comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tamen post quãdeus ille praesto eẽ coepit. lamsi mulacroeĩ opus non est
Quae¬
ro enim siquis imaginẽ hominis peregre constituti contẽpl&ur saepius &xea
solatium capiat absentis nũ idems anus eẽ uideatur. sieo reuerso atq praesente
in contẽ plandaimagine perse uer& eaue potius quã ipsius hominis as pectu
frui uelitminime profecto & tamen hominis imago necessariatũ uid&
cum procul ab est superuacua futura cum praesto est. Dĩ aut̃ cuius nu men¬
aspiritus. ubiq. diffusus ab eẽnum quam potest semper utique super uacua est
sed uerentur neomnis illorum religio in anissit & uacua. sinihil in praesentiui¬
deant quod adorent & ideo simulacra constitiunt qua e qui a mortuorum sunt
imagines simili a sunt mortius. Omni enim sensucarent dĩaatem in a &ernũ
uiuentis uiuũ & sensibi ledeb& eẽ simula crum : quod si asimilitudine id no¬

Expanded text:
Sed tamen postquam deus ille praesto esse coepit, jam simulacro ejus opus non est. Sed tamen postquam deus ille praesto esse coepit, jam simulacro ejus opus non est. Quaero enim, si quis imaginem hominis peraegre constituti contempletur saepius, ut ex ea solatium capiat absentis, num idem sanus esse videatur, si, eo reverso atque praesente, in contemplanda imagine perseveret, eaque potius, quam ipsius hominis aspectu frui velit? Minime profecto. Etenim hominis imago necessaria tum videtur, cum procul abest; supervacua futura, cum praesto est: Dei autem, cujus spiritus ac numen ubique diffusum, abesse numquam potest, semper utique imago supervacua est. Sed verentur, ne omnis eorum religio inanis sit et vana, si nihil in praesenti videant quod adorent, et ideo simulacra constituunt, quae quia mortuorum sunt imagines, similia mortuis sunt; omni enim sensu carent. Dei autem in aeternum viventis vivum et sensibile debet esse simulacrum. Quod si a similitudine in no
Abbreviated transcription (Latin):
mũ quã illos pect&is ubi eos eẽ credatis. quid sibi templa quid ara euolunt qiđ
deniq: ipsasimulacra quȩ aut mortuorum aut absentiũmonum̃ta st̃. Namom¬
nino fingendarũ similitudinũ ratio. Id circo ab hominib: inuenta est ut pos¬
s& eorũ memoriaretineri. qui uel morte subtracti. uel absentiafuerant
separati deosigitur in quorũ numero reponemus si inmortuorũ quis tã stul¬
tus ut colat siin absentiũ colendi ergononsunt si necuident quae faci mus
Necaudiunt quȩ p̃camur. Si aut̃ dii ab sente seẽ non possunt qui quõ diuinis uat
in quacumq partemun difuerint uident & audiunt uniuersa superuacua sunt
Ergosimulacra illis ubiq praesentibus cũ satis sit audientium nomina p̃cib: aduocare
Atenim presentes non nisi adimaginessuas ad sunt. it a planequem ad modũ uulgus
existimat mortuorũ animas circatumulos & corporũ suorum reliquas oberrare:

Expanded text:
mum, quam illo spectatis, ubi eos esse creditis? Quid sibi templa? quid arae volunt? quid mum, quam illo spectatis, ubi eos esse creditis? Quid sibi templa? quid arae volunt? quid denique ipsa simulacra, quae aut mortuorum aut absentium monimenta sunt? Nam omnino fingendarum similitudinum ratio idcirco ab hominibus inventa est, ut posset eorum memoria retineri, qui vel morte subtracti, vel absentia fuerant separati. Deos igitur in quorum numero reponemus? Si in mortuorum, quis tam stultus ut colat? Si in absentium, colendi ergo non sunt, si nec vident quae facimus, nec audiunt quae precamur. Si autem dii absentes esse non possunt, qui quoniam divini sunt, in quacumque mundi parte fuerint, vident et audiunt universa; supervacua ergo sunt simulacra, illis ubique praesentibus, cum satis sit audientium nomina precibus advocare. At enim praesentes non nisi ad imagines suas adsunt. Ita plane; quemadmodum vulgus existimat, mortuorum animas circa tumulos et corporum suorum reliquias oberrare.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ uero animũ qui sit a&ernus humilẽfieri cũ figura & status nihil aliud signifi¬
& nisimentẽ hominis eo spectare oportere quo uultũ & animũ tamrectũ eẽ
debere quamcorpus. ut id cui dominari deb& imit&. uerũ homines & nominis
sui & rationis obliti oculos suos ab alto deiciunt soloq defigunt actiment opera
digitorum suorum. quasiuero quicquã eẽ possit artifice suo quaeigit᷑ amentia
est. aut eafingere quae ipsi post modũti meant aut timere quae finxerint
Non ipsa in quiunt timemus. sed eos ad quorũ imaginẽ ficta & quorũ nominibus
consecrata sunt. Nempe id eotim &is quod eos incaelo eẽ arbitramini. neq enĩ
sidisunt. alit̃ fieri potest . Curigituroculos non incaelum tollitis. & aduocatis eoꝵ
nominibus in aꝑto s acrificia caelebratis curad pari&es & ligna& lapides potissi¬

Expanded text:
sum vero animum, qui sit aeternus, humilem fieri; cum figura et status nihil aliud signifisum vero animum, qui sit aeternus, humilem fieri; cum figura et status nihil aliud significent, nisi mentem hominis eo spectare opdebere quam corpus, ut id cui dominari debet imitetur. uerum homines et nominis sui et rationis obliti oculos suos ab alto deiciunt soloque defigunt ac timent opera digitorum suorum, quasi uero quicquam esse possit artifice suo maius. Quae igitur amentia est aut ea fingere quae ipsi postmodum timeant aut timere quae finxerint? \'non ipsa\' inquiunt \'timemus, sed eos ad quorum imaginem ficta et quorum nominibus consecrata sunt.\' nempe ideo timetis, quod eos in caelo esse arbsi dii sunt, aliter fieri potest. Cur igitur oculos in coelum non tollitis; et advocatis eorum nominibus, in aperto sacrificia celebratis? Cur ad parietes, et ligna, et lapides potissi
Abbreviated transcription (Latin):
tificiserexit quod optim& ingeniasus. poeta signauit: Pronaquecums pec¬
tent animalia cerat̃ram. Os homini sublime deditq caelũ uidere lus sit &
erectos ad sidera tollere uultus. Hincutiq AΝΟΡΩΠΟΝ graeci appellaue¬
runt quod sursu spect& ipsiergo sibi renuntiant seq: hominũ romine abdicant
qui non sursu aspiciunt. sed deor sũ. Nisi forte idipsũ quod rectisumus sinecaus a
homini attributũ putant spectare nos caelũ ds̃ uoluit utiq nonfrustra. Nam
& aues & ex mutis paeneomniaglũ uident. Sed nobis propriedatũ est caelũ rigidis
ac stantibus intueri. ut religionẽ ibi quaeramus ut dnicuius illa sedes est quo ocu¬
lis non possumus animo contẽplemur. quod ꝓfecto non facit quiaes autla pidẽquȩ
sunt t̃raueneratur. est aut̃ prauissimũ cũ ratio corporis recta sit quod est tẽpor aleip¬

Expanded text:
tificis erexit. quod optime ingeniosus poeta signauit: pronaque cum spectificis erexit. quod optime ingeniosus poeta signauit: pronaque cum spectent animalia cetera terram, os homini sublime dedit caelumque uidere iussit et erectos ad sidera tollere uultus. hinc utique ἄνθρωπον Graeci appellauerunt, quod sursum spectet. ipsi ergo sibi renuntiant seque hominum nomine abdicant qui non sursum aspiciunt, sed deorsum: nisi forte id ipsum quod recti sumus sine causa homini adtributum putant. spectare nos caelum deus uoluit utique non frustra. nam et aues et ex mutis paene omnia caelum uident, sed nobis proprie datum est caelum rigidis ac stantibus intueri, ut religionem ibi quaeramus, ut deum, cuius illa sedes est, quoniam oculis non psunt terrena, veneratur. Est autem pravissimum, cum ratio corporis recta sit, quod est temporale, ip
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ a prosperitate luxuria. Ex luxuriaue ut uita. Omni a sic impi&as aduersus
dm̃ nascit᷑ quanam istud ex causa fieriputemus. nisi eẽ aliqua ꝑuersã pote statẽ quȩ
ueritatis sit sẽ ꝑ in imica quae humaniserrorib gaude at cui unũ ac ꝑ p&uũ
sit opus offundere tenebras & hominũ caecarem̃tes nelucẽ uideant ne
denique in caelũ aspiciant acnaturã corporissui seruent. Nam cũ c&erȩ animan¬
tes proniscorporibus in humũ spectent qui arationẽ ac sapientiã ñ acceperunt
Nobis aut̃ status rectus sublimis uultus ab artifice dõdatus sit appar&istas religio¬
nesdeoꝵ non eẽrationis humanae qui acuruant caeleste animal adueneran¬
da t̃rena Paren senĩ nr̃ illeunus & soluscũ finger& hominẽ id ÷ animalint elle¬
gens & rationis capax łum uero exhumo sub leuatũ ad contẽplationẽ sui ar¬

Expanded text:
rerum prosperitate luxuria, ex luxuria uero ut uitia omnia sic inpietas aduersus rerum prosperitate luxuria, ex luxuria uero ut uitia omnia sic inpietas aduersus deum nascitur. quanam istut ex causa fieri putemus nisi esse aliquam peruersam potestatem, quae ueritati sit semper inimica, quae humanis erroribus gaudeat, cui unum ac perpetuum sit opus offundere tenebras et hominum caecare mentes, ne lucem uideant, ne denique in caelum aspiciant ac naturam corporis sui seruent? nam cum ceterae animantes pronis corporibus in humum spectent, quia rationem ac sapientiam non acceperunt, nobis autem status rectus, sublimis uultus ab artifice deo datus sit, apparet istas religiones deorum non esse rationis humanae, quia curuant caeleste animal ad ueneranda terrena. parens enim noster ille unus et solus cum fingeret hominem id est animal intellegens et rationis capax, eum uero ex humo subleuatum ad contemplationem sui a
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ elabitur. cũ beneficiis ẽ fruentes honorẽ dare diuinae indulgentiae
debent. At uero siqua necessitas grauis praesserit. tunc dm̃ recordatur sib&¬
li terror infremuit Si morborũ pestiferauis in cubuit. si alim̃ta frugibus lon¬
gasiccitas denegauit. si saeuatempestas. si grando ingrauat addm̃confugitur
Si quis aliquaui. ad flictatur hunc potius inplorat Si quis ad extremam m̃dican¬
dinec essitatẽ deductus uictũ precibus exposcitdm̃ solumobtestatur. per eius
diuinum atq unicũ mo m̃ hominum sibimi seri cordiã quaerit. Num quamigit᷑
dĩ meminert̃ . nisidũ inmalisst̃. Post quã m&us deseruit & periculare cesserunt
Tũ uero alacres ad deo& tẽplaconcurrunt. his libant his sacrificant. hosco ronant
Dõ autẽ quẽ in ipsanecessitate implorauerant. ne uerbo quidẽ gratias agunt adõ ex

Expanded text:
hominum elabitur, cum beneficiis eius fruentes honorem dare diuinae indulgentiae hominum elabitur, cum beneficiis eius fruentes honorem dare diuinae indulgentiae debent. at uero si qua necessitas grauis presserit, tunc deum recordantur: si belli terror infremuit, si morborum pestifera uis incubuit, si alimenta frugibus longa siccitas denegauit, si saeua tempestas, si grando ingruit., ad deum confugitur,si quis aliqua ui adflictatur, hunc potius inplorat, si quis ad extremam mendicandi necessitatem deductus uictum precibus exposcit, deum solum obtestatur, per eius diuinum atque unicum nomen hominum sibi misericordiam quaerit. numquam igitur dei meminerunt, nisi dum in malis sunt: postquam metus deseruit et pericula recesserunt, tum uero alacres ad deorum templa concurrunt, his libant, his sacrificant, hos coronant. deo autem quem in ipsa necessitate implorauerant, ne uerbo quidem gratias agunt. adeo ex
Abbreviated transcription (Latin):
rentis sui deposita prauitate susceperint E quidẽsicut oport& desũ marerũ sae¬
ponumerocogitans ad mirarisoleo maiestatem deis ingularis quae contin& regitq
omnia hitantam uenis se obliuionẽ . ut quae soladebeat colisola potissimũ negle¬
gatur hom ines aut̃ ipsos ad tantã caecitatem eẽ deductos ut uero ac uiuo dõ mor
tuos praeferdt terre nos autem sepultosq: interraei quifundatur ipsius terrȩfuit¬
& tamen huic impietati hominũ poss& uenia concedi. si omnino ab ignoranti a
diuininominis uenir& hicerror cum uero ipsos deorum cultores. sae peuide amus dm̃
sũmum & confiteri & prȩdicare quã sibiueniã sperarepossint impi&atis suae qui
non agnoscunt cultũ eius quẽ prorsus ignorari ab homine fasnonest. Nam & cum
iurant &cum optant: & cum gratias agunt. non iouẽ aut deos multos. sed dm̃ no¬
minant a dõ ip̃saueritas cogente natura &iam ab inuitis pec eatoribus erumpit
quod quidẽ non faciunt in prosperis rebus. Nan eũ maxim eds̃ ex memoria

Expanded text:
rentis sui deposita prauitate susceperint. equidem sicut oportet de summa rerum saepenumero cogitans admirari soleo, maiestatem dei singularis quae continet regitque omnia in tantam uenisse obliuionem, ut quae sola debeat coli, sola potissimum neclegatur, homines autem ipsos ad tantam caecitatem esse deductos, ut uero ac uiuo deo mortuos praeferant, terrenos autem sepultosque in terra ei qui fundator ipsius terrae fuit. Et tamen huic impietati hominum posset venia concedi, si omnino ab ignorantia divini nominis veniret hic error. Cum vero ipsos deorum cultores saepe videamus Deum summum et confiteri et praedicare, quam sibi veniam sperare possunt impietatis suae? qui non agnoscunt cultum ejus, quem prorsus ignorari ab homine fas non est. Nam et cum jurant, et cum optant, et cum gratias agunt, non Jovem aut deos multos, sed Deum nominant: adeo ipsa veritas, cogente natura, etiam ab invitis pectoribus erumpit; quod quidem non faciunt in prosp
Abbreviated transcription (Latin):
mines & primitus deo seẽ crediderint. Et post modum ꝑsuasione inueterata insus¬
ceptis prauissimere ligionibus perseuerarint. Gestio enim conuictis in anibus &
hominum in pia uanitate detecta singularis dei ad serere maiestatem suspiciens
utilius & mauis officium reuocandihomines a prauis itineribus & ingratiã secum
ipsos reducendi neseutquidam filosophifaciunt tantopere despiciant neue sehi¬
firmos & superuacuos. & nihil& frustra omninonatos putent quae opinio
plerosq aduitia compellit: Namdũ existimant nullideo eẽ noscurae aut post
mortẽnihil futuros. totosse libidinibus addicunt. It dũ licere sibi putant hauri¬
endis uoluptatib sitient incũbunt. ꝑ quas in prudentes in laqueos mortis incur
rant. Ignorant enim quae sit hominis ratio quãsi tenere uellent. In primis
dnm̃ suũ a gnoscerent uirtutẽ iustitiãq sequerent᷑ terrenis figm̃tis animas
suas non substernerent mortiferas libidinũ suauitates non ad peterent.
deniq seipsos magni aesti

Expanded text:
mines et primitus deos esse crediderint et postmodum persuasione inueterata in susceptis prauissime relhominum impia vanitate detecta, singularis Dei asserere majestatem, suscipiens utilius et majus officium revocandi homines a pravis itineribus, et in gratiam secum ipsos reducendi, ne se ut quidam philosophi faciunt tantopere despiciant, neve se infirmos, et supervacuos, et nihil, et frustra omnino natos putent. Quae opinio plerosque ad vitia compellit. Nam dum existimant, nulli Deo nos esse curae, aut post mortem nihil futuros, totos se libidinibus addicunt, et dum licere sibi putant, hauriendis voluptatibus sitienter incumbunt, per quas imprudentes in laqueos mortis irant. ignorant enim quae sit hominis ratio: quam si tenere uellent, in primis dominum suum agnoscerent, uirtutem iustitiamque sequerentur, terrenis figmentis animas suas non substernerent, mortiferas libidinum suauitates non adpeterent, denique se ipsos magni aestim
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt quas MΛΗΩΟΝΑ& Idest peritos acrerũ scios hoc enim putant deosesse: sciunt
illiquidem futura multa sed nonom̃a: Quippe quibus penitus consilium discire nonli¬
ceat & id eo solent responsa in ambiguos exicus temperare. Lospo&ae & sciunt eẽ dȩ¬

Expanded text:
aiunt quasi δαή- μονας, id est peritos ac rerum scios: hos enim putant deos esse. sciunt aiunt quasi δαή- μονας, id est peritos ac rerum scios: hos enim putant deos esse. sciunt illi quidem futura multa, sed non omnia, quippe quibus penitus consilium dei scire non liceat, et ideo solent responsa in ambiguos exitus temperare. eos poetae et sciunt esse dae
Abbreviated transcription (Latin):
scilica ideos facere prohibuit quod sciebat eẽ facturos ut ueniam sperare nom possent. Ita¬
q: illos cũ hominibus commorantes dominator illȩ terrae falla cissimus consuũdine ipsa
paulatĩ adiutia pellexit & mulierum congressibus inquinauit. Tum incaelũ obpec¬
cata quibusse inmerserant non recepti ceciderunt interram. Sic eos diabolus ex angelis
disuos fecit satellites acministros. qui autem sunt e his procreati quia neque angeli
neq bomines fuerunt sed mediam quandã naturã gerentes : non sunt ad inferos recepti sicut
incaelũ parentes eoꝵ : lta duo genera domgnium facta sunt. Vnum caelesie alterũ terrenũ
Hlusunt in mundi spiritis spiriͥm aloꝵ quaegeruntur auctores : quorumidem diabolus est prin¬
ceps Vnde illum tris megistus demoniachenuocat. De monas autem grã matiadictos

Expanded text:
scilicet id eos facere prohibuit quod sciebat esse facturos, ut ueniam sperare non possent. itascilicet id eos facere prohibuit quod sciebat esse facturos, ut ueniam sperare non possent. itaque illos cum hominibus commorantes dominator ille terrae fallacissimus consuetudine ipsa paulatim ad uitia pellexit et mulierum congressibus inquinauit. tum in caelum ob peccata quibus se inmerserant non recepti ceciderunt in terram. sic eos diabolus ex angelis dei suos fecit satellites ac ministros. qui autem sunt ex his procreati quia neque angeli neque homines fuerunt, sed mediam quandam naturam gerentes, non sunt ad inferos recepti sicut in caelum parentes eorum. ita duo genera daemonum facta sunt, unum caeleste, alterum terrenum. hi sunt immundi spiritus, malorum quae geruntur auctores, quorum idem diabolus est princeps. unde illum Trismegistus daemonia-rchen uocat. daemonas autem grammatici dictos
Abbreviated transcription (Latin):
quorum mox auctores aperiemus. C&eriautem quiperterrã dispersi fuerunt a miran¬
tesdementa mundi cadum solem terram mare sine ullis imaginibus ac templis ueneraban¬
tur & his sacrificia in a perto celebrabant . donec processu temporum potentissimis regi¬
bus templa & simula cra fecerunt ea que uictimis & odoribus colere insttuerunt sic ab¬
ertantes a notiti a dĩ gentesce coeperunt. Errant igitur quideo& cultus ab exordio rerũ fius¬
secontendunt & priorem eẽ gentilitatẽ quam direligionẽ quam putant posterius iuen¬
tamquia fontẽatq originem ueritatis ignorant : Nunc ad principiũ mundire uertamur
Curergonumerus hominum coepiss& increscere. prouidens ds̃ ne fraudibus suis diabolus
cui abinitio dederat terrae potestatẽ uel corrum per& homines uel disperder& quod in
exordio fecerat misit angelos ad tutelã cultum que generis humani quibus praecepit an¬
te om̃a ne terrae contagionem aculati substantiae caelestis ammitcerent dignitatem

Expanded text:
quorum mox auctores aperiemus. ceteri autem qui per terram dispersi fuerant admirantes elementa mundi, caelum solem terram mare, sine ullis imaginibus ac templis uenerabantur et his sacrificia in aperto celebrabant, donec processu temporum potentissimis regibus templa et simulacra fecerunt eaque uictimis et odoribus colere instituerunt. sic aberrantes a notitia dei gentes esse coeperunt. errant igitur qui deorum cultus ab exordio rerum fuisse contendunt et priorem esse gentilitatem quam dei religionem, quam putant posterius inuentam, quia. fontem atque originem ueritatis ignorant. nunc ad principium mundi reuertamur. Cum ergo numerus hominum coepisset increscere, prouidens deus ne fraudibus suis diabolus, cui ab initio dederat terrae potestatem, uel corrumperet homines uel disperderet, quod in exordio fecerat, misit angelos ad tutelam cultumque generis humani: quibus praecepit ante omnia, ne terrae contagione maculati substantiae caelestis amitterent dignitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Quodid circo dictũ est qm̃ custodes eos humanogeneri ds̃ miserat : sed & ipsicum sint
perditores hominum custo destamen seui deriuolunt: ut ipsi colantur & ds̃ non cola¬
tur philo pͣhi quoq dehis disserunt : namplato &iamnaturas eox insrmposio to¬

Expanded text:
Quod idcirco dictum est, quoniam custodes eos humano generi Deus miserat: sed ipsi, cum sint perditores hominum, custodes tamen se videri volunt, ut ipsi colantur, et Deus non colatur. Philosophi quoque de his disserunt. Nam Plato etiam naturas eorum in Symposio
Abbreviated transcription (Latin):
suorũ capere non possent Tum adulescentes uel missi a parentibus uel sua sponte cumre¬
rum penuria cogeret profugi ad querendas sibi nouas sedes hucatq illuc dispersi om̃s in¬
sulas & orbem totũ repleuerunt & astrrpescae radicis uuulsi nouos sibi moresatq hnsa¬
tuta ꝓ arbitrio condiderunt : sed omnium primiquia egyptũ occupauerant caelestia
suspicere atq ad orare coeperunt. & quianeq domicilus tegebantur propteraerisqua¬
litatem nec ullis in ea regione nubibus subtexitur. caelum cursus syderũ & effectus
notauerunt dum ea sepe uenerantescuriosius ac liberius intuentur. Postea de indo
portificas animaliu figuras quascolerent commenti sunt quibusdam prodigus indueq

Expanded text:
suorum capere non possent, tum adulescentes uel missi a parentibus uel sua sponte, cum rerum penuria cogeret, profugi ad quaerendas sibi nouas sedes huc atque illuc dispersi omnes insulas et orbem totum repleuerunt et a stirpe sanctae radicis auulsi nouos sibi mores atque instituta pro arbitrio condiderunt. sed omnium primi qui Aegyptum occupauerant caelestia. suspicere atque adorare coeperunt. et quia neque domiciliis tegebantur propter aeris qualitatem nec ullis in ea regione nubibus subtexitur caelum, cursus siderum et effectus nota-uerunt, dum ea saepe uenerantes curiosius ac liberius intuentur. postea deinde portentificas animalium Sguras quas colerent commenti sunt quibusdam prodigiis inducti,
Abbreviated transcription (Latin):
non est illesapiens Vttarne ades uideriuolebat. sed callidus & astutus calliditas aut̃ & astutia i mu¬
tis quoque animalibus sunt uelcum in sidiantur alii & dolocapiunt deuorent uelcũ insidias aliaũ

Expanded text:
non est ille sapiens, ut Carneades uideri uolebat, sed callidus et astutus. calliditas autem et astutia in mutis quoque animalibus sunt, uel cum insidiantur aliis et dolo capiunt, ut deuorent, uel cum insidias ali
Abbreviated transcription (Latin):
ltaque illam ꝑditionis ac mortisue iã multiplicẽ ostendit uł qđ multa sunt generauitae uł
qđ himulti qui coluntur huius dux praeuaricator acsubdolus utudeatureẽ discrim̃ aliquod
falsi & ueri mali&boni aliaducit luxeriosos alia eos quifrugi appellantur alia in peritos
ali adoctos aliamnertes alia strenuos alia stultos alia filo sofos & eos quidẽ non uno cramite
Illo senim qui aut uoluptates autdiuitia s ñ refugiunt. ab hacpublica & celebriu a modice
dam praecipia trabit. sed tam̃ illa om̃a itinera quaes peciem bonorũ ostendant ñ sunt aliaȩ
uuiae sed de uerticulae & semite quaeuidentur quidem ab illa cõmunid&tro uersũ separari
ade andemtamen & ad unũ om̃s &itũ subipso fine referuntur. Ibienĩ duxille c̃iungit
om̃s ubiopus fuerat bonos amalis fortes ab inertibus sapientes astultis separari. inde orũ

Expanded text:
itaque illam perditionis ac mortis uiaui multiplicem ostendit, uel quod multa sunt genera uitae uel itaque illam perditionis ac mortis uiaui multiplicem ostendit, uel quod multa sunt genera uitae uel quod dii multi qui coluntur. huius dux praeuaricator ac subdolus, ut uideatur esse discrimen aliquod falsi et ueri, mali et boni, alia ducit luxuriosos alia eos qui frugi appellantur, alia inperitos alia doctos, alia inertes alia strenuos, alia stultos alia philosophos, et eos quidem non uno tramite. illos enim qui aut uoluptates aut diuitias non refugiunt, ab hac publica et celebri uia modice dam praecipitia trahit. sed tamen illa omnia itinera quae speciem bonorum ostentant non sunt aliae uiae, sed deuerticula et semitae, quae uidentur quidem ab illa communi dextrouersum separari, ad eandem tamen et ad unum omnes exitum sub ipso fine referuntur. ibi enim dux ille coniungit omnes ubi opus fuerat bonos a malis, fortes ab inertibus, sapientes a stultis separari, in deorum
Abbreviated transcription (Latin):
narũ uari& atẽ quaes̃ inuita hominũ dissimiles atq: diuersae. Nã sic̃ inuia illasapien¬
tiehab& aliquid simile stultitiae qđ libro praecedente monstrauimus Itabaetcũ sit
totas tultitiae hab& aliquid similes apientiae qđ arripiant ii quistultitã publicam
bntellegunt & uth ab & uitiamanifesta sic hab& aliquid qđ simile uid eatur eẽiur¬
tuti utbab& aꝑtum scelus sic himaginem quandam speciemq: iustitiae quomo doemũ
praetursor eius uiae cuiusuis & potestas omnis bn fallendo ẽ uni uersos in fraudẽ poss&
inducere nisi ueri similia hominibus ostentar& ds̃ enĩ ut immortale illud arcanum
eius inoꝑto ẽ& posuit biui a sua quȩ homines ꝓmalis & turpib̵ as ꝑnarent᷑ ut auersi a sapientia
& ueritate quans ineullo ducere quirebant hid ipsũ biciderent qđ uitare acfugere cupiebant

Expanded text:
narum uarietatem, quae sunt in uita hominum dissimiles atque diuersae. nam sicut uia illa sapiennarum uarietatem, quae sunt in uita hominum dissimiles atque diuersae. nam sicut uia illa sapientiae habet aliquid simile stultitiae, quod libro praecedente monstrauimus, ita haec cum sit tota stultitiae, habet aliquid simile sapientiae, quod adripiant ii qui stultitiam publicam intellegunt: et ut habet uitia manifesta, sic habet aliquid quod simile uideatur esse uirtuti, ut habet apertum scelus, sic imaginem quandam speciemque iustitiae. quomodo enim praecursor eius uiae cuius uis et potestas omnis in fallendo est, uniuersos in fraudem posset inducere, nisi ueri similia hominibus ostentaret? deus enim, ut immortale illud arcanum eius in operto esset, posuit in uia sua quae homines pro malis et turpibus aspernarentur, ut auersi a sapientia et ueritate, quam sine ullo duce requirebant, in id ipsum inciderent quod uitare ac fugere cupiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
illi iustitiam putauerunt quid sapientiam nonneidem confit&ur infilo sofis essenullam
autcũ fabricibus in quit aut aristides iustus nominatur autabillis foraitudinis aut ab hoc
lumus intellegi nec hiquis apientes habiti & nominatim cato &c̃ iaelius sapientes fuer̃
neilli quidem septem sed & mediorũ officiorũ frequentia similitudm̃e quandã gere¬
Omnes igitur illae uirtutis descriptiones falsae sint necesseẽ qui a quȩ sit uera uirtus scre
non pocest nisi iustis acsapiens iustus aut̃ acsapiens ne moe nisi quẽds̃ praceptis caelestib̵
erudiuit. Namilli om̃s quiꝑ aliorũ c̃fessam stultitiã sapientes &istimantur. spei ae
uirtutis iducti umbras & imagines ad praehendunt. Nihiluerum quodea fit ratione
qm̃ uia illam̃ dax quefert ad occasum multos tramites bab& ꝓpt̃stu diorũ & discipli¬

Expanded text:
illi justitiam putaverunt. Quid sapientiam? nonne idem confitetur in phisosophis esse nullam? « illi justitiam putaverunt. Quid sapientiam? nonne idem confitetur in phisosophis esse nullam? « Aut cum Fabricius, inquit, aut Aristides justus nominatur, aut ab illis fortitudinis, aut ab hislumus intelligi. Nec ii qui sapientes habiti et nominati, M. Cato et C. Laelius, sapientes fuerunt, ne illi quidem septem: sed ex mediorum officiorum frequentia similitudinem quamdam gereomnes ignon potest nisi iustus ac sapiens. iustus autem ac sapiens nemo est nisi quem deus praeceptis caelestibus erudiuit. Nam illi omnes qui per aliorum confessam stultitiam sapientes existimantur, specie uirtutis inducti umbras et imagines adprehendunt, nihil uerum. quod ea fit ratione, quoniam uia illa mendax, quae fert ad occasum, multos tramites habet propter studiorum et discipli
Abbreviated transcription (Latin):
hocẽ qui e uersis auitatibus gentib̵ qued el &is erariũ pecunia referserita gros ceperit ciuessuos
locupl&iores fecerit hi claudibus fertur inc&elũ in hocputatur sũma & ꝑfeta esseuirtus qui
error ñ modo populi & inperitorum. sed &iam filo soforũẽ. quip̃ cepta quoqued ant ad inuisti
tam nestultite acmalitiae disciplinȩ auctoritas desit Itaq: cũ deofficus ad rẽmilitarẽ
ꝑtinentibus disputant neque adiustitiam neque aduerã uirtutẽ. acuemmodatur illa om¬
nis oratio sed adhancuitãmorẽq ciuilem quẽ non esse iustitiam & res indicat & ipsecice¬
rotestatus ẽ sed nos inquit ueriiuris germaneq: iustitiae solidã & & pressa effigiem
nullã tenemus umbra & imaginibus utimur easquẽ ipsas utinã sequeremur. feruntur
enĩ ab optimis natura &ueritatis &emplis : Vmbra est igitur & imago iustitiae quam

Expanded text:
hoc est qui euersis ciuitatibus gentibusque deletis aerarium pecunia referserit, agros ceperit, ciues suos hoc est qui euersis ciuitatibus gentibusque deletis aerarium pecunia referserit, agros ceperit, ciues suos locupletiores fecerit, hic laudibus fertur in caelum, in hoc putatur summa et perfecta esse uirtus. qui error tiam, ne stultitiae ac malitiae disciplinae auctoritas desit. Itaque cum de officiis ad rem militarem pertinentibus disputant, neque ad justitiam, neque ad veram virtutem accommodatur illa omnis oratio, sed ad hanc vitam moremque civilem, quem non esse justitiam, et res indicat, et ipse Cicero testatus est. « Sed nos, inquit, veri juris, germanaequae justitiae, solidam et expressam effigiem nullam tenemus. Umbra et imaginibus utimur; easque ipsas utinam sequeremur! Feruntur enim ab optimis naturae ac veritatis exemplis. » Umbra est igitur et imago justitiae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tollitur humanae soci&atis coniunctio tollitur in nocentia tollituralieni abstinentia
Tollitur denique ips aiustitia qua dis adium generis humani ferre ñ potest &ubicũq
arma fulserint. hinceam fugari & & terminari neces seẽ Uerũ ẽ enĩ ciceronis illud
qui aut̃ ciũ rationẽ dicunt habendam & ternorum negant dirimunt. hi cõmunem
hum anigeneris soci& atẽ quasub latabeneficientia liberalitas bonitas iustitia fundi¬
tus tollitur nãquomodo porest iustus esse qui noc& quiodit quispoliat quio ccidit
quae omnia faciunt qui patriae ꝓdessenituntur Idenĩ ipsũ prodesse quid sit ignorant:
quinihilputant utile nibilcõmodũ nisi qđ tenerim anu potest. qđ solũ teneriñ po¬
test quia eripi potest haec itaque ut ipsi appellant bonaquisquis patri&e ad qui si uerit¬

Expanded text:
tollitur humanae societatis coniunctio, tollitur innocentia, tollitur alieni abstinentia, tollitur humanae societatis coniunctio, tollitur innocentia, tollitur alieni abstinentia, tollitur denique ipsa iustitia: quae discidium generis humani ferre non potest et ubicumque arma fulserint, hinc eam fugari et exterminari necesse est. uerum est enim Ciceronis illut: qui autem ciuium rationem dicunt habendam, externorum negant, dirimunt hi communem humani generis societatem, qua sublata beneficentia liberalitas bonitas iustitia funditus tollitur. nam quomodo potest iustus esse qui nocet, qui odit, qui spoliat, qui occidit? quae omnia faciunt qui patriae prodesse nituntur. id enim ipsum prodesse quid sit, ignorant qui nihil putant utile, nihil commodum, nisi quod teneri manu potest: quod solum teneri non potest, quia eripi potest. haec itaque ut ipsi appellant bona quisquis patriae adquisiuerit
Abbreviated transcription (Latin):
randos nontam uirtus sit quã feliatas necessaria analiquis ignorat. quotiens meli¬
or iustiorque parsiuctasit hinc semꝑ dominatione a cerbae inciuis &titerunt:
plenaẽ &emplis omnis historia sed nos contentierimus uno q̃n pompeius bonorũ
uoluit esse defensor si quidem ꝓrepꝰ ꝓsenatu ꝓlibertate arm a suscepit. Idem tam̃
uigtus cũ ipsalibertate ocudit : & aspadonibus egrptus d&runcatus in sepaltus abiec¬
tusẽ nonẽ igitur uirtus aut hostẽm alorum ẽẽ aut defensorẽ bonorũ qui a uirtas in¬
cerus casibus ñ potest esse subieta: Cõmod a praeterea patriaȩ primaputare . sublata
hominũ discordia nihilẽ omnino quae sunt aenĩ patriae cõmoda nisi alterius ciuitatis aut
gentis in cõmoda idẽfines ꝓpagare. aliis uiolent̃ ereptos augere imperiũ uatigalia
facere maiora qua omnia non utique uirtutes sed uircutum s̃ euersiones : in primis enĩ

Expanded text:
randos non tam uirtus sit quam felicitas necessaria. an ahquis ignorat quotiens melirandos non tam uirtus sit quam felicitas necessaria. an ahquis ignorat quotiens melior iustiorque pars uicta sit? hinc semper dominationes acerbae in ciues extiterunt. plena est exemplis omms historia, sed nos contenti erimus uno. Gnaeus Pompeius bonorum uoluit esse defensor, siquidem pro re publica, pro senatu, pro libertate arma suscepit. idem tamen uictus cum ipsa libertate occidit et a spadonibus Aegyptiis detruncatus insepultus abiectus est. non est igitur uirtus aut hostem malorum esse aut defensorem bonorum, quia uirtus incertis casibus non potest esse subiecta. commoda praeterea patriai prima putare sublata hominum discordia nihil est omnino. quae sunt enim patriae commoda nisi alterius ciuitatis aut gentis incommoda, id est fines propagare aliis uiolenter ereptos, augere imperium, vectigalia facere maiora? quae omnia non utique uirtutes, sed uirtutum sunt euersiones. in primis enim
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝓbitate fictauiam sibi ad potentiã muniunt faciunt que multa que bonisolent eo
quidem proptius qđ fallendi gratia faciunt ut in amque tamfacleõe & praestare quã
facile ẽ simularebonitatem sed hicũ eẽ coeperunt ꝓpositi acuoti sui cõputes & sumũ poten¬
tie gradũceperint : tũ uero simulatione deposita moressuos d&egunt. rapiunt omnia
& iuolant & uexant eosque ipsos bonos quorũ causã susceperant in sequint & gradus ꝑ
quos ascenderunt amputant. Nequis illos contraipsos possit bnitari. Uerũ tamen putem t
hocofficium non nisiboniesse ut bonos defendat. Ad idsuscipere facileẽ implere diffi¬
cile : qr cũtecertamini congressionique cõmiseris in arbitrio dĩ ñtuo possit auictoriaẽ:
& plerũque inꝓbi &numero & conspiratione sunt potentiores quãboni ut ad eos supe¬

Expanded text:
enim probitate ficta uiam sibi ad potentiam muniunt faciuntque multa quae boni solent, eo enim probitate ficta uiam sibi ad potentiam muniunt faciuntque multa quae boni solent, eo quidem promptius quod fallendi gratia faciunt. utinamque tam facile esset praestare quam facile est simulare bonitatem! sed hi cum esse coeperint propositi ac uoti sui conpotes et summum potentiae gradum ceperint, tum uero simulatione deposita mores suos detegunt, rapiunt omnia et uiolant et uexant eosque ipsos bonos quorum causam susceperant insequuntur et gradus per quos ascenderunt amputant, ne quis illos contra ipsos possit imitari. uerum tamen putemus hoc officium non nisi boni esse, ut bonos defendat. at id suscipere facile est, implere difficile, quia cum te certamini congressionique commiseris, in arbitrio dei, non tuo posita uictoria est, et plerumque inprobi et numero et conspiratione sunt potentiores quam boni, ut ad eos supe
Abbreviated transcription (Latin):
qui uersus idem fere significat qđ primo duo sed neque ipse nequequis quam filo¬
soforum scre potuit p̃tiũ ipsum uł quale uł qđ sit Id enĩ po&a & illi om̃s quossecutus
ẽ putauerunt recte opibusuti hocẽ frugiesse ñ instruere coniuiuia suptiose qon
largiri temere non effundere in res suꝑ uacuas auiturpes remfamiliarem : dic&
aliquis fortasse quid tunegas ne hancesse uirtutẽ Non equidẽ nego contraria
enĩ uidear ꝓbare sinegẽ sed uerã nego qui a non sit illacaelestis sed tota trena quan¬
doquidem nihilefficit nisi qđ remaneat int̃ra quid sit aut̃ racteo pibus ut &
quisit &diuitiis fructus petendus declarabo aꝑtius cũde pi&atis offico loqui
coepero lã c&era quȩ sequuntur nullo modo uera sunt nã in ꝓbis humictias in¬
dicere aut bonorum defensionẽ suscpere : potest cũmalis esse cõmune quidã

Expanded text:
qui uersus idem fere significat quod primi duo. sed ne- . que ipse neque quisquam philoqui uersus idem fere significat quod primi duo. sed ne- . que ipse neque quisquam philosophorum scire potuit pretium ipsum uel quale uel quod sit. id enim poeta et illi omnes quos secutus est putauerunt recte opibus uti, hoc est frugi esse, non instruere conuiuia sumptuose, non largiri temere, non effundere in res superuacuas aut turpes rem familiarem. dicet aliquis fortasse: \'quid tu? negasne hanc esse uirtutem?\' non equidem nego, contraria enim uidear probare, si negem, sed ueram nego, quia non sit illa caelestis, sed tota terrena, quandoquidem nihil efficit nisi quod remaneat in terra. quid sit autem recte opibus uti et qui sit ex diuitiis fructus petendus decla-. rabo apertius, cum de pietatis officio loqui coepero. iam cetera quae sequuntur nullo modo uera sunt. nam inprobis inimicitias indicere, aut bonorum defensionem suscipere potest cum malis esse commune. quidam
Abbreviated transcription (Latin):
hincẽ illuduirtus quaerendae finem reiscire modũque : precipiunt enĩ quibus modis
& quibus artibus res famili ares quȩ renda sst : quiauident malaequeri solere. sed hu¬
ius modiuirtus nonẽ ꝓposita sapienti necenĩ uirtus ẽ opesquae rere : quarũneque
inuentio neque possessio in nrã potestateẽ. Itaque & quaestu & obtentu facili oressunt
malis quãbonis non potest ergo uirtus esse in hisrebus quaȩ rendis in quarũ c̃cẽptu
uis acratio uirtutis appar&. necadea ipsatrans fugi& quaem agno & &celso animo
calcare a ꝙtereregestit neque fasẽ animã caelestibus intentã bonis ut hat fragilia
sibi conpar& ab immortalibus suis operibus auocari sed potissimũ in his rebus con
parendis uirtutis ratiocon sistit quas nob̵ nec homo ullus nec mors ipsa possit auferre
cũhaec ita sehabeant. illud qđ sequitur uerũẽ uirtus diuitis p̃tium ꝑ soluere posse

Expanded text:
hinc est illud: uirtus, quaerendae finem rei scire modumque. praecipiunt enim quibus modis hinc est illud: uirtus, quaerendae finem rei scire modumque. praecipiunt enim quibus modis et quibus artibus res familiaris quaerenda sit, quia uident male quaeri solere. sed huiusmodi uirtus non est proposita sapienti: nec enim uirtus est opes quaerere, quarum neque inuentio neque possessio in nostra potestate est. itaque et quaesitu et obtentu faciliores sunt malis quam bonis. non potest ergo uirtus esse in iis rebus quaerendis in quarum contemptu uis ac ratio uirtutis apparet, nec ad ea ipsa transfugiet quae magno et excelso animo calcare ac proterere gestit, neque fas est animam caelestibus intentam bonis, ut haec fragilia sibi conparet, ab inmortalibus suis opibus auparandis virtutis ratio consistit, quas nobis nec homo ullus, nec mors ipsa possit auferre. Cum haec ita se habeant, illud quod sequitur verum est: Virtus, divitiis pretium persol
Abbreviated transcription (Latin):
sepe diximus Ab his duobus principiis bona malaque oriuntur quae ueniunt adõ hanc
habent rationẽ ut inmortalitatẽ parent qđ ẽ sumũ bonũ que aut̃ ab illo altero
idhabent officum ut acelestibus auocatum terrenisque demersũ ad poenã interfici ant
sempiternam quod ẽ sumũmalũ Numigitur dubium est quin illi om̃s quidess& bonũ
& malũ ignorauerint qui necdm̃ nec aduersarium dĩscierint . Itaque finẽ bonorũ ad cor¬
pus & adhanc uitam breuem retulerint quod salic& solui &ocidere necesseẽ ñ sunt
ꝓgressiulterius sed omnia eorum precepta & omniaqu&ȩ inducunt bona trebi hae¬
rent humiiacent qm̃ simulcũ corpore qđ ẽ t̃ramoriuntur ꝑtinent enĩ ñ ad uitam
homini comparandã sed ad quȩrendas uł augendas opes lonores gloriã potentiam
quae sunt uniuersa mortalia tam scilic& quã ille quiutea sibi contingerent Iaborauit

Expanded text:
epe diximus. Ab his duobus principiis bona malaque oriuntur. Quae veniunt a Deo, hanc habent rationem, ut immortalitatem parent, quod est Summum Bonum: quae autem ab illo altero, id habent officium, ut a coelestibus avocatum, terrenisque demersum, ad poenam interficiant sempiternam, quod est summum malum. Num igitur dubium est, quin illi omnes quid esset bonum et malum ignoraverint, qui nec Deum, nec adversarium Dei scierint? Itaque finem bonorum ad corpus et ad hanc uitam breuem retulerunt, quam scilicet solui et occidere necesse est, non sunt progressi ulterius, sed omnia eorum praecepta et omnia quae inducunt bona, terrae inhaerent et humi iacent, quoniam simul cum corpore, quod est terra, moriuntur. pertinent enim non ad uitam homini conparandam, sed ad quaerendas uel augendas opes honores gloriam potentiam: quae sunt uniuersa mortalia, tam scilicet quam ille qui ut ea sibi contingerent laborauit.
Abbreviated transcription (Latin):
tia sed utilitas repperit Curenĩ ꝑom̃is populos diuersa & uaria iura sunt condita
nisi qđ un aquaeque gens id sibi sanxit qđ putauit rebus suis utile quetũ dic̃e
aiuistta arecedl at uti litas. populus ipse romanus doc& qui ꝑ fecti ales bella indien¬
do &legitime in iurias faciendo semꝑque alien a capiendo atque rapiendo pos¬
sessionem sibi totius orbis conparauit. Verũ hi iustos seputant si contralages suas
nihd facant qđ &iam timori ad scribi potest si presentiũ paenarũ m&u sceleribus abs¬
tineant sed concedamus sane utidnatura uelut ait filosofussuas ponte faciant.
qđ legibus facere coguntur. Num id urco iustierunt qui a parent istitutis hominum

Expanded text:
tia, sed utilitas repperit. cur enim per omnes populos diuersa et uana iura sunt condita, tia, sed utilitas repperit. cur enim per omnes populos diuersa et uana iura sunt condita, nisi quod una quaeque gens id sibi sanxit quod putauit rebus suis utile? quantum autem ab iustitia recedat utilitas, populus ipse Romanus docet, qui per fetiales bella indicendo et legitime iniurias faciendo semperque aliena capiendo atque rapiendo possessinihil faciant; quod etiam timori adscribi potest, si praesentium poenarum metu sceleribus abstineant. Sed concedamus sane, ut id natura, vel ut ait philosophus sua sponte faciant, quod legibus facere coguntur. Num idcirco justi erunt, quia parent institutis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑuidit Ita illud quoques ass& aut x plicas s& inquibus pracoptis lexipsa c̃sister&
non filosofi functus fuiss& officio sed ꝓph&e quod quia facere ille non poterat.
nobis faciendum est quibus ipsal& traditaẽ. ab illo unomagistro & imperatore
omniũ dõ huius legis caput primumẽ ipsũ dm̃ nosse soliobtemperare solũ colere
non potest enim rationem hominis obtinere qui parentem animae su&e dm̃nescit
quodẽ sumũ nefas. quaeignoratio facit utdus aluis seruiat . quonibil sceleratus comit¬
ti potest hinclam ꝓliuis est admalitiã gradus ꝑignorantiam ueri acsingularis bo¬
ni quiads̃ quẽ nossere fugit. fonse ipsebonitatis uł siiustitiam sequi uol& diuinita¬
meniuris ignarus gentis sue leges tã quamius ampleccitur . quas nonutique iusti¬

Expanded text:
que peruidit, ita illut quoque scisset aut explicasset, in quibus praeceptis lex ipsa consisteret, que peruidit, ita illut quoque scisset aut explicasset, in quibus praeceptis lex ipsa consisteret, non philosophi functus fuisset officio, sed prophetae. quod quia facere ille non poterat, nobis faciendum est, quibus ipsa lex tradita est ab illo uno magistro et imperatore omnium deo. Huius legis caput primum est ipsum deum nosse, soli obtemperare, solum colere. non potest enim rationem hominis obtinere qui parentem animae suae deum nescit; quod est summum nefas. quae ignoratio facit ut diis aliis seruiat, quo nihil sceleratius committi potest. hinc iam procliuis est ad malitiam gradus per ignorantiam ueri ac singularis boni, quia deus, quem nosse refugit, fons est ipse bonitatis: uel si iustitiam sequi uolet, diuini tamen iuris ignarus gentis suae leges, tamquam uerum ius amplectetur, quas non utique iusti
Abbreviated transcription (Latin):
tota abrogari potest. necuero autꝑsenatũ aut ꝑpopulũ soluibaclege possumus neque ẽ
quȩrendus & planator aut interpres elius necerit alia l& romae. alia athenis alia
nuo alia postbaet sed & omnis gentes & omnitẽ porae unal& & sempit̃na &immutabi¬
lis continebit . Vnus queerit cõmunis quasimagister & imperator omniũds̃ Illele¬
gis huius inuentor disceptator sator cuquiñ parebit ipse sefugi& acnaturã hominis
asꝑnatus hocipsolu& maximas poenas &iam sic&era supplica quaeputantureffuge¬
rit quis sa cram̃tũ dĩsciens tam significanter en arrare legẽ dĩ poss& quã illã homo
longe a ueritatis notiti aremotus & pressit. ego uero eos quiuero in prudentes locuntur
sichabendos puto tãquã diuinent spiritu aliquo instinca qđ siutlegis scaẽ iuim rationẽ¬

Expanded text:
tota abrogari potest, nec uero aut per senatum aut per populum solui hac lege possumus, neque est tota abrogari potest, nec uero aut per senatum aut per populum solui hac lege possumus, neque est quaerendus explanator aut inter- pres Sextus Aelius, nec erit alia lex Romae alia Athenis, alia nunc alia posthac, sed et omnes gentes et omni tempore una lex et sempiterna et inmutabilis continebit unusque erit communis quasi magister et imperator omnium deus: ille legis huius inuentor disceptator lator, cui qui non parebit, ipse se fugiet ac naturam hominis aspernatus hoc ipso luet maximas  poenas, etiamsi cetera supplicia quae putantur effugerit. quis sacramentum dei sciens tam significanter eDarrare legem dei posset quam illam homo longe a ueritatis notitia remotus expressit? ego uero eos qui uera inprudentes loquuntur sic habendos puto, tamquam diuinent spiritu aliquo instincti. quodsi ut legis sanctae uim rationem
Abbreviated transcription (Latin):
& solem quaoritur obserues eumque habeas uitae quasin auigii ducẽ suasponte biui¬
am pedes dirigentur & illud celeste lum̃ qđ sanis m̃ tibus multoclarior solest quã hic
quẽ carne mortali uidemus sic reg& sic gub nabit ut ad sumũ sapientiaȩ uirtutisq portũ
sineullo errore ꝑducat suscipiendaigitur dil&xẽ quaenos ad hoc iter dirigat
Illa scã illacaelestis quã m̃ tullius in libro derep̃. Tertio paene diuina uoce depinxit:
Cuius egoneplura dicerem uerba subiea Est quidem ueralex rectaratio naturae c̃gruens
diffusa biomnis constans sempit̃na. qua̧ uõc& ad officium iubendo u&ando a fraude
d&erreat : quaȩtamen neque ꝓbos frus traiub& autu&at. Nec i probos iubendo aut
u&ando mou& huiclegio necꝓgari fasest nequedero gari aliquid & adic& neque

Expanded text:
et solem qua oritur observes eumque habeas uitae quasi nauigii ducem, sua sponte in uiet solem qua oritur observes eumque habeas uitae quasi nauigii ducem, sua sponte in uiam pedes dirigentur et illut caeleste lumen, quod sanis mentibus multo clarior sol est quam hic quem carne mortali uidemus, sic reget, sic gubernabit, ut ad summum sapientiae uirtutisque portum sine ullo errore perducat. suscipienda igitur dei lei est, quae nos ad hoc iter dirigat, illa sancta, illa caelestis, quam Marcus Tullius in libro de re publica tertio paene diuina uoce depinxit: cuius ego, ne plura dicerem, uerba subieci. est quidem uera lei recta ratio, naturae congruens, diffusa in omnis, constans, sempiterna, quae uocet ad officium iubendo, uetando a fraude deterreat, quae tamen neque probos frustra iubet aut uetat nec inprobos iubendo aut uetando mouet. huic legi nec obrogari fas est neque derogari aliquid ex hac licet neque
Abbreviated transcription (Latin):
iugulat & prȩtipitat in mortẽ haecaũt uia quae ẽ ueritatis & sapientiaȩ. & uirtutis &iusti
tice quorũ omniũ fons unusẽ. Vnauis una sedes & simplecest qđ paribus animis suma¬
que c̃ cordia unũ s equamur &colamus dm̃ & angusta qm̃ paucioribus uirtus data est:
test ꝑueniri hac ẽ iuia quã filosofiquerunt sed ideo ñ inueniunt : quialn trapotius ubi
apparere non potest querunt. Errantergo uelut in marim agno ne quoferantur
intellegunt qui a necuiã cernunt nec ducẽ sequuntur ullum. Eadem nãque ratione hanc
unteuam quȩrio port& qr in alto it̃ nauibus queritur quaenisi aliquod celilum̃ obser¬
uent incertis cursibus uagantur. Quisquis aut̃ reccũ iteruit& tenerenititur ñ t̃rã
deb& aspicere sed celum & ut aꝑtius loquar non hominẽ sequideb& sed dm̃ non
his terrestribus simulacris sed dõ serua recaelesti. non ad corpus referreomnia sed ad
mentẽ non huic uitae dareoperam sed &eternae Itaque sioculos incelũ sẽꝑ iitendas

Expanded text:
 haec autem uia, quae est ueritatis et sapientiae et uirtutis et usae, quorum omnium fons unus est, una uis, una sedes, et simplex est, quo paribus animis summaque concordia unum sequamur et colamus deum, et angusta, quoniam paucioribus uirtus data est, test perueniri. Haec est uia quam philosophi quaerunt, sed ideo non inueniunt, quia in terra potius ubi apparere non potest quaerunt. errant ergo uelut in mari magno nec quo ferantur intellegunt, quia nec uiam cernunt nec ducem sequuntur ullum. eadem namque ratione hanc uitae uiam quaeri oportet qua in alto iter nauibus quaeritur: quae nisi aliquod caeli lumen obseruent, incertis cursibus uagantur. quisquis autem rectum iter uitae tenere nititur, non terram debet aspicere, sed caelum et, ut apertius loquar, non hominem sequi debet, sed deum, non his terrestribus simulacris, sed deo seruire caelesti, non ad corpus referre omnia, sed ad mentem, non huic uitae dare operam, sed aeternae. itaque si oculos in caelum semper intendas
Abbreviated transcription (Latin):
lucro aut̃ num quam sapiens stud & qui abonahaec terrena contemnit pa quem quam fallipatit᷑
qui a boniuiriofficiumẽ errores hominum corrigere eosque inuiam reducere si quidem socialis est

Expanded text:
lucro autem numquam sapiens studet, quia bona haec terrena contemnit, nec quemquam falli patitur, quia boni uiri officium est errores hominum corrigere eosque in uiam reducere, siquidem socialis est