comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia complacuit dommno
in te. et terra tua inhabita¬
bitur. Habitabit emm iu¬
ueins cum uirgine. et ha¬
bitabunt in te filii tui: et
gaudebit sponsus suꝑspon¬
sam. et gaudebit super te de¬
us tuus. Super muros tu¬
os iersi constitui custodes:
tota die et tota nocte in perpe¬
tuum non tacebunt. Qui
reminiscimini domini ne
taceatis. et ne detis silenciũ
ci: donec stabiliat. et donec
ponat ierłm laudem in t̾ra.
ĩuraint dominus in dexte¬
ra sua: ct in brachio fortitu¬
dinis suc. Si dedero triticum
tuum ultra in cibum mi¬
micis tus. et si biberint fi¬
lii aliem uinum tuum in
quo laborasti:quia qui s¬
gregabunt illud comedẽt
et laudabunt dominum:
et qui comportant illud.
bibent in atriis scĩs meis.
Transite transite per porsaᷤ.
preparate uiam populo:
planum facite iter. et cligi¬
te lapides. et eleuate signũ
ad populos: ecce auditum
fecit in extremis terre. Dicite
filie syon: ecce saluator tuus
ueint. et ecce merces euus cũ
eo: et opus illius coram il¬

Expanded text:
Quia complacuit Domino in te: et terra tua inhabitabitur. Habitabit enim juvenis cum virgine, et habitabunt in te filii tui. Et gaudebit sponsus super sponsam, et gaudebit super te Deus tuus. Super muros tuos, Jerusalem, constitui custodes, tota die et tota nocte in perpetuum non tacebunt: Qui reminiscimini Domini, ne taceatis: et ne detis silentium ei, donec stabiliat, et donec ponat Jerusalem laudem in terra. Juravit Dominus in dextera sua, et in brachio fortitudinis suae: Si dedero triticum tuum ultra cibum inimicis tuis. et si biberint filii alieni vinum tuum, in quo laborasti. Quia qui congregant illud, comedent, et laudabunt Dominum: et qui comportant illud, bibent in atriis sanctis meis. Transite, transite per portas, praeparate viam populo: Planum facite iter, eligite lapides, et elevate signum ad populos. Ecce Dominus auditum fecit in extremis terrae; Dicite filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit: ecce merces ejus cum eo, et opus ejus coram il
Abbreviated transcription (Latin):
et exultabit anima mea ĩ
deo meo: quia induit me
uestimentis salutis. et ĩdu¬
mento iusticie circumdedit
me: quasi sponsum decora¬
tum corona. et quasi spon¬
sam ornatam monilibus
sius. Si cut enim terra pro¬
fert germen suum. et sicut
ortus semen suum germi¬
nat: sic domins deus ger
tacebo. et propter icrlm nõ
quiescam: donec egrediat̾
ut splendor iustus cus. et
saluator eus ut lampas
accendatur. Et uidebunt

Expanded text:
 exsultavit anima mea in Deo meo: Quia induit me vestimentis salutis: et indumento justitiae circumdedit me, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. Sicut enim terra profert germen suum, et sicut hortus semen suum germinat: sic Dominus Deus germtacebo, et propter Jerusalem non quiescam, donec egrediatur ut splendor justus ejus, et salvator ejus ut lampas acc
Abbreviated transcription (Latin):
in his que sunt ad deum:
ut offerat dona et sacrifi¬
cia pro peccatis. qui condo¬
lere possit hiis qui igno¬
rant et errant. quomam
et ip̃e circumdatus est infir¬
mitate. et propterea debet
quemadinodum pro po
ferre pro peccatis. Ne quis¬
quam sibi sumit honorẽ:
sed qui uocatur a deo tãꝙͣ¬
a aron

Expanded text:
sunt ad Deum, ut offerat dona et sacrificia pro peccatis; qui condolere possit iis qui ignorant et errant, quoniam et ipse circumdatus est infirmitate; et propterea debet, quemadmodum pro popferre pro peccatis. Nec quisquam sumit sibi honorem, sed qui vocatur a Deo tanquam Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
t angelo sardis ccc̃e
scribe. Hec dicit qui
habet septem spiritus dei:
ra tua quia nomen habes
qd̃ uiuas: et mortuus es.
Esto uigilans: et confir¬
ma cuñcta que moritu¬
ra erant. Non mueni ope¬
ra tua plena coram deo
meo. In mente ergo habe
qualiter acceperis et au di¬
cris: et serua et penicenciã
age. Si ergo non uigila¬
ucris ueniam ad te t̾anꝙͣ
fur: et nescies qu a hora
ueniam ad te. Sed habes
pauca nomina in sardis.¬
et qui non inquinauer̃t
uestimenta sua. et ambu¬
labunt mecum in albis:
quoniam digni sunt. Qͣ
uicerit sic uestietur uesti¬
mentis albis: et nondele¬
bo nomen cus de libro ui¬
te: et confitebor nomen ciꝰ
coram patre meo. et corã
angelis eius. Qui habct
quid spiritus dicat eecle¬
t angelo phylidel¬
phix ceclesie scibe.
Hec dicit sanctus et ierus
qui habet clauem duid.
qui aperit et nemo caudit:
claudit et nemo aprit. Sc¬
o opera tua. Ecce doi con¬
tra te ostium aper i qd̃
negasti nomcu reum. Et¬
ce dabo tibi de syiagoga

