comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
offert sacrificiũ de substantia pauperis. quasi qui uictimat
filiũ inconspectu ꝓatris sui. Quid naq cẽ intolerabilius
potest. quã mors ante oculos patris. Hoc itaq sacrificiũ
quanta ira aspiciatur ostenditur. qđ orbati patris dolori
cõparatur: Et tam̃ plerũq quanta tribuunt pensant.
quanta aut̃ rapiunt considerare dissimulant. quasi mer¬
cedẽ numerant & ꝑ pendere culpas recusant. Audiant
itasy quod scriptum ẽ. Qui congregauit intrecdes. misit cas
in saceulum pertusum. In sacculo quippe pertuso uidetur
quando pecuna mittitur. sed quando amittur ñ uideturꝰ
Quiirgo quanta largiuntur aspiciunt. std quanta rapiunt.
non ꝑpendunt. In pertuso sacculo mercedes mittunt quia
pfecto bas in spem sue fiducit in tuenits congerunt scd ñ
intuentes perdunt.
liter ad monendi sunt discordes. atq alitr pacati. Discor¬
ass nãq ad monendi sunt. ut certissimt sciant quia quan¬

Expanded text:
offert sacrificium de substantia pauperis, quasi qui victimat offert sacrificium de substantia pauperis, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui . Quid namque esse intolerabilius potest, quam mors filii ante oculos patris? Hoc itaque sacrificium quanta ira aspiciatur ostenditur, quod orbati patris dolori comparatur. Et tamen plerumque quanta tribuunt, pensant; quanta autem rapiunt, considerare dissimulant. Quasi mercedem numerant, et perpendere culpas recusant. Audiant itaque quod scriptum est: Qui mercedes congregavit, misit eas in sacculum pertusum . In sacculo quippe pertuso videtur, quando pecunia mittitur; sed quando amittitur, non videtur. Qui ergo quanta largiuntur aspiciunt, sed quantum rapiunt non perpendunt, in pertuso sacculo mercedes mittunt, quia profecto has in spem suae fiduciae intuentes congerunt, sed non intuentes perdunt.Aliter admonendi sunt discordes, atque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quan
Abbreviated transcription (Latin):
&e peccatorum seges quasi exuirtute seminatur Priusitaq
ad monendi st̃ ut tenerc sua rationabiliter sciant. & tunc de¬
mum ut aliena non ambiant. Si enĩ radix culpe in ipsa ef¬
fusione ñ exuritur. nũqu̾a ꝑ ramos exuberans auaritiae
spina siccatur. Occasio eñi rapiendi subtrahitur. si bene pͥ¬
us uus possidendi disponatur. Tunc uero ad moniti audi¬
ant quomodo que habent misericorditer tribuant. quan¬
que misericordier largiantur Sed aliud ẽ ꝓpeccatis
miscđam facere. aliud ꝓ miscđa facienda peccare quȩ iã
cit. que ꝑ uirũs pestifere radicis a marescit. Hinc ẽ eni qđ
ipsa oeiã sacrificia ꝑ ꝓphȩtam dñs reꝓbat dicens. Ego
añs diligens uidiciũ. & odio habens rapinã in holocaustõ.
U inc iterũ dicit. Hostiȩ impiorum abhominabiles quia of
ftruntur ex scelert. quia sepe quoq & in digentibus subtra-¬
unt quȩ dõ largiuntur. Sed quanta eos anĩ aduersione
reinuat. ꝑ quendã sapientẽ dñs demonstrat dicens. Qui

Expanded text:
 peccatorum seges quasi ex virtute seminatur? Prius itaque admonendi sunt ut tenere sua rationabiliter sciant, et tunc demum ut aliena non ambiant. Si enim radix culpae in ipsa effusione non exuritur, nunquam per ramos exuberans avaritiae spina siccatur. Occasio ergo rapiendi subtrahitur, si bene prius jus possidendi disponatur. Tunc vero admoniti audiant, quomodo quae habent misericorditer tribuant, quanquae misericorditer largiuntur. Sed aliud est pro peccatis misericordiam facere, aliud pro misericordia facienda peccare: quae jamcit quae per virus pestilerae radicis amarescit. Hinc est enim quod ipsa etiam sacrificia per prophetam Dominus reprobat, dicens: Ego Dominus diligens judicium, et odipiorum abominabiles, quae 68 offeruntur ex scelere . Qui saepe quoque et indigentibus subtrahunt quae Deo largiuntur. Sed quanta eos animadversione renuat per quemdam sapientem Dominus demonstrat, dicens: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
catoribus parcere: dõ manus dicta ẽ conseerasse. Hinc fintes
peccantium ciuium grãm spernens. coruntes cũ manianitis
ꝑculit. & iram dñi iratus placauit. Hinc ꝑsemetipsã ueritas
dicit. Nolite arbitrari quia uenerim pacẽ mittere interra.
Non ueni pact̾ mittere: sed gladium. Malorũ nãq cũ in caute
amicitus uingimur. culpis ligamur. Unde iosaphat qui tot
de ante acta uita preconus attollitur. de achab regis ami¬
titus pene periturus increpatur. Cui a dñõ ꝑ ꝓphętã dicit᷑
Impio prebes auxisium. & his qui oderunt dnm̃ amicuus
uingeris. & idcireo iram quidẽ dñi merebaris sed bona ope¬
ra inuenta sunt inte. eoqđ abstuleris lucos de terra iuda.

Expanded text:
catoribcatoribpeccantium civium gratiam spernens, coeuntes cum Madianitis perculit, et iram Domini iratus placavit . Hinc per semetipsam Veritas dicit: Nolite arbitrari, quia venerim pacem mittere in terram. Non veni pacem mittere, sed gladium . Malorum namque cum incaute amicitiis jungimur, culpis ligamur. Unde Josaphat, qui tot de anteacta vita praeconiis attollitur, de Achab regis amicitiis pene periturus increpatur. Cui a Domino per prophetam dicitur: Impio praebes auxilium, et his qui oderunt Dominum amicitia jungeris. Et idcirco iram quidem Domini merebaris, sed bona opera inventa sunt in te eo quod abstuleris lucos de terra Juda.
Abbreviated transcription (Latin):
urgia metuunt. interni focderis discissiont feriantur. Quidẽ
enĩ pax transitoria. nisi quoddã uestigium pacis aeterne.
Quid ergo esse dementius potest. quã uestigia in puluere impres¬
sa diligere. sed ipsum a quo impressa sunt ñ diligere.Hinc
lauid dũ totum se ad federa pacis interna constringeret tes¬
tatur quod cũ malis cõcordiã ñ teneret dicens. nonne. qui te
oderant ds̃ oderam illos. & suꝑ inimicos tuos tabes cebam.
Perfecto odio oderam illos. inimici facti sunt mihi. Inimicos
& enĩ dĩ perfecto odio odisse ẽ. & quod facti sunt diligere. &
qd faciunt increpare. mores prauorum premere. uitȩ: ꝓdes¬
se. Pensandũ ẽ iguur quando ab increpatione quiescitur.
quanta culpa cum pessimis pax tenetur. si ꝓpheta tantus
hoc uelud in hostiam dõ optulit quod contra se ꝓ dnõ prauo
rum inimititias excitauit. Hinc ẽ quod leui tribus assũptis
gladus ꝑ castrorum media transiens. quia feriendis noluit pec¬

Expanded text:
urgia metuunt, interni foederis discissione feriantur. Quid est enim pax transitoria, nisi quoddam vestigium pacis aeternae? Quid ergo esse dementius potest, quam vestigia in pulvere impressa diligere, sed ipsum a quo impressa sunt, non amare? Hinc David dum totum se ad foedera pacis internae constringeret, testatur quod cum malis concordiam non teneret, dicens: Nonne qui te oderunt, Deus, oderam illos, et super inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . Inimicos etenim Dei perfecto odio odisse, est et quod facti sunt diligere, 70 et quod faciunt increpare; mores parvorum premere, vitae prodesse. Pensandum ergo est, quando ab increpatione quiescitur, quanta culpa cuhoc velut in hostiam Deo obtulit quod contra pravos pro Deo inimicitias excitavit. Hinc Levi tribus, assumptis gladiis per castrorum media transiens quia feriendis noluit pec
Abbreviated transcription (Latin):
funditn. ini uolata necesse est ut in mro corit srutur¬
& eete itad ait. Quod ea uobis c̃ Ac sinimiro diestrueuia
paa eec duarum partium consensu subsistit. si abeis qui cot¬
nipiuntur expellitur in tegra tamm in ura qui corripias
mente teneatur. Vlnde idem rursum discipulos ad monit
ret Et nolut ut inimicũ existimare illũ. sed corripite ut
frem. Ac si diceret Pacem cũ eo exteriorẽ soluite. sed in

Expanded text:
nfunditur, inviolata necesse est ut in nostro corde serveturnfunditur, inviolata necesse est ut in nostro corde servetur. Recte itaque ait: Quod ex vobis est. Ac si nimirum dicat: Quia pax ex duarum partium consensu subsistit, si ab eis qui corripiuntur expellitur, integra tamen in vestra qui corripitis mente teneatur. Unde idem rursum discipulos admonet, xit: Et nolite ut inimicum existimare illum, sed corripite ut fratrem ; ac si diceret: Pacem cum eo exteriorem solvite, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
Aborulo tnĩ niui surme rectus ̃ eo ipso iam diserepat quo ꝑutr¬
sorum amraris uita nr̃a concordat. Ad monendi sunt paca¬
si ne si ad correptionis. uerba ꝓsiliant. temporalem ꝓaec
sibi ꝑ turbare formident. Rursumq ad monendi sunt ut
ranilent paeem dilectione integra intrinsceus tentant qũa
ꝑ inutetionem uocis sibi extrinsecuis turbant. Quod utruq
runt pacem eram pacificus. eũ loqurbar illis impugnalun
me gratis. Fece loquens in pugnabatur. & tam̃ inpugnatꝰ
erat parifiens quia nec in sanentes cessabat rep̃hendert.¬
neri rorebensos neglegebat amare. Hinc &ia paulus ait
Si fitri potest quod eocuobis t̃. cum om̃ibus hominibus pacẽ
habentes. Hortaturus enĩ discipulos ut pacem cũ omibus
haberent. p̃misit dicens. Si fieri potest atq subunait:
Quod toa uobis est. Difficile quippe erat ut si male arta corri¬
pere t babeite pacem cum om̃ibus possent. Sed cũ tempo¬
falis par in prauorum cordibus e&x nrã increpatione co¬

Expanded text:
Ab illo enim qui summe rectus est, eo ipso jam discrepat, quo perversorum amicitiis vita nostra concordat. Admonendi sunt pacati, ne si ad correptionis verba prosiliant, temporalem pacem sibi perturbare formident. Rursumque admonendi sunt, ut eamdem pacem dilectione integra intrinsecus teneant, quam per invectionem vocis sibi extrinsecus turbant. Quod utrumqurunt pacem, eram pacificus, cum loquebar illis, impugnabant me gratis . Eerat pacificus; quia nec insannec reprehensos negligebat amare. Hinc etiam Paulus ait: Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Hortaturus enim discipulos ut pacem cum omnibus haberent, praemisit, dicens: Si fieri potest, atque subjunxit: Quod ex vobis est. Difficile quippe erat ut si male acta corriperent, habere pacem cum omnibus possent. Sed cum temporalis pax in pravorum cordibus ex nostra increpatione co
Abbreviated transcription (Latin):
do q ferire debuit. ad atterna supplicia subditos per¬
trahat. aut inmaniter feriendo qđ delinquitur ipse
grauius delinquat aut hoc qđ agi recte. ac grauit̃ po¬
tuit. in maturat p̃ueniens leuiget. aut bone actionis
meritũ differendo: ad deteriora ꝑ mutet

Expanded text:
do quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos perdo quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur, ipse gravius delinquat; aut hoc quod agi recte ac graviter potuit, immature praeveniens leviget; aut bonae actionis meritum differendo, ad deteriora permutet
Abbreviated transcription (Latin):
bis studu occulta manifestat dicens. Sicut &e ego pomã
omib placeo. Qui tam̃ rursus dicit. Si ad huc hominib
placerẽ. xp̃i seruus ñ cẽm. Placet ergo paulus & ñ pla¬
pat euia in eo qđ placere apprtit ñ se. std ꝑ se hominib:
placere ueritatem querit.
cire &iã rector debet quod plerũq uitia uirtutes se eẽ men¬
tiuntur Nã sept sub parsimonie nomine se tenacia palliat.
contraq se effusio sub appellatione largitatis occultat
Stpe inordinata remissio pirtas creditur. & effrenata ira spũ¬
alis teli uirtus estimatur. Sepe precipitata actio uelocita¬
tis efficacia atq agendi tarditas grauitatis consiliũ puta¬
tur Vnde necesse ẽ ut rector animarum uirtutes. ac uitia
uigilanti cura discernat. ne aut cortenatia occupet. & par¬
rũ st uiden indispensationibus excultet. aut cũ effuse quid
ꝑditur. largũ sẽ quasi mistrando glorittur. aut remitten¬

