comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
martyrũ qͦrum illic reliqͥe ponerentur. tabernacula sibi circa easdẽ
ȩccłas quȩ ex fanis cõmutatȩ sunt. de ramis arboꝵ facerent: et religi¬
osis conuiuiis sollempnitates debitas cęlebrarent. Et qͥa suꝑ qͥbusdam
capitulis augustinus eum int̾rogans qͣliter ep̃c cum suis conuersari
deberet clericiꝰ reqͥsiuit: doctor humillimus int̃ cȩtera sic respondit:
Quia tua fr̃nitas monasterii regulis erudita. seorsum viuere ñ debet a
conuersationẽ instituere qͦ in initio nascentis eccłe fuit patrib nr̃is. in
qb nullus eoꝵ ex his quȩ possidebat aliqͥd suũ esse dicebat: sed erant
illis om̃a communia Cum una sit gͥfides suꝑ missarũ cęlebratione: cur:¬
gallicanarum ȩccłȩ a Romaniͦ discordent augustino qͤrenti: Gregoriuᷤ
enutritã: sed m placet. siue in Romana. siue in qͣlibet ȩcclesia aliqd

Expanded text:
martyrum, quorum reliquiae illic ponerentur, tabernacula sibi circa easdem martyrum, quorum reliquiae illic ponerentur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias, quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum facerent, et religiosis conviviis solemnitates debitas celebrarent. Et quia super quibusdam capitulis Augustinus eum interrogans, qualiter episcopus cum suis conversari deberet clericis, requisivit, doctor humillimus inter caetera sic rescripsit: « Quia tua fraternitas, monasterii regulis erudita, seorsum vivere non debet a conversationem instituere, quae in initio nascentis Ecclesiae fuit patribus nostris, in quibus nullus eorum ex his quae possidebant aliquid suum esse dicebatmajus est cum una sit fides, cur super missarum celebratione, Galliarum Ecclesiae a Romana discordent Augustino requirenti, Gregorius enutritam. Sed mihi placet ut sive in Romana, sive in qualibet Ecclesia aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtificatus. misit augustino plurimos uerbi ministroᷤᷤ. in qͥbus p̃cipui
erant mellitus. iustus. paulinus. et rufinianus. et ꝑeoᷤ uniuersa ꝗͦ
ad cultũ erant ȩccłȩ necessaria. uasa uidelicet sacra. et uestimenta al¬
tarium. ornamenta ȩccłastica. uestim̃ta clericalia. apłorum et multoꝵ
scoꝵ. reliqͥas. et codices multos Misit ei et pallium. iubens ut sub me¬
tropoli sua cantiȩ: duodecĩ ep̃os ordinaret. ad lundoniam et eburacã
singuloꝰ ep̃os mitteret. qͥ sub se duodeci nihilominus ep̃os consecranteᷤ
palliũ ab apłica sede ꝑciperent. et post augustini obitum ipse int eoᷤᷤ
pͥmus haberi debuisset. qͥ pͥus consecrari meruisset. Precepit qͦq ut in
angloꝵ gente idolorum fana ñ destrueret. sed scificatis aqͥs resꝑsa
in basilicã dedicaret: Et qͥa solebant saxone insacrificio dȩmonum
boues multos occidere: iussit ut in die dedicationis uel natalis scõrũ

Expanded text:
etificatus, misit Augustino plurimos verbi ministros, 56 in quibus praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, et Rufinianus; et per eos universa quae ad cultum erant Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta ecclesiastica, vestimenta clericalia, apostolorum et multorum sanctorum reliquias, et Codices multos. Misit ei et pallium, jubens ut sub metropoli sua Cantiae duodecim episcopos ordinaret, ad Londoniam et Eburacam singulos episcopos mitteret, qui sub se duodecim nihilominus episcopos consecrantes, pallium ab apostolica sede perciperent, et post Augustini obitum ipse inter eos primus haberi debuisset, qui prius consecrari meruisset. Praecepit quoque ut in Anglorum gente idolorum fana non destrueret, sed sanctificatis aquis respersa in basilicas dedicaret. Et quia solebant Saxones in sacrificio daemonum boves multos occidere, jussit ut in die dedicationis, vel natalitiis sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
or trementem sermones meos.  Audiant elati. quid suꝑ
Audiant elati. quia initiũ om̃is peccati superbia. Audian
humiles. quia redemptor noster humiliauit semetipsũ. fac¬
tUS obediens patri usq ad morit̃. Audiant elati qđ de
eni capit scriptũ t̃ Ipse ẽ rex suꝑ uniuersos filios super¬

Expanded text:
et trementem sermones meos ? audiant elati: Quid supeet trementem sermones meos ? audiant elati: Quid supe; audiant elati, quia initium omnis peccati superbia est . Audiant humiles, quia Redemptor noster humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem ; audiant elati quod de eorum capite scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
Asad aut̃ ꝓtinus occumbit. quia cõmote mentes dũ & parci sihi
sentiunt. & tam̃ responsorum ratione in intimis sub tranquil¬
litate. tanguntur. abeo qđ se erexerant statim cadunt. Qui
trgo a feruoris sui impetu sublenitatis ꝑcussione resiliunt.
quasi sine ferro moriuntur. AXUTTTI
nu anilũ c̃ quã sit utra exccellentia quã sperando tenent is¬
uis utro intimandũ ẽ quã sit nulla temporalis gła quã &
ampleetentes tenent. Audiant humiles quã sint aeternã
que appetunt. quã transitoria. quȩ contempnunt. Audi¬
ant elati quã sint transitoria quȩ ambiunt. quã aeterna
que ꝑdunt. Audiant humiles ex magistra uoce ueritans
Om̃is qui se humiliat. exaltabitur: Audiant elati. omis qui
st exaltat humiliabitur. Audiant humiles. głam p̃cedit
bumilitas. Audiant elati. ante ruina exxaltatur cor. Audi¬
ant humiles. ad quẽ respiciam nisi ad humilt. & quictt.

Expanded text:
Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes dum et parci sibi Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod et erexerant statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moriuntur. CAPUT XVnuandum est quam sit vera excellentia quam sperando tenent; istis vero intimandum est quam sit nulla temporalis gloria, quam et amplectentes non tenent. Audiant humiles quam sint aeterna quae appetunt, quam transitoria quae contemnunt; audiant elati quam sint transitoria quae ambiunt, quam aeterna quae perdunt. Audiant humiles ex magistra voce Veritatis: Omnis qui se humiliat, exaltabitur ; audiant elati: Omnis qui se exaltat, humiliabitur . Audiant humiles: Gloriam praecedit humilitas; audiant elati: Ante ruinam exaltatur spiritus . Audiant humiles: Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quietum,
Abbreviated transcription (Latin):
& abner qui sermone nr̃o patris lurerna dicitur fugit. quia
doctorũ lingua quae supernũ dĩ lumen indicat. cũ per ab¬
rupta furoris mentem cuiuspiam ferri conspicit. cũq con¬
tra irascentem dissimu lat uerborũ iacula reddere quasi ꝑ¬
sequentẽ ñ uult ferire. sed cũ iracundi nulla consideratione
se mitigant quasi asael ꝑ sequi & in sanire ñ cessat. Necessẽ
est ut hi qui furentes reprimere conantur. nequaquã se in
furore erigant. sed quicquid ẽ tranquillitatis ostendant.
Quedam uero subtiliter ꝓferant. in quibus ex obliquo furen¬
tis animũ pungant. Vnde & abner cũ contra ꝑ sequentẽ
substitit. ñ eũ recta. sed auersa hasta transforauit. Eoc mu¬
crone quippe ꝑ cutere ẽ. impetu aꝑte in crepationis ob¬
uiare. Auersa uero hasta ꝑ sequentẽ ferire ẽ. furentem
tran quille ea quibusdã tangere. & quasi parcendo superare

Expanded text:
et Abner, qui nostro sermone patris lucerna dicitur, fugit, quia et Abner, qui nostro sermone patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, et quasi Asael persequi et insanire non cessant, necesse est ut hi qui furentes conantur reprimere, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abner cum contra persequentem substitit, non eum recta, sed aversa asta transforavit. Ex mucrone quippe percutere, est impetu apertae increpationis obviare. Aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare.
Abbreviated transcription (Latin):
suã abigaul ł ans adilit̃ taciunt qũa digoto uino aubabi¬
liter dixit. Id circo enĩ malũ qđ fecerat cognoscere potuit.
quia hoc ebrius non audunt. Cum uero ita iracundi alios
impetunt ut declinari om̃ino ñ possint. ñ aperta expbrati¬
one. sed sub quadã sunt cautela reuerentie parcendo ferien¬
di. Quod melius ostendimus. si abner factũ ad mediũ dedu¬
camus. Hune quippe cum asael ui in caute precipitationis
impeteret. scriptum ẽ. Locutus ẽ abner ad asael dicens. Rece¬
de. noli me sequi ne cõpellar confodere te in terra. Qui audire
contempsit. & noluit declinare. Percussit ergo eum abner auer¬
sa hasta ininguine. & transfodit eũ & mortuus t̃. Cuius
enĩ asael tẏpum tenuit. nisi eorum quos uehement̾ abripi¬
ens furor in preceps ducit. Qui inõdem furoris impetu tan¬
to caute declinandi sunt. quanto & insane rapiuntur: Vlnde

Expanded text:
suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabisuam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit . Idcirco enim malum quod fecerat, cognoscere potuit, quia hoc ebrius non audivit. Cum vero ita iracundi alios impetunt, ut declinari omnino non possint, non aperta exprobratione, sed sub quadam sunt cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, scriptum est: Locutus est Abner ad Asael, dicens: Recede, noli me persequi, ne compellar confodere te in terram. Qui audire contempsit, et noluit declinare. Percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuus est . Cujus enim Asael typum tenuit, nisi eorum, quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto caute declinandi sunt, quanto et insane rapiuntur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
eolonus alios palmites ut crescere debrant rigat. alios eũ
pluis iusto erseere conspicit resteat: nt aut nerescendo fruc
us non strant. aut in modtrate crescendo quos ꝓtuleria
amittant. Sed longe alia est ira quȩ subtmulationis spt¬
cit subripit. alia que ꝑ turbatum cor & sint iustita prẽ¬
textu confundit. Illa tñi in hoc qđ debet ordinate exten¬
ditur. hare auitm semꝑ inhis qut non debet inflammat᷑
S cumdum quippe ẽ quia in hoc ab inpatientibus aracundi
differunt quod illi ab alus inlata ñ tolerant. isti aut &iã
qur tolerentur important. Nam iracundi sept &ĩa sc de¬
eb nantes in sequuntur. riaȩ occasione cõmouent. labore
eointntionis gaudent. Quos tam̃ melius corrigimus. si
imipsa ire sut eomotione dedinamus. Perturban quippe
quid audiant ignorant. sed ad se reducti tanto libentus
eos hartationis uerba recipiunt. quanto se tranquillius

Expanded text:
colonus, alios palmites ut crescere debeant rigat; alios cum colonus, alios palmites ut crescere debeant rigat; alios cum plus justo crescere conspicit resecat, ne aut non crescendo non ferant fructus, aut, immoderate crescendo, quos protulerint amittant. Sed longe alia est ira quae sub aemulationis specie subripit, alia quae turbatum cor et sine justitiae praetextu confundit. Illa enim in hoc quod debet inordinate extenditur, haec autem semper in his quae non debet inflammatur. Sciendum quippe est quia in hoc ab impatientibus iracundi differunt, quod illi ab aliis illata non tolerant, isti autem etiam quae tolerentur important. Nam iracundi saepe etiam se declinantes insequuntur, rixae occasionem commovent, labore contentionis gaudent; quos tamen melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus. Perturbati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti tanto liberius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius
Abbreviated transcription (Latin):
litate mansuetudinis feruorẽ armulationis deserit. aut rur¬
sum in armulationis ardore uirtutẽ mansurtudinis amit¬
tit. Quod fortasse melius ostendimus. si in medio pauli ma¬
gisterium ꝓferamus. qui duobus discipulis & ñ diuersa ca¬
ritate pͣditis diuersa tam̃ ad iutoria p̾dicationis impen¬
dit. Limotheũ nãq ad monens ait. Argue. obsecra. incre
pa. in omni patientia & doctrina. litũ quoq ad monet
dicens Naec loquere & tax hortare. & argut cum omi impe¬
rio Nuid est quod doctrina suam tanta arte dlispensat ut in
pxbibenda hac alteri imperium. atq alteri patiemiam ꝓ¬
ponat: nisi qđ mansuitioris sp̃s titum. & paulo serunions
audie tt̃ timotheum. Illũ ꝑemulationis sudiũi in flammat
hunc ꝑlesuitate patientiae temperat. Iili quodui ⁊ nlaum
huie qͥct super c̃ subtrabit: Illi stimulo impellere ninur.
bune freno moderatur Mlagnus quippt suscipte cecłat

Expanded text:
litate mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rurlitate mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod fortasse melius ostendimus, si in medium Pauli magisterium proferamus, qui duobus discipulis et non diversa charitate praeditis, diversa tamen adjutoria praedicationis impendit. Timotheum n doctrina . Titum quoque admonet dicens: Haec loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio . Quid est quod doctrinam suam tanta arte dispensat, ut in exhibenda hac, alteri imperium, atque alteri patientiam proponat, nisi quod mansuetioris spiritus Titum, et paulo ferventioris vidit esse Timotheum? Illum per aemulationis studium inflammat, hunc per lenitatem patientiae temperat. Illi quod deest jungit, huic quod super est subtrahit. Illum stimulo impellere nititur, hunc freno moderatur. Magnus quippe susceptae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
iustitie zelum putant. & cũ uitium uirtus creditur. sine
mitu culpa cumulatur. Sepe ergo mansueti dissolutionis
torpescunt tedio. sepe iracundi rectitudinis fallantur zelo.
Iilorum itaq uirtun uitium latenter ad iungitur. his aut̃
suũ uitium quasi feruens uirtus uidetur. Ad monendi suns
igitur illi ut fugiant quł uixta ipsos ẽ. isti quod in ipsis ẽ
Adtendant illi qđ non habent. discernant isti quod habens.
Amplectantur mansurti sollicitudinẽ. damnent iracundi
ꝑ turbationem. Ad monendi sunt mansurti. ut habere
&riam armulationẽ iustitie studeant. Ad monendi suns
iracundi. ut aemulationi qu̾a se habere estimant mansu¬
etudinem sub ungant. Idcirco nãq sp̃s sẽs in columba no¬
bis ẽ & in igne monstratus. quia uidelicet om̃s quos implet
& colũbe simplicitate mansurtos. & igne zeli ardentes ex¬
hibet. Nequaqua ergo sco spũ plenus ẽ. quia ut intranquil¬

Expanded text:
justitiae zelum putant. Et cum vitium virtus creditur, sine justitiae zelum putant. Et cum vitium virtus creditur, sine metu culpa cumulatur. Saepe ergo mansueti dissolutionis torpescunt taedio; saepe iracundi rectitudinis falluntur zelo. Illorum itaque virtuti vitium latenter adjungitur; his autem suum vitium quasi virtus fervens videtur. Admonendi sunt igitur illi ut fugiant quod juxta ipsos est, isti quod in ipsis est attendant; illi quod non habent discernant, isti quod habent. Amplectantur mansueti sollicitudinem, damnent iracundi perturbationem. Admonendi sunt mansueti, ut habere etiam aemulationem justitiae studeant; admonendi sunt iracundi, ut aemulationi quam se habere existimant, mansuetudinem subjungant. Idcirco namque Spiritus sanctus in columba nobis est et in igne monstratus, quia videlicet omnes quos implet, et columbae simplicitate mansuetos, et igne zeli ardentes exhibet. Nequaquam ergo sancto Spiritu plenus est, qui aut in tranquil
Abbreviated transcription (Latin):
Palpebre tue peedant gressus uios. Palpebre quippt gras
p̃cedunt. eũ optrationt̃ nram consilia recta p̃ueniunt
Qui eni neglegit considerando p̃uidere qđ facit : gressus
tendit. oculas claudit. ꝑgendo iter conficit. sed prtuiden¬
do sibimetipsi ñ antecedit. atq id circo corruit quia quo
pedem operis ponere debrat ꝑ palpebram consilu non
adtendit¬
onnũq naꝙ mansurti cũ psunt uicinũ & quasi unxta
posion torpore desidit patiuntur. &e plerũꝙ nimardo¬
ciiont. stintatis ultra quã neccsse ẽ uigort dutrieuoni
emollunt. At contra iracundi eri roggom listrarion¬
piunt. quo impellente ira inmentis ursaniam deuoluuntur.
coceiam subditorum uitam dissipata quietis tranquillitate
confundunt. Quos cum furor agit in preceps ignorant quic¬
quid irati faciunt. ignorant quicquid a semetipsis irati pa
tiuntur Non nũquã uero qđ ẽ grauius ire sue stimulum

Expanded text:
Palbebrae tuae precedant gressus tuos . Palpebrae quippe gressus Palbebrae tuae precedant gressus tuos . Palpebrae quippe gressus praecedunt, cum operationem nostram consilia recta praeveniunt. Qui enim negligit considerando praevidere quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit, sed praevidendo sibimetipsi non antecedit, atque idcirco citius corruit, quia quo pedem operis ponere debeat, per palpebram consilii non attenditi cum praesunt, vicinum et quasi juxta positum torporem desidiae patiuntur. Et plerumque nimia resolutione lenitatis, ultra quam necesse est vigorem districtionis emolliunt. At contra iracundi cum regiminum loca percipiunt, quo impellente ira in mentis vaesaniam 57 devolvuntur, eo etiam subditorum vitam dissipata quietis tranquillitate confundunt. Quos cum furor agit in praeceps, ignorant quidquid irati faciunt, ignorant quidquid a semetipsis patiuntur irati. Nunnunquam vero, quod est gravius, irae suae stimulum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui obseruat uentũ ñ seminat. & qui considerat nubes nũ¬
qua metet. Quid eñ ꝑuentũ. nisi malignorũ spirituũ
temptatio ex primitur. Et quid ꝑnubes que mouentur a
uento. nisi aduersitates prauorum hominũ designantur:
Auentis uidelicet impelluntur nubes. quia in mundorũ spin¬
tuum afflatu praui excitantur homines. Qui ergo obser¬
uat uentũ ñ seminat. & qui considerat nubes nuqua me¬
tet:quia quisquis  temptationẽ malignorum
spirituum. quis quis ꝑsecutionẽ prauorum hominũ metuit
neq nunc grana boni optris seminat. neq tune manipu¬
los scat retributionis secat. At contra precipites dũ bono
in malis corruunt dũ bona minime discernunt. Qui ne¬
quaqua que quando agant inspiciunt. sed plerũq acta
quia ita ñ debuerunt agere recognos cunt. Quibus sub
auditons specie recte apud salomonẽ dicitur fili. sine
consilio nibil facias. & post factũ ñ penitebis. Et rursũ.

Expanded text:
Qui observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunQui observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metit . Quid enim per ventum, nisi malignorum spirituum tentatio exprimitur? Et quid per nubes quae moventur a vento, nisi adversitates pravorum hominum designantur? A ventis videlicet impelluntur nubes, quia immundorum spirituum afflatu pravi excitantur homines. Qui ergo observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metit; quia quisquis tentationem malignorum spirituum, quisquis persecutionem pravorum hominum metuit, neque nunc grana boni operis seminat, neque tunc manipulos sanctae retributionis secat. At contra, praecipites dum bonorin malis corruunt, dum bona minime discernunt. Qui nequaquam quae quando agant inspiciunt, sed plerumque acta quia ita non debuerunt agere cognoscunt. Quibus sub auditoris specie recte apud Salomonem dicitur: Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebis . Et rursum:
Abbreviated transcription (Latin):
gitur cupiditatis infime fame sauciatur. ut quo se per
disciplinã ligare dissimulat . eo st esuriens ꝑ uoluptatũ
desideria spargat. Hinc ab eodem rursus salomone scribit᷑.
ndesiderus ẽ omĩs ociosus. Hinc ipsa ueritate p̃dicante
uno quidẽ exeunte spũ munda domus dicitur. sed multi¬
plicius redeunte dũ uacat occupatur: Plerũq piger dũ
necessaria neglegit quedã sibi difficilia opponit. quedã
uero in caute formidat. & dũ inuenit quasi qđ uelut ius¬
recte ꝑ salomont̃ dicitur. Propter frigus piger arare noluit.
mendicabit ergo estate & non dabitur ci. Propter frigus
tuit. & operari maxima p̃termittit. Bene aut̃ dicitur
Mendicabit estate. & non dabitur ei. Qui enĩ nunc in bonis
operibus ex sudat. cũ sol iudicii feruentior apparuerit
quia frustra regni aditum postulat. nil accipiens estata
mendicabit. Bene huic ꝑ eundẽ rursũ salomonẽ dicitur.

Expanded text:
gitur, cupiditatis infimae fame sauciatur; ut quo se per gitur, cupiditatis infimae fame sauciatur; ut quo se per disciplinam 56 ligare dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat. Hinc ab eodem rursus Salomone scribitur: In desideriis est omnis otiosus . Hinc ipsa Veritate praedicante , uno quidem exeunte spiritu munda domus dicitur, sed multiplicius redeunte dum vacat occupatur. Plerumque piger dum necessaria agere negligit, quaedam sibi difficilia opponit, quaedam vero incaute formidat; et dum quasi invenit quod velut jusrecte per Salomonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit; mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . Propter frigus tuit, et operari maxima praetermittit. Bene autem dicitur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc in bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior apparuerit, quia frustra regni aditum postulat, nil accipiens aestate mendicat. Bene huic per eumdem Salomonem rursum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
sira dendi sune ne agenda bona dũ differunt amutant ili
uero ad monendi sunt ne dũ bonoru tempus in cauit festi¬
nanido pueniunt. corũ merita immutent. Pigris itaq in¬
timandũ ẽ quod sept dũ oportunt agere quȩ possumus
nolumus. paulopost cũ uolumus ñ ualemuo: Ipsa qiuppe
mentis desidia dũ congruo feruore n accenditur. a pono¬
sum desiderio funditus conuales cente furtim tor pores
mactatur. Vnide apie ꝑsalomonem dicitur Pigredo inmit¬
tit soporem. Piger eñi recte sentiendo quasi uigilat. quãuis
nil operando torpescat. Sed pigredo soporẽ in mittere. di¬
citur. quia paulisper &iam recte sentiendi uigilantia amit¬
titur. dũ abene operandi studio cessatur. Unde recte sub¬
ungitur. Et anima dissoluta esuriet. Nã que se ad superi¬
ora stringendo ñ dirigit negleetam se inferius ꝑ desideria
expandit. & dũ studiorum sublimium uigore ñ constrin¬

Expanded text:
suadendi sunt, ne agenda bona, dum differunt, amittant; isti suadendi sunt, ne agenda bona, dum differunt, amittant; isti vero admonendi sunt, ne dum bonorum tempus incaute festinando praeveniunt, eorum merita immutent. Pigris itaque intimandum est quod saepe dum opportune agere quae possumus nolumus, paulo post cum volumus non valemus. Ipsa quippe mentis desidia dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore mactatur. Unde aperte per Salomonem dicitur: Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpescat; sed pigredo soporem immittere dicitur, quia paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi recte subjungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constrin
Abbreviated transcription (Latin):
Qui imponut stulto suentiũ. iras mitigat. Quia aut̃ multilo quio
qisqi seruiens. rectitudinẽ iustitiȩ tentre nequaqua possit
testatur ꝓpheta qui ait Vir linguosus non dirigitur super
toram. ttine salomon iterum dicit. In multilo quio peccatũ
non alteret. Nlinc isaias ait. Cultus nistitiȩ silentiumm. uuidi¬
ueot indicans quia mentis iustitia desolatur quando abin¬
morderata locutione ñ parcitur Hinc iacobus dieit. Siquis
putat st religiosũ et̃ non refrenans lingua suã sed seducens
ror siui huius uana t̃ religio. Hlinc rursus ait. Sit om̃is ho¬
mo ueloo ad audiendũ. tardus aut̃ ad loquenidũ. Hinc ite¬
net dicens. Omt̃ uerbum otiosũ quod locuti fugrint homi¬
nes: reddent rationẽ de toin dit iudicii. Otiosũ quippe ues
bii p̃. qđ aut ratione iuste necessitatis. aut intentione pie
utiscanis cart si ergoratio de otioso sermont exigitii
pensemus que poena multiloquio mantat. in quo &iam
per noxia uerba peccatur:

Expanded text:
at . Quod autem multiloquio quisque serviens, rectitudinem justitiae tenere nequaquam possit, testatur Propheta qui ait: Vir linguosus non dirigetur super terram . Hinc quoque Salomon iterum dicit: In multiloquio non deerit peccatum . Hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justitia desolatur quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse non refait: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Hinc itenet, dicens: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddenbum est, quod aut ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratipensemus quae poena multiloquium maneat, in quo etiam per noxia verba peccatur.
Abbreviated transcription (Latin):
satione uellet educere &ꝰ omipotentis di dominio subui¬
gare. ait: Proficiscimur ad locum qũt dñs daturus ẽ no
bis ueni nobiscũ ut bentfaciamus tibi. quia dñs bona ꝓ¬
misit israheli. Cũ respondissit illt ñuadã tecũ sedreuir¬
tar in ttrra mtam in qua natus sum. ilico adiunxit Noli
rantia itineris angustabat. quã & ad ꝓphetie scientiam co¬
nitio diuinitatis expenderat qũa columna exterius prribat.
aris instruebat. Sed uidelicet uir. ꝓuidus elato auditori cõ¬
loquens. solatium peuit ut daret. Qucẽ requirebat inuia.
ut dux ei fieri potuisset aduitã. Egit itaq ut superbus au¬
ditor uoce ad meliora suadenti eomagis fieret deuotus. qͦ
putaretur necessarius. & unde se eoc hortatorẽ suũ p̃cedere

