comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postoloꝵ q succes sorib: cunctȩ ꝑ orbem naciones
infide scoee trinitatis ecclesiã essent ingressiure:
nquo &ioc̃soccramento : ita quondom filiu rł circa
taber naculũ costram& abantur. ut exomni poerte
ꝑ quadrũ ternae trib mocnerent: Quia primiti¬
ua tumirũ &cclesia quȩ erat in iudȩa undiquãe
ꝑcircuitũ suiciedentib: toto orbe noccionib spiri¬
talia dõ coestra erat infide & confessione scaeti¬
nitatis fixura: Eaurimrt teret eos p̾dicane
euancielium. ot dedi⁊ illas pores ⁊ atecu¬
randi in pircn tate eticiendi demonia:

Expanded text:
postolorumque successoribus, cunctae per orbem nationes postolorumque successoribus, cunctae per orbem nationes in fide sanctae Trinitatis Ecclesiam essent ingressurae. In quo etiam sacramento ita quondam filii Israel circa tabernaculum castrametabantur, ut ex omni parte per quadrum ternae tribus manerent . Quia primitiva nimirum Ecclesia quae erat in Judaea, undique per circuitum sui credentibus toto orbe nationibus, spiritalia Deo castra erat in fide et confessione sanctae Trinitatis fixura. Et ut mitteret eos praedicare Evangelium. Et dedit illis potestatem curandi infirmitates, et ejiciend
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittant : Nequaquã populus loquenti in monte
dño ccdppinquare ualuit: sed de inferiorib: quȩdi¬
cerutur audiuit: quia necdũ mente cocpaci. od
in tellegenda mysteria qͣdicebantur aescendere no¬
uerat: solusq moses quialegẽ spiri talit̃ audue didi¬
cerat: montis in quoerat ds̃ uerticẽ conscendit
Bene aut̾ dicitur. quia cescendens in montẽ dns
uocauit cedse quos uoluit ipse: Nĩ enĩ illorum
eleclionis oocstudu. seldiuinȩ erat dignaccionis
d graciae : ut in apostolatũ uocoerentꝰ : Vnde &tis
alibidicit: nͥuos meclegistis. sedego elegiuos: fecit¬
q utessent duodecim cũ illo: Certi utiq gracia mis¬
terii : ut uidelic& mundis alutẽ quã uerbo p̃dica¬
rent. suo quoq numero cõm̃dorent: Ter & enĩ
quat̃ni .xii. faciunt: & terquat̃ni aedp̃dicandũ
sunt missi apłi ut ꝑuniuersoes quac drati orbispla¬
goes bopti zarent gentes in nomine poctris. & fi¬
figuralit̃ ostendebat quia p̃dicantib: a postolis a¬

Expanded text:
omittant: nequaquam populus loquenti in monte Domino appropinquare valuit; sed de inferioribus quae dicerentur audivit, quia necdum mente capaci ad intelligenda mysteria quae dicebantur, ascendere noverat: solusque Moyses quia legem spiritaliter audire didicerat, montis in quo erat Deus, verticem conscendit. Bene autem dicitur, quia ascendens in montem Dominus, vocavit ad se quos voluit ipse. Non enim illorum electionis ac studii, sed divinae erat dignationis et gratiae, ut in apostolatum vocarentur. Unde et eis alibi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Fecitque ut essent duodecim cum illo. Certi utique gratia mysterii, ut videlicet mundi salutem quam verbo praedicarent, suo quoque numero commendarent. Ter etenim quaterni duodecim faciunt. Et ter quaterni ad praedicandum sunt missi apostoli, ut per universas quadrati orbis plagas baptizarent gentes in nomine Patris, et Fifiguraliter ostenditur, quod praedicantibus apostolis a
Abbreviated transcription (Latin):
ee sine cocusa quitantũblar eicit daemnomia:
phemiae dño inserebaent cebierusolims discendisse
dicunt. sedhifuturum utiq ꝓtendebant eũ aciuib ur¬
bis illius usq admor tẽte ꝑsequendũ : Legimus quidem
supra : qui a multa turba cegalilea & iudȩa secutaẽ : &ceb
huerusolimis & cbidumea & trans iordanen. & quicir¬
ccetyrũ. & sidonẽ. multitudo magna audientesq fa¬
aebat. uenerunt adeũ : Turba c ergo aebhuerusolimis
ueniens secutaest dnm̃. sicut & oeboliis regionib uidaeoꝵ
siue &icẽgenciũ: Quis enĩ nescit idũmeã tyrum & sidonẽ
ꝓuincias. siueciuitates fuis segentiliũ: Sed scribȩ cebhue¬
rusolimis discendentes. bloes phemis illũ ꝑsequebantꝰ
horsendis: qui a sicnimirũ erat passionis tẽporefu¬
turũ. ut tꝰborillum populi iudaeoꝵ cũ poliis ccclau¬
dib hierusolimam ꝑducer&: Caentiles uidere : desidera¬
ient: Sed scribȩ & seniores populi. deeinecȩ tractarent :

Expanded text:
ec sine causa qui tantum blasphemiae Domino inferebant, ab Hierosolymis descendisse dicuntur; sed futurum utique portendebant eum a civibus orbis illius usque ad mortem esse persequendum. Legimus quidem supra quia multa turba a Galilaea secuta est eum, et ab Hierosolymis, et ab Idumaea et trans Jordanem, et qui circa Tyruciebat, venerunt ad eum. Turba ergo ab Hierosolymis veniens secuta est Dominum, sicut et ab aliis regionibus Judaeorum, sive etiam gentium. Quis enim nescit Idumaeam, Tyrum et Sidonem, provincias sive civitates fuisse gentilium? Sed scribae ab Hierosolymis descendentes blasphemiis illum persequebantur horrendis, quia sic nimirum erat passionis tempore futurum, ut turba illum populi Judaeorum cum palmis ac laudibus Hierosolymam perduceret, gentiles videre desiderarent, sed scribae et seniores populi de ejus nece tractarent.
Abbreviated transcription (Latin):
turi hominib: : Nãquia missurur ucerateos ed p̃di¬
candũ euangeliũ regnicelestis: merito ꝑ sublimitatẽ
loci in quo electis ãmonere uoluit eos: non ininfimis
desiderus animũ dissoluere : sed aed superna ddesideran¬
dor. & quȩrendor sẽꝑ erigere debere: Sic &ice legẽda¬
turus priorisuo populo in monte ceppocruit demon¬
te quae uegenda essent intonuit: uerũquia necdũ
eratꝰ tẽpur ut dicer&ur: : Penitenciã cegite. od pro

Expanded text:
turi hominibus. Nam quia missurus erat eos ad praedicandum evangelium regni coelestis, merito per sublimitatem loci in quo electi sunt, admonere voluit eos, non in infimis desideriis animum dissolvere, sed ad superna desideranda et quaerenda semper erigere debere. Sic etiam legem daturus priori populo suo, in monte apparuit, de monte quae agenda essent innotuit. Verum quia necdum erat tempus ut diceretur: Poenitentiam agite, appro
Abbreviated transcription (Latin):
intribulacione positos suꝑna pi&as deseruisse uisoce: ut
quasilaborantes in mari discipulos. pterire il isuoluisse pu¬
tar&ur : Undeẽ illud ecclesiae martrru. certamina. de¬
sudantis: Quare meoblitus es: quare me repulisti : & quare
stristis incado. dũ cd fligitie inmicus: Du confringunt᷑
uoma ossamea & c&era : Sed dicant inimicit̾rentes ubie di¬

Expanded text:
in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantes in mari discipulos praeterire Jesus voluisse putaretur. Unde est illud Ecclesiae martyrii certamina desudantis: Quare me oblitus es, quare me repulisti? et quare tristis incedo dum affligit me inimicus, dum confringuntur omnia ossa mea, e
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ carne̾. hobere eũp̾dicat: & onus corporeũ. & cum
pondere atꝙ honore corporali incedere suꝑcequas ñ infusis
pedib: Nãdro nisius egregius int̃ ec desiasticos scriptores
inopusculis dediuinis hominib: hoc modoloquit᷑. Igno¬
ramꝑ enĩ. qualit̃ de uirgineis scenguinib alicclege p̃t̃na¬
turalẽ formabatur. & qualit̃ ninfusis pedib corporale
pond hobentib & materiã. leon deãbulaebat in humida
& instabilem substancia: Quomodo aut̃ uolebat dñs eos
pͥtire tãquã alienos. ad quos depericulo naufragulibe¬
randos aduenerat: nisi ut cedorã turbocti. & pauentes : sed c̃¬
tinuoliberati ãplius erepcionis suae miraculũ. stuperent
acmaiores. ereptorisuo. graciaes ieferrent: Quia &intẽ¬
pestatib passionũ q ꝓstancia fidei aꝑfidis ingeruntꝰ talis¬
nnũquã ꝓuisio. diuinitus ostendit Sepe enĩ ita fideles

Expanded text:
secundum carnem habere eum praedicat, et onus corporeum, et cum secundum carnem habere eum praedicat, et onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali incedere super aquas non infusis pedibus. Nam Dionysius, egregius inter ecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis Nominibus, hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus alia lege praeter naturalem formabatur, et qualiter infusis pedibus corporale pondus habentibus, et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam. Quomodo autem volebat Dominus eos praeterire, tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati, amplius ereptionis suae miraculum stuperent, ac majores ereptori suo gratias referrent? Quia et in tempestatibus passionum quanonnunquam provisio divinitus ostenditur; saepe enim ita fideles
Abbreviated transcription (Latin):
tumidoc fixit̾ga cõprimit: Quia cũ pixssuris obsita froc¬
gilitas humana pus silli tatẽ uiriũ suarũ considerat: nihil
ergoe sealiud quoc̃ tenebras angusharũ. & estuscernit bosti
te exortũ luciferi conspic̃. quidẽ ꝓximũ nunci&: lucifer
nãq cũ plurimũ. treshoraes noctis. id est totã uigiliã ma¬
tutinã inluminare ꝑ hib&ur: aderitq dñs. quisopitis tẽp¬
toccionũ periculis. plenã liberatis fiduciã suae ꝓtercionis ad¬
tribuat: Sequitur & uoleuxt p̃teture eos atilli
tasmaee: ctexclamauenꝰ: ombenii undenꝰ. ecrut
matisurt:
dhuc her&iciputant faentasmac fuissednm. necuera cedsũ¬
sisse caernẽ deuirgine: Deniq theodorus pharã tanus
quondã episcopus. Itascripsit corporale ponđ nhcebuis¬
se secundũ carnẽdnm̃: sed oebsque pondere & corpore
suꝑmare deãbulcesse: Atc̃trafides catholica & pondus

Expanded text:
tumida freti terga comprimit. Quia cum pressuris obsita fratumida freti terga comprimit. Quia cum pressuris obsita fragilitas humana, pusillitatem virium suarum considerat, nihil erga se aliud quam tenebras angustiarum, et aestus cernit hostite exortum Luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiet. Lucifer namque cum plurimum, tres horas noctis, id est totam vigiliam matutinam illuminare perhibetur. Aderitque Dominus qui, sopitis tentationum periculis, plenam libertatis fiduciam suae protectionis attribuat. Sequitur: Et volebat praeterire eos. At illi ntasma esse, et exclamaati sunt. dhuc haeretici putant phantasma fuisse Dominum, nec veram assumpsisse carnem de virgine. Denique Theodorus Pharanitanus quondam episcopus ita scripsit, corporale pondus non habuisse secundum carnem Dominum: sed absque pondere et corpore super mare deambulasse. At contra fides catholica, et pondus
Abbreviated transcription (Latin):
ãnĩ coronat: Uindeluc quoq aptedicit᷑: qui a uidit cos labo¬
rantes in remigando: Lude quippe dhis suos laborantes in ma¬
N. quã uisipse positus in t̾ra : qui a& sihoram defere uid&ur au¬
xiliũ tnibubulantis impendere. nihil hominus eos nein tribu¬
lixcio nib deficiant suae respectu pi&atis corroborat: & aliquan¬
do &iã mornifesto cediutorio uictis ceduersitatib quasical¬
catis sedcctisꝙ fluctuũ uoluminib: liberat: Sicut hic quoq
subsequent̃ insinuatꝰ cũ dicit᷑ Et cinca guanta mui¬
culi noctisuenit adeos bulans eupenmane:
taciones. & uigiliae militares int̾hȩchorarũ spoccia diui¬
dunt᷑ : quando ergodic̃ quartauigilia noctis uenisse
adeos dnm̃. ostendit tota nocte periclitoctos & extix̧mo
noctis tempore eis auxiliũ p̾bitũ: Laborabant ergo toto
noctis operto tẽpore: sed diluculo aedpropinquante. & lu¬
cifero solisdieiq exortũ ꝓmit tente: uenit dnis & suꝑ cebulans

Expanded text:
dicitur: Quia vidit eos laborantes in remigando. Videt quippe Dominus suos laborantes in mari, quamvis ipse positus in terra, quia etsi ad horam differre videtur, auxilium tribulatis impendere, nihilominus tamen eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus liberat. Sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum dicitur: Quarta autem vigiliam noctis venit ad eos ambulans super mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborant ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, et Lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans,
Abbreviated transcription (Latin):
su tantis gentiliũ prȩssurist ñ solũ ced flitta. seda fedataẽ: ut sifi¬
dep̃hensae atꝙ auxiliũ ꝓticionis illiur gemnsbundo clomore quȩ¬
rencis: Uitquid dñe ncessisti longedispicis in opor tunitatib in

Expanded text:
sia tantis gentilium pressuris, non solum afflicta, sed et foedata est, ut si fisia tantis gentilium pressuris, non solum afflicta, sed et foedata est, ut si fideprehensa, atque auxilium protectionis illius gemebundo clamore quaerentis, Ut
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs quiorat ascendit in montẽ : ẽ enĩoracio quae peca¬
tũ ficc̃: Sedbene orat. quidm̃ orandquaerit: bica t̃re¬
unis ad superiora ꝓgrediens uerticiẽ cure sublimioris es
deini mici morte sollicitus obsecrat: ipse in infimis iacens
ut formã hominis impler&. obscerandũ patrẽ putat ẽẽ ꝓ nob̾
quia ceduocatus ẽ nr̃: Aduocatũ enĩ inquit horbem cepudpa
tit̃ ilim̃ xpm : siceduocatus ẽ deb& ꝓmeis int̃uenire peccatis: Pergo
quasi infirm sed quasi pius obseerat : Vis scire quo om̃a quȩ uedit pos¬
sit : & ceduocatus. & iudexe: In altero pi&cetis officiũ: in altero in
Abor discipulorũ inrenigando. & contrarius eis uentus: lobores
scãe & desiae uarios designat: quae int̃undoes scħ ceduersantes
& in mundorũ floctus spirituũ aedquixem patriae caelestis qua¬
siad firmã litorisstacione ꝑuenire conatꝰ: ubibene dicitur: quia
nauis erat in mediomar. & ipsesolus intenbo qui a ñnũquã ecdȩ

Expanded text:
omnis qui orat ascendit in montem: est enim oratio quae peccatum facit; sed bene orat qui Deum orando quaerit. Hic a terrenis ad superiora progrediens uerticem curae sublimis ascendde inimici morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens, ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem putat esse pro nobis, quia advocatus est noster: Advocatum enChristum . Si advocatus est, debet pro meis intervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. Vis scire quod omnia quae velit possit? Et advocatus et judex est. In altero pietatis officium, in altero insontrarius eis. Labor discipulorum in remigando, et contrarius eis ventus, labores sanctae Ecclesiae varios designat, quae inter undas saeculi adversantis, et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis quasi ad fidam littoris stationem pervenire conatur. Ubi bene dicitur, quia navis erat in medio mari, et ipse solus in
Abbreviated transcription (Latin):
portã. tꝰbomulta comitante cetꝙ intuente suscita tur:
L&xarus demonum̃to uocatus: intantũ populis innotuit.
ut abeorũ. quiuiderꝰ testimoniũ plurimȩ dnotꝰbae cum
palmis occurre rent: & multippt illũ cebuent exiuidȩis.
& crederent. in ihm: Quar tũ uero mortuũ nunciante
discipulo dñs audiuit. sed quia quipeiꝰ excitacione p̃casentꝰ
uiuide fuerant: dimitte inquit ut mortui sepelicent.
mortuos suos: Idestmali malos noxus. locudibus grauent:
& quia ñ adẽ iustus qui corripiat in misericordia ol eũ pec
erfaero sxrato. cxepir insinaciocia docere. er
mul ⁊ iaudien tes. ad crraairtur. indoc tuia eiꝰ.

Expanded text:
portam, turba multa comitante atque intuente, suscitatur: portam, turba multa comitante atque intuente, suscitatur: Lazarus de monumento vocatus in tantum populis innotuit, ut ob eorum qui videre testimonium plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum vero mortuum nuntiante discipulo Dominus audivit, sed quia qui pro ejus excitatione precarentur, vivi defuerant: Dimitte, inquit, ut mortui sepeliant mortuos suos , id est mali malos noxiis laudibus gravent: et quia non adest justus, qui corripiat in misericordia, oleum peccet facto sabbato coepit in synagoga docere. Et multi audientes admirabantur in doct
Abbreviated transcription (Latin):
tenciae possunt remedio curari: quod occultae uolens
ostendere. dñsicecente in conclaui mortua. foccillima
acbreuissima uoce resuscitat dicens: Puella surge:
Qua &ia obfeccili tatẽ. resuscitandi icẽmor tua fuisse nega¬
uerat: Delactũ aut foras iuuenẽ mortuũ plurib ut reui
uis cere debeant dictis corroborat: Cũ ait: iuuenes. tibidico
surge : Quadridu anꝰ uero mortuus ut longa p̃m̃tes se¬
pulcri clacustra euadere poss&: fremuit spu ilis. turbaeur
seipsũ lacrimas fudit: rursũ fremuit . oc magna uoce
cla mauit: loczare ueni foras: Et sictande quierat despe¬
ratus. discusso tenebrarũ pondere uitȩ luciq redditꝰ: Sed
& hoc notandum. qđ quia publica noxa poblico eg& remedio
leuia aut peccata leuiori & secr&teq unt peniten cia deleri:
Puelloc indomo ioccens paucis aerbitris ex surgie. eisdemq: ue¬
he m̃t̃ ut nemini id manifestent p̃cipitꝰ: Iuuenis extra

Expanded text:
tentiae possunt remedio curari. Quod occulte nolens tentiae possunt remedio curari. Quod occulte nolens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam facillima ac brevissima voce resuscitat dicens: Puella, surge. Quam etiam ob facilitatem resuscitandi jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem mortviscere debeat, dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa praementis sepulcri claustra evadere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras. Et sic tandem qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens paucis arbitris exsurgit, eisdemque vehementer ut nemini id manifestent praecipitur. Juvenis extra
Abbreviated transcription (Latin):
mor tuũsuũ. quasi extra portas efferunt Ethosse si
peniteant resuscitare de monstrans: suscitauit uue¬
nẽ filiũ uiduae extraportas ciuitatis elatũ. & reddi¬
dit matrisuae: Quia resipiscentẽ a peccati tenebris a¬
nimã. unitati restituit ecclesiae Quidoc uero ñsolũ
cogitando. uel fociendo in licita: sed & ipsoc peccandi con¬
su&udine. sequasi sepeliendo corrũpunt: Ueru̾ nec
aedhos eriendos minor fit uirtus & gracia sceluatoris:
si tomen ccdsint cogitaxciones sollicitȩ qͣ suꝑeorũ salute
uelut deuotȩ xp̃o sorores inuigilant Na& hoc intiman.¬
dũ resuscitauit loc zarum. quat tuor dies in monum¬
to hoebentẽ : sorore artestante ioc fbentẽ: Quianimi¬
rũ pessima noxios actus sol& ftema comitari: Notan¬
dũ aut. qđ tanto grauior animȩ mois ingruerit: tanto
acrior neces see̾ ut resur gere mereatꝰ paenitentis feruor
insistat: Ñ leuiores. & cotidia nierratus. leuioris poeni¬

Expanded text:
mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si poeniteant resuscitare demonstrans, suscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum, et reddidit matri suae, quia resipiscentem a peccati tenebris animam unitati restituit Ecclesiae. Quidam vero non solum cogitando, vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine se, quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute velut devotae Christo sorores invigilant. Nam ad hoc intimandum, resuscitavit Lazarum quatuor dies in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem, quia nimirum pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem, quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrius necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat. Nam leviores et quotidiani erratus levioris poeni
Abbreviated transcription (Latin):
psed mistã. ingrediens. sine maccula: & opera exercens
iusticiae: Et ossrł puenunt. siupone maxime:
erpͥcepit illis. uehementer. ui neno ioscinet
dtestimoniũ quidem uerȩ resuscitacionis docri puellae
maenducare pͥcȩpit nen ueritas. sed farntasma qđ cep¬
paerebat aebincredulis putar&ur: Sedasiquis aspiritalis¬
morte surrexerit. calestinecessee̾ mox pane soccidur¬
Na uixta moralem intellectũ. tresillimortui quossalua¬
tor incorporib suscitauit: triagenera resur reccionis a¬
nimarũ significant: Siquidem ñ nulli consensũ malȩ
delec tacione p̾bendo lortenter toentũ cogitacione pec¬
cati sibimortẽ. q̃ciscunt: Sedͥtales se uiuificare signifi¬
coens secluator: resuscitauit filiã archisina gogi ñdũ
foris elactã sed indomomortua: quasiuitiũ secre¬
to incorde tegentẽ : Aliinsolũ noxiae delec tacioni
consenciendo. sed&ipsũ malũ quodelec tantꝰ explendo:

Expanded text:
Psalmistam, ingrediens sine macula, et opera exercens Psalmistam, ingrediens sine macula, et opera exercens justitiae . Et obstupuerunt stupore maximo. Et praecepit illis vehementer, testimonium quidem verae resuscitationis dari puellae manducare praecepit, ne non veritas, sed phantasma quod apparebat ab incredulis putaretur. Sed etsi quis a spiritalimorte surrexerit, cta moralem intellectum, tres illi mortui quos Saltor in corporibus suscitavit tria genera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo latente tantum cogitatione peccati sibi mortem consciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum, quo delectantur exempla
Abbreviated transcription (Latin):
Et teuens manũ puelleat illa :talarha cu aqde
interp̾tatũm. puella⁊rordico suncie.
uoce ratdiligens lector. quare uerax euangelistadictũ salua¬
toris exponens int̾posuerit desuo: tibidico: cum in syroser¬
mone quẽ posuit ñ plussit dictũ. quã puello surge: nisi
forte . pp̃t exprimendã uĩdominicae iussionis hac augen¬
dũ putauit. megissensum loquentis. quã ipsa uerba suis
curans intimare lectorib : Na & focmilicere constatee
euangelistis. atq apostolis. cũ deu&eri testam̃to testimonia
adsumun&: magissensũ ꝓph&icũ ponere curare : quã uerba
Tenens manum autpuellȩ dns suscitauit eã : quia nisipri¬
sinagogaeoꝵ mortua ñ consurgit: Erco fes rim. sur¬
nexrt puella et am su laBat:
Ne ne surrex̃ &cebulabat: que cũꝙ enĩpecatis mortuũ
suꝑnȩ manꝰ miseracionis resufcita tura teugerit.
ñ solum a sordibus & u& no scelerũ ex surgere. sed& in
bonis continuo ꝓficere deb& operib: Uidelic& iuxta

Expanded text:
Et tenens manum puellae, ait illi: Tabatha cumi, quod est interpretatum: Puella tibi dico, surge. Quaerat diligens lector quare verax Evangelista dictum Salvatoris exponens, interposuerit de suo: tibi dico, cum in Syro sermone quem posuit non plus sit dictum quam Puella, surge. Nisi forte propter exprimendam vim dominicae jussionis, hoc agendum putavit, magis sensum loquentis quam ipsa verba suis curans intimare lectoribus. Nam et familiare constat esse Evanassumunt, magis sensum propheticum ponere curare, quam verba. Tenens autem manum puellae Dominus, suscitavit eam, quia nisi priSynagoga eorum mortua non consurget. Et confestim surrexit puella, et ambulabat. Bene surrexit, et ambulabat. Quemcunque enim peccatis mortuum upernae manus miserationis resuscitatura tetigerit, non solum a sordibus et veterno scelerum exsurgere, sed et in bonis continuo proficere debet operibus, videlicet, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
riae. cũ anima quȩ pec cauerit ipsccmoriat᷑: tam̾ea
quãdñs: resuscitandã adque aduitã a&nã p̃uiditeẽ uen¬
turã : nob quidem mortua fuisse. seddo obdormisse: dici
ñ in congruae potest: Etanide Bant eum: ipseuero
ciectis ocnars: adsucnit patue. et matue̾ puelle &c&̾
uia uerbum resuscitantis in ridere. quã credere male¬
bant: merito foras exluduntꝰ ut pote indigni quipo¬
tenciã resuscitantis acresurgentis misteriũ uiderent:
te foras turboc eicitur. ut puella suscit&ur : qutesi ñ prius
acsecre ciorib cordis expellitꝰ inportun a scceculariũ mul¬
titudo curarũ: animaqͣ intrinsecus. iac&mortua. ñ re

Expanded text:
erit ipsa moriatur , tamen ea quam Dominus resuscitandam atque ad vitam aeternam praevidit esse venturam, nobis quidem mortua fuisse, sed ei obdormivisse dici non incongrue potest. Et irridebant eum. Ipse vero, ejectis omnibus, assumit patrem et matrem puellae, etc. Quia verbum resuscitantis irridere, quam credere malebant, merito foras excluduntur, ut pote indigni qui potentiam resuscitantis ac resurgentis mysterium viderent. Item foras turba ejicitur, ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
deofilice. quioe fidestua tescelua ferit: necdix fidestua
tesceluã foesturaẽ. sedsccluã facit. ineo eni quod eredi¬
disti. iam sedua firctaes: Adhuc eoloquenre. ueti¬
unt adauchi sinaciociũ dicenres. quia pilia
lua mor tuaẽ. quodulnza uexas macasrrũ
aluata aꝓfluuio scenguinis muliere: moxfilice archisi¬
nagogi mortua nunciatꝰ : Quiadũ ecclesia auiciorũ
labe mundota. & obfidei meritũ filiae cognominata:
continuo sinagoga ꝑfidȩsimul &inuidiar l&osolutae
Perfidȩ quidem. quia in xp̃o crederenoluit: inuidiae

Expanded text:
deo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit Fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim quod credidisti, jam salva facta es. Adhuc eo loquente, veniunt ad archisynagogum dicentes: Quia filia tua mortua est, quid ultra vexas Magistrum? Sanata a profluvio sanguinis muliere, mox filia archisynagogi mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata, et ob fidei meritum filia est cognominata, continuo Synagoga perfidiae simul et invidiae luctu soluta est. Perfidiae quidem, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
primitur: quiagenti uidarae scclutaria monita p̾bens
quibi egrãuicuseiꝰ. consciencia eriger& noxia carnaliũ
populorue consu&udine grauatus: et mulierquȩ
en xt iiꝓpluuio sanouins. duo decianas dic&
ulier sanguine fluens sedadño curata: Ecclesia est con¬
gregieta degentib quae ingenito carnaliũ delactacionũ
polluta fluxu. atq a co&i iafuerat segregata fidelium :
Sed dũ uerbũdĩ iudaea sceluare decerner& illa parata
iqͥ ꝓmis sãꝗ aliis pͥripuit specertas alutẽ: Notandũꝙ
q̃d &ar chs sinagogi duodenis sit filia: & mulier haecab
annis duodecĩ saenguine fluxerit: Hocẽ eodem qđ
hafenatasit tẽpore. illocceperit infirmari: Unaenĩ
pene eademꝙ scħhuius adate. &sinagoga in patri¬
archys nasci : & genciũ exterarũ natio ꝑ orbẽ cospit
idolatriae socniae fedari: Na & fluxus scenguinis.¬

Expanded text:
primitur, quia genti Judaeae salutaria monita praebens, quibus aegram vitiis ejus conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum est consuetudine gravatus. Et mulier quae erat in profluvio sanguinis duodecim annis, etc. Mulier sanguine fluens, sed a Domino curata, Ecclesia est congregata de gentibus, quae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregata fidelium: sed dum verbum Dei Judaeam salvare cerneret, illa paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandum quod et archisynagogi duodennis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit, hoc est, eodem, quo haec nata sit tempore, illa coeperit infirmari: una enim pene eademque saeculi hujus aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gentium exterarum natio per orbem coepit idololatriae sanie foedari. Nam et fluxus s
Abbreviated transcription (Latin):
eri desistit : sedonis qui scel uari merentur suo dignos
intuitu cecmisentione iudicat: Iste aut pauꝑclama uit
& dñs eraudiuit eũ: Mulienaut. ticnens etraemens
ciort ante eũ. et dixxrt ei omne ueniꝑarema
cce quo inter rogacio dnĩ tendebat. ut uidelie& confres¬
tt palccmuliert ueritatẽ suae diutinae infirmitatis.
subitȩ credulitatis duunȩ ꝓpieiaciorits credonatar sibis¬
nacionis: Sipsecer cuis confir mar&ur in fide. & plu

Expanded text:
eri desistit, sed omnes qui salvari merentur, suo dignos eri desistit, sed omnes qui salvari merentur, suo dignos intuitu ac miseratione judicat. Iste autem pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum . Mulier autem timens etcidit ante eum, et dixit ei omnem veritatem. Ecce quo interrogatio Domini tendebat, ut, videlicet, confitente palam muliere veritatem suae diutinae infirmitatis, subitae credulitatis, divinae propitiationis, ac donatae sibi sanationis, et ipsa certius confirm
Abbreviated transcription (Latin):
sed. Sut uirtus quaẽ bene nouerat. immoquã ipse dederat
in muliere delcoretur : & dedora oegnita que urtute:
fidei multȩ ced scclutẽ ꝑ ueniant: Et diceꝵant ei discipula
uẽ turbeo paessum comitans conprimit. una credula
mulier dͥnm̃ tangit: quia quidiuer sis in ordinatae glome¬
rancium heresibus. siue ꝑuersis morib grauatur: solceca¬
diolico &edesia fideliter cordeuene ratꝰ: Nasieut quidã
uiden tes ñ uident. & ccudientes naudiunt : Ita &iam
tangentes ñ tangunt. qui n simplici seddubio uel senu¬
lato corde xp̃m̃ tangunt: Unde cuidã cemaenti qui¬
dem sedñdũ plene credenti. dic̃ipse : polimitangere non¬
duenĩ cescendi aed paetrẽ meũ: Aꝑtedocens quidsitip
sum ueraciter tangere: pcetiiseilie&. ceequalẽ eibdere
Hcrcũ ꝯpicie rat uide ne eam: quȩ hoe pece ra
on obliuuis e&ur fidelium suorũ dñs nec inse sperantes intu¬

Expanded text:
sed ut virtus quam bene noverat, imo quam ipse dederat, sed ut virtus quam bene noverat, imo quam ipse dederat, in muliere declararetur, et declarata agnitaque virtute fidei, multi ad salutem perveniant. Et dicebant ei discipuli Quem turba passim comitans comprimit, una credula mulier Dominum tangit, quia qui diversis inordinate glomeratium  sic  haeresibus, sive perversis moribus gravatur, solo catholicae Ecclesiae fideliter corde veneratur. Nam sicut quidam videntes non vident, et audientes non audiunt, ita etiam tangentes non tangunt, qui non simplici, sed dubio, vel simuliter Christum tangunt. Unde cuidam amanti quidem, sed nondum plene credenti dicit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum ; aperte docens quid sit eum veraciter tangere, Patri scilicet aequalem credereEt circumspiciebat videre eam quae hoc fecerat. Non obliviscitur filiorum suorum Dominus, nec in se sperantes intu
Abbreviated transcription (Latin):
enit & dnm tangit ecdesia. cũ eiꝑfidei ueritatem
acͥ ꝓpinquat: uenit aut̃ nero. siue iuxta id qđ ipse
ait: Si quis mibi minis trat. mesequatꝰ: Et alibi p̃cipitur.
post dnm̃dm̃ tiũ c̃bulcebis: Siuequia p̾sentẽ in carne
dnm ñ uidens ꝑ actis & tem scc cram̃tis incornacionis
illius cod fidei &egnicionis eiꝰ graciã ꝑuenit: Sicꝗ dũpar¬
ucipcccione soccramtorũciꝰ sceluari cepeccatis meruit:
quasi tactu uestim̃torũ eiꝰ. fontẽ suis aenguinis sic cauit:
Fons quippe sanguinis est. origo peccati. cuiusꝙ fonssaen¬
guinis ẽ in mundȩ primordiũ cogitacionis. ex quo pecca¬
tum. omnentescitur : sed dñs cũ uerbis euanglicis ñ solum
opera & uerbemcola conpescere: sed & cogitacionũ nequã
radicẽ ex tirpaere curauit: Cũ haec utraq sacoram̃tis e¬
uangelicis emundaridonauit. quasi uirtutẽ ex sicocendi
fontis obsceni sius uestim̃tis indidit: Exgixxi. cocqros
Ion ut ipse quȩ nesciat doceatur introgat. At icrrtacnea :¬

Expanded text:
et Dominum tangit Ecclesia, cum ei per fidei veritatem appropinquat. Venit autem retro, sive juxta id quod ipse ait: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Et alibi praecipitur: Post Dominum Deum tuum ambulabis . Sive quia praesentem in carne Dominum non videns, peractis jam sacramentis incarllius, ad fidei et agnitionis ejus gratiam pervenit. Sicque dum participatione sacramentorum ejus salvari a peccatis meruit, quasi tactu vestimentorum ejus fontem sui sanguinis siccavit. Fons quippe sanguinis est origo peccati. Cujusque fons sanguinis est immundae primordium cogitationis, ex quo peccatum omne nascitur. Sed Dominus cum verbis evangelicis non solum opera et verba mala compescere, sed et cogitationum nequam radicem exstirpare curavit, cum haec utraque sacramentis evangelicis emundari donavit, quasi virtutem exsiccandi fontis obsceni suis vestimentis indidit. Et statim Jesus ipse quae nesciat doceatur interrogat,
Abbreviated transcription (Latin):
lis populi tipum ñ in conuenient̃. exprimunt: Nãcum
tres filiosnor generauera uerit: unius solũ foemilia in
possessionẽ cedscritaẽdi. ex duob reliquis diuer scerũ noc¬
cionũq idolis maenciparentꝰ ꝓcreatis populi E. iueriro¬

Expanded text:
lis populi typum non inconvenienter exprimunt. Nam cum lis populi typum non inconvenienter exprimunt. Nam cum tres filios Noe generaverit, unius solum familia in possessionem ascita est Dei, ex duobus reliquis diversarum nationum quae idolis manciparentur, procreati
Abbreviated transcription (Latin):
Daec exillac apłi sentencia rectepossunt intellegi: cũ atͤ dissolui.
& ee cũ xp̃o: Mul tomaegis optimũ in conere inccerne neces¬
sceriũ ppt̃ uos Ut sicquisq intellegat. postremissionẽ pecca¬
torũ redeundũ eẽ sibi inconsciencia benã: & seruiendũ euan¬
geliã: pp̾t cdiorũ &tem solutẽ ut de inde cum xp̃orequiesecat
necũ p̾por pere icc̃uult ẽẽ cũ xp̃o: neglegat minis teriũ p̃dica¬
cionis. fratnae redemptionis a cõmodatũ: Quod uero mat¬
dieus duos dicit adaemoniũ legione curatos: marcusaut & lu¬
cas unũ cõme morant: intellegtes unũ eoꝵ fuissȩ ꝑsonȩ alicuius
docriores & stemosioris quẽ regio illocm aximae dolebat: &ꝓ
cuius selutȩ plurimũ sactagebat Hocuo lentes significaere duo
cuangedistȩ. solũ cõme morandũ iudicauerunt. dequostec tihu us
famulaccius p̃clarius qflcegiauerat: Sed &cellegoriae sũma
concordat quia sicut unus adȩmonio possessus : sic& duo genti¬

Expanded text:
lligi, cum ait: Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum: manere in carne, necessarium propter vos . Ut sic quisque intelligat post remissionem peccatorum redeundum esse sibi in conscientiam bonam, et serviendum Evangelio, propter aliorum etiam salutem, ut deinde cum Christo requiescat, ne cum praepropere jam vult esse cum Christo, negligat ministerium praedicationis fraternae redemptioni accommodatum. Quod vero Matthaeus duos dicit a daemonum legione curatos, Marcus autem et Lucas unum commemorant, intellegas unum eorum fuisse personae alicuius clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat et pro cuius salute plurimum satagebat. hoc uolentes significare duo euangelistae solum commemorandum iudicauerunt, de quo facti huius fama latiuconcordat, quia sicut unus a daemonio possessus, sic et duo genti
Abbreviated transcription (Latin):
quia filia unica erat illifere annorũ xii. & haec morie¬
boetur: F ilurergo acrchysinogogy. ipsoce sinagoga.qꝰ
solo legali institucione cõposita: quasiunica mosinatir
erat: & hase uelud duo decimo. adatis anno hocẽte
pore puber tatis cdꝓpinquante morieboctꝰ Quia no¬
bilit̃. &ꝓphoas edocata postquã adintellegibiles annos
ꝑuenerat. postquã spiritalẽ dõ sobolẽ generare debebaet:
subi toerrorũ. languore consternatec spiritales uitȩ uias
ingredi. disperabilit̃ omisit Esiñ axp̃o succur rer&ur.¬

Expanded text:
Quia filia unica erat illi, fere annorum duodecim, et haec moriebatur . Filia ergo archisynagogi, ipsa est synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat. Et haec velut duo decimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinquante, moriebatur, quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritalem Deo sobolem generare debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit; et si non a Chr
Abbreviated transcription (Latin):
qua pnopicenat. Sedmacis. detenius haue bxer.
edicos siue ftelsos intellege theologos suie philosophos
legũque doctores saeculariũ: quimultadeuir tutibus uici¬
isq subtilissimne disputantes ut iliccuiuendi credendique
instituta semortalib docreꝓmit teboct: Seucer te ipsossps
inmundos: que uelut hominib consulendo: seseꝓdõ colen¬
dos ingerebaent: Quib certatĩ audiendis gentilitas: quan¬
tomoegis naturalis industriae uires expenderat. tanto
minus potuit abiniquitatis suae. sorde purgari:
Sedhaec ubi populum iudaeorũ grotasse: uerũque de
celo cognouit aedee medicũ : coepit& ipsoc laenguoris sui
sperare poeriter. & inquirere remediũ: Cũaudis se⁊
meniu̾eiꝰ: dicesat eni: quia uel si ie ticie

Expanded text:
quam profecerat, sed magis deterius habebat. Medicos, sive falsos intellige theologos, sive philosophos legumque doctores saecularium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disputantes, utilia vivendi credendique instituta se mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos, qui velut hominibus consulendo, sese pro Deo colendos ingerebant. Quibus certatim audiendis gentilitas quanto magis naturalis industriae vires expenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde purgari. Sed haec ubi populum Judaeorum aegrotasse, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsa languoris sui sperare pariter et inquirere remedium. Cum audisset mentum ejus. Dicebat enim: Quia si
Abbreviated transcription (Latin):
adoptatã ꝑuenit senitatẽ: immodemor te reuocatat̃
aduita: scclus ostenditur generis humaniqͣ dño incar¬
ne ueniente. ita dispen sacta ẽ ut primo aliqui exisrł ad
fidem uenirent: deinde plenitudo genciũ intrar& oecsie
omis issł sccluus fier&: Quis ergo cerchysy nagogus iste
qui ced ͥnm ꝓfiliarogaturus ceduenit melius quã ipse
moꝰses intellegitur : Vndebene iocirus idestinluminans
siue inluminatus uocatur : q̃ oeccepit uerboe uitȩ da

Expanded text:
ad optatam pervenit sanitatem, imo de morte revocata est ad vitam, salus ostenditur generis humani, quae Domino in carne veniente ita dispensata est, ut primo aliqui ex Israel ad fidem venirent, deinde plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Quis ergo archisynagogus iste, qui ad Dominum pro filia rogaturus advenit, melius quam ipse Moyses intelligitur? Unde bene Jairus idem illuminans, sive illuminatus, vocatur, qui ac
Abbreviated transcription (Latin):
ignificcet. qđid claerificceta &clesia. & liberatopopu Uixma ri:¬
ło genciũ adomi noccione daemonioꝵ. in oebditisagunt so¬
crilegos ritus suos quix põeredere noluerꝰ: Caccoc & ꝓfunda cur¬
ositerte submersi &notandũ qđ pr̃ inmundi nem porcos ireł
nisibocillis benignꝰ ipseseduator peentib quosterte in abyssũ posse&
religere conceder&: Rem necesseriã docerenos uolens ut
scilio& nouerimuseos multominus posiesua potestate

Expanded text:
Significat quod jam clarificata Ecclesia, et liberato populo gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos qui Christo credere noluerunt, caeca et profunda curiositate submersi. Et notandum quod spiritus immundi nec in porcos irent, nisi hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos certe in abyssum posset relegare, concederet: rem necessariam docere nos volens, ut scilicet noverimus eos, multo minus sua potestate
Abbreviated transcription (Latin):
tas conuenit. audire uerbũ dñi: Uidentes aut turbas
iudaei repl&is telo & contra dicebant hisquae a paulo
dicebantꝰ mocledicentes: &quo leiebant nunci archi¬
sinagogo. quidultra uexas magistrũ: ꝑ eos hodiae quedi¬
citur. quia deo destitirtũ sinagogae statũ uident: ut re¬
staturari. posse ñ credant: Ideoque ꝓresuscitacione illius
subplicandum ẽẽ ñestiment: sedquȩ in posibilioes̃ apudho¬
mines possibilias̃ apuddm̃: Vnde cepte sequitur:

Expanded text:
tas convenit audire verbum Domini. Videntes autem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur, maledicentes . Et quod aiebant nuntii archisynagogo, Quid ultra vexas Magistrum? per eos hodieque dicitur quia adeo destitutum Synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant; ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum ; unde apte sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
e⁊ueniunt indomuanchisina ciocu. et uident
tu mrul tum. etplentes ete iul antes mul ⁊um:
tl&entur inquidonis. quisperant inte. in a&nũ exulta¬
bunt. & in hobitabis ineis: Ouia uero sinagoga ladiciam
hanc dominicae. in hacbitacionis merito infidelitatis a¬
misit: quasi inter flentes & heuilantes mortua iac&.
nec tam̃ suꝑna pidłas. funditus ea interire patitꝰ Quin
potius circafinẽ scł. reliquiaseiꝰ secundũ deccione gra¬
ciae sccluti: & uitȩ restituit: Vndeapte subiungitꝰ
Et incmes sus ait eis: quid tur racnini. et plona¬
tis pͥuella u̾est montua. sed dor cuii:
ominibus mortua. qui suscitare nequiuerant. dõdor¬
miebat: Incuius disposicione & cnima recepta ui¬
uebat. & corroresus citando quiescebat Unde mos
xp̃ianꝰ obtinuit. ut mortui quire surrecturi ee ñ dubi¬
tantꝰ dormientes uocentur: Sicut apostołs nolomꝑ
inquid uos ignorare fis dedormientib ut ñ contriste

Expanded text:
chisynagogi, et vident tumultum, et flentes et ejulantes multum. Et laetentur, inquit, omnes qui sperant in te, in aeternum exsultabunt et inhabitabis in eis . Quia vero Synagoga laetitiam hanc dominicae inhabitationis merito infidelitatis amisit, quasi inter flentes et ejulantes mortua jacet. Nec tamen superna pietas funditus eam interire patitur, quin potius circa finem saeculi reliquias ejus, secundum electionem gratiae, saluti et vitae restituet. Unde apte subjungiEt ingressus ait eis: Quid turbamini et ploratis? Puella non est mortua, sed dormit. Hominibus mortua qui suscitare nequiverant, Deo dormiebat, in cujus dispositione et anima recepta vivebat, et caro resuscitanda quiescebat. Unde mos Christianus obtinuit ut mortui qui resurrecturi esse non dubitantur, dormientes vocentur; sicut Apostolus: Nolumus, inquit, vos ignorare fratres de dorm
Abbreviated transcription (Latin):
ne uestigia suscluatoris quȩsequentꝰ intueri Uestitum¬
A sumeretꝰ: uir tutũstudia quȩ uesceni ꝑdiderant iasana
m̃te scipere: Cuifigune ceptae congruit illoe dñipaerabola
inquarediens cedportrẽ filiuis luporiosus & ꝓdigus: mexstola
prima cũcenulo induitur: Manifestȩ insinuans quiaquis¬
quis uero cor de decedimisis pecenituerit. potst donantexp̃.
gicia primeriusticie operadequib eaeniderat cũ anulo
inuiolactȩ fidei recuperare: E⁊ nocane eu coc pe¬
runt utdisce⁊ de ret apini bus eo nu
indignos: non capientes uerbũdĩ nec infirma aed hucm̃¬
te pondus sccpienciae sustinere ualentes: Quod &paro ipsi
uis opisciũ miraculo contigisse legitur : &uidua serepthena
beati heliae. cuius sesen sit hospicio benedici: nihil hominus
seputa uit p̃sencia grauari: quid miln & tibi inquit uirdĩ.
ingres suseedme. ut rememorarentꝰ imqui tatismeae.

Expanded text:
oris, quae sequantur intueri, vestitum sumere est, virtutum studia quae vesani perdiderant jam sana mente recipere. Cui figurae apte congruit illa Domini parabola, in qua rediens ad patrem filius luxuriosus et prodigus, mox stola prima cum annulo induitur, manifeste insinuans, quia quisquis vero corde de admissis poenituerit? potest donante Christi gratia prima justitiae opera de quibus ceciderant cum annulo inviolatae fidei recuperare. Et rogare eum coeperunt ut discederet a finibus eorum. indignos, non capientes verbum Dei nec infirma adhuc mente pondus sapientiae sustinere valentes. Quod et Petro ipsi viso piscium mibeati Eliae, cujus se sensit hospitio benedici, nihilominus se putavit praesentia gravari. Quid mihi et tibi, inquit, vir Dei? ingress
Abbreviated transcription (Latin):
deo ꝑmisit. quod p&ebant daemonib: ut ꝑ int̾seccione porcoꝵ
hominib scclutis occassio p̾berdur: Paestoresenĩ istaccernen¬
.tes. statĩnunciant ciuitati: erubescaet manicheus. side eadẽ
substancia & exeodẽ auctorẽ hominũ. bestiarũq sunt animȩ:
quomodo obunius hominis. soclutẽduomilia porcoꝵ. suffo¬
cantꝰ: In quoꝵ tam̃ interitu figuralit̃. homines inmundi uocis
& oracionis exꝑtes indicoentꝰ᷑: qui in monte suꝑbiae poescentes. lu¬
tulentis oblectantur: inactib todib enĩ ꝑcultus idolorum
possunt demonia. dominari: Naẽnisi quisporeinore uixerit:

Expanded text:
Ideo permisit quod petebant daemonibus, ut per interfectionem porcorum Ideo permisit quod petebant daemonibus, ut per interfectionem porcorum hominibus salutis occasio praeberetur. Pastores enim ista cernentes, statim nuntiant civitati. Erubescat Manichaeus. Si de eadem substantia et ex eodem auctore hominum bestiarumque sunt animae, quo modo ob unius hominis salutem duo millia porcorum suffocantur? In quorum tamen interitu, figuraliter homines immundi, vocis et rationis expertes, indicantur, qui in monte superbiae pascentes, lutulentis oblectantur in actibus. Talibus enim per cultus idolorum possunt daemonia dominari. Nam nisi quis porci more vixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
cultib ee maencipactũ: Cui contra scriptũ ẽ. qđͥ mul¬
ti tudinis credenciũ eratcor. & cenimocuna: Unde
bene inbabibonis construccione. linguarũ unitas
linguarũ uorri&bes cedunata &illo confusio: haec
uisiopacis int̃p̃tatꝰ: Quicc udelic& electos in pluribus
linguis &gentib: una fides oecpi&oes toto orbe poccifi¬
coendo confirmat: reꝓbosau̾t plures sectae quã lin¬
guae disociaendo confundunt Et de pcabatur
eũ: mul. iunt ne eocpel lene⁊. exiua necuonem.
a euangeliolucae. itascriptue: rogorbaenteũ. neimpe¬
rar& illis ut in cebyssũirent : Sciebant ergo daemones
oliquorndo futurum. ut ꝑceduentũdũ mit terentur in a¬
byssũ ĩipsifu turoo. p̃diunantes sed ꝓphi&aerum desedieta
necolentes: ideo quegloriã dominici ceduentus quã mira¬
baentur. ced sucem ꝑtimiscebaent tendere docmnacione
Enat autin ciaca mon tetr. cinex poncoru maci

Expanded text:
cultibus esse mancipatum, cui contra scriptum est, quod mulcultibus esse mancipatum, cui contra scriptum est, quod multitudinis credentium erat cor unum et anima una. Unde bene in Babylonis constructione linguarum unitaslinguarum varietas adunata. Et illa confusio, haec visio pacis interpretatur, quia videlicet electos in pluribus linguis et gentibus una fides ac pietas toto orbe pacificando confirmat; reprobos autem plures sectae quam linguae dissociando confundunt. Et deprecabatur eum multum, ne se expelleret extra regionem. In Evangelio Lucae ita scriptum est: Et rogabant eum, ne imperaret illis, ut in abyssum irent. Sciebant ergo daemones aliquando futurum ut per adventum Domini mitterentur in abyssum, non ipsi futura praedivinantes, sed prophetarum de se dicta recolentes. Ideoque gloriam dominici adventus, quam mirabantur, ad suam pertimescebant tendere damnationem. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
ostis humanȩ sodutis. ñ exiguũ sibiduc̃ee torm̃tũ oeb homi¬
Anis latsionȩ cessacre : quantoq huncdiutius possidere
solebat: tanto difficilius dimit tere consentit: Undestu¬
dendum sũ mopeseẽ. utt &si quando ut homines codia¬
bulo supenmur: mox ei locqueos eurtoese satagamus
nesi cliquando tardius ei iuri resistatur. locboriosius quan¬
doque pelloctur Et uier nooat cũ: quod ti¬
fessec publice pestequat furens tollerabat uirtuscuran¬
tis gracior emicaer&: Sed &nr̃i teporis soccer dotes. qui
ꝑ exos cismigraciã demones iecere norunt: solent dice¬
re poccientes ñ celit̃ ualere curari. nisiquantũ sccpere
possunt. omneqđabin mundi spiritib uisu auditugus¬
tu tactu. uelalio quolib& corporis aut animi sensu
uigilontes dormientes ue ꝑtulerint: Consitendo pa¬
tent̃ exponant: Quod uero dicebaet sp̃s legiomihi no¬
m̃ẽ. quiocmultisumus : significat populũ gencium.
ñ unicuilib&. sed innumeris cecdiuersis idoloctriae

Expanded text:
ostis humanae salutis non exiguum sibi ducit esse tormentum ab hominis laesione cessare, quantoque hunc diutius possidere solebat, tanto difficilius dimittere consentit. Unde studendum summopere est ut et si quando, ut homines, a diabolo superemur, mox ejus laqueos evitare satagamus, ne si aliquanto tardius ejus viribus resistatur, laboriosius quandoque pellatur. Et interrogabat eum: Quod tifessa publice peste quam furens tolerabat, virtus curantis gratior emicaret. Sed et nostri temporis sacerdotes, qui per exorcismi gratiam daemones ejicere norunt solent dicere, patientes non aliter valere curari, nisi quantum sapere possunt, omne quod ab immundis spiritibus, visu, auditu, gustu, tactu et alio quolibet corporis aut animi sensu vigilantes, dormientesve pertulerunt confitendo patenter exponant. Quod vero dicebat spiritus: Legio mihi nomen est, quia multi sumus, significat populum gentium non uni cuilibet, sed innumeris ac diversis idololatriae