comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titils ustimfructum arterius ams ame¬
gonisi ⁊ senserint utioꝵꝵ prio utatire
itmicemsidi ipedient ꝙ sititnis edãnc
quo frueretur ꝓprietatem atccpiss int̃¬
imlegatum ntͣhabebit ẜ admeuium al

Expanded text:
ctum alternis annis do': nisi consenserint, uter eorum prior utatur, inuicem sibi impedient. quod si Titius eo anno, quo frueretur, proprietatem accepisset, interim legatum non habebit, sed ad Maeuium alt
Abbreviated transcription (Latin):
ittir ¶ Sitoiono to nsum fruc̾tum
fundileganeris nsum fructum nendi¬
cabit ⁊ cum heor tuo aget exꝯducto ⁊
sequetur ut neq merctos p̾stit ⁊ inpẽ¬
sas quas inculturam fecrrat eicipiat nẽ¬
dior ¶Uniu̾soꝵ bonoꝵ ansingularĩ
reritm nus fructus legetur htius ĩt̾¬

Expanded text:
 Si colono tuo usum fructum fundi legaueris, usum fructum uindicabit et cum herede tuo aget ex conducto et consequetur, ut neque mercedes praestet et impensas, quas in culturam fecerat, recipiat. Uniuersorum bonorum an singularum rerum usus fructus legetur, hactenus int
Abbreviated transcription (Latin):
simuli mͦ ait nͨ quid sirem itam art
fructuario ꝯducat inͦ nõ obligarut ⁊ reg¬
ulariter definir ꝙ quis ab aliostipisã¬
do michiacoirit idamt stipulando ni¬
chulagit nͥ forte inquidnor̃atim dom¬
mo suo stipuletur amoͥ ⁊ ducat ¶ Sidũ¬
os fiuctuarios ꝓponas et exalteruis reser¬
uus sit stipułatus queritire utrum totũ¬

Expanded text:
simili modo, ait, ne quidem si rem meam a me fructuario conducat, me non obligabit. et regulariter definiit: quod quis ab alio stipulando mihi adquirit, id a me stipulando nihil agit: nisi forte, inquit, nominatim domino suo stipuletur a me uel conducat. Si duos fructuarios proponas et ex alterius re seruus sit stipulatus, quaeritur, utrum totu
Abbreviated transcription (Latin):
duarium subiturum cogo ⁊ quid obtra¬
tib s ⁊ si quid iimicipio cebetur. Nam
sollent possessores certam patem fundũfi
mittpio uilori p̃cioadicere follent pas
sessores certam fructum minnipio iult¬
orip̃cioaditere soilet ufisco funttõnes p̃¬
stare ħ honera adfructuaruim ꝑtinebũt
siquaseruntus itpossita ẽ fimco necesse
habebit fructuarius sustinere uñ isiꝑ
stipularõnem scruitus debeatur ⁊ dempu¬
to ditendum / f⁊ si serms sub pena emptus
sit interdcũs certis quibdam socis ansiu

Expanded text:
ctuarium subiturum: ergo et quod ob tratibus: sed et si quid municipio, nam solent possessores certam partem fructuum municipio viliori sessores certam partem fructuum municipio uiliori pretio addicere: solent et fisco fusiones praestare. haec onera ad fructuarium pertinebunt. Si qua seruitus imposita est fundo, necesse habebit fructuarius sustinere: unde et si per stipulationem seruitus debeatur, idem puto dicendum. Sed et si seruus sub poena emptus s
Abbreviated transcription (Latin):
auł Hiquis donaturus usu fructua¬
rio spomponderit scruo inquem usũ
.c. ht̃ stipulami ipĩ nsuftuctuario ob¬
stito fenctnatio donandicausa dum
nult fructuaro p̃stari dicẽdia si en
scluatur fructuario adquiri ¶ Mi¬
dum tamen inpctidctmm est tui ad qui¬
rat isie fructiraruis seruus ut puta
siseruum emit at ꝑ traditõnomac¬
copit ncodum p̃cium mninieraint
et̃ dñum eius ⁊ numeratõnem p̃cude
dirituram cuuuis sit nam siexte fruc¬
tuam rcdt fiuctuat fuisse idemq est
⁊ siforit stipulatus sit secuns mime¬
raturus pocumam nam numeratio
decdabit cuisit aquissita stipul ⁊ttixi
o ostendimus ipendenti cẽ dm̃ium do¬
net p̃cium numerctur / quid ergo sia¬
misso usuf. tunt p̃cium numerot᷑¬

Expanded text:
 quis donaturus ‹us›ufructuario spoponderit seruo in quem usum fructum habet stipulanti, ipsi usufructuario obSticho seruo fructuario donandi causa, dum uult fructuario praestitum, dicendum, si ei soluatur, fructuario adquiri. Interdum tamen in pendenti est, cui adquirat iste fructuarius seruus: ut puta si seruum emit et per traditionem accepit necdum pretium numerauitesse dominium eius et numerationem pretii declaraturam, cuius sit: nam si ex re fructuarii, retro fructuarii fuisse. idemque est et si forte stipulatus sit servus numeraturus pecuniam: nam numeratio declarabit, cui sit adquisita stipulatio. ergo ostendimus in pendenti esse dominium, donec pretium numeretur. quid ergo si amisso usu fructu tunc pretium numeret
Abbreviated transcription (Latin):
tartr ambulabit supulatõ ꝓfectat̃ad
ħedẽ redibit ad fructuarium ¶Qs¬
tionis est anidꝙ ad quiri fruc̾tuario ñ
potest ꝓpͥctario ad quiritur ⁊ nuł quidꝰ¬
ł xxxi. dig̃ scripsit ꝙ fructuario adqͥ¬
ri nrõpotest ꝓprietario queri demq scri¬
psit cum quierit fructuari stipuset᷑
noĩatim ꝓprietario uł uissu eius ip̃i
fructuaru nec exoꝑis suis fructuanosti¬
pulctur ¶Seruus fructnarius si usũ
serui coñs qui stipulando rem alter tiuꝰ
Slando quis nithilagit alteti stipulando¬

Expanded text:
tutus, ambulabit stipulatio profectaque ad heredem redibit ad fructuarium. Quaestionis est, an id quod adquiri fructuario non potest proprietario adquiratur. et Iuuario adquiri non potest proprietario quaeri. denique scribit eum, qui ex re fructuarii stipuletur nominatim proprietario uel iussu eius, ipsi fructuarii nec ex operis suis fructuario stipuletur. Seruus fructuarius si usum serui communis, qui stipulando rem alteri ex diam rem suam stipulando quis nihil agit, alteri stipulando
Abbreviated transcription (Latin):
dom ⁊ ccemmqd trescit ptculiuim aut
mortuo stito siꝯstauerit sep̃cumeuis soluꝰ¬
turum tenetur ¶ Sisũdie ꝯstuus pñtdi¬
tempus statucndumẽ nonminusx di¬
etumut exactõ celcteetm  cõstituto non¬
satis fatit qui soluturum se ꝯstituit siofferat
satis factõntin Si quis autemꝯ stituat sesa¬
tis dattrum sifide nissorem uł pignoradet
nontentrur qꝑ nichĩ iter ẽ quimadinod¬
umi saris faciat

Expanded text:
m quod crescit peculium aut mortuo Sticho si constituerit se pretium eius soluturum, tenetur.Si sine die constituas, potestempus statuendum est non minus decem dierum, ut exactio celebretur. constituto satis non facit, qui soluturum se constituit, si offerat satisfactionem. si quis autem constituat se satisdaturum, fideiussorem uel pignora det, non tenetur, quia nihil intersit, quemadmodum satisfaciat
Abbreviated transcription (Latin):
tus qutritur quaniquam alii aiitꝙͣ nascat᷑
nequa quam prosit.
male concepti
qui into p̃utalet
auł umquuuiuente patre etignorã¬
te deꝯuinctõne filit ꝯceptus est licet po¬
ar quig iustis iuptus septuno mensc

Expanded text:
partus quaeritur: quamquam alii antequam nascatur nequaquam prosit. male concepti.qui in eo praeualetqui uiuente patre et ignorante de coniunctione filiae conceptus est, licet poum, qui ex iust‹i›s nuptiis septimo mense
Abbreviated transcription (Latin):
dem e potesex fio mortuo auont.¬
dere sõuent in faln potestareml ot est pa¬
tris sin similimodo et p̃nepos ecddin epe
uł infiiu põtestatt̃ siuiuit ẽtinfamũ¬
ia mensit uł incius parentis quiante
cos inpotestait est et ħ uontantumin
naturalib urerum ccram ⁊ adoptiuis quo¬

Expanded text:
epotes ex filio mortuo auo reccidere solent in filii potestatem, hoc est patris sui: simili modo et pronepotes et deinceps uel in filii potestate, si uiuit et in familia mansit, uel in eius parentis, qui ante eos in potestate est. et hoc non tantum in naturalibus, uerum in adoptiuis quoq
Abbreviated transcription (Latin):
damisqmiuste depcantur i deoꝙ tognosie
de q̃relis eorum quiex famstia uinsabi¬
ueniriuibe ĩ ut inpotestatẽ domininen
rac̾tatur Qui sut ꝯstitutioni fruidem
fecerit scrot int ħ admissrm seutmis ixe¬
curairum. ¶Duius ñ adrianus ubriti¬
amqͣnedam matronam inquinqnenn¬
umbelegauit sex leuissimis causis anti

Expanded text:
qui iuste deprecantur. Ideoque cognosce de querellis eorum, qui ex familia Iuli Sabiveniri iube ita, ut in potestate domini non revertantur. qui si meae constitutioni fraudem fecerit, sciet me admissum severius exsecuturum". divus etiam Hadrianus Vmbriciam quandam matronam in quinquennium relegavit, quod ex levissimis causis ancil
Abbreviated transcription (Latin):
¶eisus Qunlegitime nuptie fc̃e sunt
prẽm useri scrimtur nulgo quisitus matrẽ
futet magastraturm et gotestatem iudetur re¬
tncie sicut reisue dominium retmet¬
numussils nonadsium statum reueratur
quose ab ditat s efficitur lib̾tine ꝯdici

Expanded text:
um legitimae nuptiae factae sint, patrem liberi sequuntur: uolgo quaesitus matrem fuit et magistratum et potestatem uidetur retinere, sicut rei suae dominium retnumissus non ad suum statum reuertitur, quo se abdicauit, sed efficitur libertinae condici
Abbreviated transcription (Latin):
re sciante uł tutore ini̾ce petuliari neg¬
ocictur dolum quidamtutorisuł cirra¬
toris nocere pupllo uł furioso non debe¬
At puto nec tam̃ lucrosum cr̃debere
ẽtudo hactenus qͣmex dolotutoris tri¬
butoria tenerisiquidad eumꝑurnerit
dolocius pupillum teneri scripsit ⁊
sant actenus tenebitur ut actõnẽ
pupillidoso malo fcm̃sit sicuis etatiꝰ
sit ut doucapar sit efficere ut tenca¬
tur qimus sc̃ĩa cius nonfussiciat adni¬
ris quidamecturtoris debet faceredo

Expanded text:
re uel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris uel curatoris nocere pupillo uel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eum peruenerit: dolo eius pupillum teneri scripsit: et sane hactenus tenebitur, ut actionem, pupilli dolo factum sit, si eius aetatis sit, ut doli capax sit, efficere ut teneatur, quamuis scientia eius non sufficiat ad nia quidem tu
Abbreviated transcription (Latin):
treditores s quosdam imucib ccͣcetis
anom̃s in his dam ⁊ fimdandi eruntet
om̃s intributum uocandi ut puta nigo¬
ciatõnes ex̾cebat putasagmariam et
liteariam et separatos hnit creditores
puroseparatimeos intributum uoca¬
ti unus qmisq enim roꝵ mertͥes magis
qmͣ ip̃ĩ credidiss so̾uas tab̾nas euis dẽ
negociatõnis er̾reat crego fui tab̃ne u̾bi
geã qmͣ adbictiũ hit raciocinator aluiꝰᷤ
eius qmͣ transtibunequissimũ puto seꝑ¬
atim tributõnem faciendamnenexalt̃¬
ins re merte uealu indampnes fiant
aluo amptĩ senciant ¶plane sunta
daͤm cabna merces defrrebantur ucet
hec quo extant eteximus creditoris
petuniasint ꝯparate oicendu erit
om̃s intrubunim uenire nisifũtnt
treduoripignorate s sidedi m̾cemm¬
eanintudendam erextat iudeamꝰ ne
uacinm sit intributum me ut ca¬
riet siquidam incredituerit ab it
rributõ lotum habint ciumuero si
non abut quereos uendit nõ alias de¬
sinent cẽ mec quamuns ucndide̾o n¬

Expanded text:
creditores, sed quosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi crenegotiationis exercuit et ego fui tabernae uerbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceue alii indemnes fiant, alii damnum sentiant.Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae extent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tributum uenire, nisi fuerint creditori pigneratae.Sed si dedi mercem meam uendendam et exstat, uideamus, ne iniquum sit in tributum me uocari. et si quidem in creditum ei abit, tributio locum habebit: enimuero si non abit, quia res uenditae non alias desinunt esse meae, quamuis uendidero; n
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ p̾ rocuratoris autem sciam et dolũ
debere nocere domino n pomponuis du¬
pittat net nos dubutamus ¶ Siuica¬
rius serui mei negotictur siquudamm¬
e sciame tribitoria tenobr ignortinte
debetur cumrido michi debetur dedu¬
catur si et suit̃q scicrimus etributor¬
iamet depetulio actõnom ⁊ petere a¬
ut tͥ debritoriam uicarinoĩe depetuli¬
o uero ordinaruetig̾e tamendebere
nus ordinarius ignorass ocduc̾eatur
inntegrũ ꝙ eia uicirio debotur s et si
ancilla negocabitur ad mitrendam
tributoriam dominis ¶It pariurefer
cum ip̃o seruo ꝯtrahatur ancõ usato¬
adicimus ne om̃is negotiatõ cimeo

Expanded text:
ictum.Procuratoris autem scientiam et dolum nocere debere domino neque Pomponius dubitat nec nos dubitamus.Si uicarius serui mei negotietur, si quidem me sciente, tributoria tenebor, si me ignorante, debetur, cum id quod mihi debetur deducatur. sed si uterque scierimus, et tribut‹o›riam et de peculio actionem competere ait, tributoriam u‹i›carii nomine, de peculio uero ordinarii: eligere tamen debere uus ordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur.Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus.Item parui refert, cum ipso seruo contrahatur an cum institoadi
Abbreviated transcription (Latin):
minere us inoctulto eẽ ħ quo admittãdũ
t̃ nm inuiriampatidominus nõ debet licit
intͥb. utumiuocatur ¶ Quid tamensi
dominiis tribuert nolit uet hant mosest¬
tam susciptit s pctulio uł mertib cedore
paratis sit pecius refert audicudum euq̃

Expanded text:
minere vel in occulto esse: hoc quoque admittendum est: nam iniuriam dominus pati non debet, licet in tributum vocatur. Quid tamen si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio vel mercibus cedere paratus sit? Pedius refert audiendum eum,
Abbreviated transcription (Latin):
abant a creditorsb mertis s ẽ que sitũ
dñs ut rummita semũ parcietur exm̃te
eidebeatur paruique referre ante m̃cẽ
anpostea ci debere quid scriuis ceꝑit sus¬
ficere cium ꝙ pruulegimdedutionis ꝑ¬

Expanded text:
cre ditoribus mercis.Sed est quaesitum, dominus utrum ita demum partietur ex merce, ei debeatur, paruique referret, ante mercem an postea ei debere quid seruus coeperit: sufficere enim, quod priuilegium deductionis
Abbreviated transcription (Latin):
Dauł U ⁊ tã merx q̃ pocultariter ue¬
stiant dñi inuttim libet exilł dabit᷑
ac̾tõ ꝙ si altet scit astͥ ignorauit ineũ
quiscit dabitur actõ deducetur tamẽ
insolidum ꝙ ei quiignorauit debetur
ꝙ si ipm̃ quis ignorantam ꝯuenerit q̃m
tidelitur ettiuiddm in soudum nã ⁊ si

Expanded text:
um ut tamen merx, qua peculiariter nesciant domini, in utrumlibet ex illis dabitur actio: at si alter scit, alter ignoravit, in eum qui scit dabitur actio, deducetur tamen solidum quod ei qui ignoravit debetur. quod si ipsum quis ignorantem convenerit, quoniam id
Abbreviated transcription (Latin):
tib pͥulegummhabe qruppe cum depitulio
dum tauxat tencanir cuuispetulu extumm¬
atõ dducto d dño debetur sit tamen sisci¬
ans seruum inpeculiari merce negociari
um uocatur. ¶litet mectis appellatõ an¬
gustiosit ut ucq adscruuos fuslones uł
gociatõnes pornigendum edcm ¶ pecuui¬
arcmnaũt mercem nonsicim petulium
accipimus quippaxtuliu deoucto ꝙ
comino debetin accipitur merx autem¬
pccubaris ñ sinichil sit inꝑtculio dnm̃ tͥ
butarm obligat ita demũ sisciente eo ne¬
gotiabitut scientiam ħͥ eam accipimus
que hãt etuolumꝑptatem s ut egoputo
nonuolumptarem s pacientiam nõ .i.
uelle debet dominus s non nolle sugit᷑
scit et nonprotestatur et nonccͣdicit it¬
bituractõne tributoria ¶porestatis
uerbum actõ ad oẽm sexum item ad
om̃s qui sunt alieno uiri sẜ̾ iecti porrige¬
dum erit nõ sollũ ad sc̾iuios ꝑtineb̾it
tͥbutaria actõ uetũ ad cos quo qui no¬
bis bona fide seruurnt siue lib̾i siure

Expanded text:
legium habet quippe cum de peculio dumtaxat teneatur, cuius peculii aestimatio deducto quod domino debetur fit, tamen, si scierit seruum peculiari merce negotiari, um uocatur.Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad seruos fullones uel gotiationes porrigendum edictum.Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, sed, ut ego puto, non uoluntatem, sed patientiam: non enim uelle debet dominus, sed non nolle. si igitur scit et non protestatur et contra dicit, tenebitur actione tributoria. Potestatis uerbum ad omnem sexum, item ad omnes, qui sunt alieno iuri subiecti, porrigendum erit. Non solum ad seruos pertinebit tributoria actio, uerum ad eos quoque, qui nobis bona fide
Abbreviated transcription (Latin):
temminał remagets octanemi folitã dño
fe litisalutem hatesgenas inensempatumionũ
inti denarios mislit quos denarios uobis
uenditis anexhat cpłanire ꝯueniri term¬
inał possit. R. net uire hissecim u̾bisob¬
ligatum nec equitatem ꝯ ueniendieum

Expanded text:
em agens Octauii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos denarios uobis uenditis an ex epistula iure conueniri Terminalis possit. respondit nec iure his uerbis obligatum nec aequitatem conueniendi eum
Abbreviated transcription (Latin):
dandam si tibi nondemĩciau̾ir ne illiser¬
no trederet s sitx eo ꝯtractn petulium hab¬
cat aut uirtm intam u̾sim sit nec uosimin
quolocuplttior simsolucre replicari ceddlo
din uendendinuut p̃ponitur quiq sñ ioto
ad eumdam actum ꝓponitur

Expanded text:
seruo crederet'. sed si ex eo contractu peculium habeat aut in rem meam uersum sit nec uelim quo locupletior sim soluere, replicari de dolo dum uendendumue praeponitur quique sine loco ad eundem actum praeponitur
Abbreviated transcription (Latin):
stitorem hũis uł titum ex hedtõ uł tumiti¬
ct̃m iiccuisti cumtitio oum taxat agi pot̾it¬
miscm usus qm̃ admodum uͥ post mortt᷑.
tutoris cuins actoritate institor p̃possitus ẽtũ
itam hedctatemntercessit ⁊̃ sifurriosus hcs

Expanded text:
rem habueris, uel tecum ex hoc edicto uel cum Ticontrahi uetuisti, cum Titio dumtaxat agi poteritromiscui usus, quemadmodum ubi post mortem tutoris, cuius auctoritate institor praepositus est, itam hereditatem intercessit, etiamsi furiosus heres
Abbreviated transcription (Latin):
missaest seruitus nest ut susficiat uie
ꝙ siminus loci suꝑ est ꝙͣ uie susficiat
nitrq fundus lib̾abitur alt̃ pp̃ rodemp¬
cionem alter qr ꝑ cumisotum qui suꝑẽ
ia ꝯstrtui non potest ceterum suta ꝯsti¬

Expanded text:
remissa seruitus non est, ut sufficiat uiae: remissa seruitus non est, ut sufficiat uiae: quod si minus loci superest quam uiae sufficiat, uterque fundus liberabitur, alter propter redemptionem, alter, quia per eum locum qui superest uia constitui non potest.Ceterum si ita consti
Abbreviated transcription (Latin):
alter dominoꝵ utcndo sibi nõ toti fundo
ꝓfica s sus fudus quiseriuierat ita diui¬
susest puisculum dubutatõis cires ht̃
nam sicertus at fuutus uic lotus c̃ tũt
siꝑ songitudiñe euis fundus diuisus est
cadam omĩa scruanda erunt que sum̃i¬
cio ꝯstituende seruitutis enis similit̃ hii
duo fundi finssert ¶Si uͦ ꝑ latim durem
uie fundus diuisiũ est uec multum re¬
fert cquatit᷑ id fcm̃ ẽ an incqualuer tũt
manet idem uis scrumitis ꝙ infirndo
indiuiso fu̾it nͨ aũ usu detintri aut ñ ni
tendo oeꝑire nisi tota un portrit net si
forit inticerit ut semita qĩ ꝑalttrũ
diuntarat fundũ ierit ⁊ nterctur id cͥco
possunt tamen alter utrum fundum
it suscui seruitus debebatur alfutrũ
d̾o iniꝰ en re fũdi alterius scrurtis ꝑ¬
manebit uet uideo qͥd. ab surde ⁊ secu¬
turum sit eam sꝑiãm fido altero ma¬
nente seruo simodo ⁊ abuncio potiit au¬
gustior ꝯstitiu uiaꝙͣ lege finita est. et
d huc Id loci suꝑ est ueo fundo cuut

Expanded text:
alter dominorum utendo sibi, non toti fundo proficit.Sed si is fundus qui seruierit ita diuisus est, plusculum dubitationis ea res habet: nam si certus ac finitus uiae locus est, tunc, si per longitudinem eius fundus diuisus est, eadem omnia seruanda erunt, quae si initio constituendae eius seruitutis similiter hic duo fundisus est nec multum refert, aequaliter id factum est an inaequaliter, tunc manet idem ius seruitutis, quod fundo indiuiso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota uia poterit: nec si forte inciderit, ut semita, quae per alterum dumtaxat fundum erit, uteretur, idcirco .Possunt tamen alterutrum fundum si is cui seruitus debebatur alterum ideo minus ea re fundi alterius seruitus permanebit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui uia quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui
Abbreviated transcription (Latin):
pet qmͣlib euis partem idq ire actq
agit possit tunt ꝑtũ obscruabimus at¬
ꝙ si ab intio duob fundus dus serru¬
tures inumite fuissent ut altera regn¬
cri altera nõ urendo possit deperirt nec
ine fallit alieno fcõ ins alterius inui¬
tratum iri qm̃ antea sacius fu̾at ꝑaltix¬

Expanded text:
per quamlibet eius partem aeque ire atque agi possit, tunc perinde obseruabimus atque si ab initio duobus fundis duae seruitutes iniunctae fuissent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire. Nec me fallit alieno facto ius alterius immutatu iri, quoniam ante satius fuerat per alter
Abbreviated transcription (Latin):
auł Fistulam minnctam paticti
beat scd̃m parierem inuunem quam¬
ius humorem capiat paries ñ magis
qmͣ sinelit i atrclimo suo uł intubitulo
a quamesfudere s neratuis aitsitał sit
usus tepidariint assidium humorem hãt
cõmunem pariecem camneram ex figulius
prs pariett maneat si moto lnpediat refit¬
cionem cõis parietis uire hr̃i licei scnlas po¬
sse meadparittem ꝯminaiti hrẽ sabmus si¬

Expanded text:
um Fistulam iunctam parieti beat secundum parietem communem, quamvis umorem capiat paries: non magis am si vel in triclinio suo vel in cubiculo aquam effunderet. sed Neratius ait, si talis sit ucommunem parietem cameram ex figlino  pariete maneat, si modo non impediat refectionem communis parietis, iure haberi licet. Scalas posse me ad parietem communem habere Sabinus
Abbreviated transcription (Latin):
liar ¶Si sublatum sit cdifficium exquost¬
ulitidium cidit ut in ead̾sp̃t ⁊ qualitate
rtponamnr muitis exigit ut idem intel¬
ligatur nami anoquim siquisstrictius in¬
terprititur aliud est ꝙ scquenti loto poit᷑¬
rea ꝑs edifficii sit ¶ Sisernitus stillicidi¬
i iupossita sit ñlicet dño sermentis arte ibi
oytigula cassitau̾it ut stillicidium postta¬
extabulapo uł exalia matena casitare ã
porest ¶stillicidium  quoquo modo
aquissitum sit alcius tolli potest leuior
cium eo fcosit seruitus cumiq ex alto cadat
lemus ⁊ interdum ꝯdircctum net ꝯuemiat
ad iotum seruientam infenus dimiti ñ po¬
dut uero non potest ue alio lco toulat sti¬
llicidum qmͣ in que possita seruitus est
leuius cium factre poterimꝰ acriꝰ ñ ⁊ oĩo
sciendum est intsiorem uicim ⁊ dicien¬
em fĩposse dececiorem ñ posse nisi aliqu

Expanded text:
liar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est quod sequenti loco ponitrea pars est aedificii. Si servitus stillicidii imposita sit, non licet domino servientis areae ibi teria cassitare non potest. Stillicidium ex tabulato uel ex alia materia cassitare non potest.Stillicidium quoquo modo adquisitum sit, altius tolli potest: leuior enim fit eo facto seruitus, cum quod ex alto, cadet lenius et interdum direptum nec perueniat ad locum seruientem: inferius demitti non poproduci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem uicini condicionem fieri posse, deteri
Abbreviated transcription (Latin):
Nam iarborofficit quominus celum
ider possit. si tũ id ꝙ ponitur lum̃
quidem nõ impediat sollem autem
anferat siquidem inntoloto quo gratum
rio ditendum crit q unbram faciti
loto cui sol frut intessarius cc̃ serurtu¬

Expanded text:
nam et arbor efficit, quo minus Caeli videri possit. si tamen id quod ponitur lumen quidem nihil impediat, solem autem auferat, si quidem eo loci, quo gratum rio, dicendum erit, quia umbram facit in loco, cui sol fuit necessarius, contra servitu
Abbreviated transcription (Latin):
idmonendi sumꝰ iutdum ettam post iusiurran
rumenta se inutnisse dicat: quib nũt so¬
to iureiuirando. scdm eum iuditare quiiura¬
uent ꝙsialias int̾ipõsiurare iumando tran¬
sarum sit negmnonꝰ ceditur eanitausam
rectactart.

Expanded text:
dmonendi sumus interdum etiam post iusiurandua instrumenta se invenisse dicat, quibus nunc soto iureiurando secundum eum iudicare qui iuraverit: quod si alias inter ipsos iureiurando transactum sit negotium, non conceditur eandem causam retractare.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ q Iiꝑsalutem suam urrat. licet ꝑ deum¬
uirare iudetur. respectu enim diuininõis ita
uirat attamensinon iͣ specialiter iusiurã¬
dimieidelatum eñimaisse noniuidetur etideo:
exintegro sollempint̃ ui iurandumẽ:¬
ccm Iusiurandim ⁊ ad petunias: ⁊ ad
cimies res lotum ht̃ ⁊̃ deoperis iusurrand¬
um deferript̾ net deiniuria queri ad u̾sari¬
us potest. ⁊po sit iusirandum referre Quid
ꝑ relatõnemenõ ex htͣ causa putat marcelł
uredt aut remittendum eliusiurandum
aut spacium damdum ut t̾tioretur. ⁊ sitiur¬
en defensor munitipum. uł cꝰ uis corporis ⁊¬
ius iurandum defecit potest. si pͥboc man¬
datum hãt i¶pupillo noͣnde fertur ius¬
iirrãdũ ¶ ꝓturator non ꝯpellitur iurare.

Expanded text:
per salutem suam iurat, licet per deumurare uidetur respectu enim diuini numinis ita iurat, attamen, si non ita specialiter iusiurandum ei delatum est, iurasse non uidetur: et ideo ex integro sollemniter iurandumm.Iusiurandum et ad pecunias et ad omnes res locum habet: etiam de operis iusiurandum deferri potest. nec de iniuria queri aduersarius potest, cum possit iusiurandum referre. quid per relationem. et ideo ex hac causa putat Marcellus, et recte, aut remittendum ei iusiurandum aut spatium dandum, ut certioretur et sic iuret.Defensor municipum uel cuiusuis corporis iusiurandum deferre potest, si super hoc mandatum habeat.Pupillo non defertur iusiurandum.Procurator non compellitur iurare
Abbreviated transcription (Latin):
rauit dmuortu causatem se non ammou¬
isse. nõ debet defendiꝑ exeptõne sicumea
rt inttando opus est ct̃ siurauit suamet̃.
deb in actõncm iteum amotarum de fẽdi
actõntni cadam questio moutaturut
exteprõ uiris iurandilocum halca igitur
siquis iurauit seuontẽ ꝯdempnatum ũ¬
si estipulatuiuditatum soluiobremiu¬
dicatam. ꝯueniatur defendetur ꝑ except̃o¬
nemctͣ situmexstipiulatu iudicatu so¬
lui ꝯncniretur iurauit. sedare non o por¬
¶latõ licet res iuditata sit nisiidco iirasset.
ꝙuit dampnatũ. se ẽẽ dic̾et. ¶ Item põp̃
ait eum qui furtimsibiftm alitirins
res ii iurauit. nonstatim. ⁊̃ ꝯdicionis cãm
nancisci. Item ⁊ exhat parit uisurrã¬
dumiactõnenret excepiõnem induc.⁊. si
forte reus extraidicium actore deferatte
inuu̾it. se darc non õportem ⁊ actoe rro
defcrente dirr sibi oporitre. m cc posti¬

Expanded text:
amouisse, non debet defendi per exceptionem, si cum ea reiurando opus est: contra si iurauerit suam esse, debet in actione rerum amotarum defendi. actionem eadem quaestio moueatur, ut exceptio iurisiurandi locum habeat.Igitur si quis iurauit se non esse condemnatum, etiamsi ex stipulatu iudicatum solui ob rem iudicatam conueniatur, defendetur per exceptionem. contra si, cum ex stipulatu iudicatum solui conueniretur, iurauit se dare non opor stipulatio, licet res iudicata sit: nisi ideo iurasset, quod nec damnatum se esse diceret.Item Pomponius ait eum, qui furtum sibi factum alicuius rei iurauit, non statim etiam condictionis causam nancisci.Item cum ex hac parte iusiurandum et actionem et exceptionem inducat, si forte reus extra iudicium actore inferente iurauerit se dare non oportere et actor reo deferente dari sibi oportere,
Abbreviated transcription (Latin):
iseruus urau̾it dominum dare non opor¬
tert exteptõ domino indulgenda õsibiq
aduersarius inputabit. qui seruo demlit
filiitum quo ñ iuditium ⁊ sistere pot ĩpi
autem de ferentes ꝯdicionemeoꝵ quib sb̾¬
tͨti sunt: nonfaciunt detĩore  nt̃ ne ͤ  ns

Expanded text:
seruus iurauerit dominum dare non oportere, exceptio domino indulgenda est sibique aduersarius imputabit, qui seruo detulitfilii, cum quo etiam iudicium consistere potest. ipsi autem referentes condicionem eorum, quibus subiecti sunt, non faciu
Abbreviated transcription (Latin):
sic eiurabitur. ¶ ħ iusiurandum detalũp¬
niacqut patronis. parentib q remntit¬
ur ¶ S ĩequalitatt iuramenti fu̾it in¬
ter parits dubitatum oceptõ euis arbit̾o
tatu cogam alt̃m itaq eligat reus. ant
soluat aut iuret sinõ iurat soluere dos¬
eudus erit aptore. Datur aũt ⁊ aliafa¬
cultas reout simalit referat iusiurand.
turiudicium epp̃tor nondabit. itiuissime
enims facit o ñ debet displitere ꝯditõ uiris¬
Inirandieiquidetulit. ¶ S nec iusiurand¬
um de calumpnia referemidefertur. qr non:
t̃fecaidus actoꝵ sicondit in quam ipẽ de¬
tisit. detalumpnia siburelit iurari ¶Non
semꝑ autem ꝯsomus est ꝑ omĩa refferri ius¬
iurandum tale quale defcitur forsitan ex di¬
uersitart rerumuł ꝑsonarumi quib damem̾¬
gentib que uarietatem in quib inoucunt.
ħdeoq siꝙ i. tale inciderit offrõ iudicis ces¬
tõ huistemodiuusiuranditietur. ¶cumge
res inius iurandum dimissa sit. udex iurã¬

Expanded text:
 iurabitur. hoc iusiurandum de calumnia aeque patrono parentibusque remittitur.Si de qualitate iuramenti fuerit inter partes dubitatum, conceptio eius arbitri  cogam': alterum itaque eligat reus, aut soluat aut iuret: si non iurat, soluere cogendus erit a praetore.Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: tur, iudicium ei praetor non dabit. aequissime enim hoc facit, cum non deberet displicere condicio iurisiurandi ei qui detulit: sed nec iusiurandum de calumnia referenti defertur, quia non est ferendus actor, si condicionis quam ipse detulit de calumnia uelit sibi iurari.Non semper autem consonans est per omnia referri iusiurandum quale defertur, forsitan ex diuersitate rerum uel personarum quibusdam emergentibus, quae uarietatem inducunt: ideoque si quid tale inciderit, officio iudicis conceptio huiuscemodi iurisiurandi terminetur.Cum res in iusiurandum demissa sit, iudex iuran
Abbreviated transcription (Latin):
um qui iurauit. ecea actõne que infici¬
endo crescit aliquid sibi deberi simplinõ
dupliꝑsetutionem sibi ad quirere pedius
anthibunde eninisufficit. ex hon̾are ꝓb¬
andipetitorem nicessitate. cum omissa
hac att edcidupliactõ integra man et
port diciħ iudito non printip alenicausa
ełtere. s uisimmandium actoris ꝯ seruarisi
siirauero te stichum mͥdare oportere qͥ

Expanded text:
um, qui iurauit ex ea actione quae infitiando crescit aliquid sibi deberi, simpli, non dupli persecutionem sibi adquirere Pedius ait: abunde enim sufficere exonerare petitorem probandi necessitate, cum omissa hac parte edicti dupli actio integra maneat: et potest dici hoc iudicio non principalem causam exerceri, sed iusiurandum actoris conseruari.Si iuraue
Abbreviated transcription (Latin):
auł q uiuirasse dicitur nichil refe¬
retuius serubẽtatis uesirom̃i enim modo
custodi d iusiurandum aduersus eum
qui⁊ ttutusco ⁊defecret fuit ꝙͣ uispupil¬
nouandi de legandine q ꝓfitiscitur exꝯu¬
entione quamuis habeat etiustar iuditu¬

Expanded text:
ui iurasse dicitur nihil refert cuius sexus aetatisue sit: omni enim modo custodiri debet iusiurandum aduersus eum, qui contentus eo cum deferret fuit: quamuis pupilnouandi delegandiue, quia proficiscitur ex conuentione, quamuis habeat et instar iudi
Abbreviated transcription (Latin):
negotioꝵ gestoꝵ socictatiscet̃as qꝵ sinul¬
esiusiur andumeractimi sitdcinde ex his¬
dem causis cttũ ꝯdicatur qr ꝑ alfam actõ¬
quis iurauit st nou rapuisse non debet
ad uariu hod ure ntrandornuadẽc furtis
ait ⁊ dñtnt qr aliud est furtumfccisse. ꝙu¬
ꝓp̃ suctissas forte arbores agrbatur e lo¬
caro siuirau̾it se non suctidisse. sũ ex leg

Expanded text:
negotiorum gestorum societatis ceterasque similnegotiorum gestorum societatis ceterasque similes iusiurandum exactum sit, deinde ex isdem causis certum condicatur, quia per altquis iuraverit se non rapuisse, non debet adiuvari hoc iureiurando in actione furti aut condictione, quia aliud est furtum fecisse, qupropter succisas forte arbores agebatur ex locato, si iuraverit se non succidisse, sive e leg
Abbreviated transcription (Latin):
randum de latitm ĩ altinocebit ꝙ reusui¬
rauit. ⁊̃ fice iussoriꝑficit. ¶ a fide iussore
is succedit id qͣuo eod̾ loco hñdũ est̃si
modo iõ int̃possitmẽ iusiurand̾. ut de ip¬
so cctu neuucri etdere. non deꝑsona iur¬
antis agͥetur ¶ Siei quidebit orem me¬
ami imudiciũ exibert ꝓmissit. Insiurã¬
d detułimisq irau̾it se oĩo exibitõnẽ
eius nõ ꝓmississe ꝓ dẽẽ debitori meoid ñ
debet siuero uirauerit se nichil mͥ p̃stare
oportere. distingucudusit ⁊ replitatõ¬
ne emendandumntrum ideo iurauit an
qr post ꝓmissionem ex ibuerit anuero
qr souicrit. ꝙ ⁊̃ infide iussore dbit ⁊ dis¬
tinguindum est. ¶ ex duob rasꝓmni¬
trendi eiusdrm pecime. si aliter irautrit.
alteri quo ꝓdesse debebu excepts̃ iurisin¬
randi nontaut̃ sixa acdõie quis utatur. cu¬
ius noĩe exegit iusiurand̾ deb opponis ĩ¬
sialia simodo eadeinquestio inhxc iuditiũ
deducatur forie sipbac̾tõnem mandati

Expanded text:
randum etiam alteri nocebit.Quod reus iurauit, etiam fideiussori proficit. a fideiussore is succedit, hic quoque eodem loco habendum est: si modo ideo interpositum est iusiurandum, ut de ipso contractu et de re, non de persona iurantis ageretur.Si ei, qui debitorem meum in iudicium exhibere promisit, iusiurandum detulerim isque iurauerit se omnino exhibitionem eius non promississe, prodesse debitori meo id non debet: si uero iurauerit se nihil mihi praestare oportere, distinguendum sit et replicatione emendandum, utrum ideo iurauerit an quia post promissionem exhibuerit an uero quia soluerit: quod et in fideiussorem debiti distinguendum est.Ex duobus reis promittendi eiusdem pecuniae alter iurauit: alteri quoque prodesse debebit.Exceptio iurisiurandi non tantum si ea actione quis utatur, cuius nomine exegit iusiurandum, opponi si alia, si modo eadem quaestio in hoc iudicium deducatur, forte si ob actionem mandati
Abbreviated transcription (Latin):
lucta it uendit exemptoerit agta¬
dum deeo ꝙ atͣcͣessit qͣ admod̾ eaque
empio fundo nomi natimaccessetũt
sicuicta sint simplum p̃statm duple
stiplãtõ ꝯmittidicitur tunc ⁊ resres¬
tituta est petitori uł dampnatus ẽ li¬
tis extimatĩe. uł possessor ab ep̃tore:
uentus absolutus ẽ ¶Osscriuis cuuiꝰ
nomint duplam st ipman sumiꝰeu¬
nus ũ fu̾it mͣ agait nichil ominꝰ possi

Expanded text:
cta re uendita ex empto erit agendum de eo quod accessit, quemadmodum ea quae empto fundo nominatim accesserunt si euicta sint, simplum praestatur. Duplae stipulatio committi dicitur tunc, cum res restituta est petitori, uel damnatus est litis aestimatione, uel possessor ab emptore conuentus absolutus est. Si seruus, cuius nomine duplam stipulati sumus, euuus
Abbreviated transcription (Latin):
te te fam̾ ħcis iuditõ non ueniet nõ
apparuit totum noneẽ ħeditatis ꝙͣ ad¬
anea stipulatõ quasingłi hedes insolid̾
hñt actr̃em ueniam ħ rudicium dub¬
ritatur ueluti sus qui uiã it̃ actũstiplat᷑
crit decesserit qr tas stipłatõ ꝑ segem. xii¬

Expanded text:
e erciscundae iudicio non ueniet non apparuit totam non esse hereditatis, quemadAn ea stipulatio, qua singuli heredes in solidum habent actionem, ueniat in hoc iudicium, dubitatur: ueluti si is qui uiam iter actus stipulatus erat decesserit, quia talis stipulatio per legem
Abbreviated transcription (Latin):
aulꝰ T elsiseruo ħeceditario nsust̾ le¬
atus sit nec enim aꝑsonis discedere sunẽ
interitu sui potest.
ccdere morem eis gerar cautõib interpo¬
⁊ usque ad certum tempus ⁊ attecius an¬
nis ad iudicari potest: ¶ Id qd̃ ennis fũ¬
do post litem ⁊ testatam aliut: eque uen¬
it inħ iudicium:. ¶ Srisidolo uł culpasit¬

Expanded text:
um vel si servo hereditario usus fructus legatus sit: nec enim a personis discedere sine interitu sui potest. fructus discedere, morem eis gerat cautionibus interpoet usque ad certum tempus et alternis annis adiudicari potest. Id quod amnis fundo post litem contestatam alluit, aeque venit in hoc iudicium. S
Abbreviated transcription (Latin):
suscipere iussit ⁊ mulier adususutrum¬
q ditigat dotispeticionem cołxdem eẽ
destaitendum abco quisuscipere honu
uissus est s alegata que abutro ꝓdoie
data elcctadote retinentur in ꝯpendic

Expanded text:
suscipere iussit et mulier aduersus utrumque dirigat dotis petitionem, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro dote data
Abbreviated transcription (Latin):
solurre. id om̃e ꝙ debetur ꝑdoliexceptõe
coheredib hr̃e. ¶Etcum unus exħe¬
dib legarum ex soluit eiqui missus fu̾at
in possessiancmlegatoꝵ seruandoꝵ causa
pignons erit ꝯsccutus ꝙͣ sipotum cileg¬
atum fuiss exsolutum: ¶S isiqiis
ticio suiss deditum solucrit ne pigtm¬

Expanded text:
soluere id omne quod debetur, per doli exceptionem coheredibus haberet. Cum unus ex heredibus legatum exsoluit ei, qui missus fuerat in possessionem legatorum seruandorum causa,pignoris erat consecutus, quam si totum ei legatum fuisset exsolutum. Sed et si quis Titio
Abbreviated transcription (Latin):
dicari potest ꝯsuascilicit causaut existenti
ꝯditõite exiatur ab eo cui adiudicita ẽ
aut deficiente ꝯditt̃e ad eos reuertatur
aquib telicta est hdem ⁊ instatu libero dr̃
qui unerim est heditatis existente añt

Expanded text:
dicari potest cum sua scilicet causa, ut existente condicione eximatur ab eo cui adiudicata est aut deficiente condicione ad eos reuertatur a quibus relicta est. idem et in statulibero dicitur, qui interi‹m› est heredum, existente autem
Abbreviated transcription (Latin):
scnptum uł decognitum faciet canti¬
one interposita ut ꝯres eregent ip̃e ex¬
ibeitur. si ault om̃s isoem expartib seo¬
es sint uec iitercos ꝯuenuat apud cꝵͣ po¬
cius cẽ debrant sortiri eos oportereaut
exꝯ sensu ur suffragio eligrndusa est
amicus apud quem ceponetur uł me¬
de sacra deponidebent:

Expanded text:
scriptum et recognitum faciant, cautione interposita, ut, cum res exegerit, ipsae exhibeantur. si omnes isdem ex partibus heredes sint nec inter eos conveniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu vel suffragio eligendus est amicus, apud quem deponantur: vel in aede sacra deponi debent.
Abbreviated transcription (Latin):
¶S siquis expeculatu u ex facrilegio
quisitumcut uł ur uł amotino aut
tabulas testamemi indetur ntapud
eumquiexmaiore parte ħes est mbrit
manereaut ineit deponinam ⁊ iabo
scribit uendita heditate tabulas testa

Expanded text:
egio quaesitum erit uel ui aut latrocinio aut tabulas testamenti debebit aut apud eum, qui ex maiore parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit uendita hereditate tabulas testa
Abbreviated transcription (Latin):
udu alus alia at rribuat. qr sepe ⁊ o
soło ⁊ exacto parcium non minma
moda ht̃ nec tamet scilicet ħ accͥbutõ
illud esficit ur quis solus tuitum debeat.
uł totum alicũsoli debratu. s siue agẽ¬
dumsit partim suo partim ꝓcuratorio
uo. partim ꝓcuratorio noi̾e ꝯuenuat᷑
N amlicet libera potestas maneat crpo¬
itorib ꝯsingułꝰ exꝑunidi. tamenꝰ hi li¬
bema porestas est suo loco sustruendi cos.
inquos honera actõis officio iuditis
translata funt

Expanded text:
 saepe et solutio et exactio partium non minima incommoda habet. nec tamen scilicet haec adtributio illud efficit, ut quis solus totum debeat vel totum alicui soli debeatur, sed ut, sive agendum sit, partim suo partim procuratorio uo partim procuratorio nomine conveniatur. nam licet libera potestas esse maneat creditoribus cum singulis experiundi, tamen et his libera potestas est suo loco substituendi eos, in quos onera actionis officio iudicis translata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nisenus sit gr̾aliter ꝑopttem legatus ⁊ħ
cecs stichims tabulas hditanas interleuisse
dicant uł corrupissen pp̃hec denunciau̾int.
ne optartm seruis demq optatus uen¬
dicctur potirit si abcis uenditetur doli
malienipit̃e uti ⁊ deseruo quiestõne hẽe:

Expanded text:
ni seruus sit generaliter per optionem legatus et heredes Stichum tabulas hereditarias interleuisse dicant uel corrupisse et propter hoc renuntiauerint, ne optaretur seruus, deinde optatus uindicetur, poterunt, si ‹ab› eis uindicetur, doli mali ex ceptione uti et de seruo q
Abbreviated transcription (Latin):
ocuna fam̾ hert̾ iudicium experiri
Strestaior remcoẽm dextraneo habeb¬
at siũ rei sue partem alicui legauit au
t ħes ante indicium fam̾ ħtiscunide at¬
ceptum parrem suam alienauit ⁊ offi¬
cim iudicis ꝑtinet ut cam parteme
gat pomp̃ idem scribit cumego ⁊ ni
herri ticio extitissemus situ partem fũ
diꝙͣ totum ħeditarium dicebas asem

Expanded text:
cundae iudicium experiri. Si testator rem communem cum extraneo habebat siue rei suae partem alicui legauit aut heres ante iudicium familiae erciscundae acceptum partem suam alienauit, ad officium iudicis pertinet, ut eagat Pomponius. Idem scribit, cum ego et tu heredes Titio extitissemus, si tu partem fundi, quem totum hereditarium dicebas
Abbreviated transcription (Latin):
aut bona fide ꝑccpit ⁊ tucrari cumoꝵ¬
ortet sicos ꝯsumpsit aut masa fide.⁊
dicioporteiss ⁊ siquis iudinnon pare¬
at insuttisenda arbore. uł coificio inifi¬
ue poĩto ceponcndo parie uetusꝯ dam¬
puabitur. ¶ Sidatantur termitudtit
nuł exaran iudex quidecamine ogno¬
stit ⁊̃ definib cegnoscert porest ¶ Sial¬
ter funduis ouoꝵ alter taum sit põt
uidex un parti adiudicare locum dc
qm̃ magis fundo ꝙͣ ꝑsonis adiudicari p¬
arces intesliguntur. hĩc auttm cum
cõmunci fimoum ogottu habrmꝰ
⁊ucitum fundũs ogo solus anfim¬
um rgnncoꝵ moinum accipere po¬
simus ⁊ scribir pompꝰ non posstqre

Expanded text:
 bona fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumpsit, aut mala fide, et condici oportet. Sed et si quis iudici non pareat in succidenda arbore uel aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur. Si dicantur termini deiecti uel exarati, iudex, qui de crimine cognoscit, etiam de finibus cognoscere potest. Si alter fundus duorum, alter trium sit, potest iudex uni parti adiudicare locum de abeat, quoniam magis fundo quam personis adiudicari fines intelleguntur: hic autem cum communem fundum ego et tu habemus et vicinum fundum ego solus, an finium regundorum iudicium accipere possumus? et scribit Pomponius non posse
Abbreviated transcription (Latin):
quin famaie ħascunde uidicium ⁊ ĩ¬
tor pauciores ħedes explib accipipossit.
sinhc indicium ⁊ si ntia nonuemiunt.
tamen sistipusatt̃es murpõnt filint de
dmissione eoꝵ ut stetur ei ⁊ ut alter
alteri mandet actões ꝓturatorem q eũ
insuamrem fatiat. stabitur duussõi

Expanded text:
iscundae iudicium et inter pauciores heredes ex pluribus accipi possit. In hoc iudicium etsi nomina non veniunt, tamen, si stipulationes interpositae fuerint de divisione eorum, ut stetur ei et ut alter alteri mandet actiones procuratoremque eum in suam rem faciat, stabitur divisi
Abbreviated transcription (Latin):
tica quamus edifta interueniãt n
enim multum inter est arbores quisi
rogundoꝵ ꝑmutitur ut u̾bis nonpossit
dirimere sincs adiudicatr̃t ꝯtrousiam di¬
nat s aforit amouende uetcris obscr¬
ntatis graꝑauas rigiones fines dirimcre

Expanded text:
tica, quamvis aedificia interveniant: neque enim multum interest, arbores quis iregundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiudicatione controversiam dirimat: et si forte amovendae veteris obscuritatis
Abbreviated transcription (Latin):
repelititur sin autem dehat re defu¬
cdus noncauit mt uslide legatumid
munus est smmptos h̾edes ea res ꝯtigit
sinemo scriptus est legnimos ⁊ cogna¬
tos quo suo ordunit quo succedunt¬
Sumpnis funers arbittantur ꝓfa
cultatib uł dignitate defuncti ¶ ꝓtor
uł magistratus inuncipał ad fimus

Expanded text:
repellitur. sin autem de hac re defunctus non cauit, nec ulli delegatum id munus est, scriptos heredes ea res contingit: si nemo scriptus est, legitimos uel cognatos: quosque suo ordine quo succedunt.Sumptus funeris arbitrantur pro facultatibus uel dignitate defuncti.Praetor uel magistratus municipalis ad funus
Abbreviated transcription (Latin):
aut inferre uelit namsuntissit non fici¬
et iustrinisepultamis siprohibeatur nti¬
nter interdicto quo deuure dmñi queritur
nułt. Nam pp̃ publitam irtilitatem
insepulta cadau̾a iacerant strictam ra
is religionum questionib omuitisol Iã
simimam eẽ rationem quepro religi
um diuersĩ lociscpultum est ittorqͥ
dam locus religrosus nonsit quia unaumn¬
est idest capit cunis imnago sit im̃cos¬
noscitur cumautem impetratur utre¬
liq tranfferantur desinnt locus religi¬

Expanded text:
 nam si intulerit, non faciet iustum sepulchrum, sed si prohibeatur, utiliter interdicto, qui de iure dominii quaeritur, uult. nam propter publicam utilitatem, ne insepulta cadauera iacerent, strictam ratis religionum quaestionibus omitti solet: nam summam esse rationem, quae pro religiin diuersis locis sepultum est, uterque quidem locus religiosus non fit, quia unaum est, id est caput, cuius imago fit, inde cognoscimur. cum autem impetratur, ut reliquiae transferantur, desinit locus religi
Abbreviated transcription (Latin):
uuftatres edtõ admomierunt neuiste
scpisiture traditum ⁊ demterra ⁊ditũ
corpus inquieretur uidetur antem ter
rarditum ⁊ simartula ⁊ ditum ħaĩo sit ut
nonalibi transferatur s artulam ip̃am
sires exigat inlotum ⁊ modiorem licere
ĩent Eꝑcogntaret in alio postea tran̾¬
fare magis que temporis gra oeponere
de darent destiminerit inanedit locus
mittir om̃s sentire debent ⁊ exͣnti insi
rantur nam exipĩs dñis ꝙͣlibet ricte ibi
alius nonsit locus in quosepesirctur

Expanded text:
fratres edicto admonuerunt, ne iustae sepulturae traditum, id est terra conditum corpus inquietetur: uidetur autem terra conditum et si in arcula conditum hoc animo sit, ut non alibi transferatur. sed arculam ipsam, si res exigat, in locum commodiorem licere lerit, quod cogitaret inde alio postea transferre magisque temporis gratia deponede dare destinauerit, manebit locus titutiorantur: nam ex ipsis dominis quemlibet recte ibi alius non sit locus in quo sepeliretur
Abbreviated transcription (Latin):
dotem cederat ꝓmuliere stipulatus est
duas partes aitis reddit tertram apudin¬
antum remanere pactus sit necrndina¬
rituis infumis ꝯftrret anfuneraianni¬
tus reentus ⁊ nt siquidam ip̃e stipul¬
atormaliem fimerauit locũ tẽ sro̾pa¬
cto ⁊ imitilem eifutranm fore suiert

Expanded text:
dotem dederat pro muliere, stipulatus est duas partes dotis reddi, tertiam apud maritum remanere, pactus sit, ne quid maritus in funus conferret, an funeraria maritus teneatur. et ait, si quidem ipse stipulator mulierem funerauit, locum esse pacto et inutilem ei
Abbreviated transcription (Latin):
amp̃stare debere accillicinus ait aut
sit maritũ inquantum facere. põt ꝓp
cessent non putat fultimus aptore
marito litet lucri dotem faciat fie¬
funcrant ante ꝙ̃ dos patrireddatur
manto rcdeagit reddita dote parrẽ
obliganum hł utiq nittm sicummn¬
antoactum fu̾tisca miniis patrim¬
alicus restitut᷑s est¬
infimus filit inpedit aut alioagen¬
tt secum funtrana p̃stint ip̃e actõt
dcdote amarito ixtipit s sicinan pa¬
ta unatrumonio decedet coslaturos
des bonoꝵ ne possessores ⁊ prẽm prop¬
ip̃ Nifiluis fa milcs sit ⁊ hant cistrẽ¬
ussẽ ptulium puto successores eiisa
tite teneri sic deiũ ad prcm uerure
Quiscruum alienũ uł ancillam sepe
datur ¶p auł¬

Expanded text:
aestare debere Atilicinus ait aut sit, maritum in quantum facere potest cesserit, non putat Fulcinius priorem maritum, licet lucri dotem faciat, funefunerauit antequam dos patri reddatur, cum marito recte agit: reddita dote patrem obligatum habet. utique autem, si cum marito actum fuerit, is eo minus patri mulieris restitutin funus ‹fi›liae inpendit aut alio agente secum funeraticia praestitit, ipse actione de dote a marito recipit.Sed si emancipata in matrimonio decedat, collaturos heredes bonorumue possessores et patrem pro pius familias miles sit et habeat castrense peculium, puto successores eius ante teneri, sic deinde ad patrem venire. Qui servum alienum vel ancillam sepeldatur. Pau