comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta oĩ maxume angit atq agitat. dilexan¬
der non contentus descrta libie pedibus pe¬
ragrasse onentem ad ex titmum use occeanũ
Uicisse domiusse septeintrionem inoortot uul¬
nera tot casus alccusatilus iam detestantib
tam longinquas tam asperas expeditiones mi-¬
litibus ipse sibi nihil effecosse uidebatur nisi
& occidentem &om̃es natioes aut ui aut no¬
nominis sui aut austoritate sibi mributorias
red di disset parum dico. Iam occeanum tran-¬
ire & siquis alius orbis eet ex plorarere: ac
suo subiicere arbitrio destinauerat: In celũ
candem ut opinor tomptassit ascendere. Ta¬
les fert est om̃i regum ccoluntas de si nõ om̃i
talis ciudacia. Taceo ꝗ̃ta scelera quot abho¬
minã dꝗ̃ ꝑꝑ imperium assequendum ampli¬
andum ue admissa sunt ut nec fros a fra¬
trum: nec filii ad parentum: nec parentes a
filiorum sanguine nepharias abscineant ma¬
nus. Ad ea nusq magis nusq atrocius gras¬

Expanded text:
ita eum maxime angit atque agitat. Alexanita eum maxime angit atque agitat. Alexander non contentus deserta Libye pedibus peragrasse, orientem ad extremum usque oceanum vicisse, domuisse septentrionem inter tot vulnera, tot casus, recusantibus iam detestantibusque tam longinquas, tam asperas expeditiones militibus, ipse sibi nihil effecisse videbatur, nisi et occidentem et omnes nationes aut vi aut nominis sui auctoritate sibi tributarias reddidisset. Parum dico: iam oceanum transire et, si quis alius orbis esset, explorare ac suo subiicere arbitrio destinaverat, in celum tandem, ut opinor, temptasset ascendere. 9 Talis fere est omnium regum voluntas, et si non omnium talis audacia. Taceo quanta scelera, quot abominanda propter imperium assequendum ampliandum ve admissa sunt, ut nec fratres a fratrum nec filii a parentum nec parentes a filiorum sanguine nefarias abstineant manus. Adeo nusquam magis, nusquam atrocius gras
Abbreviated transcription (Latin):
Preterea unacum Roma Italiam nõ prouin¬
ciam sed prouinciarum iustrioem donaret tres
Gallias. conarte duas hispanias do natet Ger¬
manos donaret Britanos totum donaret
occidentem. et se altero ex duobus imperii
oculis orbaret. Hoc egout quis sticiat cõpos
mentis adduci non pos sum ut credam. giud enim
uobis ex pestatius quid iocundius quid gratius
contingere solet quam accessionm impenis uns
nis ur̃a cura om̃is cogitatio om̃is labor dies
noctes q cõsũmit ex hoc precipua spes gloriȩ
ꝑꝑ hoc uoluptates relinꝗtis: ꝑꝑ hoc mille pericu¬
La aditis: ꝑꝑhoc charissima pignora propter
hec partem corpons equo animo amittitis. Si¬
quidem neminem ur̃um aut audiui. aut lo¬
gi a conatu. ampliandi Imperii fiusse deter¬
ntum quod aut luminis aut manu aut
criccis. aut alterius mombra iadturam focis¬
set. guin ipse hie labor atq hec ledo dominã
di cupiditas ut quisq maxime potens est.

Expanded text:
preterea una cum Roma Italiam, non provinpreterea una cum Roma Italiam, non provinciam, sed provinciarum victricem? donaret tres Gallias, donaret duas Hispanias, donaret Germanos, donaret Britannos, totum donaret occidentem et se altero ex duobus imperii oculis orbaret? Hoc ego, ut quis faciat compos mentis, adduci non possum ut credam. Quid enim vobis expectatius, quid iocundius, quid gratius contingere solet quam accessionem imperiis venis vestra cura, omnis cogitatio, omnis labor dies noctesque consumitur, ex hoc precipua spes glorie, propter hoc voluptates relinquitis, propter hoc mille pericula aditis, propter hoc carissima pignora, propter hoc partem corporis equo animo amittitis. Siquidem neminem vestrum aut audivi aut legi a conatu ampliandi imperii fuisse deterritum, quod aut luminis aut manus aut cruris aut alterius membri iacturam fecisset: quin ipse hic ardor atque hec late domidi cupiditas, ut quisque maxime potens est,
Abbreviated transcription (Latin):
ris Lengitudine potiusse prescribi. Ato qđ
ad primam partem attinet. Loquemur aũt
de onstantino prius denide de siluestro nõ
est amittendum ut publicam & quasi cesarea
causam nõ maiore q pnuate solent ore aga¬
mus. Itaq quasi incontione Regnum ac prĩ¬
cipum orans ut ceretstcio Nedismea oratio hec
in manus eorum uentura eẽ libit tanq pñtes
& in conspeltu positos alloqui. uoş aopello Re¬
ges cie Erincipes difficile est enim pruatum
hominem animi Regii concipere imagmom.
uram mentom in quiro consciam serutor Testimo¬
nium postulo nunquid urum quispiam si fius¬
set onstantini loco sticiendũ sibi putas set ut
urbem Romam paeriam suam aput orbis ter¬
rare seginam ciuitatem potentissimã nobi¬
lissimam ditissimam popidosꝵ trium phatri¬
cem nationum &ipso aspeltu sacram libera¬
litatis gra donarit alteri & ad se humile op¬
pidum esferret. Deniq Btrantium donaret.

Expanded text:
ris longitudine potuisse prescribi. I Atque quod ris longitudine potuisse prescribi. I Atque quod ad primam partem attinet – loquemur autem de Constantino prius, deinde de Silvestro –, non est committendum, ut publicam et quasi Cesaream causam non maiore, quam private solent, ore agamus. Itaque quasi in contione regum ac principum orans – ut certe facio, nam mea hec in manus eorum ventura est – libet tanquam presentes et in conspectu positos alloqui. Vos appello, reges ac principes, difficile est enim privatum hominem animi regii concipere imaginem, vestram mentem inquiro, conscientiam scrutor, testimonium postulo: nunquid vestrum quispiam, si fuisset Constantini loco, faciendum sibi putasset, ut urbem Romam, patriam suam, caput orbis terrarum, reginam civitatum, potentissimam, nobilissimam, ditissimam populorum, triumphatricem nationum et ipso aspectu sacram, liberalitatis gratia donaret alteri et se ad humile oppidum conferret, deinde Byzantium? donaret
Abbreviated transcription (Latin):
uerissima atq clarissima sunt. neq hũe acceptas¬
se neq illum tradidisse possessionem : uerum que
dicuntur donate. sed eas semper in arbitrio & im¬
perio cesaris ꝑ mansisse. Tertio nhil cdatumsil¬
uestro a onstantino. sed priori pontifici cñq̃ etiã
baptimum acceꝑat donaq illa mediocria fuisse
quibus sala degere uitam posset. quarto falso
dici donationis exemplum aut apud decreta repe¬
riri aut exhistoria siluestri eẽ sumptum quod n
in illa neq ulla in historia muenitur in eoq que¬
dam contraria impos sibilia. stulta barbara Ri¬
dicula contineri. Prȩterea loquardeguorũ¬
dam aliorum cesairum uł simulata uł friuo¬
la donatione ubi ex abbundanti adiiciam si
sil uester possediss et tum siue illo siue quo uis
alio pontifice a possessione deiecto post tm̃
temporis inter capedinem nec diuino nec hu¬
mano iure posse repeti. Postremo ea que i
supremo lontifice tenentur nullius tempo¬

Expanded text:
verissima atque clarissima sunt, neque hunc acceptasverissima atque clarissima sunt, neque hunc acceptasse neque illum tradidisse possessionem rerum, que dicuntur donate, sed eas semper in arbitrio et imperio Cesarum permansisse. Tertio: nihil datum Silvestro a Constantino, sed priori pontifici, antequam etiam baptismum acceperat, donaque illa mediocria fuisse, quibus papa degere vitam posset. Quarto: falso dici donationis exemplum aut apud decreta reperiri aut ex historia Silvestri esse sumptum, quod neque in illa neque ulla in historia invenitur, in eoque quedam contraria, impossibilia stulta, barbara, ridicula contineri. Preterea loquar de quorundam aliorum Cesarum vel simulata vel frivola donatione, ubi ex abundanti adiiciam: si Silvester possedisset, tamen – sive illo sive quovis alio pontifice a possessione deiecto – post tantam temporis intercapedinem nec divino nec humano iure posse repeti. Postremo: ea, que a summo pontifice tenentur, nullius tempo
Abbreviated transcription (Latin):
N et enim cuncta in ip̃a donationis pagina cõ¬
tinet. Erģo hec omnia tua sunt summe ponti¬
fex omnia tibi in animo est recuꝑare. omnes
Reges & yrincipes occidentis spoliare prbibꝰ
cuit cogere/ ut omnia cibi tributa ponsitent se¬
tentia est. At ego e ontra existimo iustius licere¬
principibus spoliare te imperio omni quod optines. Nã
ut oscendam donatio illa. unde natum eẽ suum ius
summi potifices uolunt sil uostro pariter Monstan¬
tino fut incognita. U trum añqꝙ ad confutaindam
donationis paginam uenio. quod unum istorum pa¬
trocinium est non mõ falsum uerum etia stelidum
ordo postulat ut altius repetam & primum dicam
non tales fiusse onstantinum siluestrumq illã
quidem qui donare uellet qui iure donare possa
qui ut in manũ alteri ea traderet &sua haberet
pocestaite h unc aũt qui uollet acciꝑe quiq uire
accepturus foret. Secundo loco si hee non tent g̃

Expanded text:
hec enim cuncta in ipsa donationis pagina conhec enim cuncta in ipsa donationis pagina contineri. Ergo hec omnia tua sunt, summe pontifex? omnia tibi in animo est recuperare? omnes reges ac principes occidentis spoliare urbibus aut cogere, ut annua tibi tributa pensitent, sententia est? At ego contra existimo iustius licerprincipibus spoliare te imperio omni quod optines. Nam – ut ostendam – donatio illa, unde natum esse suum ius summi pontifices volunt, Silvestro pariter et Constantino fuit incognita. Verum antequam ad confutandam donationis paginam venio, quod unum istorum patrocinium est non modo falsum, verum etiam stolidum, ordo postulat, ut altius repetam. Et primum dicam non tales fuisse Constantinum Silvestrumque: illum quidem, qui donare vellet, qui iure donare posset, qui, ut in manum alteri ea traderet, in sua haberet potestate; hunc autem, qui vellet accipere quique iure accepturus foret. Secundo loco: si hec non essent, que
Abbreviated transcription (Latin):
ne pastirom an aspidom surdum que nolit e¬
excudire uocem incancãtꝰ uelie eiusdem o¬
membra morsu uenenoq ꝑ stringes. Scio iã¬
dudum expedtare cures hominũ. quod nã
pontificibus Romanis erimen s impingam.
Profelto ingens siue suprome ignorantiȩ siue
ĩmanis auaricie que est idoloꝵe seruitus/ siue
imptran di uanitatis cui crudelitas semper est o¬
mes.⁊ Nam aliquot iam seculis aut non intel¬
Lextrunt donationem constantini cõmenticiã
filtamq ẽẽ aut ipsi finxtrũt siue posteriores
in maiorũ suorum dolis uestigia impnmentes
pro ueera quã falsam cognosetrent defenderũt
dedecorantes pontificatus maiestatem decorates
ueterum pontificum me moriam de decorantes
religionem chustianam et omma cedibus riunis
flagitiis q miscentes suam eẽ aiunt urbem Ro¬
mam suum Rtgnum sicilie & ea politanumq
suam uniuersam Italiam Gallias. hispanias
Germanos. Oritãnos suũ deniq ocoidontem.

Expanded text:
ne «pastorem» an «aspidem surdam, que nolit ne «pastorem» an «aspidem surdam, que nolit exaudire vocem incantantis», velit eiusdem membra morsu venenoque prestringere? Idudum expectare aures hominum, quodnam pontificibus Romanis crimen impingam: profecto ingens sive supine ignorantie sive immanis avaritie, que est idolorum servitus, sive imperandi vanitatis, cuius crudelitas semper est comes. Nam aliquot iam seculis aut non intellexerunt donationem Constantini commenticiam fictamque esse aut ipsi finxerunt sive posteriores in maiorum suorum dolis vestigia imprimentes pro vera, quam falsam cognoscerent, defenderunt, dedecorantes pontificatus maiestatem, dedecorantes veterum pontificum memoriam, dedecorantes religionem christianam, et omnia cedibus, ruinis flagitiisque miscentes. Suam esse aiunt urbem Romam, suum regnum Sicilie Neapolitanumque, suam universam Italiam, Gallias, Hispanias, Germanos, Britannos, suum denique occidentem:
Abbreviated transcription (Latin):
sua dignitas ab increpationibus tutum reddi¬
dit multosq alios codem preditos gradu ut
Marcellum qđ diis libassot ot celestinum quod
tum ⁊ estorio heretico sentiret ut quosdã etiã
nr̃a memoria quos ab instrioribus quis enim
non est insdrior papa: Reprehensos seimus
ut tac etim condonnatos. Neq uo id ago ut
quempiam cupiam insectari & in eum quasi philip¬
pitas serbere. hoc enim a mefticmus prtcul ab¬
sit: sed ut errorem amentibus hominũ cõuellã
Ut eos a uitiis sceleribusq uł ad mouendo uł mere¬
pando sum moueam. Non ausim dicere ut tilii
qui o me educti luxuriantem nimii sarmentis
papalem sedem que hristi uinea est ferro coereetĩt
& plenas uuas non glaciales la brustas ferre com¬
pellunt. ꝯuodeũ faicio nũ quis ent qui aut mͥ
os aut sibi aures uelint occludere ne dicam sap¬
plicium mortem propenere: hũe ego si hoc fa¬
ciat etiam si hala sit quid dicam tẽ bonum

Expanded text:
sua dignitas ab increpationibus tutum reddit, que Petrum non reddisua dignitas ab increpationibus tutum reddit, que Petrum non reddidit multosque alios eodem preditos gradu, ut Marcellum, quod diis libasset, ut Celestinum, quod cum Nestorio heretico sentiret, ut quosdam etiam nostra memoria, quos ab inferioribus quis enim non est inferior papa? reprehensos scimus, ut taceam condemnatos. 4 Neque vero id ago, ut quenquam cupiam insectari et in eum quasi Philippicas scribere hoc enim a me facinus procul absit, sed ut errorem a mentibus hominum convellam, ut eos a vitiis sceleribusque vel admonendo vel increpando summoveam. Non ausim dicere, ut alii per me edocti luxuriantem nimiis sarmentis papalem sedem, que Christi vinea est, ferro coerceant et plenas uvas, non graciles labruscas ferre compellant. Quod cum facio, nunquis erit, qui aut mihi os aut sibi aures velit occludere, ne dicam supplicium mortemque proponere? Hunc ego, si hoc faciat, etiam si papa sit, quid dicam esse: «bonum»
Abbreviated transcription (Latin):
non qui hominibus mertis discrimen decerrebor:
sticessat igitur trepidatio procul abeant metus
timores excidant forti anime magna fiducia s
bona spe defendenda est causa irritatis. Cciusa iu¬
scitie causa dei. Neq enim is ueriꝰ est hendus oratr
qui bñ scit dicere iisi & dicere ciudecie. Aideamꝰ
itaq accusare qui eũq̃ digna cõmittit accusatiõe
& qui in omnes peccat unius pro onni uoce carpat:
At non debeo palam ob uirgare frcm̃. sed int̾ me
&ipum: Sermo publiee peccans & qui priuatum
Consilium non admitteret publice arguend est.
ut cȩttri timorem habetint. at non ꝑaulus ciuꝰ
uerbis mõ sumusus mnes fctrum oram tecłia re¬
prehendit quia reprehensibilis erat & hoc ad
nr̃am doctrinam senptum religuit. At nõ sum¬
Laulus qui potrum possim reprehendere ꝗlio Pau¬
lus sum qui sculum imitor quemadmodũ quod
multo plus est unus cum deo spũs efficioreum
studiose manidat illius obtompero. Neq aliquẽ

Expanded text:
hominibus mortis discrimine deterrebor? Facessat igitur trepidatio, procul abeant metus, timores excidant. Forti animo, magna fiducia, bona spe defendenda est causa veritatis, causa iustitie, causa Dei. Neque enim is verus est habendus orator, qui bene scit dicere, nisi et dicere audeat. Audeamus itaque accusare, quicunque digna committit accusatione, et qui in omnes peccat, unius pro omnium voce carpatur. 3 At non debeo palam obiurgare fratrem, sed «inter me et ipsum»: immo publice peccans et qui privatum consilium non admitteret, publice arguendus est, «ut ceteri timorem habeant». An non Paulus, cuius verbis modo sum usus, in os Petrum coram ecclesia reprehendit, «quia reprehensibilis erat», et hoc ad nostram doctrinam scriptum reliquit? At non suPaulus, qui Petrum possim reprehendere: immo Paulus sum, qui Paulum imitor, quemadmodum, quod multo plus est, unus cum Deo spiritus efficior, cum studiose mandatis illius optempero. Neque aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ut mninistrotur̾ ei sed ut miniseret a
det aĩam suam redem ꝑtienom promultis. Iu¬
dices alim dous ut suas cesar cõstituit suꝑ¬
hierusalem is drahel non reges pplumq sibi
noming r eglim postulantom detostatus e
ner aliter obduritiam cordis illorum Aegẽ
dedit guam ꝙ repulium promis erat ꝗ iii
noua lege reuocauit. et ego regnum accipiã
qui iux uidex cẽ ꝑmittor ubi nescitis inquit An¬
paulisẜer scti dt hoc mundo iudicabunt: &¬

Expanded text:
venit, ut ministretur ei, sed ut ministret et venit, ut ministretur ei, sed ut ministret et det animam suam redemptionem pro multis”. Iudices olim Deus, ut scias, Cesar, constituit super Israel, non reges, populumque sibi nomen regium postulantem detestatus est, nec aliter ob duritiam cordis illorum regem dedit, quam quod repudium permiserat, quod in nova lege revocavit. Et ego regnum accipiam, qui vix iudex esse permittor? “An nescitis”, inquit Paulus, “quod sancti de hoc mundo iudicabunt?
Abbreviated transcription (Latin):
chiiscus deus e homo Aeze & sacerdos cum
se regem affirmaret audi de quo rr ggno lo¬
quutus est. Regnum meum in quit non ost
de hoc mundo. Si enim deh mundo tet regnũ
meum ministri mei xtiq detertarent &ꝗ̃
fuit prima uox ac frequentior e lamor ꝑeri¬
cdiltitationis eius. tton ne hȩe penicentiam
agite. appropinquabie Rognum celoꝵ.do
ndpm quauit regnum dei eui comograbit᷑
Regnum cęli. Non ne cum her dixit regnũ
seculare nbil ad se pertinere declarat eo q̃
nõ modo regnum huius mõi nõ que siuit. sed
oblatum quoq accipere noluit Nam cum in¬
telligerit alioñ ppłos destinasse ut cum rape¬
rent. Negemq facerent in mentium sditu¬
dines fugit quod nobis qui locum ipsus te¬
nemus/ non solum exemplo dedie imitandũ
sed etiam precepto inquiens: Princiꝑe gẽ¬
cium dominãturꝰ eoꝵ & qui maiores sunt po¬
costatom eo ercent meos. Non ita trit inta
de erit uester serius: sicut filius hominis nõ

Expanded text:
Christus, deus et homo, rex et sacerdos, cum Christus, deus et homo, rex et sacerdos, cum se regem affirmaret, audi de quo regno locutus est: “Regnum meum”, inquit, “non est de hoc mundo. Si enim de hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent”. Et que fuit prima vox ac frequentior clamor predicationis eius? Nonne hic?: “Penitentiam agite, appropinquavit enim regnum celorum”, propinquavit regnum Dei”. Cui comparabitur regnum celi? Nonne, cum hec dixit, regnum seculare nihil ad se pertinere declaravit? Eoque non modo regnum huiusmodi non quesivit, sed oblatum quoque accipere noluit. Nam cum intelligeret aliquando populos destinasse, ut eum raperent regemque facereut, in montium solitudines fugit. Quod nobis, qui locum ipsius tenemus, non solum exemplo dedit imitandum, sed etiam precepto, inquiens: “Principes gentium dominantur eorum, et qui maiores sunt, potestatem exercent in eos. Non ita erit inter esse, erit vester servus. Sicut filius hominis non
Abbreviated transcription (Latin):
turribula idest insacerdotalia oꝑa sum meg
Num eleazar num sinees num ceteri ponti¬
fices. ministriq autut tabernaculi cicit tẽ :¬
pli quicq nec qđ ad rem diuinam pertiner&
ad mĩstrabant Ad mninistrabant dico im̃o od¬
gũstrare poterant si officio suo satis factre uo¬
Lebant. Q si noluit audiant execratiõem
domini dieentis. Maledilti qui opus dm̃i fa¬
ciunt negligentor. Quȩ execratio cum ĩ om̃es
tum in Rentifices maxime adit. o gtum est
pontificale munus ꝗtum est aipͭ eẽ eccłie
stum est preponi pastorem tanto ouili
e cuius manu unius cuiusq agni ouis amisse
sangius &igitur cui acuns est si amas me
plusq alii ut fateris pasce oues meas. Tortio
I amas me ut fatens pasce oues ineas. & tu¬
me ubes osar capras. etiam pascore &e poreos
qui ne queunt ab codem pastore custodiri: gu
quidom me regem factre uis aut potius õ¬
sarem i dest regum principem dñus ⁊huo

Expanded text:
thuribula, idest in sacerdotalia opera sumere? thuribula, idest in sacerdotalia opera sumere? Num Eleazar, num Phinees, num ceteri pontifices ministrique aut tabernaculi aut templi quicquam, nisi quod ad rem divinam pertineret, administrabant? administrabant dico, immo administrare poterant, si officio suo satisfacere volebant? Quod si nolint, audiant execrationem Domini dicentis: Maledicti, qui opus Domini faciunt negligenter. Que execratio cum in omnes tum in pontifices maxime cadit. O quantum est pontificale munus! quantum est caput esse ecclesie! quantum est preponi pastorem tanto ovili, e cuius manu uniuscuiusque agni ovisque amisse sanguis exigitur, cui dictum est: Si amas me plus quam alii, ut fateris, pasce agnos meos; iterum: si amas me, ut fateris, pasce oves meas; tme iubes, Cesar, capras etiam pascere et porcos, qui nequeunt ab eodem pastore custodiri? 24 Quid, quod me regem facere vis aut potius Cesarem, idest regum principem? Dominus Iesus
Abbreviated transcription (Latin):
Radix in oini malorum est cupiditas. quam
quidem appetentes crrauerũt a fide & inse¬
ruerũt se doloribus multis. Tu aũt homo dei
hee fuge & tu me a ccipere iubes cesar ꝗ̃ uelut
uenenum effugere cebeo. et quid preterea
pro tua priedentia Ces ar considero quis intͬ
het cliuinis rebus faiciendis locus. deppostoli
quibus dam indignitatibus ꝙ uidue ipeorum
ĩmĩsterio quotidiano de spicerentur respon¬
dcrunt nõ eẽ equum resinquere seruũ pei &
ministrare mensis & tamen mensis uiduare
mĩstrare ẽto aliud est q exigero uectigalila
curare crarium stipendium nũaoe milibus
& mille aliis huiusmodi curis imlicari. rtemo
militans deo implieat se negociis secularibus
inquit Raulus inquit nunquid Aaron cum ee¬
tens Leuitici generis alud s domini thaber¬
naculum procurabat. uius filii quia ignem
alienum in turribula sumstrant igui celesti
cõflagrauerũt & tu iubes nos ignem sttulariũ
diuitiarum uetitum ao proghanum in sacrata

Expanded text:
ix enim omnium malorum est cupiditas, quam quidam appetentes erraverunt a fide et inseruerunt se doloribus multis. Tu autem, homo Dei, hecfuge. Et tu me accipere iubes, Cesar, que velut venenum effugere debeo? Et quis preterea – pro tua prudentia, Cesar, consideres– quis inter hec divinis rebus faciendis locus? Apostoli quibusdam indignantibus, quod vidue ipsorum in ministerio quotidiano despicerentur, responderunt non esse equum relinquere se verbum Dei et ministrare mensis: et tamen mensis viduarum ministrare quanto aliud est quam exigere vectigalia, curare erarium, stipendium numerare militibus et mille aliis huiusmodi curis implicari. Nemo militans Deo implicat se negotiis secularibus, inquit Paulus. Nunquid Aaron cum ceteris Levitici generis aliud quam domini tabernaculum procurabat? cuius filii, quia ignem alienum in thuribula sumpserant, igni celesti conflagraverunt: et tu iubes nos ignem secularium divitiarum, vetitum ac profanum, in sacrata
Abbreviated transcription (Latin):
Sie loquar esipͥeum alicuius principum proteģo¬
re te possis quominus ex cõmunicatione a nathe¬
mate execratione seriare. quod si prudenter ut
dixit ste stcisse exiscimatus est qui in quit no¬
lo senbere in eos qui possunt proseribere ꝗto mͥ
magis idem faciendum ẽe uidecitur in eum qui
ne proseriptioni quidom resinquit locum quiq
inuisibilibus mepotestatis sue iaculis persequa¬
tur: ut iure possim dicere: guo ibo aspũ tuo et
quo a tua fugiam facie quo forte putamus patiẽti
hec ẽẽ laturꝰ summũ Sacerdotem quam ceteriftice¬
rent. Nihil minus si quidem paulo qđ bona se cõ¬
scientia conuersatum eẽ dictret amanias pr̃iceps

Expanded text:
peum alicuius principum protegere te possis, quominus excommunicatione, anathemate, execratione feriare. Quod si prudenter ut dixit sic fecisse existimatus est, qui inquit: nolo «scribere in eos, qui possunt proscribere», quanto mihi magis idem faciendum esse videatur in eum, qui ne proscriptioni quidem relinquat locum? Quique invisibilibus me potestatis sue iaculis persequatur, ut iure possim dicere: «Quo ibo a spiritu tuo et quo a tua fugiam facie?», nisi forte putamus patientius hee esse laturum summum sacerdotem, quam ceteri facerent. 2 Nihil minus, siquidem Paulo, quod bona se conscientia conversatum esse diceret, Ananias, pri
Abbreviated transcription (Latin):
licot cuit litigare qui ppiam aut soluere. Et inde¬
fendenda uentate atq iustitia profundere anima
summȩ urtutis sum̃e laudis summi premii est
An uo multi ob ttrrestrem patriam defondendam s¬
mortis adiere disorimen. Ego obcelestem patriã
assequendam: assequuntur aũt eã ꝗ deo placent
non qui hominibus mortis discrimen decerrebor
sticessat igitur trepidatio procul abeant metus
timores excidant forti aenime magna fiducia o

Expanded text:
piam aut solvere, et in defendenda veritate atque iustitia profundere animam summe virtutis, summe laudis, summi premii est. An vero multi ob terrestrem patriam defendendam mortis adiere discrimen: ego ob celestem patriam assequendam assequuntur autem eam, qui Deo placent, non qui hominibus mortis discrimine deterrebor? Facessat igitur trepidatio, procul abeant metus, timores excidant. Forti animo, ma
Abbreviated transcription (Latin):
res ista cedebat donationem onstantini non
negant. sed faitentur affirmant conscruant
Ingens argumctum minfica de fensio. Nam de
ꝗto tu loqueris Imptratore si de greco qui uerus
fut Imperater negabo confessionem. Sin delati¬
nolibentar etiam confitebor. et enim quis nescit
Imperaterem latinum gratis factum et̃ a summo
sontifiee utopinor stplmo qui grecum imꝑatorẽ
qui auxilium non ferret talie puauit latinumq
ftcit ut ita plura Imperator a lala quã lala ab
Imperatore acciperet. sane troianas opes quibdã
pacc̃onibus soli dchilles & hatrocdus mirer intrs e¬
pti sunt : quod etam inde uidentur udicar̃ lodoi¬

Expanded text:
res ista cedebat, donationem Constantini non res ista cedebat, donationem Constantini non negant, sed fatentur, affirmant, conservant?' Ingens argumentum, mirifica defensio! Nam de quo tu loqueris imperatore? Si de Greco, qui verus fuit imperator, negabo confessionem, sin de Latino, libenter etiam confitebor: etenim quis nescit imperatorem Latinum gratis factum esse a summo pontifice, ut opinor, Stephane? qui Grecum imperatorem, quod auxilium non ferret Italie, privavit Latinumque fecit, ita ut plura imperator a papa quam papa ab imperatore acciperet. Sane Troianas opes quibusdam pactionibus soli Achilles et Patroclus inter se partiti sunt. Quod etiam mihi videntur indicar
Abbreviated transcription (Latin):
consuessent &hoc fieri uississent : sed quid
mirorhoe non intelligero Pontifices cum nomẽ
ignorent suum. Cephas enim dicunt uocari
Pctrum quia aput a postolorum eẽt tanquatne
et non ebracũ
sed potius siriacum ꝙ greci
a pud eos interpretatur Potrus d aput est
omni petrus & Petra Grecum uocabulum stulteq
&tinmologiam latine ex ponitur petra/ quas . Pe¬
de erita & metripolitanum. Arecp̃o distingunt uo¬
luntq illum e mensura uutate ad̃tum cam grece
ralam ceb interiectione paps diltum & fidem
ectodoxam quasi recto glorie & simonẽ media
Cnͣcum legend sit media longa ut Olatonon
& Catonem multa similia. guę transeo ne cul¬
pa aliguorum omnes summos rontifices uide¬
ar insertani. hec dilta sint ut nemo miretur
donationem onstantim cõmenticia fiusse pa¬
pe multi non potuerunt de prehendere tam &
si ab ailiquo eorum eitam õs honc fallciciam reor.
At dicitis cur imperatores guorum detrimoto

Expanded text:
consuessent et hoc fieri iussissent. Sed quid consuessent et hoc fieri iussissent. Sed quid mirer hec non intelligere pontifices, cum nomen ignorent suum: Cephas enim dicunt vocari Petrum, quia ,caput' apostolorum esset, tanquam hoc t non Hebraicum seu apud eos «interpretatur Petrus», non caput. Est enim Petrus et petra Grecum vocabulum stulteque per etymologiam Latinam exponitur petra quasi pede trita. Et metropolitanum ab archiepiscopo distinguunt voluntque illum a mensura civitatis dictum, cum Grece papam ab interiectione 'pape' dictum, et fidem orthodoxam quasi ,recte glorie', et Simonem media correpta, cum legendum sit media longa ut Platonem et Catonem, et multa similia, que transeo, ne culpa aliquorum omnes summos pontifices videar insectari. Hec dicta sint, ut nemo miretur, si donationem Constantini commenticiam fuisse pape multi non potuerunt deprehendere, tam et si ab aliquo eorum ortam esse hanc fallaciam reor. V ,At', dicitis, ,cur imperatores, quorum detrimento
Abbreviated transcription (Latin):
contiã. ucrum qđ ego in singula impetum fa¬
cio dies me deficias. sed unuiersa no dico am¬
plificare sed attingere uelim pro om̃ibus ãt
Licentiam tribiuimus beato Seluestro et suecessonh
cius & nostro indicu. ut quem placatus propͥo
consilio eclencale uoluerit & in religioso nume¬
ro Religiosorum elericorum comicae nullus
ex omnibus piesuminat superbe agere. quis
est hie melchisech qui patriarcam habmã
bñdicit onstantinus ne uix constantinus fa¬
cultatem ei quo baptizatus est & quem becitũ¬
appellat tribuit elerieandi quasi prius nec
comiuatiõe uetuit nequis impedimeto eẽt
nullus ex omnibus presum mat superbe agere
qua ẽt elegantia cõnumerare ĩ nũo relligioso
ieligiosorum clencale clencorum & in dictu
& Rlacatus. Atq ittrum a diadema reuer¬
titur dec reuimus itaq & hoc. ut ipse de sue¬
cessores eius diademate uidelic& orona qua
eo capite nr̃o elli cõcessimus ge cuiro puris simo

Expanded text:
centiam. Verum quid ego in singula impetum facentiam. Verum quid ego in singula impetum facio? Dies me deficiat, si universa non dico amplificare, sed attingere velim. Pre omnibus autem licentiam tribuimus beato Silvestro et successoribus eius ex nostro indictu, ut, quem placatus proprio consilio clericare voluerit et in religioso numero religiosorum clericorum connumerare, nullus ex omnibus presumat superbe agere. Quis est hic Melchisedech, qui patriarcham Abraam benedicit? Constantinus ne vix christianus facultatem eiappellat, tribuit clericandi, quasi prius nec comminatione vetuit, ne quis impedimento esset: nullus ex omnibus presumat superbe agere; qua etiam elegantia: connumerare in numero religioso religiosorum, clericare clericorum et indictu et placatus. Atque iterum ad diadema revertitur: 58 Decrevimus itaque et hoc, ut ipse et successores eius diademate, videlice corona, quam ex capite nostro illi concessimus, ex auro purissimo
Abbreviated transcription (Latin):
de uestitu senatorum nihil dixorit non delatida¬
uo non depurpura. non docitcris. de aleiamttis
sibi loquendũ putauit: nec lunulas appella¬
uit: sed udones siue cum udonibies quos
ut selet homo mept eoponit .i. ccindido
Lnteamine quasi odones lintrtaimen dit. Non
occurrit inpñtiarum ubi repererim udones ni¬
si apud nartialem ualtrium cuius disticon
qeđ inserebitur odones alium hoc est. Non hos
Lana dedit: sed dentis barba mariti Gyniptno
potorit planta latere sinu. Ergo nõlinciutiq
nec andidi sunt udonts. ciuibus hic bipes
as ella nõ calcetiri pedos senatorum ait : sed
sonatores ellustrari. A tos ꝑ hoe sicut celostia
ita ttrrena ad laudem dei decoranturꝰ q̃
tu celestia uocas. que terrena ꝗ̃ celestia de¬
corantur. Quȩ aũt Der laus sit ista tu uide¬
ris. Ego lo si qua miti fieles est iuhil puto nee
deo. nec cettris hominibus magis eẽ in uisum
q̃ tantã clericorum in rebus serularibus li¬

Expanded text:
de vestitu senatorum nihil dixerit, non de laticlade vestitu senatorum nihil dixerit, non de laticlavo, non de purpura, non de ceteris, de calciamentis sibi loquendum putavit, nec 'lunulas' appellavit, sed udones sive cum udonibus, quos, ut solet homo ineptus, exponit idest candido linteamine, quasi udones linteamen sint. Non occurrit impresentiarum, ubi reppererim udones, nisi apud Martialem Valerium, cuius distichon, quod inscribitur Udones cilicini hoc est: Non hos lana dedit, sed olentis barba mariti / Cyniphio poterit planta latere sinu. Ergo non linei utique nec candidi sunt udones, quibus hic bipes asellus non 'calceari pedes senatorum' ait, sed senatores illustrari. Atque per hoc sicut celestia ita terrena ad laudem Dei decorentur: que tu celestia vocas? que terrena? quomodo celestia decorantur? Que autem Deo laus sit ista, tu videris, ego vero, si qua mihifidesest, nihil puto nec Deo nec ceteris hominibus magis esse invisum quam tantam clericorum in rebus secularibus li
Abbreviated transcription (Latin):
na potentia gloria & extat pro ost posũt
cubitores sunt qui cõcubunt & cotunt nimirs
scorta intesligenda sunt. Aeldit cum quibus
dormiat nõtimeat᷑ opinor nosturna phantas¬
mata. Aeldit cubicularios. ad dit hostiarios
nõ ociosum est quare het ab eo minuta iefo¬
runtur pupillum instituit aut adoloscentẽ
filium non senem cui omnia quibus noc crehet
tenera etas ipse uelut amanis sunus pater pie¬
parat ut nauid salomoni ferit. atq ut ꝑ
omnes numeros fab ula impltatur dantur
elerici equi ne asinano llo christi more suꝑ
tis coloris albiss ed decorati colore albo. at quibus
oꝑ mẽtis. nõ stragulis nh babillonicis: aut quo
alio genere sed nappilis & linteaiminibus. Map¬
pe ad monsam ꝑtinent Lintramina cid lostulos
& quasi dubium sit cuius sint hec colonis inter¬
pretatur .i. candidissimo colore dignus on¬
stantino sermo digna ialtantia sticiendi cum
cetiris tum uõ nullos equos equitent & tam̃

Expanded text:
ria, potentia, gloria; et extat pro 'est' posuerit ria, potentia, gloria; et extat pro 'est' posuerit cubitores sunt, qui concumbunt et coeunt, nimirum scorta intelligenda sunt. Addit, cum quibus dormiat, ne timeat, opinor, nocturna phantasmata, addit cubicularios, addit hostiarios. Non otiosum est, quare hec ab eo minuta referuntur: pupillum instituit aut adolescentem filium, non senem, cui omnia, quibus necesse habet tenera etas, ipse velut amantissimus pater preparat, ut David Salomoni fecit. Atque ut per omnes numeros fabula impleatur, dantur clericis equi, ne asinario illo Christi more super tis coloris albi', sed decorati colore albo. At quibus operimentis? non stragulis, non babylonicis aut quo alio genere, sed mappulis et linteaminibus: mappe ad mensam pertinent, linteamina ad lectulos. Et quasi dubium sit, cuius sint hec coloris, interpretatur idest candidissimo colore. Dignus Constantino sermo, digna Lactantio facundia cum in ceteris tum vero in illo equos equitent. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
quos hala cõfici diceretur. Ministri impera¬
tores erunt elenci uõ milites. mlites dela¬
rici fient aut militaria ornameta gestabũt
nisi imꝑialia ornamfta uniuersis elencis in¬
partis. Nam nescio quid dicas. et quis non
iuidit hane fabulam abiis ex cogitatam ẽẽ
qui sibi omne nesciendi licentiara et uolue¬
runt. ut existimem siqua inter demones
qui aerem in colunt Ludorum gña ex troe¬
tur eos exprimendo elericorum cultul fastu
arxu go erecri hoc settiai lusas gñs maxxime
del estari. i trum magis in sequar sñtiarum an ue¬
roruem stoliditatem sententicirum audistio. uero¬
rum hȩc esti ut diccit senatum uiden adorna¬
ri quasi no utiq adoritur es quidem ador¬
nar gloria: & qđ sit fastum ee uolit ut pro¬
mulgauimus pro promulgamus. Illo enim modo
sonat iocundius or̃o e eandem rem pro pñs
acereuimus & omnia sint reforta his uocibus
derornimus decoramus. Imporialis Imptrato¬

Expanded text:
quod papa affici diceretur. Ministri imperaquod papa affici diceretur. Ministri imperatores erunt, clerici vero milites: milites ne clerici fient aut militaria ornamenta gestabunt? nisi imperialia ornamenta universis clericis impertis, nam nescio quid dicas. Et quis non videt hanc fabulam ab iis excogitatam esse, qui sibi omnem vestiendi licentiam esse voluerunt? ut existimem, si qua inter demones, qui aerem incolunt, ludorum genera exercentur, eos exprimendo clericorum cultu, fastu, luxu exerceri et hoc scenici lusus genere maxime delectari. Utrum magis insequar sententiarum an verborum stoliditatem? Sententiarum audistis, verborum hec est, ut dicat senatum videri adornari, quasi non utique adornetur, et quidem adornari gloria; et quod fit, factum esse velit, ut promulgavimus pro 'promulgamus', illo enim modo sonat iocundius oratio; et eandem rem per presedecrevimus; et omnia sint referta his vocibus: decernimus, decoramus, imperialis, imperato
Abbreviated transcription (Latin):
Senatores patres consenpti sunt uł exeque¬
stri uł ex plebria plusq est senatorem q pñ¬
tium esfe. Nam senator est unus e delostis
natoria ortum ducit. Ita qͣ senatir aut es
pribus conserptis nõ protinus & patrius ẽ.
Rieliculeq Romani inei hoc tompore faciũt
qui Pittorem suum senatorem uocant cum
neq sonatus ex uno homine cõstare possit
neoeẽ q sit sonatorem habtre collegas: & is
qui senator nunc dicitur fungatur officio
temporibus post onstantinum lo quuntur
ergo pest constantinum pniurlegium dosuctis
sed nunquid elerici ficri cons ules peseunt. Coniu¬
gia sili mttrdixerẽ latini elcrici & coneules
fient habituq delectu militum cum legionib
& ciuxiliis in prouinceis quas fuerint sortiri se
esferunt. Ministrine & serici consules fient
nec bini ut solebant: sed centinicie milloni. ni-¬
nistri qui Nomant ecclie scruient dignitate
afficientur I mperatona otogo scolidus mirabar

Expanded text:
senatores patres conscripti sunt vel ex equesenatores patres conscripti sunt vel ex equestri vel ex plebeia, plusque est senatorem quam patricium esse, nam senator est unus e delectis  domo senatoria ortum ducit. Ita qui senator aut ex patribus conscriptis non protinus et patricius est. Ridiculeque Romani mei hoc tempore faciunt, qui pretorem suum senatorem vocant, cum neque senatus ex uno homine constare possit necesseque sit senatorem habere collegas, et is, qui Senator nunc dicitur, fungatur officio temporibus post Constantinum loquuntur, ergo post Constantinum privilegium confictum est. Sed nunquid clerici fieri consules possunt? Coniugio sibi interdixere Latini clerici et consules fient? habitoque delectu militum cum legionibus et auxiliis in provincias, quas fuerint sortiti, se conferent? Ministri ne et servi consules fient, nec bini, ut solebat, sed centeni ac milleni? Ministri, qui Romane ecclesie servient, dignitate afficientur imperatoria? Et ego stolidus mirabar,
Abbreviated transcription (Latin):
borat. Illos uicissim siue peximo exemplo in¬
duei siue necessitate cogi. Licet non est uera ne¬
cessitas adciuftrenda que sunt ecdiasticorum.
Ntilla itaq usq religio nulla scĩtas/ nillus dei
timor & quod reftrens quoq herresco omni
scelerum imꝑii homines a Rala sumũt exeu¬
sationem. In illo enim omitibusq eius ẽs̃ oĩs
facinoris exemplum utcum Isaia & Laulo ĩ
Ralam & pape proxeimos dictre possimus. No¬
men dei ꝑuos blas sematur intergentes. qui
alios docitis uos ip̃os nõ docetis. Qui predeca¬
tis nb furandum Latrocinamini. gui abhomi¬
namini sacrilegum facitis. qui in lego &
in pontificatu gloriamini ꝑ preuaricationẽ
Legis deum urrum Pontifictmn inhonoratis
Quod si pp̃łus Romanus ob ninias opes uerã
illam romanitatem perdidit. Si salomon obeãdẽ
causam midolatriam amore feminarum lapsues
est. Non ne idem pritamus fieri in sum̃o lons.
ae reliquis clencis. et postea putamus deum

Expanded text:
borat, illos vicissim sive pessimoexemplo inborat, illos vicissim sive pessimoexemplo inducisive necessitate cogi – licet non est vera necessitas – ad auferenda, que sunt ecclesiasticorum. Nulla itaque usquam religio, nulla sanctitas, nullus Dei timor, et – quod referens quoque horresco – omnium scelerum impii homines a papa sumunt excusationem: in illo enim comitibusque eius esse omnis facinoris exemplum, ut cum Esaia et Paulo in papam et pape proximos dicere possimus: Nomen Dei per vos blasphematur inter gentes. Qui alios docetis, vos ipsos non docetis; qui predicatis non furandum, latrocinamini; qui abominamini idola, sacrilegium facitis; qui in lege et in pontificatu gloriamini per prevaricationem legis, Deum, verum pontificem, inhonoratis. Quod si populus Romanus ob nimias opes veram illam Romanitatem perdidit, si Salomon ob eandem causam in idololatriam amore feminarum lapsus est, nonne idem putamus fieri in summo pontifice ac reliquis clericis? Et postea putamus Deum
Abbreviated transcription (Latin):
instit. Etinter iutates principesqo discorlias
Serit sala & alienas sitit opes & suas exsorbet ut
lacor auderet : sed it̃ rem eccłiasticam & spum
scum que stui habet. quod simon ille naguse
etiam de tostetur & cum horum ad monetur &
qiubus deim bonis uins ieprehonditur nb̵ ne¬
gat soes palam fatotur acq glonatur. Licere
enim quauis raciõs primonium ecđie a constan¬
tino donatum ab occupantibuo ex torquere
quasi eo recuꝑato ⁊eligio Gristiana futu¬
ra sit beaita & nõ magis omnibus flagitiis lie¬
piũs libidinibus q oporessa si modo opprimi
magis postea utullus est sceleri ultorior locus
utigitur recupent cȩtera mombra donatiõis
male creptam a bonis uiris pecuniam ptius
effudit militumq equestres pedestresq Copias
quibus omnia infestantur dliti cum hristies
intet milibus pauperum stme ac nuditate
monatur. Net intelligito in dignum facinus cũ
ipse secularibus auferre que ipserum sunt la¬

Expanded text:
infert et inter civitates principesque discordias infert et inter civitates principesque discordias serit, papa et alienas sitit opes et suas exorbet, ut lator auderet, sed etiam rem ecclesiasticam et Spiritum sanctum questui habet, quod Simon ille magus etiam detestaretur. Et cum horum admonetur et a quibusdam bonis viris reprehenditur, non negat, sed palam fatetur atque gloriatur: licere enim quavis ratione patrimonium ecclesie a Constantino donatum ab occupantibus extorquere, quasi eo recuperato religio christiana futura sit beata et non magis omnibus flagitiis, luxuriis libidinibusque oppressa, si modo opprimi magis potest et ullus est sceleri ulterior locus. Ut igitur recuperet cetera membra donationis, male ereptas a bonis viris pecunias peius effundit militumque equestres pedestresque copias, quibus omnia infestantur, alit, cum Christus in tot milibus pauperum fame ac nuditate moriatur. Nec intelligit, o indignum facinus, cum ipse secularibus auferre, que ipsorum sunt, la
Abbreviated transcription (Latin):
num Poni. ineisdem prestribere. sed etiam
si utrunq cẽt tam̃ uirũq uis scelenbues pos ses soꝵ
extinctum es contendo tum uideamus totius
Ictilie multarumq pro uinciaꝵe esadem ae uasa¬
tãtem exhoc uno fonte fluxisse. si fons ama¬
rees est & uiuus se iudex inmunda & rami.
si delibatio scã non est nec massa. Ita ediuerso
si riuus amarus est fons abstinendus est sira¬
mi inmundi eradict uitium uenit. Si massa e¬
scã nõ est delibatio quoq ob mutenda est. an
possums puncipium pocentie papalis pioiure
profens ꝙ tantorum seelerum tantoriunq om̃is
gñis maloꝵ etrnimies et ceisam. Quam obrem
dico & ex clamo neq enim timebo homines
deo fretus nominem mea etate in summo pon¬
tificatu fueses/ aut fidelom despensatorom
cuit prudentem qui tm̃ ab est at dedeĩt familie
dei cibum ut deuorauit illam uelut ibum &
escam panis papa & ipse bella pacatis pplis

Expanded text:
num pontificem in eisdem prescribere, sed etiam, num pontificem in eisdem prescribere, sed etiam, si utrunque esset, tamen utrunque ius sceleribus possessorum extinctum esse contendo, cum videamus totius Italie multarumque provinciarum cladem ac vastitatem ex hoc uno fonte fluxisse. Si fons amarus est: et rivus; si radix immunda: et rami; si delibatio sancta non est: nec massa. Ita e diverso, si rivus amarus: fons obstruendus est; si rami immundi: e radice vitium venit; si massa sancta non est: delibatio quoque abominanda est. An possumus principium potentie papalis pro iure proferre, quod tantorum scelerum tantorumque omnis generis malorum cernimus esse causam? Quamobrem dico et exclamo – neque enim timebo homines Deo fretus – neminem mea etate in summo pontificatu fuisse aut fidelem dispensatorem aut prudentem, qui tantum abest, ut dederit familie Dei cibum, ut devorarit illam velut cibum et escam panis. Papa et ipse bella pacatis populis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. A potius cum tu pat nobis dẽ desieris nos
quoq filios ẽẽ obliuiscemur pro patre summe põ¬
cifex/ aut si te hoc magis uuat pro tomino hie
te ppłies ad uocauit nõ prohoste atq carnifice
patrem agere aut dom̃i uon uis s ed hoscem ce
arnifieem nos seiuitiam tuam impiotatemq &
si uire offense pottramus: tum quia christiani
sumus non imitabimur nec in tuum aput ulto¬
ren stringemus gladium: sed er ab dicaço atqi
summoto alterum pr̃em dom̃i non optabimus
filiis a malis parentibas a quibus goniti sũt
fugere licet nobis a te nõ uoro patre sed adop¬
tiuo & pexime nos tractante non licobit. Tu
uo que serccrdo cii oꝑes sunt cura & noli tibi po¬
nere sedem ad aguilonem & illue tonantem
filgurantia fulmina in hune pp̃łum ceterosq
iubrare: sed quid plura opus est in re ciꝑtis̃¬
sima dicere. Ego non mõ onstantinum nõ
donasce tanta nõ modo non potuesse Roma¬

Expanded text:
sunt? an potius, cum tu pater nobis esse desieris, nos sunt? an potius, cum tu pater nobis esse desieris, nos quoque filios esse obliviscemur? Pro patre, summe pontifex, aut – si hoc te magis iuvat – pro domino hic te populus advocavit, non pro hoste atque carnifice. Patrem agere aut dominum non vis, sed hostem ac carnificem. Nos sevitiam tuam impietatemque, et si iure offense poteramus, tamen, quia christiani sumus, non imitabimur nec in tuum caput ultorem stringemus gladium, sed te abdicato atque summoto alterum patrem dominum ve adoptabimus. Filiis a malis parentibus, a quibus geniti sunt, fugere licet: nobis a te, non vero patre, sed adoptivo et pessime nos tractante, non licebit? Tu vero, que sacerdotii operis sunt, cura, et noli tibi ponere sedem ad aquilonem et illinc tonantem fulgurantia fulmina in hunc populum ceterosque vibrare. Sed quid plura opus est in re apertissima dicere? Ego non modo Constantinum non donasse tanta, non modo non potuisse Roma
Abbreviated transcription (Latin):
culo urgente in papale imptrium consenserũt
Non ita accipiendu est consensise ut seruos se
facerent. ut nunc̃ subtrahere ab iugo colla:
poss ent & postea neti & non ipsi arbitrium sui
habeant. Samh iniguis simum foret sponte ad
ce summo Rontistx ut nos gubernare uonim
sponte nune rursus abste ne gubtrnes duitiꝰ
recedimus siqua tibi a nobis debentur ponat᷑¬
& calculus datorum & acceptorum. at tu gu¬
bernare in uitos uis quasi pupilli simus qui te
ip̃um forsittin sapientias gubernare possemꝰ
Adde hũc iniurias que aut abste atius magi¬
stratibus hiue uuitati freguentis sune inferũt᷑
Deum testor inuiria cogit nos rebellare ut e
uiora sduere tributa. Quod enim si rem
ꝑanr̃am exhaurias ex hausisti. si templaspo¬
lies spoliasti. si uirginibus matribusq stimilias
stuptum in foras in tulisti. Si uibem sangiuine
uuli ꝑ fundas ꝑfudisti. her nobis substinẽda

Expanded text:
culo urgente in papale imperium consenserunt, culo urgente in papale imperium consenserunt, non ita accipiendum est consensisse, ut servos se facerent, ut nunquam suptrahere a iugo colla possent, ut postea nati non et ipsi arbitrium sui habeant, nam hoc iniquissimum foret. 93 Sponte ad te, summe pontifex, ut nos gubernares, venimus: sponte nunc rursus abs te, ne gubemes diutius, recedimus. Si qua tibi a nobis debentur, ponatur calculus datorum et acceptorum. At tu gubernare invitos vis, quasi pupilli simus, qui te ipsum forsitan sapientius gubernare possemus. Adde huc iniurias, que aut abs te aut a tuis magistratibus huic civitati frequentissime inferuntur. Deum testamur, iniuria cogit nos rebellare, ut oviora solvere tributa? Quid enim, si rem publicam nostram exhaurias? Exhausisti! Si templa spolies? Spoliasti! Si virginibus matribusque familias stuprum inferas? Intulisti! Si urbem sanguine civili perfundas? Perfudisti! Hec nobis sustinenda
Abbreviated transcription (Latin):
obtinere non posset nei par dẽt hostibus
qui tam obsidebant. Et ipse papam intra
edes obsedit ns ꝑ missus illum abire priusꝙ̃
aut ꝑ acem cum hestibus facere tut ad mistncom
cuuttites relegaret ad cuies: At ille maliut urbẽ
deserere dissimulato habitu uno fuge o mite q̃
ciuibus gratificari iusta & equa petentibus. gui¬
bus si des el estionem quis ignorat libertatom
magis q̃ seruitium elosturos. Idem suspicatili¬
bet deceteris urbibus que as ũprtmo pontifice
inseruitute retinenturꝰ ꝑ quem a seruitute libe¬
rari debicessent. Longum eet recensere quot
Urbes txhostibus capttis ppłus Romanus dim
Liberas fecit adeo ut titus flaminius onmnõ gre¬
ciam que subanthioco fiusset laberam eõ &
sius uti legibus iuberet. dt papa ut uidere
licet insidicitur sedulo libertati ppłorum.
deoq uicigrim illi quotidie oblata stieulta¬
te ad bononiam modo respice rebellant qui
sigñ sponte ꝙ euenire posset aliquo aliunde ꝑi¬

Expanded text:
optinere non posset nec par esset hostibus, optinere non posset nec par esset hostibus, qui eam obsidebant, et ipsa papam intra edes obsedit non permissura illum abire, priusquam aut pacem cum hostibus faceret aut administrationem civitatis relegaret ad cives. At ille maluit urbem deserere dissimulato habitu uno fuge comite quam civibus gratificari iusta et equa petentibus. Quibus si des electionem, quis ignorat libertatem magis quam servitium electuros? Idem suspicari libet de ceteris urbibus, que a summo pontifice in servitute retinentur, per quem a servitute liberari debuissent. 92 Longum esset recensere, quot urbes ex hostibus captas populus Romanus olim liberas fecit, adeo ut T. Flamininus omnem Greciam, que sub Antiocho fuisset, liberam esse et suis uti legibus iuberet. At papa, ut videre licet, insidiatur sedulo libertati populorum. Ideoque vicissim illi quotidie oblata facultate ad Bononiam modo respice rebellant. Qui si quando sponte quod evenire potest aliquo aliunde peri