comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
elementa deseruiunt. & solipse cotidie terrae
mariq: pariter & clauditur infinediei. & in
diei iterũ renouatione aperitur: Prae fec
colitis. xpm quem iuda ei crucifixerunt non
colitis: Tranquillinus respondit Recte
haec inquireres: si crederedestinares: Incredu¬
lis enim. uanũ uideturomne quod nolunt.
declinans. omne quod uituperat uituperari
desiderat : & uult ut laud&ur ab omnibus
omne quod laudat. Sed sapientes promerito
suo cuicumquerei: autuituperationẽ suam
inpenderenituntur. aut laudẽ. Praefectus
dixit. Ego dexp̃o uestro in terrogo: Si enim
auobis hoc colitur quodistis oculis nonuide¬
tur.: xp̃m non colitis. quiauisus .e. & auditus.
& interrogatus & omnia quae humanae
fragilitati competunt. in eius leguntur
passione compl&a Tran quillinus respon¬
dit: Auditu similitudinẽ . & intellige ue¬
ritatẽ : Verbi gratia: Si hodie anulũ
habentẽ geminã pretiosam uideas incloacã

Expanded text:
elementa deserviunt, et sol ipse quotidie terrae elementa deserviunt, et sol ipse quotidie terrae marique pariter et clauditur in fine diei, et in diei iterum renovatione aperitur? CAPUT XIIcolitis, Christum, quem Judaei crucifixerunt, non colitis? Tranquillinus dixit: recte haec inquiereres, si credere destinares. Incredulis enim omne quod nolunt vdeclinans, omne quod vituperat vituperari desiderat; et vult ut laudetur ab omnibus omne quod laudat. Sed sapiens pro merito suo cuicumque rei, aut vituperationem suam impendere nititur aut laudem. Praefectus dixit: Ego te de Christo vestro interrogo. Si enim a vobis hoc colitur quod istis oculis non videtur, Christum non colitis qui et visus est, et auditus, et interrogatus, et omnia quae humanae fragilitati competunt in ejus leguntur passione completa? Tranquillinus dixit: Audi similitudinem et intellige veritatem: Verbi gratia, si hodie annulum tuum habentem gemmam pretiosam videas in cloaca,
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscitur. & creatura e eius ad scribitur
quicquid a creatore prestatur. Praefectus
dix̃. Si ille colendus .ẽ. quihumanis com¬
modis aliquid prestat. nullus nisi solha¬
bebiturds̃. Quiaspectusuo terraeuiscera
uegetat ut semina suscepta parturiat. &¬
genuinae sobolis grana inculmo restituat.
atqueuniuersis salutis nostrae utilitatibus
& lumen & restaurationẽ pariter tribuit &
uigorem: Tranquillinus respondit:. Et in
hoc error .ẽ. infinitus Namsi hodie per
seruũ suũ quispiã clientibus suis tribuat
quod rogatur. infinita stultina .ẽ. si neglectus
ille qui prestitit seruus perquem prestitit
honoretur. Etutaliquã huius dieti compa¬
rationẽ exhibeam. num quid cum naues
alimenta romanis deferunt. nauibus potius¬
quã regibus gratiae referuntur. Siergo
non nauigantibus sedimperantibus homines
qui annonantur ad scribunt. quanto magis
solidõ agendae sunt gratiae. cuius nutu&
imperio & haec omnibus usibus nostris

Expanded text:
cognoscitur; sed creaturae ejus ascribitur, cognoscitur; sed creaturae ejus ascribitur, quidquid a Creatore praestatur. 43. Praefectus dixit: Si ille colendus est, qui humanis commodis aliquid praestat, nullus nisi sol habebitur deus, qui aspectu suo terrae viscera vegetat, ut semina suscepta parturiat, et genuinae sobolis grana in culmo restituat, atque universis salutis nostrae utilitatibus, et lumen et restaurationem pariter tribuat et vigorem. Tranquillinus respondit: Et in hoc error est infinitus. Nam si hodie per servum suum quispiam clientibus suis tribuat quod rogatur, infinita stultitia est, si neglectus ille qui praestitit, servus per quem praestiterit honoretur. Et ut aliquam hujus dicti comparationem exhibeam; numquid cum naves Romanis alimenta deferunt, navibus potiusquam regibus gratiae referuntur? Si ergo non navigantibus, sed imperantibus, homines quod annonantur ascribunt, quanto magis soli Deo agendae sunt gratiae, cujus nutu et haec omnibus usibus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
uir sublimissime quitales colis quales roma¬
nae iubent leges prosui facu qualitate dam¬
nare: Etrelicto dõ omnipotente qui in
caelis regnat. lapidi dicis ds̃ meuses. &
lignodicis adiuuame: Praefectus dixit:
Exquo coepistis deos blasphemare & acul¬
tura eorũ recedere : exeo diuersis cladibus
romanus orbis obprimitur Tranquilli¬
nus respondit Non .e uerũ: Namsi
recenseas decadas stilolibi digestas illic
inuenies ioui thura ponentes unadie
uiginti triamilia romani exercitus iuuenes
cecidisse: S ed &illud non . es in memor
quod uenientes galli: &iam capitolium
occupauer̃. & omnẽ romanã manum
suis ludibriis subiugarunt. Diuersas
fames & inenarrabiles diuersasq: capti¬
uitates. diuersas effusiones sanguinũ
romanus orbis. ẽ. passus. ante quã unum
inuisibilis &uerus ds̃ coepit acredentibus
coli autapace exultat romanũ imperium
Sed quod peius .e. ds̃ qui hoc prestat non

Expanded text:
vir sublimissime, qui tales colis, quales Romavir sublimissime, qui tales colis, quales Romanae jubent leges pro sui facti qualitate damnari, et relicto Deo omnipotente qui in coelis regnat, lapidi dicis, Deus meus es tu: et ligno dicis: Adjuva me? 42. Praefectus dixit: Ex quo coepistis blasphemare deos, et a cultura eorum recedere, ex eo diversis cladibus Romanus orbis opprimitur. Tranquillinus respondit: Non est verum. Nam si recenseas decadas stylo Livii digestas, illic invenies Jovi thura ponentes, una die viginti tria millia Romani exercitus juvenes cecidisse. Sed et illud non es immemor, quod Senonenses Galli etiam Capitolium occupaverunt et omnem Romanam manum suis ludibriis subjugarunt. Diversas fames, et inenarrabiles pestes, diversas captivitates, diversas effusiones sanguinis Romanus orbis passus est, antequam unum invisibilis et verus Deus coepit a credentibus coli, aucta pace exsultat Romanum imperium. Sed quod pejus est, Deus, qui hoc praestat, non
Abbreviated transcription (Latin):
Ergonon sunt dii quos colimus: Tranquil¬
linus respondit: In tantũ non sunt dii. ut
legatur incodicibus publicis & quã male
natisint : & quã iniquos & crudeles & scelera¬
tos parentes habuerint. & quã in iquae &
dolose & fraudulenter uixerint. & quam
miserabiliter mortuis int: Numquid
antequã saturnũs cretensibus imperar&
& filiorũ suorũ carnes comeder&. ds̃ incae¬
lis nonerat : autcreta insula habebatregẽ.
& caeli non habebantdm̃ : V alde errant
quiputant iouem filiumeius imperare flu¬
minibus: homuntionẽ in quomalitia &
libido regnabat Quem non persecutus est
qui patram non pepercit : Aut quã sorde
non exercuit. qui suã germanam accepit
uxorem: Inforo. in plateis. indomibus.
atque i n omni loco cotidielegitur. Pordidis¬
sima iuno quod se& sororem & coniugẽ fuerit
gloriata. Etrapti gani medis honor turpissi¬
mus atque incestissimus ab ipsisaquibus io¬
uis colitur. non negatur: N onergo erras

Expanded text:
Ergo non sunt dii quos colimus? TranquilErgo non sunt dii quos colimus? Tranquillinus dixit: Intantum non sunt dii ut legatur in codicibus publicis, et quam male sint nati, et quam iniquos et crudeles et sceleratos parentes habuerint; et quam inique et dolose et fraudulenter vixerint; et quam miserabiliter mortui sint. Numquid antequam Saturnus Cretensibus imperaret, et filiorum suorum carnes comederet, Deus in coelis non erat, aut Creta insula habebat regem, et coeli Deum non habebant? Valde errat qui putat Jovem filium ejus, imperare fulminibus, homuncionem in quo malitia et libido regnabat. Quem non persecutus est, qui patri non pepercit? Aut quam sordem non exercuit, qui suam germanam accepit uxorem? In foro, in plateis, in domibus, atque in omni loco quotidie legimus, quia sordidissima Juno quod et soror et conjux fuerit gloriatur: et rapti Ganymedis honor turpissimus atque incestissimus ab ipsis, a quibus Jovis colitur, non negatur. Non ergo erras,
Abbreviated transcription (Latin):
sare : agnoscere poteritis hocxp̃ianum
uocabulũ magnae. eẽ. uirtutis. Prae fec¬
tus dixit: Insanis tranquilline: Tran¬
quillinus respondit In saniã passus sũ
& animae & corporis. sed statĩ ut credidi
xp̃m & animae meae recepi & corporissa¬
nitatem: Praefectus dix̃ ł goutuideo
adhoc inducias sceleratis filuistius dedisse
cognoscor ut non solũ tuillos aberrore
nontolleres: sed illite suis sert oribus iñ re¬
tirent Tranquillinus respondit. Per
gloriã urãm nomen ipsũ erroris discutite.
& uidete qua eo pera erroris nomine nuncu¬
pentur Praefectusdix̃ Tudic qua eo pera
erroris nomen accipiant: Tranquillinus
respondit: Primus error e: uiãuitae relin¬
quere. & peruiã mortis gratanter incȩdere:
Praefectus dix̃ Etquae ẽ. uia mortis:
Tranquillinus dix̃ N ontibi uidetur uia
mortis esse mortuis hominibus nomen¬
deitatis in ponere & figuraseorũ perligna
& lapides adorare: Praefectus dixit:

Expanded text:
sare, agnoscere poteritis hoc Christianum sare, agnoscere poteritis hoc Christianum vocabulum magnae esse virtutis. Praefectus dixit: Insanis, Tranquilline. Tranquillinus respondit: Insaniam passus sum, et animae et corporis; sed statim ut credidi Christo, et animae meae recepi et corporis sanitatem. 40. Praefectus dixit: Ego, ut video, ad hoc inducias sceleratis filiis tuis dedisse cognoscor, ut non solum tu illos ab errore non tolleres, sed illi te suis erroribus irretirent. Tranquillinus dixit: Per gloriam vestram, nomen ipsum erroris discutite, et videte quae opera erroris nomine nuncupentur. Praefectus dixit: Tu dic quae opera erroris nomen accipiant. Tranquillinus dixit: Primus error est viam vitae relinquere, et per viam mortis gratanter incedere. Praefectus dixit: Et quae est via mortis? Tranquillinus dixit: Non tibi videtur via mortis esse, mortuis hominibus Deitatis nomen imponere, et figuras eorum per ligna et lapides adorare? 41. Praefectus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
lationis. ag restius chromatius ur¬
bis romae praefectus. ad setanquil¬
linũ marcellini & marci patremue¬
ñire iub& : Qũecum de suorũ perqui¬
rere& arbitrio filiorũ : tranquilli¬
nus respondit.: Ad referendas benefscu
uestrigratias nullus mihioris sufficit ermo:
Nisienim currentes sententias frena uestri
ioderaminis tenuissent : & ego filios amisis¬
semi & mepatrem filii non haberent : con¬
gratulentur mihi omnes quosten& pater¬
nus affectus. & pugit caritatis stimulus.
eciam uestra credo quod mihi congaudeat
celsitudo . quando morituris uita conla¬
ta .ẽ anxiis la&itia reddita. sollictus
securitas restituta. : Tunc praefectus
aestimans filios eius suis uelle idolis
indinare ceruices : ait : Veni ergo
bodie & debita numinibus afilustuis
thiura reddantur. perquae &tufiliis perseue¬
res incolumis. & tibi filii condonentur:
Audiens haectranquillinus dixit Inͥlus¬
trissime uirorũ. ex aminis uestri librã sque¬
litis ergame & filios meos aequalance pen¬

Expanded text:
lationis expletis, Agrestius Chromatius urbis Romae praefectus ad se Tranquillinum patrem Marcelliani et Marci venire jubet. Quem cum de suorum perquireret arbitrio filiorum, Tranquillinus respondit: Ad referendas beneficiis vestris gratias nullus mihi oris sufficit sermo. Nisi enim currentes sententias vestri frena moderaminis tenuissent, et ego filios amisissem, et me patrem filii non haberent. Congratulantur mihi omnes, quos tenet paternus affectus, et pungit charitatis stimulus; etiam vestra, credo, quod mihi congaudeat celsitudo, quando morituris vita collata, et anxiis laetitia reddita, sollicitis securitas restituta. 39. Tunc praefectus aestimans filios ejus suas velle idolis inclinare cervices, ait: Venienti ergo die debita numinibus a filiis tuis thura reddantur: per quae et tu filiis perseveres incolumis, et tibi filii condonentur. Audiens haec Tranquillinus dixit: Illustrissime virorum, examinis vestri libram si velitis erga me et filios meos aequa lance pen
Abbreviated transcription (Latin):
tenendus atq: amministrandus ut dec&. tamen in decent̃
app&itur : Vndeotium scm̃ quaerat dilectio ueritatis.
Negotium iustum suscipiat necessitas dilectionis:
sic ñ estab anima sed superanimam qđ eam facit beata eruue¬
re : quia ut uita carnis anima est it ab eatauita hominis
refertur. tamentanta est in hacuita ut potius remissi
illa quae resistunt periculoso debellantur proelio &
illa quaeuictas̃ ñ dũ securotriũ phantuer otio: sedadhacsolli

Expanded text:
tenendus atque administrandus, ut decet; tamen indecenter tenendus atque administrandus, ut decet; tamen indecenter appetitur. Unde otium sanctum quaerit dilectio veritatis: negotium justum suscipiat necessitas dilectionis. sic non est ab anima, sed supra animam, quod eam facit beate vivere: quia ut vita carnis anima est, ita beata vita hominisrefertur; tamen tanta est in hac vita, ut potius remissioilla quae resistunt, periculoso debellantur praelio; et illa quae victa sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc solli
Abbreviated transcription (Latin):
Melior est animae aequitas quã corporissanitas: & conueni¬
se& praximũ : & quia ille in sui dilectione ñ errat. qui dm̃
diligi consequens ẽ ut proximo ad diligendũ dm̃ consu¬
oboediendiq concordia : Imperant enim qui consulunt.
sicutuir uxori parentes fili is dominiseruis: oboedi¬
unt aũt quib: consulitur . sicut mulieres maritis. filii pa¬
rentibus. feruidominis : sed indomoiustiui uentis exfide
rant seruiunt eis quib: uidentur imperare : quia ñ domi¬
nandi cupiditateimperant sed officio consulendi: Nec prin
& prima huius subiectionis causa peccatũ est quia sicut
scriptum est. omnisquifacit peccatũ seruus ẽ peccati.
unde melior eius status ẽ qui famulatur homini quam
qui suae seruit cupiditati:
eripatres familias subditis suis tãquã filiis ad colendũ
& promerendũ dm̃ consulunt : Desiderantes uenire
ad cael estẽ domũ ubiimperandi necessariũ non sit officiũ
quo do necueniatur magis debent patris quo dominan¬

Expanded text:
Melior est animi aequitas quam corporis sanitas; et conveniet se, proximum. Et quia ille in sui dilectione non errat, qui Deum diligit; consequens est ut proximo ad diligendum Deum consuobediendique concordia. Isicut uir uxori, parentes filiis, domini seruis. Oboediunt autem quibus consulitur; sicut mulieres maritis, filii parentibus, serui dominis. Sed in domo iusti uiuentis ex fide rant seruiunt eis, quibus uidentur imperare. Neque enim dominandi cupiditate imperant, sed officio ct prima hujus subjectionis causa peccatum est; quia sicut scriptum est, Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Unde melior ejus status est, qui famulatur homini, quam qui suae servit cupiditati. CLXV. De praelatis. Veri patres familias subditis suis, tanquam filiis, ad colendum et promerendum Deum consulunt, desiderantes venire ad coelestem domum, ubi imperandi necessarium non sit officium: quo donec veniatur, magis debent patres quod dominan
Abbreviated transcription (Latin):
gis illarum uos deb&pulchritudo inuitare
domorum. ubi sunt trilinia auro puro
radiantia: quae ex gemmis acmargar& is
habent tetas instructas Illic flos purpu¬
rearũ rosarum quinum quã marcescrt
Illicnemora floscida perpetua uiriditate
uernant::. Illic prata recentia sempermelleis
affluunt riuis: Ellic croceis gramina flo¬
ribus redolent: & albescentes campi iocundis
ad modũ odoribus pollent Auras ibi
uitam a &ernã habentes nares hectareum
odorems asspirant: Lumenibi sine umibra.
fulgens. Serenitas absque nubilo & absq:
tenebris nocturnis diei oculi perfruuntur.
Nulla ibi impediuntur occupationedeliciȩ.
nulla penitus sollicitudine ibi securitas com

Expanded text:
gis illarum vos debet pulchritudo invitare gis illarum vos debet pulchritudo invitare domorum ubi sunt triclinia auro puro radiantia, quae ex gemmis et margaritis habent zetas instructas? Illic flos purpureus rosarum numquam marcessit: illic florida nemora perpetua viriditate vernant: illic prata recentia semper melleis fluunt rivis: illic croceis gramina floribus redolent, et halantes campi jucundis admodum odoribus pollent. Aurae ibi vitam aeternam habentes naribus nectareum odorem aspirant. Lumen ibi sine solis radio fulgens, serenitas absque nubilo, et absque tenebris nocturnis die oculi perfruuntur. Nulla illic impediuntur occupatione deliciae, nulla penitus sollicitudine ibi securitas co
Abbreviated transcription (Latin):
rant postea separari: & itahabuerant separa¬
ri a uobis utnum quam uos. intertormento
perpaua uidere t: ubi edax flamma in¬
credulorũ animas deuorat. Vbidracones
blasphemantium labia comedunt. ubi ser¬
pentes morsibus suis incredulorum pectorade¬
pascuntur:. Illic ululatus & gemitus & mugitus
sonat & damor confusus quemuis tormento¬
rum exagitat: & incendii ardor extorqu&
Haec autem ĩ psa tribulatio quae illic excipi&
infideles nullo termino finitur. nullo fine
concluditur : S ed flammarum a trociũ ad¬
ustione consumitur. & ad rediuiua incendia
iterum qui adustus fuerit reparatur. Hanc
ergo poenã & istis permittite euadere: &
uos m&ipsos eripere cogitate. Permitute
interim istos ad coronã pertingere destinatam:
N olitetimere non separabuntur a uobis.
sed uadunt uobis praeparare in caelos side¬
reas mansiones. in quibus una uobiscum
& cum filiis uestris inperpetuo gaudio
maneatis: Quod si uos domus uestrae
exlapidibus factae delectant. quanto ma¬

Expanded text:
 postea vero separari, et ita habuerant separari a vobis, ut numquam vos nisi inter tormenta perpetua videretis; ubi edax flamma incredulorum animas devorat, ubi dracones blasphemantium labia comedunt, ubi serpentes morsibus suis incredulorum pectora depascuntur. Illic ululatus et gemitus sonat, et clamor confusus, quem vis tormentorum exagitat, et incendii arsura extorquet. Haec ipsa autem tribulatio, quae illic excipiet infideles, nullo termino definitur, nullo fine concluditur, sed nec post flammarum atrocium adustionem consumitur, sed ad rediviva incendia iterum qui adustus fuerit reparatur. 13. Hanc ergo poenam et istos permittite evadere, et vosmetipsos eripere cogitate. Permittite interim istos ad coronam pertingere destinatam. Nolite timere; non enim separabuntur a vobis, sed vadent praeparare vobis in coelo sidereas mansiones, in quibus una vobiscum et cum filiis vestris in perpetuo gaudio maneatis. Quod si vos domus vestrae ex lapidibus factae delectant; quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
Non car& regia potestate. qui corporis uo nouit rationa¬
biliter imperare : Vere enĩ dominator ẽ terrae . qui
carnẽ suã regit legibus disciplinȩ:
m& poenã & qui amat iustitiã ñ faciunt contramanda¬
tum : & ideopares quidems manu sed dispares corde¬
rebemaior & melior inuenitur. plusomnib: diligen¬
dus est ut colatur:
ccxliiii

Expanded text:
Non caret regia potestate, qui corpori suo noverit rationaliter imperare. Vere dominator est terrae, qui carnem suam regit legibus disciplinae. imet poenam, et qui amat justitiam, non facit contra mandatum: et ideo pares quidem sunt manu, sed dispares corderebus major et melior invenitur, plus omnibus diligendus est, ut colatur. CCXLVI
Abbreviated transcription (Latin):
onumintellec tũ hab&. qui qđ faciendũ recteintellegit
facit Alioquin. talis est sineo pere intellegentia. qua¬
lissinetimore sapientia . cumscriptũ sit. initium sapien¬
tiae timordnĩ:¬

Expanded text:
onum intellectum habet, qui quod faciendum recte intelligit, facit. Alioqui talis est sine opere intelligentia, qualis sine timore sapientia: cum scriptum sit, Initium sapientiae timor Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ircũ cisiocarnis lege praecepta est. quia ñ poss& melius sig
peccatũ Cum praeputio quippeomnis homonascitus. quẽ¬
ad modũ cũ originali peccato: & oc tauodie lexcircũcidicar¬
nem praecepit . qui axp̃s diedominico resurrex̃ qui post
septimũsabbati octauds est: & circũ cisus praeputiatum
gignit traiciens in illum quo ipseiã caruit: Si cutbaptiza¬
tus infiliũ quẽ generat carne. reatum traicit originis
a quo ipse iam liber est :
Orimus homo adam sicolim defunctus est. ut tamen post illũ
secundus homo sit xp̃s. cumtot hominũ milia inter illum
& hunc orta sint: &ideomanifestum est ad illũ pertine¬
re omnẽ qui ex illa successione propaganis nascitur. si¬
cuta distũ pertin& omnis quii illo gratiae largitatere

Expanded text:
Circumcisio carnis lege praecepta est; quia non posset melius peCircumcisio carnis lege praecepta est; quia non posset melius pepeccatum. Cum praeputio quippe omnis homo nascitur, quemadmodum cum originali peccato. Et octavo die lex circunem praecepit, quia Christus die Dominico resurrexit, qui post septimum sabbati octavus est. Et circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum, quo ipse jam caruit: sicut baptizatus in filium quem generat carne, reatum tamen trajicit originis, a quo ipse jam liber est . o et secundo homine. Primus homo Adam sic olim defunctus est, ut tamen post illum secundus homo sit Christus, cum tot hominum millia inter illum t hunc orta sint: et ideo manifestum est, ad illum pertinere omnem qui ex illa successione propaginis nascitur; sicut ad istum pertinet omnis qui in illo gratiae largitate re
Abbreviated transcription (Latin):
lenitudo diuinitatis in xp̃odicta ẽ corporalit̃ habitare :
Non qui a diuinitas corpus ẽ sed quia sacramenta u&eris
testamenti appellantur umbrae futuri : propt̃ umbrarũ
conparationẽ corporalit̃ dictaẽ in xpoplenitudo diuini¬
tatis habitare : quod in illo impleantur omnia. quae illis
umbris figurata sunt: ac sic quodam modo umbrarum
praecedentium ipsesit corpus. hocẽ figurarũ & significati¬
onũ illarum ipsesit ueritas : DEVI.¬
Ictio in hacuita perfectaẽ dm̃ colere & in eius gratia con¬
trauitia interna pugnare : eisq: usq: ad inlicita insti¬
gantib: cogentib ueñ caedere: & ubi caeditur indulgen¬
tiã atq ut ñ caedatur adiutoriũdĩ affecturoligiosȩ pie¬
tatis exposcere : In paradiso aũt sine mopeccass& ñ ess&
Exp̃ianorũ dĩcaritas facit quaediffusa ẽ in cordib nr̃is ñ
on potest ẽeullũ malũ nisiin aliquobono quia ñ potest eẽnisi
Ieb &ur merces bonis operib: sifiant. sed gratia quae non

Expanded text:
lenitudo divinitatis in Christo dicta est corporaliter habitare, non quia divinitas corpus est: sed quia sacramenta Veteris Testamenti appellantur umbrae futuri, propter umbrarum comparationem corporaliter dicta est in Christo plenitudo divinitatis habitare, quod in illo impleantur omnia, umbris figurata sunt, ac sic quodammodo umbrarum illarum ipse sit corpus, hoc est figurarum et significationum illarum ipse sit ueritas. siActio in hac vita pia est, Deum colere, et in ejus gratia contra vitia interna pugnare, eisque usque ad illicita instigantibus cogentibusve non cedere; et ubi ceditur, indulgentiam, atque ut non cedatur, adjutorium Dei, affectu religiosae pietatis exposcere. In paradiso autem, si nemo peccasset, non esset Christianorum Dei charitas facit, quae diffusa est in cordibus nostris, non Non potest esse ullum malum, nisi in aliquo bono: quia non potest esse nisi aeveniri. Debetur merces bonis operibus, si fiant: sed gratia, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
uid quid ds̃ pater dõfilio dedit gignendo dedit: Ita enĩ
dedit filio pater si nequib filius eẽ non poss&. sicut ei
deditut e& : Nã quomodo uerbo uerbadar& aliqua.
inquo ineffabiliter dixit omnia :
CCCLXIII. DE CUSTODIADI QUAS UOS SERUAI
Nustodiã circanos dĩ ñtã carnalit̃ debemus accipere.
ue lut uicissim nosseruent pat̃ & filius. amborũ in no¬
bisseruandis alternante custodia: quasi alius alio
discedente succedat: Simulenĩcustodiunt pater &
ra nos ñ leuat nisi discendat adnos. sicut uerbũ caro
factum discendit ut leuar& ñcecidit ut iacer& : Sidis¬
cendentem cognouimus. cũ leuante surgamus: Et in¬
tellegamus cũ ita loquitur personas eũ distinguere :
inaturam cogitemus inquacreati sumus . cũ omnes ueritas
creauerit . quis ñ est ex ueritate : sed ñ omnes sunt : Quib:
ut audiant ueritatẽ & credant. Ex ipsa ueritate praesta¬
tur÷ Nullis proculdubio praecedentib: meritis negratia
ñ sit gratia. Sienĩ dixiss& omnis quiaudit meã uocem

Expanded text:
uidquid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia? CCCLCustodiam circa nos Dei, non tam carnaliter debemus accipere, velut vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis servandis alternante custodia, quasi alius, 605 alio discedera nos non levat, nisi descendat ad nos. Sicut Verbum caro factum descendit, ut relevaret: non cecidit, ut jaceret. Si descendentem cognovimus, cum levante surgamus: et intelligamus, cum ita loquitur, personas eum distinguere, nitum praevenitur. Si naturam cogitemus, in qua creati sumus; cum omnes veritas creaverit, quis non est ex veritate? Sed non omnes sunt, quibus, ut audiant veritatem et credant, ex ipsa veritate praestatur, nullis procul dubio praecedentibus meritis, ne gratia non sit gratia. Si enim dixisset, Omnis qui audit vocem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
tuus xp̃s. non reconciliatur ꝑmediatorẽdõ: Vnusenĩ
ds̃ & unus mediator dĩ & hominũ homo xp̃s ihs̃: Non ius
tificatur ꝑ ipsum. quia sicut ꝑ in oboedientiã unius ho¬
minis peccatores constitutis multi. Ita & ꝑ oboedientiam
unius hominis iusti constituentur multi : Non resurgit
in resurrectionẽ uitae. quia perhominẽ mors. & ꝑ homi¬
nẽresurrectio mortuorũ. Sicut enĩ inadam omnes mo¬
riuntur. Ita & inx p̃o omnes uitificabuntur : Nec ul¬
lus sebeati p&ri defendat exemplo qui se multis lacri¬
mis & accus auit & lauit. Vt principem suũ ecclesia. ñ
negationis sed poeratentiae imitatione sequer&ur

Expanded text:
tuus est Christus. Non reconciliatur per Mediatorem Deo. Unus enim Deus, et unus Mediator Dei et hominum, homo Christus Jesusiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita per obedientiam unius hominis justi constituentur multi . Non resurget in resurrectionem vitae, quia per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Nec ullus se beati Petri defendat exemplo, qui se multis lacrymis et accusavit et lavit , ut principem suum Ecclesia non negationis, sed poenitentiae imitatione sequeretur
Abbreviated transcription (Latin):
iexilo trusus sũ. si exilio damnatus sũ. si exi¬
lii poenã lugeo. si exili damnationẽ gemo.
uinculo seruitutis addistussũ. conditionis
pondere pressus. seruili opere mancipatus.
in algore. inniue. infrigore. intempestatib¬
t&ris positus. in omni labore. in omni peri¬
culo positus: postdamna bonorũ. postamis¬
sionẽ omniũ rerũ inops & pauper effectus sũ.
egeo. mendico. infelix publice poscoelemosina¬
Nemoegenti manũ porrigit. omnes mendi
cantẽ spernunt. esurientẽ nec micissuis refi¬
ciunt. in ossitientis nullustillat guttã resti¬
gerii. Nullus mihi praeb& uel modicũ undȩ
rorem. effectus sum enim cunstis onero sus.¬

Expanded text:
 exsilii poenam lugeo, sic exsilii damnationem gemo, vinculo servitutis addictus, conditionis pondere pressus, servili opere mancipatus, in algore, in nive, in frigore, in tempestatibus tetris, in omni labore, in omni periculo positus. Post damna bonorum, post amissionem omnium rerum, inops et pauper effectus sum, egeo, mendico infelix, publice posco eleemosynam, egenti nemo manum porrigit, cantem spernunt, esurientem nec micis suis reficiunt, in os sitientis nullus distillat guttam refrigerii, nullus praebet mihi vel modicum undae rorem, effectus sum enim cunctis abo
Abbreviated transcription (Latin):
mnes ut ulcero sũme contempnunt. ut fe¬
tentẽ expuunt. ut leprosũ tangere horrer
Iac& caro adstricta ferro iac& pressa catenis
iac& ligata uinculis. iac& uinita conpedibus
Non de sunt tormenta. non desunt erucia¬
menta: nonde sunt minus supplicia. Cot die
crudescit in me seuitia corporis mei. carnifices
nouis me cruciatib: lacerant . In auditogene¬
repoenarũ. uiscera mea & membra dilaniant.
quicquid possunt superme crudele excogitaNT
M ille poenis extortus. mille sub actus tormen¬
tius̃. millelaceratus suppliciis. caro mea plagis
sesta conputruit. semiusta latera sangui
nẽ fundunt lacerata membra putredinem de¬
fluunt

Expanded text:
mnes ut ulcerosum contemnunt, ut fetentem exspuunt, ut leprosum tangere horrent. Jacet caro astricta ferro, jacet pressa catenis, jacet ligata vinculis, jacet vincta compedibus, non desunt tormenta, non desunt cruciamenta, non desunt mihi supplicia, quotidie crudescit in me saevitia. 17. Corporis mei carnifices novis me cruciatibus lacerant, inaudito genere poenarum viscera mea et membra mea dilaniant, quidquid possunt super me crudele excogitant, non perimor nuda morte, mille poenis extortus, mille subactus tormentis, mille laceratus suppliciis. Caro mea plagis secta computruit, semiusta latera saniem effundunt, lacerata membra putredine diffluunt
Abbreviated transcription (Latin):
um fl&ib: sanguis manat. cumlacrimis
cruor stillat: Non est solus fluxus lacri¬
marũ sed uulnerũ. Consumptus sũindolore
Multa intolerabilia sensi. multa a cerba
sustinui multa grauia pertuli . Tam graue
accrudele uulnus numquã exccepi. Inopi¬
nato uulnere obpressus sum momenta neo in¬
teritu percussussum: in prouisame intantis
malis calamitas uitae coniecit. ignorantem
oppressit subito calamitas. repentini interi¬
tus. casusq me subruerunt

Expanded text:
um fletibus sanguis manat, cum lacrymis cruor stillat; nec est solus fletus lacrymarum, sed vulnerum. 18. Consumptus sum dolore multa intolerabilia sensi, multa acerba sustinui, multa gravia pertuli; tam grave et crudele vulnus nunquam excepi, inopinato vulnere oppressus sum momentaneo interitu percussus sum, improvisa me in tantum malum calamitas vitae conjecit. Ignorantem me oppressit subita calamitas, repentini interitus, cas
Abbreviated transcription (Latin):
npossibileest ut iniquitas priusledathominem iustum
inquẽ tendit : quã cor iniustum unde procedit:
Uisibilemiraculum ad inluminationem uocat. in uisibi¬
leaũ eum quiuocatus uenit in luminat: Omniaergo
narrat mirabilia dĩ qui credens uisibilibus. ad intelle
M elior causa est eorum qui diabolum persequentem fugi¬
unt quã qui prae euntem sequuntur : Cuia utilius est
eum hostem habere quam principem:
CXXXU
itur inmortem : Cuius dominatum subit qui adeptum
se adperfruendum la&ur qđ perdite concupiuit :

Expanded text:
possibile est ut iniquitas prius laedat hominem justum in quem tendit, quam cor injustum unde procedit . CXXXIV. De miraculis. Visibile miraculum ad illuminationem vocat - invisibile autem, eum qui vocatus venit, illuminat. Omnia ergo narrat mirabilia Dei, qui credens visibilibus ad intelligeXV. De fugientibus diabolum. Melior causa est eorum qui diabolum persequentem fugiunt, quam qui praeeuntem sequuntur: quia utilius est eum hostem habere, quam principem. CXXXVIitur in mortem: cujus dominatum subit, qui adeptum se ad perfruendum laetatur, quod perdite concupivit. C
Abbreviated transcription (Latin):
ninis infideliũ uita peccatũ est & nihil est bonum sine sum¬
mobono : ubienĩ deest agnitio a &ernae & in commita¬
bilis ueritatis falsa uirtus est &iã mnoptimis moribus:
Sicut fundamentum corpore ae fabricȩ inimoẽ ita
fundamentũ fabricae spirialis insummo est : Terrena
aedificatio a terra incipit caelestis exstructio a super¬
no crescit exordio:
quando non facit : Namneq: obliuio cadit indm̃ quia
nullo mod omutatur . neq recordatio quian hil obliuscit᷑¬

Expanded text:
nis infidelium vita peccatum est, et nihil est bonum sine summo bono. Ubi enim deest agnitio aeternae et incommutabilis veritatis, falsa virtus est, etiam in optimis moribus. Sicut fundamentum corporeae fabricae in 558 imo est, ita fundamentum fabricae spiritalis in summo est. Terrena aedificatio a terra incipit, coelestis exstructio a superno crescit exordio. quando non facit. Nam neque oblivio cadit in Deum, quia nullo modo mutatur; neque recordatio, quia nihil obliviscit
Abbreviated transcription (Latin):
Von auferat ueritas misericordiam : Nec misericordia in¬
pediat ueritatẽ : Si enĩ promisericordia iudica ueris con¬
traueritatẽ aut qua si rigida ueritate oblitus fueris mi¬
sericordiã : ñ ambulabis inuia dnĩ. In qua miseri cordia
&ueritas obuiauerunt sibi:
DETEMPTATIOUEET IMIUATIONE

Expanded text:
on auferat veritas misericordiam, nec misericordia impediat veritatem. Si enim pro misericordia judicaveris contra veritatem, aut quasi rigida veritate oblitus fueris misericordiam, non ambulabis in via Domini, in qua misericordia et veritas obviaverunt sibi . CXI. De tentatione et imitatione
Abbreviated transcription (Latin):
credit acpraedicat: Utrumq enĩ scriptũ est. & utrũq
uerũ est : Quidm̃ tantũ modo ad serit xpm. medicinam
negat quas a natus est: Quihominẽ tantõ modo adse¬
rit xpm̃. potentiã negat quacreatus est. Utrũq igitur
lisds̃ xp̃s  a equalis patri unũ cũ patre : Qualis homo xp̃s.
uirginis filius traens de homine mortalitatẽ ñ trahens
iniquitatem:
carnatio fuit : & inuisibilidĩtati. hoc fuit in huncmun¬
dum uenire qđ apparere : Quodsicito caper&ur. non
opus erat ut creder&ur : credendo ergo capitur. qđ
nisi credaturnum quã intellegitur.¬

Expanded text:
credit, et praedicat. Utrumque enim scriptum est, et utrumque verum est. Qui Deum tantummodo asserit Christum, medicinam negat, qua sanatus est. Qui hominem tantummodo asserit Christum, potentiam negat, qua creatus est. Utrumque ergo lis Deus Christus? Aequalis Patri, unum cum Patre. Qualis homo Christus? Virginis filius, trahens de homine mortalitatem, non trahens iniquitatem .carnatio fuit et invisibili Deitati hoc fuit in hunc mundum venire, quod apparere. Quod si cito caperetur, non opus erat ut crederetur, quia videretur. Credendo ergo capitur, quod nisi credatur, numquam intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
NUNCAD DOREHIRII LIBRUAI QUIISAGOGES SCRIBITUR
ACCEDAMUS. ESASOSES PORDNIRII TRACTATUR
DEPARTIBUS
QUINQUE
quid sit praedicatur ut animal. persingulas enims pecies
id .ẽ hominis bouis equi & ca&erorum genus animal praedi
Nam de socrate platone &cicerone homo praedicatur.
Differentia .ẽ. quod deplurib & differentib specie in eo
quod qdualesit pracedicatur sicut rationale & mostale &ine o
quod duale sit de homine pracedicatur
AProprium . ẽ quoduna qu&que species uel persona cesto addita¬
mento insignit᷑ & ab omni communione separatur.
uel eaquae sicaccedunt ut penitus ñrecedant.
aec qui plenius nosse desiderat introdustionem legat porphiri
quilic& adutilitatem alienioperis sedicat scribere . Nontamen
sine proprialaude uisus .ẽ. talia dicta formasse
equuntur aristotelis categoriae siue pracedimenta quib:
mirum inmodum peruarias significantias omnis sermo¬

Expanded text:
nunc ad Porphyrii librum qui Isagoges scribitur nunc ad Porphyrii librum qui Isagoges scribitur accedamus. Isagoges Porphyrii tractat de partibus quinque quid sit praedicatur, ut animal; per singulas enim species, id est hominis, bouis, equi et ceterorum, genus animal praedicnam de Socrate, Platone et Cicerone homo praedicatur. Differentia est, quod de pluribus et differentibus specie in eo quod quale sit praedicatur, sicut rationale et mortale in eo quod quale sit de homine praedicatur. Proprium est, quod unaquaeque species uel persona certo additamento insignitur et ab omni communione separatur, uel ea quae sic accedunt ut penitus non recedant. Haec qui plenius nosse desiderat, introductionem legat Porphyrii, qui licet ad utilitatem alieni operis se dicat scribere, non tamen sine propria laude uisus est talia dicta formasse. Sequuntur Aristotelis categoriae siue praedicamenta, quibus mirum in modum per uarias significantias omnis
Abbreviated transcription (Latin):
separantes uel ab aliis accedentib ut est par impar uelalia¬
huiuscemodi in solaratiotinatione tractamus.
Niuin alis dicitur quando aut in effabilem dĩ naturam aut spiri¬
talescreaturas exaliqua paste profundissima qualitate disserimꝰ
Arithm&ica ẽ disciplina quantitatis numerabilis scđm se
sint his qui inueniuntur in sonis
stronomia ẽ disciplina cursus caelestiũ siderum quae figu¬
ras extemplatur omnes & habitud ines stellarum circa se
&circa terrã indagabili ratione percurrit
Aetualis dicitur quaeres propositas operationib suis
explicare contendit.
Mora lisdicitur perquã mosuiuendi honestus app&itur
& insticuta aduirtutẽ tendentia priceparantur¬
II Dispensatiua dicitur domesticarumrerũ sapienter ordo dispositus
Ciuiledicitur perquod totius ciuitatis amministratur utilitas
PHILOSOPNIAE DINISIONIBUS DEFINITIONIB: Q TRACTATIS
INQUIBUS GENERALITER OMNIA CONTINEN TUR

Expanded text:
separamus, vel ab aliis accidentibus, ut est parseparamus, vel ab aliis accidentibus, ut est parhuiuscemodi, in sola ratiocinatione tractamus. Diuinalis dicitur, quando aut ineffabilem naturam Dei aut spiritales creaturas ex aliqua parte profundissima qualitate disserimus. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilis sesunt his, qui inveniuntur in sonis.s mobilis, quae cursus coelestium siderum, quae figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurritActualis dicitur, quae res praepositas operationibus suis explicare contendit. Moralis dicitur, per quam mos uiuendi honestus appetitur, et instituta ad uirtutem tendentia praeparantur. Dispensatiua dicitur domesticarum rerum sapienter ordo dispositus. Ciuilis dicitur, per quam totius ciuitatis amministratur utilitas. Philosophiae diuisionibus definitionibusque tractatis, in quibus generaliter omnia continentur,
Abbreviated transcription (Latin):
homini possibile ẽ probabilis scientia
Philo sophia ẽ arsastium & disciplina disciplinarum RURSUS
Philo sophia ẽ meditatio mostis quod magis conuenit xp̃ianis
quis aeculi ambitione calcata conuersatione disciplinabil
similitudine futurae patriae uiuunt sicut dicit a postalus.
in carne enim ambulantes Non secundum carnem militamus.
& alibi conuersationr̃a in caelis. est.
Philosophia ẽ. ad simi laridõ secundum quod possibilȩ ẽ. homini
nspesti ua dicitur qua supergressi uisibilia dediuinis
aliquid & caelestib contemplamur eaq mente solum modo
contuemur qñm̃ corporeum supergrediuntur aspectum.
Naturalis dicitur ubi unius cuiusq reinatura discutitur quia
nihil contranaturam generatur inuitam sed unum quod
hisusib deputatur in quib acreatore productum .ẽ. nisi foste
uolunta tedĩ aliquod miraculum prouenire monstr&ur
Postrinalis dicitur scientia quae abstrastã significat quantitatẽ¬
abstracta enimquantitas dicitur quã intellestu amateria

Expanded text:
homini possibile est, probabilis scientia. Aliter, philosophia est ars artium et disciplina disciplinarum. Rursus, philosophia est meditatio mortis: quod magis conuenit Christianis qui, saeculi ambitione calcata, conuersatione disciplinabili similitudine futurae patriae uiuunt, sicut dicit Apostolus: In carne enim ambulantes, non secundum carnem militamus, et alibi Conuersatio nostra in caPhilosophia est assimilari Deo secundum quod possibile est homini. Inspectiva dicitur, qua supergressi visibilia de divinis aliquid et coelestibus contemplamur, eaque mente solummodo contuemur, quantum corporeum supergrediuntur aspectum. Naturalis dicitur, ubi uniuscujusque rei natura discutitur: quia nihil contra naturam generatur in vita, sed unumquodque his usibus deputatur in quibus a Creatore productum est, nisi forte cum voluntate divina aliquod miraculum provenire monstretur. Doctrinalis dicitur scientiaAbstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia
Abbreviated transcription (Latin):
on est ergo mendauum cumsilentio absconditur uerum
secl cum loquendo promitur falsum. lacobautem quod
matrefecit austore ut patrem fallere uider&ur. sidiligent᷑
& fideliter attendatur non ẽ mendalium sed mysterium
quaesimendacia dixerimus omnes &iam parabolae ac
figurae significandarum quarumq rerum quaenon ad

Expanded text:
on est ergo mendacium, cum silendo absconditur uerum, sed cum loquendo promitur falsum. Iacob autem quod matre fecit auctore, ut patrem fallere uideretur, si diligenter et fideliter adtendatur, non est mendacium, sed mysterium. quae si mendacia dixerimus, omnes etiam parabolae ac figurae significandarum quarumque rerum, quae non ad
Abbreviated transcription (Latin):
uero madaurensis syllogis mos categoricos breuiter enodauit.
supra memoratus uero patricius desyllogismis hypotheticis
ostolibris in latinumuestit eloquium. considerandum ẽ autem
quodiam quia locus seattulit inr& horica parte libauimus quid inter¬
sit interastem & disciplinam nese diuersitas nominum permixta
confundat. Inter astem & disciplinam plato & aristotees hanc
tricem contingentium quae se & alster habere possunt. disciplina
uero ẽ quaedehis agit quae alit̃ euenire non possunt

Expanded text:
vero Madaurensis syllogismos categoricos breviter enodavit. vero Madaurensis syllogismos categoricos breviter enodavit. Supra memoratus vero patricius de syllogismis hypotheticis cto libris in Latinum vertit eloquium. Considerandum est autem quod jam, quia locus se attulit in rhetorica parte, libavimus quid intersit inter artem et disciplinam, ne se diversitas nominum permixta confundat. Inter artem et disciplinam Plato et Aristoteles, optricem contingentium, quae se et aliter habere possunt; disciplina vero est quae de his agit quae aliter evenire non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
do aliquid specialiter probant adr&hores po&as iuris peritosq
pertinent. quando uero generaliter disputant ad dialesticos
ad tinere manifestum ẽ. Mirabile plane genusoperis in unũ
exquirendis perdiuersascausas poterat inuenire. conclusit
liberum ac uoluntarium intellestum. Nam quocumq seuestertt
quascumq cogitationes intraberit in alquid eorum quae prae¬
dista sunt necesse ẽ humanum cadat ingenium. illud autem¬
conp&ens iudi cauimus recapitulare breuiter quorum labore
in latinum eloquium resistȩ peruenertt ut nec austorib. gloria
sua pereat & nobis plenissime reiueritas in notescat : Isagogen
transtulit patricius bo& hius commentaq: eius gemina derelin¬
quens : categorias nisdem transtulit patricius bo&hius cuius
commenta trib libris ipsequoq formauit  periermenias
supra memoratus patricius transtulit in latind̃ cuius comm̃ta
ipse dupliciminutissima disputatione tractauit : Apuleius

Expanded text:
do aliquid specialiter probant, ad rethores, poetas iurisperitosque do aliquid specialiter probant, ad rethores, poetas iurisperitosque pertinent, quando uero generaliter disputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum s in sensibus exquirendis per diuersas causas poterat inuenire, – conclusit liberum ac uoluntarium intellectum; nam quocumque se uerterit, quascumque cogitationes intrauerit, in aliquid eorum, quae praedicta sunt, necesse ecompetens judicavimus recapitulare breviter quorum labore in Latinum eloquium res istae pervenerint, ut nec auctoribus gloria sua pereat, et nobis plenissime rei veritas innotescat. Isagogen transtulit patricius Boetius, commenta ejus gemina derelinquens. Categorias idem transtulit patricius Boetius, cujus commenta tribus libris ipse quoque formavit. Perihermenias supra memoratus patricius transtulit in Latinum: cujus commenta ipse duplicia minutissima disputatione tractavit. Apuleius
Abbreviated transcription (Latin):
ames nulla fuerit ebri&as quidem fuitꝰ sed hoc pend& exal¬
tero Curenim luxdries non fuit ebri&as esse non potuit
exnatura generis demonstratur quod dialestica ratione
subministrat unde enimgenus ab est inde &iam species
ab eẽ. necesse .ẽ. qnm̃ genus species non relinquit
&desimilib quidem & decontrarus eodem modo in quibemaxiria
imstudo e intorr&horicos acdialesticos locos dialesticaenim
exipsis qualitatib r& horia ex qualitate suscipientib rebus
arrumenta uestigit. ut dialesticus exgenere id ẽ exipsa
teneris natura r&hor exea rẽquae genus ẽ. dialesticus ex simi¬
aetudinet& hor ex simils idest exearẽ quae similtudinem
coepit eodem modo illa ex contrari&ate hic ex contrario
Nemoriae quoq contendum ẽ. topica oratorib dialesticis po&is
&iuris peritis communiter quidemargumenta prȩstare sed quan¬

Expanded text:
ries nulla fuerit, ne ebrietas quidem fuit: sed hoc pendet ex alries nulla fuerit, ne ebrietas quidem fuit: sed hoc pendet ex altero. Cur enim si luxuries non fuit, ebrietas esse non potuit, ex natura generis demonstratur, quod dialectica ratio subministrat. Unde enim genus abest, inde etiam species abesse necesse est, quoniam genus species non relinquit. Et de similibus quidem, et de contrariis, eodem modo, in quibus maxima similitudo est inter rhetoricos ac dialecticos locos: dialectica enim ex ipsis qualitatibus, rhetorica ex qualitatem suscipientibus rebus argumenta vestigat: ut dialecticus ex genere, id est ex ipsa generis natura; rhetor ex ea re quae genus est; dialecticus ex similitudine, rhetor ex simili, id est ex ea re quae similitudinem cepit. Eodem modo ille ex contrarietate, hic ex contrario. Memoriae quoque condendum est, topica oratoribus, dialecticis, poetis et iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quan
Abbreviated transcription (Latin):
uero suis possit eẽ contentus. P&hor enim qnm causas
excircum stantiis tractat exhisdem circum stantuis argu¬
menta praesumit qua e necesse .ẽ. abuniuersalib
quiprior .ẽ. posteriore noneg& nisi aliquando inciderit
quaestio personae utcumsit incidens dialestico ad proban¬
damsuam thesincausam circum stantiis indusam tum
demum r& horicis utatur locis. Itaq: indialesticis locis
siita contigit a genere argumenta sumuntur id ẽ ab ipsa
generis natura sed in r&horicis ab eo genere. quod ille
genus ẽ deduo agitur nec anatura generis sedare scilic&
ipsagenus .ẽ. sed ut progrediatur ratio ex eopend& quod
natura generis ante p̃cognita ẽ. Vt si dubit&ur anfuerit
aliquis ebrius dicitur si refellere uelimus non fuisse
qnm̃nulla in eo luxories antecesserit. id circonimirun
quiacum luxories ebri&atis quod dam genus sit. cumluox¬

Expanded text:
vero suis possit esse contentus. Rhetor enim quoniam causas vero suis possit esse contentus. Rhetor enim quoniam causas ex circumstantiis tractat, ex iisdem circumstantiis argumenta praesumit, quae necesse est ab universalibusqui prior est, posteriore non eget, nisi aliquando inciderit quaestio personae; ut cum sit incidens dialectico ad probandam suam thesim, causam circumstantiis inclusam, tunc demum rhetoricis utatur locis. Itaque in dialecticis locis si ita contingit a genere argumenta sumuntur, id est ab ipsa generis natura; sed in rhetoricis ab eo genere quod illi genus est de quo agitur, nec a natura generis, sed a re scilicet ipsa quae genus est. Sed ut progrediatur ratio, ex eo pendet quod natura generis ante praecognita est: ut si dubitetur an fuerit aliquis ebrius, dicitur, si refellere velimus, non fuisse, quoniam in eo nulla luxuries antecesserit. Idcirco nimirum, quia cum luxuries ebrietatis quasi quoddam genus sit, cum luxu
Abbreviated transcription (Latin):
uero eẽ ea quae sunt ingestione negotii uel adiuncta
negotio. extrins ecus uero eaquae gestum negotium consequuntur
Namiamillȩ perspicuae communitates quod quidam ipsi paene in utrisq
facultatib loci utgenus ut pars ut similitudo ut contra¬
rium ut maius acminus & communitatib quidem
satis dictum. Differentiae uero illae sunt quod
dialestici &iam thesib: apta sunt r& horicitantum
adhypothesis id ẽ ad quaestiones informata scircumstantiis
ad sumunturNamsicut ipsȩ facultates a sem& ip sis uni uer¬
salitate & pasticularite distineta e s̃ ita eorum lociambitu &con¬
tractione discr&isunt INam dia lesticorum locorum
faciunt causas non modo adthesis utilessunt uerum &iam
adargumenta quoce in hrpotesib posita sunt eosq locos qui
excircum stantiis constant claudunt atq ambiunt
Itaq fitut semper egeat r&hor dialesticis locis dialesticis

Expanded text:
vero esse ea quae sunt in gestione negotii, vel adjuncta vero esse ea quae sunt in gestione negotii, vel adjuncta negotio; extrinsecus vero ea quae gestum negotium consequuntur. Nam jam illae perspicuae communitates, quod quidem ipsi pene in utrisque facultatibus versantur loci, ut genus, ut pars, ut similitudo, ut contrarium, ut majus ac minus. De communitatibus quidem satis dictum. Differentiae vero illae sunt quod dialectici etiam thesibus apti sunt; rhetorici tantum ad hypotheses, id est quaestiones informatas circumstantiis sumuntur. Nam sicut ipsae facultates a semetipsis universalitate et particularitate distinctae sunt, ita earum loci ambitu et contractione discreti sunt. Nam dialecticorum locorum faciunt causas, non modo ad theses utiles sunt, verum etiam ad argumenta quae in hypothesibus posita sunt, eosque locos qui ex circumstantiis constant, claudunt atque ambiunt. Itaque fit ut semper egeat rhetor dialecticis locis, dialecticus