comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenert in ꝑfundummalorum contemp̃nit : Sedimpiur in quid̃
siuenent in ꝓfundummalorum contemnit : Impiorumer¬
go est disperare salutem & contemnere cumin ꝓfundummalo
ad dñm respicere & illuc redire unde dilaprisuns : Istaergo
cogitatio quia spem conuers ionis abscidit. ab impi& ate
descendit : & silcut lapis grauissimur ceruicibur anima incũ¬
bens semꝑ eum deorsum interram cogit aspicere, addm̃uero
sursum uonsinit oculos adleuure : Sed uirilir animi est & pre¬
clurȩmentis deicer aceruicibus animȩ suȩ pondus in imicũ
immode primentem se abic ere di abolum & imperaro aniniȩ

Expanded text:
venerit in profundum malorum, contemnit; sed, Impius, inquit, venerit in profundum malorum, contemnit; sed, Impius, inquit, si venerit in profundum malorum, contemnit . Impiorum ergo est desperare salutem, et contemnere cum in profundum vad Deum respicere, et illuc redire unde dilapsi sunt. Ista ergo cogitatio, quae spem conversionis abscidit, ab impietate descendit; et sicut lapis gravissimus cervicibus animae incumbens, semper eam deorsum in terram cogit aspicere, ad Deum vero suum clarae mentis dejicere a cervicibus animae suae pondus inimicissimum, imo deprimentem se abjicere diabolum, et imperare animae
Abbreviated transcription (Latin):
nem uidens: Iud eutique est quod ego in romediabiliter plango
quia noui : & incersabiliter iugeo dumrecordor usque quo ite¬
rum terep&ere uideam ad proris gloriae statum, quod & si
apud homines in porsibile uid& ur apud dm̃ tamen omnia possi¬
biliasuns: Ipse est enim qui alleuat a terra in opem & dester core
erigit pauperem. Vt conlocex eum curo pr incipib: : cum prin¬
cipib: populisui Ipse est quister: lemfacit indomomatrem su
ꝑfilios la& antem: Non ergo dubiter neq: desperes mutarꝗe
posse inmelius: Sienimtantum potuit diabolus ut acelsis uir¬
tutum fustigur in ꝓfundum tededucer & in alorum. quanto
magis potert dr̃ ad summumte honorum uerticem reuocare:
& non solum inidterestituere quod fuisti : sed & beatiorem multo
quampiyus uideba ys efficere: Tantum est ne concidas animo
uequespemtibi ab scidas bonorum : Neqͣ so ue accidat tibi quo dimpi
cit animam sed impi&as : & ꝓpt̃ ea salo mondixit qui a omnis qui¬

Expanded text:
r. Inde utique est quod ego irremediabiliter plango, r. Inde utique est quod ego irremediabiliter plango, quia novi, et incessabiliter lugeo dum recordor. Usquequo iterum te tripudiare videam ad prioris gloriae statum? Quod etsi apud homines impossibile videtur, apud Deum tamen omnia possibilia sunt. Ipse est enim qui allevat de terra inopem, et de stercore erigit pauperem, ut collocet eum cum principibus populi sui. Ipse est qui sterilem facit matrem super filios laetantem. Non ergo dubites, neque desperes mutari te posse in melius. Si enim tantum potuit diabolus, ut a celsis virtutum fastigiis, in profundum te duceret malorum, quanto magis poterit Deus ad bonorum verticem revocare, et non solum in id te restituere quod fuisti, sed beatiorem multo quam prius videbaris, efficere? Tantum est neque spem tibi abscidas bonorum, ne, qucit animam, sed impietas, et propterea Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
tus est tunc cum castitatis splendore fulger&: p̃aruum ꝓfesto
& ualde in fers orem illamꝓph&icam lam eut ationem putatut.
in quabar baricȩ manus scã scõrum polluissedeflentur & sacrasae¬
des ignis populatur hostilir: Vbi contam in ata cherubim & ar¬
ca acꝓpitia tonum tabulȩq: lapidaee & urna aurea lamentantꝰ
Hat enimlamentatio quam ego defleo tanto illa durior & ama
quum intra illius templi pari&es eran Hoc sanctius multo fu¬
it qđ inter erat templum: Nonenimauri & ar genti mosallis
seduist utibus animi & donis sci spr̃ radiabat: habobatenim ar¬
turpis cogitatio uulla cupiditas. foodurepellitur sedsi uenorq
fornicationis sp̃r in greditur : Sirastantiae siauunstia & sibo¬
rumpequitiores & inpurio reruenein uemophib& : nemoꝓpellit
Nullur enim ei custos uullur remanfit adituur: Nampisus sicut
adcaeli secr&a uullus huius modi malir indulg& ur accers ita
nec adpur srimam mentem tuam. pen& rarepoterat ulla conta¬

Expanded text:
stitatis splendore refulgeret parvam profecto et valde inferiorem illam prophetiam lamentationem putabit, in qua barbaricae manus sancta sanctorum polluisse deflentur, et sacras aedes ignem populasse hostilem. Ubi contaminata Cherubin, et arca ac propitiatorium, tabulae duae lapideae, et urna aurea lamentantur. Haec lamentatio, quam nos deflemus, tanto illa durior et amaius in fideli anima, quam intra illius templi parietes erant. Hoc sanctius multo fuit, quod in eo erat templum. Non enim auri et argenti metallo, sed virtutibus animi, et donis Spiritus sancti radiabat. Habebat enim arturpis cogitatio, nulla cupiditas foeda repellitur, sed si venerit fornicationis spiritus ingreditur, si jactantiae, si avaritiae, et si horum nequiores et impuriores venerint, nemo prohibet, nemo propellit: nullus enim custos, nullus remansit aedituus. Nam prius sicut ad coeli secreta nullus hujuscemodi malis indulgetur accessus, ita nec purissimam mentem hujuscemodi penetrare poterat ulla cogita
Abbreviated transcription (Latin):
pitar in intertum tuum ⁊ & quidẽ mulier illa quȩ in euungo¬
luis drt gmam quam ꝑdideritinuenit : conuocat uic inas da
micas ut congrirtulenturei. Ego autem conuocabo amicos
tuos meosq: acuicinos nostror & doprecabor eos conuenir
uonut gaude an sed ut iugean mecum : Necut gratulent
sedut lament entur : iugentem plunstum sublatusat orelũ
unametuen uocibur reddan dicam adeor: Ululatemecu
oamici & plangite ꝓfundite mecum fontes flauuri &¬

Expanded text:
ulier illa, quae in Evangeliis drachmam quam perdiderat, invenit, convocat amicas et vicinas, ut congratulentur ei . Et ego convocabo amicos tuos, meosque et vicinos nostros, deprecabor eos convenire, non ut gaudeant, sed ut lugeant mecum, nec ut gratulentur, sed ut lamententur, et ingentem planctum sublevatis ad coelum una mecum vocibus reddant, dicendo ad eos: Ululate mecum, amici, plangite, et profundite fontes fl
Abbreviated transcription (Latin):
ph&am eiur ad ora re & iuber& eithur & merram imimolaꝵ rur¬
surtamen ad piorem aduerrurdm̃ suꝑbiam deuolutur est:
Et eos quiim aginem eiuradontre uon uoluerun prrefenertea mendiu¬
t so so uniesa uinsitos in fornacem i ecitignirardentir & tam erliuie
tamammanem tamimpium: prouocat dr̃ ad pȩnitent ian edot
ci conuensten dimatenas. Primo quidem ex hocipso quod eunsor¬
nacemignir tibur puerir sotiatus apparuit : Tunc deinde quoduirionemn
uidit illam quam interpr&atur est danibel. quȩ uel sola sufficer&
&icm lapideacordamollire : Sed postquam reb: ad monitur est accer¬
sit &i am sermonum ꝑproph& am cohortatio: Accepitenim & ꝓph& ꝓ con¬
silium dicentis: Propterea orex consilium m eum placeat tibi & pec¬
catatua ȩ lemosinas redime : & in iquit atestuar misencordur pauperũ¬

Expanded text:
rophetam ejus adoraret, et juberet ei thus et myrrham immolari, rurrophetam ejus adoraret, et juberet ei thus et myrrham immolari, rursus tamen ad priorem adversus Deum superbiam devolutus est, et eos qui imaginem ejus adorare noluerunt, praeferentes venerationem Dei, vinctos in fornacem dejecit ignis ardentis: et tamen hunc tam immanem, tam impium provocat Deus ad poenitentiam et dat ei convertendi materias. Primo quidem ex hoc ipso quod ei in fornace ignis tribus pueris sociatus apparuit, tum deinde, quod visionem videt illam quam interpretatus est Daniel; quae vel sola sufficeret etiam lapidea corda mollire, sed postquam rebus admonitus est, accessit etiam sermonum per prophetiam cohortatio, accepit enim et prophetae consilium dicentis: « Propterea, o rex, consilium meum placeat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordia pauperu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc neq: irarcitur. sed sac it omnia quȩ medendirirtio de poscit.
quib: crucia ars quidem uideatur illequipatitur : Porro¬
autem cruciatus ipsenonest in iuri arum uindista sed cura languen¬
tis: Deniq siparum quidȩger ꝓficerecepenit adralutem : sta¬
curam necus quam prorsur iniuy arum memoriã sed so lutir inom¬
nib: gerereꝓspestum : quanto magir dr̃ &iamcuminultimam deci
denmus in saniam non ultionir affestu ꝓ his qua cominisimus mo¬
u&ur innos sed cupiens uiscerib: nostris in u& erator uit iorũ
curarelanguores ꝓhoc& dicit omnia & agit cupidus sanitatis
uĩe uonpoene : Quod quam uir ratio ipsapi&atir sufficienter
ostendit: tam enu& bi dehuiur modi sententia dubitat iouideatꝰ¬
ulla ÷ porsumur hȩc &iam ex diuinis scriptunr quoditare
abecti edocere: dic enimmihi quid scelerat iurfuit regeba
bilonios quicum in multis exꝑtur ess& potent umdĩ. itaut ꝓ¬

Expanded text:
hoc, neque irascitur, sed facit omnia quae medendi ratio deposcit, hoc, neque irascitur, sed facit omnia quae medendi ratio deposcit, quibus cruciari quidem videatur ille qui patitur. Porro cruciatus ipse non est injuriarum vindicta, sed cura languentis, denique si parvum quid aeger proficere coeperit ad salutem, sta reliquam curam, nec usquam prorsus injuriarum meminit, sed salutis in omnibus gerere prospectum; quanto magis Deus etiam cum ad ultimam insaniam deciderimus, non ultionis affectu, pro his quae commisimus movetur in nos, sed cupiens visceribus nostris inveteratos vitiorum curare languores, pro hoc et docet omnia, et agit, cupidus sanitatis nostrae, non poenae; sed quod quamvis ratio ipsa pietatis sufficienter ostendat, tamen ne tibi de hujusmodi sententia dubitatio ulla videatur, possumus haec etiam ex divinis Scripturis, quod ita se habeant edocere. byloniae, qui cum in multos expertus esset potentiam Domini, ita ut p
Abbreviated transcription (Latin):
bemur quia & iam sipunit dr̃ & iampipꝰenar infert : Non hoc cumira
parribilĩ sed cum ineffabili lement̾ia facit medentir nom pen¬
mentir affestu. & ideo ualde libenter recipit pȩnitentem : Penitentia
enim medicamentum si prȩuenienr cur& animam Non faciteam ad
medi camenta iracundiȩ ꝑuenire ꝓ his quae commisit in dm̃, Nontt
ut diximus ꝓpt̃ sem& ipsum uindicat dr̃ iu pec catorem quasiulciscens
in iun amsuam: Nihil enim talerecipit  od in sediuin anaturinsed
adutilitatem nostrtrm facitomnia: Proutilitat enitiu & coriopt iones
iuducit & pẽnas:
Nonut seuindic& sed ut nos emeud&: Quod s̃i ꝑristit quis induntia si
sic ut ille qui auertit aluc eoculossuor. damnum quidem luci intu¬
lit uullum sem& ipsum uero tenebiis condemnauit: ita& quiꝑ
cor inpenitens contemin eres eputat uistutem dĩ. sem& ipsum ali
untur uelcerebro motisun patitur in iuiar. & nequedol& ꝓ

Expanded text:
bemus quia etiamsi punit Deus, etiamsi poenas infert, non hoc cum ira bemus quia etiamsi punit Deus, etiamsi poenas infert, non hoc cum ira passibili, sed cum ineffabili clementia facit medentis non perimentis affectu, et ideo valde libenter poenitere debemus, poenitentiae enim medicamentum si praeveniens curet animam, non facit eam ad medicamenta iracundiae pervenire, pro his quae commisit in Deum. Non enim, ut diximus, propter semetipsum vindicat Deus in peccatorem quasi ulciscens injuriam suam, nihil enim tale recipit in se natura divina, sed ad utilitatem nostram, facit omnia pro utilitate nostra, et correptiones inducit et poenas, n ut se vindicet, sed ut nos emendet; quod si persistat quis in duritia, sicut ille qui avertit oculos suos a luce, damnum quidem luci nullum intulit, semetipsum vero tenebris condemnavit: ita et qui per cor impoenitens contemnere se putat virtutem Dei, semetipsum alieuntur, vel cerebro moti sunt, patitur injurias, neque dolet pro
Abbreviated transcription (Latin):
Nari quids peratiouir cogitat ionibur uistur est: quomodo ueluires
depara secestandi uel iesistore acpugna repot est cum fugiat. uec
omnino redeut ad certamen: & noloputer quia dehis mihi serio
sit tantum qui in faucir & leuib: peccauerun : Deillo quor quiom¬
nib: sub cubuit malis quĩꝵmanitate scelerum ui amsibi exclu¬
sent regnicaclorum & nonde in fidelib: sed defidelibur fuent :
& ex his quipizur placueruns dõ. posthaex autem decidenm uel in
adultena uel inomnes inpudicitiar quȩ ut apostolus ait tur pe
est & iamdicere: Nec hunc ego dico salutem despera redebere &¬
Sedquesit ratio disti huiurausculta: si i radi parribilir err& af¬
festur reste diceremur Nonporse iamrestingui flamma . quadot
astantis peccatorum̃ succensa sit inalis: Cumuero in parsibilem
esse naturam diuinam definitio uentatir ostendit intelligerede¬

Expanded text:
nam qui desperationis cogitationibus victus est, quomodo vel vires nam qui desperationis cogitationibus victus est, quomodo vel vires reparare certandi, vel resistere et pugnare potest cum fugiat, nec omnino redeat ad certamen? Et ego nolo quia tu putes quia de his mihi sermo sit tantum qui in paucis et levibus peccaverunt, sed de illo loquor qui omnibus succumbit malis, qui immanitate scelerum viam sibi excluserit regni coelorum, et non de infidelibus sed de fidelibus fuerit, et ex his qui prius placuerit Deo, post haec autem deciderit vel in adulteria, vel in omnes impudicitias, quae, ut Apostolus ait, turpe est etiam dicere, nec hunc ergo dico salutem desperare debere, etised quae sit ratio dicti hujus ausculta: Si ira Dei passibilis esset affectu, recte diceremus non posse jam restingui flammam, quae tot ac tantis peccatorum succensa sit malis. Cum vero impassibilem esse naturam divinam definitio veritatis ostendat, intelligere de
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ . desperatione occurrente. omnes salutis aditus ob¬
struentur: Int̃ secta enĩ pȩnitentiae uia claud&ur pariter
& agonis ingressus: & quo modoiã poterit quiex trauiã est
& cui hostiũ clauditur boni aliquid operis implere cum
ad bonorũ non ueniat in gressũ desperatione ꝓhibente
Propt̃ hoc & diaboliusomnib: modis molitur huius modi co¬
gitationes plantare in cordib: nr̃is: Sien ĩ nos dqsperatio¬
nis m&us procul auia uistutis effecerit nullũ enĩ aduer¬
sumnos cestamen ultra remanebit : quẽ enĩ inpugn&
cũ nullus obsistat. Si quis aut̃ istud resolue potuerit
uinculũ. continuo uires suae redeunt ad eum in cales¬
mina: Vid ebit enĩ sefugare eũ quem fugiebat & ꝑ sequi
rane rerum deb&. sed meminerit hanc esseagonis &cestaminum
logem Noniit num quam quircadat sedut num quamcedato Qui a non
ills quis perecidit uistur dicitur sedille quia ddale umor crel uire

Expanded text:
situm, desperatione occurrente, omnis salutis aditus obsitum, desperatione occurrente, omnis salutis aditus obstruetur; interjecta enim poenitentiae via, clauditur pariter et agonis ingressus, et quomodo jam poterit qui extra viam est et cui ostium clauditur boni aliquid operis implere, cum ad bonorum non veniat ingressum, desperatione prohibente? Propter hoc et diabolus omnibus modis molitur hujusmodi cogitationes plantare in cordibus nostris; si enim nos desperationis metus procul a via virtutis effecerit, nullum ei adversum nos certamen ultra remanebit, quem enim impugnet cum nullus obsistat? si quis autem istud resolvere poterit vinculum, continuo vires suae redeunt ad eum, incales: videbit enim refugare eum se quem fugiebat, et perseqrare iterum debet, sed meminerit hanc esse agonis et certaminum legem, non ut nunquam quis cadat, sed ut nunquam quis cedat: quia non ille qui saepe cecidit victus dicitur, sed ille qui ad ultimum cessit,
Abbreviated transcription (Latin):
nauia nos arguendos puto sicũ lamenitatores corporũmor¬
tisq: communis tam dure &tam ue hement̃ hoc faciant
tale ꝓanimȩ lamentatione faciamus quã restitui instatum
& iemoria maiorũ ꝓ lapsos ab itinere recto & praecipita¬
tos ab ingressuuiae angustȩ & ita rursus eẽ reparatos¬
ut posteriorib proratrans ierint adque ad palmã ꝑuenerint
e coronam numero querursus achoro pnsa ꝑue treruar¬
turesse scorũ Sed donec ꝑman& quis inipsa adhue flama
ae fornace libidinũ haec eñĩ in porribilia udenture slam
nille puo c&ur oxem plis: siuero ceperit fieri uel parua con¬
uersiõ & initiũ dederit reparanduꝑaulatis procedens a aq
superiora referens pedem : Illa quidem quȩ uehementior
erat flãma post tergũ remanebit : Ante pedes uero quan¬
to acrius coeperit incedere tanto om̃a inueni& diuinicu¬
ius dã roris sopita refrigerio : tantũ ẽ ut unũ qđ praeci pue
cũ que sit salutis desideriũ quã uissit grande saluandippo¬

Expanded text:
naviae nos arguendos puto, si cum lamentatores corporum mortisque communis tam dure et tam vehementer hoc faciant,tale pro animae lamentatione faciamus, quam restitui in statum et memoria majorum prolapsos ab itinere recto, et praecipitatos ab ingressu viae angustae, ita rursus esse reparatosut posterioribus priora transierint, atque ad palmam pervenerint, et coronam, numeroque rursus ac choro scripti creduntur esse sanctorum, sed donec quis permanet in ipsa adhuc flamma ac fornace libidinis, haec ei impossibilia videntur, etiamsi mille provocetur exemplis; si vero coeperit fieri vel parva conversio, et initium dederit repetendi, paulatim procedens, et ad superiora referens pedem, illa quidem quae vehementior erat flamma post tergum remanebit, ante pedes vero quanto acrius coeperit incedere, tanto omnia inveniet divini cujusdam roris sopita refrigerio, tantum est ut unum quod praecipue cunque sit salutis desiderium, quamvis grande sit salvandi propo
Abbreviated transcription (Latin):
mar& sed aliȩs̃ t̃restres pugnȩ aliȩ cȩlestes uictoria : in p̃lio xp̃i.
moriendo uiuitꝰ : cadendo surgitꝰ uictoria ꝑ interitũ coparatꝰ AX Demar¬

Expanded text:
maret. Sed aliae sunt terrestres pugnae, aliae coelestes victoriae. In praelio Christi maret. Sed aliae sunt terrestres pugnae, aliae coelestes victoriae. In praelio Christi moriendo vivitur, cadendo surgitur, victoria per interitum comparatur. HOM
Abbreviated transcription (Latin):
Nate fuerant coequales : fiunt in quã infanter si necertamine ftates
sine pugna uictores. Nor uincere . qui pugnaren norant:
existunt uictorie cõpotes. quifuerant &ate in belles:
marcantꝰ poene martrriũ gloriã sanguine cõparant & nãui¬
tã tẽporali morte cõmutant: Nectimuit &as illa mortem
nec hor ruit : timere enĩ ñ potuit q̃timere ñ nouit : trans¬
mittit infantes in fans xp̃s adcȩlũ : offert noua uenia patri
primitias fructuũ ex hib& genitori: ostendit futurã fecun¬
dissimã messẽ dũ in semine tantã &hib& ubertatẽ : Derisit se
derisit hostilis immanitas. q̃ putauit turbare possi consilũdi.
gloriã xp̃i salutẽ necessaria mundi: sed contulit in fantibus
multis mareeriũ dũ in fantẽ querit occide rexp̃m: p̃stat hostis
dũ noc&. beneficiũ tribuit cũ occidit: inuider& enĩ corgloriaȩ sia¬

Expanded text:
aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vincere, qui pugnare non norant. Existunt victoriae compotes, qui fuerant aetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, quae putavit turbare posse consilium Dei, gloriam Christi, salutem necessariam mundo. Sed contulit infantibus multis martyrium, dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium tribuit cum occidit; invideret enim eorum gloriae si a
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ut compendio iã diuersitatũ causa sed datꝰ. conditio a matre
defl& sed spegloriae consolatiohumana contẽnit᷑: pi&atis
ad fectus infl&ib declaratꝰ. Sed oc cisoꝵ gloria repudiũ con¬
solationi in dicitꝰ: Pugnant enĩ inmatre affectus & fides.
humanitas cũ deuotione concertat: plangit affectus sed
fides &ultat: de fl& humanitas sed deuotio consolat᷑: Licuit
enĩ matrihumanitus flere. cuiñ licuit consolatione huma¬
ipsequoq cuis quã consolatione indiguit. quia hominis fuit
quod fleuit. cũ mani feste dẽ sit quila zarũ suscitauit: Sed
trria : Ex pungunt tẽpore uno natiuitatẽ & mortẽ : ingressũ
& exitũ principiũ Noccasũ. Vtipsis poss& tẽporeuno ut deci
contingere & nascendo in gredimundũ. & dedicare martrrio
cȩlũ : ꝓbat nouos exercitus xp̃s. rudes milites signat. legiones
lactantes uictoria ꝑp&rata coronat: fiunt ꝓxp̃ouictores qui

Expanded text:
Sed ut compendio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre Sed ut compendio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre defletur, sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim matri humanitus flere, cui non licuit consolatione humaipse quoque cujusquam consolatione indiguit, quia hominis fuit quod flevit, cum manifeste Deus sit qui Lazarum suscitavit. Sed tyria. Expungunt tempore uno nativitatem et mortem, ingressum et exitum, principium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum. Probat novos exercitus Christus, rudes milites designat, legiones lactentes victoria perpetrata coronat. Fiunt pro Christo victores, qui
Abbreviated transcription (Latin):
it sanguine loqui. quib lingua ñ licuit: mistent cũ dño conlo¬
quia quib: humana negatas̃ uerba: sed enĩ occisis in nocentib:
El&us & plorationis rachelis flentis filios suos.
nemoqui abnuat nemoqui aliud contraueritatẽ defendat :
sedduo in illa diuersa conspicio fl&us & consolationis c̃tẽtus:
ienimfleuit cur consolari contẽsit: Aut si consolari contẽ sit
cur fleuit : Aut quomodo cõp&it consolari noluisse : cui com¬
p&lit flesse. cũ aut flere ñ debuit quȩ consolari contemsit
Aut consolari debuit que ñ flere ñ potuit. cũ manifestum sit
fl&us consolatione tergers Vel certecur indiguit flere
q ñ indiguit consolationis sermone : Sed noluit inquid scriptu¬
ra consolari quiañ s̃ : id ẽ noluit consolari quias. sud circono¬
luit consolari quias quomodo uoluit flere quĩ sullos qui ñ sunt :

Expanded text:
it sanguine loqui, quibus lingua loqui non licuit. Miscent cum Domino colloit sanguine loqui, quibus lingua loqui non licuit. Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, esse personam, nemo est qui abnuat, nemo qui aliud contra veritatem defendat. Sed duo in illa diversa conspicio, fletus et consolationis contemptus. Si enim flevit, cur consolari contempsit? Aut quae consolari contempsit, cur flevit? Aut quomodo competit consolari noluisse, cui competit flesse? Cur autem flere non debuit, quae consolari contempsit? aut consolari debuit, quae flere non potuit, cum manifestum sit fletus consolatione tergi? Vel certe cur indiguit flere, quae non indiguit consolationis sermone? Sed noluit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt. Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit flere quasi illos qui non sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit qđ dicatur : Accipiunt enim axp̃o & redduntꝰ
Consequuntꝰ & refer̃ : Vno enĩ tẽpore & quidederatrecipit
& qui acceperat reddit : Vno in quã tẽpore sua xp̃o reddun¬
tur : dum eius laudes illi ab infantib: referunt᷑ : Diximꝰ de
qui sint ubi sint quã laudẽ intulerint quere quilo qui non
norant : neque enim &as illa poterat posse quod natura
ñ dederat : aut celebrari atalib poterat qđ institutio dene¬
gabat : dicunt nãq dño laudes trucidati abhero de lactan¬
tes. aoquantꝰ sanguine qđ lingua ñ poss̃ : Passio necanunt
qđ sermone nnor̃: occisi p̃dicant qđ uiui ñ poterant: Nec
nouum quid dr̃ ut in nocens sangins. aut dõ referat laudes.
aut suas indic& passiones : Cũ abel sanguis clam& adcȩlũ.
aut occisoꝵ animȩ ab altari uociferent᷑ addm̃: Contulit
martrriũ laudẽ quib: negauerat natura sermonem :
Zicuit sanguinẽ clamare. quib narrare ñ licebatuoce : Licu¬

Expanded text:
timonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licu
Abbreviated transcription (Latin):
magistro diserei : docti sine doctore sine erudito re¬
periti : Agnos cunt xp̃m. p̃dicant dñm : Nonquẽ
ꝑsuasio hamana docuerat. sedquẽ diuinitas in no¬
centib: inspirabat: Cessant enĩ humana cum diui¬
na tractantꝰ : quiahumana ipsa ꝑdesse ñ poter̃. nisidi¬
uinoꝵ solatio subleuentꝰ Nec esseẽ enĩ t̃rena suc cũ bere
cũ cȩlestia p̃dicant᷑ nat uralia silere cũuirtutes lo

Expanded text:
magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio sublevetur. Necesse est enim terrena succumbere, cum coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
propterinimicostuos: Dedicatur nouus ab in¬
fantibus sermo: sc̃is laudibus xp̃i. Ingloriã dñ ipri¬
mamuocem aperiunt innocentes: fiunt disesti laude
qui fuerant imperiti sermone: offer̃ dño primitias
linguȩ. nouos oris immolans fructus. Uerboꝵ prin¬
cipia libant: Infantia enĩ quȩ ꝑ&atẽ loquiñ poterat.
glorias dĩ cũ gaudio resonabat : Norunt laudare xp̃m.
quiloqui non norant : fiunt periti laude . qui fuerant
imperiti sermone: ostendunt laudib: dñm suffra¬

Expanded text:
OCENTIUM. Dedicatur novus ab infantibus sermo sanctis laudibus Christi. In gloriam Domini primam vocem aperiunt innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffra
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ naturae primitias obtulit patri & oblatum donum miratus ẽ pat̃:
qđ & tunta dignitas offerebat & qđ offerebatur: nulla macula foede¬
batur : Num & suis manibus suscepit oblatum & suȩ sedis fecit es se
pasticipem & qđ plusẽ ad partẽm suaed exterȩ collocauit : Cognoscrim
qui ẽ ille qui cudiuit. sede udexteram meam : quae natura ẽ. cui dr̃ dixit
esto mece pasticeps sedis: Illunuturaest quu e uudiuit. terraes & in

Expanded text:
nostrae naturae primitias obtulit Patri, et oblatum donum miratus est Pater. Quod tanta dignitas offerebatur, et quod offerebatur nulla macula foedebatur. Nam et suis manibus suscepit oblatum, et suae sedis fecit esse participem, et, quod plus est, ad Patrem suae dexterae collocavit. Cognoscamus quis ille est qui audivit: Sede ad dexteram meam; quae natura est, cui dixit: Esto meae particeps sedis; illa natura quae audivit: terra es et in
Abbreviated transcription (Latin):
tatȩ deuote militant xpo. & ꝓpeomnes gentes paratȩ sunt ꝓ nomine dñ
nte hoc: Impu & ꝑ secutores erant reges:
Nunc uero ad colum p̃ferpi&atem & in gredientes limina ecđȩ depo-¬
nunt coronam: & orucem xp̃i in suis depingunt frontibus : foris arina
hic mysteria : foris scuta : hic sacramentorum cȩlebratio: theodo sii filius
& pater theodosu religione acpi&ate in signes: Id eoq ꝓhis omnibus
gratias agamurdño ꝑxp̃indninnrm cui ẽgła & potestas cum spus co

Expanded text:
tati devote militant Christo, et prope omnes gentes paratae sunt pro nomine Domini tati devote militant Christo, et prope omnes gentes paratae sunt pro nomine Domini t persecutores erant reges, nunc vero ad coelum proferunt pietatem, et ingredientes limina Ecclesiae, deponunt coronam, et crucem Christi in suis depingunt frontibus. Foris arma, hic mysteria; foris scuta, hic sacramentorum celebratio. Theodosii filius, et pater Theodosii, religione ac pietate insignes. Ideoque pro his omnibus gratias agamus
Abbreviated transcription (Latin):
uenies In principio erat uerbum & uerbumerat apud dm̃ & drerat uerbu :
& uniuersa religioneplena : Ante hocenim : uniuersaerant impi&ate
reploca : Nunc autẽ non solum ciuitates religione florent & fidexp̃i: sed &ia
heremꝰ in nomine d ñi gloriatur : Ante a namq & reginȩ in conuiuus uiroꝵ
saltabant sicut filia hero diadis fecisse legimus
Nunc uero uix famula dignatur hoc facere:
ntiquitus gens ꝑsarũ
filii parentibus sociabantur conubio & soror fratri iungebatur in pune :
humanis uescebatur carnibus : nuncieiunus reficiunt animam suam i
mas sag&ȩ & berbices miseros putant : Quia egrotatione moriantur &
parentes cognatos ꝓpinquos cumad seneo tamuenerint iugulatos de-¬
uorant rectius eedicentes uta sepotius quam a uermibus consumantur :
Nunc uero post passionem xp̃i &resurrectionem eiꝰ abstinentia & casti¬

Expanded text:
venies, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , venies, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , et universa religione plena. Ante hoc enim universa erant impietate repleta. Nunc autem non solum civitates religione florent et fide Christi, sed etiam eremus in nomine Domini gloriatur. Antea namque et reginae in conviviis virorum saltabant, sicut filiam Herodiadis fecisse legimus : nunc vero vix famula dignatur hoc facere. Antiquitus gentis Persarum filii parentibus sociabantur connubio, et soror fratri jungebatur impune: humanis vescebatur carnibus: nunc jejuniis reficiunt animam suam. Massagetae et Berbices miseros putant, qui aegrotatione moriantur. Et parentes, cognatos, propinquos, cum ad senectutem venerint, jugulatos devorant, rectius esse dicentes, ut a se potius quam a vermibus consumantur. Nunc vero post passionem Christi et resurrectionem ejus, abstinentiae et casti
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ ꝑforatur : machinamenta p̃pararunt : sed turris non eliditur. &q̃io
dico ȩcła ÷ unum sermone locutus ẽ piscator & sicut turris immobilis per
suꝑ p&rã enim fundatumerat : Considera tyrannos. reges diadematẽ glu¬
dios acutos. bestiarumdentes mortem minantes. caminos. sartagines. manꝰ
ferreas &uncos &omnia machinamenta p̃para & phare trã quidem suam
euacuabit diabolus: sed nihillȩ sit ȩccłam, Portȩenim inferi non p̃ualebt
aduersus eam: Testatur res ipsa testatur horumquȩ fiunt a dstipulatio ⁊
Quanti inpugnarunt & nemo prȩuduit : & in pugnatores quidem taciturni¬
tati & obliuioni sunt dati : Ecđa autem cotidie uirtutib: augmentatur:
Vbi nunc claudius ubi augustus, ubinero ubitiberiur nomina sunt nuda:
horumautem nemonec ulla horum mentio : & quia ecđam inpugnauerunt :
Ideo & memoriã ꝑdider̃: Eccła aute clarior resplend& Ubicumque ieris:
Ad indos admauros adbritanos adspanos usq: adultimũ terrarũ finem in¬

Expanded text:
foratur; machinamenta praeparantur, sed turbis non eliditur. Et quid dico Ecclesiam? Unum sermonem locutus est piscator, et sicut turris immobilis perssupra petram enim fundatum erat. Considera tyrannos, reges, diademata, gladios acutos, bestiarum dentes mortem minantes, caminos, sartagines, ferreas manus et uncos, et omnia machinamenta parata. Et pharetram quidem suam evacuavit diabolus, sed nihil laesit Ecclesiam: portae enim inferi non praevalebunt adversus eam. Testatur res ipsa, testatur eorum quae fiunt astipulatio, quanti impugnarunt, et nemo praevaluit. Et impugnatores quidem taciturnitati et oblivioni sunt dati, Ecclesia autem quotidie virtutibus augmentatur. Ubi nunc Claudius? ubi Nero? ubi Tiberius? Nomina sunt nuda, eorum autem nemo, nec ulla eorum mentio. Et quia Ecclesiam impugnarunt, ideo et memoriam perdiderunt. Ecclesia autem clarior resplendet. Ubicunque ieris, ad Indos, ad Mauros, ad Britannos, ad Hispanos, usque ad ultimos terrarum fines, in
Abbreviated transcription (Latin):
subttt. Nonntemplo iuduco: Neudȩi subrraberent saeri ficium denbumi&
uendicarent : rcs pitares ꝓ illatantum plebo oblatum: sdeo foris cuit ertẽ
Ioes fotais muros: ut scias sacrificium ee commune quodtotius tenras
oblatio qd communis deploratio non partis Iudeis consuetuduun. ficu
fuit sumo &odore & aliti contaminatione pollud: quae ex sacrifacuis
enstomnem terram emundaut: omnis loces ortiont uacier: loco
pau lus rum orni confidentia ex hortatur dicens oloren ons ee
uuindus samiloco le uantes sc̃as manis. Ece totus mundus emun¬
uatus enorlomenta purgita sunt ut ubicgee nob dm̃ lieat p̃ dcusen
aconsis terra santior ullolocs̃. quilloliemer p̃ diclacur. sẽl sant¬

Expanded text:
st, non in templo Judaico, ne Judaei subtraherent sacrificium, et sibimet vindicarent, nec putares pro illa tantum plebe oblatum: ideo foras civitatem, ideo foras muros, ut scias sacrificium esse commune, quod totius terrae oblatio, quod communis deploratio, non partis, sicut Judaeis consuetudinis fuit. fuit, fumo et nidore et aliena contaminatione polluta, quae ex sacrificiis ens omnem terram emundavit, omnis locus orationis vacat. Ideo Paulus cum omni confidentia exhortatur dicens, Volo ergo orare viros in omni loco levantes sanctas manus . Ecce totus mundus emundatus est, elementa purgata sunt, ut ubique nobis Deum liceat praedicare, et omnis terra sanctior illo loc
Abbreviated transcription (Latin):
partę. fidẽ tuã quesiui. ñ filiũ ut iugulares optaui: nec amaui
pignꝰ tͥ subtrahere. sed deuotionẽ tuã uolui ꝑ tep̃tare Nc̃ cogno¬
in quia amas dm̃ magis quã filiũ. ĩ mo magis amas filiũ quia diligis
titudinẽ exeotͥ ꝓuenire confirmẽ. Statĩ ꝓcurat᷑ aries. qͥ pro
isaac sc ĩssinio mereret᷑ occidi. Nec enĩ fas erat ut isaac qͥ typũ
ipĩ portabat apatre hoc intẽprẽ mactaret᷑ quia ꝑfecta sacri¬
ficii hostia xp̃o dnõ seruabat᷑. ꝓ curat᷑ in quã aries qͥ ꝓ isaac me¬
reret᷑ occidi ut & ꝓmissũ patris de hostia cõpleret᷑. & ꝑfecto
sacrificio. patri. isaac in columis redderet᷑. Tc̃ ut̃q lȩti de mon¬
te descender pat̾ qđ sacrificii uotũ filio saluo ꝑfecerit. filius qđ
iussa patris libent̃ optasset. Gaudet de patre filius. defilio pat᷑
Gaudent ꝓpinꝗ. familia cuncta lȩtat᷑. Gaudent in quã qđ et

Expanded text:
parce; fidem tuam quaesivi, non filium ut jugulares optavi: nec amabile parce; fidem tuam quaesivi, non filium ut jugulares optavi: nec amabile pignus tibi subtrahere, sed devotionem tuam volui pertentare. Nunc cognovi quia amas Dominum magis quam filium, imo magis amas filium, quia diligistitudinem ex eo tibi provenire confirmabo. Statim procuratur aries, qui pro Isaac sanctissimo mereretur occidi. Nec enim fas erat ut Isaac, qui typum Christi portabat, a patre hoc in tempore mactaretur, quia perfecta sacrificii hostia Christo Domino servabatur. Procurabatur, inquam, aries, qui pro Isaac mereretur occidi, ut et promissum patris de hostia compleretur, et perfecto sacrificio, patri Isaac incolumis redderetur. Tunc uterque laetus de monte descendit: pater, quod sacrificii votum salvo filio perfecerit; filius, quod jussa patris libenter optasset. Gaudet de patre filius, de filio pater. Gaudent propinqui, familia cuncta laetatur: gaudent, inquam, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit. arã pat̾ extruxit. Ligna cõposuit. filiũ colligauit. Patere
me inqͥt fili patere mẽ uotũ pficere. patere inquã pte iusionẽ
añ ad ĩplere Ds enĩ qͥ de c̃didit expetit qͥ dedit querit ssen cre¬
auit te sibi desiderat ĩ molari Non ẽ enĩ hoc parricidiũ. nesti
crudes natis ad missũ: quia uotũ est Nec t fili agenitore mors
miseranda infert᷑ sed utrisq nob̵ salubrit̃ ꝓuidec Tanto eior
Acceptabilis hostia qͣnto libent̃ głosȩ mortis ex cȩperis beneficia
sideras & ipse desidero. Deniq eo uoto istã mortẽ excipio. quo te
eã mͥ inferre uelle cognosco. Hȩc & si ut̃q ñ dix̃ tam̃ cuncta ista
inactu ostendit. Mox pat̾ extensa manu gladiũ sumit: dexterã
erigit. iugulare filiũ. sacrificiũ ꝑficere. iussa dni uoluit de uotꝰ
ĩplere. Et pendenti iã atq ĩminenti mucrone. parce inqͥt dnĩ

Expanded text:
ascendit. Aram pater exstruxit, ligna composuit, filium colligavit. Patere ascendit. Aram pater exstruxit, ligna composuit, filium colligavit. Patere me, inquit, fili, patere votum perficere, patere, inquam, per te jussionem Domini adimplere. Deus enim qui te condidit, expetit; qui dedit, quaerit; qui te creavit, te sibi desiderat immolari. Non est enim hoc parricidium, non est crudelitatis admissum, quia votum est. Nec tibi, fili, a genitore mors miseranda infertur, sed utrisque nobis salubriter providetur. Tanto eris acceptabilis hostia, quanto libenter gloriosae mortis acceperis beneficia.sideras et ipse desidero. Denique eo voto istam mortem excipio, quo te eam mihi inferre velle cognosco. Haec etsi uterque non dixit, tamen cuncta ista in actu ostendit. Mox pater extensa manu gladium sumit, dexteram erigit, jugulare filium, sacrificium perficere, jussum Domini voluit devotus implere: et pendenti jam atque imminenti mucrone, Parce, inquit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ patris infiliũ transfusã conspiceres. & in nocentiã filui pa¬
tri ñ de esse uideres: ut & pat̾nȩ sidei particeps filiuꝰ extitisset
& sĩ plicitate filii patris sublimitas redundaret. Qua securita¬
te abrahã fretꝰ. sternit asinã sibi: ad sacrificiũ ligna conoi¬
dit. pueros secũ adducit. Cũq ad ciuitatẽ uenissent. estote
istic inqͥt. ego & puer iste ibimꝰ soli: & cũ adorauerim̾us
anm̃. reuer tem᷑ ad uos. Statĩ pat̾ cũ filio ꝓficiscit᷑ solus
Adquẽ idẽ filius. Pat̾ in qͥt ligna uideo. cultrũ & ignẽ c̃spicio
hostiã quã ĩ molaturꝰ es quero. Desine inqͥt desine istud que
nocentia inqͥrentis. Isaac hostia de hostia patrẽ int̾rogat.
sacrificui effectꝰ desiderat. Ouis ab eo quȩ deerat queritur.
ne ipse qͥ loqͥt᷑ ĩmolet᷑. Ast ubi ad locũ uentũ ẽ: ut̃q montẽ

Expanded text:
tem patris in filium transfusam conspiceres, et innocentiam filii patem patris in filium transfusam conspiceres, et innocentiam filii patri non deesse videres, ut et paternae fidei particeps filius existeret, et simplicitate filii patris sublimitas redundaret. Qua securitate Abraham fretus, sternit sibi asinam, ad sacrificium ligna concidit, pueros secum adducit. Cumque ad civitatem venissent, Estote istic, inquit, ego et puer iste ibimus soli: et cum adoraverimus Dominum, revertemur ad vos. Statim pater cum filio proficiscitur solus. Ad quem idem filius: Pater, inquit, ligna video, cultrum et ignem conspicio, hostiam quam immolaturus es quaero. Desine, inquit, desine istud quaernocentia inquirentis. Isaac hostia, de hostia patrem interrogat, sacrificii effectus desiderat. Ovis ab eo quae deerat quaeritur, ne ipse qui loquitur immolet. Ast ubi ad locum ventum est, uterque montem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficere. festinat qđ p̃ceptũ . ẽ. ad ĩplere Fint enĩ lȩtꝰ cũ eũ
acciperet. lȩtior cũ eũ ad ĩ molandũ dñs postularet. Ostendit
abrahã carissimũ qͥdẽ sibi. eẽ. filiũ. sed multo cariorẽ. eͣxͣsiste¬
re dñm Nec dulcedinẽ aut affectꝰ pignoris respiciebat. qui
iussionẽ ut ꝑficeret cogitabat. Totos enĩ affectꝰ conuertit in dm̃
cui se iã nouerat mancipatũ. Deniq illã fidẽ seruabat insese.
cũ filiũ iuberet᷑ offerri. qua dnm ꝓ meruerat. cũ eũ mereret᷑
accipere. Ad est isaac patris quidẽ aetate dissimilis. sed fide
ac deuotione ȩqͣlis. Ad . ẽ. inquã isaac qͥsiꝗd pat̾ disponeret.
ipse fierilibent̾ optaret. Ita enĩ filius paruit patri. ut pat̾
diuinȩ obtẽperet iussioni : ut de consensu filii pat̾ securꝰ exsiste¬
ret. & uoluntati patris sese filius manciparet. Frãt enĩ in utrisi
unꝰ animꝰ. par sensus. & similis circa dm̃ affectꝰ : ut generosita¬

Expanded text:
ceptum est adimplere. Fuit enim laetus cum eum acciperet, laetior cum eum immolandum Dominus postularet. Ostendit Abraham charissimum quidem sibi esse filium, sed multo chariorem filio existere Dominum. Nec dulcedinem aut affectus pignoris respiciebat, qui jussionem ut perficeret, cogitabat. Totos enim affectus convertit in Deum, cui jam se noverat mancipatum. Denique illam fidem servabat in sese, cum filium juberetur offerre, qua Deum promeruerat, cum eum mereretur accipere. Adest Isaac patri quidem aetate dissimilis, sed fide ac devotione aequalis. Adest, inquam, Isaac, qui si quid pater disponeret, ipse fieri libenter optaret. Ita enim filius paruit patri, ut pater divinae obtemperaret jussioni: ut de consensu filii pater securus existeret, et voluntati patris sese filius manciparet. Erat enim in utrisque unus animus, par sensus, et similis circa Deum affectus, ut generosita
Abbreviated transcription (Latin):
mat᷑. fȩcunda infilio. fȩcundior futura exipso. Redit iuuentꝰ
in senẽ. marcentis aetas reparat᷑ in iuuenẽ. & manente senec¬
tutis actate. iuuenilia gerunt᷑ amatre: Deniq blandit᷑. nutrit
& lactat & consequentia cõpl& officia: quȩ iã forsitan obliuis¬
ceret᷑ si suo tẽpre sarȩ parere concederet᷑. Tc locutꝰ ẽ. dñs
ad abrahã dicens. Accipe filiũ tuũ quẽ diligis isaac: Q uade
in unũ montiũ. & offermͥ illũ insacrifitiũ. Mox abraham

Expanded text:
mater fecunda in filio, fecundior futura ex ipso. Redit juventus mater fecunda in filio, fecundior futura ex ipso. Redit juventus in senem, marcens aetas reparatur in juvenem, et manente senectutis aetate, juvenilia geruntur a matre. Denique blanditur, nutrit et lactat, et consequentia complet officia, quae jam forsitan oblivisceretur, si suo tempore Sarae parere concederetur. Tunc locutus est Dominus ad Abraham, dicens: Accipe filium tuum quem diligis, Isaac, et vade in unum montium, et offer mihi illum in sacrificium . Mox Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
puuuit. Natura quidẽ negat sed pocentia ĩ perat Aetas pro¬
hibet. sed tua potestas ostendit. In possibile quidẽ istud u¬
detͣ nob ñtibi. homini ñ tuȩ dnẽ maiestati: naturȩ ñ dõ.
seruis ñ dño. Unde credo pat̾. credo dnẽ istud tefacturum
ense qđ dicis. quia his uirtutib cunctis gentib in notescis. Tc̃
sara c̃cepit in uterũ. & peperit filiũ patrẽ multarũ gent̃iũ
destinatũ. Nascit᷑ isaac ornam̃tũ generis. parentũ gła. ꝓpin¬
quoꝵ lecitia. familiȩ decꝰ hereditatis spes. fidei p̃tiũ ꝓmis¬
sȩ sobolis testimoniũ. In cuiꝰ natiuitate & dñs ꝓmissũ rea¬
didit. & abra hã uotũ qđ optauit accepit. Gaudent om̃is
cuncti lȩtant᷑. Fit enĩ isaac dulcis cũ nascit᷑. dultior cũ
nutrit᷑ Nec enĩ poterat eẽ. ñ dulcis quẽ & patris fides con¬
dierat : &r ꝓpͥa in nocentia cõm̃dabat: Fit & sara exsterili

Expanded text:
ficiunt. Natura quidem negat, sed potentia imperat. Aetas proficiunt. Natura quidem negat, sed potentia imperat. Aetas prohibet, sed tua potestas ostendit. Impossibile quidem illud videtur nobis; non tibi; homini, non tuae, Domine, majestati; naturae, non Deo, servis, non Domino. Unde credo, Pater, credo, Domine, istud te facturum esse quod dicis, quia his virtutibus cunctis gentibus innotescis. Tunc Sara concepit in utero, et peperit filium, patrem multarum gentium destinatum. Nascitur Isaac ornamentum generis, parentum gloria, propinquorum laetitia, familiae decus, haereditatis spes, fidei pretium, promissae sobolis testimonium. In cujus nativitate et Dominus promissum reddidit, et Abraham votum quod optavit, accepit. Gaudent omnes, cuncti laetantur. Fit enim Isaac dulcis cum nascitur, dulcior cum nutritur. Nec enim poterat esse non dulcis, quem et patris fides condierat, et propria innocentia commendabat. Fit et Sara ex sterili
Abbreviated transcription (Latin):
&in mĩsa ei mulatudo ꝓmittit᷑. Solatiũ unius peredis conqͥ¬
nttr.  innu merabilis soboles destinat᷑ Nescis in qͥt ans nestis
abralia qd destinatũ sit tibi. Sed id circo nescis quia ꝗd snere¬
aris ñ respicis. Tantũ enĩ deme tua meruit fides tantũ ruet
obseqͥa ualuer̃. ut & ꝗd desideres norĩ. & facere ꝗđ mereris
de creuerĩ. Nãq tͥ nascet᷑ filius cuiꝰ sem̃ diffundit᷑ in milia
ut similetudini siderũ coȩquet᷑. & harenȩ in m̃sitatib cõpare¬
turs Credo inqͥt abrahã dñȩ credo quia potes. facturite
confido qđ spondes. Nec eñĩ confectã senectutẽ marcentis
enesetatis considero. aut sarȩ coniugis sterilẽ effetãq condi¬
tionẽ adtendo : sed tuȩ maiestatis potentiã tracto nec cui
talios pmutant᷑. sed a quo ꝓmittant᷑ agnosco. Generare enĩ
filios senilis aetas ñ patit᷑ sed tua dñe iussione cõpletur
S temtes filios habere ñ possunt sed hoc pose tur uirtues Ei¬

Expanded text:
immensa ei multitudo promittitur. Solatium unius haeredis conquiritur, et innumerabilis soboles destinatur. Nescis, inquit Dominus, nescis Abraham quid destinatum sit tibi, sed idcirco nescis quia quod merearis non respicis. Tantum enim de me tua meruit fides, tantum tua obsequia valuerunt, ut et quid desideres norim, et facere quod mereris decreverim. Namque tibi nascetur filius, cujus semen diffundetur in millia, ut et similitudini siderum coaequetur, et arenae immensitatibus comparetur. Credo, inquit Abraham, Domine, credo quia potes, facturum te confido quod spondes. Nec enim confectam senectutem marcescentis meae aetatis considero, aut Sarae conjugis sterilem effetamque conditionem attendo, sed tuae majestatis potentiam tracto, nec cui talia promittantur, sed a quo promittantur agnosco. Generare enim filios senilis aetas non patitur, sed tua, Domine, jussione completur. Steriles filios habere non possunt, sed hoc posse tuae virtutes ef
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ monstrat. Satisfactio ueniã sibi diuina pietate con¬
ciliat. Dec enĩ poterit in dulgentia tribui nisi ira di pos¬
sit confessione placari. Oueneranda pietas dĩ. peccam̃
& parcit. delinquimus & ignoscit. offendimus & aa huc
placatus exstit. Unde qualis erga iustossit monstrat.
dũ talẽ se erga peccatores ostentat. Nec peccator iam¬
poterit. excusari. qui confessionẽ ꝑ quã uenia nascitur
non ꝓperauit amplecti. quo possit reus gemino crimi¬
ne detineri dũ primo legẽ contẽpsit ut delinqueret
& confessionis remedia amplecti noluit ut periret
Rape tu quis qͥs es peccator remedia. qui peccando diuina
contẽpsisti precepta. Confessio afferat salutẽ cui con¬

Expanded text:
tentat; satisfactio veniam sibi divina pietate conciliat. Nec enim poterit indulgentia tribui, nisi iram Dei possit confessione placare. O veneranda pietas Dei! peccamus et parcit, delinquimus et ignoscit, offendimus et adhuc placatus exstitit. Unde qualis erga justos sit monstrat, dum talem se erga peccatores ostentat. Nec peccator poterit jam excusari, qui confessionem per quam venia nascitur, non properavit amplecti, quo possit reus gemino crimine detineri, dum primo legem contempsit ut delinqueret, et confessionis media amplecti noluit ut periret. Rape tu, quisquis es, remedia, qui peccando divina contempsisti praecepta. Confessio afferat salutem, cui con
Abbreviated transcription (Latin):
contegat. nemo infecto delictis animo disimulationis uirus
infundat. Animi uitia. corporis merore monstrent᷑. Si uexatꝰ
est animꝰ. Tugeat corpus: quõ quociens corpꝰ in causa. ẽ anim
mestitia condolescit: Certe qͣle ẽ corporis uitia sine animu
aut benefita foueri. aut in uiria uexari necesse est. Nec eñ
aliud ẽ homo quã corporis animiq concretio. heç enim
amimimalis corꝑ n potest aissociaris Si enĩ melĩ iudicio. etit que
substantie aut supplitio aut p̃mio expurgent. Euae ñ apia nto

Expanded text:
contegat, nemo infecto delictis animo dissimulationis virus contegat, nemo infecto delictis animo dissimulationis virus infundat. Animi vitia, corporis moerore monstrentur. Si vexatus est animus, lugeat corpus, quoniam quoties corpus in causa est, animus moestitia condolescit. Certe quale est corporis vitia sine animi aut beneficio foveri, aut injuria vexari necesse est. Nec enim aliud homo est quam corporis animique concretio. Haec enim danimi malis corpus non potest dissociari. Si enim in Dei judicio utraeque substantiae aut supplicio aut praemio expurgentur, cur non