comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditus ab eundo dictus perquem ingreditur & admittitur Vestibulum
est ueladitum domus priuatȩ uel spatium ad iacens aedibus publicis
& uestibulum dictum eo quod eo uestiuntur fores autquod ad itum tecto
uestiat. Aut abstando Porticus quod ad transitum sit magis quam stan¬
dum quasi porta & porticus eo quod sit apertus. Ianua abiano quodã
appellabatur cui gentiles omnem introitum uel exitum sacrauerunt. un
de lucanus ferrea belligeri compescat limina iani. est autem primus
domus ingressus cetera intraianuam hostiauocantur: Ceneraliter hos¬
tium est per quod ab aliquo arcemur ingressu ab ostando dictum. Alui
aunt ostium appellari quia hostem moratur ibienim aduersarus nos
obicimus hinc & ostia tiberina quia ostibus sunt opposita. Eiores &ual¬
uȩ claustra sunt sed fores dicuntur quaeforas ualuȩ quae intus reuoluen¬
tur a duplices complicabilesq sunt sed genera literusus uocabula¬
ista corrumpit. Claustra ab eo quod claudantur dicta. Henestraest̃

Expanded text:
ditus ab eundo dictus est, per quem ingredimur et admittimur. Vestibulum est vel aditus domus private, vel spatium adiacens edibus publicis; et vestibulum dictum est, eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut a stando. Porticus ad transeundum magis fit quam ibi standum; quasi porta, appellatur, cui gentiles omnem introitum, vel exitum sacravede Lucanus: Ferrea belligeri compescat limina Jani. Est autem primus domus ingressus: caetera intra januam ostia vocantur generaliter. Ostium est, per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab obstando dictum. Alii aiunt ostium appellari, quia hobicimus: hinc et Ostia Tiberina, quia ostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae, quae intus revolvuntur, et duplices conplicabilesque sunt. Sed generaliter ista corrupit. Claustra ab eo quod claudantur dicta. Fenestrae sun
Abbreviated transcription (Latin):
nouandarum sibi uiriũ causa noualia enim semelerunt cum fruc
tu & semel uacua. Squalidus agerquasi excolidus quodiam acultura ex¬
ierit sicut ex consulquod a consulatu discesserit. Vliginosus agerest
semperhum idus dicitur quia aliquando siccatur uligo enim humor
ter raeest naturalis ab eanum quam recedens. Subsiciua sunt propriȩ
quae satur demateria praecides quasi super uacua abi cit. Vnde & sub¬
siciua agri quos inpertica diuisos recusant quasi steriles uel palus tres
Item subsiciua quae in diui sura agrinonefficiunt centuriam idest iugera
ducenta. Areadicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area apla¬
nitiae atq aequalitate. Vnde & ara alii aream uocatam dicunt qđ
protriturandis frugibus era datur uel quod nontriturentur in ea nisi
arida Pratum est cuius feni copia armentatuentur. Cui ueteres ro¬
uni nomen in diderunt ab eo quod protinus sit paratum nec mignũ

Expanded text:
novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager est semper uvidus. Nam humidus dicitur qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum
Abbreviated transcription (Latin):
idest sationalis aut consitus id aptus arboribus Aut pascuus quiher¬
bis tantum & animalibus uacat. aut floreus quod sint horti apibus
congruentes & floribus quod &iam uirgilius inquatuor libris georg̃
secutus est. Nura ueteres incultos agros dicebant id siluas & pascu¬
a. Agrum uero qui colebatur namrus est. quo mel quolac quo pe¬
cus haberi potest unde & rusticus nominatur. Haec est a grestium
prima & otiosa felicitas. Seges ager est in quo seritur. unde & iurgili
agerdictus quia diui soribus agrorum relictus est ad pas cendum
communiter uicinis. Alluuius ager est quem paulatim fluuius in
agrum reddit. Arcifinius a gerdictus est qui a certis linearum mensu¬
ris non contin&ur. sed arcentur fines eius obiectu fluminum monti¬
um arborumunde & in his agris nihil subseciborum interuenit.
Noualis ager est primum proscis sus siue qui alternis annis uacat

Expanded text:
id est sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herid est sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut florus, quod sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus est. Rura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. Seges ager est in quo seritur; unde et Vergiliager dictus qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est quem paulatim fluvius in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat
Abbreviated transcription (Latin):
tecta quasi nauium carinȩ sunt siue rotunda in modum fornorum &
magalia dicta quasi magaria quia magar punici nouam uillam
ger latine apellari dicitur eo qđ NIII DEACRIS
in eo agatur aliquid: Alii agrum a greco nominarmani festi¬
us credunt. unde & uilla grece coragros dicitur. Villa auallo
hoc est aggere terrȩ nuncupata quod pro limite constitui sol&
Pos sessiones agrisunt latȩ patentes publici priuatiq quos initio non
mancipatione sedquisq ut potuit occupauit atq possedit unde
anuncupati. Fundus dictus quo deo fundatur uel stabilia turpa¬
tri monumentum fundus autem &urbanum aedificium &rusti¬
cum intelligendum. Praedium quod ex omnibus patrifamilias
maxime praeuidetur idiꝓpar& quasi praeuidium uel quod anti qui
agros quos bello ceperant ut praede nomine habebant. Omnis autem
ager ut uarro doc& qua drifarius diuiditur. autenim aruus ager est

Expanded text:
tecta, quasi navium carinae sunt, sive rotunda in modum furnorum. Et tecta, quasi navium carinae sunt, sive rotunda in modum furnorum. Et magalia dicta quasi magaria, quia 'magar' Punici novam villam ger Latine appellari dicitur eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificium et rusticum intellegendum est. Praedium, quod ex omnibus patrifamilias maxime praevidetur, id est apparet, quasi praevidium; vel quod antiqui agros, quos bello ceperant, ut praedae nomine habebant. Omnis autem ager, ut Varro docet, quadrifarius dividitur: aut enim arvus est ager,
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. Taliautem aedificio surgunt ut a lato incipiant & in augusto
finiantur sicut ignis. Pirenim dicitur ignis hos aegyptus hab& apud ma¬
iores enim potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur unde
tractum est. Vt super cadauera aut piramides fierent aut ingentes colum
sa est a greste habitaculum palis atq uirgultis harundinib:q.
contextum quibus possint homines tueri aui frigo ris uelcaloris
iniuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes adtegi¬
mensui quasi tegurium siue propter ardorem solis & radios declinandos
siue ut inde uel homines uel bestiolas quae insidiari solentnatis frugi¬
bus abigant hanc rustici capanam uocant quodunum tantum capiat.
Sescuam quidam putant eẽ teguria quidam loca prorupta & aspera
Magalia aedificia numidirum a grestium oblonga incuruis lateribus

Expanded text:
dicuntur. Tali autem aedificio surgunt, ut a lato incipiant, et in angusto dicuntur. Tali autem aedificio surgunt, ut a lato incipiant, et in angusto finiantur, sicut ignis. Pyr enim dicitur ignis. Has Aegyptus habet: apud majores enim potentes aut sub montibus aut in domibus sepeliebantur. Inde tractum est, ut super cadavera, aut pyramides fierent, aut ingentes columns rusticis. 1. Casa est agreste habitaculum palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris, vel caloris ria. 2. Tugurium casula est, quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde, vel homines, vel bestiolas, quae insidiari solent natis frugibus, abigant, Hanc rustici capannam vocant, quod unum tantum capiat. Tescua quidam putant esse tuguria, quidam loca praerupta et aspera. Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus
Abbreviated transcription (Latin):
epulchrum asepulto dictum. prius autem quisq indomosua sepelie¬
batur Postea uetitum est legibus nefetore ipso corpora uiuentium
contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur eo quod mentẽ
moneat ad defuncti memoriam. Cumenim non uideris monumentũ
uideris mon& mentem & ad memoriamtereducit ut mortuum recorderis
Monumenta itaq & memoriȩ promentis admonitione dictȩ. Tumulus
dictus quasi tumenstellus sarco fagum grecum est nomen eo quod ibi corpora
adsumantur. Sarcia enim grece caro fagus comedere dicitur. Mauso¬
lea sunt sepulchra seu monumenta regum amausoleo rege a egiptiorũ
dicta nam eo defuncto uxor eius mire magnitudinis & pulchritudi¬
nis exstruxit sepulchrum intantum ut usq hodie omnia monumenta
praeciosa ex nomine eius mauso lea nuncupentur. Piramides genus pulcro
rum quadratum & fastigiatum ulta omnem excelsitatem quae fieri manu
possunt unde& mensuraunaum brarum egresse nullam habere umbram

Expanded text:
epulchrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne foetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non videris monumentum,videris, monet mentem et ad memoriam te reducit ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus quasi tumens tellus. Sarcophagus Graecum est nomen, eo quod ibi corpora absumantur; σάρξ enim Graece caro, φάγεῖν comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum in tantum ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine eius Mausolea nuncupentur. Pyramides genus rum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitudinem, quae fieri manu possit: unde et mensuram umbrarum egressae, nullam habere umbram
Abbreviated transcription (Latin):
uderentur : Indecentauros fictos ad seruerunt :
Porro minotaurum nomen sumpsisse extauro & homine qualem
bestiam dicunt fabulosae in laberpito indusam fuisse dequa
Ono centaurum autem uocari eoquodmedia hominis
specie media asini esse dicitur sicut &ipocentauris quod equoꝵ
hominumque in eisnatura coniuncta fuisse putatur:
cribuntur autem & quaedim monstruose hominum
trans formationes & commutationes in bestiis sicut
deilli magi famosissima circe quaesocios quoq uliaxis.
mutasse fertur inbestias & dearchadibus qui sorteductitrans¬
natabint quoddam stagnum atqueibi conuertebantur in lupos
Nam & diomedis socios in uolueres fuisse conuersos non fabuloso.
mendacio sedhistorica ad firmatione confirmant:
Sed & quidam adserunt strigas ex hominibus fieri ad multa
enim la trocinia figurae sceleratorum mutantur & siue
magicis cantibus. siue herbarum ueneficio totis. corporibus.
inferas transeunt: Siquidem & pernaturam pleraque muta¬

Expanded text:
videreviderePorro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De quOnocentaurum autem vocari eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putatur. cribuntur autem et quaedam monstruosae hominum transformationes et commutationes in bestiis, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutasse fertur in bestias: et de Arcadibus, qui sorte ducti transnatabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos non fabuloso mendacio, sed historica adfirmatione confirmant. Sed et quidam adserunt Strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum veneficio totis corporibus in feras transeunt. Siquidem et per naturam pleraque muta
Abbreviated transcription (Latin):
id est carnem uorans: Dicunt & hidram. serpentem cum
nouem capitibus quaelatine scedradicitur quod uno caeso tria
capita ex crescebant: Sed constathidram locum fuis se
euomentem aquas uastantem uicinam ciuitatem in quo uno.
meatu clauso multi erumpebant quodhercules uidens loca
ipsa exussit & sic aqua eclausit meatus. Nam hidra ab aqua.
dicta estshuius mentionem facit ambrosius insimilitudinem
heresium dicens. heresis enim uelutquaedam hidra fabularum.
uulneribus suis creuit & dum saepe reciditur pullulauitigni.
debita incendioque peritura: Tingunteymeram triformem
quibusdam locis leones & capreas nutrientem quibusdam ardentẽ
quibus dimplenum serpentibus. huncbelorophontis habitabilem
fecit. Vnde cymeram dicitur occidisse: Centauri autem.
species uocabulum indidit idesthominem e quomiatõ quos
quidam fuasse equites tessalorum dicunt sed pro eoquod.
discurrentes in bello uelutunum corpus equorum & hominum

Expanded text:
id est, carnem vorans. Dicunt et Hydram serpentem cum id est, carnem vorans. Dicunt et Hydram serpentem cum novem capitibus, quae Latine Caedra dicitcapita excrescebant. Sed constat hydram locum fuisse vomentem aquas vastantes vicinam civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit dicta est. Hujus mentionem facit Ambrosius in similitudinem haeresium dicens: Haeresis enim quasi quaedam Hydra fabularum vulneribus suis crevit, et dum saepe recipitur, pullulat igni debita, incendioque peritura. Fingunt et Chimaeram triformem quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam serpentibus plenam. Hunc Bellerophontis habitabilem fecit. Unde Chimaeram dicitur occidisse: Centauris autem species vocabulum indidit, id est, hominem mistum equo. Quos quidem equites Thessalorum dicunt: sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte uolu cres habentes alas &ungulas. quarum u̾na uoce.
altera tibiis. tertialira caneba t quae in lectos nauigantes sub
cantu in naufragio trahebant: Secundum ueritatem autem
meritrices fuerunt quae transeuntes qm̃ ducebant adegestatẽ
his fabulae fictae sunt inferrenaufragia:. Alas autem habuis se
&ungulas quia amor &uolat &uulnerat qua e indeinfluctibus.
commorasse dicuntur quia fluctus uenerem creauerunt:
Scillam quo quo ferunt feminam capitibus suc cinetam caninis
cumla tratibus magnis propter fietum siculimaris in quo.
nauigantes uerticibus in seconcurrentium undarum exter¬
riti latrare aestimant undasquas sorbente saestus uorago conlidit
ingunt &monstra quaedam in rationabilium animan¬
tium ut cerberum infernorum canem tria. capita.
habentem. significantes per eum tres aetates perquas. mors
deuorat hominem id est infantiam iuuentutem & senectutẽ
quem quidem ideo ceruerum putant dictum quasicereburos.

Expanded text:
ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub cantu in naufragium trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuScyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis cum latratibus, magnis propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrare existimant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. Fingunt et monstra quaedam irrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem: significantes per eum tres aetates, per quas mors hominem devorat, id est, infantiam, juventutem, senectutem; quem quidem ideo dictum Cerberum putant, quasi creovorum,
Abbreviated transcription (Latin):
& equinos pedes ha bentes. In india ferunt gentem eẽ quae
machrobii. nuncupantur duo decim pedumꝰ staturam habentes:
est & gensibi statura cubitalis greci acubitu pigmeos uocant.
d&equa supra diximus. himontana indiȩ tenent quibus estlucinus
oceanus: Perhibent & in eadem india eẽgentem feminarum
qua equin quen nes concipiunt & octauum uitae annum
non excedunt : Dicuntur autem & alia hominum fabulosa
portenta quae non sunt sed ficta in causis rerum e interp̃tantur.
ut gerionem hispaniȩ regem tripliciforma proditum: fuerunt
enim tresfratres tantae concordiae ut intribus corporibus.
entibus qua easpicientes conuertebant i
habentes unum oculum quem inuicem utebantur: fuerunt.
autem tres. sorores. unius pulchritu dinis quasiunius oculi quaȩ
ita spectatores suos stupescerefaciebant utuertereeos putarent᷑
in lapides: Sirenas .iiI. fingunt suisse exparte uirgines &

Expanded text:
et equinos pedes habentes. In India ferunt esse gentem quae et equinos pedes habentes. In India ferunt esse gentem quae μακρόβιοι nuncupantur, duodecim pedum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito pygmaeos vocant, de qua supra diximus, § 7. Hi montana Indiae tenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus qserpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines,
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem sermones utentes nutu siuemotum: Panothas
apud scithiam esse ferunt tamdiffusa magnitudine aurium
ut omne corpus ex eis contegant : Panenim greco sermone
omne othea aures dicuntur : Arthaphathitae. in a & hio¬
pia proni ut pecora ambulare dicuntur.xl. eui annum
nullus supra greditur: Satiri homunciones funt ad uncis
naribus cornua ri frontibus & caprarum pedibus similes.
qualem in solitudine antinius sc̃s uidit qui &iam inter¬
rogatus. dĩ seruo respondisse fertur dicens: mortalis
gentilitas faunos satirosque colit: Dicuntur quidam & sil uestres.
homines quos non nulli faunos ficarios uocant: Scino podum gens
fertur inaethiopia singulis cruribus & celeritate mirabili quos
resopini iacentes pedum suorum magnitudine adumbrentur.
Ytipedes in libia plantas uersas habent posterura & octonos
digitos in plantis: Upot des inscithia sunt humanã formam.

Expanded text:
invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panotios invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium ut omne corpus ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. Artabatitae in Aethiopia proni, ut pecora, ambulare dicuntur: quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. Satyri homunciones sunt aduncis naribus; cornua in frontibus, et caprarum pedibus similes, qualem in solitudine Antonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus Dei servo respondisse fertur dicensHieron. Vitgentilitas Faunos Satyrosque colit.' Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili: quosresupini iacentes pedum suorum magnitudine adumbrentur. Antipodes in Libya plantas versas habent post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam
Abbreviated transcription (Latin):
natos gigantes id estnimium grandes. & fortes uiros dequibus.
terra completa est: Cenophali autem appellantur eoquod.
canina capita habeant : quos que ipse latratus magis bestias quam
homines confitetur hi in india nascuntur : Cicdopes quo que
eadem india gignit & dictosciclopes eoquodunum habere
oculum infrontemedia perhibentur. hi & agriophagitȩ
dicuntur pp̃t quod solas ferarum carnes edunt: Lemnias in libia
creduntur truncos sinecapite nasci &os. & oculos habere in pectore
Alios sine ceruicibus gigni oculos habentes in humeris Inultimo
autem orientis monstruosae gentium facies tribuuntur:
Alia esin enaribus aequalitouus orisplanitia e informes.
habentes uultus: Aliae labro subteriore adeo prominenti.
ibus totam ex eo faciem contegant dormientes:
Aliis concreta ora eẽ modico tatum foramina ecalamis.
habenarum potus haurientes Non nulli sinelinguis eẽdicunt᷑

Expanded text:
natos Gigantes, id est, nimium grandes et fortes viros, de quibus natos Gigantes, id est, nimium grandes et fortes viros, de quibus terra completa est. 15. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur: hi in India nascuntur. 16. Cyclopes quoque eadem India gignit, et dictioculum in fronte media perhibentur. Hi et ἀγριοφαγῖται dicuntur, propter quod solas ferarum carnes edunt. Blemmyas in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni, oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
plurimarum differenturum sicutillud quod praed iximus.
in alex an dro multiforme portentum. Alia commiatione generis
autem nuncupati eo quodeis uterque sexuis appareat. Erma quippe
apud grecos masculus a fronde femina nuncupatur. hi deaterã
mamillam uirilem sinistram muliebrem habentes uicissim
coeundo & grgnunt & pariunt: Sicut autem in singulis gentibus
quaedam monstra sunt hominũ. Uita in uni uerso genere¬
humano: quaedam mostrasuntgentium utgigantes cenophali.
ciclopes & cetera: Gigantes dictos iuxta greci sermonis.
& himologiam qui eos gegines existimantꝰ id est terrigenas
eoquod eosꝰ fabulosae parens terra in mensa mole & similes. sibi.
genuerit. Cȩ enim terra appellatur genis genus licet exterra
filios uulgus uocat quorum genus incertum est: Falso autem
opinantur quidam imperitiꝰ descripturis sc̃ĩs praeuaricatores
angelos cumfiliabus hominum antediluium concubuisse & ex inde

Expanded text:
plurimarum differentiarum, sicut illud quod praediximus § 5 plurimarum differentiarum, sicut illud quod praediximus § 5 in Alexandro multiforme portentum. Alia conmixtione generis,autem nuncupati eo quod eis uterque sexus appareat. Ἐρμῆς quippe apud Graecos masculus, Ἀφροδίτη femina nuncupatur. Hi dexteram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum, ita in universo generhumano quaedam monstra sunt gentium, ut Gigantes, Cynocephali, Cyclopes, et cetera. Gigantes dictos iuxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos γηγενεῖς existimant, id est terrigenas, eo quod eos fabulose parens terra inmensa mole et similes sibi genuerit. Γῆ enim terra appellatur: γένος genus; licet et terrae filios vulgus vocat: quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam inperiti de Scripturis sanctis praevaricatores angelos cum filiabus hominum ante dilu
Abbreviated transcription (Latin):
quibus procedunt geminidentes. Alia defectu partium in quibus altera
pars plurimum defecit ab altera ut manus amanu uel pes apede :
Alia discissione ut sinemanu aut capite generata quos greci stere noseos
uocant: Alia pernumeria quando solum caput auterus nascitur:
Alia qua em parte trans figurantur sicutquileonis habent uultum
uel canis uel taurinum caput aut corpus ut expasiphae memorant
genitum minotaurum quod greci &horro morphian uocant.
Alia quae ex omniparte trans figurantur in alienie creationis.
portentum utex muliere uitulum dicit historia generatum:
tore uel in fronte aures supra in timpora e sicut aristotilestradidit
quendam insinistra parte iecur index tera splenem habuise
Alia secundum connaturationem ut ialiamanu digiti plures con¬
naturati & eoherentes reperiuntur in alia manuminus siue in pedib¬
hi quidentati nascuntur siueb arbati siuecani: Alia conplexu.

Expanded text:
quibus gemini procedunt dentes. Alii a defectu partium, in quibus altera quibus gemini procedunt dentes. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a decisione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia praenumeria, quando solum caput aut crus nasAlia quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput, aut corpus, ut ex Pasiphae memorant genitum Minotaurum, quod Graeci ἑτερομορφίαν vocant. 9. Alia, quae ex omni parte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. , vel in fronte, aures supra tempora, vel sicut Aristoteles tradidit, quemdam in sinistra parte jecur, in dextera splenem habuisse. 10. Alia secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiunturhi qui dentati nascuntur sive barbati vel cani. Alia conplexu
Abbreviated transcription (Latin):
infertores diuersario bestiarum seduiuentes significasse repenrium
reen iter feetiorem. Superiuxerant enuncdeteriora melioribus
sed & monstra qua e in significationibus dantur nomdliu uiuunt
sed continuo ut nota fuerint oceidunt. In terportentem asturan¬
& portentuo sum differt. Nuim portenta sunt quae trans figurantu
si cit fertur inumbria mulierem peperisse serpentem Indelucanus
matremque inusibontonruit infins: Portentuosa uero leuem
sumunt mutationem exemplicausa cumsex digitis nati:
Sortenta igitur uel portentuor existunt Alia magnitudine
totius corporis ultra communem hominum modum quantus fuit:
tition. in nouem iugeribus iacens. homero testante: Alia paruitate
totius corporis utnani uel quos greci pigmeos uocant eo quod sint
statura cubitales: Alia magnitudine partium ueluti capitem formi
Aut super flus membrorum partibus utbicipes & trimani uelscinodontes

Expanded text:
inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuerint occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus1,563: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem, exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem iugeribus iacens, Homero testante: alia parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales. Alii a magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodontes,
Abbreviated transcription (Latin):
pantur quod portendere atqueostendere monstrare acpredicare
aliqua futura uidentur. Nam portenta dicta perhibent aportetido¬
id estpra eostendo. Ostenta autẽ quodostendere quicquid. futurũ
uideatur: Prodigia quod porro dicant id est futura praedicant
NNonstrauero a monitu dicta quod aliquid significandumdemonstrent:
siue quodstatim monstrent quod appareat & hoc proptieatis este
ab usionetamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedã autem.
portentorum creationes in significationibus futuris constituta
uidentur Vultenim ds̃ interdum uentura significare peraliqua
nascentium naxia sicut & persomnos & peroracula quap̃ moneat
&ignificet quibusdam uelgentibus ue hominibus futuram ebadenpe
quo dplurimis &uam experimentis probatumest xeraen quippeuu
exequa erenta solui regnum portendit. Alexandro enmulienseal
monftruo cretum quo dsũperiores pirtes hominis secdmortuas babuerit.

Expanded text:
pantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare pantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibent a porteid est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent: sive quod statim monstrent quid appareat. Et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum pleruportentorum creationes in significationibuso futuris constituta videntur. Vult enim deus interdum ventura significare per aliqua nascentium noxia, sicut et per somnos et per oracula, qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
acadendo quia umstare non potest : quoddum portatim
ex sequias dicimus crematas reliquias conditum iamsepultũ.
apenlcum. Defunctus uocatus quia conpleuit uita cofficium
Namdicimus func tos officio quia officia debita conpleuerunt.
unde & honoribus functus. hinc est ergo defunctus quod abofficio
situitae depositus siue quod sit diem functus. Sepultus autem
dictus eo quod iam sinepulsu & palpitatione id est sine motu.
Sepelire autem est condere corpora. namhumare obruere
dicimus hoc est nicere: III. DE PORTENtIS.
ortenta eẽ uarro ait. qua e contranaturam nata uidentur
sed nonsunt contranaturam quia diuina uoluntate fiunt
cum uoluntas creatoris cuiusq conditae rei naturasit. Vnde &
ipsigentiles dm̃ modo naturam mododm̃ appellant :
Portentum ergo fit non contranaturã sed contraquodestnotanatura.
Portentec aute & ostenta monstra atque prodigia ideo nuncu¬

Expanded text:
a cadendo, quia iam stare non potest. Quod dum portatur, a cadendo, quia iam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus: crematum reliquias: conditum iam sepultum. carentum. Defunctus vocatus, quia conplevit vitae officium. Nam dicimus functos officio, qui officia debita conpleverunt; unde est et honoribus functus. Hinc ergo defunctus, quod ab officio sit vitae depositus, sive quod sit diem functus. Sepultus autem dictus, eo quod iam sine pulsu et palpitatione est, id est sine motu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est humum inicere. § 3 De portentis. Portenta esse Varro ait quae contra naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cuiusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
maturiora cosilia. Mala autem quia senium miserrimum est.
delulitate & odio. subeunt enim morbi tristisq senectus. Nam
duo sunt quibus minu untur corporis uires senectus & morbus:
ors dicta quodsit amara uela marte qui est effector mortuorũ
tria sunt autemgenera mortis. a cerba inmatura naturalis:
A cerba infantum . Inmatura iuuenum merita id estnaturalis senũ:
Mortuus autem ex qua parte orationis declinetur in certum est
Nam sicut ait caesar ab eoquod est morior in participio p̃teriti.
temporis intus exire debuit perunum scilicet .i. non perduo.
Namubigeminata est littera .ii. nomen est non participium
ut fatuus arduus: Conuenienter itaq factũ utquẽ ad modum
id quod significat non potest agendo Ita &ipsum nomen non
posie loquendo declinari: Omnis autem mortuus aut funus ef
Aut cadiuer: Funus est si sepeliatur & dictum funus a funibis.
Cadiuer autem est si in sepultum iacet : Nam cadauer nommatũ

Expanded text:
maturiora comaturiora codebilitate et odio. Subeunt enim morbi, tristisque senectus. Nam duo sunt, quibus minuuntur corporis vires: senectus et morbus. ors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium. 32. Tria sunt autem genera mortis: acerba, immatura, naturalis. 30 Acerba infantium, immatura juvenum, matura, id est, naturalis senum. 33. Mortuus autem ex qua parte orationis declinetur incertum est. Nam, sicut ait Caesar, ab eo quod est morior in participio praeteriti temporis in tus exire debuit, per unum, scilicet, u, non per duo. Nam ubi geminata est littera, nomen est, non participium, ut fatuus, arduus. Convenienter itaque factum ut quemadmodum id quod significat non ppossit loquendo declinari. Omnis autem mortuus aut funus est, aut cadaver. Funus est, si sepeliatur. Et dictum funus a funibus aCadaver autem est, si insepultum iacet. Nam cadaver nominatum
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt stultos eẽ homines frigidioris sanguinis prudentes calidi.
unde & senes in quibusiam frigetꝰ & pueri in quibus necdum cale
minus sapiunt. in de est quod conuenit sibi infantum aetas & senũ.
Senes enim pernimiam aetatem delerant pueri perlasciuiam
& infantiam ignorant quidagant: Senex autem tantum.
masculinigeneris est sicut anus feminei. Nam anus dicitur
sola mulier anus autem appellata amultis annis quasi annosa.
Namsi commune esset nomencur non diceret terentius senem
mulierem. hinc &uetula quasi uetusta sicut enim a sene senectus
ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem uocata. a candore
quasi candities undeestillud florida uiuentus lictea canities
proutdiceret candida. Senectus autem multa secum bona aufert.¬
& mala: Bona quianos ã potentissimis dominis liberat uolunta¬
tibus in ponit modum libi dinifrangit impetus. augec sapientiã dat.

Expanded text:
dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis, prudentes calidi: dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis, prudentes calidi: unde et senes, in quibus iam friget, et pueri, in quibus necdum calet, minus sapiunt. Inde est quod convenit sibi infantum aetas et senum: senes enim per nimiam aetatem delirant; pueri per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Senex autem tantum masculini generis est, sicut anus feminini; nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commune esset nomen, cur diceret TerentiusEun. 357: 'senem mulierem'? Hinc et vetula, quia vetusta. Sicut autem a sene senectus, ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem vocata a candore, quasi candities. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida. Senectus autem multa secum et bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat
Abbreviated transcription (Latin):
enim fortes feminas ita uocabant. Virgo autem non recte uirago
dicitur sinon uiri officio fungatur: Mulier uero siuirilia
opera facit recte uirago dicituritamazona: Quaeuero nunc
femina antiquitus uirauocaba tur sicut a seruo serua sicut afimulo
famula ita auiro uira. hinc &uirgininomenquidam putant.
Temina autemꝰ partibus femorũ.: dicta ubi sexus species a uiro
distinguitur. Alii greca & himologia feminam abignea
ui diciamputant. quia uehementer concupiscit. libidinosiores.
enim uiris feminas esse. tam inmulieribus quam in animantibus.
Vndenimius amor apud antiquos femineus uocabatur :
nonutique magis aduliscens : Sedminus ut senior minus senee
ubi comparatiuus gradus minus significat apositiuo:
Ergo senior nonsatis sicut iuuenior intraniuenem sicat pauperior
intrapauperem: Senes autem quidam dictosputant a sensus.
deminutione eoquodiam prouetustate desipiant nãphisici.

Expanded text:
enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non recte virago enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non recte virago dicitur, si non viri officio fungatur. Mulier vero si virilia opera facit, recte virago dicitur, ut Amazon. 23. Quae vero nunc femina, antiquitus vira vocabatur, sicut a servo serva, sicut a famulo famula, ita a viro vira. Hinc et virginis nomen quidam putant. 24. Femina vero a partibus femorum distinguitur. Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quia vehementer concupiscit. Libidinosiores enim viris feminas esse tam in mulieribus quam in animalibus. Unde nimius amor apud antiquos femineus vocabatur.  Adulescentior non utique magis adolescens, sed minus; ut senior minus sene, ubi comparativus gradus minus significat a positivo. Ergo senior non satis, sicut iunior inter iuvenem, sicut pauperior intra ditem et pauperem. Senes autem quidam dictos putant a sensus diminutione, eo quod iam per vetustatem desipiant. Nam physici
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus. Virnuncupatus qui a maior in eo uirtus est quã infeminis
unde & uirtutis nomen accepit᷑ quodui agat feminam: Mulier
uero a mollitiae tamquam mollier detractalittera uel mutata.
appellata est mulier. Vtriq enim fortitudine & inbecllitate
corporum separantur sedideo uirtus maxima uirimulieris
minor ut patiens uiro esset scilicet nefeminis repugnantibus.
libido cogeret uiros aliud ad petere autin alium sexum
proruere. Dicitur igitur mulier secundum femineum sexun
non secundum corruptionem integritatis & hoc exlingua
sa craescripturae Nam eua statim facta delatera euiri sui.
nondum contacta auiromulier appellata est dicentescriptura
& formauit eam in mulierem. Virgo auiridioria etatedicta est
sicut & uirga sicut &uitula alias ab incorruptione sicutiurago.
quodignorat femineam passionem: Uirago uocata quiauirum
agit hoc est opera uirilia facit & masculini uigoris est. antiqui

Expanded text:
tissimus. Vir nuncupatus, quia maior in eo vis est quam in feminis: tissimus. Vir nuncupatus, quia maior in eo vis est quam in feminis: unde et virtus nomen accepit; sive quod vi agat feminam. Mulier vero a mollitie, tamquam mollier, detracta littera vel mutata, appellata est mulier. Utrique enim fortitudine et inbecillitate corporum separantur. Sed ideo virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viri esset; scilicet, ne feminis repugnantibus libido cogeret viros aliud appetere aut in alium sexum proruere. Dicitur igitur mulier secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua sacrae Scnondum contacta a viro, mulier appellata est, dicente Scriptura: Et formavit eam in mulierem. 21. Virgo a viridiore aetate dicta est, sicut virga et vitula. Alias ab incorruptione, quasi virago, quod ignoret femineam passionem. 22. Virago vocata, quia virum agit, hoc est, opera virilia facit, et masculini vigoris est. Antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
uere pupilli dicuntur quorũ parentes ante decesserunt quã ab his.
nomen acciperent ceteri orbiuocantur. Orphani idem qui &
pupilli illudenim grecum nomen ẽ. hoc latinum. Nam &inpsalmo
ubilegitur pupillotueras adiutor grecus habet orphano: Puberes
in primũ lanuginẽ ducunt quidam autem pubertatem exannis.¬
tardissi mepubescat. Certissimũ autem puberem esse quĩ ex habitu
corporis pubertatem ostendit & generareiam possitpuerpere sun
qua e annis puerilibus pariunt unde & horatius laudatur primo
prole puerperanato &dictae puerpere uel quod primo partu
grauantur uel quod primum pueros pariunt : duliscensdictus
eoquodsit ad gignendum adultus a crescere & iugere
uueni suocatus quod iuuareposse incipit ut inbobus iuuenci cum
auitulis discesseri nt est enim iuuenis in ipsoa etatis incremento
est annus in hominibus itam pecudibus aciumentis tertius. robus¬

Expanded text:
vere pupilli dicuntur, quorum parentes ante decesserunt quam ab his vere pupilli dicuntur, quorum parentes ante decesserunt quam ab his nomen acciperent. Caeteri orbi vocantur. Orphani iidem qui et pupilli. Illud enim Graecum nomen est, hoc Latinum. Nam in Psalmo ubi saepe legitur: Pupillo tu eris adjutor ; Graecus habet orphano. Puberes tunc primam lanuginem ducunt. Quidam autem ex annis pubertatem exis quamvis tardissime pubescat. Certissimum autem est eum puberem esse, qui ex habitu corporis pubertatem ostendit, et generare jam potest. Puerperae sunt quae annis puerilibus pariunt, unde et Horatius: Lprole puerpera nato. Et dictae puerperae vel quod primo partu gravantur, vel quod primum pueros pariunt. Adolescens dictus, eo quod sit ad gignendum adultus, sive a crescere et augeri. Iuvenis vocatus, quod iuvare posse incipit; ut in bubus iuvenci, cum a vitulis discesserint. Est enim iuvenis in ipso aetatis incremento pest annus in hominibus, ita in pecudibus ac iumentis tertius robus
Abbreviated transcription (Latin):
seate aetatis. In his igitur sepͣtem spaciis philosophi uitã descrip¬
serunthumanã in quibus mutatur &currit &ad mortis terminũ
peruenit : Pergamus ergobreuiter perp̃dictos gradus ietatum
a&himo logias eorum in homin edemonstrantes : Infans dicitur
homo primae aetatis dictus iutem infans quod ad huc. fari. nescit
id estloqui non potest nondum enimbene ordinatis dentibus.
minus est sermonis ex pressio: Puer apu ritate uocatus quia
purus est &dum linuginem floremq genarum habens: hisunt
Duerccutem tribusmodis dicitur pronatiuitate ut esuaspuernitus
est nobis. pro aetate ut octo ennis decennis unde estillud iampuerile
iugum tenera ceruiceregebat proobsequio & sideipuritate ut d̃s
longepueritiae ex cessissec annos: Puella est paruaila quasi pulla
undẽ & pupillos non proconditione sed proa etate puerili uocam us
pupilli autem dicti quasi in oculis hoc est aparentibus orbi. hi autẽ

Expanded text:
sextae aetatis. In his igitur sex spatiis philosophi vitam discripsextae aetatis. In his igitur sex spatiis philosophi vitam discripserunt humanam, in quibus mutatur et currit et ad mortis terminum pervenit. Pergamus ergo breviter per praedictos gradus aetatum, etymologias eorum in homine demonstrantes. Infans dicitur homo primae aetatis; dictus autem infans quia adhuc fari nescit, id est loqui non potest. Nondum enim bene ordinatis dentibus minus est sermonis expressio. Puer a puritate vocatus, quia purus est, et necdum lanuginem floremque genarum habens. Hi suntPuer autem tribus modis dicitur, pro nativitate, ut Esaias9, 6: 'Puer natus est nobis.' Pro aetate, ut octoennis, decennis. Unde est illud: Iam puerile iugum tenera cervice gerebat. Pro obsequio et fidei puritate, ut Domlonge pueritiae excessisset annos. Puella est parvula, quasi pulla. Unde et pupillos non pro condicione, sed pro aetate puerili vocamus. Pupilli autem dicti quasi in oculis, hoc est a pare
Abbreviated transcription (Latin):
luuentus. grauitas atque senectus . Prima aetas. infantia
est puerinas centis adlucem quae porrigitur inseptem
annis. Secunda etas pueritia id estpura & necdum ad gene¬
randum apta tendens usque ad quartum decimum annum
Tertia aduliscentia adgignendum adulta quae porrigitur
usque adiuginti octo annos Quarta iuuentus firmissima
aecatum omnium finiens inquinqua gesimo anno. Quinta
aetas senioris id est grocuitas quae est declinatio aiuuentute
insenec tutem nondumꝰ senectus sediam nondum iuuentus.
quia senioris aetas est quam greci praesbiten uocant. Nam senes
apud grecos non praesbiter sed gerondicitur quae a etas.
aquinqua gesimo anno incipiens septua gesimo terminatur:
Cex ta aetas est senectus quenullo annorum tempore finitur
sed postquinq illis aetates quantũcũq uitae est senec tuti deputatur
Seniũ utem parsest ultima seneetis dicta quod sit termimis

Expanded text:
, juventus, virilis gravitas, atque senectus. Prima aetas infantia , juventus, virilis gravitas, atque senectus. Prima aetas infantia est pueri nascentis ad lucem, quae porriannis. Secunda aetas pueritia, id est pura et necdum ad generandum apta, tendens usque ad quartumdecimum annum. Tertia adolescentia ad gignendum adulta, quae porrigitur usque ad viginti octo annos. Quarta iuventus firmissima aetatum omnium, finiens in quinquagesimo anno. Quinta aetas senioris, id est gravitas, quae est declinatio a iuventute in senectutem; nondum senectus sed iam nondum iuventus, quia senioris aetas est, quam Graeci πρεσβύτην vocant. Nam senex apud Graecos non presbyter, sed γέρων dicitur. Quae aetas a quinquagesimo anno incipiens septuagesimo terminatur. Sexta aetas senectus, quae nullo annorum tempore finitur; sed post quinque illas aetates quantumcumque vitae est, senectuti deputatur. Senium autem pars est ultima senectutis, dicta quod sit terminus
Abbreviated transcription (Latin):
figuram reddunt aequali termiato paterno maternoq semine
concipiuntur auorum pro auorumq similes fieri. quia sicut hnte
multa semina occulta. sic & in hominibus semina caelantur nobis.¬
figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas
nasci. ex materno pueros. quia communis partus. constat duplici.
semine cuius pars maior cum inualuit occupat similitudi nõ sexus
Incorpore nr̃o quaedam tantum itilitatis causa facta s̃ ut
Luis cera Quaedam &utilitatis & decoris ut sensus inficie:
& incorpore manus acpedes quorum membrum &utilit
magna est &species decentissima. Quaedam tantum decoris
ut ÷ mam millȩ in uiris & mnutroq sexũ umbilicus. Qua edam
discretionis ut inuiris genitalia membra barba proliaa.
pectus amplum Inmulieribus leues gene & angustũ pectus.
Ad concipiendos autem & portandos fetus renes & latera.
exparte dictum est nunc aetates hominis subiungam:

Expanded text:
figuram reddunt, aequaliter mixto paterno maternoque semine figuram reddunt, aequaliter mixto paterno maternoque semine concipiuntur. Avorum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa semina occulta, sic et in nobis semina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera: quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus ac pedes: quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus; ad concex parte dictum, est; nunc aetates ejus subjungamus. CAP.