comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dempꝰnat᷑ qui pauperibus non dedit panẽ suĩr ubidã pͥnanduse st
ille quitulit alienum : sunignẽ mitt&ur quinudum nonuestiuit :
putas ubidam pͥnandusẽ ille quexpoliauit : Gregorius inome¬
lia dediuite & lazaro: Non enĩ dicitur quod diuesquempiam
uio ppressit . sed quia in acceptis reb: seextulit : Hincergo sumopere
colligendum ẽ quapsena multandus sit qui aliena diripit si in¬
serni damqͥnatione percutitur qui propria non largit̃ur :
Nemoltaq securum seexistim& dicens: Eoce aliena non rapio ÷
sed concessis licite rebus fruor quia diues iste nonidcurto puni¬
tusest qm̃ aliena abstulit : sed quia in acceptis rebus
seme ipsũ maledereliquit. hocquȩ fuit quod hunc inferno
tadide quia lnsua felicitate tum dus non fuig quia percepta
dona adusum arrogantiae in flexit quia uiscerapietatis ignorauit.
quia peccata sua redimere &iamcumsibi abundar& prȩtium

Expanded text:
demnatur, qui pauperibus non dedit panem suum, ubi damnandus est demnatur, qui pauperibus non dedit panem suum, ubi damnandus est ille qui tulit alienum? si in ignem mittitur, qui nudum non vestivit, putas ubi damnandus est ille qui exspoliavit? » Gregorius in homilia de divite et Lazaro: « Non enim dicitur quod dives quempiam vi oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena muletandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo itaque securum se existimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor; quia dives iste non idcirco punitus est, quoniam aliena abstulit, sed quia in acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hocque fuit quod hunc in inferno tradidit, qui in sua felicitate timidus non fuit; quia percepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere, etiam dum sibi abundaret pretium,
Abbreviated transcription (Latin):
dite frs &iudee quia nondic& dñs discedite a me maledietu
quia furtũ fecistis q falsum testi moniũ dxistis. quia homicidiũ
&adulteriũ cõmisistis ꝗđ grauius est : Non hoe dixit son
ait : esuruienim & non dedistis mihimanducare. Non
dixit discedite a mequires alienas tulistis. quod magis iniquũ est:
sed ait quia de substantia ur̃a pauperib: non dedistis: Non quia
mala opera fecistis. sed quiabona facere nolustis: ad sicutillos qui
indextera sunt sola mi seri cordia liberabit . ita& illos qui insinis trast̃
sola tenaua condẽ nabit: In istaenim sententia dñi quadixit
quie surientẽ non pauit & nudum non uestiuit miti& in ignẽ
a &num : Possumus euidenter agnoscere fr̃s quali tormento uł
quali pgenadamnandisunt illiquimale fãciunt . quando illi in
ignẽ mictuntur quibona non faciunt : Sienĩ cumdiabolo con¬

Expanded text:
et videte quia non dicit Dominus, Discedite a me, maledicti, et videte quia non dicit Dominus, Discedite a me, maledicti, quia furtum fecistis, quia falsum testimonium dixistis, quia homicidium et adulterium commisistis, quod gravius est, non hoc dixit, sed ait: Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare . Non dixit: Discedite a me quia res alienas tulistis, quod magis iniquum est; sed ait, quia de substantia vestra pauperibus non dedistis. Non quia mala opera fecistis, sed quia bona facere noluistis. At sicut illos qui in dextra sunt, sola misericordia liberabit; ita et illos qui in sinistra sunt, sola tenacia condemnabit. In ista enim sententia Domini, qua dixit, quia qui esurientem non pavit, et nudum non vestivit, mittetur in ignem aeternum, possumus evidenter agnoscere, fratres, quali tormento vel quali poena damnandi sunt illi qui mala faciunt, quando illi in ignem mittuntur qui bona non faciunt. Si enim cum diabolo con
Abbreviated transcription (Latin):
quae possid& : Ettum prȩmi siss& similitudinẽ de quodam diuite
cuius ageruberes fructus adtulerat : Adextremũ intulit adõ eidẽ
diuitidictũ : Stulte hac nocte animã tuã repetantate : quȩ autem
praeparasti cuiuserunt : sic est inquit qui sibithesauritat & nonest
indõ diues : De eius demnãq diuitis tenacitate: beatus augustinus
in libro sermonũ ait : Quando mihi aud& dicerexpĩanus bonũ eẽ
ueniebat ubiponer& fructussuos & se consilium inuenis se gau¬
debat destruendi ueteres a pothecas & construendi nouas ampli¬
ore sutimpler& eas & dicer& animȩ suȩ: Animahabes multa
bona in multum tempus : laetare iocundãre satiare : Numquid
& istediues aliena quaerebat : fructus suos colligere dis pone but¬
ubiponer& consulebat: Non decuius quam ui ciniagris nouinte
perturbato nonspoliato paupere. Non cirtum uento simplice t
tantum modo desuis colligendis cogitabat : Auditequid audier
quite nactter sua seruabant. Et hinc intellegito qude pectent

Expanded text:
quae possidet . Et cum praemisisset similitudinem de quodam divite, cujus ager uberes fructus attulerat, ad extremum intulit a Deo eidem diviti dictum: Stulte, hac nocte animam tuam repetemus a te: quae autem praeparasti, cujus erunt? Sic est, inquit, qui sibi thesaurizat, et non est in Deo dives . De ejusdem namque divitis tenacitate beatus Augustinus in libro Sermonum ait : « Quando mihi audet dicere Christianus, bonum esse veniebat ubi poneret fructus suos, et se consilium invenisse gaudebat destruendi veteres apothecas, et construendi novas ampliores, ut impleret eas et diceret animae suae: Anima, habes multa bona in multum tempus, laetare, jucundare, satiare. Nunquid et iste dives aliena quaerebat? ubi poneret consulebat, non de cujusquam vicini agris, non limite perturbato, non spoliato paupere, non circumvento simplice, sed tantummodo de suis colligendis cogitabat. Audite quid audierit, qui tenaciter servabat sua; et hinc intelligite quid exspectent,
Abbreviated transcription (Latin):
in illis diabolũ consulere exp&unt : sibiq diuinariqudcausa
morbũ infirmitatis incurrerint. &utrum eandem in firmi¬
tatẽ euadere possint necne: quod qui faciunt. exemplum
ochotiae ꝓfaniregisimitantur.: Quiꝓeo quod dm̃is rł dere¬
liquit & beel zebubdm̃ acharon ꝑnuntios consuluit : merito
adõ ꝑheliãproph&a audiuit: Delectulo suꝑquẽ ascendisti
sapostulauit : idcrcoaudire ꝓmeruit: dabit dñs &iam isrł
tecũ inmanus philistinorũ : Crasenim inquit tu& filuitiu
mecũ eritis : qđ uero huiuscemodi diuinationes e consultaa¬
ones ab omnib: fidelib: prorsus uitandȩ sint &unctio scifica¬

