comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
martyre reuelari. Post hec diaconꝰ quidã mettensiᷤᷤ
ꝑuisũ ducꝰtꝰ. ubi martyr ẽ quiesceret ẽ eductꝰ.
Post paucũ autẽ tempꝰ ueniens ad epm. et qͣsi certa
signa qͦ ꝑ uisũ uiderat relegens. cũ prius ibidẽ n
fuisset. ait ep̃o. łlic effode & inuenies corpꝰ scĩ. id
ẽ in medio abside. At ille cũ fodisset quasi in septt̃
pedes. attigit nares eiꝰ odor inmensi aromatis. &
ait. Credo in xp̃o ꝗd ostendet mͥ martyrẽ suu̾.
quando me hec suaiuitas eireu̾dedit. Et fodiens
repperit sẽm corpꝰ illesũ. Et emittens uoce mag¬
na gl̾a in eaccelsis dõ. omnẽ clerũ parit᷑ psallere fe¬
cit. Dieto qͦq ymno corpꝰ scm in basilicã transtu¬
lit. & cũ laude debita sepeliuit. Ferunt ibidẽ &
uicꝰtorẽ martyrẽ esse sepultũ. sedeũ ñ adhuc cog¬
risantus martyr ut hystoria passionis eiꝰ declarat.
p ost acceptã martyrii coronã eũ daria uirguie

Expanded text:
Martyre, revelari. Post haec diaconus quidam Mettensis, Martyre, revelari. Post haec diaconus quidam Mettensis, per visum ductus, ubi Martyr quiesceret est edoctus. Post paucum autem tempus, veniens ad episcopum, et quasi certa signa, quae per visum viderat, relegens, cum prius ibidem non fuisset, ait episcopo: Hic effode, et invenies corpus Sancti, id est, in medio absidae. 794 At ille, cum fodisset quasi in septem pedes, attigit nares ejus odor immensi aromatis, et ait: Credo in Christo, quod ostendit mihi Martyrem suum, quando me haec suavitas circumdedit: et fodiens, reperit sanctum corpus illaesum; et emittens vocem magnam, Gloria in excelsis Deo secum omnem clerum pariter psallere fecit. Dicto quoque hymno, corpus sanctum in basilicam transtulit, et cum laude debita sepelivit. Ferunt ibidem et Victorem martyrem esse sepultum, sed non eum adhuc cogCrisantus martyr, ut historia passionis declarat, post acceptam martyrii coronam cum Daria virgine
Abbreviated transcription (Latin):
tiebat᷑. Erat tͣc tẽporis in uilla oppido ꝓrcua. Quo
dolore ut cdiximꝰ ualde attenuatꝰ. misit cdiacone̾ su¬
uͣ acdsc̃oꝵ basilieã. Et qͥa in ipsius tẽpli mechio puteus
esse dicit᷑. in qͦ sẽi post martyriũ parit̾ st̃ comecꝰti.
collectũ eocinde puluerẽ detulit sac̾doti. Uerũ ubi
ex inde caput attigit. ex timplo dolor om̃is eocemp¬
reꝑtũ ẽ hoc modo. Cũ fama hunc ferret apud ber̃¬
tunense oppidũ martyriũ consũmasse. occultũ erat
hominib illis qͦ iloco quiesceret. Erat tam̃ orato¬
riũ mnibi. in qͦ nom̃ eiꝰ inuocabat᷑. Supͣdictꝰ uͦ ponti¬
fer in honore eiꝰ basilicã ȩdificauit. ut scilicet eu̾ ali¬
qͥd reuelationis de martyre acciꝑet. in eabeatoᷤ ar¬
tus drio annuente transferret. Deniq in latere
basilicȩ id ẽ in pariete qͥ a parte erat oratoru absi¬
dã collegit. p̃stolans dñi miscdiã qͥd iuberet de

Expanded text:
tiebatur, – erat tunc temporis in villa oppido proxima. Quo tiebatur, – erat tunc temporis in villa oppido proxima. Quo dolore, ut diximus, valde attenuatus, misit diaconem suum ad sanctorum basilicam. Et quia in ipsius templi medio puteus esse dicitur, in quo sancti post· martyrium pariter sunt coniecti, collectum exinde pulverem detulit sacerdoti. Verum ubi exinde caput attigit, extrepertum est hoc modo . Cum fama ferret hunc apud Bertunense oppidum martyrium consummasse, occultum erat hominibus illis quo in loco quiesceret: erat tamen oratorium inibi, in quo nomen ejus invocabatur. Supradictus vero pontifex in honorem ejus basilicam aedificavit, ut scilicet cum aliquid revelationis de Martyre acciperet, in ea beatos artus, Domino annuente, transferret. Denique in latere basilicae, id est, in parieta qui a parte erat oratorii, in absida collegit, praestolans Domini misericordiam quid juberet de
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to se ad huiꝰ sci Sepulchrũ purificari expetut. In¬
gressusq primũ criptȩ limen. restitit qͣsi stupens.
De hinc deseendens ꝑ grad̾. al aliũ ostiũ uenit. Cũq ad
t̃ciũ accedere uellet. ꝓtinꝰ febre correptꝰ. gressum
figeus nͥ audens amplius. erimen qͦd imputabat᷑ ĩ dis¬
eximme positꝰ mortis ẽ confessus. dep̃cans populũ ut
ꝙ se uel sc̃i antistitis uil ep̃i sui suffragia flagitaret.
Siastatĩ ut confessus fuit. ab inpulsu febris erutus.
sui artistitis ẽ earitate receptus
St apui agripinensem urbẽ basilica. in qͣ dicunt᷑
quinqi gnita iuri ec illa legione sacra thebeoꝵ ꝓocp̃i
nomine martyriũ consumasse. Et qͥa admirabi¬
li oꝑe ex museo quodãmꝰ deaurata resplendet.
sc̃os aureos ipsa basilica̾ meolȩ uocitare uoluerunt
Quodã autẽ tempore ebirigisili ep̃i qͥ tẽ huiꝰ urbic
erat antisteᷤ. capitis medietas ualidis dolorib qua¬

Expanded text:
mento se ad hujus sancti sepulcrum purificari expetiit: inmento se ad hujus sancti sepulcrum purificari expetiit: ingressusque primum cryptae limen, restitit quasi stupens; dehinc descendens per gradus ad aliud ostium venit; cumque ad tertium accedere vellet, protinus febre correptus, gfigere non audens, crimen quo inputabatur, in discrimine mortis positus, est confessus, deprecans populum, ut pro se vel sancti antistitis vel episcopi sui suffragia flagitaret. Sed statim ut confessus fuit ab inpulsu febris erutus, sui antistitis est in caritate receptusst apud Agripinensim urbem basilica, in qua dicuntur quinquaginta viri ex illa legione sacra Thebeorum pro Christi nomine martyrium consummasse. Et quia admirabili opere ex musivo quodam modo deaurata resplendet, Sanctos Aureos ipsam basilicam incolae vocitare voluerunt. Quodam autem tempore Eberigisili episcopi, qui tunc huius urbis erat antestis, capitis medietas validis doloribus qua
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ magnꝰ eũ dño populi illius aduocatꝰ: ad cuiꝰ tumulũ
sepe cernunt᷑ miracula gloriosa. Tempore te odeb̾¬
tiregis. arbo astis qͥdã prbr. eũfrancone quodã con¬
tendebat rege p̾sente. Ac dũ hec agerent᷑. red
loca urbis sc̃a que suburbis illius uicma habent᷑
causa uisitabat orationis. Cũ aut ẽ uideret reo ꝓ¬
ni antistitis Saeram̃to confipina. Audeo ait hec
sc̃m sepulerũ diccit. ⁊Luiꝰ sc̃ĩ uirtute opprimar.
si aliquid falsi loquor de bas qͤ ꝓsecutio mea contra hẽ
francũ insistit. Frem̃te auti barbaro & quasi contra
sc̃m di fupente. egressi sunt de basilica. Cũq ꝑ uia̾ pari¬
ter ꝑgerent. subito dilapsus proͣr salo. pessumdatus
& mortuus ẽ. laudauitq deinceps barbarꝰ uirtutẽ sei
cui prius detraxerat. Sicq archidiaeonꝰ urbis ipsius.
eũ anicetio ep̃o ꝓ adulteruerimine pulsaret᷑. Saera¬