Expanded text:
bis studii occulta monifestat, dicens: Sicut et ego per omnia bis studii occulta monifestat, dicens: Sicut et ego per omnia omnibus placeo . Qui tamen rursus dicit: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. Placet ergo Paulus, et non placet; quoniam in eo quod placere appetit, non se sed per se hominibus placere veritatem quaerit. cire etiam rector debet quod plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam saepe sub parcimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli virtus aestimatur. Saepe praecipitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet; aut cum effuse quid perditur, largum se quasi miserando glorietur; aut remitten
Abbreviated transcription (Latin):
srit temptretur. quatinus subditorũ mens cũ quedã recte
fenurs. potuerit. sic in uocis libertatẽ pdeat. ut tam uber¬
tas in superbiam ñ trũpat nedũ fortasse immodtratus
lingut eis libertas conceditur. uite ab his humilitas amita¬
tum Sciendũ quoq qđ oporitat ut rectores boni ar pla¬
tere hominibus appetant. sed ut sue estimationis dultedi¬
ne ꝓxcimos in affectum ueritatis trahant. non ut se ama¬
ri desiderent. std ut dilectionem suam quasi quandã uiã
faer nꝑ qũa corda audientiũ ad amorẽ conditoris intro¬
ducant. Difficile quippe ẽ ut &iam quãlibet recta denũ¬
tians. predicator qui ñ diligitur libenter audiatur. Ot¬
bet ergoqui pitẽ studere st diligi. quatinus possit audi¬
tur & tam amorẽ suũ ꝓ semetipso ñ querere ne inuenia¬
tum ei eui seruire ꝑ officiũ ctrnitur occulta cogitauo iy
ramide resultare. Quod bene paulus insinuat cũ sui no¬

Expanded text:
arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in superbiam non erumpat; ne dum fortasse immoderatius linguae eis libertas conceditur, vitae ab his humilitas amittatur. Sciendum quoque est quod oporteat ut rectores boni placere hominibus appetant, sed ut suae aestimationis dulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se amari desiderent, sed ut dilectionem suam quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem Conditoris introducant. Difficile quippe est, ut quamlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur, libenter audiatur. Debet ergo qui praeest, et studere se diligi, quatenus possit audiri, et tamen amorem suum pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei cui servire per offityrannide resultare. Quod bene Paulus insinuat, cum sui no
Abbreviated transcription (Latin):
cũ potentia. Plus eñĩ se suo auctort diligentes iactant̃
erga subiectos erigunt. nec quid agere debeant sed quid
ualeant adtendunt. Nil de subsequenti iudicio metuuẽs.
im ꝓuide temporali potestate gloriantur. Libet ut licent̃
in licita faciant. & subditorũ nemo contradicat. Qui gͦ
praua studet agere. & tam̃ ad hec cȩteros tactre. ipse sibi¬
met testis ẽ. quia plus ueritate se appetit diligi: qua con¬
tra se ñ uult defendi. Nemo quippe ẽ ut ita uiuat. ut
aliquatenus ñ delinquat. Ille ergo se ipso amplius ueri¬
tatrm desuderat amari. qui sibi a nullo uult contra utritatẽ
parci ulline ee eñi peetus in erepationẽ pauli libenter acet¬
pit:hinc dauid correptiont̃ subditi humilit̃ audunit. quia
prarores boni tlũ pruato diligere amore st nesciunt. uberẽ
puritatis uerbum a subditis ꝑ obscquiũ humilutatis ertdis
Sen inter bee nteesse ẽ ut cura regiminis tanita modts minit

Expanded text:
cum potentia . Plus enim se suo auctore diligentes, jactanter cum potentia . Plus enim se suo auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt; nil de subsequenti judicio metuunt, improbe de temporali potestate gloriantur; libet ut licenter et illicita faciant, et subditorum nemo contradicat. Qui ergo et prava studet agere, et tamen ad haec vult caeteros tacere, ipse sibimet testis est, quia plus veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo se ipso amplius veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correptionem subditi humiliter audivit ; quia rectores boni dum privato diligere amore se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilitatis credunt. Sed inter haec necesse est ut cura regiminis tanta moderaminis
Abbreviated transcription (Latin):
sub om̃i cubitu manus. & faciunt ceruicalia sub capite uni¬
uersȩ aetatis ad capiendas animas. Puluillos quippe sub omi
cubitu manus ponere ẽ. cadentes a sua rectitudine animas.
atq in huius mundĩ se delectatione reclinantes. blanda ad¬
ulatione refoutre. Quasi eñi puluillo rubitus. uel ceruicalib
caput iacentis excipitur. cũ correptionis duriua peccanti
subtrahitur. eiq mollicies fauoris adhibetur ut inerrore
molliter iacet qũt̃ nulla asperitas contradictionis pulsat
Sed hȩc rectores qui semetipsos diligunt. his ꝓculdubio exhi¬
bent a quibus si  nocere posse in studio głae temporalis ti¬
ment. Na quos nil contra se ualere conspiciunt. hos nimi¬
rũ asperitate semꝑ rigidȩ inuectionis p̃munt. nũquã cle¬
ment̃ ammonent. sed pastoralis mansuetudinis obliti. uire
dominationis terrent. Quos recte ꝑ ꝓphęta diuina uox
increpat dicens. Uos aut̃ cũ austeritate imperabatis eis &

Expanded text:
sub omni cubito manus, et faciunt cervicalia sub capite unisub omni cubito manus, et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas . Pulvillos quippe sub omni cubito manus ponere, est cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujus mundi se delectatione reclinantes, blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvillo cubitus, vel cervicalibus caput jacentis excipitur, cum correptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, 28 qui semetipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunt, hos nimirum asperitate rigidae semper invectionis premunt, nunquam clementer admonent, sed pastoralis mansuetudinis obliti, jure dominationis terrent. Quos recte per prophetam divina vox increpat, dicens: Vos autem cum austeritate imperabatis eis et
Abbreviated transcription (Latin):
nter hȩc necesse ẽ ut rector sollerter inuigilet. ne hunc cu¬
pido placendi hominibus pulset. ne cũ studiose interiora
penetrat cũ ꝓuide exteriora subministrat. se magis a sub¬
ditis diligi quã ueritatẽ querat. ne cũ honis actibus fultꝰ
a mundo uidetur alienus. hunc auctori reddat extraneũ
amor suus. Hostis nãq redemptoris ẽ qui ꝑ recta opera
quę facit. tius uice ab ȩccła amari concupiscit. quia adulte¬
ncogitationis reus ẽ si placere puer sponsȩ oculis appetit:
ꝑ quẽ sponsus dona transmisit. Qui nimirũ amor ꝓprius
cu rectoris mentẽ coeperit. aliquando hanc in ordinate
ad mollitiem. aliquando uero ad asperitatẽ rapit. Ex a¬
more & enĩ suo mens rectoris in mollitiem uertitur. quia
cu peccantes subditos respicit. ne erga hunc eorũ dilectio
torptat: corripert ñ p̃sumit. Nonnũ qua uero errata sub¬
ditorũ que increp̾are debuerat. adulationibus demulcet
Unde bene ꝑ ꝓphetam dicitur Uae his qui consuunt puluillos

Expanded text:
e necesse est ut rector solerter invigilet, ne hunc cupido placendi hominibus pulset; ne cum studiose interiora penetrat, cum provide exteriora subministrat, se magis a subditis diligi quam veritatem quaerat; ne cum, bonis actibus fultus, a mundo videtur alienus, hunc auctori reddat extraneum amor suus. Hostis namque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adulterinae cogitationis reus est, si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus dona transmisit. Qui nimirum amor proprius cum rectoris mentem ceperit, aliquando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad asperitatem rapit. Ex amore etenim suo mens rectoris in mollitiem vertitur; quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit; nonnunquam vero errata subditorum quae increpare debuerat, adulationibus demulcet. Unde bene per prophetam dicitur: Vae his qui consuunt pulvillos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposuit dicens. Beatus iob dõ soli sibiq eognitus. intemptatione
ad nr̃am noticiã ꝑducendus tacꝰtus ẽ uulnere. ut odorem suarũ
uirium tanto latius spargeret. quanto more. aromatũ melius ea
incensione. fraglaret. Quo scemate. ipse qͥ hoc dix̃ beatus papa gre¬
gorius sepius usus fuisse cognoseit᷑. et huiusmodi oratione eẽ xeor
quas iheronimus concinas rethoꝵ declamationes appellat. At
gregorius humilitatis suȩ cautela cõmonitus. ñ solum facundiȩ.
suȩ redolentiã contempnebat. uerũ etiam incõparatione tracꝰta¬
tus alterius. dictatũ suũ furfurem nominans. libros suos legi
quandiu uiueret uehementissime ꝓhibebat. innocentio p̃fecto africȩ
int̃ cętera scribens. Quod in expositione sci iob transmitti uobis¬
codicẽ uoluistis. ur̃o om̃ino studio congaudemꝰ: qm̃ illi rei eminen¬
tiam ur̃am studere conspicimus. quȩ nec totos uos foras esurire ꝑ¬

Expanded text:
proposuit, dicens: « Beatus Job Deo soli sibique cognitus, in tentatione proposuit, dicens: « Beatus Job Deo soli sibique cognitus, in tentatione ad nostram notitiam perducendus, tactus est vulnere ut odorem suarum virium tanto latius spargeret, quanto more aromatum melius ex intentione fragraret. Quo schemate ipse, qui hoc dixit, beatus papa Gregorius saepissime usus fuisse cognoscitur; et hujusmodi orationes esse reor quas Hieronymus concinnas rhetorum declamationes appellat. » 78. At Gregorius humilitatis suae cautela commonitus, non solum facundiae suae redolentiam contemnebat, verum etiam in comparatione tractatus alterius dictatum suum furfurem nominans, libros suos legi quamdiu viveret vehementissime prohibebat, Innocentio praefecto Africae inter caetera scribens: « Quod in expositione scodicem voluistis, de vestro omnino studio gaudemus: quoniam illi rei eminentiam vestram studere conspicimus, quae nec totos foras vos exire per
Abbreviated transcription (Latin):
tacismi collisionẽ fugio. non barbarismi confusionẽ deuito. hiatũ
motus q etiã ꝓpositionũ casus seruare contempno. quia et indignũ
uehementer existimo. ut uerba cȩlestis oyaculi restringã sub regulis do¬
nati. Reque enĩ hȩc ab ullis interp̃tib in scripture. saerȩ auctoritate.
seruata sunt. Eoc qua nimirũ quia nr̃a expositio oritur. dignũ ꝓfecto
ẽ ut quasi ȩdita sobolis speciem sue matris imitetur. In quib uerbis
agnoscitur gregorium ñ studuisse locutionẽ pompaticã. sed ex
pristina sȩcularis exercirii consuetudine potius incurrisse. Cuius
seos admirat᷑. sumpta inquit sunt hȩc ab auctorib origene. uic¬
torino: ambrosio. uieronimo. cassiano. augustino. fulgentio. ac
nr̃is temporib insignit̃ eloquente gregorio. Sed et beda prbr. in
ubro de scematib oratores omoeoteleuton facere ꝑhibens. exemplũ

Expanded text:
tacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, hiatus tacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, hiatus motusque etiam et praepositionum casus servare contemno: quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati; neque enim haec ab ullis interpretibus in Scripturae sacrae auctoritate servata sunt. Ex qua re nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. » In quibus verbis agnoscitur Gregorius non studuisse locutionem pompaticam, sed ex pristina saecularis exercitii consuetudine potius incurrisse. Cujus seos admiratus: « Sumpta, inquit, sunt, ab auctoribus haec Origene, Victorino, Ambrosio, Hieronymo, Cassiano, Augustino, Fulgentio, ac nostris temporibus insigniter 173 eloquente Gregorio. » Sed et Beda presbyter in libro de schematibus oratores homoeoteleuton facere perhibens, exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
uit. et in his tracꝰ tandi sicut suꝑius patuit finẽ fecit. Qui libri dũ
adoctorib sequentis temporis tam rectissimis sententus editi. quã
luculentissimo rethoricȩ facundiȩ: stilo cõpositi ueracit̃ doceant᷑. eos
beatus gregorius eax humilitatis suȩ dulcedine incultos ꝑhibet lean¬
dyo ep̃o inter cȩtera scribens. Queso ut huniꝰ oꝑis haud dubiũ quin
moralium dicꝰta ꝑcuryens. in his uerboꝵ folia ñ requiras. quia ꝑ
sacra eloquia ab eorũ trac tatorib infrucꝰ tuose loquacit᷑as leuitas
studiose cõpescit᷑. dum in templo dĩ plantari nemus ꝓhibetur. Et
cuncti ꝓculdubio scimꝰ. quia quotiens in foliis malȩ lete segetis culmi
ꝓficiunt. minori plenitudine. spicarã grana turgescunt. Unde et
ipsam loquendi artẽ quã magisteria discipline exterioris insinuaq̃
seruare despexi. Nam sicut huiꝰ quoq epłe tenor enuntiat. ñ me¬

Expanded text:
vit; et in his tractandis, sicut superius patuit, finem fecit. 77. Qui libri dum vit; et in his tractandis, sicut superius patuit, finem fecit. 77. Qui libri dum a doctoribus sequentis temporis tam rectissimis sententiis editi quam luculentissimo rhetoricae facundiae stylo compositi veraciter doceantur, eos beatus Gregorius ex humilitatis suae dulcedine incultos perhibet, Leandro episcopo inter caetera scribens: « Quaeso ut hujus operis haud dubium quin Moralium dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacrstudiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantare prohibetur. Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum ipsam loquendi artem quam magisteria disciplinae exterioris insinuant servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non me
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ex positionis alterius studium interrũpens. sola nominũ p̃notati¬
one distinã. et inter quatuor libros ordinauit. ut sicut in libris ex¬
positionũ suarũ quib e̾e̾t uirtutib insudandum docuerat. ita etiam de¬
seriptis sc̃oꝵ miraculis quȩ uirtutũ fuisset earundẽ claritas luce clari¬
noq sermone doc tissimus. temporib constantini imꝑatoris post
annos ferme. centũ septuaginta quinq in grecã latinam q linguã
conuertens. orientalibus ȩcclesus diuulgauit. quaminis astuta grecoꝵ ꝑuer¬
sitas in cõmemoratione. sp̃s sc̃i apatre. ꝓcedentis. nomen filii suatim ra¬
dens abstulerit. Primam qͦq et ultimas ellechielis ꝓpħȩ. partes qͤ uide¬
bantur obscuriores. romanis postulantib ꝑtractauit. etisq ꝑomeli¬
as uiginti et duas distinguens. quantũ lucis intus habeant demonstra¬

Expanded text:
rat expositionis altius studium interrumpens, sola nominum praenotatirat expositionis altius studium interrumpens, sola nominum praenotatione distinxit, et in libros quatuor ordinavit: ut, sicut in libris expositionum suarum quibus esset virtutibus insudandum docuerat, ita etiam descriptis sanctorum miraculis quae virtutum fuisset earumdem claritas luce clari, Graeco Latinoque sermone doctissimus, temporibus Constantini imperatoris post annos ferme centum septuaginta quinque in graecam linguam convertens, Orientalibus ecclesiis divulgavit, quamvis astuta Graecorum perversitas, in commemoratione Spiritus sancti a Patre procedentis, nomen Filii suaptim radens abstulerit. 76. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes quae videbantur obscuriores, Romanis postulantibus, pertractavit, easque per homilias viginti et duas distinguens, quantum lucis intus habeant demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
stomacho languore: continuo aliis ꝓnuntiare ꝑmisit. quarũ exẽ¬
plaria secundõ seruo dĩ petenti mandauit. Cumque asuis familia¬
rib ut aliqua de miraculis patrũ deseriberet. gregorius enixius roga¬
retur. maximiano syracusano ep̃o scripsit dicens. Fratres mei qͥmecũ
familiarit᷑ uiuunt. om̃imodo me. cõpellunt aliqua de miraculis pa¬
trũ. quȩ in italia facta audiuimꝰ. sub breuitate describere. Ad quã rẽ
solatio ur̃e caritatis uehement̃ indigeo. ut quȩquȩ in memoriã rede¬
unt. queque. cognouisse uoscontigit. mͥ byeuiter indicetiꝰ. De dom¬
no autẽ nonnoso abbate qͥ iuxta domnũ anastasiũ abbatẽde. pon
tomis fuit. aliqua te retulisse. memini. quȩ obligioni mandaui:
Et hec gͦ et si qua sunt alia. tuis peto epłis in pͥmi et mͥ sub cȩleritate transmit¬
.T. si tamen adme ipse ñ ꝓficisceris. Hinc gregorius roboratus. sc̃oꝵ mi¬

Expanded text:
stomacho, languore continuo aliis pronuntiastomacho, languore continuo aliis pronuntiaplaria Secundo servo Dei petenti mandavit. 75. Cumque a suis familiaribus ut aliqua de miraculis patrum describeret Gregorius enixius rogaretur, Maximiano, Syracusano episcopo, scripsit, dicens: « Fratres mei, qui mecum familiariter vivunt, omni modo me compellunt aliqua de miraculis Patrum quae in Italia facta audivimus sub brevitate describere. Ad quam rem solatio vestrae charitatis vehementer indigeo, ut quae vobis in memoriam redeunt, quaeque cognovisse vos 172 contigit, mihi breviter indicetis. De domno autem tomis fuit, aliqua retulisse te memini, quae oblivioni mandavi. Et hoc igitur, et si qua sunt alia, tuis peto epistolis imprimi, et mihi sub celeritate transmitti, si tamen ad me ipse n
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacerdotiũ conspirasse cognouerat. quosdã conspiraturos ẽẽ p̃uide¬
bat. qͥ metiri se. nescientes quȩ ñ didicerunt docere concupiscerent.
quiq pondus magisterii tanto leuius estimarent. quanto uim illius
magnitudinis ignorarent. hos in ipso libri sui rep̃hendit exordio: ut
siquando indocti ac p̃cipites doc trinȩ artẽ tenere appetissent. ap̃ci¬
pitationis suȩ ausib in ipsa gregorianȩ locutionis ianua pellerentur.
Hunc librũ anatholius diaconus eiꝰ apocrisarius querenti ac uiuenti im¬
peratori quondã optulerat. quẽ magnus anastasius antiochenus ep̃s
in grecã linguam transfudit. et orientalib ȩccł̃is opus uenerabile
ꝓcurauit. Deinde sicut in scdõ huiꝰ oꝑis libro iam retuli. dũ adhuc
gregorius ad loquendũ uoce. flatuq sibi sufficeret. ꝑ stationes discus¬
rens. iginti omelias euangłii diuerso temp̃re coram populo decla¬
mauit. Reliquas uͦ eiusdem numeri dictauit qͥdem. sed lassescente.

Expanded text:
ad sacerdotium conspirasse cognoverat, quosdam conspiraturos esse praevidebat: qui metiri se nescientes, quae non didicerunt docere concupiscerent, quique pondus magisterii tanto levius aestimarent quanto vim illius magnitudinis ignorarent: hos in ipso libri sui reprehendit exordio, ut si quando indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetissent, a praecipitationis suae ausibus in ipsa Gregorianae locutionis janua pellerentur. Hunc librum Anatolius, diaconus, ejus apocrisiarius, quaerenti ac jubenti imperatori quondam obtulerat, quem magnus Anastasius, Antiochenus episcopus, in Graecam linguam transfudit, et Orientalibus ecclesiis opus venerabile procuravit. 74. Deinde, sicut in secundo hujus operis libro jam retuli, dum adhuc Gregorius ad loquendum voce statuque sibi sufficeret, per stationes discurrens, viginti homilias Evangelii diverso tempmavit, reliquas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente
Abbreviated transcription (Latin):
sed secundum scripta decessoris nr̃i si qua causa uel fidei uł crimini
uel peccumaria aduersuf p̃fatum adrianũ consacerdotẽ nr̃um
potuerit euenire. uel ꝑ eos ꝗnr̃i sunt iuris uel fuerint in urbe
sententia decidatur. Quod si contra hȩc quȩ statuimus quo¬
libet tepore. qualibet occasione uel surreptione. uenire.

Expanded text:
sed secundum scripta decessoris nostri, si qua causa vel fidei vel criminis, sed secundum scripta decessoris nostri, si qua causa vel fidei vel criminis, vel pecuniaria adversus praefatum Adrianum consacerdotem nostrum potuerit evenire, vel per eos qui nostri sunt vel fuerint in urbe sententia decidatur. Quod si contra haec quae statuimus, quolibet tempore, qualibet 631 occasione vel surreptione venire
Abbreviated transcription (Latin):
miuste depositũ. non solum sedi ꝓpͥe reddidit. uerum etiam ip¬
sius eccłam romano iuri defendens. alarissei ep̃i potestate subduaẽ.
inter̃ cetera dicens: Adrianũ ep̃m repperimus. et tuo contra sac̃¬
dotales mores odio laborasse. et nullo iure peccumariis in causis
eum fratnitatis tuȩ. c̃dempnatũ fuisse. sententia. Quia gͥ et ab
positus. honoris sui gradu carere ñ potuit. in sua eũ reformari
eccła. atque in ꝓpͥe dignitatis ordine decreuimꝰ reuocari. Et
cũ oportuisset te ex eo dominici corporis cõmunione. priuari.
quod ammonitione scẽ memoriȩ decessoris mei contempta.
ꝑ qua eũ eecłam q eiꝰ de tui iuris ditione potestatib exemit.
pursus in eis aliquid tͥ iuris dicionis seruare p̃siĩpseris. tamen
nos humanus decernentes. cõmunionis q tͥ sacramentũ inte.¬
rim cseruantes. decernimus ut frat̃nitas tua ab eo ȩccłaq
eiꝰ omnẽ ante habite sue potestatẽ niris ditionis abstineat.

Expanded text:
uste depositum, non solum sedi propriae reddidit, verum etiam ipsius ecclesiam Romano jure defendens, a Larissaei episcopi potestate subduxit, inter caetera dicens: « Hadrianum episcopum reperimus, et tuo contra sacerdotales mores odio laborasse, et nullo jure pecuniariis in causis eum fraternitatis tuae condemnatum fuisse sententia. Quia igitur et ab positus, honoris sui gradu carere non potuit, in sua eum reformari Ecclesia, atque in propriae dignitatis ordinem decrevimus revocari. Et cum oportuisset te ex eo Dominici corporis communione privari, quod, admonitione sanctae memoriae decessoris mei contempta, per quam eum Ecclesiamque ejus de tuae jurisdictione potestatis exemit, rursus in eis aliquid tibi jurisdictionis servare praesumpseris, tamen nos humanius decernentes, communionisque tibi sacramentum interim conservantes, decernimus ut fraternitas tua ab eo Ecclesiaque ejus omnem ante habitae suae potestatem jurisdictionis abstineat,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã ueritas ad altiora nos uirtutũ merita ꝓuocans dicit
Scitis quia principes gentiũ dominantur corũ. & qui maiores
sunt potestatẽ exercent in eos: non ita erit inter uos. Sed

Expanded text:
ipsam Veritas ad altiora nos virtutum merita provocans, dicit: ipsam Veritas ad altiora nos virtutum merita provocans, dicit: Scitis quia principes gentium dominantur eorum, et qui majores 23 sunt, potestatem exercent in eos. Non ita eri
Abbreviated transcription (Latin):
ergo rectores eocterius ꝗđ ꝓ aliorũ utilitate suscipiunt.
seruent interius qđ de sua estimatione ꝑtimescunt. Sed
tam̃ quibusdã signis decenter trũpentibus eos apud se eẽ
humiles & iã subiecti dep̃hendant. quatinus & in auctori¬
tate corũ qđ formident uideant: & de humilitate ꝗd imi¬
tentur agnos cant. Studeant igitur sint int̾missiont qui
presunt ut eorũ potentia quanto magna exterius cernitur. tan¬
to apud eos interius deprimatur ne cogitationẽ uincat. ne in
delectationẽ sui animũ rapiat. ne iam subse mens eã regere
ñ possit. cui se libidine dominandi sub ponit: Ne eni animus
presidentis ad clationẽ potestatis suae delectatione rapiatur.
recte ꝑ quendã sapientẽ dicitur. Ducẽ te constituerunt. noli
ex tolli sed esto in illis quasi unus ex illis: Hinc &ĩa petrus ait
Non dominantes in clero. sed forma facti gregi dĩ. Hinc ꝑ semul.¬

Expanded text:
ergo rectores exterius quod pro aliorum utilitate suscipiunt; ergo rectores exterius quod pro aliorum utilitate suscipiunt; servent interius quod de sua aestimatione pertimescunt. Sed tamen quibusdam signis decenter erumpentibus, eos apud se esse humiles etiam subjecti deprehendant, quatenus et in auctoritate eorum quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Studeant igitur sine intermissione qui praesunt, ut eorum potentia quanto magna exterius cernitur, tanto apud eos interius deprimatur, ne cogitationem vincat, ne in delectationem sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine dominandi supponit. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Hinc per semet
Abbreviated transcription (Latin):
ut sollirite ad tendant. quatinus ꝑ disciplinę debitũ culpas
quidẽ uirt potestatis fenant sed ꝑ humilitatis custodiam &¬
quales se ipsis fribus qui corriguntur agnoscant. qũauis ple
rũq &iã dignũ c̃ ut tosdem quos corrigimus tacita nobis
cogitationt preferamus. Illorũ nãq ꝑ nos uitia discipline
ulgore feriuntur. in his uero quae ipsi cõmittimus nec uerbi
quidẽ ab aliquo in urctione laceramur: Ianto ergo apud
dnm̃ obligatiores sumus. quanto apud homines in ulte pec¬
camus. Disciplina aut̃ nr̃a subditos dunno iudicio tanto libe¬
rores reddit. quanto hic eorũ culpas sine uindicta ñ dese¬
ninStruanda itaq ẽ & in corde humilitas. & in opere disci¬
plinas. Atꝙ inter hec sollerter intuendũ t̃. nedũ in mode¬
ratius custoditur uirtus humilitatis soluantur uira regi¬
minis & dũ p̃latus quisq plus se qua dectt dricit subdito¬
rũ uitã stringere sub disciplint uinculo ñ possit. Teneats

Expanded text:
ut sollicite attendant, quatenus per disciplinae debitum culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corrumque etiam dignum est ut eosdem quos corrigimus, tacita nobis cogitatione praeferamus. Illorum namque per nos vitia disciplinae vigore feriuntur, in his vero quae ipsi committimus, ne verbi quidem ab aliquo invectione laceramur. Tanto ergo apud Dominum obligatiores sumus, quanto apud homines inulte peccamus. Disciplina autem nostra subditos divino judicio tanto liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindicta non deserit. Servanda itaque est et in corde humilitas, et in opere disciplina. Atque inter haec solerter intuendum est, ne dum immoderatius custoditur virtus humilitatis, solvantur jura regiminis; et dum praelatus quisque plus se quam decet dejicit, subditorum vitam stringere sub disciplinae vinculo non possit. Teneant
Abbreviated transcription (Latin):
emolliens. sit uigor sed ñ eoc asperans. Sit zelus. sed ñ in mo¬
derate seuiens. sit pietas sed ñ plusquã expediat parcens.
ut dũ se in arre regiminis iustitia. clementaq ꝑmiscet: is
qui preẽ corda subditorũ & terrendo demulceat. & tam̃
ad terroris reutrentiã demulcendo constringat

Expanded text:
emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoemolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens; ut dum se in arce regiminis justitia clementiaque permiscet, is qui praeest corda subditorum et terrendo demulceat, et tamen ad terroris reverentiam demulcendo constringat
Abbreviated transcription (Latin):
diũ semiuiuus in stabulũ ducitur. & uinũ atq oleũ uulne¬
ribus eius ad hibetur. ut ꝑuinũ scilicet mordeant᷑ uulnera:
ꝑ oltũ foutantur:. Necesse quippe ẽ ut quisquis sanandis
uulneribus preest. inuinti morsũ doloris adhibeat. in oleo
molliciem pietatis. quaunus ꝑuinũ mundentur putrida:
ꝑ oleũ sananda foutantur. Miscenda ergo ẽ lenitas cũ
seueritate. faciendũ quoddã ex utroq temperam̃tũ. ut neq mul¬
uantur. Quod bene illa tabernacula archa significat. in qua
cũ tabulis uirga simul & manna t̃. quia cũ scripture saere
scientia in boni rectoris pectore est. si uirga districtio¬
nis. sit ce manna dulcedinis. Hlinc dauidꝰ ait. Uirga tua &¬
baculus tuus. ipsa me consolata sunt. Uirga eñi ꝑcutimur.
baculo sustentamur. Si ergo ẽ districtio uirge quat feriat.
sit & consolatio baculi quȩ sustentet. Sit itaq amor sed ñ

Expanded text:
dium semivivus in stabulum ducitur, et vinum atque oleum vulnedium semivivus in stabulum ducitur, et vinum atque oleum vulneribus ejus adhibetur, ut per vinum scilicet mordeantur vulnera, per oleum foveantur. Necesse quippe est ut quisquis sanandis vulneribus praeest, in vino morsum doloris adhibeat, in oleo mollitiem pietatis, quatenus per vinum mundentur putrida, per oleum foveantur sananda. Miscenda ergo est lenitas cum severitate; faciedum quoddam ex utroque temperamentum, ut neque mulvantur. Quod juxta Pauli vocem bene illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul et manna est; quia cum Scripturae sacrae scientia in boni rectoris pectore, si est virga 24 districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
si hanc districtionis seueritas ñ coartat: Sed sepe deterius fran¬
gitur cũ fractura in caute conligatur. ita ut grauius scissura
sentiat. si hanc in moderatius ligamenta constringant. Vn¬
de necesse ẽ ut cũ peccati uulnus in subditis corrigendo restrin¬
gitur. magna se sollicitudine &ia districtio ipsa moderetur.
quatinus sic uira discipline contra delinquentes exerceat.
ut pietatis uiscera ñ amittat. Curandũ quippe ẽ ut recto¬
rẽ subditis & matrẽ pirtas. & patrẽ exhibeat disciplina. Atq
int̾ hec sollicita circũ spectione. ꝓuidendũ ẽ. ne aut distric
tio rigida: aut pietas sit remissa. Nlam sicut in libris iã mora¬
libus diximus disciplina. uel miscđa multũ destituitur. si
una sint altera tentatur. Sed erga subiectos suos in esse rec¬
toribus debet & iuste consulens miscda. & piȩ seuiens dis¬
ciplina. Hinc nãq ẽ qđ docenit ueritate ꝑ samaritani stu¬

Expanded text:
si hanc districtionis severitas non coarctat. Sed saepe deterius fransi hanc districtionis severitas non coarctat. Sed saepe deterius frangitur, cum fractura incaute colligatur, ita ut gravius scissuram sentiat, si hanc immoderatius ligamenta constringant. Unde necesse est ut cum peccati vulnus in subditis corrigendo restringitur, magna se sollicitudine etiam districtio ipsa moderetur, quatenus sic jura disciplinae contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amittat. Curandam quippe est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sotio rigida, aut pietas sit remissa. Nam sicut in libris Moralibus jam diximus , disciplina vel misericordia multum destituitur, si una sine altera teneatur. Sed erga subditos suos inesse rectoribus debet et juste consulens misericordia, et pie saeviens disciplina. Hinc namque est quod docente Veritate , per Samaritani stu
Abbreviated transcription (Latin):
niet dominus serui illius in die qua ñ sperat ae hora qua
ignorat & diuidet cũ. partẽq eius ponet cũ ypocritis. Intes
ypocritas enĩ iure deputatur. qui ex simulatione discipli¬
nȩ ministerium regiminis uertit in usũ dominationis
Et tam̃ ñ nũquã grauus delinquit᷑. si int̾ ꝑuersos plus
equalitas. quã disciplina custoditur. Quia enĩ falsa pietat
superatus ferire heli delinquentes filios noluit. apud distris¬
tũ iudicẽ semetipsũ cũ filus crudeli damnatione ꝑcussit
E inc nãq ei diuina uoce dicit᷑. Honorasti filios tuos magis quã
me. Hine pastores increpat ꝑ ꝓphȩtam dicens. Qđ fractũ ẽ ñ
alligastis. & qđ abiectũ ñ reduxistis. Abiectus enĩ reducitur.
cũ quisq in culpa lapsus. ad statũ iustinȩ eoc pastoralis sollicitu¬
dinis uigore reuocatur fractura uero ligamen astringit. cu
culpã disciplina deprimit. ne plaga usq ad interitũ deffluat.

Expanded text:
minus servi illius in die qua non sperat, et hora qua ignorat, et dividet eum, partemque ejus ponet cum hypocritis. Inter hypocritas enim jure deputatur qui ex simultatione disciplinae ministerium regiminis vertit in usum dominationisus delinquitur si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custoditur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Hinc namque divina ei voce dicitur: Honorasti filios tuos magis quam me . Hinc pastores increpat per prophetam, dicens: Quod fractum est non alligastis, et quod abjectum est non reduxistis . Abjectus enim reducitur cum quisque in culpa lapsus, ad statum justitiae ex pastoralis sollicitudinis vigore revocatur. Fracturam vero ligamen astringit, cum culpam disciplina deprimit, ne plaga usque ad interitum defluat,
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui uoluerit inter uos primus eẽ. erit uester seruus. Sicut
filius hominis ñ uenit ministrari. sed ministrare. Hlinc est
quł seruum ex suscepto regimine elatũ que post supplicia
maneant indicat dicens. Qđ si dixerit ille seruus malus
in corde suo. morã facit dominus meus urnire. & coeperit ꝑ¬

Expanded text:
e, erit vester servus: sicut Filius hominis non venit ministrati, sed ministrare . Hinc est quod servum ex suscepto regimine elatum, quae post supplicia maneant, indicat, dicens: Quod si dixerit mallus ille servus in corde suo: Moram facit Dominus meus venire, et coeperit
Abbreviated transcription (Latin):
GENERE ROMANUS. ARTE EHILOSOEΗUS.
Gordiani uiri clarissimi et Beatȩ Sibxiȩ filius. p̃fu¬
it Romane sedi annis tredecĩ: mensibus sex: diebuᷤ
decem. temporibus Tyberii M AURICII et foce au¬
oustorum. Iste senatoria stirpe ꝓgenitu tam no¬
bilissimam quam etiam religiosissimã Genealogiam
duxit. ita ut quartus FE lix sedis apostolicȩ pontifex uir magnȩ in xp̃i ȩccła
reuerentiȩ qͥ basilicã sc̃orum cosmȩ et damiani martyrum uiasacra iuxta
templum. Romuli sicut hactenus cernitur uenustissime fabricauit eꝰ attauus
fuerit. et beata uirgo tharsilla quȩ moritura ꝓmissionis cȩlestis audiuit armo¬
niam. et iħm xp̃ai ad se recipiendã uidere meruit. amita nibilominus eius

Expanded text:
genere Romanus, arte Philosophus, Gordiani, viri clarissimi, et beatae Silviae filius, praefuit Romanae sedi annis tredecim, mensibus sex, diebus decem, temporibus Tiberii Mauricii, et Phocae Augustorum. Iste, senatoria stirpe progenitus, tam nobilissimam quam etiam religiosissimam genealogiam duxit, ita ut quartus Felix sedis apostolicae pontifex, vir magnae in Christi Ecclesia reverentiae, qui basilicam sanctorum Cosmae et Damiani martyrum via sacra juxta templum Romuli, sicut hactenus cernitur, venustissime fabricavit, ejus atavus fuerit, et beata virgo Tharsilla, quae moritura promissionis coelestis audivit harmoniam, et Jesum Christum ad se recipiendam videre meruit, amita nihilominus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
srtraot ehanaan terra ꝓmittitur. ut quandoq ad derisa
speranda ꝓuocetur. Neq enĩ rudis ille populus ꝓmissions¬
pius ddi in longinqũ crederet. si a ꝓmissore suo ñ aiã auia¬
no aliuid ꝑcepisset. Vt ergo ad eternorũ fidẽ citius robo¬
riur. nequaquã solũ modo spe. ad res. sed rebus quoq ac
spem trahitur. Quod liquido psalmista testatur dicẽns. De¬
dit eis regiones gentium. & labores populorũ possedert̃¬
ut custodiant iustificationes eius & legẽ eus exquirant
Sed cũ largientẽ dm̃ humana mens boni operis responsio¬
nt̃ ñ sequitur. unde nutrita pie creditur. uastius inde dãp¬

Expanded text:
ae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad res, sed rebus quoque ad spem trahitur. Quod liquido Psalmista testatur, dicens: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . Sed cum largientem Deum humana mens boni operis responsione non sequitur, unde nutrita pie creditur, inde
Abbreviated transcription (Latin):
celestis gr̃e. immicis uos terribiles faciat pietas. subditos benis¬
nos. Quiescat felicissimis temporib ur̃is. uniuersa re publiea
plata sub causarũ imagine p̃da pacis. cessent testam̃toꝵ insidiȩ:
ra possessio. ut sine timore habere se gaudeant. quȩ non sunt
ab eis adquisita. Reformetur iam singulis sub iugo pii imperii
libertas sua. Noc namq inter reges gentium et rei publicẽ imꝑa¬
tores distat. quod reges gentiũ domini seruoꝵ sunt. imꝑatores
rei ꝑublicȩ domini liberorũ. Cumq focas mandari sibi pomane
sedis diaconum cum magna humilitate et reuerentia pos tula

Expanded text:
elestis gratiae inimicis vos terribiles faciat, pietas subditis benignos. Quiescat felicissimis temporibus vestris universa respublica, prolata sub causarum imagine praeda pacis. Cessent testamentorum insidiae, ra possessio, ut sine timore habere se gaudeant quae non sunt ab eis fraudibus acquisita. Reformetur jam singulis sub jugo pii imperii libertas sua. Hoc namque inter reges gentium et reipublicae imperatores distat, quod reges gentium domini servorum sunt, Imperatores vero Reipublicae Domini liberorum. » 21. Cumque Phocas mandari sibi Romanae sedis diaconum cum magna humilitatis reverentia postula