comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd deserendꝰ est: Nũqͥd de domo ꝓicient .¬
Ergo ad ip̃m chũm cũ qͦ familia reqͥscit:
pulsa orando.pete. insta. Non qͦmodo a¬
micꝰ ille in similitudine positꝰ. tectio uic¬
tus surgit ⁊ dabit: Tare uult: tu pulsanꝰ
nõdũ accepisti: Pulsa dareuult: et qͦd
differt dare uult: ut ampliꝰ desideres
telligentiam tͥnitatis. habes ⁊ uñ uiuas.
des. s excipiendo cuiem domesticũ facias:
N ec timeas: nec finias: Non panis ille fuuiꝰ¬
nus sp̃c sanctus: In cõmitabilis pat̾. incõ¬
mutabilis filiꝰ: inꝯmutabiltis sp̃esẽs: E re¬

Expanded text:
quid deserendus est? numquid de domo projicienquid deserendus est? numquid de domo projicien ad ipsum cum quo familia requiescit, pulsa orando, pete, insta. Non quomodo amicus ille in similitudine positus, taedio victus surget et dabit. Dare vult: tu pulsans nondum accepisti; pulsa, dare vult. Et quod dare vult, differt, ut amplius desideres telligentiam Trinitatis, habes et unde vivas, des, sed excipiendo civem domesticum facias: nec timeas ne finias. Non panis ille finirnus Spiritus sanctus. Incommutabilis Pater, incommutabilis Fili
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad te tinqm ad ip̃ianum: ⁊ dicit. Reci¬
dde mͥ rationem: fac ine ap̃ianũ. Et int̾rogat
qͦd forte. tu ꝑ simplicitatem fidei nesciebas:
et̃ non ẽ unde refitias csurientem: et te ãmo¬
nitus inuenis indigentem: Et cum is do.¬
cere: cog̃is discere: Et dũ erubescis eũ qui te¬
int̾rogauit. qͦd querebat nõ uite inuenic̃s:
ꝓpelleris querere. ut m̃earis inuenire & lͥi¬
queres: Ubi. nͥ in diũcis libris ⁊ fortassis qͥd
ille int̾rogauit in libro positũ est: s obscu¬
rum est forte dirit hoc apłs in epła sua
Sic dixit. ut legere possis: intellige nõ pos¬
sis Transire non ꝑmitt̾is: urget enim in¬
trogator Ip̃m pecrũ aut paulũ. aut ali¬
quẽ ꝓpħam: interrogare non siñis Iam
enun reqͥescit familia ista cũ cdño suo: et
sccl̃i huiꝰ ignorãtia ualida÷. hoc ẽ nox me¬
dia: & urget amicꝰ esuriens Tibi force suf¬
fitiebat simplex fides: illi non sufficit Nũ¬

Expanded text:
istianum, et dicit: Redde mihi rationem, fac me Christianum. Et interrogat quod forte tu per simplicitatem fidei nesciebas: et non est unde reficias esurientem, et te admonitus invenis indigentem; et cum vis docere, cogeris discere: et dum erubescis eum qui interrogavit, quod quaerebat non in te inveniens, compelleris quaerere, ut merearis invenire. quaeras? Ubi, nisi in dominicis Libris? Fortassis quod ille interrogavit, in libro positum est, sed obscurum est. Forte dixit hoc Apostolus in Epistola sua. Sic dixit, ut legere possis, intelligere non possis: transire non permitteris. Urget enim interrogator; ipsum Paulum, aut Petrum, aut aliquem prophetam interrogare non sineris. Jam enim requiescit familia ista cum Domino suo, et saeculi hujus ignorantia valida est, hoc est, nox media, et urget amicus esuriens. Tibi forte sufficiebat simplex fides, illi non sufficit. Num
Abbreviated transcription (Latin):
melius qͣm se tͥ dat. Auare. qͥd aliud qͣrebas
Aut si aliuid petebas. qd tibi sufficit. cui ds̃
tem. habeas fidem. habeas spem: ut possit
tibi dulce ẽẽ qͦd datur. Et hec ipsa triast᷑:
fides. spes caritas. E hec ipsa dona dei sunt.
Nam ficdem: ab ipso accepimꝰ. Sic̃ ds̃ inqͥt u¬
nicuiq partitus est mensuram ficlei. Et
spem ab ipso accepinus cui dr̃. in qͥ spẽ
dedisti m. E caritatem ab ip̃o accepimꝰ.
de qͣ dr̃ Caritas dei diffusa ẽ in corctib
hec iticdem tria aliqͣntulũ diũsa: s om̃ia
dei dona. Manent enim tria hec: fictes.
spes. caritas. Maior aut̃ hor : caritas:
In illis panib non ẽ dictus aliqͥs panis ma¬
ior aliis. s simplicit̾ petite: ⁊ dat tres panc̾.

Expanded text:
melius quam se tibi dat. Avare, quid aliud quaerebas? Aut si aliud petas, quid tibi sufficit, cui Deustem, habeas fidem, habeas spem: ut possit tibi dulce esse quod datur. Et haec ipsa tria sunt, fides, spes, charitas. Et haec ipsa dona Dei sunt. Nam fidem ab ipso accepimus: Sicut Deus, inquit, unicuique partitus est mensuram fidei . Et spem ab ipso accepimus, cui dicitur: In quo spem dedisti mihi . Et charitatem ab ipso accepimus, de quo dicitur: Charitas Dei dhaec itidem tria aliquantulum sunt diversa; sed omnia Dei dona. Manent enim tria haec, fides, spes, charitas: major autem horum charitas . In illis panibus non est dictus aliquis panis major aliis: sed simpliciter petiti, et dati tres panes.
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. qͣm ferre non possumus: Hoci dicit
noͣ inducas nos in tẽptationem: sed qͣsi
athleta talem uult tẽptationem: qͣm fer¬
re possit humana ꝯditio: Et unusqͥsq¬
ut a malo hoc est ab inimi co. a peccato
aut̃ dñs. qͥ abstulit pecca Ituͣ ur̃m.
et delicta ur̃a donauit. tue ri ⁊ custo¬
dire uos. adũsum cdiaboli adu̾santis
insichas: ut non uos obrepat inimnicus.
qͥ culpam gen̾are ꝯsueuit. S qͥ deo se ꝯmit¬
tit: diabolũ non timet. Si d̾s enim pro
nobis. qͥs contra nos e Ipsi ergo laus ⁊ gła.¬

Expanded text:
am ferre non possumus. Non dicit: Non inducas in tentationem, sed quasi athleta talem vult tentationem, quam ferre possit humana conditio; et unusquisque a malo, hoc est, ab inimico, a peccato autem Dominus qui abstulit peccatum vestrum, et delicta vestra donavit, tueri et custodire vos adversum diaboli adversantis insidias; ut non vobis obrepat inimicus, qui culpam generare consuevit. Sed qui Deo se committit, diabolum non timet; Si enim Deus pro nobis, qui contra nos ? Ipsi ergo laus et g
Abbreviated transcription (Latin):
apłs paulꝰ ait. S et alibi dicit: llor p̃cessit:
bitoribus nr̃is: Debitũ qͥd est nisi pec̾eme
Ergo si non accepisses alieni fenoris pecumã:
non egeres: Et ideo peccatũ tͥ iuiputat᷑. ha¬
biusti pecuniam: cũ qͦ diues mascẽris:
Diues eras: ad inaginem ⁊ similitudinem¬
clĩ factꝰ. Pctidisti qͦd habebas: hoc ÷ humi¬
litatẽ: Dum arrogantiam desideras uendi¬
care: ꝑdifisti pecuniã: sic̃ acdam factus
es nucdus: Accepisti achiabolo debitum:
qͣd non erat necessarium. Et ideo quia eraᷤ
liber in ap̃o: debitor factus es cdiabolo. Cauti¬
onẽ tuam tenebat inimicꝰ: s eam hn̾s cru¬
cifixit. & suo cruore deleuit Abstulit debi¬
tũ tuũ: reddidit lib̾tatem Dene ergo ait
dimitte nob̾ debita nr̃a: sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ
debitorb nr̃is. Nide qͥd dicas. Eͦ modo ego
cdimitto: sic ⁊ tu cdimute mͥ. Si dimiseri:
bene ꝯuenis ut dimittat᷑ tͥ. Si nõ dimittiꝰ.

