comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inconugio intmasculũ ⁊ feminã constat sa¬
cramentũ ⁊ unago est. Ec forte ut exprestus di¬
catur. ipsa sotietas que erteriꝰ in coniugie pacto
federis seruatur. sacramentũ: ⁊ ipsius sacram̃ti
ress dilectio nutua ammoꝵ. que ad inuicẽ inso

Expanded text:
in conjugio inter masculum et feminam constat, sacramentum et imago est: et forte, ut expressius dicatur, ipsa societas, quae exterius in conjugio pacto foederis servatur. Sacramentum et ipsius sacramenti res est dilec
Abbreviated transcription (Latin):
titutio coniugis inselere dilectionis sanctut ut
per bona. ⁊a qdđ incarnis conmutione infirinitatis
erat. ⁊ delicti excusaretur officiũ aut̃ coniugii in
conmixtione carnis concessit. ut ineo pret̾ generis
multiplicationẽ generantiũ infirmitas excipedur.
Quare au̾t institutũ sit comugñ sacramentũ. apłs
innuit: ubiurũ ymaguiẽ dĩ esse acphoc quodã¬
mͦ mulierẽ amme rationał cipũ portare ostendit.
Quare aũt itemsint eũsit primo coningiĩ officiũ.

Expanded text:
utio conjugium in foedere dilectionis sancivit, ut per ejus bona id quod in carnis commistione infirmitatis erat et delicti excusaretur; officium autem conjugii in commistionem carnis concessit, ut in eo praeter generis multiplicationem generantium infirmitas exciperetur . Quare autem institutum sit conjugii sacramentum apostolis innuit, ubi virum imaginem Dei esse, ac per hoc quodammodo mulierem animae rationalis typum portare ostendit. Quare iterum institutum sit primo conjugii officium,
Abbreviated transcription (Latin):
coniugis hoc ÷ carius conimiitionẽ. ante peccatũ
ũ atĩ liĩ insirmitatisisi atultiplicationẽ
prolis iusditutũ cise. post peccatũ aut̃ idẽ ipsũ aq̃
remeiũ infirmitatis conceisũ. beatus augustinꝰ
sͣ lis nerdis dicens. Utriusq serus infirmi

Expanded text:
is commistionem, ante peccatum non ad remedium infirmitatis, sed ad multiplicationem prolis institutum esse; post peccatum autem idem ipsum ad remedium infirmitatis concessum, beatus Augustinus testatur his verbis dicens: « Utriusque sexus infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
ta ratio ꝑrationẽ am̃eẽ inuenit: ⁊ i uenit racio
primũ ꝑse. deinde ꝑea q̃ erant extrase. facta socłm
se: una pietas. una deuotio. una cultura. dñm.
unũ. ⁊ dm̃ unũ. Sic dix̃ ratio. ⁊ c̃ꝓbauit inse.
ne scisma menciũ fieret. inplura principia. ⁊ ñ
eẽt certa salus. ⁊ meliꝰ ẽe ⁊ c̃sonũ magis uericati ⁊
c̃sentaneũ natu̾e. principiũ unũ. ⁊ finẽ unũ. inquẽ

Expanded text:
ia ratio primum per se deinde per ea quae erant extra se facta secundum se. Una pietas, una devotio, una cultura, Dominum unum et Deum unum. Sic dixit ratio et comprobavit in se, ne schisma mentium fieret in plura principia: et non esset certa salus. Et melius esse et consonum magis veritati et consentaneum naturae principium unum et finem unum in que
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint solidati. si infra ꝓpriã consangunittẽ
illicita consentire. ⁊ eos uerbis ac exẽplis instii¬
ere. ⁊ que post detalibꝰ egeruit. mt mabilũ ⁊
fidelit᷑ cxeludẽ oporteret. Nãiuita apłm qͥ ait.
lac dedi uobis pocũ nodescã⁊ ista illis mͦ non
post̾is ut p̃fixũ: temporib: tenendi indulsims
ne bonũ qđ infirma adhuc radice plantatũ etat
erueret᷑. s aliquãtũ fumaretur ⁊ usq ad ꝑss¬
tionẽ eustodiret᷑. Hor gͦ ego iobes uareo ꝑtis¬
genda curaui. uchi qui occusione noue dispen¬
sationis illicita matrimgnia conteunt. exudi¬
tissimũ uirũ. causantur: nongeneralit̃.iiii.
generationis copulã consensisse limmno uenialit᷑
simulq temporabeter ꝑpnisisse iognoseant.

Expanded text:
fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem illicita consentire, et eos verbis et exemplis instruere, et quae post de talibus egerint rationabiliter et fideliter excludere oportet. Nam juxta Apostolum qui ait: Lac dedi vobis potum, non escam , ista illis modo, non posteris, ut praefixum est, temporibus tenenda indulsimus, ne bonum quod infirma adhuc radice plantatum erat erueretur, sed aliquantulum firmaretur et usque ad perfectionem custodiretur. Haec ergo ego Joannes genda curavi ut hi qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contra hunc eruditissimum virum causantur, non generaliter, quartam generationis copulam sensisse, imo venialiter simulque temporaliter permisisse cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ReGosUs papa requisitus li.¬
ab augustino angloꝵ gentis ep̃o qͦta
generatione fideles debeant copulari. dis¬
pensatorie sic scribit᷑. Quedã lex romana uite¬
publica ꝑmitat. ut siue fr̃ ⁊ soror seu duoꝵ
frm̃ germanoꝵ uł duarũ soroꝵ filius ⁊ filia
misceatur. sicut experimento didicinius.
urcali conuigio sobolẽ non posse suc crescerx.
les licenter sibi uingantur. Iterom
temporis a felice messane sicilie p̃sule
requisitꝰ utrũ augustino scripserit. ut angloꝵ
.iiii. generatione contracta matrimonia mi¬
nime soluerentur: humillimꝰ pacer grego¬
rius int̾ cetera talẽ dedit rationẽ. Quod scrip.
licet ut recordaris tuo: de consanguinitatis
conuuctione ipsi ⁊ angloꝵ genti. q̃ nuꝑ ad
fidẽ uenerat. neabono qđ ceperat metuendo
austiora recedet specialit̾ nongeneral it̃ certusime
scripsisse meagnoscas. Unde ⁊mͥ om̃is romana
ciuitas testis existit. nec ea intencione hec illis
scripsi: mandata: ut postqͣ firmaradice infide

Expanded text:
regorius papa requisitus ab Augustino Anglorum gentis episcopo quota generatione fideles debeant copulari, dispensatorie sic rescribit: Quaedam lex in Romana republica permittit ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum vel duarum sororum filius et filia misceantuin tali conjugio sobolem non posse succrescere. Ules licenter sibi jungantur. Item Jom temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus, utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur, humillimus pater Gregorius inter caetera talem dedit rationem. Quod scripsiidelicet, ut recordaris, tuo, de consanguinitatis conjunctione ipsi et Anglorum genti quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora recederet, specialiter non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit; nec ea intentione haec illis scripsi mandata, ut postquam firma radice in fidem
Abbreviated transcription (Latin):
Qare insola dexa babtismos celebratur.
sola hec plenã habet ⁊ ꝑfectã mundationẽ. Alii
licores om̃s. aqͣ purificant᷑. ⁊ siquio alio quo¬
libet liquore tactũ fuerit. aqua abluit᷑ ut e¬
mundet᷑. Propterea insola aq̃ sactamentũ e¬
mundacionis constat. sic̃ seriptũ÷ llisi quis

Expanded text:
are in sola aqua baptismus celebratur. sola haec plenam habet et perfectam mundationem. Alii vero liquores omnes aqua purificantur. Et si quid alio quolibet liquore tactum fuerit, aqua abluitur, ut emundetur. Propterea in sola aqua sacramentum emundationis constat, sicut scriptum est: Nisi quis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑna inhiat. sũmũ illud ⁊ inmortale boñ ambiens
Nã cipsa ratio fortit̾ iudicii. cẽsura quasi firmam̃tũ
qđ dã in medio sese collocat. atq hinc suꝑcelestes
puritatẽ infic̾e̾. neq ipsa. quesursũ . ẽ. sinceritas

Expanded text:
superna inhiat, summum illud et immortale bonum ambiens. superna inhiat, summum illud et immortale bonum ambiens. Nam, cum ipsa ratio fortiter judicii censura quasi firmamentum quoddam in medio sese collocat, atque hinc supercoelestes puritatem inficere; neque ipsa quae sursum est sinceritas
Abbreviated transcription (Latin):
uare autẽ factũ sit ut firmam̃tũ torum. & de¬
aquasase diuideret. partimq supra. acque
infra partĩ. earũdẽ aquar natura consisteret: non
qui interiꝰ fabricatus. ẽ. mundo quiddã huiꝰ operis
forma ⁊ exemplar habens: uͥ terra quedã deorsũ
posita c̃sistit. sensuał natura hom̃is. celũ autẽ sursũ
puritas intelligencie. ⁊ quasi quodã inmortał uice
motu uegetata ratio. Duas uͦ istas tã dissimiles inuno
homine naturas magna quedã desiderioꝵ moles
hinc inde fluctuantiũ ⁊ in ẽtraria sepe motu alt̾no
cindẽciũ. oberrat: quia ⁊ aliud: qđ subtus caro ex
infirmitate pressa appetit. ⁊ aliuo qđ sps̃ sur sũ ꝑcon
cẽplacionẽ uericatis eleuatꝰ incendit. s sit aliqͦͥti¬
ius ut concrarii motus confusionẽ. gignipͥnt: nͥ racio¬
media interueniens diuidat abinuicẽ: ⁊ discernat
uoluntates ⁊ appetic᷑. desideriaq diuidicet: quiosit
uidelicet qđ exearne deorsũ trahit. quid qđ ex spũ in

Expanded text:
uare autem factum sit ut firmamentum aquas a se divideret, partimque supra atque infra, partim earumdem aquarum natura consisteret, non qui interius fabricatus est mundo, quiddam hujus operis formam et exemplar habens, ubi terra quaedam deorsum posita consistit sensualis natura hominis; coelum autem sursum puritas intelligentiae, et quasi quodam immortalis vitae motu vegetata ratio. Duas vero istas tam dissimiles in uno homine naturas, magna quaedam desideriorum moles hinc inde fluctuantium, et in contraria saepe motu alterno tendentium oberrat; quia et aliud est quod subtus caro ex infirmitate pressa appetit, et aliud quod spiritus sursum per contemplationem veritatis elevatus intendit. Sed fit aliquoties ut conividat ab invicem, et discernat voluntates et appetitus, desideriaque dijudicet. Quid sit videlicet quod ex carne deorsum trahit; quid quod ex spiritu in
Abbreviated transcription (Latin):
in excellentia contemplationis diuine manifes¬
te reuelabitur. minorẽ necesse: c̃fiteamur. Cog¬
nouit gͦ creatorẽ suũ homo. nontamen ita gexl¬
bent̃ sieut postea cognoscere debuiss si ꝑstitiss
sĩcut cnĩ inobedientia hominis ꝑ subsequentem
ignorantiã prime cognitioni multũ abstu¬
sit: sis cidẽ cognitioni simobedientia homo ꝑ¬
stic̾issẽt. ꝑ subsequentẽ reuelationẽ plurimũ¬

Expanded text:
in excellentia contemplationis divinae manifeste revelabitur, minorem necesse est confiteamur. Cognovit ergo creatorem suum homo, non tamen ita excellenter sicut postea cognoscere debuisset si perstitisset. Sicut enim inobedientia hominis per subsequentem ignorantiam primae cognitioni multum abstulit, sic eidem cognitioni si inobedentia homo perstitisset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓscripturas suas de eitis modi erudire non
curauit. De scientia uͦ anime sola iocireo hõ
hominẽ habuisse dubiũ nonẽ: qm̃
sitoriis tam magnã scintiã. accepũ. multo
magis ꝓuita eterna ad ipiscenda excellenti¬
orem ⁊ habundantiorẽ incolest łs eognitianẽ
habere debuit. Cognouit gͦ homo arcatorẽ
suũ. nonea cognitione que foris ꝓxinditu.
onc̃ minetratur Non ca qua as homodo a

Expanded text:
per scripturas suas de ejusmodi erudire non per scripturas suas de ejusmodi erudire non curavit. De scientia vero animae sola idcirco homo hominem habuisse dubium non est. Qusitoriis tam magnam scientia accepit, multo magis pro vita aeterna adipiscenda excellentiorem et abundantiorem in coelestibus cognitionem habere debuit. Cognovit ergo homo creatorem suum, non ea cognitione quae foris ex auditu onem ministratur. Non ea q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpt̃ hominẽ facte erant. ꝑfectã cog¬
nitionẽ hominẽ accepisse nulli dubiũ ãt debet.
quintũ uidelicet. siue az anime cruditiont
siue ad corporalis usus necessitudinẽ ꝑ tusers
uidebatur. Nã ⁊ idcireo ipse ereator noti a sen
aut abangło aliquo singłis quibusq anis¬
libus s ab homiine nomina formari uolattri
ut manifeste ostenderet. qđ singłoꝵ naturã
iusũ ⁊ officia. ex insita sibi ratione homoag.¬
nouit. Que eñi ꝓpt̃ illũ ereata erant. ab illo
regenda ⁊ disponenda erant: ⁊ iocirco hoꝵ
om̃iũ ds̃ illi ⁊ scientiã tribuit. ⁊ puidentiã.
reliquid. Nit namq apłs. Nũquid cura est
dõ debobus.: Curã ⁊ enĩ boũ ⁊ ꝓuid entiam
rentur. ut a quibꝰ debuerat obsequiũ acciꝑe.
sciret etiã illis necessaria puidere. Hane autẽ
scientiã quẽ admodũ ⁊ ilã qua carnis suedõ¬
mocla ⁊ necessaria ꝓiude dehuerat. qł homo
peccando ñ ꝑdidit iocirea ds̃ post modũ illũ

Expanded text:
pter hominem factae erant, perfectam cognitionem hominem accepisse nulli dubium esse debet, quantum videlicet sive ad animae eruditionem, sive ad corporalis usus necessitudinem pertinere videbatur. Nam idcirco ipse creator non a se aut ab angelo aliquo singulis quibusque animalibus, sed ab homine nomina formari voluit, ut manifeste ostenderet quod singulorum naturam et usum et officia ex insita sibi ratione homo agnovit. Quae enim propter illum creata erant, ab illo regenda et disponenda erant, et idcirco horum omnium Deus illi et scientiam tribuit et providentiam reliquit. Ait namque Apostolus: Nunquid cura est Deo de bobus? Curam etenim bonum et providentiam rentur, ut a quibus debuerat obsequium accipere, sciret etiam illis necessaria providere. Hanc autem scientiam quemadmodum et illam qua carnis suae commoda et necessaria providere debuerat quia homo peccando non perdidit; idcirco Deus postmodum illum
Abbreviated transcription (Latin):
laicas ꝑsonas ꝑ quas iura ⁊ udicia ad terrenãpo¬
testatẽ ꝑtinentia. scłm tenorẽ legũ ⁊debitũ uirᷤꝰ
terrem exerceat: sictam̃. ut ⁊ ipsũ qđ potestatẽ
habet. aprincipe cerreno se habere agnoscat. ⁊ ip¬
sas possessiones ñquã ita aregia potestate elonga.¬
ri posse incelligat. quinsiratio postulauerit.
⁊ necessitas. ⁊ illis ipsa potestas debeat parrocini¬
uͭ. ⁊ illi ipse põssesiones debeant innecessitate
od sequiũ. Sic eñ regia potestas patrocinis qđ
debet altinpot̃ dare: sic ipsa possessio ctũ ab
tccdiasticis psorus obtenta. obsqͥũ qd̾ regic pocifa
.ꝓpatrocinio debet̾. iure negare nonpot̾. sicut scrip

Expanded text:
as per quas jura ac judicia ad terrenam potestatem pertinentia secundum tenorem legum, et debitum juris terreni exerceat. Sic tamen ut et ipsum quod potestatem habet a principe terreno se habere agnoscat; et ipsas possessiones nunquam ita a regia potestate elongari posse intelligat, quando si ratio postulaverit et necessitas, et illis ipsa potestas debeat patrocinium, et illi ipse possessiones debeant in necessitate obsequium. Sicut enim regia potestas patrocinium quod debet alteri non potest dare; sic ipsa possessio etiam ab ecclesiasticis personis obtenta, obsequium quod regiae potestati pro patrocinio debetur jure negare non potest. Sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
iecti io qdđ prelatoꝵ c̃. inmutare presuma
tandũ cam̃. qd principes cerceni incerrenis pos¬
sessionibꝰ quas uł insubiectis uł sine subiectis pos¬
sident. eccłie aliquando concedunt. solã utilitatẽ
aliquando ⁊ utilitatẽ ⁊ pocestatẽ. Utilitatẽ sine
potestatt concedunt: quando fructũ quidt̃

Expanded text:
ecti id quod praelatorum est immutare praesumant. Notandum tamen quod principes terreni in terrenis possessionibus quas vel in subjectis, vel sine subjectis possident, Ecclesiae aliquando concedunt solam utilitatem; aliquando et utilitatem et potestatem. Utilitatem sine potestate concedunt, quando fr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊nichil inordinatũ approbare pot̾ uera uisticia.
s p̃itał siquidẽ potestas. ñidõ presidet. ut c̾rene
insiNiure pre uidiciũ faciat. sicut ipsa t̾rena
potestas que sp̃itali debet᷑. ñ quã sine culpa usur.¬
pat Sic gͥ quando eius modi q̃ ad cerrenãspec¬
tant pocestatt̃ eccłus. ap̃i concadunt᷑. Hi quidẽ
quilargitores sunt muneris hoc solũ concedare
posunt incis qđ possident. quia nec subiecti id qd
suis suꝑioribꝰ debet᷑. ad aliã possunt tranffer̾re
potestatẽ. nec prelati inhis que uiste a subiectis

Expanded text:
era justitia. Spiritualis siquidem potestas non ideo praesidet ut terrenae in suo jure praejudicium faciat, sicut ipsa terrena potestas quod spirituali debetur, nunquam sine culpa usurpat. Sic igitur, quando hujusmodi quae ad terrenam spectant potestatem Ecclesiis Christi conceduntur, ii quidem largitores sunt muneris, hoc solum concedere possunt in ea quod possident; quia nec subjecti id quod suis superioribus debetur ad aliam possunt transferre potestatem, nec praelati in his q
Abbreviated transcription (Latin):
uidĩ porterat: qd illiꝰ imagini ⁊ similitudin ꝑn¬
mnũ ⁊ cognatũ magis factũ erat. Hoc aut̃ ipsa
racio erat. ⁊mens racione utens. qͦ ad primã si¬
militudiniẽ dĩ facta erat: ut ꝑse inuenire pois
nichil pͥmũ occurrit. ⁊scientibꝰ nichil musꝰ
ẽc potest se ipsã ẽẽ aliquis ignorare potest: cũ exhis
om̃ibꝰ q̃ inse hoc ẽ. incorpore suo uisibilia ui̾dec.
nichil se ee̾ posse uidet. Secernit gͦ ⁊ diuidit se

Expanded text:
llius imagini et similitudini proximum et cognatum magis factum erat. Hoc autem ipsa ratio erat et mens ratione utens quo ad primam similitudinem Dei facta erat, ut per se invenire posset primum occurrit et scientibus nihil minus esse potest, seipsam esse aliquid ignorare potest, cum ex his omnibus quae in se hoc est in corpore suo visibila videt n
Abbreviated transcription (Latin):
adõ.ẽ. tanta de dõ potuerit c̃prehende: ł ratione
ꝓpͥa directa. ł reulatiõe diuina ad uita. Et pͥmũ
usqueqͦ ipsa humana ratio ex insito sibi lumine
ueritatis c̃ ualuerit dignũ÷ considatione: ne si
ł tocũ hom̃i detur. negare cõuincamꝰ grãm. ast
tatũ tollatur. ignorantiã excusare. Itaq utrũq
modũ humane inuestigationis: ordine ꝑsequam᷑.
quoratio hom̃is ł ꝑse directa. ł abhis que extrase
naturalia erant. uisibilia ad monita: ad uerum
cognos cendũ enixa: est. De illo cosneionis sene¬
re eͦ ãs racionalis in se dm̃ uid̾e potest.

Expanded text:
de Deo potuerit comprehendere, vel ratione propria directa, vel revelatione divina adjuta. Et primum usquequo ipsa humana ratio ex insito sibi lumine veritatis convaluerit, dignum est consideratione; ne si vel totum homini detur negare convincamur gratiam, aut si tollatur totum ignorantiam excusare. Itaque utrumque modum humanae investigationis ordine prosequamur, quo ratio hominis vel per se directa vel ab iis quae extra se naturalia erant visibilia admonita, ad verum cognoscendum enisa est. CAP. VI. De illo cognitionis genere quo mens rationalis in se Deum videre pot
Abbreviated transcription (Latin):
pit. ⁊ ñ uoluit malũ qđ ꝑmisit. qr suũ fuit bonũ.
⁊ de suo. ⁊ amicũ sibi ⁊ suũ. Et dilex it suũ ⁊ appro¬
bauit: ⁊ concupiuit adse ⁊ amauit inse desiderio
eterno. & malũ qđ suũ ñ fuit. inse nondilexit:
neq adse concupiuit. s repbauit ⁊ rennuit animo
dilectionis. ⁊ ñ suscepit consensu caritatis. ut locũ
factũ non ÷ qđ uoluit: s qđ noluit factũ: Immo
sic uoluit fieri ⁊ sic ẽẽ ut factũ ÷ qm bonũ erat
fierisic ⁊ sic eẽ ut factũ est. ⁊ ñ alit ẽẽ s sic esse boñ
erat. etiã in eo qđ bonũ erat. Et ipsũ qđ bonũ e̾rat
sit: quia factũ non ÷ bonũ qđ uoluit. ⁊ qđ noluit
malũ factũ : Nongͦ consicdas quiasic̃ malũ non
habet ꝗđ factũ÷ qđ noluit: ita nec homio caret
git habet. ⁊ qd ñuult ⁊ odit ñ habet. ⁊ qđd uult
esse ad ipiscit᷑. quiafit. ⁊ quod uult n ẽe similiter
quia nonfit: ⁊ ñ ꝗͣ cassa ÷ uoluntaseiꝰ ut ñ fiat qđ

Expanded text:
pit, et non voluit malum quod permisit, quia suum sui bonum et de suo, et amicum sibi et de suo, et dilexit suum et approbavit, et concupivit ad se et amavit in se desiderio aeterno. Et malum quod suum non fuit in se non dilexit, neque ad se concupivit; sed reprobavit et renuit animo dilectionis: et non suscepit in se consensu charitatis, ut locum factum non est quod voluit, sed quod noluit factum est. Imo sic voluit, fieri, et sic esse ut factum est, quia honum erat sic fieri et sic esse ut factum est, et non aliter esse. Et sic esse bonum erat etiam in eo quod bonum non erat. Et ipsum quod bonum non sit; quia factum non est bonum quod voluit; et quod noluit malum factum est. Non ergo consideras quod sicut malum non habet quod factum est quod noluit; ita neque bono caret, git habet; et quod non vult et odit non habet. Et quod vult esse adipiscitur quia fit; et quod vult non esse similiter, quia non fit. Et nunquam cassa est voluntas ejus ut non fiat quod
Abbreviated transcription (Latin):
d̾uit: qm̃ uoluntas dĩ inplet᷑. ctiã in mał que
faciunt. s uoluntate sua mali uideant᷑. quia
dĩ uoluntati contrarii sunt: ñ quidẽ uoluntati
eiꝰ resistendo ut fiat qđ ñ uult. qi non possunt
s resistẽ uolendo quia malisunt. . ipsa mala
uoluntas. culpa÷ qua aliud uolunt. facultas
aut̃ iusta qua aliuo non possunt. Et cũ uolunt
i diligunt qđ ĩ odit ac ꝑ hoc dõ contrarii sunt
imali. ⁊ peccatores ⁊ rei. ñ quidẽ faciendo qđ dĩ
iuste fieri nolit. s amando ⁊ approbando qđ dĩ ñ
diligit. Non gͥ ineo quia fit qđ fit uoluntatẽ dei
inpediunt. s in ipso qd̃ fit a dilectione dĩ recedunt:
imalisunt ñ esficiendo contrariũ ipsiꝰ uolunta¬
a. s amando contrariũ eiꝰ dilectioni. Et sic qͥdẽ¬

Expanded text:
untas Dei impletur etiam in malis quae faciunt. Sed voluntate sua mali judicantur, quia Dei voluntati contrarii sunt. Non quidem voluntati ejus resistendo ut fiat quod non vult quia non possunt; sed resistere volendo quia mali sunt. Et ipsa mala voluntas culpa est qua aliud volunt; facultas autem justa qua aliud non possunt. Et cum volunt et diligunt quod Deus odit; ac per hoc Deo contrarii sunt et mali, et peccatores, et rei. Non quidem faciendo quod Deus juste fieri noluit, sed amando et approbando quod Deus non diligit. Non igitur in eo quia fit quod fit voluntatem Dei impediunt; sed in ipso quod fit a dilectione Dei recedunt. Et mali sunt non efficiendo contrarium ipsius voluntati, sed amando contrarium ipsius dilectioni. Et sic qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ modũ precepti considerare oportet
i ꝓhibicionis: scđ̾m cundẽ modũ. Om̃e enĩ pre¬
ceptũ ł ꝓhibicio: aut ꝓpt̃ ipsũ fit cui fit. aut ꝑꝑ
ipsũ aquofit: aut ꝑꝑ aliũ proquofit. Toca aũt
precepti utilitas ⁊ bonũ. siue ineo quod facien¬
dũ p̃cipit᷑. siue in eo quod cauendũ mandatur.
adeũ solũ rescitur ꝓ quofit: siue idẽ sit ille siue
ali abeo cuifit: uł habeo aquofit. finis aut̃ man¬
dati fructus: ⁊ utilitas. ⁊ causa. ⁊ bonũ. quod
consequitur post consũmationẽ precepti: ⁊ hoc
bonũ adeũ tantũ refertur proqͦfit p̃ceptũ.⁊
illiꝰ boñ esse debet inplectio p̃cepti. Omne

Expanded text:
usam praecepti considerare oportet et prohibitionis, secundum eumdem modum. Omne enim praeceptum vel prohibitio aut propter ipsum fit cui fit; aut propter ipsum a quo fit; aut propter alium pro quo fit. Tota autem praecepti utilitas et bonum sive in eo quod faciendum praecipitur sive in eo quod cavendum mandatur, ad eum solum refertur pro quo fit: sive idem sit ille, sive alius ab eo cui fit, vel ab eo a quo fit. Finis autem mandati fructus est et utilitas et causa et bonum quod consequitur post consummationem praecepti. Et hoc bonum ad eum tantum refertur pro quo fit praeceptum; et illius bonum debet
Abbreviated transcription (Latin):
i amico. ⁊ cognato. ⁊ ꝑnmo Ec ꝓpt̃ hoc bñsonat. ⁊ li¬
bent̃ accipimꝰ ceũ dicit᷑ dĩ uult bonũ. quia illuo
tantũ diligit: ⁊ ñ malũ cũqͦ sibi participationul¬
lacst: neq similitudo. siue his que sunt ab ipso.
⁊ que habent similitudinẽ cũ ipso. Itaq uult at̃
bonũ. ⁊ nũ uult dĩ malũ. ⁊ uult om̃e bonũ. ⁊
om̃e malũ ñuult. ⁊ hoc totũ suscipimꝰ i approbamꝰ.

Expanded text:
libenter accipitur cum dicitur Deus vult bonum, quia illud tantum diligit et non malum cum quo sibi participatio nulla est, neque similitudo, sine his quae sunt ab ipso et quae habent similitudinem cum ipso. Itaque vult Deus bonum, et non vult Deus malum; et vult omne bonum, et omne malum n
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uult. Quod si hoc solũ intelligendũ est. in
bonũ. s contrariũ uidicat sibi bono malũ. ⁊ a
suo alienũ. ⁊ non desiderat illuo quasi conue¬
niens ⁊ c̃cordiã habens cũ eo qd ipseest. ⁊ cũ eo
quod abipso÷ ⁊ cũ eo quod sibi simile÷ s extra¬

Expanded text:
um est, in bonum; sed contrarium judicat sibi bono malum, et a suo alienum, et non desiderat illud quasi conveniens, et concordiam habens cum eo quod ipse est, et cum eo quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
precipit. ad bonũ eiꝰ: quod p̃cipit ⁊ ⁊bonũ illi ÷
precepti sui inpletio. S quom̾ p̾cipit ꝓpt̃ se
qui ꝓfectu non indiget inse. neq bono alicno
aduiuari potest. qui melior esse nonpodest:
Clamat hoc seriptura ⁊ ꝑfector mandati inscrip.¬
cura: dĩ m̃s estu. qm̃ bonoꝵ meoꝵ noneges.¬

Expanded text:
praecipit ad bonum ejus est quod praecipit, et bonum illi est praecepti sui impletio. Sed quomodo praecipit propter se qui profectu non indiget in se, neque bono alieno adjuvari potest, qui melior esse non potest? Clamat hoc Scriptura, et perfector mandati in Scriptura: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges
Abbreviated transcription (Latin):
randũ ÷ qr cũ iustũ appetere nicħ aliud sit quã
iusticiã uelle: appetitũ iusti descrere idẽ: quod
iusticiã uelle deserere. Quiaũt uelle desinit.
ñ uolendo uelle desinit. s auoluntate cessando.
qu̾e ad modũ ille qͥ aliqͥs facere desinit. ñ facien¬
do desinit. s cessando tm̃. ⁊ quiescendo abeo qd̃ fac̃.
Quia gͥ homo appetitũ iusti deserens. ñ uelle cep̃
qđ priꝰ noluit. s tantũ mͦ quodpriꝰ uoluit uelle
desiit: non necesse ẽ ut hoc aut uolens aut nolenꝰ
le non potuit. desiit istud uelle qđ uoluit. Nec
idõ illud uoluit qr istud uelle desiit. s pociꝰ idõ
istud uelle desit: qr illuo uoluit. Peccatũ tm̃ ⁊ in¬
iquitas eiꝰ ꝓptͣa non ereo pendet. qr illuo uoluit.

Expanded text:
randurandujustitiam velle, appetitum justi deserere idem est quod justitiam velle desinere: qui autem velle desinit, non volendo velle desinit, sed a voluntate cessando, quod quemadmodum ille qui aliquid facere desinit; non faciendo desinit, sed cessando et quiescendo ab eo quod facit. Quia ergo homo appetitum justi deserens non velle coepit quod prius noluit, sed tantummodo quod prius voluit velle desiit, non necesse est ut hoc aut volens aut nolens  isto velle non potuit, desiit istud velle quod voluit. Nec imo illud voluit, quia istud velle desiit; sed potius ideo istud velle desiit, quia illud voluit. Peccatum tamen et iniquitas ejus propterea non ex eo pen
Abbreviated transcription (Latin):
appetitũ cõmodi ad agmentũ infelicitatis reti¬
nens. Sicut eñi augm̃tũ głe fuisset iniusticia
ꝑseueranti. non posse ab amore ⁊ desiderio ha¬
boͥti boni tepescere: ita cumulꝰ miserie est.
ab appetitu boni non posse se quãuis illudad¬
trũ uidelicet nolens aut uolens illũ deseruit.
Si eñi nolens deseruit. ł pociꝰ si nolens ꝑdidit. neces¬
sitatẽ passus: iniquitatẽ nonfccit. neq uiolentia
patientis culpa dicenda÷ s inferentis. Si autẽ
uoluntas in eo p̃cessisse dr̃. qr iusticie affectũ.
spontanea quadã deliberatione abiecit. iã ipsa
desertio iusticie primũ peccatũ fuisse negat᷑. qr
uoluntas mala illa p̃cessit. ꝑ ꝗͣ factaẽ. Nec potest.
inueniri un uoluntas talis ł homini ad uen̾it
ut uellet bonũ qd̃ habuit deserere. qm̃ nẽque
asemet ipso uelle hab̾e potuit. neq adõ quicꝗͣ
pret̾ cõmodũ uiustũ uelle accepit. S conside¬

Expanded text:
appetitum commodi ad augmentum infelicitatis retiappetitum commodi ad augmentum infelicitatis retinens. Sicut enim augmentum gloriae fuisset in justitia perseveranti non posse ab amore et desiderio habiti boni tepescere, ita cumulus miseriae est ab appetitu boni non posse sese quamvis illud adtrum videlicet nolens an volens illum deseruit. Si enim nolens deseruit, vel potius si nolens perdidit necessitatem passus est, iniquitatem non fecit. Neque violentia patientis culpa dicenda est, sed inferentis. Si autem voluntas in eo praecessisse dicitur, quia justitiae affectum spontanea quadam deliberatione abjecit; jam ipsa desertio justitiae primum peccatum fuisse negatur, quia voluntas mala illam praecessit per quam facta est. Nec potest inveniri unde voluntas talis homini advenerit, qua vellet bonum quod habuit deserere, quoniam neque a semetipso velle habere potuit, neque a Deo quidquam praeter commodum et justum velle accepit. Sed conside
Abbreviated transcription (Latin):
test. s effectus eiꝰ.i. iusticia ab affectu ipsoseꝑari
ñ potest. Nursũ appetitus cõmodi inscꝑabilis est
qr scd̃m necessitatẽ inẽ: ⁊ auoluntate rationali
habetur potest. ⁊ in hoc sũma constat pena. cũ
creatura pene ad dicta neq cõmodũ suũ fastidi¬
re potest ppt̾ inmutabilẽ nat᷑am. nec habere
p̃otest ꝑꝑ irremissibilẽ culpã. Propta gͥ dĩ affic¬
tũ iusticie homini seꝑabilẽ dedit. ⁊ ipsi affectu
cũ inẽet effectũ suũ hoc÷ iusticiã inseꝑabiliter
ad ẽẽ instituit. Affectũ cõmodi inseꝑabilẽ tͥbuit.
⁊ effectũ illiꝰ hoc÷ cõmodũ ñ eque inseꝑabiliter
ad eẽ p̃cepit : quatuiꝰ homo uł illo solo seilicet
appetitu iusti amisso huiꝰ ⁊ illiꝰ effectũ ꝑa̾et. ł illo
solo retento. uniꝰ ⁊ alt̾iꝰ effectũ retin̾et. S hosolũ
qđ potuit fec̃. Ꝙ qr appetitũ iusti sponte deliqͥd.
iccirto merito ⁊ iusticiã ⁊ cõmodũ ꝑdidit. solũ

Expanded text:
tu ipso separari non potest. Rursum appetitus commodi inseparabilis est, quia secundum necessitatem inest, et a voluntate rationali habetur, potest. Et in hoc summa constat poena cum creatura, poena addicta, neque commodum suum fastidire potest propter immutabilem naturam, nec habere potest propter irremissibilem culpam. Propterea igitur Deus affectum justitiae homini separabilem dedit, et ipsi affectui cum inesset, effectum suum, hoc est, justitiam inseparabiliter adesse instituit Affectum commodi inseparabilem tribuit, et effectum illius, hoc est commodum, non aeque inseparabiliter adesse praecepit quatenus homo, vel illo solo, scilicet appetitu justi amisso, hujus et illius effectum perderet, vel, illo solo retento, unius et alterius effectum retineret. Sed homo solum quod potuit fecit; et quia appetitum justi sponte dereliquit, idcirco merito et justitiam et commodum perdidit, solum
Abbreviated transcription (Latin):
aprincipio. quibꝰ nat᷑a illiꝰ tota reg̾et᷑.
⁊ conducẽtur ad consũmationẽ finis sui. duo
hec erant. appetitꝰ iusti. ⁊ appetit᷑ꝰ commodi.
Unũ id ÷ appecitũ iusti dederat ut inesset ad
uoluntatẽ : alterũ .i. appetitũ cõmodi dedat
ut in ee̾t scd̾m necessitatẽ. Unũ uoluntari¬
ũ. alterũ necessariũ. Appetitũ iusti ꝓpterea
uoluntariũ ẽẽ uoluit. ut ineo ꝑ mereretur
homo siue bonũ si uidelicet eũ retineret
cũ posset deserere. siue malũ si eũ desereret
cũ posset retinere. Appetitũ aũt cõmodi
ꝓpterea necessariũ uoluit eẽ as. quatenus
in eo remuneraretur homo siue ad penã. si alt̾m
io÷ appetitũ iusti desereret. siue ad głam si eun¬
dẽ appetitũ iusti scilicet retineret. In appetiti¬
gͥ iusti ds̃ mericũ hominis constituit. in appe¬
titu uero cõmodi premiũ. Propterea appetitũ
iusti solũ uoluntati homnis subiecit. qr isi
inuoluntate ⁊ libero arbitrio meritũ ẽẽ non

Expanded text:
tota regeretur et conduceretur ad consummationem finis sui. Duo hic erant, appetitus justi et appetitus commodi. Unum, id est appetitum justi dederat, ut inesset ad voluntatem. Alterum, id est appetitum commodi dederat ut inesset secundum necessitatem. Unum voluntarium, alterum necessarium. Appetitum justi propterea voluntarium esse voluit, ut in eo promereretur homo sive bonum, si videlicet eum retineret cum posset deserere, sive malum, si eum desereret cum posset retinere. Appetitum autem commodi propterea necessarium voluit esse Deus, quatenus in eo remuneraretur homo sive ad poenam, si alterum, id est appetitum justi desereret, sive ad gloriam, si eumdem appetitum, scilicet justi, retineret. In appetitu justi Deus meritum hominis constituit; in appetitu vero commodi praemium. Propterea appetitum justi solum voluntati hominis subjecit, quia nisi in voluntate et libero arbitrio meritum esse non
Abbreviated transcription (Latin):
it. in qͣ sola iusticia fuit. Quicqͥs eñi extra men¬
surã est: iustũ ẽẽ non potest. S que fuit istam̃¬
sura. inqͣ uoluntas hom̃ĩs ẽẽ debuerat ut bona
eẽt. ⁊ malũ inca nonesset: Hoc diligent̃ cũside¬

Expanded text:
it in qua sola justitia fuit? Quidquid enim extra mensuram est, justum esse non potest. Sed quae fuit ista mensura in qua voluntas hominis esse debuerat, ut bona esset et malum in ea non esset, hoc diligenter conside
Abbreviated transcription (Latin):
comedit. quasi ꝑ illã comestionẽ dõ parifica¬
ri se posse crederet. uł etiã parificari uellet.
s tm ne mulieris animũ q̃ sibi ꝑ affectũ dilec¬
tionis sotiata fuerat. eiꝰ peticioni ⁊ uoluntati
resistendo c̃tristaret. Maxime qr putauit se
i mulieri morẽ ger̾e. ⁊ postea ꝑ penitentiã
iuenie postulationẽ creatori posse placere.
canti consensit. ⁊ peccantẽ non correxit. ⁊ iccir¬
co q̃ inpeccato originali culpa÷ ꝗͣuis dissimi¬
lit̃ ad utrũq tn tota redundat. in illã quidẽ
qr peccauit. uustũ uero qi peccanti c̃sensit.
⁊ peccatũ illi consentiendo suũ fecit. ꝙ. hoc mͦ¬
quidẽ primꝰ homo adiabolo seductus: ut pec¬
caret. Siaũt int̾us considerare uoluerimus.
quomͦ peccatũ in eũ uenit. aut etiã qͥosit ipsũ
peccatũ qđ nat᷑am bonã uiciat. ⁊ tollit pulchri¬
tudinẽ ⁊ integritatẽ illiꝰ. quedã de uiteriris

Expanded text:
comedit, quasi per illam comestionem Deo parificacomedit, quasi per illam comestionem Deo parificari se posse crederet, vel etiam parificari vellet; sed tantum ne mulieris animum quae sibi per affectum dilectionis sociata fuerat, ejus petitioni et voluntati resistendo contristaret. Maxime quia putavit se et mulieri morem gerere; et postea per poenitentiam et veniae postulationem Creatori posse placere. canti consensit et peccantem non correxit. Et idcirco quae in peccato originali est culpa quamvis dissimiliter ad utrumque tamen tota redundat; in illam quidem quia peccavit in istum, quia peccanti consensit et peccatum illius consentiendo suum fecit. Et hoc quidem modo prius homo a diabolo seductus est ut peccaret. Si autem interius considerare voluerimus quomodo peccatum in eum venit, quid aut etiam fit ipsum peccatum quod naturam bonam vitiat, et tollit pulchritudinem et integritatem illius, quaedam de interioris
Abbreviated transcription (Latin):
quidã quisplus peccauerit. adã an
eua. S sicut dicit apłs. mulier seductaẽ: non
uir. Eua quippe seducta÷ qr uerũ ẽẽ credidit
qđ diabolus dixit. uiccirto nonsolũ mordinate
similitudinẽ dĩ cũ scientia boni ⁊ mali appetiĩt.
s intantã etiã plapsa ꝑu̾sitatẽ. ueri similit̾ pu¬
tatur. ut dm̃ ex inuidia lignũ scientie boni ima¬
li homini uetuisse crederet. ne ipse homo ex eo
gustando ad equalitatẽ ipsiꝰ ꝑfic̾e potuisset. He :
eñi illa ꝑuersa similitudo. que ereature non con¬
uenit: que eximitacione nonquertair. s ex con¬
paratione. Hanegͦ mulier in suꝑbiã elata appe¬
ciz. ⁊ ne hanchab̾e potuisset. ipsũ ereatorẽ in ꝑa¬
dia
tactũ lignũ hoc uetuisse putauit. Uoluntaria
gͦ malitia se contra creatorẽ sĩi erexit ꝑuerse
contra eũ uolendo. uimpie de ipso sentiendo.
Adã uero non: seductus. qr qđ diabolus ꝓmi¬
sit falsũ ẽẽ sciebat. neq iccirto pomũ uetitũ

Expanded text:
quidem, uter plus peccaverit Adam an Eva. Sed sicut dicit Apostolus: Mulier seducta est, non vir . Eva quippe seducta est, quia verum esse credit quod diabolus dixit. Et idcirco non solum inordinate similitudinem Dei cum scientia boni et mali appetiit, sed in tantam prolapsa perversitatem verisimiliter putatur, ut Deum ex invidia lignum scientiae boni et mali homini vetuisse crederet, ne ipse homo ex eo gustando ad aequalitatem ipsius proficere potuisset. Haec est enim illa perversa similitudo quae creaturae non convenit, quae ex imitatione non quaeritur, sed ex comparatione. Hanc ergo mulier in superbiam elata appetiit; et ne hanc habere potuisset, ipsum Creatorem invidia tactum lignum hoc vetuisse putavit. Voluntaria ergo malitia se contra creatorem suum erexit; perverse contra ipsum volendo, et impie de ipso sentiendo. Adam vero non est seductus, quia quod diabolus promisit falsum esse sciebat. Neque idcirco pomum vetitum
Abbreviated transcription (Latin):
Et ex hoc meritũ fiaci constat: nonuidiss¬
dem: quod eredio: ⁊ uidec tam̃ aliquid. perquos
admonita. est. ⁊ excitaca credere quod ñ uidit.
ds̃ eñi sic abinicio noticiã suã ab homine tẽꝑauit.
ut sic̃ ñ quã quid ẽẽt totũ poterat c̃prehendi. sic¬

Expanded text:
Et ex hoc meritum fidei constat non vidissdem quod credit. Et vidit tamen aliquid per quod admonita est et excitata credere quod non vidit. Deus enim sic ab initio notitiam sui ab homine temperavit, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
Roo qm̃ propt̃ illũ mandatũ fit. cui
fit ipsũ mandatũ: bonũ ipsiꝰ esse debq
cui mandatur mandatũ. Neq aliuo mandari
debet. nͥ qđ bonũ÷ illi cui mandat᷑ mandatũ.
frustra enĩ mandatũ fieret. sulli propt᷑quẽ
ficret bonũ non esset: manine eũ abono man.¬
datũ eẽt. qui nichil preter bonũ mandare de¬
beret. Neq enĩ creature sue dĩ auctor mali
esse debet. neq causationẽ illiꝰ assume sibi.
quasi docendo corruperit qđ creauerat incor¬
ruptũ. Nonitaq habet aliud p̃cipere nͥ solũ quod¬
ature sue auctor mali esse potest: hoc solũ illi
p̃ciꝑe habet. qđ bonũ÷ illi. ut sincera sit eius
instructio. quẽ admodũ conditio in corrupta suit.

Expanded text:
rgo propter illum mandatum fit cui fit, ipsum mandatum; bonum ipsius esse debet cui mandatur mandatum. Neque aliud mandari debet nisi quod bonum illi est cui mandatur mandatum. Frustra enim mandatum fieret, si illi propter quem fieret bonum non esset; maxime cum a bono mandatum esset qui nihil praeter bonum mandare deberet. Neque enim Creaturae suae Deus auctor mali esse debet, neque causationem illius assumere sibi quasi docendo corruperit quod creaverat incorruptum. Non itaque habet aliud illi praecipere nisi soaturae suae auctor mali esse potest: hoc solum illi praecipere habet quod bonum est illi, ut sincera sit ejus instructio, quemadmodum conditio incorrupta fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse quod bonũ÷. Et constat om̃ipotens uolun¬
tas eiꝰ. certa ⁊ firma inbeneplacito suo. approbanᷤ
bona ⁊ ꝑmutens mala. ꝑꝑ bona: quia nec potest
inpediri ut non fiat quod in ipsa ÷ neq infirma.¬
ri aliquando. ut fiat. qđ in ipsa non⁊ Qd̃oracio¬

Expanded text:
ipse quod bonum est. Et constat omnipotens voluntas ejus certa et firma in beneplacito suo, approbans bona et permittens mala propter bona, quae nec potest impediri ut non fiat quod in ipsa est, neque infirmari aliquando ut fiat quod in ipsa non est. C
Abbreviated transcription (Latin):
ipso maiꝰ bonũ est erqͦ om̃iũ bonũ÷: ⁊maius
bonũ ÷ esse illud aquo maiꝰ bonũ÷ etiã cũ allus
alicui bonũ nonest: qm̃ intoto bonũ: Non
debet aut̃ in conpensatione minoris boni ipe¬
diri. quod maiꝰ ÷ bonũ : ab illo qui optimus ẽ.
Et ayaimꝰ qm̃ maiꝰ bonũ ⁊ et̃ bonũ ex malo ⁊ bono.
ꝗ̃ ex solobono. Per muti itaq mala debuerunt
ut ẽnt: qm̃ ut eẽnt iobonũ erat. ex qͥbꝰ bonũ futũ
erat. Precepit itaq ds̃ qd bonũ erat singłis. ⁊ ꝑ
erat uniu̾sitatis qđ inpedire ñdebuit. ⁊ ñ bonũ
erat qđ malũ erat alicui. cuiꝰ auctor cẽ ñ potuit.
Q idõ p̃cepit unicuiq qđbonũ erat. ⁊ qđ illibonũ
erat: ⁊ p̃cipiendo illud. significauit se uelle illud.
ꝙ sunt signa uoluntatis ciꝰ. p̃cepta eiꝰ. ⁊ uocantur

Expanded text:
ipso majus bonum est: ex quo omnium bonum est. Et majus bonum est esse illud a quo majus bonum est, etiam cum illud alicui bonum non est; quoniam in toto bonum est. Non debet autem in compensatione minoris boni impediri quod majus est bonum ab illo qui optimus est. Et diximus quod majus bonum est esse bonum ex malo et bono, quam ex solo bono. Permitti itaque mala debuerunt ut essent, quoniam ut essent id bonum erat ex quibus bonum futurum erat. Praecepit itaque Deus quod bonum erat sium universitatis quod impedire non debuit, et non bonum erat quod malum erat alicui, cujus auctor esse non potuit. Et ideo praecepit unicuique quod bonum erat, et quod illi bonum erat; et praecipiendo illud significavit se velle illud; et sunt signa voluntatis ejus praecepta ejus, et vocantur
Abbreviated transcription (Latin):
faciamꝰ ⁊ approbemꝰ. ⁊ diligamꝰ in nobis: sicut
⁊ ds̃ dilig̾ ⁊ approbat bonũ nr̃m cantũ innobis.
ut ei similes simꝰ diligendo ⁊ faciendo bona. sic̃
⁊ ꝑtinet adnos ita sentire ⁊ta credere. qm̃ dĩ hoc
uult. qđ p̃cipit nobis ut faciamus. Et non fit
faciamꝰ. qđ p̃cipit nobis: ⁊ si facimꝰ bonũ uoluit
hoc ds̃. ⁊ uoluit quia factũ ÷ hoe ⁊ approbat. qđ

Expanded text:
faciamus et approbemus et diligamus in nobis, sicut et Deus diligit et approbat bonum nostrum in nobis; ut ei similes simus diligendo et faciendo bona, sicut et et pertinet ad nos ita sentire et ita credere quod Deus hoc vult quod praecipit nobis ut faciamus. Et non fit faciamus quod praecepit nobis. Et si facimus bonum, voluit hoc Deus; et voluit quia factum est hic, et approbat quod
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa quoq signa ⁊ demonstrationes uoluntatis
sũme ⁊ conplaciti eterni. ꝑ approbationẽ ⁊ di¬
lectionẽ. non similia quidẽ signa prioribus
s acmonstrationes cantũ. ⁊ significationes
approbationes ⁊ conplaciti. inco quis bonũsit¬
⁊ non ineo quid ẽẽ bonũsit. siue bonũ ipsũ siue
malũ sit. Et idõ significant ipsa non hoc qͥdẽ
quid insuma sit uoluntate ut fiat. s quid in
conplacito i approbatione sit sifiars ⁊ tatñu¬
trũq uoluntatis cẽ. ⁊ hoc bonsipõ. et iã si non
fiat. illus aut̃ sicbonũ esse ut fiat. Beneplaᷤ

Expanded text:
uoque signa et demonstrationes voluntatis summae et complaciti aeterni per approbationem et dilectionem; et non similia quidem signa prioribus, sed demonstrationes tantum et significationes approbationis et complaciti in eo quod bonum sit; et non in eo quid esse bonum sit, sive bonum ipsum sive malum sit. Et ideo significant ipsa non hoc quidem quod in summa sit voluntate, ut fiat, sed quid in complacito et approbatione sit si fiat; et tamen utrumque voluntatis esse et hoc bonum esse etiam si non fiat: illud autem sic bonum esse ut fiat. CAP. XXV.
Abbreviated transcription (Latin):
aigntia ⁊ mundicia corꝑis ap̃i: ut nec corrup¬
tons aliqua asfici possit. nec sordibꝰ macłari.
Itq si quando hec fieri tuderis: noli amert
ipsi s sallicit᷑ eti tibi. Ille ledi non potest:

Expanded text:
dignitas et munditia corporis Christi, ut nec corrupdignitas et munditia corporis Christi, ut nec corruptione aliqua affici possit, nec sordibus maculari. Itaque si quando hoc fieri videris, noli timere ipsi, sed sollicitus esto tibi. Ipse laedi non
Abbreviated transcription (Latin):
uod si contingat aliquando fiont. x ii¬
sicut contingẽ solet. ut udeas aliq̃
ficri in hoc sacram̃to. que muiꝰ digna uidebim.¬
tureẽ: noli horrere. sola species que apparet
hec habet. Tibi monstrat speciẽ: sibiseruat
ueritatẽ. Ex hibet sẽsui tuo. similitudinẽ
tibi corporalis. ut sensus tuus ꝑ om̃ia insuo
crudiat᷑: seruat coipori suo ueritatẽ nature
in iuolabił. ⁊ in mortalis. ne insuo corrũpat᷑.
Stinaliqͦ asimilitudine recederet: uer̃ sacra.¬
mentũ ñeẽt. Et proderet se ibi. ⁊ colleret loc̃
fidi. neq iã crederetur. s uideretur. Qđ ita
fieri non oportet. Itaq quantũ ad nos seruat
ꝑom̃ia. corruptibilis cibi similitudinẽ. ⁊ cam̃
ñ amittit quantũ adse iniuiolabił corporis ue.¬
ritatẽ. Uidetur corrodi: ⁊ manet in coruptꝰ.
uidetur asfici. uł maculari: ⁊ ꝑscuerat inuolatꝰ
Sustinet hec ficri cirrase. ne sensus ñr. aliqͥo
tbilis natera sinccricet̃ suĩ amuitari T̃ anta est

Expanded text:
uod si contingat aliquando, sicut contingere solet, ut videas si qua fieri in hoc sacramento quae minus esse videbuntur, noli horrere: sola species quae apparet hoc habet. Tibi monstrat speciem, sibi servat veritatem. Exhibet sensui tuo similitudinem cibi corporalis, ut sensus tuus per omnia in suo erudiatur. Servat corpori suo veritatem naturae inviolabilis et immortalis, ne in suo corrumpatur. Si in aliquo a similitudine recederet, verum sacramentum non esset et perderet se ibi, et tolleret locum fidei, neque jam crederetur, etiam si videretur. Quod ita fieri non oportet. Itaque, quantum ad nos, servat per omnia corruptibilis cibi similitudinem, et tamen non amittit quantum ad se inviolabilis corporis veritatem. Videtur corrodi, et manet incorruptus. Videtur vel affici vel maculari, et perseverat inviolatus. Sustinet hic fieri circa se, tibilis natura sinceritatem suam amittat. Tanta est
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsũ uerbũ fide concipit᷑. ⁊ ꝑsidẽ oꝑat᷑. Om̃a
inquit apłs quecũq facitis: in nomine añi facite.
Non aũt conueniens ẽ. ut intelligamꝰ apłm p̃cepise.
quod in om̃ibꝰ oꝑibꝰ nr̃is uerba ꝑferremꝰ: s ut in om̃i¬
bus oꝑibꝰ nr̃is fidẽ rectã teneremꝰ. Ille in nomine
dñi om̃ia que facit oꝑat᷑. qui ꝑsidẽ rectã agnoseit
se nec sine illo ali qͥsboni posse facere: ⁊ siqͥo fecerit
laudabile extra illũ glouiari nondebere. Quifide¬
liter in om̃i oꝑẽ suo ⁊ ante factũ ab illo aunlium
querit: ⁊ post factũ totũ qđ oꝑatꝰ est boñ ad laudẽ¬
igłam eiꝰ conuertit. Sicut gͦ om̃ia que facius
sola sss etã sine ꝓlatione uerboꝵ in nomine
dm̃ recte fieri dicunt᷑. sic ⁊ quedã sacramenta
sine platione uerborũ ꝑsolã fidẽ scĩficant᷑. Nam
ipsa uerba aliquando sacramenta sunt. que cam̃

Expanded text:
quia ipsum verbum fide concipitur, et quia ipsum verbum fide concipitur, et quae cunque facitis, in nomine Domini facite . Non autem consequens est ut intelligamus Apostolum praecepisse, quod in omnibus operibus nostris verba proferremus, sed ut in omnibus operibus nostris fidem rectam teneremus. Ille enim in nomine Domini omnia quae facit operatur, qui per rectam fidem agnoscit se, nec sine illo aliquid boni posse facere, et si quid fecerit laudabile extra illum gloriari non debere. Qui fideliter in omni opere suo et ante factum ab illo auxilium quaerit, et post factum totum quod operatus est bonum, ad laudeiam ejus convertit. Sicut ergo omnia quae facimus sola fide etiam sine prolatione verborum, in nomine Domini recte fieri dicuntur; sic et quaedam sacramenta sine prolatione verborum per solam fidem sanctificantur. Nam ipsa verba aliquando sacramenta sunt, quae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ta sonit. ⁊ ed̾ oĩa sc̃ificatitur ꝑer uerpo dei.i.¬
Unt quedam sacram̃ta ineccłia. inquibus
isi principalit̾ salus non constit. tamen
salus exeis augetur. inquantũ deuocio erercetur.
Hec licet inpresenti om̃ia enumerari non possint:
quedã tam̃ int̾mictere ñ oportet. ꝓgremplo uni¬
uersoꝵ. Exhis gͥ sacramentis. alia constant in
rebus. qualia sunt aqua asꝑsionis. susceptio ci¬
neris. benedictio ramoꝵ. ⁊ cereoꝵ. ⁊ cetera talia.
Alia aũt constant infactis. qualia sunt signacłm
erucis. exaifiatio exorcitationis expansio manu¬
um. incuruatio genuũ. ⁊ alia eiꝰmodi. Alia in
dictis. constant. sicutẽ. truitits iliuocatio.
⁊ quecũq in hunc modũ. Hec aut̃ om̃ia ꝑuerbũ
dei scĩficantur. siue ꝑ prelationẽ uerboꝵ. diuina
iurtute inuocata scĩficent᷑. siue sola fide exhibita
ꝑ eandẽ diuinã iurtutẽ sc̃ĩficationis effectũ acci¬
piant. Ubi em̃ uera fides ÷ uerbũ dĩ de ẽẽ ñ poteat:

Expanded text:
quod omnia sanctificantur per verbum Dei. Sunt quaedam sacramenta in Ecclesia in quibus etsi principaliter salus non constet. tamen salus ex eis augetur, in quantum devotio exercetur. Haec licet in praesenti omnia enumerari non possint, quaedam tamen intermittere non oportet pro exemplo universorum. Ex his igitur sacramentis alia constant in rebus, qualia sunt aqua aspersionis, susceptio cineris, benedictio ramorum et cereorum, et caetera talia. Alia autem constant in factis qualia sunt signaculum crucis, exsufflatio exorcizationis, expansio manuum, incurvatio genuum, et alia hujusmodi. Alia in dictis constant, sicut Trinitatis invocatio, et quaecunque in hunc modum. Haec autem omnia per verbum Dei sanctificantur sive per prolationem verborum divina virtute invocata sanctificentur, sive sola fide exhibita per eamdem divinam virtutem sanctificationis effectum accipiant. Ubi enim vera fides est, verbum Dei deesse non potest;
Abbreviated transcription (Latin):
dͥebat. quando secł̃m corporalẽ prescntiã abire
disponebat: ait. Eccc ego uobiscũsũ om̃ubꝰ dicbꝰ:
usque ad ałmsũmationĩ sełi. Sio gͦ insacm̃te
suo mͦ temꝑalit̃ uanut adte. ⁊ est cipualiũ ũ.¬
ut tu ꝑ corporalẽ p̃sentiã adspĩtalt̾ querendã
exciteris. ⁊ inueniendã ad uiucris. Quando
inmanibꝰ sacramentũ eiꝰ tenes: cmporalit̃ teuũ ÷
Quando ore suscipis: corporalit᷑ eecũ÷ Quando
manducas. ⁊ quando gastas: corpoialit̃ itc̃ t᷑
denq inuisti. intactu insaporẽ. copalit̃ atũ ÷¬

Expanded text:
debat, quando secundum corporalem praesentiam abire disponebat, ait: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Sic ergo in sacramento suo modo temporalitndam exciteris, et inveniendam adjuveris. Quando in manibus sacramentum ejus tenes, corporaliter tecum est. Quando ore suscipis, corporaliter tecum est. Quando manducas et quando gustas, corporaliter tecum est. Denique in visu, in tactu, in sapore corporaliter