comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ si plenissime petrus nollet
ꝓ xpo pati potuisset. sed martyri¬
um qͦd ꝑ infirmitatẽ carnis nolu¬
it. ꝑ uirtutem sp̃s amauit. Qui
dii ꝑcarne ad poenas trepidat.
uoluisset. sicut nos quoq cum
gaudiũ quȩrimus salutis. amarui
poculũ sumimus purgationis.
A maritudo qͥdem in poculo displi¬
cet. sed restituenda ꝑ amaritu¬
ne felicitas filios. sed ꝓamore
cȩlestis patriȩ mori coram se
uoluit quos amauit. Ipsa eoꝵ uul¬
nera accepit. sed ipsa in eis ad reg¬
nii ꝑuenientib excreuit. Recte
ergo hanc feminã ultra marty¬
rem dixerim. quȩ totiens infiliis
desiderabiliter extincta. dum
multiplex martyrium obtinuit.
ipsam quoq martyrii palmam
uicit. Fertur apud ueteres mos
fuisse ut quisquis consul ex-¬
isteret iuxta ordinem tem¬
porũ teneret honoris sui
locum At siquis posterius
ad consulatũ ueniens consul
non semel sed bis fortasse. aut
tercio fieret. etiã illos laude

Expanded text:
. Neque enim si plenissime Petrus nollet . Neque enim si plenissime Petrus nollet pro Christo pati potuisset, sed martyrium, quod per infirmitatem carnis noluit, per virtutem spiritus amavit. Qui dum per carnem ad poenas trepidat, voluisset. Sic nos quoque cum gaudium quaerimus salutis, amarum poculum sumimus purgationis. Amaritudo quidem in poculo displicet, sed restituenda per amaritunem Felicitas filios suos, sed pro amore coelestis patriae mori etiam coram se voluit quos amavit. Ipsa eorum vulnera accepit, sed ipsa in eisdem ad regnum praevenientibus excrevit. Recte ergo hanc feminam ultra martyrem dixerim, quae toties in filiis desiderabiliter exstincta, dum multiplex martyrium obtinuit, 1446 ipsam quoque martyrii palmam vicit. Fertur apud veteres mos fuisse ut quisquis consul existeret juxta ordinem temporum honoris sui locum teneret; at si quis posterius ad consulatum veniens consul non semel, sed bis fortasse aut tertio fieret, etiam illos laude
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheta nouerat eẽ. se prophetam
negabat. Qui id cireo plus quam
ꝓpheta dicit᷑ qr prophetȩ ẽ offi¬
ciũ uentura prenuntiare. non
etĩa ostendere. loħs uͦ plus quam
ꝓpheta ẽ. qr que uerbo p̃dixit
digito ostendit. Non gͦ hanc fe¬
mia martyrem sed plus quam
martyrem dixerim. quȩ septem
pignorib ad regnũ p̾missis toti¬
ens ante se moritura ad poenas
pͥma uenit. sed ꝑuenit octaua.
Aspexit mat̾ & cruciata et imper¬
territa filioꝵ. mortẽ. spei gaudi¬
um adhibuit dolorẽ naturae.
Limuit inuentib gauisa ẽ morien¬
tib. Optauit nullĩ post se relin¬
quere. ne si quẽ haberet suꝑstitẽ.
non posset habere consortem
carnalis affectus minime pul¬
sauit. Neq eni filios quos carne
sua eẽ nouerat sine dolore pote¬
rat morientes uidere. Sederat
uis amoris interior. quȩ dolorẽ
uinceret carnis. Unde & passu¬
ro petro dicit᷑ur. Cum senueris
extendes manus tuas & alius te
cinget. et ducet quo nonuis

Expanded text:
prophetam noverat, esse prophetam prophetam noverat, esse prophetam negabat. Qui idcirco plus quam propheta dicitur, quia prophetae officium est ventura praenuntiare, non etiam ostendere. Joannes vero plus quam propheta est, quia quem verbo dixit digito ostendit. Non ergo hanc feminam martyrem, sed plus quam martyrem dixerim, quae, septem pignoribus ad regnum praemissis, toties ante se mortua, ad poenas prima venit, sed pervenit octava. Aspexit mater et cruciata et imperterrita filiorum mortem, spei gaudium adhibuit dolori naturae. Timuit viventibus, gavisa est morientibus. Optavit nullum post se relinquere, ne si quem haberet superstitem, non posset habere consortem.carnalis affectus minime pulsarit. Neque enim filios quos carnem suam esse noverat sine dolore poterat morientes videre, sed erat vis amoris interior quae dolorem vinceret carnis. Unde et passuro Petro dicitur: Cum senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis
Abbreviated transcription (Latin):
amor dñi in proximi mente
generatur. Ad quã rem nob̾
idoneȩ confirmandam ad est
beata felicitas cuius hodie na¬
talicia celebramus quȩ credendo
pe filios sicut ingestis eius emen¬
datiorib legitur sic post se timu¬
it uiuos in carne relinquere.
sicut carnales parentes solent
metuere ne mortuos p̃mittant
n ꝑsecutionis enĩ labore de pre¬
hensa filioꝵ corda in amorem
supernę patriȩ prȩdicando rõ¬
borauit. & parturiuit sp̃u quos
carne peperit ut p̃dicatione pa¬
reret dõ. quos carne peperat mun
neꝰ corpore uirile pectus. Ad mor¬
tem stetit in ꝑterrita. amittere
se infiliis lumen ueritatis timuit.
si non fuisset orbata Nunquid
hanc femina martyrẽ dixerim a
Sed plus qua martyrẽ. Certe diis
cũ de iohanne loqueretur dixit
Quid eocistis uidere indesertum.
Prophetam. Utiq dico uobis.
& plus quã ꝓphetam. It ioħs
ipse reqͥsitus. respondit dicens.
Nonsu ꝓpheta. Qui eni se plus qua