Expanded text:
apostolus Paulus ait . Sed et alibi ait: Nox praecessit, apostolus Paulus ait . Sed et alibi ait: Nox praecessit, bitoribus nostris. Debitum quid est, nisi peccatum? Ergo si non accepisses alieni fenoris pecuniam, non egeres: et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris. Dives eras, ad imaginem Dei et similitudinem factus; perdidisti quod habebas, hoc est, humilitatem: dum arrogantiam desideras vindicare, perdidisti pecuniam. Sicut Adam nudus es factus, accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium: et ideo qui eras liber in Christo, debitor factus es diabolo. Cautionem tuam tenebat inimicus: sed eam Dominus crucifixit, et suo cruore delevit; abstulit debitum tuum, reddidit libertatem. Bene ergo ait, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Vide quid dicas. Quomodo ego dimitto, sic et tu dimitte mihi. Si dimiseris, bene convenit, ut dimittatur tibi: si non dimittis,
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑: Ere crgo in oeatione dñca que
postra scquit᷑ait. panem nr̃m: Panem qͥdẽ
alem: Non iste panis qui uadit in corpiis.
s ille panis uite et̾ne. qui anime nr̃e sustã¬
Latinus autem hunc panem cotictianũ
dicit: qͥa creci dicunt aduenientem Er
go qͦd latinus dixit ⁊ grecꝰ: utrũq utile¬
uidet᷑ Grecꝰ utrũq uno sermone signi¬
ficauit: latinꝰ coticdianũ cdixit Si coti¬
dianus est panis. cur pꝰ annũ illũ sumaᷤ.
quemadinotũ greci in oriente fac̃e ꝯsue¬
uerunt : Accipe cotidie: qͦd cotictie tibi
pũt. Sic uiue: ut cotidie mercaris acci
offerebat cotichie sacͥficiũ: ne forte aliqͥd
i corde: uel in sermone pecrassent. Er go
tu audis qͦd qͦtienscũq offt̾ur sacͥsicium
mors dm̃i. resurrectio cdñi. eleuatio dñi sig¬
uificct᷑: ⁊ remissio pecc̃oꝵ. ⁊ ꝑanem istum
uite nr̃e cocidianũ assumis E mulnꝰ habet:
medicuiam reqͥrit. Nulnꝰ est qͥa sub peccato

Expanded text:
atione dominica, quae postea sequitur, ait, Panem nostrum? Panem quidem alem. Non iste panis qui vadit in corpus, sed ille panis vitae aeternae, qui animae nostrae substanlatinus autem hunc panem quotidianum dixit: quia Graeci dicunt advenientem diem. Ergo quod latinus dixit et graecus, utrumqvidetur: Graecus utrumque uno sermone significavit, Latinus quotidianum dixit. 25. Si quotidianus est panis, cur post annum illum sumis, quemadmodum Graeci in Oriente facere consuerunt. Accipe quotidie, quod quotidie tibi prosit. Sic vive, ut quotidie merearis acciofferebat sacrificium, ne forte aliquid vel in corde vel in sermone peccassent. Ergo tu audis, quod quotiescumque offertur sacrificium, mors Domini, resurrectio Domini, elevatio Domini significetur, et remissio peccatorum: et panem istum vitae non quotidianum assumis ? Qui vulnus habet, medicinam requirit. Vulnus est, quia sub peccato
Abbreviated transcription (Latin):
spes: que qͣntũ mͥ uidetur. ouo cõꝑatur.
Spes enim nũdũ ꝑuenit ad rem E ouũ
est aliqͥd: sed m̃idum est pullus. Qcdrupe¬
des ergo filios pariunt: aues aut̃ spẽ fili¬
oꝵ. Spes gͦ ad hoc nos hortat᷑. ut p̃sentia
ꝯtẽpnamus: fut᷑a expectemꝰ. Ea que retro¬

Expanded text:
spes, quae, quantum mihi videtur, ovo comparatur. spes, quae, quantum mihi videtur, ovo comparatur. Spes enim nondum pervenit ad rem: et ovum est aliquid, sed nondum est pullus. Quadrupedes ergo filios pariunt, aves autem spem filiorum. Spes ergo ad hoc nos hortatur, ut praesentia contemnamus, futura ex
Abbreviated transcription (Latin):
ista ꝯsideremus: ne sorte ibi sint. illa tria.
panem intelligimꝰ: in hs trib caritatẽ.
ꝓpt̾ea pani lapitẽ opposuit: qͥa duritia
ꝯtͣria ẽ caritati. ꝑpiscem: fidem incelli¬
gumꝰ. Duit qͥdam sc̃s: ⁊ nos dic̃e delecttit.
Piscis bonꝰ: pia ẽ fides Nuut int̾ fluctus.
nec frangit᷑ aut soluit᷑ fluctib. Nuit¬
int̃ fluctus. et cẽptationes tempestatesq
huiꝰ seculi: pia sides. Seuit mũdꝰ.⁊ m
tegͣ est. Tantũ ꝯtͣriũ fidei: serpentem illũ
obserua In fide enim desponsata est illa:
cui dr̃ in canticis canticoꝵ: Geni de liba¬
no spõsa mea: ueniens ⁊ ꝑtransiens ab
iitio fictes. Ideo ⁊ desponsata: quia et¬
ctesponsantis inttium sides÷. Promittit᷑ ii
ab spõso aliqͥd: ⁊ ꝓmissafide detinet᷑. Op¬
posint aut̃ dñs serpentem pisci: diabolũ
fidei. ꝓpt̾ea desponsaui uos huic: dicit:
.Apłs. Desponsaui uos imi uiro uͥginem
pens euam seduxit astutia sua: sic ⁊ uri

Expanded text:
ista consideremus, ne forte ibi sint illa tria, panem intelligimus in his tribus charitatem. Propterea pani lapidem opposuit, quia duritia contraria est charitati. Piscem fidem intelligimus. Dixit quidam sanctus, et nos dicere delectat: Piscis bonus, pia est fides. Vivit inter fluctus, nec frangitur aut solvitur fluctibus. Vivit inter tentationes tempestatesque hujus saeculi, pia fides: saevit mundus, et integra est. Tantum contrarium fidei serpentem illum observa. In fide enim desponsata est illa, cui dicitur in Canticis canticorum: Veni de Libano, sponsa mea, veniens et pertransiens ab initio fidei . Ideo et desponsata, quia desponsationis initium fides est. Promittitur enim ab sponso aliquid, et promissa fide detinetur. Opposuit autem Dominus serpentem pisci, diabolum fidei. Propterea desponsatae huic dicit Apostolus, Desponsavi vos uni viro, virginem pens Evam seduxit astutia sua, sic et ves
Abbreviated transcription (Latin):
tias Clausũ ÷ gͦ ostiũ: ꝙ qͥd illis clictũ
e Non noui uos: Nõ illas nouit qͥ oĩa
nouit e Qͥcd ÷ ergo non noui uos: Imꝓbo
uos. reꝓbo uos: in arte mea ñ uos agnosco:
Ars mea: nescit uitia: hoc est autem mag¬
nũ. Et nescit uitia: ⁊ uidicat uitia Nes¬
cit uictic ando: uicticat arguendo: Sie gͦ