Expanded text:
nus, magnus cum Domino populi illius advocatus, ad cujus tumulum nus, magnus cum Domino populi illius advocatus, ad cujus tumulum saepe cernuntur miracula gloriosa . Tempore enim Theodoberti regis Arboastes quidam presbyter cum Franco quodam intendebat, rege praesente. At dum haec agerentur, rex loca sancta urbis, quae sub urbis illius vicis habentur, causa visitabat orationis. Cum autem videret rex pni antistitis sacramento confirma. Audeo, ait, hasanctum sepulcrum, dixit: Hujus sancti virtute opprimar, si aliquid falsi loquor de his quae prosecutione mea contra hunc Francum insisto. Fremente autem barbaro, et quasi contra Sanctum Dei furibundo, egressi sunt de basilica: cumque per viam pariter pergerent, subito delapsus presbyter solo pessumdedit, et mortuus est. Laudavitque deinceps barbarus virtutem Sancti, cui prius detraxerat. Sicque archidiaconus urbis ipsius, cum a Nicetio episcopo pro adulterii crimine pulsaretur, sacra
Abbreviated transcription (Latin):
tu uitã finiuit. Quo defumeto. mulier qͦ dederat re
mulabat᷑ auentinꝰ quidã religiosus. ad que post huiꝰ
obitũ. captiui fecere confugiũ. quoꝵ domino auen¬
tinꝰ p̃ciũ obtulit. sed ille obligans se sacram̃to ait.
Numquã hec nͥ in pago meo sũ accepturꝰ. Dedit q cdeoc¬
terã suã. qd si hic pecunia̾ trans mitteret. iste con¬
festĩ captiuos auinculo seruitutis absolueret. Trans¬
misso itaq p̃cio oblitꝰ dominꝰ fidei suȩ. dũ captiuos
absoluere clissimulat ipse ligat᷑. Na statĩ sũmitas
digiti de manu qͦ fide̾ fecerat. dolere grauitꝰ cepit.
Deinde paulatĩ dolor accrescens. ꝑ manũ brachiũq to¬
tũ extendit᷑. Quid plura: Truncatũ adipsã uineꝰ tura
capitis dolore ꝑcussa uirũ secuta ẽ. & sic hi in inge¬
nuitate ꝑpetua absq ullius seripturȩ muntionẽ
dmanserunt.
st & apud urbis treuerice suburbanũ sc̾s maximi¬

Expanded text:
tu vitam finivit. Quo defuncto, mulier quae dederat rectu vitam finivit. Quo defuncto, mulier quae dederat recmulabatur Aventinus quidam religiosus , ad quem post hujus obitum captivi fecere 950 confugium, quorum domino Aventinus pretium obtulit. Sed ille obligans se sacramento ait: Nunquam haec nisi in pago meo sum accepturus. Deditque dexteram suam, quod si illuc pecuniam transmitteret, iste confestim captivos a vinculo servitutis absolveret. Transmisso itaque pretio, oblitus dominus fidei suae, dum captivos absolvere dissimulat, ipse ligatur. Nam statim summitas digiti de manu quae fidem fecerat dolere graviter coepit: deinde paulatim dolor accrescens, per manum brachiumque totum extenditur. Quid plura? Truncatum ad ipsam juncturam capiti dolore percussa, virum secuta est. Et sic hi in ingenuitate perpetua absque ullius scripturae munitione manserunt.st et apud urbem Trevericam suburbano sanctus Maximi
Abbreviated transcription (Latin):
Miril dictu. in ipsa nocte a sci uirꝰ tute uisitatus in¬
uꝑum antistitẽ tricasinoꝵ apud campanie
urbẽ sepultũ nulli habet᷑ in eognitu. Aau uasili¬
eã mauri euida seruus. neglegentia admissa sm¬
fugit. Frendens uͦ dominꝰ ei de uestigio ꝓseeut in¬
gressus basilicã. nec orationi ꝓstratus. Hl aspheniiaꝰ¬
inscm̃ euomere cepit ac dicere. En tu lupe seruũ
meũ auferes. & ꝓpt̾ te ñ licebit mmeã ultionẽ
debitã exercere : Et iniecta manu. seruu trabere
cepit dicens. N mittet hoddie hic lupꝰ manũ suã de Se¬
pulero. ut eruat te de manib meis. łtec dicente
misero. extĩplo lingua qͦ ĩ sem blasphemiã effudit
totã edẽ cepit. dans mugitũ ut perꝰ. Sermonẽ ut
homo n ꝓferens. Cũq hec suis nutiata fuissent. app̃¬
hensũ ducerunt addomũ suã. Acor uͦ eiꝰ multa mu¬
nera inbasilicã posint. sed hic t̃cia die eũ graui erucia¬

Expanded text:
Mirum dictu! In ipsa nocte a sancti virtute visitatus inMirum dictu! In ipsa nocte a sancti virtute visitatus inLupum antistitem apud Tricassinorum Campaniae urbem sepultum , nulli habetur incognitum: ad cujus basilicam Mauri cujusdam servus, negligentia admissa, confugit; frendens vero dominus ejus, de vestigio prosecutus, ingressus basilicam, nec oratione prostratus, blasphemiam evomere coepit, ac dicere: En tu, Lupe, servum meum auferes, et propter te non licebit mihi in eum ultionem debitam exercere? Et injecta manu servum trahere coepit, dicens: Non mittet hodie hic Lupus manum suam de sepulcro, ut eruat te de manibus meis. Haec dicente misero, extemplo lingua quae in Sanctum blasphemias effudit, t homo non proferens. Cumque haec suis nuntiata fuissent, apprehensum duxerunt ad domum suam. Uxor vero ejus multa munera in basilicam posuit; sed hic tertia die cum gravi crucia
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ surnerit: Quib. ixpletis. celteui ccni sueuissie
aecedit aci poculũ dalutare. Que tam es q missu
acerum hausit ex calice. ut putarerisbi duit
eccuti. si haustũ segnius deglutisset. Purant
erepans subdiaconẽ. em̃tdata st̃ qͦ nequit᷑ fue¬
rond efraudata. Sed nec hoc miracillũ sine
oꝑis boni merito gestũ puto.
araleunensis uͦ urbis ꝓprus extat patronus
Meminius antistes. Qui eu maneret in corpore
mortali morgutĩ elicitꝰ Suscitasse. Aclemiꝰ ne sepa¬
chrũ. sepius confractas miserorũ catenas ne sres¬
pedistꝰ uidimmꝰ. sed & nos ꝓprie uirtutẽ eiꝰ eaꝑti su¬
mꝰ. Quodã uͦ tẽpore dũ in urbe illa cõmoraremt.¬
puer iusꝰ eat nins afelre corripit᷑ fatigat᷑ auomitu.
accybũ potũ e sinul echorret. Nobis uͥ magna
adeo Sepulebro ꝓsternor. ꝓ puero effusis lacrimiꝰ
dep̃cor. u qͥ laborantib uctis disritptis cope i
respectu pietaris plerũq consolatione easnd pediu
hue febrieitam i medelȩ refrigeria ministiaret

