comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ris uniuersis dilatabatur amplis¬
sime. & ueniebant extͣnei uide głam
eius: & audire doctrinam oris eus.
In hoc tñ pectabat. quod paganos
eos qͥ in hac patͥa sub eo degebant.
minis firmauro: & extͣneos huc
ad ductos. plus eqͦ diligẽs. ualde
coroborauit. Nichil namq in reb
humanis ꝑfectissimum. est.
dGari pacifici anno .u. edelwol¬

Expanded text:
terris universis dilatabatur amplisterris universis dilatabatur amplissime, et veniebant extranei videre gloriam ejus et audire doctrinam oris ejus. In hoc tamen peccabat quod paganos eos, qui in hac patria sub eo degebant, nimis firmavit, et extraneos huc adductos plus aequo diligens valde corroboravit. Nihil enim in rebus humanis perfectissimum est. Edgari pacifici anno quinto Edelwal
Abbreviated transcription (Latin):
xui. annis regnauit. In dieb
eiꝰ hec t̾ra maxime meliorata ẽ: ⁊
oei omĩpotentis gr̃a. qmͣ ip̃e ꝓpos¬
se suo deuotissimꝰ meruit. semper
oum inxit in pace regnauit. Iue
namq xp̃i fidẽ inregno suo uali¬
dissime dilatauit. & oꝑa salutis
exemplo sui darissime fecundauit.
Dilectus namq deo & hominibus
gentes t̾re sue semꝑ pacificare stu¬
duit: nec aliqͥs p̃decessoꝵ suoꝵ tan¬
ta pace & gaudio regnum tenere po¬
tuit. Lp̃e siqͥdem nomen dei honora¬
bat. & delege oe sepius inqͥrens li¬
benter eam discebat. & gaudenter
oocebat: & uerbis & oꝑib popłm suũ
bonoꝵ oꝑum exertitationi ꝓnitus
inuitabat. Dñi autẽ om̃ĩpotentia
seruo suo edbaro benegesta non solũ
infuturo. uerum ⁊̃ inp̃senti scło re¬
tͥbuit qͥa regulos om̃s & consules.
& patͥe tocius gentẽ. cum tremore
& amore ꝓuelle suo subdidit absq
p̃lio: & aliqͣ mentis ꝑturbatione.
Fama uͦ & nomen regis clarissimũ

Expanded text:
XVI annis regnavit. In diebus XVI annis regnavit. In diebus ejus haec terra maxime meliorata est, et Dei omnipotentis gratia, quam ipse pro posse suo devotissimus meruit; semper, dum vixit, in pace regnavit. Ille namque Christi fidem in regno suo validissime dilatavit, et opera salutis exemplo suo clarissime fecundavit. Dilectus namque Deo et hominibus gentes terrae suae semper pacificare studuit, nec aliquis praedecessorum suorum tanta pace et gaudio regnum tenere potuit. Ipse siquidem nomen Dei honorabat, et de lege Dei saepius inquirens libenter eam discebat, et gaudenter docebat, et verbis et operibus populum suum bonorum operum exercitationi promptus invitabat. Domini autem omnipotentia servo suo Edgaro bene gesta non solum in futuro, verum etiam in praesenti saeculo retribuit, quia regulos omnes et consules et patriae totius gentem cum tremore et amore pro velle suo subdidit, absque praelio et aliqua Martis perturbatione; fama vero et nomen regis clarissimum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suꝑ om̃s partes anglie tan¬
oem rex solus regnasset: fatis exi¬
gentib hominẽ exuit .uiii. anno.
postqm᷑ diadematis in signi sulli¬
matus fuerat.
Dwini filius reg̃ edmundi. suꝑ¬
uniuersam angliam post hunc
regnauit. Eadmundus namq
filius adelstam ꝓbissimi reg̃. fi¬
lii edwardi fortunati pͥncipis
filii aluredi laboriosi ducis filii
edelwlfi maͦni patͥs. filii egbric¬
ti. qͥ regnũ Wests exe maxime
pͥmus insullime ꝓuexit. & in
monarchiam fortitudinis sue¬
os habuit. edwi pͥmogenitum:
& adgar iuniorẽ. Quos scds or¬
dinẽ natiuitatis: ordo regnan¬
oi disposuit. Scdo autẽ anno
regni eius. Wistan archi ep̃c ui
tali pͥuatus est aura. Rex autẽ
p̃dictus edwi: non in laudabili¬
ter xegni infulam tenuit:
oWi rex anno regni sui .u. cũ
in pͥncipio regnũ eius decentis¬
limẽ. floreret: ꝓsꝑa & letabunda
exordia mors inmat᷑a p̃rupit:
OGarus pacificus. fr̃ regis p̃dc̃i

Expanded text:
cum super omnes partes Angliae tancum super omnes partes Angliae tandem rex solus regnasset, satis exigentibus, hominem exuit octavo anno postquam diadematis insigni sublimatus fuerat. Edwi, filius regis Edmundi, suuniversam Angliam post hunc regnavit. Edmundus namque filius Adelstani probissimi regis, filii Edwardi fortunati principis, filii Alfredi laboriosi ducis, filii Edelwolfi magni patris, filii Egbricti, qui regnum Westsere maxime primus in sublime provexit, et in monarchiam suae fortitudinis os habuit, Edwi primogenitum et Edgar minorem, quos secundum ordinem nativitatis ordo regnandi disposuit. Secundo autem anno regni ejus Wlstan archiepiscopus vitali privatus est aura. Rex autem praedictus Edwi non illaudabiliter regni infulam tenuit. Edwi rex anno regni sui quinto cum in principio regnum ejus decentissime floreret, prospera et laetabunda exordia mors immatura perrupit. Edgarus pacificus, frater regis praedicti
Abbreviated transcription (Latin):
regis edelstam: fr̃i suo successit
inregno. Et eodem anno nordhin¬
bras iugũ dñationis sue ferre no¬
lentes. cum ualida armatorum
manu petiit totamq sͥ conqͥsi¬
uit. Inde uͦ inscotiam. uexilla
direxit. scotti gͥ nimio t̾rore ꝑ¬
culsi. sine bello subdiderunt
se regi:& uirau̾nt ei tam nord¬
hibri qmͣ scotti. debitam dño
fidelitatem. Qd tamen iuramen¬
tum. du non durauit.
Dredo nãq reu̾so in australes
fuerat: rediit cum magna classe
in norhimbram. & cũ gaudio sus¬
ceptus ẽ. a suis. & regno it̾m resti¬
tutus. que in fortitudine tenuit.
.iiii.annis. Quarto autẽ anno.
solita infidelitate utentes nord¬
himbri. fugau̾nt regem eorum
anlaf. & susceꝑunt hyrch filiũ
haraldi in regẽ. s ille it̾m breui
tenuit regnum.
receptus ẽ. it̾m in regno nord
haraldi. ut leuit̾ acceꝑat. leuiter
abiecerat: & regẽ edredum ad se
sponte uocatum. regni sede repo¬
Dredus rex eximius. & inuictus

Expanded text:
regis Adelstani fratri suo successit regis Adelstani fratri suo successit in regno: et eodem anno Nordhumbras jugum dominationis suae ferre nolentes, cum valida armatorum manu petiit, totamque sibi conquisivit. Inde vero in Scotiam vexilla direxit. Scoti igitur nimio terrore percussi, sine bello subdiderunt se regi, et juraverunt ei tam Nordhumbri quam Scoti debitam domino fidelitatem: quod tamen juramentum diu non duravit. Edredo namque reverso in australes s fuerat, rediit cum magna classe in Nordhumbram, et cum gaudio susceptus est a suis, et regno iterum restitutus, quod in fortitudine tenuit quatuor annis. Quarto autem anno solita infidelitate utentes Nordhumbri fugaverunt regem eorum Anlaf, et susceperunt Hirc filium Haraldi in regem; sel ille iterum brevi tenuit regnum. receptus est iterum in regno NordhHaraldi ut leviter acceperat, leviter abjecerat, et regem Edredum ad se sponte vocatum regni sede repoEdredus rex eximius et invictus,
Abbreviated transcription (Latin):
Omundus rex cũ rediss ad
W ests exe. & honorabili tͥum¬
pho susceptus eẽt: reges p̃dicti
dacoꝵ. scilz anlaf filius sidri¬
ci. & reginaldus filiꝰ Gudfredi.
fregerunt pacem qmͣ cum eo
constituerant: dep̃dantes in
parte regni sͥ direpta. Rex gͥ for¬
tissimus eadmundus. cum mili
bello cõmisso reges utrosq & a
regno fugauit: ⁊ nordhimbrã
pͥmus regum W ests exe. in dño
ꝓpͥe tenuit. Seq̃nti uero anno. co¬
tam cũberland. qͥa gentẽ ꝓuincie
illiꝰ ꝑfidã. & legib in solitam. ad
plenum domare neqͥbat: p̃dauit
& contͥuit. & cõmendauit eam mal¬
culmo regi scotie: hoc pacto. quod
in auxilio foret sͥ t̾ra & mari.
Omundus rex inuictus cum
regnass feliter .ui. annis ⁊ dimi¬
dio & omĩa ei ꝓsꝑe contigissent.¬
& solus dic̾euir rex in anglia: ne¬
fanda ꝓdicione confossus est. &
om̃ib scłis detestanda die sancti
augustini cui morte mestimata
p̃repto. partat xp̃i pia benigni¬
PDredus fr̃ eomundi regis. filiꝰq

Expanded text:
mundus rex, cum redisset ad Westsere et honorabili triumpho susceptus esset, reges praedicti Dacorum, scilicet Anlaf filius Sidrici et Reginaldus filius Gudferdi fregerunt pacem, quam cum eo constituerant, depraedantes in parte regni sibi direpta. Rex igitur fortissimus Eadmundus cum milit bello commisso reges utrosque et a regno fugavit, et Nordhumbram primus regum Westsere in dominio proprio tenuit. Sequenti vero anno totam Cumberland, quia gentem provinciae illius perfidam et legibus insolitam ad plenum domare nequibat, praedavit et contrivit, et commendavit eam Malculmo regi Scotiae, hoc pacto quod in auxilio sibi foret terra et mari. Edmundus rex invictus, cum regnasset feliciter sex annis et dimidio, et omnia ei prospere contigissent, et solus diceretur rex in Anglia, nefanda proditione confossus est, et omnibus saeculis detestanda die sancti Augustini: cui morte inaestimata praerepto parcat Christi pia benigniEdredus, frater Eadmundi regis, filiusque
Abbreviated transcription (Latin):
bertus rex ests exe. cui duo filii eius
successerunt in regnum. Nec longe
p pugnau̾nt contͣ kinigils ⁊ cichelin
audact̾ qͥdem c̃ pautiorib contra
plures: s in feliciter. ¶terq enim
iuuenis. acie. gladii corruit. Et ex
toto eoꝵ exertitu iuix aliqͥs fugam
capescere. potuit. obstantib cada¬
uerum suoꝵ montib. ⁊ sanguinis
torrentib. Quib successit sigeb̾tꝰ.
cognomine. paruus. Qui post ea
Sigeb̾tus uir sc̃s & uirtutib ple¬
nus q̃i sui ꝓditione occiderũt.
inibils ⁊ chichelm. t̾cio an¬
no pͦhunc pugnau̾nt contͣ¬
pendan: apud cirencester ꝯgrega¬
ta utͥmq multitudine gram. Qũq
ut̾q exercitus fugata abiurata. in¬
untibilit̾ ꝑsist̾ent: solis occidentis
gr̃a direpti st̃. M ane autẽ cum se
utrosq in ꝑnitiem redigendos. si
aplicarentur uident: moderatis
utͥmq inpeticionib concordati st̃.

Expanded text:
bertus rex Estsexe, cui duo filii ejus successerunt in regnum, nec longe post pugnaverunt contra Kinigels et Kichelm, audacter quidem cum paucioribus contra plures, sed infeliciter: uterque enim juvenis acie gladii corruit, et ex toto eorum exercitu vix aliquis fugam capessere potuit obstantibus cadaverum suorum montibus, et sanguinis torrentibus. Quibus successit Sigebertus cognomine Parvus; cui postea Sigebertus vir sanctus, et virtutibus plenus, quem sui proditione occiderunt. Kinigils et Kichelm tertio anno pestre congregata utrinque multitudine gravi. Cumque uterque exercitus fuga abjurata invincibiliter persisterent, solis occidentis gratia dirempti sunt; mane autem cum se utrosque in perniciem redigendos, si applicarentur, viderent, moderatis utrinque impetitionibus, concordati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fundat. Sicq suꝑ acconitos fert᷑
rex Penda ꝓpinquos. Deuorati st̃
igit᷑ anna rex. ⁊ exertitꝰ eius ore
gladii inmom̃to: ita qͦd uix ali¬
quis suꝑfuit ex eis. Successit aũ
anne frͣ eiꝰ ed̾elhere. qͦ mox occiso
arege penda. successit Adelwuold
in regno. P̃dato gͥ regno: acies ⁊
uexilia in nordhumbre direxit

Expanded text:
fundat; Sic super attonitos fertur fundat; Sic super attonitos fertur rex Penda propinquos. Devorati sunt igitur Anna rex et exercitus ejus ore gladii in momento, ita quod vix aliquis superfuit ex iis. Successit autem Annae frater ejus Edelhere. Quo mox occiso a rege Penda successit Adelwold  al. Ethelwald in regno. Praedato igitur regno acies et vexilla in Nordhumbre direxit
Abbreviated transcription (Latin):
AN NI8
henwald. qͥnto anno regni sui.
in uasus ẽ. a rege Penda. qͥa so¬
rorem eiꝰ dimiserat: s ñ potuit ei re¬
sist̾e. ut p̃r eiꝰ fec̾at. S p̃lio uictus:
fugit ante faciẽ eiꝰ. ⁊ fugatus est a
regno suo. ꝑ tͥenniũ uͦ regno recu¬
ꝑaco: dedit Chenwald Adredo cogna
Erplaldo regi estangloꝵ. Segebert
fr̃ eius. di seruus. Qui nimirũ deo
tantũ adhesit: ut cognato suo seg¬
annos aũ coeg̾unt eum exire. ꝯtͣ
regẽ Pendam. Ille tñ ñ nͥ uirgam
inmanu habebat in p̾lio. Occisus
eni de regio gen̾e. uir optimꝰ ⁊ op¬
time pater s os o Ls
heni ald cũ regnass .xiii. an¬
nis. inuasit Anna p̃dictũ re¬
gemi estangloꝵ. Penda strenuus.
cui bene poterat aptari illud luca¬
ni. Gotꝰ in arma furens. nlłas nͥ
sanguine. fuso: gauder hre uias.
pus ad caulas. in iuste ꝓdigus ire.
Molle pecus. nͨ ꝓm̾itis. mactatq
uoratq. Ora fluunt same. latus
undiq sangͥne manat. P̃stat a¬
trox. nͨ abit: donec simł omnia

Expanded text:
annis. Cenwald quinto anno regni sui invasus est a rege Penda, quia sororem ejus dimiserat; sed non potuit ei resistere ut pater ejus fecerat; sed praelio victus fugit ante faciem ejus, et fugatus est a regno suo. Post triennium vero regno recuperato dedit Cenwald Aedredo cognatCarpwaldo regi Estanglorum Sigebert frater ejus Dei servus. Qui nimirum Deo tantum adhaesit, ut cognato suo Ecgannos coegerunt eum exire contra regem Pendam. Ille tamen non nisi virgam in manu habebat in prelio, ubi et occisus Eni, de regio genere, vir optimus, pater sobolis. Cenwald, cum regnasset tredecim annis, invasit Annam praedictum regem Estanglorum Penda Strenuus. Cui bene poterat aptari illud Lucani: Totus in arma furens nullas nisi sanguine fuso Gaudet habere vias. pus ad caulas injustae prodigus irae, Molle pecus nec pro meritis mactatque voratque; Ora fluunt sanie, latus undique sanguine manat, Perstat atrox, nec abit donec simul omnia
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Regẽq Adelbͥcht: usq ad
chent fugauerunt. Istud ẽ. pͥmũ be
qͦd inter se reges angloꝵ gesserunt.
heulingi anno .xiiͦ. pugnauit
cutha fr̃ eiꝰ cum b̾tannis. apud
bedcanforda quomodo dr bedefor¬
da: ⁊ est mͦ capud ꝓuincie cͥcum¬
iacentis. Pugnauit gͥ ⁊ uicit. Ne¬
pitq armoꝵ effectu .iiiiͦ. castra
S cutha uir magnus fr̃ regis eodẽ
anno o B i i u.
eb Niim eastangle incipit. qd̾
ges orientaliũ angloꝵ iiffingas
mi regis estangle.
heuling ⁊ cudwine filius eius
.xuiͦii. anno regni eiꝰ: pugna¬
uerunt contͣ bͥtannos. Tres autẽ
reges eoꝵ soinmagil. & candidã.
& farinmagil: acies in eos confer¬
tas ⁊ splendidas. p̃lii legib dis¬
infugam uersi sunt. Saxones uͦ
horribiles eis fc̃i: int̾seq̃ndum eos
tres urbes extellentissimas sͥ cepe¬
runt. Gloetest̾. ⁊ cyricest̾. ⁊ badhe¬
heuling uigesimo qͥnto anno
regni sui. ⁊ sudwine pugna

Expanded text:
runt, regemque Aedelbert usque ad runt, regemque Aedelbert usque ad Kent fugaverunt: istud est primum bellum, quod inter se reges Anglorum gesserunt. Ceaulini anno XII pugnavit Cutha frater ejus cum Britannis apud Bedeanfordam, quae modo dicitur Bedeforda: et est modo caput provinciae circumjacentis. Pugnavit igitur et vicit, cepitque armorum effectu IV castra sed Cutha vir magnus frater regis eodem anno obiit. Regnum Estangle incipit, quod ges orientalium Anglorum Uffingas mi regis Eastangle. Ceaulin et Cutwine filius ejus XVIII anno regni ejus pugnaverunt contra Britannos; tres autem reges eorum Commagil, et Candidan, et Farinmagil acies in eos confertas et splendidas praelii legibus disin fugam versi sunt. Saxones vero horribiles eis facti inter sequendum eos tres urbes excellentissimas sibi coeperunt: Gloucestere, et Cirecestre, et BadeCeaulin vigesimo quinto anno regni sui et Cuthwine pugna
Abbreviated transcription (Latin):
parit᷑ & bͥtonum popłis p̃fuit: p̃cer
cantuariis tm̃. Net nõ & meuanias
niã site sunt: angloꝵ subiecit im¬
ꝑio. Sextꝰ os ibaldꝰ rex nordhumbre
sc̃issimꝰ. eisdem finib regnũ tenuit.
minis regnũ ñ nullo tempore choer¬
cens. Pictoꝵ quoq atq scoctoꝵ g̃s:
que septẽtͥonales bͥtanne fines tenẽt
maxima ex ꝑte ꝑdomuit: ac tͥbuta¬
ni indicione sua suscepit. Decimꝰ
Edgar nepos nepotis Alfredi. rex
fortis ⁊ pacificus: qͥ ⁊ anglos ⁊ scot¬
tos uł indñio. uł ꝓrsus ad libitũ
suũ hũit. ⁊ h̾edes eius post eũ usq
ad hanc diem. Regis autẽ Adelb̾ti
tempore. conu̾si sunt anglici Ad fidẽ.
causis uariis compellentib pugna¬
uer̃t contͣ Adelbrich: qui in regnũ
eoꝵ uirib suꝑbis introierat. In gͤssi
uͦ p̃lium apd̃ Wiphandune. duos
consules euis scilicet Oslaf. ⁊ sne¬
ban. ⁊ innum̾am młtitudinem
cum eis: bello fulminantes cecide¬

Expanded text:
pariter et Britonum populis praefuit, praeter pariter et Britonum populis praefuit, praeter Cantuariis tantum, nec non et Mevanias niam sitae sunt, Anglorum subjecit imperio: sextus Oswald rex Nordhumbrae sanctissimus eisdem finibus regnum tenuit; minis regnum non nullo tempore coercens. Pictorum quoque atque Scotorum gentes, quae septentrionales Britaniae fines tenent, maxima ex parte perdomuit, ac tributani in ditione sua suscepit; decimus Edgar nepos nepotis Alfredi, rex fortis et pacificus, qui et Anglos et Scotos vel in dominio vel prorsus ad libitum suum habuit, et haeredes ejus post eum usque ad hanc diem; regis autem Aethelberti tempore conversi sunt Anglici ad fidem: causis variis compellentibus, pugnaverunt contra Aedelbert, qui in regnum eorum viribus superbis introierat; ingressi vero praelium apud Wipandune duos consules ejus, scilicet Oslaf et Cneban, et innumeram multitudinem cum eis bello fulminantes cecide
Abbreviated transcription (Latin):
stature ⁊ uigoris. & audatie existẽ¬
inric cũ regnass. xxui annis̾.
mortuus est: & cheuling filiꝰ eiꝰ
regnauit ꝓ eo .xxx. annis. Simiłr
eodem anno Ida rex Nordhumbrie¬
obiit. ⁊ Ella pͦ eum regnauit .xxx.
annis. Qmͣuis iste ñ fuiss filius
Ite. s filiꝰ iffe: filii iisefrea. filii wit.¬
gils filii u estrefalcna. filii sefugil.
filii seabald. filii sigegeat. filii Wep¬
deg. filii W oden. filii fredealaf.
W ests exe cepit Adelberch rex
magnus regnare suꝑ chent: tepore
iustimi imꝑatoris. Qui t̾tiꝰ quidem
uio ⁊ contiguo ei t̾minis seq̃strat᷑
aborientalib: imꝑauit. Nampͥmꝰ
imꝑiũ huiꝰcemodi. tenuit sue rex
australiũ saxonũ. Scd̃s cheuling
rex occidentaliũ s axonũ. Tertius
ut diximꝰ Adelbrich rex cantuarioꝵ.
Qrͣtus redibald rex orientaliũ angloꝵ.
qui etia uiuente Adelbriheto eidẽ
sue genti genti ducatum p̃bebat.
Qntꝰ Adwine rex nordhumbrorũ
gentis maiore potentia cunctis qͥ
britanniam in colunt. anglorum

Expanded text:
existeninric, cum regnasset XXVI annis, mortuus est, et Ceaulin filius ejus regnavit pro eo XXX annis. Similiter eodem anno obiit Ida rex Nordhumbrae, et Ella post eum regnavit XXX annis, quamvis iste non fuisset filius Idae, sed filius Iffae, filii Usefrea, filii Witgils, filii Westrefalena, filii Sefugil, filii Seabald, filii Sigegeat, filii Wepdeg, filii Woden, filii Fredealaf. Westsexe coepit Aedelbert rex magnus regnare super Kent tempore Justini imperatoris: qui tertius quidem vio et continguis ei terminis sequestrantur a borealibus imperavit. Nam primus imperium hujusmodi tenuit Aella rex australium Saxonum, secundus Ceaulin rex occidentalium Saxonum; tertius, ut diximus, Aethelbert rex Cantuariorum; quartus Redunald rex orientalium Anglorum, qui etiam vivente Aethelberto eidem suae genti ducatum praebebat; quintus Edwine rex Northumbrorum gentis majore potentia cunctis, qui Britanniam incolunt, Anglorum
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾ant cum maximo exercitu usq
ad salesbirig. Ille autẽ congrega¬
tis auxiliis. occurrit eis in uistissi¬
me. Ingentibq copiis fusis utrĩq
pugnatũ est. Britanni qͣsi uindi¬
caturi confusionem belli qmͣ circa
qͥnq̃nniũ ꝑtułant: congregatis
uiris bellicosis armis ⁊ numero
munitis. acies ordinau̾nt apud
beranbiri. Qũq statuissẽt nouẽ
acies. qͥ num̾us bello est aptissimꝰ.
tͥb sciłz infrõte locatis. ⁊ trib in
medio. ⁊ tͥb infine: ducibq in
ip̃is acieb ꝯuenient̾ institutis. ui¬
risq sagittariis. ⁊ teloꝵ iacłatorib.
eqͥtibq iure romanoꝵ dispositis:
saxones in eos om̃s in una acie
conglomi̾ati. audacissime irrue¬
runt. Texillisq collisis ⁊ deiectis.
fractis ue lanceis: gladiis rem ege¬
runt. donec ad uesꝑascente die uic¬
toria in dubio remansit. N ec hoc
mirũ uid̃i debet. cũ illi maxime sta¬
ture. & uigoris & audatie fuerint:

Expanded text:
venerant cum maximo exercitu usque venerant cum maximo exercitu usque ad Salesbirig; ille autem, undique congregatis auxiliis, occurrit eis invictissime, ingentibusque copiis fusis, utrinqupugnatum est: Britanni quasi vindicaturi confusionem belli, quam circa quinquennium pertulerant, congregatis viris bellicosis armis et numero munitis acies ordinaverunt apud Beranburi. Cumque statuissent novem acies, qui numerus bello est aptissimus, tribus scilicet in fronte locatis, et tribus in medio, et tribus in fine, ducibusque in ipsis aciebus convenienter institutis, virisque sagittariis et telorum jaculatoribus equitibusque jure Romanorum dispositis, Saxones in eos omnes in una acie conglomerati audacissime irruerunt, vexillisque collisis et dejectis, fractisve lanceis gladiis rem egerunt, donec, advesperascente die, victoria in dubio remansit. Nec hoc mirum videri debet, cum illi maximae staturae et vigoris et audaciae fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
uit pͦ eum .xxui. annis. Iustiano
Rome imꝑante. qͥ imꝑauit .xxx.¬
Uui. annis: tempore. uigilii pare.
urici anno .u. obscuratus est
sol a mane usq ad t̾ciam: mẽ¬
se martio. Septimo uͦ anno regni
eiꝰ. obscuratus est sol at̾cia pene usq
ad nonam: ita ut stelle apparerẽt¬
.xii. kl̃. Iulii. Decimo autẽ anno
regni eiꝰ obiit Witgar: & sepultus
est apđ Witgaresbͥg. q̃ sic ab eo uo¬
catur.
fRgiim Nordhuimbroꝵ incipit
.xiii. anno Regni kinrici. Qum
enim ꝓceres angloꝵ mltis ⁊ mag¬
mi p̃lus patriam illams subiũ¬
gassẽt: idam iuuenem nobilissi
angenwit. filii Aloc. filii beonoc.
filii brand. filii breldaet. filii woden
filii fredelaf. filii fredewlf. filii fin.
filii GodWlf. filii Geate. Hic gͥ reg¬
nauit .xii. annis. fortissime semꝑ
armatus & laboriosus. Construxit
autẽ bebanburgh: ⁊ cirtũdedit
eam pͥus sepe. pͦea muro. Regnũ
hoc incipit. anno gr̃e.d. xl.uii.
inrici regis anno .xͦ.uiͦii. regni
sui. pugnauit ꝯtͣ bͥtannos: qͥ

Expanded text:
 Justiniano Romae imperante: qui imperavit XXXVIII annis, tempore Vigilii papae. Kinrici anno V obscuratus est sol a mane usque ad tertiam, mense Martio, septimo vere anno regni ejus obscuratus est sol a tertia pene usque ad nonam, ita ut stellae apparerent. XII Kalendis Julii, decimo autem anno regni ejus obiit Witgar, et sepultus est apud Witgaresbrig, quae sic ab eo vocatur. Regnum Nordhumbrorum incipit XIII anno regni Kinrici. Cum enim proceres Anglorum multis et magnis praeliis patriam illam sibi subjugassent, Idam juvenem nobilissimArgenwit, filii Aloc, filii Beonoc, filii Brand, filii Beldet, filii Woden, filii Fredelaf, filii Fredeulf, filii Fin, filii Godwlf, filii Heatae. Hic igitur regnavit XII annis fortissime, semper armatus et laboriosus, construxit autem Bebanburgh et circumdedit eam prius sepe, postea muro: regnum hoc incoepit anno gratiae 547. Kinric rex anno XVIII regni sui pugnavit contra Britannos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ne ⁊ ꝓlixe tttabitur. Anno uͦ seq̃nte.
Oswold rex sc̃s adeptus ẽ. regnum
nordhumbroꝵ ⁊ regnauit.ix. an¬
nis. Anno hunt seq̃nte. conu̾sus
ẽ. kinigils adfidẽ. Anno ⁊̃ ꝓximo
W̾ ald rex estangloꝵ filiꝰ Redl oldi
regis. adfidẽ rectam. ⁊ eo mox oc¬
ciso ꝑ Pendam strenuũ conu̾sus ẽ.
Sigbers fr̃ & successor suus ꝑ felicem
epm: ⁊ tota gens orientaliũ angloꝵ
cum eo. Quarto pͥhunc anno: obiit
Adbold rex cent. qui regnauit .xxiiii.¬

Expanded text:
 prolixe tractabitur. Anno vero sequente Oswald rex sanctus adeptus est regnum Nordhumbrorum et regnavit novem annis. Anno hunc sequente conversus est Kinegils ad fidem. Anno etiam proximo wald rex Estanglorum filius Redwaldi regis ad fidem rectam, et eo mox occiso per Pendam Strenuum, conversus est Sigbert frater et successor suus per Felicem episcopum, et tota gens orientalium Anglorum cum eo. Quarto post hunc anno obiit Eadbald rex Kent, qui regnavit vigi
Abbreviated transcription (Latin):
gere. Ubiq autem ante regem. uex¬
illa gestabantur. Nec nõ ꝑ plateas
illud genus uexilli qͦd romam luf
fam. angli luf appellant: ante
eum ubilibet ferri solebat.
Dimbils cum regnass .xui. annis.
I⁊ cichelmꝰ pugnantes ꝯtͣ Edwi¬
num regem p̃dictum. qͦm pͥus mor¬
ti ꝓditione parau̾ant. tcle iure

Expanded text:
gere. Ubique autem ante regem vexgere. Ubique autem ante regem vexilla gestabantur, nec non per plateas illud genus vexilli, quod Romani Tuffam vocant, Angli Tuf appellant, ante eum ubilibet ferri solebat. Kinigils cum regnasset sexdecim annis, et Kichelmus pugnantes contra Edwinum, regem praedictum, quem prius morti proditione paraverant tradere
Abbreviated transcription (Latin):
toq maiores erant num̾o: qmͣ hos¬
tes. Rex tam̃ nordhũbroꝵ qͣsi p̃da
inuenta. subito ꝓruens incuneos
onglomiatos: Reinerum filiũ regis
cum tota acie sua gladiis ꝓstrauit.
⁊ ad inferos ante se misit. Redwal¬
dus aũtanta clade ñ ꝑt̾itus. sed
iracundior inuincibilit̾ cũduab
acieb ꝑstitit. Cumq ĩpetͣbiles es¬
sent. nordhumbris: Ed elfridus fin¬
dens cuneos ult᷑ posse suum. longe
a suis suꝑ stragem magnã hostiũ
ꝓstratus est. Hugit gͦ rege ad ep̃to.
totus eiꝰ erercitus. huic gͦ in regnũ
successit. Ed Winus. qͥ post ea fc̃s ẽ.
rͥanus. Tanta autẽ erat in bͥtan¬
nia tempore regis EedWin. ubicũq
imꝑium eiꝰ attingebat. ut mulier
cum nato pariulo.amari ad ma¬
re secura gradi posset. Rex autẽ
ad lucidos fontes iuxta uias ob
refrigerium uiantiũ. erectis sti¬
pitib ereos caucos suspenderat.
Quos nlłs uł magnitudine timo¬
ris audet. uł amoris uellet attin¬

Expanded text:
ltoque majores erant numero quam hosltoque majores erant numero quam hostes. Rex tamen Nordhumbrorum quasi praeda inventa subito proruens in cuneos conglomeratos Rainerum filium regis cum tota acie sua gladiis prostravit, et ad inferos ante se misit. Redwaldus autem tanta clade non perterritus, sed iracundior, invincibiliter cum duabus aciebus perstitit. Cumque impenetrabiles essent Nordhumbris, Edelfridus findens cuneos ultra posse suum longe a suis super magnam stragem hostium prostratus est. Fugit igitur rege adempto totus ejus exercitus. Huic ergo in regnum successit Edwinus qui postea factus est Christianus. Tanta autem pax erat in Britannia tempore regis Edwini, ubicunque imperium ejus attingebat, ut mulier cum nato parvulo a mari ad mare secura gradi posset. Rex autem ad lucidos fontes juxta vias ob refrigerium viantium erectis stipitibus aereos caucos suspenderat, quos nullus vel magnitudine timoris auderet, vel amoris vellet attin
Abbreviated transcription (Latin):
rũ splendẽtium ⁊ framearũ mag¬
ne longitudinis: fuga in pͥncipio
sero tam̃ uictoria potiti sunt.s aro¬
nes gͥ sine detrimento sin uictores:
numauerunt mortuos bͥtannoꝵ.
nasset. mortuus est. A delbͥcht
rex kentensis: cui successit Ad¬
bold filiꝰ eius. Seq̃nti aũ anno.
adelfridꝰ rex nordhumbroꝵ. ⁊ red¬
woldus rex eastangle. obinaue¬
runt sͥ: ꝓuocati utͥmq cũ exerci¬
tib copiosis. Pugnatum ẽ. gͥ infi¬
nib m̾tioꝵ. Ad orientalẽ plagam
aminis qͥ uocatur idle. Unde dicit᷑.
Amuis idle angloꝵ sanguine sor¬
duit & delfridus rex ferus dedignãs
& mirans qͦd aliqͥs aud̾et ei resis¬
t̾e: cum militib electis ⁊ bello as¬
iuetis. audacissime. qͥdem. s mn or¬
dinate irruit in hostem: qmͣ uis
acies Redi aldi eleganter ordina¬
te. t̾ribiles eeñt. aspectu. Nã hirsu¬
te galeis ⁊ hastis. & innum̾is decore
uexillis: t̾no ꝓcedebant ordine. Mł¬

Expanded text:
rum splendentium et framearum magrum splendentium et framearum magnae longitudinis, fuga in principio, sero tamen potiti sunt. Saxones igitur sine detrimento sui victores numeravere mortuos Britannorum, nasset, mortuus est Ethelbert rex Kentensis: cui successit Aedbold filius ejus. Sequenti quoque anno Edelfridus rex Nordhumbrorum, et Redwaldus rex Estangle obviaverunt sibi provocati utrinque cum exercitibus copiosis. Pugnatum est igitur in finibus Merciorum ad orientalem plagam amnis, qui vocatur Idle: unde dicitur: Amnis Idle, Anglorum sanguine sorduit. Edelfridus rex ferus dedignans et mirans quod aliquis ei auderet resistere, cum militibus electis et bello assuetis audacissime quidem, sed inordinate irruit in hostem, quamvis acies Redwaldi eleganter ordinatae terribiles essent aspectu. Nam hirsutae galeis et hastis et innumeris decorae vexillis terno procedebant ordine, mu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ bello belloꝵ maximo. in libro
conu̾sionis angloꝵ qͥ hunc seqͥtur
dicendum est.
eolwlfus uͦ int̾ młta bella ꝯtͣ
młtos fc̃a. q̃ cã breuitatis p̃t̾¬
missa st̃: pugnam maximam ha¬
buit ꝯtͣ suds exas. In qͣ ut̾q exer¬
citus in effabilit̾ contͥcus ẽ. ¶lades
tũ detestabilior contigit suds exis.
eoluult cum regnass .xiiii. an¬
nis: ħo eẽ. desiit. kinegils uͦ:
regnauit pͦ eum .xxxi. annis suꝑ
w ests exe. tp̃r eradii imꝑatoris: qu
ĩꝑauit .xxui. annis. kinegils filius¬
suũ in regnũ. Et miert̃ bellũ ꝯtra
bͥtannos apud beandune. Ordina¬
tis gͥ manipuł. ⁊ cuneis. ⁊ acieb.
cũ eis legis rata centuriones. ⁊ con¬
sules. & duces utͥusq p̃essent: bel¬
lum inceptũ ẽ. Qũ gͥ obuiarent aci
es sͥ t̾ribilit̾ ⁊ pulcherrime: uexil¬
lis in dinatis in ip̃a pͥma collisio¬
ne: inuasit horror britannos:
Tim̃tesq aciem securiũ maxima¬

Expanded text:
quo bello bellorum maximo in libro quo bello bellorum maximo in libro conversionis Anglorum, qui hunc sequitur, dicendum est. Ceolwlfus vero inter multa bella contra multos facta, quae causa brevitatis praetermissa sunt, pugnam maximam habuit contra Sudsexas: in qua uterque exercitus ineffabiliter contritus est. Clades tamen detestabilior contigit Sudsexis. Ceolwlf, cum regnasset XIV annis, homo esse desiit. Kenegils vero regnavit post eum XXXI annis super Westsexe tempore Heraclii imperatoris; qui imperavit XXVI annis. Kinegils  in regnum, et inierunt bellum contra Britannos apud Beandune. Ordinatis igitur manipulis et cuneis et aciebus cum eis lege rata centuriones et consules et duces utrinque praeessent, bellum incoeptum est. Cum igitur obviarent sibi acies terribiliter et pulcherrime, vexillis inclinatis, in ipsa prima collisione invasit horror Britannos, timentesque aciem securium maxima
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣ pictos. seolwlt fuit filiꝰ cutha.
sutha filiꝰ kinric. filii certic.¬
eolwlfi regis gͥ anno. uiͦi. foca¬
tis imꝑatoris anno pͥmo. qͥ uiͦii.
annis imꝑauit rome: Adelfert ferꝰ
rex nordhumbroꝵ. fortis ⁊ gl̾e cupi¬
dus. plus om̃ib angloꝵ regib. gen¬
tem uastabat. bͥtonũ. Nemo intri¬
bunis. nemo in regib. plures eoꝵ
t̾ras ext̾minatis. uł subiugatis in¬
digenis: aut tͥbutarias genti an¬
gloꝵ. aut habitabiles fecit. Qui mi¬
to pot̾at illd̾ aptari. Beniamin lu
pus mane comedet p̃dam. ⁊ ues¬
ꝑa diuidet spolia. Unde motus eiꝰ
am inhabitant. uenit ꝯtͣ eũ cum
inm̃so ac forti exertitu: s cum pau¬
cis uictus aufugit. Si qͥdẽ in loco
illo quem ip̃e ducebat exertitu ꝑ¬
emptus est. Neq ex eo tempore qͥs¬
qm regum scoctoꝵ. ad u̾sus gentẽ
angloꝵ. in p̃lium uenire ausus:.
eollł lfi uͦ regis anno nono. pug¬
nauit p̃dictus rex rdelfert ꝯtͣ
bͥtannos: uictor ap̃ carlegion. De

Expanded text:
 Pictos. Ceolwlf fuit filius Chuta, Chuta filius Kinric filii Certic. Ceolwlfi regis igitur anno VII, Phocatis imperatoris anno primo, qui VIII annis imperavit Romae, Edelfert rex ferus Nordhumbrorum, fortis et gloriae cupidus plus omnibus Anglorum regibus gentem vastabat Britonum: nemo in tribunis, nemo in regibus plures eorum terras exterminatis vel subjugatis indigenis, aut tributarias genti Anglorum, aut habitabiles fecit. Cui merito poterat illud aptari: Benjamin, lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia . Unde motus ejusam inhabitant, venit contra eum cum immenso ac forti exercitu, sed cum paucis victus aufugit; siquidem in loco illo, quem ipse ducebat, exercitu peremptus est; neque ex eo tempore quisquam regum Scotorum adversus gentem Anglorum in praelium venire ausus est . Ceolwlfi vero regis anno nono pugnavit praedictus rex Edelfert contra Britannos, victor apud Kaerlegion; de
Abbreviated transcription (Latin):
ds uictoriã bͥtannis. Saxones uero
qnͣto in bellis p̃stantiores eẽ. sole¬
bant. tanto in fuga seniores effec¬
ti: ualde contͥci sunt. Post hec tem¬
pora: crida: rex merche ꝑiit. cui
successit filiꝰ eius Wippa. Qirca hec
etiam tempora. pͦ Adelric regnauit
a delfert. qͥ uocatur ferus: suꝑ nord¬
humbre. his etia temporib. occu¬
pauerunt longobardi italiam.
Nec multo post: Gregorius u̾bum
dei signauit in angliam.
elrico regnante suꝑ w estsexe.¬
⁊ &delfret suꝑ nordhumbre.
⁊ Wipa suꝑ m̃te: conu̾si sunt rex
Adelbricht᷑ cantie. ⁊ popłs kenten¬
sis ad fidem: ut inseq̃nti libro os¬
tendemus. Pͦ Wipam uͦ regnauit

Expanded text:
Deus victoriam Britannis. Saxones vero Deus victoriam Britannis. Saxones vero quanto in bellis praestantiores esse solebant, tanto in fuga segniores effecti, valde contriti sunt. Post haec tempora Crida rex Werce periit, cui successit filius ejus Wipha: circa haec etiam tempora post Edelric regnavit Edelfert, qui vocatur Ferus, super Nordhumbre. His etiam temporibus occuparunt Longobardi Italiam; nec multo post Gregorius urbem Dei signavit in Angliam. Celrico regnante super Westsexe, Edelfert super Nordhumbre, et Wippa super Werce conversi sunt rex Aethelbertus Cantiae, et populus Kentensis ad fidem, ut in sequenti libro ostendemus. Post Wippam vero regnavit
Abbreviated transcription (Latin):
ui młtitudine opp̃sus: ꝓstratus
⁊ occisus est. Uicti sunt gͥ angli ⁊
fuge dati. Rex tñ cheuling rursus
reparato exertitu: cum fugat sui
abiurassent: tandẽ p̃lio uictores
uicit. ꝑ seq̃nsq bͥtannos: regiones
młtas.⁊ innum̾abilia spolia cepit.
fb̃num merche incipit. qͦd crida
ut ex sͥptis conic̾e possumus:
pͥmꝰ optinuit. Nunc gͥ in choata st̃
om̃ia regna angloꝵ. Quoꝵ etates
⁊ uariationes. scdm qͦd in libris
uet̾um in uenimꝰ. ut distinctiꝰ pote¬
rimꝰ designabimꝰ: conferentes tñ
ea etati regum W ests exe.
heuling tͥgesimo regni sui an¬
no mortuus ẽ: ⁊ ceolric regna¬
uit pͦ eum .u. annis. Simili modo
elle tex nordhumbroꝵ eodem anno
obiit. ⁊ Adelric pͦ eum regnauit.
.u. annis. Gercio autẽ pͦ hunc anno.
bͥtannm ⁊ saxones bellum consti¬
tuerunt a pd̾ wodnesbirue. Qum
autem bͥtones more Romanoꝵ a¬
cies distincte admou̾ent. Saxones
uͦ audact & confuse irruerent:
maximũ p̃lium fc̃m ẽ. ¶ oncessitq

Expanded text:
i multitudine oppressus, prostratus et occisus est. Victi sunt igitur Angli et fugae dati; rex tamen Ceaulin, rursus reparato exercitu, cum fugam sui abjurassent, tandem praelio victores vicit, persequensque Britannos regiones multas et innumerabilia spolia cepit. Regnum Werce incipit, quod Crida, ut ex scriptis conjicere possumus, primus obtinuit. Nunc igitur inchoata sunt omnia regna Anglorum: quorum aetates et variationes secundum quod in libris veterum invenimus, ut distinctius poterimus, designabimus; conferentes tamen ea aetati regum Westser. Ceaulin XXX regni sui anno mortuus est, et Ceolrick regnavit post eum V annis. Simili modo Ella rex Nordhumbrorum eodem anno obiit, et Edelric post eum regnavit V annis; tertio autem post hunc anno Britanni et Saxones bellum constituerunt apud Wodnesbirue. Cum autem Britones, more Romanorum, acies distincte admoverent, Saxones vero audacter et confuse irruerent, maximum praelium factum est; concessitque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ kinrici filii sui: ꝑ uniu̾sam t̾rã.
Ab illa qͥppe die incepit regnum
W ests exoꝵ: qͦd usq ad nr̃a temꝑa.
cet̾is regnis om̃ib sͥ uendicatis
DuRai.
tetic ⁊ kenric filiꝰ eiꝰ. anno no¬
no regni eiꝰ. pugnau̾nt it̾um
ꝯtͣ b̾tannos ap̃ certichesforde: ⁊ fc̃a
est strages magna exut᷑q parte.
Ea tempestate uen̾unt multi ⁊ se¬
pe de gͥmania & occupau̾unt es¬
tangle ⁊ m̃che: s nec dum sub uno
rege redacta erant. Plures autẽ
ꝓceres certatim regiones occupa¬
bant unde in numabilia bella fiȩ¬
ant. P roceres uͦ qͥa multi erant:
Rthurus belliger. illis tempori¬
b dux militũ ⁊ regnũ bͥtannue.
ꝯtͣ illos inuittissime pugnabat.
Duodecies dux belli fuit. Duodecieᷤᷤ

Expanded text:
et Kinrici filii sui per universam terram: et Kinrici filii sui per universam terram: ab illa quippe die incoepit regnum Westsexorum, quod usque ad nostra tempora, caeteris regnis omnibus sibi vindicatis, durat. Certic et Kinric filius ejus anno nono regni ejus pugnaverunt iterum contra Britannos apud Certicesford, et facta est strages magna ex utraque parte. Ea tempestate venerunt multi et saepe de Germania, et occupaverunt Castangle et Merce; sed necdum sub uno rege redacta erant. Plures autem proceres certatim regiones occupabant, unde innumerabilia bella fiebant; proceres vero, quia multi erant, Arthurus belliger illis temporibus dux militum et regum Britanniae contra illos invictissime pugnabat. Duodecies dux belli fuit, duodecies
Abbreviated transcription (Latin):
tõNiim w estsexe in cipit. an¬
no aduentus angloꝵ septua¬
gesimo pͥmo. Anno abincarna¬
tione dñi. dͦ.xix. Tempore iustim
qͥ uocatur senior. qͥ imꝑauit.uiii.
annis. Quod scił ⁊ regnum cet̾a
om̃ia sͥ ꝓcessu tempoꝵ subinga¬
uit. ⁊ monarchiam tociꝰ bͥtannie
optinuit. Qmͣ obcausam omniũ
alioꝵ tempora regnoꝵ ad hos reges
applicare libet. Ut sicut horum
potentia creuit. ita tempora regnoꝵ
ꝑ eos dinoscantur.
truic regnauit .xuii. annis
in w ests exe. Inierunt namq
bellum fortissimi bͥtannoꝵ contra
eum apd̃ certichesforde in eodẽ anno.
ꝑstiteruntq duces eoꝵ magnani¬
miter & ꝓterue exutraq parte. do¬
nec declinante iam die ad uesꝑam:
Saxones uictoriam optinuerunt.
& fc̃a. ẽ. plaga magna in die illa
suꝑ incolas albom. Atrocior uero
multo fugiss. nͥ sol occidens ꝓhibe¬
ret. Ampliatũ est aũ nom̃ certici.
& diuulgata ẽ. fama belloꝵ eius

Expanded text:
Regnum Westsexe incipit anRegnum Westsexe incipit anno adventu Anglorum LXXI anno ab Incarnatione Domini 519 tempore Justini, qui vocatur Senior, qui imperavit VIII annis: quod scilicet regnum caetera omnia sibi processu temporum subjugavit, et monarchiam totius Britanniae obtinuit: quam ob causam omnium aliorum tempora regnorum ad hos reges applicare libet, ut sicut horum potentia crevit, ita tempora regnorum per eos dignoscantur. Certic regnavit XVII annis in Westsexe: inierant namque bellum fortissimi Britannorum contra eum apud Certicesford in eodem anno, perstiteruntque duces eorum magnanimiter et proterve ex utraque parte, donec declinante jam die ad vesperum Saxones victoriam obtinuerunt, et facta est plaga magna in die illa super incolas Albion; atrocior vero multo fuisset, nisi sol occidens prohiberet. Ampliatum est autem nomen Certici, et divulgata est fama bellorum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ges pulcherrime construxerunt.
qũq pars eoꝵ in montib. pars
eoꝵ in ualle ꝓ gredet᷑ caute & ex¬
cogitate: apparuit sol oriens. oftẽ¬
ceruntq radii dipeis de auratis. ⁊
resplenduerunt colles abeis aerq
finitimus clariusq refulsit. ui¬
mueruntq saxones timore mag¬
no. & appropinqͣuert̃ ad p̃lium.
Dum autẽ collidentur exertitus
fortissimi. fortitudo bͥtannoꝵ dis¬
sipata est. qͥa d̾s spreu̾at illos. ⁊
ft̃a est uictoria patens. & ad qͥsie¬
runt duces p̃diti regiones non
pautas: ⁊ ꝑ eos fortitudo chertici
t̾ribilis fc̃a est ꝑtnͣsiitq t̾ram in
fortitudine GR a iii.
iRca hoc tempꝰ obiit eua Rex
australiũ saxonũ. qui omĩa
iura regni angloꝵ. Reges scilic⁊
⁊ ꝓceres. & tͥbunos. inditione sua
tenebat. Regnauitq pͦ eum scissa
filiꝰ eius. ꝓgeniesq eoꝵ post eos.
At in ꝓcessu tempoꝵ. ualde mino¬
rati sunt: donec in alioꝵ iura re¬
gum transierunt.

Expanded text:
ges pulcherrime construxerunt. ges pulcherrime construxerunt. Cumque pars eorum in montibus, pars eorum in valle progrederetur caute et excogitate, apparuit sol oriens, offenderuntque radii clypeis deauratis, et resplenduerunt colles ab eis, aerque finitimus clarius refulsit, timueruntque Saxones timore magno et appropinquaverunt ad praelium. Dum autem colliderentur exercitus fortissimi, fortitudo Britannorum dissipata est, quia Deus spreverat illos, et facta est victoria patens, et acquisierunt duces praedicti regiones non paucas, et per eos fortitudo Certici terribilis facta est, pertransiitque terram in fortitudine gravi. Circa hoc tempus obiit Ella rex australium Saxonum, qui omnia jura regni Anglorum, reges scilicet et proceres et tribunos in ditione sua tenebat; regnavitque post eum Cissa filius ejus, progeniesque eorum post eos. At in processu temporum valde minorati sunt, donec in aliorum jura regum transierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Unam regebat tertic: aliam
uͦ kenric filiꝰ eius. ¶ertit regebat
cornu dextrum: kenric uͦ si nistrũ.
Tnito gͦ p̃lio. rex naral eod dextrum
cornu uidens p̾stantius. irruit ip̃e
⁊ om̃s uires eiꝰ: ut illud qđ fortissi¬
mũ erat pͥus ꝓsterneretur. Prostͣ¬
us gͥ uexillis & acie ꝑforata. certic
in fugam ꝯu̾sus est: & fc̃a est stra¬
ges maxima aciei eiꝰ in momento.
Uidens autẽ sinistrũ cornu ductũ
a filio. qͦd dextr̃ cornu patͥs sui des¬
tructum eẽt: irruit in terga ꝑ seqñ¬
tium.⁊ aggͣuata est pugna uehe¬
menter: ⁊ cecidit rex naz̾aleod. &
subsidium. Saxones gͥ p̃rogatiua
uictorie potiti sunt: & qͥes data est
cis annis ñ młtis. Aduen̾untq eis
adiutores fortes ⁊ multi.
ato nãq anno pͦ bellũ p̃dictũ:
uen̾unt nepotes chertici. Stuf.
⁊ Wigar: cũ tͥb nauib apđ certi¬
cesore. Pma autẽ mane duces bͥ¬
tannoꝵ acies meos scđm bellile¬

Expanded text:
runt: unam regebat Certic, aliam runt: unam regebat Certic, aliam vero Cinric , filius ejus. Certic regebat cornu dextrum; Cinric vero sinistrum. Inito ergo praelio, rex Nazaleod dextrum cornu videns praestantius, irruit ipse et omnes vires ejus, ut illud, quod fortissimum erat, prius prosterneretur. Prostratis ergo vexillis et acie perforata, Certic in fugam versus est, et facta est strages maxima aciei ejus in momento. Videns autem sinistrum cornu ductum a filio, quod dextrum cornu patris sui destructum esset, irruit in terga persequentium, et aggravata est pugna vehementer et cecidit rex Nazaleod, et subsidium. Saxones igitur praerogativa victoriae potiti sunt, et quies data est eis annis non multis, adveneruntque eis adjutores fortes et multi. Sexto namque anno post bellum praedictum venerunt nepotes Certic, Stuf et Witgar cum tribus navibus apud Certicefore. Primo autem mane duces Britannorum acies in eos secundum belli le
Abbreviated transcription (Latin):
tptimo autẽ anno post aduentũ
cirtici. uenit port & duo filii eiꝰ
seda ⁊ megla. cum duab nauib
maximis. apd̾ Portesmudham: sta¬
timq clamor maximus impleuit
omnem ꝓuinciam. Dux gͥ ꝓuincie
⁊ omĩs multitudo pugnam aggressi
absq ordine. ut qͥsq ad ueniebat:
in ictu ocłi deꝑiere. Aud acia nãq
agebat bͥtones in hostẽ. fortitudo uͦ
hostis agebat in pͥdentiã eoꝵ in con¬
fusionẽ. Duce gͥ & popło ꝑ empto
uł fugato. uictoria potiti sunt: port
de qͦ dicta est portes mudha. ⁊ duo
elliicꝰ scͥpturus sum qđ nataleod
Rex maximꝰ bͥtannoꝵ egit ꝯt᷑
certie ⁊ kinric filiũ eiꝰ. seragesimo
anno aduentus angloꝵ. Hazaleod
uͦ magni nõis erat. ⁊ magne suꝑ¬
bie. A qͦ regio illa dicta est nazaleoi:
que modo dr sertichesford. Congre¬
gata gͥ om̃i multitudine bͥtannie.
auxilium petierat in supp̃mis nego¬
tiis Certic & filii eius. ab esc Rege
cantuarioꝵ: ab eua magno rege
uen̾ant.⁊ duas acies bello statue¬

Expanded text:
eptimo autem anno post adventum Certici venit Port et duo filii ejus, Beda et Megla cum duabus navibus maximis apud Portesmuham, statimque clamor maximus implevit omnem provinciam. Dux igitur provinciae et omnis multitudo pugnam aggressi, absque ordine ut quisque adveniebat in ictu oculi deperiere: audacia namque agebat Britones in hostem; fortitudo vero hostis agebat imprudentiam eorum in confusionem. Duce igitur et populo perempto vel fugato, victoria potiti sunt Port de quo dicta est Postermuham, et duo Bellum scripturus sum quod Nazaleod rex maximus Britannorum egit contra Certic et Cinric filium ejus, sexagesimo anno adventus Anglorum. Nazaleod vero magni nominis erat et magnae superbiae, a quo regio illa dicta est Nazaleoi, quae modo dicitur Certichestorde. Congregata igitur omni multitudine Britanniae, auxilium petierat in supremis negotiis Certic et filius ejus ab Esc rege Cantuariorum, et ab Ella magno rege venerant, et duas acies bello statue
Abbreviated transcription (Latin):
USaxonũ incipit. Qd pͥus ut
putat᷑ tenuit erchenw in: scdm qͦd
et uet̾um scͥptis conic̾e possumus.
Qui fuit filius offe. filii beidcan.
filii seges.lf. filii spcewe. filii Ge.¬
sac. filii andesc. filii s axnat. Post
erchelł in uͦ: regnauit slede filiꝰ eiꝰ
Qui ducens filiã Ermerici regis
cantuarioꝵ. sororẽ scił⁊ eddelb̾ti:
genuit ex ea sibrictum. Qui pͥmꝰ
bilem stragem hostiũ fecerunt
apd̾ Withgaresbritg .xiii. anno
regni sui. Qandẽ autẽ in sulam
q̃ scił latina dicitur uecta: dede¬
runt qͣrto pͦ hunc anno duob
nepotib suis. Stulf. ⁊ Witgar.
eRtic pͥmꝰ Rex westsexe. cum

Expanded text:
Saxonum incipit, quod primus, ut Saxonum incipit, quod primus, ut putatur, tenuit Erchenwin, secundum quod ex veterum scriptis conjicere possumus: qui fuit filius Ossae filii Biedcan, filii Sigewlf, filii Spoewe, filii Gesac, filii Andesc, filii Saxnat. Post Erchenwin vero regnavit Slede filius ejus, qui ducens filiam Ermerici regis Cantuariorum, sororem scilicet Ethelberti genuit ex ea Sibrictum  al. Sibebilem stragem hostium fecerunt apud Witgaresbureg XIII anno regni sui; eamdem autem insulam, quae scilicet Latine dicitur Vecta, dederunt quarto post hunc anno duobus nepotibus suis Stuf et Witgar. Certic primus rex Westsexe, cum
Abbreviated transcription (Latin):
rie matͥs eiꝰ infugam u̾si sunt: ⁊
mlti ex ilł magna cede ꝑierunt. No¬
nũ egit bellũ in urbe leogis. qͥ bͥtan
tracteheuroit. Un decimũ in monte
qͥ nominat᷑ breuom: uͥ illos in fu¬
gam u̾tit. quẽ nos cathbregion ap¬
pellamꝰ. Duodecimũ ꝯtͣ saxones
ourissime archur bellum ĩ mõte
badonis ꝑpetͣuit: in qͦ corruerunt
ĩpetu illius una die. cccc.xl. uiri.
nlło sͥ bͥtonũ in adiutoriũ adherẽ¬
te: ip̃m solum domino confortan¬
te. Hec autẽ bella ⁊ loca belloꝵ.
narrat qͥdã historiogͣphus. que
tam̃ om̃ia loca nr̃e etati in cogni¬
ta sunt. Qd ꝓuidentia d̃i factum
ẽẽ. putamus. ad despectũ popłaris
aure laudis adulatorie: fame tnͣ¬
sitorie. Int̾im tñ ubiq młta bella fie¬
bant. inqͥb qnͣdoq saxones qnͣdoq
bͥtones uictores erant: qnͣto magis
aũ płes saxonũ ꝓst̾nebant᷑. tanto
płes in auxiliũ coꝵ ueniebant: ab
om̃ib cͥcumiacentib t̾ris inuitati.
fR Num ests exe .i. orientalium

Expanded text:
riae matris ejus in fugam versi sunt, et multi ex illis magna caede perierunt; nonum egit bellum in urbe Leogis, quae BritTracteheuroit; undecimum in monte, qui nominatur Brevoin, ubi illos in fugam vertit, quem nos Cathbregion pellamus; duodecimum contra Saxones durissime Arthur bellum in monte Badonis perpetravit, in quo corruerunt impetu illius una die CDXL viri, nullo sibi Britonum in adjutorium adhaerente, ipsum solum Domino confortante. Haec autem bella et loca bellorum narrat Gildas historiographus; quae tamen omnia loca nostrae aetati incognita sunt: quod providentia Dei factum esse putamus ad despectum popularis aurae, laudis adulatoriae, famae transitoriae. Interim tamen ubique multa bella fiebant, in quibus quandoque Saxones, quandoque Britones victores erant; quanto magis autem plures Saxonum prosternebantur, tanto plures in auxilium eorum veniebant, ab omnibus circumjacentibus terris invitati. Regnum Estsexe, id est orientalium
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ alliũ amnẽ qͥ noĩatur bͥtan¬
Sextum bellũ. suꝑ flum̃ qͦd uocat᷑
bassas. Septimũ uͦ contra illos in¬
uit bellum in silua celidonis. qͥ b̾tan¬
nice chattoiit celidon nominatur.
Octauũ ꝯtͣ barbaros egit bellum.
iuxta castellũ Gumnion: in qͦ idem ar¬
chur ymaginẽ sc̃e Marie d̃i genitͥtis
semꝑq uͥginis suꝑ humetos suos

Expanded text:
 alium amnem, qui nominatur Britansextum bellum super flumen, quod vocatur Bassas; septimum vero contra illos iniit bellum in silva Chelidonis, quae Britannice Cattoit Celidon nominatur; octavum contra barbaros egit bellum juxta castellum Guinnion: in quo idem Arthurus imaginem sanctae Mariae Dei genitricis semperque virginis su
Abbreviated transcription (Latin):
inibils cum regnass .xxxi. an¬
annis: filius scilicet constantini
pͥoris. qͥ regnau̾at dimidio anno
successit aũ kinigilso filius eius
Eodem anno occisus ẽ. rex sc̃s Os Wai¬
dus. sic̃ inconseq̃nti libro dicetur:

Expanded text:
Kinigils, cum regnasset XXXI anannis, filius scilicet Constantini prioris, qui regnaverat dimidio anno. Successit autem Kinigilso filius ejus Eodem anno occisus est rex sanctus Oswald, sicut in consequenti libro dicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
obit. Hic humilis. diues. res mi¬
ra potens pius cultor: Compati¬
ens. mitis: cum pateret᷑. erat. No¬
luit. ẽẽ. suis dñs: studuit pat̾. eẽ.
emꝑ inadu̾sis murus. ⁊ arma
suis. In detima iam. mendaces
sompnia mundi: Li qͥd. ⁊ eiugi¬
lans: uera ꝑhenne uidet.
ostea ad festum p̾ificationis.

Expanded text:
obit. Hic humilis dives, res miobit. Hic humilis dives, res mira potens, pius, ultor, Compatiens, mitis cum pateretur erat. Noluit esse suis dominus, studuit pater esse, Semper in adversis murus et arma suis. In decima Jani mendacis somnia mundi Liquit, et evigilans vera perenne videt. Postea ad festum Purificationis