Expanded text:
amor Domini in proximi mente amor Domini in proximi mente generatur. 3. Ad quam rem nobis idonee confirmandam adest beata Felicitas, cujus hodie natalitia celebramus, quae credendo pe filios, sicut in gestis ejus emendatioribus legitur, sic post se timuit vivos in carne relinquere, sicut carnales parentes solent metuere ne mortuos praemittant. In persecutionis enim labore deprehensa, filiorum corda in amore supernae patriae praedicando roboravit, et parturivit spiritu quos carne pepererat, ut praedicatione pareret Deo quos carne pepererat mundneo corpore virile pectus. Ad mortem stetit 1445 imperterrita. Amittere se in filiis lumen veritatis timuit, si non fuisset orbata. Nunquid ergo hanc feminam martyrem dixerim? sed plus quam martyrem. Certe Dominus, cum de Joanne loqueretur, dixit: Quid existis in desertum videre? Prophetam? utique dico vobis, et plus quam prophetam . Et Joannes ipse requisitus respondit, dicens: Non sum propheta . Qui enim se plus quam
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei. Qui cunq eñ fecer
uoluntatẽ patris mei qͥ in cęlis ẽ
ipse m̃s fr̃ & soror. & mater est.
Quib nobis uerbis qͥd aliud inniu
nisi qͦd obsequentes iussionibu
suis. multos exgentilitate col¬
git. et iudȩã ex einus carne
ẽ genitus non cognoscit.
Unde et mat̾ eius cũ quasi non as¬
noscitur foris stare ꝑhibetur.
quia uidelicet sinagoga id cires
ab auctore suo non recognoser
qr legis obseruatione tenens.
spiritualem in tellectum ꝑ didis
et sese ad custodiam littere foris
fixit. Sed cũ is qͥuoluntatem
propter utrũq seocum qͥ ad fidẽ
colligitur. mirũ non ẽ Mirandũ
uͦ ualde ẽ. quomodo etia mat̾
dicatur. Fideles eni discipulos
frs uocare dignatus ẽ. dicens
te nuntiate fratrib meis. Qui
ergo fr̃ dĩ fieri adfidem ueni¬
endo potuerit. quȩrendum ẽ
quomodo etia ẽẽ mat̾ possit.
ficitur prȩdicando. Quasi enĩ
parit dñm quẽ cordi audien¬
tis infuderit. et mat̾ eius effici¬

Expanded text:
res mei? Quicunque enim fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, et soror, et mater est. Quibus nobis verbis quid aliud innuit, nisi quod obsequentes jussionibus suis multos ex gentilitate colligit, et Judaeam, ex cujus carne est genitus, non agnoscit? Unde et mater ejus cum quasi non agnoscitur, foris stare perhibetur, quia videlicet Synagoga idcirco ab auctore suo non recognoscitur, quia, legis observationem tenens, spiritalem intellectum perdidit, et sese ad custodiam litterae foris fixit. 2. Sed cum is qui voluntatem  dicitur, propter utrumque sexum qui ad fidem colligitur mirum non est; mirandum vero valde est quomodo etiam mater dicatur. Fideles enim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite, nuntiate fratribus meis . Qui ergo frater Domini fieri ad fidem veniendo potuerit, quaerendum est quomodo etiam et mater esse possit? ficitur praedicando. Quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus effici
Abbreviated transcription (Latin):
Iui acceptis uirtutib & iam elec
Drum hominũ merita transcen¬
lunt. cũq & bonis meliores
Nt. clectis quoq fratrib princi¬
Pantur: quo ergo isti sortem suã.
nisi inter principatuũ numeros ac¬
ceperunt. Et sunt non nulli qui sic
in semet ipsis cunctis uicus om̃ib ꝙ
desideriis dominantur. ut ipso iure
mundiciȩ dii inter homines uocen¬
tur. unde & ad moysen dicitur
ecce constitui te dm̃ pharaonis.
quo ergo isti quorum comparati¬
one ceteri homines ut ita dixerĩ
serui sunt. nisi inter numeros do¬
minationum currunt: Et sunt
non nulli qui dum sibimet ipsis
uigilanti cura dominantur. dũ se

Expanded text:
qui acceptis virtutibus etiam elecqui acceptis virtutibus etiam electorum hominum merita trans cendunt; cumque et bonis meliores sunt, electis quo que fratribus principantur: quo ergo isti sortem suam, nisi inter principatuum numerum, acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semdesideriis dominantur, ut ipso iure munditiae dii inter homines vocentur; unde et ad Moysen dicitur: Ecce! constitui te deum Pharaonis. Quo ergo isti, quorum comparatione ceteri homines, ut ita dixerim, servi sunt, nisi inter numeros dominanonnulli qui, dum sibimetipsis vigilanti cura dominantur, dumque
Abbreviated transcription (Latin):
super et ut ce ipsi quoq horunꝰ
que ad caestem patriam redauisl
eecis agminib aliquid ulus t¬
uertentes muitentur Distinets
namq conuersationes hominum sin¬
gulorum agminum ordinibus con¬
gruunt. & in eorum sortẽ ꝑ conuer¬
sationis similitudinẽ deputantur
lam sunt pleriq qui parua capiunt.
sed tamen haec eadẽ parua pie ad¬
nuntiare fratrib non desistunt
sti itaq in angelorum numerum
currunt. Et sunt nonnulli qui di¬
unȩ largitatis munere refecti. secre¬
Torum cȩlestium summa & capere
preualent & nuntiare. Quo ergo
isti. nisi inter archangelorum nu¬
merum deputantur. Et sunt alii
qui mira faciunt signa. & ualenter
operantur. Quo igitur isti. nisi ad
supernarum uirtutũ scrtẽ & nume¬
rum congruunt.: Et sunt non¬
nulli qui & iam de obsessis corpori¬
bus malignos spiritus fugant.
eosꝙ uirtute orationis & ui ac¬
eptȩ potestatis accipiunt. quo
aq isti meritum suum nisi in¬
er potestates cęlestium numerũ
sortiuntur: Et sunt non nulli

