comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tradunt᷑. Unũ inuile sencae: quod est positũ in uocc
simplici dixit ille aut dicere solebat: alterũ qd̾ est in
respondendo: mterrogats ile. uel quom hoc ei dictũ
esset respondit. Teraũ huic nõ dissimile quom quis
dixisset aliquid uel fecisset: eciã in ip̃oꝵ factis esse
cħhua putant: ut chrates quom indoctũ putrũ uidiss
pedagogum eius ꝑcrssit. et aliud pene parei qd̵ tam
eodem nomiẽ appellare non audent: sed dicut xpdliedire
ut nulo quẽ untulũ adsueuerat ferre: tamũ ferebat
in his em̃ib et declinacio per eosdem ducit᷑ casus eciã
acroꝵ quã dicroꝵ racio est narratunculas a poetis
celebratas nonicre cania: non eloquẽcit traccãdas puto.
Cetera maioris operis ac spiis latini pceptores re¬
linquẽdo neccessaria grãmaticis fecerũt: grec magiss
operũ suoꝵ et onera et modũ norũt An oratori fui¬

Expanded text:
traduntur: unum simile sententiae, quod est positum in voce traduntur: unum simile sententiae, quod est positum in voce simplici, dixit ille, aut, dicere solebat; alterum, quod est in respondendo, interrogatus ille, vel, cum hoc ei dictum esset, respondit; tertium huic non dissimile, cum quis dixisset aliquid, vel fecisset. etiam in ipsorum factis esse chriam putant, ut crates , cum indoctum puerum vidisset, paedagogum eius percussit; et aliud paene par ei, quod tamen eodem nomine appellare non audent sed dicunt χρειῶδες, ut Milo , quem vitulum adsueuerat ferre, taurum ferebat. in his omnibus et declinatio per eosdem ducitur casus, et tam factorum quam dictorum ratio est. narratiunculas a poetis celebratas notitiae causa non eloquentiae tractandas puto. cetera maioris operis ac spiritus Latini rhetores relinquendo necessaria grammaticis fecerunt; Graeci magis operum suorum et onera et modum norunt. haec
Abbreviated transcription (Latin):
t. FililE quidẽ sunt parces due quas
hec professio pollicetur idest racõ loquẽdi
et euariacio auroꝵ quaꝵ illã methodicẽ
hane historice᷑ nocãt adiiciamus tamẽ
oru cine quedã dicendi p̾mordia quibus etates nõdũ
rechorem capientis instituãt. Igitur aesopi fabellas
que fabulis nutriculaꝵ proxime succedũt nauare
fermont puro et nhil se supra modu extollenre de¬
nde eaidẽ gracilitatem stilo exigere condiscant u̾s
primo soluere mox iuratit ubis int̾pretari tũ para¬
phiasi audacius uertere qua et bremare quedã et exor¬
nare saluo modo pocte seusu permuttit᷑: qd̵ opus eciam
cõsumatis professoribus diprale qui cõmode tractanerit
quoicuq̃ discendo sufficiet sement quoq et chrie et
echologie subiectis deccoꝵ racõmbus apud grãmances
stribãt᷑ quia micut ex leccione ducuit. quoꝵ oĩm siłis
est racio. forma diieria: quia seurẽcia uiiuersalis est
nox hethologia personis continet᷑. Chriaꝵ pluia gen̾a

Expanded text:
t finitae quidem sunt partes duae, quas haec professio pollicetur, id est ratio loquendi et enarratio auctorum, quarum illam methodicen hanc historicen vocant. adiiciamus tamen eorum curae quaedam dicendi primordia, quibus aetates nondum rhetorem capientes instituant. igitur Aesopi fabellas, quae fabulis nutricularum proxime succedunt, narrare sermone puro et nihil se supra modum extollente, deinde eandem gracilitatem stilo exigere condiscant; versus primo solvere, mox mutatis verbis interpretari, tum paraphrasi audacius vertere, qua et breviare quaedam et exornare salvo modo poetae sensu permittitur. quod opus etiam consummatis professoribus difficile qui commode tractaverit, cuicunque discendo sufficiet. sententiae quoque et chriae et ethologiae subiectis dictorum rationibus apud grammaticos scribantur, quia initium ex lectione ducunt; quorum omnium similis est ratio, forma diversa, quia sententia universalis est vox, ethologia personis continetur. chriarum plura genera
Abbreviated transcription (Latin):
ena sibi inua priusꝙͣ senium inuentũt destinãt qͥt
aliquid diierer iubeutxudr̃o sit: es que diu st cum epst
are ꝙ uocduati: desperata cõueitendi facultott defecũt.
tunt. Qui pluimũ uident᷑ habeie iacõius nõ in cãr
tantũ laborẽ suũ sed in locos intẽdũt atq in uẽ̾ nõ coi¬
pori prospiciũt: sed abrupta quedã: int forte ad manũ
uencre iaculant. Unde fit ut dissolura et ox diuersis
coittesta oracio cohaiere nõ possit sumlosq sir comicianus¬
pueroꝵ in quos ta que alas declamiãtib laudara sunt
regerin magtuas tamẽ seucẽtias et res bonas. ita eũm
glouar solent elidũt. Nai et barbaris et serus et si
hoc sar est: nulla est racio dicendi.. O¬

Expanded text:
sensum invenerint, destinant, quibus aliquid diserti subiungendum sit, eaque diu secum ipsi clareque meditati desperata conectendi facultate deserunt tunt. qui plurimum videntur habere rationis, non in causas tamen laborem suum sed in locos intendunt, atque in iis non corpori prospiciunt sed abrupta quaedam, ut forte ad manum venere, iaculantur. unde fit, ut dissoluta et ex diversis congesta oratio cohaerere non possit similisque sit compuerorum, in quos ea, quae aliis declamantibus laudata sunt, regerunt. magnas tamen sententias et res bonas, ita enim gloriari solent, elidunt; nam et barbari et servi; et si hoc sat est, nulla est ratio dicendi.
Abbreviated transcription (Latin):
AM hic ergo nobis incheanda est ca pars artis ex
qua capere miciũ soleut. qui priora omstrũt. quã¬
ꝙͣ uideo quesdã in ipst statim uiuine obstatinos mihi
qui inhil egtere enifinodi preceptis eloquẽtiã putẽt
ses natina sua et uulgari modo. et stlatũ extercita¬
ciont cortenti ribtant etiã diligẽciã nostiã ixemplo
magĩi queq nomũs profissoꝵ. Quoꝵ aliquis ut opinor
mutriogatus quid esset schema et norina isare se quidem
ses si ad rem pertineret esse in sua declamationt respendit
abius ꝑcontauti Iheedoreus an appelladorats esfer: ego
inquuis parmularius sum. nec sont potuit uebanius ex
an fessione insticie sue elabi: Porio hi quia et beneffieu
ingrm prestantes sunhabur et multa eniã iniuoria
diggira exclamauerũt plorrimes habent sinales neglactẽne¬

