comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ic mini festauit que maad modum dixit gloriaris indõ
Namutique si ueretalis iudatus gloriatur indõ eo
modo quo postulat graxtia qua e nonoperum meri¬
tis sod gnrtiadatur : exdõ ess& licuseius non & hominibus
sed itagloriabantur indõ uelud quisoli meruis sent logem ei
accipero: secundum illam uoct̃ psulmi quadictum est: non fe¬
cit sie ullicegenti &iustitia suco non manifestauit eis : Quã
tamendilige succ iustitia seuerbitntbantur implere : cumina¬
gis eius pnrcua ⁊icactores essent : unde illis inrmopenobatur
abundinte pecato : quod ubscientibus perp& nttbatur : Quia
& qui cumque faciebeent quod lex iubebat non adiuucento ipũ
grrtucẽtimore paenac faciebnt non cmoreiustitiee : Ac per
hoc contm dõ non errt in uoluntate: quod contmhomini bup
apparebat inopene : potius que ex illo reitenebcentun: quod eos
noue ureds malo si fieri possit in pune commitetre
tuiudeceus sis sediudacus cognominaris: Quia nonidem est

Expanded text:
hic manifestauit quemadmodum dixerit: gloriaris indeo. nant utique si uere talis Iudaeus gloriaretur in deo eo modo, quo postulat gratia, quae non operum meritis, sed gratuito datur, ex deo esset laus eius, non ex hominibus. sed ita gloriabantur in deo, uelut qui soli meruissent legem eius accipere, secundum illam uocem psalmi, qua dictum est: non fecit sic ulli genti et iudicia sua non manifestauit cis. quam tamen dei legem sua iustitia se arbitrabantur implere, cum magis eius praeuaricatores essent. unde illis iram operabatur abundante peccato, quod ab scientibus perpetrabatur, quia et quicumque faciebant quod lex iubebat non adiuuante spiritu gratiae, timore poenae faciebant, non amore iustitiae. ac per hoc coram deo non erat in uoluntate, quod coram hominibus apparebat in opere, potiusque ex illo rei tenebantur, quod eos nouerat deus malle, si fieri posset inpune, committere. tu Judaeus es; sed Judaeus cognominaris, quia non idem est
Abbreviated transcription (Latin):
ietis euimdehis gentibus qui non credunt: Vt sicut psite
conscuentium sucem luuduntur credentes: itec&x pentons¬
cenruuam suuem aicusentur diesilentes : Quamuis enimibi
uid eatur minimereus quinon credidit quia apud setnr cta¬
re istud non potuit : nrtionaamen conuincitur quia non sib
suic sit uerum hocesse quod & uir tutum testanonus uidentt
confirmari & multos sequi Puto &i cmsic posstin telligi si
toti quiestio d egentibus credentibus dixis secredictun : Quica
quod icit quid mihideliis qui foris sunt iudicare & qui non¬
crediderit inquid iumiudictus ist & qui a non ie surgent
impii iniudicio sine lago enim peccuntes si nelege& per¬
bunt: Ac perhoc ante tribunad xp̃i sticre non poterunt &
radderecusis quiaresurgentes ducentur ad gehennam :
Illienim quos dicit inuicem cogitationibus suis ac cusuri aut
eccłis. siuec at inphrigis siueniouatiun. si uedonatiani aut
c&eribendici: Horum cogitationes  inuicem sȩ accuschunig

Expanded text:
non credunt; ut sicut per conscientiam suam laudantur credentes, ita et per conscientiam suam accusentur diffidentes. Quamvis enim sibi videatur minime reus, qui non credidit; quia apud se tractare istud non potuit, ratione tamen convincitur; quia non sibi suasit verum hoc esse, quod et virtutum testimoniis viderat confirmari, et multos sequi. Puto etiam sic posse intelligi, si tota quaestio de gentibus credentibus dixisse credatur, quia ait: Quid mihi de iis, qui foris sunt, judicare ? crediderit, inquit, jam judicatus est , et quia non resurgent impii in judicio . Sine lege enim peccantes, sine lege et peribunt, ac per hoc ante tribunal Christi stare non poterunt, et reddere causas, quia resurgentes ducentur ad gehennam. Illi enim quos dicit invicem cogitationibus suis accusari aut Ecclesiae, sive Cataphrygae, sive Novatiani, sive Donatiani, aut caeteri haeretici. Horum cogitationes invicem se accusabunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit altercationes cogitationumẽe : cumquid faciendũ
uel non faciendum diutina dolibenrtione decernimus &
secundum hocnos indiedñ iudicandos quia bonum malũ¬
ue nonignorasse probamun: siue conscientia & cogita¬
tiones nostrite erunt indiciudicii anteoculos nostros tam¬
quecm quecedam historiue cognoscendae: aut ipsaenos
accus abunt : aut &iam ex cusabunt sicut scriptum est.
anguamnte & statuameam contnt faciẽ tuam
em& ipsum quisque introrsum discutiens antriudiciũ
uehementer ex aminat : ut districtus iud& eo iam
trtenquillus ueniat quoreum suum quemdiscutere ap¬
p&iti iam pnoculpa punitum cennit

Expanded text:
Dicit altercationes cogitationum esse, cum quid faciendum, vel non faciendum diutina deliberatione decernimus, et secundum hoc nos in die Domini judicandos: quia bonum malumve non ignorasse, probamur. Sive conscientia, et cogitationes nostrae erunt in die judicii ante oculos nostros, tamquam quaedam historiae cognoscendae: aut ipsae nos accusabunt, aut etiam excusabunt, sicut scriptum est: Arguam te, et statuam eam contra faciem tuamemetipsum introrsum discutiens , ante judicium vehementer examinet, ut districtus judex eo jam tranquillius veniat, quo reatum suum, quem discutere appetit, jam pro culpa punitum cernit
Abbreviated transcription (Latin):
ognoscentes enimdm̃: peccatum superbie intellegondo com¬
miserunt Ececantur enim neintellegint: quod commit¬
unt: & qui intellegentia suic sequi nolunt inpeccato & causa
eccati & ipsum lumen in tellegentiae perdant inpeccato. & poc¬
a peccati : Priorisergo peccatimerito. peccatorum sub sequen¬
ũ foueat. Igitur ut qui malum sciens per p&rat: deinceps

Expanded text:
ognoscentes Deum peccatum superbiae intelligendo commiserunt, caecantur etiam ne intelligant quod committunt. Et qui intelligentiam suam sequi nolunt in peccato et causa peccati, et ipsum lumen intelligentiae perdunt in peccato et poena peccati. Prioris ergo peccati merito peccatorum subsequentium fovea tegitur, ut qui malum sciens perpetrat, deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mfacientes melignac & consentientes facientibus.
mor tedignos ostendit : Nefoste hie qui facit a non
consentit facientibus ex cusare sepossiputar& : Doc& huius
modi in ecusicbilem fore : Nonenimiustumest ut huic inpũ¬
neconcedatur  ÷ quia perbe pocrisin ostendit se nontalem cum
peion esse de pradhendatur : fallit enimutdum puniendos sit
honore dignus appareat :
rum inueritate quando nos ipsi dehis iudiccmus : si enim no¬
bisdisplic& quanto magisdõ qui uere iustus est. & opus suum
zclatur : Inueritate ergo cum dicit iudicaturumdm̃ dehis
secundum ueritatem dicat iudicaturum. hoc est ueris si meredde¬
re secundum mensuraem uniuscuiusque non parcert i¬

Expanded text:
 facientem maligna et consentientem facientibus morte dignos ostendit, ne forte is qui facit et non consentit facientimodi inexcusabilem fore. Non enim justum est, ut huic impune concedatur; quia per hypocrisin ostendit se non talem, cum pejor esse deprehendatur. Fallit enim, ut dum puniendus sit, honore dignus appareat. Srum de his in veritate, quando nos ipsi de his judicamus. Si enim nobis displicet, quanto magis Deo, qui magis justus est et opus suum zelatur! In veritate ergo cum dicit judicaturum Deum de his,secundum veritatem Dei dicat judicaturum, hoc est severissime reddere secundum mensuram uniuscujusque, non parcer
Abbreviated transcription (Latin):
Hacedixit escuuas prephicii Quianomendi blasphematun
intergentes: quiendo iudiceos pronaus suis treditos sib inon
aduestebcnt. sedidolis suis dabant glors ueuasauds st unoi
dm̃ uicissent iniudaceis. Ita& tempore płorum di nomenblas¬
sul euiquimemisit Nid eo intergetitos blas phemi abatupit¬

Expanded text:
Haec dicit Isaias propheta, quia nomen Dei blasphematur inter gentes, quando Judaeos pro noxiis suis traditos sibi non advertebant, sed idolis suis dabant glorias, quasi Judaeorum Deum vicissent in Judaeis; ita et tempore apostolorum Dei nomen blassed eum qui me misit . Et ideo inter gentes blasphematu
Abbreviated transcription (Latin):
ius dicipos sit alios grruids. alios leuius perituros. Id est alios
louiores a lios grouiores poenas in suc uerditionepus suros
Ille enim perire dõdicitur ÷ quisquis ceb illabeatitudine quã
dut sc̃is suis persupplicium sepienrtur: Tantũ est autem suppli¬
ciorum quaenti est diuensitas p&ecactorum: Quece quomodo
sese hiabeat. altius iudicat suapientiua diuma quim coniectu

Expanded text:
vis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios vis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios graviores, alios leviores poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciorum, quanta est diversitas peccatorum; quae quomodo se habeat, altius judicat sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
legem iudicabuntur meritoquiceritur seds̃ aliudert
pemire sinelege aliudiudiccari perlegem : & cliud est guruius
hoc icutem louius ⁊ proculdubio non sunt in poena leuione ponen¬
di qui neque in legepeccauerunt sed omnino legem xp̃i accipe¬
renoluerunt. & eam quantum adipsosadtin&. omnino nullũ
eẽ uoluerunt: Illi autem p&cnt in leger qui sunt in lege
Idest quietem suscipi unt eimque sccũm & menditum scm
& iustum & bonum fatentur : sed in finmitate non implent
quod abec rectissime prrecipi dubitaere nom possunt: Hi sunt
quicliquomodo forsitan possunt ubeorum quisgnelegesunt
perditione discerni si tamen quod cpł ait per legemiudiuebun¬
tur sic accipiendum esttam quam dixerit non peribunt
Quod mirum siitcc est Nequeenim deinfidelius & fidelibus
enrt sermo ut hocdicer& : sed degentibus &iudaeis qui cesteutri¬
que. misi in eo sclucctor e saluentur qui uenit quierere
quod perient ad p̃erditionem si ne dubio pertinebunt ÷ Quũ¬

Expanded text:
Legem judicabuntur, merito quaeritur. Sed si aliud est perire sine Lege, aliud judicari per Legem, et illud est gravius, hoc autem levius; procul dubio non sunt isti in hac poena leviore ponendi, quia neque in Lege peccaverunt, sed omnino Legem Christi accipere noluerunt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamque sanctam, et mandatum sanctum et justum et bonum fatentur ; sed infirmitate non implent quod ab ea rectissime praecipi dubitare non possunt. Hi sunt qui aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, perditione discerni: si tamen quod Apostolus ait, per Legem judicabuntur, sic accipiendum est tanquam dixerit, non peribunt; quod mirum si ita est. Neque enim de infidelibus et fidelibus erat sermo ut hoc diceret, sed de Gentibus et Judaeis: qui certe utrique nisi in eo Salvatore salventur, qui venit quaerere quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntun sinelag natuno liter q̃uuo lagis sant facere
quia &x gntibus uenerunt ad euangelim non ex circumci¬
sione culxdataest & propterta natuntiditer: quia
ut crederent ipsi in eis est pendĩgurtiam ior recranatimr
Necper eos potest probare quoduis &icm in fideles uents pes¬
se habereuistutes sunt quippe isti fideles : Aut si fidem non
huberent xp̃i t profecto nec iusti sunt necdõ placent cuisine
fide placere inpossibi lcest sed ileos indic iudicii cogitatio¬
nes succe defendent ut tollentbilius puniantur: quia natu¬
ueliter quacelegis sunt ut cumque feccrunt : scriptum habeo¬
tes in cordibus opus lagis hactenus ut alis non facerent qđ
perp&i nollent

Expanded text:
dicuntur sine lege naturaliter quae legis sunt facere, quia ex Gentibus venerunt ad Evangelium, non ex circumcisione, cui lex data est; et propterea naturaliter, quia ut crederent, ipsa in eis est per Dei gratiam correcta natura. Nec per eos potes probare quod vis, etiam infideles veras posse habere virtutes: sunt quippe isti fideles. Aut si fidem non habent Christi, profecto nec justi sunt, nec Deo placent, cui sine fide placere impossibile est. Sed ad hoc eos in die judicii cogitationes suae defendent, ut tolerabilius puniantur, quia naturaliter quae legis sunt utcumque fecerunt, scriptum habentes in cordibus opus legis hactenus, ut aliis non facerent quod perpeti nollent
Abbreviated transcription (Latin):
oc mihi non uid&ur cpłm itadixisse : tamquam peius ali¬
EDquid significcr& es se passuros qui legom nesciunt inpte¬
cactis suis: quam illos quisciunt : Peius enimuid&ur esseperire
quam iudicars sed cum hocdegentibus &de iudices loquereum
quĩ illi sine logesunt istucutem lege macceperunt. quis aude¬
atdicere iudieos qui in legepeccant non es seperituros cumin
xp̃o noncrediderint Quando quidem deillis dictum est
perlegemiudicubuntur sine fideenim xp̃inemoliberri
potest Ac per hocra iudiccebuntum ut pereant: Namsipe
quod in euange liodñs ait seruus quine scit uoluntatem dñi sui
& facit digna plagis uapulabit pauei seruus autem quiscit
uoluntatem dñi sui ee non facit digna plicgis uapulubiit mul¬
tis : Ecce ubi ostendit gauius peccar bominem scientem:
quamn escientem : Hec tamen ideo confugiendum est ad
igno nentice tenebras. ut in eis quisque requirot xcuscctionẽ
Aliud est enimnescisse aliud scire noluisse iux tacllud¬

Expanded text:
od mihi non videtur Apostolum ita dixisse, tanquam pejus aliquid significaverit esse passuros qui legem nesciunt in peccatis suis, quam ilquam judicari. Sed cum hoc de gentibus et de Judaeis loqueretur, quia illi sine lege sunt, isti autem legem acceperunt, quis audeat dicere Judaeos qui in lege peccant non esse perituros cum in Christum non crediderint, quando quidem de illis dictum est: per legem iudicabuntur? sine fide enim Christi nemo liberari potest; ac per hoc ita iudicabuntur, ut pereant. nam si peiquod in euangelio dominus ait: seruus, qui nescit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit pauca; seruus autem, qui scit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit multa. ecce ubi ostendit grauius peccare hominem scientem quam nescientem. nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem. aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. uolu
Abbreviated transcription (Latin):
renouaturs ini mente eredentium pestamentum nouum
queam nom penipus impieus ableuerat. non remansentet
utique id quod anima hominis nisi notionaebilis es se ñ
potest ita&iam ibi le dĩ non e omni partedel&aper inius¬
tiam profecto scribitur renouatieper grartiam: nec istam
in scmptionem quae iustificatio est poterat efficere iniudȩ¬
is lex intabulis semptu sed solumpnteua ricationem ÷
Nam & ipsi homines enont &uis illa natuntoe inenrt eis
quec legitimum aliquid animal nttionale & sentit & facit:
sed piecus quae in aliamuitam trorns fest beatam adernam
ligem hicb& imaculatam conuestentem animas ut ec illo
lumineͣ renouentur fiatqueineis signatum est supernos
lumen uultustuidñe¬

Expanded text:
enovatur in mente credentium per Testamentum Novum, quam non penitus impietas aboleverat; nam remanserat utique id quod anima hominis nisi rationalis esse non potest: ita etiam ibi lex Dei non ex omni parte deleta per injustitiam, profecto scribitur renovata per gratiam. Nec istam inscriptionem, quae justificatio est, poterat efficere in Judaeis lex in tabulis scripta, sed solum praevaricationem. nam et ipsi homines erant et uis illa naturae inerat eis, qua legitimum aliquid animal rationale d sentit et facit; sed pietas, quae in aliam uitam transfert beatam et aeternam, legem habet inmaculatam, conuertentem animas. ut ex illo lumine renouentur fiatque in eis: signatum est super nos lumen uultus
Abbreviated transcription (Latin):
sit secundum ueritatem iudicium: sunt enim quaed am
quac commit tuntur operequidem n alo animo autem non
malo t ut siquis uerbicausa homie dium nonuoluntate¬
sed cc su commiserit : &clico fiuntoperequidem bono
sed animo non bonot ut siquis miseri cordicm non proman¬
datodĩ sed ut laud&ur ab hominibus faciat : Alicc uero
sunt in quibus siue mbono siue in malo animuscumope¬

Expanded text:
sit secundum veritatem judicium; sunt enim quaedam quae committuntur opere quidem malo, animo autem non malo, ut si quis verbi causa homicidium non voluntate commiserit; et alia fiunt opere quidem bono, sed animo non bono, ut si quis misericordidato Dei, sed ut laudetur ab hominibus faciat; alia vero sunt in quibus sive in bono, sive in malo, animus cum ope
Abbreviated transcription (Latin):
tationibus ac cusuntibus aut &iam defendentibus indie
meum perilim xp̃m. Rectum iudicium dĩesse quis
dubita iubi accusitores & defensores ad hibentu & testes
Etq̃uidõ de hoc iusto iudiciodĩ nos homines capiamus
tx emiplum  nacputemus umquam sine accusienie ade¬
sondente & cestibus  iustum habere posst udicium
Deinde uiden dumest quomiodo in illiedie cumiudiccabit
ds̃ oceultua hominum cograriones uel accusibunt amimã

Expanded text:
inum in die nostrum. Rectum judicium Dei esse quis dubitet, ubi accusatores, et defensores adhibentur, et testes? Et quidem de hoc justo judicio nos homines capiamus exemplum, nec putemus unquam sine accusante et defendente, et testibus justum haberi posse judicium. Deinde videndum est quomodo in illa die, cum judicabit Deus occulta hominum, cogi
Abbreviated transcription (Latin):
facmulum suum populo isi tohel  Hoc ipse qui& ircum¬
staent uerbaceius ostendunt : Disputabat enimd eiudiceis & gre¬
cis idest gentibus non a cincumcisionem sedad pnteputium pestinen¬
tibus ÷ deo si nelege cosdicens qui a non accepenent legem
quam seeccepisse gloriabantur iudicei ac perhoc quicumq¬

Expanded text:
famulum suum populo suo Israel. Hoc ipsa quae circumstant, verba ejus ostendunt. Disputabat enim de Judaeis et Graecis, id est Gentibus, non ad circumcisionem, sed ad praeputium pertinentibus; ideo sine lege eos dicens, quia non acceperant legem quam se accepisse gloriabantur Judaei: unde i
Abbreviated transcription (Latin):
uier nouerunt diuin aomandictu. aufestur eis excu¬
sictio quam solent habere homines deignonentia¬
sodnecipsi si ne poenicerunt qui legemdi nosciudie
Quienim sinelege pcecauerunt si ne lego peribunt quu
autemin legepeauerunt penlagem iudicabun tur e iuod
mihi non uideur cepostolus itacdixisse : tamquiem peius
aliquid significcuerit tõ passuros qui logem neseiunt in pet¬
cdissus quam illi qui selunt peiusemiipuide e asdepen

Expanded text:
go nouerunt diuina mandata, aufertur eis excusatio, quam solent habere homines de ignorantiaec ipsi sine poena erunt qui legem dei nesciunt. qui enim sine lege peccauerunt, sine lege peribunt; qui autem in lege peccauerunt, per legem iudicabuntur. quod mihi non uidetur apostolus ita dixisse, tamquam peius aliquid significauerit esse passuros qui legem nesciunt in peccatis suis quam illos qui sciunt. peius enim uid
Abbreviated transcription (Latin):
rumest declauruit : Hos dicit  qui pacientiam dĩscientes qui
paflim ad correptionem pastimadmaiorem ultionem non secor¬
rigentium protelari priorum operum paenitentes bene uer¬
scntur fr&i: fiduciam fide dedic : nediu hic positi. diemnum
incurrant promissie uitice : Dabit ergoeis gloricm & hono¬
rem : & ne non hoc ued demcgnum ad companrtionem piesentis
uiace uider&ur quiu& hic gloriosiuidentun & hononati
adioeit ÷ & in corruptionem: Vt ex eocelic gloriu &id ter ho¬
nor intelle ger&ur quaendo incorruptio simul comitabitur
Inpnresentienim honor uel gloriu frequenter amittitur
qui a corruptibilis est quidiet & quoddat & qui accipit
Indienim iudicudĩ : in corruptis inmdabitur honor & gloria
ut sint totieuitie a cerna : Ipscc enin glorificcebitur substan¬
tue quadam inmutatione meritorum : hiergo querũt

Expanded text:
rum est, declaravit: hos dicit, qui patientiam Dei scientes, rum est, declaravit: hos dicit, qui patientiam Dei scientes, partim ad correptionem, partim ad majorem ultionem non se corrigentium protelari, priorum operum poenitentes bene versantur, freti fiducia fidei; ne diu hic positi damnum incurrant promissae vitae. Dabit ergo eis gloriam et honorem. Et ne non hoc valde magnum ad comparationem praesentis vitae videretur, quia et hic gloriosi videntur et honorati, adjecit: Et incorruptionem; ut ex eo alia gloria et alter honor intelligeretur, quando incorruptio simul comitabitur. In praesenti enim honor vel gloria frequenter amittitur; quia corruptibilis est, qui dat, et quod dat, et qui accipit; in die enim judicii Dei incorruptibilis jam dabitur honor et gloria, ut sint tota aeterna: ipsa enim glorificabitur substantia, quadam immutatione meritorum. Hi ergo quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
npunitatemspentns peccatorum non solu mdunre in conuer¬
sibilis & intnactabilis manens sed ad huc aceruius peccct
securus quod non sit ultio o futuno corbaebens inpenis¬
tens ignonens quia intm sibi congregat indic inre :Ncces¬
seest enim seueriori poenu ut plexcatur immoflãmis perennib:
torquectur qui longicindĩ pacientium non solum emendure
senoluit sedad huc addens ad contemptum exeggentuit percatu :
Dies inreest peccatoribus quopunientur : Ideo ipsisest intt i qui
seatiunt poenam indie reuelationis iusti iudicndĩ ⁊ Reuelaebitur
enim: idest ugnosc&ur quod modo futurum negatur : Id ioquetũ
ostenditur quodnones se creditur t iouelatur : Is enimostenditur
qui negant ÷ quia credentibus manifestumest ut confitecentur &iũ
inunti iustum iudiciumdĩ  cumunicuique redd& secundumoperx
suio : Numquid non efficbuntur iustefieri cumuiderint malu
inuicem facta ulcisci
Qñmiudiciundĩ iustum prredicit quel cautem bonis futu¬

Expanded text:
punitatem sperans peccatorum, non solum durat inconvertibilis et intractabilis manens; sed adhuc acerbius peccat, securus quod non sit ultio futura, cor habens impoenitens, ignorans quia iram sibi congregat in die irae. Necesse est enim saeviori poena ut plectatur, immo flammis perennibus torqueatur, qui longa Dei patientia non solum se emendare noluit, sed adhuc addens ad contemptum exaggeravit peccata. Dies irae est peccatoribus, quo punientur; ideo ipsis est ira, quia sentiunt poenam in die revelationis justi judicii Dei. Revelabitur enim, id est, agnoscetur, quod modo futurum negatur; ideoque cum ostenditur, quod non esse creditur, revelatur. His enim ostenditur, qui negant, quod credentibus manifestum est; ut confiteantur etiam inviti justum judicium Dei, cum unicuique reddet secundum opera sua. Numquid non haec fatebuntur juste fieri, cum viderint mala invicem facta ulciscijudicium Dei justum praedicatum est, quale autem bonis futu
Abbreviated transcription (Latin):
cene quodici factores lagis iustificabuntur unquem per
opent nonpergier namiustificentur: Eumdicat gretis
ustificor hominem perfidem sin eoperibus logis nililal¬
uduili antelł agi in eoquoddicit gnitis. tuisi quia ustificas¬
tionem opent non pntecodunt : Apeste quippeclibider¬

Expanded text:
res legis justificabuntur; tanquam per opera, non per gratiam justificentur: cum dicat gratis justificari hominem per fidem sine operibus legis , nihil aliud volens intelligi in eo quod dicit, gratis, nisi quia justificationem opera non praecedunt. Aperte quippe alibi
Abbreviated transcription (Latin):
& honori essegloriatur : foste seccdem n&c confundi potest in his
quando uid& ficueri sibi . & obsecundar ab his qui non sunt tales :
nucest : ut qui fomitem prcebeent delictis . llorum: ideo quedig¬
numest ut paricrimine reihabantur : sunt iterum alii qui non
solum ficciunt mala. sed &iam qui consentiunt facientibus : ut
non solum faciant. seđ & talibus consentiant : Duplex ergo horũ
est nequitia : Nonenim tammalisunt qui faciunt & facientib:
contredicunt : scientes enimne facria : non illa uindicant :

Expanded text:
etiam honori esse, gloriatur forte se talem: nec confundi potest in his, etiam honori esse, gloriatur forte se talem: nec confundi potest in his, quando videt faveri sibi, et obsecundari ab iis, qui non sunt tales; et ita est, ut qui fomitem praebeant delictis illorum: ideoque dignum est ut pari crimine rei habeantur. Sunt iterum alii, qui non solum faciunt mala, sed etiam consentiunt facientibus; ut non solum faciant, sed et talibus consentiant. Duplex ergo horum est nequitia: non enim tam mali sunt, qui faciunt, et facientibus contradicunt; scientes enim nefaria, non illa vindicant: i
Abbreviated transcription (Latin):
pus est peccatorum. cuimancipati facti sunt potestatis ciusdem
un faciaent punienda : hicec enimmalorume ausu a sodomitis carp¬
ticest offensionedĩ sicut supraedictum est  & i nomnem ptope par¬
tem mundi nr mosiuos extendit intindĩ ido latriȩ causcm nunti¬
cens: Qucceprima parsest erroris & impi&itis : quam primum
condem pnact ÷ utcum hac & emendata fuerint. facile corrigant᷑
& morumuitia : sub licto enim malituce semine.: nequi tuce
fructus crescent : Non enimdit arbor fructus ÷ cuius eocisaes
ndices : Numideo & morses sodomae & gomurrȩ gestu memo¬
itouit. &x itumque non tacuit: ut timorem ponere huius reiui¬
tundȩ : Nonergo hoc uitium & contaeminatio de honeste ceurtȩ
ad hic& aodmittitur. qui inanimo cogitat dm̃: sunt quidam qui
sereos non putant. si non operentur quae mala sunt ad sentiũu
aurem faxientibus ÷ Ad sentire ccutem est sicumpossit reprehen¬
rus & malignus nonignonri quicecgit. & minime seuitaere : sed

Expanded text:
pus est peccatorum, cui mancipati facti sunt potestatis ejusdem, ut faciant punienda. Haec enim malorum causa a Sodomitis coepta est offensione Dei, sicut supra dictum est, et in omnem prope partem mundi ramos suos extendit, iram Dei idololatriae causam nuntians, quae prima pars est erroris et impietatis, quam primum condemnat; ut cum haec emendata fuerint, facile corrigantur et morum vitia. Sublato enim malitiae semine, nequitiae fructus arescent; non enim dat arbor fructus, cujus excisae sunt radices. 36 Nam ideo et Moyses Sodomae et Gomorrhae gesta memoravit, exitiumque non tacuit, ut timorem poneret hujus rei vitandae. Non ergo hoc vitium et contaminatio dehonestatae vitae ab eo admittitur, qui in animo cogitat Deum. Sunt quidam qui se reos non putant, si non operenautem facientibus. Consentire autem est, si quis cum possit reprehenrus et malignus non ignorari quae agit, et minime se vitari, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tum eique oboedienti ac dedis se praeceptum nonisi eius
quo malo ususest libero uoluntatis anbitro: &iam quod
tronsir& in posteros manasse peccatum: neque enim dam¬
nantur qui non peccauerunt: quando quidem illud ex uno
in omnes trensiit in quo ante propria in singulis quibusq
peccata omnes cominuniter peccauerunt: Acper hoc in¬
excus abiles est omnis peccator uel reatu originis uel ad di¬
tamento &icm propriȩuoluntatis. siue qui nouit siue qui
ignoret. siue quiiudicat siue qui non iudicat : quia & ipsic
ignonentia in eis qui intelleger noluerunt: si nedubitatio¬
ne peccatum est : in eis autem qui non potuerunt poena pec¬
caeti: ergo inutris que  non est iusta excusatio sediust adãnino¬
iusmodi qui condempnare in clus potuerunt quaeper
se committere nontimebant  sienim tupeccator
pecatoremtibi simlem udius quantomuegs denbras te¬

Expanded text:
tum eique oboedientiae dedisse praeceptum nec nisi eius, tum eique oboedientiae dedisse praeceptum nec nisi eius, quo male usus est. libero uoluntatis arbitrio, etiam quod transiret in posteros. manasse peccatum. neque enim damnantur, qui non peccauerunt, quando quidem illud ex uno in omnes pertransiit, in quo ante propria in singulis quibusque peccata omnes communiter peccauerunt. ac per hoc inexcusabilis est omnis peccator uel reatu originis uel additamento etiam propriae uoluntatis. siue qui nouit siue qui ignorat siue qui iudicat sine qui non iudicat, quia et ipsa ignorantia in eis. qui intellegere noluerunt. sine dubitatione peccatum est, in eis autem, qui non potuerunt, poena peccati. ergo in utrisque non est iusta excusatio sed iusta damnatijusmodi, qui condemnare alios sapuerunt, quae per se committere non timebant. Si enim tu peccator peccatorem tui similem judicas, quanto magis Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt intellecta conspicere potuerunt nec oboedier unt tamen
ueritati sed iniqui & impii permanserunt: quancomagis
in excus abiles sunt qui ex lege eius instructi confidunt seipsos du¬
ces es secccecorum & clios docentes scipsos nondocent: qui pre¬
diccent non funendum funentur & cẽtera quaedeipsis a posto¬
lus loquitur: eis quippedicit : propterta inacus abilts es
o homo omnis qui iudicas : inquoenim alium iudicas teipsũ
condempnas eademenim agis que iudicas Humana quip
pesuperbia tamquam prte sumons deuiribus liber arbitrii
excusatam seputat quando ignonentiue non uoluntatis uide¬
tur quod peccat : secundum hano excusationem ine cusubi¬
les dicit scriptunr diuina: quoscumque scientes pec care con¬
uineit : Dĩ tamen iustum iudicium nec illis parcit qui non
audierunt ÷ qui cumque enimsine lage peccauerunt sinelo¬
geperibunt: & quamuis seipsi excusareuideantur: Nonad¬
mittit hanc e cusationem qui scit se fecisse hominem rec¬

Expanded text:
sunt intellecta conspicere potuerunt, nec obedierunt tamen veritati, sed iniqui et impii permanserunt, quanto magis inexcusabiles sunt, qui ex lege ejus instructi, confidunt seipsos duces esse caecorum, et alios docentes seipsos non docent, qui praedicant non furandum, furantur, et caetera, quae de ipsis Apostolus loquitur, eis in quippe dicit, propterea inexcusabilis es, o homo, omnis qui judicas. In quo enim alium judicas, teipsum condemnas, eadem enim agis quae judicas. Humpe superbia tamquam praesumens de uiribus liberi arbitrii excusatam se putat, quando ignorantiae non uoluntatis uidetur esse, quod peccat. Secundum hanc excusationem inexcusabiles dicit scriptura diuina. quoscumque scientes peccare conuincit. dei tamen iustum iudicium nec illis parcit. qui non audierunt; quicumque enim sine lege peccauerunt, sine lege peribunt. et quamuis se ipsi excusare uideantur. non admittit hanc excusationem, qui scit se fecisse hominem rec
Abbreviated transcription (Latin):
hominis talem scilica fingentes dm̃ qualis non est ds̃ quẽ
illi in mendacium conuerterunt. tamquam deoscolentes
solem & lunim & quaecumque eccelestia atque terres¬
trice: quodergomut auerunt in mendacium suum: cul¬
pat. detestatur euertit : Quod autem uerum in doc trina
quamuis multis salsi tatibus permixta confusaque ser¬
uauorunt. ad probat testatur ad firmat Nam & hic
cundim locum ita coepit ut dicer& :Xuelatur enimi radĩ
decccelo super omnem impi&atem & in iustitiam eorum
hominum qui ueritatẽ in iniquitate d&inent : ponab

Expanded text:
hominis, talem scilicet fingentes deum, qualis non est deus, hominis, talem scilicet fingentes deum, qualis non est deus, illi in mendacium conuerterunt, tamquam deos colentes solem et lunam et quaecumque caelestia atque terrestria —: quod ergo immutauerunt in mendacium suum, culpat detestatur euertit, quod autem uerum in doctrina quamuis multis falsitatibus permixta confusaque seruarunt, approbat attestatur affirmat. nam et hic eundem locum ita coepit, ut diceret: reuelatur enim ira dei de caelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum, qui ueritatem
Abbreviated transcription (Latin):
fallaces. &iam siquȩdam desoci&icte &ciuitate scorũ
& de uero mediatore a scĩs proph&is uelangelis audita per
suos uates dixisse repperiuntur: idegerunt ut per haco
aliena uent &icm fideles dĩ si possent ad sua falsa traduce¬
rentur: Ds autem pernescientes id egit ut ueritas undique
resonar& fidelibus in adiutorium impiis intestimonium
alucquippe nouimus fuisse simulacut aegrptionum
ubi & instituta esse multiplicior. multoque ignom inior
idolatria perhibouir : Num quid tamen cognitionem
denegauit illis fuisse acñ potius confirmauit dicens cognos¬
centes dm̃ Non ut dm̃glorificauerunt siergo istum cog¬
nitionem tamquam mendacium repellere & destruert cona¬
r&ur quod ecm in sacrilegis inuenisse nonne quod absit
Veritatis inimicus e ister id eo queid quod in mut aue¬
runt in mendacium suum. Nam& hiodixit in muta¬
uerunt gloriam dĩ insimilitudine imaginis corriptibilis

Expanded text:
fallaces, etiam si quaedam de societate et civitate sanctorum fallaces, etiam si quaedam de societate et civitate sanctorum et de vero Mediatore a sanctis Prophetis vel Angelis audita per suos vates dixisse reperiuntur, id egerunt, ut per haec aliena vera etiam fideles Dei, si possent, ad sua falsa traducerent. Deus autem per nescientes id egit, ut veritas undique resonaret, fidelibus in adjutorium, impiis in testimoniumtalia quippe nouimus fuisse simulacra Aegyptiorum, ubi et instituta esse multiplicior multoque ignominiosior idolatria perhibetur. numquid tamen cognitionem dei negauit in illis fuisse ac non potius confirmauit dicens: cognoscentes deum non ut deum glorificauerunt? si ergo istam cognitionem tamquam mendacium refellere et destruere conaretur, quod eam in sacrilegis inuenisset, nonne, quod absit, ueritatis inimicus existeret? ideoque id quod immutauerunt in mendacium suum — nam et hic dixit: immutauerunt gloriam dei in similitudinem imaginis corruptibilis
Abbreviated transcription (Latin):
umenimidonei nonessent in adernitatem spiritalis in cõ¬
mutabilis que natuitoe aciem mentis tam constanten
infigene : ut in ipsu sapientue ercatoris atque rectoris: uniuersi¬
tatis uiderent uolumina sacculorum: quacibiiam essent &
semper essent. hicautem futunto essent ut non es sent. atq
ut ibi uiderunt conuersiones in melius : Nonsolumsanima¬
rum sed &im corporum humanorum usque ad sui modiper¬
factionem : Cu mergo ad hacet ibi uidendic nullo modo essent
idonei. rec adillud quidem dignibabiti sunt ut eis ista per
scõs cengelos nuntiarentur : si ue sorinstus persensum corpo¬
ris. siue interioribus reuelationibus in spũ ex pressis. sicut
patribus nostris uert pi&ate puteditis. haec demonsturca sun
Qui eic putedicantes & uelde presentibus signis uelde proxi¬
mis rebusitaut prced ixenent factis fidem facientes aucco¬
nitatem cuidelongefuturis usque infinem sacculi creder&ur
babere meruerunt: Potestates autem aeriȩ superba atque

Expanded text:
um idonei non essent, in aeternitatem spiritualis incommutabilisque naturae aciem mentis tam constanter infigere, ut in ipsa sapientia Creatoris atque Rectoris universitatis viderent volumina saeculorum, quae ibi jam essent et semper essent, hic autem futura essent ut non essent; atque ut ibi viderent conversiones in melius, non solum animorum, sed etiam corporum humanorum usque ad sui modi perfectionem: cum ergo ad haec ibi videnda nullo modo essent idonei, ne ad illud quidem digni habiti sunt, ut eis ista per sanctos Angelos nuntiarentur; sive forinsecus per sensus corporis, sive interioribus revelationibus in spiritu expressis: sicut patribus nostris vera pietate praeditis haec demonstrata sunt, qui ea praedicentes, vel de praesentibus signis vel de proximis rebus, ita ut praedixerant, factis fidem facientes, auctoritatem cui de longe futuris usque in saeculi finem crederetur, habere meruerunt. Potestates autem aereae superbae atque
Abbreviated transcription (Latin):
DUCII Hacedicit ut noniam seputet euasisse.
si illum bonitasdĩ patitur diupec cantem : nec pacientiũ
eius put& contempnendam quasi noncurontem res huma¬
nas: Intellegat autem ideo a sed issimulari.: quia non in
hac uitac iudicium dĩ promissum est futurum. ut inuentu¬
nruita paeniteat illum iudicem dm̃ non crodidisse : In poe¬
na enim positus sine fructu paenitentiam paenitebit: quia
non credidit iudiciumdĩ quoduid& uerum : Neces se est enĩ
ut acrius emend&ur immopaenis perennibus torqueatur
quem patientice longanimitas none mendauit : seuerissime
loquitum it sciens malignam mentem nom posse. Misitimore
auitis facile reuocccri

Expanded text:
ducit? Haec dicit ut non jam se putet evasisse, si illum bonitas Dei patitur diu peccantem, nec patientiam ejus putet contemnendam, quasi non curantem res humanas. Intelligat autem ideo a se dissimulari, quia non in hac vita judicium Dei promissum est futurum, ut in ventura vita poeniteat illum judicem Deum non credidisse; in poena enim positus sine fructu poenitentiae poenitebit, quia non credidit judicium Dei, quod videt verum; necesse est enim, ut acrius emendetur, imo poenis perennibus torqueatur, quem patientiae longanimitas non emendavit. Severissime loquitur, sciens malignam mentem non posse, nisi timore a vitiis facile revocari
Abbreviated transcription (Latin):
ncm: Eieuero quae secuntur eos qui percontentionem diffi¬
dunt quidem ueritati ob temperent uero iniquitati.: non adõ
dam cuiusdon autique permanentuc & ipso digna sunt : sedo
consequentia gestorum suorum his qui opentntur inmalum
u & indignatio tribulatio & cengustice erit secundumeie quȩ
thesccuriaccuerunt sibi ipsi Cur camenint & in dignatio iu

Expanded text:
nam: ea vero, quae consequentur eos, qui per contentionem diffidunt quidem veritati, obtemperant vero iniquitati, non a Deo dari, cujus dona utique permanentia et ipso digna sunt, sed ex consequentia gestorum suorum his qui operantur malum, ira et indignatio, tribulatio, et angustia erit, secundum ea, quae thesaurizaverunt si
Abbreviated transcription (Latin):
usum natunre. cum non habeãt huius modi usum datum anatuiro
superius ium traditos dixerat in inmunditiamie nontamen qualit attͣ
operis inmunditiae ipsius ostendent pro quonune dedaitoc:¬
tauit i quo modo superius demulicribus quod dixit intellegidebcat
Quando autem subiecit similiter & macsculidicens ex arserunt indes¬
derium sui ostendit apeste peccatum mulierum: & quid minum
cum hodieque tales mulieres reppericntur. ut sicut illud auiris ituc&
hoc amulieribus sit inuentum Denique & mulieres interse accusant
& uiros similiter : Manifestum est gͦ ut quiiam ueritatemdĩ in muto¬
uerunt inmendatium in mutarent & natunrlem usum in eum usu
perquem de honest arentur rei facti mortis secundice: Qum̃ enim
alicom legem dec renon potest sactanas ni hil enimhab&. concessc&l
citu in aliumordinemuersu utdum aliter fiunt quam concessu sunt
pensactionem esse contemptidĩ id est turpitudinem & contami¬
nationem : Haec estenim prima caus a peccati : Quid enimpeius

Expanded text:
usum naturae, cum non habeant hujusmodi usum datum a natura? Superius jam traditos dixerat in immunditiam, non tamen qualitates operis immunditiae ipsius ostenderat, pro quo nunc dectavit, quomodo superius de mulieribus, quod dixit, intelligi debeat, quando autem subjecit, similiter et masculi, dicens exarserunt in desiderium sui, ostendit apertum peccatum mulierum; et quid mirum, cum hodie, quae tales sunt, mulieres reperiantur, ut sicut illud a viris, ita et hoc a mulieribus sit inventum: denique mulieres inter se accusant, et viri similiter. Manifestum est ut qui jam veritatem Dei immutaverunt in mendacium, immutarent et naturalem usum in eum usum, per quem dehonestarentur, rei facti mortis secundae. Quoniam vero aliam legem dare non potest Satanas, nihil enim habet, concessa et licita in alium ordinem versat, ut dum aliter fiunt, quam concessa sunt,pensationem esse contempti Dei, id est, turpitudinem et contaminationem; haec est enim prima causa hujus peccati. Quid enim pejus,
Abbreviated transcription (Latin):
nisest : Et ut non solum intsci sed &uindicane credectun ad¬
uecit : & indignatio: Indignatio est  quum addendo super
inrm. in iuriam suam dm̃ uindicturum signi ficct : Angustis
uero sunt quibus sententia constrictus. tribulabitur inpoenu
fiduce professionem : De incredulo enimdicit : Sideo super
animamdixit ÷ ut sp̃italem poenam intellagus non corpora¬
do incredulis tricep ionilu posuit i sic & fidolibus trumugnif¬
cuo butt honore m biaeberent genuinum: quicsi filidĩ a Soma eeioes¬

Expanded text:
nis est. Et ut non solum irasci, sed et vindicare credatur, adjecit: Et indignatio; indignatio est, quam addendo 38 super iram, injuriam suam Deum vindicaturum significat. Angustiae vero sunt, quibus sententia constrictus, tribulabitur in poenafidiae professionem. De incredulo enim dicit; et ideo super animam dixit, ut spiritualem poenam intelligas, non corporado incredulis tria poenalia posuit, sic et fidelibus tria magnifica, ut honorem habeant geminum, quasi filii
Abbreviated transcription (Latin):
Nudiant qui sicepe uicti animositate contendunt: & timeant
in consu&udine pessima permanere: Ne super eos ista
omniae deputentur Iam superius dic cum est contentiosũ
hunc ẽe speciclucter qui aliquid contrrosuam scientiam
nititur defensare

Expanded text:
udiant, qui saepe victi, animositate contendunt, et timeant in consuetudine pessima permanere, ne ista omnia super eos deputentur. Jam superius dictum est, contentiosum hunc esse specialiter, qui aliquid contra conscientiam suam nititur defensare.
Abbreviated transcription (Latin):
Hocestitenttu angustia diffidentes defuturo di iudicio pea
xp̃m Acperhoc. & pacientiameius contempnentes: conten¬
dunt euaccuccreillud cumsit uerum &stabile : Credunt enim
iniquitati : Iniquitas est enim negure quodds̃ futurum prae¬
dixit : Tric ergo alia proposuit .  in credulit ati condignadicens
Inti& indignatio. &ungustiu ÷ Int est nonei qui iudicat: sed
illi qui iudicatur dumfit reus : Intescienim dicitun ds̃  ut uin¬
dicicturus credatur ÷ Namdĩ natunt it ab his passionibus in mu
eaessc at ut cumdiutius nosee peecurt conspicimus i p sapnaeero¬
gicta pierictis temponr quasi dam ꝑnationis pedumeris to¬
meamus nege dementua iudioisẽrescat sũ pplicium pereatoris : &
uido qus que cripi potemet : inde gntuius ad inos te aendat

Expanded text:
fidentes de futuro Dei judicio per Christum, ac per hoc, et patientiam ejus contemnentes, contendunt evacuare illud, cum sit verum et stabile; credunt enim iniquitati, iniquitas est enim negare quod Deus futurum praedixit. Tria ergo alia posuit incredulitati condigna dicens, ira et indignatio et angustia, ira est non ei qui judicat, sed illi qui judicatur, dum fit reus: Irasci enim dicitur Deus, ut vindicaturus credatur. Nam Dei natura ab his passionibus immuecesse est ut cum nos diutius exspectari conspicimus, ipsa prorogatae pietatis tempora quasi damnationis argumenta timeamus: ne ex clementia judicis crescat supplicium peccatoris, et unde quisque eripi a morte poterat, inde gravius ad mortem tendat
Abbreviated transcription (Latin):
sic non potest coli filius nisi in eo colatur & pater ÷ E ideo sicreatu¬
ur filius ẽ& non colerun sinȩcntitore nequedum ncrentur
micrecituiem potius quam creatorem coluerunt : Seruieñ qaer¬
onto probib& ds̃ amare ista: sed nondiligere adbeãtudi¬
r sedud probare & laudure ut ame screatorem: En
do da ibidebuds̃ istc ominu ama illum quafecit ÷ plusest

Expanded text:
— sic non potest coli filius nisi in eo colatur et pater. et ideo si creatu— sic non potest coli filius nisi in eo colatur et pater. et ideo si creatura filius esset, non coleretur sine creatore neque damnarentur, qui creaturam potius quam creatorem coluerunt. perspicis on te prohibet Deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem, sed approbare et laudare, ut ames Creatorem; ergo dedit tibi Deus ista omnia, ama illum, qui fecit, plus est
Abbreviated transcription (Latin):
tis in illud pro uerbium sclomonis : Insipientia uiri uiolat
uias eius dm̃ autem causictur in cordesuo gratucuero non secun¬
dummerita hominum datur: alio quingrtia iam nonẽ gratia
n hac enimsententiu : maximeduo sunt necessicriu : Vnum
lodiceretur : Alterum quia siunius eiusdemque substantiȩ
creator &creatuit ẽ&Non re prebenderentur quia seruieñ
creatunte potiusquamcrratori : Qnicuicumque seruissenti
ab eccdem naturo atque substentia non reessissent : Quomo¬
do enim non potest seruire filio qui non senuiat &i patri quiu
utrius que est unc substantico: sic nemo potest seruire creacurȩ
nisi seruiens cractor : Cum uero reprehenduntur ab apło & de
testab les habentur qui coluerunt & seruier unt creatunte po¬
tius quamereatori : satis ostenditur illius & huius diuersas ẽe subs¬
tues  sicut enimnon pocest uideri hoc est intelleg filius nisi inipso
intellogitur & pater : Ips eenimdicit qui meuida uid& &e patrem

Expanded text:
tis in illud proverbium Salomonis, Insipientia viri violat tis in illud proverbium Salomonis, Insipientia viri violat vias ejus, Deum autem causatur in corde suo . Gratia vero non secundum merita hominum datur, alioquin gratia jam non est gratia n hac enim sententia maxime duo sunt necessaria, quae melo diceretur; alterum, quia, si unius eiusdemque substantiae creator et creatura esset, non reprehenderentur, quia seruierunt creaturae potius quam creatori, quoniam cuicumque seruissent, ab eadem natura atque substantia non recessissent. quomodo enim nemo potest seruire filio, qui non seruiat et patri, quia utriusque est una substantia: sic nemo potest seruire creaturae nisi seruiens creatori, testabiles habentur, qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori, satis ostenditur illius et huius diuersas esse substantias. sicut enim non potest uideri, hoc est intellegi filius, nisi in ipso intellegatur et pater — ipse enim dicit: qui me uidit, uidit et patrem
Abbreviated transcription (Latin):
iecit statim : Intellegite prudenter : Aut simulacrum
quam crecete aut ereatunom : quisimulacrumcolit : con¬
eni ueritatem dĩ inmendatium : Nammare ueritas
eptunus autem mendatium factum ab homine con¬
uersc uerit uedĩ in mendatium qui ads̃ fecit mare. homo
autem simulacrum neptini : sic ds̃ fecit & solem. homoaut̃
simulacrum solis faciendo conuertit uerita temdĩ in men¬
datium: sed nedicant non colosimulacrum sed solemeo¬
lo: id eodixit coluerunt potius creaturtom quã creatorẽ¬
dibus hominum ad inclinandas eorum uoluntates
quocum que uoluerit si uecdbona prosua misericordiae : siue
codmalu promeritis eorum iudicio utique suo aliquando
apesto aliquando occulto semper autem iusto : fixumenim de
b& esse & in mobile in corde uestro : quia non est iniquitas
ipud dm̃ : Acperhoc quando legitis in litteris ueritactis adõ seduci
homines aut obtundi aut obduntri cordacorum: nolitedubitare
putecessis semala merita eorum ut iuste paterenturs peincurra¬

Expanded text:
in saecula. Intelligite prudenter, aut simulacrum enim colunt, aut creaturam; qui simulacrum colit, cotit veritatem Dei in mendacium; nam mare veritas est, Neptunus autem mendacium, factum ab homine conversa veritate Dei in mendacium, quia Deus fecit mare, homo autem simulacrum Neptuni; sic Deus fecit et solem, homo autem simulacrum solis faciendo convertit veritatem Dei in mendacium. Sed ne dicant, non colo simulacrum, sed solem colo, ideo dixit: Coluerunt potius creaturam quam Creatoredibus hominum ad inclinandas eorum uoluntates quocumque uoluerit, siue ad bona pro sua misericordia siue ad mala pro meritis eorum, iudicio utique suo aliquando aperto, aliquando occulto, semper autem, ibet esse et immobile in corde vestro, quia non est iniquitas apud Deum . Ac per hoc quando legitis in Litteris veritatis, a Deo seduci homines, aut obtundi vel obdurari corda eorum, nolite dubitare praecessisse mala merita eorum, ut juste ista paterentur: ne incurra
Abbreviated transcription (Latin):
scribens id hebreos dicit defilio quia sit splendor glonice &imago g¬
pornt substantiaeeius : Perquaed& lanrtur ipsum fontemglo¬
nue patremdici Ex quo splendon glorue filius genenitur ÷ cuius
pasticipatione omnes creatuitte gloriam haberedicuntur: sicut
solumgloram sed & honorem quacerit. Illumergo quacerit honorem

Expanded text:
 scribens ad Hebraeos dicit de Filio , quia sit splendor gloriae et imago expressa substantiae ejus, per quae declarat ipsum fontem gloriae Patrem dici, ex quo splendor gloriae Filius generatur, cujus participatione omnes creaturae gloriam habere dicuntur, sicut solum gloriam, sed et honorem quaerunt. Scriptum est enim
Abbreviated transcription (Latin):
d&ur omnes haercausue qua& iditionibus singulis prreferun¬
tur inunum coa ceruandae. &rursum traditionum species
inunum : Vt uerbi causa itadiccmus Qñm quidam homi¬
nes mut auerunt gloriam in corrupribilis dĩ insimilitudines ima¬
ginis hominum &animaliumit & quia mut auerunt ueritatemdĩ

Expanded text:
dentur omnes hae causae quae traditionibus singulis proferuntur, in unum coacervandae, et rursum traditionum species in unum, ut verbi causa ita dicamus: Quod commutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corru
Abbreviated transcription (Latin):
ic enim pacientiadĩ ad poenitentiam inuitat malos: sicut
flicgellum dĩ ad pacientiam cruditbonos : Item que miscricct¬
dice dĩ fouendos amplectitur bonos. sicut seueritas dĩ punien¬
dos corripit malos : placuit quippe diuinae prouidentiae prȩ¬
pantre in posterum bona iustis quibus non fruerentur iniusti
& malic impiis quibus non excruciabuntur boni: Quisupna

Expanded text:
en patientia Dei ad paenitentiam inuitat malos, sicut flagellum Dei ad patientiam erudit bonos; itemque misericordia Dei fouendos amplectitur bonos, sicut seueritas Dei puniendos corripit malos. Placuit quippe diuinae prouidentiae prparare in posterum bona iustis, quibus non fruentur iniusti, et mala inpiis, quibus non excruciabuntur boni; ista