas insidiarum; volucres coeli, id est daemonia in aere isto volantia, nidos in eis minime haberent. Et si non prius in eis nidificassent, isti sibi foveas in terrenis pravitatibus non effoderent. Nunc vero ideo semper haeretici quaerunt foveas, quia in eisdem daemones vitiorum nidos habent. 416 Istae sunt ergo volucres, quas Abraham ex holocausto suo vespere aiebat, volucres semper paratae ad devorandum . Quam bene haeretici vulpibus comparantur: fallax enim animal satis, et semper insidiis intentum, fraudis rapinam passim exercens, nunc extra, nunc infra, nunc circa domos inter ipsa hospitia hominum fraudem requirens, jugiter foveas parat, in
Abbreviated transcription (Latin):
meubs & uineutib lucrũ aut uanã querat głam Sicitaq & symon
magꝰ requi desiderat N ã petrus princeps apłoꝵ ꝑmnare sequit sea
mergit: Ad passionẽ qͦq sed negat Quod s̃i tant᷑ una cũ ceteris de ser
nec se qui ualet ad om̃a. quid putas iste incautꝰ ꝓmissor si t̃c ad eẽt. Uerũ¬
tam̃ sic dicit quasi cũ eo posset ferre crucis ignominiã. portas confringe¬
re infero. mortẽ quoq morte destruere. & uitã resurgendo restituere.
ac cȩtera quȩ de xp̃o difficile ẽ. enumerare. Idcirco unicuiq pͥus cogitan¬
dũ quid possit. aut eui uelqͥd uoueat. quoue animo. qua intentione. Sed qđ
iste dolose hȩc ꝓmiserit. pandit mox conspector om̃iũ qui corda inspicit
eũ deuote offerentẽ repellat: sed insinuando qualis esset iste demonstrat
Tenet enĩ hic hereticoꝵ aut hypocritarũ formã. qui semꝑ ob aliud dm̃ con¬
fiteri & sequi se simulant. quoꝵ ñ approbat᷑ officiũ. quia ñ habent in cor¬

Expanded text:
raculis et virtutibus lucrum, aut vanam quaerat gloriam. Sic itaque et Simon magus sequimergitur : ad passionem quoque, sed negat Quod si tantus una cum caeteris deserit, nec sequi valet ad omnia; quid putas iste incautus promissor, si tunc adesset? Verumtamen sic dicit, quasi cum eo posset ferre crucis ignominiam, portas confringere inferorum, mortem quoque morte destruere, et vitam resurgendo restituere, ac caetera quae de Christo difficile est enumerare. Idcirco unicuique prius cogitandum quid possit, aut cui, vel quid voveat, quove animo, qua intentione. Sed quod iste dolose haec promiserit, pandit mox conspector omnium, qui corda inspicit ua. Non quod eum devote offerentem repellat, sed insinuando qualis esset iste, demonstrat. Tenet enim hic haereticorum aut hypocritarum formam, qui semper ob aliud Deum confiteri et sequi se simulant: quorum non approbatur officium, quia non habent in cor
Abbreviated transcription (Latin):
de quo diximꝰ. sed tantũ labiis dicendo nugister sequar te Sie itaq dẽci¬
dnt̃ qb nfittit aut incaute aut ficte. sẽ. dm̃ ad om̃a sequi posse Displicet
enĩ đo niti delis & stulta ꝓmissioꝰ Necdũ sciebat miser qui nã uel quant᷑
de sia eponũb ut primitiȩ do & agno essent etã sine maculised ert

Expanded text:
de quo diximus; sed tantum labiis dicendo: Magister, sequar te. Sic itaque decide quo diximus; sed tantum labiis dicendo: Magister, sequar te. Sic itaque decidit qui promittit, aut incaute aut ficte, se Deum ad omnia sequi posse. Displicet enim Deo infidelis et 415 stulta promissio. Necdum sciebat miser, quinam vel quantus de terra ex omnibus, ut primitiae Deo et Agno essent etiam sine macula. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
do inmiari aliquando inmontib aliqͥndo indeserto Et hincẽ. qđ iubet nc̃
ire trans fretũ ut aturbis tã ipse quã & sui paululũ requiescerent atuhud¬
tu eoꝵ & laborib Hinc quoq dat᷑ indiciũ doctorib qđ aliquando de beant
occupari in p̃dicationib: & negotiis eccłarũ aliquando uͦ remotius uiuere
& soli dõ uacare p̃cib acstudio contẽplandi dm̃ Alit̃ aut̃ dñs uidens tur¬
bas circa se nec dũ fide feruentes sed corpore tantũ tumultuantes: iu¬
dit qđ in conscientia infidelitatis ad huc ꝓcella. conlidebant᷑ ic paciebint᷑
naufraugio Fluctuantes. uis sit ire trans fretũ ut eos afluctib imioueret.
cepost eũ irent trans fretũ tẽptationis. qͥb int̃dũ dedit inducias conuer¬
tendi ab insipientia sua Ipse dũtaxat iubet ire trans fretũ ut ad patrci
ill. Migister sequar te quocũq ĩeris Accessit aut̃ ñ fide ut centurio ille

Expanded text:
do in mari, aliquando in montibus, aliquando in deserto Et hinc est quod jubet nunc do in mari, aliquando in montibus, aliquando in deserto Et hinc est quod jubet nunc ire trans fretum, ut a turbis tam ipse, quam et sui paululum requiescerent a tumultu eorum et laboribus. Hinc quoque datur indicium doctoribus, quod aliquando debeant occupari in praedicationibus, et negotiis Ecclesiarum; aliquando vero remotius vivere, et soli Deo vacare precibus ac studio contemplandi Deum. Aliter autem, Dominus videns turbas circa se necdum fide ferventes, sed corpore tantum tumultuantes, vidit quod in conscientia infidelitatis adhuc procella collidebantur, ac patiebantur naufragium fluctuantes, jussit ire trans fretum, ut eos a fluctibus amoveret, et post eum irent trans fretum tentationis; quibus interdum dedit inducias convertendi ab insipientia sua. Ipse duntaxat jubet ire trans fretum, ut ad patriam, illi: Magister, sequar te quocunque ieris. Accessit autem non fide, ut centurio ille,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ saluator licet passus dicat᷑ aut lassus. atit esuriens & huiꝰmodi passio¬
nes absq doloris & laboris affectu sustinuerit:. Quod si uerũ.ẽ: nec
nr̃as infirmitates tulit. nec passiones portauit. Immo uere passus qui
doluit : & laborib fatig̾atꝰ infirmitatẽ carnis sustinuit Aioquin
homo ille dominicꝰ insensibilis esset. nec uera passio sic̃ nec uera redẽp¬
tio fieret Propt̾ qđ catholice confitem omnẽ infirmitatẽ carnis absq
peccato suscepis se ut nos sua sanaret infirmitate. & spiritꝰ inmundos
anobis uerbo pelleret. atq ꝑuerã infirmitatẽ carnis nr̃a oña fact
medicina curaret Per dumitatẽ uͦ uerbi. iinꝰ idẽq ax p̃s ds̃ & honio demo¬
nia eiceret a nobis. & cunta in melius restauraret. Uidens aut̃ iħs turbas pp¬
curcũ se. ius sit ire tranfretũ Habebat enĩ dñs refugiũ aturbis aliquan¬

Expanded text:
quod Salvator, licet passus dicatur, aut lassus, aut esuriens, hujusmodi passioquod Salvator, licet passus dicatur, aut lassus, aut esuriens, hujusmodi passiones absque doloris et laboris affectu sustinuerit. Quod si verum est, nec nostras infirmitates tulit, nec passiones portavit. Imo vere passus quia doluit, et laboribus fatigatus infirmitatem carnis sustinuit. Alioquin homo ille Dominicus insensibilis esset, nec vera passio, sicut nec vera redemptio fieret. Propter quod catholice confitemur omnem infirmitatem carnis absque peccato suscepisse, ut nos sua sanaret infirmitate, et spiritus immundos a nobis verbo pelleret, atque per veram infirmitatem carnis nostra crimina factus medicina curaret: per divinitatem vero verbi, unus idemque Christus Deus et homo daemonia ejiceret a nobis, et cuncta in melius restauraret. Videns autem Jesus turbas circum se jussit ire trans fretum. Habebat enim Dominus refugium a turbis aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ hoc factũ intellegamꝰ Nã uesꝑe.ẽ. cũ finit᷑ dies: sic & finis sełi cũ ũ
mund aluce tẽpoꝵ ultimã ageret ȩtatẽ. inqua xp̃s nob̶ diẽ reddidit sẽ¬
pit᷑nũ In hoc. quippe uesꝑe oblati sunt ex offirio apłoꝵ multi male ha¬
bentes. etiã & nos degentib ignorantes unũ & uerũ dm̃. de quib uerbo
uirtutis suȩ spiritꝰ diecit in mundos. Vnde seribit᷑. Om̃s dii gentium
dȩmonia: Nã xp̃s uerbo ad nos uenit. quia fides ex auditu . ẽ: auditꝰ aut̃e
ꝑ uerbũ dĩ Ruo plina aipinis ulinr di pnatione reddidit liberos
& om̃s nos fanauit egrotos Ad hõc quippe scriptũ erat. Misit uerbum
suũ & sanauit eos: & eripuit eos de interitu eoꝵ Quod uolens euuangłis
exponere. ut adimpleret᷑ inquit qđ dictũ. ẽ. ꝑ isaiã ꝓpħam Ipse in firmi¬
tates nr̃as accepit. & egrotationes nr̃as portauit Audiant qui dicunt

Expanded text:
ce hoc factum intelligamus. Nam vespere est, cum finitur dies, sic et finis saeculi, cum jam ce hoc factum intelligamus. Nam vespere est, cum finitur dies, sic et finis saeculi, cum jam mundus a luce temporum ultimam ageret aetatem, in qua Christus nobis diem reddidit sempiternum. In hoc quippe vespere, oblati sunt ex officio apostolorum multi male habentes, etiam et nos de gentibus, ignorantes unum verum Deum, de quibus verbo virtutis suae spiritus ejecit immundos. Unde scribitur: Omnes dii gentium daemonia . Nam Christus verbo ad nos venit; quia fides ex auditu est, auditus autem per verbum Dei. Quo plane captivos ab impia damnatione reddidit liberos, et omnes nos sanavit aegrotos. Ad hoc quippe scriptum erat: Misit Verbum suum et sanavit 414 eos, et eripuit eos de interitu eorum . Quod volens evangelista exponere: ut adimpleretur, inquit, quod dictum est per Isaiam prophetam: Ipse infirmitates nostras accepit, et aegrotationes nostras portavit . Audiant qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. salutẽ in medio tr̃ȩ Dequa manꝰ confortauit lassas. & genua trem̃tia soli¬
dauit Cuiꝰ eũ tenuisset manũ. tradidit sacram̃tũ uitȩ quȩ sibi ad traxerat
mortẽ Et surrex ministrans xp̃o quȩ pͥus ucebat febricitans in lecto infir¬
mitatis Febrib ergo sinagoga eruciabat᷑. dũ libido concupisentiarũ & aua¬
ritiȩ miseras inflamabat m̃tes. & frigus infidelitatis corda eoꝵ gelidabat
Quib nimirũ febris semꝑ alt̾nans ñe flãmis. sic frigore misera hominũ
menbra dilaniat Hinc ergo. ẽ. quod manu erigit᷑ quȩ iacebat. & ministrat
xp̃o: dũ sc̃ificat modo manꝰ suas in oꝑib bonis. quas ante sius polluebit cri¬
minib Uesꝑe aut̃ facto obtulert̃ ei multos demoniũ habentes. & eiciebat
spiritꝰ uerbo Mirũ si tanta multitudo erat. aut deferentes tã tardi. ut
contẽpto die uesꝑe multos male habentes deferrent: Sed licet ita sit ob
nimiã occupationẽ saluatoris : tam̃ tã diligent᷑ ideo exprimit᷑. ut misti¬

Expanded text:
est salutem in medio terrae . De qua manus confortavit lassas, et genua trementia solidavit. Cujus cum tenuisset manum, tradidit sacramentum vitae quae sibi attraxerat mortem, et surrexit ministrans Christo, quae prius jacebat febricitans in lecto infirmitatis. Febribus ergo Synagoga cruciabatur, dum libido concupiscentiarum et avaritiae miseras inflammabat mentes, et frigus infidelitatis corda eorum gelidabat, quibus nimirum febris semper alternans, nunc flammis, nunc frigore misera hominum membra dilaniat. Hinc ergo est, quod manu erigitur quae jacebat, et ministrat Christo, dum sanctificat modo manus suas in operibus bonis, quas ante suis polluebat criminibus. Vespere autem facto obtulerunt ei multos daemonium habentes, et ejiciebat spiritus verbo. Mirum si tanta multitudo erat, aut deferentes tam tardi, ut, contempto die, vespere multos male habentes deferrent. Sed, licet ita sit ob nimiam occupationem Salvatoris, tamen tam diligenter ideo exprimitur, ut mysti
Abbreviated transcription (Latin):
sinio duodec̃ĩ apłi suꝑ om̃is.xii. tribus erunt sessuri ubi nulli numerabunt᷑
alii insi quoꝵ fides spes & caritas dm̃ istoꝵ eredidit sꝑauit. at ꝙ om̃i ouitate
gregati er utũ oiule xunꝰ pastor Filii aut̃ regni eicient inte nebral exte¬
tut et regigo regͥni filii uidei accipiunt᷑. quos di ex egipto educens consti¬
tunt nseg iũ & uibi ad optauit in filios In quib regriũ diu tenuit: donec p̃
negs filue adse ueniente reiecer Phopt qqlai fegent aui denunt. le necip¬

Expanded text:
toli super omnes duodecim tribus erunt sessuri, ubi nulli numerabuntur alii, nisi quorum fides, spes et charitas Deum istorum credidit, speravit, atque omni charitate gregati, erunt unum ovile et unus pastor. Filii autem regni ejicientur in tenebras exteriores. Ergo regni filii Judaei accipiuntur, quos Deus ex Aegypto educens, constituit in regnum, et sibi adoptavit in filios. In quibus regnum diu tenuit, donec Christum Regis Filium ad se
Abbreviated transcription (Latin):
tis infirmitas & ñ edendi necessitas fuit. qͥa in domo qua misera febris ho¬
minẽ laniabat ñ cura prandii & ͤ lȩtitiȩ. sed lacrimarũ erat effusio Mira
om̃ipotentis dĩ dispensatio. qui etiã ñ querentes se querit. & ñ ualentes ad se
uenire ubiq clement᷑ uenit: quia si ñ ille ad nos prior uenisset. nũ quã ad eũ
redire potuis semꝰ Sed bene postquã descendit. hec mulier t̃cio loco curata
legit᷑ quãuis alii euuangłistȩ alio in loco eã cõrnemorauerint. Nihil enĩ
int̃ẽ ad historiȩ ueritãtẽ qͥs quo loco ponat siuẽ quod exordine int̾serit
siue quod recolit siue qͦd postea factũ ante p̾ocupauerit. dũ tamen ab in¬
ucẽ ñ aduersent᷑ qd nũquã repperies. Multũ uero ad misticã sẽꝑ ꝓficit
intellegentiã. ut eo loco ab uno quoq sp̃u sco docente singula ponant᷑.

Expanded text:
tis infirmitas, et non edendi necessitas fuit; quia in domo qua misera febris hotis infirmitas, et non edendi necessitas fuit; quia in domo qua misera febris hominem laniabat, non cura prandii ac laetitiae, sed lacrymarum erat effusio. Mira omnipotentis Dei dispensatio, qui etiam non quaerentes se quaerit, et non valentes ad se venire, ad eos clementer venit; quia si non ille ad nos prior venisset, nunquam ad eum redire potuissemus. Sed bene, postquam descendit, haec mulier tertio loco curata legitur, quamvis alii evangelistae alio in loco eam commemoraverint . Nihil enim interest ad historiae veritatem quis quo loco ponat, sive quod ex ordine interserit, sive quod recolit, sive quod postea factum ante praeoccupaverit; dum tamen invicem non adversentur, quod nunquam reperies. Multum vero ad mysticam semper proficit intelligentiam, ut eo loco ab unoquoque, Spiritu sancto docente, singula ponantur,
Abbreviated transcription (Latin):
oni Uade: & sicut credidisti fut tibi A bsq dubio ita & unicuiq scđm m̃su¬
rã fidei ꝓmittit᷑ Hȩcẽ nĩq illa porestas quadedit nob̵ libtatẽ filios dĩfieri
curismatũ iuͦeuiq tribuant᷑ Ideoq ait huic Uide & sic̃ credidisti fut tibi
Credamꝰ ergo & nos. quia siqͥs crediderit in eũ ut ipse testat᷑. etĩ si mortiuus fue¬
rit uiuetꝰ Et sanatꝰ. ẽ puer ex illa hora. Ex hora scilicet illa qua dixit an
sic̃ credidisti fiat tibi Reportauit enĩ fides pͥmi salutis. qͥa potestatẽ accepit
qͥcquid orando petierit qͦd accipiet si recte crediderit Sed quocieñs n accipimꝰ
aut ñ recte eredimꝰ. aut certe male petimꝰ Et cũ uenis set iħs indomũ petri.¬
udit socrũ eiꝰ iacentẽ. &rłꝗ Ad hoc gͦ uenerat ut uideret febricitantẽ:
& ideo mex cũ uenis iẽt uidit eã ac sinauit. Ciusi ña aduentꝰ eiꝰ iacen¬

Expanded text:
ioni: Vade, et sicut credidisti, fiat tibi . Absque dubio ita et unicuique secundum mensuioni: Vade, et sicut credidisti, fiat tibi . Absque dubio ita et unicuique secundum mensuram fidei promittitur. Haec est namque illa potestas, qua dedit nobis libertatem filios Dei fieri,rismatum dona unicuique tribuantur. Ideoque ait huic: Vade, et sicut credidisti, fiat tibi. Credamus ergo et nos, quia si quis crediderit in eum ut ipse testatur etiamsi mortuus fuerit, vivet. Et sanatus est puer ex illa hora. Ex hora scilicet illa, qua dixit Jesus, sicut credidisti, fiat tibi. Reportavit enim fides praemium salutis; quia potestatem accipit. Quod quidquid orando petierit, accipiet, si recte crediderit; sed quoties non accipimus, aut non recte credimus, aut certe mala petimus. Et cum venisset t reliqua. Ad hoc ergo venerat ut videret febricitantem, et ideo mox cum venisset, vidit eam ac sanavit. Causa namque adventus ejus jacen
Abbreviated transcription (Latin):
x infidelitas simul cũ diabolo sibi p̃parauit. Ex teriores ideo dicunt᷑.
quia extorres aregno xp̃i erunt Nã quicqͥd infra illud regnũ cȩleste erit
totũ utiq lux erit sic̃ &uita. qͥa om̃s in luce ipsius &utabeati er Porro
quicqͥd extra illud ñ aliud quã tenebrȩ ac morserit : quia om̃s in ignetor¬
mentoꝵ qͥ paratꝰ. ẽ. diabolo sine fine miseri er Miseri gͦ qͥa dilexerunt magis
tenebras quã lucẽ Et quia secũ interiores in animo tenebras tules : iuste
inexteriores pellunt᷑ aluce alieni quã nũquã amauer᷑ Ibi erit inquit fletꝰ
cestridor gentiũ Ex quo uera resurrectio carnis p̃dicat᷑ futura licet
qualitas pęnarũ designet᷑. ut & inimꝰ defleat sine fine ꝑ ooulos absq frue¬
tu penitentiȩ quę male consensit. & dentes strideant de horrore tormetoꝵ
ut ꝑ eos intellegamꝰ misera caro quanta ꝓmalis sustineat Tunc ait centur¬

Expanded text:
t infidelitas simul cum diabolo sibi praeparavit. Exteriores ideo dicuntur, quia extorres a regno Christi erunt. Nam quidquid infra illud regnum coeleste erit, totum utique lux erit, sicut et vita; quia omnes in luce ipsius et vita, beati erunt. Porro quidquid extra illud, non aliud quam tenebrae ac mors erit; quia omnes in igne tormentorum, qui paratus est diabolo, sine fine miseri erunt. Miseri ergo, quia dilexerunt magis tenebras quam lucem. Et quia secum interiores in animo tenebras tulerunt, juste in exteriores pelluntur a luce alieni, quam nunquam amaverunt. Ibi erit, inquit, fletus et stridor dentium, 411 ex quo vera resurrectio carnis praedicatur futura, licet qualitas poenarum designetur; ut et animus defleat sine fine per oculos, absque fructu poenitentiae, quae male consensit; et dentes strideant de horrore tormentorum, ut per eos intelligamus, misera caro quanta pro malis sustineat. Tunc ait centur
Abbreviated transcription (Latin):
uit poene emortuã. Quib euratis. clem̃tis simũ erat ut mulier que fue¬
iñs curetoi m orboꝵ & mortis post uirũ curaret & ipsa Utrũq eni sexĩe
dns euratni adueneruat sed prior curari debuit qͥ pͥor ereate. tũ demũ
milla abopifice nec p̃t̾ mitti Vnde & scriptura. tenuit inqt manũ.deraũ¬
muni eã febros Qind putas. Uũqͥd ⁊̃ uerbo ñ potuit eã curare qt tenuit

Expanded text:
 pene emortuam. Quibus curatis, clementissimum erat ut mulier, quae fuerat auctor morborum et mortis, post virum curaretur et ipsa. Utrumque enim sexum Dominus curaturus advenerat. Sed prior curari debuit qui prior creatus est, tum demum et illa ab opifice nec praetermitti. Unde et Scriptura: Tenuit, inquit, manum, et dimisit eam febris. Quid putas? Nunquid verbo non potuit eam curare, quia tenuit
Abbreviated transcription (Latin):
qriũ uid domũ centurionis e recusanti offerre. Sed fides in causa ẽ. Ile ut
filio iste uero uet eereeat qd ẽpliora & nob in notescit quaont as p onne nee
ast ulerit edad seriũ centurionis mox unore consensit ut e fslu pbgtalan
Sie iomn ũ onĩes se humiliat. qui diunitatẽ xpi p̃sentẽ ferre n calet Hmc
nonses ex colloniuo di de s̃penigmi loquat᷑. ñ sũ inquit dñe cloquens sandig
os heri & nudius t̃tuna ex quo eoepisti loqui cũ seruo tue bit abit sud

Expanded text:
quam ad domum centurionis, et recusanti offerre. Sed fides in causa est. Ille ut quam ad domum centurionis, et recusanti offerre. Sed fides in causa est. Ille ut filio; iste vero ut exerceatur ad ampliora, et nobis innotescat quantis praeemineret distulerit, et ad servum centurionis mox venire consensit, ut et iste probetuSic nimirum omnis se humiliat, qui divinitatem Christi praesentem ferre non valet. Hinc Moyses ex colloquio Dei, etsi per aenigma loquatur: Non sum, inquit, Domine, eloquens seu dignus ab heri et nudius tertius, ex quo co
Abbreviated transcription (Latin):
orbis trarũ Et mox̾ ꝓfecto sanabit᷑ puer meus. Efficatia enĩ uerbi ꝑtinga
ad om̃a. & ideo noli uexare corpꝰ. qđ uerũ ẽẽ c̃fiteor. Neq enĩ te passionib
& labore carnis fatigari exopto. quas te ꝓnobis suscepisse penitꝰ ñ ignoro. sed
maiestate oꝑari udelicet uerbi potentia. qͥa in una eadẽq ꝑsona fides mea
mͥ dm̃ & hominẽ p̃dicat. Nec ideo sic̃ qͥdã hereticoꝵ duas ꝑsonas docet. sed dĩc̃
inqͥt uerbo scilicet maiestate sua. & sanabit᷑ puer meus. Cuidñs. ego inqͥt ue¬
niã &curabo eũ. Mirũ ergo Ecce offert᷑ ei qͦd ipse ñ exigit Cuidã autẽ regu¬
lo postulanti ut descenderet pͥusquã moreret᷑ filius eiꝰ. om̃ino denegat᷑ Nũqͥd
gͦ ꝑsonarũ acceptor: ẽ.ds. p̃sertĩ cũ ille regulus hiccenturio fuisse legat᷑
Ablit Alioquin honoraitius erat ire ad domũ reguli & poseenti tribuere:

Expanded text:
orbis terrarum. Et mox profecto sanabitur puer meus. Efficacia enim verbi pertingit orbis terrarum. Et mox profecto sanabitur puer meus. Efficacia enim verbi pertingit ad omnia, et ideo noli vexare corpus, quod verum esse confiteor. Neque enim te passionibus et labore carnis fatigari exopto, quas te pro nobis suscepisse penitus non ignoro; sed majestate operari, videlicet verbi potentia. Quia in una eademque persona fides mea mihi Deum et hominem praedicat. Nec ideo, sicut quidam haereticorum, duas personas docet, sed dic, inquit, verbo scilicet majestate tua et sanabitur puer meus. Cui Dominus: Ego, inquit, veniam, et curabo eum. Mirum ergo! ecce offertur ei quod ipse non exigit. Cuidam autem regulo poscenti ut descenderet, priusquam moreretur filius ejus, omnino denegatur. Nunquid ergo personarum acceptor est Deus, praesertim cum ille regulus, hic centurio fuisse legatur? Absit! Alioquin honoratius erat ire ad domum reguli, et poscenti tribuere,
Abbreviated transcription (Latin):
sanabit᷑. qͥa uerbo dñi cęli firmati st̃. Et mira doctrina centurionis. Fateor
pline abineunte ȩtate quoscũq legere potui philosophos sic̃ nec xp̃s tanta
fidẽ in isrł. ita nec ego tantã in eis sapientũ inuenire potui Et quod illi
ex om̃i fabrica mundi nequiuerant intelligere. hoc iste in uno paruo cor¬
pusca lo totũ dep̃hendit & diuinitatis plenitudinẽ in eo inhabitantẽ ꝑsensit
Aecesserat nimirũ ad eũ uerbũ ꝑ quod ds̃ pat̾ cuncta creauerat: Nonꝓlatiuũ
qͥdẽ sed c̃substantialẽ & coet̾nũ. idcirco rogat dic uerbo. quia ꝓfecto eoope¬
rator patri filius Et sic̃ ꝑeũ pat̾ om̃a uel dic̃ uel facit. ita ipse cũ eo ꝑse opat᷑
Rubet. Quod bic recte intellegens. dic inquit uorla ex cua scilicet consub¬
stantialitate. quia uerbũ & sapientia es dĩ patris Sapientia aut̃ sanitas est

Expanded text:
i coeli firmati sunt. Et mira doctrina centurionis. Fateor i coeli firmati sunt. Et mira doctrina centurionis. Fateor plane, ab ineunte aetate, quoscunque legere potui philosophos, sicut nec Christus tantam fidem in Israel, ita nec ego tantam in eis sapientiam invenire potui. Et quod illi ex omni fabrica mundi nequiverant intelligere, hoc iste in uno parvo corpusculo totum deprehendit, et divinitatis plenitudinem 402 in eo inhabitantem praesensit. Accesserat nimirum ad eum Verbum, per quod Deus Pater cuncta creaverat; non prolativum quidem, sed consubstantiale et coaeternum. Idcirco rogat: Dic verbo; quia profecto cooperator Patri Filius: et sicut per eum Pater omnia vel dicit vel facit, ita ipse cum eo per se operatur et jubet. Quod hic recte intelligens: Dic, inquit, verbo, ex tua scilicet consubstantialitate, quia verbum et sapientia es Dei Patris: sapientia autem sanitas est
Abbreviated transcription (Latin):
serui subditi in om̃i timore dominis: & oboedite ñ ad oculũ seruientes.
scientes q̃m unũ dñm incęlis habetis. Sciebat ergo hunc cõmunẽ dñm ẽẽ
lũ ad eũ attulit. quia credebat ꝑfecte ipsũ ubiq p̃sentẽ om̃a posse: sed neq:
illuc eũ uenire rogat. quẽ nusquã deẽẽ credidit maiestate. quãuis eũ car¬
ne localit᷑ uidisset conuersantẽ In de nimirũ magna ẽ eiꝰ fides. & excellit
omniũ fidẽ.qui tunc temporis erant in isrł Nec tam̃ nuda uelmortua. sed
fides quȩ ꝑ dilectionẽ circa dm̃ & ꝓximũ fortit̃ oꝑabat᷑. augens sibi p̃miũ
de cura conserui Manifeste nãq nouerat xp̃i potentia. quod nee loco conclu¬
dit᷑ nec fine t̾minat᷑. sed ubiq pollet. idcirco sicut nec uenire illũ necesse adeũ
credidit. ita nec deferre famulũ ex domo adeũ putauit. sed dic inquit uerb

Expanded text:
Servi subditi in omni timore dominis , et obedite non ad oculum servientes , Servi subditi in omni timore dominis , et obedite non ad oculum servientes , scientes quoniam unum Dominum in coelis habetis . Sciebat ergo hunc communem Dominum eslum ad eum attulit, quia credebat perfecte ipsum ubique praesentem omnia posse. Sed neque illuc eum venire rogat, quem nusquam deesse credidit majestate, quamvis eum carne localiter vidisset conversantem. Inde nimirum magna est ejus fides, et excellit omnium fidem, qui tunc temporis erant in Israel. Nec tamen nuda vel mortua, sed fides quae per dilectionem circa Deum et proximum fortiter operabatur, augens sibi praemium de cura conservi. Manifeste namque noverat Christi potentiam, quod nec loco concluditur, nec fine terminatur, sed ubique pollet. Idcirco, sicut nec venire illum necesse ad eum credidit, ita nec deferre famulum ex domo ad eum putavit. Sed dic, inquit, verbo,