comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mali ꝙ passi st̃. Inuidus ab in¬
mis. Inucdiosus est qͥ ab alio pa¬
titur iuicliã. Inuiosus odiosus
ob inuiclia et zelum clictus. In¬
testabił cuiꝰ testimoniũ nõ ualet.
Infamis nõ bone fame. Imꝓbus
clictus : qd̾ instat etia ꝓhibendo.
Importumis inquictus: qd̾ non
h̾t portũ id est quiete. Uñ et ĩ¬
portuni: qͣi in naufragiũ cito fe¬
cunt᷑. In frenis est qui frens ñ
et noracitate clictus. Ingliosus:
ꝙ sit sũ głia: id est sñ triũplis.
Item ingłiosus mimemor głie.
Informis ingens nõ ꝙ nõ ħ̾eat
forͣm. S qd ultra forma mag¬
nitudine ħeat. Inueterator qd̾
Immanis ꝙ nõ bonus s crucelis
atq t̾ribił manũ enĩ bonũ dicit᷑
minime boni. Inimunis mini¬
me munificus. ut est in ꝓu̾bio
uet̾i. Inmunẽ ciues odere sui
Item inmunis: qui nõ facit mu¬
nia .i. officio nõ fũgitur est enĩ
onũ pͥuilegio uacuus. Indẽpniᷤᷤ
qd̾ sñ clãpno uiuat et sine ulla

Expanded text:
. Invidus dictus ab inus. Invidiosus est qui ab alio patitur invidiam. Invisus, odiosus, ob invidia et zelo dictus. Intestabilis, cuius testimonium non valet et Infamis, non bonae famae. Inprobus dictus quod instat etiam prohibenti. Inportunus, inquietus; quia non habet portum, id est quietem. Unde et inportuni quasi in naufragium cito feruntur. Infrenis, hoc est qui frenis noet voracitate dictus. Ingloriosus, quod sit sine gloria, id est sine triumphis. Item inglorius inmemor gloriae. Informis, ingens, non quod non habeat formam, sed quod ultra formam magnitudinem habeat. Inveterator, eo Inmanis, quia non bonus sed crudelis, atque terribilis. Manum enim bonum dicitur. minime boni. Inmunis, minime munificus, ut est in proverbio veteri: 'Inmunem cives odere sui.' Item inmunis, qui non facit munia, id est officio non fungitur. Est enim omni privilegio vacuus. Indemnis, eo quod sine damno vivat, et sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
rus .i. inscius uł sñ narib. ol fe¬
cisse enĩ ueteres sasse clicebant.
Ignarus duo significat: uł qui
ignorat uł qui ignoratur. Imme¬
mor qui oblitus est: ꝑclidit enĩ
memoria. Insciꝰ cun sñ scic̃tia e

Expanded text:
st, inscius, vel sine naribus. Olfecisse enim veteres, scisse dicebant. Ignarus autem duo significat, vel qui ignorat vel qui ignoratur. 144. Immemor, qui oblitus est, perdidit enim memoriam. Inscius, quia sine scientia est.
Abbreviated transcription (Latin):
I ꝙ̃ int̾pretatur et hoĩes qͥ¬
iuis cdiunna inclicat mist̾ia ĩter¬
pis uocatur. qr int̾ ea q̃ tͣnsfert¬
situis iurtutis. Iustus dicto: qͥsi
ura custodit. et sccłu legez u¬
iit. Innor q nõ noceat. In nocuꝰ
a nocitũ nõ sit. s apd̾ ueteres
utmũq indifferens est. Ilaris letꝰ
semꝑ iocis aptus. Ilaritas a fre¬
q̃nca sicut iracundia. Iocosus io¬
est. Nam clyton grece: głiosũ
dñt. Illustris nom̃ noticie ẽ qd̾
clareat mltis splendore generis
ul sapiencie uł uirtutis cui ꝯtra¬
nus est obscure natꝰ. Incolumiᷤ¬

Expanded text:
 interpretatur et hominum quibus divina indicat mysteria, interpres vocatur quia inter eam quam transferfuturae virtutis. Iustus dictus quia iura custodit et secundum legem vivit. Innox, quod non noceat: innocuus, cui nocitum non sit. Sed apud veteres utrumque indifferens est. Ilaris Graecsemper iocis aptus et hilaritati; a frequentia, sicut iracundus. Iocosus, ioest. Nam κλυτὸν Graeci gloriosum dicunt. Inlustris nomen notitiae est, quod clareat multis splendore generis, vel sapientiae, vel virtutis; cuius contrarius est obscure natus. Ido
Abbreviated transcription (Latin):
qd intus iuim heat gignẽd
ꝙͣlibet arte. Imientor dictus
qd̾ ea que querit inuenit. Un
⁊ sp̃i q̃ appellat̾. sũ inuentõ
q lerbi originez. retractenuis
aliuo resonat uͥqr inuẽire ẽ
ppio uenire qd querit᷑. Int̾p̃s¬

Expanded text:
d intus vim habeat gignendi quamlibet artem. Inventor dictus eo quod in ea quae quaerit invenit. Unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem retractemus, quid aliud resonat nisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? Int
Abbreviated transcription (Latin):
fert fiudificando. alii morẽ mea¬
ligũt nõ sepultũ: id est inhum¬
tũ: cui nec mane absenti sure
to añ uisus. Iuder proditor ab
indicando. Iucligena uocat᷑. qd
inde sit genitus. Impudens. qd

Expanded text:
fert fructificando. Alii inopem intellegunt non sepultum, inhumatum, cui nec inane absenti surrerro ante visus. Index, proditor ab indicando. Indigena vocatus quod inde sit genitus, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
marcore sit atqr langore. Inteme¬
intas. incorruptus ⁊ nulla teme¬
uate molatus. Infirmꝰ qͣi sñ for¬
.Imbecillis. qͣi sñ baculo fragi
Et stabił.  qd̾ sibi placet ei rursꝰ
asplicet. Iactans arrogãs ẽ. quia
inlioꝵ institutis nõ adquiescit. s
satatis incuurit. Iracundus dictꝰ.
lecensus sanguiue in furore ꝯ¬
pelł̾r. Ur enĩ flãma cłr: et ira ĩ¬
cor alioꝵ succenclit et persuaden¬
do inflamat. In expiabił: ꝙ nũ¬
dari nõ meretur. Iratus ira actꝰ.
Impiꝰ qui sũ pietate religionis
est. Iniquꝰ ꝓpͥe dictus : q nõ est
et miquũ hoc clistare nõ uũquã
solet: ꝙ om̃is impiꝰ miqꝰ. non
pus uamq pro infideli ponitur
et clictus impuis ꝙ sit a pietate
religionis alienus. Iniqꝰ uero cłr¬

Expanded text:
marcore atque languore. Intemeratus, incorruptus et nulla temeritate violatus. Infirmus, quia sine forma. Inbecillus, quasi sine baculo fragilest stabilis, sed quod placet et rursus displicet. Iactans vel arrogans est, quia maiorum institutis non adquiescit, sed sanctitatis inquirit. Iracundus dictus quia accenso sanguine in furorem conpellitur; †ur† enim flamma dicitur, et ira incor aliorum succendit, et persuadendo inflammat. Inexpiabilis, qudari non meruit. Iratus, ira actus. Impius, quia sine pietate religionis est. Iniquus proprie dictus quia non est oc distare nonnumquam solet, quia omnis impius iniquus, non ius namque pro infideli ponitur: et dictus impius quod sit a pietate religionis alienus. Iniquus vero dic
Abbreviated transcription (Latin):
uere.amicus amatur: si nõ ꝑse. s ꝓ
deo ametur. Qͥ uo pro se amcũ dili¬
git: insipient̾ cũ. implectitur: mul¬
tũ in t̾ra cem̾sꝰ est: qui carnałr boĩei
mortuor plus diligit ꝙͣ oportet. Qͥ
se magis illũ nõ pro deo amat. Quã¬
tũ ergo bonũ est qui pro do fre di¬
ligit: tunto ꝑnitosũ: qui eũ pro se¬
ip̃o amplectitur. Plerũq diligͭ ho¬
m alio ꝙ odit inse: ut pote in ĩfanti
bus. Amamꝰ enĩ quõdam eoꝵ igna¬
uia: et it̾m odimꝰ: qr ignaui ẽe no¬
si possumus.

Expanded text:
vere amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio bus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse nosi possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt erga dilectõne ꝓximi
inferat: alt̾m ut bonũ impendat. pro¬
ximũ ut caueat let̾e seq̃ ter ut liscat
pr̃are. Amicicia est aĩoꝵ societus ħ
quippe a duob incipit. Nam minꝰ
ꝙͣ int̾ duos dilectõ ẽẽ nõ poterit. An
tiqui dixerunt de societate duoꝵ unã

Expanded text:
uo sunt erga dilectionem proximi inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam
Abbreviated transcription (Latin):
censꝰ eris. Soluit enĩ tͥbutũ
auctoris. In hoc eñ uocabulo pͥmͣ
successio est hereclitatis et gn̾is ut
generis. Itaco is prfamilias uos¬
tatur. Pater aũt łr eo ꝙ pata¬

Expanded text:
census aeris. Solvet enim tributum auctoris. In hoc enimvero vocabulo prima successio est hereditatis et generis, ut generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater autem dict
Abbreviated transcription (Latin):
incipit uocari et ꝓgemes: qͣi por¬
ro post geniti. Nam filii et nepo¬
tes nõ st̃ ꝓgenies: qr nõ est ĩeis
longͣ posteritas. Sicut ãt ĩferius
longe editi ꝑgenies cdñr: ita suꝑiꝰ¬
st̃ ꝓ aui et actaui qͥ et ꝓgenitores
appellant̾ qͣiͣ porro generantes.
Pnepos lictus: qͣi ꝓpe uepotẽ.
Ab nepos. qr se uĩgitur a nepote.
Est enim int̾ illũ et nepoter: pro¬
nepos. Ad nepos. ab nepotis filiꝰ.
Trinepos ad nepotis filiꝰ. qr post
nepote qͣrtus in ordine ẽ. qͣi tetra¬
nepos. Minores aũt nõ clicimus
nͥ quociens gracluũ deficit nom̃. ut
puta filiꝰ nepos pro nepos ab nepos
trinepos. uͥ isti gradus defecerint.
merito iam clicimꝰ minores. sicut
et maiores clicimꝰ post prĩs. aui
paui. abaui. ataui. tritaiq uo¬
cabulum.¬
u. de agnatis et cognͣtis

Expanded text:
incipit vocari et progenies, quasi porincipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores autem non dicimus, nisi quotiens graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maiores dicimus, post patris, avi, proavi, abavi, atavi, tritavique vocabulum. De agnatis et cognatis
Abbreviated transcription (Latin):
gignitur. sicut ex ꝯcubina. ¶ Est
enĩ hoc nom̃ grecũ. et in latinita
te matre nobili et pr̃e ignobili nͣs¬
citur. Item spuriꝰ patre incerto
matre uiclua genitꝰ. uelut tm̃ spu¬
est seminis nõ prĩs nomunie. Eos¬
dem et fabonios appellabãt: qr q̃¬
dam aĩalia fabomo sp̃u hausto cõ¬
cipere existimant᷑. Uñ et hii qui
nõ st̃ de legitimo matrimoĩo: ma¬
tre pocius ꝙͣ patre secũt᷑. Latinc
aũt spurii. qͣi exͣ puritate. id est
qͣi imũcdi. ¶Nepos est qͥ ex fi¬
lio natus est. Dictus aũt nepos
qͣi natus post. Primꝰ enĩ filiꝰ nas¬
citur. deinde nepos. gradus eĩ sb̾s¬
titutõnis est. Hinc et postertas.
qͣi postera etus. Nepos aũt utri¬
usq serus est: nam ut neptis di¬
camꝰ iniurie est ꝓpt̾ discrecionẽ
successionis ad missam. Prone¬
pos ẽ. qui ex nepote conceptꝰ natꝰ¬
q est. Et clictus ꝓnepos: qͣi porro
natus post. Ex hoc quoq gradu

Expanded text:
gignitur, sicut ex concubina. Est gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum, et in Latinitatrius, qui de matre nobili, et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spuest seminis; non patris nomine. Eosdem et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi inmundi. Nepos est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu
Abbreviated transcription (Latin):
isto uocablo secernatur a senus. qr
sicut seruꝰ in potestate est dm̃i:
sic filiꝰ in potestate pr̃ĩs ẽ. Inde
etia filio fit emancipatõ ut sit
lib̾ a pr̃e: sicut fit ẜuo inanuunis¬
sio ut sit lib̾atꝯ a dño. Item liberi
clicti: qr ex lib̾o matrimonio st̃ or¬
cilla: seruił conditõnis st̃. Semꝑ
enĩ qui nascitur deteriore paren¬
tis statũ sumit. Naturales at di¬
cunt᷑: ingenuaꝵ cõcubinaꝵ filii qͦs
sola natura genuit nõ honestas
coniugii. Id et pm̾ a pube. Adop¬
tuiꝰ filiꝰ est qui a pr̃e  est iusto aut
auo aut ꝓauo cuiꝰ potestate ꝑ mã¬
cipatõne tradit᷑ in alienã potesta
tem qͥ utriusq fert nom̃ ut fabiꝰ
emiliꝰ. uł scipio. paulmꝰ. ¶ Gemi¬
et plures. De geminis aũt uno
ab ortu alt̾ qui legitime natus fu¬
erit uopiscus uoĩatur. ¶ Postumꝰ¬
uero uocut᷑. eo qd ip̃e post humati¬
ouez pris nascitur. id est pꝰt obit̾
Iste et defũ̾cti nom̃ accipit. Sic lex

Expanded text:
ernantur a servis; quia sicut servus in potestate est domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orcilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in tem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulus. 21. Gemim plures. De geminis autem, uno aborto, alter qui legitime natus fuerit vopiscus nominatur. 22. Posthumus vocatur, eo quod post humationem patris nascitur, id est, post obitum. Iste et defuncti nomen accipit; sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
tores agignendo ⁊ parentes qua¬
si parientes idem et creatores. Sie¬
mentũ enĩ est semen masculi. un
animaliũ et hominũ corpora ꝯci¬
piunt᷑. Hinc creatores parentes
as aũt dictus ꝙ om̃ib in famiba
sua positis seriuis tanꝙͣ p̾r filiis pa¬
enĩ exortũ est nom̃ patrifamilias.
Qͥ aũt iniq dñant᷑ in seruis hoc
se noĩe neqͣquã reputent appella
ri. ¶Mater familias inde uocr
qr per qͣnda uir̾ sollẽpnitatẽ ini
nuliã transit mariti. ¶ Tabule e
matrimoniales instrum̃ta empa¬
onis st̃ sue. Alias sicut matronaẽ
mat̾ pͥmi pu̾i. idẽ qͣ mat̾ nati.
ita mat̾familias illa ẽ: q̃ pluros
enixa est. Nam familia ex duob
ẽẽ incipit. ¶ Auus pat̾ pris ẽ ab
euo dictus id est ab antiquitate.
tanus atam p̾r. qͣsi tetraiuis. sde
qstus super auũ. Sortuitanus plu
egnat᷑onis nom̃ elt ¶ Eami¬
a enim orit᷑ a pr̃e. termiuat ĩ tri¬
auo. ffiliꝰ et filia a familia ddicti
lo ipri stirps om̃is a coruelio orta.

Expanded text:
tem a gignendo, et parentes, quasi parientes. 5. Iidem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes as autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis, tanenim exortum est nomen patri familias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam ri. 8. Materfamilias inde vocatur, quia per quamdam juris solemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt 440 Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati; ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. 9. Avus patris pater est, ab aevo dictus, id est, ab antiquitate. tavus atavi pater, quasi tetravus, id est quartus super avum. Sed tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. Filius et filia a familia dicti slia stirps ipsa omnis a Cornelio orta.
Abbreviated transcription (Latin):
h̾ere. tam inrientoꝵ flatu qͣm
et in aliis. diuisione aeris. sũ
in liuersor elementis uanie¬
tritib. Sepcẽtrionez ⁊ mendi¬
em in una nimiaz rigorem
et maiore motione oceanũ
h̾ere et eleuationez ꝙͣ reliqs
plagus orbis.¬

Expanded text:
ere tam in ventorum flatu quam et in alia divisione aeris sive in diversis elimentorum varietatibus septentrionem et meridiem. In unam nimiam rigorem et maiorem motionem oceanum habere et elevationem quam reliquas plagas orbis
Abbreviated transcription (Latin):
Sic montes et flumina uł̾ ar¬
bores loquentes inclucimꝰ. ꝑso¬
nam impouentes rei que nõ
ht naturam loꝙycli. qd et tra¬
gedis uisitatũ est et in or̾oni¬
b freq̃ntissime inuenitur .xiiii.¬
peiam u̾o illam uocamus
In qͣ honũs ꝑsonam fingimus
pro expͥmentib affectib etati
stuclii psone fortune leticie se¬
xuis. memorie meroris. audaci
Nam cũ pyrate ꝑsona susci¬
mulatur sexui ꝯuenire debet
or̃o. At u̾o adolescentis. et sem
et militis. et imꝑatoris ⁊ pa¬
uulneratꝰ in quo genere clic¬
sit aut qͥd pati possit siħ ꝯsul¬
ta neglexerit.

Expanded text:
 montes et flumina et arbores loquentes inducimus, personam imponentes rei, que non habet naturam loquendi; quod et tragedis usitatum est et in orationibus frequentissime invenitur. Epeiam vero illam vocamus, in qua hpro exprimendis affectibus, aetatis, studii, fortunae, laetitiae, sexus, moeroris, audaciae. Nam cum piratae persona suscimulatur, sexui convenire debet oratio; jam vero adolescentis, et senis, et militis, et imperatoris, et pavulneratus. In quo genere dicsit, aut quid pati possit, si haec consulta neglexerit.
Abbreviated transcription (Latin):
nt astronomiã aũt ⁊ astro¬
logiam aliquid cliffert. Nã
astronomia celi ꝯuersionez or¬
tus obitꝰ motusq siderũ ꝯtin
uł qͣ ex causa ita uocantur. As
seqͥtur soł et lune cursꝯ uł stel¬
laꝵ et certas tp̃ꝵ stationes. Su¬
persticiosa u̾o illa est ꝙͣ mathe¬
matici secunt᷑. qui in stell̃ au¬
guriantur quiq etiam .xii. sig
na celi per singła anime ł cor¬
poris menbra clispomĩt sideꝵ¬
q cursu uatiuitates hominũ

Expanded text:
 Astronomiam autem et Astrologiam aliquid differt. Nam Astronomia caeli conversionem, ortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa ita vocentur. Astxequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum stationes. Superstitiosa vero est illa quam mathematici sequuntur, qui in stellis auguriantur, quique etiam duodecim caeli signa per singula animae vel corporis membra disponunt, siderumque cursu nativitates
Abbreviated transcription (Latin):
tutem depon̾e atq iniuuentu¬
tem redire ꝑhibeant᷑. Tunice
ẜpenciũ exuirie nũcupãt᷑: eo
qd̾ his qñ senescũt sese exuũt
qͥb exuti in iuuenta redeũt.
Dñr enĩ exuuie et incluie:
q̃ exuũtur et indluut᷑. Pitago¬
ras dicit de meclulla hoĩs mor¬
spina sepulchro. Mutari cre¬
dũt humanas angue medul¬
las. Q si crecłr. merito euenit.
ut sic̾ ꝑ serpente mors hoĩs. ĩ
et hominis morte serpens. Fer¬
cur aũt qd̾ serpens hoĩez nudũ
nõ sit ausꝯ conting̾e.

Expanded text:
tutem deponere atque in iuventutem deponere atque in iuventam redire perhibeantur. Tunicae serpentium exuviae nuncupantur, eo quod his, quando senescuntquibus exuti in iuventam redeunt. Dicuntur enim exuviae et induviae, quia exuuntur et induuntur. Pythagoras dicit de medulla hominis morest spina sepulchro mutari credunt humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit ut sicut per serpentem mors hominis, ita et hominis morte serpens. Fertur autem quod serpens hominem nudum non sit ausus contingere.
Abbreviated transcription (Latin):
pentis caput ĩ si cũ duob euase¬
at digitis: nicħoꝰ uiuit. Uñ et
totũ corpꝰ obicit. pro capite feriẽ¬
aibuis. Anguib unu̾sis hebes in¬
sus est raro in adu̾sũ ꝯtuẽtur.
si fiust᷑ cũ ocłos nõ in fronte ha
beant. s in timporib adeo ut ci¬
tꝰ audiant ꝙ aspiciãt. Nullũ
e aĩal in tanta scelentate ligͣm
mouet ut spens: adeo ut tripli¬
se lingͣm ħere uideat᷑ cũ una sit
eo ut quoqiq eũt uia humo¬
re designẽt. Uestigia serpenciũ
ant̾. costis tñ et scamaꝵ nisib
cepant. qͣs a sũmo gutture usq
ad unã aluũ parili mͦ positas
hñt. Sqͣmis eñ qͣi unguib: coᷤ¬
tis qͣi crurib initunt᷑. Uñ si ĩ qͣ
ad caput ictu aliqͦ collidat᷑. de¬
bił reddita cursũ h̾ere nõ possit.
qr uͥcũq ille ictus inciderit: spi¬
nam soluit. ꝑ ꝙͣ costarũ pedes
a motus corporis agebant᷑. Ser¬
pentes aũt cliu uiu̾e dñr ad eo
ut deposita ueteri tunica senͣ¬

Expanded text:
pentis caput, etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus objicit pro capite ferientibus. 44. Anguibus universis hebes visus est. Raro in adversum contuentur, nec frustra, cum oculos non inin temporibus, adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. eo, ut quacunque eunt, viam humore designent. Vestigia serpentium antur, costis tamen et squammarum nisibus repunt, quas a summo gutture usque ad imam alvum parili modo dispositas habent. Squammis enim quasi unguibus, costis quasi cruribus innituntur. Unde sad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. Serpentes autem diu vivere dicuntur, adeo ut deposita vetere tunica senec
Abbreviated transcription (Latin):
aqͣtił serpens a qͦ icti obturgescũt
Cuius qͥdam morbũ boam uo¬
cant: eo qd fimo boiis remedi¬
etur. Idra. draco młtoꝵ capitũ
qͣlis fuit in lerna palude ꝓuin¬
cie archaclie. Hec latine ercedra
cłr: qd uno ceso tria capita er¬
crescebunt. s hoc fabulosũ est
Nam constat idram locũ fuis¬
se euomentez aqͣs uastantes
atu clauso: młti erupebũt qd̾
hercules uidens loca ip̃i exussit
t̾ris moratur. Nam cirson: di¬
ꝙͣ labitur t̾ram fumare facit.
quẽ sic macer describit. Seu t̃¬
ga expirant: tetrũ spumãcia
uirus. Seu t̾ra fumat: qr teter
per aũt curectus ambulat. Nã
si torsent se clũ currit: statĩ cre¬
pat. Rinatͥx serpens aꝙͣ uene¬
no inficiens. in quocũq enĩ fon¬
xuosa. que semꝑ rectũ it̾ efficis

Expanded text:
aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed hoc fabulosum est;  constat Hydram locum fuisse euomentem aquas uastantens atu uno clauso multi erumpebant; quod Hercules uidens, ipsa loca exussit terris moratur. Nam χέρσον diquam labitur terram fumare facit, quem sic Macer describit: Seu tga expirant spumantia virus, seu terra fumat, qua teter per autem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. Natrix serpens aquam veneno inficiens; in quocumque enim fonxuosa, quae semper rectum iter efficit.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbere pocius ꝙͣ rictu nocet. In¬
noxius aũt est a uenenis. S ido̾
huic ad morte faciendã uenena
nõ ẽẽ necessaria. qr si ꝙ̃ ligau̾it.
occidit. A quo nec elefans tutꝰ ẽ
sui corporis magnitudine. Nam
cirta semicas delitescens. ꝑ qͣs e¬
lefantes soliti gracliũt᷑. crura coꝵ
nodis illigat ac suffocatos peri¬
¶ Basilicus grece: latine int̾preta¬
tur regulꝰ: eo qd̾ rex serpenciu
sit. adeo ut uidentes fugiãt. qr
olfatu suo eos necat. Nam et
homine si aspiciat int̾unit. Si¬
quidem et eus aspectu ulła auis
cul sit eius ore ꝯbusta deuoratur
el musteł tũ uĩcitur qͣs illic ho¬
mines inferũt. cauernis in qͥb
delitescũt. Itaq ea uisa fugit.
q̃ illa ꝑsequit᷑ et occiclit. Nich̾
enĩ ille parens ierũ. sine reme¬
dio constituit. Est aũt longitu¬
dine semipeduł: alb̾ macuł li¬
neatus. Reguli aũt sic̾ scorpi¬
ones arencia q̃q̃ sectantur. ⁊ pt¬

Expanded text:
verbere potius quam rictu nocet. Inverbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis, sed ideo huic ad mortem faciendam venena non esse necessaria, quia si quem ligarit occidit. A quo nec elephans tutus est sui corporis magnitudine; nam circa semitas delitescens, per quas elephanti soliti gradiuntur, crura eorum nodis inligat, ac suffocatos peri Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat; nam et hominem vel si aspiciat interimit. Siquidem et eius aspectu nulla avis cul sit, eius ore conbusta devoratur. A mustelis tamen vincitur, quas illic homines inferunt cavernis in quibus delitescit; itaque eo visu fugit, quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis; albis maculis lineatus. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia quaeque sectantur, et post
Abbreviated transcription (Latin):
nguis uocabłm oĩm ẜpẽciũ
genus. ꝙ plicari et ꝯtorq̃ri
potest: et inde anguis qđ ĩgu¬
losus sit et nũꝙͣ rectus. Angueᷤ
aũt apd̾ gentiles ꝓgenies lucoꝵ
Pinge duos angues pu̾i fac̾
te. Colubrũ ab eo dictũ qd̾ colit
umbras. uł qd̾ in lubricos trac¬
tus flexibꝰ sinuosis labit᷑. Nam
ut piscis serpens. Serpens autẽ
nom̃ accipit: qr occultatis acces¬
sib sepit: nõ aꝑtis passib. s sca¬
marũ minutissimis iisib repit.
sicut lacerti et stelłones nõ ẜpẽ¬
tes s reptilia noĩant̾. Serpẽtes
aũt reptilia st̃. que uentre ⁊ pͤ¬
tore reptant. Quoꝵ tot ueneu
qͦt genera. tot ꝑuicies. qͦt sp̃es.
tot dolores qͦt colores heut. Dra¬
co maior cũctoꝵ serpencim̃ siue
diriuatũ est in latimũ ut draco
dicetur. qͥ sepe ab spelũcis abstrͣ
ꝑ eum aer. Est aũt cristatꝰ ore
ꝑuo et artis fistuł. ꝑ qͣs trahit
sp̃m: et lingua exerit. Uim at
nõ in dentib. s in cauda ht: et

Expanded text:
nguis vocabulum omnium serpentium genus, quod plicari et contorqueri potest. Et inde anguis, quod angulosus sit, et nunquam rectus. Angues autem apud gentiles pro geniis locorum Pinge duos angues, pueri, sacer 2. Coluber, ab eo dictus, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibus tenetur, ut piscis, serpens. Serpens autem nomen accepit quia occultis accessibus serpit, non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. sicut lacerti et stiliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre et pectore reptant. Quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores habentur. Draco maior cunctorum serpentium, sive derivatum est in Latinum ut draco diceretur. Qui saepe ab speluncis abstracue propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo, et artis fistulis, per quas trahit spiritum et linguam exerat. Vim autem non in dentibus, sed in cauda habet, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illuminat᷑. Stellio de colore
corpore guttis. Hic au̾t scorpi¬
pauorez his afferat ⁊ torporel
Sũt et alia serpenciũ gn̾a i
tes. postremo qͣntꝰ nominis
coꝵ plus diẽ ꝙͣ norte nocẽt
soitnt eni notis algore. tenõ¬
ento. q fugide st̃. Nocturno
preeñ in se adclucũt uaporem
oporis gelidi. pestis. ⁊ nature fu¬
qe un et hieme in nodos corpet
hosem extinguit. uenenũ aũt
fisa enĩ pestis enuis ꝑ uenas: ue¬

Expanded text:
et inluminatur. Stellio de colore et inluminatur. Stellio de colore corpore guttis. Hic autem scorpipavorem his adferat et torporem. Sunt et alia serpentium genera; ut ontes. Postremo quantus nominum, nocent. Torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidae sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem corporis gelidi pestes et natura frigidae; unde et hieme in nodos torpenthominem extinguit. Venenum autem fusa enim pestis eius per venas
Abbreviated transcription (Latin):
tristicia inlucat morituro. de
quo poeta. Signiferũ iuuenẽ
tyrenm sangninis aulũ. Tor¬
ta caput retro: clip calcata mo¬
mordit. Uix dolor aut sensus
dentis fint. Salpica serpes e. q̃
nõ uidetur. cecula clicta: eo qd
parua sit. ⁊ no h̾cat oclos. Cen¬
tipedia: a multitudine pedu d
ta. Lacertus reptilie geisꝰ eno¬
catus ita qd̾ brachia heat. Su
lacertoꝵ plura: ut botraca sa¬
lamandra. sauri. stellio. Nota¬
ca clicta: qd̾ rane ħ̾eat facieu
nam greci ranã boetricã uocat
Salamandra uocatur: qr ꝯtͣ
irepsent: omia poma inficit
ueneno. et eos qͥ ederint occidit
Qͥ etiam uł si in puteũ cadat.
ius ueneni euis potantes int̾¬
ficit. Ista ꝯͣ incendia repugnõ.
ignes sola aĩaliũ extinguit.ui¬
uit enĩ meclus ĩ flãmis sñ do¬
lore. & ꝯsũmatõne. W nõ solũ¬
Saura lacertꝰ. ꝙͣ do senesat s
cantur ocłi eiꝰ. et intrat in fi¬
ram̃ parietis. et aspicientẽ ꝯf
oriente. erorto sole intendit

Expanded text:
tristitiam induat morituri. De tristitiam induat morituri. De quo poeta: Signiferum juvenem Tyrrheni sanguinis Aulum Torta caput retro Dipsas calcata momordit. Vix dolor, aut sensus dentis fuit. 33. Solpunga, serpens est quae non videtur. Caecula, dicta, eo quod parva sit, et non habeat oculos. Centupedta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandra, saura, stellio. Botrax dicta, quod ranae habeat faciem; nam Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocatirrepserit, omnia poma inficit venenis, et eos, qui ederint, occidit. Quae etiam si vel in puteo cadit, vis veneni ejus potantes interficit. Ita contra incendia repugnans ignes sola animalium exstinguit. Vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione: et non soluSaura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit
Abbreviated transcription (Latin):
qui semꝑ in cauda .ambulat i
sulcũ facece uidetur.: de qͦ idem
lucanꝰ. Q̃ contẽptus it̾: cauda
sulcare parias. Boas angius ita¬
lie mimensa mole ꝑseqͥtur. gre¬
ges armentoꝵ et bubulcos et
plimmo lacte irriguis: se uberi¬
b m̃ectit. et suggens int̾urut
atq inde a bonin depopulat̃e
boas nom̃ accepit. Iaculꝰ ẜpẽs
uolans de quo lucanus ait. Ia¬
cłiq uolucres. E xiliũt enĩ ĩ ar¬
borib. ⁊ dũ aliqd̃ aĩal obuiũ
fuerit: iactant se sr eũ ⁊ peri¬
mũt. Uñ et iaculi dicti st̃. In a¬
rabia aũt serpentes st̃ cũ alis
que sirene uocant que plꝰ cur¬
añ mors inseqͣtur ꝙͣ dolor. Obi
obites. Concolor exutis ati ĩ¬
liscretus arenis. admodicꝰ.
Seps exigua serpens. que non
solum corpus. s et ossa uene¬
no cõsumit: cuiꝰ poeta sic me¬
minit. Ossaq clissolues cũ cor¬
pore tabificꝯ seps. Dipsa: ser¬
pens tante exiguitatis fertur.
ut cũ calcatur nõ uideat᷑ cuiꝰ
ut facies preuenta morte nõ

Expanded text:
quae semper in cauda ambulat et sulcum facere videtur. De quo idem Lucanus9, 721: Quo contentus iter cauda sulcare parias. Boas, anguis Italiae inmensa mole, persequitur greges armentorum et bubalos, et plurimo lacte riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas nomen accepit. Iaculus serpens volans. De quo Lucanus9, 720: Iaculique volucres. Exiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus curante mors insequatur quam dolor. Ophitophites concolor exustis atque idiscretus arenis Ammodytes. 31. Seps, exigua serpens, quae non solum corpus, sed, et ossa veneno consumit. Cujus poeta sic meminit: Ossaque dissolvens cum corpore tabificus seps. 32. Dipsas, serpens tantae exiguitatis fertur, ut cum calcatur non videatur. Cujsentiatur, ut facies praeventa morte, nec
Abbreviated transcription (Latin):
pis uocata:ꝙ morsu uenena in¬
iittit et spargit. Ios enĩ gteci
uenenũ edñt: et nde aspis ꝙ inor¬
su uenenato int̾nuit. Huiꝰ di¬
uersa st̃ geuera et sp̃es. et dispa¬
res effectus ad noscend̾. Feitur
aut aspis cũ ceperit pati incãtu¬
torez qͥ eam qͥbdu carminibus
ꝓpͥis euocat. ut caz de cauernae
ducat: illa cũ exire. uolu̾it u¬
nam aurez in t̾ram p̾mit. alte
ram cauda obturat et oꝑit. ab¬
ens. nõ exit ad incantantẽ. di
no necat. Hanc sibi cleopatia
apposuit: ista inorte qͣi somus
soluta est. Emorrois aspis unl¬
cupatus. qd̾ sangͥne suggat ss
qͥ ab eo morsus fuerit. Ita ut li

Expanded text:
pis vocata quia morsu venena immittit et spargit: ios enim Graece venenum dicitur et inde aspis quia morsu venenato interimit. Huius diversa genera et species et dispares effectus ad nocendum: fertur autem aspis cum coeperit pati incantatorem, qui eam in quibusdam carminibus propriis evocat ut eam de caverna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cum cauda obturat et operit atens, non exit ad incantantem. 13.no necat: hanc sibi Cleopatra apposuit, et ita morte quasi somno soluta est. 15. Haemorrhois, ASPIS nuncupatur, quod sanguinem sudet, q
Abbreviated transcription (Latin):
coeũt abrupto corpore nodi. d¬
tur aũt qd̾ inasculꝰ ore incerto.
uipere semen expuat. Illa at
uoluptate libidiis in iabiem
uersa: capud maris ore receptũ
prefidit. Ita fit: ut parens uts
pareat: inascls dũ coit femini

Expanded text:
coeunt, abrupto corpore, nodi. Fertur autem quod masculus ore inserto viperae semen expuat; illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa caput maris ore receptum praecidit. Ita fit ut parens uterque pereat; masculus, dum coit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ingro medio candico. suꝑius
minio. Hec sola insignato nich
cere auellit. Reperitur ãt apud
indos et arabes detracta torrenti¬
b̾. Genera eiꝰ. uͫ. ¶ E mãtides ru¬
bore sanguine. ac pro co emati¬
est. Gignitur in etinopia aͥdem
si pͥncipał in arabia et maffrica
iuenitur: de qͣ ꝓmittũt magi
qͣdm ad coagnendas barbaror
fertur arboris succꝰ eẽ. ⁊ ob id
sucinũ appellari. Electrũ ãt uo¬
cari fabulosa argum̾̃tato decdit
Namq fetonte fulminis ictu
int̾empto. sororos eiꝰ luctu mu¬
tatas in arbores ppłos lacrimis
electrũ oĩb amus fund̾e uixͣ eri¬
dmũ aninẽ. & electrũ appella
tũ: qm̃ sol uocitatus sit elector:
plurum poete clixerũt. Costat
irboris. na accenso tede nidore
flagrat. Nascit̾. aũt ĩ ĩsuł ocea

Expanded text:
andido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes detecta torrentibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematiest. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorufertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat arboris; nam accensus taedae nidore frag
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore. Ee ea fiuĩt clecoris gtã
agrestũ feĩaꝵ monila. uocari
aut a qͥbrdã arpuga. co qd̾ at¬
t̾ritu cligitoꝵ accepta caloris a¬
nima. folia pleasq et uestium
bestie. tp̃r inlurata. Est autez
sic̾ sucinũ fulua attrahens sp̃u

Expanded text:
iunt decoris gratia agrestium feminarum monilia, vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod attritu digitorum, accepta caloris anima, folia, paleasque, et vestium bestiae tempore indurata. Est autem, sicut et succinum, fulva, attrahens spiri
Abbreviated transcription (Latin):
in se ꝑmixtũ candore. insimi¬
lituliue unguis humani: Gre
dia uł arabia gignit. Distãt at̾
alb̾ angentib zonis. Arabica ãt
nigra est. cũ canclidis zonis.¬
or noñui societate uocata. Est
aũt ex onicis candore ⁊ sarco.

Expanded text:
in se permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci dia vel Arabia gignit; distant autem albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis.orum nominum societate vocata; est enim ex onychis candore et sardo.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in sñis. In litteris: ut
m̃ctura apta et ꝯueniens sic
et sic obẜuandũ ne precedentiᷤ
uerbi extrema uocał in candẽ
uocalem pͥmã incidat uerbi se¬
ꝙ̃tis ut femine egyptie cũ ũ¬
ctura melior sit. si ꝯsonantes
uocalib applicantur. Trium¬
quoq ꝯsonanciũ que in se inci¬
dentes strid̾e et qͣsi rixare uidẽ¬
tur uitanda iũctura est .i. ł .s.x
Ut ars studioꝵ rex xerses. er¬
ror romuli. Eugienda est et
ꝯsonans .m. illisa uoccilib ut
borum

Expanded text:
etiam in sententiis. 2. In litteris, ut junctura apta et conveniens sit, et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eamdem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut feminae Aegyptiae; quae structura melior fit, si consonantes vocalibus applicantur; triumque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixari videntur, vitanda junctura est, id est, r, s, x, ut: Ars studiorum, Rex Xerxes, 91 Error Romuli. Fugienda est et consonans m, illisa vocalibus: ut, borum
Abbreviated transcription (Latin):
cata: ad incitãd̾ clraconũ soporem
atq ita sõpno sopitis capita de¬
secant: et gẽmas detrabũt. Sũt
aũt candore tnͣllucido. Usu eaꝵ:
oriẽtis reges precipue głiant᷑.
Crisopotassus: ethiopitꝰ ẽ. quẽ
lapide lux celat: et ꝓdit obscu¬
nitas. Nocte enĩ igncꝰ ẽ. die au¬
reus. ¶Nogites ex ꝑsica est os¬
tẽtas ĩtra se qͣsi fi munas estuã¬
ta: qm̃i in lictore sirtũ iu̾iẽta pͥ¬
mũ est ĩ ꝑte lucanie. Color eius
croceus. intꝰ stellas ꝯtinens elan¬
guidas: et sb̾ nubilo renitẽtes.
¶ Ernuscion. uit̾ gratissimos
aspicitur ex igneo colore racliãs
auro: portans secũ ĩ ertremita¬
tib candidã luce.

Expanded text:
cata ad incitandum draconum soporem, cata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriantur. Chrysoprasus Aethiopicus est; quem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas aestuanta quoniam in litore Syrtium inventa primum est. In parte Lucaniae color huius croceus, intus stellas continens languidas, et sub nubilo renitentes. Hormiscion inter gratissimas aspicitur, ex igneo colore radians auro portantem secum in extremitatibus candidam lucem.
Abbreviated transcription (Latin):
ellaꝵ acceterit: tanto et precii
denciũ est. appellata a lucernaꝵ
flagnͣcia. Gignit᷑ in młtis locis. s
ꝓbatissima apd̾ indos. Qͥdã ea
remissiore carbilcłm ẽẽ dreunt
Huiꝰ dup̾ facies. una q̃ purpura
radiat. alt̾a que coca rubore a so¬
le ex calefc̾a. aut ligitoꝵ attri¬
tu palcas et cartarũ folia ad se
rapere d̾r sculpturis resistit. ac
si qñ sculpta est. dũ signa ĩpri¬
nut qͣi qͥdã aĩali morsu ꝑtẽ cere
retentat. Gen̾a esꝰ .iiͦiͦͬ. ¶Calce¬
ꝙͣ młtã uilior p̾lictis. Nascitur
apd̾ nassamonas. imbre ut fe¬
rũt chiuino ĩuenit̾ ad reꝑcussu
lune plene. Omĩa aũt gẽnera:
sculpture resistũt ¶Alabancdina
dicta ab alabanda asie regione.cͦ
color ad calcedonia uaclit s rarꝰ.
Draconites ex cebro draconis
ingemiscit. Uñ et cã magi dormi¬
ẽtib clraconib amputãt. Auda¬
ces enũ iuri eeplorãt drachonũ spe¬
cus. Spargũt ibi eĩ gramina medi¬

Expanded text:
ellarum accedit, tanto et pretium dentium est, appellata a lucernarum flagrantia: gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huius duplex facies; una quae purpura radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera eius quattuor. Carche multo vilior praedictis. Nascitur apud Nasamonas imbre, ut ferunt, divino: invenitur ad repercussum lunae plenae. Omnia autem genera sculpturae resistunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cuius color ad carchedoniam vadit, sed rarus. Dracontites ex cerebro draconis ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medi
Abbreviated transcription (Latin):
tallꝰ cłi. Pic oppositꝰ iadus solcas
eo rapit flamai. ut ariclis fgi
ẜ folus ienẽ p̃beat. Usus eiꝰ eta
ad pocula destinat᷑. Nich eĩ aliuis
ꝙͣ frigidũ pati põt. ¶Admias m¬
dicꝰ puꝰ lapis et decorus ferrugi¬
neu̾ liñs colorẽ et splendorẽ crista¬
li nũꝙͣ enĩ ultra magnitudinem
nuelei auellan reꝑitur. Lnis mil¬
licecdit mat̾ie. nͨ feiro qͥdẽ ñ igni.
ã unꝙͣ incalescit. uñ et nom̃ intpͥ¬
tatõne greca in domita iꝰ accepit
ĩ signẽdis ꝑforanclisq utut᷑. Hic a
clissid cũ magnete lapide ĩ tm̃ ut
uixͣ positꝰ ferrũ nõ poͣciat᷑ abstrobi
magnetẽ. aut si admotꝰ mͣgnes
cõprehenclert: rapit atq auf̾eit
Fertur qͦ in electri similitudine:
uenena depliẽde̾ metꝰ uarios crpel¬
lere. maleficis resist̾e̾ artib. & ienc¬

Expanded text:
tur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest. Adamans Indicus lapis parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli, numquam autem ultra magnitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen interpretatione Graeca indomita vis accepit.ndisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum, ut juxta positus ferrum non patiatur abstrahi a magnete: aut si admotus magnes comprehenderit, rapit atque aufert. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Gene
Abbreviated transcription (Latin):
nstillini. sexangula dicta: ee ar¬
quinto iris. Nam sb̾ tecto pcussa
sole: sp̃es et coloris artꝰ celestis ĩ
pños parietes imutat᷑. ¶Astriõ
centro stella lucet. fulgore lune
plenc. Sũpsit a̾ nom̃: ꝙ astris
sipposita fulgore capit ac regit
¶E lectria: qͣi electoria. ĩ uẽt̾cus
egallinacus ĩueit᷑ cristalliua spẽ
magnitudine fabe. Ianc ĩc̾taii¬
nib̾ ĩuictos fieri magi uolũt si cre¬
ainꝰ. ¶E ncłros ab aqͣ uocata.
erũdat eĩ aꝙͣ: ita ut clausã ĩ capu¬
tes fontanea scaturiẽtẽ: oũl aide
au̾gẽmaꝵ: p̾ncipatũ carbũculus
ignto. ut carbo. cuiꝰ fulgor uͨ noc¬
teuĩcit᷑. Lucet enĩ ĩ tenebris. a deo¬
ntens: ut flanias ad ocłos iubret.
dẽtur fulge: et uelud ignẽ effun

Expanded text:
ystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fontaneam scaturriginem. § 14 Degemmarum principatum carbunculus ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. identur fulgere et ve
Abbreviated transcription (Latin):
riaz reꝵ. Nam ne oblione fu¬
giant lr̃is alligant̾. In tantae¬
ñ lerũ uanetate nec clici audi¬
endo poterãt om̃ia. nec memo¬
ria contineri. Litt̾e aũt clicte qͣ¬
si legitte qd̾ it̾ legentibꝰ p̾stent rͣ
tur erorte. Apdillos enĩ p̾mũ
clictũ est lileph deuide ex sui¬
li enũciatone apd̾ grecos tractũ
est. alpha. uñ apud latinos.a
Cimslator enĩ ex simili sono al¬
tenus lingne lĩam ꝯdilit ut
nosce possimꝰ lingͣm helr. aicam

Expanded text:
riam rerum. Nam ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. Litterae autem dictae quasi legiterae, quod iter legentibus praestent, ntur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili enunciatione apud Grecos tractum est alpha. Inde apud Latinos a. quare translator ex simili sono alterius lingue literam condidit, ut nosse possimus linguam hebream,
Abbreviated transcription (Latin):
plicio afficiebant et clicitur te¬
tũ ante alias infelrx lr̃a techa.
¶Tertia trui: figurã demonstrãs
clĩnce crucis uñ et hebraice signũ
int̾pretatur. De qͣ clictũ est ĩ ieze¬
et signa tau. in frontes uroꝵ ge¬
menciũ et dolenciũ. Reliqͣs u̾o clu¬
as sũmã et ultimã sibi uendicat
bus enĩ in se inuicẽ alplia ad iy
usq du̾titur. & nrsus .i. ad al¬
pha taiplicatur ut ostenc̾e̾t ui se
dñs et micii decursũ ad finẽ ⁊ fimꝰ
decursum ad iniciũ. Om̃s. autez
lr̃e apud grecos i uerba ꝯponũt
et nimeros friciũt. Nam alplia
lr̃a apud grecos: uocatur in nu
ni au̾t numeros. ad lr̃as nõ ꝯpu¬
tãt s sola uerba ꝯponũt. ercep
cem significat et in num̾o decẽ
demonstrat¬
.iII. de litteris latinis

Expanded text:
tetum ante alias infelix littera theta! 9. Tertia T, figuram demonstrans inicae crucis: unde, 6 et Hebraice SIGNUM interpretatur; de qua dictum est, in Ezeet signa thau in frontes virorum gementium, et dolentium. Reliquas vero duas, summam, et ultimam sibi vindicat bus enim in se invicem Α ad Ω usque devolvitur, et rursus Ω ad Α replicatur, ut ostenderet in se Dominus et initii decursum ad finem et finis decursum ad initium. Omnes autem litterae apud Graecos et verba componunt et numeros faciunt. Nam alpha littera apud eos vocatur in numni autem numeros ad litteras non computant, sed 7 sola verba componunt. CAPcem significat et in numero decem demonstrat. § 4 De litteris latinis
Abbreviated transcription (Latin):
nerũt. Uñ et lucanꝰ. Eenices pri¬
mi aum magni si creclitur ausi
Mansurã rudicib uocẽ signare
figuris. Dinc est qd̃ et feiceo co¬
lore libroꝵ capita scribũt᷑. qr ab

Expanded text:
nerunt. Unde et Lucanus: Phenices primis famasi creditur ausi. Mansuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est, quod et pheniceo colore librorum capita scribuntur, quia ab
Abbreviated transcription (Latin):
cice: lr̃e ꝯmunes existũt qͣs libra¬
rii et calculatores secunt᷑. Quaꝑ
clisciplina nelud q̃dã gramatice
artis infancia est. Undt et eam
uarro licteratõnez apellauit.

Expanded text:
e communes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem vocat.
Abbreviated transcription (Latin):
culo renũciantes ita ħ mũdo moriũ¬
tur: ut soli d̾o uiu̾e delectentur: Quãto¬
to int̾na mentis a cie p̾senciã dei et an¬
glice societatis freꝙ̃tia ꝯtemplãt᷑. Ma
loꝵ tum praua sũt opera manifesta ut
qui suꝑnã prĩam desiderunt nõ solũ mo¬
res eoꝵ: s et consorcia fugiant. Qͥ dã eti¬
am corporałr separi desiderãt ab iniqͥs
ut eoꝵ nõ inuoluãtur delictis. Nõ nul¬
li et non corporali clicessu spũali tñ ab
eis intentõne recedũt. Qͥ et si ꝯmunes
sunt cõuersatõne liscreti tñ sũt corde ł
opere. Et l sepe in medio carnaliũ uicã
deus ꝓ tegut electoꝵ. tñ satis raꝵ ẽ: ut qͥs¬
q int̾ scłi uoluptates positꝰ auicus ma¬
neat illibatus: In quib et si nõcito ĩpli¬
cetur. Aliqũ tũ abstrahitur. Nõ eĩ diu¬
¶Uia sñ offenlicło uita monachi sũ cu¬
pilitatis et timoris impedim̃to: clũ eĩ
quisq a consorcio mũdi abstrahitur.
nec cupiditas eũ alligat ꝯscientez. Bo

Expanded text:
culo renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur; quantoto internae mentis acie praesentiam Dei, et angelicae societatis frequentiam contemplantur. 2. Malorum tam prava sunt opera manifesta, ut hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant. Quidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali discessu, spirituali tamen ab eorum intentione recedunt; qui etsi communes sunt conversatione, discreti tamen sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam Deus protegat electorum, tamen satis rarum est ut quis inter saeculi voluptates positus a vitiis maneat illibatus, in quibus etsi non cito implicetur, aliquando tamen attrahitur. Neque enim diu3. Via sine offendiculo, vita monachi sine cupiditatis et timoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem,
Abbreviated transcription (Latin):
natur ibi ad. Inde et bibl oteca libͦ¬
ũ repositõ cłr. ¶ Dolones st̃: uagi¬
ne lignee. ĩt̾ qͣs l pugio sb̾ baculi
spe. ¶Dolones. aũt a dolo clicti fũt
id fallãt et decipiãt ferro: cũ spẽm
pferant ligni. Hos uulgꝰ greco
loĩe oxos uocãt .i. acutos. uñ ⁊ a¬
pud melicos: acutꝰ morbꝰ orea uo¬
catur. ¶Artꝰ uocut᷑ eo qd̾ aiteat ad

Expanded text:
natur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repositio dicitur. 4. Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant, et decipiant ferro, cum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocat, id est, acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
colligatis.
tieti nom̃: sp̃es dedit. eo ꝙ cũ
impetu impingit murũ ĩ mo¬
dũ arietũ pugnãtiũ. Ualide eĩ ac no
murũ impelłr. Denide retrorsũ
clucta: maiori ĩpetu destinat᷑. Sic¬
q crebris ictib cõcussũ muri latus
ceclit. Cauatũq irrũpͭ ac fenestrã
facit. Contra ĩpulsũ arietis reme¬
diũ est. saccꝰ paleis plenꝰ. et ĩ eũ lo¬
cũ demissꝰ quo aries ꝑcutit. Laxo
enĩ saccoꝵ simi: ictꝰ arietis illisus
molłr. Duriora eĩ molliorib faci¬
liꝰ ceclũt. ¶Clutei st̃ crates corio
crudo intexe. ã ĩ opere faciẽto hos¬

Expanded text:
colligatis. Arieti nomen species dedit, eo quod cum impetu impingit murum, in modum arietum pugnantium; valide enim ac nodmurum impellitur. Deinde retrorsum ducta, maiori ique crebris ictibus concussum muri latus cedit, cavatumque irrupturis ac fenestram facit. Contra impulsum arietis remedium est saccus paleis plenus, et in eum locum demissus, quem aries percutit. Laxo enim saccorum sinu ictus arietis illisus mollitur: duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intectae, quae in opere faciendo hos