comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pia ualde opinio scĩtatis eius excre¬
uerat: multi eum ex diu̾sis prouĩ¬
ciis anxie uidere cupiebãt. Quadam
uero die: ex longinquo loco adidend̾
eum quidã rusticus uenit. Eadem uͦ
hora casu contigit ut sẽs uir stans in
ligneis gradibꝰ reficiendis lampadibꝰ
deseruiret. Erat aũt pusillus ualde:¬
et exili forma atq despecta. Cumq hiᷤ
di: hii qui illum nouerant monstraue¬
runt quis esset. S sic̃ stulte mentiᷤ ho¬
nunes meritum ex qualitate corporũ
metiuntur: cum pariuilũ atq despec¬
tum uideret: ipsum hunc eẽ cepit om¬
nino nõ credere. In mente ⁊ enĩ rustica
inter hoc qd̃ audierat ⁊ uidebat. quasi
facta fuerat quedã rixa: ⁊ estimabat tã
breuẽ ꝑuisionẽ eẽ non posse: quẽ tam
ingentem audierat ꝑopinionẽ. Cui ip
hominẽ credidi: iste aũt de homine ni¬
chil habet. qd̾ ut uir di constantus au¬
diuit: lampades quas reficiebat. ꝓtinꝰ
letus relinquens. concitus descendit. at¬

Expanded text:
ia valde opinio sanctitatis ejus excreverat, multi hunc ex diversis provinciis anxie videre sitiebant. Quadam vero die ex longinquo loco ad videndum eum quidam rusticus venit. Eadem vero hora casu contigerat, ut sanctus vir stans in ligneis gradibus, reficiendis deserviret lampadibus. Erat autem pusillus valde, exili forma atque despecta. Cumque is di, hi qui illum noverant monstrarunt quis esset. Sed sicut stultae mentis homines merita ex qualitate corporis metiuntur, eum parvulum atque despectum videns, ipsum hunc esse coepit omnino non credere. In mente etenim rustica inter hoc quod audierat et videbat, quasi facta fuerat quaedam rixa; et aestimabat tam brevem per visionem esse non posse, quem tam ingentem habuerat per opinionem. Cui ipshominem credidi, iste autem de homine nihil habet. Quod ut vir Dei Constantius audivit, lampades quas reficiebat protinus laetus relinquens, concitus descendit, at
Abbreviated transcription (Latin):
trahe ammam corpori: remanent ꝓcul
dubio ocłi incorpore aꝑti. Si igitur ꝑ
se uidebant: cur discedente anima ni¬
chil uident: Hinc ergo collige: quia
ipsa quoq uisibibilia. nõ nisi ꝑ in usibi¬
lia iudentur. Ponamꝰ ante ocłos men¬
tis edificari domũ: in mensas moles le
uari: pendere magnas in machinis co¬
lupnas. Quis queso te hoc opus oꝑat᷑:
corpus uisibile qd illas moles manibus
trahit. an inuisibilis anima que uiui¬
ficat corpus: Tolle enim qd̃ non uide¬
tur incorpore: ⁊ mox in mobilia rema¬
nent. cuncta que moueri udebantur
uisibilia corpora metallorum. Qua
ex re pensandum ẽ: quia in hoc quoq
mundo uisibili nichil nisi ꝑcreaturam
in uisibilem disponi potest. Nam sicut
om̃ps d̃s aspirando. uł implendo. ea q̃
ratione subsistunt. ⁊ inuificat ⁊ mouet
a corpora que uidentur.
petrus.

Expanded text:
trahe animam corpori, remanent procul trahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis columnas, quis, quaeso te, hoc opus operatur? Corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus. Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta, quae moveri videbantur visibilia corpora metallorum. Qua in re pensandum est quia in hoc quoque mundo visibili, nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, et vivificat et movet a corpora quae videntur. PETRUS.
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilem dm̃: ita dubitare nõ debes.
hunc inuisibilia obsequia habere. Debẽt
tum considerans corporis. uitam anime ĩ
corpore manentis ꝑpendis aminimo: ita
uitam anume exeuntis a corpore ꝑpende¬
re debes a sũmo: quia porest inuisibilit̾
uuere: quã oportet mobsequiũ in uisi¬
ecte totum dicitur: s mens refugit
credere: qd̾ corporis ocłis no ualet uidere.
um paulus dicat. est Gregorius.¬
enim fides spandarũ substantia re¬
rum. argumentum nõ apparentuĩ: hoc
ueraciter dicitur credi. qd̃ non ualet ui¬
deri. nam credi iam nõ potest: qd uide¬
ri potest. U: tam̃ te breuiter reducã ad
te: nulla uisibilia. nisi ꝑ inuisibilia ui¬
dentur. Ecce enĩ cuncta corporea ocłs
tui corporis aspicit: nec tam̃ ipse corpo¬
reus ocłs aliquod corporeũ iuderet: ni¬
si hunc res incorporea aduidendũ acu¬
eret. Nam tolle ment̾e que nõ uidetur:
⁊ in cassum ocłs patet qui uidebat. Sub¬

Expanded text:
invisibilem Deum: ita dubitare non debes, invisibilem Deum: ita dubitare non debes, hunc invisibilia obsequia habere. Debent o motum considerans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis animo: ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo: quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisiRecte totum dicitur: sed mecredere, quod corporeis oculis non valet videre. GREGOR. Cum Paulus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest quod videri potest. Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑi mirum petre si egredientẽ aĩam
nõ uidisti: quã ⁊ manentẽ incorpo¬
re non iudes: Nunquid nam modo cũme¬
cũ loqueris. quia uidere nõ uales in me a¬
nimam meã: id circo me exanimẽ credis:
Natura quippe anime inuisibilis ẽ. atq
ita ex corpore in uisibilit̾ egreditur: sicut
incorpore inuisibilit̾ manet. petrus.
ed uitam anime incorpore manentis.
pensare possum exipsis motibꝰ corporis:
quia nisi corpori anima adesset: eusdẽ
membra corporis moueri nõ possẽt. Ui¬
tam uero anime pꝰ carnẽ in quibꝰ moti¬
bus. quibꝰ ue suis oꝑibꝰ uideo: ut ex rebꝰ
on quidem similit̾ sed
dissimilit̾ dico: quia sicut uis amime
inuificat ⁊ mouer corpꝰ: sic uis diuina:
implet que creauit omnia: ⁊ alia inspirã¬
do unificat: aliis tribuit ut uiuant: a¬
lus uero hoc solũmodo prãt ut sint. Qͥa
uero eẽ nõ dubitas creantẽ. regentẽ. im¬
plentem ⁊ circũplectentẽ. transcenden¬
tem. ⁊ sustinentẽ: incircum scriptũ. atq¬

Expanded text:
 mirum, Petre, si egredientem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris, quia videre in me non vales animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur sicut in corpore invisibiliter manet. Petrus: Sed vitam animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis motibus corporis: quia nisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non possent. Vitam vero animae post carnem in quibus motibus quibusve operibus video, ut ex rebus GREGOR. Non quidem similiter, sed dissimiliter dico, quia sicut vis animae vivificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia; et alia inspirando vivificat, aliis tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummodo praestat ut sint. Quia vero esse non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendentem et sustinentem, incircumscriptum atq
Abbreviated transcription (Latin):
deductus: in hac uicina uulcam olla iac¬
tatus est. Quod illi audientes. sollicite
scripserunt diem: atq initaliam reuersi.
codem die theodoricũ regem inuenerũt
fusse mortuũ: quo de eius exitu atq sup¬
plicio di famulo fuerat ostensum. Et qr
ioħm papam affligendo incustodia oc¬
cidit: simmacũ quoq patriciũ. ferro tru¬
cidauit: ab illis iuste mignem mitti ap¬
paruit. quos in hac uita ĩuiste iudicauit.
cu su diem denuncians ait. T̃unc dicã
messorib colligite zizania.⁊ ligate ea fas¬
ciculis ad conburendum. Messores qͥppe
angli. zizania ad conburendũ in fasci¬
culis ligant: cum pares paribꝰ intormẽ¬
tis similibꝰ sociant ͥ  suꝑbi. cũ suꝑbis:
luxuriosi cũ luxuriosis: auari cũ auan᷑.
fallaces cũ fallacibꝰ: inuidi cũ inuidis.
in fideles cum in fidelibꝰ ardeant. Cum
gͦ simi les inculpa. ad torm̃ta similia du¬
cuntur: quia ⁊ eos in locis penalibꝰ an¬

Expanded text:
deductus, in hanc vicinam Vulcani ollam jacdeductus, in hanc vicinam Vulcani ollam jactatus est. Quod illi audientes, sollicite conscripserunt diem, atque in Italiam reversi, eo die Theodoricum regem invenerunt fuisse mortuum quo ejus exitus atque supplicium Dei famulo fuerat ostensum. Et quia Joannem papam affligendo in custodia occidit, Symmachum quoque patricium ferro trucidavit, ab illis juste in ignem missus apparuit, quos in hac vita injuste judicavit.sui diem denuntians, ait: Tunc dicam messoribus: Colligite zizania, et ligate ea in jasciculos ad comburendum . Messores quippe angeli zizania ad comburendum in fasciculos ligant, cum pares paribus in tormentis similibus sociant, ut superbi cum superbis, luxuriosi cum luxuriosis, avari cum avaris, fallaces cum fallacibus, invidi cum invidis, infideles cum infidelibus ardeant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia deducuntur, quia eos in locis poenalibus an
Abbreviated transcription (Latin):
digesta narrauero.
rlianus namq huius romane eccłie. cu¬
i deo auctore deseruio secundus defen¬
sor qui ante fere septẽ annos de functus
est: adme adhuc inmonasterio positum
crebro ueniebat. mecũq collo qui de aĩe
utilitate consueuerat. Hic itaq mn qua¬
dam die narrauit dicẽs. Tcodorici regis
temporibꝰ pat̾ soceri mei in siciliam ex ac¬
tione canonis ierat: atq iam ad italiam
rediebat. Cuius nauis appulsa ẽ ad insu¬
lam que li paris appellatur. Et quia il lic
uir quidam solitarius magne uirtutis h¬
abitabat. dum naute naius armamen¬
ta repararent: uisum ẽ predicto patri
tis quia rex theordoricus mortuus ẽ: Cui
illi ꝓtinus responderunt. Absit. Nos eũ
uiuentem dimisimus: ⁊ nichil tale ad nos
dceo nunc usq ꝑlatum est. Quibꝰ d̾i fa.¬
mulus addiclit dicẽs. Etiam mortuus
est. Nam hesterno die hora nona inter
ioħm papam. ⁊ simmacũ patriciũ discĩc¬
tus. atq discalciatus: ⁊ uinctis manibꝰ

Expanded text:
digesta narravero. Julianus namque hujus Romanae Ecclesiae, cui Deo auctore deservio, secundus defensor, qui ante septem ferme annos defunctus est, ad me adhuc in monasterio positum crebro veniebat, et mecum colloqui de animae utilitate consueverat. Hic itaque mihi quadam die narravit, 420 dicens: Theodorici regis temporibus pater soceri mei in Sicilia exactionem canonis egerat, atque jam ad Italiam redibat. Cujus navis appulsa est ad insulam quae Liparis appellatur. Et quia illic vir quidam solitarius magnae virtutis habitabat, dum nautae navis armamenta repararent, visum est praedicto patri tis quia rex Theodoricus mortuus est? Cui illi protinus responderunt: Absit, nos eum viventem dimisimus, et nihil tale ad nos de eo nuncusque perlatum est. Quibus Dei famulus addidit, dicens: Etiam mortuus est: nam hesterno die hora nona inter Joannem papam et Symmachum patricium discinctus atque discalceatus et vinctis manibus
Abbreviated transcription (Latin):
carminis huiꝰ. Salomon qͦ ait. Acetũ inintro.
⁊ qui cantat carmina cordi pessimo. Acetum
quippe si mitat᷑ innitro feruesẽ nitrum ꝓti¬
nꝰ ⁊ ebullit. Et pusa mens qñ pincre pationẽ
corripit᷑: aut ꝑ p̾dicatoris dulcedinẽ ad bona
suadet᷑: de correctione fit det̾ior. ⁊ iñ inmur¬
muratioĩs inquitatẽ succendit᷑. uñ debuit ab
iqͥtate compesci. P helui ꝙͦ deingͣto ic se se
desꝑante dr̃. ⁊ ñ dixi ubi ẽ d̾s qui fec̃ me. qͣdedit
carmina innocte. Carm̃ qͥppe in nocte ẽ. leti¬
cia in tͥbulatione. Carm̃ in nocte accipimus
qñ inp̾ssuris p̾sentibꝰ de futis gaudiis conso¬
lam᷑. Carm̃ nob̾ in nocte ostendebat apłs cũ
dicebat. Spe gaudentes intͥbulatione patien¬
tes. Carm̃ in nocte se del̃ hab̾e indicat dicẽs.
Tu m̃ es refugiũ ap̾ssura que cͣcum dedit me
exultatio mea redime me a circumdantibus
me. Qͥ enim circumdari se p̾ssuris narrat.
m̃ in nocte cantat. Qa gͥ pene semꝑ ĩ bono

Expanded text:
cernens Salomon, ait: Acetum in nitro, et qui cantat carmina cordi pessimo; acetum quippe si mittatur in nitrum, fervescit nitrum protinus et ebullit: et perversa mens quando per increpationem corripitur aut per praedicationis dulcedinem bona suadetur, de correptione fit deterior, et inde in murmurationis iniquitatem succenditur unde debuit ab iniquitate compesci. Si edicitur: Et non dixit, Ubi est qui fecit me, qui dedit carmina in nocte? . Carmen quippe in nocte est laetitia in tribulatione. Carmen in nocte accipimus, quando in pressuris praesentibus de futuris gaudiis consolamur. Carmen nobis in nocte ostendebat apostolus cum dicebat: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Carmen in nocte se David habere indicat, dicens: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me; exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Qui enim circumdari se pressuris narrat, men in nocte cantat. Quia igitur pene semper in bono
Abbreviated transcription (Latin):
ciamꝰ. ne nos nr̃oꝵ uulnerũ młtitudo in des¬
ꝑationẽ depͥmat: qr maior ẽ patientia me¬
dici: quã magnitudo langoris nr̃i. Qd est
enim qd̃ reparare ad salutẽ non possit qui
potuit oina ex nichilo creare: Hunigenitꝰ
quippe ẽ om̃pi pat̾ coet̾imis. q̃ cum eo uiuit
et regnat inunitate sp̃s scĩ d̾s ꝑ oĩa secula

Expanded text:
tiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in destiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in desperationem deprimat, quia major est potentia medici, quam magnitudo languoris nostri. Quid est enim quod reparare ad salutem non possit, qui potuit omnia ex nihilo creare? Unigenitus quippe est omnipotenti Patri coaeternus, qui cum eo vivit et regnat in unit
Abbreviated transcription (Latin):
Discedite a me maledicti in ignẽ et̾num.
qui p̾paratꝰ ẽ diabo ⁊ angłis eiꝰ. In ħ itaq
uolumine cuncta q̃ edificant. oĩa que eru¬
diant scripta continent᷑. Peccasti enĩ et
iam te penitet illicita ꝑpetrasse. ut ad a¬
gendam penitentiam docearis: ibi ĩueniꝰ
lam̃ta. Ad spem celestium gaudioꝵ m̃tem re¬
leuare desid̾as: ibi ad consolationẽ tuã inue¬
nis carm̃. Sin uͦ ⁊ mala ꝑpetrasti. ⁊ hec te ꝑpet̾¬
se ñ penitet s ceruicem m̃tis erigis ad nullas
penitentie lam̃tationes melmaris: nulla ce¬
lestium gaudioꝵ expectatione corngeris: ue¬
lis nolis ibi scriptum auditurus es ue: ut is¬
quẽ nec tunor ad penitentiam humiliat. nec
spes ad suꝑna p̾mia exaltat dampnationis
sue iã nunc penam ꝓspiciat.⁊ sine excusatio¬
uiꝰ u̾ba uoluminis.⁊ mala que nos egisse me¬
minimꝰ fletibꝰ puniamꝰ: ut ꝑ lam̃ta penitẽ¬
tie ꝑueniamꝰ ad carm̃ uite: Ne si affligi mͦ
penitendo nolumꝰ. ue pmodum sine fine sen¬

Expanded text:
Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . In hoc itaque volumine cuncta quae aedificant, omnia quae erudiunt, scripta continentur. Peccasti enim, et jam te poenitet illicita perpetrasse, ut ad agendam poenitentiam docearis, ibi invenis lamenta. Spe coelestium gaudiorum mentem relevare desideras, ibi ad consolationem tuam invenis carmen. Sin vero et mala perpetrasti, et haec te perpetrasse non poenitet, sed cervicem mentis erigis, ad nullas poenitentiae lamentationes inclinaris, nulla coelestium gaudiorum exspectatione corrigeris, velis nolis, ibi scriptum auditurus es vae, ut quem nec timor ad poenitentiam humiliat, nec spes ad superna praemia exaltat, damnationis suae jam nunc poenam prospiciat, et sine excusatioujus verba voluminis, et mala quae nos egisse meminimus fletibus puniamus, ut per lamenta poenitentiae perveniamus ad carmen vitae? Ne si affligi modo poenitendo nolumus, vae postmodum sine fine sen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ue. Carm̃ aliqñ in bono. aliqñ uͦ in
malo dici dubiũ ñ e: qr ⁊ letũ carm̃. ⁊ lugubͤ
carm̃ dice̾ possumꝰ. S nos script̾e sacre usum
sequentes que pene semꝑ carm̃ ponere in ꝓsꝑ¬
is solet. ħ in loco ꝓbona parte oictũ carm̃ ac¬
cipimꝰ. Nam cũ om̃ps d̾s ppłm suũ demari

Expanded text:
 32. Carmen aliquando in bono, aliquando vero in malo dici dubium non est, quia et laetum carmen, et lugubre carmen dicere possumus. Sed nos Scripturae sacrae usum sequentes, quae pene semper carmen ponere in prosperis solet, hoc in loco pro bona parte dictum carmen accipimus. Nam c
Abbreviated transcription (Latin):
oc qd̾ ego petre intuli: concite ualet
ꝓbari. Certe ⁊ enĩ nosti: quia ad abr̃¬
am dñs dix̃. In ysaac uocabitur tͥ semẽ.
Cui etiam dixerat. patiẽ młtarũ gentiũ
constituite. Cui rursũ ꝓmisit diceus.
Senedicam tibi ⁊ multiplicabo semẽ
tuũ sic̃ stellas celi: et uelut arenã que ẽ
in lutore maris. Ex qua re aꝑte constat.
scriptum est. Dep̾catus est ysaac dnĩn
puxore sua: eo qd̃ esset sterilis. Qui exau¬
diuit eũ: ⁊ dedit conceptum rebecce. Si
ergo multiplicatio generis abrahe. ꝑ y
saac p̾destinata fuit: cur coniugem ste¬
rilem accepit: S nimirum constat. qr
p̾destinatio p̾cibus impletur: quandoħ
in quo d̾s multiplicari semen abrahe p̾¬
destinauerat. oratione obtinuit. ut fili¬
os habere potuisset.

Expanded text:
oc quod ego Petre intuli, concite valet probari. Certe etenim nosti, quia ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen. Cui etiam dixerat Patrem multarum gentium constituite. Cui rursum promisit, dicens: Benedicam tibi et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et velut arenam quae est in littore maris. Ex qua re aperte constatscriptum est, deprecatus est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis, qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae. Si ergo multiplicatiIsaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicari semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios habere potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
dicur. Ꝙ tuor aũ m̃se ad holo caustũ de la¬
pidibꝰ q̃dris extructe. Qͦs enim ħ loco la¬
pides quadros accipimꝰ. nͥ quoslib scõs.
quoꝵ uite  in ꝓspitate atq adu̾sitate no¬
uit fortit̾ stare: Lapis ⁊ enĩ quadrus eq̃
stat. in quocũq late̾ fu̾it u̾sꝰ. Quisqͣs gͦ ĩ
ꝓspitte nõ extollit̾. in adu̾sitate ñ frangit᷑.
suasiomibꝰ ad mala ñ t̾hitur. uitupationibꝰ¬

Expanded text:
uatuor autem mensae ad holocaustum de lapidibus quadris exstructae. 5. Quos enim hoc loco lapides quadros accipimus, nisi quoslibet sanctos, quorum vita in prosperitate atque adversitate novit fortiter stare? Lapis etenim quadrus aeque stat, in quocunque latere fuerit versus. Quisquis ergo in prosperitate non extollitur, in adversitate non frangitur, suasionib
Abbreviated transcription (Latin):
decreu̾int tͥbuunt. Hinimirũ uasa suꝑ
m̃sa s̃ in quibꝰ uictuna immolata ẽ non
holocaustum. Q enĩ pacientiã doctrina
scõꝵ patrũ ammonendo ⁊ sustinendo. su¬
adendo atq t̾rendo. alioꝵ corda usq ad
ħ erudiunt. ut om̃ia deserant: ⁊ totos se
lent. uł ex parte qͣm p̾ualẽt misericordeᷤᷤ
fiunt. ⁊ carnis curã cũ aĩe cura parciã¬

Expanded text:
decreverint tribuunt. Hi nimirum vasa super mensam sunt, in quibus victima immolata est, non holocaustum. Quia enim patientia et doctrina sanctorum admonendo et sustinendo, suadendo atque terrendo, aliorum corda usque ad hoc erudiunt, ut omnia deserant, et totos se lent, vel ex parte qua praevalent, misericordes fiant, et carnis curam cum a
Abbreviated transcription (Latin):
qr ignis eẽ paruus põt. in camino aũt
aliꝙͥ concẽplam. S ibi plene ardebimꝰ.
ubi plene uidebimus quẽ amam᷑. Alti¬
tudo uͦ mnsarum ẽ cubiti uniꝰ. Qe ẽ enim
altitudo scõꝵ. ñ fides inuisibiliũ: P fidẽ¬
enĩ credit᷑ qd̾ ñ uidet᷑. atq id̃o ꝑhanc ĩto¬
rum mẽs. ad latitudinẽ ducit᷑. ut cuncta
insibilia despiciat int̾ra. ⁊ ea que audit
inuisibilia sequat᷑ in celo. S unũ cubi¬
tum h̃t altitudo m̃sarum qr unitas est
fid̾i in corde om̃iũ scõꝵ. Unum dnñ eẽ tͣ¬
res ꝓfessi s̃ testam̃ti noui. Altitudo ita
um fides patrũ. S hi qui iã in longani¬
mitatẽ spei sũmis uirtutibꝰ ꝓficientes .ii.¬
nũ ⁊ dimidiũ cubitũ hñc. atq in latitudi¬
nẽ caritatis uno ac dimidio cubito meti¬
unt᷑. Altitudinẽ uͦ fidei uno cubito excre¬
cunt: magna sũt ⁊ sũma ãmiratione ue¬
paruuloꝵ aĩas insimi sue ꝯu̾satioĩs

Expanded text:
se ignis et parvus potest, in camino autem aliquid contemplamur; sed ibi plene ardebimus, ubi illum plene videbimus quem amamus. 11. Altitudo vero mensarum est cubiti unius. Quae est enim altitudo sanctorum, nisi fides invisibilium? Penim creditur quod non videtur, atque ideo per hanc justorum mens ad altitudinem ducitur, ut cuncta visibilia despiciat in terra, et ea quae audit invisibilia sequatur in coelo. Sed unum cubitum habet altitudo mensarum, quia unitas est fidei in corde omnium sanctorum. Unum Deum esse Trres professi sunt Testamenti Novi. Altitudo itaquum fides Patrum. Sed hi qui jam in longanimitate spei summis virtutibus proficientes, unum et dimidium cubitum habent, atque in latitudine charitatis uno ac dimidio cubito metiuntur: in altitudine vero fidei uno cubito excrescunt, magni sunt et summa admiratione vparvulorum animas in sinu suae conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
pensamꝰ. Mense q quatuor qͣsi ex alio la¬
om̃s octo adimmolandũ funt. qͣtuor iii.¬
delic int̾iores ad holocaustum. qͣtuor u̾o
ext̾ĩores ad sacrificiũ. Q⁊ hi qui in scãm
atq benignitatẽ custodiunt. sũmis iã ꝓ¬
culdubio uirtutibꝰ pollet̃. Et hii qui in sy¬
nagoga doct̾nam. ⁊ ꝓpħiam. circũcisionẽ
⁊ sacrificiũ cognouerũt: alia offerendo.
atq sibiinzipsis alia retinendo. deuotio¬

Expanded text:
mensae quoque quatuor, quasi ex alio laomnes octo ad immolandum fiunt, quatuor videlicet interiores ad holocaustum, quatuor vero exteriores ad sacrificium. Quia et hi, qui in sancta atque benignitatem custodiunt, summis jam procul dubio virtutibus pollent. Et hi qui in synagoga doctrinam et prophetiam, circumcisionem et sacrificium cognoverunt, alia offerendo atque sibimetipsis alia retinendo, devotio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus ẽ ⁊ ex parte cognosc̾: cubitum ht̃
qñtum ad se: s tm̃ dundiũ suꝑ se. Ten¬
dant᷑ gͦ in longanimitatẽ spei corda scoꝵ
tendant᷑ inꝑfectione ꝙͣ hñt cubito uno..
S qr adhuc plene uid̾e ñ possunt ħ ubi
spei ocłin mittunt. ħ qd̾ suꝑ unũ cubitũ
hiit. indimmidio cubito recĩdat᷑: q̃tinus in
hac uita semꝑse inꝑfectos aspiciant. et
ardentiꝰ ad ꝑfectionẽ currant. Hnĩc q̃q¬

Expanded text:
 et ex parte cognoscit, cubitum habet, quantum ad se, sed tamen dimidium super se. Tendantur ergo in longanimitate spei corda sanctorum, tendantur in perfectione quam habent, cubito uno. Sed quia adhuc plene videre non possunt, 1409 ubi spei oculum mittunt, hoc quod super unum cubitum habent, in dimidio cubito recidatur, quatenus in hac vita semper se imperfectos aspiciant, et ardentius ad perfectionem currant. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcꝙ fides credit. qͥcq̃d uita inexemplo bo¬
ni oꝑis ostendit. quicꝙͣ pacientia humi¬
ut̾ tolerat. qͥcꝙͣ benignitas largit̾ minis¬
trat. quicꝙͣ doct̾na salubrit̾ doc. quicꝙͣ
& ꝑcarnale sacrificiũ q̃d aliud ppłs nͥ de¬

Expanded text:
quid fides credit, quidquid vita in exemplo boni operis ostendit, quidquid patientia humiliter tolerat, quidquid benignitas largiter ministrat, quidquid doctrina salubriter docet, quidquid etiam per carnale sacrificium quid aliud populus nisi de
Abbreviated transcription (Latin):
oia creauit oĩa continz. Dimidiũ nichil ẽ
nec ex duobꝰ dimidus aliqͣ. unũ. neq enĩ
quicqmͣ imnmunitioĩs ac decisioĩs ht̃ illa
substantia que sẽꝑ incõmutabił manens
nec detͥnietũ recip̃ nec augm̃tum. Sepe ã
diximꝰ longituduie ad longanimitatem
spei: latitudinẽ ũ ad caritatis amplitu

Expanded text:
avit, omnia continet, dimidium nihil est, nec ex duobus dimidiis aliquid unum. Neque enim quidquam imminutionis ac decisionis habet illa substantia, quae semper incommutabilis manens, nec detrimentum recipit, nec augmentum. Saepe autem diximus longitudinem ad longanimitatem spei, latitudinem vero ad
Abbreviated transcription (Latin):
unũ regentiũ ordinẽ uoĩat. qr gregẽ d̾i
ipse ueracit̾ pasc̾et qui docz. Habuit qͦ¬
synagoga obsequii int̾ioris obẜuantiam
ꝑ pͥncipes sac̾dotum ⁊ semiores ppłi. ꝑ sc̃¬
bas atq pħiseos tenuit. Qͥ sciliez pħisei
ꝙ̃ legis doctores uocatis̃. Siue aũt ext̾io¬
ri seu int̾iori uestibulo duc m̃se hinc ⁊ due
m̃se iñ sũt. qr in exordus ss sc̃a eccła apłos

Expanded text:
gregem Dei ipse veraciter pascit qui docet. Habuit quSynagoga obsequii exterioris observantiam per principes sacerdotum et seniores populi, per Scribas atque Pharisaeos tenuit. Qui scilicet Pharisaei etiam legis doctores vocati sunt. Sive autem exteriori seu interiori portae duae mensae hinc sunt, et duae inde, quia in exordiis suis sancta Ecclesia apos
Abbreviated transcription (Latin):
biles sumꝰ. ⁊ laboramꝰ oꝑantes manibu
nr̃is. Maledicim̃ ⁊ benedicimꝰ. ꝑ secutio¬
nẽ patim̃. ⁊ sustinemꝰ. Blasphemanur.
⁊ obsecram᷑. Uultis benignitatẽ cognos¬
cere: Ego aũt libentissime impendã. ⁊
suꝑ impendar ipse ꝓ animabꝰ nr̃is. Ac
ne forsitã credemꝰ qr eoꝵ amori ꝓ quibꝰ im¬
pendi desid̾at debitor fuerat. mox ad eos¬
dem discipłos subiung̃ dicẽs. Lic plus
uos diligẽs minꝰ diligar. s esto. Cumgͦ¬
appło fideli adimitandas uirtutes sc̃oꝵ
p̾dicatoꝵ uita cognoscit᷑: ꝓfecto inuesti¬
bulo dequadris lapidibꝰ m̃se construũt.
Habuit ũ ⁊ synagoga sp̃uales patres ĩ
docĩna atꝙ ꝓphetia exemplũ uite inũtu¬

Expanded text:
nibus nostris; maledicimur, et benedicimus, persecutionem patimur, et sustinemus; blasphemamur, et obsecramus . Vultis benignitatem cognoscere? Ego autem libentissime impendam, et superimpendar ipse pro animabus vestris . Ac ne forsitan credamus quia eorum amori pro quibus impendi desiderat debitor fuerit, mox ad eosdem discipulos subjungit, dicens: Licet plus vos diligens, minus diligar . Cum ergo a populo fideli ad imitandas virtutes sanctorum praedicatorum vita cognoscitur, profecto in vestibulo de quadris lapidibus mensae construuntur. Habuit vero et Synagoga spiritales patres in doctrina atque prophetia, ex
Abbreviated transcription (Latin):
scã eccła q̃tuor euuãgłistarũ p̾dicatioe e¬
ruditione. ꝑ quoꝵ doct̾nã didicit cor ina¬
more d̾i omp̃is accende. ⁊ suas ei sac ficio:
cogitationes ĩmolare. Q: rum due hinc ⁊
de dño uider̃. attestati sũt. ⁊ duo illa nar¬
rauer̃ que p̾cedentiũ auditu didicerunt.
Uł certe qͣtuor inse sũt int̾ĩoris uestibuli

Expanded text:
sia  quatuor evangelistarum praedicatione erudita est, per quorum doctrinam didicit cor in amorem Dei omnipotentis ascendere, et suas ei in sacrificio cogitationes immolare. Quarum duae hinc, et de Domino viderunt attestati sunt, et duo illa narraverunt quae praecedentium auditu didicerunt. 1407 Vel certe quatuor mensae sunt interioris vestibuli,
Abbreviated transcription (Latin):
holocaustum. qͣsi ex q̃dratis lapidibus
ꝯstruunt᷑. Terba enĩ scpture sacre la¬
pides qͣdris sũt. qr ubiq stant. que ex
nullo lat̾e̾ rep̾hensibilia inuenuitur
Nam m oẽ qd p̃ceritum narrat. in õẽ
qd̾ uenturum anniunciat. in om̃e qd̾ mor̾¬
diu̾so lat̾e statum hñt. qr rep̾hensionẽ ñ
hñt. Corda itaq sc̃õꝵ m̃se d̾i sũt ad holo¬
caustum exqͣdris lapidibꝰ instructe. quia
carnali uita incogitatione mactãt. Uñ
scriptum e. Lex d̾i eius in corde ipsiꝰ ⁊ nõ
supplantabunt᷑ gressꝰ erꝰ Et uñ rursũ dr̃:¬

Expanded text:
i ex quadratis lapidibus conferuntur: verba etenim Scripturae sacrae lapides quadri sunt, quia ubique stant, quae ex nullo latere reprehensibilia inveniuntur. Nam in omne quod praeteritum narrant, in omne quod venturum annuntiant, in omne quod moradiverso latere statum habent, quia reprehensionem non habent. Corda itaque sanctorum mensae Dei sunt ad holocaustum ex quadris lapidibus constructae, quia carnali vita in cogitatione mactant. Unde scriptum est: Lex Dei ejus in corde ipsius, et non supplantabuntur gressus ejus . Et un
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte subdit᷑. Suꝑ quas ponẽt uasa in qui¬
bꝰ immolat᷑ holocaustum ⁊ uictima. Qd
dem̃ sũt amime fideliũ nͥ uasa sc̃a: Que
u̾ba pietatis capiunt. ut ex eoꝵ m̃tiꝰ holo¬
caustum uite atq orationibꝰ immoletur.
Hinc ẽ enĩ qd̾ paulꝰ cũ adhuc rudis eẽt in

Expanded text:
asa in quibus immolatur holocaustum et victima. » Quid enim sunt animae fidelium nisi vasa sancta, quae verbum pietatis capiunt, ut ex eorum mentibus holocaustum vitae atque orationis immoletur? Hinc est etenim, quod Paulus cum adhuc rudis esset in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ latitudinẽ ht̃ m̃sa unũ cubitum ⁊ dimi¬
diũ .i. ꝑ q̃drum que simł iuncta tres cubi¬
tͦiͦs facuit. Qͥtres cubiti hñt in altitudi¬
nẽ cubitum unũ. ut misti̾a t̾nitatis uniꝰ
cubiti. hoc ẽ diuine maiestatis m̃sura

Expanded text:
et latitudine habens unum cubitum et dimidium, id per quadrum: quae simul juncta tres cubitos faciunt. Qui tres cubiti, habent in altitudine cubitum unum: ut mysteria Trinitatis unius cubiti, hoc est, divinae majestatis mensura
Abbreviated transcription (Latin):
magna fideliũ alii qui ea que mũdi sũt
om̃ia relinq̃t. cet̾a que possidẽt tribuũt
nichil sͥmetipsis reseruant ad et̾nam pa¬
triam medullitꝰ anhelant. seq ex toto cor¬
de in lacrimis mactant. Hiindeliez uasa
suꝑ m̃sa s̃. in quibꝰ ĩmolatur holoc austũ.
Q sũt alii qui curã ꝓp̾e domꝰ ger de filiiꝰ¬

Expanded text:
i ea quae mundae sunt omnia relinquunt, cuncta quae possident tribuunt, nil sibimetipsis reservant, ad aeternam patriam medullitus anhelant, seque ex toto corde in lacrymis mactant. Hi videlicet vasa super mensam sunt, in quibus immolatur holocaustum. Et sunt alii qui curam propriae domus gerunt, de fi
Abbreviated transcription (Latin):
ustũ dare: ipse iã ꝑfecte noũ ⁊ ꝓpeccato o¬
pis plang̾e ⁊ peccata cogitationis. uł quia
malũ fec̾. uł qr malũ fec̾ debuit facere bo¬
nũ q̃ nõ fec̃. Q enĩ totum dimisit: culpas
suas infletibꝰ iã libius conspic̃. Cumq eiꝰ
m̃tem t̾rena cura ñ p̾pedit: ꝓ oꝑe simł ⁊ co¬

Expanded text:
fecte novit et peccata operis plangere, et peccata cogitationis, vel quod malum fecit, vel quod debuit facere bonum, quod non fecit. Qui etenim totum dimisit, culpas suas in fletibus jam liberius conspicit. Cumque ejus mentem terrena cura non praepedit, pro opere simul
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad latꝰ alt̾ũ añ uestibłin porte due m̃ se.
Q tuor m̃se hinc ⁊ quatuor m̃se iñ. ꝑ lat̾a
porte octo m̃se erant sr̃ q̃s immolabant.
In quibꝰ indelic u̾b̾ magna caligo dubi¬
etatis oborit̾ utrũ ħ de una porta qͣlibet
an de duabꝰ aut de singłis portis dican¬
tur. S dum quat̾ne m̾se ꝑ lat̾a descri¬
ius descͥpserat dicat. Qm̃ si porte sex su¬
pus ennarrate quat̾nas m̃sas ꝑ latera
habent. simł om̃s ñ octo. s quadragnnta
⁊ octo dicerẽt᷑. Rursũ si ħ de una dr̃. mag¬
no obstaclo nr̃a intelligentia reu̾batur.
qd̃ pꝰ descpͥtum porte uestibulũ ubi due
m̃se hinic ⁊ due iñ eẽ narrate sũt: adhuc

Expanded text:
 portae, duae mensae. Quatuor mensae hinc et quatuor mensae inde per latera portae. Octo mensae erant super quas immolabant. » In quibus videlicet verbis magna caligo dubietatis oboritur, utrum haec de una porta qualibet, an de duabus, an de singulis portis dicantur: sed dum quaternae mensae per latera descrierius descripserat dicat. Quia si portae sex superius enarratae quaternas mensas per latera haberent, simul omnes non octo, sed quadraginta et octo dicerentur. Rursum si hoc de una dicitur, magno obstaculo nostra intelligentia reverberatur, quod post descriptum portae vestibulum, ubi duae mensae hinc et duae me
Abbreviated transcription (Latin):
describunt᷑. his itaq de ext̾iori narrati¬
onc discussis. ad sp̃ualem intellectũ ser¬
mo redeat. Q̾ tanto ia eẽ largiente dño
facilior deb: qñto nos ext̾ioris descrip¬
tionis ignorantia ñ angustat. Dũ enĩ¬

Expanded text:
r. His itaque de exteriori narratione discussis, ad spiritalem intellectum sermo redeat, qui tanto jam esse, largiente Domino, facilior debet, quanto nos exterioris descriptionis ignorantia non angustat. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ⁊ delictũ distat. qd̾ peccatũ ẽ ma¬
le facere: delictum uͦ ẽ bona derelinquere.
que sũmoꝑe sũt tenenda. Uł certe peccatũ
in ope ẽ: delictũ incogitatione. Recte gͦ
in int̾ioribꝰ porte q̃ tuor m̃sis immolatur.

Expanded text:
peccatum et delictum distat, quod peccatum est mala facere, delictum vero est bona derelinquere, quae summopere sunt tenenda. Vel certe peccatum in opere est, delictum in cogitatione. Recte ergo in i
Abbreviated transcription (Latin):
est remansisse. Puer aũt d̾i: sese illic ꝓti¬
nus mnorationẽ dedit. qui post paululũ
egressus. ad horreum matrẽ dedux̃. quod
ita tritico plenum inuentũ ẽ sic̃ plenũ
ante nõ fuerat. Cum mat̾ illiꝰ tocus an¬
ni sũptus se congregasse gaudebat: que
uiso miraculo compuncta: ipsa iam cepit
agere ut daret. que sic celeriter posset cum
petisset accipere. Hec itaq in hospicii sin
uestibulo gallinas mitrire consueuerat: s
eas ex uicino rure uulpis ueniens aufere¬
bat. Quadam uͭ die dum ĩ eodem uestibu¬
lo puer bone facuis staret: uulpis ex more
uenit: ⁊ gallinã abstulit. Ipse aũt con¬
citus eccłam intrauit: ⁊ se morationẽ pro¬
sternens aꝑtis uocibꝰ dixit. Placet tͥ dñe
ut de nutrim̃to matris mee manducare ñ
possim: Coce enĩ gallinas quas nutrit. uul¬
pis comedit. Qui aboratione surges: ecle¬
siam egressus ẽ. Mox aũt uulpis reddiit:

Expanded text:
est remansisse. Puer autem Dei sese illic protiest remansisse. Puer autem Dei sese illic protinus in orationem dedit, qui post paululum egressus, ad horreum matrem reduxit, quod ita tritico plenum inventum est, sicut plenum ante non fuerat, cum mater illius totius anni sumptus se congregasse gaudebat. Quo viso miraculo cumpuncta mater, ipsa jam coepit agere ut daret, qui sic celeriter posset quae petiisset accipere. Haec itaque in hospitii sui vestibulo gallinas nutrire consueverat: sed eas ex vicino rure vulpes veniens auferebat. Quadam vero die dum in eodem vestibulo puer Bonifacius staret, vulpes ex more venit, et gallinam abstulit. Ipse autem concitus Ecclesiam intravit, et se in orationem prosternens, apertis vocibus dixit: Placet tibi, Domine, ut de nutrimentis matris meae manducare non possim? Ecce enim gallinas quas nutrit vulpes comedit. Qui ab oratione surgens, Ecclesiam est egressus. Mox autem vulpes rediit,
Abbreviated transcription (Latin):
illa magis miranda sunt que eũ hic sen᷑
clericꝰ adhuc puerulũ fecisse testat᷑: Nã
ait qd̾ eo tp̃re quo cũ matre sua puer ha¬
bitabat: egressus hospicium nõ nũquam
sine linea: crebro etiam sine tunica reu̾¬
tebantur. Quia mox ut nudũ quẽ piam
reꝑisset uestiebat: hic se expolians. ut
se ante d̾i oclos illuis mercede uestiret.
quẽ mat̾ sua frequent incre pare consueue¬
rat dicẽs. qd̾ iustum nõ ess. ut ipse iops
pauꝑibꝰ uestim̃ta largiretur. Que die
quadam orreũ ingressa: pene om̃e tritic̃
qd̾̃ sibi instipendio tocus anni parau̾at.
inuenit a filio suo pauꝑibꝰ expensũ. Cũ¬
q semetipsam a lapis pugnisq tund̾et:
qd̾ quasi anni subsidia ꝑdidisset. Super¬
uenit bonefaciꝰ puer d̾i eamq uerbis qͥ¬
bus ualuit consolari cepit. Que cum ni¬
chil consolationis admitteret: hanc ro¬
gauit ut ab orreo exire debuisset: in quo
ex om̃i eoꝵ tritico parũ quid inuentum¬

Expanded text:
illa magis miranda sint quae eum hic senex illa magis miranda sint quae eum hic senex clericus adhuc puerulum fecisse testatur? Nam ait quod eo tempore quo cum matre sua puer habitabat, egressus hospitium, nonnunquam sine linea, crebro etiam sine tunica revertebatur, 192 quia mox ut nudum quempiam reperisset, vestiebat hunc, se expolians, ut se ante Dei oculos illius mercede vestiret. Quem mater sua frequenter increpare consueverat, dicens quod justum non esset ut ipse inops pauperibus vestimenta largiretur. Quae die quadam horreum ingressa, pene omne triticum quod sibi in stipendio totius anni paraverat, invenit a filio suo pauperibus expensum. Cumque semetipsam alapis pugnisque tunderet, quod quasi anni subsidia perdidisset, supervenit Bonifacius puer Dei, eamque verbis quibus valuit consolari coepit. Quae cum nihil consolationis admitteret, hanc rogavit ut ab horreo exire debuisset, in quo ex omni eorum tritico parum quid inventum
Abbreviated transcription (Latin):
adusq rauennã puenirent biberunt:
aliquantis aũt diebꝰ mneadem ciuitate
morati sũt: ꝙ uinum qd̃ a sco uiro acce¬
ꝑant cotidie inusum habuerũt: sicq us¬
q ad eundẽ uenerabilẽ patrẽ ferentes
reu̾si fũt: ut nullo die cessarent bibere:
⁊ tam̃ eis uinũ ex illo uasculo nunquã
deesset: ac si millo uase ligneo qd̃ ep̃s de¬
derat. uinũ non augeretur. s nasceret᷑.
nuꝑ quoq deeiusdem loci partibꝰ se¬
nex quidã clicus aduenit: qui ea que¬
de illo narrat. silentio nõ sunt p̾meda.
Flam dicit qd quadam die ingressus
ortum. magna hũc erucar̃ multitudi¬
ne inuenit ẽẽ cooꝑtum. Qui om̃e olus
depire conspiciens: ad easdem erucas
ra comedere nolite. Que statun ad uiri
d̾i uerbũ ita om̃s egresse sũt: ut nec una
quidẽ intra spatium orti remaneret. S
quid mirũ qd̾ hec de ep̃atus eius tẽpore
narramus. quando iam ab om̃i potenti
d̾o ordine simul ⁊ moribꝰ creuerat: Dũ

Expanded text:
oadusque Ravennam pervenirent, biberunt Gothi. oadusque Ravennam pervenirent, biberunt Gothi. Aliquantis autem diebus in eadem civitate morati sunt, et vinum quod a sancto viro acceperant, quotidie in usu habuerunt. Sicque usque ad eumdem venerabilem Patrem Ferentis reversi sunt, ut nullo die cessarent bibere, et tamen vinum eis ex illo vasculo nunquam deesset, ac si in illo vase ligneo quod Episcopus dederat, vinum non augeretur, sed nasceretur. Nuper quoque de ejusdem loci partibus senex quidam clericus advenit, qui ea de illo narrat, quae silentio non sunt premenda. Nam dicit quod quadam die ingressus hortum, magna hunc erucae multitudine invenit esse coopertum: qui omne olus deperire conspiciens, ad easdem erucas ra comedere nolite. Quae statim ad viri Dei verbum ita omnes egressae sunt, ut ne una quidem intra spatium horti remaneret. Sed quid mirum quod haec de episcopatus ejus tempore narramus, quando jam apud omnipotentem Deum ordine simul et moribus creverat, dum
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ eccłam: cleuatisq manibꝰ exten¬
so uestimento stando cepit exorare: ut
furentis in saniã mittigare potuiss. Cũ¬
q subito ocłos aduestimentũ suũ inter
extensa brachia reduxisset: repente in
sum suo duodecim aureos inuenit: ita
fulgentes tanquã si ex igne ꝓducti ora¬
eadem fuissent. Qui mox de ecclia egres¬
sus: eos insimi furentis pb̃ri ꝓiecit dicõs.
Ccce habes solidos quos quesisti: s hoc qd̃¬
tibi notum sit. quia pꝰmortẽ meã. tu hiuc
ecclie ep̃s nõ eris ꝓpt̾ auariciã tuã. Ex qua
sententia u̾itatis colligitur: quia eosdẽ
solidos p̾b̃r ꝓ adipiscendo ep̃atu p̾paraue¬
rat: s uiri di sermo p̾ualuit: nam idem
constantius p̾br in p̾sbiteratus officio:
uitam finuut. Alioqͦ idem tpr̃e. duo ad
eum goti ospitalitatis gr̃a uenerũt. Qui
rauennã se festinare ꝓfessi sunt. Quibꝰ
ipse paruũ uas ligneum uino plenum
manu sua p̾buit: qd̃ fortasse in prandio
itineris habere potuissent. Ex quo illi q̃¬

Expanded text:
 elevatis manibus extenso vestimento, stando coepit exorare, ut furentis insaniam mitigare potuisset. Cumque subito oculos ad vestimentum suum inter extensa brachia reduxisset, repente in sinu suo duodecim aureos invenit ita fulgentes, tanquam si ex igne producti eadem hora fuissent. Qui mox de Ecclesia egressus, eos in sinum furentis presbyteri projecit, dicens: Ecce habes solidos quos quaesisti; sed hoc tibi notum sit, quia post mortem meam tu hujus Ecclesiae episcopus non eris propter avaritiam tuam. Ex qua sententiae veritate colligitur quia, eosdem solidos presbyter pro adipiscendo episcopatu parabat. Sed viri Dei sermo praevaluit, nam idem Constantius in presbyteratus officio vitam finivit. Alio quoque tempore duo ad eum Gothi hospitalitatis gratia venerunt, qui Ravennam se festinare professi sunt. Quibus ipse parvum vas ligneum vino plenum manu sua praebuit, quod fortasse in prandio itineris habere potuissent: ex quo illi qu
Abbreviated transcription (Latin):
liquid larguri debuisset. Seduir d̾i quia
qd̾ tribueret nõ habebat: estuare cepit ĩ
cogitatione: ne ab eo pauꝑes uacui exirẽt.
Cui repente admemoriã rediit: qr cons¬
tantius pb̃r nepos euis. equũ quẽ sed̾e
sueuerat uendidisset: atq hoc ipsũ p̾ciũ¬
in archa sua haberec. Absente igitur eiꝰ¬
dem ne pote suo accessit ad archam. ⁊ pi¬
e molentus claustra arche cõminuit:
duodecim aureos tulit: eosq indigenti¬
et cum furore nimio clamare. Om̃s hic
uiuunt: solus ego in hac domo uiuere
nõ possum. Ad curꝰ nimirum uoces ad¬
uenit ep̃s: om̃sq qui in eodem episcopi¬
o aderant. Cumq eum uirdi locutione
iuirgio respondere dicẽs. Om̃s tecũ uiuũt:

Expanded text:
liquid largiri debuisset. Sed vir Dei quia liquid largiri debuisset. Sed vir Dei quia quid tribueret non habebat, aestuare coepit in cogitatione ne ab eo pauperes vacui exirent. Cui repente ad memoriam rediit, quia Constantius presbyter nepos ejus, equum quem sedere consueverat, vendidisset, atque hoc ipsum in arca sua pretium haberet. Absente igitur eodem nepote suo accessit ad arcam, et pie violentus claustra arcae comminuit, duodecim aureos tulit, eosque indigentiet cum furore nimio clamare: Omnes hic vivunt, solus ego in domo hac vivere non possum. Ad cujus nimirum voces venit episcopus, omnesque qui in eodem episcopio aderant. Cumque eum locutione jurgio respondere, dicens: Omnes tecum vivunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ. In felix uir dum panẽ ac uinum
exeadem domo ꝑcepisset: egirdi ianuã
uoluit: s saxũ ingens subito detecto ce¬
cidit: eiq inu̾ticem uenit. Ex qua pcussi¬
oñe ꝓstratus: in manibꝰ iã semiuiuus
leuatus ẽ. Die uero altera: scd̾m uiri d̾i
sententiã finiuit funditꝰ uitam. Qua in
re petre pensandum ẽ: quantus sit scĩs
uiris timor exibendus templa enim d̾i
sunt: & cum adiracundiam sc̃s uir trai¬
tur: quis alius ad irascendũ nisicusdẽ
templi inhabitator excitatur: Tanto gͦ
quia ineoꝵ cordibꝰ ille preses ẽ. qui ad ĩ¬
ferendam ultionẽ cum uoluerit inuali¬
dus nõ ẽ.
lio quoq tp̃re: p̾dictus constantius
pbr nepos eius. equũ suũ duodecim
aureos uendidit: quos inꝓpria arca ponẽ.
ad exercendum a liquod opus discessit. Cũ
subito ad ep̃m paupes uenerunt: qui in¬
oportune p̾cabantur. ut eis sc̃s uir bone¬
facius ep̃s ad consolationẽ sue in opie a¬

Expanded text:
tuus est. Qui infelix vir dum panem ac vinum tuus est. Qui infelix vir dum panem ac vinum ex eadem domo percepisset, egredi januam voluit, sed saxum ingens subito de tecto cecidit, eique in verticem venit. Ex qua percusostratus in manibus jam semivivus levatus est: die vero altera secundum viri Dei sententiam funditus finivit vitam. Qua in re, Petre, pensandum est quantus sit viris sanctis timor exhibendus; templa enim Dei sunt. Et cum ad iracundiam vir sanctus trahitur, quis alius ad irascendum nisi ejusdem templi inhabitator excitatur? Metuenda quia in eorum cordibus ille praesens est, qui ad inferendam ultionem quam voluerit, invalidus non est. Alio quoque tempore praedictus Constantius presbyter nepos ejus, equum suum duodecim aureis vendidit, quos in propriam arcam ponens, ad exercendum opus aliquod discessit. Cum subito ad episcopium pauperes venerunt, qui importune precabantur ut eis sanctus vir Bonifacius episcopus ad consolationem suae inopiae a
Abbreviated transcription (Latin):
de bonefacii ep̃i oꝑe. suꝑsunt. quia eiꝰ
memoriã fecimus exequamur. Alio nã¬
q tp̃re beati ꝓculi martiris natalicuis ꝓ¬
pinquabat dies: quo in loco uir nobilis
fortunatus nomine manebat. qui magni
p̾cibus ab eodem uenerabili uiro postu¬
lauit: ut cũ apud beatum martirẽ missa¬
rum sollẽpnia ageret: ad benediccionẽ
dandam insua domo declinaret. Uir ãt
d̾i negare nõ potuit: qd̃ ab eo ex fortunati
mente caritas poposcit. ꝑ actis igitur mis¬
sarum sollẽpnus. cũ ad p̾dicti fortunati.
mensam ueniss. p̾usquã d̾o hymnũ dice¬
ret: sic̃ quidam ludendi arte solent uictũ
querere. repente. ante ianuã uir cũ simia
astitit: ⁊ cimbalum ꝑcussit. Quẽ sc̃s uir
sonitum audiens: dedignatus dixit. Heu
heu mortuus ẽ miser iste: mortuꝰ ẽ miser
iste. Ego admensam refectionis ueni: os
adhuc ad laudẽ dĩ nõ aꝑui: ⁊ ille cũ symi¬
tam̃: atq ait. Ite: ⁊ ꝓ caritate ei cibum
potumq tribuite: scitote tam̃ quia mor¬

Expanded text:
de Bonifacii episcopi opere supersunt, quia ejus memoriam fecimus, exsequamur. Alio namque tempore beati Proculi martyris natalitius propinquabat dies, quo in loco vir nobilis Fortunatus nomine manebat: qui magnis precibus ab eodem venerabili viro postulavit ut cum apud beatum martyrem missarum solemnia ageret, 188 ad benedictionem dandam in suam domum declinaret. Vir autem Dei negare non potuit quod ab eo ex Fortunati mente charitas poposcit. Peractis igitur missarum solemniis, cum ad praedicti Fortunati venisset mensam, prius quam Deo hymnum diceret, sicut quidam ludendi arte victum solent quaerere, repente ante januam cum simia vir astitit, et cymbala percussit. Quem sanctus vir sonitum audiens dedignatus, dixit: Heu, heu, mortuus est miser iste, mortuus est miser iste. Ego ad mensam refectionis veni, os adhuc ad laudem Dei non aperui, et ille cum simitamen et ait: Ite et pro charitate ei cibum potumque tribuite; scitote tamen quia mor
Abbreviated transcription (Latin):
Qui imponit stulto silencium: iras mͣ¬
tigat. Quia aũt multi loquio quisq
ẜuiens. rectitudinẽ iusticie tenere neq̃¬
quã potest. T̃ estatur ꝓpħa qui ait. Uir
lingosus nõ dirigetur suꝑ t̾ram. Hinc
salomon iterum dicit. In multilo quio¬
peccatum ñ deerit. Hinc ysaias ait. Cul¬
tus iusticie: silencium. Uidelicet indicã
quia mentis iusticia desolatur: quãdo
ab immod̾ata locucione nõ partit᷑. Hinc
iacobus dicit. Siquis putat se religiosũ
esse. non refrenans linguã suã. s sedu¬
cens cor suũ: huius uana ẽ religio. Hĩc¬
rursus ait. Sic om̃is homo uelox ad au¬
diendum: tardus aũt ad loquendum.
Hinc iterũ lingue uim diffiniens: ad¬
iungit. In quietum malũ: plena uene¬
no mortifero. Hinc ꝑ semetipsam nos
ueritas ammonet dicẽs. Om̃e uerbũ
ociosum qd̾ loquti fuerint homines: ra¬

Expanded text:
Qui imponit stulto silentium, iras miQui imponit stulto silentium, iras mitigat . Quod autem multiloquio quisque serviens, rectitudinem justitiae tenere nequaquam possit, testatur Propheta qui ait: Vir linguosus non Salomon iterum dicit: In multiloquipeccatum non deerit ; hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium . Videlicet indicans, quia mentis justitia desolatur, quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus dicit: Si quis putat se religiosum esse non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana erursum ait: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Hinc iterum, linguae vim definiens, adjungit: Inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam nos Veritas admonet, dicens: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, r
Abbreviated transcription (Latin):
se adu̾sario ostendit. Quam tanto ille si¬
ne labore suꝑat: quanto ⁊ ipsa que iũ¬
citur. contra semet ipsam ꝑ multiloqui¬
um pugnat. Plerumq aũt ꝑ quosdã
gradus desidiosa mens in lapsũ casꝰ im¬
pellitur: ⁊ dum ociosa cauere u̾ba neg¬
ligimus. ad noxia ꝑuenimus. Ut priuᷤ
loqui aliena libeat. postmodũ detrac¬
cionibꝰ eoꝵ uitam de quibꝰ loquitur
mordeat. Ad extremũ uero usq ad aꝑ¬
tas lingue̾ contumelias erumpat. Hĩc
seminantur stimuli. oriuntur rixe.
Accenduntur faces odioꝵ. pax extin¬
guitur cordium. Unde bñ ꝑ salomonẽ
dicitur. Q ui dimittit aquã: caput est
iurgiorum. Aquã quippe dim̃tere est:
linguã in fluxum eloquii relaͬrt. Quo
contra in bona etiã parte iterũ dicit᷑.
Aqua ꝓfunda: uerba exore uiri. Qui
ergo dimutit aquã: caput ẽ uirgiorũ.
quia qui linguã non refrenat: concor¬
diã dissipat. Unde ediu̾so scriptum ẽ.

Expanded text:
se adversario ostendit. Quam tanto ille sise adversario ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multiloquium pugnat. Plerumque autem quia per quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum 55 otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus loquitur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Hine seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax exstinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dicitur: Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum . Aquam quippe dimittere est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra in bona etiam parte iterum dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est: