comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecce amenus locus inquo possum refici eͥ pare
quiescere: ut ualeamus iter nr̃m post modũ
incolumes explere. Cum igitur et uerba au
rib ⁊ loca ocłis blandientur hac t̾cia ãmoni¬
cione ꝑsuasus consensit et comedit. uesꝑtina
uero hora: ꝑuenit ad cellã ꝑresentatus autem
uenerabili benedicto pri sibi orationẽ peciit:
s mox ei uir sc̃s hoc qd̾ in uia gesserat impro¬
perauit dicẽs. Quid ẽ frat̾: malignus hostis qͥ
tibi ꝑ conuiatorẽ tuũ locut᷑ ẽ semel tͥ ꝑsuade ñ
potũit scdo non potuit t̾cio ꝑsuasit et tͥc adħ qd̃
uoluit suꝑauit. Tunc ille reatũ infirme sue
mentis agnoscens eius pedib pro uolutus tã¬
to magis cepit culpam deflere et erubescere: quã¬
to se cognouit etiam absentẽ inbenedicti patris
eius monastiũ ꝑgens parlo longrus substitit
eiq se uenturum ẽẽ nũtiauit. Cui dum protinꝰ
mandatum de monastĩo fuiss ut uenuet: ip̃e

Expanded text:
ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitur et verba haec auribus, et loca oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox ei vir sanctus hoc quod in via egerat improperavit, dicens: Quid est, frater, quod malignus hostis, qui tibi per conviatorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris eius monasterium pergens, paulo longius substetit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset, ut veniret, ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ꝑciperet et germanũ frem ideret: an¬
uis singiuis de loco suo ad cellam eius ieiunus
uenire consueuerat. Quadã igitur die dũ
iter admonast̾m̃ faceret se se illi alter uiator
adiunxit: qui sumendos initinere portabat¬
cibos. Cumꝙ iam hora tardior excreuisset: di¬
xit ueni frat ⁊ sumamus cibum. ne lassemur
inuia. Cui ille respondit. Absit fr̃r non fa¬
cio: quia ad uenerabilem patrem benedictũ
ieiunus semper uenire consueui. Quo respon¬
so percepto ad horam conuiator conticuit s cũ
post hec aliquantubũ itineris spaciũ egissent
rursus admonuit ut manducarent. Cõsen
uerat. Tacuit quidẽ qui ad manducandum
inuitauerat: et cũ eo ieumꝰ adhuc pergere
Io moddicum cunsensit. Cumꝙ et iter longus
agerent et cos tardior hora fatigaret: ambulan¬
tes inuenexunt initnere peatũ ⁊ fontẽ et que¬
q poterant ad reficiendũ eorpus delectabilia ui¬
dere. Tunc conuiator ait. Cccc aqua ecce pratũ

Expanded text:
tionem perciperet, et germanum fratrem videret, antionem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hoc non faciam, quia ad venerabilem Patrem Benedictum jejunus semper pervenire consuevi. Quo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit verat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum,
Abbreviated transcription (Latin):
hora demorari Qui manere iuxta religiosam
feminam nouerant: cuius ingressi habitaulũ
sũpserunt cibũ. Cumq iã tardius ad cellam
redissent benedictionẽ patris ex more pecierũt
Quos ille protinus percunctat᷑ ẽ dicẽs. Ubi co¬
medistis: Qui responderunt dicentes. Nusquã.
Quib ille ait. Quare ita mentimini: nũquid
illius femine tał habitacłm ñ intrastis: nũqͥd
hos atq illos cibos non accepistis: nũquid tot
calices ñ bibistis: Cumq eis uenerabił pater
thospiciũ missieris ⁊ geuera cilorũ ⁊ numerũ
pocionum diceret recognoscentes cuncta q̃ ege¬
rant ad eius pedes treme fc̃i cecicerunt: se deli¬
quisse confessi suntIpe aũ protinus culpe
pepercit: perpencens quod in eius absentia ul¬
tra non facerẽt. quem presentem sibi ẽẽ ĩ spñ
sentirent. Erater quoq ualentimani eius¬
monachi cuius suꝑuis memoriam feci: uir
erat laicus s religiosus. Qui ut serui dei ora¬

Expanded text:
hora demorari. Qui manere juxta religiosam hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra non facerent, quem praesentem sibi esse in spiritu scirent. monachi, cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei ora
Abbreviated transcription (Latin):
contrictione frĩs. Qd̃ uenerabili patri benedic¬
to studuerunt celerit̾ cũ graui luctu mintia¬
re. eunc idem pater adse dilaceratũ puerũ de
ferri iubet. Quẽ portare non nisi insago potue¬
runt: quia collisi saxa parietis enis non solũ
membra s etiam ossa contriuerãt. Cumq iur¬
dei precepit statumn incella sua insyacio quod
uulgo matta dicitur quo orare consueuerat ꝓ¬
ici suissis ꝙ: foras fr̃ib cellam clausit: orationi
rastantiꝰ quam solebat rtreubuit. suira res. hora
eadem hunc incolumen atq ut prius uaientẽ ad
perficeret de cuuis se interitu antiquus hostis be¬
nedicto insultare credidiss. Cepit uero inter ista¬
fuit: ut quociens ad responsum aliquod egre¬
derentur frẽs cibum potumq extra cellam mi¬
nime sumerent. Cũq hoc de usu regule sollici¬
te seruaretur: quadam die ad responsũ frẽs
egressi sunt. in quo tarcliori compulsi sunt

Expanded text:
contritione fratris, venerabili Patri Benediccontritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contriverant. Praecepitque vir Dei statim eum in cella sua in psiathio, quod vulgo matta vocatur, in quo orare consueverat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eundem ignẽ inocłis fr̃m eẽ ĩ suis uero non ẽẽ
cõsiderãs: caput ꝓtin ĩoratõnẽ flexit ⁊ eos quos
fantastico repperit igne deludit uocauit frẽs: uit
ocłos suos signarent mouuit ut ⁊ sanun
illud coquine edificitim assistere oernerẽt et
flaminas quas antiquus hostis finxerat ñ
ita exigebat paulo altius edificarent: uir dei
inorationis studio intra cellule sue claustra
morabatur. Cui antiquus hostis insultãs appa¬
ruit: et quia adlaborantes fr̃es ꝑgeret indica¬
uit. Quod uir dei ꝑuuntiũ celerrime fr̃ib ĩdi¬
cauit dicẽs. ¶rẽs caute uos agite: quia ad uos
hic maglignus sp̃s uenit. Is qui mandatum
deculit uix u̾ba cõpleuerat: et malignus sp̃s
eũdem parietẽ qui edificabatur eu̾tit. atꝙ unũ
puerulum monachum cuiusdam curialis fi¬
lium opprimens ruina cõtriuit. Contristati õs
ac uelxmenter a fflicti: ñ dampno parietis set

Expanded text:
ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
bat quem medificĩ leuare decreuerunt. Cũꝙ
eni duo ueltres mouere nou possent: plrurs ad¬
uincti sũt. S ita ĩmobilis ꝑmansit̾ ac si racdi¬
citus int̾ra teueretr: ut paclam daretur iuite¬
ligi quod super eum ip̃e per se antiquus hostis
sederet quem tantorum uiroꝵ manus mouere
non possent. Difficuitate igitur facta ad uirũ
dei mnissum ẽ uc ueniret ⁊ orando lostẽ repelle¬
ret: ut lapicẽ leuare potuissent. Qui mox ue¬
uit orationẽ faciẽs benedictionem dedit: et tan¬
ta lapis celeritate leuatus ẽ. ac si nullũ prius
placuit ut in loco eodem t̾ram foderent. Quam
dum fodicudo altiuis penetrarent: ereũ illic ido¬
lum frẽs inuenerũt. Quo ad horam casu in coqͥ¬
na proiecto ex ire igiis repente uisus ẽ. atq in
cuuctoꝵ monachoꝵ ocłis quia om̃e eiꝰdẽ ooqui¬
ne edificiũ cõsumeretur ostẽdit. Cũq iaciendo
aquam ⁊ ignẽ qͣiͣ extinguẽco perstreperent: pul¬
satus abeodẽ tu multu uir dñi aduenit. Qui¬

Expanded text:
are decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consaquam et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus ab eodem tumultu vir Domini
Abbreviated transcription (Latin):
tore muacłm inuenit. Nec mirũ qd̃ plus il¬
la femina que diu frem̃ uidere cupiebat ĩ
eodem tempore ualuit. Quia enim iuxta iohis
uodem deus caritas est: iusto ualde iudicio illa
p̾lus potuit q̃ plus amauit. Cumq die altero¬
eadem uenerabilis femina ad cellam ꝓpriam
recessiss uir dei admonastium rediit. Cum ec¬
ce post tridũ in cella consistẽs eleuatis inae¬
ra oculis: iudit eiusdem sororis sue animam de
eius corpore egressam incolumbe specie celi secret
penetrare. Qui tante eius gl̾e congaudẽs õipotẽ¬
ti deo in ymins ⁊laudib gr̃as reddidit eiusq o¬
bitum fr̃ib de nuntiauit. Quos etiam protruꝰ

Expanded text:
m invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus de
Abbreviated transcription (Latin):
hec autiquus hostis tacite ñferens: non occulte
uł ꝑ sompniũ s aꝑta uisione eiusdẽ pr̃is se oc¬
culis ingerebat ⁊ magnis clamorib nim se per¬
peti conq̃rebatur.ita ut uocẽ illius etiã frẽs
audirent quãuis imaginẽ minime ceruerẽt
ut enim discipulis suis uenerabił p̃r dicebat:
corporalib eius occulis idẽ antiquus hostis teter¬
rimus ⁊ succensus apparebat: qui ineũ ore o¬
culis q flãmantib seuire indebatur. Iam uero
que diceret audiebant om̃s. prius enĩhunc uoca¬
bat ex nomine. Cui cum rur dei minime responde¬
ret: ad eius mox contumelias erumpebat. Nam
cum clamaret dicõs benedicite benedicite. et eum
sibi nullo modo respondere couspiceret: protinus
ad iungebat. Malecdie te ⁊ non benedic te. quid
mecum hales: quid mepersequeris: S iam nc̃
expectanda sunt contra dei famulum: antiqui
hostis noua certamina. Cui pugnas quidem uo¬

Expanded text:
haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem vo
Abbreviated transcription (Latin):
gaudere de inmici morte presũpsisset: Lacai locuur
ẽs̃ igitur uir ad alia demigrans loca: locum¬
ñ hostẽ mutauit. Nam tanto post gramora
p̃lia ꝑtulit: quanto contra se aꝑte prignantem
ip̃m magistrum malicie inuerat. Castrum nã¬
ꝙ qd̃ cassinũ clicitur: in erceisis montis latere si¬
tum est. Qui udelicet mons distenso suu hoc
idẽ castrum recipit: s ꝑ tria milia maltũ se sub¬
rigens uelud adechera cacumen tẽdit. Ubi ue¬
tustissimũ fanũ fuit: inquo exantiquoꝵ mo¬
re gentilium a stulto rusticoꝵ popło apollo co¬
lebatur:. Curumquaꝙ etiã incultu demonum
luci succreuerant: in quib adhuc codẽ tem¬
pore ĩfidelium insana multitudo sacrificus sa¬
crilegis iusudabat. Ibutaq uir dei ꝑueniẽs cõ¬
triuuit idolum: subuertit arã succidit lucos: ateꝑ
u ip̃o templo apotiiuis oracłin leati martini fe¬
cit. Ubi uero ara eiusdẽ apollinis fuit oraculũ sc̃i

Expanded text:
gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. Mirgaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. MirSanctus vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit oraculum sanct
Abbreviated transcription (Latin):
solius fieri ꝑsecutione per tractans inuidie lo¬
cum dedit atq oratoria cuncta que construxerat
sub statutis prepositis adminctis fratrib ordi¬
uauit ⁊ paucis secum monachis ablatis habita¬
tionem mutauit loci. Moxq uir dei eiꝰ odia hu¬
militer declinauit: s hunc omp̃s deus terribi¬
liter percussit. Nam cum predictus prebiter stãs
insolario beneclictũ discessisse cognosceret ⁊ ex¬
ultaret. perdurante immobiliter tota domus fa¬
brica. Hoc ip̃m in quo stabat solarium cecidit.
et beuedicti hostem conterẽs extinx̃. Quod iuri
dei discipulus maurus nomine statin ueue¬
rabili pr̃i benedicto qui adhuc a loco eodem uix¬
e decem milib alerat estimauit ẽẽ nunitiandũ
dicens. Reutere: quia presbiter qui te perseque
cus occubuit. uł quia de inimici morte discipullus
exultaiit. Qua de re fc̃m est: ut eisdẽ quoq disci¬
pulo pemicenciam indiceret quod mandans talia

Expanded text:
solius persecutione fieri pertractans, invidiae losolius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebcus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia,
Abbreviated transcription (Latin):
cmi tosie humc panemx et tau eum iu loco proice
uoi a nllo homine possit inueniri. Tunc oor¬
uus aperto ore ex pansis aus cuoa enucẽ paue
cepit discurrere atq crocitaie: ac si aperte diceret
et oleclire se uelle et tamen iuissa implere non¬
non possit. Quem dui demoratus quandoq or¬
uuis momiordit: Leuauit ⁊ recessit. Post tr iui
uero liaꝵ spaciũ abiecto pane rediit ⁊ de ma¬
nu hominis dei annonam quã cõsuenerat accepit
Uenerabilis autẽ pater contra uitam suã mar¬
descere sac̃dotis animũ uidens: illi magis quam
sibi coluit. S p̾dictus florentius quia magistri
corpus necare non potut se ad extinguendas dis¬
cipuloꝵ animas acceudit ita ut morto celle cui
benedictus ĩ erat aute coꝵ ocłos nudas septẽ
puellas mutteret que coram cis se inuicẽ ma¬
nus tenentes ⁊ diutiis ludentes ut illor mentes
ad ꝑu̾sitatem libidinis inflãmarent. Quod
sẽs uir de cella conspiciens. lapsumq adhuc
inteneriorib discipuł ꝑtimesceus. idq pro suu

Expanded text:
 Tolle hunc panem, et tali eum in loco proice, ubi a nullo hominum possit inveniri, primum aperto ore, expansis alis, circa eundem panem coepit discurrere atque crocitare, ac si diceret, et obedire se non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua
Abbreviated transcription (Latin):
particiꝑes extiterunt. Accees ergo ad regis pre¬
sentiam: exoratuis est ut irgali more hoc ⁊ ip̃e
annueret testamentũꝙ sue auctoritatis iu¬
ueret fierr:. ac suo signo muniri: quatuꝰ ꝑsu
trra tẽpora eiscẽ reb p̾dictũ frueretur mona¬
sterũr: et eius memoriale inorationũ p̾camo
issiine amiuit. Pedit itaq sepedictꝰ comes
Hurchardus eccłie fossatensi has possessiones
.de reb sue ꝓprictatis. uillam uidelicet q̃ nobi¬
Tliatus licitur in ep̃atu parisiacensi suꝑ flum̃
mat̾ne sitam cũ aduocatõne & uicaria: cum
eccłia ⁊ altare. ⁊ cũ om̃ib q̃ ad ipãm aspiciũt
Item ieodẽ pago ĩ comitatu corboliensis: cũ
pago in comitatu uantonensi atq in episcopo
senouensis urbis: p̃diũ uiris sui qd̃ nũcupat᷑
seia cũ aduocatione ⁊ uicaria atq ecclia. ⁊ cum¬

Expanded text:
participes exstiterunt. Accedens ergo ad regis praeparticipes exstiterunt. Accedens ergo ad regis praesentiam, exoratus est ut regali more hoc et ipse annueret, testamentumque suae auctoritatis juberet fieri ac suo signo muniri, quatenus per futura tempora eisdem rebus praedictum frueretur monasterium, et ejus memoriale in orationum precatibus bentissime annuit. Dedit itaque saepedictus comes Burchardus ecclesiae Fossatensi has possessiones de rebus suae proprietatis, villam videlicet, quae Nobiliacus dicitur, in episcopatu Parisiacensi super flumen Matronae sitam, cum advocatione et' vicaria, cum ecclesia et altari, et cum omnibus quae ad ipsam aspiciunt. Item in eodem pago, in comitatu Corboliensis castrpago, in comitatu Nantonensi, atque in episcopatu Senonensis urbis, praedium juris sui, quod nuncupatur Seia, cum advocatione et vicaria, atq
Abbreviated transcription (Latin):
uaide tristes effecti sunt: quia cupiebãt sibi
ipm locum ad cellam redigere. Ordinatus
aut̃ p̾dictus uir adhonorẽ regiminis: mag¬
no studio conabatur omis suscepium equo
disponere moderamine ac eccliam sibi cõmis¬
sam sũmo sublunare houore. Parietes enim
ipsiis aule qui ab antiquis fuerant cõstructi
piens om̃e edificiũ illuis solotenus eu̾tit atcꝑa
liam maioris amplitudinis et excellentiori di¬
guitate conspicriam. deo sibi auxiliante cõstruẽ
Demde duo signa p̾ciꝰsa nomen sũ uni ĩponẽs
adhpniorẽ dñ facere p̾cepit. Hec itaq ⁊ multa a¬
lia. ip̃e deo dignus abbas bona in codẽ loco ope¬
ratus est opera. uenerabilis autẽ comes de salu¬
te sue anime ualoe sollicitus: sc̃o eũ spũ ad hor¬
sue que preciose sibi ẽe incerantur. Helisabeth
quoq comttista sociali conungio illi runcta.
cũ ragen aldo suo filio iam p̾suie urbis pari¬
si effecto talis fc̃i assensor: et desiderii fui

Expanded text:
valde tristes effecti sunt, quia cupiebant sibi valde tristes effecti sunt, quia cupiebant sibi ipsum locum ad cellam redigere. Ordinatus autem praedictus vir ad honorem regiminis, magno studio conabatur onus susceptum aequo disponere moderamine, ac ecclesiam sibi commissam summo sublimare honore. Parietes enim ipsius aulae, qui ab antiquis fuerant constructi,piens, omne aedificium illius solotenus evertit, atque aliam majoris amplitudinis et excellentiori dignitate conspicuam, Deo sibi auxiliante, construxit. Deinde duo signa pretiosa, nomen suum uni imponens, ad honorem Domini facere praecepit. Haec itaque et multa alia ipse Deo dignus abbas bona in eodem loco operatus est opera. Venerabilis autem comes de salute suae animae valde sollicitus, sancto eum Spiritu adhorsuae, quae pretiosae sibi esse videbantur. Helizabet quoque comitissa sociali conjugio illi juncta, cum Ragenaldo suo filio jam praesule urbis Parissi effecto, talis facti assensores, et desiderii sui
Abbreviated transcription (Latin):
Ccõ itaq testam̃to mono gͣmate: firmatur
et in co sigillum regalis maiestatis aragenal¬
do cancellario fiuo comitis postea parisiorũ
Eimponit. anno incarnati uerbi. d eccc¬
peuoq in odem monast̾io conseruatur
bhoc etiã lies obitus ip̃ius regis .uiͦiiͦ.
laiendaꝵ nonembinm usq hodie ĩ ipso
monastĩo sollẽpnsẽ celebratur. His gͥ ita ꝑac¬
tis: sc̃s pater maiolus ad ꝓpria regredi acce¬
lerabat. Cõmittẽs ergo Locum ciudã regio¬
so uiro nomine dentom quẽ de cluniaco se¬
cũ cum ceteris adchxerat: ip̃e unde uenerat
reu̾sus ẽ. post multum uͦ temporis cdũ sc̃s uir
maiolus ingallian ren̾ti differret: de fũcto¬
iam ĩclito rege hugine. cũ pie memorie. Ro¬
bertus rex filius eius regnum suscepiss. con¬
silio ⁊ hortatu comitis eidem tentoni donũ ab¬
batie isdem rex dedit eũq abb̾em ordinare p̾¬
cepit. ¶d̃ eũ ad aures duniensiũ perueniss

Expanded text:
Facto itaque testamento monogrammate firmatur, Facto itaque testamento monogrammate firmatur, et in eo sigillum regalis majestatis a Ragenaldo cancellario filio comitis, postea Parisiorum e, imponitur anno incarnati Verbi perpetuoque in eodem monasterio conservatur. Ob hoc etiam dies obitus ipsius regis IX Kal. Novembris usque hodie in ipso monasterio solemniter celebratur. His igitur ita peractis, sanctus Pater Maiolus ad propria regredi accelerabat. Committens ergo locum cuidam religioso viro, nomine Teutoni, quem de Cluniaco secum cum caeteris adduxerat, ipse unde venerat reversus est. Post multum vero temporis, dum sanctus vir Maiolus in Galliam reverti differret, defujam inclyto rege Hugone, cum piae memoriae Robertus rex filius ejus regnum suscepisset, consilio et hortatu comitis eidem Teutoni donum abbatiae isdem rex dedit, eumque abbatem ordinare praecepit. Quod cum ad aures Cluniacensium pervenisset,
Abbreviated transcription (Latin):
bidem pastor frm illic degentiũ existeret. Q
quandui uixit: ineodẽloco conũsatus ẽ. Quo
defuncto: ante uultum crucifixi dñi in eccłia
corpus eius sepultum est. Sc̃s igitur maio¬
lus sepe fcm̃ locum cum suis suscipiens mo¬
nachis: districtionẽ regularis ordinis districte
obseruare cepit. ut ommno nichil p̃termitere¬
tur exhis que sc̃i benedicti p̾cipit regula. Cñ¬
q regulariter intus et exterus cuncta sbidẽ
ꝑagerentur : ac solliciteoĩa ut possibile erat
emendata fuissent. accidens ad hugonẽ fran¬
corum regẽ: exoratus ẽ ut uictus alimonian
seruoꝵ dei sub eo conu̾santiũ. multiplicando
ad angere dignaretur. Cuiꝰ preces rex benigne
suscipiens: ad hortante eñ comite burchardo
contuut eccłie fossatensi iullam q̃ dicitur mã¬
siones cũ eccłiis ⁊ cũ cuuctis sibi ad iacentiis
sitam in parisiaco inter sequanam ⁊ matro¬
nam sicut ip̃e eam regali iure habere icebat᷑

Expanded text:
ut ibidem pastor fratrum illic degentium existeret. Qui ut ibidem pastor fratrum illic degentium existeret. Qui quandiu vixit, in eodem loco conversatus est. Quo defuncto, ante vultum crucifixi Domini in ecclesia corpus ejus sepultum est. Sanctus igitur Maiolus, saepefatum locum cum suis suscipiens monachis, districtionem regularis ordinis districte observare coepit, ut omnino nihil praetermitteretur ex his quae sancti Benedicti praecipit regula. Cumque regulariter intus et exterius cuncta ibidem agerentur ac sollicite omnia, ut possibile erat, emendata fuissent, accedens ad Hugonem Francorum regem, exoratus est ut victus alimoniam servorum Dei sub eo conversantium multiplicando adaugere dignaretur. Cujus preces rex benigne suscipens, adhortante eum comite Burchardo, contulit ecclesiae Fossatensi villam quae dicitur Mansiones, cum ecclesiis, et cum cunctis sibi adjacentiis, sitam in Parisiaco inter Sequanam et Matronam, sicut ipse eam regali jure habere videbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
CCumq ad portum uillule suꝑ fluuium
matrone mouastio fossatensi proximo ꝑ¬
uenissent:iubet comes abbate: cunctam¬
q congregationẽ sibi ultra flum̃ occurre¬
re. Illi aũ ignari futuroꝵ: alacrit uissis co¬
mitis ob audiunt. Cumq cuncti ad unati
fuissent: precepit ut qui cũ abbate maiolo
manere in cenobio uoluissẽt erusq iussis ĩ
omuib obedire: liberã haberent licenciam
reu̾tendi. Qui uͦ nollent: Abirent quo uel¬
lent. Illi autẽ tristes admodũ effecti: ut pote
om̃i humano destituti auxilio magis elege¬
runt mas cordis ꝓprii appetere: quã cũ abbe
uel monachi sibi in notic ad eccł̃iam reclire.
Nemini enim licuit exhis que habebant se¬
cum quicquam deferre: exceptis inlumẽtis
quib induti erant. Abbas autẽ magenard̾
quia ut diximus nobilis progenie erat: ex
sanguinitate eñi ansoaloi diuitis parisiace
ciuitatis existebat in cenobio sc̃i mauri quode
glannafolium dicebatur transinissus et

Expanded text:
cumque ad portum villulae super fluvium cumque ad portum villulae super fluvium Matronae monasterio Fossatensi proximae pervenissent, jubet comes abbatem cunctamque congregationem sibi ultra flumen occurrere. Illi autem, ignari futurorum, alacriter jussis comitis obediunt. Cumque cuncti adunati fuissent, praecepit ut qui cum abbate Maiolo manere in coenobio voluissent, ejusque jussis in omnibus obedire, liberam haberent licentiam revertendi. Qui vero nollent, abirent quo vellent. Illi autem tristes admodum effecti, utpote omni humano destituti auxilio, magis elegerunt vias cordis proprii appetere quam cum abbate vel monachis sibi ignotis ad ecclesiam redire. Nemini enim licuit ex his quae habebant secum quidquam deferre, exceptis indumentis quibus induti erant. Abbas autem Magenardus, qui, ut diximus, nobilis progenie erat, ex sanguinitate enim Ansoaldi divitis Parisiacae civitatis existebat, in coenobio sancti Mauri, quod Glannafolium dicebatur, transmissus est,
Abbreviated transcription (Latin):
penitẽs inuemartam magno itinere fatiga¬
tus tam longinquam adisse patriã. Locum
siquidẽ fossatensis eccłie ruꝑ adomuo hugo¬
ne francorum rege emendationis gr̃a susce¬
pr: quẽ deposco ur̃o em̃dari ac sublimar p̃¬
sidio. quatiurs sc̃i bñdicti institucio woidem
religiose seruetur. Non eñi alicuuns auxila¬
um requirere studu:. nisi tuu quẽ deo pla¬
cere cõperi. ¶ui pater maiolus. admuans
responcdit. Cũ multa monast̾ia ĩ ur̃o habeari¬
turregno. cur ab illis ĩ accipitis qd a nopis
requiritis: balde eñi laborosũ nob est exteras
expetẽdum est. quam anobis longraqiis
& ignotis. Hoc comes audiens. ualoe tristes
Atq mestus redditur timẽs tantũ iter inriarũ
aisumpsisse. Iterĩ ergo atq iterum ad pedes
Nenis susciperetur. Sc̃s itaq maiolus ml¬
til uenerandi comitis de uictus p̃cib: accep¬
as ꝑfectiorib sui cenobii fr̃ib cum eodem
comite ad parisiacum usꝙ ꝑuenit pagũ.

Expanded text:
poenitens inveniar, tam longo itinere fatigapoenitens inveniar, tam longo itinere fatigatus, tam longinquam adisse patriam. Locum siquidem Fossatensis ecclesiae nuper a domno Hugone Francorum rege emendationis gratia suscepi, quem deposco vestro emendari ac sublimari praesidio, quatenus S. Benedicti institutio ibidem religiose servetur. Non enim alicujus auxilium requirere studui, nisi tuum, quem Deo placere comperi. » Cui pater Maiolus admirans, respondit: « Cum multa monasteria in vestro habeantur regno, cur ab illis non accipitis quod a nobis requiritis? Valde enim laboriosum nobis est exteras expetendum est quam a nobis longinquis et ignotis. » Hoc comes audiens, valde tristis atque moestus redditur, timens tantum iter in vanum assumpsisse. Iterum ergo atque iterum ad pedes ejus susciperetur. Sanctus itaque Maiolus multis venerandi comitis devictus precibus, acceptisque perfectioribus sui coenobii fratribus, cum eodem comite ad Parisiacum usque pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
nens itaq rex ex deiuoluntate ẽẽ qd̃ atãto
poscebatur uiro. cansa emendationis ac be¬
nefaciendi sic̃ pollicebatur eius pronidentie
comisit. ut subleuator ficelis atq defensor ip¬
suis eccłie ad u̾sus hostes malignos t̾rarm¬
q inuasores existeret. Quod alacri cordis gau¬
clio suscipiens: gr̃arũ doo laudes regiq mor¬
tali redidit. Illis igitur dieb. fama riene¬
rabilis maioli abbis clumiacensis. landabi¬
lis ꝑ omnẽ galliam halebatur. Eccepta ⁊¬
taꝙ comes regis licencia: ad eundẽ scm̃ u
rm prexit. Cũq ab eo renerenter ut dig¬
num erat sustẽptus fuiss: humo prostra¬
tus. tam ammirabilem humilitatis exhibit¬
onem: aduentusq eius ad eũ causã atalon¬
guiqua patria: iuquirere studint. Cui comes
Lalorem tanti runeris assumẽs: ñ causa leui¬
tatis ad te uenisse credendũ ẽ. Supplex namq
requiro: ut peticionis mee u̾ba suscipias. ne

Expanded text:
nens itaque rex ex Dei voluntate esse quod a tanto nens itaque rex ex Dei voluntate esse quod a tanto poscebatur viro, causa emendationis ac benefaciendi, sicut pollicebatur, ejus providentiae commisit ut sublevator fidelis atque defensor ipsius ecclesiae adversus hostes malignos terrarumque invasores existeret. Quod alacri cordis gaudio suscipiens, gratiarum Deo laudes regique mortali reddidit. Illis igitur diebus fama venerabilis Maioli abbatis Cluniacensis laudabilis per omnem Galliam habebatur. Accepta itaque comes regis licentia, ad eumdem sanctum virum perrexit. Cumque ab eo reverenter, ut dignum erat, susceptus fuisset humo prostratus, tam admirabilem humilitatis exhibitionem adventusque ejus ad eum causam a tam longinqua patria inquirere studuit. Cui comes: « Laborem tanti itineris assumens, non causa levitatis ad te venisse credendum est. Supplex namque requiro ut petitionis meae verba suscipias, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ualet fieri ut a nr̃a regali potestate separe¬
tur: Si enum hoc anob̾ factum fuerit. for¬
te posttra corporis obitum hepeclum sine
successoꝵ tuoꝵ nequitiis subu̾tetur ato
tunc culpabumur destrimentũq anime
pacienimr cũ nullus iusticie fuerit locus.
frib q in eo degentib infinitũ accicerit
detrrmentum. Edlec comes responsũ red¬
clilit. Dũ minime nũc impetrare ualeo
ut michi perpetuali conoedatur dono: saltẽ
hoc tribuatur ut emendationis ac restari¬
emendandum susciꝑe: ur̃o q suffultus
auxilio honorib ac possessionib plurimis
suita deo ꝓpicio comes fuerit sublimare:
ratq in pristinum statim erigere. Salutem
quoq mee anime atq scelerum ⁊ peccatoꝵ
meoꝵ dimminutionẽ elemosinarũ largitione
ꝑ ip̃m locum deo anuente sꝑo consequi et
post huius caduci sc̃i decursum. fragilia m̃i
corporis membra uolo ibidem tumulari. Cer¬

Expanded text:
valet fieri ut a nostra regali potestate separevalet fieri ut a nostra regali potestate separetur? Si enim hoc a nobis factum fuerit, forte post tui corporis obitum, haeredum sive successorum tuorum nequitiis subverletur, atque tunc culpabimur, detrimentumque animae patiemur, cum nullus justitiae fuerit locus, fratribusque in eo degentibus infinitum acciderit detrimentum. » Ad haec comes responsum reddidit: « Dum minime nunc impetrare valeo ut mihi perpetuali concedatur dono, saltem hoc tribuatur ut, emendationis ac restauemendandum suscipere, vestroque suffultus auxilio, honoribus ac possessionibus plurimis, si vita Deo propitio comes fuerit, sublimare atque in pristinum statum erigere. Salutem quoque meae animae, atque scelerum et peccatorum meorum diminutionem eleemosynarum largitione per ipsum locum, Deo annuente, spero consequi. Et post hujus caduci saeculi decursum, fragilia mei corporis membra volo ibidem tumulari. » Cer
Abbreviated transcription (Latin):
abbate quoq ignorante religiosũ adiit co¬
mitẽ: cunctã sui cordis ei pandẽs uoluntatẽ
ac om̃ib eũ exorans pͥcib ut locũ ipsũ me¬
mor sue anime in pristinũ statũ restituere
lignaretur. At memoratus comes talia mẽ¬
de ꝑ tractans: p romitut se eius p̾cib assensr̃i
p̃biturum. Nccedens itaq ad regis p̾sentiã
humili mente ac noce cepit clicere. Licet rex
francorum gloriose tua regalis maiestas pre
reteris aule tue effecerit me castris acmui¬
tis houorib t̾renis ditiorẽ: unũ tam̃ adhuc
dus comes. Non ualde muitũq larga: s par¬
ua uidetur res ẽẽ quã requiro. Oro namq ut
eccl̾iam fossatensis cenobii que regali subdita
ẽ dĩo uesterq fiscus fore rucetur michi ser¬
uitutis nr̃e obsequiis parenti tua p̾celsa
maiestas concedere dignetur. Cui rex ait. Cũ
om̃ib constet p̾cessorum nr̃oꝵ temporib re¬
galem semper fuisse abbatiam quomodo

Expanded text:
Abbate quoque ignorante, religiosum adiit CoAbbate quoque ignorante, religiosum adiit Comitem, cunctam sui cordis ei pandens voluntatem, ac omnibus eum exorans precibus, vt locum ipsum memor suæ animæ in pristinum statum resdignaretur. At memoratus comes, talia mente pertractans, promittit se ejus precibus assensum praebiturum. Accedens itaque ad regis praesentiam, humili mente ac voce coepit dicere: « Licet, rex Francorum gloriose, tua regalis Majestas prae caeteris aulae tuae effecerit me castris ac multis honoribus terrenis ditiorem, unum tamen adhuc dus comes: « Non valde multumque larga, sed parva videtur res esse quam requiro. Oro namque ut ecclesiam Fossatensis coenobii, quae regali subdita est dominio, vesterque fiscus fore videtur, mihi servitutis vestrae obsequiis parenti tua praecelsa majestas concedere dignetur. » Cui rex ait: « Cum omnibus constet praedecessorum nostrorum temporibus regalem semper fuisse abbatiam, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
xtlio destituta. Hoc autẽ acciderat: parti iu¬
sticie penuria partim quoq rectoꝵ neglegen¬
tia. Isdem namq dieb magenarlus iur uo¬
bilis scłm huius caduci scłi honorẽ nobiliter
natus: eandẽ gulernabat eccłiam. Qm nõ
rxta pr̃is benedicti imꝑiũ agens seculo ualde
decitris animarum ac corpornm cõmoda poit¬
ponebat. Delectabatur eñi canrm atq besti
hilib ĩdumentis p̃ciosarũ pelliũ teguiẽ¬
ne exornabatim. dalamancñꝙ optimũ pro
capicio humilidapiti imponebatur. Subiec¬
ti etiam quiq proposse ⁊ ip̃i eadẽ sectaban¬
tur. Ne ergo hoc cr̃quã e ga habitatores ip¬
sins loci molestũ uoeatur: hic mos acuctis
monachis istins regni agebatur. ¶ñ itaq ħ
& multa alia agerentur quidã cenobita ad¬
itus noĩe graue tuliti oe secũ cogitatione ta¬
cita quom᷑ hoc ascũario d̾i prohiberi posset:
sedule meditabatur. Dĩb ergo inscientib

