comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (French):
de possessioĩb ãnectit᷑ t̾ctatꝰ
d̾ nũmismacib q̃ st̃ diuitie
artificiales qrͣ si poꝰ possessi¬
ones det̾minãdur est de nũ
⁊ pecuniã restat dice̾ quot
st̃ spẽs pecuĩatiue. ¶ Distĩ¬
peciũatine. Uidelicet naͣlẽ

Expanded text:
annectitur tractatur de numismatibus, quae sunt divitiae artificiales. Quare si post possessiones determinandum est de numiet pecuniam, restat dicere, quot sunt species pecuniativae. Distinpe
Abbreviated transcription (Latin):
nõ multũ app̾̃tiabant᷑ ĩ re¬
gione sua ex eo ꝙ nõ ẽẽnt
pͥa regio illiꝰ. ilł gͦ caũ eũtibꝰ
ad regioẽs illas quib illa
nũmismata erãt ꝓͥa ⁊ põtã¬
tib nũmismata illa accidit
hoc caũ as sũpsit originẽ. ut
p̾ea hoĩes artificialit᷑ ꝯside¬
rarẽt q̃ nũmismata ĩꝗb pã¬

Expanded text:
ntur in regione sua, eo quod non esset propria regioni illi. illis ergo casu euntibus ad regiones illas, quibus illa numismata erant propria, et portantibus numismata illa, accidit hoc casu ars sumpsit originem, ut postea homines artificialiter considerarent quae numismata i
Abbreviated transcription (Latin):
acutissimũ cladiũ pe̾dẽtẽ te¬
nuissiõ filo appoi̾ fecit ⁊ cͥca ip̃
ꝗdã hoĩes cũ balistis sagittis
appoĩtis stare faciebat. Et cũ
fr̃ eiꝰ timore orribili ĩuade̾t᷑
timẽs ab acuto gladio uul¬
neraĩ ⁊ abalistis ꝑfodi ait

Expanded text:
acuitissimum gladium pendentem tenuissimo filo apponi fecit: circa ipsum quosdam homines cum ballistis, sagittis appositis, stare faciebat. Et cum frater eius timore horribili invaderetur, timens ab acuto gladio vulnerari, et a ballistis perfodi, ait
Abbreviated transcription (Latin):
yminẽtia ꝑicła. In qd tyrãp¬
nus ꝙ nͨ ip̃e gaude̾ potãt eo
ꝙ ĩ maiori picło existebat:
qr ĩtot fore fecerat qr sẽꝑ de
tat᷑ ĩtyrãpnũ. Nã tyrãpin c̾¬

Expanded text:
minentia pericula: inquit Tyrannus quod nec ipse gaudere poterat, eo quod in maiori periculo existebat, quia in tot fore fecerat quod sempertatur in tyrannum. nam tyranni c
Abbreviated transcription (Latin):
ca eͥ armoꝵ ĩcisio suffic̾ ad lede̾¬
dũ carnẽ ꝑtutiẽdo pũcti qͥ nõ
ad mbra uitalia. opõtẽt magͦ¬
plagã face̾ ⁊ młta ossa ĩcidem.
s pcutiẽdo pũctĩ due n̾cie suf¬

Expanded text:
 quanto ensis aut gladius plus capit de ardifficilius itur ad carnem. Inde est nera noceant. Sic quia percutientes caesim oportet plus de armis incidere, quam percutientes puncti
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ. ¶Qrta uia sĩt᷑ exfatiga¬
tioe m̃broꝵ. ĩt̾ cet̾a e̾ ĩbelłꝰ est
ħ potissĩe actẽdẽdũ: ut pugnã¬
tes absq sui nimia fatigaticẽ
gẽt nõ ualẽtes laborẽ illu
tolleaͬre defacili dimictũt a¬
endo cesi ꝑꝑ magnũ motũ bͣ¬
chioꝵ ĩẜgat ibi magnꝰ labor.
pũctĩ uõ feiendo modica faci¬
gatio sufficit eligibiliꝰ ẽ gͦ ꝑ¬
sio qͥuis ĩpetu ueĩat raro occi¬
dit. s pũcta modico ĩpetu ĩfli

Expanded text:
 ex fatigatione membrorum. Inter cetera enim bellis est hoc potissime attendendum: ut pugnantes absque nimia fatigatione gent, non valentes laborem illum tolerare, de facili dimittunt aendo caesim propter magnum motum brachiorum insurgat ibi magnus labor, punctim vero feriendo modica fatigatio sufficiat, elegibilius est persio quovis impetu veniat rato occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsocietate alioꝵ. Nobłes gͥ
qr młtos hñt respiciẽtes.
ĩcitãt᷑ ut sit uiri meditatiui
sb̾cłr ĩuestigãtes ꝗd decet
sidatiõe suoꝵ agibiliuꝰ ẽẽ do¬
ciles ⁊ ĩ dustres. ¶ Ex ħ eͥ ap¬

Expanded text:
etate aliorum. Nobiles enim quia multos habent respicientes incitantur, ut sint viri meditativi, subtiliter investigantes quid decet sideratione suorum agibilium esse dociles, et industres. Ex hoc autem ap
Abbreviated transcription (Latin):
minari nͥ sit̃ boni ⁊ uirtuosi
decet cos sequi bonos mores
os despiciẽtes.¬
mores diuitũ ciquałr reges

Expanded text:
minari, nisi sint boni et virtuosi, decet eos sequi bonos mores os despicientes.mores divitum, et quomodo reges
Abbreviated transcription (Latin):
gͥtas regia ꝑhrditatẽ tͣns¬
ꝙͣ ad femĩas. qr masculꝰ est
femiã rõe p̾stãtior corde at¬
aiõsior ⁊ passionũ minꝰ ĩ secu¬
tor. ¶ Int̾ mascłos ãt orta
ĩ pol̾ decet iumores senibus
statue̾ regͦ succede̾ pͥogeĩto
Ut pat̾ ãpliori sollicitudiẽ
curet de bono regͥ sciẽs ip̃r
ꝑueĩte ad filiũ płs diłc̾tũ. Et

Expanded text:
gnitas regia per haereditatem transquam ad foeminas, quia masculus est foemina ratione praestantior, corde animosior, passionum minus insecutor. Inter masculos autem oportet itiis decet iuniores senioribus statuere regnum succedere primogenito: ut pater ampliori solicitudine curet de bono regni, sciens ipsum pervenire ad filium plus dilectum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ gͥ tanto regẽ mag̾ sollici¬
tari cͥca bonũ regͥ ꝙͣto cre¬
dit ip̃m ip̃ regnũ magis
si rex uideat se debeͣ pͥncipa¬
ri suꝑ reg᷑ ñ solũ ad uita.
ꝓͥis filiis mag̾ reputabit
bo᷑ regͥ eẽ bonũ suũ ⁊ ardẽtiꝰ
sollicitabit᷑ cͥca tale. In mo
qr tota spes patͥs requiesat
ĩfiliis ⁊ nimio ardore mo

Expanded text:
 tanto regem magis solicitari circa bonum regni, quanto credit ipsum regnum magis e se principari super regnum non solum ad vitam, is filiis, magis reputabit bonum regni esse bonum suum, et ardentius solicitabitur circa tale bonum. Immo quia tota spes patris requiescit in filiis et nimio ardore mo
Abbreviated transcription (Latin):
dinãt᷑. ut uolũtai̾e obediat.
honerosũ ⁊ difficile. Ut liben¬
tꝰ ⁊ faciliꝰ obediat ppꝰ mãda¬
tis regis. expedit regie ma¬
iestati ꝑ hrditatẽ succedere.
exqua assumẽdꝰ ẽ rex sedat
litigia. tollit tyrãpnidẽ ef
eͥ sedat qr młtociẽs int̾ eli¬

Expanded text:
inantur ut voluntarie obediant: onerosum et difficile, ut libentius et facilius obediat populus mandatis regis, expedit regiae dignitati per haereditatem succedere. rosapiam, ex qua assumendus est rex, sedat litigia, tollit tyrannidem, effenim sedat, quia multotiens inter eli
Abbreviated transcription (Latin):
ut sollicitet᷑ cͥca boꝰ regͥ ar¬
gue̾ possumꝰ ꝙ expediãt re
quẽ spectat susciꝑe curã tegͥ
Nã sic̾ mores nuꝑ ditatoꝵ
ut płimũ peiores st̃ morib
eoꝵ qui fuer̃ diuites abanti

Expanded text:
 solicitetur circa bonum regni, arguere possumus, quod expediat regquem spectat suscipere curam regni. Nam sicut mores nuper ditatorum ut plurimum peiores sunt moribus eorum, qui fuerunt divites ab anti
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. si ĩbello t̾gau̾tã hec¬
tor cũ ꝯtionabit᷑ ĩtroianis di¬
cet ame deuictꝰ est dyomedeᷤ
Qrͣ cũ uelle honorai̾ ⁊ erube¬
sce̾ de aliquo turpi fcõ mag̃
ꝯuei̾at nobłib ꝙͣ rusticis. hii

Expanded text:
dicebat, Si in bello terga vertam, Hector cum concionabitur inter Troianos,dicet, A me devictus est Diomedes. Quare cum velle honorari et erubescere de aliquo turpi facto, magis conveniat nobilibus quam rusticis, ii
Abbreviated transcription (Latin):
euert̃ sustine̾ rurales. In hiꝰ eͥ
gacitas soticita erubescẽtia fu¬
giendi. ¶Sciẽdũ tñ ꝙ ut no¬
biles ex oĩ ꝑte efficiant᷑ strenui
bellatores assuefaciẽdi st̃ ad por¬
tandũ armoꝵ pondera. ⁊ ad susti¬
nẽdũ laborẽ ⁊ motũ brachioꝵ¬

Expanded text:
everunt sustinere rurales. In huiusmogacitas sociata erubescentiae fugiendi, Sciendum tamen quod ut nobiles ex omni parte efficiantur strenui bellatores, assuefaciendi sunt ad portandum armorum pondera, et ad sustinendum laborem: et motum brachio
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe hr̃e p̃dcã. St̃ eͥ rustici
assueti ad magͥtudie pondeꝵ
Nõ eͥ ĩbelł gͣuabit eos armoꝵ
sarcina ꝗ assidue tpr̃e pacis
⁊̃ fatigabit cursus uł ductio
tus qui ad hos ⁊ maioros la¬
bores sc̃ ꝯtinue assueti. Rusꝰ
eos nõ affuget ꝑcitas uictus
quib potꝰ aq̃ satisfaciebat ĩ
siti ⁊ grossus panis sufficie¬
bat ad esũ. Ampliꝰ rurales
ñ affligunt᷑ exin comoditate
iacendi uł standi ꝗ solis ano¬
rẽ ñ cimẽt u̾bras n̾ curãt ba¬
mõte. Nã tãto qs mõtẽ timẽ
uidet᷑. ꝙͣto mag̃ delicate ui¬

Expanded text:
maxime praedicta. Sunt enim rustici assueti ad magnitudinem ponderum non enim in bellis gravabit eos armorum sarcina, qui assidue tempore pacis c etiam eos fatigabit cursus vel ductio tus, qui ad hoset ad maiores sunt continue assueti. Rursus, eos non affliget parcitas victus, quibus potus aquae satisfaciebat in siti, et grossus panis sufficiebat ad esum. Amplius, rurales non affliguntur ex incommoditate iacendi vel standi, quimsolis ardorem non timent, umbras non curant, bamortem. Nam tanto quis magis mortem timere videtur, quanto magis delicate vi
Abbreviated transcription (Latin):
que nouit. Ex hiis gͦ negotus
⁊ exip̃is reb dequib loqt᷑ pͣ¬
des qr ea scit cognoscoͣ ⁊ iu¬
dicare. facit fidẽ auditorib.
tur scire assume̾ rõnes ⁊ ar¬
gum̾ta ꝑ que fides fiat audi¬
corib. et qr pͣdentes sciunt¬
ħ face̾ ⁊ qui exstimãt᷑ pͥdẽtes
exstimãt᷑ talia face̾. Io ad hoc
ꝙ aliꝗs ex reb deqb loquit᷑¬

Expanded text:
quae novit: ex ipsis ergo negotiis et ex ipsis rebus de quibus loquitur prudens, quia ea scit cognoscere et iudicare, facit fidem autitoribus.tur scire assumere rationes et argumenta, per quae fides fiat audientibus. Et quia prudentes sciunt facere, et qui existimantur prudentes, existimantur talia facere: ideo ad hoc quod aliquis ex rebus de quibus loquit
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ eͥ cͥca amicos sic̾ cͥca nos ipõe
ut c̾damꝰ eos płs ualere ꝙua
leãt. ⁊ ẽẽ meliores ꝙͣ sint. Qrͣ
si auditores credũt beniuolis
clinãt᷑ ut fidẽ adhibeãt eis
quos putãt amicos ẽẽ. ¶T
fit c̾dulitas exꝑte ipãꝵ reꝵ¬

Expanded text:
amicos sicut circa nos ipsos, ut credamus eos plus valere quam valeant, et esse meliores quam sint. Quare si audotores credunt benivolis inclinantur ut fidem adhibeant eis, quos putant amicos esse. Tertio sit credulitas ex par
Abbreviated transcription (Latin):
cͥditiuus ñ or ip̃m ẽe existẽt̾ ta¬
lem. S sufficit ꝙ uideat ⁊ appa¬
reat tał ẽẽ. Nã hõ iudicat qͦ
lũ bonũ ꝯsiliatorẽ ẽẽ. S adl
ꝙ bonus ꝯsiliator existat nõ
sufficit ꝙ sit apparẽt᷑ bonus

Expanded text:
 ipsum esse existenter talem, sed sufficit quod vodeatur vel appareat talis esse: nam homo iudicat quae lum bonum consiliatorem esse. Sed ad hoc quod bonus consiliator existat, non sufficit quod sit apparenter talis
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝙ bñ ꝑsuadẽs ⁊ ille cui fi
satis apparet quales ꝯsiliato¬
res deceat hr̃e regiã maiesta¬
tem. qr d querẽ tales q sit
boni ⁊ amici ⁊ sapientes. ut
si boĩ sĩt ñ m̃tiant᷑ rõe sui qr
bonis displicet cẽ malũ ⁊oẽ

Expanded text:
i bene persuadens, et ile cui fidsatis apparet quales consiliatores deceat quaerere regiam maiestatem; quia debet quaerere tales sint boni, et amici, et sapientes. Ut si boni sint, non mentiantur ratione sui, quia bonis displicet omne malum, et omne
Abbreviated transcription (Latin):
originẽ expte dicentis. Na
qr dicens cͥdit᷑ eẽ bonus cum
tał m̃tiri nolit. de facili c̾dit᷑
eius dictis. ¶Scdo̾ põt fi cre¬
dulitas auditorib ex ꝑte ip̃oꝵ¬

Expanded text:
originem ex parte dicentis; nam quia dicens creditur esse bonus, cum tales mentiri nolint, de facili creditur eorum dictis. Secundo potest fieri credulitas auditoribus ex parte ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tocies suꝑati ĩ bello saluãt᷑ ho¬
pines cͥalios debellates ꝓni¬
hes cẽnt ad homicidiũ si sci¬
pet se ex eis nullã utilitatẽ
ꝯsecuturos. S ed cũ cogitãt

Expanded text:
ltotiens superati in bello salvantur: homines enim alios debellantes proniores essent ad homicidium, si scirent se ex eis nullam utilitatem consecuturos; sed cum cogitant
Abbreviated transcription (Latin):
ñ st̃ sparsi s sũt corporałr ꝯuũc¬
ti potẽtiores st̃ ad bellãdũ ⁊ mł¬
to mag̾ si se diligũt ⁊ si sit ꝯmĩc¬
ti aĩo ⁊ uolũtare qr de se ip̃is i¬
mag̃ ꝯfident ⁊ erũt uiriliorss
⁊ potẽtiores ad pugnã. Oĩs gͦa
mõ ẽ quedã uis unitiua ⁊ plus
amor unit amãtiũ corta ꝙͣlo¬
ci unitas existentiũ corpoã. er
si unitas loci ⁊ ꝯg̾gatio bellãtiũ
eos potẽtiores redelit amõ quin¬
tas cordiũ uiriliores fac̃. ¶Sep¬
timũ ꝙ fac̾ hostes potẽtiores ad¬

Expanded text:
non sunt sparsi, sed sunt corporaliter coniuncti, potentiores sunt ad bellandum, et multo magis si se diligunt et sunt conincti animo et voluntate: quia de se ipsis magis confident, et erunt viriliores et promptiores ad pugnam. Omnis enim amor est quaedam vis unitiva, et plus amor unit amantum corda, quam loci unitas existentium corpora. Quare si unitas loci et congregatio bellantium eos potentiores facit, amor et unitas cordium eos viriores reddit. Septimum, quod facit hostes pote
Abbreviated transcription (Latin):
sciĩt pugͦtoꝵ adnetũ mag̾ se
cursu. ¶Quĩtũ aũt ẽ debita
⁊ modeata quictatio. Nã qn̾ ho¬
stes st̃ lassati laborib ugiliis
⁊ ĩ ꝯmoditatib aliis si tũc in¬
debite quicuissẽt. Debita gͦ qos
hostes potentiores reddit. ¶Se¬
xtũ qdẽ ẽ amor ⁊ ꝯcordia ip̃oꝵ.
Nã si hostes diuisi aĩo ⁊ uolũta

Expanded text:
sciunt pugnatorum adventum, magis se cursu. Quintum autem, est debita et moderata quietatio. Nam quanto hostes sunt lassati laboribus, vigiliis et incommoditatibus aliis: si tunc indebite quievissent. debita ergi quies hostes potentiores reddit. Sextum quidem, est amor et concordia ipsorum. Nam si hostes divisi corpora
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ gͣ m̃bra sic sue ĩdigẽtie ad¬
garet oculũ ⁊ ccłs dirigeret
manũ ⁊ nͥ pedes po̾tarẽt ca¬
put ⁊ cap̃ dirigeret pedes cõ¬
pꝰ nale ñ poss sb̃̾siste̾. sic qr
nlłs hõ suffic̾ sibi ad iuuẽdũ

Expanded text:
ur membra sic suae indigentiagaret oculum, et oculus dirigeret manum: et nisi pedes portarent caput, et caput dirigeret pedes: corpus naturale non posset subsistere. Sic quia nullus homo sufficit sibi ad vivendum,
Abbreviated transcription (Latin):
defcũs reducit᷑ ad eqͣlitatẽ qr
unꝰ dat pecuniã qͦ habũdat¬
⁊ recipit frum̃tũ quo ĩdiga
alt̾ uͦ tribuit frum̃tũ qͦ afflu¬
ebat ⁊ suscipit pecuĩar qͦ cari.¬
¶ Est gͦ ꝯmutatã iustitia ꝓ¬
ut unus ordinat boã ĩ utili¬

Expanded text:
defectus reducitur ad aequalitatem: quia unus dat pecuniam qua abundat, et recipit frumentum quo indiget. Alter vero tribui frumentum qu affluebat, et suscipit pecuniam qua caret. Est igitur commutativa Iustitia, prout unus ordinat bona sua in utili
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia neget̾ maĩfeste regi ⁊
regͦ ĩfert̃ ĩ iuria¬
maxime decet reges ⁊ pͥncipes
eẽ iuistac. ⁊ in suo regno iustiti¬
am obsuare.

Expanded text:
Iustitia, manifeste regi et Regno infertur iniurimaxime decet reges, et principes esse iustos, et in suo Regno iustitiam observare.
Abbreviated transcription (Latin):
sũmare nõ posst̾. sic ⁊̃ dicere
possemꝰ ꝙ ebriosi płs sperãt¬
lefcĩ ex uino ⁊ exebrietate ã¬
mittẽtes rõnis usũ acceptãt
aliqͦ que nõ ualẽt ꝑfice̾. Cũ
gͦ regiũ offitiũ requirat ho¬
mine pͥdentẽ.⁊ ñ passionatũ
ĩmoderata passione decet re¬
ges ⁊ pͥncipes ñ agg̾di ad
da. ¶Scdo̾ ħ decet eos expte
ppłi sibi ꝯmissi ut płimũ eͥ
expoĩt se ꝑiculo qui agg̾dit᷑¬
arduũ aliqd ultͣ iures si in¬

Expanded text:
. Sic etiam dicere possemus, quod ebriosi plus sperantlefacti ex vino et ebrietate amittentes rationis usum, attentant aliqua quae non valent perficere. Cum ergo regium officium requirat hominem prudentem et non passionatum immoderata passione, decet reges et principes non aggredi aliquid da. Secundo hoc decet eos ex parte populi sibi commissi. ut plurimum enim exponit se periculo qui aggreditur aliquid ultra vires. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sic̾ ꝑ magͣnmitatẽ de¬
bent ẽẽ ꝓmpti ut agg̾diat᷑
ardua ⁊ sperẽt sperãda. sic
derati ut nõ agg̾diant᷑ ad
ultͣ uires ꝓpͥas ut nõ sperẽt
nõ speranda. ¶possumꝰ at̃
duplici uia inuestigare ꝙ¬
nõ decet reges ⁊ pͥncipes a¬

Expanded text:
magnanimitatem debent esse prompti, ut aggrediantur ardua, et sperent speranda: sic derati, ut non aggrediantur aliquid ultra vires proprias. et non sperent non speranda. Possumus autem duplici via investigare, quod decet reges et principes a
Abbreviated transcription (Latin):
seꝗ boã ardua ⁊ magno hono¬
re digna. Qr̃ cũ reges ⁊ pͥn¬
cipes tendere debeãt ĩboã ar¬
dua.⁊ debeãt ꝓuide̾ boã fu¬
tura poͥ ip̃i regno decet eos
eẽ bñ sꝑantes ꝑ magͣnimi¬
m᷑ sꝑem debitã requirũt᷑.¬
¶ uiso quõ reges ⁊ pͥncipe

Expanded text:
 bona ardua et magno honore digna. Quare cum reges et principes tendere debeant in bona ardua, et debeant providere bona futura possibilia ipsi regno: decet eos esse bene sperantes per magnanimid spem debitam requiruntur. Viso, q
Abbreviated transcription (Latin):
leges pone̾ spectat ad eos spa¬
re bonũ. ¶Rursus qr pͥnci¬
pale ĩtẽtũ legũ alegis latore
bonũ diuinũ ⁊ cõe cũ talia sĩt
bona excellẽtia ⁊ ardua nõ
solũ spectat ad reges ⁊ pͥnci¬
pes tende̾ ĩ bonũ. s ⁊̃ deçet
eos tẽde̾ ĩ bonũ arduũ ãpliꝰ
quãto maior ẽ coĩtas tãto
ĩdiget pͥdẽtia ⁊ saniori ꝯsi

Expanded text:
leges ponere, spectat ad eos sperare bonum. Rursus quia principale intentum a legislatore bonum divinum et commune, cum talia sint bona excellentia et ardua, non solum spectat ad reges et principes tendere in bonum, sed etiam decet eos tendere in bonum arduum. Amplius quanto maior est communitas, tanto indige
Abbreviated transcription (Latin):
ac nocte ꝑ lapidai̾as machinas
ĩpugͣri posst̃ mui̾tões obsesse.
tñ ut uideat᷑ quałr in nocte ꝑcu¬
tuit lapides emissi amachinis
sẽꝑ cũ lapide alligãdꝰ ẽ ignis ł
lapidi alligatũ appare̾ potit qͣłr
derosus lapis ẽ ĩfunda machie̾
ĩponẽdꝰ.
lignea ĩpulsa ad muros ciuita

Expanded text:
 lapidarias machinas impugnari possunt munitiones obsessae. Tamen, ut videatur qualiter in nocte percutiunt lapides emissi a machinis, semper cum lapide alligandus est ignis, vel lapidi alligatum apparere poterit qualiter derosus lapis est in funda machinae imponendus. lignea impulsa ad muros civita
Abbreviated transcription (Latin):
foueas uł aliqͦ alio mõ ẽẽ mu¬
uias nũꝙͣ aut ualde de difficili
optinei̾ possĩt. Euenit ⁊̃ płies
ut si muĩtio obsessa ꝑuias sb̃t̃¬
raneas capi possit. obsessi tñ ꝓ
uidẽtes fossioe̾ ĩpediũt eã ne p
ipã fraudulẽt̾ ⁊ ꝑĩsidias deum¬

Expanded text:
foveas, vel aliquo alio modo esse muvias nunquam, vel valde de difficili obtineri possint. Evenit etiam pluries ut si munitio obsessa per vias subterraneas capi possit, obsessi tamen providentes fossionem impediunt eam, ne per ipsam fraudulenter et per isidias devi
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ pũctałr actĩge̾ mediu
int̾ audatiã ⁊ timorẽ declinã¬
dũ ẽ ad audatiã q̃ nimis repu¬
gnat fortitudini ꝙͣ timõ siuo¬
lumꝰ nos ip̃os face̾ fortes. de¬

Expanded text:
ssumus punctualiter attingere medium inter audaciam, et timorem: declinandum est ad audaciam, quae minus repugnat Fortitudini, quam timor, si volumus nos ipsos facere fortes. De
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ ꝑicula bellica. n extactuaq̃
sic sẽtimꝰ ⁊ ỹmaginam̃ lesic̃ẽ
festa ⁊ doloris illatiua. s qr y
uitare possũr sic̃ ꝑicula belli¬
ca. Cũ gͥ difficiliꝰ sic durare ⁊
substine̾ ꝑicula illa q̃ ꝑfuga
nẽda necessitamũ eo ꝙ ꝑfugã
ea uitare ñ possumꝰ difficiliꝰ sb̾¬
stinẽt ꝑicula bellica ꝙͣ alia.
¶Tpicła talia difficiliꝰ substinẽ¬
t᷑ qr ꝑ ea maxĩe app̃hẽdimꝰ mõ¬
tẽ uolẽtã tũ mõs sibi illata
sit ꝑ mutilatioe m̃broꝵ ⁊ ꝑ ĩci¬

Expanded text:
sicut pericula bellica. nec ex tactu aquae sic sentimus et imaginamur laesionem, festa, et doloris illativa. sed quia vitari possunt, sicut pericula belli. Cum ergo difficilius sit durare, et sustinere pericula illa quae per fugam nenda necessitamur, eo quod per fugam ea vitare non possumus; difficilis sustinentur pericula bellica, quam alia.icula talia difficilius sustinentur: quia per ea maxime apprehendimus mortem violentam, cum mors ibi illata sit per mutilationem membrorum,
Abbreviated transcription (Latin):
capło de fortitudĩe ait ꝙ for¬
titudo ẽ cͥca cimores ⁊ auda¬
tias. mag̃ tñ ẽ cĩca timores
repͥmẽdo eos ꝙͣ cͥca audatias
moderãdo ip̃as. ⁊ sb̾dit fortitu¬

Expanded text:
cap. de Fortitudine ait, quod Fortitudo est circa timores, et audacias. magis tamen est circa timores reprimendo eos, quam circa audacias moderando ipsas et subdit Fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
stẽtia. ñ sustinẽt s fugã am¬
piũt. Quidã ãt ñ de leui agg̃¬
diu̾t̾ bellũ. s c̾agg̾ssi fuerit
sustinẽt ⁊ tollerãt picula bello¬
fficile qr difficilliora ⁊ t̾ribili
ciliꝰ ẽ repͥmere timores ꝙͣmo
derare audatias. ¶Rusus quͥ
audẽdo ñ cã difficile ẽ aggͥdi
pugnã sic̃ tollerare ⁊ sustine

Expanded text:
ugam arripiunt. Quidam autem non de levi aggrediuntur bellum, sed cum aggressi fuerint, sustinent, et tolerant pericula bellofficile quia difficiliora, et terribiliocilius est reprimere timores, quam moderare audacias: rursus quia in audendo non tam difficile est aggredi pug
Abbreviated transcription (Latin):
moraliũ scͥbit᷑ ꝙ siqs ualde
ĩpauidꝰ existat ꝙ deũ ñ time¬
at ñ ẽ fortis s ĩsanꝰ. spectat
gͦ ad fortẽ timẽ timẽda ⁊ au
derat at̃ audatias. neqs au¬
dẽdo agg̾diat᷑ ꝙ rõ uetat.¬

Expanded text:
lde impavidus existat, quod Deum non timeat, non est Fortis, sed insanus. Spectat igitur ad fortem timere timenda, et audderat autem audacias, ne quis audendo aggrediatur, quod rat
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾ defensioĩ apta.: Ut infra
patebit. Tał itaq forma ẽ me¬
situs ĩpediat. Nã alñ ꝯtĩgit si¬
tũ illũ ñ pati talẽ formã. Inta¬
li gͥ casu ꝯstruẽda st̃ castra semi¬
quirit disposicio ⁊ aptitudo¬
loci. porta at̃ pͥncipał exilla ꝑte
fienda ẽ q̃ respicit hostes uł cͥ¬

Expanded text:
magis defensioni apta, ut infra patebit. Talis itaque forma est mesitus impediat. Nam contingit tum illum non pati talem formam. In tali ergo casu construenda sunt castra semiquirit dispositio et aptitudo. Porta autem principalis ex illa parte fienda est, quae respicit hostes,
Abbreviated transcription (Latin):
bre. nec tam necessariũ est¬
ĩuenire in bello. fic̾ si debite
ta st̃ castra. Ita ut i castroꝵ
spatia totꝰ excitꝰ securꝰ ꝑma¬
neat. ꝙ ꝙͣdocũq ⁊ undecuq
supueĩetes hostes obsideant.
deb eͥ ex̾citꝰ secũ ferre muiticẽs
ꝯgruas. Ut cũ castͣ face̾ uoluemt¬

Expanded text:
e tam necessarium invenitur in bello, sicut si debite ta sint castra ita, ut infra castrorum spatia totus exercitus securus permaneat, quandocunque et undecunque supervenientes hostes obsideant. Debet enim exercitus secum ferre munitiones congruas, ut cum casti ametari voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
citũ ꝯstrĩgi ⁊ ꝯscipaĩ. ¶ Quarto
cͥca sitũ salubritas aeris. Nã in
ex̾citu nõ solũ cauẽda st̃ uulneã
hostiuĩ. s ut offert se facultas ca¬
uende sũt pestes morboꝵ. ¶de¬
da̾to gͦ q̃ st̃ atrendẽda cͥca situ
castroꝵ declarandũ ẽ quał debe¬
at eẽ eoꝵ forma . uidet᷑ at̾ ue

Expanded text:
citum constringi et constipari. Quarto irca situm salubritas aeris. Nam in exercitu non solum cavenda sunt vulnera hostium, sed ut offert se facultas, cavendae sunt pestes morborum. Declarato ergo quae sunt attendenda circa situm castrorum: declarandum est, qualis debaet esse eorum forma. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
bellica int̾ cet̾a ꝑiculosica̾
gentia adhibenda. Intalib
telis. Inpugꝰ eͥ oio ẽ eligẽdũ
maiorẽ diligẽtiã huisse ꝙ be¬
lla ꝯmissa reqrerẽt ꝙͣ cͥca ipã
ĩ aliqͦ neglexisse. Nã recitat
uegetiꝰ dixisse catonẽ ꝙ ĩ aliiᷤᷤ
reb siꝗd erratũ ẽ põt pꝰmodũ
corrigi. delicta nõ p̃lioꝵ emĩda¬
tioẽ ñ recipiũt s statĩ peã er¬
pugnãtes uł ꝯfestĩ pereũt. uł
infugã ꝯu̾si adeo efficiũt᷑ timi
bellis oĩo est suphabudãdũ ca¬
ĩ aliqͦ casu põt ex̾citui ẽẽ ꝓfi¬
cuũ ne debellet᷑ ab hostib. cõ

Expanded text:
bellica inter caetera periculosiora gentia adhibenda. In talibutelis. In pugna enim omnini est eligendum, maiorem diligentiam habuisse quam bella commissa requirerent, quam circa ipsa in aliquo neglexisse. Nam recitat Vegetius dixisse Catonem, quod in aliis rebus si quid erratum est, potest postmodum corrigi. Delicta veor bellorum emendationem non recipiunt: sed statim poena erpugnantes,vel confestim pereunt, vel in fugam versi adeo efficiuntur timibellis omnino est superabundandum cain aliquo casu potest exercitui esse proficu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ senes ad inuicẽ ꝯ̾gant᷑
sẽp recitãt res gestas quaᷤᷤ
fecert̃. ñ ãt dełcrant᷑ ĩ recitã¬
dores fiendas quas sũt fa¬
cturi eo ꝙ uideãt se mlta fe¬
cisse ⁊ cogitãt se pauca factu¬
ros. Sũt gͦ difficił spei qr ĩ
spando deficuĩt ⁊ pauca se fa¬
cere sꝑanc ¶Sex̾ senes sc̃ ĩ¬
ue̾cũdi ⁊ ĩ erubescitiui. nã se¬
nes qr ĩ lib̾ales st̃ mag̾ cur̃aͭ
de utili ꝙͣ de hoẽsto. mag̾ eͥstu

Expanded text:
cum senes adinvicem congregantur, semper recitant res gestas, quas fecerunt. non autem delectantur in recitando res fiendas, quas sunt facturi, eo quod videant se multa fecisse, et cogitent se pauca facturos. Sunt ergo difficilis spei, quia in sperando deficiunt, et pauca se facere sperant. Sexto senex sunt inverecundi, et inerubescitivi. Nam senes quia illiberales sunt, magis curant de
Abbreviated transcription (Latin):
qͣr una ẽ ĩitlłctu. ut pͥdẽtia. u¬
na ĩuolũtate ut iustitia. qua¬
tuor ĩ irascibłi.s. fortitudo mã¬
suetudo mag̾ficẽtia ⁊ magͦni¬
mitas. Et sex ĩ xupiscibili: ut
Ne gͦ ãs c̾dẽt ñ eẽ aliqͦs alias
bonas dispõnes p̃t̾ uĩtutes enu¬

Expanded text:
quarum una est in intellectu, ut Prudentia: una in voluntate, ut iustitia: quatuor in irascibili, ut Fortitudo, Mansuetudo, Magnificentia, et Magnanimitas. et sex in concupiscibili, ut s crederet non esse aliquas alias bonas dispositiones praeter virtutes enu
Abbreviated transcription (Latin):
mata ñ solu aĩa ñ satiãt nͨ st̃
faciuĩt ĩdigẽtie corporali. põt eͥ
quicqd tãge̾t fieret aurũ. cũ gͦ
qd̾ eẽ ñ posset si aurũ uł cet̾a nu¬
mismata ue̾ essẽt diuitie ⁊ uẽ
satisfacerẽt indigẽtie corꝑali
tũ uõ qr numismata sũt diuitie
in ordine ad aliud. tũ uõ qr di¬
uitie st̃ ex insticutioẽ hoĩu. tũ
qr sũt corporalia ip̃i ĩdigẽtie cõ¬
porali ꝑse nõ sufficiũt ineis ñ
ẽ ponẽda felicitas.ꝙ aũt ĩ naͣli

Expanded text:
mata non solum animam non satiant, nec sunt faciunt indigentiae corporali. potest equicquid tangeret, fieret aurum. Cum ergQuod esse non posset, si aurum, vel cetera numismata, vere essent divitiae, et vere satisfacerent indigentiae corporali. Tum ergo quia numismata sunt divitiae in ordine ad aliud, tum quia sunt divitiae ex institutione Hominum, tum quia cum sint corporalia, ipsi indigentiae corporali per se non sufficiunt, in eis non est ponenda felicitas. Quod autem i
Abbreviated transcription (Latin):
qr ex oĩ ꝑte bellãtes ĩtali bello
uidẽt sibi ymine̾ mõtẽ. Qr̃ si
ccłi bellãtiũ ĩtali pugͦ expłue̾
calcis sic offendũt᷑ ut uide̾ nõ
possic defacili uł ꝑimũt᷑ ab ho¬
cautela ẽ hre młta uasa plena
ex molli sapone q̃ cũ ĩpetu ꝓhi¬
ciẽda sc̃ ad naues hostiũ ⁊ supẽ
loca illa ĩqͥb ꝯtĩgit hostes exi
ste̾ ad defẽdẽdũ naues. Nã uasis
saponẽ liqꝗdũ reddũt᷑. adõ lubca
ꝙ hostes ponẽtes iͥpedes statiz
labũt᷑ ĩaqs. ¶ Est at̾ ⁊ decima
cautela qiͣ pnitiosior oĩb. Nar¬

Expanded text:
 parte bellantes in tali bello vident sibi imminere mortem. quare si oculi bellantium in tali pugna ex pulvere calcis sic offenduntur, ut videre non possint; de facili vel perimuntur ab hocautela est habere multa vasa plena ex molli sapone, quae cum impetu proiicienda sunt ad naves hostium; et hoc super loca illa, in quibus contingit hostes existere ad difendendum naves. Nam vasis saponem lividum reduntur adeo lubrica, quod hostes ibi ponentes pedes statim labuntur in aquis. Est etiam et decima cautela quasi pernitiosior omnibus a
Abbreviated transcription (Latin):
aqs durare pꝰsc̃.: Naute gͥ debr̃
se seio ordĩare ꝯͣ nauẽ hostiũ ⁊
dã pꝰ t̾gũ debẽt aliꝙ emittere
forare faciẽdo iͥ pła foramĩa. q̃
foramĩa ab hostib reꝑari ñ pote¬
rũt cũ ꝑ ip̃a cepit habũdare aqͣ
alia obẜuãda. ut sit iͥ copia lapi
iaciut᷑ cũ ꝗb hostes nimiũ of¬
fẽdũt᷑. S cet̾a talia qr minis pã¬
ticł̾aria st̃ sb̾ na̾ratoẽ ñ cadt̃. suf¬
ficiãt at̃ caucele qͦs tͣdimꝰ erga

Expanded text:
s durare possunt: nautae igitur debent se serio ordinare contra navem hostium, et clam post tergum debent aliquem emittere erforare, faciendo ibi plura foramina, quae foramina ab hostibus reperiri non poterunt, cum per ipsa coeperit abundare aqua, alia observanda, ut sit ibi copia lapidiaciuntur, cumquibus hostes nimium ostenduntur. Sed caetera talia quia nimis particularia sunt, sub narratione non cadunt. Sufficiant ergo ca
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Ut cũ uidẽt se ẽẽ płes hosti¬
bꝰ cũ ilł ũcis capiũt eoꝵ naues
cauo ĩnauali bello ẽ ħ cantela ac¬
ctẽdeda/ ut de calce alba puluiͣ¬
çata hant młta uasa pleã q̃ ex
alto st̃ ꝓhiciẽda ĩnaues hostiũ.
Qbꝰ ex ĩpetu ꝓiectis ⁊fractis ele¬

Expanded text:
tes, ut cum vident se esse plures hostibus, cum illis uncis capiunt eorum naves, ctavo in navali bello est haec cautela attendenda: ut de calce alba pulverizata habeant multa vasa plena, quae ex alto sunt proiicienda in naves hostium, quibus ex impetu proiectis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ s pħ̾m ñ bellamꝰ ut bellemꝰ
s uͭ pacẽ habeamꝰ. ¶ Pot̃ gͦ be¬
llũ exneꝗtia hoĩu ⁊ excupidi¬
tate eoꝵ ordinai̾ ad lucͦ uład
aliq aliã satisfacioẽ ire ł ꝯcupi¬
scẽtie bella tñ siiuste gerãt᷑ ⁊¬
debite fiat ordinãda st̃ ad pacẽ

Expanded text:
sophum non bellamus, ut bellemus, sed ut pacem habeamus. Potest ergo bellum ex nequitia hominum, et ex cupiditate eorum ordinari ad lucrum, vel ad aliquam aliam satisfactionem irae, vel concupiscentiae. Bella tamen si iuste gerantur, et debite fiant, ordinanda sunt ad pacem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceperũt quõ exequẽdũ sit
mãdatũ illd̾. sic ⁊̃ canes sta¬
tĩ cũ audiũt sonitũ ueĩen¬
tis latrãt. nõ distinguẽtes
an ueiens sit amicꝰ uł ini¬
micꝰ. Sic ⁊ ira fac̾. statĩ ẽ cũ
rõ dicit uĩdictã ẽẽ fienda.
statĩ uult curre̾ ut uĩdicta
exequat᷑. ñ expectãs super
dicta illa fiei̾ debeat. Est gͦ
cauẽda ira ĩordinata qr ñ¬

Expanded text:
ceperunt quomodo exequendum sit mandatum illud. sic etiam et canes statim cum audiunt sonitum venientis, latrant, non distinguentes, an veniens sit amicus, vel inimicus. Sic et ira facit: statim enim cum ratio dicit vindictam esse fiendam, statim vult currere, ut vindictam exequatur, non expectans super dicta illa fieri debeat. Est igitu cavenda ira inordinata,
Abbreviated transcription (Latin):
odiũ ẽ appetitꝰ mali sĩpͣ ⁊ ab¬
solute. nã odiuz oppo¬
ira at nõ sic ẽ. nã ira ñ ẽ appe¬
titꝰ mali ẜm se s ĩ ordine ad
iũdictã. põt eͥ diffini ira ꝙ ẽ

Expanded text:
odium est appetitus mali simpsolute. nam odium oppoIra autem non sic: nam non est appetitus mali secundum se, sed in ordine ad vindictam. Potest enim diffiniri ira,
Abbreviated transcription (Latin):
ri possĩt. nã mali sibi ip̃isi¬
nimicant᷑. ⁊ ĩse ipĩs disenti¬
ũt u ibidẽ ĩnuitur. Nã uni
rõe iudicãt ⁊ aliud passion
agũt. Qrͣ cũ ĩ se ipĩs pacẽ i
hãnt de se ip̃is ñ gaudẽt on¬
gnũ gͦ remediũ. Ut ĩ nobis
ipĩs dełctatioẽ ĩueĩamꝰ ẽ fu

Expanded text:
ipsis. Nam mali sibi ipsis inimicantur, et in seipsis dissentiunt, ut ibidem innuitur. Nam unum ratione iudicant et aliud passione agunt. Quare cum in seipsis pacem non habeant, se seipsis non gaudent. Magnum ergo remedium, et ut in nobis i
Abbreviated transcription (Latin):
illã rem uł ñ ꝓduci ad effectũ
uł ꝯfuse uł ĩ ordinate fiei̾: ut
gͦ tollat᷑ ꝯfusio ⁊ in ordinatio
cͥca expediẽtia ciuitati. Utile¬
sq litigio cãpi ⁊ f̾re ⁊ alia fir¬

Expanded text:
illam vel non produci ad effectum, vel confuse et inordinate fieri. ut ergo tollatur confusio et inordinatio circa expedientia civitati, utilsque litigio, campi et terrae et alia fruc
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ inopiã. ¶ Sedã uia ad
mestigadũ hoc idẽ suĩt̾ ex re¬
coĩs hẽditas. Quãto gͦ mag̃
esset dissentio int̾ ip̃os ciues
int̾ quos ñ ẽ tãta amicitia
hessẽt eis cões possessioes.¬

Expanded text:
tiantur inopiam. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumitur ex recommunis haereditas: quanto ergo magis esset dissentio inter ipsos cives, inter quos non est tanta amicitia, si essent eis possessiones
Abbreviated transcription (Latin):
tñ spectat ad ip̃m iactãtias ie¬
prime̾ ꝙͣ derisioẽs moderaẽ
qr ut dictũ ẽ ĩtalib magis
ẽ declinãdũ ĩ minꝰ dicendode
¶Possumꝰ ãt duplicẽ cã assi¬
gͣre qr ĩtalib sẽꝑ ẽ declinãdia

Expanded text:
iactantias reprimere, quam derisiones moderare: quia ut dictum est in talibus magis est declinandum in minus dicendo dePossumus autem duplicem causam assignare quare in talibus semper est declinandum
Abbreviated transcription (Latin):
mõ ĩtalib ẽ ex̾cendũ ĩ plus
s mag̾ ẽ declinãdũ ĩminꝰ dũ
tñ siñ mẽdacio fiat ⁊ ñ nota¬
si adeo aͥs eẽt fortis ⁊ stre¬
de gͥ sũptũ ẽ nꝰ ironie ⁊ derisi¬
onis. qñ as notablit̾ dese mi¬
nora ꝯcedit ꝙͣ sit. Ad uei̾tatꝰ
gͦ spectat nioderare hꝰ derisia¬

Expanded text:
talibus est excedendum in plus, sed magis declinandum in minus: dum tamen sine mendacio fiat, et non notasi aliquis adeo esset fortis et streInde igitur sumptum est nomen ironiae et derisionis, quando aliquis notabiliter de se minora concedit quam sint. Ad veritatem ergo spectat moderare hui
Abbreviated transcription (Latin):
modeãttẽ despectionũ. nõ
cantie ⁊ ĩtendit iactãtias re¬
pͥmẽ. excõseq̾nti at̃ oppoi̾tũ
despectioĩ ⁊ ĩtẽdit despecttẽs
nare ad minꝰ ⁊ dicẽ de se mi¬

Expanded text:
moderationem despectionum: non tantiae, et intendit iactantias reprimere. Ex consequenti autem opponitur despectioni, et intendit despectiones nare ad minus, et dicere de se mi
Abbreviated transcription (Latin):
malũ cũ iã ẽ adeptũ cͥca qd̾
ẽ dolor ⁊ tͥsticia or dełctatoez
⁊ tͥstitiã eẽ pͥncipales passio¬
nes respectu xupiscibilis.
Spes at̾ ⁊timor sc̃ pͥncipalẽ
passioẽs respectu irascibilis
Nã cũ irascibił tẽdat ĩbonũ

Expanded text:
eptum, circa quod est dolor et tristitia oportet delectationem et tristitiam esse principales passiones respectu concupiscibilis. Spes autem et timor sunt principales passiones respectu irascibilis. Nam cum irascibilis tendit in bonum
Abbreviated transcription (Latin):
supiꝰ duodecĩ uirtutes
quaꝵ quatuor erãt qiͣ pͥnci¬
pales ⁊ octo qiͣ annexe. sic ĩt̾
has duodecĩ passioẽs enua̾tas
sequẽdo p̃decessoꝵ doctͥnã dice̾
possumꝰ ꝙ st̃ quatuor pͥnci¬
pales. ut spes. timor. gau¬

Expanded text:
s duodecim virtutes, quarum quatuor erant principales, et octo quasi annexae: sic inter has duodecim passiones enumeratas, sequendo praedecessorum doctrinam, dicere possumus, quod sunt quatuor principales, ut spes, timor, gau
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯcupiscibilẽ ĩ quib existũt.
¶pͦ uia sic pr. nã õs alie pas¬
sicẽs uidẽtur ordinai̾ ad istaᷤᷤ
ut passioẽs sũpte respectu bo¬
ni ordinari uidẽt᷑ ad spe
⁊ gaudiũ. Sũpte at respatu
mali ordinai̾ uidẽt᷑ ad timo¬
rẽ ⁊ tͥstitiã. Nã passio sũpta
respectu boĩ. pͦ ĩcip̃ ab amo¬
re post̾a uadit ĩ desideriũ
ẽ futuꝵ ultĩo at̃ t̾minat᷑ ĩ

Expanded text:
istant. Prima via sic patet. Nam omnes aliae passiones videntur ordinari ad istas; ut passiones sumptae respectu boni, ordinari videntur ad spem, et gaudium, sumptae autem respectu mali, ordinari videntur ad timorem, et tristitiam Nam passio sumpta respectu boni, primo incipit ab amore, postea vadit in desiderium, est futurum: ultimo autem terminatur in
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ab eo qui p̾est ip̃i młtitu¬
dini. uł ab ipã młtitudine. si
tota hiꝰ młtitudo pͥncipet᷑.¬
¶Uiso ꝙ ñ ẽ cuilibr leges con¬
dere/ de leui pateͬ põt lege ñ
ta. xã cũ lex sit ꝙdã mandai¬

Expanded text:
si ab eo qui preaest ipsi multitudini, vel a multitudine, si tota huiusmodi multitudo principetur.Viso quod non est cuiuslibet leges condere, de levi potest patere legem non gata. Nam cum lex sit quoddam manda
Abbreviated transcription (Latin):
oẽs ⁊ ꝑsuasioes ñ dicuntur
legis quelib mandata ⁊ q̃¬
libr monitioes. leges dici
possũt. Scdm quẽ modum
ioquendi. Ut recitat ply pͦ
quisq statuit leges pueris
⁊ uxorib. Uolebat eͥ homer̾
ꝙ monitioes ⁊ pcepta q̃ facit
pat̾ familias uxori ⁊ filiis
⁊ existentib indomo. leges
Nam sicut una p᷑ singłaris
ordinat᷑ ad bonũ domesticu
domesticũ ordinat᷑ ad boꝰ ciui

Expanded text:
tur legis, quaelibet mandata, et quaelibet monitiones leges dici possunt. Secundum quem modum loquendi ut recitat Philosoquisque statuit legis pueris et uxoribus: volebat enim Homerus quod monitiones et praecepta, quae facit paterfamilias uxori, filiis, et aliis existentibus in domo, leges nam sicut una persona singularis ordinatur ad bonum domesticum, domesticum ordinat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdere leges ⁊ regłas agibi¬
liũ ẜm quas intendimꝰ in
pͥncipalit̾ intendat᷑ atota
coĩtate. ut a toto ppło uł apͥn¬
cipante qui debr ẽẽ ꝑsoã pn¬

Expanded text:
condere leges, et regulas agibilium secundum quas intendimus in principaliter intendatur a tota communitate ut a toto populo, vel a principante, quae debet esse p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑuenire potuerit ad notitiã
subditoꝵ. Ad hoc ꝙ lex hãt uiz
obligandi. oz eam̾ promłgatã
ẽẽ. Sed cum alia sit lex naͣlic
alia positiua. alit̾ ꝓpalatur ħ
alit̾ illa. Nam lex naͣlis est a
deo indita incordib nrĩs iõ in
quolib hoĩe hoc ꝓmulgat᷑ ⁊
ppalatur qñ incipit hre̾ roĩs
ꝙ ħ ꝑtinẽt adius naͣle. S lex
humana tũc promulgat᷑ qñ ex¬
terius profertur prolata in scͥ
pes nõ modicũ sollicitari qͦs
leges imponãt ppło cui domi¬
nant̾ ⁊ posꝙͣ excogitauerint
leges imponẽdas. ut hiꝰ lege̾
ui obligandi hãnt debẽt eas
nomulgare ⁊ promłgatas cu¬

Expanded text:
enire potuerit ad notitiam subditorum, ad hoc quod lex habeat vim obligandi, oportet eam promulgatam esse. Sed cum alia sit lex naturalis, alia positiva: aliter propalatur haec, aliter illa. Nam lex naturalis est a deo indita in cordibus nostris: ideo in quolibet homine haec promulgatur et propalatur, quando incipit habere rationis c pertinent ad ius naturale. Sed lex humana tunc promulgatur, quando exterius profertur, et prolata in scripes non modicum solicitari quas leges imponant populo cui dominantur. Et postquam excogitaverunt leges imponendas, ut huiusmodi leges vim obligandi habeant, debent eas promulgare
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtẽpati quib lib feminis sei
miscẽdo expedit eis inire ꝯnu¬
bia. Ut una uxore ꝯtẽti abĩtẽ¬
ꝑantia retrahant᷑. Cũ eͥ xupis&ͥ¬
tias carnis si nimie sĩt rõez peu¬
tiãt ut suꝑiꝰ płies diximꝰ expe¬
dit quiblib uolẽtib uige̾ re

Expanded text:
intemperati, quibuslibet foeminis se miscendo; expedit eis inire connubia, ut una uxore contenti ab intemperantia retrahantur. Cum enim concupiscentiae carnis, si nimiae sint, rationem percutiant, ut supra pluries diximus; expedit quibuslibet volentibus vigere
Abbreviated transcription (Latin):
tudo qr młta talia exꝑimũ
dełctabłia aquib abstinẽdo
tes nͥ bella sit̃ iusta. s fo̾te toto
tp̃r uite hoĩs ñ occũret ei unũ
iustũ bellũ. ñ gͦ sic possumꝰ as

Expanded text:
tudo: quia multa talia experimur delectabilia, a quibus abstinendo tes, nisi bella ista sint iusta. Sed forte toto tempore vitae hominis, non occurrit ei unum iustum bellum. Non ergo sit po
Abbreviated transcription (Latin):
tes ĩregͦ sĩt tenebris igͣrantie
iuoluti spectat ad reges ⁊ p̃n. ua
ld̾ ẽẽ sollicitos destudio lict̾aꝵ.
smo ut ĩ patebit si dna̾tor regͥ
ñ ꝓmoueat studiũ ⁊ ñ uelit
sibi sb̾ditos ẽẽ sciẽtes. ñ ẽ rexs

Expanded text:
tes in regno sint tenebris ignorantiae involuti, spectat ad reges et principes valde esse solicitos de studio litterarum. Immo ut infra patebit si dominator regni non promoveat studium, et non velit sibi subditos esse scientes, non est rex, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes. ⁊ scias. Tyrãpni enĩ
nolu̾t ciues hr̃e pacẽ ⁊ xordi¬
am ad ĩuicẽ. Rursus nolũt
eos eẽ magͣniõs ⁊ iuĩtuosos nͨ
⁊̃ uolũt ipõs ẽẽ sapiẽtes ⁊disci¬
plinatos. Qrͣ aũt tyrãpni p̾dcã
btã ĩpediant ĩciuib iͦ dicetũ.
Sufficiat aũt ad p̾sens scire
tyrãpnidẽ ẽẽ pessimũ pͥncipa¬

Expanded text:
virtutes, et scientias. Tyranni enim nolunt cives habere pacem et concordiam adinvicem: rursus nolunt eos esse magnanimos et virtuosos: nec etiam volunt ipsos esse sapientes et disciplinatos. Quare autem tyranni praedicta bona impediunt in civibus; infra dicetur. sufficiat autem ad praesens scire, tyrannidem esse pessimum principa
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ pͥncipatꝰ regic eo ꝙ si ma¬
xĩe unitꝰ ẽ efficacissimꝰ ad ꝓ¬
ficiẽdũ. sic tyrãpnides ẽ effica¬
cissima ad nocendũ. Monar
pessima. Nã si monarchia ht̃
ĩtẽtioẽ rectã tc̃ ẽ rex ⁊ ẽ op¬

Expanded text:
sicut principatus regis eo quod sit maxime unitus, est efficacissimus ad proficiendum: sic tyrannis efficacissima ad nocendum. Monarcpessima: nam si monarchia habet intentionem rectam, tunc est rex et est op
Abbreviated transcription (Latin):
lint alios molestare. Sollicitaiͣ
gͥ debent re ⁊ pͥn: ne ĩ pedi¬
atur pax reg̾. ut exst̾miẽ¬
t᷑ malefici ⁊corrigãt᷑ delin¬
mit originẽ ex malitia hosti¬
discͥ̾mina n ꝓhibe̾nt᷑ extĩora
ꝑicula. Spectat gͥ ad regis
offitiũ sic sollicitaiꝰ cͥca cim¬
le̾ potẽtiã ⁊ cͥca ĩdustriam
armoꝵ. ut possit hostiũ rabi¬

Expanded text:
si ut semper velint alios molestare. solicitari ergo debent reges et princeps ne impediatur pax regni ut exterminentur malefici, et corrigantur delinmit originem ex malitia hostidiscrimina, nisi prohibentur exteriora pericula. spectat igitur ad regis officium sic solicitari circa civilem potentiam; et circa industriam armatorum, ut possint hostium rabi
Abbreviated transcription (Latin):
strĩgunt᷑ ĩ sc ip̃is quã exstẽ¬
dãt se ad oĩa. Cũ e̾ nlła sit
actio aĩe ĩ qͣ ñ utat᷑ aliqͦ mõ
organo corporeo/ sic̾ ĩ opere
artificiali uai̾ato organo
fit uaĩatio opis. Sic ĩ actio¬
nib aĩe corpore tͣnsmutato
⁊ fit uai̾atio actionu eiꝰ. Cõ¬
pore gͥ ĩfrigidato aiã ꝑ ap¬
petitu ĩclinat᷑ ut sequat᷑
moclũ frigidi et qr frigidũ
restrĩgitur ⁊ ꝯdẽpsat᷑ ⁊ remi¬
trit᷑ ĩ se ipõ. Iõ senes rõne fri¬
giditatis ꝯupiscẽtias hñt

Expanded text:
ntringuntur in seipsis, quam se extendant ad alia. Cum enim nulla sit actio animae, in qua non utatur aliquo modo organo corporeo: sicut in opere artificiali, variato organo sit variato operis; sic et in actionibus animae, corpore transmutato, et sit variatio actionum eius. Corpore igitur infrigidato, anima per appetitum inclinatur ut sequatur modum frigidi. Et quia frigidum restringitur, et condensatur, et remittitur in seipso, ideo senes ratione frigiditatis concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
cut iuuenes qr ĩ eis habũ¬
dãt xupiscẽtie ⁊ passiones
ĩ oĩb tenẽt extremũ ⁊ oĩa
agũt ualde. sic senes qr ha¬
bent passioẽs ⁊ ꝯcupisciãs

Expanded text:
cut iuvenes, quia in eis abundant concupiscentiae et paffiones, in omnibus tenent extremum, et omnia agunt valde: sic senes, quia habent passiones, et concupiscentias
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣhẽda. Orit᷑ ẽ luxuria ex̾
gula.q. filia ex matre. Sigͦ
diximꝰ iuuenes ĩstruẽdoᷤ ẽẽ
ne sĩt gulosi restat dicẽ quõ
ĩstruẽdi st̃ ne sĩt lasciui. Cũ
gͦ oĩs actꝰ uenereus excepto
ctam̃ qr decet patrẽ sic sol¬
licitaĩ erga filios ut sĩt uĩ¬
tuosi. iuuienes ꝯtine̾ nolẽtẽ
tẽpti. In qua aũt etate delr¬
ãt uti ꝯiugio. oñdit ph̾s .uii.¬

Expanded text:
contrahenda. Oritur enim luxuria ex gula, quasi filia ex matre. Si ergo diximus, iuvenes ipsos instruendos esse, ne sint gulosi: restat dicere, quomodo instruendi sunt, ne sint lascivi. Cum ergo omnis actus venereus, excepto ctamen, quia decet patrem sic solicitari erga filios, ut sint virtuosi, iuvenes continere nolentes, ontenti. In qua autem aetate debeant uti coniugio. ostendit Phi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ hñt ĩ disciplinatos gestuᷤ
qui cũ uolũt audire alios o¬
ra tenẽt aꝑta. sic st̃ ĩdiscipli¬
nati ẜm gestꝰ qui t̾ uolunt
erigũt humeros ł faciũt ali
aliqͦ. Sic gͥ disciplinãdi st̃ iu¬

Expanded text:
ergo habent indisciplinatos gestus, qui cum volunt audire alios, tenent ora aperta: sic sunt indisciplinati secundum gestus, qui cum volunt erigunt humeros, vel faciunt alia, viunt. Sic ergo disciplinandi s
Abbreviated transcription (Latin):
nan̾ statĩ qs hre̾ põt finẽ in¬
tẽtũ. Ne gͦ ppt̃ ꝯtinuos labo¬
res deficiat a ꝯsecutioẽ finis
expedit aliqͦs ludos ⁊ aliqͦs
deducticẽs ĩ t̃pone̾ suis cuiͣs
prex hoc aliquã requiẽ reci¬
piẽtes magis possĩt laboa̾e
ĩ ꝯsecutiõe finis. Uñ ⁊ ph̾s oc¬
reqesce̾ ĩfine adepto ⁊ qr ali¬
qñ qs ꝯstituit sibi fine̾ ĩ quo
ñ oĩo ꝓhibeãt᷑ aludis s ut
moderate hãnt ludos hcẽstos
⁊ libales. Nã ludi tũpes ⁊ elo¬
quia t̾pia ⁊ deducticẽs ĩ hone¬
ste ꝓhibẽde st̃ aiuuenib ut

Expanded text:
 statim quis habere potest finem intentum: ne ergo propter continuos labores deficiat a consecutione finis, expedit aliquos ludos et aliquas deductiones interponere suis curis, ut ex hoc aliquam requiem recipientes, magis possint laborare in consecutione finis. Unde et Philorequiescere in fine adepto, et aliquando quis constituit sibi finem, in quo non omnino prohibeantur a ludis: sed ut moderate habeant ludos honestos, et liberales. Nam ludi turpes, et eloquia turpia, et deductiones inhonestae prohibendae s
Abbreviated transcription (Latin):
broꝵ exquib iudicaiͣ posst̃
motꝰ aĩe. uidemꝰ eͥ prudẽtes
⁊ bonos hr̃e gestꝰ ordinatos
et hoẽstos. Cohibẽt eͥ tales su¬
ĩtẽꝑantiã appetitꝰ. Est eͥ hoĩ
necciã disciplina ĩgestib.

Expanded text:
brorum, ex quibus iudicari possunt motus animae. Videmus enim prudentes et bonos habere gestus ordinatos et honestos: cohibent enim sua meintemperantiam appetitus. Est enim homini necessaria disciplina in gestibus.
Abbreviated transcription (Latin):
existentiũ ĩ ip̃o. Si eͥ alicubi
edificare uolumꝰ si ꝯtingat
cͥca regioẽ illa aliqͦs hĩtaẽ
ꝯsideranda sc̃ habitatoꝵ cõpoã
si eis sit color sanꝰ ⁊pulcẽ si
sit ip̃is firma sincei̾tas capi¬
tis si habeãt acutũ uisũ ⁊
purũ auditũ ⁊ uocẽ claram.

Expanded text:
licubi aedificare volumus, si contingat circa regionem illam aloquos habitare consideranda sunt habitatorum corpora, si eis sit color sanus et pulcher, sit ipsis firma sinceritas capitis, si habeant acutum visum, et purum auditum, et vocem claram.
Abbreviated transcription (Latin):
cistãtiã mõtiu ꝯtingit ẽẽ
nõ salubrẽ. Sic eͥ ymaginai
debemꝰ ꝙ sic̾ aqua curres sa¬
nior est ꝙͣ aqua stãs. eo ꝙ a
que stantes ut płimũ ĩcra¬
sant̾. ⁊ putrescũt sic aer re¬

Expanded text:
cumstantiam montium contingit ipsum non esse salubrem. Sic enim imaginari debemus, quod sicut aqua currens sanior est quam stans, eo quod aquae stantes ut plurimum ingrossantur et putrescunt: sic aer re
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis ꝯstructis o ipã eẽ ma¬
gͥfica. ¶uiso qualia debent
ee edificia ꝙͣtũ ad magͥficẽ¬
tiã ⁊ĩdustriã oꝑis restat ui¬
dere qualia ẽẽ debẽt ꝙͣtũ ad
aeris tẽperam̃tu. Tangit ãt
palladius ĩlibro de agricul¬
tura tͥa ex quib cogitare poᷤ¬

Expanded text:
ficiis constructis, oportet ipsa esse magnifica. Viso, qualia debent esse aedificia, quantum ad magnificentiam et industriam operis: restat videre, qualia esse debent, quantum ad aeris temperamentum. Tangit autem Palladius in libro de Agricultura, tria, ex quib
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰ eͥ sc̃ hedifitia possessiones
⁊ numismata. De quattuor
gͦ dicendũ eĩt. delarabit᷑ eͥ
pͦ quales domos reges ⁊pͥn¬
So det̾minabit᷑ de ip̃is pos¬
sessi oĩb. tͦ de nũmis matib
quãto de ministris. ¶Int̃
oꝑis. Ut edificiũ sit subti¬
lit̾ ⁊ debite factu aliud
ẽ tẽꝑam̃tu aeris. Ut sit ĩ

Expanded text:
 sunt aedificia, possessiones, et numismata. De quatuor ergo dicendum erit. Declarabitur enim primo, quales domos, et Secundo determinabitur de ipsis possesisonibus. Tertio de numismatibus. Quarto de ministris. Inter operis, ut aedificium sit subtiliter et debite factum: et
Abbreviated transcription (Latin):
fiat tał ꝯstructio ĩuallib ĩ¬
ut locꝰ ille ĩ quo est edificiũ
ꝯstruẽdũ sit anebulaꝵ tene¬
bris absolutꝰ. Na ĩ aliqͦ ꝑte
terraꝵ uł qr illa ẽ magis pa¬
ludosa. Uł ꝑꝑ aliquã alia
dispositioẽ t̾re mag̃ ⁊ sepiꝰ
obtenebrat᷑ aer ꝑ nebulas

Expanded text:
 constructio in vallibus inut locus ille, in quo est aedificium construendum, sit a nebularum tenebris absolutus. Nam in aliqua parte terrarum, vel quia illa est magis paludosa, vel propter aliquam aliam dispositionem terrae, magis est saepius obtenebratur aer per nebulas
Abbreviated transcription (Latin):
ut si cocurrẽt opõtunitas ꝑ
siłia gesta. dũ tñ illa sint lia¬
ta peciũa lucͣret᷑. ¶Qnta
ris sit uictoria ⁊ medicina¬
ł sit sanitas sĩgłe tñ artes
qiͣ ad peciũa ordinãt᷑. cũ ee

Expanded text:
ut si occurreret opportunitas, per similia gesta, dum tamen illa sint licita, pecuniam lucraretur. Quinta ris sit victoria, medicinalis sit sanitas: singulae tamen artes quasi ad pecuniam ordinantur, cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ qr ei erat magna copia oli
recitat idẽ ẽ de quodã siculo
qui emit totũ ferrũ nũdia¬
rũ ⁊ qr ip̃e solus uẽdebar li¬
cͥbat᷑ pecumã ut uolebat.

Expanded text:
 etiam erat magna copia oleirecitat idem Phil. est de quodam Siculo, qui emit totum ferrum nundinarum: et quia ipse solus vendebat, lucrabatur pecuniam ut volebat.