comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑare non potelt. Nei milii dum
fallere deum talibus arbittamur: nos
ipios et honori cadiuo ut aetetnum
sinam iubtrahimus et in praecipi¬
tium aeternae danmatroris impelli¬
mui. Erubelcant igitur intuente
Didonis cadauer examime etdum
cantar mortis eiul excogitant: uul¬
tus deuerant dolentes quod amẽ¬
bro diaboli Christicolat pudicitia su¬
perctur. Nec pitent dum lacheimas
sedetint et pullas as umplecint uest¬
el detuncto peraeguse omnia infine
usque secuandus tamor li adimplẽ
uelint induitatis osticium ne exi¬
stiment ad ulteriora uota transire.
Quod non nullae ꝑdaepe tacimt
porius ut suae prurigina eub ficto
coniugi nomine satisfaciant qua
ut sacto obiequantur connubio im¬
pudieitiar labe careat. Quid enim
aluid est tot hominum amplexus
exposcere. tot inire: quã post uale¬
tiam Messalinam caueas et fornice
intrare. Sed dehoc alias. Fateor tam
laboris incoepti nmium excestisse
terminos. Ses quis adeo sui compos

Expanded text:
imperare non potest! Hei michi! Dum imperare non potest! Hei michi! Dum fallere Deum talibus arbitramur, nos ipsos et honori caduco — ut eternum sinam — subtrahimus et in precipitium eterne damnationis inpellimus. Erubescant igitur intuentes Didonis cadaver exanime; et dum causam mortis eius excogitant, vultus deiciant, dolentes quod a membro dyaboli christicole pudicitia superentur; nec putent, dum lacrimas dederint et pullas assumpserint vestes, defuncto peregisse omnia. In finem usque servandus est amor, si adimplere velint viduitatis officium. Nec existiment ad ulteriora vota transire; quod non nulle persepe faciunt, potius ut sue prurigini, sub ficto coniugii nomine, satisfaciant, quam ut sacro obsequantur connubio, impudicitie labe carea<n>t. Quid enim aliud est tot hominum amplexus exposcere, tot inire, quam, post Valeriam Messalinam, caveas et fornices intrare? Sed de hoc alias. Fateor enim laboris incepti nimium excessisse terminos; sed quis adeo sui compos
Abbreviated transcription (Latin):
tuccit agendum quin parened us¬
serint consanguinti coegerint et
asfines sucuetint. quari iguoremus
ni gua concupiscentia luas isset imo
eftraenata uusuet/ praedc̃a onmes
frus trass et negatione unica. Potuit
mori Dido ne uiueret impudica. Hace
it pridica iuueret coniibium u¬
tare non potuit. Aderit suo iudicio
astutior caeteris una quae dicat Iu
uenis etam. teruet ut nosti uiuent
continete non pottram. doctoris gen¬
tium dũetis melius est nubero qua
uri. sum seuita condilium. Oqua
bent dictrum quati ego aniculis imp¬
em caltitatem uel hon fircrit ditm
firmauit anmo castimoniam uiue¬
cła Dido. Osceletum facinus non
a Paulo tam sancte consilium illud
datur quin indetendionem tacino¬
ris persaepe turpius alligetur exha¬
uitus uires lensim cibis restauiture
posumus superfluas abstintutia
minorare non possumui. Gentilis
toenuna obinanem glotiam seruoni
suo imperare potuit et leges impone.
Chriltiana it coniequatur aetetnã

Expanded text:
fuerit agendum, cum parentes iusfuerit agendum, cum parentes iusserint, consanguinei coegerint et affines suaserint; quasi ignoremus, ni sua concupiscentia suasisset, imo effrenata iussisset, predicta omnia frustrasset negatione unica. Potuit mori Dido ne viveret impudica; hec, ut pudica viveret, connubium negare non potuit. Aderit, suo iudicio, astutior ceteris una que dicat: — Iuvenis eram; fervet, ut nosti, iuventus; continere non poteram; doctoris gentium aientis: “Melius est nubere quam uri” sum secuta consilium —. O quam bene dictum! Quasi ego aniculis imperem castitatem, vel non fuerit, dum firmavit animo castimoniam, iuvencula Dido! O scelestum facinus! Non a Paulo tam sancte consilium illud datur quin in defensionem facinoris persepe turpius alligetur. Exhaustas vires sensim cibis restaurare possumus: superfluas abstinentia minorare non possumus! Gentilis femina ob inanem gloriam fervori suo imperare potuit et leges imponere; christiana, ut consequatur eternam,
Abbreviated transcription (Latin):
dida. Iupellectilis regia et duntiarii
ampla por enlio. Cupiebam estici inr¬
ne tam grandis sustantia ad exttros
deferretar. O insanum delidecium
non ne et Didoni absque tilin tegnui
erat: non duutiae tegiaes erarit
quidem. Qiud et epla mr efficire¬
culauit: quia capientislime arbi¬
trata elt nilltolidiut tore quã tibi de¬
teutre ut aedificel alttri. Erio caen¬
moniam macrilabo: ut agriꝰ ats¬
lendidae domui ut supellectili panã
possenorem: sino quod contingit sat¬
usime: deltructorem. Nonne et si
tibi diuitiae ingentes: quae profecto
expendendae non abirciendaelunt:
et Chriiti pauperes multi lunt : qui¬
bus drun ex lubes: tibi aeterna pa¬
latia coritriul: quibus dum ex hubes:
castimoniam alio tulgore illultras.
Praeterea et amici lunt / quorum
nulli aptiorel heredei qum tales ha¬
beas quales ipla quaelitol prouabenis
tilios autem non quales uolutris acd
quales natura concedet habebis.
Uenret et tertia alccenꝰ quia nc illi

Expanded text:
dida, supellectilis regia et divitiarum dida, supellectilis regia et divitiarum ampla possessio; cupiebam effici materne tam grandis substantia ad exteros deferretur —. O insanum desiderium! Nonne et Didoni absque filiis regnum erat? nonne divitie regie? Erant equidem. Quid et ipsa mater effici recusavit? Quia sapientissime arbitrata est nil stolidius fore quam tibi destruere ut edifices alteri. Ergo castimoniam maculabo ut agris, ut splendide domui, ut supellectili pariam possessorem? Sino, quod contigit sepissime, destructorem. Nonne, etsi tibi divitie ingentes, que profecto expendende, non abiciende sunt, et Christi pauperes multi sunt? Quibus dum exhibes, tibi eterna palatia construis, quibus dum exhibes, castimoniam alio fulgore illustras. Preterea et amici sunt, quorum nulli aptiores heredes, cum tales habeas quales ipsa quesitos probaveris; filios autem, non quales volueris, sed quales natura concedet, habebis. Veniet et tertia asserens quia sic illi
Abbreviated transcription (Latin):
tuit destituta etam. in moritm
patentel et fratres abierant Insta¬
bant blandiciis procatores. nequi¬
bam obsilitre. Carnea non fercea
dum. Oridiculum Dido quorum
oubadio confidebat : er exulie
fiatec unicus erat holris: Nonne et
Didomi procatores pluriini : immoet
ipla Dido erat ne scixea aut lunea
magis quã hodiernae lurit : non equid
Ergomente saltem ualenl: cuus
non arbitrabatur posse urribul euita¬
re il lecebras. motienl ea uia qua potu¬
it eiuitauit. Sed nobii qui nol tam
uelertos dicimus nonne slirutus
reluigiim elt: Iple quidem redemptor
prus insel perantibus semꝑ adest.
Anprtas qui putros de camino igni
eripuit: qui i Susannam de falso
crimine liberauat: te de manibus
adueriantium non possit auterre si
uelis: Flecte inttrram oculos et aure
obsera atque ad initar scopuli rindas
uementes expelle. et immota uentos
efllare oine saluaberis. Insurget tor¬
san et alitra dicemi Etat mi hu longe
lateque protenius aꝗer domus splen¬

Expanded text:
fuit; destituta eram, in mortem fuit; destituta eram, in mortem parentes et fratres abierant, instabant blanditiis procatores, nequibam obsistere, carnea, non ferrea sum —. O ridiculum! Dido quorum subsidio confidebat, cui exuli frater unicus erat hostis? Nonne et Didoni procatores fuere plurimi? Imo, et ipsa Dido eratne saxea aut lignea magis quam bodierne sint? Non equidem. Ergo mente saltem valens, cuius non arbitrabatur posse viribus evitare illecebras, moriens, ea via qua potuit evitavit. Sed nobis, qui nos tam desertos dicimus, nonne Christus refugium est? Ipse quidem Redemptor pius in se sperantibus semper adest. An putas, qui pueros de camino ignis eripuit, qui Susannam de falso crimine liberavit, te de manibus adversantium non possit auferre, si velis? Flecte in terram oculos et aures obsera atque ad instar scopuli undas venientes expelle et immota ventos efflare sine: salvaberis. Insurget forsan et altera dicens: — Erant michi longe lateque protensus ager, domus splen
Abbreviated transcription (Latin):
praecipitem dedit: et auxilus scu¬
sira aõmotis qum ꝑ todiss et iutalia
pudiissimum esfurdens canquintia
unt in mortem. Opridicitiae in¬
uolatum decus õ ꝑuidiutatis inte¬
actae uenerandum aeternum que
opecimen Dido: inte uelim ingerat
oculos iuduat mulieres et potiasie
Clcistianae nium robur ins piciat
Te oi possunt castissimum estuna¬
entem sangumem tota mente con¬
siderent et has potissime quebut fuit
ire ad secunda solum dicam seo aa
ttina et ulteriora etiam uocata⁊
transuolasse leussimum. Quidin¬
quient quaeso ipectantes blirion in¬
Signitae chatactete. si exteram
mulierem ꝗentilera intidelem: cru
ommino tiriltus incognitul: ad
consequendam perituram laudem
tam ꝑseriecanti animo tam torti
pectore in mortem ui que perꝗere
non aliena led suara illatam ma¬
nu are quã intecundas nuptial
iret anit quã uenerandislimum
obseruantiat propositum iolari
qum ꝑspicacissimae ad excus atiories
nrae sint foeminae: sic faciendri

Expanded text:
precipitem dedit et auxiliis fruprecipitem dedit et auxiliis frustra admotis, cum perfodisset vitalia, pudicissimum effundens sanguinem, ivit in mortem. O pudicitie inviolatum decus! O viduitatis infracte venerandum eternumque specimen, Dido! In te velim ingerant oculos vidue mulieres et potissime christiane tuum robar inspiciant; te, si possunt, castissimum effundentem sanguinem, tota mente considerent, et he potissime quibus fuit, ne ad secunda solum dicam, sed ad tertia et ulteriora etiam vota transvolasse levissimum! Quid inquient, queso, spectantes, Christi insignite caractere, exteram mulierem gentilem, infidelem, cui omnino Christus incognitus, ad consequendam perituram laudem tam perseveranti animo, tam forti pectore in mortem usque pergere, non aliena sed sua illatam manu, antequam in secundas nuptias iret? antequam venerandissimum observantie propositum violari ssime ad excusationes nostre sint femine: — Sic faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
et uera regis derexere uissa. Quibus
auditis satis reginae iusum elt se
sua s ententia petitum approbacse
coniugium : ineniuit que secum
non auia suocum adrersar dolo.
Stante tamen propolrto tepente in
consilium unt quod suae purdru¬
nae opportunum iusum est: dix¬
quese si terminus adeundi inirum
detur ituram. Quo concesso atque
aduemente Aenea Trorano nunq
uiso. mori potius quã intringendam
castimonam rata. in subliduori
patriae parte opinione cuuumx
manes placatura Sicher roqum
construxit ingentem. et prilla tecta
uedie et catrimoniis letuatis uarus
ac holtus caesis plutimis illum con¬
scendit. cuubus frequenti multituoie
spectantibus quiduam tactura eset.
Quae qum omnia prouetis aeo¬
isset cultro quem sub ueltibus ꝑeds¬
erat exerto ac castissimo apposito pe¬
ctori. uocatoque Sicheo inquit Iro¬
ut uultu ciuel optummi adurrum
uado. Et uix uerbil tam paricis
finitu iumma omniun intuent¬
ium maetitia incultrum sese

Expanded text:
et vera regis detexere iussa. Quibus et vera regis detexere iussa. Quibus auditis, satis regine visum est se sua sententia petitum approbasse coniugium ingemuitque secum, non ausa suorum adversari dolo. Staate tamen proposito, repente in consilium ivit quod sue pudicitie oportunum visum est dixitque se, si terminus adeundi virum detur, ituram. Quo concesso atque adveniente Enea troiano nunquam viso, mori potius quam infringendam fore castimoniam rata, in sublimiori patrie parte, opinione civium manes placatura Sicei, rogum construxit ingentem et pulla tecta veste et cerimoniis servatis variis, ac hostiis cesis plurimis, illum conscendit, civibus frequenti multitudine spectantibus quidnam factura esset. Que cum omnia pro votis egisset, cultro, quem sub vestibus gesserat, exerto ac castissimo apposito pectori vocatoque Syceo inquit: — Prout vultis cives optimi, ad virum vado —. Et vix verbis tam paucis finitis, summa omnium intuentium mestitia, in cultrum sese
Abbreviated transcription (Latin):
propolitumt: sibi timecent plurimum
ne petitoris trultrato deliderio bello ab¬
sorbetentur . non ausi Didoni intero¬
ganti quod poscebatur eyponere. ubil
reginam tallece et inoptatrim dederce
Sua sentenna cogitarunt: ei que dixe
regem cupere eorum doctrina estecata
barbariem suam in motel humanio¬
rel redigere et obio lub belli initaimia¬
tione ptaecceptores ex eis poscete : uerum
eol ambire quilnam exeil tam grande
uellet oniis suscipere: ut relicta pa¬
tria apud tam immanem regeme
moraturus iret. Nonserdit tegina
dolos quin immo in eos uerla Egregu
ciues inquit quae leguitiel hacc
quae le cordia e an ignoratis quia pn
nalcumur et patriae. nec ium nte
ciuiem diei posse. qui pro salutt puiblica
mortem si casus postulet nedum in¬
commobum aluo tenuat. Ite igitur
alaeres et paruo periculo ut̃o aprra
ingens belli incendium remouete.
Hlis reginae redargutionibus uusum
est principibus obtinuusse quod uellet

Expanded text:
propositum et sibi timerent plurimum propositum et sibi timerent plurimum ne, petitoris frustrato desiderio, bello absorberentur, non ausi Didoni interroganti quod poscebatur exponere verbis, reginam fallere et in optatum deducere sua sententia cogitarunt, eique dixere regem cupere eorum doctrina efferatam barbariem suam in mores humaniores redigere; et ob id, sub belli interminatione, preceptores ex eis poscere; verum eos ambigere quisnam ex eis tam grande vellet onus assummere ut, relicta patria, apud tam immanem regem moraturus iret. Non sensit regina dolos, quin imo in eos versa: — Egregii cives — inquit — que segnities hec, que socordia? An ignoratis quia patri nascamur et patrie? nec eum rite civem dici posse qui pro salute publica mortem, si casus expostulet, nedum incomodum aliud renuat? Ite igitur alacres et parvo periculo vestro a patria ingens belli incendium removete —. His regine redargutionibus visum est principibus obtinuisse quod vellent
Abbreviated transcription (Latin):
ad sedem sibi constituendam abe
accolis telluris inlitore mercata eit
Omulieris astuitia infrrsta iussu
uo concilum borus corim fractu¬
tisque iunctis lonꝗe ampͥliui quã
arbutran potuecuit uenditores ample¬
xa est. et aulprero equini capitis bel¬
licosam ciuitater condidit : qua
arthagineni nuncupauit: et arcẽ
acorio boiru Byrlam. Et quin
quos traude texerat os tendisset the¬
sauros et ingenti spe tugae arum¬
asser locios: Surcexere ililco mormia.
templa: forum et aediticia publica
et priuata. I pla auter datis populo
leibus et notma uiuendi: qumre¬
pente ciuital eriasisset egregia: et
ipla melyta tama pulehatudinis
iniulde et inaudictie rututis atq̃
caltimoriae ꝑ ommneni Atricam
cupiscentiam utniret cius dem
iamque quibuidam ex principibus
mitats oub belli arque delolationis
urgents ciuitatis denimciatione mi
naretur incoriuqim poltulauit
Qui quin nouissent iuduae reginae
saccum atque inflexibile caltitatis

Expanded text:
ad sedem sibi constituendam, ab ad sedem sibi constituendam, ab accolis telluris in litore mercata est. O mulieris astutia! In frusta iussu suo concisum bovis corium fracturisque iunctis, longe amplius quam arbitrari potuerint venditores amplexa est et auspicio equini capitis bellicosam civitatem condidit, quam Cartaginem nuncupavit; et arcem a corio bovis Byrsam; et cum, quos fraude texerat, ostendisset thesauros, et ingenti spe fuge animasset socios, surrexere illico menia, templa, forum et edificia publica et privata. Ipsa autem, datis populo legibus et norma vivendi, cum repente civitas evasisset egregia et ipsa inclita fama pulchritudinis invise et inaudite virtutis atque castimonie per omnem Affricam cupiscentiam veniret eiusdem eamque quibusdam ex principibus civitatis sub belli atque desolationis surgentis civitatis denunciatione, ni daretur, in coniugium postulavit. Qui cum novissent vidue regine sacrum atque inflexibile castitatis
Abbreviated transcription (Latin):
mentasuocum more soluentes
ad solatium uiutututis et ptolem
procteandam rapuit: et Iouis an¬
tiltitem cum onmni tamilia prae¬
monitum et magna hiue tuꝗaeius¬
ecutira uaticinantem socium
percgrinationis iuscepit. Et iam ẜre¬
ta polt strgum et dicilia adextris
telicta: licus llexit in Atcum: et
uassuliotum otam tadens sinum
intrauit postea satis notum. Quo
tutam nauibus itationem arbitra¬
ta dare pausillum quietis tatigati
remigio statuit. Ubi adueruentibu
nicinis deliderio iudendi torenes. et
aliis commeatus et mercimoma.
portantibus: ut moris elt: collocutio¬
nel et cnmicitiae iniri coeptae. Et
qum ꝗratum appareret incolis eo
ibidem manturos esse: et ab uticen¬
libus olim a Tyto ceque protectis le¬
qutio suas inet sedes: tontestun esto
audisset fratrem bella mmantem
nullo teccita metu ne miuriam
fecre cuquam iuderetur: et neq
ecm magrirun aliquio suspitant
factutane: non amplius quã quan¬
tum quis posset biuis occuipart cono

Expanded text:
menta, suorum more, solventes, menta, suorum more, solventes, ad solatium iuventutis et prolem procreandam rapuit; et Jovis antistitem cum omni familia premonitum, et magna huic fuge subsecutura vaticinantem, socium peregrinationis suscepit. Et iam Creta post tergum et Sycilia a dextris relicta, litus flexit in affrum et, Massuliorum oram radens, sinum intravit, postea satis notum, quo tutam navibus stationem arbitrata, dare pausillum quietis fatigatis remigio statuit; ubi advenientibus vicinis desiderio visendi forenses et aliis comeatus et mercimonia portantibus, ut moris est, collocutiones et amicitie iniri cepte; et cum gratum appareret incolis eos ibidem mansuros esse et ab Uticensibus, olim a Tyro eque profectis, legatio suasisset sedes; confestim, esto audisset fratrem bella minantem, nullo territa metu, ne iniuriam inferre cuiquam videretur, et ne quis eam magnum aliquid suspicaretur facturam, non amplius quam quantum quis posset bovis occupare corio,
Abbreviated transcription (Latin):
compleri iocus uissit: et nocte cump¬
tis thclariris omnibus : quos urir
nouecat et quos fratri subtraxiase
potuit: clam nauibul imponi tecit
et excogrtata astiatia plutibus inuo¬
lucris arena repletis subtigmento
thelaurorum Sichei uidentibus om¬
nibus euidem onerauit. et qumiã
altum teneret pelagi mirantibus
ignaris inmari prorçi inurolucia
duisit. et lachrimis sequi morten
quam duu deliberauerat thelauroꝵ
Acerbae summersione adinuenisse te¬
itata est/ sed sociis compati: quos
non dribitabat si ad ꝑygmalionem
irent dicis iupplicus una secum
ab auarissimo atque truci teꝗes car¬
niticari. Sant li lecum tugamar¬
tipere uellent. non se illis et eotum
opportuntatibus detrturam assecuit
Quod mileri audientes nautae et¬
si aegte natale solum patcios que
penatel linquerent : timore tamen
saeue mortu exterciti incontentum
exilii uentre faciles: et flexis proris
ea duce in Syprum uentum eit:
ubi uirgines uentr inlitore liba¬

Expanded text:
compleri sotiis iussit et nocte, sumpcompleri sotiis iussit et nocte, sumptis thesauris omnibusquosviri noverat et quos fratri subtraxisse potuit, clam navibus imponi fecit et excogitata astutia, pluribus involucris harena repletis, sub figmento thesaurorum Sycei, videntibus omnibus, easdem honeravit; et cum iam altum teneret pelagi, mirantibus ignaris, in mari proici involucra iussit; et lacrimis se mortem, quam diu desideraverat, thesaurorum Acerbe summersione adinvenisse testata est, sed sotiis compati, quos non dubitabat, si ad Pygmalionem irent, diris suppliciis una secum ab avarissimo atque truci rege scarnificari; sane si secum fugam arripere vellent, non se illis et eorum oportunitatibus defuturam asseruit. Quod miseri audientes naute, etsi egre natale solum patriosque penates linquerent, timore tamen seve mortis exterriti, in consensum exilii venere faciles; et, flexis proris, ea duce, in Cyprum ventum est, ubi virgines Veneri in litore liba
Abbreviated transcription (Latin):
simus elto regis auatitia cognita
illuõ occultaes et latebris decume
quin tamam occultadse nequiueit.
inaiuditatem tractus ꝑ ygnralion
pe potiunor ꝑ Irauõem occidit in¬
cautum. Quos qum cognoruisset
Elila adeo impatienter tulit ⁊ tuix
abstineret amorte. Sane qum młtũ
temporis contumpsiset inlachrimi :
et trustra saepui dilectissimum eͥ
uocasset Aceebam: atque iutratrẽ
ditas onmnel execrationq expetiss et.
leu insoninis monita: ut placet
aliquibus. leu ex proprio mentu suae
consilio. tugam capensere deliberauit.
ne torsan et ipla auaritia tratris ⁊¬
traheretur innecem: posita hoeminea
mollitie et fitmato inuirile robur
animo. ex quo poltea Didonis nomen
meruit Ehoenicum linqua sonans
quos ⁊ irago latina. ante alia non
nullos exprincipibus eruitatum:
quibus uarus ex cautis ł ygmalione
sciebat exosum: insuam deduxit
sententiam. et sumpta tratris clas¬
se. seu ad eam transserendam scuin
alius praieparata contestim naualib

Expanded text:
simus; esto, regis avaritia cognita, simus; esto, regis avaritia cognita, illud occultasset latebris. Verum cum famam occultasse nequiverit, in aviditatem tractus, Pygmalion, spe potiundi, per fraudem occidit incautum. Quod cum cognovisset Elyssa, adeo inpatienter tulit ut vix abstineret a morte. Sane cum multum temporis consumpsisset in lacrimis et frustra sepius dilectissimum sibi vocasset Acerbam atque in fratrem diras omnes execrationes expetisset, seu in somniis monita — ut placet aliquibus — Seu ex proprio mentis sue consilio, fugam capessere deliberavit, ne forsan et ipsa avaritia fratris traheretur in necem; et posita feminea mollicie et firmato in virile robur animo, ex quo postea Didonis nomen meruit, Phenicum lingua sonans quod virago latina, ante alia non nullos ex principibus civitatum, quibus variis ex causis Pygmalionem sciebat exosum, in suam deduxit sententiam; et sumpta fratris classe, ad eam transferendam, seu in aliud, preparata, confestim navalibus
Abbreviated transcription (Latin):
indigne obrectam decori suae urdu¬
uttituꝰ absitiꝗere queam. E tut altius
insuam qlotiam aliquantipere
assumam. Phoenices ut latis uril¬
ꝗutum elt poprili industria praecl¬
arissimi ab extrema tere Aegypti pla¬
go inSyrium uenientes litue :
plurimas et pratclaras ibidem
condidere urbes. Quibus interalior
rex tuit Agenor nr̃o nedrim suor
aeuo practulgidui tama aquo
genus didonis inclytum mana¬
Se creditum ede. iuul pater Belin
Phoenierim tex quin siypro ineu¬
la subacta claus isset diem: eam
iurgunculam cum ꝑ yginalione
tratte grandirisculo Phoenicum
reliquit fidei. Qui Pygmalione
constituentes genitoris insolim
Elisam puellulanr et torma exi¬
miam Acarbae seu Sicheo el
Sitarbae: ut dicunt alii. Herculior
suierdoti. qui primus erat post regeni
apud lytios honor: coniugio uinxere.
Ni autem inuicem sanctissimese
amarrnt. Erat prae caetetis mor¬
talibus cupidissimui et in explebilis
pyamalion auri sic et Acerba ditis¬

Expanded text:
indigne obiectam decori sue viduindigne obiectam decori sue viduitatis, abstergere queam. Et ut altius in suam gloriam aliquantisper assummam, Phenices, ut satis vulgatum est, populi industria preclarissimi, ab extrema fere Egypti plaga in syrium venientes litus, plurimas et preclaras ibidem condidere urbes. Quibus inter alios rex fuit Agenor, nostro, nedum suo, evo prefulgidus fama, a quo genus Didonis inclitum manasse creditum est. Cuius pater Belus Phenicum rex cum, Cypro insula subacta, clausisset diem, eam virgunculam cum Pygmaleone fratre grandiusculo Phenicum reliquit fidei. Qui Pygmaleonem constituentes genitoris in solium, Elyssam, puellulam et forma eximiam, Acerbe seu Syceo vel Sycarbe — ut dicunt alii — Herculis sacerdoti, qui primus erat post regem apud Tyrios honor, coniugio iunxere. Hi autem invicem sanctissime se amarunt. Erat pre ceteris mortalibus cupidissimus et inexplebilis Pygmalion auri, sic et Acerba ditis
Abbreviated transcription (Latin):
constat lauiniam ex Aenea cla¬
rilimo prineipe concepise tilium.
et eo ance diem partul ap Numicu
tluuiu rebra humanis ubtracto.
quin Alcanium prungnum regna¬
tem trmtret: Ieceslisse insiluas et
ibi postumum peptrisse: atqueut
uolunt aliqui iulium nominasse
Siliuum. Sane quin mitior ere¬
oito esset innouercam Aicamus:
et libi Albam cuutatem condidisset :
ultro lecedens Lauimae regnum
patcrum liquit. Quod lauima
ueterem pectori gño sitatam gerens
hondte atque pridice uiens lum¬
ma cum diligentia teruit. illuõ¬
que tamdrii seruauit. donec Sil¬
iuo pubeleenti itlignaret in nilulo
diminutum. Uolunt tamen aliqui
eam a Siliui ceuocatam auelamp¬
odi cidam nupsisse et Siliuum
ab Alcanio traterna beniuolentia
eoucatum..
De Didone seu Elila s arthaquit¬
ldo: cui piui Elua nom:
arthagins aeque conditrix
et regina tuit. Nuius quidem in
ueras lauos paululum ampliatis
timbrus ire libet. si torte pauci lut¬
et ulis meis laltem pro parte notam

Expanded text:
constat Laviniam ex Enea claconstat Laviniam ex Enea clarissimo principe concepisse filium et, eo ante diem partus apud Numicum fluvium rebus humanis subtracto, cum Ascanium privignum regnantem timeret, secessisse in silvas et ibi postumum peperisse atque — ut volunt aliqui — Iulium nominasse Silvium. Sane cum mitior credito esset in novercam Ascanius et sibi Albam civitatem condidisset, ultro secedens Lavinie regnum patrium liquit, quod Lavinia, veterem pectori generositatem gerens, honeste atque pudice vivens summa cum diligentia tenuit illudque tam diu servavit donec Silvio pubescenti resignaret in nichilo diminutum. Volunt tamen aliqui eam a silvis revocatam Melampodi cuidam nupsisse et Silvium ab Ascanio fraterna benivolentia educatum. XLII. De Didone seu Elissa Cartaginendo, cui prius Elyssa nomen, Cartaginis eque conditrix et regina fuit. Huius quidem in veras laudes, paululum ampliatis fimbriis, ire libet, si forte paucis literulis meis saltem pro parte notam,
Abbreviated transcription (Latin):
mi Troianorum duicis conumix. mag̃
belli Aeneae Iurnique Rutuli cauta
quã alio facinore suo clarior. Haec
equidem ob inuigne fotmolitatis
sriae decus et patcium regnum : cui
successirra iudebatur d Tumo
Autulorum rege ardentissimo.
uiuene inconitigrum ardentilime
yetebatur: eyque ex eo lpem fectrat
Amata mater. quae aiuda desideno
nepotis hauebat impensae. Sane
Latinus augurandi poritus qui
ab ocaculo sulcepiss et filiam extero duc
tradendam: coniugil tardius ibat in
uotum. Oum immo quin a Troia
protugus aduenisset Aeneas: Latinꝰ
tamos gencris claritatem quã obe
oraculi monitus eidempolcenti ami¬
citiam spopondit et tiliam. Quam
ob tem inter Aencam Turnumque
bellum iuicitatum elt. Et post
murta certamina obtintntibus ⁊¬
Itoranis: ꝑ uulnera sangiunem
mortes que plucium nobilium ab
Aenea in Lauiniae nptial itum
elt: mortia iam obindignationem
Amata laques. Sunt tam qui
uelint bellum poit nuptias exortũ
Ses qualitercunque gectum dit

Expanded text:
imi Troianorum ducis, coniunx, magis imi Troianorum ducis, coniunx, magis belli Enee Turnique rutuli causa clara quam alio facinore suo. Hec equidem ob insigne formositatis sue decus et patrium regnum, cui successura videbatur, a Turno Rutulorum rege ardentissimo iuvene in coniugium instantissime petebatur eique ex eo spem fecerat Amata mater, que, avia, desiderio nepotis favebat inpense. Sane Latinus augurandi peritus, cum ab oraculo suscepisset filiam extero duci tradendam coniugio, tardius ibat in votum; quin imo cum a Troia profugus advenisset Eneas, Latinus, tam ob generis claritatem quam ob oraculi monitus, eidem poscenti amicitiam spopondit et filiam. Quam ob rem inter Eneam Turnumque bellum suscitatum est; et post multa certamina obtinentibus Troianis per vulnera et sanguinem mortemque plurium nobilium, ab Enea in Lavinie nuptias itum est, mortua iam ob indignationem Amata laqueo. Sunt tamen qui velint bellum post nuptias exortum, sed, qualitercunque gestum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
contubecinum liuisse occidit. Iua¬
que Penclopem ab insidiis procantiu
libercinit. Quae tandem quin
uuix eum recognoscere ponus set
summo ꝑtrisa ꝯandro diu delrõ etatu
surcepie. Uult tamen Lycopliron
quidam noiussimus poetatum ex
braccis hane suasronibus Nauplii
senis obimdictam occisi Palamed¬
il filii sui fere omne braecorum con¬
iuges lenorinio in metetricium de¬
oucentil: Penelopem cum aliquo
ex procatoribus in amplexus et cõ¬
cubrtum uenisse. Quod absit it
credam celebrem castimonia mlł¬
totum auctorum luteris mulierem
unius incontrarium asserentis Pene¬
lopem praeter calnslimam oxtiuise
uius quidem uitus tanto clariere
atque commendabilior eit: quanto
rarior inutnitur. et maion impulsa
certamine penerierauit conitantior
inconcubsa.
De Lauinia Laurentum regina.¬
Auinia larrrentum regina genꝰ
a Saturno Cretensi duceni. Latim
resis et amatae coniuꝑil eius tilra hut
uinca et tandem Aeneat streniuss¬

Expanded text:
contubernium habuisse, occidit; suacontubernium habuisse, occidit; suamque Penelopem ab insidiis procantium liberavit. Que tandem, cum vix eum recognoscere potuisset, summo perfusa gaudio, diu desideratum suscepit. Vult tamen Lycophron quidam, novissimus poetarum ex Grecis, hanc suasionibus Nauplii senis, ob vindictam occisi Palamedis filii sui, fere omnes Grecorum coniuges lenocinio in meretricium deducentis, Penelopem cum aliquo ex procatoribus in amplexus et concubitum venisse. Quod absit ut credam, celebrem castimonia multorum autorum literis mulierem, unius in contrarium asserentis, Penelopem preter castissimam extitisse. Cuius quidem virtus tanto clarior atque commendabilior quanto rarior invenitur et, maiori inpulsa certamine, perseveravit constantior inconcussa. XLI. De Lavinia Laurentum reginavinia Laurentum regina, genus a Saturno cretensi ducens, Latini regis et Amate coniugis eius filia fuit unica; et tandem Enee, strenuiss
Abbreviated transcription (Latin):
discenus annun solus et incognitus
ulyxel Ithacam ueniret: paltoresque
luos iciscitatutus recum suatum sta¬
tum aid̾itet. Et qumn ex astutia pauꝑ
incesisset htu a Sybote iamiene por¬
cario luo comiter suiceptus ab eodem
restrinte tere omnium cecum suaꝵ
comprar hendit seriem et Telemachu
a Mienelao redeuntem uidit. Ie que
dom illi cognitum fecit et consilui
uum apecuit omne: tactumque
elt ut a sybote incognitus dedriceret
inpatriam. Quo qum iidilet quo
pacto rem luam traherent procatorel:
atque pudicum Penelopem cotum re¬
nututem conuquim. ittitatus cum
Sybote lubulco et łhilicia opilionꝑ
ui atque Telemacho tilio clautu
regiae ianiui inprocatorel conuiua¬
tes inlurgens. Etirymachum Poly¬
bi tilium et antinoum Ampluno¬
nem atque /lisippum samium¬
Agelaum aliosque frultra uenium
exorantes una cum Mlelanthio ca¬
prario suo hostibrs arma inmistra¬
te atque mulieribus domelticis:
quas nouerat cum procatoribus

Expanded text:
discessus annum, solus et incognitus discessus annum, solus et incognitus Ulixes Ythachiam veniret pastoresque suos scitaturus rerum suarum statum adiret; et cum ex astutia pauper incessisset habitu, a Sybote iam sene porcario suo comiter susceptus, ab eodem referente fere omnem rerum suarum comprehendit seriem et Thelemacum a Menelao redeuntem vidit seque clam illi cognitum fecit et consilium suum aperuit omne; factumque est ut a Sybote incognitus deduceretur in patriam. Quo cum vidisset quo pacto rem suam traherent procatores atque pudicam Penelopem eorum renuentem coniugium, irritatus, cum Sybote subulco et Phylitia opilione suo atque Thelemaco Elio, clausis regie ianuis, in procatores convivantes insurgens, Eurimacum, Polibi filium, et Anthinoum, Anphinonem atque Clisippum samiumAgelaum aliosque, frustra veniam exorantes, una cum Melantheo caprario suo, hostibus arma ministrante, atque mulieribus domesticis, quas noverat cum procatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
taltidium procatotum Laerte ꝓpro¬
atorl ipli o hxil occuparet̃ r qiam
et lenelopem precibus atq̃ suadionib
proruribus et saepissime insuum
prouocarent connigium. Alt mulice
metrtui ne torte /acci pectoris iuola¬
retur propolitum: qum iam cernẽt
iam negationibus auteri: diumo
profecto iliultrata lumine itiminis
et aitutia inteltol saltem ad tempus
tallendol ede arbitrata est: petut que
initantibus ibi tam diu liceret expect¬
are iurum : donee telam: quarami¬
re regalium mulierum coeperat. ꝑ¬
ttcile posset. Quod ꝗram tacile con¬
ceslissent competitord eꝯteqũ : ipda
toemineo altu quicquid indre sole¬
n ltudio textns iudebatur operium¬
gece. dam teuocatis tilis subtrahe¬
bat innocit. Qua arte qum eos
in regia ulyxis bona assidiuii con¬
uiuu contumentel aliquandru
luliset nec iam amplius iidentur
locum traudi posse praeltan: dei
pierate tactura est. utox ł haeacũ
regno nauigans post rigesimum siu

Expanded text:
fastidium procatorum Laerte, profastidium procatorum Laerte, procatores ipsi Ulixis occuparent regiam et Penelopem precibus atque suasionibus pro viribus, et sepissime, in suum provocarent coniugium. Ast mulier, metuens ne forte sacri pectoris violaretur propositum, cum iam cerneret viam negationibus auferri, divino profecto illustrata lumine, terminis et astutia infestos, saltem ad tempus, fallendos esse arbitrata est; petiit instantibus sibi tam diu liceret expectare virum donec telam, quam more regalium mulierum ceperat, perfecisse posset. Quod cum facile concessissent competitores egregii, ipsa femineo astu quicquid in die solerti studio texens videbatur operi iungere, clam revocatis filis, subtrahebat in nocte. Qua arte cum eos in regia Ulixis bona assiduis conviviis consumentes aliquandiu lusisset, nec iam amplius videretur locum fraudi posse prestari, Dei pietate factum est ut ex Pheycum regno navigans, post vigesimum sui
Abbreviated transcription (Latin):
monitraret soliis ulyxis erat in¬
certum quo curlum tenuissent na¬
uel. Quam obrem quin expectatus
diu non reuerteretur inprĩam: nec
apparent ab ullo ulquam unum
mortuui exiltimatus est. Qua cte¬
dulitate Anticlia ꝗe iuitrix mis eranda
ud lemendum dolorem untam itr¬
inauit lagueo. Peneloyel aut et si
aegre plutimum feccet iun absennã
longe tulit cegtius imstram eiut
morn iuspitionem. Sed poit mltas
lachriias et u lyxem trustra uoca¬
tum sacpissime: inter senem Laet¬
tenx et Telemachum pritrum in
castisima et ꝑ petua uiduutite iene¬
scece fitmato animo dispoluit uerũ
quin et forma decend moreique pro¬
babiles et egregium genus ad se dili¬
pendcm atque concupiicendam quo¬
timd̃am nobilium ex Ithaca atque
ephalenia et Aetholia prouocarser
aninios: plurimum inituationib
eorum ruxata at. Nam qlim in
diel lpel uitue u ulyxis aut reditus
eiisdem continue iuderet᷑ minui
eouentum eit : Ut ab eunit rus ob

Expanded text:
monstraret, solius Ulixis erat inmonstraret, solius Ulixis erat incertum quo cursum tenuissent naves. Quam ob rem cum expectatus diu non reverteretur in patriam, nec appareret ab ullo usquam visum, mortuus existimatus est; qua credulitate Anthyclia genitrix miseranda, ad leniendum dolorem, vitam terminavit laqueo. Penelopes autem, etsi egre plurimum ferret viri absentiam, longe tulit egrius sinistram mortis eius suspitionem. Sed post multas lacrimas et Ulixem frustra vocatum sepissime, inter senem Laertem et Thelemacum puerum in castissimam et perpetuam viduitatem senescere firmato animo disposuit. Verum cum et forma decens moresque probabiles et egregium genus ad se diligendam atque concupiscendam quorundam nobilium ex Ythachia atque Cephalania et Etholia provocasset animos, plurimum instigationibus eorum vexata est. Nam cum in dies spes vite Ulixis aut reditus eiusdem continuo videretur minui, eo ventum est ut, abeunte rus ob
Abbreviated transcription (Latin):
ut pribentiores tactat et laudabili u¬
ꝯinitate Hlorentes iniacras nuptias
matutie maioribus obtemperantee
sius deueniant.
De Pentlope ulyxis coniuge. Lap .xl.¬
Enelopes icari regutilia tuit et
ulxxis itreniuecui iuri conunx
illibati decons atque intemeraite pu¬
dicitiae matrorus exemplum Ianctis¬
onnum et aetetnum. Niuus quid̃
pudoris uites atartuma acriter cigita¬
tae led tiultra sunt. Nam qum iuuecda
iurgo et ob uenus tatem totmae plun¬
mum diligenda a patre uincta truiss
Ulyxi: peperia et que exeo Telemachũ
et ecce in expeditionem Troiam belli
uocatus imo ui fere tractus ulyxel
ab eo cim Luerte patre iam sene
et Anticlia mre parrio filio reluta
est. Sane pieuerante bello nullam
praeter decennalem indiutamꝰ in¬
uiriam palla eit. At tamen slione
derecto quin repetente domum pro¬
cerel aut inscopulos tempetate ma¬
us illilol: aut inperegrinum litus
imprillos: aut undts ab sortol : seu
paueo inpatriam recaeptos tama

Expanded text:
ut prudentiores facte et laudabili vut prudentiores facte et laudabili virginitate florentes in sacras nuptias mature, maioribus obtemperantes suis, deveniant. XL. De Penelope Ulixis coniuge. Penelopes Ycari regis filia fuit et Ulixis strenuissimi viri coniunx: illibati decoris atque intemerate pudicitie matronis exemplum sanctissimum et eternum. Huius quidem pudoris vires a fortuna acriter agitate, sed frustra, sunt; nam cum iuvencula virgo, et ob venustatem forme plurimum diligenda, a patre iuncta fuisset Ulixi peperissetque ex eo Thelemacum; et ecce in expeditionem troiani belli vocatus, imo vi fere tractus, Ulixes, ab eo cum Laerte patre iam sene et Anthyclia matre et parvo filio relicta est. Sane, perseverante bello, nullam preter decennalem viduitatis iniuriam passa est. Attamen, Ylione deiecto, cum repetentes domum proceres aut in scopulos tempestate maris illisos, aut in peregrinum litus inpulsos aut undis absortos, seu paucos in patriam receptos, fama
Abbreviated transcription (Latin):
lapla elt: et lic inter armata excitia
expirauit. Nanc intueant᷑ uelim
puellulue hodiernae et dum sui iuris
uirginem adultam et pro libito nuc
latos agrol nune lilual et lustra teraꝵ
accinctam pharetra dis currentem
labore assiduo lascuuas illecebrs ap¬
petitui praementem: delicias atque
mollitiem accuratas ostal et elabora¬
ta pocula tugientem: et conitantissiõ
animo coeriorum iuiutnum nõ dica
amplexul icõ utiba enam relpuentem
uiderunt. Monitas discant quid ea
indomo patria. quid intemplis. quio
intheatris: inquibut spegantium me¬
titudo et leucrisimi mocum centores
comitnunt deceat minus quidem
honestis neꝗare aures: ol tacitutna¬
tate itaen are: oculos ꝗt auitute com¬
pescete : moreꝰ componer : et peltus
omnes suos honastaril mole compͥmere
ocia. cominesationes: lauticias nm¬
ias. choreas et iuuienum utare con¬
sortia: senticit que quonam nec
optare quod libet nec quod licet agere
sanctum lit auit castitati contotine

Expanded text:
lapsa est; et sic inter amata exercitia lapsa est; et sic inter amata exercitia expiravit. Hanc intueantur velim puellule hodierne; et dum sui iuris virginem adultam et pro libito nunc latos agros, nunc silvas et lustra ferarum accintam faretra discurrentem, labore assiduo lascivias illecebris appetitus prementem, delitias atque molliciem accuratas offas et elaborata pocula fugientem et constantissimo animo coevorum iuvenum, non dicam amplexus, sed verba etiam respuentem viderint, monite discant quid eas in domo patria, quid in templis, quid in theatris, in quibus spectantium multitudo et severissimi morum censores conveniunt, deceat; minus quidem honestis negare aures, os taciturnitate frenare, oculos gravitate compescere, mores componere et gestus omnes suos honestatis mole comprimere, ocia, commesationes, lautitias nimias, choreas et iuvenum vitare consortia; sentiantque quoniam nec optare quod libet, nec quod licet agere sanctum sit aut castitati cono forme;
Abbreviated transcription (Latin):
iestare pharetrus. clitiu cetuos capr¬
as que li lutteres insequi atque su¬
perare laborel foemineos: ommes delpi¬
cere: unginitatem prae caettris in¬
iuolatam seruare: uiuenum a moce
ludete et connubra potentum procoꝵ
omnino repriere: ac sese totam dra¬
nae obseqiuo: cui patet deuouerat.
ex hubere. Quibus exercitus durcita
uirꝗo inpatcium teriocata tegnum
lecuuuit robore intlexo propositum.
landem qum a Troia ueniens Aeneas
Lauiniam cumptisset in coniugem
et obid inter eum Turnumq̃ Aritulũ¬
bellum esset exortum: congregantib
tis undique copias: Camuilta łurni
partibus tauens cum grandi uollcoꝵ
agmine uenit auxiliatrix eidem et
cum icepius atinata ittuisset inTe¬
ueros et die una acritet pugnans ml¬
tos occidis et ex ei: et nouissime  hore¬
bum quendam ybelis sacerdotem
armorum eius auida sequeretꝰ: ab
Arunte quodam ex hostibul laguta
sub papilla lethaliter ꝑ cuosa: maxio
Rutulorum dammo moribunda col¬

Expanded text:
gestare pharetras, cursu cervos caprgestare pharetras, cursu cervos capreasque silvestres insequi atque superare, labores femineos omnes despicere, virginitatem pre ceteris inviolatam servare, iuvenum amores ludere et connubia potentum procerum omnino respuere ac sese totam Dyane obsequio, cui pater devoverat, exhibere. Quibus exercitiis durata virgo, in patrium revocata regnum, servavit robore inflexo propositum. Tandem cum a Troia veniens Eneas Lavinam sumpsisset in coniugem, et ob id bellum inter eum Turnumque rutulum esset exortum, congregantibus eis undique copias, Camilla, Turni para tibus favens, cum grandi Volscorum agmine venit auxiliatrix eidem; et cum sepius armata irruisset in Teucros et die una acriter pugnans multos occidisset ex eis, et novissime Corebum quendam, Cybelis sacerdotem, armorum eius avida, sequeretur, ab Arrunte quodam ex hostibus, sagitta sub papilla letaliter percussa, maximo Rutulorum damno moribunda col
Abbreviated transcription (Latin):
tugum arripiens praeter ꝑuulam
hanc tiliam suam prae caeteris
rebul dilectam asportasse inexiliu
potuit. In quod qum solus pedes que
muer estuꝗeret et inulius sociam
deportaret lamillam: ad Amate¬
num tluuium pridiano imbre
tumenttia deuenit. nec cum ont
intantulae pracpedicuꝰ posset ena¬
re: inopportunam deuenit con¬
siliura porgente deo : qui celebreni
tuturam uirꝗinrem ignobili astumi
tato nolebat᷑. Illamigitur subens
cortice inuolutam iaculo: quod
forre ferebat: alligauit atq̃ Dianae
deuort liiecuasset incolumem
et iubrato totis uiribus brachiora¬
culum cum tilra innpam trant¬
recit adutilam: quam eueltigior
nando iecutus est. Et gum illam
dei mimere comperrset illacsam
inmilcria lactus siluatum petute
latebras. nec absque labote plutuno
paruulam educauit lacte terino.
Quae quan inualidiorem euasiset
aetutem. tegete ferarum corpus coe¬
pit exiuus et tela iubrare lacertis:
tudasque circum agere. arcus tende.

Expanded text:
fugam arripiens, preter parvulam fugam arripiens, preter parvulam hanc filiam suam, sibi pre ceteris rebus dilectam, asportasse in exilium potuit. In quod cum solus pedesque miser effugeret et in ulnis sociam deportaret Camillam, ad Amasenum fluvium, pridiano imbre tumentem, devenit; nec cum, onere infantule prepeditus, posset enare, in oportunum devenit consilium, porrigente Deo qui celebrem futuram virginem ignobili assummi fato nolebat. Illam igitur suberis cortice involutam iaculo, quod forte ferebat, alligavit atque Dyane devovit, si servasset incolumem; et vibratum totis viribus brachio iaculum, cum filia, in ripam transiecit adversam, quam evestigio nando secutus est; et cum illam Dei munere comperisset illesam, in miseria letus, silvarum petiit latebras nec absque labore plurimo parvulam educavit lacte ferino. Que cum in validiorem evasisset etatem, tegere ferarum corpus cepit exuviis et tela vibrare lacertis fundasque circumagere, arcus tendere,
Abbreviated transcription (Latin):
sise cum sirce. Fectire praenrea hane
candem toeminom Prui satiurm tilu
Latinorura regi tute coniugem
cumque augurandi dociusce sciam
et ob relum quia domonam nim¬
pham adamaret. cum in auem su
transtormasse nominis. Erat crum
illi domesticris picris aius: ex cantu
ciuus et motibue sumebat detut¬
uns auꝑuiriu. Et quia secundu
actus prci uitam driceret: inpicũ
ulus dictus est. Quando seu quo
mortus qnẽ aut ribi haec detuncta
De canuilla uolicorum regina.
Anulla iulignil et memoratur
dignissima uirgotuit et uol¬
scorum regina. Hac̾e ex Metabo
uollcotum reꝗe antiquissimo et
Calmuilla coniuge genita: nesciens
matri mortas cauca tuit. Nam qu
empa paruulam morerenir: a ale¬
tabo p atrerina tantum exrurno
nommne dempta littera sanulla
tiliam nimaipauit insui solatiũ.
tuius quidem iurqun anatali
suo die leutra tortirna tuit. Nam
paululum post matrus lunus aictabꝰ
Priuernatum ciuume suorum re¬
pentina seditione regno puilsus. nil

Expanded text:
sisse cum Circe. Fertur preterea hanc sisse cum Circe. Fertur preterea hanc eandem feminam Pici, Saturni filii, Latinorum regis, fuisse coniugem eumque augurandi docuisse scientiam, et ob zelum, quia Pomonam nynpham adamaret, eum in avem sui transformasse nominis. Erat enim illi domesticus picus avis, ex cantu cuius et motibus summebat de futuris augurium; et, quia secundum actus pici vitam duceret, in picum versus dictus est. Quando, seu quo mortis genere aut ubi hec defuncta De Camilla Volscorum regina. lla insignis et memoratu dignissima virgo fuit et Volscorum regina. Hec ex Methabo Volscorum rege antiquissimo et Casmilla coniuge genita, nascens matri mortis causa fuit; nam cum enixa parvulam moreretur, a Methabo patre, una tantum ex materno nomine dempta litera, Camillam filiam nuncupavit in sui solatium. Huius quidem virginis a natali suo die severa fortuna fuit; nam paululum post matris funus, Methabus, Privernatum civium suorum repentina seditione regno pulsus, nil,
Abbreviated transcription (Latin):
equeretur optatum a nota illaeiam
etuase pudicitiam. Et lic multos
excipplic antibus uo liton blanditus
et otnatu secmoris: nõ solim insuas
illeceb ras traxisse : uerum alios in
rapinam et pitatitam impulusar
nõ nullos oni pet honestate postpoi¬
ta ad exetcenda neꝗocra et meccimora
dolis incittuse et plures obiuui implarem
dilectionem ineuꝑbiam extulisse. Et
sic ha quibus intaultae mulieris opa
humana lubitacta iudebatur ratio:
eos ab eadem insui tacinoris feratme¬
rito iuderetur conuerlol. Ex quibus
satis compraehendere possumus hoium
mulierumq compectis moribus: multas
ubique Circes esle et longe plurres hoies
lascuua et crimint iuo uersos mi
baeluas. Ulyxei autem Mec curu
consilio praedoctus prudentem uru
atil euidenter oitendit: quem adula¬
tium nequetint laqueare decipłae
Quin immo et documtntu lius laqͥ¬
atqi ꝑ se laepe soluit aumneulo. Reliqu
latis patet ad lustoriam ꝑtinere : qua
constat ulyxem aliquanduri permã¬

Expanded text:
sequeretur optatum, a nota illesam sequeretur optatum, a nota illesam servasse pudicitiam; et sic multos ex applicantibus litori suo blanditiis et ornatu sermonis non solum in suas illecebras traxisse, verum alios in rapinam et pyrraticam inpulisse, non nullos, omni honestate postposita, ad exercenda negotia et mercimonia dolis incitasse, et plures ob sui singularem dilectionem in superbiam extulisse. Et sic hi, quibus infauste mulieris opera humana subtracta videbatur ratio, eos ab eadem in sui facinoris feras merito crederetur fuisse conversos. Ex quibus satis comprehendere possumus, hominum mulierumque conspectis moribus, multas ubique Cyrces esse et longe plures homines lascivia et crimine suo versos in beluas. Ulixes autem, Mercurii consilio predoctus, prudentem virum satis evidenter ostendit, quem adulantium nequeunt laqueare decipule, quin imo et documentis suis laqueatos persepe solvit a vinculo. Reliquum satis patet ad hystoriam pertinere: qua constat Ulixem aliquandiu perman
Abbreviated transcription (Latin):
mul inhodiecuum inque bircatio.
incolius e omnd teliantur hustotiae
Et qum nl praeter poeticum legatur
ex hac tam celebri muliere tecitatis
siucinente pocticis quo pradrabitur
ingenio mentem excutiemus creden¬
tium. Uolunt igitur ante ala qud¬
cunque nautal: Ieu ex propolito leute¬
peltatis impulou addicti montulolim
insulae litora applicanto: huius ar¬
tis cantatis carminibus: leu intectis
ueneno poculis: interas diuerlarum
epecietum tiusse conuedos : et hos inter
uagi ulyxil fuisse Iocios: eo ueccu¬
iumediante consilio ieruato. Qui
qum euaginato gladio mortem mi¬
naretur renetide: lociol reasump¬
sisse intormam redactos pristinam.
Et ꝑ annum contuberiuo uous eius¬
dim. ex ea Telegonum iuscepesse tiliũ
dicunt. et abta plenum conbilure
discesisse. Quo sub cotnce hos exia¬
timo latere ientus. Sunt quidicat
hanc foeminam haud longe asarera
Campaniae oppido portistiasimena
husse uitibus et lecmone: nec magni
tauientem dum modo aliquio con¬

Expanded text:
mus in hodiernum usque Circeum, mus in hodiernum usque Circeum, incoluisse omnes testantur historie; et cum nil preter poeticum legatur ex hac tam celebri mulieres recitatis succincte poeticis, quo prestabitur ingenio mentem excutiemus credentium. Volunt igitur ante alia quoscunque nautas, seu ex proposito, seu tempestatis inpulsu, ad dicti montis, olim insule, litora applicantes, huius artibus cantatis carminibus, seu infectis veneno poculis, in feras diversarum specierum fuisse conversos; et hos inter vagi Ulixis fuisse sotios, eo, Mercurii mediante consilio, servato. Qui cum evaginato gladio mortem minaretur venefice, socios reassumpsisse in formam redactos pristinam et per annum conturbernio usus eiusdem, ex ea Thelegonum suscepisse filium dicunt; et ab ea plenum consilii discessisse. Quo sub cortice hos existimo latere sensus. Sunt qui dicant hanc feminam haud longe a Caieta, Campanie oppido, potentissimam fuisse viribus et sermone, nec magni facientem, dum modo aliquid con