comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dat quid ipse aliis dicat. Non ꝓhis rogo
tantũ: s et ꝓhis qui credit᷑i sunt ꝑuer
bũ eor in me. Exaudiuit qͦ illũ de sua
resurrectione. quando orauit dicens.
pat̾ clarifica filiũ tuũ. et uenit uor
de celo clamans: et clarificatu sub in¬
celligit᷑ cemꝑe haptismatis. et inmon¬
ce corã discipłis: et clarificabo. tercia
die te amortuis suscitando. Et ñ solũ
ribus. proquibꝰ orauit pendens incruce.
Pat̃ dimute illis: ꝙi nesciunt qͥd faciunt.
Qulta enĩ nuĩlia pꝰ etꝰ ascensionẽ ex his.
ꝑp̃dicationẽ apłor crediderunt. Audiuit qͦ.
illũ indie salutis geñis humani: q t̾cia die
de uicto mortis imꝑio. eũ amorcuis reuoca¬
uit. Sic̃ retulimꝰ ista adcaput omĩũ electoꝵ.
id ẽ ad xp̃m: referamus ea et ad menbra ipse.
Tempꝰ acceptũ quo exaudiri possumꝰ. et di¬
es in qͣ salutem nob et̃nã procurare possumꝰ.
ab exordio dnĩce p̃dicationis ẽ et iaxime
ab eius resurrectione: usq addiem uidiciĩ.

Expanded text:
rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me . Exaudivit quoque illum de sua oratione, quando oravit dicens: Pater, clarifica Filium tuum. Et venit vox de coelo, clamans: Et clarificavi, subaudis tempore baptismatis et in monte coram discipulis: et clarificabo tertia die a mortuis suscitando. Et non solum ribus pro quibus oravit pendens in cruce: Pater, dimitte illis, quia nesciunt quod faciunt . Multa enim millia post ejus ascensionem ex his praedicationem apostolorum crediderunt. Audivit quoque illum in die salutis generis humani, quia tertia die devicto mortis imperio, eum a mortuis revocavit. Sicut retulimus ista ad caput omnium electorum, id est ad Christum, referamus ea et ad membra ipsius. Tempus acceptum quo exaudiri possumus, et dies in qua salutem nobis aeternam procurare valemus, ab exordio Dominicae praedicationis est, sed maximead diem judicii
Abbreviated transcription (Latin):
nichil habentes ꝓpͥum: et omĩa possiden¬
ces cõmunit̾. uel camqͣm nicħ habebait.
quia non habebant p̾dia nõ aurum.
non argentũ. ñ seruos aut ancillas.
et tam̃ omĩa possidebant ista in pos¬
ma et uirtutẽ miraculor subiu gauerant.
Inpossessoribꝰ et enim: omĩa possidebant
possessorũ. Sic̃ enĩ quidam dux romanoꝵ
tarquiniꝰ noĩe respondit legatis cuiꝰdam
gentis aurũ uolentibꝰ dare ꝑpace aclib̾ta¬
te: dicens romanos potiꝰ uelle aurũ pos¬
sidentibꝰ imꝑare. quam aurum habere
aut possidere: ita scĩ apłi magis deside¬
rabant possessores diuitiarum ꝑfidem
et doctͥnam x posside: qͣm aliquid ꝓpͥum
habere. Possumꝰ etiam dicere quia in hoc

Expanded text:
entes communiter. Vel tanquam nihil habebant, quia non habebant praedia, non aurum, nec argentum, non servos, aut ancillas, et tamen omnia possidebant ista in posirtutem miraculorum subjugaverant. In possessoribus etenim omnia possidebant possessorum. Sicut enim quidam dux Romanorum Tarquinius nomine respondit legatis cujusdam gentis, aurum volentibus dare pro pace ac libertate, Romanos potius velle aurum possidentibus imperare, quam aurum habere aut possidere, ita sancti apostoli magis desiderabant possessores divitiarum per fidem et doctrinam Christi possidere, quam aliquid proprium habere. Possumus etiam dicere qui
Abbreviated transcription (Latin):
gram cłi iecipit. Ait enim. Temꝑe ac¬
cepto exaudiui te: et indie salutis adu¬
uite. Hoc ysaias ꝓpħa ꝓtulit expsona
di pat̾s: loquentis ad filiũ. Tempus
acceptũ deo patͥ. et dies salutis huma¬
ni gen̾is: tempꝰ fuit passionis .xͥ. in qͦ
ds̃ pat̾ decreuit .i. disposuit et p̃desti¬
nauit ꝑpassionẽ filii sui saluare. ac
redimere genꝰ humanũ. Isto cempore
accepto ds̃ pat̾ exaudiuit filiũ sium:
qr qͥcquid orauit filiꝰ ꝓ salute gen̾is
humani. totũ impet᷑uit. Legimꝰ enũ
in euangłio ioħis. quod appropinqͣns
passioni: orauit dicens. Pat̾ quos dedisti
mͥ. uolo ut uͥ ego sũ: et ipsi sint mecum.

Expanded text:
 Tempore accepto exaudivi te: et in die salutis adjuvi te. Hoc Isaias propheta protulit ex persona Dei Patris loquentis ad Filium: Tempus acceptum Deo Patri, et dies salutis humani generis, tempus fuit passionis Christi in quo Deus Pater decrevit, disposuit, praedestinavit per passionem Filii sui salvare ac redimere genus humanum: isto tempore accepto Deus Pater exaudivit Filium suum, quia quidquid oravit Filius pro salute generis humani totum impetravit. Legimus enim in Evangelio Joannis quod appropinquans passioni, oravit dicens: Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum et illi sint mecum,
Abbreviated transcription (Latin):
cipit: qui illa hilari mente pauꝑibñs
ꝓdĩ amore erogare non studet. Ut gͦ lon
gius non ꝓtelemus sermonẽ: dicamus
unũ exmultis. qmͦ grã dĩ inuacuũ reci¬
piat᷑. Dñs dic̃ ineuangłio discipłis. Ite do¬
cete om̃s gentes fidẽ scẽ tͥnitatis: bap¬
tirantes eos. et docentes seruare omĩa.
ꝙ ad fidem uenit. et ñ seruat que in lege

Expanded text:
percipit, qui illa hilari mente pauperibus percipit, qui illa hilari mente pauperibus pro Dei amore erogare non studet. Ut ergo non longius protelemus sermonem, dicamus unum ex multis, quomodo gratia Dei in vacuum recipiatur, Dominus dicit in Evangelio discipulis: Ite, docete omnes gentes fidem sanctae Trinitatis, baptizantes eos, et docentes servare omnia e ad fidem venit, et non servat ea quae in leg
Abbreviated transcription (Latin):
obtinebis: exhortationẽ ei p̃bet. et auda¬
ciam: sic qui positũ inc̾tamine bone ope¬
rationis contra diabolũ. et uicia carnis
ammonet ne deficiat. neꝙ cesset a cepto
oꝑe: exhortationẽ bonam p̾bet. Unde
dicit apłs. mͦ alloquens corinthios: et in
illis om̃s fideles. hortam᷑ uos nrã p̃dica¬
tione. nrõꝙ exemplo. omĩbꝰꝙ modis:
ne inuacuũ siue mane et inutilit̾ gram
di recipiatis. Omĩa bona que geñi hu¬
mano dant᷑: grã dĩ dicit᷑: quia gratis
ei concedit᷑. Grã quippe ẽ. di: habere fi¬
dem. spem. caritatẽ. sapientiã diuinã.
uł humanã: et bona cemꝑalia. Istã gͦ
dei grãm inuacuũ recipit᷑: qui uenieis
ad fidem. et remissionẽ peccor inbaptis¬
mate ꝑcipiens: di p̃ceptis in obediens
existit. non adhibendo studiũ. ut possit
di p̃cepta ipso ad uiuante implere: qm̃
fides sine oꝑibꝰ mortua ẽ. et in anis. Inua¬
cuum qͦ bona cemꝑalia gratis a deo ꝑ

