comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abstineamꝰ nos ab omi specie peccatoꝵ. certe
uerũ tacuisse peccatumẽ. Quanꝗ apud sepiu¬
infigit᷑ spina Ille peccat spina c̃pungit᷑. tũ uir¬
tutũ floribꝰ uernas. Crubescet inquit luna &
confundet᷑ sol. quando uisitaueri dñs suꝑ militiã cȩli
in excelsis. Hocẽ qđ & in alio loco scriptumẽ Astra qͦq
ñ sunt munda in c̃spectu eiꝰ. & adũ sum angłos suos
ꝑuersũ ꝗđ repperit. Luna crubescit & c̃fundet᷑¬
sol: & cȩlũ operit cilicio & nos intrepidi atq lac¬
tantes qr omĩ caremꝰ uitio occurrentes uidicis
maiestati: quando tabescent montes erectiui de¬
angłicȩ dignitates. & conplicabunt᷑ sic̃ li cęli:¬

Expanded text:
abstineamus nos ab omni specie peccatorum, certe abstineamus nos ab omni specie peccatorum, certe verum tacuisse, peccatum est. Quamquam apud Septuinfigitur mihi spina . Ille peccati spina compungitur: tu virtutum floribus vernas: Erubescet, inquit, luna, confundetur sol, quando visitaverit Dominus super militiam coeli in excelsis , hoc est quod 774 in alio loco scriptum est: Astra quoque non sunt munda in conspectu ejus: et, Adversum Angelos suos, perversum quid reperit . Luna erubescit, sol confunditur, et coelum operitur cilicio, et nos intrepidi atque laetantes, quasi omni careamus vitio, occurremus judicis majestati, quando tabescent montes, erecti videAngelicae dignitates: et co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑisaiã clamantẽ dñm. Popłs meus qui beatos uos
dicunt seducunt uos: & semitã pedum ur̃oꝵ sup¬
plantant. Quis magis supplantat popłm dĩ. qui
liberi arbitrii potestate subnixus despicit au¬
xiliũ conditoris & insua uoluntate securus est.
An qui ad singulas sententias p̃ceptoꝵ dñi iudi¬
cium ꝑtimescit: Ad huiꝰcemodi homines loquit
gentes ur̃o iudicio. Isaias iuxta hebracum
plorat & dicit Ue mihi quia tacui. qr immu¬
da habens labia & in medio popłi immunda
habentis labia habitans: uidi dnm̃ sabaoth
oculis meis Ille uirtutũ merito dĩ fruebaturs
aspectu. & conscientia peccatoꝵ labia sua fate¬
bat᷑ immunda ñ quo locutꝰ eẽt aliqiđ quod
uoluntati dñi repugnar& : sed qđ siluiss& uł
b̵tate ꝓphetica popłm delinquentẽ. Nos pec¬
catores aliquando corripimꝰ. qui ad ulamur
diuitibꝰ. & ꝑ sonas accipimꝰ peccatoꝵ turpis
lucri grã. Nisi forte tota eis loquim c̃siden¬
tia quoꝵ opib indigemꝰ ut talia ñ agamꝰ. ut

Expanded text:
Isaiam clamantem Deum: Populus meus, qui beatos vos dicunt, seducunt vos, et semitam pedum vestrorum supplantant . Quis magis supplantat populum Dei: qui liberi arbitrii potestate subnixus despicit auxilium Conditoris, et in sua voluntate securus est, an qui ad singulas sententias praeceptorum Domini judicium pertimescit? Ad hujuscemodi homines loquitugentes vestro judicio . Isaias juxta Hebraicum plorat, et dicit: Vae mihi, quia tacui, quia immunda habens labia, et in medio populi immunda habentis labia habitans, vidi Dominum sabaoth oculis meis . Ille virtutum merito, Dei fruebatur aspectu, et conscientia peccatorum, labia sua fatebatur immunda. Non quod locutus esset aliquid, quod voluntati Domini repugnaret, sed quod siluisset, bertate prophetica populum delinquentem. Nos peccantes quando corripimus, qui adulamur divitibus, et personas accipimus peccatorum, turpis lucri gratia? nisi forte tota eis loquimtia, quorum opibus indigemus? Ut talia non agamus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
generet filiũꝰ iat inquit is mael inc̃spectu
tuo quẽ semel dedisti Difficilia & magna ñ
quȩro c̃tentꝰ beneficio sũ qđ accepi Quẽ oc¬
culta responsione arguens ds̃. ait Etiã Etẽ
sensus. Fiat̃ qđ ȩstimas ñ futurũ Sara uxor
tua paria& tibi filiũ. & anteꝗ ista c̃cipiat. pͥusq
ille nascat᷑: p̃uero nom̃ imponã. Exerrore
enĩ tuo quo risistitacitꝰ. & filius tuus isaac risus

Expanded text:
generet filium? Vivat, inquit, Ismael in conspectu generet filium? Vivat, inquit, Ismael in conspectu tuo, quem semel dedisti. Difficilia non quaero, contentus sum beneficio quod accepi. Quem occulta responsione arguens Deus, ait: Etiam. Et est sensus: Fiet quod existimas non futurum. Sara uxor tua pariet tibi filium, et antequam ista concipiat, prius quam ille nascatur, puero nomen imponam. Ex errore enim tuo, quo risisti tacitus, filius tuus Isaac, risus
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq & abrahã cui dictumẽ. esto sine quere la
sine macula. c̃scientia fragilitatis suȩ ereidit ꝓnꝰ
int̾ram: Cumq locutꝰ ei eẽt ds̃. sarai uxortua ñ
uocabit᷑ ultra sarai sed sara erit nom ciꝰ. & bene
dicã ci & dabo tibi exea filiũ. & bene dicã illi &
erit ingentes & reges gentiũ ex ipso erunt: statim
insert᷑ cecidit abrahã in faciẽ suã. risitq & dix̃
in m̃te sua Si centenario nascet᷑ filius. & si sara
nonaginta annoꝵ pariet: Dix̃ꝙ abra hã addm̃
Ismael uiuat in c̃spectu tuo. Cui respond̾it ds̃
Etiam Ecce sara uxor tua pariet tibi filiũ. & uo¬
cabis nom̃ eiꝰ isaac: & reliqua Certe audierat
adõ ego sũ ds̃ tuus placeto inc̃spectu meo. &
esto sine macula Quare ñ credidit quȩ dñs
reꝓmisit. sed risit in corde putans sẽ cęlaredm̃
& apte ridere ñ audens : Deniq causas incre¬
dulitatis exponens dic̃ in corde suo. Quomͦ fieri
potest ut centenarius de nonagenaria uxore

Expanded text:
sine querela, et sine macula, conscientia fragilitatis suae cecidit pronus in terram. Cumque locutus esset ei Deus: Sarai uxor tua non vocabitur ultra Sarai, sed Sara erit nomen ejus, et dabo tibi ex ea filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges gentium ex ipso erunt, statim infertur: Cecidit Abraham in faciem suam, risitque, et dixit in mente sua: Si centenario nascetur filius, et si Sara nonaginta annorum pariet? Dixitque Abraham ad Deum: Ismael vivat in conspectu tuo. Cui respondit Deus: Etiam. Ecce Sara uxor tua pariet tibi filium, et vocabis nomen ejus Isaac, et reliqua . Certe audierat a Deo: Ego sum Deus tuus, placeto in conspectu meo, et esto sine macula , quare non credidit quod Deus repromisit, sed risit in corde, putans se celare Deum, et aperte ridere non audens? Denique causas incredulitatis exponens dicit in corde suo: Quomodo potest fieri, ut centenarius de nonagenaria uxore
Abbreviated transcription (Latin):
mabili uoce testat᷑ ferut sẽs det̾ra. & rectꝰ in homi¬
nibꝰ non ẽ. Om̃s in sanguine insidiant᷑. unꝰ quisꝙ
frem suũ uenat᷑ ad mortẽ. Malum manuũ suarũ.
dicunt bonũ. Et iterũ Qui optimꝰ int̃ eosẽ: quasi
nec c̃iugi nec filiis sit credendũ. qr inimici hominis
domestici eiꝰ: quã sententiã &iam sermo diuinꝰ com¬
ꝓbauit. Vnde dat᷑ c̃silium ꝑ eundẽ ꝓphetã Indi

Expanded text:
ra, et rectus in hominibus non est, omnes in sanguine insidiantur, unusquisque fratrem suum venatur ad mortem. Malum manuum suarum dicunt bonum . Et iterum: Qui optimus inter eos est, quasi nec conjugi, nec filiis sit credendum, quia inimici hominis domestici ejus . Quam sententiam etiam sermo Dominicus comprobavit . Unde datur c
Abbreviated transcription (Latin):
sieri qđ seriptura testat᷑ frustra p̃cepit ut fiere.
Diusis testimoniis seripturarũ eandẽ quȩstionẽ
teris intheatrales pstigias. qui unũ eundẽq ho¬
minẽ ꝑsonarũ uarietate mutata: in martẽ uene¬
rẽq ꝓducunt: ut qͥ prius rigidus & truculentꝰ
incesserat: postea soluat᷑ in mollitie feminarũ
Hoc enĩ qđ nunc quasi nouũ obicis beati mundo
corde & beati in maculati inuia. & estosine ma¬
cula & cȩtera istius modi: apło respondente c̃¬

Expanded text:
i quod Scriptura testatur, frustra praecepit ut fieret. A. Diversis testimoniis Scripturarum eamdem quaestionem teris in theatrales praestigias, quae unum eumdemque hominem personarum varietate mutata, in Martem Veneremque producunt: ut qui prius rigidus et truculentus incesserat, postea solvatur in mollitiem feminarum. Hoc enim quod nunc quasi novum objicis: Beati mundo corde, et, beati immaculati in via, et, Esto sine macula, et caetera hujuscemodi, Apostolo respondente c
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse uideat. ad destruendã sensentiã tuã qua
scribis. facilia dĩ eẽ mandata scandalitantẽ oculũ
& pedẽ. & manũ iubem ab scidere. Esto ꝑtropo¬
logia dictũ sit ꝓ amicissimis & c̃ san guineis & fra¬
terno nob uł coniugali amore sotiatis facilene
arbitram ob quasda offensas tantã subito absci
ꝓpheticũ & apłicũ ego dixi in excessu m̃tis meȩ
om̃is homo mendax. nec sciat scriptũ in alio loco
os qđ mentit᷑. occidit animã. Uerberanti maxillã :
alterã iubem opponere. tollenti tunicã: &iam¬
& palliũ concedendũ ẽ. Angariati sẽ mille passibꝰ.
duobꝰ milib colla p̃benda sunt. ferenti tẽ.da: &
uolentẽ ã tẽ mutuũ accipere. ne auerteristẽ Si
duos num mulos habuero & alius poposcerit: aut
dabo & ipsi mendi candũ erit. aut si ñ dedero: trans¬
gressor legis in ueniar Illud aut̃ qđ dicit᷑. diligere
inimicos ur̃os. bene facite his qui oderunt uos. &

Expanded text:
aecepisse videatur : ad destruendam sententiam tuam, qua aecepisse videatur : ad destruendam sententiam tuam, qua scribis, Facilia esse Dei mandata. Scandalizantem manum, oculum et pedem jubemur abscindere. Esto per tropologiam dictum sit, pro amicissimis, et pro consanguineis, et fraterno nobis et conjugali amore sociatis; facilene arbitramur ob quasdam offensas 754 tantam subito abscinPropheticum et Apostolicum, Ego dixi in excessu mentis meae, Omnis homo mendax , et nesciat scriptum in alio loco: Os quod mentitur, occidit animam . Verberanti maxillam, alteram jubemur opponere. Tollenti tunicam, etiam pallium concedendum est. Angarianti se mille passibus, duobus millibus colla praebenda sunt. Petenti te da, et volentem a te accipere mutuum, ne averseris . Si duos nummulos habuero, et alius poposcerit, aut dabo ipsi, et mihi mendicandum erit, aut si non dedero, transgressor legis inveniar. Illud autem quod dicitur: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et
Abbreviated transcription (Latin):
gehennȩ ignib delegat᷑: qid merebit᷑ turpiũ rerũ ap¬
petitio & auaritia quȩ radix ẽ om̃ium maloꝵ : Sunquit
offers donũ tuũ altare . & ibi fueris recordatꝰ quia fr̃
tuus hab& aliqiđ ad ũsum tẽ : dimitte ibi donũ tuũ
corã altari. & uade pͥus re conciliare frĩtuo. & tunc
ueniens osseres mun tuum. Mea ẽ potestatis ut non
habeã aliqid contra frẽm meũ. ut aut̃ ille adũ sũme
habeat aut ñ habeat: in illius uoluntate consistit. Quid
igit᷑ faciã. si ille re c̃ciliari noluerit: obsecrẽ. flectã
genua : sed audire c̃temn&e. An ob torto collo nolentẽ
inius amicitiȩ traham : Et quȩ ẽ maior inimicitia.
quã amicitias necessitate sotiare : Neq enĩ dixit roga
eũ ut tibi c̃ciliet᷑. sed reconciliare pͥmum fri tuo.
& sic ofseres munꝰ tuũ ad altare: ñ quo impossibilia
dñs p̃cȩperit. sed intantũ patientiȩ culm̃ ascen¬
dit. ut ꝓpe impossibilia ꝓ difficultate nimia p̃¬

Expanded text:
 ignibus delegatur; quid merebitur turpium rerum appetitio, et avaritia, quae radix est omnium malorum? Si, inquit, offers donum tuum ad altare, et ibi fueris recordatus, quia frater tuus habet aliquid adversus te, dimitte ibi donum tuum ante altare, et vade primum, reconciliare fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . Meae est potestatis, ut non habeam aliquid contra fratrem meum. Ut autem ille adversus me habeat, aut non habeat, in illius voluntate consistit. Quid ergo faciam, si ille reconciliari noluerit? Obsecrem? flectam genua? Sed audire contemnet. An obtorto collo nolentem in jus amicitiae traham? Et quae est major inimicitia, quam amicitias necessitate sociare? Neque enim dixit: Roga eum ut tibi concilietur; sed, Reconciliare primum fratri tuo, et sic offeres munus tuum ad altare. Non quod impossibilia Deus praeceperit; sed in tantum patientiae culmen ascendit, ut prope impossibilia pro difficultate nimia pr
Abbreviated transcription (Latin):
quo m̃ potest om̃ia simul peccata uitare : Et enim
uitare in ꝑpetuũ ẽ. dĩ sibi potentiȩ nom̃ assumere
quȩ int̃ mẽ & dm̃ erit distantia: Unũ ad huc
ponã testimoniũ. netibi & auditoribꝰ tuis fasti¬
dũi faciã A suero quẽ septuaginta int̃ pretes
artaxerxen uocant somnꝰ aufert᷑ ab oculis. ut
commentarios sideliũ in se replicans ministrorũ.
inueniat mardocheũ. cuiꝰ indicio de insidis li¬
uitare nec̃ẽ Certe rex potentissimꝰ qͥ ab india
usq in septẽ trionẽ & aethiopiã cunctã possidebat
orientẽ. pꝰlargissimas epulas & cibos toto orbe
quȩsitos dormire cupiebat. & somno reqͥescere.
dñs ꝓuisor bonoꝵ om̃iũ impediss& naturae
ordinẽ: ut c̃tra naturã tẏranni crudelitas
uinceret᷑. Longũ ẽ si uoluero cuncta scriptura

Expanded text:
non potest non potest vitare in perpetuum, et Dei sibi potentiae nomen assumere? quae inter me et Deum erit distantia? Unum adhuc ponam testimonium, ne tibi et auditoribus fastidium faciam. Assuero quem SeptArtaxersen vocant, somnus aufertur ab oculis, ut Commentarios in se fidelium replicans ministrorum, inveniat Mardochaeum, cujus indicio de insidiis liret necem. Certe rex potentissimus, qui ab India usque ab Septentrionem et Aethiopiam, cunctum possidebat Orientem, post largissimas epulas et cibos toto orbe quaesitos dormire cupiebat, et somno requiescere, Dominus provisor bonorum omnium impedisset naturae ordinem, ut contra naturam, tyranni crudelitas vinceretur. Longum est si voluero cuncta sancta
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ occidit. sp̃s aut̃ uiuificat. Ad huc audemꝰ ꝑ
liberũ arbitriũ suꝑbire & ab uti beneficiis di in
c̃tu meliã largitoris. cũ idẽ uas electionis aꝑtissime
scribat. habemꝰ aut̃ thesaurũ istũ in uasis fictilibꝰ
Et iterũ. Nihil enĩ m de fuit abhis qͥ suꝑ modũ
sunt apłi. lic& nihil sim Petrus loquit᷑ ad dm̃
signoꝵ magnitudine c̃t᷑batꝰ. recede amẽ: quia
peccator sũ. Et dñs ad discipłos. Ego sũ uitis. uos
rami. Qui man& in mẽ & ego in eo. iste affert fruc¬
tũ multũ. qr sine me ni hil potest facere Sicut
rami& flagella uitiũ contabescunt ilico cum
fuerint a matrice p̃cisi: ita om̃is hominũ forti¬
tudo marcescit & deperit. si di auxilio deserat᷑
Nemo inquit potest uenire ad mẽ: nisi pater qui
misit me traxerit eũ Quando dicit nemo potest
cupiat frustra nitat᷑ Simul & hoc animaduer¬
tendũ. qđ qui trahit᷑ ñ iu sponte currit. sed
aut retractans & tarđ. aut inuitꝰ adducit᷑

Expanded text:
792 spiritus autem vivificat . Adhuc audemus per liberum arbitrium superbire, et abuti beneficiis Dei in contumeliam largitoris? cum idem vas electionis apertissime scribat: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus, . Et iterum: Nihil enim mihi defuit ab his, qui supra modum sunt Apostoli, licet nihil sim. Petrus loquitur ad Dominum, signorum magnitudine conturbatus: Recede a me, quia homo peccator sum . Et Dominus ad discipulos: Ego sum vitis et vos rami, qui manet in me, et ego in eo, iste affert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere . Sicut rami et flagella vitium illico contabescunt, cum fuerint a matrice praecisa, ita omnis hominum fortitudo marcessit et deperit, si a Dei auxilio deseratur. Nemo, inquit, potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum . Quando dicit, nemo potest cupiat, et frustra nitatur. Simul et hoc animadvertendum, quod qui trahitur, non sponte currit, sed aut retrectans et tardus, aut invitus adducitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cui diximꝰ : sub umbra tua uiuemꝰ ingentibꝰ Moyses
cin locutꝰ ẽ dñs facie ad faciẽ & salua factaẽ anima
eiꝰ: ad aquas contradictionis offendit. nec meruit
cum fre aaron t̃ram reꝓmissionis intrare. Dequib
& psalmista canit. Ab sorti sunt iuncti petrȩ iudics

Expanded text:
 Moyses cui locutus est Dominus facie ad faciem , et salva facta est anima ejus, ad aquas contradictionis offendit, nec meruit cum fratre Aaron terram repromissionis intrare. De quibus et Psalmista canit: Absorpti sunt juncti petrae judices
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ hac culpa łxx. hominũ angłi gladio trucidamt᷑ S alo¬
mon cõpletis tẽpli cerimoniis utrasq palmas tendit ad
dñm & ait Cũ peccauerit tibi populus. nẽ enĩ homoqͥ ñ
pecc& Achio ꝓpheta silonites nesciebat ad se uenire
uenit ad eũ mulier cuiꝰ filius mortuus erat. & ãplexa pe¬
patris cariathiarĩ qͥ prophetabat ex dimido titerũ silii aut̃
salma bethleem & netophat̾i corona domꝰ io ab & qͥ prophe¬
tabat exdimidio sarai. & cetera. Similit. Itiq scĩerant qui
ꝓphetabant. & tam̃ ꝑfectã accipere ñ meruer̃ ꝓphetiam:
nequaꝗ defuturo scđ̃m tropologiã. sed inp̃sentiarũ uixta
historiã ꝓphetantes Aba cuo ꝓpheta canticũ suũ hoc in¬
scripsit titulo. Oratio ab acuc ꝓphetȩ proignorationib

Expanded text:
 millia hominum Angeli gladio trucidantur. Salomon completis templi caeremoniis, utrasque palmas tetendit ad Dominum, et ait: Cum peccaverit tibi populus, non est enim homo qui non peccet . Ahia propheta Silonites nesciebat ad se venire venit ad eum mulier, cujus filius mortuus erat, et amplexata pepatris Cariathjarim, qui prophetabant ex dimidio. Et iterum: Filii autem Salma patris Bethleem et Netophathi corona domus Joab, et qui prophetabant, ex dimidio Zarai, et caetera . Similiter utique sancti erant qui prophetabant, et tanequaquam de futuro secundum tropologiam: sed impraesentiarum juxta historiam prophetantes. Abacuc propheta Canticum suum hoc inscribit titulo: Oratio Abacuc prophetae pro ignorationibu
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃ium uiroꝵ rep̃hensioẽ : qđ nullus uiroꝵ sc̃s
potuerit reperiri. qui possit futura p̃ dicere
Deniq int̃ ficit᷑ iosias apharaone rege aegipti eoqđ
noluerit audire uerba dñi exore hieremiȩ ꝓ¬
noluit iosias reuerti. sed parauit contraeũ bellũ.
nec ad qui euit sermonibꝰ nechao exore dĩ. Etinfert᷑
Mortuusq ẽ & sepultꝰ in mausoleo patrũ suoꝵ. &
in p̃sentem diem lam̃ tationes suꝑ iosia replicant &¬
quasi lex obtinuit in isrł. Ecce scriptũ fert᷑ in lañ¬

Expanded text:
et omnium virorum reprehensio est, quod nullus virorum sanctus et omnium virorum reprehensio est, quod nullus virorum sanctus potuerit reperiri, qui posset futura praedicere. Denique interficitur Josias a Pharaone rege Aegypti, eo quod noluerit audire verba Domini, ex ore Jeremiae pNoluit Josias reverti, sed paravit contra eum bellum, nec acquievit sermonibus Nechao ex ore Dei . Et infertur: Mortuusque est et sepulte in praesentem diem lamentationes super Iosia replicant et quasi lex obtinuit in Israhel ecce scriptum fertur in Lame
Abbreviated transcription (Latin):
& iccirco iustus eẽ desiuit sed hoc scriptura ñ loqͥt᷑
Non enĩ exeo qđ parua peccauit: iustitiȩ nom̃ amisit.
sed exeo qđ multa bona fecit: iusti uocabulũ possid&e
Hoc totũ dico ut scripturarũ scã rum testimoniis
com ꝓbet᷑. ñ ex eo peccatores eẽ iustos qđ aliquando
peccauerint. sed exeo iustos ꝑmanere : qđ multis uir¬
tutibꝰ floreant. De iosia scriptumẽ. fecit rectum in
c̃spectudñi & ambulauit in om̃i uia dđ patris sui
ñ recessit neq ad dexterã neq ad sinistrã. & tam̃
cumẽẽt iustus: tempore necessitatis & angustiȩ mi¬
tit ad oldam ꝓpheten uxorẽ sellũ filii thecuȩ filii
araas custodisuestiũ. Et hȩc in quit habitabat hie¬
rusalẽ in secunda. Haud dubiũ quin urbis partem
signific& quȩ interiori muro uallabat᷑. Et illa re¬
spondit Hȩc dicit dñs ds̃ isrł. Ite & dicite uiro qui
misit uos ad me. In quo occulta & regis sacerdotũ

Expanded text:
et idcirco justus esse desiit: sed hoc Scriptura non loquitur. et idcirco justus esse desiit: sed hoc Scriptura non loquitur. Non enim ex eo quod parva peccavit justitiae nomen amisit, sed ex eo quod multa 770 bona fecit, justi vocabulum possidet. Hoc totum dico, ut Scripturarum sanctarum testimoniis comprobetur, non ex eo peccatores esse justos; quod aliquando peccaverunt; sed ex eo justos permanere, quod multis virtutibus floreant. De Josia scriptum est: Fecit rectum in conspectu Domini, et ambulavit in via David patris sui. Non recessit neque ad dextram, neque ad sinistram ; et tamen cum esset justus, tempore necessitatis et angustiae, mittit ad Oldam prophetissam uxorem Sellum, filii Tecuae; filii Aaras custodis vestium. Et haec, inquit, habitabat Jerusalem in secunda: haud dubium quin urbis partem significet, quae interiori muro vallabatur. Et illa respondit: haec dicit Dominus Deus Israel, ite et dicite viro qui misit vos ad me. In quo occulta et regis et sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debuit Quȩris rationẽ flecuum : Si cogitaueris
hominẽ : ñ desiderabis causas doloris. Nullus enĩ
intrepiđ uadit ad iudiciũ dĩ. habens c̃scientiam
peccatoꝵ Cunq flesset: factꝰ ẽ sermo dñi adisaiã
pphetã dicens Reũ tere & dic etechiȩ duci meo
Dux appellat᷑ dĩ cui mors fuerat nuntiata qr humi
ei tempꝰ uitȩ & de assirioꝵ manibꝰ liberat᷑. & tam̃
signũ postulat ut credat uerũ eẽ qđ dñs rȩp¬
miserat. qđ saltem paruȩ infidelitatis in dicium est.
Misit quoꝙ rex babilonis nuntitis & legatos qui ei con
eis om̃s thesauros aromatũ. auri quoq & argenti. &
Ex quo intellegimꝰ & iam uasa templi babilonus mon¬
strata legatis. Unde & ira dñi concitat᷑. & postea isaiȩ
uaticinatione cagnoseit: de filus tuis eunuchi erunt.
& omĩa uasa templi tranferent᷑ babylonẽ. Ob quã
culpã &iã in libro dierũ scriptumẽ. Cecidit ete¬
nisi impius denegabit. Dicas. Peccauit in quib dam.

Expanded text:
non debuit. Quaeris rationem fletuum? Si cogitaveris hominem, non miraberis causas doloris. Nullus enim intrepidus vadit ad judicium Domini, habens conscientiam peccatorum. Cumque flevisset, factus est sermo Domini ad Isaiam prophetam, dicens: Revertere, et dic Ezechiae duci meo . Dux Dei appellatur, cui mors fuerat nuntiata, quia huei tempus vitae, et de Assyriorum manibus liberatur; et tamen signum postulat, ut credat verum esse, quod Deus repromiserit, quod saltem parvae fidelitatis indicium est. Misit quoque rex Babylonis nuntios et legatos, qui ei congeis omnes thesauros aromatum, auri quoque et argenti, et Ex quo intelligimus etiam vasa templi Babylonis monstrata legatis. Unde et ira Domini concitatur, et postea Isaiae vaticinatione cognoscit: De filiis tuis eunuchi erunt, et omnia vasa templi transferentur Babylonem. Ob quam causam etiam in libro Dierum scriptum est: Cecidit Ezenisi impius, denegabit. Dicas, peccavit in quibusdam,
Abbreviated transcription (Latin):
Adhesit dño & ñ recessit ab eo. & custodiuit mandata
quib incedebat: sapient̃ agebat. Cunq rex assirioꝵ
sen nacherib coepiss& uniũsas urbes udȩ misitad
cũ etechias in lachis dicens seccaui. recede ame:
quȩcunq uisseris dabo Imposuitq: rex assiriorũ
edechiȩ trecenta talenta argenti. & triginta talenta
auri: Et dedit e techias omnẽ pecuniã quȩ inuenta
ẽ in domo đm. & inthesauris domꝰ regis Intẽp̃r
illo c̃cidit ualuas templi dñi. & clipeos quos de au¬
rauerat. omĩa dedit regi assirio Cumq de eo
tanta dicant᷑ : ñ timuit necessitate cogente quȩ
dño c̃ secrauerat regi offerre assirio. dicitq ad eũ
ꝓstrata sunt. Illud qͦq diligentius attendendũ. qđ
scriptura cõmemorat. Aegrotauit etechias usq
ad mortem. uenitq ad eũ isaias filius amos dicens
ad parietẽ & orauit ad dñm dicens. Obsecro dñe¬

Expanded text:
it ab eo, et custodivit mandata quibus incedebat, sapienter agebat . Cumque rex Assyriorum Sennacherib cepisset universas urbes Judae, misit ad eum Ezechias in Lachis dicens: Peccavi, recede a me, quodcumque jusseris, dabo. Imposuitque rex Assyriorum Ezechiae trecenta argenti, et triginta talenta auri: et dedit Ezechias omnem pecuniam, quae inventa est in domo Domini: et in thesauris domus regis. In tempore illo concidit valvas templi Domini, et clypeos quos deauraverat, et omnia dedit regi Assyriorum . Cumque de eo tanta dicantur, non timuit necessitate cogente, quae Domino consecrarat, regi offerre Assyrio, diciturque ad eum: mpla. --Illud quoque diligentius attendendum, quod Scriptura commemorat: Aegrotavit Ezechias usque ad mortem, venitque ad eum Isaias filius Amos, dicenad parietem: et oravit Dominum dicens. Obsecro D
Abbreviated transcription (Latin):
&iustus dicit᷑. quippe cuiꝰ cor ꝑfectũ erat cum dõ.
& tam̃ in eo errauit qđ excelsa ñ abstulit: quȩ eze¬
chiã & iosiam legimꝰ abstulisse. Helias incinꝰ sp̃ũ &
uirtute uenit iohannes baptista. ad cuiꝰ imp̃cationẽ
ignis descendit decȩlo & iordanis fluenta diuisa
sunt : timuit hietabel & fugit. lassusq in solitudine
sedit sub arbore. & p̃ssus angustia : mortẽ rogauit
dicens sufficit mihi dñe tolle animã meã. neq
enĩ melior sum patrib meis. Hunc iustũ negare
quis potest: Et tam̃ ñ dicam mulierẽ sed hominẽ
formidare de animi pt᷑batione descendit. quae
uitio carere ñ potest : dicente đđ: Dñs auxiliator
m̃s ñ timebo qiđ faciat mihi homo De iosa phab
rege iuda scriptumẽ . Et fuit dñs cũ iosaphat: qr
ambulauit inuus dđ patris sui pͥorib: Ex quo in¬
tellegit᷑ primaseũ dđ habuisse iustitias. e nouissima
ñ habuisse peccata : Non sperauit ait inbahalim:
sed indo patris sui & ambulauit inp̃ceptis illius.

Expanded text:
uippe cujus cor perfectum erat cum Deo, et tamen in hoc erravit, quod excelsa non abstulit, quae Ezechiam et Josiam legimus abstulisse. Elias in cujus spiritu et virtute venit Joannes Baptista, ad cujus imprecationem venit ignis de coelo, et Jordanis fluenta divisa sunt, timuit Jezabel, et fugit, lassusque in solitudine sedit sub arbore, et gressus angustia, mortem rogavit, dicens: Sufficit mihi, Domine, tolle animam meam, neque enim melior sum patribus meis . Hunc justum negare quis potest? Et tamen, non dicam mulierem, sed hominem formidare, de animi perturbatione descendit, quae vitio carere non potest, dicente David: Dominus auxiliator meus, non timebo quid faciat mihi homo . De Josaphat rege Juda scriptum est: Et fuit Dominus cum Josaphat, qui ambulavit in viis David patris sui prioribus . Ex quo intelligitur primas eum David habuisse justitias, et novissima non habuisse peccata. Non speravit, ait, in Baalim, sed in Deo patris sui, et ambulavit in praeceptis illius,
Abbreviated transcription (Latin):
deforis qͥdem uidemini hominibꝰ iusti: intus autẽ
pleni estis ypocrisi & iniqͥtate : Quanuis aliis uitus
carere possimꝰ. ypo crhiscos maculam ñ habere aut
seat calixiste ãme. Uerum tam̃ ñ sicut ego uolo.
sed sic̃tũ. filius dĩ qui dix̃ & facta sunt. mandauit¬

Expanded text:
De foris quidem videmini hominibus justi, intus autem De foris quidem videmini hominibus justi, intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate ? Quamvis et aliis vitiis carere possimus, hypocriseos maculam non habere aut seat calix iste a me. Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu . Filius Dei qui dix
Abbreviated transcription (Latin):
animã suã ꝓpt̃mẽ . saluã faci& Iterũ dicã Hȩc st̃
facilia mandata. ue mundo abscandalis. Necesseẽ
enĩ. ut ueniant scandala: ꝓpterea in alio loco scrp¬
tumẽ : in multis offendimꝰ om̃s. siue erramꝰ om̃s
N on pauca peccata: sed multa. nec quorundã. sed om̃i¬
um posuit Om̃s enĩ quȩ sua sunt quęrunt. & ñ ea
quȩ dĩ sunt. Vnus bonꝰ ds̃ dicit᷑ & magistri quasi
hominis bonitas refutat᷑ In lege doctissimꝰ om̃ĩa¬
se fecisse dic̃. quã obrem & amat᷑ a dño: & tamen
plenã iustitiam ñ hab&. ꝙr noluit sub stantiã suã
pauperib erogare Unde difficultas difficultati
immo impossibile impossibili cõparat. nec camdũ¬
ingredi posse ꝑforam̃ acus. nec diuitẽ ꝑmanentẽ
in regna cęloꝵ Quis nr̃m ñ lauat exteriora calicis
& parapsidis. & in teriora nequaꝗ habe sordib in¬
quinata : Quis scpulchroꝵ extrinsecꝰ de albatorũ
potest similitudinẽ declinare. ne&e nob̃ dicat ihe.

Expanded text:
Iterum dico: Haec sunt facilia mandata? Vae mundo a scandalis, necesse est enim ut veniant scandala . Et propterea in alio loco scriptum est: In multis offendimus, sive erramus, omnes . Non pauca peccata, sed multa, nec quorumdam, sed omnium posuit: Omnes enim quae sua sunt quaerunt, et non ea quae Dei sunt . Unus bonus Deus dicitur, et magistri quasi hominis bonitas refutatur. In Lege doctissimus omnia fecisse se dicit, quamobrem et amatur a Domino; et tamen plenam justitiam non habet, quia noluit substantiam suam pauperibus erogare. Unde difficultas difficultati, immo impossibile impossibili tunc comingredi potest per foramen acus, nec divites pervenire in regna coelorum. Quis nostrum non lavat exteriora calicis et paropsidis, et interiora habet nequaquam sordibus inquinata? Quis sepulcrorum extrinsecus dealbatorum potest similitudinem declinare; ne et nobis dicat Jesus:
Abbreviated transcription (Latin):
& complacui in ueritate tua. & iterũ. ego autẽ
in in nocentia mea ingressussum. & pes meus
stetit in directo: quanꝗ uidicii ueritatẽ dĩ miscdã
mitigarat. tam̃ q hoc ausus ẽ dicere : relinquit᷑
parum ꝑ fragilitati suȩ & uosut dicitis arbitrii
libtati & ꝑ adulteriũ lapsus in homicidiũ po¬
quod uirũ scm̃ accusem de qͦ scriptũ ẽ : quod
fecerit om̃s uoluntates di. sed quod multis
aliis bonis hȩc uitia compensarit. & saluatꝰ sit

Expanded text:
 complacui in veritate tua . Et iterum: Ego autem in innocentia mea ingressus sum; et, Pes meus stetit in directo , quamquam judicii veritatem Dei misericordia mitigaret, tamen quia hoc ausus est dicere, relinquitur parumper fragilitati suae, et ut vos dicitis, arbitrii libertati, et per adulterium lapsus in homicidium, poquod virum sanctum accusem, de quo scriptum est, quod fecerit omnes voluntates Dei; sed quod multis aliis bonis haec vitia compensarit, et salvatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
miscđam aut̃ meam ñ auferã ab eo: Cunq egise
dđ grãs dõ. ad extremũ intulit. Et hȩc ẽ lex
hominis dñe ds̃ semꝑ respicere ad clem̃tiam
tuam & infirmitatẽ carnis diuino auxilio
sustentare. Quid mihi inquit & uob̃ filii saruę
Maledicat semei. Dñs p̃cepit ei. ut maledicat dã
Et quis respondebitei quare hoc fecisti : Volunts
enĩ dĩ ñ discutienda sed cũ grãrũ actione pa¬
tienda ẽ. Et in alio loco Dñs mandauit ut dis¬
siparet c̃silium achitofelbonũ. & adduceres
sup ab essalon malũ cuiꝰ certe c̃silium erat
quasi consilium dđi. Et qua ratione potestas
liberi arbitrii maiori potestate sub uersaẽ.
Hieroboã qui peccare fecit popłm israhel ar¬
guit᷑ cur reliquerit p̃ceptũ dĩ. dicit᷑q ad eũ
Dedi tibi regnũ domꝰ dđ: & ñ fuisti sicut serius
meus dđ qui custo diuit mandata mea. & am¬
bulauit pꝰme in toto corde suo: & fecit placiũ

Expanded text:
iam autem meam non auferam ab eo . Cum egisset David gratias Deo, ad extremum intulit: Et haec est lex hominis: Domine Deus, semper respice ad clementiam tuam, et infirmitatem carnis, divino auxilio sustenta. Quid mihi, inquit, et vobis filii Sarviae? Maledicat Semei. Dominus praecepit ei ut maledicat David. Et quis respondebit ei, quare hoc fecisti ? Voluntas enim Dei non discutienda, sed cum gratiarum actione patienda est. Et in alio loco: Dominus 767 mandavit, ut dissiparet consilium Achitophel bonum, ut adduceret super Absalon malum , cujus certe consilium erat, quasi consilium Dei. Et qua ratione potestas liberi arbitrii, majore potestate subversa est? Jeroboam, qui peccare fecit Israel, arguitur quare reliquerit praeceptum Domini, diciturque ad eum: Dedi tibi regnum domus David et non fuisti sicut servus meus David, qui custodivit mandata mea, et ambulavit post me in toto corde suo, et fecit placitum
Abbreviated transcription (Latin):
cum dõtuo. ut nunꝗ securꝰ sis ut om̃i obseruantia
custo dias cortuũ. ut consideres qm̃ in medio laque¬
oꝵ ambules & sub muroꝵ pinnis ingrediaris. ut
illud cottidie corde mediteris. iuxta semitã scan¬
dalũ posuer̃ mihi: Suꝑbis enĩ ds̃ resistit humilib
nat do. illuisq auxilio destitutꝰ. insidus hostiũ
patet. Conputrescant inquit abacuc ossa mea.
& subtꝰ mẽ uermes scateant. tantũ ut requiescam
indie angustiȩ : ut ascendã ad popłm fortẽ meũ.
d ic tribulationes & angustias afflictionẽq animi
dep̃cat᷑. ut in futuro uiroꝵ iam cũ xp̃o regnantiũ
numero sotiet᷑. Ex quo ꝑspicuumẽ hic pugnã at¬

Expanded text:
cum Deo tuo. Ut numquam securus sis, ut omni observantia custodias cor tuum, ut consideres, quoniam in medio laqueorum ambules, et sub murorum pinnis ingrediaris, ut illud quotidie mediteris: Juxta semitam scandalum posuerunt mihi . Superbis enim renat Deo, illiusque auxilio destitutus, insidiis hostium patet. Computrescant, dicit Abacuc, ossa mea, et subter me vermes scateant, tantum ut requiescam in die angustiae, ut ascendam ad populum fortem meum . Hic tribulationes et angustias afflictionemque animi deprecatur, ut in futuro, virorum jam cum Christo regnantium numero societur. Ex quo perspicuum
Abbreviated transcription (Latin):
fide iustificari hominẽ sine operib legis. si qͥdem
unus ds̃ ẽ qui iustificat circũ cisionẽ exlege. & p̃pti¬
tium exfide: manifeste ostendit ñ hominis merito
sed in dĩ grã eẽ iustitiã qui sine operib legis cre¬
dentiũ suscipit fidẽ. Unde sequit᷑. feccatum urĩ
ñ dominabit᷑. Cur : Quia ñ estis sublege. sed sub grã
Non enĩ uolentis neq currentis. sed miserentis ẽ dĩ . Vnde¬
& gentes quȩ ñ sectabant᷑ iustitiã comp̃henderunt ui¬
stinã. iustitiã aut̃ exfide isrł aut̃ sequens legem
iustitiae. in legem iustitię ñ ꝑuenit: qm̃ non exfide
sed ex operibꝰ offenderunt in lapidẽ offensionis
Finis enĩ legis xp̃c. ad iustitiã omi credenti Cunc¬

Expanded text:
ari hominem sine operibus legis, siquidem unus est Deus, qui justificat circumcisionem ex lege, et praeputium ex fide : manifeste ostendit, non in hominis merito, sed in Dei gratia esse justitiam, qui sine legis operibus credentium suscipit fidem. Unde sequitur: Peccatum vestri non dominabitur. Cur? Quia non estis sub lege, sed sub gratia . Non enim t gentes quae non sectabantur justitiam, comprehenderunt justitiam, justitiam autem ex fide. Israel autem sequens legem justitiae, in legem justitiae non pervenit, quoniam non ex fide, sed ex operibus. Offenderunt enim in lapidem offensionis . Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti
Abbreviated transcription (Latin):
cata portauit. Ad cuiꝰ dexterã stabat fathanas: ut
ad ũ saret᷑ ei. Dicit᷑q ad eũ pꝰ pugnã atq uictoriam
uferte uestim̃ta sordida abeo. Et ecce abstuli ate
iniquitatẽ tuam: Et heres io uiniani loquit᷑. sine omĩ
om̃ino peccato: sordida uestim̃ta ñ habeo ꝓprio
regor arbitrio. maior apło sum Ille facit qđ ñ
uult & qđ uult ñ facit. ego facio qđ uolo. & qđ
nolo non facio. Prȩparata sunt mihi regna cęloꝵ immo
ipse ea mihi meis uirtutib p̃paraui Inquo adã tenet᷑
obnoxius. & alii qui reos sẽ putant insimilitudinem
p̃uaricationis adam : ego solus cum mea cat̃ua non
teneor. Alii clausis cellulis & feminas ñ uidentes
qr miseri sunt & in ea uerba ñ audiunt torquent᷑
desideriis. ego &iam si mulierũ uellar agminibus
nullã habeo c̃cupiscentiã. Demẽ enĩ dictũ ẽ. lapides

Expanded text:
bat Satanas, ut adversaretur ei. Diciturque ad eum post pugnam atque victoriam: Auferte vestem sordidam ab eo: Et, Ecce abstuli a te iniquitatem tuam, et haeres Joviniani loquitur: « Sine omni omnino peccato sum, sordida vestimenta non habeo, proprio regor arbitrio, major Apostolo sum. Ille facit quod non vult, et quod vult non facit, ego facio quod volo, et quod nolo non facio, praeparata sunt mihi regna coelorum, immo ipse ea mihi meis 773 virtutibus praeparavi. » In quo Adam tenetur obnoxius, et alii qui reos se putant in similitudinem praevaricationis Adae, ego solus cum mea caterva non teneor. Alii clausi cellulis, et feminas non videntes, quia miseri sunt, et verba mea non audiunt, torquentur desideriis: ego etiam si mulierum vallor agminibus, nullam habeo concupiscentiam. De me enim dictum est: Lapides
Abbreviated transcription (Latin):
igniculos clarissima lam pade cõpleamꝰ. Om̃is ait
qui irascit᷑ fratri suo sine causa. reuserit iudicio
Qui aut̃ dixerit fratri suo racha qđ int̃ pretat᷑ uanus
& absq cerebro: reuserit c̃cilio. haud dubiũ quin sc̃oꝵ &
angłici senatꝰ. Qui aut̃ dixer̃ fatue. reus erit gehennȩ ignis
Quis nr̃m potest ñ huic uitio subiacere. cũ &iam ꝓotioso
uerbo reddituri sumꝰ rationẽ in die uidicii : sura & ser¬

Expanded text:
igniculos clarissima Christi lampade compleamus. Omnis, ait, igniculos clarissima Christi lampade compleamus. Omnis, ait, qui irascitur fratri suo sine causa, reus erit judicio. 753 Qui autem dixerit RACA quod interpretatur vanus et absque cerebro reus erit concilio: haud dubium quin Sanctorum et Angelici senatus. Qui autem dixerit fatue, reus erit gehennae ignis . Quis nostrum potest huic vitio non subjacere, cum etiam pro otioso verbo reddituri simus rationem in die judicii
Abbreviated transcription (Latin):
tam & ꝑ legẽ mandata omĩa quȩ c̃tinent᷑ in lege
Os̃ est enĩ qui oꝑat᷑ in nob̾ & uelle & ꝑficere. laborat
in xp̃o ñ habens suã iustitiã quȩ exlege : sed quȩ ex
fide xpĩ est ãdõ. Unde scribit ad thesa lonicenses
Fidelis aut̃ est dñs. qui seruabit nos. & custodi& a mab
Ergo ñ liberi arbitrii potestate. sed dĩ clem̃tia c̃ser¬
uam: Ac ne putes argum̃tationib uanis quȩ mouen
audientib questiones ueritatẽ fidei posse sub ũti.
idem apłs scribit ad timotheũ. Oti mothee deposiu
custodi. deuitans ꝓfanas uocũ nounates: & contra¬
dictiones falsi nominis scientiȩ. quã quidã ꝓmis¬
tentes circa fidem errauerunt. Bonitas enim &
mi scda saluatoris nr̃i ñ ex oꝑib ustitię quȩ fecin¬
illius grã heredessimꝰ uixta fidem uitȩ aeternę
Hȩc breuit̃ quasi de latissimo atq pulcherrimo
apłicȩ doctrinȩ prato carpsimꝰ ut durȩ frontis im¬

Expanded text:
tam, et per legem mandata omnia quae continentur in lege. Deus est enim qui operatur in nobis, et velle et perficere. Laborat ur in Christo, non habens suam justitiam, quae ex lege, sed quae ex fide Christi est a Deo. Unde scribit ad Thessalonicenses: Fidelis autem est Dominus, qui servabit eos, et custodiet a malo . Ergo non liberi arbitrii potestate, sed Dei clementia conservamur. Ac ne putes argumentationibus vanis, quae movent audientibus quaestiones, veritatem posse fidei subverti, idem Apostolus scribit ad Timotheum: O Timothee, depositum custodi, devitans prophanas vocum novitates et contradictiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem erraverunt . Bonitas enim et misericordia Salvatoris nostri, non ex operibus justitiae quae feciillius gratia, haeredes simus secundum spem vitae aeternae . Haec breviter quasi ex latissimo atque pulcherrimo Apostolicae doctrinae prato carpsimus, ut durae frontis im
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsi sẽ suo labore seruarent: sed ego custo diuieos
ego seruaui: Deniq infert. Non peto ut auferas eosde
mundo sed ut custodias illos ã malo. In actibꝰ apłoꝵ¬
scriptumẽ int̃ paulũ & barnabã ꝓpt̾ iohannẽ qui
cognominatꝰ ẽ marcꝰ ortã dissensionẽ ita ut separa¬
rent᷑ & barnabas marcũ : paulus sileam assumerent
in eugłn ministeriũ: Paulus seuerior ille clem̃tior
terq in suo sensu ab undabat Et tam̃ dissensio hab&¬

Expanded text:
ut ipsi se suo labore salvarent, sed, ego custodivi eos, ut ipsi se suo labore salvarent, sed, ego custodivi eos, ego servavi. Denique infert, Non peto, ut eos auferas de mundo, sed ut custodias illos a malo. In Actibus Aposcriptum est , inter Paulum et Barnabam propter Joannem, qui cognominatus est Marcus, ortam dissensionem, ita ut separarentur; et Barnabas Marcum, et Paulus Sylam assumeret in Evangelii ministerium. Paulus severior, ille clementior, uterque in suo sensu abundat  Al. abundab
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃ssumẽ a latinis ut int̃ p̃tationis ueritas hab&
derat enĩ uerecundiȩ eoꝵ clem̃tissimꝰ uidex spa¬
tiũ recedendi rursũ in terra scribens: t̃ramq de¬
spiciens: paulatĩ disce dere & oculos illius decli¬
nare coeper̃ solusq remansit cũ muliere. Cui
ait Nullus dñe. Tẽsponditq ei iħe Neq ego te
c̃ demno Uade & amodo noli peccare Prȩcepit
dñs ne ultra peccar& sicuti & alia similit̃ in lege
mandauit. sed utrũ ea fecerit necne: scriptura
ñ dicit. Om̃s inquit quener̃ ante mẽ: fures fu¬
erunt & latrones si om̃s nullus excipit᷑. Quiue¬
nerunt inquit ñ qͥ missi sunt. Deqͥb ꝓpheta ai
Ipsi ueniebant a sẽ. & ego ñ mittebã eos. Quo ũbo
solius xp̃i potentia reseruat᷑. qui ad sua uenera
& sui eum ñ receperunt. Dũ essem inquit in
nundo cum eis ego seruabam eos in nomine tuo qđ dedi
eise custodiui. & nullus ex eis perut: nisi unꝰ filius ꝑdi¬
tonis Non dix̃ dedi eis liberi arbitrui potestatem.

Expanded text:
ut interpretationis veritas habet, derat enim verecundiae eorum clementissimus judex spatium recedendi rursumque in terra scribens, terramque despiciens: paulatim discedere, et oculos 763 illius declinare coeperunt: solusque remansit cum muliere, cui ait: Nullus, Domine. Respondit ei Jesus, nec ego te condemnabo. Vade, et amodo noli peccare . Praecepit Dominus, ne ulterius peccaret, sicuti et alia similiter in Lege mandavit. Sed utrum ea fecerit, necne, Scriptura non dicit. Omnes, inquit, qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones . Si omnes, nullus excipitur. Qui venerunt, inquit, non, qui missi sunt, de quibus Propheta ait: Ipsi veniebant a se, et ego non mittebam eos . Quo verbo solius Christi potentia reservatur, qui ad sua venerat, et sui eum non receperunt. Dum essem, inquit, in mundo cum eis, ego servabam eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, custodivi, et nullus ex eis periit, nisi unus filius perditionis . Non dixit, dedi eis liberi arbitrii potestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
homo uanitati assimilatus ẽ: dies eiꝰ uelut ũbra ꝑtranseua
ihoc pauli testimonio ñ moueris. audi euisdẽ cui c̃t᷑ dicere
slire. nec meipsũ iudico nichil enĩ mͥ c̃scius sũ. nec tam̃ ihhoc
iustificatus sũ. Qui hoc dicebat. nullius utiꝙ peccati sibi c̃scius
erat. sedqr legerat. delicta quis intellegit. & sunt uiȩ quȩui¬
dent᷑ uiro iustȩ nouissima aut̃ earũ respiciunt in ꝓfundũ in

Expanded text:
Homo vanitati assimilatus est, dies ejus velut umbra pertranseunt . Homo vanitati assimilatus est, dies ejus velut umbra pertranseunt . Si hoc Pauli testimonio non moveris, audi aliud ejusdem cui contradicere re: nec meipsum judico: nihil mihi conscius sum, nec tamen 744 in hoc justificatus sum. Qui hoc dicebat, nullius utique peccati sibi conscius erat. Sed quia legerat, Delicta quis intelligit ? Et: Sunt viae quae videntur viro justae, novissima autem earum respiciunt in profundum
Abbreviated transcription (Latin):
cere sentias. Quienĩ c̃scientia in sẽ loquentistis xp̃i libert
reposita ẽ mͥ corona iustitiȩ : iste hoc dese dicere potera
operari bonũ ñ inuenio. & ñ qđ uolo bonũ hoc facio. sed&
nolo malũ hoc ago: Quid illud eratboni qđ uolebat faces
& ñ poterat. & quid illud erat mali qđ nolebat. & tamen
uitare ñ poterat : Ergo ñ ex sua ꝑsona hec dic̃ sed expersor
enĩ corpus aggrauat animã. & de prinut terrena habitatio
sensũ multa curantẽ. C. Sic loqueris qͣsi ego ex ꝑsona ge¬
tibi hoc c̃cedet. ut exꝑsona peccatoris hȩc loquat᷑ apłs oꝰ
ienĩ ex ꝑsona peccatoris hoc accipis: debuit dicere miser ego
peccator & ñ miser ego homo. Homo qui ppenaturȩ ẽ. pec¬
cator uoluntatis Nisi forte & illud qđ scriptũ ẽ uanitas uani¬
tatũ om̃ia uanitas : ad peccatores refert᷑ & ñ ad om̃s homines:
titerũ. Uerũ tam̃ in imagine ꝑ ambulat homo. Acdeinde

Expanded text:
dicere sentias. Qui enim conscientia in se loquentis Christi libere reposita est mihi corona justitiae : iste hoc de se dicere poterat, Operari bonum non invenio? et, Non quod volo, bonum, hoc facio: sed quod nolo, malum, hoc ago? Quid illud erat boni, quod volebat facere, et non poterat? Et quid illud erat mali, quod nolebat, et tamen vitare non poterat? Ergo non ex sua persona hoc dicit: sed ex persona enim corpus aggravat animam, Deprimit terrena habitatio sensum multa curantem . C. Sic loqueris, quasi ego hoc ex persona getibi hoc concedet, ut ex persona peccatoris hoc loquatur Apostolus? Si enim ex persona peccatoris hoc accipis, debebat dicere: Miser ego peccator, et non, miser ego homo. Homo quippe naturae est, peccator voluntatis. Nisi forte et illud, quod scriptum est: Vanitas vanitatum et omnia vanitas , ad peccatores refertur, et non ad omnes homines. Et iterum: Verumtamen in imagine perambulabat homo ; ac deinde:
Abbreviated transcription (Latin):
& potũ dabis nob in lacrimis in mensuram
N eq enĩ in iustus ẽ dñs ut tantũ peccata ẽdemn&:
& bonoꝵ operũ non meminerit. Unde & alio
loco idem dđ canit Ego dixi in abun dantia
mea. ñ mouebor inȩternũ. Dñe in uoluntate
tua p̃stitisti decori meo uirtutẽ. a uertisti aut̃

Expanded text:
in lacrymis 765 in mensura . Neque enim injustus est Dominus, ut tantum peccata condemnet, et bonorum operum non meminerit. Unde et in alio loco idem David canit: Ego dixi in abundantia mea, non movebor in aeternum: Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem. Avert
Abbreviated transcription (Latin):
runt᷑ : Non colligunt᷑ titania in p̃senti scło. ne&e
frum̃tũ parit̃ eradicet᷑. Pala dominica futuro ui¬
ditio reseruat᷑. quando iusti fulgebunt quasi sol.
& egredient᷑ angłi & separabunt malos demedio iustoꝵ
Petrus mergit᷑. & meret᷑ audire. modice fidei.quare
dubitasti. Si in illo modica fides. in qͦ magnasit nescio
Decorde inquit egrediunt᷑ cogitationes pessimȩ. ho¬
micidia. ad ulteria. fornicationes. furta. falsa testi¬
monia. blasphemiȩ: hiȩ sunt quȩ coinquinant ho

Expanded text:
runtur? Non colliguntur zizania in praesenti saeculo. ne et frumentum pariter eradicetur. Pala Dominica futuro judicio reservatur, quando justi fulgebunt quasi sol, et egredientur Angeli, et separabunt malos de medio justorum. Petrus mergitur, et meretur audire: Modicae fidei, quare dubitasti ? Si in illo modica fides, in quo magna sit, nescio. De corde, inquit, egrediuntur cogitationes pessimae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasp
Abbreviated transcription (Latin):
uantẽ me in lege peccati quȩ ẽ in mẽbris meis Miser ego
iũm xp̃m dñm nr̃m C. Protulisti testimoniũ qđ ꝓme
baptis mosaluatoris. sed id mͥ edissere quare dixerit. ude
aliam legem in mẽbris meis repugnantẽ legimentis mes
& captiuantẽ me in lege peccatiquȩ ẽ in mẽbris meis
Quȩ ista lex est regnans in mẽbris hominis. & repugnans lo
mentis eiꝰ : Responde simplicit̃: Taces : Audi eunden
apłm aꝑtissi me p̃dicantẽ. Qđ enĩ operor. ñ cognosco sb
enĩ qđ uolo hoc operor. sed qđ odi illud facio : Sinaũt as
nolo hoc facio : c̃sentio legi qmbona est. Nc̃ aut̃ nequas
ego operor illud. sed qđ in me habitat peccatũ. Scioeñ

Expanded text:
vantem mevantem metum Dominum nostrum . C. Protulisti testimonium, quod pro me baptismo Salvatoris. Sed id mihi edissere, quare dixerit: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae in membris meis est. Quae est ista lex regnans in membris hominis, et repugnans legi mentis ejus? Responde simpliciter. Taces? Audi eumdem Apostolum apertissime praedicantem: Quod enim operor, non cognosco. Non enim quod volo, operor: sed quod odi, illud facio. Sin autem quod nolo, hoc facio, consentio legi, quoniam bona est. Nunc autem nequaquam ego ope
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ te uideo eẽ doctissimũ : dic mͥ quȩ de ueteri testamento
obseruare debeam. quȩ relinquere C: Mandata obser¬
uare debemus. quȩ ad uitã & mores ꝑtinent corrigendos.
Dequib: scriptũ ẽ . Mandatũ dñi lucidũ. illuminans oculos
relinquenda st̃. Algnosce mͥ cũ legis & om̃iũ scripturarũ
scientiã iactites: ñ animaduertis quid uelim dicere:
Hoc intellego qđ loqueris & ñ qđ taces. A. T actre tibi ii¬
deor qui tantis exemplis docere tẽ uolui peccare hominẽ
ꝑ ignorantiã & ꝓpeccato ut in lege hostias ita in eugłio ost¬
rendã poenitudinc̃ C. Datestimoniũ noui instrumena¬
ubi error & ignorantia & impossibilitas mandati teneatur
incrimine. A Non necesse ẽ multa ꝓferre. unũ ꝓferan
cui certe c̃tradicere ñ poteris. Uas electionis ꝑ spicue loqutꝰ
Consentio enĩ legi dĩ iuxta interiorẽ hominẽ. uideo aũt aluꝰ
legem in mẽbris meis repugnantẽ legi mentis meȩ. & capui¬

Expanded text:
m te video esse doctissimum, dic mihi quae de veteri Testamento observare debeam, et quae relinquere. C. Mandata observare debemus, quae ad vitam et mores pertinent corrigendos, de quibus dictum est: Mandatum Domini lucidum illuminans oculos relinquenda sunt. A. Ignosce mihi, cum Legis 742 et omnium Scripturarum scientiam jactites, non animadvertis quid velim dicere. C. Hoc intelligo quod loqueris, et non quod taces. A. Tacere tibi videor, qui tantis exemplis docere te volui, peccare hominem per ignorantiam: et pro peccato, ut in Lege hostias, ita et in Evangelio offerendam poenitudinubi error et ignorantia, et impossibilitas mandati teneatur in crimine. A. Non necesse est multa proferre. Unum proferam, cui certe contradicere non poteris. Vas electionis perspicue loquitur: Consentio enim legi Dei juxta interiorem hominem. Video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et capti