comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manui. non est michi necessaria. aut iterum capud pedibus non
desidero opera urã. Numquid omnes apostoli. num quid omnes ꝓphetę
num quid om̃es magistri. numquid omnes uirtutes. num quid o mes
dominationes. habent sanitatum. num quid om̃s linguis loquunt᷑
num quid omnes interpretantur. Aemulamini do na maiora om̃a
quod que menbrum cupit. sed secundum quo dipse uult spiritus.
N eque enim dicere potest uas figulo suo. quare ita uel ita me fecistis
Aut non habet figulus potestatem ddeeodem luto aluduas facere in
honorem. aliud in contumeliam. Unde consequenter Adiecit.
aemulamini dona maiora ut fide & industria plus ceteris charis matibus
habere mereamur meli oresque simus his qui comparatione nr̃i in
secundo uel tertio gradu positi sunt. Indomo magna uasa diuersa st̃õite
alia aurea. alia argentea. Aenea: ferrea. ligneaque. & tamen
secundum modulum suum. Cum aeneum uas perfeccum sit

Expanded text:
dicere manui, non es mihi necessaria; aut iterum caput pedibus, non dicere manui, non es mihi necessaria; aut iterum caput pedibus, non desidero operam vestram. Numquid omnes Apostoli? numquid omnes prophetae? numquid omnes magistri? numquid omnes cunctas habent virtutes? numquid omnesdonationes habent sanitatum? numquid omnes linguis loquuntur? numquid omnes interpretantur? Aemulamini dona majora. Omniaquodque membrum cupit, sed secundum quod ipse vult Spiritus. Neque enim dicere potest vas figulo suo, quare ita vel ita me fecisti? An non habet figulus potestatem de eodem luto, aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam ? Unde consequenter adjecit, aemulamini dona majora: ut in fide et industria plus caeteris charismatibus habere mereamur, melioresque simus his, qui comparatione nostri in secundo vel tertio gradu positi sunt. In magna domo vasa diversa sunt, alia aurea, alia argentea, aenea, ferrea, ligneaque. Et tamen secundum modulum suum, cum aeneum vas perfectum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
quam reddet michi dñs in illum diem iustus iudex. non solum michi aut̃
sed & omnibus quidiligunt aduentum eius. lustus erat &timotheus
discipulus euis et imitator quem docet quid agere debeat & quem
admodum tenere iurtitum putamus neunam & eandem inutroque
fuisse iusticiam. et nonplus habere meritorum eum quiplus omnibus
laborauit. multe mansiones apud patrem. quia et merita diuersa.
stella astella differt ingloria. & in uno exclesie corporet menbra
diuersa sunt. hab& sol fulgorem suum. luna quoque noctis tene¬
bras temperat. & quinque alia sy dera quȩ uocantur errantia
diuersis et cursibus etluminibus caelum peragrant. Einnume¬
rabiles aliȩ stellae quas micare infirmamento cernimus. in singulis
diuersa sunt lumina et tamen in suo una quȩ que perfecta est.
tadum taxat ut comparatione maioris perfeccione careat. Incor¬
pore quoque cuius membra diuersa sunt. aliud oculus. aliud ma¬

Expanded text:
quqused et omnibus qui diligunt adventum ejus . Justus erat et Timotheus discipulus ejus et imitator, quem docet quid agere debeat, et quem modum tenere virtutum. Putamusne unam et eamdem in utroque fuisse justitiam, et non plus habere meritorum eum, qui plus omnibus laboravit? Multae mansiones sunt apud Patrem , quia et merita diversa. Stella a stella differt in claritate , et in uno Ecclesiae corpore membra diversa sunt. Habet sol fulgorem suum, luna quoque noctis tenebras temperat: et quinque sidera alia, quae vocantur errantia, diversis et cursibus et luminibus coelum peragrant. Innumerabiles sunt aliae stellae, quas micare in firmamento cernimus. In singulis diversa sunt lumina, et tamen in suo unaquaeque perfecta est, ita dumtaxat, ut comparatione majoris, perfectione careat. In corpore quoque, cujus membra diversa sunt, aliud oculus, aliud ma
Abbreviated transcription (Latin):
ego hominem dõ comparo: sed aliis hominibus quorum collatione qui¬
fluchu quistudium dederit potest esse perfectus. Ac perhoc quando
dicitur homo potest esse sinepeccato siuelit. lixxta mensuram hominis.
non uycta dĩ dicitur maiestatem cuius comparatione nulla creatura
potest esse perfecta.
A Oeritobole hec memorans mecum facis. & ego enin hoc sentio nullam creaturam
secundum ueram consummatamq iusticiam posse esse perfectam. Cȩterum
alium differre alio & diuersas in hominibus esse iusticias nullidubium est
et uel maiorem esse alium uel minorem. & tamen secundum statum &
mensuram suam posse iusto nominari qui aliorum comparatione non iustisunt.
Uerbi gratia. Paulus uas eleccionis. qui plus omnibus apostolis laborauit
utique iustus erat. scribens ad timotheum. Certamen bonum certaui. cursum
consum maui. fidem seruaui: Decetero reposita est michi corona iusticiȩ.

Expanded text:
ego hominem Deo comparo, sed aliis hominibus, quorum collatione,ego hominem Deo comparo, sed aliis hominibus, quorum collatione, qui studium dederit, potest esse perfectus. Ac per hoc quando dicitur, homo potest esse sine peccato si voluerit, juxta mensuram hominis, non juxta Dei dicitur majestatem, cujus comparatione nulla creatura potest esse perfecta. A. O Critobule, haec memorans mecum facis. Et ego enim hoc sentio, nullam creaturam secundum veram consummatamque justitiam, posse esse perfectam. Caeterum alium differre ab alio, et diversas esse in hominibus justitias, nulli dubium est: et vel majorem esse alium vel minorem, et tamen secundum statum et mensuram suam posse justos nominari, qui aliorum comparatione justi non sunt. Verbi gratia, Paulus apostolus, vas electionis, qui plus omnibus Apostolis laboravit, utique justus erat scribens ad Timotheum: Certamen bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi; de caetero reposita est mihi corona justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia ad comparationem euangelicȩ graciȩ nonuidetur esse iustia.
sienim ait quod destruitur gloriosum est multo magis quod perman&
est ingloria. & iterum exparte scimus et ex parte prophetamus. cumaut̃
uenerit quod perfectum est destruentur illa quȩ expartesunt.
Et uidemus nunc perspiculum in enignemate. tunc autem facte ad
faciem. nunc agnosto exparte. tunc cognoscam sicut & cognitus sum.
Etinpsalmis. mirabilis facta est sciencia tua exme. confortata est et
non potero adeam. etiterum. existimabam ut cognoscȩremhoe labo
est ante me in conspectumeo. donec introeam insanctuarium: et
intellegam in nouissimis eorum. et in eodem loco. Utiumentum
factusꝰ sum apud te etego semper tecum. & inieremia. stultus
factus est omnis homo ascientia. & idem paulus apłs. fatuum in quid dĩ
mul tiple testimoniorum replicatio meȩ parti proficit. Neque enim

Expanded text:
justitia ad comparationem Evangelicae gratiae, non videatur esse justitia. justitia ad comparationem Evangelicae gratiae, non videatur esse justitia. Si enim, ait, quod destruitur gloriosum est, multo magis quod 710 permanet, erit in gloria . Et iterum: Ex parte scimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum est, destruentur illa quae ex parte sunt . Et, Videmus nunc per speculum et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc cognosco ex parte, tunc cognoscam sicut et cognitus sum . Et in Psalmis: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, et non potero ad eam . Et iterum: Existimabam cognoscere hoc; labor est in conspectu meo, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissimis eorum . Et in eodem loco: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum . Et Jeremias: Stultus factus est omnis homo a scientia . Et idem Paulus apostolus: Fatuum, inquit, Dei multiplex testimoniorum replicatio, meae parti proficit. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
nos accepisse necdum com prebendisse necdum esse perfectos.
intelligimus quam dĩ habet scientia ethoc nobis dñs reuelauit ut
precemur cum dauid atque dicamus. Reuela oculos meos etcon
turis sc̃is esse perfecciones. duasq iusticias. & duos timores.
riam perfectionem. & in comparabilem ueritatem. Perfectam. quȩ
iusticiam et timorem que ẽ initium sapientię dĩ. Uirtutibus coap̃¬
tandam. se cundam autem quȩ non solum hominibus sed& omni
treaturae competit nostrȩ fragilitati. liexta illud quod inspalmis dicitur
Non iustificabitur in conspectutuo omnis uiuens. ad eam iusticiam. quȩ
non comparatione. sed scientia dicitur dĩ esse ꝑ fecta. lob quoque et za¬
charias & elisabeth iusti dicti sunt secundum eam iusticiam quȩ possit
in in iusticia aliquando mutari. & non secundum illam quȩ mutari¬
numqu am potest. et dequa dicitur. Ego d
glorificatum est propter excellentem

Expanded text:
nos accepisse, necdum comprehendisse, necdum esse perfectos. nos accepisse, necdum comprehendisse, necdum esse perfectos. intelligimus, quam Dei habet scientia; et hoc nobis Deus revelabit, ut precemur cum David, atque dicamus: Revela oculos meos, et coturis sanctis esse perfectiones; duasque justitias, et duos timores. Primam perfectionem et comparabilem veritatem perfectamque justitiam, et timorem, qui est initium sapientiae, Dei virtutibus coaptandam; secundam autem, quae non solum hominibus, sed et omni creaturae competit, et fragilitati nostrae, juxta illud quod in Psalmis dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis non comparatione, sed Dei scientia, dicitur esse perfecta. Job quoque et Zacharias et Elisabeth justi dicti sunt, secundum eam justitiam, quae possit in injustitiam aliquando mutari, et non secundum illam, quae numquam mutari potest, de qua dicitur: Ego Deglorificatum est propter excellentem
Abbreviated transcription (Latin):
tum esse senosse atque ut ita dicam cunctorum in carne iustorum in¬
perfecta perfectio est. Unde et in ꝓuerbiis legimus ad intellegendam
iusticiam ueram nisi enim ess& &e falsa iusticia. num quam dĩ uera usti¬
cia diceretur. E in eodem loco apostoli sequitur. & siquid aliter sen¬
timur & hoc uobis ds̃ reuelauit. Rem nouam audio quipaulo ante dycerat.
N onquia iam accepi autiam perfectus sum etuas eleccionis quipro confi¬
dentia habitantis insexp̃i audebat loqui. An eperimentum quaeritis
euis qui in melo quitus cristi et tam simpliciter fatebatur senon eẽ ꝑ fectũ.
Nunc quod sibi ꝓpriȩ denegabat mittit inturbam. lungitq cum ceteris
& ait. Quod quod ergoꝰ perfecti hoc sapiamus sed qua ratione hoc
dixerit exponit in consequentibus hoc inquid sapiamus quiuolumus
secundum humanę fragilitatis modulum esseperfecti nec dum

Expanded text:
tum esse se nosse: atque, ut ita loquar, cunctorum in carne justorum imtum esse se nosse: atque, ut ita loquar, cunctorum in carne justorum imperfecta perfectio est. Unde et in Proverbiis legimus: Ad intelligendam justitiam veram . Nisi enim esset et falsa justitia, numquam Dei vera justitia diceretur. Et in eodem Apostoli loco sequitur: Et si quid aliter sentitis et hoc vobis Deus revelabit . Rem novam audio. Qui paulo ante dixerat, Non quia jam accepi, aut jam perfectus sum, 709 et vas electionis, qui pro confidentia habitantis in se Christi audebat loqui: An experimentum quaeritis ejus, qui in me loquitur Christus ? et tamen simpliciter fatebatur se non esse perfectum: nunc quod sibi proprie denegabat, mittit in turbam, jungitque se cum caeteris, et ait: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. Sed qua ratione hoc dixerit, exponit in sequentibus. Hoc, inquit, sapiamus, qui volumus secundum humanae fragilitatis modulum esse perfecti, necdum
Abbreviated transcription (Latin):
instacione sed semper incursu ẽ. Imperfectum doceat. quod
homines putabamus esse perfectum solamq perfectionem & ue
iusticiam dĩ tantum iurtutibus co aptandam. secundum propo¬
situm inquid persequor ad brauium supernȩ uocationis
i urxp̃o ĩħu. O apostole paule ignosce michi quasi homun¬
culo mea uicia confitenti si audacter in terrogem dicis te nec¬
dum accepisse eenecdum comprehendisse etnecdum ẽẽ
perfectum & preteritorum semper obluusci & adpriora
te extendi. si quo modo possis occurrere in resurreccione mortuorum.
&e conse qui brauium supernȩ uocationis & quomodo statim infers. quod
hendisse quod non comprehendimus accepisse quod non accepimus essẽpers¬
tos qui nec dum perfectisumus. Quid ergo sapimus. immo quid sapere
debenus qui perfectisumus imperfectos esse nos confiteri. & necdum cõ¬
prehendisse nec dum accepisse. hec est hominis ueta sapientia imꝑfec¬

Expanded text:
in statione, sed semper in cursu est, imperfectum doceat, quod in statione, sed semper in cursu est, imperfectum doceat, quod homines putabamus esse perfectum: solamque perfectionem et veram justitiam, Dei tantum virtutibus coaptandam. Secundum propositum, inquit, persequor ad bravium supernae vocationis Dei in Christo Jesu. O apostole Paule, ignosce mihi quasi homunculo mea vitia confitenti, si audacter interrogem. Dicis te necdum accepisse, et necdum comprehendisse, et necdum esse perfectum, et praeteritorum semper oblivisci, et ad priora te extendi; si quo modo possis occurrere in resurrectione mortubrum, et consequi bravium supernae vocationis. Et quomodo statim infers: Quotqhendisse quod non comprehendimus, accepisse quod non accepimus, esse perfectos qui nondum perfecti sumus? Quid ergo sapimus, immo quid sapere debemus qui perfecti non sumus? Imperfectos nos esse confiteri, et necdum comprehendisse, necdum accepisse. HAEC EST hominis vera sapientia, imperfec
Abbreviated transcription (Latin):
quia iam. accepi aut iam perfectus sim. Persequor autem si com¬
prebendam inquo & compre hensus sum axp̃o. frcres ego me
necdum arbitror compre hendisse. Unum autem posteriorum
o bli uiscens. Ad ea autem quempriora sunt me extendes uycta
propositum ꝑsequor ad brauium supernȩ uocacionis dĩ urep̃o
iesu. Quot quot ergo perfecti hoc sapiamus & siquid alterfapitis
et hoc uobis ds reuelabit. & cetera quȩ te scire non dubito. & nos
breuitatis studio p̃terimus. dicit senecdum comprehendisse &. ne¬
qua quam esse perfectum. sed instar sagitarii ad ꝓpositum & ad
nant. Ne saguta ad parten declinans alteram. imperitum osten¬
dat sagitarium & asserit preteritorum se semper obluusci &e ad
priora semper oetendi. perquȩ docet peterita neglegenda
et futura cupienda ut quod hodie perfectum putauit dũ
ad meliora & priora eetenditur. cras imperfectum fuisse
coniuncat. atque ita persingulos gradus dum numquam

Expanded text:
quia jam accepi, aut jam perfectus sim. Persequor autem si comquia jam accepi, aut jam perfectus sim. Persequor autem si comprehendam: in quo apprehensus sum a Christo. Fratres, ego me necdum arbitror comprehendisse. Unum autem, posteriorum obliviscens, ad ea quae priora sunt me extendens, juxta propositum sequor, ad bravium supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitiseus vobis revelabit , 708 et caetera, quae te scire non dubito et nos brevitatis studio praeterimus. Dicit se necdum comprehendisse, et nequaquam esse perfectum, sed instar sagittarii ad propositum et ad nant, ne sagitta ad partem declinans alteram, imperitum ostendat sagittarium. Et asserit praeteritorum se semper oblivisci, et ad priora semper extendi: per quae docet praeterita negligenda, et futura cupienda; ut quod hodie perfectum putavit, dum ad meliora et priora extenditur, cras imperfectum fuisse convincat. Atque ita per singulos gradus, dum numquam
Abbreviated transcription (Latin):
losophorum spineta concludens. Quid aristotili & paulo. quid
platoni & petro: Utille enim princeps phylosophorum ita hic
aposto lorum fuit super quem ecclesia dnĩ stabili mole fundata
est quȩ nec impetu fluminis nec ulla tempestate concutitur
Rethoricaris & dum michi obicis phy lofiam adoratorum castra
transcendis. uerum audi quid idem loquatur. Orator tuus desi¬
ne com munibus locis domi nobis ista nascuntur
Nulla hic eloquentia ẽ nullus orator tumor quorum definitio
est dicere ad per suadendum accommodate sed puram puro sermo
inculpa qui possibilia nonfecerunt aut sinon possunt fieri non
eos qui inpossibilia non faciunt. sed illum qui in possibilia p̃cepit
quod nefas dictum sit coniunci iniusticiae.
U ideo te contra mores tuos uehementer esse commotum & prop¬
terea argumentari desinam sed parum perte interrogabo: qiđ
deillo apostoli loco sentm̃cias quem seribit adphylipenses non

Expanded text:
losophorum spineta concludens. Quid Aristoteli et Paulo? Quid Platoni et Petro? Ut ille enim princeps philosophorum, ita hic Apostolorum fuit, super quem Ecclesia Domini stabili mole fundata est, quae nec impetu fluminis, nec ulla tempestate concutitur. A. Rhetoricaris, et dum mihi objicis philosophiam, ad Oratorum castra transcendis. Verum audi quid idem dicat Orator tuus: « Desine communibus locis: domi nobis ista nascuntur. » . C. Nulla hic eloquentia est, nullus Oratorum tumor, quorum definitio est, dicere ad persuadendum accommodate, sed puram puro sermonin culpa qui possibilia non fecerint: aut si non possunt fieri, non eos qui impossibilia non faciunt; sed eum qui impossibilia praecepit, quod nefas dictu sit, convinci injustitiae. A. Video te contra mores tuos vehementer esse commotum, et propterea argumentari desinam. Sed parumper te interrogabo, quid de illo Apostoli loco sentias, quem scribit ad Philippenses: Non
Abbreviated transcription (Latin):
selentium. Inquibus iob & zacharias. helisab ehtq quae lau¬
dantur nisi fallor enim. A niob ita scriptum ẽ. Homo quidam
erat in regione ausiti deno mine iob. et erat homo ille uerax
& sine crimine uerus dĩ cultor abstinens se ab omni re mala.
& iterum. Quis ẽ qui arguet iustum sine peccato et loquitur
uerbis suis perignorantiam. In euangelio quoque scđm lucã
łuit in diebus herodis regis iudeȩ. sacerdos quidam no mine

Expanded text:
silentium, in quibus Job et Zacharias, Elisabethque lausilentium, in quibus Job et Zacharias, Elisabethque laudantur? Nisi enim fallor in Job ita scriptum est: Homo quidam erat in regione Ausitide Al. Hus, nomine Job, et erat homo ille verax et sine crimine, verus Dei cultor, abstinens se ab omni re mala . Et iterum: Quis est qui arguit justum sine peccato, et loquitur verbis suis per ignorantiam? In Evangelio quoque secundum Lucam: Fuit in diebus Herodis regis Judae sacerdos quidam nomin
Abbreviated transcription (Latin):
ueni sequere me. Ostendit hominem siuoluerit et fecerit
que precepta sunt posse esse perfectum.
U alidissimo quidem pugno mepercus sisti ita ut caligo michi ante
oculos ob uersari coeperit. Sed tamen hoc ipsum quoddicit
siuis esse perfectus. eidicitur qui non potuit immo noluit
& id circo non potuit. tu aut̃ ostende michi qui et uoluerit
et potuerit quod nunc pollicitus es
Quȩ enim me cogit necessitas ostendere qui perfecti fuerint
cum perspicuum sit posse eẽ perfectos ex eo quod uni a saluatore
sit diccum etper unum omnibus siuis esse perfectus.
Tergiuersiris et ineo dem luto haesitas. aut enim quod potest fieri
aliquando factum est aut sinumquam factum ẽ fieri non posse
Quid ultra differo. scripturarum auetoritate iuincendus es. ut cetã
pretermiamn non ne his duobus testimonus tibi imponetur

Expanded text:
da pauperibus, et veni, sequere me, ostendit hominem, si voluerit, et fecerit da pauperibus, et veni, sequere me, ostendit hominem, si voluerit, et fecerit quae praecepta sunt, posse esse perfectum. A. Validissimo quidem pugno me percussisti, ita ut caligo mihi ante oculos obversari coeperit: sed tamen hoc ipsum quod dicit: Si vis perfectus esse, ei dicitur, qui non potuit, immo noluit: et idcirco non potuit. Tu autem ostende mihi, qui et voluerit et potuerit, quod nunc pollicitus es. C. Quae enim me cogit necessitas ostendere, qui perfecti fuerint, cum perspicuum sit posse esse perfectos, ex eo quod uni a Salvatore sit dictum, et per unum omnibus, si vis esse perfectus. A. Tergiversaris: in eodem luto haesitas. Aut enim quod potest fieri, aliquando factum est: aut si numquam factum est, fieri non posse Quid ultra differo? 704 Scripturarum auctoritate vincendus es. Ut caetera intermittam, nonne his duobus testimoniis tibi imponetur
Abbreviated transcription (Latin):
camelus perforamen acus ingressus est.
Miror aut̃ hominem ꝓrudentem ꝓposuisse testimonium qđ
contrase faciat in hoc enim non quo fieri possit dictum est
sed in possibile in possibila comparacione. Quomodo enim
camelus non potest inerare perforamen acus. ita et diues
non ingreditur regna celorum autꝰ pͥoturris ostendere
quod diues ingrediatur regna celorum. sequitur ut eccamelis
intret perforamen acus nec michi abraham ecceteros quos
ueteri testamento diuites legimus exempla proponas qui
adbona abutentes opera diuites esse desierint
immo non sibi sed alus diutes fuerint et dispensatores magis
dĩ quam diuites appellandi sunt. seadnobis euangelica perfec¬
tio requirenda ẽ in qua precipitur suus perfectus esse uade
uende omnia tua quę habes et da pauperibus et ueni sequere¬
Dum nescis pxoprio captus es la queo
Q uoniam modo.
Ex sentencia dni asseris hominem posse esse perfectum quando enĩ

Expanded text:
umquam per foramen acus ingressus est. umquam per foramen acus ingressus est. A. Miror hominem prudentem proposuisse testimonium, quod contra se faciat. In hoc enim non quod fieri possit, dictum est, sed impossibile impossibili comparatum. Quomodo enim camelus non potest intrare per foramen acus, ita et dives non ingredietur in regna coelorum. Aut si potueris ostendere, quod dives ingrediatur regna coelorum, sequitur ut et camelus intret per foramen acus. Nec mihi Abraham et caeteros, quos in veteri Testamento divites legimus, exemplo proponas, qui  divitiis ad bona utentes opera, divites esse desierint; immo cum non sibi, sed aliis divites fuerint, et dispensatores magis Dei, quam divites appellandi sint. Sed nobis Evangelica perfectio requirenda est, in qua praecipitur: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et da pauperibusDum nescis, proprio captus es laqueo. A. Quonam modo? C. Ex sententia Domini asseris posse hominem esse perfectum. Quando enim
Abbreviated transcription (Latin):
futurum docuerint. cum aut̃ futura incerta sint. omnia etmaxi¬
me ea quenumquam facta sunt ꝑ spicuum ẽ eos id futurum
dicere quod non sit futurum. hecelesi aste hanc confir mante
sententiam omẽ quod futurum ẽ iam factũ est in priori seculo
an in possibilia.¬
A.
A
Cerno quotua tendat ad sertio sed de hoc imposterioribus disse¬
rendum ẽ nedum miscemis quaestionibus questiones obscuram
audientibus intellegentiam relinquamus reseruato igitur hoc
quod fatemur possibilia dm̃ dedisse mandata. neipsae iniusticiae¬
auctor sit. si id exigat fieri quod non potest fieri. nunc illud
imple quod ꝓposueras posse hominem si nepeccato e̾e siuelit :
Aut enim das eos qui potuerint aut sinullus potuit. liquido
m̃ urges me utdem quod dare non debeo illud queso con¬
sidera quomodo dñs dixerit. facilius camelum perforamen
acus intrare posse: quam diuitem in regna celorum. & tam̃dĩe

Expanded text:
futurum docuerint. Cum autem futura incerta sint omnia, et maxifuturum docuerint. Cum autem futura incerta sint omnia, et maxime ea quae numquam facta sunt, perspicuum est eos id futurum dicere, quod non sit futurum; Ecclesiaste hanc confirmante sententiam: Omne quod futurum est, jam factum est in priori saeculoan impossibilia? A. Cerno quo tua tendat assertio. Sed de hoc in posterioribus disserendum est, ne dum miscemus quaestionibus quaestiones, obscuram audientibus intelligentiam relinquamus. Reservato igitur hoc quod fatemur possibilia Deum dedisse mandata, ne ipse auctor injustitiae sit, si id exigat fieri, quod fieri non potest: nunc illud imple quod proposueras, posse hominem sine peccato esse si velit. Aut enim dabis eos qui potuerunt; aut si nullus potuit, liquido  C. Quoniam 703 urges me, ut dem quod dare non debeo, illud, quaeso, considera, quod Dominus dixerit facilius camelum perforamen acus intrare posse, quam divitem in regnum coelorum . Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. utꝑ e̾c̾ & esse posse stultorum inludas auribus quiftibi
enum conced&e posse hominem facere quod nullus umquam
hominum potuerit. antudia lecticis ne mbutus esquidem. Sienĩ
potest homo nonposse collitur. sin aut̃ non potest posse sub¬
uertitur aut concede michi aliquem potuisse quod fieri posse
centendis. aue sinullus hoc potuit inuitus teneberis nullum pos¬
se quod possibile iactitas inter diodorum et cͥrisippum ualentis¬
simos dialeticos. ΠsΕΡΙΑΥ NCC TOΥ isti contencio ẽ diodorus id
solum posse fieri dicit quod aut sit uerum. aut uerum futurũ
sit . & quicquid futurum sit id fieri necesse e̾e̾ quicquidaut̃
non sit futurum a fieri non posse. Chrisippus uero etque non
sunt futura posse fieridicit: ut frangi hoc margaritum eciam si
id numquam futurum sit. Quiigitur auint᷑ posse hominẽ
c̾ẽ absq peccato siuelit. non poterunt hoc uerum ꝓbarenisi

Expanded text:
tuum, ut per esse, et esse posse, stultorum illudas auribus. Quis enim tuum, ut per esse, et esse posse, stultorum illudas auribus. Quis enim tibi concedet, posse hominem facere quod nullus umquam hominum potuerit? Ne tu dialecticis imbutus quidem es? Si enim potest homo, non posse tollitur. Si autem non potest, posse subvertitur. Aut concede mihi aliquem potuisse, quod fieri posse contendis: aut si nullus hoc potuit, invitus teneberis, nullum posse, quod possibile jactitas. Inter Diodorum et Chrysippum valentissimos dialecticos περὶ δυνάτου ista contentio est. Diodorus id solum posse fieri dicit, quod aut sit verum, aut verum futurum sit. Et quidquid futurum sit, id fieri necesse esse. Quidquid autem non sit futurum, id fieri non posse. Chrysippus vero et quae non sunt futura, posse fieri dicit: ut frangi hoc margaritum, etiam si id numquam futurum sit. Qui ergo aiunt hominem posse esse absque peccato si velit, non poterunt hoc verum probare, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
respondes peccatores sumus.
Sed possumiis non esse siuelimus.
Dixa uelle me non peccare.te quoque id sentire non dubiũ e st
quo modo igitur quoduterq uolumus uterq non possumꝰ.
Quia plene non uolumus.
Da ergo qui maiorum nrox plene uoluerint et poeuerint.
Hoc quidem non facile ẽ ostendere neque enim quando dico
posse hominem sinepeccato esse scuelit aliquos fuisse conten¬
do. sed simpliciter posse esse siuelit. Aliud ẽ nam que posse esse
quod grate dicitur. ⁊̃ n Aitiañ. aliud ẽ esse quod illiappellant¬
.sdoetrinaT NE NE pria possum esse medicus sed in terim non sum
possum faber sed necdum didici. quicquid igitur possum lic&¬
nec dum sim tamen ero siuoluero.
& artes caetere inueniuntur inplurimis. sine peccato aut̃ e̾ e
perpetuo. diuine soluis ẽ potestatis itaq autda exemplum
qui absq peccato fuerint imperpetuum aut sidare non po¬
test confitere imbecillitatem tuam et noli ponere incelo os

Expanded text:
respondes, peccatores sumus. C. respondes, peccatores sumus. C. Sed possumus non esse si velimus. A. Dixi me velle non peccare, te quoque hoc sentire non dubium est. Quomodo ergo quod uterque volumus, uterque non possumus? C. Quia plene non volumus. A. Da ergo qui majorum nostrorum plene voluerint et potuerint. C. Hoc quidem non facile est ostendere. Neque enim quando dico hominem posse esse sine peccato si velit, aliquos fuisse contendo; sed simpliciter posse esse si velit. Aliud namque est equod graece dicitur δύναμις, aliud est esse, quod ipsi appellant ἐνέργειαν. Possum esse medicus, sed interim non sum: possum esse faber, sed necdum didici. Quidquid igitur possum, licnecdum sim, tamen ero si voluero.et artes caeterae inveniuntur in plurimis: sine peccato autem esse perpetuo, divinae solius est potestatis. Itaque aut da exemplum qui absque peccato fuerint in perpetuum: aut si dare non potes, confitere imbecillitatem tuam, et noli ponere in coelum os
Abbreviated transcription (Latin):
Ego hoc assero qui potest se unodie abstinere apeccato
posse et altero qui duobus posse & tribus quitribus posse et
triginta atque hoc ordine & trecentis et tribus milibus
et quam ducumque seuoluerit obseruare.
Dic ergo simpliciter posse hominem imperpetuum sine
peccato esse siuelit : possumusne omne quoduolumus.
Nequaquam neque enim possum quicquid uoluero sed
hoc solum dico posse hominem sinepeccato esse si uelit.
Queso ut michi respondeas. hominem me putas aut beluam.
Sidete ambigo utrum homo anbeluasis. ipsam me beluam
confitebor
Siergo ut dicis homo sum quo modo cumuelim et satis cupi¬
am nonpeccare delinquo
Quia uoluntas imperfecta est si enim uere uelit uerea uti¬
que non peccares.
Ergo tu quime argues nonuere cupore sine peccato es quia uere
depaucis & raris siqui uoluerint non peccare.
Interim exmeo tuoq iudicio et ego qui interrogo & tu qui

Expanded text:
Ego hoc assero, qui potest uno die se abstinere a peccato, Ego hoc assero, qui potest uno die se abstinere a peccato, posse et altero: qui duobus, posse et tribus; qui tribus, posse et tringinta; atque hoc ordine posse et trecentis, et tribus millibus, et quamdiucumque se voluerit abstinere. A. Dic ergo simpliciter posse hominem in perpetuum esse sine peccato si velit. Possumusne omne quod volumus? C. Nequaquam. Neque enim possum quidquid voluero; sed hoc solum dico, hominem sine peccato posse esse, si velit. A. Quaeso ut mihi respondeas. Hominem me putas, an belluam? C. Si de te ambigo, utrum homo, an bellna sis, ipse me bellnam confitebor. A. Si ergo, ut dicis, homo sum, quomodo cum velim, et satis cupiam non peccare, delinquo? C. Quia voluntas imperfecta est. Si enim vere velles, vere utique non peccares. Ergo tu qui me arguis non vere cupere, sine peccato es, quia verede paucis et raris, si qui voluerint non peccare. Interim ex meo tuoque judicio, et ego qui interrogo, et tu qui
Abbreviated transcription (Latin):
michi autem nullus auferre poterit liberi arbitri potestatem
nesi inoperibus meis ds̃ semper aduitor exciterit non michi
debetur sed ei merces qui mme operatus est
Pruere liberi arbitrii potestate ut contra dm̃ armis linguam
tuam et in eoteliberum ꝓbes sitibiliceat blasphemare.
Uerum superhoc quid sencias nulli dubium ẽ et prestigiȩ con¬
fessionis tuȩ apertissima luce claruerunt. Nunc reuertamur
ad id unde disserere coepimus: Dic michi sitibi uidetur hoe
quod cum dĩ ad iutorio paulo ante dicebas posse hominem
non petcare siuelit in perpetu um dicas an ad tempus & breue
Super flua interrogatio est. sienim ad tempus etbreue dixero
nichil ominus referetur adperpetuum. Quicquid enim ad
breue dederis. hoc concedes ad impespetuum.
Quid dicas non satis intellego
A intam durus es ut manifesta non sentias.
tacio deb&e interutrumq conuenire quem sensum habeat:

Expanded text:
Mihi autem nullus auferre poterit liberi arbitrii potestatem, Mihi autem nullus auferre poterit liberi arbitrii potestatem, ne, si in operibus meis Deus adjutor exstiterit, non mihi debeatur merces, sed ei qui in me operatus est. A. Fruere liberi arbitrii potestate, ut contra Deum armes linguam tuam, et in eo te liberum probes, si tibi liceat blasphemare. Verum super hoc quid sentias, nulli dubium est, et praestigia confessionis tuae apertissima luce claruerunt. Nunc revertamur ad id, unde disserere coepimus. Dic mihi, si tibi videtur, hoc quod cum Dei adjutorio paulo ante dicebas, posse hominem non peccare si velit, in perpetuum dicas, an ad tempus et breve? 701 C. Superflua interrogatio est. Si enim ad tempus et breve dixero: nihilominus referetur ad perpetuum. Quidquid enim ad breve dederis, hoc concedes et in perpetuum. A. Quid dicas, non satis intelligo. C. Itane durus es, ut manifesta non sentias? tatio, debet inter utrumque convenire quem sensum habeat. C.
Abbreviated transcription (Latin):
uat immo quimme operatur presertim cum absq eonihil
facere possim.
Oro te non legisti non est uolentis neq currentis sed miscren¬
tis ẽ dĩ. ex quo intelligimiis nrum̃ quidem esse uelle et
currere sed ut uoluntas nr̃a compleatur et cursus ad dĩ mise¬
ricordam pertinere atque ita fieri ut ec inuoluntate nr̃a
& incursu liberum seruetur arbitrium & in consum maci¬
one uoluntatis. & cursus dĩ cuncta potentiȩ relinquantur
scilicet nunc mihi scripturarum testimonia replicanda
sunt quomodo persingula dĩ a sanctis flagitetur auxilium.
& in singulis operibus suis illo ad utore & protectore. uti
desiderent lege totum spalterium omnes sanctorum uoces
nichil erit nisi addm̃ incunctis operibus deprecatio ex quo
perspi cue ostenditur te aut dĩ negare gram quamtollis in
homini seruamus arbitrium ut dĩ persingula aduitorium
non negemus.

Expanded text:
vat, immo qui in me cooperatur: praesertim cum absque eo vat, immo qui in me cooperatur: praesertim cum absque eo facere nihil possim. A. Oro te, non legisti: Non enim volentis neque currentis, sed miserentis est Dei ? Ex quibus intelligimus nostrum quidem esse velle et currere; sed ut voluntas nostra compleatur et cursus, ad Dei misericordiam pertinere, atque ita fieri, ut et in voluntate nostra et in cursu, liberum servetur arbitrium, et in consummatione voluntatis et cursus, Dei cuncta potentiae relinquantur. Scilicet nunc mihi Scripturarum testimonia replicanda sunt, quomodo per singula Dei a sanctis flagitetur auxilium et in singulis operibus suis, illo adjutore et protectore uti desiderent. Lege totum Psalterium, omnes sanctorum voces, nihil erit, nisi ad Deum in cunctis operibus deprecatio. Ex quo perspicue ostenditur, te aut Dei negare gratiam, quam tollis inhomini servamus arbitrium, ut Dei per singula adjutorium non negemus.
Abbreviated transcription (Latin):
beri arbitrii gracia conserurt᷑. Si enim absq dõ etnisi
persingula ilem euiuerit nichil possum agere necꝓbonis
meiuste operib coronabit nec affligae ꝓ malis fedinutroq
suum uel recipiet uel dampnabit aucilium.
Dic ergo simpliciter quod dĩ auferas graciam quicquid enim
tollis in partibus necesse ẽ ut & ingenere neges.
Non nego graciam cumita mea dõ ad seram conditum ut per
dĩ grãciam meȩ datum sit uoluntati uel facere quid ł non facere
Dormitat igitur ds̃ in operibus nostris semel data liberi arbi¬
trii potestate ne corandus ẽ ut insinguli srebus nos niu&
cum uoluntatis nostrȩ fit & proprii arbitrii uel facere siuo¬
lumus uel non facere sinolumus.
sic concessa semel liberi arbitru potestate nrȩ uoluntati
omnia delelicta sunt.
rgo ut dixi non debeo adõ persingaila auxilium depreca¬
ri quod semel meo datum ẽ iuditio.
Sun omnibus ipse cooperatur non estmeum sed eius qui ad ut¬

Expanded text:
beri arbitrii gratia conserventur. Si enim absque Deo, et nisi per singula ille me juverit, nihil possum agere: nec pro bonis me juste operibus coronabit, nec affliget pro malis; sed in utroque suum vel recipiet, vel damnabit auxilium. A. Dic ergo simpliciter, cur Dei auferas gratiam? Quidquid enim tollis in partibus, necesse est ut et in genere neges. C. Non nego gratiam, cum ita me a Deo asseram conditum, ut per Dei gratiam meae datum sit voluntati, vel facere quid, vel non facere. A. Dormitat ergo Deus in operibus nostris, semel data liberi arbitrii potestate: nec orandus est, ut in singulis operibus nos juvet, cum voluntatis nostrae sit et proprii arbitrii, vel facere si volumus, vel non facere si nolumus.sic concessa semel liberi arbitrii potestate, nostrae voluntati omnia derelicta sunt. A. Ergo, ut dixi, non debeo a Deo per singula auxilium deprecari, quod semel meo datum est judicio? C. Si in omnibus ille cooperatur, non est meum, sed ejus qui adju
Abbreviated transcription (Latin):
Famstultum meputas ut hoc audeam loqui.
Lic& nonlo quaris. tamen expropositio netua ipsa consequentia
& rerum ordine inuitus nonloqueris. si enim potest esse
homo sinepeccato. quod apostolos non potuisse perspicuum
est. potest homo esse si nepeccato super apostolos. ut taceã
depatri harchis & paphecis quorum in lege non fuit ꝑfecta

Expanded text:
C. Tam stultum me putas, ut audeam hoc loqui? A. C. Tam stultum me putas, ut audeam hoc loqui? A. Licet non loquaris: tamen ex propositione tua, ipsa consequentia et rerum ordine invitus hoc loqueris. Si enim potest esse homo sine peccato, quod Apostolos non fuisse perspicuum est, posset esse super Apostolos homo: ut taceam de Patriarchis et Prophetis, quor
Abbreviated transcription (Latin):
in possibile non ẽ culpaeorum qui obedire non possunt sed
euis quiin possibilia precepit.
Hic locus apud imperitos & scripturarum sanctarum meditatacionem
usumq & scientiam non habentes. uidetur ꝯpimonituȩ prima
fronte blan diriceterum discussus facile soluitur & cumtesti¬
monia scripturarum aliis comparaueris testimoniis nesibi
spiritus sanctus ꝓ qualitate locorum & temporum uideat᷑
esse contrarius secundum illud quod scriptum est. Abys¬
sus abyssum inuocat inuocat inuoce cataractarumtuarũ
unc ueritas apparebit id est & xpm possibilia precepisse
ENon dico quid apostoli fecerint sedquid xp̃c preceperit neque
enim culpa imperantis ẽ sed eorum qui audierunt imperium
quod utique potuisse fieri exiusticia eius qui imperabat
a gnoscitur
A Pulere nolo ergo michi dicas posse hominem sine peccato esse
siuelit sedposseꝰ hominem idesse quod apostoli non fuerunt.

Expanded text:
impossibile est, non est culpa eorum qui obedire non possunt, sed impossibile est, non est culpa eorum qui obedire non possunt, sed ejus qui impossibilia praecepit. A. Hic locus apud imperitos, et Scripturarum sanctarum meditationem usumque et scientiam non habentes, videtur opinioni tuae prima fronte blandiri. Caeterum discussus facile solvitur. Et cum testimonia Scripturarum aliis comparaveris testimoniis, ne sibi Spiritus sanctus pro qualitate locorum et temporum videatur esse contrarius, secundum illud quod scriptum est: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum tuarum , tunc veritas apparebit, hoc est, Christum possibilia praecepisse C. Non dico quid Apostoli fecerint, sed quid Christus praeceperit. Neque enim culpa imperantis est, sed eorum qui audierunt imperium, quod utique potuisse fieri ex justitia ejus qui imperabat, agnoscitur. A. Pulchre. Nolo ergo mihi dicas posse hominem sine peccato esse si velit: sed posse hominem id esse quod Apostoli 707 non fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quid paleis ad frumentũ dicit dñs. Paleae autem afrumento in con¬
summatione seculi separantur. Ex quo ad probatur dũ sumus incor¬
pore isto mortali mixtas esse cum tritico quod si apposueris qua¬
re dixerit & non potest peccare . quia ex dõ natus esł. audies
& ubi erit p̃mium uoluntatis. sienim ideo non peccat. quia pec¬
care non potest. liberũ tolletur arbitrium & nequaquam
nostrũ fi&e sco nature bonum queque peccata non capiat.
illud dicere potest: quod quã uissi s ingeniosus nulla ualebis
arte sub uertere. Primũ ponam de ueteri testam̃to. Denide no¬
uo. ueteris testamenti princeps moꝯ ses est. Noui dñsatq
saluator. Moises loquitur ad populũ. ꝓfecti estote in con¬
spectu dñi dĩ nr̃i. Et saluator ad apłos. Estote perfecti si¬
cut & pater ur celestis perfectus est. aut enim possibile ẽ
audientibus facere quod moy ses et dñs preceperunt. aut si

Expanded text:
Quid paleis ad frumentum, dicit Dominus ? Paleae autem a frumento in conQuid paleis ad frumentum, dicit Dominus ? Paleae autem a frumento in consummatione saeculi separantur. Ex quo approbatur dum sumus in corpore isto mortali, mixtos esse cum tritico. Quod si opposueris quare dixerit: Et non potest peccare, quia ex Deo natus est: audies, et ubi erit praemium voluntatis? Si enim ideo non peccat, quia peccare non potest, liberum tolletur arbitrium, et nequaquam nostrum fiet, sed naturae bonum, quae peccata non capiet. illud dicere potes, quod quamvis sis ingeniosus, nulla valebis arte subvertere? Primum ponam de veteri Testamento, deinde de novo. Veteris Testamenti princeps Moyses est; novi, Dominus atque Salvator. Moyses loquitur ad populum: Perfecti estote in conspectu Domini Dei vestri . Et Salvator ad Apostolos: Estote perfecti sicut Pater vester coelestis perfectus est . Aut enim possibile est audientibus facere quod Moyses et Dominus praeceperunt: aut si
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitate. Iunc ergo iustisumus quando nos peccatores fatemur
& iusticia nr̃a non expprio merito sedgedĩ consistit misericordia.
Dicente sancta scriptura. Iustus accusator sui ẽ in principio sermonis.
Etin alio loco. Dic ta peccatatua ut iustificeris. Conclusit enim as
omnia subpeccato ut omnibus misereatur. & hec ẽ hominis sum
ma iusticia quiequid potuerit habere urtutis non suum putare
esse seddĩ qui largitus ẽ. Qui ergo natus ẽ exdo̾ nonpeccat.
quamdiu semendĩ manet in eo. et non potest peccare quia exdõ
natus est. Sed quia magro dominico dormiente patre familia
inimicus homo ⁊izania superseminat & frumento bono dum
nescimus lolium auenasque sator nocturnus interserit.
frumento horreis condito. paltas uentorum flatibus dispergendas
et urendas ignibus derelinquid. Unde etieremia scriptum legimꝰ

Expanded text:
iniquitate . Tunc ergo justi sumus, quando nos peccatores fatemur, iniquitate . Tunc ergo justi sumus, quando nos peccatores fatemur, et justitia nostra non ex proprio merito, sed ex Dei consistit misericordia, dicente sancta Scriptura: Justus accusator sui est in principio sermonis . Et in alio loco: Dic tu peccata tua, ut justificeris . Conclusit enim Deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur . Et haec hominis summa est justitia, quidquid potuerit habere virtutis, non suum putare esse, sed Domini qui largitus est. Qui ergo natus est ex Deo, non peccat, quamdiu semen Dei manet in eo, et non potest peccare, quia ex Deo natus est. Sed quia in agro Dominico , dormiente patrefamilias, inimicus homo zizania superseminat, et frumento bono, dum nescimus, lolium avenasque steriles sator nocturnus interserit: frumento 706 horreis condito, paleas ventorum flatibus dispergendas et urendas ignibus derelinquit. Unde et in Jeremia scriptum legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
& abalienis parte seruotuo. & iterum. neingrediaris inudi¬
tium cum seruotno quia non iustificabitur in conspectutuo om̃is
uuens. Et multa alia quibus scripturȩ scẽ plene sunt
iohannes. Scimus quoniam omnis quinatus est gedõ non peccat.
sed generatio dĩ con seruat eum et malignus nontangit eum.
ciu̾s quoniam eedõ sumus et mundus totus in maligno positus est.
ar pari referam etparuam euangelistae epistolam secundum sen¬
sum tuum docebo sibie̾e contraria. sienim omnis qui natus est
exdõ peccatum nonfacit qm̃ semen eius manet in eo & non potest
peccare qui yxdõ natus est. qua consequentia idem in eodem
loco loquitur. Sidxerimus quoniam peccatum non habemus. ipsinos
seducimus et ueritas in nobis nonẽ. Ignoras racionem hesitas atque
turbaris. Audi eundem euangelistam. Si confiteamur peccata nostra
fidelis etustus ut dimittat nobis peccata nrã & mundet nos ab omni

Expanded text:
b alienis parce servo tuo . Et iterum: Ne intres in judib alienis parce servo tuo . Et iterum: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Et multa alia quibus Scripturae sanctae plenae sJoannes, Scimus quod omnis qui natus est ex Deo, non peccat; sed generatio Dei conservat eum, et malignus non tangit eum? Scimus quoniam ex Deo sumus, et mundus totus in maligno positus est . A. Par pari referam, et parvam Evangelistae Epistolam, secundum sensum tuum docebo sibi esse contrariam. Si enim omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facit: quoniam semen ejus manet in eo, et non potest peccare, quia ex Deo natus est, qua consequentia idem in eodem loco loquitur: Si dixerimus quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est ? Ignoras rationem, haesitas atque turbaris. Audi eumdem Evangelistam: Si confiteamur peccata nostra, fidelis et justus est, ut dimittat nobis peccata nostra, et mundet nos ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
meum. E.tde Zacharia scriptum ẽ quod an gelo denatificate filii
pollicenti diycerit. Unde hoc sciam ego enimꝰ sum senee etieor
mea ꝓcessit in diebus suis obquę statimsilencio condempnat᷑
Cris tacens etnon poteris loqui usque addiem quofiant hȩc quia
nonere didisti ei uerbismeis quȩ complebuntur intempore suo.
ex quo perspicuum ẽ iustos quidem dici etinmaculatos sed si
neglegentia sub repserit posse concidere et semꝑ hominem
in meditullio positum ut et de uirtutum culmine ad uitia
delabatur et de uicus ascendat ad sublimia & numquam cum
ec̃ securum sed semꝑ metuere intanquillitate naufragium hac
perhoc hominem sinepeccato esse nom posse. Dicente salo mone.
N on esthomo iustus suꝑterram qui faciatbonum et non pecc&.
Et eodem in regum libro. Neque enim ẽ homo qui noti pecc&. Ac
beato dđ. Ddicta quis intellegit. ab occultis meis mundame dñe.

Expanded text:
meum . Et de Zacharia scriptum est quod, Angelo nativitatem filii meum . Et de Zacharia scriptum est quod, Angelo nativitatem filii pollicente, dixerit: Unde hoc sciam? Ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis; ob quae statim silentio condemnatur: Eris tacens et loqui non poteris usque ad diem, quo fient haec, quia non credidisti verbis meis quae implebuntur in tempore suo . Ex quo perspicuum est, justos quidem et immaculatos dici; sed si negligentia subrepserit, posse concidere, et semper hominem in meditullio positum, ut et de virtutum culmine ad vitia delabatur, et de vitiis ascendat ad sublimia; et numquam eum esse securum, sed semper 705 metuere in tranquillitate naufragium: ac per hoc hominem sine peccato esse non posse, dicente Salomone: Non est homo justus super terram, qui faciat bonum, et non peccet . Et eodem in Regum libro: Neque enim est homo qui non peccet . Ac beato David: Delicta quis intelligit? ab oculis meis munda me et
Abbreviated transcription (Latin):
eius helisabeth. Erant aut̃ ambo iusti ante dnm̃ incedentes
in omnibus mandatis. et iustificatio nibus dnĩ sine quȩrela
siuerus dĩ cultor ẽ et in maculatus ac sine crimine. et qui ambu¬
labunt iniustificationibus cunctis dñi. iusti sunt in conspectu
cius puto quod peccato carrant & nullare indigeant que ad
iusticiam pertinet.
Proposuisti testimonia quȩ nonde alterius scriptitra loco sed
deꝓpriis libris absoluta sunt. Nã& iob postquam percussus
ẽ plaga multa aduersus sententiam dĩ ꝓuocans eum ad iu¬
ditium dixisse coniuncitur. atque utinam sic iudicaretur
uir cumdõ quo modo iudicatur filius hominis cum collega
suo. &iterum. Quis michi tribuat auditorem ut desideriũ
meum ommpotest audiat & seribat librum ipse qui iudicat.
et rursum si fuero ustus. os meum impia loquetur etsi absque
crimine prauus inueniar etsipurificatus niue. eelotus mundis¬
manibus satis me sorde tiicisti et execratum ẽ me uestimentũ

Expanded text:
edentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, sine querela . Si verus Dei cultor est, et immaculatus, ac sine crimine: et qui ambulabant in cunctis justificationibus Domini, justi sunt in conspectu ejus, puto quod peccato careant, et nulla re indigeant, quae ad justitiam pertinet. A. Proposuisti testimonia quae non de alterius Scripturae loco, sed de propriis libris absoluta sunt. Nam et Job postquam percussus est plaga multa adversus Dei sententiam, provocans eum ad judicium, dixisse convincitur: Atque utinam sic judicaretur vir cum Deo, quomodo judicatur filius hominis cum collega suo ! Et iterum: Quis mihi tribuat auditorem, ut desiderium meum omnipotens audiat, et librum scribat ipse qui judicat ? Et rursum: Si enim fuero justus, os meum impia loquetur, et si absque crimine, pravus inveniar: et si purificatus nive et lotus manibus, satis me sorde tinxisti. Exsecratum est me vestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
studium predicandi et inceteris uelbinał terna. sedut totus incunctis
sit et omni uirtum¬
sit et omni uirtum choros cantorum numerus glorietur. et sit ds̃
uirtutes.
Nullus quianunc exparte prophetamus et exparte cognoscimus. nec enim
possunt omnia esse in hominib qr non est immortalis filius hominis.
inquibusdam. & tamen hoc quod legisse tedicis ubi scriptum sit nescio.
gnoras hanc philosophorum esse sententiam
S ednon apostolorum neque enim cure michi est quid aristotiles.
sed quod paulus doceat.

Expanded text:
studium praedicandi, et in 714 caeteris vel bina vel trina; sed totus in cunctis studium praedicandi, et in 714 caeteris vel bina vel trina; sed totus in cunctis sit, et in omni virtutum choro Sanctorum, numerus glorietur, et sit Deusvirtutes? A. Nullus, quia nunc ex parte prpossunt omnino esse in hominibus, quia non est immortalis filius hominis. in quibusdam. Et tamen hoc quod legisse te dicis, ubi scriptum sit nescio. CRIT. Ignoras hanc philosophorum esse sententiam? ATT. Sed non Apostolorum. Neque enim curae mihi est quid Aristoteles, sed quid Paulus doceat.