Expanded text:
t angelo Sardis Ecclesiae scribe: Haec dicit qui habet septem spiritus Dei ra tua, quia nomen habes, quod vivas, et mortuus es. Esto vigilans et confirma reliqua quae moritura erant. Non enim inveni opera tua plena comeo. In mente ergo habe qualiter acceperis, et audieris, et serva, et poenitentiam age. Si ergo non vigilaveris, veniam ad te tamquam fur, et nescies qua hora veniam ad te. Sed habes pauca nomina in Sardis, qui non inquinaverunt vestimenta sua: et ambulabunt mecum in albis, quia digni sunt. Qui vicerit, sic vestietur vestimentis albis, et non delebo nomen ejus de libro vitae, et confitebor nomen ejus coram Patre meo, et coram angelis ejus. Qui habet quid Spiritus dicat Ecclet angelo Philadelphiae Ecclesiae scribe: Haec dicit Sanctus et Verus, qui habet clavem David: qui aperit, et nemo claudit: claudit, et nemo aperit: Scio opera tua. Ecce dedi coram te ostium apertum, qunegasti nomen meum. Ecce dabo  Ms. tibi de synagoga
Abbreviated transcription (Latin):
uos: et semitam pedum ur̃o¬
rum supplantant. Ee quib
et iacobus loquitur. Quod
cum ingressi fuerint ad cos.
preciosi curcundati uestibus
et anulo aureo honorantur
ab cis. et sanctis pauperibuᷤ
dicitur. Tu ucro sede in scabel¬
lo. sie in terra: aut illic sta.
isti quod infirmum est non
confortant: siue consolidãt.
Unde et paulus loquitur.
Suscipite infirmos: et infir¬
mum in fide assumite. Et
multi inter uos infirmi: et

Expanded text:
vos, et semitam pedum vestrovos, et semitam pedum vestrorum supplantant . De quibus et Jacobus loquitur , quod cum ingressi fuerint ad eos pretiosis circumdati vestibus, et annulo aureo, honorantur ab eis, et sanctis pauperibus dicitur: Tu vero sede in scabello, sive in terra, aut sta. Isti quod infirmum est, non confortant, sive consolidant. Unde et Paulus lSuscipite infirmos ; » et: « Infirmum in fide assumite . » Et: « Multi inter vos infirmi et
Abbreviated transcription (Latin):
d pastores autem¬
israel sermo dirigitͤ.
quia uelreges et principes¬
bas. et phariscos. ac mini¬
stros iudaici populi debemꝰ
acipere: uel certe in euuan¬
gelio populo cpõs presbite¬
ros et dyaconos. aut iuxͣ
misticos intellectus anglos
singularun ecclesiarum:
ad quos scribit iohannes
in apocalipsi sua. et quorũ
angeli cotidie uident faciẽ
dei. Primumqz dicitur. ue
pastoribz israci: qui cum
gregem domini pascere debe¬
ant. et saluti illius prouide:
pro sua festinant luxuria.
Unde magno opere cauen¬
dum est. et obseruanda sũt
precepta. Ne queras udex
fieri. ne forte possis au ferre
miquitates. Et iterum. Qnͣ¬
to maiores: tanto magis
te humilia. et inconspectu
domini inuenies graciam.
Et rursum. Ducem̃ te cõsti¬
tuere ne elegers: esto in cis
quasi unus exillis. lc .ii.
et quod crassum crat
octidebatis. de duntibus po¬
puli loquitur. quia mali
principes in ceclesiis ngu¬
audent. de quibus et prophe¬
ta dicit. Popule neus qui
beatos uos dicunt. seducunt

Expanded text:
d pastores auteIsrael sermo dirigitur, quos vel reges et principesbas et Pharisaeos ac magistros Judaici populi debemus accipere. Vel certe in evangelico populo, episcopos, presbyteros, et diaconos: aut juxta mysticos intellectus, Angelos singularum Ecclesiarum, ad quos scripsit Joannes in Apocalypsi sua , et quorum Angeli quotidie vident faciem Dei . Primumque dicitur: Vae pastoribus Israel, qui cum gregem Domini pascere debeant, et saluti illius providere, pro sua festinant luxuria. Unde magnopere cavendum est, et observanda illa praecepta: Ne quaeras judex fieri, ne forte non possis auferre iniquitates . Et iterum: Quanto major es, tanto magis te humilia, et in conspectu Domini invenies gratiam . Et rursum: Ducem te constituerunt, ne eleveris: sed esto inter eos quasi unus ex illis . Et quod crassum erat, occidebatis, de divitibus populi loquitur, quos mali principes in Ecclesiis juguaudent. De quibus et propheta dicit: Populus meus, qui beatos vos dicunt, seducunt
Abbreviated transcription (Latin):
nde et facta est rixa:
inter pastores gregũ
abram et loth. Eo autem
tempore: chananeus et fere¬
zeus habitabant in illa tra.
Dixit ergo abriam ad loth.
Ne queso sit iurgium inter
me et te. et inter pastores
meos et pastores tuos: fr̃es
enim sumus. Ecce uniuer¬
sa terra coram te est: recede
a me obsecro. Si ad simstrã
ieris: ego derteram tencbo.
Si tu dexteram elegeris: e¬
go ad sinistram pergai.
Cleuatis itaq loth oculis:
uidit omnem cirea regionẽ
iordanis. que uniucrsa ir¬
rigabatur. anteqmͣ subũ¬
teret dominus sodomain ⁊
gomorram sicut paradisꝰ
domini: et sieut egyptus ue¬
mentib in segor.¬

Expanded text:
nde et facta est rixa inter pastores gregum Abram et Loth eo autem tempore Chananeus et Ferezeus habitabant in illa terra dixit ergo Abram ad Loth ne quaeso sit iurgium inter me et te et inter pastores meos et pastores tuos fratres enim sumus ecce universa terra coram te est recede a me obsecro si ad sinistram ieris ego ad dexteram tenebo si tu dexteram elegeris ego ad sinistram pergam elevatis itaque Loth oculis vidit omnem circa regionem Iordanis quae universa inrigabatur antequam subverteret Dominus Sodomam et Gomorram sicut paradisus Domini et sicut Aegyptus venientibus in Segor
Abbreviated transcription (Latin):
et habeo claues mortis et
Cube ergo que ui¬
disti et que sunt: et que o¬
portet fieri post hec. Sacra¬
mentum septem stellarũ
quas uidisti in dextera me¬
a. et septem candelabra au¬
rea septem stelle angeli
angelo ephesi ecclesie scribe.
bec dicit qui habet septem
stellas in dextera sua: qui
ambulat in medio septẽ
candelabrorum aurcorũ.