Expanded text:
am hinc ergo nobis inchoanda est ea pars artis, ex qua capere initium solent, qui priora omiserunt; quanquam video quosdam in ipso statim limine obstaturos mihi, qui nihil egere huiusmodi praeceptis eloquentiam putent, sed natura sua et vulgari modo et scholarum exercitatione contenti rideant etiam diligentiam nostram exemplo magni quoque nominis professorum, quorum aliquis, ut opinor, interrogatus, quid esset σχῆμα et νόημα, nescire se quidem sed, si ad rem pertineret, esse in sua declamatione respondit. alius percontanti, Theodoreus an Apollodoreus esset? ego , inquit, parmularius sum. nec sane potuit urbanius ex confessione inscitiae suae elabi. porro hi, quia et beneficio ingenii praestantes sunt habiti et multa etiam memoria digna exclamaverunt, plurimos habent si
Abbreviated transcription (Latin):
inhamtibius allactaciõi suũ quodã carine assignat. Est
cnam nõ meuidite ad declamãdĩ ficta materia in qua poñ
tobicen. qui sacuficant phirgiũ tecinerat acto illo ĩ iusa¬
mam et per precpina dilaio accusari: qd̾ causa morn
extireur: que si dia debet ab orarore nee dici citra stiẽcia
imusices potest quomõ nõ hanc quoq arte̾ neccessanã esse
nostro operi uel iniqui consentient

Expanded text:
infantibus, adlectationi suum quoddam carmen assignat. est etiam non inerudite ad declamandum ficta materia, in qua ponitur tibicen, qui sacrificanti Phrygium cecinerat, acto illo in insaniam et per praecipitia delato accusari, quod causa mortis extiterit; quae si dici debet ab oratore nec dici citra scientiam musices potest, quomodo non hanc quoque artem necessariam esse operi nostro vel iniqui consentient?
Abbreviated transcription (Latin):
ex imere nã poetas certe legendos oracori futuro cõcesser
Num igit᷑ hi siie nuisice: at si quis tam cecus ẽ añni
suerut hec dincius forent dicenda: si hoc studiũ uelut
nonũ preciperem. quom uero aunqͥtus usq achiroue a
achille ad nostra tempora apud omẽs qui modo legutĩã
disciplinã nõ si perosi diuanerit. nõ est conuiitendũ
ue illa dubia facia deffensionis selliatudine. Quãns
auit̃ satis iam ex his quibus mõ sum usus exemplie
credam esse maĩfestum. quae mihi et quatenꝰ nuisite
pbacrat: apercius tame profitendũ puto: non hãt auit
precipi que nũt in sceius effeminara et impndicis moỹs
fracta. non ex parte nĩma: si quid in nobis uiuliero¬
boris manebar excidit. sed qua laudes fortium caurbãt᷑
quaq et ip̃i fortes canebant. Nec psalieria et spadicas
eciam ungunbus probis retuisandae. sed cogincotm rom̃s
que ad monerdos iemendosq affectus plunn ualderã¬

Expanded text:
eximere. nam poetas certe legendos oratori futuro concesserint: eximere. nam poetas certe legendos oratori futuro concesserint: num igitur hi sine musice? ac si quis tam caecus animi essuerunt. haec diutius forent dicenda, si hoc studium velut novum praeciperem. cum vero antiquitus usque a Chirone atque Achille ad nostra tempora apud omnes, qui modo legitimam disciplinam non sint perosi, duraverit, non est committendum, ut illa dubia faciam defensionis sollicitudine. quamvis autem satis iam ex ipsis, quibus sum modo usus, exemplis credam esse manifestum, quae mihi et quatenus musice placeat, apertius tamen profitendum puto, non hanc a me praecipi, quae nunc in scenis effeminata et impudicis modis fracta non ex parte minima, si quid in nobis virilis roboris manebat, excidit, sed qua laudes fortium canebantur, quaque ipsi fortes canebant; nec psalteria et spadicas, etiam virginibus prolis recusanda, sed cognitionem rationis, quae ad movendos leniendosque adfectus plurimu
Abbreviated transcription (Latin):
et collocacõius et uocis ut eodẽ urar uerbo medulaciont
conctacione iudicũ. alia misericordiã petiuuus: quam
eciã organis quibus sermio expriminen põt affici amnos
in diuersum habitu sencianius: Corporis quoq aptus
et decens metus qui dicit repispids. et est neccessarius
nec aliũde peti potest in quo pars acciomis nõ nimina cõ¬
sistit qua de re se positus nobie est locus age nõ habcbit
in primis cuiam uocis orator. Quid tã imusicee propriũ
sed ne hec quidẽ presume̾da pars est ut uno mitrĩ cõtam
sumꝰ exemplo c gracchi preapus suoꝵ tempoꝵ oratoris
quoi concionãti consisteus post eũ musicus fiscula quan
touarion uocant modos quibus deberer intendi mõstrabat.
Nec ei cura inter tibidissimas acciones uel terrenti opti¬
mares uel iã cunc̃ti fuit. ubet proptei quosdã imꝑiciores
eciam crassiore ut uocant muia dubitacõe hucꝰ utilitatis

Expanded text:
et collocationis et vocis ut eodem utar verbo modulatione et collocationis et vocis ut eodem utar verbo modulatione concitationem iudicis, alia misericordiam petimus; cum etiam organis, quibus sermo exprimi non potest, adfici animos in diversum habitum sentiamus. Corporis quoque aptus et decens motus, qui dicitur εὐρυθμία, et est necessarius nec aliunde peti potest; in quo pars actionis non minima consistit, qua de re sepositus nobis est locus. age , non habebit imprimis curam vocis orator? quid tam musices proprium? sed ne haec quidem praesumenda pars est. uno interim contenti simus exemplo C. Gracchi, praecipui suorum temporum oratoris, cui contionanti consistens post eum musicus fistula, quam τονάριον vocant, modos, quibus deberet intendi, monstrabat. haec ei cura inter turbidissimas actiones vel terrenti optimates vel iam timenti fuit. libet propter quosdam imperitiores etiam crassiore, ut vocant, Musa dubitationem huius utilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
doctos a uuisics acq a gracus a besse. ueru quid ex ea¬
re proprie petat fuintꝰ orator disseramus: Numer
nusice duplices habet. in uocibus. et in corpore. ui̾usq
c̃ rei aptus quidã modus desiderat᷑: uocis racionem
quoꝵ alcerũ medulacone. alterũ canore ac sonis cõ
Num igitur non hec om̃a oratori neccessaria: quoru
unu ad gestum alceꝵ ad collocacionẽ uborũ: terau̾ ad
fliene uocis qui sunt in agendo quoqz plaiim pertinet
nisi forte in carĩb tantũ et in cantias exigit struct̾a¬
quedã et moffenia copulacio totu in agendo suꝑuacua
est aut non composias et sonne in eront quoqz uarit pr
rerũ modo adhibetur fau in muisice. Naqz et uoce et
modulacione grandia elate uicũda dulater mederata
lenicer caint totaqz aite couseunt cũ eoꝵ que dicuntur
affectibus. At qui in orando quoq intẽcio uecis remuss
flixus ꝑtinet ad mouẽdos audiẽciũ affectus alia quoq

