comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anõ ꝓ omnibꝰ quȩ retͥbuit. si ꝓfide quȩ illi debet᷑
talia fuerit homo passus. qualia ꝓfide qͣm ꝑni¬
ciosusimis inimicis debebat passus ẽ regulus:
Quom se audebit extollere de uoluntaria pauꝑtate
xp̃ianus. ut in huiꝰ uitȩ ꝑ egͥnatione exx pedicior
ambulet uiam quȩ ꝑducit ad patriam uͥ uere
diuitiȩ ds ipse ẽ. cum audiat uł legat luciũ ua¬
leriuĩ qui in suo defunctus ẽ consulatu usq adõ
fufse pauꝑem. ut nũmis appło collatis eius se¬
pulturȩ curaret᷑: Audiat uł legat quintiũ cincin¬
natum. cum quatuor iugera possid̾et ⁊ ea suis
manibꝰ coleret. ab aratro çẽ ad ductum ut dicta¬
tor fieret. maior utiq honore qͣm consul. uictisq
hostibꝰ in gentem głam consecutũ in eadẽ panꝑ¬
tatem mansissȩ. Aut quid se magnum fecisse p̾di¬
cabit qui nullo p̾mio mundi huius fuerit ab ęt̾na
illuis patrie societate seductus. cum fabricium di¬

Expanded text:
Domino pro omnibus quae retribuit, si pro fide quae illi debetur Domino pro omnibus quae retribuit, si pro fide quae illi debetur talia fuerit homo passus, qualia pro fide quam perniciosissimis inimicis debebat passus est Regulus? Quo modo se audebit extollere de uoluntaria paupertate Christianus, ut in huius uitae peregrinatione expeditior ambulet uiam, quae perducit ad patriam, ubi uerae diuitiae Deus ipse est, cum audiat uel legat Lucium Valerium, qui in suo defunctus est consulatu, usque adeo fuisse pauperem, ut nummis a populo conlatis eius sepultura curaretur? audiat uel legat Quintium Cincinnatum, cum quattuor iugera possideret et ea suis manibus coleret, ab aratro esse adductum, ut dictator fieret, maior utique honore quam consul, uictisque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate mansisse? Aut quid se magnum fecisse praedicabit, qui nullo praemio mundi huius fuerit ab aeternae illius patriae societate seductus, cum Fabricium di
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita dedicationis glam collega enis consequeres
ita contempsit. ut eum etiam ꝓici insepultũ ub̾is
sic in eius corde orbitatis dolorem głe enpiditas i¬
cerat. quid magnum se ꝓ enugłii scĩ p̃dicatione
qua ciues suꝑnę patrie de diuersis lib̾ant᷑ ⁊ colli¬
guntur enoribꝰ fecisse dicturꝰ ẽ. eui dñs de sepulaus
patris sui sollicito ait. sequere me. ⁊ sinȩ mortuos
sepelire mortues suos: Si marcus regł̃o ne crad el¬
simos hostes uiranddo falleret adeos ab ipsa soma
pamor sius ẽ qm̃ sicut romanis eum tenere uolentibꝰ
respondisse fertur. postea quam afris seruierat dig¬
nitatẽ illic honesti cuuis hab̾e nõ poss eumq car¬
taginenses qm̃ contra eos in romano senati egerat
grauissimis suppliciis necauerunt. qui erueiatꝰ
nõ sunt ꝓfide illius patriȩ contempnendi ad cuiꝰ
beatitudinem fides ipsa ꝑduc̃: Aut quid retͥbuec᷑

Expanded text:
adque ita dedicationis gloriam collega eius consequeretur, adque ita dedicationis gloriam collega eius consequeretur, ita contemsit, ut eum etiam proici insepultum iuberet sic in eius corde orbitatis dolorem gloriae cupiditas uicerat: quid magnum se pro euangelii sancti praedicatione, qua ciues supernae patriae de diuersis liberantur et colliguntur erroribus, fecisse dicturus est, cui Dominus de sepultura patris sui sollicito ait: Sequere me et sine mortuos sepelire mortuos suos? Si Marcus Regulus, ne crudelissimos hostes iurando falleret, ad eos ab ipsa Roma reuersus est, quoniam, sicut Romanis eum tenere uolentibus respondisse fertur, postea quam Afris seruierat, dignitatem illic honesti ciuis habere non posset, eumque Carthaginienses, quoniam contra eos in Romano senatu egerat, grauissimis suppliciis necauerunt: qui cruciatus non sunt pro fide illius patriae contemnendi, ad cuius beatitudinem fides ipsa perducit? aut quid retribuetur
Abbreviated transcription (Latin):
quem fidei suę passus inimicum non se ultro in talẽ
mortem mittens s ab illo missus obierit quandoqͥdẽ
a dnõ suo eodemq rege patriȩ suȩ certius oracłm
accepit. nolite timere eos qui corpus occrount. anunã
aut̃ nõ possunt occidere: Si se occidendos certis uͥb
quodãm᷑ consecrantes decii deuouer̃. ut illis caden¬
tibꝰ ⁊ iram doꝵ sanguine suo placantibꝰ romanis
lib̾aretur ex̾citus. nullomͦ suꝑbiẽt scĩ martires tan¬
qͣm dignum aliquid ꝓ illuis patriȩ participacione
fecerint. uͥ et̾na ẽ ⁊ uera felicitas. quod usq ad sui
sanguinis effusionẽ nõ solum suos fr̃s ꝓ quibꝰ fun¬
debatur uerum ⁊ ipsos inimicos a quibꝰ fundebat᷑
sicut eis p̃ceptum ẽ diligentes. caritatis fide ⁊ fide
caritate certar̃. Si mareus puliullus dedicans edi
iouis. uinonis. mineruę. falso sibi ab iniudis mora
filii nuĩciata. ut illo mincio ꝑturbatus absced̾et.

Expanded text:
quem fidei suae passus inimicum non se ultro in talem quem fidei suae passus inimicum non se ultro in talem mortem mittens, sed ab illo missus obierit; quando quidem a Domino suo eodemque rege patriae suae certius oraculum accepit: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? Si se occidendos certis uerbis quodam modo consecrantes Decii deuouerunt, ut illis cadentibus et iram deorum sanguine suo placantibus Romanus liberaretur exercitus: nullo modo superbient sancti martyres, tamquam dignum aliquid pro illius patriae participatione fecerint, ubi aeterna est et uera felicitas, si usque ad sui sanguinis effusionem non solum suos fratres, pro quibus fundebatur, uerum et ipsos inimicos, a quibus fundebatur, sicut eis praeceptum est, diligentes caritatis fide et fidei caritate certarunt? Si Marcus Puluillus dedicans aedem Iouis Iunonis Mineruae falso sibi ab inuidis morte filii nuntiata, ut illo nuntio perturbatus abscederet
Abbreviated transcription (Latin):
potuit ⁊ ꝓ eo alt̾m deceptꝰ occidit. in ardentẽ aram
ante eis ocłos dexct̾am exetendit dicens. multos ẽẽ¬
tales qualem illum uideret qui in eus exitium cõ¬
iurassent. cuius ille fortitudinem ⁊ coniurationẽ
talium ꝑorrescens. sinȩ ulla dubitacione se ab illo
bello facta pace conpescuit. quis regno celoꝵ inpu¬
taturus ẽ merita sua. si ꝓ illo nõ unam manũ
neq hoc sibi ultro faciens. s ꝑsequente aliquo pa¬
tiens totum flãmis corpus impenđit : Si curciꝰ
armatus ȩquo concito in abruptum hiatũ t̾rȩ se
p̃ciptem dedit doꝵ suorum oraculis seruiens. qm̃
uisserant ut illuc qd̾ id romani hab̾ent optimum
mit̾etur. nec alud intelligere potuerunt qͣm uiri
armisq se excellere. unde uidelicet oportebat ut d̃oꝵ
uissis in illum int̾itum uir p̃cipitaret᷑ armatus. qͥd
se magnum ꝓ ęt̾na patria fecisse dicturus ẽ qui ali¬

Expanded text:
potuit et pro eo alterum deceptus occidit, in ardentem aram potuit et pro eo alterum deceptus occidit, in ardentem aram ante eius oculos dexteram extendit, dicens multos tales, qualem illum uideret, in eius exitium coniurasse cuius ille fortitudinem et coniurationem talium perhorrescens sine ulla dubitatione se ab illo bello facta pace conpescuit: quis regno caelorum inputaturus est merita sua, si pro illo non unam manum neque hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo patiens totum flammis corpus inpenderit? Si Curtius armatus equo concito in abruptum hiatum terrae se praecipitem dedit, deorum suorum oraculis seruiens, quoniam iusserant, ut illuc id quod Romani haberent optimum mitteretur, nec aliud intellegere potuerunt, quam uiris armisque se excellere, unde uidelicet oportebat, ut deorum iussis in illum interitum uir praecipitaretur armatus: quid se magnum pro aeterna patria fecisse dicturus est, qui ali
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑii contempti. qͣm boni in gła hostis occisi. ut qͥd¬
de se iactent. qui ꝓ inmortał patriȩ legibꝰ omnia
quȩ multo minus qͣm filii diligunt᷑ bona t̾rena
contempnunt : Si furius camillꝰ etiam ingͣtã
patriam a cuiꝰ ceruicibꝰ acerrimoꝵ hostium ue¬
hentiũ iugũ depulerat. dampnatꝰq ab emulis
fuerat. a gallis it̾m lib̾auit. quia nõ habebat por¬
cionem uͥ posset uiuere głosus. cur ex tollatur uelut
grande aliquid fec̾it qui forte in ȩccłia ab inimicis
carnalibꝰ grauissimã ex honorationis passus in¬
uiriam. n se ad eius hostes hereticos tͣnstulit. aut
aliqͣm contra illam ipse heresem ẽdidit. s etiã pociꝰ
qͣntum ualuit ab hereticorum ꝑniciosissima pͣuita¬
te defendit. eum alia ñ sit non ubi uiuatur in ho¬
ut cum porsena rege pax fieret. qui gͣuissimo bello
romanos p̾mebat. quia porsennam ipsum occid̾e ñ

Expanded text:
imperii contemti quam boni in gloria hostis occisi: ut quiimperii contemti quam boni in gloria hostis occisi: ut quid. se iactent, qui pro inmortalis patriae legibus omnia, quae multo minus quam filii diliguntur, bona terrena contemnunt? Si Furius Camillus etiam ingratam patriam, a cuius ceruicibus acerrimorum hostium Veientium iugum depulerat damnatusque ab aemulis fuerat, a Gallis iterum liberauit, quia non habebat potiorem, ubi posset uiuere gloriosius: quur extollatur, uelut grande aliquid fecerit, qui forte in ecclesia ab inimicis carnalibus grauissimam exhonorationis passus iniuriam non se ad eius hostes haereticos transtulit aut aliquam contra illam ipse haeresem condidit, sed eam potius quantum ualuit ab haereticorum perniciosissima prauitate defendit, cum alia non sit, non ubi uiuatur in hut cum Porsenna rege pax fieret, qui grauissimo bello Romanos premebat, quia Porsennam ipsum occidere non
Abbreviated transcription (Latin):
U icit amor patriȩ. laudumq ĩm̃sa cupido. hec sũt̃
duo illa lib̾tas ⁊ cupiditas laudis humanȩ. quȩ ad
facta compulit miranda romanos. Si gͦ ꝓ lib̾tate
moriturorum. ⁊ cupiditate laudum quę a mortalibꝰ
expetuntur occidi filii apatre potuerunt. quid
magnum ẽ si ꝓ uera lib̾tate que nos ab iniquitatiᷤᷤ
⁊ mortis ⁊ diaboli dominatu lib̾os facit nec cupi¬
ditate humanaꝵ laudum s caritate lib̾andoꝵ
hominum ñ a tarquinio rege s a demonibꝰ ⁊ de¬
monum pͥncipe. nõ filii occiduntur. s xpĩ pau¬
ꝑes int̾ filios computant᷑: Si alius oẽ romanus
pͥnceps cognomine torquatus filium nõ quia
contra patriam s etiam ꝓ patria. tam̃ quia cõtͣ
imꝑium suum id est cont᷑ qd̾ imꝑauerat pat̾ imꝑa¬
tor ab hoste ꝓuocatꝰ uiuenili ardore pugnau̾at
licet uicisset occidit. ne plus mali ẽȩt in exemplo

Expanded text:
Uincit amor patriae laudumque inmensa cupido. Haec sunt Uincit amor patriae laudumque inmensa cupido. Haec sunt duo illa, libertas et cupiditas laudis humanae, quae ad facta conpulit miranda Romanos. Si ergo pro libertate moriturorum et cupiditate laudum, quae a mortalibus expetuntur, occidi filii a patre potuerunt: quid magnum est, si pro uera libertate, quae nos. ab iniquitatis et mortis et diaboli dominatu liberos facit, nec cupiditate humanarum laudum, sed caritate liberandorum hominum, non a Tarquinio rege, sed a daemonibus et daemonum principe, non filii occiduntur, sed Christi pauperes inter filios conputantur? Si alius etiam Romanus princeps, cognomine Torquatus, filium, non quia contra patriam, sed etiam pro patria, tamen quia contra imperium suum, id est contra quod imperauerat pater imperator, ab hoste prouocatus iuuenali ardore pugnauerat, licet uicisset, occidit, ne plus mali esset in exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
patria cuncta scłi huiꝰ qͣm libet iocunda blandim̃ta
contempn̾e. si ꝓhac tp̃rali atq t̾rena filios brutus
potuit ⁊ occid̾ere. qͣm illa face neminem cogit.
Sed certe difficilius ẽ filios int̾imere. qͣm uod ꝓ ista
faciendum ẽ ea quȩ filiis congreganda uidebant᷑
atq seruanda uł donare pauꝑibꝰ. uł si existat tẽp¬
tacio quę id ꝓ fide atq iusticia fieri compellat amit¬
tere: Felices enim uł nos uł filios nr̃os nõ diuitiȩ
t̾renȩ faciunt. aut nob̾ uiuentibꝰ amittendȩ. aut nob̾
mortuis a quibꝰ nescimus uł forte a quibꝰ nolumus
possidende. s ds felices fac. qui ẽ m̃tiũ uera opu¬
lentia. Bruto aut̃ quia filios occidit. infelicitatis
ꝑhibet testimonium. ȩtiam poȩta laudator. Ait enĩ.
N atosq pat̾ noua bella mouentes. ad penam pulcͣ
ꝓ lib̾tate uocauit. infelixe ut cumq ferent ea fac¬