Expanded text:
t ut ipsi quoque homines qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur. Distincte namque conversationes hominum singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitudinem deputantur. Nam sunt plerique qui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt. Isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui, divinae largitatis munere refecti, secretorum coelestium summa et capere praevalent, et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt alii qui mira faciunt, signa valenter operantur. Quo ergo isti nisi ad supernarum virtutum sortem et numerum congruunt? Et sunt nonnulli qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant, eosque virtute orationis, et vi acceptae potestatis ejiciunt. Quo itaque isti meritum suum nisi inter potestatum coelestium numerum sortiuntur? Et sunt nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab hoc amore temptatio¬
nis tempore non rececdat
Ille ergo uere amat. cuius ui¬
delicet mentem delectatio pra¬
ua ex consensu non superat
Nam tanto quisq a superno amo¬
re disiuingitur. quanto infe¬
rius delectatur. Unde & ad¬
huc subditur. Qui non diligit
me. sermones meos non seruat
Ad uosmet ipsos ergo fratres
Rm̃i introrsus redite. si dm̃
uere amatis exquirite. N ec
tamen sibi aliquis credat. quic¬
quid sibi animus sine operis
attestatione responderit
De dilectione conditoris. lingua.
mens. & uita requiratur
Num quam est amor dĩ ociosus.
Operatur & enim magna si est.
si uero operari renuit. amor
non est. Et sermonem quem
audistis non est meus. sed eius
qui misit me patris Scitis
fratres Rm̃i. quia ipse qui lo¬
quitur unigenitus filius. uer¬
bum patris est
Et ideo sermo quem loqͥ¬
tur filius non est filii. sed patris.
quia & ipse filius uerbum est
patris. E aec locutus sum uo¬
bis. apud uos manens Quan¬
do non maneret apud eos.

Expanded text:
ut ab hoc amore tentatiout ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ad vosmetipsos ergo, fratres charissimi, introrsus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me Patris. Scitis, fratres charissimi, quia ipse qui loquitur unigenitus Filius Verbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos,
Abbreviated transcription (Latin):
amat. quiaei in sua uoluptate
contra dicit. Et pater meus di¬
liget eum. & ad eum ueniemus.
et mansionem apud eum facie¬
mus. Pensate fratres km̃i quan¬
ta sit ista sollemnitas habere
in cordis hospicio aduentum
dĩ Certe si domum urãm quis¬
quam diues ac prȩpotens ami¬
cus intraret omni festinantia
domus tota mundaretur. neqͥd
fortasse esset quod oculos in
trantis amici offenderet. Tergat
ergo sordes praui operis. qui
dõ prȩparat domum mentis
Sed uidete quid ueritas dicat
Ueniemus. & mansionem apud
eum faciemus. Inquorum dam
& enim corda uenit & mansio¬
nem non facit. quia ꝑ cõpun¬
ctionem quidem dĩ respectum
percipiunt. sed temptationis
tempore hoc ipsum quod com¬
puncti fuerant obliuiscuntur
sicq ad perpetranda peccata
redeunt ac si haec minime plan¬
xissent. Qui ergo dm̃ uere di¬
ligit . qui eius mandata custo¬
dit. in eius corde dñs & uenit
& mansionem facit. quia sic
eum diuinitatis amor penetrat.

Expanded text:
amat, quia ei in sua voluntate amat, quia ei in sua voluntate contradicit. 1576 2. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus. Pensate, fratres charissimi, quanta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat,
Abbreviated transcription (Latin):
lice uerba lectionis sub braute¬
te transcurrere. ut post duitiul
liceat in contemplatione tantȩ
sollemnitatis immorari. Fodie
namq sp̃s sc̃s repentino sonitu
super discipulos uenit. mentesq
carnalium in sui amore permu¬
tauit. & foris apparentib lingus
igneis intus facta sunt corda
flamantia. quia dum dm̃ in
ignis uisione suscipiunt ꝑ amo¬
rem suauiter arserunt. Ipse nã
ui ergo mente in tegra dm̃ de¬
siderat. ꝓfecto iam habet quẽ
amat. Neq enim quisquam
posset dm̃ diligere. si eum quẽ
diliglt non haberet. Sed ecce
si unusquisꝙ ur̃m requiritur
an diligat dm̃. tota fiducia &
secura mente respondet diligo
N ipso autem lectionis exordio
audistis quod ueritas dixit
quis diligit me. sermonem meũ
seruabit. Probatio ergo dilectio¬
nis. exibitio est operis Hinc in
cpistola sua idem iohannes dicit
U dicit quia diligo dm̃ & man¬
data eius non custodit. mendax
est. Uere enĩ diligimus. si man
mus. si a nr̃is nos uoluptatibus

Expanded text:
e verba lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namque Spiritus sanctus repentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namqitas est . Qui ergo mente integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Probatio ergo dilectionis, exhibitio est operis. Hinc in Epistola sua idem Joannes dicit: Qui dicit, Dilige Deum, et mandata ejus non custodit, mendax esnostris nos voluntatibus
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia. sed sicut ipse missus est
ad passionẽ in mundum mittit
Quia ergo & filius amatur a patri
& tamen ad passionẽ mitritur
ita et discipuli amantur adñõ
qui tamen ad passionẽ mittunꝰ
in mundum. Itaq dicit᷑ Sicut
misit me pater & ego mitto uos
id est ea caritate uos diligo cum
inter scandala persecutorũ mito
qua me caritate pater dilexit
quẽ uenire ad tolerandas passio¬
nes fecit. Quãuis & iam mitu
uxta naturam diuinitatis possit
intellegi. Eo enĩ ipso a patre filidl
mitti dicitur. quo a patre gene
cum sit coequalis patri & filio
non tamen incarnatus est. idenl
se filius mittere ꝑhibet dicens
Cum uenerit paraclytus quẽ eg̃
nittam uobis a patre. Si enĩ mitti
solumodo in carnari deberet intel¬
legi. sc̃s ꝓcul dubio sp̃s nullomodo
diceretur mitti qui nequaquã in¬
carnatus est. Sed euis missio ipsa est¬
ꝓcessio qua de patre ꝓcedit & filio
ieut itaq sp̃s mitti dicitur quia

Expanded text:
gaudia, sed, sicut ipse missus est, gaudia, sed, sicut ipse missus est, ad passiones in mundum mittit. Quia ergo et Filius amatur a Patre, et tamen ad passionem mittitur, ita et discipuli a Domino amantur, qui tamen ad passionem mittuntur in mundum. Itaque dicitur: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos, id est, ea vos charitate diligo cum inter scandala persecutorum mitto, qua me charitate Pater diligit, quem venire ad tolerandas passiones fecit. Quamvis mitti etiam juxta naturam divinitatis possit intelligi. Eo enim ipso a Patre Filius mitti dicitur, quo a Patre genercum sit coaequalis Patri et Filio, non tamen incarnatus est, idem se Filius mittere perhibet, dicens: Cum venerit Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre . Si enim mitti solumligi, sanctus procul dubio Spiritus nullo modo diceretur mitti, qui nequaquam incarnatus est. Sed ejus missio ipsa processio est, qua de Patre procedit et Filio. Sicut itaque Spiritus mitti dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sibi contraria ualde ostendit.
dum post resurrectionẽ suam cor¬
pus suum & incorruptibile & ta¬
men palpabile demonstrauit
Nam & corrumpi necesse est quod
palpatur. & palpari non potest
quod non corrumpitur
Sed miro modo atꝙ in estimabili
redẽptor nr̃ & in corruptibile
post resurrectionẽ & palpabile
corpus exibuit. ut monstrando
in corruptibile inuitaret ad
premium. prebendo palpabile
formaret ad fidem. Et incorrup¬
tibilem se ergo & palpabilem de¬
monstrauit. ut ꝓfecto e̾e post
resurrectionẽ ostenderet corpus
suum & eiusdẽ naturȩ & alterius
głae. Dicit cis Pax uobis Sicut
misit me pater & ego
mitto uos. id est sicut misit me pat̾
d̃s dm̃. & ego mitto uos homo homi¬
nes. Pater filium misit. qui hunc
ꝓ redẽptione generis humani in¬
carnari constituit: Quẽ uidelict
in mundum uenire ad passionẽ
uoluit. sed tamen amauit filiu
quẽ ad passionẽ misit. Electos
uero apostolos dñs non ad mundi

Expanded text:
sibi valde contraria ostendit, sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum et incorruptibile et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem, et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, et praebendo palpabile firmaret ad fidem. Et incorruptibilem se ergo, et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum et ejusdem naturae, et alterius gloriae. 2. Dixit eis: Pax vobis. Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Id est, sicut misit me Pater Deus Deum, et ego mitto vos homo homines. Pater Filium misit, 1554 qui hunc pro redemptione generis humani incarnari constituit. Quem videlicet in mundum venire ad passionem voluit, sed tamen amavit Filium quem ad passionem misit. Electos vero apostolos Dominus non ad mundi
Abbreviated transcription (Latin):
RIMA LECTI¬
onis huius euan¬
gelicȩ questio animũ
pulsat. quomodo post
resurrectionẽ corpus
clominicũ uerum fuit.
quod clausis ianuis ad
discipulos ingredi potuit
Ued sciendum nobis est.
quod diuina operatio si ratione
comprehenditur. non est animi¬
rabilis Nec fides habet meritũ.
cui humana ratio prebet experi
ris nr̃i opera quȩ ex semet ipsis
cõprehendi nequaquam possunt
ex alia eius operatione pensanda
sunt. ut rebus mirabilib fidem
prebeant facta mirabiliora
Illud enim corpus dñi intrauit
ad discipulos ianius clausis. quod
uidlicet ad humanos oculos
ꝑ natiuitatt̃ clauso exut uttro
uirginis. Quid ergo mirum si
ianius clausis post resurrittionẽ
suam in aeternum iam uicturus
intrauit. qui moriturus ueniens
non aperto utero uirginis exut.
Sed quia ad illud corpus quod ui¬
deri poterat fides in tuentium
dubitabat. ostendit eis ꝓtinus
manus & latus Palpandã carnẽ
prebuit. quam clausis ianuis in¬
troduxit Qua in re duo mira
& iuxta humanam radionem

Expanded text:
rima lectionis hujus evangelicae quaestio animum pulsat, quomodo post resurrectionem corpus dominicum verum fuit, quod clausis januis ad discipulos ingredi potuit. Sed sciendum nobis est quod divina operatio si ratione comprehenditur, non est admirabilis; nec fides habet meritum, cui humana ratio praebet experiris opera, quae ex semetipsis comprehendi nequaquam possunt, ex alia ejus operatione pensanda sunt, ut rebus mirabilibus fidem praebeant facta mirabiliora. Illud enim corpus Domini intravit ad discipulos januis clausis, quod videlicet ad humanos oculos per nativitatem suam clauso exiit utero Virginis. Quid ergo mirum si clausis januis post resurrectionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non aperto utero Virginis exivit? Sed quia ad illud corpus quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus 1553 manus et latus; palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem
Abbreviated transcription (Latin):
ducamur Cum haec statut᷑o
tempore geritur: ad illius de¬
siderium memoria nr̃a refraga¬
tur. Frequentatione gͦ gaudis
temporalis ad eterna gaudia
mens incalescat & ferucat. ill
ex ueritate leticiȩ ꝑfruatur
in patria. quod de umbra gal¬
di meditatur in uia. llitam
nite. is qui mitis resurrexit
ex morte quam districtus in
udicio ueniat prȩuidete
Certe in die tremenda examl¬
nis sui cum angelis. cum as¬
changelis. cum thronis et do¬
minationibus. cum principa¬
tibus ac potestatib appare¬
bit. Cȩlis ac terris ardenaib
cunctis udelicet elementis
in sui obsequu terrore cõme¬
tis. Hunc ergo tanti paus¬
ris iudicem ante oculos po
nite. hunc uenturũ timete
ut hunc cum uenerit non timi¬
di sed securi uideatis Timen¬
dus ergo est. ne timeatur
Terror eius. nos ad usum bonȩ
operationis exerceat Metus
illius. uitam nr̃am a prauitate
compescat. Michi fr̃s credite.
quia tanto tunc erimus securi
de eius sententia. quanto nunc

Expanded text:
ducamur. Cum haec statuto ducamur. Cum haec statuto tempore geritur, ad illius desiderium memoria nostra refricatur. Frequentatione ergo gaudii temporalis ad aeterna gaudia mens incalescat et ferveat, ut ex veritate laetitiae perfruatur in patria quod de umbra gaudii meditatur in via. Vitam nite. Is qui mitis resurrexit ex morte, quam districtus in judicio veniat praevidete. Certe in die tremendi examinis suis, cum angelis, cum archangelis, cum thronis, cum dominationibus, cum principatibus et potestatibus apparebit, coelis ac terris ardentibus, cunctis videlicet elementis in sui obsequii terrore commotis. Hunc ergo tanti pavoris judicem ante ocnite, hunc venturum timete, ut hunc cum venerit, non timidi, sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. Terror ejus nos ad usum bonae operationis exerceat, metus illius vitam nostram a pravitate compescat. Mihi, fratres, credite, quia tanto tunc erimus securi de ejus sententia, quanto nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Ab sorbebit fluuium & non mi¬
rabitur: quia ꝓ magno non
habet cum infideles rapit
Sed graue est ualde quod sub¬
ditur. Et habet fiduciam qđ
influat iordanis in os eius.
quia postquã infideles quosꝙ
a mundi origine rapuit. ad¬
huc se posse suscipere & iam
fideles presumit. Nam ore
pestiferȩ persuasionis eos co¬
tidie deuorat. quos a confes¬
sione fidei rȩꝓbat ac discordat.
Noc gͦ fr̃s km̃i tota intentione
pertimescite. hoc apud uos
sollicita mente cogitate
Ecce paschalia sollemnia agimꝰ.
sed ita uiuendum nobis est.
ut ꝑuenire ad ęterna festa
mereamur. Transeunt cunc¬
ta. quae temporaliter festiua
cȩlebrantur Curate qui his
sollẽnitatib inter estis. ne
ab ȩterna sollẽnitate separe¬
mini. Quid ꝓdest inter esse
festis hominum. si de esse contin¬
gat festis angelorum. Umbra
uenturȩ festiuitatis est. sollem¬
nitas presens. Idcirco hanc an¬
nue agimus: ut ad illam quę
non est annua sed continua ꝑ¬

Expanded text:
Absorbebit fluvium, et non miAbsorbebit fluvium, et non mirabitur , quia pro magno non habet cum infideles rapit. Sed grave est valde quod subditur: Et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus , quia postquam infideles quosque a mundi origine rapuit, adhuc se posse suscipere etiam fideles praesumit. Nam ore pestiferae persuasionis eos quotidie devorat, in quibus a confessione fidei reproba vita discordat.charissimi, tota intentione pertimescite, hoc apud vos sollicita mente cogitate. Ecce Paschalia solemnia agimus; sed ita vivendum est nobis, ut pervenire ad aeterna festa mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 festis angelorum? Umbra venturae solemnitatis est solemnitas praesens. Idcirco hanc annue agimus, ut ad illam quae non est annua, sed continua, per
Abbreviated transcription (Latin):
paulus dicit. Confitentur se
nosse dm̃. factis autem negant
łł inc iacobus ait. Fidessine ope¬
ribus mortua est. hinc ad bea¬
tum iob de antiquo hoste ge¬
neris humani dñs dicit. Absor¬
bebit fluuium. & non mirabi¬
tur: & habet fiduciam quod
influat iordanis in os eius
Quis est enĩ ꝑ fluuium designa¬
tus : nisi humani generis fluxus:
Quod uidelicet genus ab ortu
ad finem defluit. & quasi aquȩ
more usq ad competentẽ ter¬
minum ex carnis liquore per¬
currit. Quid per iordanẽ. nisi
baptiz atorum forma designat᷑.
Quia enim in iordanis flumine
ipse auctor redemptionis nrãe
baptilari dignatus est. recte
iordanis nomine eorum multi¬
tudo exprimitur. qui intra
sacramentũ baptismatis tenent᷑
Antiquus ergo hostis generis hu¬
mani fluuium absorbuit. quia
a mundi origine usq ad redẽp¬
toris aduentum uix paucis
electis cuadentibus in uentrẽ
suȩ maliciȩ genus humanum
traxit. De quo recte dicitur