Expanded text:
in illis diabolum consulere expetunt, sibique divinari quo casu in illis diabolum consulere expetunt, sibique divinari quo casu morbum infirmitatis incurrerint, et utrum eamdem infirmitatem evadere possint, necne. Quod qui faciunt, exemplum Ochoziae profani regis imitantur, qui pro eo quod Deum Israel dereliquit, et Beelzebub deum Acheron per nuntios consuluit, merito a Domino per Eliam prophetam audivit: De lectulo super quem ascendisti, sa postulavit, idcirco audire promeruit: Dabit Deus etiam tecum Israel in manus Philisthinorum. Cras enim, inquit, tu et filii tui mecum eritis . Quod vero hujuscemodi divinationes ab omnib
Abbreviated transcription (Latin):
piam seruus rogar& ut ad eum iredebemus: protinus
nobis nostra superbia in cogitatione tacita respondera di¬
cens : Non eas quiate m& ipsum degeras : honortu us
despicitur. locus uilescit : Eccede cae louenit quiser uo
occurrere interra non despicit. & tamen humili ari
interra contemunimus quide terra sumus. Quid uero
apud dm̃ uilius. quid esse despectius potest quam serua re
hon orem apud homines & in ternitestis oculos nonti mere :
Sunt &iam pleriq & sublimioris & inferioris ordinis homines.
qui in firmitatem̃tis prȩpediente in firmosuisĩtare refugiunt.
uerentes nealiqđ contagiũ ex ipsauisi tationetrahant. quas i mors
nonpossiteo sinuenire nisi in in firmorũ uisitatione &ipsimortẽ
possint subterfugere : quanulla ten allmortaliũ potestȩ uitare:
Vnde aitquidã. quisnon e timid isegri contagiauitat uicinum
m&uen snetrahat inde malũ : Sunt itẽ pleriq quidũ infirmant᷑

Expanded text:
piam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus piam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit, qui servo occurrere in terra non despicit; et tamen humiliari in terra contemnimus, qui de terra sumus. Quid vero apud Deum vilius, quid esse despectius potest, quam servare honorem apud homines, et interni testis oculos non timere? Sunt etiam plerique et sublimioris et inferioris ordinis homines, qui infirmitate mentis praepediente infirmos visitare refugiunt, verentes ne aliquid contagium ex ipsa visitatione trahant, quasi mors non possit eos invenire, nisi in infirmorum visitatione, et ipsi mortem possint subterfugere, quam nullatenus ullus mortalium potest vitare. Unde ait quidam: Quis non e timidis aegri contagia vitat, Vicinum metuens ne trahat inde malum? Sunt item plerique qui dum infirmantur
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. & tamen secorpora liter ire pollic&ur : Regulifilio
percor poralem prȩsentiam non dignat᷑ ad eẽ centurionis
seruo nonde dignatur occurere. Quid efthoc uisi qđ suꝑbi a nr̃a
retunditur. qui in hominibus nonnaturã qua adimaginẽdĩ facti
sunt sed honores & diuitias ueneramur : Cumq: pensamus¬
Cumq pensamus
quae circa eossunt : pro fecto interiora minime prȩuidemus.
Dumea consideramus quȩ incorporibus despecta sunt negle¬
st̃ hominũ scĩs despicienda st̃ : & quȩ despecta st̃ hominũ despicienda
non sunt: ad filiũ reguliirenoluit filiusdĩ ad seruum centurionis
lreparatus fuit: increpata ẽ ergo suꝑbia nostra : quae nescit pen¬
sare homines propter homines: Sola ut diximus quȩ circum¬
stant hominibus pensat. naturã nonas pici:: honorẽ dĩ in hominib:
non agnoscit : Ecceire non uult filiusdĩ ad filium reguli. &
tamen uenire paratus est̃ ad salutem seruicerte sinos cuius¬

Expanded text:
tatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio tatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc? nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sumus, sed honores et divitias veneramur: cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime praevidemus, dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt. Redesunt hominibus, sanctis despicienda sunt, et quae despecta sunt hominibus, despicienda non sunt; ad filium reguli ire noluit filius Dei, ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines, sola, ut diximus, quae circumstant hominibus, pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujus
Abbreviated transcription (Latin):
similib: uisitant᷑ . Vlt scilic& sibi intalib: uicẽ rependant: pauperes
uero uix a potentib: uisi tarisolent : Sicutenĩ om̃s conditione nature
ae quales existunt : Ita ȩqua litercũ infirmant᷑ post̃poscta perso¬
narum acceptione iuisitandisunt : Non solũ autẽ infirmuscumuisi¬
tatur ut bi flagellis dĩnequaquã murmur& sed potius propt pes¬
tatasua seflagellari recogno scat creatoriq suo gratias referat
est admonendus uerũ eiam his quib indig& ad miniculandus
Vtaut̃ suꝑbia eorũ confunder& qui fastupotentiȩ & diuiti¬
istume facti potentes solum modo & diuites uisitant & ad
pauperes lredespiciunt : idcirco dñs ad filium reguli i renoluit
&t ad seruum centurionis selturum promisit Sicut beatus
papagregorius inomelia eiusdem euangelii : qudest in¬
quit qđ eum regulus rogat ut ad eius filium ueniat̃ & tam̃ lre
corporaliterrecusat ad seruũ uero centurionis non in ui¬

Expanded text:
similibus visitantur; ut scilicet sibi in talibus vicem rependant: pauperes similibus visitantur; ut scilicet sibi in talibus vicem rependant: pauperes vero vix a potentibus visitari solent. Sicut enim omnes conditione naturae aequales existunt, ita aequaliter cum infirmantur, postposita personarum acceptione, visitandi sunt. Non solum autem infirmus cum visitatur, ut in flagellis Dei nequaquam murmuret, sed potius propter peccata sua se flagellari recognoscat, Creatorique suo gratias referat, est admonendus: verum etiam his quibus indiget, adminiculandus. Ut autem superbia eorum confunderetur, qui fastu potentiis tumefacti, potentes solummodo et divites visitant, et ad pauperes ire despiciunt, idcirco Dominus ad filium reguli ire noluit, et ad servum centurionis se iturum promisit, sicut beatus papa Gregorius in homilia ejusdem Evangelii : « Quid est, inquit, quod eum regulus rogat, ut ad ejus filium veniat, et tamen ire corporaliter recusat; ad servum centurionis non invi
Abbreviated transcription (Latin):
angelorũ psallã tibids̃m̃s : si ue rotales extiterimus ut in conspectu
angelorum psalleredo nr̃o digne possimus & in hacuita eorũ custodiã
muniri es cumex hac migrauerimus spr&is inimicorũ nrorũ ir¬
icut tuba euangelica terribi lit̃ ꝑnuntiat : cũ sederit filius ho¬
minis insedem auestatis suȩ id circomalos adsinistrã positrus ẽ
quia in sexo peribus misericordiȩ steriles fueruno : Idcirco¬
autem bonos addextram: quia his dediti fuerunt : E quibus
unum e st in firmos uisitare. Sicut ipse in eodem pauendi examinis
diedicturus est infirmus fui &iusitastisine : Cumilleigit᷑ non sit ꝑsona¬
rum acceptor qui infirmus uisitarise uoluit : quidã quod xp̃ianis
nonconuenit hoc prȩceptũ ꝑsonalit̃ & fauo rabiliter ad implere
uident: Potentes quippe & diuites cum infirmant᷑ non a pau¬
peribus quorum ꝑsona ad tales iusitandos non admittit᷑ sed a suis

