comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
querenti bonas margaritas. In¬
uemientes enim unã p̾ciosam mar¬
garitam dedunt non solum om̃i¬
a sua. s et se ipsos. ⁊ comꝑauert̃
eam. Quam ȩtiam nunc iure
possidentes hereditario: eiusq
pulcritudinẽ mundi cordis cons¬
picientes oculo: gaudio de ea gau¬
dent pleno atq ꝑfecto. E ffuso at̃
entus iussit p̃ses p̃ciosa membra
eorum concidi. ⁊ ossa ac uiscera dis¬
ꝑgi. ut non ẽẽt qui sepeliret: im¬
pleta psalmiste sententia. Posuer̃
morticina seruoꝵ tuorum escas
uolatilibꝰ cęli. carnes sc̃orũ tuoꝵ
bestiis terrȩ. Effuder̃t sanguinẽ
ipsoꝵ tamqͣm aqͣm in circuitu ie¬
rusalem.⁊ non erat qui sepeliret.
His gͥ martyrib ita consũmatis¬
in breui. alexander p̾ses ut leo fren¬
⁊ ipsis singula applicari. Gestie¬
bat deniq singulis membris: spe¬
cialia inferre supplicia. At uͦ illi
postea qͣm frequenter passionibꝰ
suis ⁊ cruciatib glificauerunt
dm̃. dum de uinculis ad tribuna

Expanded text:
quaerenti bonas margaritas. Invenientes enim unam pretiosam margaritam dederunt non solum omnia sua, sed et seipsos et comparaverunt eam: quam etiam jure nunc possidentes haereditario, ejusque pulchritudinem mundi cordis conspicientes oculo gaudio ob eam gaudent pleno atque perfecto. Effuso autem entus jussit praeses pretiosa membra eorum concidi, et ossa ac viscera dispergi ut non esset qui sepeliret, impleta Psalmista sententia: Posuerunt morticina servorum tuorum escas volatilibus coeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae. Effuderunt sanguinem ipsorum tanquam aquam in circuitu Jerusalem, et non erat qui sepeliret . His igitur martyribus consummatis, statim Alexander praeses, ut leo frenet ipsis singula applicari. Gestiebat denique singulis membris specialia inferre tormenta. At vero illi posteaquam frequenter passionibus suis et cruciatibus glorificaverunt Deum, dum de vinculis ad tribuna
Abbreviated transcription (Latin):
cum didicisset omnia misteria uel re¬
gulas ecclasticas: multomagis in ur¬
be roma cepit xp̃ianis et egenis consu

Expanded text:
cum omnia didicisset mysteria, vel regulam Ecclesiae, multo magis in urbe Roma coepit Christianis et egenis consu
Abbreviated transcription (Latin):
Elemosinas uͦ uiduis et egenis fre¬
ret. ita cepit ab uniu̾sis fr̃ib diligi.
ut ueluti patrem eũ omnes ueneraren¬
tur. Cumq complesset annos decẽ agẽs
uitam monachoꝵ. introuut in sensũ
eius desideriũ. ut ad domũ sci pet̾ apłi

Expanded text:
eleemosynis viduis et egenis freret, ita coepit ab universis fratribus diligi, ut veluti patrem eum omnes venerarentur. Cumque complesset annos octodecim agens vitam monachorum, introivit in sensum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ter hec sustinebat ꝓpt̾ fidẽ quam
dixit adp̃sidem. Si credis uere dõs¬
eẽ quos colis. sine me confringam
tuus: Longinus dixit. Insensate
nõ uides quanta torm̃ta michi
intulisti. et nichil p̃ualiusti: Da mͥ
ergo potestatẽ ut conteram deos
tuos: et si me aliquid nocuerint.
credo quia dii sunt. Si aut̃ nichil
se est ds̃ uiuus et uerus. Preses dix̃.¬
dei longinus securẽ. confregit ydo¬
la. et aras eoꝵ. et om̃s statuas lapi¬
deas eũtit. et libationes effudit. Et
statim demones qui manebant
in ydolis. fugerunt. Et quidã adhe¬
sit p̃sidi. alius pͥncipi. alius cõmẽ¬
tariensi. ceteri autem intrauerũt
iureliquos deofficio. et erant om̃s
simul insam. latrantes. et garriebãt.
et dicebant. Ut quid ad duxisti scm̃
dei longinũ. ut nos ante tempus
minet dehabitaculis nr̃ĩs: Et ca¬
dentes ante pedes scĩ longini dice¬
bant. Scimꝰ tẽ quia es seruus dei ex¬
celsi. Et cepit beatus longinus eos in¬
crepare dicens. Qua occasione meiᷤ¬

Expanded text:
ter sustenibat . propter fidem quam dixit ad praesidem si credis deos| esse quos coles . sini me et confringam tuus Longinus dixit insensati| non uidis quanta tormenta mihi intulisti et non| praeualuisti Da mihi ergo potestatem ut conteram| deos tuos et si mihi aliquid nocuerint credo quia dii| sunt Si autem nihil si est deus uiuens et uirus Presis dix longinus confregit| idolum et arras eorum et omnes statuas lapideas auer| tit et libamina effudit et statim demonis qui mane| bant in idolis fugierunt . et alius inuasit praeside| Alius principale . alius commentariensi ceteri autem| intrauerunt in reliquos de officio et erant omnes simul| latrantes insani et arripiebant et dicebant. Vt| quid adduxistis sanctum dei longinum ut nos ante tem| pus euellat de habitaculis istis . et cadentes ante| pedes sancti longini dicebant. Scimus te qui es seruus dei| excelsi. et coepit sanctus longinus increpare eos dicens quia| occansione accept
Abbreviated transcription (Latin):
toto desiderio terrena querunt. Hic gͦ¬
dõdignus pontifex cũ uirtutũ fulgo¬
re claresceret. miraculoꝵ potentia cin¬
geret᷑ obsequentiũ ppłoꝵ cuneis fulci¬
ret᷑.⁊ rerũ tp̃raliũ affluenta ditaretur.
nullo delectationis impedim̃to succũ¬
bebat. s in datore omniũ bonoꝵ ocłos
m̃tis figens. bona p̃sentia quasi post
tergum ⁊ ante faciem ꝓponebat fidelit̃
ciuitate qua uir beatissimꝰ pastorales
agebat excubias erat uir quidã potens
ac nobilis nomine anastasiꝰ. ñ dum fi-¬
arreptus incõmodo. ad extrema deduc¬
tus: ad ultimũ extinctus ẽ. Pater uͦ
orbitatis dolorem ñ sustinens. ad ui¬
rum d̃i clamans cucurrit dicens. Ser¬