Expanded text:
satione vellet educere, et omnipotentis Dei dominio subjusatione vellet educere, et omnipotentis Dei dominio subjugare, ait: « Proficibis veni nobiscum ut benefaciamus tibi quia Dominus bona promisit Israheli cui ille respondit non vadam tecum sed revertar in terram meam in qua rantia itineris angustabat, quem et ad prophetiae scientiam cognitio divinitatis expenderat, quem columna exterius praeibat,aris instruebat. Sed videlicet vir providus, elato auditori colloquens, solatium petiit ut daret. Ducem eum requirebat in via, ut dux ei fieri potuisset ad vitam. Egit itaque ut superbus auditor voce ad meliora suadenti, eo magis fieret devotus, quo putaretur necessarius; et unde se exhortatorem suum praecedere
Abbreviated transcription (Latin):
Nã & equos indomitos blanda prius manu tangimus ut ca
nobis plenius postmodum &iã ꝑflagella subigamus &
amaro pigmentorũ poculo mellis dulcedo ad uingitur ne
ea quae saluti ꝓfutura ẽ in ipso gustu aspera amartudo
sentiatur: Dũ uero gustus ꝑ dulcedinẽ fallitur. humor
mortiferus ꝑ amaritudint̃ uacuatur. Ipsa ergo inelatis
in uectionis exordia ꝑ mixta sunt laude temperanda.
ut dũ admutunt fauores quos diligunt. &iã correio¬
nes recipiant quas oderunt. Plerũq aut̃ ꝑ suadere ela¬
tis utilia melius possumus. si ꝓfectum torũ nobis poti¬
no qua illis ꝓfuturũ dicamus. si torũ meliorationẽ
nobis magis quã sibi impendi postulemus. facile eni ad bo¬
nũ clatio flectitur. si cius inflexio ꝓdesse & alus credatur
U nde moyses qui regente se dõ deserti iter duct atria colũ¬
Nia pirgebat. cũ obab cognatũ suũ a gentilitatis conuer¬

Expanded text:
Nam et equos indomitos blanda prius manu tangimus, ut eos Nam et equos indomitos blanda prius manu tangimus, ut eos nobis plenius postmodum etiam per flagella subigamus. Et amaro pigmentorum poculo mellis dulcedo adjungitur, ne ea, quae saluti profutura est, in ipso gustu aspera amaritudo sentiatur; dum vero gustus per dulcedinem fallitur, humor mortiferus per amaritudinem evacuatur. In quibusdam elatis invectionis exordia permista sunt laude temperanda, ut dum admittunt favores quos diligunt, etiam correptiones recipiant quas oderunt. Plerumque tis utilia melius possumus, si profectum eorum nobis potius quam illis profuturum dicamus, si eorum mehorationem nobis magis quam sibi impendi postulamus. Facile enim ad bonum elatio flectitur, si ejus inflexio prodesse et aliis credatur. Unde hic qui regente se Deo iter deserti ducente aerea columna pergebat, cum Obab cognatum suum a gentilitatis suae conver
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ recttudims. illos ut ꝑuersa ñ increpent sub specie
humilitatis premit culpa formidinis. istos ad increpanda
que ñ debent aut magis increpanda quã debent. subima¬
gint libertatis effrenatio impellit timoris. Vnde & elau
ad monindi sunt ne plusqua decet sint liberi.
& humiles admonendi sunt ne plusquã expetdt sint sub¬
iecti. ne aut illi defensioñe iustitiȩ uertant in exerritati¬
onẽ superbie. aut isti cũ student plusquã necesse ẽ homi¬
nibus subici. cõpellantur corũ cĩa uitia uenerari. Conside
randum uero ẽ qđ plerũq clatos utilius corripimus. si tor
coreptionibus quedã saudũ fomenta misccamus: Instrenda
naq illis sunt aut alia bona que in ipsis sunt. aut dicendo
tertt. quȩ poterant eẽ si ñ sunt. Et tunc demũ restcanda st̃
mala que nobis displicent cũ prius ad audiendũ placa¬
bilem torũ mentem fecerint p̃missa bona quȩ placent.

Expanded text:
tatem rectitudinis. Illos ut perversa non increpent, sub specie tatem rectitudinis. Illos ut perversa non increpent, sub specie humilitatis premit culpa formidinis; istos ad increpanda quae non debent, aut magis increpanda quam debent, sub imagine libertatis effrenatio impellit tumoris. Unde et elati admonendi sunt , ne plus quam decet sint liberi; et humiles admonendi sunt, ne plus quam expedit sint subjecti, ne aut illi defensionem justitiae vertant in exercitationem superbiae, aut isti cum student plus quam necesse est hominibus subjici, compellantur eorum etiam vitia venerari. Considerandum est quod plerumque elatos utilius corripimus, si eorum correptionibus quaedam laudum fomenta misceamus. Inferenda namque illis sunt, aut alia bona quae in ipsis sunt, aut dicendum certe quae poterant esse, si non sunt; et tunc demum resecanda sunt mala quae nobis displicent, cum prius ad audiendum placabilem eorum mentem fecerint praemissa bona quae placent.
Abbreviated transcription (Latin):
Nostis eni nr̃ inter om̃a conditus. uideri supra oma uoluit fla¬
tus. Redemptor aut̃ noster magnus manens supra omai fier
inter omnia dignatus ẽ paruus. Dicatur ergo humilibis
quia dum se deiciunt. ad dĩ similitudinẽ ascendunt᷑. Dica¬
tur elatis quia dum se erigunt. in apostate angli iitano¬
nẽ cadunt. Quid itaq elatione deiectius: que dũ suprase
tenditur. ab altitudine uere celsitudims elongatur Et quid
humilitate sublimius. Quȩ dũ se inima deprimit. aucto¬
ri suo manenti suꝑ sũma coniungitur. Est tam̃ aliud quod
in eis debeat caute pensar quia sepe quidã humilitatis
decipiuntur specie. quidã utro elationis suȩ ignoratione
falluntur: Nã plerumq ñ nullis qui sibi humiles uident᷑
is qui hominibus deferri non debet coniunctus t̃ timor.
Plerũq utro elatos comitari solet libtre uocis assertio. &
cũ quedã increpanda sunt uitia. illi reticent extimore
& tamen tacere se estimant ex humilitare. Isti locuntur

Expanded text:
noster magnus inter omnia conditus, videri supra omnia voluit elatus; Redemptor autem noster, magnus manens supra omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Dicatur ergo humilibus, quia dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt: dicatur elatis, quia dum se erigunt, in apostatae angeli imitationem cadunt. Quid itaque elatione dejectius, quae dum supra se tenditur, ab altitudine verae celsitudinis elongatur? Et quid humilitate sublimius, quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungit? Est tamen aliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidam humilitatis decipiuntur specie, quidam vero elationis suae ignoratione falluntur. Nam plerumque nonnullis qui sibi humiles videntur, is qui hominibus deferri non debet, conjunctus est timor; plerumque vero elatos comitari solet liberae vocis assertio. Et cum quaedam increpanda sunt vitia, illi et tamen tacere se existimant ex humilitate, ita nonnulli l
Abbreviated transcription (Latin):
rum si ꝓ grege se obiert. murũ ꝓdomo isrł hostibus opponit.
ł inc rursũ delinquenti populo dicitur Prophete tui uider̃
tibi falsa &stulta. nec. aperiebant iniquitatẽ tuã. ut te ad
penitentiã ꝓuocarent. Prophete quippe in sacro eloquio
ñ nũquã . doctores uocantur:. Qui dũ fugitiua ẽt̃ presentia
indicant. que sint uentura manifestant. Quos diuinus ser¬
mo falsa uidere redarguit. quia dũ corripere culpas metu¬
unt. in cassũ delinquentibus ꝓmissa securitate blandiunt᷑
qui iniquitatẽ peccantiũ nequaqua aperiunt. quia ab in¬
crepationis uoce conticescunt. Elauis quippe aꝑtionis ẽ
sermo correptionis. quia. culpam detegit quã sepe nescit ip

Expanded text:
rum si pro grege se objicit, murum pro domo Israel hostibus opponit. rum si pro grege se objicit, murum pro domo Israel hostibus opponit. Hinc rursum delinquenti populo dicitur: Prophetae tui viderunt tibi falsa et stulta, nec aperiebant iniquitatem tuam; ut te ad poenitentiam provocarent . Prophetae quippe in sacro eloquio nonnunquam doctores vocantur; qui dum fugitiva esse praesentia indicant, quae sunt ventura manifestant. Quos divinus sermo falsa videre redarguit, quia dum corripere culpas metuunt, incassum delinguentibus promissa securitate blandiuntur; qui iniquitatem peccantium nequaquam aperiunt, quia ab increpationis voce conticescunt. Clavis quippe apertionis est sermo correptionis, quia increpando culpam detegit, quam saepe nescit ip
Abbreviated transcription (Latin):
ne aut tacenida ꝓferat. aut ꝓferenda reticescat. Na sicut
in cauta locutio in errorẽ ꝑtrahit. ita indiscretũ silentium
eos qui erudiri poterant. in errore derelinquit. Sepe nãq
rectores in ꝓuidi humanã amittere grãm formidantes. loqui
libere recta ꝑ timescunt. Et uixta ueritatis uocem nequaquã
iam gregis custodie: pastorum studio. sed mercennariorũ uice
deseruiunt. quia ueniente lupo fugiunt. dũ se subsilentio ab¬
scondunt. Hine nãq eos ꝑ ꝓphȩtam dñs increpat dicens
Canes mutt ñ ualentes latrare. Hlinc rursũ queritur dicens:
N on ascendistis ex aduerso. neq opposiustis murũ ꝓdomo isrł
ut staretis in prelio in die dñi. Ex aduerso quippe ascendere ẽ.
ꝓ defensione gregis uoce libera huius mundi potestatibus
contraire. Et in die dñi in prelio stare c̃: prauis decertanti¬
bus exiustitie amore resistere. Pastori enĩ recta timuisse di¬
cere. quid ẽ aliud quẽ tacendo terga prebuisse. Qui nimi¬

Expanded text:
ne aut tacenda proferat, aut proferenda reticescat. Nam sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium eos, qui erudiri poterant, in errore derelinquit. Saepe namque rectores improvidi, humanam amittere gratiam formidantes, loqui libere recta pertimescunt, et juxta veritatis vocem nequaquam jam gregis custodiae pastorum studio, sed mercenariorum vice deserviunt, quia veniente lupo fugiunt, dum se sub silentio abscondunt. Hinc namque eos per Prophetam Dominus increpat dicens: Canes muti, non valentes latrare. Hinc rursus queritur dicens: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere, est pro defensione gregis voce libera hujus mundi potestatibus contraire. Et in die Domini in praelio stare, est pravis decertantibus ex justitiae amore resistere. Pastori enim recta timuisse dicere, quid est aliud quam tacendo terga praebuisse? qui nimi
Abbreviated transcription (Latin):
sit In coninuioꝵ defensione ur̃a fr̃nitas abrahe conuiuium cõme¬
marrat tua frnittas isaas satiatũ filio benedic tionẽ eehlissom ue
utraq ueteris testamenti quia ita sunt gesta ꝑ hẏstoriuam ant
tamen signarent aliquid ꝑ allegoriã. utinam ualeamus entis
gestas legendo ꝑ currere. ut possimus etiã gerendas ꝓuidentdo
sentire: Ae quippe in tribus angelis unum salutans. trinitatis
subsistentias unis substantiȩ eẽ declarauit. Iste. uͦ satiatus be¬
nedicit fulium. quia qui diuinis epulis repletur: luis sensies ba
ꝓphetis urtutẽ extenditur. Oiuinȩ autẽ epulȩ. sacri ȩloqui uerba
sunt: Si gͥ assiduȩ legitis. si exemplum ab exteriorib trabentes.
interna penetratis. quasi de. agri uenatione. satiati. mentis uentre
repletis: ut ante posito filio suscepto uidelicet populo. possitis uen¬
tura nuntiare. Sed iam in hoc scło caligat. qui de. dõ aliquid prs¬

Expanded text:
ipsit: « In conviviorum defensionem vestra fraternitas Abrahae convivium meipsit: « In conviviorum defensionem vestra fraternitas Abrahae convivium menarrat tua fraternitas Isaac satiatum, filio benedictionem dedisse. Quae utraque veteris Testamenti, quia ita sunt gesta per historiam, ut tamen signarent aliquid per allegoriam, utinam valeamus sic res gestas legendo percurrere, ut possimus etiam gerendas praevidendo sentire. Ille quippe in tribus angelis unum salutans, Trinitatis subsistentias unius substantiae esse declaravit. Iste vero satiatus benedicit filium: quia qui divinis epulis repletur, illius sensus in prophetiae virtutem extenditur. Divinae autem epulae sacri eloquii verba sunt. Si igitur assidue legitis, si exemplum ab exterioribus trahentes, interna penetratis, quasi de agri venatione satiati, mentis ventrem repletis, ut anteposito filio, suscepto videlicet populo, possitis ventura nuntiare. Sed jam in hoc saeculo caligat, qui de Deo aliquid pro
Abbreviated transcription (Latin):
sac hione cognosei. Unde si post hoc euident̃ hȩc quȩ ad nos per¬
lata sunt falsa ẽt̃ claruerint. neque uos nugis secularibus lntterȩ stude¬
re constiterit. et dõ nr̃o gr̃as agemus. qui eor ur̃um maculari blas:¬
phemis nefandoꝵ laudibus non ꝑmisit. et de coneedendis qus poscitĩ¬
canuł securi iam et sine aliqua dubitatione. trac tabimus. Nihilominuso¬
natali salonitano ep̃o seribit dicens. Multis ab urbe tua uementibus
Qus audita ñ crederẽ: nisi hȩc ac tionum tuarũ exꝑimentis approbarẽ
fiam quia nequaquã lec tioni studeas. neq exchortation. ⁊ mutesteso
setl ipsum quoq usum ģeclesiastici ordimi igniorre. bo ⁊e in testino¬
mo quos eit qub quibus es positus seruare reuerentea netferstue ua
cum natalis ꝑ manem phẏlosophiã seriptis ꝓprus se. niteretiose .m¬
cul pabilẽ demonstrare. mitissimus docꝰ tor gregorus uaneser¬

Expanded text:
factione cognosci. Unde si post hoc evidenter ea quae ad nos perfactione cognosci. Unde si post hoc evidenter ea quae ad nos perlata sunt falsa esse claruerint, nec vos nugis et saecularibus litteris studere constiterit, Deo nostro gratias agimus, qui cor vestrum maculari blasphemis nefandorum laudibus non permisit, et de concedendis quae poscitis securi jam et sine aliqua dubitatione tractabimus. MonNatali, Salonitano episcopo, scribit, dicens: « Multis ab urbe tua venientibusQuae audita non crederem, nisi haec actionum tuarum experimentis approbarem. Nam quia nequaquam lectioni studeas, nequaquam exhortationi invigiles, sed ipsum quoque usum ecclesiastici ordinis ignores, hoc est in testimonio, quod eis sub quibus es positus servare reverentiam nescis. » 35. Sed cum Natalis per inanem philosophiam scriptis propriis se niteretur inculpabilem demonstrare, mitissimus doctor Gregorius ita rescr
Abbreviated transcription (Latin):
multa nobis bona de ur̃is fuissent studiis nuntiata. ita cordi nr̃o est
nata letitia. ut negare ea quȩ sibi fr̃nitas ur̃a concedenda depoposce¬
rati minime pateremur. Sed post hoc ꝑuenit ad nos. qͦd sine uere¬
cundia memorare. ñ possumus. fr̃nitatẽ tuã grammaticã quibusdã
erxponere. Quam rem ita moleste suscepimus. aç sumus uehemen¬
tius asꝑnati. ut ea quȩ pͥus dicta fuerant. in gemitũ et tristitiam
uerteremus: quia in uno se ore cum ioiis laudib xp̃i laudes ñ capi¬
unt. et quã graue nefandumq sit ep̃is canere. quod nec laico religi¬
oso conueniat. ipse considera. Nam quamuis dilectissimus filius
nr candidus prb̃r postmodũ ueniens hac de re subtilit̾ inqͥsitus
ne gauerit. atq uos conatus fuerit eacusare. de nr̃is tamen adhuc
animis ñ recessit. quia quanto execrabile ẽ hoc de sacerdote
arrari. tanto utrum ita ne sit districta et ueraci oportet satis-¬

Expanded text:
multa nobis bona de vestris fuissent studiis nuntiata, ita cordi nostro namulta nobis bona de vestris fuissent studiis nuntiata, ita cordi nostro nata est laetitia, 1140 ut negare ea quae sibi fraternitas vestra concedenda poposcerat minime pateremur. Sed post hoc pervenit ad nos, quod sine verecundia memorare non possumus, fraternitatem tuam grammaticam quibusdam exponere. Quam rem ita moleste suscepimus, ac sumus vehementius aspernati, ut ea quae prius dicta fuerant in gemitum et tristitiam verteremus, quia in uno se ore cum Jovis laudibus Christi laudes non capiunt. Et quam grave nefandumque sit episcopis canere quod nec laico religioso conveniat, ipse considera. Et quamvis dilectissimus filius noster Candidus presbyter postmodum veniens hac de re subtiliter requisitus negaverit, atque conatus vos fuerit excusare, de nostris tamen adhuc animis non recessit quia quanto exsec abile est hoc de sacerdote enarrari, tanto utrum ita necne sit districta et veraci oportet satis
Abbreviated transcription (Latin):
exarationẽ eius missarũ sollempnia cȩlebrasti. Post missarũ uͦ sollemp¬
nia. etiam terminos possessionis illius eradicare. minime. timuisti. Qd
factum. quȩ pena debuit insequi. om̃s qui audiunt seiunt. Dubu
autẽ de. tanta hac ꝑuersitate fueramus. sed filius nr̃ ciriacus abbas a
nobis requisitus. dum eẽt caralis. ita se cognouisse ꝑhibuit. Et qͥa
ad huc canis tuis parcimus. hortamur aliquando resipisce seneax. atq
a tanta leuitate morum. et ꝑuersitate compescere. Quanto morti
uicinior efficeris. tanto fieri sollititior atq timidior debes. Et qͥdẽ
pene sententia inte fuerat iaculanda. setd quia simplicitatẽ tuam
cum senec tute. nouimus. interim tacemus. Omnes omnino pon¬
tifices a dec tione libroꝵ gentilium. gregorius inhibebat. Qua ꝓpt̃
desiderio galliarum ep̃o pallium postulanti. scribit inquiens. Cum

Expanded text:
exarationem ejus missarum solemnia celebrasti. Post missarum solemexarationem ejus missarum solemnia celebrasti. Post missarum solemnia etiam, et terminos possessionis illius eradicare minime timuisti. Quod factum quae poena debuit insequi, omnes qui audiunt, sciunt. Dubii autem de tanta hac perversitate fueramus; sed filius noster Cyriacus abbas, a nobis requisitus dum esset Caralis, ita se cognovisse perhibuit. Et quia adhuc canis tuis parcimus, hortamur, aliquando resipisce senex, atque a tanta levitate morum et operum perversitate compesce: quia quanto morti vicinior efficeris, tanto fieri sollicitior atque timidior debes. Et quidem pene sententia in te fuerat jaculanda; sed quia simplicitatem tuam cum senectute novimus, interim tacemus. » 33. Omnes omnino pontifices a lectione librorum 100 gentilium Gregorius inhibebat. Quapropter Desiderio Galliarum episcopo, pallium postulanti, scribit, inquiens:
Abbreviated transcription (Latin):
uindicta ꝓpriȩ iniuriȩ qͦd sacris regulis ꝓhibetur. maledic tionem
anathematis inuexisti. Unde de cetero omnino esto cireumspectus.
atq sollicitus. et talia cuiquã ꝓ defensione iniurie tuȩ inferre de¬
nuo non p̃sumas. Nam si tale aliquid feceris. in te scias postea uin
p̃cipit dicens. seniorẽ ne increpaueris. Sed hȩc eiꝰ regula in eo ser¬
uanda ẽ. cum culpa semoris exẽplo suo non trahit corda iumoꝵ ad in¬
stricta increpatione feriendus ẽ. Nam scriptũ ẽ. Laqueus iuuenũ
om̃s uos. Et rursum ꝓpħa dicit. Peccator centũ annoꝵ maledie tũ
erit. Tanta autẽ nequitia ad aures meas de tua senec tute peruenit.
ut eam nsi adhuc humanius penfaremus. fica iam malechctione. ferire¬
imis. Dic tum quippe. mͥ ẽ. quod dominicoꝵ die pͥusquã missarũ sollemp¬
nia celebrares. ad exarandã messem latoris p̃sentiũ ꝑrexisti. et post

Expanded text:
vindicta propriae injuriae, quod sacris regulis prohibetur, maledictionem vindicta propriae injuriae, quod sacris regulis prohibetur, maledictionem anathematis invexisti. Unde de caetero omnino esto circumspectus atque sollicitus, et talia cuiquam pro defensione injuriae tuae inferre denuo non praesumas. Nam si tale aliquid feceris, in te scias postea vindpraecipit, dicens: Seniorem ne increpaveris . Sed haec ejus regula in eo servanda est, cum culpa senioris exemplo suo non trahit ad inaqueus juvenum omnes vos . Et rursum propheta dicit: Peccator centum annorum maledictus est . Tanta autem nequitia ad aures meas de tua senectute pervenit, ut eam nisi adhuc humanitus pensaremus, fixa jam maledictione feriremus. Dictum quippe mihi est quod Dominico die priusquam missarum solemnia celebrares, ad exarandam messem latoris praesentium perrexisti; et post
Abbreviated transcription (Latin):
gare. ut pastoris inte. meritum. nomen exccelleret. non culpa disꝑ¬
soris incumberet. Nȩc autẽ dum in hoc animi tui in caute nimis mo¬
tus exequeris. ita te. scandaliliasse filios ꝑhiberis. ut maxima eoꝵ
pars atua se. cõmunione. suspenderet. Quando gͦ ad ouile dñi er¬
rantes oues adduces. qui quas habes retinere non uales: eroinde hor¬
tamur. ut itel nune stutdeas eẽ sollicitus. atq ab hac te p̃sumptione
compescas. ut eoꝵ animos quos atua disiunctos unitate cognoscis.
paterna adte. dulcethine. omni adnisu. om̃iq studio reuocare festinẽ
Lanuario quoq karalitano ep̃o. post aliqua seribit dicens. Inter
querelas multiplices. isidorus uir xlarissimus afr̃nitate tua frustra
se. excõmunicatũ. anathematizatũq conquestus ẽ. Quod quã ob
rem fuerit. cũ aclerico tuo qui presens erat uoluissemus ad discere.
ꝓnulla alia causa nisi ꝓeo quod te iniuriauerat factum eẽ muo¬

Expanded text:
gare: ut pastoris in te meritum nomen excelleret, non culpa dispergare: ut pastoris in te meritum nomen excelleret, non culpa dispersoris incumberet. Haec autem dum in hoc animi tui incauto nimis motu exequeris, ita tuos scandalizasse filios perhiberis, ut maxima eorum pars a tua se communione suspenderet. Quando ergo ad ovile Dominicum errantes oves adduces, qui quas habes, retinere non praevales? Proinde hortamur ut vel nunc studeas esse sollicitus, atque ab hac te praesumptione compescas: et eorum animos, quos a tua disjunctos unitate cognoscis, paterna ad te dulcedine omni annisu omnique studio revocare festines. » 31. Januario quoque Caralitano episcopo, post aliqua scribit, dicens: « Inter querelas multiplices, Isidorus vir clarissimus, a fraternitate tua frustra se excommunicatum anathematizatumque conquestus est. Quod quam ob rem factum fuerit, dum a clerico tuo, qui praesens erat, voluissemus addiscere, pro nulla alia causa, nisi pro eo quod te injuriaverat, factum inno
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ pic turã adorare. aliud ꝑ picꝰturȩ hystoriã quid sit adoran¬
dum ad discere. Nam qͦd legentib scriptura. hoc idiotis p̃stat
pictura cernentib. quia in ipsa ignorantes uident qͦd sequi de¬
beant. in ipsa legunt qui litteras nesciunt. Vnde et p̃cipue gen¬
tb plectione pictura ẽ. Quod magnoꝑe ate qͥ int̾ gentes ba¬
bitas adtendi decuerat. ne dum recto lelo incaute suecenderis.
ferociorib animis scandalũ generares. Frangi gͦ non debuit. qͦd
non ad adorandum in ecclesiis. sed ad instruendas solummꝰ menteᷤ
uit neseientium collocatũ. Et quia in locis uentrabilib sc̃orũ¬
depingi hẏstorias ñ sine ranione uetustas admisit. si lelum discretio¬
ne condidisses. sine dubio et ea quȩ intendebas salubrit̾ optinere. et
collectum gregem non dispergere. sed disꝑsum potius poteras congre¬

Expanded text:
est enim picturam adorare, aliud per picturae historiam, quid sit adoranest enim picturam adorare, aliud per picturae historiam, quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus: quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt, qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est. Quod magnopere a te, qui inter gentes habitas, attendi decuerat: ne dum recto zelo incaute succenderis, 99 ferocioribus animis scandalum generales. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in Ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorudepingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condiisses, sine dubio, et ea quae intendebas, salubriter obtinere, et collectum gregem non dispergere, sed dispersum potius poteras congre