comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nolle discere qd infundatur intentis. Sed si
hoc te scire iam dicis iaꝙ ipsum xp̃ianã doctri¬
nam cẽ respondes. quã te om̃ibrs preponere
noumus. & inea sola cẽ p̃sumere spẽ salutis
ȩtͣnȩ. ñ opus ẽ ei cognitione dialogoꝵ ciceronis.
& collectiont em̃dicatarum discordantium
sententiarum alienarum ꝓcurari. AAitores
moribus tuis intenti fiant. qui abste aliquid
tale accepturi sunt. Nolo pͥus aliqͥd doceas.
qđ de discendum ẽ ut uera doccas. Nsam si
alienarum sententiarum dissidentium & repu¬
gnatium cognitio aliquid adiuuat insinuatorẽ
xp̃ianꝑ ueritatis. ut nouerit quomͦ aduersantẽs
destruat falsitates. adboc dunitarat ne quis
contra disserens ñ nͥ in refellendis tuis figa ocu¬
lum. sua uͦ sedulo occultet. nam cognitio ueri¬
tatis om̃a falsa simͦ ꝓferantur etiã quȩ prius
inaudita erant & duudicare & subuertere ido¬
nea ẽ. sedut ñ solum aptaferiantur. sedetiam

Expanded text:
nolle discere, quod infundatur intentis. sed si nolle discere, quod infundatur intentis. sed si hoc te scire iam dicis idque ipsum Christianam doctrinam esse respondes, quam te omnibus praeponere nouimus et in ea sola esse praesumere spem salutis aeternae, non opus est ei cognitione dialogorum Ciceronis et collectione emendicatarum discordantium sententiarum alienarum procurari auditores. moribus tuis intenti fiant, qui abs te aliquid tale accepturi sunt. nolo prius aliquid doceas, quod dediscendum est, ut uera doceas. Nam si alienarum sententiarum dissidentium et repugnantium cognitio aliquid adiuuat insinuatorem Christianae ueritatis, ut nouerit, quo modo aduersantes destruat falsitates ad hoc dum taxat, ne quis contra disserens nonnisi in refellendis tuis figat oculum, sua uero sedulo occultet, nam cognitio ueritatis omnia falsa, si modo proferantur, etiam quae prius inaudita erant, et diiudicare et subuertere idonea est, — sed, ut non solum aperta feriantur, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nesciant. lit hoc ipso sentis qd te nobis magna
necessitate dicis onerosum intanta doctorum
multitudine apud kartaginem constitutus.
Postremo facte de om̃ibus quȩ a nobis queris
int᷑rogatum respondere potuisse. Foce iam
doctissimus atq acutissimus diceris. eoce ĩa te
laudibus in cȩlum greculus flatus attollit. Tu
tantum mem̾̃to grauitatis tuȩ: & illam mere¬
ri laudẽ quofine nolutris. ut scilicet cos leuit
leuia ista miratos & beniuolentissime atꝙ aui¬
dissime iam intua ora suspensos grauissimum
aliquid & saluberrimum doceas. Idipsum qͥe¬
quid ẽ grauissimum & salubtrrimum utrum
tentas & recte tradere noueris. uellẽ cognosce¬
scere. Ridiculum ẽ eium. cum ꝓpt̃ta suꝑslua
multa didiceris ut tͥ aures hominum adne¬
cessaria p̃parentur. ipsa necessaria ñ tenere
quibus excipiendis cas ꝑsuꝑflua preparaueris
Et dum occuparis ut discas unde facias intentos

Expanded text:
nesciant, uel hoc ipso sentis, quod te nobis magna nesciant, uel hoc ipso sentis, quod te nobis magna necessitate dicis onerosum in tanta doctorum multitudine apud Carthaginem constitutus? Postremo fac te de omnibus, quae a nobis quaeris, interrogatum respondere potuisse. ecce iam doctissimus atque acutissimus diceris, ecce iam te laudibus in caelum Graeculus flatus adtollit; tu tantum memento grauitatis tuae et illam mereri laudem quo fine uolueris, ut scilicet eos leuiter leuia ista miratos et beniuolentissime atque auidissime iam in tua ora suspensos grauissimum aliquid et saluberrimum doceas. id ipsum, quicquid est grauissimum et saluberrimum, utrum teneas et recte tradere noueris, uellem cognoscere. ridiculum est enim, cum propterea superflua multa didiceris, ut tibi aures hominum ad necessaria praeparentur, ipsa necessaria non tenere, quibus excipiendis eas per superflua praeparaueris, et, dum occuparis, ut discas, unde facias intentos,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si acciatrit. quid responsurus es: Potius
te ista in latinoꝵ auctoꝵ libris quam ingrecoꝵ
nosse uoluisse. Qua responsione. pͥmo greciȩ
facies iniuriam. Et nosti quam illi homines
hoc ñ ferant. Deinde iam exulecrati. & irati.
quãcito te qd nimis ñius & hebetem udicabt̃.
qui grecor philosophoꝵ dogmata uł potius
doginatum particulas quasdam discerptas
atꝙ dispsas in latinis dialogis quam in ipsoꝵ
auctoꝵ libris grecis tota atꝙ conteata discere
maliusti. & indoctum. qui cum tammulta
in tua lingua nescias. carum rerum frusta
in alitna lingua colligere ambisti. An forte illad
respondebis. ñte grecos dt hisrebus libroscontem¬
psisse. sed prius latinos curasse cognoscere. nunc
autẽ uelle te in latinis doctum grece iam que¬
rere : Si hoc ñpudet homine̾ grecum latina
puerum didicisse nunc uelle discere grecabar¬
batum. pudebit nc tamle̾ iupsis latinis igno¬
rare aliqua. quȩ quani multi latini docti tecũ

Expanded text:
quod si acciderit, quid responsurus es? potius quod si acciderit, quid responsurus es? potius te ista in Latinorum auctorum libris quam in Graecorum nosse uoluisse? qua responsione primo Graeciae facies iniuriam et nosti, quam illi homines hoc non ferant; deinde iam exulcerati et irati quam cito te, quod nimis non uis, et hebetem iudicabunt, qui Graecorum philosophorum dogmata uel potius dogmatum particulas quasdam discerptas atque dispersas in Latinis dialogis quam in ipsorum auctorum libris Graecis tota atque contexta discere maluisti, et indoctum, qui cum tam multa in tua lingua nescias, earum rerum frusta in aliena colligere ambisti! an forte illud respondebis, non te Graecos de his rebus libros contempsisse sed prius Latinos curasse cognoscere, nunc autem uelle te in Latinis doctum Graeca iam quaerere? si hoc non pudet, hominem Graecum Latina puerum didicisse, nunc uelle discere Graeca barbatum, pudebitne tandem in ipsis Latinis ignorare aliqua, quae quam multi Latini docti tecum
Abbreviated transcription (Latin):
te uolo cẽ adhuc puerum. & me iam ẽe pueri¬
lium rerum sicut ñuenditorẽ ita nec largito¬
rem decet. Quȩ cum itasint. ide̾ cum duȩ tan¬
tȩ urbes latinarum litterarum artifices roma
atꝙ cartago nec tedio tͥ sint ut ate ista ꝑqui¬
rant. nec tedia tua curent ut te ista perqui¬
rentem exaudiant. miror tantum quantu
dici ñpotest uereri te tam bom ingenu uiue¬
nem ne ingrecis atꝙ orientalibus urbibus
quẽquã de his rebus molestum uttrogatorẽ
feras. Pacilius quippe corniculas in affrica
audieris. quam in illis partibus hoc genus uo¬
cis. Deinde si fallor & quisquã ibi forte hu¬
iusmodi questionum tanto utiq odiosior
quanto in illis locis inrptior ꝑcunctator ex¬
stiterit. nͥne magis caues ne multo facilius
existant qui te greci bomines in grecia c̃sti¬
tutum & greca imbutum primitus lingua
de ipsis philosophoꝵ libris aliqua interro¬
gent. quȩ eicero in suis litteris ñ posuit:

Expanded text:
te uolo esse adhuc puerum et me iam esse puerite uolo esse adhuc puerum et me iam esse puerilium rerum sicut non uenditorem ita nec largitorem decet. quae cum ita sint, id est cum duae tantae urbes Latinarum litterarum artifices, Roma atque Carthago, nec taedio tibi sint, ut a te ista perquirant, nec taedia tua curent, ut te ista perquirentem exaudiant, miror tantum, quantum dici non potest, uereri te, tam boni ingenii iuuenem, ne in Graecis atque orientalibus urbibus quemquam de his rebus molestum interrogatorem feras. facilius quippe corniculas in Africa audieris quam in illis partibus hoc genus uocis. Deinde si fallor et quisquam ibi forte huius modi quaestionum tanto utique odiosior quanto in illis locis ineptior percontator extiterit, nonne magis caues, ne multo facilius existant, qui te Graeci homines in Graecia constitutum et Graeca inbutum primitus lingua de ipsis philosophorum libris aliqua interrogent, quae Cicero in suis litteris non posuit?
Abbreviated transcription (Latin):
resq secluderent. Aut si aliqua ex eis in
animis eoꝵ nimia consuetudine remane¬
rent. ñetiam ipsa obluuone sepelire mal¬
lent recordata. quam ineptia respondere
quesita. cum in ipsa etiã scolari leuitate
& rethoricis cathedris ita obmutuisse att
obtorpuisse uideantur. ut a cartagine ip¬
ponem quo exponi possent mitenda eai¬
stim̃tur. ubi tam insolita atꝙ omnino pe¬
regrina sunt. ut si uellem respondendi
cura inspicere aliquia uolens uidere qͦm
niatur. aut abta deinceps quȩ contexeret᷑
oratio. codicem ꝓrsus inuenire nͣ possem.
lili autẽ kartaginienses rethores si hiuic tuo
studio defuerunt. ñmͦ ame ñ rep̃hendun¬
tur sedetiã apꝓbantur. si forte iam reco¬
lunt ñ romanoꝵ foroꝵ sed grecoꝵ gymna¬
sioꝵ ista solere cẽ certamina. Tuuͦ cum a&
in gymnasia cogitationem inircisti. & ea qͦꝙ
ipsa inuenisti talibus rebus nuda atꝙ frigida.
qui aliquando ista pueris uendidit. Sed nec

Expanded text:
resque secluderent aut, si aliqua ex eis in resque secluderent aut, si aliqua ex eis in animis eorum nimia consuetudine remanerent, non etiam ipsa obliuione sepelire mallent recordata quam ineptia respondere quaesita, cum in ipsa etiam scholari leuitate et rhetoricis cathedris ita obmutuisse atque obtorpuisse uideantur, ut a Carthagine Hipponem, quo exponi possint, mittenda existimentur, ubi tam insolita atque omnino peregrina sunt, ut, si uellem respondendi cura inspicere aliquid uolens uidere, quoset, desuper ueniatur aut ab ea deinceps quae contexeretur oratio, codicem prorsus inuenire non possem. illi autem Carthaginienses rhetores si huic tuo studio defuerunt, non modo a me non reprehenduntur, sed etiam adprobantur, si forte iam recolunt non Romanorum fororum sed Graecorum gymnasiorum ista solere esse certamina.\' tu uero cum et in gymnasia cogitationem iniecisti et ea quoque ipsa inuenisti talibus rebus nuda atque frigida, qui aliquando ista pueris uendidit. sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
eofine iam te ista cupere credimus quoil¬
lis consulas ad ꝑsuadendam ueritatem.
uitamq eoꝵ corrigendam. qui te si inil¬
lis eiceronis libris indoctum hebetem ꝙ
putauerint. in dignum habebunt a quo
aliquid utilis salubris ꝙ scientiȩ sibi accipi¬
endum esse arbitrenur. Qd ñita ẽ. mͥcre¬
de. Primum quia et̾ aliquos in illis terris
ubi imperitus minimeq acutus iuderi times.
qui te de istis questionibus quicquã interro¬
geut om̃ino ñuideo. quandoquid ẽ hic quiͦ
adea discenda uenisti. & rome exꝑtus es
quam neglegent̃ habtantur. & obhoc neq
ut nec terpsum qui patiatur inuenias. eaꝙ¬
iopia ep̃is eaponenda eamittere cogaris.
tu raperis animi ardore uł potius errore
quasi aliquid magnum hȩo discere curart᷑.
usꝙ ad canos episcopales & usꝙ ad cathe¬
dras eccłi asti cas ea sibi in memoria durare¬
paterentur. aut supsi uellent ñilla etiã
de inuitoꝵ cordibus curȩ maiores grauio¬

Expanded text:
eo fine iam te ista cupere credimus, quo ileo fine iam te ista cupere credimus, quo illis consulas ad persuadendam ueritatem uitamque eorum corrigendam, qui te, si in illis Ciceronis libris indoctum hebetemque putauerint, indignum habebunt, a quo aliquid utilis salubrisque scientiae sibi accipiendum esse arbitrentur. Quod non ita est — mihi crede —, primum quia esse aliquos in illis terris, ubi inperitus minimeque acutus uideri times, qui te de istis quaestionibus quicquam interrogent, omnino non uideo, quando quidem hic, quo ad ea discenda uenisti, et Romae expertus es, quam neglegenter habeantur et ob hoc neque ut nec teinopia episcopis exponenda ea mittere cogaris: tu raperis animi ardore, vel potius errore, quasi aliquid magnum haec discere curarunt, usque ad canos episcopales, et usque ad cathedras eccpaterentur aut, si ipsi uellent, non illa etiam de inuitorum cordibus curae maiores grauio
Abbreviated transcription (Latin):
re quã prudentiore didiceris. doctum atꝙp
intelligentem te eẽ arbitreris. Qd iam ñ
ea istimo uideri tͥ. Non enim frustra tãdiu
tamuera dioscoro diximiis. ex quo in hac
epła gradimur. Iua ꝓpt̃ iam illua ui de¬
amus. cumte istarum rerum ignorantia
nequaquam indoctum atꝙ hebetem udi¬
ces. std ipsius potius ueritatis ut quisquis
dehis rebus scripsit uł scripserit aut ea sid
quȩ iam certus tenes. aut si falsa sunt se¬
curus ignores. neꝙ de diuersitate cogno¬
scenda sententiarum alienarum quasine
indoctus & hebes remaneas. mani sollici¬
tudine macereris. Cum gͦ hȩc ita sint. eti¬
am illud si placet uideamus. utrum alioꝵ
falsa excistimatio qui sunt ut scribis ad
uituperandum ꝓdiues. ita ut site ista
ignorare ꝑsenserint indoctum atꝙhebe¬
tem falso quide̾ sed tam̃ putent. sicte
mouere debeant ut etiã ab ep̃is tibi hȩc
exponi ñ ingruent᷑ petas. quandoquidẽ

Expanded text:
re quam prudentiore didiceris, doctum atque re quam prudentiore didiceris, doctum atque intellegentem te esse arbitreris! quod iam non existimo uideri tibi; non enim frustra tam diu tam uera Dioscoro diximus, ex quo in hac epistula gradimur. Quapropter iam illud uideamus, cum te istarum rerum ignorantia nequaquam indoctum atque hebetem iudices sed ipsius potius ueritatis, ut, quisquis de his rebus scripsit uel scripserit, aut ea sint, quae iam certus tenes, aut, si falsa sunt, securus ignores neque de diuersitate cognoscenda sententiarum alienarum, quasi ne indoctus et hebes remaneas, inani sollicitudine macereris, — cum ergo haec ita sint, etiam. illud, si placet, uideamus, utrum aliorum falsa existimatio, qui sunt, ut scribis, ad uituperandum procliues, ita ut, si te ista ignorare persenserint, indoctum atque hebetem falso quidem sed tamen putent, sic te mouere debeat\' ut etiam ab episcopis tibi haec exponi non incongruenter petas, quando quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dum existimas. ut aditum ꝑhane p̃pares
ad animos hominum ꝑsuadendi uera atꝙ¬
salubria. & caues ne te cum indoctum atq hebetẽ
putauerint indignum arburentur cui
aurem uł attentissimam uł patuenissimã
p̃beant. siue adrccte facta quẽquã eahor¬
teris. siue malitiã atꝙ nequitiã peccantis
obiurges : hunc tufinem iustitie ac benefi¬
centiȩ si in illis int̾rogandis questionibus
cogitasti. nos de te male merumtis. quibꝰ
inepła tua ñid potius quo moueremur po¬
suisti. ut aut libent᷑ darrmus ꝗđ petebas.
aut ideo ñ daremiis quia causa quȩlibet alta
fortasse ꝓhiberet. ñtam qui tue uanȩ en¬
piditati ñ solum seruire utrum cuiã ñ resi¬
stere puderet. Quanto enim meliuis atq
salubrius queso te ipsas urritatis regulas
multo certuis & brenuis ꝑseipsas accipis.
quibus falsa om̃a possis ipse refellere. ne
qđ falsum & pudendum ẽ simultoꝵ anno¬
sas & decrepitas falfitatesstudio iactantio¬

Expanded text:
dum existimas, ut aditum per hanc praepares dum existimas, ut aditum per hanc praepares ad animos hominumsalubria, et caues, ne te, cum indoctum atque hebetem putauerint, indignum arbitrentur, cui aurem uel intentissimam uel patientissimam praebeant, siue ad recte facta quemquam exhorteris siue malitiam atque nequitiam peccantis obiurges? hunc tu finem iustitiae ac beneficentiae si in illis interrogandis quaestionibus cogitasti, nos de te male meruimus, quibus in epistula tua non id potius, quo moueremur, posuisti, ut aut libenter daremus, quod petebas, aut ideo non daremus, quia causa quaelibet alia fortasse prohiberet, non tamen quia tuae uanae cupiditati non solum seruire uerum etiam non resistere puderet. quanto enim melius atque salubrius, quaeso te, ipsas ueritatis regulas multo certius et breuius per se ipsas accipis, quibus falsa omnia possis ipse refellere, ne, quod falsum et pudendum est, si multorum annosas et decrepitas falsitates studio iactantio
Abbreviated transcription (Latin):
quo te fortasse mintuis ip̃se cuam ñ emigran¬
tem impingeret. Cum enim ñ satiauerit aua¬
dum spm̃ uanitas laudis humanȩ. qr nichil
ad cibandum affert nͥinane & inflatum.
cogit eam ipsa auiditas referri in aliud qua¬
si uberus atq fructuosus. Quod nichilomi¬
nus si temporali lapsu p̃terfluit. itac̾ quasi
fluuius ducat influium. ut ñsit finis
mscriȩ quamdiu finis officioꝵ nr̃oꝵ inre in¬
stabili collocẽtur. In aliquo gͥ firmo attm
commutabili bono te sigere uolumus con¬
stantissimȩ intentionis domum. & sccuris¬
simam requiemꝰ bone atq honestȩ actionis
tuȩ. Anforte istam ipsam t̾renã felicitatẽ
quam commemoraui si ꝓsperi rumoris au¬
ra aut etiam flatibus uela pandendo ad
cam potueris ꝑuenire. hanc etiã cogitas
referre in aliud uerum & cerium & ple¬
num bonum : Atm ñuidenir atq om̃mo
ipsa ueritas negat uł tantis ad se anfracti¬
mana laude tamquam instrum̃to uten¬

Expanded text:
quo te ipse fortasse Mincius etiam non emigranquo te ipse fortasse Mincius etiam non emigrantem impingeret. cum enim non satiauerit auidum spiritum uanitas laudis humanae, quia nihil ad cibandum adfert nisi inane et inflatum, cogitur eam ipsa auiditas referre in aliud quasi uberius atque fructuosius; quod nihilo minus si temporali lapsu praeterfluit, ita est, quasi fluuius ducat in fluuium, ut non sit finis miseriae, quam diu finis officiorum nostrorum in re instabili conlocatur. in aliquo igitur firmo atque incommutabili bono te figere uolumus constantissimae intentionis domum et securissimam requiem omnia bonae atque honestae actionis tuae. an forte istam ipsam terrenam felicitatem, quam commemoraui, si prosperi rumoris aura aut etiam flatibus uela pandendo ad eam potueris peruenire, hanc etiam cogitas referre in aliud uerum et certum et plenum bonum? at mihi non uidetur atque omnino ipsa ueritas negat umana laude, tanquam instrumento uten
Abbreviated transcription (Latin):
manem. uentosum. Itabet &. tumore̾. sub quo
enã tabes gignitur. & pupulȩ m̃tis ad nonui¬
dendam opulentiam ueritatis offunditur.
Crede. sicẽ mi dioscore. ita te fruar in ipsa
uoluntate. &. inipsa cuius umbra auerte¬
ris dignitate ueritatis. Unde enim tͥ nisi
uł hoc mͦ de hac re fidem faciam. ñ inuenio
Non enim uidẽs eam. aut ullomͦ quam diu
linguis humanis rumosa gaudia constrius
potes eam uidere. Si autẽ ñ ibi finis e̾ harũ
actionum atq intentionis tuȩ. sed ꝓpt̃ ali¬
ud aliquid indoctus & bebes ñuis putari. que¬
roquid illud sit. Si ꝓpt̃ca ne angustior ł
aditus ad adquirendas temporales diuiti¬
as. uxorem impetrandã. honores capessen¬
dos. & cȩtera huiusmodi p̃cipiti fluacutianᷤ¬
currentia. atq inse lapsos inunum rapientia.
neꝙ adhunc finem tͥ scrure nos decet. immo
decet enam hinc te ammonere. Non enunsie
te ꝓhibemus inincerto fame fincm ponere
ut tamquã demintio ineridanum emigres.

Expanded text:
inanem, uentosum; habet et tumorem, sub quo inanem, uentosum; habet et tumorem, sub quo etiam tabes gignitur, et pupulae mentis ad non uidendam opulentiam ueritatis offunditur. crede, sic est, mi Dioscore, ita te fruar in ipsa uoluntate et in ipsa. cuius umbra auerteris, dignitate ueritatis. unde enim tibi nisi uel hoc modo de hac re fidem faciam, non inuenio. non enim uides eam aut ullo modo, quam diu linguis humanis ruinosa gaudia construis, potes eam uidere. Si autem noh ibi finis est harum actionum atque intentionis tuae, sed propter aliud aliquid indoctus et hebes non uis putari, quaero, quid illud sit. si propterea, ne angustior tibi aditus ad adquirendas temporales diuitias, uxorem impetrandam, honores capessendos et cetera huius modi praecipiti fluxu transcurrentia atque in se lapsos in imum rapientia, neque ad hunc finem tibi seruire nos decet, immo decet etiam hinc te amouere. non enim sic te prohibemus in incerto famae finem ponere, ut tamquam de Mincio in Eridanum emigres,
Abbreviated transcription (Latin):
ne nolis. id quero. Qđenim millis questionibꝰ
aperiendis tͥ ex plicandisq nec nobis oneri ẽẽ¬
dubitasti. hanc causam & hunc fine̾ ẽe dixi¬
sti. & tam necessarium ut cam nimiam neces¬
sitatem appellares. ne scilicet de hisimntroga¬
tus neq respondens. ab hominibus adutupe¬
randum ꝓcliuis indoctus &. hebes puteris.
sgo autẽ quero hoccint totum sit cura nobis
ista desideres. anetiam indoctus & hebes
tum ẽ. cernis ut arbitror hunc cẽ finem tã
uebem̃tis intentionis tuꝑ. qua nobis quoq
oneri es ut fate ris. Quidꝰ a dioscoro potest
nobis cẽ oneri. nͥ qd ipsum dioscorum criã
nescientẽ onerat : Qd ñ sentet. nͥ cum sur¬
gere uoluerit. Atq utinam ñ sic alligentur
hȩo onera. ut frustra ctiam humeros conetur
excutere. Qđ ñ ideo dico. quia istȩ discunt᷑
questiones. sed quia tali fine discuntur. hunc
cnm finem certe iam sentis cẽ nug̾atorium.

Expanded text:
ne nolis, id quaero. quod enim in illis quaestionibus ne nolis, id quaero. quod enim in illis quaestionibus rumperem et cuidam sedi. omnino inconcusdubitasti, hanc causam et hunc finem esse dixisti et tam necessarium, ut eam nimiam necessitatem appellares, ne scilicet de his interrogatus neque respondens ab hominibus ad uituperandum procliuibus indoctus et hebes puteris. ego autem quaero, hocine totum sit, cur a nobis ista desideres, an etiam indoctus et hebes tum est, cernis, ut arbitror, hunc esse finem tam uehementis intentionis tuae, qua nobis quoque oneri es, ut fateris. quid autem a Dioscoro potest nobis esse oneri, nisi quod ipsum Dioscorum etiam aliam ob causam te oneri non esse adseris negotiogere uoluerit; atque utinam non sic alligentur haec onera, ut frustra etiam humeros conetur excutere! quod non ideo dico, quia istae discuntur quaestiones, sed quia tali fine discuntur. hunc enim finem certe iam sentis esse nugatorium,
Abbreviated transcription (Latin):
rigendum moueri. Mores hominum in quis
ꝓcliues sunt adutuperandum. Quid deinde
Suntrogatus quis ñ responderit inquis. indo¬
ctus & hebes putabitur. Ecce ego te uttro
go ñ de ciceronis libris aliquid cuuis sensũ
fortasse legentes indagare ñ possunt. sed
de ipsa epla tua. & de sententia uerboꝵ
tuoꝵ. Quero enim eur ñ dixeris qui nonre¬
sponderit indoctus & hebes manifestabit᷑.
sca potus dixeris indoctus & hebes putabit᷑.
nsi quia satis ctiam ipse intellegis cum qui
talia ñ responderit nẽe indoctum & hebetẽ
sed putari. At egõ admoneo cum qui talium
putatoꝵ linguis tamꝗ falcibus concidi ti¬
met lignum eẽ aridum. & ideo non putari
tantum indoctum atq hebetẽ. sed uere ẽẽ
atq conuinci. Fortasse dicreris. Sed cum
hebes animo ñsim. & p̃cipue nẽe studeã no¬
lohebes animo uł putari. Recte. Sed quosi¬

Expanded text:
rigendum moueri! \'mores hominum\', inquis, rigendum moueri! \'mores hominum\', inquis, \'procliues sunt ad uituperandum\'. quid deinde? \'si interrogatus quis non responderit,\' inquis, \'indoctus et hebes putabitur\'. ecce ego te interrogo non de Ciceronis » libris aliquid, cuius sensum fortasse legentes indagare non possunt, sed de ipsa epistula tua et de sententia uerborum tuorum; quaero enim, cur non dixeris: \'Qui non responderit, indoctus et hebes manifestabitur\', sed potius dixeris: \'Indoctus et hebes putabitur\', nisi quia satis etiam ipse intellegis eum, qui talia non responderit, non esse indoctum et hebetem sed putari. at ego te admoneo eum, qui talium putatorum linguis s tamquam falcibus concidi timet, lignum esse aridum et ideo non putari tantum indoctum atque hebetem sed uere esse atque conuinci. Fortasse dixeris: \'Sed cum hebes animo non sim et praecipue non esse studeam, nolo hebes animo uel putari\'. recte; sed quo fi
Abbreviated transcription (Latin):
bus p̃stare. si tantum absit qđ dedecet. Qđ
inre penitus nchilẽ dedecoris. tamen quod¬
cumq ẽ. peto pͣstes nauigaturo. In his uerbis
epłe tuȩ recte quidem deme existimas. qđ
om̃ibus p̃stare desiderem. si absit qđ dedecet.
Sedinhac renichil ẽẽ dedecoris ñmichi uidctur.
Non enim dedecora facies rerum attingit sen¬
sum meum. cum cogito ep̃m ȩcłiasticis curis
circumstrepentibus districtum atꝙdistentũ.
repenit quasi obsurdescentẽ cohibere abhis
om̃ibus. & dialogoꝵ tullianoꝵ questuinculas
uni scolastico exponere. Qđ quantum dede¬
ceat quã quã tuoꝵ studioꝵ raptus ardore ꝓr¬
ud adea discenda quȩ int̾rogas raperis. nͥ
ut lauderis aut ñ iutupereris ab hominibus.
tam puerse. etiã nos putas intua petitione
talibus causis alligatis moueri. Et utinã pos¬
semus efficere. ut tu quoq taminani & falla¬
ci humane laudis bono mimme mouereris.
cum tͥ nos indicaremus ñ ad p̾standum tibi
qd petis qm̃ hȩc dete scribis. sed ad te cor¬

Expanded text:
 si tantum absit, quod dedecet, quod in hac re penitus nihil est dedecoris. tamen quodcumque est, peto praestes nauigaturo\\ in his uerbis epistulae tuae recte quidem de me existimas, quod omnibus praestare desiderem, si absit, quod dedecet; sed in hac re nihil esse dedecoris, non mihi uidetur. non enim dedecora facies rerum adtingit sensum meum, cum cogito episcopum ecclesiasticis curis circumstrrepente quasi obsurdescentem cohibere se ab his omnibus, et dialogorum Tullianorum quaestiunculas uni scholastico exponere. Quod quantum dedeceat, quanquam tuorum studiorum raptus ardore ud ad ea discenda, quae interrogas, raperis, nisi ut lauderis aut non uitupereris ab hominibus, tam peruerse etiam nos putas in tua petitione talibus causis allegatis moueri. et utinam possemus efficere, ut tu quoque tam inani atque fallaci humanae laudis bono minime mouereris, cum tibi m nos indicaremus non ad praestandum tibi, quod petis, quoniam haec de te scribis, sed ad te cor
Abbreviated transcription (Latin):
questionum turba repente circum uallandum
uł potius obruendum putasti. etiã siuacantẽ
ociosumq credidisti. Quando enim ego inquo¬
libet ocio tot rerum nodos tam festinanti &
ut scribis pene ꝓficiscenti possem dissoluere :
Numero eium rerum ipsarum impedirer. etiã
finodi facibes ad soluendum forent. Tanta
sunt autẽ ꝑplexitate inuoluti & tenacitate
constricti. ut etiã si pauci eeñt ociosissimum
me occupantes magna mora temporis fatiga¬
rent intentione. atq aitererent ungues meos.
Ego autẽ teuellem abripere de medio dilitiosa¬
rum inquisitionum tuarum. & constipare int
curas meas. ut uł disceres ñẽe in anit̃ curiosus.
uł curiositatẽ tuã cibandam atq nutriendam
imponere. ñ auderes eis. quoꝵ int̾ curas ut ma¬
aonna cura ẽ repͥmere aut refrenare curiosos.
Quanto enĩ meliꝰ qͣntoq fructuosiussi indandis ad te
ullis litteris tempꝰ atq oꝑa impendit᷑ ad hoc potiꝰ
impenditur ut recentur uanȩ atꝙ fallacos cu¬

Expanded text:
aestionum turba repente circumuallandum uel potius obruendum putasti, etiam si uacantem otiosumque credidisti. quando enim ego in quolibet otio tot rerum nodos tam festinanti et, ut scribis, iam paene proficiscenti possem dissoluere? numero enim rerum ipsarum impedirer, etiam si nodi faciles ad soluendum forent; tanta sunt autem perplexitate inuoluti et tenacitate constricti, ut, etiam si pauci essent, otiosissimum me occupantes magna mora temporis fatigarent intentionem atque attererent ungues meos. ego te autem uellem abripere de medio deliciosarum inquisitionum tuarum et constipare inter curas meas, ut uel disceres non esse inaniter curiosus uel curiositatem tuam cibandam atque nutriendam inponere non auderes eis, quorum inter curas uel maxima cura est reprimere ac refrenare curiosos. quanto enim melius quantoque fructuosius, si in dandis ad te ullis litteris tempus atque opera inpenditur, ad hoc potius inpenditur, ut resecentur uanae atque fallaces cu
Abbreviated transcription (Latin):
honestatis & liberalium studiorum nomine
uelatt atq palliatȩ quam ut nr̃o ministerio
atꝙ ut ita dicxrerim satellitio indominatum qͦ
tam bonamm̃tem tuã p̃mant uebrm̃tius exci¬
tentur. Ecce enim tot dialogi lecti si aduiden¬
dum finem & capessendum om̃ium actionum
tuarum nichilte adiuuerunt. quid ꝓsunt dic
mͥ. Namubi finem constitueris toeius huius fla¬
grantissimi studit tui & tͥ infructuosi & nobis
molesti. epła tua satis indicas. Cum enim de
soluendis questionibus quas mifisti apudme
ꝑlitteras satageres. ita scripsisti. Possemte in qͥt¬

Expanded text:
honestatis et liberalium studiorum nomine uelatae atque palliatae, quam ut nostro ministerio atque, ut ita dixerim, satellitio in dominatum, quo tam bonam tuam mentem premant, uehementius excitentur! Ecce enim tot dialogi lecti si ad uidendum finem et capessendum omnium actionum tuarum nihil te adiuuerunt, quid prosunt? dic niihi. nam ubi finem constitueris totius huius flagrantissimi studii tui et tibi infructuosi et nobis molesti, epistula tua satis indicas. cum enim de soluendis quaestionibus, quas misisti, apud me per litteras satageres, ita scripsisti: Possem te\\ inq
Abbreviated transcription (Latin):
minum ñignoratis. qui ꝓliuessunt ad uitupe¬
randum. &. quã su nt̃rogatus quis ñ responde¬
rit indoctus & hebes putabitur uides. Frgoob¬
secrote adom̃a sine cunctatione responde. ne
me tristem dimittas. sic uidẽa parentes ntos
qr ꝓpt̃ hoc solum cerdonem misi. &. ipsum ea¬
pesto solum. Fr̃ ⁊ enobius magister memorie
factusẽ. & misit nobis eutctionem cum annoniᷤ.
Si gͦ dignus ñsim ut respondeas int̾rogatiuncu¬
lismeis. saltem timeantur annone. Incolomẽ
te summa diuinitas longa nobis turat᷑ ętate. ħ¬

Expanded text:
minum non ignoratis, qui procliues sunt ad uitupeminum non ignoratis, qui procliues sunt ad uituperandum, et, quam, si interrogatus quis non responderit, indoctus et hebes putabitur, uides. ergo, obsecro te, ad omnia sine cunctatione responde, ne me tristem dimittas; sic uideam parentes meos, quia propter hoc solum Cerdonem misi et ipsum expecto solum. frater Zenobius magister memoriae factus est et misit nobis euectionem cum annonis. si ego dignus non sum, ut respondeas interrogatiunculis meis, saltem timeantur annonae. incolumem te summa diuinitas longa nobis tueatur aetate.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum suꝑfluumẽ sedetiam molestũ
quirem ñuerba desideras. Ideoꝙ sim¬
pliciter audi. Sentax alypuis rogatus ame. se¬
pus pollicitus erat tecum responaere diaho¬
goꝵ pauculis int̃rogatiunculis. Et qm̃ in
mauretania dr̃ bodieq esse. peto uiribꝰ om̃ibꝰ
& pogo. ut tu solus respondere digneris. qđ
etiã p̃senie ipso fre̾ tuo sine dnbio facturus erã.
Nonẽ pecunia. ñ ẽ aurum. qđ ꝓ quouis daturꝰ
eras ꝓculdubio si haberes. Nunc uͦ sine la¬
bore loqueris ꝗd requiro. Possem te plus &
ꝑmultos caros tuos exorare. sed noui animũ
tuum qui ñ rogari desiderat sed om̃ibꝰ p̃sta¬
re. si tantum absit qđ deadtert. qđ inbacre
penitus nichilẽ dedecoris. Tam̃ qd dumꝙ ẽ.
peto p̃stes nauigaturo. Nosti quam mͥ molestis¬
simum oneri eẽ ñdico sinceritati tut. sed eui¬
piam. Solus autẽ as̾ nouit. qͦmͦ nmia neces¬
sitate impulsus hoc fcci. Uobis cnim salius
& fauenit dõ nauigaturus sum. Et mores ho¬

Expanded text:
n solum superfluum est sed etiam molestum, qui rem non uerba desideras, ideoque simpliciter audio senex Alypius rogatus a me saepius pollicitus erat tecum respondere dialogorum pauculis interrogatiunculis et, quoniam in Mauretania dicitur hodieque esse, peto uiribus omnibus et rogo, ut tu solus respondere digneris, quod etiam praesente ipso fratre tuo sine dubio facturus eras. non est pecunia, non est aurum, quod pro quouis daturus eras procul dubio, si haberes; nunc uero sine labore loqueris, quod requiro. possem te plus et per multos caros tuos exorare, sed noui animum tuum, qui non rogari desiderat sed omnibus praestare, si tantum absit, quod dedecet, quod in hac re penitus nihil est dedecoris. tamen quodcumque est, peto praestes nauigaturo. nosti, quam mihi molestissimum est oneri esse non dico sinceritati tuae sed cuipiam. solus autem deus nouit, quo modo nimia necessitate inpulsus hoc feci. uobis enim saluis et fauente deo nauigaturus sum; et mores ho
Abbreviated transcription (Latin):
tem suam. Cuius ineis ratio qua ut nͣdum
possunt. uelut quȩdam scintilla sopita est.
excianda ȩtatis accessu. Aeq hoc in pariui¬
lis mirum debet uideri. cum apłs quibusdã
ctiam maioribus dicat. nescitis quia tẽplum
dĩ estis. &. sp̃e dĩ habitat inuobis: De quali¬
bnis paulo ante dixerat. animalis autẽ homo
ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃c dĩ. Quos etiã paruu¬
los uocat. non carnis ȩtate sedm̃tis. Non
animales ñdum spuales erant. quia ñdum
poterant habitatorem suum spm̃ cogniti¬
one ꝑcipere. Labitare antem ideo & in
talibus dr̃. quia in tis occulte agit ut sint
templum eius. idꝙ inꝓficientibus & ꝓfici¬
endo ꝑsenerantibus ꝑficit. Spe enim sal¬
n facti sumus. sicut apłs dicit. cum alio
loco dicat. saluos nosfecit ꝑ lauacrum re¬
generationis. Cum gͦ hic dicat saluos nos
fecit. tamquam salus ipsa iam data sit.
quẽ admodum accipiendum sit illic expo¬
nt ubi ait. Spe enim salui facti sumiis.

Expanded text:
tem suam, cuius in eis ratio, qua uti nondum tem suam, cuius in eis ratio, qua uti nondum possunt, uelut quaedam scintilla sopita est excitanda aetatis accessu. neque hoc in paruulis mirum debet uideri, cum apostolus quibusdam etiam maioribus dicat: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? de qualibus paulo ante dixerat: Animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei, quos etiam paruulos uocat non carnis aetate sed mentis. non animales nondum spiritales erant, quia nondum poterant habitatorem suum spiritum cognitione percipere. Habitare autem ideo et in talibus dicitur, quia in eis occulte agit, ut sint templum eius, idque in proficientibus et proficiendo perseuerantibus perficit.. spe enim salui factisumus, sicut apostolus dicit, cam alio loco dicat: Saluos nos fecit per lauacrum regenerationis. cum ergo hic dicat: Saluos nos fecit, tamquam salus ipsa iam data sit. quem ad modum accipiendum sit, illic exponit, ubi ait: Spe enim salui facti sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrumpens qui certe adta quȩ maiores sapi¬
unt pent nullus ẽ. tam̃ comparatus illi in
quo nascuntur intelligentia dici potest. Un¬
at autem impso tantȩ salutis p̃sidio quando
tis axp̃iana gr̃a subuenitur. qđ uocibus qui¬
bus possunt & motibus reluctantur nontis
imputatur. atq om̃is renisus ipsoꝵ nichili
penduur. donte intis sacram̃ta ꝑagantur.
quibus ia qđ deoriginali damnatione tra¬
aumẽ eapietur. isi quia in tantum nesci¬
unt quid faciunt ut nec facere iudicentur:
Porro suam uterentur rationis & uoluntatis
arburio quo illi scĩficatiom adhiberi debe¬
ret assensus. quantum mali ect resistere tan¬
tȩ gr̃ȩ. quamꝙ ñsolum nichil ꝓdesset qd fi¬
ent. uerum ctiam inde rtatus accrescert.
quis cep̃ianis ignoret: Dicimus gͦ inbapti¬
natis paruulis quamuis id nesciant inhabita¬
re spm̃ scm̃. Sic enim eum nescint quam¬
uis sit intis. quẽ admodum nesciunt & men¬

Expanded text:
prorumpens, qui certe ad ea, quae maiores sapiprorumpens, qui certe ad ea, quae maiores sapiunt. paene nullus est, tamen comparatus illi, in quo nascuntur, intellegentia dici potest. unde autem in ipso tantae salutis praesidio, quando eis Christiana gratia subuenitur, quod uocibus, quibus possunt, et motibus reluctantur, non eis inputatur atque omnis renisus ipsorum nihili penditur, donec in eis sacramenta peragantur, quibus id, quod de originali damnatione tractum est, expietur, nisi quia in tantum nesciunt, quod faciunt, ut nec facere iudicentur? porro si iam uterentur rationis et uoluntatis arbitrio, quo illi sanctificationi adhiberi deberet adsensus, quantum mali esset resistere tantae gratiae quamque non solum nihil prodesset, quod fieret, uerum etiam inde reatus adcresceret, quis Christianus ignoret?. Dicimus ergo in baptizatis paruulis, quamuis id nesciant, habitare spiritum sanctum. sic enim eum nesciunt, quamuis sit in eis, quem ad modum nesciunt et men
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea mulier oraculum quereret. &audi¬
ret duobus illis infantulis auos pulos fuisse
siguratos. Nescire autem diuina paruulos
qui nec humana adhuc nouerint si utrbis
uelimus ostendere. uereor ne ipsis sensibus
nr̃is facere ui deamur iniuriam. quandoia
loquendo suademus ubi om̃s nires officiumꝙ
sermonis facillunt suptrat cudentia uerita¬
tis. Annon uidemus etiam cum articulatȩ
uocis qualiacumq signa edere ceperint. atq
adinitium fandi transire abinfantia. adhuc
cos talia sentire ac dicere. in quibus si reman¬
fissent annis ꝙ accedentibus tales ẽẽ psiste¬
rent. nullus eos uł fatiis nimium fatuos
cẽ dubitaret: Pasi forte idrestat. ut inuagi¬
tu infantiȩ uł impso adhuc uteri sibentio
credamus paruulos fuisse sapientes. postea
uͦ quam nobiscum cȩperunt loqui adhanc
ignorantiã quam ridemus crescendo uenis¬
se. Qđ opinari uides quam sit absurdum.
cum purroꝵ sensus in qualiacum ꝙ uerba

Expanded text:
propterea mulier oraculum quaereret et audipropterea mulier oraculum quaereret et audiret duobus illis infantulis duos populos fuisse figuratos.- i Nescire autem diuina paruulos, qui nec humana adhuc nouerint, si uerbis uelimus ostendere, uereor. ne ipsis sensibus nostris facere uideamur iniuriam. quando id loquendo suademus, ubi omnes uires officiumque sermonis facillime superat euidentia ueritatis. annon uidemus, etiam cum articulatae uocis qualiacumque signa edere coeperint atque ad initium fandi transire ab infantia, adhuc eos talia sentire ac dicere, in quibus si remansissent annisque accedentibus tales esse persisterent, nullus eos uel fatuus nimium fatuos esse dubitaret? nisi forte id restat, ut in uagitu infantiae uel in ipso adhuc uteri silentio credamus paruulos fuisse sapientes, postea uero. quam nobiscum coeperunt loqui, ad hanc ignorantiam, quam ridemus, crescendo uenisse. quod opinari uides quam sit absurdum. cum puerorum sensus in qualiacumque uerba
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc exultatio & tamquam matri dñi reddita
resultatio. sicut solent miracula fieri facta
ẽ diumitus iinfante. ñhumanitus ab infan¬
te. Quamquã etiã siusꝙ adeo t̃ in illo puero
acceleratus usus rationis & uoluntatis. ut
intra uiscera mat̾na iam posset agnoscere.
eredere. consentire. qd in aliis paruulis ctas
tacpectatur ut possint. etiam hoc inmira
culis habendum aiuinȩ potentiȩ. ñ ad hu¬
manȩ trahendum ẽ exemplar naturae.
slam quando ds̃ uoluit. etiam uim̃tum mu¬
tum rationabilit̃ eͣ locutum. nec ideo sunt
admoniti suꝑt homines indeliberationibus
suis asinina eci amasmina. expectare c̃silia.
Quo circa nte qđ factum ẽ iniohanne contem¬
no. nec inde regulam quid sentiendum sit
de pariulis figo. immo iaiillo ꝓpterea
mirabilit̃ p̃dico. quia in aliis non inuemo.
Laber nuidem aliquia simile etiam illa in
rebecoe utero lucta geminoꝵ. Uerum &
hoc usq adeo ꝓdigium fuit. ut diuinum

Expanded text:
haec exultatio et tamquam matri domini reddita haec exultatio et tamquam matri domini reddita resalutatio, sicut solent miracula fieri, facta est diuinitus in infante, non humanitus ab infante. Quamquam etiam si usque adeo est in illo puero acceleratus usus rationis et uoluntatis, ut intra uiscera materna iam posset agnoscere, credere, consentire, quod in aliis paruulis aetas expectatur ut posculis habendum divinae potentiae, non ad humanae trahendum est exemplar naturae. Nam quando Deus voluit, etiam jumentum mutum rationabiliter admoniti homines in deliberationibus guis etiam asinina expectare consilia. quocirca nec, quod factum est in Iohanne, contemno nec inde regulam, quid sentiendum sit de paruulis, figo; immo id in illo propterea mirabiliter praedico, quia in aliis non inuenio. habet quidem aliquid simile etiam illa in Rebeccae utero lacta geminorum; uerum et hoc usque adeo prodigium fuit, ut diuinum
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ mauribus incis. exultauit in gaudio in¬
fans inutero meo. hoc autẽ ut diceret. sicut
euangłista p̃locutus ẽ. repleta est spũ scõ.
Quo ꝓculdubio reuclante. cognouit quid illa
exultatio significasset infantis. idẽ illius uenis¬
se matrem. cuuis ipse p̃cursor & dimonstrator
ec̃t futurus. Potuit gͦ ee̾ ista significatio reitan¬
te amaioribus cognoscende. ñ aparuilo cogni¬
tȩ. Nam neq eum hoc ante inruangłio narra¬
retur dictumt᷑. eredidit infans inutero euis. ẜ
exultauit. neꝙ ipsa dixit exultauit in fide
infans mutero meo. sedexultauit ingaudio.
llidemus autẽ exultationẽ ñsolum paruuloꝵ
sed etiam pecorum. ñ utiq de aliqua fide uł re¬
ligione. uł quacumꝙ rationali cognitione
uenientem. Sedbte plane inusitata & noua
ertitit quia inutero. & ad eiuus aduentum quȩ
hominum saluatorẽ fuerat paritura. laeo
mira. ideo inmagnis signis deputanda. Ideo

Expanded text:
tuae in auribus meis, exultauit in gaudio intuae in auribus meis, exultauit in gaudio infans in utero meo. hoc autem ut diceret, sicut euangelista praelocutus est, repleta est spiritu sancto, quo procul dubio reuelante cognouit, quid illa exultatio significasset infantis, id est illius uenisse matrem, cuius ipse praecursor et demonstrator esset futurus. potuit ergo esse ista significatio rei tantae a maioribus cognoscendae, non a paruulo cognitae. nam neque, cum hoc ante in euangelio narraretur, dictum est: \'Credidit infans in utero eius\', sed \'exultauit\', neque ipsa dixit: \'Exultauit in fide infans in utero meo\', sed \'exultauit in gaudio\'. uidemus autem exultationem non solum paruulorum sed etiam pecorum non utique de aliqua fide uel religione uel quacumque rationali cognitione uenientem; sed haec plane inusitata et noua extitit, quia in utero et ad eius aduentum, quae hominum saluatorem fuerat paritura. ideo mira, ideo in magnis signis deputanda, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
nent qui cognoscentes dm̃ ñsicut dm̃ glorifi¬
cauerunt aut gr̃ãs egerunt. & ad tẽplum dĩ
ꝑtinent pariuuili sc̃ificati sacram̃to xp̃i. re
sunt cognoscert dm̃. Undr quem potuerunt
illi nosse nechabere. isti potutrunt habere
antequã nosse. Beatissimi sunt autẽ. quibus
hocẽ dm̃ habere qđ nosse. Illa quippe noti¬
tia. plenissima. uerissima. felicissima eͣ. Nic
iam oportet etiam illam quam post epłe iuȩ
subscriptiont̃ addidisti ꝑtractare questionẽ
tiam matris dm̃ in suȩ matris utero potuit
exultare . Cum eium comnemorasses legis¬
se te librum mrum de baptismo paruuloꝵ.
addidisti & aisti. De pregnantibꝰ quid sentias
opto cognoscere. cum credulitatis fidẽ ꝓ pue¬
ro mater ioħis bapustȩ responderit. stec st̃
certe urrba elisabeth matris ioħis. Beata
uunt᷑ mulitres. & beatus fructus uentris tui.
Et unde hoc mͥ ut ueniat mater dñimei ad
me : Ecce enim ut facta ẽ uoco salutationis

Expanded text:
nent, qui cognoscentes deum non sicut deum glorifinent, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt, et ad templum dei pertinent paruuli sunt cognoscere Deum. Igitur quem potuerunt illi nosse, nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatishoc est deum habere quod nosse; ipsa quippe notitia plenissima, uerissima, felicissima est. Hie iam oportet etiam illam, quam post epistulae tuae subscriptionem addidisti, pertractare quaestionem: tiam matris domini in suae matris utero potuit exultare?\' cum enim commemorasses legisse te librum meum de baptismo paruulorum, addidisti et aisti: De praegnantibus quid sentias opto cognoscere, cum credulitatis fidem pro puero mater Iohannis Baptistae responderit\'. Haec sunt certe uerba Elisabeth, matris Iohannis: Beata tu inter mulieres et beatus fructus uentris tui. et unde hoc mihi, ut ueniat mater domini mei ad me? ecce enim, ut facta est uox salutationis
Abbreviated transcription (Latin):
sis officiis concorait̃ distributa. Quꝑ tamen
cum sani sumus una neq diuersa. nec alibi
maiore alibi minore. sed eum sint ipsa dispa¬
ria. cominuni & parili salute congaudent.
liius corporis caput ẽ x̃pc. huius corporis
unitas. nr̃o sacrificio comm̃datur. Qđ breait̃
significauit apłs dicens. Alnus panis. unum
corpus multi sumus. E caput nr̃m reconeili¬
amur dõ. quia in illo ẽ diuinitas unigeniti
facta particeps mortalitatis nr̃e. ut & nos
participes cuis immortalitatis ec̃mus. Hoc sa¬
cram̃tum longe ẽ a cordibus sapientium su
cognouerunt dm̃. quia cognoscentes dm̃ sicut
dicit apłs. ñsicut dm̃ glorificauerunt aut
grãs egerunt. Nosti autem in quo sacrificio di
illoꝵ. Et ideo multum mirabilis rese̾. quẽ ad
modum quoꝵdam ñdum cognoscentium dm̃
sit inhabitator d̃. &. quoꝵdam cognoscenti¬
um ñsit. Nec illi enim ad templum dĩ perti¬

Expanded text:
sis officiis concorditer distributa. quae tamen, sis officiis concorditer distributa. quae tamen, cum sani sumus, una neque diuersa nec alibi maiore alibi minore sed, cum sint ipsa disparia, communi et parili salute congaudent. huius corporis caput est Christus, huius corporis unitas nostro sacrificio commendatur, quod breuiter significauit apostolus dicens: Unus panis is, unum corpus multi sumus. per caput nostrum reconciliamur deo. quia in illo est diuinitas unigeniti facta particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes eius inmortalitatis essemus. ; Hoc sacramentum longe est a cordibus sapientium supcognouerunt deum, quia cognoscentes deum, sicut dicit apostolus, non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. nosti autem, in quo sacrificio dicillorum. et ideo multum mirabilis res est, quem ad modum quorundam nondum cognoscentium deum sit inhabitator deus et quorundam cognoscentium non sit. nec illi enim ad templum dei perti
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto stultius dr̃ illis angustus impediri alicu¬
bi trinitatem. ut pater & filius &. sp̃c sc̃s ubiq
simul eẽ ñ possint. llerum ilua ẽ multo mira¬
bilus. qđ cum ds̃ ubiq sit totus. ñ tam̃ in om̃i
bus habitat. Non enim om̃ibus dici porest qđ
quia templum dĩ estis. & spc̃ di habitat inuobiᷤ
Und̃ e econtrario de quibusdam idem dicit. Quas
c̃ ubiq ec̃ dm̃ ꝑdiuinitatis p̃sentiã. sed ñubiꝙ¬
ꝑhabitationis grãm. pt̃ hant enim habitati¬
onem ubi ꝓculdubio gr̃a dilectionis eius agno¬
scitur. ñ dicimus pat̃ nr qui es ubiq cum & hoc
utrum sit. sed pat̾ nr̃ quies in cęlis. ut templum
cius potiusin oratione commemoremus. qđ &
nos ipsi ẽẽ debenius. Et in quantum sumus. intan¬
tum adens socittatẽ & adoptionis familiam p¬
tinemus. Si enim popłs dĩ ñdum factus equalis
angelis eius adhuc inista peregrinatione dicitur
templum eus. quantomagis ẽ templum eius in

Expanded text:
quanto stultius dicitur ullis angustiis impediri alicuquanto stultius dicitur ullis angustiis impediri alicubi trinitatem, ut pater et filius et spiritus sanctus ubique simul esse non possint! Verum illud est multo mirabilius, qbus habitat. Non enim omnibus dici potest quoquia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Unde e contrario de quibusdam dicit idem: Quisqest ubique esse Deum per divinitatis praesentiam sed non ubiqper habitationis gratiam. propter hanc enim habitationem, ubi procul dubio gratia dilectionis eius agnoscitur, non dicimus: Pater noster, qui es ubique\', cum et hoc uerum sit, sed: Pater noster. qui es in caelis. ut templum eius potius in oratione commemoremus, quod et nos ipsi esse debemus et, in quantum sumus. in tantum ad eius societatem et adoptionis familiam pertinemus. si enim populus dei nondum factus aequalis angelis eius adhuc in ista peregrinatione dicitur templum eius, quanto magis est templum eius in
Abbreviated transcription (Latin):
dero ininfernum ades. Sedsic ẽ ds̃ ꝑ euneta
diffusus. ut ñ sit qualitas mundi sea substan¬
tia ereatria mundi. sint labore regens. & si¬
ne onere continens mundum. ñ tam̃ ꝑspacia
locoꝵ quasi mole diffusa. ita ut indimi dio
mundi corpore sit dimiduis. & inalio dimi¬
dio dimidius. atꝙ ita ꝑtotum totus. sedinso¬
locelo totus. & in sola tra totus. & incelo & in¬
terra totus. & nullo contentus loco. sed inscipso
ubiꝙ totus. Ita pater. ita filius. ita spc̃ scs̃.
intres partes diuiserunt. quas singulas singu¬
ita se habet uera incorporea immutabilis ꝙ di¬
uinitas. Nonenim corpora sunt. quoꝵ amplior
sit in tribus quam insingulis magnitudo. nec
loca sinsmolibus tenent. ut distantibus spacis
simul eẽ ñ possint. Si enim anima in corpore
constituta ñsolum nullas angustias uerum etĩã
quandam latitudinem inuenit. ñ corporalium
stultissime potest ñhabere locum inñro corpore

Expanded text:
dero ad infernum, ades . Sed sic est Deus per cuncta dero ad infernum, ades . Sed sic est Deus per cuncta diffusus, ut non sit qualitas mundi; sed substantia creatrix mundi, sine labore regens, et sine onere continens mundum. Non tamen per spatia locorum, quasi mole diffusa, ita ut in dimidio mundi corpore sit dimidius, et in alio dimidio dimidius, atque ita per totum totus; sed in solo coelo totus, et in sola terra totus, et in coelo terra totus, et nullo contentus loco, sed in seipso ubique totus. 15. Ita Pater, ita Filius, ita Spiritus sain tres partes diuiserunt, quas singulas singuita se habet uera incorporea inmutabilisque diuinitas. non enim corpora sunt, quorum amplior sit in tribus quam in singulis magnitudo, nec loca suis molibus tenent, ut distantibus spatiis simul esse non possint. si enim anima in corpore constituta non solum nullas angustias uerum etiam quandam latitudinem inuenit non corporalium stultissime potest non habere locum in nostro corpo