comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
perfectos secum iudicaturos. desur¬
ut iudicent duodecim tribꝰ isrł. Et
t̃ram aduocabit: .i. om̃s iudicandos.
Ad quid : discernere ppłm suũ .i. uit
celum cum illo discernat. ppłm suũ
aut ñ suo. Celum enĩ eum illo t̾ram
discernit. Inuidicio enim alii tm̃ ui
dicabunt: quos hic dicit celum. alii
iudicabuntur quos bic dicit t̾ram:
s de his alii saluabunt᷑. quos hic diẽ
popłm suũ: de dampnatis tacet: ł
ita ut ꝑ celum omnes iustos saluã¬
dos accipiamꝰ: ꝑ tram omnes pec¬
catores dampnandos. Et legitur
desursum sic. dominꝰ ueniens desur¬
bit celum .i. omnes uistos. ⁊ t̾ram .i.
peccatores. Ad quid : discernere po
pulum suum .i. ut diuidat bonos
a mał. Nota quod pͥmo omneso inyxtoᷤ
ꝯmuniter uocauit. a soł ortu usq ad
occasum. Tunc autẽ aduocabit: ut
discernat. Simul enĩ zizania cum
tritico crescunt. nec sinit ea eradi¬
cari pater familias. Petrꝰ quoq mis¬
sis in mare retib. pisces magnos
et paruos ꝯclusit. et usq adlitus

Expanded text:
perfectos secum judicaturos desurut judicent duodecim tribus Israel; et terram advocabit, id est omnes judicantes. Ad quid? Discernere populum suum, ut coelum cum illo discernat, populum suum, ante suo. Coelum enim cum illo terram discernit. In judicio enim alii tantum judicabunt, quos hic dicit coelum; alii judicabuntur, quos hic dicit terram. Sed de his aliis salvabuntur, quos hic dicit populum suum: de damnandis tacet. Vel ita ut per coelum omnes justos salvandos accipiamus. Per terram, omnes peccatores damnandos; et legitur, desursum sic: Dominus veniens desurbit, coelum, id est omnes justos, et terram, id est, peccatores. Ad quid? m suum, id est ut dividat malos a bonis. Nota quod primo omnes mistos communiter vocavit. A solis ortu usque ad occasum. Tunc autem vocabit ut discernat. Simul enim zizania cum tritico crescunt, nec sinit ea eradicari paterfamilias . Petrus quoque missis in mare retibus pisces magnos et parvos conclusit, et usque ad littus
Abbreviated transcription (Latin):
SScda pars ubiẽ. uox xp̃i monẽtis.
ut relictis sacrificiis pecudũ. fiat
sacrificium laudis. Hic dicit qͥd
tuqui es popłs m̃s. Ostendit in eo¬
dem u̾bo qui: et quare debeant au
audis: et si loquar: ñ tibi loquar.
Repetit sub alio uerbo dicens.
re me ñ negligis. Et testificabortͥ.
.i.per scripturas et ꝑ miracła os
ds̃. et ille gen̾ał qui ẽ. omnium
deus ꝑ potentiam. et sum ds̃ tuus:
ꝓprie. et familiariꝰ q habeo te ser¬
lum. et quia in ꝓpħis tibi ꝓmissus
sum. Iõ dicit sum: quia eẽ. ꝓpͥum ẽ.
dĩtatis. Uñego sum qͥ sum. et qui ẽ
misit me ad uos. Et nota quod pͥꝰ
dicit simpliciter sum ds̃. postea
dicit. sum ds̃ tuus. Qt dicat. Et si
ñ sum ds̃ tuus : tam̃ sum ds̃. Bono
meo sum ds̃: malo tuo ñ sum tutꝰ.
bitis. non arguam te. quĩa ñ sut̃
quero animalia in sacrificium. sẽꝑ¬
Hec nolo: s holocausta tua .i. q̃ sũt
tui iuris. semꝑ ñ ad tempꝰ. sunt in
ꝯspectu meo .i. mͥ placent. illa nolo.

Expanded text:
da pars ubi et vox Christi monentis ut, relictis sacrificiis, pecudum, fiat sacrificium laudis: hic dicit quid tu qui es populus meus. Ostendit in eodem verbo, qui et quare debeat audiaudis et si loquar, non tibi loquar. Repetit sub alio verbo dicens: re me non negligis; et testificabor tibi, id est per scripturas, et per miracula ostDeus ille generalis, qui est omnium Deus per potentiam, et sum Deus tuus proprie, et familiarius, quia te habeo servum; et quia in prophetis tibi promissus sum. Ideo dicit sum, quia esse proprium est Deitatis. Unde: Ego sum qui sum, et qui est misit me ad vos . Et nota quod prius dicit simpliciter, sum Deus. Et postea dicit, sum Deus tuus. Quasi dicat: Et si non sum Deus tuus, tamen sum Deus: bono meo sum Deus; malo tuo non sum Deus tuus. bitis, non arguam te, quia non quaero animalia in sacrificium: haec nolo, sed holocausta tua, id est quae sunt tui juris semper, non ad tempus, sunt in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
missis testib usq adultimũ dcoris¬
t̾rȩ. Noñ gͦ solam affricam uo eiꝰ:¬
cauit: ut ait donatus. ñ illã sepa¬
rauit quia nullas reliquit partes.
quas sua uocatione ñ uocaui̾t.
Tantam uocauit: quantã fabrica¬
uit. Uñ autem cepit : Ex syori .i.¬

Expanded text:
missis testibus usque ad ultimum terrae. Non ergo solam Africam vocavit, ut ait Donatus, non illam separavit, quia nullas reliquit partes, quas sua vocatione non vocavit; tantam vocavit, quantam fabricavit. Unde autem coepit? ex Sion,
Abbreviated transcription (Latin):
tis sacrificiis pecudum. fiat sacri¬
cium laudis. ibi. Audippłs ms.
Terẽio dicit a quib sacrificium ue¬
lit. ubi peccatori sue nequitiȩ im¬
putantur. ibi. Peccatori autẽ.⁊ cet̾a.
Ne qu̾is autẽ mediocriter de in¬
carnatione estimet. potentia incar¬
nati p̃dicitur. ut incredulitas õĩs
tollatur. cum ait. Deus deorum
est factor deorum .i. qui homines
cones. qui olim multiphariã in ꝓ¬
phetis loquebatur. Nota quod tri¬
b modis dr ds̃. substantialiter
uł naturaliter. ut ds̃ trinitas .s.¬
sicut dicunt᷑ scĩ. qui ꝑ gr̃am adopti¬
onis dei sunt. Nuncupatiue ut ꝙ¬
dola et demones. Et uocauit. ante¬
quam dicat quid locutus sit. dicit
quid loquendo fecit. Qͣdico locu¬

Expanded text:
tis sacrificiis pecudum fiat sacritis sacrificiis pecudum fiat sacrificium laudis, ibi, audi, populus meus. Tertio, dicit a quibus sacrificium velit, ubi peccatori suae nequitiae imputantur, ibi, peccatori autem, etc. Ne quis autem mediocriter de incarnatione aestimet, potentia incarnati praedicetur, ut incredulitas omnis tollatur, cum ait: VERS. 1.-- « est factor deorum, id est qui homines cones, qui olim multifaria in prophetis loquebatur. Nota quia tribus modis Deus dicitur substantialiter vel naturaliter, ut Deus, Trinitas, sdicuntur sancti, qui per gratiam adoptionis dii sunt nuncupative, ut idola et daemones: Et vocavit. Antequam dicat, quid locutus sit, dicit quid loquendo fecit, quasi dica
Abbreviated transcription (Latin):
lis psalmorum plerumq fit men¬
tio. Et tum ꝓ officii reuerentia: tum
ꝓnominis int̾p̃tatione. As aphit.
hebraice: latine ꝯgregatio. grece
synagoga int̾p̃tatur. que scłm par¬
tem fidelem hic loquitur. que. xp̃m
expextat. ꝑ quam magis ꝯfutant᷑.
inereduli iudei. Cuius uoce ꝓpter
cereius testimonium utitur hic ꝓ¬
pħa. agens de mutatione legali¬
um sacrificiorum. in sacͥficium lau¬
egit de mutatione eorũdem. in sa¬
crificium corꝑis et sanguinis dñ i¬
ci. Agit etiam de utroq aduentuxͥ.
Et ẽ. sensus tituli. Ysalmus iste
attribuitur as apha. sinagoge fi¬
deli. in cuius ꝑsona loquitur hic
ꝓpħa. Intentione monet. ne quis
ad iam t̾minata redeat sacrificia.¬
Modꝰ. triꝑtitus ẽ. ps almus. As aph
uocem dĩ inductuirus: in scda par¬
te de mutatione sacͥficiorum.
Prius in pͥma parte agit de u¬
troq aduentu eiꝰ. ꝑ pͥmum inui¬
tans. per scd̾m trens. Scđo: uox
xxp̃i inducitur monentis. ut relic¬

Expanded text:
 fit mentio, tum pro officii reverentia, tum pro nominis interpretatione. Asaph enim Hebraice, Latine congregatio, Graece synagoga interpretatur, quae secundum partem fidelem hic loquitur quae Christum exspectavit, per quam magis confutantur increduli Judaei, cujus voce propter certius testimonium utitur hic Propheta agens de mutatione legalium sacrificiorum, in sacrificium laut de mutatione eorumdem in sacrificium corporis et sanguinis Dominici; agit etiam de utroque adventu ChEt est sensus tituli: Psalmus iste attribuitur Asaph, id est synagogae fideli, in cujus persona loquitur hic Propheta. Intentione monet, ne quis ad jam terminata sacrificiaus est psalmus. Asaph vocem Dei inducturus, in secunda parte de mutatione sacrificiorum, prius, id est in prima parte, agit de utroque adventu ejus, per primum invitans, per secundum terrens. Secundo vox Christi inducitur, monentis ut relic
Abbreviated transcription (Latin):
fitens peccm̃ suum: se reum abie¬
cit. Et hoc ẽ. quod ait tytulus. Ps al¬
mus iste attribuitur dauid ꝓpħȩ.
Psalmus dico: agens de penitẽ¬
tia et humilitate quam huĩt dd̾.
cum uenit ad eum nathan ꝓpħa
missus a dõ. ad arguendum eum.
qui similitudinẽ de oue pauꝑis
ꝓposuit. Uenit dico: ut argueret
eum de pecc̃o qđ fecit. qñ intrauit
adbersabee. T redarguit eum: qm̃¬

Expanded text:
ntestans peccatum suum, se reum abjentestans peccatum suum, se reum abjecit. Et hoc est quod ait titulus: Psalmus iste attribuitur David prophetae. Psalmus dico, agens de poenitentia et humilitate quam habuit David, cum venit ad eum Nathan propheta, missus a Deo ad arguendum eum, qui similitudinem de ove pauperis proposuit. Venit dico, ut argueret eum de peccato, quod fecit, quando intravit ad Bersabee. Vel, redargueret eum
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ꝓsꝑe regnans. atq in suo
palatio sedens. uidit bersabee u¬
xorem uriȩ. lauantẽ se. et concupi¬
uit eam. et ad se uocatam cognouit.
Comꝑto autẽ quod ꝑ eum eẽt facta
grauida: reuocauit ab expeditioẽ
uriam. qͥ si forte ad uxorem intraret.
eius ꝯcubitu gͣuida eẽ. uideretur. Uriaᷤᷤ
autem noluit : dum in castris ppłs
dñi laboraret. Scͥpsit autẽ rex duci
exercitus ioab ut uriam poneret ĩ
eẽnt. ut ibi occideretur. Hec epistolã
ab. qui ita fecit. sicut p̃ceꝑat dauid:
et occubuit urias. Sic gͥ dauid cum
adulterii culpam celasset. nathã
ꝓpħa ĩmissus adõ. intrauit adeum.
et ques iuit abeo iudiciũ de diuite.
quicum hr̃et centum oues. uicino
pauꝑi solam quam habebat oui¬
culam rapuit. Cum autẽ iudicaret
dauid hunc eẽ. dignum morte: res¬
pondit nathan. sic et tu fecisti: qui
cum multas uxoreᷤ ⁊ concubinas ha¬
beres. unam quã habebat urias
rapuisti. Ad uocem gͦ ꝓpħe dauid
penituit. et in ꝯspectu omnium co¬

Expanded text:
David prospere regnans, atque in suo palatio sedens, vidit Bersabee uxorem Uriae, lavantem se, et concupivit eam, et ad se vocatam cognovit. Comperto autem quod per eum esset facta gravida, revocavit ab expeditione Uriam, si forte ad uxorem intraret, ut ejus concubitu gravida crederetur. Urias autem noluit dum in castris populus Domini laboraret. Scripsit ergo rex duci exercitus sui Joab, ut Uriam poneret in ubi occideretur. Hac epistola ab, qui ita fecit sicut praeceperat David, et occubuit Urias. Sic ergo David cum adulterii culpam celasset, Nathan propheta immissus a Deo intravit ad eum, et quaesivit ab eo judicium de divite, qui, cum haberet centum oves, vicino pauperi solam quam habebat oviculam rapuit. Cum autem judicaret David hunc esse dignum morte: Respondit Nathan: Sic et tu fecisti, qui cum haberes multas uxores et concubinas, unam quam habebat Urias rapuisti. Ad vocem ergo prophetae David poenituit, et in conspectu omnium co
Abbreviated transcription (Latin):
malis separabunt. et est. Et tempe¬
stas .i. iudicatio et sententia equita¬
tis que dicitur tempestas asimili. q
inꝓuisa ueniet. et subito rapiet. uali¬
da. qr separabit bonos et malos: E¬
rit mcircuitu eiꝰ .i. in scĩs et angelis.

Expanded text:
malis separabunt . Et est, tempemalis separabunt . Et est, tempestas, id est judicatio et sententia aequitatis, quae dicitur tempestas. A simili, quia improvisa veniet, et subito rapiet, valida, quia separabit bonos, et a malis erit; in circuitu ejus, id est in sanctis et in angelis.
Abbreviated transcription (Latin):
orbe nuntiauert̃. Uñ ysaias. de
syon exibit lex: et uerbum dm̃ de
ierłm. Ex syon namq cepit decus
eỹgłii. Inde. speciosus forma p̃ filiis
hominũ. sepit annuntiari: qr datꝰ
d̾s et uocauit. qͥ et si tunc occultus
foret ꝓ similitudine carnis pecc̃i.
et ẽ. adbuc ad dexteram patris sedẽs.
bet s nr̃ qui uerus est ds̃. et ñ sile¬
bit. in iudicio. ut modo. cum et fla¬
gella sunt amonitio. Mod̾o enim ex¬
specłat ad penitentiã. Sħic ostendit¬
qualiter ueniet ad iudicium. Ignis¬
ex ardescet. Timeat gͦ palea se ar¬
suram .i. torquebit impios. Ex ardes
Ignis ante eum p̃ibit. Ign̾is iste ma¬
teriał erit quo ꝯbutretur facies mũ¬
uero purgabuntur. Pęnagͦ t̾reat qͦs
p̃mia ñ inuitant. Et incireuitu eius
tempestas ualida. Tempestas hec.
tudicatio ẽ. dĩ: que ñ uentis fiat. s
potentia dei. ꝑ quam fiet. ut eius sẽ¬
tentia area uentiletur: & grana a
tinanter rapiet quos ignis exuret.
cabunt. et angłi messores. bonos a

