comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc tam̃ hãc ciciꝰ lugubs mea sistula partẽ
Desere ne pereas lacͥmarũ gurgite mersa
Dũ ꝓperas portũ uelis hucusq secundis:
Quid memorare stud es nob̃ mestissima fata
C ũ subito añ ocłos cũctis mors ĩuida nr̃os
Lumina sup̃mo clausit uenerãda sopore
põtisicis sũmi nr̃i patͥs atq patroni
O nob̾ onigra dies o clara sed illi.
Nos sine patre dies orphanos ille reliqͥt
Fletib exilio duroq labore grauatos:
Reddidit ast illũ patͥe patriq suꝑno
Fletib exilio. duroq labore solutũ
Qui detimo ⁊ qͣrto sũmi dormiuit ĩ anno
Ordinis acceptroctauo subsole nouẽbͥ
Dũ gͣuis illa dies sexta fulgebat ĩ hora
Cuis ad exeqͥas magnũ concurrerat agm̃¬
i c ũ clero p̃sul. popłs uiuenesq senesq
patris honorifice curãtes conde corpꝰ.
ꝯ pat̾. o pastor. uite spes maxima nr̃e
ł esine noꝰ ferim᷑ t᷑bata ꝑ eqͦra mũdi

Expanded text:
Hanc tamen hanc citius lugubris, mea fistula, partem Hanc tamen hanc citius lugubris, mea fistula, partem Desere, ne pereas lacrymarum gurgite mersa, Dum properas portum velis hucusque secundis, Quid memorare studes nobis moestissima fata? Cum subito ante oculos cunctis mors invida nostros Lumina supremo clausit veneranda sopore Pontificis summi, nostri patris atque magistri. O nobis! o nigra dies! o clara sed illi! Nos sine patre dies orphanos ille reliquit, Fletibus, exsilio duroque labore gravatos. Reddidit ast illum patriae Patrique superno, Fletibus, exsilio duroque labore solutum.Qui decimo et quarto summi dormivit in anno Ordinis accepti, octavo sub sole Novembris, Dum gravis illa dies sexta fulgebat in hora. Ejus ad exsequias magnum concurrerat agmen, Cum clero praesul, populus, juvenesque, senesque, Patris honorifice curantes condere corpus. O Pater, o pastor, vitae spes maxima nostrae, Te sine nos ferimur turbata per aequora mundi
Abbreviated transcription (Latin):
N ecminꝰ in terea uario ornam̃ta decore.
Adidit ȩccłiis fidi feruore repletus.
Que uictorinꝰ scͥpsere boecius. atq
h istorici ueteres. põpeiꝰ plimiꝰ. ipe e
A cer aristotiles. rethor qͦ tullius ĩ gẽs
Q uidqͦ sedulius. uł qͥd canit ipse uiuencꝰ
Quemaro uͥgilius. staciꝰ. lucanꝰ ⁊ uauctͦ
Artis gramaticȩ. uł qͥd scͥpsere magistri
Quid prob atq facas donatꝰ p̾scianꝰ ue
Seruius exticius. põpeiꝰ cõminianus.
Inuenies alios ꝑplures lector ibidẽ
Egregios studiis arte ⁊ fermone magist̾s
Plurima qͥ claro scͥpsere uolumia sensu
N õa s qͦrũ p̃senti in carmine scripͦsi
Longiꝰ ÷ uisũ. ꝗͣ plectri postulet usus.
his ita dispositis cõplens sua tẽpora sũ mꝰ
Antistes totꝰ meritis maturus ⁊ annis
Post annos binos. m̃sessimł atq qͦt̃ nos
Ex qͦ septa sacer p̃sul secreta petiuit
Discipulis corã pastor patriart ha. magist̃¬
ł ransit ad ethereã letꝰ feliciter aulam

Expanded text:
Nec minus interea vario ornamenta decore, Addidit ecclesiis, fidei fervore repletus. Quae Victorinus scripsere, Boetius: atque Historici veteres, Pompeius, Plinius, ipse Acer Aristoteles, rhetor quoque Tullius ingens. Quid quoque Sedulius, vel quid canit ipse JuvencusQuod Maro Virgilius, Statius, Lucanus et Auctor: Artis grammaticae vel quid scripsere magistri; Quid Probus atque Focas, Donatus, Priscianusve, Servius, Euticius, Pompeius, Comminianus. Invenies alios perplures, lector, ibidem Egregios studiis, arte et sermone magistros, Plurima qui claro scripsere volumina sensu: Nomina sed quorum praesenti in carmine scribi Longius est visum quam plectri postulet usus. His ita dispositis complens sua tempora summus Antistes, totus meritis maturus et annis, Post annos binos, menses simul atque quot annos, Ex quo septa sacer praesul secreta petivit; Discipulis coram pastor, patriarcha, magister, Transit ad aetheream laetus feliciter aulam.
Abbreviated transcription (Latin):
Ia meliꝰ habiturꝰ eris. de fr̃ib alter
S hodie moriturꝰ erit. cuiꝰq ꝑatã¬
Ua idisti sedẽ iuuenẽ nec sermo fefellit
Nx cito conualuit dũ sol rutilabat ad qrͣ
A ñ diẽ mediũ fuerat s mͣtuus alter.
Ille stam̃ iuueniꝰ paruũ pꝰ tẽpꝰ eodem
A nno ꝑcutit᷑ populãtis peste doloris
Atq mn statĩ morbo p̃dixit in illo.
Hac lue iã moriar. cito carniᷤ claustͣ rełiqͣm
Nec secꝰ euenit. qm̃ uismagna dolorica
Creuit. ad extremã uiuenẽ o̾dux̃ ĩ ho
Qui tenui moriẽs ãiã tͣduc̾ere fbatu
Dũ cepit: fuerat uigilans e frĩb unꝰ
Uir probꝰ ⁊ uerax uidit qͥ culmine ab alto
Descendisse urũ facie seu ueste coruscum
Et posuisse suũ moxos morientis ad ora
Q uexit uolitãs secũ suꝑ astra polorũ.
Her ego nautarudis t̃nis congesta carinis¬
ꝑpelagi fluctꝰ et ꝑuada ceca gubernans
Cuborice ad portũ cõm̾tia uire reduxi

Expanded text:
Jam melius habiturus eris; de fratribus alter Jam melius habiturus eris; de fratribus alter Sed hodie moriturus erit, cujusque paratam Vidisti sedem. Juvenem nec sermo fefellit. Nam cito convaluit, dum sol rutilabat ad ortum; Ante diem medium fuerat sed mortuus alter. Ille tamen juvenis parvum post tempus, eodem Anno percutitur populantis peste doloris, Atque mihi statim morbo praedixit in illo: Hac lue jam moriar, cito carnis claustra relinquam. Nec secus evenit, quoniam vis magna doloris Crevit, et extremam juvenem deduxit in horam. Qui tenui moriens animam traducere flatu Dum coepit, fuerat vigilans e fratribus unus, Vir probus et verax, vidit qui culmine ab alto Descendisse virum facie seu veste coruscum, Et posuisse suum mox os morientis ad ora,Evexit volitans secum super astra polorum. Haec ego nauta rudis teneris congesta carinispelagi fluctus et per vada caeca gubernans, Euboricae ad portum commercia jur
Abbreviated transcription (Latin):
Q uiq meę rexit puerilis tempora uite
Consiliosoliis quadã qui nocte suetic
Insistit preciþ xp̃i genitͥcis in aula
T c̃ lux alma domũ subito repleu̾a̾t illã
Et cũ luce simul uenit uir uestib albiꝰ
Fulgidus aspectu statu subsimis honesto
Et blandis uiuenẽ nimio t̾rore cadentẽ
Eleuat alloqniss. librũq ostẽdit aꝑtum:
P legit hũc iuuenis. dix̃ cui codice clauso
Candidis ille sciens iterũ maiora uidebis
His dictis subito nitidus disparuit hospes
Egrotꝰq dui dubia sub morte ia cebat
Angustis retrahens periturã narib aurã
Post spaciũ rediẽs iter̃ s m̃bra mouebat
Et mͥ narrabat. qͥdã qd̾ duxerit illũ
Ad loca pulcͣnimis. multoᷤ ut iud̃ ouãteᷤ
Ignotos notoᷤq simul s maxime sancte
Illius eccłȩ lecos agnonit alunnos
Qui mox suscipiũt placidiᷤ cõplexib illũ
Et sec̃ penitꝰ seꝑretinere uolebant
S cito dut᷑ eũ conu̾so calle reduxit
Ad propͥũ corpꝰ dicens qd̃ solis ad ortũ

Expanded text:
Quique meae rexit puerilis tempora vitae Consilio, solus quadam qui nocte suetis Insistit precibus Christi Genitricis in aula. Tunc lux alma domum subito repleverat illam, Et cum luce simul venit vir vestibus albis, Fulgidus aspectu, statu sublimis honesto, Et blandis juvenem nimio terrore cadentem Elevat alloquiis, librumque ostendit apertum. Perlegit hunc juvenis, dixit cui codice clauso Candidus ille: Sciens iterum majora videbis. His dictis, subito nitidus disparuit hospes. Aegrotusque diu dubia sub morte jacebat, Angustis retrahens perituram naribus auramPost spatium rediens, iterum sed membra movebat, Et mihi narrabat, quidam quod duxerat illum Ad loca pulchra nimis, multos ubi vidit ovantes, Ignotos notosque simul, sed maxime sanctae Illius Ecclesiae laetos agnovit alumnos. Qui mox suscipiunt placidis amplexibus illum, Et secum penitus semper retinere volebant, Sed cito ductor eum converso calle reduxit Ad proprium corpus, dicens, quod solis ad ortum
Abbreviated transcription (Latin):
nna ante in carnacionẽ dñicam
sexagesimo. Gauis uiluis çesar
primus romanorũ britannias bello
pulsauit et uicit. nec tam̃ ibi reg¬
nũ potuit optinere. Anno ab incar¬
nacione dñi xlUi: claudiꝰ secundꝰ
romanorũ britannias adiens. plu¬
rimã inse partẽ in dedicionẽ re¬
cepit. et orchadas qͦ. insulas romano
adiecit imperio: Anno in car̃ dñice¬

Expanded text:
 ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec tamen ibi regnum potuit obtinere. Anno ab incarnatione Domini 46, Claudius, secundus Romanorum, Brittanias adiens, plurimam insulae partem in deditionem recepit; et Oreadas quoque insulas Romano adjecit imperio. Anno incarn
Abbreviated transcription (Latin):
asis atubi .iii. anno ar sem conpleuerit bixertus annum facit dictus aut̃ bixertus quia
bis sexier ductur as scmfacit ꝙ ÷ unurdier sicut & quad rantẽ ꝓpt̃ quater ductũ ꝙestbi
sextur ꝙ suꝑ dicrum cursum in annum soł facit : Asextao aut̃ non asmartiasus q indiem¬
pridio kł ianuarias incursu bixetur ad ponitur adq inded& rahitur : INtercalares autẽ
dier idcireo uocantur ꝗ int̃ ponuntur ut ratiolunae solis conueniat calarcit ponerȩ
dr̃ intercalar cinterponere : Epactar greciuocant : latinia diectiones annuarluna res
q: p̃undenarium pumerum urq aotricenarium numerum in sertuo luuitur quas id eo ae¬
gptu adiciunt ut lunariremensio ration& solir Ad aeꝗ&ur: Luna .it. iuxtacur sum¬
suum xxuiiii semis dies lucere di norcitur & fiunt in annum lunarer dies ceclni

Expanded text:
sis; at ubi quarto anno assem compleverit, bissextilem annum facit. Dicitur enim bissextus, quia bis sexies ductus assem facit: quod est unus dies, sicut et quadrantem propter quater ductum, quod est bissextus, quem super dierum cursum in annum sol facit. A sexto Nonas Martii usqprid. Kal. Ian., in lunae cursu bissextus adponitur atque inde detrahitur. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur, intercalare interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adiciunt, ut lunariviginti novem semis dies lucere dignoscitur, et fiunt in annum lunarem dies CCCLI
Abbreviated transcription (Latin):
amplectere & quere larum̃ ea lum pniam patienter accipere . Vtrum quȩ
enimago& officiumin quisitionis persoluo. & tibi contrate causarum mear uĩ
necessitates dirigo quod utbenignissime auditiu admit e&s. in in gressu
buius dictationis postuqueprostratus p&o aculmin euestria postolatus
& quanquamuacill& calum pniae obiectio ubilacrimarumestinter ces tio
cumlacrime non sint signaca lum pniae tamensint opto & lacrimabiles

Expanded text:
amplecti, et querelarum calumniam patienter accipere. Utrumque enim ago, et officium inquisitionis persolvo, et tibi contra te causarum mearum necessitates dirigo, quod ut benignissime tuo auditui admittas, in ingressu hujus dictationis portuque prostratus peto a culmine vestri apostolatus: et quanquam vacillet calumniae objectio, ubi lacrymarum est intercessio, cum lacrymae non sint signa calumniae, tamen sint opto et lacrymabiles
Abbreviated transcription (Latin):
pasticularididecatiua & uniuers ali abdicatiua dedicatiuũ pasticulare dircu¬
tĩ ut quoddã iustũ non est turpe omnemalũ turpe quoddã igitꝰ iustũ non est
malũ : Formulae testiae modisunt vi. primus modus est qui conducit exde¬
dicatiuis uniuers alib: dedicatiuũ pasticulare tã directim quã reflex imut õne
iustũ honestũ omnehonestũ iustũ omne iustũ bonũ quoddã igit̾ honestũbonũ
quoddã bonũ honestũ. Secundus modus est qui conducit ex dedicatiuis pasti

