comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ animi rationem. sic̃ id qđ dictũ est. suicũ non receperunit
intelligit᷑ enĩ non incũ crediderunt. Qđ quidsit. nullo corpo¬
ris sensu. sed animiratione cognouimꝰ  Ipsorũ &iã uerboꝵ
ñsimos. sed significationes. partim ꝑ corporis sensũ. pastim per
connoris rationẽ didicimus. Nec ea uerba nunc primũ audi¬
uimꝰ. sed quȩ iã audieramus. Et ñ solũ ipsa. uerũ &iãqua
significarent. condita memoria tenebamꝰ & hic agnouimꝰ. Hoc
eni nom dissyllabũ cũ dicitur munđ. qm̃ sonusc. res utiq¬
corporalis ꝑ corpus innotuit. id ꝑ aurem. sed &iã qđ significat ꝑ
corpus in notuit. iđ ꝑoculos carnis. Mundus quippe in quantũ notuse
uidentib notusẽ. At hoc uerbũ quatuor syllabarũ qđ est credider̃
nullo corporis sensu. sed animi ratione cognoscitur. Nisi enĩ qͥd sit
crediderun ꝑ animũ nossemꝰ. ñ intellegeremꝰ quid ñ fecerint illi de

Expanded text:
per animi rationem, sicut id quod dictum est, Et sui eum non receperunt: per animi rationem, sicut id quod dictum est, Et sui eum non receperunt: intelligitur enim, Non in eum crediderunt, quod quid sit, nullo corporis sensu, sed animi ratione cognovimus. Ipsorum etiam verborum, non sonos, sed significationes, partim per corporis sensum, partim per animi rationem didicimus. Nec ea verba nunc primum audivimus: sed quae jam audieramus; et non solum ipsa, verum etiam quae significarent, cognita memoria tenebamus, et hic agnovimus. Hoc enim nomen dissyllabum cum dicitur, mundus, quoniam sonus estcorporalis per corpus innotuit, id est, per aurem: sed etiam quod significat per corpus innotuit, id est, per oculos carnis. Mundus quippe in quantum notus est, videntibus notus est. At hoc verbum quatuor syllabarum quod est, Credidenullo corporis sensu, sed animi ratione cognoscitur. Nisi enim quid sit, Crediderunt, per animum nossemus, non intelligeremus quid non fecerint illi de
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ quae ñ uident᷑: Deinde qđ sequit᷑. hic uenit intestimoniũ
ut testimoniũ ꝑhiber& delumine ut om̃s crederenit ꝑillũ. actio
ut diximus tẽporalis ẽ. Tẽporalit̃ enĩ testimoniũ ꝑhibet᷑ & iam
dere sempit̾na. qđ est intelligibilelum. Deqͦ ut testimonium
ꝑhiber& uenit ioħs. quiñ erat lux. sed ut testimoniũ ꝑhiber&
delumine. Adiungit enĩ. erat lux uera quae illuminat omem
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. In mundo erat. & munđ
ꝑ ipsũ factus ẽ. & munđ eũ non cognouit. In ꝓpriauenit. &
sui eũ non receperunt. Haec uerba om̃a quilatinã linguã
sciunt. exreb. intellegunt qs nouerunt. Quarũ aliquȩ nobis
innotuerunt ꝑcorporis sensus sicut homo. sic̃ ipsemundus
cuius tã euidentẽ magnitudint̃ cernimus. sicut eorundem
uerborũ soni. Nã & auditus sensus est corporis : Aliquȩ aut̃

Expanded text:
rerum quae non videntur ? 4. Deinde quod sequitur, Hic venit in testimonium, rerum quae non videntur ? 4. Deinde quod sequitur, Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum; actio, ut diximus, temporalis est. Temporaliter enim testimonium perhibetur etiam de re sempiterna, quod est intelligibile lumen. De quo ut testimonium perhiberet venit Joannes, qui non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Adjungit enim: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receperunt. Haec verba omnia qui latinam linguam sciunt, ex rebus intelligunt quas noverunt. Quarum aliquae nobis innotuerunt per corporis sensus, sicut homo, sicut ipse mundus, cujus tam evidentem magnitudinem cernimus, sicut eorumdem verborum soni; nam et auditus sensus est corporis: aliquae autem
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia. Cum itaq ꝓpterea credere iubeam᷑. quia id quod
credere iubem᷑ uidere ñ possumus. ipsam tam̃ fidem qndo in est
nobis. uidemꝰ in nob̵ quia rerũ abseniũ p̃sens ẽfides & rerum
quȩ forissuait intus ẽ fides. & rerũ quae ñ uident᷑ uidctur fides.
Et ipsa tam̃ tẽporalit̃ fit in cordib hominũ. & si exfidelib. infide¬
les fuiã perit ab eis. Aliqͣndo aut̃ & reb falsis accõmodat᷑ fides
oquim᷑ enĩ sic. ut dicamꝰ. habita est cifides. & decipit. qualis fidos :
sitam̃ & ipsa dicenda ẽfides Nculpabilit̃ decordib perit : qͣndo
cã inuenta ueritas pellit. Optabilit aut̃ rerũ uerarũ in casdẽ
res fides transit. Non enĩ dicendũ est perit. quando ea quae cre¬
debantur uident᷑. Nunquid enĩ adhuc fides dicenda est. cũ diffi¬
nitasit in epła adhebreosfides. dictumq sit eã esse confictionen

Expanded text:
conscientia. Cum itaque propterea credere jubeamur, quia id quod conscientia. Cum itaque propterea credere jubeamur, quia id quod credere jubemur, videre non possumus; ipsam tamen fidem quando inest in nobis, videmus in nobis: quia et rerum absentium praesens est fides, et rerum quae foris sunt intus est fides, et rerum quae non videntur videtur fides, et ipsa tamen temporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus, infideles fiunt, perit ab eis. Aliquando autem et rebus falsis accommodatur fides: loquimur enim sic, ut dicamus, Habita est ei fides, et decepit. Qualis fides, si tamen et ipsa dicenda est fides, non culpabiliter de cordibus perit, quando eam inventa veritas pellit. Optabiliter autem rerum verarum in easdem res fides transit. Non enim dicendum est, Perit, quando ea, quae credebantur, videntur. Numquid enim adhuc fides dicenda est, cum definita sit in Epistola ad Hebraeos fides, dictumque sit eam esse convictionem
Abbreviated transcription (Latin):
seiuint loquendo & audiendo: Qđ aut̃ ibiest missus ado. fide
tenent quitenent. Et qui fide ñtenent. aut dubitatione ambi¬
gunt. aut in fidclitate derident. Vtriq tam̃ sinon sun exnumesd
nimis insipientiũ quidicuait in corde suo non est ds̃. haec audien¬
tes uerba utrũq cogitant & quid sit ds̃ & quid sit mitti adõ. & siñ
sic ut resse habent. aut certesic ut ualent. Fidem porro ipsã quã
ñ sicut corpora quae uidemꝰ oculis corporis. & ꝑipsorũ imagines
q̃s memoria tenemus &iã absentia cogitamus. Nec sicut ea quȩ
ñ uidimꝰ & ex his quae uidimꝰ cogitatione ut cũq formamus. &
memoriȩ cõmendamꝰ. quore curramꝰ cũ uoluerimꝰ. ut illic ea ł po
conicimꝰ. & exmotib corporalib hominẽ uiuũ sicut uidendo
didicimꝰ intuem &ĩã cogitando. Ñsiguidetur fides in corde
in quo ẽ ab eo cuius est: sed eã ten& cestissima scientia . clamatq

Expanded text:
sciunt loquendo et audiendo. Quod autem ibi est, missus a Deo; fide sciunt loquendo et audiendo. Quod autem ibi est, missus a Deo; fide tenent qui tenent: et qui fide non tenent, aut dubitatione ambigunt, aut infidelitate derident. Utrique tamen, si non sunt ex numero nimis insipientium, qui dicunt in corde suo, Non est Deus , haec audientes verba, utrumque cogitant, et quid sit Deus, et quid sit mitti a Deo; et si non sicut res se habent, at certe sicut valent. 3. Fidem porro ipsam quam non sicut corpora quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non vidimus, et ex iis quae vidimus cogitatione utcumque formamus, et memoriae commendamus, quo recurconjicimus, et ex motibus corporalibus hominem vivum, sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando. Non sic videtur fides in corde, in quo est, ab eo cujus est: sed eam tenet certissima scientia, clamatque
Abbreviated transcription (Latin):
opus erat quacrederet᷑ qđ non uidetur. Tenebras quippe intellegi
uoluit auersa ab huius modiluce. eamq minus idonea contueri¬
corda mostaliũ. Propt̃ qđ adiungit& dicit. fuit homo missus
adõ cui nom̃ erat ioħs. hic uenit intestimoniũ. Ut testimoniũ ꝑhi¬
ber& delumine. ut om̃s crederent ꝑillũ. Hociam tẽporaliter
gestum ẽ. & ad scientiã ꝑtin& quae cognitione hystorica contin&
ominẽ aut̃ iohannẽ in phantasia cogitamus. quȩ dehumanȩ nature
noticia impressa est nr̃ae memoria Et hoc eodem modo cogitaa
siue qui ista ñ credun siue qui credunt. Utrisq enĩ notum est
quid sit homo. cuius exteriorem pastẽ iđ corpus. ꝑ corporis lumina
didiccrunt. Interiorem uͦ iđ animã in scipsis. quia & ipsihomines
sunt. & ꝑ humanã conuersationẽ cognitã tenent. ut possint cogi
tare qđ dicit᷑. fuit homomissus. cui nom̃ erat ioħs. quia & nomina

Expanded text:
opus erat, qua crederetur quod non videretur. Tenebras quippe intelligi opus erat, qua crederetur quod non videretur. Tenebras quippe intelligi Si ergo haec est sapientiae et scientiae recta distinctio, ut ad sapiencorda mortalium: propter quod adjungit et dicit, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Hoc jam temporaliter gestum est, et ad scientiam pertinet, quae cognitione historica continetur. Hominem autem Joannem in phantasia cogitamus, quae de humanae naturae notitia impressa est nostrae memoriae. Et hoc eodem modo cogitant, sive qui ista non credunt, sive qui credunt. Utrisque enim notum est quid sit homo, cujus exteriorem partem, id est, corpus per corporis lumina didicerunt: interiorem vero, id est, animam in se ipsis, quia et ipsi homines sunt, et per humanam conversationem cogndicitur, Fuit homo cui nomen erat Joannes: quia et nomina
Abbreviated transcription (Latin):
dedit cis potestatẽ filios di fieri his quicredunt in nomine eius
Qui non ex sanguinibus neq ex uoluntate carnis. neq ex uoluntate
grã. & ueritate Noctotũ qđ excuangło posui. in p̃cedentibus
suis partibus hab& qđ immutabile ac sempiternũ est. cuius c̃tẽ¬
plationos beatos facit. In consequentib uͦ ꝑmixta cumtẽpołib com¬
memoraait᷑ eterna. ac ꝑ hoc aliqͣ ibi ad scientiã ꝑtinent. aliqͣ adsapi¬
uerbũ & uerbũ erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbũ. hocerat in principio
apud dm̃. om̃a ꝑ ipsũ facta sunt. & sine ipso factũ est nihil. qđ factũ :¬
in ipso uita erat. & uita erat lux hominũ. & lux intenebris luc& et
tenebrae eã non cõprehenderunt. contẽplatiuã uitã requirit. &
intellectuali mente cernendũ est. quia inse quantomagis quisq ꝓfe¬
cerit. tanto fi& sine dubitatione sapientior. Sed ꝓpt̃ id qđ Ait

Expanded text:
id fieri potest, ut bene interrogatus quisque respondeat quod ad quamque id fieri potest, ut bene interrogatus quisque respondeat quod ad quamque pertinet disciplinam, etiamsi ejus ignarus est? Cur hoc facere de rebgratiae et veritatis . Hoc totum quod ex Evangelio posui, in praecedentibus suis partibus habet quod immutabile ac sempiternum est, cujus contemplatio nos beatos facit: in consequentibus vero permixta cum temporalibus commemorantur aeterna. Ac per hoc aliqua ibi ad scientiam pertinent, aliqua ad sapinec vidimus; et eo modo affectas esse illorum mentes etiam vigilantium, instinctu spirituum malignorum atque fallacium, quibus curae est de revolutionibus animarum falsam opinionem ad decipiendos homines tenebrae eam non comprehenderunt; contemplativam vitam requirit, et intellectuali mente cernendum est. Qua in re quanto magis quisque profecerit, tanto fiet sine dubitatione sapientior. Sed propter id quod
Abbreviated transcription (Latin):
ab excellextiore cius dẽ mentis officio. quõ contẽplandis
ternis rebus impenditur. acsola cognitione finitur. Commo¬
dius aut̃ fieriputo. ut descripturis sc̃ĩs aliquid interseria
quo facilius possit utrũq dinosci. E uangłm suum iohannes
euangelista sic orsus est. In principio erat uerbũ. & uerbũ
erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ. hocerat in principio apud
factum est. in ipso uitierat. Et uitaerat lux hominũ. & lux intencbris
luc& & tenebrȩ cã non cõprehenderuait: Fuit homo missus adõ¬
cui nomen erat iohannes. Hlicuenit intestimoniũ. ut testimoniua
ꝑhiber& delumine. ut om̃s crederent ꝑ illum. Nonerat illelux
sed ut testimonium ꝑhiber& delumine: Erat lux uera. quȩ illumi
nat omẽm hominẽ uenientẽ in hunc mundũ : In mundoerat
et mundus ꝑipsũ factus ẽ. & mundus eũ non cognouit. In ppria
uenit. & sui cũ non receperunt. Quot quot aut̃ receperunt cũ