Expanded text:
iaverunt. Unde Isaias: De Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem . Ex Sion namque Evangelii decus coepit. Inde speciosus forma prae filiis hominum coepit annuntiari, quia ibiDeus; et vocavit, qui etsi tunc occultus foret, pro similitudine carnis peccati; et est adhuc ad dexteram Patris sedens, sed noster, qui verus est Deus; et non silebit in judicio, ut modo cum et flagella sunt admonitio, modo enim exspectat ad poenitentiam. VEqualiter veniet ad judicium ignisexardescet, timeat ergo palea se arsuram, id est torquebit impios. Exardescignis ante eum praeibit. Ignis iste materialis erit, quo comburetur facies munvero purgabuntur. Poena ergo terreat, quos praemia non invitant. Et in circuitu ejus tempestas valida, tempestas haec, judicatio Dei est, quae non ventis fiet, sed potentia Dei, per quam fiet ut ejus sententia area ventiletur, et grana a tinanter rapiet quos ignis exuret. cabunt, et angeli messores bonos a
Abbreviated transcription (Latin):
Q si dicat. qr ñ sunt tua s mea:
cur gͦ queram a te quod meũ ẽ: quid
creaui: Et hoc ẽ. Qoniam mee sunt
onĩs fere siluarum .i. mea sunt oĩa
q̃ ñ possides.s. indomita. ⁊ etiam
iumenta. que pascis in montib et
que tu nutris & possides.ł. sedm
aliam literam. equi siluestres et
boues etiam uolatilia sunt mea.¬
nullus homo fecit. oĩa uola mec̃ ẽ¬
tilia celi. que et quot sunt. Qsi
dicat. Et uolatilia mea sunt: et
puleritudo agri .i. ubertas omĩũ
in t̾ra gignentiũ. mecum ẽ .i. michi
seruit. ł mecũ ẽ. quiã ego ubiq sũ.
Uñ in ꝓpħa. cęlum et t̾ram ego im¬
pleo ł mecum ẽ. qr apud me nicħ
p̃terit. nicħ futur ẽ. cum illo sunt¬

Expanded text:
si dicat: Quia non sunt tua, sed mea, cur ergo quaeram a te quod meum est qui creavi? Et hoc est quoniam meae sunt omnes ferae silvarum, id est mea sunt, quae non possides, scilicet indomita. Et etiam jumenta, 107 quae pascis in montibus etquae tu nutris et possides. Vel secundum aliam litteram, equi silvestres et boves, etiam volatilia sunt meanullus homo fecit omnia volatilia coeli quae et quot sunt. Quasi dicat: Et volatilia mea sunt. Et pulchritudo agri, id est ubertas omnium in terra gignentium, mecum est, id est mihi servit. Vel mecum est, quia ego ubique sum. Unde in propheta: Coelum et terram ego impleo . Vel, mecum est, quia apud me nihil praeterit, nihil futur
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut habeatis pietatis formã. tera¬
et uirtutẽ eiꝰ negetis: s ponite eor¬
da ur̃a ñ modo ora in uirtute eius
.i. in caritate. Uirtus enim euuta¬
tis ẽ. caritas. quam nichil uincit.
Uñ salomon. Dilectõ fortis ẽ. ut mors.
Et habita in caritate. Distribuite.
.i. distinguite domos eius dñi. scił
a domo. que ht̃ formam tantum.
et que cum forma ht̃ pietatem.
Et nolite ꝯfundere. qiͣ unum sint.
Qͣ dicat. Si caritatem habu̾itis: ñ
temere iudicabitis. et uidebitis
malos ñ obesse bonis. łita. distr¬
buite domos eius .i. domos cͥcũcisi¬
onis et p̃putii. ut paulus eat in
gentes. alii in cͥcũcisionẽ. Dispemsa¬
tionem quidem diuisert̃. s caritatẽ
uinxerunt. hoc magis ꝯuenit .i. hec
sententia meliꝰ littere ꝯuenit: ł cõ¬
gruit. Uñ subdit. Ut sic o p̃dicatores
narretis in ꝓgenie altera: i. usq ad po¬
steros. ł sic sedm aliam litteram.
Et distribuite gͣdus etus.s. officia di¬
stincta ordinatione disponite .s. pre¬

Expanded text:
ut habeatis pietatis formam, et virtutem ejus negetis: sed, ponite corda vestra, non modo ora in virtute ejus, id est in charitate . Virtus enim civitatis est charitas, quam nihil vincit. Unde Salomon: dilectio fortis est ut mors . Et, habita charitate, distribuite, id est distinguite, domos ejus, domum, scilicet a domo, quae habet formam tantum; et quae cum forma habet pietatem, et nolite confundere, quasi unum sint. Quasi dicat: Si charitatem habueritis, non temere judicabitis, et videbitis malos non obesse bonis. Vel ita: Distribuite domos ejus, scilicet domos circumcisionis et praeputii , ut Paulus eat in gentes, alii in circumcisionem, dispensationem quidem diviserunt, sed charitatem junxerunt. Hoc magis convenit, id est haec sententia melius litterae congruit. Unde subdit, ut sic, o praedicatores, enarratis in progenie altera, id est usque ad posteros. Vel ita secundum aliam litteram: Et distribuite gradus ejus, id est officia distincta ordinatione disponite, scilicet pre
Abbreviated transcription (Latin):
exteris: ita in hac ciuitate bone st̃
turres apłice. que sunt munitioẽs
ꝯtra hereticos et altitudines. Uñ.¬
.l.de quib: exteris ẽ. loquendum.
ut possint exteri audire. ne uͦ ꝑ le
ticiam remissi lentes cant. In uir¬
tutem ȩccłiȩ: monet corda ponere.

Expanded text:
exteris: ita in hac civitate bene sunt exteris: ita in hac civitate bene sunt turres apostolicae, quae sunt munitiones contra haereticos: et altitudines, de quibus exteris est loquendum, ut possint exteri audire. Ne vero per laetitiam remissi lentescant, in virtute Ecclesiae monet corda ponere.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia deiꝰ. Uñ sequitur. ꝓꝑter ui¬
dicia tua. Quasi dicat. betetur .m.
sẏonet exultent. & hoc: ꝓpt̾ iudi¬
cia tua dñe. futura. ubi se sciunt
adbeatitudinẽs uenturas. Qtͣdicat.¬
sti inter spinas. tam̃ exultent ꝓpt̃
hoc: quia ñ errat ds̃ in iudicando.
s discernet omnia grana apaleis.
Concrete gͦ nati discrete uiuant.
ñ temere mͦ uidicent. Corum ẽ. mͦ
colligere: dĩ uͦ separare. Nunc m̾i¬
to: in futo᷑ p̃mio. Illi qui intꝰ sunt
medio suscipitur miscdia: qui ex¬
tra estis rem sacram̃torum ñ habẽ¬
tes: circũdate syon. ñ scandalis.
s honores exhibendo. et ꝯplectimi¬
ni.caritate eam syon .i. bonos. Et¬
o uos p̾dicatores. narrate .i. pre¬
dicate aliis laudes eius. et hoc: in
turrib eius .i. in altitudine muni¬
tionum eius. i. ĩ ꝯcordia apłorum
qui sunt turres huiꝰ ciuitatis. Sic̃
enim in actuali cruitate turres st̃
ad munitionẽ: et ad ꝓuidendos ho¬
stium incursus. et ad loquẽdum

Expanded text:
sequitur: Propter judicia tua, Domine. Quasi dicat: Laetetur mons Sion et exsultet. Et hoc, propter judicia tua, Domine, futura, ubi se sciunt ad beatitudinem futuram. Quasti inter spinas, tamen exsultent propter hoc, quia non errat Deus in judicando, sed discernet omnia grana a paleis. Concrete ergo nati, discrete vivant, non temere modo judicent: eorum est modo colligere, Dei vero est sperare, nunc merito, in futuro praemio. Illi qui intus suntmedio suscipitur misericordia, qui extra estis, rem sacramentorum non habentes, circumdate Sion, non scandalis, sed honores exhibendo; et complectimini charitate eam, Sion, id est bonos, et vos praedicatores, narrate, id est praedicate aliis laudes ejus. Et hoc in turribus ejus, id est in altitudine munitionum ejus, id est in concordia apostolorum qui sunt turres hujus civitatis. Sicut enim in actuali civitate, turres sunt ad munitionem, et ad providendos hostium incursus, et ad loquendum
Abbreviated transcription (Latin):
deus ds̃ nr̃. et si in homine latet. &
hoc in et̃num. ñ ad tempus ut falsi
dii. Hoc̃ dieit ꝯtra eos qui temꝑales
Q rex ẽ: regit ne cadamꝰ. et hoc ĩ scła.

Expanded text:
Deus, Deus noster et si in homine latet, et hoc in aeternum non ad tempus, ut falsi dii. Hoc dicit contra eos qui temporalequia rex est, regit ne cadamus. Et hoc in saecula, id
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾m qd̃ ẽ. nom̃ tuũ o ds̃. sic est
ciuitas. bita.⁊ agit de actuali susce¬
ptione xp̃i. qua susceptus fuit a sy¬
meone.⁊ aliis qñ in templo ẽ. p̃senta¬
notatur incarnatio xp̃i. qui sedm
quod homo intemplo ẽ. p̾sentatus.
ł ita. et agit de susceptione xp̃i qͣ¬

Expanded text:
» Secundum quod est nomen tuum, o Deus, sic est,» Secundum quod est nomen tuum, o Deus, sic est,civitas. Vel ita, et agit de actuali susceptione Christi, qua susceptus fuit a Simeone et aliis, quando in templo est praesentanotatur incarnatio Christi, qui secundum quod homo in templo est praesentatus. Vel ita: Et agit de susceptione Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃da pars. ubi agens gr̃as plitui
de aduentu xp̃i. monet de gradib
eccłiȩ distribuendis: ꝑ quos salua¬
tor possit agnosci. Sic ꝯtinua. Quo
ordine fundata ẽ. hec ciuitas : Ecce.
Suscepimꝰ. ⁊c̃. ł ita. Qd audiuimꝰ
et uidimus : Ecce. sũscepimꝰ. ⁊c̃. łita.
fundauit ⁊ uere: qr o deus suscepi¬
mus nos boni qui sumus grana
inter paleas. Lilium int̾ spinas.
amica int̾ filias. Qͥ d suscepimus:
Misc̾diam tuam. Non solum sacra¬
menta: s rem sacram̃torum. Nam
sacram̃tiꝰ ⁊ grana et paleȩ ꝯmuni¬
cant. Rem uͦ sacram̃torum: solibo¬
ni ꝑcipiunt. I. bi suscepimus: ĩn
medio templi tui .i. ppłi ñ suscipien
que ꝑ sacram̃ta quib ꝯmunieant.
populus dei sunt in templum. de
quib apłs dicit. Habentes formã
pietatis: uirtutem uͦ eius abnegan¬
tes. Qͥ populus palearum multꝰ ẽ
ita ut nłła uideantur eẽ. grana: s
tuũ ds̃ sic et laus tua in fines t̾re: iu¬
sticia plena ẽ dextera tua

Expanded text:
da pars, ubi agens gratias de adventu Christi, monet de gradibus Ecclesiae distribuendis, per quos Salvator possit agnosci. Sic continua quo ordine fundata est haec civitas? Ecce suscepimus, etc., vel ita: quid audivimus et vidimus? Ecce suscepimus, etc., vel ita: Fundavit, et vere, quia, o Deus, suscepimus nos boni qui sumus grana inter paleas, lilium inter spinas, amica inter filias , quid suscepimus? misericordiam tuam. Non solum sacramenta, sed et rem sacramentorum. Nam sacramentis grana et paleae communicant, rem vero sacramentorum, soli boni percipiunt. Ubi suscepimus? in medio templi tui, id est populi non suscipientquae per sacramenta quibus communicant, populus Dei sunt et templum. De quibus Apostolus dicit: Habentes formam pietatis; virtutem vero ejus abnegantes , qui populus palearum multus est, ita ut nulla videantur esse grana; sed tuum, Deus sic et laus tua in fines terrae; justitia plena est dextera tua.
Abbreviated transcription (Latin):
.i.in ꝯmuni tui popłi. Et quia hoc ẽc
ẽ. quia nullus ẽ. qui huie nõi se nõ
subitiat. et si nesciat cultum. Scd̾m
gͦ nom̃tuũ .i. sicut reuerentia tuino¬
minis dilatatur: sic et laus tua. q̃
ñ est nisi in scĩs uera: dilatata ẽ. in
fines t̾re .i. in eccłia: que toto orbe di¬
ffusa ẽ. laus tibi datur. Non enim de¬
sunt: qui te laudent ꝑ om̃s tr̾as: qr
dextera tua .i. tua ꝓpitiatio: plena ẽ.
iusticia tua .i. iustificauit multos.
qui om̃s laudant. ł dextera tua .i.
ȩt̾na beatitudo. In hac parte iusti
locantur: ẽ. plena iusticia .i. uistis.
qͥã multi sunt iusti qui stabunt ad

Expanded text:
t quia hoc est est, quia nullus est qui huic nomini se non subjiciat, et si nesciat cultum. Secundum ergo nomen tuum, id est sic ut reverentia tui nominis dilatetur. Sic et laus tua, quae non est nisi in sanctis vera, dilatata est, in fines terrae, id est in Ecclesia quae toto orbe diffusa est, laus tibi datur. Non enim desunt qui te laudent per omnes terras, quia dextera tua, id est propitiatio plena est justitia, id est justificavit multos, qui omnes laudant. Vel dextera tua, id est aeterna beatitudo, in qua parte justi locantur, est plena justitia, id est justis, quia multi sunt justi qui stabunt in
Abbreviated transcription (Latin):
eius. et hoc: cum suscipiet eam. ei¬
uitatem tutandam. Et quid opus
ẽ. ut tueatur eam:S alde opus ẽ.
mirati sunt. et pꝰ ãmirationẽ: ꝯtur¬
bati sunt. Hoc et reliqua quȩ secũ¬
tur: ñ mutant᷑ a lectione priori.
Aliter. Et agitur ad litteram de he¬
rode. et hystoria dñice natiuita¬
tis exponitur. Q si dicat. Uere
suscipiet eam: quia per incarna¬
tionem que uere fiet: qm̃ ecce re¬
ab herode. sciscitante ab eis locum
dñicȩ natiuitatis. Et ipsi: ꝯuene¬
nerunt in unũ. ꝯcorditer dicendo.
gerant. ãmirati sunt de tanta głia.
Et ñ leuiter. ł ociose: s ꝯturbati st̃
ꝓ peccatis: et ꝯmoti st̃ ad fidem.
& tantus fuit pauor: ut corpꝰtreme¬
ret. Uñ sequitur. Tremor app̃hendit
eos. Ibi dolorees ut paturientis .i.
penitentia quia ipsi uidentes ita:
ꝯturbati sunt. & penitent.S in sp̃u¬
teres naues tharsis.qr naues in
tharso eylicie que magos ꝑ aliam
uiam reu̾tentes. transportauisse ĩ

Expanded text:
us, et hoc, cum suscipiet eam cius, et hoc, cum suscipiet eam civitatem tutandam, et quid opus est, ut tueatur eam? Valde opus est,mirati sunt; et post admirationem, conturbati sunt. Hoc et reliqua quae sequuntur non mutantur a lectione priori. Aliter, et agitur ad litteram de Herode, et historia Dominicae nativitatis exponitur. Quasi dicat: Vere suscipiet, quia per incarnationem quae vere fiet, quoniam ecce reab Herode suscitante ab eis locum Dominicae nativitatis. Et ipsi convenerunt in unum, concorditer dicendo igerant fieri , admirati sunt de tanta gloria, et non leviter vel otiose; sed conturbati sunt pro peccatis, et commoti, ad fidem, et tantus fuit pavor, ut corpus tremeret; unde sequitur: Tremor apprehendit eos; ibi dolores ut parturientis, id est poenitentia, quia ipsi videntes ita conturbati sunt ad poenitentiam, steres naves Tharsis, qui naves in Tharso Ciliciae, quae magos per aliam viam revertentes, transposuisse in
Abbreviated transcription (Latin):
ut parturientis .i. graues. s utiles.
qr inde fructus ꝓuenitꝰ. Uñ ysaias.
Atimore tuo domine ꝯcepimꝰ & par¬
turiuimꝰ spm̃ salutis. Quomodo totũ
ꝯteret naues tharsis .i. eu̾tes suꝑbiã
gentium. Eylicia namq ẽ. regio. atha¬
rso metrapoli sua. tharsis dr. ꝑhaẽ
gentes accipiunt᷑. aꝑte totum. ł. thar¬
sis ẽ. carthago: que nauib olim flo¬
ruit. ad m̾candum. Qib suꝑbia gẽ¬
tium designatur. que inincertis di¬
uitiarũ uelut in flatib uenti ꝯfidit.
S iam firma sedes ẽ. in syon ñ in ma¬
ri. Ibi enim stabiliri debemꝰ: ñ ꝑfla¬
ri omĩ uento doctͥne. Et nota qͦd ait
ꝯteres. Hoc̃ enim dicit a simili nau¬
fragantiũ. L iuxta int̃p̃tationem
nominis. Intp̃tat᷑ enim tharsis. ex¬
ploratio gaudii. Naues gͦ tharsis
sunt discursores: in diu̾sis partib
mundi gaudia explorantes. Hos ꝯte¬
ret dominus: ut abhis desistant.
aliterab illoloco: cum suscipiet eam
Qͣdicat᷑. Deus cognoscetur in domib¬

Expanded text:
es, sed utiles, quia inde fructus provenit. Unde Isaias: A timore tuo, Domine, concepimus et parturivimus spiritum salutis . Quomodo totum Conteres naves Tharsis, id est evertes superbiam gentium. Cilicia namque regio a Tharso metropoli sua Tharsis dicitur: gentes accipiuntur; a parte totum. Vel Tharsis est Carthago, quae navibus olim floruit ad mercandum, quibus superbia gentium signatur, quae in incertis divitiarum, velut in flatibus venti confidit. Sed jam firma sedes est in Sion, non in mari. Ibi enim stabiliri debemus, non perflari omni vento doctrinae . Et nota quod ait conteres; hoc enim dicit a simili naufragantium. Vel juxta interpretationem nominis. Interpretatur enim Tharsis exploratio gaudii. Naves ergo Tharsis sunt discursores, in diversis mundi gaudia explorantes. Hos conteret Dominus, ut ab his desistant. Aliter ab illo loco, cum suscipiet eam, quasi dicat: Deus cognoscetur in domib
Abbreviated transcription (Latin):
prius maledictionib subiecta. ste¬
rilitatis obꝓbrio dolebat: nunc
ple fecunda ubiq exultat. ⁊ ꝯm̃da¬
tur hic amplitudine. ł scdm aliã
litteram .s. fundator exultationis
uniu̾se t̾re. qiͣdicat. Dominꝰ ẽ. mag¬
nus. Dominꝰ dico: fundator exulta¬
tione .ii. t̾re. cui sensui ꝯcordat alia
translatio. Alii enum transfert̃ sic.
dilatans exultatione uniu̾se t̾re.
gaudia dilatat. Mons syon ⁊ cet̾ã.
ꝑ partes ostendit: qd̾ dixerat. ꝑ mõ¬
tem syon iudeos significat. ꝑ late¬
ra aquilonis: gentes quȩ adherẽt
diabolo. qui ꝑ uentum frigidum.
et durum aquilonẽ: significat᷑. Ipẽ
namq ait. Ascẽdam in celum. ⁊ po¬
solemus ita loqui: bonus homo
diaboli latera. Hec inquam sunt
ciuitas regis magni .i. dĩ. Alii reges
ñ sunt magni. Qẽ sensus. Duõꝑa¬
rietes ꝯuenerunt in lapidem an¬
gularem. qui fecit utraq unum.
ut ẽẽt unum ouile et unꝰ pastor. ⁊¬

Expanded text:
prius maledictionibus subjecta, sterilitatis opprobrio dolebat, nunc prole fecunda ubique exsultat. Et commendatur hic ab amplitudine. Vel secundum aliam litteram, scilicet: Fundatur exsultatione universae terrae. Quasi dicat: Dominus est magnus. Dominus dico, Fundatur exsultatione universae terrae, cui sensui concordat alia translatio; alii enim transferunt sic: Dilatans exsultationes universae terrae. gaudia dilatat. Mons Sion, etc., per partes ostendit quod dixerat, per montem Sion, Judaeos significat; per latera aquilonis, gentes quae adhaerent diabolo, qui per ventum frigidum et durum aquilonem significatur. Ipse namque ait: Ascendam in coelum et posolemus ita loqui, bonus homo diaboli latera. Haec, inquam, sunt civitas regis magni, id est Dei. Alii reges non sunt magni. Et est sensus: Duo parietes convenerunt in lapidem angularem, qui fecit utraque unum , ut esset unum ovile et unus pastor
Abbreviated transcription (Latin):
eiuitatis. domib dicit pluralit̾. qr
iam sunt plures domꝰ in ea ciuitate.
Multi enĩ sunt ȩccłiar̾ ordines: una
tam̃ eccłia. dico cognoscetur. s hoc:
ꝑ gͣram suscipientis. ⁊ hoc ẽ. Cum sus¬
cipiet ut᷑ medicus eam curandam.
ł de futo potest legi sedm aliam lit¬
teram sic. Ps̃ ꝯgnoscetur in futo in
gnitionẽ sui. cum suscipiet eam inͤ
Qd niam ecce reges. Hẽc sunt late¬
ra aquilonis. Quasi dicat. Uere late¬
ra aquilonis sunt ciuitas dĩ. qm̃ ecce
reges tr̃ȩ congregati sunt. eum ce¬
tĩs fidelib inunitate fidei: et ꝯue
nerunt in lapidem angularem.⁊ ħ.
in unum .i. ini unitatẽ fidei & morũ.
In hãc cuiuate ñ ẽ locus heretiei. per
partes praui dogm̃atis ꝯscisis. qui
dicunt. ecce hic ẽ. xp̃c. ecce illie. ⁊ sic.¬
¶ Et sic. scił ꝑ fidem: Ipsi uidentes
sic ãmirati sunt. ꝯturbati sunt ꝯmo¬
ti sunt: tremor app̾hendit eos
et miracłis xp̃i. Et pꝰ ãmirationem
ꝓ peccatis. ⁊ ꝯmoti sunt .i. ad bona

Expanded text:
int. domibus dicit pluraliter, quia jam sunt plures domos in ea civitate. Multi enim sunt Ecclesiarum ordines, una tamen Ecclesia. Dico cognoscetur, sed hoc per gratiam suscipientis. Et hoc est, cum suscipiet ut medicus eam curandam. Vel de futuro potest legi, secundum aliam litteram, sic: Deus cognoscetur, in futuro. In Ecclesia. Cum suscipiet eam, in Quoniam ecce reges. Aug. Haec sunt latera Aquilonis. Quasi dicat: Vere latera aquilonis sunt civitas Dei, quoniam ecce reges terrae congregati sunt cum caeteris fidelibus in unitate fididem angularem et hoc in unum, id est in unitatem fidei et morum. In hac unitate non est locus haereticis per partes pravi dogmatis concisis, qui dicunt: Ecce hic est Christus, ecce illic . Et sic, VERS. 5.-- « Ipsi videntes sic admirati sunt: conturbati sunt, commoti sunt, tremor apprehendit eos.et miraculis Christi; et post admirationem ro peccatis, et commoti sunt, id est ad bona
Abbreviated transcription (Latin):
Eircũdate syon .i. electos de uideis.
circundate dico: ñ scandał: s ꝯplec¬
timinieam. brachiis caritatis. ł ita.
ab illo loco. Letetur mons syon. Et
intelligitur mons syon .i. eccłia ge¬
culatio. Et hoc ẽ. Letetur mons
syon . s. eccłia. que ẽ. in speculatiõe
popłi. Et exultent filiȩ uide .i. xp̃i.¬

Expanded text:
er., Cassiod. electos de Judaeis. Circumdate dico, non scandalis, sed complectimini eam brachiis charitatis. Vel ita ab illo loco, laetetur mons, et intelligitur mons Sion Ecclesia geculatio. Et hoc est, laetetur mons Sion, scilicet quae est in speculatione populi. Et, exsultent filiae Judae, id
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓmissionib propheticis. sicut
ẽ. illud. ad orabunt eum omnes g̾s.
et om̃s reges seruient ei. Et illud. In
semine tuo benedicent᷑ om̃s gs̃. Sic
uidimꝰ. in exͥbitione. Omnes enim
reges. omnes gentes. adorant xpm̃.¬
tris. in ciuitate. in eccłia dñi uirtutũ
quia ibi custodes angłos deputat.
Repetit idem dicens. in ciuitate dĩ.n.
.i. in catholica eccłia. Bĩ nr̃i dicit:
ne sibi hoc nom̃ ꝯuentus hereticoꝵ
usurpet. Quicumq ẽ. in hac ciuitate.¬
audit et uidet: quie ero extra ẽ:
cecus ẽ. Ne autem putetur hec ei¬
uitas temꝑał: addit. Ds̃ ipse fun¬
dauit stabiliter eam ciuitatẽ. Ne gͦ
timeas ne quando cadat firmam̃¬
tum. fundauit eam. dico: in et̾̃num.
ñ ad horam ut pͥus tabernacłm mo

Expanded text:
in promissionibus propheticis, sicut est illud: Adorabunt eum omnes gentes, et omnes reges servient ei ; et illud: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Sic vidimus in exhibitione. Omnes enim reges, omnes gentes adorant Christris in civitate, in Ecclesia, Domini virtutum, quia ibi custodes angelos deputat. Repetit idem dicens: In civitate, id est in catholica Ecclesia Dei nostri dicit, ne sibi hoc nomen conventus haereticorum usurpet. Quicunque est in hac civitataudit et videt; qui vero extra est, caecus est. Ne autem putetur haec civitas temporalis, addit, Deus ipse fundavit stabiliter eam civitatem. Ne ergo timeas nequando cadat firmamentum. Fundavit eam, dico in aeternum, non ad horam, ut prius tabernaculum Mo
Abbreviated transcription (Latin):
Tercia pars. uͥ ꝓ deiectione eiꝰ a scĩs ir¬
risio facta ostenditur. Qrͣ dicat. Hec
patientur mali. s ñ sine fructu ꝑiorũ:
Qͥa uidebunt modo iusti .i. uident
nunc. quid malis euenturum sit in
finem. Et timebunt .i. timent sibi ne ⁊
ipsi cadant. Et in futo᷑ suꝑ eum ride¬
bunt .i. irrisione dignum iudicabt̃.
hic uero flent. Nunc enim ambulãt.
ut petrus ait. intendentes ad ꝓpħic̃
sermonem qiͣ ad luc̾nam in nocte.
lux nr̃a. Et̾ iõ modo tum̃dum ẽ: quia
in nocte agitur. Tunc uͦ erit dies. Et
iõ tc̃ ridebunt suꝑ eum. qr ñ erit tẽ
locus correctionis.⁊ dicent ecce hõ ñ
d̾s. qui ñ posuit dm̃ adiutorem suũ:

Expanded text:
Tertia pars ubi pro dejectione ejus a sanctis irrisio facta ostenditur. Quasi dicat: Haec patientur mali, sed non sine fructu piorum, quia, videbunt, modo justi, id est, vident nunc quid malis eventurum sit in finem; et timebunt, id est timent sibi ne et ipsi cadant, et in futuro super eum ridebunt, id est irrisione dignum indicabunt. Hic vero flent, nunc enim ambulant, ut Petrus ait: Intendentes ad propheticum sermonem, quasi ad lucernam in nocte, lux nostra. Et ideo timendum est modo, quia in nocte agitur. Tunc vero erit dies, et ideo tunc ridebunt super eum, quia non erit tunc locus correctionis, et dicent: Ecce homo, non Deus, Qui non posuit Deum adjutorem suum,
Abbreviated transcription (Latin):
uitias: quia ht̃ aliquis qui ñ amat.
et ardet auaritia qui ñ habet. Et p̃¬
ualuit inuanitate sua. quia nicħ ẽ
naniꝰ eo. qui putat plus uale nũĩt
quam dm̃ .ł. de antixp̃o spiritalit̃
agitur. et p̃ualuit in uanitate sua.
quia plus aliis omĩb mał. fideles

Expanded text:
vitias, quia habet aliquis qui non amat, et ardet avaritia, etiam qui non habet, et praevaluit in vanitate sua, quia nihil est vanius eo qui putat plus valere minimum quam Deum. Vel de antichristo specialiter agitur. Et praevaluit in vanitate sua, quia plus omnibus malis fideles
Abbreviated transcription (Latin):
git animũ eiꝰ. refugit. Et nota quod
ait dilexisti malitiam suꝑ benig
ita facis. quasi leues aquam suꝑ
oleum: et tras suꝑcelum. S cum
his .i. ad similitudinem horum ea¬
dis inferius. qr sicut ista suo ponde
deorsum feruntur: sic tu benignita¬
ti preferens malitiam rius inꝑfũ¬
dum. Dea talentum plumbi suꝑ qd̾
sedet iniquitas. ut ⁊ acharias ꝓpħa
ait. amplexaris. Dilexisti etiam lo
mala tegit u̾bis decoris: s Pilexisti¬

Expanded text:
git animum ejus, refugit. Et nota quod git animum ejus, refugit. Et nota quod ait dilexisti malitiam super beniita facis, quasi leves aquam super oleum, et terram super coelum, sed cum his, id est ad similitudinem horum cadis inferius, quia sicut ista suo pondere deorsum feruntur, sic tu benignitati praeferens malitiam ruis in profundum, quia talentum plumbi super quod sedet iniquitas, ut Zacharias propheta ait , amplexaris. Dilexisti etiam loqmala tegis verbis decoris, sed VERS
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur leuis mens. p̃ceps dic¬
tio. quia ñ ante cogitat quam loqͣt᷑.
Iñ salomon ait. In ore stultorum
ẽ. cor eorum. Iste tał si ñ potest fa¬
cere loquitur malum: s si et hoc
nequit. saltem cogitat. ut quando
aliquid mali abest amanib. a cor¬
de ñ absit. Qͥ duero efficiat subdit.
fecisti sicut nouacła acuta .i. ita
expedite sicut nouacła cito et faci¬
le radit. ł sieut nouacła suꝑfluos
et inutiles pilos radit: ita mali
scĩs pilos radunt .i. ĩutilia et suꝑ¬
flua rapiunt .s. mala desidia. et bo¬
na p̾sentia que scĩ ꝯtempnunt. cũ
ipsa uita: ut sint filii chore quib
dicitur. Nolite timere eos: qui oc¬
cidunt corpꝰ: animã autẽ non ꝑos¬
sunt occidere. Et hoc ẽ. fecisti dolũ
sic̃ .n.a. quia inutilia rap̃. & animã
ita et ille dolosus .i. antixp̃e suis
ꝓmutit beatitudinem et occidit.
Dilexisti malitiam. non deserit ma¬
lum qui diligit. suꝑ benignitatem.
quia et si benignitas quandoq tã¬

Expanded text:
ostenditur levis mens, praeceps dictio, quia non ante cogitat quam loquatur. Unde Salomon ait: In ore stultorum est cor eorum . Iste talis, si non potest facere, loquitur malum; sed si et hoc nequit, saltem cogitat, ut quando aliquid mali abest a manibus, a corde non absit. Quid vero efficiat subdit, fecisti dolum sicut novacula acuta, id est ita expedite, sicut novacula acuta, cito et facile radit. Vel sicut novacula superfluos et inutiles pilos radit, ita mali sanctis capillos radunt, id est inutilia et superflua rapiunt, scilicet mala desideria et bona praesentia, quae sancti contemnunt, cum ipsa vita, ut sint filii Core, quibus dicitur: Nolite timere eos qui occidunt corpus; animam autem non possunt occidecuta, quia inutilia rapit, et animum ita et scilicet, beatitudinem, et occidit. dilexisti malitiam, non deserit malum qui diligit super benignitatem, quia et si benignitas quandoque tan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mał. s ꝓpħia qua dicitur qui sit
eis futurum. Et ẽ. sensus tytuli. In¬
tellectus dauid ꝓpħe. mutens nos in
finem. Hic ostenditur quem habuit
de hoc quod factum ẽ. cum uenisset
.i. ad iudeos: quia tc̃ ꝓditus ẽ. morti
xp̃c. cum uenit ad regnum patris .i.
regnum uideorum qđ pater instituit.
Et hoc in illa hystoria figuratum ẽ.
Aliter. doech ydumeus adu̾sariꝰ dd̾.
qui int̾p̃tatur motus ⁊ t̾renus: signi¬
ficat antixp̃m qui totum orbem mo¬
uebit. qui ueniet ꝑ signa et mira¬
cula ante aduentum iudicii: Et
auxilium a saule .i. adiabolo petẽs:
nuntiabit dauid uenisse in domũ
qui ẽ. regnum dĩ patris. Et ẽ. sensus.

Expanded text:
 prophetia, qua dicitur quid sit eis futurum. Et est sensus tituli: Intellectus David prophetae mittens nos in finem. Hic ostenditur quid habuit de hoc quod factum est, cum venisset est ad Judaeos, quia tunc proditus est morti Christus, cum venit ad regnum Patris, id est regnum Judaeorum, quod Pater instituit. Et hoc in illa historia figuratum est. Aliter Doeg Idumaeus adversarius David, qui interpretatur motus et terrenus, significat Antichristum, qui totum orbem movebit, qui veniet per signa et miracula ante adventum judicii; et auxilium a Saule, id est a diabolo petens, nuntiabit David venisse in domum quae est regnum Dei Patris. Et est sensus:
Abbreviated transcription (Latin):
Oerta pars. ubi dicit quid restitutꝰ
ꝑsoluat. Prius plorans: iam fit doe¬
tor. Dico ꝯfirma me in gr̃a: qua igno¬
iusti. Et confimatus ñ ero ingratꝰ.:
s docebo ł exemplo. quia dum sibi
pareitur aliis spes datur. uł uerbo.
postea mãgnalia dei p̃dicaũ: ini¬
quos. qui in fide manentes peccãt.
dixerat iniquos. pꝰea eos dem dicit
impios. subdens. Et imꝑii. ut ego
sum. b impii sunt qui penitus
sine dõ sunt .i. infideles. et impis
inquam ad te ꝯu̾tentur. Eccẽ que¬
stiosus de dep̃catione fructus. scił
quod impii ad te ꝯuertuntur. hoc
dicere non elatio ẽ. s ꝓuidentia: qr
ꝑ ista uerba multi orantes soluti
sunt. Dixi docebo: quod ut possim:

Expanded text:
rta pars, ubi dicit quid restitutus persolvat; prius plorans, jam fit doctor. Dico confirma me in gratia qua ignovisti, et confirmatus non ero ingratus, sed docebo vel exemplo, quia dum sibi parcitur, aliis spes datur: vel verbo, postea magnalia Dei praedicavit; iniquos qui in fide manentes peccant; veritatem. Quos dixerat iniquos, postea eosdem dicit impios subdens, et impii, ut ego sum. Vel, impii sunt, qui penitus sine Deo sunt, id est infideles et impii, inquam, ad te convertentur. Ecce quaestuosus de praedicatione fructus, scilicet quod impii ad te convertuntur: hoc dicere non est elatio, sed providentia, quia per ista verba multi orantes soluti sunt. Docebo, quod ut possim.
Abbreviated transcription (Latin):
uarta pars ubi dicit quomodo
ꝯtra eum bonus se habeat. Et no¬
ta. quia hucusq fuit uituꝑatio illiꝰ
partis. Hic uero laus ẽ. ꝯtrarie par¬
tis. Ecce ꝑfecta demonstratio. Qiͣ
dicat mali sꝑant in diuitiis: ego ã
dicit ppłs fidelis qui sum in domo
eme et inestate uret: fructifera. de
cuiꝰ germine xp̃c ẽ. Populus dĩ ẽ. is¬
ta oliua. de qua fracti ft̃ suꝑbi ra
oleaster degentib. Ego inquam
qui sum oliua: sꝑaui in miscdia dĩ.
Ille̾ scił doech in diuitiis. Miscłia
dico duratura: in ęt̃num. Qs d aũ
dixit in et̃num. repetit et ꝓ .i. in
quam fundatus ẽ. in amore reg¬

Expanded text:
uarta pars, ubi dicit quomodo contra eum se bonus habeat. Et nota quia hucusque fuit vituperatio illius partis. Hic vero est laus contrariae partis. Ecce perfecta demonstratio Quid dicat: Mali sperant in divitiis, ego autem, dicit populus fidelis, qui sum in domo eme et aestate viret, fructifera, de cujus germine Christus est. Populus Dei est ista oliva, de qua fracti sunt superbi oleaster de gentibus. . Ego, inquam, qui sum oliva. Speravi in misericordia Dei, ille scilicet, Doeg in divitiis. Misericordia Dei dico, duratura in aeternum. Quod autem dixit in aeternum, repetit. Et, pro id quam fundatus est in amore reg
Abbreviated transcription (Latin):
.i.motus. unde loquitur tytulus. Hic
enim ẽ. puluis quem ꝓicit uentus a
facie t̃r̃e. ł radix maliẽ. cupiditas:
que ñ parit fructum in t̾ra uiuentiũ.
ł specialit̾ loquitur de antixp̃o. cuiꝰ
radix sunt ministri eiꝰ: qui cum eo ni¬
cħ habebunt cum sanctie d. Uilebt̃

Expanded text:
motus, unde loquitur titulus. Hic motus, unde loquitur titulus. Hic est enim pulvis quem projicit ventus a facie terrae. Vel radix mali, est cupiditas, quae non parit fructum in terra viventium. Vel specialiter loquitur de Antichristo, cujus radix sunt ministri ejus, qui cum eo nihil habebunt, cum sanctis. PARS
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾a pars uͥagit de celeri fine tium¬
iniqui. Qt dicat. Hec dilexisti: ꝓptẽa
ds̃ destruet te in finem. et si ñ modo¬
.i. dignitatem tuam auferet. Et post
emigrabit te .i. faciet te transire de
tabernacło tuo .i. de hac uana głia.
inqua ad tempus es. Wł de taber¬
nacło suo. alia littera. et accipit tab¬
nacłm. p̃sentem eccłiam. uͥ modo ẽ.
Et emigrabit te .i. emigrare faciet te.
de tab̾nacło suo .i. de p̾sentieccłia. ubi
sunt palee cum granis. Q. Mod̾o es
in tab̾nacło: s seruus ñ manet in a¬
net in domo in et̃num. Modo siqua
bona facit seruus: mercedem suam
recipit. Sequitur. Et radicem tuam.
euellet de t̾ra uiuentium .i. de beati¬
tudine scorum. R adix nr̃a caritas
ẽ. qua radicati sumꝰ int̾ra uiuentiũ.
De qua radix huiꝰ.i. uoluntas eradi¬
catur: quia ñ ẽ. altius fixa ꝑ caritatẽ.
s ẽ. in arida petra et sterili: suꝑ quã
actata semina aruerunt. qr ñ habe¬
bant humorem. Ecce doechydumeꝰ.