Expanded text:
ictum est? Non novi vos. Non illas novit, qui omnia novit? Quid ergo est, Non novi vos? Improbo vos, reprobo vos. In arte mea non vos agnosco; ars mea nescit vitia: hoc est autem magnum, et nescit vitia, et judicat vitia. Nescit faciendo, judicat arguendo. Sic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dñi opus rep̃hendit: s mimꝰ distinat: Eir¬
ca multa es occupata: porro unum est ne¬
cessariũ: Iam hoc sibi: maria elegit: Tran¬
sit labor multitudinis: & remanet cari¬
tas unitatis: Ergo qͦd elegit: non aufere¬
tur ab ea Ate autem qͦd elegisti utiq hoc
seqͥtur: utiq hoc sub intelligit᷑. ate qͦd
elegisti auferetur. S bono tuo auferet᷑:

Expanded text:
Dominus opus reprehendit, sed munus distinxit. CirDominus opus reprehendit, sed munus distinxit. Circa multa es occupata: porro unum est necessarium. Jam hoc sibi Maria elegit. Transit labor multitudinis, et remanet charitas unitatis. Ergo quod elegit, non auferetur ab ea. A te autem quod elegisti: utique hoc sequitur, utique hoc subintelligitur: a te quod elegisti auferetur. Sed bono tuo auferetur,
Abbreviated transcription (Latin):
cui p̃ꝑas uestem e Nonsit egͥtudo. quẽ uisi¬
tas : Non sit captiuitas. quẽ redimis e slõ
sit rira quem ꝯcordas: Ñ sit mors. quẽ se¬
peliss In illo scło fut᷑o: non ert̃ mala ista
ne gͦ marcha circa corꝑalem clñi. qͥd dicam
necessitatẽ: an uoluntatẽ : Mmnistb̾at carui
mortali. S qͥs erat in carne mortali: In pͥn¬
cipio erat u̾bũ: ⁊ u̾bũ erat apud dm̃. &. de¬
us erat u̾bũ Cece qͦd maria audiebat Her¬
bũ caro factũ est. ⁊ habitauit in nob̾. Coe¬
cui martha ministͣbat: Ergo maria me¬
liorem partem elegit : qͤ nõ auferet᷑ ab ea
Hoc enim elegit qͦd semꝑ manebit: ido nõ
aufẽtur ab ea Circa unũ se uoluit occu¬
pare Iam tenebat: mͥ autem adhere deo
bonum est : Sedebat adpedes capitis nrͣi:
Quanto humiluis seclebat: tanto ampliꝰ capi¬
ebat Confluit enim aqua adhumilitatẽ
ꝯuallis: cdenatat de tumorib collis: Non gͦ

Expanded text:
cui praeparas vestem? Non sit aegritudo; quem visicui praeparas vestem? Non sit aegritudo; quem visitas? Non sit captivitas; quem redimis? Non sit rixa; quem concordas? Non sit mors; quem sepelis? In illo saeculo futuro non erunt ista mala: ne ergo Martha circa corporalem Domini, quid dicam, necessitatem an voluntatem? ministrabat carni mortali. Sed quis erat in carne mortali? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: ecce quod Maria audiebat. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ecce Martha cui ministrabat. Ergo, Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Hoc enim elegit, quod semper manebit: non auferetur ab ea. Circa unum se voluit occupari. Jam tenebat: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est . Sedebat ad pedes capitis nostri. Quanto humilius sedebat, tanto amplius capiebat. Confluit enim aqua ad humilitatem convallis, denatat de tumoribus collis. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
gere debes Cor adũte circa multa es occupa¬
ta qͣn unũ est necessariũ: Maria: meliorẽ par¬
tem elegit: Non tu malam: s ista meliorem:
Sed unde meliorem: Quia tu cͥrca młta:⁊ illa
circa unũ: Preponit᷑ unũ multis. Non emin
a multis unũ: sed multa ab uno Multa sunt
que facta sunt: unus est qͥ fecit celum ⁊t̾ram.
mare et om̃ia qͣ in eis ft̃ Quã multa sunt eꝰ¬
Qs ista numeret e ¶s horũ multitudinẽ cogite e
Qs hec fecits U̾s om̃ia: Eoce bona ualde Bona
ualde que fecit: Quanto melior ille qui fec̃:
Ad tendamus gͥ occupationes mr̃as: circa mił¬
ta Neccessarium est minist̾n̾im: corꝑa resectu¬
ris: Quare hoc e quia esurit᷑: qr sititur. Mr¬
sericordia: miscris necessaria÷. frangis panẽ
esurienti: qͥa inuenisti esurientem bolle fa¬
mem. cui frangis panem: Tolle ꝑegͥnationẽ:
cui exbes hospitalitatem e Tolle nuditatem.

Expanded text:
gere debes. Ecce adverte: Circa multa es occupagere debes. Ecce adverte: Circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia tu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, sed multa ab uno. Multa sunt quae facta sunt, unus est qui fecit. Coelum, terra, mare, et omnia quae in eis sunt, quam multa sunt! Quis ista enumeret? quis horum multitudinem cogitet? Quis haec fecit? Deus omnia. Ecce bona valde . Bona valde quae fecit: quanto melior ille qui fecit? Attendamus igitur occupationes nostras circa multa. Necessarium est ministerium corpora refecturis. Quare hoc? Quia esuritur, quia sititur. Misericordia miseris necessaria est. Frangis panem esurienti; quia invenisti esurientem: tolle famem; cui frangis panem? Tolle peregrinationem; cui exhibes hospitalitatem? Tolle nuditatem;
Abbreviated transcription (Latin):
damus. inspitiamꝰ. ꝑscrutem qͦd possumuꝰ:
prehensũ ẽẽ minist̾iũ marthe. qͦm cura o¬
hospitalitatis occupaũat. qͤ ipsum dñm hos¬
pitio receꝑat: ¶modo recte reprehendebat᷑.
que tanto hospite letabatur : Hoc si uerum
est: dimittant hoies qͦd ministrant egentib.
Eligant sibi partem meliorem: que non aufe¬
tur ab eis uacent u̾bis: inhient doctͥne dul¬
cedinis. occupentur circa scientiam salutarem:
Nicħ̃ eis cure sit. qͥsq ꝑegͥnus in uico sit: qͥs ege¬
at pane. qͥs inlum̃to qͥs uisitandꝰ: qͥs recti¬
menctus. quis sepeliencdus: Hacent oꝑa mise¬
ricordie: uni instetur scientie. Si melior pars
cur non om̃is hoc facuit. qñ ipsum cdñm in hac
causa patͦnum habemus: Nlon enim tune¬
mus in hac re ne offendamus eis iusticiam:
cũ patronã habeamus eius sententiam: Et¬
tañ ita non est: set sicud dñs clicit ita est:
Qͦmodo intelligis non est: ÷ autẽ quomͦ intelli¬

Expanded text:
damus, inspiciamus, perscrutemur quod possumus; ut damus, inspiciamus, perscrutemur quod possumus; ut sum esse ministerium Marthae, quam cura hospitalitatis occupaverat, quae ipsum Dominum hospitio receperat? Quomodo recte reprehendebatur, quae tanto hospite laetabatur? Hoc si verum est, dimittant homines quod ministrant egentibus; eligant sibi partem meliorem, quae non auferetur ab eis; vacent verbo, inhient doctrinae dulcedini; occupentur circa scientiam salutarem; nihil eis curae sit, quis peregrinus in vico sit, quis egeat pane, quis indumento, quis visitandus, quis redimendus, quis sepeliendus: vacent opera misericordiae, uni instetur scientiae. Si melior pars est, cur non omnes hoc faciunt, quando ipsum Dominum in hac causa patronum habemus? Non enim timemus in hac re, ne offendamus ejus justitiam, cum patronam teneamus ejus sententiam. n ita non est: sed sicut dixit Dominus, ita est. Quomodo intelligis, non est: est autem quomodo intelli
Abbreviated transcription (Latin):
sua conqͣsta est: qͦd eam laborantem non
adiunaret: Dñs autẽ ꝓ maria respõ¬
dit marthe: ⁊ ipse eius factus est aduo¬
catus. qui uidex fuerat int̾pellatus:
Mar¬
tha inqͥt: circa multa es occupata
Unũ
est necessarũ Maria meliorem par¬
tem
elegit: qͣ non aufe̾t᷑ ab ea Auch¬
uinius enim int̾pellationẽ int̾pellantis:
et sententiã uidicis. ¶ sententia interpellã¬
ti respondit: susceptã defendit Erat enim
maria intenta dulcetini ũbi cdei: Intenta
erat in archa qͦmodo pa̾ceret dñm: Inten¬
ta maria qͦmodo paceret᷑ adũo: A martha
iã maria iocũdabatur: Cum ergo maria
suauter audiret u̾bũ dulcissimũ. et corde
intentissimo pasccretur: interpellato dño
a sorore sua. qͦmͦ putamꝰ eam tuuisse. ne
diceret ei dñs. surge et adiuua sororem tu¬
am: Mira enim suauitate tenebat᷑: qͤ ꝑfec¬
to maior est m̃tis quã uentris: Exxusata::
sedit securior: Quomͦ excusata est e adten¬

Expanded text:
sua conquesta est, quod eam laborantem non sua conquesta est, quod eam laborantem non adjuvaret. Dominus autem pro Maria respondit Marthae; et ipse ejus factus est advocatus, qui judex fuerat interpellatus. Martha, inquit, circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non aufeimus enim et interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum: intenta Maria quomodo pasceretur a Domino. A Martha io Maria jam jucundabatur. Cum ergo Maria suaviter audiret verbum dulcissimum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate tenebatur: quae profecto major est mentis quem ventris. Excusata est, sedit securior. Quomodo autem excusata? Atten
Abbreviated transcription (Latin):
oriente et occidente uenient. et recũbent cũ
abrahã. ⁊ isaac. ⁊ iacob inregno celorumz
Ibi dn̾s pascit: s pͥus hic tͥnsit: Nam ut no¬
ũitis pascha tnsitꝰ int̾pretat᷑. Uenit do¬
minꝰ fecit diuina: passus est humana: Nũ¬
qͥd aclhuc ꝯspuit᷑ e Nũqͥd adhuc exalapat᷑:
crucisigit᷑  Numqͥd adhuc lancea uubn̾a¬
tur s Transiit ctenq. Et eũgłm sic loqͥt᷑:
qͣudo paschafecit cũ discipłis suis: Qd dicit
eũgłista: Cum aut̾ uenisset hora. ut tͣnsi
ret iħe ex hoc mũdo ad patrem Ergo ille
tͣnsuiit ut pascat nos: scqͣmur ut pasca¬
ria et marcha.¬
a femina religiosa susceptũ ẽẽ
dñm hopitio: ab ea que martha
uocabatur Et cũ esset ipsa oc¬
cupata in cura ministrandi:. soror ens maria
serlebat ad pedes dñi. & audiebat ũbum euiꝰ
a borabat illa: uacabat ista: Illa erogabat:
hec implebat: Uerũt̾n martha laborans
multum. in illa occupatione et negotio
ministͣndi. int̾pellauit dñm ⁊ de sorore

Expanded text:
enient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Ibi Dominus pascit, sed prius hinc transit. Nam ut noveritis, Pascha Transitus interpretatur. Venit Dominus, fecit divina, passus est humana. Numquid adhuc conspuitur? numquid adhuc expalmatur? crucifigitur? numquid adhuc lancea vulneratur? Transivit. Denique et Evangelium sic loquitur, quando Pascha fecit cum discipulis suis. Quid dicit Evangelium? Cum autem venisset hora, ut Jesus transiret de hoc mundo ad Patrem . Ergo ille transivit, ut pascat: nos sequamur, ut pascartha et Mara femina religiosa susceptum esse ominum hospitio, eaque Martha vocabatur. Et cum esset ipsa occupata in cura ministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore
Abbreviated transcription (Latin):
lo amen: Nide qͦm breuis oratio: ⁊ om̃iũ
plena uirtutũ ꝓrimus sermo: qͣnte g̃r̃e
tuos ad t̾ram dirigebas. ⁊ subito accepisti
gr̃am xp̃i. Om̃ia tibi peccata dimissa sunt.
Ex inalo seruo: factus es bonus filiꝰ: Ideo p̾su¬
menon de oꝑatione tua: s de ap̃i gr̾a Gratia
gantia est: sed ficdes Predicare qͦd accepis
non est supbia: s cleuotio: Ergo attolle ocloᷤ
ad patrẽ. qͥ te ꝑsauacrũ genuit: ad patrem qͥ
ꝑ siliũ te redemit. ⁊ dic paterur̾ Hona p̃sũp¬
tio: sed mod̾ata Patrem dicis qͣi filiꝰ: s noli
tibi aliqͥd spetialiter ueudicare: Solius ap̃i
spetialis est pater. nobis om̃ibus in ꝯnune
÷ pater: qͥa illũ solum genuit. nos creauit:
Dicergo et tu ꝑ gr̃am pater nr: ut silius ẽt
merearis eccłe Contuere te: et ꝯsideratiõ e.
te ipse ꝯm̃da: Pater nr̃ qͥ es in celis: Q est
in celis: Audi script᷑am dicentẽ: Eacelsus su

Expanded text:
lo. Vides quam brevis oratio, et omnium plena virtutum? Primus sermo, quantae gratiae? tuos in terram dirigebas; et subito accepisti gratiam Christi, omnia tibi peccata dimissa sunt: ex malo servo, factus es bonus filius: ideo praesume non de operatione tua, sed de Christi gratia; Gratia gantia est, sed fides: praedicare quod acceperis, non est superbia, sed devotio. Ergo attolle oculos ad Patrem, qui te per lavacrum genuit, ad Patrem qui per Filium te redemit, et dic, Pater noster. Bona praesumptio, sed moderata. Patrem dicis, quia filius; sed noli tibi aliquid specialiter vindicare. Solius Christi specialis est Pater, nobis omnibus in commune est Pater: quia illum solum genuit, nos creavit. Dic ergo et tu per gratiam, Pater noster, ut filius esse merearis; Ecclesiae contuitu et consideratione te ipse commenda. Pater noster, qui es in coelis. Quid est, in coelis? Audi Sc
Abbreviated transcription (Latin):
płi sancti cticebant ad dñm iħm.
Domine doce nos oeare sic̃ ioħs do¬
cuit discipłos suos: Tunc ait do¬
minus orationem. Pater nr̃ qͥes
in celis scĩficet᷑ nomen tiũ. adue¬
mat regnũ tuũ. fiat uolũtas tua sic in celo

Expanded text:
i sancti dicebant ad Dominum Jesum, Domine, doce nos orare, sicut Joannes docuit discipulos suos. Tunc ait Dominus orationem, Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
tũ minist̾iũ Pasc̾e uis mortalia corꝑa. licet
sanctoꝵ: Nũqͥd cũ uen̾is ad illam patͥ Iã
inuenies ꝑegnũ quem suscipias hospi tios
Inuenies esurientem. cui panem fran¬
gas:
Sitientem. cui potũ porrigas: Egrũ.
quẽ uisites: litigantem quem ꝯcor¬
des: Mortuũ quem sepelias: Om̃ia
ista ibi nõ er̃t S quid ibi erit :
maria elegit: Ibi pascun᷑: nõ pasc
Ideo hoc ibi crit plenũ atq ꝑfectũ: qͦc
elegit hic maria De illa mensa opulen¬
tia. de ũbo dñi micas colligebat Nã uul¬
tis nosse qͦd ibi erit e Dñs ipse dicit de ser¬
uis suis: Amen dico uob̃: quia faciet illoᷤᷤ¬

Expanded text:
tum ministerium, pascere vis mortalia corpora, licet tum ministerium, pascere vis mortalia corpora, licet sanctorum: numquid cum veneris ad illam patriam, invenies peregrinum, quem suscipias hospitio? invenies esurientem, cui panem frangas? sitientem, cui potum porrigas? aegrum, quem visites? litigantem, quem concordes? mortuum, quem sepelias? Omnia ista ibi non erunt: sed quid ibi erit? Quod Maria elegit: ibi pascemur, non pascemus. Ideo hoc ibi erit plenum atque perfectum, quod hic elegit Maria: de illa mensa opulenta, de verbo Domini micas colligebat. Nam vultis nosse quid ibi erit? Dominus ipse dicit de servis suis: Amen dico vobis, quia faciet eo
Abbreviated transcription (Latin):
pigri esse. ad suscipiendos scõs: Aliq̃n nesci¬
entes suscipiendo qͦs nescuint: angłos susce¬
ꝑunt: Dona sunt hec: meliꝰ est tñ qͦd elegit
maria Illud enim habet ex necessitate occu¬
pationem: illud aut̃ ex caritate suauitatẽ:
Nult homo occurrere q̃n ministrat: & aliq̃n
non potest Qritur qͦd dee̾ parat᷑ qͦd ad÷:
distendit᷑ animꝰ: Nam si martha illa suffice¬
ret: aduitoriũ sororis non posc̾ẽt Multa st̃.
diũsa sunt: qͥa carnalia sunt: qr temꝑalia
sunt ꝙ si bona sunt: transitoria sunt: Ma¬
elegit Non tu malam s illa meliorem: Au¬
di unde meliorẽ E non aufẽtur ab ea
Ate auferet᷑ aliq̃n onus necessitatis: et̾na est
ctulcedo ueritatis Non aufẽtur ab ea qͦd ele¬
git Nõ aufẽtur s tn̾ augetur In hac aut̃
tur: Ect̾um tu martha pace cua dixerir:
in bono ministĩo benedicta ꝓ labore tuo merce¬
dem queris acd qͥetem: mͦ occupata es circa mul¬

Expanded text:
os. Aliquando nescientes, suscipiendo quos nesciebant, Angelos susceperunt . Bona sunt haec: melius est tamen quod elegit Maria. Illud enim habet ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere quando ministrat; et aliquando non potest: quaeritur quod deest, paratur quod adest; distenditur animus. Nam si Martha ad illa sufficeret, adjutorium sororis non posceret. Multa sunt, diversa sunt, quia carnalia sunt, quia temporalia sunt: etsi bona sunt, transitoria sunt. Maelegit. Non tu malam, sed illa meliorem. Audi unde meliorem: Quae non auferetur ab ea. A te auferetur aliquando onus necessitatis: aeterna est dulcedo veritatis. Non auferetur ab ea quod elegit. Non aufertur, sed tamen augetur. In hac autem terum tu Martha, pace tua dixerim, in bono ministerio benedicta, pro isto labore tuo mercedem quaeris, quietem. Modo occupata es circa mul
Abbreviated transcription (Latin):
dabiles: s una laboriosa. alt̾a ociosa: Nulla
facmnorosa: qͣm eauere debet laborioser:
nulla desidiosa: qͣn cau̾e cdebet otiosa Erant
ergo milla chomo iste due uite: ce. ipse fous
uite: In marcha erat imago p̾sentũi: in maria
futuroꝵ. Ed agebat martha ibi sumꝰ: qͦd age¬
bat maria: hoc sꝑcimus: Hoc agamus bene:
ut illud habeamus plene: Nũqͥd non inde
habemus. in qͣntũ habemus: quãdui hic
sumus: qͣntũ est qͦd inde habemus: Nam ⁊
mͦ inde: aliqͥd agimus. Remoti a negotiis.
sepositis familiaribus cͣis. conuenistis. statis.
autitis Inqͣntũ hoc agitis marie similes
estis: ⁊ facilius uos qͦd agit maria: qͣm ego
qͥ p̃rogo: Si qͥd tam̃ dico: ap̃i est: Icteo uos
neq qͥ plantat÷ aliqͥd. neq qͥ rigat: s qui
increm̃tũ dat ds̃ Ex ꝑlic̃ sermo .xx.xiii

Expanded text:
dabiles, sed una laboriosa, altera otiosa: nulla dabiles, sed una laboriosa, altera otiosa: nulla facinorosa, quam cavere debet laboriosa; nulla desidiosa, quam cavere debet otiosa. Erant ergo in illa domo istae duae vitae, et ipse fons vitae. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Quod agebat Martha, ibi sumus: quod agebat Maria, hoc speramus. Hoc agamus bene, ut illud habeamus plene. Nam quid inde habemus? In quantum habemus? Quamdiu hic sumus, quantum est quod inde habemus? Nam et modo inde aliquid agimus, remoti a negotiis, sepositis familiaribus curis, convenistis, statis, auditis. In quantum hoc agitis, Mariae similes estis. Et facilius vos quod agit Maria, quam ego qui praerogo. Si quid tamen dico, Christi est: ideo vos neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . SERM
Abbreviated transcription (Latin):
amibe. amabiles: ambe dicipłe. uidetis
gͦ ⁊ magnũ aliqͥd intelligitis. qͥꝯq intel¬
ligitis qͦd audire ⁊ scire debetis: etiamqͥ
laboriosam ⁊ qͥetam. erũpnosam ⁊ beatã:
tq̃ꝑalem ⁊ et̾nam: Duc sunt uite: De illis
uos copiosius cogitate: qͥd habeat hec ui¬
ta. non clico mala: non dico inqua. non
nefaria. non luxuriosa: nõ impia: s labo¬
riosa. erumpnis plena: timorib castigata.
tẽpationibꝰ sollicita: Hanc ipsam innocẽ¬
tem uitam dico: qualem decebat hab̾e
m archam Hanc ergo qͦntũ potestis uis¬
picite: et de hac ut dixi copiosius quam
loqͥmur cogitate Nita uͦ in qͥ aberat ab
illa domo Nec cũ marcha erat. nec cũ ma¬
ria: ⁊ si aliq̃n fuit : dño intrante sugit:
Remanserunt gͦ i illa domo. qͥ susceꝑat
dñm in duabus feminis due uite: ambe
innocentes. ambe lauclabiles: Una labori¬
osa: alt̾a ociosa Husla facinorosa: nulla de¬
sictiosa Ambe innocentes : ambe inqͣm lau¬

Expanded text:
les, ambae discipulae: videtis ergo, et magnum aliquid intelligitis, quicumque intelligitis, quod audire et scire debetis, etiam qulaboriosam et quietam, aerumnosam et beatam, temporalem et aeternam. Duae sunt vitae: de illis vos copiosius cogitate. Quid habeat haec vita, non dico mala, non iniqua, non nefaria, non luxuriosa, non impia; sed laboriosa et aerumnis plena, timoribus castigata, tentationibus sollicita: hanc ipsam innocentem vitam dico, qualem decebat habere Martham: hanc ergo, quantum potestis, inspicite; et de hac, ut dixi, copiosius quam loquimur cogitate. Vita vero iniqua aberat ab illa domo, nec cum Martha erat, nec cum Maria: et si aliquando fuit, Domino intrante fugit. Remanserunt ergo in illa domo, quae susceperat Dominum, in duabus feminis duae vitae, ambae innocentes, ambae laudabiles: una laboriosa, altera otiosa; nulla facinorosa, nulla desidiosa. Ambae innocentes, ambae, inquam, lau
Abbreviated transcription (Latin):
Illa multa disponebat: ista unũ aspitiebat
Utrũq officiũ boniũ: Sed tam̃ qͥd sit meliꝰ
qͥd nos dicamꝰ : Habemꝰ quẽ int̾rogemus:
ꝑacienter aricdiamus: qͥd sit meliꝰ Iam cũ
leg̾etur auchiuinꝰ: ⁊ me ꝯmemorante it̾̃m
aucdiamus: Int̾pellat marcha hospitem:
Ad iudicem cdeponit postulationẽ piarum
querelarum. qͦd eam soeor deseruerit: ꝙ sic
laborantem in minist̾io acliuuare neglere¬
rit Non respondente illa set tami p̃sente
udicat dñs: Maria causam suã tł qͦ m
uoluit laborarez Si enim pararet respõcten¬
di sermonem: remitt̾et audiendi intentio¬
nem: Respondit gͦ dñs: qui in ũbo nonla¬
borat: quia ũbũ erat Qd ergo clxit: Marcha

Expanded text:
illa multa disponebat, ista unum aspiciebat. illa multa disponebat, ista unum aspiciebat. Utrumque officium bonum: sed tamen quod sit melius, quid nos dicamus? Habemus quem interrogemus, patienter audiamus. Quid sit melius, jam cum legeretur audivimus, et me commemorante iterum audiamus. Interpellat Martha hospitem, ad judicem deponit postulationem piarum querelarum, quod eam soror deseruerit, et sic laborantem in ministerio adjuvare neglexerit. Non respondente illa, sed tamen praesente, judicat Dominus. Maria causam suam tanquam voluit laborare. Si enim pararet respondenti sermonem, remitteret audiendi intentionem. Respondit ergo Dominus, qui in verbo non laborabat, quia Verbum erat. Quid ergo dix
Abbreviated transcription (Latin):
uiduam mitebat: Non pascendo defece
rat qͣnad uiduam mittebat: sed religio¬
sam uiduam ꝑ obseqͥum exhibitũ seruo
suo. benediẽ disponebat: Sic ergo subcep¬
tus est dñs tͣmqͣm b̾spes: qui in sua ꝓpͥa ue¬
nit.⁊ sui eum non receꝑunt S qͦ qͦt re¬
ceꝑunt eum. dedit eis potestatem filios dei
fieri: adoptans seruos. ⁊ fr̃s faciens. redanẽs
captiuos: ⁊ facieus coheredes Neqͥs tñ ues¬
trũ forsitan dicat. obeati qui xp̃m susciꝑe
in domũ ꝓpͥam meruer̃t: noli dolere. noli
murmurare. quia temꝑibus natus es. qũ
iam dñm tion ude s in carne: non tibi
abstulit istam dignationem: Cũ uni ĩqͥt
ex minimis meis fecutis: mͥ fecistis hec de¬
temꝑe disseruinꝰ: Ueniamus ergo ad
causau: quam de unitate ꝓposui. Mariha
tum minisfium occupabatur Maria so
uacans audiebat ũbum dm̃ duris fide¬
lisima audierat: Nacate ⁊ uidete: qmi ego
sũ cdeus. Illa t̾babatur: illa epulabatur:

Expanded text:
viduam mittebat? viduam mittebat? rat, quando ad viduam mittebat: sed religiosam viduam, per obsequium exhibitum servo suo, benedicere disponebat. Sic ergo susceptus est Dominus, tanquam hospes, qui in sua propria venit, et sui eum non receperunt: sed quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri ; adoptans servos, et fratres faciens; redimens captivos, et faciens cohaeredes. Ne quis tamen vestrum forsitan dicat: O beati qui Christum suscipere in domum propriam meruerunt! Noli dolere, noli murmurare quia temporibus natus es, quando jam Dominum non vides in carne: non tibi abstulit istam dignationem. Cum uni, inquit, ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . tempore dixerimus: veniamus ad causam, quam de unitate proposui. Martha tum ministerium occupabatur: Maria sorvacans audiebat verbum ejus. Auris fidelissima audierat: Vacate, et videte, quoniam ego sum Dominus . Illa turbabatur, ista epulabatur:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ mͦ ex eũgło recitata sunt:
ammonent nos eẽ aliquid
Quo tendamꝰ: qũ in huiꝰ scłi multitudine la¬
boramus: Tendimꝰ autẽ adhuc ꝑegͥnantes:
nũdũ manentes: Adhuc iun uia. nõctũ in
patͥa Acdhuc desid̾ando: nõdũ fruendo: ẽa¬
⁊ men tendamꝰ. ⁊ sine pigͥtia. ⁊ sine uit̾mis¬
ambe nõ solum carne. sed etiam religione
gerinanez Ambe dño coheserunt. ambe
Suscepit eum martha. sicut solent suscipiꝰ
ꝑegͥni: sed tam̃ suscepit famula dñm. egͣ:
saluatorem: creatura: crratorem: Suscepit
aut̃ ip̃u pascenda: in carne pascendum
Noluit enim dñs formam serui acciꝑe. ⁊ ac¬
cepta fonna seriti. in illa pasci a serius:
dignatiõe: nõ ꝯditione Nam ⁊ ista dig¬
natio fuit: se p̃bere pascendũ habebat
titu̾nnt⁊ Ergo qͦd pasci uoluit: pascenti
prestitit: ¶ͥd autem mirum si ⁊ de scõ he¬
lia prestitit uidue. quẽ pͥus coruo ministrã¬
te pascebat ⁊ Numꝰpͦ ascendo defec̃at. qͣn acl

Expanded text:
modo ex Evangelio recitata sunt, admonent nos, esse unum aliquid quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Tendimus autem adhuc peregrinantes, nondum manentes; adhuc in via, nondum in patria; adhuc desiderando, nondum fruendo. Tamen tendamus, et sine pigritia et sine intermisambae non solum carne, sed etiam religione germanae; ambae Domino cohaeserunt, ambaeSuscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamen suscepit famula Dominum, aegra Salvatorem, creatura Creatorem. Suscepit autem Spiritu pascenda, in carne pascendum. Voluit enim Dominus formam servi accipere, et accepta forma servi in illa pasci a servis, dignatione, non conditione. Nam et ista dignatio fuit, se praebere pascendum. Habebat trabant ? Ergo quod pasci voluit, pascenti praestitit. Quid autem mirum, si et de sancto Elia praestitit viduae, quem prius corvo ministrante pascebat ? Numquid pascendo defecerat, quando ad
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei .&. uidete in ipsa multitudine si de¬
lectat nͥ unũ Ecoe deo ꝓꝑitio: quã multi
estis: Qͥs uos ferret. nͥ unũi saꝑetis: Nnde
in multis qͥes istas Ta unum: ⁊ popłs ÷
Tolle unũ: ⁊ turba est Quid est enim t̾ba.
oĩis fãd̾e uolebat: Obsecro auteni uos fr̃s.
ut id ipsum dicatis om̃s: ⁊ non sint in uobis
scismata S itis autẽ ꝑfecti in eodem sensu: ⁊ ĩ

Expanded text:
fratres mei, et videte in ipsa multitudine si delectat, nisi unum. Ecce Deo propitio quam multi estis: quis vos ferret, nisi unum saperetis? Unde in multis quies ista? Da unum, et populus est: tolle unum, et turba est. Quid est enim turba, unum facere volebat. Obsecro autem vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata; sitis autem perfecti in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis ÷ orare: ⁊ diuitis ÷ crogare. dei est ꝓ par¬
uis magna pensare: De misericordia etꝰ par¬
ua: magna nascitur copia fecũdus est ag̃
pauꝑũ: cito reddit dñantibꝰ fructũ: ui¬
a celi est pauꝑ ꝑ quam uenit᷑ ad patrem
Incipe ergo erogare: si non uis errare: Pa¬
tͥmonii tui qͦ es ligatꝰ conpedem in haciri¬
ta solue: ut lib̾e ad celum possis accecłe
Abice ergo abste cdiuitiarũ mun̾a: abice
uĩcula uolũtaria Abice anxietates ⁊ tedia:
qͦte pluribus in annis inqͥetant: Da peten¬
ti: ut possis ipse acciꝑe Tribue pauꝑi: si
non ius flãmis exuri da int̾ra xp̃o: qͦd tͥ¬
reddat in celo: Obluusc̾e̾ qͦd es: ⁊ adtende
qͦd fut᷑us es Presens uita fragilis:: ⁊ in mor¬
te ꝓcliuis: Nemo potest stare. sed om̃s cogi¬
mur tͣnsire: Nolentes miꝰ: inutti eximus.
qͥa mali sumꝰ: Si autem ante noĩ aliqͥd
mitt̾emꝰ: non ad inane ospittũ uenire¬

Expanded text:
peris est orare, et divitis erogare; Dei est pro parperis est orare, et divitis erogare; Dei est pro parvis magna pensare. De misericordia ejus parva, magna nascitur copia. Fecundus est ager pauperum, cito reddit dominantibus fructum. Via coeli est pauper, per quam venitur ad Patrem. Incipe ergo erogare, si non vis errare. Patrimonii tui, quo es ligatus, compedem in hac vita resolve; ut libere ad coelum possis accedere: abjice abs te divitiarum onera, abjice vincula voluntaria, abjice anxietates et taedia, quae te pluribus in annis inquietant. Da petenti, ut possis ipse accipere: tribue pauperi, si non vis flammis exuri. Da in terra Christo, quod tin coelo. Obliviscere quod es, et attende quod futurus es. Praesens vita fragilis est, et in mortem proclivis. Nemo potest stare: sed omnes cogimur transire. Nolentes imus, inviti eximus, quia mali sumus. Si autem ante nos aliquid mitteremus, non ad inane hospitium venire
Abbreviated transcription (Latin):
audiant diuitem gͣuioribus penis estuan¬
tem Pater abraã chumite latarũ ut intin¬
gat extremũ digiti sui in aqua. ut refrige¬
ret lingam meam: qr crucior in hac flãma
At illez Merito inqͥt̾ fili. qͥa ꝑcepisti bona ĩ
uita tua: ⁊ lararus similr̃ mala: Pensant᷑ pro
diuitiis pene: refrigeriũ ꝓpauꝑtate Pro
purpura flãma: refectio ꝓ nuditate: ut salua
sit eqͥtas statere Et non m̃tit᷑ illiꝰ modus m̃¬
tietur uobis: Ideo negat᷑ in penis miscctia
cdiuiti: qͥa ipse dũ uiu̾et noluit misereri
Ideo rogans diueĩ non exaudit᷑ in torm̃tis:
qͥa rogantẽ pauꝑem nõ eacaudiuit in t̾ris:¬
Dues ⁊ pauꝑ duo sibi sunt ꝯtraria sed it̾mm
cluo sibi sunt necessaria: Hullus indigeret
si inuicem se subportarent: ⁊ nemo laboraret.
sisc ambo tuuarent: Duies ꝓpt̾ pauꝑem factꝰ
est: ⁊ pauꝑ ꝓꝑter dunitem factus est Pau¬

Expanded text:
audiant divitem poenis gravioribus aestuanaudiant divitem poenis gravioribus aestuantem. Pater Abraham, inquit, mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam; qAt ille: Memento, inquit, fili, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Pensantur pro divitiis poenae, refrigerium pro paupertate, pro purpura flamma, refectio pro nuditate, ut salva sit aequitas staterae, et non mentiatur modus tietur vobis . Ideo negatur in poenis misericordia diviti, quia ipse dum viveret, noluit misereri. Ideo rogans dives non exauditur in tormentis; quia rogantem pauperem non exaudivit in terrises et pauper duo sibi sunt contraria: sed iterum duo sibi sunt necessaria. Nullus indigeret, si se invicem supportarent; et nemo laboraret, si se ambo juvarent. Dives propter pauperem factus est, et pauper propter divitem factus est. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscũ tollimꝰ: aut rapimꝰ: Qd si aliqͥd
tolleremꝰ. nonne uiuos hoĩes uoiaremus
Q est ista auiditas ꝯcupiscentie. cũ ipse. belue
habeant modũ ⁊ Tunc enim rapiunt qu
csurunt: Parcunt p̃de: cũ senserint sacie¬
tatem In explebilis est sola auaritia diuitũ
nͨ hominẽ reu̾et᷑ Non patͥ parcit : nͨ ma¬
trem agnoscit: Nec fr̃i optẽꝑat: nec amico
fidem seruat: Uiduam oppͥmit: pupilloꝵ
inuadit rem. lib̾os inseruitiũ reuocat: Tes¬
tauitũ falsum ꝓfert: res mortui occuꝑat:
qͣi non ⁊ ipsi qͥ hoc facuint moriant᷑ Qͤ est ista
rogo animarũ insania. amitt̃e uitã. appet̾e
mortem: Aqͥrere aurũ. ⁊ ꝑdere celũ: S quia
nemo cogitat cdm̃: ideo manet in morte ui¬
pisti uiuita tua: ⁊ latarus simiłr mala He
autem hic ꝯsolat᷑: tu uͦ cruciaris: Audiant
ista cdiuites: qͥ nolunt ẽe misericordes: Au¬
diant irrogari supplicia: cis qͥ nolunt eroga¬
re subsidia: Audiant pauꝑem refrig̾antem:

Expanded text:
d si aliquid tolleremus, nonne vivos homines voraremus? Quae est ista aviditas concupiscentiae, cum ipsae belluae habeant modum? Tunc enim rapiunt, quando esuriunt: parcunt vero praedae, cum senserint satietatem. Inexplebilis est sola avaritia divitum. nec hominem reveretur: nec patri parcit, nec matrem agnoscit: nec fratri obtemperat, nec amico fidem servat: viduam opprimit, pupilli rem invadit: libertos in servitium revocat, testamentum falsum profert. Res mortui occupantur; quasi non et ipsi qui hoc faciunt moriantur. Quae est ergo ista animarum insania, amittere vitam, appetere mortem? acquirere aurum, et perdere coelum? Sed quia nemo cogitat Deum, ideo manet in morte jpisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala; nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Audiant ista divites, qui nolunt esse misericordes. Audiant irrogari supplicia eis qui nolunt erogare subsidia. Audiant pauperem refrigerantem,
Abbreviated transcription (Latin):
tentione ꝑspexit opulentiam
diuitis. ⁊ undigentiã m̃dican¬
Itis unũ cibis estuantẽ: ⁊ alterũ fame de¬
fitientem: Ambo qͥdem homines: ambo
carnales. ambo mortales: sel nõ ambo
eqͣles Nat᷑a una: s uita non una Nullus
eor aconditiõe mortis inmunis: ⁊ tn urꝰ
epulat᷑ splendide. ⁊ alt̾ in pamus ⁊ erũp¬
nis sordescit: Iile delicatis escis ad inuenti¬
onũ cocor gaudebat: iste si caderent mi¬
ce de menia eiꝰ expectabat: Auchiant nunc
diuites: qui nolunt ẽẽ misericordes: Aucti¬
ant quia una om̃s nasciͦ lege. una uiui¬
mꝰ luce: unũ spiramꝰ acrem. una qͦ extĩgui¬
mͣ morte: Qͤ si non int̾cederet: nec pauꝑ
ipse cduraret: Hic ulcosus ⁊ nudus iacens
lararis. ad abrahe sinũ angłoꝵ portatur
manibus Ecce diues refectus ⁊ splendiduꝰ
tartaieꝰ carc̾e recludit᷑ Ubi ÷ uestis illa bis¬
sina : ubi uita habundans ⁊ affluens copisꝰ

Expanded text:
tentione perspexit opulentiam divitis, et indigentiam mendicantis; unum cibis aestuantem, et alium fame deficientem. Ambo quidem homines, ambo carnales, ambo mortales: sed non ambo aequales. Natura una, sed vita non una. Nullus eorum a conditione mortis immunis: et tamen unus epulatur splendide, et alter in pannis et in aerumna sordescit. Ille delicatis escis adinventione coquorum gaudebat: iste, si caderent micae de mensa ejus, exspectabat. Audiant nunc divites, qui nolunt esse misericordes; audiant quia una omnes nascimur lege, una vivimus luce, unum spiramus aerem, una quoque exstinguimur morte: quae si non intercederet, nec pauper ipse duraret. Hic ulcerosus et nudus jacens Lazarus, ad Abrahae sinum Angelorum portatur manibus. Ecce dives refectus et splendidus tartareo carcere clauditur. Ubi est vestis illa byssina? ubi vita abundans et affluens copiis
Abbreviated transcription (Latin):
Iani errabitis fides adteudat: cox uideat: Cos¬
talem illũ reuocatis ante ocłos ur̃os: ꝯtinuo
apuitis. faciem aũtitis. nares obtur.atis: Ca¬
dis oculis uictete Moctuꝰ ÷: ⁊ ablatꝰ est ab an¬
głis insinũ abrahe familia cliuitis uide

Expanded text:
nam errabitis; fides attendat, cor videat. Consnam errabitis; fides attendat, cor videat. Constalem illum revocatis ante oculos vestros, continuo exspuitis, faciem avertitis, nares obturatis. Cordis oculis videte. Mortuus est, et ablatus est ab Angelis in sinum Abrahae. Familia diviti
Abbreviated transcription (Latin):
dugiti sui in aqͦ ut stillet inlinguã meam:
qͥa crucior uihac flamina Suꝑb tẽꝑis: men¬
dicꝰ int̃mͣ. Pauꝑ enim ille ꝑueniebat ad
micam: ille uͦ nõ ꝑuenie̾bat acd guttam
De duob uͦ istis: dicite mͥ qͥs est bene moituꝰ.
⁊ qͥs est male mortiuuis: Nolite ocłos interro¬
gare: ad cor redite: Si enim oculos int̾ro¬
gau̾itis: falsa uobis respõctent: Multum
enim splendida sunt. ⁊ scłarit̾ fucata: que il¬
li diuiti morienti exiberi potuerunt: Que
potuerunt agnua plangentiũ cẽ. seruo¬
rum ⁊ ancillarũ ⁊ QE ponpa dientiũ. quiᷤ
splendor fuñis e Qd p̃ciũ sepult᷑e. ⁊ c̃redo eũ
aromatibus obrutũ: Qͥd ergo dictĩ suniꝰ fr̃s
bene illum mortuũ. an male mortuũ : Si
oculos int̾rogatis: obtime mortuus est: Si
magistrũ ur̃m int̾iorem reqͥritis: pessime
suarũ oseruatores. ⁊ nicħ inde pauꝑibꝰ lar
ꝓbat malam motẽ. nͥ tẽpꝰ post moetem:
E contͣ attenditr illũ pauꝑem: HNolite oculis:

Expanded text:
stillet in linguam meam, quia crucior in hac flamma. Superbus temporis, mendicus inferni. Pauper enim ille perveniebat ad micam: ille vero non perveniebat ad guttam. De duobus ergo istis, dicite mihi, quis est bene mortuus, et quis est male mortuus? Nolite oculos interrogare, ad cor redite. Si enim oculos interrogaveritis, falsa vobis respondent. Multum enim splendida sunt, et saeculariter fucata, quae illi diviti morienti exhiberi potuerunt. Quae potuerunt agmina plangentium esse servorum et ancillarum? quae pompa clientium? qui splendor funeris? quod pretium sepulturae? Credo eum aromatibus obrutum. Quid ergo dicturi sumus, fratres, bene istum mortuum, an male mortuum? Si oculos interrogatis, optime mortuus est: si magistrum vestrum interiorem requiritis, pessime suarum conservatores, et nihil inde pauperibus largprobat malam mortem, nisi tempus post mortem. E contra attendite illum pauperem: nolite oculis,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ÷ gͣ fr̃s: ut hec uobis dicant᷑: Adtendite
paupes suie Iacentes fure ambulantes: Aten¬
dice pauꝑes. facite bona oꝑa Q solenis sacite:
⁊ qͥ non soletis facite Crescat num̾us bene
ꝑantiũ: qm eͤscit ⁊ fideliũ num̃iuis Quod
facitis qͦntũ bonũ sit nunctũ uidetis: qͥa
rusticꝰ quando seminat segetem uõ uidet
sed t̾re cralit: Otu quare deo nõ crectis: he¬
nit messis m̃a: Puta qͥa mͦ laborantes agimꝰ.
laborantes oꝑamur recepti sicud scͥptũ est:
Cuntes ibant ⁊ flebant iactantes semina
sua: uenientes autẽ uenient cũ exultaciõe
poetantes mampłos suos Explicit ser¬

Expanded text:
te pauperes, sive jacentes, sive ambulantes: attendite pauperes, facite opera bona. Qui soletis, facite: et qui non soletis, facite. Crescat numerus bene operantium: quoniam crescit et fidelium numerus. Quod facitis, quantum bonum sit nondum videtis: quia et rusticanus quando seminat, segetem non videt, sed terrae credit. Tu Deo quare non credis? Veniet messis nostra. Puta quia modo laborantes agimus, laborantes operamur recepturi, sicut scriptum est: Euntes ibant et flebant, jactantes semina sua; venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos . SER
Abbreviated transcription (Latin):
Sanguine ap̃i pacificata sunt om̃ia: uł
incelo uł int̾ra Sanctificatũ÷ clũ de¬
iectus est cdiabolꝰ: ibi uersatur. ubi ⁊ ho¬
mo quem ille cdecepit fiat uolũtas tua.
sic̃ in celo ⁊ int̾ra Hoc est sit pax it̾ra: qͣm¬

Expanded text:
i pacificata sunt omnia, vel in coelo, vel in terra ; sanctificatum est coelum, dejectus est diabolus. Ibi versatur, ubi et homo quem ille decepit. Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra: hoc est, sit pax in terra, quem