comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liũ ac subselliorum cremauit
percensuit latitudinem regnisui
roma cladibus suis atque insuam
caedem singulas quas que gentis
ibidem ubidomuit uindicauit:
Asie europȩ atque africe non
dico tribus mundi partibus sed
totis trium partium angulis
edidit gladiatores suos feriatisq
inimicis spectaculum miserae ul¬
tionis ingessit: Nec tamen
sufficit ipsas quoque causas fi
mina in eodem agro germin
magna continuo metentibus
malorum incrementa: cum
anagno sudore factura
uitter ciuillis belli Aciuibus ex¬
sar occiditur incaedem unius tra¬
huntur agmina consciorum :
Certum enimerat quia casar iN¬
digne peremptus : plures habere
possit ultores : plurimaque no

Expanded text:
lium ac subselliorum cremauit. lium ac subselliorum cremauit. Percensuit latitudinem regni sui Roma oladibus suis atque in suam conuersa caedem singulas quasque gentes ibidem, ubi domuit, uindicauit. Asiae Europae atque Africae, non dico tribus mundi partibus sed totis trium partium angulis edidit gladiatores suos feriatisque inimicis spectaculum miserae ultionis ingessit. nec tamen sufficit ipsas quoque cum auctormina in eodem agro germinant, magna continuo metentibus malorum incrementa cum magno sudore factura: uictor ciuilis belli a ciuibus Caesar occiditur, in caedem unius trahuntur agmina consciorum. certum enim erat, quia Caesar indigne peremptus plures habere posset ultores; plurimaque no
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : quo pompeius pater aburbe
bellum gesturus aufugerat : Quat¬
tuor que annis: hocbellum ciuile
in desinenter toto orbetonuit :
titus labienus & attius uarus in a¬
cie caesi sunt : Gneus pompeius.
cum centesimo equite aufugit :
frater eius sextus pompeus confrac¬
ta celeriter non parua lusitanorũ
manu cumcaesonio congressus. &
uictus. fugiensque interfectus ẽ :
munda ciuitas cum in mensa homi¬
num caede caesare oppugnante
uix capta est : Caesar roma mre¬
diit ubidum rei publicȩ statum
contra exempla maiorum cle¬
menter instaurat : auctoribus
bruto & cassio conscio etiamplu¬
rimosenatu incuria uiginti &
uul neribus confossus interit
inqua coniuratione fuisse
amplius sex aginta consciofer̃
Duobruti agauis cassius alii¬
que socii strictis pugionibus in
capitolium seces serunt:
Diu deliberatumẽ utrum capi¬
colium cum auctoribus caȩdis
oporteret incendi: Corpus eius
raptum populus dolore instimu¬
latus inforo fragmentis tribuna¬

Expanded text:
est, quo Pompeius pater ab Vrbe est, quo Pompeius pater ab Vrbe bellum gesturus aufugerat, quattuorque annis hoc bellum ciuile indesinenter toto Orbe tonuit. T. Labienus et Attius Varus in acie caesi sunt. Gnaeus Pompeius cum centesimo equite aufugit. frater eius eane Pompeius contracta celeriter non parua Lusitanorum manu, cum Caesonio congressus et uictus fugiensque interfectus est. Munda ciuitas cum immensa hominum caede Caesare oppugnante uix capta est. Caesar Romam rediit. ubi dum reipublicae statum contra exempla maiorum clementer Înstaurat, auctoribus Bruto et Cassio, conscio etiam plurimo senatu, in curia uiginti et tribus uulneribus confossus interiit. in qua coniuratione fuisse amplius sexaginta conscios ferunt. duo Bruti et C. Cassius aliique socii strictis pugionibus in Capitolium secesserunt. diu deliberatum est, utrum Capitolium cum auctoribus caedis oporteret incendi. corpus eius raptum populus dolore instimulatus in foro fragmentis tribuna
Abbreviated transcription (Latin):
fodit scipio innaui qua abpani¬
as fugere contendens uento co¬
accus in africam redierat sem&¬
ipse iugulauit in eadem naui¬
&i amnaui etiamtitus torqua¬
tus occisus est : Caesar pompei
magni nepotes filianque pom¬
peiam simulque cumhis fastũ
syllam & afranium & petro¬
ium filium iussit occidi :
inde quattuor triumphis urbẽ
ingressus : disposito recuperatȩ
rei publicae statu continuo in
his panias contra pompe ios
pompei filios profectus septi¬
mo decimo quam egressus fu
peruenit : statimque aduer¬
sus pompeios duos & labienũ
atque atiumuarum multa bella &
uaria sorte gessit : ultimum bellũ
apud mundam flumen gestum ẽ :
ubitantis uiribus dimicatum tanta¬
que caedes acta : ut caesar quoque
u& eranis &iam suiscedere noneru¬
bescentibus cum caedi cogique cerne¬
ret. praeuenire morte futurum de¬
decus uicti cogitarit. Cum subito uersis
infugam: pompeiorum cessit exerci¬
tus: Et quidem eo die bellum actum

Expanded text:
fodit. Scipio in navi qua ad Hispanifodit. Scipio in navi qua ad Hispaniam fugere contendens, vento coactus, in Africam redierat, semetipsum jugulavit. In eadem navi etiam Titus Torquatus occisus est. Caesar Pompeii Magni nepotes, filiam Pompeiam simulque cum his Faustum et Syllam, et Aphranium et Petreium, jussit occidi. Inde quatuor triumphis Urbem ingressus, disposito recuperatoque reipublicae statu, continuo in HispPompei filios profectus, septimo decimo quam egressus ab peruenit statimque aduersus Pompeios duos et Labienum atque Attium Varum multa bella et uaria sorte gessit. ultimum bellum apud Mundam flumen gestum est, ubi tantis uiribus dimicatum tantaque caedes acta, ut Caesar quoque, ueteranis etiam suis cedere non erubescentibus, cum caedi cogique aciem suam cerneret, praeuenire morte futurum uicti dedecus cogitarit, cum subito uersus in fugam Pompeiorum cessit exercitus. equidem eo die hoc bellum actum
Abbreviated transcription (Latin):
bellum intulit : Sed continu
ocum toto exercitũ suo : Ripse¬
deletus ẽ. NAm cum uiginti
milia hominum in eo bellocae¬
sa referuntur. duo decimmi¬
lia cumseptu aginta longis
nauibus dedita quingenti ex
uictoribus caecidisse dicuntur :
rexipse adolescens scaphaex¬
ceptus ut fugeret multis insilien¬
tibus mersus Nec atus ẽ : Cor¬
pus eius adlitus deuolutum iNdi¬
cio loricae aurexe cognitum
fuit: Quacaesar alex¬
andream praemissa. alex an¬
drinos omnes addeditionem
desperatione coipulit : Reg¬
numque a egypti cleo patrȩ
dedit: Inde syriam perua¬
gatꝰ: farnacem inponto ui
postea uero quamromã
uenit dictator & consul creatus in a¬
fricam transit: &apud thapsum
cumiuba & scipione pugnauit:
maximamque ibi hominum mul¬
titudinem interfecit: Castra
utriusque direpta sunt : sex agin¬
ta elephanti capti: Cato: sese
apud uticam occidit : Iuba per¬
cussori iugulum praetiodato prȩ¬
buit : Petreius eodem se gladio ꝑ¬

Expanded text:
bellum intulit sed cobellum intulit sed coo cum toto exercitu suo et ipsdeletus est. Nam viginti millia hominum in eo bello caesa referuntur, duodecim millia cum septuaginta longis navibus dedita, quingenti ex victoribus cecidisse dicuntur. Rex ipse adolescens scapha exceptus ut fugeret, multis insilientibus mersus, necatusque est. Corpus ejus ad littus devolutum, indicio loricae aureae cognitum fuit. Qua Caesar Alexandriam praemissa, Alexandrinos omnes ad deditionem desperatione compulit, regnumque Aegypti Cleopatrae dedit. Inde Syriam pervagatus, Pharnacem in Ponto vicit. Postea vero quam Romam venit, dictator et consul creatus, in Africam transiit, et apud Thapsum cum Juba et Scipione pugnavit, maximamque ibi hominum multitudinem interfecit. Castra utriusque direpta sunt, sexaginta elephanti capti. Cato sese apud Uticam occidit. Juba percussori jugulum prbuit. Petreius eodem se gladio per
Abbreviated transcription (Latin):
a nr̃is hominibus nr̃is tem¬
poribus memorent :
Qđ quidem uerum est : Ta¬
men honestius creditur Ali¬
os libros fuisse quaesitos:
qui pristinos studiorum cu
ras a omularentur quain
aliam ullam tuncfuisse
bybliothecam quae &tra
qua dringenta milia libro¬
rum fuisse acperhoc euasisse
credatur: Caesar pos¬
tea insulam ubi pharus es
cepit : Eo achillas : cunga¬
binianis militibus uenit:
Ingens pugna commissa est
magna ibi caesarionorum
militum multitudo cecidit:
omnes etiam interfector es
pompei inter fecti sunt. Cae¬
saruim insistentium hostiũ
pressus: scapham ascendit
quamox pondere sub sequen¬
tium grauata ac mersa per
ducentos passus ad nauemu¬
namanu el euata quacar¬
tas tenebat nando peruenit :¬
mox naualicer tamine pulsatus :¬
magna facilitate classem regi
am aut depressit Aut cepit :
Alex andrinis p&entibus regem
reddidit monitum ut magis a¬
micititiam romanam quam
arma experiri studeret :
Quitamen ilico ut liber fuit.

Expanded text:
a nostris hominibus nostris tema nostris hominibus nostris temporibus memorent — quod quidem uerum est —, tamen honestius creditur alios libros fuisse quaesitos, qui pristinas sras aemularentur, 422 quam aliam ullam tunc fuisse bibliothecam, quae extra quadringenta millia librorum fuisse, ac per hoc evasisse credatur. Caesar postea insulam ubi Pharus est, cepit. Eo Achillas cubinianis militibus uenit. Ingens pugna commissa est. Magna ibi Caesarianorum militum multitudo cecidit. Omnes etiam interfectores Pompei interfecti sunt. Caesar ui insistentium hostium pressus scapham ascendit, qua mox pondere subsequentium grauata ac mersa per ducentos passus ad nauem una manu eleuata qua cartas tenebat nando peruenit mox nauali certamine pulsatus magna faam aut depressit aut cepit. Alexandrinis petentibus regem reddidit monitum, ut amicitiam magis Romanam quam arma experiri studeret; qui tamen, ilico ut liber fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tes saliam rebus : alex andriani uenit
perlatosque adse acuiso pompeica¬
pite anuloque fleuit: Cumque se
in regiam recepisset eludebatur
a tutoribus quominus pecunia mac¬
ciperet templasua astu spolian¬
tibus ut eregios thesauros uacuos
eẽ ostenderent. Min inuidiam cae¬
saris populum concitarent :
praeterea achillas duxregius
imbutus semel pompeius sanguine.
caesaris quoque necem meditabatur :
Namiussus exercitum dimittere cui
preerat uigintimilium armatoꝵ
non modo spreuit imperium : uerũ
aciem direxit : Inipso proeliare¬
giaclassis forte subducta iube¬
tur incendi: Ea flamina cum
partẽ quoque urbis inuasisset:
qua drigenta milia librorum
proximis forte aedibus con¬
dita exussit sirgulare
pito fecto monum̃i¬
tum scudii curȩque maioram
qui tot tantaque in lustrium
ingeniorum opera congesserant
Vnde quamlibet hodieque
intemplis extent: quae &
nos uidimus armari a librorũ
quibus direptis exinanita ta

Expanded text:
Thessaliam rebus Alemndriam uenit Thessaliam rebus Alemndriam uenit perlatoque ad se ac uiso Pompei capite anuloque fleuit; cumque se in regiam recepisset, eludebatur a tutoribus, quominus pecuniam acciperet, templa sua astu spoliantibus, ut et regios thesauros uacuos esse ostenderent et in inuidiam Caesaris populum concitarent. praeterea Achillas dux regius, imbutus semel Pompei sanguine, Caesaris quoque necem meditabatur. nam iussus exercitum dimittere, cui praeerat, uiginti milium armatorum, non modo spreuit imperium, uerum et aciem direxit. in ipso proelio regia classis forte subducta iubetur incendi. ea flamma cum partem quoque urbis inuasisset, quadringenta milia librorum proximis forte aedibus condita exussit, singulare profecto monumentum studii curaeque maiorum, qui tot tantaque inlustrium ingeniorum opera congesserant. unde quamlibet hodieque in templis extent, quae et nos uidimus, armaria librorum, quibus direptis exinanita ea
Abbreviated transcription (Latin):
tuissent : prima congressione
equitatus pompei pulsus sinistra latera
nudauit: Deinde cum diu utrimque
dubia fortecederentur Atque exali¬
a parte pompeius interortandum
dicer&. parce ciuibus nectam en fa¬
cer& : Exalia uero caesar hoc
facer& quo durgueret dicens mi¬
les faciem feritandem uniuersus
pompei fugit exercitus. castraque
direpta sunt : Caesa sunt in eo
proelio pompeianorum quinde¬
cimmilia centuriones triginta Q
tres: Hicexitus pugnȩ ad pa¬
leo pharsalum fuit. Pompeius
fugiens in hostio pene i am nisi one¬
riam nauem nanctus in asiã
transiit : In de perciprum in
aegiptumuenit ibi que inoxut
litus attigit iussuptholo mei
ad ololescentis ingratiam cae¬
saris uictoris occisus ẽspom¬
peiuxor filiique fugerunt::
c& pompeiana clasisis direpta ẽ
Omnibus
qui inea erant crudelissime tru
cidatis ibique & pompeius
brthinicus occisus est : Len¬
tulus uero uir consolaris.
apud pelusium ciuitatis inter¬
ectus ẽ : Caesar compositis apud

Expanded text:
tuissent. prima congressione tuissent. prima congressione equitatus Pompei pulsus sinistra latera nudauit. deinde cum diu utrimque dubia sorte caederentur atque ex alia parte Pompeius inter hortandum diceret parce ciuibus nec tamen faceret, ex alia uero Caesar hoc faceret, quod urgeret dicens miles, faciem feri, tandem uniuersus Pompei fugit exercitus, castraque direpta. sunt. caesa sunt in eo proelio Pompeianorum quindecim milia, centuriones triginta et tres. hic exitus pugnae ad Palaeopharsalum fuit. Pompeifugiens, in ostio Penei amnis onerariam navem nactus, in Asiam transiit. Inde per Cyprum in Aegyptum venit: ibique mox ut littus attigit, jussu Ptholomaei adolescentis, in gratiam Caesaris victoris, occisus est. Pompeii uxor filiique fugerunt, caetera Pompeianae classis direpta sunt, omnibus qui in ea erant crudcidatis, ibique et Pompeius Bithynicus occisus est. Lentulus uero uir consularis apud Pelusium interfectus est. Caesar conpositis apud
Abbreviated transcription (Latin):
riculo territi ipso caesare
frustra obsistente fugerunt :
Pompeius uero caesaris quoque
testimonio uictor : persequentẽ
reuocauit exercitum: Quattuor
milia militum caesaris centurio¬
nesuiginti : & duo equites roma¬
nicom plures in eo proelio caesis
Caesar indecitato agmine per
epirum intesaliam perrexit :
pompeius cummaximis copusse¬
cutus bellumque commissumẽ:
ltaque : instruitur acies : Pompe¬
ius octoginta & octo cohortes:
triplici ordine locauit : fuer̃
autem peditũ quadraginta e¬
quites insinistro cornu sexcenti :
indextro quingenti : Praece¬
rea reges multi senatores e¬
quites romani plurimi absque
leuium armaturarum magna copi¬
a : Caesar similiter octogin¬
ta cohortes triplici ordine dis¬
posuit. cui fuerunt minus quã
triginta milia peditum: e qui¬
tesmille : Videre & geme¬
re erat contractasromanorũ
uires in campis phar salicis ad
occisionem mutuam constitisse
quassi concordia rexisset nul¬
li populi nulli reges ferre po¬

Expanded text:
rioulo territi ipso Caesare rioulo territi ipso Caesare frustra obsistente fugerunt. Pompeius uero Caesaris quoque testimonio uictor persequentem reuocauit exercitum. quattuor milia militum Caesaris, centuriones uiginti et duo, equites Romani conplures in eo proelio caesi sunt. Caesar inde citato agmine per Epirum in Thessaliam perrexit; Pompeius cum maximis copiis secutus bellumque commissum est. itaque instruitur utrimque acies. Pompeius octoginta et octo cohortes triplici ordine locauit: fuerunt autem peditum quadraginta milia, equites in sinistro cornu sescenti, in dextro quingenti, praeterea reges multi, senatores equitesque Romani plurimi, absque leuium armaturarum magna copia. Caesar similiter octoginta cohortes triplici ordine disposuit , cui fuerunt minus quam triginta milia peditum, equites mille. uidere ibi et gemere erat contractas Romanorum uires in campis Pharsalicis ad occisionem mutuam constitisse, quas si concordia rexisset, nulli populi, nulli reges ferre po
Abbreviated transcription (Latin):
renus ad aras expositis opimȩ pe¬
cudis intestinis non fing& esuriens :
sicuc ipsifatentur uel obscurauel
falsa dicendo ipse apollo seducit
quamobrem ȩ quo anima ferant
& siumi tari inte rim nolunt nos
id ueritatis iudicio &iam qđ ꝓhi¬
bere potuer̃ maiores eorum uel
experiendo contemnere :¬
Nterea apud dyr racium multi
orientes reges ad ponpeium cum¬
auxiliis conuenerunt. Quocum
ces ar uenisset pompeium obsi¬
dione frustra cinxit ipse terrã
quinde cimmilibus passuum fossa
prȩstruens cum illi maria pateras
Pompeius castellum quod damꝓpin¬
qum mari quod marcel linus tueba¬
tur euertit prȩ sidiaq: cȩsaris
quȩ ibidem morabantur occidit
Cesar torquatum legionemque
unam ut expugnaret ingrossusẽ :
Hoc periculo sociorum pompeius
cognito omnes eo copias contra¬
xit : inquem seilia caesar omis¬
sa obsidione conuertit : Tor
quatus autem euestigio pro¬
rumpens : a uersum insecutus ẽ
lta caesaris milites antipiti pe¬

Expanded text:
rhenus ad aras, expositis opimae perhenus ad aras, expositis opimae pecudis intestinis, non finget esuriens, si, ut ipsi fatentur, uel obscura uel falsa dicendo ipse Apollo seducit ? quamobrem aequo animo ferant, etsi imitari interim nolunt, nos id ueritatis iudicio etiam prohibere, quod potuerunt maiores eorum uel experiendo contemnere. Interea apud Dyrrachium multi Orientis reges ad Poauxiliis convenerunt. Quo cum Caesar venisset, Pompeium obsidione frustra cinxit, ipse terram quindecim millium passuum fossa praestruens, cum illi maria paterent. Pompeius castellum quoddam propinquum mari, quod Marcellinus tuebatur, evertit, praesidiaque Caesaris quae ibidem morabantur occidit. Caesar Torquatum legionemque unam, ut expugnaret, aggressus est. Hoc periculo sociorum Pompeius cognito, omnes eo copias contraxit: in quem se illico Caesar omissa obsquatus autem e uestigio prorumpens auersum insecutus est. ita Caesaris milites ancipiti pe
Abbreviated transcription (Latin):
uł uana ł dubia unde prudent̃ p&a p̃mo¬
nuit : In consultihabeunt sedẽq odere
sibellae : Et ne forte pariuidpendant
qđ contẽptu abolitũ atq antiquatum
fuit hoc ẽ aut numen aut sedem apollo
illepy thius erat quẽ fer̃ magno illo
po& hones erpente int̃fecto totius uati¬
cinationis auctore & principe hȩredẽ
& sedis & diuinationis & nominis extitis¬
se: Ibiq eumred dere elegisse respon¬
sa ubiorta cũ auctore ipsa diuinatioui¬
debantur: Pra& erea quẽ ꝑ alias quo¬
q. t̃rarum partes spumantib: buccis
rabidoq discur suomnis furiatorum
ruetat insana ad quẽ plurimi t̃rarũ
reges quasi aduiuã uocem consultinu¬
minis cucurrerunt. Cui sȩpissimȩ ip¬
si quoque roma niopulentis sima dona
miserunt. Atsia pollo iste prthi¬
us paula timdis cernente experi
lictus est quiduiuum demortua pe¬
cude quiduerum deamente muli¬
ere sperare potest : Quid posttre¬
mo in flauit cumpinguis eburtir¬

Expanded text:
uel uana uel dubia ? unde prudenter poeta praemouel uana uel dubia ? unde prudenter poeta praemonuit: Inconsulti abeunt sedemque odere Sibyllae. Et ne forte parui id pendant, quod contemptu abolitum atque antiquatum fuit, hoc est aut numen aut sedem: Apollo ille Pythius erat, -quem ferunt magno illo Pythone serpente interfecto, totius uaticinationis auctore et principe, heredem et sedis et diuinationis et numinis exstitisse ibique eum reddere elegisse responsa, ubi orta cum auctore ipsa diuinatio uidebatur, praeterea quem per alias quoque terrarum partee spumantibus buccis rabidoque discursu omnis furiatorum ructat insania, ad quem plurimi terrarum reges quasi ad uiuam uocem consulti numinis cucurrerunt, cui saepissime ipsi quoque Romani opulentissima dona miserunt. at si Apollo iste Pythius paulatim discernente experielitus est, quid uiuum de mortua pecude, quid uerum de amente muliercula sperari potest ? quid postremo, lnflauit cum pinguis ebur Tyr
Abbreviated transcription (Latin):
custodiȩ eius quã pelago & oppidop̃¬
tendebat hostis in luserat inedia sese
uigiluisq confecit Appius claudius
censorinquiius supompei greciã
tuebaturiam abolitã po&icio raculi
fidem uoluit experiri: Quippeab
eo ad actauates descendere inspecũ
respondis sefertur debello consu¬
lenti : Nihil ad te hocromanebellũ
ꝑtin& eubo eae coela obtinebis:
coela aut̃ uocant euboicũ sinũ ita ap¬
pius ꝑplexa incertus sorte discessit
Ammon& nos aliquid ab obtrec¬
tatoribus nr̃is consultator iste con¬
sulere : quaerunturutiq fide
cristianorum sibi sacra int̃dicta
caerimoniasq sublatas & obhoc
ideo maxime qđ extis uaticinusq
cessantib: futarȩ clades qui a scire
nequeunt nonuitantur :
Curergo longe antemperiũ
caesaris natiuitatẽq xp̃i sicut ip¬
sorũ auctores attestant᷑ ab olita
fuerat poeticiora culi fides
ab olita aut̃ ideo quia contẽpta
Porro aut quare contẽ p̃tanisi quiał falsa

Expanded text:
custodiae eius, quam pelago et oppido prcustodiae eius, quam pelago et oppido praetendebat, hostis inluserat, inedia sese uigiliisque confecit. Appius Claudius Censorinus, qui iussu Pompei Graeciam tuebatur, iam abolitam Pythici oraculi fidem uoluit experiri: quippe ab eo adacta uates descendere in specum respondisse fertur de bello consulenti : Nihil ad te hoc Romane bellum pertinet, Euboeae coela obtinebis. coela autem uocant Euboicum sinum. ita Appius perplexa incertus sorte discessit. Admonet nos aliquid ab obtrectatoribus nostris consultor iste consulere. queruntur utique fide Christianorum sibi sacra interdicta caerimoniasque sublatas et ob hoc ideo maxime, quod extis uaticiniisque cessantibus futurae clades, quia sciri nequeunt, non uitantur. cur ergo longe ante imperium Caesaris natiuitatemque Christi, sicut ipsorum auctores adtestantur, abolita fuerat Pythici oraculi fides? abolita autem ideo, quia contempta. porro autem quare contempta, nisi quia uel falsa
Abbreviated transcription (Latin):
us cottã sardinia tuberonem
africauarus eiecit: Caesar mas¬
siliã rediens obsidione domitã uitan¬
tũ & libertate concessa: cȩteris reb:
abra sit: atuero do labella par¬
tium caesaris inillrrico. pocta¬
uiũ & libonẽ uictus copusq exut
an
adtonium fugit : basillus & sa¬
lustius singulas legiones quib
perant: similit̃ & antonius hor¬
tesius quoq ab infimo maricũ
classe concurrens om̃sq parit̃
aduersus octauiũ &bibulonẽ ꝓ¬
fecti & uictis : antonius cũ se
octauio cũ quindecĩ cohostib dedis¬
s& om̃s ad pompeium alibone
deductis : Curio exsicilia in afri¬
cã cũ exercitu transgressus est
Quẽ iubarex continuo exceptũ
cũ omnib: copiis trucidauit :
Octauius salonas oppugnare
conatus: om̃s paenecopias quas
dux̃ amisit. Caelius desciuit acȩ¬
sare. ac semilonȩ exulnunxit : Cũq am¬
bo seruorũmanu capuam oppugna¬
remolirentur occisisunt. Bibulus
apud corcrram pudore uictus quod

Expanded text:
us Cottam Sardinia, Tuberonem us Cottam Sardinia, Tuberonem Africa Varus eiecit. Caesar Massiliam rediens, obsidione domitam uita tantum et libertate concessa ceteris rebus abrasit. At uero Dolabella partium Caesaris in Illyrico per Octauium et Libonem uictus copiisque exutus ad Antonium fugit. Basilus et Sallustius cum singulis legionibus, quibus praeerant, similiter et Antonius, Hortensius quoque ab infimo mari cum classe concurrens, omnesque pariter aduersus Octauium et Libonem profecti et uicti sunt. Antonius cum se Octauio cum quindecim cohortibus dedisset, omnes ad Pompeium a Libone deducti sunt. Curio ex Sicilia in Africam cum exercitu transgressus est: quem Iuba rex continuo exceptum cum omnibus copiis trucidauit. Octauius Salonas oppugnare conatus, omnes paene copias quas duxit amisit. Caelius desciuit a Caesare ac se Miloni exuli iunxit; cumque ambo seruorum manu Capuam oppugnare molirentur, occisi sunt. Bibulus apud Corcyram pudore uictus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quaecũ domitio apud cornificiũ
mor abantur adsuas partes trans¬
duxit: Pompẽi atq: omnis
senatus crescentib: cae sarisui¬
ribus trepidi tãquã italia pul¬
si ingrȩciã transuecti. Drrra¬
cium geren dibelli sedem delo¬
gerunt. Caesarro mã uenit
negatãq sibi ex ȩrario pecuniã
fractis forib inuasit. ꝓtulitq
exeo auripondo quat tuormilia
centũ triginta & quinq argen¬
ti pondo ꝑpenongenta milia
Inde digressus ariminum ad
legiones mox alpes transuect
mas siliã uenit. ad quã oppug¬
nandã cur recept non ẽ & trebo¬
niũ cũ tribus legionib: relin¬
quens ad hispanias contendit
quas lucius a franius & marcus
p&reius & marcus uarro pom¬
peiani duces culegionib: obtine¬
bant : Ibi multis proelus pare¬
ium a franiũq superatos cõposi¬
ta pactione dimisit: Inulterio¬
reuerohis pania duas legiones
amarco uarrone suscepit :
similit̃ & duceseius hocẽcurio
catonẽ sicilia expulit : ualeri¬

Expanded text:
quae cum Domitio apud Corfinium quae cum Domitio apud Corfinium morabantur, ad suas partes traduxit. Pompeius atque omnis senatus, crescentibus Caesaris uiribus trepidi, tamquam Italia pulsi in Graeciam transuecti, Dyrrachium gerendi belli sedem delegerunt. Caesar Romam uenit negatamque sibi ex aerario pecuniam. fractis foribus inuasit protulitque ex eo auri pondo quattuor milia centum triginta et quinque, argenti pondo prope nongenta milia. inde digressus Ariminum ad legiones, mox Alpes transuectus Massiliam uenit, ad quam oppugnandam, cur receptus non esset, Trebonium cum tribus legionibus relinquens, ad Hispanias contendit, quas L. Afranius et M. Petreius et M. Varro Pompeiani duces cum legionibus obtinebant. ibi multis proeliis Petreium Afraniumque superatos conposita pactione dimisit. in ulteriore uero Hispania duas legiones a M. Varrone suscepit. similiter et duces eius, hoc est Curio Catonem Sicilia expulit, Valeri
Abbreviated transcription (Latin):
caesar uictor exgallia decernisibi ab¬
senti alterũ consulatũ poposcit con¬
tradictũ ẽ amarcello consule anni¬
tente pompeio. Deindedecr&um ẽ
a senatu ut in urbẽ caesar nonnisi
dimisso exercitu uenir& & ex mar¬
celli consulis auctoritate ad legiones
qua e apud luceriã erant pompeius
cũ imperio missus est. Ca carrauen¬
nã sese contulit. Marcus antonius
& publius cassius tribuni plebis ꝓ
caesare int̃cedentes int̃ dicentelentu¬
lo consulecuria foro que ꝓhibiti ad
caesarem ꝓfecti sunt curione simul
caelioq comitantib: caesar rubicone
flumine transmeato : mox utari¬
minum uenit quinq cohostes quas
tunc olas habebat cũ quib: ut ait liui¬
us orbemt̃rarum adorcus ẽ : quid
facto ope&̃ edocuit: deploransimuri¬
as suas causã belliciuilis ꝓrestituonds
in patriã tribunis c&̃ estatutus est
inde ꝑ antoniũ septẽ cohostes quae
apud sul monẽ morabantur:
alucr&io recepit: treslegiones

Expanded text:
Caesar uictor ex Gallia decerni sibi abCaesar uictor ex Gallia decerni sibi absenti alterum consulatum poposcit. contradictum est a Marcello consule adnitente Pompeio, deinde decretum est a senatu, ut in Vrbem Caesar non nisi dimisso exercitu ueniret, et ex Marcelli consulis auctoritate ad legiones, quae apud Luceriam erant, Pompeius cum imperio missus est. Caesar Rauennam sese contulit. M. Antonius et P. Cassius tribuni plebis pro Caesare intercedentes, interdicente Lentulo consule curia foroque prohibiti, ad Caesarem profecti sunt Curione simul Caelioque comitantibus. Caesar Rubicone flumine transmeato, mox ut Ariminum uenit, quinque cohortes, quas tunc solas habebat, cum quibus, ut ait Liuius, orbem terrarum adortus est, quid facto opus esset, edocuit. deplorans iniurias suas, causam belli ciuilis, pro restituendis in patriam tribunis, esse testatus est inde per Antonium septem cohortes, quae apud Sulmonem morabantur, a Lucretio recepit, tres legiones
Abbreviated transcription (Latin):
tinãq ꝑniciem quausq ad medul¬
las paene euiscerata & exesaẽ pa¬
rib ꝓpemodũ spaciis tẽporum
non solum reparata uerũ &iã
extenta ẽ : Cumlucullus asiam
pompei his paniã cesargalliã
ꝑdomuit : romanũq imperiũ
usq ad extremos ꝓpemodum
t̃rȩt̃ minos ꝓpagatũ ẽ. hanc nunc
am plissimã dilatationẽ uastis¬
simaruina consequitur:
Apud pasthos enĩ consul roma¬
nus occiditur exercitusq dele¬
tur a trocissimũ illud pompei
& cȩsaris bellũ ciuile conseritur:
& int̃haec ro ma ipsa repen¬
tino correpta incendio conere¬
mat᷑. An nosiquidem ab urbe condita
cr&us plurimã urbis partẽ ignis in¬
uasit neꝗũ quã ante d tanto incendio
correptã acuastatã ciuitatẽ fer̃:
Na quattuor decim uicos cũ uico iu¬
gario consũptos fuisse memoriae
ꝓditũ ẽ. Hinciam bellũ ciuile cõmit¬
titur qđ magnis iãdudũ dissensionibus
ac molitionib: parabatur. Nã rediens

Expanded text:
tinamque perniciem, qua usque ad medultinamque perniciem, qua usque ad medullas paene euisoerata et exesa est. paribus propemodum spatiis temporum non solum reparata, uerum etiam extenta est, cum Lucullus Asiam, Pompeius Hispaniam, Caesar Galliam perdomuit Romanumque imperium usque ad extremos propemodum terrae terminos propagatum est. hanc nunc amplissimam dilatationem uastissima ruina consequitur. apud Parthos enim consul Romanus occiditur exercitusque deletur, atrocissimum illud Pompei atque Caesaris bellum ciuile conseritur et inter haec Roma ipsa repentino correpta incendio concrematur. anno siquidem ab Vrbe condita cretus plurimam Vrbis partem ignis inuasit, neque umquam antea tanto incendio correptam ac uastatam Ciuitatem ferunt. nam quattuordecim uicos cum uico Iugario consumptos fuisse memoriae proditum est hinc iam bellum ciuile committitur, quod magnis iamdudum dissensionibus ac molitionibus parabatur. Nam rediens
Abbreviated transcription (Latin):
fecissent Nicasius collectis exfu¬
gamilitib: paucis intu mescentẽ
srria megregia animiuirtute
acmoderatione pressiss& :
Qui& antiochum copiasq eiusin¬
gentes proeliouicit & int̃fecit :
Pastos quoque ab horode
inspriã mis sos iãq ingressos
antio chiam bello expulit ducẽq
eorũ osagenint̃ fecit: Igit᷑ ro¬
manistatus agitur semꝑ alt̃¬
namutatio & uelut forma
oceani maris que omnidiedis¬
par: nunc succiduis ꝑseptẽ dies
attollitur increm̃tis: nuncin¬
sequentib: cotidem dieb: natu¬
ralidampno & defectu interior e
subdit᷑ ut enĩ depximis:
Ordiar : cimbristigurinis que uin¬
centib: cũ apudrhodanũ flum̃ro¬
manus exercitus peruit. Artis si¬
mas roma sensit angustias: refusa
continuodadecimbrorũ : magnis
elata ꝓuectib: prior ũ ob lita defectũũ
ẽ: Hanc deinde recentissimȩ pros¬
peritatis iac tantiam ita licũbellum
& dilaceratio sylla nacastigat :
Russus posthanc domesticã intes¬

Expanded text:
fecissent, ni Cassius collectis ex fufecissent, ni Cassius collectis ex fuga militibus paucis intumescentem Syriam egregia animi uirtute ac moderatione pressisset; qui et Antiochum copiasque eius ingentes proelio uicit et interfecit, Parthos quoque ab Horode in Syriam missos iamque ingressos Antiochiam bello expulit duoemque eorum Osagen interfecit. Igitur Romani status agitur semper alterna mutatio et uelut forma. Oceani maris, quae omni die dispar nunc succiduis per septem dies attollitur incrementis nunc insequentibus totidem die bus naturali damno et defectu interiore subducitur. ut enim de proximis ordiar, Cimbris Tigurinisque uincentibus cum apud Rhodanum flumen Romanus exercitus periit, artissimas Roma sensit angustias; refusa continuo clade Cimbrorum, magnis elata prouectibus priorum oblita defectuum est. hano deinde recentissimae prosperitatis iactantiam Italicum bellum et dilaceratio Sullana castigat. rursus post hanc domesticam intes
Abbreviated transcription (Latin):
que eufratentransũt :
llico bagensen legatum ab
hero de rege parthorum
ad semis sum obuium habuit
a quo uehementer incre¬
pitusẽ : Cur contra fedis
luculli & pompei auaritia
inductus eufrateNtran¬
sierit :
Quam obrem
sine mora futurum ut
pro auro parthico serico
ferro oneraretur
ltaque cum prope char¬
ras uentum ess&: par¬
thi subito ingruentes
cumsurena &si lacea
praefectus sagittis oppres¬
sere
romanis
Cecidere ibi plurimise¬
natores : Aliquod&iũ
consulares & p̃toriiuiri:
Crassusquoq filiuscrassi lectisĩmꝰ¬
iuuenis in acie occisus ẽ:
Pr&erea quattuor cohostes
cumuuargunt eio legato mnedi¬
is dep̃hense cãpis & int̃factes:
Surenas rapto equitatdcras¬
sum ꝑsequi intendit eumq
circũuentũ acfrustra conlo¬
quiũ eius p&entemint̃ fecit :
quãuis uiuũ auferre malu¬
iss& : pauci noctes beneficio
liberati charras confuger̃
ognita claderomanorum
multȩ orientis ꝓuinciae a soci¬
&ate ł fide populir omanide¬

Expanded text:
que ut Euphraten transiit, que ut Euphraten transiit, ilico Vagesen, legatum ab Horode rege Parthorum ad se missum, obuium habuit, a quo uehementer increpitus est, cur contra foedus Luculli et Pompei auaritia inductus Euphraten transierit. quamobrem sine mora futurum, ut pro auro Parthico Serico ferro oneraretur. itaque cum prope Carras uentum esset, Parthi subito ingruentes cum Surena et Silacea praefectsere Romanos. Cecidere ibi plurimi senatores, aliquot etiam consulares, et praetorii viri. Crassus quoqiuuenis, in acie occisus est. praeterea quattuor cohortes cum Vargunteio legato mediis deprehensae campis et interfectae sunt. Surenas rapto equitatu Crassum persequi intendit eumque circumuentum ac frustra conloquium eius petentem interfecit, quamuis uiuum auferre maluisset. pauci noctis beneficio liberati Carras confugerunt. cognita clade Romanorum multae Orientis prouinciae a societate uel fide populi Romani de
Abbreviated transcription (Latin):
nem reddidit acfrigidã
fecit ut etiam haec
quae omnes paene
perscriNxit ferue¬
facere uel comino uerene¬
e quiuerit atqueita inero¬
mani inclinauerunt ut nec
ad gothos surgam sedne
ipsa quidem roma clades
quas intulit euitauit exer¬
citu diu auctequesunt ꝑ
totos inundi cardines po¬
tentieducum : uiresque
legionum quae insese con¬
currentes eius damno
uincerent cuius periculo
uincerentur. Namuic¬
torem cesarem degallia
reuersum ciuilia bella
comitata sunt aliaque
grauissima mala inter¬
pecti apud parthos crassi
& trucidati exercitus
praecesserunt :
NNO ABURB ECON¬
crassus in consolatu collega
pompei ꝓuinciã sortitis in
partis : homo explebilis
cupidãtis audita in hiero¬
solimis tẽpliopulentͥa quã
pompeius in tactã reliquerat
in palestinam diuertit hiȩ¬
rosolimam adit tempun
peruadit opes diripit inde
perme sopotamiam tendes
in parthiam quacumque iter
habuit sociis ciuitatibus auxili¬
a indixit pretia exegit mox¬

Expanded text:
uem reddidit ac frigidam uem reddidit ac frigidam fecit, ut etiam haec, quae omnes paene perstrinxit, feruefacere uel commouere nequiuerit, atque ita me Romani inclinauerunt, ut nec ad Gothos surgam\'. sed ne ipsa quidem Roma clades, quas intulit, euitauit exercitae diu auctaeque sunt per totos mundi cardines potentiae ducum uiresque legionum, quae in sese concurrentes eius damno uincerent, cuius periculo uincerentur. nam uictorem Caesarem de Gallia reuersum ciuilia bella comitata sunt aliaque grauissima mala, interfecti apud Parthos Crassi et trucidati exercitus. praecesserunt..... Anno ab Vrbe conCrassus in consulatu collega Pompei prouinciam sortitus in Parthos, homo inexplebilis cupiditatis, audita in Hierosolymis templi opulentia, quam Pompeius intactam reliquerat, in Palaestinam deuertit, Hierosolymam adit, templum peruadit, opes diripit. inde per Mesopotamiam tendens in Parthiam, quacumque iter habuit sociis ciuitatibus auxilia indixit. pretia exegit mox
Abbreviated transcription (Latin):
to grauius accenditur.
quanto inpatiertius tole¬
r&urSitiebat misera
cũ instanite gla dio
profiteri professionem ser¬
uitutis aeternae : auul¬
sis insuper obsidibus cogere¬
tur: Sitiebat ut dixi
Notam illam omnibusque
suauissimam uelut aquae
gelide dulcedinem liber¬
tatis quanitoque eam
magis subtra hi intellege¬
bat: tanito auidius deside¬
rabat : Hincilla tamsre¬
mens contra u&ita prae¬
sumptio iNuadebatur pro
defendendem libertate
INoportuna libertas
praereptaque insatiabili¬
ter potiundi licentiam qđ
male conceptam pernici¬
em restinguere uidebatur
augebat :
Hlinc roma¬
nus ante pugnam insidi¬
ator argutior hinc in¬
binc in
pugna hostis. INferior
hinc postpugnam uictor
addomandam inpati¬
entiam crudescentia hinc
iam Necremediis crede¬
batur: Ita que sunter¬
rogare possem haNc
dequa loquimur natio¬
nem quidtuNe cumhȩc
ipsa sustinebat de illise
temporibus iudicaria
responderet utar¬
bitror dicens sic me
illa tunc febris exsangin¬

Expanded text:
to grauius accenditur, to grauius accenditur, quanto inpatientius toleratur. sitiebat misera, cum instante gladio profiteri sponsionem seruitutis aeternae auulsis insuper obsidibus cogeretur; sitiebat, ut dixi, notam illam omnibusque suauissimam uelut aquae gelidae dulcedinem libertatis, quantoque eam magis subtrahi intellegebat, tanto auidius desiderabat. hinc illa tam frequens contra uetita praesumptio: inuadebatur pro defendenda libertate inportuna libertas praereptamque insatiabiliter potiundi licentiam, quod male conceptam perniciem restinguere uidebatur, augebat. hine Romanus ante pugnam insidiator argutior, hinc in pugna hostis infestior, hinc post pugnam uictor ad domandam inpatientiam crudescentia, hinc iam nec remediis credebatur. itaque si interrogare possem hanc de qua loquimur nationem, quid tunc, cum haec ipsa sustinebat, de illis temporibus iudicarit, responderet ut arbitror dicens: \'sic me illa tunc febris exsang
Abbreviated transcription (Latin):
tulerant manus sustulit & utã
reliquid. Quo testatior esset d¬
am posteris poena imꝓboruma
Multum enim ad coercendã
aud aciam ualet propositum
punitionis ex emplum : cum
cum ipsa miseri praesens
forma uiuentis & ad recor¬
dationem Ammonet cons¬
cios et ad sciscitationem cogn
igna ros ⁊ Ex austis atque
edomitis gallis securus cuesar
cum legi onibus in italiam redinꝰ
Nullas postse gallorum mo¬
tus pertimescens certo se
sciens minime aliquos quiuel
moueri audeant uelsi mouean¬
tur timendisint reliquisse
Constituinunc ante uelim
ex sanguem defectamque
galliam post illas arden¬
tissimas febres internos¬
que aestus uitalium me¬
liora torrentes ut sese
habeat quantam acie
quanto que pallore sit quã
dimissa hacresoluta ia¬
ceat quamipsos quoque ne¬
cessarii officimotus : Ne e¬
undem incursum malorum
reuocent pertimescat
Irruit enim in eam reper¬
tino imp&u romanus exer¬
citus: ueluti fortissimo cor¬
pori fortior lues. quae tar¬

Expanded text:
tulerant, manus sustulit et uitam tulerant, manus sustulit et uitam reliquit, quo testatior esset etiam posteris poena improborum. multum enim ad cohercendam audaciam ualet propositum punitionis exemplum, cum ipsa miseri praesens forma uiuentis et ad recordationem admonet conscios et ad sciscitationem cogit ignaros. Exhaustis atque edomitis Gallis securus Caesar cum legionibus in Italiam rediit, nullos post se Gallorum motus pertimescens, certo se sciens minime aliquos, qui uel moueri audeant uel si moueantur timendi sint, reliquisse. constitui nunc ante oculos uelim exsanguem defectamque Galliam, post illas ardentissimas febres internosque aestus uitalium meliora torrentes ut sese habeat, quanta macie quantoque pallore sit, quam demissa ac resoluta iaceat, quam ipsos quoque necessarii officii motus, ne eundem incursum malorum reuocent, pertimescat. inruit enim in eam repentino impetu Romanus exercitus ueluti fortissimo corpori fortior lues, quae tan
Abbreviated transcription (Latin):
ex equo tela comciqueant uel pre¬
cipitata desuper saxorum uolu¬
mina nontimere.
Oppi dani autem ubi examina¬
ri siti non solum pecora sua ue¬
rum &iam infirmiores hominũ
&utes uident: cupas pice sebo
& scindulis replent. ac deinde
immisso igne in prona prae¬
cigitamt easque ipsi tocoop¬
pido effusi subsequuncur
ardertibus machinis cum
graue proelium suis caesar
acpericulosum uideret. co¬
hortes incircuitum oppidũ
ire uelo citer per occultum
imperat atque untique
subito uastum cla morẽ attollere:
Quofacto consternati oppi¬
dani dum recurrere ad mu¬
ni endum oppidum uolunt
aboppugnatione turris
uel demolitione aggeris
reces serunt. Illi tamen.
qui adincidendas fontis uenis
Sub obtentu aggeris tuti: cun¬
culos perfo diebantur repertos
inabstruso aquarum meatus
permulta diuidendo tenuari
in semepisis consumique fecer̃
oppidani fonte sic cato ultma des¬
peratione correpti deditionem
sui faciunt
Caesar autem omnibus quiarma

Expanded text:
ex aequo tela conici queant uel praeex aequo tela conici queant uel praecipitata desuper saxorum uolumina non timeri. oppidani autem, ubi exanimari siti non solum pecora sua uerum etiam infirmiores hominum aetates uident, cupas pice sebo et scindulis repletas ac deinde inmisso igne in prona praecipitant easque ipsi toto oppido effusi subsequuntur. ardentibus machinis cum graue proelium suis Caesar ac periculosum uideret , cohortes in circuitum oppidi ire uelociter per occultum imperat atque undique subito uastum clamorem attollere. quo facto consternati oppidani dum recurrere ad muniendum oppidum uolunt, ab oppugnatione turris uel demolitione aggeris recesserunt. illi tamen, qui ad incidendas fontis uenas sub obtentu aggeris tuti cuniculos perfodiebant, repertos in abstruso aquarum meatus per multa diuidendo tenuari in semet ipsis consumique fecerunt. oppidani fonte siccato ultima desperatione correpti deditionem sui faciunt. Caesar autem omnibus, qui arma
Abbreviated transcription (Latin):
romana prouisione potuit ambos
duces cum parte copiarum plurima
in campum euocatos: maximo proelio
superauit. : Nam uno educibus inter¬
fecto: Alter cum paucissimis fugit
nullus inoppidum rediit seda did
oppugnandum cuesare op̃ fuit .⁊
Ita que certior pernuntios factus cue¬
sar accurrit : circums pectisque om¬
inbus uidet si expugnare ui molia¬
tur ludo & spectaculo hostium
delentum esse exercitum suum
unum solum eẽ presidii: siquo¬
quomodo hostes aqua arceantur⁊
Sed & hoc quoque nisi cuesar non
potuis set: siquidem fons quo ad po¬
tum u tebantur medio diuexi.
montis latere fundebatur .:
Cuesar ad proximum fontis
ad moueri uiNeas turrimque
ex trui iubet ⁊ fit magnus ilico
concursus exoppido quibus sine
periculo proeliantibus romani
quamuis pertinacitr obsiscerent
crepius que succederent complures
tamen trucidabantur. ⁊ Igitur ex¬
truit agger & turris pedum̃ sexa¬
ginta cuius uertex a equare
ad fontis locum possit ut uel

Expanded text:
Romana prouisione potuit, ambos Romana prouisione potuit, ambos duces cum parte copiarum plurima in campum euocatos maximo proelio superauit. nam uno e ducibus interfecto alter cum paucissimis fugit, nullus in oppidum rediit, sed ad id oppugnandum Caesare opus fuit. itaque certior per nuntios factus Caesar accurrit circumspectisque omnibus uidet, si expugnare ui moliatur, ludo et spectaculo hostium delendum esse exercitum suum; unum solum esse praesidii, si quoquo modo hostes aqua arceantur. sed et hoc quoque nisi Caesar non potuisset, siquidem fons, quo ad potum utebantur, medio deuexi montis latera fundebatur. Caesar ad proximum fontis admoueri uineas turrimque exstrui iubet. fit magnus ilico concursus ex oppido. quibus sine periculo proeliantibus Romani quamuis pertinaciter obsisterent crebriusque succederent, conplures tamen trucidantur. igitur exstruitur agger et turris pedum sexaginta, cuius uertex aequare ad fontis locum possit, ut uel
Abbreviated transcription (Latin):
uentus sui de disset Canninius
totis castris subito exsiluit sese¬
que in iecit hosti. ita fabio exa¬
lia parte & caninio ex altera
insistente maximo & diuturno
bello innumerȩ gallorum copiae
trucida tae sunt : Inde fabius
incornutes profectus est .:¬
ciebat enim domnacum ducem
antiquissimum rebellionis toti¬
us incentorem ab hocbello elap¬
sum siarmoricis gentibus adiuc.¬
tus esset maximos iterum in gal¬
lia tumultus esse moriturum ⁊
Sed eas ad huc ipsa nouitate
trepidantes mira uirtute &
celeritate perdomuit.⁊
Interea draptes una quelicto¬
rius cumadesse caninium &
legiones infinibus suis uiderent
undique collectis copis oppidũ
ueliit unum occupam ⁊
Hoc oppidum inedissima
montis arcesitũ duab pastibus
ꝑabrutalateranparuofluminecin¬
geba t̃ Medio deinde discessu
łgissi mofonte securum pluri¬
maque introrsum copia fru¬
mentitutũ irritos ꝓculdiscursus hosti¬
ũ despiciebat: Caninius quod solum

Expanded text:
uentus sui dedisset, Caninius uentus sui dedisset, Caninius totis castris subito exsiluit seseque iniecit hosti. ita Fabio ex alia parte et Caninio ex altera insistente, maximo et diuturno bello innumerae Gallorum copiae trucidatae sunt. inde Fabius in Carnutes profectus est; sciebat enim Domnacum ducem antiquissimum rebellionis totius incentorem ab hoc bello elapsum, si Aremoricis gentibus adiunctus esset, maximos iterum in Gallia tumultus esse moturum. sed eas adhuc ipsa nouitate trepidantes mira uirtute et celeritate perdomuit. interea. Draptes unaque Lycterius cum adesse Caninium et legiones in finibus suis uiderent, undique collectis copiis oppidum Vxellodunum occupant. hoc oppidum in editissima montis arce pendebat, duabus partibus per abrupta latera non paruo flumine cingebatur, medio deinde descensu largissimo fonte securum plurimaque introrsum copia frumenti tutum inritos procul discursus hostium despiciebat. Caninius, quod solum
Abbreviated transcription (Latin):
instructi ordinatique uenis¬
sent: commisso proelio roma¬
nigallos fugientes hisdem
locorum munitionibus quibus
clausi fuerant incluserunt cunc¬
tosque ad interniti onemce¬
ciderunt. Ibi chorreus uel fugã
ł deditionem decrectans roma¬
nos ut uiuus caperetur in stan¬
tes occidendo occideretur cohn
IGΙTUR cumpacata esse unuer¬
sam galliã caesar. ne que
Ausura foren atalicos a spi¬
rare motus arbitraretur:
legiones inhiberna dimisit
ipsetamen abioricis fines
qui tot bella. excitauerat
horrenda hominum strage
uastauit ⁊ At uerogaius cani¬
nius legatus bellum apud
pictonas inuenit ubi magna
hostium multitudo impeditã
itinere legionem circumdedi
atque ad extremum discrim
adduxit. Porro autem fa¬
bius legxtus acceptis caninis
litteris in pectonas proficiscitus¬
ibique a captiuis deoportunitate
locorum certior factus in opinantes
hostes opprimit magnisquestra¬
gibus factis plurimas praedasa
Deinde cum canninio signum ad¬

Expanded text:
instructi ordinatique uenisinstructi ordinatique uenissent, commisso proelio Romani Gallos fugientes isdem locorum munitionibus, quibus clausi fuerant, incluserunt cunctosque ad internecionem ceciderunt. ibi Correus vel fugam vel deditionem detraotans Romanos, ut uiuus caperetur, instantes occidendo, ut occideretur, coegit. igitur cum pacatam esse uniuersam Galliam Caesar ausuram fore ad aliquos aspirare motus arbitraretur, legiones in hyberna dimisit: ipse autem Ambiorigis fines, qui tot bella excitaverat, horrenda hominum strage vastavit. At vero C. Caninius legatus bellum apud Pictonas invenit: ubi magna hostium multitudo impeditam itinere legionem circumdedit, atque ad extremum discrimen adduxit. Porro autem Fabius legatus, acceptis Caninii litteris, in Pictonas proficiscituibique a. captiuis de opportunitate locorum certior factus inopinantes hostes opprimit magnisque stragibus factis plurimas praedas agit. deinde cum Caninio signum ad
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute uicerunt ⁊ Vergingetorix
alia die congregatis omnibus qui
fuga euaserant. Dixit se auetorẽ
bone fide defendendae libertas
atque inrumpendi foederis fu¬
isse: Enunc siue romanissese
admortem omnes offerant siue
se solum pro omnibus dedant para¬
tum animo fore ⁊ Ita que galli
uoluntatem quam pudore aliquã¬
diu texerant quasi ex consilio re¬
gis assumerent. Ilico sibi ueniam
prȩcantes eum solum uelut aucto¬
rem magnisceleris dediderunt. ⁊¬
Bello uagui omnibus gallorum
gentibus ipsorum opirionefor¬
tiores habebantur : hicorreodu¬
cebellum instaurant sibique
in hanc suscepti belli societa tem.
ambianos aulercos saletos uelio¬
casses a trebatasque coniungunt :¬
&locum quendam cinctum atque
inpeditum undique paludibus ca¬
piunt : commissoque proelio mag¬
namremorum manum quae
auxilio romanis erat trlicidant:
Deinde cumoportunum ipsi
locum insidus prouisum.
occupauis sent atque hoc comꝑ¬
to romani adinsidiarum lodm

Expanded text:
uirtute uirtute. Vercingetorix uirtute uirtute. Vercingetorix alia die congregatis omnibus, qui fuga euaserant, dixit se auctorem bona fide defendendae libertaatque inrumpendi foederis fuisse et nunc, siue Romanis sese ad mortem omnes offerant siue se solum pro omnibus dedant, paratum animo fore. itaque Galli uoluntatem, quam pudore aliquamdiu texerant; quasi ex consilio regis adsumerent, ilico sibi ueniam precantes, eum solum uelut auctorem magni sceleris dediderunt. Bellouagui omnibus Gallorum gentibus ipsorum opinione fortiores habebantur. hi Correo duce bellum instaurant sibique in hanc suscepti belli societatem Ambianos Aulercos Caletos Velocasses Atrebatasque coniungunt et locum quendam cinctum atque impeditum undique paludibus capiunt, commissoque proelio magnam Remorum manum, quae auxilio Romanis erat, trucidant. deinde cum opportunum ipsi locum insidiis prouisum occupauissent atque hoc conperto Romani ad insidiarum locum