comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando tenebrȩ: nunc au¬
tem lux in dño: sicut filii lu¬
cis ambulate Et iterũ: Nos
autem qui diei sumus: so¬
hrii simus: Qui autẽ renati
sunt: noctis fuerunt. et di¬
ei sunt: Tenebrȩ fuerunt: et
lumen sunt: Iam credit se
ilis iħs: et non nocte ueni¬
unt ad iħm sicut nichode¬
mus: non in tenebris que¬
runt diem: Cales enim iam¬
xp̃m etiam profitentur: Ac¬
cedit ad illos iħs: facit in
illis salutem. quia ipse dixit:
Nisi quis manducauerit
carnem meam. et biberit
sanguinẽ meum: non habe¬
bit in se uitam: Quod aut̃e
signum crucis habent in
fronte cathecumini: iam de
domo magna sunt:sed ad¬
huc fient ex seruis filii: Non
enim nichil sunt: quia iam
ad domum magnã pertinenl
Quando autem manducauit
set mare rubrum: Mare ru¬
brum autem quid significet:
Ntquid per mare transierunt
quasi quereres causam ab il¬
lo: setutus ait. Et omnes per
moysen baptizati sunt: in nu¬
be et in mari: Si ergo figura

Expanded text:
aliquando tenebrae; nunc aualiquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate : et iterum, Nos autem qui diei sumus, sobrii simus . Qui ergo renati sunt, noctis fuerunt, et diei sunt: tenebrae fuerunt, et lumen sunt. Jam credit se illis Jesus, et non nocte veniunt ad Jesum sicut Nicodemus, non in tenebris quaerunt diem. Tales enim jam etiam profitentur: accessit ad illos Jesus, fecit in illis salutem: quia ipse dixit: Nisi quis manducaverit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam . Et quod signum crucis habent in fronte catechumeni, jam de domo magna sunt; sed fiant ex servis filii. Non enim nihil sunt qui jam ad domum magnam pertinent. Quando autem manna manduset mare rubrum. Mare autem rubrum quid significet, transierunt. Utquid per mare transierunt, quasi quaereres ab illo; secutus ait, Et omnes per Moysen baptizati sunt in nube et in mari . Si ergo figura
Abbreviated transcription (Latin):
i nichodemus
de illis multis
erat. qui credi¬
derant in no¬
mine eius:tam
in isto nichodemo attenda-¬
mus: quare ihs non se cre¬
debat eis: Respondit iħs:
et dixit eiz Amen amen di¬
co tibi: nisi quis natus fue¬
rit denuo: non potest uide¬
re regnum dei: Ipsis ergo
se credit iħs: qui nati fue¬
rint denuo: Ecce illi credide¬
rant in eum: et iħ̾s non se
credebat eis: Tales sunt om¬
nes cathecumini: Ipsi credua
in nomine. xp̃i sed iħs non
se credit illis: Intendat et
intelligat caritas ur̃a: Si di¬
xerimus cathecumino credis
in xp̃m: respondet credo:
et signat se iam crucem xp̃i
portans in fronte: et non
erubescit de cruce dñi sur-
Ecce credidit in nomine eius:
Interrogemus eum mandu¬
cas carnem filii hominis. et
bibis sanguinẽ filii hominiˢ:
nescit quid dicimus: quia
iħs non se credidit ei: Cum
te ad rem pertinet: Ad dñin
uenit: et nocte uenit: ad lu¬
cemuenit. et in tenebri̾uenit:
Mex aqua et spũ: quid all¬
diunt ab apło: fuistis enim¬

Expanded text:
 Nicodemus de illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Ipsis ergo se credit Jesus, qui nati fuerint denuo. Ecce illi crediderant in eum, et Jesus non se credebat eis. Tales sunt omnes catechumeni: ipsi jam credunt in nomine Christi, sed Jesus non se credit eis. Intendat et intelligat Charitas vestra. Si dixerimus catechumeno, Credis in Christum? respondet, Credo, et signat se: jam crucem Christi portat in fronte, et non erubescit de cruce Domini sui. Ecce credidit in nomine ejus. Interrogemus eum, Manducas carnem Filii hominis, et bibis sanguinem Filii hominis? nescit quid dicimus, quia Jesus non se credidit ei. 4. Cte ad rem pertinet. Ad Dominum venit, et nocte venit: ad lucem venit, et in tenebris venit. m ex aqua et Spiritu, quid audiunt ab Apostolo? Fuistis
Abbreviated transcription (Latin):
cophini bucellarum repleti
sunt: significat de ipsius
legis adapertione et dispu¬
tatione quam iudei dereli¬
querant et deseruerant:
repletos fuisse discipulos
domini: in quibus duode¬
narius numerus principa¬
tum tenet: Nondum enim
erat scriptura noui testamẽ¬
ti: quando dominus qua¬
si frangendo et aperiendo
quod durum et clausum
erat in legẽ. discipulos im¬
pleuit: cum eis ꝑ ost re-¬
surrectionem aperuit scri¬
ꝑturas ueteres: incipiens
a moyse et omnibus pro¬
phetis: interpretans illis
in om̃ibus scripturis quȩ
de ipso erant: Nam tunc
eum duo illorum. in panis
fractione cognouerunt:¬

Expanded text:
cophini buccellarum repleti cophini buccellarum repleti sunt, significabat de ipsius Legis adapertione et disputatione, quam Judaei reliquerant et deseruerant, repletos fuisse discipulos Domini, in quibus duodenarius numerus principatum tenet. Nondum enim erat scriptura Novi Testamenti, quando Dominus, quasi frangendo et aperiendo quod durum et clausum erat in Lege, discipulos implevit, cum eis post resurrectionem aperuit Scripturas veteres, incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Nam et tunc eum duo illorum in panis fractione cognoverunt
Abbreviated transcription (Latin):
tribu leui: ne ad ipsam tri¬
bum et ad ipsum sacerdoti¬
um quod tẽporaliter umbra
erat futuri. pertinere uidę¬
retur mundatio peccatorũ:
quam dñs oblatione holo¬
causti sui quod in uetere sa¬
cerdotio figurabatur imple¬
uit: et holocausti eius ima¬
ginem ad memoriã passionis
suȩ in eccła celebrandã dẽdit:
ut esset sacerdos in eternũ:
non scđm ordinem aaron:
sed scđ̃m ordinẽ melchisedech
Cuius rei sacramentũ diligen¬
tius adhuc considerari po¬
test: sed propter duos pis¬
ces in quibus duas perso¬
nas regiam et sacerdotalẽ
figuratas esse diximus: ha¬
ctenus hinc tractatum esse
suffictat: Quod autẽ super
fenum turba illa discubuit:
significat eos qui testamen¬
tum uetus accẽperant: quia
regnum eisdem temporale
et ihrłm temporalis promit¬
tebatur: in spe carnali coi¬
locatos fuisse: Omnis enim
caro fenum: et claritas¬
omnis hominis ut flos fe¬
ni: Quod autem de reliqui¬
is fragmentorũ duodecim

Expanded text:
tribu Levi, ne ad ipsam tritribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus oblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit: et holocausti ejus imaginem ad memoriam passionis suae in Ecclesia celebrandam dedit, ut esset sacerdos in aeternum, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech . Cujus rei sacramentum diligentius adhuc considerari potest. Sed propter duos pisces, in quibus duas personas, regiam et sacerdotalem figuratas esse diximus, hactenus hinc tractatum esse sufficiat. 3. Quod autem super fenum turba illa discubuit, significat eos qui Testamentum Vetus acceperant; quia regnum eis temporale et Jerusalem temporalis promittebatur, in spe carnali collocatos fuisse. Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni . Quod autem de reliquiis fragmentorum duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
cuius correptione dauid ip¬
sius peccati abolitionẽ peni¬
taq postea quam transiit
lucas personã dauid: non
dissonat a matheo.nomini¬
bus generationũ: Nam eos
nominat ascendens a dauid
Susq ad abrabam: quos ille
descendens ab abraham usq
ad dauid: A dauid enim: in
duas familias regram et sa¬
cerdotalẽ origo illa distribu¬
ta est: Quarum duarum fa¬
miliarũ sicut dictum est: re¬
giam descendens matħs: sa¬
cerdotalẽ ascendens lucas se-
rex et sacerdos nr̃. et cogna¬
tionem diiceret de stirpe sa¬
cerdotali: et non esset tamen
de tribu sacerdotali. hoc est
de tribu leui: sed esset de tri¬
bu nda: hoc est de tribu
dauid: ex qua tribu nemo
intendit altari: Ideo et filius
dauid maxime dicitur scm
carnẽ: quia et lucas ascendenᷤ.
et matħs descendens: in da¬
uid sibi obuiam facti sunt:
Oportebat enim ut euacua¬
turus sacrificia quȩ scđm or¬
dinẽ aaron in leuitico sacer¬
dotio fiebant. non esset de

Expanded text:
cujus correptione David ipcujus correptione David ipsius peccati abolitionem poenitaque posteaquam transiit Lucas personam David, non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. Nam eos nominat ascendens a David usque ad Abraham, quos ille descendens ab Abraham usque ad David. A David enim in duas familias, regiam et sacerdotalem, origo illa distributa est, quarum duarum familiarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, sacerdotalem ascendens Lucas securex et sacerdos noster, et cognationem duceret de stirpe sacerdotali, et non esset tamen de tribu sacerdotali, hoc est, de tribu Levi; sed esset de tribu Juda, hoc est, de tribu David, ex qua tribu nemo intendit altari. Ideo et filius David maxime dicitur secundum carnem, quia et Lucas ascendens, et Matthaeus descendens, in David sibi obviam facti sunt. Oportebat enim ut evacuaturus sacrificia, quae secundum ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de
Abbreviated transcription (Latin):
sceptionẽ peccatorũ tanquã
descendentẽ ostendebat: seb
sursumuersus: tanquã is qui
eum post ab olitionẽ pecca.¬
torum tanquã ascendentẽ
insinuabat: Nec eos paren¬
tes. quos ille nominans: Alia
enim erat origo sacerdotali.
quȩ per unum ex filiis dauid
sicuti assolet de tribu sacerdo¬
tali matrimoniũ sortientem:
efficeret ut maria de utraq
tribu id est de regia et sacer¬
dotali cognationẽ duceret:
Nam et quando censiti sunt
ioseph et maria: scriptũ est
eos fuisse de domo id est de
genere dauid: Et elisabeth
quȩ nichilominus cognata
mariȩ scribitur: erat de tri¬
bu sacerdotali: Sicut autem
matħs qui tanquã descendẽ.¬
tem ad suscipienda peccata
per salomonẽ a dauid des¬
cendit: qui salomon de illa
in qua dauid peccauerat na¬
tus est: ita lucas qui tam¬
quam ascendentẽ post abo¬
litionem peccatorũ sacerdo¬
tem xp̃m insinuat: per na¬
than ascendit ad dauid. qͥa
nathan propħa missus erat:

Expanded text:
sceptionem peccatorum tanquam sceptionem peccatorum tanquam descendentem ostendebat, sed sursum versus, tanquam is qui eum post abolitionem peccatorum tanquam ascendentem insinuabat; nec eos parentes, quos ille nominans . Alia enim erat origo sacerdotalis, quae per unum ex filiis David, sicuti essolet, de tribus sacerdotali matrimonium sortientem, effecerat ut Maria de utraque tribu, id est, de regia et sacerdotali cognationem duceret. Nam et quando censiti sunt Joseph et Maria, scriptum est eos fuisse de domo, id est de genere David . Et Elisabeth, quae nihilominus cognata Mariae scribitur, erat de tribu sacerdotali . Sicut autem Matthaeus, qui tanquam descendentem ad suscipienda peccata per Salomonem a David descendit; quia Salomon de illa in qua David peccaverat, natus est: ita Lucas, qui tanquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuat, per Nathan ascendit ad David; quia Nathan propheta missus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a suscepit: ut nobs
pugnandi et uincendi demos¬
straret exemplũ: eorumdẽ
peccatorũ susceptionẽ regiãq
personã matheus euanglista
significans: generationẽ ent̾
que est scđ̃m carnem ab abra¬
ham suscipiens. qui pater est
ppłi fidelis: et successionẽ pro¬
lis deorsumuersus enumeranᷤ.
peruenit ad dauid: in quo re¬
gni stabilimentũ manifestis¬
simũ apparet: atq inde per
salomonẽ natum de illa in
qua pater eius peccauerat
stirpem regiani prosecutus:
usq ad dñi generationẽ per¬
diicit: Lucas uero alius e¬
uangłista: qm̃ et ipse gene.¬
rationẽ dñi quȩ scđ̃m carnẽ
est sed in sacerdotalẽ perso¬
nam explicandã suscepit: ad
quam personã pertinet mun¬
datio et abolitio peccatorũ:
non a principio libri sicut
matħs. sed ab illo loco quo
baptizatus est iħs: ubi pes¬
catorũ nr̃orum mundationẽ
prefigurauit: incipit pares¬
tum etus originẽ gradatim
persequi. Neq deorsumuer¬
sus. sicut ille qui eum ad su¬

Expanded text:
ostra suscepit, ut nobis pugnandi et vincendi demonstraret exemplum, eorumdem peccatorum susceptionem regiamque personam Matthaeus evangelista significans, generationem ejus quae est secundum carnem ab Abraham suscipiens, qui pater est populi fidelis, et successionem prolis deorsum versus enumerans pervenit ad David, in quo regni stabilimentum manifestissimum apparet; atque inde per Salomonem, natum de illa in qua pater ejus peccaverat, stirpem regiam prosecutus usque ad generationem Domini perducit . Lucas vero alius evangelista, quoniam et ipse generationem Domini, quae secundum carnem est, sed in sacerdotali persona explicandam suscepit, ad quam personam pertinet mundatio et abolitio peccatorum, non a principio libri, sicut Matthaeus, sed ab illo loco ubi baptizatus est Jesus, ubi peccatorum nostrorum mundationem praefiguravit, incipit parentum ejus originem gradatim prosequi; neque deorsum versus, sicut ille qui eum ad su
Abbreviated transcription (Latin):
ardebit: Ibi corpus: ibi est¬
anima: Mors corporis sem¬
piterna: mors animȩ dei
absentia: uis nosse quȩ
sit mors animȩ: intellige
ꝓpħam dicentem: Tollatur
impius: ut ñon uideat cla¬
ritatem dñi: Timeat ergo
anima mortem suam: et
non timeat mortem corpo¬
ris sui Quia si timuerit
mortem suam. et uixerit
in deo suo: non eum offen¬
dendo et a se repellendo:
merebitur in fine recipere
corpus suum: non ad pę¬
nam ȩternam. sicut impi.¬
orum: sed ad uitam ȩter-¬
nam sicut iustorum: Illam
mortem timentes. et illã
uitam martyres diligen¬
tes: promissa dei expectã¬
tes. minaᷤᷤ persecutoꝵ con¬
temnentes: et ipsi apud
deum coronari meruerunt:
et nobis celebranda ista
sollemnia reliquerunt:

Expanded text:
ardebit ibi corpus, ibi anima? Mors corporis, sempiterna poena: mors animae, Dei absentia. Vis nosse quae sit mors animae? Intellige prophetam dicentem, Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini . Timeat ergo anima mortem suam, et non timeat mortem corporis sui. Quia si timuerit mortem suam, et vixerit in Deo suo, non eum offendendo et a se repellendo, merebitur in fine recipere corpus suum; non ad poenam aeternam, sicut impii; sed ad vitam aeternam, sicut justi. Illam mortem timentes, et illam vitam martyres diligentes, promissa Dei exspectantes, minas persecutorum contemnentes, et ipsi apud Deum coronari meruerunt, et nobis celebranda illa solemnia reliquerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
et non potui uobis loqͥ qua¬
si spiritalibus. sed quasi car¬
nalibus: et non sp̃m huius
mundi accepimus sed sp̃m
qui ex deo est. ut sciamus
quȩ a deo donata sunt nobr̾.
que et loquimur non indo¬
ctis humane sapientiȩ uer¬
bis: sed docti spũ: spiritalibꝰ
spiritalia comparantes: Ani¬
malis autem homo: non per¬
cipit que sunt sp̃s der Non
itaq percipiens quȩ sunt sp̃s
dei homo animalis. sic au¬
dit quȩcumq audit de dei
natura: ut aliud quam cor¬
pus cogitare non possit. quã¬
libet amplissimũ uel inmen¬
sum: quamlibet lucidum ac
speciosum: corpus tamen:
Id eo prouerbia illi sunt quȩ¬
cumq dicta sapientiȩ de in¬
corporea immutabiliq sub¬
stantia: non quod ea tam¬
quam prouerbia deputat:
sed quia sic cogitat. quo

Expanded text:
et: Non potui vobis loqui quaet: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus ; et: Non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est; ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis: quae et loquimur non in doctis humanae sapientiae verbis, sed docti Spiritu, spiritualibus spiritualia comparantes. Animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus itaque percipiens quae sunt Spiritus Dei homo animalis, sic audit quaecumque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac speciosum, corpus tamen: ideo proverbia illi sunt quaecumque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia; non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis diuer
occasus. et suscepta ab eis
pro xp̃i nomine passio con¬
secrauit: Multimoda namq
ueterum relatione didicimu:
nonnullos martyrũ prostra¬
tos gladio: igne alios con¬
crematos: complures besti

Expanded text:
nobis diversntis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures besti
Abbreviated transcription (Latin):
men meum: centuplũ recipi¬
et. et uitam ȩternã posside¬
bit: Multi autem erunt pri¬
mi nouissimi: et nouissimi
primi: Locus iste cũ illa sen¬
tentia congruit: in qua sal¬
uator loquitur: non ueni
pacem mittere sed gladiũ.
llem enim separare homi¬
nem a patre suo: et matrẽ
a filia: et nurum a socru:

Expanded text:
um, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit, in qua Salvator loquitur: Non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim separare hominem a patre suo, et matrem a filia, et nurum a socru:
Abbreviated transcription (Latin):
des duodecĩ: iudicantes du¬
od ecim tribus isrł: Non di¬
xit qui reliquistis ommia:
hoc enim et socrates fecit
philosophus: et multi alii
duntias contẽpserunt: sed
qui secuti estis me: quod pro¬
prie apłorum est atq cre-¬
dentium: in regeneratione
cum sederit filius hominis
in sede maiestatis suȩ: quan¬
do ex mortis de corrupti¬
one resurgent incorrupti:
sed ebitis et uos in soliis iu¬
dicantiũ: condemnantes du¬
odecim tribus isrł: quia uo¬
bis crebentibus. illi credere
t omnis qui relique¬
rit domum. uel frẽs.
aut sorores. aut patrem. aut

Expanded text:
des duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. Non dixit: qui reliquistis omnia, hoc enim et Crates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me: 151 quod proprie apostolorum est atque credentium. In regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel: quia vobis credentibus, illi credere t omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis: sed quod habet
cupiditas et infirmitas car.¬
nis quȩ non est in eo: et in
qua non manent uerba euis:
Nam utiq ad uerba eiusper¬
tinet oratio illa quã docint:
ubi dicimus. pater nr̃ qui es
in cȩlis: Ab huius orationis
uerbis et sensibus non rece-
damus peticionibus nr̃is: et
quicquid petierimus fiet no¬
bis: Tunc enim dicenda sunt
uerba eius in nobis manere:
quando facimus quȩ prece¬
pit: et diligimus quȩ pro¬
misit: Quando autẽ uerba
eius manent in memoria.
nec inueniuntur in uita: non
cõputatur palmes in uite:
quia uitam non attrahit ex
radice: Ad hanc differentiã
ualet quod scriptum est: et
memoria retinentibus man¬
data eius ut faciant ea Mul¬
ti enim memoria retinent ut
contemnant: uel etiam deri¬
deant et obpugnent ea: In
his uerba xp̃i non manent:
quia tangunt quodã modo
non coherent: et ideo illis
non erunt in beneficiũ sed
in testimoniũ: et quia sic in¬
sunt eis ut non maneant in
eis: ad hoc tenentur ab eis.

Expanded text:
in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus: nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis ; ab hujus orationis verbis et sensibus non rdamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis,
Abbreviated transcription (Latin):
nis. qd̾ ꝑcipit ĩ suis: Noli¬
te ita cogitare: ne ĩ corde ue¬
stro idola fabricetis: Huma¬
nam formã. huãnoꝵ linia¬
mẽta mẽbroꝵ: figurã car¬
nis huãnȩ : sensus istos cõ¬
spicuos: staturã motꝰq cor¬
poris: lingue officiũ. distin¬
ctões sonoꝵ: Nolite in illa
tͥnitate cogitare: nisi qd̃ ꝑ¬
tinet ad formã serui quam
accepit unigeĩtꝰ filiꝰ: cõ uer¬
bum caro fc̃m ẽ. ut hĩtaret
in nob: Ĩbi nõ te ꝓhibeo hu¬
mana ĩfirmitas cogitare qd
nosti: ĩmo etiã cõpello: Si
fides ĩ te uera ẽ talẽ xp̃m cõ¬
uit ut hõ: ãbulauit ut hõ:
esuriuit sitiuit ut hõ: dor¬
miuit : postremo passus ut
hõ: suspensus ĩ ligno: occisꝰ:
sepultus ut hõ:¬

Expanded text:
nis quod percepit in suis. Nolinis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membrorum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiones sonorum, nolite in illa Trinitate cogitare, nisi quod pertinet ad formam servi, quam accepit unigenitus Filius, cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Ibi non te prohibeo, humana infirmitas, cogitare quod nosti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum covit ut homo, ambulavit ut homo, esurivit, sitivit ut homo, dormivit ut homo, postremo passus ut homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
quia filius est. ame ip̃o fa¬
cio nichil: Quid est. a me¬
ip̃o facio nichil: Ame ip̃o
non sum Filius enĩ de
patre est deus: pater aũt
non est de filio deus: Siliꝰ
est deus de deo: pater aũt
deus. sed non de deo: Siliꝰ
est lumen de lumine: pat̾
aũt lumen. sed non de liũe
Filius est: sed est de quo ẽ:
Dater aũt est: sed non est
de quo est: Quod eigo ad¬
didit sic̃ docuit m̾e pater
hec loquor: nemini uestrũ
obrepat cogitatio carnaliᷤᷤ
fratres meiz Non enĩ põt
humana infirmitas cogita¬
re: nisi quod consueuit fa¬
cere uel audire: Nolite er¬
go uobis quasi duos hoĩeᷤᷤ
ante oculos ponere. unum
prẽm alterum filiũ: et lo¬
quentẽ prẽm ad filiũ: sic̃
facis tu. qñ uerba aliqua di¬
cis filio tuo. monens eũ et
instruens cũ quomͦ loquat᷑:
ut quȩcũq audunt a te cõ¬
mendet memoriȩ: Cum cõ¬
mendaui̾t memoriȩ: profe¬
rat et lingua. distinguat ꝑ
sonos: inferat aurib alie¬

Expanded text:
quia Filius est, Et a meipso faquia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid est, A meipso facio nihil? A meipso non sum. Filius enim de Patre est Deus; Pater autem non est de Filio Deus: Filius est Deus de Deo; Pater autem Deus, sed non de Deo: Filius est lumen de lumine; Pater autem lumen, sed non de lumine: Filius est, sed est de quo est; Pater autem est, sed non est de quo est. 4. Quod ergo addidit, Sicut docuit me Pater, haec loquor; nemini vestrum obrepat cogitatio carnalis, fratres mei. Non enim potest humana infirmitas cogitare, nisi quod consuevit facere vel audire. Nolite ergo vobis quasi duos homines ante oculos ponere, unum patrem, alterum filium, et loquentem patrem ad filium: sicut facis tu, quando verba aliqua dicis filio tuo, monens eum et instruens eum quomodo loquatur, ut quaecumque audivit a te, commendet memoriae; cum commendaverit memoriae, proferat et lingua, distinguat per sonos, inferat auribus alie
Abbreviated transcription (Latin):
tanta fastidiũ: Recolite
illud. ego sum qui sum. et
qui est misit me: et cogno¬
scetis quid dictum sit. tc̃
scictis quia ego sum: Secd
et pater est: et sp̃s scũs ẽ:
Id ip̃m esse pertinet tota
trintas: Sed quia dñ s sic̃
filius loquebatur: ne for¬
te in co quod dixit. tũc co¬
gnoscetis quia ego sum.
subintraret error sabellia¬
norum. hoc est patrispassi¬
anorum: quem uobis en¬
rorem cõmendaur son te¬
nendum. sed cauendũ: eoꝵ
scilicet qui dixerunt ip̃e ẽ
pater ip̃e est filius: duo st̃
noĩa sed res una: propter
istum ergo cauendum erro¬
rem. cum dixisset dñs tũc
cognoscetis quia ego sum.
ne ip̃c intelligeretur pãter:
continuo subiũxit: Et a
me ip̃o facio ni hil: sed si¬
cut docuit me pater hec
loquor: Iam gaudere ce¬
perat sabellianus. erroris
sui occasione cõperta: sed¬
statim ut se tanꝙ in obscu¬
ro extulit: sequentis sen¬
tentie luce confusus ẽ: Pu¬
taueras eum esse patrem.
quia dixit ego sum: audi

Expanded text:
tanta fastidium. Recolite tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agnoscetis, quid dictum sit, Tunc scietis quia ego sum: sed et, Pater est, et Spiritus sanctus est. Ad ipsum esse pertinet tota Trinitas. Sed quia Dominus sicut Filius loquebatur, ne forte in eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego sum, subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, quem vobis errorem commendavi non tenendum, sed cavendum, eorum scilicet qui dixerunt, Ipse est Pater, ipse est Filius; duo sunt nomina, sed res una: propter istum ergo cavendum errorem cum dixisset Dominus, Tunc cognoscetis quia ego sum; ne ipse intelligeretur Pater, continuo subjunxit, Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego sum: audi
Abbreviated transcription (Latin):
Ordine cognoscetis. qͥ sim:
Non quia oẽs tunc erant
credituri qui audiebant:
id est post dñi passionem:
Nam paulo post dicitur:
Hec eo loquente multi cre¬
diderunt in eum: et nõdũ
exaltatus erat filius hõi:
Exaltationem quippe dĩc
passionis: non glorificati¬
onis. Crucis: non celi:
Quia et ibi exaltatus ẽ:
quando pependit in ligno
Sed illa exaltatio: humi¬
liatio fuit: Tunc enu fa¬
ctus est obediens usq ad
mortem crucis: Hoc opor¬
tebat impleri per corum
manus. qui postea fuerant
credituri: quibus dicit: Cũ
exaltaueritis filiũ hoĩs: tũc
cognoscetis quia ego sũ
Quare hoc. nisi ut nemo
desperaret in quocũq sce¬
lere male sibi conscius:
quando uidebat cis doã¬
ri homicidiũ. qui occide¬
rant xp̃m: Hos ergo in lect s¬
illa turba agnoscens dñs
dixit: cum exaltaueritis fi¬
liũ hõĩs: tunc cognoscetiᷤᷤ
quia ego sum
Am nostis quid sit
sum. nec assidue repe¬
tendum est: ne pariat res

Expanded text:
Ordine vestro cognoscetis qui sim, Ordine vestro cognoscetis qui sim, non quia ocredituri ex iis qui audiebant, id est, post passionem Domini: nam paulo post dicit, Haec eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis; crucis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebat impleri per eorum manus qui postea fuerant credituri, quibus dicit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocumque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium qui occiderant Christum? 3. Hos ergo in illa turba agnoscens Dominus, dixit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repetendum est, ne pariat res
Abbreviated transcription (Latin):
Nid est hoc: Nĩ hil¬
enim aliud uidetur.
dixisse  ͬ nisi cos post passio¬
nem suam cognituros qͥs
esset: P roculdubio ergo
udebat ibi aliquos quoᷤᷤ
ip̃e nouerat: quos ip̃e cũ
ceteris scĩs sins ante cõ
stitutionem mundi presci¬
endo clegerat: post passio¬
nem suam esse credituros:
Ip̃i sunt illi quos assidue
cõmendamus: et ad imi¬
tationem cum magna exor¬
tatione proponimus. Mi¬
sso enim desuper sp̃ũ scõ
post dñi passionem. et re¬
surrectionem. et ascensio¬
nem: cum miracula fierent
in cius noĩc. quem tanꝙͣ
mortuũ persequentes su¬
dei cotẽpserant: cõpuncti
sunt corde: Et qui seuiẽ¬
tes occiderunt: mutati
crediderunt: Et quẽ san.¬
guinẽ seuiendo fuderũt:
credendo biberunt. illa
tria milia. et illa quinq
milia uideorum: quo ᷤ ibi
uidebat. quando dicebat.
cum exaltaueritis filium
hoĩs: tunc cognoscetiᷤᷤ qͥa
ego sum: Tanꝙͣ dicẽs: Di¬
ffero cognitionem uestrã:
ut impleam passionõ meã

Expanded text:
id est hoc? Nihilenim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cognituros, quis esset. Procul dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante mundi constitutionem praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi, quos assidue commendamus, et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Misso enim desuper Spiritu sancto post Domini passionem et resurrectionem et ascensionem, cum miracula fierent in ejus nomine, quem tanquam mortuum persequentes Judaei contempserunt, compuncti sunt corde; et qui saevientes occiderunt, mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt, illa tria millia, et illa quinque millia Judaeorum : quod sibi volebat, quando dicebat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam dicens: Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam.
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs: mariam uenien¬
tem an dñm suscipientem:
Suscipientẽ dicam an tra¬
hentem: Sed melius trahen¬
tem et suscipientẽ: Quia ni¬
mirum ipse eam per miseri¬
cordiã traxit intus: qui per
mansuetudinẽ suscepit fo¬
ris: Sed iam textum scĩ euã¬
gelii percurrentes: ipsum̃

Expanded text:
fratres, Mariam venienfratres, Mariam venientem, an Dominum suscipientem? Suscipientem dicam, an trahentem? dicam melius, trahentem et suscipientem, quia nimirum ipse eam per misericordiam traxit intus, qui per mansuetudinem suscepit foris. Sed jam textum sancti Evangelii percurrentes, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ogitanti michi de
mariȩ penitentia. fie.¬
re magis libet qũã
aliquid dicere: Cuius enim
uel saxeum pectus: ille huusᷤ
peccatricis lacrimȩ. ad exem¬
plum penitendi non emolli¬
ant: Considerauit namq
quid fecit: et noluit mode.¬
rari quid faceret: Super cos.¬
uiuantes ingressa est: non
iussa uenit. inter epulas la¬
crimas obtulit: Dicite quo
dolore ardet: que flere et
inter ȩpulas non erubescit:
hanc uero quam lucas pec¬
catricem mulierẽ. ioħes ma¬
riam nominat: illam esse
mariam credimus de qua
marcus septem demonia
eiecta fuisse testatur: Et quid
septem demoniis. nisi uniuer¬
sa uitia designantur: Qura
enim septem diebus omne
tempus cõprehenditur: re¬
Icte septenario numero uni¬
uersitas figuratur: Septem
ergo demonia maria habu¬
it: quȩ unuersis intiis ple¬
na fuit. Sed ecce quia tur-¬
pitudinis suȩ maculas as¬
pexit: lauanda ad fontem
tes non erubuit: Nam quia
semetipsam grauiter erubes¬
cebat intus: nichil esse cre¬
didit quod uerecundaret᷑

Expanded text:
ogitanti mihi de Mariae poenitentia, flere magis libet quam aliquid dicere. Cujus enim vel saxeum pectus illae hujus peccatricis lacrymae ad exemplum poenitendi non emolliant? Consideravit namque quid fecit, et noluit moderari quid faceret. Super convivantes ingressa est, non jussa venit, inter epulas lacrymas obtulit. Discite quo dolore ardet, quae flere et inter epulas non erubescit. Hanc vero quam Lucas peccatricem mulierem, 1593 Joannes Mariam nominat, illam esse Mariam credimus de qua Marcus septem daemonia ejecta fuisse testatur. Et quid per septem daemonia, nisi universa vitia designantur? Quia enim septem diebus omne tempus comprehenditur, recte septenario numero universitas figuratur. Septem ergo daemonia Maria habuit, quae universis vitiis plena fuit. Sed ecce quia turpitudinis suae maculas aspexit, lavanda ad fontem  convivantes non erubuit. Nam quia semetipsam graviter erubescebat intus, nihil esse credidit quod verecundaretur
Abbreviated transcription (Latin):
animosissime conpescuit,
Et plura in eis decrẽta fe¬
cit: maxime contra ecclesi¬
asticos incontinentes ⁊ sy¬
moniacos: et contra pro¬
prietarios. et instabiles mo¬
nachos: Deinde nec ibi
securus: ciusdem ĩperato¬
ris. iterum furorem fugiẽs :
relicta ytalia. in gallias trãs¬
migrauit: Ubi  denuo de
salute fidei cogitans: aliud
consilium apud clarũmõ¬
tem ciuitatem aluernorum
conuocari fecit: En quoz.
res alias constitutiones or¬
dinauit: que ad erigendũ
labentis ecclesie statũ respi¬
cerẽ uidebantur Et inter
cetera statuit:ut hore bea¬
te marie. a clericis cotidie di¬
cerentur: et ut in sabbatis.
eius officiũ sollẽniter cele¬
braretur: Legi autem ĩ qua¬
dam hystoria. que fascicu¬
lus temporũ dicitur: qd̃
hoc beata uirgo. fratribus
in cartusia reuelauerat: haud
et suis: cum ipsi sõli adhic
cartusienses dicerẽtur en
codem ecĩam consilio. exco

Expanded text:
animosissime compescuit. animosissime compescuit. Et plura in eos decreta fecit, maxime contra ecclesiasticos incontinentes et simoniacos, et contra proprietarios et instabiles monachos. Deinde nec ibi securus, ejusdem imperatoris iterum furorem fugiens, relicta Italia, in Gallias transmigravit. Ubi denuo de salute fidei cogitans, aliud concilium apud Clarummontem, civitatem Alvernorum, convocari fecit, in quo, res alias constitutiones ordinavit, quae ad erigendum labentis Ecclesiae statum respicere videbantur. Et inter caetera statuit, ut Horae beatae Mariae a clericis quotidie dicerentur, et ut in Sabbatis ejus Officium solemniter celebraretur. 50. Legi autem in quadam historia, quae Fasciculus temporum dicitur, quod hoc beata Virgo fratribus in Carthusia revelaverat, haud et ejus sodalibus, cum ipsi soli adhuc Carthusienses dicerentur. In eodem etiam concilio rem
Abbreviated transcription (Latin):
ni obediencia capituli ge¬
neralis totius cartusiẽsis
ordinis. quod ibidem an¬
nis singulis celebratur:
iuxta uiuendi normã ab
eodem beato brunonen
primo. et deinde aceteri.
cartusie prioribus. et a dic¬¬
to generali capitulo eis da¬
tam, Dictus uero beatus
bruno. eidem urbano põ¬
tifici Carus: in regimine
ecclesie utiliter et fideliter
seruiebat Erat enim tũc
ecclesia in turbatione ma¬
xim.i. prõpter persecutio¬
nem henrici quarti impe¬
ratoris predicti: qui quen¬
dam gilbertũ. quem clemẽ¬
tem nocauit de facto in pa¬
ĩcp. itu intruserat: Qui am-¬
bo. henricus sellicet et an¬
tipapã demens:ucrũ põ¬¬
tificem urbanũ persequẽ¬
bantur: Quorum furorẽ
idem urbanus declinans:
cũ in rom.inis ⁊ mẽrito
iinimẽ confideret: postꝙ̃ͣ
in melphi cõsilium ħabu¬
uisset. placenciam uenit. Et
ibi aliud consiliũ celebrauit:
cen quo ĩnter cetera: petũ¬
lanciam quorũdam ecclei¬
siasticorũ gratiano teste:

Expanded text:
ni obedientia capituli geni obedientia capituli generalis potius Carthusiensis ordinis, quod ibidem annis singulis celebratur juxta vivendi normam ab eodem beato Brunone primo, et deinde a caeteris Carthusiae prioribus, et a dicto generali capitulo eis datam. 49. Dictus vero beatus Bruno eidem Urbano pontifici charus, in regimine Ecclesiae utiliter et fideliter inserviebat. Erat enim tunc Ecclesia in turbatione maxima propter persecutionem Henrici quarti imperatoris praedicti, qui quemdam Gilbertum, quem Clementem vocavit, de facto in papatum intruserat. Qui ambo, Henricus scilicet et antipapa Clemens, verum pontificem Urbanum persequebantur. Quorum furorem idem Urbanus declinans, cum in Romanis et merito minime confideret, postquam in Melphi consilium habuisset, Placentiam venit, et ibi aliud concilium celebravit, in quo inter caetera petulantiam quorumdam ecclesiasticorum, Gratiano teste,
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ sibi in tunc occur¬
rentibus negociis neces¬
oisarius: omnes unanimi
ab eodem pontifice litte¬
cris. ad predictũ abbatem
siguinũ. pro restitutione
dicti loci: quem sibi beatꝰ
bruno inde discedens ut
iam dictũ est. remiserat.
¶Nagistro itaq laudur¬¬
no. quem ceteris fratribe
beatus bruno: in priorẽ
loco sui preposuerat duc¬
tore : omes cartiisiã sũt¬
reuersiz Quibus seguinz
abbas. rogatu pontificis.
et eiusdem beatibrimonis:
cum consensu sui cõuentꝰ
et in presencia prefatibea¬
ti hugonis gratranopoli¬
tam episcopi: et alterius
hugonis lugouuensis ar¬
cbiepiscopi: locũ predictũ
cartusie. libere remisit: ac
iuri eorũ. et successorut
suorũ tradĩdit ꝑpetuo pos¬
sidendum: Et ex tuno dic¬
tus lauduinus prioret
ceteri fratres. ac eorũ succes¬
sores. usqz in presentẽ diẽ:
dictã heremũ cartiisie. cũ
suis finibus ⁊ iiribus tenu¬
erunt et possederũt. per¬
seuerantes inea sub cõmi¬

Expanded text:
tanquam illi in tunc occurtanquam illi in tunc occurrentibus negotiis necessarius, omnes unanimitab eodem summo pontifice litteris ad praedictum abbatem Siguinum pro restitutione dicti loci; quem illi beatus Bruno inde discedens ut jam dictum est remiserat. Magistro itaque Landuino, quem caeteris fratribus beatus Pater Bruno in priorem loco sui praeposuerat, ductore, omnes Carthusiam repetiverunt. Quibus Siguinus abbas rogatu summi pontificis et ejusdem beati Brunonis, cum consensu sui conventus et in praesentia praefati beati Hugonis Gratianopolitani episcopi, et alterius Hugonis Lugdunensis archiepiscopi, locum praedictum Carthusiae libere remisit, ac juri eorum et successorum eorumdem tradidit perpetuo possidendum. Et extunc dictus Landuinus prior, et caeteri fratres ac eorum successores usque in praesentem diem dictam eremum Carthusiae cum suis finibus et juribus tenuerunt et possederunt, perseverantes in ea sub commu
Abbreviated transcription (Latin):
benigne suscepit: et inter
primos ⁊ precipuos sibi
cõsiliarios et fideles  amicos
habuit: Quius in maio¬
ribus causis et arduis ec¬
clesie negociis. utebatur:
et adherebat consiliis:
Conuenerunt autẽ ad
eum. spiritu sancto hoc
operante  ceteri fratres ões:¬
ĩ qui prius cũm eo in cartu¬
sia fuerant: dolentes pli¬
rimũ. ipse uero magis.qd̃
locũ predictũ cartusie quẽ
dominus sibi elegerat:
et in quo. dignũ sibi habi¬
taculum construxerat: re¬
liquissent: Dum enĩ eis
in mentem uenirent. non
aisicut murmuratoribus
illis in deserto. carnes. cu¬
ccumeres. aut pepones:
sed deuote ille meditati¬
nones: orationes. lectiões.
et spiritales consolatiões
quas prius in solitudine
predicta cartusie habue¬
rant: et uiderent tumul¬
tus. strepitus. ⁊ pericula
curie: non poterant se a
lacrimis continere: Tan¬
dem uero suasu et induc¬
tione eiusdem beatibru¬
nonis: cum nondũ posset
undi a pontifice obtinere.

Expanded text:
benigne suscepit, et inter benigne suscepit, et inter primos et praecipuos sibi consiliarios et fideles amicos habuit. Cujus in majoribus causis et arduis Ecclesiae negotiis utebatur et adhaerebat consiliis. Convenerunt autem ad eum, Spiritu sancto hoc operante, caeteri fratres omnes, qui prius cum eo in Carthusia fuerant, dolentes plurimum, ipse vero magis, quod locum praedictum Carthusiae, quem dominus sibi elegerat, et in quo dignum illi habitaculum construxerat, reliquissent. Dum enim eis in mentem venirent, non sicut murmuratoribus illis in deserto, carnes, cucumeres, aut pepones, sed devotae illae meditationes, orationes, lectiones, et spiritales consolationes, quas prius in solitudine praedicta Carthusiae habuerant; et viderent tumultus, strepitus, et pericula curiae, non poterant se a lacrymis continere. 48. Tandem vero suasu et inductione ejusdem beati Brunonis, cum nondum posset undi a pontifice obtinere,
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Erimus profecto
sicut oues errantes: non
habentes pastorem Gii¬
gitur te ad pontificẽ obe¬
diencia trahat: trahet nos
tecũ: supereminẽs caritas
que est in xp̃o ihesir:quã
separare non poterit neqz
mors neq uital. neq crca¬
tura aliqua Beatus itaq
bruno hec audiens: timẽs
ne propter suũ et suorum
inde discessũ locus predic¬
tus. iam deo dicatus ad
manus laicas et propha¬
nas iterũ deueniret: nolẽs
illum omnino deserere:
sed post expletã sibi ĩposi¬
tam obedienciã. eum in¬
tendens cum sis repete:
cõmendauit. et dechit illũ
uenerabili uiro  domno
siguino abbati monaste¬
rii case dei: qui fuerat unꝰ
ex primis donatoribus
predictis: et habebat quã¬
dam cellam sibi uicinã pro¬
pe gratianopolim: subtus
castrũ curnilhonis: Et de
inde a beato hugone ep̃o.
benedictione suscepta: ro¬
mam accessit: Orgebat
enim apostolicũ imperiũ.
Quem pontifex. de eius
quem intime diligebãt
aduentu. plurimũ gaudẽs:

Expanded text:
mus? Erimus profecto mus? Erimus profecto sicut oves errantes, non habentes pastorem. Si igitur te ad Romanum pontificem obedientia trahat, trahet nos tecum supereminens charitas, quae est in Christo Jesu, quam sperare non poterit, neque mors, neque vita, neque creatura aliqua. Beatus itaque Bruno haec audiens, timens ne propter suum et suorum inde discessum locus praedictus, jam Deo dicatus, ad manus laicas et profanas iterum deveniret, nolensque illum omnino deserere, sed post expletam sibi impositam poenitentiam eum intendens cum suis repetere, commendavit et dedit illum venerabili viro domino Siguino, abbati monasterii Casae-Dei, qui fuerat unus ex primis donatoribus praedictis, et habebat quandam cellam sibi vicinam prope Gratianopolim subter castrum Curnilhionis inde a beato Hugone episcopo benedictione suscepta, Romam accessit. Urgebat enim apostolicum imperium. Quem pontifex, de ejus, quem intime diligebat, adventu plurimum gaudens,
Abbreviated transcription (Latin):
quiescere: Propter quod
apostolus ait: ut omnis
anima. sublimioribus po¬
testatibus subdita sit Qa
non est potẽstas : nisi a deo:
Que autem a deo sunt:
ordinata sunt. Et qui re¬
sistit potestati: dei ordina¬
tioni resistit. Qui autem
resistit: ipse sibi dãnationẽ
acquiritz Quid igitur
michi prodesset exterius
hic uobiscũ ieuiniis et ab¬
stinenciis carnẽ atterere:
et per in obedienciã. inime
mee dãnationẽ acquirere:
Dolite itaq fratres. super
recessu meõ contristari: ne
supcraddatis dolorẽ dolo¬
ri: sed potius in ea uocatiõe
in qua uocati estis perseue¬
rate Et ego expleta michi
iniuncta obediencia: ad uos
reuertar. domino cõcedẽte:
Tunc om̃nes cũ lacrimis
et eulatu magno: clamare
ecperunt: dicentes: Cur
nos pater deseris: aut
cui nos desolatos  relinqͥs:
Tu es enim post deum:
cium: in tentatione consi¬
liũ: in in firmitate subsidi¬
um Quid igitur te rece¬
odente faciemus: aut ad
quem. te ab sente recurre¬

Expanded text:
quiescere, propterea quod quiescere, propterea quod Apostolus ait, ut « omnis anima sublimioribus potestatibus subdita sit, quia non est potestas nisi a Deo; quae autem a Deo sunt, ordinata sunt, et qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit: qui autem resistit, ipse sibi damnationem acquirit. » Quid igitur mihi prodesset exterius hic vobiscum jejuniis et abstinentiis carnem atterere, et per inobedientiam, animae meae damnationem acquirere? Nolite itaque, fratres, super recessu meo contristari, ne superaddatis dolorem dolori, sed potius in ea vocatione, in qua vocati estis, perseverate. Et ego, expleta mihi injuncta obedientia, ad vos revertar, Domino concedente. 46. Tunc omnes cum lacrymis et ejulatu magno clamare coeperunt dicentes: Cur nos, Pater, deseris, aut cui nos desolatos relinquis? Tu es enim post Deum tium, in tentatione consilium, in infirmitate subsidium. Quid igitur, te recedente, faciemus, aut ad quem, te absente, recurre
Abbreviated transcription (Latin):
sancte rom ane ecclesie ob¬
sequium: addito eciã obe¬
diencie precepto: Dictus
uero beatus bruno. recẽp¬
to huiiismodi mandato:
non modicum turbatus
est: Quippe: qui iam so¬
litudinis dulcedinẽ gusta¬
uerat: Tenebat enum eñ
maria ut quiesceret: tra¬
hebat marthaut laboraret:
Rogabant fratres. ne se
ut obediret: terrebat cu¬
ria si illuc accederet: con¬
sciencia uero timorata. ig¬
norabat quid in re tam per¬
plexa ageret: Tandẽ obe¬
diencia uicit: Gciebat eĩz:
quod uera obediencia. mo¬
ras non recipit: nec excu¬
sationem aut dilationem
admĩttit: Hinc ad fratres
et discipulos suos ait
Manere uobiscũ fratres
mei dilectissimi gratissimũ:
a uobis separari grauissi¬
mũ: mandatis uero apo¬
stolicis obedire necessariũ
michi est: Nam in maio¬
ribus est regendi. et iuben¬
di auctoritas: in minoribꝰ
uero obsequendi necessita:
Unde quasi peccatũ arĩo¬
landi est repugnare: et qua¬
si scelus ydolatrie. nolle ac¬

Expanded text:
sanctae Romanae Ecclesiae obsanctae Romanae Ecclesiae obsequium, addito etiam obedientiae praecepto. Dictus vero beatus Bruno, percepto hujusmodi mandato, non modicum turbatus est, quippe qui jam solitudinis dulcedinem gustaverat. Tenebat enim eum Maria, ut quiesceret, trahebat Martha, ut laboraret, rogabant fratres, ne se ut obediret. Terrebat curia, si illuc accederet: conscientia vero timorata ignorabat quid in re tam perplexa ageret. 45. Tandem obedientia vicit. Sciebat enim quod vera obedientia moras non recipit, nec excusationem aut dilationem admittit. Hinc ad fratres et discipulos suos ait: Manere vobiscum, fratres mei dilectissimi, gratissimum; a vobis separari gravissimum; mandatis vero apostolicis obedire necessarium mihi est. Nam in majoribus est regendi ac jubendi auctoritas: in minoribus vero obsequenti necessitas. Unde quasi peccatum ariolandi, est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle ac
Abbreviated transcription (Latin):
has et illas eciam inte au¬
steritate: de cuius origi¬
ne. hec pauca. nt ad ceptũ
propositũ rede amus suf¬
ficiant: Beatus itaq bru¬
no. de quo nobis sermo:
in hac uite austeritate cum
suis. in dicta solitudine fe¬
re sex annorũ spacio perse¬
ueraint: die ac nocto. sine
intermissione. ieuiiis ora¬
tionibus. et aliis excerci.¬
ciis religiosis uacans: Cõ¬
tigit autemr:uit mortuo
gregorio septimo. ponti¬
fico romano: succederete
ei in papatu. nictor tercius:
quo iterũ post paucosmẽ¬
ses mortuo: successit ei ur¬¬
banus secũdus: prius dic¬
tus odo. monãchũs ⁊ abi¬
bas climiacensis: qui ẽus¬
dem beati brunonis. dum
in minoribus agerẽt. fue¬
rat discipulus: Qui paur¬
lopost eius assumptionẽ
ad apostolatus apicẽ. non
ĩmemor doctrine ⁊ probi¬
tatis ciisdem beati bruno¬
nis. sui olim preccptoris:
uolens in sibi ⁊ xp̃o. credi¬
ta admĩstratione. eius ũti
consiliis: uocauit eum ad

Expanded text:
has illas etiam vitae auhas illas etiam vitae austeritate! De cujus origine haec pauca, ut ad coeptum propositum redeamus, sufficiant. 44. Beatus itaque Bruno, de quo nobis sermo, in hac vitae austeritate cum suis in dicta solitudine fere sex annorum spatio perseveravit, die ac nocte sine intermissione jejuniis, orationibus et aliis exercitiis religiosis vacans. Contigit autem ut, mortuo Gregorio septimo pontifice Romano, succederet ei in papatu Victor tertius; quo item post paucos menses mortuo, successit ei Urbanus secundus, prius dictus Otho, monachus et abbas Cluniacensis, qui ejusdem beati Brunonis, dum in minoribus ageret, fuerat discipulus. Qui paulo post sui assumptionem ad apostolatus apicem, non immemor doctrinae et probitatis ejusdem beati Brunonis, sui olim praeceptoris, volensque in sibi a Christo credita administratione ejus uti consiliis, vocavit eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsi debent seruare car¬
nis integritatem. sine cor¬
ruptione: ut dicere possit.¬
tillud apocalipsis. ego sum
genus et radix dauid: stel¬
la splendida ⁊ matutina:
et nẽ de eis dicatur: quod
stelle non sunt mundẽ in
conspectu eius: Quinto
sicut stellarũ quelibet. ma¬
ior est tota terra: quãiis
breuis. et quasi punctalis
et modica uideatur in ex¬
terior̃ apparencia: sic et¬
religiosi. debent semper
crescere per caritatẽ: minui
uero per humilitatẽ: Hec
enim duo. humilitas sc̃ili¬
cẽtiet ciritas: sunt duoñ
religionis extremas gnici¬
Ium et finĩs : sino quibus.
cetera que mediant omĩa:
sunt potius pena: ꝙͣ mo¬
rito digna O igitur. ite¬
rum̃. atq ĩterum. felix car¬
tusi artandiu sterilis: nũc
uero fecunda Felices mõ¬
xtes : qui tales meruerunt
nhabere incolas et cultores:
Eclix deuiq religio istau
diuinitus instituta: que
religiones ceteras post
augustinũ et benedictũ:
antiquitate precedit Et

Expanded text:
et ipsi debent servare caret ipsi debent servare carnis integritatem sine corruptione, ut dicere possint illud Apocalypsis: « Ego sum genus et radix David, stella splendida et matutina. » Et ne de eis dicatur, quod stellae non sunt mundae in conspectu ejus. Quinto, sicut stellarum quaelibet major est tota terra, quamvis brevis et quasi punctalis, et modica videatur in exteriori apparentia, sic religiosi debent semper crescere per charitatem, minui vero per humilitatem. Haec enim duo, humilitas scilicet et charitas, sunt duo religionis extrema, initium et finis, sine quibus caetera, quae mediant, omnia sunt potius poena, quam merito digna. O igitur iterum atque iterum felix Carthusia, tandiu sterilis, nunc vero fecunda! Felices montes, qui tales meruerunt habere incolas et cultores! Felix denique religio ista divinitus instituta, quae religiones caeteras post Augustinum et Benedictum antiquitate praecedit, et