comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Puirgiliur maro mantuanus parentib modicis fuit. np̃cipu d
ceotie : Quem quidã opisicẽ sigulũ: pluret mago ciuurdam
uiatotir initio mercennatiũ mox ob industriã generũ tradi adiin¬
derunt. Egregiȩ que substantiȩ nluis cocm̃dis & apibus curan¬
dis auxiste regulam: Naturc̃ cx̃ popeio magno & m̃ lici¬
nio crarro primũ cons̃sidium oc cobriũ die in pagoquian¬
des dicitur & ab ẽ. amantua non procul: pregnans cum ma¬
ter somnia uit enixamre laurcum ramum quẽ cont acta
terra co aluirre & excre uirre ilioo speciem mature arbo¬
tio reserteque uarur pomis &floribur : ac iequenti luce eũ
marito. rur pro pinquũ petens: exitinere douerat:
in subieeta forra partu leuata c̃: ferunt in santẽ utsit editur ne¬
que uagirre: &ad co miti uultu fuirre ut haud dubiam spem pror¬
periorir geniture iamtumdar& : & accernt aliud p̃ragium: n¬
quidem uirga populea more regionis in puerperur codem sa¬

Expanded text:
rgilius Maro Mantuanus parentibus modicis fuit ac praecipue patre, quem quidam opificem figulum, plures Magi cuiusdam uiatoris initio mercennarium, mox ob industriam generum tradiderunt, egregieque substantiae siluis coemendis et apibus curandis auxisse reculam. Natus est Cn. Pompeio Magno M. Licinio Crasso primum conss. Iduum Octobrium die in pago, qui Andes dicitur et abest a Mantua non procul. Praegnans eum mater somniauit enixam se laureum ramum, quem contactu terrae coaluisse et excreuisse ilico in speciem maturae arboris refertaeque uariis pomis et floribus. Ac sequenti luce cum marito rus propinquum petens ex itinere deuertit atque in subiecta fossa partu leuata est. Ferunt infantem, ut sit editus, neque uagisse et adeo miti uultu fuisse, ut haud dubiam spem prosperioris geniturae iam tum daret. Et accessit aliud praesagium, siquidem uirga populea more regionis in puerperiis eodem sta
Abbreviated transcription (Latin):
cum prac dixerimus illud inprimis tnendum ee boco lic̃
poema usq adco abheroico charactere distare ucuer¬
sus quoque huius carmimi suas quasdã eȩsutas habeant &
suis legib distinguant᷑: Nãcumtribur bis ꝓbecur m&rum
ca sura scansionẽ odificatione non erit bocolitur uersu
niui in quo & primus pes partẽ orationis absoluerit &
quã spondeui partẽ orationis t̃mina uerit. Quintur
to scrtu prcum integris dietionibus fuerint atheoeri¬

Expanded text:
cum praedixerimus, illud imprimis tenendum esse, bucolicum cum praedixerimus, illud imprimis tenendum esse, bucolicum poema usque adeo ab heroico charactere distare, ut uersus quoque huius carminis suas quasdam caesuras habeant et suis legibus distinguantur. Nam, cum tribus his probetur metrum: caesura scansione modificatione, non erit bucolicus uersus, nisi in quo et primus pes partem orationis absoluerit, equam spondeus partem orationis terminauerit, et quintus et sextus pes cum integris di
Abbreviated transcription (Latin):
geneth lia cũ & dicitur pollio. Quinta enita ꝥIΟΝ & dicitur
silenur: Septima delectationem pastorũ &dicitur corr¬
don: Detaua mores diuersorũ sexuum &dicit᷑ dimon uol
farma ceutria. Nona ꝓpriã pocte conquestionem deamitto
agro & dicit᷑ moc rir. Decima desideriũ galli circa polumniã
crthe ridem & dicitur gallur. quod ado riginem spectat:
Illudsct re debemus in prima tantũ & inultima egloga poe¬
tam uoluirre ordinẽ reseruare quando in altera prina¬
pium constituerit ut in georgicis ait. trerre tepatule ceci¬
ni sub tegmine fagi: In abtera ostende rit finem qui pore
cum dicat ex tremũ hunc arethura mihi concede laborẽ
Verum int̃ ipras eglogas naturalem consertũq: ordinem
colici carminis. ñ tetere ẽẽ sed prima siracusio dignata est
lude reuer su: suꝑẽ ex planatio qua mordinẽ degeremur

Expanded text:
genethliacum, et dicitur ‘Pollio’; quinta ἐπιτάφιον, et dicitur genethliacum, et dicitur ‘Pollio’; quinta ἐπιτάφιον, et dicitur ’ uel ‘Silenus’; septima delectationem pastorum, et dicitur ‘Corydon’; octaua amores diuersorum sexuum et dicitur ‘Damon’ uel ‘Farmaceutria’; nona propriam poetae conquestionem de amisso agro et dicitur ‘Moeris’; decima desiderium Galli circa Voluminiam Cytheridem, et dicitur ‘Gallus’. Quod ad ordinem spectat, illud scire debemus, in prima tantum et in ultima ecloga poeta uoluisse ordinem reseruare, quando in altera principium constituerit, ut in Georgicis ait: Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi, in altera ostenderit finem, quippe cum dicat: Extremum hunc, Arethusa, mihi concede laborem. Verum inter ipsas eclogas naturalem consertumque ordinem colici carminis non ‘Tityre’ esse, sed: Prima Syracusio dignata est ludere uersu. Superest explanatio, quam in ordinem digeremus,
Abbreviated transcription (Latin):
quaquã mirũ indebitur ei quiconn dera uerit iundatem sar¬
rum pastoralũ ultra hunc numerũ non porturse ꝓserri. praerer¬
tim cũipse pocta circũ spector theocrito ut iprarer indicat
uideatur meaiere: ne illa egloga q̃ pollioni scribitur minur
ruftica iudicetur cumidiprim p̃struit dicens sicelides murȩ
paulo maiora canamus. & itẽsimiliter in aliis duabus facit:
propter laudem cȩsaris & amissor agros hȩc uirglio conce¬
duntur cũ teo critus simplicter conseripserit quẽ hic nost̃
conatur imitari:. Se quitur id quod in ipso carmine tractari
sol&: Idẽ numerur. ordo explanatio. Numerus eglogarũ
mani festurẽ nam decẽ sunt. ex quib ꝓpͥe bocolice. septẽ eẽ cre¬
duntur qđ ex hir excipiantur pollio silenus & gallus. Prima
igitur contin& conquestionẽ publicã priuatã gratulationem
deagro & dicitur trerrur. Secunda ⁊morem pueri &dicit᷑
alexis. Tertia certamen pastorũ & dicitur palemon. Quasta

Expanded text:
quaquam mirum uidebitur ei, qui considerauerit uarietatem scenarum pastoralium ultra hunc numerum non potuisse proferri, praesertim cum ipse poeta circumspectior Theocrito, ut ipsa res indicat, uideatur metuere, ne illa ecloga, quae ‘Pollioni’ inscribitur, minus rustica iudicetur, cum id ipsum praestruit, dicens: Sicelides Musae paulo maiora canamus, et item similiter in aliis duabus facit. propter laudem Caesaris et amissos agros haec Vergilio conceduntur, cum Theocritus simpliciter conscripserit, quem hic noster conatur imitari. Sequitur id, quod in ipso ordine tractari solet, id est numerus ordo explanatio. Numerus eclogarum manifestus est, nam decem sunt, ex quibus proprie bucolicae septem esse creduntur, quod ex his excipiantur Pollio, Silenus et Gallus. Prima igitur continet conquestionem publicam, priuatam gratulationem de agro, et dicitur ‘Tityrus’; secunda amorem pueri, et dicitur ‘Alexis’; tertia certamen pastorum, et dicitur ‘Palaemon’; quarta
Abbreviated transcription (Latin):
nspec tirfero omnibus ante me quiinuirgilii opere callut¬
erunt breuitati ad modũ studens quãte amare cognoue¬
rã adeo demultir pauca decerpii ut magir iustam ofsensionem.
lectoris ex pectem quodueterũ sciens multa transierim.: quã
quod paginã cõpleuerim suꝑ uacuir. Ag norceigitur sepe in hoc
munere conlauo sincerã uocẽ priscȩ auctoritatis: cum enim
licer& urque quaque nra interponere maluimur optima fide
quorũ rerpuerant eorũ &iam uerba seruare: Quidigitur
adre cutisumur: hoc scilic& ut his ad portir qͥ sunt congesta de
multir ad mixto &iam sentunro plurhic nor pauea presentia
quam alior alibi multa delectent: At hoc etiam illir de quibur
probata transtulimus & attentionẽ omniũ cõparauimur incdec¬
tis & fastidium derimus cũ relicur: Tuigitur id quod nobis prę¬
scripseras utrũ ꝓcerierit specta sienĩ haẽc grãmatico ut ai¬
ebas rudi ac nuꝑ ex orcouiã monstrant ac manũ porrigunt: ra¬

Expanded text:
nspectis fere omnibus ante me qui in Vergilii opere calluerunt, breuitati admodum studens quam te amare cognoueram, adeo de multis pauca decerpsi, ut magis iustam offensionem lectoris expectem, quod ueterum sciens multa transierim, quam quod paginam compleuerim superuacuis. Agnosce igitur saepe in hoc munere collatiuo sinceram uocem priscae auctoritatis. Cum enim liceret usquequaque nostra interponere, maluimus optima fide, quorum res fuerant, eorum etiam uerba seruare. Quid igitur adsecuti sumus? Hoc scilicet, ut his adpositis, quae sunt congesta de multis, admixto etiam sensu nostro, plus hic nos pauca praesentia quam alios alibi multa delectent. Ad hoc etiam illis, de quibus probata transtulimus, et attentionem omnium comparauimus in electis et fastidium demsimus cum relictis. Tu igitur id, quod nobis praescripseras, utrum processerit specta. Si enim haec grammatico, ut aiebas, rudi ac nuper exorto uiam monstrant ac manum porrigunt, sa
Abbreviated transcription (Latin):
sanera cimus est botrionis par & butrio grecum est Tur pes aũ rasĩ¬
cos libruficas dt multa merum multo labore insulcum inor dinem
gine respondent consentiunt phaphae adiaetũ miftis auene ꝑi surbe pa
poq̃ ÷ incripo insolaplantis & durecorilli duras dixit non adlignum
sedad fructipm earum Eorillus & quaã uellana nux nascitur Her
lor on neopolis ciuit̃ habilonis hercolẽ ꝓtenpore coleredr̃ Idcir
tris iouis aepirotici q̃ matre quercumdilent ardua palm̃ã alta
ã adq dificile ꝑuenitur & cassus babes r̃ .ii. genera habiaetis r̃
aliud ꝙ fabricir dat᷑ aiud ad raciendas naues appum uulgouacant¬

Expanded text:
racemusʼ est botryonis pars et botryon Graecum est. ʽTurpesʼ autem ʽracemosʼ labruscas dicit. MVLTA MERCEDE multo labore. IN SVLCVM in ordinem gine. RESPONDENT consentiunt. PAPHIAE adiectum myrtis a Veneris urbe Pa in Cypro insula. PLANTIS ET DVRAE CORYLI. ʽDurasʼ dixit non ad lignum, sed ad fructum earum. Corylus, ex qua avellana nux nascitur. HERlor. Enneapolis, civitas Babylonis, Herculem pro tempore colere dicitur. IdcircTRIS Iovis Epirotici, qui matrem Quercum dilexit. ARDVA PALMA aut alta aut ad quam difficile pervenitur. ET CASVS ABIES rel. II genera abietis sunt, aliud,
Abbreviated transcription (Latin):
actenus rł deestuerbum cicinun hoclibro exurum culturam agrissiti¬
q omnium arbor contin& genera &sciendumuir giliumaites
q̃q arbores dicere ut nec semitas & ius om̃ ni siniugem
arboribus pos sit recta recta i ali mite qua drce qui da
questionemoponunt quarecum cumdiuitibus primam debuit dicer
ab arberibus caepit quia initalia in arboribus pendunt uiniae & ñ posit
eẽ uites nisi prius fucrintarbores Aetenus utmultiuolunt unapars

Expanded text:
ACTENVS rel. Deest verbum ‛cecini’. In hoc libro exsequitur culturam agri consitiqui omnium arborum continet genera. Et sciendum, Virgilium vites quoque arbores dicere, ut: nec setius omnis in unguem Arboribus positis secto via limite quadret. Quidam quaestionem opponunt: quare, cum de vitibus primum debuit dicere, ab arboribus coepit? Quia in Italia in arboribus pendent vineae et non possunt esse vites, nisi prius fuerint arbores. ‛Hactenus’, ut multi volunt, una par
Abbreviated transcription (Latin):
cubs inster iliarboris festili inseritur Autocculorum in pos¬
sitio cum incissci corticelibrȩ alienae arboris geraũ in porum
est aut arborcuius pomum unedan dr̃ qđ sunum edatur tam
inqua arbore debemus inserere in arbutonucem in plata soma¬
Trudunt pululant ieciunt tenues torua interiores arbor
libros grece corticer arborũ
Des faiaces grtiles planteam pancendo q̃si pan gydictaȩ felicibus sectili

Expanded text:
culus insterilis arboris sterili inseritur, aut ‛oculorum inpositio’, cum inciso cortice libro alienae arboris germen inponimus. Est autem arbor, cuius pomum unedon dicitur, quod, si unum edatur, tam t, quid in qua arbore debemus inserere: in arbuto nucem, in platano maTRVDVNT pullulant, eiciunt. TENVES TVNICAS interiores arborum libros. Graece cortices arborum de. FERACES fertiles. PLANTAE a pangendo quasi ‛pangae’ dictae. FELICIBVS fertili
Abbreviated transcription (Latin):
d& clarum quia hȩc aetate tmn possit ut ocuirrats aeculo Lamidon¬
te aclamichon pat̃ piã &x cussat agusti tempora. & eniꝰ dt suisuirib:
pessare tantadam narci publiceq & maiorum uitis difcendisse cor¬
firmat periuriatam longep&it bellorum ciuilipm causas & plũ
& neptunum ut callimachus doc& p̃piosi oniosinam appollim &¬
mania occidentis ꝓuincia uicinae sup extorna & ciuilia bella
timum ĩ peratorem sedtanta st̃ uitia tepora p̃t̃ itoꝵ q̃ indies sin

Expanded text:
dat clarum, quia hac aetate tantum possit, ut occurrat saeculo. LAOMEDONdat clarum, quia hac aetate tantum possit, ut occurrat saeculo. LAOMEDONTEAE. Laomedon pater Priami. Excusat Augusti tempora; et eum dicit suis viribus conpensare tanta damna rei publicae, quae ex maiorum vitiis descendisse confirmat. PERIVRIA. Tam longe petit bellorum civilium causas, et pluet Neptunum, ut Callimachus docet, propter pollimania Occidentis provincia. VICINAE RVPTIS. Externa et civilia bella timum imperatorem, sed tanta sunt vitia temporum praeteritorum, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃si &clamatio ad eos emathia thesaliã đt̃ abe mathe regehemi
Hemus enim monftae saliae Item pilipbi in macedo a romanis
uictistꝰ apiliporege ubicesar & antonius aduersumbrudũ & cas¬
sium dimica uestꝰ Gmathea autꝰ pars macedoniae dicta ab eria¬
thione iouis
&electrefilio Sis aut inundatos romanosanguine emathiae cam¬
brutus & cassius contraagustum hemimons macidoniae incuruo una
genus telimaximi in anes concauias tunc in anesqm nontegunt capitã
randa aut multa autingentia sic ubiqualia nunc hom̃ ꝑducit
Icor tellus Dupatri indegiter qͥuip̃ st̃ singulis ciuitatibus uiminer¬
poenates itemlares uestraq: mat̃ & ħ dequestionibus uirgilialis est
cumđt auesta palidum & tiber iniseruare cumurbrs romasic mul¬
tis uidetur intutella sit mastis seuidurco dr̃ subtractum & ꝓprium
tant t̃ram : tus cũ qr ꝓtusciam fluitiu uenemb̵ iuuenem uthoston¬

Expanded text:
Quasi exclamatio ad Deos. EMATHIAM. Thessaliam dicit ab Emathione rege. HAEMI. Haemus enim mons Thessaliae. Item PHILIPPI. In Macedonia Romani victi sunt a Philippo rege, ubi Caesar et Antonius adversum Brutum et Cassium dimicaverunt. Emathia autem pars Macedoniae dicta ab Emathione, Iovis et Electrae filio. Bis autem inundatos Romano sanguine Emathiae camBrutus et Cassius contra Augustum HAEMI. Mons Macedoniae. INCVRVO. Vna Genus teli maximi. INANES concavas, tunc inanes, quando non tegunt capita. GRANDIA aut multa aut ingentia, sicut ibi: Qualia nunc hominum producit corpora tellus. DII PATRII INDIGETES. Qui praesunt singulis civitatibus, ut Minerdigemus, ut Dii Penates, item Lares. VESTAQVE MATER. Et haec de quaestionibus Virgilianis est: cur dicit a Vesta Palatium et Tiberim servari, cum urbs Roma, sicut multis videtur, in tutela sit Martis? Seu idcirco dicitur subtractum esse proprium tant terram. TVSCVM quia per Tusciam fluit. IVVENEM. Bene ‛iuvenem’, ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
tari ferunt᷑ ut uiua sua plantaria t̃rasulcis fossisstrips radices ab¬
rui abaus deponit ar uor a qua drifida sita robustus utpoiisit
unua pastes diludia cuto robore ꝓacutiroboris accipimus sudo ae

Expanded text:
transferuntur, ut: viva sua plantaria terra. SVLCIS fossis. STIRPES radices. OBtransferuntur, ut: viva sua plantaria terra. SVLCIS fossis. STIRPES radices. OBRVIT altius deponit. ARVO terra. QVADRIFIDAS ita robustas, ut possint in IIII partes dividi. ACVTO ROBORE pro ‛acuti roboris’ accipimus. SVDE
Abbreviated transcription (Latin):
mat non ꝑcidit non enim potest grecum ñ in latã & hompologiam
recipere lene quileniatinse fructus tibiflor& in honorempu¬
um ex alta pameo pinꝓ panipinoso utnemus frondeum ꝓfrondo
car& semꝑ adũbium ueniuntcrescunt molesiler genus arboris
bus Elaucacanentia salicta locum salicum ꝓipsis arborib
Habeteglaiss nãindolore. nemore arbores dantes. respotisa dnt pꝰco¬
graisł q̃sinon credens dt ł q si italus qudo canoscir& pullat nure
in singulis estuarietas. Namait spontesua ueniunt ⁊ tem surgunt
Neenum erationȩ similio ffenderat auditorẽ mire triꝑtitunatura
anborumostendit Primor pontedi pos sito desemine ui arla¬
dice cerasis ħ cerasus histerasis facit sanecerasi ciũi ÷ pontiar¬
bor cerasus pomum paerasium dr̃ cȩra soslucus capto opido gre
initaliã pͥmus attullit parnassialaũ a parnas somonte appol¬
iatre uritns ꝗuia istudra cies ratione ꝓpria te plantas intplan¬

Expanded text:
at, non procedit: non enim potest Graecum nomen Latinam etymologiam recipere. LENAEE quod leniat in se fructus. TIBI FLORET. In honorem tuum exultat. PAMPINEO pro ‛pampinoso’, ut ‛nemus frondeum’ pro ‛frondoscaret semper adverbium. VENIVNT crescunt. MOLLE SILER. Genus arboris 13 glauca canentia fronde salicta locum salicum pro ipsis arboria quercus nam in Dodonaeo nemore arbores, dantes responsa, Grais' vel quasi non credens dixit, in singulis est varietas. Nam ait: „sponte sua veniunt“, item: „surgunt ne enumeratione simili offenderet auditorem. Mire tripertitam naturam arborum ostendit e primo „sponte“, II „posito de semine“, III „ab radice“. CERASIS. ‛Haec cerasus’ ‛his cerasis’ facit. Sane Cerasus civitas est Ponti. Arbor ‛cerasus’, pomum ‛cerasium’ dicitur. Cerasos Lucullus capto oppido Cerasunte in Italiam primus attulit. PARNASSIA LAVRVS a Parnasso monte Apolae utens, qua via istud facies ratione propria. HIC PLANTAS. Inter plan
Abbreviated transcription (Latin):
nons campamias ł sabilinorum nucepuliae uestir ci mpheras̃
tuque ir̃ ad esincep adesto ad inceptum scaborem omnibus librir
rem ituela fauorem intellegamus patenrpilagus carminis
facilitas Itẽpatenti alligoricae secundo prospere pilago Non
egocuncta ÷ non sum uniuer sadicturus necnũ possũ qr̃ e flsuaue¬
recondiae ÷ extinuaipos sibilitatem  & micenatis auribi ex fu
laterarum stisse pitum & plura conposuise INamagusticȩsaris ges¬
tadis scrapsit opto ꝓexpecto linguȩ homeri ricus sensus gr&ui po&ȩ ficut
& etippiionsi lirgiu loqui saper& atorax sint int̃ m& rum ferro corsit
pectus q reuinctum ferreaenea primilegelit᷑ nauticus sermo quinune
adna egium : ad dilectionem potest reserri facto principio humilitate
carminis mei in manibȩ terrȩ in facili & promta Item primiloger̃

Expanded text:
Campaniae vel Sabinorum sive Apuliae. VESTIRE inplere. TVQVE ADES INCEPTVM. Adesto et inceptum favorem omnibus libris rem, ut ‛vela’ favorem intellegamus, ‛patens pelagus’ carminis facilitatem. PATENTI allegorice secundo vel prospero pelago. NON EGO CVNCTA idest non sum universa dicturus, nec enim possum; quare et suam verecunde extenuat possibilitatem et Maecenatis auribus ex sui litterarum fuisse peritum et plura conposuisse. Nam Angusti Caesaris gesta descripsit. OPTO pro ‛expeto’. LINGVAE. Homericus sensus Graeci poetae, sicut et Ennius: Non si lingua loqui saperet et ora decem sint † in metrum ferro cor sit pectusque revinctum. FERREA pro ‛aenea’. PRIMI LEGE LITORIS. Nauticus sermo, qui nunc ad navigium et ad lectionem potest referri: faveto principio vel humilitati carminis mei. IN MANIBVS TERRAE in facili et promptu. Item PRIMI LEGE rel.
Abbreviated transcription (Latin):
a quilonem inminere & pꝰ eum serenũ fieri quiauentus contatior¬
orarescit. Nigidius deuentis iui si sũ mum cornueu lũ masculas ni¬
enunuentus exxeris densitate & densitaseris inductasplendorȩ lune
crudescit Simortu iiii. aratus t̃tiã dt̃ anim aduertendum lunã
tis sent sensita quandam herbam potentiam Quib: aũt siconuer¬
sus est in tm̃ marinum. ¶laucus enim dolens amisise p̃dã .÷ ÷
pisces p̃cipitaũ se in mare. & deus maris factus est Item glaucus po¬
liber ł po lũ boe & ter refilius herbaquadam guestata in mora¬
litatem ad ebtus ÷ qui piscib: marciscentibus inposuerat &reuiti
essio dus scripsithere filia est coiuxglauei & nympha mnarinã
elicer tes u innucinus filius &atha in antisq: in pale mionem coript

Expanded text:
Aquilonem inminere et per eum serenum fieri, quia ventus contractiorAquilonem inminere et per eum serenum fieri, quia ventus contractiora reserat. Nigidius de ventis IIII: Si summum corniculum maculas nienim ventus ex aeris densitate et densitas aeris inducto splendore lunae crudescit. SIN ORTV QVARTO. Aratus tertiam dicit animadvertendam lunam, tissent, sensit quandam herbarum potentiam, quibus esis conversus est in numen marinum. Glaucus enim dolens amisisse praedam, idest pisces, praecipitavit se in mare et Deus maris factus est. Item: Glaucus, Polyboei vel Polimboe et Terrae filius, herba quadam gustata inmortalitatem adeptus est, quam piscibus marcescentibus inposuerat et revixHesiodus scripsit, Nerei filia est, coniux Glauci et Nympha marina, Melicertes vero Inus filius et Athamantis, quem Palaemonem Corint
Abbreviated transcription (Latin):
ratione naturat h : adsuos congerunt nidos qrumes possuntcro¬
are Haut aequidem eredo ꝓponit sibi questionem acet rimã
Namquȩrit cur homines quos constat ẽẽ prudentioros ani¬
mudibus p̃sent̃ nonsentiat qualitat emaeris futuri querecum
uidixerit inqͥhominum pecodũq genusq uiteuolantum hic
ait᷑ Dicatideo qui ibihaneipses apito inferos apinferor loꝙ¬
autretum fato prudentia maiorest diuinitus illis concessum in¬
genium neprudentiam q̃ ẽ maior rerũ stato alibim&usom¬
nis &in &xorabile statum conaentus mixtus cantus hoc ÷ sim¬
phoniae laegȩ paccodes crisserenitatȩ gaudenter solem adra
na ł sole collegimus lunasq sequenter ÷ rationa biliter
soles equentes Lunaenim solis circulosiur lic& ipsai feriorsit sequer
bole ÷ necoratur quidẽ decipi& capiere decipere insidis scimus nos
Nam deceriore pastedicer& suffuderit plebeaurea pͥulchra &ue¬
apellatiua doctus .a .m. Aratus ait sicornua quilonium sit ercitus

Expanded text:
ratione naturae haec ad suos congerunt nidos, quae vermes possint creare. HAVD EQVIDEM CREDO. Proponit sibi quaestionem acerrimam. Nam quaerit, cur homines, quos constat esse prudentiores animalibus, per se non sentiant qualitatem aeris futuri. Quare, cum in VI dixerit: Inde hominum pecudumque genus vitaeque volantum, hic aliter dicit? Ideo, quod ibiAVT RERUM FATO PRVDENTIA MAIOR. Non est divinitus illis concessum ingenium nec prudentia, quae est maior rerum fato; alibi: metus omnis et inexorabile fatum. CONCENTVS mixtus cantus hoc est symphoniae lege. PECVDES aeris serenitate gaudentes. SOLEM AD RAna vel sole colligimus. LVNASQVE SEQVENTES idest rationabiliter solem sequentes. Luna enim solis circulos sequitur, licet ipsa inferior sit. ‛Sequbole est: nec hora una quidem te decipiet. CAPIERE decipiere. INSIDIIS. Scimus, nos nam de interiore parte diceret ‛infuderit’. AVREA PHOEBE pulchra, eut appellativa, ut ‛doctus a um’. Aratus ait, si cornu aquilonium sit erectius,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗqni obsint augorio in portu aeq: uolucros que ad domios accedunt¬
& malum signisicant in alienum tempus ruente s in friges autbobones
mania quiuicerat cȩs ar uteo occisso in rebellionemuideretur
Ex surgere in solitis antea in alpibus numquã factis autmagnis &
solito maiorib: uulgo passi red obscurum circa nocts obscurum ho¬
qutae in sañ autinsanda uerba ꝓtullestꝰ aut hoc ipsum in fandamfu¬
it qđ sello qutae contranaturam in lacrimat tem pebur scilic& si¬
dum flumina cum supramodum crescunt nõtm ad pr̃ inferr
dianus multierrent eusebius ipsũ ẽe rodianum putat p̃pmagna¬
tudinem : Tbssias huc in india ẽe choeriliis ingermania in quoflu
dũ signisicasse mundatio semꝑ ꝓdigiosa exiflmata est q̃t eluiorũ
regem dixise siue quimulta in selumina curentia & al pibus recipit
fiuequia ipsius simulacrum in celositreceptum int astra. Item
canus fibrae: Ex trime pastesio cineris afibris uestim̃ti ordo crur¬

Expanded text:
quod obsint augurio. INPORTVNAEQVE VOLVCRES quae ad domos accedunt et malum significant, in alienum tempus ruentes, ut striges aut bubones mania’, quam vicerat Caesar, ut eo occiso in rebellionem videretur exsurgere. INSOLITIS antea in Alpibus numquam factis aut magnis et solito maioribus. VVLGO passim. SVB OBSCVRVM circa noctis obscurum. LOCVTAE INFANDVM. Aut infanda verba protulerunt aut hoc ipsum infandum fuit, quod sunt locutae contra naturam. INLACRIMAT TEMPLIS EBVR scilicet sidum, flumina, cum supra modum crescunt, non tantum ad praesdanus, multi errant. Eusebius ipsum esse Rhodanum putat propter magnitudinem, Ctesias hunc in India esse, Choerilus in Germania, in quo fludum significasse, cuius inundatio semper prodigiosa existimata est. Quem ‛fluviorum regem’, dixit, sive quod multa in se flumina currentia ex Alpibus recipit sive quia ipsius simulacrum in caelo sit receptum inter astra. Item canus. FIBRAE extremae partes iocineris a fibris vestimenti. Ordo
Abbreviated transcription (Latin):
lis adies ob tonsauidet᷑ Diurnum aut ꝥͥuersunam fretris aqus obnoxia
surgereluna ut sit sensus nec sit subito soldieeficit utiud cat᷑ raduseius fuis se
obnoxialuna edipsi demaratus di Tenuia neclane ꝓdeumaticur÷ ꝓ¬
tur Itẽuellera nubes dix̃ tehuia arenarum texturas. q̃ in minente tem¬
pestate ꝑ aercaptant᷑ Tarro nepimedine nubes siut uellera langons¬
tabunt si cut&aratus qlacte cichi dialcones cpł ciax filiur luciferi ha¬
buituxorẽ altionẽ a quacũ ꝓ hibit: ẽẽ Rad consuleridũ apollinem desta¬
tu regni naufragio pitcuius corp: aduxorem cumdeleatũ fuis r& illas
nmare p̃cipitauit ꝑꝰ eamis eratione tithidis & luciferi conuersist ambo
maues marin apti alchin es prospicere ꝗ agno sertur gelo tempestati¬
uoserenitas Item dilecte tithidi ÷. ÷ alchiones cpas reetr acuum
iouem seuocart & alcionem coiuigem suam iuniorem coliius sit p egre

Expanded text:
lis acies obtunsa videtur; diurnum autem hoc versu: Nec fratris radiis obnoxia surgere Luna, ut sit sensus: nec si subito sol deficit, ut videatur radiis eius fuisse obnoxia Luna. Eclipsidem Aratus dicit. TENVIA NEC LANAE. Proceleumaticus tur. Item ‛vellera’ nubes dixit, ‛tenuia’ aranearum texturas, quae inminente tempestate per aera raptantur. Varro in Epimenide: nubes sicut vellera lanae constabunt, sicut et Aratus. DILECTAE THETIDI ALCYONES. Ceyx vel Ciax, filius Luciferi, habuit uxorem Alcyonen, a qua cum prohibitus esset ire ad consulendum Apollinem de statu regni sui, naufragio periit, cuius corpus ad uxorem cum delatum fuisset, illa se in mare praecipitavit; postea miseratione Thetidis et Luciferi conversi sunt ambo in aves marinas alcyones. PROSPICERE quod agnoscitur caelo tempestativo serenitas. Item: DILECTAE THETIDI ALCYONES. Ciax, rex Thracum, Iovem se vocari et Alcyonen, coniugem suam, Iunonem coli iussit; peregre
Abbreviated transcription (Latin):
tibi indicabo spontesua ati qđ om̃is erat reditoras confiniaris
artẽ dicerit exiguaporsunt scropesilustrẽ animum pronatu¬
raposuit asperitatem in feconditatem uoces artium fecontita¬
tes & qr teuenantes hocfaci& heritfecunda sisuerit in de trans¬
lata degestadis possita inor dinemdiuisa adimunt demunt se¬
rentem ferre inupientemi. ÷quȩferreposs& libra noinooe at¬

Expanded text:
tibi indicabo. SPONTE SVA. Ad id, quod omiserat, redit. ORAS confinia aerArtem dixerit: Exigua posuit scrobe. SILVESTREM ANIMVM pro natura posuit: asperitatem, infecunditatem. VOCES ARTES fecunditates ex arte venientes. HOC FACIET. Erit fecunda, si fuerit inde translata. DIGESTA disposita in ordinem, divisa. ADIMVNT demunt. FERENTEM ferre incipientem, idest, quae ferre possit, si
Abbreviated transcription (Latin):
tis nili fluminis ubioptima lens nascitur. Bo& esoccasus tarqdiuid&
Decidit ẽnim cũ iiii signis tauro geminis cancroleo ne uerno scilic& tẽ¬
pore Tunc enim occidit q̃si aut subdidit crebic primã partẽ occas ei:
i cumtauro intellegio port& ut uereigumina seri indicentes non esta¬
to & aomedias sementẽ r̃ Om̃a conplexus ⁊ tempora &uernũ
ab̃ ee umen sertt̃ slautimnale quo stp. mentũ & multi uo lunt

Expanded text:
tiis Nili fluminis, ubi optima lens nascitur. BOOTES occasus tardi videtur; tiis Nili fluminis, ubi optima lens nascitur. BOOTES occasus tardi videtur; decidit enim cum IIII signis Tauro, Geminis, Cancro, Leone, verno scilicet tempore: tunc enim occidit. Quod autem subdidit  Quare hic primam partem occasus eius, idest cum Tauro, intellegi oportet, ut vere legumina serenda dicantur, non aestate. ET AD MEDIAS SEMENTEM rel. Omnia conplexus est tempora, et vernum, quo legumen seritur, et autumnale, quo frumentum, et multi vol
Abbreviated transcription (Latin):
sccrauit quã dta co ꝑ ugil custodise đr eo aeorientis eo aeñ ÷ ehechiton
nae arriannem scilic& đt consecratum liberopatricuius occasu arbo¬
liberiuxor trans figurata ÷ cũ enimliber pater arri ad nonino is fili¬
am uxorem ducer& ulcanus ei coronam obtulitꝙ aduxoris insigne int̃
sidera collocauit Fegnosiq arũ ariadne a libero patre ad amatacũ
in litore dominicns adesca fuiss& adescarelicta huiccoronam munȩ¬
rt aedidit eũ qͣ astris corisecrata est Commitas quasi fidis custodib¬
inuiteđt ꝓbur. atraflatione dictũ eẽ utspeciem crederet̾rae & supͣ
comitare anteoceasum maiȩ .i. Ante occasum antlantidum nãmaia
una ÷ De antdantibus siuede uirgilis sunt ꝑdnamõms intellegimus
tiophur sinech dochaȩ gratauari&as namidem signumtauri tot nomi¬
genus paruileguminis uilẽphasilũ plurimum habundantem phassillũ

Expanded text:
secravit, quam draco pervigil custodisse dicitur. EOAE Orientis. ‛Eoae’ non est epitheton secravit, quam draco pervigil custodisse dicitur. EOAE Orientis. ‛Eoae’ non est epitheton NAE. Ariadnen scilicet dicit, consecratam Libero Patri, cuius occasu arboLiberi uxor, transfigurata est. Cum enim Liber Pater Ariadnen, Minois filiam, uxorem duceret, Vulcanus ei coronam obtulit, quam ad uxoris insigne inter sidera collocavit. Item GNOSIAQVE ARDENTIS Ariadne a Libero Patre adamata cum in litore dormiens a Theseo fuisset relicta, huic coronam muneri dedit, cum qua astris consecrata est. COMMITTAS quasi fidis custodibit Probus a translatione dictum esse, ut ‛spem credere terrae’ et supra ‛committas’. ANTE OCCASVM MAIAE idest ante occasum Atlantidum; nam Maia una est de Atlantidibus sive de Vergiliis, sed per unam omnes intellegimus: tropus synecdoche. Grata varietas: nam idem signum Tauri tot nomigenus parvi leguminis. VILEM PHASELVM plurimum, abundantem. ‛Phaselum’
Abbreviated transcription (Latin):
nã aduerso legunttũ cane eni nasct sir̃ius ꝗ ẽ territ aor̃iscs dequo legiumio llo
sitimr̃ siaut̃ adũ so legimus cursũ audeamus neces sẽc Robustaq sarta
trum̃ta queplus habent uiriũ quã si gumina quotem porenobis athlanti¬
des ocuidunit sunt serenda athlantides aliqñ Ui uidentur aliqñ u iince¬
lo q̃nouẽbrim̃se incipiunt non uideria nob Astittristiccã in mser haut
quinto die iduũ normbriũ qñ occidit taur : Cũsiriocane adũsosideo
&x trimiꝓcedunt Anteoccidunt nãcũ canissirius adũsus pedes occidit
& helenfilios ꝓereauit in iocama Qugnifiliam coniugẽ duxit queadꝑ niciem
pham at̃ ar&em Aur eiuellerir iuuenibus inmisitcui in sedentes cum
ꝑ mariastrentur helles inst & decidit qui ellis pontum dr̃ fixus colchos
adregt̃ m&ã ꝑuenit ibi aretẽ immo lauit & inluco matris pellain con¬

Expanded text:
dverso’ legunt; cum Cane enim nascitur Sirius, qui est terris adversus, de quo legimus: Ille sitim rel. Si autem ‛averso’ legimus, ‛cum’ subaudiamus necesse est. ROBVSTAQVE FARRA frumenta, quae plus habent virium, quam legumina, quo tempore nobis Atlantides occidunt, sunt serenda. ATLANTIDES aliquando VI videntur, aliquan Novembri mense incipiunt non videri a nobis. AST SI TRITICEAM IN MESSEM. Hoc autem quinto die Iduum Novembrium, quando occidit Taurus cum Sirio Cane. ADVERSO ideo, uod, cum extremi procedunt, ante occidunt. Nam cum Canis Sirius adversus per pedes occidit,et Hellen filios procreavit; Ino, Cadmi filiam, coniugem duxit, quae ad perniciem pha mater arietem aurei velleris iuvenibus inmisit, cui insidentes cum per maria ferrentur, Helle in fretum decidit, quod Hellespontus dicitur, Phrixus Colchos ad regem Aeetam pervenit, ibi arietem inmolavit et in luco matris pellem con
Abbreviated transcription (Latin):
mittit ad corpus siue frustra humorum enimpinnarum densaleuitate ius¬
pendit᷑ rimant᷑ iuigunda trans latione uius ÷ ꝓutscrutant᷑ Propriac enim

Expanded text:
mittit ad corpus, sive frustra: humor enim pennarum densa levitate susmittit ad corpus, sive frustra: humor enim pennarum densa levitate suspenditur. RIMANTVR. Iucunda translatione usus est pro ‛scrutantur’. Proprie enim
Abbreviated transcription (Latin):
ta utipseait utipsoait omne querellis implerenemurs Ex tullit
recus cogit ꝙ fit utinchieme a quaputeana calidiorfit Ergo inmi¬
nente plui afrigidiore aerȩumus inferior uapurat᷑ quap̃p mirũ
p̃sentientes ouaꝑ festur & bibitiris enib gocia nobibit arcus
ingentem dĩ artũ uoletir duplicem ex p̃mere hic qr̃ uulgiopinionem aonua¬
ria spilagi uolueres atque arsiae circum &rT Hȩc ÷ uera lecio & sensusus
talis est iam uarias uolucres & easq circũ pratarimant᷑ indulcib star¬
nis carsiriuideas cestatim largor &rł Nũsi uariae legeris sens : nilla
rapone p̃cedit Carstrus aũt fluuius ÷ li diue Ascañ paludis a fia uero
asia pulsus rimantur prata pascunt᷑ in pratis incasũ iuideas gestirelaetiã sia
corporis habi tu significare : namuthomines uerbis letiã suam qp̃munt
ita aues corporis gestũ incasũ Ideo ait q̃ plumarũ S postio a quã minimã

Expanded text:
ta, ut ipse ait: omne querellis Inpleri nemus. EXTVLIT ta, ut ipse ait: omne querellis Inpleri nemus. EXTVLIT secus cogit, quo fit, ut in hieme aqua puteana calidior sit; ergo inminente pluvia frigidiore aere humus inferior vaporatur, quapropter praesentientes ova proferunt. ET BIBIT. Iris enim ex Oceano bibit. ARCVS. ‛Ingentem’ dixit arcum volens duplicem exprimere. Hic sequitur vulgi opinionem. IAM VARIAS PELAGI VOLVCRES ATQVE ASIA CIRCVM et rel. Haec est vera lectio et sensus talis est: iam varias volucres et eas, quae circum prata rimantur, in dulcibus stagnis Caystri videas certatim largos et rel. Nam si VARIAE legeris, sesus nulla ratione procedit. Caystrus autem fluvius est Lydiae, non palus; Asia vero Asia pulsus. RIMANTVR PRATA pascuntur in pratis. INCASSVM VIDEAS GESTIRE: laetitiam suam corporis habitu significare; nam ut homines verbis laetitiam suam exprimunt, ita aves corporis gestu. ‛Incassum’ ideo ait, quia plumarum conpositio aquam minimam
Abbreviated transcription (Latin):
hiemi sig̃ dt eiũ grues deuallib: sugere non pluuiã deuallibus surgere
captauit suscipit & ueterem in limoranȩ rł multiam bigunt quȩ sit
ranarum u&is Querula modestus atlatonum cũ ager & autiunone
inlitiã suꝑ uenisses & sitientẽ accersisse ad fontem pastorib: aut ꝓ habi¬
tam Memoremaut iniuriȩ sua p̾editũ partũ redisse in litiam & pasto¬
res in rannas uestisse utpꝰ petua e iur fontes haberent custodiam cuius
potũ latonedenegas sent Obidiur dit cesses cumproferpinam quȩ¬
sir& adbibendũ acessit adquendam fontes t lichirusticia potatuꝓ hi¬
berunt & contur bantes pedib fontem cum M eũ emitterent᷑ pem ha¬
rium sonũ illu irata eos conuertit in ranas q̃ nunc q̃q adillus soni emi¬
tatio nemclamant Aui dñt ranas p habundantiã aquȩ & trapalu¬
des pelli & serpentibus cibos esse aut aliquin int̃ irae. Indeigitur
tem pestates aduentũ eas querelas &cipere querela ÷ uox iriu¬

Expanded text:
hiemis signum; dicit enim grues de vallibus fugere, non pluviam de vallibus surgere. CAPTAVIT suscepit. ET VETEREM IN LIMO RANAE rel. Multi ambigunt, quae sit ranarum vetus querela. Modestus ait, Latonam, cum ageretur a Iunone, in Lyciam supervenisse et sitientem accessisse ad fontem, a pastoribus autem prohibitam. Memorem autem iniuriae suae post editum partum redisse in Lyciam et pastores in ranas vertisse, ut perpetuam eius fontis haberent custodiam, cuius potum Latonae denegassent. Ovidius dicit: Ceres cum Proserpinam quaesisset, ad bibendum accessit ad quendam fontem, tunc eam Lycii rustici a potatu prohibuerunt, et conturbantes pedibus fontem cum contra eam emitterent turpem narium sonum, illa irata eos convertit in ranas, quae nunc quoque ad illius soni imitationem clamant. Alii dicunt, ranas per abundantiam aquae extra paludes pelli et serpentibus cibo esse aut alioquin ínterire. Inde igitur ad tempestatis adventum eas querelas excipere. ‛Querela’ est vox mu
Abbreviated transcription (Latin):
occasum Deac aũt talis fabula nyctimor postquam cum mari
concubuit & agnouit facinus seinsilius abdidit & lucem refur
ubid eorũ uoluntate conuersaẽ in auem q̃ ꝓtanto facinore omiba
uib admirationi Item pȩcticone pulifila acory nimbo hospi¬
tecum p̃sairam patris tiniens in siluas ꝓfugit q̃ misericordia
tam diuuieturum ꝙ diucrinis c̃ẽ & intonsus hscillae filiae o
confer sus ce& &ic mino aecretensium rege obsederetur sa¬
laminoem ad amauit & desectapatris erinem adcũ pꝰtullit ꝙgenusuic¬
ppriae ille & secratus sullã naui religatum inmareeam deiecit R
illa incyrĩ conuer saest Item pater eius nisus mali etum quiparri¬

Expanded text:
occasum. De hac autem talis fabula. Nyctimone postquam cum patre concubuit et agnovit facinus, se in silvis abdidit et lucem refugit, ubi Deorum voluntate conversa est in avem, quae pro tanto facinore omnibus avibus est admirationi. Item: Nyctimone, Epopei filia, a Corymbo hospite conpressa iram patris timens in silvas profugit, quae misericordia tamdiu victurum, quamdiu crinis esset intonsus. Hoc Scyllae filiae cum confessus esset et a Minoe, Cretensium rege, obsideretur, Scylla Minoem adamavit et desectum patris crinem ad eum pertulit, quod genus victoriae ille exsecratus Scyllam navi religatam in mare eam deiecit. At illa in cirim conversa est, item pater eius Nisus in haliaeetum, qui parri
Abbreviated transcription (Latin):
ia est drꝰ altms cillam simigarensium̃ regr filia contra quos cum deuio¬
tis athenensibus pugnar & mino es p̃pfiluiandrogei interitum
que matheneses & migarenses circũuentũ do lonecauostꝰ amatus
adsolla nisi filia q̃ut hostiposs& pas cereplacere placere comam pa¬
tris porpoream abscisamei abstullitq ita habuerat consecratum
ut tandiuregar& ꝙ diuilla nabuisr & intactam. Postea scilla
aminoe contemnatur doloroinauem conuersa & nisus etinc¬
tus deorũ miseratione in auem motatus est formamq: auesho¬
die untse flagant magna discordia. Liquidas puras actis pro

Expanded text:
itur; altera Scylla Nisi, Megarensium regis, filia, contra quos cum devictis Atheniensibus pugnaret Minos propter filii Androgei interitum, quem Athenienses et Megarenses circumventum dolo necaverunt, amatus a Scylla, Nisi filia, quae, ut hosti posset placere, comam patris purpuream abscisam ei abstulit, quod ita habuerat consecratum, ut tamdiu regnaret, quamdiu illam habuisset intactam. Postea Scylla, a Minoe condemnata, dolore in avem conversa est et Nisus extinctus Deorum miseratione in avis mutatus est formam, quae aves hodie inter se flagrant magna discordia. LIQVIDAS puras. ACTIS pro
Abbreviated transcription (Latin):
turã suã &uocatpo &ice Nonenim uocat pluuiã sedenuntiat & notandum
ornicen Arauaauoce & solã pluiã p̃ dicere coruos pero & plures posut a¬
ues predis cere futura q̃ in oreuitam agunt undembrsitant se pliua in¬
nepdr dant lidini putres conerescere fungos lobos quos da ña iuiti ple¬
nuls cũ aceris frigus ẽẽ cspteꝓ lubita aeris crassitate in lilcer nares et se¬
& quas dõ uelud fulgorum imagines imitant᷑ Nceminus eimbriso¬
les ÷ ÷serenitates &uersauicedat pro mostica qb̵ ad nos camus g
tempestiuo caeloserenitatem futurã soles serenitatem di serenitas aut
a mostendit serenũ enim dictũ ÷ ascrupdo i. ÷ aperiendosic̃

Expanded text:
enim vocat pluviam, sed denuntiat, et notandum, cornicem et rauca voce et solam pluviam praedicere, corvos vero et plures. Posuit aves praedicere futura, quod in aere vitam agunt, unde mersitant se pluvia independent lychni. PVTRES CONCRESCERE FVNGOS globos quosdam; nam, ut dicit Plinius, cum aeris frigus esse coeperit, favilla prohibita aeris crassitate in lucerna residet et quasdam velut fungorum imagines imitatur. NEC MINVS EX IMBRI SOLES idest serenitates et versa vice dat prognostica, quibus agnoscamus ex tempestivo caelo serenitatem futuram. SOLES. Serenitatem dicit. Serenitas auteam ostendit; serenum enim dictum est a serando idest aperiendo, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit sensus multa sunt ꝓperanda q maturare datur mox cae¬
lo sereno ÷ in usum e liserenimu lta maturareꝰ ꝓperant̃ facere ñdiligen t̃ po¬

Expanded text:
ut sit sensus: multa sunt properanda, quae maturare datur. MOX CAEut sit sensus: multa sunt properanda, quae maturare datur. MOX CAELO SERENO idest in usum caeli sereni multa maturare datur, idest
Abbreviated transcription (Latin):
dus accipitur nã mundi nomine adimenta continontur quc̃ admodũ
enim eregtur mundus in uii trionalẽ p lagãit a declinatur inaustalem
boreos & hic r̃ uariat opiniones philosophorum aluiditt a nobis absciden¬
tem solemire Ad antipodas alinegunt & uoluntillicte nebras e
cidere intempesta in aptał grosa vii pars noctis pos setsanehocfieri
in aliqua parte mundi utpenesibi totum iundic& noxequis appo&as
rolequor & cur rũ habere đr̃ hinc & ratione philo phiae ł astrolo¬
giae ettã conclusio ÷ nã hocđt nonsine causa intuenus sideruort
& hoccã hicenim uniuerra nascuntur gelo ȩre Insidiũ lucsetius indi
maris insidias uiresq: dolosq: temporibus partem .÷. uesno aestiuo
Autũ no hberno der ebus contraris sccitdeclinationem discendo
partem reuera enĩ nihilẽ tamdiuersũ & contrariũ int̃seꝗ estasche¬
mi & econtra multausq: datur̃ hic ÷ ordomulta matura redat᷑

Expanded text:
mundi’ nomine IIII elementa continentur. Quemadmodum enim erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declinatur in australeborios. Et hic sunt variae opiniones philosophorum: alii dicunt, a nobis abscedentem solem ire ad Antipodas, alii negant et volunt, illic tenebras esse cidere. INTEMPESTA inapta vel grossa, septima pars noctis. Posset sane hoc fieri in aliqua parte mundi, ut paene sibi totum vindicet nox. EQVIS. Apud poetas sol equos et currum habere dicitur. HINC. Ex ratione philosophiae vel astrologiae; et iam conclusio est; nam hoc dicit: non sine causa intuemur siderum ortus et occasus: hinc enim universa noscuntur. CAELO aere. INFIDVM. Lucretius: Infidi maris insidias viresque dolosque. TEMPORIBVS PAREM idest verno, aestivo, autumnali, hiberno: de rebus contrariis fecit declinationem dicendo ‛parem’, revera enim nihil est tam diversum et contrarium inter smi et e contra. MVLTA usque DATVR. Hic est ordo: multa maturare datur,
Abbreviated transcription (Latin):
&x quoueninumẽ ideo dixitbacis ranguineis inquit .i
Amantinontalia cura nonflectitur mercoribur &x pertus
loquitur nec lacrimir ÷. quantarcũ que lacrimar fuderit
amans tanto ampliorerespexit amor ÷ sicut nonsatiun¬
tur graminariuis & rł Tristis puerum tristir amator
tm̃ alu superioribus iungunt melius tm̃ sonsus canitlic&
ego duro amore consum ar tm eritsolattum quia amor
issem utrusticam uitam cõlorem uiniator ÷ finbon¬
did certe .i. utinam e& pilis furor .i. amor quid .i. opos
sit subuite .i aliisub rupe serta .i. coerta : philis .i. mol

Expanded text:
ex quo ‘uenenum’ est, ideo dixit ‘bacis sanamanti. NON TALIA CVRAT idest non flectitur maeroribus. Expertus loquitur. NEC LACRIMIS idest quantascumque lacrimas fuderit amans, tanto amplior eum respexit Amor, idest sicut non satiantur gramina rivis et rel. TRISTIS AT verum tristis amator. TAMEN alii superioribus iungunt, melius tamen sensus cadit: Licet ego duro amore consumar, tamen erit solatium, quia amor issem, ut rusticam vitam colerem. VINITOR idest finbondid. CERTE idest utinam esset Phyllis. FVROR idest amor. QVID idest opus sit. SVB VITE idest alii SVB RVPE. SERTA idest coh
Abbreviated transcription (Latin):
comagis unus agerimlibiaut alii molus uł tinolus mons ÷ siliae uł ci¬
liciae inquanascitur crocum bonipdoris precipuȩ nũ loca cõme¬
morat ubiplus & melius aliquid ꝓuenit noncrocum in alia nasci¬
tur ꝓuincia sed nontale nectantum uł cale quantum incilitia Sabe¬
totocor pore uestiticalibes gensinponin uentrix serridicti a calr¬
tur cumfodiunt ferrum pontus castoria hrpalagȩ inpontocas¬
tcalos habent aptum medicis castorim appellatur hocadeant
cum sciant que obcausam utro eusibi derpere quiait & cicero ins¬
uuriana cumquiobcausam inpericulo sint sentiantredemant
scamorte eapaste corporis p̃p qui ꝙpetuntur auulta & relicia
Eliadum palmas aequarum h đt epiros creata equs optimas

Expanded text:
to magis unus ager? in Lydia. Vt alii, Molus vel Tmolus mons est Siciliae vel Cito magis unus ager? in Lydia. Vt alii, Molus vel Tmolus mons est Siciliae vel Ciliciae, in quo nascitur crocum boni odoris praecipue. Nam loca commemorat, ubi plus et melius aliquid provenit. Nam crocum et in alia nascitur provincia, sed non tale nec tantum, quale vel quantum in Cilicia. SABAEtoto corpore vestiti. CHALYBES gens in Ponto inventrix ferri, dicti a Chalytur, cum fodiunt ferrum. PONTVS CASTOREA hypallage. In Ponto cas in testiculis habent, aptum medicis, ‛castoreum’ appellatur. † Hoc adeunt cum sciant, quam ob causam , ultro eos sibi demere. Quod ait et Cicero in Scauriana: Cum, quam ob causam in periculo sint, sentiant, redimunt se a morte ea parte corporis, propter quam expetuntur, avulsa et relicta. ELIADVM PALMAS EQVARVM. Hoc dicit: Epiros creat equas opt
Abbreviated transcription (Latin):
& cum fructbus & intellegitur & sinefructibus utluxori em̃ segitũ
tenera depas ct in herbat : m̃terra ut nec peccari optunas egitesuo¬
tis desideris bisq: solem rł .i. dicrum calorem & solis frigora noc
tis &chemis ã aratur .i. scinditur intrans uersum sulcum dr̃
quidiuer sis loquis diuersi p̃ualentuenti &x diuer ra pasta caeliu
rummorem eris mos fȩ qualitatem ut̃r plus gaudiat tempore acfrigore
amaioribus & quid melius referecon suerit Nam habitus locorum
possibilitates accipimus ueniunt .i. uscuntut pulero ueniens incorpo¬
re uirtus siue proeueniunt ut ꝓuenis se fructus dicuntur an ꝓpriae
sol& enim sensus arboribus dareutmiratasq:: suas frondes r̃ alibiali¬
oloco inuisa quia sinestudio subeunt siue iniusa quesiq: nas uintur
argumentat q̃ ub cdicens siun aꝓuintia ferre non pot ÷ om̃a quan¬

Expanded text:
et cum fructibus intellegitur et sine fructibus, ut: Luxuriem segetum et cum fructibus intellegitur et sine fructibus, ut: Luxuriem segetum tenera depascit in herba. Tantum terra, ut: Nec pecori opportuna seges. VOTIS desideriis. BIS QVAE SOLEM rel. idest dierum calorem et solis, frigora et hiemis. SENTIT aratur idest scinditur, in transversum sulcum ducitur; quia diversis locis diversi praevalent venti ex diversa parte caeli. VARIVM MOREM aeris  nosse qualitatem, utrum pluviis gaudeat an tepore an frigore.a maioribus, et quid melius referre consuerit. Nam ‛habitus locorum’ possibilitates accipimus. VENIVNT idest crescunt, ut: pulchro veniens in corpore virtus, sive proveniunt, ut ‛provenisse’ fructus dicuntur, an proprie; solet enim sensus arboribus dare, ut: Miraturque novas frondes rel. ALIBI alio loco. INIVSSA quia sine studio subeunt, sive ‛iniussa’, quasi, quae nascuntur Argumentatur, quasi hoc dicens: si una provincia ferre non potest omnia, quan
Abbreviated transcription (Latin):
tis simũ signũ anardens festinanis & cupiens parare locum agusto
ut a libi iuuenum munus emicat ardens scrpphius g̃ .s. noeninatiuus ÷ &
ardens ut dix̃ adillud eserunt ꝙ mortis e÷ domicilium Namscorpitempus fris
cendum anad auctore grecos an adso lũ homerũ retulorit quhodir na caon¬
pos laudit eliscus &adeo ammoneor locor quos p̃tulerte quo s p̃tullit a¬
sꝑ molororum ꝓserpinam supuit &cer es hostiacum cantxta toribus mul¬
tis pulsauit necueniebat adcam filiaei : ꝓ longamore Desacilem cur¬
sũmeo scilic& poemati audacibus ad nuet ceptis uese condesius uires ꝓte
rusticosiuuaã mecũ ignaros intellegas ã susticis ignaris fame mecum
piente uer nouum ideoait quia mensis mastius initium anni ÷ canis ÷
Taurusꝓboue utalibi mactabat in litore taurum cbinisi bos intellega¬
tur pirgl errauit tauro pum ioui sacrifitium nonsit Aritur

Expanded text:
tissimum signum. An ‛ardens’ festinans et cupiens parare locum Augusto, tissimum signum. An ‛ardens’ festinans et cupiens parare locum Augusto, ut alibi: Iuvenum manus emicat ardens. SCORPIOS Graecus nominativus est, et ‛ardens’ quod dixit, ad illud refertur, quia Martis est domicilium. Nam Scorpii tempus frigSIOS. Quaerendum, an ad auctores Graecos, an ad solum Homerum retulerit, qui in Odyssia campos laudat Elysios et adeo amoenos locos, quos praetulerit arex Molossorum Proserpinam rapuit et Ceres ostia cum cantatoribus multis pulsavit nec veniebat ad eam filia eius pro loci amore. DA FACILEM CVRSVM meo scilicet prusticos iuva, ut ‛mecum ignaros’ intellegas, aut rusticis ignaris ‛fave mecumpiente. ‛Ver novum’ ideo ait, quia mensis Martius initium anni est. CANIS idest TAVRVS pro bove, ut alibi: mactabam in litore taurum, ubi nisi bos intellegatur, Virgilius erravit. Tauro enim Iovi sacrificium non fit. ATTRITVS