Expanded text:
da pars, ubi agit de celeri fine iniqui. Quasi dicat: Haec dilexisti, propterea Deus destruet te in finem, et si non moid est dignitatem auferet, et post emigrabit, id est faciet te transferre de tabernaculo tuo, id est de hac vana gloria, in qua ad tempus es. Vel, de tabernaculo suo. Alia littera, etiam accipit tabernaculum praesentem Ecclesiam, ubi modo est Et emigrabit te, id est emigrare faciet te, de tabernaculo suo, id est de praesenti Ecclesia, ubi sunt paleae cum granis. Quasi dicat: modo es in tabernaculo, sed servus non manet in domo in aeternum; modo si qua bona facit servus, mercedem suam recipit; et radicem tuam evellet de terra viventium, id est de beatitudine sanctorum. Radix nostra charitas est, qua radicati sumus in terra viventium: de qua radix hujus, id est voluntas eradicatur, quia non est altius fixa per charitatem, sed est 112 in arida petra et sterili, supra quam jactata semina aruerunt, quia non habebant humorem . Ecce Doeg, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra antixpm. et eiꝰ ꝯplices. Modꝰ.
quatuor. sunt particiones. Prima
ẽ. inuectio in doech. ut fideles robo¬
ret. Scło agit de celeri fine iniqui.
bunt. Quarto dicit quomͦ ꝯtra dñi
bonus se habeat ibi. Ego autẽ. ꝑpħa
gͦ inuectionem faciẽs ꝯtra doech. dic̃.

Expanded text:
ristum, et ejus complices. Modus. Quatuor sunt partitiones Prima est invectio Doeg, ut fideles roboret, Secundo agit de celeri fine iniqui, bunt. Quarto dicit quomodo contra cum bonus se habeat, ibi, ego autem. Propheta ergo invectionem faciens contra Doeg, dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc scilier cum edificati tuũ uitu
.l. acceptum tibi erit. sacrificium ui¬
sticie .i. laudis. Mod̾o offertur tͥ sa¬
crificium ꝓ iniquitate. cor ꝯtritum¬
qd̃ ẽ. sacrificium iusticie. Et tẽ accep¬
tab̾ oblationes et holocausta: i. scõs
qui erunt holocausta: itã ut diuinꝰ
ignis totos eos assumat . feruor ca¬
ritatis. Et sic leuetur holo caustũ.
ut fiant spũales. ut absorbeatur
mors in uictoria. Et tunc imponẽt
angłi messores uitulos.i. nouos po¬
colla libera aiugo legis et peccati:
suꝑ altare tuum .i. celestem ierłm.¬

Expanded text:
 scilicet cum aedificati fuerint est, acceptum tibi erit sacrificium justitiae, laudis: modo offertur tibi sacrificium pro iniquitate, cor contritumquod est sacrificium justitiae. Et tunc acceptabis oblationes et holocausta, id est sanctos, qui erunt holocausta, ita ut divinus ignis eos totos absumat, id est fervor charitatis, et sic levetur holocaustum, ut fiant spirituales, ut absorbeatur mors in victoria. Tunc imponent angeli messores vitulos, id est novos pocolla libera a jugo legis, et peccati super altare tuum, id est coelestem Jer
Abbreviated transcription (Latin):
Doech ꝓdidit dauid. et sacerdotes
occidit. ñ dauid. Sicut aries unmo¬
latus fuit ꝓ ysaac ñ ysaac: ubi .l.
in quo utroq facto effuso sangͥne.
qd̃ significat arietis immolatio. et
sacerdotum occisio: Tam̃ scłm dei¬
tatem impas sibił et illesus uiue¬
bat. quod significat euasio dauid.
doechydumeus .i. motus et t̾renus.
ẽ. genus malorum hominũ: trenũ
quod mouetur. ñ ꝑseuerat in et̾nũ.
dauid rex cum edit panes ꝓpositioĩs.
quos ñ licet edere. nisi solis sacerdo¬

Expanded text:
Doeg prodidit David; et sacerdotes Doeg prodidit David; et sacerdotes occidit, non David. Sicut aries immolatus fuit pro Isaac, non Isaac, ubi, id est in quo utroque facto effuso sanguine,quod significat arietis immolatio, et sacerdotum occisio; tamen secundum deitatem impassibilis et illaesus vivebat, quod significat David evasio. Doeg Idumaeus, id est motus et terrenus, est genus malorum hominum, terrenum quod movetur, non perseverat in aeternum. David rex comedit panes propositionis, quos n
Abbreviated transcription (Latin):
a u̾itate hystorie. nisi quia in libꝰ
regum legit᷑ achymelech. cũ huiꝰ
psalmi tytulus habeat abyme¬
lech. Ieronimꝰ quoq dicit in he
dos ille. s ꝓpter similitudinem
luterarum. s. beth et caph. que
modico apice differt̃: uariatur
abymelech. ł forsan sicut supͣ in p̃¬
cedenti psalmo tẏtulus ht̃. nõ corã
achis. s coram abymelech. muta¬
to nomine. ut ñ res hystorie ꝓseqͣ¬
ris. s misterium: ita et hic Mystiũ
gͦ prosequentes. pͥus nominum in¬
terp̾tationes. deinde misticas eorũ¬
dem significationes attendamus.
Abymelech gͦ int̾p̃tatur patris mĩ
regnum. et significat uideos. dom
abymelech regnũ ẽ. iudeorũ: quod
pater instituit. doech motus ydume
t̾renus. ab edom: quo nomine uoca¬
tus ẽ. esau. Saul peticio. et signifi¬
cat mortem. quã homo peccans u̾b̃
ac manib apetiit. sicut popłs a do¬
mino saulem regem extorsit. Daud
manu fortis. ł desidabił aspectu.¬

Expanded text:
a veritate historiae, nisi quia in libro a veritate historiae, nisi quia in libro Regum legitur Achimelech, cum hujus psalmi titulus habeat Abimelech. Hieronymus quoque dicit in Hebdos ille, sed propter similitudinem litterarum, scilicet beth et caph, quae modico apice differunt, variatur Abimelech. Vel forsan sicut supra in praecedenti populo titulus habet, non coram Achis, sed coram Abimelech , mutato nomine, ut non res historiae prosequaris, sed mysterium, ita et hic. Mysterium ergo prosequentes, prius nominum interpretationes, deinde mysticas eorumdem significationes attendamus. Abimelech interpretatur ergo patris mei regnum, et significat Judaeos. Domus Abimelech regnum est Judaeorum, quod Pater instituit; Doeg, motus; Idumaeus, terrenus ab Edom, quo nomine vocatus est Esau. Saul petitio, et significat mortem, quam homo peccans verbis et manibus appetiit, sicut populus a Domino Saulem regem extorsit . David manu fortis, vel desiderabilis aspectu