comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na gͦ ouẽ uen̾ querere. quȩ omnino genere ẽ una & ñ specie eoqu ꝑ gans
una ouẽ om̃e genꝰ eoꝵ designat. qͥ reqsiti & inuenti reportant᷑ adno erie¬
die adgrege. Et hoc ẽ. qđ dixerat uen̾ filius hominis saluare qđ peril¬
rat Deq̃ nimirũ oue. dauia plangens & dolens longe retro dicebat¬
Erraui sic̃ ouisquȩ perierat. quere seruũ tuũ dñe. Sed qđ ille orabat ȩuugłista
ꝓbat & dic̃ qr homo factꝰ ÷ iã ĩplesse quȩ ꝓpħa gemens orabat. Quere seruũ
tuũ dñe. qr erraui sic̃ ouis quȩ ꝑierat Sentiebatꝰ se patriarcha dauid in adã
male errasse ac deperisse. idcirco dicebat: erraui sic̃ oiuis quȩ perut: Quia in
illo ipso adã se deperisse sciebat & aberrasse: qr in adã om̃s moriunt᷑. rogat
ut ꝑ xp̃m om̃s uiuificent᷑. Inde & qͥdã codices grecoꝵ ꝓeo qđ nos habemꝰ quere XNCO
TUTNcoN qđ ẽ quere alii codices habent. quãuis unꝰ sit sensus. Sed oportunior est huic

Expanded text:
go ovem venit quaerere, quae omnino genere est una et non specie, eo quod per hanc unam ovem omne genus eorum designat, qui requisiti et inventi reportantur a Domino quotidie ad gregem. Et hoc est quod dixerat: Venit Filius hominis salvare quod perierat . De qua nimirum ove David plangens e servum tuum, Domine . Sed quid ille orabat evangelista probat et dicit, quia homo factus est jam implesse quae Propheta gemens orabat: Quaere servum tuum, Domine, quia erravi sicut ovis quae perierat. Sentiebat se patriarcha David in Adam male errasse ac deperiisse, idcirco dicebat: Erravi sicut ovis quae periit. Quia in illo ipso Adam se deperiisse sciebat et aberrasse; quia In Adam omnes moriuntur , rogatm omnes vivificentur. Unde et quidam codices Graecorum pro eo quod nos habemus, quaere, ζῆσον ius ζήτησον, quod est, quaere, alii codices habent, quamvis unus sit sensus. Sed opportunior est huic
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is eiꝰ ꝓpositio om̃sq assũp̃tiones seu c̃firmationes sententiarũ. & in fine
talis tantaq conclusio. hoc nimirũ agunt ut unanimes unũq simꝰ. ne ullũ
ledere uelimꝰ neq negare ulli quod nobis prestare optamus quati nꝰ ab eo
quũq poscimus. pie impetrare possimꝰ Quia omnino ueniae tunc illa
remisi uera. illa absolitios ꝑpetua quando abolebitus cẽ cĩ dnõ pstante
ipsa necessitas peccandi: Quando pereunte immunditia mundus ert
redẽptus uere iã uocabitur mundus. quando redeunte uita morsiã
ñ erit. Quo nulla erunt. qͣndo regnante xp̃o soliboni gaudebunt.

Expanded text:
omnis ejus propositio, omnesque assumptiones, seu confirmationes sententiarum, et in fine omnis ejus propositio, omnesque assumptiones, seu confirmationes sententiarum, et in fine talis tantaque conclusio, hoc nimirum agunt, ut unanimes unumque simus, ne ullum laedere velimus, neque negare ulli, quod nobis praestari optamus, quatenus ab eo quaecunque poscimus, pie impetrare possimus. Quia omnino veniet tunc illa remissio vera, illa absolutio perpetua, quando abolebitur, etiam Domino praestante, ipsa necessitas peccandi. Quando pereunte immunditia, mundus ille redemptus vere jam vocabitur mundus: quando redeunte vita mors jam non erit; quo nulla erunt, quando regnante Christo soli boni gaudebun
Abbreviated transcription (Latin):
t qͥe quid. ẽ. qđ nos minꝰ penetrare potuimꝰ in hãc parabolat seu i scererun
dictis quȩ in hoc libro difficilima ꝑtractauimꝰ ipse aspi sc̃o euoctus tidelis
aecedat uit fidẽ teneat ꝑsectã quã ñ caro ñ sanguis seđ pat̃ cȩletis plet
reuelauit. Deinde p̾cepta quȩ ꝑcepit implere festin& uotis utaduisio¬
nis montẽ c̃scendere possit quo simul sẽꝑ cũ ihũ moysen & helyam cdarea
collo quentes audire queat ut ouis quȩ iã humeris dĩ reuecta ẽ. ad gre¬
gẽ. nũquã aberrare possit infide neq delinare auero Adultimũ
qͦueso cogite deuotio religiosa fideliũ exeo loco qͣ benignissimꝰ satiitor
unũ de paruul is statuit in medio apłoꝵ ut exeo om̃s exeplũ ꝑfectt uite
caperent. ꝗd deinceps de unanimitate & concordia pacis ꝑ tractatũ stt.
ꝗđue de singulis ꝓpositũ uł ꝗd infine in hac parabola conclusũ sit: qm̃

Expanded text:
Et quidquid est quod nos minus penetrare potuimus in hac parabola, seu in caeteris Et quidquid est quod nos minus penetrare potuimus in hac parabola, seu in caeteris dictis quae in hoc libro difficillima pertractavimus, ipse a Spiritu sancto edoctus, fidelis accedat, ut fidem teneat perfectam, quam non caro, non sanguis, sed Pater coelestis Petro revelavit. Deinde praecepta quae praecepit implere festinet votis, ut ad visionis montem conscendere possit, quo simul semper cum Jesu, Moysi et Elia clare colloquentes audire queat, ut ovis quae jam humeris Dei revecta est ad gregem, nunquam aberrare possit in fide, neque declinare a vero. Ad ultimum, quaeso, cogitet devotio religiosa fidelium ex eo loco quo benignissimus Salvator unum de parvulis statuit in medio apostolorum, ut ex eo omnes exemplum perfectae vitae caperent, quod deinceps de unanimitate et concordia pacis pertractatum sit, quidve de singulis propositum, vel quid in fine in hac parabola conclusum sit; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
quinqͣ gesimũ facit qͥ annꝰ iubeleus iã ut dixi upcat᷑ Ipseq omne pleni¬
tudinẽ ueniȩ & remissicnes om̃iũ rerũ adduc᷑ ut tollat᷑ seruit᷑ trtaq tibtas
redeat. ut sopitis uniuersis debitis & disruptis cautionib resurgat debitor
liber: Quo sane numero iurgia uniuersa sepeliunt᷑ & cupiditas totaue¬
peri: & de cupiditate om̃s tractatꝰ Qua prt̃ quotiens septies multipli¬
cat᷑. nibil aliud quã ueniã & remissionẽ afere sirecte xpianꝰ euꝑtense
at & ad uertat auditor. Qm̃ cũ finit᷑ fuerit tc̃ uere cesabi eredts
c̃tractꝰ & debiti. Tc̃ uere abolebit tota c̃ditio seruitutis. ts illa uonia sine
fine gloriosa lib̾tas. tc̃ ȩt̃nꝰ ager sẽꝑ uiriđ ac florid remeabit Nouer ste
celatur humanis. Et ideo quotiens cũq dominca tractant᷑ ioqua: mens
euigila. animus intendat: ne intellectus uaciuus recedat . Suin ino uabio¬
ra cũ om̃i cordis desiderio ut ad cȩlestis scientiȩ possit intraret setretam

Expanded text:
 ipseque omnem plenitudinem veniae, et remissiones omnium rerum adducit, ut tollatur servitus totaque libertas redeat, ut sopitis universis debitis et disruptis cautionibus resurgat debitor liber. Quo sane numero jurgia universa sepeliuntur, et cupiditas tota deperit, et de cupiditate omnis tractatus. Quapropter quoties septies multiplicatur, nihil aliud quam veniam et remissionem affert, siat et advertat auditor. Quoniam cum finitus fuerit, tunc vere cessabit crediti contractus et debiti. Tunc vere abolebitur tota conditio servitutis, tunc illa veniet sine fine gloriosa libertas, tunc aeternus ager, semper viridis ac floridus remeabit. Noverit ccelatur humanis. 776 Et ideo quotiescunque Dominica tractantur eloquia, mens evigilet, animus intendat, ne intellectus vacuus recedat. Quinimo laboret cum omni cordis desiderio, ut ad coelestis scientiae possit intrare secretum.
Abbreviated transcription (Latin):
credendũ . ẽ qđ angł̃i ob secundent & ministrent in auxilio eccłȩ depu¬
tati. & indefensione scõꝵ : Quosqr tales ñtiment qͥ dĩ suisq uectigalib &
pͥssuris coartant & c̃stringunt seruos. uelint nolint sentient accusatores
& iã & exactores. qm̃ ipsi uenturi dicunt᷑ in hoc ipso euugłio. ut colligan
uniuersa scandala de regno xp̃i. quȩ isti pessimi serui & mali crudelit̃
intuler̃. Et notandũ qr uolentes ad iuuare eũ qͥ missus fuerat in cara¬
rẽ. qđ ñ dix̃ detraxer̃ uł inflixer̃. sed narrauer̃ quȩ fuerant acta qͣsi

Expanded text:
credendum est, quod angeli obsecundent, et ministrent in auxilio Ecclesiae depucredendum est, quod angeli obsecundent, et ministrent in auxilio Ecclesiae deputati, et in defensione sanctorum. Quos quia tales non timent, qui Dei, suisque vectigalibus et pressuris, coarctant et constringunt servos, velint nolint, sentient accusatores etiam et exactores; quoniam ipsi venturi dicuntur in hoc ipso Evangelio, ut colligant universa scandala de regno Christi, quae isti pessimi servi et mali crudeliter intulerunt. Et notandum quia volentes adjuvare eum qui missus fuerat in carcerem, quod non dixit detrax
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie dispensant: & numularuis ac negotiatorib ad negotiandũ eac̾mit¬
tunt Hab& & alios qͦs iste seruuꝰ pessime flagellat. Hab& & istũ pessimũ
inqͦ st̃ om̃s qͥ uniuersã dĩ eccłam c̃turbant ac diuellunt. & c̃ scindere ñ me¬
tuunt Hab& & istos qͥ eiꝰ in iurias ferre nequeunt. qͥ c̃tristant᷑: ꝓtalib in ec¬
cła quȩ fiunt ñ qđ tristicia penalis ulla cadat in angłis. sed qr eis ñ placent
mala quȩ fiunt Ppt̾ea c̃tristari ualde dicunt᷑. Plec ĩ merito. cũ & dñs
irasci dicat᷑ ac gaudere. reliqͦsq affectiones humanȩ m̃tis habere. Porro
qđ ab angłis factori nr̃o atq iudici die catidie nr̃a ren̾tiant᷑ oꝑa. seubo¬
na fuerint seu mala. multis in locis scripturarũ declarat᷑ scãrũ. a multis
dignis seruiat᷑ & ñ ad ministret᷑ ministris. qͣnto magis uniuersoꝵ dño

Expanded text:
quotidie dispensant, et nummulariis ac negotiatoribus ad negotiandum ea commitquotidie dispensant, et nummulariis ac negotiatoribus ad negotiandum ea committunt. Habet et alios, quos iste servus pessime flagellat. Habet et istum pessimum, in quo sunt omnes qui universam Dei Ecclesiam conturbant ac divellunt, et conscindere non metuunt. Habet et istos qui ejus injurias ferre nequeunt, qui contristantur pro talibus in Ecclesia quae fiunt. Non quod tristitia poenalis ulla cadat in angelos, sed quia eis non placent mala quae fiunt. Propterea contristari valde dicuntur, nec immerito, cum et Dominus irasci dicatur 772 ac gaudere, reliquasque affectiones humanae mentis habere. Porro quod ab angelis factori nostro atque judici quotidie nostra renuntiantur opera, seu bona fuerint, seu mala, multis in locis Scripturarum declaratur sanctarum, a multis dignis serviatur, et non administretur ministris, quanto magis universorum Domino
Abbreviated transcription (Latin):
intulit. ipse scđm crudelitatis suȩ sententiã quã digne dãpnat᷑ e ꝓ epalt
e nortandũ qͥ dĩ ait. omẽ debitã dimisitꝰ qm̃ adorasti mne neforte ipaerae
ei indulsisse ob aliqđ ob seqͥũ seruitutis suȩ. sed qr rogastimee Ueluit enĩ
nos intelligere xp̃c in hoc uerbo qe totũ gratis nob debitũ indul sit nullis:
int uementib ac tionũ nrarũ mericis Oquẽ usti recopersaio
N oluit enĩ reminisci beneficioꝵ dĩ. noluit misereri c̃serui sui sic̃ ei misertꝰ fue¬
rat dñs suus: noluit spatiũ dare penitendi. noluit uindictã remittere.
& debitũ relaxare. Uidentes aut̃ c̃serui eiꝰ quȩ fiebant. c̃ tristati st̃ ualde¬
tuenientes ñtiacier̃ heç dño suo. Diues gͦ dñs qͥ tales tantosq hab& seruos
Hab& nãq plurimos. qͥ diuersa donoꝵ talenta c̾seruissius inlucrũ dñi sui

Expanded text:
intulit, ipse secundum crudelitatis suae sententiam quam digne damnatus excipiat. intulit, ipse secundum crudelitatis suae sententiam quam digne damnatus excipiat. Et notandum quod non ait, omne debitum dimisit, quoniam adorasti me, ne forte videretur ei indulsisse ob aliquod obsequium servitutis suae, sed quia rogasti me. Voluit enim nos intelligere Christus, in hoc verbo, quia totum gratis nobis debitum indulsit, nullis intervenientibus actionum nostrarum meritis. O quam justa recompensatio! Noluit enim reminisci beneficiorum Dei, noluit misereri conservi sui, sicut ei misertus fuerat dominus suus, noluit spatium dare poenitendi, noluit vindictam remittere et debitum relaxare. Videntes autem conservi ejus quae fiebant, contristati stantosque habet servos. Habet namque plurimos, qui diversa donorum talenta conservis suis in lucrum domini sui
Abbreviated transcription (Latin):
re. tã crudelit̃ ut eis totꝰ munđ unꝰ sit carcer Et si dd delicta ꝑtinuer arde¬
bitũ adhuc exactores atrocores fiunt dũ laborant incorde ne uenue poften¬
sis suis quȩ ad miser᷑ ineis in uenire possint qͦd ẽ eos mittere in carcere. paete
ñ misereri sed rependere cupiunt : & iã ult̃ quã retribuere uł eundi care queant
đ aut̃ ait. q misit eũ in carcerẽ donec redder& uniuersũ debitũ ⁊ nrcadicat
qͣsi obliuis cat᷑ qđ boni serui in carcere ñ ꝑmanebt̃ finito p̃senti sc̃ło maxine¬
qr int̃uenit reddibitio pessimi exactoris. Sedideo sic dic̃ qr mist eũ iacarne¬
re donec uniuersã debitũ redder&. qr tanta crudelitas quoꝵdã exardeset
eoꝵ inpenas inimicoꝵ suoꝵ. ut ñ quã eas finire uelint: Ppt̃ea & ipse acsi
exrecipca sententia iuste mox a dño c̃ depnat᷑ ut qđ seuiencio alteri penast᷑

Expanded text:
re, tam crudeliter ut eis totus mundus unus sit carcer. Et si ad delicta pertinuerit dere, tam crudeliter ut eis totus mundus unus sit carcer. Et si ad delicta pertinuerit debitum, adhuc exactores atrociores fiunt, dum laborant in corde, ne veniam pro offensis suis quae admiserunt, in eis invenire possint, quod est eos mittere in carcerem, dum eis non misereri, sed rependere cupiunt, etiam ultra quam retribuere vel evindicare, queant. Quod autem ait, quia Misit eum in carcerem, donec redderet universum debitum, non ita dicit quasi obliviscat Misit eum in carcerem, donec universum debitum redderet. Quia tanta crudelitas quorumdam exardescit eorum, in poenas inimicorum suorum, ut nunquam eas finire velint. Propterea et ipse ac si ex reciproca sententia, juste mox a Domino condemnatur, ut quod saeviendo alteri poenaliter
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ potest qr saltẽ hoc accep̃ qđ dimissũ ẽ ei Et si ñ aplius qđ & ipse
debitori debuit remittere grãm qua accep̃. & ñ debitũ exigere ipseqã
denarios. Suidebitor & si ñ ꝓcidens adorat qr nemo alt̃ ẽ ad oranđ quã rexis
cuiꝰ om̃s st̃ serui tã boni quã & alui. rogat tam̃ c̃seruũ ut patienti ã habeat in
se: donec ei sua omĩa redadat: Quisi ñ habuiss& unde reddera. debuerat co¬
gitare malus seruuꝰ qͣntie ei dimissũ fuiss& gratis acõmuni dño: Et qr cũ¬
seruuꝰ ecẽis qͥ debebat. qđ & ipse ddebuerat. Eui qr dimissa fuerant qͥm̃ĩa.
debuss& & ipse debitor uniuersa debitori suo rclaxare sub spe salte etnȩ
retributionis. Sed miser: tenens suffocat eũ. Qđ utinã ñ nossem̃ fieri in hoe
scło Iutantũ ut ñ liceat miseros ad ueniã respirare qͥssȩp ei petrudut incaoe¬

Expanded text:
re non potest, quia saltem hoc accepit, quod dimissum est ei. Et si non amplius quod et ipse re non potest, quia saltem hoc accepit, quod dimissum est ei. Et si non amplius quod et ipse debitori debuit remittere gratiam quam accepit, et non debitum exigere ipse denarios. Qui debitor, etsi non procidens adorat quia nemo alter est adorandus quam rex Deus, cujus omnes sunt servi tam boni quam et alii, rogat tamen conservum ut patientiam habeat in se, donec ei sua omnia reddat. Qui si non habuisset unde redderet, debuerat cogitare malus servus, quantum ei dimissum fuisset gratis a communi Domino, et quia conservus esset is qui debebat quod et ipse debuerat, cui quia dimissa fuerant omnia, debuisset et ipse debitor universa debitori suo relaxare sub spe saltem aeternae retributionis. Sed miser tenens, suffocat eum. Quod utinam non nossemus fieri in hoc saeculo, in tantum ut non liceat miseros ad veniam respirare. 771 quos saepe retrudunt in carce
Abbreviated transcription (Latin):
dñs erat & qr ragauit ad orans eũ Sed hic malus ser uiꝰ & in gratus
indulgentiã c̃secut᷑. exiens arege suffo cabat eũ dicens R edde
qđ debes: Offocabat aut̃ eũ & suffocat adhuc hodie qm̃ exierit
arege a& apcepcis erꝰ ut frem affligera ẽ pbaro Alias aux̃ ñ safto¬
cass& seruũ suũ. siñ exi. ss& arege. Quappt᷑ queso diligens lector. c̃sidera
subtilitatẽ dictoꝵ. qr seruuiꝰ multoꝵ talentoꝵ debitor ꝓcidit & adorat᷑.
regẽ . qm̃ ipse ẽ rex regũ & dñs dominantiũ. Siqͥdẽ regẽ de monstrat
eũ. & ideo ad orasse eũ introduc̃. Qui acceꝑat apatre regnũ. & uenerat
adrationẽ ponendã. Quȩ ratio ut dixi in om̃i isto tẽpore ponit᷑ q̃nddo
& pecunia dominica dispensat᷑ & seruuꝰ detalento accepto lucrũ pecu¬
niȩ negociando sectat᷑. Qđ si causat᷑ aliqͥs talentũ se ñ accepisse. nega¬

Expanded text:
Dominus erat, et quia rogavit adorans eum. Sed hic malus servus et ingratus, Dominus erat, et quia rogavit adorans eum. Sed hic malus servus et ingratus, indulgentiam consecutus, exiens a rege suffocabat eum dicens: Redde quod debes. Suffocabat autem eum, et suffocat adhuc hodie, quoniam exierat a rege et a praeceptis ejus, ut fratrem affligeret et probaret. Alias autem non suffocasset conservum suum, si non exisset a rege. Quapropter quaeso, diligens lector, considera subtilitatem dictorum, quia servus multorum talentorum debitor, procidit et adorat regem, quoniam ipse est Rex regum, et Dominus dominantium . Siquidem regem demonstrat eum, et ideo adorasse eum introducit; qui acceperat a Patre regnum, et venerat ad rationem ponendam. Quae ratio, ut dixi, in omni isto tempore ponitur, quando et pecunia Dominica dispensatur, et servus de talento accepto lucrum pecuniae negotiando sectatur. Quod si causatur aliquis talentum se non accepisse, nega
Abbreviated transcription (Latin):
debere qͣndo septuagies septies dix̃. sic̃ & si septies dixiss& : quia septupli
ꝓtoto sola c̃parari. ꝗm̃ septẽ dieb uoluit᷑ om̃e tẽpꝰ & finito septe nario
rarsus ad caput redit. Omĩa enĩ peccata dix̃. qͣndo septies dix̃. qr illud
undecĩ septies fiunt septuagies septies. Omĩa gͦ peccata dimitti uolunt
qͥ ea septua gesimo septimo numero p̃signauit . Id circo nemo c̃trase tene¬
at ñ ignoscendo. nec̾era illũ teneat᷑ qđ orat. Quia & si centũ denarios
ꝓximo remittere recusat. decẽ milia talenta ei quȩ dĩmiserat infaci
rep̃sentat dit enĩ Serue nequã. ome debitũ dimisi tibi qm̃ rogasti me
nqͦ declarat. ꝗd sit decẽ milia talentoꝵ. Qđ si ista ueniunt in obꝓbrium
quȩ dimisit bonꝰ rex & pius. qͣnto magis ea quę postea c̃ misit seruluꝰ in¬
gratꝰ & malus : Cui nulla alia causa fuit ut dimit ter& ei. nisi qr bonꝰ

Expanded text:
debere, quando septuagies septies dixit, sicut et si septies dixisset, quia septuplum debere, quando septuagies septies dixit, sicut et si septies dixisset, quia septuplum pro toto solet computari, quoniam septem diebus volvitur omne tempus, et finito septenario rursus ad caput reditur. Omnia enim peccata dixit quando septies dixit, quia illud undecim septies fiunt septuagies septies. Omnia ergo peccata dimitti voluit qui ea septuagesimo septimo numero praesignavit. Idcirco nemo contra se teneat non ignoscendo, ne contra illum teneatur quod 770 erat. Quia etsi centum denarios proximo remittere recusat, decem millia talenta ei, quae dimiserat in faciem repraesentat. Ait enim: Serve nequam, omne debitum dimisi tibi, quoniam rogasti me. In quo declarat, quod sit decem millia talentorum. Quod si ista veniunt in opprobrium, quae dimisit bonus rex et pius, quanto magis ea quae postea commisit servus ingratus et malus, cui nulla alia causa fuit ut dimitteret ei, nisi quia bonus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erubescunt hitales c̃scientias ꝑ cutere singuloꝵ. Sed qr hȩç parabola
adea respicit quȩ suꝑiuꝰ dixerat petro querenti si deber& peccanti inse
fr̃i usq septies dimittere & illȩ respondit. ñ dico tͥ usq septies. sed usqi sep¬
tuagies septies . Debemꝰ infinẽ querere qͦmͦ eisdẽ c̃ueniat numerꝰ id cir¬
co utrũq: obserua numerũ. Obserua & peccatũ uniuꝰ talenti Nã nume¬
rꝰ unde nariuꝰ legis trans gressio ẽ : lex indenario c̃stat numero Pecca¬
tũ uͦ. ꝑ undenariũ expͥmit᷑. Quare peccatũ ꝑ undecĩ: qr tͣns gressio de¬
naru est : ut uenias ad undenariũ Inlege aut̃ mod̾ fixꝰ p̃ceptoꝵ tͣns¬
grissio aut̃ huꝰ limitis p̃ceptoꝵ peccatũ est. Et ideo in undenario
numero magnũ mysttriũ figuratũ est : qnͣdo uela cilicina intab̾ na¬
culo undecĩ fabricari ussũ est. Omĩa enĩ peccata dix̃ nos dimittere

Expanded text:
non erubescunt hi tales conscientias percutere singulorum. Sed quia haec parabola non erubescunt hi tales conscientias percutere singulorum. Sed quia haec parabola ad ea respicit quae superius dixerat Petro quaerenti si deberet peccanti in se fratri usque septies dimittere, et ille respondit: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies, debemus in fine quaerere quomodo eisdem conveniat numerus, idcirco utrumque observa numerum, observa et peccatum unius talenti; nam numerus undenarius legis transgressio est, lex in denario constat numero, peccatum vero per undenarium exprimitur. Quare peccatum per undecim? Quia transgressio denarii est, ut venias ad undenarium. In lege autem modus fixus praeceptorum, transgressio autem hujus limitis praeceptorum, peccatum est. Et ideo in undenario numero magnum mysterium figuratum est, quando vela cilicina in tabernaculo undecim fabricari jussum est. Omnia enim peccata dixit nos dimittere
Abbreviated transcription (Latin):
egressi quã uis intꝰ uideant᷑ qͥ affligunt ꝓximos : Sed eos qͦs falso fr̃s uocant qͥb
& qͣntis modis affligant & teneant infra ȩccłam dĩ diri exactores m̃bra xp̃i.
longũ ẽ. disserere : Quibq modis suffocant᷑ & in carcerib claudunt᷑ boni pu¬
t qđ nemo sit qͥ edicere ac dinumerare queat . Qui forte c̃seruuꝰ debebat
centã denarios Quos qr debebat noluit rependert c̃ seruo benefica mot
qr ñ indulsit debitori suo poscenti. ꝗd putas dehis qͥ &iã ñ debentib mala
ꝓbonis reddunt : & torquere eos quã sepe gratis conant᷑: Hinc gͦ ẽ. om̃is
afflictio in eccła dĩ. hinc om̃is calamitas & nimis dura opp̾ssio: ꝙ seruus
lle malus & crudelis c̃ seruũ suũ p̃mere ñ cessat. nc̃ inrerũ dãpnis. & in
reb exteriorib nc̃ scđ̾m interiorẽ hominẽ in multis uexationib . dum

Expanded text:
egressi, quamvis intus videantur, qui affligunt proximos. Sed eos quos falso fratres vocant, quibus egressi, quamvis intus videantur, qui affligunt proximos. Sed eos quos falso fratres vocant, quibus et quantis modis affligant et teneant infra Ecclesiam Dei diri exactores membra Christi, longum est disserere, 769 quibusque modis suffocantur, et in carceribus clauduntur boni, puto quod nemo sit qui edicere ac dinumerare queat. Qui forte conservus debebat centum denarios; quos quia debebat noluit rependere conservo beneficia malquia non indulsit debitori suo poscenti, quid putas de his qui etiam non debentibus mala pro bonis reddunt, et torquere eos quam saepe gratis conantur. Hinc ergo est omnis afflictio in Ecclesia Dei, hinc omnis calamitas, et nimis dura oppressio; quia servus ille malus et crudelis conservum suum premere non cessat, nunc in rerum damnis, et in rebus exterioribus, nunc secundum interiorem hominem in multis vexationibus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nisi duo st̃ popłi dueq gentes. quãuis uideant᷑. et̃ gemini sicuti &iã & initero
rebeccȩ antequã nas cerent᷑ duo luctabant᷑: ex qͥb ꝓphetia ẽ qđ maior seriua mino
Ado̾culũ seriuentes sed ea seruitute qͣ seriuurt esau ia cob fr̃ĩ suo asligens eũ
& excrutians siusq oduis cogens peregrinari. qͣtinꝰ eiꝰ crudelitas frĩ mansactissim
ꝓficerae ad pbarionẽ & add ꝓfectũ suȩ salutis. & alteri sua infestatio adcumulũ
suȩ dãpnationis. Utriq tam̃. uniuꝰ dñi st̃ serui. Sed longe alit̃ seruiunt electi dũ
ex crutiant᷑ fr̃no odio & inimicitiis alit̃ uͦ illiqͥeos intꝰ forisue ꝑsecunt᷑ Itaque
ser uiunt boni sed adlaudẽ dĩ: & iustificationẽ suã Seruiunt & mali: sed sibi
ad detrim̃tũ salutis : & penã dap̃nationis. Ut & iusti illoꝵ ꝓbent᷑ crutiatib qib coꝵ
augeanit᷑ merita : & mali acscelerati ȩt̃na ñ euadant sibi supplitia p̾parata:¬

Expanded text:
n nisi duo sunt populi duaeque gentes, quamvis videantur esse gemini, sicuti etiam et in utero Rebeccae, antequam nascerentur, duo luctabantur; ex quibus prophetia est, quod major serviet minorad oculum servientes, sed ea servitute qua servivit Esau Jacob fratri suo, affligens eum et excrucians, suisque odiis cogens peregrinari, quatenus ejus crudelitas fratri mansuetissimo proficeret ad probationem et ad profectum suae salutis, et alteri sua infestatio ad cumulum suae damnationis. Utrique tamen unius Domini sunt servi. Sed longe aliter serviunt electi, dum excruciantur fraterno odio et inimicitiis, aliter vero illi qui eos intus forisve persequuntur. Itaque serviunt boni, sed ad laudem Dei et justificationem suam: serviunt et mali, sed sibi ad detrimentum salutis, et poenam damnationis, ut et justi illorum prolientur cruciatibus, quibus eorum augeantur merita
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa semina rationis futurȩ uitȩ. ꝓposuiss&e inse & in morte sua. ꝑ quã dimissant
omiã debita seruititis nr̃ȩ.: &e reddita ẽ. nob̾ ꝑfecta lib̾tas inxp̃o. Ut uira uxor
siꝑ manserint in adoptionẽ filioꝵ dĩ seruuꝰ transeat. qm̃ recro multa milia
talentoꝵ ꝑtulimꝰ dãpna nec ullũ dõ pͥus ad tulimꝰ lucrũ Sed & cotidie ma