Expanded text:
angelorum psallam tibi, Deus meus . Si vero tales exstiterimus, ut in conspectu angelorum psallam tibi, Deus meus . Si vero tales exstiterimus, ut in conspectu angelorum psallere Deo nostro digne possimus, et in hac vita eorum custodia muniri, et cum ex hac migraverimus, spretis inimicorum nostrorum irungendis. Sicut tuba evangelica terribiliter pronuntiat: Cum sederit filius hominis in sede majestatis suae ; idcirco malos ad sinistram positurus est, quia in sex operibus misericordiae steriles fuerunt; idcirco bonos ad dexteram, quia his dediti fuerunt; e quibus unum est, infirmos visitare, sicut ipse in eodem pavendi examinis die dicturus est: Infirmus fui, et visitastis me . Cum ille ergo non sit personarum acceptor, qui in infirmis visitari se voluit, quidam, quod Christianis non convenit, hoc praeceptum personaliter et favorabiliter adimplere videntur. Potentes quippe et divites cum infirmantur, non a pauperibus, quorum persona ad tales visitandos non admittitur, sed a suis
Abbreviated transcription (Latin):
medomanu herodis & reliqua : Quodunus quisq inquit nr̃m
habeat angolos. Et in libro pastoris & in multis sc̃ȩ scripturȩ locis
inuenitur: Ni& dñs deparuulis : Angeli in quit eorum sẽꝑ uident
faciem patris mnei : Et ia cobdeseloquit̃: Angelus quieruit medecune¬
tis malis & hiediscipuli angelũ apł̃i p&ri uenire credebant : quia
ergoconstatnos angelorũ praesidio muni ridignũ & necessarumet
uteorum as pectuneq in cogitatione neq in locutioneneq inopero
nos quodam modo indignos faciamus : Quanto autẽ magis in licitis
cogitationibus && locutionib: & prauis operib: insistimus: tanto
a nobis longius recedunt : & hostes animarũ nostrarũ ad propinquant
Cum uero bene loquendo & beneo perando nos festiuos mundosq ef¬
ficimus : non solũ eorum prȩsidio uerũ &tã eorum conspectugͥrati
existimus : ut merito cũ psalmista dicere ualeamus : In conspectu

Expanded text:
me de manu Herodis, et reliqua. Quod unusquisque nostrum me de manu Herodis, et reliqua. Quod unusquisque nostrum habeat angelos et in Libro Pastoris, et in multis sanctae Scripturae locis invenitur. Nam et Dominus de parvulis: Angeli, inquit, eorum semper vident faciem Patris mei . Et Jacob de se loquitur, Angelus qui eruit me de cunctis malis . Et hi discipuli angelum apostoli Petri venire credebant. » Quia ergo constat nos angelorum praesidio muniri, dignum et necessarium est ut eorum aspectu neque in cogitatione, neque in locutione, neque in opere nos quodammodo indignos faciamus. Quanto autem magis illicitis cogitationibus, et locutionibus, et pravis operibus insistimus, tanto a nobis longius recedunt, et hostes animarum nostrarum appropinquant. Cum vero bene loquendo, et bene operando, nos festivos mundosque efficimus, non solum eorum praesidio . . . verum etiam eorum conspectui grati existimus, ut merito cum Psalmista dicere valeamus: In conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑ ergotẽpora de trahendi peierandi mentiendi falsũ testimontũ profe-¬
rendi turpilo quio & scurilitat & conuitus &ociosis sermonibus & cete¬
ris quã plurimis uanitatibus uacandi: Et iubentur nobis tempora
uitȩ nrãe in bene loquendo & bene faciendo absq: interruptione ma¬
larum dictionum & actionum deduci: Quod autem uni cuique
obsuicustodiam angelus sidoputatus. Prȩfatus hieronimus in eodẽ
cõmentario mãthei lta scribit. Amendico uobis quia angelieorũ
semperuident ficiem patris : Magna dignitas animarum. ut una¬
quaeq: habeat abortunatiuitatis incustodia sui angelũ delegatum
Vndelegimus in apoc alipsi iohannis : Angelo ephesi trathirȩ
& angelo philadel phiȩ & angelis quattuor reliquarum ecde¬
siarum scribe : Bedaigitur in expositione actuum a postolorũ
lta scribit : Nunc scio uere quia misit dñs angelum suum &eripuit

Expanded text:
duntur ergo tempora detrahendi, perjurandi, mentiendi, falsum testimonium profeduntur ergo tempora detrahendi, perjurandi, mentiendi, falsum testimonium proferendi, turpiloquio, et scurrilitati, et conviciis, et otiosis sermonibus, et caeteris quampluribus vanitatibus vacandi, et jubentur nobis tempora vitae nostrae in bene loquendo, et faciendo, absque interruptione malarum dictionum et actionum deduci. Quod autem unicuique ob sui custodiam angelus sit deputatus, praefatus Hieronymus in eodem Commentario scribit: « Amen dico vobis quia angelicorum semper vident faciem patris. Magna dignitas animarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Unde legimus in Apocalypsi Joannis: angelo Ephesi, Thyatirae, et angelo Philadelphiae, et angelis quatuor reliquarum Ecclesiarum scribe haec. » Beda igitur in Expositione Actuum apostolorum ita scribit: « Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, et eripuit
Abbreviated transcription (Latin):
saluuserit :QUOD DES INGULISTEMPORIB: QUICQUID
TURUS. ETQDUNICUIQ: OBSUICVSTODIA ANGELUS SIT DETUTAT
sa hui mundie gypto liberauit & ꝑmarerubrũ idẽ baptis mum
transuexit suȩq fidȩi anulo sub arrauit & inspecula suȩ cogni¬
tionis & uisionis constituit : scõrum operũ continuis cultionibus
neces seest excolamꝰ ut tũ uenerit ei dñs de singulis tẽporib: dignos
ei fruco bonorũ operũ reddere ualeamꝰ. sicutbeat᷑ hieronimꝰ In com¬
mentarus mãthei euange listȩ seribit : Cumergo uenerit inquitdns
uineȩ quid faciat colonis illis : łtreliqua : interrogat inquit eos dñ sron
qd ignorat quid responsurisint . sedit pro pria responsionedã nent᷑
locata ẽ aut nob̵ uinea & locata ea conditione utreddamꝰ dño fructũtẽ porib
suis &siam uno quoq tẽpore quido porteatnos: uł loqui uł facere : Nota qđ desin¬
gulis tẽporibus dño fructꝰ bonȩ locutionis uł bonȩ actionis reddendi sunt : exclu¬

