comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buit᷑. & incegrat᷑. Dequa dñs cũ ad patrẽ ascendisses postquã
resurrex amortuis ad apłos suos loquebat᷑. Uos auc̃ sedete
hicinciuitate: quoadusq induamini inrute ab excelso. Iunica
ergocorporis xp̃i. disciplina ecłȩ ẽ. Qui autẽ extra disciplinã
est: alienus a corpore xp̃i ẽ. Nonscindamꝰ igit᷑ illã : sed sortiam̃
de iia. Ide ñ soluamꝰ quicquã demandacis &p̃i : sed unꝰ qͥsq
in quo uocatus ẽ. in eo ꝑmaneat apud dm̃. x II or adꝰ.
uodecimus abusionis gradus ẽ. popłs sine lege quidũ
dicta & leqũ scita contẽpnit: ꝑdiuersas errorũ uias eundẽ
ꝑditionis laqueũ incurrit. Dequib: uiis subꝑsona p̃uari¬
cationis popli. humanũ genus ꝓpħa ita deplangit. Hosautẽ
sicut oues errauimꝰ unus quisq inuiã suã deplangit. Dequib¬

Expanded text:
buitur et integratur. De qua Dominus cum ad Patrem ascendisset, postquam resurrexit a mortuis, ad Apostolos suos loquebatur, dicens: Vos autem sedete hic in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Tunica ergo corporis Christi disciplina Ecclesiae est: qui autem extra disciplinam est, alienus est a corpore Christi. Non scind quidquam de mandatis Domini, sed unusquisque in quo vocatus est, in eo permaneat apud Dominum. CAPUT XII. Duodecimus abusionis gradus est populus sine lege, qui, dum Dei dicta et legum scita contemnit, per diversas errorum vias eumdem perditionis laqueum incurrit. De quibus viis sub persona praevaricatoris populi, humanum genus Propheta ita deplangit: Nos autem sicut oves erravimus, unusquisque in viam suam declinavit , de quib
Abbreviated transcription (Latin):
Et eadẽ psalmista consona uoce psallic dicens. Dedina amalo
& facbonũ. Infelix gͦ ẽ : qui abieit disciplinã. Audet enĩ extra
xp̃i scindit disciplinã. Sicut enĩ cunica cotũ corpus p̃t̃ caput
tegit: ita disciplina omnẽ ecłam pt̾ xp̃m qui ẽ caput ecłȩ¬

Expanded text:
. Et eadem Psalmista prosequitur dicens: Declina a malo, . Et eadem Psalmista prosequitur dicens: Declina a malo, et fac bonum . Infelix ergo est qui abjicit disciplinam: audet enim extra lesiae Christi scindit disciplinam. Sicut enim tunica totum corpus praeter caput tegitur; ita disciplina omnis Ecclesia prae
Abbreviated transcription (Latin):
ndecimus abisionis gradus ẽ. plebs sine disciplina q̃uȩ
dũ disciplinȩ exercitãtionib ñ seruit. cõmunise ꝑditionȩ
laqueo constringit. ba & enĩ dnĩ absq disciplinȩ rigore
ñ euadit᷑. atq ĩdcirco psalmistȩ uocibus indisciplinate plebi
p̃dicat᷑ App̃hendite disciplina nequando irasca t᷑dñs. Dis¬
ciplina uero ẽ. morũ ordinata correctio & morũ p̃cedentiũ
regularũ obseruatio. Dequa disciplina paulus apłs ita loquit᷑
dicens. Indisciplina ꝑseuerate : tanquã filiis offert se ds̃. Qd¬
si extra disciplinã estis. cuius participes facti estis : oñs ergo
adulceri e ñ fili estis. Qui ergo adulceri sine disciplinasunt:¬
& celestis regni heredicatẽ ñ capuint. Filii aut̃ pat̾nȩ disc¬
plinȩ correctiones fer̃. & hereditatẽ quandoq recipere possẽ
ñ desperant. Deqͦ etiã disciplina ĩsaias idẽ indisciplinatȩ ple
bi p̃dicat dicens. Qiescite agere ꝓuersẽ. discie bene facere

Expanded text:
ndecimus abusionis gradus est plebs sine disciplina: quae dum disciplinae exercitationibus non seruit, communi se perditionis laqueo constringit: iram etenim domini absque disciplinae rigore non euadit. atque idcirco psalmistae uocibus indisciplinatae plebi praedicatur : adprehendite disciplinam ne quando irascatur Dominus. disciplina uero est morum ordinata correctio et maiorum praecedentium regularum obseruatio. de qua disciplina Paulus apostolus ita loquitur dicens: in disciplina pesi extra disciplinam estis, cujus participes facti estis omnes, ergo adulteri et non filii estis . Qui ergo adulteri sunt, set caelestis\'regni hereditatem non capiunt: filii autem paternae disciplinae correctiones ferunt et hereditatem quandoque recipere posse non desperant. de qua etiam disbi praedicat, dicens: Quiescite agere perverse, discite benefacere
Abbreviated transcription (Latin):
Si eclam ñ audierit: sit tibi sicut ethnicus & publicanus.
auc repudiatã ñ accipiet uxorẽ. Qui ergõ ex cõmunicatũ
culatione positis. subditos eẽ oportet. Ceterũ uͦ qualis in
semet ipso cẽ debeat paulus apłs exponit ut ad gradũ eꝓñ
ueniens sic sobrius: prudens castus sapiens. mod estus.
hospitalis. filios habens subditos cũ omĩ castitate. cestimoniũ
habens bonũ ablis qui foris s̃. ꝓferens doctrinã fidelẽ sermonẽ
ante episcopatũ ñ plures habens uxores quã unã. ñ ꝑcussor
ñbilinquis. ñ ebriosus. ñ neophicus ut ꝑhec ipsius prius osten¬
dat in opere. qđ ipse alios docet insermone doctrinȩ. Caueant
ergo negligentes ep̃i : qđ intẽpore uindictȩ dñs ꝑꝓphetã con¬
bant pastores gregẽ meũ. sed pascebant pastores semet ipsos
Sed pocius ꝓcurent hi quos constituit suꝑfamiliã suã dare illi

Expanded text:
siam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . aut repudiatam non accipiat uxorem . Qui ergo illum excommunicatum culatione positus est, esse oportet. Caeterum vero qualis in semetipso esse debeat, Paulus apostolus exponit, ut ad gradum episcopi veniens sit sobrius, prudens, castus, sapiens, modestus, hospitalis, filios habens subditos cum omni castitate, testimonium habens bonum ab his qui foris sunt, proferens doctrinae fidelem sermonem, ante episcopatum non plures habens uxores quam unam; non percussor, non bilinguis, non ebriosus, non neophytus : ut per haec ipse ostendat in opere, quod alios docet in sermone doctrinae. Caveant ergo negligentes episcopi, quod in tempore vindictae Dominus per bant pastores gregem meum, sed pascebant pastores semetipsos . Sed potius procurent hi, quos constituit Dominus supra famili
Abbreviated transcription (Latin):
meo sermonẽ nuntiabis eis exme. Si aut̃ uideris gladiũ
uenientẽ & tu ñ ad nuntiaueris ut reuerta t᷑ impius auia
sua ipse quidẽ impius ininiquitate sua moriet᷑. sanguinẽ
aut̃ eiꝰ demanu tua requirã. Decet ergo ep̃m omĩum quib
speculator positus ẽ. peccata diligent᷑ ad tendere: & postquã
actenderit sermone si poterit & actu corrigere. & siñpoterit
uista euangelu regulã scelerũ operarios declinare. Sienĩ

Expanded text:
meo sermonem adnuntiabis eis ex me. si autem uideris gladium meo sermonem adnuntiabis eis ex me. si autem uideris gladium uenientem et tu non adnuntiaueris ut reuertatur impius auia sua, ipse quidem impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. speculator positus est, peccata diligenter attendere: et postquam attenderit, sermone si potuerit et actu corrigere; si non potuerit, juxta Evangelii regulam scelerum operarios declinare. Si enim,
Abbreviated transcription (Latin):
suos & nepotes nepost se regni heredicatẽ teneant obscurat
ropt̃ piaculũ enĩ salomonis reqnũ domus isrł. dñs demanib
filiorũ eius disꝑsit. & ꝓpt̃ iusticiã dauid regis lucernã de
semine eius sẽꝑ inhierusalẽ reliquid. Ecce quantũ iusticia
regis scło ualet: intuentib ꝓspicue patet. Pax popłoꝵ ẽ.
guorũ. gaudiũ hominũ. cẽperies aeris. serenicas maris. t̾rȩ
fecunditas. solaciũ pauperũ. heredicas filioꝵ. & sibimet
ipsis spes fucurȩ beatitudinis. Attam̃ sciat rex qđ sic̃¬
inchrono hominũ primus constitucꝰ÷: sic&e inpenis si
iusticiã ñ fecerit primatũ habiturus ÷ : Oms nãq qͦscũq
poena habebit. x gRA+O8¬
poena habebit.
norẽ int̾ homines requirit: sed minis teruisui dignitatẽ corã
doꝓqua legatione fungit᷑ ñ custodit. Primũ nãq ab ep̃o
quiens. Spetulatore dedi te domui isrł. Audiens ergo exore

Expanded text:
suos et nepotes, ne post se regni hereditatem teneant, obscurat. suos et nepotes, ne post se regni hereditatem teneant, obscurat. propter piaculum enim Salomonis regnum domus Israel Dominus de manibus filiorum eius dispersit. et propter iustitiam Dauid regis lucernam de semine eius semper in Hierusalem reliquit. ecce quantum iustitia regis saeculo ualeat, intuentibus perspicue patet. pax populorum eguorum, gaudium hominum, temperies aeris, serenitas maris, terrae fecunditas, solacium pauperum, hereditas filiorum et sibimet ipsi spes futurae beatitudinis. attamen sciat quod sicut throno hominum primus constitutus est, sic et in poenis, si iustitiam non fecerit, primatum habiturus est. omnes namque quoscumque poena habebit. EPISCOpoena habebit. norem inter homines requirit, sed ministerii sui dignitatem coram Deo, pro quo legationem fungitur, non custodit. primum namque ab episcopo quiens: speculatorem dedi te domui Israel. audiens ergo ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
ñsinere iniuste agere. certis horis orationib insistere. ante
horas c̃gruas cibũ ñ gustare uelle Ue enuĩ c̾rȩ cuius reax
puerẽ. & cuius principes mane comedunt. Hec regni ꝓpͥ¬
etatẽ in p̃senti faciunt. & regẽ ad celestia regna meliora
ꝑducunt. Qui uero regnũ scđm hanc legẽ ñ dispensac:
multas nimirũ aduersitates imperu colerat. Ideuro enĩ
sepe pax popłoꝵ rũpit᷑. & offendicula etiã de regnosusci
unt᷑. Multi & uarii dolores ꝓsperitatẽ regniĩ ficiunt ca¬
rorũ & liberorũ mortes trisciciã infer̃. hostiũ in cursus ꝑ¬
uincias undiq uastant. bestiȩ arm̃torũ & peccorũ greges
dilacerant. tẽpestates aeris & hiemis peria turbata t̾rarũ
& maris ministeria phibent & aliquando fulminũ iccus
segetes & arborũ flores & pãpinos exur̃. Suꝑ omĩa uero regis
iniusticia ñsolũ p̃sentis imperiifaciẽ fuscat. sed etiã filios

Expanded text:
non sinere impie agere, certis horis orationibus insistere, ante non sinere impie agere, certis horis orationibus insistere, ante horas congruas cibum non gustare. Vae enim terrae, cujus rex puer est, et cujus principes mane comedunt . Haec regni prosperitatem in praesenti faciunt, et regem ad coelestia regna meliora ducunt. qui uero regnum secundum hanc legem non dispensat, multas nimirum aduersitates imperii tolerat. idcirco enim saepe pax populorum rumpitur et offendicula etiam de regno susciuntur,, multi etiam dolores prosperitatem regni inficiunt, carorum et liberorum mortes tristitiam conferunt, hostium incursus prouincias undique uastant, bestiae armentorum et pecorum greges dilacerant, tempestates ueris et hiemis terrarum fecunditatem et maris ministeria prohibent, et aliquando fulminum ictus segetes et arborum flores et pampinos exurunt. super omnia uero regis iniustitia non solum praesentis imperii faciem fuscat sed etiam filios
Abbreviated transcription (Latin):
ñ custodiat. Nom̃ enĩ regis intellectualit̾ hoc retinȩret ue
subrectis om̃ib rectoris õficiũ ꝓcuret. Sed qualit̃ alios cor¬
rigere poterit. qui ꝓprios mores ne iniqui sint ñ corrigit:
qm̃ iniuisticia regis exaltabi t̃ soliũ : & inuericate solidabit̃
gub̾ naculũ popłoꝵ. Iusticia uͦ regis ẽ. neminẽ iniustȩ ꝑpo¬
tentiã opprimere : sine acceptione ꝑsonarũ int̾ uirũ & pxi¬
mũ suũ iudicare. Aduenis & pupillis & uidius defensorẽ eẽ.
fuita cohibere: adulceria punire: iniquos ñ exaltare: impu
alere iustos suꝑregni negotia constituere. senes & sapientes
&e sobrios consiliarios habere magorũ & ariolorũ phiconis¬
sarũ suꝑsticionib ñ intendere. iracundiã differre. patriã
forac̃ & iuste contra aduersarios defendere. ꝑ omĩa indõ
confidere. prosperitatib animũ ñ eleuare. cuncta aduer¬
santia patient̃ ferre. fidẽ cacholicã in dm̃ habere. filios suo

Expanded text:
n, inquiens, regis intellectualiter hoc retinet, ut subjectis omnibus rectoris officium procuret. Sed qualiter alios corrigere poterit, qui proprios mores, ne iniqui sint, non corrigit? quoniam in justitia regis exaltabitur solium, et in veritate solidabitur gubernacula populorum. iustitia uero regis est neminem iniuste per potentiam opprimere, sine acceptione personarum inter uirum et proximum suum iudicare, aduenis et pupillis et uiduis defensorem esse, furta cohibere, adulteria punire, iniquos alere, justos super regni negotia constituere, senes et sapientes et sobrios consiliarios habere, magorum et hariolorum pythonissarumque superstitionibus non intendere, iracundiam differre, patriam fortiter et juste contra adversarios defendere, per omnia in Deo confidere, prosperitatibus animum non elevare, cuncta adversa patienter tolerare, fidem catholicam in Deum habere, filios suos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amari ꝓhibet᷑. Boximi aut̃ quẽ pars regnicelestis int̾ra in¬
terim auc reqnũ celorũ appetentib ñ in congrue amat᷑ dũ
osũma illa patria in et̾nũ coheredes habebit᷑. Propterea uero
mundus p̃sens ñdiligi imperat᷑: ne a dilectione dĩ alienꝰ. seł i
dilectus qͥsq efficiat᷑. Nongͦ debet contendi: qđ nonlicet

