comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Erborum Insulam quam putamus lo.¬
chophagiten cintiquitus dictam Ingenti
cidmodum classe rex obsiderat: Et ne ul
intolis auxilu spes peliquo esset: Pontem ꝙ
tontinentem cõiungebat desecuit: tutubusq
munuit Quo faicto relmquebatur alfonso
ibil nisi ut leui momento insulam popula¬
tus redieet uictor et uoti compos Dum inte¬
rim a bofcuo Tunicensium tege bec̃ in hanc
fere sententiam deferuntur. Nex regi salutẽ
Scimus o ailfonse te incuore canmo esse quã
uł gerborum populcicione contentus decedas
Idcirto detecuimus ad te confestim ciccedere
et facie ꝙ ciuint ad friciem intueri Credimꝰ
te interea mimme recessurum: Quoma fug¬
eic longe a magnammo rege alicnu est.
Aale. Alfonsus his beĩs acreptis oblata
octasione ut incuoris glorie: Decceuit conde¬
inpta insula barbarum expectore. At ille tc̃¬
peri aduenit et quidem cũ milium ferme
cumaborum cpercitu: Castraiq ad itictum tele
conͣ pontem et Turrm quam nostri milites

Expanded text:
erborum insulam, quam putamus Lotophagitem antiquitus dictam, ingenti admodum classe rex obsederat, et ne ulla incolis auxilii spes aliqua esset, pontem, qui continentem coniungebat, desecuit turribusque munivit. Quo facto relinquebatur Alfonso nihil, nisi ut levi momento insulam populatus rediret victor et voti compos. Cum interim a Boferio Tunicensium rege litterae in hanc fere sententiam deferuntur: "Rex regi salutem. Scimus, o Alfonse, te maiore animo esse, quam ut Gerborum populatione contentus decedas. Iccirco decrevimus ad te confestim accedere et facie, quod aiunt, ad faciem intueri. Credimus te interea minime recessurum, quoniam fugere longe a magnanimo rege alienum est, vale." Alfonsus his litteris acceptis, oblata occasione maioris gloriae, decrevit, contempta insula, barbarum expectare. At ille tempori advenit et quidem cum centum milium ferme armatorum exercitu, castraque ad iactum teli contra pontem et turrim, quantum nostri milites
Abbreviated transcription (Latin):
G DILICENTERU.
Um ex uictoria illa inlita Tuncensiũ
Aut magis penorꝑ regis In siciliam
se recepisset: non milites quidem simł
otio turpesitre: sed scatim re feumentaria et
aquaria repcrata: tecuecit in urbem quã pem¬
deffricam uoccint: ubi perspec̾to cet urbis et
portus situ: ab ductis demum ciliquot hosti¬
um nauibus. que in portu ceant: Biciliam
peino Inde euariam petũt. Quã Insulam inco¬
le Hystham appellant: Ceterum in hac cif¬
fuctinci expeditione illud ⁊clatu dignunm
hi uisum est: ꝙ oppidam Rege̾ qmͣ primũ
cognito: inauditam geaitulacionem inteo or¬
bem ediderunt: tubis tibũsq ac uocibus aff¬
ec tum anirrã significantes: putarunt nostei

Expanded text:
DILIGENTER Cum ex victoria illa inclita Tunicensium aut mavis Poenorum regis in Siciliam se recepisset, non quidem milites sinit ocio torpescere, sed statim re frumentaria et aquaria reparata traiecit in urbem quam Poeni Africam vocant, ubi perspecto et urbis et portus situ, abductis demum aliquot hostium navibus, quae in portu erant, Siciliam primo, inde Evariam petiit, quam insulam incolae Hisclam appellant. Ceterum in hac Africana expeditione illud relatu dignum mihi visum est, quod opidani rege quam primum cognito, inauditam gratulationem intra urbem ediderunt tubis, tibiisque ac vocibus affectum animi significantes, putarunt nostri
Abbreviated transcription (Latin):
Lagere non solum non ciecit e curia
gencrosioribus necem ei iam dudum
moliti: non proptereci solus cũ solo cõ¬
gredi ueritus est: Quỹmo uelud detestandi
facinoris ignarus sepe illum placidissima
conuersacione a proposito deflectere tempta
a negocys uellet: non se quidem abd¬
uiuici neq ludos aliquos exercuit. sed uen¬
cicione plurimũ usus est: Qua ut ligurgus
tecididit: non solum adolestentes. sed gran¬
diores eticim natu milicie labores tollera¬
re pulcereime condiscunt: Nec tã qd mira¬
tu maxime dignũ est Naut uenaciones Qut
amores oxut demiq uoluptas ciliqua Alfon

Expanded text:
agere, non solum non eiecit e curia,generosioribus necem sibi iam dum moliri, non propterea solus cum solo congredi veritus est, quinimmo velut detestandi facinoris ignarus, saepe illum placidissima conversatione a proposito deflectere tentavia negociis vellet, non se quidem abdvivia, neque ludos aliquos exercuit, sed venatione plurimum usus est, qua, ut Licurgus tradidit, non solum adolescentes sed grandiores etiam natu militiae labores tollerare pulcherrime condiscunt. Nec tamen, qutu maxime dignum est, aut venationes, aut amores, aut denique voluptates aliqua Alfon
Abbreviated transcription (Latin):
¶ LIBSERALITER
Cimus item silfonsum Regem non mo¬
do uectigalium partem marimam si¬
uibus sius clargitum. sed urbes ctiai̾ p̃reda¬
rissimas. Comitatus duccitusq splendidissiõs

Expanded text:
LIBERALITER cimus item Alfonsum regem non modo vectigalium partem maximam civibus suis elargitum, sed urbes etiam praeclarissimas, comitatus ducatusque splendidissimos
Abbreviated transcription (Latin):
deo prorsus ademptum crebitrium: spesq et
cogitaciones mortalium uarias esst: Dum cĩ
Ludouicus p̃missus accelerat. Rexq ipse pro¬
ficiscĩ parrabat: philippus morte᷑ obũt Alfo¬
nso herede instituto. Quo naccio incredibili
quidem dolore rexalioquin erecellenti ammoꝰ
consterncitus est: Quid uidelu gratitudmis
liberalitatis ac uirtutis materiam sibi p̃reptum
in philippi benefactoris interitu sentuet
Am audisset Rex me cõuigem esse
duc turum. pͥmo improbauit. Sebitea¬
tus de cetero literis simul et uxori me operã
dare non posse Det proinde uera solidaq lite¬
rcirum uoluptate cariturt. Bed cũ mox cudiss
me Lciuiam aureliam uirginem probam no¬
bilem aic formosam duxisse approbauit. lit¬
teraꝵ cõmoda et honesti cõuigii suciuitatem
i equo ponons:

Expanded text:
deo prorsus ademptum arbitrium, spesque et deo prorsus ademptum arbitrium, spesque et cogitationes mortalium vanas esse, dum enim Ludovicus praemissus accelerat rexque ipse proficisci parabat, Philippus mortem obiit Alfonso haerede instituto. Quo nuntio incredibili quidem dolore rex alioquin excellenti animo consternatus est, quod videlicet gratitudinis, liberalitatis, ac virtutis materiam sibi praereptam in Philippi benefactoris interitu sentiret. um audisset rex me coniugem esse ducturum, primo improbavit arbitratus de cetero litteris simul et uxori me operam dare non posse, ac proinde vera solidaque litterarum voluptate cariturum. Sed cum mox audisset me Lauram Arceliam virginem probam, nobilem ac famosam duxisse, approbavit litterarum comoda et honesti coniugii suavitatem in aequo ponens
Abbreviated transcription (Latin):
uitam ipsam philippo deberi Bibi itaq phi¬
lippus haberet et suutates et bona sua De
quidem opiione celerius ex tibuũ sni ed olanã¬
cum exercitu ultto ad uolutntum: Iussisse tan¬
dem ut puctius qmͣ celcrrime rediret: philippũ¬
q ad bonam spem sui ciduentus exhortaretur
Incerim forti ac constanti amimo illum esse opor¬
tere. oic cogitare pocius quomõ Uenctoꝵ bona
discribuct: ¶mͣ quom̃o sua ipsius aluis largiał
Bed quom̃a sciret philippum natura suspicios.¬
um esse mandatis adiecisse uti ꝑ onĩa tandẽ
philippo consentiret: Proꝗ illius uoluntate
omiai et diceret et facerẽt: De quidem mor p̃¬
sentem. quitquit egissent in mobus non smne
philippi loude et leticia recorre turum. Et
hec quidem a duobus pointe ẜudentissimis
principibus parrabantur Ucrum ego comꝑtum
citq exploratum habeo. cũ reliquis fere õibꝰ
tum uel maxime principibꝰ reꝗ futuraꝵ a¬

Expanded text:
vitam ipsam Philippo deberi, sibi itaque Phivitam ipsam Philippo deberi, sibi itaque Philippus haberet et civitates et bona sua; se quidem opinione celerius ex Tiburi Mediolancum exercitu ultro advolaturum. Iussisse tandem ut Puccius quam celerrime rediret Philippumque ad bonam spem sui adventus exhortaretur. Interim forti et constanti animo illum esse oportere ac cogitare potius, quomodo Venetorum bona distribuat, quam quomodo sua ipsius aliis largiatur. Sed quoniam sciret Philippum natura suspiciosum esse, mandatis adiecisse uti per omnia tandem Philippo consentiret, proque illius voluntate omnia et diceret et faceret. Si quidem mox praesentem quicquid egissent in melius non sine Philippi laude et laetitia recorrecturum Et haec quidem a duobus prudentissimis principibus parabantur. Verum ego compertum atque exploratum habeo, cum reliquis fere omnibus cum vel maxime principibus morarum suturarum a
Abbreviated transcription (Latin):
per qmͣ oportune custodiri possent. tũ magistea¬
tus tũ iudicia. tu᷑ excirũ. tum inbroitus ommies
penes ipm̃ regi resignatuum⁊: sibi dũtaxat
arcem iouis et papie in aduentum regis reser¬
uaturum. et has quoq pñti slfonso traditu¬
rum mhil omino sibi aduemente rege
nisi papie ⁊c dditus retenturum: Hec cum
puctio maiora esse qmͣ ut in pñs ꝑ se transigi
posst uiderentur. Ex philippi quoq sentencia
ad regem magnis itmeribus contendisse. te¬
giq onnã ut gesta crant cnarrasse. Regẽ
prino rci nouitate ad miratum indoluisse phi¬
lippi uices. quem honoris gracia patrem app¬
ellaro consucuisset. ¶ñ quidem ulum ueneto¬
rum armis oppressum Ita de regno suo inscitu¬
isse arbitraretur Demde ip̃i ludouico respon¬
disse Et si philippi regnum atq fortune᷑ am¬
plissime et locupletissime sunt: non se ambi¬
tionis sed graititudims crusa id auxilium pre¬
mre paratum esse: Scirs se omma sua E

Expanded text:
per quam oportune custodiri possent; tum magistraper quam oportune custodiri possent; tum magistratus, tum iudicia, tum aerarium, tum introitus omnis penes ipsum regi resignaturum, sibi dumtaxat arcem Iovis et Papiae in adventum regis reservaturum, et has quoque praesenti Alfonso traditurum, nihil omnino sibi adveniente rege nisi Papiae reditus retenturum. Haec cum Puccio maiora esse, quam ut in praesens per se transigi possent, viderentur, ex Philippi quoque sententia ad regem magnis itineribus contendisse, regique omnia, ut gesta erant, denarrasse. Regem primo rei novitatem admiratum indoluisse Philippi vices, quem honoris gratia patrem appellare consuesset, quandoquidem Venetorum armis oppressum ita de regno suo instituisse arbitraretur. Deinde ipsi Ludovico respondisse, et si Philippi regnum atque fortunae amplissimae et locupletissimae sunt, non se quidem ambitionis sed gratitudinis causa illi auxilium praestare paratum esse. Scire se, omnia sua et
Abbreviated transcription (Latin):
Um esset Rex cum exercitu tiburi reddi¬
te sunt ei littere ab inclito illo mediola¬
nensium duce̾ philippomaria in hanic
fore fendenciã. Philippus alfonso dalutema
Adeo et quidem cupiditate incocdibili ad me
unũ aliq e tius interioribus aulicis mittus:
fide ac probitate qmͣ maxime spectatũ: Cui
cum ea fiducia de rebus arduis me loqui liceat
dic si tecum coram locuturus essem Uale. Ex
om̃ibus regem. Ludouicum podium delegisse
Dtimus hic cũ et lris manu regis desteiptis
et signis sereecioribus ad philippũ accessisset
primũ irciurando a philippo ad actum esse
Ne quid corp que auditurus esset proferret: Dem¬
de ut regi quã citissime renũctiaret: sibi ꝓpositũ
esse iatiq firum et inmutabile. Regem ipsum cx¬
aisse heredem facere. Ipsiq puctio in pñtia tradcꝰ
parcitum esse regis nomĩne Cuutates oppida
citq arces ommes que quidem regioꝵ militum
presidio Qui in gallia cisalpina ꝑ id tempus
sub Raymundo buillio regis duce militabant

Expanded text:
um esset rex cum exercitu Tiburi, redditae sunt ei litterae ab inclito illo Mediolanensium duce Philippo Maria in hanc fere sententiam: "Philippus Alfonso salutem. Ardeo et quidem cupiditate incredibili, ut ad me unum aliquem e tuis interioribus aulicis mittas fide ac probitate quam maxime spectatum, cui cum ea fiducia de rebus arduis loqui liceat, ac si tecum coram locuturus essem. Vale." Ex omnibus regem Ludovicum Podium delegisse scimus, hunc et cum litteris manu regis descriptis et signis secretioribus ad Philippum accessisset, primum iureiurando a Philippo adactum esse, ne quid eorum, quae auditurus esset, proferret. Deinde ut regi quam ocissime renuntiaret sibi propositum esse utique fixum et immutabile regem ipsum exasse haeredem facere, ipsique Puccio in praesentia tradere paratum esse regis nomine civitates, opida atque arces omnis, quae quidem regiorum militum praesidio, qui in Gallia Cisalpina per id tempus sub Raimundo Buillo regis duce militabant,
Abbreviated transcription (Latin):
est: Uictoriam olim de seculari regno dnin¬
cantes consecuti sumus: Quod speramus fore
rimam subierimus: Perpudeat iam cristianos
et cristianoꝵ. principes tot populoꝵ a mach¬
umetimnis debellatoꝵ. dec regum procerũq
perditissimam heresim perductor. Et iam¬
ciustris asie diffrcictis. insi hostium conati¬
bus statim obsciterim̃us De nobis. Deq cus¬
tiana religione protinus cictum esse: His
fcustum. felix atq fortunatum sit confestim
suscipere:8:

Expanded text:
est. Victoriam olim de saeculari regno dimiest. Victoriam olim de saeculari regno dimicantes consecuti sumus, quid speramus fore ulcherrimam subierimus? Perpendat iam christianos et christianorum principes tot populorum a Macumettanis debellatorum, tot regum procerumqueperditissimam haeresim redactorum, vlaustris Asiae defractis, nisi hostium conatibus statim obstiterimus, de nobis deque christiana religione protinus actum esse. His faustum felix et fortunatum sit, confestim suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
me obligatum et obnoxiũ sencio ut mihi insi¬
in mortaliũ ingeatissimus esse et haberi ue¬
lim: haud amplii fu ossitandum deut torp¬
estendum sit. neq expectandum Qn quid alii
moliantur Qut porent: Bed rumpenda po¬
cius mora cdassiq habene ĩmmttende: Ilã
ꝑ in mortalem Deum Quid est ꝙ uerear qͦ
minus bellum honestissimũ at pussimum
amplector: Qan ne corpusculum hoc: einne¬
regma En ne regna: et reliqua bonai An
ne deniq animam ipsam omittam Uerũ
hec omĩa ut adeo mihi concessa: Ita ipsi deo
tandem restituenda sunt: ut plane profitae
quitqud huic bello destinandum sit meũ non
ent: Dt cius ciuo idest uire et merito ⁊cddi
debere. Bellum itnq nobis ꝓponitur In quo
nibil qdꝰ nosirum sit perdere possumus scd
hi quo etiam perdendo uintimus. ꝓpetuamq
felicitatem adipiscimur: sat mundo inscdiũ¬
uimus: scit uoluptatibus concessimus. Re¬
liquum etatis deo dandum et conseceandũ

Expanded text:
me obligatum et obnoxium sentio, ut mihi nime obligatum et obnoxium sentio, ut mihi nisi mortalium ingratissimus esse et haberi velim, haud amplius oscistandum aut torpescendum sit neque expectandum, an quid alii moliantur aut parent, sed rumpenda potius mora classique habenae immittendae. Nam per immortalem Iesum, quid est quod verear, quo minus bellum hoc honestissimum ac amplissimum amplectar, an ne corpusculum hoc, an ne regna et reliqua bona, an ne denique animam ipsam amittam? Verum haec omnia a Deo mihi concessa, ipsi Deo tandem restituenda sunt, ut plane profitear, quicquid huic bello destinandum sit, meum non esse, at ei, cuius id est, iure ac merito reddi debere. Bellum itaque nobis proponitur, in quo nihil quod nostrum sit perdere possumus, sed in quo etiam perdendo vincamus perpetuamque felicitatem adipiscamur. Sat mundo inservivimus, sat voluptatibus concessimus, reliquam aetatis Deo dandum ac consecrandum
Abbreviated transcription (Latin):
uisum fuerit bellum in xp̃i nomĩe dnĩ et ccis¬
tanoꝵ hostes ulterius non differcͦ: non ꝙ ad
tantam belli molem ꝑ me ipse satis omino
esso confidam: sed quod in xp̃o  res maxi
res nobis. et opes et indusceiam et deniq
uictoriam suggeret: Nam si nuͣqua in se
sperantes dercliquit: Cur nos quĩ non in no¬
sirci ponam. que nulla est: sed in eius brachio
aitq benignitate confidimus: descituat: p̃ser¬
tam̃ eius ipsuis rurias ulciscentes. Bellũ
quidem in bello si uicerimus orbis terrori
prennium est: Si uicti fuerituꝰ celum: ultũq
gͥ res cedat magna nobis et in mortalis glo¬
ria paraibitur. Uerum ego beneficia om̃ĩpotẽ¬
tis dei mecum non nuꝙͣͣ repetens tria illa
tel precipue cõmendare uel prefercͦ soleo.
Prmm̃iũ ꝙ me non beluam sed homĩg. hoc
est aminal ratione preditum fecerit: Alterũ
ꝙ cristianum. Tertiũ p tot iantor q regnor
regem et dominũ. sileo p̃ter hec plura. Sed
his teibus tantũ Deo optiino et benignssimo

Expanded text:
isum fuerit, bellum in Christi Deum ac christianorum hostes ulterius non differre, non quod ad tantam belli molem per me ipse satis omni modo esse confidam, sed quod in Christo, cuius res nobis et opes et industriam et denique victoriam suggeret. Nam si nunquam in seipsum sperantes dereliquit, cur nos, qui non in nostra potentia, quae nulla est, sed in eius brachio et benignitate confidimus, destituat? Praesertim eius ipsius iniurias ulciscentes bellum qquidem in bello si vicerimus, orbis terrarum praemium erit; si victi fuerimus, caelum, utcumque igitur res cedat, magna nobis aut immortalis gloria paratur. Verum ego beneficia omnipotentis Dei mecum nonnunquam reputans tria illa vel praecipue commendare vel praeferre soleo. Primum quod me non belvam sed hominem, hoc est animal ratione praeditum, fecerit; alterum quod christianum; tertium quod tot tantorumque regnorum regem ac dominum. Sileo praeter haec plura. Sed his tribus tantum Deo optimo ac benignissimo
Abbreviated transcription (Latin):
fecerimus: eamq miro consensu inpessendã¬
om̃es tensuerimus: Cur illa hactenus ci me
dilata cic pene derelicta uidecitur: Quod equi¬
dem nolim cabiteenũ. ouut negligencia mea
duit pusillanimitate fortass acadisse. Nã et
bellum hoc nobis necossarium semꝑ uisum ̃¬
fiit: et ut cumq tandem sustipiendum. Uerũ
dum alios europe principes ⁊ espitio od qͦ s
hiuꝯmõi belli curci uel cuitori ͭ ͤ uł potentia:
bel rert pericia magis ꝑtinere uidebatur :

Expanded text:
fecerimus, eamque miro consensu omnes capessendam censuerimus, cur illa hactenus a me dilata ac pene derelicta videatur, quod equidem nolim arbitremini aut negligentia mea, aut pusillanimitate fortassis accidisse. Nam et bellum hoc nobis necessarium semper visum est, et utrumque tandem omnino suscipiendum. Verum dum alios Europae principes respicio, ad quos huiuscemodi belli cura, vel auctoritate, vel potentia aut rerum peritia
Abbreviated transcription (Latin):
Ohannes fortis cognomine miles ue¬
teranus. egerrime ferens sꝑ oppidũ
sue fidei cõmissum. sibi rer cuiffecret
ut alteri daxet: cib co discedens Italicim Eal¬
liam Germanam hyspaniam ꝑageauit: om¬
nibus muici regibus principibus ac populis
Alfonsi ingratitudinem. et confictn unimi
uicici disseminans atq diuulgans Bed tum
nemo om̃i cius maleditentiam suãius alfo¬
nsi hostis gratanter ciudiret: neq pancm
modo et nascurcium offerret ad uictum. Inopia
tocittus cid Alfonsum reteo repetens: floren¬
cic restitit. regis animum quem probris in¬
mulcitum sibiq infensum crediderat explo¬
ians Id regi. dobi primũ innotuit᷑ Iobanm¬
I

Expanded text:
oannes Fortis cognomine, miles veteranus aegerrime ferens, quod oppidum suae fidei commissum sibi rex auferre ut alteri daret, ab eo discedens Italiam, Galliam, Germaniam, Hispaniam peragravit, omnibus in via regibus, principibus ac populis Alfonsi ingratitudinem et conficta animi vitia disseminans atque divulgans. Sed cum nemo omnium, eius maledicentiam quamvis Alfonsi hostis gratanter audiret, neque panem modo et nasturtium offerret ad victum inopia coactus ad Alfonsum retro repetens Florentiae restitit, regis animum quem probris immutatum sibique insensum crediderat explorans. Id regi ubi primum notuit, Ioanni
Abbreviated transcription (Latin):
ge solitum diccre cucepimus. Alfonsum si fier
non fuisset philozophum et quidem cximiuĩ
futur fuisse. Ed sapienciam eisi uiite na¬
tum essc̾ sibi uideri. Neq emi᷑ inter credua
ut sunt plerũq ⁊egum negocia. unꝗͣ sapien¬
tie studium intermitte̾. quottidieq poetas
bilozophos/. theologos. cut legentes &ul
disputantes. diut orantes cudire: Daq adeo
in diuinis maxime distipimis doc̾tum et cla¬
rum cuasisse̾. ut in rege ciliquit etia᷑ pretͥ
regem messe uiderctur. qdͦ demirari posses:
tũ ad felicitatem et ueri cognitio tibi excerpe
Ego preterea ita explanantem difficilima
pleraq regem scio. ut que uiderentur duut
aberentu obscura luce ut ciuuit᷑ incridiant
clariora redderet: Ad coq hispanos conter¬
rancos suos amasse et respexisse. ut epłas
uerterit: quo diuim illius libri cognitio etiã
lẽairum eudes non lateret: Sed et quod dictũ
est et sepius dicendum est. Sapiertes ui¬

Expanded text:
ge solitum dicere accepimus: Alfonsum si rex ge solitum dicere accepimus: Alfonsum si rex non fuisset, philosophum et quidem eximium futurum fuisse ad sapientiam enim unice natum esse videri. Neque enim inter ardua, ut sunt plerumque regum negotia, unquam sapientiae studium intermittere, quotidieque poetas, philosophos et theologos aut legentes, aut disputantes, aut orantes audire, atque adeo in divinis maxime disciplinis doctum et clarum evasisse, ut in rege aliquid etiam praeter regem inesse videretur, quod demirari posses, cum ad felicitatem et veri cognitionem tibi excerpere. Ego praeterea ita explanantem difficillima pleraque regem scio, ut quae viderentur aut haberentur obscura luce, ut aiunt, meridiana clariora redderet. Adeoque Hispanos conterraneos suos amasse et respexisse, ut epistolas verterit, quo divini illius libri cognitio etiam litterarum rudes non lateret. Sed et quod dictum et saepius dicendum est, sapientes vi
Abbreviated transcription (Latin):
Eferenti mihi quottadie Del fonsi
dicta nut facta memnoratu digna:
tam multa at preclara sest̾ cribent
itq ostendunt Iot cum eoꝵ copici
pene obrucie: tum maignitudine plane ob¬
stupescam: Nlam ꝑ in mortalem deum qua¬
le illud est ¶dͦ nupet ab eo dicͨtu᷑ ciuduumꝰ
Nlam cum quidam ab eo sciscitaretur quo¬
modo in tot diuicys pauper effici posset: ef¬
fici posse respondit di scipiencia uendicart᷑
Quo ex dicto utiq planũ fecit pluris se re¬
rum cogintiõs quom regna cuit diuicias esti¬
mare. Acraindrum matedonem in hoc ut
in plerisq quodamo mñttitus Qui laudem ex
scpientia potiꝯ quã ex armis quercre con¬
cupiuerit His ciccedit  sapientiam filicm
dei appellare solitus fuit: Lamq solam
rerũ fere om̃i esse in mortalem. atq ex õi¬
gencre amimanciũ soli homini essȩ concessam
Qua potissimum ex re uti ego arbitror. Iohã¬
nem hyxarctanum tũ onn uirtute prestan¬
tissimum: lum cuerrni iudicy uirum. Sere¬

Expanded text:
epetenti mihi quotidie Alfonsi dicta aut facta memoratu digna, tam multa et praeclara sese exhibent atque ostendunt, ut cum eorum copia pene obruar, cum magnitudine plane obstupescam. Nam per immortalem Deam, quale illud est, quod nuper ab eo dictum audivimus? Nam cum quidam ab eo sciscitaretur, quomodo in tot divitiis pauper effici posset. Effici posse respondit, si sapientia venditaretur. Quo ex dicto utique planum fecit pluris se rerum cognitionem quam regna aut divitias aestimare. Alexandrum Macedonem in hoc ut in plerisque quodam modo imitatus, qui laudem ex sapientia potius quam ex armis quaerere concupiverit. His accedit quod sapientiam filiam Dei appellare solitus fuit, eamque solam rerum fere omnium esse immortalem, atque ex omgenere animantium soli homini esse concessam. Qua potissimam ex re uti ego arbitror Ioannem Hixaritanum, cum omni virtute praestantissimum tum acerrimi iudicii virum, de re
Abbreviated transcription (Latin):
litibus uero sut missionem aut pcica¬
ẽm potentibus: licet in cõmode teibuit
Tamen nec tiupicim uncꝙͣ cõmeaitum
regosse oisus est Itnq fuctum ut cid ⁊equi¬
ein aut olium sibi haud denegnri am̃aduer¬
telent. Illud postea cõcessum rc̃mucient Quit
ultro denuo redirent ad Regem Quos teucr¬
sos rep comiter ac benigne suscipiebat mone¬
batq ut sibi bellum quidem grcitia pccis susti¬
peretur. Sic illis negotium gratia otii rennu¬
endum non esse.

Expanded text:
litibus vero aut missionem aut vacationem petentibus, licet incommode, tribuit tamen nec cuipiam unquam commeatum negasse visus est, itaque factum ut cum requiem aut ocium sibi, haud denegari animadverterent, illud postea concessum renuerent, aut ultro denuo redirent ad regem. Quos reversos rex comiter ac benigne suscipiebat monebatque ut sicut sibi bellum quidem gratia pacis susciperetur, sic illis negotium gratia ocii renuendum non esse.
Abbreviated transcription (Latin):
ficio. non insi ingenti ingratitudine satisfierĩ.
Ob eamq rem plures esse qui darent. sed q̃
dore screent perpaucos esse. Nec ideo pigriꝰ
dandum cuit benefaciendum esse:
ria cibesset. Rerq ipse legendi ꝑcupidus
uepice seram excideret Interuent Inacheus
biculus exime ille sanctintis sacerdos. dixit
Tũ nẽid Rex magne mambus ꝓprũs. tunc. Cui
RRer subridens. Queso in quit uir sancte. numꝙͣ
deus et natua᷑. nequiaꝙpi regibus monꝰ dederit

Expanded text:
ficio non nisi ingratitudine satisfieri, ficio non nisi ingratitudine satisfieri, propterea plures quidem esse qui darent, sed qui dare scirent, esse per paucos. Nec ideo pigrius dandum aut bcnefaciendum esse. ria abesset, rexque ipse legendi percupidus, forcipe seram excuteret, intervenit Matheus Siculus eximiae ille sanctitatis sacerdos dixitque: Tu ne id Rex magne manibus propriis, tu ne?" Cui rex subridens, "Quaeso – inquit – vir sancte, nunquid Deus et natura nequicquam regibus manus dederit
Abbreviated transcription (Latin):
O gerius pallecicie Comes amplissimo atre
ornatissimo genere natus impiger une
et manu promptus Regem adiens Iudiccit
m cuõ sibi esst Iohannes c̾ristelle regem ipsiꝯ
hostem. om̃i contempto periculo confedere. fore¬
q io sibi. si modo annuct factu porfacile.
QuRex se non modo pro Castelle atq ispdie
dominatu: sed ne pro tocius quidem orbis im¬
perio adipiscendo tam ceudele ac detestubile
facmus ꝑmissurum :¬
Roceres aic purpuratos suos a rego repre¬
hendi sepe uidimꝰ. sp amicos pculo in fe¬
uõris sortis suos seruitores cippellarent. maxĩ
cum huigmodi homĩes aͥ phulippo reges. nõ scr¬
appellatos lectitasset:
magnoꝑe postulantem. ut se ad lobannẽ
castelle regemi proficisti cupientem. illi cõmenda
simas foruncis. et Iohannis usq ad tatimam
geaciam eucistrit Sed benefactoris et beneficii
inmemor. Idcieco cum ingecititudinis aliqñ odl¬
ferus cargueretur. Alfonsum ita dixisse accepim¬
us. comptum se quidem habere Ingent bene¬

Expanded text:
ogerius Paleatiae comes amplissimo atque ornatissimo genere natus, impiger vir et manu promptus, regem adiens, indicat in animo sibi esse Ioannem Castellae regem ipsius hostem contempto omni periculo confodere foreque id sibi, si modo annuat, factu perfacile. Cui rex se non solum pro Castellae atque Hispaniae dominatu, sed ne pro totius quidem orbis imperio adipiscendo, tam crudele ac detestabile facinus permissurumroceres et purpuratos suos ab rege reprehendi saepius vidimus, quod amicos paulo inferioris fortis suos servitores appellarent, maxime cum huiuscemodi homines a Philipo rege non serappellatos lectitasset. magnopere postulantem ut se ad Ioannem Castellae regem proficisci cupientem illi commendatisimas fortunas et Ioannis usque in intimam gratiam evaserit. Sed benefactoris et beneficii immemor. Iccirco cum ingratitudinis aliquando Alverus argueretur, Alfonsum ita dixisse accepimus, compertum se quidem haberi ingenti bene
Abbreviated transcription (Latin):
Quiti cuidam prodigo quippe cui nulla pe¬
Icunia esset satis. et a Rege quottidie. postu¬
lanti dixisse tandem fertus Demice si tib plura
dare in dies prexero: ciciꝯ me ꝑauper̃e quamte
diuitem effecero Hoc eñ perm̃de esse. ut si
pistinã perforatum implere quispiam conten¬
Eedinandus pater et ipse m̃ditus Rex mo¬
riens Alfonsum filium his pene uerbis
dum deo placuit obtinui. ad te etatis p̃rogatiua
deferiͦ. et scio et uolo Oprarem ut cas modoter¬

Expanded text:
quiti quidam prodigo, quippe cui nulla pecunia esset satis et ab rege quotidie multa postulanti, dixisse tandem fertur: "Amice, si tibi plura dare in dies perrexero, citius me pauperem quam te divitem effecero. Hoc enim proinde esse, ac si piscinam perforatam implere quispiam contenerdinandus et ipse inclitus rex moriens Alfonsum filium his pene verbis  quaecumque dum Deo placuit obtinui, ad te aetatis praerogativa deferri et scio et volo. Optarem eas modo ter
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq ut pluima uiuentes adhuc plecti in
oculis honĩ. Quos dei nomĩe fefellissent ut
intelligant mortales a tali monsteo maxie
ab itiuondum esse. Quodq deum ipsum ne dũ
post mortem: sed etiam in uita ipsa haberent
indubitatum oltorem:¬
fũ Cesciris cõmentarios iñ om̃i expedi¬
tione secum cictulit: nullũ omĩo inter.¬
mittens diem quin illos acairatissime lectĩ¬
taret: laudoretq et dicendi eleganticim. et
belli gerendi periciam: Inertissimũ se respectu
cesairis predicare nequaꝙͣ. ueritus: tumetsi cib
nonnullis tũ studũs humcnitatis. tum milicie
suentia non in uliitus pse reponerctur
houit. Quod bonart artium cogiit̃o marie
regibus ꝯuenire intelligeret: que uis ex libi.¬
orum tecictacione atq euolucione ꝑdisterctur

Expanded text:
Ideoque, ut plurimum viventes adhuc plecti in Ideoque, ut plurimum viventes adhuc plecti in oculis hominum, quos Dei nomine fefellissent, ut intelligant mortales a tali monstro maxime ab cavendum esse, quod Deum ipsum nedum post mortem, sed aeterni vita ipsa haberent indubitatum ultorem Caesaris commentarios in omni expeditione secum attulit, nullum omnino intermittens diem, quin illos accuratissime lectitaret laudaretque et dicendi elegantiam et belli gerendi peritiam; inertissime se respectu Caesaris praedicare nequaquam veritus, tametsi a nonnullis tum studiis humanitatis tum militiae scientia non in ultimis ipse reponeretur.tavit, quod bonarum artium cognitionem maxime regibus convenire intelligeret, quae videlicet ex librorum tractatione atqu
Abbreviated transcription (Latin):
Um esset rer aput Ouarĩa insulam bi quã
una cum uictoria ciffricana morbum intule¬
ratꝰ. et in ciudito gencre pestis laboraret extitus
Renũcaictur ei int᷑ ceteros Anthoniũ picetẽ or¬
dinis heremitar nobilitatum post mortẽ yppo
agnita dies et noctes ꝑꝑetuo ieuinare ferebatur
fecerat. Pluribus locis cella p̃clusus et custod
olfacere liceret messe uideretir. Cetorũ ange¬
los ei quottidie minisreate er corsibuloee splices
os oiabimtur. Uerum ib intusm tella saptu
cindole trassiores. erteursus quidem ei suesi¬
soue crrate. Sed i eis fistule cannat conludo¬
bantur. farina confecte. que ex contritis phasia¬
noꝵ et capponũ carmbus zucco̾ et aromatibus
mmixtis condiebantur: Qiuĩt et angulum ge¬
msse fistulatum plenũ nectare quod yꝓpoceai¬
ncũ  uocant. Hs epulis clamailum uesrebatur
ebissimo ginere mortis aibsumptus est: Dixisse
itas seuire. Ep dum homĩes decipiant. Intcrpo¬
nant deum ipsum tamꝙ̃p sceleris medicitorem

Expanded text:
um esset rex apud Enariam insulam, in quam una cum victoria Africana morbum intulerat, et inaudito genere pestis laboraret exercitus, renuntiatur ei inter ceteros Antonium Picentem ordinis heremitarum nobilitatum post mortem hipocXL dies et noctes perpetuo ieiunare ferebatur, ae, pluribus locis cella praeclusus et a custodiolfacere liceret inesse videretur. Ceterum angelos ei quotidie ministrare ac confabulari solitos opinabantur. Verum ipsi intus in cella erant candelae crassiores, extrorsus quidem et superfusorie ceratae, sed in quibus fistulae cannarum concludebantur farina confertae, quae ex contritis phasianorun ac caponum carnibus zucharo et aromatibus immixtis condiebantur. Aiunt et cingulum gestasse fistulatum plenum nectare quod hippocraticum vocant. His epulis clanculum vescebatur, rbissimo genere mortis absumptus, dixisse re sevire, qui dum homines decipiunt, interponunt Deum ipsum tamquam sceleris mediatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ansuetos et miscricordes amplrosti et
honesitiee consueuit: Econteario sup¬
erbos uelut diis et bomĩbus crosos
A guebatice aliquando ficr ꝙ cid aso¬
liacione tantope ipse ab horteret Iad¬
uentu tamen fziderici impcratoris Cũ
ipso imperatore et helconarai augusta salita¬
re propalam uisus est: Et is ut quidem
arguebatur cũ se txpurgantem auduumus
Non uoluptatis gracia se saltare ymo id
sibi nequaꝙ probari Ceterũ in honore̾ ĩmp¬
eraboris et oiuguste id in pfitia ast fieri.

Expanded text:
ansuetos et misericordes amplecti et honestare consuevit. E contrario superbos velut Diis et hominibus exosos Arguebatur aliquando rex, quod cum a saltatione tantopere ipse abhorreret, in adventum tamen Federici imperatoris cum ipso imperatore et Helionora augusta saltitare propalam visus esset, et is ita quidem arguebatur, cum se expurgantem audivimus, non voluptatis gratia se saltare, immo id sibi nequaquam probari, ceterum in honorem imperatoris et augustae id in praesentia a se fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
entem dignostere stultus potest:
Hilelphum poetam ad se satiros diutis¬
sime ciugilatas defcrentem: illasq et
tanentem at prope agentem: noninsi
milicie honore decoratum: premysq cuit¬
tum remisit:

Expanded text:
entem dignoscere stultus potest ? hilippum poetam ad se Satiras diutissime evigilatas deferentem, aliasque et canentem, ac prope agentem, non nisi militiae honore decoratum praemisque auctum remisit
Abbreviated transcription (Latin):
Ostea qmͣ a ꝑbilippo uienuenses de¬
stiuerut in filfonsum qui in porta ue:¬
neris adhuc esset: nullo presidio insi
admodũ pciucis regũs equitibus mumitus
quiq et annone iopia temptaretar. erpe¬
dicõ cos destinasse aiunt: Et cũ rex ac¬
cepisset. ex aucc̾ in oppidum confescim desten¬
disse: Parcitid una cũ paucis his socũs a
genuensud conatu urbem obsimatissime¬
defendere appulsa interim oneraria regis naui
cum cõmecitu. genuenses a proposito destitisse.

Expanded text:
osteaquam a Philippo Genuenses desciverunt in Alfonsum, qui in portu Veneris adhuc esset, nullo praesidio nisi admodum paucis regiis equitibus munitus, quique et annonae et inopia tentaretur, expeditionem eos destinasse aiunt quad cum rex accepisset, ex arce in oppidum confestim descendisse, paratum una cum paucis his sociis a Genuensium conatu urbem obstinatissimedefendere, appulsa interim oneraria regis navi cum comeatu, Genuenses a proposito destitisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lrãs admonuit. Pecuia quãus promissã
In re tamen dubia nõ dum numercindam: sed
seruandam pocius sibi uideri Cui Rex. maiori
sibi curam esse fidem struare qmͣ pecumam
respondit Quare ludouico utcũq res cederet
quod semel promisisset ersolueret. de bono
et spec̾tato uoiro ꝑ bella semꝑ et presumendũ
et spernendum esse

Expanded text:
per litteras admonuit, pecuniam quamvis promissam per litteras admonuit, pecuniam quamvis promissam in re tamen dubia nondum numerandam sed servandam potius sibi videri. Cui rex maiori sibi curae esse fidem servare quam pecuniam respondit. Quare Ludovico, utcumque res cederet, quod semel promisisset, exolveret de bono et spectato viro perbelle semper et praesumendum et sperandum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
utissime dominite hostie obuiam facta
Lequo desilũt. corpusq domĩmꝰ comitatꝰ
deductus est Tandem in domum mulicris
cuiusdam e graui partu perie iam mortue
Qua ex re ualde solicitus atq anxius: puccio¬
que tunt tum aderat ad mandat: ut illito di¬
ue femine᷑ cingulum afferat. quo allato Et su¬
ma cũ deuocione suꝑ iacentis corpus imposito
statim incolumis enixa est:
GLIBERALITER FIDEAITER
Ediolanensibus uero a Uenets part᷑¬
et a francisco sfortia bello oppressis
quxiliumq ab eil fonso magnope pos¬
tulantibus arbitratus est Rex illis demum
bene consilium regͥ. si ludouicid Gongagam
noc ipm̃ affecꝰtantem mercede conduceret.
Mediolanensium causa Qua propter puctis¬
podio mandauerat uti hoc nomĩe ip̃i Ludoui
quoniã interim̃ Ccrolus Ludouicĩ feater qui
ub mediolanensibus merebat. occupato lau¬
dante et ceema ad ffoiciũ teansisset Dec prom̃¬
de ne cum featre luduicꝰ consentiret ad dubi¬
taretur peciuã numerare suꝑsedit: regẽq

Expanded text:
tissimae dominicae hostiae obviam factus, equo desiliit, corpusque Domini comitatus, deductus est tandem in domum mulieris cuiusdam e gravi partu pene iam mortuae. Qua ex re valde sollicitus atque anxius Puccio, qui tum aderat, mandat ut illico divae Fermae cingulum afferat, quo allato et summa cum devotione superiacentis corpos imposito statim incolumis enixa est. XX. LIBERALITER, FIDENTER Mediolanensibus vero a Venetis pariteet a Francisco Sfortia bello oppressis, auxiliumque ab Alfonso magnopere postulantibus, arbitratus est ex illis demum beneconsultum iri, si Ludovicum Gonzagam hoc ipsum affectantem mercede conduceret Mediolanensium causa. Quapropter PucciPodio mandaverat uti hoc nomine ipsi Ludovicquoniam interim Carolus Ludovici frater, qui sub Mediolanensibus inherebat, occupato Laudente et Crema ad Sfortiam transisset, ac proinde ne cum fratre Ludovicus consentiret, addubitaretur, pecuniam numerare supersedit, regemque
Abbreviated transcription (Latin):
Lucrum. lunam ab alfonso cuis exat
populaus magnope postulantem Ut
se ad Iobanne Castelle regem proficisci
cuoientem illi Cõmendatuys lutiis notum
co̾missumos faceret. ł lon modo notũ et coꝰ¬
missum Uerud̃ adeo gratũ et acceptum rex
fecit. ut breui ad amplissimas fortuntis
et lolosims ust admlima gratiam cuaserit
bed benefactoris at benesug ĩmemor Iocieco
su ingeatudimis alicit᷑ Aluarus argueret ł
filfonsum itt dixisse acrepimus: Compertus
se quidem habere ingenti benesicio: nõ insi
nigenti ingratitudine satisficri. Proptecca
plures quidem esse qui darent: sed qui dore
suit benefaciendũ esst¬

Expanded text:
lverum Lunam ab Alfonso cuius erat popularis, magnopere postulantem ut se ad Ioannem Castellae regem proficisci cupientem illi commendatitiis litteris notum commissumque faceret, non modo notum et commissum, verum adeo gratum acceptumque rex fecit, ut brevi ad amplissimas fortunas et Ioannis usque in intimam gratiam evaserit. Sed benefactoris et beneficii immemor. Iccirco cum ingratitudinis aliquando Alverus argueretur, Alfonsum ita dixisse accepimus, compertum se quidem haberi ingenti beneficio non nisi ingratitudine satisfieri, propterea plures quidem esse qui darent, sed qui dare aut bcnefaciendum ess
Abbreviated transcription (Latin):
EMTUDIOSE BENIGIIE
Emini cum ciliquando messcne Ur¬
gilium legeremus pueros uel humi¬
ilne condutionis Quĩ modo discendi
canmo accederent usq ad interiorem locum.
ubi post cenam legebcitur. edicto regis om̃s
admissos fuisst. Exclusis co loco ca hora
amplissimis atq ornatissimis uiris dmĩbo
Demq qui legendi causa non cidessont ep¬
clusis: Emita uero oratione lectione potio
hyspainie regum morẽ regĩ cifferebatu
Ministeabat Rex sua manu preceptori
ipsi seu poma seu confectiones zuccareas
Condiscipulis uero purpurctor maximi
Dost cuit᷑ pociõ Questio proponebatur ut
plurmũ philozophie. eederant quidem¬
semper doctissimi atq daussimi uiri. extende¬
batur. nox sucuussimis atq honestisimis collut

Expanded text:
TUDIOSE, BENIGNE Memini, cum aliquando Messanae Vigilium legeremus, pueros vel humilimae conditionis, qui modo discendi animo accederent usque in interiorem locum, ubi post cenam legebatur, edicto regis omnes admissos fuisse, exclusis eo loco, ea hora amplissimis atque ornatissimis viris, omnibus denique, qui legendi causa non adessent, exclusis. Finita vero lectione, potio Hispaniae regum more regi afferebatur. Ministrabat rex sua manu praeceptori ipsi, seu poma, seu confectiones zuchareas. Condiscipulis vero purpuratorum maximi post autem potationem quaestio proponebatur, ut plurimum philosophiae. Aderant quidem doctissimi atque clarissimi viri; extendebatur nox suavissimis atque honestissimis collu
Abbreviated transcription (Latin):
cis orto parentibus Cum is diui Iohauis
ciurcum simulcichrum uencite regi ex¬
hibuisset: dit pro co quingentorum curcoꝵ
preciũ postulciret: Ita respondit Nam tu sa¬
ne meptus es: et maiori tuoꝵ longe dissimi¬
lis: Discipuli et seruoli ymaginem tanti esti¬
nicis Cum illi Iohãns ipsius maiisteum ac
din᷑ et regem uideor xxx. non amplius
uenũ denarũs dederint .
GPACIENTER

Expanded text:
is orto parentibus, cum is divi Ioannis aureum simulachrum venal regi exhibuisset, ac pro eo quingentorum aureorum precium postalaret, ita respondit: "Non tu sane ineptus es et maiorum tuorum longe dissimilis, discipuli et servuli imaginem tanti aestimans, cum illi Ioannis ipsius magistrum ac dominum et regem Iudeorum xxx non amplius venum denarii dederint." LVI. PATIENTER
Abbreviated transcription (Latin):
ne uobis inquit didetur. si in morte tum teleb
suort unusquisq Rex ertitisset: Quo demuͤ
illi ut pote exꝑti recognosterent principũ occupa¬
ciones et tuc̃cis. hocꝰ uno forsatim modo ficiꝰ
posse ut desmerent molesti et importum esse
Colas et ciuditoria in quibus maxime the¬
ologia legeretur magnifice adorncire cura¬
uit: nec solum adornare: sed interfuit ipsi lec¬
cioni: non pallio et ceepidulis in ambulans
in gr̃nasio ut Scipio ille sed cittentissim̃o cuõ
et toto ut auĩt pectore incũbens: Quodq et doc¬
ns mirandum est et ignauis rudibusꝙ erub¬
estendum:

Expanded text:
 vobis videtur, si in morte tam celebrsuorum unusquisque rex extitisset, quo demum illi utpote experti recognoscerent principum occupationes et curas. Hoc uno forsitan modo fieri posse, ut desinerent molesti et importuni essecolas et auditoria, in quibus maxime Theologia publice legeretur, magnifice adornari curavit, nec adornari solum, sed interfuit ipse lectioni, non palio et crepidulis inambulans in gimnasio, ut Scipio ille, sed attentissimo animo et toto, ut aiunt pectore incumbens, quodque et doctis mirandum, et ignavis rudibusque erubescendum
Abbreviated transcription (Latin):
Rceptis a rege sem̃bus impuberibus. omi
q seru bellis haud quatp̃ utili: Quos cai¬
eiim obsessi obpenurisi ãñone ciuunte expul¬
issent. Quidꝰ regi dixit. bi hos nõ admisisses
Ccuetaim ꝑcuicis post diebus sese dedissent. Et
ogo Rex respondit plurisfacio hoꝵ ditas.
quam centum ccuetas: Fãcinus profocto regi¬
um et memoriabile: Qc dys inmortalibus in
ne quiuisset: Postea dissoluta ac desuti diu iti
obsidione. sine ui. sine armmis deors tantũ
bonignitate et gecititudine indiciõ redegit:
Um regie glorie pleriq studio flageantes
ꝑmoleste ferrent. Cp Rer yenetis et flo¬
dedissẽt. ueluti i eo bello magnificum aliq
ent habiti pcite comꝑcita. Rex id qd᷑ͦ eecit su¬
sispiccitus aliqtĩ eos nactos dixisse ꝑhibe
ciosum fuit petentibus pacem dare ta qui¬
demarina caipere consueuimꝰ. ut sine ceuo¬
re. si co mõ fieri pot uictoriam adipistamᵈ
Et quid aliud pacem trm submisse petentes.
conspentu : quã sesc uictos esse

Expanded text:
xceptis ab rege impuberibus, senibus omnique sexu bellis haud quamquam utili, quos Caietani obsessi ob penuriam annonae civitate expulissent, quidam regi dixit: "Si tu hos non admisisses, Caietani paucis post diebus sese dedissent." "Et ego – rex respondit – pluris facio horum vitas, quam Caietas centum." Facinus profecto regium et memorabile ac diis immortalibus in nequisset, postea dissoluta ac desita diutina obsidione, sive vi sive armis deorum tantum benignitate ac gratitudine in ditionem redloriae studio flagrantes permoleste ferrent, quod rex Venetis ac Flodedisset, velut in eo bello magnificum et gloent habiti pace comparata. Rex id quod erat suspicatus aliquando eos nactus dixisse perhibeciosum fuit petentibus pacem dare. Ita quidem arma capere consuevimus, ut sine crurore, si id modo fieri potest, victoriam adipiscamur. Et quid aliud pacem tam sumisse petentes confitentur, quam sese victos esse
Abbreviated transcription (Latin):
mutilem cuuente expellere Ciecti ergo paululumty
progressi necessario subsistere Nam et redire ã
suis fero sapisq prohibebanu. et ingredimre¬
gia castra non duna facultas erat. Erat interĩ
ternere misercibilem illam multitudiñe ad suo¬
eum simul et hostum ictus exposutam : poren¬
tum pociriter et nutoꝵ comploraciones: tum re¬
gis tum suort fidem ac miscricordiam inclam¬
antum Interea exagitari. impelli. uulnerari.
confici. Cum Rex çib his aibsimere sese milites¬
suos iussit: pcitũq ꝯsilũ aduotari. Consulu¬
erũt fere om̃es liciuo quatp excipiendos esse.
si fame cuit fero᷑ interierint. suort cuuũ noxaͣ
non regis cuit regiorũ esse. Ego quoq ut eero¬
rem meũ ingenue futcar: sentenciã rogatus
dixi lege militari ⁊ecipiendos non esse Qiuippe
que lex obsessis ac fame laborantibus p̃cipit:
un bello mutiles eyciant. Con uero qui obsid¬
ent. eiec̾tos omĩo ne adimiitant: sed recipiat

Expanded text:
inutilem civitate expellere. Eiecti igitur paululumque inutilem civitate expellere. Eiecti igitur paululumque progressi, necessario substitere, nam et redire a suis ferro saxisque prohibebantur, et ingredi regia castra nondum facultas erat. Erat interim cernere miserabilem illam multitudinem ad suorum simul et hostium ictus expositam, parentum pariter et natorum complorationes, cum regis cum suorum fidem ac misericordiam inclamantium. Interea exagitari, impelli, vulnerari, confici. Cum rex ab his abstinere sese milites iussit, patrumque consilium advocari. Censuerunt fere omnes haud quamquam excipiendos esse. Si ferro aut fame interierint, suorum civium noxam non regis aut regiorum esse. Ego quoque ut errorem meam ingenne fatear sententiam rogatus dixi, lege militari recipiendos non esse. Quippe quae obsessis ac fame laborantibus praecipit, uti bello inutiles eiiciant. Contra vero qui obsident, eiectos omnino ne admittant, sed reiiciant
Abbreviated transcription (Latin):
sium Propterea ꝙ osellus pec lapsus esset m̃
luto firesna onercitus ⁊ Desilrec / equo. qui ncode
admodum longo interuallo sequebamudnege
regem a pectore ismũ sceno herentem alleuãtes
oppulsi nos regem ertersimo. Cismoriꝯ uero
am depreccibatur. Parui quidem momenti res
sed que non nullos campanie populos ⁊ egĩ
conciliauerit:¬
Um int᷑ cenandum ab difficili et importuno
quodam sene usq adeo interpelletur: uł
uixedendi esset potestas. Subclamasse dicit o
Asmort condutõ longe meliorem esse: quam
regum: Illis quidem comedentibus dños paꝵ¬
cere: regibus nemĩe :
Um puteolos obsideret Rer. cenq animi
laxandi gracia̧i quotlidie lutus peteret.
Reperit uiri genũ cadauer e trireme hoscu
ciectum littori cppulsum: Quo uiso celcriter
cint. Illis ut linteo midum corpus obuolucint
Ipse utro crucem ligneam sua matur stibri¬
cansshumati ipsius capiti cidfirit:
Coacti sunt opidami ob famem: ꝑ quam ur¬
gebardur. pucros. puellas. et ctatem omnẽ bello

Expanded text:
sellus sibi prolapsus esset in luto farina oneratus. Desilire equo, qui non longam admodum intervallo sequebamur, regem regem a pectore asinum coeno haerentem sublevasse. Oppulsi nos regem extersimus. Asinarius vero, am deprecari, parvi quidem momenti res, sed quae nonnullos Campaniae populos regi conciliaveritum inter cenandam a difficili et importuno quodam sene usque adeo interpellaretur, ut vix edendi potestas esset, subclamasse dicitur, asinorum conditionem longe meliorem esse quam regum, illis quidem comedentibus dominos parcere, regibus neminem. XX. PIENTER Cum Puteolos obsideret rex atque animi laxandi causa littus quotidie peteret, repperiit viri Genuensis cadaver e triremi hostium eiectum, littori appulsum. Quo viso, celeriter m effodiant, illis ut linteo nudum corpas obvolant. Ipse vero crucem ligneam sua manu fabricatus humati ipsius capiti affixit. Xcoacti sunt oppidani ob famem qua maxime urgebantur pueros, puellas et aetatem omnem bello
Abbreviated transcription (Latin):
ulcebatur. Cum aliq̃ tibutnes obsicepe¬
zent. aibigi eos quãius musite ꝑitissimos uisnt
cam uelut multo sua uiorem quã ipsoꝵ a
sacris mitiari cupientibus. Dotem.sine qua
aud recipi mos est. regem clargitum cõstnt:
Cumq essent fere innumercibiles. q̃ dotis spe
proposim mundo ⁊ enũctiarent. saccasq nuptias
adirent. Numq̃i tamen ai tam liberali et rcligi¬
oso proposito destitisse Umo ueo quo pluresꝰ
at plures sese quotidie ad saccrdotiũ offerũt᷑
eo libencius ac bemgnius om̃es excipere atq
Dum posset. Nec corpus tot tantisq peritulis
obiectaret Respondisse dicitur. Constitutum
olim e Romanis illis quidem sapientioribꝰ
Honoris templum. uirtutis templo ꝯiu̾ctum.
In quod insi per pirtutis templum intedire
liceret nennĩ. ut intelligerent mortales ad
honoris fastigiũm. non uoluptatum uia. que
delitũs cito illecebris cifflucns esset. scd ura¬
tutis. Illa quidem aspero et salebrosa obm¬
tendum esse:¬

Expanded text:
ulcebatur, cum aliquando tibicines obstreperent, abigi eos quamvis Musicae peritissimos iussit. Iam velut multo suaviorem, quam ipsorum sacris initiari capientibus dotem, sine qua haud recipi mos est, regem elargitum constat. Cumque essent fere innumerabiles, quae dotis spe proposita mundo renunciarent sacrasque nuptias adirent, nunquam tamen a tam liberali et religioso proposito destitisse. Immo vero quo plures ac plures sese quotidie ad sacerdotium offerrent, eo libentius atque benignius omnes excipere atque vitam ageret, nec corpus tot tantisque periculis obiectaret, respondisse dicitur, constitutum olim ab Romanis illis quidem sapientioribus Honoris templum Virtutis templo coniunctum, in quod nisi per virtutis templum introire liceret nemini, ut intelligerent mortales ad honoris fastigium non voluptatum via quae delitiis atque illecebris affluens esset sed virtutis illa quidem aspera et salebrosa obnitendam esse