Expanded text:
APUT XIII. Quod de singulis temporibus quidquid turus: et quod unicuique ob sui custodiam angelus sit deputatus. sa hujus mundi Aegypto liberavit, et per mare rubrum, id est baptismum, transvexit, suaeque fidei annulo subarravit, et in specula suae cognitionis et visionis constituit sanctorum operum continuis cultionibus necesse est excolamus, ut cum venerit ejus Dominus, de singulis temporibus dignos ei fructus bonorum operum reddere valeamus; sicut beatus Hieronymus in Commentariis Matthaei evangelistae scribit: « Cum ergo venerit, inquit, dominus vineae, quid faciet colonis illis, et reliqua. Interrogat, inquit, eos dominus non quod ignoret quid responsuri sint, sed ut propria responsione damnentur. Locata est autem nobis vinea, et locata est ea conditione, ut reddamus Domino fructum temporibus suis, et sciamus unoquoque tempore quid oporteat nos loqui vel facere. » Nota quod de singulis temporibus Domino fructus bonae locutionis, vel bonae actionis reddendi sunt. Exclu
Abbreviated transcription (Latin):
ñnisi ab ep̃is lic& confici: Nãqđ ait oleo in nomined ñi consecrato
i certequia cũ ungunt in firmũ nom̃ dñi suꝑcũ inuocare parit̃
debent e simpetcatis sit dimit tenture:: Mlulti ꝓpt̃ peecata
inanima facta. infirmitate aut &iã morte plectuntur corpo¬
ris : Vnde & apłschorintiis quia corpus dñi indigne ꝑcipeerant sõ¬
liti ideo inqui dnteruos multin firmi&im becilles sunt &dor¬
miunt multi Siergo in firmunpeccatis sint & haec prbisecłae
sate gerint dimit tentureis : Neq: eni sine confessĩone emen¬
dationis peccata que unt dimitti Multisnãq: ꝓpt̃ignoran¬
tiã multis ꝓpter incuriã haecolei unctio abusureces sit.
quib aut in usunonẽ : necesseẽ ut inusuueniat: Vndeopor¬
t& ut quando qui s infirmat᷑ nona diuinis & diuinitricib
quȩutiq habitationes sunt dȩmonũ : sed ab ecła eiꝰqu e

Expanded text:
non nisi ab episcopis licet confici. Nam quod ait, oleo in nomine Domini consecrato, non nisi ab episcopis licet confici. Nam quod ait, oleo in nomine Domini consecrato, vel certe quia etiam cum ungunt infirmum, nomen Domini super eum invocare pariter debent, et si in peccatis sit, dimittentur ei. Multi propter peccata in animo facta, infirmitate, aut etiam morte plectuntur corporis. Unde et Apostolus Corinthiis, quia corpus Domini indigne percipere erant soliti: ideo, inquit, inter vos multi infirmi et imbecilles, et dormiunt multi . Si ergo infirmi in peccatis sint, et haec presbytersategerint, dimittentur eis. Neque enim sine confessione emendationis, peccata queunt dimitti. Multis namque propter ignorantiam, multis propter incuriam, haec olei unctio ab usu recessit. Quibus autem in usu non est, necesse est ut in usum veniat. Unde oportet ut quando quis infirmatur, non a divinis et divinatricibus, quae utique habitationes sunt daemonum, sed ab Ecclesia, e
Abbreviated transcription (Latin):
teseum oleo in nomine dni : & oratio fidei saluabit infirmũ.
& alleuabiteum dñs &si inpeccatis sit dimittenturei Quod
&uiã praesatus bed a ita exponit : Sicut dederat contristato
sicdat &infirmanti consiliũ qualiter sȩa mur murationis
stultitiatutetur luxtaquȩ modũ uulneris modũ ponit& mȩ¬
de lȩ Iristato praecipien s ut ipse ꝓseor & &psallat. In fir¬
manti aũt uł corpore ułfidem andans ut qui amaiorẽ susti¬
nuit plagã plurimorũ seadiutorio & hoc seniorũ curari
meminerit: Neq: ad iuniores minusq doctos curã sũae ime¬
cillitatis referat : neforte quidꝑeos allocutionis aut consilu
nocentis accipiat: Etorent suꝑ eũ ungentes eũ oleo in nomi
nedñ: hoc& a płi in euangelio fecisse leguntur & nunc aecdae
consu&udo ten& ut in firmioleo consecrato ung antur
a presbiteris & oratione comitante sanentur : Non solũ prbis
eodẽoleo insuaaut in suorũ neces si tateung endi : Qđ tam̃ oleũ

Expanded text:
m oleo in nomine Domini, et oratio fidei salvabit infirmum, et allevabit eum Dominus: et si in peccatis sit, dimittentur ei . Quod etiam praefatus Beda ita exponit: « Sicut dederat, inquit, contristato, sic dat et infirmanti consilium, qualiter se a murmurationis stultitia tutetur, juxtaque modum vulneris, modum ponit et medelae, tristato praecipiens, ut ipse pro se oret et psallat; infirmanti autem vel corpore, vel fide mandans, ut qui majorem sustinuit plagam, plurimorum se adjutorio, et hoc seniorum, curari meminerit: neque ad juniores minusque doctos curam suae imbecillitatis referat, ne forte quid per eos allocutionis aut consilii nocentis accipiat. Et orent super eum ungentes eum oleo in nomiet apostoli in Evangelio fecisse leguntur, et nunc Ecclesiae consuetudo tenet ut infirmi oleo consecrato ungantur a presbyteris, et oratione comitante sanentur. » Non solum presbeodem loco, in sua aut suorum necessitate ungendi. Quod tamen oleum
Abbreviated transcription (Latin):
&ã quascũq alias elemosinas offerre consueuit: Vnde
& cotidie ꝓeorum spiritibus quires su asdõ obtulerunt: offe¬
runtur dõ sacrificia & multi fariȩ supplicationes atq orationes.
hospitũ receptiones & pauperũ recreationes. captiuorũ redẽp¬
tiones & alia innum era ad ium̃ta. sed tam̃ illis ꝓsunt quiita
uixer̃ ut pos sint &iã ista eis ꝓdesse post̃mortẽ Sicut aitbeatꝰ
minismortẽ &ultimãre surrectionẽ inter positũ ẽ anim as abdi¬
defunctorũ animas pi&ate suorũ uiuentiũ releuari. cũ pillis
sacrificiũ mediatoris offertur. uł elemosinȩ in eccłafiunt : Sed
meruer̃ : Esterĩ quid ã uiuendimodus. nec tãbonus ut non requi
est rursus talis inmalo. ut nechisualeat Cum haec uita transi¬
erit adiuuari: quocirca hic omne meritum comparantur. quo
reri: Nonigitur ista quae ꝓdefunctis commendandis fre¬
quentat eccła illi apostolicae sunt aduersa sententi a equ a

Expanded text:
etiam quascunque alias eleemosynas offerre consuevit. Unde etiam quascunque alias eleemosynas offerre consuevit. Unde et quotidie pro eorum spiritibus, qui res suas Deo obtulerunt, offeruntur Deo sacrificia, et multifariae supplicationes atque orationes, hospitum receptiones, et pauperum recreationes, capti vorum redemptiones, et alia innumera adjumenta; sed tamen illis prosunt qui ita vixerunt, ut possint etiam ista eis prodesse post mortem, sicut beatus minis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abdiuorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium Mediatoris offertur, vel eleemosynae fiunt in Ecclesia. Sed meruerunt. Est enim quidam vivendi modus nec tam bonus ut non requirest rursus talis in malo, ut nec his valeat, dum ex hac vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo preri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia illi apostolicae sunt adversa sententiae qua
Abbreviated transcription (Latin):
cit e acdeuote sepeliant : quin potius eorũ sp̃iritib: orationib:
& elemosi nis opemferant: Verũ lic& de sint parentes ꝓpinqui
& amiciquispecialiter ista gerant ꝓmortuis: generalit̃ tam̃
haecpillis facere noncessat mat̾ ecła quaeos specialit̃ genuit
Vnde sicut in libro sermonũ beatus ait augustinus ascĩs patrib
suo cõmem orantur or&ur: Ac ꝓ illis quoq: id offerricõmemo¬
r&ur: Nulla tenus itaq audiendi sunt illi quidicunt qđ nullae
aliȩ elemosinȩ opitulari possint defunctis nisi solũ modo quae
sacer dotib dantur. & sacrificia quae ꝑeos dõ offerunt᷑ Hocqui
credunt & dicunt. autignorantia autcerte aliorũ ꝑsu asione
falluntur.: Credibile sanũ ẽ. qđ haec ꝑsuasioqua simplices
idcredere & dicere uidentur. ex fonte auaritiȩ ꝓcesserit: Scã
quippe & mat̃ eccłapde functis suis ñ solũ sacrificia altaris. sed

Expanded text:
cite ac devote sepeliant, quin potius eorum spiritibus, orationibus cite ac devote sepeliant, quin potius eorum spiritibus, orationibus et eleemosynis opem ferant. Verum licet desint parentes, propinqui et amici, qui specialiter ista gerant pro mortuis, generaliter tamen haec pro illis facere non cessat mater Ecclesia, quae eos spiritaliter genuit; unde sicut in libro sermonum beatus ait Augustinus: A sanctis Patrsuo commemorantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Nullatenus itaque audiendi sunt illi, qui dicunt quod nullae aliae eleemosynae opitulari possint defunctis, nisi solummodo quae sacerdotibus dantur, et sacrificia quae per eos Deo offeruntur. Hoc qui credunt et dicunt, aut ignorantia, aut certe aliorum persuasione falluntur. Credibile sane est quod haec persuasio, qua simplices id credere et dicere videntur, ex fonte avaritiae processerit. sancta quippe et mater Ecclesia pro defunctis suis non solum sacrificia altaris, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tantius in libro depificiodĩ . Non ergo inquit patiemur figu¬
rã & figm̃tũ dĩ feris acuolucrib: in prȩdã iacere. sed reddamus
id terrȩ unde ortũẽ . & quãuis in homine ignoto necessariorũ
munu s impleuimus in quorũ locoquiades succed& humanitas
&ubicũq homode siderabitur. ibi exigiofficiũ nr̃mputauimus :
inquo aut magis iustitiae ratioconsistit. quã in eo ut qđ praes¬
tamus nr̃isꝑaffectũ praestãmus alienis ꝑhumanitatẽ : quaeẽ
certior multo iustiorq cũi am non homini praestatur quinihil
sentit sed dõ solicuicaris simũ sacrificiũẽ opusiustũ . Oport&
nẽ peutcũ caelestis origomateriã carnis quã eatenus in habita¬
uit & rexit reliquerit: pi&as humana eandẽ non aferis & auib:
delacerarisinat. sed terrȩmandari uigilanti curastudeat.
Officiũ nãq xp̃ianorũ ẽ ut non solũ de functorũ corpora solli¬

Expanded text:
tantius in libro de Opificio Dei scribit: « Non ergo, inquit, patiamur figutantius in libro de Opificio Dei scribit: « Non ergo, inquit, patiamur figuram et figmentum Dei feris ac volucribus in praedam jacere, sed reddamus id terrae unde ortum est. Et quamvis in homine ignoto necessariorum munus implevimus; in quorum locum, quia desunt, succedat humanitas, et ubicunque homo desiderabitur, ibi exigi officium nostrum putabimus. In quo autem magis justitiae ratio consistit, quam in eo, ut quod praestamus nostris per affectum, praestemus alienis per humanitatem, quae est certior multo justiorque; cum jam non homini praestamus qui nihil sentit, sed Deo soli, cui charissimum sacrificium est, opus justum. » Oportet nempe ut cum coelestis origo materiam carnis, quam eatenus inhabitavit et rexit, reliquerit, pietas humana eamdem non a feris et avibus dilacerari sinat, sed terrae mandare vigilanti cura studeat. Officium namque Christianorum est, ut non solum defunctorum corpora solli
Abbreviated transcription (Latin):
Nihileni nocuit martrrib cũ eorũ corporabestiis auib:q: dilanian¬
dapiecta fuerunt illis aut̃ quiꝑiecer̃ p̃lurimũ of fuis sedubiũ ñ est:
Inhum anũnempeẽ mortuorũ corporaeffodere & adsolẽpicere.
& humanũpiũq: eaterra emandare : Quicũq igitur sepulchra
mortuorũ absq: in euitabili neces sitate pi&atisque honore
uiolant & effodiunt : merito assiriis conparantur. qui iuxtaolim
praemis sadnĩ cõminationẽ ꝓiecerunt ossaregũ & proph&arũ
& eorũ quihabitauer in hierus alẽ de sepulchrissuis. & ad solẽpie¬
cer̃ : Quae impi& as inter c&eraquaepopulodĩ obeorũ pecca¬
taintuler̃ quansui assiris offierit reieuentus ꝓbauit : De¬
sin antergo homines impiare ossamortuorũ e&sinantea inur¬
nis suis diem resurrectionis expectare : exhibeantq: potius
pi&atisopusergamortuos sepeliendos: Dequareita lac¬

Expanded text:
Nihil enim nocuit martyribus cum eorum corpora bestiis et avibus dilanianNihil enim nocuit martyribus cum eorum corpora bestiis et avibus dilanianda projecta fuerunt; illis qui projecerunt plurimum obfuisse dubium non est. Inhumanum nempe est mortuorum corpora effodere, et ad solem projicere, et humanum piumque ea terrae mandare. Quicunque igitur sepulcra mortuorum absque inevitabili necessitate pietatisque honore violant et effodiunt, merito Assyriis comparantur, qui juxta olim praemissam Domini comminationem, projecerunt ossa regum, et prophetarum, et eorum qui habitaverunt in Hierusalem, de sepulcris suis, et ad solem projecerunt. Quae impietas inter caetera quae populo Dei, ob eorum peccata intulerunt, quantum Assyriis obfuerit, rei eventus probavit. Desinant ergo homines impiare ossa mortuorum, et sinant ea in urnis suis diem resurrectionis exspectare: exhibeantque potius pietatis opus erga mortuos sepeliendos. De qua re ita Lac
Abbreviated transcription (Latin):
Sedtalib: quiita uix erunt ante mortẽ : ut possinteis haecutilia
eẽ post mortẽ : Nonergo mortius noua merita comparant᷑
cũpeis bonialiquid agitur. sẽd eorũ praecedentib: meritiscon¬
sequentia is taredduntur: Pat&nãq : qui a inhumandis corpo¬
rib: humanis opusmisen cordiae exercendũ ẽ: Quod si illis
haechum anitas ad animȩ remediũ nanciscendũ no ꝓficit nob̵
utiq ꝓficit: &sifacienti ꝓficit : Ñfacientib: officit : Igit᷑ sipiũ ẽ
mortuos sepelire impiũ & humanũ ẽ non sepelire : Suntnãq¬
nonnulliqui ꝓpter domos sibi pulchras dedificandas sepul¬
hramortuorũ effodere ñ trepidantossaq &cinereseorũ ad
solẽpiciunt : Ithaec consu&udo in tantũ quib:dã in repsit. ut sein
hoc facto peccare ñ intellegant. Dicentes nihil illis obẽe quorũ
ossampiant . Cũutiq: sullis ñ obsit plurimũ sibi tam̃ noceat:

Expanded text:
sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid agitur, sed eorum praecedentibus meritis consequentia ista redduntur. » Patet namque quia in humandis corporibus humanis opus misericordiae exercendum est. Quod si illis haec humanitas ad animae remedium nanciscendum non proficit, nobis utique proficit; et si facientibus proficit, nec facientibus officit. Igitur si pium est mortuos sepelire, impium et inhumanum est non sepelire. Qunonnulli qui propter domos sibi pulchras aedificandas, sepulcra mortuorum effodere non trepidant, ossaque et cineres eorum ad solem projiciunt: et haec consuetudo in tantum quibusdam irrepsit, ut se in hoc facto peccare non intelligant, dicentes nihil obesse illis, quorum ossa impiant; cum utique si illis non obsit, plurimum sibi tamen noceat.
Abbreviated transcription (Latin):
futurae inmortalitatis. donoq: resurrectionis hilarescimus
& consolamur : Admon& quippenos apł̃s utdedor mientib:
hocẽ mortui s non contristemur sicut c&eriquis pẽñ habente.
Spem scilic& resurreccionis & incorruptionis a&ernȩ: quos
aut̃ dormientes appellat : euigilaturos tandem demonstrat:
Itẽ augustinus in eodem libro: Contristamurinquit nos
innr̃orum mortibus necessitate amittendi. sed cũs perecipiendi
inde angimur. hinc consolamur: inde infirmitas afficit. hincfi¬
des reficit. indedo l& humana conditio. hinc sanat diuin a pro¬
missio : Proinde pompa funeris. agmina ex equiarũ sumptuosa
diligentia sepulturae. mom̃torum opulenta constructio
uiuorũ sunt qualiacumq: solatra. ñ adiutori amortuorũ. Ora¬
tionib uero scãe ecđȩ : & sacrificiosalutari & elemosinis quae
peorum spirib: erogantur ñ ẽ dubitandũmortuos adiuuari:

Expanded text:
futurae immortalitatis, donoque resurrectionis hilarescimus futurae immortalitatis, donoque resurrectionis hilarescimus et consolamur. Admonet quippe nos Apostolus, ut de dormientibus, hoc est mortuis, non contristemur, sicut caeteri qui spem non habent . Spem scilicet resurrectionis et incorruptionis aeternae. Quos autem dormientes appellat, et vigilaturos tandem demonstrat. Item Augustinus in eodem libro : « Contristamur, inquit, nos in nostrorum mortibus necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consolamur. Inde infirmitas afficit, hinc fides reficit. Inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacunque solatia, non adjutoria mortuorum. Orationibus vero sanctae Ecclesiae, et sacrificio salutari, et eleemosynis, quae pro eorum spiritibus erogantur non est dubitandum mortuos adjuvari:
Abbreviated transcription (Latin):
uificamur in ad ãigit᷑ ruimus sedirxp̃ore surreximꝰ: Ergomelius
postruinã creuimus sed quia terra sumus & interrãre digendi
resurrectionisque tempore in melius reparandi : debelxp̃ia¬
napi&as speresurrectionis erecta in sepeliendis mortuis cura¬
quaȩ ꝓanimab: eorũ gerenda deuotissimã adhiberemiseri¬
cordiȩ diligentiã.: Vnde aitbeatus augustinus in libro sermonũ
Sit ꝓuirib: cura sepeliendi & sepulchra construendi quia & haec
inscripturis sc̃ĩs in terbon aopera deputata sunt. Non solũ in
corporib: patriarcharũ aliorumq: scõrũ & humanis cada uerib:
quorũq: iacentiũ uerum &iã ipsius dñicorporep̃dicatiatos:
laudati sunt qui ista fecerunt: Impleant haec homine serga
suos offica pof tremiiuneris & suibum anilenim̃tamȩroris:
Contristamur itaq: amis sione carorũ nr̃orũ &erigimur sp̃e

Expanded text:
vivificamur. In Adam igitur ruimus, sed in Christo resurreximus. Ergo melius vivificamur. In Adam igitur ruimus, sed in Christo resurreximus. Ergo melius post ruinam crevimus. Sed quia terra sumus, et in terram redigendi, resurrectionisque tempore in melius reparandi, debet Christiana pietas spe resurrectionis erecta in sepeliendis mortuis, curaque pro animabus eorum gerenda, devotissimam habere misericordiae diligentiam. Unde ait beatus Augustinus in libro sermonum: « Sit pro viribus cura sepeliendi, et sepulcra construendi, quia et haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt. Nec solum in corporibus patriarcharum, aliorumque sanctorum et humanis cadaveribus quorumque jacentium, verum etiam in ipsius Domini corpore praedicati atque laudati sunt qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lamenta moeroris. » Contristamur itaque amissione carorum nostrorum, et erigimur spe
Abbreviated transcription (Latin):
innouo aut testam̃to non solũ ioseph qui corpus dñi in uoluit in
sindone & inmonum̃tosuo nouosepeliuit : uerũ &iã alii innu¬
merabi les sunt sc̃iuiri tibi in exemplũ. qui ñ solũ in scõrũ mar¬
trrũ sed &iã in aliorũ quorũ lib& cada uerib: sepeliendis de¬
uotã humanitatẽ prȩbuerunt: Quȩcũita sint : multi hodie
suntxp̃ianorũ quihuius muneris solatiũ pauperũ funerib:
subtrabunt & solũ modo diuitũ potentũ suorũq carorũ id
spectabilit̃ atq ambitiose cũ omnis ãbitio utbeatus aithiero¬
nimus in morte cesaredebeat inpendunt: Vteñ diues & pauꝑ
adaehascuntur. necessẽ ẽ moriantur hoc nẽpedebitũ ita ẽ
in eunabile atq: irluctabile uit nullus filiorũ adã ab eo inmu¬
nis ẽẽ possit. xp̃ienĩ sangius aꝑpecu anon a cõmuninosmorte
liberat : in ad ã ergo iuxta apostolũ om̃s morimur . sedinxp̃oui

Expanded text:
In Novo autem Testamento, non solum Joseph, qui corpus Christi involvit in In Novo autem Testamento, non solum Joseph, qui corpus Christi involvit in sindone, et in monumento suo novo sepelivit, verum etiam alii innumerabiles sunt sancti viri tibi in exemplum, qui non solum in sanctorum martyrum, sed etiam in aliorum quorumlibet cadaveribus sepeliendis devotam humanitatem praebuerunt. Quae cum ita sint, multi hodie sunt Christianorum, qui hujus muneris solatium pauperum funeribus subtrahunt, et solummodo divitum, potentum, suorumque carorum, id spectabiliter atque ambitiose, cum omnis ambitio, ut beatus ait Hieronymus, in morte cessare debeat, impendunt. Ut enim dives et pauper Adae nascuntur, necesse est moriantur. Hoc nempe debitum ita est inevitabile atque ineluctabile, ut nullus filiorum Adam ab eo immunis esse possit; Christi enim sanguis a perpetua, non a communi nos morte liberat. In Adam juxta Apostolum omnes morimur; sed in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
DEMORTUIS SEPELIENDIS ET CURAPROEORUANIMABUS
nsepeliendis cada uerib: humanis ñ solũ affectus circacaros.
sed &iã humanitas generalit̃ inpendendaẽ circaom̃s defunctos :
inuetere quippe & in nouotes tam̃to magis laudib: prȩdicant᷑
illi quiergamortuos sepeliendos deuotissimã exhibuer̃ huma¬
nitatẽ : inu&erenãq sicut habes d&obia . Esurientes in quitalebat.
exhibebat . Etpost̃ pauca . Cũq ab is s&reuersus untiauit unũ
exfilus nsrł iugulatũi acere in platea. Statimq exiliens deaccubitu
suo relinquens prandiũ leiunus ꝑuenit adeorpus. & tollensillud
portauit indomũ suã occulte . ut dũ soloccubuis s& caute sepelir&eũ.
ltpostquȩdã angelus ad tobiã Quan do inquit orabascũlacri¬
mis & sepeliebas mortuos & derelinquebas prandiũtuũ & mortuos
abscondebas ꝑdiem in domotua & nocte sepeliebas eos. ego ob¬
tuli orationemtuã dño: Nlabes&iam & aliamulta exempla in

Expanded text:
De mortuis sepeliendis, et cura pro eorum animabus gerenda. In sepeliendis cadaveribus, non solum affectus circa charos, sed etiam humanitas generaliter impendenda est circa omnes defunctos. In Vetere quippe et in Novo Testamento magnis laudibus praedicantur illi qui erga mortuos sepeliendos devotissimam exhibuerint humanitatem. In Vetere namque, sicut habes de Tobia: Esurientes, inquit, alebat, bebat . Et post pauca: Cumque abiisset, reversus nuntiavit unum ex filiis Israel jugulatum jacere in platea, statimque exsiliens de accubitu suo, relinquens prandium jejunus pervenit ad corpus, et tollens illud, portavit in domum suam occulte, ut dum sol occubuisset, caute sepeliret eum . Et post quaedam, angelus ad Tobiam: Quando, inquit, orabas cum lacrymis, et sepeliebas mortuos, et derelinquebas prandium tuum, et mortuos abscondebas per diem in domo tua, et nocte sepeliebas eos, ego obtuli orationem tuam Domino . Habes etiam et alia multa exempla in
Abbreviated transcription (Latin):
ab ominabilis Ita & tenafia reprobabilis. Dequacauenda dutuiñs in
lege : Siunus defratribustuis quimorantur intraporta sc̃uitati
tuse indenia quamdñs dstuus daturus est tibiad pauptutõ uene¬
nit uonobdurabis cortiuũ neccontia hesmanũ sdapere seã pupe
rcdibi mutiuũ q uo eũbidigere perspexeris cauene forte sibripi¬
annli bumpia cogitatio &e dicus incordetuo ad propinquat septimꝰ
duousos misstonut euu nereasoculos a paupore fratretuo qosepten
ne cositatibios ub leuandis utbenedicat tibich̃ dtuislnonn¬

Expanded text:
abominabilis, ita et tenacia reprobabilis. De qua cavenda ait Dominus in abominabilis, ita et tenacia reprobabilis. De qua cavenda ait Dominus in lege: Si unus de fratribus tuis qui morantur intra portas civitatis tuae, in terra, quam Dominus Deus tuus daturus est tibi, ad paupertatem venerit; non obdurabis cor tuum, nec contrahes manum, sed aperies eam pauperi, et dabis mutuum quo eum indidere perspexeris. Cave ne forte subripiat tibi impia cogitatio, et dicas in corde tuo, appropinquat septimus annus remissionis: et avertas oculos a paupere fratre tuo, nolens ei necessitatibus sublevandis, ut benedicat tibi Domin
Abbreviated transcription (Latin):
peritus fuerit alieni meriti : tanto sit ignarus sui: Propter hoc
namq & decisdem quinq: uigis boumdicit exꝓbare illa rogote
habeme excusatũ : lpsa enĩ excusantis uerba auitu sui signifi¬
catione pondiscre pantdũ dicitur eoꝓbare ila qui a uidelico
ali quandoꝑtinore probatio ad curiositatem sol& : habererbrle
ut cor E lo quuntut homines cognoscere puanqui dm edleoml ettes
Noli quh ene quode r di cut uł facut eut iciria state omo te cus
presuptioẽ : Asulti aliorũ utia discernunt. suanon aspiclutõ
Patsuigit q d curiositatis utũ omtib xp̃ranisũ mopere set ceuuoꝰ¬
dum: qua ergo desingulis temporibus quȩ loqui & agere debuimus
fructum bonȩ operationis dñs a nobis est exacturus oport&utunus¬
quisq fidelis ab huius ce modicuriositatibus & suꝑuacuis rebus seritan¬
disprorsus se alienum efficiat.
Nleraque sunt uitia quie leuia putantur & non sunt. Sicute t
Itenacia & prodiga esfusio & multa his similia : Sicute ni rapinatdo e st̃

Expanded text:
peritus fuerit alieni meriti, tanto fiat ignarus sui. Propter hoc namque et de eisdem quinque jugis boum dicitur: Eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non dialiquando pertinere probatio ad curiositatem solet. » Habes et iuod inter se loquuntur homines, cognoscere nunquam desideres. Nopraesumptio est. Multi aliorum vitia discernunt, sua non aspiciunt. » Patet igitur quod curiositatis vitium omnibus Christianis summopere sit cavendum. Quia ergo de singulis temporibus, quae loqui et agere debuimus, fructum bonae operationis Dominus a nobis est exacturus, oportet ut unusquisque fidelis ab hujuscemodi curiositatibus et supervacuis rebus scrutandis, prorsus se alienum efficiat.Pleraque sunt quae levia putantur, et non sunt, sicut est tenacia, et prodiga effusio, et multa his similia. Sicut enim rapina Deo est
Abbreviated transcription (Latin):
orbitantes daminationis percepturisint: Nam & hoo sũmȩ
essedementiȩ cũ propt̃ uenationes quis dominicis & alus fostis dieb
aso lenib: mis sarũ celebrationib: & diuinis laudib: uacat Et ꝓpt̃¬

Expanded text:
orbitantes damnationis percepturi sint. Nam et hoc summae orbitantes damnationis percepturi sint. Nam et hoc summae est dementiae, cum propter venationes quis dominicis et aliis festis diebus a solemnibus missarum celebrationibus et divinis laudibus vacat: et p
Abbreviated transcription (Latin):
Et a postolus : lam quidemomnino delictum ẽ q̃ui a iudicia hab&i suo¬
biscum : quare non magis iniquitatem patimini: quare non po¬
tius fraudamini : si enĩ ille quisua ab lata rep&it contraeuange¬
lium facit : Multomagisille in auctorem euangelii delinquit
quie a quae sua non fuerunt uiolenter exigie : qui sigit᷑ neg&
contra regulã xp̃i anitatis fieri cũ propterunius hominis delicias
tot pauperes xp̃i diuersissimis INiuriis afficiuntur : quod
itamulti fari ȩste : ut uix explicariqueat : Palpent ue¬
ro & promittant talia facientibus impunitatem qui uolunt¬
& audent : Ego uero neminem palpare immo sẽcurum suꝑ
hacre audeo reddere. quod hae o inpune ullo pacto facere pos¬
sit: Quisquis uero in hoc facto sibiimpunitatem promietit:
Perpendat moneo quid intremendi iudicu dielegem xp̃i seo¬
tantes mercedis quidue alegexp̃i propter legem mundiex¬

Expanded text:
Et Apostolus: Jam quidem omnino delictum est quia judicia habetis voEt Apostolus: Jam quidem omnino delictum est quia judicia habetis vobiscum; quare non magis iniquitatem patimini? Quare non potius fraudamini? Si enim ille qui sua ablata repetit, contra Evangelium facit, multo magis ille in auctorem Evangelii delinquit, qui ea quae sua non fuerunt, violenter exigit. Quis igitur neget contra regulam Christianitatis fieri, cum propter unius hominis delicias, tot pauperes Christi diversissimis injuriis afficiuntur; quod ita multifarie fit, ut vix explicari queat. Palpent vero et promittant talia facientibus impunitatem, qui volunt et audent: ego vero neminem palpare, imo securum super hac re reddere audeo, quod haec impune ullo pacto facere possit. Quisquis vero in hoc facto sibi impunitatem promittit, perpendat moneo, quid in tremendi judicii die legem Christi sectantes mercedis, quidve a lege Christi propter legem mundi ex
Abbreviated transcription (Latin):
in quibusnimiũ metas discr&ionẽ excedentes resoluuntur amplexa¬
ti nonmagnopore ducere soleant Ixistunt nihil ominus quã¬
plures quio bamorem canum & diuersissimasuenationes quib:
miserabiliter insistunt tse & pauperum curam quodam modo neg¬
legunt : Miserabilis plane & ualdedeflendares est quando proferis
quascura hominum non ualuit sed ds̃ in commune mortalibus
adutendum concessit Pauperes a potentioribus expoliantur:
flagellantur ergastulis decruduntur Pt multa alia patiun¬
tur: Hocenim qui faciunt. lege mundi ed facereiusteposse
contendunt: quos conuenio ut iustolib ramine decernant utrũ
lexmundi legem euacuare debeat xp̃i Neone. qui ÷ profecto
sicut si deles respondereo port&. legixp̃i legem mundipraepo¬
ni ne quaquam debere respondebunt.: xp̃s enim doca
in euangelio ut siquis nostra abstulerit non rep&amusea :

Expanded text:
in quibus nimium metas discretionis excedentes resolvuntur, amplexain quibus nimium metas discretionis excedentes resolvuntur, amplexati, non magnopere ducere soleant, existunt nihilominus quamplures qui ob amorem canum et diversissimas venationes, quibus miserabiliter insistunt, et se, et pauperum curas quodammodo negligunt. Miserabilis plane et valde deflenda res est, quando pro feris, quas cura hominum non aluit, sed Deus in commune mortalibus ad utendum concessit, pauperes a potentioribus spoliantur, flagellantur, ergastulis detruduntur, et multa alia patiuntur. Hoc enim qui faciunt, lege mundi se id facere juste posse contendunt: quos convenio ut justo libramine decernant, utrum lex mundi legem evacuare Christi debeat, nec ne; qui profecto, sicut fideles respondere oportet, legi Christi legem mundi praeponi nequaquam debere respondebunt. Christus enim docet in Evangelio, ut si quis nostra abstulerit, non repetamus ea.