comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ui demus enim apłm inlibera & in ancilla quas habebat abrahã duo
testamenta intellegere : Sedibi in una & una facilius appar& qđ dicit᷑
Hicaut̃ duȩ sunt & duȩ de indeibi an cillȩ filius exheredatur: hic uero
ancillarũ filii simulcũ filiis liberarũ : terrã promissionis accipiunt :
Vn dehic procul dubio: aliquid aliud significat᷑ : quã quã enĩ duȩliberȩ
uxores ia cobad nouũ testamentũ qđ in libertate facti sumus existiment᷑
ꝑtinere : non tam̃ frustraduȩerunt. Nisiquia duȩ uitȩ nobis inxp̃i
corpore praedicantur : Vnatemporalis. in qualaboramus alia ȩterna
in quadilectionẽ dĩ contẽplabim̃ : Lianamq interpretatur laborans.
rachel aut̃ ui sũ principiũ siueuerũ : Actio ergo huiusuitȩ in quauiuimͦ
exfide laboriosa ẽ in operibus et incerta quo exitu prȩueniant ad uti¬
litatẽ eorũ quibus consulere uolumus : Ipsa ẽlia prioruxor ia cob¬
acꝑ hoc & infirmis oculis fuisse cõmoratur:. Cogitationes enĩ mortaliũ

Expanded text:
uidemus enim apostolum in libera et ancilla, quas habuit Abraham, duo testamenta intellegere. sed ibi in una et una facilius adparet, quod dicitur; hic autem duae sunt et duae. deinde ibi ancillae filius exheredatur, hic uero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt: unde hic procul dubio aliquid aliud significatur. Quamquam enim duas liberas uxores Iacob ad nouum testamentum, quo in libertatem uocpertinere, non tamen frustra duae sunt, nisi quia duae vitae nobis in Christi corpore praedicantur: una quidem temporalis in qua laboramus; alia aeterna, in qua dilectionem Dei contemplabimur. Lia namque interpretatur laborans; Rachel autem, visus, principium, sive verbum. Actio ergo hujus vitae, in qua vivimus ex fide, laboriosa est in operibus et incerta, quo exitu perveniat ad utilitatem eorum, quibus consulere volumus. Ipsa eac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur; cogitationes enim mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
nostrae actionis euertat in sidiatur calcaneum : cum infine uitae pre¬
sentis nos rapere satagit. Balca neum namque quifinis est corporis. non in¬
merito uitao nostrae designatur. quod utrumque ipsa quoque serpentis conditio
figurate denuntiat. qui conteri sola ab hominibus qui possunt & ipse feriendis
hominum uestigus insidiari non de sinit. Mulieri quoque dixit. multiplica¬
bo erum nastuas & conceptustuos indolore paries filiostuos . Haec quoque in
mulierem dĩuerba. figurate acprophetice multo commodius intelleguntur
uerum tamen quia nondum pepererat femina nec dolor & gemitus parientis
nisi excorpore mortis est quae precepti trans gressione concepta est: refertur
haec poena ad proprietatem litterae. Sam & in eo quod sequitur. Et sub uiri
potestate eris &ipsedominabiturtui: Cum & ante peccatum aliter factam
fuisse non dec& credere mulierem nisiutuir ei dominar&ur & subeius ipsa potes¬

Expanded text:
nostrae actionis evertat. Insidiatur calcaneo, cum in fine vitae praenostrae actionis evertat. Insidiatur calcaneo, cum in fine vitae praesentis nos rapere satagit. Calcaneo namque qui finis est corporis, non immerito finis vitae nostrae designatur, quod utrumque ipsa quoque serpentis conditio figurate denuntiat, qui conteri solet ab omnibus qui possunt, et ipse feriendis hominum vestigiis insidiari non desinit Mulieri quoque dixit: Multiplicabo aerumnas tuas et conceptus tuos. In dolore paries filios tuos. « Haec quoque in mulierem Dei verba figurate ac prophetice multo commodius intelliguntur. Verumtamen quia nondum pepererat femina, nec dolor et gemitus parientis nisi ex corpore mortis est, quae praecepti transgressione concepta est, refertur haec poena et ad proprietatem litterae: nam et in eo quod sequitur: Et sub viri potestate eris, et ipse dominabitur tui, cum et ante peccatum aliter factam fuisse non deceat credere mulierem, nisi ut vir ei dominaretur, et sub ejus ipsa potes
Abbreviated transcription (Latin):
suggestioni resistitur: Quius autem serpentis ac seminis eius memorati in imici¬
tiam quantum genus humanum toler& quantam aduersus eum inimicitiam
omnes electi recte uiuendo exerceant
cunctis animantibus & bestiis terrae pro insita sibi peste ueneni generalis semper
existit inimicus: quod uidelic& ei a tempore maledictionis huius insitum esse
credendum esto : Ipsa conter& caputtuum & tu insidiaberis calcaneum eius
M ulier conter& caput serpentis. cum ecclesia scã insidias diaboli & suasiones
uenenosas in ipsomox initio de prehensas abiit & quasi conculcans adnihi lum
deducit. Gonter& caput serpentis. cum superbiae perquam eua deceptaest
saepe subpotentimanudĩ humili ando resistit: In itium enim omnis peccati.
superbia. Et serpens insidiatur calcaneum eius. quia circumiens ecclesi ã
diabolus uelut leo rugiens quaerit quem deuor& : quomodo gressus bonae

Expanded text:
suggestioni resistitur. Hujus autem serpentis ac seminis ejus memorati inimicisuggestioni resistitur. Hujus autem serpentis ac seminis ejus memorati inimicitiam quantum genus humanum toleret, quantam adversus eum inimicitiam omnes electi recte vivendo exerceant,cunctis animantibus et bestiis terrae pro insita sibi peste veneni generalis semper existit inimicus: quod videlicet ei a tempore maledictionis hujus, et non ante insitum esse credendum est. Ipsa conteret caput tuum, et insidiaberis calcaneo ejus. Mulier conterit caput serpentis, cum Ecclesia sancta insidias diaboli et suasiones venenosas in ipso mox initio deprehensas abigit, et quasi conculcans ad nihilum deducit. Conterit caput serpentis, cum superbiae, per quam Eva decepta est, saepe sub potenti manu Dei humiliando resistit: initium enim omnis peccati superbia. Et serpens insidiatur calcaneo mulieris, quia circuiens Ecclesiam diabolus velut leo rugiens quaerit quem devoret, quomodo gressus bonae
Abbreviated transcription (Latin):
cum errore peccantium pascitur ac delectatur eosque seducens ad interitum
rapit. Bicutenim scĩ saepe caelorum. It a nomine terrae hi qui terrena sapi¬
unt indicantur : quomodo insequentibus adaedicitur: Terra es & interram
ibis q uod nostra translatio hab& quia puluis es & inpuluerem reuerteris
incuius signum deuorationis spiritalis ipse &iam serpens inrationalis quo ad de¬
cipiendum hominem uelut organo suo usus est diabolus: nunc terram materialẽ
comedere iubetur cui prius unacumc&eris animantibus terrae herbis & lignorum
fructu uesci concessum erat: Inimicitias ponam interte & mulierem & sem̃tuũ as
millius Semen mulieris totum estgenus humanum. semendiaboli prȩuarica¬
toressunt angeliqui exemplosunt superbiȩ illius a crebellionis de prẽuati. Remen
illius est peruersa suggestio. Semen mulieris fructus bonioperis quoperuersȩ

Expanded text:
cum errore peccantium pascitur ac delectatur, eosque seducens ad interitum cum errore peccantium pascitur ac delectatur, eosque seducens ad interitum rapit. Sicut enim sancti saepe coelorum, ita nomine terrae hi qui terrena sapiunt, indicantur, quomodo in sequentibus Adae dicitur: Terra es, et in terram ibis, quod nostra translatio habet: Quia pulvis es et in pulverem reverteris. In cujus signum devorationis spiritalis ipse etiam serpens irrationalis, quo ad decipiendum hominem velut organo suo usus est diabolus, nunc terram materialem comedere jubetur, cui prius una cum caeteris animantibus terrae herbis et lignorum fructu vesci concessum erat. Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum et semen illius. Semen mulieris totum est genus humanum, semen diaboli praevaricatores sunt angeli, qui exemplo sunt superbiae illius ac rebellionis depravati. Semen illius est perversa suggestio: semen mulieris fructus boni operis, quo perversae
Abbreviated transcription (Latin):
tem operatus est utique refertur proculdubio figuratum est Nam in his
uerbis temptator ille describitur. qualis generi humano futurus ess&
Superpectus tuum gradieris & terram comedes cunctis diebus uitae tu ae
Euperpectus quippe graditur serpens: qui a omnes gressus diaboli nequiti ae
sunt & fraudes. Sam inpectore calliditatem & uersutias cogitationum
eius indicat: quibus ad eos quos uult decipere serpit: proquo antiqua trans¬
latio hab& pectore & uentre repis. Epit autem pectore. cum terrenas
hominibus quos sua membra facere desiderat cogitationes suggerit. Repit
&uentre  cumeos ingluiue superatos in ȩstum libidinis excitat Amnia nam que
quaerepunt : corpus pertertam trahunt: Borpus autem diabolisunt comnes per¬
probi & ipsẽpectore & uentre suo repit. cum eos per iniquas cogitationes uel in¬
lecebras commessationes acluxuriȩ ad infima deprimit Neuorat autem terrã

Expanded text:
tem operatus est utique refertur, procul dubio figuratum est. Nam in his tem operatus est utique refertur, procul dubio figuratum est. Nam in his verbis tentator ille describitur qualis generi humano futurus esset. » Super pectus tuum gradieris, et terram comedes cunctis diebus vitae tuae. Super pectus quippe graditur serpens, quia omnes gressus diaboli nequitiae sunt et fraudes: nam in pectore calliditatem et versutias cogitationum ejus indicat, quibus ad eos quos vult decipere serpit, pro quo antiqua translatio habet: Pectore et ventre repes. Repit autem pectore, cum terrenas hominibus, quos sua membra facere desiderat, cogitationes suggerit. Repit et ventre, cum eos ingluvie superatos in aestum libidinis excitat. Omnia namque quae repunt, corpus per terram trahunt. Corpus autem diaboli sunt omnes reprobi; et ipse pectore et ventre suo repit, cum eos per iniquas cogitationes vel illecebras comessationis ac luxuriae ad infima deprimit. Devorat autem terram,
Abbreviated transcription (Latin):
& comedi. quasi ad hoc datasit ut non ipsa potius oboedir& uiro & ambo dõ
łt dixit dñ s ds̃ admulierem. quare hoc fecisti : quaeres pondit serpens dece¬
pitme & comedi. Becista confitetur peccatum sed in alterum refert inparisex u
parifastu. Gerpens inquit decepit me & comede: quasicuius quam suasio precep¬
to dĩ debuerit ante poni. Ipsa autem culpae causam ingreatorem refert. qui
serpentem in paradiso perquem deciperetur creauerit tait dñs ds̃ ad
serpentem. quia fecisti hoc maledictuses interomnia animantia & bestias
terrae. Quia serpens cur hoc fecerit non est interrogatus. potest uideri quod
non ipse utique id sua natura & uoluntate fecerat: sed diabolus de illo & per
illum fuerat operatus quiiam expeccato impietatis ac superbiae suae igni
destinatus fuerit. Nuncergo quid serpenti dicitur & adeum quiper serpen¬

Expanded text:
i de ligno et comedi, quasi ad hoc data sit, ut non ipsa potius obediret viro, et ambo Deo. « i de ligno et comedi, quasi ad hoc data sit, ut non ipsa potius obediret viro, et ambo Deo. « Et dixit Dominus Deus ad mulierem: Quare hoc fecisti? Quae respondit: Serpens deceet comedi. Nec ista confitetur peccatum, sed in alterum refert, impari sexu, pari fastu, Serpens, inquit, decepit me et comedi; quasi cujusquam suasio praecepto Dei debuerit anteponi. » Et ipsa autem culpae causam in Creatorem refert, qui serpentem in paradiso per quem deciperetur, creaverit. Et ait Dominus Deus ad serpentem: Quia fecisti hoc, maledictus es inter omnia animantia et bestias terrae. « Quia serpens cur hoc fecerit non est interrogatus, potest videri quod non ipse utique id sua natura et voluntate fecerat, sed diabolus de illo et per illum fuerat operatus, qui jam ex peccato impietatis ac superbiae suae igni destinatus fuerat. Nunc ergo quod serpenti dicitur, et ad eum qui per serpen
Abbreviated transcription (Latin):
uolens iam peccatores morae iustitiae Interrogatos punire amplius quam
eratilla poena de quaiam cogebantur erubescere. Q usenim inquit indica¬
uit tibi quod nudus esses. nisi quod ex ligno de quo praeceperamtibi necome¬
deres come distic̃ Hinc enim mors concepta propterdĩ sententiam quisic fuerat
comminatus fecit qd uerti concupiscentialiter membra ubi dicti sunt apert
oculi & secutum est quod puder& Sexitque adam. mulier quam de disti
mihi sotiam. de ditmihi deligno & comedi. Euperbianum quid dixit pecca
ꝑl hoc ista conscripta sunt. quia &ipse interrogationes nimirum ad hoc factae sunt
ututiliter scriberentur ut aduertamur quomodo superbia laborent homines
hodie nonnisi increatorem conantes referri siquid egerint mali : cum sibiue lint
tribui si quid egerint boni: mulier in quit quam de distimihi sotiam deditmi hi

Expanded text:
volens jam peccatores more justitiae interrogatos punire amplius quam volens jam peccatores more justitiae interrogatos punire amplius quam erat illa poena, de qua jam cogebantur erubescere, Quis enim, invit tibi quod nudus esses, nisi quod ex ligno de quo tibi praeceptum ne comederes, comedisti? Hinc enim mors concepta propter Dei sententiam, qui sic fuerat comminatus, fecit adverti concupiscentialiter membra: ubi dicti sunt aperti oculi, et secutum est quod puderet. » Dixitque Adam: Mulier quam dedisti mihi sociam, dedit mihi de ligno et comedi. « Superbia nunquid dixit, peccaAd hoc ista conscripta sunt, quia et ipsae interrogationes nimirum ad hoc factae sunt, ut utiliter scriberentur, ut advertamus quomodo superbia laborent homines hodie, non nisi in Creatorem conantes referre si quid egerint mali, cum sibi velint tribui si quid egerint boni. Mulier, inquit, quam dedisti mihi sociam, dedit mih
Abbreviated transcription (Latin):
unt: sed dehis id agente potentissima sapientiadĩ. Non autem nunc signifi¬
cata reseramus: sed gesta defendimus Quiait. Nocem tuam audiui in para drso
& timui eo quod nudus essem & abscondime. Satis probabile est solere dm̃ percreatu¬
ram taliactioni congruam informa humana primis illis hominibus apparere
quostantum num quam permisit aduertere nuditatem suam eorum intentio¬
nem insuperna sustollens. nisi post peccatum pudendum in membris motum
penale membrorum lege sensissent. Sicergo effecti sunt ut solent affici
homines suboculis hominum. & talis affectio depeccati poena erat eum latere
uellequem latere ni hil potest. Quienimiam ipsos pudebat erga se ipsos un¬
desibi & suacinctoria fecerant. multo uehementius ab illo &iam sic succincti
uideri uerebantur qui tam quam familiari temperamento ad eos uiden¬
dos pertreaturam uisi bilem uel ut humanos oculos afferebant Osergo

Expanded text:
sunt, sed de his id agente potentissima sapientia Dei non autem nunc signifisunt, sed de his id agente potentissima sapientia Dei non autem nunc significata referamus, sed gesta defendimus. » Qui ait: Vocem tuam audivi in paradiso, et timui eo quod nudus essem, et abscondi me. Satis probabile est solere Deum per creaturam tali actioni congruam in forma humana primis illis hominibus apparere, quos tamen nunquam permisit advertere nuditatem suam, eorum intentionem in superna sustollens, nisi post peccatum pudendum in membris motum poenali membrorum lege sensissent. Sic ergo affecti sunt, ut solent affici homines sub oculis hominum: et talis affectio de peccati poena erat, eum latere velle quem latere nihil potest. Quod enim jam ipsos pudebat erga se ipsos, unde sibi et succinctoria fecerant, multo vehementius ab illo etiam sic succincti videri verebantur, qui tanquam familiari temperamento ad eos videndos per creaturam visibilem velut humanos oculos afferebat. « Dominus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
teris propterquos ista conscripta sunt Abscondunt sea faciedñi qui peccant.
quia indignos sediuinae pietatis reddunt aspectui. Abscondunt sea faciedĩ non
ut ipsorum conscientiam internus arbiter non uideat. sedutipsi gloriam uultus
eius num quamnisi resipiscendo conspiciant. Nocauit que dñs ds̃ adam. & dixit
ubies : Nonutique ignorando quae siuit. sed increpando ammonuit ut ad ten¬
dere ubiess& in quodĩ non ess&. Iamenim quiade arbore uetita comederat mor¬
tuuserat morte animȩ cumeam deseruisse uita suadicitur. & hocsane adaliquam
pertin& significationem quod sicut preceptum uiro datum est perquem per¬
uenir& ad feminam. Itauirprior interrogatur. Sraeceptumenim ad nõperui¬
rum usque ad feminam. peccatum autem adi abolo perfeminam usque ad u¬
rum. Haec mysticis significationibus plena sunt non id agentibus in quibus fac

Expanded text:
teris propter quos ista conscripta sunt. Abscondunt se namque a facie Dei qui peccant, teris propter quos ista conscripta sunt. Abscondunt se namque a facie Dei qui peccant, quia indignos se divinae pietatis reddunt aspectu. Abscondunt se a facie Dei, non ut ipsorum conscientiam internus arbiter non videat, sed ut ipsi gloriam vultus ejus nunquam nisi resipiscendo conspiciant. » Vocavitque Dominus Deus Adam, et dixit ei: Ubi es? Non utique ignorando quaesivit, sed increpando admonuit, ut attenderet ubi esset in quo Deus non esset. Jam enim quia de arbore vetita comederat, mortuus erat morte animae, cum eam deseruisse vita sua dicitur. « Et hoc sane ad aliquam pertinet significationem, quod sicut praeceptum viro datum est per quem perveniret ad feminam; ita vir prior interrogatur. Praeceptum enim a Domino per virum usque ad feminam: peccatum autem a diabolo per feminam usque ad virum. Haec mysticis significationibus plena sunt, non id agentibus in quibus facta
Abbreviated transcription (Latin):
audiss& uocem dñidĩ de ambulantis inparadiso ad auram postmeridiem. abs¬
conditse adam & uxoreius. N ost meridiem talesiam conuenerat uisitari
qui defecerant aluce ueritatis. Unde apte dñs meridie crucem ascendit¬
& promissa latroni habitatione para disi post meridiem id est hora nona sp̃m
tradidit. ut ui delic& eadem hora qua primus homo lignum prȩuaricationis
tetigerat. secundus homo lignum redemptionis ascender&. Et qua hora diei preua¬
ricatores paradrso expulerat ea confessorem in para dysum inducer& Abscon¬
dit se in quit adam &uxoreius a faciednĩdĩ in medio ligni paradrsi. Sum ds̃
auertit intrinsecus faciem suam. Nonmire mur haec fieri quae similia sed de men
tia pernimium pudorem actimorem. illo quoque occulto instinctu non quie scen
te utea nescientes facerent. Euae aliquid significent quandoque scituris pos¬

Expanded text:
set vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem, absset vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem, abscondit se Adam et uxor ejus. Post meridiem tales jam convenerat visitari fecerant a luce veritatis. Unde apte Dominus meridie crucem ascenditpromissa latroni habitatione paradisi, post meridiem, id est, hora nona spiritum tradidit; ut videlicet eadem hora qua primus homo lignum praevaricationis tetigerat, secundus homo lignum redemptionis ascenderet, et qua hora diei praevaricatores paradiso expulerat, ea confessorem in paradisum induceret. Abscondit se, inquit, Adam et uxor ejus a facie Domini Dei in medio ligni paradisi. « Cum Deus avertit intrinstiae, per nimium pudorem ac timorem illo quoque occulto ite, ut ea nescientes facerent, quae aliquid significent, quandoque scituris pos
Abbreviated transcription (Latin):
nes gentibus fier& quae peccatorem facta conuincer& & docer& scripta lec¬
torem. Mysterium autem huius arboris subqua & nathanahel adhuc
positum dñs uidit. beatus ambrosius breuiterquidem sed patenter exposi
dicens. beati qui subuite & olea e quos suos alligant laborum cursum suorum
faci& laetitiae consecrantes. Meficus adhuc: id est in lecebrosa deliciarũ
obumbrat prurigo mundi. humilis ad altitudinem fragilis ad laborem
mollis adusum sterilis ad fructũ. Et in alio loco quod igitur grauius est̃ inquit
hacse adam interpretatione succincxit eo loci ubi fructu magis castitatis se succin¬
gere debuiss&. In lumbis enim quibus precingimur quaedam semina genera¬
tionis essedicuntur : & ideomale ibi suc cinctus ad amfolus inutilibus ubi futurȩ
generationis non fructum futurum sed quaedam peccata signar&. Et cum

Expanded text:
a nescientibus fieret, quae peccatorem facta convinceret, et doceret scripta leca nescientibus fieret, quae peccatorem facta convinceret, et doceret scripta lectorem. Mysterium autem hujus arboris, sub qua et Nathanael adhuc positum Dominum vidit, beatus Ambrosius breviter quidem, sed patenter exposuit dicens: Beati qui sub vite et olea equos suos alligant, laborem cursuum suorum paci et laetitiae consecrantes, ne ficus adhuc id est, illecebrosa deliciarum obumbret prurigo mundi, humilis ad altitudinem, fragilis ad laborem, mollis ad usum, sterilis ad fructum. Et in alio loco: Quod igitur gravius est, inquit, hac se Adam interpretatione succinxit, eo loco ubi fructu magis castitatis se succingere debuisset. In lumbis enim, quibus praecingimur, quaedam semina generationis esse dicuntur; et ideo male ibi succinctus Adam foliis inutilibus, ubi futurae generationis non fructum futurum, sed quaedam peccata signaret. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt oculi primorum hominum ad quod antea non patebant quam uis
ad alia paterent. Eamque cognouissent essesenudos. consuerunt folia ficus & fe¬
cerunt sibi peritomata. Anima rationalis bestialem motum in membris suae
carnis erubuit. eique incussit pudorem. Nonsolum quia hoc ibi sentiebat ubi
num quam antẽa aliquid senserat: uerum &iam quod ille pudendus motus
de precepti trans gressione ueniebat. Ebienim sentit quaprius gratiauestir&.
quando insua nuditatenihil indecens patiebatur. Eenique illa conturba¬
tione ad folia siculnea cu currerunt. quae forte percurbati prima inuene¬
nt peritomata idest suc cinctoria consuerunt
rant pudenda texerant. Sec arbitror eos cogitasse aliquid in illis foliis. quod
talibus congruer& contegi. lam membra prurientia sed occulto instinctu
ad hoc illa conturbatione conpulsi sunt. ut &iam talis poenae suae significatio

Expanded text:
rti sunt oculi primorum hominum, ad quod antea non patebant, quamvis rti sunt oculi primorum hominum, ad quod antea non patebant, quamvis ad alia paterent. Cumque cognovissent esse se nudos, consuerunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata. « Anima rcarnis erubuit, eique incussit pudorem: non solum quia hoc ibi sentiebat, ubi nunquam antea tale aliquid senserat, verum etiam quod ille pudendus motus de praecepti transgressione veniebat. Ibi enim sensit qua prius gratia vestiretur, quando in sua nuditate nihil indecens patiebatur; denique illa conturbatione ad folia ficulneae cucurrerunt, quae forte perturbati prima invenerunt, perizomata, id est, succinctoria consuerunt, et quia glorianda deseruerant, pudenda texerunt. Nec arbitror eos cogitasse aliquid in illis foliis quod talibus congrueret contegi jam membra prurientia, sed occulto instinctu ad hoc illi per conturbationem compulsi sunt, ut etiam talis poenae suae significatio
Abbreviated transcription (Latin):
credens posse in desemori arbitror quod puta uerit dm̃ alicuius significationis
causa dixisse. simanducaueritis morte moriemini:. Atque ideo tulit defructu
scriptura tacens intellegendum reliquit. anforte nec suaderilamopus erat
uiro quando illam eo cibo mortuam nonesse cernebat. Qui co medio &
aperti sunt oculi amborum Q uonisi ad inuicem concupiscendum ad peccati
poenam carnis ipsius morte conceptam utiam ess& corpus non animale tantum
quod poterat si o boedientiam conseruarent in meliorem spiritalemque habitũ
sine morte mutari. sed iamcorpus mortis in quolex in membris repugnar&
legimentis. Reque enim clausis oculis factierant. & in para dyso deliciarũ
dicer&. quorumerat unus cleopas quod cum fregiss& eis dñs panem. aperti sunt
oculieorum & cognouerunt eum quem peruiam non cognouerunt. Tonutique
clausisoculis ambulantes. sed eum cognoscere non ualentes. Ad hocergo a ꝑ¬

Expanded text:
credens posse inde se mori, arbitror, quod putauerit deum alicuius significationis credens posse inde se mori, arbitror, quod putauerit deum alicuius significationis causa dixisse: si manducaueritis, morte moriemini. atque ideo sumsit de fructuscriptura tacens intellegendum relinquit. an forte nec suaderi iam opus erat uiro, quando illam eo cibo mortuam non esse cernebat? Ergo ederunt. et aperti sunt oculi amborum. quo nisi ad inuicem concupiscendum, ad peccati poenam carnis ipsius morte conceptam, ut iam esset corpus non animale tantum, quod poterat, si oboedientiam conseruarent, in meliorem spiritalemque habitum sine morte mutari, sed iam corpus molegi mentis. » Neque enim clausis oculis facti erant, et in paradiso deliciarum s duobus, quorum erat unus Cleophas, quod cum fregisset eis Dominus panem, aperti sunt oculi eorum, et cognoverunt eum quem per viam non cognoverant: non utique clausis oculis ambulantes, sed eum cognoscere non valentes. Ad hoc ergo ape
Abbreviated transcription (Latin):
tia quasioculissuis ad dinoscendum bonum & malum quod ille prohibuis s&
inquibus uerbis notandum quarta arte nequitiȩ diabolus hominem ab initio
temptauerat qui nonsolum eum in oboedientiam contemptum que suicreatoris
ue lut sibi inuidentis docuit sed &numerositatem deorum illic credendam propo¬
nit dicens &eritis ut dii: quatenus &si forte ad inoboedientiam eum protra here
nequir&: fideitamen qui unum dm̃colebant castitatem corrum per&. Si
uero pertraher& In utroque uictor exister&: Quando autem his uerbis creder&
mulier abona atque utilire diuinitus se fuisse prohibitos. nisuam in ess& mente
amorille propriȩ potestatis & quaedam desesuperbia praesumptio que perillã
temptationem fuerat conuincenda & humilianda. Benique uerbis non
contenta serpentis considerauit lignum: Niditque ut scriptura dicit quod
bonum ess& aduescendum: & pulchrum oculis aspectuque de lectabile: Et non

Expanded text:
tia quasi oculis suis ad dignoscendum bonum et malum quod ille prohibuisset. tia quasi oculis suis ad dignoscendum bonum et malum quod ille prohibuisset. In quibus verbis notandum quanta arte nequitiae diabolus hominem ab initio tentaverit, qui non solum eum inobedientiam contemptumque sui Creatoris velut sibi invidentis docuit, sed et numerositatem deorum illi credendam proponit dicens: Et eritis ut dii, quatenus etsi forte ad inobedientiam eum protrnequiret, fidei tamen qua unum Deum colebant castitatem corrumperet. Si vero pertraheret, in utroque victor existeret. Quomodo his autem verbis crederet mulier a bona atque utili re divinitus se fuisse prohibitos, nisi jam inesset menti amor ille propriae potestatis, et quaedam de se superba praesumptio, quae per illam tentationem fuerat convincenda et humilianda? Denique verbis non contenta serpentis, consideravit lignum. Viditque, ut Scriptura dicit, quod bonum esset ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile; et n
Abbreviated transcription (Latin):
leger& sieum adi abolica passione inmunis audir& : Nixit ergo ad mulierẽ
curprecepit uobisds̃ ut non comeder&is de omni ligno paradisi : cui respondit
mulier. Defructu lignorum quae sunt inpara diso uescemur. de fructuuero
ligni quodest in medio paradisi. precepit nobis ds̃ ne come deremus & ne tange¬
remus illud ne fortemoriamur. Ideoprius interrogauit serpens & respon¬
dit hocmulier ut preuaricatio ess& in excusabilis. neque ullo modo diciposs&
id quod preceperat ds̃ oblitam fuisse mulierem
exeo aperientur oculiurĩ &eritis sicutdii scientesbonum & malum:
Quid hic intellegitur nisi per sua sum ei esse ut subdõ essenollent sed insua potesta¬
te potius sinedõ ut legem eius. non obseruarent. quasi inuidentes sibi ne se ipsi
regerent non indigentes illius aeterno lumine sed uacantes propria prouiden¬

Expanded text:
ligeret, si eum a diabolica passione immunis audiret. » Dixit ergo ad mulierem: ligeret, si eum a diabolica passione immunis audiret. » Dixit ergo ad mulierem: Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis de omni ligno Paradisi? Cui respondit mulier: De fructu lignorum quae sunt in paradiso vescemur, de fructu vero ligni quod est in medio paradisi praecepit nobis Deus ne comederemus, et ne tangeremus illud, ne forte moriamur. « Ideo prius interrogavit serpens et respondit hoc mulier, ut praevaricatio esset inexcusabilis, neque ullo modo dici posseid quod praeceperat Deus oblitam fuisse mulierem.ex eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii scientes bonum et malum. Quid hic intelligitur, nisi persuasum ei esse, ut sub Deo esse nollent, sed in sua potestate potius sine Deo, ut legem ejus non observarent quasi invidentis sibi, ne se ipsi regerent, non indigentes illius aeterno lumine, sed vacantes propria providen
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Si autem quaeritur curpotissimum perserpentem diabolus temptare per¬
missussit iam hoc significandi gratia factum est: non quo diabolus aliquid
adstructionem nram significare uoluerit. sed cum accedere ad temptandum
non possenisi permissus: Num peraliud poss& nisi perquod permit tebatur acce¬
dere: Quicquid igitur serpens ille significauit ei pro uidentiȩ tribuendumest
subqua & ipse diabolus suam quidem hab& cupiditatem nocendi. facultatem
autem non nisi quaedatur uel ad sub uertenda acperdenda uasa irae uelad
bat qui ex illo fiebant admulierem. neque enim conuersa credenda est ani¬
maeius innaturam rationalem. quando necipsi homines quorum rationalis
natura est cum daemon in eis loquitur ea passione cui ab excista requiritur nes¬
ciunt quid loquantur. quan tominus ille intelleger& uerborum sonos quos
pereum exeo diabolus illo modo faciebat qui hominem loquentem non intel¬

Expanded text:
ri. Si autem quaeritur cur potissimum per serpentem diabolus tentare perri. Si autem quaeritur cur potissimum per serpentem diabolus tentare permissus sit, jam hoc significandi gratia factum est, non quo diabolus aliquid ad structionem nostram significare voluerit, sed cum accedere ad tentandum non posset, nisi permissus, neque per aliud posset, nisi per quod permittebatur, accedere. Quidquid igitur serpens ille significavit, ei providentiae tribuendum est sub qua et ipse diabolus suam quidem habet cupiditatem nocendi, facultatem autem non nisi quae datur vel ad subvertenda ac perdenda vasa irae, vel adbat, qui ex illo fiebant ad mulierem: neque enim conversa credenda est anima ejus in naturam rationalem, quando nec ipsi homines, quorum rationalis natura est, cum daemon in eis loquitur ea passione cui ab exorcista requiritur, nesciunt quid loquantur: quanto minus ille intelligeret verborum sonos, quos per eum et ex eo diabolus illo modo faciebat qui hominem loquentem non intel
Abbreviated transcription (Latin):
occurritratiouera non magnȩ laudis futurum fuisse hominem si propterea posse
beneuiuere quianemo maleuiuere suader&. cum & innatura posse & in potesta¬
te haber& uelle non consentire suadenti: adiuuante tamen illo qui superbis resis¬
tit humilibus autemdat gratiam. Nec arbi trandum est quod ess& hominem
deiecturus temptatoriste. Nisi precessiss& in anima hominis quaeelatio conpri¬
menda ut perhumi liationem peccati quam de falso presumpserit discere : lle¬
rissimi quippe dictum est. anteruinam ex altaturcor & antegloriam humili¬
atur. Si autem quidam mouentur de hac primi hominis temptatione quode am
fieri permiseritds̃ quasi nunc non uideant uni uersum genus humanum diaboli
insidiis certari sinecessatione. cur& hoc permisit ds̃ anquia probatur & exercetur
uirtus & est palmagloriosior non consensisse temptatum quam non posuissẽ tempta¬

Expanded text:
occurrit ratio vera, non magnae laudis futurum fuisse hominem, si propterea posset occurrit ratio vera, non magnae laudis futurum fuisse hominem, si propterea posset bene vivere, quia nemo male vivere suaderet, cum et in natura posse, et in potestate haberet velle non consentire suadenti, adjuvante tamen illo qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Nec arbitrandum est, quod esset hominem dejecturus tentator iste, nisi praecessisset in anima hominis quaedam elatio comprimenda, ut per humiliationem peccati quam de se falso praesumpserat, disceret verissime: quippe dictum est: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur ? Sic autem quidam moventur de hac primi hominis tentatione, quod eam fieri permiserit Deus quasi nunc non videant universum genus humanum diaboli insidiis sine cessatione vexari, cur et hoc permisit Deus? an quia probatur et exercetur virtus et est palma gloriosior non consensisse tentatum quam non potuisse tenta
Abbreviated transcription (Latin):
quia nihil senserant refrenandum. Sed & serpens erat callidior cunctis
animantibus terrȩ quȩ fecerat dñs ds̃. Potest iste serpens non inrationa¬
bili anima sua. sed alieno iam spũ id est diabolico callidior dicicunctis ani¬
mantibus: Quantum lib& enim preuaricatores angeli de supernis sedibus suȩ per¬
uersitatis & superbiȩ merito deiecti sunt natura tantum excellentiores omnib:
animantibus terrae propterrationis eminentiam. Quidergo mirum sisuo ins¬
Quidergo mirum si suo ins¬
tinctu diabolusiam implens serpentem eique suum spm̃ miscens eomore quouates
dae moniorum implerisolent callidissimum eum reddiderat omnium ani¬
mantium terrae siue utalia editio hab& sapientissimum bestiarum secundũ
animam uiuam in rationabilemque uiuentium: Diergo quȩriturcurds̃
temptari permiserit hominem quem temptatori consensurum esseprȩsciebat.

Expanded text:
quia nihil senserant refrenandum. » Sed et serpens erat callidior cunctis quia nihil senserant refrenandum. » Sed et serpens erat callidior cunctis animantibus terrae quae fecerat Dominus Deus. Potest iste serpens non irrationabili anima sua, sed alieno jam spiritu, id est, diabolico, callidior dici cunctis animantibus: quantumlibet enim praevaricatores angeli de supernis sedibus suae perversitatis et superbiae merito dejecti sint, natura tamen excellentiores sunt omnibus animantibus terrae propter rationis eminentiam. Quid ergo mirum si suo instinctu diabolus jam implens serpentem, eique suum spiritum miscens, eo more quo vates daemoniorum impleri solent, callidissimum eum reddiderat omnium animantium terrae; sive, ut alia editio habet, sapientissimum bestiarum secundum animam vivam irrationabilemque viventium? « Si ergo quaeritur cur Deus tentari permiserit hominem, quem tentatori consensurum esse praesciebat;
Abbreviated transcription (Latin):
non quia deseruit & recessit a patre. sed quia non in ea forma apparuit ho mi¬
nibus inqua aequalis est patri. Quomodoreliquit matrem: relinquendo syna
gogam iudaeorum dequa secundum carnem natusese. & inherendo ecclesi ae
quam ex omnibus gentibus congregauit ut pacenouites tamentiessent duo in car¬
neuna : quia cum sit ds̃ aput patrem perquem factisumus. factus est percarnem
particeps noster ut illius capitis corpus esse possemus. Erat autem uterque nudus
adam scilic& & uxoreius & non erubescebant. Et merito quid enim puder&¬
quando nullam legem senserant in membrissuis repugnantem legimentis suȩ
quae illos poena peccati post perpe trationem praeuaricationis secutaest usur¬
pante in oboedientia prohibitum & iustitia puniente commissum: Quod ante¬
quam fier& nudierant ut dictum est & non confundebantur. nullus erat
motus incorpore cui uerecundia deberetur. nihilputabant uelandum

Expanded text:
non quia deseruit, et recessit a Patre, sed quia non in ea forma apparuit hominon quia deseruit, et recessit a Patre, sed quia non in ea forma apparuit hominibus in qua aequalis est Patri. Quomodo regogam Judaeorum, de qua secundum carnem natus est, et inhaerendo Ecclesiae, quam ex omnibus gentibus congregavit, ut pace Novi Testamenti essent duo in carne una: quia cum sit Deus apud Patrem per quem facti sumus, factus est per carnem particeps noster, ut illius capitis corpus esse possemus. Erat autem uterque nudus. Adam scilicet et uxor ejus, et non erubescebant. « Et merito, quid enim puquando nullam legem senserant in membris suis repugnantem legi mentis suae? quae illos poena peccati post perpetrationem praevaricationis secuta est, usurpante inobedientia prohibitum, et justitia puniente commissum: quod antequam fieret, nudi erant, ut dictum est, et non confundebantur. Nullus erat motus in corpore, cui verecundia deberetur; nihil putabant velandum,
Abbreviated transcription (Latin):
& caro de carne mea nih aecuocabitur uirago qm̃ deuiro suo sumpta est. Et quod
sequitur. Quam obrem re linqu& homo patrem suum & matrem & adhere¬
bit uxorisuȩ. &erunt duo in carneuna. Quae primicum uerba hominis fuisse
scriptura ipsates tatur. dñs tamen in euangelio dm̃dixisse declarauit. L at
enim Sonlegistis quia qui fecit ab in itio masculum & seminam feciteos: & dixit
propter hoc dimitt& homo patrem & matrem & adherebit u sorisuȩ & erunt
duo incarneuna : ut hinc intellegeremus propter exta sinquae precesserant
in adam hoc eum diuinitus tamquam proph&a dicere potuisse. Siergo xp̃s adhȩsit
ecđȩ ute siera duo in carneuna: quomodureliquit patrẽ qͥ modomatrẽ : Reliquit patremi
quiacum inform adiess& non rapinam arbitratus est esse se aequalem dõ sed se¬
m& ipsum exinaniuit formam serui accipiens. Hocest enim reliquit patrem

Expanded text:
et caro de carne mea. Haec vocabitur virago, quoniam de viro sumpta est; et quod et caro de carne mea. Haec vocabitur virago, quoniam de viro sumpta est; et quod sequitur. » Quamobrem relinquet homo patrem suum et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Quae primi cum verba hominis fuisse Scriptura ipsa testatur, Dominus tamen in Evangelio Deum dixisse declaravit. Ait enim: Non legistis quia qui fecit ab initio masculum et feminam fecit eos, et dixit: Propteduo in carne una , ut hinc intelligeremus propter exstasin quae praecesserat in Adam, hoc eum divinitus tanquam prophetam dicere potuisse. Si ergo Christus adhaesit Ecclesiae, ut essent duo in carne una, quomodo reliquit patrem, quomodo matrem? Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Hoc est enim, reliquit patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
issa. Denique quodis appellatur hebraice uir. testatur &iam nomen isra hel
quiuir uidens dnm interpretatur. Ded & sacramentis xpĩ & ecclesiȩ conue¬
nit aptissime. quod adam mulierem desua carne creatam nom inis sui parti
poris acsanguinis pretium redemit sibique adoptauit in sponsam participium
re salutem requirer& aeternam : Non autem preter eundum quod sõpor¬
ille siue extasis id est mentis excessus ut antiqua translatio hab& quam ds̃ In¬
misit in adam. recte intellegitur ut sc̃s augustinus dicit ad hoc inmissão. ut
ipsius mens perexta sin particeps fier&. tam quam angelicae curiȩ & intrans
in scũ arium dĩ intelleger&. In nouissima. Benique euigilans tam quam pro¬
phetia plenus cum adse adductam mulierem uider& eructauit continuo quod
magnum sacramentum commendauit apostolus hocnuncos deossibus meis

Expanded text:
issa Denique quod is appelletur Hebraice vir, testatur etiam nomen Israel issa Denique quod is appelletur Hebraice vir, testatur etiam nomen Israel qui vir videns Dominum interpretatur. Sed et sacramentis Christi et Ecclesiae convenit aptissime quod Adam mulierem de sua carne creatam nominis sui particporis ac sanguinis pretium redemit, sibique adoptavit in sponsam, participium t, Salvatore, salutem requireret aeternam. Non autem praetereundum quod sopille, sive exstasis, id est mentis excessus, ut antiqua Translatio habet, quam Deus immisit in Adam, recte intelligitur, ut S. Augustinus dicit, « ad hoc immissa, ut prius mens per exstasim particeps fieret tanquam angelicae curiae, et intrans in sanctuarium Dei intelligeret in novissima. Denique evigilans tanquam prophetia plenus, cum ad se adductam mulierem suam videret, eructuavit continuo quod magnum sacramentum commendavit Apostolus: Hoc nunc os de ossibus meis,
Abbreviated transcription (Latin):
Et adduxit eam ad adam dixitque adam hoc
nunc os exossibus meis & caro de carnemea. Qũadam adductis ad seanim an¬
tibus terrae &uo latilibus cunctis nullum in his sibisimile inuenerat. meritonc
ubi ad iutorium similesui factum atque adse adductum uidit agnouit & ex¬
uisis animantibus aliis similem sibi non uiderat. Os autem de ossibus meis &
caro decarnemea. quia cetera quae os & carnem habenti auiderat nominatĩ¬
quedis tinxerat non ex sua substantia sed ex terra uł aquis esse facta nouerat.
Sicutuero illis uocabula ad seadductis posuerat. sic restabat ut eiquem sibi simi¬
lem acdesuo corpore creatum cognouit nomen inder&. Haec inquit uocabi¬
tur uirago. qm̃ deuiro sumpta est. Quomodo autem latina & himologia con¬
gruit in his omnibus cum auiro non cupatur uirago. Ita conuenit & hebrea in
qua uidelic& linguauir appellatur is & diriuato ab hoc nomine feminadicitur

Expanded text:
Et adduxit eam ad Adam. Dixitque Adam: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea. Quoniam Adam adductis ad se animae et volatilibus cunctis, nullum in his sibi simile invenerat, merito nunc ubi adjutorium simile sui factum atque ad se adductum vidit, agnovit et exnc videlicet, quia prius visis animantibus aliis, simile sibi non viderat. Os autem de ossibus meis, et caro de carne mea: quia caetera quae os et carnem habentia viderat nominatimque distinxerat, non ex sua substantia, sed ex terra vel aquis esse facta noverat. Sicut vero aliis vocabulum ad se adductis posuerat, sic restabat, ut ei quem sibi similem ac de suo corpore creatum cognovit nomen inderet. Haec, inquit, vocabatur virago, quoniam de viro sumpta est. Quomodo autem Latine etymologia congruit in his nominibus, cum a viro nuncupatur virago, ita convenit et Hebraea, in qua videlicet lingua vir appellatur is et derivato ab hoc nomine, femina dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
sicut feci. Non seultra maledicturum terrae neque omnem animantem
percussurum dñs pollic&ur. eo quod intantum sint homines ad peccandum procli¬
ues ut &iam si diluuio rursum puniantur. nihi lominus transacto illo denuo se se
uiciis acsceleribus inuoluant. Vbi intuendum quia & sisensum humani cordis ab ad¬
olescentia admalum pronus esse perhibetur. ex quanimirum ae tate carnaliũ
in nobis desideriorum solent incentiua generari. Nontamenest consequens
ut a tempore pubertatis primum incipiamus peccatis esse obnoxii. quam uis
extunc admaiora patranda a&as lasciua incit&. Nam & illa diuina estsenten¬
tia quaedicit graue iugum super filios adam adie exitus. deuentre matris
eorum. Ipsum uidelic& iugum primae praeuaricationis propterquã omnes
in iniquitatibus concepti & in delictis sumus editi. quamuis ab in eunte ado les¬
centia sponte plura addimus eis quibus non nostra sponte. sed paterni merito

Expanded text:
sicut feci. Non se ultra maledicturum terrae, neque omnem animantem sicut feci. Non se ultra maledicturum terrae, neque omnem animantem percussurum Dominus pollicetur, eo quod in tantum sint homines ad peccandum proclives, ut etiamsi diluvio rursum puniantur, nihilominus, transacto illo, denuo sese vitiis ac sceleribus involvant. Ubi intuendum quia etsi sensus humani cordis ab adolescentia ad malum pronus esse perhibetur, ex qua nimirum aetate carnalium in nobis desideriorum solent incentiva generari, non tamen est consequens ut a tempore pubertatis primum incipiamus peccatis esse obnoxii, quamvis ex tunc ad majora patranda aetas lasciva incitet. Nam et illa divina est sententia quae dicit: Grave jugum super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum , ipsum videlicet jugum primae praevaricationis, propter quam omnes in iniquitatibus concepti et in delictis sumus editi, quamvis ab ineunte adolescentia sponte plura addimus eis quibus non nostra sponte, sed paterni merito
Abbreviated transcription (Latin):
redant in dñm sed &iam ut patiantur proillo.
facta. uirginum gloria designari. quae uelut in parinumero continetur.
quianimirum copulae coniugalis expers caelibem ducere uitam maluit.
Et quasi in holo caustum dño offertur. cum neglectis curis & actionibus carna¬
libus totam se conditori perignem summi amoris consecrat. De quibus in¬
a pocal ypsi iohannes ait. Hu sunt quicum mulieribus non sunt co inquinati
uirgines enim sunt. hui sequuntur agnum quocumque abierit. Hiempti sunt
ex omnibus primitiaedõ & agno  Offerente autem noe holocausta. odora¬
tus est dñs odorem suauitatis. quia uel passionem beatorum martrrum ueluitã
fidelium uirginalem perxpĩ gratiam sibi consecratam atque oblatam. ds̃pat̾
gratanter accipit. Etait ad eum Nequaquam ultra maledicam̃ terrȩ
propter homines. Sensusenim & cogitatio humani cordis in malum prona
sunt ab adoles centia sua. Nonigitur ultra percutiam omnem animantẽ

Expanded text:
redant in Dominum, sed etiam ut patiantur pro illo.facta, virginum gloria designari, quae velut impari numero continetur, quia nimirum copulae conjugalis expers, coelibem ducere vitam maluit, et quasi in holocaustum Domino offertur cum, neglectis curis et actionibus carnalibus, totam se Conditori per ignem summi amoris consecrat, de quibus inApocalypsi Joannes ait: Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati; virgines enim sunt: hi qui sequuntur agnum quocunque abierit; hi empti sunt ab hominibus primitiae Deo et Agno. Offerente autem Noe holocausta, odoratus est Dominus odorem suavitatis, quia vel passionem beatorum martyrum vel vitam fidelium virginalem per Christi gratiam sibi consecratam atque oblatam Deus Pater gratanter accipit. Et ait ad eum: Nequaquam ultra maledicam terrae propter homines; sensus enim et cogitatio humani cordis in malum prona sunt ab adolescentia sua. Non igitur ultra percutiam omnem animantem
Abbreviated transcription (Latin):
uitae munditia usque ad finem firma perseuerant Nonnulli tantam per¬
ceptae semel munditiae curamgerunt. ut &iam animas prohuius custodia
ponunt. Quia uero munda animalia siue uolatilia septena & septena artã
intrauerunt : constatquia de his quae paribus superfuerunt holo causta dño ob

Expanded text:
vitae munditia usque ad finem firmum perseverant. Nonnulli tantam pervitae munditia usque ad finem firmum perseverant. Nonnulli tantam perceptae semel munditiae curam gerunt, ut etiam animas pro hujus custodia ponant; quia vero munda animalia sive volatilia septena et septena arcam intraverant, constat quia de his quae paribus superfuerunt holocausta Domino ob
Abbreviated transcription (Latin):
necerat in eis separatio ulla. Et apostolus. solliciti inquit seruare unitatẽ sp̃s
inuinculo pacis. Offoruntur autem holo causta decunctis pecoribus & uolucrib
mundis quiad eomninatione de omni hominum generedeomni ae tate fide¬
libus ad palmam peruenire martrrii: siquid sane interpecora munda & uolucres
mundas distare credendum est. in pecoribus in holo caustum oblatis de signantur
hu quidem commune uita populidĩ sunt martrres effecti: Inuo lucribus uero illi.
qui crebro contemplationis uolatu caelestia petere soliti praetiosa insuper sunt
morte coronati. Exeun tergo artam diluuio ablutam munda simul & inmun¬
da animalia siue uolatilia sed demundis solum modo dño sacrificium offer¬
tur. ascendunt de lauacro baptismi fideles accepta remissione peccatorum.
sed plures ex his ad peccatorum sordes postbaptisma redeunt. Ali i in accepta

Expanded text:
nec erat in eis separatio ulla; et Apostolus. Solliciti, inquit, servare unitatem Spiritus nec erat in eis separatio ulla; et Apostolus. Solliciti, inquit, servare unitatem Spiritus in vinculo pacis . Offeruntur autem holocausta de cunctis pecoribus et volucribus mundis, quia de omni natione, de omni hominum genere, de omni aetate, fideles ad palmam pervenere martyrii. Si quid sane inter pecora munda et volucres mundas distare credendum est, in pecoribus in holocaustum oblatis designantur hi qui de communi vita populi Dei sunt martyres effecti; in volucribus vero, illi qui crebro contemplationis volatu coelestia petere soliti, pretiosa insuper sunt morte coronati. Exeunt ergo arcam diluvio ablutam munda simul et immunda animalia, sive volatilia, sed de mundis solummodo Domino sacrificium offertur. Ascendunt de lavacro baptismi fideles accepta remissione peccatorum, sed plures ex his ad peccatorum sordes post baptisma redeunt. Alii in accepta