comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libr&ur innihilo: Fostassis enĩ deipsomedio. antuo¬
mundi loco. Eoquod incum coeant quaque
grauiora. Etiam argumentatio uerisimilior
habeatur. illuddico. siduminores. quibus
inter animalia terrestria c&era &iam homi¬
nẽ faciendũ cõmisit plato potuerunt. Sicut
dicit abigne remouere urendi qualitatem.
lucendi relinquere quaꝑoculos imicar&
Itanedõ sũmo concedere dubitabimus cuius
ille uoluntati potestatiq concessit. Nemori¬
antur qua costa sint. Et tamdiuersa tam
dissimilia idest corporea & in corporea sibi m&
conexa. Nulla possint dissolutioñ seiungi
Vt decarnehominis cuidonat immnostalita¬
tẽ. Corruptionẽ auferat. Naturã relinquat.
congruentiã figurae mẽbrorũ qued &ineat.
detrahit ponderis tarditatẽ: Sed defide re¬
surrectionis mostuorũ & decorporibus eorũ
immostalibus diligentius sids̃ uoluerit
infine huius operis disforendũ est . XUIII

Expanded text:
libretur in nihilo. Fortassis enim de ipso medilibretur in nihilo. Fortassis enim de ipso medimundi loco, eo quod in eum coeant quaeque grauiora, etiam argumentatio ueri similior habeatur. Illud dico: Si di minores, quibus inter animalia terrestria cetera etiam hominem faciendum commisit Plato, potuerunt, sicut dicit, ab igne remouere urendi qualitatem, lucendi relinquere quae per oculos emicaret: itane Deo summo concedere dubitabimus, cuius ille uoluntati potestatique concessit, ne moriantur quae orta sint, et tam diuersa, tam dissimilia, id est corporea et incorporea, sibimet conexa nulla possint dissolutione seiungi, ut de carne hominis, cui donat inmortalitatem, corruptionem auferat, naturam relinquat, congruentiam figurae membrorumque detineat, detrahat ponderis tarditatem? Sed de fide resurrectionis mortuorum et de corporibus eorum inmortalibus diligentius, si Deus uoluerit, in fine huius operis disserendum est. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sicut omera ingestando sentire consueuimus.
quantomaior est quantitas. t̃ antosit maior
& grauitas. Itaut plura pondo. quã pauciora
plus premant. membra tamen suaerarnis leuio¬
ra portat animacũ in sinitate robusta sunt. quã
in languore cũ macrasunt. Etcũ aliis gestantib
onerosiorsit. saluis &ualidus. quã exilis &mor¬
bidus: Ipsatam̃ ad suũ corpus mouendũ atq por¬
tandũ agilior est. Cum inbona ualitudine plus
habamolis. quãcũ in peste ul fame minimum
roboris tantum ual& in habendis &iam terre¬
nis corporibus. quãuis adhuc corruptibilibus
atq mortalibus. Nonquantitatis pondus fed
perationis modus. Et quis uerbis explicat¬
quantũ distet int̃ prȩfentẽ quãdicimus sanitatẽ.
&immostalitatẽ futurã. Nonitaq nrãm fidẽ
redargurdit philosophi deponderibi scorporũ.
Nolo enĩquęrere. cur noncredant terrenum
eẽ posse̾ corpus incado. Cũ terra uniuersa

Expanded text:
rum, sicut onera in gestando sentire consueuimus, rum, sicut onera in gestando sentire consueuimus, quanto maior est quantitas, tanto sit maior et grauitas, ita ut plura pondo quam pauciora plus premant: membra tamen suae carnis leuiora portat anima, cum in sanitate robusta sunt quam in languore cum macra sunt. Et cum aliis gestantibus onerosior sit saluus et ualidus quam exilis et morbidus, ipse tamen ad suum corpus mouendum adque portandum agilior est, cum in bona ualetudine plus habet molis, quam cum in peste uel fame minimum roboris. Tantum ualet in habendis etiam terrenis corporibus, quamuis adhuc corruptibilibus adque mortalibus, non quantitatis pondus, sed temperationis modus. Et quis uerbis explicatquantum distet inter praesentem quam dicimus sanitatem et inmortalitatem futuram? Non itaque nostram fidem redarguunt philosophi de ponderibus corporum. Nolo enim quaerere, quur non credant terrenum esse posse corpus in caelo, cum terra uniuersa
Abbreviated transcription (Latin):
summerguntur. Quibusdam modis uasa fa¬
bricata &ĩam patare possint. Quanto credi¬
bilius &efficatius. occultus aliquis modus
operationisdĩ. Cuius omni potentissima iolun¬
tate plato dicit pecosta in terire pecconliga¬
i possedissolui. Cũ multo mirabilius incorpo¬
re acorporeis. Quãquaecũq corpora. quib¬
cuq corporibus copulentur. potest molibus
prestare terrenis. ut nullo inima pondere
deprimatur. Ipsisq: animis ꝑfectissi mebea¬
as ut quãuis terrena. tam̃ incorruptibilia
iamcorpora ubiuolant ponant. & quod uo¬
lunt agant. situmotuq facillimo: Anuero
sihoc angeli faciant & qulib& animalia ter¬
restria rapiant undelib&. Constituantq ubi
liba. aut cos non posse aut onera sentire creden¬
due. Quur ergoscõrũ ꝑfectos &beatos dium̃o
munere sp̃s. sinc ulla difficultate posse ferre
quo uoluerint. & sistere ubi uoluerint suacor¬
pota non credamus. Nancuterrenorũ corpo¬

Expanded text:
submerguntur, quibusdam modis uasa fasubmerguntur, quibusdam modis uasa fabricata etiam natare possint: quanto credibilius et efficacius occultus aliquis modus operationis Dei, cuius omnipotentissima uoluntate Plato dicit nec orta interire nec conligata posse dissolui, cum multo mirabilius incorporea corporeis quam quaecumque corpora quibuscumque corporibus copulentur, potest molibus praestare terrenis, ut nullo in ima pondere deprimantur, ipsisque animis perfectissime beatis, ut quamuis terrena, tamen incorruptibilia iam corpora ubi uolunt ponant et quo uolunt agant, situ motuque facillimo! An uero si hoc angeli faciant et quaelibet animalia terrestria rapiant unde libet constituantque ubi libet, aut eos non posse aut onera sentire credendum est? Quur ergo sanctorum perfectos et beatos diuino munere spiritus sine ulla difficultate posse ferre quo uoluerint et sistere ubi uoluerint sua corpora non credamus? Nam cum terrenorum corpo
Abbreviated transcription (Latin):
Aut sinon possunt. miferi iudicentur. Sed pe¬
utrũ istiudunt. quinoq acorporib. separitan
audent dare diissuis. peillos mort ales colere
uideantur. Neq beatitudinis priuationẽ. Ne
infelicscos ec̃ fateantur. Nonergo ad beati¬
tudinẽ consequendã omnia fugienda sunt
corpora. sedcorruptibilia. molesta. grauia.
moribunda. Nonqualia fecit primis homi¬
nibus bonita sdĩ. sed qualia eẽ compulit poc¬
na peccati X UI¬
ed nces seest inquiunt ut terrena corpora.
paturale pondus uel in terrateneat uel
cogit ad terrã: Et ideo incad oeẽ non possint.
primiquidem illi homines interraerant
pemorosa atq fructuosa. qua parady sipo¬
men obtinuit: Sedquia &adhoc responden¬
due. uel propt̃ xp̃icorpus cũ quo ascendit incar¬
lũ. ud propt̃ scõrũ qualia in resurrectione
futura sunt. Intueantur puulo attentius pon¬
dera ipsa terrena: Sienim ars humanaeffic̃.
ut ex metallis quainaquis posita continuo

Expanded text:
aut si non possunt, miseri judicentur. Sed neaut si non possunt, miseri judicentur. Sed neutrum isti volunt, qui neque a corporibus separationem audent dare diis suis, ne illos mortales colere videantur; nec beatitudinis privationem, ne infelices eos esse fateantur. Non ergo ad beatitudinem consequendam omnia fugienda sunt corpora; sed corruptibilia, molesta, gravia, moribunda; non qualia fecit primis hominibus bonitas Dei, sed qualia esse compulit poena peccati . ed necesse est, inquiunt, ut terrena corpora naturale pondus uel in terra teneat uel cogat ad terram et ideo in caelo esse non possint. Primi quidem illi homines in terra erant nemorosa adque fructuosa, quae paradisi nomen obtinuit; sed quia et ad hoc respondendum est uel propter Christi corpus cum quo ascendit in caelum uel propter sanctorum qualia in resurrectione futura sunt, intueantur paulo adtentius pondera ipsa terrena. Si enim ars humana efficit, ut ex metallis, quae in aquis posita continuo
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. ꝑ omnes pasteseius usq ad cali sum ma
& extrema diffundi. & extendi ꝑnumero musi¬
cos opinatur: Vt sit istemundus animal maxi¬
mũ beatissimũ sempiternũ. Cuius anima. &
ꝑfectã sapientiae felicitatẽ tener&. &corpus pro¬
prium pontlinquer&. Cuiusq corpus. & in&̃¬
nũexilla uiuer&. & cam quãuis nonsimplex
sed totcor poribus tantisq cõnpactũ hieb&are
atq tardare non poss&: Cumigitur suspicio¬
nibus suis ista ꝑmittant. Cur nolunt credere
diuina uoluntate atq potentia immostalia
corpora ficri posse terrena. In quibus auime
nulla ab eis moste separatae. Nullis eorũ onerib
aggrauatae. sempiternae ac feliciter uiuant.
quod deos suos posse asserunt incorporibus
igneis. Iouemq ipsũ eorũ regẽ. In omnibus
corporeis elementis. Namsianima utbeatasit.
Corpus ẽ omne fugiendũ. fugiant diieorũ dexio¬
bissiderũ. Fugiat iuppiter decado & terra

Expanded text:
uocant, per omnes partes eius usque ad caeli summa uocant, per omnes partes eius usque ad caeli summa et extrema diffundi et extendi per numeros musicos opinatur, ut sit iste mundus animal maximum beatissimum sempiternum, cuius anima et perfectam sapientiae felicitatem teneret et corpus proprium non relinqueret, cuiusque corpus et in aeternum ex illa uiueret et eam quamuis non simplex, sed tot corporibus tantisque conpactum hebetare adque tardare non posset. Cum igitur suspicionibus suis ista permittant, quur nolunt credere, diuina uoluntate adque potentia inmortalia corpora fieri posse terrena, in quibus animae nulla ab eis morte separatae, nullis eorum oneribus adgrauatae sempiterne ac feliciter uiuant, quod deos suos posse adserunt in corporibus igneis Iouemque ipsum eorum regem in omnibus corporeis elementis? Nam si animae, ut beata sit, corpus est omne fugiendum, fugiant di eorum de globis siderum, fugiat Iuppiter de caelo
Abbreviated transcription (Latin):
Ands nonest potens quousq christianicredunt.
sed quousq platonici uolunt. Nimirum quippe
consiliũdĩ & potestatẽ potuerunit nosse philos¬
phi. Noc potuerunt nosse proph&e: Cũ potius
econtrariodĩ proph&as ad enuntiandani cius
quantũ dignatus est uoluntatẽ. sp̃seius docunt
Philosophos autẽ inea cognoscaenda comiectura
humana deceperit. Verũ nonusq adeo decipi
debuer̃. Nonsolũ ignorantia sed magis &iam
ꝑuicatia. ut& sibi aꝑtissime refragentur. magnis
disputaitionũ uiribus asferentes. anime utbeata
cẽpossit. Nonterrenũ tantũ sedomne corpus eẽ
fugiendum. Et deos rursus dicentes. hiberebeatis¬
simas animas. & tamen a&ernis corporibus inliga¬
tas. clestes quidem igneis. louis autẽ ipsius animã
quẽ mundum istum uolunt omnibus omnino
corporeis dementis quibus hiectota moles atera
incadũ surgit indusam. Hancenĩ animã plato
ab intimo terremedio. Quod geom&re centri

Expanded text:
An Deus non est potens quo usque Christiani credunt, An Deus non est potens quo usque Christiani credunt, sed quo usque Platonici uolunt? Nimirum quippe consilium Dei et potestatem potuerunt philosophi, nec potuerunt nosse prophetae; cum potius e contrario Dei prophetas ad enuntiandam eius, quantum dignatus est, uoluntatem Spiritus eius docuerit, philosophos autem in ea cognoscenda coniectura humana deceperit. Verum non usque adeo decipi debuerunt, non solum ignorantia, uerum etiam peruicacia, ut et sibi apertissime refragentur magnis disputationum uiribus adserentes animae, ut beata esse possit, non terrenum tantum, sed omne corpus esse fugiendum, et deos rursus dicentes habere beatissimas animas et tamen aeternis corporibus inligatas, caelestes quidem igneis, Iouis autem ipsius animam, quem mundum istum uolunt, omnibus omnino corporeis elementis, quibus haec tota moles a terra in caelum surgit, inclusam. Hanc enim animam Plato ab intimo terrae medio, quod geometrae centron
Abbreviated transcription (Latin):
quiunt ut casit peces sedis solui &emori. & eo
modo terrestabili ac sempiternae unde fue¬
rant sumsta pestitui Siquis hoc &iam deigne
similiter affirm& &dicat. Reddenda ee uniuer¬
so igni corpora qua indesumtasunt. ut cadestia
fierent animalia. Nonne inmostalitas quam
talibusdiis uelu Isũmodõ loquente promisit
plato. tamquã uiolentia disputationis huius
intertid&: An ibi propterea non fit. quiad s̃
ponuult. Cuius uoluntatẽ ut ait plato. Nulla
uis uincit. Quidergo prohib& ut hoc &iam de
terrestribus corporibus possit efficere. Quan¬
doquidem ut neceaqusosta sunt occidant. Nec
eaqua sunt uineta soluantur. Neceaquasunt ex
dementis sumta reddantur. Atq ut anime ip
corporibus constitute. Nec umquã eadeserant.
& cũicis in mostalitate ac sempiterna beatitudine
ꝑfruantur possedm̃ facere confit&ur plato.
Cuergo non possit ut pecterrestria moriantur

Expanded text:
quiunt, ut ea sit necesse dissolui et emori et eo quiunt, ut ea sit necesse dissolui et emori et eo modo terrae stabili ac sempiternae, unde fuerant sumta, restitui. Si quis hoc etiam de igne similiter adfirmet et dicat reddenda esse uniuerso igni corpora, quae inde sumta sunt, ut caelestia fierent animalia: nonne inmortalitas, quam talibus dis, uelut deo summo loquente, promisit Plato, tamquam uiolentia disputationis huius intercidet? An ibi propterea non fit, quia Deus non uult, cuius uoluntatem, ut ait Plato, nulla uis uincit? Quid ergo prohibet, ut hoc etiam de terrestribus corporibus Deus possit efficere, quandoquidem, ut nec ea quae orta sunt occidant nec ea quae sunt uincta soluantur nec ea quae sunt ex elementis sumta reddantur adque ut animae in corporibus constitutae nec umquam ea deserant et cum eis inmortalitate ac sempiterna beatitudine perfruantur, posse Deum facere confitetur Plato? Quur ergo non possit, ut nec terrestria moriantur?
Abbreviated transcription (Latin):
ontendunt &iam isti terrestria corpora
sempiterna eẽ non posse. Cũ ipsam terrã
uniuersam dĩsui ponquidem sum mi.
sedtam̃ magni idesttotius huiusmundi mebrorũ¬
inmedio positũ. & sempit̃nũ eẽ pondubitent
Curergo dsille sũmus feceriteis alterũ quẽ pu¬
tantdm̃ id est ipsũmundũ. oeris diis qui in fra
cum sunt praeferendũ eundẽq ẽẽ existiment
animantẽ. animas scilic& sicut asserunt rationa¬
li uel intellectuali intam magna ole corporises
indusa ipsiusq corporis tamquã m̃ebra locissuis
posita atq digesta quattuor constituerit dem̃¬
ta. quorũ coniuncturã neumquãd seorũ tam
nugnus moratur. insolubilẽ ac fempiternam
udint. Quid causȩ ẽ ut incorpore maioris ani¬
mantis. tamquã mediũ mẽbrorũ a&nasit terra.
& aliorũ animantiũ terrestriũ Corporas ids̃si¬
ut illud uellit a&naeẽ non possut. sed terrae
inquiunt. terra reddendaẽ unde animaliũ
terrestria sunsta sunt corpora. Exquofit in¬

Expanded text:
ontendunt etiam isti, terrestria corpora sempiterna esse non posse, cum ipsam universam terram dei sui, non quidem summi, sed tamin medio positum et sempiternum esse non dubitent. Cum ergo deus ille summus fecerit eis alterum quem putant deum, id est istum mundum, ceteris dis, qui infra eum sunt, praeferendum, eundemque esse existiment animantem, anima scilicet, sicut adserunt, rationali uel intellectuali in tam magna mole corporis eius inclusa, ipsiusque corporis tamquam membra locis suis posita adque digesta quattuor constituerit elementa, quorum iuncturam, ne umquam deus eorum tam magnus moriatur, insolubilem ac sempiternam uelint: quid causae est, ut in corpore maioris animantis tamquam medium membrum aeterna sit terra, et aliorum animantium terrestrium corpora, si Deus sicut illud uelit, aeterna esse non possint? Sed terrae, inquiunt, terra reddenda est, unde animalium terrestria sumta sunt corpora; ex quo fit, in
Abbreviated transcription (Latin):
haec sint inter se contraria. Vt&beatitudinem
quaeramus animae &eam semꝑ eẽ uelimus in
corpore. udut acrum noso uinculo conligitã
Cũeorũ auctor & magister plato. Donũ adõ
sũmo. diis ab illo factis dicat eẽ concessũ. peali¬
quando moriantur. Idest acorporibus quibr eos

Expanded text:
haec sint inter se contraria, ut et beatitudinem haec sint inter se contraria, ut et beatitudinem quaeramus animae et eam semper esse uelimus in corpore, uelut aerumnoso uinculo conligatam; cum eorum auctor et magister Plato donum a deo summo dis ab illo factis dicat esse concessum, ne aliquando moriantur, id est a corporibus, quibus eos
Abbreviated transcription (Latin):
est facere ut necosta occidant. Necconexa soluant᷑.
sed incorruptiliter ꝑseuerent. Ethoc quidem
utrũplato uerum desideribus dicat: aliaquaes¬
tioest Neq enĩei continuo concedendũẽ globos
istos luminum si ue orbiculos luce corporea suꝑ
terras seudie sci nocte fulgentes. suis quibusdam
propriis animisui uere. Eisq intellectualibus
& beatis Quod&iam deipso uniuer somundo
tãquã uno. animali maximo. quocuncta c&era
continerentur animalia. instanter affirmat
Sedhiec ut dixi alia quastio est quã nuncdiscuti¬
endã non suscepimus. Hoctantũ contra istos
cõmemorandũ putaui. quiseplatonicos uoca¬
ri ud ẽgloriantur. cuius suꝑbia nominis. eru¬
bescunt eẽ xp̃iani. Ne cõmune illis cũ uulgo
uocabulũ. uilẽ faciat pailliatorũ. Tanto magis
inflatã. quantomagis exiguam paucitate.
Et quaerentes quid indoctrina xp̃iana rẽphen¬
dant. Exagitant a&nitatẽ corporũ. tãquã

Expanded text:
est facere, ut nec orta occidant, nec connexa solvantur, est facere, ut nec orta occidant, nec connexa solvantur, sed incorruptibiliter perseverent? 2. Et hoc quidem utrutio est. Neque enim ei continuo concedendum est globos istos luminum siue orbiculos luce corporea super terras seu die seu nocte fulgentes suis quibusdam propriis animis uiuere eisque intellectualibus et beatis, quod etiam de ipso uniuerso mundo, tamquam uno animali maximo, quo cuncta cetera continerentur animalia, instanter adfirmat. Sed haec, ut dixi, alia quaestio est, quam nunc discutiendam non suscepimus. Hoc tantum contra istos commemorandum putaui, qui se Platonicos uocari uel esse gloriantur, cuius superbia nominis erubescunt esse Christiani, ne commune illis cum uulgo uocabulum uilem faciat palliatorum tanto magis inflatam, quanto magis exiguam paucitatem; et quaerentes, quid in doctrina Christiana reprehendant, exagitant aeternitatem corporum, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
operũ ego pirens effectorq sũ. Haec sunt indis¬
solubła. ine iuito. Quãquã omneconligatũ solui
potest. sed autquaquã bonũ ẽ ratione iunctũ uelle¬
dissoluere. Sed qñ mestis osti immoscales uosqui¬
dem et̃ & indissolubiles nompotestis: Neumquã
tam̃ dissoluemini. Neq uos ulla mostis facta
periment Nec erunt ualentiora. quã consiliũ
meũ : Quod mausest uinculũ ad ꝑp&uitatem
uram. quã illa quibusestis tũ cũgignebamini
conligati. Eecedeos platodicit &cmporis animoq
conligatione mostales. & tam̃ in mostalesdĩ aquo
factisunt uoluntate atq consilio. Siergo ani¬
mac pena est inqualicũq corpori conligari.
quidest quadeos alloquensds̃ tamquã sollicitos
ue fostemoriantur. idest dissoluantur a corpore.
desua facit immostalitate securos Nonꝓpt̃
corũ naturã quaesit compacta ponsimplex.
sed ꝓpt̃ suã inuictissimã uoluntatẽ. quapotens

Expanded text:
operum ego parens effectorque sum, haec sunt indisoperum ego parens effectorque sum, haec sunt indissolubilia me inuito, quamquam omne conligatum solui potest; sed haudquaquam bonum est ratione uinctum uelledissoluere. Sed quoniam estis orti, inmortales uos quidem esse et indissolubiles non potestis; ne utiquam tamen dissoluemini, neque uos ulla mortis fata periment, nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram, quam illa quibus estis tum, cum gignebamini, conligati. Ecce deos Plato dicit et corporis animaeque conligatione mortales, et tamen inmortales dei a quo facti sunt uoluntate adque consilio. Si ergo animae pquid est quod eos alloquens Deus tanquam sollicitos, ne forte moriantur, id est dissolvantur a corpore, de sua facit immortalitate securos; non propter eorum naturam, quae sit compacta, non simplex, sed propter suam invictissimam voluntatem, qua potens
Abbreviated transcription (Latin):
Vlnde illud est quod descripturis nr̃is insuperi¬
ore libro cõmemorauimus: Corpus enĩ cor¬
ruptibale. ad grauat animã Addendo utique
corruptibile: nonqualicũq corpore sedquale
factuẽ exparato consequente uindicta animã
dubuit adgrauari. Quod&iam sinon addi¬
diss&. Nihil aliud intellegere debemus
Sedcũ aꝑtissime plato. deos a sũ modõ factos.
hibere in mostalia corpora predicar&. Eisque
ipsudm̃ aquo facti sunt inducat promagno
beneficio pollicentẽ. quod in a&ernũ cu̾sius
corporibus ꝑmanebunt. Necabeis ulla moste
soluentur: Quidest quodisti ad exagitandã
xpianã fidẽ. fingunt senescire quod sciunt
Aut&iam sibi repugnantes aduersũ scipsos
malunt dicere. Dum nobis non desinant con¬
t tradicere. Nempe platonis haec uerba sunt
sicut ea cicero in latinũ uestit: Quibus inducte
sumudm̃. Deos quos fecit adloquentẽ. Aodicentẽ
Vos quideorũ ostii satiestis. ad tendite quorum

Expanded text:
Unde illud est quod de scripturis nostris in superiUnde illud est quod de scripturis nostris in superiore libro commemorauimus: Corpus enim corruptibile adgrauat animam. Addendo utique corruptibile non qualicumque corpore, sed quale factum est ex peccato consequente uindicta, animam perhibuit adgrauari. Quod etiamsi non addidisset, nihil aliud intellegere deberemus. Sed cum apertissime Plato deos a summo Deo factos habere inmortalia corpora praedicet eisque ipsum Deum, a quo facti sunt, inducat pro magno beneficio pollicentem, quod in aeternum cum suis corporibus permanebunt nec ab eis ulla morte soluentur: quid est quod isti ad exagitandam Christianam fidem fingunt se nescire quod sciunt, aut etiam sibi repugnantes aduersum se ipsos malunt dicere, dum nobis non desinant contradicere? Nempe Platonis haec uerba sunt, sicut ea Cicero in Latinum uertit, quibus inducit summum deum deos quos fecit adloquentem ac dicentem: Vos, qui deorum satu orti estis, adtendite: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ corpus quod deterraẽ rediret in terrim.
uisi sua moste quasilli accidit cũ deferitur sua uita
idest anima. Vn deconstat inter. xp̃ianos. ueraciter
aahedicam tenentes fidem. &iam ipsam nobis
corporisimnertẽ. ponlege naturae. quanullã
moftem hominidĩ fecit. sed merito inflitaee
inquo tunc omnes eramus. ⁊̃ erraes &interra ibis
Ced philo sophi contra
Squoru calunias defendimus ciuitatemdĩ.
aesteuis ecclesum. sapient̃ sibi uidentur in¬
e r idere quoddicimus animae a corpore sepura¬
tonẽ interpoenascius eẽ depuandam. Quia
uidelic& cius ꝑfectã heatitudinẽ t uncilli fieri
existimant. cũ omni prorsus corpore exuta
addm̃ simplex & sola & quodammodo puda
redierit Vbi sinihil quo ista refeller&ur opi¬
no ineorũ litteris inuenirem. Operosius mihi
disput andũc& quo de monstrarem noncorpus
ẽẽ animae. sed corruptibile corpus onerosum

Expanded text:
Neque enim corpus, quod de terra est, rediret in terram Neque enim corpus, quod de terra est, rediret in terram nisi sua morte, quae illi accidit, cum deseritur sua uita, id est anima. Unde constat inter Christianos ueraciter catholicam tenentes fidem etiam ipsam nobis corporis mortem non lege naturae, qua nullam mortem homini Deus fecit, sed merito inflictam it homini, in quo tunc omnes eramus: Terra es et in terram ibised philosophi, contra quorum calumnias defendimus ciuitatem Dei, hoc est eius ecclesiam, sapienter sibi uidentur inridere, quod dicimus animae a corpore separationem inter poenas eius esse deputandam, quia uidelicet eius perfectam beatitudinem tunc illi fieri existimant, cum omni prorsus corpore exuta ad Deum simplex et sola et quodam modo nuda redierit. Ubi si nihil, quo ista refelleretur opinio, in eorum litteris inuenirem, operosius mihi disputandum esset, quo demonstrarem non corpus esse animae, sed corruptibile corpus onerosum.
Abbreviated transcription (Latin):
quodait. Quadie ederitis exillo mostemorie¬
mini. tamnquãdiceret. quadie ie deserueritis
ꝑ inoboedientiã. Deseram uos ꝑiustitiã Profecto
in ea moste &iameeterae denuntiat aefunt quã pro¬
ñ̃e culdubio fuerant secuturae. Nam incoquod ino¬
boediens motis. in carne animae in oboedientis
exostusest. Propt̃ quẽ pudenda texerunt. Sensaẽ
mors una. inquadefruit animãds̃: Ea significa¬
taẽ uerbiscius quando timore dementi sese al scon¬
denti hominidixit. adam ubies. Nonutiq igno¬
rando quaerens: sed increpando ammonens. ut ad¬
tenderet ubie&. in quod s̃nonẽ&. Cũ uero corpis
anima ipsadeserit a&ate corruptũ. & senectute
confectĩuienit In experimentũ mors altera dequa
ds̃ pecratũ adhuc puniens homini dixerat. terra
es et interrã ibis:. Vtex his duabus mors illa pri¬
ma quae totius est hominis complereur. quã secun¬
da inultimo sequitur. Nisi homo ꝑgratiam liber&

Expanded text:
quod ait: Qua die ederitis ex illo, morte moriequod ait: Qua die ederitis ex illo, morte moriemini, tamquam diceret: Qua die me deserueritis per inoboedientiam, deseram uos per iustitiam: profecto in ea morte etiam ceterae denuntiatae sunt, quae proul dubio fuerant secuturae. Nam in eo, quod inoboediens motus in carne animae inoboedientis exortus est, propter quem pudenda texerunt, sensa est mors una, in qua deseruit animam Deus. Ea significata est uerbis eius, quando timore dementi sese abscondenti homini dixit: Adam, ubi es? non utique ignorando quaerens, sed increpando admonens, ut adtenderet ubi esset, in quo Deus non esset. Cum uero corpus anima ipsa deseruit aetate corruptum et senectute confectum, uenit in experimentum mors altera, de qua Deus peccatum adhuc puniens homini dixerat: Terra es et in terram ibis; ut ex his duabus mors illa prima, quae totius est hominis, conpleretur, quam secunda in ultimo sequitur, nisi homo per gratiam liberetur.
Abbreviated transcription (Latin):
natura seminalis exquapifagiremus quafli¬
c& propter perratũ uitiata & uinculo mostis ob¬
stricta iustoq damnata. non alterius conditionis
homo ex homine pascer&ur. ac ꝑhoc aliberi arbi¬
trii malo ususeries calamitatis huius exhostaẽ
quahumanũ genus originede prauata uedut
radice corrupta usq: ad sccundae mostis exitium
qua non hab& finem. soliseis exceptis qui ꝑdĩgra¬
tiam liberantur. iniferiarũ conexione ꝑducit
uã obrem &iã si meo quoddic XIIII¬
tũ est. mostemorieminir qnm̃ nonestdictũ
mostibus. sieam solam intellegamus quae
fit cũ anima deseritur suauita. quod illidsest
Nonenim de sestaẽ ut desereret. sed ut deserer&
deseruit : A lalũ quippecius. prior est uoluntas
cius. Ad bonũ uero eius. prior est uoluntaserea¬
toriseius: Siueuteam faceret quaenullaerat.
siue utreficiat quialapsaperierat. Etiam siergo
hanc intellegamus dm̃ denuntiasse mostẽ. In eo

Expanded text:
natura seminalis, ex qua propagaremur; qua scilinatura seminalis, ex qua propagaremur; qua scilicet propter peccatum uitiata et uinculo mortis obstricta iusteque damnata non alterius condicionis homo ex homine nasceretur. Ac per hoc a liberi arbitrii malo usu series calamitatis huius exorta est, quae humanum genus origine deprauata, uelut radice corrupta, usque ad secundae mortis exitium, quae non habet finem, solis eis exceptis qui per Dei gratiam liberantur, miseriarum conexione perducituam ob- rem etiamsi in eo quod dictum est: Morte moriemini, quoniam non est dictum: Mortibus, eam solam intellegamus, quae fit cum anima deseritur sua uita, quod illi Deus est non enim deserta est ut desereret, sed ut desereretur deseruit; ad malum quippe eius prior est uoluntas eius; ad bonum uero eius prior est uoluntas Creatoris eius; siue ut eam faceret, quae nulla erat, siue ut reficiat, quia lapsa perierat, — etiamsi ergo hanc intellegamus Deum denuntiasse mortem in eo
Abbreviated transcription (Latin):
reciprocam poenam Inoboedientiaesuae. lam
quippe anima. libestate in ꝑuersũ propriaddec¬
tata & dõ dedignata seruire pristino corporis ser¬
uitio destituebatur Et quia superiorem dñm. suo
arbitrio deferuerat. inferiorẽ famulũ ad suum
arbitriũ nontenebat. Nec omni modo hibebut
subditam carnẽ. sicut semꝑ habere potuiss& sidõ
subdita ipsa manuss&. Tuncergo cepit caro con¬
cupiscere aduersũ spm̃. cũ qua controuersia
natisumus. trihentes originẽ mostis. & in m̃ebris
nr̃is uitiataq natura comtentionẽ eiis siue uicto¬
riam deprima preuaricatione gestantes. XTII¬
actor ponutiq uitiorũ. sedspontedepra¬
uatus iusteq damnatos deprauatos damnatos¬
que generauit. Omnes enim fuimus in illo uno.
quando omnes fuimus illeunus qui ꝑ feminam
lapsusest inpecratũ. Quaedcillo factae̾ antepeoxa¬
tũ. nondũ erat nobis. singillatim creata& distri¬
buta forma inqua singuli uiueremus sediamerit¬

Expanded text:
reciprocam poenam inboedientiae suae. Iam reciprocam poenam inboedientiae suae. Iam quippe anima libertate in peruersum propria delectata et Deo dedignata seruire pristino corporis seruitio destituebatur, et quia superiorem dominum suo arbitrio deseruerat, inferiorem famulum ad suum arbitrium non tenebat, nec omni modo habebat subditam carnem, sicut semper habere potuisset, si Deo subdita ipsa mansisset. Tunc ergo coepit caro concupiscere aduersus spiritum, cum qua controuersia nati sumus, trahentes originem mortis et in membris nostris uitiataque natura contentionem eius siue uictoriam de prima praeuaricatione gestantes. auctor, non utique uitiorum; sed sponte deprauatus iusteque damnatus deprauatos damnatosque generauit. Omnes enim fuimus in illo uno, quando omnes fuimus ille unus, qui per feminam lapsus est in peccatum, quae de illo facta est ante peccatum. Nondum erat nobis singillatim creata et distributa forma, in qua singuli uiueremus; sed iam
Abbreviated transcription (Latin):
animae alcera corporis ut sit primatotius homi¬
nis mors cũ anima sinedõ & sinecorpore ad tẽ¬
pus poenas luit. Secunda uero ubianimasine
dõ cũ corpore poenas a&ernas luit Quando
ergo dixitds̃ primo illihomini quẽ in paradi¬
so conftituerat Cibo u&̃to. quacumq dicede¬
ritis ex illo moste moriemini. Nontantũ prime
mostis. pastẽ priorẽ. ubianima priuatur dõ pec
tantũ posteriorẽ. ubi corpiis priuatur anima.
nec solam ipsam totã primam ubi anima& adõ
& acorpore separata punitur sed quicquid mostis
est usq ad nouissimã quasecundadicitur quaẽ
nulla posterior cominitio illa complexaẽ. XIs
ampostea quã p̃cepti facta transgressioẽ.
confestim gratia deserente diuina corporũ
suorum nuditate confusi sunt Vnde&iã folus
ficulneis quaefoste aꝑturbatis prima comꝑta sunt
pudenda texerunt. Qua prius eadem membra
erant. sed pudenda nonerant. Senser̃ ergo
nouum motũ inoboedientis carnissuae tãquã

Expanded text:
animae, altera corporis; ut sit prima totius hominis mors, cum anima sine Deo et sine corpore ad tempus poenas luit; secunda uero, ubi anima sine Deo cum corpore poenas aeternas luit. Quando ergo dixit Deus primo illi homini, quem in paradiso constituerat, de cibo uetito: Quacumque die ederitis ex illo, morte moriemini: non tantum primae mortis partem priorem, ubi anima priuatur Deo, nec tantum posteriorem, ubi corpus priuatur anima, nec solam ipsam totam primam, ubi anima et a Deo et a corpore separata punitur; sed quidquid mortis est usque ad nouissimam, quae secunda dicitur, qua est nulla posterior, comminatio illa conpam postea quam praecepti facta transgressio est, confestim gratia deserente diuina de corporum suorum nuditate confusi sunt. Unde etiam foliis ficulneis, quae forte a perturbatis prima conperta sunt, pudenda texerunt; quae prius eadem membra erant, sed pudenda non erant. Senserunt ergo nouum motum inoboedientis carnis suae, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
uonerunt homines antemostẽ atq postmostẽ.
sed semꝑ inmoste. Ac ꝑ hoc nũquã uiuentes. nũ¬
quã mostui. sed sine fine morientes. Nũquãenĩ
erit homini peius in moste quãabierit mors ipsi
sine morte.
umergo requiritur. quã mostẽds̃ primis
hominibus fuerit cõminatus Si abeo
mandatũ transgrederentur acceptũ. Nec oboe¬
dientiã custodirent utrũ animae ancorporis
Antotius hominis. Apillã qua appellatur
secunda respondendũ ẽ omnes. Primaenim
uniuer sa terra. exmultis terris. & uniuersa ecde¬
sia exmultis constatecdesiis. sic uniuersa mors

Expanded text:
non erunt homines ante mortem adque post mortem, non erunt homines ante mortem adque post mortem, sed semper in morte; ac per hoc numquam uiuentes, numquam mortui, sed sine fine morientes. Numquam enim erit homini peius in morte, quam ubi erit mors ipsa sine morte. um ergo requiritur, quam mortem Deus primis hominibus fuerit comminatus, si ab eo mandatum transgrederentur acceptum nec oboedientiam custodirent, utrum animae an corporis an totius hominis an illam quae appellatur secunda: respondendum est: Omnes. Prima enimuniuersa terra ex multis terris et uniuersa ecclesia ex multis constat ecclesiis: sic uniuersa mors
Abbreviated transcription (Latin):
temporis ostusest & siqua similia sunt. ꝑ temporis
preteriti pasticipia declinantur. Ab eouero qđ ẽ
moritur siquaeramus practeriti tẽporis uerbũ
sresponderi assol& mostuus estulittera geminata
Sicenim dicitur mostuus quomodo fatuus ardu¬
us. carduus conspicuus. & siqua similia quaen s
praeteriti temporis. sed qnm̃ nomina sunt sine tẽ¬
pore declinantur: Illud autẽ quasi ut declin&ur.
Quod dedinari non potest propasticipio. prac¬
teriti temporis ponitur nomeni Conuenienter
itaq factũ ẽ ut quẽ ad modũ id quod significat.
non potestagendo: Ita ipsũ uerbũ non poss&
loquendo declinariͭ agi tamen potest inadiuto¬
rio gratiae redemptorisnr̃i. ut salitẽ secundã
mortẽ delinare possimus: Illa est enĩ grauior
&omniũ malorũ pessima. Quae non fit separa¬
tione animae &corporis. sed in a&ernam poenã
potius utriusq complexu. Ibi econtrario

Expanded text:
temporis \'ortus est\'; et si qua similia sunt, per temporis temporis \'ortus est\'; et si qua similia sunt, per temporis praeteriti participia declinantur. Ab eo uero, quod est moritur, si quaeramus praeteriti temporis uerbum, responderi adsolet \'mortuus est>, u littera geminata. Sic enim dicitur mortuus, quo modo fatuus, arduus, carduus, conspicuus et si qua similia, quae non sunt praeteriti temporis, sed quoniam nomina sunt, sine tempore declinantur. Illud autem, quasi ut declinetur, quod declinari non potest, pro participio prateriti temporis ponitur nomen. Conuenienter itaque factum est, ut, quem ad modum id quod significat non potest agendo, ita ipsum uerbum non posset loquendo declinari. Agi tamen potest in adiutorio gratiae Redemtoris nostri, ut saltem secundam mortem declinare possimus. Illa est enim grauior et omnium malorum pessima, quae non fit separatione animae et corporis, sed in aeternam poenam potius utriusque conplexu. Ibi e contrario
Abbreviated transcription (Latin):
eingilet dicitur.¶ Quãuis in somno positos dica¬
mus dormientes. Nectam̃ eo modo possumus.
dicereeos. qui iam sunt mostui morentes non
enim adhuc moriuntur. Quiquantũ attin&
ad corporis mostẽ dequanunc disserimus. Lams
decor poribus sepurit. sedhocẽ quod dixi. expli¬
cari aliqua locutione non posse. quo modo uel
morientes dicãtur uiuere. udiam mostui &iam
postmostẽ adhuc eẽdicantur in moste: quomo¬
doenĩ post mostẽ si adhuc in moste. presestim cũ cos
nec morientes dicamus. Sicut cos qui insomnosunt
dicamus dormientes. & qui in languore languentes.
& qui indolore utiq dolentes & qui inuita uiuentes.
Unde nonimpostune neq in congruc arbitror sig̃ dc̃¬
accidisse & si nonhumana industria iudicio
fostassediuino: ut hoc uerbũ quodestmoritur
in latinalingua. nocgramatici declinare potue¬
rint. ea regula quaco&era alia delinantur
Namq ab eo quod estoritur. fit uerbũ preteriti

Expanded text:
evigilet, dicitur: quamvis in somno positos dicaevigilet, dicitur: quamvis in somno positos dicamus dodicere eos, qui iam sunt mortui, morientes. Non enim adhuc moriuntur, qui, quantum adtinet ad corporis mortem, de qua nunc disserimus, iam sunt a corporibus separati. Sed hoc est, quod dixi explicari aliqua locutione non posse. quonam modo uel morientes dicantur uiuere uel iam mortui etiam post mortem adhuc esse dicantur in morte. Quo modo enim post mortem, si adhuc in morte? praesertim cum eos nec morientes dicamus, sicuti eos, qui in somno sunt, dicimus dormientes, et qui in languore, languentes, et qui in dolore, utique dolentes, et qui in uita, uiuentesUnde non inportune neque incongrue arbitror accidisse, etsi non humana industria, iudicio fortasse diuino, ut hoc uerbum, quod est moritur, in Latina lingua nec grammatici declinare potuerint, ea regula qua cetera talia declinantur. Namque ab eo quod est oritur, fit uerbum praeteriti
Abbreviated transcription (Latin):
beneuiuendo egissemus: ut reuera pullamose&
nuncautẽ ponsolũe uerũ &lam tam molestaẽ
ut uec ulla exꝑlicare locutione possit. pec ulla
ratione uitari¶ Loquamur ergo secindũ consue¬
tudinẽ. Numenĩ aliter debemus &dicamusante
mostẽ priusquã mors accidat. Sicut scriptũ ẽ
An temostẽ uel audes hominẽ quẽquã. Dicamus
&im cũ acciderit post mostẽ illius ud illius factũ
ẽ illud autillud Dicamus & dep̃sentitẽpore ut pos¬
sumus. ueluđd cũitaloquimur. moriens ille testa
tus est &illisatq illis. illud atq: illud moriens
derdinquit: Quãuis hoc nisiuiuens omnino
facere non poss& & potius hoc antemostẽ fecerit
nonin moste  Loquamur &iã. Sicut loquitur
scriptura diuina. quae mostuos quoq nom post
mortẽ sed in morteeẽ pondubitat dicere: Hinc
enimestillud qñm non est inmorte quime¬
morsittui donec enĩ reuiuescant recte eedican¬
tur inmoste. ¶Sicut insomno eẽ quisq donec

Expanded text:
bene uiuendo egissemus, ut re uera nulla mors esset. bene uiuendo egissemus, ut re uera nulla mors esset. Nunc autem non solum est, uerum etiam tam molesta est, ut nec ulla explicari locutione possit nec ulla ratione uitari. Loquamur ergo secundum consuetudinem non enim aliter debemus et dicamus ante mortem\', priusquam mors accidat; sicut scriptum est: Ante mortem ne laudes hominem quemquam. Dicamus etiam cum acciderit: Post mortem illius uel illius factum est illud aut illud. Dicamus et de praesenti tempore ut possumus, uelut cum ittus est, et illis atque illis illud atque illud moriens dereliquit: quamvis hoc nisi vivens omnino facere non posset, et potius hoc ante mortem fecerit, non in morte. Loquamur etiam sicut loquitur Scriptura divina, quae mortuos quoque non post mortem, sed in morte esse non dubitat dicere. Hinc enim est illud: Quoniam non est in morte, qui memor sit tui . Donec enim reviviscant, recte dicuntur esse in morte; sicut in somno esse quisque, donec
Abbreviated transcription (Latin):
anima abscesserit. omnẽq abstulerit corporis sen¬
sũ iampostmostẽ mostuusq ꝑ hib&cur. Per it
igitur interutrũq quomodo moriens uel in moste
sit: qnm̃ fi adhuc uiuit antemostẽẽ. si uiueredesti¬
tit iam postmnostẽ ẽ. Nũquã ergo moriens. idest
inmoste ẽẽ conp̃henditur. Ita&u̾am intranscurfu
tẽporũ quaeritur praesens nec inuenitur. quia
sine ullo spatioẽ. ꝑ quod transitur exfuturo inp̃¬
teritũs Non neergo uidendũ ẽ. Neistaratione
mors corporis nulla eẽdicatur. Si eñiẽ quando est
que in nullo &inquã ulluseẽ non potest quando
quidem siuiuitut. adhuc nonest: Quia hoc
ante mostẽ. noninmoste siautẽ uiuere iam
cessituẽ. lam non est quia & hoc postmostem est.
pon inmoste. Sedrursus Sinullamors est
antequid. ul post. quidest: quoddicitur: ante
mostem. siue postmostẽ: Nam& hoc in aniter
dicitur. Simors nullaẽ.: atq ut inã inparadiso

Expanded text:
anima abscesserit omnemque abstulerit corporis senanima abscesserit omnemque abstulerit corporis sensum, iam post mortem mortuusque perhibetur. Perit igitur inter utrumque, quo moriens uel in morte sit; quoniam si adhuc uiuit, ante mortem est; si uiuere destitit, iam post mortem est. Numquam ergo moriens, id est morte, esse conprehenditur. Ita etiam in transcursu temporum quaeritur praesens, nec inuenitur, quia sine ullo spatio est, per quod transitur ex futuro in praeteritum. Nonne ergo uidendum est, ne ista ratione mors corporis nulla esse dicatur? Si enim est, quando est, quae in ullo et in qua ullus esse non potest? Quando quidem si uiuitur, adhuc non est, quia hoc ante mortem, non in morte; si autem uiuere iam cessatum est, iam non est, quia et hoc post mortem est, non in morte. Sed rursus si nulla mors est ante quid uel post, quid est quod dicitur ante mortem siue post mortem? Nam et hoc inaniter dicitur, si mors nulla est. Adque utinam in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑueniat. iameẽdicamus in moste. ciuenĩ propu¬
quat ꝑugendo uitȩsuae tempora. si um in illaẽ maxi¬
me quianimisest in solens. ut simul &uiuens eẽdicat᷑¬
& moriens cũtugilans &dormiens simulẽe nom posst
querendũ ẽ quando erit moriens. Et enĩ antequam
mors ueniat. Nonest moriens seduiuens. Cũ uero¬
us. mors ueneriđ mostuuserit nonmnoriens. illudergo
est adhuc antemostẽ hoc iam postmostẽ. Quandoergo
inmoste : T unc enĩ ẽ moriens. Ut quẽ ad modũ triasunt
c̃udicimus aptemostẽ in moste postmostẽ. Itatria
singulis singula uiuens moriens mostuusq reddatus
Quando itaq sitmoriens. Id est in moste. ubi neq sit
uiuens quod est ante mostẽ. Neq mostuus quod est
postmostems sedmoriens idest inmoste difficillime
definitur. quãdiu quippeest anima incorpore
maxime si&iam sensus assit ꝓculdubio uiuit ho¬
mo qui constat exanima & corpore. Acꝑhoc ad¬
huc ante mostẽ noninmoste eẽdicendus ẽ cũ uero

Expanded text:
ueniat, iam esse dicamus in morte cui enim propinquat peragendo uitae suae tempora, si iam in illa est?, maxime quia nimis est insolens, ut simul et uiuens esse dicatur et moriens, cum uigilans et dormiens simul esse non possit: quaerendum est quando erit moriens. Etenim antequam mors ueniat, non est moriens, sed uiuens; cum uero mors uenerit, mortuus erit, non moriens. Illud ergo est adhuc ante mortem, hoc iam post mortem. Quando ergo in morte? Tunc enim est moriens, ut, quem ad modum tria sunt cum dicimus ante mortem, in morte, post mortem\', ita tria singulis singula \'uiuens, moriens mortuusque reddantur. Quando itaque sit moriens, id est in morte, ubi neque sit uiuens, quod est ante mortem, neque mortuus, quod est post mortem, sed moriens, id est in morte, difficillime definitur. Quamdiu quippe est anima in corpore, maxime si etiam sensus adsit, procul dubio uiuit homo, qui constat ex anima et corpore, ac per hoc adhuc ante mortem, non in morte esse dicendus est; cum uero
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ uideri deb&. quia intantã utilitatẽ pon
uisua sed diuina opitulatione conuersaẽ ut
quactunc in&uenda praeposita ẽ nepecratum
cõmitter&ur. Nunc suscipienda ꝑponitur
ut peccatũ noncõmittatur. cõmmissũq dele¬
atur magnaeq uictoriae debita iustitiae palma
moritur. Alors cau&ur. Ideo quippe aliquid
eius suscipitur. netota contingat & secunda
insuꝑ quaenũquã finiatur accedats Suscipit᷑
enĩ animae acorpore separationedõ abanima
separato &iam ipsa scpur&ur a corpore. Ac site
totius hominis primamoste comple ta secun¬
da excipiat sempiterna s Quocirca mors quidẽ
utdixi cũ eã morientes paciuntur. cũq in cis

Expanded text:
bonum uideri debet, quia in tantam utilitatem non bonum uideri debet, quia in tantam utilitatem non ui sua, sed diuina opitulatione conuersa est, ut, quae tunc metuenda proposita est, ne peccatum committeretur, nunc suscipienda proponatur, ut peccatum non committatur commissumque deleatur magnaeque uictoriae debita iustitiae palma moritur, mors cauetur. Ideo quippe aliquid eius suscipitur, ne tota contingat et secunda insuper, quae numquam finiatur, accedat. Suscipitur enim animae a corpore separatio, ne Deo ab anima separato etiam ipsa separetur a corpore, ac sic totius hominis prima morte conpleta secunda excipiat sempiterna. Quocirca mors quidem, ut dixi, cum eam morientes patiuntur cumque in eis
Abbreviated transcription (Latin):
Nuidenim preciosius quã mors. ꝑquã fit ut &¬
delicta omnia dimittantur & merita cumulati¬
us augeanturs: eq enĩ tantis meriti quicũ mor¬
tẽ differre non possent baptizati sunt. del &isque
ominbus peccatis ex hac uita migrarunt: quan¬
tis hiqui mostẽ cũ possent. Ideo non distulerunt¬
pegindo ad cius hiptismũ ꝑuenires quodutiq¬
si fecissent. Etiã hoc eis in illo lauacro dimitter&
qđ timore mostis negauerant xp̃m. In quo lauacro
illius quiubi uult spirat tantũ xp̃m marepossẽt
Vteũ intanto uitaediscrimine. subtantẽ s peue¬
nuc negire non possent: Alorsigitur pracciosa
scõrũ. quibus cũ tantagratiaẽ pmissa & praero¬
gata mors xp̃i. utad eum ad quirendũ suam
uoncunctarentur impendere in eos usus re¬
dactũẽe monstrauit Quod ad poenã peccantis
antea fuerat constitutũ. Ut inde iustitiae fruc¬
tus uberior nasceretur Mlorsergo ponideo

Expanded text:
Quid enim pretiosius quam mors, per quam fit ut et Quid enim pretiosius quam mors, per quam fit ut et delicta omnia dimittantur et merita cumulatius augeantur? Neque enim tanti sunt meriti, qui, cum mortem differre non possent, baptizati sunt deletisque omnibus peccatis ex hac uita emigrarunt, quanti sunt hi, qui mortem, cum possent, ideo non distuleruntnegando ad eius baptismum peruenire. Quod utiqsi fecissent, etiam hoc eis in illo lauacro dimitteretur, quod timore mortis negauerant Christum, in quo lauacro illius, qui ubi uult spirat, tantum Christum amare possent, ut eum in tanto uitae discrimine sub tanta spe ueniae negare non possent? Mors igitur pretiosa sanctorum, quibus cum tanta gratia est praemissa et praerogata mors Christi, ut ad eum adquirendum suam non cunctarentur inpendere, in eos usus redactum esse monstrauit, quod ad poenam peccati antea fuerat constitutum, ut inde iustitiae fructus uberior nasceretur. Mors ergo non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
sensu adimit sensũ pie fideliterq toleranꝰdo
auget meritũ pacientiae. Nonaufer& uoc abu¬
lũ poeneł It acũex hominis primi ꝑ p&uata
propagine. proculdubiosit mors poenanas¬
centis. tamen si propi&ate iustitia que pendat᷑
fit gloria renascentis. &cũ sit mors pearta ran¬
butio: aliquando imp&rat. ut nihil r&ribu¬
atur ꝑeccato.
amquicũq &iam nonꝑceptore genertt¬
onis lauacro. proxp̃i confessionemor¬
untur tantũ eis ual& addimittenda peccata
quantũ siabluerentur sacro fonte baptismatis
quienĩ dix̃. ssiquis nonrenatus fuerit exaqua
& spuscõ ponintrabit in regnũ cadorũ: alia
sententia istos fecit exceptos. ubi nonminus
generaliterait. Qui me confessus fuerit coram
hominibus confitebor eum coram patremeo
qui incadisest. Et alioloco: qui ꝑdiderit animã
suã ꝓpt̃me inueni&eam. Hincest quod scrip¬
tũ est spreciosa inconspectudñi mors sc̃orũeius.

Expanded text:
sensu adimit sensum, pie fideliterque toleratum, sensu adimit sensum, pie fideliterque toleratum, auget meritum patientiae, non aufert vocabulum poenae. Ita cum ex hominis primi perpetuata propagine proculdubio sit mors poena nascentis, tamen si pro pietate justitiaque perpendatur, fit gloria renascentis. Et cum sit mors peccati retributio, aliquando impetrat, ut nihil retribuatur peccato.am quicumque etiam non percepto regenerationis lauacro pro Christi confessione moriuntur, tantum eis ualet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismatis. Qui enim dixit: Si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum, alia sententia istos fecit exceptos, ubi non minus generaliter ait: Qui me confessus fuerit coram hominibus confitebor et ego eum coram Patre meo est; et alio loco: Qui perdiderit animam suam propter me, inueniet eam. Hinc -est quod scriptum est: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius.
Abbreviated transcription (Latin):
piscentiã ita pecmors bonũẽ quando aug&¬
pacientiũ gloriã cũ uelilla proiniquitate desertꝰ
& efficit praeuaricatores uel ista proueritate
suscipitur & efficit inastrres. Ae ꝑ hoc lex
quidem bonaest quia phibitioc̃ peccati. inors
autẽmala qui astipendiũe peccati. sedquem
ammodũ iniustitia malcutitur Nontantũ
malis uerũ &iam bonis. Ita iustitia bene pon
tantũ bonis sed &iam malis. H inc fit utaliã¬
& mali malelege utantur. Qũauis lex bonum
& hanibene moriantur quamuissit mors malũ
morientes appellantur uullibonaest. hab&
enim asperum sensũ & contra naturã uisipsi
quautrumq diullitur quod fuerat inuiuen¬
te coniunctũ atq consestũ quãdiu moratur.
donec omnes adimatur sensus quiex ipso in¬
erat animae carnisque complexu: Quã totã
molestiã. nonnũquã unus ictus corporis
ud animac raptiis intercipit. Nec eam senti¬
ri praeueniente celeritate ꝑmitat.¶quicquid

Expanded text:
piscentiam, ita nec mors bonum est, quando augpiscentiam, ita nec mors bonum est, quando augtientium gloriam, cum uel illa pro iniquitate deseritur et efficit praeuaricatores, uel ista pro ueritate suscipitur et efficit martyres. Ac per hoc lex quidem bona est, quia prohibitio est peccati; mors autem mala, quia stipendium est peccati; sed quem ad modum iniustitia male utitur non tantum malis, uerum etiam bonis: ita iustitia bene non tantum bonis, sed etiam malis. Hinc fit, ut et mali male lege utantur, quamuis sit lex bonum, et boni bene moriantur, quamuis sit mors malum. morientes appellantur, nulli bona est. Habet enim asperum sensum, et contra naturam vis ipsa, qua utrumque divellitur quod fuerat in vivente conjunctum atque consertum, tandiu moratur, donec omnis necetur et adimatur sensus, qui ex ipso inerat animae carnisque complexu; quando tantam molestiam nonnunquam unus ictus corporis, vel animae raptus intercipit, nec eam sentiri praeveniente celeritate permittit.