comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in illa sordidus fuerit ac pollutus: natalem xp̃i uotũq non curat:
Intersit lic& dominicȩ festiuitate corpore: mente tamen lon¬
gius a saluatore separatur : Nec societatem habere poterunt
inmundus & sc̃s qiuarus & misericors corruptus & uirgo nisi qđ ma¬
gis ingerendo se indignus offensionem contrahit. cũ minime se
cognoscit : Dũ enim uult officiosus eẽ in iuriosus existit. Sicut ille
in euangelio qui in coetus cõrum inuitatus. ad nuptias uenire
ausus ẽ uestem non habens nuptialem : & cũ alius niteret iustitia
alius luceret fide alius castitate fulgeret. Ille solus conscientiae
feditate pollutus cunstis splendentibus de formi horrore sordebat:
Et quanto plussimul discũbentium beatorũ cantabat scitas. tanto
magis peccatorũ illius apparebat in probitas. Qui potuerat minus
displicuisse forisi tan sin consortium iustorũ minime sediss&

Expanded text:
in illa die sordidus 4 fuerit, ac pollutus, natalem Christi, votumque non curat. in illa die sordidus 4 fuerit, ac pollutus, natalem Christi, votumque non curat. Intersit licet dominicae festivitati corpore, mente tamen longius a Salvatore separatur. Nec societatem habere poterunt immundus et sanctus, avarus et misericors, corruptus et virgo, nisi quod magis ingerendo se indignus offensionem contrahit, cum minime se cognoscit. Dum enim vult officiosus esse, injuriosus existit: sicut ille in Evangelio qui, in coetu sanctorum invitatus, ad nuptias venire ausus est vestem non habens nuptialem ; et cum alius niteret justitia, alius luceret fide, alius castitate fulgeret, ille solus conscientiae foeditate pollutus, cunctis splendentibus deformi horrore sordebat: et quando plus simul discumbentium beatorum candebat sanctitas, tanto magis peccatorum illius apparebat improbitas, qui potuerat minus displicuisse forsitan, si in consortium justorum minime se dedisset.
Abbreviated transcription (Latin):
indumentis nos exornari oport & : Quod aut̃ diximus nos hoc est
animas nr̃as quia rex nr̃t xp̃s non tam nitorem uestium quã
animarũ requirit affectum: Nec inspiat ornamenta corporũ.
sed conaderat corda meritum Nec fragilis cainguli praecingentis lum¬
bos operositatem miratur: sed fortis castimoniar restringentis libi¬
dinem adpudicitiam plus miratur : Ambiamus ergo inutrir ante ipsũ
probati fide compti misericordia . moribus accurati: & qui fid elius xp̃m
diligit nitdius semandatorũ eius obseruationem conponat : ut ue¬
renos in secredere uideat. cũ ita in eius solemnitate fulgemus : &
magis lactus sit quonos perpexerit puriores : At que ideo ante
cũ plures dies castificemus corda nr̃a : mundemus conscienttam. pu¬
rificemus sp̃m ac nitidi & sine macula in maculati dñi suscipiamꝰ
aduentum. Vt cuius natiuitas ꝑ inmaculatam uirginẽ constitit.
eius natabs ꝑinmaculatos seruulos procuretur : Quis quis enim

Expanded text:
indumentis nos exornari oportet. Quod autem diximus nos, hoc est animas nostras, quia rex noster Christus non tam nitorem vestium, quam animarum requirit affectum, nec inspicit ornamenta corporum, sed considerat corda meritorum; nec fragilis cinguli praecingentis lumbos operositatem miratur, sed fortis castimoniae restringentis libidinem ad pudicitiam plus miratur. Ambiamus ergo inveniri ante ipsum probati fide, compti misericordia, moribus accurati: et qui fidelius Christum diligit, nitidius se mandatorum ejus observatione componat, ut vere nos in se credere videat, cum ita in ejus solemnitate fulgemus, et eo magis laetus sit quo nos perspexerit puriores. Atque ideo ante complures dies castificemus corda nostra, mundemus conscientiam, purificemus spiritum, ac nitidi, et sine macula immaculati adventum: ut cujus nativitas per immaculatam virginem constitit, ejus natalis per immaculatos servos procuretur. Quisquis enim
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dñ sed uerbum carofactum est ut habitaret in nobis. Maiestas enim¬
ibi łabat ubi in firmitas apparebat. In manustuas semeon infirmitatem acce¬
tacuit. Nemo contempnat natum : Siuul ec̃ renatus. Adillum ꝑtinet propt̃
& regnat in sđa seculorum

Expanded text:
Verbum Deum; sed Verbum carnem factum, ut habitaret in nobis. Majestas Verbum Deum; sed Verbum carnem factum, ut habitaret in nobis. Majestas ibi latebat, ubi infirmitas apparebat. In manus suas Simeon infirmitatem acceit. Nemo contemnat natum, si vult esse renatus. Ad illum pertinuit propter et regnat in saecula saeculorum
Abbreviated transcription (Latin):
iumentorum. Accepit ergo eũ srmeon in brachia sua & dixit. Nunc di
queritis ut ex coniugatis aliquis uir testimonium dño phibebat. Zachariã
considerate. Ne moergo quaerat aliud fratres mei xp̃i anifided es aut uir¬
go aut uiduȩ. Aut coniugate autpueri. aut cononentes : aut uxoratus. Si¬
enim aliquid plus esse quisq uoluerit : non inuenit quẽ ad modum ad
xpm̃ptineat. Non inuenimus testimonium phibuisse xp̃o. adulteros for¬
nica aeres in mundos ut talibus ei testimonium ꝑhiberetur. Ipse prestitit
ipse donauit. Non enim quis quã sc̃s uiribus suis Exultemus ergo Rmĩ
ab hodierno die crescunt dics. Crescunt Crede in xpm̃. et crescat intedies
xp̃s natus sic remansit : Creuit adiuuentutem ꝑuenit : sed in senec tutẽ
non declinauit: Crescat ergo & fidestua robor inueniat uetus tatem
nesciat. Sic ꝓtinebis ad xp̃m filium di. In prinopio uerbum uirbim apud dm̃

Expanded text:
jumentorum. Accjumentorum. Accquaeritis, ut de conjugatis aliquis vir testimonium Domini perhibeat, Zachariam considerate. Nemo ergo quaerat aliud fratres mei Christiani fideles, aut virgo, aut vidua, aut conjugata, aut vir, aut continens, aut uxoratus, quidquid plus esse quis voluerit, non invenit quemadmodum ad Christum pertineat. Non invenimus testimonium perhibuisse Christo adulteros, fornicatores, immundos. Et ut a talibus ei testimonium perhiberetur, ipse praestitit, ipse donavit. Non enim quisquam sanctus viribus suis. Exsultemus ergo, charissimi. Ab hodierno die crescunt dies. Crede in Christum, et crescit in te dies.Christus natus sic remansit? Crevit, ad juventutem pervenit: sed in senectutem non declinavit. Crescat ergo et fides tua, robur inveniat, vetustatem nesciat. Sic pertinebis ad Christum Filium Dei, in principio Verbum apud Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & non miraberis uirginis partum. Vt ergo nouerimutis antiquos
scos & iustos optasse uidere qđ concessum est huic seni srmeoni dñ snt̃
xp̃m audieret loquentem. qm̃ agnouit infantem. Et hoc illi concessũ
eratiam de crepito quasi desiderant et̃ suspiranti & dicendi cotidiȩ in
orationibus suis. Quando ueniet quando nascitur : quando uidebo
putas durabo: Putas hic me in ueniet. Putas isti oculi reuelabunt᷑:
dicebat ista in ora tiomibus suis. Et prodesiderio suo accepit responsũ
ter cius in fantem uidit ille & agnouit ubi nouerat qđ agnouit. Anintus est
occiderunt uidei iucienem xpm̃miracula facientem. Cumergo cognouisset
Accepit cum inulnas suas. hoc est inbra dna sua amplexatus est cum. Porta bat
finem fortiter & disponens om̃a suauiter. Quantus erat ubierat. & quam
bos sed humiles colligebat. In p̃sepe dignatus est poniut essetpiorum cibaria

Expanded text:
Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos optasse videre, quod concessum est huic seni Simeoni; Dominus Christum audiret loquentem, quoniam agnovit infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: QuaPutas durabo? Putas hic me inueniet? putas isti oculi uidebunt, per quem cordis oculi reuelabuntur?" Dicebat ista in orationibus ter ejus infantem: vidit ille, et agnovit. Ubi noverat quem agnovit? An intus est occiderunt Judaei juvenem mirabilia facientem. Cum ergo cognovisset, accepit in ulnas suas, hoc est, in brachia sua, amplexatus est eum. Portabat finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Quantus ibi erat, et quam erbos, non elatos; sed humiles et mites colligebat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine. generationem eius quis enarrabit : cuius conceptus
in carne non carnalter factus cuius ortus ex carne : ubertatẽ
inutrienti ad tolit. integriaatem parienti non abstulit.
nentiamuo cantespuero Ipse uere inte gritatem pueritiȩ consecreuit qui
suȩ matri fecunditatem aduilit: uirginitatem non abstulit. Simeo ille
senex diuuixerat. cuius a etas conparatur annȩ : &audierat responsum
& om̃s quipie uiuebant dicebant. O sihic me inueniat illa natiuitas o si qđ
credo inscripturis dĩ : uideam oculis meis. Et ut noueritis quantum desi¬
derium habebant sc̃ quinouerant descripturis. & credebane uirginem
parituram. sicut modo audistis. cũesaias propheta legeretur. eccc uirgo
aut̃ emmanuel euangelium nobis aperuit dicens quod interp̃tatur nob̾¬
cum ds̃. Non tibi ergo uiles cit quȩcũq infidelis anima. Non tibi uideat᷑
in possibile ut uirgo pareret uirgo pariens ꝑmaneret. Intellege natũ

Expanded text:
virgine generationem quis enarrabit, cujus conceptus virgine generationem quis enarrabit, cujus conceptus in carne non carnaliter factus, cujus ortus ex carne ubertatem nutrienti attulit, integritatem parienti non abstulit? nentiam voventes puero. Ipse vero integritatem pueritiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparata est Annae, et audierat responsum et omnes qui pie vivebant, dicebant, O si hic me inveniat illa nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium habebant sancti, qui noverant de Scripturis sanctis virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo nuel quid sit, Evangelium nobis aperuit dicens, quod interpretatur, Nobiscum Deus . Non tibi ergo sit mirum, quaecumque infidelis anima, non tibi videatur impossibile ut virgo pareret, virgo pariens permaneret. Intellige natum
Abbreviated transcription (Latin):
rupta feminea &iam carne processit
ilius dĩ idemq filius hominis dñs noster iis xp̃s sine matre de
patre creauit omnẽ diem sine patre dematre natus conse¬
crauit hunc diem. Diuina natiuitate in uisibilis humana uisi¬
difficileesi. Utrum deilla ubi numquã non natus coaeter num
habet patrem andeista ubi aliquando natus. inquafieret iam
fecerat matrem. Vtrum deilla : ubi semꝑ natus ẽ : qui semꝑerat
Quis enĩ enarrabit quo modo natũ sit lumen delumine : & unum
lumen utrumq sit : quomodo natussit ds̃ dedõ nec deorum nu¬
merus creuerit: quo modo uelut dere trans acta dicatur quod
natus est . cũ tempus illa in illa natiuitate nec transierit . quod p̃¬
tenta esset nec p̃cesserit qđ futura esset. Nec presens fuerit qua¬
si adhuc fieret et ꝑfecta non esset. Hanc ergo generationemquis
enarrabit cũ id quod enarrandũ est supra tempora meneat
sermo aũt enarrantes in tempore transeat. Istam quoq: ex

Expanded text:
rupta feminea etiam carne processitrupta feminea etiam carne processitilius hominis Dominus noster Jesus Christus, sine matre de Patre natus, creavit omnem diem; sine patre de matre natus, consecravit hunc diem; divina nativitate invisibilis, humana visidifficile est; utrum de illa ubi nunquam non natus coaeternum habet Patrem, an de ista ubi aliquando natus, in qua fieret, jam fecerat matrem: utrum de illa ubi semper natus est, qui semper erat; quis enim enarrabit quomodo natum sit lumen de lumine, et unum lumen utrumque sit? quomodo natus sit Deus de Deo, nec deorum numerus creverit? quomodo velut de re transacta dicatur quod natus est, cum tempus in illa nativitate nec transierit, quo praeterita esset; nec praecesserit, quo futura esset; nec praesens fuerit, quasi adhuc fieret, et perfecta non esset? Hanc ergo generationem quis enarrabit; cum id quod enarrandum est supra tempora maneat, sermo autem enarrantis in tempore transeat? Istam quoque ex
Abbreviated transcription (Latin):
dorem lucis ae ternȩ : non potest intueri. Cuius ergo fulgerẽ
mentis acies nondũ capit. generationẽ eius. quis en arrabit.
Seduerbũ caro factum est & habitauit in nobis. Hanc ergo gene¬
rationem cuius hodiernũ celebramus diem. hanc inqua dig
qđ sumpsit ex nr̃o et liberans nos perid qđ mansit in suo. Nisitauit
quippe dñs seruos ꝑ mortalem infirmitatem ut eos liberos
faceret per in cõmutabilem ueritatem. Hanc ergo generationẽ
cuius cũq capaxesthumana fragilitas non illã quȩ sine tempore
manet sine matre suꝑ om̃a sed istam quȩ in tempore facta est.
sine patre inter om̃a. Hunc uirginis filium & uirginũ sponsum
de in corrupta matre nascentẽ & in corruptibilia ueritate faten¬
tem. laudemus a memus adoremus ut in eius misericordia deas¬
tutia diaboli uicta trium phemus. Diabolus ad nos decipiendos cor¬
rupta femineamente sub repsit xp̃s ad nos liberandos exincor¬

Expanded text:
dorem lucis aeternae non potest intueri. Cujus ergo fulgorem dorem lucis aeternae non potest intueri. Cujus ergo fulgorem mentis acies nondum Sed Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . « Hanc ergo generationem, cujus hodiernum celebramus diem; hanc, in qua digquod assumpsit ex nostro, et liberans nos per id quod mansit in suo visitavit quippe Dominus servos suos per mortalem infirmitatem, ut eos liberos faceret per incommutabilem veritatem; hanc ergo generationem, cujus utrumque capax est humana fragilitas; non illam quae sine tempore manet, sine matre super omnia, sed istam quae in tempore facta est sine Patre inter omnia. Hunc Virginis Filium, et virginum sponsum, de incorrupta matre nascentem et incorruptibili veritate fetantem, laudemus, amemus, adoremus, ut in ejus misericordia fisi, de astutia diaboli victa triumphemus. Diabolus ad nos decipiendos corrupta feminea mente subrepsit: Christus ad nos liberandos incor
Abbreviated transcription (Latin):
lemus credamus Non est hic qđ dicere uolumus sed tamen non lon¬
ge positũ est ab uno quoq: nr̃m̃ In illo enim uiuimus & moue mur
&sumus Tr anscendamus carnẽ nram̃. in qua parentes antefilios
uiunt. Quia ut filios possint generare creuerunt & filus cres¬
centibus iam senescunt. Nondũ natis filiis parentes uixerunt
quia & parentibus mortuis filii uicturi sunt. Transcendamus &
animas nr̃as parius et ipse aliquid cogitando quod secũ habent
scendo Sed possunt amittere obliuiscendo quia non habebant
ante nesciendo. Cuncta corporalia temporalia. mutabilia
transcendasus. ut indeamus. supom̃a. ꝑquẽ facta sunt omnia.
Ascensus nr̃t in cordeest quia & illud quo ascendimus. propeest
Longe aut̃ ab illo sumus in quantũ dissimilessumus. Ascendit
ergo ad eum sua similitudo quã in nobis fecit & refecit. Quia
nondũ ꝑfecte palpitat infirmus aspectus & in effabilem car¬

Expanded text:
lemus, credamus. Non est quod hic dicere valeamus, sed tamen non lonlemus, credamus. Non est quod hic dicere valeamus, sed tamen non longe positum est ab unoquoque nostrum: In illo enim vivimus, et movemur, et sumus . Transcendamus carnem nostram, in qua parentes ante filios vivunt: quia ut filios possent generare creverunt, et filiis crescentibus jam senescunt. Nondum natis filiis parentes vixerunt, quia et parentibus mortuis filii victuri sunt. Transcendamus et animas nostras: pariunt et ipsae aliquid cogitando, quod secum habent sciendo; sed possunt amittere obliviscendo, quia non habebant ante nascendo. Cuncta corporalia, temporalia, mutabilia transcendamus: ut videamus super omnia, per quem facta sunt omnia. Ascensus noster in corde est: quia et ille ad quem ascendimus prope est. Longe autem ab illo sumus, in quantum dissimiles sumus. Ascendit ergo ad eum sua similitudo, quam in nobis fecit et refecit, qua nondum perfecta, palpitat infirmus aspectus, et ineffabilem can
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum sine tempore. per quod facta sunt tempora: Verbũ
qđ nullius labia aperuit ceptũ. clausit uefinitum. Verbũ qđ
initiũ non habet exore loquentiũ. & aperit ora mutuorum.
Verbũ qđ linguis gentium dissertis non fit. & linguas infaptũ
dissertas facit. Quȩ nam est in quã illa generatio cipater mo¬
riendo non cedit: quia non eam uiuendo procedit. Ab omnib
locorũ temporũque interuallis abomni distinctione spatioꝵ
quã uel in diebus uelincor poribus sentire consueuimus. legemꝰ
ad eum quantũ ipso adiuuante possumus animas nrãs. si quo¬
modo capere ualeamus. & natũ non p̃uenientem quigignit.
& gignitnentem non subsequentem quigignitur. patrem &
filium. Nec parit̃ pater : Nec parit̃ filius. et pariter ae ternus
Non utrũque generantem. Nec utrũq Nascentem sed alterũ
sine altero Nonuiuentem. Et patrem sempi ternegenuisse.
& filium sempiternȩ natum esse. Cogitemus siualeamus sinonua¬

Expanded text:
Verbum sine tempore, per quod facta sunt tempora? Verbum Verbum sine tempore, per quod facta sunt tempora? Verbum quod labia nullius aperuit coeptum, clausitve finitum: Verbum quod initium non habet ex ore loquentium, et aperit ora mutorum: Verbum quod linguis gentium disertis non fit, et linguas infantium disertas facit. Quaenam est, inquam, illa generatio, cui Pater moriendo non cedit, quia non eam vivendo praecedit? Ab omnibus locorum temporumque intervallis, ab omni distentione spatiorum, quam vel in diebus, vel in corporibus sentire consuevimus, levemus ad eum, quantum ipso adjuvante possumus, animam nostram, si quomodo capere valeamus et natum non praevenientem qui gignit, et gignentem non subsequentem qui gignitur, Patrem et Filium: nec pariter patres, nec pariter filios, sed pariter aeternos: non utrumque generantem, nec utrumque nascentem, sed alterum sine altero non viventem: et Patrem sempiterne genuisse, et Filium sempiterne natum esse cogitemus, si valemus; si non va
Abbreviated transcription (Latin):
rem carnis & sp̃s. in carneuenturum. Salutauit iohannes exu¬
tero inutero saluatorem: symeon senex dm̃ agnouit infantẽ.
anna uidua. uirginem matrem. Hacc sunt testimonia na¬
tiuitatis tuae dnẽ iħu. ante quã tibi fluctus substernerent᷑
calcanti cederentimperanti. Ante quã uentus te iubente
siluis set mortuus te uocante reuixisset. Sol te moriente
palluiss& terrate. resurgente tremuisset. Ante quã ista
ses. Ad huc in manibus matris postabaris etiam dñ sorbis
agnoscebaris. Ipse puer paruulus exsemine isrł & ipse
toris. qua gignenti patri coaeternus est : quando hanc
exurgine mundus expaint: quã pia fides agnorit & tenuit.
Infidelitas aut̃ inrisit suꝑbia timuit superata. Quarnan est
illa generatio qua in principio erat uerbũ & uerbum erat apud
dm̃. &d s̃erat uerbum. Vel qđ est hoc uerbunt quod dicturus
antea . non silebat. quo dicto non siluit quidicebat: quod est

Expanded text:
rem carnis et spiritus in carne venturum. Salutavit Joannes ex urem carnis et spiritus in carne venturum. Salutavit Joannes ex utero in utero Salvatorem; Simeon senex Deum agnovit infantem; Anna vidua virginem matrem. Haec sunt testimonia nativitatis tuae, Domine Jesu, antequam tibi fluctus substernerentur calcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante vixisset, sol te moriente palluisset, terra te resurgente tremuisset, coelum te ascenses. Adhuc in manibus matris portabaris, et jam Dominus orbis agnoscebaris. Ipse puer parvulus ex semine Israel, et toris, qua gignenti Patri coaeternus est, quando hanc generationem ex virgine mundus expavit, quam pia fides agnovit et tenuit, infidelitas autem irrisit, superbia timuit superata? Quaenam est illa generatio, qua in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ? Vel quod est hoc Verbum, quod dicturus ante non silebat, quo dicto non siluit qui dicebat? Quod est
Abbreviated transcription (Latin):
antem. in die nascentem a malitia diei liberantem. Ad huc
ges turbati paruuli coronati. lactamater cibũ nr̃m. lacta panẽ
decȩlo uenientem & in p̃sepio positũ uelut piorũ ciburia iumen¬
torum. Illic enĩ agnouit bos possessoremsuum: & asinus prae¬
pium dni sui. Circũ cisio sclic& et prȩputium: coherendo lapi¬
di angulari: quorũ primitiae fuerunt pastores et magi. Lae¬
ta eum quitalem fecitte: ut ipse fieret inte. Quitibi & munus
fecunditatis attulit conceptus et detus uirginitatis non abstulit
natus. Quisibi priusquã nasceretur. & uterũ dequo nasceretur.
& diem quonas ceretur elegit. et condidit qđ elegit. Vt illinc
procederet uelut sponsus dethalamosuo: quo mortalibus
oculis possit uideri & augmento lucis annuae. selucem men¬
tium uenisse testari. Pro phete cecinerunt conditorem cęli &
terrȩ in terra cũ hominibus futurũ. angelus nuntiauit creato¬

Expanded text:
antem, in die hodierno nascentem, a malitia diei liberantem. Adhuc antem, in die hodierno nascentem, a malitia diei liberantem. Adhuc ges turbati, parvuli coronati. Lacta, mater, cibum nostrum; lacta panem de coelo venientem, et in praesepi positum velut piorum cibaria jumentorum. Illic enim cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui ; circumcisio scilicet et praeputium, cohaerendo lapidi angulari, quorum primitiae fuerunt pastores et Magi. Lacta eum qui talem fecit te, ut ipse fieret in te, qui tibi et munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus: qui sibi, priusquam nasceretur, et uterum de quo nasceretur, et diem quo nasceretur elegit. Et ipse condidit quod elegit, ut illinc procederet ut sponsus de thalamo suo, quo mortalibus oculis posset videri, et augmento lucis annuae se lucem mentium venisse testari. Prophetae cecinerunt Conditorem coeli et terrae in terra cum hominibus futurum: angelus annuntiavit Creato
Abbreviated transcription (Latin):
te doctoris. Haec est igitur sponsa xp̃i & gentiũ mater. quȩ seple¬
nã miratur & festa laetatur. In hac ergo die qua saluator nas¬
citur splendor lucis angebor tenebrarum caligo minuitur. In
hac dielux caelestis credentibus redditur. & in aeterna nocte.
diabo lica figmenta damnantur. In hac dielux crescit exlumine
uistutũ uistus attollitur. Gloria aecernitatis erigitur. repa¬
rationẽ suã dño scđm carnaẽ nascente mundus amplectitur.
Plenasit ergo dieihuius festiuitas inquads̃ nr̃i memor. terre¬
na usitare dignatus est & am missã mortalibus lucem ad¬
uentus daritate restituit. Quia ipse est splendor &gloria
aeterna dñs noster iħs xp̃s. cui est honor & gloria insaecula
sacculorum. amen
aluator noster natus depatre sine die: perquem factus ẽ
hodie cȩlebramus. Quis quis in die miraris. ae ternum mira¬
re potius ante omnẽ diem permanentem omnem diem cre¬

Expanded text:
te doctoris. Haec est igitur sponsa Christi et gentium mater, quae se plete doctoris. Haec est igitur sponsa Christi et gentium mater, quae se plenam miratur, et fetam laetatur. In hac ergo die qua Salvator nascitur, splendor lucis augetur, tenebrarum caligo minuitur. In hac die lux coelestis credentibus redditur, et in aeterna nocte diabolica figmenta damnantur. In hac die lux crescit ex lumine, virtutum virtus attollitur, gloria aeternitatis erigitur, reparationem suam Domino secundum carnem nascente mundus amplectitur. Plena sit ergo diei hujus festivitas, in qua Deus nostri memor terrena visitare dignatus est, et amissam mortalibus lucem adventus sui claritate restituit: quia ipse est splendor et gloria aeterna, Dominus noster Jesus Christus; cui est honor et gloria in saecula saeculorum. Amenalvator noster natus de Patre sine die, per quem factus es, quem hodie celebramus. Quisquis hunc diem miraris aeternum mirare potius ante omnem diem permanentem, omnem diem cre
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ uirtute conperimus. Multis enim ante munditiabatur indi¬
ciis noua cęlo uentura progenies. Vides ergo kmẽ saluatoris
Quid preclarius stelle nuntio quid magorum manifesta con¬
fessio quid prophetarũ tam similis & tam continuata sententia:
ubiq notus est dñs. Ubique natus exuirgine nuntiatus. Et qm̃ cum scđmo
possumus disseramus. Vi deamus ergoquȩ est illa uirgo tam scã
ad quã sps sc̃s uenire dignatus est. quae tam speciosa quã ds̃ elegit
sponsam. Quae tamen copiosa cuius generationẽ cunctis orbis ex¬
cipiat. quȩ tam casta : ut possit uirgo eẽ post postum. Nonne infigu¬
rtr mariae trphum uidemus eẽ scaẽ ecłae: ad hanc utique sc̃s
descendit sp̃s. huic uistus obumbrauit altissimi hinc potens uir¬
tute xp̃s egreditur. Haec est in maculata concubitu fecunda par¬
tu: uirgo castitate. Haec concepit non uiro sed spũ. hae parit
non dolore sed gaudio. haec nutrit. Non ubere corporis. sed lac¬

Expanded text:
 virtute comperimus. Multis enim ante nuntiabatur indiciis nova coelo ventura progenies. Vides ergo, charissime, Salvatoris fateatur. Quid praeclarius stellae nuntio? quid Magorum manifesta confessione? quid Prophetarum tam simili et tam continuata sententia? Ubique notus est Dominus, ubique natus ex virgine nuntiatur. 5. Beata Virgo typossumus, disseramus. Videamus ergo quae est illa Virgo tam sancta, ad quam Spiritus sanctus venire dignatus est: quae tam speciosa, quam Deus elegit sponsam: quae tam copiosa, cujus generationem cunctus orbis excipiat: quae tam casta, ut possit virgo esse post partum. Nonne in figura Mariae typum videmus esse sanctae Ecclesiae? Ad hanc utique sanctus descendit Spiritus; huic virtus obumbravit Altissimi, hinc potens virtute Christus egreditur. Haec est immaculata concubitu, fecunda partu, virgo castitate: haec concipit non viro, sed Spiritu; haec parit non dolore, sed gaudio; haec nutrit non ubere corporis, sed lac
Abbreviated transcription (Latin):
non desit : & ante uoluntas donandi desioant. quã substantia
largiendi : Haec aut̃ ideo sollicte faciunt: quia maioremsibi
remunerationẽ prohac solliatudine sperant futuram: Siergo
sui natalis diem tanta apparitione sus apiunt quanos acuratio¬
ne aeterni regis nr̃iiħi xp̃i natalem susupere debemus. qui pro
deuotione nr̃a non nobis temporalem largictur głam sed ȩter¬
nam: Nec terrenihonoris administrationẽ dabit quȩ suc cessore
finitur. sed caelestis imperii dignitatem. quae non habet suc¬
cressorem: Qualis aut̃ nr̃a remuneratio futura f dicit

Expanded text:
3 non desit, et ante voluntas donandi deficiat, quam substantia 3 non desit, et ante voluntas donandi deficiat, quam substantia largiendi. Haec autem ideo sollicite faciunt, quia majorem sibi remunerationem pro hac sollicitudine sperant futuram. Si ergosui natalis diem tanta apparitione suscipiunt: quanta nos accuratione aeterni regis nostri Jesu Christi natalem suscipere debemus, qui pro devotione nostra non nobis temporalem largietur gloriam, sed aeternam; nec terreni honoris administrationem dabit, quae successore finitur, sed coelestis imperii dignitatem, quae non habet successorem? Qualis autem remuneratio nostra sit
Abbreviated transcription (Latin):
pugnare nihil querere debeatis:¬
aetitia quanta sit quantusq concursus cum imperatoris
mundiistius natalis caelebrandus est bene nostis quẽ ad modũ
duces eius & prinopes omnes &iam militantes accurati serios
uestibus accinct operosis angulis. auro fulgente prȩtiosis
ambiebatit solito nitidius in conspecturegis incedere: credunt
enim maius eẽ imperatoris gaudium siuiderit maiorem sux̧
apparitionis ornatum . tantoq: illũ laetum futurũ : quanto ip¬
si fucrint in eius festiuitate deuoti : Quia imperator tam quã
homo corda non conspict. affectum eorum circase prob& uel
habitum contuendo.lta fit ut splendidius seaccuret quisque.¬
qui regem fidelius diligit: Decinde quia indie natalissui sciunt
cum largum futurum. ac donaturum plurima uel ministris
suis uel his quim domo eius abiecti putantur &ui les tanta pri¬
us thesauros eius replere diuitiarum uarietate festinant
Vt in quantũ prorogare uoluerit. intantũ prorogatio copiosa

Expanded text:
pugnare, nichil querere debeatispugnare, nichil querere debeatisaetitia quanta sit, quantusque concursus, cum imperatoris mundi istius natalis celebrandus est, bene nostis, quemadmodum duces ejus et principes omnes, etiam militantes accurati sericis vestibus, accincti operosis cingulis, auro fulgente pretiosis, ambiant solito nitidius in conspectu regis incedere. Credunt enim majus esse imperatoris gaudium, si viderit majorem suae apparitionis ornatum, tantoque illum laetum futurum quanto ipsi fuerint in ejus solemnitate devoti: ut quia imperator tanquam homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel habitum contuendo: ita fit, ut splendidius se accuret, quisquis regem fidelius diligit. Deinde quia in die natalis sui sciunt eum largum futurum, ac donaturum plurima vel ministris suis, vel his, qui in domo ejus abjecti putantur, et viles, tanta prius thesauros ejus replere divitiarum varietate festinant; ut in quantum praerogativa voluerit, in tantum praerogatio copiosa
Abbreviated transcription (Latin):
que loquetur. Secreta at que ds rescrabit pectora luo : Tuncent
ecluctus stridebunt dentibus omnes: Eripitur solis iubar. &chorus
rebus hominũ sublime uel altum :lam aequantur campis montes.
& cȩrula ponti : Omnia cessabunt tellus confracta peribit: Sic
pariter fontes torrentur fluminaq: igni : Et tubatum sonitum
demittet ab alto : Orbe gemens facinus miserũ uariosque labores
arta reumq chaos. monstrabit terra dehiscens: Et corã hic dnõ:
reges sistentur ad unum: Decidet ecaelo ignisq & sulphuris an¬
nis:. Haec dexpĩ natuitate passione & resurrectione atque
secundo eius aduentu ita dicta sunt: ut siquis ingreco capita
THEΩS ΟΤER: quod in latinum trans latis eisdem uersibus ap¬
paret prȩter qđ grecarum litterum pro prietas: non ad eo
potuit obseruari : Credo iam uos õmimia iudei tantis testib
ita obrutos. confutatosq eẽ ab ipsa ueritate : ut nihil ultra re¬

Expanded text:
que loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit que loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar, et chorus rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campis montes, et cerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Sed tuba tum sonitum tristem demittet ab altTartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Decidet e coelo ignisque et sulphuris amnis. Haec de Christi nativitate, passione et resurrectione, atque secundo ejus adventu ita dicta sunt, ut sistus, hios theu, soter. Quod in Latinum translatis eisdem versibus apparet, preter quod Grecarum litterarum proprietas non adeo potuit observari. Credo vos, o inimici Iudei, tantis testibus ita obrutos confutaturos esse ipsa veritate, ut nichil aliquid re
Abbreviated transcription (Latin):
sit : &iam exgentibus tertius testis introducatur : ut testimonium
ueritatis exomni parte roboretur: Quid sibilla uaticinando &iam
dexp̃o clamaueris in mediũ proferamus ut exuno lapide utrorumq:
frontes ꝑcutiantur. Iudȩorũ scilic& atque paganorum:. At que suo
gladio sicut golias. xp̃i om̃s ꝑcutiantur in imio : Audite quid dixerit:
Iudicus inum: tellus sudore madesc& Eicaelo rexaduencet ꝑscła
futurus. Salic& in carne p̃sensi ut iudicet orbem Vnde dm̃ cer¬
nent in credulus atque fidelis. Celsũ cum sãs aeuiiam termino in ipso:
Sic anime cũ carne aderunt quas iudicat ipse: Cum iacet incultus
Densis inue pribus orbis: Reicient simulacra uiri. cunstã quoq gaeam:
E xur& terras ignis pontumq polumque : Inquirens tetri portas effrin¬
get auerni: Scõrum sedenim cnstȩ̨ lux libera cari Tra detur
sontes ae terna flãma cremabit : Occultos actus rotegens tuncquis¬

Expanded text:
sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Iudicii signum, tellus sudore madescet. E caelo rex adveniet, per secla futurus, Scilicet in carne presens ut iudicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt, quas iudicat ipse, Cum iacet incultus densis in vepribus orbis. Reicient symulacra viri, cunctam quoque gazam. Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Occultos actus retegens tunc quis
Abbreviated transcription (Latin):
intro ducã illũ regem qui urãm suꝑbiam captiuando ꝑdomuit. nabu¬
chodonosor regem uidelic& babrlonis no prȩtermitam: Dicnabucho¬
donosor quid in fornace quotres uiros iustositiuste miseris. Dicdiẽ
quid tibi fuerit reuelatum: Nonne inquid tresuiros misimus in forna¬
aspectus quarti similis est filio dĩ : O ali enigena: unde tibi hoc: quis tibi
ad nuntiauit filium dĩ : quae lex quis proh&a ad nuntiauit filiumdĩ :
Nondũ quidem mundo nasctur: & similitudo nascentis ate cognoscit:
unde tibihoc : quis tibi istud ad nuntiauit : nisi quia sic te diuinus ignis
intus in luminauit : & cũ illic apudte captiui tenerentur. Inimia iudei
sic diceres testimonium filio dĩ : Sed quia in ore duum ueltrium testiũ
stat omne uerbum : sicut ipse dñs urãm contumatiam confutans
In lege inquid ur̃a scriptũ est : quod duorũ hominũ testimoniũ uerũ

Expanded text:
introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuintroducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornaaspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit Filium Dei? Quae lex, quis propheta annuntiavit tibi Filium Dei? Nondum quidem mundo nascitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde tibi hoc? Quis tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse Dominus vestram contumaciam confutans, in lege, inquit, vestra scriptum est quod duorum hominum testimonium verum
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficunt uobis ista õiudȩi sufficiunt uobis tanti testes testimonia ex
lege ur̃ã exgente ur̃a : An adhucmpudentia nimia aut debetis dicere
qđ alterius gentis uel nationis homines xp̃odeberent testimonium
phibere : sed sihoc dicitis fespondit quidem ille uobis: Non sũ missus
niadoues quae perierunt domus isrł Sed sicut uos in actibus apłoꝵ
sed quia expulistis illud nec uos dignos uitȩ aeternȩ iudicastis. E¬
ce inquid conuertimur nos ad gentes: De monstremus &iam nos
exgentibus testimonium xp̃o fuisse prolatum : qm̃ ueritas non
tacit clamando &iam ꝑlinguas in imicorũ suorum: Non ne quan¬
do ille pocta facundissimus intersua carminalam noua progenies
cado dimittitur alto dicebat: xp̃o testimoniũ ꝑhibebat : Indubium
hoc ueniat nisi alios exgentibus idoneos testes pluraq dicentes in mediũ

Expanded text:
Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia ex Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia ex lege vestra, ex gente vestra, an adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostosed quia expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimonium Christo fuisse prolatum, quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium
Abbreviated transcription (Latin):
ueri sponsi quanto tehumiliauis ses siad corrigiam calaamenti eius
soluendã dignũ teeẽ dixisses : seddũ hoc non tedignum dicis. iudȩis
falsis testibus contradicis: Et hȩc ate dicta sunt. Ante quã xp̃m uide¬
res : Quicũ adte ipse uenss  excelsus humilis implende dispensationis suȩ
gratiam ut a tebapti zaretur. qui nullũ babebat omnino peccatum ::
quid responderis quẽ cognouoris quale testimonium protuleris
Audiant inimio qui audire nolunt: Eicce inquid agnus dĩ: eccequi
tollit peccatamundi: &adiecit : Tu ad meuenis baptitar : ego
ate debeo baptizari Agno uit seruus dnm. CAgnouit uinculis origina¬
lis peccati obligatus Ab omni nexu peccati liberum: Agnouit prȩco
iudicem Agnouit creatura creatorem: Agno uit paranimphusspon¬
sum : Nam & hȩc uox iohannis est: Qui hab& sponsã sponsus est. Ami¬
cus aut̃ sponsi stat & audit eum: & gaudio gaud& propt̃ uocẽ sponsi:

Expanded text:
veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum hoc te non dicis dignum, Judaeis falsis testibus contradicis. Et haec ante dicta sunt quam Christum videres, qui cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi .
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenes steriles. insenecta fecundi. Dicant etiam ipsi testimonium
Aiuint enimsuo paruulo nato: Tu puer proph&a altissimi uocaberis prȩ¬
ibis enim ante faciem dnĩ parare uias eus: Ipse ci matri & uirgini he
lis abeth ait: Vnde mihi hoc ut ueniat mater dñĩ mei ad mesecce enim
ut facta est uox salutationis tuȩ in auribus meis. exultauit ingaudio
infans in utero meo: Intelligens enim iohannes matrem dñĩ suiuenis¬
se ad suã matrem interipsas angustias uteri adhuc positus motusa¬
lutauit quem uoce non poterat : Qui postea ipse iohannes p̃cursor
& amicus humilis et fidelissimus seruus testis idoneus effectus. Ianto
maior innatis mulierum : quanto existimahitur ec̃ qđ non erat :¬
Xpm̃ enim eum esse iudȩi credebant: sed ille non se cẽclamabat dicens
Quẽ me suspicaminiẽc nonsũ ego sed ecceuenit postme ciius pedibus
Nonsũ dignus corrigiam ddciamenta soluere : Ofidelis testis & amice

Expanded text:
juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam ipsi testimonium juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam ipsi testimonium Aiunt enim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus . Ipsique matri et virginmei ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aestimabatur esse quod non erat. Christum enim eum Judaei esse credebant, sed ille se non esse clamabat, dicens: Quem me esse suspicamini, non sum ego, sed ecce venit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice
Abbreviated transcription (Latin):
an adhue adurãm confusionen exlege. & exgente ur̃a alios
in troducemus testes ut illi testimonium ꝑhibeant. Cui ꝑdita
Verũtamen senem illũ exgente ur̃a natũ sed inerrore urõ non relictũ
simeon scm̃ in medio intro ducã quimeruit teneri de crepitus in hac
luce quo usq uider& ura lucem. quẽ quidem iam artas compellebat
ire : sed expec tabat suscipere quẽ sciebat uenire : Cũ iste senex ad mo
nibus uidit & diuinã in fantiã pia senectus agnouit: Tulit infantem
in manibus suis : Ille quidẽ xp̃m ferebat sed xp̃ssenem regebat : Rege¬
bat qui portabatur : neille ante promissũ a corpore soluerentur :
Quid tamen dixerit quẽ tameti confessusfuerit aduertite inimid: non
xp̃i sed urĩ : Benedicens dm̃ exclamauit sex̃ ille & dix̃: Nunc dimittis
dñe seruumtuum scđm uerbum tuum in pace. quia uiderunt oc culi
mei saluta retuum. Illq &iam parentes iohannis. zacharias & helis ab&h

Expanded text:
an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem sanctum introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admoninibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille quidem Christum ferebat, sed Christus senem regebat. Regebat qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite inimici, non Christi, sed vestri. Benedicens Deum exclamavit senex iste, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth
Abbreviated transcription (Latin):
sus dnm & aduersus xp̃mtius: Accedat & alius testis: Dic & tu aba¬
cuc propheta: testimonium dexp̃o: Dnẽ inquit audiui auditum
tuum & timui consideraui operatua & expaui: Quae opera
expauit: Absit: Sed audi ad quid expauit: In medio inquit duũ
animalium cognosceris : Opera tua ds̃ lerbũ caro factum est :
In medio duum animaliũ cognos ceris qui quo usq descendisti ex¬
Agno uitbos possessorem suum &asinus presepe dñisin : In medio
diium animalium cognosceris: Quid est in medio duum anima¬
lium cognosceris. Nisi aut in medio duorũ testam̃torũ. aut in
medioduorum latronum : aut inmedio morsi etheliȩ cũ eo in mon¬
te sermocinantium : Ambulauit inquit uerbu et exiuit in cãpis:
Verbum carofactumest : & habitauit in nobis: Hoc & hieremias uit:
Posthȩc interris uisus est : &cũ hominibus conuersatus est : Ec ce
quẽ ad modũ sibi conueniunt testes ueritatis. Ecce quẽ ad mo¬
dũ conuincunt filios falsitatis : Sufficiunt uobis ista õiudȩi:

Expanded text:
um et adversus Christum ejus . Accedat et alius testis. Dic et Habacuc propheta testimonium Christo. Domine, inquit, audivi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; exasinus praesepe domini sui . In medio duum animalium cognosceris. Quid est, in medio duum animalium cognosceris, nisi aut in medio duorum Testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Eliae, cum eo in monte sermocinantium? Ambulavit, inquit, Verbum, et exivit in campis. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hoc est Jeremias ait: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei,
Abbreviated transcription (Latin):
grauida. Virgo cũ pasturit uirgo post partum. Praeclara ergo illa
uirginitas . & gloriosa fecunditas. Uirtus mundinascitur et nul¬
lus parientis gemitus. Uacuatur uterus. Infans excipitur. Nec tam̃
uirginitas uiolatur las enim erat ut dño ex uirgine scđm carnem
nascente meritũ cresceret castitatis. neꝑ eius aduentũ uiolarent᷑
integra. quiuenibat sanare corrupta: Nascitur ergo puer
ponitur in presepio. Haec sunt enim dñi prima cunabula.
nec regnator caeli has dedignatur angustias. Stat maria. &i¬
maria et matremse. laeta miratur. & despũ seõ protulisse
gaudet: Nec quia peperit inmpta territur. sed quia genuerit.
cũ exultatione miratur. Nam cũ sacculo debitus saluatoris propera¬
ret aduentus ad mariã uirginem uenit sps ses ut fuerat ab angelo

Expanded text:
gravida, virgo cum parturit, virgo post partum. Praeclara ergo illa gravida, virgo cum parturit, virgo post partum. Praeclara ergo illa virginitas, et gloriosa fecunditas. Virtus mundi nascitur; et nullus parientis est gemitus: vacuatur uterus, infans excipitur; nec tamen virginitas violatur. Fas enim erat, ut Domino ex virgine secundum carnem nascente meritum cresceret castitatis; ne per ejus adventum violarentur integra, qui veniebat sanare corrupta. Nascitur ergo puer, ponitur in praesepio haec sunt enim Domini prima cunabula, nec regnator coeli has dedignatur angustias: stat Maria, et matrem se laeta miratur, et de Spiritu sancto protulisse se gaudet: nec quia peperit innupta, terretur; sed quia genuerit, cum exsultatione miratur. Nam cum saeculo debitus Salvatoris properaret adventus, ad Mariam virginem venit Spiritus sanctus, ut fuerat ab angelo
Abbreviated transcription (Latin):
uis tantarũ rerũ uerborũque copiã Instructus existat. qui
huius diei gram dignis possit laudibus predicare : Vndesi
huius modi nullus est. Non crubesamus &iam si nobis niadior
dicendi facundia desit uel medio critamen sermone pastũ
sacre uirginis. & ortũ dominia corporis disserentes conabimꝰ
explicare Natalis estergo hodie saluatoris Kmĩ. In quo lumen
additũ mundo est & in mortalitas quȩ perpeccatũ perierat.
mortalibus reddita est. Natalis est hodie saluatoris. de quo
angeluis pastoribus dict. Natus est hodie uobis saluator. Dequo
& pro ph&cadiat. Lilius datus est nobis puernatus est nobis.
Nas citur ergo quẽ regem gentiũ. alius proph&a testatur. Etnas
tumest ex hebrea lingua in latinũ trans lata nobis cĩds̃. Probat¬
ergo uirtutam dnĩ ordo nascendi. concepit uirgo uirilis ignara
consortii Impletur uterus nullo humano pollutus amplexu.
Videmiraculũ matris dominia corporis. Nirgo conapit uirgo

Expanded text:
uis tanta rerum verborumque copia instructus existat, qui hujus diei gratiam dignis possit laudibus praedicare? Unde si hujusmodi nullus est, non erubescimus etiam, si nobis nitidior dicendi facundia desit: vel mediocri tamen sermone partum sacrae Virginis, et ortum Dominici corporis disserentes conabimur explicare. Natalis est ergo hodie Salvatoris, charissimi, in quo lumen additum mundo est, et immortalitas quae per peccatum perierat, mortalibus reddita est. Natalis est hodie Salvatoris, de quo angelus pastoribus dicit, Natus est vobis hodie Salvator : de quo et propheta dicit, Filius datus est nobis, puer natus est nobis . Nascitur ergo quem regem gentium alius propheta testatur, et nastum est ex hebraica lingua in latinum translata, Nobiscergo veritatem Domini ordo nascendi. Concepit virgo virilis ignara consortii: impletur uterus nullo humano pollutus amplexu. Vide miraculum matris Dominici corporis. Virgo concipit, virgo
Abbreviated transcription (Latin):
mittebat dicens: Opera quȩ egofacio ipsa testimoniũ ꝑhibent deme.
ut xp̃o testimoniũ dicerent. Non uerba sed facta : Uos aut̃ non agnos¬
centes saluatorem quio perabatur salutem in medio ur̃ȩ terrȩ : ad¬
icientes in malo mistis : Iudetcipso testimonium dicis testimomum
non est uerum: Sed ad hȩc ille quid uobis responderit: aduertere no¬
luistis : Non ne icriptũ est in lege ura : qđ duorũ hominũ testimonium
uerũ sit praeuaricatores legis intendite legem. Testimomũ quȩri
exlege non tantũ duo sed etiam plures testes xp̃i: & conuincant audi¬
tores legis nec factores : Dic isaias testimomum de xp̃o: Ecce inquid
uirgo in utero acapiet. & pariec filiũ &uocabitis nom̃ eiꝰ emmanuehel

Expanded text:
mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Salvatorem, qui operabatur salutem in medio terrae vestrae, adjicientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est verum . Sed ad haec ille quid vobis responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in lege vestra, quod duorum hominum testimonium verum sit? Praevaricatores legis, intendite legem. Testimonium quaeriex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium Christo. Ecce virgo, inquit, in utero concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen e