comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulsatematrẽ precib. pulsate ad
hostium inuitantis amici: si quõmͦ
tandem uobis aꝑiantur que resera.¬
ta sunt matri. Uerumptam̃ de
his quid plura dicam: Omnia
saluatoris gesta & beate marie
obsequia. nec non actus uite: exeuã¬
gelio didicistis. Et nunc quid suꝑ¬
est ut abaliquo doctorum requi¬
ratis: Deassumptione tam̃aus
qualiter assumpta. ẽ. quia uestra
id deposcit intemõ p̾sentia absens
scribere uobis curaui: que absen¬
tia presens deuotus obtuli: ut ha¬
beat sc̃m collegium ur̃m indietan¬
te sollempnitatis munꝰ latini ser-¬
monis: in quo discat tenera ĩ fan¬
tia lactis experiri dulcedinem: & de
exignis eximia cogitare qualiter
fauente deo ꝑsingulos. annos tota
hec dies expendatur in laudem:⁊
cum gaudio celebretur. Ne forte
apocriphum de transitu eiusdem
uirginis: dubia ꝓcertis recipiatis.
qd̃ multi latinorum pietatis amo¬
re studeo legendi carius amplectu¬
tur: presertim ex his tum nichil a¬

Expanded text:
pulsate matrem precibus, pulsate ad pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest, ut ab aliquo doctorum requiratis? II. De Assumptione ejusqualiter assumpta est, quia vestra id deposcit oratio, praesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte apocryphum, De Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur: praesertim cum ex his nihil a
Abbreviated transcription (Latin):
lum colloquentẽ marie audistis.
&e. deinceꝑs reliqua omĩa plenius
legistis. Ad presepe quoq opaula
angłorum inter. crepundia noui
partus &̾ querelas nestiiploratus.
ꝓfescenninis gła in extelsis deo cr̃ in.
t̾ra pax hominib bone uoluntatis
cantantem audisti &e radiantem
stellam iudisti. Pastorib insuꝑ
euuangłitantib credidisti. magos
piet̾ea t̾ria deferutes munera ĩuiniõe
beatis oculis conspexisti. Ip̃a eadẽ
munera. bene intelligendo. uotis̃
omnib fide deo optulisti. Nam
& cum eisdem magis dm̃ puerum.
inpresepi adorasti Ded forte cõques¬
clamabis. Ad quod ego. Si celatũ
eẽ. uolebas teste conscientia michi
narrare ante presepium ubi pluri¬
num lacrimata es non deberes.
Quodut uerum fatear: xp̃i pre¬
conia etiam si uoluero aduratus.
neq tuas laudes omnino tacere qͦo.
I circo tue te int̾rogent. filie quas
lacte nutris: tu ea meluis reserabis:
que uestio si ꝑspeciem aliqͣm certe.

Expanded text:
lum colloquentem Mariae didicistis, lum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula,  inter crepundia novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatiscantantium audivisti, et radiantem stellam vidisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conquesclamabis. Ad quod ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquam, aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
tationis grã sermonẽ faciã deassũp¬
tione beate &ꝰ gloriose semꝑuirgi¬
nis marie. more eoꝵ qui declama¬
torie inecclesiis solent loqui ad po¬
pulum: qd̾ utiq genus docendi nec¬
dum attigeram. Sed quia negare ne¬
queo quicquid iniungitis: nimta
urã deuinctus dilectione experiaꝵrꝙ
hortamini. affectu infantium
more balbutientium: qui quecũq
auclerint fari gestiunt. cum nec dũ
possint adplenum uerla formare.
¶Naxime quia propt̾ simpliciores qͦs¬
q ial me depromere compellitis. ut
occupent laudib exadem die: quib¬
ue diuinis uacent lectionib. p̾ser¬
tim cum c eadem in multis festi
mirocuderunt eloquio: que dehac
quidem uberuis unꝙ inscriptaris
liuinis predicata leguntur:. Quid
enim auud sonant euuangłia. nisi
omnia eius incrementa quo usq fu¬
it inmundo: dum taxat diuinis ef¬
ferunt preconiis. Porro ab exordio
scĩ euuangłii gabrihelem archange¬

Expanded text:
tationis gratia, sermonem faciam de Assumptationis gratia, sermonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare: maxime, quia propter simpliciores quasque id me depromere compellitis, ut occupet laudibus eadem die, quibusve divinis vacet lectionibus: praesertim cum et eadem in multis festivmiro cuderint eloquio, quae de hac quidem uberius ubique in Scripturis divinis praedicata leguntur. Quid enim aliud sonant Evangelia, nisi omnia ejus incrementa, quousque fuit in mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archange
Abbreviated transcription (Latin):
nocte nesciens accepit: quia sunt nõ¬
nulli. ut supͣ dycimus qui adcon¬
templatiuã uitã ꝑuenire deside¬
rant: sed prius diuino iudicio
innocte presentis uite ꝓmultoꝵ
utilitate laborare ꝑmittuntur.
Postquã ante lyam accepit: ad
amplexus rachel ꝑuenit. Quia
qui bene mactiua uita laboraue¬
rint: diuino munere quandoq
qui cum haberet sollicitudinem
celum. qd̃ ꝑtinet ad contemplatiuã.
Has autẽ duas uitas significaue¬
runt due deuote sorores. que dñm
susceperunt indomũ suã. martha
scilicet oꝰ maria. Utrasq enim
scãs. utrasꝙ bonas a iustas esse
credimus. Sed qualis sit melior:
ip̃e declarare dignatus. ẽ qui teste
non eget dicens. ¶Maria optimã
partem elegit sibi que nõ auferet᷑
logitis me opaula cꝰ eu¬
stochium. ymino cari¬
tas xp̃i me compellit:
qui nobis dudum tractatib loqͥ
consueueram: ut nouo loquendi
genere. sc̃ĩsꝙ uobistũ degunt uir-¬
ginib: latino utens eloquis. exor¬

Expanded text:
nocte nesciens accepit: quia sunt nonnulli, ut supra diximus, qui ad contemplativam pervenire desiderant, sed prius divino judicio in nocte praesentis vitae, pro multorum utilitate laborare permittuntur. Postquam autem Liam accepit, ad amplexus Rachel pervenit: quia qui bene in activa vita laboraverint, divino munere quandoquequi cum haberet sollicitudinem coelum, quod pertinet ad contemplativam. Has autem duas vitas significaverunt duae devotae sorores, quae Dominum susceperunt in domum suam, Martha scilicet et Maria. Utrasque enim sanctas, utrasque bonas et justas esse credimus. Sed qualis sit melior, ipse declarare dignatus est, qui teste non eget, dicens: « Maria optimam partem sibi elegit, quae non auferetur Cogitis me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt virginibus, Latino utens eloquio, exhor
Abbreviated transcription (Latin):
nos arma lucis. Sic cẽ enĩ sup-¬
plicantes concite que desideramac
cipimus: quia nimirum uerba
deuote orationis adiuuat manꝰ
pie oꝑationis. Et quia beati pre¬
tursoris hodie natalicia celebramꝰ:

Expanded text:
nos arma lucis. Sic etenim supplicantes concite quae desideramus accipimus, quia nimirum verba divinae orationis adjuvat manus piae operationis. Et quia beati praecursoris hodie natalitia celebram
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa ostentantes: obincuriam cor¬
adño premia sortiantur. Deniq
opus iudue que duos nũmos de¬
tulit ad templum: innumeris di¬
uitum donaris. ab interno cordiũ
scrutatore prefertur. Exhabundan¬
tia enim cordis os loquitur Hu¬
manum quidem iudicium sepefal¬
lit: quia corꝓximi. nescit uisi ex o¬
re ceꝰ opere pensare. Oñs autẽ: ip̃m
opus. & sermones nr̃os excordis ra¬
clice perpendit. Illi ergo exhabuntia
cordis os loquitur: qui ex aqua in¬
tentione ꝓ mantur uerba nõ ignorat.

Expanded text:
opera ostentantes, ob incuriam coropera ostentantes, ob incuriam cora Domino praemia sortiantur. Denique opus viduae quae duos nummos detulit ad templum innumeris divitum donariis ab interno cordium scrutatore praefertur: Ex abundantia enim cordis os loquitur : humanum quidem judicium saepe fallit, quia cor proximi nescit nisi ex ore et opere pensare; Deus autem ipsum opus et sermones nostros ex cordis radice perpendit: illi ergo ex abundantia cordis os loquitur, qui ex qua intentione promanant verba non ignorat.
Abbreviated transcription (Latin):
ligunt interpretantur in bonum:
ut impleailtur illud apłi. Noli¬
te ante tempus uidicare. Neq eñĩ
despinis colliguntficus: neq de
rubo iundemiant iuam. Spi¬
ne &e rub plene acculeis arbores:
illorum corda designant: queuł
luxurie: inuidie: concupiscentie
stimulis fedantur: uel certe. ira¬
cundie: detractionis: odii: super¬
tabiles existunt. Ficus autẽ: dul¬
cem regni celestis memoriã. Nua:
flagrantiam dominice dilectionis
significat. Non ergo despinis
colligunt ficus. Ne de rubo uin¬
demiam uuam. Quia quicũq
adhuc uitiorum atuleis sordent:
digne preualent. Bonus homo de
bono thesauro cordis sui profert
bonum: ce malus homo demalo
intentio. ẽ. cogitationis: exqua pro¬
uentum operis. internus arbiter
iudicat. Unde fit plerumqe ut
minora bona non nulli maiori
celestis gratie mercede operentur:
Uidelicet propt̾ indentionẽ cordis:
qua maiora uoluerant patrare bo¬
na: sipossent. Et aliĩ maiora u̾tut̃

Expanded text:
ligunt interpretantur in bonum, ligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et rubus, plenae aculeis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae, invidiae, concupiscentiae, stimulis ipsi foedantur, vel certe iracundiae, detractionis, odii, supertabiles existunt. Ficus autem dulcem regni coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae dilectionis significat. Non ergo de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam, quia quicunque adhuc vitiorum aculeis sordent, digne praevalent. Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bonum, et malus homo de malointentio est cogitationis, ex qua proventum operis internus arbiter judicat. Unde fit plerumque ut minora bona nonnulli majori coelestis gratiae mercede operentur, videlicet, propter intentionem cordis qua majora voluerant patrare bona si possent, et alii majora virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
uel diuitias sperat. Qui quantum
ã decore domus dei sit extorris iudi¬
candus: ꝓpt̾ra propħa subdendo ma¬
nifestat. Et non uidebit cum uene¬
rit bonume sed habitabit indeserto
insiccitate: interra salsugĩnis o in¬
habitabili. Nemo ergo sibi fratres
mei: male mocculto uiuens: De fa¬
uore uulgi quasi bonus sit blandi¬
atur. Quia ce si folia uerborũ per¬
pulchra: si florem fame gĩgͣit odife¬
rum: non estarbor bona que facit
fructus malos. Nemo cum recto
corde bona que ualet oꝑatur: desua
salute desꝑet: quia non est arbor
mala que facit fructũ bonũ. Una¬
queq enĩ arbor defructu suo cognos¬
citur. Sec cognitio deaꝑtis solum¬
modo uitiĩs sine uirtutib accipien¬
da est: qualia suꝑius exapłi sentẽ¬
tia cõmemerauimus. Namq sũt
non nulla: que quo animo ge¬
rantur : ignoratur a proximis.
Unde ce̾ inutramq partem pos.¬
sunt interpritari. Sed ambigra
queq iustius abhis qui bona di¬

Expanded text:
vel divitias sperat. Qui quantum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in siccitate, in terra salsuginis et inhabitabili . Nemo ergo sibi, fratres mei, in occulto male vivens, de favore vulgi quasi bonus sit, blandiatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bona, quae facit fructus malos. Nemo, cum recto corde bona quae valet operatur, de sua salute desperet, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis solummodo vitiis sive virtutibus accipienda est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus. Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona di
Abbreviated transcription (Latin):
des: mansuetudo: continentia. Oe
quib &e alias ammonens ait. Ut
filii lucis ambulate. Etuctus enĩ
lucis. ẽ: inonpt bonitate: &e iusticra:
& ueritate: Qui nimirũ fructus:
ad domum fidei : & illic adhabita¬
tionẽ suꝑne beatitudinis: ueraciter
ꝑtinent. Audiamus deniq arbo¬
rem bonam debonorum fructuum
ꝓuentu letantem. Ego autẽ sicut
oliua fructifera indomo domini:
ue: lucidum est opus miscd̾ie. Et
si mistdie gr̃a respendet. Iure seta¬
lis ad femplum magni regis ꝑtin̾e
confidens: alibi dicit. Et misccłia¬
tua subsequetur me: omĩb dieb
uite mee. ut inhabit em in domo.
dñ inlongitualĩs dictũ. t cõtra
homo. qui confidit inhomine: et
ponit carnem brachium sim̃: cõa do¬
mino recedit cor eius. Erit tnĩ quasi
mirice indeserto. Mirice namq est
infructuosa arbor & humilis: gus¬
tu nimis amara: omniq humana
cultura prorsus indigna: ac propt̾
paratur is qui a diuino timore o ã¬
more recedens: abhominib regnum

Expanded text:
des, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum fructus cad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, vae lucidum est opus misericordiaeti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere confidens, alibi dicit: Et miseri subsequetur me omnibus diebus vitae meae, ut inhabitem in domo Domini in longitudine dierum . At contra homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus. Erit enim quasi myrica in deserto . Myrica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana cultura prorsus indigna, ac propterparatur is qui, a divino timore et amore recedens, ab hominibus regnum
Abbreviated transcription (Latin):
prisce consuetudinis ruderib. et
cogitationib suꝑfluis: stabilem
in eis ip̃e et ‸ concussam mansionẽ

Expanded text:
priscae consuetudinis ruderibus, ac cogitationibus superfluis, stabilem in eis ipse et inconcussam possi
Abbreviated transcription (Latin):
knũ que cẽ. quanta sũt
que nobis ꝓmittuntur
incelis: iulescunt animo omĩa que
habentur int̾ris. Terrena nãq sub¬
stantia suꝑne felicitati comparata:
pondus. ẽ. non subsidium. Temꝑat
uita et̾ne uite comparata: mors est
potius dicenda quam uita. Ip̃e enĩ
cotidianus defectus corruptionis.
quid. ẽ. aliud quam quedam ꝓ lyci-¬
tas mortis: Que autẽ liugua dic̾e.
uel quis intellectus capere sufficit.
illa suꝑne ciuitatis quanta sint
gaudia. angłorum choris inter esse
cumbeatissimis spiritib glorie con-¬
ditoris assistere. presentemdei uultũ
cernere incircum scriptum lumen
uidere. nullo moras metu affici. ĩ cor¬
ruptionis ꝑpetue munere letari: O
adhec auclita: mardescit animus.
Iamꝰ que illic cupit assistere: ubise
sperat sine fine gaudere. Sed ad
magna premia preueniri non potest:
nisi ꝑmagnos labores. Unde ⁊ pau¬
lus egreguis predicator dicit. Nõ
coronabitur: nisi qui legitime ceR

Expanded text:
 quae et quanta sunt quae nobis promittuntur in coelis vilescunt animo omnia quae habentur in terris. Terrena namque substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis intellectus capere sufficit illa supernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, 1627 cum beatissimis spiritibus gloriae conditoris assistere, praesentem Dei vultum cernere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egregius praedicator dicit: Non co
Abbreviated transcription (Latin):
uenerandam ip̃ius ⁊ oꝑe
condita &e consecri᷑ta nomine demõ¬
strat eccłia. Que non metallorum
sulgore. sed priuilegio commendat
signorum. uili facta scemate. sed ce

Expanded text:
enerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgore, sed privilegio commendata signorum; vili facta schemate, sed c
Abbreviated transcription (Latin):
Quod etiam subsequent᷑ astruit.
Manifeste ostendens quia locutiobo.¬
na absq oꝑum adtestatione: nul
omnino ꝓsit. Quidantẽ uocatis me
co: Dnm̃ namq uocare boni do¬
num thesauri: bone uidetur. ẽẽ. fruc¬
tus arboris. Omnis enĩ quicumꝙ
nat: ꝓfecto patet quia debono cordis
thesauro ꝓlatum non fuit bonum.
quod lingua sonuit. Nec talisfru¬
ctum confessionis fici radix sedspi¬
ne: hoc est horrida uitiis: cꝰ nĩ mul¬
titudine dominice dulcedinis: onus¬
ta conscientia ꝓcreauit. Que autẽ
sit uera fructuum bonorũ maloꝵ¬
q discretio: dñs subalia figura
subdendo designat. Omnis qui
uenit adme ceꝰ audit sermones me¬
os &e facit eos: ostendam uobis
cui similis sit. Similis. ẽ. homi¬
ni edificãti domum. Nomo aũ
hic domum edificans : ipse est
mediator dei cꝰ hominum hõ
scãm uidelicet eccłiam inqua ꝑ¬
petuo maneret: edificare ceꝰ conse¬
crare dignatus. ẽ. Qui fodit in
altum: ce posut fundamenta

Expanded text:
Quod etiam subsequenter astruit, manifeste ostendens quia locutio bona absque operum attestatione nihil omnino prosit. Quid autem vocatis me co? Dominum namque vocare boni donum thesauri, bonae videtur esse fructus arboris. Omnis enim quicunquenat, profecto patet quia de bono cordis thesauro prolatum non fuit bonum quod lingua sonuit, nec talem fructum confessionis fici radix, sed spinae, hoc est, horrida vitiis, et non multitudine dominicae dilectionis, onusta conscientia procreavit. Quae autem sit vera fructuum bonorum malorumque discretio, Dominus sub alia figura subdendo designat: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis est homini aedificanti domum. Homo autem hic domum aedificans, ipse est mediator Dei et hominum, homsanctam, videlicet, Ecclesiam, in qua perpetuo maneret, aedificare et consecrare dignatus est. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta
Abbreviated transcription (Latin):
autem acceperunt oleum secum ĩ
uasis suis cum lampadib. Per
oleum quippe: nitor glorie de¬
signatur. Ulascula autẽ: nr̃a st̃
corda: inquib ferimus cunctaꝙ
cogitamus. Prudentes gͦ oleum
inuasis habent: quia nitorem głe
intra conscientiam retinent. Pau¬
lo accestante qui art. Gła nostra
hec. ẽ: testimonium conscientie nr̃e.
Tatue autem uirgines oleum secũ
non sumunt: quia głam intra cõ¬
scientiam non habent: dum hanc
abore proximorum querunt. No¬
Quia plerumq bona in se opera:
cum electis & reprobi ostendunt.
Sed soli adsponsum cum oleo ue¬
niuat᷑: qui dehis que foris egeriñt.:
intus głam querunt. Unde per
psalmistam quoꝙ de sc̃a electorũ¬

Expanded text:
autem acceperunt oleum in autem acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non habent, dum hanc ab ore proximorum quaerunt. Noquia plerumque bona in se opera cum electis et reprobi ostendunt, sed soli ad sponsum cum oleo veniunt, qui de his quae foris egerint intus gloriam requirunt. Unde per Psalmistam quoque de sancta electoru
Abbreviated transcription (Latin):
sistit. Geminatus autẽ quinariꝰ
denarium per ficit. Et qr
exutroq sexu fidelium multitu¬
do colligitur: sc̃a eccłia decem uir¬
ginib similis denuntiatur. Iqua
quia maucum bonis. ce reprobi
cum electis admyxti sunt:
recte similis uirginib prudentib
& fatuis. eẽ. ꝑ hibetur. Sunt nam¬
q pleriq continentes: qui abex¬
teriori se appetiti custodiunt: et
spe adinterior i mpiutur. Carnẽ
macerant: c toto desiderio adsuꝑnã
patriam anhelant. Eterna premia.
xxpetunt: ꝓlalorib suis reciꝑe laudeᷤ
humanas nolunt. Hii nimirum
głam suam noninore hominũ po¬
nunt: sed intra conscientiam conte¬
gunt. Et sunt pleriq qui corpus
ꝑ abstinentiam affigunt: se deipsa
sua abstinentia humanos fauores
expetunt. Doctrine inseruiunt: ĩ¬
digentib multa largiũntur. Sed
fatue ꝓfectosunt uirgines: quia
solam laudis transitorie retribu¬
tionem querunt. Unde ce apte
subditur. Quinq fatue nõ sũp
serunt oleum secum. Prudentes

Expanded text:
i. Geminatus autem quinarius numerus denarium perficit. Et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et aperte subditur. Sed quinque fatuae accepserunt oleum secum; prudentes
Abbreviated transcription (Latin):
epe uos fratres km̃i:
admoneo praua opera
fugere. mundi huius
inquinam̃ta deuitare. Sed hodier¬
na sc̃i enuangłii lectione cõpellor
dicere: ut o bona que agits cũ
magna cautela timeatis: neꝑhoc
quod a uob̾ rectum geritur: fauor
aut gratia humana requiratur.
Ne appetitus laudis subciprat:
&e qd̾ foris ostenditur: iutꝰ amer¬
cede uatuetur. Ecce enim redemp¬
toris uoce decem uirgines: ce om̃s
dicuntur uirgines. & tam̃ intra
beantudinis ianuam non om̃s sũt
recepte. Quia eaꝵ quedam dũ
deuirginitate suagłam foris expe-¬
tunt inurasis suis oleum habere no-¬
luerunt. Sed prius nobis queren¬
aut cur decem uirginib compa¬
retur: que etiam uirgines pru¬
dentes & fatue dicantur. Dum
enĩ celoꝵ regnum constet quia rep¬
borum nullul ingreditur. etiam
fatuis iuiginib cur simile. ẽẽ.¬
ꝓhibetur: Ded sciendum. ẽ: qd̾¬

Expanded text:
epe vos, fratres charissimi, admoneo prava opera fugere, mundi hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerenaut cur decem virginibus comparetur, quae etiam virgines prudentes et fatuae dicantur. Dum enim coelorum regnum constat quia reproborum nullus ingreditur, etiam fatuis virginibus cur simile esse perhibetur? Sed sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
facientes sponso. dormitaueril. m̃s
& doͣmierunt. Quia dum uenre
iudex adextremum iudicium differt.
electi & repbi inmortis sompno sopi¬
untur. Dormire oe enĩ: mori. ẽ. Ante
sompnum uero dormitare.̃. ante
mortem a salute languescere. Quia

Expanded text:
faciente sponso, dormitaverunt omnes, et dormierunt, quia dum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur. Dormire etenim mori est. 1478 Ante somnum vero dormitare est ante mortem a salute languescere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
magnus uocabitur inregno celoꝵ.
Mandatum quippe soluit ⁊ do¬
cet: quando hoc quisq uoce pre¬
cdicat. quoa uiuendo non implet.
Ded adregnum et̾ne beatititudi¬
nis ꝑuenire non ualet: qui non
ergo in eo minunus uocatur. qui
adhoc nullo modo intrare ꝑ mitit᷑:
Quuid itaq ꝑhanc sententiam. nisi
presens eccłia celoꝵ regnum dicit᷑:
Inqua doctor quimandatum solue¬
rit minimus uocatur: quia cuius
uita dispicttur: restat ut &r̾ p̾dica¬
sio contempnatur. Inquinꝙ autẽ¬

Expanded text:
nimus vocabitur in regno celorum. Mandatum quippe solvit et docet, quando hoc quisque voce predicat, quod vivendo non implet. Sed ad regnum eterne beatitudinis pervenire non valet qui non ergo in eo minimus vocatur qui ad hoc nullo modo intrare permittitur? Quid itaque per hanc sententiam nisi presens Ecclesia regnum celorum dicitur? In qua doctor qui mandatum solverit minimus vocabitur, quia, cuius vita despicitur, restat ut et predicatio contemnatur». Quart
Abbreviated transcription (Latin):
iinis angłos suos: et
iuiligent de regno enis omĩa scanda.¬
la. Heꝙ enim in illo regno beatitu¬
dinis inquo pax summa. ẽ. inueni¬
ri scandela poterunt. que colligan¬
tur. Et unde cursum dicitur. Qui
ergo soluerit unum demandatis
istis minimis ceꝰ docuerit: hic mag¬

Expanded text:
inis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt quae colligantur. Et unde rursum dicitur: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic
Abbreviated transcription (Latin):
ame quia mitis sum ce humit
corde. Non ergo beata deigeni¬
trix a filio suo dnõnr̃o didicit ce¬
las fabricare: non angłos creare. ñ
miracula deitatis insignia oꝑari:
sed tantum humiliari: ceteraq
uirtitum documenta. intra hu¬
militatis custodiam aggregare.

Expanded text:
me, quia mitis sum et humilis corde . Non ergo beata Dei genitrix a filio suo Domino nostro didicit coelos fabricare, non angelos creare, non miracula deitatis insignia operari: sed tantum humiliari, caeteraque virtutum documenta, intra humilitatis custodiam aggregare.
Abbreviated transcription (Latin):
inquam erit inmanere dando dif¬
ficultas quin omĩa que ame poscis
dem. Cantum. ẽ ut ꝑmissionistue
memor dictis facta recompenss.
Adhec ille. Cum inquia luci fu

Expanded text:
inquam, erit in munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifu
Abbreviated transcription (Latin):
re oportet: quo eam redemptori nr̃o
gratissimam. ẽe. cognouimus: Ad̾o
ut in illa. ipse templum ingredi:
ce sermonem facere ad popłm: ac di¬
uinitatis sue sacramenta pandere
dignatus sit. Facta sunt inquit ence¬
nia in ihereͤ solymis. t̃. hyemps erat
Et ambulabat iħc intemplo: in
porticu salomonis. Si ergo ambu
lare uoluit intemplo: inquo caro
ce sanguis brutorum animaliũ

Expanded text:
re oportet, quo etiam Redemptori nostro gratissimum esse cognovimus; adeo ut in illa ipse templum ingredi et sermonem facere ad populum, ac divinitatis suae sacramenta pandere dignatus sit. Facta sunt, inquit, Encaenia in Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Si ergo voluit ambulare in templo, in quo caro et sanguis brutorum animaliu
Abbreviated transcription (Latin):
it inmontana cũfestina¬
tione inciuitatẽ iudẽe: c intͣuit
indomum ⁊acharie cꝰ salutauit
orale est
omnib. ut qui fidem
erigunt: fidem astruant.
Et ideo angłs cum abscondita nun¬
tiaret. ut fides astrueretur: exemplo
senioris femine sterilisq conceptum
uirgini Marie nuntiauit: ut pos¬
sibile deo omne qđ eiplacuerit asse¬
reret. Ubi audiuit hoc maria: nõ
quasi incredula deoratulo. nec quasi
incerta denuntio: nec quasi dubi¬
tans de exemplo. sed quasi leta ꝓuo
to: religios ꝓosficio festina ꝓgau¬
dio: inmontana ꝑrexit. Quo eñ
iam deo plena nisi ad suꝑiora cum
festinatione contenderer: nescittar

Expanded text:
cum festinatione in civitatem Judae, et intravit in domum Zachariae, et salutavit Morale est omnibus, ut qui fidem exigunt, fidem adstruant. Et ideo angelus cum abscondita nuntiaret, ut fides astrueretur exemplo, senioris feminae sterilisque conceptum virgini Mariae nuntiavit; ut possibile Deo omne quod ei placuerit, assereret. Ubi audivit hoc Maria, non quasi incredula de oraculo, nec quasi incerta de nuntio, nec quasi dubitans de exemplo: sed quasi laeta pro voto, religiosa pro officio, festina pro gaudio, in montana perrexit. Quo enim jam Deo plena, nisi ad superiora cum festinatione contenderet? Nescit tar
Abbreviated transcription (Latin):
lucido corde: hic &e infuturo lu¬
cis gratie donaberis. Hec contra hy¬
pocrisin phriseorũ subdole signa
quenͣtium specialiter dicta: nos ux

Expanded text:
lucido corde et hic et in futuro, lucis gratia donaberis. Haec contra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos jux
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. ꝓtendi iusa . ẽ. Quod uisũ
uir dñi mũmolus ut uidit: omni
dubietate post posita. certissime cre¬
didit. qđ hic locus aptus esset sc̃i
uiri m̃bris locandis. Igitur post¬
habitis mordatib curis. & uisioni
omnimodis fidem daus: ineodem
loco quo sibi demonstratum fuerat.
cum magno studio in melius orna¬
decembris̾. cum ingentib honore
ce. laudib diuinis. terre humili ter¬
ram multi precii reddere studuit.
uiliq urna contexit celeste thesau¬
rum. Nam quantum dilectus deo
amabilisq ipse thesaurus sit. testan¬
tur innumere debilium sanitates
corporum: maximeq animarũ
medele ꝙ̃ usq hodie mortalib. pro
tanti iuira honore tribuuntur adño.
Sed & locus idem cuiꝰ sit nobilitatis:
ex actis beati uiri comp̾hendi potest.
di machinam. inspere modũ ostendiss:
credendum. ẽ. eum p̾ omĩb locis: plꝰ¬
illum locum dilexisse quo precium
propria ossa propriis relictis sedibus

Expanded text:
corpus protendi vis est. Quod visum corpus protendi vis est. Quod visum vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornaDecembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere studuit, vilique urna contexit coelestum thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesaurus sit, testantur innumerae debilium sanitates corporum, maximeque animarum medelae, quae usque hodie mortalibus pro tanti viri honore tribuuntur a Domino. Sed et locus isdem cujus sit nobilitatis, ex actibus beati viri comprehendi potest. achinam in sphaerae modum ostendisset, credendum est eum prae omnibus locis plus eum dilexisse quo praescivit propria ossa propriis relictis sedibus
Abbreviated transcription (Latin):
um deportarunt: & inbasilica bea¬
ti petri. ad custodiendum deposue¬
runt. Qd cũ eximia cura seruan.¬
tes: conferebant inter se. quo inlo¬
co eiusdem monasterii. id diuine
uoluntati concordantes humarẽt.
Suꝑ quare: non minima eoꝵ ani-¬
mos dubietas occupauerat. Secd d̾s
qui benigna pietate sua. scĩ iuira
corpus deloco priori transferendũ
decreuit: insequenti ei locum aptũ
sepulture ꝓuidit. Namcum du
sicut iam dictum. ẽ. beate memorie
mũmu̾lus suꝑ hai recogitaret. cõsi¬
liumꝰ que utile quereret: intẽpesta
nocte consueta orationis stratis re¬
lictis sicuti consueuerat dormitoriũ
egressus. sub celo cepit inter alia pre¬
cari. ut diuina pietas ei salubre con¬
silium suggereret. quonam in loco
scissima membra locaret. Affuit his
pretib. clemens auris omĩpotẽtis:
que seruos suos iusta petentes. au¬
dire consueuit. Nam lux subito ce¬
litus emissa: ante basilice frontem
Marie in modum facis ardens. in
eum locum ubi nunc est conditum

Expanded text:
us tenebant, et in Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem Mariae in modum facis ardens in eum locum ubi nunc est conditum
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut puella eadem hora abofficio fu¬
neris surgeret. &r que aflentib ami¬
cis portabatur adtumulũ. hisdem
gauclentib rediret domũ. Antiqu
um inisitatumq post helysei actũ
renouatum hoc constat miraculum:
quia omĩpotentis dei manꝰ ut demon¬
straret beatum benedictũ nec nouis
tuum extulit. ꝓpħarum operibus.
Completurq ueridica uox u̾itatis.
ꝓmittentis. Qui crediderit in me
horum faciet. Omnes igiaur: letis
animis magnisq uocib benedi¬
cebant dñm: quiq sibi occulta fu¬
erant. luce clarius ꝓpalare dignatus
sententia. que suꝑ corporib discer¬
nendis. diu eoꝵ animos occupaue¬
rat: plebs citomannice adcorpus
sc̾e scolastice. se salubriter uerterũt.
Quod summa celeritate leuatũ:
imponentes scapulis cũ gaudio ad
ꝓprium locum deportauerũt. Ibiꝙ
magnis sumptib edificata basiuita¬
cium temꝑis. plurime nobilium
feminarum. in eodem monasterio ag.¬

Expanded text:
ita ut puella eadem hora ab officio fuita ut puella eadem hora ab officio funeris surgeret: et quae a flentibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudentibus rediret domum. Antiquum namque inusitatumque post Elisei actum revocatum hoc constat miraculum, quia omnipotentis Dei manus ut demonstraret B. Benedictum nec novis llum extulit prophetarum operibus: completurque veridica vox Veritatis promittentis: Qui crediderit in me, ciet . Omnes igitur laetis animis magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae sibi occulta fuerant luce clarius propalare dignatus sententia quae super corporibus discernendis diu eorum animos occupaverat, plebes Cenomanicae ad corpus B. Scholasticae salubriter verterunt. Quod summa celeritate levatum imponentes scapulis, cum gaudio ad proprium locum deportaverunt: ibique magnis sumptibus aedificata esttium temporis plurimae nobilium feminarium in eodem monasterio ag
Abbreviated transcription (Latin):
secus congregarentur. Dum igitur
diu de his hesitaretur: &e certum qͥd
iudicari non posset: diuinitatihuit
accipiti sententie taliter infinẽ pla.¬
cuit. Nam cum continius diuini¬
tatem p̾cib ꝑ totum noctis spaciũ.
utriq popłi ꝓ tanto sibi manifes¬
tando negocio pulsauissent: facto
mane cõspiciuntur eminus duoꝵ
quorum unum erat masculini sex¬
uis. alterum uero feminini. Igitur
salari accepto consilio: ad amina¬
ta corpora deferri uibent. Quod
cum factum esset: masculini corpus
ꝓpe ossa poni fecerunt. que magnitu¬
dine prestare uidebantur. Miroq
modo. mox ut mortui mortua tetige¬
reossa iacentis: ꝑmortuũ mortuo uita
reclilita.ẽ. Similiter autẽ eis placuit.
ut penes minora mortuie puelle. corpꝰ
ponideberet. Deus autẽ ut demons.¬
traret germanos esse qui ferebantur
merito quemadmodũ carnis ꝓcrea¬
tione: uno eodemq tempore pares
merito. pares uoluit. eẽ. inmiracło.

Expanded text:
secus congregarentur. Dum igitur secus congregarentur. Dum igitur dividens haesitaret et certum quid judicari non posset, Divinitati huic ancipiti sententiae taliter finem imponere placuit. Nam cum continuis Divinitatem precibus noctis spatium utrique populi pro tanto sibi manifestando negotio pulsavissent, facto mane conspiciuntur eminus duorum quorum unum erat masculini sexus, alterum feminei. Igitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus prope ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa jacentis, per mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. Deus autem ut demonstraret germanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares merito pares esse voluit in miraculo;
Abbreviated transcription (Latin):
uelle testabatur: Cunc uero nobiles
quiq ac sapientes. his contra dixere
uerbis: iustum nõ esse dicentes. ut
quos diuina uoluntas participes
ferat oraculi celestis. ce qui simul lo¬
cum sc̃orum tece corporum adissent.
quiq insubeundo labore pares fue¬
rant. non etiam fructus laboris egue
partirent. Maxime uero non. ẽẽ.
dignum dicebant: ut duo magna
luminaria loci unius angustia coar¬
tarit. cum sufficerent singulis. locis
singula. Tandem sepe clictus uene¬
rabilis uir. aygulphus. consiliis
uenerandorum uiroꝵ adsensũ dedit:
clecreuitq ut ip̃e cum suis retento
corpore scĩ benedicti. socios suos cũ
corpore uenerande sororis eius dimit¬
teret. Sed quia certum nõ erat. qua
liter ddiscerni ossa potuissent. que cõ¬
fuisse unius sportelle sinus retine¬
bat: facta difficultate discernen.¬
cdi. adhoc consilium uentũ. ẽ. ut
queq minora uiderentur ossa sepa.¬
ratum ponerent᷑. maiora uero altͥn¬

Expanded text:
velle testabatur. Tunc vero nobiles velle testabatur. Tunc vero nobiles quique atque sapientes his contradixere verbis, justum non esse dicentes, ut quos divina voluntas participes fecerat oraculi coelestis, et qui simul locum sanctorum thecae corporum adissent, quique in subeundo pares labore fuerant, non etiam fructus laboris aeque partirentur. Maxime vero non esse dignum dicebant, ut duo magna luminaria loci unius coarctaret angustia, cum sufficerent singulis locis singula. Taudem igitur saepedictus venerabilis vir Aigulfus consiliis venerandorum virorum assensum dedit decrevitque, ut ipse cum suis retento corpore B. Benedicti, socios suos cum corpore venerandae sororis ejus dimitteret. liter discerni ossa potuissent quae confuse unius sportellae sinus retinebat, facta difficultate discernendi ad hoc consilium ventum est, ut ea quae minora viderentur ossa separatim ponerentur, majora vero altrin
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. Post hec uero cum in eundo
nulla mora fieret: agmina mona¬
chorum cum plebe ferritorii aure¬
lianensis obuiam eis ꝑcesserunt. mi¬
liario amonasterio inuico qui dicit
uetus floriacus ibiq cumgaudio
& leticia atq honore magno exce¬
perunt corpora sc̃orum supͣ clictoꝵ
sub die iduum iuliarum. Et ĩeodẽ
quoq loco: die illo eaudem sollemp¬
nitatem cum genti leticia incdi lau¬
dib ꝑegerunt. Cum igitur ibi more
fierent: plebs cynomannice urbis
cuius supͣ diximus fuisse ciues. qͥ
proafferendo corꝑe beate scolastice
ierunt. affuit obuam ꝓceclens ciuibꝰ
suis. quos deportando celesti thesau¬
ro. se misisse gaudebat. Sed cum acd̃
pedictum locum ueniens. cognonis¬
set rei ueritatẽ. &. actus om̃s uenera¬
bilis uiri aygulphi: postulabat eũ
ut sibi munus ꝓmissum. atꝙ ađo
monstratum concecdere deberet. Sed
hisdem uenerabilis uir. respõdit
abinuicem separare. sedsit̃ eos ĩpͥori
ita inscło indiuisibiliter cõponere

Expanded text:
. Post haec vero cum in eundo nulla mora fieret, agmina monachorum cum plebe territorii Aurelianensis obviam eis processerunt milliario a monasterio, in vico qui dicitur vetus Floriacus: ibique cum gaudio et laetitia atque honore magno exceperunt corpora sanctorum supradictorum sub die quinto Iduum Juliarum. In eodem quoque loco die illo eamdem solemnitatem cum ingenti laetitia in Dei laudibus peregerunt. Cum igitur ibi morae fierent, plebs Cenomanicae urbis, cujus supra diximus fuisse cives qui pro afferendo corpore B. Scholasticae ierunt, adfuit obviam procedens cum civibus suis, quos pro deportando coelesti thesauro emisisse gaudebant. Sed cum ad praedictum locum veniens cognovisset rei veritatem et actus omnes venerabilis viri Aigulfi, postulabat eum ut sibi munus promissum atque a Deo demonstratum concedere deberet. Sed isdem venerabilis vir respondit,ab invicem separare, sed sicut eos in priori ita in secundo indivisibiliter componere
Abbreviated transcription (Latin):
cum filii debedei abeo sedes regni
peterent: confestim illos adbiben¬
dum calicm suũ. hoc.ẽ adimitan¬
dum sue passionis agonẽ reuiocat.
ut meminissent quia celestiũ sum¬
ma petere. nonnisi ꝑ abiecta ce. asꝑa
terrestrium deberent. Accessit iquit
acdihͣm mater filioꝵ rebedei cũ filiis
suis: adorans ce petens aliquid ab
co. Qin dicit ei. Quid iusꝰ Ait
uii. Dicut sedeant hi duo filii mer:
unus addexteram tuã. a alius adsi¬
nistram in regno tuo. Nemo autem
estunet matr̃e uel ꝓfiliis absq illoꝵ
consensu ac uoto filioꝵ petisse. sed

Expanded text:
cum filii Zebedaei ab eo sedes regni cum filii Zebedaei ab eo sedes regni peterent, confestim illos ad bibendum calicem suum, hoc est, ad imitandum passionis suae agonem revocat, ut meminissent quia coelestium summa petere non nisi per abjecta et aspera terrestrium deberent. Accessit, inquit, ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis adorans, et petens aliquid ab eo. Qui dixiilli: Dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dextram tuam, et unus ad sinistram in regno tuo. Nemo autem aestimet matrem haec pro filiis absque illorum consensu ac voto petisse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ñs̃ conditor ac redemptor
sanare desiderans. & ip̃e
cum iuforma dei. ẽtt. forma hominis
accepta. humiliauit semet ip̃m factꝰ
obediens usq aclmortẽ. Et nos qͦq
siculmen uere sublimitatis cõscen¬
dere uolumꝰ. iter humilitatis arriꝑe
ferre precepit. Promisit ddñs nobis
dona głe. sed prẽmisit certamina pug.¬
ue. Oycit ꝓmittens. Erit merres ur̃a
multa. os eritis filii altissimi. Sed
predicit iubens. diligite inimicosũs.
mia pollicẽtur electis: ut cẽ digna
premiis merita p̾monstret. Sic urtã
donat et̾nam: ut ꝑ angustam portã
& artam uiam. adhanc ꝑueniendõ
esse cdecernat. Unde ait. Contendite
intrare ꝑangustam portam. Cõten.¬
tione & enim non parua opus. ẽ. Si
quis adalta uelit ascendere. Nam
tum tanto sudore uertices montium
sub eamus. quantũ necesse.ẽ conail.
lit conu̾sationẽ incelis habere. cc̃ in
montes cũ dm̃ de quo canit psalmi¬
sta mereamur quiescere: Unde etiam
inhodierna sci euuangłii lectione.

Expanded text:
s conditor ac redemptor sanare desiderans, et ipse cum in forma Dei esset, forma hominis assumpta, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem: et nos quoque, si culmen verae sublimitatis conscendere volumus, iter humilitatis arripere ferre praecepit. Promisit nobis dona gloriae, sed praemisit certamina pugnae. Dixit promittens: Erit merces vestra magna, et eritis filii Altissimi ; sed praedixit jubens, Diligite inimicos vestmia pollicetur electis, ut et digna praemiis merita praemonstret: sic vitam donat aeternam, ut per angustam portam, et arctam viam ad hanc perveniendum esse decernat; unde ait: Contendite intrare per angustam portam . Contentione etenim non parva opus est, si quis ad alta velit ascendere. Nam cum tanto sudore vertices montium subeamus, quantum necesse est conari ut conversationem in coelis habere et in monte sancto Domini, de quo canit Psalmista, mereamur quiescere. Unde etiam in hodierna Evangelii sancti lectione
Abbreviated transcription (Latin):
culo aluid meodem loco cõuingere:
ut quante sc̃itatis esset cuius cinis
portabatur ostenderet. Namq de¬
bilis quidam qui erectus ire nequi¬
bat ꝑterram rependo se trahens. ut¬
potẽ qui omĩum membroꝵ officio
destitunus erat aduenit: implorans
auxilium abonĩ potente deo ꝑ fa¬
mulum illius benedictum. Itaq
miro modo: ceꝑunt senerui diu cõ¬
tracti extendere ce aridi diu meat᷑
uenarum. sanguinis inundatione
umettari. atq ita d̾o uolente ac¬
cepto robore. Letus suꝑ pedes cõsti¬
tit. & curatori suo magnis uocib
benedycit. Qui locus. actenus basi¬
lum adeunt. mille quingentis fer¬
me passib amonasterio adqł tende¬
ne.Ineo etiam cum aliquantulum
eis requiescere placuiss: obuiam eiꝰ
quidam secus factus est. Qui mag¬
no impetu ferociter facto: sportam
qua beati uiri cuĩportabat᷑ appre¬
hendit. Quem uir dñi aygulphus
moderata studuit correptione casti¬
gare: atq abillicita p̾sumptione re¬

Expanded text:
cu o aliud in eodem loco conjungere, cu o aliud in eodem loco conjungere, ut quantae sanctitatis esset cujus corpus portabatur ostenderet. Namque debilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro modo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilum adeunt mille quingentis ferme passibus a monasterio quo tendene. In eo etiam cum aliquantulum eis requiescere placuisset, obviam eis quidam caecus factus est, qui magno impetu ferociter facto sportam qua beati viri cinis portabatur apprehendit. Quem vir Domini Aigulfus moderata studuit correptione castigare, atque ab illicita praesumptione re
Abbreviated transcription (Latin):
req consternati: rogabant eũ qui
suoꝵ famuloꝵ corpora. eis reuela-¬
re dignatus. ẽ ut ea eis adlocũ desti¬
precib: diuinc pietati annuere libu-¬
it. Nam omĩpotentis potentia. te¬
nebrarum densitate ita eos occulu¬
uit: ut sibi quidem nil obesset.
ꝑsecutorib uero eoꝵ. omnẽ faculta¬
tem se inueniendi auferret. Sicq
famuli dei. malorum timore sub¬
sam̃ tanto confecto itinere: inp̾di¬
olum qđ dam diuerterũt bono¬
odium nomine. situm impago
aurelianensi lassitudine cogente.Ĩ
quo loco cum paulisꝑ inlulgerent
quieti: ecce quidam sine oculis.
materno fusus utero aduenit. mag¬
nisq uocib oris ac fidei sc̃m inter¬
pellabat. utꝙ̃ natura negauerat
sibi lumina prestaret. Igitur dum
inhis uocib prestaret: paruo inter¬
uallo atq ux una hora effluente
discussa caligine cecitatis. lum̃ diu
sibi negatũ cepit aspicere. c̃ datorẽ
illius simulq beatum benedictum

Expanded text:
raeque consternati, rogabant eum qui raeque consternati, rogabant eum qui suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad locum destiprecibus divinae pietati annuere libuit. Nam omnipotentis potentia tenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum timore subtamen tanto confecto itinere in praediolum quoddam diverterunt Bonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumina praestaret. Igitur dum his vocibus perstaret, parvo intervallo atque vix uuna hora effluente discussa caligine caecitatis lumen sibi dia negatum coepit aspicere, et datorem illius simulque B. Benedictum