comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hic gestꝰ. id est citatꝰ. siue inqͥetꝰ cũ molli
⁊ ꝓcaciaffinitatẽ ht̃. qr leuitas aliq̃n
lascuuã. aliqñ inpatientiã designat.
Inqͥetꝰ gestꝰ lasciuo ⁊ peaci ꝯcordat. sic̃

Expanded text:
hic gestus, id est citatus sive inquietus, cum molli hic gestus, id est citatus sive inquietus, cum molli ac procaci affinitatem, quia levitas aliquando lasciviam, aliquando impatientiam designat. Inquietus gestus lascivo et procaci co
Abbreviated transcription (Latin):
it ocłis. terit pede. digito loq̃r: prauo cor¬
de machinat᷑ malũ. ⁊ om̃ tp̃r uirgia
seminat. Huic extĩplo ueniet ꝑditio sua
nec habebit ultra medicinã. Quã sit.N.
ꝑditioni ꝓximꝰ ipsa sua actione satis
demonstrat: qͥ ꝑ inqͥetudinis uitiũ in
semet ipso pace̾ ꝑdit. &̃ qͥ pꝰqͣm foris ob¬
sistentẽ inueniat. Et quo p̃cipitandus
sit patet. si occasionẽ furoris inuen̾it:
qñ nullo turbante ext̾ius. suaintus
leuitas ⁊ inpatientia ad furorẽ p̾cipi¬
tẽ rapit. Unde bene post qͣm in ꝯstantie
& leuitatis signa enum̾at dicens. ãnuit
ocłis. digito loq̃r terit pede nouissime
inditiũ furoris exp̃ssit dicens. omni
tꝑr uirgia seminat: qr sic̃ dictũ est
pͥmũ ꝑ leuitatis uitiũ ⁊ inqͥetudinẽ.
pax int̾ne tͣnqͥllitatis dissoluit᷑. ac sic
deinde agitata mens in foueã furoris
ore ꝑu̾so. annuit ocłis. terit pede. digito
loqͥt᷑. tam furoris qm inqͥetudinis sig
ad inpatientiã furoris erũpat. hic ⁊̃

Expanded text:
pede, digito loquitur, pravo corde machinatur malum et omni tempore jurgia seminat . Huic extemplo veniet perditio sua, nec habebit ultra medicinam. Quam sit enim perditioni proximus, ipse sua actione satis demonstrat, qui per inquietudinis vitium in semetipso pacem perdit etiam priusquam foris obsistentem inveniat. Et quo praecipitandus sit patet, si occasionem furoris invenerit, quem nullo turbante exterius sua intus levitas et impatientia ad furorem praecipitem rapit. Unde bene postquam inconstantiae et levitatis signa enumeravit, dicens: Annuit oculis, digito loquitur, terit pede, novissime indicium furoris expressit, dicens: Omni tempore jurgia seminat. Quia, sicut dictum est, primum per levitatis vitium et inquietudinem pax internae tranquillitatis dissolvitur, ac sic deinde agitata mens in foveam furoris ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, tam furoris quam inquietudinis signad impatientiam furoris erumpat. Habet etiam
Abbreviated transcription (Latin):
& prudentiã: q̃ cũ ñ hãt ducẽ nec p̃cep¬
torẽ nec pͥncipẽ parat estate cibũ sibi.
ꝯ congregat qd̾ comedat in hyeme. Itẽ
de pigro. Sic̃ acctũ dentibꝰ & fumꝰ ocłis:
sic piger his qͥ misertͣ illũ. Et de dissolu¬
to. Manꝰ fortiũ dñabit᷑: q̃ aũ remissa :
t̾butis seruiet. Et iterũ de pigro. Wlt &
ñ uult piger: anima aũ oꝑantiũ in¬
pinguabit᷑. Rursũ de dissoluto. Qui
mollis & dissolutꝰ ẽ in oꝑe suo: fr̃ est
sua oꝑa dissipantis. Itẽ de pigro. Absꝯ¬
dit piger manũ suam. sub ascella ⁊ la¬
borat si ad os suũ applicauerit eã. Item.
Desideria occidunt pigrũ: noluert̃ enim
qͥcqͣm manꝰ eiꝰ oꝑari. Et iterũ: dic̃ figer.
leo ẽ in uia in medio platearũ occidendꝰ
sũ. Itẽ. Sic̃ hostiũ in cardine suo. sic pi¬
ger u̾tit᷑ in lecto. Et in libro ȩccłastico
de pigro. & tardo. ⁊ dissoluto đr. In la¬
yide litteo lapidabit᷑ piger: ⁊ om̃s lo¬

Expanded text:
prudentiam, quae, cum non habeat ducem, nec praeceptorem, nec principem, parat aestate cibum sibi, et congregat quod comedat in hieme . Item de pigro: Sicut acetum dentibus, et fumus oculis, sic piger iis qui miserunt illum . Et de dissoluto: Manus fortium dominabitur, quae autem remissa est, tributis serviet . Et iterum de pigro: Vult et non vult piger, anima autem operantium impinguabitur . Rursum de dissoluto: Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Item de pigro: Abscondit piger manum suam sub ascella, et laborat si ad os suum applicuerit eam . Item: Desideria occidunt pigrum, noluerunt enim quidquam manus ejus operari . Et iterum: Dicit piger: Leo est in via, in medio platearum occidendus sum . Item: Sicut ostiam in cardine suo, sic piger vertitur in lecto . Et in libro Ecclesiastico de pigro, tardo et dissoluto dicitur: In lapide luteo lapidabitur piger, et omnes lo
Abbreviated transcription (Latin):
lib inuoluunt. atq suꝑ initiunt:
donec tt̾m eiusc̾atis int̾iorib ea q̃ re¬
manserãt in pͥstinũ locũ reponant.
lii bibentes digitos mediotenꝰ pocłis in¬
mergt̃. Alii unctas manꝰ ad uestim̃ta
sua det̾gentes: rursꝰ ad cibaria tractan¬
da redeur̃. Alii nudis articłis coclearis
uice olera sua piscant᷑. ita m eodẽ iure
ꝯmanꝰ ablutionẽ. ⁊ uent̾ refectionẽ qͦ¬
rere uideat᷑. Alii semi corrosas crustas
ip̃morsas colliridas cibariis tt̾ando in¬
sigt̃. ⁊ reliqͥas dentiũ suoꝵ offas facturi
in pocłis demergt̃. Hec sic̃ sup̃ diximꝰ
dicentib erubescenda fuerãt. si a faciẽ¬
tib p̾sũpta ñ fuissent. Nc̃ aũ sustine¬
at in audiendo u̾ecundiã: qͥ noluit in
faciendo hr̃e disciplinã. Nerũptam̃ ħ
de inmunditia indisciplinate man¬
ducantiũ ad exẽpla dicta sufficiant:
emꝑantiã manducandi intelligimus
natione comedat. ubi nos qͥdẽ qͣritũ fi¬
ri potest modũ & m̃suras om̃s ten̾e̾

Expanded text:
aut super injiciunt, donec iterum evisceratis interioribus ea quae remanserant, in pristinum locum reponant. Alii bibentes, digitos mediotenus poculis immergunt. Alii unctas manus ad vestimenta sua detergentes, rursus ad cibaria tractanda redeunt. Alii nudis articulis coclearis vice olera sua piscantur, ita ut in eodem jure et manus ablutionem et venter refectionem quaerere videatur. Alii semicorrosas crustas et praemorsas collyridas cibariis iterando infigunt, et reliquias dentium suorum offas facturi in poculis demergunt. Haec, sicut supra diximus, dicentibus erubescenda fuerant, si a facientibus praesumpta non fuissent. Nunc autem sustineat in audiendo verecundiam, qui noluit in faciendo habere disciplinam. Verumtamen haec de immunditia indisciplinate manducantium ad exemplum dicta sufficiant. Temperantiam manducandi intelligimus natione comedat; ubi nos quidem quantum fieri potest modum et mensuram omnes tenere
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras. filia caldoꝵ: quia ñ uocaberis
ultra dña. regnorũ. Que gͦ descendere
p̃cipitur de ꝓcaci gestu & tẏpo arrogan¬
tie increpatur Inde et bñ subiungitur.
Non ẽ soliũ filie caldeorũ quia sepe homo
apd̾ alios tantomagis despectus habet᷑
qͣntomagis apd̾ seinet ipsũ ꝑ tumorẽ ar¬
rogantie extollitur. ut impleat᷑ illa sentẽ¬
tia ueritatis qua r Omnis qͥ se exaltat
humiliabit᷑. & om̃is qͥ se humiliat exal