Expanded text:
articulari abdicativa et universali dedicativa abdicativum particulare directim, ut: 'Quoddam iustum non est turpe: omne malum turpe; quoddam igitur iustum non est malum'. Formulae tertiae modi sunt sex. Primus modus est, qui conducit ex dedicativis universalibus dedicativum particulare tam directim quam reflexim, ut: 'Omne iustum honestum: omne honestum iustum: omne iustum bonum: quoddam igitur honestum bonum, quoddam bonu
Abbreviated transcription (Latin):
ab dicatiuũ pasticulare direct̃ ut õneiustũ honestõ ꝙ dã iustũ nonẽ malũ ꝙ dã igitur
hõ nestũ ndõ malũ has formolas oathegori corũ sillogis morũ qui plene nossẽ desiderat
lbrũlegat qui in scribitꝰ periermi nas apulei & qua esubtilius sunt tractata cognos¬
cat distincta enĩ adq considerata admagnas intellegentiae uas lector ẽ pres¬
tante dñ outibt̃ introdicunt Nuno adipot&icos sillo gis mosor dine sequentiueniam
Modisillo girmorũ ypot&i cor qui fiunt cũ aliqua conlui sine sunt .ui. primus mõ est

Expanded text:
iustum non est malum: quoddam igitur honestum non est malum'. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apulei, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad Hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. Modi syllogismorum Hypotheticorum, qui fiunt cum aliqua conclusione, sunt septem. Primus modus est:
Abbreviated transcription (Latin):
multis unus ut est illud ut rumque armato militie conplent cum ñ uno sed
multis militibus. Item prounomulti ut in euangelio latrones. quicumeo cruci¬
fixierant in properabant. ubi prouno ut̃que inducitur blas phemasse:

Expanded text:
multis unus, ut est illud: uterumque armato milite complent, cum non uno, sed multis militibus. Item pro uno multi, ut in Evangelio: Latrones qui crucifixi erant cum eo improperabant ei; ubi pro uno uterque inducitur blasphemasse
Abbreviated transcription (Latin):
in paste premissum obtime nouit prudentia scitatis uestre huic rei congruere
totum & quicquid summatimt &igiteprocul dubionos semelius lat& nullum
Ita quehoc solumsu ꝑ est quod & magnopere p&out prestes postulata & sinon
prome saltim proipsacaritate diuinitus in pestita proqua iubemur & nosse
& presta reomnia & sine quanibil suntom niad sed & si qua su ꝑ flua si quane¬
glegenter si quaminus humiliter autinutiliter potiuseffundiquam dixi
cunta que sobenigne suscipias cuncta ignoscas. cuncta oresut ds̃i gnoscat:
Ergo & hocnotes colibros & himolo giarum quosate domino meo posco. &¬
sid& runcatosconrososqueiam multir haberi: inderogo ut eos mihitranscrip¬
tos integros emendatos & bene coaptatos digneminimittere. Nesaptus
auiditate in peruersum cogaruitia prouistũtibus ab aliis sumere merer:

Expanded text:
in parte praemissum optime novit prudentia charitatis vestrae huic rei congruere in parte praemissum optime novit prudentia charitatis vestrae huic rei congruere totum; et quidquid summatim tetigi, te procul dubio nosse melius, latet nullum. 10. Itaque hoc solum superest, quod et magnopere peto, ut praestes postulata, etsi non pro me, saltem pro ipsa charitate divinitus impertita. Pro qua jubemur et nosse et praestare omnia, et sine qua nihil sunt omnia. Sed et si qua superflua, si qua negligenter, si qua minus humiliter, aut inutiliter potius effudi quam dixi, cuncta, quaeso, benigne suscipias, cuncta ignoscas, cuncta ores, ut Deus ignoscat. Ergo et hoc notesco, libros Etymologiarum, quos a te domino meo posco, etsi detruncatos corrososque, jam a multis haberi 11. Inde rogo ut eos mihi transcriptos integros, emendatos et bene coaptatos digneris mittere, ne raptus aviditate in perversum cogar vitia pro virtutibus ab aliis sumere.
Abbreviated transcription (Latin):
necprincipatus capitisimperantiobse quendo placere. Qum& side mn bonestioribus
membris mees sesciam sufficiat quia qu&e constata capite percipisse pericest
dignumegerere nectemenone gere: quamuis minimum xp̃ita mensanguine
redem ptum. Nanneedicit caput pedibus nonestis mibinecessari. qm̃ que uidentus
membracorporis infirmioraesse necesrariora sunt & queputanturi gnobiliora
erse bis bonorem babundantiorem cirtumdamus & que in honestiora sunt nã
maio rem honestatem habent. sicita que creator noster ac dispensator cuncta:
moderatur. ut cumin altero alteridonadiuina quȩ in senon percipit possidenda
tribuuntꝰ carita scumul&ur. Deni qu& uncbene multiformis gratia dispen¬
situr quando acceptumdonum & eis quihoc non habentereditur quando
proptereum cuumpenditur datumputatur: Hoca postolicapitulum a nobis

Expanded text:
nec principatui capitis imperanti obsequendo placere. Quin etsi de inhonestioribus nec principatui capitis imperanti obsequendo placere. Quin etsi de inhonestioribus membris me esse sciam, sufficiat, quia quae te constat a capite percepisse, per me est dignum egerere, nec te me non egerere, quamvis minimum, Christi tamen sanguine redemptum. Nam nec dicit caput pedibus: Non estis mihi necessarii, quoniam quae videntur membra corporis infirmiora esse, necessariora sunt; et quae putantur ignobiliora esse, his honorem abundantiorem circumdamus; et quae inhonestiora sunt nostra, majorem honestatem habent. 9. Sic itaque creator noster ac dispensator cuncta dispensat, ut cum in altero alteri dona divina, quae in se non percipit, possidenda tribuuntur, charitas cumuletur. Denique tum bene 579 multiformis gratia dispensatur, quando acceptum donum et eis qui hoc non habent creditur, quando propter eum cui impenditur datum putatur. Hoc Apostoli capitulum a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia eo quod comimonicabile in me ñibilbonisentiam quõ uibemur ꝑ cari¬
tatem seruire inuicem &unusquis que quam accipit gratiam in alterutrum
illa madministrare si cutboni dispensatores multi formis gratiaedi. At que
uniciuque sicut diuisit ds̃mnensura mfideninun a conpa gemembrorum deb&
eanca &eripistibus commoncare. quia hac comnia operatur unusat queidem ipis diui¬
dens singili proutuult seda dinuma e peculiare sub sidium quod premis recurro
soin postunitatem scilic& amicam a micitia distitutis a enulla mem brorum bhonesto¬
rumgr atia decoratis. Idcircoauduo cem meam totinter iacentibusterris redde
& quam nostricausa tibiconlatamp̃ersentis gratiam sitientibus aninis scientiae¬
que fameerucatis in pestir e nonde digneris. Nonsum saltimpes qui a d imuneta disur¬
rens possimaluoaedesae membrorumscilic&iu dicĩobo edientia e ditur suparere

