comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
essonos uocis in oportunis clamoribus reddunt. Ex his quaedam a qua¬
ticȩ dicuntur qua edam palustres quaedam rub&ȩ obid quod inue prib:
uiuunt grandiores cunctarum. Aliae calamitates uocantur qm̃ in¬
ter arundines fruticesq uiuunt minimae omnium &uiridissime
mutȩ & sine uocesunt. Egredulȩ ranȩ paruulȩ insicco uel agr̃is
morantes unde & nuncupatȩ. Negant quidam canes latrare quibus
inoffarana uiua fueritdata. Tungia a fingere id estnitidare & e¬
tergere dicta. afranius. accledo adte ut tibi ceruicem fingam lin¬
gebatur. Animalautem doc&ur eẽ cruore inherente p&ris. Vn de

Expanded text:
et sonos vocis inportunis clamoribus reddunt. Ex his quaedam aquaet sonos vocis inportunis clamoribus reddunt. Ex his quaedam aquaticae dicuntur, quaedam palustres, quaedam rubetae, ob id, quia in vepribus vivunt, grandiores cunctarum. Aliae calamites vocantur, quoniam inter arundines fruticesque vivunt, minimae omnium et viridissimae; mutae et sine voce sunt. Agredulae ranae parvae in sicco vel agris morantes; unde et nuncupatae. Negant quidam canes latrare, quibus in offa rana viva fuerit data. Sfungia a fingere, id est nitidare et extergere, dicta. Afranius415: Accedo ad te, ut tibi cervicem fingam lingebatur. Animal autem esse docetur cruore inhaerente petris. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ximus coleȩ aquorum laste concipiunt ostreȩ e dicti musculs
quasi masculi . Pelorides apeloro promunturid̃ siciliae ubi abundant
asimilitudine humanarum unguium dictȩ.Testudo dictus eo quod
teqmine testȩ sit ad opertus in camere modum sunt autem quattuorgenera¬
terrestres & maritimȩ lutariȩ idest inceno & paludibus uiuentes.
Quartum genus fluuiales quae in dulci aqua uiuunt: Tradunt aliqui
quod incredibile est tardius ire nauigia testudinis pedem dextrum
uehentia : Hichinus a terrestri hichino nomen traxit quem uulgus
siricum uocant cuius testula duplex spinis aculeata in modum castane¬
arum quando adhuc ope te decrboribus cadunt caro eius mollis &
minio similis Uris tribus modis dicitur ut testudo acpeloris & con¬
cilia nam& quod edimus &ubicaro in est & utrumq: dicitur peloris
Danȩ a garrulitate uocate eo quod cirta genitales strepunt paludes

Expanded text:
ximus § 6, cochleae a quorum lacte concipiunt ostreae; et dicti musculi ximus § 6, cochleae a quorum lacte concipiunt ostreae; et dicti musculi quasi masculi. Pelorides a Peloro promontorio Siciliae, ubi abundanta similitudine humanarum unguium dictae. Testudo dictus, eo quod tegmine testae sit adopertus in camerae modum. Sunt autem quattuorterrestres, maritimae, lutariae, id est coeno et palude viventes, quartum genus fluviales, quae in dulci aqua vivunt. Tradunt aliqui quod increvehentia. Echinus a terrestre echino nomen traxit, quem vulgus iricium vocant; cuius testula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. Caro eius mollis et minio similis, †uris† tribus modis: ut testudo ac peloris et cochlea. Nam et quod edimus et ubi caro inest utrumque dicitur peloris. Ranae a garrulitate vocatae, eo quod circa genitales strepunt paludes,
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. Murice coclea est: maris ab acumine & asperitate quae
alio nomine concilium nominatur pp̃t quod circum cisa ferrolaerimas
purpurei coloris emittat ex quibus purpura tinguitur & inde
ostrum appellatum quod haec tinctura ex testȩ humore elicitur
ancros uocari quia concȩsunt crura habentes in imica ostreis
animalia eorum enim carnibus uiuunt miro ingenio. nam quia
ualidam testam eius aperire non potest explorat quando ostrea
claustra testarum aperiat tunc cancer̃ latenter lapillum inicit atq
impedita conclusione ostreȩ carnes erodit: Tradunt quidam decim
cancris cumocimi manipulo alligatis omnes quiibi sunt scorphiones
adeum locum coituros. Duo sunt autem genera cancrorum flu¬
uiales & marini. Ostrea dicta est atesta qua mollities interior
carnis munitur. grecienim testam ostream uocant. Ostrea autẽ
neutrum carnes eius feminino dicunt: Nusculi sunt ut praedi

Expanded text:
nantur. Murice cochlea est maris, dicta ab acumine et asperitate, quae nantur. Murice cochlea est maris, dicta ab acumine et asperitate, quae alio nomine conchylium nominatur. Propter quod circumcisa ferro lacrymas purpurei coloris emittat, ex quibus purpura tinguitur, et inde ostrum appelCancros vocari, quia conchae sunt crura habentes: inimica ostreis animalia. Eorum enim carnibus vivunt miro ingenio; nam quia valida testa eius aperiri non potest, explorat quando ostrea claustra testarum aperiat, tunc cancer latenter lapillum inicit atque inpedita conclusione ostreae carnes erodit. Tradunt quidam decem cancris cum ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum coituros. Duo sunt autem genera cancrorum: fluviales et marini. Ostrea dicta est a testa, quibus mollities interior carnis munitur; Graeci enim testam ὀστραo vocant. Ostrea autem neutrum, carnes eius feminino dicunt. Musculi sunt, ut praedi
Abbreviated transcription (Latin):
addito & hiopas uideri ablato lumine priore quidam tradunt:.
uligo traduntnoceano mauritaniae non procul alixo flumin&
tanta multitudine luliginum euocari eaqua ut &iam paues dimergere
possint. Goncȩ & cocleȩ exhac causa uocatȩ quia deficiente luna cauan¬
tur id est euacuantur omnium qruim clausorum animalium maris atq
concarum incrementao lunae membra turgescunt defectu euacuantur. Luna
enim cum in augmento fuerit aug& humorem. cum uero in defectu uenerit
humores minuuntur hocphisicidicunt. Concȩ autem primae positionis
nomen. Cocleȩuero ꝑdeminutionem quasi conculae. Concarum genera
multa sunt interquas & margaritȩ fere quae: eceloe dicuntur iri quarũ
carne pr&iosus calculus solidatur : de quibus tradunt hi quideaniman
tium. scripserumt naturis eo quod nocturno tempore litora appe¬
tant & excelestirore margaritam concipiunt unde & oebeloe pomi¬

Expanded text:
addito Aethiopas videri ablato priori lumine quidam tradant. addito Aethiopas videri ablato priori lumine quidam tradant. Lulligo. Tradunt in Oceano Mauretaniae, non procul a Lixo flumine, tantam multitudinem lulliginum evolare ex aqua ut etiam naves demergere possint. Conchae et cochleae hac ex causa vocatae, quia deficiente luna cavantur, id est evacuantur. Omnium enim clausorum maris animalium atque concharum incremento lunae membra turgescunt, defectu evacuantur. Luna enim cum in augmento fuerit, auget humorem; cum vero in defectum venerit, humores minuuntur; hoc enim Physici dicunt. Conchae autem primae positionis nomen, cochleae vero per diminutionem, quasi conchleae. Concharum multa genera sunt; inter quas et margaritiferae, quae †oceloe† dicuntur, in quarum carne pretiosus calculus solidatur. De qtium scripsere naturis, eo quod nocturno tempore littora appetunt, et ex coelesti rore margaretum concipiunt. Unde et coeloe nomi
Abbreviated transcription (Latin):
obid a piscatoribus tamquam a serpente sibilo euocatur & capitus
I Quautem fustis difficulter interimitur : Perula protinus animã
habere in cauda certum est: Nam capite ꝑcusso uixeam interimi cauda
statim exanimari,. Congros. Polippus id est multipes plurimos enĩ
nexus hab& isteingeniosus hamum app&ens brachiis complectitur
non morsu nec prius dimittit quam escam circum roserii: Torpedo
uocata eo quod corpus torpescere faciat: si eam quisq uiuentem tangat
Narrat plinius secundus ex indico mari torpedo &iam procul &elon¬
ginquo uelsi hasta uirgaq: attingiatur quamuis praeualidos lacer¬
tos. torpescere quam lib& adcursum ueloces alligare pedes. tanta qũ
uis eius est ut &iam aura corporis sui ad ficiat membra. Sepia dicitur
quia sepius interclusa facilius capitur. In coeundo obscenum genus ore
enim concipit sicut uipera. Cuius a tramenti uis est tanta utlucernae

Expanded text:
ob id a piscatoribus tamquam a serpente sibilo evocatur et capitur. ob id a piscatoribus tamquam a serpente sibilo evocatur et capitur. Ictu autem fustis difficulter interimitur, ferula protinus. Animam in cauda habere certum est; nam capite percusso vix eam interimi, cauda statim exanimari. Congrus . . . Polypus, id est multipes; plurimos enim nexus habet. Iste ingeniosus hamum appetens brachiis conplectit, non morsu, nec prius dimittit quam escam circumroserit. Torpedo vocata, eo quod corpus torpescere faciat, si eam quisque viventem tangat. Narrat Plinius SecundusN. H. 32, 7: 'Ex Indico mare torpedo etiam procul et e longinquo, vel si hasta virgaque adtingatur, quamvis praevalidos lacertos torpescere, quamlibet ad cursum veloces alligare pedes.' Tanta enim vis eius est ut etiam aura corporis sui adficiat membra. Sepia dicitur, quia sepibus interclusa facilius capitur: in coeundo obscenum genus; ore enim concipit sicut vipera. Cuius atramento tanta vis est ut lucernae
Abbreviated transcription (Latin):
lignumpolitur: Ciuitas siriae quaenunctirus dicitur olimsarra
uocabatur apisce quodam qui illic abundat quem lingua sua
sar appellant ex quo diriuatum est huius similitudinis pisciculos
sarras sardinasq uocari: Allec pisciculus ad liquorem salsamen¬
torum idoneus: unde & nuncũpatus Aforus pisciculus qui pp̃t
&iguitatem amocapi non potest. Aniguillae similitudo anguis
nomendedit origo eius exlimo unde &quando capitur ad eolenis
est ut quanto fortius presseris tanto citius elabitur. ferunt autem
orientis fluuium gangen anguillas trigenis pedibus gignere
Anguillae uinonecatȩ qui e eo biberint tedium uinihabent:
Praco marinus aculeos in brachiis hab& ad caudam spectantes
quidum ꝑcusserit quaqua ferit uenenum fundit unde&uocatus
Uurenam greci mirinam uocant eo quod conplic& se in circulos.
hanc feminini tantum sexus esse tradunt & concipere a serpente

Expanded text:
lignum politur. Civitas Syriae, quae nunc Tyrus dicitur, olim Sarra lignum politur. Civitas Syriae, quae nunc Tyrus dicitur, olim Sarra vocabatur a pisce quodam qui illic abundat, quem lingua sua 'sar' appellant; ex quo derivatum est huius similitudinis pisciculos sardas sardinasque vocari. Allec pisciculus ad liquorem salsamentorum idoneus; unde et nuncupatus. Aphorus pisciculus, qui propter exiguitatem hamo capi non potest. Anguillae similitudo anguis nomen dedit. Origo huius ex limo; unde et quando capitur, adeo lenis est ut quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Ferunt autem Orientis fluvium Gangen anguillas tricenis pedibus gignere. Anguillae vino necatae, qui ex eo biberint taedium vini habent. Draco marinus aculeos in branchiis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit, venenum fundit unde et vocatus. Muraenam Graeci μύραιναν vocant, eo quod conplicet se in circulos. Hanc feminini tantum sexus esse tradunt et concipere a serpente:
Abbreviated transcription (Latin):
missile nomen traxit quod eiusdem figurȩ sit. Terrestria enim prius in uen¬
ta sunt quam marina: Nam sparus est telum rusticarum missile abspargen¬
do. dictum. Australis piscis siue quia aquarum undam ore suscipit siue
quia tunc piscis oritur quotem pore tendere in occasum pliades coeperin
mio saxatilis dextera sinistraq lateribus uirgis puniceis ꝑp&uis iliisq
dis coloribus designatur dictus amio quia non capitur nisiꝰ amo:
chenais paruus & semiped alis pisciculus nomen sumpsit quodnauem
quasi radicata in mari itastare uid&ur nec moueri nec r&inendo sed
tantum modo adhȩrendo. hunc latini moram appellauerunt eo quod
cogat stare nauigia. Vranus copus uocatur ab oculo quem in capite
hab& a quo semꝑ supra intendit. Millago nominatus quia euolat
suꝑ aquam quotiens autem cernitur extraaquam uolitans tempestates
mutari: Squamatus dictus quod sit squamis acutus unde & eiuscute

Expanded text:
missile nomen traxit, quod eiusdem figurae sit. Terrestria enim prius invenmissile nomen traxit, quod eiusdem figurae sit. Terrestria enim prius inventa sunt quam marina. Nam sparus est telum rusticanum missile, ab spargendo dictum. Australis piscis, sive quia aquarum undam ore suscipit, sive quia tunc hic piscis oritur quo tempore tendere in occasum Pleiades coeperint. Hamio saxatilis dextra sinistraque lateribus virgis puniceis perpetuis aliisque discoloribus designatur; dictus hamio quia non capitur nisi hamo. Echenais, parvus et semipedalis pisciculus, nomen sumpsit quod navemquasi radicata in mari stare videtur nec moveri, non retinendo, sed tantummodo adhaerendo. Hunc Latini moram appellaverunt, eo quod cogat stare navigia. Uranoscopus vocatur ab oculo, quem in capite habet, a quo semper supra intendit. Millago nominatus, quia evolat super aquam. Quoties autem cernitur extra aquam volitans, tempestates mutari. Squatus dictus, quod sit squamis acutus. Unde et eius cute
Abbreviated transcription (Latin):
ens. ita transilit r&e ut uolare piscem uideas:
Melanurus eo quod caudam pigram habeat &pennas ni gras
& incorpore lineas nigras. melan eruim greci pigrum uocant
Ilaucus a colore ditus quod albus sit. grecienim album gleocon dusuunt
hucuestate raro appar& pisitantum in nubilo Funmallus deflore
pomen accepit timum quippe flos appellatur pamdum sit aspeciegri¬
tus & sapore iucundus tamen sicut flos flagrat & corpore odorem aspirat
sarusditus eoquod escam solus ruminare ꝑhib&ur. Denique dci
pisces non ruminant. Tradunt autem hunc ingeniosum esse. Niamque
inclusum nassis non fronte erumpere nec infestis uiminib: caput inse¬
rere sed aduersum caudȩ ictibus crebris laxare fores. Atq ita recror sum
redire quemluctatum eius si forte alius escarus ex trinsecus uideat ad pre¬
hensa mordicus cauda adiuuare nisus erumpentis. Eparus alancea

Expanded text:
ens ita transilit rete ut volare piscem videas. ens ita transilit rete ut volare piscem videas. Melanurus, eo quod nigram caudam habeat et pinnas nigras et in corpore lineas nigras; μέλαν enim Graeci nigrum vocant. Glaucus a colore dictus, quod albus sit; Graeci enim album γλαυκὸν dicunt. Hic aestate raro apparet, nisi tantum in nubilo. Thymallus ex flore nomen accepit: thymum quippe flos appellatur: nam dum sit specie gratus et sapore iucundus, tamen sicut flos fraglat et corpore odores aspirat. Escarus dictus, eo quod solus escam ruminare perhibetur: denique alii pisces non ruminant. Tradunt autem hunc ingeniosum esse; namque inclusum nassis non fronte erumpere nec infestis viminibus caput inserere, sed aversum caudae ictibus crebris laxare fores atque ita retrorsum redire; quem luctatum eius si forte alius escarus extrinsecus videat, adprehensa mordicus cauda adiuvare nisus erumpentis. Sparus a lancea
Abbreviated transcription (Latin):
tam tenera uentrium secantes interimunt . U potamus uocatus quodi
sit equosimilis dorso iuba &hinnitu rostro resopinato a prinis dentibus
cauda toruosa die in aquis commoratur nocte segetes depascitur & hunc
nilus gignit: Phagrum quem greci ideo nuncupant quod duros
dentes habeat ita ut ostreis in mari alatur. Pentrix promultitu¬
dine. & granditate dentium dictus: Iepus asimilitudine capitis niun¬
cupatus: Iupum ut dictum est auiditas appellauit. Piscem in captura
ingeniosum deniq: r&e circumdatus. fertur harenas. arare cauda
atque ita conditus transire r&e: Nullus uocatus quod mollis sit
atque tenerrimus. cuius cibo tradunt libidinem inhibere: Oculo¬
rum. autem aciem hebetare homines uero quibus saepe pastus piscẽ
olent Mullus in uino necatus hi qui in debiberint tedium uini
habent. Mugilis nomen hab& quod sit multum agilis ram ubu
dispositas senserit piscatorum insidias confestim reror sum redi¬

Expanded text:
tam tenera ventrium desecantes interimunt. Solus ex anitam tenera ventrium desecantes interimunt. Solus ex anisit equo similis dorso, iuba et hinnitu, rostro resupinato, aprinis dentibus, cauda tortuosa. Die in aquis commoratur, nocte segetes depascitur: et hunc Nilus gignit. Pagrum, quem Graeci φάγρον ideo nuncupant quod duros dentes habeat, ita ut ostreis in mari alatur. Dentix pro multitudine et granditate dentium dictus. Lepus a similitudine capitis nuncupatus. Lupum, ut dictum est, aviditas appellavit, piscem in captura ingeniosum: denique rete circumdatus fertur arenas arare cauda, atque ita conditus transire rete. Mullus vocatus, quod mollis sit atque tenerrimus. Cuius cibo tradunt libidinem inhibere, oculorum autem aciem hebetari: homines vero, quibus saepe pastus, piscem olent. Mullus in vino necatus, hi, qui inde biberint, taedium vini habent. Mugilis nomen habet quod sit multum agilis. Nam ubi dispositas senserit piscatorum insidias, confestim retrorsum redi
Abbreviated transcription (Latin):
grunniunt pectore suaq uoce proditi capiuntur.Tinni gre
cum nomen habent hi ingrediuntur ueris tempore intrant dextro
acutius uideant quam sinistris. Eladius dicitur eo quod
rostro murinato sit obhoc naues ꝑ fossas mergit.
Gerra nuncupata quia serratã cristam hab& & subter natans paues sec at
Scorpio dictus quod ledit dũmanutollitur. Tradunt decim caneris.¬
cũ ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorphiones ad eum locũ
congregari: Nranea genus piscis distum quod aure feriat hab& eñĩ
stimulos equib: ꝑcutit. Corcodrillus acroceo colore dictus gignit
innilo animal quadrupes in terra & aquas ualens. longitudine ple¬
rumq: xx. cubitorum dentium &unguium inmanitate armatũ
tanta aeque cutis duritia ut quam uis fortiũ ictus lapidum tergore¬
ꝑcutiat nocte in aquis die in humo quiescit oua in terra fou& masculus
& femina uices seruant. Hunc pisces quidam serratam habentes eris¬

Expanded text:
grunniunt pectore, suaque voce proditi capiuntur. 78 14. Thgrunniunt pectore, suaque voce proditi capiuntur. 78 14. Thynni nomen Graecum habent. Hi ingrediuntur veris tempore: intrant dextro acutius videant, quam sinistris. 15. Gladius dicitur, eo quod rostro mucronato sit, et ob hoc naves perfossas mergit. 16. Serra nuncupata, quia serratam cristam habet, et subternatans navem secat. 17. Scorpio dictus, quia laedit, ducum ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum congregari. Aranea genus piscis, dictus quod aure feriat; habet enim stimulos e quibus percutit. Crocodillus, a croceo colore dictus, gignitur in Nilo, animal quadrupes in terra et aquis valens, longitudine plerumque viginti cubitorum, dentium et unguium inmanitate armatum, tantaque cutis duritia ut quamvis fortium ictus lapidum tergo repercutiat. Nocte in aquis, die humi quiescit. Ova in terra fovet: masculus et femina vices servant. Hunc pisces quidam serratam habentes cris
Abbreviated transcription (Latin):
qualisc&us excepit ionam cuius aluus tantȩ magnitudinis fuit ut instar
soluuntur in piscem. Nocasdicunt eẽ boues marinos quasi boacas. Cerules
acolore appellati namcerulum est uiride cumnigro ut est mare. Delfines
certum habent uocabulum quod uoces hominum sequantur ul quod ad sim¬
phoniam gregatim conueniunt nihil in mare uelocius istis. nam
plerumq: salientes naues transuolant. quando autem praeludunt
influctibus &undarum se molibus saltu praecipiti feriunt tempesta¬
tes significare uidentur : Hi propriae simones nominantur. Est¬
& delphinum genus innilo dorso serrato qui corco drillos tenera
uentrium secantes interimunt. Porcimarini quiuulgo uocant᷑
suilli quiadum escam quaerunt more suis terram subaquis fodiuñ
circa guctur enim habent oris officium episi rostrum harenis
inmergant pastum poncolligunt. Eorui acordis uoce dictiquia

Expanded text:
qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magnitudinis fuit ut instar qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magnitudinis fuit ut instar solvuntur in piscem. Bocas dicunt esse boves marinos, quasi boacas. Caerulei a colore appellati; nam caeruleum est viride cum nigro, ut est mare. Delphines certum habent vocabulum, quod voces hominum sequantur, vel quod ad symphoniam gregatim conveniunt. Nihil in mare velocius istis; nam plerumque salientes naves transvolant. Quanin fluctibus, et undarum se molibus saltu praecipiti feriunt, tempestates significare videntur: hi proprie Simones nominantur. Est et Delphinum genus in Nilo dorso serrato, qui crocodilos, tenera ventrium secantes, interimunt. 12. Porci marini, qui vulgo vocantur suilli, qui dum escam quaerunt, more suis terram sub aquis fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, et nisi rostrum arenis immergant, pastum non colligunt. 13. Corvi, a cordis voce dicti, quia
Abbreviated transcription (Latin):
terrestriũ ut canes inmari a terrenis canib: puncupati quod mor¬
deant & lupi quodimproba uoracitate alios ꝑsequantur: Acolori
ut umbrae quia colore umbrȩ sunt &auratȩ quia in capite auri
colorem habent. &uarii auari&ate quos uulgo trustas uocant
A figura ut orbis quia rotundus est totusq in capite constat
ut solea quod sit instar calciamentorum soliis. Asexu ut musculur ballenȩ
masculus eiusenim coiti concipere haec belua ꝑhib&ur. Hinc &musculi
coclearum quorum lacte concipiunt ostreae. Ballenȩ autem sunt
in mense magnitudinis bestiȩ ab emittendo & fundendo aquas uocate
c&eris enim bestiis maris altius iaciunt undas. Gal enim grece emittere
dicitur. Cetȩ dictȩ TokITOC. karta. Rntai. hoc est ob inmanita¬
tem sunt enim ingentia genera beluarum & ȩqualia montium corpora

Expanded text:
terrestrium: ut canes in mari a terrenis canibus nuncupati, quod morterrestrium: ut canes in mari a terrenis canibus nuncupati, quod mordeant; et lupi, quod inproba voracitate alios persequantur. A colore: ut umbrae, quia colore umbrae sunt; et auratae, quia in capite auri colorem habent; et varii a varietate, quos vulgo tructas vocant. A figura: ut orbis, quia rotundus est totusque in capite constat; ut solea, quod sit instar calciamentorum soleis. A sexu: ut musculus, quod sit ballenae masculus; eius enim coitu concipere haec bellua perhibetur. Hinc et musculi coclearum, quorum lacte concipiunt ostreae. Ballenae autem sunt inmensae magnitudinis bestiae, ab emittendo et fundendo aquas vocatae; ceteris enim bestiis maris altius iaciunt undas; βάλλειν enim Graece emittere dicitur. Cete dicta τὸ κῆτος καὶ τὰ κήτη, hoc est ob inmanitatem. Sunt enim ingentia genera beluarum et aequalia montium corpora;
Abbreviated transcription (Latin):
isces dicti unde &pecus a pascendo scilic&. Neptilia de dicuntur
haec quianatant eo quod reptandi habeant speciem & naturam. quã¬
uisse in profundũ inmergant: tamen innatando repunt. unde &đđ
ait. hoc mare magnũ &spatiosum manibus. illic reptilia quorũ
non est numerus. Anphiuia sunt quaedam genera piscium dicta
eoquod ambulandi interris usum &natandi in aquis officium habeañs
Anphienim grece utrumq dicitur id est quia in aquis ginterris uiuiit
ut focȩ corcodrilli ippotami. hoc est equi fluuiales. Pecorib autem
& bestiis &uolatilibus antea nomina homines in posuerunt quam pis
cibus quia prius uisa & cognita sunt. Piscium uero paulatim cogni¬
tis. generib: nomina instituta sunt aut exsimilitudine terrestriũ
animalium . aut exspecie propria siue morib: Exsimilitudine ter
colore dorso & collo picti & turdi albo uarii &c&era quaesibi iuxta
species terrestriũ animalium nomina uendicauerunt. Exmorib

Expanded text:
inde dicti, unde pecus, a pascendo scilicet. Reptilia dicuntur haec, quae natant eo quod reptandi habeant speciem et naturam: quamvis se in profundum inmergant, tamen in natando repunt. Unde et David ait: Hoc mare magnum et spatiosum, illic reptilia, quorum non est numerus . Anfivia sunt quaedam genera piscium, inde dicta eo quod ambulandi in terris usum, et natandi in aquis officium habeant. Anfi enim Graece utrumque dicitur, id est, quia et in aquis et in terris vivunt, ut focae, crocodili, hippopotami hoc est, equi fluviales. Pecoribus autem et bestiis et volatilibus antea homines nomina imposuecibus, quia prius visa et cognita sunt. Piscium vero postea paulatim cognitis generibus nomina instituta sunt aut ex similitudine terrestrium animalium, aut ex specie propria sive moribus seu colore, vel fcolore, dorso et collo picti, et turdi albo varii, et cetera quae sibi iuxta species terrestrium animalium nomina vindicaverunt. Ex moribus
Abbreviated transcription (Latin):
tum nam amphitheatrum rotundum est. Theatrum uero exmedio am¬
phitheatro est semicirculi figuram habens: Laberintus est perplexis
paridibus aedificium qualis est apud cretam adedalo factus ubi fuit mi¬
notaurus inclusus in quosiquis introierit sine glomere lini exitum inue¬
nire non ual&. Cuius aedificiitalis est situs. Vt aperientib: foresto¬
nitruum intus terribile audiatur. Descenditur centenis ultra gradib
intus simulacra & monstrifice effigies in partes diuersas transitus innu¬
meri pertenebras & cetera aderrorem ingredientium factaita ut dete¬
nebris eius ad lucem uenire in possibile uideatur: Quatuor sunt autem
taberinti primus aegyptius secundus creticus. Tertius inlemno Quar
Omnes ita constructi ut de soluere eos necilla saecula quidẽ
possint. Farum turris est maxima quam greci aclatini in commune

Expanded text:
tum. Nam Amphitheatrum rotundum est: theatrum vero ex medio amtum. Nam Amphitheatrum rotundum est: theatrum vero ex medio amphitheatri est, semicirculi figuram habens. Labyrinthus est perplexum parietibus aedificium, qualis est apud Cretam a Daedalo factus, ubi fuit Minotaurus inclusus, in quo si quis introierit, sine glomere lini exitum invenire non valet. Cujus aedificii talis est situs, ut aperientibus fores tonitruum intus terribile audiatur descenditur centenis ultra gradibus. Intus simulacra et monstrificae effigies: in partes divisas transitus innumeri per tenebras, et caetera, ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris ejus in lucem venire impossibile videatur. Quatuor autem sunt labyrinthi: primus Aegyptius: secundus Creticus: tertius in Lemno: quartus in Italia: omnes ita constructi, ut dissolvere eos nec saecula quidem possint. CAPUT XIII. De pharo. Pharus turris est maxima, quam Graeci ac Latini in commune
Abbreviated transcription (Latin):
tamen apud athenas locus erat ubi discebatur philosophia. sapientiae
ex ercebatur studium . Nam gymnasium grece uocatur quod latine exer¬
citium dicitur. hoc est meditatio. sed& balnea & loca cursorum & anth.¬
letarum grm nasia sunt eo quod illic omnes insuae artis studium exerci¬
tentur . Capitolium rome uocatum eo quod fuerit romanȩ urbis & reli¬
gionis caput sommum. Alii aunt cumtar quinius priscus capito lii fun¬
damenta romȩ aperira : in loco fundamenti caput hominis litteris tuscisno¬
tatum inuenit & pro inde capitolium nominauit. Arces sunt partes urbis
excelsae atq munitae. Nam quaecumq tutissima urbium sunt ab arcen¬
do hostem arces uocantur. unde & arcus & arca. Circum romani dictũ
putant a circuitu equorum eo quod ibi circum metas equi currunt.
Theatrum autem abspectaculo nominatum anotnc teopine quodin
eo populus stans desuper. atq spectans ludos scenicos contemplar&ur.

Expanded text:
Tamen apud Athenas locus erat ubi discebatur philosophia et sapientiae Tamen apud Athenas locus erat ubi discebatur philosophia et sapientiae exercebatur studium; nam γυμνάσιον Graece vocatur, quod Latine exercitium dicitur, hoc est meditatio. Sed et balnea et loca cursorum et athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studio exercitentur. Capitolium Romae vocatum eo quod fuerit Romanae urbis et religionis caput summum. Alii aiunt, cum Tarquinius Priscus Capitolii fundamenta Romae aperiret, in loco fundamenti caput hominis litteris Tuscis notatum invenit, et proinde Capitolium appellavit. Arces sunt partes urbis excelsae atque munitae. Nam quaecumque tutissima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur. Unde et arcus et arca. Circum Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi curranTheatrum autem a spectando nominatum apo tis theoreas, quod in eo pop
Abbreviated transcription (Latin):
inter uicos sunt: Plateae perpetue aclatiores ciuitatum uiaes unt iuxta
pro pri&atem linguȩ grecȩ a latitudine nuncupatae. Platos enim greci
latum dicunt. quintanȩ pars plateae quinta est quapro gredicarpentũ
fecis se tarquinium priscum ut quotiens pluuiarum inundatio ex iste¬
r& pereas aquȩ extraciuitatem emitterentur ne maximis perpetuisq
tempestatibus planitiem uel fundamenta urbium strages aquarũ sub
Sunt enim porticus hinc inde platearum. Eorus est exercen darum lici¬
um locus a fando dictus. Haec loca & prorostra uocantur. Ideo quod exbel¬
lo punico captis nauibus hartaginensium rostra ablata sunt. & inforo roma
no praefixa sunt. ut es s& huius insigoie uictorie. Curia dicitur eo quod
ibi cura persenatum decunctis administretur. Praetorium eoquod ibi prȩ¬
tor resideat ad discutiendum Cymnasium generalis exercitiorum locus

Expanded text:
inter vicos sunt. 23. Plateae, perpetuae ac latiores civitatum viae sunt, juxta inter vicos sunt. 23. Plateae, perpetuae ac latiores civitatum viae sunt, juxta proprietatem linguae Graecae a latitudine nuncupatae; πλάτος enim Graeci latum dicunt. 24. Quintana pars plateae quinta est, qua carpentum progredfecisse dicunt Tarquinium Priscum, ut quotiens pluviarum inundatio existeret, per eas aquae extra civitatem omitterentur, ne maximis, perpetuisque tempestatibus planitiem, vel fundamenta urbium strages aquarum subvsunt enim porticus hinc inde platearum. um locus, a fando dictus. Haec loca et prorostra vocantur: ideoque, quod ex bello Punico captis navibus Carthaginensium rostra ablata no praefixa ut esset huius insigne victoriae. Curia dicitur eo quod ibi cura per senatum de cunctis administretur. Praetorium, quod ibi praetor resideat ad discutiendum. Gymnasium generalis est exercitiorum locus.
Abbreviated transcription (Latin):
Muri amunitione dicti quasi muniri quod muniant & tu eantur interi¬
ora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem. Nam in¬
mus muros & moenia pandimus urbis. proprie autem moenia sunt. Tan¬
tum muri. Murus autem turribus propugnaculisq ornatur. Turres uo¬
catȩ quod teretes sint & longȩ. Teres enim aliquid rotundum cum proce
ritate ut columna. Nam& quam uis quadratȩ autlate construantur pro¬
cultamen uidentibus rotundȩ existimantur. Ideo quia omnis cuiusq an¬
guli simulacrum perlongum aeris spacium euanescit atq consumitur
& rotundum uid&ur. Propugnacula pinne muro sunt dicta quia ex
his propugnatur. Promuraleuero eoquodsit promunitione muri.
inportari uel exportarialiquid. Proprie autem porta aut urbis aut castr¬
rum uocatur sicut superius dictum est. Uicus ut praedictum est ipsehabi¬
tationes urbis sunt unde & uicinidicti. Uiae ipsa spacia angusta quae

Expanded text:
Muri a munitione dicti, quasi muniri, eo quod muniant et tueantur interiMuri a munitione dicti, quasi muniri, eo quod muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem; nam inmus muros, et moenia pandimus urbis; proprie autem moenia sunt tantum muri. Murus autem turribus propugnaculisque ornatur. Turres vocatae quod teretes sint et longae; teres est ritate, ut columna. Nam quamvis quadratae, aut latae construantur, procul tamen videntibus rotundae existimantur; ideo quia omne cujusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit, atque consumitur, et rotundum videtur. 20. Propugnacula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. 21. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. ua potest vel importari vel exportari aliquid. Proprie autem porta, aut urbis, aut castrorum vocatur, sicut superius dictum est. Vicus, ut praedictum est, ipsae habitationes urbis sunt, unde et vicini dicti. Viae, ipsa spatia angusta, quae
Abbreviated transcription (Latin):
gari hominum conuentu in coluntur & propter paruitatem sui maio¬
ribus ciuitatibus attribuuntur. Uicus autem dictus ab ipsis tantum habi¬
tationibus uel quod uias hab eat tantum sine muris. est autem sine muni¬
tione murorum lica: &iucidicantur ipse habitationes urbis. Dictus autẽ
uicus eo quod sit uice ciuitatis uel quod uias habeat tantumsine muris
astrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm quasicasamal¬
tam cuius pluralis numerus. castra. Deminutiuum castellum est : Pagi
dicta a conuentu & soci&ate multorum inunum. Competa sunt ubi
est usus conuentus fieri rusticorum & dicta competa quod loca multa
in agro eodem comp&unt & quod conueniuntur arusticis: Suburbanast̃
circum iecta ciuitatis aedificia quasi sub urbe. Moenia sunt muriciui¬
tatis dictiabeo quod muniant ciuitatem quasi munimenta urbis id esttu¬
tamenta munium autem dictum quasi manu factum sic & munus.

Expanded text:
gari hominum conventu incoluntur, et propter parvitatem sui maiogari hominum conventu incoluntur, et propter parvitatem sui maioribus civitatibus adtribuuntur. Vicus autem dictus ab ipsis tantum habitationibus, vel quod vias habeat tantum sine muris. Est autem sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum est sive dicta, a conventu et societate multorum in unum. Conpita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum; et dicta conpita quod loca multa in agris eodem conpetant; et quo convenitur a rusticis. Suburbana sunt circumiecta civitatis aedificia, quasi sub urbe. Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est tutamenta. Munium autem dictum, quasi manu factum: sic et munus.
Abbreviated transcription (Latin):
darent idcirco oppida nominata dixerunt oppidum autem magnitudi¬
ne & moenibus discrepare auico & castello & pago. Ciuitates autem aut
coloniȩ. aut municipia aut uici. aut castella aut pagi appellantur. Ciui¬
tas proprie dicitur quam non aduenȩ sedeodem innatisolo condidert̃
Ideoq urbes a propriis ciuibus condite urbe ciuitates non coloniȩ nun¬
cupantur. Colonia uero est quaedefectu indigenarum nouis cultorib
ad impletur unde & colonia acultu a griest dicta. Municipium est
quod manente statu ciuitatis ius aliquod minoris aut maioris officii a
principe imperat : Dictum autem municipium amunis idest of¬
ficiis quod tantum munia. idest tributa debita reddant uel munera. N
liberales & famosissimae causae & quae ex principe proficiscuntur ibi
non aguntur. Haec enim ad dignitatem ciuitatum pertinent. Vici
& castella & pagi. hisunt quinulla dignitate ciuitatis ornantur. sed uul¬

Expanded text:
darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudidarent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepare a vico et castello et pago. Civitates autem aut coloniae, aut municipia, aut vici, aut castella, aut pagi appellantur. Civitas proprie dicitur, quam non advenae, sed eodem innati solo condiderunt. Ideoque urbes a propriis civibus conditae civitates, non coloniae nuncupantur. Colonia vero est quae defectu indigenarum novis cultoribus adimpletur. Unde et colonia a cultu agri est dicta. Municipium est quo manente statu civitatis ius aliquod minoris aut maioris officii a principe inpetrat. Dictum autem municipium a muniis, id est officiis, quod tantum munia, id est tributa debita vel munera, reddant. Nam liberales et famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ibi non aguntur. Haec enim ad dignitatem civitatum pertinent. Vici et castella et pagi hi sunt qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vul
Abbreviated transcription (Latin):
enim futurȩ ciuitatis sulco designabatur id aratro. Cato qui urbem inquit
nouam cond& tauro & uacca ar& ubi arauerit murum faciat. ubi portam
uulteẽ aratrum sustollat & portat & portam uoca. Ideo autem urbs aratro
circumdabatur adispari sexu iuuencorum propter commixtionem fami¬
liarum & imaginem serentis fructumq reddentis. Urbs autem aratro
conditur aratro uertitur. undehoratius in primereq muris hostile aratrum
Oppidum quidam ab oppositione murorum dixerunt. alii ab opibus re¬
opem d& mutuam contra hostem. Namprimum homines tamquam nudi
& inermes Nec contrabelues praesidia habebant nec receptacula frigoris.
& caloris nec ipsi interse homines ab hominibus satiserant tuti. Tandemna¬
turali solertia speluncis siluestribusq tegumentis iuiguria sibi& casas
uirgultis harundinibusq contexuerunt quo ess& uitatutior. nehis qui
nocere possentaditus ess&: Haec est origo oppidorum quae quod opem

Expanded text:
enim futurae civitatis sulco designabatur, id enim futurae civitatis sulco designabatur, id novam condet, tauro et vacca aret, et ubi araverit, murum faciet: ubi portam vult esse, aratrum subtollat et portet, et portam vocet. » Ideo autem urbs aratro circumdabatur dispari genere jumentorum propter commistionem familiarum, et imaginem serentis, fructumque reddentis. Urbs autem aratro conditur, aratro evertitur. Unde Horatius: Imprimeretque muris hostile aratrum. Oppidum quidam ab oppositione murorum dixerunt: alii ab opibus reopem ferat mutuam contra hostem. Nam primum homines, tanquam nudi et inermes, nec contra belluas praesidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti. Tandem naturali solertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexuerunt, quo esset vita tutior, ne his, qui nocere p
Abbreviated transcription (Latin):
mine superatum inter fecisse. Lix autem alixo flumine mauritaniaenun¬
cupata ibi autem anteregia fuit & sala quod immineat salȩ flumini :¬
aesariam mauritaniae oppidum iuba rex maurorum in honorem caesa¬
ris augusti condiditquam ex eius nomine caesariam nominauit. sicut
herodes aliam caesariam inpalestina quaenunc urbs est clarissima.
Hi cosium caesariensis mauritaniae oppidum hercule illuc transeunte.
ugo iti comitatu eius descendentes construxerunt. Hanc nequis in posito
a se nomine priuatim gloriaretur de condentium numero urbi hicosio
nomendatum. Ci rene regina fuit libyȩ quae ex suo nomine ciuitatẽ
moenia sunt. Ciuitas autem non saxa sed habitatores uocantur. Tres sunt
autem soci&ates familiarum urbium gentium. Vrbs uocata ab orbe quod
antiquȩ ciuitates in orbe fiebant uel ab urbo parte aratriquo muri desig¬
nabatur. Vnde est illud. Optauitq locum regno & concludere sulco. Locus

Expanded text:
mine superatum interfecisse. Lix autem a Lixo flumine Mauretaniae nunmine superatum interfecisse. Lix autem a Lixo flumine Mauretaniae nuncupata, ubi Antaei regia fuit, et Sala, quod inmineat Salae flumini. Caesaream Mauretaniae oppidum Iuba rex Maurorum in honorem Caesaris Augusti condidit, quam ex eius nomine Caesaream appellavit; sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. Icosium Caesariensis Mauretaniae oppidum, Hercule illuc transeunte, viginti a comitatu eius discindentes construxerunt. Hanc ne quis inposito a se nomine privatim gloriaretur, de condentium numero urbi Icosio nomen datum. Cyrene regina fuit Libyae quae ex suo nomine civitatem moenia sunt, civitas asunt societates: familiarum, urbium, gentium. 3. Urbs vocata ab orbe, quod antiquitus civitates in orbem fiebant, vel ab urbo parte aratri, quo muri designabantur, unde 209 est illud: Optavitque locum regno, et concludere sulco. Locus
Abbreviated transcription (Latin):
condiderunt quama fripostea bello in petitam deleuerunt. E meritam cae¬
sar augustus edidit postquam iusitaniam & quasdam oceani insulas coepit
dans ei nomen ab eo quod ibi milites ueteranos constituissent. Name meriti
dicuntur ueterani solutiq amilitia. Olisipona abulixe condita est & nun¬
cupata quo loco sicut historio graphi dicunt caelum a terra & maria distin¬
guntur a terris: Spalim caesar iulius condidit quam ex suo & romae urbis
uocabulo iuliam romulam nuncupauit. Spala autem asitu cognomina¬
ta est eo quod in solo palustri subfixa. profundo palis locata est ne lubri¬
co atq instabili fundamento ceder&. Cades oppidum a poenis conditũ
qui &iam & cartaginem spartariam condiderunt: Septem oppidum amon¬
tibus . UII. quia insimilitudinem fratres uocati gaditano inminent freto
Tingis ciuitatis & lix anteus. auctor est quem hercules fertur luctae certa¬

Expanded text:
condiderunt; quam Afri postea bello inpetitam deleverunt. Emeritam Caecondiderunt; quam Afri postea bello inpetitam deleverunt. Emeritam Caesar Augustus aedificavit, postquam Lusitaniam et quasdam Oceani insulas cepit, dans ei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militiae. Olisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut historiographi dicunt, caelum a terra et maria distinguuntur a terris. Hispalim Caesar Iulius condidit, quam ex suo et Romae urbis vocabulo Iuliam Romulam nuncupavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet. Gades oppidum a Poenis conditum, qui etiam et Carthaginem Spartariam condiderunt. Septe oppidum a montibus septem, qui a similitudine Fratres vocati Gaditano inminent fretu. Tingis civitatis et Lix Antaeus auctor est, quem Hercules fertur luctae certa
Abbreviated transcription (Latin):
expugnati omnibus angustiis premerentur iurauerunt ut profuge¬
rent quam longissime ab imperio persarum ubi nenomen quidemeorũ
audirent atq ita inultimos galliae sinus nauibus profecti armisq seaduer¬
sus gallicam ueritatem tuentes massiliã condiderunt & ex nomine ducis
nuncupauerunt. Hos uarro trilingues eẽ ait quod & grece loquantur&
latine & gallice. Narbonam & arelatum &pictauis coloni propriicon¬
diderunt. Burdi gallim appellatam ferunt quod burgos gallos primũ
colonos habuerit quibus antea cultoribus adimpleta est : Parraconam in his¬
pania scipiones construxerunt Ideo caput est taerraconensis ꝓuncia e
Afri subhannibale maritima hispaniae occupantes kartaginem spar¬
tariam construxerunt quaemox a romanis capta & colonia facta nom̃
& prouinciae dedit. Nunc autem agothis subuersa atq indesolationem
redacta est : Saguntum greci ex insula iacintho profecti in hispaniam.

Expanded text:
expugnati omnibus angustiis premerentur, iuraverunt ut profugeexpugnati omnibus angustiis premerentur, iuraverunt ut profugerent quam lonaudirent, atque ita in ultimos Galliae sinus navibus profecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt, et ex nomine ducis nuncupaverunt. Hos Varro trilingues esse ait, quod et Graece loquantur, et Latine, et Gallice. 64. Narbonam, et Arelatum, et Pictavium coloni proprii condiderunt. Burdegalim appellatam ferunt, quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est. 65. Tarraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Tarraconensis provinciaeAfri sub Hannibale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem Spartariam construxerunt, quae mox a Romanis capta et colonia facta, nomen etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa atque in desolationem redacta est. Saguntum Graeci ex insula Zacyntho profecti in Hispania
Abbreviated transcription (Latin):
lanea inuenta perhib&ur. Historiis plac& a messapo greco messapiae
ditam originem uersa post modum in nomen calabriȩ quia in exordio oeno¬
trifrater peucetius peucetiam nominauit. Manto tyresiae filia post inte¬
ritum hebanorum dicitur delata initaliam mantuam condidisse. Estau¬
tem inuenctia quae gallia cisalpina dr̃ & dicta mantua quod manes tu&.
Parthenopea a parthenope quadam uirgine illic sepulta parthenope ap¬
pellata quod postea oppidum augustus neapolim ẽẽ maluit ad promontori¬
um leucaten in quo actua appollinis templum fuit bellum augustus contra
antonium gessit quo uicto urbem inatticosinu condidit quam auictoria
nea polim appellauit. Palanthus partheniorum dux parthenios con¬
stituit: Taras neptuni filius fuit a quo tarentum ciuitas & condita &appel¬
lataest. Cum cirus maritimas urbes greciae occupara & focenses ab eo

Expanded text:
lanea perhibetur inventa. Historiis placet a Messapo Graeco Messapiae lanea perhibetur inventa. Historiis placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam condidisse: est autem in Venetia, quae Gallia Cisalpina dicitur: et dicta Mantua quod manes tuetur. Parthenope a Parthenope quadam virgine illic sepulta Parthenope appellata; quod oppidum postea Augustus Neapolim esse maluit. Ad promuntorium Leucaten, in quo Actii Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium gessit. Quo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas et condita et appellata est. Cum Cyrus maritimas urbes Graeciae occuparet, et Phocaeenses ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
bus sita est est autem caput urbium campaniȩ intertres maximas romam
Nartaginemq numerata. Aqua & prouinciae italiae cam pania dicta est
Somulus cum interfecto apud albam amulio auum numitorem in regnũ
restituiss& incum locum ubi nunc romaest deuenitibiq sedes posuit.
moenia construxit urbemq ex suo nomine romam uo cauit. Hanc autẽ
antea cuander condidissedicitur ut est illud. Tunc pater euan drus roma¬
nȩ corditorarcis. Ancus marcus exfilia numȩ pampilius natus. hic urbem
in exitu tiberis condidit quae& peregrinas merces acciper& & hostem mora¬
retur quam ab ipso situ hostiam appellauit. Calliquitlam intestina discor¬
dia dad siduis dissensionibus suorum permoti sedes nouas quȩrentes italiam
profecti sunt sedibusq propriis expulsistuscis mediolanium atq alias ur¬
bescondiderunt. Uocatum autem medio lanium abeo quod ibi sus media

Expanded text:
bus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam bus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam Carthaginemque numerata; ex qua et provincia Italiae Campania dicta est. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc autem ante Euander condidit, ut "tunc pater Euandrus Romanae condiin exitu Tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. Galli quidam intestina discordia et assiduis dissensionibus suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum ab eo quod ibi sus medio
Abbreviated transcription (Latin):
Nrundisium construxerunt greci brundisium autem dictum est gre¬
ce quodbrunda caput cerui dicatur sic est enim ut & cornua uideantur &
caput & lingua in positione ipsius ciuitatis. In italia autem abuano ianicu¬
lum. Asaturno saturnia atq latium conditum eo quod ibi fugiens latuis s&
cognominatum. Abhercule incampania pompeiam qui uictor ex hispa¬
nia pompam boum duxerat. Aeneas autem post excidium troiȩ in eandem
italiam ueniens ab uxoris nomine lauiniam condidit. Ascanius uero relic¬
to lauiniae nouercae suae regno albam loꝰgam aedificauit. Alba autem
uocata propter colorem suis. Conga quia longum est oppidum iuxta pli¬
xitatem collis inqua sita est Exhac & iam urbe reges albanorum appellari
coeperunt : Capuam capissiluius rex albanorum construxit appellata
nomine conditoris lic& sint quidicunt a capacitate eam capuam dic tam
quod eius terra omnem uite fructum capiat alii alocis cam pestribus inqui¬

Expanded text:
Brundisium construxerunt Graeci: Brundisium autem dictum est GraeBrundisium construxerunt Graeci: Brundisium autem dictum est Graece quod brunda caput cervi dicatur: sic est enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis. In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset cognominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. Aeneas autem post excidium Troiae in eadem Italia veniens, ab uxoris nomine Lavinium condidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appellatam a nomine conditoris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in qui