Expanded text:
non amari imperatur: proximus autem qui est pars regni caelestis in terra innon amari imperatur: proximus autem qui est pars regni caelestis in terra interim a regni caelorum appetitoribus non incongrue amatur, dum in summa illa patria in aeternum coheres habebitur. propterea uero mundus praesens non diligi imperatur, ne a Dei dilectione alienus saeculi dilector quisque efficiatur. non ergo debet contendi quod non licet
Abbreviated transcription (Latin):
lũ animoso conpugnandũ confliccu. cũ odiosa res fit
ꝓpt̾ amorẽ uictorĩȩ &liberatos ꝑagit᷑ & multe alie dilectȩ
species sub odiosalabore uel formidine sacis contentiose
expectant᷑. unde pacent̃ incelligit᷑. nichil contendi pos¬
bilẽ remunerationẽ. Quiigit᷑ ꝓpc̃ mundũ p̾sentẽ exqua¬
cũq causa contendit. ꝓspicue ostendit᷑ qđ illũ diligit:
Mundũ ergo diligi ꝑ iohannẽ sp̃s scĩ sermones int̾dicunt.
quibus ait. Holite diligere mundũ. neq ea quȩs̃ in mun¬
do Alundi enĩ amator & dĩ parit̃ inuno corde cohabitare
ñposs: quẽ ad modũ idem oculi celũ parit̾ & t̾rã neqͦquã
amari debeat & quid sit ille mundus: quẽ diligi diuina
eloquia uetant. Terra aut̃ cũ nascentib ex ea & metal¬
lis & animantib & pulchritudine uestiũ. & oblectatio¬
p̃dicta ueluc ñ mansura & ad celestẽ patriã ꝑgentes co¬
mtari nequeunt. Proximi uͦ uelut mansuri regis co¬

Expanded text:
antium conflictu cum odiosa res sit, propter amorem uictoriae et libertatis peragitur, et multae aliae dilectae species sub odioso labore uel formidine satis contentiose expetuntur. unde patenter intellegitur nihil contendbilem remunerationem. qui igitur mundum praesentem ex quacumque causa contendit, perspicue ostenditur mundum diligere, quod per Iohannem spiritus sancti sermones interdicunt, quibus ait: nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt? mundi enim amor et Dei pariter in uno corde cohabitare non possunt, quemadmodum oculi caelum pariter et terram nequaquam  sit quod amari debeat et quis sit ille mundus quem diligi diuina eloquia uetant. terra ergo cum nascentibus ex ea et metallis et animantibus et pulcritudine uestium et oblectatiopraedicta uelut non mansura ad caelestem patriam pergentes comitari nequeunt. proximi uero uelut mansuri regis co
Abbreviated transcription (Latin):
pbus mtis affectui. Nobilis ergo inopia ẽ m̃cis humilitas:
& mneptȩ diuitiȩ s̃ ammorũ enormitas. Prouidendũ ergo pau¬
perib ẽ. ut semet ipsos quales sint intelligant. & qͥb rebus

Expanded text:
perbus mentis affectu. Nobilis ergo inopia est mentis humilitas, perbus mentis affectu. Nobilis ergo inopia est mentis humilitas, et ineptae divitiae sunt animorum enormitas. Providendum ergo pauperibus est, ut semetipsos quales sint intelligant: et quia rebus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ pnecessica tẽ t̾rȩ regnũ p̃tereunt: ꝑm̃tis imprudentiã etiã
celoꝵ regna admittant. Cũ enĩ dĩ dispensacione pauꝑtatẽ
necessariã acceperint. inipsorũ arbicrio pendit: utrũ pau¬
peres spũsint. Non quibuscũq nãq pauperib celi regna
pmittunt̃ sedhis cantũ modo quib diuitiarũ in opia animoꝵ
humilitas comitat᷑. Pauꝑ enĩ humilis: pauꝑspũ appellat᷑.
Quicũ egenꝰ foris cernit᷑: nuĩquã insuꝑbiã eleuat᷑. Qm̾ adpe¬
tenda regna celorũ plus ualet m̃tis humilitas: quã p̃sentiũ
diuinarũ tẽporalis pauꝑtas. Et enĩ humiles quibene diui¬
tiaspossessas habent: poss̃ pauperes sp̃ũ appellari. Et suꝑbi
nichl habentes: haut dubiũ sic. beaticudine pauꝑtatis pͥuari
Deqͥb utrisq sc̃a scriptura ita loqͥt᷑. Est quasi diues cũ nichil ha¬
et diues humilis spu. Et nichil habens quasi diues ẽ.: pauꝑ su¬

Expanded text:
dum per necessitatem terrae regnum perdunt, per mentis imprudentiam etiam dum per necessitatem terrae regnum perdunt, per mentis imprudentiam etiam caelonecessariam acceperunt, in ipsorum arbitrio pendet utrum pauperes spiritu sint. Non quibuscumque namque pauperibus coeli regna promittuntur, sed his tantummodo in quibus divitiarum inopiam animorum humilitas comitatur. pauper enim humilis pauper spiritu appellatur, qui cum egenus foris cernitur, numquam in superbiam eleuatur: quoniam ad petenda regna caelorum plus ualet mentis humilitas quam praesentium diuitiarum temporalis paupertas. etenim humiles qui bene diuitias possessas habent possunt pauperes spiritu appellari , et superbos nihil habentes haud dubium est beatitudine paupertatis priuari. de quibus utrisque sancta scriptura ita loquitur: est quasi diues, cum nihil haest dives humilis spiritu: et nihil habens quasi dives, est pauper su
Abbreviated transcription (Latin):
possessor efficit᷑: nisi qui de terrenȩ pacriȩ contentione securus
ctauus abusionis gradus ẽ: pauꝑsuꝑbus. Qui nichil habens
insuꝑbiã extollif : cũ econtrario diuitib scłi ñ suꝑbe sapere ꝑ
apłm paulũ imperat᷑. Quidergo stolidius fieri pocest. quã illũ
qui ꝑinfimã materiã uelut int̾ra abiectꝰ & extremus humilis
incedere & concristari debuerat. supcilioso suꝑbiȩ cumore in¬
flatã mentẽ cont᷑ dm̃ erigere. ꝓ qđ uitiũ lapsi corruunt. qui in¬
sũmocȩli conditi erant culmine : qͥd ergo uult quasi potens int̾ra
pauꝑtate sua tristiciã habeant: quid adõ accepturis paupe¬
res ad tendanc. Ipse & enĩ inquit. Peati pauperes spũ: qm ipsoꝵ¬
ẽ regnũ celorũ. Recta nãq dispensatione misericors iudex¬
cȩli regnũ illis cõmittit: qͥuib regni t̾rarũ participationẽ
inc̾mortales abstulit: ut ipse diues in celi sede appareat. qui
int̾ra penitus nichil ꝓcurat. Cauendũ uero pauperib ẽ. ne

Expanded text:
ssessor nemo efficitur, nisi qui de terrenae patriae contentione securus . Octauus abusionis gradus est pauper superbus, qui nihil habens in superbiam extollitur, cum e contrario diuitibus saeculi non superbe sapere per apostolum imperetur. quid ergo stolidius fieri potest quam illum qui per infimam miseriam uelut in terram abiectus extremus et humilis incedere et contristari debuerat supercilioso superbiae tumore inflatam mentem contra Deum erigere ? per quod uitium lapsi corruerunt qui summo caeli conditi erant culmine. quid ergo uult quasi potens in terrpaupertate sua tristitiam habeant, quid a Deo accepturi sunt pauperes adtendant: ipse etenim inquit: beati pauperes spiritu, quopensatione misericors caeli regnum illis committit quibus regni terrarum participationem inter mortales abstulit, ut ipse diues in caeli sede appareat qui in terra penitus nihil procurat. cauendum uero pauperibus est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Depacre nãq nacuralit̾ ia cobadlaban loquebat᷑ dicens.
Nisi timor patris mei ysaac ad fuisset: tulisses omĩa quȩ
nicione:cũ morsẽs in cantico deutero nomii loquitur.
nacuralis pat̾ suꝑstes ñfuerit. aut indignus fuerit: am̃¬
monenti cam̃ seniori. a dolescentis obedientia p̾benda eric
Quomodo ergo honoratꝰ in senectute ap parebit. qui disci
pline laborẽ in adolescentia ñ sustinuerit : quetũq enĩ
homolaborauerit. hoc & mecet. Omĩs nãq disciplina
in p̃senti ñ uidet᷑ eẽ gaudii sed meroris. sed postea fructũ¬
pacatũ. exerritatis ꝑ eã reddet iusticiȩ. Sicut ergo fruc¬
cus ñ inuenit᷑ in arbore inqua pãpini auc flos prius ñ
apparebit: sic & insenecute honorẽ legitimũ consequi
ñ poterit quȩ in adolescentia discipliñe alicuius exerci¬
tationib ñ laborauerit Disciplina igit᷑ absq obedien

Expanded text:
De patre namque naturali Jacob ad Laban loquitur: De patre namque naturali Jacob ad Laban loquitur: Nisi timor patris mei Isaac adfuisset, tulisses omnia quae cum Moyses in cantico Deuteronomii loquitur: naturalis pater superstes non fuerit, aut indignus fuerit; admonenti tamen aut seniori adolescentis obedientia praebenda erit. Quomodo ergo honoratus in splinae laborem in adulescentia non sustinuerit? quodcumque etenim homo laborauerit, hoc et metet. omnia namque disciplina in praesenti non uidetur esse gaudii sedmaeroris: postea pacatissimum exercitatis per eam reddet justitiae . Sicut ergo fructus non invenitur in arbore, in qua pampinus aut flos prius non apparuerit, sic et in senectute honorem legitimum consequi non poterit qui in adulescentia disciplinae alicuius exercitationibus non laborauerit. disciplina igitur absque oboedi
Abbreviated transcription (Latin):
prauat᷑. Qualit̃ nãq insenec tuce ministrare sibi sperabit :
qui in adolescentia sua. seniorib obedientiã exhibere con¬
cepnit: unde & in ꝑuerbio apud ueteres habet᷑ : qđ seruire
nequeat. qui prius alicui seruicutẽ p̾bere denegat. Propt̃
timã ecatẽ doctoris ñꝑuenit: obedient̃ ministrationẽm
parentib suis ministrauit. Si c̃ ergo insenib sobrietas &
morũ ꝑfectio requirit᷑: ita in adolescentib obsequiũ. &
abiectio & obedientia rite debet᷑. Qua ꝓpt̾ in mandacis
legis. prinũ in his que ad homines ꝑtinent: patris &e matri
honor imperat᷑. Quia quãuis carnalis pat̾ ñ suꝑui uerit
aut indignꝰ fueric: alicui cam̃ patri digno patre & ui¬
uenti pat̃nus honor. usq addignã ȩtatẽ afiliis p̃bendus¬
et̃ ostendit᷑. Quatuor & enĩ modis. ꝑscripturas diuinas
patres uocant̾ Hoc ẽ. natura. gent̾e. ammonitione. ȩtate:

Expanded text:
prauatur. qualiter namque in senectute ministrari sibi ille sperabit, prauatur. qualiter namque in senectute ministrari sibi ille sperabit, qui in adulescentia senioribus oboedientiam exhibere contemnit? unde et in prouerbio apud ueteres habetur, quod seruiri nequeat qui prius alicui seruitutem praebere denegat. proptertimam aetatem doctoris non peruenit, oboedienter ministrationem parentibus suis exhibuit. sicut ergo in senibus sobrietas et morum per fectio requiritur, ita in adulescentibus obsequium et subiectio et oboedientia rite debetur. quapropter et in mandatis legis primum in his quae ad homines pertinent patris et matris honor imperatur, quia quamuis carnalis pater non superuixerit aut indignus fuerit, alicui tamen patri digno et uiuenti patesse ostenditur. Quatuor etenim modis per Scripturas divinas patres vocantur; hoc est, natura, gente, admonitione, et aetate.
Abbreviated transcription (Latin):
grauat᷑. & hec omĩa ruiturã iãq domũ corporis cito ꝑ¬
nunciant. Quid qͦ suꝑẽ . nisi dũ huius uicȩ defectus app¬
piat. nichil aliud cogicare quã quomodo futuri habitus
ꝓspere cõp̃hendere quisq senex appetac: iuuenib enĩ in¬
certus huius uitȩ cerminus instat: senibus uͦ cunctis ma¬
curus ex hac luce exicus breuit̃ concordat. Cauende s̃ aut̃
minẽ ad peccandũ ꝑtrahunt: Coruidelicet & linqua: qͥa
cor nouas sẽꝑ cogitationes machinari ñ desinit: linqua in¬
pigre loquit᷑. quecũq: cor machinari senserit. Caueat gͦ
senilis actas ne uiuenescentes particulȩ totã sui
armoniã decipiant: et ꝑ res ineptas reliqui corporis
grauitatẽ mludant: Unicuiq nãq considerandum.
quid ȩtati et eminentia dignũẽ: ut id agat quod
nec uitã nec ȩtatẽ nec ministeriũ uilescat uI GR.
entia dep̾hensus: quo mundus arecto rationis ordine de¬

Expanded text:
grauatur. et haec omnia ruituram iam iamque grauatur. et haec omnia ruituram iam iamque raenuntiant. Quid ergo superest, nisi ut dum hujus vitae defectus appropinquat, nihil aliud cogitare quam quomodo futura habitatio prospere comprehendatur, quisque senex appetat? Juvenibus enim incertus hujus vitae terminus instat, senibus vero cunctis maturior ex hac luce exitus breviter concordat. Cavendae sunt ergo minem ad peccandum pertrahunt, cor uidelicet et lingua: quia cor nonas semper cogitationes machinari non desinit, lingua inpigre loquitur quodcumque cor machinari senserit. caueat ergo senilis aetas, ne istae iuuenescentes particulae totam sibi harmoniam decipiant et per res ineptas reliqui corporis grauitatem inludant. unicuique namque considerandum est quid aetate eminenti iam dignum est, ut hoc agat quod nec uitam nec aetatem nec ministerium uile reddat.. ADVentia, quo mundus a recto rationis ordine de
Abbreviated transcription (Latin):
ecundus abusionis gradus ẽ : sisine religione senex esse in¬
uenit᷑. Cuicũ menbrã exterioris hominis ueterescunt : iuires
idẽ. interioris hominis menbra. increm̃ta roboris ñ capiunt
Plus enĩ omib religioni operã dare senibus competit: qm
p̃sentib scłi florida etas transacta deserit Licet nãq in
ipsa repba arborecũ pareat stare quȩ post flores fructus op¬
timos cultorisuo non exhibet: sic & in hominib ipse rȩpbus
ẽ. quẽ flos iuuentutis deserit. & cam̃ insui corporis seneccuce
bonorũ operũ maturos fructus ꝓferre paruipendit. Quid
enistolidius fieri pocest simens ad ꝑfeccionẽ sestincre non
contendat: quando totius corporis habitus seneccuce confect᷑
adinteritũ ꝓperat. dũ caligantoculi. auris ꝗrauit̾ audit.
capilli fluunt. facies in pallorẽ mutat᷑. dentes laxinume¬
rominuunt. cutis arescit. flacus ñ suauit̃ olet. peccus suf¬
focat᷑. tussis cacinnat. genua trepidant. talos aegenua &¬

Expanded text:
ecundus abusionis gradus est, si sine religione senex esse inueniatur, cui cum membra exterioris hominis ueterescunt, uires animi id est interioris hominis membra incrementa roboris non capiunt. plus enim omnibus religioni operam dare senibus conuenit quos praesentis saeculi florida aetas transacta deserit. sicut namque in lignis ipsa reproba arbor\'conparet quae post flores fructus optimos cultori suo non exhibet, sic et in hominibus ipse reprobus est quem flos iuuentutis deserit et tamen in sui corporis senectute bonorum operum maturos fructus proferre paruipendit. quid enim stolidius fieri potest, si mens ad perfectionem festinare non contendat, quando totius corporis habitus senectute confectus ad interitum properat? dum oculi caliginant, auris grauiter audit, capilli fluunt, facies in palore mutatur, dentes lassi numero minuuntur, cutis arescit, flatus non suauiter olet, pectus suffocatur, tussis cachinnat, genua trepidant, talos et
Abbreviated transcription (Latin):
nullus hominũ contẽptũ habere poterit eiꝰ dominatũ.
Non ẽ enĩ potestas nisi adõ. Ipse enĩ eleuat destercore egenũ.
& sedere facit cũ principib popli sui: & pocentes deponit
desede & exaltat humiles. ut subditus fiat omĩs mundus
eptimus ab usionis gradus . ẽ : xp̃ianus contenciosus

Expanded text:
nullus hominum contemptui habere poterit eius dominatum. non est enim potestas nisi a Deo. ipse eleuat de stercore egenum et sedere facit cum principibus populi sui, deponit potentes de sede et exaltat humiles, ut subditus fiat omnia mundus CONTENTIOSVS. Septimus abusionis gradus est Christianus contentiosus
Abbreviated transcription (Latin):
Queutiq ꝑditionis uiȩ tunc incedunt᷑: cũ una regalis uia
lexu delicet dĩ quȩneq addexterã neq adsinistrã decli¬
nac ꝑnegligentiã deserit᷑. Dequa scilicet uia dñs xp̃s qui ẽ
finis legis adiusticiã omĩ credenti denuntiat : ego sũ uia
& ueritas & uita. Nemouenit ad patrẽ : nisi ꝑme. Ad quã
uiã om̃s homines cõmunit̾ inuitat dicens. Uenite ad me onĩs

Expanded text:
uia lex Dei uidelicet, quae neque ad dexteram neque ad sinistram declinat, per neglegentiam deseritur. de qua scilicet uia Dominus Christus qui est finis legis ad iustitiam omni credenti denuntiat: ego sum uia et ueritas et uita: nemo uenit ad patrem nisi per me. ad quam uiam omnes homines communiter inui
Abbreviated transcription (Latin):
pla euident̾ ostendit᷑. qͦs dã insublimiori statu ad pfẽctio
nẽ crescere: quosdã uͦ ꝑsuꝑciliũ dominationis addeteriora
diffluere. Perqđ utrũq incelligit̃ eos qui admaiora cons¬
cendunt ꝑuirtutẽ animi & dñi auxiliũ posse idfacere. &
eos qui ad deteriora deuertut. ꝑmentis inbecillitatt̃ parit̃
& negligentiã errare. Unde &dñs absq uirtuce fieri ñde¬
bet.: quã urtutẽ sine dĩ auxilionullatenus habet  ui
tenĩ mulca cuct᷑ sin habeat foraitudinẽ ñualet idagere.
qm̃ magnanimis infestationũ aduersitatib solent iabo¬
rant. Omis igit̃ quipẽ hae pmitus a numi cata inaencione¬

Expanded text:
pla euidenter ostenditur quosdam in sublimiori statu ad maiorem ppla euidenter ostenditur quosdam in sublimiori statu ad maiorem perfectionem crescere, quosdam uero per supercilium dominationis ad deteriora defluere. per quod utrumque intellegitur eos qui ad meliora conscendunt per uirtutem animi et Dei auxilium posse id facere et eos qui ad deteriora deuertunt per mentis inbecillitatem pariter et neglegentiam errare. unde dominus absque uirtute fieri non debet, quam uirtutem sine Dei auxilio nullatenus habet. qui etenim multa tuetur, si non habet fortitudinem, non ualet id agere, quoniam magna magnis infestationibus et aduersitatibus solent laborare. omnis igitur qui praeest hoc primitus animi
Abbreviated transcription (Latin):
ueluci fortiorẽ solidauit. Paxillus enĩ nisi fixus fuerit ut
alicui fortiori hereat. omne qđ in eo pendet citolabit᷑: & ipsẽ
solus arigore suȩ firmitatis cũ onerib ad cerrã delabit᷑
Sic & principes nisi suo conditori ꝑtinacit᷑ adheserit: &e ipsẽ
& omĩs qui ei consentit cito deperit. Quidã nãq ꝑdomi¬
nandi officiũ plus dõ apppinquant : quidã imposico sibi
dignicatis honore deteriores fiunt. Morses enĩ accepto¬
popli ducatu familiaribus dĩ locutionibus utebatur.
Saul uͦ filiuscis postquã sceptra regni suscepit. ꝑinobedien¬
tiȩ suꝑbiã dm̃ offendit. Rexsalomon postquã sceptra pa¬
tris sui dauid sedẽq obtinuit: dͥs illũ ultra onĩs mortales
uelut ad innumerosi popłi gubernationẽ. sapientie munere
donauit. Econtrario uero ieroboam seruus salomonis
trib isrł que erant in parit samariȩ deuerat. Perquȩ exẽ¬

Expanded text:
ueluti fortiorem solidauit. paxillus enim nisi bene fixus firmiter ueluti fortiorem solidauit. paxillus enim nisi bene fixus firmiter alicui fortiori adhaereat, omne quod in eo pendet cito labitur et ipse solutus a rigore suae firmitatis cum oneribus ad terram delabitur: sic et princeps nisi suo conditori pertinaciter adhaeserit, et ipse et omnis qui ei consentit cito deperit. quidam namque per dominandi officium solidius Deo adpropinquant, quidam inposito sibi dignitatis honore deteriores fiunt. Moyses enim accepto ducatu familiarius Dei locutionibus utebatur: Saul uero filius Cis postquam sceptra regni suscepit, per inoboedientiae superbiam Deum offendit. rex Salomon postquam patris sui Dauid sedem optinuit, Deus illum ultra omnes mortales uelut ad innumerosi populi gubernationem sapientiae munere donauit: e contrario uero Hieroboam seruus Salomonis,tribus Israel quae erant in parte Samariae adtraxit. per quae exem
Abbreviated transcription (Latin):
mericorũ. creatoris omĩum dĩ amicitia est. ui. Cxͦ.
Sextus abusionis gradus ẽ. dñs sine uirtute. quia nichil ꝓficit
dominandi haberẽ potestatẽ: sidñs ipse ñ habeat uirtuas ri¬
ꝗorẽ. Sed hec uirtutis rigor ñtã exercit̾ũ forticudinẽ: quã
titudinẽ ꝑbonos mores exercere debet. Sepe enĩ dominandi
potestas ꝑ animi negligentiã ꝑdic̾: sicuc inheli sacerdotio
factũ fuisse cõpbat᷑. Quidũ ꝑseueritatẽ uidicis peccances
Tria ergo necessaria is qui dominat᷑ habere oportet: terrorẽ
paric̃ ordinatio illius constare minime poterit. Perbenefi¬
cia ergo & affabilitatẽ ꝓcuret ut diligat᷑: & ꝑiustas iundie¬
cas np̃priȩ inuiriȩ sȩdlegis dĩ studeãt ut metuat᷑. Propt̃ ea
qͦq dũ multi pendunt ineo. ipsedõ adherere debet: qͥ illũ in
ducatũ constituit qui ad portanda multorũ onera ipsum

Expanded text:
meritorum, creatoris omnium Dei amicitia. DOMTNVS SINE meritorum, creatoris omnium Dei amicitia. DOMTNVS SINE VIRTVTE. Sextus abusionis gradus est dominus sine uirtute, quia nihil proficit dominandi habere potestatem, si dominus ipse non habeat et uirtutis rigorem. sed hic uirtutis rigor non tam exercitus fortitudine, quae interiorem fortitudinem per bonos mores exercere debet. saepe enim dominandi uirtus per animi neglegentiam perditur, sicut in Heli sacerdote factum fuisse comprobatur. qui dum per seueritatem iudicii peccantes percit. tria ergo necessaria eos qui dominantur habere oportet, terrorem metuatur, ordinatio illius constare minime poterit. per beneficia ergo et affabilitatem procuret ut diligatur, et per iustas uindictas non propriae iniuriae, sed legis Dei studeat ut metuatur. propterea quoque dum multi pendent in eo, ipse Deo adhaerere debet qui illum in ducatum constituit, qui ad portanda multorum onera ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
phemare. senes ñ irridere. meliori ñ controuersari: De his quȩ
los quã hominũ omia bona facere. Appeticiones curpiũ cogi¬
tationũ conpescere. om̃s meliores se estimare. nemuni inuĩ¬
dere. desemet ipso nichil confĩdere. dĩ sẽꝑ auxilio resom̃s cõ¬
mittere. ante dĩ oculos semet ipsũ consticuere. heretica pra¬
uitate sensũ ñmaculare. catholicis ꝑomĩa consentire. dõsoli
opera accepta mortis t̾minofinire. p̃sentes tribulationes ani¬
mi fortiudine parui pendere. int̾ra p̾t̾ ꝓximos nichilamare.
cuncti amoris incęlo chesaurũ consticuere. & pomũbono accu
mercedẽ incelestib adõ sperare. Pudicitia ornam̃tũ nobiliũ
ẽ. exaltat iohumiliũ. nobilitas ignobiliũ. pulchritudouiliũ.
ꝓsperitas laborantiũ. solamenmerentiũ. augm̃cũ omĩs pul¬
chritudinis. decus religionis. defensio criminũ. multiplicatio

Expanded text:
phemare, senes non inridere, bonis non inuidere meliori non controuersari, de his quae phemare, senes non inridere, bonis non inuidere meliori non controuersari, de his quae los quam hominis omnia bona facere, appetitiones turpium cogitationum compescere, omnes meliores esse se aestimare, nemini inuidere, de semet ipso nihil confidere, Dei semper auxilio res omnes committere, ante Dei oculos semet ipsum constituere, haeretica prauitate sensum non maculare, catholicis per omnia consentire, Deo soli ta bona opera mortis tantum termino finire, praesentes tribulationes animi fortidudine paruipendere, in terra praeter proximos nihil amare, cuncti amoris.in caelo thesaurum constituere et pro omni bono actu mercedem in caelestibus a Deo sperare. pudicitia ornamentum nobilium est, exaltatio humilium, nobilitas ignobilium, pulcritudo uilium, prosperitas laborantium, solamen maerentium, augmentum omnis pulcritudinis, decus religionis, defensio criminum, multiplicatio
Abbreviated transcription (Latin):
animũ figit. Bonorũ p̃cedentiũ exẽpla custodic: & insepa
rabilia ꝑfectis concubernia neecit. Duob ergo modis
constnͣt uerȩ pudicitiȩ exercitatio. idẽ corporis habitu
& suꝑficie. & animi affectu inc̾no Perexceriorẽ modũ uita
a postolũ corã hominib exẽpla: ꝑinteriorẽ corã dõ puuidemꝰ
operabona. Pudicitia nãq corporis ẽ alienas resꝰ ñ appetere
omnẽ inmundiciã deuitare. ante horã congruã ñgustare uelle.
risũ ñ excitare. uerbauana & falsa ñ loqui. habitũ suꝑomĩa
ordinatũ posicionẽq conuenientẽ. tã capilloꝵ qriã uestiũ sicut
decet habere. cũ indignis contuberni ĩ noninire. Supcilioso in¬
cuitu neminẽ aspicere. uagari oculos ñ ꝑmittere. pompatico
& inlecebroso gressu ñ incedere. nullo inferior incepto bono ope
apparere. nulli contumeliã aut ruborẽ incutere. neminẽ blas¬

Expanded text:
animam uegetat. boanimam uegetat. borabilia perfectis contubernia nectit. Duobus ergo modis constat verae pudicitiae exercitatio, id est, corporis habitu et superficie, et animi affectu interno. Per exteriorem modum, juxta  hominibus exempla, per interiorem modum coram Deo prouidemus opera bona. pudicitia namque est corporis alienas res non appetere, omnem. inmunditiam deuitare, ante horam congruam non gustare uelle, risum non excitare, uerba uana et falsa non loqui, habitum per omnia ordinatum propositoque conuenientem tam capillorum quam uestium sicut decet habere, cum indignis contubernia non inire, supercilioso intuitu neminem aspicere, uagari oculos non permittere, pompatico et inlecebroso gressu non incedere., nullo inferior in incepto bono opere apparere, nulli contumeliam aut ruborem incutere , neminem blas
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ onĩs mores bonos ꝓcurat & custodic in uiris pruden¬
tia: sic & infeminis cunctos honestos actus nucric & fouet. &
custodit pudicitia. Pudicitia nãq castitatẽ eustodit. aua¬
riciã refrenat. lites deuitat. irasmitigat. Libidinẽ occu¬
pat. cupiditatẽ cẽperat. lasciuiã castĩgat. ebrietatẽ cauet.
uerba ñ multiplicat. gulȩ concupiscentias opprignat. fuitũ
omnino dãpnat. Quid plura: omia uicia restrĩngit & om̃s
uirtutes & quicquid corã dõ & hominib bonis laudabile :
nucrit. Impudica uita ẽ nec laudẽ ab hominib inp̾senti scło:
nec remunerationẽ adõ expetere infuturo. Pudica uͦ uita
famã bonã int̾homines possidet & de spe futurȩ beacitudi¬
nis gaudet. Presentib semet ipsã immucabilẽ fãcit. posteris
memoriã amabilẽ relinquit. Bonis sẽꝑmorib deleccat᷑
& consentit: & assidius scripcurarũ meditationib & eloqͥis

Expanded text:
enim omnes bonos mores procurat et custodit in viris prudenenim omnes bonos mores procurat et custodit in viris prudentia, sic et in feminis cunctos honoris actus nutrit et fovet et custodit pudicitia. Pudicitia namque castitatem ritiam refrenat, lites deuitat, iras mitigat, libidinem occupat, cupiditatem temperat, lasciuiam castigat, ebrietatem canet, uerba non multiplicat, gulae concupiscentias propurgat, furtum omnino damnat. quid plura ? omnia uitia restringit et omnes uirtutes et quicquid coram Deo et hominibus bonis laudabile est nutrit. inpudica uita nec laudem ab hominibus in praesenti saeculo nec remunerationem a Deo expectat in futuro: pudica uero uita famam bonam inter homines possidet, de ope futurae beatitudinis gaudet. praesentibus semet ipsam imitabilem facit , posteris memoriam amabilem relinquit. bonis semper moribus delectatur et consentit et adsiduis scripturarum meditationibus et eloquiis
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝓximꝰ uicẽ sibi amoris potest rependere. quã mundus
mmine posse dubitat᷑: Licet iniicũ esse diligendũ dñs
s imperit: ut illa dilectio am̃icũ illũ exmimico efficiat. Quis qͥs
Sergo diues cupidus siuult habere ȩt̃nas diuitias distribuendo
eq̃enis: ꝑdat interĩ ñmansuras. Si enĩ qđ diligit ñuendide¬
rit: nemo emere poterit qđ cupit. Auari nãq̃ idõ inudicio
arectissimo udice nuncupant᷑ maledicti : quia qui p̾teribant
eorũ habitacula ñdicebant. benedictio dñi suꝑuos. bene¬
diximꝰ uobis in nomine dñi: Infelices ergos auari diuices
quiꝓpt̃ res cransitorias in ȩt̾nã dã pnationẽ delabuncur.
Et econtrario beatis miseri cordes : qm̃ ipsi miseri cordiã con¬
sequentur. Felix ẽ misericors: dũ in hac uirtuce ñ substan¬
ciã. sed affectũ ds̃ requirit COU
uintus abusionis gradus ẽ. femina sine pudicitia: Sicut

Expanded text:
quia proximus vicem sui amoris potest rependere, quod mundus quia proximus vicem sui amoris potest rependere, quod mundus minime posse non dubitatur. Sic enim inimicum esse diligendum Dominus praecepit, ut illa dilectio amicum illum ex inimico efficiat. Quisquis ergo dives cupidus vult aeternas habere divitias, distribuendo egenis praestet interim non mansuras. Si enim quod diligit non vendit, nemo potest emere quod cupit. Avari namque ideo in judicio a rectissimo judice nuncupantur maledicti, quia qui praeteribant eorum habitacula non dicebant: Benedictio Domini super vos, benediximus vobis in nomine Domini . Infelices ergo sunt avari divites, qui propter res transitorias, in aeternam damnationem dilabuntur; et e contrario: Beati sunt misericordes, quia misericordiam consequentur . Felix est ergo misericors, dum in hac virtute non substantiam, sed affectum Deus requirit. CAPUT V. Quintus abusionis gradus est, femina sine pudicitia. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ necessitatẽ amittendũ est: paet̾ na remuneratione
sponte discribuendũ est. Omia autẽ quȩ uident᷑ tẽ¬
porclia s: quȩ autẽ ñ uident᷑ aet̾nas. Quã diu nãq
tẽporales sumꝰ : tẽporalib temporalia deseruiunt.
Et cũ hinc transierimꝰ: a et̾nis aet̾na solacia p̾stabunt.
Idcircodiligere ñdebemꝰ ea quȩ ñ semꝑ habebimꝰ. p̃ser¬
cim cũ exꝑtẽ rationis auarũ diuitẽ chesaurisui ⁊ agri
sui & omĩa quȩ habet ostendunt. quidoto cordis intuitu¬
illas resamait. quȩ nũ quã sediligunt. Siet erũ aurum
& argentũ ⁊ agros et uestim̃ta ⁊ cibos et metalla ⁊ bru¬
ta animalia quis dilexerit. Haecomĩa uicẽ sibi amoris
rependere ñ possẽ. ipsa rerũ natura ostendit. Quid arati¬
one longius ÷ quã diligere quod te amare ñualet: It nẽ¬
gligere illũ quituȩ cõditioni cũ dilectione omĩa p̃bet:

Expanded text:
per necessitatem amittendum est pro aeterna remuneratione per necessitatem amittendum est pro aeterna remuneratione sponte distribuendum est. omnia enim quae uidentur temporalia sunt: quae autem non uidentur aeterna. quamdiu namque temporales sumus temporalibus temporalia deseruiunt et cum hinc transierimus, aeternis aeterna solacia praestabuntur. idcirco diligere non debemus ea quae non semper habebimus, praesertim cum expertem rationis auarum diuitem thesauri sui et agri et omnia quae habet ostendant, quiillas res amat, quae nunquam se diligunt. Si enim aurum et argentum et agros et vestimenta et cibos et metalla et bruta animalia quis dilexerit, haec omnia vicem sibi amoris rependere non posse, ipsa rerum natura ostendit. Quid ergo a ratione longius est, quam diligere quod te amare non valet; et negligere illum qui tuae ditioni cum dilectione omnia praebet?
Abbreviated transcription (Latin):
uartus abisi onis gradus : diuessine helemosina : iiii.
Quisuꝑflua conuersationis suȩ quȩ custodienda in poste¬
rũ recondit. indigentib anichil habentib ñ distribuit:
ꝑ quȩ efficit᷑ ut dũ interra positus quesita diligenti cura
custodic cȩlestis patriȩ phenne thesaurũ amictat Ad quẽ
chesaurũ dñs iħs adolescentẽ dñm qui illũ deꝑfectione
int̾rogauerat ita respondens inuicauit. Siuis ꝑfectus
eẽ. uade uende omĩa quę habes & da pauꝑib & ueni se¬
quereme : et habebis thesaurũ incaelo. Quẽ chesaui¬
Num quã ullus hominũ habere potest: nisi quipaupibꝰ
solacia prestat. aut ꝑsemet ipsũ pauꝑ est. Nonergo
dormiat inthesauris tuis : qđ pauperes dormire ñsinit
Diues namq & sunulta congregauerit. his frui solus ne¬
quaquã poterit : quia unius hominis natura multus
reb. non succurrit. Quid ergo stultius ÷ quã ꝓpt̃ unius
hominis uictũ & uestim̃tũ. totã regni celestis phennem

Expanded text:
uartus abusionis gradus est, dives sine eleemosyna, qui superflua usus sui, quae custodienda in posterum recondit, indigentibus et nihil habentibus non distribuit: per quod efficitur, ut dum in terra quaesita diligenti cura custodit, coelestis patriae perennem thesaurum amittat. Ad quem thesaurum Dominus Iesus adulescentem diuitem qui eum de perfectione interrogauerat ita respondens inuitauit: si si perfectus esse, uade uende omnia quae habes et da pauperibus, et ueni sequere me, et habebis thesaurum caelo. quem thesaurum nullus umquam. hominum habere potest, nisi qui pauperibus solacia praestat aut per semet ipsum pauper est. non ergo dormiat in thesauris tuis, quod pauperi prodesse potest. nam dines quae congregauerit, his frui solus nequaquam poterit quia unius hominis natura multis rebus non succurrit. quid ergo stultius est quam propter unius hominis uictum et uestitum totam regni caelestis perennem
Abbreviated transcription (Latin):
quę uicerunt non suis uirib sed dĩ hȩcauxilus ꝑsigna¬
culũ crucis gloriosissimȩ ꝑegerunt. In quib ut sepe
diximus. ipse dñs et dimicat & triumphat : Undopor¬
ritis obtinere : eorũ possimus int̾cessionib ad ipisci.
Ut adiutorio sacratȩ trinitatis usi effici mereamur mar¬
tires: Car nalib desiderus ab dicatis : ut ipse dicit qui
prose fidelit̾ dimicantes. lapidib p̃ciosis coronat incȩlo.
Alumnos culcoresq amicorũ suorũ ꝓtegere dignetur
in scło . acp̃stet. ut asistant martires inuocati asiuis qͦs
post uictoriã paradisus beatitudinis retinet in morta¬
les: Ut in illo examinationis tẽpore. cũ illos gła et̃ na
circumdet : nosaut ex cuset mediatrix uenia : aut le¬
ius poena ꝑtranseat : Ne damnet reos ꝓcriminis acci¬
one inꝑpetud̾. quosp̃ciosi sarguinis commertio repa¬

Expanded text:
quae vicerunt non suis viribus, sed Dei haec auxiliis per signaquae vicerunt non suis viribus, sed Dei haec auxiliis per signaculum crucis gloriosissime peregerunt, in quibus, ut saepe diximus, ipse Dominus et dimicat et triumphat. Unde oporritis obtenere, corum possimus intercessionibus adipisci, ut adiutorio sacratae Trinitatis usi, effici mereamur martyres, carnalibus desideriis abdicatis, ut ipse dicit, qui pro se fideliter dimicantes lapidibus pretiosis coronat in caelo; alumnos cultoresque amicorum suorum protegere dignetur in saeculo ac praestet, ut adsistant martyres invocati a suis, quos post victoriam paradisus beatitudinis retenet inmortales; ut in illo examinationis tempore, cum illos gloria aeterna circumdat, nos aut excuset mediatrix venia aut levis poena pertranseat; nec damnet reos pro criminis actione in perpetuo, quos pretiosi sanguinis commertio repa
Abbreviated transcription (Latin):
in signo: quo ꝓpellds iaculũ huiꝰ insidiȩ quia iuxta pru¬
denciũ. crux pellit omne crim̃ : fugiunt crucẽ tenebra
Tali diccita signo mens fluctuare nescit Nã qualis sit huiꝰ
uex illi sacratissimi forcicudo: quid contigerit nuꝑ. euoluã.
termini pbr dũ ad conuiuiũ cũ ami cis quoseuocauerat
resideret : poculũ poscit Quo accepto: musca inportunior
circũ uolans in quinare poculũ nitebatur. Qđcũ sepius
manu pb̃r abagissȩt. & illa paululũ eleuans rursus re¬
uerti niteretur : sensit eẽ insidiã inimici Susceptũq. leua
poculũ. de dextera crucẽ facit. mox in quatuor diuisũ
partibꝰ. liquor qui merat eleuata in excelso unda t̾rrae
diam inimie Ergo etcu siuirilit̃ ⁊ noncepide signũ
uł fronti ułpectori saluatorissuꝑ ponas: Tunc resister¬
do intis martir abeberis Quia et ipsi martires ea

Expanded text:
insigni, quo propellas jaculum hujus insidiae, quia juxta Pruinsigni, quo propellas jaculum hujus insidiae, quia juxta Prudentium, Crux pellit omne crimen: Fugiunt crucem tenebrae. Tali dicata signo Mens fluctuare nescit. Nam qualis sit hujus vexilli sacratissimi fortitudo, quid contigerit nuper, evolvamesbyter, dum ad convivium cum amicis quos evocaverat resideret, poculum poscit. Quo accepto, musca importunior circumvolans inquinare poculum nitebatur. Quam cum saepius manu presbyter abegisset, et illa paululum se elevans rursus reverti niteretur, sensit esse insidiam inimici, susceptoque laeva poculo de dextera signum crucis facit: mox in quatuor divisus partes liquor qui inerat, elevata in excelso unda, terrae idiam inimici. Ergo et tu, si viriliter et non tepide signum vel fronti vel pectori salutare superponas, tunc resistendo vitiis martyr habeberis, quia et ipsi martyres ea
Abbreviated transcription (Latin):
ctu o homo mortalis ñ declinas ab scelerib: non cessas auitus:
r̃ĩ agonitas cũ concupiscentus saeuis : Te mlicit oculus dũ
contẽplaris aliena: cũ sc̃m martirẽ non deflexit duntiar
oblatio opulenta Tucogitationib. iniquis ftuctuariset
cedis : cũ ille marar noncessi flãmis et ungulis: Teunũ de¬
sideru pessimi iaculũ saucut: cũ xp̃i martirẽ exturbare
aiusticiȩ tramite nec curbo uerberũ p̾ualut nec eacas ta
Haec martir sustinuit uisibili ut ciusus corpore.: Et tuin¬
uisibiles non refrenas corporis cõmotiones. Et licet iuixti
apłm caro concupiscat aduersus sp̃m. de sp̃s ad uersuc
illa geramus : lam̃ uide quidait Idem doctor: uideo legẽ
inmembris meis. repugnantẽ legi mencs mes et᷑
captiuũ meducentẽ in lege peccati Ergo site senseris cap¬
tiuũ ab duci in lege peccati: tutd frontẽ cuã signo crucis.

Expanded text:
tu, o homo mortalis, non declinas ab sceleribus, non cessas a vitiis, tu, o homo mortalis, non declinas ab sceleribus, non cessas a vitiis, non agonizas concupescentiis saevis. Te inlicet oculus, dum contemplaris aliena, cum sanctum martyrem non deflexit divitiarum oblatio opolenta! Tu cogitationibus iniquis fluctuaris et cedis, cum ille martyr non cessit flammis et ungulis! Te unum desiderii pessimi iaculum sauciat, cum Christi martyrem exturbare a iustitiae tramite nec turbo verberum praevaluit nec catasta! Haec martyr sustenuit, visibili ut tu usus corpore, et tu invisibiles non refrenas corporis commotiones! Et licet iuxta apostolum caro concupiscat adversus spiritum et spiritus illud geramus , tamen vide quid ait idem doctor: 843 Video legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati . Ergo si te senseris captivum abduci in lege peccati, tuta frontem tuam signo crucis