comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mala illius temꝑis ꝑtractat. quoꝵ
facẽ ut ds̃ putetur: subdit: qiͣuocẽ
gem̃tium. et querentiũ de dilatõe ui¬
dicii dicens. It quid dñe ⁊c̃. Qͣ gs̃ ui
dum tardat subuenire. Hoc autem
dicit ꝓpħa ut simplices scõs doceat.
et mox qͣ subito intellexerit. uel qͣi
sciens ut doceret quesierit: soluit
recessisti longe. qr. despicis in opor¬
despicis. et sinis tribulari. Despicis
auxilium. s oportune id facit. ita .s.¬

Expanded text:
mala illius temporis pertractat, quorum facere, ut Deus putetur, subdit quasi vocem gementium et querentium de dilatione judicii, dicens: Ut quid, etc., quasi dum tardat subvenire. Hoc autem quaerit Propheta ut simplices sanctos doceat: et mox quasi subito intellexerit, vel quasi sciens ut doceret quae scierit, solvit recessisti longe, quia despicis in oppordespicis, et sinis tribulari. Despicis auxilium sed opportune id facit, ita s
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfinẽ .i. pauꝑ ñerit in finẽ in obluuõe.
Et sie hic iudetur. cum mali florent
felicitate huiꝰ scłi. et iusti laborant.
In fine mundi ñ ꝯtempnentur pau¬
ꝑes. et hoc ꝓpter pacientiam. Uñ sub¬
dit. et ꝑacientia ꝑauꝑm ñ ꝑibit infi¬
nem. Et ꝑpter hoc : precipue memor
quͣa modo opꝰ ẽ. ad ferendos malos.
qui iam separati sunt uoluntatib. do¬
nec finaliter. in ultimo iudicio: sepa¬
rentur localiter. Exurge domine¬

Expanded text:
id est pauper non erit in fine in oblivione; et si hic videtur, cum mali florent felicitate saeculi, et justi laborant. In fine mundi non contemnentur pauperes: et hoc propter patientiam. Unde subdit; et patientia pauperum non peribit in finem, et propter hoc praecipue memor qua modo opus est ad ferendos malos, qui jam separati sunt voluntatibus, donec finaliter, id est in ultimo judicio, separentur localiter. De
Abbreviated transcription (Latin):
Tercia pars scłm augustinũ. Etͤẽ.
hic canticum diapsalmati .i. inhac
.i. de seꝑatõe. que hic fit inter bonos
⁊ malos. ñ loco s affectu. Hoꝵ gͦ sepa¬
rationem p̾dicens ꝓpħa ait. Conũtã¬
tur pecc̃ores in infernum .i. illãqueen

Expanded text:
Tertia pars secundum Augustinum et est hic canticum diapsalmatis, id est iest de separationis quae hic fit inter bonos et malos, non loco, sed affectu. Horum ergo separationem praedicens Propheta, ait, convertantur peccatores in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑum. Qͣ. dixi recordatus ẽ. ꝑ quod
uidetur fuisse. oblitus. immo: non
ẽ. oblitus elamorem pauꝑũ. ut pu¬
tatis. et si dixi. recordatꝰ. Hoo dicit
ꝯtra ꝯquerentes. qui ꝓ dilatoe: pu¬
tant oblitum. Qͥs autem sit ille
clamor pauꝑũ: ostendit subdens.¬

Expanded text:
 dixi, Recordatus est, per quod videtur fuisse oblitus, imo non est oblitus clamorem pauperum, ut putatis. Et si dixi, recordatus, hoc dicit contra querentes, qui pro dilatione putant Deum oblitum. Quis autem fit ille clamor pau
Abbreviated transcription (Latin):
do crucient᷑ hic mali. et que iudicia
faciet: ostendit subdens. In oꝑib ma¬
nuũ suarum ⁊c̃. Qͣ. Hec sunt uidicia.¬
et eos. s abeis quia ipsa pecca: sunt
eis cruciatꝰ. et torm̃ta. de inde ñ oꝑ¬
tando s p̃dicendo: subdit. ¶ Onũtan¬

Expanded text:
do crucientur mali hic et quae judicia faciat, ostendit subdens, in operibus manuum suarum. Quasi dicat: Haec sunt judiciaat eos, sed ab eis, quia ipsa peccata sunt eis cruciatus et tormenta. Deinde non optando, sed praedicendo subditur: PA
Abbreviated transcription (Latin):
um. Lõqͣuens enim de fine scłi. ꝓsꝑe¬
xit cordis illuminatõe: aduentum
et iusti uident. et intelligunt. et o¬
stue dñe legis latorem suꝑ eos:
sciant gentes quoniam homunes

Expanded text:
. Loquens enim de fine saeculi prospexit cordis illuminatione adventum et justi vident et intelligunt. Et omine, legislatorem super eos, ut sciant gente
Abbreviated transcription (Latin):
tes de peccatis. Uł ad xp̃m dirigit᷑ sermo.
thronũ .i. ad dexterã patris. Tu dico se¬
des: qui uidicas .i. uidicabis in fine. ui¬
sticiam. quia xp̃c in fine iuste udica¬
bit. cui pater dedit omnȩ iudiciũ. dico
sedes: ad dexterã patris.Uñ mittens

Expanded text:
tes de peccatis. Vel ad Christum dirigitur sermo. thronum, id est, ad dexteram Patris. Tu, dico, sedes, qui judicas, id est judicabis, in fine justitiam, quia Christus in fine juste judicabit, cui Pater omne judicium dedit . Dico sedes ad dexteram Patris. Unde mittens
Abbreviated transcription (Latin):
Eece ille clamor unꝰ ꝓ om̃ib loquit᷑.
et in sua ꝑsona dicit: qd̾ unꝰ quiꝰq
petit. sic in quam. Misepere meido¬
mine uide. intuitu mĩe. humilitatẽ
meam. Aspͤectus dĩ auxiliũ ẽ. qui cũ
sit ⁊̃ lux tenebras fugat. serenans m̃¬
tem: et ẽ. sensꝰ. uide humilitatẽ .i. ad
iuua humilitatẽ meã. que quanta sit
extimat᷑:. de inmicis meis. de ͤ suꝑbia

Expanded text:
Ecce ille clamor. Unus pro omnibus loquitur, etc., in sua persona dicit quod unusquisque petit, sic inquam: Miserere mei, Domine, vide contuitu misericordiae humilitatem meam. Aspectus Dei, auxilium est, qui, cum sit lux, tenebras fugat serenans mentem. Et est sensus: Vide humilitatem, id est adjuva humilitatem meam, quae, quanta sit, aestimatur, de
Abbreviated transcription (Latin):
mortua ẽ. Ad qͣs delitias ꝑcupidita¬
tes. tanquã ꝑ portas mortis: uenit᷑.
a quib me elongas. ut annuntiem
co. laudatio dĩẽ. annuntiẽ dico: ego ex¬
istens.ũ existentib. in portis filie syon.
Porte filiȩ syon: sunt optima studia.
ꝑ quȩ uenitur in scã eccłia adusionẽ
ꝑacis. ubi ñ erit aliquid: qiͣñdum sit.
ne fuit : qͣiam ñ sit. s ẽ. tantum id qd̾
ẽ. et ipsa ẽ. ȩt̾̃nitas. In his gͥ portis. be¬
ne anntiantur om̃s laudes dei. ut pe¬
tentib detur scm̃. et ñ canib. qͥ malũt
ꝑtinaticiter latrare. ꝙͣ studiose quer̃e.
& sunt beȩ porte: ꝯtra p̃dictas por¬
tas. Ille namq sunt porte mortis.
heȩ portȩ uitȩ. filia uero syon: ẽ. eccłia.
Syon enim om̃s eccłias mundi gen̾a

Expanded text:
m., V. Ad quas delicias per cupiditates tanquam per portas mortis venitur. A quibus ideo me elongas, ut annuntiem co, laudatio Dei est. Annuntiem dico, ego existens et existentibus, in portis filiae Sion. Portae filiae Sion sunt optima studia per quae venitur in sancta Ecclesia ad visionem pacis, ubi non erit aliquid quasi nondum sit, nec fuit, quasi jam non sit; sed est tantum id quod est, et ipsa est aeternitas. In his ergo portis bene annuntiantur omnes laudes Dei, ut petentibus detur sanctum, et non canibus , qui malunt pertinaciter latrare quam studiose quaerere. Et sunt hae portae contra praedictas portas. Illae namque sunt portae mortis, hae portae vitae. Filia vero Sion est Ecclesia, Sion enim omnes Ec
Abbreviated transcription (Latin):
os eius dr eẽ. maledictio. ñ extra: qr
affectucaret. Ualebit enĩ tantũm. ad
eum ꝑdendum. et non nocebit elec¬
tis. Bt os eiꝰ ꝑlenũ ẽ. amaritudine .i. a
diis: alios sͥ ꝯu̾tet. et labor .i. iniqͥtas:
et dolor .i. ꝑnities. que inde sequit᷑.
ẽ. sub lingua eiꝰ. ñ in lingua. qͣ tacite
apud se ista cogitabit aliter extra lo¬
seõrum: et dolore corꝑeo. qr cogita¬
bit qualiter scõs affugat. et occidat.
Qͦd in martytib: ab eo et a siuis occi¬
sis: patet. I. ł ita. labor. scõrum. ⁊ do¬
lor: qui ẽ. extra in penis corꝑis: est

Expanded text:
os ejus dicitur esse maledictio, non extra, quia effectu caret. Valebit enim tantummodo ad eum perdendum, et non nocebit electis. Et os ejus plenum est amaritudine, id est diis alios convertet. Et labor, id est iniquitas et dolor, id est pernicies, quem inde sequetur, est sub lingua ejus, non in lingua, quia tacite apud se ista cogitabit. Aliter extra losanctorum, et dolore corporeo, quia cogitabit qualiter sanctos affligat, et occidat: quod in martyribus ab eo et a suis occisis patet. Vel, labor sanctorum, et dolor, qui est extra in poenis corporis, est
Abbreviated transcription (Latin):
hec dices filiis isrł. Q ẽ. misit me ad
uos. Quod nom̃ bene intelligitur ab¬
eo: qui spem ñ ponit in his reb. que
temꝑis uolubilitate p̃terfluunt. ni¬
in ilł futurum ẽ. cũ uen̾it: fit statim
p̾t̾itũ et expectat᷑ cũ cupiditate. et a¬
mittitur cum dolore. non tenetur cũ
certitudine. Et iõ: nemo sꝑet intran¬
sitoriis. s in eo cuiꝰ eẽntia ñ nouit p̃t̾itũ:

Expanded text:
ad vos . Quod nomen recte intelligit, qui spem non ponit in rebus his, quae temporis volubilitate praeterfluunt, niin illis futurum est, cum venerit, sit statim praeteritum, et exspectatur cum cupiditate, et amittitur cum dolore, non tenetur cum certitudine. Et ideo nemo speret in transitoriis, sed in eo, cujus essentia non novit praeteritum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qm̃ peccator. qui in se peccat. lau¬
datur. a suis. et ñ corrigitur in desidiis
animȩ suȩ .i. impletione desidioꝵ sen
gant animas in peccatis. delectat
dator. Uñ subdit. et iniquus. qd̾ est
nocendo aliis beneditur: qiͣ ds̃. et
multitudinem irȩ suȩ ñ queret.
Uł ita: dixi. quod pecc̃or laudatur
in desidiis aiẽ sue. et hoc utiq meru¬
it. qr pecc̃or. s. antixͦ: exacerbauit:¬

Expanded text:
tur, quoniam peccator qui in se peccat, laudatur 21 a suis non corrigitur, in desideriis animae suae id est impletione desideriorum gant animas in peccatis. Cassiod.dator. Unde subdit, et iniquus, quod est nocendo aliis, benedicitur, quasi Deus. Et multitudinem irae suae non quaeret. Vel ita dixi quod peccator laudatur in desideriis, et hoc utique meruit, quia pecc
Abbreviated transcription (Latin):
futo᷑. iudicabit. et interim ut inimicꝰ.
retro ꝯu̾sꝰ non noceat. dñs factꝰ ẽ. refu
.i. illi qui nil amͣant intransitoriis. et
quantũ ẽ. eũ qui iudex est. eẽ. refugium
ꝑ auꝑi. qui nicħ mundi cupit: et ipse ẽ.
etiam adiutor. in agendis bonis. inqͥb
ẽ. adutor et refugiũ: in oportunitatib
.i. inhiᷤ ĩ quib opꝰ ẽ. Demñ exponit opor¬
tunitates .s. in tͥbulatõe posito: ẽ. adiu

Expanded text:
futuro judicabit, et interim ut inimicus retro conversus non noceat, Dominus factus est refuguperi, id est illi qui nil amat in transitoriis, et quantum est cum qui judex est esse refugium pauperi, qui nihil mundi cupit? Et ipse est etiam adjutor in agendis bonis. In quibus est adjutor et refugium; in opportunitatibus, id est in his in quibus opus est. Deinde exponit opportunit
Abbreviated transcription (Latin):
res. puniendo. Becordatus autem
dicit. ñ quod obliuio cadat indm̃. &
post obliuionem memor fiat: s quia
post longum tempꝰ futurum ẽ. iudici¬
um. Et dicitur hoc sed̾m affectum infir¬
qr ñ tam eito fit ut uolunt. de qͣuib

Expanded text:
res puniendo. Recordatus autem res puniendo. Recordatus autem dicit, non quod oblivio cadat in Deum, et post oblivionem memor fiat, sed quia post longum tempus futurum est judicium: et dicitur hoc secundum affectum infirquia non tam cito fit ut volunt. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cis. significat suꝑ celestem eccłiam:
ita syon gestat ꝙ̇ maginemeccliȩ q̃
nunc ẽ. qͥa syon int̾p̃tatur specłatio.
que modo agitur ut ꝑueniamꝰ ad pa¬
cis uisionem .i. de syon in ierłm. Qe¬
libet autẽ speculatio studiosa it in
errorem: nisi dñs in ea habitet. Seqͥt᷑.¬
et adnuntiate int̾ gentes studia eꝰ.
eorum recordatus ẽ: ñ est oblitꝰ cla¬
morem pauꝑũ. Qͦniam ipse ẽ. reqͥ¬
rens. ultione quã exercet ꝯtra occiso¬
res. sanguinẽ eorũ. recordatus ẽ. ip̃oꝵ
occisorum ꝯsolando eos. et głifican¬
do.llelita. Annuntiate int̾ g̾s studia
eiꝰ.i. inandata eiꝰ in quib studendum
ẽ. S qͣi dicant qui missi sunt euangłi¬
zare : nemo credit nob̃. s occidimur:
respondet. Non sine fructu ȩt̾nitatis:
occiduntur missi axp̃o. Qniam dñs.
requirens. ultionem :.i. sanguinẽ eoꝵ
iniudicio futo᷑. uͥ pena ocerꝰ ori. et glo¬
ria occiso erit: recordatꝰ ẽ suorum. glo¬
rificando eos. et ꝯsolando. et int̾fecto¬

Expanded text:
cis, significat super coelestem Ecclesiam, ita Sion gestat imaginem Ecclesiae, quae nunc est. Quia Sion interpretatur speculatio, quae modo agitur, ut perveniamus ad pacis visionem, id est de Sion in Jerusalem. Quaelibet autem studiosa speculatio it in errorem, nisi Dominus in ea habitet, annuntiate inter gentes studia ejus, eorum recordatus est; non est oblitus clamorem pauperum. » Quoniam ipse requirens ultionem, quam exercet contra occisores, sanguinem eorum recordatus est, ipsorum occisorum consolando eos, et glorificando. Vel ita: Annuntiate inter gentes studiaest mandata ejus, in quibus studendum est. Sed, quasi dicant qui missi sunt evangelizare: Nemo credit nobis, sed occidimur, respondet: Non sine fructu 20 aeternitatis occiduntur missi a Christo. Quoniam Dominus requirens ultionem, id est sanguinem eorum in judicio futuro, ubi poena occisori, et gloria occiso erit, recordatus est suorum, glorificando eos et consolando, et in terro
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ hr̃e innoticiam sui: ita det illos
ds in reꝓbum sensum. Uł de futo᷑ iudi¬
cio pͥhoc acciꝑi. totũ ab illo loco. cog
qr. ꝯgnoscetur dñs. in futo᷑ iudicio
dicia. quando secernet.⁊ loco ma¬
los abonis. inde iudicia seietur
ꝯstringetur. ñ eorum memoria tm̃
punitus. ut quidã falso putant.
s ꝓ qualitate oꝑum dampnatꝰ pe¬
nis ext̾iorib ¶ Sequitur. Conũtant᷑.
Tercia pars scdm cassiodorum. ubi
peccatores. neͣ in suis uoluptatib
gaudeant. ꝯũtant᷑ dico: in infernũ.
ne alibi mittendos se putant. s. õs g̃s¬

Expanded text:
re in notitiam sui, ita det illos Deus in reprobum sensum. Vel de futuro judicio potest accipi totum ab illo loco, cognQuia cognoscetur in futuro judicio dicia, quando secernet etiam loco malos a bonis. Inde scietur constringetur, non eorum memoria tantum punietur, ut quidam falso putant, sed pro qualitate operum, damnatus poenis exterioribus. Convertantur. Tertia pars secundum Cassiodorum, ubi catores, ne in suis voluptatibus gaudeant. Convertentur, dico, in infernum, ne alibi mittendos se putent, s
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑuolucres significantur suꝑbi. d
quib dicit᷑. sosuerunt in celum os
suum. Qͦr̃ caput dicit. Ascendam in
celum. & exaltabo solũi meũ. ⁊c̃. Seqͣr.
Et pisces maris.i. curiosos. qͥ ꝑam¬
scłi temꝑalia que quasi semitte in
mari cito uanescunt: inquirt̃ ꝑti¬
naci studio. Uñ recte non ait. ambu¬
lant. s ꝑ ambulant. ꝑ hoc ostendẽs
sic̃ iobannes ait: ft̃ ꝯcupiscẽtia ear
maxime p̃ualet. de his tͥb tẽꝑtatꝰ
fuit dñs ⁊ saluator. et uicit. quib pͥ¬

Expanded text:
eli significantur superbi, de quibus dicitur: Posuerunt in coelum os suum . Quorum caput dicit: Ascendam in coelum, et exaltabo solium meum , etc. Sequitur: Et pisces maris, id est curiosos: qui peramsaeculi temporalia, quae quasi semitae in mari cito vanescunt, inquirunt pertinaci studio. Unde recte non ait, ambulant, sed perambulant: per hoc ostendens sicut Joannes ait, sunt concupiscentia carnmaxime praevalet. De his tribus tentatus fuit Dominus et Salvator, et vicit: quibus pr
Abbreviated transcription (Latin):
Alibi ñ ẽ. uera leticia. Et ꝑsallã oꝑe no¬
mini tuo. exultãdo o altissime qd̾
faciam: ut meo exemplo psallant ⁊
alii. deinde causã laudis: subieit di¬
cie tua. Ecce quare p̃dicta facio. Q.si.
Ideo letabor et psallam. qr. inꝯũtẽdo
qui an aduentũ .xͥ. p̃cedebat ut dux
itineris mortis: infirmabunt᷑.i. infir

Expanded text:
alibi, non est vera laetitia, et psallam opere, nomini tuo, exsultando, o Altissime: quod faciam ut eo exemplo psallant et alii. Deinde causam laudis subjicit, diint. Ecce quare praedicta facit, quasi dicat, ideo laetabor et psallam, quia in convertqui ante adventum Christi praecedebat, ut dux itineris mortis infirmabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
hat. Et hoc in toto corde meo. ñ in par¬
fitebor in toto corde meo. Qa in n᷑ullo
de ꝓuidentia dei dubito. s omia recte a¬
gi sentio. que stulti temere et casuagi
putant. Et etiam narrabo. aliis. mira
bilia. omnia enĩ narrat: qui de uisibi¬
lb transit adinuisibilia. Ut qui diẽ
eum. qui lazarum suscitauit in corꝑe:
paulũ suscitasse in m̃te. qͦd maiꝰ est:
et excellentiꝰ. Uł narrando oĩa mira¬
bilia tua .i. quecũq dicam de tius o¬

Expanded text:
t. et hoc in toto corde meo, et non in parfitebor in toto corde meo, Aug. quia in nullo de providentia Dei dubito; sed omnia recte agi sentio, quae stulti temere et casu agi putant. Et etiam narrabo aliis mirabi et invisibilia: omnia enim narrat, qui de visibilibus transit ad invisibilia, ut qui dicit eum quod Lazarum suscitavit in corpore, Paulum suscitasse in mente: quod majus est et excellentius. Vel: Narrabo omnia mirabilia tua, id est quaecunque dicam de tuis o
Abbreviated transcription (Latin):
Oarta pars. uͭ metu futuri uidi¬
dium suũ. in iudicio. et uere. qr ipse
ẽ: iudex. ipse ẽ. iustus. scd̾m mĩta sin¬
głis reddens. ipse ẽ: fortis et patiens.¬
cui ñ resistit᷑. et si modo patiens ẽ. qui
sustinet in multa patientia: uasa ire.
et uere ẽ. patiens. Nũquid enĩ irascit᷑
ꝑ singłos dies: Non. S expectat ad pe¬
nitentiã. uñ: pꝰ grauiꝰ punit: si non cõ
punit. s in angłis ire. ꝑ quos punit. qͥ
non ꝓpter iusticiam: qua ñ gaudent:
s ꝓpter malitiã: pena humana delec¬
głos dies.i. ñ ꝯgregat adiundictam.¬

Expanded text:
arta pars, ubi metu futuri judidium scilicet in judicio. Et vere, quia ipse est judex, ipse est justus secundum merita singulis reddens. Aug. Ipse est fortis cui non resistitur, et si modo patiens est, qui sustinet in multa patientia vasa irae. Et vere est patiens, nunquid enim irascitur per singulos dies? non, sed exspectat ad poenitentiam: unde post gravius punit, si non convpunit, sed in angelis irae, per quos punit: qui non propter justitiam qua non gaudent, sed propter malitiam, poena humana delecgulos dies non congregat ad vindictam
Abbreviated transcription (Latin):
tas eũtit᷑: strepitꝰ fit. quia ñ uenit ad
sũmã pacẽ: nͥ qui magno strepitu cũ
qd plurałr dicit eorum. cũ supͣdixit sĩ¬
gulanter.inimiei. quia eũ demones sĩt
plures. in malitia similes sunt. et

Expanded text:
tas evertitur, strepitus fit, quia non venit ad tas evertitur, strepitus fit, quia non venit ad summam pacem, nisi qui cum magno strepitu cum quod pluraliter dicit, eorum, cum supra dixit singulariter, inimici, quia, cum plures sint daemones, in malitia similes sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
mici defecert̃ framee infinẽ: et eiui¬
tates eorũ destruxisti. & uere. quia¬
narie. Iste finis ẽ. ille gladius. quem
iubrauit ds̃ aꝑte uidicans. Uñ supͣ in
alio psalmo dixit. Uladiũ suũ ubrabit.
Qͥ modo occulte iudicat. usq ad quem
aꝑte iudicantẽ in futo᷑ aliquid hostis
frames ualent: s tẽ deficient penitꝰ. qñ
palam uibrabitur. et nc̃ eo occulte ui¬
nat. uͥ dolosa ⁊ fraudulenta ꝯsilia: qͣ cu¬
rie locũ optinent cui pͥncipatui qiͣ sa¬
tellites et ministri ad sunt: officia sin¬
głorum m̃broꝵ. sic̃ occłi ad curiositatẽ.
aures ad lasciuiã. manꝰ ad rapinã. Et in
hunc modũ cet̾a m̃bra tyrannicopͥnci
ciuitatis qiͣ plebs ẽ: õs delicate affecti¬
ones et turbulenti motꝰ animi. cotidia¬
nas seditiones in hoĩe agitantes. Has
gͦ ciuitates. uͥ rex. uͥ curia. uͥ minist̃. uͭ
plebs inuenit᷑.: destruxisti. ut excluso
.i. impiorum ꝑiit .i. ritꝰ eorũ exͣcidet.

Expanded text:
mici defecerunt frameae in finem; et civitates eorum destruxisti. » Franarie. Aug. Iste finis est, ille gladius quem vibravit Deus aperte, judicas. Unde supra in alio psalmo dixit: Gladium suum vibravit, qui modo occulte judicat usque ad quem aperte judicantem in futuro aliquid valent hostis frameae; sed tunc deficient penitus, quando palam vibrabitur. Et nunc eo occulte junat, ubi dolosa et fraudulenta concilia, quasi curiae locum obtinent. Cui principatui, quasi satellites et ministri adsunt officia singulorum membrorum, sicut oculi ad curiositatem, aures ad lasciviam, manus ad rapinam, et in hunc modum caetera membra tyrannico princcivitatis, quasi plebs est, omnes delicatae affectiones, et turbulenti motus animi, quotidianas seditiones in homine agitantes. Has ergo civitates ubi rex, ubi curia, ubi minister, ubi plebs invenitur, destruxisti, ut excluso est impiorum periit, id est ritus eorum excidet.
Abbreviated transcription (Latin):
rum disciplinam: tanꝙͣ de lacu incel¬
las transit. inquib si negligentia ñ ac¬
cuerit: uetustate firmabitur. Uł torcła¬
calcantur: qiͣ acina remanent in t̾ra. aĩe
Et qr hec fiunt in eccłiis: iõ et ipse excłiȩ.

Expanded text:
rum disciplinam, tanquam de lacu in celrum disciplinam, tanquam de lacu in cellas transit, in quibus, si negligentia non acuerit, vetustate firmabitur. Vel torculacalcantur, quasi acina remanent in terra; animae Et quia haec fiunt in Ecclesiis, ideo i
Abbreviated transcription (Latin):
torculari ꝯparat᷑ : qr sic̃ marea grana
a paleis. et in torcłari umnũ diuiditur
auinatiis: ita in ȩccłia bom a mał oꝑe
ministrorum seꝑantur. ñ loco. s affectu.
et quasi ategum̃tis purgant᷑. ut frum̃¬
ta in area a paleis. et intorcłarib uina
exuunt᷑ auinatiis que tam̃ neces sa¬
ria erant: ut simul nascerent᷑. et cre¬
scerent. et ad maturitatẽ ꝑuenirent.
Ita in eccłia ãmixtio malorum est
necessaria bonis. qui simul incipiũt.¬
ut crescunt. et ꝯsũmunt᷑. S boniin
bono: et mali: in malo. In futo uͦ etiã
loco separabunt᷑. cum frum̃ta recon¬
dentur inhorreie d: palee uͦ ꝯmbu¬
rentur igne in extingiubili. Uł eccłia
iõ dr torcular: quia in ea intellectus
ũbi dei. dum sono uocis ministratur:
qiͣ uinũ includit᷑ uinatiis. et sic fertur
ad aures: qiͣ ad torcular. ubi discernit᷑.
qr sonus ualet aurib. Intellectꝰ uͦ a me¬
moria auditorum: qͣ quodam lacu ex¬
cipitur: in de in m̃tis habitum: & mo¬

Expanded text:
torculari comparatur, quia, sicut in area grana a paleis, et in torcularibus vinum dividitur a vinatiis, ita in Ecclesia boni a malis opere ministeriorum separantur, non loco, sed affectu; et quasi a tegumentis purgantur, ut frumenta in area a paleis, et in torcularibus vina exuuntur a vinatiis. Quae tamen necessaria erant, ut simul nascerentur et crescerent, ad maturitatemque pervenirent. Ita in Ecclesia admistio malorum est necessaria bonis: qui simul incipiunt, crescunt, et consummantur, sed boni in bono, mali in malo. In futuro vero etiam loco separabuntur, cum frumenta recondentur in horreis, paleae vero comburentur igne inexstinguibili. Vel Ecclesia ideo dicitur torcular, quia in ea intellectus verbi Dei, dum sono vocis ministratur, quasi vinum includitur in vinariis, et sic fertur ad aures, quasi ad torcular, ubi discernitur, quia sonus valet auribus, intellectus vero a memoria auditorum, quasi quodam lacu excipitur: inde in mentis habitum et mo
Abbreviated transcription (Latin):
nocentes. tam hõies quam angłos.
et boues. scilicet arantes et tͥturan¬
tes. qui inuinea dñi uomere sp̃ua¬
li arbusta cͥminis conscindunt. Bo¬
ues dico uniũsas. feminino genere
utitur. ut notet fructificantes. qui se¬
mine ũbi dĩ. hominũ corda fructifica¬
re faciũt. et illi sunt: et homines et
angłi. Sequit᷑. insuꝑ et pecora campi.
Qͥ ñ tantũ bonos subiecisti ei: s insr̃
et pecora cãpi. P hoͣc qd̾ dicit insr̃. di¬
stinguit ħ a p̃dictis scĩs. Hec enĩ sunt
cora campi .i. carnales .i. ĩ ãplitudine
uoluptatum. tanꝙͣ in latitudine cam
porum. ñ ĩmontib uirtutũ: habitates.
pecora gͦ campi. sunt hoĩes qui in car¬
ne uiuunt. uͥ nicħ arduum. nicħ la¬
boriosum: ascendunt. s lataẽ. uia
cui inherent. que ducit ad mortẽ. Uñ
etiam ⁊ abel a fre incampo occidit᷑.

Expanded text:
nocentes, tam homines quam angelos; et boves, scilicet arantes et triturantes, qui in vinea Domini vomere spirituali rura criminis conscindunt; boves dico universas. Femineo genere utitur, ut notet fructificantes, qui semine verbi Dei hominum corda fructificare faciunt, et illi sunt homines et angeli. Sequitur: Insuper et pecora campi.isti ei, sed insuper et pecora campi. Per hoc quod dicit, imsuper, distinguit hoc a praedictis sanctis; haec enim sunt pecora campi, id est carnales in amplitudine voluptatum, tanquam in latituporum, non in montibus virtutum habitantes. Pecora ergo campi sunt homines qui in carne vivunt, ubi nihil arduum, nihil laboriosum ascendunt; sed lata via est cui inhaerent, quae ducit ad mortem. Unde et Abel a fratre in campo occiditur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui noluert̃ habere ad salutẽ. quodiꝰtis¬
simũ ẽ. et hec omĩa: fiant ualde ueloci
et dixerint: pax et securitas ẽ. tunc re¬
pentinꝰ suꝑueniet int̾itꝰ. Qͥ cum uenĩt
sentitur ñ eẽ. longa omĩs uita. quia s¬
cut desid̾antib tarde: ita desꝑantib
cio uenire uidebit᷑. ¶ Pgalmꝰ iste inexe¬
quiis mortuorũ cantat᷑. qr ꝑ huiꝰ modi
gemitum: atq penitentiale lam̃tum:
post hanc uitam a fidelib oͬtinetur: qd̾
in hacuita. du ac uehem̃ter desid̾a¬
uert̃. et a mał sentitur. qͦd hic ñ tunue¬
runt: s ꝯtẽpserunt

Expanded text:
qui noluerunt habere ad salutem quod justissimum est. Et haec omnia fiant valde velociticio, et dixerint: Pax et securitas est, tunc repentinus superveniet interitus , qui cum venerit, sentietur non esse longa omnis vita; quia sicut desiderantibus tarde, ita desperantibus cito venire videbitur. Psalmus hic in exsequiis mortuorum cantatur, quia per hujusmodi gemitum atque poenitentiale lamentum post hanc vitam a fidelibus obtinetur quod in hac vita diu ac vehementer desideraverunt et a malis sentitur, quod hic non timuer
Abbreviated transcription (Latin):
Uł in malo pͥ accipi. Qa diabolum
ꝑibt̃. ind̾ie iudicii. a facie tua .i. ab im¬
pugnatõe tua. cum dices. Ite maledic¬
ti in ignem ȩt̾nũ. Deinde ostendens
ꝑ quod ꝯũsus sit diabolus retro: sub

Expanded text:
l in malo potest accipi, quia diabolum peribunt in die judicii, A facie tua, id est ab impugnatione tua, cum dices: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Deinde ostendens per quid conversus sit diabolus retro, sub
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. uel exercet᷑ ad purgatõem :
uel monetur ad ꝯũsionem. Uł siꝯtẽp¬
nit dĩuocantis disciplinã: excecat᷑
ad dampnatõẽ. Manifestũ autẽ udi¬
cium erit inultimo. cũ cuiq retͥbuet
iuxta mĩta sua. Hic gͦ agit de occultis
.i. de humili aduentu. qui cecatis uide¬
is: ꝓ fuit gentib. de pęna. qͣ iuidicat. pͣ¬
gando. ꝯfitendo. excecando. Et ẽ. sensus
tituli. Pbalmꝰ iste dauid ꝓpħȩ qͥ hicloqͣr¬

Expanded text:
hominum vel exercetur ad purgationem, vel monetur ad conversionem. Vel, si contemnit Dei vocantis disciplinam, excaecatur ad damnationem. Manifestum judicium erit in ultimo, cum cuique retribuet juxta merita. Hic ergo agit de occultis, id est de humili adventu, qui caecatis Judaeis profuit gentibus, et de poena qua judicat purgando, convertendo, excaecando. Et est sensus tituli: Psalmus iste, David prophetae, qui hic loq
Abbreviated transcription (Latin):
est. ꝓpter creaturas quas fecisti et regis.
Et quã amirabile ẽ: Qiͣ infinite. Nuuꝰ
enim sufficit om̃s creaturas ꝯgnoscere.
in quib ãmiram᷑ te.Am̾mirabile ẽ.
dict̃ udei. nec tm̃ in affrica: ut diẽt¬

Expanded text:
est, propter creaturas quas fecisti et regis, et quam admirabile quasi dicat, infinite. Nullus enim sufficit omnes creaturas cognoscere, in quibus admiramur te. Admirabile est dicunt Judaei; nec tan
Abbreviated transcription (Latin):
Eur relictis altiorib scilier exercitib
angłorum. et ipsis homĩb. Hec u¬
ma dicit: s mistice intelligendumẽ.
Oues gͦ dicit innocentes. Boues di¬
cit illos qͥ oꝑantes: tr̃enos fructifica

Expanded text:
ur relictis altioribus, scilicet exercitibus angelorum, et ipsis hominibus, haec ima dicit? Sed mystice intelligendum est. Oves ergo innocentes dicit. Boves dicit illos qui o
Abbreviated transcription (Latin):
scilicr stellas tu fecisti. uł fundasti. nõ
illi. apłi enĩ ministri sunt edificatõis.
tu uͦ auctor uł fundator. U ł aliter ab il¬
lo loco. Exore.⁊ c̃. Et ꝓceditur de illa sẽ
scpt᷑as humiliasse. ꝑ qd̾ ⁊ ipsi magnis¬
centiã dĩ caꝑent. et mimici destruerẽ¬
tur.Et hoc ẽ. suꝑ scͥptas. eleuatꝰ ẽ. filiꝰ¬
illas scptas infantib et lactentib ad
ascendendũ. ut sic foret laus ꝑfecta.
b. Uñ alibi. Inclinauit celos. et descen¬
dit. Et hoc fecisti ꝓpt̃ inimicos .t. seilez
inimicos crucis xp̃i destruendos. Et
qiͣ exponendo subdit. Scilier ut destruaᷤᷤ
inioncũ & defensorẽ. Etͣ accipit eosd̾
ꝑ inimicũ et defensorẽ. Qͦs dixit inimi
tur. cũ udent᷑.i. intelligunt᷑. scͥpturȩ
usq ad infantiũ capacitatẽ ducte. & ꝑ
eas usq ad robur nutriunt᷑. et ad sub¬
limitatẽ intelligentiȩ eriguntur. de
quib subdit. Qͦniam uidebo celos Qiͣ.
Et uere destrues. dicit ꝓpħa: in ꝑsona

Expanded text:
fundasti non illi. Apostoli enim ministri sunt aedificationis; tu vero auctor vel fundator. Vel aliter ab illo loco, Ex ore, et proceditur de illa sentScripturas humiliasse, per quod et ipsi magnificentiam Dei caperent, et inimici destruerentur. Et hoc est, super Scripturas elevatus est Filii infantibus et lactentibus ad ascendendum, ut sic foret laus perfecta, it. Unde alibi: Inclinavit coelum et descendit . Et hoc fecisti propter inimicos tuos, scilicet inimicos crucis Christi destruendos. Et quasi exponendo subdit, scilicet ut destruas inimicum et defensorem et accipit eosdem per inimicum et defensorem, quos dixit inimictur cum videntur, id est intelliguntur Scripturae, usque ad infantium capacitatem ductae, et per eas usque ad robur nutriuntur, et ad sublimitatem intelligentiae eriguntur. De quibus subdit, quoniam videbo coelos. Et vere destrues, dicit propheta, in persona
Abbreviated transcription (Latin):
in aliis humana natura ẽ. humilia¬
ta: s etiam in ipso xp̃o. quia miniui¬
sti eum quiẽ. caꝑut omniũ fidelium.
bili claritate. et honore. ut omĩb sit
cireulus mundi. qui ẽ. qiͣsimilis coro¬
ne: ad fidem eiꝰ uenit. Sequit᷑. et ꝯsti¬

Expanded text:
in aliis humana natura est humiliata, sed etiam in ipso Christo, quia minuisti eum qui est caput omnium fidelium; bili claritate, et honore, ut omnibus sitcirculus mundi qui est quasi similis coronae, ad fidem ejus venit. Et consti
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ p̃sentem qui ꝓpe ẽ. dõ munditia
uitȩ. et iõ p̃sens uisitatur .i. lumine
uultus dĩ illustratur. Uñ alibi. Signa¬
tum ẽ. suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui dñe. A
peccatorib uͦ. longe ẽ. salus. Uł ꝑ ho¬
minẽ. accipit gen̾ałr quẽ lib̾et hõiẽ.
et ꝑ filiũ hominis xꝑ̃m hominẽ: ⁊ ẽ.

Expanded text:
ntem, qui prope est Deo munditia vitae. Et ideo praesens visitatur, id est lumine vultus Dei illustratur. Unde alibi: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine , a peccatoribus vero longe est salus. Vel per hominem accipit generaliter quemlibet hominem, et per filium hominis Christum hominem. Et est.
Abbreviated transcription (Latin):
qua innouatur mutatõe uitȩ terrenȩ
atq scłaris a deo inchoat᷑. Y trumq
uero respicit misccłia dĩ. s illum: qiͣ
longe ignotũ uł seiunctum a deo. istũ.
tor t̃renꝰ. Qͥd est quod tu memores
dando salutem temꝑalẽ. scilicet bene¬
dictionem sinistre. Uñde alibi. Hoĩes
et ium̃ta saluabis dnẽ. Aut filius ho

Expanded text:
qua innovatur mutatione vitae aeternae atque saecularis, a Deo inchoatur, utrumque vero respicit misericordia Dei; sed illum quasi longe sejunctum a Deo; istum, cator terrenus, quid est quod tu es memor t, Aug. dando salutem temporalem, scilicet benedictionem sinistrae. Unde alibi: Homines et jumenta salvabit Dominus . Aut filius
Abbreviated transcription (Latin):
bo dnm̃. et hoc scdm .i. ꝓpter iusticiam
eiꝰ. Hec enim ꝯͣfessio: ñ ẽ. peccatoꝵ: s iͦt¬
ciȩ dĩ. qui uitus iustos ꝓtegit. et᷑ maloᷤᷤ
ꝓsua malitia punit. Contrahanc lau¬
dem. nich̾ ualent blasphemie impioꝵ
qui nolentes culpȩ suȩ attribuere qd̾
peecant. mala sua excusant ꝑ fortu¬
sisti. tił ꝑ aliã naturã: que ñ sit ex dõ.
hii tales: fluctuant. errantes potiꝰ:
quam ꝯfiteant᷑ dõ. ut eis ignoscat. Qi
autẽ uidet mĩta animar̾ sic ordinari
a dõ: ut dum sua cuiq tͥbuunt᷑ puleri¬
tudo uniũsitatis nulla ex pa̾te uolet᷑.
in õib laudat dm̃. distinguens: aliud
dm̃ fecisse : et ordinasse. uidelicet uniũ¬
sũ bonũ. aliud autẽ ñ fecisse: sordina¬
sse. ut malũ. Sequit᷑. et ꝑsallam oꝑe
nõi domini altissimi. Pballe ad gau¬

Expanded text:
 propter justitiam ejus. Haec enim confessio non est peccatorum, sed justitiae Dei, qui intus justos protegit, et malos pro sua malitia punit. Contra hanc laudem nihil valent blasphemiae impiorum, qui volentes suae culpae tribuere quod peccant, mala sua excusant per fortusisti, vel per aliam naturam, quae non sit ex Deo. Hi tales fluctuant 16 errantes, potius quam confiteantur Deo, ut eis ignoscat. Qui autem videt merita animarum sic ordinari a Deo, ut, dum sua cuique tribuuntur, pulchritudo universitatis nulla ex parte violetur, in omnibus laudat Deum, distinguens aliud Deum fecisse et ordinasse, videlicet universum bonum: aliud autem non fecisse, sed ordinasse, ut malum. Et psallam opere nomini Domini altissimi. Cassiod
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑ eum uisitas eũ .i. hominẽ. quod
fuit cum uerbum caro fact̾um ẽ. in
qua incarnatione medicꝰ celestis ue¬
nit adinfirmos. et factꝰ ẽ. dĩ filiꝰ. ho¬
minis filius. de quo ꝓpt̾ carnis infir¬

Expanded text:
 eum visitas eum, scilicet hominem: quod fuit cum Verbum caro factum est . Aug. In qua incarnatione medicus coelestis venit ad infirmos, et factus est Dei Filius, hominis filius, de quo propter carnis infir
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ. Cũ dicit ꝓ occultis. nominando
occulta filii: dat intelligi qr alia eiꝰ ft̃
manifesta. Sciendũ ẽ. gͥ qr duo sunt
aduentꝰ xp̃i. Primꝰ in humilitate qui
occultus fuit iudeis: qui cecatis iu¬
deis gentib ꝓfuit. Uñ cecitas ꝯtigit
in isrł: ut plenitudo gentiũ subintͣ¬

Expanded text:
natus, cum dicit, pro occultis nominando occulta filii, dat intelligi, quia alia ejus sunt manifesta. Sciendum igitur quia duo sunt adventus Christi. Primus, in humilitate, qui occultus fuit Judaeis, qui caecatis Judaeis, gentibus profuit. Unde: Caecitas contigit Israel, ut plenitudo gentium
Abbreviated transcription (Latin):
ecełiis. de quarũ ꝯstitutõe. et causa ꝯsti¬
tutionis: agit. Intentio ẽ. hic ꝓpħe erro¬
dm̃: et donatistarũ: qui notũ tm̃ dm̃
descͥbunt᷑. scilice maiestas eiꝰ. et oꝑatio
excelsa. Seeundo: dicit naturam hoĩs
ibi. Qͥd ẽ. homo. a laude gͦ incipiens ꝓ¬

Expanded text:
esiis, de quarum constitutione et causa constitutionis agit. Intentio est hic Prophetae erroDeum, et Donatistarum, qui tantum describuntur, scilicet majestas ejus et operatio excelsa; secundo, dicit naturam hominiibi, Quid est homo. A laude ergo incipiens
Abbreviated transcription (Latin):
quisiuit: et potestatem iudicii. Nãꝰ¬
et quia in bumilitate uidicatꝰ ẽ: ĩma¬
iestate iudicabit. Uñ subdit. Et iꝑse
iudicabit. tandẽ aꝑte. orbem t̾rȩ .i. mũ
mundũ ipsũ. ut habeat in corruptibi¬
les qualitates. ⁊ ut fit pͣgatꝰ. Uel de to¬

Expanded text:
atem judicii. Nam, quia in humilitate judicatus est, in majestate judicabit Aug.. Unde subdit, et ipse judicabit tandem aperte orbem terrae, id est mundum ipsum, ut habeat incorruptibiles qualitates, et ut sit purgatus. Gl.
Abbreviated transcription (Latin):
tur iudiciũ maturari. ut scõrũ malafi¬
niant᷑. ibi. Exurge dñe ds̃. Contra illos
gͦ qui de flore malorũ. et labore bonoꝵ:
murmurant. putãtes ñ diuina dispo¬
sitione: s casu hoc ꝯtingẽ : loquitur hͥ¬

Expanded text:
tur judicium maturari, ut sanctorum mala finiantur, ibi: Exsurge, Domine. Aug. Contra illos ergo qui de flore malorum et labore bonorum murmurant, putantes non divina dispositione, sed casu hoc contingere, loquitur h
Abbreviated transcription (Latin):
Bitulus. In finem psalmꝰ
d auid. quẽ cantauit dño ꝓu̾bis eusi
filii gemini. Hystoriam un ꝓpħa occasi
cile ẽ. cognoscere uͥ legit᷑ qd̾ dauid fugi¬
ens absalon filium suũ: de ciuitate nu¬
dis plantis exiuit. cuiꝰ ꝯsilio: cusi amicꝰ
eiꝰ: cessit in partes absalon. ad explorã¬
da ꝯsilia: et renuntianda: que adũsꝰ pa¬
trem ille mliebat᷑. aucłore architophel.
qui defecerat ab amicicia dauid. et fili¬
instruebat. cũi inter alia hoc ꝯsilium de¬
dit. ut absalon impetũ ꝑmittẽt fieri in
patrẽ suũ. eũq occidi qd̃ ꝯsiliũ muta¬
tum ẽ: prudentia cusi. qͣui ꝯ̾uluit dd̾.
et secreto mandauit: ut de campestri¬
hystorie alludit titulꝰ de qͣ tam̃ ñ agit
int̃p̃tatões declarantur. Cusi enim: int̃¬
p̃tatur silentium. Gemini: dextͣ. archi¬
tophel: frĩs ruina. Qꝰ significat᷑ iude
iudeis. et ita fuit riuna fratris sui .i.
dicti sunt. sic̃ in erangłio dñs ait. Uade

Expanded text:
itulus, In finem psalmus David quem cantavit Domino pro verbis Chusi filii Gemini. Historiam unde occasionemcile est cognoscere, ubi legitur, quod David, fugiens Absalon filium suum de civitate nudis plantis exivit, cujus consilio Chusi amicus ejus cessit in partem Absalon, ad exploranda consilia et renuntianda quae adversus patrem ille moliebatur, auctore Achitophel, qui defecerat ab amicitia David, et filiinstruebatur cui inter omnia hoc consilium dedit, ut Absalon impetum permitteret fieri in patrem suum, eumque occidi; quod mutatum erat prudentia Chusi, qui consuluit David, et secreto mandavit ut de campestrihistoriae alludit titulus, de qua tamen non agit interpretationes declarantur. Chusi enim interpretatur silentium, Gemini, dexter, Achitophel, fratris ruina, quo significatur Judae Judaeis, et ita fuit ruina fratris sui, scidicti sunt, sicut in Evangelio Dominus ait: Vade
Abbreviated transcription (Latin):
pecca male intłłigant in scͥpturis. qd̾
est eis pena peccati. et illi: qiͣ spine
et sagrtȩ: a sompno exettant bonos
catholice eccłiȩ filios. ut scͥpturis in¬
telligendis inuigilent. ut manife¬
sti fiant: qui ꝓbat sunt argento. Hͦ
autem diuinȩ dispositioni tribuit᷑.
ñ quia ipsa peccatores faciat: s qr
ipsa de malis eorum ordinat. cum
peccauĩnt᷑. Uł de bonis utrumq pͥ
accipi. eidem enim sunt uasa mor¬
tis: quib dam. et sagite aliis. seđm¬
illd̾ apłi. Aliis sumꝰ odor mortis ĩmor¬
tem: aliis odor uitȩ in uitam. Et est
sensꝰ. Et in eo arcu .i. in sacra scͥptu¬
ra: parauit uasa mortis .i. apłos. qͥ¬
quibdam sunt odor mortis. et eos¬
dem effecit sagittas suas .i. odorem
uitȩ inuitam ardentib amore ũbi.
Post hanc autem dispensationem: ⁊
ꝓpeccatis malorum: ueniet iustum
iudicium. de quo dicit. qͦd ñ pax dei:
et ineffabile lumen:de se ꝓ fert:

Expanded text:
peccata male intelligant in Scripturis, quod peccata male intelligant in Scripturis, quod est eis poena peccati; et illi quasi spinae et sagittae, a somno excitant bonos catholicae Ecclesiae filios, ut Scripturis intelligendis invigilent, ut manifesti fiant qui probati sunt argento. Hoc autem divinae dispositioni tribuitur, non quia ipsa peccatores faciat, sed quia ipsa de malis eorum ordinat, cum peccaverint; vel de bonis utrumque potest accipi. Idem enim sunt vasa mortis, quibusdam, et sagittae aliis, setoli: Aliis sumus odor mortis in mortem, aliis odor vitae in vitam . Et est sensus: et in eo arcu, id est in sacra Scriptura, paravit vasa mortis, id quibusdam sunt odor mortis. Et eosdem effecit sagittas suas, id est odorem vitae in vitam, ardentibus amore Verbi. Post hanc autem dispensationem, et pro peccatis malorum veniet justum judicium. De quo dicitur, quod non pax Dei et ineffabile lumen de se profert,
Abbreviated transcription (Latin):
illum. ¶asi dicat. Modo ẽ. patẽs.
sed nisi fiũtis ꝯu̾si. O iniqui: iubrabit
gladium suũ. uł fraͣmeã suam splen¬
dificabit. alia littera. Gladius dei ẽ.
na humilitatis tectus fuit. s in scđo:
coruscabit. lum̃ suis. terror enĩ impi
dit gͦ arcum: temꝑando uet̾ testam̃¬
tum ꝑ nouũ. et parauit illum. per
explanationẽ expositorum ꝑ quam
ĩtelligibilem fecit. Btͤ dicit hoc asimi¬
natur: ita et ꝑ scͥpturam minatur:
ds̃ mał. ne ꝑutetur remissa patien¬
rus sagittam putet᷑. sic̃ qui arcũ parat:
turis uenenant animas. ideoq uasa
mortis dicunt᷑. quos parat in septura:
ñ faciendo: s errare ꝑmutendo. Btͣ ex
uuln̾ati: tanto amore regni celorum
ardent: ut omĩa resistentia. ⁊ a ꝓposito
gentib. S ardentib studio: eadẽ loca
&& sagittas. dicit hereticos. qui ex eo¬
dem arcu sacre sẽꝑturȩ. in animas nõ
caritate inflãmandas: s uenenis ꝑi¬
ut quidam malo uoto legentes: ꝓꝑter

Expanded text:
asi dicat, modo est patiens, sed nisi conversi fueritis iniqui vibravit gladium, vel, frameam suam splendificavit. Alia littera: Gladius Dei est na humilitatis, tectus fuit; sed in secundo coruscabit lumen suis, terrorem impiis. dit ergo arcum, temperando Vetus Testamentum per Novum. Paravit arcum, per explanationem expositionis, per quam intelligibilem fecit. Et dicit hoc a siminatur, ita per sacram Scripturam minatur Deus malis, ne putetur remissa Dei patienrus sagittam putetur, sicut quis arcum parat, turis venenant animas, ideoque vasa mortis dicuntur, quos parat in scriptura non faciendo, sed errare permittendo: et ex vulnerati, tanto amore regni coelorum ardent, ut omnia resistentia, et a proposigentibus, sed ardentibus studio eadem loca et sagittas dicit haereticos, qui ex eodem arcu sacrae Scripturae in animas non charitate inflammandas, sed venenis periut quidam malo voto legentes, propter
Abbreviated transcription (Latin):
pensationi ꝑ crucifixum facte: ꝯtraria
dicunt. defensores uident᷑ heretici: fidei.
et pharisei: sapientiȩ. cũ tam̃ et illi f¬
dem: et hii sapientiam uerã impug¬
nent Sł infantes ⁊̃ et lactentes dic̃
quia ad eam: ñ hũa sapientia s dĩgr̃a
accẽdit. Et est. Ex ore infantium s.l.
eris hebreorũ potest accipi. qͣr ex ub̃
illorũ pueroꝵ: ꝑerfecta ẽ. laus. quod
uidebatur pueriliter agi.sed scĩ sp̃s in¬
stinctu fiebat. Et ẽ. sensꝰ. Ex ore ĩf.⁊ .l.ꝑ.d.¬
Ideo enĩ atalib laudari uoluit: ne
uidet᷑ hec sapientia humana. s diui¬
nitus data. Et ħetiam iõ fecisti: ut de¬
struas inimicũ .i. iudeũ ⁊ ultorẽ. uł de¬
fensorem. Iudeꝰ enĩ inimicꝰ ẽ. dei: dũ
patrẽ solum defendit. quia qui ñ ho¬
norificat filiũ: ñ honorificat patrem.
Uł inimicꝰ ẽ. uoto. et ultor .s. sue secte
defensor. Sequit᷑. Nyoniam uidebo
celos tuos oꝑa digitorum tuoꝵ lunã

Expanded text:
pensationi per crucifixum factae contraria pensationi per crucifixum factae contraria dicunt. Defensores videntur haeretici fidei, et philosophi sapientiae, cum tamen et illi fidem, et hi sapientiam veram impugnent. Vel infantes et lactentes dicitquia ad eam non humana sapientia, sed divina gratia ante dictum est, «Ex ore infantium et eris Hebraeorum potest accipi, quia ex verbis illorum puerorum, perfecta est laus. Quod videbatur pueriliter agi, sed sancti Spiritus instinctu fiebat. Et est sensus: ex ore infantIdeo enim a talibus laudari voluit ne videretur haec sapientia humana, sed divinitus data. Et ideo hoc fecisti, ut destruas inimicum id est Judaeum, et ultorem vel defensorem. Judaeus enim inimicus est Dei, dum Patrem solum defendit, quia qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem . Vel, inimicus est voto, et ultor scilicet suae sectae defensor. VERS. 4-- « Quoniam videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum, lunam
Abbreviated transcription (Latin):
ultorem. tu ꝑ fecisti laudem ex ore
infantiũ ds̃. In fantes et lactentes:
ñ ꝓ etate dicit. s ꝓsimplicitate. sic̃
petrus in epistola canonica ait. Qtͣ
modo geni infantes.⁊ cet̾a. Qͥ sciliet
nondum escam s lac: caꝑe possunt.
Qͣles erant illi quib apłs lac dabat
bant illi qui dnm̃ uenientẽ ad passi¬
onem laudabant. in quos dominus
hoc utitur testimonio. cͦũ uideis dicẽ¬
tib ut eos corriꝑet: respondit. Non
legistis. ex ore infantium. ⁊ c̃. Bene ã
ñ ait: fecisti: s ꝑfecisti. Exhis enim:
ꝑficit ds̃ laudem. quia si soli ꝑfecti
essent in eccłiis: ñ ita ꝯsuleretur hũo
gen̾i. sicut nunc. cum etiam minimi
ñdũ capaces ꝯgnitõis rerũ spũalium.
atq et̾narum: nutriunt᷑ fide tẽꝑalis
hystorie. eͣt dm̃ laudant. et ẽ. sensꝰ. ꝑfe¬
cisti laudẽ ex ore infantiũ & lactan¬
cos tuos destruendos. ut destruas ini¬
micũ et ultorẽ. uł defensorem. alia lit¬
tera. Inimici sunt genaliter om̃s qͥ dis¬

Expanded text:
od. Perfecisti laudem ex ore infantium. Infantes et lactentes non pro aetate dicit, sed pro simplicitate, sicut Petrus in Epistola canonica ait: Quasi modo geniti, etc. , qui scilicet nondum escam, sed lac capere possunt, Aug. quales erant illi quibus Apostolus lac dabat bant illi, qui Dominum venientem ad passionem laudabant, in quos hoc utitur Dominus testimonio, cum Judaeis dicentibus ut eos corriperet, respondit; Non legistis: Ex ore infantium, etc. Bene autem, non ait fecisti, sed perfecisti. Ex his enim perfecit Deus laudem, quia, si soli perfecti essent in Ecclesiis, non ita consulerent humano generi, sicut nunc cum etiam nemini nondum capaces cognitionis rerum spiritualium atque aeternarum nutriuntur fide temporalis historiae, et Deum laudant. Et est sensus: Perfecisti laudem ex ore infantium et lactencos tuos destruendos, et ut destruas inimicum et ultorem vel defensorem. Alia littera. Aug. Inimici sunt generaliter omnes, qui dis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ait in erangłio. Putaᷤᷤ eum filiꝰ hõis
tib. Refrigescit enĩ caritas multorum.
et habundabit iniquitas. et dominꝰ in
altum regrediet᷑. ut a paucis: sincera fi¬
des. et ab omĩ pͣuarum oppinionũ labe
purgata teneatur. Et quomͦ libr hic lo¬
cus exͣponat᷑. ꝯuenienter sequit᷑. I Dñs
ꝯgrue subdit. Post ascensionẽ namq ĩ
celum: que regressio accipit᷑. apte sub¬
dit de iudicio quia inde uenturꝰ est
iudicare uiuos et mortuos. Uł cum
peccantes xp̃ianos deseret intelligẽ¬
tia u̾i̾tatis. que item regressio dr: Se¬
cũdum aliam sententĩa: ueniet uidi¬
et scdđm innocentiam meã suꝑ me.
bat. S aluum me fac ꝓpt̃ miscdiã tuam.
in qͣ uocat peccõres ad penitentiã nullũ¬

Expanded text:
de ait in Evangelio: Putas, cum Filius hominis de ait in Evangelio: Putas, cum Filius hominis escet enim charitas 15 multorum, et abundabit iniquitas . Et Dominus in altum regredietur, ut a paucis sincera fides, et ab omnium pravarum opinionum labe purgata teneatur. Et quomodolibet hic locus exponatur, convenienter sequitur: Dominus m de judicio congrue subdit. Post ascensionem namque in coelum, quae regressio accipitur, aperte subdit de judicio, quia inde venturus est judicare vivos et mortuos; vel cum peccantes Christianos deseret intelligentia veritatis, quae item regressio dicitur, secundum aliam sententiam, veniet judiet secundum innocentiam meam super me. bat: Salvum me fac propter misericordiam tuam , in qua vocat peccatores ad poenitentiam, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
toio orbe resurgendo. & hoc: in p̃cepto.
implendo quod mandasti .i. ut p̃ceptũ
humilitatis qͦd mandasti: facias hõies
adimpłe. et hoc: iñ seqͥt᷑. qr synagoga
popłorum .i. de diũsis popłis: uł spe¬
cialit̾ de udeis: cͥcũdabit te. amando.
uł ꝑsequendo. sicut ante dictum ẽ. &
scire tuam oip̃tiã. qͥ descendisti: ut teui
nagogam inqua locum non inuenis:
reg̃d̾e in altũ .i. subtrahe te eis qui te ꝑse¬
cuntur. et ꝯuenit hec sententia in parte
cũ p̃cedenti. Uł ita ab illo loco. Exurge o
inꝯgnitꝰ mimicis meis. qui sunt et ini¬
micitui. ut te non intelligant. qd̾ ẽ. silẽ¬
tium: uñ intitulat᷑ psalmꝰ. ut sic te cru¬
pis: altus esto. Ipse enĩ humilitate ex
credent in te gentes. Et ita sẏnagoga
popłorum .i. plenitudo gentium: cireũ¬
dabit te. credendo. Et ꝓpterhanc .i. ꝓpter
synagogam gentium: regrede i altum.
.i. rureꝰ desine intelligi. quia et ista.te offẽ¬
sura ẽ. infine. et a fide discessura. Uñ¬

Expanded text:
re, resurgendo. Et hoc, in praecepto implendo, quod mandasti, id est ut praeceptum humilitatis, quod mandasti, facias homines adimplere. Et hoc modo sequitur, quia Synagoga populorum, id est de diversis populis, vel specialiter de Judaeis. Circumdabit te, amando vel persequendo, sicut ante dictum est. Escire tuam omnipotentiam, qui descendisti ut te vidrsequentem, in qua locum non invenis, regredere in altum, id est subtrahe te his, qui te persequuntur. Et convenit haec sententia in parte cum praecedenti. Vel ita ab illo loco: Exsurge, o incognitus inimicis meis, qui sunt tui inimici, ut te non intelligant; quod est silentium, unde intitulatur psalmus, ut sic te crupis, altus esto. Ipse enim humilitate exacredent in te gentes. Et ita Synagoga populorum, id est plenitudo gentium, circumdabit te, credendo. Et propter hanc, id est Synagogam gentium, regredere in altum, id est rursus desine intelligi, quia et ista te offensura est, in fine, et a fide recessura. Un
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo iustum: quia iam iͦto tribuitur.
Et est qiͣ medicina. que seruat salutẽ:
altã ẽ: que facit᷑. Ouo enim sunt offi¬
cia medicine.s. morbum sanare. et sa
Iuxta alterum: dixit hic ꝑfectus: ius¬
et ista medicina saluos facit. s illa ex
egritudine. ad salutẽ tranffert. Hec: in
bũ recidat: remediũ p̾stat. Illa : sana¬
mur infirmi. hac: custodim᷑ sani. Et
nota qd̾ ait: rectos corde. nec adiunx̃:
et renib. qr uͥ et cor: ibi et delectatio.
cum ȩt̾̃na cogitant᷑. et q delectatio
boni: ñ ad renes: s ad corꝑtinet.

Expanded text:
Ideo justum, quia jam justo tribuitur. Et est quasi medicina, quae servat salutem: altera est, quae facit. Duo enim sunt officia medicinae, scilicet morbum sanare, et sanjuxta alterum dicit hic perfectus, Juset ista medicina salvos facit; sed illa ex aegritudine ad salutem transfert, haec in bum redeat, vel recidat, remedium, praestat; illa sanamur infirmi, hac custodimur sani. Et nota quod ait, rectos corde, nec adjunxit et renibus, quia ubi est cor, ibi etiam est delectatio, cum aeterna cogitantur, et quia delectatio boni