comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ zacharia iheremias occur¬
rit. ut fieri solet. Qd̃ tamẽ
sinc ulla dubitatione emẽ¬
daret. saltun ab aliis amoni¬
tus. qui ipso ad huc in car¬
ne uiuente hoc legere potu¬
crũt: nisi cogitaret recorda
tur nõ frustra occurrsse a¬
liud ꝓ alio. nom̃ ꝓpħe. nisi
qr ita dñs hoc scribi constitu¬
it. Curaũt ita constitue¬
tit dñs. p̾ma illa causa util¬
lissima debet facillime cogi¬
tati : etiã sic cẽ in sinuatũ
locutos. mirabili int̾ se cõ¬
sensione constare: ut hoc
multo ampsiꝰ sit quasi oĩ¬
hominis ore dicerentur. ⁊
ideo indubitanter acciꝑe
remie. ⁊ que dicta sũt per
za chariam. tam sint ihete¬
mie ꝙͣ zacharie : quid opꝰ
erat ut emendaret marchꝰ
cum aliud ꝓ alio ibi nome
occurtens a se scriptum rele¬
giss ac nõ potiꝰ sequens
auccoritatem sp̃s scĩ a quo m̃¬
tem suam regi plus nobis ille
utiq sentieb̾at: ita hoc scrip¬
tum relinqueret. sic̃ cũ am
monendo constituerat ei do¬
minus ad informandaͦs nos

Expanded text:
 Zacharia Jeremias occurreret ut fieri solet. Quod tamen sine ulla dubitatione emendaret, saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne vivente hoc legere potuerunt, nisi cogitaret recordattur, non frustra occurrisse aliud pro alio nomen prophetae, nisi quia Dominus hoc scribi constituit. Cur autem ita constituerit Dominus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari, etiam sic esse insinuatum, locutos, mirabili inter se consensione constare, ut hoc multo amplius sic, quam si omnno unius ore dicerentur. Et ideo indubitanter accipi remiae, et quae dicta sunt per Zachariam, tam sint Jeremiae quam Zachariae, quid opus erat ut emendaret Matthaeus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum relegisset, et non potius sequens auctoritatem Spiritus sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret, sicut etiam admonendo constituerat ei Dominus, ad informandos nos
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ huic argumentum sume¬
re conantur. uł infideles ul
inꝑiti homines. quasi ad
ostendendam dissonantia
scõꝵ eũglistarum. hoc potiꝰ¬
debent assumere fideles ⁊ doc¬
ti. ad ostendendam unitatẽ
cens. Tues rex iudeoꝵ. ħ Pi¬
lato nicħ aliud criminis in¬
trogante. nͥ utrum rex iudco¬
rum sit: arguuntur impie¬
tatis iudei. qd̾ ne falso qui¬
dem inuenire potuerĩt. qd̾
obicerent saluatori. Dicit
dit. ut et ueꝵ diceret. ⁊ ser¬
mo eiꝰ calũpniam nõ pate¬
ret. Et attende qd̃ pilato
qui in uitꝯ ferebat sententiã.
aliqͣ in parte responderit. sa¬
cerdotibꝰ aũt ⁊ pͥncipibus
respondere noluerit. in dig¬
S qm diuersꝰ sermo ẽ qui
fuerat ad sac̾dotem. illi enĩ
de p̾teritis sacerdoti. qr sem¬
ꝑ uenturũ xp̃m ex lege ip̃e
dixiss. Huic uͦ legis igna¬
salus gentiũ ẽ ⁊ qd̾ hoc
de se ille qui antea ignora¬
bat loquatur: qd̾ hii ne¬
gent qui antea loquebant᷑.¬

Expanded text:
go hinc argumentum sumere conantur vel infideles vel imperiti homines, quasi ad ostendendam dissonantiam sanctorum evangelistarum, hoc potidebent assumere fideles, et docti ad ostendendam unitatem atus: Tu es rex Judaeorum? Pilato nihil aliud criminis interrogante, nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatori. At illdit, ut et verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Et attende quod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderit, sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indigquam diversus sermo est, qui fuerat ad sacerdotem? Illi enim de praeteritis sacerdoti, quia semper venturum Christum ex lege ipse dixisset. Huic vero legis ignasalus gentium est, et quod hoc de se ille qui antea ignorabat loquatur, quod hi negent qui antea loquebant
Abbreviated transcription (Latin):
phetie sacram̃tum. ⁊ in factis
uquitatis. miracłi plena me¬
ditatio. Eiguli opus ẽ de luco
uasa formare: cuiꝰ inmanu
sit ex luto codem ilas: ut ad
ipsum aut pulcriꝰ reforma¬
re. Agrũ aũt scłm numcu¬
pan : ipsis dñi nr̃i uerbis
scłm enuitur. idẽ uniu̾sitaᷤᷤ
eiꝰ acquiritur: insopultur¬
am ꝑegrinoꝵ atq in opum
doputatur. Nichil hinc ꝑ¬
tinet ad isrł: ⁊ totus ħ scłi
emptiusus alienꝰ ẽ. his uide¬
licet qui in p̾cio xp̃i sangni
nis sepeliuntur: quo unui¬
sa sũt empta. O mĩa enim
a patre accepit q̃ in celis et
ger figuli ẽ: qr dĩ om̃ia sũt
cuiꝰ in manu fit. nos ut uelit
tamꝙͣ reformare. In hoc gͥ
agro xp̃o ẽ mortui ⁊ c̾sepul¬
ti: huiꝰ ꝑegrinationis nr̃e
etͥuiam requiem sorciem᷑.¬

Expanded text:
prophetiae sacramentum, et in factis iniquitatis miraculi plena meditatio. Figuli opus est de luto vasa formare cujus in manu sit ex luto eodem, vas aut ad ipsum opus, aut pulchrius reformare. Agrum autem saeculum nuncupari, ipsius Domini nostri verbis m emitur, id est, universitas ejus acquiritur in sepulturam peregrinorum atque inopum deputatur. Nihil hinc pertinet ad Israel, et totus hic saeculi empti usus alienus est, his videlicet qui in pretio sanguinis Christi sepeliuntur, quo universa sunt empta: omnia enim a Patre accepit quae in coelis et ager figuli est, quia Dei omnia sunt cujus in manu  reformare. In hoc igitur agro Christo commortui et consepulti, hujus peregrinationis nostrae aeternam requiem sortiem
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo publicami ⁊ meretrices.
in regno erunt priores: quia
iohanni credider̃. ⁊ in remissi¬
onẽ peccatoꝵ baptizati. in ad¬
uentum xp̃i confessi sũt. cu¬
rationũ oꝑa laudauerũt. pas

Expanded text:
ideo publicani et meretrices in regno erunt priores , quia Joanni crediderint, et in remissionem peccatorum baptizati in adventum Christi confessi sint, curationum opera laudaverint, s
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis agnouerint. Prm
erant nec penitentia regressi
sunt ad salutem. atq ideo in
ꝑpetuum fructus coꝵ sub ma¬
ledictioͬ cͤa que infici arbore

Expanded text:
agnoverint. Prinerant, nec per poenitentiam regressi sunt ad salutem: atque ideo in perpetuum fructus eorum sub maledictione ea, quae in arbore
Abbreviated transcription (Latin):
modo locutus ẽ filiis suis. nõ
in facie ut homo. s in corde
ut ds̃. non in auribꝰ u̾bum
sonans: s in sensibꝰ suggerẽs
intellectum. Ille auͣt res¬
pondens ait. Nolo. Post¬
linquit bonũ ⁊ sequit᷑ malũ:
Postea uͦ in aduentu salua¬
toris acta penitentia: oꝑatuᷤ
ẽ inuina dĩ.⁊ sermonis cõ¬
cumatiam. labore correxit.

Expanded text:
modo locutus est filiis suis non in facie ut homo, sed in corde ut Deus, non in auribus verbum sonans, sed in sensibus suggerens intellectu. Hi sunt pondens dixit: Nolo, etlinquit bonum et sequitur malum, Postea vero in adventu Salvatoris acta poenitentia operatus est in vinea Dei, et sermonis contumaciam labore correxit.
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Semꝑ gaudete: sine int̾¬
missione orate. Quomͦ enĩ qͥs
om̃ibꝰ horis atq momĩcis. sine
int̾missione dm̃ pocest in uoca¬
re sermonibꝰ: S tunc sine
int̾missione oramꝰ. cum ea sõ¬
lum oꝑa geranus: que nospi¬
etan nr̃i cõmendent auctoris.
Quo nmiꝵ ieuinio. ⁊ qua o¬
ratione. uiuante dño cuneta
antiqui hostis debellabimus

Expanded text:
ait: Semper gaudentes, sine inteait: Semper gaudentes, sine intermissione orate . Quomodo enim quis omnibus horis atque momentis sine intermissione Deum potest invocare sermonibus? Sed tunc sine intermissione oramus, cum ea solum opera gerimus quae nos pietati nostri commendent auctoris. Quo nimirum jejunio, et qua oratione, juvante Domino, cunctas antiqui hostis debellabimus
Abbreviated transcription (Latin):
stulticie eo arguendĩ. qui con¬
cendũt apłos om̃sq creden¬
tes ne paruam quidẽ habius¬
se fidẽ: qui a nullꝰ etdem eoꝵ¬
montes cranstulerit. Neqz
enĩ tantum ꝓdest montis de
alio in aliũ locum trãslatio. ⁊
uana signoꝵ querenda osten¬
tatio. quantum inutilitatẽ
nõ eicitur: nͥ ꝑ orationẽ ⁊ ieui¬
niũ. Dum docet aplos quomͦ
demon iniquissimꝰ debeat ex¬
pelli: om̃s instituit ad uitam.
ut scilicet nouerimꝰ grauiora
niis ⁊ orationibꝰ eẽ suꝑanda¬
ã. Iram quoq dñi. cum ĩ ul¬
tionẽ nr̃oꝵ scelerum fuerit ac¬
censa: hoc remedio singłari
posse placari. Ieuimũ autẽ
generale ẽ: non solum ab es
sis ⁊ acunctis illecebris absti¬
nere carnalibꝰ : ymino ab om̃i¬
bus uicioꝵ continere passioni¬
bꝰ. Uic ⁊ oratio generalis nõ
in uerbis solum ẽ quibꝰ diui¬
nam clementiã in uocamꝰ. ue¬
rum etiã inom̃ibꝰ que in obsẽ¬
quiũ nr̃i conditoris. fidei deuo¬
tione gerimꝰ: teste apło qui

Expanded text:
stultitiae coarguendi qui contemnunt apostolos omnesque credentes ne parvam quidem habuisse fidem, quia nullus eorum montes transtulerit. Neque enim tantum prodest montis de alio in alium locum translatio, et vana signorum quaerenda ostentatio, qnon ejicitur, nisi per orationem et jejunium. daemon nequissimus debeat expelli, omnes instituit ad vitam, ut scilicet noverimus gravissima niis et orationibus esse superanda. Iram quoque Domini cum in ultionem nostrorum scelerum fuerit accensa, hoc remedio singulari posse placari. Jejunium autem generale est non solum ab escis, sed et a cunctis illecebris abstinere carnalibus, imo ab omnibus vitiorum se continere passionibus. Sic et oratio generalis non in verbis solum est, quibus divinam clementiam invocamus, verum etiam in omnibus quae in obsequium nostri conditoris fidei devotione gerimus, teste apostolo qui
Abbreviated transcription (Latin):
Qtiam. Idost augustũ cesa¬
rem. uidea facta tributana:
⁊ om̃s censi capite ferebant᷑.
Unde ⁊ iosepħ cum maria
cognata sua.professus ẽ in
bethleẽ. Nursum qm̃ nutͥ¬
cus erat innazarech qd est
opidum galilee. capharnaũ
urbi subiacens: reposcitur tͣ¬
buta. ⁊ ꝓsignoꝵ magnitudi¬
ne hi qui exigebant. non au¬
dent ipsum repetere: s disci¬
pulũ conueniunt siue mali¬
ciose int̾rogant. utrũ redlat
intrass domũ: p̾uenit eum
iħs dicens. Qui didragna
accipiebant. seorsum p̾uene¬
rant petrũ. Cumq intrass
domum: anteꝙͣ efs petrus
ne scandalizentur discipuli
ad postulationẽ tributi: cum
uideant eum nosse que absẽ¬
te eo gesta sũt. Quid tͥ uide¬
tur sy mõ: Reges t̾re aquibꝰ
accipiunt tributũ uł censũ.

Expanded text:
Etiam. Post Augustum Caesarem Judaea est facta tributaria, et omnes censi capite ferebantur. Unde et Joseph cum Maria cognata sua profectus est in Bethleem. Rursum quoniam nutritus erat in Nazareth, quod est oppidum Galilaeae Capharnaum urbis, ibi a censore poscuntur tributa, et pro signorum magnitudine hi qui exigebant non audent ipsum repetere, sed discipulum conveniunt; sive malitiose interrogant, utrum reddat intrasset in domum, praevenit eum Jesus, dicens. Qui didrachma exigebant, seorsum convenerant Petrum. Cumque intrasset domum, antequam Petrus  ne scandalizentur discipuli ad postulationem tributi; cum videant eum nosse quae absente se gesta sunt. Quid tibi videtur, Simon? Reges terrae a quibus accipiun
Abbreviated transcription (Latin):
Et obtuli disciplis tius: ⁊ nõ
potuerunt eurare eũ . Ih. La¬
tent hoc dicd accusat aplos. cũ
possibilitas curandi int̾dum
nõ. ad inbecillitatẽ curantiũ:
s ad eoꝵ qui curandi sũt fidẽ
referit᷑. dicente dño. Fiat tibi
la ⁊ ꝑuersa quousq eo ero no¬
biscum. usq quo patiar uos:¬
Non qd̾ tedio suꝑatus sit man¬
suctus ⁊ mitis. qui nõ aꝑuit si¬
cut agnus coramn tonclente os
suũ. nec in uerba furoris eru¬
perit: s qd̾ insimilitudinem
medici egrotum uideat contͣ
sua p̾cepta se gerere dicat. Us¬
queqͣ accelam . ad domũ tuã. qͦ¬
usq artis ꝑdam industriam.
inc aliud iubente. ⁊ te aliuo ꝑ¬
petrante: Intantum autẽ
it infidelitas: ut statim intu¬
lerit. Afferte illũ adme. Et
increpauit illũ iħs. Et exut
ab eo demoniũ. ⁊ curatꝰ est
puer ex illa hora. Non puez
qui uim patiebat᷑: s demoniũ¬

Expanded text:
um discipulis tuis, et non potuerunt curare eum, latenter accusat apostolos, cum impossibilitas curandi, interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino. Fiat tibi la et perversa, quousque ero vobiscum? Usquequo patiar vosNon quod taedio superatus sit, et mansuetus ac mitis, qui non aperuit sicut agnus coram tondente os suum , nec in verba furoris eruperit; sed quod in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam, quousque artis 134 perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perpetrante? Intantum autem it infidelitatis, ut statim intulerit: Afferte eum huc ad me. Et increpavit illum Jesus, et exiit ab eo daemonium, et curatus est puer ex illa hora. Non ille qui patiebatur, sed daemon de
Abbreviated transcription (Latin):
filius regis erat. uł ex dlauid
quasi filiꝰ regis nõ debebat.
s qui humilita tẽ assũpserat:
debuit adimplere omnẽ iusta̾¬
tiam. nosq infelicos qui xp̃i
censem᷑ nomine. ⁊ ncħ dignũ
tante facimꝰ magestati: ille
ꝓ nob̾ crucẽ sustinuit. ⁊ tribu¬
ta reddidit. Nos ꝓ illiꝰ hono¬
re tributa nõ reddimꝰ.⁊ quasi
filii regis auectigalibꝰ immu¬
filii. In om̃i regno in telligendũ
ẽ liberos ẽẽ filios: idẽ non esse
uectigales. Multo gͦ magis
liberi ẽẽ debent in quolib reg¬
no t̾reno filii regni illiꝯ sub qͦ
sunt om̃ia regna t̾rena. Ut¬

Expanded text:
filius regis erat, vel ex David quasi regum filius non debebat, sed qui humilitatem carnis assumpserat, debuit adimplere omnem justitiam. Nosque infelices qui Christi censemur nomine, et nihil dignum tanta facimus majestate: ille pro nobis et crucem sustinuit, et tributa reddidit, nos pro illius honore tributa non reddimus, et quasi filii regis a vestigalibus immufilii: in omni regno intelligendum est liberos esse filios, id est, non esse vectigales. Multo ergo magis liberi esse debent in quolibet regno terreno filii regni illius sub quo sunt omnia regna terrena.
Abbreviated transcription (Latin):
piscem qui pͥmus ascenderit
tolle. ⁊aꝑto ore eiꝰ iuenies
staterẽ. Illum sumẽs: da eis
mirer in hoc loco nescio: utrũ
p̾scientiam an magnitudinẽ
saluatoris. Prescientiã qd̾
ter inore piscis creatus est.
⁊ qd̾ futurum erat ipse loqñdo
fecerit. Uidetur aũt mͥ scdm
misticos intellectus. aste esse
piscis qui pͥmus captus est:
qui in ꝓfundo maris erat. qͥ
infalsis amarisq gurgitibꝰ
retur p̾ͥmus adam. ⁊ id quod
in ore eiꝰ hoc ẽ in confessione
fuerat inuentum. ꝓpetro &

Expanded text:
i primus ascenderit, tolle. Et aperto ore ejus, invenies staterem: illum sumens, da eis mirer in hoc loco, nescio, utrum praescientiam, an magnitudinem Salvatoris. Praescientiam quod ter in ore piscis creatus est, et quod futurum erat, ipse loquendo fecerit. Videtur autem mihi secundum mysticos intellectus, iste esse piscis qui primus captus est, qui in profundo maris erat, et in salsis amarisque gurgitibus retur primus Adam: et id quod in ore ejus, hoc est in confessione fuerat inventum, pro Petro et
Abbreviated transcription (Latin):
a. ut cum repente uenerĩt non
nmis ferant. Si enĩ concristat
cos qd̾ occidendus ẽ: debet le¬
tificare qͦd die tercia dicit᷑ re¬
tur uehement̾. non de infideli¬
tate uenit. alioqnͣ ⁊ petrũ sci¬
erant ẽẽ correptum. quare nõ
saperet ea que dĩ sunt. s que
hominũ. Y. erũ qr ꝓ ailectio¬
ne magũi. nichil deo simstrũ:¬

Expanded text:
on ntur animis. Si enim contristat vos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertia retur vehementer, non de infidelitate venit; alioquin et Petrum sciebant esse correptum, quare non saperet ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum; verum pro dilectione magistri nihil de eo sinistru
Abbreviated transcription (Latin):
Tidem ꝑfectam grano sinapis
comparat. que sit uidelicet et
riũ apparõs: s p̾ssuris aitrita.
quid ꝑfectionis intus gerat os
granũ sinapis ad purgatione
capitis salubertime ꝓdest. Nã
si obtime tritũ ⁊ cubratũ te¬
pide ꝓingui mulse admisceas.
⁊ hoc admisceas contra solem
calidum. uł in balneo gargau¬
zes: omnẽ humorẽ noxiũ etiã
si crassior fuerit de capire pur¬
gat. ⁊ immninentiũ quoq inbe¬
cillitatẽ facit ꝑicła uit.ari. Sic
ꝓfecto fidos temptationũ pis¬
tillo ꝓbata. ab om̃iũ leuiũ co¬
gitationũ suꝑficie cribro dis¬
cretionis castigata. ⁊ ꝑfecte di¬
lectionis melle dulcorat.ai: oms
de corde qd̾ est int̾ioris nĩ hoĩs
caput. uitioꝵ sentinas ñ solũ¬
tum
ad p̾sens exͥiurit: s in futuꝵ

Expanded text:
idem perfectam grano sinapis comparat, quae scilicet sit rium apparens, sed pressuris attritum, quid perfectionis intus gerat ost granum sinapis ad purgationem capitis saluberrime prodest. Nam si optime tritum et cribellatum tepidae pingui mulsae admisceas, et hoc jejunus contra solem calidum, vel in balneo gargarizes, omnem humorem noxium etiam si crassior fuerit, de capite purgat, et imminentium quoque imbecillitatum facit pericula vitari. Sic profecto fides tentationum pistillo probata, ab omni levium cogitationum superficie cribro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde, quod est interioris nostri hominis caput, vitiorum sentinas non solum ad praesens
Abbreviated transcription (Latin):
illi iħs. Ego ueniã ⁊ curaboe¬
um.B̾. Magna dñi subli¬
mitas qui solo uerbo curare ua¬
lebat. s nõ minor humilitas qͥ
seruũ dignatꝰ ẽ uisitare lãguẽ¬
tem. Nam quasi potens ⁊ beni¬
gnus. ⁊ rogatus saluare ꝑge¬
bat: ⁊ itineris medio rogatus
dictis saluauit. ne uidelicet ob
inpotentiã uiriũ ⁊ nõ obhumi¬
litatis exemplũ. corporalit̾ ire
putaret᷑. Alibi ad sanandum
regli filiũ uenire noluit: ne
cliuicias honorasse uideretui.
Hic ne conditionẽ sp̾uisse ser¬
uilẽ. ad centurionis famulum
mox ire cousensit. Et respon

Expanded text:
illi Jesus: Ego veniam, et curabo eilli Jesus: Ego veniam, et curabo eum. Magna Domini sublimitas, qui solo verbo curare valebat, sed non minor humilitas, qui servum dignatus est visitare languentem. Nam quasi potens et benignus et rogatus salvare pergebat, et itineris medio rogatus dicto salvavit, ne videlicet ob impotentiam virium, et non ob humilitatis exemplum corporaliter ire putaretur. Alibi ad sanandum reguli filium venire voluit, ne divitias honorasse videretur. Hic, ne conditionem sprevisse servilem, ad centurionis famulum mox ire consensit. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
sit u̾e nõ dimidius. s totus: nõ
aspectu corporis tantũ. s ⁊ anĩe
plenitudine. ñ facie tantũ. s ⁊
in maclato corde. Accessit centu¬
rio. aliengena generatione : s
domesticus corde. Alienꝰ natio¬
ne: s alacer fide. Militũ prin¬
mn illo tp̃re ꝓdiuersis rogabant
beatitudinis. ad coronam głe
erat. qd̾ ꝓ seruo tam humilit̾
dmn interpellabat dicõs. Pu¬
er m̃s iacet in domo. Namin
una retantũ miscrabił qd̾ ia¬
cet: s ⁊ malia qd paraliticus.
t̾cia qd̃ male torquetur. Om̃ia¬
enĩ ista dolore cõnominat: ⁊ ia¬
centẽ. ⁊ paraliticũ: ⁊ dure detẽ¬
tum. ideo ut sue anĩe ⁊ angus¬
tias demonstraret: ⁊ dñm cõ¬
mouiss. quatenꝰ ⁊ illiꝰ crucia¬
tũ mõstraret. ⁊ dm̃ beniuolen¬
tiam inuitaret. Sic debẽt õs
qui famłos hñt ⁊ famłas cogi¬
tare. sic miseri. sic condolere ei ͤ
sic supplicare. sic curã habere
de seruis siuis. uł de ancillis: sic̃
⁊ ille beatꝰ centurio fec̾. & ait

Expanded text:
sit vere, non dimidius, sed totus. Non aspectu corporis tantum, sed et animae plenitudine. Non facie tantum, sed et immaculato corde. Accessit centurio, alienigena generatione, sed domesticus corde; alienus natione, sed alacer fide. Militum prinin illo tempore pro diversis rogabant beatiterat, quod pro servo tam humiliter Dominum interpellabat, dicens: Puer meus jacet in domo; non in una re tantum miserabilis, quod jacet, sed et in alia, quod paralyticus, tertia quod male torquetur. Omniaenim ista cum dolore cognominavit, et jacentem, et paralyticum, et dure detentum; ideo ut suae animae angustias demonstraret, et Dominum commoveret, quatenus et illius cruciatum monstraret, et Domini benevolentiam invitaret. Sic debent omnes qui famulos habent et famulas, cogitare, sic misereri, sic condolere eis, sic supplicare, sic curam habere de servis suis, vel de ancillis, sicut et ille beatus centurio fecit. Et ait
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modum eiun accessisse
dixerit aliꝰ qui m̃tiri non po¬
tuit. Sic enum ⁊ illa mulier
que flurũ sanguinis patie¬
batur. qmͣuis fimbriã uesti¬
mentieiꝰ tenuerit. SDagis
qm̃ ille turbe aquibꝰ p̾meba¬
tur. Ut enĩ hec quo magis
creadidit. co magis tetigit do¬
minũ: ita ⁊centurio quo ma¬
gis credidit. co magis accessit

Expanded text:
quemadmodum eum accessisse quemadmodum eum accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti eius tenuerit, magis quam illae turbae, a quibus premebatur. ut enim haec, quo magis credidit, eo magis tetigit dominum, ita et centurio, quo magis credidit, eo magis accessit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cet̾a huiꝰ modi. Taliꝰgͦ meri¬
ti uiri. ꝓhis necesse ẽ dño sup¬
plicent: qui adhuc sp̃u seruitu¬
tis intimore p̾muntur. quate¬
nus eis paulatĩ ab sublimio¬
ra ꝓuectis: ꝑfecta dilectio fo¬
rat mittat timorẽ. ag̃. Ueꝵ¬
querit᷑ quo cõueniat. qd̾ lucas
centurionẽ nũcios misisse:
ad dnm̃. S pie querentibꝰ
facile patet. qd̾ matħs breiu¬
tatis causa dixit ipsũ accessiᷤ¬
se : cuiꝰ desid̾ium ⁊ uoluntas
ad dñm ueratit̾ aliis licet de¬
ferentibꝰ ẽ ꝑlata. S distice
etiam nob ꝯmendãs. hoc qd̾
scriptũ est. accedite ad eũ et
illuminamini. Namqr fi¬
dem centurionis qͣ uere acce¬
ditur ad iħm: ipse ita lauda¬
uit ut diceret non inueni tã¬
tam fidem in ifrł: ipsũ potiꝰ
accessisse ad xp̃m. dic̾e uolu¬
it prudens eũgłista: qmͣ illoᷤᷤ
ꝑ quos uerba sua miserat.
Porro aũt luchas id eo totũ
quẽ admodum sit aꝑuit. ut
er hoc intelligere cogeremus

Expanded text:
, et caetera hujusmodi. Talis ergo meri, et caetera hujusmodi. Talis ergo meriti viri pro his necesse est Domino supplicent, qui adhuc spiritu servitutis in timore premuntur, quatenus, eis paulatim ad sublimiora provectis, perfecta dilectio foras mittat timorem . quaeritur quomodo conveniat quod Lucas Centurionem nuntios misisse, ad Dominum. Sed pie quaerentibus facile patet quod Matthaeus brevitatis causa dixerit ipsum accessisse, cujus desiderium et voluntas ad Dominum veraciter, aliis licet deferentibus, est perlata, mystice etiam nobis commendans hoc quod scriptum est: Accedite ad eum, et illuminamini . Nam quia fidem Centurionis, qua vere acceditur ad Jesum, ipse ita laudavit, ut diceret: Non inveni tantam fidem in Israel , ipsum potius accessisse ad Christum dicere voluit prudens evangelista, quam illos per quos verba sua miserat. Porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum sit aperuit, ut ex hoc intelligere cogeremur
Abbreviated transcription (Latin):
o̾. Sic fiet uere unicuiq ho¬
mini sic̃ crediderit: scđm mẽ¬
surã fidei metiet᷑ ei ⁊ ista a do¬
mino gr̃a. Ideoq dixit ad illũ
dñs. Sic̃ credidisti fiat tͥ. Cre¬
didisti qr ego om̃ia possum:
credidisti: qr ego dns sũ om̃i¬
um: sic̃ credidisti ita fiet tibi.¬
¶Bͣ. ꝯdistice ut dixi centurio
cuiꝰ fides isrłi p̾fert᷑. electos
nimirũ exgentibꝰ ostendit.
qui quasi centenario milite sti¬
pati. uirtutũ sp̃ualiũ sũt ꝑfec¬
tione sublimes: nilq adño:
terrenũ. s sola et̾ne salutigi
gaudia sibi siusq requirũt.
Numerus enĩ centenariꝰ qr
de leua transfertur addexte¬
ram. incelestis uite significa¬
tionẽ posui pom consueuit.
Unde ẽ qd̾ archa noc centum
annis fabricatur. abraham
centenariꝰ filiũ ꝓm̾issionis
accepit. seuit ysahac. ⁊ inue¬
nit in ipso anno centuplum.
atriũ tabnacli centũ cubitos
longũ ẽ: incentesimo psalmo.¬
mĩam ⁊ iudiciũ dño cantat᷑.

Expanded text:
im fiet vere unicuique homini sicut crediderit, secundum mensuram fidei metietur ei et ista a Domino gratia. Ideoque dixit ad illum Dominus: Sicut credidisti fiat tibi. Credidisti quia ego possum; credidisti quia ego Dominus sum omnium. Sicut credidisti, ita fiet tibi. Mystice, ut dixi, centurio, cujus fides Israeli praefertur, electos nimirum ex gentibus ostendit, qui, quasi centenario milite stipati, virtutum spiritalium sunt perfectione sublimes, nihilque a Domino terrenum, sed sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt. Numerus enim centenarius, qui de laeva transfertur ad dexteram, in coelestis vitae significatione poni consuevit. Unde est quod arca Noe centum annis fabricatur , Abraham centenarius filium promissionis accepit , sevit Isaac, et invenit in ipso anno centuplum , atrium tabernaculi centum cubitos longum est , in centesimo psalmoia et judicium Domino cantatur
Abbreviated transcription (Latin):
docentis magr̃i. Et sequenti¬
bus se dixit. Am̃ dico uob̃. non
inueni tantã fidẽ inifrl. Nõ
de om̃ibꝰ retro patriarchis ⁊
ꝓpħis. s de p̾sentis eui loqui¬
cur hominibꝰ. Quibꝰ ideo
centurionis fides ante fertur:
qd̾ illis legis ꝓpharũq moni¬
tis edocti. hic aũt nemine do¬
cente sponte creclidit. Et idco
incenturione. fides gentrũ p̾¬
ponitur incredulo isrłi .lxu.
Dico. aũt uob̃. qd̾ multi ab ho¬
nente ⁊ occidente uenient.¬
orig. Dico uob. cestor nob. an¬
nuntio uob: p̾dico uob̃. Mul¬
tiuement illi. de quibꝰ dictũ
ẽ: ut ⁊ filui dĩ qui disꝑsi sunt
congregentur ĩ unu̾. Isti gͦ
om̃s uenient. Unde uenient:
Aboriente ⁊ oocidente. hoc est
ex om̃i gente que ẽ sub sole:
aboriente usq ad occidentem.
Sic̃ enĩ ꝑ om̃s gentes ht̃ hoc
eu̾głm p̾dicari. sic ex om̃ibus
gentibꝰ uenturi sũt ad regnũ
celoꝵ. Iel adhuc aboriente.
hii qui statĩ illum inati tran¬

Expanded text:
docentis magistri. Et sequentidocentis magistri. Et sequentibus se dixit, Amen dico vobis non inveni tantam fidem in Israel. Non de hominibus retro patriarchis et prophetis, sed de praesentis aevi loquitur hominibus. Quibus ideo centurionis fides antefertur quia illi legis prophetarumque monitis edocti, hic autem, nemine docente, sponte credidit. Unde et in centurione fides gentium praeponitur incredulo Israeli. Dico autem vobis quod multi ab Orïente et Occidente venient. Dico vobis, testor vobis, annuntio vobis, praedico vobis; multi venient, illi de quibus dictum est: Ut et filii Dei, qui dispersi sunt, congregarentur in unum. Isti ergo omnes venient. Unde venient? Ab Oriente et Occidente, hoc est ab omni gente quae est sub sole, ab Oriente usque ad Occidentem. Sicut enim per omnes gentes habet hoc Evangelium praedicari, sic ex omnibus gentibus venturi sunt ad regnum coelorum: vel adhuc ab Oriente hi qui statim illuminati tran
Abbreviated transcription (Latin):
errore eoꝵ dm̃i nõ cognoscentiũ.
tanta manifestata ẽ iusticia :
Quomodo ex ore stultoꝵ ydo¬
lis seruientiũ. tam limpidissi¬
ma effulsit fides: Hominem¬
se sub potestate. ul tribuni. uel
p̾sidi subditũ dic̾: imꝑare ta¬
m̃ posse minoribꝰ ut sub audi¬
atur eum multomagis q̃ ds
sit ⁊ suꝑ om̃ia potẽs: in nume¬
ram uirtutis anglice. que ad
imꝑata obtẽꝑet habere milici¬
am: ⁊ discere infirmitati ut
recedat. ⁊ recedet: ⁊ sanitati
ut ueniat & ueniet. Om̃ia eĩ
potes: qr᷑ pocens es. Deinde se¬
tus ẽ. MDiratus ẽ qͦd udit
centurionẽ. suã intellige̾ ma¬
iestatẽ s quis i illo focerat ipsã
fidem uł intelligentiã. nisi ipse
qui eã mirabat᷑: Qd̃ ⁊ si aliꝰ
eam feciss. quid miraret᷑qui
p̾scius erat: Notandũ ergo
qr qd̾ miratur dñs. nob̾mirã¬
dum ẽẽ significat: quibꝰ adhͨ
opus ẽ sic moneri. Dñs enim¬
tales motus cũ de deodent᷑.
nõ ꝑturbati am̃ signa sũt: s

Expanded text:
errore eorum Deum non cognoscentium, tanta manifestata est justitia? Quomodo ex ore stultorum idolis servientium tam limpida effulsit fides? Audiese et potestati vel tribuni, vel praesidis subditum dicit, imperare tamen posse minoribus; ut subaudiatur eum multo magis qui Deus sit et super omnia potens, innumeram virtutis angelicae, quae ad imperata obtemperet, habere militiam; et dicere infirmitati ut recedat, et recedet, et sanitati ut veniat, et veniet; omnia enim potes, quia omnipotens es? Inde seit centurionem suam intelligere majestatem. Sed quis in illo fecerat ipsam fidem vel intelligentiam, nisi ipse, qui eam mirabatur? Quod si et alius eam fecisset, quid miraretur, qui praescius erat? Notandum ergo quia quod miratur Dominus, nobis mirandum esse significat, quibus adhuc opus est sic moneri. tales motus, cum de Deo ducuntur, non perturbati animi signa sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
numꝰ. DOe abel nulla est am
genesis testimonio cõꝓbat᷑:
ubi accepta eius a dõ nairã¬
tur munera. Querimus
quiᷤ sit iste zacharias filius
barachie:qr multos legimꝰ
zacharias. Et ne lib̾a nob̾
tribuatur ciroris facultas.
additum est. quẽ occidistis
int̾ templũ ⁊ altare. In diu̾¬
sis diu̾sa legi. et debeo singu¬
loꝵ oꝑiniones exponere.
lii zachariam filiũ barachie
nom̃ ꝯcordat. s ubi occisus
ẽ int̾ templũ et altare scrip¬
tura nõ loquitur. maxime
cum tpribus euis uix riunc
templi fuerint. Alii zacha¬
riam patrẽ ioħis intelligi
uolunt. ex quibꝰdam apocͥ¬
qd̾ ꝓpte̾a occisus sit: quia
saluator p̾dicaret aduentũ.
Et ħ qr de scriptuns nõ ha¬
bet auctoritatẽ./ eadem faci¬
le contempnitur qua ꝓba

Expanded text:
 de Abel nulla est ambGeneseos testimonio comprobatur, ubi accepta ejus a Domino narrantur munera. Quaerimus quis sit iste Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribuatur erroris facultas, additum est: Quem occidistis inter templum et altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae nsentiat; sed ubi occisus sit inter templum et altare, Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus, vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocrquod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnit
Abbreviated transcription (Latin):
charie. querendũ est. ciu
⁊ multi ꝑꝰ eum usq ad na¬
tiuitatẽ xp̃i. ⁊ ipso mox na¬
co innocentes in bethlee̾ pu¬
eri sint ab hac generatione
ꝑ hempti: nisi forte qr abel
pastor ouium. zacharias sa¬
cerdos fuit. ⁊ hic uicampo. il¬
le in atrio rempli necatus ẽ:
utriusq gradus mr̃es ⁊ laici
scł ⁊ altaris officio mancipa¬
ti. sub eoꝵ uoluit intimare

Expanded text:
chariae, quaerendum est, cum et multi post eum usque ad nativitatem Christi, et ipso mox nato, innocentes in Bethleem pueri sint ab hac generatione perempti, nisi forte quia Abel pastor ovium, Zacharias sacerdos fuit, et hic in campo, ille in atrio templi necatus est, utriusque gradus martyres, et laici scilicet et altaris officio mancipati, sub eorum voluit intimare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas. a se missos ẽẽ testatur.
animantis magnũ affectũ
in filios h̃t. ita ut eoꝵ in fir¬
mitate affecta. ⁊ ipsa in fir¬
metur. ⁊ qd̾ difficiliꝰ ince¬
teris aiãntibꝰ inuenies. ali
sus filios ꝓtegens: cõtͣ mil¬
uũ pugnet. Sic etiã mat̾

Expanded text:
prophetas a se missos esse testatur.  animantis magnum affectum in filios habet, ita ut eorum infirmitate affecta, et ipsa infirmetur; et quod difficilius in caeteris animantibus invenies alis suis filios protegens, contra milvum pugnat:
Abbreviated transcription (Latin):
ad hostes ꝑtinent : sediciones
ad ciuios.¶B. Que utraq a
tp̃re dñice passionis in ppło
uideoꝵ qui sibi ꝓ saluatore xͦ¬
seditiosum latronẽ elegit.sa¬
tis suꝑ qͦue constat habundasse.
terreantur. ut iherosolimam
uideamqz deserant adinonen¬
tur. qr uidelicet nõ statim fi¬
nis. qui in qͣdragesimũ potius
differenda sit annũ: idest de¬
bis ac templi sequatur excidi¬

Expanded text:
editiones, ad cives. Quae utraque a tempore dominicae passionis in populo Judaeorum, qui sibi pro Salvatore seditiosum latronem elegit, satis superque constat abundasse. terreantur, ne Jerosolyma Judaeamque deserant, admonentur. Quia videlicet non statim finis, qui in quadragesimum potius differendus sit annum, id est, debis ac templi sequatur excidi
Abbreviated transcription (Latin):
chariam qui occisus ẽ a io¬
hystoria. S obẜuandũ qd̃
ille zachanas nõ fit filiꝰ ba¬
rachie. s filuis ioiade sacer¬
dotis. Unde ⁊ scriptura referͤ.
nõ finit recordatꝰ ioas patus
eius ioiade. que sibi feciss bõi.
Cum gͦ zacharlam teneamꝰ

Expanded text:
qui occisus est a Johistoria. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joadae sacerdotis, unde Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joadae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
au̾t istum qͦd̾ ⁊ pariuili atq
lactantes ingressu ihrłm
dm̃uꝰ saluatore usi sũt. quo
dixerunt bñdictus qui ue¬
uit in nõie dm̃i osanna in
excelsis. sumpsit de centesi¬
si penitentiã egeritis. ⁊ confeᷤ¬
si fueritis ipsum ẽẽ me de quͦ
ꝓpħe cecinerunt filiũ om̃pis
patris. meã faciem nõ uidebi¬
tis. Hñt iudei datum sibi
tempꝰ penitentie. Confi¬

Expanded text:
autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesisi poenitentiam egeritis, et confessi fueritis, ipsum me esse, de quo prophetae cecinerunt, filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei, datum sibi tempus poenitentiae, confi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs inmonte oliuiaꝵ contͣ
templum: cũ de ruina tem¬
pli ⁊ excidio gentis disputat.
ut etiã ipsoͤ corporis situᷤ u̾¬
bis que loquitur congruat.
mistice designans qd quietꝰ
manens inscĩs. suꝑboꝵ deteᷤᷤ¬
tatur amentiam. Quis cĩ
nõ uideat qͦd mons oliueti
frucriferã designet scẽ eccłie
celsitudinem. quã dñs semꝑ¬
inhabitare delectatur: O
uidelicet mons ille nõ in fruc¬
tuosas arbores habere ⁊ silũã
sterilem: s oluieta gignere
solebat. quibꝰ ad repellen¬
das noctiũ umbras lum̃ a¬
litur. soluuntur infirmi¬
tates.⁊ requies lassis tribu¬
itur: que cuncta specialit̾
in cccłia fieri ꝓbat ipsaͤᷤ cũ
dicit. E go aũt sic̃ oliua frͣ¬
ti fera in domo dñi. sꝑaui in

Expanded text:
Dominus in monte Olivarum contra templum, cum de ruina templi et excidio gentis disputat, ut etiam ipso corporis situ verbis quae loquitur congruat, mystice designans quia quietus manens in sanctis, superborum detestatur amentiam. Quis enim non videat quod mons Oliveti fructiferam designet sanctae Ecclesiae celsitudinem, quam Dominus seminhabitare delectatur? Quia videlicet mons ille non infructuosas habere arbores, et silvam sterilem, sed olivas gignere solebat, quibus ad repellendas noctium umbras lumen alitur, solvuntur infirmitates et requies lassis tribuitur. Quae cuncta specialiter in Ecclesia fieri probat ipsa cum dicit: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini sperabo in
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ nouerat dñs corda discip¬
uloꝵ de excidio ac ꝑditione
sue gentis eẽ concustanda.
hoc eos consolatio alleuat. ut
nossent sibietiã uideis abioc¬
tis. socios nõ defore gaudii
regniq celestis. ymmo plu¬
res multo ꝙͣ de uidea ꝑirẽt:
ex om̃ibꝰ toto orbe nationi¬
bus ẽẽ colligendos. Quod¬
eu̾głium regni in uniu̾so or¬
be. in testioniũ om̃ibꝰ gẽ¬
tibus. ⁊ tũc ueniet consum¬
matio. Etiã marchꝰ eodẽ or¬
dine ita cõmemorat. In õs
gentes pͥmũ oportet p̾dica¬
re eu̾głium. Non dixit et
tunc ueniet ꝯsũmatio: s ħ
⁊ in om̃s gentes pͥmũ oportz
p̾dicare eugłin: qr illi de fine
sũmatio.

Expanded text:
go noverat Dominus corda discipulorum de excidio ac perditione suae gentis esse contristanda, hoc eos solatio allevat, ut nossent sibi etiam Judaeis abjectis, socios non defore gaudii regnique coelestis, imo plures multo quam de Judaea perirent ex omnibus toto orbe nationibus esse colligendos. euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet consummatio, etiam Marcus eodem ordine ita commemorat: in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium. non dixit: et tunc ueniet consummatio, sed hoc et in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium, quia illi de fine summatio.
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. nũc conclusit qd̾
noluerant. ⁊ qͣsi extremaz
sillogismi partẽ ponit. ⁊ uo
te. Illi int̾fecerunt seruos:
uos dñm crucifigite. Illi
ꝓpħas. uos illum qui a ꝓphe¬
tis p̾dictus ẽ. Non iubet
illos ut faciant qd̾ facturi ñ
erant nisi uississ. s ofte̾dit
qd̾ eeñt facturi. Serpe̾tes.
nascuntur: sic de homicidiᷤ
patribꝰ uos inquit nati estiꝰ
homicide. Quomodo fugie¬
tis a uidicio gehenne
Num qͥd sepulcra scõꝵ edifi¬
cantes. an potius a malicia
corda ur̃a mundantes: Nũ¬
quid sic iudicat quomͦ iu¬
uidicat in oꝑe: ds̃ aũc ĩ cor¬
de. Que ẽ aũt ista iusticia.
scõs colere. ⁊ contempuere
scĩtatem : Idrimꝰ gradus
ẽ pietatis. scĩtatem dilig̾e:
deinde scõs. qr non scĩ ante
scĩtatem fuerunt. s scĩtas
ante scõs. Sine causa gͦ
ustos honorat . qui iustici¬
am sꝑnit. Quomͦ fugietis:
quoꝵ monum̃ta ornatis:
Non possunt scĩ amici esse
illoꝵ. quibꝰ deus ẽ inimicꝰ.
E cce ego mitto aduos

Expanded text:
derunt, nunc concludit quod voluerat, et quasi extremam syllogismi partem ponit. Et vote. Illi interfecerunt servos, vos Dominum crucifigite; illi prophetas, vos eum qui a prophetis praedictus est. Non jubet tamen illis ut faciant, quod facturi non erant nisi jussisset, sed ostendit quod essent facturi. Serpentes, nascuntur viperae, sic de homicidis patribus vos, inquit, nati estis homicidae. Quomodo fugietis a judicio gehennae? Nunquid sepulcra sanctorum aedificantes, an potius a malitia corda vestra mundantes; nunquid sic judicat Deus, quomodo jujudicat in opere, Deus autem in corde. Quae est autem ista justitia sanctos colere, et contemnere sanctitatem? Primus gradus est pietatis sanctitatem diligere, deinde sanctos, quia non sancti ante sanctitatem fuerunt, sed sanctitas ante sanctos. Sine causa ergo justos honorat, qui justitiam spernit. Quomodo fugietis? quorum monumenta ornatis? Non possunt sancti amici esse illorum, quibus Deus est inimicus. ecce ego mitto ad vos
Abbreviated transcription (Latin):
nidum uocau̾at. nũc domũ
iudeoꝵ appellat. que nõ ĩ me¬
rito dñi auxilio nudata sue
dicioni relinquit᷑. qr nõ so¬
lum auis illiꝰ potentis qmͣ
alis se ꝓteͬgi despexit. s ⁊ eã¬
dem aueni se ꝓtegere uolen¬
teniuulpibꝰ deuorandam.
idest herodi ⁊ pilato crucifi¬
gendum tradidit xp̃m. Oc

Expanded text:
nidum suum vocaverat, nunc domum Judaeorum appellat. Quae non immerito Domini auxilio nudata, suae ditioni relinquitur, quia non solum avis illius omnipotentis, quam alis protegi despexit, sed et eamdem avem se protegere volentem vulpibus devorandam, id est Herodi, et Pilato crucifigendum tradidit C
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarum. Itaq testimonio
estis uobis metipsis: qr filii
estis eoꝵ qui ꝓpħas occider̃.
Prudentissimo sillogismo qͦ¬
arguit eos filios ẽẽ homici¬
darũ. dum ipsi opinione bo¬
nitatis ⁊ głe in ppło sepulcra
edificassent ꝓpħarum. quos
maiores eoꝵ interfecerunt.
⁊dicunt. Si fuissemꝰ m il¬
lo tp̃r. non fecissemꝰ ea que
fecerunt patres nr̃i. Hoc ãt¬
etiam si ẜ mone nõ dicant.
oꝑe locuntur. ex eo quod am¬
bitioise ⁊ magnifice edifi¬
cant memorias occisoꝵ. qͦs
a patribꝰ suis ẽẽ iugulatos
re. s int fectores ꝓpħarum
mutare sceleris ẽ. Iudei
gͦ ꝓpħarum monum̃ta edi¬
ficando. patrũ suoꝵ facta qͥ
hos occiderunt arguebant.
s pat̾na facinora emulan
tentiã retorquebant. eadẽ
uidelicz ipsi que in parenti¬
bꝰ dampnabant agentes.

Expanded text:
testimonio estis vobismetipsis quia filii estis eorum qui prophetas occiderunt. Prudentissimo syllogismo arguit eos filios esse homicidarum, dum ipsi opinione bonitatis et gloriae in populo sepulcra aedificant prophetarum, quos majores eorum interfecerunt et dicunt: Si fuissemus in illo tempore, non fecissemus ea quae fecerunt patres nostri. Hoc etiamsi sermone non dicunt, opere loquuntur, ex eo quod ambitiose et magnifice aedificant memorias occisorum, quos a patribus suis jugulatos re, sed interfectores prophetarum imitari, sceleris est. Judaei ergo prophetarum monumenta aedificando, patrum suorum facta qui hos occiderunt arguebant, sed paterna facinora aemulandtentiam retorquebant, eadem videlicet ipsi quae in parentibus damnabant agentes.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. ⁊ om̃i spurcitia. Sic ⁊
uos a foris quidẽ paretis ho¬
minibꝰ iusti: intꝰ aũt ple
mestis y pocrisi ⁊ inquitate.
Sepulcris quoq eos compa¬
rauit. que humano oꝑe cul¬
tuq splendentia. mortuoꝵ
ossibꝰ ⁊ cadauerũ inmũdituᷤᷤ
interiꝰ sordescant. Preferaͣt
scilicet in anibꝰ uerbis iustici¬
e speciositatẽ. Hñt uͦ intra se
conscientie sue m̃tisq fetorẽ¬
qd̾ incalice ⁊ parapside de¬
monstrauerat. eo qd foris lo¬
ci eeñt. ⁊ intrinsecus sordidi.
ħ nunc ꝑ exemplũ sepulcro¬
rũ replicat. qd̾ quomͦ sepulc̃
formsecus lita sũt calce. et
ornata marinoribꝰ ⁊ auro
coloribꝰq distincta. incus
aũt plena sũt ossibꝰ mortu¬
oꝵ: Sic ⁊ ꝑuersi magri qui
alia docent. ⁊ alia facuint.
munditiã abit̾a uestis ⁊ uer¬
boꝵ humilitate demonstra¬
rent: in tus aũt pleni sunt
⁊ libidine. Deniq manifes¬
tius ħ ipsum expͥmit infe-¬
rens. sic ⁊ uos a foris quidẽ
paretis hominibꝰ iusti: intꝰ

Expanded text:
a. Sic et vos a foris quidem paretis hominibus justi, intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate. Sepulcris quoque eos comparavit, quae humano opere cultuque splendentia, mortuorum ossibus et cadaverum immunditiis interius sordescant; praeferant scilicet inanibus verbis justitiae speciositatem, habeant vero intra se conscientiae suae mentisque fetored in calice et paropside demonstrarat, eo quod foris loti essent, et intrinsecus sordidi, hoc nunc per exemplum sepulcrorum replicat: quod quomodo sepulcra forinsecus lita sunt calce, et ornata marmoribus et auro coloribusque distincta, intus autem plena sunt ossibus mortuorum: sic et perversi magistri, qui alia docent, et alia faciunt, munditiam habitu vestis, et verborum humilitate demonstrant: intus autem pleni sunt t libidine. Denique manifestius hoc ipsum exprimit, inferens: Sic et vos a foris quidem paretis hominibus justi: intus
Abbreviated transcription (Latin):
imminente iħosolinoꝵ ex¬
cidio principes extitere. qui
iamiamq appropinquare
refeirent. SSulti in eccłia ip
rima ueritati contraria. diẽ
dñi iustare p̾dicarent. quos
pͥmus ẽ symõ magus: cui si¬
cut in actibꝰ apłoꝵ legimus
auscultabant om̃s quim sa¬
maria erant a minimo usq
ad maximũ dicentes. hec ẽ
uirtus dĩ que uocatur mag¬
na. eo qued multo tp̃re magi¬
cis suis lementass eos. Nec

Expanded text:
imminente Jerosolymorum excidio, principes exstitere, qui jamjamque appropinquare referrent. Multi in Ecclesia ipsrima veritati contraria, diem Domini instare praedicarent. Quos primus est Simon Magus, cui, sicut in Actis apostolorum legimus, auscultabant omnes qui in Samaria erant, a minimo usque ad maximum dicentes: Hic est virtus Dei, quae vocatur magna . Eo quod multo tempore magicis suis dementasset. C
Abbreviated transcription (Latin):
susceptionẽ infirmata quo¬
infiriumẽ dĩ. fortius est
hom̃ibꝰ. Ptegit in furinita¬
tem nram ⁊ resistit diabło
ne nos rapiat. In qua de¬
fensione quod illa aduersꝰ
miluũ conatur affectu.
state. Inco enĩ qͦd dicit ad¬
uersꝰ impiam ciuitatem.
quotiens uolui congregare
filios tuos ⁊ uoluisti: appa¬
rere uidetur tanꝙͣ dĩ uolũ¬
tas suꝑata sit hominũ uo¬
luntate. ⁊ infirmissimis
nolendo inpedientibꝰ. non
potuerit facere potentissimꝰ
qd̾ uolebat. ⁊ ubi est omni¬
potentia illa que in celo &
int̾ra om̃ia quecumq uolu¬
it fecit. si colligere filios ihe¬
rusalem uoluit ⁊ non potu¬
it: An potiꝰ illa quidẽ filioᷤᷤ
suos ab ipso colligi noluit.
s ea quoq nolente filios eiꝰ
collegit ipse quos uoluit:
qr incelo ⁊ in t̾ra nõ quedã
uoluit ⁊ fecit. quedam uͦ uo¬
luit ⁊ nõ focit: s in celo ⁊ int̾

Expanded text:
uoinfirmum est Dei, fortius est hominibus , protegit infirmitatem nostram, et resistit diabolo, ne nos rapiat. In qua defensione, quod illa adversus milvum conatur affectu, sti? In eo enim quod dicit adversus impiam civitatem, Quoties volui congregare filios tuos et noluisti? apparere videtur tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus, non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit
Abbreviated transcription (Latin):
amsuam multiplicari de¬
sid̾ans: om̃ia illa sub uerti fe¬
cit ac penitus auferri. quati¬
nꝰ umbra ⁊ typo cessante ue¬
roꝵ. ipsa iam ueritas ꝑ orbẽ
declarata palinam teneret.¬
edente aũt eo suꝑ mon¬
tem oliueti. accesserũt
ad cum discipłi secreto dicen

Expanded text:
am suam multiplicari desiderans, omnia illa subverti fecit ac penitus auferri, quatenus umbra et typo cessante vero, ipsa jam veritas per orbem declarata palmam teneret.edente autem eo super montem Oliveti, accesserunt ad eum discipuli ejus secreto, d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas qui aplos misit: cessẽt
heretici xp̃o exuirgine prin¬
cipium dare. omittant. ali¬
um legis ⁊ ꝓpħaꝵ: aliũ noui
testamenti dñi p̾dicare. Ꝙͣ¬
uis etiam aplica scriptura. ꝓ¬
pħas nõ cos solum qui futurã
xp̃i incarnationẽ: s ⁊ cos qͥ
futura celestis regni gaudia
p̾dicent appellat᷑. P̾ rophe
inquit duo aut tres dicant:
⁊ ceten diuidicent. S neqͣ¬
quam hos crederim apłis ĩ

Expanded text:
hetas, qui apostolos misit, cessent haeretici Christo ex virgine principium dare, omittant alium legis et prophetarum, alium Novi Testamenti Deum praedicare.  etiam apostolica Scriptura prophetas non eos solum qui futuram Christi incarnationem, sed et eos qui ventura coelestis regni gaudia praedicent, appellat. Prophetae inquit duo aut tres dicant, et caeteri dijudicent. Sed nequaquam hos crediderim apostolis in
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: Ih m Uultiͦs lib̾andi sal¬
uatorẽ pilatus occasiones de¬
dit. pͥmũ latronẽ iusto confe¬
rens. deinde inferens. Quid
crucifigatur: nõ statim acqͥ¬
euit. s uxta sugestionẽ uxo¬
ris que mandauerat ei nicħ
tibi ⁊ iusto illi: ipse quoq re¬
li fecit: hec dicendo pilatus
absoluit iħm. At illi magis
clamabant dicentes. Cru̾ci¬
inuicesimo pͥmo psalmo dixe
rat. Circumdederũt me ca¬
nes młti: congregatio mali¬
gnoꝵ obsedit me. &̾ illud¬

Expanded text:
figatur. Multas liberandi Salvatoris Pilatus occasiones dedit. Primum, latronem justo conferens. Deinde inferens: Quid Crucifigatur, non statim acquievit; sed juxta suggestionem uxoris, quae mandaverat: Nihil tibi et justo illi, ipse quoque reli fecit? Hoc dicendo, Pilatus absolvit Jesum. At illi magis clamabant, dicentes: Crucivigesimo prat: « Circumdederunt me canes multi, congregatio malignantium obsedit me. » I
Abbreviated transcription (Latin):
tuit: ut illum ex eoꝵ manibꝰ
libaret. Seqͥtur. Et respõ¬
dens uniu̾sus ppłs dixit. San¬
gius euis suꝑ nos. ⁊ suꝑ filioᷤ
nr̃os. ¶h. P̾seuerat usq in
p̾ sentem diem hoc in p̾catio
suꝑ uideos: ⁊ sanguis dñi nõ
auferetur ab eis. Unde ꝑ y
saiam loquitur. Si leuaue¬
ritis ad me manus nõ audiã
uos: manꝰ enĩ ur̃e plẽne sũt
sanguine. Optimam here¬
ditatẽ uidi filiis reliquerũt

Expanded text:
tuit ut illum ex eorum manibus tuit ut illum ex eorum manibus liberaret. Sequitur: Et respondens universus populus dixit: Sanguis ejus super nos et super filionostros. Perseverat usque in praesentem diem haec imprecatio super Judaeos, et sanguis Domini non aufertur ab eis. Unde per Isaiam loquitur: Si levaveritis ad me manus, non exaudiam vos. Manus enim vestrae plenae sunt sanguine . Optimam haereditatem Judaei filiis relinquunt
Abbreviated transcription (Latin):
cepta aqͣ lauit manꝰ coram
ppło dicõs. Inmnocens ego. sũ
a sanguine huiꝰ iusti: uos ui¬
deritis.¶hił. Pilatus accep̃
aquã iuxta illud ꝓpħicum: la¬
uabo int̾ innocentes manus
meas: ut in lauacro manuũ
eiꝰ. gentiliũ oꝑa purgarent᷑.
⁊ ab impietate uideoꝵ qͥ cla¬
mant crucifige eumi: nos ali¬
enos faceret quodammͦ. con¬
testans hoc ⁊ dicẽs. Ego qui¬
dem uinocentẽ uolui lib̾are:
s qm̃ seditio oritur. ⁊ ꝑ re¬
belliones mͥ contra cesarem
crim̃ impingit᷑: in nocens ego
sum: a sanguine hinꝰ usti.
Iudex qui cogitꝰ contra xp̃m
feire sententiã. non dampnat
oblatum. s arguit offerentes
iustum ẽẽ ꝓnuncians qui cru¬
cifigendus e̾. Wos inquit ui¬
deritis. ego minist̾ sum le¬
gum. ur̃a uox sanguinẽ fun¬
dit.a. S nũquid am̃ idi¬
cem fallebant: qd̾ focit pila¬
tus: In eo ipso qd̾ fecit. aliꝙͣ¬
tum particeps fuit : s in com¬
paratione multo ipse innocẽ¬
tior. Institit enĩ quantũ po¬

Expanded text:
a aqua lavit manus coram populo dicens: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, vos videritis. Pilatus accepit aquam juxta illud propheticum: Lavabo inter innocentes manus meas , ut in lavacro manuum ejus gentilium opera purgarentur, et ab impietate Judaeorum qui clamaverunt: Crucifige eum, nos alienos faceret quodammodo contestans et dicens: Ego quidem innocentem volui liberare; sed quoniam seditio oritur, et rebellionis mihi contra Caesarem crimen impingitur, innocens ego sum a sanguine justi hujus. Judex qui cogitur contra Dominum ferre sententiam, non damnat oblatum, sed arguit offerentes, justum esse pronuntians, qui crucifigendus est. Vos, inquit, videritis, ego minister sum legum, vestra vox sanguinem fundit. Sed nunquid Deum judicem fallebant, quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit aliquantum particeps fuit, sed in comparatione multo ipse innocentior. Institit enim quantum po