comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui deuisticiasua psumans. hoc& apud se orat. dsgracias agoti¬
bi. quiañ sũ sicut c&eri hominũ. Raptores iniusti &c̃: Omnẽ aun
uictusuũ indimunera mittit &clesia : qui a omne. qđ uiuit
n sui ee meriti sed diuini muneris. intellegitdics: ds ꝓpicius esto
mihi. peccatori &cterũ. fortitudine mea. cedtcus todiam

Expanded text:
 gratias ago tibi, quoniam non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, etc. . Omnem autem victum suum in Dei munera mittit Ecclesia, quia omne quod vivit, non sui esse meriti, sed divini muneris intelligit, dicens: Deus propitius esto mihi peccatori . Et iterum: Fortitudinem meam ad te custodiam,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti. & euangelicae ꝑfeccionis ẽ propria fcutor extitisse ꝓ¬
batuse : Unde sollercius inquirendũ quomododicat ma¬
thieus quia scriba hic siuelegis doctor. ut ipse appelleet tẽp¬
tansdnm. demandato primo : siue maxime introgauerit:
quen secundũ hunc euangelistã dns nlonge ee arggnodĩ as¬
seuerat: Cũ const& eos quitẽptando socpienciã quȩrꝰ hanc

Expanded text:
ti et evangelicae perfectionis est propria, fautor exstitisse probatus est. Unde solertius quaerendum quomodo dicat Matthaeus , quod scriba hic, sive legis doctor ut ipse appellat tentans Dominum de mandato primo sive maximo interrogaverit, quem secundum hunc evangelistam Dominus non longe esse a regno Dei asseverat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dcon probanda resurracionis ueritatẽ multo aluis manifes¬
tiorib exemplis ut i potuit. equib ẽ & illud suscitabuntur
mortui. & resurgent qui in sepulchris sunt: cinalio loco multi
dormienciu. d&erre puluerȩ consurgent. ai inuita & alii inob¬
ꝓbriũ. & confusio ne a&nã: Queritꝰ itaq quid sibi uoluerit dñs
hoc ꝑferre. testimoniũ: qđ uid&ur ambiguũ ł nonsatis ad re¬
sur reccionis ꝑtin& ueritate : supradiximus sadducaeos nec an¬
gelos. u&e spm. uet resur reccione corpoꝵ confitentes animaruq̃q̃
interitũ pdiccesse: Hiquinq tantũ libros mosi recipiebant: ꝓphe¬
tarũ uaticinia respuentes Stultũ ergoerat in deproferre tes¬
ti monia. quoꝵ auetoritatẽ. nseqbantꝰ Porro ad ad̾nitatem
animari probandã : ponit exemplũ. Egosum di abraba & ds

Expanded text:
comprobandam resurrectionis veritatem, multo aliis manifestioribus 181 exemplis uti potuit, e quibus est illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt . Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent: alii in vitam, et alii in opprobrium et confusionem aeternam . Quaeritur itahoc proferens testimonium, quod videtur ambiguum, vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Supra diximus Sadducaeos, nec angelos, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, animarum quoque interitum praedicasse. Hi quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam ponit exemplum: E
Abbreviated transcription (Latin):
primũ siue maximũ diuinȩ legis : quib:dec̃ uidelic& hos¬
ticcs & soccrificia licudaentib aliisueram aiorae. auctorita¬
tefidei. &dilecionis opera p̾ferentib eo quod plurimipa¬
trũ antelege absꝗ omni uictimarũ. & soccrificioꝵ consue¬
acdileccione ꝑholo causta solũ & soccrificiadõ placcuisse
inueni&ur: Inquoc sentencia scriba iste &ia sefuisse decla¬
rauit: Ihsaut uidens. quod sapienter. ie spondis¬
sed. dixit illi. non es lonce. anea nodi¬

Expanded text:
uibusdam videlicet hostias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi Patrum ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consueet dilectione per holocausta solum, et sacrificia Deo placuisse inveniretur. In qua sententia scriba iste etiam se fuisse declaravit. Jesus autem videns quod sapienter respondisset, dixit illi: Non es longe
Abbreviated transcription (Latin):
teptabane ut uelut ipsi amorte eiꝰ. uiderentꝰ. inmunes:
Nuꝑ eni subcȩsare augusto iudȩa subiectõ romanis quan¬
do in toto orbeẽ celebrata descripcio: stipendia ria stec¬
lus ꝓsecuritate & quige quaro maeni ꝓomnib: militoe¬
rent debere tributa. ꝑ solui pharisaris uerequisibi. ad¬
plaudebant iusticia : econtrarionitentib: ñ debere po¬
pulũdi quideim as soluer& & primitiua dor& & ce¬
tera q: inlege scriptas. humanis legib: subiacere: Cuius
sedicionis cedeo fome in uoluit. ut postdñ i resurreccione
insistentib siueromanis patriagente & regnũ augustũ quo¬
q: illud cũs uardegione tẽplũ insuꝑ ipsã luce ꝑdere quã tri¬
buta pendere maluerint: quiue men tes dicunłei:¬

Expanded text:
tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nuper enim sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbepro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi. Pharisaeis vero, qui sibi adplaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei, qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Cseditionis adeo fomes invaluit, ut post Domini passionem insistentibus sibi Romanis, patriam, gentem et regnum, nobile illud cum sua religione templum, imo ipsam lucem perdere, quam tributa pendere maluerint. Et inte
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & hoc. qđ principes scccerdotũ. scribe acseniores manũ
mittere querentes. in ilim timore. turbȩ. r&inentur:
otidie geritꝰ in ecclȩsia : cũ qui lib& solo. denomine frat̾eam.
qua ñ diligit ec clesiastica fidei ac pacis unitate ꝓp̾t coha¬
bitanciũ fratrubonoꝵ. multitudinẽ. aut erubescit aut
tim& in pugnare Quitam. sicut destultissima auium
structione. dñsait: Cũtẽ pusfuerit. in celtũ alccserigit
quia ꝑsequendo & desiã quasidnm cruciaeddicere & os¬
tentui gaudebit hobere: etmit tunt adeũ. quosda
Merodia nosdic̃ milites. herodes de thrachȩ qui uenbo:¬
& ipse tunc tẽporis. erat hieru solymis. atq inspernendo
& in ridendo dnmpilato. & iudȩis consenciebat : Vitlucas
euangelista. testat᷑: quȩ rentesergodnm. ẽp̃hendere
sũmi seccer dotes. scribȩ. & seniores timuerꝰ tbam: atq
ideo qđ ꝑse ñ poterant t̃renȩ potestatis manib: efficere :¬

Expanded text:
Sed et hoc quod principes sacerdotum, scribae, ac seniores manum Sed et hoc quod principes sacerdotum, scribae, ac seniores manum mittere quaerentes in Jesum, timore turbae retinentur, quotidie geritur in Ecclesia, cum quilibet solo de nomine frater eam, quam non diligit ecclesiasticae fidei ac pacis unitatem, propter cohabitantium fratrum bonorum multitudinem aut erubescit, aut timet impugnare. Qui tamen sicut de stultissima avium struthione Dominus ait, cum tempus fuerit, in altum alas erigit, quia persequendo Ecclesiam quasi Dominum cruci addicere et ostentui gaudebit habere. Et mittunt ad eum quosdam in verbo. Herodianos dicit milites Herodis tetrarchae, qui et ipse tunc temporis erat Jerosolymis, atque in spernendo et irridendo Dominum Pilato et Judaeis consentiebat, ut Lucas evangelista testatur. Quaerentes ergo Dominum comprehendere summi sacerdotes, scribae, et seniores timuerunt turbam. Atque idea quia per se non poterant, terrenae potestatis manibus efficere
Abbreviated transcription (Latin):
auditorib suis conabantꝰ eripere: Etque ne sant cũ. te¬
nene. et tinue nt. tunna coe. nouent eni. qmad
eos panabola. hanc dixeuit : et uelicto eoabienꝰ:
rincipes soccerdotũ & scribȩ. quasimtientẽ contrasednim
quȩ rebant int̾ficere : sed hocidem quȩ rendo docebant uera
ẽe. quȩ dixerat: Ipsequippee herescuius in iustã necẽ agebat
ẽe uindicandã cepatre: illinequã coloni qui abcidendo.
difilio. ad modicũ quidem timore. humano r&ardari. qo¬
nec uenir&. horaeiꝰ : Nũquã uera diuino amore prtuere
cohibere: morali sane intellectu. cuiq fideliũ cũmys teriũ
baptismi. qđ exerceat operando cõmittitꝰ : quasi uinea
quã excoloot locatur: mittitur seruus unus alt̃ & t̃cus
cauerit. & spiritui graciae. quo scificatus e contumeli a
fecerit: ꝑ dito malo. cultore uineae dabitur alteri.
cũdonograciae qđ suꝑb spreuit humilis quisq ditabit᷑:

Expanded text:
auditoribus suis conabantur eripere. Et quaerebant eum teauditoribus suis conabantur eripere. Et quaerebant eum tenere, et timuerunt turbam. Cognoverunt enim quoniam ad eos parabolam hancPrincipes sacerdotum et scribae, quasi mentientem contra se Dominum quaerebant interficere. Sed hoc idem quaerendo, docebant vera esse quae dixerat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam a patre. Illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari, donec veniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane intellectu, cuique fidelium cum mysterium baptismi quod exerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter, et tertius, caverit, et spiritui gratiae, quo sanctificatus est, contumeliam fecerit. Perdito malo cultore, vinea dabitur alteri, cum dono gratiae quod superbus sprevit, humilis quisque ditabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tue is tud. etead ininabile in oculis nos tuis:
uo U inquid in plebitur hȩc ꝓph&ia quȩ lacpidem abȩdifican¬
tib rȩꝓbatũ: inc&pudanguli dicit eẽponendũ: nisi
quia xp̃s a uob rȩꝓbatus. & occisus crediturisẽ gentib p̾di¬
candus: ut quasilapis angularis duoscondat insem& ip¬
sũ: atq exutroq populo una sibi fideliũ ciuitatẽ: unũ
te plũ aedific&: Cosde eniꝰ sinagoge magistros. quosupra
colonos dixerat. nunc ȩdificantes appelloct quia qui
subdita sibi plebẽ adferendos uitȩ fructus: quasiuinea
iubebantꝰ excolere : Ipsi quoq a edo in habitare dignã
qua sidomũ construere. atq ornare p̾cipiebant᷑: Vnde
& apostulus fidelib: scribens ait: diagricultura. diȩdifica¬
cio estis: Sed qui fructũ uineae diquasi pessimi coloni redde¬
re magnopatrifecmilias negabant: idem quasimali cemen¬
tarii laborant domuidi. loepide̾ p̾ciosũ dectũ quiuel in fun¬
dam̃tis: ł in angulo ponenđ erat subtrahere: hocẽ fidẽ xp̃i

Expanded text:
ulis nostris. Quomodo, inquit, implebitur haec prophetia, quod lapidem ab aedificantibus reprobatum in caput anguli dicit esse ponendum, nisi quia Christus a vobis reprobatus, et occisus, credituris est gentibus praedicandus, ut quasi lapis angularis duos condat in semetipso, atque ex utroque populo unam sibi fidelium civitatem, unum templum aedificet? Eosdem enim Synagogae magistros quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat. Quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae fructus quasi vineam jubebantur excolere, ipsi quoque hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere atque ornare praecipiebantur. Unde et Apostolus fidelibus scribens, ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui fructum vineae Dei quasi pessimi coloni reddere magno patrifamilias negabant, iidem quasi mali caementarii laborant domui Dei lapidem pretiosum et electum, qui vel in fundamentis, vel in angulo ponendus erat, subtrahere, hoc est fidem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
Huic aut occiso: eomali coloni pripere moliebantꝰ: Cũcruci¬
figentes eũ iudȩi fidẽqͣ ꝑcu̾e extinguere: & sua magis quȩ ex
legeẽ iusticiã p̾ferre: acgentib inbuendis conabantꝰ inserere
citato amortius dñe adp̃dicacionẽ apłoꝵ credere uoluerit.¬
sed quasi cadauer uile ꝓiecerint: quiaquantũ inscerat. a suis
eũfinib: excludentes. gentib: suscipiendũ dederꝰ: quidenciora¬
ciet dus uineae: uenit: & ꝑ beccolonos. et datit uineã
Adicens : Ideo dico uob quia aufer&ur a uob̵ regnũdi. & da¬
bit genti facienti fructuseiꝰ: Quodita futurũ. &ia figuralit̃
ostenderat. cuin exẽplũ ñcredenciũ iudeoꝵ. infructuosȩ ficdꝰ
maledicer&: quie contrario postmodũ credentes. siuedeiu¬
dȩis. seudegentib: fructiferȩ atq eximiae c̃parauit arbo¬
ridicens: Egosũ uitis uospalmites: qui man& in me. & cgo in

Expanded text:
Hanc autem occiso eo mali coloni praeripere moliebantur, cum cruciHanc autem occiso eo mali coloni praeripere moliebantur, cum crucifigentes eum Judaei fidem quae per eum exstinguere, et suam magis, quae ex lege est justitiam praeferre, ac gentibus imbuendis conabantur inserere.citato a mortuis Domino ad praedicationem apostolorum credere voluerinsed quasi cadaver vile projecerunt. Quia quantum in se erat a suis eum finibus excludentes gentibus suscipiendum dederunt. Quid ergo faciet Dominus vineae? Veniet et perdet colonos, et dabit vineam it ipse, dicens: Ideo dico vobis quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Quod ita futurum etiam figuraliter ostenderat, cum in exemplum non credentium Judaeorum infructuoso fico malediceret. Qui e contrario postmodum credentes, sive de Judaeis, sive de gentibus, fructiferae atque eximiae comparavit arbori, dicens: Ego sum vitis, vos palmites. Qui manet in me et ego in
Abbreviated transcription (Latin):
ignorancia uenit Quid riũ nesciat pat̾sacmilias.
qui hoc loco dypat̃ intellegitꝰ : sed sẽꝑ ãbigeredicitꝰ dsut
libera uoluntas homini reseru&ur: Int̾rogemꝰ arriũ. &
eunomiũ. eccepat̃dicitꝰ ignorare: & sentenciã tẽper&. & quan¬
tũ in nobẽ ꝓbect̾ee m̃titus quicquid ꝓpatre responderiNT:
hoc intellogant profilio qui sedicit ignorare consumacio¬
nis diem: Colomiaut. dixenunł Aoinuice: hice he¬
ues uenite. occidamus eũ. et triaerit he neditas:
nifestissime dñs probat iudeoꝵ principes. n ꝑignoran
ciã. sedꝑinuidiã crucifixisse filiũdi: Intellexerꝰ eni
hunc ee cuidictue: postula ame. & dobotibigentes he¬
reditate tua & ppt ea. quasi sibi consulentes aigebant:
ecce mundus totus. posteu̾ abiit & sidimittimꝰ eu̾ sic
onis credent ineũ: hereditas ergo filii e desiae cunctis eida¬
ta degentib: quã ñ moriens illipat̃ reliquit. sedipsesua
morte mirabilit̃ adquȩ siuit: quia resurgendo possedit:

Expanded text:
ignorantia venit. Quid enim nesciat paterfamilias, qui hoc loco Deus Pater intelligitur? Sed semper ambigere dicitur Deus, ut libera voluntas homini reservetur. Interrogemus Arium et Eunomium. Ecce pater dicitur ignorare, et sententiam temperat, et quantum ihoc intelligant pro filio, qui se dicit ignorare consummationis diem. Coloni autem dixerunt ad invicem: Hic est haeres, venite occidamus eum, et nostra erit haereditas. Manifestissimeilium Dei. Intellexerunt enim hunc esse cui dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et propterea quasi sibi consulentes aiebant: Ecce mundus totus post eum abit; et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas ergo Filii Ecclesia est cunctis ei data de gentibus, quam non moriens illi Pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter acquisivit, quia resurgendo possedit.
Abbreviated transcription (Latin):
primo missusẽ. ipselegifermoysen intellegitꝰ: Quiqua¬
draginta annos continuos fructũ aliquẽ legis quãde¬
derat. acultorib: inquirebat: Sed cesũcũ dimiserꝰuacuus
nritauerꝰ enĩ moysen in castris& aaron scmdñi. & uexa¬

Expanded text:
primo missus est, ipse legifer Moyses intelligitur, qui quaprimo missus est, ipse legifer Moyses intelligitur, qui quadraginta annos continuos fructum aliquem legis quem dederat, a cultoribus inquirebat, sed caesum eum dimiserunt vacuum. Irritaverunt enim Moysen in castris, et Aaron sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
dux̃ operarios in uinea suã: Qui plantauit uęnea : dequa
&isaias plenissime paccanciũ loquitꝰ ad extremũ inferens:
de aegipto transtulisti. ei ecistigentes & plantastieã : Et sepẽ
circũ dedit ei. ł murũ urbis. łangeloꝵ auxilia: & fodit in
ealacũ. siuetoscular. aut altare: aut illa torculocria. quoꝵ
de quodicit᷑ ꝑmichȩa: & tuturris nebulosa filiȩsion
Etlocauit cã acnicolis: quoia ladĩuincae. opena¬
nos appellauit : qui couo ueti fuenant hon a prim
onloci mutacione: nãds̃ undeabet potest quo conplentur
oma: S quidicit phieremiã: egod ̃ iaꝓpinquans &ĩ delon¬
gedicit dis sad cebire iud&ur auinea : ut iunitorib: liberum
operandi corbitriũ derelinquat: Et midit agacauicola
uite pone ꝯenuũ ut aracnicolis accipenet depiuc¬
tẽpus fructuũ posuit. p ꝓuentũ: nullus enĩ fructus extitit
populi contumacis: nullus huiusui neae ꝓuentus. tam

Expanded text:
duxit operarios in vineam suam. Qui plantavit vineam de qua duxit operarios in vineam suam. Qui plantavit vineam de qua Isaias plenissime per canticum loquitur, ad extremum inferens: isti, ejecisti gentes et plantasti eam. Et sepem circumdedit ei, vel murum urbis, vel angelorum auxilia. Et fodit in ea lacum, sive torcular, aut altare, aut illa torcularia quorum de quo dicitur per Michaeam: Et tu turris nebulosa filiae Sion. Et locavit eam agricolis. Quos alibi vineae operaios appellavit, qui conducti fuerant hora prima, non loci mutatione. Nam Deus unde abesse potest, quo complentur omnia? Et qui dicit per Jeremiam: Ego Deus appropinquans, et non de longe dicit Dominus? Sed abire videtur a vinea, ut vinitoribus liberum operandi arbitrium derelinquat. Et misit ad agricolas in tempore servum, ut ab agricolis acciperet de fructempus fructuum posuit, non proventum. Nullus enim fructus exstitit populi contumacis, nullus hujus vineae proventus, ta
Abbreviated transcription (Latin):
inlaqũ scecesuros tim̃tes lapidectionẽ sed mnagistimtes
ueritatis. cfessionẽ: Etre opoud eateo. dicuił ihu:
nescimus: respondens ilis: Ait illis: neque ero
dico uo bis. inqua po tes tate hyec pacia
ons uobis dico quod scio: quia nuultis fecteri qđ scitis : Ius¬
tissime repul srutiq confusi abscesserunt : &impl&uẽ quod
in psalmo ꝑproph&adicit dspat̃: paraui lucernã xp̃omeo:
Idest ipsũ iohanne inimicoseunduã confusione: Notandũaut
quia duas obcausas maxime: sciencia ueritatisẽ occultan¬
da quȩ rentib: Cũuidelic& isquiqͣrit. aut minꝰ capaxe ad
intellegendũ qđ querit: autodio ł conteptu ipsius ueritatis
Ait: Adhuc multa heebeo uob dicere: sed ñ potestis illapor¬
taremodo: ppt : aliud uero discipulis pesp̃it: nolitedare scm̃ cani¬
in panabolis loqui uinea pastinauit homo et
cin cudedit. depe etoditlacũ. etaedipicaũ iuit tipm
omoiste qui pastinauit uinea: ipsee qui inalia parabola con¬

Expanded text:
sed magis timentes veritatis confessionem. Et respondentes dicunt Jesu: Nescimus. Et respondens Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate haec faciam. Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime repulsi, utique confusi abscesserunt. Et impletum est quod in psalmo per prophetam dicit Deus Pater: Paravi lucernam Christo meo, id est, ipsum Joannem. Inimicos ejus induam confusione . Notandum autem quod duas ob causas maxime scientia veritatis est occultanda quaerentibus. Cum videlicet is qui quaerit, aut minus capax est ad intelligendum quod quaerit, aut odio vel contemptu ipsius veritatis ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Propter alterum vero discipulis praecepit: Nolite dare sanctum caniin parabolis loqui: Vineam pastinavit homo, et circumdedit sepem, et fodit lacum, et aedificavit turrim. Homo iste qui pastinavit vineam ipse est qui in aliqua parabola con
Abbreviated transcription (Latin):
culis sedmñte conspicit᷑: Signatũ aut dix̃ in nob: tãquãde¬
narius signat᷑ regis imagine: homo eni factusẽ. adima¬
gine & similitudinẽdi: quã peccando corrupit: bonuer¬
go eĩẽ. uerũatq a&̃nus si renascendo sign&ur: exmni¬
nabaritun. suꝑeo: Quicredere debuerant. ad tan¬
tã scepienciã miratis: qđ calliditas eoꝵ insidiandi. ñ in ue¬
niss& locũ: & sicut mahieus scribit. relicto eo abierꝰ infi¬
delitate parit̃. cuminaculo reportantes: et uene nurt
phccrisei tradicionũ & obseruacionũ quasilli deuterosis
uocant iusticia. p̃ferebant: Uinde & diuisi uocabantꝰ apopulo
sad ducȩi aut̃. quuint̃ptantꝰ iusti. & ipsiuindicabant sibi. qđ ñ
erant: priorib & corporis & animȩ resurreccionẽ credentib

Expanded text:
oculis sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam deoculis sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum si renascendo signetur. Et mirabantur super eo. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt, quia calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, sicut Matthaeus scribit, relicto eo abierunt, infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. Et venerunt Pharisaei traditionum et observationum quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui interpretantur justi, et ipsi vendicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
spondentẽ. ut magisdm quã cȩsare timeat: & dicaet:
ndebere. tributa solui: Vt stati audientes herodiani:
sedicionis contraromanos auctore. teneant Quisci¬
ens. uensucrꝰ eorũ. ait illis. quidme teptatis : Adpen¬
temi hi denariũ. ut uidex atilli. ac tulenunt:
apiencia seꝑ sccpienter agit: ut suis pocius tẽptatores sermo¬
nib confutentur : Adferte inquidmihi denariũ: hoc est
uiputant int̾rogacionẽ saluatoris ignoranciãee Acro:
& ñdispenscccionẽ : discant exp̃senti loco. qđ utiq potu¬
erit. scire ilis cuius imago eet innumo Sed int̃ rogat. ut
ad sermonẽ eoꝵ. conp&ent̃. respondeat: dicuł illicȩ¬
uod ait. reddite quȩ sunt cȩsaris cȩsari : nũ mũ tri¬
butũ. & pecuniã: Eq sunt dido: decimas primicias
& oblaciones. acuictimas senciamus : quo modo &
Vinde psalmista: Signatũ ẽ inquit in nob. lumꝰ uultustui
dne : Hocquoq lume totũ hominis & uerũbonũ : qđ ño

Expanded text:
spondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis contra Romanos auctorem eum teneant. Qui sciens versutiam eorum, ait illis: Quid me tentatis? Afferte mihi denarium ut videam. At illi attulerunt ei. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potius tentatores sermonibus confutentur: Afferte mihi, inquit, denarium. Hrogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco, quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo; sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Dicunt ei: Caeuod ait: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, nummum, tributum, et pecuniam; et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias et oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo et Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quoque lumen est totum homini
Abbreviated transcription (Latin):
ph&arũ ñsꝑsequuti. & occiderꝰ eos qui ꝓnunciabant dead¬
uentudñi saluatoris. &huau̾t multa dehuius uin eae ste¬
relitate dixer: sed unius hieremiae planctũ ponere suf¬
ficiat: E go aut̃ inquid plantauitẽ uinea decta omne
sem uerũ: quomodo conuersaes in prauũ. uinea ali¬

Expanded text:
uti? et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu justi . Et hi autem multa de hujus vineae sterilitate dixerunt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufficiat: Ego autem, inquit, plantavi te vineam electam, omne semen verum. Quomodo ergo conversa es in pravum vinea ali
Abbreviated transcription (Latin):
uanta orrii uȩseonia ihm cretcturã. & nondm̃ crede¬
re. quẽ filiũdĩ celtissimi demoniscredunt. & contiemes¬
cunt: Quae impi&as. iudȩorũ. eũ dicere in principȩdȩ mo¬
niorũ eiecise decemonia quẽ ipsoe daemonia ftetentur
nihils cu̾horbere cõmune: Quihoc ipsum qđ tunc ꝑdaemo¬
niaci clocmauer furorem: post modum in delubris idolox
dĩaltissimi nec seccliquid cũ illo pacis aut soci&atis hobere:
abino te peadmn: nene torque as dicenatenum illi :
exigp̃s inmunde. ab ho on ne

Expanded text:
ii vesania, Jesum creaturam et non Deum credere, quem Filium Dei altissimi daemones credunt et contremiscunt? quae impietas Judaeorum eum dicere in principe daemoniorum ejecisse daemonia, quem ipsa daemonia fatentur nihil secum habere commune, qui hoc ipsum quod tunc per daemoniaci clamavere furorem, postmodum in delubris idoloruristum Filium Dei altissimi, nec se aliquid cum illo pacis aut societatis habere. Adjuro te per Deum, ne me torqueas. Dicebat enim illi: Exi, spiritus immunde, ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
signific&: Ascendente aut̃ illo puppim crucis quasom¬
nũ mortis ecc̃per&. fluctus blces phemanciũ ꝑsecutorũ
dͥaemonicis excitati ꝓcellis aedsurgunt: Quib tam̃ ñ ip¬
si us porciencia tꝰbaturꝰ: seddiscipulorũ in becillitas con¬
cutitꝰ. trepidittꝰ periclitatur: Et exci zant eum
xcitant dnm̃ discipuli. ue eodormiente. Uricnus:¬
fluctuũ feritate dispereant: Quiacuius mortem
uiderant: maximis uotis resurreccionẽ quaerebant
nesiqduitius ipsemorte caernis sopir&: eorũ mens spirita¬
li inꝑp&uũ morte perir&: Vndebene sequitꝰ. &ex sun¬

Expanded text:
significet. Ascendente autem illo puppim crucis, qua somsignificet. Ascendente autem illo puppim crucis, qua somnum mortis caperet, fluctus blasphemantium persecutorum daemoniacis excitati procellis, assurgunt. Quibus tamen non ipsius patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas concutitur, trepidat, periclitatur. Et excitant eum, scitant Dominum discipuli, ne eo dormiente, fluctuum feritate dispereant, quia cujus mortem viderant, maximis votis resurrectionem quaerebant, ne si diutius ipse morte carnis sopiretur, eorum mens spiritali in perpetuum morte periret. Unde bene sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantula cedtẽpus sereni tocte concessȩ. poccis utun¬
tunt᷑: incertũ nãꝗẽnaues illȩutrũ nuꝑ ferctȩ in por¬
tũ deductissint. anpost exꝑta maris pericula. cedpor¬
nũreduc tae: Vndeutrosꝗ. rectepossunt designare
& tos uiddic& quinee dumsunt tẽptartionib probati: &
illos qui post ex cminacionẽ crebrã tribuloccionũ ꝓ xp̃o cdi¬
quanta sopitis. tẽptaccionib sunt retũ tranquillitatẽ potiti:
Et pactae̾. procella maengeuenti. et pluctus
cit tebat iuuauem. itaut imple r&t mauis
&eratipse i puppi. suplaceruica dormni
iscipulis nocuigantib xp̃s obdormiuit: Tens :¬
quia colcantib scłmfidelib futuriq regni qui&em
propru conatus infidor mundifacctus certatim post terga
iaec tantibus. tẽpus subito dominicae peessionis aduenit:
Vnde bene hoc serogestũ fuisse ꝑhibaur : ut uerisolis occu¬
bitũ ñ solcedmũ dormicio: s& &ipscc decedentis lueis: hora

Expanded text:
aliquantula ad tempus serenitate concessae pacis utunaliquantula ad tempus serenitate concessae pacis utuntur. Incertum namque est naves illae utrum nuper factae in portum deductae sint, an post experta maris pericula ad portum reductae. Unde utrosque recte possunt designare, t eos videlicet qui net examinationem crebram tribulationum pro Christo aliquantum sopitis tentationibus, sunt rerum tranquillitate potiti. Et facta est procella magna venti, et fluctus mittebatur in navem, ita ut impleretur navis. Et erat ipse in puppi super cervical dormiens. Discipulis navigantibus Christus obdormivit: quia calcantibus saeculum fidelibus futurique regni quietem proprii conatus, infidos mundi fastus certatim post terga jactantibus, tempus subito dominicae passionis advenit. Unde bene hoc sero facto gestum fuisse perhibetur, ut veri solis occubitum non sola Domini dormitio, sed et ipsa decedentis lucis hora
Abbreviated transcription (Latin):
erant innaui. &ALienaues. erant cumillo:
n hoccnauigacione. dñs utrãque unius eidẽ que suae ꝑ¬
sonȩ naturã dignat ostendere: dum ipse qui ut homo
dormit innaui fororem maris utro conpescit utdr̃:
Porro iuxtoo ollegoriã mare qđ cũsuis transire desi¬
derat: tenebrosus amarusq scł p̃sentis ȩstus acipit
Nauicula aut. quã cescendunt. nullamelius quãsa¬
cratissimae poessionis ipsius intellegitur Arbor.cu¬
uis beneficio. quiq fideles cediuti trans censis mun¬
difluctib ad habitacionẽ poctriae caelestis: quasicod
storbilitatẽ securilitoris ꝑueniunt: Aliae aut naues
q  fuiss e dicuntur cũdño: nectam̃ incltũ ductae
uel celiquid tẽ pestatis ꝑ tulissae narrantur : Illos ni¬
mirũ significat. qui itafide dominicae crucis inbutis
ut necdũ turbine tribulercionũ pulsecti tantũmpa
ce ecclesiae suscepta fidei mysteria conseruent:
Uelcerte eos qui post crebras temptacionũ procellas.

Expanded text:
aves erant cum illo. In hac navigatione Dominus, utramque, unius ejusdemque suae personae naturam dignatur ostendere, dum ipse qui ut homo dormit in navi, furorem maris verbo compescit ut Deus. Porro, juxta allegoriam mare quod cum suis transire desiderat, tenebrosus amarusque saeculi praesentis aestus accipitur. Navicula autem quam ascendit, nulla melius quam sacratissimae passionis ipsius intelligitur arbor. Cujus beneficio quique fideles adjuti, transcensis mundi fluctibus, ad habitationem patriae coelestis, quasi ad stabilitatem securi littoris perveniunt. Aliae autem naves quae fuisse dicuntur cum Domino, nec tamen in altum ductae, vel aliquid tempestatis pertulisse narrantur, illos nimirum significans qui ita fide dominicae crucis imbuti sunt, ut necdum turbine tribulationum pulsati, tantum in pace Ecclesiae suscepta fidei mysteria conservent; vel certe qui post crebras tentationum procellas
Abbreviated transcription (Latin):
natus eͥ: quia reccione celebrata: dioeboli suꝑbiã strauit:
dũ ꝑmortẽ destrux̃ eũ quibiabebat mortisimperium:
Mariquoq silere p̃cepit.: ad tranquillitatẽ redux̃ Quia
uesacniã iudȩorum rabiemq cocput quaciens clcem auerat
Sifilius dĩẽ descendoet nuncdecrucȩ & credimꝰei: mortẽ
suꝑerando. aecdesepulchro iesurgendo deiecit: ubi no¬
tandd̃ iuxtalitterã. qđ oms creaturae senciant crecctore:
quib enĩ incre poctꝰ. &imperatur. senciunt imperantem:
lonerrore her&icorum. quia oma snputant anim anci¬
a: sed maiestote conditoris qͣ apudnos in sensibilia. illi
boent: cũ utiq quiei aederit. perire ñ possit Cui simile
ẽ hoc qđ postmortis sõnũ discipulis ceppcerens ex ꝓbrauit
incredulitatẽ illorũ & duriciã cordis: quiahis qui iuderaNT

Expanded text:
esurrectione celebrata diaboli superbiam stravit, dum per mortem destruit eum qui habebat mortis imperium. Mare quoque silere praecepit, ac tranquillitatem reduxit, quia vesanam Judaeorum rabiem, quae caput quatiens clamaverat: Si Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei , mortem superando ac de sepulcro resurgendo dejecit. Ubi notandum juxta litteram quod omnes creaturae sentiant Creatorem. Quibus enim increpatur et imperatur, sentiunt imperantem. Non errore haereticorum, qui omnia putant animantia, sed majestate Conditoris. Quae enim apud nos insensibilia, illi bant, cum utique qui ei adhaeserit, perire non possit. Cui simile est hoc quod post mortis somnium, discipulis apparens exprobravit incredulitatem illorum et duritiam cordis, qui his, quia videran
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsperitas aliquamundi blaendientis adrider&: nequa¬
quã aseruicio moelignorũ spirituũ collũmentis excutere
nouerat: sedꝑoperũ feditatem. quocsi inmonumtis iaccebat
ꝑfostum suꝑbiae. in montiũ iugiserrabat: ꝑ uerbaduris¬
sinice. infidelitatis quocsi oerreptis furibunda cautibus
scipsaem concedeboet: Sedodtes tante iohanne boeptista.
dñs delcepidib suscitauit filios habralae: cũ dura infideliũ

Expanded text:
prosperitas aliqua mundi blandientis arrideret, nequaprosperitas aliqua mundi blandientis arrideret, nequaquam a servitio malignorum spirituum collum mentis excutere noverat, sed per operum foeditatem quasi in monumentis jacebat, per factum superbiae in montium jugis errabat, per verba durissimae infidelitatis, quasi arreptis furibunda cautibus, seipsam concidebat. Sed attestante Joanne Baptista Dominus de lapidibus suscitavit filios Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
cis delus dedoctrinis. idolaꝓdõ colebat Quidomiciliun
herbebat inmonum̃tis. qui inmortuis operib hocẽ in
peccoctis delactabaetꝰ: Quidenĩ sunt corpora ꝑfidorum:
nisiqdã defunctorũ sepulchira. inquib: dĩbabitat sermo ÷
sedanima psecatis mortua secluditꝰ: Eiueque extenus
ia quisqua eu̾potenat licane: Qm epe co̾pedis:
et catenus iinctus. disrũpiozet exteuꝵ et
cõpe des. cõmuuuset. eueno potenat eudomna
atenis & conpedib graues & durae leges significantꝰ.Re
genciũ . quib &ineorũ republica peccator cohibentꝰ. suptis¬
q catenis ut lucoes scribit cogebatꝰ adȩ monio indeserto:
Ouia &ia ipsis trans gresis legib codeir. scelera cupiditate du¬
cebatꝰ. quaeiã uulgarẽ consu&udinẽ excederent:
El dem pen noctt .i. acdie. inmonuotis. etiumon¬
ti pus enat. etclamans. et concidense. hpi
gentilitas. siue aduersis rerum casib lehorar&. seupax &

Expanded text:
cis delusus doctrinis idola pro Deo colebat. Qui domicilium cis delusus doctrinis idola pro Deo colebat. Qui domicilium habebat in monumentis, quia in mortuis operibus, hoc est in peccatis delectabatur. Quid enim sunt corpora perfidorum, nisi quaedam defunctorum sepulcra, in quibus non Dei habitat sermo, sed anima peccatis mortua recluditur? Et neque catenis jam quisquam eum poterat ligare, quoniam saepe compedibus et catecompedes comminuisset. Et nemo poterat eum domare. Catenis et compedibus graves et durae leges significantur gentium, quibus et in eorum republica peccata cohibentur. Ruptisque catenis ut Lucas scribit agebatur a daemonio in deserto, qui etiam ipsis transgressis legibus ad ea scelera cupiditate ducebatur quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Et semper nocte ac die in monumentis et in montibus erat, et clamans, et concidens se lapgentilitas sive adversis rerum casibus laboraret, seu pax et
Abbreviated transcription (Latin):
d& ttenquillitatẽ portum salutis indulgebit :¬
Etuene run ⁊ rans pretuen mraris
in peqiomemn qera denoꝑum:
erascct urbs in signis cerabiae transiordanẽ.iui petamont
geelo ced: quã tenuit tribusmannasse. ñ lorige astagno
tiberiadis: in quod porci p̃cipitatis: Significat aut nacio¬
negenciũ. quã post sonũ pcessionis resurnecionis q s uagloriã
missis pdicatorib seluaiorẽ iustare dignatus: Vndebene
gerasa. siuegerges utquidã legunt colonũ eiciens. siuead¬
uena propinquans int̃p̃tatꝰ uidelic& insinuans. quia
genciũ populus. & eũ coquo nequit̃ in colebatꝰ hostẽ suo
decorde repulerit. & quierat longe focctus sit ꝓpe in sangui¬
auctis. homoiaspi urcnundo: euidomcilium
HABE BAT
omoiste quispu uexabatꝰ in mundo. & dñouesanus sed
Imox curandus occurrit : figurã hab& populigentilis
qui usq: ad tẽpora dominicae incarnacionis daemoni¬

Expanded text:
det tranquillitatem, portum salutis indulgebitdet tranquillitatem, portum salutis indulgebitEt venerunt trans fretum maris in regionem Gerasenorum. Gerasa est urbs insignis Arabiae trans Jordanem, juncta monti Galaad, quem tenuit tribus Manassae non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipitati sunt. Significat autem nationem gentium, quam post somnum passionis, resurrectionisque suae gloriam missis praedicatoribus Salvator est visitare dignatus. Unde bene Gerasa, sive Gergesii ut quidam legunt colonum ejiciens, sive, advena propinquans, interpretatur; videlicet insinuans quia gentium populus et eum a quo nequiter incolebatur hostem de suo corde repulerit, et qui erat longe, factus sit prope in sanguinumentis homo in spiritu immundo, qui domicilium habebat Homo iste qui spiritu vexabatur immundo, et Domino vesanus, sed mox curandus occurrit, figuram habet populi gentilis, qui usque ad tempora dominicae incarnationis, daemoni
Abbreviated transcription (Latin):
thaer chae ministros dicit. quippt inimiticias quas
dñs ipsorũ cod uersus iohatinẽ exercebat. &ias celua¬
torẽ quẽ iohantiss p̃dicoebat insidiis inseq bantꝰ &o¬
diis: Magnatcut insipientia eos quiscelute plurimũ
indigebant. denece sccluatoris cegereconsiliũ : quiquan¬
tũ nequiciae studeant ostenditꝰ. cũ hoc incrimen repu¬
tant. qđ ceduerbũ illius sccluaquilan guebat exten¬
dit dexterã: quacsi ñ ipsorũ quisq maiora scebbatis
gerit. cibosportando por rigendo coclicẽ. c&eraꝗ quȩ
uictui necesccrias exequendo: Neq enĩ ille quidix̃
& facctas. socbboto loborasse poterat conuinci Et
ecessit quocsihomofugiens ꝑsequentiũ insidias. quia
ens seseodio ꝑsequentes. sedibi accessit ubi plures in¬
ueniente. sese ꝑ amore sequen tes: nãsubditur:
E.⁊ mul.⁊a⁊ i baaGalilex et iudea secuia est¬

Expanded text:
nimicitias quas dominus ipsorum adversus Joannem exercebat, etiam Salvatorem quem Joannes praedicabat, insidiis insequebantur et odiis. Magna autem insipientia fuit eos qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris agere consilium. Qui quantum nequitiae studeant, ostenditur, cum et hoc in crimen reputant, quod ad verbum illius salvam qui languebat extendit dexteram, quasi non ipsorum quisque majora Sabbatis egerit, cibos portando, porrigendo calicem, caeteraque quae victui necessaria sunt exsequendo. Neque enim ille, qui dixit, et facta sunt, Sabbato laborasse poterat convinci. Et ecessit quasi homo fugiens persequentium insidias, quia ens sese odio persequentes; sed illuc accessit ubi plures invenit sese per amorem sequentes. Nam subditur: Et mul
Abbreviated transcription (Latin):
ua in t̾p̃tatione iuiolarint: estimoendo in socb¬
bocto &ia cebonis operib feriandũ: cũlexam alis
cebstinere iubeat dicens Omneopus seruile ñ faci¬
&is ineo idest peccatũ Omis enĩ qui ficc̃ peccatũ. ser¬
uus ẽpeccati: quo p̃cepto & futuri sdi formã in p̃senti¬
b adũbrat: Ubi illiquiꝑ sex huiusscłi ae tates bona
fecerunt: inseptima qui &e medorũ tantũ modo
ñ aut & bonorũs̃ ferias hobituri Nã & siseculoc¬
ria opera conquiescant. nociosus tam̃bonio peris
actusẽ indĩlaude quiescere NI MAM
sal uam facene. An per de ne :
Docẽ hominẽ curare annon: ideme quod p̃miserat bene
facere anmale ñ quod ds̃ sumebonus. auctor malino¬
bis. aut ꝑdicionis eẽ possit : Sed qđ eiꝰ non soduare scrip¬
turȩ consu&udine ꝑderdicatꝰ : Sicut dicit. Indurasse
corpharaonis: ñ quod mole obdurauerit: sed quod me¬
ritis p̃cȩdentib obduratũ : miseri cordit̃ emollire no¬
luerit : &nos rogamus nenos inducat intẽptacione.

Expanded text:
tione violarent, aestimando in Sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex a malis abstinere jubeat dicens: Omne opus servile non facietis in eo, id est peccatum. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati. Quo praecepto etiam futuri saeculi formam in praesentibus adumbrat: ubi illi qui per sex hujus saeculi aetates bona fecerunt, in septima aetate malorum tantummodo, non autem et bonorum sunt ferias habituri. Nam etsi saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei laudibus quiescere. Animam salvam facere, an perdere? Hoc est, hominem curare, an non? Idem est quod praemiserat, Bene facere, an male? Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare Scripturae consuetudine perdere dicatur. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod molle obduraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum, misericorditer emollire noluerit. Et nos cum rogamus, ne nos inducas in tentationem ,
Abbreviated transcription (Latin):
& qui hecb& escas. similit̃ fecciat: Et in &cclesicestico
dicitꝰ: filip̃sit manustu aadiccipiendũ porracta:
peccatis rogaturus expandit: quiñ hocs oediudu¬
ã rogantẽ beneficiũ locturus extenderit: Exe¬
un ies aui phaniseisixtĩ cuetodiaius
consiliũ pacie Baut aduensuscũ quocuo

Expanded text:
faciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta, peccatis rogaturus expandit, qui non has ad viduam rogantem, beneficium collaturus, extenderit. Exeuntes autem Pharisaei, statim cum Herodianis, consilium faciebant adversus eum, quomo
Abbreviated transcription (Latin):
quin quagenos ꝑtmas. ł centenos discũbere pͥcoepit : ut iu¬
delic& tbaefideliũ esccẽsuã. & locis distincta & morib coniunc¬
ta ꝑciper& Iubilei quippe requies. quinq genarii nume¬
ri mrsterio contin&ur: &quinqua genarius bisducitꝰ ut
adcente nariũ. ꝑueniatꝰ Quia ergo prius armalo quiescitꝰ
opere. ut panima plenius quiescat. in cogicione : MAlu
quin quageni. aliiaut centeni discũbunt : qm̃s ñnulli. quiã¬

Expanded text:
quinquagenos per turmas vel centenos discumbere praecepit, ut videlicet turba fidelium escam suam, et locis disjuncta et moribus conjuncta perciperet. Jubilaei quippe requies, quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinquagenarius bis ducitur ut ad centenarium perducatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni, alii autem centeni discumbunt; quonia
Abbreviated transcription (Latin):
sis cogitacionib hobent nquiẽ m̃tis Benc &iã suꝑuiridefenũ
discubuerꝰ : scriptũ quippeẽ omis corrofoenũ: &illis suꝑ iuride
faiũ discũbentes dominicis pascuntꝰ alim̃tis : qui ꝑstudiũ c̃ti¬
nenciae coelcatis in lecȩbris coerpaliũ c̃cupiscenciarũ : audi¬
indis implendisq: dĩuerbis operã impendunt: Et acceptis
dix &qme cut panes. & dedit dis cipulas suis. otutpone¬
unbis esurientib sed uator ñ noua creat cibaeria. sed occeptis eis
qs hobuȩrꝰ discipuli benedic̃: quia ueniens incuerne. ñ clic
rus graci& grauida demonstiat: Intu&ꝰ incaelũ. ut illuc diri¬
gendoc̃ m̃tis ceciẽ : ibiluct̾ scienciae doceat ẽequerendã: frangit.
&ansetbas ponenda distribuit discipulis : quia scccram̃ta ꝓphȩ¬

Expanded text:
iam super viride fenum discubuerunt. Scriptum quippe est omnis caro fenum . Et illi super viride fenum discumbentes Dominicis pascuntur alimentis, qui per studium continentiae, calcatis illecebris carnalium concupiscentiarum, audiendis implendisque Dei verbis operam impendunt. Et acceptis pulis suis ut poneesurientibus, Salvator non nova creat cibaria, sed acceptis his quae habuerunt discipuli, benedicit, quia veniens in carne, non alia riis gratiae gravida demonstrat. Respicit in coelum, ut illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem scientiae doceat esse quaerendam. Frangit, et ante turbas ponenda distribuit discipulis, quia clausa le
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ doctoꝵ chon figurant᷑: forisquidem hominib despecti:
sedintus sclutaris cibireliquiis cedoclenda humiliũ corda
cdmulati: Constat enĩ. cophinos opera seruili agerisolere:
sedipse cophinos paenũ fragm̃tis impleuit: quuinfirma hu¬
ius mundi ut forcia c̃funder& elegit: Enantut. quinau¬
ducauenunt. quinq milia uiro. num:
que sunt exterioris hominis sensus: quinq milia uiri
positi exteriorib quae possident beneuti nouerunt:
cirne: & quat tuor smilia & septẽ pacnib refecti: hocẽ &e
uangelica ꝑfeccione sublimes & spiritalis gracia intuseruditi:¬

Expanded text:
tium doctorum chori figurantur, foris quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim, cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma hujus mundi, ut fortia confunderet, elegit. Erant autem qui manducaverunt, quinque millia virorum. Quia quinque sunt exterioris homipositi, exterioribus quae possident bene uti noverunt.tiant, et quatuor sunt millia, et septem panibus refecti, hoc est, et evangelica refectione sublimes, et spiritali sunt grati
Abbreviated transcription (Latin):
&c&era qͣ satuntꝰ usquae ced cõpl&ã illoc̃ soccrt refeecionis
historiã: Nisiforte intellegame ineo quȩlucas ait in locũ
desertũ quiẽ b&hsaida ñ ipsius uiciniaciuitatis: sed loca
deserti aedeã ꝑtinentis eẽ designata: Marchus enĩdic̃ aꝑte.
ut p̾cederent eũ adb&li saidã. ubi ipsus finesciuitatis c̃statee
notatas : Lucas uero quiñdiẽ in locũ desertũ qͣre b&hsaida
sed quiẽ b&lsaida: potest nufodlor reete intellegi: qui añ ipsã
ciuitatẽ uoluerit intellegi: sedlocũ desertũ ipsius. id est ad esͦ
c̃finia ꝑtinente: Mar ratau̾t. euangelista iohannes. man¬
ducasse panẽ turbas uixta tiberiadẽ. & asoescendentes naue̾
discipulos uenisse trans mare in capharnaũ: qsabes̃ ciui¬
tates ingalilea iuxtistagnũ gene sar&h. qđ &i ã trberiadis
aciuitate tiberiade uocatur: Ot cuendicisis ieteos:
abut incontẽ

Expanded text:
quuntur, usque ad completam illam sacrae refectionis quuntur, usque ad completam illam sacrae refectionis historiam. Sed forte intelligamus in eo quod Lucas ait, in locum desertum, qui est Bethsaida, non ipsius vicinia civitatis, sed loca deserta ad eam pertinentia esse designata. Marcus enim dicit aperte, quod praecederent eum in Bethsaidam, ubi ipsius fines civitatis constat esse notatos. Lucas vero, qui non dicit in locum desertum quae est Bethsaida, sed qui est Bethsaida, potest, nisi fallor, recte intelligi, quia non ipsam civitatem voluerit intelligi, sed locum desertum ipsius, id est ad ejus confinia pertinentem. Narrat autem Evangelista Joannes manducasse panem turbas juxta Tiberiadem, et ascendentes navem discipulos, venisse trans mare in Capharnaum, quae ambae sint civitates in Galilaea juxta stagnum Genezareth, quod etiam Tiberiadis a civitate Tiberiade vocatur. Et cum dimisisset eos, abiit in monte
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uero illi quiuirtutib eiꝰ inuidebant: eĩmorte tradere
disponerent: oc currit prõtus. &iuintiendũ seeruci figen¬
dũꝗ furentib obtulit euidenti nos in formans exemplo ut
paeratisime cedaduer sascħ toleranda: Cauticedblandi¬
m̃ta cũ forte cedriperint declinanda. & uenos ꝓspera
mundi siaedfluant emolliendodecipiant: crbris adño
p̃cib imploreme: Pcedebant aut dͥnm discipuli tranficũ
aedb& łi sccidã qͣ ẽ ingalilea ciuitas andree. & pari & phi¬
lippi apostoloꝵ propestagnũ genesarahi itt in locoꝵ libris
inuenimus. ubi merito mou& quomodo dicat marchus
saidã: cũuideat᷑ dicerlucas qđ in locis bahsaid& focstũ fue¬
rit miraculũ illud memorabile. & refeccio caelestis: Aite¬
nĩ : ad sũptis illis secessit scorsũ in locũ desertũ quie b& lisa¬
ida : Qđcũ cogno uissent tꝰbȩ secutae sillũ & excepit illos¬

Expanded text:
Cum vero illi qui virtutibus ejus invidebant, eum morti tradere Cum vero illi qui virtutibus ejus invidebant, eum morti tradere disponerent, occurrit promptus, et vinciendum se crucifigendumque furentibus obtulit, evidenti nos informans exemplo, ut parati simus ad adversa saeculi toleranda, cauti ad blandimenta cum forte arriserint, declinanda: et ne nos prospera mundi affluant, emolliendo decipiant, crebris a Domino precibus imploremus. Praecedebant autem Dominum discipuli trans fretum ad Bethsaidam, quae est in Galilaea civitas Andreae et Petri et Philippi apostolorum, prope stagnum Genezareth, ut in locorum libris invenimus. Ubi merito monet, quomodo dicat Marcus, saidam, cum videatur dicere Lucas, quod in locis Bethsaidae factum fuerit miraculum illud memorabile, et refectio coelestis. Ait enim: Assumptis illis, secessit: seorsum in locum desertum, qui et Bethsaida. Quod cum cognovissent t
Abbreviated transcription (Latin):
nob̵ quae crgimꝰ. humani fauoris. n&tibucionẽ uitemꝰ: Neq nos
operacio uirtutũ spiritaliũ. ad concupiscenciã reflectat tem¬
poraliũ uoluptatũ : ninullis & enĩcontigit utdũ meritũ uite
sublimio its mirandi minorib ecclaudabiles existerent. &iure
honorandi putarentꝰ. aecceptis pecunus siuep̃dus inchoata ius¬
ticiae Rudim̃ta ꝑderent &cũcar nalib sese in lecebris atꝙ
a uarieia in cauti corrũ perent. ipsis&iã cequib honorabantꝰ
ꝓbonis denuo ꝓmalis actib ñ solũ inftestidiũ: uerũ &ia deue¬
nisent inodiũ: Minusꝙ multo periculosuẽ in bis qua
rerteagimꝑ aduer sanciũ nos in ꝓbitate fectigari: qua liono¬
ranciũ focuore demulceri: Hic&enĩ securiorem sepecorrũ
pit animũ. illaccireũ spectum s̃ꝑraddit & cautũ: undediis ui¬
ã nobuttae quãsequamur inicians cũ his quiuir tuteseĩ admi¬
rabantꝰ regẽeũ foccere uellent. fugit in montẽ orare opere

Expanded text:
mus humani favoris retributionem vitemus, neque nos operatio virtutum spiritalium, ad concupiscentiam reflectat temporalium voluptatum. Nonnullis etenim contigit, ut dum per meritum vitae sublimioris mirandi minoribus ac laudabiles existerent et jure honorandi putarentur, acceptis pecuniis sive praediis inchoata justitiae rudimenta perderent. Et cum carnalibus sese illecebris atque avaritia incauti corrumperent, ipsis etiam a quibus honorabantur pro bonis, denuo pro malis actibus, non solum in fastidium, verum etiam devenirent in odium. Minusque multo periculosum est in his quae recte agimus adversantium improbitate fatigari, quam honorantium favore demulpit animum, illa circumspectum semper reddit et cautum. Unde Dominus viam nobis vitae quam sequamur initians, cum ii qui virtutes ejus admirabantur, regem eum facere vellent, fugit in montem orare.