comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eossignificat: qͥuenturũ in carne dñm ꝓphetando pre¬
dixcert̃ : secunda illos qui hunc iã uenisse & mundum
suo sanguine redemisse testant : Et apte uocabulo
simili : ãbo cenfebant᷑ colũne: cũ una fumitas. altera
in robore dicta. Ut una fidei & operis forti tudo cundus
in eẽ doctoribus monstraretur nr̃iq tẽporis inertia
tacite notaret᷑. Ubise ñ nulli doctorisb sacerdotes &
colũnas domꝰ dĩ uideri atq appellari uolunt: cũ nihil
inse prorsus firma fidei ad contẽpnendas scłi põpaᷤ
acdesideranda bona in uisibilia nilhabeant robo¬
ris ad corrigendos nil industriȩ saltim ad intelle¬
gendos eo& quibus prelatist̃ errores:
ecit quoque mare. fusile .x. cubitoꝵ a labio
usque labiũ: rotundũ incircuitu: mare hoc
fusile infigurã lauacris alutaris : quo in remis¬
sionẽ peccatorũ emundamꝰ factũ est. Namq sacerdo¬

Expanded text:
eos significat qui venturum in carne Dominum prophetando praeeos significat qui venturum in carne Dominum prophetando praedixerant; secunda, illos qui hunc jam venisse, et mundum suo sanguine redemisse, testantur. Et apte vocabulo simili ambae censebantur columnae, cum una firmitas, altera in robore dicta est; ut una fidei inesse doctoribus monstraretur, nostrique temporis inertia tacite notaretur, ubi se nonnulli doctores, sacerdotes et columnas domus Dei videri atque appellari volunt, cum nil in se prorsus firmae fidei ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda bona invisibilia, nil habeant roboris ad corrigendos, nil industriae saltem ad intelligendos eorum quibus praelati sunt errores. « Fecit quoque mare fusile decem cubitorum, a labio usque ad labium, rotundum in circuitu, etc. » Mare hoc fusile in figuram lavacri Salvatoris, quo in remissionem peccatorum emundamur, factum est. Namque sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ dnĩ piscantib scriptũ ẽ cũ ipsũ inlitore
stantẽ iuderent: Non enĩ longe erant aterra: sed qͣsi
cubitis ducentis trahentes rete pisciũ Perducentꝰ s
et enĩ cubitos rete plenũ magnis piscib discipuli
ad dñm trahunt effectũ suȩ resurrectionis ĩa in
litore monstrantẽ : cũ scĩ p̃dicatores & uidȩis & gentib
uerbũ fidei cõmit tunt atq utriusq płi electos
pacis &. in mortalitatis ꝑducunt: Gircuitus ergo
capitelli scdĩ ducentos habet ordines malo granatex cum
sublimitas regni cȩlestis utriusq płi electos. inun abeati¬
tudinis arte colligit: Et statuit duas colũnas inporticu
templi: Et cũ statiusset colũnã deaeterã: uocauit eam
nomine lachin: idẽ firmitas: Similit̃ ereacit secundam
in hiero solimis instituert̃ eccłam : secunda eoꝵqͥ ad p̃¬
dicandaͣ gentib destinatist̃. Uel certe dexterã colũna

Expanded text:
rectionem Domini piscantibus scriptum est, eum ipsum in littore rectionem Domini piscantibus scriptum est, eum ipsum in littore stantem viderent: Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium ; per ducentos etenim cubitos rete plenum magnis piscibus discipuli ad Dominum trahunt, effectum suae resurrectionis in littore jam monstrantem: cum sancti praedicatores et Judaeis et gentibus verbum pacis et immortalitatis perducunt. Circuitus ergo capitelli secundi ducentos habet ordines malorum granatorum, cum sublimitas regni coelestis, utriusque populi electos in una beatitudinis arce colligit. Et statuit duas columnas in porticu templi. Cum statuisset columnam dexteram, vocavit eam nomine Jachin, id est, firmitas. Similiter erexit secundam in Hierosolymis instituerunt Ecclesiam; secunda, eorum qui ad praedicandum gentibus destinati sunt. Vel certe dextera columna
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s eorundẽ doctorũ uestigia sequentes p̾mia suꝑne re¬
tributionis. scd̾m meri ta pie recipiunt operationis ł uis
retiacula quoq fiunt ead̾e capitella: qͥa iuxta modum
dilectionis qͣsibi ad inuicẽ : in hac uita fraternitas sc̃a
copulata est: suꝑnoꝵ quoq ciuiũ societate in p̾sentia
suicreators c̃iungetꝰ incęlis Uerũ qd̾ eadẽ suꝑnorum
societas ciuiũ utriusq populi fidelib tribuit᷑. recte
sub ungit᷑. Malo granatorũ aut̃ ducenti ordines eranT
incireuitu capitelli secundi Diximꝰ aut̃ malo granata¬
d totius sc̃ẽ eccłe typũ tenere: Centenarius uero
numerus qui ad dexteram manũ primꝰ ꝑuenit ñnũquã
inet̾ne beatitudinis figura poni c̃sueuit: Duplicat ꝰ aut̃
hic numerus malo granatorũ in cireuitu capitelli secundi
insinuat  mystice qđ utriuisq testam̃ti populus ad¬
unandus in xp̃o. ad ę̧terne uite sit introducendus co¬
ronã Cui figure conuenit hoc qđ dea postolis post resur¬

Expanded text:
doctorum vestigia sequentes, praemia supernae retributionis secundum merita piae recipiunt operationis. Retiacula quoque fiunt secundum capitella, quia juxta modum dilectionis qua sibi ad invicem in hac vita fraternitatis sancta copulata est, supernorum quoque civium societati, in praesentia sui Conditoris conjungitur in coelis. Verum quod eadem supernorum societas civium, utriusque populi fidelibus tribuitur, recte subjungitur, Malogranatorum autem ducenti ordines erant in circuitu capitelli secundi. Diximus autem malogranata totius sanctae Ecclesiae typum tenere. Centenarius vero numerus, qui ad dexteram manum primus pervenit, nonnumquam in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice quod utriusque Testamenti populus adunandus in Christo, ad aeternae vitae sit introducendus coronam. Cui figurae convenit hoc quod de apostolis post resur
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dat . Fecit aut̃ opus exẽre quia illis comit tere uerbũ
quȩrit doctor strenuus qͥ aut pie suscipere aeꝑseueran¬
ter custodire desiderent: quiq etiã aliis pͣdicando lati¬
us diffamare. que que didicerint recte satagant. esnaq
ualde eẽ durabile c̃stat atque omnimodo sonorum

Expanded text:
tum dat . Fecit autem opus ex aere, quia illis committere verbum tum dat . Fecit autem opus ex aere, quia illis committere verbum quaerit doctor strenuus, qui aut pie suscipere, aut perseveranter custodire desiderant, quique etiam aliis praedicando latius diffamare quae ipsi didicerint recte satagunt. Aes namque valde esse durabile constat, atque omnimodo sonorum
Abbreviated transcription (Latin):
electos degentib uerbi ministros significat qui uidelicet
artifea pulchre dicitur. qua filius erat mulieris ui¬
duȩ de israhel inqua persona sol& non nũ quã pre¬
sentis tẽporis eccłã figurari: ꝓ qua uirsuus uidelicet
xp̃s morte gustata: resurrexcit atq incelos ascen¬
dens. eã interĩ ase peregrinantẽ reliquid in terris:
Non aut̃ laborandũ in eceplanando quomodo huiis
uiduȩ fili i scĩ sint pͣdicatores: cũ omneselecti uiri se
filios eẽ fateantur eccłe cũ &iã decisdẽ p̃dicatorib
noui testam̃ti specialit̾ ꝓmttatur dicente ꝓpheca:
omnẽ terrã: Fecit autẽ hyrã omne opus salemonis. quia
nimirũ doctores sc̃i dũ fidelit̾ ministerio uerbi insistunt
ꝯpus utiq dĩ operant᷑ d̃ illis loquendo foris iuã ueriatiᷤ
aperiunt: quos intus inlustrando ipseꝰ ad uitã pͥordinauit
et̃ nã: Ego inquid pantaui. apollo rigauit. ds aut̃ incremen¬

Expanded text:
electos de gentibus verbi ministros significat. Qui videlicet electos de gentibus verbi ministros significat. Qui videlicet artifex pulchre dicitur, « quia filius erat mulieris viduae de Israel; » in qua persona solet nonnunquam praesentis temporis Ecclesia figurari: pro qua vir suus, videlicet Christus, morte gustata, resurrexit, atque in coelos ascendens eam interim peregrinantem a se reliquit in terris. Non autem laborandum in explanando, quomodo hujus viduae filii sancti sint praedicatores, cum omnes electi viritim se filios esse fateantur Ecclesiae; cum etiam de eisdem praedicatoribus Novi Testamenti specialiter ei promittatur, dicente Propheta: Fecit autem Hiram omne opus Salomonis, quia nimirum doctores sancti, dum fideliter ministerio verbi insistunt, opus utique Dei operantur, quo illis loquendo foris viam veritatis aperiunt, quos intus illustrando ipse ad vitam praeordinavit aeternam. Ego, inquit, plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incremen
Abbreviated transcription (Latin):
ut uerba dierũ narrant: populũ salemon ad taberna¬
cula sua dimiserit: sicq post unã septimanã aduen¬
pleca Misi forte putandũ est post dedicatũ aliquid
ad huc utensiliorũ in ministeria eiꝰ additũ fuisse: usq
in ingressũ octaui m̃sis. accelerante rege: ut oninino
m̃se septimo qͥerat totus solemnis tẽplũ dedicaretur
atq ita uerũ repperiatur utrũq & tẽplũ uidelicet
octauo m̃se inomniopere suo atq utensilib ꝑfectum
&e ipsũ septimo mense deditũ fuisse. Misit quoq rea sale¬
mon &e tulit hirã detrro filiũ mulieris uiduȩ de tribu
reptalim patrȩ tyrio artific̃ẽ erariũ & plenũ sapien¬
ta & intellegentia & doctrina ad faciendũ omne
opus eacuere: Quicũ uenisset adregẽ salemonẽ.: fecit
omne opus eiꝰ & hoc mysterii gr̃ã factũ est: artifex quip¬
pe trrius quẽ ad utorẽ salemon sui ad sumpsit openꝰ

Expanded text:
ut verba dierum narrant , populum Salomon ad tabernaut verba dierum narrant , populum Salomon ad tabernacula sua dimiserit, sicque post unam septimanam, advenpleta. Nisi forte putandum est post dedicatum templum aliquid adhuc utensiliorum in ministeria ejus additum fuisse, usque ad ingressum octavi mensis, accelerante rege, ut omnino mense septimo, qui totus erat solemnis, templum dedicaretur; atque ita verum reperiatur utrumque, et templum videlicet octavo mense in omni opere suo atque utensilibus perfectum, et ipsum septimo mense dedicatum fuisse. Misit quoque rex Salomon, et tulit Hiram de Tyro filium mulieris viduae, de tribu Nephthalim patre Tyrio, artificem aerarium, et plenum sapientia, et intelligentia et doctrina, ad faciendum omne opus ex aere. Qu » Et hoc mysterii gratia factum est. Artifex quippe Tyrius, quem adjutorem Salomon sui assumpsit operis,
Abbreviated transcription (Latin):
tanc quȩ pius ille desiderator suplex adño querebat
dicens. Onẽ ostende nobis pat̾ȩ & fufficit nobis. Constat
enĩ qͥa dies uidici sepe inseripturis octonario numero
in posuit: quẽ obmeritũ eiusde distrieti uidiei canta¬
bit ita incipiens. Onẽ ne miratua arguasme neq in
furore tuo: Sed non contẽ nenda nascit᷑ questro quome¬
do dicat᷑ domꝰ dñi in mense octauo ꝑfecta inomni ope¬
ne suo &e in uni uersis utensilib cũmnsequentib lett᷑
mense septimo dedicationẽ eiꝰ ẽẽ conpletã: de quẽ
aut eredibile est quia septẽ annis quĩdẽ tẽplũ
edificans salemon octauo mense anna oelaui
ꝑfecerit : sedusq ad septimũ annũ none
m̃ se dedieatione ꝑ fecti distulerit: Undepotiũ
ueri simile uidetur donũ.uii annis ae septẽ mͣsib
edificatã: ita ut eodẽ m̃se septimo dedicationis sit
celebrata solempaitas. ac die xx ͦ tertio ipsius m̃sis :

Expanded text:
tunc quod pius ille desiderator supplex a Domino quaerebat tunc quod pius ille desiderator supplex a Domino quaerebat dicens: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis : constat enim quia dies judiciimposuit, quem ob metum ejusdem districti Judicis cantavit, ita incipiens: Domine, ne in ira tue . Sed non contemnenda nascitur quaestio, quo modo dicatur domus Domini in mense octavo perfecta in omni opere suo, et in universis utensilibus, cum in sequentibus legatur, mense septimo dedicationem ejus esse compautem credibile est quod septem quidem annis templum aedificans Salomon, octavo mense octavi anni perfecerit, sed usque ad septimum anni noni mensem dedicationem perfecti distulerit. Unde potius verisimile videtur, domum septem annis ac septem mensibus aedificatam, ita ut eodem mense septimo dedicationis sit cele
Abbreviated transcription (Latin):
possint: imitatores nr̃i. estote. sicut & nos xpĩ.
glorient᷑ que & dicant: Nescitis qͣm angelos iu¬
dicabimꝰ quantomagis secularia:
nno quarto fundata ẽ domꝰ dñi iamense zimo&
in anno. xi mense bul ipse ẽ mensis octauns. ꝑfecta
ẽ domus inomĩ opere suo & in uniuersis utensilib
annis edificatasit domꝰ dñi quia nimirũ sc̃a eecła toro
ad finẽ ipsa ꝑducit: Uel certȩ uii annis edifieat᷑ obsignifi¬
cationẽ gr̃e spintualis ꝑ quã eccła solã ut sit eceła ꝑcipit.
Septẽ quippe dona sc̃i sp̃s enumerat isaias: sine quibne¬
mo uel fidelis ł fidem seruare. uel merito fidei ad eoronã
potest ꝑuenire iustitie Quod aut̃ in octauio annousur
oetauo eiꝰ nense ꝑfecta ẽ domꝰ iopni opere suo & inuniuer¬
do ad tantã iã ꝑfectionẽ sc̃a eccła ꝑueniet. ut quidei
amplius ad dipossit: inueniri non possit: Habebit enĩ

Expanded text:
possint: Imitatores nostri estote, sicut et nos Christi : possint: Imitatores nostri estote, sicut et nos Christi : glorienturque et dicant: Nescitis, quoniam angelos judicabimus? quanto magis saecularia nno quarto fundata est domus Domini in mense Zio, et in anno undecimo mense Bul, ipse est mensis octavus, perfecta est domus Domini in omni opere suo, et in universis utensilibus; annis aedificata sit domus Domini, quia nimirum sancta Ecclesia toto ad finem ipsum perducit. Vel certe septem annis aedificatur, ob significationem gratiae spiritalis, quam Ecclesia sola, ut sit Ecclesia, percipit. Septem quippe dona sancti Spiritus enumerat Isaias, sine quibus nemo fidelis, vel fidem servare, vel merito fidei ad coronam potest venire justitiae. Quod autem in septimo anno et in octavo ejus mense perfecta est domus in omni opere suo, et in univerdo ad tantam jam perfectionem sancta Ecclesia perveniet, ut quid ei amplius addi possit, inveniri non possit: habebit enim
Abbreviated transcription (Latin):
mentis eosequuntur. Unde bene atrs acerdotũ trb
ordinibus lapidũ politorũ & uno ordine lignorum
cediri edificatũ eẽ memorat᷑ : Tres quippe ordines
sunt lapidũ politorũ. fides spes caritas. Etrecte po¬
litorũ quia certe necesse est discendi solertia quiᷤ¬
que quomodo credere: quid sperare: diligere
debeat dinoscat. Unus aut̃ ordo lignorũ cedri
ipsaẽ bona operatio acsine corruptione sinu¬
lationis exhibita. sine ciius suꝑ adiectione. fide ᷤᷤ
spes caritas uera eẽ non ualet Dictũ nãq ẽ sȩpu
quia ligna cedri. ꝓpter odoris grãm & in putribi¬
lẽ sue nature potentiã. ꝑseuerantiã famaq
pie designent actionis Adhȩc atriũ usq uni¬
uersi conscendunt electi. quifide. spe. dilectio
ne. opere dõ placere ap petunt : hoc alta meritoꝵ
grã transcendunt ꝑfecti cũ intantao uirtu tum
culmine ꝓficiunt ut dicere suis auditoribus

Expanded text:
mentis exsequuntur. Unde bene atrium sacerdotum, tribus mentis exsequuntur. Unde bene atrium sacerdotum, tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri, aedificatum esse memoratum. Tres quippe ordines sunt lapidum politorum, fides, spes et charitas. Et recte politorum, quia certe necesse est discendi solertia, ut quisque quo modo credere, quid sperare, quid diligere debeat, dignoscat. Unus autem ordo lignorum cedri ipsa est bona operatio sine corruptione simulationis exhibita, sine cujus superadjectione fides, spes et charitas vera esse non valet. Dictum namque est saepius quia ligna cedri lem suae naturae potentiam, perseverantiam, famamque piae designent actionis. Ad hoc atrium usque universi conscendunt atque opere Deo placere appetierunt. Hoc alta meritorum gratia transcendunt perfecti, cum in tanto virtutum culmine proficiunt, ut dicere suis auditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
entes hiero solimã deferebant᷑ : ipsi sunt
sacerdotes qui hostias suscipientes. ad al¬
tare diĩ consecrantes ꝑducebant. quȩ
dona deuotionis eoꝵ scĩs qui ꝓ illis orare de¬
berent adtulert̃. Atriũ ergo qđ positũ
int̾ locũ uulgi & sacerdotũ mediũ erat.
diuisionẽ signi ficait illã quȩ carnales insca eccła
nuperq incipientes uiã iusti tiae ab arce ꝑfectorũ
ñ quidẽ sorte electionis sed meritorũ quantitate se¬
cemit Nãq carnales sufficere sibi eredunt sifidẽ
spem & caritatẽ. operũ quoque munditiã habeant
ꝑfecti autẽ & hȩc habent & insuꝑ in uerbo p̾dican¬
do laborant. pauperib omĩa opera sua tribuunt.
iugili is ieuini is hẏmnis & canticis spiritualibus
sacris quoque lecti onib operã dant. ꝑsecutiones.
pericula. ꝓpter iustitiã tollerant. & cetera quȩ se
fecisse oum socus paulus gloriat᷑ pronta deuotione

Expanded text:
entes Hierosolymam deferebant, ipsi sunt entes Hierosolymam deferebant, ipsi sunt sacerdotes, qui hostiam suscipientes ad altare Domini consecrantes perducebant; quae dona devotionis eorum sanctis qui pro illis orare deberent, attulerunt. Atrium ergo quod positum inter locum vulgi et sacerdotum medium erat, divisionem siquidem incipientes viam justitiae, ab arce perfectorum, non quidem sorte electionis, sed meritorum quantitate discernit. Namque carnales sufficere sibi credunt, si fidem, spem et charitatem, operum quoque munditiam habeant. Perfecti autem et haec habent, et insuper verbo praedicando laborant, pauperibus omnia sua tribuunt, vigiliis, jejuniis, hymnis, et canticis spiritualibus, sacris quoque lectionibus operam dant, persecutiones, pericula propter justitiam tolerant; et caetera quae fecisse cum sociis Paulus gloriatur, prompta devotione
Abbreviated transcription (Latin):
dñs elemosinas diuitũ quib ministrauert᷑ sc̃ĩs una cũ
magnis eorundẽ scõrũ uirtutib suo intuitu acretri¬
butione dignas iudicat Multi tudo ergo credentiũ
que relictis possessionibus. uno corde & anima d ño
seruieba t Ipsa ẽ templũ dĩ & locus intra atriu̾
sacerdotũ. specialtter illi c̃ secratꝰ: Porro basi¬
lica grandis & orantes inea circa atriũ sacer¬
dotũ in gyro : figurã gestant eoꝵ qͥ in eodẽ
tẽplo cre debant exgentib ex sẏria. & anti¬
ochia. ceterisq ꝓuincus & ciuitatib quib
apłi & seniores quierant in hiero solimis nihil
ampluiꝰ inponebant oneris. quã ut abstine¬
rent se abidolis. immolato. & sanguine. &
fuffacato. & fornicatione: Quorũ tam̃ obla¬
tionib uolebant pauperes scõꝵ quierant
inhiero solimis sustentari: quatenꝰ eis carna¬
lia sua ministrantes. spiritaliũ eoꝵ possent
fieri participes: Barnabas uero & paulus
cũ socus suis qui oblationes hoꝵ accipi¬

Expanded text:
nus eleemosynas divitum, quibus ministraverunt sanctis, una cum magnis eorumdem sanctorum virtutibus suo intuitu ac retributione dignas judicat. Multitudo ergo credentium, qui, relictis possessionibus, uno corde et anima Domino serviebant, ipsa est templum Dei, et locus intra atrium sacerdotum specialiter illi consecratus. Porro basilica grandis, et orantes in ea circa atrium sacerdotum in gyro, figuram gestant eorum qui eodem tempore credebant ex gentibus in Syria et Antiochia, caeterisque provinciis et civitatibus, quibus apostoli et seniores qui erant in Jerosolymis nihil amplius imponebant oneris, quam abstinerent se ab idolis immolato et sanguine, et suffocato, et fornicatione. Quorum tamen oblationibus volebant pauperes sanctorum qui erant in Hierosolymis sustentari; quatenus eis carnalia sua ministrantes, spiritalium eorum possent fieri participes. Barnabas vero et Paulus cum sociis suis, qui oblationes horum accipi
Abbreviated transcription (Latin):
lus petrus cũ ait. Uos aũt genꝰ electũ. regale sae̾¬
dotiũ. gens seã populus ad qui sitionis. cuiꝰ ho
nore dignita tis. etiã antiquis dĩ populus erat
in signitus: dicente ipso ad moysen hȩc dices domiu
Et uos eritis mihi regnũ sacerdotale & gens sc̃a
Basilica uero grandis quȩ erat ex tra atriũ sacer¬
dotũ in qua omĩs populi multitudo ad orare siue
ad uerbũ audiendũ confluere solebat carnali
quasi spiritualib s qͣsicarnalibus Taquã paruu¬
grandem designantur: qͥa absq ulla dubietate mul¬
to maiorẽ in scã ecclesia taliũ quã ꝑfectorũ nume¬
rus. sed quantũ numero prestant : tantũ succũ¬
bunt merito Unde apte basilica hȩc grandis cr¬
si plurimos capit. ñ eos tam̃ in interiora tẽpli
de aurati. non ad altaris officiũ : ñ ips m saltĩ
atriũ sacerdotũ intromit tit: quia carnales
quique. atq infirmi ad huo in eccła & si obrtũ

Expanded text:
lus Petrus, cum ait, Vos autem genus electum, regale sacerlus Petrus, cum ait, Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionnore dignitatis etiam antiquus Dei populus erat insignitus, dicente ipso ad Moysen: Haec dices domui paulo post: Et vos eritis mihi regnum sacerdotale et gens sancta. Basilica vero grandis, quae erat extra atrium sacerdotum, in quo omnis populi multitudo adorare, sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnaliquasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvugrandem designantur, quia absque ulla dubietate multo major est in sancta Ecclesia talium quam perfectorum numerus, sed quantum numero praestant, tantum succumbunt merito. Unde apte basilica haec grandis etsi plurimos capit, non eos tamen in interiora templi deaurati, non ad altaris officium, non in idipsum saltem atrium sacerdotum intromittit, quia et carnales quique atque infirmi adhuc in Ecclesia etsi ob meritum
Abbreviated transcription (Latin):
sacra referre cõmodum duxit figuras misteri¬
orũ quȩramꝰ ceteris ꝓhistone cognitione sim¬
pliciter utamur. Aedificiũ ergo tẽpli intra
atriũ sacerdotũ : ꝑfectorũ in sc̃a ecclesia &
sublimũ uitã exprimit uirorũ seorum uide¬
licet qͥ &e excellentia urtutũ dnõ ad ꝓpin¬
quare: & aliis uerbo atq opere ducatũ solent osten¬
dere salutis. Sacerdos nãq ab eo latine nomen acce¬
pit : qd sacrũ prebere ducatũ minorib debeat :
quo nomine inscripturis mẏsticȩ ñsoli altaris
ministri episcopi uidelicet & prespiteri: Sei
om̃s utiq censentur qui altitudine rectȩ ẽuer¬
sationis ac doctrine salutaris eminent: nec sibi¬
met ipsis tantũ modo sed & plurib ꝓsunt:
dum corporasua hostia iuuentẽ: soãm dõ pla¬
centẽ : exhibent Neq enĩ episcopis solis & pres¬
biteris uerũ omĩ dĩ ecclesiȩ loque batur aposto¬

Expanded text:
sacra referre commodum duxit, figuram mysterisacra referre commodum duxit, figuram mysteriorum quaeramus, caeteris pro historiae cognitione simpliciter utamur. Aedificium ergo templi intra atrium sacerdotum, perfectorum in sancta Ecclesia et sublimium vitam exprimit virorum, eorum videlicet qui et excellentia virtutum Domino appropinquare, et aliis verbo atque opere ducatum solent impendere salutis. Sacerdos namque ab eo Latine nomen accipit, quod sacrum praebere ducatum minoribus debeat. Quo nomine in Scripturis mystice non soli altaris ministri, episcopi videlicet et presbyteri, sed omnes utique censentur, qui altitudine rectae conversationis ac doctrinae salutaris eminent, nec sibimetipsis tantummodo, sed pluribus prosunt, dum corpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem exhibent; neque enim episcopis solis et presbyteris, verum omni Ecclesiae Dei loquebatur aposto
Abbreviated transcription (Latin):
est: in his inuenit uendentes & ementes oues &bo¬
ues & colũbas: hos que cũ suis mercimonus eliminau
e templo: in his petrus & io hannes claudũ inuenien¬
tes sanauert̃ ac secũ ingredientes interius ad oraꝰ
duocert᷑. In his orabat omnis multi tudo popu¬
li: quando incensũ ponenti ⁊achariȩ angelus ad al¬
tare thimiamatis apparuit. eũ que depͥcursoris
dñi natiuitate ꝑdocuit N aut̃ hex atrria cũ
porticib suis aspectũ tẽpli delonge aspectanti¬
bus abscondere potuert̃ : quia locus in quotem¬
plum erat sitũ: multo sublimior erat quã ubi
fundate porticus fuere Nam sicut iosephus son¬
bit extre me atriorũ fabrice cũ inquadringen¬
tis cubitis essent erecte: tantũ aduertice usque
montis in quo tẽplũ ȩdificatũ est ꝑuenerunt.
Hȩc quidẽ destructura tẽplistudioso lectori cre¬
didimus itimanda uerũ in eis quecũq scriptura

Expanded text:
est . In his invenit vendentes et ementes oves et boest . In his invenit vendentes et ementes oves et boves et columbas, hosque cum suis mercimoniis eliminavit e templo . In his Petrus et Joannes claudum invenientes sanarunt, ac secum ingredientes interius ad orandum duxerunt . In his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque de praecursoris Domini nativitate perdocuit . Non autem haec atria cum porticibus aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt, quia locus in quo templum erat situm, multo sublimior erat quam ubi fundatae porticus fuere. Nam sicut Josephus scribit extremae atriorum fabricae cum in quadringentis cubitis essent erectae, tamen usque ad verticem montis, in quo templum aedificatum erat non pervenerunt. Haec quidem de structura templi studioso lectori credimus intimanda. Verum in eis quaecunque Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
i atriũ sacerdotũ. sacerdotes purificati¬
& nonpurificati una cũ leuitis & cantatoribus
in intimũ atriũ basilicȩ maioris: iuri iudei
exterius atriũ mulieres iudee purificate: in
extremũ atriũ gentiles & uidei qui nuꝑ uene¬
ra exgentibus usq adseatũ purificatio
nis diem Hec ut in pictura cassiodori distincta
repperimꝰ breuiter ad notare curauimꝰ rati
eũ ab antiquis. hȩc iudeis didicisse neq uirum
eruditũ uoluisse in exemplũ legendi ꝓponere
quȩ non ipse prius uera esse cognouisset. hȩe
sunt loca quorũ meminit suppremꝰ graduũ psal¬
mus. qui ita incipit: Ecce nunc benedicidĩm om̃s
serui dnĩ. Quistatis in domo dnũ in atriis domusdi
nẽ: In his porticib hieremias & ꝓphete alii inhis
dñs &e a postoli uerbũ populo p̃dicabant. I harum
aliqua dñs sed ebat docens. quando atemptantib
phariseis: mulier illi ad ultera uidir᷑anda oblata

Expanded text:
in atrium sacerdotum sacerdotes in atrium sacerdotum sacerdotes non purificati una cum levitis et cantoribus in intimum atrium basilicae majoris, viri Judaei exterius autem atrium mulieres Judaeae purificatae; in extremum vero atrium gentiles et Judaei qui nuper venerant ex gentibunis diem. Haec ut in pictura Cassiodori distincte reperimus breviter adnotare curavimus, rati eum ab antiquis haec in dies didicisse, neque virum tam eruditum voluisse in exemplum legenti proponere quae non ipse prius vera esse cognovisset. Haec sunt loca quorum meminit supremus graduum psalmus, qui ita incipit: Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . In his porticibus Jeremias et prophetae alii, in his Dominus et apostoli verbum populo praedicabant. In harum aliqua Dominus sedebat docens, quando, attentantibus Pharisaeis, mulier adultera illi judicanda oblata
Abbreviated transcription (Latin):
collocauit: & paulo post hoc sacrariũ om̃spopu¬
li quib purgatio & obseruatio legitimorum
inerant introibant: has uero porticus cassi o¬
dorus senator inpictura tẽpli. quã in pandet¬
te posuit. ut ipse in psalmorũ expositione comme¬
morat : tripliee ordine distinoeit. Primũ uide¬
licet ordine̾ ponens eoctra atriũ sacerdotum
ex omni parte quadrũ secundũ eodẽ modo
extra intimas porticus undiq uersum ingyro
extremũ similit̾ ex onĩ latere priorũ por¬
ticuu̾ncireuitu. sic que tẽplũ triformi ȩdi¬
ficiorũ pͣsidio ab omni erat parte munitũ facto
pauimento sub diuo int̾ ȩdificia singula demar¬
more & parietibus domorũ interiorib hoc ẽ eis
qui ad tẽplũ respiciebant factis incolũnis. ex¬
terioribus uero solidis : sicq fiebat ut omĩs strue¬
tura tẽpli ꝓgraduũ esset uarietate. rationa
pontifex: in ipsũ tẽplũ sacerdot̾es purificati

Expanded text:
collocavit. » Et paulo post: « Hoc sacrarium omnes popucollocavit. » Et paulo post: « Hoc sacrarium omnes populi, quibus purgatio et observatio legitimorum inerant, introibant. » Has vero porticus Cassiodorus senator in pictura templi quam in pariete posuit, ut ipse in psalmorum expositione commemorat, triplici ordine distinxit: primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex omni parte quadrum, secundum eodem modo extra intimas porticus, undiquextremum similiter ex omni latere priorum porticuum in circuitu. Sicque templum triformi aedificiorum praesidio ab omni erat parte munitum, facto pavimento sub divo inter aedificia singula de marmore, et parietibus domorum interioribus; hoc est, eis qui ad templum respiciebant, factis inter columnis, exterioribus vero solidis. Sicque fiebat ut omnis structura templi pro graduum esset varietate rationabipontifex, in ipsum templum sacerdotes erant purificati;
Abbreviated transcription (Latin):
secretũ. quia nimirũ i in ea id. ẽ in facie tẽpli
fiebant ministena sc̃orũ: Ibi altare eneũ ad
hostias dño offerendas: ibi x luteres ad lauan¬
das easdem hostias. ibimare eneũ erat positũ
adlauandaf manus pedesq sacerdotũ. cum
ad ministrandum intrarent Habebat autẽ
hoc atriũ tres cubitos. altitudinis ut iosephuᷤᷤ
narrat. quatinus ab ingressu tẽpli ceteros pro¬
hibee & solũ sacerdotib hoc licere signifi¬
caret: Eratq ianua adonentalem plaga̾ ad quã
usq populus hostias suas & sacrificia inferebat.
inde suscipienda a sacerdotib atque ad altare
proferenda: Ede ecteriori uero atrio qđ uerba
dierũ basilicã grandẽ uocant: ita scribit᷑ aułã
porticus atq latas & portas excelsas & amplas
ꝑ quatuor mundi partes in eo constituens
quarũ singule ad unũ quẽq uentũ. quatuor
angulis adtendebant : ubi aureas ianuas

Expanded text:
positus erat: quia nimirum in ea, id est, in facie templi positus erat: quia nimirum in ea, id est, in facie templi fiebant ministeria sanctorum; ibi altare aeneum ad hostias Domino offerendas, ibi decem luteres ad lavandas easdem hostias, ibi mare aeneum erat positum ad lavandas manus pedesque sacerdotum, cum ad ministrandum intrarent. Habebat autem hoc atrium tres cubitos altitudinem, ut Josephus narrat , quatenus ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solum sacerdotibus hoc licere significaret; eratque janua ad orientalem plagam, ad quam usque populus hostias suas sacrificia inferebat; inde suscipienda a sacerdotibus, atque ad altare perferenda. De exteriori vero atrio, quod Verba dierum basilicam grandem vocant, ita scripsit Josephporticus atque latas portas et excelsas et amplas, per quatuor mundi partes, in ea constituens; quarum singulae ad unumquemque ventum, quatuor angulis attendebant, ubi aereas januas
Abbreviated transcription (Latin):
eosde cherubin prima tẽpli ianua quos &. interi¬
ora reoipiat: quia nimirũ eadem archana fidei
sper & caritatis. quȩ sublimes quique ac ꝑfecti
sublimit̃ capiunt. quȩ que om̃s electi incęlis
plene induina uisione ꝑcipiunt. etiã cathe¬
zizandis rudibus ꝑsuũ cuiq discenda & ẽ¬
fitenda traduntur quatenus sacris iniciati
misteriis. quandoq etiã ad capienda ea quȩ
lapidũ politorũ : & uno ordine lignorum
cedri: Deinteriori atrio breuit̾ loquitur.
de exteriori prorsus tacere uidetur. Uerum
in uerbis dierum utriusq fit mentio ubi ita
scriptũ ẽ fecit etiã atriũ sacerdotũ & basili¬
cam grandẽ: & hostia inbasilica quȩ texit
aere:. Atriũ ergo interius ideo uocatur sacer¬
dotũ: eo qd̃ sacerdotes & leuite in eo ministra¬
rent: Eac omni parte erat tẽplũ circundatũ
aboriente unde templi ingressus multo
longius atẽplo quam aceteris tribus plagis

Expanded text:
eosdemque Cherubim prima templi janua quos et interieosdemque Cherubim prima templi janua quos et interior recipiat: quia nimirum eadem arcana fidei, spei et charitatis, quae sublimes quique ac perfecti sublimiter capiunt, quaeque omnes electi in coelis plene in divina visione percipiunt, etiam catechizandis rudibus quibusque discenda et confitenda traduntur, quatenus sacris initiati mysteriis, quandoque etiam ad capienda ea quae lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri, etc. » De interiori atrio breviter loquitur, de exteriori prorsus videtur tacere. Verum in Verbis Dierum utriusque fit mentio, ubi ita scriptum est: « Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem, et ostia in basilica, quae texit aere . » Atrium ergo interius, quod vocatur sacerdotum, eo quod sacerdotes et levitae in ea ministrarent, ex omni parte erat templo circumdatum. Sed ab oriente, unde templi elongius a templo quam a caeteris tribus plagis
Abbreviated transcription (Latin):
Unusei ꝑ omĩa paries esse uideretͣ similit̾ & ce¬
drinus paries cũ uicenorũ in longitudine. & al¬
titudine esset cubitorũ. non paruã & ipse
debuit habere grossitudinẽ quapropt᷑ & ĩhu¬
ius in gressu duo facta sunt hostia. ut uidelicet
ab utroq latere hoc & intus & foris equali pari¬
ete hostiũ pareret Et qm easdem picturas hos¬
tiũ equas & paries habebat: ueracit᷑ unusꝑomĩa
& continuatim extentus paries uideretꝰ᷑ : unum
decoris gr̃a pͥtendens. aliud ministerii dispensati¬
one pͣfigurans. Q uod uero deseriptis tẽpli hostuis
sequit᷑ & sculpsit cherubin & palmas. & celaturaᷤᷤ
ualde eminentes. operuitq omĩa laminis aureis.
opere quadro ad regulã iã supra expositũ estqͥa
& inparietib domꝰ & in hosti is interioribus eđdem
picdurȩ siue cę̧laturȩ sunt facte: Patetq ratio
figure quare easdem ipsas picturas & celaturas.

Expanded text:
unus ei per omnia paries esse videretur. Similiter et ceunus ei per omnia paries esse videretur. Similiter et cedrinus paries, cum vicenorum in longitudine et altitudine esset cubitorum, non parvam et ipse debuit habere grossitudinem. Quapropter et in hujus ingressu duo facta sunt ostia, ut videlicet ab utroque latere, hoc est, intus et foris, aequale parieti ostium pateret; et quoniam easdem picturas ostium, quas et paries habebat, veraciter unus per omnia et continuatim extentus paries videretur, unum decoris gratiam praetendens, aliud mysterii dispensationem praefigurans. Quod vero, descriptis templi ostiis, sequitur: Et sculpsit cherubin et palmas, et caelaturas valde eminentes, operuitque omnia laminis aureis, opere quadro ad regulam, jam supra expositum est, quia a in parietibus domus et in ostiis interioribus eaedem picturae sive caelaturae sunt factae; patetque ratio figurae, quare easdem ipsas picturas et caelaturas,
Abbreviated transcription (Latin):
gemina absq ullo prorsus labore : immo ĩ magna
multitudine diuina dulcedinis fruemur Unde
apte intronus interioris domꝰ: duo quidẽ hostia
sed hȩc simplicia habebat : non enĩ ibi fides
necessaria ẽ. Ubi ea quȩ nunc credimꝰ aespe¬
ramꝰ omĩa manifesta luce uidebimꝰ. Non est labor
operũ necessari s. ubi mercede ꝑ petua eorũ.
quȩ laboramꝰ donabiur. Non nec essaria paci¬
entia. ubi nemo aliquid aduersi irrogat. non
magnificentia benignitatis ubinemo indiget
opus ẽ Hȩc de hostiorũ figura ꝓmodulo nr̃o
sequentes patrũ uestigia dis seruimꝰ:. Uerũ iux¬
ta formã operis decoris grã ꝓuisũ est ut in
uno eodemq tẽpli ingressu duo essent hossia
Necesse & enĩ erat parietes domus qui
tudines habere in cuius nimirũ grossitunis eo¬
trema parte ostia erant ad fixa ita ut equali
pariete esset. hostiũ utrũq & siue intus siue
foris tẽplũ quisq positus ostiũ inspiceret:

Expanded text:
gemina, absque ullo prorsus labore, imo in magna gemina, absque ullo prorsus labore, imo in magna requie, multitudine divinae dulcedinis fruemur. Unde apte introitus domus interioris duo quidem ostia, sed hic simplicia habebat. Non enim ibi fides necessaria est, ubi ea quae nunc credimus ac speramus omnia manifesta luce videbimus; non enim est labor operum necessarius, ubi mercede perpetua eorum quae hic laboramus donabimur; non necessaria patientia, ubi nemo aliquid adversi irrogat; non munificentia benignitatis, ubi nemo indiget quod opus est. Haec de ostiorum figura pro modulo nostro, sequentes Patrum vestigia, disseruimus; verum, juxta formam operis, decoris gratia, provisum est ut in uno eodemque templi ingressu duo essent ostia. Necesse etenim erat parietes domus, quatudines habere, in cujus nimirum grossitudinis extrema parte ostia erant affixa, ita ut aequale parieti esset utrumque ostium et sive intus sive foris templum quisque positus ostium inspiceret,
Abbreviated transcription (Latin):
soliditatẽ transeamꝰ uirtutũ: uel certe ostiũ
qd inuieẽ se tenebat aperitur cũꝑ
ministeriũ predicatoris discernit᷑ quid ꝓprie
ad cognitionẽ fidei quid ad uiuendi castitatẽ
ꝑtineat Que tam̃ utraq a sua nequeunt co¬
neocione separari. quantum distet intͣ ꝓaermorũ
mala tolerare. Et eis nonbona cõmodare: cũ hȩc
certissime soleant in uno eodeq corde ꝑfectorũ:
dissolubilia ꝑmanere Notandũ sane qđ in in¬
gres su oraccili duo quidem ostia fuisse dicunt᷑:
sed hȩc duplicia fuisse ñ dicunt᷑. Intẽpli uero
id . ẽ. domus prioris introitu. ita erant duo hostia
ut duplex esset utroq quia nimirũ inpͥsenti ecđa
talem nos ingredi acducere uitã necesse e̾: inqua
dilectionẽ dĩ & ꝓximi ꝑfidẽ & operationẽ per
parientiã & benignitatẽ seruemus Infutura
aut̃ uita ubi dñm & ꝓximos: in luce int̾ ne
beatitudinis uidebimꝰ: eadet utiq dilectione

Expanded text:
solitudinem transeamus virtutum; vel certe ostium solitudinem transeamus virtutum; vel certe ostium quod invicem se tenebat aperitur, cum per ministerium praedicatoris discernitur quid proprie ad cognitionem fidei, quid ad vivendi castitatem pertineat, quae tamen utraque a sua nequeunt connexione separari; quantum distet inter se proximorum mala tolerare, et eis nostra bona commendare, cum haec certissime soleant in uno eodemque corde perfectorum indissolubilia permanere. Notandum sane, quod in ingressu oraculi duo quidem ostia fuisse dicuntur, sed haec duplicia fuisse non dicuntur; in templi vero, id est, domus prioris introitu ita erant duo ostia, ut duplex esset utrumque, quia nimirum in praesenti ecclesia talem nos ingredi ac ducere vitam necesse est, in qua dilectionem Dei et proximi per fidem et operationem, per patientiam et benignitatem, servemus. In futura autem vita, ubi Deum et proximos in luce aeternae beatitudinis videbimus, eadem utique dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
aperiebatur. quia uincte sunt uirtutes. neq
abinuicẽ queunt diuidi. neq nãq fides sine
operibus. neq sine fide do̾ possunt opera bona
placere Neq itẽ iniurias ferre suficit qͥ ei
que tolerat etiã ea quȩ necesse habet cũ
possit ministrare c̾temnit: neque qui substan¬
tiã mundi habuerit sat est de hac egenti ꝓxi¬
modare. sinon & iã eas quassibi forte irroga¬
uerat molestias sincero ex corde remit tat
Quod utroq illohostio dicitꝰ qͥa se inuic̃ẽ
tenens aperiebat᷑. Nam hȩc apertio separati¬
onẽ ab in uice̾̃ spintualiumꝰ designat uirtutũ
Sedhoc potius indicat. qđ post harũ cͥuinetio¬
nem ingressu nobis sc̃ę̧ eccłȩ magis magisq
patescit. Et quohis amplius habundamus eo
uerius sc̃orũ coetibus ad sociemur Sicut
&r ĩa diuisio rubri maris. post quã populus
dĩ egiptiũ ꝑsequentẽ euasit. Non diuisionẽ
uni cibaptismatis sed apertionẽ potius signa
uit : qua eatinctis peccatis omnib adlitus ac

Expanded text:
unctae sunt virtutes, neque ab invicem possunt dividi: namque fides sine operibus, neque sine fide Deo possunt opera bona placere; neque item injurias ferre sufficit, qui ei quem tolerat, etiam ea quae necesse habet, cum possit ministrare, contemnit; neque ei qui substantiam mundi habuerit, satis est de hac egenti proximo dare, si non etiam eas quas sibi forte irrogaverat injurias, sincero ex corde dimittit: quod enim de utroque illo ostio dicitur, quia se invicem tenens aperiebatur, non haec apertio separationem ab invicem spiritalium designat virtutum, sed hoc potius indicat quod post harum conjunctionem ingressus nobis sanctae Ecclesiae magis magisque patescat; ut quo his amplius abundemus, eo verius sanctorum coetibus associemur: sicut etiam divisio Rubri maris, per quam populus Dei Aegyptum persequentem evasit, non divisionem unici baptivit, qua, exstinctis peccatis omnibus, ad littus et
Abbreviated transcription (Latin):
coronulas & plectas leones. cum ita ad speranda celestia mentẽ.
erigt̃. ita addiligendos ꝓximos dilatant. ut in peccan¬
tes quosq qͥ sibi cõmissi st̃. feruorẽ aspere inuectionis
exercere ñ tardent. Habent cũ leonib boues. quando
ipsã inuectionẽ corripiendi cũ spũ mansuetudinis ex¬
hibent. Quando inferuore arguendi nũquã fissam
habere ungulã discretȩ unctionis ac loquelȩ. nũquã
uerba diuinȩ lectionis ueludruminandi more uolue¬
re cessant. Deniq beat̾ stephan basis uidelic& tẽ¬
pli dñi eximia seui leonis dentes atq ungues osten¬
dere uidebat᷑. cũ suis ꝑsecutorib aiebat. Puricer¬
uice & incircũcisis cordib & aurib uos sẽꝑ spũi
scõ restitistis quẽ ꝓphetarũ patres ur̃i non st̃
ꝑsecuti. decet̾a. Uerũ hec loquens quantũ pi¬
etatisiut ita dicã. bubule mansuetudinis int̾ incor¬

Expanded text:
coronulas et plectas, leones, cum ita ad speranda coelestia mentem coronulas et plectas, leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque qui sibi commissi sunt, fervorem asperae invectionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi numquam fessam habere vigilantiam discretae actionis ac loquelae, numquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore voluere cessant. Denique beatus Stephanus basis videlicet templi Domini eximia, saevi leonis dentes atque ungues ostendere videbatur, cum suis persecutoribus aiebat: Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos so restitistis; quem prophetarum patres vestri non sunt persecuti? etc. Verum haec loquens quantum pietatis, ut ita dicam, bubulae mansuetudinis intus in cor
Abbreviated transcription (Latin):
aduisionẽ scȩ̃ trinitatis ꝑuenire satagt᷑. Et ipsũ
opus basiũ in t̾rasile erat . & sculpture int̃ iuncturas
Iun cturas dicere uidet᷑ eas. qͥbus ipse literũ tabule sibim&
inuicẽ cone xeft̃: ut scilicet exiiii. siue quinq tabuli
una fieret basis. ꝗuales aut̃ scultu ras int̃ has iunctira ᷤ
id ẽ in ipsis suis laterib ante & retro: adextera & sinistra
similit᷑ desuꝑ. Hon gͦ plana eratꝰ illa ex parte sup¬
ficies basiũ. s undiq uersũ mẏsticis sculpta figuris.
ĩ anis & uacua p̾tereat ĩ qͣpiis uacare oꝑib ł sermo¬
nib uł certe cogitationib desistant. Coronulas
quippe inse sculptas habent. cũ ad ingressũ uitȩ
pennis in fatigabili desiderio anhelant. Plectas
habent. cũ int̾ desideria uitȩ cȩlestis que sur sume
nũ quã fr̃nȩ societatis que uixtͣ est uincula dissoluat. babent intͣ

Expanded text:
ad visionem sanctae Trinitatis pervenire satagunt. « Et ipsum ad visionem sanctae Trinitatis pervenire satagunt. « Et ipsum opus basium interrasile erat. Et sculpt ea quibus ipsae luterum tabulae sibimet invicem connexae sunt, ut scilicet ex quatuor sive quinque tabulis una fieret basis. Quales autem sculpturas inter has juncturas, id est, in ipsis suis lateribus ante et retro, a dextra et sinistra, similiter desuper. Non ergo plana erat ulla ex parte superficies basium, sed erat mysticis sculpta figuris, inanis et vacua praeteriit, in qua piis vacare operibus vel sermonibus, vel certe cogitationibus desistant; coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum est, numquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter
Abbreviated transcription (Latin):
cubitorũ latitudinis. & uii cubitorũ altitudinis.
bases singulȩ fuere. intellectũ est Langitudo
& enim ad pacientiã longanimitatis. latitudo ad
dilatationẽ dilectionis. altitudo ꝑtin& ad spẽ suꝑnȩ re¬
tributionis. Iui aut̃ st̃ principales uirtutes. quib ce
t᷑a uirtitũ structura immin&. prudentia scilic& for¬
titudo. tẽperantia. iusticia. & ideo quat᷑norũ cubi¬
torũ erat longitudo. & latitudo basiũ : quia scĩ p̃di¬
catores siue aduersa mundi. & longitudinẽ exilu.
ac laborũ p̃sentiũ fores tollerent. seucor ĩ dilectione sui
c̃ditoris suorũq ꝓximorũ int̾na dilectione dilatent.
seꝑ oꝑã dare uirtutib cura prudenti uidelic& in t̃bo¬
na & mala discernentes. fortit̃ aduersa sustinentes.
cor ãppetitu uoluptatũ tẽꝑantes. iusticiã inoꝑatio¬
ne tenent iui uͦ cubitorũ fit altitudo basiũ. cũ
ꝑ exercitiũ uirtutũ quas cũ pacientia malorũ &
dilectione bonorũ exercent. cͣtinua intencione

Expanded text:
quatuor latitudinis, et quatuor altitudinis bases singulae fuere, intelligendum est: longitudo etenim ad patientiam longanimitatis, latitudo ad dilatationem dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutera virtutum structura imminet: prudentia scilicet, fortitudo, temperantia, justitia; et ideo quaternorum erat cubitorum longitudo et latitudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi, et longitudinem exercitii ac laborum praesentium foris tConditoris, suorumque proximorum interna exsultatione dilatent, semper operam dare virtutibus curant: prudenter videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, cor ab appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas compatientia malorum et dilectione bonorum exercent, continua intentione
Abbreviated transcription (Latin):
& nibil mihideerit : Disruptis ergo formis uasorũ quondam
necessarus. uasa ipsa indomo dnĩ splendida iã refulgent:
quia cessantib infine sȩculi ñ solũ ꝑsecutionib quas ꝓpt̃
iustitiã pat̾iunt᷑ uerũ etiã laboriosis iustitię operib

Expanded text:
 me, et nihil mihi deerit ? Disruptis ergo formis vasorum quondam  me, et nihil mihi deerit ? Disruptis ergo formis vasorum quondam necessariis, vasa ipsa in domo Dei jam splendida refulgent, quia, cessantibus in fine mundi non solum persecutionibus, quas propter justitiam patiuntur, verum etiam laboriosis
Abbreviated transcription (Latin):
operatione bona alma ẽ beate retributionis sperando
quia nec sẽꝑ uasa informa argille tenebantꝰ᷑ inclusa. uerũ
ubi adꝑfectionẽ su ꝑuerant fractis formarũ claustris per¬
ducebant᷑ inlucẽ: & intẽplo dnĩ ꝓsuis quoq locis dispone¬
bantꝰ: Hoc aut̃ dicimꝰ non qđ opera scõrũ umquã sint in¬
teritura sed qͥa ubi coronã iustitiȩ quã bene operando
meruerũt acceperint: laboriose operationis cuncta iã
cessent officia: Quis enĩ in illa uita ꝓfide xp̃i martiriũ
paciat᷑: Ubi expulsis aduersariis om̃s electi in p̃sentia
xp̃i lȩtantꝰ. qͥsibi mortuũ sepeliat ubi sola uiuentium
terra ẽ: Quis lugentẽ c̃solatur ubi absterget ds omnẽ
lacrimã ab oculis sc̃orũ Quiᷤ ibi domũ peregrino & hos¬
pitiaperiat ubi om̃s simul electi habitationẽ exdõ
habent domũ ñ manufactã ȩx̃nã incȩlis ꝗͣuis mihi illic

Expanded text:
operatione bona, palma et beatae retributionis speranda; operatione bona, palma et beatae retributionis speranda; quia nec semper vasa informis argillae tenebantur inclusa, verum ubi ad perfectionem sui pervenerant, fractis formarum claustris producebantur in lucem, et in templo Domini pro suis quoque locis disponebantur. Hoc autem dicimus non quod opera sanctorum unquam sint interitura, sed quia ubi coronam justitiae, quam bene operando meruerant, acceperint, laboriosae operationis cuncta cessent officia. Quis enim in illa vita pro fide Christi martyrium patiatur, ubi, expulsis adversariis, omnes electi in praesentia Christi laetantur? Quis ibi mortuum sepeliat, ubi solum viventium terra est? Quis lugentem consoletur, ubi abstergit Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum ? Quis ibi domum peregrino et hospiti aperiat, ubi omnes simul electi habitationem ex Deo habent? domum non manufactam, aeternam in coelis ? Quis mihi illic
Abbreviated transcription (Latin):
de fructu ueniris eiꝰ dxpm in carne uenturũ Inuenimꝰ
ca incãpis silue: qͥa reuelata in lanitudine gentiũ per
orbẽ.
ipsi cognouimꝰ. ipsi uidimꝰ. ipsi participes sumus. facti. fudit
ergo rea uasa domꝰ dnĩ in cãpestri regione iordanis. quia
sunt forme ad fundenda uasa dnĩ: quid melius quam
scriptura sacra dequa regulam bene iuuendi accipimꝰ ual&
intellegi. Quasi enĩ argilla ignib durata formã uasadnĩ¬
quanta eq̃ualia fieri debeant exhibet. cũ nobis scriptura
regulam iustitie quã sequam᷑ ostendit: sc̃oꝵq nob̵ exempla
cimus esq ignȩli que factũ argille formas ingredit᷑. quouas¬
possit aptũ ministris cȩlestib effici. cũ ipsi salubriter
humiliati & flama siue diuine caritatis: siue etiã huma¬
ne aduersitatis emolliti. uiã patrũ bene operando intramꝰ.
ut ad p̾mia patrũ bene currendo ꝑueniamꝰ: Neq enĩ sẽꝑ
nos regulis necesse ẽ bonȩ operationis aptari: sed c̃pleta¬

Expanded text:
enimus ea in campis silvae, quia revelata in latitudine gentium per orbem, ipsi cognovimus, ipsi vidimus, ipsi participes sumus facti. Fudit ergo rex vasa domus Domini in campestri regione Jordanis, quia sunt formae ad fundenda vasa domus Domini, quae melius quam Scriptura sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi? Quasi enim argilla ignibquanta et qualia fieri debeant, exhibet, cum nobis Scriptura regulam justitiae, quam sequamur, ostendit, sanctorumque nobis exempla, iscimus. Aesque igne liquefactum argillae formas ingreditur, quopossit aptum ministeriis coelestibus effici, cum ipsi salubriter humiliati, et flamma sive divinae charitatis, sive etiam humanae adversitatis emolliti, viam patrum bene operando intramus, ut ad praemia patrum bene currendo perveniamus: neque enim semper nos regulis necesse est bonae operationis aptari, sed c