Expanded text:
dinem surrexit. Quibus expletis celebratisque missis, accedit ad poculum salutare. Quae tam ferventem acetum hausit ex calice, ut putaret sibi dentes excuti, si haustum segnius degluttisset. Tunc increpans subdiaconum, emendata sunt quae nequiter fuerant defraudata. Sed nec hoc miraculum sine operis boni meritum gestum puto. 65. Catalaunensis vero urbis proprius extat patronus Memmius antestis, qui cum adhuc maneret in corpore mortali, mortuum dicitur suscitasse. Ad cuius nunc sepulchrum saepius confractas miserorum catenas atque compedes vidimus; sed et nos propriae virtutem eius experti sumus. Quodam vero tempore, dupuer unus ex nostris a febre corripitur, fatigatur vomitu, ac cibum potumque simul exhorret: nobis vero magna adeo, sepulcro prosternor pro puero, effusis lacrymis deprecor, ut qui laborantibus vinctis, disruptis compedibus, respectu pietatis plerumque consolationem exhibuit, huic febricitanti medellae refrigeria ministraret.
Abbreviated transcription (Latin):
gũ pataui u⁊ Psgressus autc̃ auteꝰ uir di ao aar thonen¬
s uico. adurbe eruernã gresu dirertt. Audehore
autẽ senatores urbis qͥ tunc in loeo illo nobilitatis
romane stemmate refulgebant. qd seidieret ilit ets
apppinquaret uri. egressi sunt in occursũt cũ
enuitso &e carrucis eũ eurribꝰ at qr rbedis Ait ille

Expanded text:
 Egressus autem vir Dei ab Arcthonensim vicum, ad urbem Arvernam gressum direxit. Audientes autem senatores urbis, qui tunc in loco illo nobilitatis Romanae stimmate refulgebant, quod scilicet vir sanctus adpropinquaret urbi, egressi sunt in occursum eius cum equitibus et carrucis, cum curribus atque rhedis. At ille
Abbreviated transcription (Latin):
tir ar changło numerũ de pue¬
tant᷑. Et beatus Remigius sapien¬
tiã loquens inter ꝑfectos. quando
male sentientẽ hereticũ de uero
di filio in synodo catholicoꝵ ep̃oꝵ con
ad suꝑnarũ uirtutũ sortẽ & numerũ con¬
gruunt: Etbeatus Remigius & incorpo¬
re positꝰ. & post obitũ ut sup̃ ostendimꝰ mira
fecit. signa ualenter ẽ oꝑatus: ad suꝑnarũ
gͥ urtutũ & sortẽ numerũq congruit. Et
sunt ñ nulli qͥ etiã de obsessis corporib ma¬
lignos sp̃s abigunt. eosq uirtute orationis &
ui acceptȩ potestatis eiciunt. Quo itaq isti me
ritũ suũ. nisi inter potestatũ celestiũ nume¬

Expanded text:
ter archangelorum numerum deputantur? Et beatus Remigius sapientiam loquens inter perfectos, quando male sentientem hereticum de vero Dei filio in synodo catholicorum episcopoad supernarum virtutum sortem et numerum congruunt? Et beatus Remigius et in corpore positus et post obitum, ut supra ostendimus, mira fecit, signa valenter operatus est; ad supernarum igitur virtutum sortem et numerum congruit. Et sunt nonnulli, qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant eosque virtute orationis et vi acritum suum, nisi inter potestatum coelestium nume
Abbreviated transcription (Latin):
bat in ulio. neca dueatton o cerei
nias Suas semꝑ eũ cognouerat ꝑma¬
nere intrepidum. Tyrannicũ em¬
dederat tunc edietũ. ut de burgondiȩ
partib nullus p̾sumeret adire palati¬
u nisi qͥ eiꝰ accepisset mandatu. Tune
de metu prioris fuerunt om̃s suspeo¬
ti qđ hoc excogitaret ad suũ facinꝰ
cumulandũ. ut aut quosdã capitis
amissione dampnaret. aut dispendia
facuitatũ infligeret. Interim donec
causa Suspendit᷑ rex elotharius a
am̃o uocatꝰ de hac luce migrauit. Sed
Cu ebrornꝰ eiꝰ fratrẽ germanũ no¬
mine theodericũ. conuocatis obti¬
matib eu sollempnĩt ut mos ẽ debu¬
¶e Sublimare in regnũ. Suꝑbiȩ spi¬
ritu tumidꝰ eos noluit deinde conuo¬
care. Ido magis ceperunt metuere.
doqtꝰ rege̾ quẽ ad głam patriȩ publi¬
ce debuerat sublimare.dũ post sere
tineret eũ ꝓnomine. eui malũ cupi¬
rat audent̾ ualeret inferre. Cũq
multtudo nobiliũ qͥ adreg̾is nouĩ
Ppebant oceur sũ. mandante ebroy

Expanded text:
o, nec adulationis ut ceteri minas suas semper eum cognoverat permanere intrepidum. Tyrrannicum edederat tunc edictum, ut de Burgundiae partibus nullus praesumeret adire palatium, nisi qui eius accepisset mandatum. Tunc de metu prioris fuerunt omnes suspecti, quod excogitaret ad suum facinus commulandum, ut aut quosdam capitis amissionem damnaret aut dispendia facultatum infligeret. 5. Interim donec causa suspenditur, rex Chlotharius a Domino vocatus de hac luce migravit. Sed cum Ebroinus eius fratrem germanum nomen Theodericum, convocatis obtimatis, cum solemniter, ut mos est, debuisset sublimare in regnum, superbiae spiritu tumidus eos noluit deinde convocare. Ideo magis coeperunt metuere, eo quod regem, quem ad gloriam patriae publicae debuerat sublimare, dum post se eum retineret pro nomine, cui malum cupierat audenter valeret inferre. Cumque multitudo nobilium, qui ad regis novi properabant occursum, mandante Ebroino,
Abbreviated transcription (Latin):
male. disꝑsũ ẽ subito bene. Ep̾is tẽ
quibꝰdam intercedentibꝰ & p̃cipue in¬
teruentu antistitis leodegarii. eũ ñ
int̾ficiunt. sed luxouio monasterio

Expanded text:
male, dispersum est subito bene. Episcopis tunc quibusdam intercedentibus et praecipue intervento antestitis Leodegarii eum non interficiunt, sed Luxovio monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
dixcimꝰ in monasterio quod sibiantea
p̃ꝑauerat residebat. Pret̃ ea memora¬
tũinuidũadeunt ebroynũ. ꝙ contͣ di
uiribeiꝰ in furorẽ suscitant animũ. ꝙ
dũ ueritatis accusationẽ ñ inuen̾enteᷤ.
mendatiũ falsitatis confingunt. quasi
solꝰ leodegarius ep̾s eiꝰ ussa contemp¬
neret. Erat eni memoratꝰ ebroynꝰ ita
cupiditatis face suecensꝰ & u ambitio¬
ne peeuniȩ deditꝰ ut illi corã eo iustã
causa tantũ haberent: qͥ plus pecuinȩ
ditulissent. Cũ q aliĩ timoris causa
alii ꝓredim̃da iustitia eũ auriarg en¬
tiq inm̃sa replessent pecunia. qlor¬
dã anuni ob huiꝰ eausã expolu delori
tacti. contra eũ fuerant iã cõmoti. a
qͥa ñ solũ rapacitatis exercebat cs̃¬
mertiũ. uerileciã ꝓ leui offeusas nt¬
guinẽ nobiliũ inułtoꝵ fundebat euar¬

Expanded text:
diximus, iam in monasterio, quod sibi antea diximus, iam in monasterio, quod sibi antea praeparaverat, resedebat. Praeterea memorati invidi adeunt Ebroinum et contra Dei virum eius in furore suscitant animum, et dum veritatis accussationem non invenerunt, mendatium falsitatis confingunt, quasi solus Leodegarius episcopus eius iussa contempneret. Erat enim memoratus Ebroinus ita cupiditatis face succensus et in ambitionem pecuniae deditus, ut illi coram eo iustam causam tantum haberent, qui plus pecuniam detulissent. Cumque alii timoris causa, alii pro redimenda iustitia eum auri argentique inmensa replessent pecunia, quorundam animi ob huius causam expolii dolore tacti, contra eum fuerant iam commoti, et quia non solum rapatitatis exercebat commertium, verum etiam pro leve offensa sanguinem nobilium multorum fundebat
Abbreviated transcription (Latin):
de plurimis: ad illud tempꝰ ẽu̾tamꝰ
eloquiu̾. qͦ athleta xp̃i contͣ diabolũ
dimicandi sumpsit exordiũ. Ses
augusti dunensi urbe felix in pace c̃õ
fuerant innouauerat: ꝙ in diuinis
offitiis clericos erudierat. p̾dicatio¬
neq assidiuis celesti populũ comone
animnꝰ esset intentꝰ. ita fuit efficax ib¬
liꝰ uoluntas in omĩb: ut queq imple¬
re decreuisset: eia dño absq diffi¬
cultate tribueret᷑ effect. Nec eñi
immerito suã omps ds̃ illi c̃tulerat
grãm: qͥa prius ipsius se tota deuore¬
rat eustodire mandata. Sed qͥabona
uoluntate semꝑ discordat malitia. ꝓ
antiquus serpens inuidꝰ semꝑ inuenũ.
ꝑ qͦs seandalũ seminet. aliqui honorati
spiritalia nescientes. sed potius potentiã
scłarem tim̃tes. uidentes hunc uirũ in¬
flexibilẽ ꝑ iustidiȩ culm̃ existere. inui¬
doceperunt liuore torqueri. ꝙ statu¬
domus qͥ subrege elothario tune re¬
gebat palatiũ. iã reginia quã supra

Expanded text:
de plurimis. Ad illud tempus convertamus eloquio, quo adleta Christi contra diabolum dimicandi sumpsit exordium. 3.Agustidunense urbe felix in pace convefuerant innovassit et in divinis offitiis clericos erudisset praedicationemque assiduus caelestia populum commoneanimus esset totus intentus, ita fuit efficax illius voluntas in omnibus, ut quaeque implere decrevisset, ei a Domino absque difficultate tribueretur effectus. Nec enim inmerito suam omnipotens Deus illi contulerat gratiam, quia prius ipsi se totum devoverat custodire mandata. Sed quia bona voluntate semper discordat malitia et antiquus serpens invidus semper invenit, per quos scandalum seminet, aliquid honorati spiritalia nescientes, sed potius potentiam secularem timentes, videntes hunc virum inflexibilem per iustitiae culmen existere, invido coeperunt livore torquere et statudomus, qui sub rege Chlothario tunc regebat palatium; nam regina, quam supra
Abbreviated transcription (Latin):
sitis gaudia et̃ne yite. qͦ beata uirgo feliciter hodie introi¬
uit alternantib imnidicis angeloꝵ choris. infra pascua eterne
labores et erumnas. felix et suauis refectio animarũ. Hodie
namq głosa semꝑ girgo celos ascendit. Roso Gaudete. qͥa
ut ita fatear in effabiliter sublimata. cũ xẽo regnat in ȩt̃nũ.
łGIna mundi. hodie. de terris. et de p̃senti sclõ neqͣm eripit᷑.
lterũ dico saudete. qͥa secura de sua in marcescibili gła ad
cęli ianuȩ ꝑuenit palatiũ. Eccultate in quã ac. Gaudete & le¬
retur omnis orbis. quia hodie nobis omnib eis int̃uenientib
meritis. Sals aueta ẽ. Nobis qͦq diligentib eã honor & uirtꝰ.
una cũ Reliquis uirginib sacris. amplior prestatur et GRΑ
dcirco dilectissime. letamini et laudate. quia si dm ore ꝓ¬
pheico in sc̃is suis laudare iubem᷑. multomagis eum in hac

Expanded text:
sitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introisitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae labores et aerumnas felix et suavis refectio animarum. Hodieudete, quia ut ita fatear, ineffabiliter sublimata, cum Christo regnat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur. Iterum dico, gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria, ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, ac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam honor et virtus una cum reliquis virginibus sacris amplior praestatur et gratia. Idcirco, dilectissimi, laetamini et laudate, quia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis eum in hac
Abbreviated transcription (Latin):
datoꝵ dĩ. ut et ipsa sit forma discipline xp̃i. et ectemplu
ꝑfectionis uirginibꝰ Conuersatur aut̃ cum iiste sc̃e resus¬
rectionis. et ipsa testis. Conuersatur cum senatorib cełi in-¬
fra curiã paradisi. Ei H sp̃c sc̃i disciplina. et magisterio to
regis cohortes. quoꝵ uita iam non erat de terris.n qͥb itec
p̃liabatur. sed de celis. Hinc ascendisse legura᷑ in gnaculũ. qͥͦ
rascha dignissime celebratur. Ibi qͥppe manebant cũ MARIA
matre iñX. unanimiter aspirati in caritate. ꝑs cuerantes in
oratione. donec induerentur girtute ex alto. Ceperant mnĩ
iam orare. qui dudum cum dño conuersantes. Uirtutibꝰ et mi¬
raculis pascebant᷑. Et bene ꝑseuerantes in oratione. nichil he¬
sitantes. donec acciꝑent munera sẽc sc̃i que poscebant. Quos
et uos õfiliȩ imitamini qͦ in scola xẽi ꝑmanere uouistis: ꝑ¬
seuerate in orationib un animit orantẽs. qͦ usq intrare pos¬

Expanded text:
forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina et magisterio totregis cohortes, quorum vita jam non erat de terris, in quibus Christus praeliabatur, sed de coelis. Hinc ascendisse leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent munera Spiritus sancti quae poscebant. Quos et vos, o filiae imitamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in orationibus unanimiter viventes, donec intrare pos
Abbreviated transcription (Latin):
suo commendat &lo quio. Herbia qͦd ia pͥncipio erat. et uer¬
qͦd erat in pͥncipio. ei apud dm̃ erat uerbum. ipsum dm̃ ge¬
iuit peata et głosa uirgo MARIA ex se carne factũ. Idcir¬
o et uirginitas longe sacratior. et fȩcunditis ut ita dicam mul¬
to in effabilior: quam suo potuerit ille explicare eloquio.
ueruntam̃ quanto uii initas cognatior uirginitati: tanto
heats euangelista cȩteris excellentior et uicinior uerbo. Ideo
quicquid ẽ quod uirgo genuit. totũ ꝓ ut potuit homo ꝑ sp̃m¬

Expanded text:
erquod erat in principio et apud Deum erat verbum; ipsum Deum genuit gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Itemco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout potuit homo p
Abbreviated transcription (Latin):
cir uno giuificans. eax altõ moriens: ex uno resuscitans. ex altõ intel¬
legit᷑ resuscitatis: quiq ante oculos mortaliũ positꝰ. ex uno uene¬
rabat᷑ ut ds̃: eax altõ despit̃iebatur ut homo. Deniq cũ hunc u¬
deoꝵ płs aerneret de .u. panib tot milia hominũ pascentẽ. infir¬
mos curantem. lȩꝓsos mundantẽ. ac mortuos suscitantẽ: dm̃ arbi¬
trabantur Rursum cũ eundem aspicerent esurietẽ.sitientẽ: las

Expanded text:
ex uno vivificans, ex altero moriens; ex uno resuscitans, ex altex uno vivificans, ex altero moriens; ex uno resuscitans, ex altero resuscitatus; qui ante oculos mortalium positus, ex uno venerabatur ut Deus, ex altero despiciebatur ut homo. Denique cum hunc Judaeorum populus cerneret de quinque panibus tot millia hominum pascentem, infirmos curantem, leprosos mundantem et mortuos suscitantem, Deum esse arbitrabantur. Rursum cum eumdem aspicerent esurientem, sitientem, las
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. aliud scriuis alsus fortis. aliud infiran&: aliud magnꝰ alis par¬
uus. aliud creans. aliud creatus: aliud pascens. aliud esuriens: aliud
Recreans. aliud sitiens. aliud miraculis choruscans. aliud inigriis sub¬
cumbens: aliud ginficans. aliud moriens: aliud resuscitans. aliud re¬
suscitatus: ñ tamen alius dñs. alius serus. alius fortis. alis infirmus.
alis magns. alius parus: alius creans. alius creatẽ: alius pascens.
alius esuriens: alius Recreans. alius sitiens. alius miraculis chorus¬
chans. alius in iorus succumbens: alius uigicans. alius moriens: aliꝰ
resuscitans. alius resuscitatus: sed unus idemq di. atq hominis filiꝰ
ex uno ut dictũ est dñs. ex altero seruus: ex uno fortis. ex altõ
infirmus: ex uno magnus. ex altõ parus: ex uno creans. ex alto
creatus: ex uno pascenẜex altõ esuriens: eax uno recreans. ex altõ
siciens: ex uno miraculis choruschans. ex altõ in iurus subcũbens:

Expanded text:
nus, aliud servus; aliud fortis, aliud infirmus; aliud magnus, aliud parvus; aliud creans, aliud creatus; aliud pascens, aliud esuriens; aliud recreans, aliud sitiens; aliud miraculis coruscans, aliud injuriis succumbens; aliud vivificans, aliud moriens; aliud resuscitans, aliud resuscitatus; non tamen alius Dominus, alius servus; alius fortis, alius infirmus; alius magnus, alius parvus; alius creans, alius creatus; alius pascens, alius esuriens; alius recreans, alius sitiens; alius miraculis coruscans, alius injuriis succumbens; alius vivificans, alius moriens, alius resuscitans, et alius resuscitatus; sed unus idemque Dei atque hominis Filius, ex uno, ut dictum est, Dominus, ex altero servus; ex uno fortis, ex altero infirmus; ex uno magnus, ex altero parvus; ex uno creans, ex altero creatus; ex uno pascens, ex altero esuriens; ex uno recreans, ex altero sitiens; ex uno miraculis coruscans, ex altero injuriis succumbens;
Abbreviated transcription (Latin):
sancti martyrisedificarent. Cumq
diutissime orasset. proficiscens in aqua
ꝑgebat. uenit ad ciuitatẽ. Ingressaq¬
ciuitatẽ. uidit uirũ suum regis indul¬
gentia solũtum. & non solũ absolutionẽ
meruit. uerũ etiam honorem recepit
Quib remeantibꝰ ad beati uiri iuli aui.
Sepulchrum uota implentes. cellulam
deferebant. Post ea uͦ opinio beati marty¬
ris uel fama ubiq declarata. omni po¬
pulo concelebranda innotuit. Nunc uͦ
hiuic talis testis adsistit: ut huiꝰ tanti
martyris patrociniũ ñ recedat. Inde
ꝑmulta tempora a fidlissimis xp̃ianis
edificata est basilica in honore illius.
dñs ad laudẽ nominis sui facit: ut indie
natalis illius multa diuina beneficia ora¬
tionib uel in tercessionibꝰ peculiaris patro¬

Expanded text:
sancti Iuliani martyris aedificarent. Cumque sancti Iuliani martyris aedificarent. Cumque diutissime orasset, perficiens viam quam pergebat, venit ad civitatem. Ingressaque, vidit virum suum regis indulgentiam absolutum, et non solum absolutionem meruit, verum etiam honorem dignitQuibus remeantibus ad beati Iuliani sepulchrum, vota implentes, cellolam deferebant. 6. Post opinionem beati martyris vel fama ubique declarata, omni populo concelebranda innotuit, nunc vero huic tales testis adsistat, ut plebi huic tanti martyris patrocinia non recedant. Unde et per multa tempora a fidelissimis christianis aedificata est basilica in honore illius bDominus ad laudem nominis sui facit, ut in die natalis illius multa devina beneficia orationibus vel intercessionibus sancti peculiaris patro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatori culdã treueris ciuitatis culpa¬
bilis extitit. Qũe accersitũ ꝙ carceri
mancipatũ ꝓsuo erimine. iussit post
conperendinatis diebus capitalẽ subn¬
re sententiã. Cũ hec cõperisset uxor
eiꝰ. anxia atq mesta. ad eaclauer ma¬
riti sui colligendũ celeriter ꝓꝑabat.
Cumq prefatũ uicũ matrona ipsa pre¬
teriret. p̃dicti senes qͦ tenderet. uel
quare tam tristis esset diligentius in¬
quirebant. At illa nec essi tatẽ uel cau¬
sam exposuit. eis. Tunc dixerunt senes
matrifamilias. Ante paululũ decolla¬
tus ẽ a ꝑsecutoribꝰ quidã xp̃ian. euius
corpus cũ summo honore sepelientes.
indeq redeuntes eã quã in iuuentute
habuimꝰ sensim nos pristinã recepisse
uirtutẽ. Cum hec audisset fidelissim a
mulier. statim ad sepulchrũ scĩ mr̃is¬
si uirũ suũ uideret in col: mem. et ad¬
domũ suã reuerterent᷑ suꝑstites in il¬
lius honorte cellulam suꝑ sepulchrum

Expanded text:
peratorem cuidam Trevere civitates culpaperatorem cuidam Trevere civitates culpabilis extitit. Quaem arcissitum et carcere mancipatum pro suo crimine iussit post comperendinatis diebus capitalem subire sententiam. Cum haec cumperisset uxor eius, ancxia atque maesta ad cadaver mariti sui collegendum celeriter properavit. Cumque praefatum vicum matrona ipsa praetiriret, praedicti seneces, quo tenderet vel quare tam tristis esset, diligentius inquiribant. At illa necessitate vel causa exposuit eis. 5. Tunc dixerunt seneces matrisfamiliae: 'Ante paulolum decollatus est a persecutoribus quidam christianus, cuius corpus cum summo honore sepelientes, inde redeuntes, quem in iuventute habuemus sensimus in nos pristinam recipisse virtute'. Cum haec audisset fidelissima mulier, statim ad sepulchrum sanctisi verum suum videret incolomem et domui suae reverteretur superstitis, in illius honorem cellolam super sepulchrum
Abbreviated transcription (Latin):
tari dep̾catus ẽ: quod hospiciũ ñ longe
aberat. ubi tunc a gentilibꝰ uana simula¬
chra colebant᷑. At huiꝰ autẽ latebrã ꝑse¬
cutores ꝓtinꝰ affuerunt: mulierẽ seisei¬
tantes ubinam esset ille qͥ ante paululũ
in suo hospieio confugisset. Illaq negante.
sẽs uir nolens sibi coronã fraudari: ꝑse¬
cutoribꝰ se ultro offerens ait. Hic ẽ qũe
queritis: facite quod uobis a principib̾
ti. extracto gladio caput eiꝰ amputan¬
tes. atq ad ecremplũ ceteroꝵ qͥ in uiennen¬
si ciuitate cõmorabant᷑. caput sc̃i mr̃is
recidentes secũ detulerunt: Sicq ille
saeri sanguinis sui unda ꝑ fusus ẽ. Ilis
autẽ temporibꝰ a gentilibꝰ uana suꝑstitio
in his locis celebrabat᷑. Duosenes tamen
conpuncti diuina uirtute. corpus seĩ de
se a dõ quã in uuentute habuerant
pristinã recepisse uirtutẽ. In illisdie¬
bus quidã diues opibus ab ispania. im¬

Expanded text:
tare deprecatus est. Quod hospicium non longe tare deprecatus est. Quod hospicium non longe aberat, ubi tunc a gentilibus vana simulagra colebantur. Cuius latebram persecutores protenus adfuerunt, quam mulierem sciscitantes, ubi mansisset ille, qui ante paulolum in suo hospicio confugisset, illaquae necante, sanctus vir nolens sibi coronam fraudari, persecutoribus se ultro offerens, ait: 'Hic est quem queritis, implete quod vobis a principibusti, extracto gladio capud eius amputantes atque exemplum ceterorum qui in Vienense civitate morabantur capud sancti martyris redeuntes secum detullerunt. At ille sacri sanguinis sui unda perfudit. 4. Nam illis temporibus a gentilibus vana superstitio in his locis celebrabatur. Duo tamen seneces conpuncti a divina virtute, corpus sancti Iuliani de se a Deo quam in iuventute habuerant pristinam recipisse virtutem. In illo tempore quidam dives opibus ab Spaniam im
Abbreviated transcription (Latin):
UBLI M E A Atq uenerabilem
passionẽ auerne urbis. beati iulia¬
si martyris. que patronũ plebs hec¬
sibi uenisse gaudet scribimꝰ. Non ille
tribuit. ut urbs uei plebs hec tanti mar¬
tẏris tutela muniret᷑. Quoniã necdũ¬
passionẽ eiꝰ intercepit obliuio. uł nunc
oportet eandẽ fidelibꝰ scriptis in tẽpora
Igit᷑ illo tempore in uiennensi urbe acci¬
dit ꝑsecutio xp̃ianis. sub erispino quodã
tribunitiã regebat potentiã. Sic tam̃
regebat miliciȩ officiũ: ut sacre religi¬
onis impleret. ꝓposit̾ũ. Beatũ autẽ iu
lianũ quia esset fidelissimꝰ xp̃ianus. in
suo solatio detinebat. Cumq sc̃s ferreolꝰ
cõperisset de xp̃ianoꝵ ꝑsecutione: ait
a noꝵ ad hanc urbẽ esse uenturã. ꝙ ideo
obseero ut te ab isto loco amoueas. qͦusq
desinat ꝑsecutio xp̃ianis. Ubi hanc rela¬
tionẽ audiuit beatus uilianꝰ in territo¬
rio auernȩ urbis se contulit. Ingressusq
tuguriũ ciuusdã ueterane. ab ea se occul¬

Expanded text:
ublimem atque venerabilem passionem Arvernae urbis beatissimi Iuliani martyris, cuius patronum sibi plebs haec venisse congaudet, – non ille tribuens, ut urbs vel plebs haec et tanti martyris tutillam muneretur –, quoniam passionem eius necdum intercoepit oblivio, vel nunc oportit cadem fidelibus scribi et in tempora in illo tempore in Vienensem urbem accedit persecutio christianis sub Crispino quondamtribuniciae gerebat potestatem. Sic tamen gerebat militiae officium, ut sacrae religiolianum, quia esset fidelissimus christianus, in suo solatio detenebat. Cumque sanctus Ferreolus conperisset de christianorum persecutione, ait anorum ad hanc urbem esse venturam, et ideo obsecro, ut ab ista loca amoveas, quoadusque discedat persecutio christianis'. 3. Ubi hanc relationem audivit beatus Iulianus, se in territurium Arverne urbis contulit, ingressusque tugurium cuiusdam veterane, ab ea se occul
Abbreviated transcription (Latin):
mita ñ hisdem uestigiis incedens. in me quibusdã diuerticulis
ad cundem tramitẽ recurrens sic narrationis stilũ temperabo
ut ñ alia dicam. quãg. aut ibi scriota suq̃s. aut consequent̃

Expanded text:
mita non eisdem vestigiis incedens, nunc quibusdam diverticulis mita non eisdem vestigiis incedens, nunc quibusdam diverticulis ad eamdem viam recurrens, sic narrationis stylum tentabo; et non alia dicam, quam quae aut scripta sunt ibi, aut consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
Rescribam quid mͥ de quodam libello uideat᷑. qui de nati¬
uitate sc̃e MARIE a non nullis habetur. Et ideo scire uos
uolo. multa in eo falsa inueniri. Quidã namq se leuos qͥ pas¬
siones apłoꝵ conscripsit. et hunc libellum cõposuit. Sed sicut
de uirtutib et miraculis ꝑ eos factis uera dixit. de doctrina
finrit. ꝑ inde ut in hebreo habet᷑ uerbum ex uerbo transferre
curabo. Si quidem sc̃m euangelistã matheum eundem libellũ
cõposuisse. et in capite sui euangelii hebraicis luteris obsignatũ
aduoliusse. Quod an uerũ sit. auctori p̃fationes et fidei scripto¬
ris cõmito. Ipse ut hȩc dubia ẽẽ ꝓnuntio. ita liquido falsa nõn
ad firmo. illud libere dico. qͦd fidelium neminẽ negaturũ pu¬
to. Siue hec uera sint. siue ab aliqͦ conficta. scam sc̃e mariȩ
Et id circo salua fide ab his qui ista dm̃ facere posse credĩ.
Sine periculo anime suȩ credi et legi potiusse. Denq in qͣntũ

Expanded text:
rescribam, quid mihi de quodam libello videatur, qui de nativitate sanctae Mariae a nonnullis habetur. Et ideo scire vos volo, multa in eo falsa inveniri. Quidam namque Seleucus, qui passiones apostolorum conscripsit, hunc libellum composuit. Sed sicut de virtutibus eorum et miraculis per eos factis vera dixit, de doctrina finxit. Proinde ut in Hebraeo habetur, verbum ex verbo transferre curabo. Si quidem sanctum Evangelistam Matthaeum eumdem libellum liquet composuisse, et in capite Evangelii sui Hebraicis litteris obsignatum apposuisse: quod an verum sit, auctori praefationis, et fidei scriptoris committo. Ipse enim, ut haec dubia esse pronuntio, 102 ita liquido falsa non affirmo. Illud autem libere dico, quod fidelium neminem negaturum puto, sive haec vera sint, sive ab aliquo conficta, sacrosanctam et idcirco salva fide ab his qui Deum ista facere posse credunt sine periculo animae suae credi et legi posse. Denique in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Gentiũ pͦpłs qui ambulabat in tenebris idit lucẽ magnã. Seden¬
tib in regione umbrȩ mortis. lux orta ẽ eis. De hoc lumine io¬
hannes euangelista testat᷑ dicens. Erat lumen uerum. qͦd illuminat
omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. De hoc in epła exa dicit.
Ds̃ lux ẽ. et tenebre in eo ñ sunt ulle. De hoc idem in eũgłio ait. lum̃

Expanded text:
pulus; qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam. Sedentibus in regione umbrae mortis lux orta est eis . De hoc lumine Joannes evangelista testatur dicens: Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De hoc in Epistola sua dicit: Deus lux e
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qr ceteris mirantib ut sacram̃tum impiis occultent. quid s uelĩ
talia qͤ de tantillo infantulo ab homine sene dicunt᷑. et ipsi mirant᷑:
Deniq sequit᷑. Et s enediait illis simeon: et diccit ad mariã matrẽ
eus. Ecce positus ẽ hic in ruinã et in resurrectionẽ multoꝵ in isrł.
et in signum cui contradicetur. In una redẽptoris nr̃i dĩ hominisq
u sona: ꝑ fectam dĩ ꝑfectamq hominis in ẽẽ confitem᷑ naturã.
ex una quidem đm. ea abara seruũ. exc una forrẽ. eix altera in¬
firmũ: ea una magnũ. ex altera paruũ: eo una crrantẽ. ex alie¬
ra creatũ. Eix una pascentẽ ex altera esuriendẽ: ex una recreantem.
ex altera sitientẽ: ex una miraculis choruscantẽ. t& altera in ixrui
succũbenem: eo una cinsicantẽ. ex asberamorientẽ: ex una susci¬
tantem. ex altã hurc p̃dic amus suscuanini Et cum in eo aliud sit

Expanded text:
ia caeteris mirantibus, sacramentum impiis occultant? quid sibi velint talia quae de tantillo infantulo ab homine sene dicuntur, et ipsi mirantur? 10. Et benedixit illis Simeon, et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel, et persona perfectam Dei, perfectam hominis inesse confitemur naturam. Ex una quidem Dominum, ex altera servum; ex una fortem, ex altera infirmum; ex una magnum, ex altera parvum; ex una creantem, ex altera creatum; ex una pascentem, ex altera esurientem; ex una recreantem, ex altera sitientem; ex una miraculis coruscantem, ex altera injuriis succumbentem; ex una vivificantem, ex altera morientem; ex una suscitantem, ex altera hunc praedicamus suscitatum; et cum aliud sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetis. apłis. imino etiã omniũ capite xp̃o. siue in eloquiis dĩ am¬
plus gens illa qͦn gentes gloriosa monstratur: apło attestante qui
ait. Quid gͦ amplus udet. aut qͥ utilitas circũcisioni: multũ ꝑ om¬
nem modum. Primum quidẽ. qr credita sunt illis cioquia di. Et
rursũ. Quoꝵ adoptio ẽ filioꝵ. et gła. et testam̃tum. & legis latio.
eius mirantes suꝑ his que Sicebantur de illo. Quib mirantib etiã
nos ipsi miramur. cur ipsi sint suꝑ his que de illo ꝓpħa. sc̃o dice¬
bantur mirati. Numquid enim ioseph iam in somnis ab angelo ñ
audierat. ioseph fili daxio noli timere acciꝑe alariã coniugẽ tuã.
qͦd enim in ea natum ẽ de sp̃u sc̃o est : pariet autem filiũ.q uoca¬
bis nom̃ eix̃ iħm: ipse saluum fatiet płn suũ apeccatis eorum:
Numquid et ipsa sacratissima uirgo que salua uirginitate siliũ
se generasse sciebat. pͥusqͣm pareret uel c̃ciꝑet ab angelo ñ audierat

Expanded text:
imo etiam in ipso omnium capite Christo, sive in eloquiis Dei, amplius gens illa quam gentes gloriosa monstratur, Apostolo attestante, quia ait: Quid ergo amplius est Judaeo? aut quae utilitas circumcisionis? multum per omnem modum. rursum: Et quorum adoptio est filiorum, et gloria, et testamentum, et legislatio, eph, et Maria mater ejus, mirantes super his quae dicebantur. Quibus mirantibus etiam nos ipsi miramur, cur ipsi sint super his quae de illo a propheta sancto dicebantur, mirati. Nunquid enim Joseph jam in somnis ab angelo non audierat: Joseph fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam: quod enim in ea natum esum. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Nunquid et ipsa sacratissima virgo, quae salva virginitate filium se genuisse sciebat, priusquam pareret vel conciperet, ab angelo non audierat:
Abbreviated transcription (Latin):
adno. ꝑ beatissimũ patronũ nr̃m oꝑatis.
ad exhortationẽ legentiũ siue audientiũ
ꝓ modulo intellectus mei de eatholicoꝵ
dictis subiuingere studebo. uestigia beati
Gregorii licet ñ ualeam ꝓsequi moliar. qui
deseribens Sc̃oꝵ actus. prauoꝵ q casus. exhor¬
tatione inde assumpta. Sed̾m sapientiã sibi
adõdatam. multa necessaria & utilia legen¬
tibac audientibꝰ interposuit. Perũ ꝙ ñ abre
agere aquoquã uideri puto.siea que de or¬
tu ꝙ actu atq obitu domni. & patronyac ꝓ¬
tec toris nr̃i. in scedulis uetustate ꝓpede¬
letis inuenta sunt reparo. & de abditis ad
lucẽ reduco. & ea que ueterũ certa relati¬
one cognoui. litteris cõmendare ꝓcuro. eũ
sicuti p̃misi scĩ esdrȩ pontificis studio saeras¬
seripturas desidio. & ꝓfanitate impioꝵ u
deoꝵ abolitas nose amus fuisse r est
&. plurimoꝵ sc̃oꝵ gesta. plurimnosetele
magistros adinst uc̾tionẽ multoꝵ. &

Expanded text:
a Domino per beatissimum patronum nostrum operatis, a Domino per beatissimum patronum nostrum operatis, ad exortationem legentium sive audientium pro modulo intellectus mei de catholicorum dictis subiungere studebo, vestigia beati Gregorii, licet non valeam, prosequi moliar, qui describens sanctorum actus pravorumque casus, exortatione inde assumpta, secundum sapientiam sibi a Deo datam multa necessaria et utilia legentibus ac audientibus interposuit. Verum et non ab re agere a quoquam videri puto, si ea que de ortu et actu atque obitu domni et patroni ac protectoris nostri in scedulis vetustate prope deletis inventa sunt reparo et de abditis ad lucem reduco et ea que veterum certa relatione cognovi litteris commendare procuro, cum, sicuti premisiScripturas, desidia et profanitate impiorum Judaeorum abolitas, noscamus fuisse restauet plurimorum sanctorum gesta plurimos Ecclesiae magistros, ad instructionem multorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis litteris cõmendare. In quib om̃ibꝰ
quis scedulis reperiã. ita ut inuenta fue¬
rint ponã. lila uͦ que ea antiquis uulgata
recepi. &. que ad instructionẽ legentiũ. uel
andientiũ adda. uel eoꝵ u̾ba de quoꝵ die¬
tis ea mutuabo. ponere ꝓcurabo. uel meo
sermone dictabo. uolens quiddã debiti
mei obsequii in laude qͣ ñ indiget. offeren¬
do ipsi benefactori meo retͥbuere ꝓomĩbꝰ
que indigno mͥ gratis poeius tͥbuit. quã
meritis ullis retribuit. Deniq in descrip
sicut eas uel seripto. uel auditu accepi
illas describam. Sic enĩ saluo altiore ꝓ¬
phetice inspirationis munere diunnio
allate mysterio & psalmos sẽs iheroninꝰ
dicit. in ordine digestos. ñ sicut fuerunt
editi. s sic̃ ab esdra duisis temporibꝰ fuert
inuenti. Uerum tam̃ ꝓut noticiã tem¬
porũ inuenero. uel ordini gesta congru¬
ere uidero. ea digerere ꝓcurabo. In his
autẽ que de scriptis uirtutũ miraculis

Expanded text:
ritatis litteris commendare. In quibus omnibritatis litteris commendare. In quibus omnibquis scedulis repperiam ita, ut inventa fuerint, ponam; illa vero quae ex antiquis vulgatarcepi et quae ad instructionem legentium vel audientium addam, vel eorum verba de quorum dictis ea mutuabo ponere procurabo vel meo sermone dictabo, volens quiddam debiti mei obsequii in laude qua non indiget offerendo ipsi benefactori meo retribuere pro omnibus, quae indigno michi gratis potius tribuit, quam meritis ullis retribuit. Denique in descripsicut eas vel scripto vel auditu accepi, illas describam: sic enim salvo altiore propheticae inspirationis munere divino allate mysterio, et psalmos sanctus Hieronimus dicit in ordine digestos, non sicut fuerunt editi, sed sicut ab Esdra diversis temporibus fuerunt inventi. Veruntamen, prout notitiam temporum inere videro, ea digerere procurabo. In his autem quae descriptis virtutum miraculis
Abbreviated transcription (Latin):
unũ colligeret. Quod etiã fecessem: nisi
me spes uana deluderet quibusdã dicen¬
tibus. quia in illo ꝙ illo loco magnum li¬
patroni nr̃i reperire ualerẽ. Ad qͦmit¬
tens. que mͥ ꝓmissa fuerunt penitꝰ falsa
inueni. Nunc autẽ opitulante dño qͥ in se
confidenti & oꝑa sua. qui mirabilis & glo¬
riosus ẽ in scĩs suis uolenti loqͥ ꝓmittit.
aperi in quiens os tuũ. ꝙ ego ad implebo
illud: meritis ipsius scĩ francoꝵ apłi ꝙ.
patroninr̃i. ur̃isq a dixtus orationib.
aggrediar que diu distuli. a ꝓgenitorib
& ortu eiꝰ incipiens. & sic tã ea que ĩ hysto¬
riis a maioribꝰ editis de illo inueni. quã
&. illa que indiu̾sis scedulis disꝑsa reperi.
uerũ et illa in serie digerens. qͣ uulgata
relatione ꝑcepi.qͥa ut longe ante nos
dictũ ẽ. & etiã in seĩs scripturis. s ꝙ in
euuangelica ueritate cõperit᷑. uerax est
lex hystoriȩ simpliciter ea que fama
uulgante colligit᷑. ad instruetionẽ poste¬

Expanded text:
unum colligeret. Quod et jam diu fecissem, nisi me spes vana deluderet, quibusdam dicentibus, quia in illo, et in illo loco magnum lipatroni nostri reperire valerem. Ad quae mittens, quae mihi promissa fuerunt, penitus falsa inveni. Nunc autem, opitulante Domino, qui in se confidenti, et opera sua, qui mirabilis est et gloriosus in sanctis suis , volenti loqui promittit: Aperi, inquiens, os tuum, et ego adimplebo illud ; meritis ipsius Francorum apostoli et patroni, vestrisque adjutus orationibus, aggrediar quae diu distuli, a primogenitoribus et ortu ejus incipiens, et sic tam ea, quae in historiis a majoribus editis, de illo inveni, quam et illa que in diversis scedulis dispersa repperi, verum et illa in serie digerens quae vulgata relatione percepi, quia, ut longe ante nos dictum est et etiam in sanctis Scripturis, sed et in euvangelica veritate comperitur, vera est lex hystoriae simpliciter ea que fama vulgante colligitur ad instructionem poste
Abbreviated transcription (Latin):
Quod remediũ fuisse illũ legius
appellatũ. & statim post annos scola¬
res reclusionise mancipauit. Iii
ꝙ de signis celitus in eiꝰ
elec¬
tione ostensis. iiii. Q¬
ualit̾ sẽs remigi¬
us est ordinatus ep̃s: &. qualẽ mooc se
in episcopatu erchibuit.
Qualit̾ intrepidi passeres in manu il¬
lius. mensȩ reliquias colligebant.¬

Expanded text:
Quod Remedium fuisse illum legimus appellatum, et statim post annos scolares reclusioni se mancipavit. 3. migius, et de signis celitus in eius electione ostensis. 4. Qualiter sanctus Remigius est ordinatus episcopus, et qualem mox se in episcopatu exibuit. 5. Qualiter intrepidi passeres in manu illius mensae reliquias colligebant
Abbreviated transcription (Latin):
Q ualit̾ puellã ab in fantia maligni sp̃s
obsidione captiuã cũ litteris beati be¬
nedicti ꝙ legatis a larici gothoꝵ re¬
gis sibi delatam: prius ademone lib̾auit.
ꝙ post ea mortuã suscitauit.¬

Expanded text:
Qualiter puellam ab infantia maligni spiritus obsidione captivam, cum litteris beati Benedicti et legatis Alarici Gothorum regis sibi delatam, prius a demone liberavit et postea mortuam suscitavit
Abbreviated transcription (Latin):
non habet ubi caput suũ reclinet ñ in domo. sed in utero suscepit.
Alii quẽ libet nudũ. mutabili ueste atq corruptibili unde libet cõpo¬
sita operiunt: ista uerbũ dĩ qui in eadẽ uirgine carnẽ in unitate

Expanded text:
non habet ubi caput reclinet, non in domo, sed in utero suscepit. Alii nudum quemlibet veste mutabili atque corruptili undelibet composita operiunt, illa Verbum Dei in eadem virginea carne in unitate