comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habitabant subditione eius eẽnt. quin
⁊ menanias insulas imꝑio subiugauit
anglorum. Quarũ prior que ad austrũ
ẽ ⁊ situ amplior ⁊ frugum ꝑuentu atq ub̃¬
tate felicior: ñgentarũ sexaginta milia¬
rum mensurã. sod̾a trecentarũ ⁊ uitͣ spa¬
cium tenet. Rex aũ ille filiam &delb̃ti re¬
gis aedelburgam xp̃ianam paganꝰ du¬
xerat. que alio nomine cante uocabatur.
Cũqͣ uenit paulinꝰ ut ibi p̃dicaret. ad hoe
ordinatus ep̃s a uisto archiep̃o. Anno aũ
sequente uenit qͥdam siccarius nomine
eumerinissus a rege Westsexe chicbelmo.
ut regem dedinum int̾fic̾et. Qui simu¬
lans legationẽ dominz sui cucurrit in re¬
gem cũ sicca bicipiti toxicata iuxta aminẽ
doruuentionẽ. Qd̾ uidens lilla regius mi¬
nister int̾ponens se ictuͥ tusfixus ẽ.⁊ eodẽ
ictu rex parumꝑ uuln̾atus ẽ. Int̾fectoq
p̃cib siuis apud dm̃ optin̾uit. ut regina
illam pareret absq dolore. Cuiꝰ uerb̃ de¬

Expanded text:
habitabant, sub ditione ejus essent. Quin habitabant, sub ditione ejus essent. Quin et Mevanias insulas imperio subjugavit Anglorum: quarum prior, quae ad austrum est, et situ amplior et frugum proventu atque ubertate felicior, nongentarum sexaginta familiarum mensuram; secunda trecentarum et ultra spatium tenet. Rex autem ille filiam Edelberti regis Edelburgam Christianam paganus duxerat: quae alio nomine vocabatur Tate. Cum qua venit Paulinus ut ibi praedicaret, ad hoc ordinatus episcopus a Justo archiepiscopo. Anno autem sequente venit quidam sicarius nomine Eumer missus a rege Westsere Chilchelmo ut regem Edwinum interficeret. Qui simulans legationem domini sui, cucurrit in regem cum sica bicipiti toxicata, juxta amnem Dorvencionem. Quod videns Lilla regius minister interponens se ictui transfixus est, et eodem ictu rex parumper vulneratus est, interfectoque precibus suis apud Deum obtinuerit, ut regina illam pareret absque dolore. Cujus verbis de
Abbreviated transcription (Latin):
uesuꝑ oꝑi ur̃o ꝑfectio indicauit. Nec enĩ
omips d̾s aut sui nomĩs sacͣmentũ aut
ur̃i laboris fructum deseruit. dum ipse
p̃dicatorib eunglii fidelit̾ reꝓmisit.
ecce ego uob̾eum sum om̃ib dieb usq ad
ꝯsũmationem scł̃i. Susceptis nanq api¬
cib filii nr̃i. & adbaldi regis repꝑimus
quanta sacri eloquii eruditione animũ
utendum licentiam imꝑauimꝰ ꝯcedentes
etiam tͥ ordinationes ep̃orum exigente
oportunitate domini p̃ueniente misccłia
celebrare: ita ut xp̃i eungłium płimoꝵ
annuntiatione in om̃ib gentib que nec¬
dum ꝯũse sunt dilatetur. D̃s te incotumem
custodiat dilectissime fr̃.
ercia pars incipit de ꝯusione nord¬
humbroꝵ .i. eorum qui ad aquilonẽ
humbre fluminis plagam inhabitant.
Rex uͭ eorum ediyinus tanta potestate
t̾ren creuerat imꝑii: qd̾ nemo angloꝵ
ante eum om̃s bͥtannie fines acciperet.
⁊ om̃s ꝓuintie quas uł angli uł bͥtones

Expanded text:
estro perfectio indicavit. Nec enim omnipotens Deus aut sui nominis sacramentum, aut vestri laboris fructum deseruit, dum ipse praedicatoribus Evangelii fideliter repromisit: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . » Susceptis namque apicibus filii nostri Edbaldi regis, reperimus quanta sacri eloquii eruditione ejus anutendi licentiam imperavimus, concedentes etiam tibi ordinationes episcoporum, exigente opportunitate, domini praeveniente misericordia, celebrare, ita ut Christi Evangelium plurimorum annuntiatione in omnibus gentibus, quae necdum conversae sunt, dilatetur. Deus te incolumem custodiat, dilectissime frater. Tertia pars incipit de conversione Nordhumbrorum, id est eorum qui ad aquilonem Humbrae fluminis plagam inhabitant. Rex vero eorum Edwinus tanta potestate terreni cre erat imperii, ut quod nemo Anglorum ante eum omnis Britanniae fines acciperet, et omnes provinciae, quas vel Angli vel Britones
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erat tante potestatis qͣnte pater ut eis
inuitis restituere posset ep̃m.
dbaldi regis tempore obiit lauren¬
tur. Cui mellitus londonie ep̃s suc¬
cessit. Ip̃e gͦ ⁊ iuistus rouensis ep̃s cũ mag¬
no labore eccłiam angloꝵ regebant. Erat
aũ mellitus podagrigus. s mentis gressib
sanus. carne nobił. s m̃te nobilior. Unũ
aut̃ uirtutis eius opꝰ est quod flãmis
urbem ꝯsumentib ip̃e se ferri obuiam
iussit. ⁊ ftatim orando destruxit flãma-¬
rum impetus.
ystus rouensis ep̃s. mellito .u. annis ar¬
churp̃o suecessit. Cui bonefacius papa
suecessor ãs dedit: misit pallium eum
his lictis ailectissimo fr̃i iustobon efaciꝰ

Expanded text:
non erat tantae potestatis, quantae pater, ut iis non erat tantae potestatis, quantae pater, ut iis invitis restituere posset episcopum. Edbaldi regis tempore obiit Laurentius cui Mellitus Londoniensis episcopus successit. Ipse igitur et Justus Roffensis episcopus cum magno labore Ecclesiam Anglorum regebant. Erat autem Mellitus podagricus, sed mentis gressibus sanus, carne nobilis, sed mente nobilior. Unum autem virtutis ejus opus est quod flammis urbem consumentibus ipse se ferri obviam jussit, et statim orando destruxit flammarum impetus. Justus, Rovensis episcopus, Mellito quinque annis archiepiscopo successit. Cui Bonifacius papa successor Deusdedit misit et pallium cum his litteris: Dilectissimo fratri JUSTO, BONIFACIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
ad quiescendũ mẽbra posuisset atq obdor¬
misset: apparuit ei beatissimꝰ apł̃oꝵ pͥn
ceps ⁊ multo illum tempore secrete nocte
flagelł artiorib afficiens. sciscitabatur
apłica distͥctione qͣre gregẽ quẽ s ip̃e cre¬
diderat relinqueret. uł cui pastorum
oues xp̃i in medio luporum positas fugiẽs
ip̃t dimitt̾et. An mei inquit oblitꝰ ⁊ꝰ exem¬
pli qui ꝓ paruulis xp̃i mͥ in iudiciũ sue di¬
lectionis cõmendau̾at. uincła. uerb̃a. car¬
ceres. afflictiones. ip̃am postremo mortẽ.
mortẽ aũ crucis ab infidelib ⁊inimicis xͥ.
ip̃e cum xp̃o coronandus ꝑtuli: His am¬
monttus laurentius mox regiom̃ia reue¬
lauit. Rex aũ nimio t̾rore ꝑterritꝰ abdi-¬
cato ñ legitimo conubio baptiratꝰ ẽ. Mit¬
tensq ad gallias reuocauit mellitũ ⁊ iꝰtũ.
Iustum rouenses receꝑunt. mellitũ londo¬
nienses abiecerunt. idolatris magis pon¬
tificib seruire gaudentes. Rex aũ adbald

Expanded text:
ad quiescendum membra posuisset atque obdormisset, apparm princeps, et multo illum tempore secreto noctis flagellis arctioribus afficiens, sciscitabatur apostolica districtione: Quare gregem, quem sibi ipse crediderat, relinqueret? vel cui pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret? An mei, inquit, oblitus es exempli, qui pro parvulis, quos mihi in judicium suae dilectionis commendaverat, vincula, verbera, carceres, afflictiones, ipsam postremo mortem, mortem autem crucis ab infidelibus et inimicis Christi ipse cum Christo coronandus pertuli? His admonitus Laurentius, mox regi omnia relevavit. Rex autem nimio terrore perterritus, abdicato non legitimo connubio, baptizatus est; mittensque ad Gallias revocavit Mellitum et Justum. Justum Rovenses receperunt. Mellitum Londonienses abjecerunt, idololatris magis pontificibus servire gaudentes. Rex autem Edbald
Abbreviated transcription (Latin):
lultimã erechieł partẽ ex posuit. Quan¬
ilis om̃is uiuentutis sue tempore uisde¬
rum dolorib ⁊ stomachi imbecillitate
⁊ lentis quidem s tam̃ ꝯtinus febrib cru¬
ciaretur. hec quidẽ de immortalieiꝰ sint
dicta ingenio qd̃ nec tanto corporis potuit¬
corpore dolore restͥngi. Nam alii qͥdem pon¬
tifices eccłiis orandis oꝑam dabant: hic aũ
omia pauꝑib disꝑgebat. ut illud beati
iob dicere posset. Auris audiens beatifi¬
cabat me. ⁊ ocłs uidens testimoniũ redde¬
bat mͥ. quod lib̃arem pairꝑem uociferan-¬

Expanded text:
et ultimam Ezechielis partem exposuit, quaet ultimam Ezechielis partem exposuit, quamvis omnis juventutis suae tempore, viscerum doloribus et stomachi imbecillitate, et lentis quidem, sed tamen continuis febribus cruciaretur. Haec quidem de immortali ejus sunt dicta ingenio, quod nec tanto corporis potuit dolore restringi. Nam alii quidem pontifices ecclesiis ornandis operam dabant; hic autem omnia pauperibus dispergebat, ut illud beati Job dicere posset: Auris audiens beatificavit me, et oculus videns testimonium reddebat mihi, quod liberarem pauperem vociferan
Abbreviated transcription (Latin):
anno .xuiii. indictione qͣrta.
ugustinus aũ in regia ciuitate eccł̃ia
quam Romani fideles olim ꝯstrux̾ant
li ad orientẽ ciuitatis ꝯstruxit ⁊ ditauit. in
qua archiep̃oꝵ ⁊ regum caritie poni cor¬
pora possent. Cuiꝰ primꝰ abbas petrus prbr¬
fuit. qui legatus galliã missus: demersus
ẽ. in sinu maris qui uocatur amfleot. ⁊ ab
incoł loti ignobili traditus sepulture. S
om̃i nocte supͣ sepulchrumeiꝰ lux celestis ap¬
paruit. donec adnmadittentes uicini qui in¬
debant scm fuisse uirum qui ibi eẽt sepul¬
lerunt corpꝰ ⁊ in bononia ciuitate uixta
hondrem tanto iuro ꝯgruum in ecclia po
gr̃e transacto: magnus papa grego
nobit. diuiciis abiectis. monachicã ele¬
gie uitam. Postea uͦ de monast̾io abftrae¬
tus: constantinopolim apochrisarius d
pelagio papa directus ẽ. Ubi moraliaiob
inchoaiuit que postea papa ꝑfecit. Ubrĩ
egregium qui uocatur pastorał. libros¬
q dialogorũ .iiͬ. ⁊ omelias .xl. pͥmãq

Expanded text:
avo, indictione quarta. Augustinus autem in regia civitate ecclesiam, quam Romani fideles olim construxerant,li ad orientem civitatis construxit et dicavit, in qua archiepiscoporum et regum Cantiae poni corpora possent. Cujus primus abbas Petrus prfuit, qui legatus Galliam missus, demersus est in sinu maris qui vocatur Amfleat, et ab incelis loci ignobili traditus sepulturae: seomni nocte supra sepulcrum ejus lux caelestis apparuit, donec animadvertentes vicini, qui videbant sanctum fuisse virum qui ibi esset sepullerunt corpus, et in Bononia civitate juxta honorem tanto viro congruum in ecclesia piae transacto, magnus papa Gregornobilis, divitiis abjectis monachicam elegit vitam. Postea vero de monasterio abstractus, Constantinopolim apocrisiarius a Felici papa directus est, ubi Moralia Job inchoavit, quae postea papa perfecit. Ubi egregium, qui vocatur Pastoralis, librosque Dialogorum IV et Homilias XL, primamque
Abbreviated transcription (Latin):
nomina ur̃a scͥpta sunt in ceł. Non om̃s
incelo tenentur ascͥpta. Ueritatis ⁊ enĩ dis¬
cipłis eẽ gaudium ñ debet. nisi de eobono
qd̵ cõmune cum om̃ib hñt.⁊ in quo finẽ
leticie ñ hñt. Restat itaq frͣ kĩe ut int̾¬
subtilit̃ uidices. aut subtilit̾ intelligas.
Et temet ip̃m quis sis: ⁊ quanta sit in ead̾
gente gr̃a ꝓcuius conũsione etrã facien¬
dorum dona ꝑcepisti signoꝵ. Et siq̃nte cͤa¬
torinr̃o seu ꝑ linguam siue ꝑ oꝑa remmnis¬
ceris deliquisse: semꝑhec ad memoriã re-¬
uoces. ut surgentẽ cordis glam memoria
reatus p̃mat. Et quioqͥd de faciendis sig
putes donata ꝓquoꝵ tͥ salute tͥ collata

Expanded text:
nomina vestra scripta sunt in coelo. Non enim omnes nomina vestra scripta sunt in coelo. Non enim omnes mina omnium in caelo tenentur adscripta. Veritatis etenim discipulis esse gaudium non debet, nisi de eo bono quod commune cum omnibus habent, et in quo fidem laetitiae non habent. Restat itaque, frater subtiliter judices, ac subtiliter intelligas, et temetipsum quis sis, et quanta sit in eadem gente gratia, pro cujus conversione etiam faciendorum dona percepistis signorum: et si quando te Creatori nostro seu per linguam, sive per opera reminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat, et quidquid de faciendis signputes donata. pro quorum tibi salute collata
Abbreviated transcription (Latin):
tum eiꝰdem domini nr̃i anno octauo decimo
indictione quarta.
ugustino etiam suꝑ miraculis eius
misit epłam ne in eis excolłetur his
tionem tuam ingente quam eligi uolu
ie miracula oftendit. Uñ necesse ẽ ut de
eodem dono celesti ⁊ tumendo gaudeas ⁊ gau¬
dendo ꝑtimescas. Gaudeas uidł qi anglo¬
rum anime ꝑext̾iora miracła ad int̾iorẽ
gr̃am ꝑtrabuntur. ꝑtimescas uͦ ne int̾
signa que fiunt: infirmus animus pre¬
cadat. Meminisse ⁊ enim debemus quia
discipłi cum gaudio a p̃dicatione redeun¬
tes. dum celesti magistro dic̾ent. dñe in
nomine tuo demonia etiam nob subiecta
sunt: ꝓtinꝰ audierunt. Nolite gaudere
suꝑ hoc: s potius gaudete qi nomina
ur̃a scͥpta sunt in cet. In pͥuata enim ⁊ tẽ¬
porali leticia mentẽ posuerant qui demi¬
racłis gaudebant. S de pͥuato ad cõmu¬
nem. de temporali ad et̾nam leticiam re¬
uocantur. Quib dr̃ in hoc gaudete quia

Expanded text:
tum ejusdem domini nostri anno octavo decimo, tum ejusdem domini nostri anno octavo decimo, indictione quarta. Augustino etiam super miraculis ejus misit epistolam, ne in iis extolleretur, his nem tuam in gente, quam eligi voluit, magna miracula ostendit: unde necesse est, ut de eodem dono coelesti et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas; gaudeas videlirum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur: pertimescas vero, ne inter signa quae fiunt, infirmus animus in sui praenanem gloriam intus cadat. Meminisse etenim debemus quia discipuli cum gaudio a praedicatione redeuntes, dum caelesti Magistro dicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt; protinus audierunt: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. In privata enim et temporali laetitia mentem posuerant qui de miraculis gaudebant; sed de privato ad communem, de temporali ad aeternam laetitiam revocantur quibus dicitur: In hoc gaudete quia
Abbreviated transcription (Latin):
animalia occidant. ⁊ donatori oĩum de sa¬
cietate sua gr̃as referant. ⁊ dum eis aliqͦ
ext̾us gaudia reseruantur. ad int̾iora
gaudia facilius ꝯsentire ualeant. Nam
duris mentib sunul om̃ia abscid̾e impos¬
sibile ñ dubium ẽ. quia ⁊ his qui sũmũ lo¬
cum ascend̾e nititur. gradib itł passib ñ
aũ saltib eleuatur. Sic isrłitico popło in
egipto dominus siqͥdem innoduit s tam̃
eis sacͥficiorum usus que diabolo solebat ex¬
hib̃e. in cultu ꝓpͥo reseruauit. ut eis ĩ suo
sacͥficio animalia ĩ molare p̃cipet: quatmnꝰ
eoꝵ mutantes aliud de sacrificio amitte¬
rent. aliud retinent. Ut ⁊ si ip̃a eẽnt anima¬
hec ⁊ ñ idolis ĩmolantes iam sacͥficia ip̃a
ñ eẽnt. Hec gͥ dilectionẽ tuã p̃dicto frẽ
necesse ẽ dĩce. ut ip̃e in p̃sentullic positꝰ
ꝑpendat qualiter debeat om̃ĩa dispen¬
sare. Ds te incolumẽ custodiat dilectissi

Expanded text:
animalia occidant, et donatori omnium de saanimalia occidant, et donatori omnium de satietate sua gratias referant. Et dum iis aliqua exterius gaudia reservantur, ad interiora gaudia facilius consentire valeant. Nam duris mentibus simul omnia abscindere impossibile esse non dubium est, quia et is, qui summum locum ascendere nititur, gradibus vel passibus, non autem saltibus elevatur. Sic Israelitico populo in Aegypto Dominus siquidem innotuit; sed tamen iis sacrificiorum usus, quae diabolo solebat exhibere, in cultu proprio reservavit, ut iis in suo sacrificio animalia immolare praeciperet, quatenus cor mutantes aliud de sacrificio amitterent, aliud retinerent. Ut et si ipsa essent animapsa non essent. Haec igitur dilectionem tuam praedicto fratri necesse est dicere, ut ipse in praesenti illic positus perpendat qualiter omnia debeat dispensare. Deus te incolumem custodiat, dilectissim
Abbreviated transcription (Latin):
gustinum ep̃m ꝑduxit: dicite ei. quod
diu metũ de causa angloꝵ cogitans tͣcta¬
ii. uidelicet qi fana ydolorum destriu
ineadem gente minime debeant. s ip̃a
que in eis sunt idola destruant᷑. Aqua
benedicta fiat. ineisdem fanis asꝑgatur. Al¬
taria ꝯstruantur. reliquie componant᷑. Qͥa
si fana cadem bene ꝯstructa sunt necesse ẽ
ut a cultu demonum in obsequium ueri
dei debeant cõmutari. Ut dum gens ip̃a
eadem fana sua ñ uidet destrui: de corde
errorem deponat.⁊ dm̃ uerũ cognoscens ⁊
adorans. ad loca que ꝯsueuit familiarius
currat. Et quia boues solent in sacͥficio de¬
monũ multos occid̾e debet eis etiam hac de
re aliqua sollennitas ĩmutari. Et die dedi-¬
cationis uł nataliciis sc̃oꝵ mnr̾m. quorum
illic reliquie ponunt᷑. tabnacła s circa eas¬
dem eccłias que ex fanis ꝯmutate sunt de ra¬
mis arborum faciant ⁊ religionis ꝯuiuiis
sollennitatẽ celebrent. Nec diabolo ramani¬
malia ĩmolent. s ad laudem dĩ mesu suo

Expanded text:
scopum perduxerit, dicite ei quid diu mecum de causa Anglorum cogitans tractavi, videlicet quia fana idolorum destrui in eadem gente minime debeant; sed ipsa, quae in iis sunt, idola destruantur, aqua benedicta fiat, in iisdem fanis aspergatur, altaria construantur, reliquiae componantur. Quia si fana eadem bene constructa sunt, necesse est ut a cultu daemonum in obsequium veri Dei debeant commutari, ut, dum gens ipsa eadem fana sua non videt destrui, de corde errorem deponat, et Deum verum cognoscens et adorans ad loca, quae consuevit, familiarius currat. Et quia boves solent in sacrificio daemonum, multos occidere, debet iis etiam hac de re aliqua solemnitas immutari, et die dedicationis vel natalitiis sanctorum martyrum, quorum illic reliquiae ponuntur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias, quae ex fanis commutatae sunt de ramis arborum faciant, et religiosis conviviis solemnitatem celebrent. Nec diabolo jam animalia immolent, sed ad laudem Dei in esu suo
Abbreviated transcription (Latin):
suscepta. Om̃ps itaq d̾s in uob̃ gr̃am
suam quam cepit ꝑficiat atq uitã ur̃am
⁊hic ꝑ multoꝵ annoꝵ curricula exten¬
dat. ⁊ post longa patria in celestis uos
pate. ꝯ gregatione suscipiat. Incolumẽ
excellentiã ur̃am gr̃a suꝑna custodiat.

Expanded text:
potens itaque Deus in vobis gratiam suam, quam coepit, perficiat, atque vitam vestram et hic per multorum annorum curricula extendat, et post longa tempora in coelestis vos patriae congregatione suscipiat. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat.
Abbreviated transcription (Latin):
um aũ legati p̃dicti bͥtanniam pete.¬
rent: misit post eos apłicus litteras
in quib quam studiosus erga salutem gen¬
tis nr̃e fu̾it aꝑte demonstrat. ita scͥbens.
Dilectissimo filio mellito abb̃i: gregorius
seruus seruoꝵ dei. Post discessionem ꝯgre¬
gationis nr̃e que tecum ẽ ualde sumꝰ sus¬
pensi redditi. qi nicħ de ꝓsꝑitate ur̃i itin̾is
audisse nos ꝯtigit. Cum gͦ uos d̾s om̃ps¬

Expanded text:
um autem legatarii praedicti Britanniam peterent, misit post eos apostolicus litteras, in quibus quam studiosus erga salutem gentis nostrae fuerit, aperte demonstrat, ita scribens: Dilectissimo filio MELLITO abbati GREGORIUS, servus servorum Dei. Post discessionem congregationis nostrae, quae tecum est, valde sumus suspensi redditi, quia nihil de prosperitate vestri itineris audisse nos contigit. Cum ergo Dom
Abbreviated transcription (Latin):
quem ip̃e tudicauis ordinare. Itadũcaxat
ut si eadem ciuitas cum finitimis locis uer¬
net ⁊ metͦpolitan ꝑfruatur honore. Qa
ei quoq sruita comes fuit pallium tͥbuere
domino fauente disponimꝰ Quenr tam̃tue
fr̃nitatis uolumus dispostioni subiacere.
Post obitum uͦ tuum itacpis quos ordinau̾it
p̾sit: ut londomiensis ep̃i nullomͦ subiace¬
at ditioni. Sit uͦ inter londonie ⁊ eborace
cuuitatis ep̃os in posterum honoris ista diᷤ¬
tinctio ut ip̃e prior habeatur qui pͥus fue¬
rat ordinatus. Eõmuni aũ ꝯsilio ⁊ ꝯcordi ac¬
tione queq sunt ꝓ xp̃i zelo agenda dispo¬
nant: unammiter recte sentiant. ⁊ ea que
senserint ñ sibimet discrepando ꝑficiant.
lua uͦ fr̃nitas ñ solum ep̃os quos ordinau̾it
neq hos tantũmͦ qui ꝑ eborace cuuitatis¬
ep̃m fiu̾nt ordinati. s etiam om̃s b̾tannie
sacerdotes habeat domino nr̃o subiectos.

Expanded text:
quem ipse judicaveris ordinare, ita duntaxat quem ipse judicaveris ordinare, ita duntaxat ut, si eadem civitas cum finitimis locis vernet, et metropolitani perfruatur honore. Quia ei quoque, si vita comes fuerit, pallium tribuere, Domino favente, disponimus: quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subjacere. Post obitum vero tuum, ita episcopis, quos ordinaverit, praesit, ut Londoniensis episcopi nullo modo subjaceat ditioni. Sit vero inter Londoniae et Eboracae civitatis episcopos in posterum honoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur, qui prius fuerit ordinatus. Communi autem consilio et concordi actione quaeque sunt pro Christi zelo agenda, disponant unanimiter, recte sentiant, et ea, quae senserunt, non sibimet discrepando perficiant. Tua vero fraternitas non solum episcopos quos ordinaverit, neque hos tantummodo qui per Eboraci episcopum fuerint ordinati, sed etiam omnes Britanniae sa
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o tunc temporis ab urbe roma coo¬
perateres ac tibi ministros plures in quibꝰ pͥ¬
mi ⁊p̃cipui erant. Mellitus. Iustus. paulinꝰ.
Rufiuianus. Misit ⁊ ꝑ eos uasa ⁊ indumita.
codices ⁊ ornam̃ta eccłiis necessaria. Misit
etiam lit̾tas quarũ iste ẽ textus. Reu̾entis¬
simo ⁊ scĩssimo fr̃i augustino coep̃o gregoriꝰ
seruus seruoꝵ dei. Cum certum sit ꝓ om̃i-¬
potenti deo laborantib ineffabilia et̾ni¬
regni p̃mia reseruari nob̃ tam̃ eis necesse
ẽ. honoꝵ beneficia tͥbuere. ut in spũał oꝑis
studio ex remunatione ualeant multipli¬
ciꝰ insudare. Et quia noua angloꝵ eccłia
ad om̃i potentis dei grãm eodem domino
largiente ⁊ te laborante ꝑducta ẽ: usum
tͥ pallii in ea ad sola missarũ sollemnia
quatinꝰ londoniensis ciuitatis ep̃s semꝑ
in posterum a sinodo ꝓpͥa debeat consecͣri.
atq honoris pallium abhac scã ⁊ apłica
cui deo auctore deseruio sede ꝑcipiat. Ad

Expanded text:
episcopo tunc temporis ab urbe Roma cooepiscopo tunc temporis ab urbe Roma cooperatores ac verbi ministros plures, in quibus primi et praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, Ruffinianus: misit et per eos vasa et indumenta, codices et ornamenta ecclesiis necessaria. Misit et litteras, quarum iste est textus: Reverendissimo et sanctissimo fratri AUGUSTINO coepiscopo GREGORIUS, servus servorum Dei. Cum certum sit pro omnipotenti Deo laborantibus ineffabilia regni praemia reservari, nobis tamen iis necesse est honorum beneficia tribuere, ut in spiritualis operis studio ex remuneratione valeant multiplicius insudare. Et quia nova Anglorum Ecclesia ad omnipotentis Dei gratiam, eodem Domino largiente et te laborante, perducta est, usum tibi pallii in ea ad sola missarum solemnia quatenus Londoniensis civitatis episcopus semper in posterum a synodo propria debeat consecrari atque honoris pallium ab hac sancta et apostolica, cui, Deo auctore, deservio, sede percipiat. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ue eccłie unitarites ꝯũsatione celestri dul¬
cedine doctrine: multos ad fidem ⁊ bap¬
tismũ compulerẽ. Baptizabant aũ mis¬
sasq celebrabant in eccłia scĩ martini
ad orientem ipsius ciuitatis antiquitus
abͥtannis facta. in qua regina p̃dicta
ꝯsueuerat orare. At ubi rex interalios
delectatus uita mundissima scõꝵ ⁊ often¬
sione miracłoꝵ ad fidem ꝯu̾sus ẽ: ceꝑe
innumeri xp̃i eccłie uniri. Quos quidẽ
artius rex diligebat nullũ tam̃ ad fidem
cogebat. Didicerat enim a sue salutis aue¬
torib seruicium xp̃i uoluntariũ ñ eoacꝰ¬
tum ẽẽ debe. Locum uͦ sect ꝯgruum posses¬
sionesq uarias conferre ñ distulit. ꝑgenᷤ
gͥ uir domini augustmꝰ aresas ⁊ ab archi¬
ep̃o eiꝰdem ciuitatis ⁊ herio uxta p̃cep.
ci mandauit. ⁊ gerenda .ix. queftionib
consuluit. Cont᷑ quas pape rescͥpta rece
cepit. Que quia ꝓlixa sunt in decretis uł
canonib lector querat ⁊ inueniet.
isit etiam papa gregorius augustino

Expanded text:
e imitantes, conversatione coelesti et dulcedine doctrinae multos ad fidem et baptismum compulerunt. Baptizabant autem, missasque celebrabant in ecclesia Sancti Martini ad orientem ipsius civitatis antiquitus a Britannis facta, in qua regina praedicta orare consueverat. At ubi rex inter alios delectatus vita mundissima sanctorum, et ostensione miraculorum ad fidem conversus est, coepere innumeri Christi Ecclesiae uniri. Quos quidem arctius rex diligebat; nullum tamen ad fidem cogebat. Didicerat enim a suae salutis auctoribus servitium Christi voluntarium, non coactum esse debere Locum vero sedis congruum, possessionesque varias conferre non distulit. Pergens igitur vir domini Augustinus Arelas, et ab archiepiscopo ejusdem civitatis Aetherto juxta praeceptum ci mandavit, et gerenda novem quaestionibus consuluit. Contra quas rescripta papae recepit, quae quia prolixa sunt, in decretis vel canonibus lector quaerat et inveniet. Misit etiam papa Gregorius, Augustino
Abbreviated transcription (Latin):
citis ⁊ custodiri. Pret̾ea scire ur̃am głam
uolumꝰ quia sicut in scͥptura sacra ex u̾b̃
domini om̃ipotentis agnoscimus. p̃sen¬
tis mundi t̾minus iam iam iuxta ẽ. et
scõꝵ regnum uenturũ ẽ quod nullo unꝙͣ
fine pot̾it t̾minari. Appropinquante
añ eodem mundi t̃mino multa ĩminẽt
que añ ñ fuerunt. Uidł ĩmutationes
aeris. t̾roresq de celo ⁊ contͣ ordinationẽ
tempoꝵ tempestates. bella. fames. pes¬
tilentie. t̾remotus ꝑ loca. que tam̃ ñ
om̃ia nr̃is dieb uentura sunt. s post
nr̃os dies omĩa subseqntur. uos itaq si
qua ex his euenire in t̾ra urã cognosei¬
tis. nullomͦ ur̃m animũ ꝑdurbetis.
quia ietirco ħ signa de fine scl̃i p̃mittun¬
tur. ut de animab nr̃is debeamꝰ ẽẽ solli¬
etti. de mortis hora suspecti: ut uenturo
iudicio in bonis actib inueniamur
eẽ p̃ꝑati. hec nunc głose fili paucis locu¬
tus sum: ut cum xp̃iana fides in regno

Expanded text:
cilis et custodiri. Praeterea scire vestram gloriam cilis et custodiri. Praeterea scire vestram gloriam volumus, quia, sicut in Scriptura sacra ex verbis Domini omnipotentis agnoscimus, praesentis mundi terminus jam juxta est, et sanctorum regnum venturum est, quod nullo unquam fine poterit terminari. Appropinquante autem eodem mundi termino multa imminent, quae ante non fuerunt, videlicet immutationes aeris, terroresque de coelo, et contra ordinationem temporum tempestates, bella, fames, pestilentiae, terrae motus per loca. Quae tamen non omnia nostris diebus ventura sunt, sed post nostros dies omnia subsequentur. Vos itaque, si qua ex his evenire in terra vestra cognoscitis, nullo modo vestrum animum perturbetis; quia idcirco haec signa de fine saeculi praemittuntur, ut de animabus nostris debeamus esse soliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in bonis actibus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose Fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regno
Abbreviated transcription (Latin):
paret p̃decessores suos. Et nunc itaq ur̃a
gła cognitionem uniꝰ dei patris ⁊ filii ⁊
sp̃s sci. regib ac popłis sibunet subiectis
festinet infunde. ut ⁊ antiquos gentis
sue reges laudib ⁊ meritis tͣnseat. Tqͣnto
in subiectis suis etiã auena pecotita detex¬
serit. tanto etiam de pecc̃is ꝓpriis ante
omipotentis dei t̾ribile examen securior
scientia repletus. bonis auctore deo oꝑib p̃di¬
tus. q̃q uos ammonet libent̃ audite. deuo¬
te ꝑagite. studiose in memoria reseruate.
quia si uos eunz in eo quod ꝓom̃i potenti
quod absit ũba eiꝰ pꝰponitis. qñ eum om̃ps
d̾s pot̾it audire ꝓuob̃. quem uos negligitiᷤ
audire ꝓdeo: Totagͥ mente cum eo uos in
feruore fidei stringite. atq nisũ illius uir¬
tute quam uob̃ diuinitas tribuit adiuua¬
de. ut regni sui uos ip̃e faciat eẽ partici¬
pes. cuius uos fidẽ in regno ur̃o recipi fa¬

Expanded text:
peraret praecessores suos. Et nunc itaque vestra peraret praecessores suos. Et nunc itaque vestra gloria cognitionem unius Dei Patris et Filii et Spiritus sancti regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere; ut et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat, et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, et tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior scientia repletus, bonis, auctore Deo, operibus praeditus, quaeque vos admonet, libenter audite, devote peragite, studiose in memoria reservate. Quia si vos eum in eo quod pro omnipotenti quod absit! verba ejus postponitis, quando eum omnipotens Deus poterit audire pro vobis, quem vos negligitis audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringite atque nisum illius virtute, quam vobis divinitas tribuit, adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi fa
Abbreviated transcription (Latin):
Eui ur̃a gła iccuro ẽ p̃posita. ut ꝑbona que
uob̾ ꝯcessa sunt etiã subiecte uob̃ genti
suꝑna beneficia pr̾arentur. Et id̾o głose
fili eam quam accepisti diuinitus gr̃am.
sollicita m̃te custodi xp̃ianam fidem po-¬
płis tͥ subditis extend̾e festina. Telum rec¬
titisdinis tue in eoꝵ dũsione multiplica.
idolorum cultus in sequere. fanorũ edifi¬
ora eũte.subditoꝵ mores ⁊magna uite
mundicia. exhortando. t̾rendo. blandi¬
endo. corrigendo. ⁊ bonioꝑis exemplo
monstrando edifica. ut illum retͥbuto.¬
rem inuenias in celo: euiꝰ nom̃ ⁊ cogni¬
tionem dilatau̾is in t̾ra. Ip̃e enim ur̃e
quoq gle nom̃ etiam pot̾is glosum reddet.
cuius uos honorem queritis ⁊ seruatis in
gentib. Sic ⁊ enim constantinꝰ quondã
cum subiectis popłis tota ad eum mente
ꝯũtit. Uñ factum ẽ ut antiquoꝵ pͥncipũ
nom̃. ⁊ suis uir laudib uinceret: ⁊ tan¬
to inopinione quanto ⁊in bono oꝑe su¬

Expanded text:
sita, ut per bona quae nobis concessa sunt, etiam subjectae vobis genti superna beneficia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam, quam accepisti divinitus gratiam, sollicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina. Zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum mores et magna vitae munditia exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, boni operis exemplo monstrando aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. Ipse enim vestrae quoque gloriae nomen etiam posteris gloriosum reddet, cujus vos honorem quaeritis et servatis in gentibus. Sic etenim Constantinus quondam cum subjectis populis tota ad eum mente convertit. Unde factum est ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione, quanto et in bono opere, su
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicarent: respondit ille dicens. ¶Sulcͣ
sunt qͥdem u̾ba ⁊ ꝓmissa que affertis. s qi
noua sunt ⁊ incerta. ñ his possum assensũ
tribuere. relictis eis que tanto tempore
tima credebatis: nob̃ quoq ꝯmunicare
desideratis: nolumus molesti eẽ uob̃. qͥn
potius benigno uos hospitio reciꝑe curamꝰ.
⁊ que iuctui sunt necessaria ur̃o minift᷑ͣre.
Nec ꝓhibemus qum om̃s quos potestis fi¬
dei nr̃e religionis p̃dicando societis. De
ꝓmiserat cum administratione uic̾tus
temporał. licentiam quoq p̃dicandi non
abstulit. ferturaũ qr appropinqͣntes cuu¬
tati more suo cum cruce sua. ⁊ magnire.¬
gis domini nr̃i iħu xp̃i: hanc letamã
consona uoce modularent᷑. Dep̃camur
te domine in om̃i miscd̃ia tua. ut aufe¬
ratur furor tuus ⁊ ira tua aciuitate ista:

Expanded text:
praedicarent, respondit ille, dicens: « Pulchra praedicarent, respondit ille, dicens: « Pulchra sunt quidem verba et promissa, quae affertis, sed quia nova sunt et incerta, non iis possum assensum tribuere, relictis iis, quae tanto tempore tima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis: nolumus molesti esse vobis; quin potius benigno vos hospitio recipere curamus, et quae victui sunt necessaria vestro ministrare; nec prohibemus quin omnes, quos potestis fidei vestrae religioni praedicando societis. » D iisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia appropinquantes civitati more suo cum cruce sua et imagine magni regis Domini nostri Jesu Christi hanc litaniam consona voce modularentur: Deprecamur te, Domine, in omni misericordia tua, ut auferatur furor tuus et ira tua a civitate ista
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegat. ⁊ uri laboris fructum in et̾na me
rare nequeo. simul in gaudio retͥbutiõis
inueniar: quia laborare scił uolo. Ds̃ uͦ uos
incolumes custodiat dilectissimi filii.
Data die.xͦ kł̃arum augustarũ imꝑan-¬
te dño nr̃o mauricio tybio piiͣssimo augꝰto

Expanded text:
tegat, et vestri laboris fructum in aeterna me scum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo. 830 Deus vos incolumes custodiat, dilectissimi Filii. Data die decima Kalendarum Augustarum, imperante
Abbreviated transcription (Latin):
dematis sumpsit insigne pꝰ. cccc.lxxxiiii.
annos babylonie captiuitatis. Post quẽ
regñ ianeus cognom̃to alexand̾. añ .xxuii.
Qui pontificatũ quoq administrans cru-¬

Expanded text:
dematis sumpsit insigne, post CCCCLXXXIV annos Babylonicae captivitatis; post quem regnavit Jannaeus cognomento Alexander annis XXVII, qui pontificatum quoque administrans cru
Abbreviated transcription (Latin):
hlotheri rex cantuariorum obiit. Anno.
dcxxxuiii. ceduualla rex occidentali¬
um saxonum romã de brittannia ꝑ¬
git. Anno. dexc. theodorus archiepẽ
.xxx. annos merciorũ genti prefuit.
monachus factus cenredo regnũ dedit.
Anno. decy. aldfrid rex nordanhumbroꝵ
defunctus. Anno. dec uiiii. cenred rex
tus cum pictis pugnauit. Anno. dccxui.
osred rex nord̾anhumbrorum interfectꝰ
⁊ rex mercioꝵ ceolred defũctus ⁊ uir
domini eegbert hiisenses monachos ad
catholicum pascha ⁊ eccłiasticam corre¬
xit tonsuram. Anno. dcc xxu. Wictred
rex cantuariorum obiit. Anno. docxxuiii.
comete apparuerunt sc̃s eegb̾et tͣnsiit.
osric mortuus ẽ. Anno. dcc xxxi. beret¬
uuald archiepc obiit. anno eodem ta¬
tuuine consecratus archiep̃s. Anno.¬

Expanded text:
t. Anno eodem Hlotheri rex Cantuariorum obiit. Anno t. Anno eodem Hlotheri rex Cantuariorum obiit. Anno 688, Caeduald rex Occidentalium Saxonum Romam de Brittania pergit. Anno 690, Theodorus archiepiscopus  annos Merciorum genti praefuit, monachus factus, Coenredo regnum dedit. Anno 705, Aldfrid rex Nordanhymbrorum defunctus est. Anno 709, Coenred rex tus cum Pictis pugnavit. Anno 716, Osred rex Nordanhymbrorum interfectus, et rex Merciorum Ceolred defunctus; et vir Domini Ecgberct Hiienses monachos ad catholicum Pascha et ecclesiasticam correxit tonsuram. Anno 725, Uictred rex Cantuariorum obiit. Anno 729, cometae apparuerunt, sanctus Ecgberct transiit. Osric mortuus est. Anno 731, Berctuald archiepiscopus obiit. Anno eodem Tatuini consecratus archiepisco
Abbreviated transcription (Latin):
m. Anno. delxiiui. eclipsis facta
earõb̾et rex cantuariorum defunctꝰ
⁊ colman cum scoitis ad suos reñsus
ẽ. ⁊ pestilentia uenit ⁊ ceadda ac Wil¬
frid nord̾an humbrorum ordinantur
ep̃ĩ. Anno. delxuuii. theodorus ordi-¬
natur ep̃s. Anno. delxx. osuiug rex
nordan humbrorum obiit. Anno.
delxxiii. eegb̾ot rex cantuarioꝵ obiit.
⁊ sẏnodus facta ẽ ad herud forda p̃sente
ẽgͣfrido rege. presidente archiepo theo¬
doro. utillima .x. capituloꝵ. Anno.
dclxxu. uulfhere rex mercioꝵ postꝙͣ¬
.xuii. annis regnauerat defunctus
edelredo fr̃ĩ reliquit imꝑium. Anno
dclxxui. edelred uastauit cantiam.
W ilfrid ep̃c a sede sua pulsus ẽ ab ecg¬
frido rege.⁊ pro eo bosa eata. ⁊ adhed
consecrati antistrces. Anno. delxxuiiii.¬
elspini occisus. Anno. dclxxx. synodꝰ
facta in campo hethfelda de fide ca-¬
tholica p̾sidente archiep̃o theodoro
in quo affuit ioħes abba romanus qͦ
anno hild abbatissa in streanes hale
obiit. anno. dclxxxu. ecgt̾rid rex nor¬

Expanded text:
ni. Anno 664, eclipsis facta: Earconberct rex Cantuariorum defunctus, et Colman cum Scottis ad suos reversus est; et pestilentia venit; et Ceadda ac Uilfrid Nordanhymbrorum ordinantur episcopi. Anno 668, Theodorus ordinatur episcopus. Anno 670, Osuiu rex Nordanhymbrorum obiit. Anno 673, Ecgberct, rex Cantuariorum obiit; et synodus facta est ad Herutforda, praesente Ecgfrido rege, praesidente archiepiscopo Theodoro, utillima, decem capitulorum. Anno 675, Uulfheri, rex Merciorum, postdecim annos regnaverat, defunctus, Aedilfredo fratri reliquit imperium. Anno 676, Aedilred vastavit Cantiam. ; Uilfrid episcopus a sede sua pulsus est ab Ecgfrido rege; et pro eo Bosa, Eata et Eadhaeth consecrati antistites. Anno 679, Aelfuini occisus. Anno 680, synodus facta est in campo Haethfeltha de fide catholica, praesidente archiepiscopo Theodoro: in qua adfuit Johannes abba Romanus. Quo anno Hild abbatissa in Streanaeshalch obiit. Anno 685, Ecgfrid rex Nor
Abbreviated transcription (Latin):
hora prima usq ad tertiam. Anno .dxl.
ruerunt stelle pene hora dimidia ab
hora diei tercia. Anno. dxluii. ida reg¬
nare cepit a quo regalis nordanhum¬
brorum ꝓsapia originem tenet .xii.
tanniam ad docendos pictos ⁊ in insu¬
la hii monast̾ium fecit. Anno. dxcui.
gregorius papa misit brittanniam au¬
gustinũ. cum monachis qui u̾bum dĩ
genti anglorum eungłirarent. Anno.
dxcuii. uenere brittanniam prefati
doctores qui fuit annꝰ plus minus
annus . ol. aduentus anglorum in bͥt¬
tanniam. Anno. dci. misit papa gre¬
gorius pallium brittanniam augusti¬
no iam facto ep̃o ⁊ plures uerbi minis¬
sub rege seb̃cto antistite mellito. Anno
Anno. dcxxii. paulinus a iusto ar-¬
chiep̃o ordinatur genti nordanhum¬
broꝵ antistes. Anno. dexxui. eanfled
sua gente in paschã. Anno. dexxxiii.¬
eduriine rex ꝑempto paulinus canti¬
rex occisus. Anno. dexliiii. paulinꝰ
quondam eboraci. sed tunc hrofensis¬

Expanded text:
hora prima usque ad tertiam. Anno 540, ehora prima usque ad tertiam. Anno 540, eruerunt stellae pene hora dimidia ab hora diei tertia. Anno 567, Ida regnare coepit, a quo regalis Nordanhymbrorum prosapia originem tenet, et dutaniam ad docendos Pictos, et in insula Hii monasterium fecit. Anno 596, Gregorius papa misit Brittaniam Augustinum cum monachis, qui verbum Dei genti Anglorum evangelizarent. Anno 597, venere Brittaniam praefati doctores, qui fuit annus plus minusus adventus Anglorum in Brittaniam. Anno 601, misit papa Gregorius pallium Brittaniam Augustino jam facto episcopo, et plures verbi minissub rege Sabercto antistite Mellito. Anno Anno 625, Paulinus a Justo archiepiscopo ordinatur genti Nordanhymbrorum antistes. Anno 626, Eanfled,sua gente in Pascha. Anno 633, Aeduine rege perempto, Paulinus Cantirex occisus. Anno 644, Paulinus, quondam Eboraci, sed tunc
Abbreviated transcription (Latin):
capitulari placuit.
nno igitur ante incarnationẽ
dominicã. Ixmo. Galus iulius
cesar primus romanoꝵ brittanniã
bello pulsauit ⁊ uicit. nec tam̃ sibi
regnum potuit obtinere. Anno ab
incarnatione domini.xlui. claudiꝰ
sods romanoꝵ brittannias adiens
plurimã insule partem indeditio
me presul factus .xu. annos eccłiam
głosissime rexit. cui litteras rex brit¬
tanme lucius mutens ut xp̃ianus
efficeret᷑. petiit & impetraũ. Anno
ab incarnatione domini. chxxxunui.¬
regnauit qui brittanniam ualle a
maritisq ad mare p̃cinxit. Anno
ccclxxxi. maximus in brittannia
creatus imꝑator in galliam tran¬
siit ⁊ grãnum int̾fecit. Anno. cccc.¬
uIIII. roma a gothis fracta. ex quo¬
tempore romani in brittannia reg¬
nare cessarunt. Anno. cccc .xxx. pal¬
ladius ad scottos in xp̃m credentes
a celestino papa primꝰ muttitur ep̃e.¬
lentimano imꝑium suscipiens.
uii. annis tenuit quoꝵ tempore
niam adierunt. Anno.dxxxuiii.
eclipsis solis facta est .xiiii. kl̃ martii. ab

Expanded text:
capitulari placuit. Anno igitur ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec tamen ibi regnum potuit obtinere. Anno ab incarnatione Domini 46, Claudius, secundus Romanorum, Brittanias adiens, plurimam insulmae praesul factus, quindecim annos Ecclesiam gloriosissime rexit: cui litteras rex Brittaniae Lucius mittens, ut Christianus efficeretur petiit, et impetravit. Anno ab incarnatione Domini regnavit, qui Brittaniam vallo a mari usque ad mare praecinxit. Anno 381, Maximus in Brittania creatus imperator, in Galliam transiit, et Gratianum interfecit. Anno 409, Roma a Gothis fracta  tempore Romani in Brittania regnare cessarunt. Anno 430, Palladius ad Scottos in Christum credentes a Caelestino papa primus mittitur episclentiniano imperium suscipiens, septem annis tenuit: quorum tempore niam adierunt. Anno 538, eclipsis solis facta est XIV Kalendas Martii, ab
Abbreviated transcription (Latin):
septembris circa horã diei terciam.
ita ut pene totus orbis solis quasi n¬
gerrimo ⁊ horrendo scuto uidetur
sanguineo rubore ꝑfusa. quasi hora
tũ dehinc nigredine subsequente ad
luoem ꝓpriam reuersa.
Dec de hẏstoria eccłiastica brittan
ꝓut uł ex litteris añtiquorum uel
ex traditione maioꝵ uł ex mea ip̃e

Expanded text:
Septembris circa horam diei tertiam; ita ut pene totus orbis solis, quasi nigerrimo et horrendo scuto videretur sanguineo rubore perfusa, quasi hora tum, dehinc nigredine subsequente ad lucem propriam reversa.Haec de Historia Ecclesiastica Brittaniprout vel ex litteris antiquorum, vel ex traditione majorum, vel ex mea ipse
Abbreviated transcription (Latin):
a regal prosapra.
Nilred⁊ Wibbehard similit̾ extranei reg¬
nauerunt .ui. annis ⁊ expuisi sunt.
I tred de regia strrpe ortus regnꝰ . xxxiiii.
annꝰ in pace ⁊ cũ me rege ꝯcordiã fecit.
Sdbrith filiꝰ Wit̾redi cum duob fr̾ib reg¬
num tenuit .xxi. anñ.
Edelb̾th sceptro regni potitꝰ ẽ .xii. añ.
egferd regnũ idẽ.xxxiiii. anñ ut co¬
uicere possumꝰ ex scriptis tenuit.
Edorid pren regñ iii. ann̾ ⁊ captus ẽ
⁊ abductus a ceucyolfo rege m̃ce.
Cudred regni infulas optinuit. ix an̾.
rex edbrictus westsexe.
dbrihtꝰ rex west fexe regnum ꝯquisctũ
dum urxit optinens & delstano filio suo

Expanded text:
a regali prosapia. a regali prosapia. Nidred et Wibbehard similiter extranei regnaverunt VI annis et repulsi sunt. Withred, de regia stirpe ortus, regnavit XXXIV annis in pace, et cum rege Ine concordiam fecit. Edbriht, filius Witredi, cum duobus fratribus regnum tenuit XXII annis. Edelbriht sceptro regni potitus est XII annis. Egfert regnum idem XXXIV annis, ut conjicere possumus ex scriptis, tenuit. Edbrit Pren regnavit III annis, et captus est, et abductus a Cenwolfo rege Merce. Cudred regni infulas obtinuit IX annis.rex Egbricht Westsere. Egbrichtus, rex Westsere, regnum conquisitum, dum vixit, obtinens, Adelstano filio suo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑierunt. Anno uero sequenti uenit ex̃ci¬
tus dacoꝵ naualis in cestwales ⁊ walen¬
ses cum dacis coadunatift̃. ⁊ contͣ regem
ecgb̾t insurrexerunt. Rexuͦ scl̃a usus
fortuna dacos ⁊ Walenses otͥtione ꝯtͥuit.
⁊ tͥum phose fortissimos fugauit. apud
rex ⁊ monarchas bͥtannie fatis ꝯcessit.
Regnoꝵq que in manu ꝓpͥa tenebat fi¬
lios fecit heredes & dul Wyifũ suꝑ wyestsexe.
& delstan uͦ suꝑ chent & sud sexe ⁊ estsexe.
S cum iam ad monarchiã anglie ꝑue¬
nimus ⁊ ad plagam horribilẽ que ꝑda¬
cos illata ẽ: liber ꝓpͥus reb nouus donan¬
erumut
in libͦ scđo factum ẽ: eaque inhoc
libro dicta sunt breuit̃ repetenda sũt.
⁊ regnoꝵ singłoꝵ ꝓgressio exordine diri¬
getur. ut quod confusũ ẽ intot regum
cõmixtionib: hec adbreuiatio diligen¬
ter elucidet. Uñ cum lectori gratior ex¬
stitero: fructum laboris desiderabilẽ:
E adricus regnũ anno ⁊ dumdio extraneᷤ

Expanded text:
perierunt. Anno vero sequente venit exerciperierunt. Anno vero sequente venit exercitus Dacorum navalis in Westwales; et Walenses cum Dacis coadunati sunt, et contra regem Egbricht insurrexerunt. Rex vero secunda usus fortuna Dacos et Walenses contritione contrivit, et triumphose fortissimos fugavit apud Hrex et monarcha Britanniae fatis concessit. Regnorum, quae in manu propria tenebat, filios fecit haeredes, Edelwolfum super Westsere, Edelstan vero super Cent et Sudsere et Estsere. Sed cum jam ad monarchiam Angliae pervenimus, et ad plagam horribilem, quae per Dacos illata est, liber proprius rebus novis donanerum, ut in libro secundo factum est, ea, quae in hoc libro dicta sunt, breviter repetenda sunt: et regnorum singulorum progressio ex ordine dirigetur, ut quod confusum est in tot regum commistionibus, haec abbreviatio diligenter elucidet. Unde cum lectori gratior exstitero, fructum laboris desiderabilem, Eadricus regnavit anno et dimidio, extraneus
Abbreviated transcription (Latin):
scyre. ap̃ Gaueforde uͥ multa milia utͥnq
corruert̃. Anno uͦ ꝓximo ludecen rex
regem m̃ce. qui regi ludecen suc¬
cesserat. regnũq s adquisiuit. Cum
gͦ optinet om̃e regnum ex australi
parte humbre duxit ex̃citum contra
nordhumbras apud dore. Illiuͦ regi
magno deuote ꝯcordiam offerentes ⁊ srib¬
iectionẽ: pacifice separati sunt. Anno
uͦ sequenti rex ecgb̃t miscđia motꝰ: con¬
cessit wilaf ut regnũ m̃ce teneret sub
eo. Et inde rex ecgbͥt duxit ex̃citum in
nord yalas ⁊ eam sͥ patͦcinio armorum
subdidit. Anno uͦ hoc seq̃nte Wilfredo
archiep̾o chentensi defuncto: ceolnod
successit.
egbricti reg̾anno .xxxiii. redierẽ
daci in angliam xxxuiii. annopꝙͣ
ap̾ donemuthã uicti ⁊ fugati fẽ. Orimu
gͥ p̾dauerunt sepeige. Rex uͦ ecgb̾e pug¬
maximis pupib aduecti fuerant anno
sequenti ap̃ careũ. ⁊ ibi dacenses aleabel

Expanded text:
scire apud Gavelford, ubi multa millia utrinque scire apud Gavelford, ubi multa millia utrinque corruerunt. Anno vero proximo, Ludecen rex regem Merce, qui regi Ludecen successerat, regnumque sibi acquisivit. Cum ergo obtineret omne regnum ex australi parte Humbre duxit exercitum contra Nordhumbras apud Dore. Illi vero regi magno devote concordiam offerentes et subjectionem, pacifice separati sunt. Anno vero sequente, rex Egbricht misericordia motus concessit Wilaf, ut regnum Merce teneret sub eo. Et inde rex Egbricht duxit exercitum in Nordwales, et eam sibi patrocinio armorum subdidit. Anno vero sequente, Wilfrido archiepiscopo Centensi defuncto, Celnod  al. Ceolnod successit. gbrichti regis anno XXXIII redierunt Daci in Angliam, XXXVIII anno postquam apud Donemutham victi et fugati sunt. Primum igitur praedaverunt Sepeige. Rex vero Egbricht puginta et quinque maximis puppibus advecti fuerant anno sequente apud Carrum, et ibi Dacenses alea bel
Abbreviated transcription (Latin):
ceolulf in loco eius. S t̾cio abhocanno
regnũ amisit. ⁊ beorhulf sͥ illũ occupa
egbrit .xxiiii. anno Suit.
ꝯmisit p̃lium contͣ beorhuulf re¬
gem m̃ce aꝑ̃ edlendune. Uñ dr̃ &llen¬
dune riuus cruore rubuit. ruina res¬
titit. fetore tabutt. Ibi aũ maximo gen¬
tis ext̾minio. utͥmq ꝑacto eegb̾t uictor
funestus extitit. Inde uͦ suscessus urgen
suos ⁊ fortune instans nuisit adelcit fili¬
lestan ep̃m & Walbard consulẽ cũ mag¬
no exercitu inchent. qui fugauerunt
regem balred ultͣ tamasim. Lunc gͦ¬
rex popłos cantie ⁊ sudrie ⁊ sudsexe.
⁊ estsexe rex ecgbͥt in dominiũ suscep̃
quos prius cognatus suus pren iniꝰte
amiserat. Hoc ⁊̃ anno rex estangle
cum gente sua recepit ecgbͥt regem
in patͦnium. ⁊ post ea hoc eodem anno
estangli occid̾unt beorhuult regẽ m̃ce.
Qui succ̃ ludecen. Codem anno maximũ
p̃liũ fuerat int̾ bͥtones ⁊ gentẽ dauene¬

Expanded text:
Ceolwolf in loco ejus. Sed III ab hoc anno Ceolwolf in loco ejus. Sed III ab hoc anno regnum amisit, et Beornwolf sibi illud occupavit. Egbricht XXIV anno regni sui commisit praelium contra Beornwolf regem Merce apud Ellendune; unde dicitur: Ellendune rivus cruore rubuit, ruina restitit, fetore tabuit. Ibi autem maximo gentis exterminio utrinque peracto, Egbricht victor funestus exstitit. Inde vero successus urgens suos, et fortunae instans, misit Adelwolf fililestan episcopum, et Walard consulem cum magno exercitu in Cent, qui fugaverunt regem Balred ultra Tamesin. Tunc ergo populos Cantiae, et Sudriae, et Sudsere, et Estsere, rex Egbricht in dominium suscepit, quos prius cognatus suus Pren injuste amiserat. Hoc etiam anno, rex Estangle cum gente sua recepit Egbricht regem in patronum: et postea hoc eodem anno Estangli occiderunt Beornwolf regem Merce, cui successit Ludecen. Eodem anno maximum praelium fuerat inter Britones et gentem Davene
Abbreviated transcription (Latin):
uit gͥ tͥb annis cum rege francie no¬
bilit̾ tam̃ ⁊ egregie. Defuncto aũ rege pre¬
dicto cum reũsus regnũ suscepisset: eo
cum ⁊ ueniens kinemeresforde obuia¬
urt Mictam consuli cum Wilsatis ⁊ ili¬
cosimul pugnauerẽ ⁊ ambo consules oc¬
cisi ft̃. ⁊ Wilsate uicerunt. Quardo post
hunc anno decessit & delbald archiep̾c
chentensis. ⁊ wlfred loco suo sacratus ẽ.
Inde uͦ pꝰ biennium cudred rex chentensis
uitali pͥuatꝰ ẽ aura. Anno uͦ sequenti har¬
dulf rex nordhumbre fugatꝰ ẽ a regnosuo.
egbͥt .xiiii. anno regni sui
p̾dauit in regnis bͥtonũ aboriente
usq ad occidentẽ. nec fuit qui eiꝰ ĩ manita¬
ti ut conaretur resift̾e. Anno aũ hunc
ꝓximo karolus rex francoꝵ. ⁊imꝑator
romanꝰ uita exierat. Anno uͦ post hunc¬
ꝓximo sc̃s leo papa uen̾abił corpꝰ depo¬
surt ⁊ stephanꝰ ei succ̃. Stephano uͦ pascha¬
rex m̃ce morti datus ẽ. Post quẽ regnauit

Expanded text:
vit igitur III annis cum rege Francorum, novit igitur III annis cum rege Francorum, nobiliter tamen et egregie. Defuncto autem rege praedicto, cum reversus regnum suscepisset, eodcum, et veniens Kinemeresford obviavit Wicstan consuli cum Wilatis, et illico simul pugnaverunt, et ambo consules occisi sunt, et Wilsates vicerunt. Quarto post hunc anno decessit Edelred archiepisc. Centensis, et Wolfred loco suo sacratus est. Inde vero post biennium Cudred rex Centensis vitali privatus aura; anno vero sequenti Hardulf rex Nordhumbre fugatus est a regno suo. Egbricht XIV anno regni sui praedavit in regnis Britonum ab oriente usque ad occidentem, nec fuit qui ejus immanitati vel conaretur resistere. Anno autem huic proximo, Parolus rex Francorum et imperator Romanus vita exierat. Anno autem huic S. Leo papa venerabilis corpus deposuit, et Stephanus ei successit; Stephanovero Paschaolf rex Merce morti datus est. Post quem regnavit