comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ut omnis quunter ficit uos arbi¬
trettur obsequium sep̃staredo ꝓrsus
do nꝰ mihiuid&ur aliud significare i¬
luis se nisiut intellegerent atq gaude¬
rent tammultos sexpo adquisituros cũ
deiudaeorum congregationib pelleren¬
tur ut eos nꝰ sufficer& pellere. sed no
sinirent uiuere. Neomnes ad nom̃ xp̃i
sua p̃dicatione conueraerent. & ab ob¬
seruatione iudais initamq diuinae u¬
ritatis aueraerent. Hoc enim deiuda eis
dictum debemus accipere. De quib dix¬
rat extra synagogas facientuos Mar
ont ista ratione commoti sunt. Nameorũ
Ieacre &iam uerba consempta sunt uide¬
asquia totius mundus posteum abut. Sidi¬
niserimus cũ uiuere uenient romanide
tolsunt nobis & lo cum& gentemuss quod
dixerat. Si me ꝑsecuti sunt &uos ꝑ sequent s
ut quem ad mođ illu occidendo sepresteisse
obsequium putauerunt sic &ia illos. Iste
itaq sensus ẽ in his uerbis extras nagogass

Expanded text:
inquit, hora, ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se praestare Deo. Prorsus non mihi videtur aliud significare voluisse, nisi ut intelligerent atque gauderent tam multos se Christo acquisituros, cum de Judaeorum congregationibus pellerentur, ut eos non sufficerent pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomen Christi sua praedicatione converterent, et ab observatione Judaismi, tanquam divinae veritatis, averterent. Hoc enim de Judaeis dictum debemus accipere, de quibus dixerat, Extra synagogas facient vos. Nam  Christum occiderent, ista ratione commoti sunt: nam eorum de hac re etiam verba conscripta sunt. Videtis quia totus mundus post eum abiit : si dimiserimus eum vivere, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem. Et quod dixerat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur ; ut quemadmodum illum occidendo, Deo se praestitisse obsequium putaverunt, sic etiam illos. 4. Iste itaque sensus est in his verbis: Extra synagogas
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Qua uir ipse nꝰbaptizar& sed discipuli eiu
ipseꝵ ñ ipse. Ipse potestate illiministenose¬
uitute adbaptiz andđ illiad mouebant. Potest
baptizandi in xp̃oꝑmanebat. Ergob aptit ab
discipuls eiur &ibi adhuc erat iudas int̃ discis¬
aciur. Si quor ergo baptiz auit iudar ñ r̃ iterum
lagtisati & quos baptizauit io hannen iteruba pli¬
bapint Plano itertum s edi terato baptismo quos
mcida quia colũba adcrendo ꝑ quã mihi dicitur. E
hoe quibaptizat. Caeccerum fr̃s meidelerũ ẽ dice¬
requia melion smenti fuit n̾ dico iudar sed quili¬
b& haminũ qua illedequo dictũ e Innatis muli¬
erum nemo ex surexit maioriohannebaptista
sos frates inuidia p̃dicantes uerbũ dĩ & quidinil¬

Expanded text:
est, Quamvis ipse non baptizaret, sed discipuli ejus est, Quamvis ipse non baptizaret, sed discipuli ejus . Ipse, et non ipse: ipse potestate, illi ministerio; servitutem ad baptizandum illi admovebant, potestas baptizandi in Christo permanebat. Ergo baptizabant discipuli ejus, et ibi adhuc erat Judas inter discipulos ejus: quos ergo baptizavit Judas, non sunt iterum baptizati; et quos baptizavit Joannes, iterum baptizati sunt? Plane iterum, sed non iterato baptismo. Quosmicidam; quia columbam attendo, per quam mihi dicitur, Hic est qui baptizat. 19. Caeterum, fratres mei, delirum est dicere quia melioris meriti fuit, non dico Judas, sed quilibet hominum, quam ille de quo dictum est, In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista sos fratres, invidia praedicantes verbum Dei, et quid de il
Abbreviated transcription (Latin):
si potes quod ebnosur tur melior sit qua iohan¬
nes. Numquã hoc audebir. Ergo tuquia sobnius
baptiza post ebnosu taũ. Si enim postiohannen
baptiz auerunt a postoli quanto magir deberpo
ebnosum sobnurbaptizart andicis inunitatem¬
cũ ẽ ebnosur. Ergo iohanneramicursponsi nerd
inunitate cũ sponso Sed tibiipsedico quisquir
tues melior aniohannes n audebir dicere egs
sum melior qua iohannes. Ergo postae bapto
tuisi te fuernt meliores. Sieniꝰ postiohannen
baptizatũ ẽ erubesce quia postieñ baptizatis
Dicturur er sed ego baptismum xp̃ihabeo & do
accsperat ut ipsiur e&. Non ergo tumelior
quã iohannes seb baptismur qui ꝑtedatur me¬
hannirerat. Noniuda iohanni sed baptismũx¬
&iã ꝑiudae manur datubaptismoiahannis
sedia ꝑmanus iohannir dator&te p̃ponimus
&enim dictũ e dedño antequa pateretur quio
baptizabat plures qua iohannes Deinde adi et

Expanded text:
si potes, quod ebriosus tuus melior sit quam Joansi potes, quod ebriosus tuus melior sit quam Joannes: nunquam hoc audebis. Ergo tu quia sobrius es, baptiza post ebriosum tuum. Si enim post Joannem baptizaverunt Apostoli, quanto magis debet post ebriosum sobrius baptizare? An dicis, In unitate mecum est ebriosus? Ergo Joannes amicus sponsi, non erat in unitate cum sponso? 18. Sed tibi ipsi dico, quisquis es: Tu es melior, an Joannes? Non audebis dicere: Ego sum melior quam Joannes. Ergo post te baptizent tui, si te fuerint meliores. Si enim post Joannem baptizatum est, erubesce quia post te non baptizatur. Dicturus es, Sed ego baptismum Christi habeo, a sic acceperat ut ipsius esset. Non ergo tu melior quam Joannes: sed baptismus qui per te datur, meJoannis erat. Non Judam Joanni, sed baptismusmo Joannis etiam per manus Joannis dato recte praeponimus. Etenim dictum est de Domino antequam pateretur, quia baptizabat plures quam Joannes: deinde adjunctum
Abbreviated transcription (Latin):
cis̃ infelicitatẽ her&icorũ: Rego tbi con¬
cedo sceleratos ee her&uicor sedherecici
baptismũ xp̃i dederunt quẽ baptismum
ñ deditiohannis. Recuro adiohannem
& dico: Hice quibaptizat. Sicenĩ melior
io hannes qua her&icus quo modomesi¬
or iohannerqua ebnosus quo modome¬
liorio hannes qua hamicida Sip decten¬
orẽ baptizare deberemus. quia postmelo¬
rem baptiz auerune a postoli quidiq apudipsor
baptizatifuennt ab ebnoso ndico ab homio¬
ñ dico a satellite alicinur scelerati nꝰ dico: Ar¬
tore rerum alienarũ tidico. Aboppienore p¬
pillorũ ñ areparatore coniugũ nihil horum
Quod solemne edico quod cotidianũ e dico. qua̧
uoc anturomner dico: & inista ciuitatequano
eir dicettur a logiemur benesit nob̵ & talidie
festo ianuanarũ nꝰ deberieiunare. Eadicoleu
cotitidiana Abebnoso homine cũ baptiratur
quis e melior io hannes an ebnosur: Respande

Expanded text:
cis infelicitatem haereticorum? Et ego tibi concis infelicitatem haereticorum? Et ego tibi concedo sceleratos esse haereticos: sed haeretici baptisma Christi dederunt, quod baptisma non dedit Joannes. 17. Recurro ad Joannem, et dico: Hic est qui baptizat. Sic enim melior Joannes quam haereticus, quomodo melior Joannes quam ebriosus, quomodo melior Joannes quam homicida. Si post deteriorem baptizare debemus, quia post meliorem baptizarunt Apostoli; quicumque apud ipsos baptizati fuerint ab ebrioso, non dico ab homicida, non dico a satellite alicujus scelerati, non dico a raptore rerum alienarum, non dico ab oppressore pupillorum, non a separatore conjugum; nihil horum dico: quod solemne est dico, quod quotidianum est dico, quo vocantur omnes dico, et in ista civitate, quando eis dicitur, Alogiemus, bene sit nobis, et tali die festo Januariarum non debes jejunare; ea dico levia, quotidiana: ab ebrioso homine cum baptizatur, quis est melior, Joannes an ebriosus? Responde,
Abbreviated transcription (Latin):
nandis pura excipitur: & si ꝑ inmundos
transeat ninquinatur. Sint planeminis¬
tniusti &glona sua ñ quaerunt secdilliur
cuius miniftni sunt. Nondicantbaptis mũ
meum e. quia ñ ẽ ipsorũ Adaendantipsũ
iohannem: Ecce phannes plenus erat spũ
sc̃o & baptis mũ decaelo habebat ñ ex hami¬
quo parar&uruia dño Tañ quid nob solen
dicere. Eccepostiohane baptizatu e. Añse¬
quã etũ bene ista quaestio tractar&ur inec¬
clesiacatholica. multi in eaerarunt & maq¬
ni& boni. sed quiade membiis colũbaeerant᷑ :¬
nꝰ sep̃ciderunt: & factũ in eis quod dĩxaposto¬
lus. Siquidaliquid sapitis. hoc ꝗquobis dr̃
reuelauit. und e isti qui seseparauerunt
indociles facti sunt Quid enĩ solent dicere
Eccepostiohanne baptizatũ e. Postherẽs.¬
cosñ baptizatur quia quida quihabebi
baptis mũ iohannir iusn sunt paulobapli¬
⁊an. ñ enim habebant baptismũ xp̃i Quid
ergo exageras mentũ iohannis & quasiabi¬

Expanded text:
nandis pura excipitur, et si per immundos nandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non inquinatur. Sint plane ministri justi, et gloriam suam non quaerant, sed illius cujus ministri sunt: meus est, quia non est ipsorum. Audiant ipsum Joannem. Ecce Joannes plenus erat Spiritu sancto et baptismum de coelo habebat, non ex homiquo pararetur via Domino. Quidam solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est. Antequam enim bene ista quaestio tractaretur in Ecclesia catholica, multi in ea erraverunt, et magni et boni: sed quia de membris columbae erant, non se praeciderunt, et factum est in eis quod dixit Apostolus, Si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit . Unde isti qui se separaverunt, indociles facti sunt. Quid ergo solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est; post haereticos non baptizatur? Quia quidam qui habebant baptisma Joannis, jussi sunt a Paulo baptizari : non enim habebant baptisma Christi. Quid ergo exaggeras meritum Joannis, et quasi abji
Abbreviated transcription (Latin):
cuntenĩ & n faciunt. Si fuent minis ter
iustur computo illis cum paulo conputo
illum cum p&ro cul istis conputo iustor
ministros quia uero iustiministrglona
sua nꝰ quaerunt. Ministn enĩ sunt ꝓiu
dicib haben nolunt spom in seponi. &¬
onercunt ergo. computo cũ paulo iustũ
ministrum. Quid eni dicit paplus Ego
plantaui apollon gauit sed dĩ increm̃tũ
dedit. Neq quiplantat ẽ aliquid neq qui
ngat sed qui incrementũ datds. Quiuero
fuent suꝑbus minister. cadiabolo conputatie
sed non contaminat donũ xp̃i quod ꝑ illã
pluro purũ ẽ quod pillũ transi tliquidum
uenitad ferile᷑ terar puta qrua ipselapide¬
us est quia ex aqua froctũ fere ñ potest & ꝓ
lapideũ canalem transitaqua adareolac
incanalilapideo nihilgenerat. sedhorłur
plunmũ fructũ ad fera. Spintalis em̃ uir¬
tus sacramenti ita ẽ ut lux & ab inlumi¬

Expanded text:
icunt enim, et non faciunt . Si fuerit minister icunt enim, et non faciunt . Si fuerit minister justus, computo illum cum Paulo, cumputo illum cum Petro; cum istis computo justos ministros: quia vere justi ministri gloriam suam non quaerunt; ministri enim sunt, pro judicibus haberi nolunt, spem in se poni exhorrescunt: ergo computo cum Paulo justum ministrum. Quid enim dicit Paulus? Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Qui vero fuerit superbus minister, cum zabulo computatur: sed non contaminatur donum Christi, quod per illum fluit purum, quod per illum transit liquidum venit ad fertilem terram. Puta quia ipse lapideus est, quia ex aqua fructum ferre non potest: et per lapideum canalem transit aqua, transit aqua ad areolas; in canali lapideo nihil generat, sed tamen hortis plurimum fructum affert. Spiritualis enim virtus Sacramenti ita est ut lux: et ab illumi
Abbreviated transcription (Latin):
uilu cerna x pomeo inimicos eius in duam
confusonem Ad huc in huiur uitae gene¬
bnr ad locerna fidei ambulemur. Tenea¬
mus & nor lucerna iohanne confundam
inde in imicosxp̃i. Immo ipse confundat
inimicor suos ꝑlucerna suae. Interogem
& nos quoddis iudaeor inte rrõe& idi¬
camus Baptismuriohannis undee decae¬
lo an exhominib̵ quiddictun sunt. Vid&e
sin & ipsi tamqͥ inimici delucerna confun¬
duntur. quid dictun rnt. Sidixenntexho¬
minibus & ipsi sui eos lapidabunt. Si audi
distis ei Dicunt foritasse credimus ei Quo¬
modo ergo dicitis quiauorbaptizatis &io
inquiunt tantuudicis iustoropora& eẽ ꝑ
quos baptizatur. E ego dico &omner di¬
cunt quia iustos opara& ẽẽ tantiiu dicis¬
ministrds Sintministiboni siuolunt Siau
noluenntee iusti qui cathedramorsi se¬
dent securũ me fecit magisterm eus de
securum me fecit: Scnbae inquid & fan¬
saercathedra morsi sederunt q̃ dicur
facite quae au̾faciunt facere nolite D¬

Expanded text:
 Christo meo; inimicos ejus induam confusione . 15. Adhuc in hujus vitae tenebris ad lucernam fidei ambulamus: teneamus et nos lucernam Joannem, confundamus et inde inimicos Christi; imo ipse confundat inimicos suos per lucernam suam. Interrogemus et nos quod Dominus Judaeos, interrogemus et dicamus, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Quid dicturi sunt, videte, si non et ipsi tanquam inimici de lucerna confunduntur. Quid dicturi sunt? Si dixerint, Ex hominibus; et ipsi sui eos lapidabunt: si autemdistis ei? Dicunt fortasse, Credimus ei. Quomodo ergo dicitis quia vos baptizatis, et inquiunt, tanti iudicis iustos oportet esse, per quos baptizatur. Et ego dico, et omnes dicimus, quia iustos oportet esse tantiministros: sint ministri justi, si volunt; si autem noluerint esse justi qui cathedram Moysi sedent, securum me fecit magister meus, desecurum me fecit? Scribae, inquit, et Pharisaei cathedram Moysi sedent; quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: d
Abbreviated transcription (Latin):
bare ñ potuisre. Sed ñ ibipono causa mea. nec
cum studiose coepero defendere homines in no¬
entes putes me spemmea uel in hominib: in no¬
dentib: posuisse. Fuerint homines quales lib&
Ego axp̃o accepi. Ego axp̃o baptitatus sũ ñ inquit

Expanded text:
robare non potuisse: sed non ibi pono causam meam, ne robare non potuisse: sed non ibi pono causam meam, ne cum studiose coepero defendere homines innocentes, putes me spem meam vel in hominibus innocentibus posuisse: fuerint homines qualeslibet, ego a Christo accepi, ego a Christo baptizatus sum. Non, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ĩanus. Ad quod aliquando ꝑ secutor ꝓferebat
flãma. ad hoctu ꝓ ducis lingua seducendo fa¬
cis quod ille occidendo nͥ fecit &quid estquod
daturus es &cuidaturus es si tibi ueruridi¬
cat & ñ seductus a tementiatur : Dicturus
& nolidare. Quod enĩ uisdare herere in me
spatestdꝗ quod accepi aust ame ñ potet. sed tamen
& pecta uidea Quid meuis docere dic inquit pymo ñ
babeo sed habeo si dixero non habeonientior : Quod
uim habeo ñ habes inquit. doce quia nꝰ habeo malur
esponde ego meaxpo scio accepirre. Deditaibiin qud
bedor aditor nescio quis ñ xp̃s. Videro quis fuent
nister uidero quis fuerit p̃co deo ffaiali ñ diru¬
loiudicem adtendo & forae quod obicis officia¬
imentins sed nolo discutere causa officiali
uis cognoscat dñs amborum forae si exigam Iu
probes ñ pfobas immo mentins. Probatũ ẽ te ꝓ¬

Expanded text:
christianus? Ad quod aliquando persecutor proferebat christianus? Ad quod aliquando persecutor proferebat flammam, ad hoc tu producis linguam: seducendo facis quod ille occidendo non fecit. Et quid est quod daturus es, et cui daturus es? Si tibi verum dicat, et non seductus a te mentiatur, dicturus Et noli dare: quod enim vis dare, haerere in me non potest; quia quod accepi, auferri a me non potest. Sed tamen exspecta; videam quid me vis docere. Dic, inquit, primo, Non habeo. Sed hoc habeo: si dixero, Non habeo, mentior; quod enim habeo, habeo. Non habes, inquit. Doce quia non habeo. Malus responde: ego me a Christo scio accepisse. Dedit tibi, inquit, sed traditor nescio quis, non Christus. Videro quis fuerit minister, videro quis fuerit praeco; de officiali non disputo, judicem attendo: et forte quod objicis officiali, mentiris: sed nolo discutere; causam officialis sui cognoscat Dominus amborum: forte si exigam ut probes, non probas; imo mentiris: probatum est te p
Abbreviated transcription (Latin):
ano quod meliurhab&. hoc enimilliuir aufer
undeuiuit. Viuit enĩ temporalit secund ipm
uitae quo corpus animatur. Viuit auã daectes¬
nitate secund baptismũ quȩ accepit adño:
Hoc illiuis tollere quod accepit ad̃o hocilli ur
tollere unde uiuit: Iatrones eos quos uolunt pol¬
are sic uoluntutipsiplur habeant & illinihilha¬
beant. tu& tollirhuic. & apud tenꝰ entplur. Nos
enim plus tibi sit qm ahuictollir seduerehoc faci¬
unt quod hi qui tollunt anima & altentollu
& ipsi duas animas nꝰ habent. Quid ergouis au¬
fere undectibi displic& que muir baptizare da¬
re nꝰ potes quodiam hab& sed facies negare
quod hab&. Quida ceruius faciebat pacanus ꝑ¬
secutor ecclesiae exerebantur gladii aduersus
marayres. emita ebanturbestiae . Igniradmo¬
uebantur ut quidista utdicer&: quidista paũi¬
ebatur : Non sumxp̃ianus quiddocestucum
quemuis rebaptizare : nisi ut pnmodicat n sũ

Expanded text:
ano, quod melius habet: hoc enim illi vis auferre unde vivit. Vivit enim temporaliter secundum spiritum vitae, quo corpus animatur; vivit autem ad aeternitatem secundum Baptisma quod accepit a Domino: hoc illi vis tollere, quod accepit a Domino; hoc illi vis tollere unde vivit. Latrones eos quos volunt exspoliare, sic volunt, ut ipsi plus habeant, et illi nihil habeant: tu et tollis huic, et apud te non erit plus; non enim plus tibi fit, quia huic tollis. Sed vere hoc faciunt, quod hi qui tollunt animam; et alteri tollunt, et ipsi duas animas non habent. 13. Quid ergo vis auferre? Unde tibi displicet quem vis rebaptizare? Dare non potes quod jam habet, sed facis negare quod habet. Quid acerbius faciebat paganus, persecutor Ecclesiae? Exserebantur gladii adversus martyres, emittebantur bestiae, ignes admovebantur: utquid ista? Ut diceret qui ista patiebatur, Non sum christianus. Quid doces tu eum quem vis rebaptizare, nisi ut primo dicat, Non sum
Abbreviated transcription (Latin):
niquig. Ecceagnus dĩ ecce qui tollit pescatuꝰ min¬
dScientes ergo illi quid dixis& iolunner ded̃o
Oyerunt apudse. Si dixenmur quia de caclo
est baptismũ iohannis dicet nobir quare n credi¬
distis ei : Si dixenmus quia de hominib: ẽ lapi¬
flmur apopulo quia ꝓph& aehabentiohanne
hinc timebant homines qui uentatem faten
confundebantur. tenebrae tenebrar respon¬
derunt sedluce superati sunt. Quid enim
responderunt nescimus . quod enĩ sciebant
dixerunt nescimur & dñs: Nec ego cdico uob
in quid inqua potestate ista facio. & confu¬
sisunt prmimianci. Vnde delucerna quis
erat lucerna iohannes ꝓbamus quialucer¬
naerat ꝓbamus. Dñs enĩ dic. Ille eratlu¬
cerna ardens & lucens ꝓbamus quia de ip

Expanded text:
ni, qui dixit, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum munni, qui dixit, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi? Scientes ergo illi quid dixisset Joannes de Domino, dixerunt apud se, Si dixerimus quia de coelo est baptismus Joannis, dicet nobis, Quare ergo non credidistis ei? Si dixerimus quia ex hominibus est, lapidabimur a populo; quia prophetam habent Joannem. Hinc timebant homines, hinc veritatem fateri confundebantur. Tenebrae tenebras responderunt, sed a luce superatae sunt. Quid enim responderunt? Nescimus: quod sciebant, dixerunt, nescimus. Et Dominus, nec ego vobis dico, inquit, in qua potestate ista facio . Et confusi sunt primi inimici. Unde? De lucerna. Quis erat lucerna? Joannes. Probamus quia lucerna erat? Probamus. Dominus enim dicit: Ille erat lucerna ardens et lucens
Abbreviated transcription (Latin):
ne colũba qua uiditiohannes. Omilue male me
si dilania auiscenb colabae. Ainsceiib In colũbae
nembnis numeror. quia quod colũbado cuit hoc
noui: Tumihi dicis illectebaptizauit autillecte
baptizauit ꝑ coluba mihi & tibidicitur hic ẽ qui
baptizat. cuicredo: miluo ancolũbae. Certe tu
mihi dic ut ꝑ illa lucerna confundans quacon¬
fasi sunt: & pnores inimicipatrestui phansaei. Qui
cum interrogarent dñm in quapo testate ista fa¬
cereit inter̾ogabo & ego uos inqui dãstu sermone.
dicite mihi ꝑaptismũ iohannis unde e. decaelo an
ex hominib  & illi qui p̃parabant iaculan dolora
r&iti sunt quaestione coeperunt uoluere apũl
sem& ipsos & dicere. Si dixenmus quia decaelo e
dicturus ẽ nobis quare ñ credidistis ei : Iohannes
enim dixerat dedño. Ecceagnurdi exce qui tollił
peccatũ mundi Quidergo quentis in quapo testa¬
tefacio. Olupiinpotestate agni facio qua efacio
sedut noss&is agnũ quare noncredidistis iohan¬

Expanded text:
columba quam vidit Joannes. O milve male, non me dilanias a visceribus columbae: in columbae membris numeror; quia quod columba docuit, hoc novi. Tu mihi dicis, Ille te baptizavit, aut ille te baptizavit; per columbam mihi et tibi dicitur, Hic est qui baptizat: cui credo, milvo, an columbae? 14. Certe tu mihi dic, ut per illam lucernam confundaris, qua confusi sunt et priores inimici, pares tui pharisaei, qui cum interrogarent Dominum, in qua potestate ista faceret: Interrogabo et ego vos, inquit, istum sermonem, Dicite mihi, Baptisma Joannis unde est? de coelo an ex hominibus? Et illi qui praeparabant jaculari dolos, irretiti sunt quaestione, coeperunt volvere apud semetipsos, et dicere, Si dixerimus quia de coelo est, dicturus est nobis, Quare non credidistis ei? Joannes enim dixerat de Domino, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Quid ergo quaeritis, in qua potestate facio? O lupi, in potestate Agni facio quod facio. Sed ut nossetis Agnum, quare non credidistis Joan
Abbreviated transcription (Latin):
niudicio potestatum: Quid aibi facitpo¬
testas sibonurer: Siau malures time: potestata
Non enim frustra gladiũ poritat : Uapostolus
carni parcunt & tamen quot quotpotueria
cedendonec auerunt nec suis neo alien ir peꝑco¬
runt: Notum̃ hochomimib inuidiosa e potestas qra
legitima e̾: Inidia sefacit quiiure facit . Sineiu¬
uidia faciti quip̃t̃ leger facit. Adtendatimur¬
tur amultin& plus adillũ ꝑtin& quo dx pͥian
qua quod homo. Na quodxp̃ianus re nouatur
adimaginẽ dĩ a quohomo facturẽ adimagini

Expanded text:
si judicio potestatum. Quid tibi facit posi judicio potestatum. Quid tibi facit potestas, si bonus es? Si autem malus es, time potestatem: Non enim frustra gladium portat, dicit Apostolus carni parcunt: quotquot potuerunt caedendo necaverunt; nec suis nec alienis pepercerunt. Notum est hoc omnibus. Invidiosa est potestas, quia legitima est: invidiose facit, qui jure facit: sine invidia facit, qui praeter leges facit. Attendat unustur a multis; et plus ad illum pertinet quod christianus, quam quod homo. Nam quod christianus, renovatur ad imaginem Dei, a quo homo factus est ad imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
nemunen
los ñ exoreat solũ¬
baministenũ¬
baministenũ malorum respiciatbũ
potestate. Quidatibi facitmalus minist.
ubibonurẽ dñi : Quid ete impȩdit malito¬
sus p̃co sie boniuolur iudex  sohanno dicdi¬
cit ꝑ columbahoc quid est quod didicit ipse
res. quidicuntnos baptiz amuncoluba agnor¬
cuius ministenobaptizans. si hoc putas nondũ
quia simplicitatem non habes. Simplici¬
tasenĩ maxime ꝑ colũba de monstratur
siquia colubae n erant qui ecclesia dimipa¬
uerunt.Accpitrȩserant. miluierant ñla¬
niat colũba & uides eos inuidia nobir face¬
re quasi de ꝑsecutionib: quas pamisunt cor¬
porales quidem pam quan ꝑ secutiones cũ
eent flagello dñi manifeste danttis discipl¬
na ad aempus nedamn& in aeiternum
nceamñ cognouennt seque conexennt.
illcere ꝑsecuntur ecclesia: quidolis ꝑse¬
ricuntur illi grauiur confenunt. quigladio¬
linguae fenuntur: illi a cerbius sangui¬
in hominẽ occidunti ꝑtem tiuidenturqua¬

Expanded text:
neminem, los. Non exhorreat columba ministerium malorum, respiciat Domini potestatem. Quid tibi facit malus minister, ubi bonus est Dominus? Quid te impedit malitiosus praeco, si est benevolus judex? Joannes didicit per columbam hoc. Quid est quod didicit? Ipse res, qui dicunt, Nos baptizamus. Columba,cujus ministerio baptizaris? Si hoc putas, nondumquia simplicitatem non habes. Simplicitas enim maxime per columbam designatur. 12. si quia columbae non erant qui Ecclesiam dissipaverunt? Accipitres erant, milvi erant. Non laniat columba. Et vides illos invidiam nobis facere, quasi de persecutionibus quas passi sunt. Corporales quidem passi quasi persecutiones, cum essent flagella Domini manifeste dantis disciplinam ad tempus, ne damnet in aeternum, si eam non cognoverint, seque correxerint. Illi vere persequuntur Ecclesiam, qui dolis persequuntur; illi gravius cor feriunt, qui linguae gladio feriunt; illi acerbius sanguipsis est, in homine occidunt. Perterriti videntur qua
Abbreviated transcription (Latin):
ulo quomod a adiutus sum orationib uñs ut
illud quod ꝓpmun implerem. Adiubate &a
atq &ia pia intentione& uotirbonis. &il¬
lud apparebituobis quare iohanner quod¬
idicit indño quia ipree quibaptizatinspũ¬

Expanded text:
nolo, quomodo adjutus sum orationibus vestris, ut nolo, quomodo adjutus sum orationibus vestris, ut illud quod promisi, implerem; adjuvante etiam atque etiam pia intentione et votis bonis, et illud apparebit vobis, quare Joannes quod didicit in Domino, quia ipse est qui baptizat in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝑ inuidia p̃dicabatur. & quid est inuiderehor¬
rendũ malum : Ipsomalo di abolus deiedtus ẽ : ipso
dei& it multũ maligna pestis Habebantilla qui¬
da xp̃i p̃dicatorer quos tam̃ p̃dicare ꝑmitaitapos¬
tolus. Quare : quia xp̃mp̃dicabant. Quiau inuidit.
odit: & quiodit quid deillo dicitur audia posto¬
lu iohanne : Quiodit fratremiuum homicida est.
ccepostiohannem baptizatũe posthomicidãnẽ
baptizatũ quia iohanner deditbaptismũ suũ. ho¬
Ires puo iohannem sed potiur credo iohanni. Quid
eredo iohanni. quod dĩc ꝑ colũba: Quid didicrt ꝑ
colũba. hic ẽ quibaptizat in spusco la ergo frs
luero plenius dicere quare ꝑ coluba tempus n
sufficit quia enĩ rerdicen da insinuata e ioha
niꝑ colũba: quã n nouerat inxp̃o iohanner
Quamuisiam nosr& xp̃m exposuiquantu arbitrar
scitatiurã e. Sedquareh ancipsa remꝑcolũ¬
ba oporituitdemonstran Sibreuit̃ diciposit
cdicerem. Sed quiadiu dicend ẽ. & onerareuos

Expanded text:
sdam per invidiam praedicabatur. Et quid est invidere? Horrendum malum. Ipso malo zabolus dejectus est, ipsum dejecit multum maligna pestis: et habebant illam quidam Christi praedicatores, quos tamen praedicare permittit Apostolus. Quare? Quia Christum praedicabant. Qui autem invidet, odit; et qui odit, quid de illo dicitur? Audi apostolum Joannem: Qui odit fratrem suum, homicida est . Ecce post Joannem baptizatum est, post homicidam non baptizatum est; quia Joannes dedit baptismum suum, hoNon respuo Joannem, sed potius credo Joanni. Quid credo Joanni? Quod didicit per columbam. Quid didicit per columbam? Hic est qui baptluero plenius dicere quare per columbam, tempus non sufficit. Quia enim res discenda insinuata est Joanni per columbam, quam non noverat in Christo Joannes, quamvis jam nosset Christum, exposui quantum arbitror Sanctitati vestrae: sed quare hanc ipsam rem per columbam oportuit demonstrari, si breviter dici posset, dicerem: sed quia diu dicendum est, et onerare vos
Abbreviated transcription (Latin):
nturfilius deduro patres seruamus hanonficen¬
tia patii quaed eb&ur afilio naequamus filhũ
patn in honorent sed p̃ponimi Sibo na causa ha¬
b& siliur aequemꝵ patn inuentate & sic tibuem
honore debitũ ut n edataequitar mentum: Ita
amus gratia illius addiũbamur amus. Xeges¬

Expanded text:
ritur filius de duro patre: servamus honorificenritur filius de duro patre: servamus honorificentiam patri, quae debetur a filio; non aequamus filium patri in honore; sed praeponimus, si bonam causam habet: filium aequemus patri in veritate; et sic tribuemus honorem debitum, ut non perdat aequitas meritum. Ita amus gratia illius adjuvamur. TRACT
Abbreviated transcription (Latin):
u& erem Nos innouati sumus homonouus facti
sumus quia & ille homonouusuenit. Quidaamꝰ
nouum quã nascid e uirgine : quia ergonꝰ erat
quidin illo in nouar&: p̃ceptum qui anullu habe¬
bat p&catu nouus parius edatur. in illo partur
nouus in nob homo nouus. Quid estlioma nouur
au&us tate in nouator. Ad quã reminnouatur
addesideranda caelestia. ad concupis cenda sem
imicu ubi uiuemus cũ bano affectu. sineullodefec¬
tu. ubinemonascitur quian emo montur ubi
tum ꝑtinentes & nouaehereditatis factihere¬
des & ipsius cdñicoheredes: Alia spemualde ha¬
bemus n ꝑ sonalit iudicemus. sed re&td iudiciũ
teneamus. Quis e̾ quinꝰ iudicat ꝑ sonalit̃ quia
aequalit̃ diligit. Dilectio a equalr facitnꝰ ac¬
gradib honaramus : Tunc tim̃đẽ n eꝑ sanasac¬
cipiam sed quidint̃ duo siudicam & aliquã¬
doint̃ neces sayos fitnũ quã iudicium int᷑
patrem& filiũ : qu& itur pat̃ de malo filio autque¬

Expanded text:
Nos innovati sumus, homo novus facti sumus; quia et ille homo novus venit. Quid tam novum quam nasci de virgine? Quia ergo non erat quid in illo innovaret praeceptum, quia nullum habebat peccatum; novus partus est datus. In illo partus novus, in nobis homo novus. Quid est homo novus? A vetustate innovatus. Ad quam rem innovatus? Ad desideranda coelestia, ad concupiscenda sempimicum; ubi vivimus cum bono affectu, sine ullo defectu; ubi nemo nascitur, quia nemo moritur; ubi ntum pertinentes, et novae haereditatis facti haeredes, et ipsius Domini cohaeredes, aliam spem valde habemus: non personaliter judicemus, sed rectum judicium teneamus. 8. Quis est qui non judicat personaliter? Qui diligit aequaliter. Dilectio aequalis facit non acgradibus honoramus, tunc timendum est ne personas accipiamus. Sed quando inter duos judicamus, et aliquando inter necessarios, fit nonnunquam judicium inter patrem et filium; queritur pater de malo filio, aut que
Abbreviated transcription (Latin):
renaeni ꝓmissionis uictona ab inimicis fecundi¬
staspanendi multi plicatia filiorum habundan¬
tiafructuus qua eillis omnia ado quidem uero
& bono tam̃ ut carnaliu sunt ꝓmissa. Omnia hȩc
feceruntillis uecastestamentũ quid estu&uster

Expanded text:
terra enim promissionis, victoria ab inimicis, fecunditerra enim promissionis, victoria ab inimicis, fecunditas pariendi, multiplicatio filiorum, abundantia fructuum, quae illis omnia a Deo quidem vero et bono, tamen ut carnalibus promissa sunt, omnia haec fecerunt illis Vetus Testamentum. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatonis quia ꝑtin& ad salutẽ: Quod faci¬
tisꝑhocostenditis operas alutir n ee allo mod
die sabbato omititenda. Ergo nolite ꝑ sanaht̃
nidicare Sedrestũ iudiciũ iudicate. Ad tendite
mequomodo hamineꝰ ad tendite morsen
quomodahamine. Si secunđ uenta temiudice¬
ti neq moysen neq me condempnabitir &
uentate cognita mȩcognos c&is. quia ega sũ
euadere in hocsaeculo magru labans est non
ꝑsonalit̃ iudicare. sed rectum iudiciũ r&intꝰ
Admanuit quidem dñr iuda eorsedmanuite
nos illor canucit & nos instruxit. illorredar¬
quit᷑. norexacuit. nputemus hocnab̵ ñ id eodis¬
tueamur iniquor rep̃hendere. & nor ipsifa¬
ciamur quod in nob uentas ipsa rep̃hendat
iuda eiquidẽ ꝑsonalit̃ iudicabant sed ideo
ꝑtinent ad nauumtestam̃tum ⁊deo nꝰ ħ abb¬
N
in xp̃oregnũ caelorum. Ideo nꝰ iunguntur scon
socibuatiangelorum. Teren a querebantadõ ter

Expanded text:
sabbato, nisi quia pertinet ad salutem quod facisabbato, nisi quia pertinet ad salutem quod facitis? Per hoc ostenditis opera salutis non esse ullo modo die sabbati omittenda. Ergo nolite personaliter judicare, sed rectum judicium judicate. Attendite me quomodo hominem, attendite Moysen quomodo hominem: si secundum veritatem judicetis, neque Moysen, neque me coveritate cognita me cognoscetis, quia ego sum evadere in hoc saeculo magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, sed monuit nos; illos convincit, nos instruxit; illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis ideo non dictueamur inimicos reprehendere, et ipsi nos faciamus quod in nobis veritas ipsa reprehendat. Judaei quidem personaliter judicabant, sed ideo non pertinent ad Novum Testamentum, ideo non habent in Christo regnum coelorum, ideo non junguntur sanctorum societati Angelorum: terrena quaerebant a Domino;
Abbreviated transcription (Latin):
Significat ergo ista circiscisio expoliatione
acorde cupiditatu carnalium. Nergosine
cauradata ẽ & in eo membraiurrafieri.
homine resurectiomorauorũ & ꝑunum
hominẽ peccatũ intrauit in mund & ꝑpec
catu mors. Id eoquisq cũ p̃putianascitur.
quiaomnis hamo eli uitioꝓpaginis nascit᷑¬

Expanded text:
Significat ergo ista circumcisio exspoliationem Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium. Non ergo sine causa data est, et in eo membro jussa fieri; hominem resurrectio mortuorum ; et per unum hominem peccatum introivit in mundum, et per peccatum mors . Ideo quisque cum praeputio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascit
Abbreviated transcription (Latin):
hominib : ẽ ceraealia quaeñ soluꝰ eo mu
nirnẽ hominib: &iumentir. Sed necipsis
homnib: cõmunire bonir&malir. Deniq
cũibi deista salute dixir& qu&̃ cõmunit
accipiunt pocora & hamines ꝓ̃pillã salut̃
quã sperare debenthamine. Sed boniho

Expanded text:
hominibus? Est certe alia quae non solum communis hominibus? Est certe alia quae non solum communis non est hominibus et jumentis, sed nec ipsis hominibus communis est bonis et malis. Denique cum ibi de ista salute dixisset, quam communiter accipiunt pecora et homines; propter illam salutem quam sperare debent homines, sed boni ho
Abbreviated transcription (Latin):
quillumbibamur Vnũ opus feci &comness
miraminitam ꝗ dicens Quidsiomnia
op eram ea uidentin ipsiur eniꝰ apera eran
qua einmundo uidebant. &ipiũm qui fecit
omiuanꝰ uidebant. F&cituna rem & turbati
sunt. quia saluu fecit homine sabbato quas
uero siquisqua egrotur sabbata sincerar&
alius illũ sanũ fecirr& quã ille quieor scan¬
daliz auit. qui aunum homine sabbato saluũ
fecit. Quis enialiur alios saluor fecit: quam
ipsa salus quiilla salutem quã dedithuic
hominidat&iumentir: Salureni corpora¬
ꝓtiatur abillo datur a quo e omnis salus.
cuidicitur inpsalmo honuner &iumta
saluos facier dñeisĩc multipli castimiren¬
cordia tua dr̃. Quia enĩ dr̃ multiplidata
mis en cordiatua ꝑuenit&ia ad salute
carnis humanae: ꝑuenit&ciam ad salu¬
temmutqͦrum animalium. Sed quidar
salutem carnir hominib: iuñtirq cõmu¬
ne Num quid nullasalur e qua seruat

Expanded text:
quillum bibamus: Unum opus feci, et omnes quillum bibamus: Unum opus feci, et omnes miramini. Tanquam dicens, Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia non videbant: fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem sabbato. Quasi vero si quisquam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, quia unum hominem salvum fecit sabbato. Quis enim alius alios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporapertiatur, ab illo datur a quo est omnis salus, cui dicitur in Psalmo, Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicasti misericordiam tuam, Deus. Quia enim Deus es, multiplicata misericordia tua pervenit etiam ad salutem carnis humanae, pervenit etiam ad salutem mutorum animalium: sed qui das salutem carnis hominibus jumentisque communem, numquid nulla salus est quam servas
Abbreviated transcription (Latin):
xit inoloco ee potest uentareius uluq dis¬
fusae dñm ergo audiamur & quod ips e
danauent de uerbis eius& nosdicamus No
s ne moyses inquid łẽd edit uoł legeme & ne¬
S mo ex uob̾ facit legem quidme quentis¬
S int̃ficere ideo eni quentis int̃ficere
quia nemo ex uobir facitlegem na si legem
Res ponditenĩ turba Respondit quasi turba
nptinentia adordineĩ sed ad ꝑ turbationem.
Deniq turba turbatauidere quidresponde¬
rit. Demoniu habes quis tequentoccidere :
quasinꝰ peius fuit dicere de moniu habesquã¬
eis occidere : Eiquippe dictil ẽ quod de mo¬
nia haber&. quidaemones expellebat.
Quidpossitaliud dicere turba turbulenta
T urba turbata ẽ undeliuentate turbalip¬
prtudinir turbauit clantar lucin oculieni
suauentate tranquillur. Nrediditinalũ
ꝓmaloneo maledictum ꝓmaledito. Quib
utiq dicer& ñ enĩ talia illi uentati diceren
nisi eor di abolifalsitarinntar&. Quider¬
gores pondit audiamur tranquille & tran¬

Expanded text:
exit, uno loco esse potest: veritas ejus ubique diffusa est. Dominum ergo audiamus, et quod ipse donaverit de verbis ejus, et nos dicamus. 2. Nonne Moyses, inquit, dedit vobis Legem, et nemo ex vobis facit Legem? Quid me quaeritis interficere? Ideo enim quaeritis me interficere, quia nemo ex vobis facit Legem: nam si Legem Respondit ei turba. Respondit quasi turba non pertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem: denique turba turbata videte quid responderit: Daemonium habes; quis te quaerit occidere? Quasi non pejus fueum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium habebat qui daemones expellebat. Quid possit aliud dicere turba turbulenta? Turba turbata est. Unde? a veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi autem sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicto: quibus utique diceret. Non enim talia illi veritati dicerent, nisi eos diaboli falsitas irritaret. Quid ergo respondit? Audiamus tranquille, et tran
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. camsupra dixiss& hominos &aumta
saluor facies dñe : Quid eniꝰ illihamines
nerant filu hamini utcũ dixirs&chamines
quasi aliuderant bominer& aliud fihi
hominũ N tam̃ arbitror sin ealiquasig

Expanded text:
ixisset, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quid enim? illi homines non erant filii hominum, ut cum dixisset, Homines,m hominum; quasi aliud erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen arbitror sine aliqua sig
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. cũ auuenent plenitudo tompanr mi¬
sit odr̃ filium suu Siergo plenitudo netempono
missur e. quando debuit missus e quando opor¬
tuituenit. Quidestaem pus meũ nꝰ dum uenit
intellegite fiz quo animo illilo queb antur qui
quas i fratrem suum monere ui debantur: Daban¬
illi comiliis consequendae glonae uelutis aecu¬
lant̃ & terreno affectu monentes nee & ignobibs
& latitar&. Quod eniait dñr. tempus meu ñ¬
d uenit. illis respondit qui ei consiliũ deglona
dabant. Tempus glonae in eaen đuenit. Vid&e
quã ꝓfundum sit deglona illi ad monebants ed
ille uoluit altitudinemhumilitate p̃ceder et
& adipsa celsi tudinẽ ꝑhumilitatemuia ster¬
nere. Nã & illidis cipuli utiq glona require¬
bant. qui uolebant sedere unur ad exterã eius
alt̃ adsinistra : Ad gendebantquod & nuideban

Expanded text:
icentem, Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ? Si ergo in plenitudine temporis missus est; quando debuit missus est, quando oportuit venit: quid est, Tempus meum nondum venit? Intelligite, fratres, quo animo illi loquebantur, qui quasi fratrem suum monere videbantur. Dabant ei consilium consequendae gloriae, veluti saeculariter et terreno affectu monentes, ne esset ignobilis et latitaret: quod ergo ait Dominus, Tempus meum nondum venit, illis respondit qui ei consilium de gloria dabant, Tempus gloriae meae nondum venit. Videte quam profundum sit: de gloria illi admonebant, sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatem viam sternere. Nam et illi discipuli utique gloriam requirebant, qui volebant sedere unus ad dexteram ejus, et alter ad sinistram: attendebant quo, et non videbant
Abbreviated transcription (Latin):
exigit dr̃. & n̾ inuenit quid exigat nis
danauent quod inueniat: qua e fides
nisi qua definiuit aliolo coa pastoluc
plenissime dicenn: Neq circumcisio ab¬
quid ual& neq p̃putium sed fides qua
ꝑdilectione operatur. N qualiscũq
fider sed fides quae ꝑdilestianemape¬
ratur. haecinte sit & intelloger dedoc¬
tiina. Quid enĩ intellegis quia doctiina
ista ñ e mea sedeius quimisitine. id est
intelleger quia xp̾r filiur dĩ qui ẽ dostn¬
napatn siñ e exseipso. sed filius ẽ patns
Sabelleana heresem sententiastasol¬
uit: Sabelliani enĩ dicere ausir ipsũ
ee filium quiẽ & pat̃ Duo ee nomina
sed una rem. Si duo ett nomina &
res una ñdicer&ur Mea doenna
cuiure nisi aliur sit cuiurrit : Quod dixisti
sabellianinꝰ intellegant nꝰ enĩ innitatem
uiderunt sed sui cordis erorem secutirꝰ:
Noscultorestinitatr & unitatir pathr&¬

Expanded text:
exigit Deus: et non invenit quod exigat, nisi exigit Deus: et non invenit quod exigat, nisi donaverit quod inveniat. Quae fides, nisi quam definivit alio loco Apostolus plenissime dicens: Neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur ? Non qualiscumque fides, sed fides quae per dilectionem operatur: haec in te sit, et intelliges de doctrina. Quid enim intelliges? Quia doctrina ista non est mea, sed ejus qui misit me: id est, intelliges quia Christus Filius Dei, qui est doctrina Patris, non est ex seipso, sed Filius est Patris. 7. Sabellianam haeresim sententia ista dissolvit. Sabelliani enim dicere ausi sunt ipsum esse Filium qui est et Pater; duo esse nomina, sed unam rem. Si duo essent nomina, et res unast, nisi alius sit cujus sit? Quod dixisti, Sabelliani non intelligunt: non enim Trinitatem viderunt, sed sui cordis errorem secuti sunt. Nos cultores Trinitatis et unitatis Patr
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum a diuncxisre in consequentis enten¬
tia inuenim eli dixisre. Si quoluent uolun¬
intelleg&. Omnes intellẽgunt. Qui auero
quod ait Siq uoluent uoluntatemeiur
facere. hoc ꝑtin& adcredere utdib
reuera adcredese ꝑtineat facereuo¬
luritate patiis eiur. Quis nesciat hoc ẽẽ
facere uoluntatem dĩ operano pds
eiuridest quod illi plac& : Ips eau dñr¬
aꝑte alio locodic. hocẽ opusdi ut credatis
in eum quemillemisit ut credatis meũ
nꝰuteredatis eiꝰ Sedsi or editir in eum
creditis ei ñ au continuo qui crediter
credit in eum No & daemones orede¬
bantei & ñ credebantineum Rursuç
&ia dea postol ipsiur possumus dicere
credimus paulo sed nͦ credimur in paulo:
credimus p&ro sed noncredimus in pe¬
trum credentieni in eu qui iustificat
impium deputatur fides eiur a diusti¬
ua Quid est ergo oredere in eunrere¬
dendo amare. credendo diligere cre
dendo ineũ ire &eius membir in¬
corporan. Ipsa ẽ erga fider qua de nob̵

Expanded text:
se in consequenti sententia, invenimus eum dixisse, Si quis voluerit volunintelliget, omnes intelligunt: quia vero quod ait, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc pertinet ad credere, ut dilrevera ad credere pertineat facere voluntatem Patris ejus. Quis nesciat hoc esse facere voluntatem Dei, operari opus ejus, id est, quod illi placet? Ipse te alio loco dicit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Ut credatis in eum; non, ut credatis ei. Sed si creditis in eum, creditis ei: non autem continuo qui credit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de Apostolis ipsius possumus dicere, Credimus Paulo; sed non, Credimus in Paulum: Credimus Petro; sed non, Credimus in Petrum. Credenti enim in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Quid est ergo credere in eum? Credendoendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Ipsa est ergo fides quam de nobis
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror mirabantur sed nononnes
conueriebant᷑. & unde admiratio e
quia multi nouerant ubinaturquem¬
ad mođ fuent edeͣcatur. Numqua
euminderant littterasdiscentem
Audiebantaudelege disputantem le¬
gistestimonia ꝓferentem quaenemo
possit ꝓferre nisilegir& nemolege¬
r& nisilititeras didicirr& &ideo mi¬
rabantur. Eorũ ali admiratio magir¬
trofacta ẽ. insinuande altiur uentatis
occasio. ex eorum quippe adinirati
propt̃ quoductenta facio cantatem
r& lacteras qua sndidicerat ea
inquid dostiina sie meared eiur qui
misitmne. haec dꝓfunditas pia
Vid& ureruĩ paicis uerbir quasicon¬
alpro fratrex ponitus intendite questione
& sicordine expectate solutionẽ : Nã quiñ
uid& questione quaepponitur quomodo in¬
tellegit quod ex poniturꝰ. Hoc e ergo inquestio¬
ne quod ait meamꝰmea hocuid&uree con¬
tranum quomodo mea quomodonmea. Sier¬

Expanded text:
arbitror, mirabantur; sed non omnes arbitror, mirabantur; sed non omnes convertebantur. Et unde admiratio? Quia multi noverant ubi natus, quemadmodum fuerit educatus; nunquam eum viderant litteras discentem, audiebant autem de Lege disputantem, Legis testimonia proferentem, quae nemo posset proferre nisi legisset, nemo legere nisi litteras didicisset: et ideo mirabantur. Eorum autem admiratio Magistro facta est insinuandae altius veritatis occasio. Ex eorum quippe admirationPropter quod intentam facio Charitatem ret litteras quas non didicerat? Mea, inquit, doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Haec est profunditas prima: videtur enim paucis verbis quasi convero, fratres, primitus intendite quaestionem, et sic ordine exspectate solutionem. Nam qui non videt quaestionem quae proponitur, quomodo intelligit quod exponitur? Hoc est ergo in quaestione, quod ait, mea non mea: hoc videtur esse contrarium, quomodo mea, quomodo non mea. Si er
Abbreviated transcription (Latin):
uod sequitur de euangelio Eho¬
dielectum ẽ. consequent̃ &nor
ideamur & quod dñr dona¬
Iuent hinc cicamur Hesterno
die hucus ql ectum erati quia
plo ꝑdiem festum doquebantur tamen de
adeorum solacium quipostea praedican¬
tes uerbum dĩ futurierant. ut seductore
necxps seductor n&c a postoli eius necqui¬
qua sedustor deb& ee xp̃ianur. Siaut
seducere aliunde aliques ad aliud A¬
ꝑsuadendo ducere eꝰ. querende unde &
quo si amalo adbonũ bonus seductor est
Si abono ad malũ malurreductorest in
hanoergo pariem quo seducuntur ho¬
minos demalo adbonuutina omnerre¬
dustores Q uocemnur &simur. Arcen¬
ditergo postea dñraddiemfestum me¬
diante diefesto & docebat. Qmirabantꝰ
iudaei dicenter. Quomodo lndititera
gcit cun didicent : Illequilatebat doce¬
bat. & pala loquebatur & ntenerdur:
Illud enĩ utlater& erat causa exemph:
hoc potestatis. Sed cũ docers miraban¬
tur iudaei omnos quidem quantum

Expanded text:
uitur de Evangelio et hodie lectum est, consequenter et nos videamus; et quod Dominus donaverit, hinc dicamus. Hesterno die huc usque lectum erat, quia per diem festum, loquebantur tamen de ad eorum solatium, qui postea praedicantes verbum Dei, futuri erant ut seductores st; nec Christus seductor, nec Apostoli ejus; nec quisquam seductor debet esse christianus: si autem seducere, aliunde aliquem ad aliud persuadendo ducere est, quaerendum est unde et quo: si a malo ad bonum, bonus seductor est; si a bono ad malum, malus seductor est. In hanc ergo partem qua seducuntur homines de malo ad bonum, utinam omnes seductores et vocemur et simus! 2. Ascendit ergo postea Dominus ad diem festum, mediante die festo, et docebat. Et mirabantur Judaei dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? Ille qui latebat, docebat; et palam loquebatur, et non tenebatur. Illud enim ut lateret, erat causa exempli, hoc potestatis. Sed cum doceret, mirabantur Judaei. Omnes quidem, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
bumi erga & dr̃ ẽ & dostrna stabibr uerbũ
ẽ. nꝰ sanabilis ꝑ syllaban & uolatilir. sed manesi¬
ircũ patre: ad quẽ conueritamur manentẽ
sonis transeuntib ad moniti neninorita
admon& quod transit: ut ad transitonauo¬
c& : ad monemur ut diligamus dm̃totum
hoc quod dixisyllabae fuerunt. ꝑ cunum
aerem uerberauerunt: ut ad sensum urar
aunum ꝑuenirent sonando transi erunti
N tam̃ illud quod uos ad monuit transire
deb& quia ille quẽ uordiligire ad monui
ñ transit: & cumtrans eunt᷑ib syllabis ad mo¬
niti conuersi ad eũ fuentis necuostransibitis
sed eũ manorit manebitir. hoce ergo mas
quo uocant omnia quaeitemporalit̃
transeunt quandob ene significanti nec mei¬
dacit᷑ ꝑ feruntur. Omnia quippesigna
quae ꝓfenmur sonis aliquid signisi cant
breues syllabas adoramur. &t adduarbre¬
ues syllabas ꝑuenire desideramus quaepe¬
ne ante desinunt sonarequa cõepennt.
nec ineis retundae locus erniisi pyima trasigents

Expanded text:
trinae stabilis Verbum est, non sonabilis per syllabas et volatilis, sed manentis cum Patre, ad quam convertamur manentem, sonis transeuntibus admoniti. Non enim nos ita admonet quod transit, ut ad transitoria vocet. Admonemur ut diligamus Deum. Totum hoc quod dixi, syllabae fuerunt; percussum aerem verberaverunt, ut ad sensum vestrarum aurium pervenirent, sonando transierunt: non tamen illud quod vos admonui, transire debet; quia ille quem vos diligere admonui, non transit; et cum transeuntibus syllabis admoniti, conversi ad eum fueritis, nec vos transibitis, sed cum manente manebitis. Hoc est ergo in quo vocant omnia quae temporaliter transeunt, quando bene significant, nec mendaciter proferuntur. Omnia quippe signa quae proferimus sonis, aliquid significant qbreves syllabas adoramus, et ad duas breves syllabas pervenire desideramus: quae pene ante desinunt sonare, quam coeperint; nec in eis secundae locus est, nisi prima transierit.