Expanded text:
xilio destituta. Hoc autem acciderat partim iuxilio destituta. Hoc autem acciderat partim iustitiæ penuria, partim quoq. Rectorum negligentia. Iisdē namque diebus Magenardus vir nobilis, secundū huius caduci seculi honorem nobiliter natus, eandem gubernabat Ecclesiam. Qui nō iuxta Patris Benedicti Imperium agens, seculo valde deditus animarum ac corporum commoda postponebat. Delectabatur enim canum atque bestnachalibus indumentis, preciosarum pellium tegumentis exornabatur, calamantumque optimum pro capitio humili capiti imponebatur. Subiecti etiam quique pro posse & ipsi eadem sectabantur. Ne ergo cuiquam erga habitatores ipsius loci molestum videatur, hic mos a cunctis Monachis istius regni agebatur. Dum itaque hæc & multa alia agerentur, quidam Cœnobita Adicus nomine graue tulit, & secum cogitatione tacita, quomodo hoc a Sanctuario Dei prohiberi posset, sedule meditabatur. Omnibus ergo inscientibus,
Abbreviated transcription (Latin):
liti castrũ milidunũ atq iã clictũ corbonlũ.
comitatũq parisiace urbis: talit̾q comes re¬
galis efficitur. Suscepto itaq honore tempo¬
uali: gubernabat cõmissam sibi familiam
scd̃m dñi uoluntatẽ. Erat eñi fideł defensor
eccłiars̃ q̃ sub ĩpio regni francoꝵ habebant᷑
largitor elemosinaru. cosobatormiseporm
sublenator piissimus monachoꝵ clericoꝵ
ditus atq in cunctis mnũdi negotus impli¬
catus: eius mens regi regĩt fideliter. deuota
mũdo minime celari. potuit. Non eñi dignũ
erat ut liicerna sub modio posita diutis ra¬
teret intenebris: s suꝑ candelabrũ poneretur
ut lum̃ lucerne clare atdentis omnib inlimi¬
ne sc̃e eccłie introeuntib patesceret. Tempore
g iam dicti francoꝵ regis hugonis: eccłia fos¬
satensis cenobii que olin ab antiquis regib
nobuliter fuerat sublimata. preceteris erat
confusa: atq om̃i humane necessituduus au¬

Expanded text:
liti Castrum Milidunum, atque jam dictum Corboilum, liti Castrum Milidunum, atque jam dictum Corboilum, comitatumque Parisiacae urbis; taliterque comes regalis efficitur. Susceptoque honore temporali, gubernabat sibi commissam familiam secundum Domini voluntatem. Erat enim fidelis defensor ecclesiarum quae sub imperio regni Francorum habebantur, largitor eleemosynarum, consolator miserorum, sublevator piissimus monachorum, clericditus, atque in cunctis mundi negotiis implicatus, eius mens Regi Regum fideliter deuota mundo minime celari potuit. Non enim dignum erat vt lucerna sub modio posita diutius lateret in tenebris, sed super candelabrum poneretur, vt lumen lucernæ clare ardentis omnibus in limine sanctæ Ecclesiæ introeuntibus patesceret. Tempore ergo iam dicti Francorum Regis Hugonis Ecclesia Fossatensis Cænobij, quæ olim ab antiquis Regibus nobiliter fuerat sublimata, præ cæteris erat confusa, atque omni humanæ necessitudinis au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ maximꝰ ei ab omuib francoꝵ ꝓcerib um¬
pendebatur honoratur quoq ab melito re¬
ge aiiocy ⁊ augento distris quocq ae possessi
mltis duaur ip̃insq consilianus
porib. Tdlispnente iudicio: ut comes
boili casiui noĩe haimo: ad limina scõꝵ
ogeret. ibidemq mnodẽ itinere finem huius
ute acciperet. Quo afuncto: ammonetur stre¬
nue iuuẽtutic tiro burchard̃ tã arege quam
aceteris francoꝵ primrib. ut p̃dicti comitis
uxorẽ sibi coniugio copularet. Iile uͦ quẽ iam
timentutis seu nature humane necessitas
talia facere cogebat: p̾ceptis regalib libenter
paruit. Datur ergo dono regati ei uxor tã cdic¬
ti comitis haimonis. helisabeth uocitata no¬
bili progenie ⁊ ip̃a exorta coniunguntur¬
q thoro nuptiali. ut scd̃m dñi imꝑiũ prole
dulcissima postmodum letarẽtur. In quo co-¬
pule thalamo: dedit hugo rex sibi ficeli mi¬

Expanded text:
que maximus ei ab omnibus Francorum proceribus imque maximus ei ab omnibus Francorum proceribus impendebatur. Honoratur quoque ab inclyto rege, auroque et argento, castris quoque ac possessionibus multis ditatur, ipsiusque consiliariusporibus, Dei disponente judicio, ut comes Corbuili castri, nomine Haymo, ad limina sanctoatia Romam pergeret, ibidemque in eodem itinere finem hujus vitae acciperet. Quo defuncto, admonetur strenuae juventutis tiro Burchardus tam a rege quam caeteris Francorum primoribus, ut praedicti comitis uxorem sibi conjugio copularet. Ille vero, quem jam juventutis seu naturae humanae necessitas talia facere cogebat, praeceptis regalibus libenter paruit. Datur ergo dono regali ei uxor jam dicti comitis Haimonis, Elisabeth vocitata, nobili progenie et ipsa exorta; conjungunturque toro nuptiali, ut, secundum Domini imperium, prole dulcissima postmodum laetarentur. In quo copulae thalamo dedit Hugo rex sibi fideli mi
Abbreviated transcription (Latin):
dii relinq̃re ut frẽs denotionis atq sc̃e aned
nis amorem circa me exhibentes dũ doce ab̃
in octo ꝑceper int u̾ba huiꝰ lectionis: sitit me¬
mores odonis peccatoris quatinus eoꝵ scĩs p̾cto
merear post mortẽ carnis consequi branium
genitus sacro baptismate est regnat᷑: atq no¬
buiter in religione cathlica militari tirocinio
edoctus. siam puericie tempora dum transige¬
ret: curie regali more francoꝵ procerũ aparẽ¬
tib traclitus ẽ Qui xp̃ianitatis operib pol¬
lens: tocis prucencie atq honestatis assump¬
sit cõmoda In anla eñi głosi hugonis francoꝵ
regis: cunctis tã celestib quã militarib imbu¬
ebatur institutis. Dũ uͦ adolescencie atoy iu¬
uẽtutis appulit annos diu prouidente gr̃ã
qui ficelem militẽ sibi eũ prouidebat futu¬
rum magno dilectonis amore arege amplec¬
titu⁊ iatantũ ut cunctos coetaneos transcẽ¬
dere uideretur Amabatur eñ acũctis: honor¬

Expanded text:
dui relinquere, ut fratres, devotionis atque sanctae dilectionis amorem circa me exhibentes, dum docti ab indocto perceperint verba hujus lectionis, sint memores Odonis peccatoris, quatenus eorum sanctis precibus merear post mortem carnis consequi bravium genitus, sacro baptismate est ingeneratus, atque nobiliter in religione catholica militari tirocinio edoctus. Nam pueritiae tempora dum transigeret, curiae regali, more Francorum procerum, a parentibus traditus est. Qui, Christianitatis operibus pollens, totius prudentiae atque honestatis assumpsit commoda. In aula enim gloriosi Hugonis Francorum regis cunctis tam coelestibus quam militaribus impuebatur institutis. Dum vero adolescentiae atque juventutis appulit ad nos, Domini providente gratia, qui fidelem militem sibi eum providebat futurum, magno dilectionis amore a rege amplectitur, in tantum ut cunctos coaetaneos transcendere videretur. Amabatur enim a cunctis, honor
Abbreviated transcription (Latin):
aduocatione ⁊ uricaria. ⁊ cũ om̃ib ad eũ ꝑtinẽ¬
tib. Hanc gͦ sue sc̃e deuotionis uolũtate plu¬
rummi francoꝵ iidertes ⁊ audientes: erga eim¬
dem locum ⁊ ip̃i ex ꝓpriis reb multa confere¬
bant. Int̾ quos uice comes milidunensis castͥ
noĩe Ioscelinus exoratus est deo deuotũ comitẽ
ut ei eccłiam q̃ sita est in uico qui nosiacus sic

Expanded text:
cum omnibus ad eum pertinentibus. Hanc ergo suae sanctae devotionis voluntatem plurimi Francorum videntes et audientes, erga eumdem locum et ipsi ex propriis rebus multa conferebant. Inter quos vicecomes Milidunensis Castri, nomine Joscelinus, exoratus est Deo devotum comitem, ut ei ecclesiam, quae sita est in vico qui Nosiacus sic
Abbreviated transcription (Latin):
apli ecclia demorarentur p̾dicta nutrix illius
ad purgandum triticũ iuiciuis mulierib p̾s¬
tari sibi capist̾ium petir. Quod super men¬
sam incaute derelictũ casu accidente fractũ

Expanded text:
li ecclesia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractu
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo hac mortali carue tegit᷑: qui cũcta es s ua
pleuit̾ enumerare ualeat. Eũ gͦ tam głosu e ec
inumeris in scło claruerit honorib: ninir heredũ.
nulli amicoꝵ: nulliq suoꝵ ficeliũ bãta exceptis
castris reliquit quanta deo sc̃isꝙ eiꝰ in loco sibi pre
cu̾ctis dilecto pro salute sue aĩe contulit. Sacro igͥ
scemate religiose iudutꝰ: ĩ domo sibi iuxta ecclĩam
p̃parata plurinis dieb ĩfirm̾ iacuit pͥostmodũ uͦ¬

Expanded text:
nemo hac mortali carne tegitur, qui cuncta ejus dona nemo hac mortali carne tegitur, qui cuncta ejus dona pleniter enumerare valeat. Cum ergo tam gloriosus comes innumeris in saeculo claruerit honoribus, nulli haeredum, nulli amicorum, nulli suorum fidelium tanta, exceptis castris, reliquit, quanta Deo sanctisque ejus in loco sibi prae cunctis dilecto pro salute suae animae contulit. Sacro igitur schemate religiose indutus, in domo sibi juxta ecclesiam praeparata plurimis diebus infirmus jacuit, postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
pħam fiuidendã sinerecipiendã ĩ sac̃dotis manib:
quoꝵ uuũ mampusi nocam᷑ eo qd̃ manui ge¬
ritur ĩ quo etiã uterchabentur: que ab gari re¬
gis ad sanguinẽ min endũ eũ fuisse testantur
In ip̃o quoq ip̃e rex cũ e flcotomante alioq sibi
seruiẽte ex p̃cioso pri  auro ceriit᷑ imaginatꝰ
tamq p̾ciosũ ac deco: uas inhac patria ininme
dicit᷑ ĩueniri. eextꝰ etium libri sc̃i euãgsii optue
litteris aureis cõscriptꝰ auro ⁊ argento atq ebore
ĩciso pulc̾re oꝑat᷑ minime de fuit. Aureꝰ quoq
ensis cũ cingulo aureo ex quo hoc magnum me¬
nast̾ium dicit᷑ ẽẽ inceptum: alũbis resolutꝰ eius
dono allatꝰ fuit. Itẽ nas p̾ciosũ ualde ex lapide quẽ
berillũ dicim: ex quo aqua ĩ sc̃o calice fũdebatur
locũq quo milites excrceri solẽt cristallino lapide
optime oꝑatum secũ deculit Seruor quoq ⁊ an¬
cillarũ. ⁊ĩ finitũ contulit nuunerũ: enmd se

Expanded text:
sacerdotis manibus, quorum unum manipulum vocamus, eo quod manu geritur, in quo etiam litterae habentur quae Abagari regis ad sanguinem minuendum eum fuisse testantur. In ipso quoque ipse rex cum se phlebotomante alioque sibi serviente, ex pretioso puroque auro cernitur imaginatus, tamque pretiosum ac decorum vas in hac patria minime dicitur inveniri. Textus etiam libri sancti Evangelii, optime litteris aureis conscriptus, auro et argento atque ebore inciso pulchre operatus, minime defuit. Aureus quoque ensis cum cingulo aureo, ex quo hoc magnum monasterium dicitur esse incoeptum, a lumbis resolutus, ejus dono allatus fuit. Item vas pretiosum valde ex lapide, quem berillum dicimus, ex quo aqua in sancto calice fundebatur, locumque quo milites exerceri solent cristallino lapide optime operatum secum detulit. Servorum quoque et ancillarum infinitum contulit numerum. Quid plura?