Expanded text:
obtinebis, exhortationem ei praebet et audaobtinebis, exhortationem ei praebet et audaciam: sic qui positum in certamine bonae operationis contra diabolum et vitia carnis, admonet ne deficiat neque cesset a coepto opere, exhortationem bonam praebet. Unde dicit Apostolus modo alloquens Corinthios, et in illis omnes fideles: Hortamur vos nostra praedicatione nostroque exemplo, omnibusque modis, ne in vacuum sive inane et inutiliter gratiam Dei recipiatis, omnia bona quae generi humano dantur, gratia Dei dicitur, quia gratis ei conceduntur. Gratia quippe Dei est, habere fidem, spem, charitatem, sapientiam divinam vel humanam, et bona temporalia. Istam ergo Dei gratiam in vacuum recipit, qui veniens ad fidem, et remissionem peccatorum in baptismate percipiens, Dei praeceptis inobediens exsistit, non adhibendo studium, ut possit Dei praecepta ipso adjuvante implere, quoniam fides sine operibus mortua est et inanis . In vacuum quoque bona temporalia gratis a Deo data
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris: et ꝓpt̾ dampnũ temꝑ aliũ rerũ
dũ ei reducit ad memoriã et in exem¬
plum. qualia et quanta sustinuit bea¬
tus iob pacient̾. et qͦmͦ post modum
meruit ꝓpt̾ pacientiam suã omĩa re¬
ciꝑe induplũ: ista calis consolatio
et ammonitio. exhortacio ẽ. dicenda.
Uidet etiam aliquẽ contristari et do¬
lere. ꝓpt̾ amissum lum̃ oculoꝵ: dũ ei
redicit ad memoriã beatũ tobiam:
consolationẽ ei ex hoc aliquã prestat.
exhortatio ẽ. Dum uidet etiam aliũ
dolore nimio constringi ꝓpt̾ sua pec¬
cata. et pene in desꝑationẽ lapsum.
si ei u̾bo aut exemplo consolationem
prebet. ne despet de uenia. et salute. dans
ei in exemplũ mariã meretͥcẽ cui dñs
omĩa peccata dimisit. et latͦnẽ qui incru
ce ad unã uocẽ meruit audire. hodie mec̃
eris in ꝑadiso: et exhortatio bona et conso¬
latio est. Dicamꝰ et alit̾. Sicut posito aliqͦ
aliqus excircunstantibꝰ pugna forciter.
noli dubitare. noli deficere. uictoriam

Expanded text:
ris, aut propter damnum temporalium rerum, dum ei reducit ad memoriam et in exemplum, quanta et qualia sustinuit beatus Job patienter, et quomodo postmodum meruit propter patientiam suam omnia recipere in duplum: ista talis consolatio et admonitio, exhortatio est dicenda. Videt etiam aliquem contristari et dolere propter amissum lumen oculorum, dum ei reducit ad memoriam beatum Tobiam, et consolationem ei ex hoc aliquam praestat, exhortatio est. Dum videt etiam alium dolore nimio constringi propter peccata sua, et pene in desperationem lapsum, si verbo aut exemplo consolationem praebet, ne desperet de venia aut salute dans ei exemplum Mariam meretricem, cui Dominus omnia peccata dimisit , et latronem in cruce, qui ad unam vocem meruit audire: Hodie mecum eris in paradiso , exhortatio bona et consolatio est. Dicamus et aliter: Sicut posito aliquo aliquis ex circumstantibus, Pugna fortiter, noli dubitare, noli deficere, victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsit apłs paulus roma¬
nis hanc epłam. quos ñ
ipse. ñ petrus. ñ quilibet duode¬
xit: sed quidã iudeorũ credentiũ
qui abierosolimis romã uenien¬
tes. ubi pͥnceps orbis residebat.
cui erant ipsi subiecti. fidem ꝙͣ
apud iherosolimam didicerant:
romanis euangelirauert̃. Causa
autẽ scͥbendi hanc epłam: hec
probatur extitisse. Orta ẽ conten¬
tio inter iudeos et gentiles cre
dentes. ꝓpt̾ scõs patres de quibus
originem ducebant: et ꝓpt̾ legem
quam soli int̾ om̃s gentes accepe¬
piciebant gentiles ad fidem ueni
entes: ut pote ydolatͥe suꝑstitioni
hactenus deditos. dicentes se ꝓpt̾
obseruantiã legis cui scrierant.
q euangelii. E contra gentiles p̾fe¬
rebant se nichilominꝰ uideis. imn¬
ꝓpantes eis mortẽ filiĩ dĩ. simulꝙ
ꝓtestabant᷑ se ydolis numquã dẽ¬
seruisse: si dĩ p̃cepta aut ꝓpħ arũ
oracula habuissent. Om̃ibꝰ gͥhis:
Et quasi concionator extenta manu
illos alloquens. om̃s ad unã concor

Expanded text:
scripsit apostolus Paulus Romanis hanc Epistolam, quos non ipse, non Petrus, non quilibet apostxit, sed quidam Judaeorum credentium, qui ab Hierosolymis Romam venientes, ubi princeps orbis residebat, cui erant ipsi subjecti, fidem quam apud Hierosolymam didicerant Romanis evangelizaverunt. Causa autem scribendi hanc Epistolam, haec probatur exstitisse: orta est autem contentio inter Judaeos credentes edentes, propter sanctos patres a quibus originem ducebant, et propter legem quam soli inter caeteras gentes accepepiciebant gentiles venientes ad fidem, ut pote idololatriae superstitioni hactenus deditos, dicentes propter observationem legis cui servierant, que Evangelii. Econtra gentiles praeferebant se nihilominus Judaeis, improperantes eis mortem Filii Dei, simulque protestabantur se idolis obsequium veuisse si legis praecepta aut prophetarum oracula habuissent. Omnibus his iget quasi bonus concionator extenta manu il
Abbreviated transcription (Latin):
istiꝰ scłi. seq fortitudo .i. diabolus pͥnceps de¬
monum de qͦdr̃. Cum fortis armatꝰ custodit
atͥum suũ. Neq altitudo .i. astrologia. Neq ꝓ
scrutat᷑. ꝑ quod multi auertebant᷑ a fide.
Q ẽ sensus. Etiam si õs astrologi. et mathema¬
tici hẽ astrorum conspectores. qͥse fatent᷑ ratio¬
mulier illa phitonissa reuocauit animam
ẽ sursum aut deorsũ p̾t̾ istas quas dixi: nec
Hicho qͥ se pot a caritate dĩ seꝑare male uu¬
uendo Reensus. Neq alia creatiua quã
nos ipsi pot̾it nos seꝑare a caritate di qͥest

Expanded text:
istius saeculi. Neque fortitudo, id est diabolus princeps daemonum de quo dicitur: Cum fortis armatus custodit atrium suum . Neque altitudo, id est astrologia. Neque pscrutatur, per quae duo multi avertebantur a fide. Et est sensus: Etiamsi omnes astrologi et mathematici, hoc est astrorum conspectores, qui se fatentur ratiomulier illa pythonissa revocavit animam est sursum, aut deorsum, praeter istas quas dixi, nec hic homo qui se potest a charitate Dei separare male vivendo. Et est sensus-Neque alia creatura quam nos ipsi poterit nos
Abbreviated transcription (Latin):
e mo militans dõ implicat se negotiis
scłaribꝰ qr nemo pot̃ duobꝰ dñis seruire.
dõ udelicet et scł̃o. Scłaria negotia sunt: ꝑ
usuras et ad ulationes cemꝑalia lut᷑ ad quire¬
re. sicut faciunt illi qui regibꝰ et comitibꝰ id̾o
piant. & talibꝰ debent se custodire ep̃r: qͥut
q: debet qͥdo militat ab his se remou̾e: ut
placeat dõ cui se ꝓbauit .i. cuise deuouit tẽ¬

Expanded text:
Deo implicat se negotiis secularibus, quia nemo potest duobus dominis servire , Deo et saeculo. Saecularia negotia sunt, per usuras et adulationes lucra temporalia acquirere, sicut faciunt illi qui regibus et comitibus ideo ficia. A talibus debent se custodire episcopi, qque debet qui Deo militat ab his se removere, ut ei placeat Deo, cui se probavit, id est cui se devovit tem
Abbreviated transcription (Latin):
affirmatiue debet respondi etiam: aut nega¬
tiue non. Pnuntiabit᷑ gͦita. ut pꝰ ꝑcunctationẽ
qͥ dicimꝰ. quis accusabit ad u̾sus electos dĩ. illd̃
qd̃ seqͥt᷑. ds qͥ iustificat. enunciet᷑ sono int̾ro¬
gantis: ut tacite respondeat᷑. nõ. Si milit̾ et illd̃
qͦo seqͥt᷑. qͥsẽ. qui condempnet ꝑcunctando
legendũ ẽ: ut sub inferat᷑ introgando. xp̃s

Expanded text:
affirmative debet responderi etiam aut negaaffirmative debet responderi etiam aut negative; non pronuntiabitur ergo ita ut post per contentionem qua dicimus, quis accusabit adversus electos Dei? illud quod sequitur, Deus qui justificat, enuntietur sono interrogantis, ut tacite respondeatur, Non. Similiter illud quod sequitur, quis est qui condemnet? percontando legendum est, ut subi
Abbreviated transcription (Latin):
hic. Qͥfilio ꝓpͥo ñ pͣꝑcit. Uñ apes parce uocant᷑
refertur: qͥbꝰ ait u̾itas. Cũ sedit filiꝰ hoĩs in se¬
de maiestatis sue: sedebitis&e uos suꝑ duode¬
cĩ sedes. Pot̃ referri. ⁊ ad om̃s p̃destinatos. qui
incapite suo xͦ omĩa possident: qͦ ipse possidet.
Cũ enĩ oĩs creat᷑a in comꝑabilit̃ distet a filio
đi. ꝑ quẽ factast̃ omĩa: sic ds̃ pat̾ in tantum
nos dilex̃. ut pronobis crad̾et illum utiq qͥ
pot̾it in nobis istaͥm epłe. Quis accusabit ad¬
ũsus electos di ĩd ẽ qͥssumet accusationẽ ad¬
u̾sus electos di : Diabolus accusat electosdĩ:
sic̃ accusauit beatũ iob. s m̾itũ auxit. ñ mi¬
nuit: qr uir uistꝰ. eiꝰ ad u̾sa pacient̾ sustinuit.
Notandũ aut̃ qr hec sententia scd̾m beatum
angustinũ. ꝑ interrogationẽ ⁊ ꝑcunctatio¬
nẽ legi debet. Ec sic̃ dicit ipse. ꝑcunctationi
multa posst̃ respondi. Int̾rogationi ant̃ ant

Expanded text:
hihirefertur, quibus ait Veritas: Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos suinatos, qui in capite suo Christo omnia possident, quae ipse possidet. Cum enim omnis creatura longe incomparabiliter distet a Filio Dei, per quem facta sunt omnia , si Deus Pater in tantum nos dilexit, ut pro nobis traderet illum, utique poterit in nobis ista implere. Quis accusabit adversus electos Dei? id est: quis sumet accusationem adversus electos Dei? Diabolus accusat electos Dei, sicut accusavit beatum Job, sed meritum auxit, non minuit, quia vir justus, ejus adversa patienter sustinuit. Notandum autem quia haec sententia secundum beatum Augustinum per interrogationem et percontationem legi debet; et sicut ipse dicit, percontationi multa possunt responderi, interrogationi autem aut
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec: Qͤm diximꝰ de uocatione. iustifica
demus illi. qͥgͣtis nullisꝗ m̃itis p̃cedentib
añqͣm eẽmꝰ nos p̃destinauit regnaturos
secũ. ac postea uocauit & iustificauit. ad
ultimũ etiam głificabit: Tale ẽ et illud psal¬
iniste. Quid retͥhuam dño: pro omĩbꝰ que re¬
tͥhuit mͥ: Pot̃ et ita intelligi. Quid predestina¬
cioni di contͣ dicere possumus. si om̃s ñ p̃des¬
tinamur ad hoc ut regnemꝰ cum illo : Si ds̃ pro
qui p̃d estinat. iustificat. et głificat. quis contͣ
nos ualet pugnare: Nullus. neq diabolus.
neq nero. siue quilibet ꝑsecutor. Qui etiam
ꝓpͥo filio suo ñ ppeꝑcit .i. amorte non seruauit:
s ꝓ nob omĩbꝰ p̃oestinatis ad uitã et̃nam tͣdidit
illũ. Ec ipse pat̾ tradidit filium. qr tradi ꝑmi¬
sit: multisq modis ẽ. ipse craditꝰ filiꝰ. Hoc uer¬
bũ quod ẽ. parc̾e aliqñ significat dimutere:
ut illd̾ iurgilii. Parce cytherea metu .i. di¬
mute metũ. Aliqñ significat seruare. sic̃

Expanded text:
ae modo diximus de vocatione, justificatdemus illi, qui gratis nullisque meritis praecedentibus antequam essemus nos, praedestinavit regnaturos secum, ac postea vocavit et justificavit, ad ultimum etiam et glorificabit. Tale est et illud Psalmistae: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Potest et intelligi: Quid praedestinationi Dei contradicere possumus, si omnes non praedestinamur adhuc ut regnemus cum illo? Si Deus pro qui praedestinat, justificat et glorificat, quis contra nos valet pugnare? Nullus: neque diabolus, neque Nero, sive quilibet persecutor. Qui etiam proprio Filio suo non pepercit, id est a morte non servavit, sed pro nobis omnibus praedestinatis ad vitam aeternam tradidit illum. Et ipse Pater tradidit Filium, quia tradi permisit, multisque modis est ipse Filius traditus. Hoc verbum quod est parcere aliquando significat dimittere, ut illud in Virgilio: Parce metu, Cytherea, id est dimitte metum; aliquando significat servare, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
emor esto dnm iħm resurrȩxisse amor¬
cius: nempe natum de uirgine. si
enĩ de uirgine natꝰ ñ ẽ: utiq nec de semine
.i. deꝓgenie darid descendit. S u̾itate ro¬
boratũ ẽ illũ de semine mulieris eẽ natum
sine semine uiri: et tm̃ uirgo ꝑmansit.

Expanded text:
ristum non resurrexisse a mortuis, neque natum de virgine. Si enim de virgine natus non est, utique nec de semine, id est de progenie David descendit. Sed veritate roboratum illum de semine mulieris esse natum sine semine
Abbreviated transcription (Latin):
lam oportet pͥmũ defructibꝰ suu laboris ꝑ¬
ciꝑe. Quantũ ad litt̾am ꝑtinet: dignũ ẽ.
ut agͥcola et iunitor pͥmꝰ fructꝰ fui laboris
degustet. Altiori aut̃ sensu ẽ. ager hic mund̃
uł eccła agͥcole et uinitores sunt p̃dicatores.
qui ligone ũbi di excolunt corda auditorũ.
debent illi suam necessitatẽ implere ex his
qͦ accipiunt. et sic post modum aliis dehis
que suꝑsunt ministrare. forcasse querit ali¬
quis quare apłs qui labore manuũ suarũ
ab auditoribꝰ suis ea que necessaria serant
acciꝑe. Cui respondendũ ẽ timotheũ bone
uoluntatis. atq intentionis fuisse. et qͥa
ipse sciebat beatũ apłm labore manuum
lebat imitari magistrũ. s ñ ualebat oꝑari.
granatꝰ infirmitate stomachi. Qua ꝓpt̾ scͥp¬
sit ei apłs. quatinꝰ acciꝑet. a subiectis subfi¬
dia: consulens infirinitati illiꝰ. Uñ &e subdit.¬

Expanded text:
lam oportet primum de fructibus sui laboris percipere. Quantum ad litteram pertinet, dignum est ut agricola et vinitor primum fructus sui laboris degustent: altiori autem sensu, ager est hic mundus vel Ecclesia; agricolae et vinitores sunt praedicatores, qui ligore verbi Dei excolunt, corda auditorum; debent illi suam necessitatem implere ex his quae accipiunt, et sic postmodum aliis de his quae supersunt ministrare. Fortasse quaerit aliquis quare Apostolus, qui labore manuum suarum ab auditoribus suis ea quae necessaria sibi erant? Cui respondendum est Timotheum bonae voluntatis atque intentionis fuisse; et quia ipse sciebat beatum Apostolum labore manuum lebat imitari magistrum; sed non volebat operari, gravatus infirmitate stomachi. Quapropter scripsit ei Apostolus quatenus acciperet a subjectis subsidia, consulens infirmitati illius. Unde et subi
Abbreviated transcription (Latin):
romanos: ne defic̾ẽnt inthulationibꝰ. Uide
petrũ. consid̾a paulũ. añ potuit eos nero
occid̾e: quã a caritate xp̃i seuingere. Ste¬
đo copulati: ut insensibiles eẽnt ad omĩa tor¬
menta tołanda. Nũ quid nos seꝑ abit tͥbulat̾o
an angustia: Angustia dr̃ oĩs necessitas. et oĩs
pot̾ant eosseꝑare. quia habebant panẽ uerũ
xp̃m qui eos spitisalt̃ pascebat et uestiebat:
sic̃ alibi apłs ait. Quotqͦt inxͦ baptitati estis.¬

Expanded text:
ibulationibus: Videte Petrum, considerate Paulum; ante potuit Nero illos occidere quam a charitate Christi sejungere; SteDeo copulati, ut insensibiles essent ad omnia toleranda tormenta. Nunquid nos separabit tribulatio, an angustia? Angustia dicitur omnis necessitas, omnisque poterant eos separare, quia habebant panem verum Christum, qui eos spiritaliter pascebat et vestiebat, sicut alibi Apostolus ait: Quotquot in Christo bapti
Abbreviated transcription (Latin):
diligentibꝰ dm̃. omĩa cooꝑant᷑ in bonũ:
hisqͥ scđm ꝓpositũ uocati st̃ scĩ. Illi diligunt
dm̃. qui mandata eiꝰ custodiunt et seruant
sic̃ dñs dicit. Si quis diligit me: sermonẽ
meũ seruabit. Hoc dicit quia diligentes dm̃
et mandata eius sernantes. et qui scđm ꝓposi¬
catisunt. ut scẽ uiuendo scĩ sint: siq̃n ali¬
quid inepte atꝙ imꝑite contͣ suam utili¬
tatẽ petunt. sicut paulus et filii ⁊ ebedei.
do quod petunt. aut ⁊̃ mitrando aliudꝓ
ipso quod pecunt. neq imputat. illis in
peccatum. s ea tribuit que danda sunt dm̃
amantibꝰ. Bene autẽ dicit cooꝑant᷑. quia
oꝑant᷑ illi qͥpetunt eooꝑat᷑ ds omp̃o un¬
plendo que ad salutẽ illor ꝑtinent. Nam
p̃fimuit et ordinauit conformes sieri
imaginis filii sui.i. similes fieri ingła
humanitatis filii sui qui reformauit sor¬
pus humilitatis nr̃ȩ. ut idem apłs alibi
dicit. configuratũ corꝑi claritati sui. Li¬
cet enĩ inpocentia diuinitatis ñ simus

Expanded text:
ia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti. Illi qui diligunt Deum, qui mandata ejus custodiunt et servant, sicut Dominus dicit: Si quis diligit me, sermonem meum servabit ; hoc dicit quia diligentes Deum, et mandata ejus servantes, et qui secundum proposivocati sunt, ut sancte vivendo sancti sint: si quando aliquid inepte atque imperite contra suam utilitatem petunt, sicut et Paulus et filii Zebedaei, do quod petunt, aut etiam mutando aliud pro ipso quod petunt; neque imputat illis in peccatum, sed ea tribuit quae danda sunt Deum amantibus. Bene autem dicit cooperantur, quia operantur illi qui petunt, cooperatur Deus omplendo quae ad salutem illorum pertinent. Nam praefinivit et ordinavit conformes fieri imaginis Filii sui, id est similes fieri in gloria humanitatis Filii sui, qui reformavit corpus humilitatis nostrae, ut idem Apostolus alibi dicit: Configuratum corpori claritatis suae . Licet enim in potentia divinitatis non simus
Abbreviated transcription (Latin):
inur̃a forcitudine. neq inmeritis urĩs.
neq inpotentia pͥncipũ huiꝰ scłi: s in dño
et inpotentia uirtutis eiꝰ: confortamini
Induiteͥ armat᷑am dei: ut possitis stare ad¬
ũsus insidias diaboli. In hoc nomine qͦd ẽ.
armatura comp̃hendunt᷑. omĩa uasa belli¬
cet̾aq instrumenta armoꝵ. Spiritalit᷑ aũ¬
quid debemꝰ intelligere ꝑ armaturã dĩ:¬

Expanded text:
 in meritis vestris, neque in potentia principum hujus saeculi, sed in Domino et in potentia virtutis ejus confortamini. « Induite armaturam Dei. » « Ut possitis stare adversus insidias diaboli. » In hoc nomine quod est armatura comprehenduntur omnia vasa bellicaeteraque instrumenta armorum. Specialiter autem debemus intelligere per armaturam D
Abbreviated transcription (Latin):
mei. scilicet in fide carissimi indilectione.
gaudiũ meũ scilicet inp̃senti. et corona mea
Sic state in dño km̃i .i. sic ꝑseuerate in fide.
in oꝑe. indoctna. sic̃ a me audistis et iudistis.
Euchodiam rogo et sinticẽ dep̾cor: id ipsum
giose mulieres erant apud philippenses que
p̾dicabant &e docebant domibꝰ in suo sexu.
taceant. Etiam rogo et te germane compar

Expanded text:
res mei in fide, charissimi in dilectione, gaudium meum, subaudis in praesenti. Et corona measic state, id est sic perseverate in fide, in opere, in doctrina, sicut a me audistis et vidistis. Evodiam rogo et Syntychen deprecor, idipsum giosae mulieres erant apud Philippenses quae praedicabant domi in suo sexu: taceant. Et te, Germane compar
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatisẽ: quod ꝑmortẽ impulũem
& uermes humiliari potest. Istud corp̃
pͥmũ formabit inut̃o mat̾no: s iterum
reformabit illud ꝑgłam resurrectionis.
pora scõrũ. pꝰdiem uidicii: qͣm habuit
corpꝰ xͥ. clarificatũ in monte: qr similes

Expanded text:
st, quod per mortem in pulverem et vermes humiliari potest. Istud corpus primum formavit in utero materno, sed iterum reformabit illud per gloriam resurrectionis. pora sanctorum post diem judicii, quam habuit corpus Christi clarificatum in monte, quia similes
Abbreviated transcription (Latin):
ne nrẽ. Hoc uerbũ qd ẽ obseruare: uarias
obtinẽt significationes. Aliquando signi¬
ficat dedinare. et cauere: ut ibi. Obserua¬
te eos qui dissensiones et offendicula fa¬
cunt: id est declinate abeis. Aliquando
insidias moliri: ut ibi. Et ipsi obsernabãt¬
eũ: idẽ insidias tendebant. Aliquando
imitari: ut hic. Obseruate .i. imitamini
tales qui formã doctrine nr̃ȩ habent.
qͥ ita credunt. uiuunt et docent. Mul¬

Expanded text:
Hoc verbum, quod est observare, varias habet significationes. Aliquando significat declinare et cavere, ut ibi, observate eos qui dissensiones et offendicula faciunt, id est declinate ab eis. Aliquando insidias moliri, ut ibi: Et ipsi observabant, id est insidias tendebant. Aliquando imitari, ut hic, observate, id est imitamini tales qui formam doctrinae nostrae habent, qui ita credunt, vivunt et docent
Abbreviated transcription (Latin):
uent̃ ẽ ds̃ : illor. hoc ẽ. qui ideo p̃dicant:
ut uentrẽ possint implere. Et gła incon¬
fusione ipsorum .i. inuerecundo. et pu¬
dendo menbro genitali: quia głiantur
se cirtuncisos eẽ. Qterrena sapiunt .i.
qͥlegẽ non spĩalit̾ s terrene intelligunt:
uł qui carnalẽ circũcisionẽ inse et in a¬
liis obseruare uolunt. Nrã aut̃ conuer¬
satio: in celis ẽ. Iungit se cet̾is scĩs: qͥ t̃ram

Expanded text:
Deus venter est? Illorum qui ideo praedicant, ut ventrem suum possint implere. Et gloria in confusione ipsorum, id est, in verecundo et pudendo membro genitali, quia gloriantur se circumcisos esse. Qui terrena sapiunt, id est, qui legem non spiritaliter, sed terrene intelligunt: vel qui carnalem circumcisionem in se et in aliis observare volunt. Nostra autem conversatio in coelis est. Jungit se caeteris sanctis, qui terram
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ psendo apłi: quos sepe dicebã uiobis.
Io est. quos sepe p̃dicabam uobis cauendos
eẽ: cũ apud uos eẽm p̃sens. Nunc autẽ
cda ẽ. caritas apłi. qͥ etiam inimicos cru¬
cis xp̃i. deflebat sic̃ samuel inimicum
suñ sauł. Et sic̃ idem apłs corinthios
alibi: qui post forncationẽ non ege¬
rant penitentiam. Inimicos crucis xp̃i
appellat iudeos et alios infideles: qͥdice¬
bant non posse hominẽ saluari ꝑfidẽ
dñice passionis: sine circumcisione.

Expanded text:
i, quos saepe dicebam vobis, id est, quos saepe praedicabam vobis cavendos esse, cum apud vos essem praesens. Nunc autem da est charitas Apostoli, qui etiam inimicos crucis Christi deflebat: sicut Samuel inimicum suum Saul; et sicut idem Apostolus Corinthios alibi, qui post fornicationem non egerunt poenitentiam. Inimicos crucis Chriappellat Judaeos et alios infideles, qui dicebant non posse hominem salvari per fidem Dominicae passionis sine circumcisione.
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ: ita et caritas oro inquit. ut non so
iora de deo. Ut sitis sinceres id est ꝑfecti in fide:
ec omĩ bonitate. Sinceris enĩ mat̾ia ẽ. firma¬
et solida. et integͣ qͦ nulliꝰ rei uarietate ma¬
culat᷑: ita debet et fides eẽ. solida. Et sine offen
sa indie.x. id est. sine offensione in die mor¬
tis ur̃e: uł die iudicii. Reple. ti fructu
sciłic et sitis repleti omĩbꝰ uirtutibꝰ: de qͥb

Expanded text:
tionem, ita charitas. Oro, inquit, ut non soljora de « Deo, ut sitis sinceri, » id est perfecti in fide et in omni bonitate. Sinceris materia est integra, solida et firma, quae nullius rei varietate maculatur, ita debet et fides esse solida « et sine offensa in die Christi, » id est sine offensione in die mortis vestrae, vel die judicii. « Repleti fructu st, et sitis repleti omnibus virtutibus, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mei estote .i me imitamini. Imitatio
est: cuiꝰcumq rei quedam imaginatio. Et¬
imitari.ẽ: seqͥ. Et ẽ sensꝰ. Si xp̃m ñ potestisimi¬
tari & seqͥ: saltẽ me imitamini discipłm eiꝰ.
infide. in oꝑe. in doctrina. Ut sicut ego credo
operor: doceo: ita et uos credatis. oꝑemini.
doceatis. Et obseruate eos. id ẽ. imitamini:¬

Expanded text:
. Imitatio est cujusque rei quaedam cognitio: imitari est sequi, et est sensus: Si Christum non potestis imitari et sequi, saltem me imitamini discipulum ejus in fide, in opere, in doctrina: ut sicut ego credo, operor, doceo, ita et vos credatis, operemini, doceatis. Et observate eos. Hoc verbum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ ꝑ spm̃ scm̃ nob̾ tͥhuit᷑. Io circo aut̃ gladiꝰ
appellat᷑: qr sicuti gladio fugant᷑ hostes. ita
ꝑcognitionem duinaꝵ scͥpturaꝵ possumꝰ
fugare õs insidias. et omĩa machinamen¬
ta diaboli: appetendo illa que scͥptura sacͣ¬
docet. et uitando que ꝓhibet. Et non so¬
lum demones ꝑ eiꝰ cognitionẽ et ad uitoriũ
di possumꝰ suꝑare. s: etiam auctoritate
illius hereticos comincere. et errorem
illorũ destruere. Grã .i. fides et remissio pec¬
catorum sit uobis mnincorruptione. id est
in integͥtate ficłi. cũ omĩb qͥ diligunt dnm̃¬
iħm xp̃m. Uł alit̾. Grã id est fides et remissio
peccator societas et̃na fit uobis cum omĩbꝰ
scĩs in incorruptione. hoc ẽ. in resurrectioẽ
tabilitatẽ in aĩa. fulgentes sicut sol in regno

Expanded text:
 sanctum nobis tribuitur. Idcirco autem gladius appellatur, quia sicuti gladio fugantur hostes, ita per cognitionem divinarum Scripturarum possumus fugare omnes insidias et omnia machinamenta diaboli, appetendo illa quae Scriptura docet, et vitando quae prohibet: et non solum daemones per ejus cognitionem et adjutorium Dei possumus superare, sed etiam auctoritate illius haereticos convincere, et errorem illorum destruere. Gratia, id est fides et remissio peccatorum, sit vobis in incorruptione, id est in integritate cum omnibus qui diligunt Dom Aliter: Gratia, id est fides et remissio peccatorum, societas aeterna sit vobis cum omnibus sanctis in incorruptione, hoc est in generali resurtalitatem in anima, fulgentes sicut sol in regno
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ. Quia sic̃ capite reguntur menbra:
ita mente cogitationes disponunt᷑. Pona¬
tes in illo fiduciã non in nobism et ipsis. et
ipse cuebitur om̃s sensus nr̃os: ne adiaba¬
lo hoste antiquo possimꝰ uulnerari. Et̃ gla¬

Expanded text:
mentem, quia sicut capite reguntur membra, mentem, quia sicut capite reguntur membra, ita cogitationes mente disponuntur. Ponates in illo fiduciam non in nosipsos, et ipse tuebitur omnes sensus nostros, ne a diabolo hoste antiquo possint vulnerari. « Et gla
Abbreviated transcription (Latin):
mentes scutũ fidi. in qͦ possitis omĩa tela
neqͥssimi ignea extinguere. Quicqͥd missi¬
le ẽ. ł iacit᷑: celum potest appellari. ꝓpͥe t̾n
illo quod in longũ protendit᷑: ut lancea.
Nam telon: cdic̃t greci longũ. Uñ mustela
dr̃: mus longus. Sic̃ gͦ scutum se centẽ ꝓte¬
git. et tela reppellit: ita fides boĩem mui¬
nit. et adiaboli iaculis & infestationibꝰ
defendit. illa cam̃: qͦ fuerit bonis oꝑibꝰ ad¬
ornata. Cela aut̃ diaboli ignea appellat
suggestionẽ prauam: qͦ nos incendit adma¬
la oꝑa agenda. siꝯ et qͦ extinguit᷑ .i. suꝑa
tur: ꝑuirtutẽ fidi. E galeam salutis assu¬
mite. Galea incapite ponit᷑. om̃sq. corpis
sensꝰ munit : ꝓtegit uisũ udelicet. in ocłis.
auditũ in auribꝰ. gustũ inore. olfatum
innaribꝰ: tactum intoto capite. Quid de¬
bemus gͦ intelligere ꝑgaleam. que ut dixi¬
mus om̃s senstis corꝑis protegit: Onm̃ihe¬
sum xp̃m. et ꝓtectionẽ illius: ꝑ caput uero

Expanded text:
cutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere. » Quidquid missile est et jacitur, telum potest appellari, proprie tamen illud quod in longum protenditur, ut lancea. Nam telon dicunt Graeci longum. Unde mustela dicitur mus longus. Sicut scutum se tenentem protegit, et tela repellit, ita fides hominem munit, et a diabolo jaculis et infestationibus defendit, illa tamen quae fuerit bonis operibus adornata. Tela denique diaboli ignea appellat suggestionem pravam, quae nos incendit ad mala opera agenda, et quae exstinguitur per virtutem fidei. Et galeam salutis assumite. Galea in capite ponitur, omnesque corporis sensus munit et protegit, visum videlicet in oculis; auditum in auribus, gustum in ore, olfactum in naribus, tactum in toto corpore. Quid debemus ergo intelligere per galeam, quae, ut diximus, omnes sensus corporis protegit? Domium et protectionem illius. Per caput vero
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃dicationis: ita sitis et in remuneratio¬
ne. Qͦmͦ aut̃ defendebat. et confirmabat
dendo. iuste uiuendo. bene docendo: de¬
fendebat & confirmabat scãm eẽ. doct̾nã
euangłii. Uł dũ ei dicebat nero nega xp̃m
⁊ abice doctnam ꝙ istam. erisq florens
magno honore inpalatio meo: et ille magis
eligebat ab illo flagellari. et inuincłis a¬
stringi. qͣmei assentire: tunc defendebat
euangłm. qr uidentes alii hoc dicebant: uͦ

Expanded text:
re praedicationis, ita sitis et in remuneratiomodis autem defendebat et confirmabat dendo, juste vivendo, bene docendo. Defendebat quoque et confirmabat sanctam esse doctrinam Evangelii, dum dicebant ei: Nega Christum et abjice doctrinam istam, erisque florens magno honore in palatio meo, et ille magis eligebat ab illo flagellari, et in vinculis: astringi, quam ei consentire, tunc defendebat Evangelium. Et videntes alii hoc, dicebant: Vere
Abbreviated transcription (Latin):
calciamenta qͦ exmortius animalibꝰ fiunt.
debemꝰ intellig̾e dicta et exempla p̃ceden
cum dicis ⁊ exemplis p̃cedentium patrũ
muniti. securi adp̃dicandũ euangłium
pacis accedimꝰ. Euangłm aut̃ pacis dicit᷑.

Expanded text:
calceamenta quae ex mortuis animalibus fiunt, calceamenta quae ex mortuis animalibus fiunt, debemus intelligere dicta et exempla sanctorucum dictis et exemplis praecedentium patrum muniti, securi ad praedicandum Evangelium pacis accedimus. Evangelium autem pacis dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
id est om̃s uirtutes: ut possitis resistere in
die malo et in om̃ibꝰ ꝑfecti stare .i. inonũ
et inbonis oꝑibus. Diem malũ uocat p̃¬
sens tempꝰ. non quod ꝑse sit malũ. s qͥa
multa mala ineo fiant uł etiã dicit di¬
em malũ diẽ iudicii. in qͦ om̃s mali dãp¬
nabuntur. State gͦ succincti lumbos
uros inueritate. Lumbos succingimus.
cũ luxuriã refrenamꝰ. State inquit in
fide. in bono oꝑe. et restringite lumbos
a luxuria: uͥ maxime uiget. Et hoc in
ueritate facite. non in mendacio. neq ꝑ
ypocͥsim: neq ut laudem hominũ capia
cie. Recte iusticia lorice comꝑat᷑: qr sicut
lorica multis circuł contexit᷑. ita iusticia
młtis uirtutibꝰ constat. alit̾. Iusticia etiã¬
bene loͬce pot̃ comꝑari: q sic̃ lorica pectus
munit. uentrẽ stringit. femora ꝓcegit:
et spinas. omẽmq asꝑitatẽ iue pro nichilo
ducit: ita et uos diabolum serpentẽ anti¬
quũ. spinas qͦ id est punctiones passionũ.

Expanded text:
id est, omnes virtutes, « ut possitis resistere in die malo, et in omnibus perfecti stare, » id est, e bonisque operibus. Diem malum appellat praesens tempus, non quod per se sit malum, sed quia multa mala in eo fiant. Vel etiam diem malum dicit, diem judicii, in quo omnes mali damnabuntur. State ergo succincti lumbos vestros in veritatem. Lumbos succingimus, cum luxuriam refrenamus. State, inquit, in fide, in bono opere, et restringite lumbos a luxuria, ubi maxime viget, et hoc in veritate facite, non in mendacio, neque per hypocrisim, neque ut laudem hominum capiattiae. Recte justitia loricae comparatur, quia sicut lorica multis circulis contexitur, ita justitia multis virtutibus constat. Aliteri justitia etenim loricae potest comparari, quia sicut lorica pectus munit, ventrem stringit, femora protegit spinasque omnemque asperitatem vitae pro nihilo ducit, ita et vos diabolum serpentem antiquum, spinas quoque, id est punctiones passionum,
Abbreviated transcription (Latin):
et cet̾a qͦ ibi dicunt᷑ de hoc. et de pͥncipibꝰ alia¬
rum gentiũ egyptiorũ uidelicet assyrioꝵ.¬
intelligunt᷑: illis gentibꝰ p̃positi. Sic̃ enim
unꝰ quisq fideliũ ht̃ sͥ bonũ angłm delega¬
tum ad custodiam sui: ita et pagam ha¬
bent malos angłos qͥeis pͥncipant᷑ ꝑmissiõe
dĩ. Et sic̃ michael p̃positꝰ ẽ. genti iudeorum
pͥnceps ur̃ : ita habent et gentes in infide¬
litate manentes malos pͥncipes. Dicamꝰ
in ecła. uerbi grã. qͣlis fuit dd̾ qͥ int̾pretat᷑
manu fortis. siue desidabilis. aliiq quã¬
plurimi: et sicut ppłs isrł significabat po¬
płm credentiũ. qui sunt ueri isrłite: ita
mali reges & pͥncipes. cum suis gentibꝰ qui
cont᷑ ppłm di pugnabant. ut fuerunt re¬
ges hysm aelitarũ.⁊ idumeoꝵ. atq philis¬
tinorum significabant demones. qui pͥn¬
cipant᷑ paganis et hereticis: qui eccłam

Expanded text:
et caetera quae ibi dicuntur de hoc et de principibus aliaet caetera quae ibi dicuntur de hoc et de principibus aliarum gentium, Aegyptiorum videlicet, Assyrioruintelliguntur illis gentibus praepositi. Sicut enim unusquisque fidelium habet bonum angelum delegatum ad custodiam sui, ita et pagani habent malos angelos, qui eis principantur permissione Dei. Et sicut Michael praepositius est genti Judaeorum, princeps noster , » ita habent et gentes in infidelitate manentes malos principes. Dicamusin Ecclesia, verbi gratia: qualis fuit David qui interpretatur manu forits, sive desiderabilis, aliique quamplurimi; et sicut populus Israel significabat populum credentium qui sunt veri Israelitae, sic mali reges et principes cum suis gentibus qui contra populum Dei pugnabant, et fuerunt reges Ismaelitarum et Idumaeorum atque Philisthinorum significabant daemones, qui principantur paganis et haereticis, qui Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
facile fugatur. quod ꝓbari potest ex libͦ
uidith: qͦ narrante ͭͤ discimꝰ quia olo¬
serne pͥncipe milicie int̾empto. multitu¬
do exercituũ in fugam uersa: & a uidis fa¬
cillime ẽ. suꝑata.S querendũ ẽ. qͦmͦ pos¬
Nam omĩbꝰ patet: contͣ spm̃ armis mati alibꝰ
scõ benedici. cũ qͦ luctabat᷑ orando: ita nos
suꝑato diabolo. a dnõ benedici meream᷑.
Ceterũ queri pot̾ uͥ acceꝑit apłs. ut demo¬
nes et malignos sp̃s. pͥncipes et potestates ac
rectores tenebrarũ harum appellaret. id est
hominũ infideliũ. dm̃ ignorantiũ. & pec¬
catorũ. de quorũ numero fuerant illi qͦndã
qͥl dicebat. Fiustis aliquando tenebre. io est
qͦd dicendũ qr ex libͦ danielis illud accepit:
uͥ legit᷑ pͥnceps grecoꝵ: et pͥnceps ꝑsarum.
Ex libꝰ qͦ. erechieł. uͥ dr̃. ad pͥncipẽ tri: cu sig¬
naculũ similitudinis inparadiso di fiusti.

Expanded text:
facile fugatur. Quod probari potest ex libro facile fugatur. Quod probari potest ex libro Judith, quo narrante, dicimus quia Holoferne principe militiae interempto, multitudo exercituum in fugam versa est, et a Judaeis facillime est superata . Sed quaerendum est quoNam omnibus patet, contra spiritum armis materialibus sancto benedici cum quo luctabatur orando , ita et nos superando diabolum a Domino benedici mereamur. Caeterum quaeri potest, ubi acceperit Apostolus ut daemones et malignos spiritus, principes et potestates et rectores tenebrarum harum appellaret, id est hominum infidelium, Deum ignorantium et peccatorum, de quorum ministerio fuerant illi quondam, quibus dicebat: « Fuistis aliquando tenebrae , » id est, quod dicendum, quia ex libro Danielis illud accepit, ubi legitur: Principes Graecorum et principes Persarum ; ex libro quoque Ezechielis ubi dicitur ad principem Tyri: Tu signaculum similitudinis in paradiso Dei fuisti :
Abbreviated transcription (Latin):
appellat & sanguinẽ isto in loco apłs hoĩes.
qͥ constãt excarne & sangrune a quibꝰ ple¬
rumq suadente diabolo impugnam᷑. Et
dicit qr nonẽ. nobis conluctatio idẽ. pugna
adu̾sus illos solumm᷑: ẜ ad u̾sus demones.
qͥ pͥncipant᷑ malis hoĩbꝰ. et potestatẽ exer¬
cendo suꝑ illos regunt illos potiꝰ ad malũ
monia nequicie. id est maliciȩ qui mo¬
rant᷑ in hoc aere. Celum deniq appella¬
cur aer inscͥpturis sacris: unde et aues
celi dicunt᷑ qui ut philosophi dicunt¬
et ut doctores etiam nri opinant᷑. ita ple¬
nus ẽ. demonibꝰ et malignis sp̃itibꝰ. sicuti
radiꝰ solis inminutissimis puluisculis.
contͣ homines constantes excarne. ⁊ san¬
guine. qr qͥc quid mali cont᷑ nos hoies ma¬
chinantur: ab illis eis suggerit᷑. Et si suꝑ a¬
uerimꝰ illos qͥst̃ pͥncipes maliciȩ. & quorũ
instinctu uicia carns nr̃ȩ contͣ nos seui
illiꝰ. Ubi grã. Sic̃ suꝑato pͥncipe. exercitus

Expanded text:
ellat Apostolus isto loco omnes homines, qui constant ex carne et sanguine, a quibus plerumque, suadente diabolo, impugnamur: et dicit, quia non est nobis colluctatio, id est pugna, adversus illos solummodo, sed adversus daemones, qui principantur malis hominibus, et potestatem exercendo super illos, regunt illos potius ad malummonia, nequitia, id est malitia, qui morantur in hoc aere . Coelum denique appellatur aer in Scripturis sacris. Unde et aves coeli dicuntur. Qui, ut philosophi dixerunt, et doctores nostri opinantur, ita plenus est daemonibus et malignis spiritibus, sicuti radius solis minutissimis atomis. contra homines constantes ex carne et sanguine, quia quidquid mali contra nos homines machinantur, ab illis suggeritur. Et si superaverimus illos qui sunt principes malitiae, et quorum instinctu vitia cillius, verbi gratia, sicut superato principe, exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
ilł mulieribꝰ. Clemens philosophus fuit
quod omĩum illorũ nomina in hac epła ñ
continerent᷑: ideo subiunxit: et cet̾is ad uito¬
ribꝰ meis: quorum nomina sunt in libͦ uite.
Et est sensus. O philippenses nolite grauit̃
ferre quod om̃s uos in epła mea non nomi¬
naui : qm̃ et si inmea epła non estis scͥpti. in
libro tñ inte continemini: qr mei adiuto¬
res estis. Iste est. lib̃ uite: de qͦet dñs dicit. Gau

Expanded text:
lemente. Clemens philosophus fuit,quod illorum nomina in hac epistola non continerentur, ideo subjunxit: Et caeteris adjutoribus meis, quorum nomina sunt in libro vitae, et est sensus: O Philippenses, nolite graviter ferre quod omnes vos in Epistola mea non nominavi, quoniam etsi in mea Epistola non estis scripti, in libro tamen vitae continemini, quia mei adjutores estis. Iste est liber vitae de quo Dominus dicit: G
Abbreviated transcription (Latin):
indite armaturã di: tale ẽ. acsi diceret.
scitisin illo eẽ: in uob̃ assumice. U̾bi gratia.
Est ille iustus. uerus. paciens. castus. man¬
suetꝰ. appellat᷑ agnus. et leo et uitulus: indiu¬
ce uos iusticiam. ueritatẽ. pacientiã. cari¬
tatẽ. castitatem. mansuetudinẽ. Estoce
agnus id est mites: leo id est fortes. infide.
in bono oꝑe: & contͣ diabolũ. Estote et ui¬
tulus: mortificantes uos met ipsos. cum
uitiis ⁊ concupiscentiis: ut possitis stare
adũsus in sidias diaboli. Multis modis:
insidiat᷑ nobis diabolus. Deniq insidiat᷑
nob̾: ꝑ malas suggestiones. Insidiat᷑ ꝑui
cia carnis nr̃e: & incentiua malarum
delectationũ. Insidiat᷑ ꝑ ministros suos:
ꝑhereticos uidelicet. et falsos frẽs: atq
paganos.S. contͣ hos om̃s debemꝰ nos ui¬
rilit̾ pugnare: ne possimus suꝑari. Po¬
terat aliquis dicere. O paule. quare pre¬
cipis nos omẽm armaturam di induere:
Ad hec ipse subiungit. Quia non ẽ. nobis in

Expanded text:
Induite armaturam Dei, tale est ac si diceret: scitis in illo esse in vos assumite. Verbi gratia: Et ille justus, verus, patiens, castus, mansuetus. Appellatur agnus et leo et vitulus. Induite vos justitiam, veritatem, patientiam, charitatem, castitatem, mansuetudinem. Estote agnus, id est, mites; leo, fortes in fide, in bono opere contra diabolum. Estote et vitulus, mortificantes vosmetipsos cum vitiis et concupiscentiis, ut possitis stare adversus insidias diaboli. Multis modis insidiatur nobis diabolus. Denique insidiatur nobis per malas suggestiones, insidiatur per vitia carnis nostrae et incentiva malarum delectationum: insidiatur per ministros suos, per haereticos videlicet et falsos fratres, atque paganos: sed contra hos omnes debemus nos viriliter pugnare, ne possimus superari. Poterat aliquis dicere: O Paule, quare praecipis nos omnem armaturam Dei induere? Ad haec ille subjunxit, quia nobis, in
Abbreviated transcription (Latin):
ss: Decet̃o fr̃s confortamini in dño:
et inpotentia uirtutis eiꝰ. Post specia¬
lia p̃cepta qͥbꝰ admonuit apłs uiros et
mulieres. patres et filios. d nõs et seruos: sub¬
iunxit ista generalia: non solum ad ephesios.
qͥbꝰ muitebat hancepłam s ad omẽm sexum
et adomẽm condicionẽ. et dix̃. Decet̃o. id:
deinceps et pret̃ illa qͦ suꝑiꝰ diximꝰ. fr̃s mei
infide & dilectione. & qͥunũ dm̃ patrẽ ha¬

Expanded text:
s, de caetero confortamini in Domino et in potentia virtutis ejus. Post specialia praecepta quibus admonuit Apostolus viros et mulieres, patres et filios, dominos et servos, subjunxit illis ista generalia non solum ad Ephesios, quibus mittebat hanc Epistolam, sed ad omnem sexum et ad omnem conditionem et dixit: De caetero, id est deinceps, et praeter illa quae superius diximus, fratres mei in fide
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ficiens illos. S. ista omĩa in timore xͥ. sunt
agenda. id est ꝓ amore di: non causa adula¬
tionis. neq patrociniationis qd̾ qͥdam faci¬
unt. ut possint inuenire grãm p̾lati. et ut
li̵ius quod eis delectet oꝑentur. Cpła. ad

Expanded text:
illos interficiens . Sed ista omnia in timore Christi sunt illos interficiens . Sed ista omnia in timore Christi sunt agenda, id est pro amore Dei, non causa adulationis, nec patrocinationis, quod quidam faciunt ut possint invenire gratiam praelati, et ut liberius quae eos delectant operentur. Viri, d
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ dnẽ scẽ pat̾. qͥ nos ꝑfiliũ cuũ fecisti et
mus deo patͥ: qr ꝑillũ qui mediator ẽ. nr̃.
p̃ceset sacͥficia nrã offerimus. et tͣnsmitti¬
mus ad dm̃ patrẽ dicentes. Suscipe dñe pre¬
inuicẽ: intimorexͥ. Sic̃ auditores et suluecti
sius p̃latis subditi sunt causa obedientie. et
reuerentie. sic debent etiam p̃lati humiliare
se erga subiectos. inquantũ uident eẽ. eqͣles
illossͥ in uirtutibꝰ: et uite meritis. In qͣntũ
autẽ uident illos erigere insuꝑbiam contͣ
se. et uicia sectari: debent officiũ sue p̃po¬
siture ostendẽ. et fortit̾ redarguere: & incre¬
pare. Qͥͦ ꝓbari pot̃: ex factis apłi petͥ. Qcum
uidiss corneliũ centurionẽ cũ omĩ domo
sua humilit̾ se uelle ad orare: econtͣ ille hu¬
mili auit se illi dicens. Surge: nã et ego hõ sũ.
Ubi aut̃ uidit ananiã et safiram a uia ueri¬
tatis recedẽ. et uiciis subiacere: potentiã
sui officii. et p̃positure ostendit: solo u̾bo

Expanded text:
rimus, Domine sancte Pater, qui nos per Filium tuum fecisti et mus Deo Patri, quia per illum qui mediator noster est, preces et sacrificia nostra offerimus et transmittimus ad Deum Patrem, dicentes: Suspice, Domine, preinvicem in timore Christi. Sicut auditores et subjecti suis praelatis subditi sunt causa obedientiae et reverentiae, sic debent etiam praelati humiliare se erga subjectos, inquantum vident illos aequales sibi in virtutibus et vitae meritis: inquantum autem vident illos erigi in superbiam contra se, et vitia sectari, debent officium suae praepositurae ostendere, et fortiter redarguere et increpare, quod probari potest ex factis apostoli Petri. Qui cum vidisset Cornelium centurionem cum omni domo sua humiliter se velle adorare, econtra ille humiliavit se illi, dicens: Surge, nam et ego homo sum . Ubi autem vidit Ananiam et Saphiram a via veritatis recedere, et vitiis subjacere, potentiam sui officii et praepositurae ostendit, solo verbo
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ caute ambuletis: ñ qͣsi insipien¬
cess ut sapientes. Alloquit᷑ apłs ephesios: ꝙ
in illos om̃s hoĩẽs. Hortaturq ut caute et
conficłate iuuant. sic̃ sapientes: et ñ sic̃ insi¬
pientes. fẽs autẽ illos uocat infide. et in
societate dilectionis: quia unũ dm̃ patrẽ
Quanta enĩ distantia ẽ. int̾ cenebras et lum̃
int̾ infidelẽ et fidelem: tanta distantia ẽ.
int̾ insipientẽ et sapientẽ. q lum̃ et sapien¬
tia non pot̃ eẽ in eo: nͥfidem omĩpotentis

Expanded text:
do caute ambuletis, non quasi insipientes, sed ut sapientes. Alloquitur Apostolus Ephesios, et in illis omnes homines, hortaturque ut caute et considerate vivant sicut sapientes, et non sicut insipientes. Fratres autem illos vocat in fide et in societate dilectionis, quia unum Patrem Quanta enim distantia est inter tenebras et lumen, inter fidelem et infidelem, tanta distantia est inter insipientem et sapientem, quia lumen et sapientia non potest esse in eo, nisi fidem omnipot