Expanded text:
Paulus dicit: Confitentur se Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua est . Hinc ad beatum Job de antiquo hoste generis humani Dominus dicit: Absorbebit fluvium, et non mirabitur, et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus . Quis etenim per fluvium designatus, nisi humani generis fluxus? Quod videlicet genus ab ortu ad finem defluit, et, quasi aquae more, usque ad competentem terminum ex carnis liquore percurrit, Quid per Jordanem, nisi baptizatorum forma signatur? Quia enim in Jordane flumine ipse auctor redemptionis nostrae baptizari dignatus est, recte Jordanis nomine eorum multitudo exprimitur, qui intra sacramentum baptismatis tenentur. Antiquus ergo hostis generis humani fluvium absorbuit, quia a mundi origine usque ad Redemptoris adventum, vix paucis electis evadentibus, in ventrem suae malitiae genus humanum traxit. De quo recte dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ñs m̃s & ds̃ m̃s. Dicit ei iħs. Quia
uidisti me credidisti. Cum paulus¬
dicat apostolus est enim fides spe¬
pandarum substantia rerum argu¬
mentum non apparentũ. ꝓfecto
lquet quia fides illarum rerum
argumentum est quae apparere
non possunt. Quae & enĩ appa¬
rent. iam fidem non habent sed
agnitionẽ. Dum ergo uidit tho¬
mas. dum palpauit. cur ei dicit᷑
quia uidisti me credidisti: Sed ali¬
ud uidit. aliud credidit
mortali quippe homine diuini¬
tas uideri non potuit. Nominẽ
lgitur uidit. & dm̃ confessus est
Ego credidit. qui considerando
llerum hominẽ hunc. dm̃ quem
lldere non poterat exclamauit
stificat ualde quod sequitur
eati qui non uiderunt & credi¬
derunt. Inqua nimirũ senten¬
a nos specialit̃ signati sumus.
Illi cum quem carne non uidi¬
nus mente retinemus. Hossigna¬
ti sumus. sed si fidem nr̃am ope¬
ribus sequimur. Ille & enĩ uere
credit . qui exercet operando
quod credit. Quo contra de his
qui fidem nominetenus retinent

Expanded text:
nus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium : Profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, ergo credidit, qui considerando verum hominem, hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit 9. Laetificat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille etenim vere credit, qui exercet operando quod credit. Quo contra de his qui fidem nomine tenus retinent
Abbreviated transcription (Latin):
tans dum in magistro suo uul¬
nera palparet carnis. in nobis
uulnera sanaret infidelitatis
Puis enim nobis infidelitas thonis¬
ad fidem quam fides cretdentiũ
mens omni dubitatione post¬
posita in fide solidatur. Sie¬
quippe discipulũ post resurres¬
tionẽ suam dubitare ꝑmisĩ
mariam sponsum uoluit. qui
tamen ad eus nuptias non ꝑ¬
uenit. Nlam ita factus est disa¬
pulus dubitans & palpans testis uerȩ
sesurrectionis. sicut sponsus matris
fuerat custos integerrimȩ uirgini

Expanded text:
tans, dum in magistro suo vultans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae iad fidem, quam fides credentium dmens, omni dubitatione postposita, in fide solidatur. Diquippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virgini
Abbreviated transcription (Latin):
liberant qui semet ipsos damnari
metuebant. Horum ꝓfecto nunc
in ȩccła ep̃i locum tenent. soluen¬
di ac ligandi auctoritatẽ suscipi¬
unt. qui gradum regiminis sorti¬
untur. Grandis honor. sed graue
pondus istius est honoris. Ourum
quippe est. ut qui nescit tener
moderamina uite sue. uidex urts
fiat alienȩ. Et plerumq contings
ut hunc iudicu locus teneat. cill
ad locum uita minime concordas
Ac sepe agitur ut uel damnet in¬
meritos: uel alios ipse ligatus solue
Sepe in soluendis acligandis subal¬
tis suȩ uoluntatis motus. non aute
causarum merita sequatur Una
fit ut ipsa hac ligandi & soluend̃
potestate se priuet. qui hanc
ꝓ suis uoluntatib & non ꝓsubdl¬
torum morib exercet. Sȩpe fu

Expanded text:
liberant, qui semetipsos damnari liberant, qui semetipsos damnari metuebant. 5. Horum profecto nunc in Ecclesia episcopi locum tenent. Ligandi atque solvendi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor, sed grave pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae judex vitae fiat alienae. Et plerumque contingit ut hic judicii locum teneat, cui ad locum vita minime concordat. Ac saepe agitur, ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita sequitur. Unde fit, ut ipsa hac ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus, et non pro subjectorum moribus exer
Abbreviated transcription (Latin):
paulo attestante qui ait Ubi sp̃s
dñi. ibi libertas Sciendum uero
est quod hi qui prius sp̃m scm̃ ha¬
buerunt ut & ipsi in nocenter ui¬
uerent & in p̃dicatione quib dã
ꝓdessent. id circo hunc post resur¬
rectionẽ dñi patenter acceperunt.
ut ꝓdesse non paucis sed plurib
possent Vlnde & in hac ipsa datio¬
ne sp̃s dicitur Quorum remis eritis
peccata remittuntur eis. & quorũ
ritinueritis retenta sunt. Libet in¬
tueri illi discipuli ad tanta onera
humilitatis uocati ad quantũ
culmen głae sint ꝑducti. Ecce
non solum de semet ipsis securi fi¬
unt. sed & iã alienȩ obligationis
potestatt̃ relaxationis accipiunt
Principatum superni iudicu sortum¬
tur. ut uice dĩ quib dam peccata
retineant. quib dã relaxent
Sed sic eos a dõ decebat erigi. qui
tantum ꝓ dõ consenserant humi¬
liari. Ecce qui districtum dĩ ui¬
dicium metuunt. animarũ uidi¬
ces fiunt: & alios dãpnant ul

Expanded text:
Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Sciendum vero est quod hi qui prius Spiritum sanctum habuerunt, ut et ipsi innocenter viverent, et in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut prodesse non paucis, sed pluribus possent. Unde et in hac ipsa datione Spiritus dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt. Libet intueri illi discipuli, ad tanta onera humilitatis vocati, ad quantum culmen gloriae sint perducti. Ecce non solum de semetipsis securi fiunt, sed etiam alienae obligationis potestatem relaxationis accipiunt; principatumque superni judicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam peccata retineant, quibusdam relaxent. Sic sic eos a Deo decebat erigi, qui tantum pro Deo consenserant humiliari. Ecce qui districtum Dei judicium metuunt animarum judices fiunt; et alios damnant, vel
Abbreviated transcription (Latin):
moysen dicit᷑. Suxerunt mel de
petra. & oleum de firma petra
Neꝙ enĩ quicquã tale uxta histo¬
riam legitur. si tota testamenti
ueteris series recenseatur. Nusquã
de petra mel. nusquã oleum ille
populus suxit Sed quia iuxta
pauli uocẽ petra erat xp̃s. mel de
petra suxerunt. quia ciusdẽ redẽp¬
toris nr̃i facta. & miracula uideruns
Oleum uero de firma petra suxerunt.
quia effusione sc̃ĩ sp̃s post resurree¬
tionẽ euis ungi meruerunt
Quasi ergo in firma petra mel dedit.
quando adhuc mortalis dñs mi¬
raculorum suorum dulcedinem
discipulis ostendit. Sed firma pe¬
tra oleum fudit. quia post resur¬
rectionẽ suam factus iam in passi¬
bilis ꝑ afflationẽ sp̃s donũ sc̃ę unc¬
tionis emanauit. De hoc oleo per
ꝓphetam dr̃ Computrescet iugũ
a facie olei Sub iugo quippe tene¬
bamur demoniacȩ dominationis.
sed uncti sumus olco sp̃sseĩ Et quia
nos gratia libertatis unxit. domina¬
tionis demoniacȩ uigum putruit.

Expanded text:
Moysen dicitur: Suxerunt mel de Moysen dicitur: Suxerunt mel de petra, et oleum de firma petra . Neque enim quidquam tale juxta historiam legitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt. Quasi ergo infirma petra mel dedit, quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post resurrectionem suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae unctionis emanavit. 4. De hoc oleo per prophetam dicitur: Computrescet jugum a facie olei . Sub jugo quippe tenebamur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti. Et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae jugum putruit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nr & semel declit in terra consistens.
& scmel cȩlo prȩsidens Neq enim
allo loco datus sp̃s sẽs aperte mon¬
stratur nisi nunc cum ꝑ insufflati¬
onem ꝑcipitur. & postmodũ cum
de eelo ueniens in linguis uarus
demonstratur. Cur ergo prius in
derra discipulis datur post modũ
e celo mittitur. nisi quod duo
st precepta caritatis. dilectio
llidelie&. dĩ & dilectio ꝓximi: In
enia datur sp̃s ut diligatur ꝓxi¬
Mis. e cęlo datur sp̃s ut diligatur
Sicut ergo una est caritas &
duo prȩcepta. ita unus est sp̃s &
luo data prius a consistente dño
terra postmodum ecelo. quia
Ipximi amore discitur qualiter
ũeniri debeat ad amorem dĩ¬
Unde idem iohannes dicit Qui non
diligit fratrẽ suũ quẽ uidet. dm̃
quẽ non uidet quomodo potest
diugere.Et ante quidẽ discipulo
fidem. sed tamen manifesta datio¬
ne non nisi post resurrectionem
datus Unde scriptum est. Nondũ
erat sp̃s datus. quia iħs nondum
erat glorificatus. Unde &iam ꝑ

Expanded text:
r et semel dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens? Neque enim alio in loco datus Spiritus sanctus aperte monstratur , nisi nunc cum per insufflationem percipitur, et postmodum cum, de coelo veniens, in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitur, nisi quod duo sunt praecepta charitatis, dilectio videlicet Dei, et dilectio proximi? In terra datur Spiritus, ut diligatur mus, coelo datur, ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas et duo praecepta, ita unus spiritus et duo data. Prius a consistente Domino in terra, postmodum in coelo, quia in proximi amore discitur, qualiter perveniri debeat ad amorem D idem Joannes dicit: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Et ante quidem discipulorfidem, sed tamen manifesta datione non nisi post resurrectionem datus est. Unde et scriptum est: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Unde etiam per
Abbreviated transcription (Latin):
patimur de quorum mentibus pre¬
sumebamus: quia cum damno cor¬
poris mala nos cruciant amissȩ cari¬
tatis Hinc est enim quod de iuda
traditore suo ꝑ psalmistam dñs di¬
cit. Et quidem si inimicus m̃s male¬
dixisset michi. supportassem utiq
& si is qui oderat me super me mag¬
na locutus fuissetai absconderem
nimis dux m̃s & notus m̃s. qui si¬
mul mecum dulces capiebas cibos
in domo di ambulauimus cũ con¬
sensu. Et rursum. H omo pacis mee
in quo sperabam et qui edebat pa¬
nes meos. ampliauit ad uersum me
supplantationẽ. Acsi de tradito¬
re suo apertis uocibus dicat. Trans¬
gressionem eius tanto grauius per¬
tuli: quanto hanc ab eo qui m̃s e̾e
uidebatur sensi Om̃s ergo electi
quia summi capitis membra sunt.
caput quoq suum in passionibus
secuntur. ut ipsos aduersarios
in sua morte sentiant de quorum
uita presumebant. et tanti eis cres¬
cat merces operis. quanta eis uirtutis
lucrum ꝓficit  ex alienȩ damno

Expanded text:
patimur de quorum mentibus praepatimur de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos cruciant amissae charitatis. Hinc est enim quod de Juda traditore suo per Psalmistam D. Quoniam si inimicus meus maledixisset mihi, supportassem utique. Et si is, qui oderat me, adversum me magna locutus fuisset: absconderem nimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno
Abbreviated transcription (Latin):
UIA LONSIUS
ab urbe digressi
sumus. ne ad re¬
uertendum nos
tardior hora prȩpediat necesse est
ut expositionẽ sc̃i euangełii bre¬
uiter sermo transcurrat. Dñs ac
redemptor nr̃ perituri mundi prȩ¬
currentia mala denuntiat. ut eo
minus perturbent uenientia.
quo fuerint pręscita Minus
enim iacula feriunt quae pręui¬
dentur : et nos tolerabilius mun¬
di mala suscipimus. si contra hȩc
ꝑ praescientię clipeum munimur
Ecce & enĩ dicit Cum audieritis
prelia & sediciones. nolite terreri
Oportet enim primum haec fieri.
sed non dum statim finis Pen¬
sanda sunt uerba redemptoris
nr̃i : per quȩ nos aliud interius
aliud exterus passuros denun¬
tiat. Bella quippe ad hostes ꝑ¬
tinent. seditiones ad ciues Ut
nos indicet interius exte¬
riusq turbari. aliud nos fatetur
ab hostib. aliud a fratrib ꝑpeti
Sed his malis preuenientib quia
non statim finis sequatur. ad un¬
git. Surget gens suꝑ gentem
& regnum suꝑ regnum. & terrę

Expanded text:
uia longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. Sed his malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum; et terrae
Abbreviated transcription (Latin):
paciens uiro forte. & qui domina¬
tur animo suo expugnatore urbiũ¬
Minor est ergo uictoria urbes expu¬
gnare que extra sunt quae uncun¬
tur. maius autem est quod ꝑi
pacientiam iuncitur quia ipse ase
animus superatur. & semet ipsum
sibi subicit. quando patientia eũ¬
in humilitate tolerantie sternit
Sciendum uero est quod plerumꝙ
euenire pacientib solet. ut eo
quidem tempore quo aduersa
patiuntur uel contumelias audi¬
unt nullo dolore pulsentur. & sic
pacientiam exibeant ut custodire
&iam cordis in nocentiam curent
Sed cum pꝰaululum haec ipsa quȩ

Expanded text:
patiens viro forti, et qui dominapatiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbiuvictoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa qu
Abbreviated transcription (Latin):
uos. & orate ꝓ persequentib & ca¬
lumpniantib uobis. Uirtus itaq
est coram hominib aduersarios to¬
lerare. sed uirtus coram dõ dilige¬
re: quia hoc solum ds̃ sacrificium
accipit quod ante eius oculos in
altare boni operis flãma caritatis
incendit. Sciendum uero est quod
plerumq ideo pacientes uidemur.
quia retribuere mala non possumꝰ
ed qui id cireo malum non retribu¬
it quia nequaquã ualet. ꝓculdu¬
bio ut praediximus paciens non
est. quia patientia non in ostensi¬
one inquiritur sed in corde. Per
in pacientiȩ autem uicium. ipsa
uirtutum nutrix doctrina dissi¬
patir. Scriptum namq est in ꝓ uer¬
bus Doctrina uiri ꝑ pacientiam
noscitur. Tanto ergo quisq minor
ostenditur doctus. quanto con¬
uncitur minus paciens Neq enĩ
Potest ueraciter bona docendo
impendere. si uiuendo nesciat
quanimiter aliena mala tolerare
uanto enim culmine uirtus paci¬
entiȩ polleat. rursum salomon
indicat dicens Melior est uir¬

Expanded text:
persequentibus et calumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti auctoritate decernimꝰ ut ea q̃ retro
principum constiterint humanitate depui¬
tata supra memorata ecclla sine aliqua imn¬
mminutione ꝑcipiat. manente pena etiã per¬
uasori qui ⁊ ueterũ dona ⁊ ecclle ꝓbatur
iuolasse compendia.

Expanded text:
etro principum constiterint humanitate deputata, supra memorata ecclesia sine aliqua imminutione percipiat, manente poena etiam pervasori, qui et veterum dona et ecclesiae probatur violasse compendia.
Abbreviated transcription (Latin):
locum beneficiis inuenire ut ti¬
tulos nr̃e possmus pietatis erigere quã¬
tomagis aliena beneficia intacta uolrmꝰ
defendi qui ꝓpria cupimꝰ sponte largiris
Maxime qnͣ ⁊ illud conscĩe nr̃e reponit᷑.
quod de fisco sub antiqua sollempnitate
prestatuu. ꝓinde uirtiuenerablis ep̃i constã.¬
tii supplicatione comꝑiais. sacrosc̃ẽ eccl̃ie

Expanded text:
locum beneficiis invenire, ut titulos nostrae possimus pietatis erigere, quanto magis aliena beneficia intacta volumus defendi, qui propria cupimus sponte largiri, maxime quando et illud conscientiae nostrae reponitur, quod de fisco sub antiqua sollemnitate praestatur! proinde viri venerabilis episcopi Constantii supplicatione comperimus sacrosanctae eccl
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiuncie debet primũ ꝓdesse cui ⁊¬
nascitur qr iustius ẽ ut incolis ꝓpria fecũ¬
ditas serniat. quã ꝑegrinis cõmertus stu¬
dio se cupiditatis exhauriat. Auenis siqͥ¬
dem partib debet impendi illud quod su
ꝑẽ ⁊ tunc de exteris cogitandum dum se
ratio ꝓprie necessitatis expleuerit. Atq i¬
deo illustris magnificentia tua ꝑ loca sĩ¬
gula qui curam uidentur hr̃e littoꝵ fa¬
ciat cõmoueri. ut ñ ante quispiam pere¬
grinas naues frum̃tis oneret. ⁊ ad aliena
littora transituras. quã expense publice
ad optatam possint copiam ꝑuenire:¬

Expanded text:
inciae debet primum prodesse cui nascitur, quia iustius est, ut incolis propria fecunditas serviat quam peregrinis commerciis studiosae cupiditatis exhauriat. alienis siquidem partibus illud debet impendi quod superest et tunc de exteris cogitandum, dum se ratio propriae necessitatis expleverit. Atque ideo illustris magnificentia tua per loca singula qui curam videntur habere litorum, faciat commoneri, ut non ante quispiam peregrinas naves frumentis oneret ad aliena litora transituras, quam expensae publicae ad optatam possint copiam pervenire