comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cirtuienꝰ t̃eia dice in nomne triytatis quabea
re semꝓcorde dilex̃ cũ xolar& serus bea be
reuiiȩ .i bansaios extenđm nũ decanda cuĩtres
tulit penys łua smri inting̃uens t ẽpestas cõpes¬
inuocatione nomis bea

Expanded text:
circuiens, tertia vice in nomine Trinitatis, quam beata circuiens, tertia vice in nomine Trinitatis, quam beata semper corde dilexit, cum volaret, servus beatae reginae nomine Banisaios extendit manum, de cauda eius tres tulit pennas, quas mari intinguens, tempestas conpesinvocationem nominis bea
Abbreviated transcription (Latin):
sce erucis sanredit Quis queat dicere qͣntõ si
qͣle donõ huic urbi beata contultt ondeexf¬
de qͥqͥs ex fide uiuit eiꝰ nom benedĩ Ecellen¬
tissin señ domisregib &sereysuime doteros¬
celisł pontificib eo cũ contestatione diuuina
Sost hoc donũ celeste acceptũ transinsit hetca
isossuos supͣdictõ prbm cũ alris adimpediro¬
re cũ simpliei uestim̃to gr̃is agere Inredeon¬
do cepit mre fluctib agi ubi sunt multa pe¬
ricula passi ꝓcellas scilic& & tẽpestates quales
se nũ quã iuidisse fatebant᷑ xł dieb & x ł noc¬
tib: inmedio prripuis eoꝵ periculo subiace¬
bat.lã de uita desperantes mostẽ p̃oculis hben¬
resint̃ se pacẽ facientes gaiã eosmre ab sorbe¬
re cupiebat. seuidentes intantõ periculo
ꝗa mreiã paratũ est ut nosui uos absorbeat¬
i bicõ ꝙ ec fide inuocata fuisti nsesta es msere
imino tuis audiuua neperean Ad ħscoces
inmediomri aduent colũba quȩ t᷑ nũẽ cax

Expanded text:
e crucis sanus redit. Quis queat dicere, quantum et quale donum huic urbi beata contulit? Unde, quisquis ex fide vivit, eius nomini benedicit. Praecellentissimis enim dominis regibus et serenissimae dovel pontificibus eorum cum contestatione divina Post hoc donum caeleste acceptum transmisit beata missos suos, supradictum presbiterum cum aliis, ad imperatorem cum simplici vestimento gratias agere. In redeundo coepit mare fluctibus agi, ubi sunt multa pericula passi, procellas scilicet et tempestates, quales se numquam vidisse fatebantur. 40 diebus et 40 noctibus in medio mari navis eorum periculo subiacebat. Iam de vita desperantes, mortem prae oculis habentes, inter se pacem facientes, quia iam eos mare absorbere cupiebat, se videntes in tanto periculo,quia iam mare paratum est, ut nos vivos absorbeat. Ubicumque ex fide invocata fuisti, miserta es. Misereres nunc tuis et adiuva, ne pereant'. Ad has voces in medio mari advenit columba, quae ter navem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
nmoysterio aũ beatȩ radgs puella quȩ dã .i. disciola
quȩ beati saluii. albiensis ep̃i nepriserat Obiit hoc no¬
do: Cũ egrotare cepiss& & assidue ei sororesaliȩ deser¬
uirent. hent diesille qͦmgrar& acorpore cirta ho¬
rã nonã ait sororib Ecceiã leuiorẽ mesentio. Ec¬
ce yhi doleo nuncaũ ñẽ necesse sollicitudiꝯ urȩ
facilis sopore relaxer hec audientes sorore seire
cesser̃ parũ ꝑ accellula & p̃paululũ aduenert De¬
⁊ꝙstantib illis corã ea expectabant qđ ab illa elo

Expanded text:
nastirio autem beatae Radegunde puella quaedam nomen Disciola, quae beati Salvii Albigensis episcopi neptis erat, obiit hoc modo. Cum egrotare coepisset et ei assiduae sorores aliae deservirent, venit dies ille, quo migraret a corpore, et circa horam nonam ait sororibus: 'Ecce iam leviorem me sentio; ecce nihil doleo! Nunc autem non est necesse sollicitudine vestfacilius sopore relaxer'. Haec audientes sorores eius, recesserunt parumper cellola, et post paulolum advenerunt. Denique stantibus illis coram ea, expectabant, q
Abbreviated transcription (Latin):
moy steriosuo conduiscã cũdigno sepeliut honort
ũ submuro cũ spllentio sc̃m ei corp̾ postar&:
ꝗa instituerit: ut nulla uiuensforas monsterii
cianuã exreder&: tota congregatio sũ pͣmu¬
rũ lam̃tans ita ut planctꝰ eoꝵ superar& ipsũ psal¬
lentrũ. ꝓpsalmo lacrins ꝓcantico mugitũ & ge¬
intũ ꝓ alleluia reddebant : Rogauer̃ de sursũ ut
subtꝰ terrȩ repausar& feretrũ inquobeata
portabat᷑. grauit᷑ sustine̾ntes ci abstinenti¬
ã. Sed ut suã fidelẽ dñs declarar& in mediopo¬
puli: ubi dũ pausar& scm̃ corp̾cecũ in lumyuit.¬

Expanded text:
monasterio suo conduntur, eam cum digno sepelivit honore. monasterio suo conduntur, eam cum digno sepelivit honore. Dum sub muro cum psallentio sanctum eius corpus portaretur, quia instituerat, ut nulla vivens foras monasterio ianuam egrederetur , tota congregatio supra murum lamentans, ita ut planctus eorum superaret ipsum psallentium, pro psalmo lacrimas, pro cantico mugitum et gemitum pro alleluia reddebant. Rogaverunt desursum, ut subtus turrem repausaretur feretrum, in quo beata portabatur, graviter sustinentes eius absentiam. Sed ut suam fidelem Dominus declararet in medio populi,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽrat ibi pontif ex loci. ambulauit nunti uad
uirũ apostolicũ dõnũ gregiũ turoncȩ ciuitatis
ep̃m. & aduent. Sed qͣntũ p̃sensuidit oculisante¬
quã eã sepelir& de eiꝰ uirtutib in libro mraculoꝵ
quẽ composuit inseruit : Cũ aũ uent ad locũ.
ubi scm̃ corp̾iacebat. qđ ipse postea cũ sacram̃¬
to lacrimns dicebat : qđ inspecie homysuultũ
angelicu uiderat : facie sillis ue lod rosa & lilio ful¬
gebat . ha treme sacłẽ ac m&u concussus tãquã
siantẽ p̃sentiã beatȩ gertricis dñi astar& Deuo¬
tSuir dõ plenꝰ expettabat᷑ pontifex lociut eã cũ
digno sepelirent honore. Iota congregatio
enta eiꝰthorũ stanspsallebat: ubi psallenti ũ ł pau¬
lulũ qͥescebat. intollerabilis planctꝰ aderat. Pridu¬
oexpectatꝰ ẽ pontifex ꝗa uicoscircuibat. siga¬
uent supͣdicł uir a postolic̃ de carntate fid s ꝗa ꝑ
ferta caritas foras mttittimorẽ Et inbasilica scȩ
trie nonne condita ubisacra uirginũ corporaĩde

Expanded text:
it nuntius ad virum apostolicum domnum Gregorium Turonicae civitatis episcopum, et advenit. Sed quantum praesens vidit oculis, antequam eam sepeliret, de ejus virtutibus, in libro Miraculorum quem composuit, inseruit. Cum autem venit ad locum ubi sanctum corpus jacebat, quod ipse postea cum sacramento lacrymans dicebat, quod in specie hominis angelicum vultum viderat; facies illius velut rosa et lilium fulgebat, ita tremefactus est ac metu concussus, tanquam si ante praesentiam beatae genetricis Domini adstaret devotus vir, Deo plenus. Expectabatur pontifex loci, ut eam cum digno sepelirent honore. Tota congregatio circa eius thorum stans psallebat; ubi psallentium vel paululum quiescebat, intollerabilis planctus aderat. Triduo expectatus est pontifex, quia vicos circuiebat; svir apostolicus de caritate fidus, quia perfecta caritas foras mittit timorem, in basilica sanctae Mariae nomine condita, ubi sacra virginum corpora de
Abbreviated transcription (Latin):
bricitantes st̃ redditĩ santati qͥsenu merare
De burgundia cũ uiro apostolicoleifasto ep̃o:
meurrit ualidũ dolorẽ : die noctuq una uox:
uñ dolor inerat ei mostẽ euenrẽ sibi optasut
tanto carer& dolore: Qui inspirante sibi di

Expanded text:
bricitantes sunt redditi sanitati, quis enumerare De Burgundia cum viro apostolico Leifasto episcopo incurrit validum dolorem. Die noctuque una vox, unus dolor inerat ei, mortem evenire sibi optans, ut tanto careret dolore. Qui, inspirante sibi di
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑseuerauerit usq infinẽ hc saluðerit. Ibuiam
adfine᷑ uitȩ uentꝰ : sc̃m ei cosposculũ longũ
trahens mrtyrĩ̃ pamore dñibeatis omyb:
congregatis. luc tuosa circa eiꝰ thorũ flentes
&erol antes pectora duris pugꝯs& lapidib fe¬
rientes uoces ad celũ dabanclamantes ac dicen¬
tes. Dñe. ne ꝑmttas nos tã graue dãnõ pati: lo
m̃ nr̃m recipis. noscur intenebris reliquisꝰ
Etꝗa illa quicꝗd potissimũ facere uoluit. seꝑdie
ntalis dñi facere elegit. Nãgloriosus transit᷑ eiꝰ

Expanded text:
e salvus erit. Ubi iam ad finem vitae venit sanctum eius corpusculum, longum trahens martyrium pro amore Domini, beatis omnibus congregatis, luctuosa circa eius thorum flentes et heiulantes, pectora duris pugnis et lapidibus ferientes, voces ad caelum dabant, clamantes ac dicentes: 'Domine, ne permittas nos tam grave men nostrum recipis, nos cur in tenebris relinquis? Et quia illa quidquid potissimum facere voluit, semper die natalis Domini facere elegit, gloriosus transitus eju
Abbreviated transcription (Latin):
Quissle hbensqͣui suita desperat᷑ si pallã a oresub¬
teriorẽ custoseidẽ sacri sepũl ri intinx̃ incalice agrȩ
& dedit febricitanti pocubõ ñ statĩ ut bibit ante sc̃m̃
eiꝰ sepulcrũ iacen sopor accessit morb recessit᷑ x p̃o
uocione & sedulitate debita ueneram᷑ int̾ris & glo¬

Expanded text:
Quis male habens, quamvis vita desperatus, si pallam subteriorem custos ejusdem sacri sepulcri intinxit in calice aquae, et dedit ei febricitanti poculum, non statim ut bibit ante sanctum ejus sepulcrum jacens sopor accessit, morbus recessit? Christo votione et sedulitate debita veneramur in terris,
Abbreviated transcription (Latin):
tequã pontifea lociuenr&: libere quȩ ante
eã cereos portauer totȩ ingiro sepulcͥri asta¬
baisuyquȩq in suocereo suũ nom̃ dabĩt scriptũ
Totȩ simul une famulis cereos ipsos iuxta ordinti¬
onẽ tradebañ. Sit contentio in ꝑꝑlo alii dicebañ
cereos ipsosin ei sc̃m sepulcrũ mtidebere  alii
dicebañ noꝵ. Dũ istud ager& : de pueri brachoqͥto¬
bant᷑ declarauit : Respicientes ad nom̃ cuiꝰ e&ceres

Expanded text:
tequam pontifex loci veniret. Liberae quae ante eam cereos portaverunt, totae in gyro sepulcri adstabant; unaquaeque in suo cereo suum nomen dabat scriptum, totae uni ex famulis cereos ipsos juxta ordinationem tradebant. Fit contentio in populo; alii dicebant cereos ipsos in ejus sanctum sepulcrum mitti debere, alii dicebant, non. Dum istud ageretur, de pueri brachio qui tobatur, declaravit. Respicientes ad nomen, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
celi dño ut ante te ouesquas congregaue¬
ras direxisses Iu pastorẽ bonũ sequens gre¬
gẽ domno tradidisses : lã ad gloriosũ ci ue¬
nmñ transitũ quẽ sine ꝓfusione lacrimr ũ
diciere ũ possum̃ fluuĩ lacrime deims̃ me

Expanded text:
caeli Domino, ut ante te oves quas congregavecaeli Domino, ut ante te oves quas congregaveras direxisses! Tu, pastorem bonum sequens, gregem Domino tradidisses. 26. Jam ad gloriosum ejus venimus transitum, quem sine profusione lacrymarum dicere
Abbreviated transcription (Latin):
paratũ: heyt ad eã iuuens p̃diues pulcher¬
blandoq conloqͥodũ cũ ea loquer&. Illade
se telans blandiciã ipsã respuebat: qͥdix̃er:
Quid me desiderio accensa. cũ tantis lacrim
rogas gemen s reqͥris. fusis p̃cib poscis ꝓͥme
te tanto cruciatu affligis. qͥ semꝑ tibi assis¬
to Iũgẽm p̃ciosi: noueriste indiademte capi¬
tismei primã ẽẽ gẽmã: Hulli dubiuͣ est : qđ ip¬
se eã uisitauit: cuise tota de uocione tradi¬
dit uiuens incorpore : &gloriã qͣ fruitusa
erat ei ostendit Sed hoc uisũ secrecid̾ cũ
testatione duob satisfidelib disseruit: ut
se suꝑstite. nulli yrrarȩis : Etꝗa multa suis adhuc
r& quã ytoris ostendat : quantũ de amore
nutrientis de caritate . dep̃dicatione. de
ominomino sc̃a eiꝰ conuersatione rem isci¬
romenũiam & dolentes oculis distensis
regrind. tantã pi&atẽ sed nec inueniꝰ
qđ ꝑͥdidim̃: Otã dura condicio quȩ nob̵ infe¬
licib eent: Opussima domna obtinuisse scũ

Expanded text:
herblandoque conloquio dum cum ea loqueretur, illa de se zelans, blandiciam ipsam respuebat. Qui dixit ei: 'Quid me desiderio accensa cum tantis lacrimis rogas, gemens requiris, fusis precibus poscis, pro me tanto cruciatu affligis, qui semper tibi assisto? Tu, gemma preciosa, noveris, te in diademate capitis mei primam esse gemmam'. Nulli dubium est, quod ipse eam visitavit, cui se tota devotione tradidit vivens in corpore, et gloriam, qua fruitura erat, ei ostendit. Sed hoc visum secretius cum contestatione duobus satis fidelibus disseruit, ut se superstite nulli narrarent. Et quia multa sunt adhuc rmonis ostendat, quantum de amore, de nutrimentis, de caritate, de praedicatione, de omni omnino sancta eius conversatione reminiscimur, cruciamur et dolentes oculis distensis requirimus tantam pietatem, sed nec invenimus quod perdidimus. O tam dura conditio, quae nobis infelici
Abbreviated transcription (Latin):
e nob ꝗa peccauimꝰ afflictõ ẽ indolore cor
nr̃m Flem & plangimꝰ qđ dixcisuna nos. tehbe¬
re ñ meruimꝰ: Ipso mne qͣndo nob̵tant ũ mbõ
contigit. Ubi unuox uñ plancł & uñ clam̃or
cȩlos penetrabat᷑ . Lapidarii qͥ in monte operabant᷑
inaere audier̃ angelx̃ loquentẽ: uñ dix̃ ad alios :
ꝗd facitis: Dimitite eã adhuc: ꝗa hȩ uoces ad dñi
ꝑuener̃ aures Angłi qͥeã ferebant respondentes
bier: Iã factuẽ qd faciem: Illã recepit paradis sũbi
cere uoluit. cũquẽ regnt flenda ergo nob talis
ñerit. sed trem̃da Amsim̃ qͥdẽ in p̃senti scđo dom¬

Expanded text:
 quia peccavimus, adflictum est in dolore cor nostrum; flemus et plangimus, quod diutius una nos te habere non meruimus! Ipsum mane, quando nobis tantum malum contigit, ubi una vox, unus planctus et unus clamor caelos penetrabat, lapidarii, qui in monte operabantur, in aere audierunt angelum loquentem; unus dixit ad alios: 'Quid facitis? Dimittite eam adhuc'. Quia hae voces ad Domini pervenerunt aures, angeli, qui eam ferebant, respondentes dixerunt: 'Iam factum est'. Quid faciemus? Illam recepit paradisus, ubi gcere voluit, cum quo regnat. Flenda ergo nobis talis non erit, sed tremenda. Amisimus quidem in praesenti saeculo dom
Abbreviated transcription (Latin):
te colligite tricicũ domncũ ꝗauerd̃ dicouob̃
ñ diuerit ut colligatis: Nid&e qđ dico colli
de accipiebat. lam tam̃ nunc uensse ꝓba¬
mͥ qđ dix̃ Illud ꝓfeticũ in nõb impł&ũ est.
Mutã uob̃ famẽ interra. famẽ inquit ñ pans
&aquȩ sed audiendi uerbũ dĩ.⁊ Lic& p̃dica¬
tionesquas instituit recitent᷑. tam̃ cessa¬
uit illa incessabilis uox. desiderabilis am mo¬
ncio dulcis affectꝰ. Nã quali uulto ds̃ plasm¬
uit eã quale̾ faciẽ. qualẽ ꝑsonã hbuit. quis
potest umquã exponere sed hõcremy sci
suppliciũ est: Nos uꝰ hum les desiderams
iea doctrina formã u̾ultũ ꝑsonã scien¬
tiã pi&atẽ. boytatẽ dulcedinẽ. quã spe¬

Expanded text:
te, colligite triticum dominicum, quia vere dico vobis: Non diu erit, ut colligatis. Videte de accipiebat, jam tamen nunc venisse probemus quod dixit. Illud propheticum in nobis impletum est: Mittam vobis famem in terra ; famem, inquit, non panis et aquae sed audiendi verbum Dei. Licet praedicationes quas instituit recitentur; tamen cessavit illa incessabilis vox, desiderabilis admonitio, dulcis affectus. Nam qualem vultum, Deus plasmator bone! qualem faciem, qualem personam habuit, quis potest unquam exponere? Sed et hoc reminisci supplicium est. Nos vero humiles desideramus in ea doctrinam, formam, vultum, personam, scientiam, pietatem, bonitate
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplabat᷑. Sed ꝗd dñs ñ priuabit bonseosqͥam¬
bulant ÷ in nocentia & qͥ eũ extoto corde &ex
tota anma & extota m̃te quesierit. sic̃ hec be¬
ata fec̃ Diuina clem̃tia se bengnã exhbuit eiq
in sensu posuit incuĩ pectore die nutuq reo¬
escebat. Vt slẽ beata helefia sapientia inbuta:
timore dĩplena bonsoperi¬
lignũ salutare ubi p̾ciu m¬
nr̃a salute appenfẽ fuerat ut
nosde
re
potestateꝰ diaboli eriperel ꝑqͥsiuit. Ita ut in uentto
ambab mayb plauder& &intra genu flexo. dñm
ad orar& łbi ipsã in mostuo susc itato domꝑcã cru¬
cẽ sup̃positã agnouit. diceist inueritatẽ iue sap̃e
filid qinmundũ uersti. tuosq captiuos qͦ sereasti
p̃cioso sanguine redemsti qđ fec̃ illa inorieina¬
li patria hoc fec̃beata radegs ingallia: Etꝑa sine
consilio inmundo dũ uix phlfacere uolun
trans sit lnteras ad p̃cellentissimũ dõnũ sio¬
ꝑtõrege cũ imperio patria ista regrbat st
perato¬

Expanded text:
s non privabit bonis eos qui ambulant in innocentiam, et qui eum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente quaesierit, sicut haec beata fecit, divina clementia se benignam exhibuit eique in sensu posuit, in cuius pectore die noctuque requiescebat, ut sicut beata Helena sapientia inbuta, timore Dei plena, bonilignum salutare, ubi preciumtra salute appensum fuerat, ut nos de potestate diaboli eriperet, perquisivit, ita ut invento ambabus manibus plauderet et, in terra genu flexo, Dominum adoraret, ubi ipsam in mortuo suscitato dominicam crucem suprapositam agnovit, dicens: 'In veritate tu equi in mundum venisti tuosque captivos, quos creasti, precioso sanguine redemisti'. Quod fecit illa in orientali patria, hoc fecit beata Radegundis in Gallia. Et quia sine consilio, in mundo dum vixit, nihil facere voluit, transmisit litteras ad praecellentissimum domnum Siregem, cuius imperio patria ista regebatur, perato
Abbreviated transcription (Latin):
quã cõparrauit.
ypli mododũ ante suã cellã nocte ad star&. semꝑ
incorde & inore cursũ de cantan intra archnacor¬
dissui secrete irgis las dĩꝑsoybat. Noctna auisquȩ
ab homnb ẽ ingrata uociferans & medio moysterio
in arbore se infestabat: Dic̃ ad eã un de astañtib do¬
mna beata : sirbesin uerbo tuo eicio auẽ Quȩd
dix̃ ei si noc& in nomne dñi uade : nihlominꝰ signõ
crucissupeã facies ambulaũ dyx̃q: aui in nomne¬

Expanded text:
quam conparuit. 19. Simili modo dum ante suam cellam nocte adstaret, semper in corde et in ore cursum decantans, – intra archana cordis sui secrete iugis laus Dei personabat, – nocturna avis, quae ab hominibus est ingrata, vociferans in medio monasterio in arbore se infestabat. Dicit ad eam una de adstantibus: 'Domina beata, si iubes, in verbo tuo eicio avem'. Quae dicit ei: 'Si nocet, in nomine Domini vade, nihilominus signum crucis super eam faciens'. Ambulavit dix
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidelt̃ suc̃ uirũ illustrẽ iustinũ contẽ transs sit
aduirũ a postolicũ dõnũ eufronũ turoncȩ ciuitatis
& factũe Exultauit inm̃ed iobeata cũ omnicella sua:
seq hoc decelis donũ bonx̃ & datũ ꝑfectũ suȩ
congregationi quã ad dñi seruicix̃ congrega¬
uit contulit. In sp̃u sentiens qđ p̾eiꝰ transitũ
paruũ habere possint. Quã quã illacũrege
cȩli gloriar& unde eis& subuegre poss&: Nloc
donũ cȩleste ꝓuitrix optima gubntrix bona
ut oues ñusꝙ quaq reliquer& p̃ciõ mundide
peuuit adhanorẽ. Lõci & al

Expanded text:
rem Justinum comitem transmisit ad virum apostolicum domnum Eufromium Turonicae civitatis et factum est. Exultavit in gaudio beata cum omni cella sua, seque hoc de coelis donum bonum et datum perfectum suae congregationi, quam ad Domini servitium congregavit, contulit, in spiritu sentiens quod post ejus transitum parum habere posset. Quamquam illa cum rege coeli gloriaretur, unde eis subvenire posset: hoc donum coeleste provitrix optima, gubernatrix bona, ut oves non usquequaque relinqueret, pretium mundi de expetiit, ad honorem loci et sal
Abbreviated transcription (Latin):
te sibi abbatissa sponsus enim tu d intit tibi hȩc
includere cellulã p̃parar&. Atilla quã uelo¬
ella uͦ pou̾iit. ut includi ꝑmiter&. qđ cũ ei p̃sti¬
tũ fuiss&. Congregatis uirgin beeõ magnopsal¬
lentio accensis lãpadib tenente sebeate ra¬
dgs ninu ad locũ usq ꝑducit᷑ & sic ualł faci¬
ensomnib &osculans fingulans quaq: reclusa
orationi ac lectioni uacat.:¬

Expanded text:
te sibi abbatissa: Sponsus enim tuus mittit tibi haecte sibi abbatissa: Sponsus enim tuus mittit tibi haecincluderetur cellulam praepararet. At illa veloella vero petiit, ut recludi permitteretur. Quod cum ei praestitum fuisset, congregatis virginibus cum magno psallentio, accensis lampadibus, tenente sibi beata Radegunde manum, ad locum usque perducitur: Et sic vale faciens omnibus, et osculans singulas quasque, reclusa orationi ac lectioni vacat.
Abbreviated transcription (Latin):
het corp̾ ablutũ tia candore nueo fulgebat.
ut nullũ linteũ reperire abbatissa potuiss& m
am & alia huius monastorii uisũ
uidit : qđ sororibus r&ulit : Putabat inꝗd se
it̃ aliqd̃ conficere: &erat ei uotũ ut ad fim¬
tẽ uiux̃ gradiens ꝑuenr&. sũq uiã nescir&
uis quidã se obuiã obiulit dicens Siinqd uis
ad fontẽ iuuũ accedere : ego ero p̃or& itine¬
risauii: At illa gr̃as agens sequebat᷑ p̃ceden¬
tẽ. Quib ambulantib ꝑuener̃ ad fontem
ignũ. cuis aquȩ tã quã aurũ splendeban
herbȩ uͦ. in modũ diuersarũ gẽmarũ uer¬
nanti luce radiabant. Etait uir adeã . Ec¬
ce fonte ui uũ quã multo labore adque¬
sisti. Satiare nunc ab eiꝰ fluctib ut tibifi¬
at fons aquȩ uiuȩ salientis inuitã & ernã
Cũq illa auide exhsaquis hurir&. Ecce alia pas
te uenebat abbatissa & de nudata puella in¬
duit eã ueste regia quȩ tantaluce auroq
& manilib refulgebat. ut uix possit intendi dicen¬

Expanded text:
 aquis ablutum ita candore niveo refulgebat, ut nullum linteum reperire abbatissa potuisset iNam et alia puella hujus monasterii visum vidit, quod sororibus retulit. Putabat, inquit, se iter aliquod conficere, et erat ei votum ut ad fontem vivum gradiens perveniret. Cumque viam nescivir quidam se obviam obtulit, dicens: 'Si', inquid, 'vis ad fontem vivum accedere, ego ero praevius iteneris tui'. At illa gratias agens, sequebatur praecedentem. Quibus ambolantibus, pervenerunt ad fontem magnum, cuius aquae tamquam aurum splendebant, herbae vero in modum diversarum gemmarum vernante luce radiabant. Et ait vir ad eam: "Ecce fonte vivo, quem multo labore quaesisti! Satiare nunc ab eius fluentis, ut fiat tibi fons aquae vivae salientis in vitam aeternam'. Cumque illa avide ex his aquis aurte veniebat abbatissa, et denudatam puellam induit eam veste regia; quae tanta luce, auroque, et monilibus refulgebat, ut vix posset intendi, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
orytis ac ubilignũ ubisalus
mun¬
di pepende. d&. prctauisciutta¬
tẽ cũ congregatione sc̃o aduent. Et pontisex locicũ
omni populo de uote. hoc uell& excipere. Inimcꝰ
humi generis ꝑsatellites suo segit: ut p̃ciũ mundi
repellere q̃ : nec inciuitatẽ recipere uellẽ. Qua¬
lit̃ beita rad g̃stribulationb: subiacer& Aliud palio
ad ferente siudaico ordine qđ nr̃m ñẽ disseres Ip

Expanded text:
ornatis. Ats ubi lignum, ubi salus mundi pependerat, Pictavis civitatem cum congregatione sanctorum advenit, et pontifex loci cum omni populo devote hoc vellet excipere, inimicus humani generis per satellites suos egit, ut precium mundi repellerent nec in civitatem recipere vellent, qualiter beata Radegundis tribulationibus subiaceret, aliud pro a
Abbreviated transcription (Latin):
te uensti utabhoc loco disceda sut pent᷑ he can¬
tare ñ p̃sums. Iãquã siexore dĩplatũ audiss& uer¬
bũ dedit c̃olatõ &nquã coparuit: Meritocia
ues& bestiȩ obedront ꝗͥa illa nũ quã p̃teruit dñi
obedire p̾cepto. Et sipinfiritate aliqͥcie nSreqͥ ese¬
re uoluiss& sp̃u iugilante dicer& tãquã ad mo¬
neisqͥ psalmũ dicebat age dic : Hulli dubiõ e
qđ aut spiritalit̃ cũ sc̃is psallebat. aut nec sopor
eã superabat. Mey intenta adxp̃m frequent̃

Expanded text:
ut penitus hic cantare non praesumas'. Tamquam si ex ore Dei prolatum audisset verbum, dedit volatum et nusquam conparuit. Merito ei aves et bestiae oboediunt, quia illa numquam praeteriit Domini oboedire praecepto. Et si pro infirmitate aliquotiens requiescere voluisset, spiritu vigilante, diceret, tamquam admonens, qui salmum dicebat: 'Age, dic,' nulli dubium es t, quod aut spiritaliter cum sanctis psallebat, aut certe nec sopor eam superabat. Mens intenta ad Christum frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
qđ yssi sui derege reuerteres: inturonco suommops¬
terio uirte qđ condidit : ut &ipsõ saluare e ubicũ
psallentio sacerdotũ crucẽ dñi ł pignora sc̃ae cõ¬
mendauit Nmnorẽ in iuriã ẽ passa sca crux ꝑin
uidiã quã dñs qͥ p̃cursore fideli uocat᷑ & reuocatis:¬

Expanded text:
 domno rege reverterentur, in Turonico suo monasterio virorum quod condidit, ut ipsam salvaret, ibi cum psallentio sacerdotum crucem Domini vel pignora sanctorum commendavit. Non minorem injuriam est passa sancta crux per invidiam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dib suis nullo sustentante in coloms ad domũ
Ninob̃ga una ex eiꝰ fuit simulab qͥ ausutemeraisi¬
o incathera beatȩ regine p̾eiꝰ discessõ sedere p̃¬
fũpsit. Quo facto. iudicio dĩ ꝑcussa. sic ardebat.
ut uiderent om̃s fumũ de ea in altũ ꝓcedere.
consederat. Trib dieb &etrib noctib unũ incen¬
drũ passa uociferans clamabat. Domna radgs
peccaui. male egi: indulge. refrigera m̃bradu¬
ro cruciatu exusta : Misericordia larga bons operib glo¬
riosa quȩ omnib insereris in serere mei. intanta pȩ¬
na ipsa omnis populus uidens ꝓea p̃cabat᷑. tãquã sipsens
e& dicens. Quid ubicũq exfide inuocat᷑ ad est : Domna.
parce ei ne tanto cruciatu infelix deficiat: Sic bea¬
tissima ad pc̃esomiõ beygne indulgrignẽ feruen¬
tẽ cõpescuit. Sospes ad domũ suã reditꝰ & sic istispe¬
na om̃s fec̃ cautos ac deuotos.
uebas inuilladũ e& deuoto acfideli aymo. mensin

Expanded text:
dibus suis, nullo sustentante, incolomis ad domumdibus suis, nullo sustentante, incolomis ad domumga una ex eius fuit famulabus, qui ausu temerario in cathedra beatae reginae post eius discessum sedere praesumpsit. Quo facto, iudicio Dei percussa, sic ardebat, ut viderent omnes fumum de ea in altum procedere, consederat. Tribus diebus et tribus noctibus unum incendium passa, vociferans clamabat: 'Domina Radegundis, peccavi, male egi, indulge, refrigera membra duro cruciatu exusta. Misericordia larga, bonis operibus gloriosa, quae omnibus misereris, miserere mei'. In tanta poena ipsam omnis populus videns, pro ea precabatur, tamquam si praesens esset, dicens, quia, ubicumque ex fide invocatur, adest: 'Domina bona, parce ei, ne tanto cruciatu infelix deficiat'. Sic beatissima ad preces omnium benigne indulgit, ignem ferventem conpescuit; sospes ad domum suam rediit. Et sic istius poena omnes fecit cautos ac devotos. 13. Suedas in villa dum esset, devoto ac fideli animo mens int
Abbreviated transcription (Latin):
ad suũ oratoriõ ꝑger& & ad eiꝰ inuocationẽ se sal¬
uari creder&: At ubi femina dolore plena ĩnma¬
nib seruulo& suoꝵ sustentati : uixad ci oratori ẽdu¬
cipoterat: ualidissimũ sustinens dolorẽ se in paui
m̃tũ ꝓiecit & clamare cepit : Domna radeg̃s c̃redo
te uistute dĩ eẽ plenã. cuiꝰ uoluntatẽ magis fecisti
quã hominũ. Donna bona pi&ate plena. ĩ sere¬
re mei Subueni infelicȩ ora ꝓme : ut inh reddat᷑
oculus ꝗa ꝓgraui cruciatu & dolore affligit᷑an¬
ma mea : Sic illaquȩ doloresomizũ inse solatranͦ¬
tulit dũ incorpore fuit usq quo & mederi potu¬
iss& bengne ex audiuit. ad inuocationẽ nomis
sui. dño miserante ꝑ eiꝰ int̃uentũ dolor effugit.
salus aduent. Oculũ quẽ iã se ꝑdidisse credebat
solã dolorẽ sentiens sanũ recepit: Que tot die¬
b neccibũ sumpserat. nec lum̃ diei uiderat. pe¬

Expanded text:
ad suum oratorium pergeret et ad eius invocationem se salad suum oratorium pergeret et ad eius invocationem se salvari crederet. At ubi femina dolore plena, in manibus servulorum suorum sustentata, vix ad eius oratorium duci poterat, validissimum sustinens dolorem, se imentum proiecit et clamare coepit: 'Domina Radegundis, credo, te virtute Dei esse plenam, cuius voluntatem magis fecisti, quam hominum; domina bona, pietate plena, miserere mei, subveni infelice, ora pro me, ut mihi reddatur oculus, quia pro gravi crutiatu et dolore affligitur anima mea'. Sic illa, quae dolores omnium in se sola transtulit, dum in corpore fuit, usque dum eas mederi potuisset, benigne exaudivit ad invocationem nominis sui. Domino miserante, per eius interventum dolor effugit, salus advenit, oculum, quem iam se perdidisse credebat, sola dolorem sentiens, sanum recepit. Quae tot diebus nec cibum sumpserat nec lumen diei viderat, pe
Abbreviated transcription (Latin):
niũ seruitio mancipabat. q̃curans quale obseqͥũfa¬
cer& quȩ totis implere studebat studebat im¬
plere seruitiũ. Pedes omniũ manib: ꝓprus lauans:
sauano tergens & osculans Et si ꝑ missũ fuiss& ad
similitudinẽ mariȩ fusiscrinb ext̃gere ñr&i¬
nebat᷑ Unde ꝓtã inmensis beneficus quȩ sunt
in ea diuino munere conlata. dñs uirtutular¬
gitor eã inmiraculis clariorẽ. redidit infrantia:
Ubidũ regnare uider&. sibi magis celeste. quã t᷑¬
renũ p̃parauit regnũ. fecit sibi oratorrũ qua¬
uocationẽ eiꝰ nomiscuiꝰ assidua ibi fuit oratio.
ostquã se in monsterio reclausit: matrona mã¬
meto N dũ it̃ ager& inoculũ suũ grauis ẽ sordi¬
cula ingressa: Ibi nox una. uñ dolor uñ clamor
die noctuq inerat ei. ut suã fidelẽ dñs dedarar&.
Quãquã ibi incorpore iã ñ e&̃. ad inuocationẽ qͦꝙ
nomins sui beygna ad fuit: Dñs posuit ei insensuũt

Expanded text:
nium servitio mancipabat, non curans, quale obsequium fanium servitio mancipabat, non curans, quale obsequium faceret, quae totis implere studebat servitium. Pedes omnium manibus propriis lavans, savano tergens et osculans, et, si permissum fuisset, ad similitudinem Mariae fusis crinibus extergere non renitebat. Unde pro tam inmensis beneficiis, quae sunt in ea divino munere conlata, Dominus virtutum largitor eam in miraculis clariorem reddidit in Frantia; ubi dum regnare videretur; sibi magis caeleste quam terrenum praeparavit regnum. Fecit sibi oratorium, quavocationem eius nominis, cuius assidua ibi fuit oratio. 11. Postquam se in monasterio reclausit, matrona Mammezo nomine dum iter ageret, in oculo suo gravis est sordicula ingressa. Ubi una vox, unus dolor, unus clamor die noctuque inerat ei, ut suam fidelem Dominus declararet. Quamquam ibi in corpore iam non esset, ad invocationem quoque nominis sui benigna adfuit. Dominus posuit ei in sensu, ut
Abbreviated transcription (Latin):
regna mouebant᷑ quia totos diligebat reges ꝓ
omniũ uita orabat. & nossine int̾nssione ꝓeo&sta
bilitate orare docebat: Ibi eos int̃ se. ad amarito¬
dinẽ moueri audiss& : tota tremebat : Et qua¬
les literas uni : tales alteri dirigebat. Utint̃ se ñbel¬
la nec arma tractareas. sed pacẽ firmarent & patri¬
a neperir&:. Similit̃ & adeoꝵ ꝓceres dirigebat: ut
p̃celsis regib consilia salutifera minstrarenNT hteis
regnantib: populi & patria salubrior redder& :
Congregationi suȩ assiduas uigilia sm ponebat. &
ut sine int̃missione ꝓeis orarent cũ lacrims doce¬
bat Se ͦ in qͣntẽ cruciatũ affligebat . qͥs hoc uer¬
bis explere ualeat᷑ & int̾cedente ea pax regno:
itigat io bellisalus patriȩ ad erat : ẜ Sobtentũin¬
tellegentes. benedictũ nom̃ dñi conlaudabañ:
Quã lib& depace regũ cũ rege celi uictoriã obui¬
ner& magis se dõ deuotȩ prõte aptabat: & om¬

Expanded text:
regna movebantur, quia totos diligebat reges, pro regna movebantur, quia totos diligebat reges, pro omnium vita orabat et nos sine intermissione pro eorum stabilitate orare docebat. Ubi eos inter se amaritudinem moveri audisset, tota tremebat, et quales litteras uni, tales alteri dirigebat, ut inter se non bella nec arma tractarent, sed pacem firmarent, et patria ne periret. Similiter et ad eorum proceres dirigebat, ut praecelsis regibus consilia salutifera ministrarent, ut, eis regnantibus, populi et patria salubrior redderetur. Congregationi suae assiduas vigilias inponebat et, ut sine intermissione pro eis orarent, cum lacrimis docebat. Se vero in quantum cruciatum affligebat, quis hoc verbis explere valeat? Et, intercedente ea, pax regum, mitigatio belli, salus patriae aderat; eius obtentum intellegentes, benedictum nomen Domini conlaudabant. Quamlibet de pace regum cum Rege caeli victoriam obtineret, magis se Deo devota prompte abtabat et om
Abbreviated transcription (Latin):
& ueracit̃ dicer& : Med natio cordis mei inc̃spectutu¬
osemꝑ. saritatis aũ eiꝰ ardorẽ.: quo om̃s homnesdi¬
lex̃ quis ũquã poterit imitari. Resplenduer̃ in ea
quȩq uistutes modestia cũ uerecundia Sapientia
cũ simplicitate. Seueritascũ man su&udine. Dotri¬
na cũ humilitate. Ita deniq in maculata: uita ire¬
p̃hensibilis. uita sibi semꝑ ȩqualis.
desororib merũ dare uoluiss& : desuo sibicellario
tangere ñ p̃sumpsit : Quo cognito uenerabilis ab¬
batissa dedit ei tonnellã octomodioꝵ Quã beatȩ fe¬
licitati cellarariȩ ad expendã cõm̃dauit: De uinde¬
miausq aliã omyb dieb ubicũq entã iussit dispen¬
sauit. nũquã minuit. sed semꝑȩqualis ꝑmansit.:
ubi nouũ uinũ aduenit : qđ cellariũ in pleuit setun¬
nella satis fecisse credidit: Ante puntones & tun
hõc paruo toto anno refẽc. Semꝑ de pace sollici¬
ta: desalute patriȩ curiosa Vu ando quidẽ yint᷑ se

Expanded text:
atio cordis mei in conspectu tuo semper. Caritatis autem eius ardorem, quo omnes homines dilexit, quis umquam poterit imitari? Resplenduerunt in ea quaeque virtutes, modestia cum verecundia, sapientia cum simplicitate, severitas cum mansuetudine, doctrina cum humilitate, vita denique inmaculata, vita inreprehensibilis, vita sibimet semper aequalis. de sororibus merum dare voluisset, de suo sibi cellario tangere non praesumpsit. Quo cognito, venerabilis abbatissa dedit ei tonnellam octo modiorum, quam beatae Felicitate cellarariae ad expensam commendavit. De vindemia usque aliam omnibus diebus, ubicumque ei sancta iussit, dispensavit; numquam minuit, sed semper aequalis permansit. Ubi novum vinum advenit, quod cellarium inplevit, se tonnella satisfecisse credidit; ante puntones et tonhoc parvo toto anno refecit. Semper de pace sollicita, de salute patriae curiosa, quandoquidem inter se
Abbreviated transcription (Latin):
intenta dõ t̃renũ. iam nec recrer& cibũ : lectubũ
uͦ penalẽ sibi construxit . ꝑ qua religioꝵ sindux̃ ha¬
bitũ: ñ aliquando illũ mollis pluma fulciuit.
neq linteaminis nitor instruxit : Quȩ ꝓindum̃¬
tis uniũ sis qͥ nere & cilicio m̃bra domauit De
abstinentiae rigore ł seruitũ : anterior liber
multa docuit Intantũ enĩ ꝓpt̃ dm̃ se paupe¬
rẽ fec̃ ut cȩteris exemplũ p̃ber&. Manicã quã
brachio induer& ñ habebat : nisi decaliga su¬
a sibi duas fec̃ manicas: sedita se pauperem
tractabat. ut hoc nec abbatiss&c sentir&: Quis
enĩ eiꝰ pacientiã quis caritarẽ : quis feruorẽ
sp̃s. quis difcrecionẽ. quis bengnitate: quis

Expanded text:
intenta Deo terrenum iam nec requireret cibum. Lectulum intenta Deo terrenum iam nec requireret cibum. Lectulum vero poenalem sibi construxit, postquam religionis induxit habitum; non aliquando illam mollis pluma fulcivit, neque linteaminis nitor instruxit, quae pro indumentis universis cinere et cilicio tenera membra domavit. De abstinentiae rigore vel servitii anterior liber multa docuit. In tantum enim se propter Deum pauperem fecit, ut ceteris exemplum praeberet. Manicam, quam brachio indueret, non habebat, nisi de caliga sua sibi duas fecit manicas; sed ita se pauperem tractabat, ut hoc nec abbatissa sentiret. Quis enim eius pacientiam, quis caritatem, quis fervorem spiritus, quis discretionem, quis b
Abbreviated transcription (Latin):
indulgeti & se addĩ aptauit seruiciũ. Expedita iã seqͥ
xp̃m quocumq ir& quẽ semꝑ dilex̃ & animo deuoto
adeũ ꝑcurrit : Talib: ergo reb intenta: addio uigi¬
larũ ordine : quasi carcerisse sui corporis fec̃ ꝑ noc¬
tando custode : Et cũ e& aliis misercors. sibi iudex ef¬
fecta ẽ. Reliquis pia: inse abstinendo seuera. Omni
larga: sibi restructa ħt madefacta i eiuiis ñ suffice¬
r& nisi & desuo corpore triũ phar&.⁊
Hisigit᷑ studiis occupata: ꝑ omnẽ modũ sic̃ est inli¬
bro primo intimatiũ meruit soli dõ ꝓpͣte uaca¬
re: Quo tam̃ tẽpore fortib armis induta : sine
cessatione orationib uigiliis. lectione ꝓpensa : pe¬
regrins i psa cibosmnistrauit ad m̃sã. Ipsa suis ma¬
nil. lauit & tergit infirmantiũ uestigia: Nfamu¬
lȩ ꝓmisit sibi dare solatiũ : qđ deuota concursita¬
bat inplere seruiciũ Seau intĩ ardua abstinentiȩ
districtione c̃clusit : usq qͦ infirnitas ꝑmisit: ut mens

Expanded text:
Dei aptavit servitium. Expedita iam sequi Christum, quocumque iret, quem semper dilexit, et animo devoto ad eum percurrit. Talibus ergo rebus intenta, addito vigiliarum ordine, quasi carceris se sui corporis fecit pernoctando custodem. Et cum esset aliis misericors, sibi iudex effecta est, reliquis pia, in se abstinendo severa, omnibus larga, sibi restricta, ut madefecta ieiuniis non sufficeret, nisi et de suo corpore triumpharet. 8. His igitur studiis occupata per omnem modum, sicut est in libro primo intimatum, meruit soli Deo prompte vacare. Quo tamen tempore fortioribus armis induta, sine cessatione orationibus, vigiliis, lectione propensa, peregrinis ipsa cibos ministravit ad mensam, ipsa suis manibus lavit et tersit infirmantum vestigia. Non famulae permisit sibi dare solatium, quod devota concursitabat inplere servitium; se autem in tam ardua abstinentiae districtione conclusit, usquequo infirmitas permisit, ut mens
Abbreviated transcription (Latin):
ueniã p&er& beatȩ radegundi
utei indulger& qđ ineã ꝑma
los consiliarios peccauerat: In
tͣfidẽ catholicã cestans om̃a in testina sua in secessu
dimisit. Ita & deistis euent : qͥ contra beatã reginã
eger̃: sunc rex timens dĩ iuditiũ quia eiꝰ reginama¬
gisdĩ uoluntatẽ fecerat quã suã . dũcũ eo cõme¬
morata fuerat: rogauit eũ celepit̾ illc ueniren
Sicuir a postolic̾ dominꝰ germanꝰ pictauisueniens.
ingresss in monasteriũ inoratoriũ domnȩ mariȩ
dedicatũ ꝓsterit ad sc̃ȩ reginȩ pedes ꝓrege uenã.¬

Expanded text:
veniam peteret beatae Radegundi, veniam peteret beatae Radegundi, ut ei indulgeret, quod in eam los consiliarios peccaverat. Undtra fidem catholicam certans, omnia intestina sua in secessu dimisit, ita et de istis evenit, qui contra beatam reginam egerunt. Tunc rex timens Dei iudicium, quia eius regina magis Dei voluntatem fecerat quam suam, dum cum eo commorata fuerat, rogat eum celeriter illuc venire. Sic vir apostolicus dominus Germanus Pictavis veniens, ingressus in monasterium, in oratorium dominae Mariae nomini dedicatum prosternit se ad sanctae reginae pedes, pro rege ven
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseqͥ ñ cessauit : Sic̃ ĩã ꝑ int̃ nuntios cognouerat qđ
timebat. Pcelsus rex cũ filio suo p̃cellentissimo sigi¬
bto turonis aduenit: quasi douotions causa.: quo
facilius pictauis acceder & i suã reginã acciper&:
Quo cognito beata radeg̃s. sacram̃ tales fec̃litteras:
sub contestatione diuina uiro a postolico domno
germano parisius ciuitatis ep̃o qui tunc cũ rege
erat. Quas ꝑ ꝓculũ suũ agentẽ sec reuus direx̃ cũ
xenio ł edlogiis. At ubi eas relegit uir dõ plenꝰ lacri¬
mans ꝓsternit se pedib regisante sepulcrũ beati
martini: cũ contestatione diuina: sic̃ ei in litteris
fuerat intimatũ. ad pictauis ciuitatẽ nacceder&.
Sicrex amaritudine plenꝰ intellegens hoo p&rio¬
nẽ eẽ beatȩ reginȩ. penitentia ductꝰ malise sili¬
ariis reputa ns seq indignũ iudicans qđ talẽ ha¬
ante limina scĩ martini pediba:
postolici uiri : rogat ut sic ꝓipso

Expanded text:
persequi non cessavit. Sicut iam per internuntios cognoverat, quod persequi non cessavit. Sicut iam per internuntios cognoverat, quod timebat, praecelsus rex cum filio suo praecellentissimo Sigiberto Turonis advenit quasi devotionis causa, quo facilius Pictavis accederet, ut suam reginam acciperet. 7. Quo cognito, beata Radegundis sacramentales fecit litteras sub contestatione divina viro apostolico domino Germano Parisius civitatis episcopo, qui tunc cum rege erat. Quas per Proculum suum agentem secretius direxit cum exenio vel eologiis. At ubi eas relegit vir Deo plenus, lacrimans prosternit se pedibus regis ante sepulchrum beati Martini cum contestatione divina, sicut ei in litteris fuerat intimatum, ad Pictavis civitatem non accederet. Sic rex amaritudine plenus intellegens, hoc petitionem esse beatae reginae, paenitentia ductus, malis consiliariis reputans seque indignum iudicans, quod talem haante limina sancti Martini pedibus apostolici viri Germani, rogat, ut sic pro ipso
Abbreviated transcription (Latin):
na radeg̃stimens intenta a dxp̃m: pictauis in spi¬
rante & cooperante dõ. monasteriũ sibi ꝑ ordina¬
tionẽ p̃celsi regis chlotarii construx̃ : Quã fabri
eens gaudensq ingressa est : Vbi ꝑfection sorna¬
m̃ta conqͥrer& & magnã congregationẽ puel¬
larũ xp̃o nũquã morituro sponso Quo electa
abbatissa &iã constituta:tã se quã sua om̃a ei tra¬
didit subdita potestate: Etexꝓprio iure. nihl
sibi reseruans. ut currer& expedita p̾xp̃i uesti¬
gia : Etranto sibi plus auger& incelo : quanto
miagis subtraxiss& descło Mox &iã eiꝰ sc̃a
conuersatio cepit feruere inhum¬
litatis conuersatione . Incaritatis
ubtate. In castitatis lumine . Inie¬
ienioꝵ pinguitudine : Etita se
toto amore celesti tradidit spon¬
so. ut dm̃ mundo corde cõplectens xp̃m in se habi¬
tatorem esse sentir&.
Sed inuidus bonoꝵ humanigeneris in imic̾ cuĩ
uoluntatẽ &iã dũ in scło eõ facere abhorruit: eã

Expanded text:
m, Pictavis, inspirante et cooperante Deo, monasterium sibi per ordinationem praecelsi regis Chlotharii construxit, quam fabricens, gaudensque ingressa est, ubi perfectionis ornamenta conquireret et magnam congregationem puellarum Christo numquam morituro sponso. Quo electa abbatissa, etiam constituta, tam se quam sua omnia ei tradidit subdita potestate, et ex proprio iure nihil sibi reservans, ut curreret expedita post Christi vestigia et tanto sibi plus augeret in caelo, quanto magis subtraxisset de saeculo. Mox etiam eius sancta conversatio coepit fervere in humilitatis conversatione, in caritatis ubertate, in castitatis lumine, in ieiuniorum pinguedine, et ita se toto amore caelesti tradidit Sponso, ut Deum mundo corde conplectens, Christum in se habitatorem esse sentiret. 6. Sed invidus bonorum humani generis inimicus, cuius voluntatem, etiam dum in saeculo esset, facere abhorruit, eam
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudine pia. animarũnr̃arũ curã gereis
dicebat. Siñ intellegitis qđ legit᷑: ꝗd est qđ ñsolli¬
cite reqͥritis speculũ animarũ nr̃arũ: qđ & sim
sollicitudine mat̾ noq affectu. qđ lec̃ continebat
adanmȩ salutẽ p̃dicare ñ cessaibat Sic̃ apesdiũsa
genera florũ congregans. unde. mella cõficiat : sic
illa abhs quos inuitabat spiritales studebat carpe¬
re flosculo sunde boni operis fructũ ta sibi quã so¬
issequacib: exbiber& : Etdũ nocte quasi ł uydhorȩ
spatiũ uidertẽ sõnũ capere : semꝑ lec̃ legebat᷑ : Quȩ
legebat inse somni marcorẽ sentiens: putabat eã iã
paubolũ reqͥescere : ubi alectione cessass& Mlens
intenta ad xp̃m ta quã si dicer& Ego dormio: &cor
meũuigilat. aiebat: quare tacẽs. lege. necesses. At
ubi surgendi hora mediã facer& nox: quã quã antea
torũ impless& cursũ quȩ ad huc nec soporẽ sense¬
rat. lã parata destratu ad dñi seruicrũ. gaudens sur¬

Expanded text:
pia animarum nostrarum curam gerens, dicebat: 'Si non intellegitis quod legitur, quid est, quod non sollicite requiritis speculum animarum vestrarum?'. Quod sollicitudine maternoque affectu, quod lectio continebat, ad animae salutem praedicare non cessabat. Sicut apis diversa genera florum congregans, unde mella conficiat, sic illa ab his quos in vitabat spiritales studebat carpere flosculos, unde boni operis fructum tam sibi quam suis sequacibus exhiberet. Et dum nocte quasi vel unius horae spatium videretur somnum carpere, semper lectio legebatur. Quae legebat, in se somni marcorem sentiens, putabat, eam iam paululum requiescere. Ubi a lectione cessasset mens intenta ad Christum, tamquam si diceret: Ego dormio, et cor meum vigilat, aiebat: 'Quare taces? Lege, ne cesses'. At ubi surgendi horam media faceret nox, quamquam antea totum implesset cursum, quae adhuc nec soporem senserat, iam parata, de stratu ad Domini servitium gaudens sur
Abbreviated transcription (Latin):
tra qualẽ cumq ꝑsonã ꝓcessit  ñsolũ ñ detrax̃
cuiquã sed nec deirahentẽ. pacienter audiuit .:
ꝓꝑsequentib: se sonꝑ orauit : & orare docuit
congregatione qiã in nomine dñi plena dĩ de¬
siderio congregauit Intantũq dilex̃. ut &iã pa¬
pentes ł regẽ coniugẽ se habuisse nec reminsce¬
r&ur: qđ frequent̃ nõb dũ pdicar& dicebat.:
Uoselegi filias uos mea lumina: uosmea uita
uos mea reqͥes: Totaq felicitas: uos nouella
plantatio. Agite mecũ in hoc scło unde gaude¬
am̃ infuturo: Plena fide. plenoq cordis affec¬
tu seruiam̃ dño intimore. In simplicitate:
cordis queramꝰ eũ. Ut cũ fiducia ei dicere pos
ñfeciss&. Unde cũq seruus dĩ uenss& sollici¬
te ꝑ contabatur qualit᷑ dño seruir& : Si ꝗd
noui ab eo agnouiss& qđ ipsa ñfecerat: Conti¬
nuo cũ omni alacritate sibi priusinposuit
Post congregationẽ tã uerbo docun. quã exem¬
plo ostendit Eũante eã uicib psabnus cessas

Expanded text:
t non solum non detraxit cuiquam, sed nec detrahentem patienter audivit. Pro persequentibus se semper oravit et orare docuit. Congregationem, quam in nomine Domini plena Dei deiderio congregavit, in tantum dilexit, ut etiam parentes vel regem conjugem se habuisse nec reminisceretur. Quod frequenter nobis dum praedicaret dicebat: Vos elegi filias, vos mea lumina, vos mea vita, vos mea requies totaque felicitas, vos novella plantatio; agite mecum in hoc saeculo, unde gaudeamus in futuro. Plena fide, plenoque cordis affectu serviamus Domino in timore, et in simplicitate cordis quaeramus eum, ut cum fiducia ei dicere possnon fecisset. Undecunque servus Dei venisset, sollicite percontabatur qualiter Domino serviret: si quid novi ab eo agnovisset quod ipsa non faceret, continuo cum omni alacritate sibi prius imposuit, et post congregationem tam verbo docuit quam exemplo ostendit. Cum ante eam vicibus psalmus ce
Abbreviated transcription (Latin):
& trans acto ieiunio. Cũ uoluiss& catenas subcute clausas
extrahere: ne ualer& . Caro ꝑdorsũ ag pectus suꝑ ferrũ ca¬
tenarũ est incisa ꝑcirculũ.: ut sanguis fusus ad extremum
ex mn anir& corpusculum : Itẽ uice sub altera : rossit fieri la¬
minã in figno xp̃i oricileã quã acensã incella locis do¬

Expanded text:
t transacto ieiunio, cum voluisset catenas sub cute clausas t transacto ieiunio, cum voluisset catenas sub cute clausas extrahere nec valeret, caro per dorsum atque pectus super ferrum catenarum est incisa per circulum, ut sanguis fusus ad extremum exinaniret corpusculum. 26. Item vice sub altera iussit fieri laminam in signo Christi orical
Abbreviated transcription (Latin):
na Aquã deputeo trahebat : adispensabat ꝑuisculi:
Nolus purgans: ligum̃ lauars : flatu focũ uiuificans &ut
decoquer& escas : sata gebat ex estuais: Iasi defoco ipsali¬
uais. discas lauans & inferens : Hinc consummatis conui¬
uiis : ipsa uascula diluens purgans nitide coquinã quic¬
ꝗd erat lutu lentũ : ferebat nmna purgamina: Inde ꝑ
egrotantes inferens ibat ñ tepida : & prius quã exciper&.
ila retense regula. ebdomada trans acta sufficient᷑ ad
om̃s calidã aquã faciebat: Humilitate scissima: pedes pe¬
lauans & osculans & ad huc om̃s ꝓstrata de p̃cabat᷑ ueniã.
neglegentia ꝓ cõmissa : Itaq: p̾tot labores quassibi penas
intulerit : & ipse qͥ uoce refertꝰ ꝑ orrescit : Quadã uice dũ
sibi latos tres circulos ferreos dieb: xlmȩ collo ł brachus
nexuit : & tres catenas inserens circa suũ corpꝰ. dũ alligas¬
s& abstricte inclusit : durũ ferrũ caro tenera suꝑ crescens ⁊¬

Expanded text:
na. Aquam de puteo trahebat . et dispensabat| per uascula na. Aquam de puteo trahebat . et dispensabat| per uascula holus purgans. Ligumen lauans flatu| focum uiuificans ut decoquiret aescas satagebat| exestuans. Vasa de focis ipsa leuans discos lauans . et in| ferens. Hinc consummatis conuiuiis Ipsa uascula diluens| Purgans nitide cocina quidquid erat lutulentum fere| bat ima purgamina Inde per aegrotantes inferens ibat .| non tebida et priusquam exciperet arelatens regu| la. ebdomada sub transacta Sufficienter ad omnes ca| lidam faciebat+ humilitate sanctissima. Pedis lavans et osculans, et adhuc omnes prostrata deprecabatur veniam neglegentia pro commissa. 25. Itaque post tot labores, quas sibi poenas intulerit, et ipse qui voce refert perhorrescit. Quadam vice, dum sibi latos tres circulos ferreos diebus quadragesimae collo vel brachiis nexuit, et tres catenas inserens, circa suum corpus dum alligasset adstricte, inclusit durum ferrum caro tenera supercrescens. E