comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoties necessarias ad exposcendũ resinstabat: tocies diuersa
inĩucẽ fiebant tdꝑficiendũ signa: Iuas puto grammatici
digitoꝵ & oculoꝵ notas uocare uoluer: Adconẽ peint̃ eos ex¬
creuerat ordo iste : ut puto sisine officiolingueẽẽnt. ad omĩa
nccessaria significanda. sufficereptossent᷑ signa ipsa: Atue
int̃ cotidi anis dieb: ateliqͥs octauisscõꝵ: talis discrecio tenebe
&enĩ in cotidianis dieb: int̃ diei noctisq cursus. exexuunca

Expanded text:
quoties necessarias ad exposcendum res instabant, toties diversa quoties necessarias ad exposcendum res instabant, toties diversa in invicem fiebant ad perficiendum signa, quas puto grammatici digitorum et oculorum notas vocare voluerunt. Adeo nempe inter eos excreverat ordo iste, ut puto si sine officio linguae essent, ad omnia necessaria significanda sufficere possent signa ipsa. At vero in quotidianis diebus et reliquis octavis sanctorum talis discretio tenebatur. Etenim in quotidianis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
tib frĩb qͥ eiꝰ uenerant orando cõmendare dño sp̃m: subito emissa
diabolꝰ cõtrame ad testimoniũ demicis panũ plenũ sacculum
quas comedere scđm cõsuudinẽ nolu & dem̃sa cecider : Atq:
postpusillũ iterũ t̾ribilit̾ clamare cepit ⁊ dicere: Ecce de qͦuob
nocrucis totũ semuniuit : & int̃uerba oracionis sp̃m reddidit:
Ab illo gͦ die. omĩcũ diligentia sunt collecte Est & alius int̾ eos
tacitnitatis modus In in cõpaeentib nãq horis: ne mointra daus¬
trã eiꝰdẽ monasteru audaloqͥ. nec secũ alio frẽ uingi Quando uͦ¬
xii. celebrant᷑ lectiones nullꝰ intra p̃dictã daustrã p̃ter ad ca¬
pitulũ: sequenti dieloqͥ audae: Octaua enĩ natalis dñi icirẽe
surrectionis : sũmũ silentiũ noctudieq fiebat in illis  Breius¬
simũ qͥcpe istud : illud significare fatebat᷑ a t̃nũ sillentiũ: Nam

Expanded text:
tibus fratribus qui eius venerant orando commendare spiritum Domino, subito emissa tibus fratribus qui eius venerant orando commendare spiritum Domino, subito emissa Diabolus contra me ad testimonium, de micis panū sacculum plenum, quas comedere secundū consuetudinem nolui, & de mensa ceciderunt. Atque post pusillum iterum terribiliter clamare cœpit, & dicere. Ecce de quo vono Crucis totum se muniuit, & inter verba orationis spiritū reddidit. Ab illo ergo die omni cū diligentia sunt collectæ. Est & alius inter eos taciturnitatis modus. In incompetentibus namque horis, nemo intra claustra eiusdē Monasterij audebat loqui: nec se cum alio fratre iungere. Quando im celebrantur lectiones, nullus intra praedictum claustrum, praeter ad capitulum, sequenti die loqui audet. Octava enim Natalis Domini et ejus Resurrectionis summum silentium die noctuque fiebat in illis. Brevissimum quippe istud, illud significare fatebantur aeternum silentium. Nam,
Abbreviated transcription (Latin):
quã urae. saltẽ nec ad nature digesti onẽ . sed nec solus puersecre¬
cius illilo qͥ p̃sumera. sed propt̾bonũ testimoniũ aliũ epueris
aut unũ exfr̃ib incomitatu uł locutione sẽꝑ assumer&x : Si aũt nox
fora. & casu accidente puer psterae : sine lucernelumine ⁊ alio
frẽ. extra dormitoriũ pedẽ nõ auder& protendere : Tep̃reuõ
refectionis : nũꝙ. de erat lectio utrisq m̃sis: Micasuõ quas
exsectione panũ ficbant : unꝰ quisq ante se diligenter recolligens.
prius ꝗ lectiofiniret᷑ cũ grãrũ actione sumebant: finitaitaq lec¬
cione: nec eas nec aliud cibũ ultra sumere aliquis audebat. hasaut̃
micas sacraciores aduscibis eẽ fatebant᷑: Talenãq ferebant mira¬
culũ exeis claruiss&: in eisdẽ an nis Fr̃qͥdã in eodẽ monasterio fuit
ualde idoneus & omĩb: carꝰ: qui ad mortẽ usq ꝑueniens. circũstan¬

Expanded text:
quam iret, saltim nec ad naturæ digestionem. Sed nec solus puer secrequam iret, saltim nec ad naturæ digestionem. Sed nec solus puer secretius illi loqui præsumeret, sed propter bonum testimonium, alium e pueris, aut vnum ex fratribus in comitatu vel locutione semper assumeret. Si autem nox foret, vel casu accidente puer peteret, sine lucernæ lumine & alio fratre extra dormitorium pedem non auderet protendere: tempore vero refectionis, numquam deerat lectio vtrisque mensis. Micas vero quæ ex sectione panum fiebant, vnusquisque ante se diligenter recolligens, priusquam lectio finiretur, cum gratiarum actione sumebant. Finita itaque lectione, nec eas, nec cibum alium vltra sumere aliquis audebat. Has autem micas sacratiores aliis cibis esse fatebantur. Tale namque ferebant miraculum ex eis claruisse, eisdem annis. Frater quidam in eodem Monasterio fuit valde idoneus, & omnibus carus. Qui ad mortem vsque perueniens circumstan
Abbreviated transcription (Latin):
sacionis retro s̃ reuersi : atq a calore int̃nidesiderii. ad torpo¬
rẽ uersis praueuoiuntatis : & quãuis scriptura dicat: ꝓbate spm
siex dõ est : tam̃ proibacio fideliũ & querenciũ dñm. taliseẽ non
deb&: Uidelic& cũ dñs ꝑprophaã his qͥ sp̃s scĩ calore igniti sunt
inqͥens p̃cipiat. Vos qui in austro estis occurrite hisqͥ ab aquilone
ueniunt cũ panib: Sed miles xp̃i: sic̃blandim̃ta nõ fuit amplexꝰ.
itauidelic & nec t̃rorib ÷ cõcussus : Dehis aut̃ talib: recteitabeatꝰ
iobloquit : Maledicant ei qͥ male dicunt diei qui paratis suscitare
leui athan: Liba int̾ea patrisnr̃ odonis paulis ꝑseorsũ ponereuitã.
ut in exponendo eiꝰ dẽ loci cõsu&udines. parũ mibiliceat aliqͥd
immorare qͣtinꝰ sequens lectio : possit eẽ lucidior: Mosenim
eiꝰ dẽ locifuerat ut magis terscole soluscũ solo puero nec quo¬

Expanded text:
sationis retro sunt reversi, atque a calore interni desiderii ad torposationis retro sunt reversi, atque a calore interni desiderii ad torporem reversi sunt pravae voluntatis? et quamvis Scriptura dicat: Probate spiritus si ex Deo sunt , tamen probatio fidebet. Videlicet cum Dominus per Prophetam, his qui Spiritus sancti calore igniti sunt, inquiens, præcipiat. Vos qui in Austro estis, occurrite his qui ab Aquilone veniunt cum panibus. Sed miles Christi sicut blandimenta non fuit amplexus, ita videlicet nec terroribus est concussus. De his autem talibus, recte ita beatus Iob loquitur. Maledicunt ei qui maledicunt diei, qui parati sunt suscitare Leuiathan. Libet interea Patris nostri Odonis paulisper seorsum ponere vitam, vt in exponendo eiusdem loci consuetudines, parum mihi aliquid liceat immorari, quatenus sequens lectio possit esse lucidior. Mos enim eiusdem loci fuerat, vt Magister scholæ solus cum solo puero, nec quo
Abbreviated transcription (Latin):
iciunt : Nosti cõsu&udinẽ bernoni abbatis : Atille. Nusquã inquit
Et illi. Heuheusisciretis quã dure scit illemonachũ tractare. Cor¬
reptionẽ uero suam scđm uerbera: & rursus quos uerberat: cõpedib
miser suam potest impetrare grãm: Haecaudiens dommis odo : pede¬
tempti titubare de ingressucȩpit: Quẽ p̃dictus intuens ad hegrimꝰ:
mox ꝓsiliens in qͥd in mediũ : Odo pat̃ nolitrepidare. Ista uerba nõ
sunt fantis : sed ad ministrantis: Anĩ ad uestere : ⁊ quia ꝑ eoꝵ ora di
ab olus loqͥtur uide: Mox illi cõfusi : retrorsũ redeunti Pat̃ namq
odo cũ adhegrimo collega suo. ad suauissimũ xp̃iuigũ colla sub.¬
mitunt : Quadere beatissimꝰ bene dictꝰ qr erat p̾scius futuroꝵs: in re-¬
gularib disciplinis p̃cipit. ut cũ ospite nemolo quat᷑. nisi cui apri-¬
ore fuerit cõcessũ: Quanti enĩ talimꝰ decepti. ab inicio sc̃ȩ cõuer¬

Expanded text:
iciunt. Nostis consuetudinem Bernonis Abbatis? At ille. Nusquam, inquit. iciunt. Nostis consuetudinem Bernonis Abbatis? At ille. Nusquam, inquit. Et ille. Heu, heu! si sciretis quam dure scit ille monachum tractare! Correptionem vero suam sequuntur verbera, & rursus quos verberat, compedibus  suam potest miser impetrare gratiā. Hæc audiens domnus Odo, pedetentim titubare de ingressu cœpit. Quem prędictus intuens Adhegrinus, mox prosiliens inquit in medium. Odo pater noli trepidare, ista verba nō sunt fantis, sed adminabolus loquitur vide. Mox illi confusi retrorsum redeunt. Pater namque Odo cum Adhegrino collega suo ad suavissimum Christi jugum colla submittunt. Qua de re beatus Benedictus, quia erat praescius futurorum, in regularibus disciplinis praecepit , ut cum hospite nemo loquatur, nisi cui a priore fuerit concessum. Quanti enim tali modo decepti ab initio sanctae conver
Abbreviated transcription (Latin):
& brachia: Sed nos uitã ꝑsequentes uiri istius: quantotius
ad ꝓpositũ redetinus. a quo longe. digressi sumus. Sed rursũ
memini me ꝓmisisse. uob prius patris uri odonis patientiam
exponere quȩ est uistutũ omniũ fomes. de inde ꝑtẽporis
augmentationẽ: reliquas eiꝰ uirtutes diligent̾ en narrare:
dcirco auxiliante dñõ : ꝓut iures supp&unt: meã pollicita¬
tionẽ festinando amplere. Eirant autẽ in eodem coenobi o
quilam frs. quoꝵ uita moresq repperi&is. in sequenti narra¬
tione:Hũ audientes qđ dominus odo conuersationis grã
adueniss& : fingunt se in trogare. Itaq cũ abeo de hoc qđ sciscitabant
responsũ accepissent auint dicentes. Oom̃s nos querimꝰ hanc cõ gregaci¬
onẽ fugere ut possimꝰ animas nr̃as saluas facere. & tue cõtra tuã
uelis hicꝑ dere : Quibus cũ respondiss& quare hoc dicerent : rursũ ad¬

Expanded text:
& brachia. Sed nos vitam persequentes viri istius quantocius & brachia. Sed nos vitam persequentes viri istius quantocius ad propositum redeamus, a quo longe digressi sumus. Sed rursum memini me promisisse vobis prius Patris nostri Odonis patientiam exponere, quæ est virtutum omnium fomes. Deinde per temporis augmentationem, reliquas eius virtutes enarrare. Idcirco auxiliante Domino, prout vires suppetent meam pollicitationequidam fratres, quorum vitam moresque reperietis in sequenti narratione. Ij audientes quod domnus Odo conuersationis gratia advenisset fingunt se interrogare. Itaque cum ab eo de hoc quod sciscitabantur responsum accepissent, aiunt dicentes: Omnes nos quaerimus hanc congregationem fugere, vt possimus animas nostras saluas facere, & tu e contra tuam hic velis perdere! Quibus cum respōdisset, quare hoc dicerent? Rursum adi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ nos amica contentio osta ẽ. Ille uꝰ quia nolebat
idõ contradicebat: ego autẽ quia non p̃sumebam.
Unde factũ ẽ ut collata prius in inuicẽ benedictione.
mox recessit habiens. meq cũ magno reliquid merore
arbiter. qui diẽ illũ & horã ad notari iussit. & ita
post modũ omnia diligent̃ requirens. facta repperit
ut ipse pdixit. Sunt actenꝰ cuolutini fallor. plusqua .xxx. anni
ex quo intra ipsa heremũ deguit. Dominicis tantũ dieb.⁊ aut p̃cipu¬
is festiuitatibus ad monasteru scĩ pari qđ duniacũ dicitur. qu
sere duobus milibus ꝓpe est. assueuit descendert. Sũpta uide¬
lic& modica farina ex qua sib panẽ conficere sol&. & faue paucis
granis. mox adheremũ reuertitur. Uinũ nec aliquando utit᷑.
Adipe uero uł oleo. eiꝰ cibus non conditur: Patitur nimirũ omni
tepr̃. frigus & calorem: Calorẽ int̾ scapulcis. frigus int̾ manꝰ

Expanded text:
inter nos amica contētio orta est. Ille vero quia nolebat, inter nos amica contētio orta est. Ille vero quia nolebat, ideo contradicebat: ego autem quia nō præsumebam. Vnde factum est vt collata prius inuicem benedictione, mox recessit abiens, meque cum magno reliquit mœrore. mus, & fidelissimus arbiter, qui diem illum & horam adnotari iussit, & ita postmodum omnia diligenter requirens, facta reperit, vt ipse prædixit. Sunt hactenus euoluti, nisi fallor, plusquam triginta anni, ex quo intra ipsam eremum deguit. Dominicis tantum diebus, aut præcipuis festiuitatibus ad Monasterium sancti Petri quod Balma dicitur, quia fere duobus millibus prope est, assueuit descendere. Sumpta videlicet modica farina, ex qua sibi panem conficere solet, & fabæ paucis granis, mox ad eremum reuertitur. Vino nec aliquando vtitur, adipe vero aut oleo eius cibus non conditur. Patitur nimirum omni tēpore frigus, & calorem. Calorem inter scapulas, frigus inter manus
Abbreviated transcription (Latin):
tare eũ coepi quo ꝑger&. aut unde uenir& . Atille
respondit dicens Roma uenio. & ꝓficiscor ad frantiã
Ad te positꝰ poenes iter: uisitationis gratia diuesti.
De inde grãs agens. coepi eũ obsecrare. ut quia dignatꝰ
ẽ peccatorẽ uisitare. dignaretur sub eiusdem tuguri¬
ũ. uł ad modicũ requiescere. At ille : hodiȩ inquid
ordinatio fit ludouici francoꝵ regis. & ad eiꝰ unctio¬
nẽ accelero int̾eẽ. & id circo nullã patior morã habere¬
morã: Adhaec ego respondi: Et si ita ẽ ut habire
uelis .: oro ut prius me benedicere digneris : At ille:
Non inquã necesse habes ame benedici: Olam quippe
qui me benedixit. similit̾ & tibi: Cũq in cessanter
cũ urgerem ut me benedicer&. mox ille quasi e contra
sub unxit ut eũ similit̾ benedicerem. affirmans in suꝑ
nullomodo se michi adquiescere: nisi uicissitudinem
benedictionis rependerem: Qua de re: non parua

Expanded text:
ctari eum cœpi quo pergeret, aut vnde veniret. At ille ctari eum cœpi quo pergeret, aut vnde veniret. At ille respondit dicens. Roma venio, & proficiscor ad Franciam, ad te positus penes iter, visitationis gratia diuerti. Deinde gratias agens, cœpi eum obsecrare, vt quia dignatus est peccatorem visitare, dignaretur sub eiusdem tugurium vel ad modicum requiescere. At ille. Hodie, inquit, ordinatio fit Ludouici Frācorum Regis, & ad eius vnctionem accelero interesse, & idcirco nullam patior moram habere. Adhæc ego respondi. Et si ita est vt abire velis, oro vt prius me benedicere digneris. Et ille. Non, inquam, necesse habes benedici a me. Olim quippe qui me benedixit, similiter & tibi. Cumque incessanter eum vrgerem vt me benediceret, mox ille quasi e contra subiunxit, vt eum similiter benedicerem, affirmans insuper nullo modo se adquiescere mihi nisi vicissitudinem benedictionis rependerem. Qua de re non parua
Abbreviated transcription (Latin):
prsus ignorabat Uerũ cũ in sũmo montis articulo
ect̃ positus. subito illi affuit beatꝰ martinus. Ad¬
p̃hendensq manũ eius: dixit ad eũ: Quid nam est
fortans eũ : restituit in locũ suũ: Ante hoc fere quin¬
quenniũ. dũpat̾ odo romã ꝑger& ut monasterium
intra accłam beatissimi sauli apłi ut olim fuerat
reuisere. eũq de hac re consulere. ut fier& qđ scrip¬
tũ est. Omnia fac cũ consilio: & post facta non pe¬
nitebis: Interea factum ẽ dũ de hac re secũ quere¬
rent & multa de spiricalibus rebus diu sermocinarent.
coepit cũ pat̾ odo dep̃cari ut quicquid sibi eo cẽpore¬
& mox inflammatꝰ Iearitatis igne.: respondit dicens.
llo diȩ. illa hora. psalmodię ꝑacto cursu. subito affuit¬
mͥ beatꝰ Martinus cuiꝰ p̃clara faties. & quasi ad su& a fa¬
miliaritas. post benedictionẽ mox michi dedit faculta¬
tẽ.: Effatisq sermonibus aliquantulis. deinde ꝑcon¬

Expanded text:
prorsus ignorabat. Verum cum in summo mortis articulo prorsus ignorabat. Verum cum in summo mortis articulo esset positus, subito illi affuit beatus Martinus, apprehendensque manum eius dixit ad eum. Quidnam estfortans eum restituit in locum suum. 27. Ante hoc fere quinquennium dum pater Odo Romam pergeret, ut monasterium intra ecclesiam beatissimi Pauli apostoli, ut olim fuerat,revisere, eumque de hac re consulere, ut fieret quod scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis . Interea factum est dum de hac re secum quaererent, et multa de spiritualibus rebus diu sermocinarentur, coepit eum pater Odo deprecari, ut quidquid sibi eo te& mox inflammatus charitatis igne, respondit dicēs. Illo die, illa hora, psalmodiæ peracto cursu, subito mihi affuit beatus Martinus, cuius pręclara facies, & quasi assueta familiaritas, post benedictionē mox mihi dedit facultatē. Effatisque sermonibus aliquantulis, deinde percun
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce subito adstitit ei splendidissimuf uir : quẽ
blande quid haber& in terrogauit. aut cuiꝰ rei
causa accidissor illi. qđ quasi ad p̃tipitiũ se usq
in merger&. Respondit dicens Ex quo enĩ tẽpore
dnõ incessant̾ coepi seruire: nullũ consolationem
aliquo modo ab eo merui recipere. Quade re.
coangustor uchement̃. quia nescio simea seruitus. illi
plac& : ansi ꝑ tanto labore recipi merebor quandoq
mercedem: Mox ille suꝑ collũ eius inruit. Eũq os¬
culans. erede inquid. quia de bonis dñi umquã indi¬
guus noneris: Et consolatꝰ eum his uerbis. abiens
recessit Alio iterũ tẽpr. casus se p̃buit. ut extra
cellã inqua manebat repperira& eũ tẽptator
Moxq in eũ irruit : & supra immanissimȩ rupis
p̃tipitiũ uexit. indeq eũ om̃i cũ adnisu. p̃cipitare
uoluit. Sed quid miles xp̃i ager&. qui rectos gres¬
sus illic stare nequibat. Quomodo resistere poss&e.

Expanded text:
Et ecce subito adstitit ei splendidissimus vir, quem Et ecce subito adstitit ei splendidissimus vir, quem blande quod haberet, interrogauit, aut cuius rei causa accidisset illi quod quasi ad præcipitium se vsque immergeret. Respondit dicens. Ex quo enim tempore Domino incessanter cœpi seruire, nullam consolationem aliquomodo ab eo merui recipere, qua de re coangustor vehementer, quia nescio si mea seruitus illi placet; an si pro tanto labore recipere merebor quandoque mercedem. Mox ille super collum eius irruit, eumque osculans, Crede, inquit, quia de bonis Domini vnquā indignus non eris, & consolatus eum his verbis, abiens recessit. Alio iterum tempore casus se præbuit vt extra cellam in qua manebat, reperiret eum tentator. Moxque in eum irruit, & supra immanissimæ rupis præcipitium vexit, indeque eum omni cum adnisu pręcipitare voluit. Sed quid miles Christi ageret? Qui recto gressu illic stare nequibat: quomodo resistere posset,
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti repugnator uiolentꝰ. una cũ eiꝰ uita uult en¬
narrare uiros. quos intellegit habuisse hic sotios
Qua ꝓpt̾ obsecro ut quẽ ad modũ me non pig& sub tanto
desud ari labore. ne uobis uideatur ad recipiendũ hone¬
rosũ uł graue. Iustũ namque & bene placitũ corã deo
eẽ uid&ur. ut eoꝵ exempla ad ornatũ locutionis
cũ sua describantur uita. quos ab hac peregrinatione
suo felici postu transuexit ad patriã. Uenerabilis igi¬
t᷑ adhegrimꝰ cuius superius memoriã fecimꝰ: sũpta
post motũ licentia. heremũ poriit. ibiq se parua
sub astatus ẽ spelunca: Contigit ut diȩ quad am
nimus constrictꝰ angustis. cum nullus ad eẽt qui
& consolationis uerba. aut alicuius patris cõferr&
exẽpla. ut ait sapientia. Uae soli quia si cȩ̨ciderit non
est qui porrigat ei manũ: more labentis gurgitis
paulominus qđ ad desperationem usq non descendit:

Expanded text:
veluti repugnator violentus, una cum ejus vita vult eveluti repugnator violentus, una cum ejus vita vult enarrare viros, quos intelligit habuisse hic socios. Quapropter obsecro, ut quemadmodum me non piget sub tanto desudare labore, nec vobis videatur ad recipiendum onerosum vel grave. Justum namque et bene placitum coram Deo esse videtur, ut eorum exempla ad ornatum locutionis cum sua describantur vita, quos ab hac peregrinsuo felici portu transuexit ad patriam. Venerabilis igitur Adhegrinus cuius superius memoriam fecimus sumpta postmodum licentia heremum petiit, & ibi se parua subartatus est spelunca. Contigit vt die quadam nimiis constrictus angustiis, cum nullus adesset qui ei consolationis verba, aut alicuius patris conferret exempla, vt ait Sapientia, væ soli, quia cum ceciderit, non est qui porrigal ei manum: more labentis gurgitis, paulominus quod ad desperationem vsque non descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
annis. unũ tantũ diẽ non memini me crbũ sũpsisse.
nisi pͥus fleuissem: Hodie nãq sublato merore. con¬
solatus ẽ me dñs. & int̾ choros angłorũ tribuit mͥ
re qui&ionis locũ. Dicens haec: ꝑp&uę qui euit:
pse enĩ pat̾ heuticus: institutor fuit harũ consu&u¬
dinũ. quae actenꝰ in nr̃is monasteriis habentur:
Quas uir uenerabilis adhegrimꝰ in tuens quantotiꝰ
patri nr̃o odoni curauit nuntiare. At ille sũptis
secũ centũ uoluminib librorũ. mox ad eundem
demigrauit monasteriũ. Factus ẽ ille qui antea
fuerat secutor: ante signanus. Domnus uero ad¬
hegrimꝰ inunct se cohartauit cellulã : & ꝑmittente
b̵ none abbate. ꝑ trienniũ mansit in ea. Nam patri
odoni quia erat uir scolasticus : laboriosũ scole
inposuerunt magisteriũ. Erat autem. xtate tri¬
cenarius: Fateor inquã. putaui uitã scĩssimi patris
nr̃i simplicit̾ cursimq transire. sed nr̃m ingeniolũ

Expanded text:
aginta, vnum tātum diem non memini me cibum sumpsisse, aginta, vnum tātum diem non memini me cibum sumpsisse, nisi prius fleuissem, hodie namque sublato mœrore consolatus est me Dominus, & inter choros Angelorum tribuit mihi requietionis locum.Ipse enim pater Euticus institutor fuit harum consuetudinum, quae hactenus in nostris monasteriis habentur: quas vir venerabilis Adhegrinus intuens, quantocius patri nostro Odoni curavit nuntiare. At ille sumptis secum centum voluminibus librorum, mox ad idem demigravit monasterium: factus est ille qui antea fuerat secutor, postea signanus: Domnus vero Adhegrinus in unam se coarctavit cellulam: et permittente abbate Bernone, per triennium mansit in ea. Nam patri Odoni, quia erat vir scholasticus, laboriosum scholae imposuerunt magisterium. Erat autem aetate tricenarius. 24. Fateor, inquam, putavi vitam sanctissimi patris nostri simpliciter, cursimque transire: sed nostrum ingeniolum,
Abbreviated transcription (Latin):
quale fuerit. huic inserere operi nolui Obitũ uͦ
quale meruerit: urę memoriae cõmendare curaui: Fuit
isdẽ uir temporibus ld̾douici magni imperatoris. karus
uidelic& regi. omnibusq amabilis: Nam cũ eẽt laicus.
& peregrinis studus eruditꝰ. deserens ea unde suꝑbire
sol& humana fragilitas. totũ se dedit beatori patrum
regulis. & institutionibus. Ex quib nẽpe auctoritati¬
bus. diuersas consu&udines sũpsit: unoq uolumine
colligauit. Deinde non multopost. monachus ẽ effec¬
tus. & in tanto amore apđ regem habitus. ut intrapa¬
latiũ suũ illi construer& monasteriũ. Deturso enim
uitȩ p̾sentis stadio. circũstantibus undiq fribus
subito emisit spm̃. Contigit in terea. dũ adiscipłis
pi patris pararentur exequiȩ: etce rediit uiuus qui
fuerat mostuus. Illis uero ad tonitis & ad mirantib.
dixit pat̾ heuticus. Dõ gras. Sciatis quia exhis. xͣl.¬

Expanded text:
qualis fuerit, huic operi inserere nolui, obitum vero qualis fuerit, huic operi inserere nolui, obitum vero qualem meruerit, vestræ memoriæ commendare curaui. Fuit isdem vir tēporibus Ludouici magni Imperatoris, carus videlicet Regi, omnibusque amabilis. Nam cum esset laicus, & peregrinis studiis eruditus, deserens ea vnde superbire solet humana fragilitas, totum se dedit beatorum Patrum regulis & institutionibus, ex quibus nempe authoritatibus diuersas cōsuetudines sumpsit, vnoque volumine conligauit. Deinde nō multo post monachus est effectus, & in tanto amore apud Regem habitus, vt intra palatium suum illi construeret Monasterium. Decurso enim vitæ præsentis stadio, circumstantibus vndique fratribus, subito emisit spiritum. Contigit interea dum a discipulis pij patris pararentur obsequia, ecce rediit viuus, qui fuerat mortuus. Illis vero attonitis & mirantibus, dixit pater Heuticius. Deo gratias, Scitis quia ex his quadr
Abbreviated transcription (Latin):
nterea non fuit locus infrantiȩ finibus: ubi audier¬
affuisse monasteriũ. in quo aut ꝑse non issent. aut
suos plustratores non misissent & non inuenien¬
tes religionis locũ int̾ eos in quo requiescere potius¬
sent. ad p̃dictũ tuguriũ reuer tebant᷑ cũ magno do¬
lore: Ob hanc causa placuit adhegrimo: roma ꝑge¬
re. Arrepto tandem eundi itinerẽ: deuenit infini¬
bus burgundię. Euenitq in quandã uallẽ.
quae balma dicebat᷑ ex nomine. In eanãq erat
monasteriũ : nuꝑ abnone abbate constructum :
Deuertitq illuc. & ab eo offitiosissime scđm regulam
beati b̾enedicti. intra domũ hospitũ ẽ susceptus:
biq more hospitis. aliquo tẽpr̃ cõmorari uoluit. non
tamen ut eorũ aliqua indiger& .: sed ut mores habitan¬
tiũ. lociq consu&udines poss& cognoscere: Euerunt
autt̃ institutores eidẽ loci: imitatores cuius dam
patris heutici Cuiꝰ uite meritũ conuersationis ue

Expanded text:
Interea non fuit locus in Franciæ finibus, vbi audierInterea non fuit locus in Franciæ finibus, vbi audierunt fuisse Monasterium, in quo aut per se non issent, aut suos perlustratores non misissent. Et non inuenientes regionis locum inter eos, in quo requiescere possent, ad prædictum tugurium reuertebantur cum magno dolore. Ob hanc causam placuit Adhegrino Romam pergere. Arrepto tandem eundi itinere, deuenit in finibus Burgundiæ, peruenitque in quandam vallem, quæ Balma dicebatur ex nomine. In ea namque erat Monasterium, nuper a Bernone Abbate constructum, diuertitque illuc, & ab eo officiosissime secundum Regulam beati Benedicti, intra domum Hospitum, est susceptus, ibique more Hospitis aliquo tempore commorari voluit, non tamen vt aliquo eorum indigeret, sed vt mores habitantium, locique cōsuetudines posset cognoscere. Fuerunt autem institutores eiusdem loci, imitatores cuiusdam patris Heuticij, cuius vitæ meritum conuersationisque
Abbreviated transcription (Latin):
ntra paucos uero dies: omĩ recuperasꝰ uirtutẽ.
domũ sua reuersus est: Confluentes Fid eũ un¬
diq eiusq sentati congratulantes. Assũpto
sermone qua coquanta ꝑtuliss&. illis circũstan¬
tibus coepit eponere: addens insuꝑ quã cita¬
tã iustute in uerbis domni odonis conperis¬
s&. Unꝰ autẽ ex assistentibus & auditor int̾¬
nus. erat pdictꝰ ad heorimus. Quimqx
corde conpunctus. disposidis quas habebat
omnibus. cõcite redut ad eum⁊ Deposita itaq capitis
coma. & scłari militia. ex tunc xp̃i factus ẽ agonista.
Sumens igitur pat̾ odo uniuersa qua sibi ipse ad tem¬
poralem usũ intulerat.insinibus pauperum deroga¬
uit. ut pͥdem de suis fecerat. Manserunt simul mi¬
lites palatini:. paruissimo tugurio contenti Uiden¬
tes demiq mundũ in maligno positũ: & eius amato¬
res ruinosã & in lecebris plenã tendere uitã coti¬
die ad monastica festinabant scandere fastigia.

Expanded text:
Intra paucos vero dies, omni recuperatus virtute, Intra paucos vero dies, omni recuperatus virtute, domum suam reversus est. Confluentes ad eum undique ejus sanitati congratsermone, quæ & quanta pertulisset, illis circumstantibus cœpit exponere, addens insuper quam citatam virtutem in verbis domni Odonis comperisset. Vnus autem ex assistentibus & auditor internus, prædictus erat Adhegrinus: qui mox corde compunctus, dispositis, quæ possidebat, omnibus, concite rediit ad eum. Deposita itaque capitis coma, & seculari militia, extunc Christi factus est Agonista. Sumens igitur pater Odo vniuersa quæ sibi ipse ad temporalem vsum adtulerat, in sinibus pauperum erogauit: sicut pridem de suis fecerat. Manserunt simul milites palatini, paruissimo tugurio contenti. Videntes denique mundum in maligno positum, & eius amatores ruinosam & illecebris plenam tendere vitam, cotidie ad monastica festinabant scandere fastigia.
Abbreviated transcription (Latin):
sime fatigatꝰ. ad eo usq est defectus. ut mortis
tantũ expectar& exitium. Adquẽ cũ domnꝰ odo
ustandigrã int diss&. ducit ilio Reade mser uos¬
cula beatiaastim que infilicit᷑. abstulisti & ꝓtinꝰ
saluaberis. Illa auter & illa reddere. & alia spo¬
morã pati potuit. subsidiũ sibi ꝓmissũ. Sed qui
manib alioꝵ uenerat ueluti ueiculo latus. pec¬
peratis artibus. remeare coepit. us gressibus:
Si quidẽ ita factũ est. ut ille correptus de dtero ta¬
lia non comit ter&. & quae ꝓmiserat fidditer
ad impler&. Coepit interea pat̃ gdo eũ amito¬
nere. ut relicto mundo hoc tantũ satagere
quẽ ad modũ soli dõ placer&. Ille auiõ respon¬
dit: Michi ista modo. suadere non potes
Nabeo tamen dilectissimũ milite ad egrimus nos¬
mine : in armis strenuũ. & in consilio ꝓuidũ .
qui site audierit. mox tuae uoluntati ob audi¬
ens erit: Qđ ita sequenti tẽpr̃: factum est:

Expanded text:
sime fatigatus adeo vsque est defectus, vt mortis sime fatigatus adeo vsque est defectus, vt mortis tantum expectaret exitum. Ad quem cum domnus Odo visitandi gratia introisset, dixit illi. Redde miser vascula beati Martini, quæ infeliciter abstulisti, & protinus saluaberis. Ille autem & illa reddere, & alia spous, nec moram pati potuit subsidium sibi promissum; sed qui manibus venerat veluti vehiculo latus, recuperatis artubus remeare cœpit suis gressibus. Siquidem ita factum est, vt ille correptus de cætero talia non committeret, & quæ promiserat fideliter adimpleret. Cœpit interea pater Odo eum admonere, vt relicto mundo hoc, tantum satageret quemadmodum soli Deo placeret. Ille autem respondit. Mihi ista modo suadere non potesHabeo tamen dilectissimum militem, Adhegrinum nomine, in armis strenuum, et in consilio providum, qui si te audierit, mox tuae voluntati obaudiens erit; quod ita sequenti tempore factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tit. & patrẽ nr̃m t̾ratenꝰ ꝓstratũ . inquiens uocauit.
Surge fr̃ odo: noli timere Qui cũ surrexissoꝵ: uidit
ueluti moriscriptoris suꝑ auricula eiꝰ herentẽ pennã.
& quasi doctoris magisterio ꝓductim acummatam. &
in sũmo fi&lam.: Quã sumens beatꝰ gregorius : eaq
tur. meũ autẽ stabit in xt̾nũ. Et continuo eiugi¬
lans : intellexit ꝓtinus qđ uiderat. Sumens de hinc
uolum̃ illud magnũ. diligent̾ ꝑlegit: & saniorem
pastẽ quã p̃uidit. sub uno uolumine cõposuit. & si qͥdẽ
murmurationẽ illoꝵ cõpescuit. Factũ est post mo¬
auris beati Mastim tulerit duo uascula auri
Sed camo infrenatꝰ auaritiae: dũ ea reddere noll&
graui plexus ẽ ultione.: Ad mostẽ uͦ usq ꝑduc¬
tus : ad beati se mastini iub& portari sepulchrũ.
ibiq quã plurima ꝓmittens munera. sed nec
sic sanitatis recipiebat remedia. Preterea diutis¬

Expanded text:
tit, & Patrem nostrum terratenus prostratum, inquiēs vocauit. tit, & Patrem nostrum terratenus prostratum, inquiēs vocauit. Surge frater Odo, noli timere. Qui cum surrexisset, vidit veluti more scriptoris, super auriculam eius hærentem pennam, & quasi Doctoris magisterio productim acuminatam, & in summo fixam. Quam sumens beatus Gregorius, eamque tur, meus autem stabit in æternum. Et continuo euigilans, intellexit protinus quod viderat. Sumens dehinc volumen illud magnum diligenter perlegit, & saniorem partem quam præuidit, sub vno volumine composuit, & sic murmurationē eorum compescuit. Factum est postmoauris beati Martini nescio quo pacto tulerit duo vascula auri, sed camo infrenatus auaritiæ, dum ea reddere nollet, graui plexus est vltione. Ad mortem vsque perductus, ad beati se Martini iubet portari sepulchrum, ibique quam plurima promittens munera, sed nec sic sanitatis recipiebat remedia. Præterea diutis
Abbreviated transcription (Latin):
manifestius apparebit Illis uidelic& in hac p&iti¬
odo intra aeccłam beati Martini consu&e orationi
insister&: & ecce subito in eũ subito somnus obrep¬
sit. Uiditq in eadẽ uisione. scoꝵ chorũ uenientẽ
de sursũ. in eandẽ accłam descendere. & prius
benedixerunt dnm̃. de inde ordinatim in sub sellus
ens in mediũ dixit. Quid nam est qđ hoc in loco
immoramur .
C&eriuꝰ GreGorism papã expec¬
tare se inquiunt. Hoc audiens pat̾ nr̃ odo.
uelud auidus indagator. coepit huc illuc que¬
cir cũspicere. quana ex paste uemientẽ eũ poss& uidere.
Deinde el euatis oculis sursum. quasi e caelo missum.
uid& beatũ gregoriũ : sed ultra om̃s qui p̃cesserant
eũ. uultu spetieq & moribus ꝑsplendidũ atq or¬
natũ. Mox ueniente illo om̃s surgunt. & flexis
ceruicibus. benedictionẽ p&unt: Ille uꝰ non int̾ eos
deorsũ usq descendit . sed suꝑ ammonã aecđȩ substi¬

Expanded text:
manifestius apparebit. Illis videlicet pmanifestius apparebit. Illis videlicet pOdo intra Ecclesiam beati Martini consuetæ orationi insisteret, & ecce subito in eum somnus obrepsit, viditq. in eadem visione sanctorum chorum venientem desursum, in eandem Ecclesiā descendere: & prius benedixerunt Dominum, deinde ordinatim in subselliis ium prosiliens, dixit. Quidnam est quod hoc in loco immoramur? Cæteri vero, Gregorium Papam expectare se, inquiunt. Hoc audiens Pater noster Odo, velut auidus indagator cœpit huc illucquecircunspicere, quanam ex parte venientem eum posset videre. Deinde eleuatis oculis sursum, quasi e cœlo missum videt beatum Gregorium, sed vltra omnes qui præcesserant eum, vultu, specieque et moribus persplēdidum atque ornatum. Mox veniente illo omnes surgunt, & flexis ceruicibus benedictionem petunt. Ille vero non inter eos deorsum vsque descendit, sed super ambonem Ecclesiæ substi
Abbreviated transcription (Latin):
a fr̃ibus se diligentibus : ut moraliã beati gregorii papae
sub uno eis caartar& uolumine. Ille autem ꝓfessus est
se haec minime facere posse. addens &iam si facultas
agendi sibi adeẽt. tam̃ non debere hoc agere: ne tan¬
ti uiri laborẽ tantiq operis p̃tium. alit̾ immutare.
uł aliquid uideretur demere. E contra illi opponebant¬
ei. anter᷑ sub cũbi. quã tanto labore sustineri. & satius
eẽ iudicabant funditus eũ deserere. & ad reliquas
scripturas transgredi. quam sub eo uelud sub graui mo¬
le in terire Cõtidiȩ namque apud eos de hac re.
non parua fiebat altercatio: Ego tamen suspicor
suꝑ har re. multos indignandos fore: & sedandos
eos hanc lib& rationẽ inserere. Non enĩ fiebat istud.
ꝓpt̾ arrogantiã. sed disponente dño ut supͣ montẽ
poneretur lucerna. quae sub modio erat occultata:
n exemplũ tamen subiu̾cte rei: hoc qđ diximus

Expanded text:
a fratribus se diligentibus, ut moralia beati Gregorii papae a fratribus se diligentibus, ut moralia beati Gregorii papae sub uno eis coarctaret volumine. Ille autem professus est se haec minime facere posse, addens, etiamsi facultas agendi sibi adesset, tamen non debere haec agere, ne tanti viri laborem, tantique operis pretium aliter immutare, vel aliquid demere videretur. Econtra illi opponebant antea succumbi, quam tanto labore sustineri, et satius esse judicabant funditus eum deserere et ad Scripturas reliquas transgredi, quam sub eo velut sub gravi mole interire. Quotidie namque apud eos de hac re non parva fiebat altercatio. Ego tamen scio super hac re multos indignandos fore, et ad sedandos eos hanc libuit orationem inserere. Non enim fiebat istud propter arrogantiam, sed disponente Domino, ut supra montem poneretur lucerna, quae sub modio erat occultata. In exemplum tamen subjunctae rei hoc quod diximus
Abbreviated transcription (Latin):
cibos Testor iħm. q ex hore hominis nũquã au¬
diui tantã dulcedinẽ sermonis. Conplebat᷑ in eo.
qđ dicit dñs in eugło. Simile ẽ regnũ calorũ
homini patri familias. qui ꝑfert de thesauro suo
noua & u&era. Itaq omnes diuino sale conditi.
& caelesti ferculo satiati. grãs agentes ad ꝓpria re¬
in eabant. Multa deniq illi dona offerebant¬
& munera: ex quibus ille nichil recipere uolebat.
quippe qui sua largissima distribuerat. ignorabat
quo pacto recipere poss& uł parua aliena.
Uictꝰ aliquando ap̃dicto suo dño. uelle nolleue.
centũ ab eo missos recepit solidos. Sed miles xp̃i
nec mom̃to passus est eos apud se morã pati. atq
ut pͥus mox eos indigentibus erogauit: Coepit
in terea alunnus: cuneos p̃ire p̃ceptorum. & sub¬
missã ꝑ legit. & martianũ in liberalibus artib
frequent̾ lectitauit: Preceptorẽ quippe in his
om̃ib habuit remigium. Quo ꝑ acto: turoniã

Expanded text:
cibos. Testor Iesum quia ex ore hominis numquam aucibos. Testor Iesum quia ex ore hominis numquam audiui tantam dulcedinem sermonis. Complebatur in eo quod dicit Dominus in Euangelio. Simile est regnum cœlorum homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo noua & vetera. Itaque omnes diuino sale conditi, & cœlesti ferculo satiati, gratias agentes, ad propria remeabant; multa deniq munera: ex quibus ille nihil recipere volebat, quippe qui sua largissima distribuerat, ignorabat, quo pacto recipere posset aliena. Victus aliquando a praedicto suo domino, vellet nolletve, centum ab eo missos recepit solidos. Sed miles Christi nec momento passus est eos apud se moram pati, atque, ut prius, mox eos indigentibus erogavit. Coepit interea alumnus cuneos praeire praeceptorum, et submissam perlegit, et Martianum in liberalibus artibus frequenter lectitavit: praeceptorem quippe in his omnibus habuit Remigium; quo peracto Turonicam
Abbreviated transcription (Latin):
ros illos qr tertiam partẽ stellarũ. post se
trabit draco: Ebriosis & cõmestorib: dice¬
bat:Nabutzardam princeps cocorũ. destru¬
xit muros hicrłm. Mollib & masculorum
concubitoribus: opponebat herodis homicidiũ.
& scribe exiliũ. Quanto inquid melior est
anima corport: tanto qui talia agit. peior
herode: Ille corpora interfecit. Nanimas iado
misit: Hic corpora a dõ separat: animas
aetna moste trucidat: Scriba uͦ quiꝓba¬
bat trrones captiuus ductus ẽ agr̃ptũ. Hic
enĩ post mortẽ dita cendus est in infernum:
Doctorũ itaq flebat p̾cipitiũ : & dicebat. Aspice dnẽ
qr facta ẽ desolata ciuitas. plena diuitiis. & rur¬
sũ agebat. Uae tibibehemoth numquã desit ꝓnefas.
aurũ tibi st̃nis ut lutũ. & radi solis subte sunt.
Haet illi audientes: trebatur conscius delicto suo.
L&ificabatur insons: ab eiꝰ consolationis uerbo: Et
quasi ex uno ꝓmtuario. diuersi idiuersos sumebant

Expanded text:
ros illos! quia tertiam partem stellarum cœli post se ros illos! quia tertiam partem stellarum cœli post se trahit draco. Ebriosis & comestoribus dicebat. Nabuzardan Princeps coquorum destruxit muros Hierusalem. Mollibus & masculorum concupitoribus opponebat Herodis homicidium, & scribæ exilium. Quanto, inquit, melior est anima corpore: tanto qui talia agit peior Herode. Ille corpora interfecit, animas cœlo transmisit: hic corpora a Deo separat, & animas æterna morte trucidat. Scriba vero qui probabat tirones, captiuus ductus est in Ægyptū, hic enim post mortem ducendus est in Infernum. Doctorum itaque flebat præcipitium & dicebat. Aspice domine quia facta est desolata Ciuitas, plena diuitiis. Et rursum aiebat. Væ tibi Behemot, numquam desit proh nefas, aurum tibi sternis vt lutum, & radij Solis sub te sunt. Hæc illi audientes, terrebatur conscius delicto suo, lætificabatur insons, ab eius consolationis verbo, & quasi ex vno promptuario, diuersi diuersos sumebant
Abbreviated transcription (Latin):
rant : diuersarũq gentiũ principes. ibi cũ mu¬
neribus & uotis sepiusꝰ frequentant. Contigit
interta ut plurimi ex ipsis ad eũ intipirent uisitan¬
di gra.: Cogniti ut notũ rtuiscrent: in cogniti ut
nõtũ sibi cum facerent: At ille ulud fonꝰs redun¬
danss de siderantissima cunctis p̃bebat pocula. &
quasi ex aꝑta bibiotheta. omnib congrua ministra¬
bat exempla. huic rastitatẽ indicens. illi sobri&atẽ
imponens. hunc cõtẽpnere mundũ doc&. alterius
me alterius concupiscat ammon&. Unicuiq enim.
queq erant necessaria : affluent̾ ministrabat.
Flebat miserrimũ hunc mundũ: &cito cũ suis eẽ fa¬
tebatur amatorib ruiturum., Unã demiq eum
gomorrã eẽ fatebatur. Ammonebat eos uiuert
parce : & male concupita non amplecti .⁊ Uen¬
tris poenitus refrenart ingluuie: inquiens
Qui uentrẽ farcit : uenerem nutrit. Libidinosis.
p̃cipitiũ opponebat draconis. dicens. Hcumise¬

Expanded text:
rant, diuersarumque gentium Principes, ibi cum murant, diuersarumque gentium Principes, ibi cum muneribus & votis sæpius frequentant. Contigit interea vt plurimi ex ipsis ad eum introierint, visitandi gratia. Cogniti, vt notum reuiserent: ignoti, vt notum eum sibi facerent. At ille velut fons redundans, desiderantissima cunctis præbebat oscula: & quasi ex aperta Bibliotheca, omnibus congrua ministrabat exempla. Huic castitatem indicens, illi sobrietatem imponens, hunc contemnere mundum docet, alterum ne res alterius concupiscat, admonet. vnicuique enim quęquę erant necessaria, affluenter ministrabat. Flebat miserrimum hunc mundum, & cito cum suis esse fatebatur amatoribus ruiturum, vnam denique Gomorrham esse fatebatur. Ammonebat eos viuere parce, & male concupita non amplecti, ventris penitus refrenare ingluuiem, inquiens, qui ventrem farcit, venerem nutrit. Libidinosis præcipitium opponebat draconis dicens. Heu mise
Abbreviated transcription (Latin):
non debebat᷑ ꝓst̃ni Deniq parui pendebat : quicquid
uirtutis inse uidebat.: illud magnopere iudicabat
siquid in alio uidere poterat. Sustentabat᷑ ꝑ idem in¬
fantiȩ suȩ tempus: media panis libra. & faue pugil¬
lo. atq quod ẽ contra naturã francoꝵ. ꝑ paruo potu:
Deposita itaq omĩ corruptibili sarcina. nudo pecto¬
re. nudata miles xp̃ip̃cinctꝰ ferebat arma Uide¬
bat᷑ ab omnibus rudis trrunculus: senũ pre cune¬
os. & confidens in xp̃o : gloriosam de hoste lutage¬
bat p̃dã reducere: Haec aut̃ omnia: apđ aeccłam
beati martini turonis fiebant: Est locus ille Nom¬
nibus uirtutibus fertilis ꝓdigus mirabilis. diuitiis
ub. omiq religione p̃fulgens.: Dignũ namque. ẽ
illũ eẽ mirabilem : qui tantũ meruit habitatorẽ
habere. Non enĩ martir tantũ: aut confessor opimꝰ.
sed lux scłi & gemma sacerdotũ. Ibiq reges ꝓpe¬

Expanded text:
non debebatur prosterni. Denique parui pendebat quicquid non debebatur prosterni. Denique parui pendebat quicquid virtutis in se videbat. Illud magnopere iudicabat, si quid in alio videre poterat. Sustentabatur per idem infantiæ suæ tempus, media panis libra, & fabæ pusillo, atque quod est extra naturam Francorum perparuo potu. Deposita itaque omni corruptibili sarcina, nudo corpore, vel potius nudo pectore, nudata miles Christi præcinctus ferebat arma. Videbatur ab omnibus rudis tirunculus, senum præire cuneos, & confidens in Christo, gloriosam de hoste satagebat prædam reducere. Hæc autem omnia, apud Ecclesiam beati Martini Turonis fiebant. Est locus ille omnibus virtutibus fertilis, prodigiis mirabilis, diuitiis vber, omnique religione præfulgens: dignum namque est illum esse mirabilem, qui tantum meruit habitatorem habere. Non enim Martyr tantum aut Confessor opimus: sed lux sæculi, & gemma sacerdotum. Ibique Reges prope
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ra simplitia semina. ex qua ꝓuidebat centuplica¬
ta recipere frumenta: Sed hoc miralple ẽ: quia
candor ipsiust corporis.÷ nen est immutatus anigre¬
dine inqua iacelrat humi. & uirtꝰ sui animi non
fuit extenua ta a longa continuatione ie uinu:
Preteritis namqr bis iduobus annis cũ simul loca
scor quae sunt intra extra urbẽ romã orationis causa fre¬
quentarem᷑. uenerabilẽ eiꝰ sexagenariã senectutẽ : nra non
ualebat iuuentꝰ non solũ p̃ire. uerũ &iam nec sequi
Sed cũ fatigati ut sibi nobisq parcer& rogaremus : dicebat:
Ceste uid&is. quia omnẽ uirtutẽ ꝑdidi: longua enĩ senec¬
tꝰ fecit me eẽ silicernũ: Sunt ecce xxx. anniꝰ. qđ talis
qualẽ nunc me uidois fui. Ipse uͦ gemens. suã nobis
tali modo ꝓnuntiabat inbecillitatẽ. Nos uͦ cũ magno
attonitu : eiꝰ mirabam᷑ iustutem: &̾ non in merito
Ut qui a corruptione non passus ẽ. uinci.a corruptela

Expanded text:
terra, simplicia semina, ex qua prouidebat centuplicaterra, simplicia semina, ex qua prouidebat centuplicata recipere frumenta. Sed hoc mirabile est, quia candor ipsius corporis non est immutatus a nigredine in qua iacebat humi, & virtus sui animi non fuit extenuata a longa continuatione ieiunij. Præteritis namque his duobus annis, cum simul loca sanctorum quæ sunt in terra, extra vrbem Romam orationis causa frequentaremus, venerabilem eius sexagenariam senectutem, nostra non valebat iuuentus non solum præire, verum etiam nec sequi. Sed cum fatigati vt sibi nobisque parceret, rogaremus: dicebat. Certe videtis quia omnem virtutem perdidi, longa enim senectus fecit me esse silicernium, sunt ecce triginta anni quod talis qualem nunc me videtis, fui. Ipse vero gemens, suam nobis tali modo pronunciabat imbecilitatem. Nos vero cum magno attonitu, eius mirabamur virtutem, & non immerito; vt qui a corruptione non passus est vinci, a corruptela
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilit diabolus contra eũ sũpserit tẽptam̃ta: obsecro
nullus a me requirat: Ad fidem tamen ꝓbande rei quȩ
uisibile bellũ. sufficere ad credulitatẽ posse arbitror
om̃ib legentibus: Nocte uͦ cũ orationis grã egrede¬
retur a predicta qua manebat cellula. non claudebat
post se eiꝰdẽ hostiola: ꝓpterea quia nichil ꝑdere me¬
tuebat. nẽpe qui suꝑ nudã umũ. matta solũ & quib
in duebatur uestib: contentus erat: Contigit in terea
dũ diuersorũ librorũ leger& uolumina. ad beatibe¬
ne dicti ꝑuenisse regulam. & cursim eam cũ uell&
transire : impegit in eundẽ locũ in quo p̃ceptũ est
monachis. ut dormire debeant uestiti. Nam plene
non intellegens eundẽ sensũ: ꝑ trienniũ iacuit uesti¬
tuss : & nec dũ monachus: monachori lene ferebat
iugũiyIstiꝰ scĩ p̃cepta obaudire curabat. alterius uitã
imitari cupiebat.: Iaciebat enĩ tunc dñs iħs in rudi

Expanded text:
uisibiliter Diabolus contra eum sumpserit tentamenta, obsecro uisibiliter Diabolus contra eum sumpserit tentamenta, obsecro nullus a me requirat. Ad fidem tamen probandæ rei, qunere, descriptum visibile bellum sufficere ad credulitatem posse arbitror omnibus legentibus. Nocte vero cum orationis gratia egrederetur a prædicta qua manebat cellula, non claudebat post se eiusdem ostiola, propterea quia nihil perdere metuebat. Nempe qui super nudam humum, matta solum & quibus induebatur vestibus cōtentus erat. Contigit interea dum diuersorum librorum legeret volumina, ad Beati Benedicti peruenisse Regulam, & cursim eam cum vellet transire, impegit in eundem locum, in quo præceptum est monachis, vt dormire debeant vestiti. Nam plene non intelligēs eundem sensum, per triennium iacuit vestitus: & necdum monachus, monachorum leue ferebat iugum; istius sancti præcepta obaudire curabat, alterius vitam imitari cupiebat. Iaciebat enim tunc Dominus Iesus in rudi
Abbreviated transcription (Latin):
uiri sepulcrũ alconibus fuisse p̃paratum.⁊ & si illi
hoc unũ exemplũ nec sic satis facere tud& uri. tran¬
seat ad beati ammonis uitam: & eius repperi& cel¬
lulã obp̃dones fuisse a duobus da conibus custor¬
ditã. Deinde reuertatur ad cundẽ p̃dictũ hiero¬
cuiꝰ uitã indialogo suo beatus exposuit papa gre¬
gorius. ibiq repperi& hieronimũ meruisse leo¬
nẽ habere custodem asinorũ. & florentiũ. ferocẽ
ursũ ob custodiã petcorũ.Agebat autẽ ex tunc
securior it̃ suum  Et semꝑbone.iłiu testimoni¬
a tua corde retinens. tibiq resultans. ore cane¬
bat dicens: Uere namque fidelis es dnẽ in omnibus uer¬
bis tuis : & sc̃s in om̃ibus operibus tuis. Alleuas om̃s qui
ruunt: & erigis om̃s elisos. Nam uice uersa tuebatur
lupus a comestione. qđ aliquando comedere sol&. et t̃¬
rebat uulpes aquo terren sol&. Qua uͦ & quanta in¬

Expanded text:
viri sepulchrum a leonibus fuisse præparatum: & si illi viri sepulchrum a leonibus fuisse præparatum: & si illi hoc vnum exemplum nec sic satisfacere videtur, transeat ad Beati Ammonis vitā, & eius reperiet cellulam, ob prædones fuisse a duobus draconibus custoditam. Deinde reuertatur ad prædictum Hierocuius vitam in Dialogo suo beatus exposuit Papa Gregorius, ibique reperiet Hieronymum meruisse leonem habere custodem asinorum, & Florentium ferocem vrsum, ob custodiam pecorum. Agebat autem extunc senior iter suum, & semper bone Iesu testimonia tua corde retinens, tibique resultans, ore canebat dicens. Vere namque fidelis es Domine, in omnibus verbis tuis, & sanctus in omnibus operibus tuis. Alleuas omnes qui corruunt: & erigis omnes elisos. Nam versa vice tuebatur lupus a comestione, quod aliquando comedere solet, & terrebat vulpes, a quibus terreri solet. Quæ vero & quanta in
Abbreviated transcription (Latin):
Sed bonorũ hostis : tales ei t̾rores inferrt coepit:
Ex lateribus nãq uiȩ undiq egrediebant᷑ uulpes.
quȩ prius t̾ga illius ꝑsequentes obseruabant. de in¬
de in ciꝰ fatiem se obitiebant: Sed cũ ardentissimũ
uiuenẽ a recto & ꝓposito itinere uidissent se decli¬
nare non posse gannitũ dantes. & hianti ore super
cũ irruentes minitabant strangulare.: At ille nec
aufugit nec restitit. sed conplicatis cruribus & con¬
tracto rigido collo: humeris se tantũ & brachiis
tuebatur. Tradens deniq ẽorũ dentibus totũ cor¬
pus: gula solũ cauebat loctalẽ morsum. Et eccen
repente rapidissimo cursu int̾uenit lupus: cũ que
ab eorũ liberauit in cur sionibus. & de inceps illi cor¬
mes ẽ effectꝰ atq domesticus.:. Sed necui in honestũ
uł graue eẽ uideatur.: legat uitã beati pauli a
beato hieronimo descriptam : & ibi repperi& ciꝰdem

Expanded text:
Sed bonorum hostis tales ei terrores inferre cœpit. Sed bonorum hostis tales ei terrores inferre cœpit. Ex lateribus namque viæ vndique egrediebantur vulpes, quæ prius terga illius persequentes obseruabant, deinde in eius faciem se obiiciebant. Sed cum ardentissimum iuuenem a recto, & proposito itinere vidissent se declinare non posse, gannitum dantes, & hianti ore super eum irruentes, minitabant strangulare. At ille nec aufugit, nec restitit, sed complicatis cruribus, & contracto collo rigido, humeris tantum & brachiis se tuebatur. Tradens denique eorum dentibus totum corpus, gula solum cauebat lethalem morsum. Et ecce repente rapidissimo cursu interuenit lupus, eumque ab earum liberauit incursionibus, & deinceps illi comes est effectus atque domesticus. Sed ne cui inhonestum vel graue esse videatur, legat vitam Beati Pauli, a Beato Hieronymo descriptā, & ibi reperiet eiusdem