Expanded text:
conscientia, eo quod in me communicabile nihil boni sentiam, quoniam jubemur per chariconscientia, eo quod in me communicabile nihil boni sentiam, quoniam jubemur per charitatem servire invicem, et unusquisque quam accepit gratiam in alterum illam administrare, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei ; atque unicuique, sicut divisit Deus mensuram fidei, in unam compagem membrorum debeat eam caeteris partibus communicare, quia haec omnia operatur unus, atque idem spiritus dividens singulis prout vult . 7. Sed ad unum ac peculiare subsidium quod praemisi recurro, ad importunitatem scilicet amicam amicitia destitutis, ac nulla membrorum honestorum gratia decoratis. Idcirco audi vocem meam tot interjacentibus terris. Redde, et quia nostri causa tibi collatam praesentis gratiam, sitientibus animis scientiaeque fame cruciatis impertiri non dedigneris. 8. Non sum saltem pes, qui ad injuncta discurrens possim alvo ecclesiae, membrorum scilicet judici, obedientiae discursu parere,
Abbreviated transcription (Latin):
& cibariorum distributionem tibi creditam hucusque r&entas : Tam soluemanũ
inpestire famulis neinopia pereant famis. Nosti quid ereditorueniens repos¬
catate . non minuetustibi quicquid dederis nobis: Memoresto paruis panibus
multitudinem saciatam & superas sereliquias fragmento rum magnitudine
panum. Anputas donumtibi conlatum protesolum modo essedatum: & uestrũ
est & nostrum commone est non priuatum : & quis dicere uelin sanus presumat
tiat ertenere concesserit Cur lar gamanuno neffundis quoddando non mi¬
nus: Ancumin membris suꝑnicapitis unus quis que quod non accipit sic in altero
possedeat ut alteri quod hab& possedendum sciate Tu forsitanide o nobis parcus
existis quia quodimotue a nobis resumas noninuenis sedibabentidas tantille
mercedis fructum repostas. sinuero non habentitribiuis preceptis euan gelicis
sitis facis ut redda tus tibiinr & ributione iustorum : Pinde &egoremordeor

Expanded text:
 cibariorum dispensationem tibi creditam hucusque retentas? Jam solve manum, impertire familiis, ne inopia pereant famis. Nosti quid creditor veniens reposcat a te. Non minuetur tibi quidquid dederis nobis. Memor esto parvis panibus multitudinem satiatam, et superasse reliquias fragmentorum magnitudine panum. 5. An putas donum tibi collatum pro te solummodo esse datum? Et vestrum est, et nostrum commune est, non privatum. Et quis dicere vel insanus praesumat, tiae tenere concesserit, cur larga manu non effundis quod dando non minues? An cum in membris superni capitis unusquisque 578 quod non accepit sic in altero possideat, ut alteri quod habet possidendum sciat, tu forsitan ideo nobis parcus existis, quia quod mutuo a nobis resumas non invenis? 6. Sed si habenti das, tantillae mercedis fructum reportas. Sin vero non habenti tribuis, praeceptis evangelicis satisfacis, ut reddatur tibi in retributione justorum. Proinde et ego remordeor
Abbreviated transcription (Latin):
ceanũ greci et latini ide o nominat.
eoquod in circuli modo ambiat
orbem: Item quia ut celũ purpureo co¬
lore nntet oceanus quasi cianeus. qͥ¬
horas t̾rarũ amplectit᷑. alt̾nisq estib
accedit. atq recedit: Nespirantib enĩ
in profundũ uentis aut remoir: maria
aut resorbet. quie a proximis regioni¬
bus cliuersa uocabula sumpsit. ut
gallicus. germanicus scithicus. caspius
tum a gadibus dictum ubi pranum ab
oceano maris magni limen aperitur Uñ
et hercules cum gadibus peruenisset
colunnam ibi posuit. sperans illic esse or

Expanded text:
ceanum Graeci et Latini ideo nominant eo quod in circuli modo ambiat orbem. Item quia ut coelum purpureo colore nitet: Oceanus, quasi cyaneos. oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit, atque recedit. Respirantibus enim in profundum ventis, aut removet maria, aut resorbet. 2. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit; ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius,tum a Gadibus dictum, ubi primo ab Oceano maris Magni limen aperitur. Unde, et Hercules cum Gadibus pervenisset, columnas ibi posuit, sperans illic esse orb
Abbreviated transcription (Latin):
ccnte sert riaionem ut perde nominationem homo abhumanitncrs semone
cante sisientia nomin aur qui prius api¬
entia de inde sapiens tamenda¬
ta alis pecibs inorigine coraindamno¬
minum causa sicut homo
aumo unde propriae homo estappellitur &quu xempligratiaquicda iboco pere
erosiur sep tis & sapiens uctor ab autendodictus auctorem autem foe: possums¬

Expanded text:
teneat rationem, ut per denominationem homo ab humanitate, sapiens a sapientia nominetur, quia prius sapientia, deinde sapiens; tamen claret alia specialis in origine quorundam nominum causa, sicut homo ab humo, unde proprie homo est appellatus. Ex quibus exempli gratia quaedam in hoc opereeros, vir fortis et sapiens. Auctor ab augendo dictus. Auctorem autem fe
Abbreviated transcription (Latin):
uctacio a laterum complexu uo ti¬
cata. quibnis cõminus certantes innitẽt¬
erii greca appellacione athlete uocan¬
ociis aũ luctationis palestra dicitur. pa-
luctando cum medios arripiant. fere
quatiant. idq ap̃t greros palim uocat᷑.
Quidam opinant᷑ artem luctandi ursorum con-¬
tentione monstratam: Namq int̾ ceteras
feras eos solos et erigi congressos. et subsidere ce¬
lerit̃ ac reuerti. Et modo manibus temptare inui-¬
cem. modo complexu abigere sese more luctan-¬
tium:

Expanded text:
uctatio a laterum complexu, quibus comminus certantes innituntur, qui greca appellatione athlete vocanocus autem luctationis palestra dicitur. Paleluctando, cum medios arripiant, fere quatiant; idque apud Graecos πάλλειν vocatur. Quidam opinantur artem luctandi ursorum contentione monstratam: namque inter ceteras feras eos solos et erigi congressos et subsidere celeriter ac reverti, et modo manibus temtare invicem, modo conplexu abigere sese more luctantium.
Abbreviated transcription (Latin):
Reuma grece latine erupciosiue fluor apellat᷑: catarpurẽ fluor reu meiugis
ex naribus quedũ ao fadies uenerit brancosuocat᷑ dũ adtoracẽ uelpulmorẽtisis¬
dr̃ : corigar ẽ quociens in fusio capitis inossa uenerit narium & prouocacionẽ
fecerit cũsternutacione unde& coriza nñ accepit. Branco sẽp̃ fõcacio
ab artheriarũmniuria: suspiriũ nñ supsitqinispiracionisdi ficula se quẽ disundicunt geci
cõ p̃focacionẽ ꝓcripleomonia apul monib: ñiñ accpitiẽ eñ polmonistumorcũ spumẽ
⁊ isincaũt apitgrecoidicta ꝙ sit consupciototiscorporue tussu grece abadtitud in cuo c̃fur¬

Expanded text:
euma Graece, Latine eruptio, sive fluor appellatur. Catarrhus est fluor rheumae jugis ex naribus, quae dum ad fauces venerit βράγχος vocatur, dum ad thoracem, vel pulmoner. Coryza est quotiens infusio capitis in ossa venerit narium, et provocationem fecerit cum sternutatione; unde et coryza nomen accepit. Branchos est praefocatio ab arteriarum iniuria. Suspirium nomen sumpsit, quia inspirationis difficultas est, quam Graecifocationem. Peripleumonia a pulmonibus nomen accepit. Est enim pulmonis tumor cum spumarum Φθίσις autem apud Graecos dicta, quod sit consumtio totius corporis. Tuss
Abbreviated transcription (Latin):
obpansa palma dr̃ & pendentes digitid actili, anꝓhibrachis quod inutraque par¬
te breuem habeat. longã in medio interiacentem brachir enim breuis dr̃. Anphi

Expanded text:
oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactili. Amphibrachys, quod in utraque parte brevem habeat, longam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amphi
Abbreviated transcription (Latin):
Signatun factũ. infectum: Signatũ est
quod in mimis est. factum. quod in uasis
et signis. Infectum. quod in massis. qd et
grane dicitur .i. massa: In naticiam aũ
formarum metalla ita uenerunt: Dũ
enim quocumq casu ardentes silue ex¬
euo querent terram: alefactis uenis fudit
ruios cuiiscunq instructure Siueigit᷑
illud es fuerit. siue aurum. cum in loca
t̾re dep̃ssiora decurreret. sumpsit figurã
in quã illud uł profluens riuuus uł excipiens lacu-¬
na formauerat. quarum rerũ splendore capti
homines cum ligatas attollerent massas. uide¬
runt in ea t̾re uestigia figurata. in de cogita.¬
uerunt liquefactas ad omnem posse deduci-

Expanded text:
signatum, factum, infectum. Signatum est signatum, factum, infectum. Signatum est quod in nummis est; factum, quod in vasis et signis; infectum, quod in massis; quod et grave dicitur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fuerat sive aurum, quum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligatas adtollerent massas, viderunt in ea terrae vestigia figurata; hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci.
Abbreviated transcription (Latin):
tribuni dicerent᷑. Unde etiam sumptus qͦs
dabant populi tributa nominauerunt. Sec¬
t̾igalia sunt tributa a uehendo licta: dti¬
pendium a stipite pendenda nominatum
Antiqui enim appendere pecuniam soliti erãt
magis quan adnumerare: Monera appel¬
lata est quia monet. ne qua sraus in me¬
tallo uel in pondere siat. Nomisma est so¬
lidus aureus uel argenteꝰ siue ȩreꝰ. qui ideo
nomisma dicit᷑. quia nominibus principũ
essigisq signat᷑. Prius nũmus argenteus ñ¬
cupabat᷑ quia quam plurmũ ex argento
ꝑcuciebat᷑. Nũmi autem a numa rege ro¬
manorum uocati sunt. qui eos primus
aput latinos imaginibus notauit . et titu¬
lo nominis sui p̃scripsit : folles dicuntur a sac¬
culo quo conclunt᷑. a continente id quod
continet᷑ appellatum: In nõmismate tria
queruntur. metallum sigura et pondus : Si
ex his aliquid desuerit. nõmisma non erit
Tria aũ sunt genera argenti et auri atq eris

Expanded text:
tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim adpendere pecuniam soliti erant magis quam adnumerare. Moneta appellata est quia monet ne qua fraus in metallo vel in pondere fiat. Nomisma est solidus aureus vel argenteus sive aereus, qui ideo nomisma dicitur quia nominibus principum effigiisque signatur. Prius nummus ἄργυρος nuncupabatur, quia quam plurimum ex argento percutiebatur. Nummi autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris:
Abbreviated transcription (Latin):
osus Antiquissimi nonlum auro et ar¬
gento inuento ȩre utebantur. Nam pͥ¬
us erea pecunia in usu fuit. postea ar-¬
gentea. de inde aurea subsecuta est .s:
ab ea que cepit nom̃ retinuit Unde
et erarium clictum quia prius tantũ ȩs¬
in usu fuit. ⁊ ipsum solum recondebat᷑
auro et argento nondum signato: Ex qͦrũ
metallis quanuis postea suisse facta pe-¬
cunia. nom̃ tamen ȩrarii permansit ab
eo metallo unde inicium sumpsit. Thes¬
saurum uixta greram proprietatem apo¬
testeseos. a posicione. hoc est a re posita na¬
minatur: Ham tesis posicio dicitur. et est
nomen ex greco latinoq sermone compositũ
Nam tesis greci repositum dicunt: Liatmni aũ
ria nomen habet ab auro: Tributa uero eoqd̃
antea pro tribubus singulis exigebantur: sicnti
nunc ꝑ singula territoria. sic ante in partes
diuisum suisse romanorum imperium płm¬
constat. ut hi qui perant in singulis partib:

Expanded text:
osus. Antiquissimi nondum auro arosus. Antiquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, qua coepit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, et ipsud solum recondebatur, auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea fuisset facta pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde initium sumpsit. Thesaurum iuxta Graecam proprietatem tes theseos, a positione, hoc est, a reposito nominatur. Nam thesis positio dicitur: et est nomen ex graeco latinoque sermone compositum: nam thesis Graeci repositum dicunt: Latini et eria nomen habet ab auro. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut etiam qui praeerant in singulis partibus
Abbreviated transcription (Latin):
assis de lãmina est. galea de corio.
Nam galeroᷤ corium dicit᷑: Cassidam
aũ a tuscis naminatam: Illi enĩ galeam
casin nominant. Credo a capite Apex ẽ
quod in in sũma galea eminet qua figit᷑:
Crista quam greci conum uocãt: Nã conꝰ÷
curuatura quȩ in galea prominet. suꝑꝗͣ¬

Expanded text:
assis de lammina est, galea de coreo. Nam galeros coreum dicitur. Cassidam autem a Tuscis nominatam: illi enim galeam cassim nominant, credo a capite. Apex est quod in summa galea eminet, quo figitur crista; quam Graeci κῶνον vocant. Nam conus est curvatura quae in galea prominet, su
Abbreviated transcription (Latin):
io est qulita te conparatione genere numẽ fig̃ cãs ex tremi tatibus simlum sillabarũ
& simlitudine temporũ: Si quid dchis unũ defuerit iã non est a na lõ gidest similitudo
sedenomabia idestextra regulã: U lepus & lupus totum conuenit seddlsentunt co su
facitenim lipireporis Nãregulariter est. dumquerisutrumtrames mascibnum

Expanded text:
id est qualitate, comparatione, genere, numero figura, casu, extremitatibus syllabarum et similitudine temporum, si quidem de his unum defuerit, iam sed est anomalia, id est, extra regulam, ut lupus, et lepus, totum convenit; sed dissentiunt casu; facit enim lupi, leporis. Nam regulariter est dum quaeris utrum trames masculinum
Abbreviated transcription (Latin):
dsc minuiniae sa x primimus qlitam̃ necgreeir e sonant nce hebrq exceptisenimnlatinis banenulla
nosusuea dagistitempus nonseribebantur sedpro⁊ dias ss ponebantut larissat pro
sero ÷ scribebant  Uncuiquea ũt litere ai acidunt nomen quo modo uoc&ur. figura
quono itere sign&ur. potestasquauocalis qua consonans habeatur : a quibusdam &ordo
Adictur idest que precedit quesequitur. i taprior sit sequens b Al dũt it nomnibus
gentibus ideoprior estliterarũ proco quodpsaprior nascentibus uoce maperiat.: No¬
mina aũtliter arum gentes e sonopro prie lingue dederunt. notatisoris soms atque
discr&is Nam postquam ea samima duesterunt & nominaillis & figura sin posuerun
ꝑgirasaut pastim ex placito pastimex sonoliterarum formauerunt ut puta i&o
qua rumuni sicut exilis sonus itatenuis uirgula, alterius pinguis sonus sicut & plena figui

Expanded text:
s. 38. De q. Q litteram nec Greci resonant nec Hebraei. Exceptis enim Latinis hanc nullam nos usque ad Augusti tempus non scribebantur, sed pro Z duas S ponebant, ut 'hilarissat'; pro Y vero I scribebant. Unicuique autem litterae tria accidunt: nomen, quomodo vocetur; figura, quo caractere signetur; potestas, quae vocalis, quae consonans habeatur. A quibusdam et ordo adicitur, id est quae praecedit, quae sequitur, ut A prior sit, subsequens B. A autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarum, pro eo quod ipsa prior nascentibus vocem aperiat. Nomina autem litterarum gentes ex sono propriae linguae dederunt notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras inposuerunt: figuras autem partim ex placito, partim ex sono litterarum formaverunt: ut puta I et O, quarum uni sicut exilis sonus, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figu
Abbreviated transcription (Latin):
per annum reduci: Uicia dicta qd iuix
ad triplicem ꝑueniat sructum cum
alia legumina prouentum habeant
fertilem Unde et uirgiluis: aut tenuis
fetus uicie: Pisum. quod eo pensabatur
aliquid auri minutũ. Nam pis aurum
dicit᷑ Herbum a greco trabit uocabulũ.
hoc enim illi orabum dicunt. quod dum
sit quibusdam pecoribus infestum : tauroᷤᷤ
tamen pinques efficit:
De UIIIBUS.

Expanded text:
per annum recidi. Vicia dicta quod vix per annum recidi. Vicia dicta quod vix ad triplicem perveniat fructum, cum alia legumina proventum habeant fertilem: unde et VergiliusGeorg. 1, 75: Ut tenuis fetus viciae. Pisum, quod eo pensabatur aliquid auri minutum. Nam pis aurum dicitur. Ervum a Graeco trahit vocabulum; hoc enim illi ὅροβον dicunt; quod dum sit quibusdam pecoribus infestum, tauros tamen pingues efficit. § 5 De vitibus.
Abbreviated transcription (Latin):
orro equites singulares ideo cur Icii.¬
rere dicunt. quia singularit᷑ unusquisq
cursum uite hiiius ꝑagit. atq transit alius
alio tempore sequens alium. ꝑ unam tam̃
uiam mortalitatis. usq ad ꝓͥã metã in ortis.
De desolto ri Bus.I xiii.

Expanded text:
orro equites singulares ideo currere dicunt quia singulariter unusquisque cursum vitae huius peragit atque transit, alius alio tempore sequens alium, per unam tamen viam mortalitatis usque ad propriam metam mortis. De desultoribus .
Abbreviated transcription (Latin):
tum ⁊ uocatũ eo qđ nascente postumo Neq exhered etto nominac tĩ neq herede institu¬
to disrum pitur Supp̃sum testamentũ: qđ infrccude heredum uelli gee tanorũ seuli¬
bertorum ñ e polam platum qđ sinonlat& tam̃ n p̃dictis ꝑsonis ñ ꝓferct sup̃mit ñ uidetꝰ,¬
scrift sunt itadico itaclego: itaq uosciues romanitestimoniũ mibi ꝑhibe te & ł dr̃

Expanded text:
tum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede institutum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede instituto, disrumpitur. Suppressum testamentum est, quod in fraude heredum vel legatariorum seu libertorum non est palam prolatum: quod si non latet, tamen si praedictis personis non proferatur, supprimi tscripta sunt, ita dico, ita lego: itaque vos, cives Romani, testimonium mihi perhibete,' et
Abbreviated transcription (Latin):
erunt hocestpcctũ & in numeraebilia talicc ecbulȩ testamenti id eoceppellataesunt
ꝗantae cartȩ & membrce nar̃ u sus indolatis tacbulis ñ solũtestacm̃tũ sedetic̃ epistolccrũ
allo qͥ coscibebantur: unde& portitores eccrũ tabellariuocabantus : Testamentum
iun sciuilis ÷ quinque testiu insub scyptionfirmactũ. testec mentũ iui sp̃tonit septẽ
testiũ signĩs signcctũ sed illud cpudciues fit indeciuil eastud ccpud p̃tor es indeiun s. p̃ta¬
ni testacm̃tũ ecũ signacre notecre ÷ id est ut notũ sit qđ scꝯptum ÷: Hola grecfum testa¬
mentũ est manu ccuctons. totũ conscriptũ atq subscriptum unde & nomen accipit.
grecienim holu totũ grecpbin litercẽdicunt: In ritũ testa m̃ tum ÷ siis qrestacuit capi¬
te diminutus÷ ccut si noniete facctũ sit: Inoficiosum testamentum ÷ qđ frustrcc libens ex¬
hered ectis sine officio necturclis pietctis in extraneces ꝑsonces redactũ ÷: Nupti testomen¬

Expanded text:
erunt,' hoc est, pactum; et innumerabilia talia. Tabulae testamenti ideo appellatae sunt, quia ante chartae et membranarum usum in dolatis tabulis non solum testamenta, sed etiam epistolarum alloquia scribebantur; unde et portitores earum tabsubscriptione firmatum. Testamentum iuris praetorii est septem testium signis signatum: sed illud apud cives fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum conscriptum atque subscriptum; unde et nomen accepit. Graeci enim ὅλον totum, γραφήν litteram dicunt. Inritum testamentum est, si is qui testavit capite diminutus est, aut si non rite factum est. Inofficiosum testamentum est, quod frustra liberis exheredatis sine officio naturalis pietatis in extraneas personas redactum est. Ruptum testamen
Abbreviated transcription (Latin):
tendodicq: Prõnu badicta eo quod nu bentibus p̃ estq q: nubentem uiro con¬
iungita ipsa & paranimphaest : namnimpha sponsa innuptir & nimpha pro
lauationir officio quod & ad nomen nubentis adluditur: Coniuges appellati pp
iugum quod inponitur matrimonio coniungendir iugo enim nubentes subici
solent propter suturam ⁊ condiam neseparentur : Coniuges aut̃ ueriur appel¬
lantur a prima dirponrationis fide quauir ad hc intereor ignor &ur coniu¬
galir concubitur sicut maria ioseph coniux uocatur interquos nec fuerat
nec futura erat carnis ulla commixtio: Nuptaedictae quoduultus suos uel¬
lent tranr latũ nñ a nubibur quibus tegitur caelĩ unde & nupciae dñr
quodibi primum nubentũ capitauelantur obnubere enimcooperire
est cuilis contraria in nuba hoc est innupta quia adhuc uultum suum
non uelat : Vxores uocate qr̃ unxiores moris enimerat antiquitus

Expanded text:
tendo dicti. Pronuba dicta, eo quod nubentibus praeest, quaeque nubentem viro contendo dicti. Pronuba dicta, eo quod nubentibus praeest, quaeque nubentem viro coniungit. Ipsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis; et nympha pro lavationis officio, quod et ad nomen nubentis adluditur. Coniuges appellati propter iugum, quod inponitur matrimonio coniungendis. Iugo enim nubentes subici solent, propter futuram concordiam, ne separentur. Coniuges autem verius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur coniugalis concubitus; sicut Maria Ioseph coniux vocatur, inter quos nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtio. Nuptae dictae, quod vultus suos velent. Translatum nomen a nubibus, quibus tegitur caelum. Unde et nuptiae dicuntur, quod ibi primum nubentium capita velantur. Obnubere enim cooperire est. Cuius contraria innuba, hoc est innupta, quae adhuc vultum suum non velat. Uxores vocatae, quasi unxiores. Moris enim erat antiquitus
Abbreviated transcription (Latin):
nerirtot gradibur terminar&ur:
sine adiectione coniugemsonat & amarte maritus q̃r̃ mas est enim nomen prime
possitiones quod facit in deminutione maculur in diriuatione maritur: Sptinsurab
spondendo uocaturuam ante ussum tabellar̃ matrimonii cautionessibi inuice memi¬
tebat in quibur spondebant sein uicem consentire iniura matrimonii & fiderius so¬
resdabant unde admirsum est ut sponsumdicamur uirum aspondendo & sponsam
similiter ca&erum proprium spondere uelle est ergosponsur non quia permit¬
tit sed quia spond& & sponsorerdat : Ar rabodicta quas iarrabona quodenimda¬
tur proconiugiobenedatur quia coniugium bonum est quod uero causa fornicati¬
onis aut adulterimalum est id circo arrabonon est dicta aut̃ arra arẽ proquatra¬
ditur est aut̃ arra non solumsponsio conurgalir sed &iam & proqualib& rẽ. promi
sa ut aut redatur aut conpleatur. Procinupciarum p&itores ap̃cando & pe¬

Expanded text:
neris tot gradibus terminaretur.sine adiectione coniugem sonat; et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in iura matrimonii, et fideiussores dabant. Unde admissum est ut sponsum dicamus virum, ab spondendo, et sponsam similiter. Ceterum proprie spondere velle est. Ergo sponsus non quia promittitur, sed quia spondet et sponsores dat. Arrabo dicta, quasi arra bona. Quod enim datur pro coniugio, bene datur, quia coniugium bonum est. Quod vero causa fornicationis aut adulterii, malum est, idcirco arrabo non est. Dicta autem arra a re, pro qua traditur. Est autem arra non solum sponsio coniugalis, sed etiam pro qualibet promissa re, ut aut reddatur aut conpleatur. Proci nuptiarum petitores, a procando et pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo & non nulli quinque pasterorationis difinierunt quia istae suꝑ fluae sunt:
omendictum est qua si notamen quod nobiruo cabulosuores notas efficiat
pisi enim nom̃ scieris cognitiorerum perit: Propria nomina dicta quia
Nlia sunt unius enim tantum personã significant : Species propriorum
ponitur ut lucius quintus. nom̃ uocatũ quia notat genus ut corniliur cornilii
enimom̃s in eo genere . Cognomen . quia nomini coniungitur. ut scipio Agnom
uero quasi accedens nom̃ ut i&ellus cr&icus quia cr&am subegit exitrinsecur

Expanded text:
Ideo et nonnulli quinque partes definierunt, quia istae superfluae sunt. De nomine . Nomen dictum quasi notamen, quod nobis vocabulo suo res notas efficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina dicta quia specialia sunt. Unius enim tantum personam significant. Species propriorum ponitur, ut 'Lucius', 'Quintus'. Nomen vocatum, quia notat genus, ut 'Cornelius'. Cornelii enim omnes in eo genere. Cognomen, quia nomini coniungitur, ut 'Scipio'. Agnomen vero quasi accedens nomen, ut 'Metellus Creticus', quia Cretam subegit. Extrinsecu
Abbreviated transcription (Latin):
cauo solidatus: Pulcritudo. ut sit exigu¬
um capt̃. et siccum. pelle prope ossib ad¬
herente: Aures bues. et argute Oculi mag¬
ni. nares patule. Crecta ceruix. coma densa.
et cauda ungularum soliditatis fixa ro-¬
tunditas: Meritum. ut sit audax. pedib
alacer. tremebundus menbris. quod ÷ for.¬
titudinis indicium. quiq ex sũma quie¬
te facile concitentur. uł excitata festina.¬
cione non difficile teneatur: Motus aũ
equi in auribus in auribus intelligitur.
uirtus in m̃bris trementibus Color hic
p̃cipue expectandus. baidus. aureus ro¬
seus. myrteus. ceruinus. giluus. glaucus.
scutulatus. canus. candidus. albus. ꝗut¬
tatus. niger. Sequenti aũ oreline. uariꝰ
ex nigro baidioq clistinctus. reliquus
uarius color uł cinereus tet̾rimiis : Ha¬
idium aũ antiqui uadium dicebant. qd
int̾ cetera animalia fortiꝰ uadat Ip̃se ÷
et spadix. quẽ foenicatum uocant. et
habens. et quodam splendore perfusoe:

Expanded text:
cavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exigucavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intellegitur, virtus in membris trementibus. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro badioque distinctus; reliquus varius color vel cinereus deterrimus. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter cetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant: et habens et quodam splendore perfusos.
Abbreviated transcription (Latin):
perium : Tertiur arphaxatb a quo gens caldeorum & orta est : Quastus
ludi a quo lidii: Quintur aram a quo siri quorum m& ropolir fuit da mascus Fili
tor qui interpalestinam & cohelen siriamtenuit . principatum unde fuit iob:
meones : Posteritarar phaxat h filisem : Hebernepor arphaxat h a quo hebreis:
ectan filius heber aquo indorum aorta est gens: Salefilius lectan a quo bactri¬
ani lic& eos alii scitharum & sules surpicentur: Irmahel filiur abraham a
quo isma helite qui nunc corrupto nomine saraceni quasi a sarra &a
gareni abagar Nabaith filiur is mahel a quonabathei quiab euphrata¬
in mare rubrum inhabitant: Moab& ã monꝰ lii lotb. a quo moabitȩ & ammani¬
tae: Edom filius esau a quo ed omei : Dccegentes sunt quaedesem stirpedis con¬
dunt possidentes terram meridianam. abostu solis usque ad phenices:
Filiicam .iiii. & quibus ortae sunt gaentes hae : Cbur a quo a& biopes ꝓgeniti. Mes¬

Expanded text:
perium; tertius Arphaxat, a quo Chaldaeorum gens exorta est; quartus perium; tertius Arphaxat, a quo Chaldaeorum gens exorta est; quartus Ludi, a quo Lydii; quintus Aram, a quo Syri, quorum metropolis fuit Damascus. 4. Filii tor, qui inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit principatum, unde fuit Job sMoeones. 5. Posteritas Arphaxat, filii Sem, Heber nepos Arphaxat, a quo Hebraei. JECTAM filius Heber, a quo Indorum ani, licet eos alii Scytharum exsules suspicentur. Ismael filius Abraham a quo Ismaelitae, qui nunc corrupto nomine Sarraceni, quasi a Sarra. et Agareni ab Agar. Nabaioth filius Ismain mare Rubrum inhabitant. Moab et Ammon filii Loth, a quo Moabitae et Ammonitae. Edom filius Esau, a quo Idumaei. Haec sunt gentes quae de Sem stirpe descendunt, possidentes terram meridianam ab ortu solis usque ad Phoenices. Filii Cham quattuor, ex quibus ortae sunt gentes haec: Chus, a quo Aethiopes progeniti; Mes
Abbreviated transcription (Latin):
nibus non ꝑsubstantiam inuisibilem sed pcrcaturam corpolem ꝑ quam
&iam & hominibus a parere uolunt quando locutur est : Dicit &iam
apostolus si linguis hominum loquar & angelorum ubi quȩritur
qualin gua angeli loquuntur non quod angelorum alique linguae
turum homines loquantur nus quam refestur. Namdicit a posto¬
lus siue linguȩ cessabunt. ideo autem prius delinguis acde inde
degentibus possumus quia & linguirgentes non & gentibus lin¬
ENS egt multitudo abuno principio orta siue ab alicnatione. se¬
cundũ propricon collectionẽ distincta ut greciȩ assiae
hinc & gentilitas dr̃ gens autem appellata ꝑꝓgenerationes
familarum id est agignendo sicut natio a nascendo : Centes aut̃ a quibus diuis a est
quinque singula riter gentes singulas procreauerunt Quarum primus elam.
a quo elamite principer persidis: Secundus asur a quo a siriorum pullular uit im

Expanded text:
nibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporalem, per quam nibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporalem, per quam etiam et hominibus apparere voluit, quando locutus est. Dicit etiam ApQua lingua angeli loquantur, non quod angelorum aliquae sint liturum homines loquantur, nusquam reperitur. Nam dicit Apostolus: Sive linguae cessabunt. 14. Ideo autem prius de linguis, ac deinde de gentibus posuimus, quia ex linguis gentes, non ex gentibus linGens est multitudo ab uno principio orta, sive ab alia natione secundum propriam collectionem distincta, ut Graecia, Asia: hinc gentilitas dicitur. Gens autem appellata propter generationes familiarum, id est, a gignendo, sicut natio a nascendo. Gentes, a quibus divisa est quinque singulariter gentes singulas procreaverunt. Quorum primus Elam, a quo Elamitae principes
Abbreviated transcription (Latin):
reddunt ut illud frigida pugnabant calidishumentia sic cis mollia cum
duris sine pondere habentia pondus Ypalage quotie scumque ꝑ contra

Expanded text:
reddunt, utillud: Frigida pugnabant calidis, humentia siccis; Mollia cum duris; sine pondere, habentia pondus. 22. Hypallage quotiescunque per contra
Abbreviated transcription (Latin):
altatores aũ nominatas uarro dicit
ab arcade salio quẽ eneas in italiam se¬
cum adduxit. quiq primo docuit romanoᷤ
adolescentes nobiles saltare
Quid quo pa

Expanded text:
altatores autem nominatos Varro dicit ab Arcade Salio, quem Aeneas in Italiam secum adduxit, quique primo docuit Romanos adolescentes nobiles saltare. Quid quo pa