Expanded text:
t be ergo quae vidisti, et quae sunt, et quae oportet fieri post haec. Sacramentum septem stellarum, quas vidisti in dextera mea, et septem candelabra aurea: septem stellae: angeli  Angelo Ephesi Ecclesiae scribe: Haec dicit, qui tenet septem stellas in dextera sua, qui ambulat in medio septem candelabr
Abbreviated transcription (Latin):
Ixitq lothadcos. Que¬
so domine mi. quia
muemit seruus tuus graciam¬
coram coram te: et magnifi¬
casti mĩam tuam quam fe¬
cisti mecum. ut saluares a¬
ninam meam. Nec possum
in monte saluar: ne forte ap¬
prehendat me malum et mo¬
riar. Est aiuitas hec iuxta ad
quam possum fugere par¬
ua: et saluabor in cã. Nunꝙꝰ
non modica est. et uiuct ani¬
ma mea: Dixitq ad cum.
Ecce ctiam in hoc suscepi pre¬
ces tuas: ut non subuertã
urbem proqua locutus es.
Festina et saluare ibi: quia
non potero facere quicquã.
doncc ingrediaris illuc. Id¬
cireo uocãtum est nomen ur¬
bis illius segor. Sol egressuᷤ
est super terranr: et loch in¬
gressus est segor

Expanded text:
ixitque Lot ad eos: Quaeso, Domine mi, quia invenit servus tuus gratiam coram te, et magnificasti misericordiam tuam quam fecisti mecum, ut salvares animam meam, nec possum in monte salvari, ne forte apprehendat me malum, et moriar: Est civitas haec juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea: numquid non modica est, et vivet anima mea? Dixitque ad eum: Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas, ut non subvertam urbem pro qua locutus es. Festina et salvare ibi, quia non potero facere quidquam donec ingrediaris illud. Idcirco vocatum est nomen urbis illius Segor. Sol egressus est super terram, et Lot ingressus est Segor.
Abbreviated transcription (Latin):
unc ihesum resusci¬
taut deus: cuius
nos omnes testes sumus.
Dectera igitur dai exaltatus
et promissione spiitus sc̃¬
accepta a patre effudit hũc
quem uos indetis et audi¬
tis. Non cium dauid ascen¬
dit in celos: Dixit autem
ipse. Oreit dominus dño
meo: sede a dextris icis. Do¬
nec ponammimicos tuos:
scabellum pedum tuorum.
Certissime ergosciat omniᷤ
domus isracl. qui a et domi¬
cis hunc ihesum quem uoꝰ
crucifraistis.

Expanded text:
unc Jesum resuscitavit Deus, cujus nos omnes testes sumus. Dextera igitur Dei exaltatus, et promissione Spiritus accepta a Patre: effudit hoc donum quod vos videtis et auditis. Non enim David ascendit in celum. Dixit autem ipse. Dixit Dominus Domino meo: sede a dextris meis: donec ponam inimicos tuos: scabellum pedum tuorum. Certissime ergo sciat omnis domus Israel: quia et DomiDeus hunc Jesum quem vos crucifixistis.
Abbreviated transcription (Latin):
ornicacionem uero.
mmnundiciam libi¬
dinem concupiscenciam
malam. et auariciam que
est simula chrorum seruitꝰ
fehrem illecebrose carnis ĩ¬
tellige. Et regauerunt illũ
pro ta. Et stans super illã:
imperauit febri. Et dimisit
illam. modo saluator roga¬
tus. ultro curat egrotos:
osttideus se contra pescato
nun passiones. et precibz
semper annuere ficchum:
et ca que ipsi minime in
se intelligunt uel intelligẽ¬
da dare. nel eciam non in¬
telleta dimittere: iuxta ꝙ
psalmista postulat delicta
Naturale est febricitãtibus
domini confertur imperio:
simul tota redit nec solũ¬
modo ip̃a redit. sed et tanto
robore comitante: ut eis cõ¬
tinuo qui se adiuuerant
ministrare sufficiat. Et ni¬
xta tropologiam membra
que seruierant minundicie.
ad iniquitatem ut fructi

Expanded text:
vero, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est simulacrorum servitus , febrem illecebrosae carnis intellige. Et rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit illam. Modo Salvator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel etiam non intellecta dimittere. Juxta quod Psalmista postulat: DelictaNaturale est febricitantibus,Domini confertur imperio, simul tota redit. Non solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat, et, juxta leges tropologiae, membra quae servierant immunditiae ad iniquit
Abbreviated transcription (Latin):
a demonio liberatũ
moraliter animum ab u¬
munda sogitacione
purgatum significare di¬
xcrimus consequenter ft¬
mina febribus tenta. sad
imperium domini curata
carnem ostendit: a concu¬
pisceucie sue feruore per ꝯ¬
tinencie precepta freuatã.
Omius cium amaritudo
et ira et indignacio. et cla

Expanded text:
a daemonio liberatum moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tentata, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignati
Abbreviated transcription (Latin):
us auditis compũc¬
ti sunt corde. et dixe¬
runt ad petrum et ad reliqͣ¬
apostolos. Quid ergo facie¬
ihesu xp̃i. in remissionem p¬
catorum uestrorum: et ac¬
cipictis donum spinitus sc̃ĩ.
uobis cium est. repromissi¬
o. et filus nr̃is. et omnibus
qui longe sunt. quoscuqz
sermonei cus bap¬
tizati sunt: et apposite sũt ĩ il¬
.la dic amme circiter tria
uerantes in doctrina aploꝵ.
et communi cacione fracci¬
me timor. Multa quoq
prodigia et signa per aplõs
fiebañt m ierũsalem: et me¬
tus erat magnus in uii¬
ines eciam qui cre¬
debant crant pariter:
et habebant omma cõmu¬
ma. possessiones et substã¬
cias uendebant et duudebãt
illa omnibus: prout aii-¬
q crat. Cotidic quoq ꝑdu¬
rantes unanimter in tom¬
plo ⁊ frãgentes arca domos
panem sumebant cibum
cum crultacione et simpli¬
citate cordis: collaudantes
deum et habentes graciã et¬
ad omnem plebem. Domi¬
nus autem gaudebat. qui
sa lui fierent cotidie in id¬
ipsum.

Expanded text:
ur auditis conpuncti sunt corde, dicentes ad Petrum et ad apostolos: quid facieJesu Christi, in remissionem peccatorum vestrorum; et accipietis donum Spiritus sancti. Vobis est enim repromissio, et filiis vestris, et omnibus qui longe sunt, quoscumqusermonem ejus baptizati sunt, et appositae sunt in illo die animae circiter tria verantes in doctrina Apostolorum et communicatione fractime timor. Multa quoque prodigia et signa per Apostolos fiebant in Hierusalem: et metus erat magnus in unies etiam qui credebant: erant pariter et habebant omnia communia. Possessiones et substantias vendebant: et dividebant illa omnibus: prout cuique erat. Quotidie quoque perdurantes unanimiter in templo: et frangentes per domos panem: sumebant cibum cum exultatione et simplicitate cordis: conlaudantes Deum et habentes gratiam ad omnem plebem: Dominus autem augebat: qui salvi fierent quotidie in idipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
ed quis erit qui se pos¬
sit excusare: cum esiã
pro calice aque frigide. mer¬
cedem se dominus redditu¬
ium esse promiserit: Et qͣre
fugide dixent. ne forte se pos¬
set aliquis pauper de lignoꝵ
penuria excusare: aut certe
diceret se uasculum non ha¬
bere: nbi aquam calefaceret.
tam fratres kiñi dominus
ita hortatur et admonet ele¬
mosmnam ficri: ut pene nul¬
lus pauper sit qui se ualcat
excusare. Sic enim ait. hoc ẽ
iemnium quod elegi dicit
dominus. Frange esuric̃ti
panem tuum. Non dixit
ut integrum daret cum for¬
te pauper ille alium non ha¬
beret: sed frange inquit. Hoc
est. dicere. eciam si tanta ti¬
bi paupertas est.ut non ha¬
beas nisi unum pancm: ex
ipso tamen frange et paupe¬
ri tribue. Et egenum inquit
ac sine tecto: induc in domũ
tuam. Si aliquis ita paup
est ut non habeat unde tri¬
buat pauperi cibum. uel ĩ
uno angulo domus sue
ꝑegrino preparet lectulum.
Quid nos ad hec dicturi
sumus: uel quam excusacio¬
nem habere poterimus: qui

Expanded text:
ed quis erit, qui se possit excusare, cum etiam pro calice aquae frigidae mercedem se dominus redditurum esse promiserit? et quare frigidae dixit? ne forte se posset aliquis pauper de lignorum penuria excusare aut certe dixerit se uasculum, ubi aquam calefaceret, tam, fratres carissimi, dominus ita hortatur et admonet elimosynam fieri, ut paene nullus pauper sit, qui se ualeat excusare. sic enim ait: hoc est ieiunium, quod elegi, dicit dominus: frange esurienti panem tuum. non dixit, ut integrum daret, cum forte pauper ille alium non haberet, sed frange, inquit, hoc est dicere: etiamsi tibi tanta paupertas est, ut non habeas nisi unum panem, ex ipso tamen frange et pauperi tribue. et egenum, inquit, ac sine tecto induc in domum tuam. si aliquis ita pauper est, ut non habeat, unde tribuat pauperi cibum, uel in uno angulo domus suae peregrino praeparet lectulum. Quid nos ad haec dicturi sumus, fratres, uel quam excusationem habere poterimus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
erga se apsicum perdiderunt.
uos autem si cut huc usqz
pro dei timore fecistis: ab¬
horrete uana. refugite falsa.
impia declinate: ut et ad do-¬
mum dei.confidenti semꝑ
corde uenire possitis. et infi
de ur̃a gentium magister.
et iudex doctrine sue fructũ
paulus inueniat.

Expanded text:
erga se apostolicum perdiderunt. erga se apostolicum perdiderunt. Vos autem, sicut huc usque pro Dei timore fecistis, abhorrete vana, refugite falsa, impia declinate; et ut ad domum Dei confidenti semper corde venire possitis; et in fide vestra gentium magister, et judex doctrinae suae fructum Paulus inveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
nssima colligere se dicunt.
ac statum uite sue manib
indicus estimantes. per in¬
certa auium ferarumq si¬
gua inminentis an in fu¬
tura rimantur. cum utiq
apud deum solum sit noti¬
cia futurorum. et legalis
auctoritas ista prohibebat
dicens. Ne auspicemini. ne
auguriis intendatis. Sed
miscri aut miserandi homi¬
nes rapti erroribus paga¬
norum et minus proindo
corde cecati: cum impictate
de domibus suis prodeunt.
et cum sacrilegio reuertuntͤ.
aut quomodo se xpĩanum
putat esse posseuel dici qui
in tali obseruacione uidet
se perfidis esse consortem:Ista¬
uos kĩni iamdudũ nec
obseruare nec querere. ma¬
ifesta relacione cognoui.
Et reuera non sunt a nobis
penitus inquirenda qui oĩ¬
potenti deo credimus. qui ꝓ
qualitate meritorum. aut
precipue cum huiusmodi
homines arguat et increpet
apostolus dicens. Dies ob¬
scruatis et menses et tẽpora
et annos. tuneo ne forte sine
causa laborauerim in uob̾.
Didete kĩni in quo laborem

Expanded text:
nissimi colligere se dicunt, nissimi colligere se dicunt, ac statum vitae suae inanibus indiciis aestimantes, per incerta avium ferarumque signa, imminentis anni futura rimantur, cum utique apud Deum solum sit notitia futurorum, et legalis auctoritas ista prohibeat, dicens: Ne aruspicemini, ne auguriis intendatis. Sed miseri ac miserandi homines rapti erroribus paganorum, et minus provido corde caecati, cum impietate de domibus suis prodeunt, et cum sacrilegio revertuntur. Aut quomodo se Christianum putat posse vel dici, qui in tali observatione vidit se perfidis esse consortemsimi, jam dudum nec observare nec quaerere manifesta relatione 48 cognovi. Ac revera non sunt a nobis penitus inquirenda, qui omnipotenti Deo credimus, qui pro qualitate meritorum, aut pensat: praecipue cum hujusmodi homines arguat, et increpet Apostolus dicens: Dies observatis, et menses, et tempora, et annos: timeo ne forte sine causa laboraverim in vobis . Videte, carissimi, in quo laborem
Abbreviated transcription (Latin):
feras aut in portenta trans¬
formant: Nunquid non
omme excedit insaniam. cũ
decorem uultus humani de¬
i specialiter manibus ĩ om¬
nem pulcritudinem figu¬
ratum. squalore sordidũ.
et adulterina feditate detur¬
pant: Quomodo non sam̃
sapientibus patet nichil i¬
bi messe sanitatis ubi im¬
pia ubi inhonesta uiuer¬
saq omma et faciunt et lo-¬
quuntur. non audientes
corum cor est. atqz ommi ĩ¬
pietate depressum. qui peri
sacrilegos iocos diuinis
monitis illudentes: uana
diligunt et falsa sectantur.
et post omnia ad offensiomiᷤ
plemtudinem. dies ipsos ã¬
num nouum uocant. Qmͣ¬
qmͣ non inconuementer se¬
cundum se nouum appel¬
lent annum. quomain
per nefandas ferias hone¬
state defalsa. turpitudo et
puersitas innouatur. Lc .uͣ.¬
Louũ uocant annũ qͣi
noui aliquid. aut clum
tuncostendat aut terra. No¬
uum annum ianuarias
appellãt kłdas. cum uctu¬
sto semꝑ errore et horore sor
descant auspicia cciam ua¬

Expanded text:
feras, aut in portenta transferas, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur; non audientes eorum cor est, atque omni impietate depressum, qui per sacrilegos jocos divinis monitis illudentes et vana diligunt, et falsa sectantur; et post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos annum novum vocant. Quanquam non inconvenienter secundum se novum appellant annum, quoniam per nefandas ferias pro honestate falsa turpitudo et per versitas innovantur. Novum vocant annum, quasi novi aliquid aut coelum tunc ostendat, aut terra. Novum annum Januarias appellant 47 calendas, cum vetusto semper errore et hodescant. Auspicia etiam va
Abbreviated transcription (Latin):
ad impia et uana conuer¬
terit. et iuges suos hoc ẽ cor¬
pus atqz animam uulnc¬
rabit: et optimi itincris. ꝑ¬
iculosum mmis incurrẽt
errorem. Et non respexit in¬
quit in uanitates et in sa¬
bratꝰ dauid falsas isamas
dicit. cum uere insamant
qui abiecto retrorsum timo¬
re dei. ad demonum respici¬
unt uanitates: Sz uir fi¬
delis proprie naturam im¬
pie falsitatis expressit: qr
insana sunt omnia. que¬
cumqz dyaboli fallente mẽ¬
dacio dei in se non habent
uentatem. Et illorum gra¬
uior atq minedicabilis lã¬
gor est: qui suꝑsticionum
furore et ludorum suauita¬
te decepti: sub specie saintatis
insaniunt. An non omni¬
a que a munstris demonũ
illis aguntur diebus falsa
sunt et insana: Cum uin
uirium suarum uigore R¬
mollito totum se frangit
in feminam. tantoq illud
ambitu atqz arte agit qͣsi
peniteat illum esse quod uirẽ.
la ibi falsa sunt et insana.
cum se a deo formati homi¬
nes aut in pecudes aut in

Expanded text:
ad impia et vana converad impia et vana converterit, et juges suos, hoc est corpus atque animam, vulnerabit, et optimi itineris periculosum incurret errorem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insabeatus David falsas insanias dicit; cum vere insaniant, qui abjecto retrorsum timore Dei, ad daemonum respiciunt vanitates? Sed vir fidelis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quia insana sunt omnia quaecunque, diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent virtutem. Et illorum gravior atque immedicabilis languor est, qui superstitionum furore et ludorum suavitate decepti, sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vir est? a ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in
Abbreviated transcription (Latin):
it dicens. Que coniencio
xp̃i ad belial: Qui autem
consensus templo dei cum
ydolis: Quicumq ergo cre¬
dentium uel est templum
dei uel esse desiderat. sollici¬
te caueat. ne mortua et ua¬
na sectando desinens esse tẽ¬
plum der: fiat habitacio te¬
nebrarum. fiat demonis
monumentum. sicut ait
gloriosissimus prophetar
dauid. Bcatus uir cuius ẽ
nomeu domini spes eius:
et non respexit in uantates
et insamas falsas. Lcõ.iii.¬
taqz qui sꝑat ĩ deũ actoto cor¬
de ĩ cius gloriam lummũ
suorum defigit aspectum:
ad insaissimas uanita¬
tes. consecratos semnel deo¬
non debet oculos rrtorquere.
Quia ut ait dommus. ne¬
mo mittens manum ad
aratrum et respiciens retro:
aptus est regno dei. Omnis
cnuin arans si retro respiciat.
aut tortuosum et inutilem
faciet sulcum. aut arantũ
boum suorum uestigia a¬
nulnerabit. Ita et qui direc¬
to tramite. ac spiritali uo¬
mere. nociua ac mundana
persulcans accedit ad dei re¬
gnum: si aspectum suum

Expanded text:
it dicens: Quae conventio it dicens: Quae conventio Christi ad Beliat? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Quicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum. Ait gloriosissimus propheta David: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omnis enim arans, si retro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere vitia mundana persulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudinem instirccione
duum sermomis edoctos. u¬
muersas lisdarum superue¬
mentium uanitates decli¬
nare penitus et horrere: ad
ꝑfeccior is tamen emenda¬
cioms augmentum. non
me piguit usitatum uñs
auribus inferre sermonẽ:
sicut et ait beatissimus pau¬
lus. Fratres. cadem uobis
scribere. michi quidem nõ
pigrum: nobis autẽ ne¬
reor: si pro commonicione
scã dudum habita. precedẽ¬
cium patrum nobis repetã¬
tur alloquia. Et re uera. qͥd
fastidi quid honeus habet.
pro salutis profectu utilia
ac deo placita sepe dicere. fre¬
quenter audire: Et ideo la¬
rissimi fide ac deuocione so¬
lita. religiosi itineris mias.
ac ueritatis semitas gradi¬
entes. magis magisq er¬
rorum deuia. et dyaboli cal¬
cate figmenta. Nec enim de¬
bet fidelis anima que ange¬
cia: demoniorum lusibus
delectari. Neq uero luci as
tenebris. ucritati atq mẽ¬
dacio. turpitudim et hone¬
stati. apud dei seruos ulla¬
potest esse communio sicus
nos ecclesiarum doctor ĩstru¬

Expanded text:
instructione divini sermonis edoctos universas calendarum supervenientium vanitates declinare penitus et horrere: ad perfectioris tamen emendationis argumentum non me piguit usitatum vestris auribus inferre sermonem, sicut ait beatissimus Paulus: Fratres, eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem nereor, si pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium Patrum vobis repetantur alloquia. Et revera, quid fastidii, quid oneris habet pro salutis profectu utilia, ac Deo placita saepe dicere, frequenter audire? Et ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angeiscit, daemoniorum lusibus delectari. Neque vero luci ac tenebris, veritati atque mendacio, turpitudini et honestati apud Dei serpotest esse communio, sicut nos Ecclesiarum doctor instru
Abbreviated transcription (Latin):
baptisma. multa commi¬
simus: sed lauari iterum
baptismatis aqua nõ pos¬
sumus. Quia ergo et post
baptisma inquinauimꝰ
uitam: baptizemus lacu-¬
mis conscienciam nr̃am.
quatims regionem nr̃am
per aliam uiam repetentes:
qui ex ea nobis delectan di¬
scessimus: ad cam malis
amaricati redeamus¬

Expanded text:
baptisma multa commibaptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
tet Terrores peccatoribus
intentat: et tamen adhuc
sustinet. Et idcirco uenire
cicius differt: ut mimis ĩ¬
ueniat quos condempnet.
Puniamus fletibus cul¬
pas. et cum psaliniste uo¬
ce: preueniamus faciem
cius in confessione. uolup¬
tatum ergo fallacia uos¬
nulla decipiat: nulla ula¬
na leticia seducat. in pro¬
rimo namqz est iudex qui
ridetis: quia lugebitis et
flebitis. Hincenim salo-¬
mon ait. Risus dolore nu¬
scebitur: et extrema gau¬
dii luctus occupat. Hine i¬
terum dicit. Risum depu¬
taui crrorem et gaudiodi¬
xi. quid frustra deciperis:
Hinc rursus ait. Cor sapi¬
entium uibi tristicia est: Et
corstulcorum ubi leticia.
pertimescamus igitur p̾¬
cepta der: si celebramus ue¬
raciter sollempnitatẽ del.
Gratum namq deo sacͥfi-¬
cium est: affliccio contra
peccatum: psalmista atte¬
stante qui ait. Sacrificiũ
deo spiritus contribulatꝰ
Peccata nr̃a preterita in
baptismatis percepcione
laxata sunt: et tamen post

Expanded text:
tet; terrores peccatoribus tet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Voluptatum nos ergo fallacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post
Abbreviated transcription (Latin):
ta continencie custodimꝰ. Eixͣ.
agnũ uero nobis ali¬
quio magi innuunt: ꝙ ĩ
regionem suam per aliam
uiam reuertuntur. In conã¬
qz quod ammoniti faciũt
nobis profecto insinuant
quid faciamus. Regio qͥp¬
pe nr̃a paradisus est: ad qt¬
quam ihesu cognito. redire
per uiam qua uenimus ꝓ¬
hibemur. A regione etenim
nr̃a superbiendo. iobediẽ¬
do. uisibilia sequendo. cibũ
uetitum gustando discessi¬
mus: sed ad cam necesse ẽ.
ut flendo. obediendo. uisi¬
bilia contempnendo. atq
appetitum carnis refrenan¬
do redcamus. Per aliam er¬
go uiam ad regionem no¬
stran egredimur: quom¬
am qui a paradisi gaudi¬
is per delectamenta disces¬
simꝰ: ad hec per lamenta re¬
uocamur. Unde necesse est
fratres lim̃i. ut semꝑ paui¬
di. semperq suspecti. ponã¬
mus ante oculos cordis:
hinc culpas operis. illinc
iudicium extreme distrie¬
cioms. Pensemus qmͣ di¬
strictus iudex ueniat:qui
iudicium minatur et la¬

Expanded text:
tum continentiae custodimus. 7. tum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta revocamur. Unde necesse est, fratres charissimi, ut semper pavidi semperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et la
Abbreviated transcription (Latin):
mirram uero. carms nostre
mortificacio figuratur: un¬
de et de sius sancta ecclesia
operariis usq ad mortem
pro deo certantibus dicit.
Manus mec distillauerũt
mirram. Nato ergo regi au¬
rum offerimus: li in con¬
conspectu illius claritate
supne sapiencie resplende¬
mus. Thus offerimus: si
cogitaciones cordis. ꝑscã
oracionum studia in ara
cordis incendimus: ut su¬
aue aliquid deo. per celeste
desidcrium redolere ualeamꝰ.
Myrram offerimus: si car¬
nis uicia ꝑ abstinenciam
mortificamus. Per mirrã
namq ut dixinus: agit
ne mortua caro putrefiat.
Mortuam uero carnem pu-¬
trescere est: hoc mortale cor
pus fluxui luxune descrui¬
re. sicut de qr ibusdam per ꝓ¬
phetam ditur. Computru¬
crunt ue menta in stercore su
o Iunenta quippe in sterco¬
re con putrescere est: carna¬
les homines in fetore luxu-¬
ne uitam finire. Mirram er¬
go deo offerimus:quando
hoc mortale corpus. a luxu
rie putredine per condimẽ¬

Expanded text:
myrrham vero carnis nostrae myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur 1471 ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortpus fluxu luxuriae desaevire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortalriae putredine per condimen
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. Sunt non nulli qͥ
hunc regem existimant:
sed deum̃ negant. hi uide¬
licet ci aurum offerunt: sed
offerre thus nolunt. Et sũt
non nulli qui hunc et deũ
et regem fatentur: sed assũp¬
sisse carnem mortalem ne¬
gant. Hi nimirum ei au¬
rum et thus offerunt: sed
offerre mirrai assumpte
mortalitatis nolunt. Nos
itaq nato domino offera¬
mus aurum: ut hunc re
gnare fateamur. Offeramꝰ
thus: ut credamus quod
is qui in tempore deus ap¬
paruit: deus ante tempora
extitit. Offeramus mirrã:
ut eum quem credimus ĩ
sua diuinitate impassibi¬
lem. credamus eciam ĩ no¬
stra fuisse carne mortalem.
Quamuis in auro. thure.
et aurra: intelligi et aliud
potest. Auro namq sapiẽ¬
cia designatur: salomone
attestante qui ait. Thesau¬
rus desiderabilis: requie¬
scit in ore sapientis. Thure
autem quod deo incendit:
uirtus oracionis exprimit :
psalmista teste qui ait. Dui¬
gatur oracio mea. sicut in¬
censum in conspectu tuo. ꝑ

Expanded text:
lunt. Et sunt nonnulli qui lunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per
Abbreviated transcription (Latin):
ta ut diximus. aut signis
aut scissiomibus deum cla-
cum quem natum despi¬
ciunt: nasciturum longe
ante prescierunt. Et non
solum qui nasceretur no¬
uerãt: sed eciam ubi nasce¬
retur. Nam abherode requi¬
siti locum natiuitatis cius
cxprimunt: quem scriptu¬
re auctoritate didiscerũt.
Et testimonium proferũt.
quod bethleem honorari
natinitate noui ducis o¬
stenditur: ut ipsa corum¬
gemina sciencia. et illis fi¬
eret ad testimonium dãp¬
naciomis: et nob̾ ad auxi¬
liũ credulitatis. lc .uiii. Ma¬
gi u̾o aurum. thus. et uur¬
ram deferunt. Aurum qͥp¬
pe regi congruit. Thus ue¬
ro: indei sacrificio poneba¬
tur. Mirra autem: mortu¬
orum corpora condiuntͤ
Cum ergo magi quem ad¬
orant. eciam misticis mu¬
neribus predicant: auro
regem. thure deum. mirra
mortalem. Sũt uoñ nulli
heretici. qui hunc deum cre¬
dunt: sed ubiq regnare
nequaqmͣ credunt. Hii ꝓ¬
fecto cithus offerunt: sed
offerre ci eciam aurum no¬

Expanded text:
ta, ut diximus, aut signis, ta, ut diximus, aut signis, aut scissionibus Deum clamacumulum, eum, quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praescierunt. Et non solum quia nasceretur noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem de Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt quod Bethlehem honorari nativitate novi Ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret testimonium damnationis, et nobis adjutorium credulitatis. Judaicumgi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum no
Abbreviated transcription (Latin):
res innotescerent: et nec dũ
loquentem clementa muta
predicarent. S in omnib
signis que uel nascente do¬
mino uel moriente mõstra¬
ta sunt considerandum no¬
bis est. quanta fuerit ĩ quo¬
duricia: que hunc nec per
prophecie domini. nec ꝑmi
racula agnouit. Omnia ñ¬
quippe elementa: auctorem
suum uenisse testata sunt.
Ut ⁊ enim de eis quiddam
usu humano loquar. deũ
hunc celi esse cognouernt:
quia protimus stellam mi¬
a sub plantis cius se calca¬
bile prebuit. ẽerra cognou̾.
quia co moriente contremu¬
it. Sol cognouit: qui a luciꝰ
sue radios abscondit.Sa¬
xa et parietes cognouerunt:
quia tempore mortis cius
scissa sunt. infernus cogno¬
uit:quia quos tenebãt n¬
mortuos reddidit. Et tam̃
hunc quem deum in sensi¬
bilia omnia clementa sẽ¬
serunt: ad huc infidelium
iudeorum corda. deum esse
minime cognoscunt. ⁊ du¬
nora saxis scindi ad penitẽ¬
dum nolunt. eum confite¬
ri abuegant: quem elemẽ¬

Expanded text:
res innotescecent, et necdum res innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quoduritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam mia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt; eumque confiteri abnegant quem elemen
Abbreviated transcription (Latin):
Icut ex leccione cin¬
gelica fratres kĩi
audistis: celi rege nato. rec
terre turbatus est: quia ni¬
mirum terrena altitudo ⁊ fin¬
ditur. cum celsitudo celestis
aperitur. S querendum no¬
bis est. quidnam sit quod
redemptore nato. pastorib
in iudea angelus apparuit.
atqz ad adorandum hunc.
aboriente magos non an¬
gelus sed stella perduxit: qr
uidelicet iudeis tanqmͣ raci¬
one utentibus. racionalea¬
nimal. idest angelus predi¬
care debuit. gentiles uero q:
uti racione nesciebant. ad
cognoscendum dominũ ñ
per uocem sed per signa per¬
ducuntur: quia et illis pro
phecie tanqmͣ fidelibus nõ
infidelibus. et istis signa
tanqmͣ infidelibus nonfi¬
delibus data sunt. Et notã¬
dum quod redemptorem
nr̃m cum iam perfecte esset
ctatis. asdem gentibus apo¬
stoli predicant: eumqz par¬
uailum et nec dum per hu¬
mani corporis officium lo¬
quentem stella gentibus de¬
nunciat: quia nimirum
raciomis ordo poscebat. ut
et loquentem iam dominũ.
loquentes nobis predicato¬

Expanded text:
icut in lectione evagelica, fratres charissimi, audistis, coeli Rege nato, rex terrae turbatus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa perducuntur. Uphetiae tanquam fidelibus, non infidelibus; et istis signa tanquam infidelibus, non fidelibus data sunt. Et notandum quod Redemptorem nostrum, cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentilibus apostoli praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicato
Abbreviated transcription (Latin):
bram in egyptum. ut pere¬
grinaretur ibi: preualue¬
rat emim famnes in terra.
prope esset ut egrede¬
irtur agy̾ptum: dicit sarai
uxori sue. Nou ꝙ pulchra
sis mulier: et qd̾ cum unde¬
rint te egypaii. dictur sint
uxor ipsius est: et interficiẽt
me et te rescruabunt . Dic
ergo obsecro te ꝙ soror mea
sis: et bene sit michi propt̾
te: et uiuet anima mca ob
gratiam tui. Cum itaq ĩ¬
gressus esset abram egyptũ:
iiderunt egypcii mulierem
ꝙ esset puschra minis. et
minciauerunt principes
pharaoni: et laudaucrunt
cam apud illum. et subla¬
ta est mulier in domum p¬
pharaonis. Abram uero
benc usi sunt propter illã.
Fueruntqz ci oues et boues.
et asini et serui: et familie ⁊¬

Expanded text:
bram in Aegyptum, ut perebram in Aegyptum, ut peregrinaretur ibi: praevaluerat enim fames in terra. prope esset, ut ingrederetur Aegyptum, dixit Sarai uxori suae: Novi quod pulchra sis mulier: et quod cum viderint te Aegyptii, dicturi sunt: Uxor ipsius est: et interficient me, et te reservabunt. Dic ergo, obsecro te, quod soror mea sis: ut bene sit mihi propter te, et vivat anima mea ob gratiam tui. Cum itaque ingressus esset Abram Aegyptum, viderunt Aegyptii mulierem quod esset pulchra nimis. Et nuntiaverunt principes Pharaoni, et laudaverunt eam apud illum: et sublata est mulier in domum Pharaonis. Abram vero bene usi sunt propter illam: fueruntque ei oves, et boves, et asini, et servi, et famulae
Abbreviated transcription (Latin):
et magnificabo nomen tu¬
miim. crisq benedictus. Be¬
nedicam benedicentibus tͥ.
et maledicam maledicenti¬
bus tibi: atq inte benedicẽ¬
tur unuerse cognaciones
sicut preccperat ei dominus:
et iuit cum co loth. Septua¬
guita quinqz annorume¬
rat abram cum egrederetur
de aran. Tulitq sarai uxo¬
rem suam. et loth filium
fratris sui: unu̾samq sub¬
stanciam quam possederãt.
et animas quas fecerant
nissent in eam: per¬
transunt abram terram.
usq ad locum sychem: usq
ad conuallem illustrem.
Chananeus autem tunc:
minus abram: et dixit ci.
Semini tuo: dabo terrain
hanc. Qui edificauit ibi
altare domino: qui apparu¬
erat ci. Et inde transgrediẽs
ad montem qui erãt con¬
tra orientem bethel: et teten¬
dit ibi tab̾nacłum suum.
ab occidente habens bethel:
aboriente hay. Edificauit
quoqz ibi altare dommo: ⁊
inuocauit ibi nomen cius.
perrexitqz abram uadens:
et ultra progrediens ad me¬
udiem. Facta est autem fa
mes in terra. Descenditqz a¬

Expanded text:
 magnificabo nomen tuum, erisque benedictus. Benedicam benedicentibus tibi et maledicam maledicentibus tibi, atque in te benedicentur universe cognaciones sicut praeceperat ei Dominus: et ivit cum eo Lot. Septuaginta quinque annorum erat Abram cum egrederetur de Haran. Tulitque Sarai uxorem suam, et Lot filium fratris sui, universamque substantiam quam possederant, et animas quas fecerant issent in eam, pertransivit Abram terram usque ad locum Sichem, usque ad convallem illustrem: Chananaeus autem tunc earuitque Dominus Abram, et dixit ei: Semini tuo dabo terram hanc. Qui aedificavit ibi altare Domino, qui apparuerat ei et inde transgrediens ad montem qui erat contra orientem Bethel tetendit ibi tabernaculum suum ab occidente habens Bethel et ab oriente Ai aedificavit quoque ibi altare Domino et invocavit nomen eius perrexitque Abram vadens et ultra progrediens ad meridiem facta emes in terra: descenditque A
Abbreviated transcription (Latin):
Ee sunt generaciones
thare. Thare genuit a¬
bram. et nachor et aran. Por¬
ro aran: genuit loth. Mor¬
tuusqz est aran ante thare
patren suum: in terra nati-¬
uitatis suc in hur caldeorũ.
duxerunt autem abram et
nachor uxores. Nomẽ uxo
ris abram sarai: et nomen
uxoris nachor melcha filia
aran pris melche et patris
iesche. Erat autem sarai ste¬
rilis: nec habebat liberos.
Tulit itaq thare abram filiũ
suum. et loth filium aran
filii sui. et sarai mrum suã
uxorem filii sui abram: et
couxit cos de hur caldeorum.
ut rret interram chanaã. Ue¬
neruntqz usq aran etha
bitauerunt ibi. Et facti sũt
dies thare ducentorum qͥn¬
ꝙ annorum: et mortuus ẽ¬
Ixit autem dominꝰ

Expanded text:
em generationes Thare Thare genuit Abram et Nahor et Aran porro Aran genuit Loth mortuusque est Aran ante Thare patrem suum in terra nativitatis suae in Ur Chaldeorum duxerunt autem Abram et Nahor uxores nomen autem uxoris Abram Sarai et nomen uxoris Nahor Melcha filia Aran patris Melchae et patris Ieschae erat autem Sarai sterilis nec habebat liberos tulit itaque Thare Abram filium suum et Loth filium Aran filium filii sui et Sarai nurum suam uxorem Abram filii sui et eduxit eos de Ur Chaldeorum ut irent in terram Chanaan venbitaverunt ibi. Et facti sunt dies Thare ducentorum quinque annorum, et mortuus eixit autem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ad etatem ultimam deo
uuere neglexerit: quasi
usq ad undecimam occio¬
sus stetit. Unde recte usq
ad undecimam torpentib
dicitur. Quid hic statis to¬
ta die occiosi; Ac si dicat᷑ a¬
perte. Et si deo uiuere in pu¬
ericia et in iuuentute no¬
liustis: saltem in ultima
ctate resipicite ⁊ ad uite uiaᷤ
cum iam laboraturi multũ
non estis. uel sero uenite.

Expanded text:
ad aetatem ultimam Deo ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite.