comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alias illi famulatum exhibebat. Talieum nan ciscitur
fraudulento discessu rex furore commotus equis
ferocibus inligatam. incitatis que cursibus perdi¬
uersa di uella praecipiss&. Fratres eius. sarus. &am¬
mius germanae obitum uindicantes: hermanariai
latus ferro p&ierunt. quo uulnere saucius egrã
uitam corporis in becillitate contraxit ⁊ quam aduer¬
sam eius ualitudinem captans balamber rex hun¬
norum in ostro gotharum partemouit procinctũ.
aquorum societate iam uese gothae quadam inter
se in tentione seiuncti habebantur: interhaec her¬
manaricus. tam uulneris dolorẽ. quam &iam
hunnorum incursionebus nonferens grandeuus
& plenus dierum centesimo decimo anno uitae suae
de functus est Cuius mortis occasio dedit hunnis
prae ualere ingothis. illis quos dixeramus orientali
plaga sedere & ostro gothas nuncupari Vesegothȩ
id est illi alii eorum socui & occidui solicultores. m&u
parentum exterriti: Quidnam dese propter gentem

Expanded text:
alias illi famulatum exhibebat, tali eum nanciscitur alias illi famulatum exhibebat, tali eum nanciscitur fraudulento discessu rex furore commotus equis ferocibus inligatam incitatisque cursibus per diversa divelli praecipisset, fratres eius Sarus et Ammius, germanae obitum vindicantes, Hermanarici latus ferro petierunt; quo vulnere saucius egram vitam corporis inbecillitate contraxit. Quam adversam eius valitudinem captans Balamber rex Hunnorum in Ostrogotharum parte movit procinctum, a quorum societate iam Vesegothae quadam inter se intentione seiuncti habebantur. Inter haec Hermanaricus tam vulneris dolore quam etiam Hunnorum incursionibus non ferens grandevus et plenus dierum centesimo decimo anno vitae suae defunctus est. Cuius mortis occasio dedit Hunnis praevalere in Gothis illis, quos dixeramus orientali plaga sedere et Osid est illi alii eorum socii et occidui soll cultores, metu parentum exterriti, quidnam de se propter gentem
Abbreviated transcription (Latin):
lut quaedam sidicifas est in formis offa: non facies.
Habens que magis puncta quam lumina quorũ ani¬
mi fiduciã taruus prodet aspectus qui etiam inpig¬
nora succ primo dienata deuiunt. Nã maribus ferro
genas secant. ut ante quam lactis nutrimenta percipi¬
ant uulneris cogantur subire tolerantiam. Hinc in¬
herbes senescunt. & sine uenustate efoebi sunt. quia
facies ferro sulcata tempestiuam pilorum gratiam
cicatricib absumit: exigui quidem forma. sed argutis
motibus expediti & ad equitandum promtissimi.
scapulis latis & ad arcos sagittas que parati. firmis
ceruicibus & superbia semper erectis. Hiuero sub ho¬
minum figura uiuunt beluina saeuitia: quod genus
expeditissimum multarum que nationum crassa
quali tertali se hoste subducant
NAMERMANARICUS REXGOTHORUM
lic& ut superius r&ulimus multarum gentiũ extiterat
trium phator. de hunnorum tamen aduentu.
dum cogitat: rosomanorum gens infida quaetunc inter

Expanded text:
lud quaedam, si dici fas est, informis offa, non facies, lud quaedam, si dici fas est, informis offa, non facies, habensque magis puncta quam lumina. Quorum animi fiducia turvus prodet aspectus, qui etiam in pignora sua primo die nata desaeviunt. Nam maribus ferro genas secant, ut ante quam lactis nutrimenta percipiant, vulneris cogantur subire tolerantiam. Hinc inberbes senescunt et sine venustate efoebi sunt, quia facies ferro sulcata tempestivam pilorum gratiam cicatricis absumit. Exigui quidem forma, sed argutis motibus expediti et ad equitandum promptissimi, scapulis latis, et ad arcos sagittasque parati firmis cervicibus et superbia semper erecti. Hi vero sub hominum figura vivunt beluina saevitia. Quod genus expeditissimum multarumque nationum grassate deliberant, qualiter tali se hoste subducant. Nam Hermanaricus, rex Gothorum, licet, ut superius retulimus, multarum gentium extiterat triumphator, de Hunnorum tamen adventu dum cogitat, Rosomonorum gens infida, quae tunc inter
Abbreviated transcription (Latin):
credo spiritus illiunde progeniem trahunt. adcitharũ
inuidiã idegerunt. Illiuero qui prȩter meotidam
alium mundum esse poenitus ignorabant : admiratione
ducti terrȩ scythicae &ut sunt sollertes iterillud nullãe
antea & atinotissimũ diuinitus sibi ostensum rati ad suosre¬
deunt. rẽi gestũ edocent scythice laudant. persuasaq gente
succuia quã cerua indice dedicerant: ad serthiã properant:¬
& quantos cumque prius iningressus sertharũ habuerunt:
lita uere uictoriae. reliquos perdomitos sub egerunt
Nammoꝵ ingentem illm paludem transierunt ilico
alpidturos acildruros itimaros. tuncarsos. & bois cos
qui ripe istius serthiae insedebant. quasi quaȩ dam
turbo gentium rapuerunt. halcnos quoque pugna
sibi pares sed humanitate uictis forma quȩ dissimiles
frequenti certamine fatigantes sub iugauerunt:
Nam & quos bello forsitan mini me superabant uultus sui
terrorenimiũ pauorem ingerentes terribilitate fuga¬
bant eo quoderat eis speties pauenda nigridinis. & ue¬

Expanded text:
credo, spiritus illi, unde progeniem trahunt, ad Scytharum invidia id egerunt. Illi vero, qui praeter Meotidam alium mundum esse paenitus ignorabant, admiratione ducti terrae Scythicae et, ut sunt sollertes, iter illud nullae ante aetati notissimum divinitus sibi ostensum rati, ad suos redeunt, rei gestum edocent, Scythiam laudant persuasaque gente sua via, qua cerva indice dedicerant, ad Scythiam properant, et quantoscumque prius in ingressu Scytharum habuerunt, litavere victoriae, reliquos perdomitos subegerunt. Nam mox ingentem illam paludem transierunt, ilico Alpidzuros, Alcildzuros, Itimaros, Tuncarsos et Boiscos, qui ripae istius Scythiae insedebant, quasi quaedam turbo gentium rapuerunt. Halanos quoque pugna sibi pares, sed humanitate, victu formaque dissimiles, frequenti certamine fatigantes, subiugaverunt. Nam et quos bello forsitan minime superabant, vultus sui terrore nimium pavorem ingerentes, terribilitate fugabant, eo quod erat eis species pavenda nigridinis et ve
Abbreviated transcription (Latin):
andream & misahel. & ard aburem cubiculariossen¬
tiens a flixit. Nam amantium & andream ferro
truncauit. Misahelum. & ardaburem ser dica
in exiliomisit. Theo critum quoq satellitem aman¬
tu. quemidem amantium ad regnandum lam
prae parauerat. conprae hensum carceratum q:
saxis contusit ingentibus salsumque ingurgite
iacuit sepultora cum imperio. cuinhi auerat
eum priuans. foedus quecum uitaliano percus sit
Et ad see uocitum magistrummilitum prae sentis. & c̃¬
sulem ordinarium fecit. quemrursus insuspicio¬
nem habens factiprioris. XVI. uulneribus inpalatio
cum celeriano & paulo satellibus. effosum perimit.
Hic quoque impor. ante quarto mense obitus sui. senec¬
tut esua consulens. & repͦ. utilitatibus uistinia num
exsororesua nepotem consortem regni successoremq:
imperu ordinans. rebus humanis excessit

Expanded text:
Andream et Misahel et Ardaburem cubicularios senAndream et Misahel et Ardaburem cubicularios sentiens aflixit. nam Amantium et Andream ferro truncavit, Misahelu et Ardaburem Serdica in exilio misit. Theocritum quoque satellitem Amantii, quem idem Amantius ad regnandum clam praeparaverat, conpraehensum carceratumque saxis contusit ingentibus salsumque in gurgite iacuit, sepultura cum imperio, cui inhiaverat, eum privans: || foedusque cum Vitaliano percussit et ad se evocitum magistrum militum praesentis et consulem ordinarium fecit: || quem rursus in suspicionem habens facti prioris XVI vulneribus in palatio cum Celeriano et Paulo satellitibus effosum peremit. || hic quoque imperator ante quarto mense obitus sui, senectute sua consulens et rei publicae utilitatibus, Iustinianum ex sorore sua nepotem consortem regni successoremque imperii ordinans, rebus humanis excessit
Abbreviated transcription (Latin):
ARMAToRuM Tertio pene non reipublice Sed
regi in festus accedens. multa suburbana regiae urbis
p̃dis spolus que ad triuit. Contra quemdum hypati¬
us nepus cesaris cum &ercitu numero sopugnaturus.
egreditur. ante abunnis auxiliaribus capi¬
tur & uitalia nomula insedons tur piter
uenditur. ante quam aperto proelio
parte aduersa sese inimicum ostender&. Posquem
item rufinus. alathort que magis ter militum sȩpe
superati sȩpe hrisi abeo & spr&isunt. Sic quo que
diuersis partibus inimicorum uallatus agminibus
anastasius sepe congemuit. Nulliq tamen meruit
inimicorum suorum uindictam audire. sicut nec ip¬
se ecclesiae iura seruauit: Immomerens effurens.
maior octogenario a &atis anno regnique uicesi mo
& octauo rebus humanis excessit. Contrita que
res publica. uixiustino ei succedente quantulum respirauit
IUSTINUS EX COMITES¬
RUM
a senatu imperio electus. ANHREO UIIII. Quimoxin¬
hiantes regno suo amantium prae positum palatii

Expanded text:
armatorum tertio pene non rei publicae sed regi infestus accedens multa suborbana regiae urbis praedis spoliisque adtrivit. ‖ contra quem dum Hypatius nepus Caesaris cum exercitu numeroso pugnaturus egreditur, ante ab Hunnis auxiliaribus capitur et Vitaliano mula insedens turpiter venditur, antequam aperto proelio parte adversa sese inimicum ostenderet. post quem item Rufinus Alathortque mag. mil. saepe superati, saepe inrisi ab eo et spreti sunt. sic quoque diversis partibus inimicorum vallatus agminibus Anastasius saepe congemuit nullique tamen meruit inimicorum suorum vindictam audire: sicut nec ipse ecclesiae iura servavit , immo maerens et furens maior octogenario aetatis anno regnique vicesimo et octavo rebus humanis excessit, contritaque res publica vix Iustino ei succedente quantolum respiravit. Iustinus ex comite scubitorum a senatu imperator electus ann. regnavit VIIII. || qui mox inhiantes regno suo Amantium praepositum palatii,
Abbreviated transcription (Latin):
quam non poterat occultare : Quid plurimũde func¬
to uallic. ut superius quod diximus repetamus quipa¬
rum fuerat felixgallis prosperimus felicior que theo¬
doridus successit in regno : homo summa moderatio¬
ne compositus. animi corporisque utilitate haben¬
dus: contra quem theo dosio & festo con sulibus.
Pacerupta romani hunnis auxiliaribus secũ iunctis ingallus
arma mouerunt : Turbauerat namque eos gothorum
foederatorum manus. quicum gaina comite constantino¬
polim efferass&: Aetius ergo patricius tunc praeerat
militibus fortissimorum moesium strrpe progenitus
indorostona ciuitate a patregaudentio. laboresbelli¬
cos tolerans. rei publicae romanȩ singulariter na¬
tus : Qui superbam suauorum francorum que barba¬
riem in mensilus cedibus seruire romano imperio
coegiss&: hunnis quoque auxiliarus litorio ductan¬
te. contra gothos romanus exercitus mouit. procinc¬
tum diuque exutraque parte acies ordinatȩ cum utri¬

Expanded text:
quam non poterat occultare. Quid plurimum? Defuncquam non poterat occultare. Quid plurimum? Defuncto Vallia, ut superius quod diximus repetamus, qui parum fuerat felix Gallis, prosperrimus feliciorque Theodoridus successit in regno, homo summa moderatione compositus, animi corporisque utilitate habendus. Contra quem Theodosio et Festo consulibus pace rupta Romani Hunnis auxiliaribus secum iunctis in Galliis arma moverunt. Turbaverat namque eos Gothorum foederatorum manus, qui cum Gaina comite Constantinopolim efferasset. Aetius ergo patricius tunc praeerat militibus, fortissimorum Moesium stirpe progenitus in Dorostorena civitate a patre Gaudentio, labores bellicos tolerans, rei publicae Romanae singulariter natus, qui superbam Suavorum Francorumque barbariem immensis caedibus servire Romano imperio coegisset. Hunnis quoque auxiliariis Litorio ductante contra Gothos Romanus exercitus movit procinctum, diuque ex utraque parte acies ordinatae cum utri
Abbreviated transcription (Latin):
uitericho ab ostro gothis qui ad huc inscithiae terras
hunnorum oppressionibus subiacebant aduesegotharũ
regnum migrauit: conscius enim uirtutis & gene¬
ris nobilitate facilius sibi credens principatũ
a parentibus deferrȩ quemheredẽ regũ constabat eẽ
multorũ : quis nãq: deamalo dubitar& siuacas s&
elegere : sed nec ipse adeo uoluit quis ess& ostendere
& illiiam post mortem ualliae. theo deridũ ei dederant
successorem. Ad quem ueniens beremud. animi pon¬
dere quã ualebat eximio generis sui amplitudinẽ com¬
moda taciturnitate suppressit : Sciens regnantibus
semper regalistrrpe genitos esse suspectos: passus est
ergo ignorari nefacer& ordinata confundi: Susceptus¬
que ÷cumfilio suo arege theodorido. honorificenimis.
adeo ut nec consilio suo expertem nec conuiuio facer&
alienum: Nontamen progeneris nobilitate quã igno¬
rabat. sed pro animi fortitudine & robore mentis

Expanded text:
Vitiricho ab Ostrogothis, qui adhuc in Scythiae terras Vitiricho ab Ostrogothis, qui adhuc in Scythiae terras Hunnorum oppressionibus subiacebant, ad Vesegotharum regnum migravit. Conscius enim virtutis et generis nobilitate facilius sibi credens principatum a parentibus deferre, quem heredem regum constabat esse multorum. Quis namque de Amalo dubitaret, si vacasset elegere? Sed nec ipse adeo voluit, quis esset, ostendere. Et illi iam post mortem Valliae Theoderidum ei dederant successorem. Ad quem veniens Beremud animi pondere qua valebat eximio generis sui amplitudine commoda taciturnitate suppressit, sciens regnantibus semper regali stirpe genitos esse suspectos. Passus est ergo ignorari, ne faceret ordinata confundi. Susceptusque cum filio suo a rege Theodorido honorifice nimis, adeo ut nec consilio suo expertem nec convivio faceret alienum, non tamen pro generis nobilitate, quam ignorabat, sed pro animi fortitudine et robore mentis,
Abbreviated transcription (Latin):
ductore nunc reuocata odieque congaud&. quamuis
& post haec aliquantulum intestino proelio maurorumq
infidelitate adtritã sese lamentauerit : Tamentrium¬
phus iustiniani impris adõ sibidonatus. quod incho¬
auerat ad pacem usque perduxit
SEDNODIS QUIDOPUSEST UNDERES NON EXIGET
dicere : ad propositum redeamus: uallia si quidem rex
gothorum adeo cumsuis inuandalos sae uiebat. utuo¬
luiss& eos &iam &ina frica persequi nisi eum casus quidu¬
dum halarico in africatendenti contigerat reuocass&
nobilitatus namque intra spanias. incruentã que uic¬
toriam potitus tolosam reuertitur. romano impe¬
rio fugatis hostibus aliquantas prouincias qđ pro¬
miserat dere linquens sibique aduersa post longum
ualitudine suꝑ ueniente rebus humanis excessit:
TO UIDELICET TEMPORE QUOBEREMUD
thorifmundo patre progenitus dequo in cata logo
amalorum familiȩ superius diximus. cum filio

Expanded text:
ductore nunc revocata hodieque congaudet. Quamvis ductore nunc revocata hodieque congaudet. Quamvis et post haec aliquantulum intestino proelio Maurorumque infidelitate adtrita sese lamentaverit, tamen triumphus Iustiniani imperatoris a deo sibi donatus, quod inchoaverat, ad pacem usque perduxit. Sed nobis quid opus est, unde res non exeget, dicere? Ad propositum redeamus. Vallia si quidem, rex Gothorum, adeo cum suis in Vandalos saeviebat, ut voluisset eos etiam et in Africa persequi, nisi eum casus, qui dudum Halarico in Africa tendenti contigerat, revocasset. Nobilitatus namque intra Spanias incruentamque victoriam potitus Tolosam revertitur, Romano imperio fugatis hostibus aliquantas provincias, quod promiserat, derelinquens, sibique adversa post longum valitudine superveniente rebus humanis excessit, eo videlicet tempore, quo Beremud, Thorismundo patre progenitus, de quo in catalogo Amalorum familiae superius diximus, cum filio
Abbreviated transcription (Latin):
Tertius gunthamundus. Quartus thrasamundus. Quintus
ilderich quem malo gentis suae gelimer in memorata¬
ui preceptorum deregno eiectum . & interemptum
trsannidẽ prae sumpsit. sed nonei cessit inpune qđ
fecerat. Nam mox iustiniani im̃pris ultio ẽ apparuit.
Itcũ omne genire suuͦm opibus que quibus more prae¬
donis incubabat constantinopolim delatus peruirũ
gloriosissimum belesarium ragm̃il orientalem
ex consolem ordinarium atque patriciũ. magnum
incirco populo spectaculum fuit: Serã que suae paeni¬
tudinit̃ gerens: Cum se uider& defastigio regali
de iectũ priuatae. uitae cuinoluit famulari redactus
occubuit: sic africa quȩ indiuisione arbis terrarũ.
Tertia parsmundi describitur. centesimo foere anno
auandalico iugo erepta in libertate reuocata est reg¬
ni romani. & quãe dudum ignauis dominis ducibus¬
que in fidelibus arei publicae romanae corpsis
gentilis manus abstulerat : as ollerte domino & fideli

Expanded text:
tertius Gunthamundus, quartus Thrasamundus, quintus tertius Gunthamundus, quartus Thrasamundus, quintus Ilderich. Quem malo gentis suae Gelimer inmemor atavi praeceptorum de regno eiectum et interemptum tyrannide praesumpsit. Sed non ei cessit inpune quod fecerat. Nam mox Iustiniani imperatoris ultio in eum apparuit et cum omne genus suum opibusque, quibus more praedonis incubabat, Constantinopolim delatus per virum gloriosissimum Belesarium mag. mil. Orientalem, exconsolem ordinarium atque patricium, magnum in circo populo spectaculum fuit seraque suae paenitudinis gerens cum se videret de fastigio regali deiectum, privatae vitae, cui noluit famulari, redactus occubuit. Sic Africa, quae in divisione urbis terrarum tertia pars mundi describitur, centesimo fere anno a Vandalico iugo erepta in libertate revocata est regni Romani, et quae dudum ignavis dominis ducibusque infidelibus a rei publicae Romanae corpus gentilis manus abstulerat, a sollerte domino et fideli
Abbreviated transcription (Latin):
norum lade in urbe notissimus. statura mediocris.
& equi casu claudicans: Animo prafundus: Sermone
rarus. luxuriae contemptor. ira turbidus Habendi
cupidus : Ad sollicitandas gentes. pro uidentissimus:
Semina contentionum iacere odia miscere paratus :
Talsa fricae rempo precibus bonifacui ut diximus in¬
uitatus intrauit. ubi adiuinitate ut fertur accepta
auctoritate diu regnans ante obitum suum filiorum
agmine accito ordinauit. neinter ipsos deregni
ambitione intentio ess&. Sed ordine quisq & gra¬
du suo alii si superuiuer&. id est seniori suo fier&
sequens successor : Etrursus ei posterior eius: quod ob¬
seruantes perannorum multorum spatia regnum
feliciter possiderunt. nec ut in reliquis gentibus
ad sol& intestino bello foedati sunt suoq ordine unus post
unũ regnũ excipiens in pacepopulis imperauit:
QUORUMORDOISTEACSUCCESSIOEUIT:PRIMU
gytericus quipater & dominus. sequens hunericus

Expanded text:
norum clade in urbe notissimus, statura mediocris norum clade in urbe notissimus, statura mediocris et equi casu claudicans, animo profundus, sermone rarus, luxoriae contemptor, ira turbidus, habendi cupidus, ad sollicitandas gentes providentissimus, semina contentionum iacere, odia miscere paratus. Tali Africa rem publicam praecibus Bonifatii, ut diximus, invitatus intravit, ubi a divinitate, ut fertur, accepta auctoritate diu regnans, ante obitum suum filiorum agmine accito ordinavit, ne inter ipsos de regni ambitione intentio esset, sed ordine quisque et gradu suo, alii si superviveret, id est, seniori suo fieret sequens successor et rursus ei posterior eius. Quod observantes per annorum multorum spatia regnum feliciter possiderunt, nec, ut in reliquis gentibus adsolet, intestino bello foedati sunt, suoque ordine unus post unum regnum excipiens in pace populis imperavit. Quorum ordo iste ac successio fuit: primum Gyzericus, qui pater et dominus, sequens Hunericus,
Abbreviated transcription (Latin):
Post quos itemiouinus acsebastianus. pari temerita¬
te rẽps occupandam existimantes. pariexitio pe¬
rierunt. Nam duo decimo anno regni ualiae quando
& hunni post pene quin quaginta annorũ inuasam
pannonicm aromanis. & gothis. expulsisunt :
Videns ualia uandalos insuis finibus id est spaniae
solã audaci temeritate ab interioribus partibus galliciae
ubieos fugauerat dudumata uul fus egressus & cunc¬
ta in prȩdas uastare: eofoere tempore. quo hierius
& ardabures consules processissent : Nec moramox
contra eos mouit exercitum Sed gytericus rex
uandalorum iam abonefacio in a fricam inuitatus qu
ualentiniano principi ueniens in offensã non aliterse
quam malorei pͥs potuituindicare : Isergo suis prȩcibus
eos inuitans pertraiectum angustiarum. qui dicitur
fr&us gaditanus. & uix septem milibus africam
abspanus diuid& ostiaq maris trreni in oceani ȩstũ
egeritur trans posuit. Fratnamq: gytericus iam roma¬

Expanded text:
Post quos item Iovinus ac Sebastianus pari temeritaPost quos item Iovinus ac Sebastianus pari temeritate rem publicam occupandam existimantes pari exitio perierunt. Nam duodecimo anno regni Valiae, quando et Hunni post pene quinquaginta annorum invasam Pannoniam a Romanis et Gothis expulsi sunt, videns Valia Vandalos in suis finibus, id est Spaniae solum, audaci temeritate ab interioribus partibus Galliciae, ubi eos fugaverat dudum Atauulfus, egressos et cuncta in praedas vastare, eo fere tempore, quo Hierius et Ardabures consules processissent, nec mora mox contra eos movit exercitum. Sed Gyzericus rex Vandalorum iam a Bonifatio in Africam invitatus, qui Valentiniano principi veniens in offensa non aliter se quam malo rei publicae potuit vindicare. Is ergo suis praecibus eos invitans per traiectum angustiarum, qui dicitur fretus Gaditanus et vix septem milibus Africam ab Spaniis dividet ostiaque maris Tyrreni in Oceani estu egeritur, transposuit. Erat namque Gyzericus iam Roma
Abbreviated transcription (Latin):
atauul fo inhitd ipse turbare & aliquas rursus mnre
publica insidias molir&ur uicinas sibi gentes expul¬
sas: Simulque desiderans germanã suam placidiam
subiectionis opproprio liberare. paciscens cum constan¬
tino Ut aut bello aut pace uel quo quo modo sieam
potuis s& ad suum regnum reducere. eieam inma¬
trimonio sociar& : quo placito constantius obans
cum copia armatorum & peneiam regio apparatu
his panias p&it cui uallias rexgothorum noncũ minori
procinctu ad claustra pprenei occurrit . ubi ab utraq
parte legatione directa ita conuenit pacisci. ut placidi¬
am sororem principis redder&. Suaq solacia romanȩ
rei publicae. ubiusus exegerit non denegar&
LONAMO TEMPORE CONSTANTINUS QUIDA
apud gallias inuadens imperium filium suum constan¬
tem exmonacho fecerat caesarem Sed non diu tenens
regno prae sumpto mox foederatos gothos roma¬
nos que ipse occiditur arelato. filius uero eius uienna:

Expanded text:
Atauulfo inito ipse turbaret et aliquas rursus in re Atauulfo inito ipse turbaret et aliquas rursus in re publica insidias moliretur vicinas sibi gentes expulsas, simulque desiderans germanam suam Placidiam subiectionis obprobrio liberare, paciscens cum Constantio, ut, aut bello aut pace vel quo modo si eam potuisset ad suum regnum reducere, ei eam in matrimonio sociaret. Quo placito Constantius obans cum copia armatorum et pene iam regio apparatu Spanias petit. Cui Vallias rex Gothorum non cum minori procinctu ad claustra Pyrenei occurrit; ubi ab utraque parte legatione directa ita convenit pacisci, ut Placidiam sororem principis redderet suaque solacia Romanae rei publicae, ubi usus exegerit, non denegaret. Eo namque tempore Constantinus quidam apud Gallias invadens imperium filium suum Constantem ex monacho fecerat Caesarem; sed non diu tenens regno praesumpto mox foederatos Gothos Romanosque ipse occiditur Arelato, filius vero eius Vienna.
Abbreviated transcription (Latin):
fugientes spanias sere duserunt adhuc memores
exrelatione maiorum suorũ quiddudũ geberich
gothorũ rex genti suae praestitiss& in commodi uel
quomodo eos uirtute sua. patriosolo expuliss&
Taliergo casugalliȩata uulfo patuere uenienti
CONFIR MATOERGO GOTHUSREGNOIN GALLIS
spanorum casu coepit dolore. Fosq deliberans
auandalorum incursibus eripere suas opes barcilona
cumcertis fidelibus dere lictas plebeque inbelle interio¬
res spanias intro ibit ubi sepe cum uandalis decertans
Tertio anno post quam gallias spaniasq domuis s& occu¬
buit gladio ilia perforata. eueruulfi decuius solitus
erat. ridere statura: postcuius mortem regericus rex
constituitur.: Sed & ipse suorum fraude peremptusoci¬
us regnum cum uita reliquid
DEE INCIAMQUARTUS ABHALARICOREA
constituitur ualia nimis destrictus & prudens Con¬
tra quẽ honorius imptor constantiũ uirũ industria
militari pollentem multisq proelus glorio sum
cum exercitu dirigens ueritus. nefoedus dudum cum

Expanded text:
fugientes, Spanias se recluserunt, adhuc memores ex relatione maiorum suorum, quid dudum Geberich Gothorum rex genti suae prestitisset incommodi vel quomodo eos virtute sua patrio solo expulisset. Tali ergo casu Galliae Atauulfo patuere venienti. Confirmato ergo Gothus regno in Gallis Spanorum casu coepit dolere, eosque deliberans a Vandalorum incursibus eripere, suas opes Barcilona cum certis fidelibus derelictas plebeque inbelle, interiores Spanias introibit, ubi saepe cum Vandalis decertans tertio anno, postquam Gallias Spaniasque domuisset, occubuit gladio ilia perforata Euervulfi, de cuius solitus erat ridere statura. Post cuius mortem Segericus rex constituitur, sed et ipse suorum fraude peremptus ocius regnum cum vita reliquid. Dehinc iam quartus ab Alarico rex constituitur Valia nimis destrictus et prudens. Contra quem Honorius imperator Constantium virum industria militari pollentem multisque proeliis gloriosum cum exercitu dirigens, veritus, ne foedus dudum cum
Abbreviated transcription (Latin):
humana natura futurã uitã & sperare incipit & sumere
natuit ł sola nonnũ quã ditoseius significatus a
consequenter intelligitur ad sumptio carnis ut esta
unigeritus filius quiest insinu eattis ⁊ Morinũ qdẽ
uero soluis homo abeo sus ceptus. &dĩtas consequenter
uero Abuissime locutus e nob̵ infilio Nonnũ qũa
isimul utruque ut ẽ hoc sentite in uob quod &m¬

Expanded text:
humana natura futuram vitam et sperare incipit et sumereNam velut sola nonnunquam deitas ejus significatur, et consequenter iUnigenitus Filius qui est in sinu Patris . Nonnunquam vero solus homo ab eo susceptus, et deitas consequenter, ut est: Novissime locutus est nobis in Filio . Nonnunquam simul utrumque, ut est: Hoc sentite in vobis quod
Abbreviated transcription (Latin):
edoc&. Tria quidẽ namaut dedõ loquitur aut de presente
seculo aut defutuso XII. QUOT SIG NI FI CATI¬
tiã nuncupant. ut est ego sũ qui su. Aut ꝑ sonas uel
secundũ grecos subsistentiã ut ẽ. Ite docete omnes
gentes babti tantes eos in nomine patris. & filit & spsscĩ¬

Expanded text:
docet. M. Tria quaedam: nam aut de Deo loquitur, aut de praesenti saeculo aut de futuro. CAPUT XII. Quot significatitiam nuncupamus, ut est: Ego sum qui sum . Aut personas, vel secundum Graecos, subsistentias, ut est: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
ndonquia auullo inquantũ ẽ uideri potest. hec enim solius die
quode dõ sic dictur ut decreatura dici non possint. u Quȩ inbo
sum ma sunt & singularia ut ingenitus sẽpiternus sineinitio
&si milia

Expanded text:
non quia a nullo, in quantum est, videri non potest hoc enim solius Dei est, non quia a nullo, in quantum est, videri non potest hoc enim solius Dei est, quae de Deo sic dicuntur ut de creatura dici non possint? M. Quae in eo summa sunt et singularia, ut Ingenitus, Sempiternus, Sine initio, et similia
Abbreviated transcription (Latin):
EXCON LATIONE AD CREATURAS DS SIGNITIEATVR
A diobus÷ Confessione & negatione: Confessione quide
cũ ea dicurtur dedõ quȩ iuxta eundẽ modũ nulli crea¬
turae conueniunt ut ẽsimplex &uetustus dierũ &
ante om̃a & sp̃s idest in circũ scriptus &primus & nouis¬
simus &similia hec enim om̃a ideo dedo dicuntus ꝗa
nulli creature exeius conlatione conueniunt. Perne¬
gationẽ collatio sit cũ ꝑ prepositionẽ priuatiea ea indo
negantur quȩ increatura sunt ut ẽ ingenitus in corpo¬
reus in creatus in corruptibilis in mortalis in passibilis.
& similia ⁊ Ae Quidhȩc uerba nũ quã decreatu dicuntꝰ.
U dicuntur quidẽ sed non secundũ eandẽ rationẽ Nacũ
homo dt̃ si plex non quia conpositus non est. solius enĩ
dĩ est esse essentia simplicẽ sed simplex homodr̃. qui
non hab& doli duplicitatẽ Sic &cũ dr̃ aliquid inuisibile

Expanded text:
ex collatione ad creaturas Deus significeturex collatione ad creaturas Deus significeturr: confessione et negatione. Confessione quidem, cum ea dicuntur de Deo, quae iuxta eundem modum nulli creaturae conveniunt: ut est simplex, et vetustus dierum, et ante omnia, et spiritus, id est incircumscriptus, et primus, et novissimus, et similia. Haec enim omnia ideo de Deo dicuntur, quia nulli creaturae eius collatione congationem autem collatio fit, cum, praepositione privativa, ea in Deo negantur quae in creatura sunt: ut est Ingenitus, Incorporeus, Increatus, Incorruptibilis, Immortalis, Impassibilis, et similia. D. Quid ergo? haec verba nunquam de creatura dicuntur? M. Dicuntur quidem, sed non secundum eamdem rationem. Nam cum homo dicitur simplex, non quia compositus non est solius enim Dei est esse essentiam simplicem, sed simplex homo dicitur, quia non habet doli duplicitatem. Sic et cum dicitur aliquid invisibile,
Abbreviated transcription (Latin):
& facere prodis ponere. ut est fecit alutẽ in medio terre
sedtunc secundũ speciem ꝓuidentie dicitur:  da que
ad prouidentia specialiter ꝑtinent e Vtdũ dicitur ue¬
iitor prescius omnipotens & similiada ad p̃paratio¬
&similia: Da adeuentum p̃paratorũ ꝑtinentia +
Atcumdicitur exultacio gaudiĩ & cotera similia. Om¬
nia autẽ ad operationẽ ꝑtinentaa non in nominib tan¬
tũ secetiã in uerbis uel reuelationibus simiibus agnos¬
tunis Est alius figuratus modus cũ ex humanis mo¬
tibus operatio diuina signist catus : Qut modisfito
duobus cum aut ex que ad animũ nrm ꝑtinent figuralit̃
dicuntꝰ indõ ut est furor ira &anima & penitentia autea
quȩ ad corpꝰ. uel ꝑ corpus trastantur: Ut est pedes masius
digiti: Aliquando enim & humane operationes trans fe¬
tamenhec predictis quatuor speciebus operationis ꝓsen¬
tentiarũ qualitate iungenda sunt  xx QuOd M

Expanded text:
et facere, pro disponere, ut est: Fecit salutem in medio terrae et facere, pro disponere, ut est: Fecit salutem in medio terrae : sed tunc secundum speciem providentiae dicitur. D. Da quae ad providentiam specialiter pertinent. M. Ut cum dicitur Adjutor, Praescius, Omnipotens, et similia. D. Da ad praeparatioet similia. D. Da ad eventum praeparatorum pertinentia. M. Ut cumnis autem ad operationem pertinentia, non in nominibus tantum, sed etiam in verbis, vel revelationibus similibus cognos Est alius figuratus modus, cum ex humanis operatio divina significatur. D. Quot modis fit? M. Duobus. Cum aut quae ad animum nostrum pertinent figuraliter dicuntur in Deo, ut est furor, et ira, et poenitentia: aut ea quae ad corpus tractantur, id est pedes, manus, digiti. Aliquando enim et humanae operationes transfetamen haec praedictis quatuor speciebus operationistentiarum qualitate iungenda sunt. Quibus modis
Abbreviated transcription (Latin):
tuatuuut su tusorũ preparationes aut p̃para torũ
exitũ uel gistum idie. daadoperationẽ ꝑtinen nera
Autcumdicitur bonus ex eo maxime quod quȩ nonerant
estofecit ac facit : Et sapiens eo quod tam mura diliter
ab eo cernimus ordinata : Et fortis eo quod potateous señ¬
tisunt anuoluntate : Ads̃ simplexest. Nec est aneo
es sentia aliud quã uoluntas: Vnde &omnia nomint
opotationis eius lic& interse definitionib: differant
A pud ipsũ tamen nulla differentia uoldiuersitas inua¬
nitur. Ita que essentia uel natura facit: quia nichu¬
ei accedens est & tamen &iã uoluntate. Quia nichl
netessitate effecit aut coactus: Non enim si cut ie¬
nis natura necessitate urit Aut apes naturali ne¬
cessitate sabricant ceras uel telas a renee: lta etiã
ds̃ operatur. sedds̃ ideonatura uel essentia facere dit¬
Da speculiter adereationẽ ꝑtinentia: Vt cũ dicitꝰ
factor artifex creator &similia: Qũauis dicatur

Expanded text:
turorum circa eas praeparatione, aut praeparatorum exitu vel eventu. D. Da ad operationem pertinentia. M. Ut cum dicitur Bonus; ex eo maxime quod quae non erant, esse fecit ac facit: et Sapiens, eo quod tam mirabiliter cuncta cernimus ab eo ordinata: et Fortis, eo quod potutia sunt, an voluntates? M. Deus simplex est, nec est in eo aliud essentia quam voluntas: unde et omnia nomina operationis ejus, licet inter se definitionibus differant, apud ipsum tamen nulla differentia vel diversitas invenitur. Itaque et essentia vel natura facit, quia ei nihil accidens est; et tamen etiam voluntate, quia nihil necessitate efficit, aut coactus. Non enim, sicut ignis naturali necessitate urit, aut apes naturali necessitate fabricant ceras, vel telas araneae, ita etiam Deus operatur; sed Deus ideo natura vel essentia facere diDa specialiter ad creationem pertinentia. M. Ut cum dicitur Factor, Artifex, Creator, et similia: quamvis dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
e asse se aequalẽdõ⁊ sem&c ipsũ exinauit. serui for ma
ac cipiens ei  omnũ quã & ad corpus uidentur dicta
que addi tatẽ sunt principaliterurefeden ditacu nosti
filius hominis quiẽ incelo: Rursus diuinitati nonnũ¬
qua uidentur ad scripta quȩ specialiter referthtur ad eas¬
nẽ ut est. Sienim cognouis sent. nũ quã drim glorie
oruci fixissent u Quare his quinque modis loquitus
scriptura de filio distincte quidẽ id eo secundũ natu¬
ras loquitur ut in confusas eorũ proprietates ostenda
Communiter ideo utas serat unitatẽ alternat uero
humana diuiniis. & diuina humanis utrũq unius ꝑsonẽ
indiuisũq: mon straretur Quod modis sol& filu signifi

Expanded text:
esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Nonnunquam et ad corpus videntur dicta, quae ad deitatem sunt principaliter referenda, ut est: Filius hominis quidem in coelo . Rursus divinitati nonnunquam videntur adscripta quae specialiter referuntur ad carnem, ut est: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . D. Quare his quinque modis loquitur Scriptura de Filio? M. Distincte quidem ideo secundum naturas loquitur, ut inconfusas eorum proprietates ostendat; communiter, ideo ut asserat unitatem. Alternat vero humana divinis et divina humanis, ut utrumque unius Personae indivisumque monstretur. D. Quot modis solet Filii signi
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ. lic& eũ qui uiden amortalibus neque at prin¬
ci paliter sonat & excollatione nrt id qđ sumus simi¬
les ei quinos fecit assign& consequentes tam̃ intelligimꝰ dm̃.¬
XIIII DeSIENI FICXCIO NIBUS TRIDITIO
ac Quod modis ꝑsonas siue sub stantias diuinitatis srip¬
tura significat : Si militer duobus principaliter
tur essentia aut operatio aut᷑ creaturas collatiom
Nam &cũ dico ds̃ quod ad essentiã & cũ dico omñps
quod adopesationẽ ꝑtin&. & cumdico inmutabi¬
lis quod excollatione adcreatusas dicitur .a Lic& ali¬
AC Patris nomine unã ꝑ sonã intelligisVn& sed
non uno modo: Ad filiũ enum peopriedicitur adcre¬
aturã cominuniter. ⁊ Ibinature ueritate. hic gra
tie honitateae. ł loc unomodo pater significatur
Aẜ rincipaliter hoc Nã consequenter. & ex his quees¬
sentia ditatis aut operationẽ. Aut collationẽ adcre¬
aturas quo lib& modo significant Insuꝑ & filii uo¬

Expanded text:
lem, licet eum qui videri a mortalibus nequeat, prinlem, licet eum qui videri a mortalibus nequeat, principaliter sonet, et ex collatione nostra id quod non sumus ei qui nos fecit assignet, consequenter tamen intelligimus Dicationibus Trinitatis. D. Quot modis Personas sive substantias divinitatis Scriptura significat? M. Similiter duobus: Principaliter tur essentia, aut operatio, aut ad creaturas collatio. Nam et cum dico, Dquod ad operationem pertinet: et cum dico, Immutabilis, quod ex collatione ad creaturas dicitur, licet aliap. IIII. Patris nomine, unam personam intelligis, sed non uno modo. Ad filium enim proprie dicitur, ad creaturam communiter. Ibi naturae vetiae bonitate. D. Hoc uno modo Pater significatur? M. Principaliter hoc. Nam consequenter et ex his quae essentiam deitatis, aut operationem, aut collationem ad creaturas quolibet modo significant. Insuper et ex Filii vo
Abbreviated transcription (Latin):
suscitans eũ amortuis & sedere facieris addexterã suã
Aut collationẽ eius adcreaturas ut est. Regi autẽ secu
Quo ł modis diuina significatus essentia  A duobus.
princi paliter & consequenter dic Ptincipalites quib:
uerbisAocto dicitur enim autds̃ aut dñs. aut si mul
dñsds̃ aut adonai aut siba oth aut heli. aut ieloim
aut est MC Nichil aliud quãdm̃ hec uerba significanto
Aduo tantũ nonnũ qua & dealiis abusiue dicuntus
dĩ & dñs teste a postolo quia du multi & dominimulti
& diestis & filii excelsi omnes Reliqui uero sex nũqua
nisi dedõ dicuntus.Ne Quid dedõ hec uerba significante
D Nonquid est sed quia est. quid enimsit dĩ conpre¬
hendi non potest A Quibus modis consequent᷑ signifi¬
patrẽ lic& psimus auditus gene rantẽ significat
Consequenter tamen. intelligimus dm̃ Si milites
lic& operationẽ eius primus sesmo denuntio Conse¬
quenter tamen intelligimus dm̃. & cũdicit in uisibi¬

Expanded text:
suscitans eum a mortuis, et sedere faciens ad dexteram suam . Aut collationem ejus ad creaturas, ut est: Regi autem saecuQuot modis divina significatur essentia? M. Duobus; principaliter et consequenter. D. Principaliter quibus verbis? M. Octo. Dicitur enim, aut Deus, aut Dominus, aut simul, Dominus Deus; aut Adonai, aut Sabaoth, aut Heli, aut Heloi; aut, Est. D. Nihil aliud quam Deum haec verba significant? M. Duo tantum nonnunquam et de aliis abusive dicuntur; Deus et Dominus, teste Paulo: Quoniam dii multi et domini multi . Et: Dii estis et filii Excelsi omnes . Reliqua vero sex nunquam nisi de Deo dicuntur. D. Quid de Deo haec verba significant? M. Non quid est, sed quia est: quid enim sit Deus, comprehendi non potest. D. Quibus modis Deus consequenter signifiPatrem, licet primus auditus generantem significet, consequenter tamen intelligimus Deum: similiter ermo denuntiet, consequenter tamen intelligimus Deum. Et cum dicit invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis. facta sunt celũ terra angeli aer aqua ac pro¬
ba angelos & aquas & aerũ factũ Afactũ quidẽ ex aliis scrip¬
ture locis osterditur. Vt est qui facit angelos suos sps &
laudate eũ omnes angelieius & aque que suꝑ celossunt
Lauderit nomendr̃ qm̃ ipsedixit & facta sunt  Et¬

Expanded text:
conditionis facta sunt coelum, terra, angeli, aer et aqua. D. Comproconditionis facta sunt coelum, terra, angeli, aer et aqua. D. Comproba angelos, et aquas, et aerem factum. M. Facta quidem ex his Scripturae locis ostenditur, ut est: Qui facit angelos suos spiritus . Et: Laudate eum, omnes angeli ejus . Et: Aquae quae super coelos sunt laudent nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tia naturis. Aut euentia uoluntatibus aut sabsiupen¬
tia uoluntatis euentu. II QOD MODOS ETBIE¬
FERENTI INOPERATIO NE CREATURS¬
RVM SCIETURA POSUE RIT̃ SE Quot mo¬
dis generationẽ seculi scriptura significat. ATnbus
Aut enim sola dĩueluntate sactũ aliquid sesibitur. ut est
In principio fecit ds̃ celũ & terra. Aut uoluntate si mul
uoce siue preceptiua ut ẽ fiat lux & factae lie: & fiat
fir mamentũ siue deliberatiua ut ẽ faciamus. hominẽ
adimaginẽ & similitutinẽ nram : Nut uoluntae uoce
acdifinitione ut est. Crescite & multiplieamini & reple¬
teteriã. Et iterũ. Ser min& terra herbã papuli ferentẽ
illa enu definitione proueniunt uełst in his tribus. aiqua
differentia AQuia ea que sola uoluntate uel &ia uoce
sunt facta nouiter facta sunt ⁊ Quȩ uero definitione illis
ia msimilia sunt. que facta nouite diximus & rursus illa
quidẽ in sex primis diebus. hec uero donec seculũ stabit
nc Daordinẽ ꝑsexdies facta sũ rerũ. Ain ipso quide principio

Expanded text:
ibus, aut subsequentia voluntatis eventus. CAPUT II. Quot modos et differentias in operatione creaturarum Scriptura posuerit. D. Quot modis generationem saeculi Scriptura significavit? M. Tribus. Aut enim sola Dei voluntate factum aliquid scribitur, ut est: In principio fecit Deus coelum et terram . Aut voluntate simul et voce, sive praeceptiva, ut est: Fiat lux , et: sive deliberativa, ut est: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Aut voluntate, voce ac definitione, ut est: Crescite, et multiplicamini, et replete terram . Et iterum: Germinet terra herbam pabuli ferentem illa enim definitione proveniunt. D. Est in his tribus aliqua differentia? M. Est, quia ea quae sola voluntate vel etiam voce sunt facta, noviter facta sunt; quae vero definitione, illis jam similia quae facta noviter diximus. Et rursus illa quidem in sex primis diebus, haec vero donec saeculum stabit. D. Da ordinem per sex dies factarum rerum. M. In ipso quidem principio
Abbreviated transcription (Latin):
lidate ostenderentur Fiat fir mamentũ uocatũ est
quod fiebat Et russus luminaria diriuatiue appol¬
lauut que quarto die facta sunt ut exlumine ptimo
die opeiato facta monstrar&. in his autõ que primo
die factasunt. neque aꝑte neque subtili uerbo factũ
liqud dedaratur ex altero⁊ Ae. Nichilergo post primũ diẽ
ostenditur ex non exsistertibus factũ. Osola hominis

Expanded text:
lidatae ostenderentur, firmamentum vocatum est, lidatae ostenderentur, firmamentum vocatum est, quod fiebat. Et rursus luminaria derivative appellavit, quae quarta die facta fuerunt, ut ex lumine primo die operato, facta monstraret. In his autem quae primo die facta sunt, neque aperte neque subtili verbo factum aliquid declaratur ex altero. Nihil enim post primum diem ostenditur ex non exstantibus factum, sola hominis
Abbreviated transcription (Latin):
setiptusa demeristrat du in landibus abene diccionibus
crenituns ceteris pponuntur . Ratio ẽ Oportuit enim
uit corranas colestis creatura p̃cesserit ⁊ deaquis uero ip¬
sn scciptura dicit Quod ips dĩ ferebitur suꝑ aquas ieseque
ordnes ngemerationes. Alnprincipiodie primalur saetue
Secunda uerodie fir mamentũ. Tertia uerodie mare &cre
nascentia. Quarta luminaria celi. Quinta natantia c
uolatilescdi Sexta reliqua animalia ehomo SiCQue
est inipsarũ ereaturarũ operatione distantia AQuuC
quedã exnichilo facta sunt ut celũ terra & cetera que
us que ad completũ primũ diẽ diximus facta: Quedã
uero exiã factis primodiedic dahorũ probationes oQuia
quotiens seriptura ex aliquo factas rescupit ostendero:
Qut pala significat ut ẽ producatterra & producant
que & similia. Aut certe ex subtili significatione uer¬
borũ ut cũ dicit fiat fir mamentũtique significat
fuisse aliquid fluiuidũ adiquidũ id estaquas que ut se¬

Expanded text:
Scriptura demonstrat, dum in laudibus et benedictionibus creaturis caeteris praeponuntur, est ratio: oportuit enim ut terrenas coelestis creatura praecesserit. De aquis vero ipsa Scriptura dicit quod Spiritus Dei ferebatur super aquas . D. Sequere ordinem generationis. M. In principio, die prima, lux facta est: secunda vero die, firmamentum: tertia, mare et terrae nascentia: quarta, luminaria coeli: quinta, natantia et volatilia: sexta, reliqua animalia et homo. D. Quae est in ipsarum creaturarum operatione distinctio? M. Quod quaedam ex nihilo facta sunt, ut coelum, terra, et caetera quae usvero ex jam factis primo die. D. Da horum probationes. M. Quoties Scriptura ex aliquo factas res cupit ostendere, aut palam significat, ut est producat terra et producant aquae et similia: aut certe ex subtili significatione verborum, ut cum dicit, fiat firmamentum, utique significat fuisse aliquid fluidum ac liquidum, id est aquas, quae ut so
Abbreviated transcription (Latin):
uagi fluuius uelud quodam uentrae generatus.
inoceanum undosus euoluitur
Ab occidente nam que inmensa pelago circum datur:
a septentrione quo que in naui gabili eodem uastis¬
simo concluditur oceano. ex quo quasi quodambra¬
chio exrentes inudistento germanicum mare effi¬
citur. ubi &iam prauȩ quidem sed plures perhibent᷑
insulae esse dis positae. ad quassi congelato mari. ob
nimium frigus lupi transi erint. luminibus ferunt᷑
orbari: Ita nonsolum in hospitalis hominibus. uerũ
&iam beluis terra crudelis est: in scandta uero in¬
sula unde nobis sermo est. lic& multȩ & diuersȩ maneaN
nationes. septẽ tamen eorum nomina meminit ꝑtho¬
lomeus Apium ibi turba mellifica: obnimiũ srigore
nus quam repperitur: incuius parte arelo agens

Expanded text:
Vagi fluvius velut quodam ventrae generatus Vagi fluvius velut quodam ventrae generatus in Oceanum undosus evolvitur. ab occidente namque inmensu pelago circumdatur, a septentrione quoque innavigabili eodem vastissimo concluditur Oceano, ex quo quasi quodam brachio exiente, sinu distento, Germanicum mare efficitur. ubi etiam parvae quidem, sed plures perhibentur insulae esse dispositae, ad quas si congelato mari ob nimium frigus lupi transierint, luminibus feruntur orbari. ita non solum inhospitalis hominibus, verum etiam beluis terra crudelis est. in Scandza vero insula, unde nobis sermo est, licet multae et diversae maneant nationes, septem tamen eorum nomina meminit Ptolemaeus. apium ibi turba mellifica ob nimium frigore nusquam repperitur. in cuius parte arctoa gens
Abbreviated transcription (Latin):
bellum interse aut imperii cupi dine. aut amplifican¬
di qua epossident saepius gerunt. non tantum aequita¬
tu. uel pedite uerum &iam bigis curribus que falcatis.
quos more uulgare essedas uocant: Haec pauca de
brrtitiniae in sulae forma dixisse sufficiat. ad scan¬
uae insulae sitũ quodsuperius reliquim us redeam
DEHACET ENIM IN SECUNDO SUI OPERIS LIBRO
ltnoniisclaudius pto lom eus orbis terrae discriptor egregi¬
us meminit dicens: est inocean i reto isalo posita
in sula magna nomine scandza inmodum folii cetri
lateribus pandis perlongum ducta concludensse:
Dequa & pomponius mela in marissinu codano po¬
sitam refert. cuius ripas influit oceanus: haec a
sronte positai est uis tulae fluminis. quis armaticis
montibus ortus inconspectus candrȩ septentrionali
ocetino trisulcus in labitur. germaniam scrthiãq
dis terminans : Ha ec ergo hab& aboriente uas¬
tissimum lacum in orbis terrae gremio. unde

Expanded text:
bellum inter se aut imperii cupidine, aut amplificanbellum inter se aut imperii cupidine, aut amplificandi quae possident, saepius gerunt, non tantum equitatu vel pedite, verum etiam bigis curribusque falcatis, quos more vulgare essedas vocant. haec pauca de Brittaniae insulae forma dixisse sufficiat. Ad Scandziae insulae situm, quod superius reliquimus, redeamus. de hac etenim in secundo sui operis libro Claudius Ptolomeus, orbis terrae discriptor egregius, meminit dicens: est in Oceani arctoi salo posita insula magna, nomine Scandza, in modum folii cetri, lateribus pandis, per longum ducta concludens se. de qua et Pomponius Mela in maris sinu Codano positam refert, cuius ripas influit Oceanus. haec a fronte posita est Vistulae fluminis, qui Sarmaticis montibus ortus in conspectu Scandzae septentrionali Oceano trisulcus inlabitur, Germaniam Scythiamque disterminans. haec ergo habet ab oriente vastissimum lacum in orbis terrae gremio, unde
Abbreviated transcription (Latin):
pectui noctem quoque dariorem in extrema eius par¬
teminimamque. Cornelius &iam annalium scriptor
enarrait. meallis plurimis copiosam herbis frequentẽ
& his feraciorem om̃ibusq. pecora magis quã homines
alant labi uero per eam multam quã maximaȩ re¬
labiq flumina gemmas. margaritasq. uoluentia si¬
lorum colorati uultus. tortiplero que crine &nigro
nascuntur. Calidoniam uero in colentibus rutilae cãmȩ¬
ae corpora magna. sed fluuidagallis siues panis. ut
quibus quȩ adtenduntur obsimiles: unde coniecta uere
non nulli quod ea exhis ac colas contiguo uocatos acce¬
perit: incultiaeq omnes. populi regesq. populorum:
cunctos tamen in calydoniorũ meatarumque con¬
cessis se nomina dio auctor est celeberrimus scriptor
annalium: uirgecis habitant ccsas. communia tecta
cum pecure : siluȩque illis saepesunt domus obdecorẽ
nescio. analiam quam obrem ferro pingunt corpora.

Expanded text:
pectui. noctem quoque clariorem in extrema eius parpectui. noctem quoque clariorem in extrema eius parte minimamque Cornelius etiam annalium scriptor enarrat, metallis plurimis cupiosam, herbis frequentem et his feraciorem omnibus, que pecora magis quam homines alant: labi vero per eam multa quam maximae relabique flumina gemmas margaritasque volventia. Silorum colorati vultus; torti pleroque crine et nigro nascuntur; Calydoniam vero incolentibus rutilae cumae, corpora magna, sed fluuida: Gallis sive Spanis, ut quibusque obtenduntur, adsimiles. unde coniectavere nonnulli, quod ea ex his accolas contiguo vocatos acceperit. inculti aeque omnes populi regesque populorum ; cunctos tamen in Calydoniorum Meatarumque concessisse nomina Dio auctor est celeberrimus scriptor annalium. virgeas habitant casas, communia tecta cum pecore, silveque illis saepe sunt domus. ob decorem nescio an aliam quam ob rem ferro pingunt corpora.