comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Recedite. ñ ÷ mortua puella : sed dormit. Ecce dormire dic̃. quã supͣ moetuã pat̾
ñtiauerat. Et sic̃ aliuꝰ euũgłista exp̃ssiuꝰ refert. dũ heç agunt᷑ inina. a seruis mor¬
tua asserit᷑ dicentib. Noli uexare magistrũ. mortua ÷ enĩ puella. Mira dĩ
dispensatio. Ecce duo dennis ista deflux̃ ad mortẽ. dũilla cocius resurrex̃ in uitã
Quo nimirũ numero ñ tẽpꝰ humanȩ uitȩ ẽ cludit᷑. sȩd annꝰ duodecĩ distine¬
plenitudinẽ cõm̃dat. Ueñ inqͥt plenitudo tẽporis. misit ds̃ filiũ suum
Quinimirũ ad ueniens. credentib uitã reddidit: incredulos uͦ decrusit
in mortẽ Eos uidelic& qͦs ꝑfidia iudeoꝵ int̾emit. Recte serui appel¬
lant᷑. qͥ nolunt uexari xpm ut ad defunctã synagogã ueniat: magistrũ
eũ legis ȩstimantes: lic& mortuã ꝓñtient. eoqͦd ꝑdideruit spẽ resur recti¬
onis. & nolunt acdeũ redire. Constat gͥscribas & phariscos dm̃ in corpore

Expanded text:
 mortuam pater nuntiarat. Et sicut alius evangelista expressius refert, dum haec aguntur in via, a servis mortua asseritur dicentibus: Noli vexare Magistrum, mortua est enim puella. Mira Dei dispensatio! Ecce duodenis ista defluxit ad mortem, dum illa coaeva resurrexit in vitam. Quo nimirum numero non tempus humanae vitae concluditplenitudinem commendans: Venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Qui nimirum adveniens credentibus vitam reddidit, incredulos vero detrusit in mortem; eos videlicet quos perfidia Judaeorum interemit. Recte servi appellantur qui nolunt vexari Christum, ut ad defunctam Synagogam veniat; Magistrum eum legis aestimantes, licet mortuam pronuntient, eo quod perdiderint spem resurrectionis, et nolunt ad eum redire. Constat igitur Scribas et Pharisaeos Deum in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
labia & gustꝰ. insurdo uͦ aures purgant᷑. & aperit᷑ auditꝰ Inceco nãq
tenebrarũ caligo discutit᷑ & in lustrat᷑ uisus. Porro in leꝓso fȩtor nariũ
reicit᷑. & pulchritudo tocuiꝰ corporis inducit᷑ : ut sit c̾fessio in loquela
pulchricudo uͦ in reparatione decõris. Deinde febricitante socru tactꝰ
in manib purgat᷑. reddit᷑ mitigato mare. ut cũ xp̃o suffocatis hostibus
quãtociuꝰ ad patriã reuehat᷑. Talia qͥdẽ & huiꝰce modi diligens ꝑscruta¬
tor enucleaciuꝰ ꝑpende. & u deb̾ qͦd nec c̾dusio sine sagram̃to. nec uir¬
tutes sine mysterio. nec doctrina sine narrationis intelligentia pede¬
tentĩ dũ ad huc tenera indiscipłoꝵ cordib fides enutrit᷑ & c̾cinuatim
describunt᷑. Sed qͥ a c̃cludit᷑ ab initio p̾dicationis xp̃i periocha sacra¬
m̃ti. uelĩ c̃cludat᷑ & liber explanationis. ut in pͥncipio acsi nouȩ narra¬

Expanded text:
labia et gustus, in surdo vero aures purgantur, et aperitur auditus. In caeco namque labia et gustus, in surdo vero aures purgantur, et aperitur auditus. In caeco namque tenebrarum caligo discutitur, et illustratur visus. Porro in leproso fetor narium rejicitur, et pulchritudo totius corporis inducitur, ut sit confessio in loquela, pulchritudo vero in reparatione decoris. Deinde febricitante socru tactus in manibus purgatur, redditur mitigato mare, ut cum Christo suffocatis hostibus, quantocius ad patriam revehatur. Talia quidem et hujuscemodi diligens perscrutator enucleatius perpende, et videbis quod nec conclusio sine sacramento, nec virtutes sine mysterio, nec doctrina sine narrationis intelligentia pedetentim, dum adhuc tenera in discipulorum cordibus fides enutritur, et continuatim describuntur. Sed quia concluditur ab initio praedicationis Christi periocha sacramenti, velim concludatur et liber explanationis, ut in principio ac si novae narra
Abbreviated transcription (Latin):
& linguȩ obligatio. septẽ cõnumerantͥ : sicuti & inoratione cdñica p̾ces
sub eodẽ numero c̃stituunt᷑. Ac ꝑ hoc si animaduertas omĩa diuinis c̾cinunt
sacram̃tis. ut & denariuꝰ numero respondeat in ꝑsonis. octonariuꝰ autem
in morboꝵ generib qͥadũsimul duo paralitici iungunt᷑. in eisdẽ una in¬
firmitas curat᷑ Rursꝰ cũ duo demoniaci sanant᷑. unꝰ hostis expellitur
Ubi dũ septẽ & octo atq decẽ gradatĩ dinoscunt. sacratꝰ hinc inde reddit᷑
numerꝰ. & mysterioꝵ uirtꝰ uberiuꝰ aꝑit᷑. Porro qͦd mare tẽpestate ꝑmotũ
uerbo serenat᷑: fit ut om̃s cũ xp̃o sanitati reddit. possint ꝑtingere
sito. legiones demonũ cũ siuib qͦs tenebant in mare demerguntur
Ut dũ uerꝰ isrł ad patriã reuehit᷑: ȩqͥtatꝰ pharaonis medus obuoluatur
fluctib. Et mira dĩ dispensatio. ut totꝰ homo curet᷑ agit᷑ Nã in muto

Expanded text:
et linguae obligatio, septem connumerantur, sicuti et in oratione Dominica preces et linguae obligatio, septem connumerantur, sicuti et in oratione Dominica preces sub eodem numero constituuntur. Ac per hoc si animadvertas, omnia divinis concinunt sacramentis; ut et denarius numero respondeat in personis, octonarius autem in morborum generibus; quia dum simul duo paralytici junguntur, in eisdem una infirmitas curatur. Rursus cum duo daemoniaci sanantur, unus hostis expellitur. Ubi dum septem, et octo, atque decem gradatim dignoscuntur, sacratus hinc inde redditur numerus, et mysteriorum virtus uberius aperitur. Porro quod mare tempestate permotum verbo serenatur, fit ut omnes cum Christo sanitati redditi, possint pertingere m transponitur. Quo transposito, legiones daemonum cum suibus quos tenebant, in mare demerguntur. Ut dum verus Israel ad patriam revehitur, equitatus Pharaonis mediis obvolvatur fluctibus. Et mira Dei dispensatio, ut totus homo curetur, agitur. Nam in muto,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectiuꝰ in sublimiorib: erudiunt᷑. Deor sũ uͦ decẽ curationes diuinitꝰ exhibent᷑.
ut qͦ uexabant᷑ numerõ plagarũ. eodẽ releuarent᷑ medicamine salutis
Hinc fortassis dr̃. curans omnẽ languorẽ. qͥa in his exẽplũdedit cociuꝰ sam¬
tatis. dũ omĩa daloꝵ genera curasse pmonstrat᷑. Ti eprã scilic& inmundi¬
tiarũ. paralisin dissolutionis. febrẽ incendu. demonis uexationẽ. fluxũ
infidelitatis. mortis incursũ. cecitatẽ ignorantiȩ. surditatẽq & nodũ lin¬
guȩ loquendi. Quȩ si diligent᷑ inspitias. pͦst octo doctrinȩ beaticudines
ꝓpt̾ea totidẽ curationũ genera secunt᷑. ut sit sens ẽ uidencior qͥcũq hasocto
beatitudines animo c̃pleuerit. omnẽ sanitatẽ recepisse. omnẽ ase infirmi¬
tatẽ euaduasse Qõe nimirũ sigͥna si duo inunũ iungunt᷑. surditas uidelice

Expanded text:
perfectius in sublimioribus erudiuntur. Deorsum vero decem curationes divinitus exhibentur, perfectius in sublimioribus erudiuntur. Deorsum vero decem curationes divinitus exhibentur, ut quo vexabantur numero plagarum, eodem relevarentur medicamine salutis. Hinc fortassis dicitur curans omnem languorem, quia in his exemplum dedit totius sanitatis, dum omnia dolorum genera curasse praemonstratur. Lepram scilicet immunditiarum, paralysin dissolutionis, febrem incendii, daemonis vexationem, fluxum infidelitatis, mortis incursum, caecitatem ignorantiae, surditatemque et nodum linguae loquendi. Quae si diligenter inspicias, post octo doctrinae beatitudines propterea totidem curationum genera sequuntur, ut sit sensus evidentior, quicunque has octo beatitudines animo compleverit, omnem sanitatem recepisse, omnem a se infirmitatem evacuasse. Quae nimirum signa si duo in unum junguntur, surditas videlicet,
Abbreviated transcription (Latin):
faciendi. Qua ꝓpt̾ ista quȩ ob c̾firmationẽ fidei & doctrinȩ testimoniũ
sermone decurso narrantur. magis mysticis ut ꝓficiant dicunt᷑ hinc
inde sacram̃tis. quã ut gestoꝵ oꝑũ exhibeant qͣntitatẽ Quoꝵ c̃clusio
maior ÷ sine p̾finitione numeri. quã numerositas signoꝵ sine intelligen¬
tia sacram̃ti. Sunt enĩ ab exordio signoꝵ in hoc euugłio uirtutes ferme
detẽ aut eo ãpliuꝰ ex qͦcep̃ ihc̃ signa facere. qͥa dete̾ legunt᷑ curati homines
mare uͦ & uenti uerbo ĩꝑii mitigati:. Constat & enĩ dece̾ plagis olĩ ꝓsui cor¬
dis duritia egyptũ fuisse ꝑcussũ. & ad excremũ omnẽ eoꝵ eqͥtatũ in mare de¬
mersũ. qͥħ in modũ plagis nr̃ hic mund̾ iacebat atritꝰ. Id circo ut tc̃ ad cu¬
randũ decẽ in monte p̃cepta dant᷑. ita nc̃ sursũ discipłi ãpliuꝰ quã moyses &

Expanded text:
faciendi. Quapropter ista quae ob confirmationem fidei, et doctrinae testimonium, 461 faciendi. Quapropter ista quae ob confirmationem fidei, et doctrinae testimonium, 461 sermone decurso narrantur, magis mysticis ut proficiant dicuntur hinc inde sacramentis, quam ut gestorum operum exhibeant quantitatem. Quorum conclusio major est sine praefinitione numeri, quam numerositas signorum sine intelligentia sacramenti. Sunt enim ab exordio signorum in hoc Evangelio virtutes ferme decem aut eo amplius, ex quo coepit Jesus signa facere, quia decem leguntur curati homines, mare vero et venti verbo imperii mitigati. Constat etenim decem plagis olim pro sui cordis duritia Aegyptum fuisse percussam, et ad extremum omnem eorum equitatum in mare demersum; quibus in modum plagis noster hic mundus jacebat attritus. Idcirco ut tunc ad curandum decem in monte praecepta dantur: ita nunc sursum discipuli amplius quam Moyses et
Abbreviated transcription (Latin):
testatiue & nulliuꝰ in uocatione alteriuꝰ tantȩ actalesst̃: ut anullo
Aliqͦ umquã factȩ legant᷑ ut p̃dictũ erat : Et hinc ÷ qͦd multociensait
curans omnẽ languorẽ & omnẽ in firmitatt̃ eoꝵ qͥ sua qͦq urcute
dedit & iã testib euũgłii potestatẽ similia faciendi sed ꝑfidẽ & inuo¬
cationẽ nominis eꝰ qͦd nemo alt̃ fec̃. Eatam̃ solũ mͦ degestisciꝰ scribuntꝰ
quȩ ad fidẽ sufficiant & mistica nob̵ in sinuent uirtutũ documenta
Qua ꝓpt̃ prudens lector uelĩ ne fastideas dũ omĩa diuinis rospondent
munerib Quando qͥdẽ si omĩa quȩ incarnatꝰ gessit ihe teste lntteris
mandarent᷑: nec totꝰ eacaꝑe sufficer& mund. Et ñ dico tantarũ insignia
rerũ. uerũ nec eaquȩ in suis pͦstea oꝑatꝰ ÷ m̃bris. Unde & quã mirabilis iuro
p̃dicat᷑ in scĩssuis. qͥb ñ mͦ similia. sed &iã hoꝵ maiora potestatẽ dedit

Expanded text:
testative et nullius invocatione alterius, tantae ac tales sunt, ut a nullo aliquo unquam factae legantur, ut praedictum erat. Et hinc est, quod multoties ait, curans omnem languorem et omnem infirmitatem eorum, qui sua quoque virtute dedit etiam testibus Evangelii potestateEa tamen solummodo de gestis ejus scribuntur quae ad fidem sufficiant, et mystica nobis insinuent virtutum documenta. Quapropter prudens lector, velim ne fastidias, dum omnia divinis respondent muneribus. Quandoquidem si omnia quae incarnatus gessit, Joanne teste, litteris mandarentur, nec totus ea capere sufficeret mundus . Et non dico tantarum insignia rerum, verum nec ea quae in suis postea operatus est membris. Unde et quam mirabilis jure praedicatur in sanctis suis, quibus non modo similia, sed etiam horum majora potestatem dedit
Abbreviated transcription (Latin):
Fec̃ filiuꝰ dĩ incarne minora uł ȩqͣlia quã & alii fecer te c̃tẽpnunt Fecit
maiora & ñ credunt. E ec̃ quidẽ iuxta eoꝵ sententiã credibilia & parũ
ȩstimant dõ. Fec̃ uͦ difica. sed nolunt credere: qͥa c̃poeunt dõ Nesciunt
Sedueñ qͦd perierat humanũ scilic& genꝰ saluare: ꝓpt̃ qͦd heç omia olĩ crearat
Quaderausa fec̃ quȩ ad salutẽ ꝑtinere noscunt᷑ & fec̃ mexteriore homi¬
nẽ uisibilia uirtutũ signa. quatinꝰ ꝑ heç mens auida satis discera& qͥd inte¬
riũ reqͥrer& Interuiꝰ nãq in anima qͣ parte homo melior ẽẽ. credit᷑ totꝰ
ceciderat : id cirto uirtutes oꝑant᷑ salutis exteruiꝰ ut ad saluit̃ homo ex
beneficioꝓ uocet᷑ int̾iriuꝰ. & diligat auctorẽ uitȩ. ac credat & querat
exse uaticinia. qͦđ nulł alt̃ fec̃ Natꝰ ÷ de uirgine. incuniꝰ orcu syđ nouũ
refulsit. & p̃uia magos ad eũ deuotos addux̃ Angłoꝵ exercitꝰ ad eius

