comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um implerentur
autem dies multi:
consilium feccrunt indei
ut cum interficerent. Nocte
autem facte sunt insidie
corum. Custediebant autẽ
et portas die ac nocte: ut cũ
interficerent. Accipientes
autem discipuli eius noc¬
te per murum: dimiscrũt
cum subiittentes in spor¬
ta. Cum autem ueisset in
icrusalem temptabat uin¬
gere se discipulis: et omnes
tun cbant cum: non credẽ¬
tes quia esset discipulus.
Barnabas autem apprchẽ¬
sum illum duxit ad apłos.
in uia udisset dominum:
et quia loquutus est ci. Et
quomodoin damasco fidu¬
cialiter egerit: in nomine¬
domini ihesu. Et erat cum
illis intrans et exiens in ie¬
rusalem: et fiducialitera¬
gens in nomine domini

Expanded text:
Cum implerentur autem dies multi, consilium fecerunt Judaei ut eum interficerent. Notae autem factae sunt insidiae eorum custodiebant autem et portas die ac nocte ut eum interficerent accipientes autem discipuli eius nocte per murum dimiserunt eum submittentes in sporta cum autem venisset in Hierusalem temptabat iungere se discipulis et omnes timebant eum non credentes quia esset discipulus Barnabas autem adprehensum illum duxit ad apostolos in via vidisset Dominum et quia locutus est ei et quomodo in Damasco fiducialiter egerit in nomine Iesu et erat cum illis intrans et exiens in Hierusalem et fiducialiter agens in nomine Domini
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Cominus misit me¬
ihesus qui apparut tibi
uideas et implcaris spui¬
tu sancto. Et confestim ceci¬
derunt aboculis cius tanꝙͣ
squame: et uisum recepit.
Et surgens baptiz atus est.

Expanded text:
 dominus misit me qui apparuit tibi uideas et implearis spiritu sancto». Et confestim ceciderunt ab oculis eius tamquam squame et uisum recepit. Et surgens baptizatus est
Abbreviated transcription (Latin):
stari policarpum: tercio
confessum xpĩanum se ẽe.
Quo audito: unuersa ml̾¬
titudo tam gentilium qmͣ
indcorum sinyrnensium
ciuitatis: cum ingenti fu¬
rore acclamabant. Hic est
tocius asye doctor et pat̾ xp̃i¬
anorum: nr̃orum autem
subuersor deorum. Ipse est
qui multos docet ne ĩmolc̃t:
neadorent deos. Omnesq
paritir conclamabant:ut
policarpus uinus arderet.
oportebat enim: uisionẽ
ccruical capitis sin flãmis¬
esset consumptum. Que
cum dicto cicius regerentꝰ
ipsis populis lingña uel
de balncis uel de publicis qͥ¬
busq locis. et saimenta ꝯ¬
gregantibus precipne ni¬
teis ardencius: ad hec ex a¬
morc feruentib cum om¬
i uelocitate extinctus est
rogus.

Expanded text:
stari Polycarpum tertio confessum Christianum se esse. Quo audito, universa multitudo, tam gentilium quam Judaeorum Smyrnensis civitatis, cum ingenti furore acclamabat: Hic est totius Asiae doctor, et pater Christianorum, nostrorum autem subversor deorum. Ipse est qui multos docet ne immolent, neve adorent deos. Omnesque pariter conclamabant, ut Polycarpus vivus arderet. Oportebat enim visionem cervical capitis sui flammis consumeretur. Quae cum dicto citius gererentur, ipsis populis ligna, vel de balneis, vel de publicis quibusque locis, et sarmenta congregantibus, praecipue Judaeis ardentius ad haec ex more ferventibus, cum omni velocitate exstructus est rogus.
Abbreviated transcription (Latin):
trus piscator crat di¬
ues non fuerat: cibos ma¬
n ct aite querebat: et tamn
loquitur confidenter. Ricli¬
quimus omnia. Et quia
non sufficit tantum relin¬
quere: ningit quod perfec
premii: Ihesus dixit illis.
Amen dico nobis ꝙ uos
qui sequuti estis me. in re¬
generacione cum sederit fi

Expanded text:
scator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat: et tamen loquitur confidenter: Reliquimus omnia. Et quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectpraemii? Jesus autem dixit eis: Amen dico vobis quod vos qui secuti estis me in regeneratione, cum sederi
Abbreviated transcription (Latin):
tem sibi manum: ut usũ
quanta mala sanctis tur
fecerit in ierusalem: et hic¬
pibus sacerdotum alligã¬
di omnes qui inuocant
nomen tuum. Orcit autẽ
ad eum dominus. Uade
quoniamuas eleccionis
est michi iste: ut portet no¬
men meum coramn genti¬
bus et regibus et filiis isrl.
Ego enim ostendam illi:
quanta oporteat cum pro
t abiit anamas ⁊
E
introiit in domũ

Expanded text:
e sibi manum, ut visumultis quanta mala sanctis tuis fecerit in Jerusalem, et pibus sacerdotum alligandi omnesnomen tuum. Dixit autem ad eum Dominus: Vade, quoniam vas electionis est mihi iste, ut portet nomen meum coram gentibus et regibus et filiis Israel. Ego enim ostendam illi, quanta oporteat eum pro t abiit Ananias, et introivit i
Abbreviated transcription (Latin):
t licet sint alia ml̾
duo precepta sunt. id est
mites simus et humiles
corde. et mumicos nr̃os toto
corde et totis imrib diliga¬
mus. de diligendis inirra¬
ais fratres k̃ni: nullus ũ¬
quani in ueritate se potert
ercusare. Potest michi ali
cere non possum amare:
potest dicere non possum
res meas totas pauperib
dare et in monasterio deo
seriure: Nunquid nõ potest
dicere non possum dilig̾e:¬
E
non possis a uino
Lul cariubz abstinere: credi¬
mus tibi. Si autem dixis
quod non possis in te pec¬
cantibus indulgere. om¬
nino non credimus: qui¬
a nulla nobis remanet ex¬
cusacio: dum non de cella¬
riosz de corde istam clemo¬
sinani iubenur implere:
ut per uiam uite ad eternã
patriam mereamur perue¬
nire. duobus enim precep¬
tis id est diliges dñm deũ
tuum et diliges proximũ¬
tuum: quasi duobus spi¬
ritalibus pedibus. si per
uiam uere caritatis uolu¬
istis pedibus currebat apo¬
stolus paulus: quando di¬
cebat. Ego autem sic curro:
non quasi in incertum. Q

Expanded text:
t licet sint alia multaduo praecipua sunt: id est, ut mites simus et humiles corde, et inimicos nostros toto corde et totis viribus diligamus. De diligendis inimicis, fratres charissimi, nullus unquam in veritate se poterit extu: « Potest mihi aliqcere: Non possum amare? Potest dicere: Non possum res meas totas pauperibus dare, et in monasterio Deo servire; nunquid potest dicere: Non possum diligerenon possum a vino et carnibus abstinere, credimus tibi. Si autem dixeris, quod non possis in te peccantibus indulgere, omnino non credimus, quia nulla nobis remanet excusatio, dum non de cellario, sed de corde istam eleemosynam jubemur implere, ut per viam vitae ad aeternam patriam mereamur pervenire. Duobus enim praeceptis, id est, diliges Dominum Deum tuum, et diliges proximum, quasi duobus spiritualibus pedibus, si per viam verae charitatis voluIstis pedibus currebat Paulus apostolus, quando dicebat: Ego igitur sic curro, non quasi in incertum . Q
Abbreviated transcription (Latin):
Epredari ergo deside¬
rat qui thesaurum
publice portat in uia. hoc
autem dico. non ut proxi¬
mi opera nr̃a non uideãt:
cum sarptrm scriptum
sit. uideant opera uestra
bona: et glorificent patrẽ
ũrm quĩ in celis est. S ut
per boc quod agimus: lau¬
des exterius non queramꝰ
Sicantem sitopus nr̃m¬
in publico: quatinus in¬
tencio mancat in occulto.
Ut et de bono opere proxi¬
mis prebcamus exemplũ:
et tamen per intencionem
qua deo soli placere quer¬
mus semper optemus secre¬
tum. ẽbesaurus autem: ce¬
leste est desiderium. Ager ue¬
ro in quo thesanus abscõ¬
ditur: disciplĩa studii ce¬
lestis. Quem profecto agrũ
uenditis omnibus com¬
parat. qui noluptatibus
carnis renunciat: cuncta
sua desideria per discipline
celestis custodiam calcat:
ut nichil iam ꝙ caroblã¬
ditur libeat. nichil quod
carnalem uitam trucidat.
spiritus perhorrescat. De ñ¬

Expanded text:
epraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice portat in via. Hoc autem dico, non ut proximi opera nostra bona non videant, cum scriptum sit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaermus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
ancta anna a uir¬
giitate sua: septẽ
annos uixit cum iuro su¬
o. Qio defuncto: usq ad
nectute sancta expectabat
infanciam saluatoris: ut
parnum uideret annosa:
paruum cognosceret anni¬
cula: intrantem in mũdo
saluatorem nideret itura.
sexu: tria ipsa gencra com¬
mendata sunt̃. Ipse xpũs
puer natus est: cxultent
pucri continenciam uouẽ¬
tes puero. Ipse uere integri¬
tatem pucricie consecrauit:
qui sue matri fecundita¬
tem attulit uirginitatem
non abstulit.

Expanded text:
ancta Anna. A virginitate enim sua septem annos vixerat cum viro suo; quo defuncto usque ad  et in senectute sancta exspectabat infantiam Salvatoris; ut parvum videret annosa, parvum agnosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura . sexu tria ipsa genera commendata sunt. Ipse Christus puer natus est; exsultent pueri, continentiam voventes puero. Ipse vere integritatem pudicitiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non ab
Abbreviated transcription (Latin):
ee illo dicente: as¬
currerunt ad eumi
lcones: et ex utraqz parte
super cum incidentes: pre¬
focauerunt cum tantiĩmo¬
do. et non tetigerunt carnes
aus. ut reliquie cius tuia¬
o essent romanorum: st
magne urbi in qua petrus
crucifixus est. paulus decol¬
latus onesimus lapidatꝰ
Passus est. un decimo traia¬
ni anno: consulatu taras¬
tici et marcelli. kalendas
februarii. Rcliquie corporiᷤ
cius a fratribus qui cum
usq ad martirium deduxe¬
runt antiochiam relate: ia¬
cent extra portam daphini¬
cami in cuniterio ccclesie. xu̾.
lialendas iannarii delate.¬
xultent uir
go peperit
in ea quod uouit putent
exterminatum: mansit uͥ¬
go post partunt. Exultent
tent coningãte: nasciturũ
pretermissus est: de quoñ
habcat testimonium salus
ommum. Nunquid em̃
sole nirgines ad regnum
celorum peueniunt: per¬
ueniunt et uidue. Leccio. nͣ¬

Expanded text:
ec illo dicente accurrerunt ad eum leones, et ex utraque parte super eum incidentes praefocaverunt eum tantummodo, et non tetigerunt carnes ejus, ut reliquiae ejus tuitio essent Romanorum et magnae Urbis, in qua Petrus crucifixus est, Paulus decollatus, Onesimus lapidatus. Passus est undecimo Trajani anno, consulatu Attici et Marcelli Kalend. Febr. Reliquiae corporis ejus a fratribus, qui eum usque ad martyrium deduxerant, Antiochiam relatae, jacent extra portam Daphniticam in coemeterio Ecclesiae, XVI Kalendas Januarii delatae.ultent ergo go peperit in ea quod voverunt putent exterminatum: mansit virgo post partum. Exsultent tent conjugatae; nasciturum praetermissus est, de quo non haberet testimonium salus omnium. Numquid enim solae virgines ad regnum coelorum perveniunt? Perveniunt et viduae. Magni
Abbreviated transcription (Latin):
uis ad terrain coran scõ
rgobato descendit. eumq
qũasi preuia precedebat:
nusqmͣ a retro tramite
exorbitans. quousq ad
germaca cortem ꝑuenir̃t
quo ibant. Si mansuesce¬
bat feritas auis: in opera¬
cione uirtutis. firtur hoc
multis uixisse dicbus. ⁊
ante cum cursitare. qnͣdo
ad ciuitatem ibat et redi¬
bat. Non enim passus cst
cam hic uir magne sim¬
plicitatis et pietãtis occi¬
di qmͣdiu uiucre potuit.

Expanded text:
vis, ad terram coram sancto vis, ad terram coram sancto Rigoberto descendit eumque quasi previa precedebat, nusquam a recto tramite exorbitans, quousque ad Gerniacam cortem pervenirent, quo ibant. Sic mansuescebat feritas avis in operatione virtutis. Fertur haec multis vixisse diebus et ante eum cursitare, quando ad civitatem ibat et redibat. Non enim passus est eam hic vir magnae simplicitatis et pietatis occidi, quamdiu vivere potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
colloquerentur paupercu¬
la quedam udria huic ui¬
cedomino in culogiis attu¬
lit ãserem: respiciens q in¬
cedominus ad sanctum
ciscopum: Quomai
inquit non dignamim
nobiscum uesci. nr̃o pre¬
cipite pucro saltem hunc
reciꝑe: ut cum uencritis
domum: parcturad opu
ur̃m. Quem puer ui de
suscipiens ferebat: qͦusq
subito in uia demanibus
cius a uolaint. et aliquot.
horis aliorsum uolitans
non comparauit. Super
quo puer quasi pardito sa¬
tis egre tustabatur et dole¬
bat. Quem uchementer
anxiatum et quasi flen¬
tem conspiciens. blande
est consolatus sicut erat
uir mittissimus: docens
de temporalium amussi¬
one rerum nequaqmͣ cõ¬
tristandum aut flendũ.
scd in domino semper spe¬
randum qui dat omni¬
bus affluenter. ĩ pse autẽ
in silencio dauiticum ut
solebat resumpsit canti¬
cum suumi. In itinere em̃
semper de deo aut aliquid
contulit. aut decantanit.
Et factum est post trrum
fere horarum spacium .xe¬
uolans sponti sua. hec a¬

Expanded text:
colloquerentur, paupercucolloquerentur, paupercula quaedam vidua huic vicedomino in eulogiis attulit anserem, respitiensque vicedominus ad sanctum episcopum: 'Quoniam', inquit, 'non dignamini nobiscum vesci, vestro precipite puero saltem hunc recipere, ut, cum veneritis domum, paretur ad opus vestrum'. Quem puer viri Dei suscipiens ferebat, quousque subito in via de manibus eius avolavit et aliquot horis aliorsum volitans non comparuit. Super quo puer quasi perdito satis aegre tristabatur et dolebat. Quem vehementer anxiatum et quasi flentem conspitiens, blande est consolatus, sicut erat vir mitissimus, docens de temporalium amissione rerum nequaquam contristandum aut flendum, sed in Domino semper sperandum, qui dat omnibus affluenter. Ipse autem in silentio Daviticum, ut solebat, resumpsit canticum suum. In itinere enim semper de Deo aut aliquid contulit aut hoc cantavit Et factum est post trium fere horarum spatium, revolans sponte sua haec a
Abbreviated transcription (Latin):
non pauco: uitam in per¬
citate humilitate. uigiliis:
oracione. clemosinis. cete¬
rũ quoq operum bonorũ
exhibicione agens moris¬
qz ei fuit cepissime ciuita¬
tem remorum inuiscre: ⁊
in ara beatissime marie
ut prc omnibus optaue¬
rat missas celebrare: inde¬
qz memoriam petere sanc¬
ti mauricii: deinde almũ
a dire remigium. Tum in
monteor. sanctum theodo¬
ricum. deinceps in uilla
culmissiaco beatum ꝙri¬
cum: ac demum remca¬
bat ad sanctum petrum
in gencicurte ubitunc ha¬
bitacio sua crat. Quod cũ
ce pia consuetudine qua¬
dam ageret die. deuenit in
culmissiacum ad sanctũ
cyncum prosesuaq cecłia
ut consueuerat exorandũ.
Et facta oracione locutus
est nicedomino remensi.
qui aderat nominc ump¬
to. Qui mox suppliciter ac¬
cersiuit cum ad prandrũ:
quod sibi fuerat prepara¬
tum. Quod ille renuens
dixit ad sanctum petrum
in basilica mea habeo mis¬
sas facere: ⁊dcurco quod po¬
stulas non possum. dũq

Expanded text:
non pauco, vitam in parnon pauco, vitam in parcitate, humilitate, vigiliis, oratione, elemosinis, ceterorum quoque operum bonorum exhibitione agens, morisque ei fuit sepissime civitatem Remorum invisere et in ara beatissimae Mariae, ut pre omnibus obtaverat, missas celebrare indeque memoriam petere sancti Mauritii, deinde almum adire Remigium, tum in monte Or sanctum Theodericum , deinceps in villa Culmisciaco beatum Cyricum, ac demum remeabat ad sanctum Petrum in Gerneicurt, ubi tunc habitatio sua erat. 18. Quod cum ex pia consuetudine quadam ageret die, devenit in Culmisciacum ad sanctum Cyricum pro se suaque ecclesia, ut consueverat, exorandum et, facta oratione, loquutus est cum oeconomo Remensi, qui aderat, nomine Wiperto. Qui mox suppliciter accersivit eum ad prandium, quod sibi fuerat preparatum. Quod ille rennuens, dixit: 'Ad sanctum Petrum in basilica mea habeo missas facere; idcirco quod postulas non possum'. Dumque
Abbreviated transcription (Latin):
regione functus apude¬
osdem uuascones legaci¬
one. Cu et dixit. Quidħ
agis: Reuertere ni franciã:
et si proprias res quasubi
habes michi dederis: egot
tuum faciamtibi a princi¬
pe restitui episcopatum. Ad
quod sanctus domini pou¬
tifex ei respondit. Quascũq
res mibi indeor possideri da¬
botibi: si feceris quod posli¬
ceris. Regressus est itaq in
franciam: et ĩ sepe memo¬
rata germacacorte peculia¬
ri possessione sua conuer¬
sabatur. Quem euestigio
adiit prefatus milo. Trade
inquiens michi res quas
pollicitus fiusti. tibi quip¬
pe apud procerem obtinin
quod spospondi. Ci beatu
rigobertus ait. Quotquot
res habere iusus fui: dedi
tollere ei et dare alteri. Ad quẽ
furibundus milo. Qr me
fefellisti. tuus nunc tibi ñ
reddibebitur episcopatus.
Et idem mox illi dedit di¬
gnum cpõ responsum. al¬
tare aions michi queso ob¬
tincam sancte marie. dere¬
bus ciscopii facito quod
uolucris inde minus cu
ro. Habitauit ergo in gernia¬

Expanded text:
regione, functus apud eregione, functus apud eosdem Wascones legatione; cui et dixit: 'Quid hic agis? Revertere in Frantiam, et si proprias res, quas ibi habes, michi dederis, ego tuum fatiam tibi a principe restitui episcopatum'. Ad quod sanctus Domini pontifex ei respondit: 'Quascumque res inibi videor possidere, tibi dabo, si feceris quod polliceris'. Regressus est itaque in Frantiam et in sepe memorata Gerniaca corte, peculiari possessione sua, conversabatur. Quem e vestigio adiit prefatus Milo: 'Trade', inquiens, 'michi res, quas pollicitus fuisti; tibi quippe apud procerem obtinui quod spopondi'. Cui beatus ait Rigobertus: 'Quotquot res habere visus fui, dedi tollere ei et dare alteri'. Ad quem furibundus Milo: 'Quia me fefellisti, tuus nunc tibi non redhibebitur episcopatus'. Et idem mox illi dedit dignum episcopo responsum: 'Altare', aiens, 'michi, queso, obtineas sanctae Mariae; de rebus episcopii facito quod volueris, unde minus curo'. 17. Habitavit ergo in Gerni
Abbreviated transcription (Latin):
illi adiciint dicentes. Cur
n̾re non hod ie sonant nol¬
le tro in aduentu. sicut ce¬
teris in dicbus consueue¬
rant prius qmͣ tu uenires
ad nos: At quod ipse. Igno¬
ro inquit. Uerum diãs
habui in mea ecclesia que
michi furti ablate sũt
cum adhuc essem in fran¬
cia: fortassis hec sunt. Ostẽ¬
dite michi cas: et ego dicã
uobis si lle sunt an alie.
Que cum sibi fuissent ostẽ¬
se: asseucrauit ipsas esse.
Tum mito cum sacerdote
loci ciusdem consilio. proti¬
nus sue restituunt eas cur¬
ncule. Et dixcrunt ad uire
dei. Tu mag̾ accede et illas
pulsa: ut pro certo experia
omnis populus: deũ glo¬
rificauit. Ipsequoq quis
esset apparuit: quia lumẽ
in tenebris latere nõ potu¬
it. Hec uero in prefata creb̃¬
rine germacacorte et sanc¬
ti petri ccclesia usq hodie
ꝑmanent in testimoniũ
hunis mirabilis facti: ⁊
in cuum mirandi .lc.ix.
unc predictus mi¬
lo abbas qui dante
karlo habebat remensee¬
piscopium repperit in cadẽ

Expanded text:
illi aditiunt, dicentes: 'Cur illi aditiunt, dicentes: 'Cur nostrae non hodie sonant nolae tuo in adventu, sicut ceteris in diebus consueverant, priusquam tu venires ad nos?' Ad quod ipse: 'Ignoro', inquit, Verum duas habui in mea ecclesia, quae michi furtim ablatae sunt, cum adhuc essem in Frantia; fortassis hae sunt. Ostendite michi eas, et ego dicam vobis, si illae sunt an aliae'. Quae cum sibi fuissent ostensae, asseveravit ipsas esse. Tum, inito cum sacerdote loci eiusdem consilio, protinus suae restituunt eas turriculae et dixerunt ad virum Dei: 'Tu magis accede et illas pulsa, ut pro certo experiamomnis populus Deum glorificavit; ipse quoque, quis esset, apparuit, quia lumen in tenebris latere non potuit. Hae vero in prefata creberrime Gerniaca corte et sancti Petri ecclesia usque hodie permanent in testimonium huius mirabilis facti et in aevum mirandi. 16. Hunc predictus Milo abba, qui, dante Karlo, habebat Remense episcopium, repperit in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
liquando accipientes crãt.
et refugia indebita habebãt:
ct a sius cpĩs iudicari et di¬
stringi non sustinebant. ⁊
clerici et sacerdotes. et mo¬
nachi. et sanctimoniales
sinc lege ecclesiastica pro uo¬
luntate et licencia uiuebãt
Et reliqua.
eterũ sanctus dñi¬
rigobertus domini¬
as obtemperando preceptiᷤ
quibzita iubetur. Cum per¬
secuti uos fuerint in ciuita¬
te ista. fugite in aliam. Se¬
cessit in u̾uasconiam regi¬
onem: ibiqz eculando dũ
multas sancta indefessus
intencione memorias scõ¬
ium lustrarit: in quam¬
dam intrount basilicam
simili modo causa oracio¬
nis: et interorandum cã¬
panc pulsabantur secun¬
dum morem ecclesiasticũ
ad fidelium concionem
congregandam. Ibiq fu¬
crunt gemine que nullũ
dederunt somum pulsate.
Tunc sacerdos loci et alii qͥ
circomstabant: sollicite
ab eo sciscitabanturquis
esset: et unde illo uenisset.
Quid inquiens uultis:
Clericus sum ueluti uide¬
tis: et de francia ueni. Qb

Expanded text:
liquando accipientes erant liquando accipientes erant et refugia indebita habebant et a suis episcopis iudicari et distringi non sustinebant, et clerici et sacerdotes et monachi et sanctimoniales sine lege ecclesiastica pro voluntate et licentia vivebant, et reliqua. eterum sanctus DomiRigobertus dominicis obtemperando preceptis, quibus ita iubetur: Cum persequuti vos fuerint in civitate ista, fugite in aliam, secessit in Wasconicam regionem ibique exulando, dum multas sancta indefessus intentione memorias sanctorum lustraret, in quandam introivit basilicam simili modo causa orationis. Et inter orandum campanae pulsabantur secundum morem ecclesiasticum ad fidelium contionem congregandam, ibique fuerunt geminae, quae nullum dederunt sonum pulsatae. Tunc sacerdos loci et alii qui circumstabant sollicite ab eo sciscitabantur, quis esset et unde illo venisset. 'Quid' inquiens, 'vultis? Clericus sum, veluti videtis, et de Frantia veni'. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qua et multiplicem facit
super co quasi queremoni¬
am: scribens in hunc mo¬
dum. Tua fraternitas no¬
bis retulit. quia faciente
discordia inter francos. ar¬
chiepẽ. remensis nomine
ngobertus a sede contra ca¬
nones deiectus et expulsus
fuit sine ullo crimine. et si¬
ne ullo eporum iudicio.⁊
sine ullo aplice sedis consẽ¬
su. uel interrogacione: sed
solummodo quia antea ñ
consensit in parte illius qͥ
postea partem de illo regno
in sua potestate accepit: ĩ
qua parte remensis ciui¬
tas est: et donatus atqz ma¬
gister usurpatus contra
deum et auctoritatem fuit
ille episcopatus. simul cũ
alio episcopatu et aliis ec¬
lesiis et sccularibus pote¬
statibz miloni cuidam so¬
la tonsura clerico. nichil
sapienti de ordine eclesiasti¬
co. et alii ep iscopatus de ip̃a
remensi dyocesi diu̾so mo¬
do essent diuisi et aliqui et¬
ex magna parte sine epĩs
consistentes. et ad alios epõ
et metropolitanos episco¬
pi et clerici ordinaciones a¬

Expanded text:
qua et multiplicem facit qua et multiplicem facit super eo quasi querimoniam, scribens in hunc modum: Tua fraternitas nobis retulit, quia, faciente discordia inter Francos, archiepiscopus Remensis nomine Rigobertus a sede contra canones deiectus et expulsus fuit sine ullo crimine et sine utto episcoporum iuditio et sine ullo apostolicae sedis consensu vel interrogatione, sed solummodo quia antea non consensit in parte illius, qui postea partem de illo regno in sua potestate accepit, in qua parte Remensis civitas est; et donatus atque magis usurpatus contra Deum et eius auctoritatem fuit ille episcopatus simul cum alio episcopatu et aliis ecclesiis et saecularibus potestatibus Miloni cuidam sola tonsura clerico, nichil sapienti de ordine ecclesiastico, et alii episcopatus de ipsa Remensi diocesi diverso modo essent divisi, et aliqui ex magna parte sine episcopis consistentes, et ad alios episcopos et metropolitanos episcopi et clerici ordinationes a
Abbreviated transcription (Latin):
seruorum xp̃i ac paupciũ.
proaniniarum suarum
redempcione tradiderant.
Qui in se reuersus. sanctũ
bonefacium et fulradem
abbatem monastem scĩ dyꝰ¬
omsii. et summum capel¬
lanum regis pipini ad se
uocauit: tisq talia dicens.
in signum dedit ut ad se¬
pulchrum eus irent. et si
corpus illius ibidem nõ
repperissent: ea que dicebat
uera esse concrederent. Ipsi
autem pergentes ad predis¬
tum monasterium ubi
corpus ipsius karoli hu¬
matum fuerat. sepulchrũ¬
qz illius aperientes. uisus
est subito crisse dracho: ⁊ to¬
tum illud scpulchrum ĩ¬
terius iuentum est deni¬
gratum: ac si fuisset exu¬
stum. Et cetera. Que ideo
hic inseruimus. ut omni¬
bus hoc legentibus nota
fieret istius iusta damp¬
nacio: per quem facta est
huns rerum ccelesiastica¬
rum iniusta ablacio. hi
huius uero hautdubiũ
quin beati rigoberti. et ad̾¬
anus apostolice sedis pon¬
tifer memunt in epsa sua
felicis memorie tilpino
huius successori directa in

Expanded text:
servorum Christi ac pauperum servorum Christi ac pauperum pro animarum suarum redemptione tradiderant. Qui in se reversus, sanctum Bonefatium et Fulradum abbatem monasterii sancti Dyonisii et summum capellanum regis Pipini ad se vocavit eisque talia dicens in signum dedit, ut ad sepulchrum illius irent et, si corpus eius ibidem non repperissent, ea quae dicebat vera esse concrederent. Ipsi autem pergentes ad predictum monasterium, ubi corpus ipsius Karli humatum fuerat, sepulchrumque illius aperientes, visus est subito exisse draco, et totum illud sepulchrum interius inventum est denigratum, acsi fuisset exustum, et cetera. Quae ideo hic inseruimus, ut omnibus haec legentibus nota fieret istius iusta dampnatio, per quem facta est huius rerum ecclesiasticarum iniusta ablatio. 14. Huius vero – haud dubium, quin beati Rigoberti, – et Adrianus apostolicae sedis pontifex meminit in epistola sua felicis memoriae Tilpino huius successori directa, in
Abbreviated transcription (Latin):
Erum ut scriptura
Dicit. qui reddit ma¬
la pro bonis. non recedet
malum de domo cuis: qd̃
huic uiro dei in cpiscoꝑa¬
tu uiolencia crudeli dep̃to.
et de aliis rebus aliarum
fecit ecclesiarum: iustodo¬
minus iudicio reddidit
in caput eius: sicutanti¬
quorum iundica cõstat
scriptum huius relacione.
Sanctus eucherius aure¬
lianensium ep̃c qui in mo¬
nasterio sc̃ĩ trudonis inqͥe¬
scit in oracione positus. ad
alterum est seculum raptꝰ.
et inter cet᷑a que dommo
sibi ostendente consperit.
uidit hunc. karolum ĩ
inferno inferiori torque¬
ri. Cui interroganti ab ã¬
gelo eius duccore respõsũ
est. quia scõrum iudica¬
cione qui in futuro iudi¬
cio cum domino iudica¬
bunt. quorumq res abs¬
tulit et diuisitante illud
iudicium anima et corꝑe
sempiternis penis c̃ depũ¬
tatus: et recipit simulcũ
sius peccatis penas. propt̾
peccata omnium qui res
suas et facultates ĩ honore
ctamore domini. ad scõrũ
loca in luminaribus di¬
uini cultus. et almoniis

Expanded text:
erum, ut Scriptura dicit: Qui reddit mala pro bonis, non recedet malum de domo eius, quod huic viro Dei in episcopatu violentia crudeli dempto et de aliis rebus aliarum fecit ecclesiarum, iusto Dominus iuditio reddidit in caput eius, sicut antiquorum veridica constat scriptum huiusmodi relatione: Sanctus Eucherius Aurelianensium episcopus, qui in monasterio sancti Trudonis requiescit, in oratione positus ad alterum est saeculum raptus et inter cetera, quae, Domino sibi ostendente, conspexit, vidit hunc Karlum in inferno inferiori torqueri. Cui interroganti ab angelo eius ductore responsum est, quia sanctorum iudicatione, qui in futuro iuditio cum Domino iudicabunt quorumque res abstulit et divisit, ante illud iuditium anima et corpore sempiternis poenis est deputatus et recipit simul cum suis peccatis poenas propter peccata omnium, qui res suas et facultates in honore et amore Domini ad sanctorum loca in luminaribus divini cultus et alimoniis
Abbreviated transcription (Latin):
nis. quibus tamen in hac
dileccione sacra eloquia nõ
contradicunt. S aliudest.
quod sponte impenditur
nature: aliud ꝙ p̾ceptis do¬
minicis ex caritate debetur
obediencie. Hii nimirum
et prorimum diligunt. et
tamen illa sublimia di¬
lectionis premia non asse¬
quuntur: quia amorein
suum non spiritaliter sed
carnaliter impendũt. lc .iii.¬
roinde cũ dñs dicil.
ut diligatis mincem:. pro¬
tinus addidit sicut diler
uos. Ac si aperte dicat. Ad
hoc amate: ad quod ama¬
ui uos. Qua i re fratres
kiñi sollerter intuendũ ẽ.
ꝙ antiquus hostis dum
mentem nrãm ad rerum
temporalium delectacionẽ
trahit: infirmiorem contra
nos proximum excitat. qr
ea ipsa que diligimus au¬
ferre moliatur. Nec curat an¬
tiquus hostis hec faciens ut
teirena tollat: sed ut carita¬
tem in nobis feriat. Nam
i odio repente exardescunuᷤ.
et dum foris inuicti c̃ẽ cu¬
pius: intus grauiter fe¬
ninur. Dum parua foras
defendimus: intus amit¬
tunus maxima.Quia dũ

Expanded text:
nis, quibus tamen in hac nis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritaliter, sed carnaliter impendunt. Proinde cum Dominus diceret: ut diligatis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod amavi vos. 2. Qua in re, fratres charissimi, solerter intuendum est quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
Uin cuncta sacra e¬
lequia dominicis
plena sint preceptis: quid
est quod de dileccione qua¬
si de singulari mandato
dominus dicit. Hoc est pre¬
ceptum meum ut diliga¬
tis inuicem: nisi qui a om¬
ne mandatum de sola di¬
leccione est. et omnia unũ
preceptum sunt: quia qͥs¬
quid precipitur in sola ca¬
ntate solidatur. Ut enim
multi arboris rami ex u¬
na radice prodeunt: sic mł¬
te uirtutes ex una caritate
generantur. Nec habet ali¬
quid uiriditatis ramus
boni operis: si non mane¬
at in radice caritatis. pre¬
cepta ergo dominica ⁊ ml¬
ta sunt et unum. Multa
per diuersitatem operis:
unum in radice caritatis.
ualiter autẽ le .iĩ.¬
ista dileccio sit tenẽ
da: ipse insinuat. qui mi
plerisq scripture sue sentẽ¬
ciis: et amicos iubet diligi
in se: et municos diligi ꝓp̃
se. Ille enum ueraciter carita¬
tem habet. qui et amicum
diligit in deo: et inimicũ
diligit propter deum. Nam
sunt non nulli qui dili¬
gunt proximos: sed per af¬
fectum cognacionis et car¬

Expanded text:
um cuncta sacra eloquia dominicis plena sint praeceptis, quid est quod de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et car
Abbreviated transcription (Latin):
debemnus imitari quod co¬
luus. Ostendat nr̃e obse¬
quium deuocionis imta¬
ta sollempnicas mentis. de¬
spiciamus que terrena sunt:
relictis temporalibus merce¬
murcterna. Si aucem nec¬
dum possumus relinquere
propria: saltem non concu¬
piscamus aliena. Sic nec¬
dum mens nr̃a accenditur
igne caritatis: in ambicio¬
nc sua habeat frcuum timo¬
ris. ut prouectus sui passi¬
bus uegetata: dum ab ali¬
cnorum appetitu compescit.
quandoqz ad propria con¬
tempnenda perducatur.¬

Expanded text:
i quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnenda perducatur
Abbreviated transcription (Latin):
uersa. cunctosq labores cqͣ¬
nmiter toleraut: post uite
temporis ad munstracionẽ
benc transactan. post mul¬
tiplicia miscricordic opera:
post dulcia uite crempla. pͣt
unum cra captinorum ag¬
mina liberata: post mona¬
chorum uirginumq mul¬
citudinem copiosam dcotͣ¬
ditam cenobusq mancipa¬
tam: post muncusam mo¬
lem substancie elcmosinis
distributam. post fidelissimã
dispensacionem credite sibi
petunie undiqz merita cu¬
mulata uergenre iam in
seno ctate cũm esset annor
amplius septuaginta. cũc¬
tis bonis operibus iefcituˢ
senciens iam dissolucionẽ
sui corporis imminere: ce¬
pit quadam dic cum disci¬
pulis nouionio inoppido
deambulart¬

Expanded text:
unctosque labores aequanimiter toleravit, post vitae temporariae administrationem bene transactam, post multiplicia misericordiae opera, post dulcia vitae exempla, post innumera captivorum agmina liberata, post monachorum virginumque multitudinem copiosam Deo traditam coenobiisque mancipatam, post inmensam molem substantiae elemosinis distributam, post fidelissimae dispensationis creditae sibi pecuniae undique merita cumulata, vergente iam in senio aetate, cum esset annorum amplius septuaginta, cunctis bonis operibus refertus, sentiens iam dissolutionem sui corporis inminere, coepit quadam die cum discipulis Noviomo in oppido deambular
Abbreviated transcription (Latin):
ficiunt. Cor namq et non
substanciam pensat: nec
perpendit quantum in cuiˢ
sacrificio. sed ex quanto pro¬
feratur. Nam si exteriorem
substanciam perpendamꝰ.
ecce sancti negociatores nr̃.
perpetuam angdorum u¬
tam datis retibus et naui
mercati sunt. Quia ergo¬

Expanded text:
ficiunt. Cor namque, et non ficiunt. Cor namque, et non substantiam pensat; nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Nam si exteriorem substantia‹m› perpendamus, ecce sancti negotiatores nostri perpetuam angelorum vitam datis retibus et navi mercati sunt. Ae
Abbreviated transcription (Latin):
quid in ciuis iudicio
dicturi sumus. qui ab amo¬
re presentis scculi nec precep¬
tis flectimur. nec uerberib
cmendamur: Sz fortasse a¬
liquis tacitis sibi: ogitaci¬
onibus dicat. Ad nõcem
dominicam uterqz iste pisca¬
tor quid aut quantum
dimisit. qui pene nichilba¬
buit: Sed in hac re fratres
kiñi. affectum debemus
it. Certe nos et habita cum
amore possidemus: et ca
que minue habemus. ex
desiderio querimus. Mul¬
tum ergo petrus et andrcaᷤᷤ
dimisit: quando uterqz cci¬
am desidenia habendi dereli¬
quit Multum omisit: qͥ
cumii possessa itiam con¬
cupiscencus renunciauit.
Ascquen tibus ergo tãta
dimissa sunt: quanta a
non sequentibus concu¬
pisci potuerunt. Le¬
Emo igitur eciam
cum quosdam cõ¬
spicit. multa derliquisse:
apud anccipsum dicat.
ĩmitari mundi huius cõ¬
temptores uolo. sed quod
relinquam non habeo. Ml̾¬
ta fratres relinquitis: si de¬
sidcriis terrenis reminciatiꝰᷤ
Exteriora enini nr̃a: domi¬
no quanilibet parua suf¬

Expanded text:
quid in ejus judicio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur? 2. Sed fortasse aliquis tacitis sibi cogitationibus dicat: Ad vocem dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene nihil habuit? Sed hac in re, fratres charissimi, affectum debemus it. Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt. emo igitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis terrenis renuntiatis. 1451 Exteriora etenim nostra Domino quamlibet parva suf
Abbreviated transcription (Latin):
simle dicitur: ut ex hiis
que animus nouit sur¬
nouit: quatinus exemplo
iusibilium se ad inuisibi¬
lia rapiat. et per ca que usu
didicit qua si confricatus
incalescat: ut per hoc quod
scit notum diligere. discat
et incognita amare. Essee¬
nun celorum regnum the¬
sauro abscondito magro
comparatur. quem qui ĩ¬
ueit homo abscondit: et
pre gaudio illius uadit
et uendit uniuersa q̃ habet
st emuit agrum illũ. le . uiii.¬
nã in re hoc queq
notandum ẽ quod
iuentus thesaurus abscõ¬
ditur ut seruetur: quia stu¬
dium celestis desiderii a ma¬
ligis spuitibus custodire
non sufficit: qui hoc ab
humanis laudibus nõ
abscondit.In presenti et¬
enim uita quasi in uia
sumus: quia ad patriã
pergimus. Maligni autẽ
spintus: iter nostrum qiͣ¬
quasi quidam latrũculi
obsident.

Expanded text:
simile dicitur, ut ex his quae animus novit surquatenus exemplo visibilium se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit notum diligere, discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro abscondito in agro comparatur, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Qua in re hoc quoque notandum est, quod inventus thesaurus absconditur, ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti etenim vita quasi in via sumus, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum quasi quidam latrunculi obsident.
Abbreviated transcription (Latin):
niuenis amore car¬
ẜatur ceco: et inter angusti¬
as anuni et corporis hane-¬
lo cruciabatur spiritu in¬
ter hec lecto prosterintur:
ct por alta suspiria amor a
medicis aperitur. Enĩt no¬
ta pr̃i: que fuerant iuẽta
a medicis. Et cadem pater¬
na uoce que fuerant iam
dicta a filio: ad peticionem
uirginis reuoliuintur. Ad¬
negat agnes beatissima:
et se nullo pacto asserit pri¬
oris sponsi federa uiolare.
Cumq pater diceret in fas¬
cibus constitutus se prefec¬
turam agere. et idcirco nõ¬
sibi quamuis cciam illu

Expanded text:
juvenis, amore carpitur caeco, et inter angustias animi et corporis anhelo cruciabatur spiritu. Inter haec lecto prosternitur, et per alta suspiria amor a medicis aperitur. Fiunt nota patri, quae fuerant inventa a medicis, et eadem paterna voce, quae fuerant jam dicta a filio, ad petitionem virginis revolvuntur. Abnegat Agnes beatissima, et se nullo pacto prioris asserit sponsi foedera violare. Cumque pater diceret in fascibus se constitutum praeturam agere, et idcirco quemvis etiam illu
Abbreviated transcription (Latin):
hementer quis esset sponsu ᷤ.
de cuius se agnes potestate
titit ex parasitis cius qui
diceret hanc xpĩanam esse
ab infancia. et magicis
uerbis ita occupatam: ut
cum ingenti strepitu. suis
cam tribunalibus sisti p̾
cepit. Et primum quidem
blandis cam sermomibus
sccrecius prouocat: de hinc
terroribus pulsat. Sed xp̃i
uirgo nec blandimento
seducitur. nec terrore con¬
cucitur. sed codem uultu. e¬
odemq ammo perseuerãs:
et terrentem similiter sicut
blandientem animo deri¬
debat.

Expanded text:
e quis esset sponsus, sancta cujus Agnes potestate quidam ex parasitis ejus, qui diceret hanc christianam esse ab infantia, et magicis artibus ita occupatam, ut cum grandi strepitu, suis eam tribunalibus praecepit sisti. Et primo quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, deinde terroribus pulsat. Sed virgo Christi nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deridebat.
Abbreviated transcription (Latin):
stodia. necibusq duris mã¬
cipati crant: indigent cla¬
more sanctum uirum ut
sui miseretur exorant. At
ille benignissimus qui to¬
tus semper in domnio ius¬
ceribus sus affluebat ad
cos quibus ad officii com¬
missum crat supplex acces¬
sit. precaturq humiliter.
ut cos quos iniquitas pro¬
pria fecerat reos aduentus
sui gracia redderet absolu¬
tos. sz uecordes neq reue¬
rencia pontifis presentis
neqz predicabile tanti ui¬
ri meritum ꝑmouit ut
facerẽt que sanctus ne mo¬
do imperauerat: sed eciam
uoce supplici postulau̾at.¬
porro ille spretus a perfi
dis ceclesiam intrauit. gͣ
bi animabus reddidit:
deinde proprie domus ho.¬
spicio sese recepit. Cumq
ei appositus esset panis dis¬
cumbere noluit. sed tacit

Expanded text:
stodia nexibusque duris manstodia nexibusque duris mancipati erant, ingenti clamore sanctum virum, ut sui misereretur, exorant. At ille benignissimus, qui totis semper in Domino visceribus pietatis affluebat, ad eos, quibus id officii commissum erat, supplex accessit, precaturque humiliter, ut eos quos iniquitas propria fecerat reos, adventus sui gratia redderet absolutos. Sed vecordes neque reverentia pontificis praesentis, neque praedicabile tanti viri meritum permovit, ut facerent quae sanctus non modo imperaverat, verum etiam voce supplici postularat.Porro ille spretus a perfidis, ecclesiam intravit, atqbi animabus reddidit; deinde propriae domus hospitio sese recepit. Cumque ei appositus esset panis, discumbere noluit, sed tacitus
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea cum ad domũ
principis peruenissz
summo excipitur
gaudio sit concursus oĩs
ctatis: omnisq sexus ad
idendum tantum uirũ.
Cuius nomen famaq nͥ¬
tutum tanto iubare choru¬
scaret. ut eciam quosq re¬
motissimos cum indendi
desiderio succendere posset sb̃
lutis remedium flagitan¬
tes ab co. At ille muocato
fugauit. et cos uerbo predi¬
cacionis illuminatos: pro¬
prio restituit creatori. Dic̃
illã felici cxornantes leti¬
cia inter ipsa sacre mense
conunia. totus sermo ill
sathane: de hiis quoqz que
pertinent ad ueram deun
tumencium animarum
curam. post gloriosus ille
uir omni superlectilis sue
copia sancto uiro exhibi¬
ta supplex exorat. ut cunc¬
ta benigne suscipiens ad
quoscumq placuerit usꝰ¬
pro futura recenter. S iur
beatissimus nichilhorum
suscipiens benediccione sr̃
cum tradita. omniq do¬
mo eius in fide xp̃i corrobo¬
rata festinabat ad propria.
Cumq iam portam a deo
sibi comendate subiret ur¬
bis hii qui in carcerali cu¬

Expanded text:
nterea cum ad domum principis pervenisset, summo excipitur gaudio, fit concursus omnis aetatis omnisque sexus ad videndum tantum virum, cujus nomen famaque virtutum tanto jubare coruscaret, ut etiam quosque remotissimos eum videndi desiderio succendere posset. Sublutis remedium flagitantes ab eo. At ille invocato fugavit, et eos verbo praedicationis illuminatos proprio restituit Creatori. Diem ergo illam felici exornantes laetitia, inter ipsa sacrae mensae convivia totus sermo illiSatanae, de his quoque quae pertinent ad veram Deum timentium animarum curam. Post gloriosus ille vir omni supellectilis suae copia sancto viro exhibita supplex exorat, ut cuncta benigne suscipiens, ad quoscunque usus placuerit profutura retentet. Sed vir beatissimus nihil horum suscipiens, benedictione super cum tradita, omnique domo ejus in fide Christi corroborata festinabat ad propria. 28. Cumque jam portam a Deo sibi commendatae urbis subiret, hi qui incarcerati cu
Abbreviated transcription (Latin):
sem itaq nobis: sed modo
uado parare uobis locum.
Quomodo ad illas man¬
siones membra ꝑuenissẽt.
si caput non precessisset:
Parauit nobis locum dũ
pro nobis mortuus est. et
resurrexit: imo et ascẽdit.
in celos. hec omnia pro no¬
bis fecit: ut nobis pararit
locum in regno patris sui.

Expanded text:
sem utique vobis. Sed modo sem utique vobis. Sed modo vado parare vobis locum. Quomodo ad illas mansiones membra pervenissent, si caput non praecessisset? Paravit nobis locum, dum pro nobis mortuus est et resurrexit, imo et ascendit in coelos: haec omnia pro nobis fecit, ut nobis pararet locum in regno Patris sui.
Abbreviated transcription (Latin):
E mortem tanqmͣ
homines tumerent.⁊
idco turbarentur: consolatur
eciam cos deuni se esse conte¬
stans. Creditis in deum ctĩ
ut si in deum creditis: et mn
mecredere debeatis: quod nõ
esset consequens si xp̃s nou
esset deus. in domo patris nũ
mansiones multe lunt. Qi
incrita sanctorum diuersa:
ideo in domo patris mei
mansiones multe sunt.
Nullus crum alienabitur
ab illa domo:ubi mansi¬
onem pro suo quisq accep¬
turus est merito. Ideo non
turbetur cor ur̃m. Nam un
denarius omnibus in ui-¬
nca laborantibus datur:
idest omnibus in ccclesia
per fidem laborantibus:
uita datur eterna. Ss mul¬
te mansiones: diuersas
meritorum in una uita
cterna significant dignita¬
tes. Critq omnia in omi¬
bus: quia deus caritas est
Sic cnim quisq criam ip̃e
habet quod amat in altero
qued ipse non habet: quia
regnat in omnibus una¬
unitas caritatis. Sequitͦ
Si quominus dixissem
uobis: quia uado parare
uobis locum. Si alicubi
nisi in domo patris man¬
siones multe essent: dixis¬

Expanded text:
Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credite, inquit, ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis: quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. In domo Patris mei mansiones multae sunt. Quia merita sanctorum diversa sunt, ideo in domo Patris multae sunt mansiones. Nullus eorum alienabitab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. » Ideo non turbetur cor vestrum. Nam unus denarius omnibus in vinea laborantibus datur, id est, omnibus in Ecclesia per fidem laborantibus vita datur aeterna. « Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates, eritque Deus omnia in omnibus, quia Deus charitas est. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet, quia regnat in omnibus unitas charitatis. » Sequitur: Si quo minus dixissem vobis, quia vado parare vobis locum. Si alicubi, nisi in domo Patris mansiones multae essent, dixis
Abbreviated transcription (Latin):
uocat: cui tamen ad lucre
deseruire dissimulat: et ti¬
muisse se dicit in lucrum
talentum expendere: qui
loc solum timere debuerat
ne hoc sine lucro ad dñm
reportaret.

Expanded text:
vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Euge serue bone et fidclis
quia super pauca fuisti fi¬
delis. supra multa te con¬
stituam: intra in gaudiũ
dominitui. Pauca quippe
sunt bona omnia presẽ¬
tis uite: quamlibet ml¬
ta uideantur. S tunc fide¬
lis seruus supra multa
constituitur: quando de¬
uicta omni corruptionis
molestia: de eterins gau-¬
diis in illa celesti sede glori¬
atur. Tunc ad domini sui
gaudium perfecte intromitti¬
tur. quando in eterna ⁊l¬
illa patria assumptus:
atq angelorum cetibus
admixtus. sicinterius
gaudet de munere:ut nõ
sit iam quod exterius dole
at de corrupcione. leccio .uͭ.¬
truus autem qui
operari de talento
noluit: ad dominum cũ
ucrbis excusacionis redit
dicens. Domine scio quia
homo durus es. mnctis rtbt¬
ubi non seminasti. E eost¬
et congregas ubi non spar¬
sisti: et tumens abii. et abs

Expanded text:
rve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere ut non sit jam quod exteat de corruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis ubi non seminasti, et congregas ubi non sparsisti
Abbreviated transcription (Latin):
andem cuolutis die¬
bus paucis: rex cru¬
deli afficitur morbo. Et nn
ceps ad mortem festinat.
interca regina repentinoluc¬
tu percussa: monilia proi¬
cit. uestimenta disrumpit:
crines genasqz dilacerat. Et
iam amissum quasi conin¬
gein deflct. T̃ urbatur donuᷤ
ninguntur plantibus do¬
minc lacrime famularũ.

Expanded text:
andem, evolutis diebus paucis, rex crudeli afficitur morbo, et virceps ad mortem festinat. Interea regina, repentino luctu percussa, monilia projicit, vestimenta dirupit, crines genasque dilacerat, et jam amissum quasi conjugem deflet. Turbatur domus, junguntur planctibus dominae l