comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plurimas baptizatas: sed
amore uincebatur uxoris:
ob cuius ardorem etiam dei
precepta neglexerat: Die au¬
tem natalis herodis saltauit
filia herodiadis in medio tri¬
clinio: et placuit herodi:
obseruasse diem natalis sur
nisi herodẽ et pharaonem:
ut quorum erat par impie¬
tas. esset una sollemnitas.
Cum iuramento pollicitus
est ei dare: quodcumq po¬
stulasset ab eo: Ego non ex
cuso herodẽ. quod inuitus
et nolens propter iuramen.¬
tum homicidiũ fecerit: quia
ad hoc forte iurauit: ut fu¬
ture occisioni machinas pre.¬
pararet: Alioqum. si ob ius¬
iurandũ fecisse se dicit: si
patris. si matris postulasset
interitũ: facturus fuerat
an non: Quod in se ergo
nere debuit et in propħa:
hic inquit in disco: ca¬
put ioħis baptistȩ: Herodiaᷤᷤ
timens ne herodes aliquan¬
do resipisceret: uel philippo
frĩ amicus fieret. atq illici¬
te nuptiȩ repudio solueren¬
tur. ⁊ monet filiam. ut in
ipso statim conuiuio caput

Expanded text:
plurimas baptizatas; sed plurimas baptizatas; sed amore vincebatur uxoris, ob cujus ardorem etiam Dei praecepta neglexerat . Die autem natalis Herodis saltavit filia Herodiadis in medio: et placuit Herodi. observasse diem natalis sui, nisi Herodem, et Pharaonem, ut quorum erat par impietas, esset et una solemnitas. Unde cum juramento pollicitus est ei dare quodcumque postulasset ab eo. cuso Herodem, quod invitus et nolens propter juramentum homicidium fecerit, qui ad hoc forte juravit, ut futurae occisioni machinas praepararet. Alioquin si ob jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? Quod in se ergo nere debuit et in propheta. hic in disco caput Joannis Baptistae. Herodias timens ne Herodes aliquando resipisceret, vel Philippo 102 fratri amicus fieret, atque illicitae nuptiae repudio solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio, caput
Abbreviated transcription (Latin):
etus narrat
hystoria: phi¬
lippum herodi
maioris filiũ.
sub quo dñs
fugit in egyptũ: frẽm huius
herodis. sub quo passus est
xp̃s: duxisse uxorem herodi¬
adem filiam regis aretȩ: Po¬
stea uero socerum etus exor¬
tis quibusdã contra generũ
simultatibus tulisse filiam su¬
am: et in dolorem prioris
mariti. herodis mimici eius
nuptiis copulasse: Quis sit
autem iste philippus: euan¬
glista lucas plenus docet
Anno quinto decimo impe¬
rii tyberii cesaris. procuran¬
te pontio pilato udeam: te¬
trarcha autem galileȩ hero¬
de: ꝓhilippo autem fr̃ẽ eius
utetrarcha itureȩ et trachoni¬
tidis regionis: Ergo iohes
baptista qui uenerat in sp̃u
et uirtute helye: eadem
auctoritate qua ille achab
corrip̃uerat et iezabel. argu¬
it herodem et herodiadem
quod illicitas nuptias fece¬
rint: et non liceat fr̃i uiue¬
te germano. uxorem illius
ducere: malens periclitari
apud regem: quam propter
adulationẽ esse immemor
t uolens illum occidere
sciebat turbas in iordane

Expanded text:
etus narrat historia, Philippum Herodis majoris filium sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem hujus Herodis, sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem filiam Aretae regis; postea vero 101 socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem prioris mariti, Herodis inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, evangelista Lucas plenius docet: Anno quintodecimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam; tetrarcha autem Galilaeae Herode; Philippo vero fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Traconitidis regionis . Ergo Joannes Baptista qui venerat in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat, et Jezabel , arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat, fratre vivente germano, uxorem illius ducere: malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor t volens illum occidere,sciebat turbas in Jordane
Abbreviated transcription (Latin):
de monte galaad: Dentes tui
sicut greges tonsarum: quȩ
ascenderunt de lauacro:
Omnes gemellis fetibus: et
sterilis non est inter eas: Si¬
cut untta coccinea labia tua:
et eloquiũ tuum dulce: Si¬
cut fragmen mali puniciita
genȩ tuȩ : absq eo quod in¬
trinsecus latet: Sicut turris
dauid collum tuum: quȩ ȩdi

Expanded text:
s tui sicut greges tonsarum, quae ascenderunt de lavacro: Omnes gemellis fetibus, et sterilis non est inter eas. Sicut vitta coccinea, labia tua: et eloquium tuum, dulce. Sicut fragmen mali punici, ita genae tuae, absque eo quod intrinsecus latet. Sicut turris David collum tuum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
te: et resident iuxta fiuen¬
ta plenissima: Genȩ illius
sicut areole aromatũ: con¬
site a pigmentariis: Labia
eius: lilia distillantia myrꝰ¬
hram primã: Manus illius
tornatiles auree:plene Ia¬
cinctis: Llenter eius eburne¬
us: distinctus saphi ris:¬
Crura illius columnȩ mar¬
moreȩ: quȩ fundate sunt
super bases aureas: Species
eius ut libani: electus ut
cedri: Guttur illius suauis¬
simũ: et totus desiderabilis:
Talis est dilectus meus: et
ipse est amicus meus. filiȩ
ihrłm Quo abiit dilectus
tuus o pulcherrima mulie¬
rum: quo declinauit dilec¬
tus tuus. et queremus eum
dilecto meo. et dilectus me¬
us michi: qui pascitur inter
lilia: Pulchra es amica mea:
suauis et decora sicut ihrłm:
terribilis ut castrorũ acies
ordinata: Auerte oculos tu

Expanded text:
e et resident iuxta fluenta plenissima genae illius sicut areolae aromatum consitae a pigmentariis labia eius lilia distillantia murram primam manus illius tornatiles aureae plenae hyacinthis venter eius eburneus distinctus sapCrura illius columnae marmoreae, quae fundatae sunt super bases aureas. Species ejus ut Libani, electus ut cedri. Guttur illius suavissimum, et totus desiderabilis. Talis est dilectus meus, et ipse est amicus meus, filiae Hierusalem. Quo abiit dilectus tuus, o pulcherrima mulierum? quo declinavit dilectus tuus? et quaeremus eum dilecto meo, et dilectus meus mihi, qui pascitur inter lilia. Pulchra es, amica mea, suavis et decora sicut Hierusalem, terribilis ut castrorum acies ordinata. Averte ocul
Abbreviated transcription (Latin):
sculetur me
osculo oris sui:
Quia meliora
sunt uibera tua uino: fra¬
grantia unguentis optimi.
Oleum effusun nomentuũ:
ideo ad olescentulȩ dilexe¬
runt te: Trahe me post te
curremus in odorem
unguentorũ tuorum: Intro.¬
duxit me rex in cellaria sua:
exultabimus et lȩtabimur
in te: Memores uberum tu¬
orum super uinum: rectidi¬

Expanded text:
sculetur me osculo oris sui, quia meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis. Oleum effusum nomen tuum; ideo adolescentulae dilexerunt te. Trahe me post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Introduxit me rex in cellaria sua; exsultabimus et laetabimur in te. Memores uberum tuorum super vinum, recti di
Abbreviated transcription (Latin):
ta fortes ambiunt. ex fortis¬
simis isrł: omnes tenentes
gladios. et ad bella doctis¬
simi: Unius cuiusq ensis su¬
per femur suum: propter
timores nocturnos: ferculũ
fecit sibi rex salomon: de lig¬
nis libani: Columnas eius.
fecit argenteas: reclinatori¬
um aureum: ascensum pur¬
pureum: Media caritate con¬
strauit : propter filias ihrłm:
Egredimini et udete filiȩ sy¬
on regem salomonẽ: in dia¬
demate quo coronauit illum
mater sua:in die desponsa¬
tionis illius: et in die leticiȩ
uam pulchra es amica
mea: quam pulchraes:
Oculi tui columbarũ: absq

Expanded text:
ex fortissimis Israhel omnes tenentes gladios et ad bella doctissimi uniuscuiusque ensis super femur suum propter timores nocturnos ferculum fecit sibi rex Salomon de lignis Libani columnas eius fecit argenteas reclinatorium aureum ascensum purpureum media caritate constravit propter fEgredimini, et videte, filiae Sion, regem Salomonem in diademate, quo coronavit illum mater sua, in die desponsationis illius, et in die laetitiae Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! Oculi tui colum
Abbreviated transcription (Latin):
iignoras te o pulcherrima
inter mulieres: egrede¬
re et abi post uestigia gre¬
gum: et pasce hedos tuos
iuxta tabernacula pastorũ.
Equitatui meo in curribus
pharaonis: assimilaui te ami¬
ca mea: Pulchrȩ sunt genȩ
tuȩ sicut turturis: collum
tuum sicut monilia: Murẽ¬
nulas aureas faciemus tibi:
uermiculatas argento: Dum
esset rex in accubitu suo: nar¬
dus mea dedit odorẽ suum:
fasciculus myrre dilectus me¬
us michi: interꝰ ubera mea
cõmorabitur: Botrus cypri
dilectus meus mi hi: in ui¬
neis engaddi: Ecce tu pulchra
es amica mea: ecce tu pul¬
chra: oculitui columbarũ:
Ecce tu pulcher es dilecte mi:
et decorus: Lectulus ñr flo¬
ridus: Tigna domorũ nr̃arũ
cẽdrina: laquearia nr̃a cypressi¬
na: Ego flos campi: et lilium
conualliũ: Sicut lilium inter
sꝑmas: sic amica mea inter
filias:¬

Expanded text:
ignoras te, o pulchra inter mulieres, egredere et abi post vestigia gregum, et pasce haedos tuos juxta tabernacula pastorum. Aequitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea. Pulchrae sunt genae tuae sicut turturis collum tuum sicut monilia murenulas aureas faciemus tibi vermiculatas argento dum esset rex in accubitu suo nardus mea dedit odorem suum fasciculus murrae dilectus meus mihi inter ubera mea commorabitur botrus cypri dilectus meus mihi in vineis Engaddi ecce tu pulchra es amica mea ecce tu pulchra oculi tui columbarum ecce tu pulcher es dilecte mi et decorus lectulus noster floridus tigna domorum nostrarum cedrina laquearia nostra cypressina ego flos campi et lilium convallium sicut lilium inter spinas sic amica mea inter filias
Abbreviated transcription (Latin):
quid ibi erit: Dñs ipse dicit
de seruis suis: Amen dico uo¬
bis: quia faciet eos recumbe.¬
re: et transibit et ministra¬
bit illis iħs: Recumbere qͥd
est. nisi uacare: Recumbe¬
re quid est. nisi requiescere:
Quid est transibit et mini¬
strabit eis: Prius transit: et
sic ministrat: Sed ubi: In illo
conuiuio ȩterno: de quo di¬
cit: amen dico uobis. quod¬
multi ab oriente et occiden¬
te uemient. et recumbent
cum abraham et ysaac et
iacob: in regno cȩlorum: Ioi
dñs pascit: sed prius hinc
transit: Nam ut noueritis:
pascha transitus interpreta¬
tur: Uenit dñs. fecit diuina:
passus est humana: Num¬
quid ad huc conspuitur: Nũ¬
quid adhuc expalmatur:
Nunquid ad huc sꝑinis co¬
ronatur: Nunquid adhuc
flagellatur: Nunquid adhuc
crucifigitur: Nunquid ad¬
huc lancea uulneratur: Tran¬
siuit: deniq et euangłium
sic loquitur: quando pascha
fecit cum discipulis suis:
Quid dicit euangłista: Cũ
autẽ uenisset hora ut transi.¬

Expanded text:
quid ibi erit? Dominus ipse dicit quid ibi erit? Dominus ipse dicit de servis suis: Amen dico vobis, quia faciet eos recumbere, et transibit, et ministrabit illis . Recumbere quid est, nisi vacare? Recumbere quid est, nisi requiescere? Quid est, Transibit, et ministrabit illis? Prius transit, et sic ministrat. Sed ubi? In illo convivio superno, de quo dicit: Amen dico vobis, multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Ibi Dominus pascit, sed prius hinc transit. Nam ut noveritis, Pascha Transitus interpretatur. Venit Dominus, fecit divina, passus est humana. Numquid adhuc conspuitur? numquid adhuc expalmatur? numquid adhuc spinis coronatur? numquid adhuc flagellatur? numquid adhuc crucifigitur? numquid adhuc lancea vulneratur? Transivit. Denique et Evangelium sic loquitur, quando Pascha fecit cum discipulis suis. Quid dicit Evangelium? Cum autem venisset hora, ut Jesus transi
Abbreviated transcription (Latin):
Audi unde meliorẽ: quȩ non
auferetur ab ea: A te aufere.¬
tur aliquando onus necessi¬
tatis: eterna est dulcedo ue¬
ritatis: Non auferetur ab ea
quod elegit. non auferetur:
sed tamen augebitur: In hac
uita augebitur: in alia ita
perficietur: nunquã auferȩ
tua dixerim. in bono ministe¬
rio benedicta: pro isto labo¬
re tuo mercedẽ queris quietẽ.
Modo occupata es: circa mul¬
tum ministeriũ: Pascere uis
mortalia corpora: licet scõri
Nunquid cum ueneris ad
illam patriã: inuenies pe¬
regrinũ quem suscipias ho¬
spitio: In uemies esurientẽ:
cuipanem frangas: Sicien¬
tem: cui potum porrigas:
Egrum quem uisites: litigã¬
tem quem concordes: mor¬
tuum quem sepelias: Om̃ia
ista ibi non erunt: Sed quid
ibi erit: Quod maria ele¬
git: Ibi pascimur: non pasci¬
mus: Ideo hoc ibi erit plenũ
atq perfectũ: quod hic elegit:
Maria de illa mensa opulen.¬
ta: de uerbo dñi micas col¬
ligebat: Nam uultis nosse

Expanded text:
 meliorem. Audi unde meliorem: Quae non  meliorem. Audi unde meliorem: Quae non auferetur ab ea. A te auferetur aliquando onus necessitatis: aeterna est dulcedo veritatis. Non auferetur ab ea quod elegit. Non aufertur, sed tamen augetur. In hac autem vita augetur, in alia vita perficietur, nunquam auferetutua dixerim, in bono ministerio benedicta, pro isto labore tuo mercedem quaeris, quietem. Modo occupata es circa multum ministerium, pascere vis mortalia corpora, licet sanctorum: numquid cum veneris ad illam patriam, invenies peregrinum, quem suscipias hospitio? invenies esurientem, cui panem frangas? sitientem, cui potum porrigas? aegrum, quem visites? litigantem, quem concordes? mortuum, quem sepelias? Omnia ista ibi non erunt: sed quid ibi erit? Quod Maria elegit: ibi pascemur, non pascemus. Ideo hoc ibi erit plenum atque perfectum, quod hic elegit Maria: de illa mensa opulenta, de verbo Domini micas colligebat. Nam vultis nosse
Abbreviated transcription (Latin):
tres om̃ipotentes: sed unus
deus om̃ipotens: Ipsa trini¬
tas unus deus: quia unum¬
est necessariũ ad hoc unũ
non nos perducit: nisi mul.¬
na sunt ministeria circa pau.¬
peres: et maxime circa scõs
dei seruicia debita. obsequia
religiosa: Redduntur enim
non dantur: dicente apło:
Si nos uobis spiritalia semi¬
nauimus: magnũ est si ur̃a¬
carnalia metamus: bona
sunt: Exhortam᷑ ad hȩc: et
inuerbo dei edificamus uos:
Nolite pigri esse ad suscipien¬
dos scõs: Aliquando nescien¬
tes suscipiendo quos nesci¬
unt: angelos susceperunt:
Dona sunt hec: Melius est ta¬
men. quod elegit maria Illud
enim habet ex necessitate oc-¬
cupationẽ: illud autem ex
caritate suauitatẽ: Uult ho¬
mo currere quando mini¬
strat: et aliquando non po¬
test. Queritur quod deest.
paratur quod ad est: Disten¬
ditur animus: Nam si martha
illa sufficeret: adiutoriũ soro.¬
ris non posceret Multa sunt.
diuersa sunt. quia carnalia
sunt: quia temporalia sunt:

Expanded text:
tres omnipotentes, sed unus tres omnipotentes, sed unus Deus omnipotens, ipsa Trinitas unus Deus: quia unum necessarium est. Ad hoc unum non nos perducit, nisi mulna sunt ministeria circa pauperes, et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus ? Bona sunt, exhortamur ad haec, et in verbo Domini aedificamus vos, nolite pigri esse ad suscipiendos sanctos. Aliquando nescientes, suscipiendo quos nesciebant, Angelos susceperunt . Bona sunt haec: melius est tamen quod elegit Maria. Illud enim habet ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere quando ministrat; et aliquando non potest: quaeritur quod deest, paratur quod adest; distenditur animus. Nam si Martha ad illa sufficeret, adjutorium sororis non posceret. Multa sunt, diversa sunt, quia carnalia sunt, quia temporalia sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Da unum: et ppls est: Tolle
unum: et turba est: Quid est
enim turba: nisi multitudo
turbata: Sed audite apłm:
Obsecro autem uos frẽs: mul¬
titudimi dicebat. sed omnes
unum facere uolebat: obsecro
autem uos frẽs: ut id ipsum
dicatis omnes: et non sint
in uobis scismata: Sitis autẽ
perfecti in eodem sensu: et in
eadem scientia: Et alio loco:
Unanimes: unum sentientes:
nichil per contentionẽ. neq
per mnanem głam: Et dñs ad
patrem de suis: Ut sint unũ.
sicut et nos unum sumus
Et in actibus apłorum: Alul¬
titudinis autem credentiuin.
Ergo magnificate dñm necã
et exaltemus nomen eius in
unum: qm̃ unum est neces¬
sarium: Unum illud super¬
num: unum ubi pater et
filius et sp̃s sc̃s sunt unũ:
idete nobis cõmenda¬
ri unitatẽ: Certe. tri¬
nitas est deus nr̃: Pater noi
est filius: filius non est pa¬
ter: sp̃s sc̃s nec pater est nec
filius. sed amborũ sp̃s: et ta¬
men ista tria non tres dii. noz

Expanded text:
Da unum, et populus est: tolle Da unum, et populus est: tolle unum, et turba est. Quid est enim turba, nisi multitudo turbata? Sed audite Apostolum: Obsecro autem vos, fratres. Multitudini dicebat: sed omnes unum facere volebat. Obsecro autem vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata; sitis autem perfecti in eodem sensu, et in eadem scientia . Et alio loco: Unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam . Et Dominus ad Patrem de suis: Ut sint unum, sicut et nos unum sumus . Et in Actibus Apostolorum: Multitudinis autem credentium Ergo magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in unum . Quia unum est necessarium, unum illud supernum, unum ubi Pater et Filius et Spiritus sanctus sunt unum. Videte nobis commendari unitatem. Certe Trinitas est Deus noster. Pater non est Filius, Filius non est Pater, Spiritus sanctus nec Pater est, nec Filius, sed amborum Spiritus: et tamen ista tria non tres dii, non
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem: disponit postulati¬
onem piarum querelarum:
quod eam soror deseruerit:
et sic laborantẽ in ministeri¬
o adiuuare neglexerit: Non
respondẽte illa. sed tamen prȩ¬
aria causam suamtan¬
quam ociosa iudici ma¬
luit cõmittere: nec responden.¬
do uoluit laborare: Si enim
pararet respondendi sermo¬
nem: remitteret audiendi
intentionẽ: Respondit ergo
dñs: qui in uerbo non labo¬
rabat: quia uerbũ erat: Quid
ergo dixit: Martha. martha:
Repeticio nominis. inditiũ
est dilectionis: aut forte mo¬
uendȩ intentionis: Ult audi.¬
ret attentius: bis uocata
est: Martha martha. audi:
U circa multa es occupata:
uinum autem est opus: id
est unum est necessariũ: Non
unum opus quasi singulare
õpus: sed opus est: expedit
necessariũ est: Quod est unũ.
cogitate frẽs mei: et uidete
in ipsa multitudine si delectat
nisi unum: Ecce deo propicio.
quam multi estis: Quis uos
ferret: nisi unum saperetis:
Unde in multis quies ista:

Expanded text:
judicem deponit postulatijudicem deponit postulationem piarum querelarum, quod eam soror deseruerit, et sic laborantem in ministerio adjuvare neglexerit. Non respondente illa, sed tamen praeMaria causam suam tanquam otiosa judici maluit committere, nec in respondendo voluit laborare. Si enim pararet respondenti sermonem, remitteret audiendi intentionem. Respondit ergo Dominus, qui in verbo non laborabat, quia Verbum erat. Quid ergo dixit? Martha, Martha, Repetitio nominis indicium est dilectionis, aut forte movendae intentionis: ut audiret attentius, bis vocata est, Martha, Martha, audi: Tu circa multa es occupata, unum autem opus est: id est, unum necessarium est. Non unum opus quasi singulare opus: sed opus est, expedit, necessarium est; quod unum cogitate, fratres mei, et videte in ipsa multitudine si delectat, nisi unum. Ecce Deo propitio quam multi estis: quis vos ferret, nisi unum saperetis? Unde in multis quies ista?
Abbreviated transcription (Latin):
equis tamen ur̃m for¬
sitan dicat: o beati
qui xp̃m suscipere in domũ
propriã meruerunt: Noli
dolere: noli murmurare:
quia temporibus natus es:
quando iam dñm̃ non uides
in carne: Non tibi abstulit
istam dignationẽ: Cum uni
inquit ex minimis meis fe¬
cistis: michi fecistis: Hec de¬
dñõ pascendo in carne.sed
pascente in spũ: pauca pro
tempore dixerimus: Uenia¬
mus ad causam: quam de
unitate proposui: Martha
dnm pascere disponẽs et
preparans:cirta multũ mi¬
nisterium occupabatur: ma
Grantem: et sedit ipsa ad pe-¬
des dñi: et uacans audie¬
bat uerbum eius: Auris fi¬
delissima audierat: uacate
et uidete qm̃ ego sum dñs:
Illa turbabatur: ista epula¬
batur: Illa multa dispone¬
bat: ista unum aspiciebat:
lltrumq officium bonum:
Sed tamen quid sit melius:
quid nos dicamus: habe¬
mus quem interrogemus:
pacienter audiamus: Quid
sit melius: iam cum legeret᷑
audiuimus: et me cõmemo¬
rante iterum audiamus. Inter¬
pellat martha hospitem ad

Expanded text:
quis tamen vestrum forsitan dicat: O beati qui Christum suscipere in domum propriam meruerunt! Noli dolere, noli murmurare quia temporibus natus es, quando jam Dominum non vides in carne: non tibi abstulit istam dignationem. Cum uni, inquit, ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Domino pascendo in carne, sed pascente in spiritu, pauca pro tempore dixerimus: veniamus ad causam, quam de unitate proposui. Martha Dominum pascere disponens et praeparans, circa multum ministerium occupabatur: Marantem, et sedit ipsa ad pedes Domini, et vacans audiebat verbum ejus. Auris fidelissima audierat: Vacate, et videte, quoniam ego sum Dominus . Illa turbabatur, ista epulabatur: illa multa disponebat, ista unum aspiciebat. Utrumque officium bonum: sed tamen quod sit melius, quid nos dicamus? Habemus quem interrogemus, patienter audiamus. Quid sit melius, jam cum legeretur audivimus, et me commemorante iterum audiamus. Interpellat Martha hospitem, ad
Abbreviated transcription (Latin):
manducare panẽ uiuum:
Qui credit in eum mandu¬
cat: inuisibiliter saginat᷑:
quia minsibiliter renasci¬
carnem xp̃i et bibit sau
guinem illius: habet uitã
eternam Participacione
enim filii qued est ꝑ uni¬
tatem corporis et sangni¬
nis eius homo manducãs
uiuit: non sumens tantũ
in sacramento qued ⁊ ma¬
li faciũt: sed usq ad spiri¬
tus participacionẽ. ut in
corpore dm̃ tanquã mem¬
brum maneat et eius sp̃u
uegetẽtur: quod est dum
eius mandata sernat: Ad
altare dei inuusibile quo nõ
accedit iniustus: ipse ꝑue¬
int qui ad hoc presens iusti¬
ficatus accedit: Inueniet
illic uitanr:. qui hic discer¬
nit causam suain: Ieconi¬

Expanded text:
manducare panem vivum, qui credit in eum, manducat eum. Invisibiliter saginatur, quia invisibiliter renascicarnem meam, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Participatione enim filii quod est per unitatem corporis Christi et sanguinis homo manducans vivit, non sumens tantum in sacramento quod et mali faciunt, sed usque ad Spiritus participationem, ut in corpore Domini tanquam membrum maneat, et ejus Spiritu vegetetur, quod est, dum ejus mandata servat. § 1. Ad altare Dei invisibile quo non accedit injustus ille pervenit, qui ad hoc praesens justificatus accedit. Inveniet illic vitam  suam, qui hic discernit causam suam. C
Abbreviated transcription (Latin):
singulis portionibus totuͤ
est. Net per singulos mimii¬
itur: sed integrum se pre
corpore dm̃. que et in mã¬
ne: quod in enis figura p̾¬
cessitz De quo dicitur: Qi
plus collegerat: nõ habint
amplius: Neq qui minũ.
parauerat: habiit minus:¬

Expanded text:
singulis portionibus totus est, nec per singulos minuitur, sed integrum se praebcorpore Domini, quae in manna, quod in ejus figura praecessit, de quo dicitur: Qui plus collegerat non habuit amplius, neque qui minus paraverat invenit minus
Abbreviated transcription (Latin):
latum est. tale habet uer¬
bum. quo utrumq possit in¬
telligi: ut hȩc ambigintas
nec inde soluatur: quamquã
etsi solueretur. non ideo nul
la questio remaneret: Dnm
mus et rogatum: Namet
interrogatus est a discipu¬
lis ascensurus in celũ: quan¬
do presentaretur. et quan¬
do regnum esset isrł: Cum
uero iam esset in cȩlo roga.¬
tus est a sc̃õ stephano: ut
spm̃ eius acciperet. Et quis
audeat uel cogitare uel di¬
rogandum non esse: et in

Expanded text:
latum est, tale habet verlatum est, tale habet verbum quod utrumque possit intelligi, ut haec ambiguitas nec inde solvatur: quanquam etsi solveretur, non ideo nulla quaestio remaneret. Domimus et rogatum. Nam interrogatus est a discipulis ascensurus in coelum, quando praesentaretur, et quando regnum esset Israel : cum vero jam esset in coelo, rogatus est a sancto Stephano, ut spiritum ejus acciperet . Et quis audeat vel cogitare vel dirogandum non esse, et in
Abbreviated transcription (Latin):
uos igitur. nunc quidem tri¬
sticiam habetis: Iterum au¬
tem uidebo uos: et gaude¬
bit cor ur̃m: Et gaudium
urm̃ nemo tollet a uobis: Nec
ista similitudo ad intelligen¬
dum uidetur esse difficilis:
qm̃ comparatio eius in prom¬
tu est: eodem ipso exponen¬
te cur dicta sit: Parturitio
quippe tristicie: partus autẽ
gaudio comparatur: quod
tunc maius esse consueit.
quando non puella sed pu¬
er nascitur: Quod uero ait.
gaudium ur̃m nemo tollet
auobis: quia gaudiũ eorũ
ipse est iħs: significatum
est quod ait apłs: Xp̃s sur
gens a mortiis iam non
moritur: et mors ei ultra
non dominabiturz Dudesba¬
ucusq in isto euange¬
lii capitulo unde ho¬
die disputamus: uelut fa¬
cili intellectu omnia cucur¬
rerunt: Acrior necessaria est
in his quȩ sequuntur inten¬
tio: Quid est enim quod ait:
et in illo die me non rogabi¬
tis quicquam: hoc uerbum
quod est rogare: non solum
petere. uerum etiam interro-¬
gare significat: Et grecum
euanglium unde hoc trans.¬

Expanded text:
ristitiam habetis; iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis. Nec ista similitudo ad intelligendum videtur esse difficilis; quoniam comparatio ejus in promptu est, eodem ipso exponente cur dicta sit. Parturitio quippe tristitiae, partus autem gaudio comparatur; quod tunc majus esse consuevit, quando non puella, sed puer nascitur. Quod vero ait, Gaudium vestrum nemo tollet a vobis, quia gaudium eorum est ipse Jesus, significatum est quod ait Apostoluens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . 4. Hucusque in isto Evangelii capitulo, unde hodie disputamus, velut facili intellectu omnia cucurrerunt: acrior necessaria est in his quae sequuntur intentio. Quid est enim quod ait, Et in illo die me non rogabitis quidquam? Hoc verbum quod est rogare, non solum petere, verum etiam interrogare significat; et graecum Evangelium, unde hoc trans
Abbreviated transcription (Latin):
dicum et iam
non uidebitis
me. et iterum
modicum et uidebitis me
quia uado ad patrem: ita¬
erant obscura discipulis an¬
te quam id quod dicit es¬
set impletũ: ut querentes
inter se quid esset quod di¬
ceret: omnino se nescire
faterentur: Sequitur emm
euangłium: Dixerunt ergo
ex discipulis eius ad iincẽ:
Quid est hoc quod dicit
nobis: modicum et non ui

Expanded text:
t jam non videbitis me; et iterum modicum, et videbitis me, quia vado ad Patrem. Haec ita obscura erant discipulis antequam id, quod dicit, esset impletum, ut quaerentes inter se quid esset quod diceret, omnino se nescire faterentur. Sequitur enim Evangelium: Dixerunt ergo ex discipulis ejus ad invicem: Quid est hoc, quod dicit nob
Abbreviated transcription (Latin):
rabitis et flebitis uos: Mun¬
dus autem gaudebit: uos
autem contristabimini: Sed
gaudium: Et hoc sic acci¬
pi potest: quia contristati
sunt discipuli de morte do-¬
mini: et confestim de resur-¬
undus autem quo
nomine significati
sunt inimici a quibus occi¬
Cti sunt occiso. xp̃o: quando
sunt discipuli contristati:
Mundi quippe nomine. ma¬
litia potest mundi huius
intelligi: id est hominum
mundi hutus amicorum:
Unde iacobus apłs in epi-¬
stola sua dicit: Quicumq
uoluerit amicus esse secul
est: Quibus mimicitiis des
factum est: ut nec eiuis in¬
genito parceretur: Deindde
subiungit: et dicit: Mulier
cum parit tristiciam habet.
quia uenit hora enus: Cum
autem pepererit puerum:
iam non memtit pressurȩ

Expanded text:
tis vos, mundus autem gaudebit, vos autem contristabimini, sed gaudium erit. Et hoc sic accipi potest, quia contristati sunt discipuli Domini de morte Domini, et confestim de resurundus autem, quo nomine significati sunt inimici, a quibus Chriti sunt occiso Christo, quando sunt disMundi quippe nomine, malitia potest mundi hujus intelligi, id est hominum mundi hujus amicorum. Unde Jacobus apostolus in Epistola sua dicit, Quicumque voluerit amicus esse hujus uitur : quibus inimicitiis Dei factum est ut nec ejus Unigenito parceretur. 3. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus; cum autem pepererit puerum, jam non meminit press
Abbreviated transcription (Latin):
quia uado ad patreme Dice¬
bant ergo: Quid est hoc
quod dicit modicum: Nes¬
cimus quid loquitur: Hoc
enim est quod eos moue¬
bat: quia dixit modicum
et non uidebitis me: et ite.¬
rum modicum et uidebitiᷤ
me: Nam in precedentibuꝰ
quia non dixerat modicũ:
sed dixerat ad patrem ua¬
do et ram non uidebitĩ me.
tanquam aperte illis ui.¬
sus est locutus: nec inter
se de hoc aliquid quesie¬
runt: Nunc ergo quod il¬
lis tunc obscurum fuit: et
mox manifestatũ est: iam
nobis utiq manifestũ est:
Post paululũ enim passus
est: et non uiderunt eum:
Rursus post paululum re.¬
surrexit: et inderunt eũ:
ait. iam non uidebitis me:
quia isto uerbo id est ram.
hoc intelligi uoluit. quod
eum ultertus non uiderent:
ibi exposuius quomodo
accipiendũ sit: ubi dixit
de iusticia arguet mundũ
sp̃s sc̃s: quia ad patrẽ ua¬
do et iam non uidebitĩme:
quia scilicet mortalẽ xp̃m
ulterius non uiderent: Cog¬
nouit autem iħs sicut se¬
quens euangłista dicit:

Expanded text:
icebant ergo, Quid est hoc quod dicit, Modicum? Nescimus quid loquitur. Hoc enim est quod eos movebat, quia dixit, Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Nam in praecedentibus quia non dixerat, Modicum, sed dixerat, Ad Patrem vado, et jam non videbitis me ; tanquam aperte illis visus est locutus, nec inter se de hoc aliquid quaesierunt. Nunc ergo quod illis tunc obscurum fuit, et mox manifestatum est, jam nobis utique manifestum est: post paululum enim passus est, et non viderunt eum; rursus, post paululum resurrexit, et viderunt eum. ait, Jam non videbitis me, quia isto verbo, id est, jam, hoc intelligi voluit quod eum ulterius non viderent, ibi exposuimus quomodo accipiendum sit, ubi dixit, De justitia arguet mundum Spiritus sanctus, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me : quia scilicet mortalem Christum ulterius non viderent. 2. Cognovit autem Jesus, sicut sequens Evangelista dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnimus ergo lectio:
ꝓpter ipsũ manducã¬
tes eimir. id est ip̃m accipiẽ¬
non habemus ex nobis: M¬
uit uero ipse ꝓpter patrem
missus ab c̃o: quia semet ip¬
lum exinaniuit factus
et adlignũ crucis. Sicut
misit me uiuens pater: et
ego inuo ꝓpter patrem: Et
qui manducat me: et ip̃e
uniet ꝓpter mez Ac si dice¬
ret. Et ego uuo ꝓpter pã¬
trem: id est ut ad illũ tan¬
qͣm ad maiorem referam
uitam mẽã: exinamtio
mea fecit in qua me mi¬
sit. Ut autẽ quisqͣm unat
ꝓpter me: participatio facit
qua manducat me: Ego
utiq humiliatus muo ꝓp¬
ter patrem: ille erectus in¬
int ꝓpter me. Non de ea
natura dixit qua semper
est equalis patrr. sed de ea
in qua minor factus est
patre. De qua etiã suꝑneᷤ
dixit. Sicut pater habet
uitam in semetip̃or sic de¬
dit et filio intam habere
in semet ip̃o: id est gemi¬
it filiũ habentẽ uitam in

Expanded text:
imus ergo nos ropter ipsum, manducantes eum, id est, ipsum accipiennon habemus ex nobis. Vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo, quia semetipsum exinanivit, factus ad lignum crucis . Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Ac si diceret: Et ego vivo propter Patrem; id est, ad illum tanquam ad majorem refero vitam meam, quod exinanitio mea fecit; in qua me misit. Ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Non de ea natura dixit, qua semper est aequalis Patri, sed de ea in qua minor factus est Patre. Qui etiam superius dixit: Sicut Pater habet vitam in semetipso, ita dedit Filio vitam habere in semetipso , id est, genuit Fili
Abbreviated transcription (Latin):
dere sacramẽta: que alius
non digne sumit. nisi qui
mũdus est: De quibus dĩ¬
citur: Beati mũdo corde:
qm̃ ip̃i deum uidebunt:
Sicut misit me inquit
uiuens pater: et ego nino
ꝓpter pacremz Et qui mã¬
ducat me: et ipse uiuet
ꝓpter me. Non enĩ filius
participacione patris fit
melior qui natus ẽ equa¬
lis: sicut participacõe filii
ꝑ unitatem corporis ⁊ san¬
guinis quã illa mandusa

Expanded text:
dere sacramenta, quae alius dere sacramenta, quae alius non digne sumit, nisi qui mundus est; de quibus dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Sicut misit me, inquit, vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis, sicut participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa man
Abbreviated transcription (Latin):
neq sitiant: hoc uere non
prestat nisi iste tibus et po¬
tus: qui eos a quibus su¬
mitur ĩmortales ⁊ incorrup¬
tibiles facit: id est societas
ipsoꝵ scõꝵ: ubi pax erit et
nuitas plena atq ꝑfecta:
ꝓpterea quippe sicut etiam
ante nos hoc intellexerunt
i corpus et sanguinẽ suũ in
cis rebus cõmendaint: que
ad miũ aliquid redigũtur
quomodo id fiat qd̃
loquitur: et quid sit man¬
ducare corpus eius ⁊ sangͥ¬
nem bibere. Et qui mãdu¬
cat meã carnem et bibit
meũ sanguinẽ: in me ma¬
net et ego in eo: Hoc est ex¬
go manducare illam escã¬
et illum potum bibere: in
xp̃o manere. et illũ manẽ¬
tem in se habere: Ac ꝑ hoc
qui nõ manet in xp̃o. ⁊ in
quo non manet xp̃s: ꝓcul
dubio non manducat spi¬
ritualiter eius carneur. li¬
cet sarnaliter et uiswilit᷑
premat dentibus sacram̃¬
ta corporis et sangũis xp̃i
Sed magis tantũ sacra¬
mentũ ad indiciũ sibi mã¬
ducat et bibit qui ĩmun¬
dus presumt ad xp̃i acce¬

Expanded text:
neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt  corpus et sanguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Et qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo. Hoc est ergo manducare illam escaet illum potum bibere, in Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio non manducritualiter ejus carnem, licet carnaliter, et visibiliter premat dentibus sacramentum corporis et sanguinis Christi, sed magis tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducat et bibit, qui immundus praesumit ad Christi acce
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiã esse et non dis¬
pensationẽ discant ex pre-¬
senti loco. quod utiq potue.¬
rit scire iħs cuius imago es-¬
set in nummo: sed interro¬
gat. ut ad responsionẽ cõ¬
petenter respondeat: Dicunt
ei: Cesaris: Tunc ait illis:
Reddite ergo que sunt cȩsa¬
ris cȩsari: et quȩ sunt dei
deo: Cesarem non putemus
augustũ sed tyberiũ signi¬
ficari priuignũ eius: quim
co: sub quo et passus est
dñs: Omnes autem reges ro¬
mani. a primo gaio cęsare
quod ait reddite quȩ sunt
cȩsaris cȩsari: id est nummũ
tributũ et pecunã: et quȩ
sunt dei deo: decimas. pri¬
mitias. et oblationes ac ui¬
ctimas sentiamus: quo mo¬
do et ipse rebdidit tributa
pro se et petro: et deo reddi¬
dit quȩ dei sunt: patris fa¬
ciens uoluntatẽ: Et audien¬
tes: ad mirati sunt:. Qui cre¬
dere debuerant ad tantam
sapientiã: mirati sunt: quod
calliditas eorum non inue¬
relicto eo abierunt: infide¬
litatẽ pariter cum miraculo

Expanded text:
ignorantiam esse, et non disignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco, quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat ut ad sermonem eorum competenter respei: Caesaris. Tunc ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari; et quae sunt Dei Deo. Caesarem non putemus Augustum, sed Tiberium significari privignum ejus, qui in us, sub quo passus est Dominus. Omnes autem reges Romani a primo Caio Caesare,quod ait: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, id est, nummum tributum, et pecuniam: et quae sunt Dei Deo, decimas primitias, et oblationes, ac victimas sentiamus: quomodo et ipse reddidit tributa pro se et Petro ; et Deo reddidit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem . Et audientes, mirati sunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt quod calliditas eorum insidiarelicto eo, abierunt. Infidelitatem cum miraculo
Abbreviated transcription (Latin):
bi cura de aliquo: Non enim
respicis personã hominũ: Dic
ergo nobis: quid tibi uidetur:
Licet censum dari cȩsarr: an
non: Blanda et fraudulenta
interrogatio. illuc prouocał
respondentẽ: ut magis dm̃¬
timeat quam cesarem: et di¬
cat non debere tributa sol¬
ur: et statim audientes he-¬
rodiani. seditiosum contra ro¬
manum principẽ teneant:
Cognita autem nequitia eo¬
rum iħs: ait: Quid me tẽpta¬
tis hẏpocrite: Prima uirtus
est respondentis: interrogan¬
tium mentes cognoscere: et
non discipulos sed tempta¬
tores uocare: Hypocrita
ergo appellatur: qui aliud
est et aliud simulat: id est
aliud opere agit. aliud uo-¬
stendite inquit michi
nummisma census: At
illi obtulerunt ei denarium:
Sapientia semper sapienten
agit: ut suis potissimũ tẽp¬
tatores sermomibus confuten¬
tur: Ostendite michi inquit
mi quod pro decem nummis
imputabatur: et habebat
imaginẽ cesaris: Et ait illis
iħs: Cuius est imago hec. et
superscriptio: Qui putant
interrogationẽ saluatoris

Expanded text:
 non enim respicis personam hominum. Dic ergo nobis: quid tibi videtur, licet censum dari Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio, illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis auctorem contra Romanos principes teneant. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Prima virtus est respondentis, interrogantium mentem cognoscere, et non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aliud est, et aliud simulat, id est, aliud opere agit, aliud vostendite mihi numisma census, at illi obtulerunt ei denarium. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur: Ostendite mihi, inquit,mi, quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Et ait illis Jesus: Cujus est imago haec et superscriptio? Qui putant interrogationem salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
scipulos suos cum herodianiᷤ.
id est militibus herodis: seu
quod illud entes pharisei quia
romanis tributa soluebant
herodianos uocabant: et nos
diumo cultu deditos: Qu̾idã
latinorũ ridiculũ herodianos
putant: qui herodẽ xp̃m es¬
se crederent: quod nusquam
agister. scimus quia ue¬
rax es: et uiam dei in¬

Expanded text:
scipulos suos cum Herodianis, id est, militibus Herodis, seu quos illudentes Pharisaei quia Romanis tributa solvebant, Herodianos vocabant, et non divino cultui deditos. Quidam Latinorum ridicule Herodianos 178 putant, qui Herodem Christum esse credebant, quod nusquam Magister, scimus quia verax es, et
Abbreviated transcription (Latin):
uper sub cesa¬
re augusto iu¬
dea subiecta
romanis:quã¬
do in toto or¬
be est celebrata descriptio:
te et quiete qua romam pro
om̃ibus militarent. deberẽ
tributa persolui: phariseis
uero qui sibi applaud ebant
in iusticia econtrario niten¬
tibus: non debere ppłm dei
qui decimas solueret et pri-¬
mitiua daret. et cȩtera que
in lege scripta sunt. huma¬
nis legibus subiacere.cesar
augustus herodẽ filium an¬
tipatri alienigenã et proseli¬
tum. regem iudeis constitue¬
rat: qui tributis prȩesset: et
romano pareret imperio:
Mittunt igitur pharisei di

Expanded text:
uper sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, te et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi. Pharisaeis vero, qui sibi adplaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei, qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Caesar Augustus Herodem filium Antipatris alienigenam et proselitum Regem Judaeis constituerat, qui tributis praeesset, et Romano pareret imperio. Mittunt igitur Pharisaei di
Abbreviated transcription (Latin):
retinere non possumus: cũ
ipso labimur. quem caden¬
tem tenemus: Aliquando
plenus est: ut ipse iam mũ
ddus nos mittat ad deum:
Pensate ergo quam nulla
sunt: quȩ temporaliter cur¬
runt: finis temporaliũ osten¬
dit: quam nichil sit quod
transire potuit: Casus rerũ
indicat: quia res transiens
et tunc prope nichil fuit.
nitatis amore cor figite:
ut dum terrena culmina
ad ipisci contemnitis: perue¬
miatis ad głam quam pen
fidem tenẽtis: per dnm no

Expanded text:
retinere non possumus, cum retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus rerum indicat quia res transiens et tunc prope nihil fuit cnitatis amore cor figite; ut dum terrena culmina adipisci contemnitis, perveniatis ad gloriam, quem per fidem tenetis, per Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
ec ergo cogitate frẽs:
hec tota intentione pen¬
sate: Nolite in proximis ue¬
stris. mundi huius bona ue.¬
nerari: hoc propter deum
honorate in hominibus:
quibus tamen cõmissi non
estis: quod facti sunt ad ima¬
ginem dei: Quod tunc pro¬
ximis uere seruatis: siapud
uosmet ipsos prius in cor¬
de non tumescitis: Nã qui
se adhuc pro rebus transi.¬
toriis extollit: nescit in pro¬
ximo uenerari quod mane¬
at: Nolite ergo in uobismet¬
ipsis pensare quod habetis:
sed quid estis: Ecce munduˢ
tinua: Opulentia in rebus:
fecunditas in propagine:
tranquillitas in diuturna pa
ce: Et tamen cum in se iꝑso
fioreret: iam in eorum cori¬
bus mundus aruerat: Ecce
it: et ad huc in nr̃is cordibꝰ
fiorescit: Ubiq mors. ubiq
luctus: ubiq desolatio: Un¬
diq percutimur: undiq ama¬
ritudinibus replemur: et
tamen cȩca mente carnalis
concupiscentie. ipsas eius
amaritudines amamus: fu¬
gientem sequimur: labenti
mheremũs: Et quia labentẽ

Expanded text:
c ergo cogitate, fratres, c ergo cogitate, fratres, haec tota intentione pensate. Nolite in proximis vestris mundi hujus bona venerari. Hoc propter Deum honorate in hominibus, quibus tamen commissi non estis, quod facti sunt ad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc pro rebus transitoriis extollit, nescit in proximo venerari quod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pensare quod habetis, sed tinua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillce; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce it, et adhuc in cordibus nostris floret. Ubique mors, 1569 ubique luctus, ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem
Abbreviated transcription (Latin):
tius potest. quam seruare
honorem apud homines:
et interni testis oculos noy
timere: Unde et in sacro
riseos dicit: uos estis qui
iustificatis uos coram ho¬
minibus: deus autem nouit
corda ur̃a: Quia quod ho¬
minibus altum est: ab omi¬
nabile est apud deum: No¬
tate frẽs: notate quod dici¬
tur: Si enim quod hominibꝰ
altum est ab ominabile est
dis nr̃i tanto apud deũ in
imo est: quanto hommibuᷤ
in alto: Et humilitas cordis
nr̃i tanto apud dm̃ in alto
est: quanto hominibus in
imo: Despiciamus ergo: si
quid bom gerimus: Nulla
nos nr̃a inflet operatio: nos
rerum abundantia. non gła¬
extollat:. Si quibuslbet bo¬
nis affiuentibus intus intu.¬
mescimus: deo despecti su¬
mus: Quo contra psalmista
de humilibus dicit: custo¬
diens paruulos dñs: Qui
quia paruulos humiles ap.¬
pellat.: postquã sententiã
protulit: consiliũ subiunxit:
Nam quasi quereremus qͥd
ipse ad hȩc faceret: adiunxit:
Humiliatus sum: et libe¬

Expanded text:
tius potius pohonorem apud homines, et interni testis oculos non timere? Unde et in sacro risaeos Dominus ait: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus, Deus autem novit corda vestra, quia quod hominibus altum est abominabile est apud Deum . Notate, fratres, notate quod dicitur. Si enim quod hominibus altum est abominabile est cogitatio tanto apud Deum in imo est, quanto hominibus in alto, et humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus in imo. 3. Despiciamus ergo si quid boni gerimus, nulla nos nostra inflet operatio, non rerum abundantia, non gextollat. Si quidem ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus: quo contra Psalmista de humilibus dicit: Custodiens parvulos Dominus . Qui quia parpellat, 1568 postquam sententiam protulit, consilium subjungit; nam quasi quaereremus quid ipse ad haec faceret, adjunxit: Humiliatus sum, et libe
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in corporibus despecta
sunt: negligimus pensare
ostenderet qura quȩ al¬
ta sunt hominũ scĩs despici¬
enda sunt. et quȩ despecta
sunt hominũ despicienda nos
sunt: ad filium reguli ire nõ¬
luit: ad seruum centurionis
ire paratus fuit: Increpata
ergo est superbia nr̃a: que ne.¬
scit pensare homines prop¬
ter homines: Sola ut diximuᷤ
quȩ circumstant hominibus
pensat.: naturã non aspicit:
honorẽ dei in hominibus nos
agnoscit: Ecce ire non uult fi¬
lius dei ad filium reguli: et
uenire paratus est ad salutẽ
serui: Certe si nos cuniuspiam
seruus rogaret ut ad eum ire
deberemus: protinus nobis
nr̃a superbra in cogitatione
tacita responderet dicens: Nos
eas: quia temet ipsum degẽ.¬
neras: honor tuus despicit᷑.
locus tuus uilescit: Ecce de
celo uenit: qui seruo occur.¬
rere in terra non despicit:
et tamen humiliari in terra
contemnimus. qui de terra
sumus: Quid uero apud de.¬
um uilius: quid esse despec.¬

Expanded text:
quae in corporibus despecta quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare ostenderet quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda sunt; et quae despecta sunt hominum, despicienda non sunt sanctis, ad filium reguli ire noluit, et ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter hoquae circumstant hominibus, pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit, qui servo occurrere in terra non despicit; et tamen humiliari in terra contemnimus, qui de terra sumus. Quid vero apud Deum vilius, quid esse despec
Abbreviated transcription (Latin):
t saluteml
Iitaq filio petiit: et
tamen in fide dubitauit:
quia eum ad quem uenerat
et potentẽ ad curandũ cre¬
didit : et tamen morientifi¬
lio esse absentẽ putauit: Sed
quia non desit ubi muitat᷑
indicat: Solo iussu salutem
reddidit: qui uoluntate om¬
nia creauit: Qua in re hoc
ad dñm uenit dicens: Dñe:
puer meus iacet paraliticus
in domo: et male torquetur:
Cui a iħu protinus responde¬
tur: Ego ueniam: et curabo
eum: Quid est quod regulis
rogat ut ad eius filium ue¬
niat. et tamen corporaliter
re recusat: ad seruum uero
centuriomis non iuitatur.
et tamen se corporaliter ire
pollicetur: Reguli filio per
corporalẽ prȩsentiã non dig¬
natur adesse: centurionis
seruo non dedignatur occur¬
rere: Quid est hoc. nisi quod
superbia nr̃a retunditur:⁊
qui in hominibus non natu¬
ram qua ad imaginẽ dei fa¬
cti sunt. sed honores et diui¬
tias ueneramur: Cumq pen¬
samus quȩ circa eos sunt: pro¬
fecto interiora minime preui¬
demus: Dum ea consideramuᷤ

Expanded text:
t salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit Deum quia non desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc ad Dominum venit dicens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus