comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
At ego hintibimaiorem moueo questionem: quurpaucis simino¬
uerim unde agant quodomnes agunt. fortasse dicturus es
quia ille didicerunt arte mana tomicam uelempuricam : quas
medicinalis continent disciplina quam paucias sequuntur
c&teri uero ista discere noluerunt cum potuis sent siutiq
uoluissent. Vbi omitto dicere quur multi conentur dice¬
re ista nec possint. qui atardo quod multo mirum est impediun¬
cur ingenio eadiscere ab aliis quae aguntur ab eis ipsis & ineis
ipsis: sed haec ipsa c̃ maxima quaesti : quurarte non mihiopussit
utesse in caelo sciam solem & lunam & alia sidera & artemihi
opus sit ut stiant quando digitum moueo unde incipiam
acorde anacexebro anabutroq: anneutro: & doctoye
non egeam ut stiam quid sit tam longe alcius superme. ab
alio aut homine discere exspectem unde agatur ame quod agi¬
tur inme. Nam cum in cor decogitare dicamur & quod

Expanded text:
At ego hinc tibi maiorem moueo quaestionem, cur paucissimi noAt ego hinc tibi maiorem moueo quaestionem, cur paucissimi nouerint unde agant, quod omnes agunt. fortasse dicturus es, quia illi didicerunt artem anatomicam uel empiricam, quas medicinalis continet disciplina, quam pauci assequuntur, ceteri uero ista discere noluerunt, cum potuissent, si utique uoluissent. ubi omitto dicere, cur multi conentur discere ista nec possint, quia tardo. quod multum mirum est, inpediuntur ingenio ea discere ab aliis. quae aguntur ab eis. ipsis et in eis ipsis. sed haec ipsa est maxima quaestio, cur arte non mihi opus sit, ut esse in caelo sciam solem et lunam et alia sidera, et arte mihi opus sit, ut sciam quando digitum moneo, unde incipiam, a corde an a cerebro an ab utroque an neutro, et doctore non egeam. ut sciam quid sit tam longe altius super me, ab alio autem homine discere exspectem, unde agatur a me quod agitur in me. nam cum in corde cogitare dicamur et quod
Abbreviated transcription (Latin):
prac sentibus prorsus ignor& Vtrum uenas moueat utui¬
uat in coopore neruosaut ut membris corporis operetur:
& suta est quurneruos non moueat nisi uelit pulsus aut̃
uenarum &iam sinolit sine in termissione agat. De qua
parte corporis e&eris dominetur quod egemoni conuocan
utrum decorde andecerebro. andispertit decor demotib
decerebro sensibus. Andecerebro & sensibus & uoluntaris
motib decor de aũt non uoluntariis uenarum pulsibus.
& si decerebro illa duo facit. quursenciat &si nolit. mem¬
bra uero non moueat nisi uelit: Cumigitur haec in corpore
nisi ipsa non faciat. quurnestit quod facit uelunde facit:
Veccitur peest ista quod nescit & turpeesse exestimas. sinesci¬
at undeuelquo modo fucta sit. cum seipsa non fecerit: Ani
mauero nullisci unt quomodo haec &undeagat in corpore
deo ad illas altiora adq fortiora id pertinore non putas :

Expanded text:
praesentibus prorsus ignoret, utrum uenas moueat ut uipraesentibus prorsus ignoret, utrum uenas moueat ut uiuat in corpore, neruos autem utres membris corporis operetur, et si ita est, cur neruos non moueat, nisi uelit, pulsus autem uenarum, etiam si nolit, sine intermissione agat, de qua parte corporis ceteris dominetur quod ἡγεμονικόν uocant, utrum de corde an de cerebro an dispertite de corde motibus, de cerebro sensibus an de cerebro et sensibus et uoluntariis motibus, de corde autem non uoluntariis uenarum pulsibus, et si de cerebro illa duo facit, cur sentiat etsi nolit, membra uero non moucat nisi uelit? cum igitur haec in corpore nisi ipsa non faciat, cur nescit quod facit uel unde facit ? nec ei turpe est ista quod nescit et turpe esse existimas, si nesciat unde uel quomodo facta sit. cum se ipsa non fecerit? an quia nonnulli sciunt, quomodo haec et unde agat in corpore, ideo ad illa altiora atque fortiora id pertinere non putas ?
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ hns duritia similes sunt praedici autem & cres commune illis
est cumcapillis quis nam sit usus uenarum non sanguinis sede¬
ris quasar terias uocant. haec atq uius modi denatuya corpo¬
ris hui si animanos sedesider& tunc medicendum. ẽ homini
altiora tene quȩsicris & forcioro tenescrutatus fueris si aũt
desuaorigine quod nescit in quirat none altius neq fortius
quamutid possit appyehendere. & absurdum exestimas
atq incongruum rartioni ut nes ciat animautrum nauadi¬
uinitus insufflata si tande paentibus traccta cum hociam
prȩteritum non meminerit. e interilla deput& quae in reuo¬
cabiliter sicut in santiam & ꝑuera recentis abuteroa&atis
oblita est: Si tamen cum sensu eius alico fictum ẽ quando fic¬
tum est . Neputas ab surdum atq in congruũ ut corpussibi
subditum nesciat & quod non est depraeteritis eius sed de

Expanded text:
quoniam his duritia similes sunt, praecidi autem et crescere commune illis quoniam his duritia similes sunt, praecidi autem et crescere commune illis est cum capillis, quisnam sit usus uenarum non sanguinis, sed aeris, quas arterias uocant: haec atque huiusmodi de natura corporis sui si anima nosse desideret, tuncine dicendum est homini: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris, si autem de sua origine quod nescit inquirat, non est altius neque fortius quam ut id possit adprehendere ? et absurdum existimas atque incongruum rationi, ut nesciat anima utrum noua diuinitus insufflata sit an de parentibus tracta, cum hoc iam praeteritum non meminerit et inter illa deputet, quae inreuocabiliter sicut infantiam et cetera recentis ab utero aetatis oblita est, si tamen cum sensu eius aliquo factum est quando factum est, nec putas absurdum atque incongruum, ut corpus sibi subditum nesciat et quod non est de praeteritis eius, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
non altius nobis ẽ Interior enĩ ẽ animȩ nse natura
quã corpus: Quasi uero corpus ipsũ non faccilius nosse
potuitanima & trinsecus ꝑ oculos ipsius corporis
quã intrinsecus ꝑseipsã: Quidenim ẽ in intestinis
carporis. ubi non ẽ ipsã : & tamen& iã quȩ que interna atq uitalica:
oculis corporis in quisiuit : & quicquidex eis discerepotuit ꝑoculos
sine anima uiuere. fucilius ea potuit anima uiuificane quã nosse
Anforte adeius cognitionem. altius illaest corpus eius quã ipsã:¬
& ideo siuelit inquirere atq: dissepere quando semen hominis
conuertatur in sanguinem quando insolidam carnem quando
os sadurari. quando incipiat medullari. quod sint geneite uena¬
rum atque ner uorum quibus discursibus & anfuectibus uni¬
uersum corpus illae mrigent illi alligent ut rumin neruis
duputanda sitcutis. ut ruminos sibus dentes distant enim
quod iedulla curent & qui dabutris quae differant ungues

Expanded text:
non altius nobis est? interior enim est animae nostrae natura non altius nobis est? interior enim est animae nostrae natura quam corpus. quasi uero corpus ipsum non facilius nosse potuit anima extrinsecus per oculos ipsius corporis quam intrinsecus per se ipsam. quid enim est in intestinis corporis, ubi non est ipsa? et tamen etiam quaeque interna atque uitalia oculis corporis inquisiuit et quicquid ex eis discere potuit per oculos sine anima uiuere, facilius ea potuit anima uiuificare quam nosse. an forte ad eius cognitionem altius illa est corpus eius quam ipsa et ideo si uelit inquirere atque disserere, quando semen hominis conuertatur in sanguinem quando in solidam carnem, quando ossa durari quando incipiant medullari, quot sint genera uenarum atque neruorum, quibus discursibus et anfractibus uniuersum corpus illae inrigent illi alligent, utrum in neruis deputanda sit cutis utrum in ossibus dentes — distant enim, quod medulla carent — et quid ab utrisque differant ungues,
Abbreviated transcription (Latin):
animentur. qui nesciebas adhuc usqueundeut res quan¬
do inflantur impleantur : Utinã quẽ am modumnes¬
cis unde origo sit anmarum sic egosaltẽ scirem utrũ
mibi in hacuitte sciendũ e&̃: Sienim & illis ẽ. aut alti¬
eribus. quȩ in quisere scrutariquȩ ꝓbibentur timendũ
ẽ neboc non ignortemus. sed quȩ rendo peccemus: Neq
enim ꝓ ptereci norẽẽ de illis altioribus putare debemus
quia non ad dĩ natustm ꝑtin& sed a dnrom: Quid quoo
non nullu in operibus dĩ quãds̃ ipse inquantũ cognosi
potest. difficilius cognoscuntur : Nã didicimus dm̃
eẽ trinitatẽ: Quod autem animarũ genert ereauerit
saltẽ terpestriũ quȩ in arca noe intrre potuerunt
adbucusq nescimus: Nisi hoctuiam foste didicisti : In
libro &iam sapientiȩ scribtũ ẽ: si enim tantũ potuer
ualese possent aestimarescłm quomodo eius dñm non
fucilius inuenerunt : An quia hoc intyinos ẽ ideo

Expanded text:
animentur, qui nesciebas adhuc usque unde utres, quananimentur, qui nesciebas adhuc usque unde utres, quando inflantur, inpleantur? utinam quemadmodum nescis unde origo sit animarum, sic ego saltem scirem utrum mihi in hac uita sciendum esset! si enim ex illis est altioribus, quae inquirere scrutarique prohibemur, timendum est, ne hoc non ignorando, sed quaerendo peccemus. neque enim propterea non esse de illis altioribus putare debemus, quia non ad dei naturam pertinet, sed ad nostram. Quid quod nonnulla in operibus dei quam deus ipse, in quantum cognosci potest, difficilius cognoscuntur ? nam didicimus deum esse trinitatem; quot autem animalium genera creauerit, saltem terrestrium, quae in arcam Noe intrare potuerunt, adhuc usque nescimus, nisi hoc tu iam forte didicisti. in libro etiam Sapientiae scriptum est: si enim tantum potuerunt ualere ut possent aestimare saeculum, quomodo eius dominum non facilius inuenerunt? an quia hoc intra nos est, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dilectioni tuȩ quantũ attin& adista quȩstionem.
unũ deduobus ualdecupio nosse fipossim: Veldeani¬
marũ crigine qđ ignoro. uel utrum ꝑtineat ad nos
hoc nos secũ hic uiuimus: Quid sienim & illis rebus ẽ
de quibus nobis dicitur: Ationrte neq: si eris & for¬
tioyrte nescrutatus fueris. Eedquȩ p̃cepit tibi illa¬
sciente quod ereat. aut &iã ab aliquodocto sciente
qđ dicat non abhomine nesciente quod anhelatus
instentiã suã quisq non recolit & putas hominem
nisi dõ docente possecognoscerit unde in matris utero
uiuene coeperit: Preseftim siusq adõ illũ. adhuclateat
bunia nanatusit ut non solũ quidintus habeat uerũ&iã
quidadecm forinsitus accedat ignoret: Ita ne dilectis¬
simeitu me do cebis aut quẽ quã unde bomines nascentes
animenter qui nesciebas adhucusq undeui uentes sic
alantur. ut illo alimento paululũ subtrarcto continuo
moriantur : Tu medo cebis aut quẽ quã undehomines

Expanded text:
dilectioni tuae, quantum adtinet ad istam quaestionem, dilectioni tuae, quantum adtinet ad istam quaestionem, unum de duobus ualde cupio nosse, si possim, uel de animarum origine quod ignoro uel utrum pertineat ad nos hoc nosse cum hic uiuimus. quid si enim ex illis rebus est, de quibus nobis dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi sciente quod creat aut etiam ab aliquo docto sciente quod dicat, non ab homine nesciente quod anhelat. infantiam suam quisque non recolit et putas hominem nisi deo docente posse cognoscere, unde in matris utero uiuere coeperit, praes-ertim si usque adeo illum adhuc lateat humana natura, ut non solum quid intus habeat uerum etiam quid ad eam forinsecus accedat ignoret ? itane, dilectissime, tu me docebis aut quemquam, unde homines nascentes animentur, qui nesciebas adhuc usque unde uiuentes sic alantur, ut illo alimento paululum subtracto continuo moriantur? tu me docebis aut quemquam, unde homines
Abbreviated transcription (Latin):
fac illime posses non diuinas &bumanas paginas ꝑscrutando
sed inte aduestendo nossecũ uelles: Quomodo igitur tibi com¬
m it tã ut medoceas de origine animarũ. qđ menescire con¬
fiteor. qui quod tuis narib: atq: oresine in termis sione facis
unde facias igno rirbas : & prȩst& dñs ut a me cõmonitur cȩdas
potius. quã resiftas tũ in promtu positȩ atq: aꝑtissimene¬
ritati: Nec de utre inflando sic interrogespulmones
tuos. ut eos aduersus me habere malis inflatos quã eis ad¬
quiescere tedocentibus & responsũ tibi uerũ non loquendo
& alt̃cando sed spiritando & respirindo red dentibus : Pro¬
inde ignorrntiã mec̃ deorigine animarũ. tecorripien¬
tẽatq obuirgantẽ non moleste ferrem. immoin suꝑ
&gritias magnas agerem siecmmi hi ñ solũ durisꝑcu¬
ses docere quod nescio. non solũ teuerbis. sed & pugnis
cedentẽ deberem pacientis sime sustinere : Nã fateor

Expanded text:
facillime posses non diuinas et humanas paginas perscrutando, facillime posses non diuinas et humanas paginas perscrutando, sed in te aduertendo nosse cum uelles. quomodo igitur tibi committam, ut me doceas de origine animarum, quod me nescire confiteor, qui quod tuis naribus atque ore sine intermissione facis unde facias ignorabas? et praestet dominus, ut a me commonitus cedas potius quam resistas tam in promptu positae atque apertissimae ueritati nec de utre inflando sic interroges pulmones tuos, ut eos aduersus me habere malis inflatos quam eis adquiescere te docentibus et responsum tibi uerum non loquendo et altercando, sed spirando et respirando reddentibus. proinde ignorantiam meam de origine animarum te corripientem atque obiurgantem non moleste ferrem, immo insuper et gratias magnas agerem. si eam mihi non solum duris percuses docere quod nescio, non solum te uerbis, sed et pugnis caedentem deberem patientissime sustinere. Nam fateor
Abbreviated transcription (Latin):
atq: naturar : Qualitas utiq nr̃a & naturit nrir cũ corpor¬
computatur  Quãuis dehis quibus constamus. singillatĩ
singulis disseractur: Uerum ego quã multu possim de
hom inis natura scientissime disputare si eplicare uelĩ
plurt uolumine implebo: Multa me. tam̃enignorte re
libro deflatu hominis disputauimur utrũ adam ae
natunem quia ipse idagit in homine anad corporis.
quodhabeat mou&ur ut idagat. an adhuius ȩris cuius
recipcat uidagere declaractur: An potius adom̃atria
danimã scilic& quȩ corpus mou& & ad corpus quod
motu flatũ recipit atq yeddit & ad aurã istũ undiq
circũ fusã quȩ intrarndo alit peleuat & eundo : Sctam̃
hoclit teratus homo facundus: Utiq nes ciebas: Quan¬
do credebas & dicebas & scribebas & in conuentu multi¬
tudinis conrogat ȩlegebas menatura nst̃t nos utrẽ inflare:
& innaturanra nosminus nibilhabere: Cumhoc unde faciamꝰ

Expanded text:
atque natura\', atque natura\', computatur, quamvis de his quibus constamus singillatim singulis disseratur. Verum ego quam multa possim de hominis natura scientissime disputare, si explicare velim, plura volumina implebo: multa me tamen ignorare conlibro de flatu hominis disputavimus, utrum ad animae naturam, quia ipsa id agit in homine; an ad corporis, quod ab ea movetur ut id agat; an ad hujus aeris, cujus reciprocatu id agere declaratur; an potius ad omnia tria, ad animam scilicet quae corpus movet, et ad corpus quod motu flatum recipit atque reddit, et ad auram istam undique circumfusam quae intrando alit, releuat exeundo? et tamen hoc litteratus homo atque facundus utique nesciebas, quando credebas et dicebas et scribebas et in conuentu multitudinis conrogatae legebas, ex natura nostra nos utrem inflare et in natura nostra nos minus nihil habere, cum hoc unde faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
omnimado scimus origine quãuis quod ad salutem per¬
tin& fidei diuinitus animã datã eamq non eiuscuius
ds̃ ẽ. ẽẽ nature remotis ambagibus nouerimus : An
quis quȩ nescuerit eũ pecorib: compares. quod scientior
illo es sepotuisti atq:¬
tescierit. eadẽ iusticia teille pec conibus compaabit
Dic ergo quatenus nobis natu rt̃c n fũrm nescire concedas. ut a pe¬
coribus salua sit nra distantia : & consideroc tam̃ neplusa peco¬
ribus dist& qui eius aliquid nescire sescit. quãquiseputat.
aliena reuult desipit : Medicitamen qui a ppellantur
rimanti ũ uiuere potuerunt dissiciendo scrutati sunt. ut
natu rĩ corporis nossent: Nec tamen nos. quia ista nescim
pecoribus compafarunt: nisi foste dicturus es. eospeco¬
ribus comparaendos quianimȩ naturtt̃. non quicoa poris
nesciunt : Nonergo itap̃lo quidebuisti: Neq enim a isti
qui diffest homo pecore sinescit deanimȩ suȩ qualitate:

Expanded text:
omni modo scimus originem; quamuis, quod ad salutem peromni modo scimus originem; quamuis, quod ad salutem pertinet fidei!, diuinitus animam datam eamque non eius cuius deus est esse naturae remotis ambagibus nouerimus. an quisque nescierit, eum pecoribus compares, quod scientior illo esse potuisti, atqte scierit, eadem iustitia te ille pecoribus comparabit? dic ergo quatenus nobis naturam nostram nescire concedas, ut a pecoribus salua sit nostra distantia, et considera tamen, ne plus a pecoribus distet qui eius aliquid nescire sc scit, quam qui se putat alienare uult, desipit. medici tamen, qui appellantur rimantium uiuere potuerunt dissiciendo scrutati sunt, ut naturam corporis nossent, nec tamen nos, quia ista neseimus, pecoribus compararunt. nisi forte dicturus es eos pecoribus comparandos, qui animae naturam, non qui corporis nesciunt. non ergo ita praeloqui debuisti. neque enim aisti: \'quid differt homo pecore, si nescit de animae suae qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
tuam constat ꝑtinere nesciueris : Neq enim eos aspersistibac
rep̃hensione tantũ modo qui boc nesciunt quod ego nescio hoc ẽ
humanȩ animȩ originẽ . quã quidem non penitus nescio: scio
enĩ dm̃ flauisse in faciem primi hominis. ftctũq eẽ. hominẽ
in animã uiuã : Quod tamen nisilegis se ꝑ meipse scire non
possem: sed dixisti. quidautẽ diffest homo peccone si nescit
de sua qualitate naturi quȩ disqui rere atq disserere: Quod
sensisse itauideris tãquã de uniuersa sua qualitate atq
natu ro sic bomo dis quire ratq dissere redebeat ut nibil
eum sui lateat: Quod siitu ẽ iam tepecorib: comparubo
si mihi non responderis tuorũ numerũ capillorũ: siautẽ
quantũcũq ꝓ ficiamus in hacuita aliquanos ad natust̃
nfitm ꝑtinentiã nescire concedis quaero id quantũ quatenꝰ¬
quȩ consedas: neforte & hoc ibi sit quod ani mȩ nre non

Expanded text:
tuam constat pertinere nesciueris. neque enim eos aspersisti hac tuam constat pertinere nesciueris. neque enim eos aspersisti hac reprehensione tantummodo, qui hoc nesciunt quod ego nescio, hoc est humanae animae originem — quam quidem non penitus nescio; scio enim deum flauisse in faciem primi hominis factumque esse hominem in animam uiuam; quod tamen nisi legissem, per me ipse scire non possem — sed dixisti: quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere? quod sensisse ita uideris, tamquam de uniuersa sua qualitate atque natura sic homo disquirere atque disserere debeat, ut nihil cum sui lateat. quod si ita est, iam te pecoribus comparabo, si mihi non responderis tuorum numerum capillorum. si autem quantumcumque proficiamus in hac uita, aliqua nos ad naturam nostram pertinentia nescire concedis, quaero id quantum quatenusque concedas, ne forte et hoc ibi sit, quod animae nostrae non
Abbreviated transcription (Latin):
mundiq: sese usq adueri cognitionẽ suꝑ uacua quidẽ
uestibatione ꝓtendit quia scire nequit ꝑquẽ lic& quȩs
uera cognosci : Aliqua tam̃ uicina immo affinia ueri¬
ean tati temprauerit suꝑ anima natura dispicere :
Quã in decenfratqu pudendũ .ẽ. peligiosũ quẽ quã de hocip¬
so autnihilsapere . aut penitus sibi int̃ dixisse nesapi¬
at: Ista itua ñrȩ igoorantiȩ dissestissima & luculen¬
tissima castigatio. iom̃ arquȩ ad naturã hominis ꝑtinen
sicte scire compellit utsi eorũ aliquid ignoraueris. non meo
sed tuo iudicio pecorib compararis: Quamuis enim nos in¬
signitius uidearis at tingere eo qđ dixisti homo cũ && in hono¬
re non intellecit. quia in quo tu ñ es honore sumus ecclesiȩ
tam̃ &iã tuineo es honore naturȩ ut pecoribus prȩferoris : Quib:
secundũ tuũ iudiciũ compafeendus es fialiquid eorũ quȩ ad naturit̃

Expanded text:
mundi, quae sese usque ad ueri cognitionem superuacua quidem mundi, quae sese usque ad ueri cognitionem superuacua quidem inuestigatione protendit, quia scire nequit per quem licet quae sunt uera cognosci, aliqua tamen uicina, immo affinia ueritati temptauerit super animae natura dispicere, quam indecens atque pudendum est religiosum quemquam de hoc ipso aut nihil sapere aut penitus sibi interdixisse ne sapiat! Ista tua nostrae ignorantiae disertissima et luculentissima castigatio omnia, quae ad naturam hominis pertinent. sic te scire conpollit, ut, si eorum aliquid ignoraueris, non meo, sed tuo iudicio pecoribus compareris. quamuis enim nos insignitius uidearis adtingere eo quod dixisti: homo o cum e s s et inhonore, non intellexit, quia in quo tu non es honore sumus ecclesiae, tamen etiam tu in eo es honore naturae, ut pecoribus praeferaris, quibus secundum tuum iudicium comparandus cs, si aliquid eorum quae ad naturam
Abbreviated transcription (Latin):
ne sub traherent: sicuti nuꝑ apudte agustini doctissim
uiri prȩdicatiq ep̃i comp̃hensũ litteris lecciticui: Modes¬
tius quidem ut reor acuerecundius. huiusce rei arcana re¬
mantes intrac seipsos tractatus sui deuoras se iudiciũ
Neq seposse & hanc aliquid d&erminare ꝓfessos: sed mi¬
hi crede satis suꝑq uid&ur absurdũ atq: in congruũ nttio¬
niut homo ipse &pers sui sit : Aut his qui perũ omniũ cre¬
ditur adeptus ee notitiã sibi ipsi habeat᷑ ignotus. Quid
autẽ differt homo pecore sinescit desua qualitate natu¬
paq: disquipere atq disserere : Ut merito in illũ con¬
nihil ñ pactione condiderit ipsũq hominẽ. animal roo¬
tionale intellectus capacẽ ractionis compotẽ. sen suq:
uiuacẽ qui om̃a faccionis e ꝑtia prudentiȩ ordinato¬
ne distribuat ꝓcreauerit qui tã inuenient᷑. dicipotest
quã ut eũ sola sui notione frecudarit : Etcũ sapientiu

Expanded text:
ne subtraherent — sicuti nuper apud te Augustini doctissimi ne subtraherent — sicuti nuper apud te Augustini doctissimi uiri praedicatique episcopi conprehensum litteris lectitaui — modestius quidem, ut reor, ac uerecundius huiusce rei arcana rimantes intra se ipsos tractatus sui deuorasse iudicium neque se posse exhinc aliquid determinare professos. sed mihi, crede, satis superque uidetur absurdum atque incongruum rationi, ut homo ipse expers sui sit aut is, qui rerum omnium creditur adeptus esse notitiam, sibi ipsi habeatur ignotus. quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere, ut merito in illum connihil non ratione condiderit, ipsumque hominem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque vivacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procreauerit, quid tam inconuenienter dici potest quam ut eum sola sui notione fraudarit ? et cum sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
bumilius tanto salubrius &hiberẽ : sed ea in me rep̃bendisti
quȩ non corrigere humilitus & pastim fateri pastĩ defendere
ueritas cogit: Haecautẽ sunt : Vnũ quod deorigine animarũ
que post primũ hominẽ date sunt ueldantur hominibus
non sũ ausus aliquid definiye. quia fateor menescire: Alterũ
qđ animã scise medix̃ sp̃m ẽe non corpus: sed in boc altero
duc Rep̃bendisti : Unũ quod non eũ credeyem corpusẽe a.
ali ud quod eã sp̃m crederem: Tibienĩ uid&ur & corpus eẽ
animȩ non eẽ sp̃m : Audi igitur purgutionẽ meũ conteito
pap̃bensionẽ tuã : & & bacoc casione quame tibi purgo
inte ipso disciquȩ purgos : Recole uerba libritui ubi me
primitus nominasti : scio inquis pleros que &ftaile peritis mos
uiros super& consultos tenuisse silentiũ aut nihil & pressius elo¬
quutus cũ definitione disputationib suis inchoatu & posito¬

Expanded text:
humilius tanto salubrius exhiberem. sed ea in me reprehendisti, humilius tanto salubrius exhiberem. sed ea in me reprehendisti, quae non corrigere humilitas, et partim fateri, partim defendere ueritas cogit. Haec autem sunt: unum, quod de origine animarum, quae post primum hominem datae sunt uel dantur hominibus, non sum ausus aliquid definire, quia fateor me nescire; alterum, quod animam scire me dixi spiritum esse, non corpus. sed in hoc altero duo reprehendisti: unum, quod non eam crederem corpus esse, aliud, quod eam spiritum crederem. tibi enim uidetur et corpus esse anima et non esse spiritus. audi igitur purgationem meam contra reprehensionem tuam et ex hac occasione, qua me tibi purgo, in te ipso disce quae purges. recole uerba libri tui, ubi me primitus nominasti: scio, inquis, plerosque et facile peritissimos uiros super eo consultos tenuisse silentium aut nihil expressius elocutos, cum definitionem disputationibus suis inchoata expositio
Abbreviated transcription (Latin):
& in docto cuipiã scire contingat qđ aliquis doctus & peritus
ignopire & in boc teplane laudo qđ ueritatẽ &si non quã ꝑce¬
pisti ceste quã putasti homini p̃tulisti : Ideo quidem temene
quia &x istimastitescire qđ nescis sed ideo libere quia ꝑsonam
non reueritus. elegisti a perireqđ sentis : Unde te intellegere
opost& quanto eẽ nobis debeat cura maior dominicaso ues reco¬
cane aberroribus si & ouibus torpe ẽ. uitia pastorũ siqua cog¬
nouerunt. eisdem occulta re pastoribus: osi illa rep̃hendenes
meti qua eiusta rep̃bensione sunt digna : neq: enĩ negc se debeo
sicut in ipsis moribus ita multa ẽe intũ multis opusculis meis
quȩ possint pecto iudicio & nulla temeritate culpari: & quib
si aliqua ipsi rep̃benderes. illic & tibi fostissi s ostenderem: qualẽ
te eẽ inquibus non ꝑ pert̃ nep̃benderis uell& : Mequȩ tibiiu¬
norimaior & p̃positus subdito correctionis &emplum quant

Expanded text:
et indocto cuipiam scire contingat, quod aliquis doctus et peritus et indocto cuipiam scire contingat, quod aliquis doctus et peritus ignorat, et in hoc te plane laudo, quod ueritatem, etsi non quam percepisti, certe quam putasti, homini praetulisti; ideo quidem temere, quia existimasti te scire quod nescis, sed ideo libere, quia personam non reueritus elegisti aperire quod sentis. unde te intellegere oportet, quanto esse nobis debeat cura maior dominicas oues reuocare ab erroribus, si et ouibus turpe est uitia pastorum, si qua cognouerint, eisdem occultare pastoribus. o si illa reprehenderes mea, quae iusta reprehensione sunt digna! neque enim negare debeo sieut in ipsis moribus ita multa esse in tam multis opusculis meis, quae possint recto iudieio et nulla temeritate culpari. ex quibus si aliqua ipse reprehenderes, illic tibi fortassis ostenderem, qualem te esse in quibus non perperam reprehenderis uellem meque tibi iuniori maior et praepositus subdito correctionis exemplum quanto
Abbreviated transcription (Latin):
coryectionis p̃meditatione ac p̃pa fictione catholicus: sed iste
sit modus huius uoluminis ubi requi escat paululũ lector
ut ad eaquȩ sequunt᷑ ei intentio abaliorenouet᷑ & ordio :¬
ccipe nunciam &iã de me ipso quȩ tibi dicere cupiosi possim¬
hoc ẽ si ille donauerit in cuius manu sunt & nos & sermones
nr̃i : Rep̃bendistienĩ me bis numero . &plimens &iam
meum nomen: & cũte in principio libritui. imperitiȩ
tuȩ ammodũ constiũ. & doctrina & amminiculo destitutũ
meuero ubi nomin asti doctissimũ ac peritis simũdixeris
tamen quibus in rebus tibi uisus es nos seqđ ego uel nescire
me fateor. uel quãuis nesciat scire p̃sumo libestate quã opor¬
tebat. non tuntũ senẽ iuuenis. & ep̃m. laicus uerum &iam
hominẽ tuo uidicio doctissimũ & peritissimũ non dubitasti
eẽ. cestissime scio & ficri posse non ambigo ut aliquid imperito

Expanded text:
correctionis praemeditatione ac praeparatione catholicus. Sed iste correctionis praemeditatione ac praeparatione catholicus. Sed iste sit modus hujus voluminis, ubi requiescat paululum ut ad ea quae sequuntur eius intentio ab alio renouetur exordiocipe nunc iam etiam de me ipso quae tibi dicere cupio. si possimhoc est, si ille donauerit, in cuius manu sunt et nos et sermones nostri. reprehendisti enim me bis numero exprimens etiam meum nomen et cum te in principio libri tui inperitiae tuae ammodum conseium et doctrinae amminiculo destitutum, me uero ubi nominasti doctissimum ac peiitissimum dixeris, tamen quibus in rebus tibi uisus os nosse quod ego uel nescire me fateor uel, quamuis nesciam, scire praesumo, libertate qua oportebat non tantum senem inuenis et episcopum laicus, uerum etiam hominem tuo iudicio doctissimum et peritissimum non dubitasti esse certissime scio et fieri posse non ambigo, ut aliquid inperito
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ quã sique lib& aliũ rectã ƿirtione rep̃benderes. & mi forbilior
eorũ emendator quãsinũ quã illa sensisses : Assit dñs. tua em̃ti
& tantã spiritui tuo sp̃usco facilitatẽ bumilitatis & mi rebi¬
lior ueritatis dulcedinẽ caritatis. pacẽ pi&atis infundat. ut
uictortui animi. ẽẽ malis in ueris. quãcuius lib& contradicen
tis in falsis: Absit autẽ ut te arbitreris hȩc opinando. a fide
catholica recessisse quãuis ea fidei sint aduersa catholicȩ :
Si coyt̃ dõ cuius in nullius corde oculus fallitur ueracitertedixis¬
se. resipiscis. non te tibi ipsi ẽẽ credulum ꝓbari eaquȩ dixeris
posse acstudere tesem ꝑ&iã ꝓpriã sententiã non tueri si
imꝓbabilis detegatur. eo quod sit tibi cordi ꝓpriodãnato
iudicio meliora magis & quȩ sint uerior secturi: Istequip¬
pe animus &iã indictis ꝑ ignorintiã non catholicis. ipsa ÷

Expanded text:
ipsum, quam si quemlibet alium recta ratione reprehenderes, et mirabilior ipsum, quam si quemlibet alium recta ratione reprehenderes, et mirabilior eorum emendator, quam si numquam illa sensisses. adsit dominus tuae menti et tantam spiritui tuo spiritu suo facilitatem humilitatis, lucem ueritatis, dulcedinem caritatis, pacem pietatis infundat, ut utis in falsis. Absit autem ut te arbitreris, haec opinando, a fide catholica recessisse, quamvis ea fidei sint adversa catholicae; si coram Deo, cujus in nullius corde oculus fallitur, veraciter te dixisse respicis, « non te tibi ipsi esse credulum, probari ea quae dixeris posse; ac studere te semper etiam propriam sententiam non tueri, si improbabilis detegatur, eo quod sit tibi cordi, proprio damnato judicio, meliora magis et quae sint veriora sectari. » Iste quippe animus etiam in dictis per ignorantiam non catholicis, ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
us quam penascantur in xp̃o p̃ueniuntur occiduo scrip
quȩ in etc̃ sententiã in sapientiȩ libro leguntur: Nonũ:
aliquas mansiones eẽ & tra regnũ dĩ eurũ quas eẽ dñs
pͥeis qui non baptizati de corpore gierint offerendũ
In decimũ. aliquos eorũ quisine baptis moxp̃i & hac ui
ostea uero in resurectione mortuorũ. &ic̃ ad regni
caelor beatitudinẽ ꝑ uenipe: Hec interim undecim
multum aꝑteq: ꝑ uersa & fidei catholicȩ aduersa nunc iã nibil
cuncteris & tirpare atq a bicere ab animo a uerbo abstilotuo
siuis ut te non solum adaltaria transisse catbolica. sed uere
catbolicum ẽẽ gecudeamus : Nam baec si ꝑtinaciter singula
defendentur. tothȩfeses facere possunt qđ opiniones ẽẽ nu¬
mesentur: Quocirca considert quã sitbor rendũ ut om̃s sint
inuno homine. quȩdã nabiles essent in singulis singule: sed
si tuꝑ eis nulla contentione pugnaueris. immo uero easfide¬
libus uerbis & litteris & pugnaueris. laud ab ili oreris censorinte

Expanded text:
ia quae in eam sententiam in Sapientiae libro leguntur. Nonum, « Aliquas mansiones esse extra regnum Dei, earum quas Dominus esse istianorum pro eis qui non baptizati de corpore exierint offerendum. » Undecimum, « Aliquos eorum qui sine Baptismo Christi postea uero in resurrectione mortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\'. Haec interim undecim multum aperteque peruersa et fidei catholicae aduersa nunc iam nihil cuncteris extirpare atque abicere ab animo, a uerbo, ab stilo tuo, si uis, ut te non solum ad altaria transisse catholica, sed uere catholicum esse gaudeamus. nam haec si pertinaciter singula defendantur, tot hereses facere possunt, quot opiniones esse numerantur. quocirca considera, quam sit horrendum ut omnes sint in uno homine, quae damnabiles essent in singulis singulae. sed si tu pro eis nulla contentione pugnaueris, immo uero eas fidelibus uerbis et litteris expugnaueris, laudabilior eris censor in te
Abbreviated transcription (Latin):
dicit fuisse primũ diẽ a timorũ : quia eius uespera consequente : futuraerat cena
paschalis quã cena incipiebat a ⁊rinũ &ouis immolatiomanlucar i : excocolligit᷑
quãtã sabbatifuise quan. lo ait dñs. sitisquia postbi duũ pascha fiat & filius homi¬
nistradetur ut crucifigat᷑ : ac ꝑ hoc dies ipse i eiunio deputatus est: qua sicut
euuangelista sequit᷑ & dicit : tunc congregatis principes sacer dotũ & senio¬
respopuli inatriũ principis sacer dotũ qui diceba turtahifas &c̃siliũ fecer¬

Expanded text:
dicit fuisse primum azymorum, quia eius uespera consequente futura erat cena dicit fuisse primum azymorum, quia eius uespera consequente futura erat cena paschalis, qua cena incipiebat azymum et ouis immolatio manducari. ex quo colligitur quartam sabbati fuisse, quando ait dominus: Scitis, quia post biduum pascha fiet et filius hominis tradetur, ut crucifigatur. ac per hoc dies ipse ieiunio deputatus est, quia, sicut euangelista sequitur et dicit, tunc congregati sunt principes sacerdotum et seniores populi in atrium principis sacerdotum, qui dicebatur
Abbreviated transcription (Latin):
sicat &iã illud mactib a postolorũ inuenimus innaufragipericulo ubi& ipse apłos
naingabat quatuor decĩ dieb: aꝑ hoc duob: dominicisi eiunatũ nullomodo dubita¬
redebemus dominicũ diẽ quando non plures dies sine ulla refectione conti¬
nuan diuouentur int̃ie iuniorũ dies nonẽe ponendũ: quurautẽ quarta & sexta
maxime ieiunet ecclȩ illa ratiored diuidet᷑ qđ c̃ sideruto euangelio ipsaquas¬
ta sabbati quã uulgo quartã feriã uocant c̃siliũ repperiuntur ad occidendũ
dñm fecis seiudȩ i Int misso autẽ unodie cuius ues pera dñs. paschacũ discipulis
marducauit quisfinis fuit eius diei quẽ uocamusquintã sabbati de inde traditus est a noc¬
te quaeiã ad sextã sabbati. quidies passionis eius manifestus est ꝑtinebat : Hic diespri¬
musa rimorũ fuit auespera incipiens : Sed matheuse uange lista quintã sabbati

Expanded text:
sicut etiam illud in actibus apostolorum inuenimus in naufragii periculo, ubi et ipse apostolus sicut etiam illud in actibus apostolorum inuenimus in naufragii periculo, ubi et ipse apostolus nauigabat, quattuordecim diebus ac per hoc duobus dominicis ieiunatum, nullo modo dubitare debemus dominicum diem, quando non plures dies sine ulla refectione continuandi uouentur, inter ieiuniorum dies non esse ponendum. Cur autem quarta et sexta maxime ieiunet ecclesia, illa ratio reddi uidetur, quod considerato euangelio ipsa quarta sabbati, quam uulgo quartam feriam uocant, consilium repe-. riuntur ad occidendum dominum fecisse Iudaei. intermisso autem uno die, cuius uespera dominus pascha cum discipulis manducauit, qui finis fuit eius diei, quem uocamus quintam sabbati, deinde traditus est ea nocte, quae iam ad sextam sabbati, qui dies passionis eius manifestus est, pertinebat. hic dies primus azymorum fuit a uespera incipiens. sed Matthaeus euangelista quintam sabbati
Abbreviated transcription (Latin):
na siti ñ aquȩ se duerbisine satietate quic quid in fluebat haurientib: nontantũ
carnale prandiũ uerũ &iãcȩ nac̃tẽpta ẽ sedtunc quãuis dominicodie solita illis
ieiunia ñ fuissent ñ eratta m̃ ecclȩsiȩ tã in signis offensio sialiquata li necessitate
qualẽ paulus a płus habuit die toto dominicousque ad mehũ noctis uel&iã usq
addiluculũ reficere corpora ñ currarent: nunc uero postea quãe retici
maximeimpiissimi ieiunia die dominici. ñ aliquane cessitate occurrentia ꝑagi
sed quasi sacra sollẽ pnitate statuta dog mati: a recoeper & in notuer : popu¬
lis xp̃ianis ꝓfecto neccalinecessitate qualẽ apłus habuit ex istimo faciendũ ẽe
qđ fecit ne ma ius malũ inqurrat᷑ insscandalo quã bonũ ꝑcipiatur ex uerbo: Quic qui
tam̃ cause necessitatis exstiterit quur homo xp̃ianus die domimco ieuinarecogat᷑.

Expanded text:
na siti non aquae sed uerbi sine satietate, quicquid influebat, haurientibus non tantum na siti non aquae sed uerbi sine satietate, quicquid influebat, haurientibus non tantum carnale prandium uerum etiam cena contempta est. Sed tunc quamuis dominico die solita illis ieiunia non fuissent, non erat tamen ecclesiae tam insignis offensio, si aliqua tali necessitate, qualem Paulus apostolus habuit, die toto dominico usque ad medium noctis uel etiam usque ad diluculum reficere corpora non curarent. nunc uero postea quam haeretici maxime impiissimi ieiunia diei dominici non aliqua necessitate occurrentia peragere, sed quasi sacra sollemnitate statuta dogmatizare coeperunt et innotuerunt populis Christianis, profecto nec tali necessitate, qualem apostolus habuit, existimo faciendum esse, quod fecit, ne maius malum incurratur in scandalo, quam bonum percipiatur ex uerbo. quicquid tamen causae uel necessitatis extiterit, cur homo Christianus die dominico ieiunare cogatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃ta russususq ad diluculo allo quenscongregatos qm̃ ualcũ festmabat luce scente
presia ẽ ꝓducendi causa sermonis fuerat exiturus & eossufficient instruerẽ cupiebat
Nonergo sollẽ pnit̃ die dominico ieiunabant sed necessarius sermo quistuduferuen¬
apło quieo s ꝓpt aliossuosusq quaq discursusuelalias nũ quã uel rarissime uisitabat
p̃sertiquia tunc en ilist rissicut c̃ sequentia docent. ita discessuruserat ut iã non cos
esse incar nalisurus: at ꝑ hoc magis ostendt᷑ domicis dieb solita illis n fuise ieiumia
quanȩ hoc crederetur curauit scriptor libricausã ꝓducendi sermonisex poneit
ut sciremussi aliqua ne cessita soriat᷑ urientioriactioniñ et̃ prandiũ p̃ferendũ
quãuis abistis auidissime audientib: & ipsũ fontẽ cogitantib: ꝓfecturũ atq: id eo may¬

Expanded text:
cramenta rursus usque ad diluculum adloquens congregatos, quoniam multum festinabat, lucescente cramenta rursus usque ad diluculum adloquens congregatos, quoniam multum festinabat, lucescente pressa est producendi causa sermonis, quia fuerat exiturus et eos sufficienter instruere cupiebat. non ergo sollemniter die dominico ieiunabant, sed necessarius sermo, qui studii feruenturo apostolo, qui eos propter alios suos usquequaque discursus uel alias numquam uel rarissime uisitabat, praesertim quia tunc ex illis terris, sicut consequentia docent, ita discessurus erat, ut iam non esset eos in carne uisurus. ac per hoc magis ostenditur dominicis diebus solita illis non fuisse ieiunia, quia, ne hoc crederetur, curauit scriptor libri causam producendi sermonis exponere, ut sciremus, si aliqua necessitas oriatur, urguentiori actioni non esse prandium praeferendum. quamuis ab istis auidissime audientibus et ipsum fontem cogitantibus profecturum atque ideo mag
Abbreviated transcription (Latin):
defenestraceciderat & mortuus ferebat᷑ . deipso apłoscriptura sicloquit᷑. a scen¬
densautẽ inquid c̃fregis sec tam̃atq: gus taset satisq: ess& aloquutus usq
adiluculũ sic ꝓfectus est : Absit ut hoc sicaccipiat᷑ tã quã solerent apłidomi¬
nicodie sollẽ pnit̃ ieiunare : una e nĩ sabbati tunc appellabat᷑ dies quin unc
dominicus appellat᷑: quod in euangelius aꝑtius inuenit᷑ : Nã diefresurrectionis
dñi prima sabbati amatheo aceteris autẽ trib: unasabbatidicitur quẽ
constateũ eẽ qui postea dominicas appellatus est autergo post ꝑ actũ
diẽ sabbati noctisimtio fuerant c̃gregati. quȩ utiq: nox. iã adiẽ dominicũ
hocẽ ad unã sabbati ꝑtinebat. & ita ea dẽ nocte fracturus panẽ sicut fragit᷑ in
sacramentocorporis xp̃i ꝓdux̃ sermonẽ usq ad me diũ noctis seut post cȩlebrata sa¬

Expanded text:
de fenestra ceciderat et mortuus ferebatur, de ipso Apostolo Scriptura sic loquitur: Ascende fenestra ceciderat et mortuus ferebatur, de ipso Apostolo Scriptura sic loquitur: Ascendens. autem, inquit, cum fregisset panem atque gustasset satisque esset adlocutus usque ad diluculum, sic profectus est. absit, ut hoc sic accipiatur, tamquam solerent apostoli dominico die sollemniter ieiunare. una enim sabbati tunc appellabatur dies, qui nunc dominicus appellatur, quod in euangeliis apertius inuenitur. nam dies resurrectionis domini prima sabbati a Matthaeo, a ceteris autem tribus una sabbati dicitur, quem constat eum esse, qui postea dominicus appellatus est. aut ergo post peractum diem sabbati noctis initio fuerant congregati, quae utique nox iam ad diem dominicum, hoc est ad unam sabbati pertinebat, et ita eadem nocte fracturus panem, sicut frangitur in sacramento corporis Christi, produxit sermonem usque ad medium noctis, ut post celebrata sa
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporib mor ses & helias nihil contraprandia sabbatora fecor cu dieb
qua dra gemsiennauer̃ i taquipotuerit septẽ diesieuina ndo transire n sibiadie u¬
odũ eliģit dominicũ diẽ sedinhis ec̃ mnuent uosieiunatorũ senorit pluromosdies ÷
Ieiumũ tam̃ &ia c̃tinuatũ sin eb domade sduendũ est. mullo c̃gruentius quã domin
codie solint᷑ si aut̃ posteb domadẽ corpusreficit nonutiq adieuinandũ desdomi¬
cuseligit̃ sed innumero quẽ uo ueri placunt inuenitur: nec lud moueat quo dͥ
prisciamstȩ manicheorũ simillimia die iun andũ diedominico solent testimomũ
inuna autẽ sabbatic̃ gregatis nobis frangere panẽ paulus disputabatillis
exiturusaliadie ꝓdux̃q sermonẽ usq: admediũ noctis: Deindecũ descendissce
decenaculo ubi c̃gregitierant ad resuscitandũ adulescentẽ quigrauat᷑ somno

Expanded text:
temporibus Moyses et Helias nihil contra prandia sabbatorum fecerunt, cum diebus temporibus Moyses et Helias nihil contra prandia sabbatorum fecerunt, cum diebus quadragenis ieiunauerunt, ita, qui potuerit septem dies ieiunando transire, non sibi ad ieiunandum elegit dominicum diem, sed in his eum inuenit, quos ieiunaturum se uouit plurimos dies. ieiunium tamen etiam continuatum si ico die solvitur. Si autem post hebdomadem corpus reficitur, non utique ad jejunandum dies dominicus eligitur; sed in numero, quem voveri placuit, invenitur. 28. Nec illud moveat quod Priscillianistae, Manichaeorum simillimi, ad jejunandum die dominico solent testimoniumIn una autem sabbati congregatis nobis frangere panem, Paulus disputabat illis, exiturus alia die, produxitque sermonem usque ad medium noctis . Deinde cum descendisset de coenaculo, ubi congregati erant, ad resuscitandum adolescentem, qui gravatus somno
Abbreviated transcription (Latin):
plane qui ꝑ offensionẽ m̃am anducant si uemanducant uelsꝑnunt uel iudical
& dedie quidẽ sabbati facilior tansa ẽ : quia & romane ieiun at ecdesia. &
aliae non nullae &iã si paucȩ si ue illi ꝓximȩ siuȩ longinquȩ : die autẽ domi¬
nico ie iunare scandalũ magnũẽ maxime postea quã in notuit de testabilis
multũq fidei catholicȩ scripturisq diuinis aꝑtissime contraria heresisman
quis susauditorib ad ieiunandã istutã qua legit timũ constituer diẽ ꝓ qđł factũẽ
ut e iuniũ dieidomunci horribilibus haberet᷑. Nisi forte aliquis idoneassit
nuilla re fectione in t̃posita ultra eb domadem ꝑpetuaro ieiuniũ ut ic iumo
quadragintadierũ quantũ potuerit apꝓpinque tsicut aliquos fecisstto e¬
nounnus xad adipsomqua dragenariũ numerũ ꝑnenisse quendã afra¬
tr ib fide dignissimis. Nobis a seueratũ est : que ad modũem̃ ut terũ patrã

Expanded text:
plane, qui per offensionem non manducant siue manducant, uel spernunt uel iudicant. plane, qui per offensionem non manducant siue manducant, uel spernunt uel iudicant. Et de die quidem sabbati facilior causa est, quia et Romana ieiunat ecclesia et aliae nonnullae etiam si paucae siue illi proximae siue longinquae. die autem dominico ieiunare scaudalum est magnum, maxime postea quam innotuit detestabilis multumque fidei catholicae scripturisque diuinis apertissime contraria haeresis Manuditoribus ad ieiunandum istum tamquam legitimum constituerunt diem. per quod factum est, ut ieiunium diei dominici horribilius haberetur, nisi forte aliquis idoneus sit nulla refectione interposita ultra hebdomadem perpetuare ieiunium, ut ieiunio quadraginta dierum, quantum potuerit, adpropinquet, sicut aliquos fecisse cognouimus. nam et ad ipsum quadragenarium numerum peruenisse quendam a fratribus fide dignissimis nobis adseueratum est. quem ad modum enim ueterum patrum
Abbreviated transcription (Latin):
non manducat manducantẽ non iudicet quianeq: simanducauerĩ : abundabi¬
m neque si nom manducauerim: egebim:: custo ditascilic& eorũ int̃ quo sunui¬
m̃ & cũ quib: dõ uiuim:: in his reb: in offensa sotietate : sicut enĩ quodagit a postolis
uerũ ẽ malũ eẽ hominiquiꝑ offensionẽ manducat ita malũ ẽẽ hominiqui
ꝑ offensi onẽ ieiunat: non itaq: simus eis similis. quiuidentes ibhannẽ man¬
ducantes necbibentẽs dixer dȩ moniũ habent : sed necrursus eis quitude nt
licanorũ & peccatorũ : Rẽ quippeualde necessariã hisdictis dñs ipse subiecit
atq ait : & iustificatuest sapientia infiliissuis : qui sint autẽ isti sirequiris. lege
qđ scriptũe : fili sapientiȩ in ecclesi a iustorũ : his qui quando manducant non
manducantes non spnunt quando ñonanduc. ant manducantes ñiudicant : sedeo

Expanded text:
non manducat manducantem non judicet, quia neque si non manducaverimus abundabinon manducat manducantem non judicet, quia neque si non manducaverimus abundabimus, neque si non manducaverimus egebimus. Custodita scilicet eorum inter quos vivimus et cum quibus Deo vivimus in his rebus inoffensa societate. Sicut enim quod ait Apostolus, si verum est malum esse homini, qui per offensionem manducat, ita malum est homini, qui per offensionem jejunat. Non itaqmanducantem nec bibentem dixerunt: Daemonium habet, sed nec rursus eis, qui uidentlicanorum et peccatorum. rem quippe ualde necessariam his dictis dominus ipse subiecit atque ait: Et iustificata est sapientia in filiis suis. qui sint autem isti, si requiris, lege, quod scriptum est: Filii sapientiae ecclesia iustorum. hi sunt, qui, quando manducant, non manducantes non spernunt, quando non manducant, manducantes non iudicant, sed eos
Abbreviated transcription (Latin):
me sixhis que a me dicta s̃ aliquit adiuuaris aduertende & iudicanda dimitto: si autẽ
qm̃ huicquantũ potuisufficient̃ respondisse meputo. de hacresententiã meã quȩ¬
ris ego ine uangelicis &a postolicis litteris totoquȩ instrum̃to quod appellaturtes¬
tamentũ nouũ animo id re uoluens uideo prȩceptũ eẽ. ieuniũ : quib: autẽ dieb:
non oporteat ieiunari & quib: oporteat . prȩcepto d ño uela postolorũ non
inuenio defintũ : acꝑ hoc sentio quidẽ non adoptinenda quã fides obtinet adq
iustit am qua est pulcritudo filie regis trinsecus sedtam̃ ad signi ficandã red¬
ẽ sẽpit̃ nã ubiẽ uerũ sabbatũ relaxationẽ quã constrictionẽ ieiumi aptiuscõn¬
uenire : Verũ tam̃in hunis sabbatiie iuniosiue prandio sinihilmihiuideturtatius¬
pacatius que seruari quã ut quimanducat non manducantẽ nonssꝑnat . & qui

Expanded text:
me si ex his, quae a me dicta sunt, aliquid adiuuaris, aduertenda et iudicanda dimitto. si autem, me si ex his, quae a me dicta sunt, aliquid adiuuaris, aduertenda et iudicanda dimitto. si autem, quoniam huic, quantum potui, sufficienter respondisse me puto, de hac re sententiam meam quaeris, ego in euangelicis et apostolicis litteris totoque instrumento, quod appellatur testamentum nouum, animo id reuoluens uideo praeceptum esse ieiunium. quibus autem diebus non oporteat ieiunare et quibus oporteat, praecepto domini uel apostolorum non inuenio definitum. ac per hoc sentio quidem non ad obtinendam, quam fides obtinet atque iustitia, in qua est pulchritudo filiae regis intrinsecus, sed tamen ad significandam requiem sempiternam, ubi est uerum sabbatum, relaxationem quam constrictionem ieiunii aptius conuenire. Verum tamen in huius sabbati. ieiunio siue prandio nihil mihi uideturpacatiusque servari, quam ut qui manducat, non manducantem non spernat; et qui