comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multipucent tibi anniuite. uiansa¬
pientie monstrabo tͥ ducam ce ꝑ semi¬
tas equitatis. Quas cum ingressus fu̾is
ñ arctabuntur gressus tui ⁊currens
ñ h̾ebis offendicium. Teneliscipli¬
namne dimittaᷤᷤ eam custodinia quia
ipsa est iuita tua. uonut¬
eli ne delesteris semie improꝵ nec
cibi placeat malorumua fugeab e
ne transeas per illam declma ⁊ desere eã
sonemnidormiunt nisimalefecint
et rapinir sompnus abeis nͥ supplãta¬
Impietatis. et unnim imquitans dibꝑ

Expanded text:
tibi anni vitae. Viam sapientiae monstrabo tibi, ducam te per semitas aequitatis: Quas cum ingressus fueris, non arctabuntur gressus tui, et currens non habebis offendiculum. Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua. Ne delecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaimpietatis, et vinum i
Abbreviated transcription (Latin):
iuplateis dat uocem suam. n
Rapite turbarum clamitat unforib
portaiumurbis profert uba sua dice
usquequo parurli dirigitis infanna
et stutti ea que sibi sut noxacup¬
ent. et imprudentes edibunt stiant

Expanded text:
plateis dat vocem suam: In capite turbarum clamitat, in foribus portarum urbis profert verba sua, dicens: Usquequo, parvuli, diligitis infantiam, et stulti ea, quae sibi sunt noxia, cupient, et imprudentes odibunt scient
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. Neemuleris hominẽ iniustum
nec unicteris iuas eius. Quia ab homi¬
natõ dominiomins illusor ⁊ cum simpli¬
cib sermocinafo eius. egestasa domino
possidebunt stuitorum exultato igno¬
minia:. Audite fili disciplinam prĩs ⁊
attendite ut sciatis prudentiam. Donũ
bonum tribuamnob̾: legem meam
ne derelinquatiSldouem .I
lap̃iam et inomni possessioẽ tua acqui¬
re prudentiam. Arripe illam ⁊ glifitab
ce glificabis ab ea cumeam: fu̾is am¬
plexatus. Dabit capiti tuo augm̃ta gra

Expanded text:
fecerit ne aemuleris hominem iniustum nec imiteris vias eius quia abominatio Domini est omnis inlusor et cum simplicibus sermocinatio eius egestas a Domino possidebunt stultorum exaltatio ignominia audite filii disciplinam patris et adtendite ut sciatis prudentiam donum bonum tribuam vobis legem meam ne derelinquatis nam et sapientiam, et in omni possessione tua acquire sapientiam: arripe illam, et exaltabit te: glorificaberis ab illa, cum fueris amplexatus: dabit capiti tuo augmenta gra
Abbreviated transcription (Latin):
Noe hominum. Intelligite paruuli astiꝑ¬
ciam et incipientes animacłinite. Au¬
dite qm̃ de reb magnis locntura sum
et aperientur labramea ut recta pͥdicẽs.
D eritatem meditabitur guttrr
sunt intellegentib ⁊ equi inueniẽtib¬
qm aurum eligite. Mlelior e enm sapiã
emuistis opib preciosissimis ⁊ omne de¬
siderabile ei non pot̾ comparari.¬
int̾sum cogitatõnib. Gimiordomini
olitmaium. arrogantiam ⁊ suꝑbiam
et uiamprauam et osbilingue. detes
tc mea prudentia mea ẽ fortitudo. ¶
me reges regnant et legum contlito¬
res uixta decernunt. ꝑ me prĩtipesm¬
perant et potentes decermint iusticiã¬

Expanded text:
hominum. Intelligite, parvuli, astutiam, et insipientes, animadvertite, Audite, quoniam de rebus magnis locutura sum: et aperientur labia mea, ut recta praedicent. Veritatem meditabitur guttur sunt intelligentibus, et aequi invenientibquam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis opibus pretiosissimis, et omne desiderabile ei non potest comparariintersum cogitationibus timor Domini odit malum arrogantiam et superbiam et viam pravam et os bilingue detestor as mea prudentia mea est fortitudo per me reges regnant et legum conditores iusta decernunt per me principes imperant et potentes decernunt iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
litee: et uerbosus saparat principes o¬
ir iniquuis lactat ꝓxumnum suum.
et dutit eum peruiam ñ bonam. Qui
attonitis ocisliȩ cogitat praua: mordẽc
labia sua perficit malum.

Expanded text:
lites: et verbosus separat principes. Vir iniquus lactat amicum suum: et ducit eum per viam non bonam. Qui attonitis oculis cogitat prava, mordens labia sua perficit malum.
Abbreviated transcription (Latin):
fuamim et uenite metum ut inumno.¬
lem. Sc̾ificauit gͦ ysai et filios eius ⁊
uocauit eo ad sacrificium. Cumqr in¬
gressi eent uidit eliab ⁊ ait. Numto¬
ẜ dixit dominus ad samuelsie res¬
ꝑiuias uultum eius neq altitulinẽ
intuitum hominis ego nidito. Ix̃ eñ
¶Ccauit ysaiaminadab ⁊ adlux̃ eũ¬

Expanded text:
ificamini et venite mecum ut immolem. Sanctificavit ergo Isai, et filios ejus, et vocavit eos ad sacrificium. Cumque ingressi essent, vidit Eliab, et ait: Num coEt dixit Dominus ad Samuelem: Ne respicias vultum ejus, nec altitudinem intuitum hominis ego judico: homo eniVocavit Isai Aminadab, et addux
Abbreviated transcription (Latin):
t ait sauladseruos suos. Ouidete
m aliquem bene psallente et ad duci¬
te eumadme. et respondens unue de
pius ait. Ecce intli filium ysai bethlee¬
robore et uirum bellicosum ⁊ prudẽtẽ
mum qui ẽ inpascnis. Trlit aũ ysai
ensarmiger misit saulad ysai licens
ꝑtet dauit inconspectumeo inuenit enĩ
eitur qͥndoq spiritus deimaluis arripie¬
eat saul tollebat dauit cyrcharam ⁊ per¬
cuciebat manui sua et refoscillabat᷑ sani
et lenius habebat. Recedebat enmab eo

Expanded text:
t ait Saul ad servos suos: « Providete mihi aliquem bene psallentem, et adducite eum ad me. Et respondens unus de pueris, ait: Ecce vidi filium Isai Bethleherobore, et virum bellicosum, et prudentem tuum, qui est in pascuis. Tulitque Isai ejus armiger. Misitque Saul ad Isai, dicens: Stet David in conspectu meo: invenit enim itur quandocumque spiritus Dei malus arripiebat Saul, tollebat Dauid citharam, & percutiebat manu sua: refocillabatur Saul, & leuius habebat. Recedebat enim ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
uram inx omina qͥ iocuti estis amert
constitm suꝑuos regem et nunc rex
graditur an uor Leio
Eo autem ienitincamũ. Sorrosi¬
uimei uobistum sunt. Itaq conu̾sat
coramnob̾ ab adolescentia meausq
adeuhanc: ecce presto sum loqumũ
de meroram dommo ⁊ coramxpo emie¬

Expanded text:
ram: juxta omnia que locuti estis ad me: et constitui super vos Regem. Et nunc Rex gradietur ante vos: ego autem senui et canui. Porro filii mei vobiscum sunt: itaque conversatus coram vobis ab adolescentia mea usque ad diem hanc. Ecce presto sum. Loquimini de me coram Domino: et coram
Abbreviated transcription (Latin):
regni et scripsit inlibro ⁊ reposuit corã
comino. Et climisit saiuel omnẽ po¬
pulum singłos in domium suã. S et
aulabiit indomum suam ingabda
er abiit cum eo pars excitis quorũ
cenigerat deus corda. Lc̃onem¬
uii uero belial aixerunt. Num sai¬
uare nos pot̾it iste: Et despexerunt eũ
sminiabat seaudire.

Expanded text:
regni, et scripsit in libro, et reposuit coram Domino: et dimisit Samuel omnem populum, singulos in domum suam. Sed et Saul abiit in domum suam in Gabaath, et abiit cum eo pars exercitus, quorum tetigerat Deus corda. Filii vero Belial dixerunt: Num salvare nos poterit iste? Et despexerunt eum, simulabat se audire
Abbreviated transcription (Latin):
masphat: et aitad filio isił. hec tlicit
dominus deusisrł. Ego eduxiisił de egꝑ¬
ꝑto et ermi nos de manu egyptorum ⁊ de
manuominium regumqiaffligebãt
uos deuinisis malis et tribulatõnibus
ur̃is et aixistis. Ilequaqnͣr s regem con¬
natõeꝵ eins et cetidit rognat̃o mecri ⁊ ꝑ
uenit usz ad saui filiumtis. Quesierẽ
gͦ eum ⁊ ñ est innentu
t consuluu̾int pꝰhec dominumutrũ

Expanded text:
 Haec dicit Dominus Deus Israel: Ego eduxi Israel de Aegypto, et erui vos de manu Aegyptiorum, et de manu omnium regum qui affligebant vos de universis malis et tribulationibus vestris: et dixistis: Nequaquam: sed regem conognatio Metri, et pervenit usque ad Saul filium Cis. Quaesierunt ergo eum, et non est inventus. Et consuluerunt post haec Dominum, utru
Abbreviated transcription (Latin):
dei siet tratlitlit eos inmamusisare
magri milicieasor et imanti philis¬
imorum et in manuregis moabet
pugnauunt adusus eoꝵ
oͣstea autem elamaunt ad flmũp
et dixerunt. Pectammirs qui dereliqui¬
mus dominum ⁊ sequiuimus batum
et astaroth. Nlunc gͦerue noe de manu
sit dominus ieroboal. et badan: ⁊ bai¬
ach et iepte et samuel et eruit uor de

Expanded text:
Dei sui: et tradidit eos in manu Sisare magistri milicie Asor: et in manu Philistinorum: et in manu Regis Moab: et pugnaverunt adversum eos. Postea autem clamaverunt ad Dominum et dixerunt. Peccavimus: quia dereliquimus Dominum: et servivimus Baalim et Astaroth. Nunc ergo erue nos de manu sit Dominus Jerubaal et Bedan et Jephta, et Samuel, et eruit vos de
Abbreviated transcription (Latin):
ceret dies. Reliqui autem dispersi fr̃
Qł ẽ iste quidixit saul ñreg¬
ñabłt super nos. Date iuroꝵ: et intfiie¬
mułeos. Dixit saul. sion oetidetur tł¬
qm aliehat: quia hodie fecit domins
saiitem inifrael.
ixit autem samuel ad populũ
enite et eannis ingaigala et ĩ¬
nõuemius ibi regnum. Et prexit oĩs
populs ingalgala. Et fecerunt ibi re¬
geni saui coram dommno ingaigala.
Et immolanunt ibi uctimas pacifi¬
ꝑ letatus est ibi saul ⁊ cunstim¬

Expanded text:
ceret dies: reliqui autem dispersi suntis est iste qui dixit: Saul num regnabit super nos? Date viros, et interficiemus eos. Et ait Saul: Non occidetur quisque in die hac, quia hodie fecit Dominus salutem in Israel. Dixit autem Samuel ad populum: Venite, et eamus in Galgala, et innovemus ibi regnum. Et perrexit omnis populus in Galgala, et fecerunt ibi regem Saul coram Domino in Galgala, et immolaverunt ibi victimas pacifilaetatus est ibi Saul, et cuncti
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ plorat: Et narrau̾unt ei ubauiroꝵ
iabes. Et insiluit spẽ dominimsaul. Cũ
bonem concidit infrusta misit ĩonĩs
t̾minos isrł. per manum nuntiorũ cli¬
cens. Quntumq ñ exierit secutusq fu
erit saul et sanneleur sic fiet bobz eiꝰ.
luasit gͦ timordomun do
populum et egressi sunt qiͣ

Expanded text:
d plorat? Et narraverunt ei verba virorum Jabes. Et insiluit Spiritus Dei in Saul, cum bovem, concidit in frusta, misitque in omnes terminos Israel per manum nuntiorum, dicens: Quicumque non exierit, secutusque ferit Saul et Samuelem, sic fiet bobus eius. Invasit ergo timor Domini populum, et egressi sunt quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ad alterum Sequere me. Ille autẽ
dixit. Domine ꝑmitte mẽprimũ ire:¬
⁊ sepelire prem meum Dixitq eu iħc.
Sine mortuos sepelire mortuos suos.
tu autemuade ⁊ annuncia regnum
dei. Et ait alt̾. Sequar de domine s
primum ꝓ mitte michi renunciare
hus que domisunt. Et ait ad illiim ih̾c.¬

Expanded text:
ad alterum: sequere me. ille autem dixit: domine, permitte mihi primum ire sepelire patrem meum. dixitque Iesus: sine ut mortui sepeliant mortuos suos: tu autem uade, adnuntia regnum dei. et ait alter: sequar te, domine, sed primum permitte mihi renuntiare his qui domi sunt. ait ad illum I
Abbreviated transcription (Latin):
rabat quid sequer
equebatur uero. Infirmum
autem infide recipite. Quod
aperuit. Set taliammonitione fir¬
matus ẽ placitoq at ꝓposito bono ⁊
congruentissimo suiͣs morib sine¬
dum gestum sit. Exuitat ⁊ trrũphat
ultra qmͣ petimus aut intelligiinis
facere. Et comitit d̾e lustum euis in

Expanded text:
rabam quid sequeretur. Sequebatur vero: Infirmum autem in fide recipite . Quod aperuit. Sed tali admonitione firmatus est, placitoque ac proposito bono et congruentissimo suis moribus, qdum gestum sit: exultat et triumphat ultra quam petimus aut intellegimus facer
Abbreviated transcription (Latin):
natalicia celebramus debem̾
amitari qd̃ colimus. Oscendat nr̃e
obsequium deuotõnis immutate
sollempnitasmentis. Cespicianme
q̃ terrena sunt relistis cemporalib

Expanded text:
natalitia celebramus, debemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Qñ rex celorum cominus tocuis
mundi passionis sacͣmenta per hunc
aditum completurus intrount ñ se
purpuratum nec diademate niten¬
tem exhibuit aut equi potentis uehi¬
culum requisunt set humił aselli ter¬
ga insidens eultorib sins humilitatiᷤ
unc imperator gaudens deuisi
tatu angelico deposits imperii.
in signib discalciatiꝰ protinus imea
tantu ⁊ona precinstus crucem dñi
manu suscipiensperfusies lacumis
ad celum cculos erigens ꝓꝑabat ad por¬
tamusq progrediens. Mox illo humi¬
liter propinqnͣte cduricia lapidum ce¬
leste persensit imperium statimqe por¬
ta se subridens liberum intrantibus
patefecit ingressimu: Ocrux iurid̾.¬

Expanded text:
ndo rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis unc imperator gaudens in Domino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coelum oculum erigens properabat, ad portam usque progrediens. Mox illo humiliter propinquante, duritia lapidum coeleste persensit imperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque su
Abbreviated transcription (Latin):
diuersogłe apparatucum hymins et
tantitis obuiam alii pergunt atq alii
umq imperator de monte oli¬
ueti descendens per eamportam
qmͣ cominus intrauerat qñ ad passio¬
nemuenerat ip̃e equo regio ornamẽ¬

Expanded text:
diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii mperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad passionem venerat, ipse regio diade
Abbreviated transcription (Latin):
ac pro corporis captu pugnatissime sini et
acculeos in uulnere relinquunt. Sed rex ipse
sme acculeo est. natura ei telum detraxit
et iram eius inermem relinquit. Hec est¬
quę saluum facit regem clementia unum
uium. Quid pulchrius ꝗͣ uiuere cunctis

Expanded text:
ac pro corporis captu pugnacissime apes sunt et aculeos in vulnere relinquunt; rex ipse sine aculeo est, natura ei zelum detraxit et iram eius inermem reliquit. Exee; salvum regem clementia in apvium. Quid pulchrius est quam vivere cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
ibi nilla igitur domus uel sacri pa¬
trimomi uel emphiteotiai iur̃ uel
hominuimi priuatorum et si priui¬
legiini aliꝗd habere doceatur ab hac
neccessitate si miuncta sit que iam
nõ extraoramarium Ut hactenus
sed ipsis facientibus canonicuni

Expanded text:
 Nulla igitur domus vel sacri patrimonii vel emphyteutici iuris vel hominum privatorum, etiamsi privilegium aliquod habere doceantur, ab hac necessitate seiuncta sit, quae iam non extraordinarium, ut hactenus, sed ipsis facientibus canonicum
Abbreviated transcription (Latin):
dicto fendo ibi qualiter dum apud
roncalias secimdimi antiquorimi nu¬
peratorum consuctudinem pro iusti¬
tia et pace componenda concederemꝰ
omnia que ad honorem impern Ro¬
mani spectare uidentur solicite in¬

Expanded text:
iversitas, qualiter, dum apud Roncalias secundum antiquorum imperatorum consuetudinem pro iusticia ac pace regni componenda consederemus, omnia que ad honorem imperii spectare videntur sollicite in
Abbreviated transcription (Latin):
esse onnium perfectissimam uirtute
arbitrandum es ł hominibus que ura
omnibus distribuit hec est ex iausa
cognominata institia. et enim pna¬
queꝗ illarum uirtutum insi subse¬
quentur huius bona fiet et miehal
horim quę competunt itaq nes foti¬
titudinem que non est cum uistitia
laudabimus cum secinidum paterna
linguam fortitudiem i arinis uir¬
tutem appellet solum et squoribn
ea iustitiam subtrahat delie torima
solum modo non quorumdam forio¬

Expanded text:
esse omnium perfectissimam virtutem arbitrandum est hominibus quae iura omnibus distribuit, hoc est ex causa cognominata iustitia. Etenim unamquamque aliarum virtutum nisi subsequantur huius bona, fiet nihil horum quae competent. Itaque nec fortitudinem quae non est cum iustitia laudabimus, cum scilicet patria lingua fortitudinem in armis virtutem appellet solum; et si quis ab ea iustitiam subtrahat, delictorum occasio solummodo, non quorumdam bono
Abbreviated transcription (Latin):
Si frater tuus et amicus tuns et
uxor tua que in simi tuo dormit
de prauare uoluerit yeritatem et
sie manus tua super cos et effun¬
des sanguinem ipsorum ¶Et¬

Expanded text:
Si frater tuus, et amicus, et uxor quae in sinu tuo dormit, depravare voluerit veritatem, sit manus tua super eos, et effunde sanguinem ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
consistit dicente Cassiodoro onni
quipe regno desiderabilis debet esse
tranquilitas in qua et populi prosi¬
aunt et utilitas gentinm custoditur
Hec est bonarum artinu mater de¬

Expanded text:
nda dicit Cassiodorus: omni quippe regno desiderabilis debet esse tranquillitas, in qua et populi proficiunt et utilitas gentium custoditur. Haec est enim bonarum artium decora ma
Abbreviated transcription (Latin):
nolite contristari ut non solum
eripiatis sed ne patiamini quid ul
contristari et sanguinem innocentem
non effumdatis in loco isto omicidas
gitur. si inquit hoc feceritis o reges
iuda tenebitis pristinam libertatẽ

Expanded text:
Nolite contristari, ut non solum eripiatis, sed ne patiamini quidem per contristari. « Et sanguinem innocnon effundatis in loco isto. Homicidas pauca: Si, inquit, haec feceritis, o reges Juda, tenebitis pristinam potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
siderantes ꝗ licet ques tus non meitus
iminuatur imperio tamen nostris
subiect incrementum suscipienti¬
bus si indamnes a iudicibus con-¬
seruentur et imperium et fiscus
hibundabit utens subiectis locu-¬
pletibus. Et uno hoc introducto or¬
dine plurimarum rerum innumerata

Expanded text:
ia, licet quaestus non modicus imminuitur imperio, attamen nostris subiectis incrementum maximum percipientibus, si indemnes a iudicibus conserventur, et imperium et fiscus abundabit utens subiectis locupletibus, et uno hoc introducto ordine plurima rerum et innumerata
Abbreviated transcription (Latin):
igitur nobis facta est ꝙ̃ agen̾tas
onmnia quecumq in nostris pro¬
uinciis sunt uno actu cõmuni
ad meliora migrenius hoc eniin in
uentunm credimus si presides gen¬
tium quicumq ciuiles adminisha¬
tiones prouintiarun habent puris
procuremus uti manibus et ab onni
abstmere acceptatione pro illis olis
contentos eos que a fisco dantur
quod non aliter fiet nisi et ipsi
ingula sine mercede accipiant
ini onmino dantes neq ocrasione
suffragiorum neq hus que sut¬
gula habent neq alii hominum

Expanded text:
igitur nobis facta est, quid agentes omnia quaecumque in nostris provinciis sunt, uno actu communi ad meliora migraremus. Hoc enim omnino eventurum credimus, si praesides gentium, quicumque civiles administrationes provinciarum habent, puris procuraremus uti manibus et omni abstinere acceptione pro illis, solis contentos eis quae a fisco dantur. Quod non aliter fiet nisi et ipsi cingula sine mercede percipiant, nihil omnino dantes nec occasione suffragiorum, neque his qui cingula habent nec alio omnium
Abbreviated transcription (Latin):
tonsure nec uestimentorum for-¬
ma nec in qualitate negotiorum
de clericatu ꝙꝙ̃ offendunt ad pe¬
ne subterfugium se ul clericos
exibentes cum super excessibus
quos seculari luxu committunt
ad publica iuditia protrahunt᷑
circuncisis crimbus ut possint
circumuenire uindictam se pro
clericis representant clericalis
fori priuilegium labris allantes
qui fact paulo ante negauerant
se contempsermi emendare illius
efficiuntur in munitat extortes
qui pro laycorum tutela et lay¬
corum uiolentia cohercenda di¬
gnoscitur instituta. ut in textu¬

Expanded text:
tonsurae nec in uestium forma nec in qualitate negotiorum de clerico quidquam ostendunt, ad poenae subterfugium se clericos exhibentes; quia, cum super excessibus quos saeculari luxu committunt ad publica iudicia pertrahuntur, circumcisis crinibus, ut possint circumuenire uindictam, se pro clericis repraesentant, clericalis, fori priuilegium labiis allegantes, qui factis paulo ante negauerant seipsos contempserint emendare, illius efficiantur immunitatis expertes quae pro clericorum tutela et laicorum violentia coercenda noscitur instituta. Tu de
Abbreviated transcription (Latin):
respondeo ꝗ ini camino dente me rodumt m
publico detrahentes legenles mangulis idem
a accusatores el deffensores cum i alns pro¬
bent ꝙ in me reprobant q uasi uirtus ei uili
non i rebus sit sed cum auctore mutentut¬

Expanded text:
deo, qui canino dente me rodunt, in publico detrahentes, legentes in angulis, iidem et accusatores et defensores, cum in aliis probent, quod in me reprobant, quasi virtus et vitium non in rebus sit, sed cum auctore mutetu
Abbreviated transcription (Latin):
saluberrimis atq utilissimis munita
legibus cum filius eius adulteri ri¬
mine damnatus secundum ius ab
ipso constitutum itroꝗ oculo carcre
deberet ac tota cinitas in honor pa-¬
tris neccessitate pene adolescentulo
remitteret aliquandin repugnauit
ad ultimum populi precibus enictꝰ
sno pͥus de iuđ filii oculo eruto ysu
uidendi utrisq relmquit ita debitu
suplici modum legi reddidit equitat
admirabili temperamento seꝗ inter
misericordem patrem et iustum lege¬
latorem partitus. ¶ Et ideo dicit¬

Expanded text:
saluberrimis atque utilissimis legibus munita, cum filius eius adulteri crimine damnatus secundum ius ab ipso constitutum utroque oculo carere deberet, ac tota ciuitas in honorem patris necessitatem poenae adulescentulo remitteret, aliquamdiu repugnauit. ad ultimum populi precibus euictus suo prius, deinde filii oculo eruto usum uidendi utrisque reliquit. ita debitum supplicii modum legi reddidit, aequitatis admirabili temperamento se inter misericordem patrem et iustum legislatorem partitus. Sed ali
Abbreviated transcription (Latin):
tirii prefractior et abstitior institia
ad uini et cruorem usꝗ seditiofas
contiones cinium paccauerat lege
cauando ut si quis eas cum ferro ĩ¬
trasset contimo interficeretur con¬
iecto de id tempor̃ e longinco rine
gladio cinctus domu repetens su-¬
bito in dicta contione suut erat in
eam processit ab eo qui prox ime co¬
ac protinus ferro quod habebat de¬
stricto incubuit Cimiꝗ liceret cul¬
pam uel dissimulare uel errore
deffendere penam tamen represen¬
tare maluit ne qua fraus institia

Expanded text:
Thurii praefractior et abscisior iustitia. ad uim et cruorem usque seditiosas contiones ciuium pacauerat lege cauendo ut, si quis eas cum ferro intrasset, continuo interficeretur. interiecto deinde tempore e longinquo rure gladio cinctus domum repetens, subito indicta contione sic ut erat in eam processit, ab eoque, qui proxime conciam' ac protinus ferro, quod habebat, destricto incubuit, cumque liceret culpam uel dissimulare uel errore defendere, poenam tamen repraesentare maluit, ne qua fraus iustitiae
Abbreviated transcription (Latin):
culo pelleretur et causa mea firma¬
retur scitote me criminari a quoda
basso et me minse prosequi quod
andiens Ualentimanus augrstus
nostra auctoritate sinodum con¬
gregari iussit. et facto consilio cum
magna ex aminatione satissatiens
omnibus licet euadere aliter potiuissẽ
suspictionem tamen fugiens corã
omnibus me purgani. scilicet a sus¬
ꝑictione et g̨mulatione liberans.¬

Expanded text:
culo pelleretur, et causa mea firmaretur, scitote me criminari a quodam Basso, et injuste persequi. Quod audiens Valentinianus Augustus, nostra auctoritate synodum congregari jussit, et facto concilio cum magna examinatione satisfaciens omnibus, licet evadere aliter satis possem, suspicionem tamen fugiens, coram omnibus me purgavi, me scilicet a suspicione et aemulatione liberans
Abbreviated transcription (Latin):
ergo lenitas cum seneritate facien¬
dumꝗ quoddam ex utroq tempe¬
ramentum ⁊t nec multa asperitate
axalcentur subditi nec mima
Utilitate dissoluantur &g. hoc

Expanded text:
ergo lenitas cum severitate, faciendumque quoddam ex utraque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tiam iudicat staturam m mion
gestat ⁊ troꝗ penso iustitia m sei nã¬
sericordiam portat sed por iustitiã
readit peccat sententiam sen pere
misericordiam pectati temperet pe¬
nam ut iusto libramine quedam
per equitatem corrigat quedam ue¬
ro per misericordiam indulgtabil
qui dei micditia oculis sis pr̃eponit
semper timens el tremens in omin
negotio formidat nede ustetie tra¬
mite deuian cadat et unde nem
iustificatur unde potins condam

Expanded text:
e judicat, stateram in manu gestat, in utroque penso justitiam et misericordiam portat: sed per justitiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccati temperat poenam: ut isto libramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. Quod Dei judicia oculis suis praeponit, semper timens tremensque in omni negocio reformidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non justif
Abbreviated transcription (Latin):
certam esse prouinciam que habet
decem uel ondecim cinitates et unũ
regem et totidem minores prote-
quorum iuditium omnes cause epi¬
scoporum et reliquorum sacerdotu
aut ciuitatum refferantur. ut ab
hus omnibus iuste consona uoce di

Expanded text:
certam provinciam esse, quae habet decem vel undecim civitates et unum regem, et totidem minores civitatquorum judicium omnes causae episcoporum et reliquorum sacerdotum ac civitatum referantur, ut ab his omnibus juste conson
Abbreviated transcription (Latin):
constitutus rex uester non multi¬
ꝓlicabit sibi equos nec reducet po-¬
pulum in egiptum equitatus mimo
subleuatus presertim cum dominꝰ
precepit uobis ut nequaꝙ̃ amplius
per eandem uiam reuertamin non
habebit uxores plurimas que illice¬
aut animum eius nec auri nec ar
genti in mensa pondera. posiꝗͣ aute
sederit in solio regni sui describet
sibi deuterononn. leges in uolumine
accipiens exemplar a sacerdotibus
leuitice ⁊ bꝰ et habebit legem secumi
custodiet uerba et sermones eius q̃
lege precepte simt nec eleuetur cor
crũs in superbiam supen fratres suos
nec declinet in dexteram partẽ neꝗ
smistram ui longo tempore regat
ipse et filius eius super iprael

Expanded text:
constitutus rex, non multiplicabit sibi equos nec reducet populum in Ęgyptum equitatus numero sublevatus, presertim cum dominus preceperit vobis, ut nequaquaper eandem viam revertamini non habebit uxores plurimas quae inliciant animum eius neque argenti et auri inmensa pondera postquam autem sederit in solio regni sui describet sibi deuteronomium legis huius in volumine accipiens exemplar a sacerdotibus leviticae tribus et habebit secum custodire verba et caeremonias ejus, quae in lege praecepta sunt. Nec elevetur cor ejus in superbiam super fratres suos, neque declinet in partem dexteram, vel sinistram, ut longo tempore regnet ipse et filii e
Abbreviated transcription (Latin):
omnium perfectissimam uirtutem
arbitrandum est hominibus que
iura omnibus distribuit hec est
ex causa cognominata institia. et¬
enim unamquamiq aliarinn uirtu¬
tum nisi subsequetur huius bona

Expanded text:
omnium perfectissimam virtutem arbitrandum est hominibus quae iura omnibus distribuit, hoc est ex causa cognominata iustitia. Etenim unamquamque aliarum virtutum nisi subsequantur huius bona,
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo continentur el lat aduer¬
sus eos sautionibus debent subcum¬
bere qui uel leui argumento a iudi
catholice religionis el traint de¬
tecħ fuerunt de mare ¶E Cum

Expanded text:
ocabulo continentur et latis adversus eos sanctionibus debent succumbere, qui vel levi argumento iudicio catholicae religionis et tramite detecti fuerint deviare.
Abbreviated transcription (Latin):
tare uel ca uenditionis. permu¬
tationis. donationis alit cuius¬
uis alienatiomis titulo quo cumig
i alios transferre presinat
absq sedis apostolice licentia spe¬
tiali plenam et expressam faci¬
entem de prohibitione iam dicta
sactum decernando Et per

Expanded text:
tare, vel ea venditionis, permutationis, donationis, aut cujusvis alienationis titulo quocunque in alios transferre præsumant absque Sedis Apostolicæ licentia speciali plenam, & expressam faciente de prohibitione hujusmodi irritum decernentes. Per
Abbreviated transcription (Latin):
doctus et eruditus in l domini alios
re prouidentie ingrinoq quod pos¬
sidet sed gratias a gat primum dño
qui cuncta largitur et deinde facer.¬
dotibus et munstris a quibus doctus
Ossi enim non egerit gratias
in penuria maledicetur ꝙ si intelli¬
pes largitorem deuni t agens his
gratias per quos a deo eruditus es¬
et humiliauerit se et in orreuni cdei
menta in ecclesia populis mim stra.¬
uerit statim apperientur in cum
eum pluuia sintualis et mandab it
nubibus suis ut pluat super eum
in breui et habundantia omnnum rehe

Expanded text:
doctus et eruditus in Lege  Al. legere prudentiae, ingenioque quod possidet: sed gratias agat 979 primum Deo, qui cuncta largitur; deinde sacerdotibus ejus ac magistris, a quibus doctus est. Si enim non egerit gratias, in penuria maledicetur. Quod si intelligens largitorem Deum, et his agens gratias, per quos a Deo eruditus est, humiliaverit se, et in horreum Dei menta in Ecclesia populis ministraverit: statim aperientur super eum  pluvia spiritualis, et mandabit Deus nubibus suis, ut pluant super eum imbrem, et abundantia rerum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ibi nilla igitur domus uel sacri pa¬
trimomi uel emphiteotiai iur̃ uel
hominuimi priuatorum et si priui¬
legiini aliꝗd habere doceatur ab hac
neccessitate si miuncta sit que iam
nõ extraoramarium Ut hactenus
sed ipsis facientibus canonicuni
nomen accepit E Et secundimi

Expanded text:
 Nulla igitur domus vel sacri patrimonii vel emphyteutici iuris vel hominum privatorum, etiamsi privilegium aliquod habere doceantur, ab hac necessitate Seiuncta sit, quae iam non extraordinarium, ut hactenus, sed ipsis facientibus canonicum nomen accepit. D. VII i
Abbreviated transcription (Latin):
enini imperator Consideramus enim
quia lict questus non modicum
inminuitur imperio attamen nostris
subiectis incrementum maximum
percipientibus si indennes a iudi¬
cibus conseruẽtur et imperium et
fiscus habundabit ut ens subiec tis
locupletibus et uno hoc introducto
ordine plurimaruu rerum el in¬

Expanded text:
omnium ulli. Consideravimus enim quia, licet quaestus non modicus imminuitur imperio, attamen nostris subiectis incrementum maximum percipientibus, si indemnes a iudicibus conserventur, et imperium et fiscus abundabit utens subiectis locupletibus, et uno hoc introducto ordine plurima rerum et in
Abbreviated transcription (Latin):
mortem arripere. sed illatam ab
aliis libenter accipore Unde et in
persecutionibus non licet propria
perire manu absq eo ubi castitas
pereclitatur sed percutienti cola

Expanded text:
mortem arripere, sed illatam ab aliis libenter excipere. Unde et in persecutionibus non licet propria perire manu absque eo, ubi castitas periclitatur, sed percutienti colla
Abbreviated transcription (Latin):
castro uel uilla ad habitandum
domos uel loca quecumq de nouo
recipere seu ac tenus recepta mu¬
tare uel ca uenditionis. permu¬
tationis. donationis alit cuius¬
uis alienatiomis titulo quo cumig
i alios transferre presinat
absq sedis apostolice licentia spe¬
tiali plenam et expressam faci¬
entem de prohibitione iam dicta
sactum decernando Et per

Expanded text:
cantium ad habitandum domos vel loca quaecunque de novo recipere seu tare, vel ea venditionis, permutationis, donationis, aut cujusvis alienationis titulo quocunque in alios transferre præsumant absque Sedis Apostolicæ licentia speciali plenam, & expressam faciente de prohibitione hujusmodi irritum decernentes. Per
Abbreviated transcription (Latin):
tonsure nec uestimentorum for-¬
ma nec in qualitate negotiorum
de clericatu ꝙꝙ̃ offendunt ad pe¬
ne subterfugium se ul clericos
exibentes cum super excessibus
quos seculari luxu committunt
ad publica iuditia protrahunt᷑
circuncisis crimbus ut possint
circumuenire uindictam se pro
clericis representant clericalis
fori priuilegium labris allantes
qui fact paulo ante negauerant
efficiuntur in munitat extortes
qui pro laycorum tutela et lay¬
corum uiolentia cohercenda di¬
gnoscitur instituta. ut in textu¬

Expanded text:
tonsurae nec in uestium forma nec in qualitate negotiorum de clerico quidquam ostendunt, ad poenae subterfugium se clericos exhibentes; quia, cum super excessibus quos saeculari luxu committunt ad publica iudicia pertrahuntur, circumcisis crinibus, ut possint circumuenire uindictam, se pro clericis repraesentant, clericalis, fori priuilegium labiis allegantes, qui factis paulo ante negauerant efficiantur immunitatis expertes quae pro clericorum tutela et laicorum violentia coercenda noscitur instituta. Tu de
Abbreviated transcription (Latin):
plerumꝗ non nulli terrena premia appetut
et iustitiam deffendunt seg innocentes exti¬
mant et esse deffensores rectitudmis geul¬
tant quibus si spes numi subtrahitur a
aefensio: protinus institiae cessalur el iñ
deffensores se institiae cogitant sibis se
reelos asserunt qui neꝗ rectitudmem sed
nummos querunt contra quos bene per
Moysen dicitur. Iustus quod iustum est
quod iustum est exequitur qni ad defe¬
sionem institie non uirtutum emulatione
sed amore premii temporalis exitabu fu
iniustus quod iustum est exequitur qui¬
iustitiam uenundare mimme ueretur lustt
ergo iustum exequi est massertione institis
candem ipsam iustitiam querere sepe rects

Expanded text:
plerumque nonnulli terrena praemia appetunt et iustitiam defendunt seque innocentes aestimant et esse defensores rectitudinis exultant. Quibus si spes nummi subtrahitur, a defensione protinus iustitię cessatur. Et tamen defensores se iustitię cogitant sibique se rectos adserunt, qui nequaquam rectitudinem, sed nummos quaerunt. Contra quos bene per Moysen dicitur: Iuste, quod iustum est, quod iustum est, exequitur, qui ad defensionem iustitię non virtutis aemulatione, sed amore praemii temporalis excitatur. Iniuste, quod iustum est, exequitur, quiiustitiam venundare minime veretur. Iuste ergo iustum exequi est, in adsertione iustitiae eandem ipsam iustitiam quaerere. Sępe recta
Abbreviated transcription (Latin):
egratia sprritus sancti donum scientie per¬
cepu et postea regni ad ministrationem asse¬
cutus est n regum n caͦ salomon quoꝗ non
qͥuutias non longua tempora huius uilae
sed sapientiam a deo petut et impetrauit in

Expanded text:
ex gratia Spiritus sancti donum scientiae percepit, et postea administrationem regni assecutus est. § 3. Salomon quoque non divitias, non longa tempora hujus vitae, sed sapientiam a Deo petiit et impetravit.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis unam quidem esse omnium perfectis¬
simam uirtutem arbitrandum est hominibꝰ
quę̧ iura omnibus distribuit hec est ex cã
cognominata iustitia el enim una qneque
aliarum uirtutum nisi subsegnatur huius¬

Expanded text:
is. Vnam quidem esse omnium perfectissimam virtutem arbitrandum est hominibus quae iura omnibus distribuit, hoc est ex causa cognominata iustitia. Etenim unamquamque aliarum virtutum nisi subsequantur huius
Abbreviated transcription (Latin):
hebrayce ductor primis hominibus diuinas
leges sacris litteris ex plicauit. faroneus rex
gecis primus leges inditiaq constituit. Mer¬
curius trimegistus primus legem egiptus
tradidit. Solon primus leges atheniensibus
dedit. Licurgus primus lacedemonibus iura
ex Appolimis auctoritate confingit. Numa
Pompilius qui romulo successit in regno primꝰ

Expanded text:
Hebraeae primus omnium divinas leges sacris litteris explicavit. Phoroneus rex Graecis primus leges iudiciaque constituit. Mercurius Trimegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. Lycurgus primus Lacedaemoniis iura ex Apollinis auctoritate confinxit. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regno, primus
Abbreviated transcription (Latin):
textus Cessantibus uero hris scili¬
natum et re et uita honeste reci¬
pientur ꝙ utiꝗ non sordi erunt or¬
dim cum ex utilitt eius semper sit¬
ordinem plenum habere. Et sic uti

Expanded text:
t. cessantibus uero his natum et re et uita honesta recipientur: quod utique non sordi erit ordini, cum ex utilitate eius sit semper ordinem plenum habere. Eis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
beris fratri tuo ad usuram pecu¬
niam tuam neꝙ fruges ne quem¬
libet aliam rem sed alieno fratri
aut tuo absq usura eo ꝙ iiget cõ.¬
modabis. et benedicat tibi dominꝰ
deus tuus in omni tempore tuo.¬

Expanded text:
bis fratri tuo ad usuram pecuniam, nec fruges, nec quamlibet aliam rem, sed alieno. Fratri autem tuo absque usura id quod indiget, commodabis, ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in omni tempore
Abbreviated transcription (Latin):
suciedentibus tertiam partem
omnium decimationum terrarũ
subiectarum in ciuitate et episcopa¬
tu Ualeng et tertiam partem pisca¬
tionum maris et albufere et anima.¬

Expanded text:
bus terciam partem omnium decimarum terrarum subiectatum in civitate et episcopatu Valencie, et terciam partem piscacionum maris et Albufere et anima
Abbreviated transcription (Latin):
ac pro corporis captu pugnatissime sini et
acculeos in uulnere relinquunt. Sed rex ipse
sme acculeo est. natura ei telum detraxit
et iram eius inermem relinquit. Hec est¬
quę saluum facit regem clementia unum

Expanded text:
ac pro corporis captu pugnacissime apes sunt et aculeos in vulnere relinquunt; rex ipse sine aculeo est, natura ei zelum detraxit et iram eius inermem reliquit. Exe salvum regem clementia in ap
Abbreviated transcription (Latin):
pretorio ⁊bi textus Credidit enim priceps
cos quiob s ingularem mdustriam ecplo¬
rala corum fide & grauilate ad huius ofi.¬
en magnitudmem adhibentur non aliter
uidicaturos esse pro sapientie ac luce digni.¬
tatis sue quam ipse foret indicaturus Et¬

Expanded text:
rdicta est. credidit enim princeps eos, qui ob singularem industriam explorata eorum fide et grauitate ad huius officii magnitudinem adhibentur, non aliter iudicaturos esse pro sapientia ac luce dignitatis suae, quam ipse foret iudicaturus
Abbreviated transcription (Latin):
quid pro huinsmodi causa atesta.¬
tor relictum fuerit uniuersi qui
id quo cumq modo cognouerit uel
uiri clarissimi rectores prouintiȩ
uel urbis episcopi. &¶et

Expanded text:
quid pro huiusmodi causa a testatore relictum fuerit, universi, qui id quocumque modo cognoverint, vel in viri clarissimi rectoris provinciae vel in urbis episcopi not
Abbreviated transcription (Latin):
ułr esse ut etclesias uillarum
tam earum que in saracenorum
ternio capero posent q̃ earmi
que ipsi in regno suo edifucari fece¬
rmt uel per capellas uel per que uo¬
luermt monasteria sedibus dum¬
axat epis copalibus excepe distri.¬

Expanded text:
um, ut ecclesias villarum tam earum, quas in Sarracenorum terris capere poteris, quam earum, quas ipsi in regno vestro edificare feceritis, vel per capellas vestras vel per que volueritis monasteria, sedibus dumtaxat episcopalibus exceptis, distri
Abbreviated transcription (Latin):
quod esse non debet cito et aspere
comouetur aduersus presbit esimm
est ne innocens dauetur aut per¬
dat cõmumonem ¶ Et ideo ha¬
bet potestatem is qui abiectus est
Ut epos finitimos interpelient et
causa eius aucdiatur ac diligentius

Expanded text:
quod esse non debet, cito et aspere commovetur adversus presbyterum, um est ne innocens damnetur aut perdat communionem, et ideo habet potestatem is qui abjectus est, ut episcopos finitimos interpellet, et causa audiatur et diligentius
Abbreviated transcription (Latin):
uos metipsos uindicantes sed magis
miuriam percipite et magis frau
tra bella non esse carualia peragen¬
da sed anime certamina contra
spirituales aduersarios ¶E Et¬

Expanded text:
vosmetipsos vindicantes, sed magis injuriam accipite, et magis fraudtra bella esse carnaliter peragenda, sed animae certamina contra spiritales adversarios de
Abbreviated transcription (Latin):
ita mors senectutem uiue̾
noluit qui mori non uult.
uita enim cum expectatione
mortis data est ad hanc itur
quã ideo timere demẽtis est.
quia certa expectãtur dubia
metuũtur Mors necessitatẽ
habet equã. et inuictã quis
queri potest in ea condicõne
se esse in qua nemo non est.

Expanded text:
ita mors senectutem. Vivere noluit, qui mori non vult. Vita enim cum exceptione mortis data est; ad hanc itur. Quam ideo timere dementis est, quia certa expectantur, dubia metuuntur ! Mors necessitatem habet aequam et invictam. Quis queri potest in ea condicione se esse, in qua nemo non est
Abbreviated transcription (Latin):
dinius dementissimi portꝰ
est aliquãdo petendus mĩꝙͣ
recusandus. In quem si quis¬
forsan infra pͥmos annos de¬
latus est/ Non magis queri
debet ꝙͣ qui cito nauigauit.
Alium enĩ ut scis uẽti segnes
ludũt ac detinent et trãquis¬
litatis lentissime tedio lassãt.
Aliũ ꝑtinax flatus celemime
profert. Idem euenire nobis
puta Alios uelocissime uita¬
adducit quo ueniendum erat
eciam cunctantib alios ma¬
cerauit et coxit que ut scis
non semper tetinenda est.
Non emm uiuere bonun est
ses bene uiue̾. I taq sapiens

Expanded text:
utamus dementissimi; portus est, aliquando petendus, numquam recusandus, in quem si quis intra primos annos delatus est, non magis queri debet quam qui cito navigavit. Alium enim, ut scis, venti segnes ludunt ac detinent et tranquillitatis lentissimae taedio lassant, alium pertinax flatus celerrime perfert. Idem evenire nobis puta: alios vita velocissime adduxit, quo veniendum erat etiam cunctantibus, alios maceravit et coxit. Quae, ut scis, non semper retinenda est. Non enim sed bene uiuere; et sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
tis me gauderetis utiq quia
uado ad patrem docens et o¬
exeunt gaudendũ esse pociꝰ
ꝙͣ dolendum. Cuius rei me
uiue̾ xp̃s est et mori lucrũ
luccũ maximũ computans¬
se iam scli laqueis non tene¬
um fieri exemptũ pressuris
angentibus et benenatis di¬
aboli faucibus liberatũ xp̃o¬
rat anelet. Mori psane time
at qui ex aqua et spũ non
renatus gehenne ignibus
deputatur.ihori timeat qui
passione censetur. Mori time¬
at qui ad secundam mortem
de hac morte transibit. Mo¬
ri timeat quem de seculo re¬
cedentem ꝑennibus penis
eterna flãma torquebit. Mo¬
ri timeat cui hoc mora son¬
giori confertur ait cruciatꝰ
eius et gemitus int̾rm diffe¬

Expanded text:
tis, gauderetis quoniam uado ad patrem, docens et oexeunt, gaudendum potius quam dolendum. cuius rei meuiuere Christus est et mori lucrum, lucrum maximum computans iam saeculi laqueis non teneum fieri, exemptum pressuris angentibus et uenenatis diaboli faucibus liberatum capiamus. mori plane timeat, sed qui ex aqua et spiritu non renatus gehennae ignibus mancipatur. mori timeat qui passione censetur. mori timeat qui ad secundam mortem de hac morte transibit. mori timeat quem de saeculo recedentem perennibus poenis aeterna flamma torquebit. mori timeat cui hoc mora longiore confertur, ut cruciatus eius et gemitus interim diffe
Abbreviated transcription (Latin):
dyogene refert satiricus ꝙ
du plici pallio usus sit ꝓpter
frigus peram pro cellario
habuit clauã ob corpusculi
fragilitatem qua iam senex
membra sustentare solitus
erat Emorodios uulgo ap¬
pellatus sit. idest in pñtem
horam poscens a quolibet et
accipiens cibum/ habitabat
autem in portaꝵ uestibulis
et in portiabus ciuitatum
cũqz se contorqueret in dolio
uolubilem se habere domum
iocabatur et se cum tpr̃ibus
cõmutantem frigore enim
os uertebat in mi̾diem esta¬
te in septentrionem et ubicũ¬
qr se sol inclmabat dyoggenis¬
simul pretoriũ bertebatur quo¬
dam uero tempore habens ad
bibere et elisisse fertur uas ad
terram dicens nesciebam ꝙ
et natura poculum haberet.¬

Expanded text:
Diogene refert Satyrus, quod dissutili dupplici pallio usus sit propter frigus: peram pro cellario habuit; clavam ob corpusculi fragilimembra sustentare solitus erat et hemerobios uulgo appellatus sit, in praesentem horam poscens a quolibet, et accipautem in portarum vestibulis et in porticibus civitatum. Cum quis se quereret, in dolio volubilem se habere domum iocabatur et se cum temporibus commutantem: frigore enim os dolii vertebat in meridiem, estate ad septentrionem et ubicumque se sol inclinaverat, Diogenisimul pretorium vertebatur. Quoddam vero tempore habens ad bibere et elisisse fertur illud ad terram dicens: Nesciebam quod et natura poculum habere
Abbreviated transcription (Latin):
sub ohalie memuĩ me turrib
altis. Qua niger humetat
flauencia culta galesus. Co¬
ritiũ uidisse senem cui pauca
resicti. Iugera ruris erãt nec
fertilis illa iuuentis. Nec pe¬
cori oportuna seges nec com¬
moda bacho Hic rarũ tamen
in dumis olus lalbaq circũ.
lilia uerbenasq premens ue¬
stũq papauer Regum equabat
opes aĩs seraq reuertẽs Noc¬
te domum dapibus mensas
onenibat mep̃tis

Expanded text:
sub Oebaliae memini me turribus arcis, qua niger umectat flaventia culta Galaesus, Corycium vidisse senem, cui pauca relicti iugera ruris erant, nec fertilis illa iuvencis nec pecori opportuna seges nec commoda Baccho. Hic rarum tamen in dumis olus albaque circum lilia verbenasque premens vescumque papaver regum aequabat opes animis seraque revertens nocte domum dapibus mensas onerabat inemptis.
Abbreviated transcription (Latin):
sinu poĩtas contempn̾e Quid¬
ni liceat. Et ille ingentis aĩ
est qui illas circũfusas sibi
multum diuq miratus ꝙ ad
se uenerint ridet suasqz audit
magis esse ꝙͣ sentit cui nos¬

Expanded text:
sinu positas contemnere ? " Quidni liceat ? Et ille ingentis animi est, qui illas circumfusas sibi, multum diuque miratus, quod ad se venerint, ridet suasque audit magis esse quam sentit.
Abbreviated transcription (Latin):
adheret quidem in corꝑe suo
sed optima sui ꝑte abest/ et
cogitationes suas ad sublimi¬
debemus ut irritamenta ui¬
cioꝵ ꝙͣ longissime ꝓfugiamꝰ
indurandus est aninius et
a blandimentis uoluptatum
procul abstrahendus uina
hambalem hiberna soluerũt
et indomitũ illũ innib atq
aspibus uirũ eneruauerunt
fomẽta campame armis uicit
uiciis uictus est Nobis quoq
militandũ est et quidem gen̾e̾
ociũ datur debellande sunt in¬
primis uoluptates que ut ui¬
des seua quoq ingema rapu¬
erunt si quis sibi ꝓposuerit
quãtum oꝑis aggressus sit
sciet nichil delicate nichil
molliter esse faciendũ. Stul¬

Expanded text:
adhaeret quidem in corpore suo, sed optima sui parte abest et cogitationes suas ad sublimidebemus, ut irritamenta vitiorum quam longissime profugiamus. Indurandus est animus, et a blandimentis voluptatum procul abstrahendus. Una Annibalem hiberna solverunt, et indomitum illum nivibus atque Alpibus virum enervaverunt fomenta Campaniae. Armis vicit, vitiis victus est. Nobis quoque militandum est, et quodam genere otium datur. Debellandae sunt imprimis voluptates: quae, ut vides, saeva quoque ad se ingenia rapuerunt. Si quis sibi proposuerit quantum operis aggressus sit, sciet nihil delicate, nihil molliter esse faciendum.
Abbreviated transcription (Latin):
feceuit et diuicias granes fe¬
cit ꝙadmodum nichil differt
utrum in ligneo lecto an mau¬
transtuleris morbum suum
transferet. Sic nichil refert
utrum animꝰ eger in diuiciis
an in paupertate ponatur.¬

Expanded text:
fecerat, et divitias graves fecit. Quemadmodum nihil refert, utrum aegrum in ligneo lecto an in autranstuleris, morbum secum suum transferet,—sic nihil refert, utrum aeger animus in divitiis an in paupertate ponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit et euade perduc te in
tutum et subinde considera ꝙͣ
pulcra res sit consumare uitã
ante mortem deinde expecta¬
re securũ reliquam sui tprĩs

Expanded text:
 et evade, perduc te in tutum et subinde considera, quam pulchra res sit consummare vitam ante mortem, deinde expectare securum reliquam temporis
Abbreviated transcription (Latin):
tristari dicit aplõ in excessu
suor qui spem non habẽt. Qui
autẽ spe uiuimꝰ et in dño cre¬
dimꝰ et xp̃m̃ passũ esse ꝓ no¬
bis et resurrexisse confidimꝰ
ꝑ ip̃m resurgentes quid aut
recede̾ istinc de sclõ nolumus
aut nr̃os recedentes quasi ꝑdi¬
tos planginiꝰ et dolemꝰ ip̃o
xp̃o dño et deo nr̃o monente
et dicẽte. Ego sũ resurrectõ et¬
uita qui credit in me eciam si
mortuus fui̾t uiuet et oĩs qui
uiuit et credit in me non mo¬
credimꝰ fidem uerbis et ꝓmis
uicturi et regnaturi semper
sumꝰ leta securitate ueniamꝰ
qd int̾ morinur ad ĩmor¬
talitatem morte transimus.
nec potest uita et̾na succedere
est exitus iste sz transitꝰ et
temꝑali itmere decurso ad e¬
t̾na transgressus. Ex hiis

Expanded text:
contristari dicit in excessu suorum qui spem non habent. qui autem spe uiuimus et in Deum credimus et Christum passum esse pro nobis et resurrexisse confidimus in ipso resurgentes quid aut ipsi recedere istinc de saeculo nolumus aut nostros recedentes quasi perditos lugemus et dolemus? ipso Christo Domino et Deo nostro monente et dicente: ego sum resurrectio. qui credit in me, licet moriatur, uiuet et omnis qui uiuit et credit in me non mocredimus, fidem uerbis et promisscum quo et uicturi et regnaturi semper sumus, laeta securitate ueniamus. Quod interim morimur, ad inmortalitatem morte transgredimur nec potest uita aeterna succedere, est exitus iste sed transitus et temporali itinere decurso ad aeterna transgressus. quis