comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relationes differtꝰ a contradictionib: qđ con¬
tradistiones quidẽ sẽꝑinoratione c̃sistunt. & in
altera earũ parte ueritas in alt̾a falsitas inuenit᷑
neq falsitasinẽ Nacũdico albũ nigrũ caȩcitas
uisus dominꝰ seruus simplices oationis partes
stꝰ neq uerũ neq m̃datiũ continentes in simpli¬
cib: upartib: orationis ueritas uł falsitas nulla ẽ
affirmatione altera innegatione posita orationes
stꝰ S .mi. tulliꝰ ñtã ꝓpͥis nominib: quã notiorib: utit᷑
Aitp. Contrariorũ alia eẽ que aduersa uocent᷑
alia quaepͥuantia. alia quae in cõparatione sint
alia quae aientia & negantia nuncupant᷑. Sedq̃
ẽtraria nominat. opposita ueri dicerent᷑: Quae
aduersa dicit. contrarioꝵ melius susciꝑent nom̃
telis dictũ. diuisione Scđm. M tulliũ igͥ contra¬
rioꝵ alia st̃ aduersa ut sapientia stultitie alia pri¬

Expanded text:
relationes differunt a contradictionibus, quoniam conrelationes differunt a contradictionibus, quoniam contradictiones quidem semper in oratione consistunt, et in altera earum parte veritas, in altera falsitas invenitur; neque falsitas in est. Nam cum dico album, nigrum, caecitas, visus, dominus, servus, simplices orationis partes sunt, neque verum, neque mendacium continentes; in simplicibus enim partibus orationis veritas vel falsitas nulla estaffirmatione, altera in negatione posita, orationes sunt. Sed M. Tullius non tam propriis nominibus quam notioribus utitur; ait enim contrariorum alia esse quae adversa vocantur, alia quae privantia, alia quae in comparatione sunt, alia quae aientia et negantia nuncupantur. Sed quae contraria nominat, opposita verius dicerentur; quae adversa dicit, contrariorum melius susciperent nomen; telis dictum est divisione. Secundum M. Tullium igitur contrariorum alia sunt adversa, ut sapientia, stultitia; alia pri
Abbreviated transcription (Latin):
anẽ uͦ & habitũ. ñ sẽꝑ. ut cũ sithabitꝰ quidẽ uisus.
pͥuatio aut̃ caecitas. Ñ om̃e qđ uiderepotest. aut
uid & aut cacũ . : Infans quippe ñdũ aeditus neq
dicipotest qͥstatĩ nati. nequeunt intueri Natc̃
eos nec caȩcos dicere possumꝰ nec uidentes Et postre¬
mo. contraria sẽꝑ insuis qualitatib: c̃siderant᷑.
Priuationes aut̃ ñ qđ ipsae sint aliqͥd. s ex habitus
absentia colligunt᷑ Neq icaȩcitas. aliqͥd sed
auisus intelligit᷑ abscessũ Iã uͦpͥuatio quã c̃trari¬
&as. differt are lationis oppositione eo qđ neq
.ẽẽ ñpoterit S⁊ relatiua a senequeunt separari
Neq u potest eẽ filiꝰ sine patre. nec seruus sidominꝰ
ñsit Amplius. Cantraria ad se & pͥuatoria ñ refe¬
runt᷑ Ne mondicit albũ nigri uł nigrũ albi
uł caecitatẽ usus uł uisũ caecitatis Queuꝰ in rela¬
tionest᷑posita. inipsa relationis p̃dicatione c̃sistuã
ut duplũ dimidii. dominꝰ serui. &e &era adhunc

Expanded text:
cum sit habitus quidem visus, privatio autem caecitas, non omne quod videri potest, aut videt, aut caecum est: infans quippe nondum editus nequedici potest, qui statim nati nequeunt intueri, nam tunc eos nec caecos dicere possumus, nec videntes. Et postremo contraria semper in suis qualitatibus considerantur; privationes autem, non quod ipsae sint aliquid, sed ex habitus absentia colliguntur; neque enim caecitas est aliquid, sed a visus intelligitur abscessu: tam vero privatio quam contrarietas differt a relationis oppositione, eo quod neque esse non poterit; sed relativa a se nequeunt separari, neque enim potest esse filius sine patre, nec servus, si dominus non sit. Amplius, contraria ad se et privatoria non referuntur. Nemo enim dicit album nigri, vel nigrum albi, vel caecitatem visus, vel visum caecitatis. Quae vero in relatione sunt posita in ipsa relationis praedicatione consistunt, ut duplum dimidii, dominus servi, et caetera ad hunc
Abbreviated transcription (Latin):
in qͥd antere qͥd cũ re qͥd postrẽ euenerit. in con¬
iecturalib: causis inqͥrit᷑. Qua ab oratorib: tra¬
Eant᷑ solis neq iuris c̃sultis in huiꝰ modinego ciis
cũr& horica facultate ulla cõmunio: lurisuperitꝰ
defactiqualitate ñ &iã de ipsius fasti ueritate
respond&. Id circo qͦtiens ad gallũ iuris peritũ
facti quaestio deferebat᷑. nihi ladnos inquibat. &¬
adcicerone potius c̃sulentis ÷ adr& hore remit

Expanded text:
post rem evenerit, in conjecturalibus causis inquiritur, quae ab oratoribus tractantur solis, neque jurisconsultis in hujusmodi negotiis cum rhetorica facultate ulla communio est, juris enim peritus de facti qualitate, non etiam de ipsius facti veritate respondet. Idcirco quoties ad Gallum peritum juris facti quaestio deferebatur, nihil ad nos inquiebat, et ad Ciceronem potius consulentes, id est
Abbreviated transcription (Latin):
quaecũ aliqͦ c̃ferunt᷑ taliast̃ ut duplũ simpli Idtan¬
tundẽ  tanꝗsidicer& duplũ dimidii Simplũ
cantia. aliqͦtiens qͥdem septimo casu aliqͦtiens uͦ
genitiuo Nã filius patris filiꝰ. Et pat̃filii. Haec
scđm genitiuũ c̃uersioẽ Et duplũ simplo duplũ ÷¬
Et haec scđm septimũ casũ. St &iã quae accusatiuo
ut pauca ad multa. & magnũ ad paruũ Itẽ ne¬
gantiastꝰ quae in affirmationib: & negationib:
posita stꝰ ut si hoc illud ñ : ueluti sidicsẽ nax¬

Expanded text:
quae cum aliquo conferuntur, talia sunt, ut duplum simpli. Id tanquae cum aliquo conferuntur, talia sunt, ut duplum simpli. Id tantumdem est tanquam si diceret duplum dimidii, simplum  semper reciprocantia, aliquoties quidem septimo casu, aliquoties vero genitivo, nam filius patris est filius et pater filii, haec secundum genitivum conversio est, et duplum simplo duplum est, haec secundum septimum casum; sunt etiam quae accusativo, ut pauca ad multa, et magnum ad parvum. Item negantia sunt quae in affirmationibus et negationibus posita sunt, ut si hoc est, illud non est, ve
Abbreviated transcription (Latin):
sita demit fere aliqͥd ex eaui. quã e̾et resq̃lib&
habitura si in syllabã p̃positã ñ haber& ut huma¬
nitati. inhumanitas. In.nãq apposita. id deqͦ dr
humanitate pͥuauit. Dignitas & indignitas: Et
tullius quidem eatantũ pͥuantia. ẽẽ confirmat
in quib: cũq syllaba ista p̃ponit᷑ Euantiũ quippe
natura scđm tulliũ huiꝰs yllabae cõmemoratione
finit᷑ Aperipateticis uͦ accepimꝰ pͥuationes tũ a¬
simplicib nominib: tũ cũ pͥuatorus syllabis efferri.
Simplicib nominib: ut caecitas. Cũ pͥuantib uͦsylla¬
bis ut in dignitas in humanitas. Ecir ca scđm aitul¬
liũ caecitas ñ erit pͥuatio uisus s ei aduersũ Atq
id circoforsitan stultitiã int̃ aduersa numerauit
qm̃ ñ hab& in .syllabã ex qͣpͥuationes arbitrat᷑ ex¬
istere Ex qͥb eodẽmͦꝰ ut insuꝑrorib: positis aduersis.
argum̃ taducunt᷑ In humanitatẽ auersem᷑ si hu¬
manitas c̃sectandaẽ . Vllauͦꝰ contraria ut ait tulliꝰ

Expanded text:
sita, demit fere aliquid ex ea vi quam esset res quaelibet habitura, si in syllabam praepositam non haberet, ut humanitati inhumanitas: in namque praeposita id de quo dicitur humanitate privavit, ut dignitas, indignitas; et Tullius quidem ea tantum privantia esse confirmat, in quibuscunque syllaba ista praeponitur: privantium quippe natura secundum Tullium hujus syllabae commemoratione finitur; a Peripateticis vero accepimus privationes cum simplicibus nominibus, tum privatoriis syllabis efferri, cum simplicibus nominibus, ut caecitas, cum privantibus vero syllabis, ut indignitas, inhumanitas. Quocirca, secundum M. Tullium, caecitas non erit privatio visus, sed ei adversum, atque idcirco forsitan stultitiam inter adversa numeravit, quoniam non habet in syllabam ex qua privationes arbitrantur existere. Ex quibus eodem modo, ut in superius positis adversis, argumenta ducuntur: Inhumanitatem aversemur, si humanitas consectanda est. Illa vero contraria, ut ait Tullius,
Abbreviated transcription (Latin):
bipes est. falfaaũt quidã hõ bipes noneit. It̃ falsi eit affirmatio quidã hõ quad rupes est
Ut uero utrȩq falsȩ sint fierinũ quã potest. Restat igitur ut decontra iacentibus di¬
camꝰ quȩ neq falsȩ simul aliquando eẽ possunt neq uerȩ sed sẽꝑuna falsa. unaue

Expanded text:
est negatio, quidam homo quadrupes non est: ut vero utraeque falsae sint fieri nunquam potest. Restat igitur ut de contraiacentibus dicamus, quae neque falsae simul aliquando esse possunt neque verae, sed semper una
Abbreviated transcription (Latin):
c̃gressio causã attulerit a morflagitio Ex hocgñre
causarũ exet̾nitate pendentiũ fa tũ asthorcis nectit᷑
Atq ut earũ causarũ sine qͥb: efficiñ potestgnra diuisi
sic&iã efficientiũ diuidiposstꝰ St ialiae caula quae
plane efficiant nulla readiuiuante . Aliaȩ quȩ ad¬
iuuariuelint. ut sapientia effic̃sapientes sola ꝑse
Beatos efficiat nec nesola ꝑse.quaestiõ ẽ
Posteũ locũ qͥ in conditione c̃stitutꝰ consequenserat
is qͥ considerabat᷑ ex causis. Posthunc isenumeratꝰ est
locꝰ qͥ in effectis causarũ positꝰ argum̃ ta p̃stabat quoꝵ
quidẽ suꝑꝰ a tulliꝰ exẽpla ꝓposuit nc̃ rationẽ latiꝰ

Expanded text:
congressio causam attulerat, amor flagitio. Ex hoc genere causarum ex aeternitate pendentium fatum a Stoicis nectitur, atque ut earum causarum sine quibus effici non potest, genera dividi, sic etiam efficientium dividi possunt. Sunt enim aliae causae quae plane efficiant nulla re adjuvante, aliae quae adjuvari velint, ut sapientia efficit sapientes: an sola per se beatos efficiat, necne sola per se, quaestio est. Post eum locum qui in conditione est constitutus, consequens erat is qui considerabatur ex causis; post hunc is enumeratus locus est qui, in effectis causarum positus, argumenta praestabat. Quorum quidem superius M. Tullius exempla p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Atque in his quidem quattuor ꝓpositionib
ita a terminus positus est : ut ad s quidẽ eẽ diceretur. ad cũ uero
non ẽẽ. Qđ si ordo mutetur rursus quattnor erunt alii syllogismi Sig
terminꝰ assu matur : quattuor etiã alii. sicũ. Ex utraque aut̃ parte quatter¬
nae complexiones erunt. quȩ nullos faciant syllogis mos : Sit enĩ quinta ppo
atqui nẽ B. erit igitur a. Hic enĩ consequentiȩ ratus ordo constabat. Si est
A. ẽci si igitur non ẽb. erit ci Quod sis eẽ ponatur. nihilfit nec essariũ :
Sienĩ ẽp. nonerit a. Quodsi a non ẽ nihil adc. Quo circa nullus syllogis¬
mus. Noneẽ aut̃ a sibsit: ea ꝓpositio monstrat ꝑ quã dicim: si a nonẽ
ẽB. Hȩc enĩ in mediatis tantũ contrariis conuenit. Age enĩ Si a qudẽ
animal. Buero insensibile e animatũ: & ꝓponatur : si animalñẽ
insensibile ẽ. si animalẽ animatũ ẽ & ponatur eẽ insensibile. non

Expanded text:
e. Atque in his quidem quatuor propositionibus e. Atque in his quidem quatuor propositionibus ita a terminus positus est, ut ad b quidem esse diceretur, ad c vero non esse; quod si ordo mutetur, rursus quatuor erunt alii syllogismi, si b terminus assumatur, quatuor etiam alii, si c; ex utraque autem parte quaternae complexiones erunt, quae nullos faciant syllogismos. Sit enim quinta propos«atqui non est b», erit igitur a hic enim consequentiae ratus ordo constabat; sed cum est a, est c, si igitur non est b, erit c. Quod si b esse ponatur, nihil sit necessarium; si enim est b, non erit a, quod si a non est, nihil ad c, quocirca nullus est syllogismus. Non esse autem a, si b sit, ea propositio monstrat per quam dicimus: «si a non est, est b»; haec enim immediatis tantum contrariis convenit. Age enim sit a quidem animal, b vero insensibile, c animatum, et proponatur: «si animal non est, insensibile est, si
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ c. Nam qm̃ ita ꝓpositũ est si ẽ a. ñeẽB: ea rerũ consequentia ẽ ut sisit
B. ñ sit a. At quicũ nonsit a positũ fuerat non eẽ c. Suigitur sits non est c.
sis non eẽ assumatur. nullus est syllogismus. Age enĩ. Sit aquidem animal
Bin animatũ erationabile: & sit hȩc ꝓpositio. Si ẽ animal: none in animatum
si non ẽ animal: non ẽratio nabile. Assumamͦ igitur non eẽ in animatũ. non
necesse erit eẽ Anim al: quocir ca. necrationabile Rursus sicũ terminus as¬
sumatur. si quidẽ eẽ ponatur. nec esseerit non eẽu. Atsinoneẽ : nullus est
syllogismus. Nã qm̃ ꝓpositũ est si asit ñ ẽẽ B. si a nonsit non eẽ e : necesse
est ut cũ site. sit etiã aͬ Sisita nonsit s. Sugitur site. noneritꝑ. Qđ
si cͤũ non eẽ¬
ponatur nullus est syllogismus. ueluti in hac ꝓ¬
Si ẽ animal. nonẽ in animatũ : si nonẽ animal
nabile. Siquis igitur assuniat non eẽ rationa¬

Expanded text:
non est c», nam quoniam ita propositum est: «si est a, non est b», ea rerum consequentia est, ut si sit b, non sit a. Atqui cum non sit a, positum fuerat non esse c; si igitur sit b, non est c. Quod si b non esse assumatur, nullus est syllogismus; age enim sit a quidem animal, b inanimatum, c rationabile, et sit haec propositio: «si est animal, non est inanimatum, si non est animal, non est rationabile»; assumamus igitur «non esse inanimatum», non necesse erit esse animal, quocirca nec rationabile. Rursus si c terminus assumatur, si quidem esse ponatur, necesse erit non esse b; at si non est c, nullus est syllogismus. Nam quoniam propositum est, «si a sit, non esse b, si a non sit, non esse c», necesse est ut, cum sit c, sit etiam a, at si sit a, non sit b; si igitur sit c, non erit b. Quod si c non eponatur, nullus est syllogismus, veluti in hac p«si est animal non est inanimatum, si non est animal, nabile». Si quis igitur assumat «non esse rationa
Abbreviated transcription (Latin):
figura quantisint. & quot modis fiant syllogis mi dilige̾nt̃ ostendimus
Fiant aut siinac quimodae quidẽ complexiones fuerint ꝑ termino assup̃to
syllogis miocto totidẽ que sicũ terminꝰ assumatur. Sunt igitur sedȩ figure
sedec̃ syllogismitotidẽ que ꝑ atque cũ terminis nonita at oport& ossup̃¬
tis oomplexionesfiunt. quibus nihil ad modũ colligatur. Nunc igitur
de tertia figura dicendũ est inquaquidẽ totidẽ cõplexiones fiunt &
totidẽ syllogismi : sed ita ut non ȩ quimodȩ ꝓpositiones ponantur. Qđ si
aequimodae fuerint nullus omĩno ut in scđa figura dictũ est fi& syl¬
logismus. Ex ponamꝰ igitur om̃s figurae teraȩ in ȩquimodas ꝓpositiones
Aequi modae aut̃ ꝓpositiones non sunt ÷ que in alia parte in alia non

Expanded text:
figura, quanti sint et quot figura, quanti sint et quot Fiunt autem, si inaequimodae quidem complexiones fuerint, b termino assumpto, syllogismi octo, totidemque si c terminus assumatur. Sunt igitur secundae figurae sedecim syllogismi, totidem vero, b atque c termino non ita ut oportet assumptis, complexiones fiunt, quibus nihil admodum colligatur. Nunc igitur de tertia figura dicendum est, in qua quidem totidem complexiones fiunt et totidem syllogismi, sed ita ut non aequimodae propositiones ponantur; quod si aequimodae fuerint, nullus omnino ut in secunda figura dictum est fiet syllogismus. Exponamus igitur omnes figurae tertiae inaequimodas propositiones: Aequimodae autem propositiones non sunt, quae in alia parte a esse, in alia non
Abbreviated transcription (Latin):
si animal non fuerit. ne mortuũ quidẽ eẽ ł ñ eẽ necesseẽ. ꝑlgra enĩ
non sunt animalia quȩ mortua nonsint. ut lapides. Ea enĩ mortua di¬
cuntur q̃ aliquando uixerunt. Ab as suptione uero cĩ termini. af¬
sirmatio faciet syllogismũ itã. Sicũ est : Bnonerit : si enĩ e ẽ ñ ẽ
a. Atsinonsit cͦuͣ non erito. Siigitur c est. Bñerit. Negatio uero ni
hil explicat necessitatis. Nãsinonẽ c. non necesseẽ eẽ ł non ẽẽ a. Quo
fit . ut ner quidẽ. Nãsi nonsit mortuũ non necesse ẽ eẽ ł non tẽ anima
tũ. Quedã enĩ quȩ non sunt mortua animata sunt. ut arbores quȩdã
uero cũ mortua non sint non sunt animata. ut lapides. Quo fit ut
ne animal quidẽ eẽ ł non eẽ necessesit si mortiũ destruatur u n
Fsetundauͦ ꝓpositione hic modus est colligendi Si non estb ea: siec

Expanded text:
si animal non fuerit, ne mortuum quidem esse vel non esse necesse est. Plura enim non sunt animalia, quae mortua non sint, ut lapides; ea enim mortua dicuntur quae aliquando vixerunt. Ab assumptione vero c termini affirmatio faciet syllogismum. Nam si c est, b non erit, si enim c est, non est a: at si non sit a, non erit hil explicat necessitatis. Nam si non est c, non necesse est esse vel non esse a. Quo fit ut ne b quidem, nam si non sit mortuum, non est necesse esse animatum vel non esse. Quaedam enim quae non sunt mortua, animata sunt, ut arbores. Quaedam vero cum mortua non sint, non sunt animata, ut lapides, quo fit ut ne animal quidem esse vel non esse necesse sit, si mortuum destruatur. Ex secunda propositione hic modus est colligendi, si est b, est a, si
Abbreviated transcription (Latin):
si non site. non sit e. Qđ si asfirmetar terininꝰ nulla ẽ necessitas con¬
dusionis. Nãsisit e. necesse ẽ quidẽ eẽ a. sed non necesseẽ eẽ e: Ut
in his terminis. si sit Banimatum a inanimatũ e animal Siquis igi¬
tur sic ꝓponat. si nonẽ animatũ in animatũ ẽ siẽ animal non est in¬
aninatum: si igiturꝰ ponamus eẽ animatũ sequitur ut nonsit quidẽ in

Expanded text:
n sit c, quod si affirment esse b terminum, nulla est necessitas conclusionis. Nam si sit b, necesse est quidem non esse a, sed non necesse est esse c, ut in his terminis, si sit b animatum, a inanimatum, c animal. Si quis igitur sic proponat, si non est animatum, inanimatum est, si est animal, non est inanimatum. Si igitur ponamus esse animatum, sequit
Abbreviated transcription (Latin):
Pursus exsexta ꝓpositione fit syllogis mͦ hocmͦ. Si nonẽ a . ẽs. siẽ a nonẽ o¬
Dicd. quia sinonẽẜ. nonerito. Si enĩ non ẽ s. ẽa. At siẽ a. nẽ c̃: siigitur ñ
ẽB. nonerit c̃. Qđ sis t̃minũ ponat assũptio non est necessitas conclusionis
Tunc enĩc nonerat. si eẽt a. Exẽplũ uero hoc ÷ ut sisit a animal. Binsen¬
sibile  in animatũ. Si igitur sit ꝓpositiotalis. Sinonẽ animal ẽ in sensibi¬
le. si est animal ñ est inanimatũ. At qui ẽ insensibile. non est igitur
Animal sed non se quitur ut sit uł nonsit in animatũ: Quo dsi cum
terminũ sũpseris siquidẽ affirnes facies syllogismũ. Hamsiẽ enon
erit a: quod si a nonsit erit b. At si negaueris. nihil
non eẽ a Quo circane s quidẽ: Nã simani¬
matũ nega¬
ueris non nec esse ẽ eẽ uł noneẽ animal Quo¬
circaͬ in sensi¬
bile quidẽ eẽ ił non eẽ. Septina ꝓpositione conclusio ẽ. cũ ita ꝓ

Expanded text:
Rursus ex sexta propositione fit syllogismus hoc modo: «si non est a, est b, si est a, non si est a, non est c, si igitur non est b, non erit c, quod si b terminum ponat assumptio, nulla est necessitas conclusionis,tunc enim c non erat, si esset a; exemplum vero hoc est, ut si sit a animal, b insensibile, c inanimatum. Si igitur sit propositio talis, si non est animal, est insensibile, si est animal, non est inanimatum. Atqui est insensibile, non est igianimal, sed non consequitur ut sit vel non sit inanimatum. Quod si c terminum sumpseris, si quidem affirmes, facies syllogismum; nam si est c, non erit a, quod si a non sit, erit b, si igitur fuerit, erit b. At si negaveris, nihil non esse a, quocirca ne b quidem; nam si inanimatum negaveris, non necesse est esse vel non esse animal, quocirca ne insensibile quidem esse vel non esse. Ex septima propositione c
Abbreviated transcription (Latin):
non sit cs non ẽ p. At qui cũ non sit p. erit cũ. Quodsi ñsit . nihilẽ neces¬
sariũ. Si enĩ sitꝰ Animal. B in animatũ e in sensibile. In hac ꝓpositione quȩ
dicit. Siẽ animal nẽ in animatũ. sinonẽ animal. est insensibile sias¬
sumam ñ eẽ in animatũ: non necesseerit eẽ animal uel ñ eẽ. Quare. ne
insensibile quidem. Siuero ac termino fiat assũptio siquidẽ ñ sit c erits:
si uero sit . nulla erit necessitas conclusionis. Namqm̃ ita ꝓpositũ est ut si
sit a ñ sit b. sitero ñ sit a. sit e: eaẽ consequentia ut si nonsite sit a. In
his enĩ tantũ terminis dici potest quimedietate pͥuati sunt. At sisit a.

Expanded text:
 sit b, erit c; quod si non sit b, nihil est necessarium. Si enim sit a animal, b inanimatum, c insensibile, in hac propositione quae dicit: «si est animal, non est inanimatum, si non est animal, est insensibile», si assumamus «non esse inanimatum», non necesse erit esse animal vel non esse, quare ne insensibile quidem. Si vero a c termino fiat assumptio, si quidem non sit c, non erit b; si vero sit, nulla erit necessitas conclusionis. Nam quoniam ita propositum est, ut si sit a, non sit b, si vero non sit a, sit c, ea est consequentia, ut si non sit c, sit a in his enim tantum terminis dici potest, qui medietate privati sunt; sit a,
Abbreviated transcription (Latin):
forsitã eruditis superuacanea quodã modo. & quasi de pendentia rude¬
antur. Nã cũ de differentus topicis librorũ titulũ legerint. omissis
doctrinȩ gradibus. statim ad finẽ operis tendent. Mihiaut ualde nec essariũ
uidetur. quod nisi sit prȩcognitũ ulteriora discentis animus perueni re
non possit. Hietiã quinunc quoq primioperis disputationẽ superfluã putant

Expanded text:
forsitan eruditis supervacanea quodammodo et quasi dependentia videbuntur. Nam cum de differentiis topicis librorum titulum legerint, omissis doctrinae gradibus statim finem operis attendunt. Mihi autem necessarium videtur quod, nisi sit praecognitum, ad ulteriora discentis animus pervenire non possit, hi quoque qui nunc omnem primi voluminis disputationem superfluam putant
Abbreviated transcription (Latin):
ł ñ ad eẽ contingat : uniuersales sẽꝑ falsȩ sunt. particulares uerȩ. Siquisit ita
ꝓponat. om̃is hõ iustus ẽ. atq alius negaet. quidã hõ iustus non est: uniuersa
affirmatio falsa est particularis ẽ ueranegatio. Similii¬
gationis falsa. particularis affirmationis uera sententia ẽ. ita in his quȩ ł adeẽ
sub iectaͦ ł abesse contingunt: uniuersales falsitati coniuneȩ sunt. particulares
optinent ueritatẽ. At sitales termuis int quise parari atq a sub iecto diuidi
nequeant: siue illa sit uniuersalis. si ue sit particularis. herebit seꝑ in affirmati

Expanded text:
im ita proponat, omnis homo justus est, atque alius neget, quidam homo justus non est, universalis affirmatio falsa est, particularis est vera negatio, similigationis falsa, particularis affirmationis vera sententia est; ita in his quae vel adesse subiecto, vel abesse contingant, universales falsitati coniunctae sunt, particulares obtinent veritatem. At si tales termini sint, qui separari atque a subiecto dividi nequeant, sive illa sit universalis, sive particularis, haerebit semper affirmati
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥb quartꝰ quintꝰ sextus & septimꝰ plurir ũ ualeat
Atq in hisinqͥt om̃is fereẽ dyalestica ÷ ua topi cos
locos tres pͥmist᷑ modine cessarii qͥ ante cessionẽ con¬
secutionẽ & repugnantiã tenent Reliqͥuꝰ cõplen¬
dae disputationis magis gr̃a. quã qđ ad hanc insti¬
tutionẽ necessarufuerint uident᷑ adiesti

Expanded text:
 quintus, et sextus, et septimus plurimum valent. Atque in his, inquit, omnis fere est dialectica, sed ad topicos locos tres primi modi sunt necessarii, qui antecessionem, consecutionem et repugnantiam tenent. Reliqui vero complendae disputationis magis gratia quam quod ad hanc institutionem necessarii fuerint videntur adjecti
Abbreviated transcription (Latin):
igͥ ꝑnegationẽ coniunctionũ ut tulliꝰ ait ꝓpositio si
ratas factura ẽ conclusiones indisiunctis reb: medioq
carentib: ac cõmod& alias nẽritratac̃clusio Distat
uͦ ꝓpositio t̃cui modi. aꝓpositione sexti & septimi qđ
t̃cii modi ꝓpositio exc̃iunctis nascit᷑ haec uͦ sexti& sep¬
timi ex disiunctis t̃minis existit ut in suꝑiorib: pat&
conclusionib: aptari potest uelut pͥmꝰ ac scđs in om̃ib:
quae sibi conexast᷑ quoꝵ nullus numerꝰ si qͥs ꝑsequi

Expanded text:
 negationem conjunctionum ut Tullius ait propositio si ratas factura est conclusiones in disjunctis rebus, medioque carentibus accommodetur, alias non erit rata conclusio. Distat vero propositio tertii modi a propositione sexti et septimi, quod tertii modi propositio ex conjunctis nascitur. Haec vero sexti et septimi ex disjunctis terminis existit, ut in superioribus patet conclusionibus aptari potest, veluti primus ac secundus in omnibus quae sibi connexa sunt, quorum nullus est numerus, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
oratorib: acphilos ophis dicit. s apud illos t̃ciũ modũ
apudr& hores entdn mema nuncupari Reliqͥ inquit
loci pluresst᷑ Nã cũ tressuꝑiꝰ enumerass& modos. ad¬
iungensquattuor plures dix̃. histꝰ indisiunctionib:
hoc ad p̃cedensspectat qđ uͦ ait illud ad c̃sequens
siue in conexis ꝓpositionib: siue in disiunctis Ite auth
aut illud Naut̃ hoc Illudigͥ Hicqͦq quint᷑ modus
uelut in hs exeplis Aut dies .. aut naxẽ Ñ autẽ
dies Noxig̃ : Quarũ conclusionũ necessitatẽ ex
eo dic̃ euenire qr quae indisiunctione st᷑ posita
mediũ ñuident᷑ admittere ut eẽ aliqͥ dp̃ter eoꝵ
alterũ possit atq idõ uno sublato alterũ eẽ. Vnoq
posito alterũ ñ eẽ c̃cludit᷑ Qđ sisit mediũ qd p̃terp
alterutrũ ee possit nec ueraẽ ꝓpositio nec ratac᷑
clusio uelut in his. Aut albũ aut nigrũ id fal¬
sũ est. Essepp̃ter ea rubrũ potest: S siponamꝰ eẽ
albũ uł auferamꝰ ñ necesse eritee uł ñ ẽenigrũ¬

Expanded text:
oratoribus ac philosophis dicit, sed apud illos tertium modum, apud rhetores vero enthymema nuncupari. Reliqui, inquit, modi plures sunt, nam cum tres superius enumerasset modos, adjungens quatuor, plures dixit. Hi sunt in disjunctionibus hoc ad praecedens spectat; quod vero ait illud, ad consequens, sive in connexis propositionibus, sive disjunctis, item aut hoc, aut illud, non autem hoc, illud iautem dies, nox igitur est. Quarum conclusionum necessitatem ex eo dicit evenire, quia quae in disjunctione posita, medium non videntur admittere, ut esse aliud praeter eorum alterum possit, atque ideo uno sublato alterum esse, unoque posito alterum non esse concluditur. Quod si sit medium, quod praeter alterutrum esse possit, nec vera propositio, nec rata est conclusio, velut in his, aut album est, aut nigrum, id falsum est. Esse enim praeter ea rubrum potest. Sed si ponamus esse album vel auferamus, non necesse erit non e
Abbreviated transcription (Latin):
genus uł forma. antecedentia c̃sequentia causa
effectus uł in qualitate ut c̃iugatũ simile. c̃iunctũ
festũ & amica sibi cognationis relatione c̃iungi
& dissidentia hipso qđ sibi ad uersa sint ad se inuicẽ cõ¬
parari: Nã quae amica st᷑ amicis amicast᷑ & dissi¬
dentia adissidentib dissident: Ita igͥ & gen̾formae

Expanded text:
genus, forma, antecedentia, consequentia, causa, effectus; vel in qualitate, ut conjugatum, simile, conjunctum; festum est, et amica sibi cognationis relatione conjungi, et dissidentia hoc ipso quo sibi adversa sint, ad se invicem comparari. Nam quae amica sunt, amicis amica sunt, et dissidentia a dissidentibus dissident. Ita igitur et genus formae
Abbreviated transcription (Latin):
fitex negitione atq affirmatione ꝓpositio haec Si
diesn est nex : huic addat᷑ exposteriorẽ parte nega

Expanded text:
fit ex negatione atque affirmatione propositio haec: si dies non est, nox est; huic additur ex posteriore parte nega
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sistunt. Voluntate ut siquȩrat aliqͥs curtrebatꝰ
librũ legat. respondebit᷑ qr legendi uoluntas:
ꝑturbatione animi. ut siqͥs timore pallescat aut ur¬
bẽfugiat bellis ciuilib: c̃ turbat᷑. habitu. ut sud¬
circo trebatiꝰ facile deuiris ratione responderit.

Expanded text:
sistunt. Voluntate, ut si quaerat aliquis cur Trebatius librum legat, respondebitur, quia legendi voluntas est. Perturbatione animi, ut si quis timore pallescat, aut urbem fugiat, bellis civilibus conturbatus. Habitu, ut si idcirco Trebatius facile de juris ratione responderit
Abbreviated transcription (Latin):
solũ altero ad fidem nonegent adiumento : uerũ proceteris quoq: probationis
solent eẽ principiũ Igitur ꝑse notȩ propositiones quibus nihil est notius. in

Expanded text:
solum alieno ad fidem non egent argumento, verum caeteris quoque probationis solum alieno ad fidem non egent argumento, verum caeteris quoque probationis solent esse principium. Igitur per se notae propositiones, quibus nihil est notius, in
Abbreviated transcription (Latin):
dũ nonesse. & uolubilenoneẽ utrȩq sunt negationes. Aut ex affirmatiua & ne¬
gatiua ut. Si quadrantal est. uolubile non est . Quad rantal enineẽ affirma¬
tiorst uolubile noneẽ negatio. Aut ex negatiua & affirmatiua ut Si ro tundũ
nonest. stabileest. Rotundũ enim non ee negatio ÷ st abile uero eẽ assirmatio
Propositionũ quoque aliȩsunt ꝑsȩ notȩ & quarũ ꝓbationonqueat in ueniri. Aliȩ uiro¬
quas tam & si animus audientis probet . eisq: consentiat : tamen possint aliis superi¬
oribus appobari. Et illȩ quidem quarũ nulla probatio est maxinȩ ac princi pales
uocantur : quod his illas necesse est approbari quȩ ut demonstras ualeant non recũ¬
sant. Est aut̃ maxima ꝓpositio utliȩo. Siȩ qualibus ae qualia demas : quȩ relin¬
quuntur a equalia sunt: Ita enim hocperse notũ est : ut aliud notius quo proba¬
riualeat eẽ nom possit. Quȩ propositiones cũ fidẽ sui naturã ꝓpriã gerunt non

Expanded text:
dum non esse, et volubile non esse, utraeque negationes sunt; aut ex affirmativa et negativa, ut si quadratum est, volubile non est; quadratum enim esse affirmatio est, volubile non esse, negatio est; aut ex negativa et affirmativa, ut si rotundum non est, stabile est, rotundum non esse negatio est, stabile vero esse affirmatio. Propositionum quoque aliae sunt per se notae, et quarum probatio nequeat inveniri, aliae quas, tametsi animus audientis probet eisque consentiat, tamen possunt aliis superioribus approbari. Et illae quidem quarum nulla probatio est, maximae ac principales vocantur, quod his illas necesse est approbari, quae ut demonstrari valeant, non recusant. Est autem maxima propositio, ut haec: Si de aequalibus aequalia demas, quae derelinquuntur aequalia sunt. Ita enim hoc per se notum est, ut aliud notius quo approbari valeat, esse non possit. Quae propositiones cum fidem sui natura propriam gerant, non
Abbreviated transcription (Latin):
Relinquentes sunt huius modi. dormire ł sedere ł stare ł uigilare Per¬
Esequentes uero: ut capilli crispi siñ amissi sint & glauci oculi siñ sint qͣdam

Expanded text:
relinquentes sunt huiusmodi, dormire uel sedere uel stare uel uigilare, consequentes uero, ut capilli crispi si non amissi sint et glauci oculi si non sint quadam
Abbreviated transcription (Latin):
Aliauͦ quanã sit suarũ partiũ coniunctione cõ¬
positũ ut in pari&e. Si quidẽ lapidesipsos quib
paries instructus : inspicias quasi matheriã spectes
Sinuꝰ ordinẽ cõpositionẽq iuncture consideres tinꝗ
de formae ratione ꝑpendas Itẽ in argum̃ tationibus
quasppositionib cõpaginariatq c̃iungi supr&ulimꝰ
geminaerit speculationis & iudicandiuia Vna q̃
ꝓpositionu ipsarũ naturã discernit acuidicat utrũ
uerae ac necessaria sint. anuerisimiles ansophisticis
parse quae int̃sȩꝓpositionũ iuncturas cõpositionesq
ꝑpendit Hacqͣsi formã uidicat argum̃toꝵ Quaẽcũ
itasint hmͦfit in continuũ ducta partitio utratio

Expanded text:
aliud vero quanam sit suarum partium conjunctione comaliud vero quanam sit suarum partium conjunctione compositum: ut in pariete siquidem lapides ipsos quibus paries structus est inspicias, quasi materiam spectes; si vero ordinem compositionemque juncturae consideres, tanquam de formae ratione perpendas. Ita in argumentationibus quas propositionibus compaginari atque conjungi supra retulimus, gemina erit speculationis et judicandi via. Una quae propositionum ipsarum naturam discernit ac judicat utrum verae ac necessariae sint, an verisimiles, an sophisticis pars est quae inter se propositionum juncturas compositionesque perpendit; haec quasi formam judicat argumentorum. Quae cum ita sint, hoc modo fit in continuum ducta partitio, ut ratio
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝑpendat Nec caluillandi pars non uttãq
in secontinet. quando quidẽ et inueniri falsa
possuns et falsa ẽẽ iudicatione discernit. Quofit
ut prior logices diuisio. secundã etiã continere uide¬
at᷑. Nam diffinitio partitio atq collectio in uen¬
tionem continent et iudicium quod neq: existere
p̃terinuentione neq: agnosca p̃t̃ iuditiũ possunt
Sed cũ om̃ĩs inuentio iudicationi subiecta sit cũq
prioris diuisionis partes sineutroq ee non possint.
euent ut prima partitio inuentionẽ iuditiumq
conuingat. Secundauͦ haec diuisio quacicero &i ã
partit᷑ logicã segregat huiꝰ modi facultates. & inue¬
niendimatheriã auidi candi parte secernit: Iudi¬
ciũ uͦ in colligendirationȩ ꝓpͥas partes ht̃ Nam
om̃is argum̃ tatio omĩsq syllogismͦ ꝓpositionib:
struit᷑. om̃eq cõpositũ duo in sequaedã r&in& q̃
sint ex qͥb id qđ cõpositũ intelligat᷑ ẽe conexũ

Expanded text:
perpendat. Nec non cavillandi pars utraque in se continet, quandoquidem et inveniri falsa possunt, et falsa esse judicatione discerni. Quo fit ut prior logices divisio secundam etiam continere videatur; nam definitio, partitio atque collectio inventionem continent et judisci praeter judicium possunt. Sed cum omnis inventio judicationi subjecta sit, cumque prioris divisionis partes sine utroque esse non possint, evenit ut prima partitio inventionem judiciumque conjungat. Secunda vero haec divisio, qua Cicero etiam partitur logicam, segregat hujusmodi facultates, et inveniendi materiam a judicationis parte secernit. Judicium vero, in colligendi ratione proprias partes habet, nam omnis argumentatio, omnisque syllogismus propositionibus struitur, omnemque compositum duo in se quaedam retinet, quae sint, ex quibus id quod compositum est intelligatur esse connexum,
Abbreviated transcription (Latin):
uł diffiniat uł diuidat. uidicatione ꝑpendit Ita
pͥores logicae partes scđae diuisionis mẽbra c̃iunguã
ut matheriã quidẽ sui habeant inuentionẽ . udici¬
tioni uͦ fiant ipsae pͥores partes matheria quae in re¬
liqͣ &iã colligendi parte c̃tingit Nã & ea quȩ de
ꝓbabilib tractat. hab& inueniendi suppositam
matheriã q̃ueri similia repperit argum̃ta & de
hui modi argum̃to iudicatio ꝑpendit Estenĩ iu¬
diciũ l ipsũ int̃ noscendi qđ ñ necessaria inuentio
ẽ. sed uerisi militudinẽten& Illaꝗꝗ pars quae de¬

Expanded text:
vel diffiniat, vel dividat, judicatione perpendit. Ita priores logicae partes secundae divisionis membra conjungunt, ut materiam quidem sui habeant inventionem, judicationi vero fiant ipsae materia. Quod in reliqua etiam colligendi parte contingit, nam et ea quae de probabilibus tractat, habet et inveniendi suppositam materiam, quae verisimilia reperit argumenta, et de hujusmodi argumento judicatio perpendit. Est enim judicium hoc ipsum internoscendi, quod non necessaria inventio est, sed verisimilitudinem tenet. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit. Hocenĩ tantũ quȩstio propositione diuers aeit. quod propositio quid emił
enuntiat ÷ quidem simpliciter ł aliud probans: Oratio est uerũ falsumue
significans Quesio uero ousit ipsa quoq: oratio : tamen est dubitabilis proposi¬
tio : Addita igitur dubitatione : quȩ in propositione considerantur. eadem
etiã conuenit inquestione tractari. Quȩstionis aut̃ duȩ sunt species. Unaq̃
dicitur adialecticis thesis. hec huuis modiest. quȩ dere urcũ stantiis nuda

Expanded text:
tantum quaestio a propositione diversa est, quod propositio quidem vel enuntiata simpliciter, vel aliud probans, oratio est verum falsumve significans. Quaestio vero cum sit ipsa quidem oratio, dubitabilis tamen est propositio. Addita igitur dubitatione, quae in propositione considerantur, eadem etiam convenit in quaestione tractari. Quaestionis autem duae sunt species: una quae dicitur a dialecticis thesis; haec hujusmodi est quae de re caeteris circumstantiis nuda
Abbreviated transcription (Latin):
Incontrarus medietate carentibus necesseẽ alterũ semꝑ inherere subiecto ut
omẽ animal aut dormit autiugilat qm̃ int̃ dormire acuigilare nilul est me
diũ. Ut aut̃ simul atq uieo dẽ utraq contraria repperiantur siorinequit: ttaetiã
in uniuersalib affirmatione ar negatione ut utrȩq falsȩs int. ex õplo contrari¬
orũ quȩ aliqͥđ medĩ elaudunt. Niel alterauera: falsa uero altera. sic̃ in contra¬
riis q̃ medio carent fieri posse manifertũ est. Sedim possibileẽ ut utriusq senten¬
tia inuerita te conueniat. sic̃ nulla contrariasimul eẽ paciuntur : atq idõ uni¬
uersalis affirmatio uniuers alisq: negatio contriȩ nominantur. Hȩ igitur
non eãiim in ipsa semꝑ aduersitate conseruant. ut eissit ꝑpetua atq in conci¬
liata discor dia. nec sesemꝑ inuicẽ ꝑ imunt. quȩ cũ sententia dissideant. cõmuni
tamen falsitate concordant. Si igitur earũ una sub motasit. ñ est necesse ut

Expanded text:
in contrariis medietate carentibus necesse est alterum semper inesse subiecto, ut omne animal aut dormit aut vigilat, quoniam inter dormire ac vigilare nihil medium est; ut autem simul atque in eodem utraque contraria reperiantur fieri nequit. Ita etiam in universalibus affirmatione ac negatione: ut utraeque falsae sint, exemplo contrariorum aliquid medium claudunt; vel altera vera, falsa vero altera, sicut in contrariis quae medio carent fieri posse manifestum est; sed impossibile est ut utriusque sententia in veritate conveniat, sicut nulla contraria simul esse patiuntur. Atque ideo universalis affirmatio universalisque negatio contrariae nominantur. Hae inon eam vim ipsa semper adversitate conservant, ut eis sit perpetua atque inconciliata discordia, nec se semper invicem perimunt, quae cum sententia dissideant, communi tamen falsitate concordant. Si igitur earum una submota sit, non necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
od subiectũ est maius possit eẽ p̃dicato. nulla prorsus
contingit. Ipsait p̃dicati natura. mnor eẽ ñ patitur. sed quod aequale ł
maius est. id sẽꝑ de aequali ł minore p̃dicatur: Hasuero simpliciũ enun¬
tiationũ partes. id est p̃dicatũ atq subiectũ. terminos appellamus:
Termini uͦ dicunt᷑ qđ in eos fit postrena solutio. Itaq: insingularibus ł
quidẽ ac sapiens terminos eẽ manifestũ est. Est uͦ uerbũ ñ est t̃minus.
sed designatio qualitatis: Et enĩ qualis ꝓpositiosit negatiua an affir¬
matiua significat. Et nunc quidẽ solo ẽ uerbo ꝓpositioni accõmodato facta
est affirmatio : Ac̃si non qđ est ad uerbiũ negatiuũ et̃t̃ adiunctũ : itadice
socrates sapiens non cst. Atque hoc mͦ mutata qual
significatio qualitatis. Eadẽ omĩa etiã in definita ꝓpositione conueniunt :
Eł enĩuerbũ deso crate ł die p̃dicatur ł significatione qualitatis Idem

Expanded text:
quod subiectum est maius possit esse praedicato, nulla prorsus quod subiectum est maius possit esse praedicato, nulla prorsus enuntiatione contingit, ipsa enim praedicata natura minora esse non patitur. Sed quod aequale vel maius est, id semper de aequali vel minore praedicatur. Has vero enuntiationum partes, id est praedicatum atque subiectum terminos appellamus. Termini vero dicuntur quod in eos postrema sit resolutio: itaque in singularibus vel quidem ac sapiens terminos esse manifestum est. Est vero verbum non est terminus, sed designatio qualitatis, et qualis propositio sit negativa an affirmativa significat, et nunc quidem solo est verbo propositioni accommodato facta est affirmatio. At si non, quod est adverbium negativum, esset adiunctum, ita diceretur: Socrates sapiens non est, atque hoc modo mutata qualisignificatio qualitatis. Eadem omnia etiam in indefinita propositione conveniunt; est enim verbum de Socrate et die praedicatum, et signi qualitatis, idem
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ hȩ. Asfirmatio uni uersalis negatio uni uersalis. Affirmatio particu¬
laris negatio particularis. Affirmatio indefinita negatio indefinita. Af¬
firmatio singularis negatio singularis. Quarũ quidẽ indefinitas. singu¬
laresq: paululũ segregemus & de uniuersalib & particularib disseremus.
Discribatur ergo uniuersalis quidẽ affirmatio. Om̃is homo iustus hõ iustus ÷
cuius aduersum teneat locũ negatiua ꝓpositio uniuersalis. Nullus hõ
iustus est. Itẽ sub uniuersali affirmatione ponatur parti cularis affir¬
matio. Quidã hõ iustus est. hanc aduersa respiciat. setq uniuersali nega¬
tiuȩ sub posita particularis negatio. Quidam hõ iustus non est :

Expanded text:
e, affirmatio universalis, negatio universalis, affirmatio particularis, negatio particularis, affirmatio indefinita, negatio indefinita, affirmatio singularis, negatio singularis. Quarum quidem indefinitas singularesque segregemus, et de universalibus ac particularibus disseramus. Describatur ergo univecujus adversum tenet locum negativa propositio universalis, nullus homo justus est, item sub universali affirmatione ponatur particularis affirmatio, quidam homo justus est, hanc adversa fronte respiciat, sitque universali negativae supposita particularis negatio, quidam homo justus
Abbreviated transcription (Latin):
mat uera ẽ. falsauͦ ipsa q̃ negat. Itẽ si qđ ñ potest euenure p̃dicatur fiatq asfir¬
matio omẽm hoẽm eẽ lapidẽ ioq: aduersa ꝓpositio neg& nullũq hoc̃m lapidom
eẽ contendat negatio qͥdẽ ueritati asfirmatio aut̃ ẽ iuincta mendatio. Simul aũt
ueras eẽ affirmationẽ uniuersalẽ & uniuer salẽ negationẽ nulla potert᷑ exempla
monstrare : at qudõ unuersalis quidẽ affirinatio uiuuersa leq: negatio contrariȩ
dicuntur. Nã ut in contrarus asiquid mediã continentib potest neutrum in cẽ¬

Expanded text:
tque affirmatio, omnem hominem esse lapidem, idque adversa propositio neget, nullumque hominem lapidem esse concedat, negatio quidem veritati, affirmatio autem juncta est mendacio: simul autem veras esse affirmationem universalem, universalemque negationem nulla poterunt exempla monstrare. Atque ideo universalis quidem affirmatio, universalisque negatio contraria dicuntur, nam ut in contrar
Abbreviated transcription (Latin):
daque Alterius disciplina ea quȩ cũ cognitione perceptasit usu atq exer¬
citatione firmanda. Magnũ enĩ aliquid locorũ consideratiopollicetur
scilic& inueniendi uias. Quod quidem hi qui sunt huus rationis expertes soliꝓrs
in genio deputant. neq: intelligunt quantũ hac considerationeqlie ͭ¬
ratur quȩ in artẽ redigitiĩ potestatẽq: naturȩ. Sed dehis actenus

Expanded text:
daque ulterius disciplina ea quae cum cognitione percepta sit, usu atque exercitatione firmanda. Magnum enim aliquid locorum consideratio pollicetur, scilicet inveniendi vias; quod quidem hi qui sunt hujus rationis expertes, soli prorsus ingenio deputantur; neque intelligunt quantum hac consideratione quaeratur, quae in artem redigit vim potestatemque naturae. Sed de his hactenus,
Abbreviated transcription (Latin):
hanc diuisionẽ itafieri si ut raq: eidẽ contingor& in et̃ subiecto si attentius
ꝑspicitur liquet. Nlãcũ dicimꝰ. eorũ q̃ durasunt alia eẽ alba. alia nigra. ut
: lapis atq hebenũ manifestũ est hebeno ut raq: ineẽ & duriciẽ scilic& et
nigredinẽ inc&eris qͦq id diligens lector inueni& : Qiubus aut̃ suma ope
ratioueritatis inquiritur. his prius intelligenda ÷ q̃ sit horũ omniũ simul
pͥetas. qͥbusq interse singillatĩ differentiis se gregintur Om̃is enĩ uocis &
generis totiusq diuisio scđm se diuisio nuncupatur relq uerdtres in acci¬
dentis distributione poruntur: Scđ mse aut̃ diuisionis huius modi differentia
epi : Differt enĩ duusio generis a uocis diuisione : quod uox qͥdẽ in proprias qͥ

Expanded text:
hanc diuisionem ita fieri si utraque eidem contingerent inesse subiecto, si attentius hanc diuisionem ita fieri si utraque eidem contingerent inesse subiecto, si attentius perspicitur liquet, nam cum dicimus eorum quae dura sunt alia esse alba, alia nigra, ut est lapis atque hebenum, manifestum est hebeno utraque inesse, et duritiem scilicet et nigredinem. In ceteris quoque id diligens lector inueniet. Quibus autem summa ope ratio ueritatis inquiritur, his prius intellegendum est quae sit horum omnium simul proprietas quibusque inter se singillatim differentiis segregentur. Omnis enim uocis et generis totiusque diuisio secundum se diuisio nuncupatur, reliquae uero tres in accidentis distributione ponuntur. Secundum se autem diuisionis huiusmodi differentia est. Differt enim diuisio generis a uocis diuisione quod uox quidem in proprias
Abbreviated transcription (Latin):
sioest ut ẽ. Omniũ candidorũ alia sunt dura ut margarita. alia li quentia
ut lac : Liquor nãq & albedo atq duricies. hȩc s̃ accidentia sed albũ indura &
liqͥda separatũ est : Cũ ergo sic dicumꝰ : accidens in alia accidentia separamus.
Sedhiuius modi diuisio uicissimsemꝑ in alterutra ꝑmutatur : Possum enĩdi¬
cere Eorũq dura sunt alia sunt nigra alia alba . Etrursus: Eorũ quȩ sunt liqͥ¬
da alia sunt alba alia nigra: Sedh rursus conuers a diuidim. Eorũ q̃ sunt nigra
alias dura. alia liquentia Et. Eorũ q̃sunt alba. alia sunt liquentia. alia uerd dura:
Diffenrt aut huius modi diuisio oñbus q̃ sup̃sunt dicta. Eã neq significa¬
tionẽ partiri possumꝰ inuocc̃ cũ uox insignificationes ꝓpͥas discernaturi
nec partes intotũ diuidatur. quã uistotũ separitur in partes nec speciesiẽ

Expanded text:
sio est ut ''omnium candidorum alia sunt dura'', ut margarita, ''alia liquentia'', sio est ut ''omnium candidorum alia sunt dura'', ut margarita, ''alia liquentia'', ut lac, liquor namque et albedo atque durities haec sunt accidentia, sed album in dura atque liquida separatum est. Cum ergo sic dicimus, accidens in alia accidentia separamus. Sed huiusmodi diuisio uicissim semper in alterutra permutatur, possumus enim dicere ''eorum quae dura sunt alia sunt nigra, alia alba'', et rursus ''eorum quae sunt liquida alia sunt alba, alia nigra'', sed haec rursus conuersa diuidimus: ''eorum quae sunt nigra alia sunt dura, alia liquentia'' et ''eorum quae sunt alba alia sunt liquentia, alia uero dura''. Differt autem huiusmodi diuisio omnibus quae supra sunt dictae, nam neque significationem partiri possumus in uoces, cum uox in significationes proprias discernatur, nec partes in totum diuiduntur, quamuis totum separetur in partes, nec species seca
Abbreviated transcription (Latin):
modus est : Aut orũ unũ nom̃ multa significat. Aut oratio iã uerbis nomi¬
nibusq cõposita. Et nom̃ quidẽ multa significat. ut id qđ sup ꝓposui Oratiou
orationis uero insignificationes ꝓpͥas distributio ambiguitatis disorȩ¬
tios quã greci amphibo logiã dicunt ita ut nom̃ multa significans aeqͥ¬
uocũ oratioũ multa designans amphibola& atq: ambigua p̃dicet᷑
n aut̃ q̃ scđm accidens diuiduntur subiecti in accidentia diuisio
est Utcũ dicimus. omiũ hominũ alii sunt nigri. alii candidi alii me¬
dii coloris : Hȩc enĩ accidentia sunt hominib: non hominũ species. & honio
his subiectũ non horũ genꝰ÷ Accidentis uero in subiectasectio euenit. utest. Omi¬
ũ q̃ expetunt᷑ alia in anima alia in corporib: sita sunt : Animȩ nãq atq cor¬
pori id quod expetitur accidens nongenis est. & boni quod in anima atq cor¬
pore sitũ est non sunt hȩc species sed subiecta : Accidentiũ uͦ in accidentia diui¬

Expanded text:
modus est, aut enim unum nomen multa significat aut oratio iam uerbis nominibusque composita. Et nomen quidem multa significat ut id quod supra proposui, oratio orationis uero in significationes proprias distributio ambiguitatis discretio est, quam Graeci amphiboliam dicunt, ita ut nomen multa significans aequiuocum, oratio uero multa designans amphibola atque ambigua praedicetur. Eorum autem quae secundum accidens diuiduntur subiecti in accidentia diuisio est ut cum dicimus ''omnium hominum alii sunt nigri, alii candidi, alii medii coloris'', haec enim accidentia sunt hominibus, non hominum species, et homo his subiectum, non horum genus est. Accidentis uero in subiecta sectio euenit ut est ''omnium quae expetuntur alia in anima, alia in corporibus sita sunt'', animae namque atque corpori id quod expetitur accidens non genus est et boni quod in anima et in corpore situm est non sunt haec species, sed subiecta. Accidentis uero in accidentia diui
Abbreviated transcription (Latin):
exercere atq: parare potuiss&. Quattuoris
uoluminib: uictor inꝰ in topica conscriptis. coꝵ
pͥmo declarandis tantũ pͥncipꝰis libm occupat᷑

Expanded text:
exercere atque parere potuisset. Quatuor enim voluminibus Victorinus in Topica conscriptis, eorum primo declarandis tantum libri principiis occupat
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis admiratꝰ amarcotullio inscriptionis sen¬
tentiã ꝑ quisiuerit Illud &iã qđ eicicerose
exposuis se cõmemorat. retinendoꝵ argum̃¬
torũ illis libris scientiã contineri. ut sineullo
errore ad argum̃toꝵ inuentionẽ uia quadã
& restofilo atq: artificio ueniret᷑ Quȩres bre¬
ciplinã ee argum̃toꝵ ñ ut inueniant᷑ idenĩ
natura suppeditat. sed ut sine ullo labore. ac
sine ulla c̃fusione ñ casu adeamens s quadã

Expanded text:
operis admiratus, a M. Tullio inscriptionis sententiam perquisierit. Illud etiam quod ei Cicero se exposuisse commemorat, inveniendorum argumentorum illis libris scientiam contineri, ut sine ullo errore ad argumentorum inventionem via quadam et recto filo atque artificio veniretur, quae res breiendorum argumentorum, non ut inveniantur id enim natura suppeditat. Sed ut sine ullo labore, ac sine ulla confusione non casu ad ea mens, sed quada