comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ielina aurẽ tuã. & obliuiscere po¬
pulũ tuũ. id est uitia & peccata. &
bmũ patris tui. id est hostis antiqͥ:
e sic concupiscet xp̃c rex decorẽ tuii.
oratudo & decor indumentũ tuũ.
uraitudo. ad tolerandã ꝑuersoꝵ im-¬
pbitatẽ: decor adexercendã uirtu¬
tim gram. Fortitudo quia ꝑsecu¬
donẽ patitur ꝓpter iustitiam:
ctor. qua oꝑatur iustitiã. Similẽ

Expanded text:
inclina aurem tuam et obliviscere poinclina aurem tuam et obliviscere populum tuum, id est, vitia et peccata, et domum patris tui , id est, hostis antiqui, et sic concupiscet Christus rex decorem tuum. Fortitudo et decor indumentum ejus. Fortitudo ad tolerandam perversorum improbitatem. Decor ad exercendam virtutum gratiam. Fortitudo, quia persecutionem patitur propter justitiam. Decor quia operatur justitia
Abbreviated transcription (Latin):
nis in sede maiestatis sue. sedebtis e
uos suꝑ sedes duodecim. iudicantis
quodecim trib isrł.Sindonẽ feri
& uendidit. In linteo sindonis siulta
intexio signatur scȩ oredicationiꝰ
in qua molliter quiescitur. quis
in illa fidetiũ spe suꝑna refoueass
Unde &e petro animalia in linto a¬
monstrantur: quo peccatoꝵ anls
misericorditer aggregate mplos
fidei quiete continentur. Hane a
uendo dedit: & infidelib uitã recte
onuersationis accepit. Et cingulũ
nͥtadidit ȩccła: quia ꝑ uigorem
i monstratȩ iustitiȩ fluxa oꝑa gen¬
arais astrinxit. ut hoc qͦd uerbo¬
meipitur. uiuendo teneatur: ut illud.
it lũbi ur̃i pcincti. & lucerne ar¬
untes. Bene eteni nomine chana¬
in qui & ingentiliũ est popło ꝓcre¬
ius. & int̾pretatur cõmutatus. con¬
ursa add fidẽ gentilitas designatur.
ni felicissima cõmutatione. auitiis
ua uirtutes. adiabolo transmigrauit
ad xp̃m: & impletũ est illud uatici.¬
nũ psalmi. Audi filia & uide. &

Expanded text:
sedebitis et vos super sedes duodecim judicantes duodecim tribus Israel .-- Sindonem fecit, et vendidit, etc. In lineo sindonis subtilis intextio signatur sanctae praedicationis in qua molliter quiescitur, quia mens in illa fidelium spe superna refovetur. Unde et Petro animalia in linteo demonstrantur, quia peccatorum animae misericorditer aggregatae, in blanda fidei quiete continentur. Hanc erquendo didicit, et a fidelibus vitam rectae conversationis accipit. Quae lum tradidit, quia per vigorem demonstratae justitiae fluxa opera gentilitatis exstinxit. Ut hoc quod praecipitur vivendo teSint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Bene etenim nomine Chanaan, qui et in gentilium est populo procreatus, et interpretatur commutatus, conversa ad fidem gentilitas designatur. Quae felicissima commutatione a vitiis ad virtutes, a diabolo transmigravit ad Christum, et impletum est illud vaticinium psalmi: Audi, filia, et vide, et
Abbreviated transcription (Latin):
ncirna: qui ueniente iudice. oleũ
aritatis in uasis precordioꝵ suoꝵ
ion habebunt. Sc̃e uero eccłe lucer¬
u non extinguitur in nocte. quia
a negociatio quiescit actionis. uacat
ioerius luci suꝑnȩ contẽplationis.
unũ suã misit ad fortia. Fortia dicit.
ffcta in xpͣi caritate oꝑa. ut ipse
s̃s at. Diligite inimicos ur̃os.: bene¬
hete his qui oderunt uos. orate

Expanded text:
iente judice, oleum charitatis in vasis praecordiorum suorum non habebunt. Sanctae vero ecclesiae lucerna non extinguitur in nocte, quia cum a negotio quiescit, actioni vacat liberius lucis supernae contemplationis. Manum suam misit ad fortia. Fortia dicit perfecta in Christi charitate opera, ut ipse Dominus ait: Diligite inimicos vestros, benefacite his qu
Abbreviated transcription (Latin):
nuĩ in hoc tempore conuenienter
itipicũ quilibet fideliũ transcensis
e rrumpnis ad celestia regna ꝑdu¬
antur. Sedere nãq ad humiliatio¬
ten aliquotiens. surgere ad głam
pnes Surgunt gͦ filii ȩccłe. & beatis¬
mĩ cam predicant. cũ celestib bonis
nblimati. quanta sit illius patriȩ
lenttis. cuius participes esse meruer
apriunt: & hanc debita laudatione
ndiuna uisione concelebrant. Uir
ĩ e laudabit eam. Laudabit eam
cur ipsius: cũ bona quȩ ipse in pre¬
inti scło donat. in futuro remune¬
rait. dicens in iudicio. Uenite bene¬

Expanded text:
n hoc tempore convenienter accipi, cum quilibet fidelium transcensis saeculi aerumnis ad coelestia regna perducuntur. Sedere namque ad humiliationem, aliquoties surgere ad gloriam pertinet. Surgunt ergo filii Ecclesiae, et beatissimam eam praedicant, cum coelestibus bonis sublimati, quanta sit illius patriae beatitudo, cujus participes esse meruerunt aspiciunt, et hanc debita laudatione in divina visione concelebrant. Vir ejus et laudubit eam. Laudabit eam et vir ipsius cum bona, quae ipse in praesenti saeculo donat, in futuro remunerabit, dicens in judicio: Venite, bene
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Nam ut hoc euidenter oste¬
delibus suis dimitti peccata non
meritis hominuͣ: quodã loco sic ant
resurgens amortuis. Accipite sp̃m
scm. Et continuo subiecit. Si cui
dimiseritis peccata: dimittuntur
ei. Hoc est sp̃s dimittit. non uos.

Expanded text:
cum. Nam hoc ut evidentius ostecum. Nam hoc ut evidentius ostedelibus suis, dimitti peccata, non meritis hominum, quodam loco sic ait, resurgens a mortuis: Accipite Spiritum sanctum; et continuo subjecit: Si cui dimiseritis peccata, dimittuntur ei: hoc est, Spiritus dimittit, non vos.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed in eo melior phariseus. quia cũ
putauerat hominẽ xp̃m: non cre¬
debat ab homine posse dimitti pec¬
cata. Melior gͦ iudȩis quã hereticis
apparuit intellectus. Iudȩis: quia
dixerunt. Quis est hic qui etiã pec¬
cata dimittit: Audet sibi homo
hoc usurpare: Quid contra here¬
ticus: Ego dimitto: ego mundo.
ego scĩfico. Respondeat ille. Non
ego. sed xp̃c. O homo. quando ego
a iudeis putatus sum homo: dimis¬
sionem peccatoꝵ fidei dedi. Non
ego. respondit tibi xp̃c. O heretice
tu cũ sis homo dicis. ueni mulier.
ego te saluam facio: ego cũ putarer
homo dixi. uade mulier: fides tua¬
te saluam fecit. Respondent nescien¬
tes sicut ait apłs. neq quȩ locuntur.
neq de quib affirmant: respondent¬
& dicunt. Si non dimittunt homi¬
nes peccata: falsum est qͦd ait xp̃c.
& in cȩlo. Nescis quare hoc dictum
telligi dimitti peccata. Nam quid
es homo. nisi eger sanandus: Uis
mͥ esse medicus: Mecũ quere medi¬

Expanded text:
Sed in alio melior Pharisaeus, quia cum Sed in alio melior Pharisaeus, quia cum putaret hominem Christum, non credebat ab homine posse dimitti peccata. Melior ergo Judaeis quam haereticis apparuit intellectus. Judaei quid dixerunt? Quis est hic, qui et peccata dimittit? Audet sibi homo hoc usurpare? Quid contra haereticus? Ego dimitto, ego mundo, ego sanctifico. Respondeat illi, non ego, sed Christus: O homo, quando ego a Judaeis putatus sum homo, dimissionem peccatorum fidei dedi. Non ego, respondet tibi Christus. O haeretice, tu cum sis homo, dicis: Veni, mulier; ego te salvam facio! Ego cum putarer homo, dixi: Vade, mulier; fides tua salvam te fecit. tes, sicut ait Apostolus, neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant : respondent et dicunt, Si non dimittunt homines peccata, falsum est ergo quod ait uta erunt et in coelo . Nescis quare hoc dictum  hominum volebat intelligi dimitti peccata. Nam quid es homo, nisi aeger sanandus? Vis mihi esse medicus? Mecum quaere medi
Abbreviated transcription (Latin):
oblatus ut sederent nobiscum:
respondendũ putarent. Scriptũ
est nobis cũ talibus non sedere:
scilicet ne ꝑcontactũ subselliorũ
ad eos uelut nr̃a cogitatio ꝑueniret.
Noli me tangere. quia mundus sũ.
Alio autẽ die ubi oportunius erat.
cõmemorauimus eos huius miser¬
rimȩ uanitatis. cũ ageretur de
ȩccła. quia mali in ea non contami¬
nant bonos. Respondimus eis. qͥa
ideo nobiscũ sedere noluerunt:
& dixerunt se scriptura diꝰ fuisse
cõmonitos: quia uidelicet seriptũ
est. Non sedi in concilio uanitatis.
Diximus. Sed ideo nobiscũ sedere
noluistis quia seriptũ est. non sedi
in concilio uanitatis: quare nobiscũ
ingressi estis. consequenter scriptũ
est. & cũ iniqua gerentib non in¬
troibo.: Ergo in hoc qͦd dicunt noli
me tangere qura mundus sũ. simileᷤ
sunt illi phariseo qui dnmͣ inui¬
tauerat. & ꝓpterea eũ putabat
nescisse mulierẽ: quia non eam ꝓ¬
hibuerat a contactu pedum suoꝵ.

Expanded text:
oblatus, ut sederent nobiscum, oblatus, ut sederent nobiscum, respondendum putarent, Scriptum est nobis, cum talibus non sedere, scilicet ne per contactum subselliorum ad eos velut nostra contagio perveniret.Noli me tangere, quia mundus sum. Alio autem die, ubi opportunius erat, commemoravimus eos hujus miserrimae vanitatis, cum ageretur de Ecclesia, quia mali in ea non contaminant bonos; respondimus eis, quia ideo nobiscum sedere noluerunt, et dixerunt, se Scriptura Dei fuisse commonitos, quia videlicet scriptum est, Non sedi in concilio vanitatis: diximus, Si ideo nobiscum sedere noluistis, quia scriptum est, Non sedi in concilio vanitatis; quare nobiscum ingressi estis, cum consequenter scriptum sit, Et cum iniqua gerentibus non introibo ? Ergo in hoc quod dicunt, Noli me tangere, quia mundus sum, similes sunt illi pharisaeo qui Dominum invitaverat, et propterea putabat eum nescisse mulierem, quia non eam prohibuerat a contactu pedum suorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ta dimitti credidit: xp̃m non
hominẽ tantũ sed & dm̃ credidit.
Quis est iste inquiunt: qui etiã pec¬
cata dimittit: Et dñs. quis ẽ iste
dicentib non dixit filius dĩ. uer¬
bum dĩ non hoc dixit: sedin eo
qđ putabant aliquantũ eos mane¬
re ꝑmittit: soluitq questionem
motus illoꝵ. Qui eni uidebat discũ¬
bentes: audiebat cogitantes. Con¬
uersus ad mulierẽ: fides tua inqͥt
te saluam fecit. Isti qui dicunt quis
est iste qui etiã peccata dimittit: qͥ
me putant hominẽ. hominẽ putens :
fides tua inquit te saluam fecit. Me-¬
dicus bonus non solũ ȩgros presen¬
tes sanabat: sed & futuros etiã pͣui¬
debat. Futuri erant homines qui
dicerent. Ego peccata dimitto.
ego iustifico. ego scifico. ego sano
quẽ cũq baptizo. Ex ipso numero
isti sunt. qui dicunt noli me tan¬
gere. Usq adeo ex ipso numero
sunt: ut nuꝑ incollatione nr̃a qͦd
etiã in gestis ipsis loqui poterimꝰ.
cum eis a cognitore eetͣ consessus

Expanded text:
to dimitti credidit, Christum non to dimitti credidit, Christum non hominem tantum, sed et Deum credidit. Quis est iste, inquiunt, qui et peccata dimittit? Et Dominus, Quis est iste, dicentibus, non dixit, Filius Dei, Verbum Dei: non hoc dixit, sed in eo quod putabant aliquantum eos manere permittens, solvit quaestionem motus illorum. Qui enim videbat discumbentes, audiebat cogitantes; conversus ad mulierem, Fides tua, inquit, te salvam fecit. Isti qui dicunt, Quis est iste qui et peccata dimittit? qui me putant hominem, hominem putent. Fides tua te salvam fecit. dicus bonus aegros non solum praesentes sanabat, sed et futuros etiam praevidebat. Futuri erant homines qui dicerent: Ego peccata dimitto, ego justifico, ego sanctifico, ego sano quemcumque baptizo. Ex ipso numero et isti sunt, qui dicunt, Noli me tangere. Usque adeo ex ipso numero sunt, ut nuper in collatione nostra, quod etiam in Gestis ipsis legere potestis, cum eis a Cognitore esset consessus
Abbreviated transcription (Latin):
putabatur xp̃c. & ab illo qui inu¬
tauit. & ab eis qui pariter discũ¬
bebant. Nescio quid & illa peccar
plus in dño uiderat. Nam quare
fecit illa omĩa: nisi ut sibi dimi¬
terentur peccata: Nouerat gͦ
illũ posse peccata dimittere: illi
autẽ nouerant hominẽ ñ posse¬
peccata dimittere. Et credendum
est qͦd om̃s. id est & illi discũbentis
& illa mulier accedens ad pedes dñ
om̃s hi nouerant hominẽ ñ posse
peccata dimittere. Cũ gͦ om̃s hoc
nossent: illa quȩ credidit eũ posi
esse intellexit. Deniq cũ dixisset mu¬
leri dimittuntur tibi peccata tua:
continuo ille. Quis est iste qͥ peccata
ainittit: Quis est iste quẽ iam mulier
peccatrix cognouit. Tu recũbens
quasi sanus. medicũ ignoras: quia
maiore forsitan febre mentem
ꝑdidisti. Nam & freneticus ridet.¬
& ploratur a sanis tamen. Illud
bene nostis. bene tenetis. Tenete.
quia homo non potest peccata di¬
mittere. Illa quȩ sibi a xp̃o pecca¬

Expanded text:
putabatur Christus, et ab illo qui invputabatur Christus, et ab illo qui invitavit, et ab eis qui pariter discumbebant. Nescio quid illa peccatrix plus in Domino viderat. Nam quare fecit illa omnia, nisi ut sibi dimitterentur peccata? Noverat ergo illum posse peccata dimittere: illi autem noverant hominem non posse dimittere. Et credendum est quod omnes, id est, et illi discumbentes, et illa mulier accedens ad pedes Domini, omnes hi noverant hominem non posse peccata dimittere. Cum ergo omnes hoc nossent; illa quae credidit eum dimitm esse intellexit. Denique cum dixisset mulieri, Dimittuntur tibi peccata tua; continuo illi, Quis est iste qui et peccata dimittit? Quis est iste, quem jam mulier peccatrix cognovit? Tu recumbens quasi sanus, medicum ignoras: quia majore forsitan febre mentem etiam perdidisti. Nam et phreneticus ridens ploratur a sanis. Tamen illud bene nostis, bene tenetis: tenete, quia homo non potest peccata dimittere. Illa quae sibi a Chris
Abbreviated transcription (Latin):
multa cõmisit. & multoꝵ debitor
factus est: ille gubernante dõ pauca
uita tua preterita. plena ignomi¬
nia: nondum illuminatus. nondũ
bonũ malũq discernens: nondum
credens in illum qui te nescientẽ
regit. Hoc tibi dicit ds̃ tuus. Rege¬
bam te mͥ. seruabam te mͥ. Ut adulte.¬
rium non cõmitteres. suasor defuit:¬
& ut suasor deesset. ego feci. Locus
& tempus defuit: & ut hec deessent
ego feci. Affuit suasor: locus det
Non defuit tempus ut consentirs
ego terrui. Agnosce gͦ grãm ens
cui debes & quod non admisisti.
Michi debet iste qͦd factũ est & dimi¬
sum est: mͥ debes & tu qͦd fecisti.
Nullũ est enĩ peccatũ qͦd fecit homi
qđ non possit facere alter homo:
si desit rector a quo factus ẽ. hom
Iam nunc qua potuimus questio¬
nem ꝓfundam intantilla tẽ pori
breuitate soluimus: aut si non
soluimus. debitores ut dixi tenen
Illud potius breuiter uideamus
de remissione peccatoꝵ. Homo

Expanded text:
multa commisit, et multorum debitor multa commisit, et multorum debitor factus est: ille gubernante Deo pauca tua vita praeterita plena ignorantia, nondum illuminatus, nondum bonum malumque discernens, nondum credens in illum, qui te nescientem regebat. Hoc tibi dicit Deus tuus: Regebam te mihi, servabam te mihi. Ut adulterium non committeres, suasor defuit: ut suasor deesset, ego feci. Locus et tempus defuit; et ut haec deessent, ego feci. Adfuit suasor, non defuit locus, non defuit tempus: ut non consentires, ego terrui. Agnosce ergo gratiam ejus, cui debes et quod non admisisti. Mihi debet iste quod factum est, et dimissum vidisti: mihi debes et tu quod non fecisti. Nullum est enim peccatum quod fecit homo, quod non possit facere et alter homo, si desit rector a quo factus est homam nunc quia ut potuimus, quaestionem profundam in tantilla temporis brevitate solvimus; aut si nondum solvimus, debitores, ut dixi, teneamur: illud potius breviter videamus de remissione peccatorum. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quã parũ erat: Non osculum
dedit. non aquã saltem adpedes:
& si non lacrimis. non illo obseqͥo
ꝓsecutus est: quo illa mulier quȩ
nouerat quid sanaretur. uel aquo
sanaretur. Opharisee ideo parum
diligis. quia parũ tibi dimitti sus¬
picaris: Non quia parũ dimittitur
sed quia parũ putas eẽ qđ dimittit᷑.
Quid gͦ inquit ille: Et ego qui homi¬
cidium non feci. homicida putatꝰ
sunt quȩ non cõmisi. Ecce iteruͣ
constitue duos. & loquamur ad eos.
Uenit unus supplex. peccatoꝵ cooꝑtꝰ
spinis tamquã ericius. & nimis
timidus quasi lepus: sed petra est
refugiũ erẏnaciis & leporibus.
U enit gͦ ad petram. inuenit refugiũ.
accepit auxiliũ. Alius non multa
cõmisit. Quid ei faciemus. ut multũ
diligat: Quid ꝑsuadebimus: Contͣ
dñi uerba ueniemus: cui modicũ
multa cõmisisse: quare corrige te.
Dõ grãs: quod metu & uoce ur̃a intel¬
lexisse uos significastis. Iam ut
uideo. soluta est ista questio. Hic

Expanded text:
Sed quam parum erat? Non osculum Sed quam parum erat? Non osculum dedit, non saltem aquam ad pedes, et si non lacrymas: non illo obsequio prosecutus est, quo illa mulier quae noverat quid sanaretur, et a quo sanaretur. O Pharisaee, ideo parum diligis, quia parum tibi dimitti suspicaris: non quia parum dimittitur, sed quia parum putas esse quod dimittitur. Quid ergo, inquit ille? Ego qui homicidium non feci, homicida deputansunt, quae non commisi? Ecce iterum constitue duos, et loquamur ad eos. Venit unus supplex peccator, coopertus spinis tanquam hericius, et nimis timidus tanquam lepus. Sed petra est refugium hericiis et leporibus. Venit ergo ad petram, invenit refugium, accipit auxilium. Alius non multa commisit: quid ei faciemus, ut multum diligat? quid persuadebimus? Contra Domini verba veniemus, Cui modicum multa commisisse; quare? quo regente? Deo gratias, quod motu et voce vestra intellexisse vos significastis. Jam, ut video, soluta quaestio est. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
diligat: inuenio minus. Nam si
inuenero tantũ & illũ diligere.
quantũ & ille diligit cui multa
donata sunt: quomͦ respondebo
uerbis dm̃: Quomͦ non uerum
erit qͦd ueritas dixit: cui modicũ
dimittitur modicũ diligit : Ecce
ait aliquis. Michi modicũ dimissũ
est: non multa peccaui: & tantum
diligo quantũ iste cui multa donata
sunt. Tu uerũ dicis. an xp̃c: Ad
hoc tibi dimissũ est mendacium
tuũ. ut mendacio dimisso crim
tradicis ei qui dixit. cui modicum
dimitatur modicũ diligit. Illi gͦ
plus credo. qui te plus nouit. Parũ
tibi dimissũ putas. prorsus parũ
diligis. Quid gͦ in quis facere debui:
Multa mala cõmittere. ut multa
essent quȩ posset ille mͥ dimittere:
ut amplius possem diligere: An¬
gustat nos: sed dñs qui hȩc uera
ꝓposuit. abangustus liberet me.
Dictũ est hoc ꝓpter phariseũ illum:
qui uel nulla uel pauca reputabat
habere peccata. Non enĩ dnm in¬
uitaret. nisi aliquantũ diligeret.

Expanded text:
diligat, invenio minus: nam si diligat, invenio minus: nam si invenio tantum et illum diligere, quantum et ille diligit cui multa donata sunt, quomodo respondebo verbis Domini? quomodo verum erit quod Veritas dixit, Cui modicum dimittitur, modicum diligit? Ecce ait aliquis, mihi modicum dimissum est, non multa peccavi; et tantum diligo, quantum iste, cui multa dimissa sunt. Tu verum dicis, an Christus? Ad hoc tibi dimissum est mendacium tuum, ut mendacii dimissori critradicis ei qui dixit, Cui modicum dimittitur, modicum diligit. Illi ergo plus credo, qui te plus novit. Parum tibi dimissum putas, prorsus parum diligis. Quid ergo, inquit, facere debui? Multa mala committere, ut multa essent, quae posset ille mihi dimittere, ut amplius possem diligere? Angustat nos; sed Dominus qui haec vera proposuit, ab angustiis liberet me.Dictum est hoc propter pharisaeum illum, qui vel nulla vel pauca se putabat habere peccata. Non enim Dominum invitaret, nisi aliquantum diligeret.
Abbreviated transcription (Latin):
& multuͣ debeamus qͦd nobis di¬
muti cupiamus: ut dimissorem
magnoꝵ debitoꝵ amplius diligan
Peccatrix eñi illa mulier quanto pli
debebat. tanto dimissorẽ debitoꝵ
suoꝵ amplius diligebat: ipso di¬
cente. Dimittuntur ei multa. qmͣ
Deniq addidit & adiunxit. Cui aĩ
modicũ dimittitur: modicũ dilis
tatur qua minus. unde amplius
tudini questionis satis non fecero.
Interim presentẽ recondite sermo¬
nem. in futuro tenete debitorem.
Ia nunc duos homines. ut sub exẽ¬
plis euidentioribus qͦd ꝓposui co¬
gitetis. Unus eoꝵ peccatis plenus
est: diu pessime uixit: alter eoꝵ
pauea peccauit. Accedunt ambo
ad grãm: baptizantur ambo. In¬
trant debitores: exeunt liberi.
lus donatũ est uni. minus alteri.
Interrogo quantũ quisq diligat.
Siinuenero plus diligere eũ cui
plura peccata dimissa sunt quam¬
illũ qui minima peccauit: utilior
erat multa iniquitas. ne esset tepida
caritas. Interrogo aliũ quantum

Expanded text:
et multum debeamus, quod nobis diet multum debeamus, quod nobis dimitti cupiamus, ut dimissorem magnorum debitorum amplius diligamus. Peccatrix enim illa mulier quanto plus debebat, tanto dimissorem debitorum suorum amplius diligebat, Domino ipso dicente, Dimittuntur ei peccata mulDenique addidit et adjunxit, Cui autem modicum dimittitur, modicum diligit. tatur, quam minus, unde amplius tudini quaestionis satis non fecero, interim praesentem recondite sermonem, in futuro tenete debitorem. Da nunc duos homines, ut sub exemplis evidentioribus quod proposui cogitetis. Unus eorum peccatis plenus est, diu pessime vixit; alter eorum pauca peccavit: accedunt ambo ad gratiam, baptizantur ambo; intrant debitores, exeunt liberi: plus donatum est uni, minus alteri. Interrogo quantum quisque diligat. Si invenero plus diligere eum, cui plura peccata dimissa sunt; utilius multa peccavit, utilior erat multa iniquitas, ne esset tepida charitas. Interrogo alium quantum
Abbreviated transcription (Latin):
pedes. & capillis suis tersit. Osculũ
mͥ non dedisti: illa ex quo ingressa
tuntur ei peccata multa. qmͣ dilexͣ
multũ. Cui autẽ modicũ dimitti¬
tur: modicũ diligit. Oritur que
stio ꝓfecto soluenda. quȩ attentionẽ
ur̃ẽ caritatis desiderat: ne forte
sufficere non possimus uerbis ad
totam eiꝰ obscuritatẽ remouendã.
& dilucidandam ꝓ angustia tem.¬
poris. maxime cũ caro ista ȩstibus
fatigata iam recreari desideret. &
debitu suuͣ poscens. animȩ aui¬
ualde metuendũ. ne in his uerbi
dñi non bene intelligentibus ht
qui concupiscentus suis carnalib
fauent. & ab eis in libertatẽ educi
pigrescunt subrepat illa sententi
quȩ predicantib etiã apłis nata es
in lingua maledicoꝵ. Unde dicit
cere: faciamus mala. ut ueniant
bona. Dicit enͣi aliquis. Si cui mo¬
dicũ dimittitur. modicũ diligi
cui autẽ plus dimittitur plus di¬
git: expedit plus diligere quã mn
diligere: oportet ut multũ pecrnꝰ

Expanded text:
pedes, et capillis suis tersit. Osculum pedes, et capillis suis tersit. Osculum mihi non dedisti: illa ex quo ingressa tuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Cui autem modicum dimittitur, modicum diligistio profecto solvenda, quae attentionem vestrae Charitatis desiderat, ne forte sufficere non possimus verbis ad totam ejus obscuritatem removendam et dilucidandam pro angustia temporis; maxime cum caro ista aestibus fatigata, jam recreari desideret, et debitum suum poscens, animae avivalde metuendum, ne in his verbis Domini non bene intelligentibus his qui concupiscentiis suis carnalibus favent, et ab eis in libertatem educi pigrescunt, subrepat illa sententia, quae praedicantibus etiam Apostolis nata est in linguis maledicorum, unde dicit icere, Faciamus mala, ut veniant bona . Dicit enim aliquis: Si cui modicum dimittitur, modicum diligit; cui autem plus dimittitur, plus diligit: expedit plus diligere, quam minus diligere; oportet ut multum peccemus,
Abbreviated transcription (Latin):
tem: qui potuit audire cogitantẽ.
Proposuit gͦ homini similitudine᷑
de duobus. qui debebant uni fe¬
neratori. & iam ipsum sanare cu¬
piebat: ne gratis apud eũ panem
manducaret. Ipsum pascentem
esuriebat. ipsũ emendare. ipsum
mactare. ipsũ manducare. ipsum
sicut illi mulieri samaritane dixit.
Sitio. Quid est sitio: Desidero fidem
tuã. Dicuntur gͦ uerba dñi in hac
similitudine. & agitur utrumq
ut inuitator ille sanetur cũ suis
tibus : & ut illa mulier habeat fi¬
duciam confessionis suȩ. nec pun¬
gatur ulterius aculeis conscien¬
tiȩ suȩ. Debebat inquit unus qͥn¬
quaginta denarios. alius quingen¬
tos. Donauit ambobus. Quis eni
plus dilexit: Respondit cui simi¬
litudo ꝓposita erat: qđ respondere
utiq. ratio compellebat. Credo dnẽ.
cui plus donauit. Et attendens mu
liercm. dixit ad symone̾. Uides
hanc mulierẽ: Intraui in domũ
tuam. Aquã pedib meis non de
disti: hec lacrimis suis lauit michi

Expanded text:
tem, qui potuit audire cogitantem. tem, qui potuit audire cogitantem. Proposuit ergo homini similitudinem de duobus qui debebant uni feneratori. Etiam ipsum enim sanare cupiebat, ne gratis apud eum panem comederet: ipsum pascentem esuriebat; ipsum emendare, ipsum mactare, ipsum manducare, ipsum sicut et illi mulieri Samaritanae dixit, Sitio . Quid est, Sitio? Desidero fidem tuam. Dicuntur ergo verba Domini in hac similitudine; et agitur utrumque, ut et invitator ille sanetur cum suis tibus; et ut illa mulier habeat fiduciam confessionis suae, nec pungatur ulterius aculeis conscientiae suae. Debebat unus, inquit, quinquaginta denarios, alius quingentos, donavit ambobus: quis eum plus dilexit? Respondit cui similitudo proposita erat, quod respondere utique ratio compellebat: Credo, Domine, cui plus donavit. Et attendens ad mulierem, dixit ad Simonem: Vides hanc mulierem? Intravi in domum tuam, aqdisti: haec lacrymis suis lavit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
gendo. osculando. ung endo pedes
qui dicunt elongare ame. noli
me tangere. qm̃ mundus sum:
putauit eni nescisse dñm mulie¬
rem. hoc apud se cogitabat. & dice¬
bat in corde suo. Hic si eẽt ꝓpħa:
sciret que mulier illi accessit ad
pedes. Ideo eum nescire credidit:
quia illam non reppulit. quia ac¬
cedentẽ non ꝓhibuit : quia tangi
se apeccatrice ꝑmisit. Nam illum
nescisse. unde sciebat: Quid enĩ
mulier. nisi quia ꝑmissa est acce¬
dere: nisi quia illo patiente oscula¬
ta est pedes eius: nisi quia tersit.
nisi quia unxit : Hȩc enͣi debuit
ꝑmitti facere. in pedibus mundis
mulier inmunda. Ad illius gͦ pha¬
risei pedes si talis mulier accessisset:
dicturus erat. qͦd ysaias de talib
dicit. Recede ame. noli me tangere:
qmͣ mundus sũ. Accessit autẽ ad
dnm inmunda: ut rediret munda.
Accessit ȩgra. ut rediret sana. Acces¬
sit confessa. ut rediret ꝓfessa.
tem. Iam hinc intelligat phari¬
seus si non poterat uidere peccan¬

Expanded text:
gando, osculando, tergendo, ungendo pedes gando, osculando, tergendo, ungendo pedes Qui dicunt Longe recede a me, noli me tangere, quoniam mundus sum ; putavit Dominum nescisse mulierem: Hoc apud se cogitabat, et dicebat in corde suo: Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes. Ideo eum nescire credidit, quia illam non repulit, quia accedentem non prohibuit, quia tangi se a peccatrice permisit. Nam illum nescisse, mulier, nisi quia permissa est accedere, nisi quia illo patiente osculata est pedes ejus, nisi quia tersit, nisi quia unxit? Haec enim non debuit permitti facere in pedibus mundis mulier immunda? Ad illius ergo pharisaei pedes si talis mulier accessisset, dicturus erat quod Isaias de talibus dicit: Recede a me, noli me tangere, quoniam mundus sum. Accessit autem ad Dominum immunda, ut rediret munda: accessit aegra, ut rediret sana: accessit confessa, ut rediret professa. tem. Jam hinc intelligat Pharisaeus, si non poterat videre peccan
Abbreviated transcription (Latin):
credentes dm̃ uelle nos loqui.
ꝓferimus caritati ur̃e ipso ad¬
iuuante sermoneͬ de remission
pec catoꝵ. Euangłm eñi cũ le¬
geretur attentissime audistis a
res gesta narrata atq uersata est
ante oculos cordis ur̃i. Uidistis
recũbentẽ. & ab illo inuitatum
non fastidientẽ. Uidistis etiam
muliere᷑ in ciuitate famosam
mala utiq fama. quȩ erat pecca¬
trix non inuitatam irruisse con¬
uiuio. ubi suus medicus recu̾bi¬
bat: & quesisse pia impudentia
sanitatẽ. Irruens quasi imporai¬
na conuiuio. oportuna benefic¬
II Nouerat quanto morbo laborare.
& illi sanando idoneũ eẽ ad quẽ
uenerat sciebat. Accessit gͦ non
ad caput dñi. sed ad pedes. Quȩ
aui male ambulauerat. uestigia
recta quȩ rebat. Prius fudit lacri.¬
mas sanguine cordis. & lauit dñi
pedes obsequio confessionis. Capilli̾
suis tersit: osculata est. unxit: taci¬
ta loquebatur. Non sermonem
ꝓmebat: sed deuotionẽ ostendebat.
Quia ergo tetigit dnm rigando. ter¬

Expanded text:
os loqui, proferimus Charitati vestrae, illo adjuvante, sermonem de remissione peccatorum. Evangelium enim cum legeretur, attentissime audistis, et res gesta narrata atque versata est ante oculos cordis vestri. Vidistis recumbentem, et ab illo invitatum non fastidientem. Vidistis etiam mulierem in civitate famosam, mala utique fama, quae erat peccatrix, non invitatam irruisse convivio, ubi suus medicus recumbebat, et quaesisse pia impudentia sanitatem. Irruens quasi importuna convivio, opportuna beneficio noverat enim quanto morbo laboraret, et illi sanando idoneum esse ad quem venerat, sciebat: accessit ergo, non ad caput Domini, sed ad pedes, et quae diu male ambulaverat, vestigia recta quaerebat. Prius fudit lacrymas, sanguinem cordis, et lavit Domini pedes obsequio confessionis. Capillis suis tersit, osculata est, unxit: tacita loquebatur; non sermonem promebat, sed devotionem ostendebat.Quia ergo tetigit Dominum, ri
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Ammonitus philippus accessit
ad currũ. exposuit lectionẽ: instrux̃
fidem: euangelizauit xp̃m. Credidit
eumichus in xp̃m. Et ait cũ uenissent
ad quandã aquã. Ecce aqua. quis
ꝓhibet me baptizari: Ait iali philip¬
pus. Si credis in ibm xp̃m. Respon¬
dit ille. Credo filiũ dĩ esse ib̾m xp̃m.¬
Continuo descendit cũ illo in aquã.
Impleto baptismatis mysterio &
sacramento. ne hominũ putaret᷑
donũ sp̃s scĩ: non expectatum est

Expanded text:
bat. Admonitus Philippus accessit bat. Admonitus Philippus accessit ad currum, exposuit lectionem, instruxit fidem, evangelizavit Christum. Credidit Eunuchus in Christum, et ait cum venissent ad quamdam aquam: Ecce aqua, quis prohibet me baptizari? Ait illi Philippus: Si credis in Jesum Christum? Respondit ille: Credo Filium Dei esse Jesum ChrisContinuo descendit cum illo in aquam. Impleto Baptismatis mysterio et sacramento, ne hominum putaretur donum Spiritus sancti, non exspectatum est
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ mearũ detur sp̃s sc̃s: Tunc
eũ decestans petrus ait. Non est tͥ
pars neq sors in hac fide. Donũ dĩ
putas pecunia cõparandũ: Recu¬
nia tua tecũ sit in ꝑditionem: &
cȩtera que ibi congruenter lo¬
memorare uolui: intendat caritas
ur̃a. Oportebat ut ds̃ prius osten¬
deret se ꝑ homines operari: deinde
quãquã ipsi discipłi & hoc noue¬
rant. Nam centũ uiginti homines
collecti
erant. quando
in eos ꝑ
nullius manꝰ
impositionẽ
Quis enĩ tunc
manũ impo¬
suerat: Et tamen uenit. & primꝰ
impleuit. Post illud scandalũ sẏmo¬
nis: quid elegit ds: Uidete docto¬
rem. non sermonib sed rebus. Idem
ipse philippus qui baptirauerat
homines. & non in eos uenerat sp̃s
sc̃s nisi cũ uenissent apłi. & eis manꝰ
imposussent: baptizauit eunuchũ.
id est spadonẽ quendam candacis
regine. qui adorauerat in bierłm.
Rediens inde. legebat incurru suo
ysaiam ꝓphetam. & non intellige¬

Expanded text:
manuum mearum detur Spiritus sanctus? Tunc manuum mearum detur Spiritus sanctus? Tunc eum detestatus Petrus ait: Non est tibi pars neque sors in hac fide. Donum enim Dei putasti pecunia comparandum? Pecunia tua tecum sit in perditionem: et caetera quae ibi congruenter lomemorare volui, intendat Charitas vestra. Oportebat ut Deus prius ostenderet se per homines operari: sed perQuanquam et ipsi discipuli jam hoc noverant. Nam centum viginti homines collecti erant, quando in eos per nullius manus impositionem Quis enim tunc eis manus imposuerat? Et tamen venit, et primos implevit. Post illud scandalum Simonis, quid egit Deus? Videte doctorem, non sermonibus, sed rebus. Idem ipse Philippus, qui baptizaverat homines, et non in eos venerat Spiritus sanctus, nisi convenissent Apostoli, et eis manus imposuissent, baptizavit eunuchum, id est, spadonem quemdam Candacis reginae, qui adoraverat in Jerusalem, et rediens inde legebat in curru suo Isaiam prophetam, et non intellige
Abbreviated transcription (Latin):
est sp̃s sciͣ: quẽ habetis adõ: Ds erg
habitat intemplo suo. hoc est inscil
suis fidelibus: in eccła sua. Per eos
dimittit peccata. quia u̾ua templa
& preter hominẽ. Neq em̃ minus
idoneus est ꝑ se dare. qui potest
aliũ dare. Per ioħem quibdã dedi
Ibsi iohanni ꝑ quẽ dedit: Merito
uolens hoc ds̃ ostendere. & huic ue¬
ritati testari. cũ quidã in samario
euangelizati essent. & baptrrati eis
ebaptizati aphilippo euangelista.
ino de septẽ diaconis primitꝰ electis.
ati erant. Nuntiatũ est discipłis
qui erant hierusolimis. & uenert᷑
aasamariam: ut illi qui baptirati
erant. ꝑ impositionem manus eoꝵ
rret datus. Qui enͣi eũ accipiebant.
inguis om̃ium gentiũ loquebant᷑.
it significarent eccłam in gentib
lnguis om̃ib locuturam. Acceper̃
putans hoc esse hominũ. uoluit
ise & suũ. Quod hominũ puta¬
ut: ab hominib emere uoluit.
luantam inquit uultis a me pe¬
cuniam sumere. ut ꝑ impositionẽ

Expanded text:
s sancti, quem habetis a Deo ? Deus ergo habitat in templo sancto suo, hoc est, in sanctis suis fidelibus, in Ecclesia sua: per eos dimittit peccata; quia viva templa  praeter hominem. Neque enim minus idoneus est per se dare, qui potest per alium dare. Per Joannem quibusdam dedit, ipsi Joanni per quem dedit? Merito volens Deus hoc ostendere, et huic veritati attestari, cum quidam in Samaria evangelizati essent, et baptizati essent, et baptizati a Philippo evangelista, uno de septem diaconibus primitus electis,  et baptizati erant. Nuntiatum est discipulis, qui erant Jerosolymis, et venerunt ad Samariam, ut illi qui baptizati erant, per impositionem manus eorum reret datus. Qui enim eum accipiebant, linguis omnium gentium loquebantur: ut significarent Ecclesiam in gentibus linguis omnium locuturam. Acceperunputans hoc esse hominum, voluit esse et suum. Quod hominum putavit, ab hominibus emere voluit. Quantam, inquit, vultis a me pecuniam sumere, ut per impositionem
Abbreviated transcription (Latin):
quia dictũ est iudicantes duode¬
cim tribus isrł: tribus leui que
tertia decima est ab eis iudicanda
non erit. aut solum illũ popłm.
non etiam gentes cȩteras iudie¬
bunt. Quod autẽ ait. in regene¬
ratione. ꝓculdubio mortuoꝵ
resurrectionẽ nomine uoluit
regenerationis intelligi. Sic eñ
caro nr̃a regenerabitur ꝑ incor¬
ruptionẽ. quẽ admodũ est anit
nr̃a regenerata ꝑfidem. Sermo¬

Expanded text:
quia dictum est: Iudicantes duodequia dictum est: Iudicantes duodecim tribus Israel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam gentes cet.eras indicabunt. Quod autem ait: In regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine uoluit regenerationis intellegi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quem ad modum est anima nostra regenerata per fidem.- M
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Si gͦ ego in beelzebub eicio
demonia. filii ur̃i in quo eiciunt:
I deo ipsi iudices erunt ur̃i. Nec
qm̃ suꝑ duodecim sedes sessu¬
ros ẽẽ ait. duodecim solos homi¬
nes cũ illo iudicaturos putare
debemus. Duodenario quippe
numero uniuersa quȩdã signi¬
ficata est iudicantiũ multitudo.
ꝓpter duas partes numeri septe¬
narii. quo significatur plerũq
uniuersitas. Quȩ duȩ partes
id est tria. & quatuor altera ꝑ
alteram partem multiplicatȩ
duodecĩ faciunt. Nlam & quatuor
ter. & tria quater. duodecĩ sunt.
Et si qua alia huius duodenarui
numeri quȩ adhoc ualeat ratio
repperitur. Alioquim qmͣ in locũ
iude traditoris apłm mathiam
legimus ordinatũ: apłs paulus
qui plus om̃ib illis laborauit.
ubi adiudicandũ sedeat non ha-¬
bebit: qui ꝓfecto cũ aliis scĩs ad
numerũ iudicũ se ꝑtinere de¬
monstrat. cũ dicit nescitis quia
angłos iudicabimus : de ipsis qͦq
iudicandis in hoc numero duode¬
nario similis causa est. Non enͣi

Expanded text:
lzebub eicio daemonia, filii uestri in quo eiciunt? Ideo ipsi iudices erunt uestri. Nec am super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo iudicaturos putare debemus. Duodenario quippe . numero uniuersa quaedam significata est iudicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque uniuersitas; quae duae partes, id est tria et quattuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt, nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque iudicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
atq. credentiũ. In regeneratione
cũ sederit filius hominis in sede
maiestatis suȩ quando ex mortuis
de corruptione resurgent incor¬
rupti. sedebitis & uos in solus iu¬
dicantiũ. condepͣnantes duodecĩ
tribus isrł: quia uobis credentib.
illi credere noluerunt. Et om̃is
qui reliquerit domũ uel fr̃s. aut
sorores. aut patrẽ aut matrem.
aut uxorem aut filios. aut agros
ppter nomen meũ: centu. plũ
accipiet. & uitam etͣnam possidebit.
ulti autẽ erunt primi nouissimi.
& nouissim primi. Locus iste euͣ
illa sententia congruit: in qua
saluator loquitur: Non ueni pace̾
mittere. sed gladiũ. Ueni eñi sepa¬
rare hominẽ apatre suo. & matre

Expanded text:
atque credentium. In regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel: quia vobis credentibus, illi credere noluerunt. Et omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aumeum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit in qua Salvator loquitur, non veni pacem mittere, sed gladium, veni quippe separare hominem a patre suo et m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter fidem xp̃i. & predicationẽ
euangelii om̃s affectus contẽpsert᷑.
atq diuitias & scłi uoluptates:
isti centuplũ recipient. & uitam
ģ̃nam possidebunt. Ex occasione
huuis sententiȩ. quidã introdu-¬
cunt mille annos post resurrecti¬
onem. dicentes nobis tunc centu¬
plum om̃iũ rerum quas dimisimꝰ
& uitam ȩt̃nam eẽ reddendam:
non intelligentes quia si incȩteriꝰ
digna sit repromissio. inuxorib
appareat turpitudo: ut is qui unã
ꝓ dño dimiserit. centũ recipiat in
futuro. Sensus igitur iste est. Qui
carnalia ꝓ saluatore dimiserit.
spiritalia recipiet: quȩ cõꝑatione
& merito sui ita erunt. quasi paruo
numero centenarius numerus
cõparetur. Unde dicit & apłs. qui
unam tantũ domũ & unius pro¬
uintiȩ paruos agros dimiserat:
quasi nichil habentes & omnia

Expanded text:
pter fidem Christi et praedicationem evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient, et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem, dicentes nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus, et vitam aeternam reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centuplum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est, qui carnalia pro Salvatore dimiserit spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus qui unam tantum domum et unius provinciae parvos agros dimiserat, quasi nihil habentes et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur confidenter. reliquimꝰ
omĩa. Et quia non sufficit tantũ
relinquere. iungit qͦd ꝑfectũ est.
& secuti sumus te. Acsi patenter
diceret. Fecimus qͦd iussisti. quid
igitur nobis dabis premii: Ihe
autẽ dixit illis. Amen dico uobi
qͦd uos qui secuti estis me. in rege¬
neratione cũ sederit filius homin

Expanded text:
confidenter: Reliquimus omnia. Et quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te. Ac si diceret: Fecimus quod jussisti: quid igitur nobis dabis praemii? Jesus autem dixit eis: Amen dico vobis quod vos qui secuti estis me in regeneratione, cum sed
Abbreviated transcription (Latin):
contra delinquentiũ uicia ꝑ relũ
iustitiȩ sint erecti. ut & bonis in¬
nullo se preferant. & cũ prauoꝵ
culpa exigit. potestatẽ ꝓtinus sui
prioratus agnoscant. Ne eñi presi¬
dentis animus ad elationẽ potestatis
suȩ delectatione rapiatur. recte ꝑ
quendã sapientẽ dicitur. Ducem te
constituerunt. noli extolli: sed esto
in illis quasi unus ex ipsis. Hinc etiã
petrus ait. Non dominantes in clero.
sed forma facti gregi. Et tamen nͣ¬
nunquã grauius delinquitur. si
inter ꝑuersos plus ȩqualitas quam
disciplina custodiatur. Quia enim
falsa pietate superatus ferire heli
delinquentes filios noluit: apud
districtũ iudicẽ semetipsũ cũ filiis
crudeli dapͥnatione ꝑcussit. Unde
necesse est ut rectorẽ subditis &
matrẽ pietas. & patrẽ exhibeat disci¬
plina. atq inter hȩc sollicita circũ

Expanded text:
contra delinquentium vitia per zelum contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis innullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscant. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Unde necesse est, ut rectorem subditis et matrem pietas et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sol
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ueniendo. certauerint. Uerũ qͣlibet
ex causa contenderint. nos potius nͣ
carnales adhuc discipłi quid gesserint.
sed spũalis magister quid usserit
udeamus. Dixit autẽ eis. Reges
gentiũ dominantur eoꝵ. & qui po¬
testatem habent suꝑ eos benefici uo¬
cantur. Uos autẽ ñ sic. Sed qͥ maior
est in uobis. fiat sicut uinior. & qui
precessor est sicut ministrator. Cer¬
tantib de prioratu discipłis pius
magister eos non initȩ contentio¬
nis arguit. sed formã quã sequant᷑
humilitatis. modesta ratione descri¬
bit. In qua tamen forma obtinenda
maiores & p̃cessores. id est doctores
eccłe non minima discretione opꝰ
habent. tre uidelicet regũ gentium
instar dominari subiectis seq ab eis
gaudeant suꝑuacuis laudib attolli.
sed ad exemplũ regis ȩcͣni quasi u¬
niores eis quib regendis presunt
efficiantur ac ministri: quia nimi.¬
rum necesse est ut sic bene agentib
phumilitatẽ sint socii. quatinus

Expanded text:
praeveniendo certarint. Verum qualibet praeveniendo certarint. Verum qualibet ex causa contenderint, nos potius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis magister quid jusserit videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent super eos, benefici vocantur. Vosest in vobis fiat sicut junior, et qui praecessor est, sicut ministrator. Certantibus de prioratu discipulis, pius Magister eos non initae contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit. In qua tamen forma obtinenda majores et praecessores, id est doctores Ecclesiae, non minima discretione opus habent, ne, videlicet, regum gentium instar, dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis laudibus attolli, sed, ad exemplum Regis aeterni, quasi juniores eis quibus regendis praesunt efficiantur ac ministri. Quia nimirum necesse est ut sic bene agentibus per humilitatem sint socii, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
rit bonis esse moris solet in
srpturis semꝑ exempla pa¬
tim precedentiũ quib ad me¬
br ꝓficiant. quib agnitis de
nsictib humilientur inquirere:
ttontrario reprobi si quid forte
ndetas reprehensibile repperi¬
nt. quasi suas ex eo nequitias ob¬
actiri. aut ꝓ iusto defensuri li¬
bntissime solent amplecti .: deoq
nilto ardentius legunt qͦd facta
d ontentio inter discipłos xp̃i
qus eoꝵ uideretur eẽ maior. quã
yͥ multitudinis credentiũ erat cor
nũ & anima una. Multo recolunt
rnacius qͦd facta est dissensio inter
i cũ eni sit inter uos zelus & con¬
untio. nonne carnales estis. nonne
umines estis: quasi nobis infirmitas
m mitanda ꝓponatur. & ñ illud
ptus quia conualuerunt de infir¬
nitate fortes facti sunt in bello: hoc
urcime inloco. ubi & ipsa contentio¬
is cor cuisa est nobis in cognita. Neq.Uiii
eñi in credibile est quia iuxta hoc qͦd
alibi precipitur. contendite intrare
ꝑ angustam portam honore se inuicẽ

Expanded text:
 in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis credentium erat cor unum, et anima una . Multo recolunt tenacius quod facta est dissensio inter ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis ? quasi nobis infirmitasm imitanda proponatur, et non illud potius, quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello, hoc maxime in loco, ubi et ipsa contentionis eorum causa est nobis incognita. Neque enim incredibile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur: Contendite intrare per angustam portam , honore se invicem
Abbreviated transcription (Latin):
inter cȩtera scribit. Si gͦ ego laui
urõs pedes dñs & magister: & uos
debetis alter alterus lauare pedia
Quãuis etiã uerbo ministrandi pos
om̃ia quȩ ds̃ in carne gessit inde
Nam & ipsũ sui sanguinis sacrañtĩ
inministrandũ nobis se effunder
significat cũ dicit. Sicut filius hot¬
nis ñ uenit ministrari sed minist¬
re. & dare animã suã redeptio¬
ꝓ multis. Et hoc quoq maioris
ȩccłȩ precipuũ ministrandig
imitandũ ostendens. ut nͥ soli
miscdiis elemosinȩ. doctrinȩ
lutaris. spualis exempli minis¬
ria fr̃ib impendamus. uerus
etiã sicut ille ꝓ nobis animi sũ
posuit. ita & nos ꝓinuice anne
ponere discamus. Uos aute ehts

Expanded text:
Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suapro multis ; et hoc quoque majoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut non solum misericordiis eleemosynae, doctrinae salutaris, spiritalis exempli ministeria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas po
Abbreviated transcription (Latin):
edr habet naturaliter deitatem.
s sic uidet filiũ. uidet & patrem.
qi cũ xp̃m eundem dm̃ confite¬
uut e hominẽ necessario passiones
homini. dõ mirabilia deputamus.
it intelligatur unigentais dĩ nec
ipttrna maiestate dispar. nec a
nterna carne dissimilis. Per hane
mus beati ioh̃is euangło contra¬
bens. dum: uerbũ dĩ dm̃ & apud
iñ esse en negat. infidelitatis suȩ
ixitus obscuro. nec patrẽ potuit
udere nec filiũ. Dumq. factorem
om̃iũ. facturam ẽẽ contendit. &
in temporali dõ temporalia conat᷑
ascribere: presuptionis suȩ furore
confusus. utriusq in xp̃o naturȩ
ilutare ꝑdidit sacramentumꝑ. At
uenerandus iste pater qui no lege¬
it dixise dñm. ego in patre &
pater in me est. sciens in hac doctri¬
na ꝑsonarũ ẽẽ distinctionẽ non
naturȩ distantiam. patris filiiq
eiꝰ qui ñ unus sed unũ sunt. in¬
dissociabilẽ tenuit & docuit uni¬
tatem: asserens pariter in xp̃o dño¬

Expanded text:
Patre habet naturaliter deitatem. Patre habet naturaliter deitatem. Qui sic videt Filium, videt et Patrem: quia cum Christum eumdem Deum confitemur et Dominum, necessario passiones homini, Deo mirabilia deputamus, ut intelligatur Unigenitus Dei nec a paterna majestate dispar, nec a materna carne dissimilis. Per hanc Arius beati Joannis Evangelio contradicens, dum Verbum Dei Deum, et apud Deum esse negat, infidelitatis suae caecatus obscuritate, nec Patrem potuit videre, nec Filium; dumque factorem omnium facturam esse contendit, et intemporali Deo temporalia conatur ascribere, praesumptionis suae furore confusus, utriusque in Christo naturae salutare perdidit sacramentum. At venerandus iste pater, qui legerat dixisse Dominum: Ego in Patre, et Pater in me est : sciens in hac doctrina personarum esse distinctionem, non naturae distantiam, Patris Filiique ejus, qui non unus, sed unum sunt, indissociabilem tenuit, et edocuit unitatem, asserens pariter in Christo Domi