comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem ad suum hospitium
redire: et pro lassitudine
ipso itinere se habere per-¬
hibebat hospitiũ: quo idẽ
martyrius monachus ire
festinabat: Uir autem dei
eiusdem leprosi lassitudmnẽ
misertus: pallium quo ue.¬
stiebatur in terram proti¬
nus proiecit et expandit:
ac desuper leprosum po-¬
sint.: eumq suo pallio un¬
diq constrictũ super hu¬
meros leuauit : secumq re¬
uertens detulit: Cumq
iam monasterii foribus pro.¬
pinquaret:spiritalis pater
eiusdem monasterii. mag.
nis clamare uocibus cȩpit:
Currite: ianuas monaste¬
rii citius aperite: quia fra-¬
ter martirius uenit dñm
portans: Statim uero ut
martirius ad monasterii
aditum peruenit. is qui
leprosus esse putabatur
de collo eius exiliens: et
in ea specie apparens qua
recognosci ab hominibus
solet: red emptor humani
piciente rediit: eiq ascen¬
dens dixit: Martiri: tu
me non erubuisti super
terram: ego te non erubeᷤ¬
cam super cȩlos: Qui sc̃s
uir mox ut est monasteri¬

Expanded text:
tem ad suum hospitium tem ad suum hospitium redire, sed prae lassitudine vero itinere se habere perhibebat hospitium quo idem Martyrius monachus ire festinabat. Vir autem Dei ejusdem leprosi lassitudinem misertus, pallium quo vestiebatur in terram protinus projecit et expandit, ac desuper leprosum posuit, eumque suo pallio undique constrictum 1651 super humerum levavit, secumque revertens detulit. Cumque jam monasterii foribus propiaret, spiritualis pater ejusdem monasterii magnis vocibus clamare coepit: Currite, januas monasterii citius aperite, quia frater Martyrius venit Dominum portans. Statim vero ut Martyrius ad monasterii aditum pervenit, is qui leprosus esse putabatur, de collo ejus exsiliens, et in ea specie apparens qua recognosci ab hominibus solet Redemptor humani piciente rediit, eique ascendens dixit: Martyri, tu me non erubuisti super terram, ego te non erubescam super coelos. Qui sanctus vir mox ut est monasteri
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlis est: Recta ergo ope.
ra. fidei recte iungenda sua.
Mala quȩ fecimus: per co¬
tidiana lamenta diluamuᷤ.
Transactas nrãs nequitias:
surgentia ab amore dei et
proximi recta opera supe-¬
rent: Nulla quȩ possumus.
frĩbus impendere bona recu-¬
semus: Neq enim aliter re¬
demptoris nr̃i membra effi¬
cimur: nisi inherendo deo
et cõpatiendo proximo: Sed
quia ad amorem dei et pro-¬
ximi. plerumq corda audi-¬
entiũ plus exempla quam
uerba excitant: caritati ur̃ẽ
indicare studeo: quod is
qui presto est epyphanius
filius meus diaconus isau¬
ria prouincia exortus: in
uicina factum terra lycao¬
mȩ solet narrare miracu¬
lum: Ait enim: quod in ea
quidam martyrius nomi¬
ne. uitȩ ualde uenerabilis
monachus fuit: qui ex suo
monasterio uisitationis grã
ad aliud monasteriũ tendde¬
bat: cui spiritalis pater
preerat: Pergens itaq lepro¬
sum quendã quem densis
uulneribus elephantinus
morbus per menbra fedaue¬
rat inuenit in uia: uolen¬

Expanded text:
 coelorum . Recta ergo opera rectae fidei jungenda sunt. Mala quae fecimus per quotidiana lamenta diluamus, transactas nostras nequitias surgentia ab amore Dei et proximi recta opera superent, nulla quae possumus fratribus impendere bona recusemus. Neque enim aliter Redemptoris nostri membra efficimur, nisi inhaerendo Deo, et compatiendo proximo. 10. Sed quia ad amorem Dei et proximi plerumque corda audientium plus exempla quam verba excitant, charitati vestrae indicare studeo quod is qui praesto est filius meus Epiphanius diaconus, Isauria provincia exortus, in vicina factum terra Lycaoniae solet narrare miraculum. Ait enim quod in ea quidam, Martyrius nomine, vitae valde venerabilis monachus fuit, qui ex suo monasterio visitationis gratia ad aliud monasterium tendebat, cui spiritualis pater praeerat. Pergens itaque, leprosum quemdam, quem densis vulneribus elephantinus morbus per membra foedaverat, invenit in via, volen
Abbreviated transcription (Latin):
mentis: quanta tunc omni.¬
um malorũ memoria: quȩ
obliuio transactȩ felicitatis:
quȩ formido et consideratio
iudicis: Quid ergo esse nobiꝰ
de presentibus ad delectati.¬
onẽ debet: quando simul
cunctis transeuntibꝰ non ua.¬
let transire quod imminet:
Quando et hoc funditus
finitur quod diligitur: et
illud incipitur ubi do lor nũ¬
quam finitur: Tunc malig¬
in sp̃s in egrediente anima
opera sua requirunt: tunc
mala quȩ suaserunt repli-¬
cant: ut sociam ad tormen¬
tum trahant: Sed cur hoc
de peruersa anima dicimuᷤ¬
quosq egredientes ueniant:
et suum in illis si preuale-¬
ant aliquid requirant: Vnuᷤ
autẽ in hominibus extitit:
qui ante passionẽ suam libe.¬
ra uoce dixit: Iam non mul¬
ta loquar uobiscũ: llent
enim princeps mundi huiꝰ¬
et in me non habet quicquã:
Quia enim hunc mortalem
hominẽ uidit: suum in illo
princeps mundi aliquid in¬
uenire posse se credidit: Sed
sine ullo peccato a muncticor¬

Expanded text:
mentis, quanta tunc omnimentis, quanta tunc omnium malorum memoria, quae oblivio transactae felicitatis, quae formido et consideratio judicis. Quid ergo esse nobis de praesentibus ad delectationem debet, quando, cunctis simul transeuntibus, non valet transire quod imminet? quando et hoc funditus finitur quod diligitur, et illud incipitur ubi dolor nunquam finitur? Tunc maligni spiritus in egrediente anima sua opera requirunt; tunc mala quae suaserunt replicant, ut sociam ad tormenta trahant. Sed cur hoc de perquosque egredientes veniant, et suum in illis, si praevaleant, aliquid requirant. Unus autem in omnibus exstitit, qui ante passionem suam libera voce dixit: « Jam non multa loquar vobiscum, venit enim princeps mundi huet in me non habet quidquam . » Quia enim hunc mortalem hominem vidit, suum in illo mundi princeps aliquid invenire posse se credidit. Sed sine ullo peccato a mundi cor
Abbreviated transcription (Latin):
nõs faciuntz Si uere car
nem corporis nostri xp̃s
assumpsit: et uere homo
re sub mysterio carnẽ cor¬
poris sui sumimus: et per
hoc unum erimus: quia
pater in eo est. et ip̃e in no¬
asseritur: cum naturalis
ꝑ sacramẽtum ꝓprietas ꝑ¬
fectum sit sacramentum
mutatis. Non humano
aut seculari sensu de his
rebus loquendũ: neq per
molenciam atq impru-¬
dentem predicatiõnẽ: dic¬
toꝵ celestium sanitatr.
aliene atq impie intelli¬
da estz De naturali enĩ-
in nobis xp̃i ueritate que
dicimus. nisi ab eo didicẽ¬
timus: stulte atq impie
dicimus. Ipse eñ ait. Ca¬
ro mea uere est esca: ⁊ san¬
guis meus uere est potus
Qui edit carnem meam.
et bibit sanguinẽ meumr.

Expanded text:
 faciunt. Si vere igitur carnem corporis nostri Christus assumpsit, et vere homo re sub mysterio carnem corporis sumimus, et per hoc unum erimus, quia pater in illo est et ille in noasseretur, cum naturalis per sacramentum proprietas perfectae sacramentum sit unitatis? Non est humano aut saeculi sensu in Dei rebus loquendum, neque per violentam atque imprudentem praedicationem coelestium dictorum sanitati alienae atque impiae intelli De naturali enim in nobis Christi veritate quae dicimus, nisi ab eo didicimus, stulte atque impie dicemus. Ipse enim ait: Caro mea vere est esca, et sanguis meus vere est potus Qui edit carnem meam, et bibit sanguinem meum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: sed humilia respicit:
ignoscit: Adhuc autem audi
humilitatẽ publican: Parum
est quia de longinquo sta¬
bat: sed nec oculos ad cȩlũ
leuabat: Ut respiceretur. nos
entia: spes subleuabat: Ad¬
huc audi: Sed percutiebat
pectus suum: dicens: Dñe:
ri: Tunsio pectoris: contri¬
tio est cordis: Duod
dens pectus suum pu-¬
et publicani iam accepisti
controuersiã: audi iudicis¬
sententiã: Audisti superbũ
accusatorẽ: audisti reum hii¬
milem: audi nunc iustũ ui¬
dicem: Amen dico uobis ue¬
ritas dicit: deus dicit: u¬
dex dicit:amen dico uobis:
descendit iustificatus de tẽ¬
plo publicanus ille: magis
quam ille phariseus: Quare
hoc est iudiciũ dei. non sum
sicut publicanus iste: non
sum sicut ceteri homines: in¬
iustr: raptores: adulterr: ie¬
iuno bis in sabbato: decimaᷤᷤ
do omniũ quȩ possideo: ille
non audet ad cȩlum leuare
oculos suos: attendit con¬
scientiã suam: longe stat.
et iustificatur magis quã
ille phariseus: quare: Dic¬

Expanded text:
t. ignoscit. Adhuc audi humilitatem Publicani. Parum est, quia de longinquo stabat: nec oculos suos ad coelum levabat? Ut aspiceretur, non entia, spes sublevabat. Adhuc audi: Percutiebat pectus suum. Poenas de  Tunsio pectoris, obtritio cordis. Quid dens pectus? Deus pret Publicano accepisti controversiam; audi sententiam: audisti superbum accusatorem, audisti reum humilem; audi nunc judicem. Amen dico vobis. Veritas dicit, Deus dicit, judex dicit: Amen dico vobis, descendit justificatus de templo Publicanus ille, magis quam ille Pharisaeus. Quare? Hoc est judicium Dei. Non sum sicut Publicanus iste, non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri: jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ille non audet ad coelum levare oculos suos, attendit conscientiam suam, longe stat, et justificatus est magis quam ille Pharisaeus. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim quia dicebat
non sum sicut cȩteri homi¬
nes. iniusti. raptores. aduil¬
teri. neq quia ienmabat
bis in sabbato: neq quia
non erat peccator: Quod si
in nullis peccatis esset: ip¬
sa superbia graue erat cri¬
men: Et tamen ecce omnia
illa dicebat: Quis tandem
se esse a peccatis: Habebat
tamen ille peccata: sed per¬
uersus et nescius quo uenis¬
set. erat tanquã instatione
medici curandus: et sana mẽ¬
bra ostendebat: uulnera te¬
gebat: Deiis tegat uulnera:
curabit: Medicus tegat: et
sanatur uulnus: sub tegmi¬
ne uulnerati celatur uulnus:
Cui celas: Qui nouit omnia:¬

Expanded text:
Non enim quia dicebat, Non enim quia dicebat, Non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri; neque quia jejunabat bis in sabbato; neque quia non erat peccator. Quod si sine ullis peccatis esset, ipsa superbia grande crimen erat: et tamen ecce illa omnia dicebat. Quis tandem se esse a peccatis ? Habebat ergo ille peccata; sed perversus, et nesciens quo venisset, erat tanquam in statione medici curandus, et sana membra ostendebat, vulnera tegebat. Deus tegat vulnera; on curabit. Medicus tegat, et sanatur vulnus, sub tegmine vulnerati celatur vulnus. Cui celas? Qui novit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
am: Diximus non ausum fu¬
isse oculos ad cȩlum leuare
publicanũ: Quare cȩlũ nos
attendebat: Qina se atten¬
debat: Se attendebat ut si¬
bi primo displiceret: et sic
deo placeret: Tu autẽ iactaᷤᷤ
te: erecta ceruice es: Ait
dñs superbõ: Non uis ad
te attendere: Ego attendo:
llis autẽ ut non attendã:
Tu attende: Ideo publica¬
nus nolebat oculos ad cȩ¬
lum leuare: quia se ipsum
intuebatur: conscientiam
suam pumebat: Ipse sibii
uidex erat. ut ille interce¬
deret: Ipse pumebat. ut ille
liberaret: Ipse accusabat. ut
ille defenderet: Ad eo defen-¬
dit eum: ut diceret pro il¬
lo sententiã: Descendit in qͥt¬
iustificatus publicanuᷤ ille:
magis quam ille phariseus:
Quia omnis inquit qui se
exaltat humiliabitur: et qͥ
se humiliat exaltabitur: At.¬
tendit se inquit: et nolui
ego attendere: Audiui dicen¬
tem: auerte oculos tuos a
peccatis meis: Quis est enĩ
qui illud dixit: insi qui etĩa
agnosco: Itaq frẽs mei. erat
et phariseus ille peccator

Expanded text:
a. Diximus non ausum fuisse oculos ad coelum levare Publicanum. Quare coelum non attendebat? Quia se attendebat. Se attendebat, ut primo sibi displiceret, et sic Deo placeret. Tu autem jactas te, erecta cervice es. Ait Dominus superbo, Non vis ad te attendere? ego attendo. Vis autem ut non attendam? tu attende. Ideo Publicanus non audebat oculos ad coelum levare; quia seipsum intuebatur, conscientiam suam puniebat: ipse sibi judex erat, ut ille intercederet; ipse puniebat, ut ille liberaret; ipse accusabat, ut ille defenderet. Adeo defendit cum, quia dixit pro ipso sententiam. Descendit justificatus Publicanus ille magis quam ille Pharisaeus: quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Attendit se, inquit, et nolui ego attendere: audivi dicentem, Averte oculos tuos a peccatis meis. Quis est enim qui illud dixit, nisi qui etiam agnosco ? Itaque, fratres mei, erat et Pharisaeus ille peccator.
Abbreviated transcription (Latin):
ontempsit delonge
stantem: cui deus con¬
fitenti propinquabat: Publi¬
canus inquam de longiqͥ
stabat: sed deus ad illum
de longinquo non stabat.
Quare ab illo deus de lon¬
ginquo non stabat: Quia
alio loco dicitur: prope est
dñs his qui obtriuerunt cor
Uidete si publicanus iste ob¬
triuerat cor: et ibi uidebitis
quia prope est dñs his qui
obtriuerunt cor: Rublicamꝰ
autẽ de longiquo stabat:

Expanded text:
ontempsit de longe stantem, cui Deus confitenti propinquabat. Publicanus, inquit, de longinquo stabat: sed Deus ad illum de longinquo non stabat? Quare Deus ab illo de longinquo non stabat? Quia alio loco dicitur: Prope est Dominus his qui obtriverunt cor . Videte si Publicanus iste obtriverat cor, et ibi videbitis quia prope est Dominus his qui obtriverunt cor. Publicanus autem de longinquo stabat,
Abbreviated transcription (Latin):
mundaretur: nequid fortas¬
se esset quod oculos amici
intrantis offenderet: Tergat
ergo sordes praui operis:
qui deo prȩparat domum
mentis: Sed udete quid ue.¬
ritas dicat: Ueniemus: et
mansionẽ apud eum facie¬
mus: In quorumdã etenm
corda uenit. et mansionem
non facit.⁊ quia per compun¬
ctionem quidem dei respectũ
percipiunt: sed temptationis
tempore hoc ipsum quod com¬
puncti fuerant obliuiscuntur:
Sicq ad perpetranda peccata
redeunt: acsi hȩc minime
sgit: qui eius mandata
custodit: in eius corde dñs
et uenit et mansionẽ facit:
quia sic eum diumnitatis a¬
mor penetrat: ut ab hoc amo¬
re temptationis tempore noz
recedat: Ille ergo uere amat:
cuius iidelicet mentem de¬
lectatio praua ex consensu
non superat:. am tanto
quisq a superno amore dis¬
iungitur: quanto inferius
delectatur: Unde et adhuc
subditur: Qui non diligit
me: sermones meos non ser

Expanded text:
mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime git, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non ser
Abbreviated transcription (Latin):
inter eos substantiã: Cumq
minor facultatibus perdi¬
tis egere cepisset: et co-¬
medere siliquas porcorum
cibos: reuersus ad patrem
susceptus est ab eo: frater
quoq inuidens senior. patriᷤᷤ
uoce corripitur: quod leta¬
ri debuerit et gaudere: qͥa
frater eius mortuus fuerat
et reuixit: perierat et in¬
uentus est: Has tres para¬
bolas contra phariseos et
scribas locutus est: qui no¬
lebant recipere pęnitentiã
peccatorũ. et publicanorũ
salutem: Dicebat autẽ dñs
et ad discipulos haud du-¬
bium qum parabolã: sicut
prius ad phariseos et scri¬
bas: qua parabola ad cle¬
mentiam eos hortaret᷑ et alis
mittetur uobis: ut in ora¬
tione dñica libera fronte
poscitis: dimitte nobis de¬
bita nr̃a. sicut et nos di-¬
mittimus debitoribus nr̃is.
ue est lldecuna leq̃

Expanded text:
inter eos substantiam. Cumque inter eos substantiam. Cumque minor facultatibus perditis, egere coepisset, et comedere siliquas, porcorum cibum, reversus ad patrem, susceptus ab eo est. Frater quoque invidens senior, patris voce correptus est, quod laetari debuerit, et gaudere, quia frater ejus mortuus fuerat, et revixit: perditus erat, et inventus est. Has tres parabolas contra Pharisaeos, et Scribas locutus est, qui nolebant recipere poenitentiam peccatorum, et Publicanorum salutem. Dicebat autem, inquit, et ad discipulos suos , haud dubium, quin parabolam, sicut prius ad Scribas, et Pharisaeos: qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur, et aliis mittetur vobis ; ut in Oratione Dominica libera fronte poscatis, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae est e
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ex phariseis dixe¬
runt: Nunquid et nos cȩci
sumus: Quibus respondit:
Si cęci essetis: non haberetis
peccatum: Nunc autem dici¬
tis quia uidemus: peccatũ
urm̃ manet: his uerbis sub¬
iunxit ea quȩ hodie cum
recitarentur audiuimus: Am̃
amen dico uobis: qui non
intrat per ostium in ouile
ouium. sed ascendit aliunde:
ille fur est et latro: Dixerat
enim se cȩcos non esse: Llide¬
re autem tunc possent: si oueᷤ
xp̃i essent: Unde sibi usur¬
pabant lumen: qui furebast
contra diem: Propter illorũ
ergo uanam et superbã et
insanabilẽ arrogantiã. dñs
sss ista contexuit: in quibus
ulti enim sunt qui
scd̾m quandam uitȩ
huus consuetudinẽ dicun¬
tur boni homines: boni ui¬
ri: bonȩ feminȩ: innocenteᷤ.

Expanded text:
arisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc autem dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet . His verbis subjunxit ea quae hodie cum recitarentur, audivimus. 2. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus ulti enim sunt, qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, innocente
Abbreviated transcription (Latin):
sum: Unde ergo superbus:
Non quia de bonis suis deo
grãs agebat: sed quia suꝑ
alterum se de ipsis bonis ex.¬
tollebat: Attendite frẽs: Nam
unde cȩpit dicere similitudi¬
nem istam dñs: euangłista
prȩmisit Cum enim xp̃s di¬
xisset. putas ueniens filius
hominis inuemiet fidem in
terra: ne existerent quidã
heretici. qui attendentes et
putantes quasi lapsum to¬
tum mundũ: omnes enim
heretici in paucis et in par¬
te sunt: iactarent se quod
in ipsis remansit. quod de
toto mundo perierit: ibi sta¬
niens filius hominis inue.¬
met fidem in terra: subiecit
euangłista et ait: Dixit au¬
tem et ad quosdam qui si¬
bi iusti uidebantur: et sper¬
nebant cȩteros: similitudi¬
phariseus et publicanus in
templum orare: et cȩterasi
cut audistis: Phariseus ergo
Sed unde superbus: Quia
spernebat cȩteros: Unde pro¬
bas: In ipsius uerbis: Quo

Expanded text:
ste. Unde ergo superbus? Non quia de bonis suis Deo gratias agebat, sed quia super alterum se de ipsis bonis extollebat. 11. Attendite, fratres: nam unde coeperit dicere similitudinem ipsam Dominus, evangelista praemisit. Cum enim Christus dixisset, Putas veniens Filius hominis inveniet fidem in terra? et ne existerent quidam haeretici, qui attendentes et putantes quasi lapsum totum mundum, omnes enim haeretici in paucis et in parte sunt, jactarent se, quod in ipsis remansit quod de toto mundo perierit; ibi staniens Filius hominis inveniet fidem in terra? subjecit Evangelista et ait: Dixit autem et ad quosdam, qui sibi justi videbantur, et spernebant caeteros, similitudiPharisaeus et Publicanus venerunt in templum orare, et caetera quae nostis. Pharisaeus ergo Sed unde superbus? Quia spernebat caeteros. Unde probas? In ipsis verbis. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
mei humiliauerit: ut tan¬
tum se deiciat quantũ ego
deieci. formam serui accipi¬
ens: hic intrabit in regna
celorum: Et qui susceperit
unum paruulũ talem in no-¬
mine meo: me suscipit: Qui
talis fuerit ut. xp̃i imitetur
humilitatẽ et innocentiam:
in eo xp̃s suscipitur: Et pru
erit apłis se putent hono¬
ratos: adiecit non illos sui
merito. sed magistri hono
scandalitatur. paruulus
est: Maiores enim. scanda¬
la non recipiunt: Expedit
ei ut suspendatur mola
asinaria in collo eius: et
demergatur in profundũ
maris: Quamquã hec ge¬
neralis possit esse senten¬
tia aduersum omnes qui
aliquem scandalitant. ta¬
men iuxta consequentiã
sermonis. etiam contra
apłos dictum intelligi po¬
test: qui interrogando qͥs
maior esset in regno cȩlo¬
rum: uidebantur inter se
de dignitate contendere:
Et si in hoc uicio perman

Expanded text:
mei humiliaverit, ut tantum se dejiciat, quantum ego dejeci formam servi accipiens, hic intrabit in regnum coelorum Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. Qui talis fuerit, ut Christi imitetur humilitatem et innocentiam, in eo Christus suscipitur. Et pruderit apostolis se putent honoratum, adjecit, non illos sui merito, sed magistri honorscandalizatur parvulus est: majores enim scandala non recipiunt. Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris. Quamquam haec generalis possit esse sententia adversus omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis etiam contra apostolos dictum intelligi potest, qui interrogando, quis major esset in regno coelorum, videbantur inter se de dignitate contendere, et si in hoc vitio perman
Abbreviated transcription (Latin):
tris mei mansiones multȩ
sunt. nisi quia et sibi metu¬
ebant: Unde audire debu¬
erunt: non turbetur cor
ur̃m̃: Quis enim eorum noi
metueret: cum petro dictũ
esset fid entiori atq promp.¬
tiori: non cantabit gallus
donec me ter neges: Tam¬
quam ergo essent ab illo
perituri: merito turbaban¬
tur: Sed cum audiunt in do-¬
mo patris mei multȩ man
siones sunt: si quo minus:
dixissem uobis quia uado
turbatione retreantur: cer¬
ti ac fidentes: etiam post pe¬
ricula temptationũ. se apud
deum cum. xp̃o esse mansii¬
ros: Quia etsi alius est alio
sanctior: in domo patris
mei multȩ sunt mansioneᷤ¬
nem pro suo quisq acceptii

Expanded text:
tris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo perituri, merito turbabantur. Sed cum audiunt: In domo patris mei mansiones multae sunt; si quo minus dixissem vobis, quia vado turbatione recreantur, certi ac fidentes, et jam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros, quia et si alius est alio sanctior, in domo patris mei multae mansionenem pro suo
Abbreviated transcription (Latin):
ualet non apud eum pro
pauperibus intercebat: Tan¬
tum quippe ab uno quoq
nr̃m uenturus iudex exiget:
quantũ dedit: Ut ergo de
talenti sui rationibus. rede¬
unte dño quisquis securus
sit: cum tremore penset co-¬
tidie quod accepit: Ecce nãq
iam iuxta est: ut ille qui
peregre profectus est rede.¬
abiit: qui de hac terra m
qua natus est longe disces¬
sit: Sed profecto reuertitur:
ut de talentis rationes po¬
nat: quia si a bona actione
torpescimus: de ipsis donis
quȩ contulit nos districti¬
us iudicat: Consid eremus
ergo que accepimus:atq
in eorum erogatione uigile¬
mus: Nulla nos ab spiritali
opere terrena cura impedi¬
at. ne si in terra talentũ ab¬
sconditur: talenti dñs ad ira¬
cundiã prouocetur: Piger
etenĩ seruus cum iam iudex
culpas examinat talentum
de terra leuat:quia sunt ple¬
riq qui se tunc a terrenis de

Expanded text:
alet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus, redeunte Domino, quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeabiit qui de hac terra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum jam culpas judex examinat, talentum de terra levat, quia sunt plerique qui tunc se a terrenis de
Abbreviated transcription (Latin):
uerus pastor: sic etiam mer.¬
cennarius stat: Sed lupus
ueniens indicat: quo quisq
animo super gregis custo¬
diam stabat: Lupus eteñ
super oues uenit: cum qui¬
libet iniustus et raptor. Et
deles quosq atq humiles
ourimit: Sed is qui pastor
esse uidebatur et non erat.
reliquit oues et fugit.
quia dum sibi ab eo pericu
git autem: non mutando
locum: sed subtrahendo so¬
latium: fu̾git: quia iniusti¬
ciam uidit et tacuit: fũgit:
quia se sub silentio abscon¬
dit: Quibus bene per pro¬
pħam dicitur: Non ascen¬
distis ex aduerso: neq op¬
posuistis murum pro domo
israhel: ut staretis in prȩlio
in die domini: Ex aduerso
quippe ascendere est: quibꝰ¬
libet potestatibus praue
agentibus: rationis libera
uoce contraire: Et in die
domin pro domo isrł in
prelio stamus: ac murum
opponimus: si fideles inno¬
centes. contra peruersorum
miusticiã ex iusticiȩ aucto¬
ritate uindicamus: Quod
quia mercennarius non fa¬

Expanded text:
verus pastor, sic etiam merverus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculgit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non fa
Abbreviated transcription (Latin):
daturus est animam suam:
Et sunt nonnulli: qui dum
plus terrenam substantiam
quam oues diligunt: meri
tum pastoris perdunt: De
quibus protinus subditur:
Mercennarius autem et qui
non est pastor: cuius non
sunt oues propriȩ: uidet
lupum uenientem. et dimit¬
tit oues et fugit. Non pa¬
stor sed mercennarius uoca¬
tur: qui non ꝑro amore in¬
timo oues dñicas sed adtẽ¬
porales mercedes pascit
quippe est. qui locum
quidem pastoris tenet: sed
lucra animarum non querit.
Terrenis commodis inhiat
honore prelationis gaudet:
Temporalibus lucris pascitur.
impensa sibi ab hominibus
reuerentia lȩtatur: Iste sunt
etenim mercedes mercenna¬
rii:Tut pro eo ipso quod in
regimine laborat. hic quod
querit inueniat: et ab here.¬
ditate gregis in posterum
alienus existat: Utrum ue¬
ro pastor sit an etiam mer¬
cennarius: cognosci ueraci.¬
ter non potest: si occasione¬
cessitatis deest: Tranquilli¬
tatis enim tempore: plerũq
ad gregis custodiam sicut

Expanded text:
daturus est animam suam? daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibuus autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae videt lupum venientem, et dimittit oves et fugit. Non pastor, sed mercenarius vocatur, quia non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit. Terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, tempimpensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
udistis fratres harissimi
ex lectione euangelica eru¬
ditionem uestram: audistis¬
culum nr̃m: Ecce enim is
qui non ex accidenti dono
sed essentialiter bonus est:
dicit: Ego sum pastor bonuͤ.
Atq erusdem bonitatis
formam quam nos imite¬
mur adiungit: dicens: Bo¬
nus pastor: animam suã
ponit pro ouibus suis: fe¬
cit quod monuit: osten¬
dit quod iussit: b̾onus
ouibus sins posuit: ut in
sacramento nr̃o corpus suũ
et sangumem uerteret:
et oues quas redemerat
carnis sue alimento satia¬
stensa nobis est de
contemptu mortis
iia quam sequamur: ap¬
posita forma cui imprima¬
mur: Primum nobis est ex¬
teriora nr̃a misericorditer
ouibus ens impendere:
postremũ uero si necesse sit.
etiam mortem nr̃am pro
eisdem oibus ministrare:
A primo autem hoc mini¬
mo: peruenitur ad postre¬
mum maius: Sed cum in¬
comparabiliter longe sit
melior anima qua uiuimuᷤᷤ.¬
a terrena substantia quam
exterius possidemus: qui
non dat pro ouibus substã-¬
tiam suam: quando pro his

Expanded text:
udistis, fratres charissimi, ex lectione evangelica eruditionem vestram, audistisculum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. Bonus animam suam posuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiastensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita mur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus minA primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternam uitam perdere:Ili¬
dete: ne contemnatis unũ
ex pusillis istis: Dico enim¬
dixerat: per manũ. et pe¬
dem. et oculum: om̃s pro¬
pinquitates et necessitu.¬
dines quȩ scandalũ face¬
re poterant amputandas:
Austeritatẽ itaq senten¬
tiȩ. subiecto prȩcepto tẽ¬
perat: dicens: Uidete: ne
contemnatis unum ex pu¬
sillis istis: Sic inquit prȩ¬
cipio seueritatẽ: ut com¬
mixtim clementiã doceã
Quantũ in uobis est noli

Expanded text:
aeternam vitam perdere. Viaeternam vitam perdere. Videte ne contemnatis unum ex his pusillisdixerat per manum, et pedem, et oculum, omnes propinquitates et necessitudines, quae scandalum facere poterant, amputandas: austeritatem itaque sententiae, subjecto praecepto temperat, dicens: Videte ne contemnatis unum ex pusillis istis. Sic, inquit, praecipio severitatem, ut, commisceri clementiam doceam. Quantum in vobis est, noli
Abbreviated transcription (Latin):
se est quidem uenire scan¬
dala: ue tamen ei est ho¬
mini: qui quod necesse est
ut in mundo frat: uicio suo
facit ut per se fiat: Igitur
omnis truncatur affectus:
et uniuersa propinquitas
amputatur: ne pro occasi¬
one pietatis. unus quisq
credentiũ scandalis pateat
Si inquit ita quis tibi con¬
iunctus est. ut manus.
pes. Oculus: et est utilis
atq sollicitus et acutus ad
perspiciendũ: scandalũ au¬
tem tibi facit: et propten
tlissonantiã morum te per¬
trahit in gehennã: melius
est ut et propinquitate
eius et emolumentis car¬
nalibus careas: quamdũ
uis tuos lucrifacere cogna¬
tos et necessarios: causas
habeas rumarũ: Itaq non
frater. non uxor. non filii.
non amicr: non omnis af¬
fectus qui nos excludere po¬
test a regno cȩlorum: amori
dm̃i preponatur: Nouit u¬
nus quisq credentiũ quid
sibi noceat: uel in quo sol¬
licitetur animus: ac sepe
temptetur: Melius est uitã
solitariã ducere: quam ob
uitȩ presentis necessaria.

Expanded text:
se est quidem venire scandala: Vae tamen ei est homini, qui quod necesse est ut fiat in mundo, vitio suo facit, ut per se fiat. Igitur omnis truncatur affectus, et universa propinquitas amputatur, ne per occasionem pietatis unusquisque credentium scandalis pateat. Si, inquit, ita est quis tibi conjunctus, ut manus, pes, oculus, et est utilis atque sollicitus, et acutus ad perspiciendum: scandalum autem tibi facit, et propter dissonantiam morum te pertrahit in gehennam: melius est, ut et propinquitate ejus, et emolumentis carnalibus careas, ne dum vis lucrifacere cognatos et necessarios, causam habeas ruinarum. Itaque non frater, non uxor, non filii, non amici, non omnis affectus qui nos excludere potest a regno coelorum, amori Domini praeponatur. Novit unusquisque credentium, quid sibi noceat, vel in quo sollicitetur animus, ac saepe tentetur. Melius est vitam solitariam ducere, quam ob vitae praesentis necessaria,
Abbreviated transcription (Latin):
ab scandalis: Necesse est.
enm: ut ueniant scanda¬
la: ueruntamen ue homi.¬
ni illi: per quem scandalũ
uenit: Non quo necesse
sit uenire scandala: alio¬
quin absq culpa essent qui
scandalũ faciunt: sed cum
necesse sit in isto mundo fi¬
eri scandala: unus quisq
suo uicio scandalũ patitur
Simulq per generalẽ sen¬
tentiã percutitur iudas: qui
proditoris animũ prepara¬

Expanded text:
scandalis. Necesse est enim ut veniant scandala; verumtamen vae homini per quem scandalum venit. Non quo necesse sit venire scandala alioquin absque culpa essent qui scandalum faciunt, sed cum necesse sit in isto mundo fieri scandala, unusquisque suo vitio scandalis patet; simulque per generalem sententiam percutitur Judas, qui proditioni animum praepara
Abbreviated transcription (Latin):
sissent: poterant eos quos
ad fidem uocabant. per su¬
um scandalũ perdere: dũ
apłos uiderent inter se
de honore pugnare: Quod
autem dixit. expedit ei
ut suspendatur mola asi¬
naria in collo eius: scđ̃m
ritum proumciȩ loquitur.
quo maiorũ criminũ apud
ueteres iudeos pena fuerit:
ut in profundũ ligato sa¬
xo demergerentur: Expe¬
dit autem ei: quia multo
melius est pro culpa bre¬
uem recipere pȩnam: quã
eternis seruari cruciatibis
Non enim uindicabit dñs¬

Expanded text:
sissent, poterant eos quos ad fidem vocabant, per suum scandalum perdere, dum apostolos viderent inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, secundum ritum provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Expedit autem ei, quia multo melius est pro culpa brevem recipere poenam, quam aeternis servari cruciatibus. Non enim vindicabit
Abbreviated transcription (Latin):
uino et aqua permixtus
debet offerri: quia uidemꝰ
in aqua ppłm intelligi. ĩ
uino uero ostendi sangui¬
lice uinum et aqua miscẽ¬
tur. xp̃o populus adimat᷑.
et credencium plebs ei in
quem credit copulatur et
nngitur: que copulatio
et coniunctio aque ⁊ uini
sic miscetur in calice dm̃ꝰ
ut mixtio illa non possit
separari. Nam si uinmi
tantum quis offerat. san¬
guis xp̃i incipit esse sine
nobis: Si uero aqua sit sõ¬
la: plebs incipit esse sine
xp̃o. Ergo quando botrus
solus offertur in quo uini
tantum efficiencia desig¬
natur: salutis nostre sacra¬
mentũ negligitur: Lcõ .iiĩ.

Expanded text:
ino et aqua permistus debet offerri; quia videmus in aqua populum intelligi, in vino vero ostendi sanguilice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur et credentium plebs ei in quem credidit copulatur et jungitur, quae copulatio et conjunctio aquae et vini sic miscetur in calice Domini ut commistio illa non possit separari. Nam si vinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis; si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Ergo quando botrum solum offertur in quo vini tantum efficientia demonstratur, salutis nostrae sacramentum negligitur quod per
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o semel oblata est
hostia. ad salutem sempiter¬
nam potens. Quid ergo
nos: Nonne per singulos
dies offerumis:. Offermeˢ.
sed ad recordacionẽ mortis
eius: et mia est hostia nõ
multe. Qnomodo ima est ⁊¬
non multe: Sina semel
oblatus est xp̃s. Hoc au¬
tem sacrificiũ exemplum
est illius: id ipsum: semꝑ
id ipsum: proinde inum
multi sunt xp̃i. Nequa ꝙͣ
plenus existens. et illic
plenus: Sicut enim quod
ubiq offertur. umnum est¬
corpus et non multa cor¬
pora: ita et unũ sacrificiũ
Pontifex autem est ille:
qui hostiam obtulit nos
mundantem: Ipsam offe¬
rimus etiam nunc: que
tunt oblata consumi nõ
potest: Quod nos facimꝰ.
in cõmemoracione fit eiꝰ
quod factum est: Hoc eñ
facite ait: in meam cõme¬

Expanded text:
o semel oblata est hostia ad salutem sempiternam potens. Quid ergo nos? Nonne per singulos dies offerimus? Offerimus, sed ad recordationem mortis ejus, et una est hostia, non multae. Quomodo una et non multae? Quia semel oblatus est Christus. Hoc autem sacrificium exemplum est illius, idipsum semper idipsum, proinde unum multi sunt Christi? Nequaquam, plenus existens, et illic plenus. Sicut enim quod ubique offertur, unum corpus est, et non multa corpora: ita et unum sacrificium. Pontifex autem ille est, qui hostiam obtulit nos mundantem. Ipsam vero offerimus etiam nunc, quae tunc oblata consumi non potest. Quod nos facimus, in commemorationem fit ejus quod factum est: Hoc enim facite, ait, in meam comme
Abbreviated transcription (Latin):
sum de adam: non me po¬
test iterum generare adam:
Iam natus sum de xp̃o: non
me potest iterum generare
xp̃s: Quomodo uterus non
potest repeti: sic nec bapti.¬
sinus: Qui nascitur de ȩccła
catholica: tanquã de sara
nascitur: de libera nascitur:
Qui nascitur de heresi. tan¬
quam de ancilla nascitur:
sed ex semine abrahȩ:¬

Expanded text:
sum de Adam, non me posum de Adam, non me potest iterum generare Adam: jam natus sum de Christo, non me potest iterum generare Christus. Quomodo uterus non potest repeti, sic nec Baptismus. 7. Qui nascitur de Ecclesia catholica, tanquam de Sara nascitur, de libera nascitur: qui nascitur de haeresi, tanquam de ancilla nascitur, sed ex semine Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eos parentes qui gene¬
rant ad mortem: nondum¬
nondum nouerat eos pa¬
rentes qui generant ad ui¬
tam: Non nouerat nisi eos
parentes qui generant suc¬
cessuros: nondũ nouerat
eos qui semper uiuentes ge¬
nerant permansuros: Cum
ergo sint duȩ natuntates:
ille unam intelligebat. Vna
est de terra: alia de cȩlo:
una est de carne. alia de
spũ: Una est de mortalita¬
te: alia de eternitate: Una
est de masculo et femina:
alia est de deo et eccla : Sed
ipse duȩ. singule sunt. Nec
illa potest repeti: nec illa:
Recte intellexit nicħod emꝰ:¬
sed natiuitatẽ carnis: Sic
et tu intellige natiuitatem
sp̃s: quomodo intellexit m¬
chodemus natiuitatẽ carmͦ:
Quid nichodemus intellexit:
Nunquid potest homo de-¬
nuo in uentrem matris suȩ
introire et nasci: Sic quicũq
tibi dixerit ut spiritaliter
iterum nascaris: responde
quod dixit nichodemus:
Nunquid potest homo in
uentrem matris suȩ iterum
intrare et nasci: Iam natus

Expanded text:
nisi eos parentes qui genenisi eos parentes qui generant ad mortem; nondum noverat eos parentes qui generant ad vitam: non noverat nisi eos parentes qui generant successuros; nondum noverat eos qui semper viventes generant permansuros. Cum ergo sint duae nativitates, ille unam intelligebat. Una est de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spiritu; una est de mortalitate, alia de aeternitate; una est de masculo et femina, alia de Deo et Ecclesia. Sed ipsae duae singulae sunt; nec illa potest repeti, nec illa. Recte intellexit Nicodemus nativitatem carnis: sic et tu intellige nativitatem spiritus, quomodo intellexit Nicodemus nativitatem carnis. Quid Nicodemus intellexit? Numquid potest homo denuo in ventrem matris suae intrare, et nasci? Sic, quicumque tibi dixerit ut spiritualiter iterum nascaris, responde quod dixit Nicodemus, Numquid potest homo iterum in ventrem matris suae intrare, et nasci? Jam natus
Abbreviated transcription (Latin):
et te cadente:
um ergo dixisset disci¬
pulis. nunquid et uos
uultis ire: respondit petruᷤ:
petra illa. uoce omniũ. Dñe:
ad quem ibimus: Uerbum
uite eterne habes: Bene sa¬
puit in ore ipsius caro dñi
Dñs autem exposint eis: et
dixit: Sp̃s est qui uiuificat:
quis manducauerit carnẽ
meam et biberit sanguinẽ
meum non habebit inse ui¬
tam: ne carnaliter intellige.¬
rent. sp̃s est inquit qui uħ¬
uificat: caro autem nichil
prodest: Uerba quȩ locutuꝰ
sum uobis: sp̃s est et uita:
hunc spm̃ et hanc uitam.
non sapiebat iste nichode¬
mus: qui nocte uenit ad
iħm: Ait ei iħs: Nisi quis na¬
tus fuerit denuo: non ui¬
debit regnum dei: Et ille
carnem suam sapiens. in
cius ore nondũ sapiebat
caro. xp̃i: quomodo inquit
potest homo cum sit senex
iterum nasci: Nunquid
potest in uentrem matris
suȩ iterum introire et nasciͤ
Non nouerat iste nisi unã
natiuitatẽ: Ex adam et eua¬
nouerat: ex deo et eccl̃a non¬
dum nouerat: Non nouerat

Expanded text:
et te cadente. et te cadente. Cum ergo dixisset discipulis, Numquid et vos vultis abire? respondit Petrus, petra illa, voce omnium, Domine, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Bene sapuit in ore ipsius caro Domini. Dominus autem exposuit eis, et dixit, Spiritus est qui vivificat: manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam; ne carnaliter intelligerent, Spiritus est, inquit, qui vivificat, caro autem nihil prodest: verba quae locutus sum vobis, spiritus est et vita . 6. Hunc spiritum et hanc vitam non sapiebat iste Nicodemus, qui nocte venerat ad Jesum. Ait ei Jesus: Nisi quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Et ille carnem suam sapiens, in cujus ore nondum sapiebat caro Christi: Quomodo, inquit, potest homo, cum sit senex, iterum nasci? Numquid potest in ventrem matris suae iterum introire, et nasci? Non noverat iste nisi unam nativitatem ex Adam et Eva; ex Deo et Ecclesia nondum noverat: non noverat
Abbreviated transcription (Latin):
cisum sicut agnum cõquere
et manducare: Abhorrentes
a uerbis eius recesserunt.:
et amplius eum sequuti
non sunt: Sic euangłista lo¬
quitur: Et dñs ipse reman¬
sit cum duodeci. Et illi ad
eum: Dñe: ecce illi dimise¬
runt te: Et ille: Nunquid et
uos uultis abire: Ostendere
uolens quia ipse illis erat
necessarius: non illi erant
xp̃o necessarii: nequis terre.
at. xp̃m. quando dicitur
ut sit. xp̃ianus: Quasi bea¬
tior erit xp̃s: si tu fueris xp̃i.¬
anus: Bonum est tibi: ut
sis. xp̃ianus: Nam si non fu¬
eris: malum xp̃o non erit.
Audi uocem psalmi: Dixido¬
mino deus meus es tu: qm̃
bonorũ meorũ non eges. Ides
deus meus es tu: qm̃ bono.¬
rum meorum non eges: Si
fueris sine deo:minor eris:
Si fueris cum deo: maior as
non erit: Non ex te ille ma¬
ior: sed tu sine illo minor
Cresce ergo in illo: nolite sub¬
trahere: ut quasi ille deficiat:
Reficieris si accesseris: defici¬
es si recesseris: In teger manet
te accedente: integer manet

Expanded text:
cisum sicut agnum coquere, cisum sicut agnum coquere, et manducare: abhorrentes a verbis ejus, recesserunt, et amplius eum non sunt secuti. Sic Evangelista loquitur: Et Dominus ipse remansit cum duodecim: et illi ad eum, Domine, ecce illi dimiserunt te; et ille, Numquid et vos vultis abire? Ostendere volens quia ipse illis erat necessarius, non illi erant Christo necessarii. Ne quis terreat Christum, quando dicitur ut sit christianus; quasi beatior erit Christus, si tu fueris christianus. Bonum est tibi, ut sis christianus: nam si non fueris, malum Christo non erit. Audi vocem Psalmi: Dixi Domino, Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Ideo Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges. Si fueris sine Deo, minor eris; si fueris cum Deo, major Deus non erit. Non ex te ille major, sed tu sine illo minor. Cresce ergo in illo, noli te subtrahere, ut quasi ille deficiat. Reficieris, si accesseris; deficies, si recesseris. Integer manet te accedente, integer manet
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt: Transeant per ma-¬
re rubrum: manducent mã¬
na: ut quomodo credide.¬
runt in nomine iħu: sic se
ipsis credat iħs: Id eo intendi¬
te frẽs mei: quid respondeat
iste qui nocte uenit ad iħm:
Quamuis ad iħ̾m uenerit:
tamen qura nocte uenit:ad¬
huc de tenebris carnis suȩ
loquitur: Non intelligit qͦd
audit a dño: non intelligit
quod audit a luce: quȩ illu-¬
minat omnem hominẽ ue-¬
nientem in hunc mundum:
Iam ei dñs dixerat: nisiquis
natus fuerit denuo: non ui¬
debit regnum dei: Dicit ad
eum nichodemus: Quomo¬
do potest homo nascrꝰ cum
sit senex: Sp̃s ei loquitur:
et ille carnem sapit: Carnẽ
suam sapit: quia carnemamͣ¬
um enim dixisset dñs
ħs nisi quis manducauerit
carnem meam et biberit san¬
gumem meum. non habebit
in se uitam: scandalizati st̃
quidam qui eum sequeban¬
tur: et dixerunt apud semet¬
ipsos: Durus est hic sermo:
Quis potest eum audire:
Putabant enim hoc dicere
ħni: quod eum possent con¬

Expanded text:
nesciunt; transeant per manesciunt; transeant per mare rubrum, manducent manna: ut quomodo crediderunt in nomine Jesu, sic se ipsis credat Jesus. 5. Ideo intendite, fratres mei, quid respondeat iste qui nocte venit ad Jesum. Quamvis ad Jesum venerit, tamen quia nocte venit, adhuc de tenebris carnis suae loquitur. Non intelligit quod audit a Domino, non intelligit quod audit a luce, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Jam ei Dominus dixit, Nisi quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo potest homo nasci cum sit senex? Spiritus ei loquitur, et ille carnem sapit. Carnem suam sapit, quia carnem Chm enim dixisset Dominus Jesus, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam; scandalizati sunt quidam qui eum sequebantur, et dixerunt apud semetipsos, Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Putabant enim hoc dicere Jesum, quod eum possent con
Abbreviated transcription (Latin):
maris tantum ualuit: spe¬
cies baptismi quantũ ualebit:
Si quod gestum est in figura.
traiectum ppłm ad manna per¬
duxit: quid exhibebit. xp̃s
in ueritate baptismi sui. tra¬
iecto per eum ppło suo: Per
baptismũ suum traicit creden.¬
tes: occisis omnibus peccatis
tanquã hostibus consequen¬
tibus: sicut in illo mari om̃s
egyptii perierunt: Quo trai¬
cit frẽs mer: quo traicit per
baptismũ iħs. cuius figurã
tunc gerebat moyses qui
per mare traiciebat: quo
traicit.: Ad manna: Quod
est manna: Ego sum in qͥt
panis uiuus: qui de cȩlo
anna accipiunt fide¬
les: iam traiecti per
mare rubrum: Quare ru.
quare et rubrum: Si signi¬
ficabat mare illud rubrũ
baptismũ. xp̃i: unde rubet
guine consecratus: Quo er¬
go perducit credentes ẽt
baptiratos: Ad manna: Ecce
dico manna: Notum est qͥd
acceperint iudei. ppłs ille
isrł: notum est quid eis plu-¬
it deus de cęlo: et nesciunt
cathecumini quid accipiant
xp̃iam. Erubescant ergo: qͥa

Expanded text:
maris tantum valuit, spemaris tantum valuit, species Baptismi quantum valebit? Si quod gestum est in figura, trajectum populum ad manna perduxit; quid exhibebit Christus in veritate baptismi sui, trajecto per eum populo suo? Per baptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam hostibus consequentibus, sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. Quo trajicit, fratres mei? quo trajicit per Baptismum Jesus, cujus figuram tunc gerebat Moyses, qui per mare trajiciebat? quo trajicit? Ad manna. Quod est manna? Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo anna accipiunt fideles, jam trajecti per mare rubrum. Quare mare quare et rubrum? Significabat mare illud rubrum baptismum Christi. Unde rubet guine consecratus? Quo ergo perducit credentes et baptizatos? Ad manna. Ecce dico manna: notum est quid acceperint Judaei, populus iste Israel, notum est quid illis pluisset Deus de coelo; et nesciunt catechumeni quid accipiant Christiani. Erubescant ergo, quia