comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
elagitant rerum quam qm̃ non porrumuo reelde rerexce¬
laqt enim uirer mentir humane existimant falsa erroquer
dicimus iprid& ot mirabilibu rebur quar uel uidere porsums
ueluidemur debent reddere rationem: quod rifieri ab biomi ne
nonporre peruider int:Natendum est eir nonideo ali quid
non fiurre uel non futurũ Perre qui aratio inde non poteit
redi quando qui demrunt ista dequibur rimiliter non potest:
Nonitaq pergo perplurima quȩ manda tas unt. litteris non
gesta atq tramr acta red in locis quibusq: manentia quoriquir¬
quam ire uoluerit & potuerit ut rum ueraritt ex plorabit
red pauca commemoro: A grigentsum riciliae ralem ꝑibent
cum fuerit ammotur igni uelud in aqua flucrcere : cum uerd
ipri aquȩ uelut inigne crepitare : Aput garamantor quenda
fontem tamfrigidum diebur utnon bibatur tamferuidum
noctibus ut non tangatur: INaephipõ alium fontem in odphaces

Expanded text:
flagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere exceflagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere excedunt enim uires mentis humanae, existimant falsa esse quae dicimus, ipsi de tot mirabilibus rebus, quas uel uidere possumus uel uidemus, debent reddere rationem. Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, fatendum est eis non ideo aliquid non fuisse uel non futurum esse, quia ratio inde non potest reddi. quando quidem sunt ista, de quibus similiter non potest. Non itaque pergo per plurima, quae mandata sunt litteris, non gesta adque transacta, sed in locis quibusque manentia; quo si quisquam ire uoluerit et potuerit, utrum uera sint, explorabit; sed pauca commemoro. Agrigentinum Siciliae salem perhibent, cum fuerit admotus igni, uelut in aqua fluescere; cum uero ipsi aquae, uelut in igne crepitare. Aput Garamantas quendam fontem tam frigidum diebus, ut non bibatur, tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro alium fontem, in quo faces,
Abbreviated transcription (Latin):
eonuuia retur episcopur eundem protulerit apanone
pnenuerit rubargento: ferrun sque sueper a rgerleu
posuern genemde sicut subter mouebat manum qua
drpidem tentbat ita serrum desuper mouelatium qulo
argento medio nihil quepatiente concitouesimo cursq
acrecinni infralapis abhomine supra ferrumra pieba¬
aueluo duitum quam ipse uiderim credichiquuedtba
pensto magni telegerim dicam: quando iut ueuna
ponitur adamans non rapit ferrum &silam rapu¬
esor iare propin quo uerit mox remitut : Pidia mittit
for lapidero sedneos nos cognttar iam desist imi mmu¬
ram quanto magis illi aquibus ueniunt sicor facanr¬
mos habent sic forsitanhabent ut nos calcem quammiro
modo uque feruescente quasol &ignis &t ingur &cleo
nopser uercente quo rol&ignir accendi quia in promtu
prum tamen homines infideler quicum diui na uel pregẽ¬
ritanuel futura miracpla prȩdicamur que illir expe¬
rinda nonualemus ostendere rationem a nobipear un

Expanded text:
conuiuaretur episcopus, eundem protulerit lapidem et tenuerit sub argento ferrumque super argentum posuerit; deinde sicut subter mouebat manum, qua lapidem tenebat, ita ferrum desuper mouebatur, adque argento medio nihilque patiente concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebaaudiui, cui tamquam ipse uiderim credidi. Quid etiam de isto magnete legerim dicam. Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquauerit, mox remittit. India mittit hos lapides; sed si eos nos cognitos iam desistimus admirari, quanto magis illi, a quibus ueniunt, si eos facillimos habent, sic forsitan habent, ut nos calcem, quam miro modo aqua feruescentem, qua solet ignis exstingui, et oleo non feruescentem, quo solet ignis accendi, quia in promturum tamen homines infideles, qui, cum diuina uel praeterita uel futura miracula praedicamus, quae illis experienda non ualemus ostendere, rationem a nobis earum
Abbreviated transcription (Latin):
nonperueniunt adregnum promissum. nec herȩtici nec
iudȩi carnaler qui a preter isaac nullurest herer:
& non qui filii carnis hifiliidĩ : sed filii promirsionis depu¬
tantur in semine dequo dictumeit: Inisaac uocabi tur¬
Inisaac uocabitur
tibi semen: neq enim uideo: cur &iam c&tura porł uxori
mortem ducta nisi propter hoc mysterium dictastt con¬
cubina Sed quisquir hȩc non uult in istis significati¬
onibus accipere: non calumni &ur abrahȩ : Quidsi enĩ
& hoc prouisum est contra hereticos futuros fecundarũ
aduessarior nuptiarum ut in pso patre multarum gentiũ
post obitum coniugir iterum coniugari demonstrar&ur
nones sepeccatum: &mortuur est abraham cumess&
annosum centum septuaginta: Annorum. seꝓtua
annosum centum septuaginta:

Expanded text:
non perueniunt ad regnum promissum, nec haeretici, nec non perueniunt ad regnum promissum, nec haeretici, nec Iudaei carnales, quia praeter Isaac nullus est heres, et non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine, de quo dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen. Neque enim uideo, quur etiam Cettura post uxoris mortem ducta, nisi propter hoc mysterium, dicta sit concubina. Sed quisquis haec non uult in istis significationibus accipere, non calumnietur Abrahae. Quid si enim et hoc prouisum est contra haereticos futuros secundarum aduersarios nuptiarum, ut in ipso patre multarum gentium post obitum coniugis iterum coniugari demonstraretur non esse peccatum? Et mortuus est Abraham, cum esset annorum centum septuaginta <quinque>. Annorum ergo se
Abbreviated transcription (Latin):
a postolo significauerunt carnales u&eris testamenti
cur non &iam c&tura & silueiur significent carna¬
les quise adtestamentum nouum & istimant pertinere
Ambȩ quippe &uxores abrahȩ & concubine sunt appel¬
latȩ sarrauero num quã dicta est concubina: nam
& quando data est agar abrahȩ: ita scriptum est:
Et apprehendit sarra upcor abraham agar exptiam an¬
cillam suam post decem annos quam habitauerat abram
interra chanaan & dedit eam abram uiro suo ipsi uxorẽ
Dec& tura autem quam porł obitum same accepit sie let¬
tur
Adiciens autem abraham. sumsit uxorem: cui nomen atura
Ear ambȩdicuntur uxorer: ambeporro coneubine fuirse sep¬
periuntur postea dicente seriptura Dedit autem abrahã
omnẽ censũ suum is aac filio suo & silus concubinaram
suanim dedit abraham dationer & dimisit eos abisa ac filio
suo adhuc seuiuo ad orientem interra orientis:
Habent ergo non nulla munera filii concubinarum. Sed

Expanded text:
Apostolo, significaverunt carnales veteris Testamenti Apostolo, significaverunt carnales veteris Testamenti ; cur non etiam Cethura et filii ejus significent carnales, qui se ad Testamentum novum existimant pertinere? Ambae quippe et uxores Abrahae, et concubinae sunt appellatae: Sarra vero nunquam dicta est concubina. Nam et quando data est Agar Abrahae, ita scriptum est: Et apprehendit Sarra uxor Abram Agar Aegyptiam anciin terra Chanaan, et dedit eam Abram uiro suo ipsi uxorem. De Cettura autem, quam post obitum Sarrae accepit, sic legitur: Adiciens autem Abraham sumsit uxorem, cui nomen Cettura. Ecce ambae dicuntur uxores; ambae porro concubinae fuisse reperiuntur, postea dicente scriptura: Dedit autem Abraham omnem censumsuumlsaacfiliosuo, etfiliisconcubinarum suarum dedit Abraham dationes et dimisit eos ab Isaac filio suo adhuc se uiuo ad orientem, in terram orientis. Habent ergo nonnulla munera filii concubinarum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sunc emit agrum abraham in quo sepeliuit uxorem : tunc
esgo secđm narrationem sthephani interra illa est conlocat᷑¬
qm̃ coepit ibiesse possessor: Post mortem scilica patris¬
sui qui colligitur ante biennium stusse defunctur.
qua draginta ess& isaac. duxit uxorem centensimo scili¬
C& & quatragensimo. annouitȩ. patrir sui triennio
post mortem matris suȩ ut autemillam ducer & quando
abeius patre in me sopatamiã seruus missus est : quid
aliut demonstratum est cum eidem ser uodixit abraham
Num quid hȩc parua sunt᷑ prȩnunciatȩ in dicia ueritatire
quam compleri uidemur in xp̃o:¬
turam duxit uxorem ubi absit ut in continentram. suspi¬
cemur: presertun. in illa iam &ate & in illa fidȩi sancita¬
te an adhuc procreandi filii. querebantur cumiam dõ
promittente tanta multiplicatio filiosum &isaac per
stellas cȩli & harenam tenx̃ fide probatiisima tene¬
r&ur  Sed profecto siagar &ismahel: doctore

Expanded text:
Tunc emit agrum Abraham, in quo sepeliuit uxorem. Tunc Tunc emit agrum Abraham, in quo sepeliuit uxorem. Tunc ergo secundum narrationem Stephani in terra illa est conlocatam coepit ibi esse possessor; post mortem scilicsui, qui colligitur ante biennium fuisse defunctus. quadraginta esset Isaac, duxit uxorem, centensimo scilicet et quadragensimo anno uitae patris sui, triennio post mortem matris suae. Ut autem illam duceret, quando ab eius patre in Mesopotamiam seruus missus est, quid aliud demonstratum est, cum eidem seruo dixit Abraham:Numquid haec parua sunt praenuntiatae indicia ueritatis, quam conpleri uidemus in Chrthuram duxit uxorem? Ubi absit ut incontinentiam suspicemur, praesertim in illa jam aetate, et in illa fidei sanctitate. An adhuc procreandi filii quaerebantur, cum jam Deo promittente tanta multiplicatio filiorum ex Isaac per stellas coeli et arenam terrae fide probatissima teneretur? Sed profecto si Agar et Ismael, doctore
Abbreviated transcription (Latin):
silio tuo dilecto propterme nisi benedicens benedicamte : &¬
multiplicans multiplicabo sementuum: tamquam stellas cȩli :¬
& tam quam harenam quȩ iuxta labium maris & hereditate pos¬
si debit sementuum ciuitater aduersariorum: & benedicentur
insemin&uo omner gentes terȩ quia obaudisti uocẽ meam
oc modo est illa deuocatione gentium in semine abrahȩ post
holo caustum quo significatur est xp̃r &iam iuratione dĩ fismata
promissio: Sepe enim promiserat : sed numquam iurauerat
Quid est autem dĩ ueri ueracis queiuratio nis̃ promissi confir¬
matio: &ins̃delium quȩdam increpatio. Post hec sarra
mor tuaest centensimo uicensimo & septimo anno uitȩ suȩ
centensimo autem : & tricensimo septimo uiri sui:
Decem quippe annis eam prȩcedebat &ate sicut ipse quando
sibi gilla promis sus est filiurait: Simihi annorũ centum
Rasc&ur &n sarra annorum nonaginta pari&:

Expanded text:
filio tuo dilecto propter me, nisi benedicens benedicam te, etfilio tuo dilecto propter me, nisi benedicens benedicam te, etmultiplicansmultiplicabosementuum tamquam stellas caeli et tamquam harenam, quae iuxta labiummaris. Ethereditatepossidebitsemen tuum ciuitates aduersariorum, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, quia obaudisti uocem meam. Hoc modo est illa de uocatione gentium in semine Abrahae post holocaustum, quo significatus est Christus, etiam iuratione Dei firmata promissio. Saepe enim promiserat, sed numquam iurauerat. Quid est autem Dei ueri ueracisque iuratio nisi promissi confirmatio et infidelium quaedam increpatio? Post haec Sarra mortua est, centensimo uicensimo septimo anno uitae suae, centensimo autem et tricensimo septimo uiri sui. Decem quippe annis eam praecedebat aetate; sicut ipse, quando sibi ex illa promissus est filius, ait: Si mihi annorum centum si Sarra annorum nonaginta pariet.
Abbreviated transcription (Latin):
uerba potius audiamus: ait quippe scriptura: Egetendit
alraham manum suam sumere macheram ut occider & filium
suum: & uocauit illum angelus dñs de celo &dixit abraham
Ille autem dixit: ecce ego & dixit: non inittas manum tuam super
pueruim neq facias illi quicquã: Nunc enim sciui quiatimes
dm̃ tu & non peper cisti filiotuo dilecto psop ter me
Nunc sciui dictum est nunc scirifeci neq enim hoc nondum
sciebat d̃s̃: deinde ari&eillo immolato proisaac filiosuo
uocauit ut legitur abraham nomen loci illius dnr̃ uidit : ut dicant
hodie in monte dnr̃ apparuit: Sicut dictum est nunc sciui
proeo quod est nunc scirifeci ita hic h̃s uidit pso eo quod est
dñs apparuit hoc est uideri. sefecit .: Euocauit angelus dñi
abraham secundo decoȩlo dicens.
Permeipsum iura ui
dicit dñs. propter quod fecisti uerbum hoc & non peper cisti

Expanded text:
uerba potius audiamus. Ait quippe scriptura: Et extendit uerba potius audiamus. Ait quippe scriptura: Et extendit Abraham manum suam sumere machaeram, ut occideret filium suum. Et uocauit illum angelus Domini de caelo et dixit: Abraham! Ille autem dixit: Ecce ego. Et dixit: Non inicias manum tuam super puerum, neque facias illi quicquam; nunc enim sciui quia times Deum tuum, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me. Nunc sciui dictum est \'nunc sciri feci\'; neque enim hoc nondum sciebat Deus. Deinde ariete illo immolato pro Isaac filio suo uocauit, ut legitur, Abraham nomen loci illius: Dominus uidit; ut dicant hodie: In monte Dominus apparuit. Sicut dictum est: Nunc sciui, pro eo quod est nunc sciri feci: ita hic Dominus uidit, pro eo quod est Dominus apparuit, hoc est uideri se fecit. Et uocauit angelus Domini Abraham secundo de caelo dicens: Per me ipsum iuraui, dicit Dominus, propter quod fecisti uerbum hoc et non pepercisti
Abbreviated transcription (Latin):
hȩsitauit quod sibi seddi poterat immolatur quidari
potuit non speratus: Sic intellectum est & inȩpistula
adhebreos & sic &positum :Fide inquit precersit abraha
inisaac temtatus & unicum obtulit qui promissiones.
sus cepit: adquem dictum est: inisa ac uocabitus tibi semen
cogitans quia & e mortuis &citare potest t̃s
Proinde addidit prohoc &iam eum Insimilitudinem addu¬
lus. Qui propriofilio non pe percit: sed pronobis
omnibur tradidit eum Propterea &isa ac sicut dñt
esucm suam: ita sibi ligna adiuictimȩ locum quibus suesãt¬
Inponertur ipsepor tauit postremo quia uaas oceidi nono¬
portebat postea quam est pater ferire prohibitus quis esat ille
arses quo immolato impl&umest significatiuo sanguine sacrisi
ciur hempe quando eum uidit abraham cornibus infrutice
tenebatur: Quisergo ille sigurabatur nisi iht ante quam immo¬
largur spinis iutaicir coronatus: Sed diuina perangelũ

Expanded text:
haesitavit quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari haesitavit quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari potuit non speratus. Sic intellectum est et in Epistola ad Hebraeos, et sic expositum. Fide, inquit, praecessit Abraham, in Isaac tentatus; et unicum obtulit, qui promissiones suscepit, ad quem dictum est, In Isaac vocabitur tibi semen: cogitans quia et ex mortuis excitare potest Deus. Proinde addidit, Pro hoc etiam eum et in similitudinem addulus, Qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ? Propterea et Isaac, sicut Dominus, crucem suam, ita sibi ligna ad victimae locum, quibus fueratmponendus, ipse portavit. Postremo quia Isaac occidi non oportebat, posteaquam est pater ferire prohibitus, quis erat ille aries, quo immolato impletum est signcium? Nempe quando eum uidit Abraham, cornibus in frutice tenebatur. Quis ergo illo figurabatur, nisi Iesus, antequam immolaretur, spinis Iudaicis coronatus? Sed diuina per angelum
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ delectar &ur humanir quamuir diuino intonante
precepto oboediendum sit non dis putandum: uerim tamer
abraham confestam filium cumfiuss& immolatur resunet tu¬
rum credidirse laud antus est: Dixerat namque illi dr̃.
cum deancilla & silio eius foras eiciendis uoluntatem con¬
iugis noll& implere : inisaac uocabitur tibi semen : & cer¬
te ibi sequitur acdicitur filiumautem ancille huius
in magnam gentem faciam illum quia sementuum est
Quomodo ergo dictum est inisaac uocabitr tibi sem̃en cũ
& his mahelem dr̃ semeneias uocauerit: geponens autẽ
apostolus: Quid sit inisaac uocabitur tibi semen
Idest inquit non qͣui filii carnis hifiluds̃: Sed filii pro¬
missionis deputantur in semine :: Ac perhoc filii pro¬
missionis : ut sint semen abrahȩ. Inisaac uocantur:
Doc est inxp̃m uocante gratia congregantur : Hanc ergo
promissionem paterpius fideliter tenens: quiaper
kunc opor tebat impleri quem dr̃ iubebat occidi non

Expanded text:
Deus delectaretur humanis; quamuis diuino intonante Deus delectaretur humanis; quamuis diuino intonante praecepto oboediendum sit, non disputandum; uerum tamen Abraham confestim filium, cum fuisset immolatus, resurrecturum credidisse laudandus est. Dixerat namque illi Deus, cum de ancilla et filio eius foras eiciendis uoluntatem coniugis nollet inplere: In Isaac uocabitur tibi semen. Et certe ibi sequitur ac dicitur: Et filium autem ancillae huius in magnam gentem faciam illum, quia semen tuum est. Quo modo ergo dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen, cum et Ismaelem Deus semen eius uocauerit? Exponens autem apostolus quid sit: In Isaac uocabitur tibi semen: Id est, inquit, non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine. Ac per hoc filii promissionis, ut sint semen Abrahae, in Isaac uocantur, hoc est in Christo uocante gratia congregantur. Hanc ergo promissionem pater pius fidelihunc oportebat impleri, quem Deus jubebat occidi, non
Abbreviated transcription (Latin):
Nato isaac & eo nomine uocato sarra monstrauit ait.
quippe : Risum mihi fecit hñr : quicumq ȩnim audierit
congaude bitmihi:
Sed pose aliquantulum tempus ancilla dedomo eicitur
cum filio suo & duo illa secđm apostolum testamenta
significantur uus & nouum ubi sarra illa super nȩ
ii. In ter hȩc quȩ̃ omnia commemorare nimis longũ
ests temptator abraham deimmolando dilectirsi¬
mo filio ipso isaac: ut piaeius oboedientia probar&ur:
seculis in notitiam proferenda nondo: Aeque enim
omnis est culpanda temptatio quia & gratulanda est
qua sit probatio: E plerum que aliter animus humanur nl
ipũ in noter cere non potest : nisi uires suas sibi non uerbo:
sed &perimento temptatione quodam modo in ter gante
respondeat : ubi sirimmun a gnouerit tuncpiur est : tunc so¬
lidatur firmitate gratiȩ non inflatur inanitate iac¬
tantiȩ : Num quam sane creder& abraham quod uictimir

Expanded text:
nato Isaac, et eo nomine vocato, Sarra monstravit; ait nato Isaac, et eo nomine vocato, Sarra monstravit; ait quippe, Risum mihi fecit Dominus; quicumque enim audierit, congaudebit mihi . Sed post aliquantulum tempus ancilla de domo ejicitur cum filio suo, et duo illa secundum Apostolum Testamenta significantur, vetus et novum: ubi Sarra illa supernae ae. Inter haec, quae omnia commemorare nimis longum est, tentatur Abraham de immolando dilectissimo filio ipso Isaac, ut pia eius oboedientia probaretur, saeculis in notitiam proferenda, non Deo. Neque enim omnis est culpanda tentatio, quia et gratulanda est, qua fit probatio. Et plerumque aliter animus humanus sibi ipsi innotescere non potest, nisi uires suas sibi non uerbo, sed experimento tentatione quodam modo interrogante respondeat; ubi si Dei munus agnouerit, tunc pius est, tunc solidatur firmitate gratiae, non inflatur inanitate iactantiae. Numquam sane crederet Abraham, quod uictimis
Abbreviated transcription (Latin):
rin apud egem ciuitatir illiur abimelech quod in ex pto
deconiuge fecerat ei que intacta similiter sed dita est ubi
ane abraham obiurganti rei quur tacuirr& uxortioe
sofosem que dixirs & aperienr quid timuerit &iam hoc
Addrdit + enim uere soror mea est depatre . sed non
dematre :
Quia de patre suo soror erat abrahe
Dequo propin qua eius erat : tantȩ autem pulchritudinis fuit
ut &iam in illa &ate poss& ad amari:
Desarra filiur eum que nomina uit isa ao : quod inter pretatur
sui Riserat enim & pater quando ei promissus est am¬
mirans ingaudio : Riserat & mater quando per illos tres
uiros iterum promissur est dubitans in gaudio quamuis
& probrante angelo quo drisurille &iam sigaudn suit :
tamen plenȩ sidei non fuit: Post ab eodem angelo in
fide &iam confirmataest & hocergo puer: nomen
accepit nam quod risur ille non ad inridendum. o¬
prium sed ad celȩbrandum gaudium pertinebat :

Expanded text:
ris aput regem ciuitatis illius Abimelech, quod in Aegypto ris aput regem ciuitatis illius Abimelech, quod in Aegypto de coniuge fecerat, eique intacta similiter reddita est. Ubi sane Abraham obiurganti regi, quur tacuisset uxorem sororemque dixisset, aperiens quid timuerit etiam hoc addidit: Etenim uere soror mea est de patre, sed non de matre, quia de patre suo soror erat Abrahae, de quo propinqua eius erat. Tantae autem pulchritudinis fuit, ut etiam in illa aetate posset adamari. de Sarra filius, eumque nominauit Isaac, quod interpretatur risus. Riserat enim et pater, quando ei promissus est, admirans in gaudio; riserat et mater, quando per illos tres viros iterum promissus est, dubitans in gaudio, quamvis exprobrante angelo. Quod risus ille etiamsi gaudii fuit, tamen plenae fidei non fuit, post ab eodem angelo in fide etiam confirmatus est. Ex hoc ergo puer nomen accepit. Nam quod risus ille non ad irridendum opprobrium, sed ad celebrandum gaudium pertinebat,
Abbreviated transcription (Latin):
rerponsũ ut dicer&ur. ab raham erit in magnam gentem
& multam & benedicentur in eo omnes gentes tere:
Et hic duo illa breuir sime plenissime que promir ia sunt gens
isrbł secundum carnem : & omner gentes secđm fidẽ¬
osthane promir non ẽ liberato deso domis loths uiciero
imneo imbre decȩlo tota illa regio impiȩ ciuitatis incineqen
uessa est ubi stupra in masculos intantam consuaudinẽ
conualuerant quantam lges solent aliosum facuo spec in¬
preberelicentiam uerum & hog eonim suppli cium iregune
sutuer utici diuini suit Ram quopertin& quodpso¬
hibit sunt qui liberabantur ab angelis retro respace quo
nis quianon es animo redeundumꝰ adu&erem uitami qua
pest qara eeneratur xunur nultimum euadere
iudicium cogitamus
Deniq uxor loth ubi res pexit
seranit condimentum quo sapiant aliquid unde illud
eaueatur demplum: Inderissus abraham fecis ingera¬

Expanded text:
responsum, ut diceretur: Abraham erit in magnam gentem responsum, ut diceretur: Abraham erit in magnam gentem et multam, et benedicentur in eo omnes gentes terrae. Et hic duo illa breuissime plenissimeque promissa sunt, gens Israel secundum carnem et omnes gentes secundum fideost hanc promissionem liberato de Sodomis Lot, et veniente igneo imbre de coelo, tota illa regio impiae civitatis in cinerem uersa est, ubi stupra in masculos in tantam consuetudinem conualuerant, quantam leges solent aliorum factorum praebere licentiam. Verum et hoc eorum supplicium specimen futuri iudicii diuini fuit. Nam quo pertinet quod prohibiti sunt qui liberabantur ab angelis retro respicere, nisi quia non est animo redeundum ad ueterem uitam, qua per gratiam regeneratus exuitur, si ultimum euadere indicium cogitamus? Denique uxor Loth, ubi respexit, aestitit condimentum, quo sapiant aliquid, unde illud caueatur exemplum. Inde rursus Abraham fecit in Gera
Abbreviated transcription (Latin):
lius quod & abraham intribur & loth induob uiris dnm̃.
agnoscebant cuiper singula rem numenim loquebantur.
&iam cum eos homines erse ar bitrarentur: Neque enim.
aliam obcausam sic eos surceperunt : ut tamquam mor tali¬
b & humana refectione indigentib ministrarent :
Sederat profecto aliquid quo ita & cellebant lic& tamqua
hominer ut in eis ersedñm sicut erse a sol& in prophacir
hi qui hospitali tatem illis gchibebant. dubitare noru
possent atq ideo &ipsos aliquando pluraliter & inei
dñm aliquando singulariter apƿellabant⁊ angelos auem
susse scriptura testatur non solum in hoc genesit libso
ubihȩc gesta narrantur : uerum &iam inepistula ad hebie¬
oss ubicum hospitalitar laudar &ur: Perhanc inquit
&iã quidã nercienter hospitio receperunt angelos:
Ner illos igitur treruiros cumsussas filius isaae desar ce
promitter&ur abrahȩ. Diuinum datum ertncente mal

Expanded text:
lius, quod et Abraham in tribus et Loth in duobus uiris Dominum lius, quod et Abraham in tribus et Loth in duobus uiris Dominum agnoscebant, cui per singularem numerum loquebantur, etiam cum eos homines esse arbitrarentur; neque enim aliam ob causam sic eos susceperunt, ut tamquam mortalibus et humana refectione » indigentibus ministrarent; sed erat profecto aliquid, quo ita excellebant, licet tamquam homines, ut in eis esse Dominum, sicut esse adsolet in prophetis, hi, qui hospitalitatem illis exhibebant, dubitare non possent; adque ideo et ipsos aliquando pluraliter et in eis Dominum aliquando singulariter appellabant. Angelos autem fuisse scriptura testatur, non solum in hoc genesis libro, ubi haec gesta narrantur, uerum etiam in epistula ad Hebraeos, ubi, cum hospitalitas laudaretur: Per hanc. inquit, etiam quidam nescientes hospitio receperunt angelos. Per illos igitur tres uiros, cum rursus filius Isaac de Sarra promitteretur Abrahae, diuinum datum est etiam tale
Abbreviated transcription (Latin):
tunt duor & eis uenirre ut sodomitȩ delerentur: cum ad huc
abraham adunum loqueretur dnm appellanr & intercedenr.
desimul iustum cum impio in sodo mis perdero
Illos autem duor sic sus cepit loth ut &iam ipse in conloquio e
illis suo singulariter dñm appellarr&: Nam ceis pluraliter
dixiss&: eccedñ declinate in domum pueri ur̃i
Ecetera quȩ ibi dicuntur : postea tamen ialegitur: & tenuerunc
angelimanum eius  & manum uxoris eius & manum duasum
filiarum eius in eo quod parcer& dñr ipss : & factum est mox
ut eduxerunt illum sorar : &dixerunt saluam fac animam
tuam neres pexeris fetro nec ste teris intota regione in monie
saluum te fac nequando comprehendaris : Dixit autem loth
ad illos orodnẽ qui a inuenit puertuus misericordiã ante te:
Et quȩ sequuntur deinde posthȩc uerba singulariter illisesson
tus sum faciemtuam: Ecetera unde multo est credibi¬

Expanded text:
tunt, duos ex eis uenisse, ut Sodomitae delerentur, cum adhuc tunt, duos ex eis uenisse, ut Sodomitae delerentur, cum adhuc Abraham ad unum loqueretur, Dominum appellans et intercedens, ne simul iustum cum inpio in Sodomis perderet? Illos autem duos sic suscepit Loth, ut etiam ipse in conloquio cum illis suo singulariter Dominum appellet. Nam cum eis pluraliter dixisset: Ecce, domini, declinate in domum pueri uestri, et cetera quae ibi dicuntur, postea tamen ita legitur: Et tenuerunt angeli manum eius et manum uxoris eius et manus duarum filiarum eius, ip eo quod parceret Dominus ipsi. Et factum est, mox ut eduxerunt illum foras, et dixerunt: Saluam fac animam tuam, ne respexeri} retro, nec steteris in tota regione; in monte saluum te fac, ne quando conprehendaris. Dixit autem Loth ad illos: Oro, Domine, quia inuenit puer tuus misericordiam ante te, et \'quae sequuntur. Deinde post haec uerba singulariter illi respontus sum faciem tuam, et cetera. Unde multo est credibi
Abbreviated transcription (Latin):
tionis solutio prȩferenda: qui a centenariur quidem sene
sed temporis nr̃i denulla potest femina gignere non tuno quan¬
do adhuc tamdiu uiuebant ut centun
.xxiiiiii. Item dr̃ apparuit abrahȩ ad quercum mambrȩ intrib
uiris : quos dubitandum non est angelos fuisse quamuis quidã
ante indumentum carnis fuirse uisibilem:
N quidem diuinȩ potestatir & in uisibilis in cosporalis immutabi¬
lisq: naturȩ sine ulla sui mutatione &iam mostalib aspectibus
apparere non per id quod est sed per aliquot quod sibi subditũ
est. Quid autemilli subditum non est uerum tamen si proptesea
cofirmant hosum trium aliquem fius se xp̃m quia cum tres ui¬
disr& ad dnm̃ singulariter est loquutur sic enim scriptum est:
Et ecce tres uiri stabant super eum & uidens procucurrit obuiam
illis ab ostio tabernaculi sui &adorauit suꝑ terram & dixit:
dñẽ si inueni gratiam ante te: & cetera : curnon & illud aduer¬

Expanded text:
tionis solutio praeferenda, quia centenarius quidem senex, tionis solutio praeferenda, quia centenarius quidem senex, sed temporis nostri, de nulla potest femina gignere; non tunc, quando adhuc tamdiu uiuebant, ut centumicatur. Item Deus apparuit Abrahae ad quercum Mambre in tribus uiris, quos dubitandante indumentum carnis fuisse visibilem. Est quidem divinae potestatis et invisibilis, incorporalis immutabilisque naturae, sine ulla etiam sui mutatione, etiam mortalibus aspectibus apparere, non per id quod est, sed per aliquid quod sibi subditum est; quid autem illi subditum non est? Verum tamen si propterea confirmant horum trium aliquem fuisse Christum, quia, cum tres uidisset, ad Dominum singulariter est locutus sic enim scriptum est: Et ecce tres uiri stabant super eum, et uidens procucurrit in obuiam illis ab ostio tabernaculi sui, et adorauit super terram et dixit: Domine, si inueni gratiam ante te, et cetera: quur non et illud aduer
Abbreviated transcription (Latin):
epistola adhebreor Ftde &ipsa sarra uir ttem acce
menstruo iam destituta: Psopter quod iam parere non
pors& &iamsi sterilis non fuirs& : porro si femina itasit
pro uectioris &atis ut ei solita mulierum. Ad huc fluant.
deiuuene parere potest: deseniore non potest: Quam uir
aꝗ huc possit ille senior: sed de adules centula gignerȩ si cui
abraham post mostem sanx dec&tura potuit quia uiuidã
mendat apostolur & ad hoc dicit abrahȩ iam fusre cor¬
pur emor tuum qm̃ non & omnifemina cui ad huc es sex
aliquod pariendi tempus etremum generare ipseinilla &¬
te adhuc pors& ad aliquid enim emortuum corpus intellgere
debemur non adomnia : Namsi a domnia : non iam senectus
uiui. sed catauer est mostui: quamuis &iam sic solui soleat ista
questio quod dec& tura postea genuit abraham quia donum
gignenti quod ad ño accepit &iam postobitum mansit uxoris.:
Sedpropterea mihi uid&ur illa quam sequuti sumur huiur quȩr¬

Expanded text:
epistula ad Hebraeos: Fide et ipsa Sarra uirtutem accepepistula ad Hebraeos: Fide et ipsa Sarra uirtutem accepmenstruo iam destituta, propter quod iam parere non posset, etiam si sterilis non fuisset. Porro si femina ita sit prouectioris aetatis, ut ei solita mulierum adhuc fluant, de iuuene parere potest, de seniore non potest; quamuis adhuc possit ille senior, sed de adulescentula gignere, sicut Abraham post mortem Sanae de Cettura potuit, quia uiuidam mendat apostolus, et ad hoc dicit Abrahae iam fuisse corpus emortuum, quoniam non ex omni femina, cui adhuc esset aliquod pariendi tempus extremum, generare ipse in illa adhuc posset. Ad aliquid enim emortuum corpus intellegere debemus, non ad omnia. Nam si ad omnia, non iam senectus uiui, sed cadauer est mortui. Quamuis etiam sic solui soleat ista quaestio, quod de Cettura postea genuit Abraham, quia donum gignendi, quod a Domino accepit, etiam post obitum mansit uxoris. Sed propterea mihi uidetur illa, quam secuti sumus, huius quaes
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli nisi originalis obligatione peccati:
ad abraham cui euidentissime dictum est: patrem multi¬
nim gentium posuite &augeamte ualde & ponam te
ingentes & reges &te &ibunt &dabotibi e sarra filium
& benedicam illum & erit innationer: & reger
gentium. &eo esunt:
Quam promissionẽ nunc in xp̃o cernimus reddi gillo dein¬
ceps illi coniuges non uocantur inscripturis sicut antea
uocabantur : abram & sarra Sedñcut eos nos abinitio
uocauimus qm̃sic uocantur ab omnibus. abraham & sarsã
Quur autem mutatum sit nomen abrahȩ.reddita est ratio.
quia patrem inquit multarum gentium posuite:
cergo signisicare intellegendum est: abramue
autem mutato sarrȩ non est seddita ratio Sed sicut aiunt
qui scripserunt inter pr&ationes nominum hebrxorum
que hir sacris lit terir. continentur sara inter pretatur prin¬
ceps mea Sarsa autem uirtur: unde scriptum est. in

Expanded text:
paruuli nisi originalis obligatione peccati. paruuli nisi originalis obligatione peccati. ad Abraham, cui euidentissime dictum est: Patrem multarum gentium posui te; et augeam te ualde ualde et ponam te in gentes, et reges ex te exibunt. Et dabo tibi ex Sarra filium, et benedicam illum, et erit in nationes, et reges gentium ex eo erunt quam promissionem nunc in Christo cernimus reddi, ex illo deinceps illi coniuges non uocantur in scripturis, sicut antea uocabantur, Abram et Sara, sed sicut eos nos ab initio uocauimus, quoniam sic iam uocantur ab omnibus, Abraham et Sarra. Quur autem mutatum sit nomen Abrahae, reddita est ratio: Quia patrem, inquit, multarum gentium posui te. Hoc ergo significare intellegendum est Abrahamautem mutato Sanae non est reddita ratio; sed, sicut aiunt, qui scripserunt interpretationes nominum Hebraeorum, quae his sacris litteris continentur, Sara interpretatur princeps mea, Sarra autem uirtus. Unde scriptum est in
Abbreviated transcription (Latin):
disperd& nisirgeneratio liber& Sic intelleenta sunt
hec uerba diuina tamquam dictum sit : qui non fuerit
pgeneratur interibit animailla depopulo eius quia
testamentum dĩ dirsipauit: quanto inadam cumomnib
&iam ipse peccauit. Si enim dixiss& quia hoc testa¬
mentum meũ dis sipauit non nisi deista cir cumcisione
intellegi coger&: Nunc uero qm̃ non & prersit cuiur
modi testamentum paruolur dissi pauerit. libesum est
intellegere deillo tesiamento dictum cuiur dissipatio
pertinere pors& codparuolum: Si autem hoc quis¬
quam nonniñ deista cir cum cisione. dictum ersea
contendit: quod in ea testamentum dĩ. qm̃ non est cir¬
cumcisus. dis ñ pauerit paruolus. quȩrat loquutionis.
aliquem modum : quo non ab surde poriit intellgi : Ideo
dirsi passe testamentum : quialic& non abillo tamen.¬
In illo est dirsi patum uesum sicque anim aduestendum est ñull¬
inse neglegentia sua in iuste interire incircum cisi animam

Expanded text:
disperdet, nisi regeneratio liberet: sic intellegenda sunt disperdet, nisi regeneratio liberet: sic intellegenda sunt haec uerba diuina, tamquam dictum sit: \'Qui non fuerit regeneratus, interibit anima illa de genere eius\', quia testamentum Dei dissipauit, quando in Adam cum omnibus etiam ipse peccauit. Si enim dixisset: Quia hoc testamentum meum dissipauit\', non nisi de ista circumcisione intellegi cogeret; nunc uero, quoniam non expressit cuius modi testamentum paruulus dissipauerit, liberum est intellegere de illo testamento dictum, cuius dissipatio pertinere posset ad paruulum. Si autem hoc quisquam non nisi de ista circumcisione dictum esse contendit, quod in ea testamentum Dei, quoniam non est circumcisus, dissipauerit paruulus: quaerat locutionis aliquem modum, quo non absurde possit intellegi, ideo dissipasse testamentum, quia licet non ab illo, tamenin illo est dissipatum. Verum sic quoque animaduertendum est nullin se neglegentia sua iniuste interire incircumcisi animam
Abbreviated transcription (Latin):
u&ererc& : testamentum enim asȩculo morieris
Cum enim l& euidentior postea datasst : &dicat apostolus
ubi autem non est la&x: nec pseuaricatio: Quopacto¬
Quopacto
inpsalmo quod legitur uesum est. Preuaricatores esti¬
maui omnes peccatorer tene. Niñ quia omnes lgis ali¬
cuiur preuaricatȩ sunt rei: quiali quo peccato tenentur
obstricti Quam obrero si &iam par uoli: quod uera
sides hab& nascuntur non proprie sed originali ter
peccatorer. unde illii gratiam remissionis pecatorum
neces sariam consitemur profecto eomodo quosunt
peccatorer &iam preuaricatores legir illiur : quȩ in para¬
diso date esł agnorcuntur: ut uerum sit utrumque
quod scriptum est: Et pixuaricatores estimaui omnes
peccatores tenx: &ubila non est nec preuaricatio
cperhoc quia circum cisio signum segenerationis fuit.
& non immerito par uolum propter originale peccatũ.
qũ primũ dĩ. dirñpatum est testamentum  generatio

Expanded text:
ueterescit. Testamentum enim a saeculo: Morte morieris. ueterescit. Testamentum enim a saeculo: Morte morieris. Cum enim lex euidentior postea data sit, et dicat apostolus: Ubi autem non est lex, nec praeuaricatio, quo pacto in psalmo quod legitur uerum est: Praeuaricatores aestimaui omnes peccatores terrae, nisi quia omnes legis alicuius praeuaricatae sunt rei, qui aliquo peccato tenentur obstricti? Quam ob rem . si etiam paruuli, quod uera fides habet, nascuntur non proprie, sed originaliter peccatores, unde illis gratiam remissionis peccatorum necessariam confitemur: profecto eo modo, quo sunt peccatores, etiam praeuaricatores legis illius, quae in paradiso data est, agnoscuntur; ut uerum sit utrumque, quod scriptum est, et: Praeuaricatores aestimaui omnes peccatores terrae, et: Ubi lex non est, nec praeuaricatio. Ac per hoc, quia circumcisio signum regenerationis fuit et non inmerito paruulum propter originale peccatum, quo primum Dei dissipatum est testamentum, generatio
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicitur aut non hab& sinem aut usq: inhuius.
seculi tenditur sinem Item potest mouere quo¬
modo intellesi oporteat.: quod hic dictum est masculs
qui non circum ciditur carne preputiisui oc tauodie.
in teribit anima illa degenere cius: quia testamentũ
meum dissĩpauit: cum hȩc nulla culpa sit paruoli.
cuius dixit animam perituram. nec ipse dissipauent
testamentũ dĩ sed maiores qui eum circum aidereꝗ
noncurarunt : nis̃ quia &iampar uoli non secđm
suȩ uite propri&atem : Sed sȩcđm communem gene¬
ris humani originẽ omner in illo uno testamentũ dĩ
dis si pauerunt : in quo omnes peccauesunt: multao
quippe appellantur testamentadĩ &ceptis illis duob
magnis. u&ere & nouo quod lic& cui que leento
cognoscere : testamentũ autem primũ quot factũ
est ad hominem primum pso fecto illud: est
quadiȩ ederitis mos demoriemini : unde scriptum est inli¬
bro qui eclesasticur appellatur
Omnis caro sicut uestis

Expanded text:
quod dicitur. aut non habet finem aut usque in huius quod dicitur. aut non habet finem aut usque in huius saeculi tenditur finem. modo intellegi oporteat quod hic dictum est: Masculus, quinteribit anima illa de genere suo; quia testamentum meum dissipauit, cum haec nulla culpa sit paruuli, cuius dixit animam perituram, nec ipse dissipauerit testamentum Dei, sed maiores, qui eum circumcidere non curarunt; nisi quia etiam paruuli, non secundum suae uitae proprietatem, sed secundum communem generis humani originem omnes in illo uno testamentum Dei dissipauerunt, in quo omnes peccauerunt. Multa quippe appellantur testamenta Dei exceptis illis duobus magnis, uetere et nouo, quod licet cuique legendo cognoscere. Testamentum autem primum, quod factum est ad hominem primum, profecto illud est: Qua die ederitis, morte moriemini. Unde scriptum est in libro, qui ecclesiasticus appellatur: Omnis caro sicut uestis
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicitur testamentum u&us nisinoui occultatio.
& quid est aliud : quod dicitur nouum : nisi u&eris seuela
tio: Risus abiahe & sultatio est gratulantir non inrisio
tiffidentis. uerba quoq: eiur illa in animosuo
Si mihi centum annos habenti nasc&ur silius &nsar¬
ia annorũ non aginta pari& : Non sunt dubitantir.
sed ammitantis ⁊ siquem uero mou& quod dictum est
Etd abotibi & seminituo postte terram inquatu incola
es: omnẽ terram chanaan: in possessionem &nam:
Quomodo accipiatur impl&um siue adhuc & pect&us
implendum : cumpossessio quecumq tersena a&ema
cuilib& gentiesse non possit Sciat axernum
anr̃ir. inter psetari quod ereci appellant. a eonion¬
quod a seculo deriuatum est. a eon quippe grȩce seculũ
uuncupatur: Sed non sunt ausi latini hoc dicere. sȩcula¬
re nelonge in aliud mitterent sensum: secularia
quippe dicuntur multa quȩ in hoc sȩculo sicaguntur
utbreui &iam tempore transeant: Aeonion autem:

Expanded text:
quod dicitur testamentum uetus nisi noui occultatio? quod dicitur testamentum uetus nisi noui occultatio? Et quid est aliud quod dicitur nouum nisi ueteris reutio? Risus Abrahae, exsultatio est gratulantis, non irrisio diffidentis. Verba quoque ejus illa in animo suo, Si mihi centum annos habenti nascetur filius, et si Sarra annorum nonaginta pariet? non sunt dubitantis, sed admirantis. Si quem vero movet quod dictum est, Et dabo tibi et semini tuo post te terram, in qua tu incola es, omnem terram Chanaan in possessionem aeternam; quomodo accipiatur impletum, sive adhuc exspectetur implendum, cum possessio quaecumque terrena aeterna cuilibet genti esse non poa nostris interpretari, quod Graeci appellant ahquod a saeculo deriuatum est; alwv quippe Graece saeculum nuncupatur. Sed non sunt ausi Latini hoc dicere saeculare, ne longe in aliud mitterent sensum. Saecularia quippe dicuntur multa, quae in hoc saeculo sic aguntur. ut breui etiam tempore transeant: altoviov autem
Abbreviated transcription (Latin):
adannum sequentem : Hic apertiosa. promissa sunt
deuocatione gennum inisaac: Id est infilio promissionis
quo significatur gratiaa non natura: quiadesene &anus terili
piõmittitur filius : Quam uis enim &naturalem proere¬
ationis &cussum dr̃ operetur: ubi tamen euidens opus dĩ
est uiciata & ceriante natura: Ibi euidentius intellegitur¬
grãtia et quia hoc non pergenerationem : sed pergenerationẽ
futurumerat: Id eo nunc imperataest ciscumrisio.
quanto desarra piomissus est filius. & quod omnes non solũ
silios uerum &iam seruos uernaculos &emticios ciscumdi.
iub& adomner istam gratiam pertinere testatur:
Quid enimaliud circumsio significat : quam natusam & suta
u&us tate renouatam: &quid aliud quamxpm octauus
dier qui ebdomade compl&a hoc est post sabbatum resumx̃
Parentũ mutantur & nomina omnia resonant nouitatem :¬
& intestamento ue tere obumbratur nouum: Quid est enĩ

Expanded text:
ad annum sequentem. Hic apertiora promissa sunt ad annum sequentem. Hic apertiora promissa sunt de uocatione gentium in Isaac, id est in filio promissionis, quo significatur gratia, non natura, quia de sene et anu sterili promittitur filius. Quamuis enim et naturalem procreationis excursum Deus operetur: ubi tamen euidens opus Dei est uitiata et cessante natura, ibi euidentius intellegiturratia. Et quia hoc non per generationem, sed per regenerationem futurum erat, ideo nunc imperata est circumcisio, quando de Sarra promissus est filius. Et quod omnes non solum filios, uerum etiam seruos uernaculos et emticios circumcidi iubet, ad omnes istam gratiam pertinere testatur. Quid enim aliud circumcisio significat quam naturam exuta uetustate renouatam? Et quid aliud quam Christum octauus dies, qui hebdomade conpleta. hoc est post sabbatum, resurrexit? Parentum mutantur et nomina: omnia resonant nouitatem, et in testamento uetere obumbratur nouum. Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
anima illa degenese eius . quia testamentum meum dissi pauit :¬
& ixit dr̃ ad abraham : sara uxor tua non appellabitur no¬
neius sara Sed sariaerit nomeneius. Genedicam
autem illam &dabotibi eea filium : & benedicam illum. &erit
innationes & reges gentium & eo esunt.: & procidit abraham
super faciem suam arisii & dixii in animosuo dicens:
Simihi centum annos habenti nasc&ur filius. &sisarra annorũ
non aginta pari&: Dixit autem abraham ad dm̃ isrłl. hic
uiuat in conspectunuo: dixit autem dr̃ ad abraham. ita ecce
sarra uxor tua pari& tibi filium a uocabis nomen eius isaa-
et stauiam testamentũ meum adillum : intestamentum ãnum
esse illidr̃ & seminieius postillum: Deis mahel autem¬
Deis mahel autem
ecce gaudi uite : eccebenedixieum : &ampliabo illum &
multiplicabo eum ualde duodecimgentes generauit &dabo
illum in magnam gentem : testamentũ autem meum.
stictuam adisaac : quem pari&tibi sarsa in tempore hoc

Expanded text:
anima ejus de genere suo, quia testamentum meum dissipavit anima ejus de genere suo, quia testamentum meum dissipavit t dixit Deus ad Abraham: Sara uxor tua, non appellabitur nomen eius Sara, sed Sarra erit nomen eius. Benedicam autem illam et dabo tibi ex ea filium, et benedicam illum, et erit in nationes, et reges gentium ex eo erunt. in faciem et dixit in animo suo dicens: si mihi centum annos habenti nascetur, et si Sarra annorum nonaginta pariet? Dixit autem Abraham ad Deum: Ismael hic uiuat in conspectu tuo. Dixit autem Deus ad Abraham: Ita, ecce Sarra uxor tua pariet tibi filium, et uocabis nomen eius Isaac; et statuam testamentum meum ad illum in testamentum aeternum, esse illi Deus et semini eius post illum. De Ismael autem ecce exaudiui te; ecce benedixi eum et ampliabo illum et multiplicabo eum ualde. Duodecim gentes generabit, et dabo illum in magnam gentem. Testamentum autem meum statuam ad Isaac, quem pariet tibi Sarra in tempore hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Intesta mentum &̃num ut simtibidr̃ & seminituo post te
&dabotibi & seminituo postte tersam inqua in colaesib
oninem terramchanaan in possionẽ &esnam : et eso ilbi
ds̃ & dixit dĩ adabraham.: Tuautẽ testamentum meũ:
conseruabis tu & sementuum postte . in pro genies suas:
Et hoc est testamentum quod conseruabis interme &uos
& inter sementuum postte in generationes suas: ciscum¬
cid&ur usum omne masculinum & circum cidemint:
carnem preputii . ur̃i  & erit insigno testamenti interme
&uos: & puer octo dierum circumcid&ur uestrum
omne marculinum in ꝓgenies urãs: uernaculus &em¬
ticius ab omnifilio alieno qui non est deseminaius
circum cisione circumcidour ues naculus tomustue
&emticiur &erit testamentum meum incar ne urã
intestamento xerno & qui non suerit circumcisus masculus
qui non circuinei d&ur casnem prepuniisu. ocdauadiẽ interibit

Expanded text:
in testamentum aeternum; ut sim tibi Deus, et semini tuo post te: in testamentum aeternum; ut sim tibi Deus, et semini tuo post te: et dabo tibi et semini tuo post te terram in qua habitas, omnem terram Chanaan in possessionem aeternam, et ero illiDeus. Et dixit Deus ad Abraham: Tu autem testamentum meum conseruabis, tu et semen tuum post te in progenies suas. Et hoc est testamentum, quod conseruabis inter me et uos et inter semen tuum post te in generationes suas: Circumcidetur uestrum omne masculinum, et circumcidemini carnem praeputii uestri, et erit in signo testamenti inter me et uos. Etpueroctodierumcircumcidetur, uestrum omne masculinum in progenies uestras. Yernaculus et emticius ab omni filio alieno, qui non est de semine tuo, circumcisione circumcidetur uernaculus domus tuae et emticius. Et erit testamentum meum in carne uestra in testamento aeterno. Et qui non fuerit circumcisus maqui non circumcidetur carne praeputii sui octavo die, disperiet
Abbreviated transcription (Latin):
Post hec natus est ismahel : &agar. in quoputare posr&
impl&um quodei promis sum fuerat cum sibi uernaculũ :¬
suum : ad optare uoluis s& dõdicente. Nonerit herer.
tuus hic sed quii& dete ille erit heres tuus
Hoc ergo promirsum ne in ancille filio putar& impl&um
Iamcumess& annorm non aginta & nouem : Appasuit
cioñs & dixitilli: Ego sum dr̃ place inconsp&ctumeo
& esto sine querella: & ponam testamentũ meũ interme
& interte: et implebo te ualde & procidit abraham in faciẽ
suam & loquutus est illids̃ dicens: & ego ecce testamentũ.
meum tecum eris pater multitudinis gentiũ. & non ap¬
pellabitur adhuc nomentuum abiam: Sederit nomen
tuum abraham: quia patrem multasum gentium po sui
te & augeamte ualde & ponamte ingentes &reges & te
&ibunt &statuam testamentũ meum interme & inter
te & inter sementuum postte ingenerationes eosun

Expanded text:
Post haec est natus Ismael ex Agar, in quo putare posset Post haec est natus Ismael ex Agar, in quo putare posset impletum, quod ei promissum fuerat, cum sibi vernaculum suum adoptare voluisset, dicente Deo, Non erit haeres tuus hic; sed qui exiet de te, ille erit haeres tuus . Hoc ergo promissum ne in ancillae filio putaret impletum, jam cum esset annorum nonaginta et novem, apparuit ei Dominus, et dixit illi: Ego sum Deus, place in conspectu meo, et esto sine querela, et ponam testamentum meum inter me et inter te, et implebo te valde. Et procidit Abram in faciem suam. Et locutus est illi Deus, dicens: Et ego, ecce testamentum meum tecum; et eris pater multitudinis gentium: et non appellabitur adhuc nomen tuum Abram, sed erit nomen tuum Abraham; quia patrem multarum gentium posui te: et augebo te valde, et ponam te in gentes, et reges ex te exibunt: statuam testamentum et inter semen tuum post te, in generationes eorum