comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mino miaditꝑ loca arida quȩ ritrequiem & poninuonit Et tunedicit
Reuertar in domũ meam unde exiui. Et ueniens inueniteam
uacantẽ mundatã & ornatã. Tunc uadit & adducit secũ septe
alios sp̃s nequioresse. & intrant indomũ illã & habitant inea
&erunt nouissima hominus illius peiora prioribus : Origenus quoq
Sed postea quã dixit reuertarad iuirũ meum priorẽ & uenit
ad xp̃m quieã ab initio ad imaginẽ suã creauit : necessario
locũ dedit adulter sp̃s ubiuadit adlegitimũ iurũ. Duscepti ergo
sumus a xp̃o & mundata est domus nr̃a a peccatis prioribus &
ornata est ornamentis sacramentorum si deliũ quȩ norunt qui
initiati sunt : Itẽidem post pauca : Nonerũ domustantum sed
templumes sed eb& in quohabit& ds diergoacceptã gratiam
neglagat & implic& sene gotis sȩcularibus: continiuo ille lnmun¬
dus sp̃sre dit & uindicat sibi domũ uacantẽ & nel terũ possiten¬
pelli alios secũ septẽ sp̃s adhib& nequiores & fiunt huius modino¬

Expanded text:
icit, Revertar in domum meam unde exivi. Et si veniens invenerit eam vacantem, mundatam, et ornatam, vadit, et adducit secum septem alios spiritus nequiores se: et intrant in domum illam, et habitant in ea. Et erunt novissima hominis illius pejora prioribus . Origenes quoque Sed posteaquam dixit: Revertar ad virum meum priorem, et venit ad Christum, qui eam ab initio ad imaginem suam creavit, necessario locum dedit adulter spiritus, ubi vadit ad legitimum virum. Suscepti ergo sumus a Christo, et mundata est domus nostra a peccatis prioribus, et ornata est ornamentis sacramentorum fidelium, quae norunt qui initiati sunt. » Item post pauca: « Non enim domus tantum, sed templum esse debet, in quo habitet Deus. Si ergo acceptam gratiam negligat, et implicet se negotiis saecularibus, continuo ille immundus spiritus redit, et vendicat sibi domum vacantem. Et ne iterum possit expelli, alios secum septem spiritus adhibet nequiores se, et fiunt no
Abbreviated transcription (Latin):
esurin& : Nunc autem ut idem beatus augustinus ait : Ita alter
de alterius in opia noncogitat ut illud sit quod dicita postolus : A¬
luis quidemosurit alius ebrius est: Et paulo post : Nuncest̃ inquit
illuid tempus quod dñs in euangelioait: abundabit iniquitas. refriges¬
c&caritas multorum Modo enimabundat auaritia & iiquitas
quae ante largitatis bonitate cessabat: Etrefrigescit fraterni¬
tatis caritas. quae prius xp̃i amore feruebat : Tuncenim sub
a postoli s tanta fraternitatis dilectio fuit: ut inconuentu suo non
inuenir&ur indigentia Tanta autem modoxp̃ianitatis dis¬
simulatio est : ut inc&unro uix inuenias locu pletem : locu¬
pletem autem uix inueniridico : non facultatibus sed o peribus:
Ait autema postolus : Diuites sint in operibus bonis : Locupl&em
pauca : Rogolgitur hoc tempore inuenimus inueu inxp̃o

Expanded text:
esurirent. Nunc autem, ut idem beatus Augustinus ait, ita alter esurirent. Nunc autem, ut idem beatus Augustinus ait, ita alter de alterius inopia non cogitat, ut illud sit quod dicit Apostolus: Alius quidem esurit, alius autem ebrius est . » Et paulo post: « Nunc est illud tempus, quod Dominus in Evangelio ait, Abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Modo enim abundat avaritia et iniquitas, quae ante largitatis bonitate cessabat, et refrigescit fraternitatis charitas, quae prius amore Christi fervebat. Tunc enim sub apostolis tanta fraternitatis dilectio fuit, ut in conventu suo non inveniretur indigentia. Tanta autem modo Christianitatis dissimulatio est, ut in coetu nostro vix invenias locupletem: locupletem autem vix inveniri dico, non facultatibus, sed operibus. Ait autem Apostolus: Divites sint in operibus bonis . Locupletempauca: « Raro igitur hoc tempore invenimus in
Abbreviated transcription (Latin):
diuersissimas huius sđiuanitates quibus quantũ plus iustolmmo hi¬
aniter inseriiunt : tantominus operibus xp̃ianȩ ꝓfessiorus uacare
inueniuntur : quad si acta a postolorum relegamus & deuotionem
xp̃ianȩ plebis quae subeis dema postolis floruit diligenter animad¬
tarere periemus: Et quanto ardentius acdeuotius eam sunt secta¬
ti tanto non nulli ab eius operibus longe sunt digressi: Pro inde sicut
tunc initio nascentis eccłae eadem fides operibus floruit : Ita nunc eis¬
dem neglectis apud quosdã marcescit : Vt enĩ uerbis beati augustini utar
hullis eũ malor erat fraternitas xp̃i quam sangiunis. in uillis sicut
unafides itaerat & una substantia : Vt quibus erat cõmunus xp̃s
commnunis e& & su mptus: Ne faseruĩ putabant eum sibi partici¬
pem non ad discere insubstantia qui particeps ess& in gratia
Nonergo uerebantur nee surirent : sed potiustimebant nealius

Expanded text:
diversissimas hujus saeculi vanitates; quibus quanto plus justo, imo indiversissimas hujus saeculi vanitates; quibus quanto plus justo, imo inaniter inserviunt, tanto minus operibus Christianae professionis vacare inveniuntur. Quod si Acta apostolorum relegamus et devotionem Christianae plebis, quae sub eisdem apostolis floruit, diligenter animadtare reperiemus. Et quanto illi ardentius ac devotius eam sunt sectati, tanto nonnulli ab ejus operibus longe sunt disgressi. Proinde sicut tunc initio nascentis Ecclesiae eadem fides operibus floruit, ita nunc eisdem, neglectis, apud quosdam marcescit. Ut enim verbis beati Augustiniutar, In illis enim major erat fraternitas Christi, quam sanguinis. In illis sicut una fides, ita erat et una substantia; et quibus erat communis Christus, communis fuit et sumptus. Nefas enim putabant eum sibi participem non adsciscere in substantia, qui particeps esset in gratia. Non ergo verebantur ne esurirent, sed potius timebant ne alii
Abbreviated transcription (Latin):
ph&am Attendite populus m̃s legẽ meã inclinate durẽ uram
inuerbaoris mei: quipopulus dñiest eius legẽ attendere. illi¬
us que uerbis aurẽ ac cõmodare procurate Qui autẽ id facereneg¬
legit populũ eius seniones sede monstrat : Verum sunt non nul¬
li qui legen diuinã non solũ opere complere sed nec audire
dignantur: Et quidrogo facient deco qđ scriptũ est qui obturat aurẽ
sua neaudiat legẽ oratioeius execrabiliserit : Quodsi oratiolegem¬
diuinã dudire nolentis execratur nuhil hominus euiscordespicitur.
ueius cordapicitur  quisuas lege sodit qm̃corhuiuscemodi sub
ditum peccatotantũ hospi tẽ habere non mer&ur : Scrintura
quoduitus substratĩ nequaquã sp̃m sc̃m habitatorẽ habere possint
& quod nemopeccatoxp̃oq pariter seriure possitno in euangelio
quȩ partici patioluci adtenebras neglegitur &iam professi oxp̃i¬
duaamultis & in multis propter delectationes carniales & ꝓpter

Expanded text:
phetam: Attendite, popule meus, legem meam: inclinate aurem vestram in verba oris mei . Qui populus Domini est, ejus legem attendere, illiusque verbis aurem accommodare procuret: qui autem facere negligit, populum ejus se non esse demonstrat. Verum sunt nonnulli qui legem divinam non solum opere complere, sed nec audire dignantur. Et quid rogo faciunt de eo quod scriptum est: Qui obturat aurem suam ne audiat legem, oratio ejus exsecrabilis erit? Quod si oratio legdivinam audire nolentis exsecratur, nihilominus ejus cor despicitur; si ejus cor despicitur, ditum peccato tantum hospitem habere non meretur, Scriptura quod vitiis substrati nequaquam Spiritum sanctum habitatorem habere possint, et quod nemo peccato Christoque pariter servire possit, Domino in Evangelio ial? Et quae participatio luci ad tenebras? Negligitur etiam professio Christiana a multis, et in multis, propter delectationes carnales et
Abbreviated transcription (Latin):
scderate uuant & malis operibus diem claudant extre¬
mum: diuturno at que purgatorio nonta memporp&uo
igni sunt puniendi Cum multi hoc asserant & nullus exdi¬
uinus oraculis id ad firmare uerumes sequeat : cauendumest
illis ut hoc non solum non credant uerum &iam nec exore pro¬
ferant ne forte hocdicendo & se& alios quod ã modouana securi¬
tate deludant: Quoder goneminẽ sola sides xp̃i sineo peribus ad
regnũ ꝓuehat a&ernũ : in subsequentide mons trabitur capi¬
tulo : Quod autẽ inflagitiis uiuentes & haec nec poenitentiae
lamentis necele mosin arum largitionub: redimentes sed in eis
potius ꝑseuerantes diem obeunt atrociora sinttormenta passu¬
ri quã illi quilic& lauacro xp̃i ineclesi a nequaquam sunt bap¬
tirati bonatamen opera fecerunt subtertestimonia tollecta
delarant : Ait itaq p&rus: Melius eni illis fuerat non agnos¬
cereuiam ueritatis quã postagnitionẽ ueritatis r&ror su con¬

Expanded text:
scelerate vivant, et in malis operibus diem claudant extremum, diuturno atque purgatorio, non tamen perpetuo igni sunt puniendi. Cum multi hoc asserant, et nullis ex divinis oraculis id affirmare verum esse queant, cavendum est illis, ut hoc non solum non credant, verum etiam nec ex ore proferant: ne forte hoc dicendo, et se et alios quodammodo vana securitate deludant. Quod ergo neminem sola fides Christi sine operibus ad regnum provehat aeternum, in subsequenti demonstrabitur capitulo. Quod autem qui in flagitiis viventes, et haec nec poenitentiae lamentis nec eleemosynarum largitionibus redimentes, sed in eis potius perseverantes diem obeunt, atrociora sint tormenta passuri, quam illi qui, licet lavacro Christi in Ecclesia nequaquam sunt baptizati, bona tamen opera fecerunt: subtus testimonia collecta declarant. Ait itaque Petrus: Melius enim illis fuerat non agnoscere viam justitiae, quam post agnitionem veri tatis retrorsum re
Abbreviated transcription (French):
rimensusq adultimũ gradum ses subtraxerit . et propinquitas eẽdesient
eamrursus lexmatrimoniiuinculo repetit : et quodammodore uocat
fugientẽ : Ideo autẽusq ad sextũ generis gradum consanguinitas consti¬
tuta est : ut propinquitas generistot gradibt erminaret᷑: Itẽ papagre¬
gorius iunior i de cretalibus suis interc& era cosquide propia cogna¬
tioneux ores ducunt : a postolico anathemate ꝑcellitdicens: Diquis

Expanded text:
rimens, usque ad ultimum gradum sese subtraxerit, et propinquitas esse desierit, rimens, usque ad ultimum gradum sese subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii repetit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum gradum generis consanguinitas constituta est, ut propinquitas generis tot gradibus terminaretur. »  Item papa GregoriusJunior in decretalibus suis, inter caetera eos qui de propria cognatione uxores ducunt, apostolico anathemate percellit, dicens: « Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
diuneces situdinem nomina perseuerant : Qm̃num quam xp̃ianis
conuenitutduae aut tres neces situdines utbeatis ait augustinus in
traditã creditur obseruare Cuirefragari fas non est : et munda nȩ
legis censura nec non & ipsius naturȩ honestis si moordine ꝑdocetur :
propinquitatis coniugiausque inseptimũ gradũdifferenda :
Et tun ci dem beatus augustinus in librodeciuitatedĩdicit neipsa pro¬
pinquitas longius ab eat et eẽ desistat : hancmatrimonii uinculorur¬
sus conligari : & quod ã modo fugientẽ reuocari : H sidorusitaq de con¬
sanguinitate sidoquit᷑ : cuius series septẽ gradib. dirimit᷑ hoc modo:
Filius & filia nepos & neptis pronepos & proneptis abnepos & abnep¬
tis adnepos et adneptis trinepos et trineptis trine potis filius. et trine¬
potis filia : Haecconsanguinitas dũ sepaulatim propaginũ ordiib. di¬

Expanded text:
diu necessitudinum nomina perseverant. Quoniam nunquam Christianis diu necessitudinum nomina perseverant. Quoniam nunquam Christianis convenit, ut duae aut tres necessitudines, ut beatus ait Augustinus, in traditam creditur observare, cui refragari fas non est; et mundanae legis censura, nec non et ipsius naturae honestissimo ordine perdocetur, propinquitatis conjugia usque in septimum gradum differenda: et tunc ut idem beatus Augustinus in libro de Civitate Dei dicit ne ipsa propinquitas longius abeat, et esse desistat, hanc matrimonii vinculo rursum colligari, et quodammodo fugientem revocari. Isidorus itaque de consanguinitate sic loquitur: « Cujus series septem gradibus dirimitur hoc modo: filius et filia, nepos et neptis, pronepos et proneptis, abnepos et abneptis, adnepos et adneptis, trinepos et trineptis, trinepotis filius et trineptis filia. Haec consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus di
Abbreviated transcription (Latin):
ueris sima canonica censura uto port& non ꝑ̃cellunt᷑ : Dequare
itain nocentius papain de cretalibus scribit : Dehis &iaminquit requi¬
suit dilectiotua qui interuenienterepudio aliis sematrimonio
copularunt : quos inutraq parte adulteros eẽ mani festum est :
quiuero ueluiuente uxore quamuis dissotiatum uideat᷑ eẽ con¬
iugiũ ad aliã copulã festinarunt neque possunt adulteri ñ uideri
intantum ut &iam haepersonȩ quibustales coniuncti sunt &iã ipse ad¬
ulteriũ commissis se uideantur : Secundumillud quod legit᷑ euan¬
gelio : Et quid imiserit uxorem suam & duxeritaliã : moechatur :¬
Similiter & quidimis sã duxerit moechat᷑ : etideo om̃s a communio¬
propinquis dõq dicatis feminis habetur incestus : quienim uelcum
casti iudicantur: Tam diuuero ut xp̃i anareligio & auctoritas sc̃ȩ
ecdesiae sancit coniugia inter propinquos uitanda sunt : quam¬

Expanded text:
verissima canonica censura, ut oportet, non percelluntur. De qua re verissima canonica censura, ut oportet, non percelluntur. De qua re ita Innocentius papa in decretalibusscribit: « De his etiam, inquit, requisivit dilectio tua, qui interveniente repudio aliis se matrimonio copularunt; quos in utraque parte adulteros esse manifestum est. Qui vero vel vivente uxore, quamvis dissociatum videatur esse conjugium, ad aliam copulam festinarunt, neque possunt adulteri non videri; in tantum ut etiam hae personae, quibus tales conjuncti sunt, etiam ipsae adulterium commisisse videantur, secundum illud quod legitur in Evangelio: Et qui dimiserit uxorem suam, Similiter, et qui dimissam duxerit, moechatur. Et ideo omnes a communiopropinquis Deoque dicatis feminis, habetur incestus: qui enim vel cumncasti judicantur. Tandiu vero, ut Christiana religio, et auctoritas sanctae Ecclesiae sanxit, conjugia inter propinquos vitanda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ : quod siquis quã feceritnonle gehuius sȩđi ubuinterueniente
repudiosi ne crimine conceditur cumaliis alia copulare conubia
sisetestatur. sed lege euangelu reus est adulterii sicut &iã ipsasi alte¬
rinupserit : Etusque ad eomanent interuiuentes se mel inita
iura nuptiarũ : ut potius sint interse coniugesqui ab alter ut rose¬
parati sunt quã cumhis quib aluis adhȩserunt : Cũ aluis quippe ad¬
ulteri nonessent : nisi ad alterutrum coniuges permanerent: Deniq
mortuo uiro um quo uerũ conubiũ fuit : fieriuerũ conubiũ potest.
idem in libro de sermonedñ inmonte moechumdiciturũ quie am
duxerit quae soluta est a uiro : Cuirei : a postolus terminumostenditr
quiatamdiudict obseruandũ : quã diuuir eius uiuit : Illo autẽ mor¬
tuo datnubendilicentiã : Hocigitur tantũ nefas contrap̃ceptũ dñi &
se dubium non est qum̃ nefanditanti criminis operatoresse¬

Expanded text:
catur. quod si quisquam fecerit, non lege huius saeculi, ubi interueniente catur. quod si quisquam fecerit, non lege huius saeculi, ubi interueniente repudio sine crimine conceditur cum aliis alia copulare conubia sisse testatur — sed lege euangelri nupserit; et usque adeo manent inter viventes semel inita jura nuptiarum, ut potius sint inter se conjuges, qui ab alterutro separati sunt, quam cum his, quibus aliis adhaeserunt. Cum aliis quippe adulteri non essent, nisi ad alterutrum conjuges permanerent. Denique mortuo viro, cum quo verum connubium fuit, fieri verum connubium potest Item idem de Sermone Domini in monte : Moechum dicit virum, qui eam duxerit, quae soluta est a viro. Cui rei Apostolus terminum ostendit, quia tandiu dicit observandum, quandiu vir ejus vivit: illo autem mortuo, dat nubendi licentiam. » Hoc igitur tantum nefas contra praeceptum Domise dubium non est; quoniam nefandi tanti criminis operatores se
Abbreviated transcription (Latin):
caluminiã facer& innocenti : et obsecundã copulã nuptiarũ ueteri cri¬
men inpinger& sic priorẽ dimittere iube turuxorẽ ut secundã
primauiuente non habeat : quod enimdicit taleẽ : Sinon propt̃
libidinẽsedpropt̃iniuriã dimittis uxorẽ quare exꝑtus infelices priores
nuptias nouarũ teinmittis periculo : nec non quia poterat euenire
utiuxtaeandẽ legemuxor quoq maritodar& repudiũ ea : dẽ cautela
praecipitur nesecundum accipiatuirum : Etqui a mere trix & quȩ
semel suerat adulteraopprobriũ nontimebat : secundo prȩcipit᷑
uiro : quod sitalemdixent : sub adulterii criminesit : Augustinus
uiuentes cũuiuente iaeternũ : nullodi uortiose parent᷑ : Cuius
st̃ xp̃i : Vtcũ filiorũ procreandorũ caus a uel nubunt feminȩ ueluiri ducun
uxores nec sterilem coniugem fassit relinquere ut alia fecundadu¬

Expanded text:
calumniam faceret innocenti, et ob secundam copulam nuptiarum veteri cricalumniam faceret innocenti, et ob secundam copulam nuptiarum veteri crimen impingeret; sic priorem dimittere jubetur uxorem, ut secundam prima vivente non habeat. Quod enim dicit, tale est: Si non propter libidinem, sed propter injuriam dimittis uxorem, quare expertus infelices priores nuptias, novarum te immittis periculo? Nec non quia poterat evenire, ut juxta eamdem legem uxor quoque marito daret repudium: eadem cautela praecipitur, ne secundum accipiat virum. Et quia meretrix, et quae semel fuerat adulterata, opprobrium non timebat, secundo praecipitur viro, quod si talem duxerit, sub adulterii crimine sit. » Augustinusuiuens cum uiuente in aeternum nullo diuortio separetur. cuius sunt Christi, ut, cum filiorum procreandorum causa uel nubant feminae uel ducantur uxores, nec sterilem coniugem fas sit relinquere, ut alia fecunda du
Abbreviated transcription (Latin):
ethonestis feminis mori se uirorum suorũ infirmantiũ et longa
ȩgritud ine tabescentiũ lectulis ad si dereeis q famulari & prouirib:
opitulari & innullo a coniugalis tori fidedeficere : Ita prorsus dec&
etxp̃ianȩ professioni congruit : utuiri eandẽ uicem uxorib suis
rependant: QUODIIQUICAUSA FOR NICATIONIS DIMISSIS
UXORIB SUISALIAS DUCUNT DNISENTENTIA ADUITERIEE NOTENT̃:
Quod quiuxorem suã excepta caus a fornicationis dimiserit & aliam
duxerit moechus sit & quidimis sam duxerit simili modo moechus
sit : & superius ex dñi sententia dedaratũ : et in hoc capitulonon ex suꝑ¬
fluo estreplicandũ : A postolus quoqueait : Quod sidisces serit mulier
manerehnuptam autuiro suore conciliari : hie ronimus &iã in cõ¬
mentaris mãtheieuangeliste : Quia poterat inquid accidereutaliꝗs

Expanded text:
et honestis feminis moris est, virorum suorum infirmantium, et longa et honestis feminis moris est, virorum suorum infirmantium, et longa aegritudine tabescentium lectulis jugiter assidere, eisque famulari, et pro viribus opitulari, et in nullo a conjugalis thori fide deficere; ita prorsus decet, et Christianae professioni congruit, ut viri eamdem vicem uxoribus suis rependant. CAPUT XIII. Quod hi qui causa fornicationis, dimissis uxoribus suis, alias ducunt, Domini sententia adulteri esse notantur. Quod qui uxorem suam, excepta causa fornicationis, dimiserit, et aliam duxerit, moechus sit: et qui dimissam duxerit, simili modo moechus sit, et superius ex Domini sententia declaratum, et in hoc capitulo non ex superfluo est replicandum. Apostolus quoque ait: Quod si discesserit mulier, manere innuptam, aut viro suo reconciliari . Hieronymus etiam in Commentariis Matthaei evangelistae : « Quia poterat, inquit, accidere ut aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
discordiã quã odia & homicidia ꝑseuerare : Et paulo post : Dicuntei
discipuli : Sita est causa homini scumuxore . non ex pedit nubere :
Grauepondus est uxorũ si excepta causa fornicationis ea sñ liceat
dimittere : quid enim site mulenta fuerit siracundas imalis mori¬
bus siluxeriosa sigulosa siuaga siiurgatrix et maledica istius modite¬
nendaerit : uolumꝰ nolumus sustinenda : Euidentis simis indiciis con¬
probatũ estc ̃ ux ore snisi causa fornicationis interueniente penitus
dimitti nec possenec debere : Sicutenim uirinulla aduersitate
fractinulla molestia corporis correpti ab uxorib suissepatiunt᷑ di¬
mitti aut neglegi itanihilominis propt̃ quasdã aduersitates & cala¬
mitates nisiut p̃mis sũ est causa fornicationis uriuxores suasdimit¬
tereaut neglegere sinepericulo animȩsuȩpossunt : Etsicutpudicis

Expanded text:
discordiam, quam odia et homicidia perseverare. » Et paulo post: « Dicunt ei discordiam, quam odia et homicidia perseverare. » Et paulo post: « Dicunt ei discipuli: Si ita est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Grave pondus est uxorum, si, excepta causa fornicationis, eas non licet dimittere. Quid enim si temulenta fuerit, si iracunda, si malis moribus, si luxuriosa, si gulosa, si vaga, si jurgatrix, et maledica; istiusmodi tenenda erit? velimus nolimus, sustinenda est. » Ex evidentissimis indiciis comprobatum est uxores, nisi causa fornicationis interveniente, penitus dimitti nec posse, nec debere. Sicut enim viri nulla adversitate fracti, nulla adversitate corporis corrupti, ab uxoribus suis se patiuntur dimitti, aut negligi; ita nihilominus propter quasdam adversitates et calamitates, nisi, ut praemissum est, causa fornicationis, viri uxores suas dimittere, aut negligere sine periculo animae suae non possunt. Et sicut pudicis
Abbreviated transcription (Latin):
quando propter desiderium secundȩ uxoris primam dimittit :¬
sseparat qui& conuixerat : quadndo ex consensu propt̃ seruututẽ
dico qđ tempus in artosit sic habemus uxores quasi non habentes :
Dicuntilli : quidergomorsesmandauitidarilibellũ repudii &
dimittere : aperiunt calum niã quam parauerant : Et certe dñs
nom propriã sententiã protulerat : sedueteris histori ȩ & mandatorũ
fueratrecordatus dĩ : Aitillis : qm̃mor ses ad duritiã cordis uestri
permisit uobis dimittere ux ores uras : Ab in itio autẽ non fuit sic:
quod dicit istius modiest : Num quid potest ds̃ sibi eẽ contrarius
ut aliud ante iusserit et sententiam suam nouo frangat imperto:
nonitasentiendũ est : Sed mor sescumuider& propt̃ desideriũ
secundarũ coniugũ quȩ uelditiores uel iuniore s uel pulchrioresessent
prima suxores interfici autm alamuitã ducere : maluit int̃ cidere

Expanded text:
quando propter desiderium secundae uxoris primam dimittit. Dquando propter desiderium secundae uxoris primam dimittit. Deus separat, qui et conjunxerat, quando ex consensu propter servitutem Dei, eo quod tempus in arcto sit, sic habemus uxores quasi non habentes. Dicunt illi, Quid ergo mandavit Moyses dari libellum repudii, et dimittere ? Aperiunt calumniam quam paraverant. Et certe Dominus non propriam sententiam protulerat, sed veteris historiae, et mandatorum fuerat recordatus Dei: Ait illis: Quoniam Moyses ad duritiam cordis vestri permisit vobis dimittere uxores vestras; ab initio autem non fuit sic . Quod dicit istius modi est. Nunquid potest Dominus sibi esse contrarius, ut aliud ante jusserit, et sententiam suam novo frangat imperio? Non ita sentiendum est: sed Moyses cum videret propter desiderium secundarum conjugum, quae vel ditiores vel juniores, vel pulchriores essent, alibi indulgere primas uxores, aut interfici, aut malam vitam ducere: maluit intercedere
Abbreviated transcription (Latin):
fornicationis caus adimittere
uxorẽ. Si & ipse conuncat᷑
fornicari : occurrit enimillud : in quoenim alterũ iudicas teipsũ
condemnas. Eademenim agis quae iudicas : qua propt̃ quis quis
fornicationis caus auult abicere uxorem : prior deb&eẽ a fornicatio¬
ne purgatus: Quod similiter &iam defeminareuthieronimus¬
in ex ordio geneseos scriptum est : Dicendo autẽ masculũ & feminã :
ostendit secunda uitanda coniugia : Nonenĩ ait masculum et
feminas fecit quod expriorumno repudioquȩ rebatur
sed masculum et feminamutunius coniugis consortionec terentur :
Propter hoc dimitt& homo patremet matrẽ : & ad hȩrebit uxoris uȩ :
dimiliterait : & ad hȩrebit uxori suȩ non uxoribus &erunt duoin
carneuna : Prȩmium nuptiarum eduabus unã carnemfieri casti¬
tas iuncta spui unus efficitur sp̃s: Quodergods̃ coniunxit: homo
non separ& : Osconiunxit unamfaciendo carnẽ uiri & femine hanc
homo non potest separare nisi forsitands̃ solus : Homoseparat :

Expanded text:
fornicationis causa dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud, In quo enim alterum judicas, temetipsum condemnas: eadem enim agis quae judicas . Quapropter, quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse a fornicatione purgatus: quod similiter etiam de femina dixerimin exordio Geneseos scriptum est. Dicendo autem masculum et feminam, ostendit secunda vitanda conjugia. Non enim ait masculum et feminas fecit, quod ex priorum repudio quaerebatur; sed masculum et feminam, ut unius conjugis consortio necteretur. Propter hoc dimittet homo patrem suum et matrem, et adhaerebit uxori suae . Similiter ait: Et adhaerebit uxori suae, non uxoribus. Et erunt duo in carne una. Praemium nuptiarum est e duabus unam carnem fieri. Castitas juncta spiritui, unus efficitur spiritus. Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet. Deus conjunxit unam faciendo carnem viri et feminae, hanc homo non potest separare, nisi forsitan Deus solus. Homo separat,
Abbreviated transcription (Latin):
inscripturis utbeatus hicronimusuit non tantum in salutationum
officus deserendis quantum in lernosinis acmunerũ oblatione sentit᷑:
Itidem post pauca : Praecepit inquit dñsud in becillitates uel actates uel penu¬
riasparentum considerans: ut filii honorarent &iam inuitae necessarus
minis trandis parentes suos : Restatigitur tuncfilios digne honorem debi¬
tum parentibus impendere : cumeos suos genitores humiliter ueneranterq
recognoscere . eisq necessaria procurauerint administrare . MINISTERŨ
UTCONIUSATIENDOMIB: SUISPASTORALES ENO VERINTEXERCERE
ixistunt in utroq sexu qui in sibi subiectis plus animarum lucrum quam
commodum terrenum quȩrunt: Sunt &iam e contrario nonnulli poten¬
tes & quedam nobiles matronȩ qui abeis questum tantum terrenum a uare
exigunt : & salu ationem animarum illorum aut dissimulant aut

Expanded text:
in Scripturis, ut beatus Hieronymus ait, non tantum in salutationum in Scripturis, ut beatus Hieronymus ait, non tantum in salutationum officiis deferendis, quantum in eleemosynis, ac munerum oblatione sentitur. Et idem post pauca: « Praecepit, inquit, Dominus vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent, etiam in vitae necessariis ministrandis, parentes suos. » Restat igitur tunc filios digne honorem impendere debitum parentibus, cum eos suos generatores humiliter veneranterque recognoscere, eisque necessaria procuraverint administrare. CAPUT XVI. Ut conjugati in domibus suis pastorale se noverint exercere debere ministerium. Existunt in utroque sexu, qui in sibi subjectis plus animarum lucrum, quam commodum terrenum quaerunt: sunt etiam e contrario nonnulli potentes, et quaedam nobiles matronae, qui ab eis quaestum tantum terrenum avare exigunt, et salvationem animarum illorum aut dissimulant, aut
Abbreviated transcription (Latin):
bus deferre re uerentiam cum legimus: m̃ quibene dicebatur a patre
bene dictus erat : & quima ledicebatur a patremaledictus erat. Id eo
parentibus hancgratiam do n auit ds̃ ut siliorum pi&as prouocaretur:
Prerogatiua enim parentum. disciplina est filiorum : honora ergo
patrem ut benedicatte: honoret patrempius proptergratiam.
ingratus proptertimorem : Itsi pauper est pater nonhab& diuitiarũ
copias quasrelinquatsiliis. hab& tamen ultimae bene dictionis here¬
ditatem quas scificationis opessuc cessoribus largiatur : Et merito
plus estbeatum quam diuitem fieri : Sunt nempe nonnulli peruer¬
sac uoluntatis filii qui honorem parentibus inpendendum male in¬
tellegentes cum in eosolo constare ui deri uolunt quod parentes
re cognoscunt cisque se corpore ponanimohumiliant: & ca quibus
indigent eis administrare fugiunt : Inimaduertantergo quod honor

Expanded text:
bus deferre reverentiam, cum legimus, quoniam qui benedicebatur a patre, bus deferre reverentiam, cum legimus, quoniam qui benedicebatur a patre, benedictus erat; et qui maledicebatur, maledictus erat? Ideo hanc parentibus gratiam donavit Deus, ut filiorum pietas provocaretur. Praerogativa parentum, disciplina est filiorum. Honora ergo patrem, ut benedicat te; honoret patrem pius propter gratiam, ingratus propter timorem. Etsi pauper est pater, et non habet divitiarum copias, quas relinquat filiis, habet tamen ultimae benedictionis haereditatem, quas sanctificationis opes successoribus largiatur. Et merito plus est beatum quam divitem fieri. » Sunt nempe perversae voluntatis filii, qui honorem parentibus impendendum male intelligentes, eum in eo solo constare dissimulant, quod parentes recognoscunt, eisque se corpore non animo humiliant; et ea quibus indigent, eis administrare refugiunt. Animadvertant ergo, quod honor
Abbreviated transcription (Latin):
positione ita scribit : Qquartum prȩceptum est: honora patremtuũ
& matremtuam: huic contraria inquarta aegrptiorum plaga
ernomiaeit: Quid est cr̃nomia: musca canina: grecum uocabu¬
lum est : Qui enim parentes honorare dissimulat : musca eum
canina id est diaboli pequitia spiritalitera ffligit & cruciat
Caninũ enimparentes ponagnoscere : pihiltam caninum. quã
cumilli qui genuerunt ponagnoscuntur: Mento ergo & catuli
canum caecinascuntur: Hieronimus inepistola ad furiam
Bonumꝰ quidem post dm̃ amariparentes a filiis:
Sed sine cessitas ue¬
nerit ut amorparentum & filiorum dĩ amori compar&ur & non possit
utrumq seruari : Tunc odium in propinquis pieta sindõ est : honora
patremtuum: sed site a uero patre ponseperat: Tamdiu scito sanguinis¬
Tamdiu scito sanguinis
copulam : quam diuille suum nouerit creatorem: Ambrosius in libro
cuiustitulus est de ioseph: Primum omnium quantam discimus parenti¬

Expanded text:
positione ita scribit: « Quartum praeceptum est: Honora patrem tuum, positione ita scribit: « Quartum praeceptum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam. Huic contraria in quinta Aegyptiorum plaga cynomia est. Quid est cynomia? Musca canina, graecum vocabulum est. Qui enim parentes honorare dissimulat, musca eum canina, id est, nequitia diaboli, spiritualiter affligit et cruciat: caninum est enim parentes non cognoscere; nihil tam caninum, quam cum illi qui genuerunt, non agncanum caeci nascuntur. » Hieronymus in Epistola ad Furiam : « Bonum est quidem post Deum amari parentes a filiis; sed si necessitas venerit, ut amor parentum et filiorum Dei amore comparetur, et non possit utrumque servari, tunc odium in propinquis, pietas in Deo est. Honora patrem tuum : sed si te a vero patre non separat. Tandiu scito sanguinis copulam, quandiu ille suum noverit creatorem. » Ambrosius in libro cujus titulus est De Joseph: « Primum omnium quantam discimus parenti
Abbreviated transcription (Latin):
nat patrẽ & despicit partũmatrissue : effodi ant eumcoruide torren¬
tibus & comedant illũ filu a quile : Itemstultus in rid& disciplinam
patrissui: quiautem cus todit increpationes astutiorni&: Itemfilius sa¬
piens lactisicat patrem. &stultus despicit matrem suam. Itẽqui ad fli¬
git patrem & fugitina trom. ignominiosus est & infelix : Itẽ quimale¬
dicit patrisuo & matri. extinguetur lucernaeius in medus tenebris:¬
tumestia dño : Item: filioꝰ boedite parentibus ur̃o indnõ hoc enim
estiustum : Honora patremtuum a matremtuam quod est manda¬
tum primum in promissione ut bene sit tibi anis longeuus superteriã
Et tobi filium suum instruensait: Cum acceperit ds̃ animam me a
corpus i eum sepeli & honorem habebis matrituac omnibus diebus
uitae eius : Memorenim essedebes quae & quanta pericula passa
sit propter in ut ero suo : Cumautem xipsa compleuerit tempus uite
suac sepelies eam circame : Augustinus indecem praeceptorum ex

Expanded text:
patrem, et despicit partum matris suae, effodiant eum corvi de torrentibus, et comedant illum filii aquilae . Item: Stultus irridet disciplinam patris sui, qui autem custodit increpationes, astutior fiet . Item: Filius sapiens laetificat patrem, et stultus despicit matrem suam . Item: Qui affligit patrem et fugit matrem, ignominiosus est et infelix. Item: Qui maledixerit patri suo et matri, exstinguetur lucerna ejus in mediis tenebriss. Et Apostolus: Filii, obedite parentibus vestris in Domino: hoc enim est justum: honora patrem tuum, et matrem tuam quod est mandatum primum in promissione, ut bene sit tibi, et longaevus sis super terram . Et Tobias filium suum instruens ait: Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepeli et honorem habebis matri tuae omnibus diebus vitae eius memor enim esse debes quae et quanta pericula passa sit propter te in utero suo cum autem et ipsa conpleverit tempus vitae suae sepelies e
Abbreviated transcription (Latin):
penitentia subsecuta fuerto minime in pune remanere patit᷑: quante
igitur stidam nationis quantũq ab humana dignitat eremotũ parentes
uenerabilit̃ p̃agnoscere quanteq sit remunerationiscis debitũ hono¬
remoboe dient̃ impendere subtertestimonia brtuit̃ collecta demons¬
trant : Ait nãq dñs in lege : honora patrẽtuũ & matrẽ tuã ut nislongȩ¬
uussuꝑ t̃rã quã dñs ds̃tuus daturus ẽ tibi : Itẽ quimaledixeritpatri¬

Expanded text:
poenitentia subsecuta fuerit, minime impune remanere patitur. Quantae poenitentia subsecuta fuerit, minime impune remanere patitur. Quantae igitur sit damnationis, quantumque ab humana dignitate remotum parentes venerabiliter non agnoscere, quantaeque sit remunerationis eis debitum honorem obedienter impendere, subter testimonia breviter collecta demonstrant. Ait Deus in lege: Honora patrem tuum et matrem tuam, ut sis longaevus super terram, quam Dominus Deus tuus daturus est tibi . Item i
Abbreviated transcription (Latin):
redñi erudiunt: de terreint᷑ exemplo helisa cordotis qui filios suos
uerbis tantum coercuit & seuerissima districtione ferire detratauit:
Porro sunt pleriq parentes qui filios suosdum lubricȩ a&atis existunt:
uerberibus ad bene agendum corrigereneglegunt: Quicũ ad intelle¬
gibilẽ a &a temperuenerint & malis oporib deseruire coeperint : non
facileamalo cohiberi parentum castigatione possunt: Quorũ peccata
parentibus quieos intenera a&a terigideca stigare noluerunt : imputa¬
ridubium nonest:
QUOD FIIII DEBITUNONOREMPARENTIB: IMPENDEREDEBE
icut sunt quiparentibus debitũ honorẽ dignere uerent̃q inpendunt : Ita st̃
econtrario qui facere neglegunt p̃a nĩ aduertentes autcerte añi ad¬
uertere nolentes qđ qui parentes dehonorant : dõ qui ominiũ creator
uerusq pat̃ est in iuriã faciant & qđ dñ siniurias parentũ nisi digna

Expanded text:
et non deterrentur exemplo Heli sacerdotis, qui filios suos et non deterrentur exemplo Heli sacerdotis, qui filios suos verbis tantum coercuit, et severissima districtione ferire detrectavit . Porro sunt plerique parentes, qui filios suos dum lubricae aetatis existunt, verberibus ad bene agendum corrigere negligunt: qui cum ad intelligibilem aetatem pervenerint, et malis operibus deservire coeperint, non facile a malo cohiberi parentum castigatione possunt; quorum peccata parentibus, qui eos in tenera aetate castigare noluerunt, imputari dubium non est. Quod filii debitum honorem parentibus impendere debeant. Sicut sunt qui parentibus honorem digne reverenterque impendunt, ita sunt e contrario qui id facere negligunt; non animadvertentes, aut certe animadvertere nolentes, quod qui parentes dehonorant, Deo, qui omnium creator verusque pater est, injuriam faciant, et quod Dominus injurias parentum, nisi digna
Abbreviated transcription (Latin):
onesalus in fantium maiorum lucrum ẽ : ambrosius in libro deioseph:
instrui murigitur qualis ẽẽ debeataffectus parentũ filiorũq gratia
ded frequenteramor ipsepatrius nisi moderationẽ teneat noc&
liberos : Siaut nimia indulgentia delictũ resoluat aut p̃lationeunius
c&eros ab affectu germanitatis auertat. plus adquiritur filio cuifratrũ
adquirituramor: Haec preclariormunificentia patrũ: haec ditior
hereditassiliorum : Iungatliberosae qualis gratia quos iungitȩ qua¬
lis natura : Lucrũ pietas nes cit pecuniȩ : in quo pietatis dispendiumẽ:
Quid mirarissi propt̃ sundũ aut domũ oriuntur interfr̃s iurgia
quando ꝓpt̃ tuni caminteria cobsũfilios ex arsit inuidia: quidergo
rep̃hendendus ia cobquia p̃ferebatunum cxeris : sed nec libertatẽ¬
possumus auferre parentibus necosplus diligant quos pluscredant me¬
reri nec filus resecarestudium debemusplusplacendi: deniq & ia¬

Expanded text:
one salus infantium, majorum lucrum est. » Ambrosius in libro de Joseph : one salus infantium, majorum lucrum est. » Ambrosius in libro de Joseph : « Instruimur igitur qualis esse debeat affectus parentum, filiorumque gratia; sed frequenter amor ipse patrius nisi moderationem teneat, nocet liberis, si aut nimia indulgentia delictum resolvat, aut praelatio unius caeteros ab affectu germanitadquiritur amor. haec praeclarior munificentia patrum. haec ditior hereditas filiorum. iungat liberos aequalis gratia, quos iuncxit aequalis natura. lucrum pietas nescit pecuniae, in quo pietatis dispendium est. quid miraris si propter fundum aut domum oriuntur inter fratres iurgia, quando propter tunicam inter Iacob sancti filios exarsit inuidia ? quid ergo ? reprehendendus Iacob, quia praeferebat unum cpossumus auferre parentibus, ne eos plus diligant quos plus credant mereri, nec filiis resecare studium debemus plus placendi. Denique et Ja
Abbreviated transcription (Latin):
dñĩ ignorat dextram & sinistram id est boni& malinescit differentia
sollicita prouides nefilia percutiatur auipera. curnon eãdem cura
prouides neferiatur amalleo uniuersae teriae. nebibat de aurto cali¬
cobabrlonis. nee grediaturcumdina & uelituidere filia sregionis ali¬
enae noludatpedibus netrahat tunicas : uenena nondantur nisi
melle circumlita & uitia non decipiunt nisi subspecie umbraq uirtu¬
tum : Et infra qui autem paruulus est & sapit ut paruulus doneo¬
ad annos sapientia e ueniat . &phitagorȩ littera eum perducat adbiui¬
um : tambonaeius quam mala parentibus imputantur: ne forte
ȩstime s xp̃ia norum filiosi baptis manonacceperint ipsos tantum reos
essepeccati & nonscelus referri adeos quida renoluerint : maxi me eo
tempore quo contradicere nonpoterant qui accepturi erant si cteregi¬

Expanded text:
Domini ignorat dexteram et sinistram , id est boni et mali nescit differentiam? Si Domini ignorat dexteram et sinistram , id est boni et mali nescit differentiam? Si sollicita provides, ne filia percutiatur a vipera, cur non eadem cura provideas ne feriatur a malleo universae terrae; ne bibat de aureo calice Babylonis ; ne egrediatur cum Dina, et velit videre filias regionis alienae ; ne ludat pedibus; ne trahat tunicas? Venena non dantur nisi melle circumlita. Et vitia non decipiunt nisi sub specie umbraque virtutum. » Et infra: « Qui autem parvulus est, et sapit ut parvulus, donead annos sapientiae veniat, et Pythagorae Y littera eum perducat ad bivium, tam bona ejus quam mala parentibus imputantur: nisi forte existimes Christianorum filios, si baptisma non receperint, ipsos tantum reos esse peccati; et non etiam scelus referri ad eos qui dare noluerint, maxime eo tempore quo contradicere non poterant, quae accepturi erant: sicut e regi
Abbreviated transcription (Latin):
titias & clemosinas ut sint memores dĩ .: & benedicant eum in omni
tempore inueritate & in tota uirtute sua : Legitur & in prouerbus ⁊
crudi filiumtuum nedesperes ad interfectionem autem eius nepona
animantuam : ne subtrahas a puero disciplinam: Si enim percusse¬
ris eum uirga: non morietur: Tuuirga percuties eum & animã eius
de in ferno liberabis : Crudifiliumtuum & refrigerabitte: & dabit delici¬
as animaetuae: qui parcit uirgae oditfilium suum. Qui autem
diligitillum instanter erudit: Ihs filiussi rach  fili inquit tibi sunt.
crudi illos & curua illos apueritia illorum: Filixe tibi sunt serua corpus
illarum & non ostendas hilarem faciem tuam ad illas: A postolus
quoqait: Patres nolite adiracundiam prouo care filiosurõs. ut non pus illo¬
animo fiant : Hieronimus ad lȩtam: si perfecta a&as & sui iuris imputat᷑
parentibus quanto magis lactens & fragilis: & quae iuxta sententiam

Expanded text:
titias et eleemosynas, ut sint memores Dei, et benedicant eum in omni titias et eleemosynas, ut sint memores Dei, et benedicant eum in omni tempore in veritate, et in tota virtute sua . Legitur et in Proverbiis: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam . Ne subtrahas a puero disciplinam; si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum, et animam ejus de inferno liberabis . Erudi filium tuum, et refrigerabit te, et dabit delicias animae tuae . Qui parcit virgae, odit filium suum: qui autem diligit illum, instanter erudit . Jesus filius Sirach: Filii, inquit, tibi sunt, erudi illos; et curva illos a pueritia illorum. Filiae tibi sunt, serva corpus illarum, et non ostendas hilarem faciem tuam ad illas . Apostolus quoque ait: Patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros, sed educaparentibus, quanto magis lactans et fragilis, et quae juxta sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
Prȩmiumenim bonumthesauri tas in dienecessitatis: qm̃ elemosina
ab omni peccato & a morte liberat & non patitur animam ire intene¬
bras: fiducia magna erit coram summodõ elemosina omnibus
qui faciunteã : Attende tibifili ab omni fornicatione : & prȩteruxo¬
remtuam nequaquam patiaris crimen scire : Su perbiã numquam in
tuo sensu aut intuo corde dominari permittas: in ipsa enim initium
sumpsit omnis perditio : quicumq aliquid tibi operatus fuerit stati
merce de mei restitue: & merces mercennarii apud te omnino non
maneat: quod ab alio odissieritibi : uide nealteri tualiquando facias
Panem tuum cumesurientibus & egenis comede: & deuestimentis
tuis nudostege : Panemtuum & uinumtuum super sepulturam iusti
constitue: & noli ex eomandu care &bibere cum peccatoribus:
coniilium sempera sapiente perquire : Om̃i tempore benedicdm̃ a pat
ab eo ut ui astuas dirigat : & om̃ia consiliatua in ipso permaneant: Item

Expanded text:
praemium enim tibi bonum thesaurizas in die necessitatis quoniam elemosyna praemium enim tibi bonum thesaurizas in die necessitatis quoniam elemosyna ab omni peccato et a morte liberat et non patietur animam ire in tenebras fiducia magna erit coram summo Deo elemosyna omnibus qui faciunt eam adtende tibi fili mi ab omni fornicatione et praeter uxorem tuam numquam patiaris crimen scire superbiam numquam in tuo sensu aut in tuo verbo dominari permittas in ipsa enim initium smercedem ei restitue: et merces mercennarii aput te omnino non maneat. quod ab alio odis fieri tibi, uide ne alteri tu aliquando facias. panem tuum cum esurientibus egenis comede, et de uestimetuis nudos tege. Panem tuum et vinum tuum super sepulturam justi constitue, et noli ex eo manducare et bibere cum peccatoribus. Consilium semper a sapiente perquire. Omni tempore benedic Deum, et pete ab eo ut vias tuas dirigat, et omnia consilia tua in ipso permaneant. Item
Abbreviated transcription (Latin):
& genuit ex eafilium. nomen suum inponens ei. quem ab infantia
timere dm̃docuit: & abstinere ab omni peccato: Item̃idem post
pauca cundem filium suum tobiam allo quensait:. Audi filimi
uerbaoris mei : & ea in corde tuo quasi fundamentum construe:
Cum acceperitds̃ animam meam corpus meum sepeli & honorem
habebis matritute cunctis diebus uit de eius : Memor enim essedebes
quae & quanta pericula passa propterte inutero suo : Cum autem
& ipsa comple uerit tempus uitaesuae sepelies eam circame
Omnibus autem diebus uitaetuae hab& o dm̃ inmente : & cauenealiquan¬
do peccato consentias. & prȩtermittas praecepta di nostri: Ex sub¬
stantiatua fac ȩlemosinam: & nolia uertere faciemtuam ab ullo pau¬
pere Ita enimsi& ut necate auertatur facies dñi : Quomodo potue¬
ris itaesto miseri cors : Simultum tibi fuerit abundanter tribu¬
e Si exiguum fuerit &iam exiguum libenter in pertire stude

Expanded text:
et genuit ex ea filium, nomen suum imponens ei. Quem ab infantia sua et genuit ex ea filium, nomen suum imponens ei. Quem ab infantia sua timere Deum docuit, et abstinere ab omni peccato . Item idem post pauca filium suum Tobiam alloquens ait: Audi, fili mi, verba oris mei, et ea in corde tuo quasi fundamentum construe. Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepeli; et honorem habebis matri tuae omnibus diebus vitae eius memor enim esse debes quae et quanta pericula passa sit propter te in utero suo cum autem et ipsa conpleverit tempus vitae suae sepelies eam circa me omnibus autem diebus vitae tuae Deum in mente habe et cave ne aliquando peccato consentias et praetermittas praecepta Dei nostri ex substantia tua fac elemosynam et noli avertere faciem tuam ab ullo paupere ita enim fiet ut nec a te avertatur facies Domini quomodo potueris ita esto misericors si multum tibi fuerit abundanter tribue si exiguum fuerit etiam exiguum libenter inpertire stude
Abbreviated transcription (Latin):
Et post pauca: Sed in hacresollerter intuendum ert quanta pater
seueritate potuit filiorumopera corrigere : qui tanta solli citudine
studuit corda mundare: Attendant &iam & dauid in struentẽ
sa lomonem filium suum : de quo ita in primo libro malachim legitur:
Ego inquit ingredior uiam uniuersae terrae: confortare & esto uir
fortisa & obserua custodias dñi dĩtui ut ambules inuis eius: & custo¬
dias cerimoniasillius & iudicia eius & priecepta & testimonia.
sicut scriptum est inlege morsi : Et in libro parali pomenon : Tuaut
salo monsilimi scitodm̃patristui & seruiei corde perfecto & animo
uoluntario : Omnia enim cordascrutatur: & uniuers as mentiũ
cogitationes intellegit: si quȩ sieris inuenies. si autem derelique¬
ris illum proici&tei naeternum .: Attendant &tobi dequo italegi¬
tur quod factus ess&uir : accepit uxorem annam extribus ua

Expanded text:
Et post pauca : « Sed in hac re solerter intuendum est, quanta pater Et post pauca : « Sed in hac re solerter intuendum est, quanta pater potuit severitate filiorum opera corrigere, et quanta sollicitudine studuit corda mundare. » Attendant etiam et David instruentem Salomonem filium suum. De quo ita in primo libro Malachiae legitur: Ego ingredior viam universae terrae. Confortare et esto vir fortis, et observa custodias Domini Dei tui, ut ambules in viis ejus, et custodias caeremonias ejus, et judicia ejus, et praecepta et testimonia : sicut scriptum est in lege Moysi, et in libro Paralipomenon: Tu autem, Salomon fili mi, scito Deum patris tui, et servi ei corde perfecto, et animo voluntario. Omnia enim corda scrutatur, et universas mentium cogitationes intelligit. Si quaesieris eum, invenies: si autem dereliqueris illum, projiciet te in aeternum . Attendant et Tobiae; de quo ita legitur, quod cum factus esset vir, accepit uxorem Annam ex tribu sua;
Abbreviated transcription (Latin):
Docete filios ur̃os ut illa meditentur : Imitenturer gobeatum iob
cuiusstudium circa filios erudiendos tale extitit : ut non solum eos
exterius perfectos opere & sermone efficer& : uerum &iameorum
corda sacrificii oblatione mundar&: Scribitenim beatus gregorus
in moralibus: Cumque in orbem transissent dies conuiuil mitte¬
batid & sc̃ifi cabat illos: Surgensque diluculo: offerebatholo causta
ꝑ singulos : Cum diciturm it tebat & sc̃ificabatillos: aperte monstra t᷑
quid districte erga illos praesensager&. quibus absens sollicitudi¬
ne nondeess& : Item idem post pauca : Sed quia beati i obfilui
tanta fuerant disciplina bona infttutionis accincti. ut neque
perfacta in conuiuiis peque peruerba delinquerent : a pertemons¬
tratur cum subditur ne forte peccauerint filumei. & benedixe¬
rint dõ in cordibussuis: Perfectos quippe esse in opere & sermo¬
ne docuerat: quibus desola pater cogitatione metuebat:

Expanded text:
Docete filios vestros ut illa meditentur. Imitentur ergo beatum Job, Docete filios vestros ut illa meditentur. Imitentur ergo beatum Job, cujus studium circa filios erudiendos tale exstitit, ut non solum eos exterius perfectos opere et sermone efficeret; verum eorum etiam corda sacrificii oblatione mundaret. Scribit enim beatus Gregorius in Moralibus : « Cumque in orbem transissent dies convivii, mittebat Job, et sanctificabat illos, surgensque diluculo, offe rebat holocausta per singulos. Cum dicitur mittebat, et sanctificabat illos, aperte monstratur quid districte erga illos praesens ageret, quibus absens sollicitudine non deesset. » Item idem post pauca: « Sed quia beati Job filii tanta fuerant disciplina bonae accincti institutionis, ut neque per facta in conviviis, neque per verba delinquerent, aperte monstratur cum subditur: Ne forte peccaverint filii mei, et benedixerint Deo in cordibus suis ne docuerat, pro quibus de sola pater cogitation