comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temptari. audiunt quendã uirũ fortẽ auitatis
dĩ dicentẽ prolome dñ eã tempta me. urerenes
meos & cormeũ. Vt doleant in temptatiorb:
uident perũ flentẽ : Vt gaudeant inn tẽptatio¬
nib audiunti acobũdcentẽ. Onine gaudiũ
existimate fr̃s mei : cũ intẽptationes uarias
insidantis : ñ solũ aũi ꝓpt̃ seipsos his mo¬
uent᷑ affectib: uerũ etiã ꝓpt̃ eos quosli¬
berari cupiunt e nepereant metuunt :¬
& dolent si pereunt : &gaudent siliberant̃:
illũ quippe optimũ et fortissimũ uiru: ꝗ ii
suis insirmitatib gloriat᷑ : ut eũ porisfi¬
mũ cõmemoremꝰ qui in eđam xp̃i degen¬

Expanded text:
t quendam uirum fortem ciuitatis Dei dicentem: Proba me, Domine, et tenta me; ure renes meos et cor meum; ut doleant in tentationibus, uident Petrum flentem; ut gaudeant in tentationibus, audiunt Iacobum dicentem: Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes uarias incideritis. Non solum autem propter se ipsos his mouentur adfectibus, uerum etiam propter eos, quos liberari cupiunt et ne pereant metuunt, et dolent si pereunt et gaudent si liberantur. Illum quippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirmitatibus gloriatur, ut eum potissimum commemoremus, qui in e
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ putauer̃ nequis quã in honesta uelit sib
fiertab hominib: ut det᷑piorib taceam:
Certe luxuriosa conuuua in ꝗb sesietiꝓseillis
faciat. hoc praeceptũ existimet impleturũ
Sed ingraeco euangelio unde in latinũ trans¬
latũ ẽ ñlegit̃bona ded quaceẽq uultis utsa¬
ciant uobhomines. hȩc etuos facite illis credo
ꝓpterea ꝗa ineo qđ dix̃ uultis iam uoluit
intellegibona Non eñĩ ait cupitis. Non tam̃¬

Expanded text:
enim putauerunt, ne quisquam inhonesta uelit sibi enim putauerunt, ne quisquam inhonesta uelit sibi fieri ab hominibus, ut de turpioribus taceam, certe luxuriosa conuiuia, in quibus se, si et ipse illis faciat, hoc praeceptum eSed in Graeco Evangelio, unde Latinum translatum est, non legitur bona: sed, Quaecunqi vultis ut faciant vobis homines, haec facite illis. Credo propterea, quia in eo quod dixit, Vultis, iam voluit intelligi bona. Non enim ait, Cupitis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gꝗademalo ẽ qđ iã accidit nullũ aũt
li gristimant posse acciderẽ sapienti:
ubil ineĩ animo ꝓ illa ẽẽ possedixer̃. Sicergo
i locunto ut uellegaudere. cauerenegent
insi sapientẽ. Stultũ aũt ñ nisi cupereletari. e¬
motuere xontristari. et illas tres ẽe constan¬
tiasinas aut quãtuor ꝑ turbationes secun¬
dã cicerone. secundũ ant plurtimnos passionuis.
sinece aut̃ illa etiessic dixi ãppellant̃ e iphatdie
Aste aut̃ quattuor phathae: haec locutio utrũ
seriptutis seis congruat cũ quati erem quan¬
tũ potui diligent᷑ illud ieni qđ att ꝓpheta.
Nonẽ gatidere impiis dic̃ dñs. Tamquam
imporũ oe iipi laetari possint potuis qua gaũ dere demalis.
lmupi pion&agaudiũ ꝓpriebonoru egnorut Irẽ ullud
ebonorũ gomeu anelio quae cuqruultis urficiant uob
hiomines hace ceuos facite illis. lta dictum
iudetur tãqua nemy possit aliquid male
uel nirpiter uielle se doupere: Deniq ꝓpt̃
consuetudine locutionis non nulli interp¬

Expanded text:
de malo est, quod iam accidit, nullum autem malum existimant posse accidere sapienti, nihil in eius animo pro illa esse posse dixerunt. Sic ergo illi loquuntur, ut uelle gaudere cauere negent nisi sapientem; stultum autem non nisi cupere laetari, metuere contristari; et illas tres esse constantias, has autem quattuor perturbationes secundum Ciceronem, secundum autem plurimos passiones. Graece autem illae tres, sicut dixi, appellantur eorcatetai; istae autem quattuor πάθη. Haec locutio utrum scripturis sanctis congruat, cum quaererem quantum potui diligenter, illud inueni quod ait propheta: Non impii laetari possint potius quam gaudere de malis; quia gaudium proprie bonorum et piorum est. Item illud in Evangelio, Quaecumque vultis ut faciant vobis homines, haec et uos facite illis, ita dictum uidetur, tamquam nemo possit aliquid male uel turpiter uelle, sed cupere. Denique propter consuetudinem locutionis nonnulli interp
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ ꝓlentia guudĩ ꝓmetu cautionẽ
Proȩgritudine ueroł dofore quã nos uitandȩ
ambiguitatis grã tristitiã maluum̃ dicere
nogaues̃ esseposse aliquid inanimo sapientis
Uoluntas qmappeatquiunt appetit bonũ:
quodẽacitiantens. ga udiũ debono adepto ẽ.

Expanded text:
pro letitia gaudium, pro metu cautionem, pro egritudine vero, vel dolore, quam nos vitande ambiguitatis causa tristitiam maluimus dicere, negaverunt esse posse aliquVoluntas quippe, inquiunt, adpetit bonum, quod facit sapiens: gaudium de bono adepto est,
Abbreviated transcription (Latin):
operamini et noli altũ saꝑere sedtime: &umeo
aut̃ nestc̃ serperi seuam seditx̧ astutia sua sic
eturãe mentes cerrũ pant᷑ a castitate quae ẽ inxp̃o
Detristitia uero quãcicero magis egritudinẽ
appellat dolorẽ aut uergiłius ubiait dolent
gaudentq Sedideo malint tristitiã dicere
quia egritudo ueldolor uifatius incorpo¬
ribi łi srͦupulosior quaestio ẽ utrũ inueniri

Expanded text:
operamini; et: Noli altum sapere, sed time; et: Timeo operamini; et: Noli altum sapere, sed time; et: Timeo autem, ne, sicut serpens Euam seduxit astutia sua. sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo. De tristitia uero, quam Cicero magis aegritudinem appellat, dolorem autem Vergilius, ubi ait: dolent gaudentque\', sed ideo malui tristitiam dicere, quia aegritudo uel dolor usitatius in corporibus dicitur scrupulosior quaestio est, utrum inueniri
Abbreviated transcription (Latin):
hannis Si quis dilexerit mundũ nẽ dilectio
patris inillo Ecceuno lo co dilectio etinbono
etinmalo. Amorẽ aut̃ in malo: ꝗa inbouo iam
Sostendimꝰ nequis quã flagitet : legat quod scrip¬
tũ ẽ. Erunt enĩ homines seipsos amantes amato¬
res pecuniae. Recta itaq uoluntas ẽ. bonus
amor et uoluntas ꝑ ũs: nalus amor Amor
ergo inhians habere qđ amat̃ cupiditas ẽ:
Id aũt habens eoq fruens lactitia : sugiens
qđ ei auisat̃ timor ẽ ledq siacciderit sentiens
tħ desiderauit aniniamea c̃eupiscere uidiciatua:
etton cupi senti spient ꝑducit adregnũ ioc
dita suel concupiscentia dicat᷑ nec addat euius
pe sit n insonmalo possit intellegi Letinabia
bonoẽ lactaminind̃o etexultate iuste erdde do¬
ditiletitiã incormeur etahinplebis meletitia
cuuultutuo Timorinbono ẽ apud a plũmubi
ait cũtimore tetireiore urãm ipsorũ salutẽ

Expanded text:
Joannis: Si quis dilexerit mundum, non est dilectio Joannis: Si quis dilexerit mundum, non est dilectio Patris in eo . Ecce uno loco dilectio et in bono et in malo. Amorem autem in malo quia in bono jam ostendimus ne quisquam flagitet, legat quod scriptum est: Erunt enim homines se ipsos amantes, amatores pecuniae . Recta itaque voluntas est bonus amor, et voluntas perversa malus amor. Amor ergo inhians habere quod amatur, cupiditas est; id autem habens eoque fruens, laetitia est: fugiens quod ei adversatur, timor est: idque si acciderit sentiens,r: Desiderauit anima mea concupiscere iudicia tua; et: Concupiscentia sapientiae perducit ad regnum. Hoc cupi- ■ ditas uel concupiscentia dicatur nec addatur cuius rei sit, non nisi in malo possit intellegi. Laetitia in bono est: Laetamini in Domino et exultate iusti; et: Dedisti laetitiam in cor meum; et: Adinplebis me laetitia cum uultu tuo. Timor in bono est aput apostolum, ubi ait: Cum timore et tremore uestram ipsorum salutem
Abbreviated transcription (Latin):
inquĩtu om̃a scĩsi tuscisꝗa amote : Hocꝓptere a
cõmemor andũ putaui : quia ñnulli arbitrant᷑: iliud
eẽ dilectionẽ sie caritatẽ : aliad amorem
Dicunt enĩ dilectionẽ accipiendã ẽẽ inbono:
amorẽ inmalo sia ut necipsos auctores saecula ru
litterarũ locutosee certissimũ ẽ: Sed uideit phi¬
losophi cutrũ uel quaratio ne ista discernant: amo
re tam̃ eos inbonisrȩb eterga ipsũ dm̃ magni pen¬
derelibrieorũ satislocunt᷑. Sed scripturas reli¬
gionis nrae. quarũ auctoritatẽ ceteris omnib: lit¬
teris ante pomimus ñ aliud dicere amorẽ aliud
dil ectionẽ uel caritatẽ insinuandũ fuit.
Nam etamorẽ in bono diciiã ostendimus. Sed eieꝗs
existimet amorẽ ꝗđẽ etinmalo et inbono. dilecti¬
onẽ aut̃ ñnisi inbonoẽe dicendã illud atten¬
dat qđ in psalmo scriptũ ẽ Euia ut̃ diligit ini¬
euitatẽ odit : animã suam & illud apłiio

Expanded text:
inquit, tu omnia scis, tu scis quia amo te. Hoc propterea inquit, tu omnia scis, tu scis quia amo te. Hoc propterea commemorandum putaui, quia nonnulli arbitrantur aliud esse dilectionem siue caritatem, aliud amorem. Dicunt enim dilectionem accipiendam esse in bono, amorem in malo. Sic autem nec ipsos auctores saecularium litterarum locutos esse certissimum est. Sed uiderint philosophi utrum uel qua ratirem tamen eos in bonis rebus et erga ipsum Deum magni pendere, libri eorum satis loquuntur. Sed Scripturas religionis nostrae, quarum auctoritatem caeteris quibusque litteris anteponimus, non aliud dicere amorem, aliud dilectionem vel charitatem, insinuandum fuit. Nam et amorem in bono dici, jam ostendimus. Sed ne quis existimet amorem quidem et in bono et in malo, dilectionem autem nonnisi in bono esse dicendam, illud attendat quod in Psalmo scriptum est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam . Et illud apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
amare dm̃ et ñ secundũ homine. sed sec undõ
dm̃amare ꝓximũ sic ut etiã scipsũ : ꝓculdubio
ꝓpt̃ hunc amorẽ dr̃ uoluntatis bonae quae
usitatius inscripturis sc̃ĩs caritas appellat᷑ur
Sedamor quoq secundũ easdemsacras litteras đr¬
nam etamatore bonia płus dicitẽẽ debe: e: quẽ rege¬
dopopulo praecipit eligendũ: er ꝙsedñs petrũ apos¬
tolũ interrogans cũ dixisset diluges me plushus le
respondit: Dñe tuscis quia amote. &iterũ dñs quae¬
siuit ñ uitũ amaret sed utrũ diligeret eũ petrus:
Atille respondi iterum dñe tuscis quia a mote.
Tertia uero introgatione. ⁊tipse dis ñan. diligatis
me sedanas me: ubi secutus ait euangelista
contristatusẽ peteus. quia dõc̃ eit̃tio amasme : ũdñs
ñ tertio sedsemel dixeritamasine. bisaut deperit¬
is. hiligisme pande intellegimus qđ etiã cũ dicebat das.
diligisme : nihil aliud dicebat quã amasme fetrus
aut̃ ñ mutauit huius uniusrerũbu : sed etiã tuo. dñe

Expanded text:
 hominem, sed secundum Deum amare proximum, sicut etiam se ipsum: procul dubio propter hunc amorem dicitur uoluntatis bonae, quae usitatius in scripturis sanctis caritas appellatur; sed amor quoque secundum easdem sacras litteras Nam et amatorem boni apostolus dicit esse debere, quem regendo populo praecipit eligendum, et ipse Dominus Petrum apostolum interrogans cum dixisset: Diligis me plus his? ille respondit: Domine, tu scis quia amo te; et iterum Dominus quaesiuit, non utrum amaret, sed utrum diligeret eum Petrus; at ille respondit iterum: Domine, tu scis quia amo te; tertia uero interrogatione et ipse Iesus non ait: Diligis me?\' sed: Amas me? ubi secutus ait euangelista: Contristatus est Petrus, quia dixit ei tertio: Amas me? cum Dominus non tertio, sed semel dixerit: Amas me? bis autem dixerit: Diligis me? Unde intellegimus, quod etiam cum dicebat Dominus: Diligis me? nihil aliud dicebat quam: Amas me? Petrus autem non mutauit huius unius rei uerbum, sed etiam tertio: Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
mustalis uoluntas metus ẽ. Cũ aũt dissentimꝰ
ab eo qđ nolentib accidit talis uoluntas tristi
naẽ ctominino ꝓriarietate rerũ quae appe¬
tunt̃ atq fugiunt᷑ sic̃ ollie it̃ uel offenditur
uoluntas hominas. Ita inhos uel illos affectus
mutat᷑ eũnit̃. Quaypt̃ homo ꝗ secundũ dm̃
ñ secundũ hom inẽ inuit . oportet ut sit ama¬
torboni: Unde sit consequens ut malũ odera:
et qm̃ nemo natura. sed quisquis malus ẽ. intio
maluse: ꝑ fect uodia dobetmalisꝗ secundũ dm̃
uiuit. ut nec ꝓpt̃ uitiũ oderit homint̃ nec arꝗs
uitiũ ꝓpt̃ hõminẽ sed o ͣ ͤ tuitiu amot hominẽ.
Sanato enĩ uitio totũ qđ amare. nihlaut̃ qđ s

Expanded text:
mus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus mus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus ab eo quod nolentibus accidit, talis uoluntas tristitia est. et omnino pro uarietate rerum quae appetuntur atque fugiuntur sicut allicitur uel offenditur uoluntas hominis, ita in hos uel in illos affectus mutatur et uertitur. quapropter homo, qui secundum deum, non secundum hominem uiuit, oportet ut sit amator boni; unde fit consequens ut malum oderit. et quoniam nemo natura, sed quisquis malus est uitio malus est, perfectum odium debet malis qui secundum deum uiuit, ut nec propter uitium oderit hominem nec amet uitium propter hominem, sed oderit uitium et amet hominem; sanato e
Abbreviated transcription (Latin):
nans incessabilit̃ euntiũ atq redeuntiũ
amimarumunditio et inguimatio ñ potiusse ueracit
diei orui sicies ptabileatq uutio sos motu samiutu
eu ex tertenis corporib Inolescere di quide secũdũ
ixsos illa ut loquutor nobilis aut diracupido usq
adeonẽ ex corpore : ut abomni corpore peste
purgatã etextra omnecorpanimã c̃stitutã ipsaet.
cõpellit incorporeiu unde etiã illis faten¬
metuat letet̾ aegrescat. Uerũ enã exseipsa
motus: Siaut rectaẽ n solũ inculpabiles uerũ
enã laudabiles erim iolunta sẽ quippemom
nib: Irame om̃s nisulaliadquã uoluntatessunt
Aani quadẽ cupiditas ecletitia nisi uoluntas
meor ũ consensiont quaeuoluntus: & quidẽ metus
atq tristitia nistuoluritas in dissensione abhis
qua ȩnolumus: Sed cũ consentimꝰ appetendo
ea quae uoluntus cupiditas: Cũ aut̃ consenm
fruendolus qua e uolumus. laetitia uocatur.
stãq: cũdissentimus ab eo quod accidere nolu. ⁊tẽq

Expanded text:
um adque redeuntium animarum mundatio et inquinatio, non potuisse ueraciter dici omnes culpabiles adque uitiosos motus animarum eis ex terrenis corporibus inolescere, si quidem secundum ipsos illa, ut locutor nobilis ait, dira cupido usque adeo non est ex corpore, ut ab omni corporea peste purgatam et extra omne corpus animam constitutam ipsam esse conpellat in corpore. Unde etiam illis fatenmetuat, laetetur, aegrescat, verum etiam ex seipsa motus; si autem recta est, non solum inculpabiles, uerum etiam laudalibes erunt. Voluntas est quippe in omnibus; immo omnes nihil aliud quam uoluntates sunt. Nam quid est cupiditas et laetitia nisi uoluntas in eorum consensione quae uolumus? Et quid est metus adque tristitia nisi uoluntas in dissensione quae nolumus? Sed cum consentimus appetendo ea quae volumus, cupiditas; cum autem consentimus fruendo his quae volumus, laetitia vocatur. Itemque cum dissentimus ab eo quod accidere nolumus,
Abbreviated transcription (Latin):
oronĩ humanorũ morũ uitiositas continet
Quod suta ẽ quidẽ qđ aeneas apud uergiliũ
cũ audisset a patre apud inferos animas rur sus
ad corpora redituras. hancopinionẽ mirat᷑
exclamans : Opat̃ anne aliquas ad caelũ hine
ireputandũ ẽ sublimes animas. Iterũq ad
tardareuerti corpera quaelucis miser iss
tam dira cupido Nu ꝗd nam̃ haec tã deacupido
exterrenss artub: inoribundisq membris
adliueuig animaru illi praedicatissimȩ
puritati. Nonne ab huius modicorporeis
ut dicit pestib omnil: eas asserit ẽẽpur¬
igatas. cũ rursus incipiunt incorpora uella

Expanded text:
omnis humanorum morum uitiositas continetur. omnis humanorum morum uitiositas continetur. Quod si ita est, quid est quod Aeneas aput Vergilium, cum audisset a patre aput inferos animas rursus ad corpora redituras, hanc opinionem miratur exclamans: O pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum est Sublimes animas iterumque ad tarda reuerti Corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido? Numquidnam haec tam dira cupido ex terrenis artubus moribundisque membris adhuc inest animarum illi praedicatissimae puritati? Nonne ab huius modi corporeis, ut dicit, pestibus omnibus eas adserit esse purgatas, cum rursus incipiunt in corpora u
Abbreviated transcription (Latin):
opus ẽ inpeccanis uitusꝙ rrũ. adcreatoris iniu¬
riã carnis abcusare naturam : quae inge¬
nere atq: ordine suobona ẽ sed deserto
creatore bono uiuere secundũ arnem¬
sru ese cundũ aniniã siuesecundũ totũ homi¬
nẽ ꝗexanun a c̃stat etcarne. Vnde et nomine
solius animae et nomine solius carnis signisiari
potẽ eligar uuere : Nãquelut suntubonũ
landatarmae natura : et tã quã malũpatu¬
rã carnis acousat: ꝓfecto etatoua tarnaliter
quidẽ platoniciisic̃ manidiei desipiunt ut tã¬
quã malinaturã trena cerpora detestentur
cũ om̃a elem̃ta ꝗb iistemundus nisibilis c̃rreca¬
bilisq: cõpactus ẽ. qualitatesq: eorũ đo artifici
tribuant uerũ tam exterrenis artub: mori¬
bundisq membrisefic affici animas opinattur
uthinc eissint morbi cupiditatũ. et tamorum
&letitiae sue tristitiae : Quib: quattuor uel
ꝑturbationib ut eicero appellat uel passi orib
utpleriq uerbũ e uerbo gracco exprimunt:

Expanded text:
opus est in peccatis uitiisque nostris ad Creatoris iniuriam carnis accusare naturam, quae in genere adque ordine suo bona est; sed deserto Creatore bono uiuere secundum cresiue secundum animam siue secundum totum hominem, qui ex anima constat et carne unde et nomine solius animae et nomine solius carnis significari potest eligat uiuere. Nam qui uelut summum bonum laudat animae naturam et tamquam malum naturquidem Platonici, sicut Manichaei desipiunt, ut tanquam mali naturam terrena corpora detestentur; cum omnia elementa, quibus iste mundus visibilis contrectabilisque conpactus est, qualitatesque eorum Deo artifici tribuant; uerum tamen ex terrenis artubus moribundisque membris sic adfici animas opinantur, ut hinc eis sint morbi cupiditatum et timorum et laetitiae siue tristitiae; quibus quattuor uel perturbationibus, ut Cicero appellat, uel passionibus, ut plerique uerbum e uerbo Graeco exprimunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pit qua ers qñs di. stultitia ẽ eni illi Talibusigit᷑
idẽ animalib paulo postdicit: et ego fr̃ ñpo
totũ etabanima nãq: et a carne quas partes ho¬
minis potẽ totũ signisicari quode homo atq
itanẽ aliudanamalis homo aliud catoalis S
idẽ ipsũ ẽ uicũq ldẽ secunda homine ulue nas
homo dic ualitd qua lomines signisicantir

Expanded text:
t a spiritus Dei; stultitia est enim illi. Talibus igitur, id est animalibus, paulo post dicit: Et ego, fratres,totum. Et ab anima namque et a carne, quae sunt partes hominis, potest totum significari, quod est homo; adque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis, sed idem ipsum est utrumque, id est secundum hominem uiuens homo; sicut non aliud quam homines significan
Abbreviated transcription (Latin):
mo dũ ẽ factus ut uiueret: hoc ẽ mendaciũ
Quĩde ista uoluntate m̃dacius unde ũ srustra
dtipote omne peecatõ ẽẽ mendacium¬
Dillas . Nonerã st pcrgatũ isiea uoluntatequa
as losioni sbonesit nob s uel nolunus ut male
hoc: nisi quia deđo potẽ benede diaminique
delin quendo desorit. ñdoseipso secuaduro
quẽ uiuendo delinquit: Euoditaq eliruñ.¬

Expanded text:
modum est factus ut uiueret, hoc est mendacium. modum est factus ut uiueret, hoc est mendacium. Quid est ista uoluntate mendacius? Unde non frustra dici potest omne peccatum esse mendacium. Non enim fit peccatum nisi ea uoluntate, qua uolumus ut bene sit nobis uel nolumus ut male hoc, nisi quia de Deo potest bene esse homini, quem delinquendo deserit, non de se ipso, secundum quem uiuendo delinquit? Quod itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sipsu e iee uolinit quando tnueritat
ñ stetie : utñ de di sed des uomendacit loquertt̃
Quit solũ imendas ÷uarẽ ggiamenda tripater
prumts ẽ. quippementirtis et aquope cratu
nllo coepitet menda cium. cũ ergoaiuit
hiomo secundũ homine sis decundu chũ sinuli
ẽ diabolo: Quianec angelosec atldange
homine altoloco idẽ apłsait. Siaũt ueritas
est inmeo mendacio ab undauit. nr̃mdixit
ntendaciu ueritatẽ dĩ: cũitaq uiuit homo
sacuirdũ ueritatẽ : ñ uiuit secundũ seipsũ.
sed secundõ dm̃. Dt ẽ. enĩ ꝗ dixegosũ ueritas
Cum uero uut secundũ scipsũ. hoc ẽ. socundũ
hominẽ ñ secundũ dm̃ ꝓfecto secundũ men¬
daciũ uruit. ñ ꝗahomo ipse mendaciũ ẽ. cusit
creatorq mendacu: Sed ꝗa homo ita fuctusẽ
rectus ut ñ secundũ seipsum sed secundũ eũ
a quo ractus ẽ. uiueret. Idẽ Illius potius quã
sua saceret uoluntatẽ ñ ita uiuere quẽ ad

Expanded text:
dum se ipsum uiuere uoluit, quando in ueritate dum se ipsum uiuere uoluit, quando in ueritate non stetit, non de dei, sed de suo mendacium loqueretur qui non solu? mendax uerum etiam mendacii pater est. primus est quip mentitus et a quo peccatum, ab illo coepit esse mendaciu? cum ergo uiuit homo secundum hominem, non secundum deu? similis est diahomine alio loco idem apostolus ait: Si autem ueritas Dei in meo mendacio abundauit. Nostrum dixit mendacium, ueritatem Dei. Cum itaque uiuit homo secundum ueritatem, non uiuit secundum se ipsum, sed secundum Deum. Deus est enim qui dixit: Ego sum ueritas. Cum uero uiuit secundum se ipsum, hoc est secundum hominem, non secundum Deum, profecto secundum mendacium uiuit; non quia homo ipse mendacium est, cum screatorque mendacii, sed quia homo ita factus est rectus, ut non secundum se ipsum, sed secundum eum, a quo factus est, uiueret, id est illius potius quam suam faceret uoluntatem: non ita uiuere, quem ad
Abbreviated transcription (Latin):
e. cauia sed poena Necciro corruptibilis
animã peccatricẽ sedanimapecatrixfecrr
ee corruptibilẽ carnen exqua corrupa Carau¬
cionecarnusilic eprstant qua etdam mntiuls¬
incitamta uitiorũ : et ipsa desidernauiti qa in
ntam̃ om̃a uite iniquȩ tuitia tribuenda s̃.¬
carmi ne ablusomnib purgemꝰ diabolum : corrãnt¬
ꝗñ habet carne & sintt drabolus fornicator cari¬
uel ebriosus. uel sigdliuius modimaliẽ qđ
ad carius ꝑtiuet uoluptates : npotẽ. dici.
cũsitetiã taliũ peccatorũ suasor etinstigator
occultus est am̃ maxime suꝑb att ainuidus
Quacillũ tuitiositissic obtiniut. utept hano
tent indibolo principaru carni tribuit
apłus quacer iue st diabolun habere. Dicit
eninim est ascontentiones aemulationes
animositat es inuidias. opeca ce carnis quo¬
suouinia malurũ caput: atq. origo
snꝑbiao quaesi ne parne regnat indiabolo
enis aut illo ẽ. inimicior scĩs: uis ad uersus
eosconientio tosior animosior etmagis

Expanded text:
rimi est causa, sed poena. nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamincitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia uitae iniquae uitia tribuendcarni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qn habet carnem. Etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius modi mali est, quod ad carnis pertinet uoluptates, non potest dici, cum sit etiam talium peccatorum suasor et instigator occultus: est tamen maxime superbus adque inuidus. Quae illum uitiositas sic obtinuit, ut propter hanc tenent in diabolo principatum, carni tribuit us, quam certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis
Abbreviated transcription (Latin):
factã aet̾nã in caelis: Etenĩ in hocingemesci¬
mus habitaculũ nr̃m qđ decelo ẽ: suꝑindi
cupientes si tam̃ etinduti ñ nudi inueniam̃.
etenĩ ꝗ sumꝰ in hac habitatione. Ingemesci¬
mus grauati. in quo nolumus spoliari se
suꝑ uestiri ut absorbeat᷑ mortale auita
etaggta uantur ergo corruptibili corpore
et ipsius aggrauationis causam nonut¬
turã substantiãq corporis. scelẽ corrup¬
tionẽ scuntes nolumus corpore spola¬

Expanded text:
factam aeternam in caelis. Etenim in hoc ingemescifactam aeternam in caelis. Etenim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum quod de caelo est superindui cupientes; si tamen et induti, non nudi inueniamur. Etenim qui sumus in hac habitatione, ingemescimus grauati, in quo nolumus exspoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita. Et adgrauamur ergo corruptibili corpore, et ipsius adgrauationis causam non naturam substantiamque corporis, sed eius corruptionem scientes nolumus corpore spol
Abbreviated transcription (Latin):
inico suo. uelquẽputat inimicũ dieat malam
carnẽ acr̃ potius inalũ animũ habes aduersus me :
Postremo sicut carnalitates utita dicã siquis
audisset ñ dubitaret carni tribuere. ltanemo
dubitat animositates ad animũ ꝑtinere: Cut¬
ergo haec om̃a etdussimilia doctor gyntium¬
ꝑ infide et ueritate opera carnis appellat : iusi
quia eolo cuefionis modo quototũ significat᷑
aparte. ipsũ honunẽ uult nomine carnis intel¬
legiꝰ Euodsiquisquã dicit carnẽ causã eẽ li
malis iorib quorũ cũq uitiorũto quod
anima carne affecta sic uiuit : ꝓfecto ñ uniũ&¬
siominisnaturã diligentadutiti Nam corpus
qdẽ eprrupubile a ggrauat animã unde
etiã idẽ apłs agens de hioc corruptibili corpore.
dequopaulo antedixerat : Et siexterior
homo nr̃ corrũpit̃ scimus inquit. quia suet¬
rena nr̃a domus huius habitationis resoluat᷑.
Aedisicationẽ habemꝰ exđõ.: domũ ñ manu

Expanded text:
mico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam mico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnem,\' ac non potius: \'Malum animum habes aduersus me\'? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam. si quis audisset, non dubitaret carni tribuere, ita nemo dubitat animositates ad animum pertinere. Quergo haec omnia et his similia doctor gentium in fide et veritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum significatur a parte, ipsum hominem vult nomine carnis intel Quod si quisquam dicit, carnem causam esse in malis moribus quorumcumque vitiorum, eo quod anima carne affecta sic vivit; profecto non universam hominis naturam diligenter advertit. Nam corpus dem corruptibile adgrauat animam. Unde etiam idem apostolus agens de hoc corruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat: Etsi exterior homo noster corrumpitur: Scimus, inquit, quia, terrena nostra domus habitationis resoluatur, aedificationem habemus ex Deo, domum non manu
Abbreviated transcription (Latin):
hanc dissoluere quaastionẽ quid sit secunduetu
carĩ uiuoe: In operib nãq carn que mani festa
ee dixit: eaq cõmemorata damnauit: nilla
tantũ inuenimus qua ead uoluptatẽ ꝑtinent
xuru ebrietats cõmes ationes: ueru etiam
illa quib. animi uitia demonstrant̃. a uoluptate
carnis aliena Quis enĩ seruinitẽ quaeidolis
telibe t̃iue nesicia lnimicitias. contentiones
aemulationes animositates. dissensiones he¬
sreses. lnuidiaim petius intellegat animi
intia ẽẽ quã carnis Quando quidẽ sieripotẽ:
atent̃ idolatrian uel horesis alicuiusexorẽ.
a uoluptatib: corporis temperet: & tam̃ etiami
tunchomo quauis carnis libidines coninereatq
cohibere uideat̃ secundu carnẽ uiuere hac
apostolica auctoritate conuincit: et ineo quod
abstinet a noluptatib: carius damnabilia opaa
carnis agere demonstratur: Quis inimicitias
non inanimo habeat: Aut quisitaloquat᷑ utini¬

Expanded text:
hanc dissoluere quaestionem, quid sit secundum hanc dissoluere quaestionem, quid sit secundum carnem uiuere. In operibus namque carnis, quae manifesta esse dixit eaque commemorata damnauit, non illa tantum inuenimus, quae ad uoluptatem pertinent luxuriae, ebrietates, comessationes; verum etiam illa quibus animi vitia demonstrantur a voluptate carnis aliena. Quis enim servitutem quae idolis exhibetur, veneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidias non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem a uoluptatibus corporis tempe- . retur; et tamen etiam tunc homo, quamuis carnis libidines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis agere demonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut ini
Abbreviated transcription (Latin):
ontans saspalups ubi mari magdalenage uba
incuanrlio lcusunt̃ dicentis. Tuler dñm meũ et
asadubi posuer eũ cũde sola xp̃i carne loqueret̃
quã sepultã demonum̃ toputabatablatã Ita etaars
totũ carne nominata intellegit᷑ homo sic ea sunt
quaesupta cõmemoratumus : Euigit̃ multis modis
quos ꝑscrutari et colligere longuẽ diupa serip¬
tara nuncupet carnẽ:quidsit sec undũ carnẽ uuere
qd ꝑfectomalũe cũipsa carnis natura ñ sit malũ:
utin dagare possimus inspiciamus diligenter¬
llõ locũ epistolae pauli apłiquascripsit ad gala¬
tas ubi ait. Manifesta aũt suntopera carnis: quȩs.
fornicatones inmunditae luxuria. idolor ũseriutus
uenes cialnimicitie: ontentiones: aemulationos.
ammositates. dissensiones. hereses. Inindiae. ebre
tates cõmissationes. ethissimilia quaerdico uob
bunt Iste totise płae apostolicae locus quantum
adrẽ p̃sentẽ satis eẽ uidebił. consideratus aterit

Expanded text:
o pars accipitur, ubi Mariae Magdalenae uerba in euangelio leguntur dicentis: Tulerant Dominum meum et nescio ubi posuerunt eum, cum de sola Christi carne loqueretur, quam sepultam de monumento putabat ablatam: ita et a parte totum carne nominata intellegitur homo, sicuti ea sunt quae supra commemorauimus. Cum igitur multis modis, quos perscrutari et colligere longum est, diuina scriptura nuncupet carnem: quid sit secundum carnem uiuere quod profecto malum est, cum ipsa carnis natura non sit malum ut indagare possimus, inspiciamus diligenterllum locum epistulae Pauli apostoli quam scripsit ad Galatas, ubi ait: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuria, idolorum seruitus, ueneficia, inimicitiae, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haeresetates, comisationes et his similia; quae praedico uobis, bunt. Iste totus epistulae apostolicae locus, quantum ad + rem praesentem satis esse uidebitur, consideratus poterit
Abbreviated transcription (Latin):
uesaemulatio etconrententio uennecarisa e
estis: et secundũ homine ambulatis.: Euo doi¬
go ẽ. ambulare secunduhominẽ: hocẽ eecar¬
malẽ Quoda carne idẽ a parte hominis intella¬
git̃ homo Eosde iꝑsos quippe dix superius auI¬
males quospostea carnales ita loquens ⁊ Euaseni

Expanded text:
aemulatio et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Quod ergo est ambulare secundum hominem, hoc est esse carnalem; quod a carne, id est a parte hominis, intelligitur homo. Eosdem ipsos quippe dixit superius animales, quos postea carnales, ita loquens: Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
Artuelualac oruic animẽ corpus cor¬
inerreres. Quã uisenĩ uergiliui plaronicam
uide at̃ luculentis uersib explicaresenten co¬
tiã dicens : gueusẽ illis uigor et caelestis origore faillun¬
seminib: quantũ ñ noxia corpora tardant. ter¬
paniq liebetant artus inorbuudaq inenibra
Ommesq illas notissinas quatiuo raitinti¬
ꝑturbationes copiditatẽ timorẽ. letitiã

Expanded text:
at ergo nunc animam corpus corin errore sunt. Quamuis enim Vergilius Platonicam uideatur luculentis uersibus explicare sententiam dicens: Igneus est illis uigor et caelestis origo Seminibus, quantum non noxia corpora tardant Terrenique hebetant artus moribundaque membra, omnesque illas notissimas quattuor animi perturbatione
Abbreviated transcription (Latin):
nominis utitur. Inter quos uarios locutio¬
nis modos. saepe etiã ipsũ hominẽ idẽ natura¬
hominis carnẽ mincupat: modo locutionis a parte
torum: Quale ẽ exoperib legis nolustisi cabit̃ oninis
caro: Quid enĩ uoluit intelleginisi omnis homo
quodaꝑtius paulo post at In legenieinoiustificatur
etadgalatas. Scientes aut ꝗasnustiftatur homo
exoperib legis sȩcundũ hocuitellagit ue uerla

Expanded text:
nominis utitur, inter quos varios locutionominis utitur, inter quos varios locutionis modos saepe etiam ipsum hominem, id est naturahominis, carnem nuncupat, modo locutionis a parte totum, quale est, Ex operibus legis non justificabitur omnis caro . Quid enim voluit intelligi, nisi omnis homo? Quod apertius paulo post ait, In lege nemo justificatur : et ad Galatas, Scientes quia non justificabitur homo ex operibus legis , Secundum hoc intelligitur, Et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recolens ł minus aduertens quen ad modũscrip¬
turȩ scãe loquant potẽ putare plulo sophos ꝗdẽ
epicureos secundũ carnẽ uiuere qa summũbonũ
nominis incorporis uoluptate posuer̃ Etsiqui
aliis̃. qui quo quomodo corporis bonũ summũ
bonũ ẽẽ hominis opinatis: et corũ om̃ne uulgus
ista quiñ aliquo dogmatȩ. uel eomodo philo sophant᷑.
sed ꝓdiues adlibidinẽ nisiex uoluptatib: quas
corpores sensib: capiunt gaudere nescuint
Stoicos aũt qui summũ bonũ hominis in animo
ponunt. secundũ sp̃m uiuere: quiet hominis
animus quid ẽ nisi sp̃s sed sic ut loquit᷑ scriptura
diuina: secundũ carnẽ uiuere uteique nianstrant̃:
Carnẽ quippe appellat: si solũ corp̃terreniatq¬
mortalis animantis ueluticũ dicit. Nonom¬
nis caro eadẽ caro alia quidẽ hominis calia añt
caro pecoris. alia uolucrũ aliaspisciũ: Sed¬
et aliis multis modis significatione huius

Expanded text:
non recolens uel minus aduertens quem ad modum scripnon recolens uel minus aduertens quem ad modum scripturae sanctae loquantur, potest putare philosophos quidem Epicureos secundum carnem uiuere, quia summum bonum hominis in corporis uoluptate posuerunt, et si qui alii sunt, qui quoquo modo corporis bonum summum bonum esse hominis opinati sunt, et eorum omne uulgus, qui non aliquo dogmate uel eo modo philosophantur, sed procliues ad libidinem nisi ex uoluptatibus, quas corporeis sensibus capiunt, gaudere nesciunt; Stoicos autem, qui summum bonum hominis in animo ponunt, secundum spiritum uiuere, quia et hominis animus quid est nisi spiritus? Sed sicut loquitur scriptura diuina, secundum carnem uiuere utrique monstrantur. Carnem quippe appellat non solum corpmortalis animantis: veluti cum dicit, Non omnis caro eadem caro; sed alia quidem hominis, alia autem caro pecoris, alia volucrum, alia piscium : sed aliis multis modis significatione hujus
Abbreviated transcription (Latin):
dientia meruis s enu ca quib adiis suo ta grandepec¬
catiã utindetemus couatura ntutaret᷑. humana:
etiã inposteros obligationẽ peccati et mortis neces¬
sitite transmissa: Mortis aut regnũ baho minesusq
adõ dominatũ ẽcutomines in secunda quoq mortẽ
euius nullus ẽ finis poena debita praccipite s ageres
iusiinde quo sdã indebita di gr̃a liberaret: Acplioc
factũ ẽ ut cũ tonꝰ intȩqigentes perterrarũ orbe
diũ sisritib morib qr uiuentes: nuultiplicili rua¬
ruarmorũ aestu suit uarietite dist ra:
nitam̃ amplius quãduo quaedã generaliuns ana
societatis existerent: Qua sciuita tes duas secuadũ
scripturas nras merito appellare possentus qna
quippe ẽ hominũ secundũ carnẽ : alteta secundũ
spm̃ uiuere insui cuiusq: generis pace uolentiũ
Etcũ idquod expetunt assecunt᷑ : insui cutusq gene¬
secundũ carnẽ quid sec undũ sp̃m uiuere. Quis¬
quis enĩ hoc qđ diximus prua sronte inspicit uel

Expanded text:
meruissent: a quibus admissum est tam grande peccatum, ut in deterius eo natura mutaretur humana, etiam in posteros obligatione peccati et mortis necessitate transmissa. Mortis autem regnum in homines usque adeo dominatum est, ut omnes in secundam quoque mortem, cujus nullus est finis, poena debita praecipites ageret, nisi inde quosdam indebita Dei gratia liberaret. Ac per hoc factum est, ut cum tot tantaeque gentes per terrarum orbem diversis ritibus moribusque viventes, multiplici linguarum, armorum, vestium sint varietate distinctae; non tamen amplius quam duo quaedam genera humanae societatis existerent, quas ciuitates duas secundum scripturas nostras merito appellare pos- 25 semus. Una quippe est hominum secundum carnem, altera secundum spiritum uiuere in - sui cuiusque generis pace uolentium et, cum id quod expetunt adsequuntur, in sui cuiusque genesecundum carnem, quid secundum spiritum uiuere. Quisquis enim hoc quod diximus prima fronte inspicit, uel
Abbreviated transcription (Latin):
corpus animale ẽ et sp̃ale Sicut & scriptũẽ: Factus
ẽ primus homo adã in animã uiuentẽ Nũꝗd hocp̃
peccatũ factũ ẽ cũ sit ista hommis prima conditio
Dequabeatissimus paulus ad corpus animale mon¬
strandũ hoc testimoniũ legis assumpsit: Unde &id¬

Expanded text:
corpus animale, est et spirituale; sicut scriptum est, Factus corpus animale, est et spirituale; sicut scriptum est, Factus est primus homo Adam in animam viventem. Numquid hoc post peccatum factum est, cum sit ista hominis prima conditio, de qua beatissimus Apostolus ad corpus animale monstrandum, hoc testimonium Legis assumpsit?
Abbreviated transcription (Latin):
talitate uestiret: Caclestes uero ideo appellat eta¬
lios ꝗasiunt ꝑ grã m membra er̃ ut cũ illis sit unus
xpsuelut caput et corpus : Hocin eadem epła eui¬
dentius itaponit ꝑhonimẽ mors. et pliomineresur¬
rectio mortuorũ Sicut eni inadã om̃sinoriuntur
sic et in xp̃o omnes uiuificabunt: lam utiq incorpore
ina eĩnũ morte pleetent̃ : Sedideo dictũ ẽ. om̃satq
om̃s quia sicut nemo corpore animalinisi in ada mo¬
rit̃ lta nemo corpore sp̃ali nisi in xp̃ouaiuficatur
Pro in de nequa quã putandũ e. uos in resurrectione
tale corpus habituros quale habuit primus homo
ante peccatũ nec illud quod dictũ ẽ qualis terren
tales et t̃ren. sec undũ id intellegendũ quod factũẽ
admissione peccatiꝰ Nonenĩ existimandũe eũ
prius quã peccasset sp̃ale corpus habuisse : et peccati¬
is merito in animale mutatum : utenĩ hoc putetur:
parũ attendunt̃ tanti ũba doctoris quiait: Si est

Expanded text:
talitate uestiret. Caelestes uero ideo appellat et atalitate uestiret. Caelestes uero ideo appellat et alios, quia fiunt per gratiam membra eius, ut cum illis sit unus Christus, uelut caput et corpus. Hoc in, eadem epistula euidentius ita ponit: Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omin aeternum morte plectentur; sed ideo dictum est, omnes atque omnes, quia sicut nemo corpore animali nisi in Adam moritur, ita nemo corpore spirituali nisi in Christo vivificatur. Proinde nequaquam putandum est, nos in resurrectione tale corpus habituros, quale habuit homo primus ante peccatum. Neque illud quod dictum est, Qualis terrenus, tales et terreni; secundum illud intelligendum est, quod factum est admissione peccati. Non enim existimandum est, eum prius quam peccasset, spirituale corpus habuisse, et peccati merito in animale mutatum. Ut enim hoc putetur, parum attenduntur tanti verba doctoris, qui ait, Si est
Abbreviated transcription (Latin):
rum istorũ hominũ euidentis simã differentiã dicens
Prinus homo de tra trenus:secundus homo decaelo
caelestis Qualis terrenus. tales et terreni : Qualiscae
lestis. tales et caelestis Et quomodo induimus imagi¬
nẽ terreni. Induamus etiã imaginẽ eĩ ꝗdecȩlo ẽst:
hoc aplũs itaposuit ut nunc ꝗdẽ in nobsecundũ sacra¬
mentũ regenerationis fiat sicut alibi dicit quot¬
quot in xp̃o baptitatiestis xp̃m indiustis. Reaũt
ipsa tunc ꝑficiet̃ cũ et in nob̵ quodẽ animalenas¬
cendo spale factum fuerit resurgendo: litenim
eũ itidẽ uerbis utar. spesalui factisumꝰ: Indiumus
aũt imaginẽ terreni hominis ꝓpagatione p̃uaca¬
tionis et mortis quã nob̵ intulit generatio: Sed indu¬
imus imaginẽ caelestis hominis: gratia otdulgentiae
uitaeq ꝓpetuae qđd nob̵ prȩstat regeneratio non nisi
mortalitatis corpore uestiẽt᷑ quode adẽsti inmor¬

Expanded text:
rum istorum hominum euidentis simam differentiam dicens: rum istorum hominum euidentis simam differentiam dicens: Primus homo de terra terrenus, secundus homo de caelo caelestis, tales et coelestes. Et quomodo induimus imaginem terrem. induamus et imaginem ejus qui de coelo est . Hoc Apostolus ita posuit, ut nunc quidem in nobis secundum Sacramentum regenerationis fiat; sicut alibi dicit, Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis : re autem ipsa tunc perficietur, cum et in nobis quod est animale nascendo, spirituale factum fuerit resurgendo. Ut enim ejus itidem verbis utar, Spe salvi facti sumus . Induimus autem imaginem terreni hominis propagatione praevaricationis et mortis, quam nobis intulit generatio: sed induimus imaginem coelestis hominis gratia indulgentiae vitaeque perpetuae, quod nobis praestat regeneratio, nonnisi mortalitatis corpore uestiretur, quod caelesti inmor
Abbreviated transcription (Latin):
ita resurrexit. ut mori deincepsomni no ñ possit: Deniq
seꝗ t̃ et dicit. Sed ñ primũ qđ spale ẽ sed quodanimale. pos¬
tea sp̃ale ubi multo aꝑtius declarauits eanimalecorpus
insinuasse in eo qđ scriptũ ẽ: factũ eẽ primũ hominẽ ia
nimã uiuentẽ: Sp̃ale aut̃ in eo qđait. nouissimus a dã
in sp̃m uiuificantẽ : Prius ẽ anima lecorpꝰ: quale habuit
primꝰ ada quãuis ñ moriturũ nisi peccasset : qualenunc
habemꝰ & nos. hactenꝰ eĩ mutata uitiataq natura qua¬
tenus in illo postea quã peccauit effectũ ẽ : unde haberet:
iam morien dinecessitatẽ : Iale ꝓ nob etiã xp̃s primitus
habere dignatus ẽ: Non quidẽ necessitate sed potestate :
Postea uero sp̃ale qualeiam p̃cessit inxp̃o. tã quãti cas¬
pite nr̃o recuturum: estaũt in membris eĩ ultimare¬
surrectione mortuorũ: Adiungit deinde apłus duo¬

Expanded text:
ita resurrexit, ut mori deinceps omnino non possit. Denique ita resurrexit, ut mori deinceps omnino non possit. Denique sequitur et dicit: Sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. Ubi multo apertius declarauit se animale corpus insinuasse in eo quod scriptum est factum esse primum hominem in animam uiuentem, spiritale autem in eo quod ait: Nouissimus Ain spiritum uiuificantem. Prius est enim animale corpus, quale habuit primus Adam, quamuis non moriturum, nisi peccasset; quale nunc habemus et nos, hactenus eius mutata uitiataque natura, quatenus in illo, postea quam peccauit, effectum est, unde haberet iam moriendi necessitatem; tale pro nobis etiam Christus primitus habere dignatus est, non quidem necessitate, sed potestate; postea uero spiritale, quale iam praecessit in Christo tamquam in capite nostro, secuturum est autem in membris eius ultima resurrectione mortuorum. Adiungit deinde apostolus duo
Abbreviated transcription (Latin):
loꝗt̃ uolenseñ ab sp̃ali qđ in resurrectione futurum
ẽ hoc qđ nuncẽ: animale discernere. Seminat̃ inquit
u corruptione ssurget in in corruptione: Seminat᷑ inc̃¬
tumelia surget ingła: Semi nat᷑ in infirmitate. surget
inturtute: Semmat᷑ corpanimalae surget corp̃
spale: Demide uthos bar& siẽ inquitcorp̃. estenderet
sic inquit scriptũ ẽ factuse primus homo inanima
uiuentẽ Istoigit᷑ modo uoluit ostendere dsitcorp
animale. Quã uisscriptura ñ dixerit dehomine primo
ꝗẽ appellatus ađa quando ilb anima flatu dĩcreata
et factus ẽ homo in corpore animali sed factus ẽ homo
inanim ã uiuentẽ : Ineo ergo qd scriptũ ẽ. factusẽ
prinus homomanimã uiuente. uoluit aplũs intellogi
corpus hominis anim ale: Sp̃aleaũt quẽ admodũ intel¬
legendũ eẽt ostendit ad dendo: nouissimus adã in sp̃muiui¬
ficantẽ. Pro culdubio xp̃m signisicans: qui iam exmortiuis

Expanded text:
loquitur. Volens enim ab spiritali, quod in resurrectione futurum loquitur. Volens enim ab spiritali, quod in resurrectione futurum est, hoc quod nunc est animale discernere: Seminatur, inquit, in corruptione, surget in in corruptione; seminatur in contumelia, surget in gloria; seminatur in infirmitate, surget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. Deinde Sic, inquit, scriptum est: Factus est primus homo in animam uiuentem. Isto igitur modo uoluit ostendere quid sit corpus animale, quamuis scriptura non dixerit de homine primo, qui est appellatus Adam, quando illi anima flatu Dei creata est: Et factus est homo in corpore animali; sed: Factus est homo in animam uiuentem. In eo ergo quod scriptum est: Factus est primus homo in animam uiuentem, uoluit apostolus intellegi corpus hominis animale. Spiritale autem quem ad modum intellegendum esset, ostendit addendo: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem, procul dubio Christum significans, qui iam ex mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
habere ñ posset : Cũ uero đs et dicendo adã ubi es mor¬
tem signisi cauerit animae: quae facta ẽ illo dese¬
rente : & dicendo terra es et interrã ibis mortẽ signisi¬
cauerit corporis: qua e illifitanima discedente : prop¬
E erea demorte secunda nihil dixisse credendusẽ.
quia occulta eẽ uoluit ꝓpt̃ dispensationẽ testam̃ti
inoui Vbi secunda mors aꝑtissime declarat̃. it pri¬
us istamors prima quȩ cõmunis ẽ. omnib ꝓderet̃
ex illo uenisse peccato qđ in illo cõmune factũ tom¬
nib Morsuero secunda ñutiq cõmunis ẽ. omnib
i ptereos ꝗ sec undũ ꝓpositũ uocatis. Quosante p̃sci¬
uit et praedestinauit si caitaplũs: Conformes imagi¬
nis filusui: ut sit ipsõ primo genitus in multis fra trib
Quosa secunda morte ꝑmediatorẽ di gr̃a liberauit.
incorpore ergo animali primũ hominẽ factũ sic. aplus

Expanded text:
habere non posset. Cum uero Deus et dicendo: Adam, ubi es? morhabere non posset. Cum uero Deus et dicendo: Adam, ubi es? mortem significauerit animae, quae facta est illo deserente, et dicendo: Terra es et in terram ibis mortem significauerit corporis, quae illi fit anima discedente: propterea de morte secunda nihil dixisse credendus est, quia occultam esse uoluit propter dispensationem testamenti noui, ubi secunda mors apertissime declaratur; ut prius ista mors prima, quae communis est omnibus, proderetur ex illo uenisse peccato, quod in uno commune factum est omnibus; mors uero secunda non utique communis est omnibus propter eos, qui secundum propositum uocati sunt, quos ante praesciuit et praedestinauit, sicut ait apostolus, conformes imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus, quos a secunda morte per Mediatorem Dei gratia liberauit. In corpore ergo animali primum hominem factum sic apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ideo debet ab surdũ uideri. ꝗa ñeo ꝓrsus die
acorpore s̃ soluti quocibũ interdictũ mortife¬
rũq sumpser̃: Eoquippe die. mutata indete:¬
rius uitiataq natura :atq aligno uitae sepap¬
ratione iustissima mortis in eis etiã corporalis
necessitas facta ẽ : cũ qua nos necessitate natisumus
peccatũ sedait corpꝰ quidẽ mortuũ ẽ ꝓpt̃ peccatũr
sp̃s aũt uita ẽ ꝓpt̃ iustitiam. Demde subiunx̃ Siaũt
tauit xp̃in a mortuis. uiuisicabit etmortalia corporaur̃a
ꝑ inhabitantẽ sp̃m eĩ in uob: Tunc ergo erit corpͥinsp̃m
uiuificantẽ : quod nuncẽ in animã uiuentẽ . Eta men
mortuũ dicitaplũs quia iã morrendinecessitate con¬
strictũ ẽ. Tunc aũt ita erat in animã uiuentẽ : quã uis
ñ in sp̃m uiuificantẽ : ut tamen mortuu dicin recte
posset ꝗanisi ꝑ petratione peccatinecessitatẽ moriendi

Expanded text:
non ideo debet absurdum uideri, quia non eo prorsus die non ideo debet absurdum uideri, quia non eo prorsus die a corpore sunt soluti, quo cibum interdictum mortiferumque sumserunt. Eo quippe die mutata in deterius uitiataque natura adque a ligno uitae separatione iustissima mortis in eis etiam corporalis necessitas facta est, cum qua nos necessitate nati sumuspeccatum, sed ait: Corpus quidem mortuum est. propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. Deinde subiunxit: Si auttauit Christum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. Tunc ergo erit corpus in spiritum uiuificantem, quod nunc est in animam uiuentem; et tamen mortuum dicit apostolus, quia iam moriendi necessitate constrictum est. Tunc autem ita erat in , animam uiuentem, quamuis non in spiritum uiuificantem, ut tamen mortuum dici non recte posset, quia nisi perpetratione peccati necessitatem moriendi