comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serpentis. ut omino stat̾i ab u¬
icio ne recipiamꝰ malas & sordi¬
das cogitationes in corde nr̃o.
Quanto gͦ magis diffundi ñ conue¬
nit in sensib nr̃is cogitationũ
phantasias quas etiã in iniciore.¬
cipi uetat: S & illud monebat.
ut in uirtutib: ait̾ alterũi uincat.
nec patiat᷑ se unusqͥsq inferiorẽ
ꝓrimo suo fieri. Hec aut̃ dicebat.
Sciatis uos ꝓficere in uirtutibꝰ.
si nulla uob̾passio fuerit dñiata¬
erga mundana desideria hoc
enu ẽ iniciũ donoꝵ łi. Qd̃ si enã
ad hoc uenerit qͥs ur̃m. ut ꝰ signa
& miracła faciat: ñ extollat᷑ ꝓhoc
neq in cogitatione sua erigatur.
tãquam cet̾is p̾latus sed nec hoc
donum gr̃e huiꝰ acceꝑit. Alioqũi
seducir seipsũ et ipse decipit᷑. & gra¬
tiã ꝑdet. habebat gͦ hanc magnificã
libi dĩ doctrinã sicut etiã nos ipsi ex
parte fruiti sumꝰ: sed maiorẽ habe¬
bat in oꝑib: grãm. Om̃e enim qͥcqͥd
petisset a dõ. sine mora consequeba¬

Expanded text:
is, ut omnino statim ab initio nec recipiamus malas et sordidas cogitationes in corde nostro. Quanto ergo magis diffundi non convenit in sensibus nostris cogitationum phantasias, quas etiam initio recipi vetat? Sed et illud monebat, ut in virtutibus alter alterum vincat, nec patiatur se unusquisque inferiorem proximo suo fieri. Hinc autem, dicebat, scietis vos proficere in virtutibus, si nulla vobis passio fuerit erga mundana desideria. Hoc enim est initium donorum Dei. Quod si etiam ad hoc venerit quis vestrum, ut et signa et mirabilia faciat, non extollatur pro hoc, neque in cogitatione sua erigatur tamquam caeteris praelatus, sed nec hoc donum gratiae hujus acceperit, alioquin seducet seipsum, et ipse decipietur, et gratiam perdet. Habebat ergo hanc magnificam verbi Dei doctrinam, sicuti et nos ipsi ex parte fruiti sumus, sed majorem habebat in operibus gratiam. Omne enim quidquid petisset a Deo, sine mora consequeba
Abbreviated transcription (Latin):
Ille uerus ÷ monachus: qui se
in om̃ib uincit. Nam si aliũ argu¬
ens. ad iracundiam moueat᷑ quiᷤ:¬
Pam passionem implet. Nec enum
tis antonii. alii collaudabant.
Sed cum temptasset eum senex. reppe¬
rit qd ñ sufferret inuiriam: et dix¬
it ei. Tu quidem fr̾ similis es edificio:
qđ qͣnuis habeat ingrͤssũ ornatum.
ꝑ posticam tam̃ a latrone expugnat᷑.¬

Expanded text:
Ille vere est monachus, qui se in omnibus vincit. Nam si quis alium arguens ad iracundiam movetur, propriam passionem implet. Nec enim tis Antonii alii fratres collaudabant; sed cum tentasset eum senex, reperit quod non sufferret injuriam. Et dicit ei senex: Tu quidem frater similis es aedificio quod quamvis habeat ingressum ornatum, per posticia tamen a latronibus expugnat
Abbreviated transcription (Latin):
nes statiitum trausgredi limise.
et ita ũbi eiꝰ uirtute. adolescens ꝑ¬
mansit de reliquo securus fereba¬
tur de eo qd̃ et ipse adolescens in
heremo positꝰ. celestes sepe ꝑcepis¬
set cibos : & fr̃ib ad se uenientib
cum nichil habuisset qͦd appo¬
neret. affuisse quendã adolescẽ¬
tem. panes ei et que necessar ia¬
erant afferentẽ: eaq cum ante
speluncã eĩ deposuisset. ult̾ nus¬
qͣm comparuisse: cdxisse uͦ eũ
rauit nob̃ mensam in deserto. ħ
et alia multa de scõrum patrũ ui¬
ta. et conũsationib enarrans nob̾
pat̃ copres. & cum omi affectu in¬
struens: post edificationẽ sermo¬
nis. introdicit nos in hortũ ostẽ
orũq pomorũ. quas ipse planta¬
ũat: et dicebat. hec me in heremo
plantare: rusticanoꝵ fides ãmo¬
nuit. Ut enim uidi eos tantã fidẽ
habere. ut harenã de sub nr̃is ue¬
stigiis colligentes. ꝑ suos agrosspar¬
gerent. et terram sterisẽ ad totus

Expanded text:
nes statutum transgredi limitem: nes statutum transgredi limitem: et ita verbi ejus virtute adolescens permansit de reliquo securus. Ferebatur de eo, quod et ipse adolescens in eremo positus, coelestes saepe percepisset cibos, et fratribus ad se venientibus, cum nihil habuisset quod apponeret, affuisse quemdam adolescentem panes ei et quae erant necessaria deferentem, eaque cum ante speluncam ejus deposuisset, ultra nusquam comparuisse; dixisse vero eum ravit nobis mensam in deserto. Haec, et alia plurima de sanctorum Patrum vita et conversationibus enarrans nobis pater Copres, et cum omni affectu instruens; post aedificationem vero sermonum, introducit nos in hortulum orumque pomorum, quas ipse plantaverat, et dicebat: Haec me in eremo plantare rusticanorum fides admonuit. Ut enim vidi eos tantam fidem habere, ut arenam sub nostris vestigiis colligentes, per agros suos spargerent, et terram sterilem ad totius
Abbreviated transcription (Latin):
ipse conendit ad heremum.
hogabat uͦ eũ quidã ex fr̃ib.
ut ꝑmuteret ei secũ ꝑgere in
heremũ. Cumq respondisset
ei graue ẽẽ negotiũ. & pluri¬
mi laboris obsillere temptatio¬
nib demonũ: eo contentiosiꝰ
iuenis psistebat. ꝓmutens se
cuncta tolerabilit̃ laturum:
tantũ ut p̃beret ei copiã con¬
sortii sui. Ecum ꝑmisisset
secutus ẽ eum ad heremũ: quẽ
ille in uicina sibi spelunca habi¬
tare iubet. Tum demones aduo¬
lantes ꝑ noctem. pͥmo fedis & tur¬
pib eũ cogitationib eragitant.
post uͦ eciã uiolenter irruere et
uecare eum aggrediunt᷑. Effugi¬
ens aut̃ uiuenis. & ꝑuolans ad
cellulam sc̃i helem: qͥb malis ur¬
geret̃ exponit. bũ semor conso¬
latũ eum paucis ũbis. & de uir¬
tutil fidi ac patientie cõmonẽs:
statim reuocat ad speluncam de
qͥ aufugerat. ł tanqͣm sulcũ qͣi¬
dam ꝑ harenã extra cellulam ui¬
uetus digito suo ducens: p̃cepit in
nomine dũi. ne audeant demo¬

Expanded text:
endit ad eremum. Rogabat autem eum quidam de fratribus, ut permitteret eum secum degere in eremo. Cumque respondisset ei, grave esse negotium et plurimum laboris, obsistere tentationibus daemonum; eo contentiosius juvenis persistebat, promittens se cuncta tolerabiliter perlaturum, tantum 171 ut praeberet ei copiam consortii sui. Et cum permisisset, secutus est eum ad eremum, quem ille in vicina sibi spelunca habitare jubet. Tunc daemones advolant per noctem: primum foedis et turpibus eum cogitationibus exagitant, post haec vero etiam violenter irruere et necare eum aggrediuntur. Effugiens autem juvenis, et pervolans ad cellulam sancti Heleni, quibus malis urgeretur, exponit. Tunc senior consolatus est eum paucis verbis, et de virtute fidei ac patientiae commonens, statim revocat ad speluncam, de qua effugerat, et tamquam sulcum quemdam per arenam extra cellulam juvenis, digito suo ducens, praecepit in nomine Domini, ne audeant daemo
Abbreviated transcription (Latin):
niis cepit semetipsũ affligẽ. Tercia
aut̃ septimana ieiunii sui uidit
in deserto iacere diũsa poma ce¬
sparsa. & intelligens dolũ inimi-¬
ci ait. Llon manducabo neq cõ-¬
tingã: ne frẽm meũ hoc ẽ ani¬
mam meã scandalizem. Scͥptũ
est enĩ quia ñ in cibo solo uiuit
homo: sed in om̃i ũbo d̃i. Cumq
& sequenti septimana ieiunaret
paululũ in sompno deductꝰ ẽ.¬

Expanded text:
 affligere. Tertia autem septimana jejunii sui videt in deserto jacere diversa poma sparsa: et intelligens dolos inimici, ait: Non manducabo, neque contingam, ne fratrem meum, hoc est animam meam scandalizem. Scriptum est enim, Quia non in cibo solo vivit homo, sed in omni verbo Dei . Cumque et sequenti septimana jejunaret, paululum in somno deductus e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adẽet qui transflum maneret
ꝓpt̃ metum enĩ crocodrilli tͣns¬
ire nullus audebat.: tum ille.
Si uultis inqͥt ego uadã: et ad¬
ducã eum ad uos. E continuo.
ad ripã fluminis ꝑgit. Ui cũ
nomen dñi inuocasset presto
fuit bestia: & que solebat adẽẽ
ad uehicłm iusti: tergoq suo
suscipiens eũ cum om̃i metu
subiecta. usq ad partem ripe
ulterioris eũ euexit. Adiit con
cepit ut ueniret ad fr̃es. Erat an¬
tem iidiitꝰ uilissimo et abiectissi¬
mo indum̃ito: suꝑ quo intratus
prb̃r. qͥs aut unde ẽẽt uel qͥd sibi
uellet inqͥrit. Ubi uͥ cognouit ẽẽ.
hominẽ dĩ: seqͥ eum cepit ad flu¬
m̃. Ucũ causaret᷑ non inueniri na¬
uigiũ quo transire posset: cunc
pat̃. Ego iam nẽ parabo uebiełin.
Perclamans uoce magna: adẽe.
bestiã iubet. Que statĩ uoce. eiꝰ au¬
dita affuit: ac dorsum suũ ad ue¬
hendũ placide p̃parauit. Prior au¬
tem ipse conscendit: inuitat et
prb̃m diceus. Ascende: nichil for¬

Expanded text:
n adesset, qui trans flumen maneret: propter metum enim crocodili transire nullus audebat. Tunc ille dixit: Si vultis, ego vadam, et adducam eum ad vos. Et continuo ad ripam fluminis pergit: ubi cum nomen Domini invocasset, praesto fuit bellua, et quae solebat adesse ad vehiculum justi, tergo quoque suo suscipiens 170 eum, cum omni metu subjecta, usque ad partem ripae ulterioris evexit. Adiit contcoepit, ut veniret ad fratres: erat enim indutus vilissimo et abjectissimo indumento. Super quo miratus Presbyter, quis aut unde esset, vel quid sibi vellet, inquirit. Ubi vero cognovit esse hominem Dei, sequi eum coepit ad flumen. Et cum caussaretur non inveniri navigium, quo transiri posset, tunc ater; ego jam nunc parabo vehiculum. Et exclamans voce magna, adesse bestiam jubet. Quae statim voce ejus audita affuit, ac dorsum suum ad vehendum placide praeparavit: prior ipse conscendens invitat et presbyterum, dicens: Ascende, nihil for
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u illudi. alteriꝰ iusticie. alt̾ius
patieutie testuoniũ dabat: & sic
utraq ex parce aliorũ uitia. alioꝵ¬
etiã urtutes animi ȩraggerans:
ad om̃s eos ꝓfectus mirabilit ex.¬
colebat. Agnoscentes uͦ singłi qͥq
ita agi uitͣ semecipsos. ut ille
anmuintiaũat. corde compun¬
cti emendabant᷑. Peracto aut̃ in¬
ad aduentũ frũm. Eillis p̃pa

Expanded text:
ius patientiae testimonium dabat, et sic ex utraque parte aliorum vitia, aliorum virtutes animi exaggerans, ad omnes eos profectus mirabiliter excolebat. Agnoscentes vero singuli quique, ita agi inter semetipsos, ut ille annuntiaverat, corde compuncti emendabantur. Profecturuad advent
Abbreviated transcription (Latin):
uit & alius uir sc̃s. helenꝰ
nomine. Hic gͦ a pueritia
in seruitio dñi om̃i cum continẽ¬
tia. & castissimis institutionibus
enutͥtus: ad sũma merita ꝑue¬
nerat. Deniq cũ albuc puer ẽẽt.
in monasterio: si necessariꝰ fuisset
ignis ut e uicino peteret᷑. arden¬
tes prunas uestim̃to deferebat
illeso Qͦa ammirantes om̃s qui
aderant fr̃s studiũ animi uiteqt
eiꝰ ac meriti imitari cupiebant.
huic qͥdam die cũ solus ẽẽt iN
heremo: desideriũ uescendi mellꝰ
ȩxortũ est. Et conũsus uidit insaxo
fauũ mellis inherentẽ. sed intelli¬
gens munici hanc ẽẽ fallaciã. con¬
tinuo semecipsum increpans ait.
Discede a me. decept̾r & illecebro¬
sa concupiscentia. Scͥptuni ẽ enim.
Sp̃ĩ ambulate: & concupiscenciam
carnis ne feceritis. E stat̾i derelin:

Expanded text:
uit et alius vir sanctus, Helenus nomine : hic a pueritia in servitio Domini, cum omni continentia et castissimis institutionibus enutritus, ad summa merita pervenerat. Denique cum adhuc puer esset in monasterio, si necessarius fuisset ignis, ut e vicino peteretur, ardentes prunas vestimento ferebat illaeso. Quod admirantes omnes qui aderant fratres, studium animi vitaeque ejus ac meriti imitari cupiebant. Huic quodam tempore cum solus esset in eremo, desiderium vescendi mellis exortum est: et conversus vidit in saxo favum mellis inhaerentem, et intelligens inimici hanc esse fallaciam, continuo semetipsum increpans, ait: Discede a me, deceptrix et illecebrosa concupiscentia. Scriptum est enim, Spiritu ambulate, et concupiscentias carnis ne perfeceritis . Et statim dereli
Abbreviated transcription (Latin):
apposita nichil dubitans uesce¬
Et surgens uidit aque fontẽ. lemb
repletũ fluentis. eiꝰq ripas incir.¬
ciutu herbis quibdã teneris odo.¬
ratisq ꝑmixtas. Et accedens discer¬
ꝑe cepit &e edere: similĩt &̃ ex fonte
pocłm sumere. Affirmabat autẽ
se nunqͣm in om̃i uita sua tante
dulcedinis aliqͥd. et tante suauita.¬
tis habuisse. Inuienit aut̃ in ipso
loco etiã speluncã quandã: int̾
a do. Qͦdam uͦ temꝑe ꝑgebat ad
uisitandos fr̃s in commodos. q̃b
etiã que necessaria erant ad re¬
fectionẽ corpis deferebat. Et cum
in itinere eorũ que portabat gra
& suscipiat sarcinã meam. Et
ecce unꝰ ex om̃i grege: tota cũ
masuetudine uenit ad eũ. Tum
ille p̾bet se sponte. & honꝰ impo.¬
uit. & ipse insedie: et cum om̃i
uelocitate ab eo ad cellulas fr̃ũ
quo ꝑgebat euectꝰ est. Alio rursꝰ
temꝑe: dñica die uenit ad qͦd.¬
dam monasteriũ frũm. Et cum
udisset eos ñ plenam agentes sol

Expanded text:
s, nihil dubitans vescere. Surgens autem, vidit aquae fontem lenibus repletum fluentis, ejusque ripas in circuitu herbis quibusdam teneris odoratisque praetextas. Et accedens decerpere coepit et edere, similiter et ex fonte poculum sumere. Confirmabat autem, se numquam in omni vita sua tantae dulcedinis aliquid et tantae suavitatis hausisse. Invenit autem in ipso loco etiam speluncam quandam, intraa Domino. Quodam vero tempore pergebat ad visitandos fratres incommodos, quibus etiam quae necessaria erant ad refectionem corporis deferebat. Et cum in itinere eorum quae portabat onere et suscipiat sarcinam meam. Et ecce unus ex omni grege, tota cum mansuetudine pergit ad eum. Tunc ille praebenti se sponte, et onus imponit, et ipsi insedit, et cum omni velocitate ab eo ad cellulas fratrum, quo pergebat, evectus est. Alio rursus tempore Dominica die venit ad quoddam monasterium fratrum, et cum vidisset eos non agentes sol
Abbreviated transcription (Latin):
sener Non ut cu seqͣris uolũtatẽ senis
ilius: sed ut illetuam uoluntatem
sequat. et ita in eo reparises: Sensit
aut̃ fr̃ ille qd dicebat: et surgens
ꝓstrauit se ad penitentiam dicens.
Ignosce mͥ quia ualde griabar: esti¬
mans me bene dicere. cũ nichilte

Expanded text:
senex: Non ut tu sequaris voluntatem senis senex: Non ut tu sequaris voluntatem senis illius sed ut ille tuam voluntatem sequatur, et ita in eo repauses. Sensit autem frater ille quod dicebat, et surgens prostravit se ad poenitentiam, dicens: Ignosce mihi, quia valde gloriabar, aestimans me bene dicere, cum nihil te
Abbreviated transcription (Latin):
illꝰ. Tunc ille frͣ qirit. Modo possumꝰ
ambo parit̃ manere. Et manser̃t
sumul: usꝙ ad tẽpus tͣnsitionis sue.
rat̃ introgauit abbatẽ ccgii.¬
muthuen. dicens. Si abiero
manere in łco aliqͦ: quomͦ uis. ut
agam ibi: Dicit ei senex. Si habita¬
illic facere. de aliqͣ re: dicendo aut
ñ uenio in conuentũ frũm. aut ñ
manduoo hoc. uł illudd. hec emm t̾
nom̃ magnum facient: sed postea
importunitatẽ patieris: qm̃ homi¬
nes uͥ hec audierint. ibi current.
aliqͥm iuxta uoluntatem meam: et
Moiari cum ipso.Et dixit ei sener.
Bene queris dñe meus. Ille aitẽ af¬
firmabat huius mod̾i ẽẽ desideriũ
suũ. ñ intelligens qđ locutꝰ: senex
alle. Sed cum uideret eũ senex ex isti¬
mantem q bene sentiret. dicit ei.
Ergo si inuenis senem socłm nolunta¬
tem tuam: uis manere cum eo. fc̃ ille
dixit. Etiam omĩno uolo: si inuenio
scctͣm uoluntatem meã. Dicit ergo ei

Expanded text:
illius. Tunc ille frater dixit: Modo possumus illius. Tunc ille frater dixit: Modo possumus ambo pariter manere. Et manserunt pariter usque ad tempus transitionis suae.rater interrogavit abbatem Mathoen dicens: Si abiero manere in loco aliquo, quomodo vis ut agam ibi? Dicit ei senex: Si habitaillic nomen facere de aliqua re, dicendo, Aut non venio in conventu fratrum, aut non manduco hoc vel illud; haec enim vanum nomen tibi faciunt, sed postea importunitatem patieris; quoniam homines ubi hoc audierint, ibi current. aliquem juxta voluntatem meam, et morari cum ipso. Et dixit ei senex: Bene quaeris, domine meus. Ille autem affirmabat hujusmodi esse desiderium suum, non intelligens quod locutus est senex ille. Sed cum videret eum senex aestimantem quod bene sentiret, dixit ei: Ergo si invenis senem secundum voluntatem tuam, vis manere cum eo? Et ille dixit: Etiam omnino hoc volo, si invenero secundum voluntatem tuam. Dixit ergo ei
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Et postqͣm multis tormentis
eos afflixerunt: semiuiuos dimi¬
serunt. Ex quib unũ nouimꝰ. N
qͦdam loco. plurimo postea super-¬
iuxisse temꝑe: cet̃i uͦ ubrnã fue¬
rint deuoluti. pentͥus ignoramiis
ex iysis senex erat: qui roga¬
bat iuniorẽ dicens. Rogo ut parit̃
habitemꝰ frat. Ille aut̃ responditei.
Ego peccator sum: et ñ potes mecum
habitare. le uͦ rogabat eũ dicens.
Possumꝰ. F rat aut̃ ille senior mundꝰ:
et nolebat audire. quia monachus
haberet aliqͣndo cogiationẽ pͣuã.
Et dicit ei ille uinior ꝑmide me reqͥ¬
escere hac una seytimana: et it̃ũ
ioqͣmur. Cũ gͦ post septimanam
senex uenisset ad illũ: ille uolens
exꝑiri eum dicit᷑ ei. In grandẽ tẽ ꝑ¬
tationem incidi septimana hac ab¬
ba. Profectꝰ enim in uicũ ꝓpt̃ nece ss¬
tatem: peccaui et̃ dicit ei senex. Et
uis penitere: Cum aut̃ ꝓmisisset: ait
senex. Ego tecum porto mediũ pec̃ci

Expanded text:
runt. Et postquam multis tormentis runt. Et postquam multis tormentis eos afflixerunt, semivivos eos dimiserunt; ex quibus unum novimus in quodam loco plurimo postea supervixisse tempore, caeteri vero ubinam fuerint devoluti penitus ignoramusex ipsis senex erat, qui rogabat juniorem, dicens: Rogo ut pariter habitemus, frater . Ille autem respondit: Ego peccator sum, et non potes mecum habitare. Ille vero rogabat eum, dicens: Possumus. Erat autem ille senior mundus, et nolebat audire quia monachus habebat aliquando cogitationem pravam. Et dicit ei ille junior: Permitte quiescere hac una septimana, et iterum loquemur. Cum ergo post septimanam senex venisset ad eum, ille volens experiri eum, dixit ei: In grandem tentationem incidi in septimana hac, abba. Profectus enim in vicum propter 523 necessitatem, peccavi. Et dixit ei senex: Et vis poenitere? Cum autem ille promisisset, ait senex: Ego tecum porto medium peccati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑum: sedentes meditabant᷑ de scͥptu-¬
ris sc̃is. Non enĩ discurrebat int̃ eos
scłaris fabula: ñ cura scłi: ñ actio
t̃renarum rerũ: sed solummͦ colla-¬
tio sꝑtalis: regni celestis desidablis
cõmemoratio futura beatitudo: gła
iustorũ pena peccatorũ: sc̃orũq om¬
pirabant ex intimo pectore: et fle-¬
bant ub̾rune. Cumq ꝑ totã noctem
ugiles ꝑmanerent. celebrant es
dño laudes. die dñco hora nona.
loqͦndi secum et uidendi se t̃minũ
capiebant. Redibat enĩ unusqͥsq
adcellulam suam: in qua solus soli
ꝙ̃o. tdieb noctib q uacabat. In his
gͥ studiis eos positos. sarraceni late
ꝑ heremũ discurrentes repꝑeruN:
et irruentes aꝑ eos de heremoeie¬
cerunt: atq ligantes eos pedibus
suspenderunt: multisq inuiriis af¬
fectos. ad extremũ focum subtꝰ eos
de herb̃ amarissimis congesseruÑ:
uͥ incredibilit cruciati lumina ocłõ¬
rum ex amaritudine fumi amise¬

Expanded text:
peram sedentes meditabantur de Scriptuperam sedentes meditabantur de Scripturis sanctis. Non enim discurrebat inter eos saecularis fabula, non cura saeculi, non actio terrenarum rerum, sed solummodo collatio spiritalis, regni coelestis desiderabilis commemoratio, futura beatitudo, gloria justorum, poena peccatorum, sanctorumpirabant ex imo pectore, et flebant uberrime. Cumque per totam noctem pervigiles manerent celebrantes Domino laudes: die Dominico, hora nona, loquendi secum et videndi se terminum capiebant. Redibat enim unusquisque ad cellam suam, in qua solus soli Dei diebus ac noctibus vacabat. In his igitur studiis eos positos Sarraceni late per eremum discurrentes repererunt, et irruentes supra eos de eremo ejecerunt, atque ligantes eos pedibus suspenderunt, multisque injuriis afflictos ad extremum focum subtus eos de herbis amarissimis congesserunt, ubi incredibiliter cruciati, lumen oculorum ex amaritudine fumi amise
Abbreviated transcription (Latin):
et pene hominib inhabitabili cõ¬
morantes: semel sibi in septimana
uidendos se p̃bebant. s̾ abbatdrũ
namq cie. hora chiei nona conue¬
mebant singłi de suis locis ad locũ
sibi condictũ: deferentes unꝰqͥsq
siqͥd inuenire poterat. Et̃ unꝰ qͥdem
deferebat nuces: aliꝰ lactorones : aliꝰ
dactilos: ali ficus: alius herbas usibi¬
les. id÷ lapsanium. pastinacas. et sca¬
rauitas. et petrosilinũ. Iste quippe
erat ꝑpetuus eoꝵ. uictus. Panẽ nãq
et oleum. uł potũ extra usus habe-¬
bant. Tantum mͦ enĩ. supͣdictis herb̃
et pomis sustentabant᷑. Testim̃tum
eis palma solumm p̃bebat. Aqua in
locis ilł minue inueniebat᷑. Neq eñĩ
alit̃ potabant᷑. qͣm exeuntes mane ac
discurrentes ꝑdiũsas herbas. colli-¬
gebant rorẽ. qui affluentissime ibi
cadit: et inde tantum mͦ bibebant.
Cumq ut diximꝰ in unũ conueniren
locum: agentes dõ gr̃as sumebaNt
cibum. Post refectionẽ uͦ uscy adues¬

Expanded text:
et pene hominibus in habitabili comet pene hominibus in habitabili commorantes, semel sibi in septimana videndos se praebebant. Sabbatorum namque die, hora diei nona conveniebant singuli de locis suis ad locum sibi condictum, deferentes unusquisque, si quid invenire poterat. Et unus quidem deferebat nuces, alius lactorones, alius dactylos, alius ficus, alius herbas visibiles, id est, lapsanum, pastinacas, caricas et petroselinum. Iste quippe erat praecipuus eorum victus: panem namque et oleum vel potum extra usum habebant. Tantummodo enim supradictis herbis et pomis sustentabantur. Vestimentum eis palma solummodo praebebat, aqua in illis locis minime inveniebatur. Neque enim aliter potabantur quam exeuntes mane, ac discurrentes per diversas herbas colligentes rorem, qui affluentissime ibi cadit, et inde tantummodo bibebant. Cumque ut diximus in unum convenirent locum, agentes Deo gratias sumebant cibum. Post refectionem vero usque ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾: ne qͣndo inuiriat᷑ aliqͥs iras¬
castur: nec qͣndo ei uenia petitur.
głec̃ aut excollat᷑ Sin aut̃ ita non
uultis: unusqͥsꝙ uͥ uult ꝑgãt.
st illi picientes se in t̾ram: syoyon¬
derunt se ita facturos. Et sic ꝑman¬
serunt ꝑ multos annos: cũ multa
humilitate et abstinentia Quamor¬
nͦ horis dormiebant in nocts et qͣ¬
tuor psallebant: et qͣtuor oꝑabant᷑.
In die uͦ usq ad horã sexta oꝑabã¬
bant᷑: deinde uͦ usq ad nonam
legebant. consuentes folia palma
rab ant: collectis quib dã herb̾ t̃re¬
uerunt et alii similit̃ ccs¬
sept̾ẽ ꝓbatissimi uiri. qui i
ea heremo que sarracenis ÷ conti¬
gua habltabant. cellulis quidẽ
hand longe a se diuisis: sea uinculo
caritatis conexi. Oͦrum unꝰ uocabat᷑
petrus. aliꝰ stephanus t̃cius ioħes.
quartꝰ georgius. qͥntus theodorus.
seitus felix: seꝑtimꝰ laurus hi ergo
insterili ac uastissima solitudine.

Expanded text:
m, nequando injuriatus aliquis irasm, nequando injuriatus aliquis irascatur; nec quando ab eo venia petitur, glorietur vel extollatur. Sin autem ita non vultis, unusquisque ubi vult pergat. At illi projicientes se in terram, responderunt se ita facturos, et sic permanserunt per multos annos cum multa humilitate et patientia. Quatuor horis dormiebant in nocte, et quatuor psallebant, et quatuor operabantur; in die vero usque ad horam sextam operabantur, deinde usque ad nonam legebant; erabant, colligentes quasdam herbas terruerunt et alii septem similiter probatissimi viri, qui in ea eremo, quae Sarracenis contigua est, habitabant; cellulis quidem haud longe a se divisis, sed ipsi vinculo charitatis connexi: quorum unus vocabatur Petrus, alius Stephanus, tertius Joannes, quartus Georgius, quintus Theodorus, sextus Felix, septimus Laurus. Hic ergo in sterili ac vastissima solitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes in seichim. multos
ex patb int̾fecissent. abbas pemen
cum alio abbatt seniore. nomine
nuph. et cũ aliis qͥnq patrib fugi
intudinis et inuenerunt ibi de m¬
plum qͦadam desertũ manserunt¬
hac unuscͥisq reqͥescat apud se: et
cerent: erat in templo illo statua
cuiꝰdam idoli. Abbas gͦ nuph exurgẽs
mane lapidabat eam: et uespere
ueniens. dicebat ad̃ eam Peccaui:
indulge mͥ. Et ꝑ totam septimanã
similit̃ fecit. Die aut̃ sabbati cũ pa-¬
rit conuenissent: dicit ei abbas pe¬
men. Qͥd uolunsti bac tota facere
septimana᷑ ut homo fidelis idolo
diceres indulge mͥ: Dicit ei senex.
hoc ego ꝓpt̃ uos feci. Dicite gͦ michi.
Nunqͥd qͣndo hoc idolũ lapidabã:
locutum ÷ aut iratum. Et iterum
qͣndo indulgentĩa petebam: nun-¬
qͥd exaltaute se. aut głatũ ẽ Cui
abbas yemen respondit. Non utiq
Tunc senex Qrit. fr̃s ecce hic septẽ¬
sumꝰ. Si uultis ͦ ut parit̃ manea¬
mus. sit idolum istud in exemplũ¬

Expanded text:
enissent in Scythi, et multos ex Patribus interfecissent , abbas Poemen cum alio abbate seniore se, nomine Nub, et cum aliis quinque Patribus fugiens nuthi; et invenerunt ibi templum quoddam desertum, manserunthac unusquisque requiescat apud se, et cerent, erat in tcujusdam idoli. Abbas ergo Nub exsurgens mane lapidabat eam, et vespere veniens dicebat ad eam: Peccavi, indulge mihi. Et per totam septimanam similiter fecit. Die autem Sabbati cum pariter convenissent, dicit ei abbas Poemen: Quid voluisti hac tota facere septimana, ut homo fidelis idolo diceres: Indulge mihi. Dicit ei senex: Haec ego propter vos feci: dicite mihi, nunquid hoc idolum quando lapidabam, locutum est, aut iratum? Et iterum quando indulgentiam petebam, nunquid exaltavit se, aut gloriatum est? Cui abbas Poemen respondit: Non utique. Tunc senex dixit: Fratres, ecce, sumus septem; si vultis ergo ut pariter maneamus, sit idolum istud nobis exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
gie. id gule et concupiscentie passio-
gressi sunt aliqͣndo iiii snem.¬
de monasterio fr̃s : ad uisitan¬
dum eos qui in heremo cõmorabant᷑
patres. Cũ aut̃ uenissent ad quendã
heremitã seniorem. suscepit eos cũ
grandi gaudio: et sicite consuetudo
ẽ apposuit eis mensulã. Uidens enĩ
eos fatigatos de itinere. ido ante ho-¬
ram nonã fecte eos reficere᷑ et qͥcqͥd
habebat in cellula sua apposuit eis¬
ut ederent. et repausauit eos facto
aut̃ uesꝑe. orationes et psalmos se

Expanded text:
est gulae et concupiscentiae passionem. 5. Egressi sunt aliquando de monasterio fratres, ad visitandum eos qui in eremo commorabantur Patres . Cum autem venissent ad quemdam eremitam seniorem, suscepit eos cum grandi gaudio, et sicut consuetudo est, apposuit eis mensulam. Videns enim eos fatigatos de itinere, ideo ante horam nonam fecit eos reficere, et quidquid habebat in cella sua, apposuit ut ederent, et repausavit eos. Facto autem vespere, orationes et psalmos se
Abbreviated transcription (Latin):
i xit unus ex patͥb qͥa inuenit᷑
homo multũ comedens. et ad.
suriens continet se: maioie m̾cedẽ
habet ꝗͣ ille qͥ parũ comedit et sati¬
ixit quidam senex. Ne qđ̃¬

Expanded text:
ixit unus ex Patribus: Quia invenitur homo multum comedens, et adhusuriens continet se, majorem mercedem habet, quam ille qui parum comedit, et satiDixit quidam senex: Ne q
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliarẽ dissidentes ad pa-¬
cem llemo unqͣm dep̃hendit
os Nunqͣm greges mei leser̃t
fruges alienas. Uolentẽ semi-¬
nare in agͦ meo nunqͣm ꝓ-¬
hibui: nec uberiora mͥ noua-¬
lia elegi & illi steriliora reliqͥ.
Quantũ in me fuit ñqͣm ꝑmi-¬
si ut potentior infirmũ p̃me-¬
ret. Semꝑ studui in uita mea:
ut neminẽ. contͥstarẽ Iudiciũ
si fuit apud me neminẽ con-¬
dempnaui: sed dissidentes
reuocare in concordiã studui.
hec int̾im mͥ uite institutio
dõ donante hactenꝰ fuit. Au¬
diens aut̃ hec sẽs paphnutiꝰ.
caput eiꝰ exoscłatus bũdixit eum
diceus Bñdicat te dñs ex sion &
uideas que bona sunt in ierłm¬
sti: illud tͥ deest qđ bonorũ om̃i-¬
um sũmum ẽ ut omittens cunc¬
ta ipsã iam seqͣris dĩ sapientiã:
et secretioris scientie inquiras
ratus. nec om̃ino aliqͥd in domo
sua ordinans: secutus ẽ uirũ

Expanded text:
reconciliarem dissidentes ad pareconciliarem dissidentes ad pacem. Nemo umquam deprehendit os: numquam greges mei laeserunt fruges alienas: volentem seminare in rure meo numquam prohibui, nec uberiora mihi novalia elegi, steriliora illis dereliqui. Quantum in me fuit, numquam permisi ut potentior infirmum premeret. Semper studui in vita mea, ut neminem contristarer. In judicio si fui caput, neminem condemnavi, sed dissidentes revocare in concordiam studui. Haec interim mihi vitae institutio, Deo donante, hactenus fuit. Audiens autem haec beatus Paphnutius, caput ejus exosculans, benedixit eum dicens: Benedicat te Dominus ex Sion, et videas quae bona sunt in Jersti, illud tibi deest, quod bonorum omnium summum est, ut omittens cuncta, ipsam veram jam sequaris Dei sapientiam, et secretiores 179 inquiras ratus, nec omnino aliquid in domo sua ordinans, secutus est virum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ a dño. qđ dignus ẽẽt con-¬
sortiis monachorũ. At ille eo
magis bumiliora de semet-¬
ipso sentiens: aiebat Ego qui¬
dẽ in nullo mͥ boni alicuiꝰ sũ
conscius. Uerũ qͥa u̾bum dei
factum ẽ. ad te: eũ quẽ nichil
latet celare ñ possum. hecgͦ
que mͥ in medio multorum
posito in usu sunt: loquar.
Triginta iam completi sunt
anni qd̃ continentie cosensũ
bab̾e me cũ coniuge mea:
nullus agnouit. Suscepi aũ
ex ea tretꝭ filios. horũ enĩ cau¬
ẽ nec p̃cer eã alia. necult̃
ipsa iã cognita. S uscipere
hospites nunqͣm cessaur sed
ita ut uenuũẽ ante me pat̾er
aduenienti occurrere ꝑegͥno.
Non dimisi unqͣm de domo mnea
hospitẽ sine uiatico. Pauꝑẽ nul¬
lum despęxi: sed ea. que
necessar ia fuerunt illitͥbui
Si in iudcio sedi: nec filii mei
ꝑsonã contͣ iusticiã accepi.
alieni laboris fructꝰ: minqͣm
itͦierunt in domũ meã. Lite
si uidi: nunqͣm p̾terii. donec

Expanded text:
esse a Domino, quod dignus esset conesse a Domino, quod dignus esset consortii monachorum. At ille eo magis humiliora de seipso sentiens, aiebat: Ego quidem in nullo mihi sum boni alicujus conscius, verum quia verbum Dei factum est ad te, eum quem nihil latet, celare non possum. Haec ergo quae mihi in medio multorum posito in usu sunt, loquar. Triginta jam completi sunt anni, quod continentiae consensum habere me cum conjuge mea nullus agnovit. Suscepi autem ex ea tres filios, horum enim cau, nec praeter eam alia, nec ipsa ultra jam cognita. Suscipere hospites numquam cessavi, sed ita, ut neminem ante me paterer advenienti occurrere peregrino. Non dimisi umquam de domo mea hospitem sine viatico: pauperem nullum despexi, sed quae necessaria fuerant praebui. Si in judicio sedi, nec filii mei personam contra justitiam accepi. Alieni laboris fructus nunquam introierunt in domum meam. Litem si vidi, nunquam praeterii, donec
Abbreviated transcription (Latin):
in manu cenebat abiciens. secu¬
tus ẽ eum ad heremũ: & artem
musicã in sp̃ualem cõmutans
uite m̃tisq armoniã: ꝑ inte-¬
grum tͥennium artissime se
tradidit abstinentie. In psalmiᷤ
etiã & orationib semetipsum
die noctuq ęxercens. atq it̃
celeste animi uirtutib a gens:
int̾ sc̃orũ angłicos choros. red¬
didit sp̃m. Postea uͦ qͥm hũc¬
ȩxercuerat agens: iterũ dño
supplicauit. ut sibi ostenderet
cens. Similem ce ẽẽ nosce pri-¬
mario iuci huiꝰ qui ẽ in
ꝓximo. iuib auditis paphnu-¬
tiuis sine mora adeũ pperans.
pulsat ad ostiũ domus eiꝰ Iule
uͦ cui moris erat susciꝑe hospi¬
tes occurrit ei attr introdu-¬
xit in domũ Lauans qͦq pedeᷤᷤ
eiꝰ apposuit m̃sam: egit ꝙ con¬
uiiiũ. Inẽ epulas uͦ ꝑcunctari
paphenitiꝰ cepit ab hospite
oꝑis baberet ȩxercitia. Ille uͦ
cum de se humilia respondẽt.¬
& latere in bonis qͣm publi-¬
cari mallet: purgebat paph-¬
nutius. dicens reuelatũ sibi

Expanded text:
 manu gerebat abjiciens, secutus est eum ad eremum, et artem musicam in spiritualem commutans vitae mentisque harmoniam, per integrum triennium arctissimae se tradidit abstinentiae, in Psalmis et orationibus semetipsum die noctuque exercens, atque iter caeleste animi virtutibus agens, inter sanctorum Angelicos choros reddidit spiritum. Posteaquam Papm prius exercuerat, agens, iterum Domino supplicabat, ut sibi ostenderet,i ad eum dicens: Similem te esse nosce primario vici illius, qui est in proximo. Quibus auditis Paphnutius, sine mora ad eum properans, pulsat ad ostium domus ejus. Ille vero, cui moris erat suscipere 178 hospites, occurrit ei, atque introduxit in domum suam, lavans quoque pedes ejus, apposuit mensam, agitque convivium. Inter epulas vero percontari Paphnutius coepit ab hospite, operis haberet exercitia? Ille vero cum de se humilia responderet, et latere in bonis quam publicari mallet, perurgebat Paphnutius dicens, revelatum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
incandũ reꝑto nauigio. paph-¬
mitius p̃cepit intͣre secũ pedib
fluuiũ: cuiꝰ in illis locis ꝓfun¬
a habebat᷑ altitudo. T ransiert̃
gͦ parit̃ fluuiũ: ita ut aqua
uir ad laterra ꝑueniret. Ubi uͦ
ueniunt ad desertũ. collocat
hominem paphiitiꝰ in cella
qͣdam haut ꝓcul a suo mona¬
sterio posita: & conũsationis
spialis ordinẽ tradit: ꝑfectoꝵq
studiorũ exercitia edocet: sci¬
entie quoꝙ secretiora conere¬
dit. Cũq eum inomĩb instrux¬
isset
semetipsũ denuo maiorib exerci¬
tiis dedit: eriguos pͥores deputans
labores. qui conferri potuer̃t his
qui scłi uidebant᷑ actib occupati.¬
Temꝑe aut̃ aliquanto in his trans
tius sedens in cellula sua uidet
animã eiꝰ it angłorũ choros assũp¬
tam dicentium. B eatus quẽ elegi-¬
sti et assumpsisti: inhabitabit in

Expanded text:
to navigio, Paphnutius praecepit intrare secum pedibus fluvium, cum in illis locis profunda habebatur altitudo. Transierunt ergo pariter fluvium, ita ut aqua eis vix ad latera perveniret. Ubi vero venerunt ad desertum, collocat hominem Paphnutius in cellula quadam, haud procul a suo monasterio posita, et conversationis spiritualis ordinem tradidit, perfectorumque studiorum exercitia docuit, scientiae quoque secretiora concredit. Cumque eum in omnibus instruxisset, semetipsum denuo majoribus exercitiis dedit, exiguos priores deputans labores, quibus conferri poterat is, qui saeculi videbatur actibus occupatTempore autem aliquanto in his transatius sedens in cellula sua, videt animam ejus inter Angelorum choros assumtam, dicentium: Beatus quem elegisti, et assumsisti: habitabit in
Abbreviated transcription (Latin):
ix̃ quidã senex. Si contigerit
int̃ te et aliũ sermo aliquis
tristis. et negauerit ille dicens. ñ
dixi sermonẽ hunc: ne certes cum
ẽo. et dicas tu chixisti᷑: quia exacer.¬
bat̾ et dicet tibi. Etiãdiri.

Expanded text:
it quidam senex: Si contigerit inter te et alium sermo aliquis tristis, et negaverit ille, dicens: Non dixi sermonem hunc, ne certes cum eo, et dicas: Dixisti, quia exacerbatur, et dicet tibi: Etiam dixi.
Abbreviated transcription (Latin):
paulus.: instantes orationi. et iugilan¬
tes in ea. ld̃oq cum compunctione
tus pat nr pachomius docebat fr̃es:
ut semꝑ memores ẽẽnt u̾bi dei. N
salute ammarum suarũ. Post modũ
uͦ discedebant unusqͥsq frũm iN
cellulas suas. oꝑantes manib suis: et
meditantes que de sc̃ĩs scͥpturis didi¬
cerant. Impossibile ẽ enim apud eos
aliquem uerbũ ociosum loqui: sedea
tantum qͥ de scĩs scͥpturis didicerañ.
erant uit se conferentes. et ex ponen¬
tes de capitulis sc̃arum scͥpturarũ que
ad timorem dñi confir marent et illu-¬
minarent animas eorum

Expanded text:
tolus: Instantes orationi, et vigilantolus: Instantes orationi, et vigilantes in ea. Ideoque cum compunctione tus Pater Pachomius docebat fratres, ut semper memores essent verbi Dei, in salutem animarum suarum. Postmodum vero discedebat unusquisque fratrum in cellulas suas, operantes manibus suis, et meditantes quae de sacris Scripturis didicerant. Impossibile est enim aliquem apud eos verbum otiosum loqui, sed ea tantum quae de sanctis Scripturis didicerant erant inter se conferentes, et exponentes de capitulis Scripturarum, quae ad timorem Domini confirmarent et illuminarent animas eorum
Abbreviated transcription (Latin):
eferebant aut̃ nobis fr̃s. de eo¬
dembeatissimo patre pacho¬
p̃positus. Referebant gͦ de eo: qm̃
frequent̃ dicebat fr̃ib. Quia sicut
mͥ testis ẽ dñs as̃. sepe audiui imm̃i¬
dos sp̃s demonum. loqͤntes int se
diũsas ac uarias artes suas: quas
contͣ seruientes dõ. maximeq con¬
tra monachos habent. Qaam enim
mum hominem habeo causam: et
qͣtiens ei immitto ꝑũsas cogitatio¬
nes. ille statim surgit et ꝓsser nit
se in oratione. cum gemitu: orais
adẽe abi diuinum auxiliũ. Ege
aut̃ illo minime exurgente: cũ gran¬
di confusione eg̾dior Item alius de mõ
dicebat. Ego ad illum qͣm obseruo.
cum ei cogitationes in corde iimise¬
ro. consentit. et suscipit: et facit eas.
Sepeenim exardescẽ eum in iracun¬
diam facio. et incontentiones rixe᷑.
et pigͥciam in oratione. et dormitati¬
onem in psalmodia inmitto: et ñ
contradicit mͥ. Iõoq fr̃s mei dilectis¬
simi. opportet semꝑ ut custodiatis
nib qͣm et psalmodia. sicut dicit apłs¬

Expanded text:
eferebant autem nobis fratres de eodem beatissimo Patre Pachopraepositus. Referebant ergo de eo quoniam frequenter dicebat fratribus: Quia sicut mihi testis est Dominus Deus saepe audivi immundos spiritus daemonum loquentes inter se diversas ac varias artes suas, quas contra servientes Deo, maximeque contra monachos habent. Quidam enimum hominem habeo, et quoties ei immitto perversas cogitationes, ille statim surgit, et prosternit se in oratione, cum gemitu orans a desse sibi divinum auxilium. Ego autem minime illo exurgente cum grandi confusione egredior. Item alius daemon dicebat: Ego ad illum quem observo, cum ei cogitationes immisero in corde, consentit, et suscipit, et facit eas. Saepe enim exardescere eum in iracundia facio, et in contentiones rixae, et pigritam orationis, et dormitionem in psalmodia, et non contradicit mihi. Ideoque, fratres mei dilectissimi, semper oportet ut custodiatis nibus quam psalmodia, sicut dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorib ẽ et celestia loqͥtut: ego aut̃
de inferiorib sum te t̾rena uix pos¬
sum loqui. Si mͥ locutus fuisset ali¬
Id de passionib monachi: forsitan
et ego respondissem illi. Si autem de
celestib loquit᷑: ego me nescire con¬
fiteor egressus gͦ discipłs: dicit ad
anachoritã. Senex iste nr. ñ uult
de altiorib questionib loqͥ: sed fi
quis de passionib ei locutꝰ fuer it.
respondet illi. At ille compunctꝰ in
hoc sermone: ingressus ad senẽ dixit
Quid faciam abba: quia passiones¬
respexie eũ gaudens: et dixit eisIo do
imple illud bonis tuis. Et ex hocser¬
In u̾tate bona: hec uia qͣm tenes:
et uera. Et agens seni grãs: reu̾sus:
in propriam regionem. ly¬

Expanded text:
elestia loquitur; ego autem de inferioribus sum, et terrena vix loqui possum: si mihi locutus fuisset aliquid de passionibus monachi, forsitan et ego respondissem illi; si autem de coelestibus loquitur, ego me nescire confiteor. Egressus ergo discipulus, dicit ad anachoretam: Senex iste noster non vult de altioribus quaestionibus loqui; sed si quis ei de passionibus locutus fuerit, respondet illi. At ille compunctus in hoc sermone, ingressus ad senem dixit: Quid faciam, abba, quia respexit eum gaudens, et dixit ei: Modo imple illud bonis tuis. Et hoc serveritate, bona est haec via quam tenes, et vera, et agens seni gratias, reversus est in propriam regionem.
Abbreviated transcription (Latin):
cum uenisset ad abbatempe¬
menem: suscepit eum senex cũ leti¬
cia Et cum se alt̾utrũ amplexi fuis¬
sent: cepit anachorita de scͥptur is
scĩs. et de reb celestib conferre. Tc̃
senex u̾tit faciem suã ad aliũ frẽm:
et nullum anachorite dedit respon¬
sum. Ille uͦ uidens qã ñ loqueret᷑
cum eo. eg̾ssus: tristis: et dixit disci¬
pło illiꝰ. Sine causa tantũ laborem
itineris assumpsi: ut uenirẽ ad eum.
qui mecum lo qui dedignat᷑. Ing̾ssus
aut̃ discipłs ad abbatẽ pemenem:

Expanded text:
cum venisset ad abbatem Poemenem, suscepit eum senex cum laetitia . Et cum se alterutrum amplexi fuissent, coepit anachoreta de Scripturis sanctis, et de rebus coelestibus conferre. Tunc senex vertit faciem suam ad alium fratrem, et nullum dedit anachoretae responsum. Ille vero videns quod non loqueretur cum eo, egressus est tristis, et dicit discipulo illius: Sine causa tantum itineris et laboris assumpsi, ut venirem ad eum qui mihi loqui dedignatur. Ingressus autem discipulus ad abbatem Poemenem
Abbreviated transcription (Latin):
gentił ingressus ẽ nocte: et furatꝰ
e uolera Que cũ ꝑtundisset ad do¬
mũ suam: ignẽ apposuit ut co¬
queret. sumq tͥb horis continui¬
is ingenti igne suggesto. neq fer.¬
uere necꝙ molliri aut calefieri
aliquatenꝰ potiussẽt: s ꝑmausis.¬
sent in eadẽ uiriditate qͣ missa
st̃ et nec aqua quidẽ ipsa uel
ieuit̾ calefieri potuisset: in semet.¬
ipsũ regressus ille qͥ furatus est.
erepta rursus cle foco holera.
reportat ad nos. Et ꝓsternens
se ante pecles nr̃os. rogare cepit.
ut peccati sui ueniã mereret᷑.
et fieret xp̃ianus : qd & impetrauit
fccidit autẽ eadẽ die hospites ueni¬
re ad nos plurimos frũm: quibus
oportune holera ipsa parata sunt.
Gr̃as gͦ referentes dõ ꝓ mirabilibus
suis. dupplic̃e lecitiam gessimꝰ: & ꝓ
salute hominis. & ꝓ bñficiis diuimꝰ¬

Expanded text:
Gentilis ingressus est nocte, et furatus Gentilis ingressus est nocte, et furatus est olera. Quae cum pertulisset ad domum suam, igni apposuit ut coqueret. Cumque tribus horis continuis ingenti igne suggesto, neque fervere, neque molliri, aut calefieri aliquatenus potuissent, sed permansissent eadem viriditate qua missa sunt, et neque aqua quidem ipsa vel leviter calefieri potuisset, in semetipsum regressus ille qui furatus est, erepta rursus de foco olera reportabat ad nos, et prosternens se ante pedes nostros rogare coepit, ut peccati sui veniam mereretur, et fieret Christianus; quod et impetravit. Accidit autem eadem die hospites venire ad nos plurimos fratrum, quibus opportune olera ipsa parata sunt: gratias ergo referentes Domino pro mirabilibus suis, duplicem laetitiam gessimus, et pro salute hominis, et pro beneficiis divi
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. dimidia ferme hora: ce in
nomine dñi in nullo penitꝰ lesus
sũ. Uidentes autẽ popłi: cum iN i¬
genti ammiratione acclamaue.¬
intͦiret in ignẽ st ille reluctari
cepit: & subtrahere se Tunc comp̃.¬
hendentes eũ turbe iniecerunt
in mediũ ignis: & stat̾i circũdans
eum flãma ait ad urens semiustũ
redtidit. Et illũ quidẽ cum dede¬
core exurbe popłs eiecit: clamais
& dicens. Uiuus ardeat seductor.
Alio qͦq tempe dum transeo uirta
templũ quoddã. uidi ibi sacͥficare
gentules: et aio ad eos. Cur uos cũ
sitis homines rationabiles. immo¬
iatis mutis & insensibilib simula.¬
eris: Nonne etiã uos multomagis
sine sensli estis: quã illa qͥb im¬
molatis Ad hunc sermonẽ dñs
aꝑuit eis sensũ uł intellectum: ꝙ
reliuquentes errorẽ suum quem
agebant secuti st̃ me: ce credicle.¬
quando hortulꝰ monasterio uicuiꝰ.
in qͦ ꝓpt̾ acduenientes fr̃s holera
colere uidebam᷑. Q uidã auteni

Expanded text:
ignis dimidia fere hora, et in ignis dimidia fere hora, et in nomine Domini in nullo penitus laesus sum. Videntes autem populi cum ingenti admiratione acclamaverintroiret in ignem: at ille reluctari coepit, et subtrahere se. Tunc comprehendentes eum turbae injecerunt in medium ignis, et statim circumdans eum flamma, atque adurens semiustum reddidit. Et illum quidem cum dedecore ex urbe populus ejecit, clamans et dicens: Vivus ardeat seductor. Alio quoque tempore dum transirem juxta templum quoddam, vidi ibi sacrificare Gentiles, et aio ad eos: Cur vos cum sitis homines rationabiles, immolatis mutis et insensibilibus simulacris? Nonne enim vos multo magis sine sensu estis, quam illi quibus immolatis? Ad hunc sermonem Dominus aperuit eis intellectum, et relinquentes errorem suum quem agebant, secuti sunt me, et crediderquando hortulus monasterio vicinus, in quo propter adventantes fratres olera colere videbamur. Quidam autem
Abbreviated transcription (Latin):
eis pannos singłos uenire ad noᷤͨ.
aliquando ad ciuitatẽ: & mue.¬
i ibi uirũ quendã ddoctorem
manicheorũ. seducentẽ popłos
Cum hoc gͦ habui conflictũ ser.¬
monum: s qͥa erat uersutꝰ ni¬
mis. & concludlere eñ uerb̃ non
pocerã. ueritꝰ ne auditorũ t̾be
lederent᷑. si ille quasi suꝑior abs¬
cessisset in uerb̃: audientib tur.¬
bis dixi dccendite ignẽ pluri¬
mum in medio platee & ambo
intremꝰ in flaminã. Si quis nr̃m
ex ea ñ fuerit adustus: huiꝰ uera
ficles ẽẽ credat᷑. Qd̃ cum dixissem.
ualde placuit popło: & continuo
ignis accendit᷑ plurimꝰ Tunc ego
app̃hendens eũ: cepi mecũ ꝑ-¬
trahere ad ignẽ. Tille. Non inqͥt
ita: s unusqͥsq nr̃m singłarit᷑
ingrediat᷑. Primꝰ tam̃ debes iN¬
c̃re. qui hoc ipsũ ꝓposuisti. Et
egt in nomine xp̃i consignans
memet ipsũ: medias flammnas
ingressus sũ flãma nͦ huc atti¬
penitꝰ a me cepit: Sceti gͦ in medio

Expanded text:
eis, bis per annos singulos venire ad nos, eis, bis per annos singulos venire ad nos, aliquando ad civitatem, et inveni ibi virum quemdam doctorem Manichaeorum seducentem populos: cum hoc habui conflictum sermonis. Sed quia erat versutus nimis, et concludere eum verbis non poteram, veritus ne auditorum turbae laederentur, si ille quasi superior abscessisset in verbis, audientibus turbis, dixi: Accendite ignem plurimum in medio plateae, et ambo intremus in flammam: si quis nostrum ex ea non fuerit adustus, hujus vera fides esse credatur. Quod cum dixissem, valde placuit populo, et continuo ignis accenditur plurimus. Tunc ego apprehendens eum, coepi mecum pertrahere ad ignem. Et ille non, inquit, ita; sed unusquisque nostrum singulariter ingrediatur: primus tamen tu debes intrare, qui hoc proposuisti. Et ego in nomine Christi consignans memetipsum, medias flammas ingressus sum; flamma vero huc ipenitus a me coepit. Steti 166 in medio
Abbreviated transcription (Latin):
ne ur̃a & utilitate qui tã longo
itinere uenistis ad nos. ñ patiar
etiã hoc abscondi a uob̾. s enarro
oꝑa dñi que dignatus ẽ implere
ꝑ nos. Terra regionis huiꝰ que in
uicino nob̃ posita colit̃. sterilis
ualde & infructuosa fuit: ita
te suscepit. dupplicata uix red.¬
deret. Uermes enĩ quidã nasce¬
bant᷑ in ipsis germinũ culmis.
& ascendentẽ segetem succide¬
bant. Erant autẽ agͥcole loci uliꝰ
gentiles. Hos g̃ cum docuissemꝰ
dõ credere. & fidẽ xp̃i recipe xp̃ia.¬
dẽ oraturos .s. fidẽ ipsõrũ reqͥri
apud dm̃ que hoc recipe mere.¬
atͣ: illi ex harena hac que calcat᷑
a nobis sinꝰ suos replentes offeruis
nob̃: rogantes ut in nomine dm̃
benedicamꝰ. E ego aio ad eos. Sod̾m
fidẽ inquam ur̃am fiat uobis.
Tunc illi auferentes harenã sec̃
miscent seminib que seminat᷑i
tantũ frugum colligunt: qͣtũ
nulla uinquã potuit egipti ter.¬
ra colligẽ. Ex eo gͦ consuetudo ẽ

Expanded text:
ne vestra et utilitate, qui tam longo ne vestra et utilitate, qui tam longo itinere venistis ad nos, non patiar etiam hoc abscondi a vobis, sed enarrabo opera Domini, quae dignatus est implere per nos. Terra regionis hujus, quae in vicino 165 nobis posita colitur, sterilis valde et infructuosa fuit ita, te suscepit, duplicata vix redderet. Vermes enim quidam nascebantur in ipsis germinum culmis, et ascendentem segetem succidebant. Erant enim agricolae loci ipsius Gentiles. Hos cum docuissemus Deum credere, et fidem Christi recipedem oraturos, sed fidem ipsorum requiri apud Deum, quae hoc percipere mereatur; illi ex arena hac quae calcatur a nobis, sinus suos replentes obtulerunt nobis rogantes, ut in nomine Domini benediceremus. Et ego aio ad eos: Secundum fidem vestram fiat vobis. Tunc illi auferentes arenam secum, miscuerunt seminibus quae seminaturi et tantum fructum collegerunt, quantum nulla usquam potuit Aegypti terra colligere. Ex eo ergo consuetudo est
Abbreviated transcription (Latin):
raret: unꝰ ex fr̃ib nr̃is quasi in¬
credulitate eoꝵ que dicebant᷑
tedere cepit. et p̾ tedio dormita¬
re. Cumq sompno fuisset opp̾ssuᷤ.:
uidit ꝑ uissi librũ aureis litt̃is
scͥptum in manib senis cop̃tis.
ex quo narratio eiꝰ deduci uide¬
bat᷑: & assistentẽ quendã claris.¬
sum aspectꝰ uirũ canicie uene¬
randũ cum cõminatione mag
na sibi clicentẽ. Cur non audis
attente que recitant᷑.: s incredulꝰ
dormitas. At ille conturbatꝰ eui¬
gilat. & statim nob̾ secretiꝰ latino
sermone que uiderat enarrat.
luter hec autem uidimꝰ rustica¬
nũ quendã accessisse ad ostium
senis. habentẽ uas in manu hare¬
na plenũ: et expectantẽ donec se-¬
nex sermonẽ sue narrationis ex
rusticanꝰ iste stans. & harenã teneis
in uase Respondit ad nos senior
dicens. Non quidẽ oportebat me
o filioli hec uob̃ ꝓclere. ne in ope
dĩ głari uideamur: & merces la-¬
boris nr̃i ꝑeat. Tam̃ ꝓ edificatio¬

Expanded text:
raret, unus ex fratribus nostris, quasi incredulitate eorum quae dicebantur, taediare coepit, et prae taedio dormitare. Cumque somno fuisset oppressus, vidit per visum librum aureis litteris scriptum in manibus senis Copretis, ex quo narratio ejus deduci videbatur, et assistentem quemdam clarissimi aspectus virum, canitie venerandum, comminatione sibi magna dicentem: Cur non audis intente quae recitantur, sed incredulus dormitas? At ille conturbatus evigilat, et statim nobis secretius Latino sermone quae viderat enarrabat. Inter haec autem vidimus rusticanum quemdam accessisse ad ostium senis, habentem vas arena plenum, et exspectantem donec senex sermonem suae narrationis exprusticanus ille stans, et arenam tenens in vase. Respondit ad nos senior, dicens: Non quidem oportebat me, o filioli, hoc vobis prodere, ne vides laboris nostri pereat; tamen pro aedificatio