Expanded text:
omnia semina rationis futurae vitae proposuisset in se et in morte sua, per quam dimissa sunt omnia semina rationis futurae vitae proposuisset in se et in morte sua, per quam dimissa sunt omnia debita servitutis nostrae, et reddita est nobis perfecta libertas in Christo. Ut vir et uxor, n Christo si permanserint in adoptione filiorum Dei servitus transeat, quoniam retro multa millia talentorum pertulimus damna, nec ullum Deo prius
Abbreviated transcription (Latin):
quie ad pxmũ. Quia ꝓfecto illa decẽ milia talenta addm̃ st̃ referenda
centũi denaru a d debitũ pximi Sed istetã in memor beneficioꝵdĩ nec illa quȩ
aa dm ser seruauit: nec ista quȩ adpximũ: qͥ nĩ mo crudelit᷑ exegit. qđ ipse
ꝑͥmũ q̃ seruo ĩpendere debuerat. Debitor nãq fuit alterifacere qcđ ipse uolu¬
it uł sibi facer&e & c̃seruiꝰ Neq c̃seruo infligere penas oportuerat᷑ qse noni¬
no noll& ut alt̾ ei inferra: Quib rursus debitis male remiolutꝰ accusatu
ua crudelitate accusatꝰ & c̃ uictꝰ iure c̃dep̃nat᷑: Qui ñ sibi nec ulli parcere
uoluit. in suꝑ nec de talentis rursꝰ sibi post indultã ueniã cõmissis cogitare
qm̃ pecuniã quã pͥmũ in adã ꝑdiderat demũ in xp̃o concorporat᷑ꝰ adlucrũ
ñ ait ponente eo iã rationẽ oblatꝰ .ẽ ei unꝰ sedcũ cȩpiss& rationẽ ponere id ẽ. cum

Expanded text:
quae ad proximum. Quia profecto illa decem millia talenta ad Deum sunt referenda, quae ad proximum. Quia profecto illa decem millia talenta ad Deum sunt referenda, centum vero denarii ad debitum proximi. Sed iste tam immemor beneficiorum Dei, nec illa quae ad Deum sunt servavit, nec ista quae ad proximum, quinimo crudeliter exegit, quod ipse primum conservo impendere debuerat. Debitor namque fuit alteri facere, quod ipse voluit ut ipsi faceret et conservus. Neque conservo infligere poenas oportuerat, quas omnino noller ut alter ei interret. Quibus rursus debitis male reinvolutus, accusatur. Qua crudelitate accusatus et convictus, jure condemnatur, qui non sibi nec ulli parcere voluit; insuper nec de talentis, rursus sibi, post indultam veniam commissis, cogitare. Quoniam pecuniam, quam primum in Adam perdiderat, demum in Christo concorporatus ad lucrum . Propter quod non ait ponente eo jam rationem oblatus est ei unus, sed cum coepisset rationem ponere, id est cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere posst̃ : id ẽ caro seu carnalis affectꝰ. Sic̃ quã sȩpe inscripturis tro¬
acsimulier uiro suo Quia tc̃ rȩcłꝰ ordo seruat᷑ simens subdita dõ fuerit &
anime seuspũi caro digne obȩdierit. Deqͥb filii qͥ generant᷑ id ẽ. actio¬
nes bonȩ oꝑationis: ꝑ ficfi ac digni lõ er̃. Sed qr iste malus seruuꝰ ncc dum
redẽptꝰ erat ut dixi neq lib̾tati donatꝰ ñ poterat nisi uenditꝰ manere sũb
eo. elu in pͥmo parente se tradiderat. & ideo ñ habebat unde reddera. qr
tã ipse quã & uxor & fili seu quȩ ad eũ ꝑtinere poterant omĩa erant uendi¬
libtate recepta qͣndo cep̃ rex rationẽ ponere cũ seruis suis m̃ surã talentor
disꝑriens singulis in qͥb negotiari rursus deberent adlucrũ dñi sulentor
omia illa p̾cepta seruare debera. hic malus seruũ quȩ ad dm̃ ꝑtinent &

Expanded text:
pertinere possit, id est caro, seu carnalis affectus. Sicut quam saepe in Scripturis tropertinere possit, id est caro, seu carnalis affectus. Sicut quam saepe in Scripturis troac si mulier viro suo. Quia tunc rectus ordo servatur si mens subdita Deo fuerit, et animae seu spiritui caro digne obedierit. De quibus filii qui generantur, id est actiones bonae operationis, perfecti ac digni Deo erunt. Sed quia iste malus servus necdum redemptus erat, ut dixi, neque libertate donatus, non poterat nisi venditus manere sub eo, cui in primo parente se tradiderat, et ideo non habebat unde redderet, quia tam ipse quam uxor et filii, seu quae ad eum pertinere poterant, omnia erant vendilibertate recepta, quando coepit rex rationem ponere cum servis suis, mensuram talentorum dispartiens singulis, in quibus negotiaomnia illa praecepta servare deberet hic malus servus, quae ad Deum pertinent, et
Abbreviated transcription (Latin):
re quȩ in nob̾ cõmittunt᷑. Nãq pͥmũ reũ exhibuit & absoluit gratis. Talen¬
ta relaxauit. uxorẽ &iã ipsã ne inseruitute ueniens ꝑ maner& dimisit. filios
ne sẽꝑ uenundati essent absoluit: & omĩa eiꝰ quȩ seruituti erant addicta iusto
dĩ iudicio sub diabolo peccatis exigentib pius & clemens rex c̃cessit: Quȩ
omĩa ad penã huiꝰ pessimi serui ideo iussa ft̃ uen̾dari. qr ipse pͥmũ sua spon¬
te se uendidit. & tradidit sub diabolo. Et hoc. ẽ. iubere uendi ut dixerã
ꝓcerto qđ ẽ. ueñdatũ ostendere: Qui ꝓfecto tropꝰ inscripturis di uinis no¬
tissimꝰ est: & diuersis format᷑ modis. sic̃ & hoc loco ꝑ hoc qđ iub& facere
factũ iã iusto suo iudicio demonstrat. Nec dũ tam̃ in cartere iub& muti
tꝰ doctor senserit. ñ aliud intelligere oporta&. quãq ad ipsũ eundẽq seruũ

Expanded text:
re quae in nobis committuntur. Namque primum reum exihibuit et absolvit gratis, talenre quae in nobis committuntur. Namque primum reum exihibuit et absolvit gratis, talenta relaxavit, uxorem etiam ipsam, ne in servitutem veniens, permaneret, dimisit, filios ne semper venundati essent absolvit, et omnia ejus quae servituti erant addicta justo Dei judicio sub diabolo, peccatis exigentibus, pius et clemens rex concessit. Quae omnia ad poenam hujus pessimi servi ideo jussa sunt venundari, quia ipse primum sua sponte se vendidit, et tradidit sub diabolo. Et hoc est jubere vendi, ut dixeram pro certo, quod est venundatum ostendere. Qui profecto tropus in Scripturis divinis notissimus est et diversis formatur modis, sicut et hoc loco, per hoc quod jubet facere, factum jam justo suo judicio demonstrat. Necdum tamen in carcere jubet mitti, e praedictus doctor senserit, non aliud intelligere oportet, quam quod ad ipsum eumdemque servum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pepererat nob̾ qͣsi filios ipsa carnalis affectio seu uoluptas carnis. quȩ
male ad ultera facta .ẽ. spũi nr̃o uxor deqͣ suscepimꝰ eosdẽ plures & pessimos
filios. qͦs rexsimul cũ matre uenundari iub&. ñ qđ suo nos ĩꝑio ꝑ diderit
aut uendiderit. sedq nos & omĩa quȩ ad nos ꝑtinere uidebant᷑ ĩã uenditos
sub eisdẽ delictis parabolicȩ ostendit: ac ꝑ hoc uendidisse. ẽ. cũ uenditos. eẽ.
monstrauit: Non enĩ omĩa inparabolis sic posst̃ figurate coeqͣri reb ut isto¬
ria uideat᷑. sed sic ut hoc ad plenũ insinuent ad qđ ꝓposite ꝓbant᷑. Cuiꝰ pla¬
ne causã ꝓpositionis dñs demonstrat cũ ait Sic & pat̾ m̃s faci& uob̃. si ñ re¬
miseritis hominib peccata eoꝵ de cordib ur̃is. Ubi declarat qr apͥmo ad uentu
suo multa nob̾ dimisit talenta peccatoꝵ. unde & nos multa debemꝰ dimicte¬

Expanded text:
quae pepererat nobis quasi filios ipsa carnalis affectio, seu voluptas carnis, quae quae pepererat nobis quasi filios ipsa carnalis affectio, seu voluptas carnis, quae male adultera facta est spiritui nostro uxor de qua suscepimus eosdem plures et pessimos filios, quos rex simul cum matre venundari jubet, non quod suos nos imperio perdiderit, aut vendiderit, sed quia nos et omnia quae 762 ad nos pertinere videbantur, jam venditos sub eisdem delictis parabolice ostendit, ac per hoc vendidisse est, cum venditos esse monstravit. Non enim omnia in parabolis sic possunt figurate coaequari rebus, ut historia videatur, sed sic ut hoc ad plenum insinuent ad quod propositae probantur. Cujus plane causam propositionis Dominus demonstrat, cum ait: Sic et Pater meus faciet vobis, si non remiseritis hominibus peccata eorum, de cordibus vestris. Ubi declarat quia a primo adventu suo multa nobis dimisit talenta peccatorum, unde et nos multa debemus dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
digno p̃stitũ. ẽ: Nã ei relaxata st̃ decẽ milia talenta. Et neputes qr parũ. ẽ forte
centũ. qr tot peccata st̃ qͥb reus tenebat᷑ ob noxius. quot & ꝑ heç decẽ milia
inqͥb nihil ominꝰ omĩa peccata st̃ accipienda. Nolo enĩ dicere unũ talentũ
qđ omĩa peccata hoc loco c̃ cludat. sed decẽ milia talenta. qr nemo. ẽ. qͥ aͣbi¬
gat eũ qͥ oblatꝰ.ẽ. omĩa debuisse. Seruiꝰ aut̾ ille qͥ centũ denarios debebat.
&iã & ipse plus quã septuaginta & septẽ debebat. Sed omĩa illa decẽ milia talen¬
ta nolli dubiũ qr dimissa st̃ inbaprismo. qͣndo benignissimꝰ saluator nob̾ lib̾tatẽ
reddidit aculpa. qͣ rei tenebam sub peccato. Sub qͦ peccato iã uenditi eramus:
& nos & uxor nr̃a uidelic& caro peccati & filii atq omĩa quę st̃ oꝑa carnis

Expanded text:
digno praestitum est. Nam ei relaxata sunt decem millia talenta. Et ne putes quia parum est forte digno praestitum est. Nam ei relaxata sunt decem millia talenta. Et ne putes quia parum est forte centum, quia tot peccata sunt quibus reus tenebatur obnoxius, quot et per haec decem millia, in quibus nihilominus omnia peccata sunt accipienda. Nolo enim dicere unum talentum, quod omnia peccata hoc loco concludat, sed decem millia talenta, quia nemo est qui ambigat eum qui oblatus est, omnia debuisse. Servus autem ille qui centum denarios debebat, etiam et ipse plusquam et septuaginta et septem debebat. Sed omnia illa decem millia talenta, nulli dubium quia dimissa sunt in baptismo, quando benignissimus Salvator nobis libertatem reddidit a culpa, qua rei tenebamur sub peccato. Sub quo peccato jam venditi eramus, et nos et uxor nostra, videlicet caro peccati, et filii atque omnia quae sunt opera carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
milia talentoꝵ qm̃ memorabilẽ illũ decalogũ scriptũ digito dĩ traditũ popbo di
corruperat : Debebat gͦ decẽ milia talentoꝵ ꝓpt numerũ legis : qr criminosus
omĩa peccata cõmiserat᷑ quȩ in lege dãpnant᷑. Debebat & ille eiꝰ c̃seruũ centũ
denarios nihil minꝰ ab eodẽ numero Nã decaes centũ fiunt millo sic̃ & decies imille
decẽ milia sic & dexies deni centũ fiunt. Nec in illo gͥ decẽ milia talentoꝵ debi¬
tore alegitimo numero recessũ ẽ. & ꝑfecto nec in illo qͥ decies denos debebat
deuarios. In qͦ utroq in uenies utrãq pectata. Rt̃q itaq debstor &t ut̃q ueniȩ
ĩplorator: parit̾q &iã adño ĩpetrator. Sed ille seruuꝰ malus scruũq iniquiã
& ingratꝰ noluit c̃seruo rependere. qđ ipse accep̃ ad ño. Noluit p̃stare. qđ illi in¬

Expanded text:
millia talentorum, quoniam memorabilem illum decalogum, scriptum digito Dei, traditum populo Dei, millia talentorum, quoniam memorabilem illum decalogum, scriptum digito Dei, traditum populo Dei, corruperat. Debebat ergo decem millia talentorum, propter numerum legis, quia criminosus omnia peccata contraxerat, quae in lege damnantur. Debebat et ille ejus conservus centum denarios, nihil minus ab eodem numero; nam decies centum fiunt mille, sicut et decies mille decem millia, sic et decies deni centum fiunt. Nec in illo igitur decem millia talentorum debitore a legitimo numero recessum est, et perfecto, nec in illo qui decies denos debebat denarios. In quo utroque invenies utraque peccata. Uterque itaque debitor, et uterque veniae implorator, pariterque etiam a Domino impetrator. Sed ille servus malus servusque iniquus et ingratus noluit conservo rependere quod ipse acceperat a Domino, noluit praestare quod illi in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ filios hominũ. ut uiderae si e&ẽ. intelligens aut reqͥrens dm̃: qr om̃s decdi¬
nauerant. ñ erat qͥ facer& bonũ ñ erat usq ad unũ Qui unꝰ qr om̃s uinum
facti erant in massa peccati ꝓpt̃ p̃ uaricationẽ pͥmi hominis oblatꝰ ẽ. ei tot̃
obligat᷑ unculis. & in uolutꝰ criminib qͥ debebat decẽ milia talenta. qm in
om̃i genere humano heç iniqͥtas resꝑsa erat. Quȩ iniqͥtas iuxta ⁊achatiam
ꝓpham. sed&e suꝑtalentũ blũbi Sed decẽ milia talenta ideo dicunt᷑ qr lex in
decẽ p̃ceptis cõm̃dat᷑. Si enĩ diligentius scrutatꝰ fueris ipsius numeri secreta
late brasq eiꝰ inqͥsieris. monstrabit tͥ iusticia lege dĩ c̃sticuta quã qͥsq qͥ c̃ tẽp¬
serit. qͣsi uiolator p̃ceptoꝵ dĩ reuꝰ ten&. dũ nec naturalẽ legẽ in sitã pͥmo ho¬
mini seruauerit. nec datã ꝑ moysen custodierit. Et ideo illȩ debebat decẽ

Expanded text:
equirens Deum; quia omnes declinaverant, non erat qui faceret bonum, non erat usque ad unum . Qui unus, quia omnes unum facti erant in massa peccati, propter praevaricationem primi hominis oblatus est ei totus, obligatus vinculis, et involutus criminibus, qui debebat decem millia talenta, quoniam in omni genere humano haec iniquitas respersa erat. Quae iniquitas juxta Zachariam prophetam sedet super talentum plumbi. Sed decem millia talenta ideo dicuntur, quia lex in decem praeceptis commendatur. 761 Si enim diligentius scrutatus fueris ipsius numeri secreta, latebrasque ejus inquisieris, monstrabitur tibi justitia lege Dei constituta, quam quisque qui contempserit, quasi violator praeceptorum Dei reus tenetur, dum nec naturalem legem insitam primo homini servaverit, nec datam per Moysen custodierit. Et ideo ille debebat decem
Abbreviated transcription (Latin):
uerã: id ÷ uenditũ denuntiare. Ac deinde cũ p̃cib eũ pulsass&̧. dimisit
eũ liberũ : & om̃ĩa climisit ei Nc̃ aut̃ ĩꝓꝑat & ob iurgat quẽ iã tandẽ
iratꝰ tradidit tortorib. qͦ ad usq redder& uniuersũ debitũ. Dȩqͣ senten¬
tia qͥ uolunt post exactionẽ cul parũ redire debere adueniã. maltã
sibi dograti ⁊ ancdi assumunt materiã Quasi eo usq tradaontꝰ tortorib
s adusq erutiatib exsolutũ sit uniuersũ debitũ. sicq demũ debeat homin
tionas redire ad itegrũ. Qdomnino catholic fides ñreaptt. ADeq saneniotu¬
tionis id uere me retole iũ supͣ in hoc ipso eiugłio satis dixisse ubi at eto len

Expanded text:
sset, dimisit eum liberum, et omnia dimisit ei. Nunc autem improperat et objurgat, quem jam tandem, iratus, tradidit tortoribus, quoadusque redderet universum debitum. De qua sententia qui volunt post exactionem culparum redire debere ad veniam, multam sibi dogmatizandi assumunt materiam. Quasi eo usque tradantur tortoribus quoadusque cruciatibus exsolutum sit universum debitum, sicque demum debeat homini libertas redire ad integrum, quod omnino catholica fides non recipit. De quo sane locutionis genere me recol
Abbreviated transcription (Latin):
hominib de cordib ur̃is. Qm̃ duab istis sententus t̃ribile ẽ. qđ ostendit
qͣndo in uno eodẽq seruo acsi inspetie totũ genꝰ & penas om̃iũ maloꝵ des¬
cribit. ñ qđ aluꝰ sit iste seruuꝰ quẽ ꝓponit. & alii qͥ ad eiꝰ formã dãpnandi di¬
cunt᷑. sed ipsi er̃ iste seruuꝰ qͥcũq de corde fr̃i suo ñ remiserit. Seruat᷑ aut̃
arbitrilib̾tas int̾ innumeros seruos qͥ uoluerit im mitari indulgentiȩ dñi
sui inse: & qͥ uoluerit crudelitatẽ exercere in his pusillis qͦs xp̃c uocauit:
sanauit. & ꝓpͥis humeris ad gregẽ reportare suscepit : Sic & pat̃ m̃s inqͥt
fuci& uob̾. si ñ remiseritis hominib: unꝰqͥsq de cordib ur̃is. Nemo ista dũ¬
diens rogo censurã sibi rerintentis assumat. & ĩponat sibi aut delinquen
apio dño medico: ut illius sanitas cui parcis ad tuã głam recurrat : illiuꝰq
uenia tuũ p̃miũ fiat. sic̃ & tua correctio uł indulgentia illiuꝰ uenia. Qua¬

Expanded text:
ordibus vestris. Quoniam duabus istis sententiis terribile est quod ostendit, quando in uno eodemque servo, ac si in specie totum genus, et poenas omnium malorum describit, non quod alius sit iste servus quem proponit, et alii qui ad ejus formam damnandi dicuntur, sed ipse erit iste servus quicunque de corde fratri suo non remiserit. Servatur autem arbitrii libertas inter innumeros servos qui voluerit imitari indulgentiam domini sui in se, et qui voluerit crudelitatem exercere in his pusillis quos Christus vocavit, sanavit, et propriis humeris ad gregem reportare suscepit. Sic et Pater meus, inquit, faciet vobis, si non remiseritis hominibus unusquisque de cordibus vestris. Nemo ista audiens, rogo, censuram sibi remittentis assumat et imponat sibi, aut delinquenta pio medico, ut illius sanitas cui parcis ad tuam gloriam recurrat, illiusque venia tuum praemium fiat, sicut et tua correctio vel indulgentia, illius venia. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ponore cũ seruis siuisusq insene qͣndo idẽ iudex qͥ & rex supͣ dictꝰẽ e suomanit
ratione uecdieu qorã inpͥmo ad uentu suo cep̃ ponere seu apncipio scłi & cople¬
uet uni uersa de bonis resticuat quȩ gesser̃. qͦs iste malus afflĩ seriũ & hiur
pessimo seruo sua ad numere quȩ sibi thesaurizauit . & c̃seruissius qudeliter
agendo ontolrt mala Idcirco sic accipiendũ ẽ ut ꝑ om̃e tẽpꝰ iste uñ ꝓ pt̃ untatẽ
corporis quoꝵ caput.E. diabolus omẽ genꝰ maloꝵ inte lligat᷑ quã ustũ nratdt̃¬

Expanded text:
 quando idem judex, qui et rex supra dictus est, consummabit rationem judicii quam in primo adventu suo coepit ponere seu a principio saeculi, et complevit universa ut bonis restituat quae gesserunt, quos iste malus afflixit servus, et huic pessimo servo sua adnumeret quae sibi thesaurizavit, et conservis suis crudeliter agendo intulit mala. Idcirco sic accipiendum est, ut per omne tempus iste unus propter unitatem corporis quorum caput est, diabolus omne genus malo
Abbreviated transcription (Latin):
clusio ẽ. heç parabola sententiarũ supͣ dictarũ quȩ de c̃cordia & de indulgen¬
tia locunt᷑ fr̃ib exhibendã Quia sic̃ periculosissimũ ẽ. ꝓximos scandalizare
ita & peccantib in nob̾ ueniã denegare. Et sic̃ de scandali ⁊ antib c̃clusit ꝗđ
illis potius expediat. ita & ab negantib indulgentiã qͣle periculũ ĩ mineat p̃dix̃
ed qͥs iste homo sit rex cui simile regnũ ẽẽ possit cȩloꝵ. aut ꝗd hoc loco regniĩ
cȩloꝵ dicat᷑ uideam᷑ Fła in hoc ȩuũigłio regnũ celoꝵ aliqͣndo p̃sens ȩccła uocat᷑.¬

Expanded text:
clusio est haec parabola sententiarum supradictarum, quae de concordia et de indulgenclusio est haec parabola sententiarum supradictarum, quae de concordia et de indulgentia loquuntur fratribus exhibenda. Quia sicut periculosissimum est proximos scandalizare: ita et peccantibus in nobis veniam denegare. Et sicut de scandalizantibus conclusit quid illis potius expediat: ita et abnegantibus indulgentiam, quale periculum immineat, praedixit. Sed quis iste homo sit rex, cui simile regnum esse possit coelorum, aut quod hoc loco regnum coelorum dicatur, videamus. Nam in hoc Evangelio regnu
Abbreviated transcription (Latin):
iã ultͣ remissionẽ peccatoꝵ suoꝵ iuste ñ habebit: qm qͥc ꝗd inmundo c̃tra dñi
mandata cͤerahit᷑. ei uenia p̾statͥ : qr ut citius se c̾ uerterit aut tardius. ta
tam̃ si satisfecerit ueniã poscendo. luca teste quẽ leserat: ꝙ & si ñ alt̾. in
om̃ib peccatis offendit᷑ ds̃. Fortassis gͦ qr talis huiꝰ numeri c̃dicio. ẽ ut pes¬
sima sint omĩa peccata quȩ st̃ mystice supͣ septuaginta & septẽ. in qͦ numero
remissio dat᷑: & ideo benignissimꝰ ihc hortat᷑ petro suo ac p̃cipit usq ad hunc
numerũ fr̃ib peccata dimittere. qđ sequens parabola &iã de hoc ipso latius ꝑ¬
tractabit. ut dũ hic uiuit᷑: petenti uenia nulli deneget᷑. Ideo inqͥt dico uobis:
imile. ẽ. regnũ cȩloꝵ homini regi. qͥ uoluit rationẽ ponere cũ seruissuis Con¬

Expanded text:
jam ultra remissionem peccatorum suorum juste non habebit; quoniam quidquid in mundo contra Domini jam ultra remissionem peccatorum suorum juste non habebit; quoniam quidquid in mundo contra Domini mandata contrahitur, ei venia praestatur, quia ut citius se converterit aut tardius, ita tamen si satisfecerit veniam poscendo Luca teste quem laeserat, quia etsi non alter, in omnibus peccatis offenditur Deus. Fortasse: ergo, quia talis hujus numeri conditio est, ut pessima sint omnia peccata quae sunt mystice supra septuaginta et septem, in quo numero remissio datur, et ideo benignissimus Jesus hortatur Petro suo ac praecipit usque ad hunc numerum fratribus peccata dimittere, quod sequens parabola etiam de hoc ipso latius pertractabit, ut dum hic vivitur petenti, venia nulli denegetur. Ideo, inquit, dico vobis: Simile est regnum coelorum homini regi qui voluit rationem ponere cum servis suis. Con
Abbreviated transcription (Latin):
fieri oportere in hoc mundo adhoͬc degentib. & scđ̾m res huiꝰ mundi peccan
& remissionis. Unde siqͥs diligit mundũ & ea quȩ st̃ in mundo oꝑat᷑. & secula¬
ria tantũ intendit. dic̃ ñ in congrue sexies peccare & fine̾ peccatoꝵ insepte¬
nario acciꝑe numero. ut in eodẽ ad ueniã possit ꝑtingere. Qđ sentiens forte
petrus. ideo int̾rogat sidebeat usq septies dimittere. Sed dñs sciens in his quȩ
senario claudunt᷑ numero c̾tra decẽ p̾cepta mandatoꝵ dĩ agendo cotidiȩ nos
peccare. fix̾ limitẽ & finẽ peccandi. ut in eo numero qͥ remissionis. ẽ. unꝰqͥsq
fr̃ĩ ac ꝓximo libent᷑ indulgeat. Qđ si aliqͥs suꝑ grediens ea peccata quȩ fieri
solent in reb mundialib & secularib ultͣ uolendo peccare si possibile esset:
ut ãpliuꝰ uiuer&. qr in peccatis suis finẽ ñ fec̾ nec defactis digne ueniã quesiunt.

Expanded text:
fieri oportere in hoc mundo adhuc degentibus, et secundum res hujus mundi peccantfieri oportere in hoc mundo adhuc degentibus, et secundum res hujus mundi peccantet remissionis. 757 Unde si quis diligit mundum, et ea quae sunt in mundo operatur, et saecularia tantum intendit, dicit non incongrue sexies peccare, et finem peccatorum in septenario accipere numero, ut in eodem ad veniam possit pertingere. Quod sentiens forte Petrus, ideo interrogat, si debeat usque septies dimittere. Sed Dominus sciens in his quae senario clauduntur numero, contra decem praecepta mandatorum Dei agendo, quotidie nos peccare, fixit limitem et finem peccandi, ut in eo numero qui remissionis est, unusquisque fratri ac proximo libenter indulgeat. Quod si aliquis supergrediens ea peccata quae fieri solent in rebus mundialibus et saecularibus ultra volendo peccare, si possibile esset, ut amplius viveret, quia in peccatis suis finem non fecit, nec de factis digne veniam quaesivit,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ deseuier᷑ ꝑ omẽ ꝓgeniẽ usq ad xp̃m. qͣs lamech c̃numerat septuaginta st̃:
ed ut obscurius teger& hoc sacram̃tũ. ñ septuaginta & septẽ dix̾ easdẽ uindic¬
tas. ẽs. futuras. sed septuagies septies: qđ & in idipsũ intellegi debere nemo qui
ãbigat. Quẽ numerũ dñs in remissionẽ om̃iũ peccatoꝵ com̃dauit. qͣndo ab ap¬
tis mo cȩpit numerare. ubi omĩa peccata soluunt Et sic ad adã lineã gene¬
alogiȩ xp̃i usq ꝑdux̃. ut monstrar& qr sic̃ uindicatũ ÷ decain septies. qͣndo
septe uindictas ut multi tradunt exsoluit: ita & delamem septuagies septies
in qͦ om̃is p̃uaricatio & pęccatoꝵ uindictȩ finẽ accipiant. qm̃ sic̃ qͥdã tradunt
sciebat xp̃c extendere aliqͦs peccata sua &iã ultͣ hanc remissionẽ. ꝓpt̾ȩa ad sep¬
tẽ ad didisse xp̃m septuaginta. ut dicat in eo tantũ numero remissionẽ peccatoꝵ

Expanded text:
quae desaevierunt per omnem progeniem usque ad Christum, quas Lamech connumerat, septuaginta sunt. quae desaevierunt per omnem progeniem usque ad Christum, quas Lamech connumerat, septuaginta sunt. Sed, ut obscurius tegeretur hoc sacramentum, non septuaginta et septem dixit easdem vindictas esse futuras, sed septuagies septies, quod et in idipsum intelligi debere nemo qui ambigat. Quem numerum Dominus in remissionem omnium peccatorum commendavit, quando a baptismo coepit numerare, ubi omnia peccata solvuntur. Et sic ad Adam lineam genealogiae Christi usque perduxit, ut monstraret quia sicut vindicatum est de Cain septies, quando septem vindictas, ut multi tradunt, exsolvit: ita et de Lamech septuagies septies, in quo omnis praevaricatio et peccatorum vindictae finem accipiant. Quoniam sicut quidam tradunt, sciebat Christus extendere aliquos peccata sua etiam ultra hanc remissionem, propterea ad septem addidisse Christum septuaginta, ut dicat in eo tantum numero remissionem peccatorum