Expanded text:
toto desiderio terrena quaerunt. Hic vetoto desiderio terrena quaerunt. Hic vero dignus Deo pontifex cum virtutum fulgore claresceret, miraculorum potentia cingeretur, obsequentium populorum cuneis fulciretur, et rerum temporalium affluentia ditaretur, nullo delectationis impedimento succumbebat, sed in datorem omnium bonorum mentis figens, bona praesentia quasi post tergum, et ante faciem proponebat fidelitercivitate, in qua vir beatissimus pastorales agebat excubias, erat vir quidam potens ac nobilis, nomine Anastasius, nondum Chrarreptus incommodo, ad extrema deductus, et ad ultimum exstinctus est. Pater vero orbitatis dolorem non sustinens, ad virum Dei c
Abbreviated transcription (Latin):
Porro dispensator fidelis et prudens
quem constituit dñs suꝑ familiam
suam. ut det illi in tp̃re tritici men¬
suram. ut inerogando uerbo dei cũ
pietatis actib inuigilabat: ita etiã
dispensandis tr̃enis scđm institutio¬
nem apłicam desudabat. ⁊ iuuentib
sub se cõmunit̃ eccłe filiis ꝓut cuiq
opus erat fideliter diuidebat. Sane
p̃sentium occasione curarum nequa-¬
quam illiꝰ m̃tis oculis caligabat a
contemplatione ȩt̾̃noꝵ. s quo ampli
fulciebat᷑ reb transitoriis. eo ampliꝰ
in hiabat ad gaudia patriȩ cȩlestis.
Bene enĩ nouerat qͥd conueniret in uia:
qͥd deberet᷑ in patria. In uia qͥppe uide¬
bat necessariũ laboris stipendiũ. in pa¬
tria aut̃ toto affectu desiderabat ȩt̾nȩ
beatitudinis emolumentũ. Sũt enĩ
non nulli qui in pastorali regimine
laborant.⁊ ꝓ eodem labore sempit̾na p̃-¬
mia ñ appetunt. s honore p̃lationiᷤ tu-¬
midi. quãuis celestia uerbis p̃dicent:

Expanded text:
ispensator fidelis et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam ut daret illi in tempore tritici mensuram, ut in erogando verbo Dei cum pietatis actibus invigilabat, ita etiam in dispensandis terrenis secundum institutionem apostolicam desudabat, et viventibus sub se communiter Ecclesiae filiis, prout cuique opus erat, fideliter dividebat. Sane praesentium occasione curarum, nequaquam illius mentis oculus caligabat a contemplatione aeternorum, sed quo amplius fulciebatur rebus transitoriis, eo amplius inhiabat ad gaudia patriae coelestis. Bene enim noverat quid conveniret in via, quid deberetur in patria. In via quippe videbat necessarium laboris stipendium; in patria autem toto affectu desiderabat aeternae beatudinis emolumentum. Sunt enim nonnulli, qui in pastorali regimine laborant, et pro eodem labore sempiterna praemia non appetunt, sed honore praelationis tumidi, quamvis coelestia verbis praedicent
Abbreviated transcription (Latin):
gentissime instructũ pontifex uene¬
rabilis cathezizauit.⁊ sollempni ie¬
iunio ꝑacto cum tota familia mul¬
ta nobiliũ turba baptizauit. Qui in
tanto ardore pietatis excreuit. ut do¬
mum suam sc̃õ uiro traderet. qͦ ibi
eccłam diino cultui aptam extrue-
ret.⁊ lucrandis xp̃o animab absq
ullo inuigilaret incõmodo. Iam tũc
gͦ impossibile dictu reor quanto gau¬
dio quantaue alacritate cotidie xp̃o
inibi fuerant lucra: diabolo detrim̃¬
ta. Omnis etas. omnisq sexus arden¬
tissimo amore ad audiendum uerbũ
dei confluebat. et certatim p̃ire alter
alterum in scõ ꝓposito elaborabat.
factam gͥ bonoꝵ suoꝵ collationem
scõ uiro tradidit. quo et eccła diuiniᷤ
exornaret honorib.⁊ pauꝑes xp̃i ali

Expanded text:
gentissime instructum pontifex venegentissime instructum pontifex venerabilis catechizavit, et solemni jejunio peracto, cum tota familia multaque nobilium turba baptizavit. Qui in tanto pietatis ardore excrevit, ut domum suam sancto viro traderet, quo ibi ecclesiam divino cultui aptam exstrueret, et lucrandis Christo animabus absque ullo invigilaret incommodo. Jam tunc ergo impossibile dictu reor, quanto gaudio, quantave alacritate quotidie Christo inibi fierent lucra, diabolo vero detrimenta. Omnis aetas, omnisque sexus ardentissimo amore ad audiendum verbum Domino confluebat, et certatim praeire alter alterum in sancto proposito elaborabat. Factam igitur bonorum suorum collationem sancto viro tradunt, quo et ecclesiis divinis exornarentur honoribus, et p
Abbreviated transcription (Latin):
tumida olim colla sua uigo xp̃i suppo¬
nentes sc̃õ uiro adherere.⁊ sacris euis
gaudebãt informari exemplis. Cũq
fulgor tantȩ claritatis quasi lucifer
matutinus solem iusticiȩ nuncians
totam ꝓuinciã iam ꝑlustrasset. prin¬
ceps ciuitatis defensor nomine uir
gloriosus et scđm caducos huiꝰ mun¬
di honores potentissimꝰ. tot miracu¬
loꝵ nouitate ꝑculsus: deo dignum
pontificem ꝑ int̾ nuncios euocans.
ut ad se uenire dignaret᷑. suppliciter
exorat. Fidelissimꝰ aut̃ minister xp̃i
cum ad principem accederet. ante pͥn¬
cipalis aulȩ ianuã obuium habuit
quendam cecũ. qui coram eo ꝓcum¬
bens flagitabat auxiliũ. At ille in¬
uocato xp̃i nomine. et crucis imp̃sso
uexillo. eum sub mom̃to pͥstinȩ resti¬
tuit sanitati. Qdͦ pͥnceps audiens festi¬
nus accurrit. genib sc̃i aduoluit᷑. sup¬
plex exorans. quo particeps uitȩ eter¬
ne fieri mereat᷑. Quem uerbo dei dili-¬

Expanded text:
tumida olim colla sua jugo Christi suppotumida olim colla sua jugo Christi supponentes, sancto viro adhaesere et sacris ejus gaudebant informari exemplis. Cumque fulgor tantae claritatis, quasi Lucifer matutinus solem justitiae nuntians, totam provinciam jam perlustrasset, princeps civitatis Defensor nomine, vir gloriosus, et secundum caducos hujus mundi honores potentissimus, tot miraculorum novitate perculsus, Deo dignum pontificem per internuntios evocans, ut ad se venire dignaretur, suppliciter exorat. 15. Fidelissimus autem minister Christi cum ad principem accederet, ante principalis aulae januam obviam habuit quemdam caecum, qui coram eo procumbens flagitabat auxilium. At ille invocato Christi nomine et crucis impresso vexillo, sub momento eum pristinae restituit sanitati. Quod princeps audiens, festinus accurrit, genibus sancti advolvitur supplex exorans, quo particeps vitae aeternae fieri mereretur. Quem verbo Dei dili
Abbreviated transcription (Latin):
be noħ de duricia huiꝰ tellutis mini-¬
strari tontem aquę iiirie. ut cog
noscar p̃sentis qi tu es uerus d̃s̃ qui
in fine scłoꝵ mesisti : liũ tuũ in mũ¬
dum. ut credentes in te ad ueram in¬
troduceret reꝓmissionis tram. Cumq
fideles respondissent anĩ: subito eru¬
pit fons inuacissimus qui et potentiã
diuinitatis ostenderet.⁊ meritũ beati
uiri liquido cũctis adstantib demons¬
traret. Tunc qͥ iam crediderant in fi
de corroborati.⁊ qui adhuc gentilita¬
tis errore detinebant᷑ ad pedes sc̃i ꝓ¬
centonomiũ uocitari.qr exhibitioniᷤ
eiꝰ gaudio multiplicato fidei fenore
numerus credentiũ cepit multiplica¬
ri. Multi enĩ in eo ꝑ baptismatis sacͣ¬
mentũ ueterem hominẽ exuerut. et
nouũ qͥ scđm dm̃ creatꝰ est in iusticia
et scĩtate ueritatis uestiti sunt. Itaq
non quiq ppłares. s et nobilissimoꝵ
plurimi cingula deponentes militiȩ

Expanded text:
jube nobis de duritia hujus telluris minijube nobis de duritia hujus telluris ministrari fontem anoscant praesentes, quia tu es verus Deus, qui in fine saeculorum misisti Filium tuum in mundum, ut credentes in te ad veram introduceret repromissionis terram. Cumque fideles respondissent, Amen, subito erupit fons vivacissimus, qui et potentiam divinitatis ostenderet, et meritum beati viri liquido cunctis astantibus demonstraret. 13. Tunc qui jam crediderant, in fide sunt corroborati, et qui adhuc gentilitatis errore detinebantur, ad pedes sancti proCentonomium vocitari, quia exhibitionis ejus gaudio, multiplicato fidei foenore numerus credentium coepit multiplicari. Multi enim in eo per baptismatis sacramentum veterem hominem exuerunt, et novum, qui secundum Deum creatus est, in justitia et sanctitate veritatis, vestiti sunt. 14. Itaque non quique populares, sed et nobilissimorum plurimi cingula deponentes militiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tas xp̃s oꝑabat᷑ uirtutes. ut uerbo de¬
mones fugaret. lepsos mundaret. cũc¬
tisq languentib opem crucis medica¬
mine largiret᷑. Deniq cũ ad eũ pluri-¬
mi concurrerent ꝓ adipiscenda salute
corpoꝵ. illuminati uerbo fidei cũ salu¬
te redibant animarũ. Porro idem ue-¬
nerabit uir extra urbẽ paruo tectus
hospitio. die noctuq in sc̃o ꝑstabat ꝓpo¬
sito. ux ullã curã habens corporis. to¬
tum se eoꝵ impendens saluti. qͦs de-¬
monico nitebat᷑ subducere errori. Sa-
ne cũ iam multi miraculoꝵ dulcedi¬
ne deliniti.⁊ luce fidei radiati eius sc̃o
contubernio inhererent. eẽtq de con-¬
uehende aque penuria ñ modica queri¬
monia: uir dei ad locũ quẽ aptũ credi-¬
dit accedens. cuspidẽ baculi quẽ ma-¬
nu gestabat humi defigens: cũc̃tis
ppło tuo in heremo de dura silice po¬
tum tribu sti. adesto et nob̃ famulis
tu s.⁊ aꝑi thesurũ tuȩ pietatis:

Expanded text:
tas Christus operabatur virtutes, ut verbo daetas Christus operabatur virtutes, ut verbo daemones fugaret, leprosos mundaret, cunctisque languentibus opem crucis medicamine largiretur. Denique cum ad eum plurimi concurrerent pro adipiscenda salute corporum, illuminati verbo fidei, cum salute redibant animarum. 11. Porro idem venerabilis vir extra urbem parvo tectus hospitio diu noctuque in sancto perstabat proposito, vix ullam sui curam habens corporis, totum se eorum impendens saluti, quos daemonico nitebatur subducere errori. 12. Sane cum jam miraculorum dulcedine deliniti, et luce Dei radiati, ejus sancto conturbernio inhaererent, essetque de convehendae aquae penuria non modica quaerimonia, vir Dei ad locum, quem aptum credidit, accedens, cuspidem baculi, quem manu gestabat, humi defigens, cunctis apopulo tuo in eremo de dura silice potum tribuisti, adesto et nobis famulis tuis, et aperi thesaurum tuae pietatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
noue fidei fundam̃tũ. ad erigendum
rudis adhuc eccłȩ statũ. bonitas super¬
na magnificos atq industrios uiros
destinauit. lugdunensib fotinum.
arelatensib Trophimũ. narbone pau¬
lum. tholose saturninũ. auerniᷤᷤ au-¬
stremoniũ. lemouecinis Marcialem.
turonicis Gazianum. parisiacis dio¬
nisium. cenomannicis uillanum.
Hic itaq uilianus romana generosi-¬
tate clarissimꝰ. lingua facundꝰ. iusti¬
cia insignis. merito fidei ꝑcelebris:
primꝰ apłs cenomanicȩ urbi a dõ de¬
munitꝰ. gladio sp̃s scĩ accinctus. ad
destruendos errores. ad conculcãdas
demonũ uanitates. ad urbẽ supͣdictã
accessit intrepidus. S dũ nouita ᷤᷤ sc̃e
p̃dicationis quibdã increduł in scan¬
dalũ. nonnullis uerteret᷑ in derisum:
miraculoꝵ potentia reddebat attoni-¬
tos. qͦs ad audiendã ueritatis uiã uet̾¬
nus et innatꝰ error fecerat fastidiosos:
ꝑmanus enĩ reuerendi pontificis tan¬

Expanded text:
novae fidei fundamentum, ad erigendum novae fidei fundamentum, ad erigendum rudis adhuc Ecclesiae statum, pietas superna magnificos atque industrios viros destinavit, Lugdunensibus Photinum, Arelatensibus Trophimum, Narbonae Paulum, Tolosae Saturninum, Arvernis Austremonium, Lemovicinis Martialem, Turonicis Gatianum, Parisiacis Dionysium, Cenomanicis Julianum. 9. Hic itaque Julianus Romana generositate clarissimus, lingua facundus, justitia insignis, merito fidei percelebris, primus apostolus Cenomanicae urbi a Deo demunitus, gladio Spiritus sancti accinctus, ad destruendos errores, ad conculcandas daemonum vanitates, ad urbem supradictam accessit intrepidus. Sed dum novitas sanctae praedicationis quibusdam incredulis in scandalum, nonnullis verteretur in derisum, miraculorum potentia reddebat attonitos, quos ad audiendam veritatis viam veternus et innatus error effecerat fastidiosos. Per manus enim reverendi pontificis tan
Abbreviated transcription (Latin):
bimet principes maliciȩ suȩ augẽs
increm̃tum. ꝑ trecentos eo amplius
annos eccłam xp̃i concussit. s nul¬
latenus euertere ualuit. Cum enĩ
complacuit ei qui fideles suos igne
temptationis ꝑmisit excoqui. ut se¬
renus dies post tot turbines fami-¬
liȩ suȩ illuscesceret. lux ueritatis
culmen imꝑii subiit. ⁊ mundi gła
sibi substrata eos cepit habere defen¬
sores atq tutores. quos ꝑ inuidiam
hostis antiquus eatenus habuerat ꝑ¬
fidos impugnatores. Tũc gͦ uelut pꝰ
asꝑitatẽ nimbosȩ hyemis cũ placidaᷤᷤ
uerni clem̃tia temꝑat auras. redolẽtes
arbusta ꝓrumpunt in flores.⁊ nuda¬
ta dudum roseta redunius adornant᷑
rosis. mirantesq oculos erumpentiũ
candor reuerberat lilioꝵ: sic pace ec¬
clesiȩ reddita diuersi ꝑ mundũ efful-¬
sere uiri. qͥ uirtutũ luce mirabiles. ful¬
gore fidei insignes. ad sequenda xp̃i
uestigia mansueti corde pararent᷑ im¬

Expanded text:
bimet principes malitiae suae augens bimet principes malitiae suae augens incrementum per trecentos et eo amplius annos, Ecclesiam Christi concussit, sed nullatenus evertere valuit. Cum enim complacuit ei, qui fideles suos igne tentationis permisit excoqui, ut serenus dies post tot turbines familiae suae illucesceret, lux veritatis culmen imperii subiit, et mundi gloria sibi substrata, eos coepit habere defensores atque tutores, quos per invidiam hostis antiqui eatenus perfidos habuerat impugnatores. Tunc ergo velut post asperitatem nimbosae hyemis. Cum placidas verni clementia temperat auras, redolentes arbusta prorumpunt in flores, et nudata dudum roseta redivivis adornantur rosis, mirantesque oculos erumpentium candor reverberat liliorum; sic pace Ecclesiae reddita, diversi per mundum effulsere viri, qui virtutum luce mirabiles, fulgore fidei insignes, ad sequenda Christi vestigia mansuetis corde pararentur i
Abbreviated transcription (Latin):
cibili sp̃s scĩ confortaretur armatura.
Fundata igitur supra petram fidei.
diffunditur ꝑclimata totiꝰ mundi.
ut relicta uanitate ydoloꝵ dm̃ uerũ
homo cognosceret.⁊ ab errore pat̾ni
delicti absqualore uetustȩ gentilita¬
tis in nouitatem uitȩ transiret.S:
ueternus hostis dolens sibi ꝑire qͦd
deo constabat acquiri. omnȩ maliciȩ¬
suȩ machinamentũ ad subuertendũ
eccłȩ inuincibilis conuertit asylũ.
Et iniqua instantia ꝓ defensione
falsitatis nonnullos m̃rm ꝓstrauit
gladio. alios affixit patibulo. alios
obduxit pelago. fame alios ꝑemit.a¬
lios ignib excruciauit. alios membra¬
tim discerpsit. et indiscibili mortiiũ
genere debacatus. eccłam xp̃i impug¬
nare nisus ẽ. S: quo eiꝰ amplius effer¬
buit immanitas. eo scoꝵ insuꝑabilis
constantia. unde ei erroꝵ pulsata ẽ
inuidia. inde amplioris uirtutis eni¬
tuit gła. Neronem igit᷑ contra pie¬
tatem primum habens impietatis
ministrum. Deinc ꝑ suecedentes si¬

Expanded text:
ibili Spiritus sancti confortaretur armatura. Fundata igitur supra petram fidei diffunditur per climata totius mundi, ut relicta vanitate idolorum, Deum verum homo cognosceret, et ab errore paterni delicti et ab squalore vetustae gentilitatis in novitatem vitae transiret. 6. Sed veternus hostis dolens sibi perire, quod Deo constabat acquiri, omne malitiae machinamentum ad subvertendum Ecclesiae invincibilis convertit asilum. Et iniqua instantia pro defensione falsitatis nonnullos martyrum prostravit gladio, alios affixit patibulo, alios obduxit pelago, fame alios peremit, alios ignibus excruciavit, alios membratim discerpit, et indicibili morticino genere debacchatus, Ecclesiam Christi expugnare nisus est. Sed quo ejus amplius efferbuit immanitas, eo sanctorum insuperabilis constantiae, unde atrociori pulsata est invidia, inde amplioris virtutis emicuit gloria. 7. Neronem igitur primum contra pietatem habens impietatis ministrum; dehinc per succedentes si
Abbreviated transcription (Latin):
se nominatũ legimꝰ. Qͥ enĩ merita et acta
illiꝰ attendit. congrue hoc eũ nomine ap¬
pellatũ fuisse intelligit. qͥ mittigator furo¬
ris dñi. in tp̃re iracundie factus est recon¬
ciliatio.⁊ magnificatus a dño in conspectu
regum in uerbis suis sic̃ in sequentib osten¬
demus. monstra uidelicet paganos feroces
placauit. Merito gͥ eum remediũ fuisse no¬
minatũ in baptisinate crederemꝰ. nisi in
emendatiorib gestis illũ oraculo diuino¬
ꝑ sc̃m̃ montanũ Remigiũ uocari debere
cognosceremꝰ. Sed et in uersib metricis ab
ipso compositis.⁊ iussione illiꝰ in quodã
uase ab eo conseerato sculptis. ita legimus.
Hauriat hinc ppłs uitã de sanguine sacro.
Imecto ȩternus quẽ fudit uulnere xp̃s.
Lemigiꝰ reddit dño sua uota sacerdos.
Qd uas usq ad nr̃a tp̃ra ꝑdurauit donec
fusum in redemptionẽ datũ ẽ xp̃ianoꝵ.
ut a ministris dibłi nordmannis redime¬

Expanded text:
se nominatum legimus. Quod, qui merita et acta se nominatum legimus. Quod, qui merita et acta illius attendit, congrue hoc eum nomine appellatum fuisse intellegit. Qui mitigator furoris Domini in tempore iracundiae factus est reconciliatio, et magnificatus a Domino in conspectu regum, in verbis suis, sicut in sequentibus ostendemus, monstra, videlicet paganos feroces, placavit. Merito igitur eum Remedium fuisse nominatum in baptismate crederemus, nisi in emendatioribper sanctum Montanum Remigium vocari debere cognosceremus. Sed et in versibus metricis ab ipso compositis, et jussione illius in quodam vase ab eo consecrato sculptis, ita legimus: Hauriat hinc populus vitam de sanguine sacro, Injecto aeternus quem Remigius reddit Domino sua uota sacerdos.Quod vas usque ad nostra tempora perduravit, donec fusum, in redemptionem datum est Christianorum, ut a ministris diaboli Nortmannis redime
Abbreviated transcription (Latin):
remie ad p̃dicationem uerbi diini ituro
dicit᷑. Priꝰ quã te formarẽ in utero noui
te: et inuenire matris tuȩ scĩficaui te.
Ieremias enĩ ab idoloꝵ. cultu ppłm reuo
illuminaturus alloquio: in utero mat̾no
ꝓpħicam suscepit gr̃am. Et beatꝰ Remigius
gentem francoꝵ a tenebris ignorantiȩ ad
lucẽ ꝑducturus euugłii: itidem diuina
donatus ẽ gr̃a: ut qͥ par futurꝰ erat minis¬
terio. comparticipib suis pari claresceret
lumine. Et qui ut dictũ est eccłam di. spe¬
ciali aut̃ cura remoꝵ. ciuitatẽ atq ꝓuin¬
ciam. remigio alarum sc̃arum. scilicet uer¬
bo et exemplo. meritis et orationib erat dl
p̃destinatione recturus.⁊ ꝑfecto certamine
sp̃u celestia regna petiturꝰ angłoꝵ. utiq
subuectus auxilio. remigiꝰ est iure dei pre¬
ceptione uocatꝰ. Nec illud silendũ ẽ quia
in cartis recenti tp̃re post illiꝰ obitũ. sed et
post plurima annoꝵ. curricula factis de

Expanded text:
remiae ad predicationem verbi divini ituro remiae ad predicationem verbi divini ituro dicitur: Priusquam te formarem in utero, novi te et in ventre matris tuae sanctificavi te. Hieremias enim ab idolorum cultu populum revoculum suo inluminaturus alloquio, in utero materno propheticam suscepit gratiam. Et beatus Remigius gentem Francorum a tenebris ignorantiae ad lucem perducturus euvangelii, itidem divina donatus est gratia, ut, quod perfecturus erat ministerio, cum participibus suis pari claresceret munere; et qui, ut dictum est, aecclesiam Dei. spetiali autem cura Remorum civitatem atque provinciam remigio alarum sanctarum, scilicet verbo et exemplo, meritis et orationibus, erat Dei predestinatione recturus, et perfecto certamine, spiritu caelestia regna petiturus, angelorum utique subvectus auxilio, Remigius est iure Dei preceptione vocatus. 2. Nec illud silendum est, quia in cartis recenti tempore post illius obitum, sed et post plura annorum curricula factis de
Abbreviated transcription (Latin):
ior illo surrex̃. ⁊ petrus a firmitate et sta¬
bilitate petrȩ sũpsit cognom̃. Et qͥ antea
zelo contͣ xp̃m erectus ab eo quẽ in mem¬
bris suis ꝑsequebat᷑ de celo in tr̃am ꝓstratꝰ
apud factus est paulꝰ. id est paruus. modicꝰ
et humilis. demũ gr̃e dei magnꝰ defensor
et uas electionis effectus. atq totiꝰ est ȩccłȩ
magister et p̃dicator egregiꝰ. Et filii zebe¬
dei eo qͦs uerbũ dĩ tribilit̾ mundo peccanti
intonuerunt. filii tonitrui sumpsere cog¬
nomen. Et dñs ac redemptor nr̃ iħs id est
saluator cognominatꝰ est ante quã carne
natus. eo qͦd saluũ facturus eẽt ppłm suũ
a peccatis eoꝵ. Ita gͦ et beatus Remigius
ab eo qͦd eccłam sibi credendã int̾ fluctiua¬
gos mundi recturꝰ eẽt anfractꝰ. remugii
cognom̃ a dõ ẽ assecutus. Seruoꝵ. namq
di ꝓpriũ est a d̃o nominatĩ sciri. Unde uni
eoꝵ dicit᷑. Noui te ex nomine. Et beato ie¬

Expanded text:
ior illo surrexerit, et Petrus a firmitate et staior illo surrexerit, et Petrus a firmitate et stabilitate petre sumpsit cognomen. Et qui antea zelo contra Christum erectus, ab eo quem in membris suis persequebatur de caelo in terram prostratus, apud se factus est Paulus, id est parvus, mo defensor, ut vas electionis, effectus atque totius est aecclesiae magister et predicator egregius. Et filii Zebedei, eo quod verbum Dei terribiliter mundo peccanti intonuerint, filii tonitrui assumpsere cognomen. Et Dominus ac Redemptor noster Iesus, id est salvator, est cognominatus, antequam carne natus, eo quod salvum facturus esset populum suum a peccatis eorum. Ita ergo et beatus Remigius ab eo, quod aecclesiam sibi credendam inter fluctivagos mundi recturus esset anfractus, Remigii cognomen a Deo est assecutus. Servorum namque Dei proprium est a Deo nominatim sciri; unde uni eorum dicitur: Novi te ex nomine, et beato Hie
Abbreviated transcription (Latin):
donũ. Et ꝓpterea qui corneliũ ac domum
eiꝰ ante ꝑceptionem baptismi sui gr̃a con¬
secrauit. ipse utiq beatũ Remigiũ non
solum ante baptismũ. sed etiam ante na¬
tiuitatẽ eiꝰdem gr̃e munere ꝑfudit. Ortꝰ
est aut̃ ex anu et uetulo du sterilibus.
ꝑ repinissionẽ ut ysaac et ioħs. Uir iste
sc̃s ante quam natus nomine designat᷑.
ante quã mundo cognit in pago lugdu¬
nensi alto parentũ sanguine. ut mõstra¬
retur in ortu qualis futurus erat in ac¬
tu. Singularis aut̃ meriti indiciũ dat᷑.
quotiens hominib a dõ imponit᷑ nom̃.
uel mutat᷑. Sic abram. quia pat̾ mul¬
tarum gentiũ erat futurꝰ abraham est
uocatꝰ. Sic iacob qui deũ uidit isrł ap¬
pellari meruit. Sic iosias rex oh eximiȩ
uirtutis culm̃. nominatꝰ a dõ est multo
ante quã nat. Sic ioħs eo qͦd diuina sibi
gra ãminiculante plus ẽe meruit quam
ꝓpħa. et qͦd nemo int̾ natos mulierũ ma¬

Expanded text:
donum. Et propterea, qui Cornelium ac domum donum. Et propterea, qui Cornelium ac domum eius ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique beatum Remigium non solum ante baptismum, sed etiam ante nativitatem eiusdem gratie munere perfudit. Ortus est autem ex anu et vetulo diu sterilibus per repromissionem, ut Isaac et Iohannes, vir iste sanctus antequam natus, nomine designatus, antequam mundo cognitus, in pago Laudunensi alto parentum sanguine, ut monstraretur in ortu, qualis futurus erat in actu. Singularis autem meriti indicium datur, quotiens hominibus a Deo vel imponitur nomen vel mutatur. Sic Abram, quia pater multarum gentium erat futurus, Abraham est vocatus; sic Iacob, quia Deum vidit, Israhel appellari meruit; sic Iosias rex ob eximiae virtutis culmen nominatus a Deo est, multo antequam natus. Sic Iohannes, eo quod divina sibi gratia adminiculante, plus esse meruit, quam propheta, et quod nemo inter natos mulierum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ret ardor explende libidinis. s amor ge¬
nerande iuxta diuinũ p̃sagiũ sobolis.
Concipit᷑ gͦ futurus xp̃i pontifex. et xp̃i
ãminiculante incda mat̾ beatissima
quẽ auspice deo concepit. felicit̾ filiũ
genuit. Cui Remigiũ scđm dñi dictũ
in baptismate nom̃ imponi fecit. et ablac¬
tatus sic̃ suus p̃nunciator dixerat. lacte
matris oculos sui uatis matre obstetrican¬
te ꝑungens. lum̃ illi gr̃a diuina restitu¬
it. Nec incredibile uideri debet. si puer iste
antequã ꝑ etatem corporis sciret uocare pa¬
trem et matrem. uirtutes munere diuino
oꝑatus ẽ. qui et si sicut homo ininiqͥtatib
conceptus ẽ. contͣ morem tam̃ humane
conditionis. non indelictis eum p̃uarica¬
tionis sed in gr̃a remissionis mar̾ sua pe¬
perit. Neq enĩ dubitandum ẽ quia sp̃s
sc̃s qui eum talem futurũ p̃dixit. et cuiꝰ
muere conceptus fuit. etiam a peccatis
absoluit. Constat quippe ueridica patrũ
sententia. quia lege non stringit᷑ scĩ sp̃s

Expanded text:
ret ardor explende libidinis, sed amor generande iuxta divinum presagium subolis. Concipitur ergo futurus Christi pontifex, et Christi adminiculante misericordia, mater beatissima, quem auspice Deo concepit, feliciter filium genuit. eui Remigium secundum Domini dictum in baptismate nomen imponi fecit. Et ablactatus, sicut suus prenuntiator praedixerat, lacte matris oculos sui vatis, matre obstetricante, perunguens, lumen illi gratia divina restituit. Nec incredibile videri debet, si puer iste, antequam per etatem corporis sciret vocare patrem et matrem suam, virtutes munere divino operatus est, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum prevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperit. Neque enim dubitandum est, quia Spiritus sanctus, qui eum talem futurum predixit, et cuius munere conceptus fuit, etiam a peccatis absolvit. Constat quippe veridica patrum sententia, quia lege non stringitur sancti Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tua requiram. Solent enim aliqͦ¬
tiens doctores ecclȩ non ꝓnegligen¬
tia peccantium ab increpatione
cessare: s quia eos timent ex ipsa
castigatione ad pciora mala pro¬
rumꝑe. Quando ꝓhac re non p̃di¬
cant sacerdotes. non possunt habe
de taciturnitate peccatum. Quia
sicut iuri boni int̾dum ex dura
increpatione corrigunt᷑. ita econtra
rio om̃s ȩtiam suꝑbi lenissima am-¬
monitione ad pciora p̃cipicia pro¬
uocantur. Nam in tanto p̃dicatoreᷤᷤ
eccłe aliquociens. non ex uoluntate
s ex necessitate peccatores non argu¬
unt. ut int̾dum sp̃ali medicamento
⁊ caritatis officio suꝑbos quosq etiã
indignis laudibꝰ ꝓsequantur. Ut
dum erubescunt falsa ẽẽ que de eiᷤ
dicuntur. ad em̃dationem urcȩ ⁊
bonum oꝑa ꝓuocentur: scđm illud
quod scͥptum ẽ. Qm laudatur pec¬
cator in desidiis animȩ suȩ: et qui
inq egerit benedicitur. Et quia
uera ẽ illa sapientis sententia. sicut
uera laus ornat. ita falsa castigat:

Expanded text:
tua requiram . Solent tamen aliquoties doctores Ecclesiae non pro negligentia peccantium ab increpatione cessare; sed quia eos timent ex ipsa castigatione ad pejora mala prorumpere. Quando pro hac re non praedicant sacerdotes, non possunt habere de taciturnitate reatum: quia sicut viri boni interdum ex dura increpatione corriguntur; ita e contra omnes etiam superbi lenissima admonitione ad pejora praecipitia provocantur. Nam in tantum praedicatores Ecclesiae aliquoties non ex voluntate, sed ex necessitate peccatores non arguunt; ut interdum spirituali medicamento et charitatis artificio superbos quosque etiam indignis laudibus prosequantur: ut dum erubescunt falsa esse quae de eis dicuntur, ad emendationem vitae et bona opera provocentur; secundum illud quod scriptum est, Quoniam laudatur peccator in desidiniqua gerit, benedicitur . Et quia vera est illa sapientis viri sententia, Sicut vera laus ornat, ita falsa castigat:
Abbreviated transcription (Latin):
Hortor inquit te. tu tͥ consule. ⁊¬
imꝑatoris iussa ꝑfice. atq debita
diis nr̃is libamina redle. Beata
iulita respondit. Ego immundiᷤ
non sacrifico demoniis. quia unaꝰ
iuui ⁊ ueri dei uera sum culcrix.
Ait p̃ses. Sacrifica diis: anteqͣm
adtormenta ducaris. & illa. Hec
menta pauesco. Int̾im dum inter
cos sermones seruntur. alma ge¬
nitrix quirici ñ modico angebat᷑
merore animi: quod ipsa posita
in ꝓ cinccu belli. ꝓ confessione fi¬
dei sui desticuta uidetur solatio
paruuli ad cius tamen suggestio¬
nem uibente p̾side. ⁊ matre cum
ucluci ꝓdente ꝑquisitus tenellus
infans quiricus.⁊ a militibꝰ p̃sidis
reꝑtus. aiq ante ipsum ꝑductus.
primo qͥdem blandimentis lenibꝰ
ut infans demulcet᷑. deinde nimiᷤᷤ
exasꝑatur. Ille uͦ blandientẽ eque
ut minantẽ parui pendens. m̃te¬
se maiori ⁊ disertissimo sermone
xp̃ianum se ẽẽ constanter ẽ ꝓfes¬
sus.⁊ ab hac ꝓfessione se ullo mͦ di¬
uelli ñ posse firmissime ꝓtestatus.

Expanded text:
Hortor, inquit, te; tu tibi consule; imperatoris jussa perfice, atque debita diis nostris offer libamina. Beata Julitta respondit: Ego immundis non sacrifico daemoniis, quia unius vivi et veri Dei vera sum cultrix. Ait praeses: Sacrifica diis antequam ad tormenta ducaris. Et illa: Nec menta pavesco. Interim, dum hi inter eos sermones feruntur, alma genitrix Quirici non modico angebatur moerore animi quod ipsa, posita in praecinctu belli pro confessione fidei, sui esset destituta solatio parvuli. Ad ejus tamen suggestionem jubente praeside, et matre eum veluti prodente, perquisitus tenellus infans Quiricus et a militibus praesidis repertus, ante ipsum perductus est. Primo quidem blandimentis lenibus, ut infans, demulcetur; deinde minis exasperatur. Ille vero blandientem aeque ut minantem parvipendens, mente majore et disertissimo sermone Christianum se esse constanter est professus, et a professione se ullo modo divelli non posse firmissime protestatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad celi palaciũ. hec ẽ inquã dies in
qua usq ad throni celsitudinẽ inte¬
merata mater ⁊ uirgo ꝓcessit: atq
in regni solio sublimata post xp̃m
głosa resedit. Sic itaq ubiq confi¬
denter sc̃a dei canit eccła quod de nul¬
lo aliorũ sc̃orum fas ẽ credere. ut ul¬
tra angłorum ⁊ archangłoꝵ merita¬

Expanded text:
ad coeli palatium. Haec est, inquam, dies, in ad coeli palatium. Haec est, inquam, dies, in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post Christum gloriosa resedit. Sic itaque ubique confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra angelorum et archangelorum di
Abbreviated transcription (Latin):
uenia unde et omnibut laudes.
alioquin nisi iuxta modiulũ inge¬
nii nr̃i am̃ laudare in scĩs suis stu¬
deamus: quomͦ eum scãm quod
canimꝰ iuxta multitudinẽ magni¬
tudinis uas laudare pot̾imus:
qd̾ dicitur. Beati qͥ habitart in do¬
mo tua dñe: in secula scłorum lau¬
dabunt te. Int̃̾dum uͦ quia nim̃¬
sus ẽ quod uoce ñ possumus. nec
facundia ualemꝰ: exequar. uotis.
⁊ medullis cordis. quia magicus
et bonus ẽ atq imm̃sus. tantus
ac talis. quantus ⁊ qualis. ipse no
uit quẽ ore ac sp̃u confiteamur
adiusticiã ⁊ salutem. hinc rogo
omnes parit festiuitatẽ głosȩ semꝑ
uirginis mariȩ deuotissime celebre¬
mus: quia hec ẽ dies p̃clara in qua
meruit exaltari suꝑ choros angłoꝵ.
⁊ ꝑuenire ultra qͣm nr̃e humanitatiᷤ
ẽ natura. Ubi ñ substantia tollitur.
s głe magnitudo monstratur. cum
eleuatur in dext̃am pats ubi. xp̃s ꝓ¬
nob introuut pontifex factꝰ inet̾nũ

Expanded text:
omittitur venia, unde et omnibus, ut laudes. omittitur venia, unde et omnibus, ut laudes. Alioqui nisi juxta modulum ingenii nostri Deum laudare in Sanctis suis studeamus: quomodo eum, secundum quod canimus, juxta multitudinem magnitudinis ejus, laudare poterimus? ant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te . Interdum vero quia immensus est, quod voce non possumus, nec facundia valemus, exsequamur votis et medullis cordis: quia magnus et bonus est atque immensus, tantus ac talis quantum ac qualem ipse se novit, ore ac spiritu confiteamur ad justitiam et salutem. VII. Hinc, rogo, omnes pariter festivitatem gloriosae semper virginis Mariae devotissime celebremus: quia haec est dies praeclara, in qua meruit exaltari super choros angelorum, et pervenire ultra quam nostrae humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur, cum elevatur in dexteram Patris, ubi nobis introivit pontifex factus in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmius explere nequeat qd̃ ientit᷑.
Uñ sermo diuinꝰ cum de peccatore
ageret in psalmis. sacͥficiũ laudis
qͦ ostendam illi salutare dei. Ac si
patenter dicat. illic it ẽ laudis ad
et̾nam laudẽ sine fine mansurã. sed
nemo app̾hendit illud nisi ego pre¬
monstrauero. Propt̃ ea carissime qr
iter salutis nr̃e in laudibꝰ ẽ saluato¬
ris. hortor uos ⁊ commoneo. inhac
sacra solennitate genitcis di mariȩ
nolite cessare a laudibꝰ. Quod siuir¬
go es gaude. quia meruisti ẽe. et qͣd
tu laudas. tantũ cura ut sis. que
digne laudare possis. Quod si cõ¬
tinens ⁊ casta: uenerare et lauda.
quia non aliunde constat ut pos¬
sis ẽe casta qͣm ex gr̃a xp̃i. que fuit
plenissime in maria qͣm laudas. Qd̃
si conuigata. certe. aut peccatrix. ni¬
chilominus confitere. ⁊ lauda. q̃m
inde miscđia omnibꝰ ꝓfluxit. et
gr̃a ut laudent. Et quamuis ñ sit
speciosa laus in ore peccatoris: noli

Expanded text:
quamvis explere non queat quod sentitur. quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, inquit, quo ostendam illi salutare Dei : ac si patenter dicat, Illic iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram: sed nemo apprehendet illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimae, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos et commoneo in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae, nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude, quia meruisti esse et tu quod laudas: tantum cura ut sis, quae digne laudare possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat, ut possis esse casta, quam ex gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata certe aut peccatrix, nihilominus confitere et lauda, quoniam inde misericordia omnibus profluxit et gratia ut laudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli
Abbreviated transcription (Latin):
aut quanta sit qͣm ialutat. Son enĩ
simplex fateor uł confueta fuit ⁊ta
salutatio. s omni ammniratione dig¬
na. Si qͥdem fuit uenerationis deia
tio. oblatio muneris. famulatus ob¬
plena. In mariã uͦ totius gr̃e que in
xp̃o ẽ plenitudo uenit. qͣmqͣm aliter.
Et ideo benedicta tu inquit inter mu¬
licres. id est plus benedicta quã om̃s
mulieres. Ac ꝑ hoc quicquid maledic¬
tionis infusum ẽ ꝑ euam: totũ abstu¬
lit benedictio mariȩ. Insuꝑ et gr̃am
refudit xp̃i ortus: qͣm ñ habuit pͥus
om̃is mundus. Igitur qd natura nõ
habuit. usus nesciuit: ignorauit ratio:
mens ñ capit humana. pauet cȩlum.
stupet t̾ra. creatura om̃is etiã cȩlesti
taq loqui me indignũ fateor. S ⁊
puto quod nemo sit qͥ p̃sumat. nisi
qͥ tanta sint que panduntur penitꝰ
ignorat. Tam̃ si adhec irmo ẏdoneꝰ
inuenit᷑. uotis om̃ibꝰ cessare ñ debet
quilibet etiam peccator a laudib.

Expanded text:
aut quanta sit quam salutat. Non enim aut quanta sit quam salutat. Non enim simplex, fateor, vel consueta fuit illa salutatio, sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obplena. In Mariam vero totius gratiae quae in Christo est, plenitudo venit, quanquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu inter mulieres, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper et gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non cepit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis toque loqui me indignum fateor. Sed et puto quod nemo praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur, penitus ignorat. Tamenetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ac deinde ꝑ crucis patibulum ex¬
p̃ssum t̾ris omnibꝰ pluuiã salutis
effudit. et stillicidia gr̃e humanis
p̃stitit mentibus. Dñs tecum in qͥt.
Mira res. Et iam erat cũ uirgine. qͥ
ad uirginẽ mittebat angłm. Et p̃¬
cessit nuntiũ suũ ds̃. s a deo non re¬
cessit. Hec teneri potuit locis. qui õibꝰ
habetur in locis. Et totus ubiq ẽ.
sine quo rachil totum. Ergo uerbum
pͥatris numꝗͣ. a patre discedens. ho
mo ꝓpric fieri dignatus ẽ: sccreto su¬
omistio quod ipse nouit. Qͥ qm to¬
tum suscepit qd̃ ẽ hominis. homo
totus est. ⁊ totum accipiens quod
ds̃ omiua ⁊ pocest. Propt̃ ea quia i¬
ta ẽ scunt se ac potuit in ut̃o iurgi¬
nis sine sui corruptione misceri at¬
q uniri. ut unus c̃et. xp̃s d̃s̃ et ho¬
mo. umna ꝑsona unaq substantia.
largo scĩ sp̃s ymbre suꝑfusa ẽ omnis
creatura. Et ideo satis eam deuotissi¬
me pͥmum angłs uenerat᷑. et salu¬
tat. Miratur itaq ⁊ ipse: qualis

Expanded text:
ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est, et totum retinens quod Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se et potuit in utero virginis sine sui corruptione misceri atque uniri, ut unus esset Christus Deus et homo, una persona, unaque substantia. largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis eam devotissime primum angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis
Abbreviated transcription (Latin):
prius habuerat anteqͣm mundus
fieret. A scendit ⁊ p̃parauit huic scĩs¬
simȩ ⁊ głosissimȩ uirgini locũ ĩmor¬
talitatis. ut cum co regnare possit
in ꝑpetuum. Et hec ẽ huius p̃senti
diei festiuitas. in qua głosa ⁊ felix

Expanded text:
prius habuerat antequam mundus prius habuerat antequam mundus fieret. Ascendit et praeparavit huic sanctissimae et gloriosissimae Virgini locum immortalitatis, ut cum eo regnare posset in perpetuum. VIII. Et haec est hujus praesentis diei festivitas, in
Abbreviated transcription (Latin):
beata et głosa uirgo maria como¬
do qͣmuis dudum in comparabił
cẽt uniuersis que sub celo sunt uir¬
ginibꝰ. ut decenter inse susciꝑet di¬
uinitatis admixtionẽ salua utraq
natura: Tam̃ cum gr̃a repletur. cũ
sp̃u sc̃o ꝑfunditur. cum uirtute al¬
tissimi obumbratur. fit p̃ciosior
meritis. celi sublumior fastigiis.
pulchrior scĩtate. gloriosior suoꝵ
progatius meritors: ita ut nullis
iam usibus sit ipsa eademq manci¬
panda nisi diuinis. Unde oscissime
ult᷑ angłicam qͦdammͦ dignitatẽ
qͥntum fas ẽ cum gaudio laudibꝰ
hic pdicatur. quia p̃cessit cam dñs
⁊ saluator ñr exea uera fide genitꝰ
ad celestia. ut pararet ei sicut ipse
sius repmisit discipulis in ethereis
mansionibꝰ locum. hinc quoq da¬
iud ꝓpħa olim gratulabundus xp̃o
canit. A summo inquit celo egres¬
sio eiꝰ: ⁊ occursus eiꝰ usq ad sũmũ
cius. Ascendit gͦ eandẽ głam re¬
sumpturus: licet ñ ammiserit qͣm

Expanded text:
beata et gloriosa virgo Maria eo mobeata et gloriosa virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sancto perfunditur, cum virtute Altissimi obumbratur, fit pretiosior meritis, celsis sublimior fastigiis, pulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum: ita ut nullis jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divinis. Unde, o sanctisultra angelicam quodammodo dignitatem, quantum fas est, cum gaudio laudibusdie praedicatur: quia praecessit eam Dominus et Salvator noster ex ea vera fide genitus ad coelestia: ut pararet ei, sicut ipse suis repromisit discipulis, in aethereis mansionibus locum. Hinc quoque David propheta olim gratulabundus Christo canit: A summo, inquit, coelo egressio ejus: et occursus ejus usque ad summum ejus . Ascendit ergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittitur scĩs. ueritas ñ regatur.
hoc quippe pͥuilegium ñ nature est
s gr̃e beate uirginis: de qua natꝰ est
ipse d̃s ⁊ homo. Iccirco et ipsa plus ẽ
meritis: ⁊ ñ natura: quam uirgo et
homo. Unde ⁊ s̃i cet̃ȩ uirgines muitan¬
tur illã usq ad conceptum partͦ. et
gabrieł nouȩ salutationis obseqͥum.
deinde totum diuinũ ẽ quod oꝑatur
in ea teste angło. quia sp̃s sc̃s. ⁊ uirt¬
arassimi obumbrabit. Ante hoc ipsũ
san uterus głosȩ uirginis. qmins
miedꝰ. q̃muis impollutus: ⁊ alienusa
suiq coloris dealbata. Ad quam sa¬
ne cum accessisset sp̃s sc̃s. quasi ip¬
sa cademq lana cum inficitur sãs¬
guine conchilii. uel muricis uertit᷑
in purpurã. uersa ẽ ⁊ ipsa sine coi¬
tu in matrem: ut ñ sit iã amm qd̾
fuerat. s purpura uerissima adin¬
dum̃tum.⁊ głam summi regis di¬
uinitus aptissime dedicata. ut nul¬
li deinceps ea uti usu femineo licu¬
erit nisi deo. Quippe ut ita loqͣr:

Expanded text:
tur. Hoc quippe privilegium non naturae est, sed gratiae beatae virginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura, quam virgo et homo. Unde etsi caeterae virgines imitantur illam usque ad conceptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium, deinceps totum divinum est quod operatur in ea, teste angelo, quia SpirAltissimi obumbrabit te. Ante hoc ipsum sane uterus Virginis, quamvis mundus, quamvis impollutus et alienus asuoque colore dealbata: ad quam sane cum accessisset Spiritus sanctus, quasi ipsa eademque lana cum inficitur sanguine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram: versa est et ipsa sine coitu in matrem: ut non sit jam amodo quod fuerat, sed purpura verissima ad indumentum et gloriam summi regis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar
Abbreviated transcription (Latin):
nunc frantia dicitur. Antiquõ. ab infan¬
tiu posses sus duemone qui noctibus
emulure ingemes cere fremcre dentib:
conpellebat. Secreto ab inperatore. euec¬
tionem potit. Causamei. simplicit̃ udi¬
cans. & acceptis ad consolurem quoq
palestine lit teris. cum ingenti. honore
& commitatugatuam deductus ẽ. quicum
adecucionibus lociillius quue sis sec
ubi habitar& hylarion monachus t̃ri¬
tiga Sgenses & putantes ad eum
ab imperatore nussum ad monus tertum
ꝑrexer Ut & honorẽ commendato.
exhiberent & siquid exp̃eteritis in iurus
inhylarionem. eẽ offense nouo officio
deleretur De ambulubat Aũt¬
tunc senex. in harenis. mollibus. & seciun
de psilmis nestio. quid murmurabat.
uidens quẽ tanteem turbam uenientem
substitit & resalutatis. omnibus manu¬
q eis. benedicens post orã ci teros ab¬
ire pocpit. Illumuero cumseruis suis
Mapparitorib manere. Ex oculis eius
eñi. & uultu curuenis set agnouerat

Expanded text:
nunc Francia dicitur antiqua ab infannunc Francia dicitur antiqua ab infantia possessus a daemone, qui noctibus eum ululare, ingemiscere, fremere dentibus compellebat. Hic secreto ab imperatore evectionem petiit, causam ei simpliciter indicans, et, acceptis ad consularem quoque Palestinae litteris, cum ingenti honore ac comitatu Gazam deductus est. Qui cum a decurionibus loci illius quaesisset ubi habitaret Hilarion monachus, territi Gazenses, putantes ab Imperatore missum, ad monasterium adduxerunt; ut et honorem commendato exhiberent; et si quid ex praeteritis injuriis in Hilarionem esset offensae, novo officio deleretur. Deambulabat tutunc senex in arenis mollibus, et secum de psalmis nescio quid submurmurabat: vidensque tantam turbam venientem, substitit; et resalutatis omnibus, manuque eis benedicens, post horam caeteros abire praecepit, illum vero cum servis suis et apparitoribus remanere. Ex oculis enim ejus, et vultu, cur venisset agnovit.