comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unde & militia ma quasi multitia inde & decẽmilia que greci mutatalittera.
scãrum scripturarũ locis quantũ misterium habent eluc& nonerum frustra
nificitione declarat. Similiter & qua draginta dies quibus mocses & helias &ip¬
sedũs :eruna uerunt sine numerorum cognitione non intelleguntur. Sic & alia
cripturis sacris numeri &istunt quorũ figuras nonnisi notihuri
te soluere possunt: datũ est &iam nobis ec aliqua parte subnumerorũ consis¬
tere disciplina quando horas peream discimus quando de mensium curriculo
disputamus quandospatiũ anni redeuntes agnascemus pernumerũ siquidem
ne condamur instruimur tollenumerum in rebus omnibus &omnia periunt
adime seculo conpotũ & cunsta ignorantia caeca conpletitur nec deferripotest
acereris animalibus quicalculi nesciunt rationem¬
iuiso numerorum deparibus & inparibus nũmerus diuiditur paribus & mpa¬

Expanded text:
unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata littera unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata littera sanctarum scripturarum locis quantum mysterium habent elucet. Non enim frustra nificatione declarat. Similiter et quadraginta dies, quibus Moyses et Helias et ipse Dominus ieiunaverunt, sine numerorum cognitione non intelleguntur. Sic et alii in scripturis sacris numeri existunt, quorum figuras nonnisi noti huius artis scientiae solvere possunt. Datum est etiam nobis ex aliqua parte sub numerorum consistere disciplina, quando horas per eam dicimus, quando de mensuum curriculo disputamus, quando spatium anni redeuntis agnoscimus. Per numerum siquidem ne confundamur instruimur. Tolle numerum in rebus omnibus, et omnia pereunt. Adime saeculo conputum, et cuncta ignorantia caeca conplectitur, nec differri potest a ceteris animalibus, qui calculi nesciunt rationemisione parium et inparium . Numerus dividitur in his paribus et inpa
Abbreviated transcription (Latin):
rthim&i caest disciplina num erorum grecienum numerũ ridi inon de
quam scriptores seculariũ lit terarum inter disciplinas mathe maticas
ided primã essẽ uoluerunt. quõ ipsa ut sit nullam aliam indig& discpina
nuncupant conscripsis se acdeinde anicomaco diffusius esse disposita qut̃apo
sumero numnius nomendedit &asui frequentatione uocabulũ indedit unus
greco nomentrahit grecienim unũ enadicunt sicduo & tres quosilidu&
tria appellant quat tuor uero afigura quad rata nom̃ sumpserunt : quinque
autem non sẽcundũ naturam sed secundũ placitum uoluntatis uocabulũ acciperũ
ab eo qui numeris nomina indidit Sȩc autẽ asqtem ꝗgrecoueniunt : Inmulas
pertrans liuonẽ sicut illi ogdo & nos osto ita illinea nos nouẽ illidecanos decim
distiautẽ decim agreca ahimologia eoqudligent & coniungant insta paceitus nu¬
npuntur sicusque adnonaginta. Centũ uero uocati acantuque est circulum
ducenti aduo centum sicut &ereliqui usque admille Mille autẽ amultitadine

Expanded text:
thmetica est disciplina numerorum. Graeci enim numerum ἀριθμόν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa ut sit nullam aliam indiget disciplinam. autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam; quam apud Numero nummus nomen dedit, et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus a Graeco nomen trahit; Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellant. Quattuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem non secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autenantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
rus magnitudine intelle gatur id est linea aut spatiũ aut solidũ dicitur con
similiter quater narius & quinarius numerilinealis numerus est qui inchoan
amonade linialiter scribitur usque adi finitũ unde alsa ponitur prodi¬
natione linearum quõ hax lit tera unũ significat apud grecos est ita¬
Superficialis numerus est quinonsolum longitudine sese lattudine contin¬
tur ut trigonus quadratus quinq angulis uel circulatus numeri &ceteriqui
semper inplano pede id est superficiae continentur.
Trigonus numerus est ita.
cibus ut sunt
tessere ita.
sperȩ quibus est
ȩqualis undiq
rotunditasita
spericus autem¬
numerus est circula tonumero

Expanded text:
numerus in magnitudine intellegatur, id est in linea, aut spatium aut solidum dicitur continens: numerus in magnitudine intellegatur, id est in linea, aut spatium aut solidum dicitur continens: similiter quaternarius et quinarius numeri. Linealis numerus est, qui inchoans a monade linealiter scribitur usque ad infinitum. Unde alpha ponitur pro designatione linearum, quoniam haec littera unum significat apud Graecos.o Superficialis numerus est, qui non solum longitudine, sed et latitudine continetur, ut trigonus, quadratus, quinqueangulus vel circulatus numeri, et ceteri, qui semper in plano pede, id est superficie continentur. Trigonus numerus est ita.cybi, ut sunt tesserae, ita spherae, quibus est equalis undique rotunditas, sphericus autemqui a circulato numero
Abbreviated transcription (Latin):
superparticularis numerus est quidũ conparatus ad nferiorẽ sibinumerum
fuerit contin&eum multipliciter cõ aliis partibus eius ut uerbi gratia Vinad iuii
dum comparatifuerint continent in sebis terni cũ aliis duabus partibus eus xiiii
a xui. dũ conparatifueriit continent intrasebis seni cũ aliis duabus partib qus
xii. ad nudũ conratifuerint continent eumbis cũ aliis duabus partibus qus
xtaduiii dum conparatfuerint continent intrasẽbis uiii. cũ aliis tribus partibus qus
Submultiple super rationalis numerts est quidũ ad fortionem sibi comparatus fu¬
erit contin&ur ab eomultipliciter cumaliquibus partibus suis ut uerbi gratia
inad untres continent biscum duabus partibus iuis iiiiadxi continentab
tribus partibus suis
Ter tia diuisio totiis numeri numeri ÷. aut discreti sunt ii. aut continoras
numerus est qui coniunstis monadibus contin&ur uerbi gratia ternarius

Expanded text:
merus est qui, dum comparatus ad inferiorem sibi numerum fuerit, continet eum multipliciter cum aliis partibus eius, ut uerbi gratia VIII ad III dum comparati fuerint, continent in se bis terni cum aliis duabus partibus eius; XIIII ad VI dum comparati fuerint, continent intra se bis seni cum aliis duabus partibus eius; XVI ad VII dum comparati fuerint, continent eum bis cum aliis duabus partibus eius; XVIIII ad VIII dum comparati fuerint, continent intra se bis VIII cum aliis triSubmultiplex superpartionalis numerus est qui, dum ad fortiorem sibi comparatus fuerit, continetur ab eo multipliciter cum aliquibus partibus suis, ut uerbi gratia III ad VIII continentur bis cum duabus partibus suis; IIIIcum III partibus suis. De tertia divisione totius numeri . Numeri 1 aut discreti sunt, 2 aut continentes. et reliqui. Continens numerus est, qui coniunctis monadibus continetur; ut verbi gratia ternarius
Abbreviated transcription (Latin):
accipit ex initiosui & nomen seruauit. Nam geo m&rica de terra & demensura
taest: terra enim grece. geuocatur m&ramensura hurus discipli
contin& inseliniamenta interualla magnitudines &figuras & infiguris demensio¬
nes &numeros. De quatripertita duinsione geum&ricae
eum&riae quatripertita diuisio est inplanũ inmagnitudinẽ numer abilem¬
ininagnitudinẽ rationalẽ & infiguras solidas plane figure sunt quȩ & longitu¬
dine & latitudine continentur quȩ sunt iuxta platonẽ numero quinq numera¬
bilis magnitudo est quȩ numeris arthim&ice diuidi potest magnitudines ratio¬
nalis sunt quorũ mensurã scire possimus inrationales uero quorũ mensure quan¬
titas cognita non hab&ur defiguris geo m&ricȩ
species quinque in plano quarũ prima planopede circulus est. : Figuraplana
que uocitur circũ ducta cuius medio punstus est quocunsta conuergunt quȩ cen¬

Expanded text:
coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim Graece γῆ vocatur, μήτρα mensura. Huius disciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones et numeros. De quadripertita divisione geometriae . Geometriae quadripertita divisio est, in planum, in magnitudinem numerabilemin magnitudinem rationalem, et in figuras solidas. Planae figurae sunt, quae longitudine et latitudine continentur, quae sunt iuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, quae numeris arithmeticae dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quorum mensuram scire possumus, inrationales vero, quorum mensurae quantitas cognita non habetur. De figuris geometriae .species quinque in plano. Quarum prima circulus est figura plana, quae vocatur circumducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergunt, quod cen
Abbreviated transcription (Latin):
plicare uerũ &im muluiplicaripotest itauero suisquisq numerus proprictatib:
terminatur ut nullus eorum par esse cuicũ que alteri possit ergo & disparis interse
atque diuersisunt il singuli quiq: finitisunt &omnes infiniti sunt
Deinuentoribus getim&rice a uocabulo eus. Cep m&rice discipline primum
abegiptus repercadicitur quodundinte nilo & omnibus posses soribus eius limo ob
duilis initiũ terre diuiden de perlineas & mensur a nñ artide dit que deindelon¬
gius acumine sapientum per feta & maris &caeli & aris spatia m&iuntur. Nã pro
studiosĩ coeperunt postterre demensionem & caelis patia querer
inter uallo luna aterris aluna sol ipse distar& & usque aduerticẽ caeli quanta se
mensura distenderet sicque inter ualla ipsa celi orbisq ambitũ pernumerũ stadi¬
orum rationi probrabili distinxerunt sedque eeterrȩ demensione haec disciplina

Expanded text:
plicari, verum etiam multiplicari potest. Ita vero suis quisque numerus proprietatibus plicari, verum etiam multiplicari potest. Ita vero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se atque diversi sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infiniti sunt. De inventoribus geometriae et vocabulo eius . Geometriae disciplina primum ab Aegyptiis reperta diciductis, initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit, qui deinde longius acumen sapientium profecti, et maris et coeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studio, sic coeperunt post terrae dimensionem et coeli spatia quaererintervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret, et usque ad verticem caeli quanta se mensura distenderet, sicque intervalla ipsa caeli orbisque ambitum per numerum stadiorum ratione probabili distinxerunt. Sed quia ex terrae dimensione haec disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
inarthimetica primo siqueris conungs
& trema & diuidis & facis medium it puta¬
fac &x tremaesse ui& xii simul iurgisui
faciunt x & viii. partiris media & facis u
que est analogicum arthi medicae ut medius que monadies siperat primus his
superatur ab a tremo superant ẽnim .viii sa̧ cribus monadibus hus superartut ad xui
Secundũ geom&ricum uero itaqueris ex trema multi plicata t antũ faciunt quantũ
a medu diplicata ut putivi axi. multiplicata facieit septuaties depondeus u¬
dia viii. & uii multiplicata tantundem faciunt Secundũ musicã itaq pirtesi¬
perat medius primũ eadempirte superatur medius ab & tremo ut puta u. &uii.d
abus partibus superant quȩ duce partes terciametha oto superatur ab ultima noni
putiueris idem pse nondico uno ad dito augeri sed quã lib& sit magnus e quã lib&
ingentem mulutudinẽ continens in ipsaratione atque scientia numerũ non solũ du¬

Expanded text:
In arithmetica primo sic quaeris. Conjungis extrema, et dividis, et facis medium, utfac extrema esse VI et XII, simul jungis, et faciunt XVIII; partiris media, et facis IX, 128 quod est analogicum arithmeticae, ut medius quod monadibus superat primum, iis superetur ab extremo. Superant enim IX VI, tribus monadibus, iis superantur a XII. 2. Secundum vero geometriam ita quaeris. Extrema multiplicata tantum faciunt quantum et media multiplicata, ut puta, VI et XII multiplicata facient LXXII; meedia VIII et IX multiplicata tantundem faciunt. Secundum musicam ita: Qua parte superat medius primum, eadem parte superatur medius ab extremo. Utputa VI et VIII; duabus partibus superant, quae duae partes tertia media, VIII, superatur ab ultima nona.putaveris, idem ipse non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus, et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione atque scientia numerorum non solum du
Abbreviated transcription (Latin):
qius na candidum n& nigrum sed fuscum uel pallidum: inrelatiuis quoque
ut̃ multa &s paucater eiumqus nec multa necpauca sedmediocria in habitu

Expanded text:
eius nec candidum nec nigrum, sed fuscum vel pallidum. In relativis quoque, eius nec candidum nec nigrum, sed fuscum vel pallidum. In relativis quoque, ut multa et pauca. Tertium eius nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu
Abbreviated transcription (Latin):
cui opponitur sit parum nam sũ periora quȩ dicuntur contraria ita sibiopponun¬
tur ut eorũ non sint quibus opponuntur nec ad ea quociuumq: modo referantur
idẽ iniquitas iustitiae ita contraria est ut nonqus dẽ iustitiae iniqu
nus cicero priuationem uocat. quia oftenditaliquid quẽpiã habiuis se unde pri¬
congruo. Inrẽ ut cecitas iisio iloco cecitatis & uisionis inoculis. Iocus est :
intempore congruo ut infantẽ non dicere si nedentibus eum cuidentes ad huc
xtas paruanegauit ⁊ion eninmꝰspriuatus dentibus quos nondũ habuit. quartũ
a superioribus ideo difert quo illa singł latim dicipos sunt h ax nisi conȩxe dicinon
possunt quo dgenus quartum apud dial&ticos multũ hab& conflistum & ap¬
pellatur ab eis ualde oppositum siquidem &tertium non recipit Nã gillis
quidam habere tertium possunt ut incontrariis candidum &ngrũ tertiũ

Expanded text:
cui opponitur sit parvum. Nam superiora, quae dicuntur contraria, ita sibi opponuncui opponitur sit parvum. Nam superiora, quae dicuntur contraria, ita sibi opponuntur, ut eorum non sint quibus opponuntur, nec ad ea quocunque modo referantur. Siquidem iniquitas justitiae ita contnus Cicero privationem vocat, qua ostendit aliquid quempiam habuisse, unde pricongruo. In re, ut caecitas visio. In loco, ut caecitatis et visionis in oculis locus est. In tempore congruo, ut infantem non dicere sine dentibus eum, cui dentes adhuc aetas parva negavit. Non enim est privatus dentibus, quos nondum habuit. Quartum a superioribus ideo differt, quod illa singillatim dici possunt, haec nisi conexe dici non possunt. Quod genus quartum apud Dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. Nam ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum et nigrum. Tertium
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sint quibus opponuntur ut sapientiaȩ stulticia quod genus in .iII. species diuiditur
Namsunt quedam eius quȩ medium habent e sunt quedam quȩ sine medio sunt
et quedam sunt que habent medium & tamen sine nomine sunt nisuitrũ que ciuo¬
cabulũ creat candidam & nigrum mediũ habent quȩ intereos sepe color pallidus
uel suscus inuenitur sinemodo sunt Quoties unum deduobus accidit ut sanitas uel
infirmitas horum nihil est medium ea autem quorum media sine nomine sunt
ut felix infelix medium habent nonfelix secundũ genus est relatiuorũ quȩ ita
sibi opponuntur ut adse conferantur sicut duplum simplũ hoc solũ oppositorum terqiũ¬
ad duplum Namrelatiuũ felatiuo ita opponitur ut haxc ipsum quo pponitur
aut eus quod pponitur que opponitur quo cumque modo referatur dimȩdiũ
enimopponitur duplo qus quȩ dupli mediũ est sedita illi opponitur ut eussit cui
opponitur sic& parcum opponitur & magnoita ut ipsud parsũ & magnũ

Expanded text:
rum sint quibus opponuntur, ut sapientia stultitia. Quod genus in tres species dividitur. Nam sunt quaedam eius quae medium habent; et sunt quaedam quae sine medio sunt; et quaedam sunt quae habent medium et tamen sine nomine sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidum et nigrum medium habent, quia inter eos saepe color pallidus vel fuscus invenitur. Sine medio sunt, quotiens unum de duobus accidit, ut sanitas vel infirmitas. Horum nihil est medium. Ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix infelix, medium habent non felix. Secundum sibi opponuntur, ut ad se conferantur, sicut duplum, simplum. 4. Hoc solum oppositorum ad duplum. Nam relativum relativo ita opponitur, ut hoc ipsum quod opponitur, aut ejus sit cui opponitur, aut ad id quocunque modo referatur. Dimidium enim opponitur duplo, ejusque dupli medium est; sed ita illi opponitur, ut ejus sit cui opponitur. 5. Sic et parvum opponitur magno, ita, ut ipsum parvum ad magnum
Abbreviated transcription (Latin):
mero subsuperpartionticũ aliquibus partibus suis duabus aut iii aut plurib ut
uerbi gratia incontinentur a xcũ aliis duabus partibus suis .v. ad uiui cũ iuipar¬
tibussuis Subsuper particularis numerus est minor qui contin&ur infortiore
numero cũ alii una parte sua aut media aut tertia. aut .iiii. aut .u. ut uerbi gra¬

Expanded text:
t pluribus; ut t pluribus; ut verbi gratia III continentur a V cum aliis II partibus suis; V a IX cum IV partibus suis. Subsuperparticularis numerus est minor, qui continetur in fortiori numero cum alia una parte sua, aut media, aut tertia, aut quarta, aut quinta; ut verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
ter aquat tuor quater aquinq quinquies ab aliis multipliciter: Super parti¬
cularis numerus est dũ fortior contin& intrase inferiorẽ numerũ circaquem
conparatur similiter & unam partem eius ut uerbi gratia inad duos dũ conpa¬
rati suerint continent intrase ii. & alium unum quime dia parsest duorum¬
iiii adii dum conratifuerint continent ise .iii. & aliũ unum qui est tertia pars
nariũ numerum & alium .i. qui quartapars esse dicitur. quater naruinumeri
R caeũtales superpartiens numerus est quiinsẽ inferiorẽ numerum totũ conti
n& esuperhioc alteras partes eiusduas aut iii. aut quattuor aut .v. aut alias ut
uerbigratia .v. aduidum conparabi serint habent inse quinarios numeros
trinalium & superhoc alias partesqus ii . vi. adiui dum conparatis uerint habent
inse iiii & aliastres partes qus uunad vdum conparatifuerint habent inse y &

Expanded text:
ter, a IIII quater, a V quinquies, et ab aliis multipliciter. Superpartiter, a IIII quater, a V quinquies, et ab aliis multipliciter. Superparticularis numerus est, dum conparatur, similiter et unam partem eius; ut verbi gratia III ad II dum conparati fuerint, continent intra se II et alium unum; 4 ad 3 dum comparati fuerint, continent in se 3 et alium 1, qui est tertia pars narium numerum, et alium unum, qui quarta pars esse dicitur quaternarii numeri, et ceteri tales. Superpartiens numerus enet, et super hoc alteras partes eius duas aut III aut IIII aut V aut alias, ut uerbi gratia V ad III dum comparati fuerint, habet in se quinarius numerus trinarium nuin se quatuor, et alias tres partes ejus; IX ad V dum comparati fuerint habent in se
Abbreviated transcription (Latin):
conparati in ae qualititẽ demonstrant ut ii ad i. ini adui .v. ad iiii.x ad ui
& uniuer siliter maiorminori aut minor mapri huius modidũ compar.iti
fuerit inaequalis dicitur mapor numerus est quihab& in se illũ minorem
numerum ad quen conpiratur & aliquid plus ut uer bi gratia Quinarius nume
rus trinarionumero fortior est eoque hab& quinarius numerus mse trinarium
numerum & alias partesciuas & rediquitales minor numerus est quicontenitur
amiiore atquẽ comnparatur. cũ aliqua partes sui ut ternarius ad quinariũ conti¬
n&ur abeo cima duabus partibus suis multipl& numerus est qui haba in sẽmini¬
rem numerum bis autter aut quat̃ aut mult ipliciter aut uerbi gratia duo ad
unum dicomparatisuerint duple est tres adi triplȩ quat tuor quadru pla¬
& reło e contra submultipl& numerus est quiintra multiplicem contin&ur .bnis
autter aut quater aut multipliciter ut uerbi gratia .i. aduobus bis contin&ur atrib:

Expanded text:
comparati inaequalitatem demonstrant, ut III ad II, IIII ad III, V ad IIII, X ad VI; et uniuersaliter maior minori aut minor maiori huiusmodi dum comparatus fuerit, inaequalis dicitur. Maior numerus est qui habet in se illum minorem numerum, ad quem comparatur, et aliquid plus, ut uerbi grus trinario numero fortior est, eo quod habet quinarius numerus in se trinarium numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor numerus est, qui continetur a maiori, ad quem conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius ad quinarium. Continetur enim ab eo cum duabus partibus suis. Multiplex numerus est, qui habet in se minorem numerum bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter; ut verbi gratia II ad unum dum conparatiet reliqui. E contra submultiplex numerus est qui intra multiplicem continetur bis aut ter aut quater aut multipliciter, ut uerbi gratia unus a duobus bis continetur, a tribus
Abbreviated transcription (Latin):
uehementis simiuenti nubibus serepente inmirserit turbĩ diners inualescentemꝰ exigua¬
que quaerentem nubem quam exciđ auit imp&umꝰ magnamꝰ prescindit ac sic cum orsen¬
damꝰ fragore defertur ad aures quod mirari quis non debeat cumuesicula quam uus
parua magnum tamen sonitum dis polosa emittat cum thonitrua autem si mul& sulgo¬
ra ex primi sed illud celerius uid&ur qui a clarum est hoc autem adaures tardius
peruenire: lix autom quae appar& ante tonitruum fulgo rauoeatar qua eur dixi¬
iius ideo ante uid&ur quiaclarum est lume.per tonitruum autem adaurestar
enim ferire est atq percutere fulmina autem conlis a nubila faciunt taam omni¬
um rerem conlisio ignem ereat ut in lapidibus cernimus uel ad tritum notarut̃
uel insiluis arberum similimodo in nabibus ignis. vnde & prius pabilo sunt det

Expanded text:
ehementissimi venti nubibus se repente inmiserit, turbine invalescente exitumque quaerente, nubem, quam excavavit, impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. Quod mirari quis non debeat, cum vesicula quamvis parva magnum tamen sonitum displosa emittit. Cum tonitruo autem simul et fulgura exprimi: sed illud celerius videtur, quia clarum est; hoc autem ad aures tardius pervenire. Lux autem quae apparet ante tonitruum fulgetra vocatur. Quae, ut diximus, ideo ante videtur quia clarum est lumen; tonitruum autem ad aures taenim ferire est atque percutere. Fulmen autem conlisa nubila faciunt. Nam omnium rerum conlisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, vel attritu rotarum, vel in silvis arborum: simili modo in nubibus ignis, unde et pri
Abbreviated transcription (Latin):
ribus elementis fausus esg q uoesubmen. ifulgus quia tangit. fulgor quia incendit
asi adicitus huris quasi aeris idest quo dper aera ad terras descendrer hnc aut̃
as oleresplend& dumicabs nubor ex alieria solis accipiunt &artus specien fingunt
cisuiarios colores ula dit res quia aqua tenuis aerlucidus & nuber cabiuntes
inradiata ÷. tauarios ereant colores : Pluuae dictae quod fluant quas fliet so
nes duiatir enmsi dos grae a mnarisindlitum quȩcum altius elouatefuerint aut solis
calorẽs olitae aut uiuentorum conpressȩ stllantur interris¬
& aqua quasi glatie idem gelat& aqu& gelus autem quodeo stringatur tellus c̃e

Expanded text:
ius nomina, fulgus, fulgor et fulmen: fulgus, quia tangit; fulgor, quia incendit et est. Et dicitur iris quasi aeris, id est quod per aera ad terras descendat. Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt et arcus speciem fingunt; cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios creant colores. Pluviae dictae quod fluant, quasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terrisies a gelu et aqua, quasi gelaquies, id est gelata aqua. Gelus autem quod eo stringatur tellus
Abbreviated transcription (Latin):
insud dum taratur Ram cumdicimus uigilius seripsit bucolicã ad¬
nuc uro nomen ⁊psescripiit georgicã sicq uariesas ignificaitionis
& fastidium tollit &ornatum inducit. Pi o nomina autẽ aut finita sund
aut infinita finita pronomina dista eo sque difiniunt a c̃icertam ꝑsonã
ut egome enimstatim intelligis infinita dicuntur quȩ non sunt cerzȩperso¬
nȩ deabsentibus enim dicitur & incertis utquis

Expanded text:
ipsum, dum iteratur. Nam cum dicimus: Virgilius scripsit Bucolica, addimus pronomen, ipse scripsit et Georgica; sic varietas significationis, et fastidium tollit, et ornatum inducit. 2. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta, eo quod definiunt certam personam, ut ego. ME enim statim intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim dicuntur et incertis, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
gon ꝗo paratus positiuo presertur illiut doctoruisenim no unt
quarodoshus. Super latiuus eoquod coparatiuo super settur ut dor din¬
mus plusenimseit quam dstor Generaditu sant que gener int eonasculi¬
socum subunog enere enunciat ut hicpiscis estenim incer tisgusꝗin&
ditum quecunstis generibus serurt imn uaulino peretuanio inntietus¬

Expanded text:
b eo, quod comparatus positivo, praefertur illi, ut doctior: plus enim novit quam doctus. Superlativus, eo quod comparativo superferatur, ut doctissimus: plus enim scit quam dsexum sub uno genere enuntiat, ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, qudictum, quia cunctis generibus servit: masculino et femini
Abbreviated transcription (Latin):
idostposses siutuauaposses sionẽ ut euan drius ensis ephighea quio¬
ut magnus phulo sophus dostus homo & plenus estsensus astualia ab actuan¬
cendunt utduxr& cursor nutrit orator. Gentis agente ueniuu utodu
aloco ut suburbanus. Verb alia dicuntur que uerbon ascuntur utdabo
Purrdeimilla quise sonatt sicut participia utdegensomens uerbi s imiba¬

Expanded text:
id est possessiva, a possessione, ut 'Evandrius ensis'. Epitheta, quut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus est sensus. Actualia ab actu descendunt, ut a loco, ut suburbanus. 25. Verbalia dicuntur, quia de verbo nascuntur, ut lector. Participalia, quae sic sonant, sicut participia, ut clemens,
Abbreviated transcription (Latin):
littere ad ponatur:. est enim linea iacens super littẽr aequaliter dusta
litterarum Hax indisciplinu post litteras communes inuenta est
utum quidedicerat litteras per eam rec teloquendirationem sciaT
Gr am matica autem alitteris nomen accipit gramma i enĩ grecu
t ceras uocant Ars uero distaquȩ artis preceptis regulisq consustat

Expanded text:
litterae adponatur. Est enim linea iacens super litteram aequaliter ductalitterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa est, ut iam qui didicerant litteras per eam recte loquendi rationem sciant. Grammatica autem a litteris nomen accepit. Γράμματα enim Graeci litteras vocant. Ars vero dicta est, quod artis praeceptis regulisque consistat
Abbreviated transcription (Latin):
ter praes qui ob uirtutem multarumq artium scientiam trime¬
gistus idẽ ter maximus nomina tus est cur autem in capite canno

Expanded text:
terpres. Qui ob uirtutem multarumque artium scientiam Trimegistus — id est ter maximus — nominatus est. Cur autem eum capite canino
Abbreviated transcription (Latin):
dendus idem &uanitas quiacito solutus est atq subtrac̾tus¬
eth inter pr&atur resurrectio eo quod fratris interfectionẽ natus ẽ.
auasi resurrectionem fratris exmortius suscitar& idem & positio
quia posuit eum dr̃ proabel. e noc iuxta propriae linguae uari¬
&atem homo ueluirdicitur & congruae hoc uocabulũ habuit. de eo
enim scriptum est tunc initium fuit inuocandinomendñi lic& pleriq:
Aebreorum arbitrentur. Quodtunc primum innortrũdnĩ & insimi

Expanded text:
dendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est, atque subtractus. 9. Seth interpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem, et positio, quia posuit eum Deus pro Abel. 10. Enos juxta propriae linguae varietatem, homo, vel vir dicitur. Et congrue hoc vocabulum habuit. De eo enim scriptum est: Tunc initium fuit invocandi nomen Domini. Licet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et simi
Abbreviated transcription (Latin):
głñlis poniuilas cuius et nomnera seituꝵ et cienus Nubilas
adnuben dumabilis. Nemo ab homine tractũs. idestnehomo quod est pronul¬
lo mullus autem quasi neullus Nullus neullus Nicili: compositum est nthilt
otilulo llum autem uarro ait significare med ullam eius ferulȩ quam greci
ac ꝙusꝰ ȩfonuocant & sic dici apudnos nihilum quomodo apud grecos uid &us
Nequam amalo pleriq: distingunt alium pernitiosum alĩ alinguam existiman

Expanded text:
lis, non vilis, cuius et nomen et genus scitur. Nubilis, ad nubendum habilis. Nemo ab homine tractum, id est ne homo, quod est pro nullo; nullus autem quasi ne ullus. Nullus, ne ullus. Nihili conpositum est ex nil et hilo. Hilum autem Varro ait significare medullam eius ferulae quam Graeci ἀσφόδελον vocant; et sic dici apud nos nihilum quomodo apud Graecos οὐδὲ γρῦ. Nequam a malo plerique distingunt, alium perniciosum, alium nugam existiman
Abbreviated transcription (Latin):
et qusdicitur: hȩ e autem cursum rectum aborea inaegi. ptum ferunt : quibusauster
ura ab aeredicta quasi aeria quodlenis sit motus aeris : agitatus enim aer auram
facit Vnde &lucr&ius aeris auras : Altanus quimpelago est perdiriuationem
abalto idest marfuocatus Nam alter est flatus iripis quem diximus auraeram
Ara cerdest : Furbo est uolubilitas uentorum : & turbo dictus aterra deos
uentus consurgitꝰ & terram In cir cuitu mit tit: empestas aut erotem poredi¬
citur sicut ubiq istorio gra fisolent duindicunt eatem pesate aitab stata caeli
magnitudine sui multis diebus oritur uernos autumnali tempore o
fiunt tempestates quando n& plena est a estas n & plena hiems. unde m
& sonfine utrisq: temporis ex coniunctione earum contrari

Expanded text:
Latine dicitur. Hae autem cursum rectum a Borea in Aegyptum ferunt, quibus Auster Latine dicitur. Hae autem cursum rectum a Borea in Aegyptum ferunt, quibus Auster t Altanus. 17. Aura ab aere dicta, quasi aerea, quod lenis sit motus aeris. Agitatus enim aer auram facit, unde et Lucretius: Aereas auras. 18. Altanus, qui in pelago est per derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus in ripis, quem diximus Auram. Nam Aura terrae est. 19. Turbo est volubilitas ventorum, et turbo dictus a terra quoties ventus consurgit, et terram in circuitum mittit. 20. Tempestas autem pro tempore dicitur, sicut ubique historiographi solent, dum dicunt ea tempestate; aut ab statu coeli, quia magnitudine sua multis diebus oritur. Verno autem, et autumnali tempore, 120 quam maximae fiunt tempestates, quando nec plena est aestas, nec plena hiems, unde medium et confine utriusque temporis ex conjunctione aerum contrario
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗfricus a propria regione uocatus : mafrica enim: initium flandi su umit : Corus est
qui ab occidente aestiuo flat : & uocatus chorus quod ipse uentorum circulum daudao
uaquasi chorum faciat hic anten caurus dictus: quem plerisq ar gestendicunt nonim
prudens uulgus a grestem: Septemtriodictus eo quod a circulos septem stellaruro corꝰ¬
irgit : qua euertentes emundo resupinato capite ferriuidentur: irciu
A quilo dictus eo quoda quas stringat & nubes dissip&: est enim gelidus uentus &sieeus
idem &boreus quia perboreis montibus flat : inde enim origo elusdem uentiese
e & frigidus est : Natura enim omnium septem trionalium uentor un
& sic cut australium humida & calida : ex omnibus autem uentis duo cardinales sũt
septentrio & auste &hesia e autem flabra aquilonis sunt : quibas uon cerendnoius
Et quoderto anni tempore flatus agere incioiuns: Nenatos errigr ece bennis

Expanded text:
fricus, a propria regione vocatus. In Africa enim initium flandi sumit. 10. Corus est, qui ab Occidente aestivo flat, et vocatus Corus, quod ipse ventorum circulum claudat, et quasi chorum faciat. Hic antea Caurus dictus, quem plerique Argesten dicunt, non ut imprudens vulgus Agrestem. 11. Septentrio dictus, eo quod a circulo septem stellarum consurgit, quae vertente se mundo resupinato capite ferri videntur. 12. C119 13. Aquilo dictus, eo quod aquas stringat et nubes dissipet. Est enim gelidus ventus, et siccus. Idem et Boreas, quia ab Hyperboreis montibus flat. Inde enim origo ejusdem venti est, unde et frigidus est. Natura namque omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. 14. Ex omnibus autem ventis duo cardinales sunt: Septentrio, et Auster. 15. Etesiae autem, flabra Aquilonis sunt, quibus nomen inditum est, quod certo anni tempore flatus agere incipiunt, ἐνιαυτὸς enim Graece, annus
Abbreviated transcription (Latin):
uocaNT ipsos & castores existimant quo sdum uenatores secuntur ipsi sibi
testiculos adimunt : Aranea uocatur eo quod aeris infusione infrondibus
nutriatur: Sericum dictum qr id seres primi miserunt. uermiculi uiibinas¬
ci perbibentur: aquibus haeo circum arborss filaducuntur uermes at̃
ipsi grece bombices nominantur: plo¬
placium est stuppa & quasi cras se
tu doserci& est grecum nomen:¬

Expanded text:
vocant. Ipsos et castores existimant, quos dum venatores secuntur, ipsi sibi vocant. Ipsos et castores existimant, quos dum venatores secuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocatur eo quod aeris infusione in frondibus nutriatur. Sericum dictum quia id Seres primi miserunt; vermiculi enim ibi nasci perhibentur, a quibus haec circum arbores fila ducuntur; vermes autem ipsi Graece βόμβυκες nominantur. Plactudo serici, et est grecum nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ari&um rubris & expellibus iacintinis: Cilicia arabes nuncupant ua¬
lomenta pilis caprarum contexta ex quibus sibi tentoria faciunt Delaiis
ana a laniando idest auellendo uocata
lno & uellus dictum ꝙͣ prius. lanae uellerentur non conderentim
l.inum exterraoritur deflexumq: nomen ei agreco ꝑlinum greci
linarium dicunt siue quod sit molle & lene. Stuppauero cannabiest
siuelini haec secundum antiꝗ orto grafiam s tuppadiota ꝙ e
rimen auium stupentur unde & stippatores dicuntur qui inallis
tom componunt: Tementum appellatum ꝙ aut infilo aut intela
tumeut nec subtilitacem habeat. Cannabum a similitudme canna
uocatum siue a greca &himo logia pilli cannabum. cannab In uocant:
Bis sum genis est quod dam lini nimium candidi & mollissimi
quod greci paten uocant Fibrinum lana est animalium quos fibras

Expanded text:
arietum rubris et ex pellibus iacintinis. Cilicia Arabes nuncupant vearietum rubris et ex pellibus iacintinis. Cilicia Arabes nuncupant velamenta pilis caprarum contexta, ex quibus sibi tentoria faciunt. De lanis . Lana a laniando, id est a vellendo, vocata: hinc et vellus dictum, quod prius lanae vellerentur, non tonderentur. Linum ex terra oritur, deflexumque nomen eius a Graeco; nam linum Graeci λινάριον dicunt; sive quod sit molle et lene. Stuppa vero cannabi est sive lini. Haec secundum antiquam orthographiam stuppa dicta, quod ex ea rimae navium stipentur. Unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam conponunt. Tomentum appellatum quod aut in filo aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat. Cannabum a similitudine cannae vocatum, sive a Graeca etymologia; nam illi cannabum κάνναβιν vocant. Byssum genus est quoddam lini nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. Fibrinum lana est animalium, quos fibros
Abbreviated transcription (Latin):
pluma siue tumento quo molliores. calidioresq sint : Tapp& a dicta
quod pedibus primum strarentur quasi tappedia: Si plata pp&a ex
cn antelia rͦpro operiendis mensis s̃ quae ut non en issud Indigat olĩ
tergendis manibus prȩbebantur orre aenuiuis & epularum appo¬
sitarum sunt quasi manupiae atque obid nominatae. cuius diminutiã
num grecum est : Facis tergium & manitergium atergendo faciem ũ mo¬
nus uocatum ueladicta ꝙͣ obiectd suo interiora domorum uelent Aule
uelapicta & grandia q̃ ideo aula eadicta sunt ꝙͣ primum inaula attalirs
siae cui successit populus romands inuenta sunt: Cortin
idest uelade pellibus qualia in ex ođo leguntur a quibus tebernaculum extrine¬
cus tegebatur. dictie at̃ cartinae a corpis eo quod prius expellibus fuissent
facuce unde & in auer tabernaculo legis iubear cartinas fieri expellibus

Expanded text:
pluma sive tomento, quo molliores calidioresque sint. Tapeta dicta pluma sive tomento, quo molliores calidioresque sint. Tapeta dicta quod pedibus primum strarentur, quasi tapedia. Sipla tapeta ex . Mantelia nunc pro operiendis mensis sunt; quae, ut nomen ipsud indicat, olim tergendis manibus praebebantur. Mappae convivii et epularum appositarum sunt, quasi manupae, atque ob id nominatae; cuius diminutivum o dictae. Sabanum Graecum est. Facietergium et manitergium a tergendo faciem vel manus vocatum. Vela dicta quod obiectu suo interiora domorum velent. Aulaea vela picta et grandia; quae ideo aulaea dicta sunt quod primum in aula Attali regis Asiae, cui successit populus Romanus, inventa sunt. Cortinae sunt aulaea, id est vela, de pellibus, qualia in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coreis, eo quod prius ex pellibus fuissent factae. Unde et in eodem tabernaculo legis iubetur cortinas fieri ex pellibus
Abbreviated transcription (Latin):
instolac polluerint pudititiam erat in apud ueeres signum mer&riciae
uestis nunc inspania honestatis: Peristrum pallgolumest quous que
hodie arabiae & mesopotamiae mulieres uelantur quibus haestatutis simo
teguntur umbraculo dequo inesaia
R noboladium amictoriũ lineum feminarum quohumeri operur
uari&ate distinguitur dictumat̃ quod & instratu & in amictu aptas
teatris uocatas quidam existimant Cum in egrediebantur deludi presu¬
bulo iuuenes horum uela mento tegebant caput & faciem quisol& eribsi¬
cere quilupanar in crauerit: Galnapes pulcra sunt ornamenta
leccorum dicta q in his fulcimur idest sustenemur ũ quod toros fu¬
ciant siue caput qͣreclinatoria uulgus appellat : Ceruicala ateq
ponantur subceruice ũ cubito: Pxluillus dictus apuluinar quiest di¬
uitum lectuf: Culcitae uocatae quod calcentur idest faorcicotur

Expanded text:
in stola polluerent pudicitiam. Erat enim hoc apud veteres signum meretriciae in stola polluerent pudicitiam. Erat enim hoc apud veteres signum meretriciae vestis, nunc in Hispania honestatis. 6. Theristrum, palliohodie Arabiae et Mesopotamiae mulieres velantur, quibus in aestu tutissimo teguntur umbraculo. De quo in Anaboladium amictorium lineum feminarum quo humeri operiunvarietate distinguitur: dictum autem quod et in stratu et in amictu aptus theatris, vocatos quidam existimant: quum enim egrediebantur de ludi prostibulo iuvenes, horum velamento tegebant caput et faciem; quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod in his fulcimur, id est sustinemur, vel quod toros fulciant sive caput; quae reclinatoria vulgus appellat. Cervicalia autem eo quod ponantur sub cervice vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinar, qui est divitum lectus. Culcitae vocatae quod calcentur, id est farciantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Damiculum unde &appell&: Peplumma tronale palleum expurpura
atum cuius simbriae aurer staminis summitate rer
Palla est quadrum palleum muliebris uestis deductum usque aduestigia qͦd
ad fixis in ordinem gemmis & palladicta anoti ta auto id est a nobilitate
quȩ est circafinem huius modi indumenti siue quod rugis ui brancibus sinua¬
tacris p&u¬
p&ur : Stola matronale operimencum qͣ cooperto capite &sca¬
pula adextro in lebuum humerum mitt&ur stola at̃ grece uocatur
quod super emictatur idem & recinium latino nom ine appellatum eoꝙ
dimidiaei: pars rero reicitur ꝙͦ uulgo mauortem dicunt uocatum ãt̃
ma uortem quasi martem : signum n maritalis dignitatis & potestatis
in eo est. caput in mulieris uir est inde & supercaput mulieris est:
Amiculum est mer&ricum palleum lineum hano apud u&eres matrons
in adulterio depraebensae Induebantur ut intalia amicula potius quam

Expanded text:
amiculum; unde et appellatum. Peplum matronale pallium ex purpura signatum, cuius fimbriae aurei staminis summitate resplendent. Palla est quadrum pallium muliebris vestis, deductum usque ad vestigia, quod ad fixis in ordinem gemmis. Et palla dicta ἀπὸ τοῦ πάλλειν, id est a mobilitate, quae est circa finem huiusmodi indumenti; sive quod rugis vibrantibus sinuata crisp Stola matronale operimentum, quod cooperto capite et scapula, a dextro latere in levum humerum mittitur: stola autem grece vocatur, quod superemittatur. Idem et ricinium latino nomine appellatum, eo quod dimidia eius pars a retro eiicitur, quod vulgo mavortem dicunt, vocatumque Mavortem quasi Martem. Signum autem maritalis dignitatis et potestatis in eo est. Caput enim mulieris vir est: inde et super caput mulieris est. Amiculum est meretricum pallium lineum. Hoc apud veteres 461 matronae in adulterio deprehensae induebantur, ut in tali amiculo potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
pere : orbi uocantur. Orfani qui & pupilli illutenim grecum nomen est hoclati¬
numnam & in psalmo ubi legitur pupillo tueris adiutor grecus hab& orfano
Puberes apube id est apudenda nuncupati quod ha& loca tunc primum lanuginẽ
inducunt quidam autem examnis pubertatem ex istimant id est eum pubere messe
autem puberẽ esse qui & exabitu corporis pubertatem ostenda & generare
iam possit. Puerperȩ sunt quae annis puerilibus pariunt unde &oratius
Bantur uel quod primum pueros pariunt. Adulescens dictus eo quod sit adgig¬
nendum adultus siue crescere & augeri. Iuuenis uocatus quod iubare posse in¬
cipit ut inbubus iuuenci cum auitulis discerserint : estenim iuuenis in ipso a&a¬
tis in cremento positus & ad auxilium praeparatus nam lubare hominis est
opus quꝗd conferentis sicut autem tricensimus perfecte a&atis est annus
in hominibus Itai pecodibus ac iumentis tertius robustissimus : Vir nuncu¬

Expanded text:
eri orbi vocantur orphani, idem qui et pupilli; illud enim Graecum nomen est, hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legitur10, 14: 'Pupillo tu eris adiutor,' Graecus habet ὀρφανῷ. Puberes a pube, id est a pudenda corporis, nuncupati, quod haec loca tunc primum lanuginem ducunt. Quidam autem ex annis pubertatem existimant, id est eum puberem esse autem puberem esse qui et ex habitu corporis pubertatem ostendit et generare iam possit. Puerperae sunt, quae annis puerilibus pariunt. Unde et Horatuod primo partu gravantur, vel quod primum pueros pariunt. Adolescens dictus, eo quod sit ad gignendum adultus, sive a crescere et augeri. Iuvenis vocatus, quod iuvare posse incipit; ut in bubus iuvenci, cum a vitulis discesserint. Est enim iuvenis in ipso aetatis incremento positus, et ad auxilium praeparatus. Nam iuvare hominis est opus aliquod conferentis. Sicut autem trecesimus perfectae aetatis est annus in hominibus, ita in pecudibus ac iumentis tertius robustissimus. Vir nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
st secr&um uel intus positum hu inter omnes sensus uiciniores
existunt inoculis enim omnementis iudicium est Vnde & animȩ pertun¬
batio uel hilaritas ioculis appar& oculi autem idem & lumina & dic¬
talumina quod ex eis lumenmanat uel quod exiitio sui clausam teneant
lucem aut extrinsecus acceptam uisui praeponendo refundant
aplla est punctus medius oculi inqu&uis. ẽ uidendi. ubi quia parbȩ ina¬
gner nobis uidentur. propterea płpillae appellantur nam paruuli

Expanded text:
est secretum vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores est secretum vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis enim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina. Et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo refundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi; ubi quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli
Abbreviated transcription (Latin):
crines eo quoduĩtis discermantur Unde & discriminalia dicuntur & quibus diui¬
se religantur : Tem pora sunt quae caluoriae dextraleuaq: subiacent quae
idesic nuncupantur quia mouentur Ipseq mobibãte quasi tempora. Quibusdõ
Interuallis mutantur Gacies dicta abeffigiae ibi est enim tota figura ho¬
minis & unius cuiusq personȩ cognitio Vultus uero dictus eo quod per eũ
animi uoluntas ostenditur. secundum uolunta tem eius enim inuarios motos
mutatur unde & differuat sibi utraque nam facies simplicrier accipitus
deunius culusque naturali aspectu. uultus autem animorum qualnatẽ
significat s. rđs ab oculorum foraminibus nominata est ha&e linago
quaedam animi mentisqmotum speciuesua exprimit dum uell& auel
tristis est. Oculiuocati siue quia eosciliorum tegmina occolunt n equa
incȩdentis iniuriae offensione ledantur siue quia occultum lumen haber

Expanded text:
crines eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divicrines eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae religantur. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subiacent. Quae ideo sic nuncupantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi tempora quibusdam intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniuscuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus, eo quod per eum animi voluntas ostenditur. Secundum voluntatem enim in varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque. Nam facies simpliciter accipitur de uniuscuiusque naturali aspectu; vultus autem animorum qualitatem significat. Frons ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occulant, ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, sive quia occultum lumen habeant, id
Abbreviated transcription (Latin):
naturam datam Nam quod uidendum est oculis capitur Quod audiendumẽ
auribus: mollia & dura tactu estimantur. Gapor gustu odor naribus ac¬
citur Primapars corporis capud tantun datumq illi hoc nomen eo quod
sensus omnes & nerui in deiitium capiant atq: exeo omnis uigendi causa
oriatur ibienim omnessensus appar& Vnde ipsius animae quae consulit
corpori quodam modo personam gerꝗ. Vestix ea pars qua capilli capitis
colliguntur &inqua caes aries uertitur unde & nuncupatur. Caluaria
ab ossibus calus dicta perde fas ũ onem & neutra liter pronuntiatur Oꝑcip¬
tium capitis pars posterior quasi contra capitium uel quod sit capitis seeror sum
Capilliuocati quasi capitir pilifacti ut̃ decorem praestent & cerebrum aduer¬
sus frigus muniant atq: asole defendant Pilos autem apelle qͣua prodeunt
sicut & pild̃ dicitur apila ubi pigmentum contunditur. Cesaries aceden do uo¬
cata ideoq: tantũ uirorũ ẽ uirũ enĩ tonsũ dec&. mulierem non dec&¬

Expanded text:
naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est, auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoque tantum virorum est. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. C