Expanded text:
patria cuncta saeculi huius quamlibet iucunda blandimenta patria cuncta saeculi huius quamlibet iucunda blandimenta contemnere, si pro hac temporali adque terrena filios Brutus potuit et occidere, quod illa facere neminem cogit? Sed certe difficilius est filios interimere, quam quod pro ista faciendum est, ea, quae filiis congreganda uidebantur adque seruanda, uel donare pauperibus uel, si existat tentatio, quae id pro fide adque iustitia fieri conpellat, amittere. Felices enim uel nos uel filios nostros non diuitiae terrenae faciunt aut nobis uiuentibus amittendae aut nobis mortuis a quibus nescimus uel forte a quibus nolumus possidendae; sed Deus felices facit, qui est mentium uera opulentia. Bruto autem, quia filios occidit, infelicitatis perhibet testimonium etiam poeta laudator. Ait enim: Natosqne pater nona bella monenpro libertate vocabit. Infelix! utcumque ferent ea fac
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpserint. quȩ ꝑtułint. quas cupiditates subege¬
rint ꝓ humana gła. qui eam tanqͣm mercedem
talium uirtutum accipere meruerunt. ⁊ ualeat
nob̾ ętiam ħ ad oppͥmenda suꝑbiam. ut cum illa
ciuitas in qua nob̾ regnare ꝓmissum ẽ. tantum
ab hac distet quantum distat cęlum a t̾ra a t̾prali
leticia uita ęt̾na. ab inanibꝰ laudibꝰ solida gła.
a societate mortalium societas angłoꝵ alumine
soł ⁊ lunȩ lumen euis qui solem fec ⁊ lunã. nicħ
sibi magnum fecisse uideant᷑ tante patriȩ ciues. si
ꝓ illa adipiscenda fecerint boni oꝑis aliquid. uł
mala aliqua sustinuerint. cum illi ꝓ hac t̾rena iã
adepta tanta fecerint. tanta ꝑpessi sint. p̾sertum
quia remissio pecẽoꝵ quȩ cuies ad ęt̾nã colligit
patriam. habet aliquid cui ꝑ umbrã quanda simi¬
le fuit asilui illud romuleũ. quo multitudinẽ qͣ illa
ciuitas cond̾et᷑. quoꝵ libet delictorum congregaũ

Expanded text:
temserint, quae pertulerint, quas cupiditates subegetemserint, quae pertulerint, quas cupiditates subegerint pro humana gloria, qui eam tamquam mercedem talium uirtutum accipere meruerunt, et ualeat nobis etiam hoc ad obprimendam superbiam, ut, cum illa ciuitas, in qua nobis regnare promissum est, tantum ab hac distet, quantum distat caelum a terra, a temporali laetitia uita aeterna, ab inanibus laudibus solida gloria, a societate mortalium societas angelorum, a lumine solis et lunae lumen eius qui solem fecit et lunam, nihil sibi magnum fecisse uideantur tantae patriae ciues, si pro illa adipiscenda fecerint boni operis aliquid uel mala. aliqua sustinuerint, cum illi pro hac terrena iam adepta tanta fecerint, tanta perpessi sint, praesertim quia remissio peccatorum, quae ciues ad aeternam colligit patriam, habet aliquid, cui per umbram quandam simile fuit asylum illud Romuleum, quo multitudinem, qua illa ciuitas conderetur, quorumlibet delictorum congregauit
Abbreviated transcription (Latin):
pastus euis ꝑ bonos administratores rei publicȩ
gratus a concordibꝰ p̃staret᷑. qͣm uictis ex torqueret᷑.
Nam quid int̾ sit ad incolumitatẽ bonosq mores.
ipsas certe hominum dignitates. quod alii uicer̃.
alii uicti sunt. omnino ñ uideo. p̃t illum głiȩ hu¬
manȩ inanissimum fastum. in quo ꝑceꝑunt mer¬
cedem suam. qui enis ingenti cupidine arser̃ ⁊ ar¬
dentia bella gesserunt. Numquid enĩ illoꝵ agri
tributa ñ soluunt: Numqͥd eis licet discere quod
aliis ñ licet. Nũqͥd ñ multi senatores sunt in aliis
t̾ris. qui romam ne faciȩ quidẽ norunt: Tolle iac¬
tantiam ⁊ omnes homines quid sunt nͥ homines:
Qd̃ si ꝑuersitas scłi ad mitteret. ut honoratiores ẽẽnt
quiq meliores. nec sic ꝓ magno haberi debuit honor
humanus. qui nulliꝰ ẽ pond̾is fumꝰ. S utam ȩtiam
inhis rebꝰ beneficio dnĩ dĩ nr̃i. considẽmus qͣnta cõ¬

Expanded text:
pastus ejus per bonos administratores reipublicae pastus ejus per bonos administratores reipublicae gratius a concordibus praestaretur, quam victis extorqueretur. 2. Nam quid intersit ad incolumitatem bonosque mores, ipsas certe hominum dignitates, quod alii vicerunt, alii victi sunt, omnino non video, praeter illum gloriae humanae inanissimum fastum, in quo perceperunt mercedem suam, qui ejus ingenti cupidine arserunt, et ardentia bella gesserunt. Numquid enim illorum agri tributa aliis non licet? Numquid non multi senatores sunt in aliis terris, qui Romam ne facie quidem norunt? Tolle iactantiam, et omnes homines quid sunt nisi homines? Quod si peruersitas saeculi admitteret, ut honoratiores essent quique meliores: nec sic pro magno haberi debuit honor humanus, quia nullius est ponderis fumus. Sed utamur etiam in his rebus beneficio Domini Dei nostri; consideremus quanta con
Abbreviated transcription (Latin):
quid int̾ ẽ sub cuius imꝑio uiuat homo moriturꝰ.
si illi qui imꝑant ad impia ⁊ iniqua ñ cogant:
Aut uero aliquid nocuerunt romani gentibꝰ quibꝰ
subiugatis imposuerunt leges suas. nisi quia id
factum ẽ ingenti strage belloꝵ: Quod si concor¬
dit̾ fieret. idipsum fieret meliore successu. s nul¬
la eẽt gła triumphantium. Neq enim ⁊ romani
no uiuebant sub legibꝰ siuis. quas cȩt̾is impone¬
bant. hoc si fieret sine maͬtre ⁊ bellona. ut nec
uictoria locum hr̃et nemine uincente. uͥ nemo
pugnauerat. nõne romanis ⁊ cȩt̾is gentibꝰ una
eẽt eademq conditio: Presertim si mox fieret qd̾
postea gratissimȩ atq humanissimȩ factum ẽ. ut
omnes ad romanũ imꝑium ꝑtinentes societatem
acciꝑent ciuitatis. ⁊ romani ciues ẽẽnt. ac sic ȩẽt
omnium quod erat ante paucoꝵ tantũ. quod plebᷤᷤ
illa que suos agros ñ hr̃et de publico iuiueret. qͥ

Expanded text:
quid interest sub cuius imperio uiuat homo moriturus, quid interest sub cuius imperio uiuat homo moriturus, si illi qui imperant ad inpia et iniqua non cogant? Aut uero aliquid nocuerunt Romani gentibus, quibus subiugatis inposuerunt leges suas, nisi quia id factum est ingenti strage bellorum? Quod si concorditer fieret, id ipsum fieret meliore successu; sed nulla esset gloria triumphantium. Neque enim et Romani non uiuebant sub legibus suis, quas ceteris inponebant. Hoc si fieret sine Marte et Bellona, ut nec Victoria locum haberet, nemine uincente ubi nemo pugnauerat: nonne Romanis et ceteris gentibus set eademque condicio? praesertim si mox fieret, quod postea gratissime adque humanissime factum est, ut omnes ad Romanum imperium pertinentes societatem acciperent ciuitatis et Romani ciues essent, ac sic esset omnium, quod eilla, quae suos agros non haberet, de publico viveret: qui
Abbreviated transcription (Latin):
toribꝰ odiosa est. Illa ciuitas sempit̾na ẽ ubi nullus
oritur. quia nullus moritur. uͭ ẽ uera ⁊ plena felici¬
tas. nõ dea s donum dĩ. Inde fieri pignus accipimꝰ.
qͣmdui ꝑegͥnantes eius pulcritudini suspiramus.
Ibi nõ oritur sol suꝑ bonos ⁊ malos. s sol iusticie soloᷤᷤ
ꝓtegit bonos. Ibi non erit magna industria ditare
publicum erarium. pͥuatis rebus angustis. uͥ thes¬
aurꝰ cõmunis ẽ ueritatis. Proide nõ solum ut tał
merces talibꝰ hominibꝰ redderet᷑. romanum iꝑiuĩ
ad humanam głam dilatatum ẽ. uerũ ꝯẽ ut ci¬
ues ȩt̾nȩ illius ciuitatis qͣmdiu hic ꝑ egͥnant᷑ dili¬
gent̾ ⁊ sobrie illa intueantur exempla.⁊ uideant
quanta dilectio debebatur suꝑnȩ patriȩ ꝓpt̾ uitã
ȩt̾nam. si tantum a suis ciuibꝰ terrena dilecta ẽ
ꝓpt̾ hominum głiam. Quantũ enĩ ꝑtinet ad hac̃
uitam mortalium quȩ paucis diebꝰ ducit᷑ ⁊ finit᷑.

Expanded text:
toribus odiosa est. Illa civitas sempiterna est: ibi nullus toribus odiosa est. Illa civitas sempiterna est: ibi nullus oritur, quia nullus moritur: ibi est vera et plena felicitas, non dea, sed donum Dei; inde fidei pignus accepimus, quamdiu peregrinantes eius pulchritudini suspiramus; ibi non oritur sol super bonos et malos, sed sol iustitiae solos protegit bonos; ibi non erit magna industria ditare publicum aerarium priuatis rebus angustis, ubi thensaurus communis est ueritatis. Proinde non solum ut talis merces talibus hominibus redderetur Romanum imperium ad humanam gloriam dilatatum est; uerum etiam ut ciues aeternae illius ciuitatis, quamdiu hic peregrinantur, diligenquanta dilectio debeatur supernae patriae propter vitam aeternam, si tantum a suis civibus terrena dilecta est  contulerint. Quantum enim pertinet ad hanc uitam mortalium, quae paucis diebus ducitur et finitur,
Abbreviated transcription (Latin):
non redderetur merces bonis artibꝰ eorum. id ẽ uir¬
tutibꝰ quibꝰ ad tantam głam ꝑuenire nitebantur.
Detalibus enim qui ꝓptꝰ hoc boni aliquid fac̾e̾ iudẽ¬
tur ut glificentur ab hominibꝰ ȩtiam dñs art. Am̃
dico uob. ꝑcepunt mercedem suam. Sic usti pͥua¬
tas res suas ꝓ re cõmuni. ħ ẽ re publica ⁊ ꝓ euis era¬
rio contempser̃. auaritiȩ restiterunt. consuluer pa¬
triȩ consilio lib̾o. neq delicto scãm suas leges neꝙ
libidini obnoxii. his omnibꝰ artibꝰ tanqͣm uera
uia nisi sunt ad honores. imꝑium. głam. honora¬
ti sunt in omnibꝰ fere gentibꝰ imꝑii sui leges im¬
posuerunt multis gentibꝰ. hodieq litt̾is ⁊ hestoria
głosi sunt pene in om̃ibꝰ gentibꝰ. Nõ ẽ quod de sũmi
⁊ u̾i dĩ iusticia conquerant᷑. ꝑceꝑunt merredẽ suã.
Merces aut̃ scõrum longe alia ẽ. ętiam hic obꝓbria
sustinentium ꝓu̾itate dĩ. que mundi huiꝰ dilec¬

Expanded text:
non redderetur merces bonis artibus eorum, id est virtutibus, quibus ad tantam gloriam pervenire nitebantur. De talibus enim, qui propter hoc boni aliquid facere videntur, ut glorificentur ab hominibus, etiam Dominus ait, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Sic et isti privatas res suas pro re communi, hoc est republica, et pro ejus aerario contempserunt, avaritiae restiterunt, consuluerunt patriae consilio libero; neque delicto secundum suas leges, neque libidini obnoxii: his omnibus artibus tanquam vera via nisi sunt ad honores, imperium, gloriam: honorati sunt in omnibus fere gentibus; imperii sui leges imposuerunt multis gentibus; hodieque litteris et historia gloriosi sunt pene in omnibus gentibus. Non est quod de summi et veri Dei justitia conquerantur: perceperunt mercedem suam.Merces autem sanctorum longe alia est etiam hic opprobria sustinentium pro civitate Dei, quae mundi hujus dilec
Abbreviated transcription (Latin):
rendo ⁊ uirtute uera qm̃ uera pietatȩ ⁊ innume¬
rabili multitudine suꝑarunt. S cum illi eẽnt in
ciuitate terrena. quibꝰ ꝓpositus erat omnium ꝓ
illa officioꝵ finis. incolumitas eius.⁊ regnum nõ
in celo s in t̾ra. nõ in uita ȩt̾na s in decessione me¬
rientium . ⁊ successione moriturorum quid aliud
amarẽt̃ qͣm glłam. qua uolebant ȩtiam pꝰ morti
tanqͣm uiuere in ore laudantium: Quibꝰ gͦ ñ erils¬
daturus ds uitam ęt̾nam cum scĩs angłis suis
insua eiuitate oelesti. ad cꝰ societatẽ pietas uera ꝑducis.
que non exibet seruitutem religioĩs qͣm latã gͥei uoce

Expanded text:
rendo et uirtute uera, quoniam uera pietate, et innumerendo et uirtute uera, quoniam uera pietate, et innumerabili multitudine superarunt. Sed cum illi essent in ciuitate terrena, quibus propositus erat omnium pro illa officiorum finis incolumitas eius et regnum non in caelo, sed in terra; non in uita aeterna, sed in decessione morientium et successione moriturorum: quid aliud amarent quam gloriam, qua uolebant etiam post mortem tamquam uiuere in ore laudantium? CAPUT XV. De merdaturus Deus uitam aeternam cum sanctis angelis suis in sua ciuitate caelesti, ad cuius societatem pietas uera perducit, quae non exhibet seruitutem religionis, quam λατρείαν Grae
Abbreviated transcription (Latin):
eos quibꝰ consulebant ad amorem illiꝰ a quo ⁊ ipsi ta¬
les fierent accendebant. Namq nȩ ꝓpt̾ humanã głia
boni ẽẽnt. docuerat eos magister illoꝵ dicens. Ca¬
uete facẽ iusticiam ur̃am coram hominibꝰ. ut uidea¬
mini ab eis. alioquin mercedẽ nõ habebitis apud
patrem ur̃m qui uiceł ẽ. S rursus ne hoc ꝑuerse
intelligentes hominibꝰ placere metuerent. minusq
ꝓdessent latendo quod boni sunt. demonstrans quo
fine in notescere deb̾ent. luceant inquit oꝑa ur̃a cora
hominibꝰ. ut uideant bona facta ur̃a. ⁊ głificent
patrem ur̃m qui in cęlis ẽ. Non gͦ ut uideamini
ab eis idest hac intentione ut eos ad uos conuerti
uelitis quia non ꝑuos aliquid estis. s ut głificent
patrem ur̃m qui incelis ẽ. ad quem conu̾si fiant qd
estis. Nos secuti sunt martires. qui sceuolas ⁊ cur¬
eios. ⁊ decios. non sibi inferendo penas s illatas fe¬

Expanded text:
eos, quibus consulebant, ad amorem illius, a quo et ipsi taeos, quibus consulebant, ad amorem illius, a quo et ipsi tales fierent, accendebant. Namque ne propter humanam gloriam boni essent, docuerat eos magister illorum dicens: Cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis aput patreintelligentes hominibus placere metuerent, minusque prodessent latendo quod boni sunt, demonstrans quo fine innotescere deberent, Luceant, inquit, opera vestra coram hominibus, ut uideant bona facta uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. Non ergo ut uideamini ab eis, id est hac intentione, ut eos ad uos conuerti uelitis, quia non per uos aliquid estis; sed ut glorificent patrem uestrum, qui in caelis est, ad quem conuersi fiant quod estis. Hos secuti sunt martyres, qui Scaeuolas et Curtios et Decios non sibi inferendo poenas, sed inlatas fe
Abbreviated transcription (Latin):
confiteri. ait ȩuugłista. Dilexcerunt głiam homi¬
num magis qͣm di. Qd̃ scĩ apłi nõ fecerunt. qͥ cum
his locis p̃dicarent aͥ nomen ubi nõ solum ĩ ꝓba¬
batur sicut ipse ait. iacentq ea semꝑ quȩ apud qͦsq
imꝓbantur. uerum ȩtiam suminȩ detestationis ha¬
bebatur.tenentes quod audierant abono magistro
eodemq medico m̃tiũ. siquis me negauerit coram
hominibꝰ. negabo eum coram patre meo qui inceł
ẽ. uł coram angłis dĩ. int̾ maledicta ⁊ obꝓbria.
int̾ grauissimas ꝑsecutiones crudelesq penas. ñ s̃
det̾riti a p̃dicatione salutis humanȩ.tanto fremitu
offensionis humanȩ. & quod eos diuina facientes
atq dicentes diuineq uiuentes. debellatis quodãmͦ
cordibꝰ duris atq introducta pace iusticiȩ ingens in
ȩccłia xp̃i głia consecuta ẽ. nõ in ea tanqͣm in suȩ
uirtutis fine quieuer̃. s eam quoq ipsam ad dĩ głia
referentes cuius gr̃a tales erant. isto quoq fomite

Expanded text:
iam hominum magis quam Dei. Quod sancti apostoli non fecerunt; qui cum his locis praedicarent Christi nomen, ubi non solum inprobabatur sicut ille ait: iacentque ea semper, quae aput quosque inprobantur, uerum etiam summae detestationis habebatur, tenentes quod audierant a bono magistro eodemque medico mentium: Si quis me negauerit coram hominibus, negabo eum coram patre meo, qui in caelis est, uel coram angelis Dei, inter maledicta et obprobria, inter grauissimas persecutiones crudelesque poenas non sunt deterriti a praedicatione salutis humanae tanto fremitu offensionis humanae. Et quod eos diuina facientes adque dicentes diuineque uiuentes debellatis quodam modo cordibus duris adque introducta pace iustitiae ingens in ecclesia Christi gloria consecuta est: non in ea tamquam in suae uirtutis fine quieuerunt, sed eam quoque ipsam ad Dei gloriam referentes, cuius gratia tales erant, isto quoque fomite
Abbreviated transcription (Latin):
resistitur sinȩ dubitatione. qͣm cedit᷑. T̃anto enim
quisq ẽ dõ similior. qͣnto ⁊ ab hac inmundicia mũ¬
dior. quȩ inhac uita ⁊ si ñ funditus eradicatur ex
corde. quia etiam bñ ꝓficientes amos temptare
ñ cessat. saltem cupiditas głe suꝑetur dilectione ui¬
sticiȩ. ut si alicubi iacent quȩ apud quosq mꝓbant᷑.
sibona si recta sunt. etiam ipse amor humanȩ lau¬
dis erubeseat : ⁊ cedat amori u̾itatis. Tam enĩ ẽ hoc
uitium inimicum piȩ fidei. si maior in corde sit cu¬
piditas gliȩ. quam dĩ timor uł amor. ut dñs dic̾et.
Quom̃ potestis credere głiam expectantes ab in

Expanded text:
resistitur sine dubitatione quam ceditur. Tanto enim resistitur sine dubitatione quam ceditur. Tanto enim quisque est Deo similior, quanto et ab hac inmunditia mundior. Quae in hac uita etsi non funditus eradicatur ex corde, quia etiam bene proficientes animos tentare non cessat, saltem cupiditas gloriae superetur dilectione iustitiae: ut, si alicubi iacent quae aput quosque inprobantur, si bona, si recta sunt, etiam ipse amor humanae laudis erubescat et cedat amori ueritatis. Tam enim est hoc uitium inimicum piae fidei, si maior in corde sit cupiditas gloriae quam Dei timor uel amor, ut Dominus diceret: Quo modo potestis credere gloriam ab
Abbreviated transcription (Latin):
pulcritudinis ñ refrenant. meluis saltem cupidi¬
tate humanȩ laudis ⁊ głiȩ. nõ quidem iam scĩ. s
minus turpes sunt. Etiam tulluis hinc dissimu¬
lare non potuit in eisdem libris quos de re pub¬
lica seripsit. ubi loquitur de instituendo pͥncipe
ciuitatis. quem dic̃ alendum eẽ gła.⁊ consequent̾
cominemorat maiores suos multa mira atq p̾cla¬
ra głiȩ cupiditate fecissȩ. Huic gͥ uitio non solum
n resistebant uerum ętiam id excitandum ⁊ accen¬
dendum ẽȩ censebant. putantes hoc utile ẽẽ rei
publcȩ. qͣmqͣm nec in ipsis philosophiȩ libris tul¬
lius ab hac peste dissimulet. ubi eam luce clariꝰ
confitetur. Cum enim de studiis talibꝰ loqueretur.
quȩ utiq sectanda sunt: fine ueri boni. nõ uento¬
sitate laudis humanȩ. hanc intulit uniu̾salem
generalemq sentenciam. Honos alit artes. om̃sq
accenduntur ad studia głe. iacentq ea semꝑ quȩ

Expanded text:
pulchritudinis non refrenant, melius saltem cupidipulchritudinis non refrenant, melius saltem cupiditate humanae laudis et gloriae non quidem iam sancti, sed minus turpes sunt. Etiam Tullius hinc dissimulare non potuit in eisdem libris quos de re publica scripsit, ubi loquitur de instituendo principe ciuitatis, quem dicit alendum esse gloria, et consequenter commemorat maiores suos multa mira adque praeclara gloriae cupiditate fecisse. Huic igitur uitio non solum non resistebant, uerum etiam id excitandum et accendendum esse censebant, putantes hoc utile esse rei publicae. Quamquam nec in ipsis philosophiae libris Tullius ab hac peste dissimulet, ubi eam luce clarius confitetur. Cum enim de studiis talibus loqueretur, quae utique sectanda sunt fine ueri boni, non uentositate laudis humanae, hanc intulit uniuersalem generalemque sententiam: \'Honos alit artes, omnesque accenduntur ad studia gloria iacentque ea semper, quae
Abbreviated transcription (Latin):
fieri qd̃ tempore ẽẽt posteriꝰ.s imꝑii latitudine
⁊ magnitudine iltustrus. Idq talibꝰ potissimũ
concessit hominibꝰ. ad domanda grauia mala mul¬
tarum gentium. qui causa honoris laudis ⁊ głe
consulerent patriȩ. inqua ipsam głam require¬
bant. salutemq eius saluti suȩ p̃̾pon̾e ñ dubita¬
uerunt. ꝓ isto uno uitio id est amore laudis. pecen¬
cupiditatem ⁊ multa alia uitia compͥmentes.
Uam sanius uidet. qui ⁊ amorem laudis uitium
eẽ cognoscit. quod nec poetam fugit oratiũ qͥ ait.
Laudis amore tumescunt certa piacula. quȩ te t̾
pure lecto poter̃ recreare libello. Idemq in carmi¬
ne lirico. ad repͥmendam dominandi libidinem
ita cecinit. Lacuis regnes auidũ domando sp̃m.
qͣm si libiam remotis gadibꝰ uingas.⁊ ut̾q penus
seruiat uni. Uerumptam̃ qui libidines turpiore ᷤᷤ
fidȩ pietatis impetrato spũ scõ ⁊ amore intelligibił

Expanded text:
fieri, quod tempore esset posterius, sed imperii latitudine fieri, quod tempore esset posterius, sed imperii latitudine et magnitudine inlustrius, idque talibus potissimum concessit hominibus ad domanda grauia mala multarum gentium, qui causa honoris laudis et gloriae consuluerunt patriae, in qua ipsam gloriam requirebant, salutemque eius saluti suae praeponere non dubitauerunt, pro isto uno uitio, id est amore laudis, pecuncupiditatem et multa alia uitia conprimentes. Nam sanius uidet, qui et amorem laudis uitium esse cognoscit, quod nec poetam fugit Horatium, qui ait: Laudis amore tumes: sunt certa piacula, quae te Ter pure lecto poterunt recreare libello. Idemque in carmine lyrico ad reprimendam dominandi libidinem ita cecinit: Latius regnes auidum domando Spiritum, quam si Libyam remotis Gadibus iungas et uterque Poenus Seruiat uni. Uerum tamen qui libidines turpiores fide pietatis inpeti\'ato Spiritu sancto et amore intellegibilis
Abbreviated transcription (Latin):
tanta negotia sustinuiss. qnĩ sciebat sepe numero
parua manu cum magnis legionibꝰ hostium con¬
tendisse romanos. cognouerat paruis copiis bella
gesta cum opulentis regibꝰ. sibiq multa agitanti.
constare dixxit paucoꝵ cuuum egregiam uirtutẽ
cuncta patrauisse. eoq factum ut diuitias pauꝑ¬
tas. multitudinem paucitas suꝑaret. S post qͣm
luxcu atq desidia inquid ciuitas corrupta ẽ. rursꝰ
res publica magnitudine sui imꝑatoꝵ atq magis¬
tratuũ uicia sustentabat. Paucoꝵ gͥ uirtus. ad głã.
honorem. imꝑium uera uia id est ipsa uirtute niten¬
tium. ętiam catone laudata ẽ. hinc erat domi in¬
dustria qͣm commemorauit cato ut ęrarium ẽẽt
opulentum. tenues res pͥuatȩ. unde corruptis mo¬
ribꝰ uicio ȩcontrario posuit publice egestatem. pͥ¬
uatum opulentiam. Quam obrem cum du fuissẽt
regna orientis illustria. uoluit ds̃ ⁊ occidentiᷤᷤtale

Expanded text:
tanta negotia sustinuisset; quoniam sciebat saepenumero tanta negotia sustinuisset; quoniam sciebat saepenumero parua manu cum magnis legionibus hostium contendisse Romanos, cognouerat paruis copiis bella gesta cum opulentis regibus; sibique multa agitanti constare dixit, paucorum ciuium egregiam uirtutem cuncta patrauisse, eoque factum ut diuitias paupertas, multitudinem paucitas superaret. \'Sed postquam luxu adque desidia, inquit, ciuitas corrupta est, rursus res publica magnitudine sui imperatorum adque magistratuum uitia sustentabat.\' Paucorum igitur uirtus ad gloriam honorem imperium uera uia, id est ipsa uirtute. nitentium etiam a Catone laudata est. Hinc erat domi industria, quam commemorauit Cato, ut aerarium esset opulentum, tenues res priuatae. Unde corruptis moribus uitium e contrario posuit, publice egestatem, priuatim opulentiam. CAregna Orientis illustria, voluit Deus et occidentale
Abbreviated transcription (Latin):
dissensiones domi fuissȩ iam iñ apͥncipio. neq
amplius ȩquo ⁊ modesto uire actum qͣm expulses
regibꝰ qͣmdiui metus a tarquino fuit. donec bellũ
grauȩ quod ꝓpt̾ ipsum cum etruria susceptum
fuerat finiretur. Postea uero seruili imꝑio patres
exercuisse plebem. regio more uerb̾assȩ. agro pe¬
pulisse. cęt̾is exꝑtibꝰ solos egisse in imꝑio. quarũ
discordiarum dum illi dominari uellẽt. illi serui¬
re nollent. finem fuisse bello punco scd̾o. qr rursꝰ
grauis metus cepit urgere. atq ab aliis ꝑturba¬
tionibꝰ alia maiore cura cohib̾e am̃os inquietos.
⁊ ad concordiam reuocare ciuilem. S ꝑ quosdam
paucos qui ꝓsuo mͦ boni erant magna ad ministͣ¬
bantur. atq illis toleratis ac temꝑatis mał. paucoꝵ
bonoꝵ ꝓuidentia res illa crescebat. Sicut idem
historicus dicit. multa sibi legenti ⁊ audienti quȩ
ppłs romanus domi militieq mari atq t̾ra p̾clara
facinora fecerit. libuisse se attendere quȩ res maximȩ

Expanded text:
m inde a principio, neque amplius aequo et modesto iure actum quam expulsis regibus quamdiu metus a Tarquinio fuit, donec bellum graue, quod propter ipsum cum Etruria susceptum fuerat, finiretur; postea uero seruili imperio patres exercuisse plebem, regio more uerberasse, agro pepulisse et ceteris expertibus solos egisse in imperio; quarum discordiarum, dum illi dominari uellent, illi seruire nollent, finem fuisse bello Punico secundo, quia rursus grauis metus coepit urguere adque ab illis perturbationibus alia maiore cura cohibere animos inquietos et\' ad concordiam reuocare ciuilem. Sed per quosdam paucos, qui pro suo modo boni erant, magna administrabantur adque illis toleratis ac temperatis malis paucorum bonorum prouidentia res illa crescebat; sicut idem historicus dicit multa sibi legenti et audienti, quae populus Romanus domi militiaeque, mari adque terra praeclara facinora fecerit, libuisse adtendere quae res maxime
Abbreviated transcription (Latin):
sequimur mertiam. int̾ bonos ⁊ malos discrim̃
nullum. omĩa uirtutis pͥmia ambitio possidet.
Neq mirum uͥ uos separatim sibi quisq consiliũ
capitis. uͥ domi uoluptatibꝰ hic peccunȩ. aut̃
grẽ seruitis. Eo fit. ut impetus fiat in uacuam
rem publicam. Qui audit hȩc u̾ba catonis siue
salustii. putant quales laudant᷑ romani. om̃s¬

Expanded text:
sequimur inertiam; inter bonos et malos discrimen sequimur inertiam; inter bonos et malos discrimen nullum; omnia uirtutis praemia ambitio possidet. Neque mirum: ubi uos separatim sibi quisque consilium capitis, ubi domi uoluptatibus, hic pecuniae aut gratiae seruitis, eo fit ut impetus fiat in uacuam rem publicam.\' Qui audit haec Catonis uerba siue Sallustii, putat, quales laudantur Romani
Abbreviated transcription (Latin):
enim ẽ uera uirtus. nisi quȩ ad eum finem tendit
uͥ ẽ bonum hominis. quo melius nõ ẽ. Uñ ⁊ hono¬
res quos petunt cato. petẽ nõ debuit s eos ciuitaᷤᷤ
ob eius uirtutẽ nõ petenti dare. S cum illa me¬
moria duo romani ȩẽnt uirtute magni. cesar ⁊
cato. longe uirtus catonis ueritate uidetur ꝓpin¬
quior fuissȩ qͣm cęsaris. P roinde qualis ẽȩt illo tp̃r
ciuitas ⁊ antea quał fuiss. uideamus in ipsa sen¬
tentia catonis. Hlolite inquit existimare maiores
nr̃os armis rem publicam ex parua magnã fecisse.
Si ita ȩẽt. multomagis pulcheirimam eam nos ha¬
maior copia nob̾ quam illis ẽ. S alia fuere quȩ illoᷤᷤ
magnos fecerunt. quȩ nob̾ nulla sunt domi induᷤ¬
tria. foris iustum imꝑium. animus in consulendo
lib. neq delicto neq libidini obnexiꝰ. ꝓ his nos ha¬
bemus luxuriam atq auariciam. publice egesta¬
tem. pͥuatim opulentiam. Laudamus diuitias

Expanded text:
enim est uera uirtus, nisi quae ad eum finem tendit, enim est uera uirtus, nisi quae ad eum finem tendit, ubi est bonum hominis, quo melius non est. Unde et honores, quos petiuit Cato, petere non debuit, sed eos ciuitas ob eius uirtutem non petenti dare. Sed cum illa memoria duo Romani essent uirtute magni, Caesar et Cato, longe uirtus Catonis ueritati uidetur propinquior fuisse quam Caesaris. Proinde qualis esset illo tempore ciuitas et antea qualis fuisset, uideamus in ipsa sententia Catonis: \'Nolite, inquit, existimare maiores nostros armis rem publicam ex parua magnam fecisse. Si ita esset, multo pulcherrimam eam nos ham et equorum maior copia nobis quam illis est. Sed alia fuere quae illos magnos fecerunt, quae nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus in consulendo liber, neque delicto neque libidini obnoxius. Pro his nos habemus luxuriam adque auaritiam, publice egestatem, priuatim opulentiam; laudamus diuitias,
Abbreviated transcription (Latin):
cum annititur. uia uirtus ẽ qͣ nititur tanqͣm ad
possessionis finem .i. ad głam. honorem. imꝑuil.
hoc insitũ habuisse romanos. etiam dõꝵ ap̃ illos ae
indicant. quas coniunctissimas constituer̃ uirtus
⁊ honoris. ꝓ diis hñtes que dantur adõ. Uñ mel¬
ligi pot̾ quem finem uolebant ẽȩ uirtutis.⁊ qus
nnn reserebart qui boni erant. adhenorem sellicdt.
⁊ an mnali nec cam habebant. qͣmius honorem babẽ
ar ent queni mał artib conabantur adipis ci. coest
aiosio atr falaenis. Melus landatus ẽ cato. se ulo
quippe ait. quo minis petebat gliami. eb illui magͤ¬
asseruebat᷑. quand oquide gła e euius illi cuproi¬
a fiagrabant. iudicium hominum bñ de hominibᷤ
opinantium. & ido melior ẽ uirtus que humano
testimonio contenta ñ ẽ. nisi conscientiȩ suȩ. uñ
quisq ⁊ tunc in semetipso tantum głam habebit
exoptabant. ⁊ quo bonis artibꝰ ꝑuenire nitebant᷑
boni. ñ debet sequi uirtus. s ipsa uirtutẽ. Neq

Expanded text:
 nititur. Via virtus est, qua nititur tanquam ad possessionis finem, id est ad gloriam, honorem, imperium. Hoc insitum habuisse Romanos, etiam deorum apud illos aedes indicant, quas conjunctissimas constituerunt, Virtutis et Honoris, pro diis habentes quae dantur a Deo. Unde intelligi potest quem finem volebant esse virtutis, et quo eam referebant, qui boni erant, ad honorem scilicet: nam mali nec habebant eam, quamvis honorem habere cuperent, quem malis artibus conabantur adipisci, id est dolis atque fallaciis. 4. Melius laudatus est Cato. De illo quippe ait, Quo minus petebat gloriam, eo illum magis sequebatur.\' Quando quidem gloria est, cuius illi cupiditate flagrabant, iudicium hominum bene de hominibus opinantium; et ideo melior est uirtus, quae humano testimonio contenta non est nisi conscientiae suae. Unde quisque, et tunc in semet ipso tantum gloriam habebit exoptabant et quo bonis artibus peruenire nitebantur boni, non debet sequi uirtus, sed ipsa uirtutem. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
omnibꝰ uiribus nullam ȩẽ omnino contendat uł in
homine uł in dõ. nullamq rerum p̾dictionẽ. Ita i
di p̃scientiam negat. ⁊ omnẽ ꝓphetica luce clariorẽ
conatur eu̾tẽ. uanis argum̃tationibꝰ ⁊ opponendo sibi
quedam oracula quȩ facile possunt reffelli. quȩ tn
nec ipsa conuincit. In his aut̃ mathematicoꝵ conta¬
turis refutandis. eiꝰ regnat orc̃o. quia u̾e tales sunt
ut se ipse destruant ⁊ refellaut. Multo aut̃ sunt
tołabiliores qui uł sid̾ea fata constitunt. qͣm ist
qui tollit p̾scientiam fucuroꝵ. Nam ⁊ confiti ẽẽ dͥn
⁊ negare p̾seiuĩ futuroꝵ aꝑtissima insania ẽ. Qõ ⁊¬

Expanded text:
omnibus uiribus nullam esse omnino contendat, uel in omnibus uiribus nullam esse omnino contendat, uel in homine uel in deo, nullamque rerum praedictionem. Ita et Dei praescientiam negat et omnem prophetiam luce clariorem conatur euertere uanis argumentationibus et obponendo sibi quaedam oracula, quae facile possunt refelli; quae tamen nec ipsa conuincit. In his autem mathematicorum coniecturis refutandis eius regnat oratio, quia uere tales sunt, ut se ipsae destruant et refellant. Multo sunt autem tolerabiliores, qui uel siderea fata constituunt, quam iste qui tollit praescientiam futurorum. Nam et confiteri esse Deum et negare praescium futuro
Abbreviated transcription (Latin):
cui paratum se obedire dicit. ut uolens dicat᷑ ne
nolens trahatur. qm̃ scilicet dicunt uolentẽ fata.
nolentem trahunt. Iili quoq uersus homerici huie
sententiȩ suffrangant᷑. quos cicero in latinum uer¬
tit. Tales sunt hominum mentes quaͤs pat̾ ipse
iuppit̾ auctiferas lustrauit lumine t̾ras. Hec ĩ hac
quȩstionȩ auctoritatem hab̾et poetica sententia.
s qm̃ stoycos dicit ium fati asserentes istos ex ho¬
mero uersꝰ sołe usurpare. non de illuis poetȩ. s
de istorum philosophoꝵ opinione tractatur. eum
ꝑ istos uersus quos disputacioni adhibent qͣm de
fato hñt. quid sentiat ȩ̃ẽ fatum aꝑtissime declarat᷑
qm̃ iouem appellant quem summũ dm putant.
a quo conexionẽ dicunt pende fatoꝵ. hos cicero¬
ita redarguere nititur. ut ñ excistimet aliquid se ad¬
uersus eos uałe. nisi auferat diuinationẽ. qͣm sic co¬
natur aufeire. ut neget ẽẽ scientiam futuroꝵ. eamq

Expanded text:
cui paratum se oboedire dicit, ut uolens ducatur, ne cui paratum se oboedire dicit, ut uolens ducatur, ne nolens trahatur; quoniam scilicet Ducunt nolentem fata, nolentsententiae suffragantur, quos Cicero in latinum vertit: Tales sunt hominum mentes, quali pater ipse Juppiter auctiferas quaestione auctoritatem haberet poetica sententia: sed quoniam Stoicos dicit uim fati adserentes istos ex Homero uersus solere usurpare, non de illius poetae, sed de istorum philosophorum opinione tractatur, cum per istos uersus, quos disputationi adhibent quam de fato habent, quid sentiant esse fatum apertissime declaratur, quoniam Iouem appellant, quem summum deum putant, a quo conexionem dicunt pendere fatoita redarguere nititur, ut non existimet aliquid se aduersus eos ualere, nisi auferat diuinationem. Quam sic conatur auferre, ut neget esse scientiam futurorum, eamque
Abbreviated transcription (Latin):
qua fit omnę quod fit fati nomine appellant. ñ
multum cum eis de uerbi controu̾sia laborandũ
atq certandum ẽ. quando quidẽ ipsum causaꝵ
ordinem ⁊ quandã conexionẽ dĩ sumini tͥbuunt
uoluntati ⁊ potestati. qui optimnȩ ⁊ u̾acissimȩ cre¬
ditur ⁊ cuncta scire ante qͣm fiant. ⁊ nichil mordi¬
natum relinquere aquo sunt om̃s potestates. qͣm¬
uis ab illo nõ sint omnium uoluntates. Ipsam
itaq p̾cipue dĩ summi uoluntatẽ. cuiꝰ potestaᷤᷤ
insuꝑabilit̾ ꝑ cuncta porrigitur. eos appellare
fatum sic ꝓbatur. Annei senecȩ sunt nisi fallor hi
uersus. Duc suminȩ pat̾ altiq dñator poli quoeũq
placuit. nulla parendi mora e. Ad sum inpiger. fac
nolle. comitabor gemens. malq patiar fac̃e qd̾ licuit
bono. ducunt uolentem fata. nolentem trahunt.
Nempe eurdentissimȩ ħ ultimo u̾su ea fata appella¬
uit qͣm supra dic̾cat summi patris uoluntatem.

Expanded text:
qua fit omne quod fit, fati nomine appellant: non qua fit omne quod fit, fati nomine appellant: non multum cum eis de uerbi controuersia laborandum adque certandum est, quando quidem ipsum causarum ordinem et quandam conexionem Dei summi tribuunt uoluntati et potestati, qui optime et ueracissime creditur et cuncta scire antequam fiant, et nihil inordinatum relinquere; a quo sunt omnes potestates, quamuis ab illo non sint omnium uoluntates. Ipsam itaque praecipue Dei summi uoluntatem, cuius potestas insuperabiliter per cuncta porrigitur, eos appellare fatum sic probatur. Annaei Senecae sunt, nisi fallor, hi uersus: Duc, summe pater altique dominator poli, Quocumque placuit, nulla parendi mora est. Adsum inpiger: fac nolle, comitabor gomens Malusque patiar, facere quod licuit bono. Ducunt uolentem fata, nolentem trahunt. Nempe euidentissime hoc ultimo uersu ea fata appellauit, quam supra dixerat summi patris uoluntatem;
Abbreviated transcription (Latin):
simul herbescunt. pubescunt. flauescunt. ⁊ tam̃
inde spicas cęt̾is coeuas atq ut ita dioe̾im cõgermi¬
nales. alias rubigo int̾imit. alias aues depopu¬
lantur. alias homines auellunt. Quomͦ istis aliaᷤᷤ
constellationes fuisse dicturi sunt. quas tam diu̾soᷤᷤ
exitus hab̾e conspiciunt: An eos pęnitebit his rebꝰ
dies eligere. easq ad celeste negabunt ꝑtin̾e decre¬
tum. ⁊ solos sid̾ibꝰ subdent homines quibꝰ solis int̾ra
d̾s dedit lib̾as uoluntates: his omnibꝰ consid̾atis
ñ ĩmerito ereditur cum astrologi mirabilit̾ młta
uera respondent occulto instinctii fieri spiium
nõ bonorum. quoꝵ cura .ẽ. has falsas ⁊ noreias
opiniones de astralibꝰ fatis inserere humanis mñtibꝰ¬
atq firmare. non horoscopinotati ⁊ inspecti aliqua
sicuti ẽ cum quidq concipitur uł nascitur uł in¬
choatur s omnium conexionẽ seriemq causaꝵ

Expanded text:
simul herbescunt pubescunt flauescunt, et tamen simul herbescunt pubescunt flauescunt, et tamen inde spicas ceteris coaeuas adque, ut ita dixerim, congerminales alias robigo interimit, alias aues depopulantur, alias homines auellunt. Quo modo istis alias constellationes fuisse dicturi sunt, quas tam diuersos exitus habere conspiciunt? An eos paenitebit his rebus dies eligere easque ad caeleste negabunt pertinere decretum, et solos sideribus subdent homines, quibus solis in terra Deus dedit liberas uoluntates? His omnibus consideratis non inmerito creditur, cum astrologi mirabiliter multa uera respondent, occulto instinctu fieri spirituum non bonorum, quorum cura est has falsas et noxias opiniones de astralibatque firmare, non horoscopi notati et inspecti aliqua sicuti est cum quidque concipitur uel nascitur uel inchoatur, sed omnium conexionem seriemque causarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitiam mathematicoꝵ affeire ad eos de constella¬
cionibꝰ mortuoꝵ animalium. quoꝵ ortus ꝓpt̾ hanc
explorationẽ sue domi diligent̾ obseruant. eosq
mathematicos p̾ferunt cęt̾is qui constellationibꝰ
inspectis dicunt nõ eẽ hominẽ natum. s pecus
audent ȩtiam dicẽ quale pecus utrum aptum la¬
uitio. an uectationi. an aratro.an custodiȩ domꝰ.
Nam ⁊ ad canina fata temptant᷑. ⁊ cum magnis ad¬
mirantium clamoribꝰ ista respondent. Sic descipi¬
unt homines. ut existiment cum homo nascitur
cȩt̾os rerum ortus ita in hib̾i. ut cum illo sub ea¬
dem cęli plaga nec musca nascatur. Nam si hac
admiserint. ꝓcedit ratiocinatio quȩ gradatim
accessibꝰ modicis eos a muscis ad camelos. elefantoq
ꝑducat. Nec illud uolunt adu̾tere quod electo ad
seminandum agrum die tam multa gͥna in t̾rã
simul ueniunt. simul germinant. ⁊ exorta segete

Expanded text:
peritiam mathematicorum adferre ad eos constellaperitiam mathematicorum adferre ad eos constellationes mutorum animalium, quorum ortus propter hanc explorationem domi suae diligenter obseruant, eosque mathematicos praeferunt ceteris, qui constellationibus inspectis dicunt non esse hominem natum, sed pecus. Audent etiam dicere quale pecus, utrum aptum lanitio, an uectationi, an aratro, an custodiae domus. Nam et ad canina fata tentantur et cum magnis admirantium clamoribus ista respondent. Sic desipiunt homines, ut existiment, cum homo nascitur, ceteros rerum ortus ita inhiberi, ut cum illo sub eadem caeli plaga nec musca nascatur. Nam si hanc admiserint, procedit ratiocinatio, quae gradatim accessibus modicis eos a muscis ad camelos elephantosque perducat. Nec illud uolunt aduertere, quod electo ad seminandum agrum die tam multa grana in terram simul ueniunt, simul germinant, exorta segete