Expanded text:
ab excellentiore ejusdem mentis officio, quod contemplandis ab excellentiore ejusdem mentis officio, quod contemplandis aeternis rebus impenditur, ac sola cognitione finitur. Commodius autem fieri puto, ut de Scripturis sanctis aliquid interseram, quo facilius possit utrumque dignosci. 2. Evangelium suum Joannes evangelista sic exorsus est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud humano, ut vix possit aliquis inveniri: sed potius credendum est mentis intellectualis ita conditam esse naturam, ut rebus intelligibilibus naturali ordine, disponente Conditore, subjuncta sic ista videat in quadam luce sui generis incorporea, quemadmodum oculus carnis videt quae in hac corporea luce circumadjacent, cujus lucis capax eique congruens est creatus. Non enim et ipse ideo sine magistro alba et nigra discernit, quia ista jam noverat antequam in hac carne crearetur. Denique cur de solis rebus intelligibilibus
Abbreviated transcription (Latin):
cq enĩsicut man& uerbi grã quadrati corporis incorporalis
& inmutabilis ratio. sic in eamanet hominis cogitatio. si tam̃adeã
sinephantasia spacii localis potuit ꝑuenire. Aut si alicuius arti¬
ficiosi & musici soni ꝑmoras tẽporis transcuntis numcrositas cõprehen¬
datur sine tempore stans in quodã secreto altoq silentio. tam diu
saltem cogitari potest. quã diu potest ille cantus audiri. Iamen qđ
inde rapuerit. & si transiens mentis aspectus & quasi glutiens inuentre
ita in memoria reposuerit. poterit recordando quod ammodo rumina¬
re & in disciplinã qđ sic didicerit trahicere. Qđ si fuerit om̃imoda
obliuione deletum. rursus doctrina duce adiduenietus. quod
penitus exciderat. & sic inuenietus ut erat .XU.¬
M LIBRO SGPERIORE HUNS OPTRIS
duo decimo satis egimus discernere rationalis mentis officiuat
intẽporalib reb. ubi ñ sola cognitio. uerũ & actio nr̃a uersatur.

Expanded text:
Neque enim sicut manet, verbi gratia, quadrati corporis incorporalis Neque enim sicut manet, verbi gratia, quadrati corporis incorporalis et incommutabilis ratio, sic in ea manet hominis cogitatio; si tamen ad eam sine phantasia spatii localis potuit pervenire. Aut si alicujus artificiosi et musici soni per moras temporis transeuntis numerositas comprehendatur, sine tempore stans in quodam secreto altoque silentio, tamdiu saltem cogitari potest quamdiu potest ille cantus audiri: tamen quod inde rapuerit etsi transiens mentis aspectus, et quasi glutiens in ventrem ita in memoria reposuerit, poterit recordando quodam modo ruminare, et in disciplinam quod sic didicerit trajicere. Quod si fuerit omnimoda oblivione deletum, rursus doctrina duce ad id venietur quod penitus exciderat, et sic invenietur ut erat.n libro superiore hujus operis duodecimo satis egimus discernere rationalis mentis officium in temporalibus rebus, ubi non sola cognitio, verum et actio nostra versatur,
Abbreviated transcription (Latin):
scnsibiliũ in locis positarũ sine spacus localib manent intelligibiles
incorporalesq rationes. uerum &iã motionũ intẽporib transcunti¬
um sine tẽporali transitu. stant &iã ipse utiq. intelligibiles non
sensibiles: ad quas mentis a cie ꝑuenire paucorum est . Et cũ ꝑuenit᷑
quantũ fieri potest ñ incis man& ipse ꝑuentor. sed ueluti acies ipsa
reuerberata repellitur. & fit reiꝰ transitoria. transitoria cogitatio.
quae tam̃ cogitatio transiens ꝑdisciplinas quib eruditur animu ᷤ
memoriae commendat᷑. ut sit quoredire possit qua cogitur inde
transirt . quãuis si admemoriã cogitatio ñ redir&. atq̃ ibi qđ c̃õ¬
mendauerat in uenir& uelut rudis adhoc sicut ducta fuerat duce¬
retur. idq. inuenir& ubi primũ inuenerat in illa in corporta
ueritate. underursus quasi descriptũ in memoria figeretur

Expanded text:
sensibilium in locis positarum sine spatiis localibus manent intelligibiles sensibilium in locis positarum sine spatiis localibus manent intelligibiles incorporalesque rationes; verum etiam motionum in temporibus transeuntium sine temporali transitu stant etiam ipsae utique intelligibiles, non sensibiles. Ad quas mentis acie pervenire paucorum est; et cum pervenitur, quantum fieri potest, non in eis manet ipse perventor, sed veluti acie ipsa reverberata repellitur, et fit rei non transitoriae transitoria cogitatio. Quae tamen cogitatio transiens per disciplinas quibus eruditur animus, memoriae commendatur, ut sit quo redire possit, quae cogitur inde transire: quamvis si ad memoriam cogitatio non rediret, atque quod commendaverat ibi inveniret, velut rudis ad hoc sicut ducta fuerat duceretur, idque inveniret ubi primum invenerat, in illa scilicet incorporea veritate, unde rursus quasi descriptum in memoria figeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
in malis sumus a quib. abstinere debemus. ut ad illabona ȩt̃na
ueniamus Quã obrem. quicquid prudentes. fortiter. tẽpe¬
ranter. & iusteagimus. ad eã ptinet scientiã siue disciplinã
qua in euitandis malis bonisq appetendis. actionr̃a uet satͥ
& quic quid ꝓpter exempla uel cauenda uel imitanda. & propter
quarum cũq rerũ quȩ nr̃is ac cõmodita sunt usib necessaria documenta
hystorica cognitione colligimus Ochis crgo sermo cũfit. cumscientie
sermonẽ puto discernendũ a sermone sapientia. ad quã ꝑtinent ca
Non enĩ sicfuerunt. ut cẽ desinerent. autsic futura sunt. qua si nunc ñ sint:
seđ ipsum cẽ. semꝑ habuerunt. semꝑ habitura sunt: Manent autem
non tanquã spacus locoꝵ fixa ueluti corpora. sed innatura in corpo¬
rali. sic intelligibilia prestosunt mentis aspectibus. sicut ista in locis
uisibilia ul contrectabilia corporis sensibus Non aut solũ rerũ

Expanded text:
in malis sumus, a quibus abstinere debemus, ut ad illa bona aeterna veniamus. Quamobrem quidquid prudenter, fortiter, temperanter et juste agimus, ad eam pertinet scientiam sive disciplinam, qua in evitandis malis bonisque appetendis actio nostra versatur; et quidquid propter exempla vel cavenda, vel imitanda, et propter quarumque rerum quae nostris accommodata sunt usibus necessaria documenta, historica cognitione colligimus. 23. De his ergo sermo cum fit, eum scientiae sermonem puto, discernendum a sermone sapientiae, ad quam pertinent ea abilitate temporum. Non enim sic fuerunt ut esse desinerent, aut sic futura sunt quasi nunc non sint: sed idipsum esse semper habuerunt, semper habitura sunt. Manent autem, non tanquam in spatiis locorum fixa veluti corpora: sed in natura incorporali sic intelligibilia praesto sunt mentis aspectibus, sicut ista in locis visibilia vel contrectabilia corporis sensibus. Non autem solum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
me in pedim̃to est ne inhereatur dõ. ꝑ tantã di humilitatẽ redargui
poss& atq sanari. Didicit qͥuoq homo quã longe recesserit adõ qđ
illi ualeat ad medicinalẽ dolorem. quando ꝑtalẽ mediatorem redit.
qui hominib & ds̃ diuinitate subuenit. & homo infirmitati c̃uenit
Qđ aut̃ maius oboedientiȩ nob̾ p̃beretur exemplũ qui ꝑ in oboedientiã
perieramus quã dõ patridĩ filius oboediens usq ad mortẽ crucis:
uid p̃mium ipsius oboedientiȩ ubiostenderetur melius. quã in carne
tanti mediatoris. quȩ ad uitã resurrex ȩternã: Pertinebat &iam ad
iusticiã bonitatẽq creatoris. ut ꝑcandem rationalem creaturã supe¬

Expanded text:
me impedimento est ne inhaereatur Deo, per tantam Dei humilitatem redargui me impedimento est ne inhaereatur Deo, per tantam Dei humilitatem redargui posset atque sanari. Discit quoque homo quam longe recesserit a Deo, et quid illi valeat ad medicinalem dolorem, quando per talem Mediatorem redit, qui hominibus et Deus divinitate subvenit, et homo infirmitate convenit. Quod autem majus obedientiae nobis praeberetur exemplum, qui per inobedientiam perieramus, quam Deo Patri Deus Filius obediens usque ad mortem crucis ? Quid, praemium ipsius obedientiae ubi ostenderetur melius, quam in carne tanti Mediatoris, quae ad vitam resurrexit aeternam? Pertinebat etiam ad justitiam bonitatemque Creatoris, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& alia multaquȩ in xp̃i incarnatione. quȩ suꝑbis displicet
salubriter in tuenda atq cogitanda sunt. Quorum est unũ quod
demonstratũ ẽ homini quẽ locũ haberet in rebus quas ds̃ condidit.
quando quidem sic dõ coniungi potuit humana natura. ut ex duab.
substantiis fier& una ꝑsona. Ac ꝑ hoc iam extribus dõ. anima & carne
ut suꝑbi illi maligni sp̃s quise addecipiendũ quasi ad adiuuandun
medios interponunt. ñ ideo se audeant homini p̃ponere . qr ñ haben
carnẽ & maxime quia et mori in eadem carne dignatus ẽ. Ne id eo
illi tanquã deos se coli ꝑsuadeant. quia uidentur eẽ immostales
Deinde ut grã dĩ nobis sine ullis p̃cedentib meritis in homine xp̃o comm̃¬
daritur : quia nec ipse uttanta unitate dõ coniunctus unacũ illo ꝑsona
tib meritis assecutus : sed ex quo eẽ homo coepit. exillo ẽ & ds̃. Unde dic¬
tum est. Uerbũ caro factumẽ. Est&iã illud ut suꝑbia hominis que maxi¬

Expanded text:
 alia multa quae in Christi incarnatione, quae superbis displicet, salubriter intuenda atque cogitanda sunt. Quorum est unum, quod demonstratum est homini, quem locum haberet in rebus quas condidit Deus: quandoquidem sic Deo conjungi potuit humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona, ac per hoc jam ex tribus, Deo, anima et carne: ut superbi illi maligni spiritus, qui se ad decipiendum quasi ad adjuvandum medios interponunt, non ideo se audeant homini praeponere, quia non habent carnem; et maxime quia et mori in eadem carne dignatus est Filius Dei, ne ideo illi tanquam deos se coli persuadeant, quia videntur esse immortales. Deinde, ut gratia Dei nobis sine ullis praecedentibus meritis in homine Christo commendaretur: quia nec ipse ut tanta unitate Deo vero conjunctus una cum illo persona tibus meritis assecutus; sed ex quo homo esse coepit, ex illo est et Deus: unde dictum est, Verbum caro factum est . Etiam illud est, ut superbia hominis quae maxi
Abbreviated transcription (Latin):
mori. pat̃ uͦ usq adco adhuc irascebat᷑ ut nisi filius ꝓnobis moreret᷑
non placaretur . Et qͥd est qđ alio loco idem ipse doctor gentiũ.

Expanded text:
mori: Pater vero usque adeo adhuc irascebatur, ut nisi Filius pro nobis moreretur, mori: Pater vero usque adeo adhuc irascebatur, ut nisi Filius pro nobis moreretur, non placaretur? Et quid est quod alio loco idem ipse doctor Gentium:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ haber&. qui est hebraice iũc. grece sother. nr̃a aut locutione
saluator. Qđ uerbũ latina lingua antea ñ habebat. sed habere
poterat sicut potuit quando uoluit. Haec aut̃ apłi sententia
p̃cedens ubi ait. ad huc cum infirmi essemus iuxta tempus ꝓ impus
mortuus c̃. coher& his duab. sȩquentibus. quarũ in una dix̃ peccatores
malia unimicos di. tãquã illis singulis reddiderit singula. peccatores
ad infirmos in imicos dĩ referens adimpios. XI.¬
ed quid est iustificati in sanguine ipsius: Que uis ẽ huius
sanguinis obsecro. ut in eoiustificentur credentes: It qͥd est
reconciliati ꝑmortẽ filii cuis: Itane uͦ cũ irasceret᷑ nob ds̃
pater uidit mostt̃ filu sui ꝓnob̵. & placatus ẽnobis : Nunquid ergo
filiuscius usq ad eo nobis iã placatus erat. ut ꝓ nobis &iã dignaret᷑

Expanded text:
non haberet: qui est hebraice Jesus, graece Σωτήρ, nostra autem locutione non haberet: qui est hebraice Jesus, graece Σωτήρ, nostra autem locutione Salvator. Quod verbum latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit quando voluit. Haec autem Apostoli sententia praecedens, ubi ait, Adhuc cum infirmi essemus, juxta tempus pro impiis mortuus est, cohaeret his duabus sequentibus, quarum in una dixit peccatores, in alia inimicos Dei, tanquam illis singulis reddiderit singula, peccatores ad infirmos, inimicos Dei referens ad impios. ed quid est, justificati in sanguine ipsius? Quae vis est sanguinis hujus, obsecro, ut in eo justificentur credentes? Et quid est, reconciliati per mortem Filii ejus? Itane vero, cum irasceretur nobis Deus Pater, vidit mortem Filii sui pro nobis, et placatus est nobis? Numquid ergo Filius ejus usque adeo nobis jam placatus erat, ut pro nobis etiam dignaretur
Abbreviated transcription (Latin):
saliu erimus ab ira ꝑ ipsum. Adhuc addidit & dix̃. Sienĩ cũ inimici
essemus reconciliati sumꝰ dõ ꝑmortẽ fili cius. multomagis re concili¬
atis aliuerimus inuita ipsius. Quos peccatores dix̃prius. hosposte¬
rius inimicos dĩ. It quos prius iustificatos in sanguine inũ xp̃i.
eos posttrius reconciliatos ꝑ mostẽ filudĩ. It quos prius saluos ab
ira ꝑipsũ. cospostta saluos inuita ipsius. Non ergo ante istã grãm
quo quomodo peccatores. sed intalib peccatis fuimꝰ. ut inimiciessemꝑ
dĩ. Superius aut̃ idem apł̃s. nos peccatores & inimicos dĩ duobus
identidem nominib. appellauit. uno uel ut mitissimo. alio plane
a trocissimodiceas. Si enĩ xp̃c cũ infirmi essemi. Adhuc iuxta
tempus ꝓimpiis mortuus ẽ. Quos infirmos. eosdem impios nuncu¬
pauit. leue aliquid uidet᷑ in firmitas. sed aliqͣndo talis ẽ. ut impi¬
ctas nominetur. Nisi tam̃ infirmitas eẽt. medicũ necessariua

Expanded text:
 inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius. Quos peccatores dixit prius, hos posterius inimicos Dei; et quos prius justificatos in sanguine Jesu Christi, eos posterius reconciliatos per mortem Filii Dei; et quos prius salvos ab ira per ipsum, eos postea salvos in vita ipsius. Non ergo ante istam gratiam quoquo modo peccatores, sed in talibus peccatis fuimus, ut inimici essemus Dei. Superius autem idem apostolus nos peccatores et inimicos Dei, duobus identidem nominibus appellavit, uno velut mitissimo, alio plane atrocissimo, dicens, Si enim Christus, cum infirmi essemus adhuc, juxta tempus pro impiis mortuus est . Quos infirmos, eosdem impios nuncupavit. Leve aliquid videtur infirmitas; sed aliquando talis est, ut impietas nominetur. Nisi tamen infirmitas esset, medicum necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ab horrere. In reb. enĩ ꝑtempus ortis illa summa gr̃ã est. qđ homo
in unitate ꝑsonae coniunctus ẽ dõ. In reb. uͦ ȩternis. suma ueritas
recte tribuitur dõ uerbo. Qđ uͦ idem ipse ẽ unigenitus a patre
plenus gr̃a & ucritatis. id actum ẽ ut idemipse sit in reb ꝓnobid
tẽporalit̃ gestis. cuiꝑtandẽ fidem mundam. ut eũ stabilit̃ contem¬
plem᷑ in reb ȩternis Illiaut̃ p̃cipu gentiũ phylosophi qui in ui¬
sibiliadĩ ꝑ eaquȩ facta sua intellecta conspicere potuerunt. tam̃
quia sine mediatore. iđ sine homine xp̃o phylosophatisuait.
quẽ nec uenturũ ꝓphetis. nec uenisse apłis crediderunt ueritatt̃

Expanded text:
non abhorrere. In rebus enim per tempus ortis, illa summa gratia est, quod homo non abhorrere. In rebus enim per tempus ortis, illa summa gratia est, quod homo in unitate personae conjunctus est Deo: in rebus vero aeternis summa veritas recte tribuitur Dei Verbo. Quod vero idem ipse est Unigenitus a Patre plenus gratiae et veritatis, id actum est ut idem ipse sit in rebus pro nobis temporaliter gestis, cui per eamdem fidem mundamur, ut eum stabiliter contemplemur in rebus aeternis. Illi autem praecipui gentium philosophi, qui invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspicere potuerunt, tamen quia sine Mediatore, id est, sine homine Christo philosophati sunt, quem nec venturum Prophetis, nec venisse Apostolis credider
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ qđ est xp̃c in quosunt om̃s thesauri sapientię & scientię absconditi
uatenus nouerat apłs. thesauros istos quantũ eorũ penetrauerat. & in eis
ad quanta ꝑuenerat quis potest nosse: Egotam̃ scđm id qđ scriptũ est.
unicuiq aut̃ nr̃m datur manifestatio sp̃s adutilitatẽ. alii quidem dat᷑
sedistanthȩc duo ut sapientia diuinis. scientia humanis at tributa sit
rebus. ut rumq agnosco in xp̃o. & mecũ om̃seius fideles. Et cum lego.
uerbũ caro factũ st & habitauit in nob̵. in uerbo intellego ucrum dĩ
filiũ. in carne agnosco ucrũ hominis filiũ . & utrũq simul unã ꝑsonã
di& hominis in effabili gr̃ae largitate coniunctum. Propt̃ qđ sȩquit᷑
acdicit. It uidimus głam eius głam quasi unigeniti apatre. plenun
gre & ucritatis Si grãm referamus ad scientiã. ueritatẽ ad sapientũ
putonos ab illa duarũ istarũ rerũ distinctione quã commendauims

Expanded text:
 Jesus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Quatenus noverat Apostolus thesauros istos, quantum eorum penetraverat, et in eis ad quanta pervenerat, quis potest nosse? Ego tamen secundum id quod scriptum est, Unicuique autem nostrum datur manifestatio Spiritus ad utilitatem: alii quidem da ita inter se distant haec duo, ut sapientia divinis, scientia humanis attributa sit rebus, utrumque agnosco in Christo, et mecum omnis ejus fidelis. Et cum lego, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; in Verbo intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis filium, et utrumque simul in unam personam Dei et hominis ineffabili gratiae largitate conjunctum. Propter quod sequitur et dicit, Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Si gratiam referamus ad scientiam, veritatem ad sapientiam, puto nos ab illa duarum istarum rerum distinctione, quam commendavimus,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicas. Siergo iusti diuma iundicta tale nom̃ accepit udeiã
steoncilatiodĩ que recit intellegit. nisi cum talis ica fintar
Nec inimici eramus dõ. nisi quemadmodũ sunt iusticiae inimica peccata.
Quib remissis. tales inimicitiȩ finiunur. & rec̃ciliant᷑ iusto quos ipse
iustificat. Quos tam̃ &iã inimicos utiq dilex̃. quandoquidem filio
ꝓprioñ pepcit. sed ꝓnobis om̃ib tradidit eũ. cũ adhuc inimiciessemud
Recte ergo apłs sccutus adiunxit. Si enĩ cuminimici essemꝰ reconciliati
sumꝰ dõ ꝑmortẽ filii cius. ꝑ quẽ facta est illa remissio peccatorũ. multo
magis reconciliati. saluicrimꝰ inuita ipsius. Inuita salui. qͥ ꝑ mostẽ
reconciliati: Quisenĩ dubit& daturũ amicis uitã suã. ꝓquib inimi

Expanded text:
judicas . Si ergo justa divina vindicta tale nomen accepit, etiam judicas . Si ergo justa divina vindicta tale nomen accepit, etiam reconciliatio Dei quae recte intelligitur, nisi cum talis ira finitur? Nec inimici eramus Deo, nisi quemadmodum justitiae sunt inimica peccata, quibus remis sis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliantur justo quos ipse justificat. Quos tamen etiam inimicos utique dilexit: quandoquidem proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus, cum adhuc inimici essemus, tradidit eum. Recte ergo Apostolus secutus adjunxit, Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, per quam facta est illa remissio peccatorum; multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius. In vita salvi, qui per mortem reco
Abbreviated transcription (Latin):
mors xp̃i immocur non p̃termissis aliis innumerabilib modis. qͥb.
manitate suscepta tantũ beneficii collatum ẽ hominib ut adĩ filio
sempit̃no codemq hominis filio mors tẽporalis in debita redderetor
qua nos a sempit̾na morte debita liberarit: Peccata nr̃a diabolus
tenebat. & pilla nos merito figebat in morttẽ. Dimisit ea ille quisua
ñ habebat & ab illo inmerito est ꝑducts ad mostem. Tantiualuit
sanguis ille. ut neminem xp̃o indutũ in ȩerna morte debita deti¬
nere debuerit. qui xp̃m ntd indebita ucl ad tẽpus occidit : Comm̃dat
nobis mortuus ẽ multomigis iustificatinunc in sanguine ipsius. salu
erimus abiripipsũ. Iustificat inquit in sanguine iesius. Iustificatu
ab irapipsũ. Abiri utiq dĩ. quȩ nihil est aliud qua iusta uindiet
Non enĩ sicut hominis animi ꝑturbatio ẽ iridi. sed illius traest cui
dicit alio loco sc̃ã seriptura T uaut̃ dñs urtutũ eũ tranquilliteu

Expanded text:
mors Christi, imo cur praetermissis aliis innumerabilibus modis, quibus manitate suscepta tantum beneficii collatum est hominibus, ut a Dei Filio sempiterno eodemque hominis filio mors temporalis indebita redderetur, qua eos a sempiterna morte debita liberaret? Peccata nostra diabolus tenebat, et per illa nos merito figebat in morte. Dimisit ea ille qui sua non habebat, et ab illo immerito est perductus ad mortem. Tanti valuit sanguis ille, ut neminem Christo indutum in aeterna morte debita detinere debuerit, qui Christum morte indebita vel ad tempus occidit. Commendat bis mortuus est. Multo magis justificati nunc in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum. Justificati, inquit, in sanguine ipsius: justificati ab ira per ipsum: ab ira utique Dei, quae nihil est aliud quam justa vindicta. Non enim sicut hominis, animi perturbatio est ira Dei: sed illius ira est, cui dicit alio loco sancta Scriptura, Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate
Abbreviated transcription (Latin):
idem quoq det̃poralib rebus quas ꝓnobis ȩternus fecit & passus ẽ
in homine quẽ temporalit̃ gessit. atq ad eterna ꝑuexit ad eandem
eternorũ ad eptionẽ ꝓdesse disserui. iustutesq ipsas quib in hac
temporali mostalitate prudent̃. fortit̃. temperant̃. & iuste uiuitus.
nisi ad eandem lic& tẽporalẽ fidem quȩ tamen ad ȩterna ꝑducit

Expanded text:
passus est in homine, quem temporaliter gessit, atque ad aeterna provexit, ad eamdem aeternorum adeptionem prodesse disserui: virtutesque ipsas, quibus in hac temporali mortalitate prudenter, fortiter, temperanter, et juste vivitur, nisi ad eamdem, licet temporalem fidem, quae tamen ad aet
Abbreviated transcription (Latin):
adusq iusticia conuertatur iniudiciũ. & qui habent cã om̃s recto
sunt corde. Hocigit᷑ tp̃r quo differtur potentia popłi dĩ. ñ repel¬
l& dñs plebẽ suã & hereditatẽ suam ñ derelinqu&. quantalib&
a cerba & indigna ipsa humilis atq infirma paciat᷑. quo adusq
iusticia quã nunc hab& infirmitas pioꝵ. conuertatur in iudiciũ.
hoc est iudicandi accipiat potestatẽ. qđ iustis infine seruatur.
cũ precedente iusticia ordine suo fuerit potentia subsecuta
otentia quippe adiuncta iusticiȩ. ł iusticia accedente potentiae.
iudiciariã potestatẽ facit. Pertin& aut̃ iusticia ad uoluntaten

Expanded text:
oadusque justitia convertatur in judicium, et qui habent eam, omnes recto oadusque justitia convertatur in judicium, et qui habent eam, omnes recto sunt corde . Hoc ergo tempore quo differtur potentia populi Dei, non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet; quantalibet acerba et indigna ipsa humilis atque infirma patiatur, quoadusque justitia quam nunc habet infirmitas piorum, convertatur in judicium, hoc est, judicandi accipiat potestatem: quod justis in fine servatur, cum praecedentem justitiam ordine suo fuerit potentia subsecuta. Potentia quippe adjuncta justitiae, vel justitia accedens potentiae, judiciariam pot
Abbreviated transcription (Latin):
letant᷑ ł in flamant᷑ cupiditate. placuit dõ ut ꝓpt̃ eruendũ hominẽ
dediaboli potestate. ñ potexitia diabolus. sed iusticia uinceretur.
Atq. ita & homines imitantes xp̃m. iusticia quȩreren diabolũ uincere.
non potentia. Non qđ potentia t̃aquã mali aliquid fugiendasit:
sed ordo seruandus ẽ quoprior est iusticia. Nã quanta potentia
potest ẽẽ mostaliũ: Ten cant ergo mostales iusticiã. potentia im¬
mortalib dibitur. Cui cõparata qͣnta lib& coꝵ. hominui qui
potentes uocantur in terra. ridicula infirmitas inuenitur & ibi
foditur peccatori fouea. ubi uident᷑ maliplurimũ posse. Cantat aũt
iustus & dicit. beatus homo quẽ tuerudieris dñt. & ex lege tua
docueris eũ. ut mitiges ci a dieb. malis donec fodeat᷑ peccatori fouea:
qm non repell& dñs plebẽ suã & hereditatẽ suã ñ derelinquet. qͦ¬

Expanded text:
laetantur, vel inflammantur cupiditate: placuit Deo, ut propter eruendum hominem laetantur, vel inflammantur cupiditate: placuit Deo, ut propter eruendum hominem de diaboli potestate, non potentia diabolus, sed justitia vinceretur; atque ita et homines imitantes Christum, justitia quaererent diabolum vincere, non potentia. Non quod potentia quasi mali aliquid fugienda sit; sed ordo servandus est, quo prior est justitia. Nam quanta potentia potest esse mortalium? Teneant ergo mortales justitiam, potentia immortalibus dabitur. Cui comparata quantalibet eorum hominum qui potentes vocantur in terra, ridicula infirmitas invenitur, et ibi foditur peccatori fovea, ubi videntur mali plurimum posse. Cantat autem justus et dicit: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum:  haereditatem suam non derelinquet: qu
Abbreviated transcription (Latin):
lia mala &iã bonamalis multa prestantẽ. Non enĩ continuit in ira
sua miserationes suas. Nec hominẽ alege suȩ potestatis amisit qͣndo
in diaboli potestate eẽ ꝑmisit. qr nec ipsedi abolus apotestate om̃i¬
potentis alienus ẽ. sicut neq ab onitate. Nã & maligniangłi unde
qualicũq subsisterent uita. nisi ꝑcũ qui uiuificat om̃a: Siergo
cõmissio peccatoꝵ ꝑ irã dĩ iustã. hominẽ subdidit diabolo. ꝓfecto
remissio peccatoꝵ ꝑ reconciliationẽ dĩ benignã eruit hominẽ adiabolo¬
Nã quid om̃ipotente potentius. aut cui: creaturȩ potestas
potestaticreatoris cõparari potest: Sedcũ diabolus uitio
peruersitatis suae factussit amator potentiȩ. & desertor oppugnatorq
iusticiȩ. sic enĩ & homines cũ tanto magis imitant᷑. qͣntomagis ne¬
glecta uel &iã ꝑosa iusticia potentiȩ studens. eiusq ł adeptionie

Expanded text:
lia mala etiam bona malis multa praestantem. Non enim continuit in ira lia mala etiam bona malis multa praestantem. Non enim continuit in ira sua miserationes suas . Nec hominem a lege suae potestatis amisit, quando in diaboli potestate esse permisit: quia nec ipse diabolus a potestate Omnipotentis alienus est, sicut neque a bonitate. Nam et maligni angeli unde qualicumque subsisterent vita, nisi per eum qui vivificat omnia? Si ergo commissio peccatorum per iram Dei justam hominem subdidit diabolo, profecto remissio peccatorum per reconciliationem Dei benignam eruit hominem a diaboloNam quid Omnipotente potentius? Aut cujus creaturae potestas potestati Creatoris comparari potest? Sed cum diabolus vitio perversitatis suae factus sit amator potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae; sic enim et homines eum tanto magis imitantur, quanto magis neglecta, vel etiam perosa justitia, potentiae student, ejusque vel adeptione
Abbreviated transcription (Latin):
scđm principẽ potestatis aeris huius. sp̃s cius quinunc operatur
infiliis diffidentiae. in quib & nos om̃s aliqͣndo c̃uersati sumus in
desiderus carnis nr̃ae. facientes uoluntatẽ carnis. & affcctionua
& eramus natura filuire. sicut & ceteri. Filii diffidentiae. sunt infi¬
deles Et quis hocñ est antequã fidelis fiat: Quocirca omnes
homines ab origine. sub principe sunt potestatis aeris qui operatur
infilus diffidentiȩ. Et qđ dixi aborigine. hoc est qđ dicit apłs nat᷑a
et se fuisse sicut & ceteros Natura scilic& ut est depriuata peccato.
nonut recti creata est abinitio. Modus aut iste qͦ traditus c̃ homo
indiaboli potestatẽ. nonita deb& intellegi tanquã hoc ds̃ fecerit.
aut fieri usserit. sed qđ tantũ ꝑmiserit. iuste tam̃. Illo enĩ deserente
peccant̾ẽ. peccati auetor ilico inuasit. Nec itasane ds̃ deseruit crea¬
turã suã . ut ñ se illi exhiber& dm̃ creantẽ & uiuificantẽ . & int̃poena¬

Expanded text:
secundum principem potestatis aeris, spiritus hujus qui nunc operatur in filiis diffidentiae, in quibus et nos omnes aliquando conversati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes voluntates carnis et affectionum: et eramus natura filii irae, sicut et caeteri . Filii diffidentiae sunt infideles; et quis hoc non est antequam fidelis fiat? Quocirca omnes homines ab origine sub principe sunt potestatis aeris, qui operatur in filiis diffidentiae. Et quod dixi, Ab origine, hoc est quod dicit Apostolus, natura et se fuisse sicut caeteros: natura scilicet ut est depravata peccato, non ut recta creata est ab initio. Modus autem iste quo traditus est homo in diaboli potestatem, non ita debet intelligi, tanquam hoc Deus fecerit, aut fieri jusserit: sed quod tantum permiserit, juste tamen. Illo enim deserente peccantem, peccati auctor illico invasit. Nec ita sane Deus deseruit creaturam suam, ut non se illi exhiberet Deum creantem et vivificantem, et inter poena
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatẽ. dedit dona hominibus. Hȩedona sunt merita nr̃a. quib
ad sumũ bonũ immortalis beatitu dinis puenimus: Commendat
aũt inquit apłs caritatẽ suã ds̃ in nobis. qm̃scũ ad huc peccatores essem

Expanded text:
tivitatem, dedit dona hominibus . Haec dona sunt merita nostra, quibus tivitatem, dedit dona hominibus . Haec dona sunt merita nostra, quibus ad summum bonum immortalis beatitudinis pervenimus. Commendat autem, inquit Apostolus, charitatem suam Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essem
Abbreviated transcription (Latin):
indicio manifestius atq p̃clarius. quã ut dĩ filius inmutabi lit̃ bomisᷤ.
in se manens qđ erat. & a nob ꝓnobis accipiens qđ ñ erat. pret̃ suae
naturȩ detrimentũ nr̃ȩ dignatꝰ in ire consortiũ. priussine ullo malo
suo merito mala nr̃a ꝑferr&. ac sic iã credentib quantũ nos diligat
ds̃. & qđ desperabamus iã sperantib dona innos sua sine ullis bonis
meritis nr̃is. immo p̃cedentib & malis meritis nr̃is indebita largitate
conferra&. quia & ea quȩ dicunur merita nr̃a. dona suat cius
tenĩ fides ꝑdilectionẽ operaretur. caritas di diffusa ẽ in cordib. nr̃is
ꝑsp̃m scm̃ quidatus c̃ nobis. Tunc est autditus qͥndo ẽ ĩeresurreecio¬
ne clarificatus. Tunc cnĩ cum semissurũ ct̃ ꝓmisit omisit. quia tunc
sicut de illo scriptũ est & ante p̃dictũ. ascendit ad altũ captiuauit cap¬