Expanded text:
doctos a Musis atque a Gratiis abesse. verum quid ex eadoctos a Musis atque a Gratiis abesse. verum quid ex ea proprie petat futurus orator, disseramus. numeros musice duplices habet in vocibus et in corpore, utriusque enim rei aptus quidam modus desideratur. vocis rationem quorum alterum modulatione, alterum canore ac sonis constat. num igitur non haec omnia oratori necessaria? quorum unum ad gestum, alterum ad collocationem verborum, tertium ad flexus vocis, qui sunt in agendo quoque plurimi, pertinet: nisi forte in carminibus tantum et in canticis exigitur structurquaedam et inoffensa copulatio vocum, in agendo supervacua est; aut non compositio et sonus in oratione quoque varie pro rerum modo adhibetur sicut in musice. namque et voce et modulatione grandia elate, iucunda dulciter, moderata leniter canit, totaque arte consentit cum eorum quae dicuntur adfectibus. atqui in orando quoque intentio vocis, remissio, flexus pertinet ad movendos audientium adfectus, aliaque
Abbreviated transcription (Latin):
eius cum moreret᷑ habuisst credatur. cum eupolis apud
quẽ prodamus et uuisice. et lur̾as docet et marycas ꝙ
est yperbolius nhil se ex musice stire insi hãs cõficetiri
Aristophancs quoq nõ uno libro sit institui pueroe anti¬
quitue solitos esse demõstrat et apud menãdrũ in hypo¬
bolimeo sencx qui reposcruti filiũ parri. uelut rocm n
pendioꝵ que in educatorm cõculerat opponẽe psalus se
ii in cõminis post cenã craĩtenet᷑ hra: quonis cum
⁊ imperitu Tremistodes cõfessus esset: ut uerbis ciccrom
mar est habitus indoccioi sed ueteꝵ quoq romanorũ
epulis fides ac tibias adhibere moris fuit uerius quoq
salioꝵ habent carine que quom onña finit a numa rege
instieuta facuit maĩfestum. ut illis quidẽ qui rudes a
uellicosi indent᷑. cra musicee quãtu illa rcapiebat etas
defuisse demq in proncibiũ usq grecoꝵ celebratũ est in¬

Expanded text:
eius, cum moreretur, habuisse credatur, tum Eupolis, apud eius, cum moreretur, habuisse credatur, tum Eupolis, apud quem Prodamus et musicen et litteras docet, et Maricas, qui est Hyperbolus, nihil se ex musice scire nisi litteras confitetur. Aristophanes quoque non uno libro sic institui pueros antiquitus solitos esse demonstrat, et apud Menandrum in Hypobolimaeo senex, qui reposcenti filium patri velut rationem impendiorum, quae in educationem contulerit, exponens, psaltis se s post cenam circumferretur lyra; cuius cum se imperitum Themistocles confessus esset ut verbis Ciceronis utar, est habitus indoctior. sed veterum quoque Romanorum epulis fides ac tibias adhibere moris fuit. versus quoque Saliorum habent carmen. quae cum omnia sint a Numa rege instituta, faciunt manifestum, ne illis quidem, qui rudes ac bellicosi videntur, cura musices, quantum illa recipiebat aetas, defuisse. denique in proverbium usque Graecorum celebratum est, in
Abbreviated transcription (Latin):
st uehenẽcior cantũ romana in bellis gloria ceteris
praestar. Non igiti frustra plaro ciuili uno quem
toAili Roy. nocant neccessariã nuisicen credidit. et euus
I e. que alus senerissima: alus asperuina uider. pͥncipes
n hac fuere fencõna: ut existimarẽt sapienciũ aliqui
nõ nullã operã hus sendus accõmodatinos. et lycinigus
diuissimaꝵ iacedemonis iegũ autor musices disaplĩo
probauit. arq eam natiua ipsa uider ad tolerandos
facilius la bores uelie muueu nobre dedisse. si quidem
et remugẽ cantus horcot. N e solum in his operibus
in quib pliriũ conatus preeut aliqua iũcũda uoce
conspirar: sed eciã singuloꝵ fangacio quãlibet se rudi
nodulacõnt solati: iaudẽ adhuc dicere arts ꝑul
manicen nuisice purauerũt et eosdem utriuq rei precep¬
torte fuisse. quom sophron ostrudir aimorũ qͥdẽ staptor
sed quẽ placo a deo probauit: ut iupposiros capit libres

Expanded text:
est vehementior, tantum Romana in bellis gloria ceteris est vehementior, tantum Romana in bellis gloria ceteris praestat. non igitur frustra Plato civili viro, quem πολιτικὸν vocat, necessariam musicen credidit. et eius sectae, quae aliis severissima aliis asperrima videtur, principes in hac fuere sententia, ut existimarent sapientium aliquos nonnullam operam his studiis accommodaturos. et Lycurgus, durissimarum Lacedaemoniis legum auctor, musices disciplinam probavit. atque eam natura ipsa videtur ad tolerandos facilius labores velut muneri nobis dedisse, si quidem et remigem cantus hortatur; nec solum in iis operibus, in quibus plurium conatus praeeunte aliqua iucunda voce conspirat, sed etiam singulorum fatigatio quamlibet se rudi modulatione solatur. laudem adhuc dicere artis pulmaticen musicae putaverunt, et eosdem utriusque rei praeceptores fuisse cum Sophron ostendit, mimorum quidem scriptor sed quem Plato adeo probavit, ut suppositos capiti libros
Abbreviated transcription (Latin):
nostri operis fuit ac sine om̃iũ talũ sticucia nõ põt esse
perfecta eloquẽtia. at qui claros nount sapiẽtie unos
mo dubitanerit scudiosos musices fuisse. cũ prhagora
arq eum siquimi acceptam sine dubio aunquiratis opt¬
monem uulgauerint nũdũ ipsum racõne esse cõpositũ.
quã postra Iit ura imitara. Nec illa modo cõtenti dissi¬
niliũ concordia: quã uocant armoniã sonũ quoq us mo¬
tibus dederunt. Nlam piato cum in alue quibusdã cum
p̾apue in chinnieo ut inrelliti quide insi ab hus qui hant
quoq partem disa plure diligenter perceperimm potest.¬
Quid de philosophis ioquor: quoꝵ fous ip̃t socraniti se
iam senex institui lyra nõ erubiscebat: ducee maxiios
et fidibus et tibiis cecinisse traditũ et exceranis laccoe¬
monioꝵ nuisias accẽsos modis: quid anti᷑ aliud in nostris
iegionibus coruna ac tube faciĩt. quoꝵ conãtus quãto

Expanded text:
nostri operis fuit, ac sine omnium talium scientia non potest esse nostri operis fuit, ac sine omnium talium scientia non potest esse perfecta eloquentia. atque claros nomine sapientiae viros, nemo dubitaverit, studiosos musices fuisse, cum Pythagoras atque eum secuti acceptam sine dubio antiquitus opinionem vulgaverint, mundum ipsum ratione esse compositum, quam postea sit lyra imitata, nec illa modo contenti dissimilium concordia, quam vocant ἁρμονίαν, sonum quoque iis motibus dederint. nam Plato, cum in aliis quibusdam tum praecipue in Timaeo, ne intelligi quidem nisi ab iis, qui hanc quoque partem disciplinae diligenter perceperint, potest. de philosophis loquor, quorum fons ipse Socrates iam senex institui lyra non erubescebat? duces maximos et fidibus et tibiis cecinisse traditum et exercitus Lacedaemoniorum musicis accensos modis. quid autem aliud in nostris legionibus cornua ac tubae faciunt? quorum concentus quanto
Abbreviated transcription (Latin):
LU E ego uel iudicio uecerũ poterã esse
contẽtus: nã quis iguorat imuisicen ut de
hac pmũ loquar cãtũ iam illis autiquis
Itemporibus non studii modo uerũ eciam ue-¬
ueracionrs habeussei ut idem ilcutte; et uates et sapretes
indicarentur. nta alios erphoeus et luus. quoꝵ
utrũq disgemim abeꝵ nero quĩa iudes quoq aiq
agrestes amios admiracõut mulceret nõ feras modo:
sed eciã saxa siluasq duxisse posteritatis memorit
traditũ est. Itaq et tunagenes autor est om̃iũ ĩ lu̾is
studioꝵ auquissimã iisicen extitisse. et clarissum tes
des heroum ac deoꝵ ad citharã cauebant᷑. Iopas uero il
uirgilii nõne canit errantẽ i̾uã solisq labores: et cetera.
Quibz certe cõfirmat aucor ennuẽtissus imuisicen cum
diuinaꝵ eciã rerũ coguicione esse cõiuctam. quod si datui
erit caa oratori neccessaria. si quidẽ ur diximus haec qͥ
pars que ab oraroribus reluta a phylosophis est occupata:

Expanded text:
ue ego vel iudicio veterum poteram esse contentus. nam quis ignorat musicen ut de hae primum loquar tantum iam illis antiquis temporibus non studii modo verum etiam venerationis habuisse, ut iidem musici et vates et sapientes iudicarentur mittam aliosutrumque dis genitum, alterum vero, quia rudes quoque atque agrestes animos admiratione mulceret, non feras modo sed saxa etiam silvasque duxisse posteritatis memoriae traditum est. itaque et Timagenes auctor est, omnium in litteris studiorum antiquissimam musicen extitisse, et testimonio sundes heroum ac deorum ad citharam canebantur. lopas vero ille Vergilii nonne canit errantem lunam solisque labores et cetera? quibus certe palam confirmat auctor eminentissimus, musicen cum divinarum etiam rerum cognitione esse coniunctam. quod si datur, erit etiam oratori necessaria, siquidem ut diximus haec quoque pars, quae ab oratoribus relicta a philosophis est occupata,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ presens tantũ dolor. sed eciã desperacio in posteꝵ
fieret. Lum florus arrideus. mĩquid tu inquit meliꝰ
optine dic̾amꝰ. dicendũ tamẽ pro tacultate. ad pro¬
fectũ eim opus est studio nõ indignacõne. ut postinnes

Expanded text:
non presens tantum dolor, sed etiam desperatio in posterum non presens tantum dolor, sed etiam desperatio in posterum fieret. Tum Florus arridens: ‘Nunquid tu’ inquit, ‘melius optime dicamus; dicendum tamen pro facultate. Ad profectum enim opus est studio, non indignatione». Quod cons
Abbreviated transcription (Latin):
stribendi disficultate. nec prõptũ est dicere utros
peccare ualidius putẽ. quibz omĩa sua placẽt. an
quib nihil accidit eciã ingemiosis adulescentib fre¬
quenter ut labore cõtumant᷑ et in silenciũ usq de sc̃ẽ¬
dant. mima berredicendi cupiditate. qua de re me¬
mim narrasse nchi iuliũ secũdũ illũ equalẽ meũ
anpa me it notũ est tamiliariter amatũ. mne fa¬
cũdie unũ intute tamiẽ cure qd̾ esset sibi a parruo
suo dutũ. Is fuit inliꝰ floiꝰ in eloquẽcia galliaꝵ. quo¬
prantibi demũ excercuit eã p̾nceps alioqum intri¬
peauos difertus et dictriꝰ illa propĩquitare. Ie quom
secũdo sthole adhuc operatũ tuste forte indisset. muer¬
rogauitq causa trontis tã abducte. nec distimula¬
uit admlescens terciũ iã diẽ esse qd̾ om̃i labore mat̾ie
ad stribendũ destinate nõ inuernet exordiũ quo sibi

Expanded text:
scribendi difficultatem. nec promptum est dicere, utros scribendi difficultatem. nec promptum est dicere, utros peccare validius putem, quibus omnia sua placent an quibus nihil. accidit enim etiam ingeniosis adolescentibus frequenter, ut labore consumantur et in silentium usque descendant nimia bene dicendi cupiditate. qua de re memini narrasse mihi iulium Secundum illum, aequalem meum atque a me, ut notum est, familiariter amatum, mirae facundiae virum, infinitae tamen curae, quid esset sibi a patruo suo dictum. is fuit Iulius Florus, in eloquentia Galliarum, quoniam ibi demum exercuit eam, ppaucos disertus et dignus illa propinquitate. Is cum Secundum, scole adhuc operatum, tristem forte vidisset, interrogavit que causa frontis tam obducte; nec dissimulavit adolescens tertium iam diem esse, quod omni labore materie ad scribendum destinate non inveniret exordium; quo sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Ieciq hanc morã et solicitudinẽ uitus̾ impero. nã
primũ hoc cõstituẽdũ. hoc optinẽdũ est. ut ꝙͣ optime
stribamꝰ. celeritate dabit ꝯsuctudo. paulatĩ res faci¬
lius se ostendet. uerba respondebũt. composicio pro
sequetur. cucta deiq ut in familia instituti
oficio erũt. Sñma est hec rer cito stribendo non fit̾ue
bene stribat᷑. bent scribendo fit ut cito sed tũ maxie
quom tacultas illa cõtigerit resistami. ut prõhibeaꝰ¬
coherceamꝰ. quod nõ tam morã faciet quã nouos im̃¬
petus dabit. Neq cũn rursus eos qui robur aliqd̃
in stilo feceruit. ad infelicẽ calupmadi se poenã alli¬
gandos puto. Nã quomodo susticere osticus ciuilib
possit qui sinigulis uel accionũ ꝑtib insenestat: dũc
antẽ quib inhil sit satis omia mutare. omniã aliter
dicere quã occurrit: uelut incredibili qͥdẽ. et de ig̃emo
suo pessune meriti. qui diligẽtiã putãt facere sibi

Expanded text:
pero. nam primum hoc constituendum, hoc obtinendum est, ut quam optime scribamus; celeritatem dabit consuetudo. paulatim res facilius se ostendent, verba respondebunt, compositio sequetur, cuncta denique ut in familia bene instituta in officio erunt. summa haec est rei: cito scribendo non fit, ut bene scribatur; bene scribendo fit, ut cito. sed tum maxime, cum facultas illa contigerit, resistamus ut provideacoerceamus; quod non tam moram faciet quam novos impetus dabit. neque enim rursus eos, qui robur aliquod in stilo fecerint, ad infelicem calumniandi se poenam alligandos puto. nam quomodo sufficere officiis civilibus possit, qui singulis actionum partibus insenescat? sunt autem quibus nihil sit satis; omnia mutare, omnia aliter dicere quam occurrit velint; increduli quidam et de ingenio suo pessime meriti, qui diligentiam putant facere sibi
Abbreviated transcription (Latin):
debet uacare eciã locus in quo notent᷑ que stribẽeibus
soleut extra ordinẽ idẽ ex aliis. quã qui sunt ĩ maĩb
locis occurere. Irrũpũt eñm optimi nõ nũꝙͣ seusꝰ: quo
neq inserere oportet neq disterre turũ est. qr interĩ
elabunt᷑ interĩ mẽorie sue intẽtos ab alio inuẽtione
decliuãt. Idroq optĩe iuut indepotiro:

Expanded text:
debet vacare etiam locus, in quo notentur quae scribentibus debet vacare etiam locus, in quo notentur quae scribentibus solent extra ordinem, id est ex aliis, quam qui sunt in manibus loci, occurrere. irrumpunt enim optimi nonnunquam sensus, quos neque inserere oportet neque differre tutum est, quia interim elabuntur, interim memoriae suae intentos ab alia inventione de
Abbreviated transcription (Latin):
amator secreti demosthenes in lutore in qͦ se maxio
ũ sono fluctus illideret meditõs consuescebãt co¬
cionũ fremntꝰ nõ expauescere. Illa quoq inmora.
sed inhil in studiis paruũ est. nõ sũt trãsseñda. stri¬
bi optime in ceris in quib facilima ẽ racio dicendi.
innsi forte uiius infrrimor mẽbranaꝵ pocuis usi
exiget que in iunant aciẽ. ita crebro relacõm. quo
et cogitacõius impetũ frangũt. Relinquẽde aueẽ
in iurolibet genere contia erut uacue tabelle ĩ qͥb
libera sir aducienda excuisio. Nã interĩ pigritiam
emẽdandi augustie faciũt aut certe nonoꝵ interpo¬
ficionẽ priora cõfundant. Ne latas quidẽ ultran
modũ esse ceras uelim. expertus inuenẽ studio sum
alioqͣn prelongos habuisse sermones. qr illos nuimero
uersuũ metiebatur. idq uiciũ quod frequẽa adi ioicroe
corrigi nõ potuerat mutatis codicibus esse iublacum.

Expanded text:
amator secreti Demosthenes in litore, in quo se maximo amator secreti Demosthenes in litore, in quo se maximo cum sono fluctus illideret, meditans consuescebat contionum fremitus non expavescere. illa quoque minora sed nihil in studiis parvum est non sunt transeunda: scribi optime ceris, in quibus facillima est ratio delendi, nisi forte visus infirmior membranarum potius usum exiet cogitationis impetum frangunt. relinquendae autem in utrolibet genere contra erunt vacuae tabellae, in quibus libera adiiciendo sit excursio. nam interim pigritiam emendandi angustiae faciunt aut certe novorum interpositione priora confundant. ne latas quidem ultra modum esse ceras velim, expertus iuvenem studiosum alioqui praelongos habuisse sermones, quia illos numero versuum metiebatur, idque vitium, quod frequenti admonitione corrigi non potuerat, mutatis codicibus esse sublatum.
Abbreviated transcription (Latin):
erũt. et deplorandus dies. uerũ incõmodis repugnã¬
dum et hic faciẽdus iisus ut omiã que impedient
ucat intẽcio. quã si tota mẽte in opus ip̃m du¬
xeris. iohil eoꝵ que oculis uel auribz mansant ad
añnũ perueniet. An uero frequẽter eciã fortuitu hoc
cogitacio prestat. ut obinos nõ iudeamꝰ. et ita de in¬
nere erremus. nõ cõsequem᷑ idẽ si et uoluerim. nõ
est indulgendũ cansis desidie. Nã si nõ inisi refecti
nõ insi hilares nõ insi omib aliis curis uatãtes stu¬
dendũ existimauerimꝰ: semꝑ erit propter qd in
ignoscamꝰ. quare in tuba itiuere cõniinis eciam
faciat sibi cogitacio ip̃a secretũ quod alioqͥn fret
quom in medio foro tot circũstãtib iudicus ungnis
fortuitis eaã camorib erit iubito cõtuna orom
dicendũ. si ꝑticulas quas ceris mãdamꝰ. insi in soli¬
tudine reperire nõ possumꝰ. propterque idẽ ille tãtꝰ

Expanded text:
erunt et deplorandus dies; verum incommodis repugnanerunt et deplorandus dies; verum incommodis repugnandum et hic faciendus usus, ut omnia quae impedient vincat intentio; quam si tota mente in opus ipsum direxeris, nihil eorum, quae oculis vel auribus incursant, ad animum perveniet. An vero frequenter etiacogitatio prestat, ut obvios non videamus, et ita, ne deerremus, non consequemur idem, si et voluerimus? Non est indulgendum causis desidie. Nam si nonnisi refecti, non nisi hilares, non nisi omnibus aliis curis vacantes studendum existimarimus, semper erit propter quod nobis ignoscamus. quare in turba, itinere, conviviis etiam faciat sibi cogitatio ipsa secretum. quid alioqui fiet, cum in medio foro, tot circumstantibus iudiciis, iurgiis, fortuitis etiam clamoribus, erit subito continua oratione dicendum, si particulas quas ceris mandamus nisi in solitudine reperire non possumus? propter quae idem ille tantus
Abbreviated transcription (Latin):
quo inihil prospici põsset recũdebat ne aliud agere
mentẽ cogerent oculi. Ideoq lucubrãtes silencium
noctis. et clansũ cubilũ et luẽ unũ uelut rectos
cxiie teneat. Sed quom in onũi studioꝵ gem̾ꝰ
tum in hoc precipue bona ualetudo queq eã maxie
prestat frugalitas neccessaria est. quom epõra ipa¬
ab ip̃a recũ natura ad quietẽ reffectionẽq nobis
data: in acerrimũ laborẽ cõnertimꝰ. quoi tamen
nõ plus mogandũ est: quã quod somno supererit᷑
aui deerit. obstat cũm diligẽcie stribedi eciã fatiga¬
et abunde si nacet lucis spacia iusticiũt. occupatos
in noctẽ neccessitas agit. Est tamẽ lucubracio qͦciẽ
ad eã integri ac refecti uenimꝰ optimũ secreti genꝰ
sed silenciũ et successus et undiq liber aĩmꝰ ut sũt
maxime optanda. ita nõ sempe possũt cõtingere
Ideoq nõ starim. si quid obstrepet abiiciendi codices

Expanded text:
quo nihil prospici posset, recondebat ne aliud agere quo nihil prospici posset, recondebat ne aliud agere mentem cogerent oculi. ideoque lucubrantes silentium noctis et clausum cubiculum et lumen unum velut tectos maxime teneat. sed cum in omni studiorum genere tum in hoc praecipue bona valetudo, quaeque eam maxime praestat, frugalitas, necessaria est, cum tempora ab ipsa rerum natura ad quietem refectionemque nobis data in acerrimum laborer convertimus. cui tamen non plus irrogandum est quam quod somno supererit, haud deerit. obstat enim diligentiae scribendi etiam fatigaet abunde, si vacet, lucis spatia sufficiunt; occupatos in noctem necessitas agit. est tamen lucubratio, quotiens ad eam integri ac refecti venimus, optimum secreti genus. sed silentium et secessus et undique liber animus ut sunt maxime optanda, ita non semper possunt contingere, ideoque non statim, si quid obstrepet, abiiciendi codices
Abbreviated transcription (Latin):
cretum in diccãdo parit. At qui liberũ arbitris locum
et quã altissimũ silẽciũ stribẽtib maxie cõut̃ire
nemo dubitauent nõ tamt̃ protiñꝰ audiẽdi qui
credũt aptissima in hoc nemora siluasq. qd illa
celi libertas. locoꝵ amoenitas. sublimẽ añnũ. et bea¬
ciorem spuritũ parent. Aihi certe iucũdus hic ma¬
is quã studioꝵ horcator uidetur esse secessus. nã
illa que ip̃ã deleccãt necesse ẽ aduocẽt ab mixcione
operis destinati. neq cũm se bona fide in młta simul
irendere aĩmꝰ totũ põt. et quocũq respexit. desunt
intueui qd propositũ crat. Quare siluaꝵ amoenitas
et preter labr̃cia flumiã et inpirãtes iamis arboꝵ
aure. uolucruq cãtus. et ip̃a lace circũspiciẽdi liber¬
tas ad se trahunt. ut mihi renuetere pdaꝰ uoluptas
ista iudeatur cogitationẽ. quã inrẽdere. demostenes¬
melius. qui se in locũ ex quo nulla exandir uox. et

Expanded text:
cretum in dictando perit. atque liberum arbitris locum cretum in dictando perit. atque liberum arbitris locum et quam altissimum silentium scribentibus maxime convenire nemo dubitaverit. non tamen protinus audiendi, qui credunt aptissima in hoc nemora silvasque, quod illa caeli libertas locorumque amoenitas sublimem animum et beatiorem spiritum parent. mihi certe iucundus hic magis quam studiorum hortator videtur esse secessus. namque illa, quae ipsa delectant, necesse est avocent ab intentione operis destinati. neque enim se bona fide in multa simul intendere animus totum potest, et quocunque respexit, desinit intueri quod propositum erat. quare silvarum amoet preterlabentia flumina, et inspirantes ramis arborum aure volucrumque cantus, et ipsa late circumspiciendi libertas ad se trahunt, ut michi remittere potius voluptas ista melius, qui se in locum, ex quo nulla exaudiri vox et ex
Abbreviated transcription (Latin):
ducere us celandũ nõ ex incegro fabricãdũ sit. aliqũ
tamẽ affectus seqͥuiur in quib fere plus calor quã
nam in stilo quidẽ quãlibet properaio dat anquã
cogitacõui morã. nõ consequẽt celeritatẽ. manꝰ ille
quoi dicamꝰ urget. acq inrerim pudet eciã dubitare
aut resistere. aut mutare quasi cõsciĩ infirinitatis
nostre tiẽtes. Quo fit ut nõ rudia tãtũ et forenita.
sed impropnia. Interĩ dũ sola est conuectendi sermõis
quant᷑. At idẽ ille qui excipit. si tardior instribendo.
aut mercior et in legẽdo. uelut offensator fuerit inhibe¬
tur cursus acq om̃ieq erat cõcepte mẽtis intẽcio mo¬
ra et inrerdũ nracũdia excutitur. Lum illa que aptio¬
dicendi gemuis significat. Nec pluteũ in quit cedit᷑ nec
demorsus sapit unguis. eciã ridicula funt inisi quom
soli sumꝰ deniq ut semil qd est potissimũ dicã: se¬

Expanded text:
ducere, ut caelandum, non ex integro fabricandum sit. aliquando ducere, ut caelandum, non ex integro fabricandum sit. aliquando tamen adfectus sequemur, in quibus fere plus calor quam nam in stilo quidem quamlibet properato dat aliquam cogitationi moram non consequens celeritatem eius manus; ille cui dictamus urget, atque interim pudet etiam dubitare aut resistere aut mutare quasi conscium infirmitatis nostrae timentes. quo fit, ut non rudia tantum et fortuita, sed impropria interim, dum sola est connectendi sermonis nsequantur. at idem ille, qui excipit, si tardior in scribendo aut incertior in intellegendo velut offensator fuit, inhibetur cursus, atque omnis quae erat concepta mentis intentio mora et interdum iracundia excutitur. tum illa, quae altiodicendi genus significat, nec pluteum, inquit, caedit nec demorsos sapit unguis, etiam ridicula sunt, nisi cum soli sumus. denique ut semel quod est potentissimum dicam, se
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ resupimi spectãtes q tectũ et cogitacõnũ niuire
agitãtes expectauerimꝰ. quod obuemiat quid res postast.
quid ꝓsonõ decert. quod sit tempus. qui iudias aĩꝰ
meiutu hũono. quodãmodo ad stcribendũ accesserimꝰ
sie nobis et micia. et que sequũt᷑ natura ip̃a p̾str¬
certa sũt em pleraq et insi comuueamꝰ in ocłos ĩcrũt.
Idroq nec indoea : nec iustra. diu q̃rũt onde inapiãt
quo pudendũ magis est. si disticultatẽ facit doccana.
Non ergo sempei puremꝰ optimũ isse quod lacet.
ĩmutescamꝰ. alioqͥn si inhil dicendũ indeat̾ nis᷑ qd̾
nõ inueminꝰ. diuersum est huic eoꝵ uiciũ qui primo
decurrere per materiã scilo quã uelocissimo uolũt.
sequẽtes calorẽ arq impetũ ex tempore scribint
hanc sibuã uscant. repetũt deinde. et cõponũt que
estuderant. sed uerba emendant̾ et miͣi. mauet in
robus tenere cõtextis que fuit leuitas. Protinus
ergo adhibete curã rectius erit. acq ab micio sis op

Expanded text:
si non resupini spectantesque tectum et cogitationem murmure agitantes exspectaverimus quid obveniat; sed quid res poscat, quid personam deceat, quod sit tempus, qui iudicis animus intuiti, humano quodam modo ad scribendum accesserimus. sic nobis et initia et quae sequuntpleraque et, nisi coniueamus, in oculos incurrunt; ideoque nec indocti nec rustici diu quaerunt, unde incipiant; quo pudendum est magis, si difficultatem facit doctrina. non ergo semper putemus optimum esse quod latet; immutescamus alioqui, si nihil dicendum videatur, nisi quod non invenimus. diversum est huic eorum vitium, qui primo decurrere per materiam stilo quam velocissimo volunt et sequentes calorem atque impetum ex tempore scribunt; hanc silvam vocant. repetunt deinde et componunt quae effuderant; sed verba emendantur et numeri, manet in rebus temere congestis quae fuit levitas. protinus ergo adhibere curam rectius erit atque ab initio sic opus
Abbreviated transcription (Latin):
tibus se gaudeamꝰ. adhibeatur indiciũ intuentis.
disposicio probantis. delectus cũm reꝵ ꝟboꝵ q agẽdꝰ
est. et pondera imguloꝵ examimãda. Postra stibeat
racio collocandi. uersent᷑q om̃nodo muneri nõ ur q
se prosert uerbum occupet locũ que quide ut diligẽtiꝰ
exequam repetẽda sepius erũt scriptori proxima.
Nã preter id quod sic ineliꝰ ñgũt᷑ priorib seq̃tia.
calor quoq ille cogitatõius qui stribedi mora resr¬
xit. recipit ex integro uires et uelut repetito spacio
mir impetũ qd in certannẽ saliendi fieri uidem
ut conatũ longius petant. et ad aliud quo cõtedit᷑
spaciũ cintu ferant᷑. utiq in iaculãdo brachia u¬
reducimꝰ expulira tela nemos retro tendimꝰ. Iterim
tomẽ si fuerit flatus. danda tumt uela. dumi nos indul¬
gencia illa nõ fallat. omia cĩ nostra dũ nascuntiu
placent. alioqͥn nec striberent᷑. Sed redeamꝰ ad iudiciũ

Expanded text:
tibus se gaudeamus, adhibeatur iudicium inventis, tibus se gaudeamus, adhibeatur iudicium inventis, dispositio probatis. delectus enim rerum uerborumque agendus est et ratio collocandi versenturque omni modo numeri, non ut quodque se proferet verbum occupet locum. quae quidem ut diligentius exsequamur, repetenda saepius erunt scriptorum proxima. nam praeter id quod sic melius iunguntur prioribus sequentia, calor quoque ille cogitationis, qui scribendi mora refrixit, recipit ex integro vires et velut repetito spatio sumit impetum; quod in certamine saliendi fieri videmus, ut conatum longius petant et ad illud, quo contenditur, spatium cursu ferantur; utque in iaculando brachia reducimus et expulsuri tela nervos retro tendimus. interim tamen, si feret flatus, danda sunt vela, dum nos indulgentia illa non fallat. omnia enim nostra, dum nascuntur, placent; alioqui nec scriberentur. sed redeamus ad iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
mũ: nõ ut teria alcius esfossa generãdis aleudisq
seminib fecũdior. sic profectꝰ nõ a simno petitꝰ stu¬
dioꝵ. frintꝰ estũdit uberiꝰ et fidelius cõtinet. Nã sine
hac quidẽ coniciẽtia. ip̃a illa ex tẽp̃ore dicendi fa¬
cultas manẽ modo loquacitatẽ dabit et uerba in
labris uascencia illhic radices. illhit fudanẽta sũt.
ilhic opes uelut sancciore quodã erario sũt cõdite.
unde ad iubditos quoq casus quom exiget profe
rant᷑. iures faciamꝰ aute onña quẽ susticiãt labo¬
u certaminũ et usu nõ exhauriatur. Nihil eñm
erũ ip̃a natiua uoluit magnũ estict ciro. prope¬
suitq pulcherimo quoiq operi difticultare: que
nascendi quoq hãc fecerit legẽ. ut mariora aĩalia.
diuciꝰ iuscerib parentũ cõturerent̾. Sed quom sit
plex questio quomodo et q̃ maxĩt stribi oporteat
iam hũc ordinẽ sequar. sit pmo uel tardus dum
diligens stilus. queramꝰ optiã nec protinꝰ efferẽ¬

Expanded text:
dis alendisque seminibus fecundior fit, sic profectus non a summio petitus studiorum fructus effundit uberius et fidelius continet. nam sine hac quidem conscientia ipsa illa ex tempore dicendi facultas inanem modo loquacitatem dabit et verba in labris nascentia. illic radices, illic fundamenta sunt, illic opes velut sanctiore quodam aerario conditae, unde ad subitos quoq ante omnia, quae sufficiant labori certaminum et usu non exhauriantur. nihil enim rerum ipsa natura voluit magnum effici cito praeposuitque pulcherrimo cuique operi difficultatem; quae nascendi quoque hanc fecerit legem, ut maiora animalia diutius visceribus parentis continerentur. sed cum sit duplex quaestio, quomodo et quae maxime scribi oporteat, iam hinc ordinem sequar. sit primo vel tardus dum diligens stilus, quaeramus optima nec protinus offeren
Abbreviated transcription (Latin):
T He Cquidẽ auxolia extrinsecꝰ adibentur.
in hie aute que nobis ipĩs parãda sunt ut
laboris: sic utilitatis eciã longe plurimũ
affert stilus nec ĩmerito. M. tulliꝰ hũc op¬
tunuĩ effectorẽ ac magistrũ dicẽdi uocat quoi sentẽ¬
cie ꝑsonã Lcrasti in dispuracõib que sũt de oiato

Expanded text:
t haec quidem auxilia extrinsecus adhibentur; in iis autem quae nobis ipsis paranda sunt, ut laboris sic utilitatis etiam longe plurimum adfert stilus. nec immerito M. Tullius hunc optimum effectorem ac magistrum dicendi vocat; cui sententiae personam L. Crassi in disputa
Abbreviated transcription (Latin):
utroq antẽ genere status idem sit. porro lex omiis
aut tribuit aut adiunt: aut punt, aut iubet. ant
uetat. ant permitit. lire habet. aut propter se ipã
aui propteralterã qoẽm : aut in stripto aut in uo¬
uutate : instriptũ aut apertũ est: aui obscurũ: aut
ambignũ quod de legibus dico. idem acapi uolo de
testamẽtis. pactis scipulacõnib omi demq st̃pto
idem de uoce. et quomã quatuor eius gencris ques¬
tionee uel status facimꝰ sintulos percuriã :¬

Expanded text:
utroque autem genere status iidem sunt. porro lex omnis utroque autem genere status iidem sunt. porro lex omnis aut tribuit aut adimit aut punit aut iubet aut vetat aut permittit. litem habet aut propter se ipsam aut propter alteram, quaestionem aut in scripto aut in voluntate. scriptum aut apertum est aut obscurum aut ambiguum. quod de legibus dico, idem accipi volo de testamentis, pactis, stipulationibus, omni denique scripto, idem de voce. Et quoniam quattuor eius generis quaestiones vel status facimus, singulos percurram. s
Abbreviated transcription (Latin):
Iacur. Est eĩ duplex eius disceptacõius condicio.
qd̾ aut inrẽcio aut prescriptio habet cõtrouersiã. ac
fuerũt qui prestpcionis statũ facerent: taquã ea nõ
usdem om̃ib quibus certe leges questionib cõtineret.
quom ex preseriptõne lis pendeat. de ip̃ã requiri
est neccesse. ignomuimoso filius p̾stribit. de eo loco in¬
dicatio est an liceat. quotiens tamẽ poterimꝰ efficiẽ¬
dum est: ut de reo quoq bent senciar. Sic enm iu mõ
libẽaius indulgebit in sponsionib que ex inerdutis
ũt eciã si nõ proprietatis est questio. sed tãtũ p¬
sessionis. tame nõ solũ possedisse nos. sed eciã mõꝵ
possedisse oporeebit. Sed frequẽtius eciã querit᷑ de
intencione uii fortis optet. quod uolee: nego illi dã¬
dum q̃tquid optanerit: nõ habco p̾stripciout̃ . sed ta¬
men uolũtate contia u̾ba pst̾pcionis modo utor. In

Expanded text:
satur. est autem duplex eius disceptationis condicio, satur. est autem duplex eius disceptationis condicio, quod aut intentio aut praescriptio habet controversiam. ac fuerunt, qui praescriptionis statum facerent, tanquam ea non iisdem omnibus quibus ceterae leges quaestionibus contineretur. cum ex praescriptione lis pendet, de ipsa re quaeri non est necesse. ignominioso filius praescribit: de eo solo iudicatio est, an liceat. quotiens tamen poterimus, efficiendum est, ut de re quoque iudex bene sentiat; sic enim iuri nostro libentius indulgebit, ut in sponsionibus, quae ex interdictis fiunt, etiamsinon proprietatis est quaestio sed tantum possessionis, tamen non solum possedisse nos, sed etiam nostrum possedisse docere oportebit. sed frequentius etiam quaeritur de intentione. vir fortis optet, quod volet. nego illi dandum, quidquid optaverit: non habeo praescriptionem, sed tamen voluntate contra verba praescriptionis nodo utor. In
Abbreviated transcription (Latin):
qui ita dicũt. tanquã ier duas leges q̃rat᷑ nã in dece
nullibus. nulla cõtrouersia est. que nõ petunt᷑ indiciũ
redditur. an reus cauia sit mortis In cõrectuã quoq
eade species cadet. quom perpetuo an qͥnquẽnali sit
exilio multãdus. In contronersiã uenerit. num prudẽs
cedem comuiserit. queritur. illa quoq que ex nime¬
o ducitiri. pendet ex iure an transilo triginto
premia debeatur: et quom duo fures pecumã ab¬
stulerint se partim quadruplũ quisq: an duplũ
debeat. sed hic quoq factũ estunat᷑ et tame ius ip̃m
pendet ex qualitate.
Ineq fecisse se negauit. neqz aluid esse
quod fecerit. dicet. neq factũ deffendat
neccesse est in suo iure cõsistat. in quo ple¬
iũq accionis est questio eadẽ nõ semper¬
est. ut quidã putauerũt iudiciũ antecedit. qualia
sunt preture: curiosa consilia. quom de iure accriia¬

Expanded text:
qui ita dicunt, tanquam inter duas leges quaeratur: nam de decem qui ita dicunt, tanquam inter duas leges quaeratur: nam de decem milibus nulla controversia est, quae non petuntur. iudicium redditur, an reus causa sit mortis. In coniecturam quoque eadem species cadit, cum, perpetuo an quinquennali sit exilio multandus, in controversiam venerit; nam an prudens aedem commiserit quaeritur. illa quoque, quae ex numero ducitur, pendet ex iure, an Thrasybulo triginta praemia debeantur, et, cum duo fures pecuniam abstulerint, separatim quadruplum quisque an duplum debeat. sed hic quoque factum aestimatur et, tamen ius ipsum pendet ex qualitate.neque fecisse se negabit neque aliud esse quod fecerit dicet neque factum defendet, necesse est in suo iure consistat, in quo plerumque actionis est quaestio. ea non semper, ut quidam putaverunt, iudicium antecedit, qualia sunt praetorum curiosa consilia, cum de iure accusa
Abbreviated transcription (Latin):
exposu: in qua de parce patrimonii quarta quã pater
dignissime. ex fitus reliquerat concẽdũr phylosophꝰ
medicus orator. quod idem acaidit si orbe impcias in¬
dicant. Pares gradu. et si mera ꝓpinquꝰ de ydoneo que¬
ratur. Sed in nec omes macerias persequi in aĩo est.
fingi enñ ad huc postunt. nec cõmius eaꝵ qõnes quia
posicionibus mutant᷑. hoc tantũ admiror flanor qͦuie
apud me suma est auctoritas. quom arcẽ sthole tãtũ
componeret tam anguste maceriã qualitati terminasse
quãtiras quoq in dixi plerũq. eciã si nõ semꝑ plerũq
canẽ nem subiacẽt. seu modi est. seu minieri. sed mo¬
dus aliquõdo constat extimacõne facti quãta sit culpa
quãtũ ne benesficiũ aliqñ iure. quom id in cõtroutisiã
uenit . qua quie lege puinẽdus uel honorãdus su. Stu¬
pratoi decẽmillia dare debear. que pena hinic c̾mini
constunta est. an quia se scupratꝰ iuspẽdit capite..
puniri tamꝙͣ causam mortis. quom in genere fallũr

Expanded text:
exposui, in qua de parte patrimonii quarta, quam pater dignissimo ex filiis reliquerat, contendunt philosophus, medicus, orator. quod idem accidit, si orbae nuptias indicant pares gradu, et si inter propinquos de idoneo quaeratur. sed mihi nec omnes persequi materias in animo est, fingi enim adhuc possunt; nec omnes earum quaestiones, quia positionibus mutantur. hoc tantum admiror Flavum, cuius apud me summa est auctoritas, cum artem scholae tantum componeret, tam anguste materiam qualitatis terminasse. quantitas quoque, ut dixi, etiamsi non semper, plerumque tamen eidem subiacet, seu modi est seu numeri. sed modus aliquando constat aestimatione facti, quanta sit culpa, quantumve beneficium, aliquando iure, cum id in controversiam venit, qua quis lege puniendus vel honorandus sit: stuprator decem milia dare debeat, quae poena huic crimini constitute est, an, quia se stupratus suspendit, capite puniri tanquam causa mortis. quo in genere falluntur,
Abbreviated transcription (Latin):
an propucrir et ab ipso an propter ipsũ lefir. In fetõ
camen płurimũ est. ingrati quoq in quo genere que¬
urnt an is cũque agitiri acceperit beneficiũ quod
raio negandũ est. Ingratus est eñn qui negat quãtũ
acceperit/ an reddiderit. an protiꝰ qui nõ reddidit in¬
grarnis sit. an potuerit reddere an id quod exigebar
debierit. quo añno sit. Simpliciores illẽ iuistile¬
pudi sub qua lege cõtroueriie illud propriũ haber
quod aperre accuiamis defentro est. et deffendentis ace¬
cusacio Propterea quom quis iaciont̃ mortisi stua¬

Expanded text:
non profuerit, et, ab ipso an propter ipsum laesa sit: in facto non profuerit, et, ab ipso an propter ipsum laesa sit: in facto tamen plurimum est. ingrati quoque, in quo genere quaeritur, an is cum quo agitur acceperit beneficium. quod raro negandum est; ingratus est enim qui negat. quantum acceperit, an reddiderit, an protinus qui non reddidit ingratus sit, an potuerit reddere, an id, quod exigebatur, debuerit, quo animo sit. simpliciores illae iniusti repudii, sub qua lege controversiae illud proprium habent, quod a parte accusantis defensio est, a defendentis accusatio. praeterea , cum quis ration