Expanded text:
filia Chaldaeorum, quia non vocaberis ultra domina regnorum . Quae ergo descendere praecipitur, de procaci gestu et typo arrogantiae increpatur. Unde et bene subjungitur, non est solium filiae Chaldaeorum; quia saepe homo apud alios tanto magis despectus habetur, quanto magis apud seipsum per tumorem arrogantiae extollitur, ut impleatur illa sententia Veritatis qua dicitur: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exa
Abbreviated transcription (Latin):
rare. ut tñ ꝯsortiũ cooꝑandi nũꝙͣ. p̃suma¬
mꝰ expetẽ. q̃tinꝰ dũ eis uͥq cedimꝰ. facile ex
nr̃a modestia clareat. ꝙͣ hum ilia de nob̃
⁊ qͣm sublimia de illis sentiamꝰ. Negligatꝰ
uͦ ⁊ maxime eos qͦrũ oꝑa uł studia rep̃¬
hensione digna apparẽt. tali nos cautela
declinare oportet. ut ⁊ fugiamꝰ qd̃ facũt
mꝰ in eiꝰmodi nob̾ neq dari exẽplũ. neq ⁊¬
mitti iuditiũ. qr hoc in eis fortassis igno¬
rantia. siue infirmitas excusat. qd̃ si am
bis fieret excusationẽ ñ hr̃et. Itaq necs¬
se ẽ ut sic̃ ꝑfectoꝵ sotietatẽ ꝓpt̾ reueremu
appet̾e. ñ p̃sumimꝰ ita qͦ istoꝵ consortiũ
ꝓpt̾ cautelã fugiamꝰ. Illos honorandoꝙ
suꝑioribꝰ semꝑ sotiari appetit: se indica

Expanded text:
rare, ut tamen consortium cooperandi nunquam praesumamus expetere, quatenus dum eis ubique cedimus, facile ex nostra modestia clareat, quam humilia de nobis, et quam sublimia de illis sentiamus. Negligentes vero et maxime eos quorum opera vel studia reprehensione digna apparent, tali nos cautela declinare oportet, ut et fugiamus quod faciunt, emus in ejusmodi, nobis neque dari exemplum neque permitti judicium, quia hoc in eis fortassis ignorantia aut infirmitas excusat, quod si a nobis fieret, excusationem non haberet. Itaque necesse est ut sicut perfectorum societatem propter reverentiam appetere non praesumimus, ita quoque istorum consortium propter cautelam fugiamus, illos honorando, superioribus semper sociari appetit, se elatum
Abbreviated transcription (Latin):
suos. leuitatẽ m̃tis sue ex ipsa habitꝰ sui
mobilitate ostandt̃. Alii incedentes sinuoso¬
t sirmate t̾ram uerrt̃: il ĩbis dependen¬
tib ĩmo retro conseq̃ntibꝰ caudis in simi¬
litudinẽ uulpiũ uestigia sua obducus.

Expanded text:
suos, levitatem mentis suae ex ipsa habitus sui suos, levitatem mentis suae ex ipsa habitus sui mobilitate ostendunt. Alii incedentes sinuoso syrmate terram verrunt et limbis dependentibus, imo retro consequentibus caudis in similitudinem vulpium vestigia sua obducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣlitate: ne nimis suit subtilia. uł mollia.
in colore: ne nimis sint nitida. siue qͦli¬
religiose ꝯu̾sationis expetit. fuscata. In for¬
matione: ut sint decent̾ ⁊ religiose ꝯposita.
et humitͥatis signũ habentia. id ẽ ñ n¬
mis magna aut dependentia. aut fluxa.
nec nimis stricta. siue qͦlibet alio mͦ scd̃m
scłi uanitatẽ detorta. Coaptatio ad modũ
portandi ꝑtinet. Nam sunt qͥdã stulti
qui stultis plac̾e cupientes. qͦdã artificio
uestim̃ta sua cͥca se cõponunt. Alii uero
maiori scurilitate ridicłose tͣnsũtuñ. Alii
aũ ut pompã de se faciãt explicãt ea. &
qͣntũ potiꝰ posst̃ latiꝰ distendt̃. Alii tenere
corrugata in unũ colligt᷑. Alii ꝯtorqͣntes
⁊ complectentes inuoluunt. Flii toto co¬
namine stringentes & findentes ea oĩa
sui corꝑis liniam̃ta inu̾ecundissima q̃dã
turpitudine asspitientibꝰ num̾anda expo¬
nunt. Alii iactando & uentilando pãnos

Expanded text:
qualitate, ne nimis sint subtilia vel mollia. qualitate, ne nimis sint subtilia vel mollia. In colore, ne nimis sint nitida, sive quolireligiosae conversationis expetit fuscata. In formatione, ut sint decenter et religiose composita, et humilitatis signum habentia, id est non nimis magna aut dependentia, aut fluxa, nec nimis stricta, sive quolibet alio modo secundum saeculi vanitatem detorta. Coaptatio ad modum portandi pertinet, nam sunt quidam stulti qui stultis placere cupientes, quodam artificio vestimenta sua circa se componunt. Alii vero majori scurrilitate ridiculose transvertunt, alii autem ut pompam de se faciant, explicant ea, et quantum possunt, latius distendunt. Alii temere corrugata in unum colligunt, alii contorquentes et complectentes involvunt. Alii toto conamine stringentes et findentes ea, omnia corporis sui lineamenta, inverecundissima quadam turpitudine aspicientibus numeranda exponunt. Alii jactando et ventilando pannos
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ a conspectu conditoris au̾sione men¬
us cad̾et. foris pꝰmodũ ad inconstantiã
⁊ seminanda uirgia ñ ueniret. Ligãda
gͦsunt foris ꝑ disciplinã m̃bra corporis.
ut intͥnsecꝰ solidet᷑ status m̃tis qͣtmꝰ dũ
undiq ext̾ior custodia int̾iori mobilitati
ohercende opponit᷑. tandẽ mers ad pacẽ¬
stabilẽ in semet ipsa colligat᷑ omnium
namq uitioꝵ motus disciplina cohercit
s qͣntũ mala desiłia foris cohercendo
upͥmit. tantũ ꝑ eam bonũ desideriuo
interiꝰ conualescit. paulatĩq eadẽ uir¬
tutis forma ꝑ confuetudinẽ m̃ti inpri¬
mit᷑. q̃ foris ꝑ disciplinã in habitu corꝑis
conseruat᷑. Eece uidimꝰ qͣntũ ualeat diᷤ¬
ciplina. nc̃ qualit̾ custodiri debeat ꝯside¬
remꝰ. Qtuor st̃ pcipue in qͥbus ꝯseruãda
ẽ disciplina. In habitu. in gestu. in locu
genẽ & qͣlitate. in colore ⁊ formatione &
coaptatione uestim̃toꝵ. In gen̾e̾ scilicet
ne sint uestim̃ta nr̃a nimis p̃tiosa. in

Expanded text:
intus a conspectu Conditoris aversione mentis caderet, foris postmodum ad inconstantiam et seminanda jurgia non veniret. Liganda ergo sunt foris per disciplinam membra corporis, ut intrinsecus solidetur status mentis, quatenus dum undique exterior custodia interiori mobilitati coercendae opponitur, tandem mens ad pacem in semetipsa colligatur. Omnium namque vitiorum motus disciplina coercet, et quantum mala desideria foris coercendo comprimit, tantum per eam bonum desiderium interitutis forma per consuetudinem menti imprimitur, quae foris per disciplinam in habitu corporis conservatur. Ecce vidimus quantum valeat disciplina, nunc qualiter custodiri debeat consideremus. Quatuor sunt praecipue in quibus servanda est disciplina, in habitu, in gestu, in locutgenere et qualitate, in colore et formatione et coaptatione vestimentorum. In genere, scilicet ne sint vestimenta nostra nimis pretiosa. In
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ homo nͥ putredo. ⁊ filiꝰ hom̃is nͥ uer¬
ms: Hermis ipse & u̾lnis hereditas eiꝰ:
hereditabit enĩ homo u̾mes. bestias &
sopentes Qͣ xtũcũq excolat᷑ ꝙ hornet᷑.
in habitu qͥ foris ad tẽpꝰ adheret głam
qͣere. ⁊ corruptionis putredinẽ q̃ in no
sirare. qͣntũ ipsi terrena despitiãt. nec
carnẽ que morit᷑a ẽ cultu suꝑstitioso
ia anteferre. uestim̃ta plus uilia qͣm
p̃tiosa. plus grossa ꝙͣ. subtilia. plus as¬
pera ꝙ̃ mollia. plus fusca qͣm nitida. płꝰ
nedecte ꝙͣ accurate ꝯposita. uel apta¬
ta amare. qͣtinꝰ si ñ possint in uestim̃tis
suis ꝑ omnia ꝯmoditatẽ abscide. siqͣm
oterant hec fortassis beneuolentib
ad eruditionẽ modestie & humilita¬
tis suffic̾e. S scio duros ⁊ rebelles ani¬
mos nͥ adhuc mordatioribꝰ lupatis fre¬
nati fuerit᷑ ñ facile a uia pͬstim erro¬
tis declinare. Quos quidẽ in cunctis
string̾e. & ut nullus deuiandi locꝰ t̾gi¬

Expanded text:
 homo nisi putredo, et filius hominis nisi vermis? Vermis ipse, et vermis haereditas ejus, haereditabit enim homo vermes, bestias, serpentes . Quantumcunque excolatur et ornetur, in habitu qui foris ad tempus adhaeret, gloriam quaerere, et corruptionis putredinem, quae in strare quantum ipsi terrena despiciant, nec carnem quae moritura est cultu superstitioso nta anteferre. Vestimenta plus vilia quam pretiosa, plus grossa quam subtilia, plus aspera quam mollia, plus fusca quam nitida, plus neglecte quam accurate composita vel adaptata amare, quatenus si non possint in vestimentis suis per omnia commoditatem abscindere, Poterant haec fortassis benevolis ad eruditionem modestiae et humilitatis sufficere, sed scio duros et rebelles animos, nisi ad haec mordacioribus lupatis frenati fuerint, non facile a via pristini erroris declinare. Quos quidem oportet in stringere, et ut nullus deviandi locus tergi
Abbreviated transcription (Latin):
isciplina est conu̾̃satio bona: iho¬
nesta. cui parũ ẽ malũ ñ facẽ s slu¬
det et in his q̃ bñ agit ꝑ cuncta irrep̾ħi¬
sibilis apparere. Itẽ disciplina ẽ omniũ
m̃broꝵ motus ordinatus:⁊ disposiciode¬
censin omni habitu & actione. Fudili
quid sit disciplina nẽ attendite qͣm ull
& qͣm necessaria sit. Disciplinia ẽ cõpes el¬
piditatis. maloꝵ desiderioꝵ carcer. fre¬
nuĩ laciuie. elationis ugũ. uincłm ira¬
cundie que domat intẽꝑantiã. leuita¬
cẽ ligit:⁊ om̃s in ordinatos motus men¬
tã atq illicitos appetitꝰ suffocat. Sic̃ enĩ
l inconstantia m̃tis nascit᷑ in ordinata

Expanded text:
isciplina est conversatio bona et honesta, cui parum est mala non facere, sed studet etiam in iis quae bene agit per cuncta irreprehensibilis apparere. Item disciplina est membrorum omnium motus ordinatus, et dispositio decens in omni habitu et actione. Audistis quid sit disciplina, nunc attendite quam utilis et quam necessaria sit. Disciplina est compes cupiditatis, malorum desideriorum carcer, frenum lasciviae, elationis jugum, vinculum iracundiae, quae domat intemperantiam, levitatem ligat, et omnes inordinatos motus mentis atque illicitos appetitus suffocat. Sicut enim de inconstantia mentis nascitur inordinata
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ia q̃ ordinata seruat ext̾iꝰ corꝑis m̃bra.
o qͥ statũ m̃tis ꝑdit. subsequent̾ foras
in inꝯstantiã motionis defluit. atq exte¬
riori mobilitate indicat. qd̾ nulla inte¬
riꝰ radice subsistat. Unde ꝑ salomonẽ dr̃
uomo apostata uir inutił gradit᷑ ore ꝑu̾so
annuit ocłis. terit pede. digito loqͥt᷑. p̃uo¬

Expanded text:
ae ordinata servat exterius corporis membra. Sed qui statum mentis perdit, subsequenter foras in inconstantiam motionis defluit, atque exteriori mobilitate indicat quod nulla interius radice subsistat. Unde per Salomonem dicitur: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loq
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ suis cͥcũspectus ꝓuidꝰ. ⁊ cotidiana discꝰ¬
sione cogitationes. locutiones parit̾ ⁊ fa¬
cta sua ap̃ semet ipsũ examinet. Sapi¬
entes qͥppe semꝑ agendo discunt: ⁊ ꝑ exer¬
ciciũ bonoꝵs operũ cotidianis ꝓfectibꝰ in
maiorẽ uirtutis agnitionẽ excrescunt.
modũ agenda fuerĩt cautiores fiunt.
N ident enĩ quia sepe opꝰ qd̾ bona intentio¬
ne inchoari credit᷑. tanto ciciꝰ hominẽ in
deceptionis laqueũ p̃cipitat. qͣnto de intẽ¬
tionis sue pͥncipio securꝰ. finẽ actionis
ñ obseruat. Et inprudens qͣsi uia plana
ad foueã currit. qr uidet qͥd faciat. s qͥd
factũ suũ seqͥ debeat ñ attend it. Itẽ con
siderãt qd̾ ñ nũꝙͣ euenire solet. ut affectus
animi ita ambiguus sit ut nͥ ex fine oꝑis
discerne̾ ñ possit homo qͣlitatẽ sue inten¬
tionis. Si u̾o diligent̃ considẽt ad qͦm fi¬
nẽ tendat m̃tis affectio. tẽ iã plane iuiciũ
de uirtute blandiebat᷑. & rursũ inueni¬

Expanded text:
 sit circumspectus et providus, quotidiana discussione cogitationes, locutiones pariter et facta sua apud semetipsum examinet. Sapientes quippe semper agendo discunt, et per exercitium bonorum operum quotidianis profectibus in majorem virtutis agnitionem excrescunt. modum agenda erunt, cautiores fiunt. Videt enim quod saepe opus quod bona intentione inchoari creditur, tanto citius hominem in deceptionis laqueum praecipitat, quanto de intentionis suae principio securus finem actionis minus observat, et imprudens quasi via plana ad foveam currit, quia videt quid faciat, sed quid factum suum sequi debeat, non attendit. Item non considerat quod nonnunquam evenire solet, ut affectus animi ita ambiguus sit, ut nisi ex fine operis discernere non possit homo qualitatem suae intentionis. Si vero diligenter consideret ad quem finem tendat mentis affectio, tunc jam plane vitium de virtute blandiebatur. Et rursum inveni
Abbreviated transcription (Latin):
mur quedã ex iis exempli causa reuol¬
uemus. De molli & ꝓcaci gestu lasci
am ꝓpħam arguit dicens. Descende sede
inpuluere iuirgo filia babilonis. sede
in t̾ra. ñ ẽ soliũ silie caldeoꝵ. qr ultra ñ¬

Expanded text:
mur, quaedam ex his exempli causa revolmur, quaedam ex his exempli causa revolvemus. De molli et procaci gestu lascivIsaim prophetam arguit, dicens: Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra, non est solium filiae Chaldaeor
Abbreviated transcription (Latin):
inordinate cõmouent᷑. ⁊ uelut corꝑus
paralitici motũ qͥdẽ ht̃. s officia m̃broꝵs
in suis actionib seruare ñ ualet. sic
iste in pacientia qͥdẽ:⁊ fluctuatione m̃tis
ad qd̾ libet p̃ceps inpellit᷑. s in om̃ib q̃
agit nullo rõnis modamine gub̃nat᷑.
S sciendũ qd̃ in his uitiosis gestibꝰ qͥdã
⁊ quẽ admodũ uitia de qͥb nascunt᷑ int̾
se multũ ñ discrepant. ita ipsi qͦ motꝰ
ratis obseruant. sic̃ similes st̃ gestus.
mollis ⁊ ꝓcax. dissolutus. ⁊ taroꝰ. citatꝰ
⁊ turbidus. quia ⁊ uitia ipsa int̾ se si¬
milia ft̃. Sic̃ ẽ lasciuia ⁊ iactantia.
negligentia & pigͥtia inqͥetudo:⁊ in¬
patientia. Apt̾ea om̃s isti. inordinati
gestus. qi int̾iorib anime ꝓdeunt cor¬
ruptionib in mulus scͥpt᷑arũ locis gͣuitꝰ¬
argui ⁊ rep̃hendi inueniunt᷑. q̃ d& si
ꝑ singła enumerare ñ possumꝰ. ne tñ¬
ꝓ nichilo tantũ rẽ exaggerare uidea¬

Expanded text:
oventur. Et velut corpus paralytici modum quidem habet, sed officia membrorum in suis actionibus servare non valet, sic iste impatientia quidem et fluctuatione mentis ad quaelibet praeceps impellitur, sed in omnibus quae agit nullo rationis moderamine gubernatur. Sed sciendum est quod in his vitiosis gestibus quidam et quemadmodum vitia de quibus nascuntur, inter se non multum discrepant, ita ipsi quoque motus tatis observant; sicut similes sunt gestus mollis et procax, dissolutus et tardus, citatus et turbidus, quia et vitia ipsa inter se similia sunt, sicut et lascivia, et jactantia, negligentia et pigritia, inquietudo et impatientia. Propterea omnes isti inordinati gestus, quia de interioribus animae prodeunt corruptionibus, in multis Scripturarum locis gargui et reprehendi, inveniuntur; quae, etsi per sing in tantum exaggerare videa
Abbreviated transcription (Latin):
nutibus ocłoꝵ: hinc notat᷑ arrogantu
bant & plaudebant. ambu labãt: iinp¬
dibus suis cõposito gradu incedebant:
hic notat᷑ lasciuia. Seqr. Decaluabit añ¬
uerticẽ filiarũ syon. Hȩç ẽ pena arro
osarũ uestiũ seqͥ solet: pena qͦ eiꝰ subi¬

Expanded text:
tibus oculorum, hic notatur arrogantia. Ibant et plaudebant, ambulabant, et pedibus suis composito gradu incedebant, hic notatur lascivia. Sequitur: Decalvabit Dominus filiarum Sion, haec est poena arrogosarum vestium sequi solet, poena quoque ejus subi
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ sit ac pͥmũ gen̾ali distinctiõe
discernit᷑. ut uidelicet in sermonibꝰdis¬
ciplinatis nũꝙͣ ociosa adhibeant᷑. Otiosi
aut inutilia sc̃. Inutilia aũ ft̃. q̃ nec loq̃n¬
tibus nec audientibꝰ ꝓst̃. In honesta susꝰ

Expanded text:
endum sit, hoc primum generali distinctione discernitur, ut videlicet nunquam in sermonibus disciplinatis otiosa adhibeantur. Otiosaaut inutilia. Inutilia autem sunt, quae nec loquentibus, nec audientibus prosunt. Inhonesta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tant suꝑficiẽ eiꝰ spine & maceria lapi¬
dũ destructa erat. Q̾ cũ uidissẽ posui
incorde meo. & exemplo didici discipli¬
nam. Usqͦ piger dormis: Usqͦ de sc̃ nno
consurgis: Paululũ dormies: modicũ
dormitabis. Pusillũ manꝰ tua conseres
it qͥescas. ⁊ ueniet qͣsi cursor egestas tua.

Expanded text:
 spinae, et maceria lapidum destructa erat. Quod cum vidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam . Usquequo piger dormis, usquequo de somno non consurgis? Paululum dormies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres ut quiescas, et veniet quasi cursor egestas
Abbreviated transcription (Latin):
inpediri. Cũ eͥ diuinas seͥpt᷑as legitis
sollert̾ ꝑpendite qͥd ibi dictũ sit ad excitã¬
dũ inuob̾ amorẽ dłi. Quid ad ꝯtẽptũ scłi.
qͥd ad cauendas insidias inimici. qͥd ad
bonos affectus nutriendos. ⁊ pͣua desi¬
deria extinguenda ualeat:⁊ qͥd ciciꝰ cor
ꝑ ꝯpunctionis ardorẽ accendat. qͥd disci
ciam in adu̾sis hr̃e doceat. qͥd deniq ad a¬
genda bona sedulũ. ⁊ ad mala cauenda
doceat eẽ circũspectũ. Hoc mͦ lecta scrip¬
tura intelligentiã confert salutarem:
& hanc ipsam sapientiã qͣm ꝓ uirtute¬
libent̾ despicitis meliꝰ pꝰmodũ ꝑ uirtu¬

Expanded text:
impediri. Cum igitur divinas Scripturas legitis, solerter perpendite quid ibi dictum sit ad excitandum in vobis amorem Dei, quid ad contemptum saeculi, quid ad cavendas insidias inimici, quid ad bonos affectus nutriendos et parva desideria exstinguenda valeat, et quid citius cor per compunctionis ardorem accendattiam in adversis habere doceat, quid denique ad agenda bona securum, et ad mala cavenda doceat esse circumspectum. Hoc modo lecta scriptura intelligentiam confert salutarem, et hanc ipsam sapientiam qulibenter despicitis melius postmodum per virtu
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dictũ ẽ. neq ingeramꝰ uolentibꝰ. neq
petentibꝰ subtͣhamꝰ. qi in ittͦq liuoris s¬
picio eẽ pot̾. Si qñ aũ in aliqͦ forte nego¬
tio laborantibꝰ opẽ ferre cupimꝰ. tanta ħ
humilitate & mansuetudine faciendũ
C̃ut eisdẽ ipsis manifestũ sit qd̾ ñ excel¬
lentiã oꝑis. s consortiũ q̃ramꝰ laboris.
Ceterũ qͣntũ ꝑtinet ad nos sũmoꝑe niten¬
dũ ẽ neqͣndo uł in labore minꝰ patientes
uł inobedietitia p̃ceptoꝵ minꝰ alacres. uł
in caritatis oꝑibꝰ exeq̃ndis minꝰ inuenia¬
mͦ feruentes. qͣtinꝰ conu̾satio ñra eisoẽ p̃
beat incitam̃tũ uirtutis a qͥbꝰ formã ⁊
exẽplũ sũpsit boni oꝑis. Ista fr̾s si assi¬
due uolueritis cogitare: scietis cito ⁊ in¬
telligetis q̃ sit uia discipline. q̃ uos ꝑ exer¬
ciciũ boni oꝑis ducat ad consumatio¬
nẽ bonitatis. S & si forte ad hec inuesti¬
ganda atq cͤernenda qͣntũ expetit minꝰ

Expanded text:
amus nolentibus, neque petentibus subtrahamus, quia in utroque livoris suspicio esse potest. Si quando autem in aliquo forte negotio laborantibus opem ferre cupimus, tanta hoc humilitate et mansuetudine faciendum est, ut iisdem ipsis manifestum sit, quod non excellentiam operis, sed consortium quaeramus laboris. Caeterum quantum pertinet ad nos summopere nitendum est, nequando vel in labore minus patientes, vel in obedientia praeceptorum minus alacres, vel in charitatis operibus exsequendis minus inveniamaebeat incitamentum virtutis, a quibus formam et exemplum sumpsit boni operis. Ista, fratres, si assidue volueritis cogitare, scietis et cito intelligetis quae sit via disciplinae, quae vos per exercitium boni operis ducat ad consummationem bonitatis. Sed et si forte ad haec investiganda atque discernenda quantum expedit per vos
Abbreviated transcription (Latin):
constituti talib student ꝙ ꝑ hȩc hõibꝰ
placere cupiunt. om̃ib hom̃ib magis
ules ⁊ contẽłibiles fiunt. Et econu̾so qͥ
hec ꝓpt̾ dm̃ despitiunt. ñ solũ corã dõ s
etiã corã hom̃ib cariores ꝙ honorabili¬
ores existunt. Eant gͦ nc̃ miseri s
ti. & omnis honestatis ignari. eant s
comant pannos suos qͥ ñ intelliguẽ
qͣm iuste in uiris religiosã uitã ꝓfessi
cultus p̃tiosarũ uestiũ rep̃hendit᷑ qͥ¬
apłm petrũ in feminis ꝓhibet᷑. Noni
quit in ueste p̃tiosa. Nideant gͦ qͣnta
non dico rep̃hensione s confusione:
immo potiꝰ qͣnta dãpnatione dignist
qui in ꝓposito religionis cultui p̃tiosar
uestiũ student. qr diues ille qͥ in euan¬
głio purpura & bisso indiit᷑. pꝰea in
torm̃tis inferni et̾nalit̾ critiandꝰ sex¬
lit᷑. Quid aũ in purpura. nͥ color ⁊ p̃tiũ
& qͥd inbisso nͥ mollities rephendit᷑
Cũ gͦ carni sue ⁊ in purpura decorẽ. ⁊

Expanded text:
stituti talibus student, et per haec hominibus placere cupiunt, omnibus hominibus magis viles et contemptibiles fiunt. Et econverso qui haec propter Deum despiciunt non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus chariores et honorabiliores existunt. Eant ergo nunc miseri et stulti ac omnis honestatis ignari, eant et comant pannos suos, qui non intelligunt quam juste in viris religiosam vitam professis cultus pretiosarum vestium reprehenditm etiam feminis prohibetur, non, inquit, in veste pretiosa . Videant ergo quanta non dico reprehensione sed confusione, imo potius quanta damnatione digni sunt, qui in propositio religionis, cultui pretiosarum vestium student, quia dives ille qui in Evangelio purpura et bysso induitur, postea in tormentis inferni aeternaliter cruciandus sepelitur . Quid autem in purpura nisi color et pretium, et. quid in bysso nisi mollities reprehenditur? Cum ergo carni suae et in purpura decorem, et in
Abbreviated transcription (Latin):
guã urãm a suꝑfluitate. ñ solũ inani¬
um u̾boꝵ restringite.s in ipsis & que
recta st̃ mensurã ⁊ modum tenete. &
in collatione scõꝵ magis auditores quã
doctores eẽ eligite. Os clausũ ⁊ aures aꝑ¬
tas habete. ⁊ qͣntũ estis ad loq̃ndũ: mode¬
stiores tantũ estote ad intelligendũ sagati¬
ores. Sufficiat uob̾ si forte resexigat qd̾ sa¬
pitis petentibꝰ humilit̾ insinuare contͣ
resistentes aũ nũꝙͣ p̃sumatis ꝑtinaciter
dicta ur̃a defendẽ. quia sic̃ iã uob̾ p̃dixi¬
mus multarũ molestiarũ causas ur¬
gia ministrant. & mox ut lingua indisc¬
te ad multiloquiũ resoluit᷑ ad disturlim¬
dã pacẽ cordis nr̃i qͣsi ianua hosti aꝑttur
Restat gͦ fr̃s ut si uere discipłi ueritatis ẽ
cupitis: tales uos studeatis exib̾e qͥb u̾itas
facile ꝑsuaderi possit. qi ⁊ ipsa doctrina
u̾itatis tales auditores amat. qͥ eã ⁊ a sa¬
pientibꝰ exhibitã humilit̾ suscipiunt. a

Expanded text:
ram a superfluitate non solum inanium verborum restringite, sed in ipsis etiam quae recta sunt mensuram et modum tenete, et in collatione sanctorum magis auditores quam doctores esse eligite. Os clausum et aures apertas habete, et quanto estis ad loquendum modestiores, tanto estote ad intelligendum sagaciores. Sufficiat vobis si forte res sic exigat quod sapitis petentibus humiliter insinuare, contra resistentes autem nunquam praesumatis pertinaciter dicta vestra defendere, quia sicut jam vobis praediximus. multarum molestiarum causas jurgia ministrant, et mox ut lingua indiscrete ad multiloquium resolvitur, ad disturbandam pacem cordis vestri quasi janua hosti aperitur. Restat ergo, fratres, ut si vere discipuli veritatis esse cupitis, tales vos studeatis exhibere quibus veritas facile persuaderi possit, quia et ipsa doctrina veritatis tales auditores amat, qui eam et a sapientibus exhibitam humiliter suscipiunt, a
Abbreviated transcription (Latin):
scire debetis qd̾ hanc scĩam q̃ adin¬
stitutionẽ recte & honeste uiuendi ꝑt̾r¬
net. multismodis hominẽ collige ⁊ cõ¬
parare sibi oportet. partim ratione. partĩ
doctͥna. partĩ exẽplo. partĩ meditatione
scãrũ scͥpt᷑arũ. partĩ assidua inspectione
Debet siqͥdẽ diligenter consid̾are ⁊ qͣn
tũ ualet ꝑ semet ipsũ discȩnere. qͥd liceat &
quid ñ liceat. qͥd deceat: ⁊ qͥd ñ deceat inoĩ
na misteria impleri oporteat. qͣlit̾ hu¬
mana officia. ⁊ q̃ ad usũ ꝑtinẽt corꝑis

Expanded text:
scire debetis quod hanc scientiam quae ad institutionem recte et honeste vivendi pertinet multis modis hominem colligere et comparare sibi oportet, partim ratione, partim doctrina, partim exemplo, partim meditatione sanctarum Scripturarum, partim assidua inspectione Debet siquidem dilitum valet per semetipsum discernere quid liceat et quid non liceat, quid deceat, et quid non deceat, in omni na mysteria impleri oporteat, qualiter humana officia, et quae ad usum corporis
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ & idcirco cũ eis ꝑ imitationẽ in pͥmi¬
mur. ad eiꝰsẽ similituduus imaginẽ nos
catẽ ab om̃i elationis ⁊ contͣdictionis ri¬
gore molliat᷑. Neq enĩ ꝑ exemplũ alt̾iꝰ
aiq̃n in meliꝰ reformari pot̾it. qͥ ad huc ꝑ
elationis fastũ ⁊ bona aliena obpugnat¬
⁊ sua mala defendit. Netesse ẽ gͦ ut si ue¬
paciter bonos imitari uolumꝰ. pꝰ ꝑ uerã
humilitatẽ ad obedientiã corda nr̃a tẽꝑe¬
redeat. qͣnto ꝓnitiꝰ in omnẽ quã uiderit
urtutis sp̃em ꝑ uoluntariã obedientiã
e inclinat. ⁊ tanto altiꝰ ei uestigiũ alie¬
ne bonitatis incipiat inherere. qͣnto ar¬
cus studet bona alioꝵ imitari potiꝰ quã
cpꝑe. Aliam nob̾ adhuc ñ contẽpnendã
consid̾ationẽ ad p̃sens negotiũ forma si¬
gili exibet. figura namq q̃ in sigillo fo¬
riseminet in inp̃ssione cere intͦrsũ sig¬
sculta ostendit᷑. incera ext̾iꝰ figata demõ¬
strat᷑. Quid gͦ aliud in isto nob̾ innuit᷑

Expanded text:
t, et idcirco cum eis per imitationem imprimimur, ad ejusdem similitudinis imaginem nos itatem ab omni elationis et contradictionis rigore moliatur. Neque enim per exemplum alterius aliquando in melius reformari poterit, qui adhuc per elationis vitium et bona aliena oppugnat, et sua mala defendit. Necesse est ergo ut si veraciter bonos imitari volumus, prius per veram humilitatem ad obedientiam corda nostra tempet virtutis speciem, per voluntariam obedientiam se inclinat, et tanto altius ei vestigium alienae bonitatis incipiat inhaerere, quanto arctius studet bona aliorum imitari potius quam carpere. Aliam nobis adhuc non contemnendam considerationem ad praesens negotium forma sigilli exhibet. Figura namque quae in sigillo foris eminet, impressione cerae introrsum sigsculpta ostenditur, in cera exterius figurata demonstratur. Quid ergo aliud in
Abbreviated transcription (Latin):
scolã uirtutũ erudiendi accedi¬
tis. scire debetis contentiones u̾borũ
nullomͦ deinceps ad nos ꝑtinere qr
sꝑ̃italis doctͥne studiũ ñ litigantes. s
ascultantes reqͥrit. sic̃ ꝑ moysen popło
in lege dei crudiendo dr. Audi isrł. ⁊ tace.

Expanded text:
scholam virtutum erudiendi acceditis, scire debetis contentiones verborum nullo modo deinceps ad vos pertinere, quia spiritualis doctrinae studium non litigantes, sed auscultantes requirit, sicut per Moysen populo in lege Dei erudiendo dicitur: Audi Israel
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ignorant qͥ bñdicta om̃iũ libenit̾ apbẽ
errores u̾o alienos qͣntũ ad se ꝑtinere cogn¬
uerint ꝓ tp̃r student. uł modeste corripe
uł prudent̾ dissimulare. Q deniq studiũ
scie̾ moꝵ disciplina exornãt:⁊ mansue¬
tudinẽ ac modestiã m̃tis. siue ñ solũ in
custodia oris. s &̃ in habitu & gestu cor¬
ꝑis sui demonstrant.S & de bonorũ
exemplis que in p̃senti uob̃ dicenda exist
bonoꝵ imitari p̾cipim᷑. nͥ ut ꝑ eoꝵs̾ unitu

Expanded text:
dicta omnium libenter approbant, errores vero alienos quantum ad se pertinere cognoverunt pro tempore student vel modeste corripere, vel prudenter dissimulare. Qui denique studium scientiae, morum disciplina exornant, et mansuetudinem ac modestiam mentis suae non solum in custodia oris, sed etiam in habitu et gestu corporis sui demonstrant. Sed et de bonorum exemplis quae in praesenti vobis dicenda existiorum imitari praecipimur, nisi ut per
Abbreviated transcription (Latin):
su ꝑtrahunt qͣsi qͣsdã in se eminentes
sculpt᷑as ostendt̃. Q̾ gͦ in illis eminet:
in nob intͦrsũ recondi debet. ꝙ qd̃ in ilł
dep̃ssũ ẽ in nobis erigendũ ẽ. qr nos cũ
ficta illorũ ad imitationẽ trabimꝰ.
sublimia qͥdẽ in absꝗdito ⁊ abiecta in
manifesto fac̾e̾ debemꝰ. ne uł illa si o¬
stendant᷑ ꝑ amorẽ accepti fauoris in¬
ani głe seruire incipiãt. uł ista si ab¬
scondant᷑ ꝑ timorẽ utilitatis. p̾miuo
retͥbutionis amiitant. Nescio ꝙͣ homo
deinceps hãt excusationẽ ignorantie.
cuͥ tot iam uie demonstrant᷑. qͥb possit
ad scĩam u̾itatis ꝑuenire. Ecce post dis¬

Expanded text:
sui pertrahunt, quasi quasdam in se eminentes sculpturas ostendunt. Quod ergo in illis eminet, in nobis introrsum recondi debet, et quod in illis depressum est, in nobis est erigendum, quia nos cum facta eorum ad imitationem trahimus, sublimia quidem in abscondito et abjecta in manifesto facere debemus, ne vel illa si ostendantur per amorem accepti favoris inani gloriae servire incipiant, vel ista si abscondantur per timorem vilitatis, praemium retributionis amittant. Nescio quam homo deinceps habeat excusationem ignorantiae, cui tot jam viae demonstrantur, quibus possit ad scientiam veritatis pervenire. Ecce post dis
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat coeqͣre. Illoꝵ ꝯu̾satio qͣsi par nob̾
in eis nichil sit qd̾ possibilitatẽ nr̃am ex¬
cedat. & tñ deuotio nr̃a satis in eis quod
imitari possit inueniat. Illoꝵ ꝯu̾satio
qͣsi infĩor nob̾ ẽ. qͥ uł tanta neq̃unt qͣn¬
ta nos facere possumꝰ. uł talia faciunt.
qͣlia nos imitari ñ debemꝰ. ꝓinde in his
talis nabenda ẽ discretio. ut suꝑioribꝰ in

Expanded text:
tio quasi par nobis in eis nihil sit quod possibilitatem nostram excedat, et tamen devotio nostra satis in eis quod imitari possit inveniat. Illorum conversatio quasi inferior nobis est, qui vel tanta nequeunt, quanta nos facere possumus, vel talia faciunt qualia nos imitari non debemus. Proinde in his, talis habenda est discretio, ut superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
mane qñ surgẽ debet considat qͥd eg¬
rit ꝑ noctẽ. in uesꝑa qñ cubitũ uadit:
consid̾ãt qͥd egit ꝑ diẽ. qͣntũ ad agenda
bona solito alacͥor. qͣntũ ad mala uincẽ¬
da solito ꝯstantior. siqͥd exͥis q̃ agenda
ñ erant p̃sũpserit. si in aliqͦ oꝑe suo insi¬
diis inimici supplantatꝰ sit: q̃lit̾ demũ ꝑ¬
iriditiũ tnͣsacte deceptionis fitt᷑am illiꝰ
fraudẽ cauere possit. qͣtinꝰ eũ nec suꝑue¬
niens tẽptatio in ꝓuidũ ad malũ opus
deiciat. neq indiscretũ in bono oꝑep̃
sens negligentia fallat. Quisqͥs cor siũ
in hꝰmodi studio exercet. existimo qͥ
cito ad illã bonã ⁊ salubrẽ scĩam ꝑue

Expanded text:
at quid egerit per noctem; in vespere quando cubitum vadit, considerat quid egerit per diem, quantum ad bona agenda solito alacrior, quantum ad mala vincenda solito constantior. Si quid ex iis quae n erant praesumpserit, si in aliquo opere suo insidiis inimici supplantatus sit, qualiter demum per indicium transactae deceptionis futuram illius fraudem cavere possit, quatenus eum nec superveniens tentatio improvidum ad malum opus dejiciat, neque indiscretum in bono opere praesens negligentia fallat. Quisquis cor suum in ejusmodi studio exercet, existimo quod cito ad illam bonam et salubrem scie
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾satio par nob est. q̃ sic nr̃e infirmi¬
tati ꝯtẽꝑata ẽ. ut ⁊ uirtutis exẽplũ p̾be¬
at: icooꝑandi facilitate in consortiuo
nos sue exercitationis admittat. Illorũ
conu̾satio supͣ nos ẽ. ꝗͣ uen̾ari qͥdẽ & ad¬
mirari. possumꝰ. imitari qͥdẽ ñ ualemus.

Expanded text:
par nobis est, quae sic nostrae infirmitati contemperata est, ut et virtutis exemplum praebeat, et cooperandi facilitate in consortium nos suae exercitationis admittat. Illorum conversatio supra nos est, quam venerari quidem et admirari possumus, imitari autem non valemus.
Abbreviated transcription (Latin):
motũ cordis parit̾ & corꝑis minist̾io diui¬
no mancipare. atq ut itadicã. qͣdam con¬
u̾sationis nouitate festos dies honorare.
ncetis uͦ dieb quibꝰ oꝑari licet. millus oci¬
osus om̃ino apparere. s unusqͥsq in eo
q̃ sibi iniunctũ fuerit. ñ qd̃ ipse eleg̾it
oꝑe qͣntũ scĩe & uirium suarũ possibili¬
tas suppetit: sese debet ȩxercẽ. Quantũ
enĩdecoris addit dieb festis qͥes uaccatiõis.
bomi oꝑis. ita ut in illis qͥsqͥs uoluerit ẽẽ
qͥetꝰ index sit siue pigͥtatis. ⁊ in istis qͥ ñ
fuerit studios testis pigͥcie. Carnales
siquidẽ m̃tes ne uł in illis diebꝰ qͥescant.
uanitas exagitat. ne uł in istis in bono
oꝑe se exerceant. pigͥtia diligat. Quaꝓpt̾
non negligent̾ quidẽ habenda ẽ in bo¬
no oꝑe discretio tẽpoꝵ: quia sic̃ inalũ
opus nullo tẽꝑe laudabile est: ita boñ
opus qͦdãm rep̃hensione dignũ iudicat᷑

Expanded text:
motum cordis pariter et corporis ministerio divimotum cordis pariter et corporis ministerio divino mancipare, atque ut ita dicam quadam conversationis novitate festos dies honorare. In caeteris vero diebus quibus operari licet, nullus omnino otiosus apparere, sed unusquisque in eo quod sibi entiae et virium suarum possibilitas suppetit sese debet exercere. Quantum enim decoris addit diebus festis quies vacationis, operis; ita ut et in illis judex sit vanitatis suae, et in istis qui non fuerit studiosus, testis pigritiae. Carnales siquidem mentes, ne vel in illis diebus quiescant, vanitas exagitat, vel ne in istis in bono opere se exerceant, pigritia ligat. Quapropter non negligenter quidem habenda est in bono opere discretio temporum; quia, sicut malum opus nullo tempore laudabile est, ita bonum opus quodammodo reprehensione dignum judicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
mulat torpens ⁊ mittilis mito noĩai.
S nec eadẽ ẽẽ debet facies nr̃a postqͣm
refecti sumꝰ q̃ fuit pͥus ꝗͣ cibũ sũpsimꝰ
Ante sũptũ cibũ magis nos ylares esse
conuenit. ne ipsa nr̃a abstinentia gͣuis
& molesta uideat᷑. pꝰ uero magis modelb̾
& tacitos. ne ꝑgule uitium ctapula ne
citatꝰ ẽ. Sic & festi dies. aliud studiũ &
aliũ conu̾sationis modũ exigt̃. atq ali¬
um hii in quib oꝑari licet. exposcunt:
In illis nos oportet ad eccłam studiosiꝰ et
alacriꝰ ꝯuenire.⁊ ad cȩlebranda diuina
mist̾ia deuotiꝰ intendere. atq in orõne di¬
utus ꝑseuerare. habitu. incessu. ⁊ actu.
maiorẽ deuotionẽ gͣ diuinũ cultũ demon¬
strare. nichil ñ scõ. nichil ñ diuinũ. ni¬
chil ñ ordinatũ agere. linguã a uanilo¬
quio cohibere. pedes ab excursu ⁊ discur¬
su stringe̾. ocłos cõpͥmere. uultũ inclina¬
re.m̃tẽ erig̾e. omnẽ deniq actũ. ⁊ omnẽ

Expanded text:
mulat, torpens et inutilis merito nominatur. mulat, torpens et inutilis merito nominatur. Sed nec eadem esse debet facies nostra postquam refecti sumus, quae fuit priusquam cibum sumpsimus. Ante sumptum cibum magis hilares nos esse convenit, ne ipsa nostra abstinentia gravis et molesta videatur; post vero magis modestos et tacitos, ne per gulae vitium crapula nos citatus est. Sic et festi dies aliud studium et alium conversationis modum exigunt, atque alium ii in quibus operari licet, exposcunt. In illis nos oportet ad ecclesiam studiosius et alacrius convenire, et ad celebranda divina mysteria devotius intendere, atque in oratione diutius perseverare, habitu, incessu et acte majorem devotionem erga cultum divinum demonstrare, nihil non sanctum, nihil non divinum; nihil non ordinatum agere, linguam a vanitoquio cohibere, pedes ab excursu et discursu stringere, oculos comprimere, vultum inclinare, mentem erigere, omnem denique actum et omnem
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ exerceri uolunt. Sepe ꝙ̃ illa q̃ in pu¬
blico necessaria st̃ quendã pͥus in sec̃¬
to exercitationis usũ exposct̃. qͥa si ca
ꝓrs in occulto negligimꝰ: uti postmo¬
dũ eis dũ opꝰ ẽ in publico ñ ualemꝰ.
Ec tunc aut ꝓrsus ad displina deficien¬
tes intuentib scandalũ facimꝰ. aut in¬
epte id qd̾ in nob̾ ñ ẽ simulare conãtes
discernenda st̃. Aluis ẽ modꝰ ui¬
uendi in nocte: aliꝰ in die. Nox ẽ tẽpuᷤᷤ
silentii:iqͥetis. Dies tẽpꝰ laboris ⁊ motio¬
nis ⁊ oꝑis. In nocte secũ debẽt eẽ homi¬
nes: ⁊ aut fessa m̃bra somno reficere.
aut or̾onib uł meditationib sc̃ĩs in si¬
lentio animũ exercere In die uͦ de se¬
creto suo in unum coheunt. ⁊ ad inui¬
cẽ rursũ uidendos se & imitandos ost̃¬
dunt. Tunc exempla bonoꝵ operũ.
scrutat᷑ impudens ure đr. Nc̃ qͥ alie¬
nos actus qͣntũ expedit imitari dissi¬

Expanded text:
nunc exerceri volunt. Saepe tamen illa quae in pununc exerceri volunt. Saepe tamen illa quae in publico necessaria sunt, quemdam prius in secreto exercitationis usum exposcunt, quia si ea prorsus in occulto negligimus, uti postmodum eis dum opus est in publico non valemus. Et tunc aut prorsus a disciplina deficientes intuentibus scandalum facimus, aut inepte id quod in nobis non est simulare conantes,discernenda sunt. Alius est modus vivendi in nocte, alius in die. Nox tempus est silentii et quietis. Dies tempus laboris, et motionis, et operis. In nocte secum debent esse homines, et aut fessa membra somno reficere, aut orationibus vel meditationibus sanctis in silentio animum exercere. In die vero de secreto suo in unum coeunt, et mutuo videndos se et imitandos ostendunt. Tunc exempla bonorum operumscrutatur, impudens jure dicitur; tunc qui alienos actus quantum expedit imitari dissi
Abbreviated transcription (Latin):
quã parcũ. qͣm modestũ. ⁊ quã nulli ĩ¬
portunũ in huis q̃ ad se ꝑtinẽt q̃ͣrendis.
ac ꝓficiendis: p̃stare ut semꝑ & sibi sit
assuescat suas in om̃ib uoluntates frã
Qualis sedens. qͣlis iacens qͣlis stans. q̃liᷤ
ambulans. quał loqͤns. quał tacens. qͣł
comedens. quał ieuinans. quał deniq
aliqͥd agens. et quał uacans eẽ debeat.
quid agat. s ꝙ in quo loco qͥd agere
debeat considere  necesse ẽ. Aliꝰ ẽ modꝰ
habendi in eo loco ubi ds̃ adorat᷑. alius
in eo ubi corpꝰ reficitur. aliꝰ in eo qͥ locu¬
tioni deputatꝰ ẽ. alius in eo ubi silen¬
tiũ custodit᷑. aliꝰ denq intꝰ. alius foris.
aliꝰ in secreto. aliꝰ in publico.: ⁊ quãuis in
ibi conseruanda ẽ: ubi uł neglecta plu¬
rib generat scandalũ. uł custodita bo¬
ne imitationis exẽplũ. Discernẽdũ ẽ
gͥ que sint illa q̃ in custodienda disci¬
pli na nusqͣm int̾mitti posst̃: iq̃ rur¬

Expanded text:
parcum, quam honestum, et quam nulli importunum in iis quae ad se pertinent quaerendis ac perficiendis praestare, ut semper et sibi sit  Qualiter assuescat suas in omnibus voluntates frangQualis sedens, qualis jacens, qualis ambulans, qualis loquens, qualis tacens, qualis comedens, qualis jejunans, qualis denique aliquid agens, et qualis vacans esse debeat. uo loco quid agere debeat, consideret necesse est. Alius est modus habendi in eo loco ubi Deus adoratur, alius in eo ubi corpus reficitur. Alius in eo qui locutioni deputatus est, alius in eo ubi silentium custoditur. Alius denique intus, alius foris, alius in secreto, alius in publico. Et, quamvis in ibi conservanda est, ubi vel neglecta pluribus generat scandalum, vel custodita bonae imitationis exemplum. Discernendum est igitur quae sint illa quae in custodienda disciplina nusquam intermitti possunt, et quae rur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si forsitan in aliqͦ eoᷤᷤ negotio p̃ire co¬
gam᷑ cũ om̃i humilitatẽ ⁊ reuerentia
q̃ agenda st̃ ñ p̃ciꝑe. s demonstrare.
tumelia corriꝑe. sine suꝑbia gubnare. si¬
ne crudelitate castigare. cũ pietate fou̾e.
modesti. maledicentibꝰ taciti. laudanti¬
bus uerecundi. Itẽ scd̃m ꝯu̾sationẽ. alios¬

Expanded text:
aliquo negotio eos praeire cogamur, cum omni humilitate et reverentia quae facienda sunt non praecipere sed demonstrare, tumelia corripere, sine superbia gubernare, sine crudelitate castigare, cum pietate fovere. modesti, maledicentibus taciti, laudantibus verecundi. Item secundum conversationem alio
Abbreviated transcription (Latin):
Istis gͦ honor. illis amor impendat᷑. sic tam̃
ut & honor istoꝵ sit uoluntariꝰ. rilloꝵ amor
uen̾andꝰ. Reuerentia enĩ sine amore ma¬
gis seruilis ẽ. & amor sine reuerentia pue¬
rilis iudicari debet. Cum tanta gͥ humi¬
litate & reuerentia melioribꝰ exibendũ ẽ
beneficiũ dilectionis. ut illis qͣsi ex se ne¬
cessitate uideam᷑ ẽẽ subiecti. ⁊ cũ tanto af¬
fectu atq hylaritate suꝑioͣbꝰ soluendũ ẽ
obsequiũ subiectionis. ut solo potiꝰ dilec¬
tionis debito illis credam᷑ astricti. Istissua

Expanded text:
Istis ergo honor, illis amor impendatur, sic tamen ut et honor istorum sit voluntarius, et illorum amor venerandus. Reverentia enim sine amore magis servilis est, et amore sive reverentia puerilis judicari debet. Cum tanta igitur humilitate et reverentia melioribus exhibendum est beneficium dilectionis, ut illis quasi ex necessitate videamur esse subjecti, et cum tanto affectu atque hilaritate superioribus solvendum est obsequium subjectionis, ut solo potius dilectionis debito illis credamur astricti. Istis
Abbreviated transcription (Latin):
pugnamꝰ. Hȩc ẽ sapĩa huiꝰ mundi. quã
idẽ iacobus apłs carnalẽ uocat. ꝙ diabo¬
cã q̃ u̾suta ẽ & maligna. illas solũmͦ
astutie uias exqͥrens quibꝰ possit errorẽ
suũ tegere. ⁊ alienã u̾itatẽ qͣmius ma¬
nifestam in opinioriẽ stultoꝵ & insipi¬
entiũ hominũ depͣuare. Sed ñ talis est
sapientia que de sursũ uenit q̃ nescit
etiam semet ipsam contͣ ueritatẽ dilige̾.
semꝑ parata uł bonũ qd̃ htͣ ñ haben¬
htͣ ab habentibꝰ libent̾ petẽ. uł malũ
qd̃ sustinet cũ aliis & corã aliis. uera¬
citer accusare. ꝓpt̾e̾a de ipsa idẽ iacobus
apłs sic ait. Sapi̾a aũ que ᷤ furum ẽ: pri¬
mum qͥd̾ pudica ẽ deinde pacifica. mo¬
desta. suadibilis. bonis consentiens. plena

Expanded text:
gnamus. Haec est sapientia hujus mundi, quam idem Jacobus apostolus carnalem vocat et diabolicam quae versuta est et maligna , illas solummodo astutiae vias exquirens quibus possit errorem suum tegere, et alienam veritatem quamvis manifestam, in opinione stultorum et insipientium hominum depravare. Sed non talis est sapientia quae desursum venit, quae nescit etiam semetipsam contra veritatem diligere, semper parata vel bonum quod non habehabet ab habentibus libenter petere, vel malum quod sustinet cum aliis et coram aliis veraciter accusare. Propterea de ipsa idem Jacobus apostolus sic ait: Sapientia autem quae desursum est primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, bonis consen
Abbreviated transcription (Latin):
dm. Et ut se idoneũ ad hȩc discenda osten¬
deret nouissime secutꝰ adiunx̃. qr manda¬
tis tius credidi. Ac si dr̃et dõ. Ideo doc̾e me
debes. qualit̾ tͥ seruire debeo. qr manda¬
ts tius iam ꝑ contumatiã ñ resisto. Cre¬
dobonũ eẽ qd̾ p̃cipis. credo uerũ eẽ qd̾ pro¬
mittis. Adqͥeui iam ꝓpt̾ te mea relinquere.
ꝙ id circo q̃so ꝑ te merear tua bona obti¬
nere. Quia mandatis cuis.c̃. Sic & uos fr̾s

Expanded text:
 Et ut se idoneum ad haec discenda osten Et ut se idoneum ad haec discenda ostenderet, novissime secutus adjunxit: « Quia mandatis tuis credidi , » ac si diceret: Deo. Ideo docere me debes qualiter tibi servire debeo, quia praeceptis tuis jam per contumaciam non resisto; credo bonum esse quod praecipis, credo verum esse quod promittis; acquievi jam propter te mea relinquere, et idcirco quaeso per te merear tua bona obtinere, « quia mandatis tuis credidi. » Sic