Expanded text:
indicio manifestius atque praeclarius, quam ut Dei Filius immutabiliter bonus, indicio manifestius atque praeclarius, quam ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis pro nobis accipiens quod non erat, praeter suae naturae detrimentum, nostrae dignatus inire consortium, prius sine ullo malo suo merito mala nostra perferret; ac sic jam credentibus quantum nos diligat Deus, et quod desperabamus jam sperantibus, dona in nos sua sine ullis bonis meritis nostris, imo praecedentibus et malis meritis nostris, indebita largitate conferret? 14. Quia et ea quae dicuntur merita nostra, dona sunt ejus. enim fides per dilectionem osanctum qui datus est nobis . Tunc est autem datus, quando est Jesus resurrectione clarificatus. Tunc enim eum se missurum esse promisit et misit : quia tunc, sicut de illo scriptum est, et ante praedictum, Ascendit in altum, captivavit cap
Abbreviated transcription (Latin):
& de quo solo eẽ possunt beati. participes in mortalitatis eius effecti. ꝓpt̃¬
os itaq quidicunt. itane defuit dõmodus alius quo libtraroe
homines amiscria mostalitatis huius. Ut unigenitũ filiũ dm̃ sibi
Acoȩternũ hominẽ fieri uell&. induendo humanã animã & carnẽ
mortalemq factũ mortẽ ꝑpeti. parũ est sic refellere. ut istũ moduaa
asseramus bonũ. & diuinȩ congruũ dignitati. uerũ &iã ut ostendam:
aliũ modũ possibilẽ dõ fiusse. cui potestati cuncta ȩqualit̃ subia
ceñ. sed sanandȩ nr̃ae miscriae. conuentiorẽ modũ aliũ ñ fuisse. nec
eẽ opostuisse. Quid enĩ tam necessariũ fuit aderigendã spem nr̃am
mentesq mortaliũ conditione ipsius mortalitatis ab iectas ab immor¬
talitatis desperatione liberandas. quã ut demonstraretur nob̵ quanti
nos pender& ds̃. quantũq diliger&. Quid uͦ huius rei tanto isto

Expanded text:
et de quo solo esse possunt beati participes immortalitatis ejus effecti; pet de quo solo esse possunt beati participes immortalitatis ejus effecti; pos itaque qui dicunt, Itane defuit Deo modus alius quo liberaret homines a miseria mortalitatis hujus, ut unigenitum Filium Deum sibi coaeternum, hominem fieri vellet, induendo humanam animam et carnem, mortalemque factum mortem perpeti? parum est sic refellere, ut istum modum qe dignatur, asseramus bonum et divinae congruum dignitati: verum etiam ut ostendamus non alium modum possibilem Deo defuisse, cujus porae miseriae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim tam necessarium fuit ad erigendam spem nostram, mentesque mortalium conditione ipsius mortalitatis abjectas, ab immortalitatis desperatione liberandas, quam ut demonstraretur nobis quanti nos penderet Deus, quantumque diligeret? Quid vero hujus rei tanto isto
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ arbitror explicatũ. Fides aut̃ ista totũ hominẽ immostalea
futurũ quiutiq constat anima & corpore. & obhoc uerebeatua
ñ argum̃tatione humana. sed diuina auctoritate ꝓmittit. Et id eo cũ
dictum eẽt in euangło. qđ iñc dederit potestatẽ filios dĩ fieri his qui
receper̃ eũ. & quid sit recepisse eũ breuit̃ fuiss& expositũ. dicendo
credentib in nomine eius. quoq mͦ filiidĩ fierent e& ad iunctua
quia ñ exsanguinib. neq ex uoluntate carnis. neq ex uoluntate uiri
sed ex dõnatisuns: ncista hominũ quã uidemꝰ & gestamꝰ infirmitas tantã
excellentiã desperar&. ilico annexumẽ Et uerbũ caro factũ est &
habitauit in nobis. ut a contrario suaderet᷑. qđ incredibile uidebat᷑
ienimnatura di filius. ꝓpt̃filios hominũ miscda factus c̃ hominis filiuᷤ¬
natura filios hominis. grã dĩ ficri di filios. & habitare indõ. in quosolo

Expanded text:
quantum arbitror, explicatum . Fides autem ista totum hominem immortalem quantum arbitror, explicatum . Fides autem ista totum hominem immortalem futurum, qui utique constat ex anima et corpore, et ob hoc vereo cum dictum esset in Evangelio, quod Jesus dederit potestatem filios Dei fieri iis qui eum receperunt; et quid sit recepisse eum, breviter fuisset expositum, dicendo, Credentibus in nomine ejus; quoque modo filii Dei fierent, esset adjunctum, Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntased ex Deo nati sunt: ne ista hominum quam videmus et gestamus infirmitas tantam excellentiam desperaret, illico annexum est, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; ut a contrario suaderetur quod incredibile videbatur. Si enim natura Dei Filius propter filios hominum misericordia factus natura filios hominis gratia Dei filios Dei fieri, et habitare in Deo, in quo solo
Abbreviated transcription (Latin):
uita ueracit᷑ beata. nisi fucrit sempit̾na. Hlanc utrũ capiat humananat᷑a
quã tam̃ desiderabilẽ confitetur. ñ parua quȩstioẽ. Sed si fides assit quȩ
mest eis qͥb. dedit potestatẽ inc filios dĩ fieri. nulla questio est . UIIII¬
umanis quippe argumentationib hȩc inuenire conantes iuix
pauci magno p̃diti ingenio. habundantes otio. doctrinisq subti¬
lissimis eruditi. ad indagandã solius animȩ immostalitatẽ ꝓue¬
nire potuerunt. Cui tam̃ animȩ beatã uitã ñ inuenerunt stabilẽ. iđ uerã
Admiscrias cã quippe uita huius &iã post beatitudinẽ redire dixeruñ.
et qui eoꝵ dehacerubuer sententia. & animã purgatã insempit᷑ nabea¬
titudine sine corpore collocandã putar. talia demundi retrorsum
aet̃nitate sentiuñ . ut hanc de anima sententiã suã ipsi redarguan. qđ
hic longũ est demonstrare. Sedin libro xii. deciuitate di. satis a nob ÷

Expanded text:
vita veraciter beata, nisi fuerit sempiterna. CAPUT vita veraciter beata, nisi fuerit sempiterna. CAPUT quam tamen desiderabilem confitetur, non parva quaestio est. Sed si fides adsit, quae inest eis quibus dedit potestatem Jesus filios Dei fieri, nulla quaestio est. Humanis quippe argumentationibus haec invenire conantes, vix pauci magno praediti ingenio, abundantes otio, doctrinisque subtilissimis eruditi, ad indagandam solius animae immortalitatem pervenire potuerunt. Cui tamen animae beatam vitam non invenerunt stabilem, id est veram: ad miserias eam quippe vitae hujus etiam post beatitudinem redire dixerunt. Et qui eorum de hac erubuerunt sententia, et animam purgatam in sempiterna beatitudine sine corpore collocandam putaverunt, talia de mundi retrorsus aeternitate sentiunt, ut hanc de anima sententiam suam ipsi redarguant: quod hic longum est demonstrare, sed in libro duodecimo de Civitate Dei, satis a nobis est,