comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audiri. atq ideo ñ placuit dõ quia placebat
sibi. qm̃ dissipauit añs ossa hominum. sibi
placentium. confusi sunt inquit quia spre¬
uit illos qui cor humile &e contribulatum
ñspernit. Deniq & in ipsa euangłu para¬
bola qua phariser & publicam ꝑsona con¬
fertur euident᷑ ostendit ipse dñs quidin ho¬
mine suscipiat quid repellat. sicut scrip¬
ptum ẽ. quia as suꝑbis resistit. humilibus
autẽ dat gram̃: ldeo ꝓtestatur magis iustifica¬
tum abisse e templo publicanum. de confes¬
sione peccatoꝵ suoꝵ. quã phariseum de im¬
putatione iustitiarum suarum. Alerito
autẽ ille laudator sui repudiatus absces¬
sit afacie dĩ. qui eum ipso nomine peritiã
legis preferret. obłitus fut̾rat in ꝓph̃a dian¬
tem añn. Suꝑ quem habitabo nͥ suꝑ humilẽ
&e quictum. & trem̃tem sermones meos: Ille
autem incorde contrito su accusator accipi¬
tur. & obtinet ueniam de confessis peccatis.

Expanded text:
audiri; atque ideo non placuit deo, quia placebat audiri; atque ideo non placuit deo, quia placebat sibi: Quoniam dissipauit dominus ossa hominum sibi placentium. confusi sunt, inquit, quia spreuit illos, qui cor humile et contribulatum non spernit. Denique et in ipsa euangelii parabola, qua Pharisaei et publicani persona confertur, euidenter ostendit ipse dominus, quid in homine suscipiat, quid repellat, sicut scriptum est, quia deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. ideo protestatur magis iustificatum abisse e templo publicanum de confessione peccatorum suorum quam Pharisaeum de inputatione iustitiarum suarum. merito autem ille laudator sui repudiatus abscessit a facie dei, qui cum ipso nomine peritiam legis praeferret, oblitus fuerat in propheta dicentem dominum: Super quem habitabo nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? ille autem in corde contrito sui accusator accipitur et obtinet ueniam de confessis peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
sensuꝙ tͣreni sunt. qui t̃rena sapunt. & carna¬
li obseruantia muetustate litiere consenescura.
ñ renascentes in nouam creaturam. quia ñrcce¬
perunt cum ꝑ quem utitra trausierunt & fa¬
cta sunt noua: Sic enim forte cos in hoc psal¬
mo scõs appellat. quomͦ & in euangłio uistos
ubi dicit. Nonueni uocare iustos sca peccato¬
res. lat̾ illos ustos qui in sc̃itate generis & lit¬
tera legis gloriantur. Quibus dr̃. Nolite gloria¬
ri apatre abraham. quia potense̾ ds̃ at lapidi¬
dibus istis excitare filios abraham. Quoꝵ for¬
ma in illaᷤ phariseo ꝓponitur. qui iustiuias tam¬
quam nescienti dño recolens p̃dicabat intem¬
plo. ñ orans ut exaudiretur. sed exigens qua¬
si debitum meriti ꝓ operibus bonis quidem
scaingratis do. quia qđ iustitia edificauerat.
suꝑbia destrirebat. nec idipsum silentio sed
uoce clamabat. ut appareret tum ñ diuinis
auribus loqui. quia & ab hominibus uellet

Expanded text:
sensuque terreni sunt, qui terrena sapiunt et carnasensuque terreni sunt, qui terrena sapiunt et carnali obseruantia in uetustate litterae consenescunt non renascentes in nouam creaturam, quia non receperunt eum, per quem uetera transierunt et facta sunt noua? sic enim forte eos in hoc psalmo sanctos appellat, quo modo et in euangelio iustos, ubi dicit: Non ueni iustos uocare sed peccatores, id est illos iustos. qui in sanctitate generis et littera legis gloriantur, quibus dicitur: Nolite gloriari patrem Abraham, quia potens est deus de lapidibus istis excitare filios Abra- is ham. quorum forma in illo Pharisaeo proponitur, qui iustitias suas tamquam nescienti domino recolens praedicabat in templo non orans, ut exaudiretur, sed exigens quasi debitum meriti pro operibus bonis quidem sed ingratis deo, quia, quod iustitia aedificauerat, superbia destruebat nec id ipsum silentio sed uoce clamabat, ut appareret eum non diuinis auribus loqui, quia et ab hominibus uellet
Abbreviated transcription (Latin):
e paucis quȩ nunc iam adnaiuim enr¬
rente litterarum ꝑlatore & michim
ipsus festinatione ꝓptranti inm̃tem
uentrunt. ne sine corollario michi rescribas ali¬
qua ꝓponam. Que si forte lucida sunt & in ui¬
dentur obscura. nemo prudentium filiorum
qui forie de nr̃is in hora lectiunculx huuis cir¬
cate sicterint de insipientia mea ridrat. sed
potius brniuolentia frat̃nȩ caritatis faurat in¬
struendo. nt efficiar uidentium parnceps. &
ea doctrma tua illuminatis m̃ntibus considen¬
tium mirabilia de lege dm̃. Die gͦ mͥ benedicte
doctor isrł. quid sit ꝗđ dicit in psalmo . &ͦ sͦ.¬
Sc̃is qui int̾ra sunt euis. mirificauit om̃s uolun¬
tatessuas intͣ illos. Multiplicate sunt enim
infirmitates coꝵ. postea accelerauerunt. Quos
ait scõs. qui in terra sint sc̃i Num illos uidros
qui filii carnis abrahe. & non filu reꝓmissionis.
excluduntur a semint qđ in isaac uocatum est:
l dro scõs int̾ra quia sci gentre carnali. uita aut̃

Expanded text:
e paucis, quae nunc iam ad nauem currente litterarum perlatore et mihi in ipsius festinatione properanti in mentem uenemnt, ne sine corollario mihi rescribas, aliqua proponam. quae si forte lucida sunt et mihi uidentur obscura, nemo prudentium filiorum, qui forte de nostris in hora lectiunculae huius circa te steterint, de insipientia mea rideat, sed potius beniuolentia fraternae caritatis faueat instruendo, ut efficiar uidentium particeps et ex doctrina tua inluminatis mentibus considerantium mirabilia de lege domini. Dic ergo mihi, benedicte doctor Israhel, quid sit, quod dicit in psalmo ctis, qui in terra sunt eius, mirificauit omnes uoluntates suas inter illos. multiplicatae sunt enim infirmitates eorum; postea accelerauerunt. quos ait sanctos, qui in terra sint sancti? num illos ludaeos, qui filii carnis Abrahae et non filii repromissionis excluduntur a semine, quod in Isaac uocatum est, ideo sanctos in terra, quia sancti genere carnali, uita autem
Abbreviated transcription (Latin):
uł cum de illo seriptura loquitur. & quid
sedm quid dicatur intuendum. Nam sicut
unus homoc̃ anima rationalis & caro. sic¬
& unus xep̃c ẽ uerbum & homo. dinde qđ
aduerbum attinet. creator ẽ xp̃e. Omnia
enim ꝑipsum facta sunt. qđ uͦ adhominẽ
creatus ẽ x̃pc. Factus eͣenim ex semine da¬
ud scd̾m carnẽ. & insimilitudine hominũ
factus. ltem quia in homine duosunt. anima
& caro. scđd̾m ammam tristis fuit usq admor¬
tem. scdm carnem passusẽ mortẽ. Nec tam̃
cum filium dĩ ap̃m dicimus hominem se
dicimus. separamus dm̃. Sedm hominem
namq int̾ra erat ñ incelo ubi nunc ẽ. quando
dicebat. Nemo ascendit in cęlum nͥ qui descen¬
dit de cęlo filius hominis qui ẽ incelo. quam¬
uis scdm id qđ filius dĩ erat eẽt ineęlo. scđm
id uͦ qd filius hominis erat adhuc cet̃ intra
ñdumq ascendisset in celum. Similit̾ cum

Expanded text:
uel cum de illo scriptum loquitur, et, quid uel cum de illo scriptum loquitur, et, quid secundum quid dicatur, intuendum. nam sicut unus homo est anima rationalis et caro, sic unus Christus est uerbum et homo. proinde quod ad uerbum adtinet, creator est Christus, omnia enim per ipsum facta sunt; quod uero ad hominem. creatus est Christus, factus est enim ex semine Dauid secundum carnem et in similitudine hominum factus. item quia in homine duo sunt, anima et caro, secundum animam tristis fuit usque ad mortem, secundum carnem passus est mortem. Nec tamen, cura filium dei Christum dicimus, ho hominis dicimus, separamus Deum. Secundum hominem namque in terra erat, non in coelo ubi nunc est, quando dicebat, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo : quamvis secundum id quod Filiuuod filius hominis erat, adhuc esset in terra, nondumque ascendisset in coelum. Similiter cum
Abbreviated transcription (Latin):
care paradisum cum fructu pomoꝵ. Est autt̃
sensus multo expeditior. & ab his om̃ibus am¬
biguitatibus liber. fiñ scd̾m id qđ homo erat
sed scđm id qd ds̃ erat xp̃c diisse accipiatur
hodie mecum erisinpara diso. llomo quippe
xp̃c illo die sodđm carnem insepulchro. scđm
cet eniam in tenebris. quamuis eam tenebre
ñ comp̃hendant. Est uirtus & sapientia dr̃
de qua scriptum ẽ qđ attingat asint usq ad
finem fortit̾. & disponat om̃a suauit᷑. & at
tingat ubiꝙ ꝓpt̾ suam munditiam. & nichil
inquinatum in eam incurrat. Ubicumꝙ sit
gͦ paradisus. quisquis beatoꝵ ẽ ibi. cumillo
ibi ẽ qui ubiq ẽ. Cum enim sit xp̃c ds̃ & ho¬
mo. ds̃ utiq unde dicit ego & pater unum
sumus. homo autẽ unde dicit. pater maior
me c̃. idemq filius dĩ unigenitus apatre. &
filius hominis eax semine dauid scđm carnẽ.
utrumꝙ in illo obseruandum ẽ. cum loquit᷑

Expanded text:
care paradisum cum fructu pomorum. CAPUT IIcare paradisum cum fructu pomorum. CAPUT III. 7. Est autem sensus multo expeditior, et ab his omnibus ambiguitatibus liber, si non secundum id quod homo erat, sed secundum id quod Deus erat Christus dixisse accipiatur, Hodie mecum eris in paradiso. Homo quippe Christus illo die secundum carnem in sepulcro, secundum cet etiam in tenebris, quamuis eam tenebrae non comprehendant; est uirtus et sapientia dei, de qua scriptum est, quod adtingat a fine usque ad finem fortiter et disponat omnia suatingat ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrat . Ubicumque ergo sit paradisus, quisquis beatorum ibi est, cum illo ibi est, qui ubique est. 8. Cum enim sit Christus Deus et homo; Deus utique unde dicit, Ego et Pater unum sumus ; homo autem unde dicit, Pater major me est — idemque filius dei unigenitus a patre et filius hominis ex semine Dauid secundum carnem, utrumque in illo obseruandum est, cum loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
cubi seripturarum inferorum nom en positum
inurnitur in bono. Unde etiã queri solet. si ñ¬
nͥ penalia recte intelleguntur inserna. quomͦ
animam dñi xp̃i pir credamus fuisse in inferno.
Sedbene respondetur. ideo descendisse ut quibus
oportuit subueniret. Alnde beatus pcirus eum
dieit soluisse dolores inferni. in quibus impossi¬
bile erat teneri eum. Porro siutraꝙ regio & do¬
lentium & requiescentium idẽ & ubi diues ille
eremabatur a ubi pauper ille lȩtabatur. min
serno cẽcredenda ẽ. quis audrat dicere adnm
iłm ad penales inferni partes uenisse tantũ
mͦ. nec fuisse apud eos qui in abrahȩ sinu reqͥ¬
escunt: Ubi si fuit. ipsoc̃ intelligendus para¬
disus quẽ latronis animȩ illo dit dignatus est
polliceri. Quȩ suta sunt. generale para disi
nom̃ẽ. ubi felicit̃ uiuitur. Noꝙ enim quia pa¬
radisus t̃ appellatus tibi adam suit anit pecra¬
tum ꝓpĩta scriptura ꝓbibita ẽ etiã ecdiãm no

Expanded text:
cubi scripturarum inferorum nomen positum cubi scripturarum inferorum nomen positum inuenitur in bono. unde etiam quaeri solet, si nonnisi poenalia recte intelleguntur inferna, quo modo animam domini Christi pie credamus fuisse in inferno. sed bene respondetur ideo descendisse, ut, quibus oportuit, subueniret. unde beatus Petru eum dicit soluisse dolores inferni, in quibus inpossibile erat teneri eum. porro si utraque regio et dolentium et requiescentium, id est et ubi diues ille torquebatur et ubi pauper ille laetabatur, in inferno esse credenda est, quis audeat dicere dominum legum ad poenales inferni partes uenisse tantum modo nec fuisse apud eos, qui in Abrahae sinu requiescunt?ubi si fuit, ipse est intellegendus paradisus, quem latronis animae illo die dignatus est polliceri. quae si ita sunt, generale paradisi nomen est, ubi feliciter uiuitur. neque enim quia paradisus est appellatus, ubi Adam fuit ante peccatum, p
Abbreviated transcription (Latin):
tur sepultura carnis. nichil gaudu uł doloris
inmorie seiientis. cum ille de requit ubi sensus
ẽ aogitaret. Restat gͥ ut si scd̾m hominem dictũẽ
hodie mecum tris inparadiso. minferno intelle¬
gatur ẽẽ paridisus. ubi erat codie futurus sałm
humanam anmam xp̃c. Utrum autẽ sinus ille
abrahe ubi diues impius cum intorm̃tis cẽt in¬
strm requieseentẽ pauperem iudit. uł paradisi
censendus uocabulo uł adinferos ꝑtinere existi¬
mandus sit. ñ facibe dixerim. De illo quippe
diune legius dictum ẽẽ. mortiuis ẽ autẽ. edi¬
ues. & sepultus ẽ minferna. Et cum apuad infe¬
ros intorm̃tis cẽt. In pauperis autem morte uł
requie ñ sunt inferi nominati. sed contigit inqͥt
mori mopemillum. & auferri ab angelis insinũ
abrahȩ. Deinde ardenti diuiti dicit abraham.
lnt nos & uos eahos magnum firmatum ẽ. tãꝗͣ
int᷑ inferos sedesꝙ beatoꝵ. Non enim facile ali¬

Expanded text:
tur sepultura carnis nihil gaudii uel doloris tur sepultura carnis nihil gaudii uel doloris in morte sentientis, cum ille de requie, ubi sensus est, cogitaret. Restat igitur, ut, si secundum hominem dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, in inferno intellegatur esse paradisus, ubi erat eo die futurus secundum humanam animam Christus. utrum autem sinus ille Abrahae, ubi diues ille impius, cum in tormentis esset inferni, requiescentem pauperem uidit, uel paradisi censendus uocabulo uel ad inferos pertinere existimandus sit, non facile dixerim. de illo quippe diuite legimus dictum esse: Mortuus est autem et diues et sepultus est, et: Cum apud inferos in tormentis esset. in pauperis autem morte uel requie non sunt inferi nominati, sed: Contigit, inquit, mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. deinde ardenti diuiti dicit Abraham: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est tamquam inter inferos sedesque beatorum: non enim facile ali
Abbreviated transcription (Latin):
his uerbis mcelo eocistimandus ẽ c̃ẽ paradisus.
auẽ scđm carnẽ. Et de carne quidẽ qđ eo die
insepulchro sit posita. manifestissimum est
euanglium. Qa uͦ illa anima minfernum de¬
scenaerit. apłica doctrina p̾dicat. quando qͥdẽ
bratus petrus adhane rem testimonium de
psalmis adhibet. ubi de ipso p̃dictum c̃e̾ demon¬
airat. qm̃ ñderelinques ammam meam in infer¬
no neq dabis scm̃ tiuim uidere corruptionẽ.
luua de amma dictum ẽ. quia m̃bi ẽ derelicta.
unde tam cito remeauit. illua de corpore.
qđ insepulehro corrumpi celeri resurrectione
nͥ potuit. Scã insepulchro paradisum nullus
intellegit. Et si quisquã ita eẽt absurdus ut
hoc sapere conaretur eoqd illud sepulchrum
inborto erat. certe hinc abista opimone re¬
nocaretur. qđ ille eui dictumẽ hodie mecum
cris in paradiso. nullo dit fuit cum p̃o in illo se¬
pulchro. Nos cuis fidei ꝓmagnio munere offerre¬

Expanded text:
his uerbis in caelo existimandus est esse paradisus: his uerbis in caelo existimandus est esse paradisus: autem secundum carnem. et de carne quidem, quod eo die in sepulcro sit posita, manifestissimum est euangelium; quod uero illa anima ia infernum descenderit, apostolica doctrina praedicat, quando quidem beatus Petrus ad hanc rem testimonium de psalmis adhibet, ubi de ipso praedicatum esse demonstrat: Quoniam non derelinques animam meam in infernum neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem. illud de anima dictum est. quia non ibi est derelicta, unde tam cito remeauit; illud de corpore, quod in sepulcro corrumpi celeri resurrectione non potuit. sed in sepulcro paradisum nullus intellegit. et si quisquam ita esset absurdus, ut hoc sapere conaretur eo. quod illud sepulcrum in horto erat, certe hinc ab ista opinione reuocaretur, quod ille. cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, nullo die fuit cum Christo in illo sepulcro. nec eius fidei pro magno munere offerre
Abbreviated transcription (Latin):
positum. aut quia ubiq ds̃ sit. hominem quoꝙ¬
illum qui mao sit ubiq cẽ difsusum. ex hoc mini¬
rum intelleꝵ uoltns eniam in paradiso eẽ potuisse
qui ubiq fit. Abi ego quero uł potius agnosco.
quẽaamodum accipias hominem xp̃m. Nonutq
sicut quidam heretici uerbum dĩ & carne̾ hoc ẽ
sine anima humana. ut utrbum ẽẽt carm pro
anima. ut uerbum dĩ & animam & carnẽ. sca
sine mte humana. ut utrbum dĩ eẽt animȩ ꝓ
m̃te humana. Nonutiq sic accipis hominem
Mpm scasicut superus locutus es ubi aisti xp̃m̃
om̃ipotentẽ dm̃ eate ratione credulitatis acci¬
pere. ut am̃ ñ crederes nͥ ꝑfectumctiã homint̃
credidisses. cł fecto cum dicis hominẽ ꝑfectum
totam illic naturam humanam uis intellegi
Nonẽ autt̃ homo ꝑfectus. si uł anima carni. uł
animȩ ipsi mens humana defuerit. Sigͦ scđm
hominem quem uerbum ds̃ suscepit putamus
dictum eẽ hodie mecum eris in paradiso. ñ exo

Expanded text:
positum aut, quia ubique deus sit. hominem quoqpositum aut, quia ubique deus sit. hominem quoqillum, qui in deo sit, ubique diffusum ex hoc nimirum intellegi uolens equi ubique sit. 4. Ubi ego quaero, vel potius agnosco quemadmodum accipias hominem Christum. Non utique sicut quidam haeretici, Verbum Dei et carnem, hoc est sine anima humana; ut Verbum esset carni pro anima: vel Verbum Dei et animam et carnem, sed sine mente humana; ut verbum Dei esset animae pro mente humana. Non utique sChristum. sed sicut superius elocutus es, ubi aisti Christum omnipotentem deum ea te ratione credulitatis accipere, ut deum non crederes, nisi perfectum etiam hominem credidisses. profecto. cum dicis hominem perfectum, totam illic naturam humanam uis intellegi; non est autem homo perfectus, si uel anima carni uel animae ipsi mens humana defuerit. Si ergo secundum hominem, quem uerbum deus suscepit, putamus dictum esse: Hodie mecum eris in paradiso. non ex
Abbreviated transcription (Latin):
amoris inuenio. luc accesit. qđ p̃ter mutue ca¬
ritatis flamnam qua fit ut enã eosquos numꝗ.
uidimus diligamus. dum eos habere qd diligimꝰ
credimus. ubi me utiq p̃uenisti. fecistiq ut uero¬
ar inme decipi opiniont̃ atq expectationẽ tua̾.
pret̃ hoc gͦ tales mͥ questiones in tua epłã ꝓposu¬
isti. quȩ si aquolibet ꝓpositȩ forent. ocio quoq
meo qd mͥ defit ñparum negocium fierent. Cũ
uͦ abste ꝓponuntur cui ꝓfunda rimanti soluti¬
onis earum suꝑficies nequaquã sat ẽ. &. ꝓponim¬
tur occupatissimo aliarumq curarum molibus
uallato & obstricto. tut prudentit ẽ & benino¬
lentiȩ cogitare quã te placitum habere debrã.
uł qđ dui ñrespondi. uł sietiam nunc ꝓtuȩ in¬
tentionis granditate respondero. Qutris gͥ me
riturus latrom credenti dixcerit. Hodie mteum
eris in paradiso. Et hinc fortasse intelligendũ
dicis. paradisum quasi inaliqua cęli parte com¬

Expanded text:
amoris, inuenio. Hae accessit, quod praeter mutuae caamoris, inuenio. Hae accessit, quod praeter mutuae caritatis flammam. qua fit, ut etiam eos, quos numquam uidimus, diligamus. dum eos habere. quod diligimus, credimus, ubi me utique praeuenisti fe-cistique, ut uerear in me decipi opinionem atque expectationem tuam. praeter hoc ergo tales mihi quaestiones in tua epistula proposuisti. quae, si a quolibet propositae forent, otio quoque meo, quod mihi defit, non paruum negotium fierent; cum uero abs te proponuntur, cui profunda rimanti solutionis earum superficies nequaquam sat est, et proponuntur occupatissimo aliarumque curarum molibus uallato et obstricto, tuae prudentiae est et beniuolentiae cogitare, quam te placidum habere debeam, uel quod diu non respondi uel si etiam nunc non pro tuae intentionis granditate respondero. Quaeris igituriturus latroni credenti dixerit: Hodie mecum eris in paradiso. et hinc fortasse intellegendum dicis paradisum quasi in aliqua caeli parte com
Abbreviated transcription (Latin):
ateor me fr̃ dilcetissime dardane iallustri¬
ur miebi in caritate ap̃i quam inhuius seli digni¬
tate. litteris tius tardius responaere quã debui.
Cuins rei causas nollem qutreres. ne molestuis me fe¬
ras diutius excusantem. quã piulisti tarduis rescri¬
beniem. cum ego te malim offensioni meg facile
ignoscere. quam de mea defensione uidicare. Quꝑ¬
cumq illȩ causȩ suerint. erede nulbam tui apud
me ẽẽ potiusse contemptum. immo enimuero
citissimt rescripsissem. site contempsissem. Nec
mͦ quia tandẽ aliquando rescripsi. ideo saltẽ tan¬
dem aliquando dignum aliquid te lectore mo¬
litus sum. & qđ merito possim tuo nomine pre¬
notare. Sedrescribere ut cumq malui quã pati.
& hanc estatem me huius officu debitore tran¬
sire. Nec tua me dignitas t̾ruit fccitq cunctan¬
tem. cum sit humanitas tua gratior quam illa
suspectior. Sed unde te magis amo. hinc diffici¬
lius unde sufficiam tantȩ auiditati religiositui

Expanded text:
Fateor me. frater dilectissime Dardane inlustrior mihi in caritate Christi quam in huius saeculi dignitate, litteris tuis tardius respondisse. quam debui. cuius rei causas nollem quaereres, ne molestius me feras diutius excusantem. quam pertulisti tardius rescribentem, cum ego te malim offensioni meae facile ignoscere quam de mea defensione iudicare. quaecumque illae causae fuerint, crede nullum tui apud me esse potuisse contemptum. immo enim uero citissime rescripsissem, si te contempsissem. nec modo quia tandem aliquando rescripsi. ideo saltem tandem aliquando dignum aliquid te lectore molitus sam et quod merito possim tuo nomine praenotare: sed rescribere utcumque iam malui quam pati et hanc aestatem me huius officii debitore transire. nec tua me dignitas tenuit fecitque cunctantem, cum sit humanitas tua gratior quam illa suspectior. sed unde te magis amo, hinc difficilius, unde sufficiam tantae auiditati religiosi tui
Abbreviated transcription (Latin):
ita se ds̃ et̃ comm̃aet. ut hoc dicat suium no¬
men inet̃num. Qđ si circumcisio antiquis scĩs
ꝓbaptismo fuisse creditur: quid respondebitur
dehis qui antequam hoc p̃ceptum tet̾ dõ pla¬
cuerunt. ñ tam̃ sint fide: Quia sint fideut
scriptum ẽ ad hebreos. impossibile est placere.
ltabentes autem inquit apłs eundem spm̃ fidei.¬

Expanded text:
ita se Deus esse commendet, ut hoc dicat suum noita se Deus esse commendet, ut hoc dicat suum nomen in aeternum . Quod si circumcisio antiquis sanctis pro Baptismo fuisse creditur, quid respondebitur de his qui antequam hoc praeceptum esset, Deo placuerunt, non tamen sine fide? Quia sine fide, ut scriptum est ad Hebraeos, impossibile est Deo placere . Habentes autem, inquit Apostolus, eumdem Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
illi adhuc nasci. renascitur gͦ antequã nascit᷑.
qd firri nullomͦ potest. inde in compagẽ
corporis xp̃i tãquam in uiuam structuram
templi dĩ quȩ ẽ eus ģcłia nati homines. ñea
optribus iustitie quȩ feccrunt sidrenascen¬
do ꝑgrãm. transferuntur tamquã demassa
riunt ad edificu firmam̃tum. Preitr hoc enun
edisicium qđ beatificandum construitur ad
tĩnam habitationem dĩ. uita hominis om̃is
insclia. & mors ẽ potius appellanda quã uita.
Quisquis gͦ habitabitur a dto neira di maneat
suꝑ rum. ab hoc corpore. ab hoc templo. ab
hac ciuutate ñerit alienus. Om̃is autemñre¬
rationis nr̃e. manifestum ee̾ uoluit manife¬
stus mediator. Erat autẽ antiquis iustisaliqd̾
occultum. cum tam̃ & illi cadem fide salui fit¬
rent. que furrat suo tempore reuclanda.
sionenm audemus fideles temporis nr̃i p̃fer¬
re amicis dĩ. ꝑ quos nobis ista ꝓphata sunt.

Expanded text:
illi adhuc nasci, renascitur ergo, antequam nascitur. illi adhuc nasci, renascitur ergo, antequam nascitur. quod fieri nullo modo potest. proinde in compagem corporis Christi tamquam in uiuam structuram templi dei, quae est eius ecclesia, nati homines non ex operibus iustitiae, quae facturi sunt, sed renascendo per gratiam transferuntur tamquam de massa ruinae ad aedificii firmamentum. praeter hoc enim aedificium, quod beatificandum construitur ad aeternam habitationem Dei, vita hominis omnis infelix, et mors est potius appellanda quam vita. Quisquis ergo habitabitur a Deo, ne ira Dei maneat super eum ab hoc corpore, ab hoc templo, ab hac civitate non erit alienus. Omnis autem non rerationis nostrae manifestum esse voluit manifestatus Mediator. Erat autem antiquis justis aliquod occultum, cum tamen et illi eadem fide salvi fierent, quae fuerat suo tempore revelanda. Non enim audemus fideles temporis nostri praeferre amicis Dei per quos nobis ista prophetata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
templa di. &. inunum om̃s templum dĩ ñ ẽ nͥre
natoꝵ. qđ nͥnati homines eẽ ñpossunt. Nullus
autem uitam inqua natus ẽ bene fimet. nͥrenatꝰ
antequam finiat. Qd si quisquã dieit iam esse
natum homintm etiam eum adhucẽ in utero
matris. testimoniumq adhibet ex euangłio
quia dictum ẽ adioseph de pregnante uirgine
numquidnam huic natiuitati accedit scdã na¬
tiuitas. Alioquin ñerit iam scdã seat̾cia. Dñs
autẽ cum hinc loqueretur. nͥquis inquit natꝰ
fuerit denuo. eam scilicet computans pͥmam
natiuitatẽ quȩ fit matre pariente. ñconcipi¬
ente atꝙ pregnante. quȩ fit ex ea non quꝑ fit
inea. Neq enim renatum diciuᷤ hominem
quem mat̾ peperit. tãquam iterum natussit
qui iam srmel furrat natus inuttro. Sed illana¬
tiuitate ñcomputata quȩ grauidam facit. natꝰ
dr̃ homo partu. ut possit renasci taaqua & spũ
inbethleem uideȩ dr̃ natus. Si gͥ homo rege

Expanded text:
templa dei et in unum omnes templum dei, non etempla dei et in unum omnes templum dei, non eod nisi nati homines esse non possunt nullus autem uitam, in qua natus est, bene finiet nisi renatus, antequam finiat. Quod si quisquam dicit iam esse natum hominem, etiam cum adhuc est in utero matris, testimoniumque adhibet ex euangelio, quia dictum est ad Ioseph de praegnante uirgine tu sancto est, numquidnam huic natiuitati accedit secunda natiuitas? alioquin non erit iam secunda sed tertia. dominus autem cum hinc loqueretur, nisi quis, inquit, natus fuerit denuo. eam scilicet computans primam natiuitatem, quae fit matre pariente, non concipiente atque praegnante, quae fit ex ea, non quae fit in ea. neque enim renatum dicimus hominem, quem mater peperit, tamquam iterum natus sit, qui iam semel fuerat natus in utero, sed illa natiuitate non computata, quae grauidam facit, natus dicitur homo partu, ut possit renasci ex aqua et spiin Bethleem Iudaeae dicitur natus. si igitur homo regen
Abbreviated transcription (Latin):
ut limit ata quodammͦ concupiscentia carna¬
lis. fiat saltem pudicitia coniuigalis. Uirgo
autem maria cui dictumẽ & uirtus altissimi
obumbrabit tͥ. inconcipienda ꝓlesc̃a sub tali
umbraculo nullo ardore concupiscentie huius
estuauit. hoc gͦ excepto lapide angulari. ñ
nideo qͦm edificentur homines in aomũdĩa d
habendum inse habitantẽ dm̃ nͥcũ fuerint rena¬
ti qđ ñ posst̃ eẽ antequã nati. Quamlibet itaq
sententiam ae pregnantibus inimo de hominibꝰ
habemus. adhue intra mat̾na uiscera constitu¬
tis. utrum existimemus eos ntene donari pos¬
se aliquo sc̾ificationis modo. uł ꝓpt᷑ i ohannẽ
qui ñdum in hanc editus lucem. tam̃ exulta¬
it in gaudio. qđ utiq nͥ operatione sp̃c sci fi¬
eri potuisse quis credat. uł ꝓpt̾ ibtremiã cui
añs dicit. priusquam exires deuulua sc̃ificaui
te. tam̃ illa scificatio qua efficimur & singuli

Expanded text:
ut limitata quodam modo concupiscentia carnaut limitata quodam modo concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia coniugalis?. uirgo autem Maria, cui dictum est: Et uirtus altissimi obumbrabit tibi, in concipienda prole sancta sub tali umbraculo nullo ardore concupiscentiae huius aestuauit. hoc ergo excepto lapide angulari non uideo quo modo aedificentur homines in domum dei ad habendum in se habitatorem deum, nisi cum fuerint renati, quod non possunt esse ante quam nati. Quamlibet itaque sententiam de praegnantibus, immo de hominibus habeamus adhuc intra materna uiscera constitutis, utrum existimemus eos necne donari posse aliquo sanctificationis modo uel propter Iohannem, qui nondum in hanc editus lucem tamen exultauit in gaudio — quod utique nisi operatione spiritus sancti fieri potuisse quis credat? — uel propter Hieremiam, cui dominus dicit: Priusquam exires de uulua, sanctificaui te, tamen illa sanctificatio, qua efficimur et singuli
Abbreviated transcription (Latin):
Nontam̃ ꝑhuius modi conuentiam maris & fe¬
minȩ uenire uoluit carnem suam xp̃fa sed
de uirgine. nichil tale ieius conceptu concu¬
piscente. Similitudinem carnis peccati sũpsit
ille ꝓnobis. qua caro peccati mundaretur in
nobis. Sicut enim ꝑ unius aelictum ait apłs¬
optrante concupiscentia carnali. quȩ tracta
t̃ ex pͥmo homine qui ẽ adam. & nemo rena¬
scitur nͥ operante gr̃a spu̾ali. quȩ data ẽ ꝑscdm̃¬
do ꝑtinemus. adhunc renascendo. nec renasci
quisquam potest antequam natussit. ꝓfecto
ille singnlarit natusc̾. cin renasci ñopus fuit.
quia ñea. peccato in quo numquã fuit transitũ
fecit. neꝙ ininiquitate conceptus ẽ. aut eum
indelictis mater eius mutero aluit. quia spc̃ sc̃s
suꝑuenit ineam. &. iurtus altissimi obumbrauit
cam. Unde qd natum t̃ ea ca scm̃. uocatur filius
dĩ. Nuptiarum enim bonum ñtatinguit. sca
modificat inobedientium membrorum malũ.

Expanded text:
non tamen per huius modi conuenientiam maris et fenon tamen per huius modi conuenientiam maris et feminae uenire uoluit carnem suam Christus, sed de uirgine nihil tale in eius conceptu concupiscente similitudinem carnis peccati sumpsit ille pro nobis, qua caro peccati mundaretur in nobis. sicut enim per unius delictum. ait aposoperante concupiscentia carnali, quae tracta est ex primo homine qui est Adam; et nemo renascitur, nisi operante gratia spirituali, quae data esdo pertinemus, ad hunc renascendo nec renasci quisquam potest, antequam natus sit profecto ille singulariter natus est, cui renasci non opus fuit, quia non ex peccato, in quo numquam fuit, transitum fecit neque in iniquitate conceptus est aut eum in delictis mater eius in utero aluit, quia spiritus sanctus superuenit in eam et uirtus altissimi obumbrauit eam; unde, quod natum est ex ea sanctum, uocatur filius dei. nuptiarum enim bonum non extinguit, sed modificat inoboedientium membrorum malum,
Abbreviated transcription (Latin):
diait. quia inmnorte nemo nͥ ꝑillum. inuitã
nemo nͥ pistum. In primo patuit quid homi¬
nis arbitrium ualeret ad mortem. in scdo aut̃
quia dĩ adiutorium ualeret aduitã. Deniꝙ
fit sint dõ. Ac ꝑhoc nec moreremur nͥ ꝑ car¬
nalem ꝓpaginem de membris euis ueniremus.
bra huius cẽmus. Ideo nobis opusfuit nasci
& renasci. illi autẽ ꝓpt̃ nos tantummͦ nasci.
Nos enim apeccato adiustitiam renascendo
transimus. ille autem anullo peccato adiusti¬
tiam transitum fecit. Sed ineo qđ baptrzatꝰ
ẽ. nr̃e regenarationis sacram̃tum sua humi¬
litateꝰ conim̃dauit. ueterem tam̃ hominem
nrm passiont. nouum autẽ resurrectione si¬
gnificans. In obedientia namꝙ concupiscentiȩ
qua habitat in carne mortali. quafit ut eadẽ
membra etam p̃ter uoluntatis moueantur
arburium. ad cum modum redigit᷑ uistitia
conuigali. ut licite copulatis parentibꝰ gene¬
rentur. quibus sit necessarium regentrari.

Expanded text:
dixit, quia in mortem nemo nisi per illum, in uitam nemo nisi per istum; in primo patuit, quid hominis arbitrium ualeret ad mortem. in secundo autem, quid dei adiutorium ualeret ad uitam. deniqfit sine deo. ac per hoc nec moreremur, nisi per carnalem propagationem de membris illius ueniremus, nem membra huius essemus. ideo nobis opus fuit nasci et renasci, illi autem propter nos tantum modo nasci; nos enim a peccato ad iustitiam renascendo transimus, ille autem a nullo peccato ad iustitiam transitum fecit; sed in eo, quod baptizatus est, nostrae regenerationis sacramentum sua humilitate altius commendauit ueterem tamen hominem nostrum passione, nouum autem resurrectione significans. Inoboedientia namque concupiscentiae, quae habitat in carne mortali, qua fit, ut eadem membra etiam praeter uoluntatis moueantur arbitrium, ad eum modum redigitur iustitia coniugali, ut licite copulatis parentibus generentur, quibus sit necessarium regenerari.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam scđm hanc exbortationem cum doce¬
ret orare. p̃cepit ut dicamus nenos inferas
utemptationem. si hoc ñimpletur ex adiu¬
torio gr̃e diuinȩ. sedid totumẽ in arbitrio
noluntatis humane  Quid plura : Saluta
fr̃s qui tecum sunt & orate ꝓnobis. ut salui si¬
mus scđm illam salutem de qua dr̃ ñ ẽ opus
sanis medicus sed male habentibus. ñ ueniuo¬
care iustos sed peocatores: Orate gͦ. ꝓnobis
ut iusti sinris. Qđ quidem homonon potest.
nisi nolit & uelit. & erit continuo. qui plene
uoluerit. Sed hoc ipsum in eoñerit. nisi grͣa
spc̃ sanetur. & adiuuetur ut possit.

Expanded text:
etiam secundum hanc exhortationem, cum doceetiam secundum hanc exhortationem, cum doceret orare, praecepit, ut dicamus: Ne nos inferas in temptationem, si hoc non impletur ex adiutorio gratiae diuinae, sed id totum est in arbitrio uoluntatis humanae? quid plura? saluta fratres, qui tecum sunt, et orate pro nobis, ut salui simus secundum illam salutem, de qua dicitur: Non est opus sanis medicus sed male habentibus; non ueni uocare iustos sed peccatores. orate ergo pro nobis, ut iusti simus, quod quidem homo non potest, nisi norit et uelit, et erit continuo, qui plene uoluerit; sed hoc ipsum in eo non erit, nisi gratia spiritus sanetur et adiuuetur, ut possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ari abubertate domus suꝑ. & uoluptatis suȩ
potare̾ torrente. quomundati atq uegetati.
ñ solum tristitiañ ab sorbeamur. uerum etiam
gloriemur in tribulationibus. scientes quia
tribulatio patientiam operatur. patientia
ꝓbationem. ꝓbatio spem. spes uͦ ñ confundit.
non quiasnos i psos hoc possumus. sed qm cari
teras loqui tecum. quȩ cum p̾sente ñ potui.
Et hoc ñ ꝓpr᷑te qui ñ alta sapiens consentis hu¬
milibus. sed ꝓptͣ quosdam quinimium arro¬
gant humanȩ uoluntati. quã legedata pu¬
tant adeam impbendam sibi posse sufficere.
nulla suꝑ doctrinam legis gr̃a scę̧ inspiratio¬
nis aduitam. ꝑ quorum disputationẽ infir¬
mitan hominum misere atꝙ indige suadet᷑.
ut nec orare debeamus ne intremiis intempta¬
tionem. non quia hoc audent aꝑte dicere.
sed eoꝵ sententiam uelint noliit hocutiq
sequitur. Namut quid nobis dr̃. uigilate &
orate. ne intretis intemptationẽ: Ut quid

Expanded text:
ari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae ari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae potare torrentem, quo inundati atque uegetati non solum tristitia non\', absorbeamur, uerum etiam gloriemur in tribulationibus\', scientes, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes uero non confundit, non quia per nos ipsos hoc possumus, sed quoniam teras loqui tecum, quae cum praesente non potui, et hoc non propter te, qui non alta sapiens consentis humilibus, sed propter quosdam, qui nimium adrogant humanae uoluntati, quam lege data putant ad eam implendam sibi posse sufficere nulla super doctrinam legis gratia sanctae inspirationis adiutam. per quorum disputationem infirmitati hominum miserae atque indigae suadetur, ut nec orare debeamus, ne intremus in temptationem, non quia hoc audent aperte dicere, sed eorum sententiam uelint nolint hoc utique sequitur. nam ut quid nobis dicitur: Vigilate et orate, ne intretis in temptationem? ut quid
Abbreviated transcription (Latin):
quẽa dmodum ñutcumꝙ ait quis nos separa¬
bit a xxp̃o sedostendens unde cohereamis xp̃o.
iuolentiam. nec tam̃habent ualentiam sepa¬
randi. ita conclusit ut eandem diceret cari¬
tatem dĩ quam dixerat xp̃i. Et quidẽ a ca¬
ritate xp̃i. nisi a caritate uisittiȩ : De illoqͥp¬
pe dictumẽ. qui factusẽ nobis sapientia a dõ
& iustitia & scĩficatio. & redemptio. ut quẽ
admodum scriptum ẽ: qui głatur in dño glo¬
ritur. Sicut gͦ ille ẽ iniquissimus quẽ nec
penȩ corporales det̾rent ab inmundis operi¬
biis sordidȩ uoluptatis. ita ille iustissimus
qui nec pęnarum temporalium t᷑rore reuo¬
catur a scis operibus lummosissimȩ caritatis.
Que caritas dĩ qđ ꝑpetua cogitatione tenen
glorietur. Cum gͦ nos huius caritatis qua lex
uerissime impletur pauperes egentesq sen¬
timus. ñ de inopia nr̃a diuitias cius exigere.
sed orando petere. querere. pulsare debemus.
ut ille apua quem ẽ fons uitȩ det nobis inebri¬

Expanded text:
quem ad modum non utcumque ait: Quis nos separabit a Christo? sed ostendens, unde cohaereamus Christo: uidentur habere uiolentiam nec tamen habent ualentiam separandi, ita conclusit, ut eandem diceret caritatem dei, quam dixerat Christi. et quid est la caritate Christi\' nisi a caritate iustitiae? de illo quippe dictum est: Qui factus est nobis sapientia a deo et iustitia et sanctificatioadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Sicut ergo ille est iniquissimus, quem nec poenae corporales deterrent ab immundis operibus sordidae voluptatis; ita ille justissimus, qui nec poenarum corporalium terrore revocatur a sanctis operibus luminosissimae charitatis. 7. Quae charitas Dei, quod perpetua cogitatione tenendglorietur. Cum ! uerissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de ! inopia nostra diuitias eius exigere sed orando petere, quaerere, pulsare debemus, ut ille, apud quem est fons uitae, det nobis inebri
Abbreviated transcription (Latin):
recturum promittitur. Nec potuit illud sine
gła. sinrm resurget ingła. Quȩ autẽ gla. ubi
adhuc corruptio : Nimis itaq absurdum ẽ.
ut credamus illud corpus & ininfirmitatese¬
minatum ẽẽ idẽ mortificatum. & ininfirmi¬
tate resurrexisse cum corpus nr̃m semitͥetur
ininfirmitate surgat in uirtute. & dicat idẽ
piat. ut credat illud corpus animale semina¬
tum. animale resuscitatum. si nr̃m seminat᷑
ruptionem putredinis in sepulchro ñuiderit.
unde dictumẽ. nec dabissem̃ tuum uderecor¬
ruptionem. clauis tam̃ & lancea prumpi po¬
tuit. nc̃ omnino inincorruptione consistere.
Et qđ in contumelia passionis mortisꝙ semina¬
firmitate potuit crueifigi. nẽ inuirtute re¬

Expanded text:
recturum promittitur, nec potuit illud sine recturum promittitur, nec potuit illud sine gloria, si nostrum resurget in gloria: quae autem gloria, ubi adhuc corruptio? nimis itaque absurdum est, ut credamus illud corpus et in infirmitate seminatum esse, id est mortificatum et in infirmitate resurrexisse, cum corpus nostrum seminetur in infirmitate, resurgat in uirtute et dicat idem piat, ut credat illud corpus animale seminatum, animale resuscitatum, si nostrum seminatur uptionem putredinis in sepulchro non uiderit — unde scriptum est: nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem — clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et quod in contumelia passionis mortisque seminafirmitate potuit crucifigi n
Abbreviated transcription (Latin):
sint cuncta mortalia differunt tam̃ interse
ꝓ diuersitatibus animantium. & si corpora
cum sint om̃a uisibilia differunt tam̃ ꝓdi
uersitatibus locoꝵ. unde alia ẽ cȩlestium gła.
alia t̃restrium. & sunlocis sublimibus cum
sint cuncta celestia differunt etiam ipsa cla¬
ritatibus luminum. ñmirumẽ qđ in resur¬
rectione mortuoꝵ distabit gła meritoꝵ. Ninc
iam uenit adillud qđ communit̃ habet om̃is
caro. quȩ ad uitam resurgit ȩt̾nam & dicit.
Seminatur in corruptione. surget mincor¬
ruptione. Seminatur in contumelia. surget
in gła. Seminatur ininfirmitate. surget in
uirtute. Seminatur corpus animale. surgȩt
corpus sp̃uale. bibis uerbis apłi numquid fas¬
ẽ putare melius corpora nr̃a resurrectura quã
xp̃i. cum de illo sit ꝓpositum exẽplum qdđ fi¬
delit̃ intendere ꝑeuis grãm sperarc debeamus::
Ae phoc nullomͦ potuit corpus ap̃i cum corru¬
ptione resurgere. sinr̃m in incorruptioneᷤ sur¬

Expanded text:
sint cuncta mortalia, differunt tamen inter se sint cuncta mortalia, differunt tamen inter se pro diuersitatibus animantium et si corpora, cum sint omnia uisibilia, differunt tamen pro diuersitatibus locorum, unde alia est caelestium gloria alia terrestrium, et si in locis sublimibus, cum sint cuncta caelestia, differunt etiam ipsa claritatibus luminum, non mirum est, quod in resurrectione mortuorum distabit gloria meritorum. Hine iam uenit ad illud, quod communiter habet omnis caro, quae ad uitam resurgit aeternam, et dicit: Seminatur in corruptione, surget in incorruptione; seminatur in contumelia, surget in gloria; seminatur in infirmitate, surget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpus spest putare melius corpora nostra resurrectura quam Christi; cum de illo sit propositum exemplum, quod fideliter intendere et per eius gratiam sperare debeamus? ac per hoc nullo modo potuit corpus Christi CUDI corruptione resurgere, si nostrum in incorruptione resur
Abbreviated transcription (Latin):
pus quomͦ uoluerit. & uniciuq seminum ꝓpͥũ
corpus. Sed̃m hoc gͦ dicrerat ñ corpus qd futurum
ẽ seminas. Neq enim ñ triticum erit ex tritico.
sed quia nemo seminat herbam uł stipulam. &
multiplicia inpalea tegim̃ta granoꝵ. eum quibꝰ
tam̃ semina excurgunt. Ideo ait sednudum gra¬
num: hinc uolens ostendere quia si ds̃ potest ad¬
dere qd ñerat innudo semine. multomagis po¬
test reparare ꝗd erat in hominis corpore. lam
uͦ qđ adiungit ad differentiam ꝑtinet resur¬
gentium. ꝓpt̃ diuersas głas fidelium atꝙsc̃o¬
rum. Non om̃is inquit caro eadem caro. Alia
quippt caro hominum. alia autẽ caro pecorum.
alia uoluerum. alia piscium. Et corpora celestia.
& corpora t̃restria. Sea̾ alia ẽ cęlestium gła
& alia t̃restrium. & alia gła solis. & alia gła
lunȩ. & alia gła stellarum. Stella enim abstel¬
la differt in gła. Sie & resurrectio mortuoꝵ.
In his om̃ibus iste sensus ẽ. Si genera carniscum

Expanded text:
pus, quo modo uoluerit, et uni cuique seminum proprium corpus. secundum hoc ergo dixerat: Non corpus, quod futurum est, seminas. neque enim non triticum erit ex tritico; sed, quia nemo seminat herbam uel stipulam et multiplicia in palea tegimenta granorum, cum quibus tamen semina exsurgunt, ideo ait: Sed nudum granum hinc uolens ostendere, quia, si deus potest addere, quod non erat in nudo semine, multo magis potest reparare, quod erat in hominis corpore. lam uero, quod adiungit, ad differentiam pertinet resurgentium propter diuersas glorias fidelium atque sanctorum. non omnis, inquit, caro quidem hominum, alia autem pecorum: alia caro uolucrum, alia piscium, et corpora caelestia, et corpora terrestria; sed alia est caelestium gloria et alia terrestrium; alia gloria solis et alia gloria lunae et alia gloria stellarum. stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. in his omnibus iste sensus est: si genera carnis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
minus indigueris ñ tantum amt quicquã di¬
scere. sed ab ullo ꝓrsus hominum. uerunta¬
men quia cum illic eẽm te quidõ ꝑ etatem uere¬
oꝵ tuoꝵ quanto pietatis uereq sapirentiȩ ar¬
dore flagrares mͥintimare dignati sunt. &
beniuolentissime petiuerunt ne tͥ instruen¬
de in quo opuseẽt meam operulam denegarẽ.
admonendam te his litteris credidi. scđm su
pradictas optiones ut queras qđ uis. ne sim su¬
ꝑfluus siconatus fuero docere qđ scis. dumta¬
men firmissime tentas qđ & si aliquid salu¬
brit᷑ ꝑ me seire poturris. ille te docebit quiẽ
interioris hominis magister interior. qui in
corde tuo tͥ ostendit utrum ẽẽ qđ dr̃. qr neꝙ¬

Expanded text:
minus indigueris non tantum a me quicquam diminus indigueris non tantum a me quicquam discere sed ab ullo prorsus hominum. uerum tamen, quia, cum illic essem, te quidem per aetatem uerem studiorum tuorum, quanto pietatis ueraeque sapientiae ardore flagrares, mihi intimare dignati sunt et beniuolentissime petierunt, ne tibi instruendae, in quo opus esset, meam operulam denegarem, adpra dictas optiones, ut quaeras quod vis, ne sim superfluus, si conatus fuero docere quod scis: dum tamen firmissime teneas, quod etsi aliquid salubriter per me scire potueris, ille te docebit qui est interioris hominis magister interior, qui in corde tuo tibi ostendit verum esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
tantum isto periculo. sea etiam ille doctor
gentium periclitatum se ẽẽ testatur cum diẽ.
se in magnitudine reuelationum mearum ea¬
tollar. datusẽ mstimulus carnis. & cęt̾a. Unde
& ipse dñs timoris huius admirabilis medicꝰ.
nolite inquit ab hominibus uocari rabi. linꝰ
ipse doctor gentium dicit. Neq qui plantat
ẽ aliquid nãp qui rigat. sed qui inerem̃tum
dat as̃. Noc &. ille meminit. qui innatis mulie¬
rum quanto magnus erat tantose in omnibus
humiliabat. indignum se affirmans qui xxp̃i
caleiam̃ta portaret. Quid enim aliud ostendit
ubi ait. qra habet sponsam sponsusc̃. amicus
autẽ sponsi stat & audit eum. & gaudio gau¬
det ꝓpt̃ uocem sponsi: Iticẽ ille auditus deqͦ
paulo ante cominemoraui inpsalmo positum.
auditu meo dabis exultationem & lexitiam.
erultabunt ossa humiliata. finde tantome
certus. tanto solidius. tanto sanius gaudere
seias ae fide & spr & dilectione tua. quanto

Expanded text:
tantum isto periculo sed etiam ille doctor tantum isto periculo sed etiam ille doctor gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne in magnitudine reuelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis et cetera. unde et ipse dominus, tumoris huius admirabilis medicus: Nolite, inquit, ab hominibus uocari Rabbi; unusipse doctor gentium dicit: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. hoc et ille meminit, qui in natis mulierum, quanto magnus erat, tanto se in omnibus humiliabat indignum se adfirmans, qui Christi calciamenta portaret. quid enim aliud ostendit, ubi ait: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum et gaudio gaudet propter uocem sponsi? hic est ille auditus, de quo paulo ante commemoraui in psalmo positum: Auditui meo dabis exultationem et laetitiam et exultabunt ossahumiliata. Proinde tanto me certius, tanto solidius, tanto sanius gaudare scias de fide et spe et dilectione tua, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
scent eum sicut scriptum ẽ. aminore usꝙad
maiorem eoꝵ. Et sollienissime cauendumẽ
in docendo suꝑbie uitium. qđ indiscendo ñ
itaẽ. Unde & sca scriptura nos admonet di¬
ceris. Sit om̃is homo ueloa ad audiendum.
tardus autẽ adloquendum. Et ille inpsalmo
ait Auditui meo dabis exultationr̃ & lȩtiti¬
am. Continuoq subiecit. Exultabunt ossa
humiliata. Uidit enim in audiendo facillime
seruari humilitatẽ. quȩ difficilis ẽ indocendo.
qm̃ necesse ẽ ut doctor habrat superiorẽ locõ.
ubi laboriosum obtinere ne subrepat elatio.
llidesne quẽaamodum periclitemur. aquibus
hoc ea pcctatur ut ñ solum doctores simus. ue¬
rum etiam cum simus homines diuina docea¬
re solatiumẽ. cum ita ꝓficitis ut illo ꝑuenia¬
tis. ubi nullius hominis doctoris egeatis. Isto
autẽ periculo ñ tantum nos. nam ad illum de
quo dicturussum quid sumus nos: Nongͦnos

Expanded text:
scent eum, sicut scriptum est, a minore usque ad scent eum, sicut scriptum est, a minore usque ad maiorem eorum. et sollicitissime cauendum est in docendo superbiae uitium, quod in discendo non ita est. unde et sancta scriptura nos admonet dicens: Sit omnis homo uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum; et ille in psalmo ait: Auditui meo dabis exultationem et laetitiam continuoque subiecit: Et exultab unt ossa humiliata. uidit enim in audiendo facillime seruari humilitatem, quae difficilis est in docendo, quoniam necesse est, ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere, ne subrepat elatio. Videsne. quem ad modum periclitemur, a quibus hoc expectatur, ut non solum doctores simus, uerum etiam, cum simus homines, diuina doceare solacium est, cum ita proficitis, ut illo perueuiatis, ubi nullius hominis doctoris egeatis. isto autem periculo non tantum nos — nam ad illum, de quo dicturus sum, quid sumus nos ? — non ergo nos
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ scirndumẽ. ut impetrabo adño netͥ
desim. nã sepe officium imꝑtiendi meritũ
ẽ accipiendi. uł itatͥ respondebo ut nout¬
ris ꝓ hac ipsare quã parit᷑ nescimus ad quẽ
pulsare debtamus. steo ideo prelocutꝰ sum
ne te ꝓ cerro speres quicqͥd ame quesitris
audituram. & cum hoc nͣ ꝓuenerit audact᷑
potiuis quam prudent̃ me fecisse arbitre¬
ris qđd tͥ querendi siquid uoles facultatẽ
dedi. hoc enim feciñ doctor ꝑfectus sca
cum docendis ꝑficiendus. domina eximia
meritoꝙ honorabilis in xp̃o ac suspicuen¬
da filia. Equidẽ etiaminhis rebus quas utcñq
scio magis te cupio eẽ scuentẽ. quã scientiȩ nr̃e
indigentẽ. Neq enim ut qđ scimus doceamus.
alioꝵ ignorantiam optare debemus. Multo qͥp¬
pe melus om̃s sumus dociles dõ. Qdt utiꝙ in
ula supna patria cum in nobis completum fue
ꝓaeimo suo cognosce dnm̃. Om̃s enim cogno¬

Expanded text:
tamen sciendum est. uel impetrabo a domino. ne tibi tamen sciendum est. uel impetrabo a domino. ne tibi desim nam saepe officium impertiendi meritum est accipiendi , uel ita tibi respondebo, ut noueris, pro hac ipsa re, quam pariter nescimus; ad quem pulsare debeamus. Haec ideo praelocutus sum, ne te pro certo speres, quicquid a me quaesieris, audituram et, cum hoc non prouenerit. audacter potius quam prudenter me fecisse arbitreris, quod tibi quaerendi, si quid uoles, facultatem dedi. hoc enim feci non doctor perfectus sed cum docendis perficiendus, domina eximia meritoque honorabilis in Christo ac suscipienda filia. equidem etiam in his rebus, quas utcumque scio, magis te cupio esse scientem quam scientiae nostrae indigentem. neque enim, ut, quod scimus, doceamus, aliorum ignorantiam optare debemus; multo quippe melius omnes sumus docibiles deo, quod utique in illa superna patria, cum in nobis completum fuerproximo suo: \'Cognosce dominum\'; omnes enim cogno