Expanded text:
t majora, et non credunt. Fecit quidem juxta eorum sententiam credibilia, et parum aestimant Deo. Fecit vero Deifica, sed nolunt credere, quia competunt Deo. Nesciunt sed venit quod perierat humanum scilicet genus salvare, propter quod haec omnia olim crearat. Qua de causa fecit quae ad salutem pertinere noscuntur, et fecit in exteriore homine visibilia virtutum signa, quatenus per haec mens avida satis disceret quid interius requireret. Interius namque in anima, qua parte homo melior esse creditur, totus ceciderat; idcirco virtutes operantur salutis exterius, ut ad salutem homo ex beneficio provocetur interius, et diligat auctorem vitae, ac credat, et quaerex se vaticinia, quod nullus alter fecit. Natus est de Virgine, in cujus ortu sidus novum refulsit, et per viam magos ad eum devotos adduxit. Angelorum exercitus ad ejus
Abbreviated transcription (Latin):
qa uerbũ caro factũ est. habitaũ in nob̾. Ec si itaq corporis xp̃i assũptio trans¬
uecta ÷ ad cȩlos. qͥa maiestas uerbi infidelitatis : ubiq libera. ñ recessit a nob ꝓpt̃
qͦd deuotꝰ qͥsq ubiq fide tangat. ne cũ tͣbis male cõpͥmat & conculc& xp̃m. Seqͥtͣ¬

Expanded text:
 et habitavit in nobis . Et si itaque corporis Christi assumptio trans et habitavit in nobis . Et si itaque corporis Christi assumptio transvecta est ad coelos, quia majestas Verbi infidelitatis est ubique libera, non recessit a nobis. Propter quod devotus quisque ubique fide tangat, ne cum turbis male comprimat, et conculcet
Abbreviated transcription (Latin):
cruentȩ : nec odor ex asꝑat fȩtoris. nec auditꝰ coinqͥnat humanȩ c̾tagionis.
ꝓfecto qͥa & sisol tangat stercora. nec tamꝰ coinqͥnat᷑ qͣnto magis creator solis
dũ tangit nr̃a uulnerac Offendt̾ itaq & displicent ei peccatoꝵ uulnera.
magis quã corpoꝵ passiones : uicioꝵ sanies. magis quã uiscerũ flux. Quia &¬
si qͥsq uoluntariuꝰ labit᷑ in delictis. tam̃ in languorib ten& inuitꝰ: ꝓpt̃ qđ¬
caueat qͥsq indigne c̃tingere uitȩ sacram̃tũ. immo purget sepͥus am̃struis.
& sic demũ fidelis accipiat. Nec prors dubit& diuinitatẽ xp̃ĩ deeẽ. incar¬
ne corporis eiꝰ. siusq ad fibriã ꝑ ueñ. Uirtutẽ aut̃ diuinitatis fides ubiq c̃seqͥt᷑.
qͥa ubiq est : & nꝰ quã ab est. Sed tam̃ magis in corpore & carne xp̃i. ꝑ qͦd &iã¬

Expanded text:
cruentae, nec odor exasperat fetoris, nec auditus coinquinat humanae contagionis. cruentae, nec odor exasperat fetoris, nec auditus coinquinat humanae contagionis. Profecto, quia etsi sol tangat stercora, nec tamen coinquinatur, quanto magis creator solis, dum tangit nostra vulnera? Offendunt itaque et displicent ei peccatorum vulnera, magis quam corporum passiones, vitiorum sanies magis quam viscerum fluxus. Quia etsi quisque voluntarius labitur in delictis, tamen in languoribus tenetur invitus. caveat quisque indigne contingere vitae sacramentum, imo purget se prius a menstruis, et sic demum fidelis accipiat. Nec prorsus dubitet divinitatem Christi deesse in carne corporis ejus, 452 si usque ad fimbriam pervenit. Virtutem autem Divinitatis fides ubique consequitur; quia ubique est et nusquam abest: sed tamen magis in corpore et carne Christi
Abbreviated transcription (Latin):
lutẽ ꝑueniat. Priuꝰ nãq: ordo ÷ ut homo in anima san&ͣ. deinde ad resusci¬
tare participans qͣntã de ipso possit sumere medicinã. qͣndo mulier tantãra¬
puit de sola xp̃i fibria sanitatẽ. Fortassis ꝑ hoc docuit heç mulier qͣntũ
sit corpꝰ xp̃i sumere de sublimitate altaris cora occulis diuinȩ maiestatis.
dũ exfibria sic ꝓflux̃ ilico atactu fons sanitatis. Sed qͦd deflendũ. ⁊ ualde.
exinde medicinã tulit uulneris. nob̾ uͦ medicina ipsa int̾dũ r&orquet᷑ inuulnꝰ
sibi sumit. Capit gͥ temeritas pociuꝰ infirmitatẽ. unde fides acciꝑe debuit
sanitatẽ. ꝓpt̃ qͦd int̾ uos multi infirmi & egri. & dormiunt in qͥt apłs multi
Dormientes uͦ mortuos apellat. qͦs acrit̾ deplorat & lug& inuiuo corpore iã
sepultos. Et notandũ qđ xp̃m nec tactꝰ polluit in mundȩ nec uis offendit

Expanded text:
lutem perveniat. Prius namque ordo, id est ut homo in anima sanetur, deinde ad resuscilutem perveniat. Prius namque ordo, id est ut homo in anima sanetur, deinde ad resuscitare participans, quantam de eo possit sumere medicinam, quando mulier tantam rapuit de sola Christi fimbria sanitatem. Fortassis per hoc docuit haec mulier, quantum sit corpus Christi sumere de sublimitate altaris coram oculis divinae majestatis, dum ex fimbria sic profluxit illico a tactu fons sanitatis. Sed quod deflendum est valde, exinde medicinam tulit vulneris; nobis vero medicina ipsa interdum retorquetur in vusibi sumit . Capit igitur temeritas potius infirmitatem, unde fides accipere debuit sanitatem. Propter quod inter vos multi infirmi et aegri, et dormiunt, inquit Apostolus, multi . Dormientes vero mortuos appellat quos acriter deplorat et luget in vivo corpore jam sepultos. Et notandum quod Christum nec tactus polluit immundae, nec visus offendit
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uerteret᷑ ad xp̃m : deinde ꝑfidẽ curã acciꝑ& sanitatis: ꝓpt̃ qͦd fatendũ
qͥa uidit diuinis occulis pociuꝰ quã humanis. uidit ut saluti redder& ñ ut
agnoscer&. quã ꝓfecto sciebat antequã ipsa scir& dm̃ reqͥrere. Ꝙd plura
Xpc̃ hoc mulieris exẽplo docuit. qͣntũ fides ꝓficiat ad salutẽ. Ista nãq ẽ
potestas qͣ utim̾ ñ solũ ut sanem. sȩd &iã ut filicdĩ simꝰ Unde ait fidefcua
te saluã fec̾. Sed nisi pͥus eã c̃uers uidiss&. heç minime illũ fide tanger&
Sed recreaũ pͥuꝰ qͦd facer&. & dedit unde tanger&. Inde dũ taxat renata
iure filia uocat᷑: & potestate accepta sidei sanat᷑. Alio qͥn nisi pͥus ꝑciꝑ&¬
ñ solũ salutẽ a medico ñ referr&. uerũ & eũ tanger&. Porro uxta tropologiã
omis mortalitas nr̃a in extremis fore recte credit᷑: Sedquerit pͥus anima fluxu
uitioꝵ male ꝑpessa & tangit saltĩ minima mandatoꝵ dĩ fide recreata. ut insa¬

Expanded text:
 fidem curam acciperet sanitatis. Propter quod fatendum, quia vidit divinis oculis potius quam humanis, vidit ut saluti redderet, et non ut agnosceret quam profecto sciebat antequam ipsa sciret Deum requirere. Quid plura? Christus hoc mulieris exemplo docuit quantum fides proficiat ad salutem. Ista namque est potestas qua utimur, non solum ut sanemur, sed etiam ut filii Dei simus. Unde ait: Fides tua te salvam 451 fecit. Sed nisi prius eam conversus vidisset, haec minime illum fide tangeret. Sed recreavit prius quod faceret, et dedit unde tangeret. Inde duntaxat renata jure filia vocatur, et potestate accepta fidei, sanatur. Alioquin nisi prius n solum salutem a medico non referret, verum nec eum tangeret. Porro juxta tropologiam, omnis mortalitas nostra in extremis fore recte creditur. Sed quaerit prius anima fluxum vitiorum male perpessa, et tangit saltem minima mandatorum Dei fide recreata, ut in sa
Abbreviated transcription (Latin):
nodũ dubietatis tollat. Ait nãq Filia mea. mͦ defuncta .ẽ. Quod ẽ dicere
Adhuc ẽ in ina sp̃c̃. ad huc in extremis ẽ : adhuc domi. quã necdũ tartarus
inuasit. Ergo ut eũ possis retinere. festina. Quo nimirũo dubietas udeoꝵ insinu¬
at᷑ & uecorcha. unde mox emore usa gentilitas iudelic& fide recepta occurrit
ꝑ ditas domꝰisrł fateat᷑: ꝓpt̃ duritiã cordis eoꝵ pͥus amenstruis idoloꝵ eccłiã degenab
clem̃t curat. Et hinc ẽ. qͦd dũ ad alia tendit. alia in ina fide sanitatẽ p̃ripuit
Ppt̃ qđ faq scriptũ legim᷑. Ipsi me ꝓuocauer̃ in eo qͥñ erat ds̃ & ego ꝓuocabo eos ine¬
ꝑ pessa menstrius curat᷑. Sitecigero inqͥt tantũ fibriã uestim̃ti eiꝰ salua ero. Pocest
uł inluminatꝰ dicit᷑: ꝑ eos uͦ qͥ dubitantes tantũde hominẽ putar̃. eccłam introissẽ

Expanded text:
nodum dubietatis tollat. Ait namque: Filia mea modo defuncta est, quod est dicere, nodum dubietatis tollat. Ait namque: Filia mea modo defuncta est, quod est dicere, adhuc est in via spiritus, adhuc in extremis est, adhuc domi. Quam necdum tartarus invasit. Ergo ut eam possis retinere, festina. Quo nimirum dubietas Judaeorum insinuatur, et vecordia. Unde mox e more usa gentilitas, videlicet fide recepta, occurrit ditas domus Israel fateatur, propter duritiam cordis eorum, prius a menstruis idolorum Ecclesiam de gentibus clementer curat. Et hinc est, quod dum ad alia tendit, alia in via fide sanitatem praeripuit. Propter quod itaque scriptum legimus: Ipsi me provocaverunt in eo qui non erat Deus, et ego provocabo eperpessa, menstruis curatur. Si tetigero, inquit, tantum fimbriam vestimenti ejus, salva ero. Potest vel illuminatus dicitur; per eos vero qui dubitantes tantum hominem putarunt, Ecclesiam introisse
Abbreviated transcription (Latin):
ñ substantialit̃ qͥdẽ : sed ex participatione uerȩ lucis. Hinc pͥnceps synago gȩ
humilis descendit ab arce pharis aicȩ craditionis. deuorꝰ uenit. supplicit᷑ ad¬
oraũ. licoe qͥdã ad huc de infidelitate uenisse aucument: qđ cũ ad filiam
ut ei ĩponat manũ uenire rogat: Quasi necdũ ubiq sic̃ nec reguł ille ex
euũ głio p̃sentẽ intellexerat: sed qͥ cuncta nouit huic mox obteꝑat. Sed
tam̃ absens curans siliã. se ubiq p̃sentẽ docet. At uͦ hic tale aliqͥdsi incorde
gessisset. qͥ corda inspic̃ singuloꝵ corrigere debiuss&. Nisi forte ad hoc mulier
quȩ sanguinis fluxu patiebat᷑ ad mediũ inuia declucit᷑. ut iste discer& eũ ñ loco
cireũferendũ ñ itinere fatigandũ ñ p̃sentia solũmͦ corporali reqͥrendũ. sed
fortassis ire festinat cũ eo. ut hanc inuia pͥus clem̃t᷑ cur&. decuiꝰ plane curatione

Expanded text:
non substantialiter quidem, sed ex participatione verae lucis. Hunc princeps Synagogae non substantialiter quidem, sed ex participatione verae lucis. Hunc princeps Synagogae humilis descendit ab arce Pharisaicae traditionis, devotus venit, suppliciter adoravit: licet quidam adhuc de infidelitate venisse autument quod eum ad filiam, ut ei imponat manum, venire rogat; quasi necdum ubique sicut nec regulus ille ex Evangelio, praesentem intellexerat. Sed qui cuncta novit huic mox obtemperat. Sed tamen absens curans filiam, se ubique praesentem docet. At vero hic tale aliquid si in corde gessisset, qui corda inspicit singulorum corrigere debuisset. Nisi forte ad hoc mulier, quae sanguinis fluxum patiebatur, ad medium in via deducitur, ut iste disceret eum non loco circumferendum, non itinere fatigandum, non praesentia solummodo corporali requirendum, sedaescius idcirco fortassis ire festinat cum eo, ut hanc in via prius clementer curet, de cujus plane curatione
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ accedit rogaturꝰ ꝓfilia. typice popłs patriarcharũ spetialit᷑ designatur.
qͥꝓ synagoga inde fessis p̃cib obsecrans. pͦst eccłȩ introitũ & curationẽ
a ꝓfluuio infidelitatis & amenstrius idoloꝵ. uix filiȩ obtinuit sanitatẽ
Hinc qͦq est qͦd ĩplorat. ueni & ĩpone manũ suꝑ eã. Uenire enĩ rogat qui
ubiq omia replae. hoc .ẽ. carnẽ uisibilẽ apparere. Cui nimirũ ĩpositione
manꝰ sanat᷑ synagoga & resuscitat᷑ ad uitã. Quȩ re uera ꝓphecica uoce
canit. & iã cũ eccła. Dextera dm̃ fecit uirtutẽ. dextera dñi exaltaũ me.
Acsi patent᷑ dicat. Dextera dñi restituit qͦd crearat ꝓpc̃ta ñmoriar secd
iuã Talia qͥ ꝑꝑe p̾senserat popłs patriarcharũ. & ideo hic ab alio euu
abeo qͦdiã inluminatꝰ erat iure appellat᷑. Sic & apłi lux mundi st̃ uocati

Expanded text:
qui accedit rogaturus pro filia, typice populum patriarcharum specialiter designat, qui qui accedit rogaturus pro filia, typice populum patriarcharum specialiter designat, qui pro Synagoga indefessis precibus obsecrans, post Ecclesiae introitum et curationem a profluvio infidelitatis, et a menstruis idolorum, vix filiae obtinuit sanitatem. Hinc quoque est, quod implorat: veni et impone manum super eam. Venire enim rogat, qui ubique omnia replet, hoc est carnem visibilem apparere. Cujus nimirum 446 impositione manus sanatur Synagoga, canit etiam cum Ecclesia: Dextera Domini fecit virtutem, dextera Domini exaltavit me . Ac si patenter dicat: dextera Domini restituit quod crearat, propterea non moriar, sed vivam. Talia quippe praesenserat populus patriarcharum, et ideo hic ab alio evanab eo quod jam illuminatus erat, jure appellatur. Sic et apostoli lux mundi sunt vocati,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut quẽ sexto die manib de t̾ra plas mauerat. eodẽ iuxta hc̃ euugłistam
curationũ numero ad se reuocans ad ominio deceptoris liberaret. & ad
imaginẽ pͥmȩ creationis reformaret. Sic itaq qͦd septimo loco fide of¬
ferentiũ paraliticũ curat. peccata relaxat. & eũ ad domũ repedare iuba
Quia septẽ sp̃c sc̃i donis onĩa peccatoꝵ uulnera sanat : & grãm redeundi
ad patriã p̃stat. Unde satis oculose sermo diuinꝰ nc̃ octauo curationis sign
filiã archisynagogi offert. nolens eã excludere amysterio uerȩ circũcisio¬
nis. sed sub intrat mulier fluxu sanguinis ꝑpessa. & octauo sanat᷑ Loco
De cuiꝰ reuera numero synagoga diuinitꝰ remouet᷑. ut saltĩ ueniat ad noũ¬
nonũ. uxta qđ in psalmis canit᷑. Et hyopia p̃ueni& manꝰ eiꝰ dõ Atq il
lud. Cũ intrauerit plenitudo gentiũ. tc̃ om̃is isrł saluu fi&. Nã princeps

Expanded text:
ut quem sexto die manibus de terra plasmaverat, eodem juxta hunc evangelistam ut quem sexto die manibus de terra plasmaverat, eodem juxta hunc evangelistam curationum numero ad se revocans a dominio deceptoris liberaret, et ad imaginem primae creationis reformaret. Sic itaque quod septimo loco, fide offerentium, paralyticum curat, peccata relaxat, et eum ad domum repedare jubet. Quia septem Spiritus sancti donis, omnia peccatorum vulnera sanat, et gratiam redeundi ad patriam praestat. Unde satis oculose sermo divinus nunc octavo curationis signo filiam archisynagogi offert, nolens eam excludere a mysterio verae circumcisionis, sed subintrat mulier fluxum sanguinis perpessa, et octavo sanatur loco. De cujus revera numero Synagoga divinitus removetur, ut saltem veniat ad novum, juxta quod in Psalmis canitur: Aethiopia praelud: Cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet . Nam princeps
Abbreviated transcription (Latin):
ut estimo incredulus. sed eruditꝰ alege. Qua de causa lic& omĩa
uerbo creasse dm̃ inpͥncipio c̃gnouerit. hominẽ cam̃ dĩ manu plas¬
matũ legerat. ex qͦ demiq eadẽ manu filia qua creata fuerat recreari
credidit. & reduci demorte ad uitã. Unde patent̃ rogat. sed ueni impone
mamũ suꝑ eã. Ut qͥ sponte pͥus ad creandũ posueras. ad reparandũ iterũ
exoratꝰ ĩponas. Et hoc. ẽ. qͦd ꝓpheta fatet᷑ cũ decantat. tu formastime
& posuisti suꝑ me manũ tuã. Quia qͥ posuit cũ formaret exnichilo. de¬
posuit ut imponat iterũ manũ & reform& eã deꝑditioͣ ͤ Iuxca anago gen
&iã multũ ual& qͦd ait. sed ueni ĩpone manũ suꝑ eã. ꝓcul dubio quia
singula sacram̃tis plena st̃: & omĩa satis ꝓuide ad nõ p̃parant᷑. Nec
uacat amysterio qͦd sexto signoꝵ loco. homines ademonib obsessos lib̾at

Expanded text:
ut aestimo, incredulus, sed eruditus a lege. Qua de causa licet omnia ut aestimo, incredulus, sed eruditus a lege. Qua de causa licet omnia verbo creasse Deum in principio cognoverit, hominem tamen Dei manu plasmatum legerat, ex quo denique eadem manu filiam, qua creata fuerat, recreari credidit, et reduci de morte ad vitam. Unde patenter rogat: Sed veni, impone manum super eam. Ut qui sponte prius ad creandum posueras, ad reparandum iterum exoratus imponas. Et hoc est quod Propheta fatetur dum decantat: Tu formasti me, et posuisti super me manum tuam . Quia qui posuit cum formaret ex nihilo, deposuit ut imponat iterum manum, et reformet eam de perditione. Juxta anagogen etiam multum valet quod ait: Sed veni, impone manum super eam. Procul dubio, quia singula sacramentis plena sunt, et omnia satis provide a Domino praeparantur. Nec vacat a mysterio quod sexto signorum loco, homines a daemonibus obsessos liberat:
Abbreviated transcription (Latin):
in pruna. Quȩ pruma infidelitatis ꝓcul dubio istos c̃gelauerat. idcirco¬
uetustate c̃sũpti mustũ euugłicȩ p̃dicationis caꝑe neqͥbant. neq p̃cepta
seruare. Qđ bene dispensatoi salutis p̃uidens. nouos utres de prelo
crucis repl& ebrietate sp̃s. ueteres aut̃ uacuos deserit. nepeior scissura fiera
Et ecce pͥnceps unꝰ accessit. & ad orabat eũ dicens. Filia mea mͦ de functa ẽ:
sed ueni ĩ pone manũ tuã suꝑ eã & uiuat. Porro marcꝰ & lucas ñ mortuã eã
dicunt. sed in extremis. eẽ. uł inbreui moriturã. uidelic& motti ꝓximam:
Quã ideo p̾sens euugłista mortuã nͣtiasse asseruit. qͥa desꝑauerat pat̾ eam
uiuã inuenire Ppt̃ qͦd uicissim utrũq dicunt. qͥa utrũq ille petierat :
ut siue moriturã mox sanar&. siue iã mortuã suscitar&. Hinc quoq tam
flebili lam̃tatione remediũ postulat filiȩ desꝑatꝰ deuica: Non quidẽ

Expanded text:
in pruina . Quin pruina . Quicae praedicationis capere nequibant, neque praecepta servare. Quod bene dispensator salutis praevidens, novos utres de praelo crucis replet ebrietate spiritus, veteres autem vacuos deserit, ne pejor scissura fieret. Et ecce princeps unus accessit, et adorabat eum dicens: Fitia mea modo defuncta est, sed veni, impone manum tuam super eam et vivat. Porro Marcus et Lucas, non mortuam eam dicunt, sed in extremis esse, vel in brevi morituram, videlicet morti proximam . Quam ideo praesens evangelista mortuam nuntiasse asseruit, quia desperaverat pater eam vivam invenire: propter quod vicissim utrumque dicunt, quia 445 utrumque ille petierat, ut sive morituram mox sanaret, sive jam mortuam suscitaret. Hinc quoque tam flebili lamentatione remedium postulat filiae desperatus de vita: non quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
uecustate manserint seruare neqͣ quã posse. ne peior in eis scissura fier&. q̃uoꝵ
doctrina uecustate atr̾ita. nouicatẽ p̃ceptoꝵ ferre neqͥbant: Et ipsi utres
uinũ nuptiarũ deqͦ apłi ȩbrii loque bant᷑ uarus linguis cͦtinere ñ poterant:
De qͦ nmirũ uino. architriclinꝰ sponso fert᷑ dixisse. Seruasti uinũ bonũ. usq
adhuc. Qđdeniq uinũ. nec dũ pharisei qͥbant ferre uetustate corrupti
tres aut̃ noui scilic& apłi. & eoꝵ imitatores illo replebant᷑. Quia pͥus ut
ueres pelliũ ab om̃i squalore purgant᷑. & pigm̃tis liniunt᷑ odoram̃torum
interiuꝰ: Ita c̾fecti diuinis torcularib apti censebant᷑. uirtutib & grã sp̃s
sc̃i reparati. Quossane dd̃ futuros aspiciens. dese gemebat dicens. Defe¬
cer̾ oculi mei meloqͥu̾ tuũ dicentes. qͣndo c̃solaberis me c qͥa factꝰ sũ sicut ut̃

Expanded text:
vetustate manserint servare nequaquam posse, ne pejor in eis scissura fieret, quorum vetustate manserint servare nequaquam posse, ne pejor in eis scissura fieret, quorum doctrina vetustate attrita, novitatem praeceptorum ferre nequibant. Et ipsi, utres, vinum nuptiarum, de quo apostoli ebrii loquebantur variis linguis, continere non poterant. De quo nimirum vino architriclinus sponso fertur dixisse: Servasti vinum bonum usque adhuc . Quod denique vinum, necdum Pharisaei quibant ferre vetustatt apostoli et eorum imitatores, illo replebantur. Quia prius ut utres pellium ab omni squalore purgantur, et pigmentis liniuntur odoramentorum interius, ita confecti divinis torcularibus apti censebantur virtutibus, et gratia Spiritus sancti reparati. Quos sane David futuros aspiciens de se gemebat dicens: Defecerunt oculi mei in eloquium tuum, dicentes: Quando consolaberis me? Quia factus sum sicut uter
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta miscerent. Sed apłs ad eos. O insensati in qͥt galathȩ. qͥsuos fas¬
qͥ maioꝵ suoꝵ traditionib depͣuati. sinceritatẽ p̃ceptoꝵ xp̃ĩ ñ poterant custo¬
dire : Alia ẽ. enĩ puritas uirginalis animȩ. nulla pͥoris uici c̾tagione pol¬
lutȩ : alia libidinosȩ obscenitas. quȩ multoꝵ sordib subiacuerit. Eiicec qͥdã
ad imꝑfectionẽ discipłoꝵ ista uoluerint transferre. ut ipsi ad huc car nales & infir¬
mi p̃cepta seueriora ferre neqͥuerint. Qđ siita. ẽ. ad huc & ipsi in uetustate
erant. qͦd absurdũ . ẽ. intelligere cũ iã secreti essent auigo legis. & sponsi filii
appellent᷑. Pociuꝰ gͦ c̃tra eos ista dicunt᷑ qͥ c̃ quirentes qͣre nos & pharisei ieiu¬
namꝰ discipłi aut̃ tui ñ ieiunant. uident᷑ desiderasse ut eos xp̃c aieuiniorũ
iugo & grauitate legis soluer&. Id circo mox audiunt euugłi p̾cepta dũ in

Expanded text:
praecepta miscerent. Sed Apostolus ad eos: O insensati, inquit, Galatae, quis vos faspraecepta miscerent. Sed Apostolus ad eos: O insensati, inquit, Galatae, quis vos fasqui majorum suorum traditionibus 444 depravati sinceritatem praeceptorum Christi non poterant custodire. Alia est enim puritas virginalis animae, nulla prioris vitii contagione pollutae, alia libidinosae obscoenitas, quae multorum sordibus subjacuerit. Licet quidam ad imperfectionem discipulorum ista voluerint transferre, ut ipsi adhuc carnales et infirmi praecepta severiora ferre nequiverint. Quod si ita est, adhuc et ipsi in vetustate erant; quod absurdum est intelligere, cum jam secreti essent a jugo legis, et sponsi filii appellentur. Potius ergo contra eos ista dicuntur, conquirentes quare nos et Pharisaei jejunamus, discipuli autem tui non jejunant? videntur desiderasse, ut eos Christus a jejuniorum jugo, et gravitate legis solveret. Idcirco mox audiunt Evangelii praecepta, dum in
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd dabat agnꝰ. qͥ tollit peccata mundi. Tc̃ qͥdẽ pͥncipiũ euũgłu texe¬
bat᷑ idcirco iure cõmissura dr̃ hoc ẽ iunctura : Non qͦd ueterib
debeat sociari. sed qͥa usq: infinẽ supͣcorda credentiũ debeat extendi
& dilatari. ut una sit uestis om̃iũ inc̃sucilis & in discissa desuꝑ c̾texta. capi¬
ens om̃s. neminẽ nudũ relinquens. nisi qͥse talib pͥuauerint ornam̃tis.
ꝯ̃ eminat aut̃ exẽplũ uestim̃ti. & utriũ ueterũ nouoꝵq. Sed ꝑutres uece¬
res debemꝰ incelligere scribas & phariseos. uł qͦscũq extra xp̃i grãm.
qͦs nec dũ ablut aqua baptismatis. Qui necdũ ueteri homine deposito.
posst̃ sustinere feruorẽ doctrinȩ xp̃i. Nã ꝑ plagulã uestim̃ti noui &
uinũ nouũ. p̃cepta euũgłii sentienda quȩ ñ pofft̃᷑ sustinere iudei. ne ma¬
ior scissura fiat. Taleqd & galathȩ facere cupiebant. cũ euugło legis

Expanded text:
quod dabat Agnus qui tollit peccata mundi. Tunc quidem principium Evangelii texequod dabat Agnus qui tollit peccata mundi. Tunc quidem principium Evangelii texebantur, idcirco jure commissura dicitur, hoc est junctura. Non quod veteribus debeat sociari, sed quia usque in finem supra corda credentium debeat extendi et dilatari, ut una sit vestis omnium inconsutilis, et indiscissa, desuper contexta, capiens omnes, neminem nudum relinquens, nisi qui se talibus privaverunt ornamentis. Geminat autem exemplum vestimenti, et utrium veterum novorumque. Sed per utres veteres debemus intelligere Scribas et Pharisaeos, vel quoscunque extra Christi gratiam, quos necdum abluit aqua baptismatis. Qui necdum veteri homine deposito, possunt sustinere fervorem doctrinae Christi. Nam per plagulam vestimenti novi, et vinum novum, praecepta Evangelii sentienda, quae non possunt sustinere Judaei, ne major scissura fiat. Tale quid et Galatae facere cupiebant, cum Evangelio legis
Abbreviated transcription (Latin):
uestes subtili artificio & indisso lubili materia ꝑfectas. quas ipsa suis
manib texuerat. Quarũ species ferebat ac si fumosas ⁊ magines quas
caligo quedã neglectȩ uetustatis obduxtrat. habens in extremis deorsũ.
.Igrecũ qͦd significat practicã uitã. in sup̃mis uͦ E HT A legebatur
theoricã uolens expͥmens. Quib aꝑte insinuat habitũ animarum
sapientiae doctrinã ẽẽ. licet traditiones hominũ eã c̃ maculauerit
Quib remotis acsi umbris. pat& lucis ueritas. quȩ nimirũ ñ potest ad¬
mitti uestim̃to ueteri. ne peior obcecatio fiat silux obscuret᷑ intene¬
bris. ĩ mo caligo earũ rectiuꝰ si clarescat in lucẽ. Uerũ tam̃ audis com¬
missura panni rudis. ñ scissurȩ parcẽ accipias. sed principiũ texturȩ
Tc̃ enĩ pͥmũ tela regalis indum̾ti de xp̃i uellere texebat᷑. Deuellere

Expanded text:
vestes subtili artificio et indissolubili materia perfectas, quas ipsa suis vestes subtili artificio et indissolubili materia perfectas, quas ipsa suis manibus texuerat. Quarum species ferebat ac si fumosas imagines, quas caligo quaedam neglectae vetustatis obduxerat; habens in extremis deorsum II Graecum, quod significat practicam vitam, in supremis vero Θ legebatur, theoricam volens exprimere. Quibus aperte insinuat, habitum animarum, sapientiae doctrinam esse, licet traditiones hominum eam commaculaverint. Quibus remotis ac si umbris, patet lucis veritas, quae nimirum non potest admitti vestimento veteri, ne pejor obcaecatio fiat, si lux obscuretur in tenebris, imo caligo earum rectius si clarescat in lucem. Verumtamen audis commissuram panni rudis, non scissurae partem accipias, sed principium texturae. Tunc enim primum tela regalis indumenti de Christi vellere texebatur. De vellere,
Abbreviated transcription (Latin):
licet traditionib phariseoꝵ eet c̃sũpta multũ ꝓfuit. sec in choante gr̃a non
uestis eiugłi quȩ de agni uellere cͤtexta est. ei ad mitti debuit :I. m mo
cessantib figuris uetustate exaͥnanita ea quȩ eneadẽ erant lege agendȩ
uicȩ in nouitate oportebat transire. Unde ioħes cũ dedilectione loque¬
ret᷑. filioli mandatũ nouũ do uob inqͥt. mandatũ qͦd ab initio audistis.
Quia ꝓfecto illa omĩa. ñ uetustatis sed nouitatis erant. Cecerũ sabba¬
tismus & neomeniȩ ac ritꝰ ieiunioꝵ uł reliqua signisicandȩ uitȩ in¬
sticuta quasi uestim̃tũ uetꝰ iã c̾sũpta p̾t̾ierant. uetꝰ ueluti umb rȩ
afrigore infidelitatis. neq nuditate tur pabit᷑. Quia heç ẽ. illa stra¬
gulata uestis mira uarietate ornata. quã nob̵ insalomone sapiencia
ꝑfiͤcit. Sed & qͥdã de philosophia dic̃ sub specie mulieris. qͦd habuerit

Expanded text:
licet traditionibus Pharisaeorum esset consumpta, multum profuit; sed inchoante gratia, non licet traditionibus Pharisaeorum esset consumpta, multum profuit; sed inchoante gratia, non vestis Evangelii, quae de agni vellere contexta est, ei admitti debuit. Imo cessantibus figuris, vetustate exinanita, ea quae in eadem erant lege agendae vitae, in novitate oportebat transire. Unde Joannes, cum de dilectione loqueretur: Filioli, mandatum novum do vobis, inquit , mandatum quod ab initio audistis. Quia profecto illa omnia non vetustatis, sed novitatis erant. Caeterum Sabbatismus et Neomeniae, ac ritus jejuniorum, velstituta, quasi vestimentum vetus, jam consumpta praeterierant, veluti umbrae a frigore infidelitatis, neque nuditate turpabitur Quia haec est illa stragulata vestis mira varietate ornata, quam nobis in Salomone sapientia perfecit. Sed et quidem de philosphia dicunt sub specie mulieris, quod habuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ int̾esse neqͥuerant epulis. Hinc sane seqͥt᷑. Nemo cõmissurã panni
rudis mittit inuestim̃to ueceri. ne maior scissura fiat. Neq uinũ nouũ
in utres ueteres. & rełq̃. Igit᷑ antiquȩ legis suppellectilẽ uetꝰ appellat
uestim̃tũ iudaicis attritũ studus. sensib corruptũ. sectis scissũ actib: obsoletũ
Cõmissurã autẽ pannirudis euuĩgłii nuncupat indum̃tũ. qͥa ꝓfecto sicut uestim̃to
tegit᷑ corpꝰ. ita doctrinis anima cooperit᷑. Sed aliud. ẽ. uestim̃tũ uetꝰ. aliud
uͦ nouũ: qͥa uetꝰ corruptione patit᷑. uetustate c̃sup̃tũ. Cuisi assuacinatur
nouũ. peior scissura fit: dũ & illud qͦd erat significationis gr̃a p̾missum
corrũpit᷑ & illud qͦd ad salutẽ om̃iũ erat rȩꝓmissũ ꝑse sufficere ñ estimat᷑
Hoc plane hebionitȩ ñ incellegentes. cͦmis cuer̾ noua ueterib. ñ putantes

Expanded text:
tiarum interesse nequiverant epulis. Hinc sane sequitur: Nemo commissuram panni tiarum interesse nequiverant epulis. Hinc sane sequitur: Nemo commissuram panni rudis mittit in vestimento veteri, ne major scissura fiat; neque vinum novum in utres veteres, et reliqua. Igitur antiquae legis supellectilem vetus appellat vestimentum, Judaicis attritum studiis, sensibus corruptum, sectis scissum, actibus obsoletum: commissuram autem panni rudis, Evangelii nuncupat indumentum. Quia profecto sicut vestimento tegitur corpus, ita doctrinis anima cooperitur. Sed aliud est vestimentum vetus, aliud vero novum; quia vetus corruptionem patitur vetustate consumptum, cui si assuatur novum, pejor scissura fit, dum et illud quod erat significationis gratia promissum, corrumpitur, et illud quod ad salutem omnium erat repromissum, per se sufficere non aestimatur. Hoc plane Ebionitae non intelligentes, commiscuerunt nova veteribus, non putantes
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̾ si eos uincere uult qua ratione quã diu cũ illis erat ñ debuerint
ieiuinare Uel qͦmͦ ñ ieiunabant. cũ om̃is tͥba cũ eo ꝑseuerans ñ habeat
qͦd manduc&. p̃sertĩ cũ nisi qͥnq aut alibi septẽ int̾ om̃s panes inueniant᷑
desipere. Sed qͦd ueriuꝰ est filii sponsi lugere uł ieunare quã diu cũ illis est
spons mystice nequeunt. qͥa intrors gaudio gaudent spiritali. & epulis epu¬
lant᷑ aet̃nȩ beatitudinis. Hoc itaq gaudio ioħes gaudebat ꝓpt̾ uocem
sponsi. ñ qͦd spons eẽt: sed qͥa amicꝰ eiꝰ erat. Et hinc ẽ. qͦd ait ñ posse spon¬
si filios ieiumare. lic& illi ieiunent qͥ necdũ ad nuptias intrarant. Quia
nimirũ om̃s illi ieiunant. qui panẽ uitȩ ignorant. Xp̃c aut̃ & sponsus
& panis est atq c̃uiuiũ delitiarũ. Aqͦ ieumi erant. qͥ nec dũ renouati. nup¬

Expanded text:
Quapropter si eoQuapropter si eonon jejunabant, cum omnis turba cum eo perseverans non habeat quod manducet; praesertim cum non nisi quinque, aut alibi, septem inter omnes panes inveniantur? 442 desipere. Sed quod verius est, filii sponsi lugere vel jejunare, quandiu cum illis est sponsus, mystice nequeunt, quia introrsus gaudio gaudent spiritali, et epulis epulantur aeternae beatitudinis. Hoc itaque gaudio Joannes gaudebat propter vocem sponsi, non quod sponsus esset, sed quia amicus ejus erat. Et hinc est quod ait non posse sponsi filios jejunare, licet illi jejunent, qui necdum ad nuptias intrarant. Quia nimirum omnes illi jejunant qui panem vitae ignorant. Christus autem et sponsus et panis est, atque convivium deliciarum. A quo jejuni erant, qui necdum renovati nup
Abbreviated transcription (Latin):
passionis mox ieiunia illa ecclesiastica celebranda. lic& statĩ dies illos
pente costes sp̃ssc̃s ad ueniens. festiuos dedicauerit. Deqͣsane occasione anꝰ
prisca & maximilla saltĩ pͦst pente costen tradider̃ quad ragesimã faciendã
qͣsi ablato sponso mox debeant filii sponsi ieiunare. Sed xp̃i eccła illud ad
passionẽ & resurrectionẽ usq distulit. ut spiritalis saginȩ ieiunio ad illud
paschale sacram̃tũ animȩ meliuꝰ p̃parent᷑. Tam̃ apłi ñ solũ pͦst ascensionẽ
xp̃i ceper̃ flere. uerũ inpassione. Expleta aut̃ ascensione dieb qͥb aduentũ
sp̃s scĩ expectabant. sine dubio & deinceps flentes & abstinentes erant. Se d
& dñs qͦmͦ discipłos ꝓ hiberet ieiunare. qͥ & ipse ieiunabat: Deinde dic̃eis
qͦd neqͥssimũ illud demonũ genꝰ ñ nisi ieiumis & orationib posse suꝑari

Expanded text:
passionis mox jejunia illa ecclesiastica celebranda, statim dies illos passionis mox jejunia illa ecclesiastica celebranda, statim dies illos Pentecostes Spiritus sanctus adveniens festivos dedicaverit. De qua sane occasione anus Prisca et Maximilla saltem post Pentecosten tradiderunt quadragesimam faciendam, quasi ablato sponso mox debeant filii sponsi jejunare. Sed Christi Ecclesia illud ad passionem et resurrectionem usque distulit, ut spiritalis saginae jejunio ad illud Paschale sacramentum animae melius praepararentur. Tamen apostoli non solum post ascensionem Christi coeperunt flere, verum in passione. Expleta autem ascensione, diebus quibus adventum Spiritus sancti exspectabant sine dubio et deinceps flentes et abstinentes erant. Sed et Dominus quomodo discipulos prohiberet jejunare, qui et ipse jejunabat? Deinde, dicit eis, quod nequissimum illud daemonum genus, non nisi jejuniis et orationibus posset superari.
Abbreviated transcription (Latin):
filusimul collecti inimiate fidei. quȩ & sponsa caritatis foedere sociati
Unde nec inmerito in eadẽ domo sponsa cũ sponso uescebatͣ. Sed sponsi
filu tantũ ideo uocant᷑. ut teneritudo fidei eoꝵ & tyrociniũ discipulatꝰ
insinuet᷑: ꝓpt̃ qͦd eis ñ debeat graue aliqͥd imponere. Uenient aut̃ inqͥt dies. cũ
auferet᷑ ab eis sponsus: & tunc ieuiabt̃. Patet ex hoc loco qͦd om̃s illidies qͥb:
xp̃c in carne fuit. qͣsi dies c̃uuni & nuptiarũ fuer̾ sponsi acsponsȩ. de qͥb spirita¬
li conubio apłi iã creati lugere ñ poterant quã diusponsũ cũ sponsa inthala¬
mo e̾e̾ gaudebant. Sed uenient inqͥt dies cũ transierint nuptiȩ. & passionis
ac resurrectionis. tẽpꝰ seu ascensionis aduenerit: tc̃ ieiunabt̃. Tc utiq cũ
auferet᷑ ab eissponsus. Multiplicauer̃ ex hoc loco post dies quadraginta

Expanded text:
filii simul collecti in unitate fidei, quae et sponsa, charitatis foedere sociati. filii simul collecti in unitate fidei, quae et sponsa, charitatis foedere sociati. Unde nec immerito in eadem domo sponsa cum sponso vescebatur. Sed sponsi filii tantum ideo vocantur, ut teneritudo fidei eorum et tirocinium discipulatus insinuetur, propter quod eis non debeat grave aliquid imponere. Venient autem, inquit, dies cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt. Patet ex hoc loco quod omnes illi dies quibus Christus in carne fuit, quasi dies convivii et nuptiarum fuerint sponsi ac sponsae, de quibus spiritali connubio apostoli jam creati, lugere non poterant, quandiu sponsum cum sponsa in thalamo esse gaudebant. Sed venient, inquit, dies cum transierint nuptiae, et passionis ac resurrectionis tempus seu ascensionis advenerit, tunc jejunabunt: tunc utique, cum auferetur ab eis sponsus. Multiplicaverunt ex hoc loco post dies quadraginta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽeᷤ c̃uiuiũ. qͦ simulspons & sponsa cȩlestib redẽp̃ta dortis federantur
Et ut altiuꝰ fatear. idẽ sponsus. ẽ. uitulus ille saginatꝰ qͥ occidit᷑ iuxta al¬
qͥ xp̃m ꝑfidẽ in animo dilectionis affectu suscipiunt. utiq: p̃paratur
ꝓbi nãq publicani & peccatores. ibi raab meretrix. ibityrꝰ & popłs
Ultra flumina & hyopiȩ inde supplices mei : ꝓpt̃ea nec inmerito
leui magnũ p̾parasse c̃ uiuiũ dr̃. qͥa gentiłitas heç omĩa in domo
dñĩ. Memorero raab & babylonis scientib me. Sciebant nãq iã
isti xp̃m. & ideo memor eoꝵ dñs ñ solũ ad fidẽ eosuocarat. uerũ &iã
secũ ad c̃uiuiũ ad mittens uestierat ueste nuptiali ꝓpt̾ea filii sponsi
ac sponsȩ. quã diucũ illis est sponsꝰ ieumare nequeunt᷑. Filii aut̃ ideo
Om̃s qͥdẽ sponsi ac sponse filui. & si ex om̃ib sponsa una c̃ corporat᷑. utidẽ sint

Expanded text:
esse convivium, quo simul sponsus et sponsa, coelestibus redempta donis, foederantur. esse convivium, quo simul sponsus et sponsa, coelestibus redempta donis, foederantur. Et ut altius fatear, idem sponsus est vitulus ille saginatus qui occiditur, juxta al qui Christum per fidem in animo dilectionis affectu suscipiunt, utique praeparatur. Ibi namque publicani et peccatores, ibi Raab meretrix, ibi Tyrus et populus supplices mei . Propterea nec immerito Levi magnum praeparasse convivium dicitur, quia gentilitas haec omnia in domo Domini: Memor ero Raab et Babylonis, scientibus me . Sciebant namque jam isti Christum, et ideo memor eorum Dominus, non solum ad fidem eos vocarat, verum etiam secum ad convivium admittens, vestierat 441 veste nuptiali. Propterea filii sponsi ac sponsae quandiu cum illis est sponsus, jejunare nequeunt. Filii autem ideo Omnes quidem sponsi ac sponsae filii, etsi ex omnibus sponsa una concorporatur, ut idem sint
Abbreviated transcription (Latin):
tio. totũ sẽ dat sp̃ualib gaudus. indulget ẽpulis. ut sit filus qͦs lactantes
ducit totꝰ bland. totꝰ amabilis & suauis. totꝰ festiuus. ꝓcessit enĩ tãquã
spons de thalamo suo. et exultans occurrit a sũmo cȩloꝵ uertice usq:
ad sũmũ eiꝰ. donec sponsã suis c̃firm& dõtib ꝑpt̃ qͦd int̾dũ p̃stabat se
m̃sis. c̃ uiuantib int̾erat. & om̃ib cõmunit᷑ se exhibebat : donec diuinis
humana c̃ungeret. & faceret det̾renis cęleste c̃sorciũ. Nec dubiũ in
uocatione beati mathei lic& hebreuꝰ eẽt. qͥa c̃tra legis sanctionẽ se
trans fuderat romanis parere questib. ꝑ eũ uocatio gentiũ designatur
Unde cũ eo mox multi publicani & peccatores ueniunt c̃ uiuiũ celebrantes.
& ñ qͣlecũq sed magnũ ut lucas est. Qui ꝓfecto mystice illud ostendit᷑

Expanded text:
tio, totum se dat spiritalibus gaudiis, indulget epulis, ut sit filiis quos lactantes tio, totum se dat spiritalibus gaudiis, indulget epulis, ut sit filiis quos lactantes ducit, totus blandus, totus amabilis et suavis, totus festivus. Processit enim tanquam sponsus de thalamo suo, et exsuls confirmet dotibus. Propter quod interdum praestabat se mensis, convivantibus intererat, et omnibus communiter se exhibebat, donec divinis humana conjungeret, et faceret de terrenis coeleste consortium. Nec dubium, quod in vocatione beati Matthaei, licet Hebraeus esset, quia contra legis sanctionem se transfuderat Romanis parere quaestibus, per eum vocatio Gentium designatur. Unde cum eo mox multi publicani et peccatores veniunt convivium celebrantes, et non qualecunque, sed magnum, ut Lucas ait . Quod profecto mystice illud ostenditur