comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ã me de utroq sexu memineris dic̾e̾. s maxime ꝓpt̃ uiros qui ꝓp̃ea
se feminis superiores esse arbitrantur: ne pudicicia pares esse dig¬
nantur. In q̃ etiã prehire debuerut̾ ut eos ille tãꝙ̃ sua capita seq̃
rentur. Qn ã lex ꝓhibet adulteria si obtẽtu ĩcotinẽtie carnał ĩfirmi¬
tatis admitatur excusatio multis sb̾ noĩe false inpunitatis ꝑeũdi
aperitur occasio. Neq enĩ carnẽ nõ he̾nt feĩe quibꝰ uiri aliquid ta¬
le nolunt licere qͣi eis qr uiri funt liceat. Set absit ut melioris sey
tãꝙͣ honori debeatur ꝙ pudore detrahitur cũ honor iustus u̾tuti
non uicio debeatur. Quĩ ymo cũ a feminis utiq ħntibꝰ carnem
tanta flagitant castitatẽ. ut qñ ab uxoribꝰ diutissime peregri¬
nantur uelint. eas ab adulterino cõcubitu uitaminatas feruo¬
re trasiere iuuentutis & plurime pudicissime trãsigunt & mͣxie

Expanded text:
autem me de utroque sexu memineris dicere. sed maxime propter uiros, qui propterea autem me de utroque sexu memineris dicere. sed maxime propter uiros, qui propterea se feminis superiores esse arbitrantur, ne pudicitia pares sese dignentur: in qua etiam praeire debuerunt, ut eos illae tamquam sua capita sequerentur. quando autem lex prohibet adulteria, si obtentu incontinentiae carnalis infirmitatis admittatur excusatio, multis sub nomine falsae inpunitatis pereundi aperitur occasio. neque enim carnem non habent feminae, quibus uiri aliquid tale nolunt licere, quasi eis, quia uiri sunt, liceat. sed absit, ut melioris sexus tamquam honori debeatur, quod pudori detrahitur, cum honor iustus uirtuti, non uitio debeatur. quin immo cum a feminis utique habentibus carnem tantam flagitant castitatem, ut, quando ab uxoribus diutissime peregrinantur, uelint eas ab adulterino concubitu incontaminatas feruorem transigere iuuentutis — et plurimae pudicissime transigunt, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
te et ortante ꝯu̾tente & ĩplente humanꝰ in meliꝰ nrutetur affectus
atq ita maneat sine cõuigiis & sñ ullo ꝯcubitu atq ĩmũda libidis
at tractatõe perseuerantissime uiue: ut etia si separata ꝯiugia loc̃
ducẽdi allas moriendo aꝑuerint claudatur exuoto ꝙ pat̾et ex licito
eretur: ꝙ ilł qui uł pari cõsensu cũ coniugibꝰ hoc uouerunt uł nlłis
coniugiis alligati ꝓp̃t maius bonũ cõtin̾tia delegerũt. si aũ ita se
cõtinent ut si moriatur q̃rũ uita ꝯuigari ĩpediũtur alias duc̾e co¬
gitent: ꝓfectoetiã si prius ip̃i in tali contin̾tia de corpore abcedat. nõ
eis ĩputatur nͥ ad pudiciciã cõiugalẽ ꝓp̃ quã nõ faciut̃ ꝙ fac̾ent si li¬
c̾et. hac quippe intentõe continẽtir uuie parũ est ad accipiẽda illi
que liberiꝰ eligr̃ cõtinẽtia p̾mia. s suffic̃ ad cauenda adulteria. ħ

Expanded text:
te et hortante, convertente et implente, humanus in melius mutetur affectus; te et hortante, convertente et implente, humanus in melius mutetur affectus; atque ita voveant sine conjugiis et sine ullo concubitu atque immunda libidinis attrectatione perseuerantissime uiuere, ut etiamsi separata coniugia locum ducendi alias moriendo aperuerint, claudatur ex uoto, quod patet ex licito etur, quod illis, qui uel pari consensu cum coniugibus hoc uouerunt uel nullis coniugiis alligati propter maius bonum continentiam delegerunt. si autem ita se continent, ut, si moriantur quarum uita coniugari inpediuntur, alias ducere cogitent, profecto, etiamsi prius ipsi in tali continentia de corpore abscedant, non eis inputatur nisi ad pudicitiam coniugalem, propter quam non faciunt. quod facerent, si liceret. hac quippe intentione continenter uiuere parum est ad accipienda illius quae liberius eligitur continentiae praemia, sed sufficit ad cauenda adulteria. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
& uir uiuẽte uxore uocab adulter si fuerit cũ alia muliere. Et¬
si enĩ grauiꝰ qui p̾ter ca forncatõis: oĩs tũ qui dimiser urorẽ
suam &. alia duxerit: mechatur. Non eos trẽat sarcina cõtin̾cie
leuis erit si xp̃i erit. xp̃i erit si fides aderit q̃ ĩnpetrat a iubente
q iusserit. zion eos frangat ꝙ uidetͥ eoꝵ cõtin̾tia necessitatis esse
ꝯtrusi sunt: faciũt eã esse uolũtatis si nõ de se ip̃is s de illo a qͥ est¬
bonũ om̃e confidunt. Illi ad eã consederunt cã maioris glorie uͭ ad
rirent. utriq permaneant utriq in qđ perueriunt. ambulẽt usq
i finẽ. Ferueant studiis supplicent. uotis qr & ilł salus cogitãda est¬
ut ab eo ꝙ uolũtas arripuit cadere timeant: & istis gloria desperãda n
est si leo ꝙ nccͣtas intulit persistere diligant. Fien eĩ pot̾ ut deo terrẽ¬

Expanded text:
et uir uiuente uxore uocabitur adulter, si fuerit cum alia muliere. etet uir uiuente uxore uocabitur adulter, si fuerit cum alia muliere. etsi enim grauius, qui praeter causam fornicationis, omnis tamen, qui dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, moechatur. non eos terreat sarcina continentiae; lenis erit, si Christi erit; Christi erit, si fides aderit, quae impetrat a iubente quod iusserit. non eos frangat, quod uidetur eorum continentia necessitatis esse, contrusi sunt, faciunt eam esse uoluntatis, si non de se ipsis, sed de illo, a qbonum omne, confidunt. illi ad eam conscenderunt causa maioris gloriae, ut arirent; utrique permaneant, utrique in quod peruenerunt ambulent usque in finem, ferueant studiis, supplicent uotis, quia et illis salus cogitaut ab eo quod voluntas arripuit cadere timeant; et istis gloria desperanda non est, si in eo quod necessitas intulit, persistere deligant. Fieri enim potest ut Deo terren
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o ꝓp̃t ea se continẽt qr pͥoribꝰ coniugibꝰ uuis timent aliis c̾uiga¬
ri: maiorẽ curã debent gerere ꝓ salute quã gesserur̃. illi a qͥbꝯ con¬
tin̾cia ꝓ mun̾e dilecta est ampliore. t unc quippe ibi er̃ si adulti
nõ erunt. si aũt ñ cõtinẽt: adulteri er̃ qr uiuẽtibꝰ cõiugibꝰ pristi¬
nis nc̃ c̾uigibꝰ alteris s adulteris herebunt. Et si a regno celoꝵ ha¬
berunt ubi erunt nͥ ubi salui non erunt: hos gͥ alloquor ut ꝙ fa¬
ce deberent si herent c̃iuges diuturno langore marcessentes uł lo¬
co sibi in accessibili absentes ut animositate illicita cõtinẽtes: hoc
faciant si h̃uerint cõiuiges adulterma inqͥnatõe sordẽtes et ꝓp̃t hec
a suo ꝯsorcio diuortiẽtes. Non alia q̃rant cõuigia qr nõ er coniugi¬
Set adulteria. Cũ enĩ par forma sit in hoc uin cul
sicut uxor uiuẽte uiro uocabr̃ adultera si fuerit cũ alio uiro. ita

Expanded text:
 qui uero propterea se continent, quia prioribus coniugibus uiuis timent aliis coniuga qui uero propterea se continent, quia prioribus coniugibus uiuis timent aliis coniugari, maiorem curam debent gerere pro salute. quam gesserunt illi, a quibus continentia pro munere dilecta est ampliore. tunc quippe ibi erunt, si adulteri non erunt; si autem non continent, adulteri erunt, quia uiuentibus coniugibus pristinis non coniugibus alteris, sed adulteris adhaerebunt. et si a regno caelorum aberunt, ubi erunt, nisi ubi salui non erunt? Hos igitur alloquor, ut quod facere deberent, si haberent coniuges diuturno languore marcentes uel loco sibi inaccessibili absentes uel animositate inlicita continentes, hoc faciant, si habuerint coniuges adulterina inquinatione sordentes et propter hoc a suo consortio diuortiesed adulteria. Cum enim uiri et uxoris, sicut uxor uiuente uiro uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro, ita
Abbreviated transcription (Latin):
qui potest capiat ꝙ non onĩs capuit̃. possunt auc̃ capere quibꝰ hoc
r̃ ꝓp regnũ celoꝵ: Alii sunt experti & auersi sunt. partĩ quidẽ illici¬
te. parti uero licite experti. porro hii qui licite exꝑti sunt: quidã s̃
qui nõ nisi licite. qͥdam et illicite & licite. Sunt quippe in eis qͥ cõ¬
iuigia sua tm̃ scuit. Sunt aũ qui et alias feĩas et stuipras quelibꝙ
set qui post cõcubitũ conuigiũ se ip̃os castrant ꝓp̃ regnu celoru
aut morte amittũt cõuiges aue ex ꝯsensu cũ eis cõtin̾tia ꝓfictẽ¬
tur. aut necessitate diuortium ne uiuis cõiugibꝰ se aliis copulan
do adulteria perpetrent castrant se ip̃os ꝓp̃s. regnũ celoꝵ: nõ ut cla¬
riores ibi esse possint s quod alit̾ ibi esse nõ possut̃.. Nam qͥ nõ ista
nccͣte se cõtinent. sq boni appetitoe melioris possent ibi esse etia
seruata pudicicia cõuigali quãuis in p̾miis minoribꝰ tñ uiciis. Q

Expanded text:
qui potest capiat, quod non omnes capiunt. possunt autem capere quibus hoc m nesciunt, alii, qui experti et auersi sunt, partim quidem inlicite, partim uero licite experti. porro in his, qui licite experti sunt, quidam sunt, qui nonnisi licite, quidam et licite et inlicite. sunt quippe in eis, qui coniugia sua tantum sciunt; sunt autem, qui et alias feminas ac stupra quaelibet. sed qui post concubitum coniugum se ipsos castrant propter regnum caelorum, aut morte amittunt coniuges aut ex consensu cum eis continentiam profitentur aut necessitate diuortido adulteria perpetrent, castrant se ipsos propter regnum caelorum, non ut clariores ibi esse possint, sed quod aliter esse ibi non possunt nam qui non ista necessitate se continent, sed boni adpetitione melioris, possent ibi esse etiam seruata pudicitia coniugali, quamuis in praemiis minoribus, tamen intus;
Abbreviated transcription (Latin):
amore nimio ueritatis & reiectõe ninmua falsitatis errat᷑. Qui enĩ
seuere reprehendunt hoc ninuii dicunt esse. Ip̃a aut ueritas fortas¬
se adhuc dicat nodii est satis. Sane quisquis legis nicħ rep̾hendͣs
nͥ cũ totu legeris atq ita minꝰ rep̾hendes. eloquiũ noli q̃rere. Mł̾tũ
eni de rebꝰ laborauimus & de celeritate absoluẽdi tã necessarii coti¬
diane uite operis. unde hactenus ac ꝓpe nulla fuit nob̾ cura. Ercep
tentissima exꝓnũtiatõe atq ip̃o iocãtis affectu sigratoem aĩ neq̃q̃¬

Expanded text:
amore nimio ueritatis et reiectione nimia falsitatis erratur. qui enim seuere reprehendunt, hoc nimium dicunt esse; ipsa autem ueritas fortasse adhuc dicat: nondum est satis. sane quisquis legis, nihil reprehendas, nisi cum totum legeris; atque ita minus reprehendes. eloquium noli quaerere; multum enim de rebus laborauimus et de celeritate absoluendi tam necessarii cotidianae uitae operis: unde tenuis, ac prope nulla fuit nobis cura uerboridentissimam ex pronuntiatione atque ipso iocantis affectu significationem animi neq
Abbreviated transcription (Latin):
magis pergat atq ita in latrones incidat dũ putat fłm esse ꝙ ille
dixit. Quis gͦ istoꝵ mẽtitur: ille qui elegit falsu dicere ne fallat. a
ille qͥ elegit uerũ dicere ut fallat: Ille qui falsũ dicendo eleg̃ ut uerũ¬
diceretur. sequeret᷑ cui dixit. an iste qui uer dicẽdo egit ut flm seq̃¬
retur cui dixit: An forte mẽtiti sunt ambo.: Ille qr uoluit flm dice¬

Expanded text:
magis pergat atque ita in latrones incidat, dum putat falsum esse quod ille magis pergat atque ita in latrones incidat, dum putat falsum esse quod ille dixerit. quis ergo istorum mentitur: ille, qui elegit falsum dicere, ne fallat, an ille, qui elegit uerum dicere, ut fallat? ille, qui falsum dicendo egit, ut uerum sequeretur cui dixit, an iste, qui uerum dicendo egit, ut falsum sequeretur cui dixit? an forte ambo mentiti sunt? ille, quia uoluit falsum dice
Abbreviated transcription (Latin):
Iam eni diximꝰ eum qui nescit fłm esse ꝙ enũciat nõ mẽtiri si hoc
putat ueru eũq pociꝰ m̾tiri qui etia ium eniitiat cum fłm putat
qr ex animi sui sentẽtia iudicandi sund. De ill itaq nõ parua q̃stio
est quos ꝓposuimꝰ. Unus qui saic aut. putat se flm̾ dice̾ et ideo dic
ne fallat uelut si aliqͣ uia nou̾it. obsideri a latronibꝰ & timẽs ne
per illa pergat ho cuiꝰ salutis prospicit & ei scit sͥ non crede. dicat
eam uiã non here latrones ad hoc ut illac nõ eat. dũ ideo credidit
latrones ibi ẽẽ.qr ille dix non ibi esse cui nõ credẽ statuit m̾̃dacem
putans. Alterũ aũt qui sciens aut putans uerũ esse ꝙ dicit ad hoc
tñ dicit ut fallat. canꝙͣ si hoi non sͥ credenti dicat latrones in illa
uia esse. ubi re uera eos esse cognouit. ut ille cui dicit per illã uiaz

Expanded text:
iam enim diximus eum, qui nescit falsum esse quod enuntiat, non mentiri, si hoc iam enim diximus eum, qui nescit falsum esse quod enuntiat, non mentiri, si hoc putat uerum, eumque potius mentiri, qui etiam uerum enuntiat, cum falsum putat, quia ex animi sui sententia iudicandi sunt. de illis itaque non parua quaestio est, quos proposuimus: unum, qui scit aut putat se falsum dicere et ideo dicit, ne fallat — uelut si aliquam uiam nouerit obsideri a latronibus et timens, ne per illam pergat homo, cuius saluti prospicit et eum scit sibi non credere, dicat eam uiam non habere latrones ad hoc, ut iliac non eat, dum ideo credit latrones ibi esse, quia ille dixit non ibi esse, cui non credere statuit mendacem putans alterum autem, qui sciens aut putans uerum esse quod dicit, ad hoc tamen dicit, ut fallat; tamquam si homini non sibi credenti dicat latrones in illa uia esse, ubi reuera eos esse cognouit, ut ille, cui dicit, per illam uiam
Abbreviated transcription (Latin):
eũ cui loqͥtur q̃ sentit sĩbi nolle credere : hic enĩ studio nõ fallẽdi mẽ¬
titur si m̃datiũ est enuciare aliqͥ aliter: quã sas esse uł putas. Si aut̃
mendatiũ non est nͥ cum aliqͥ enũciatur uolũtate fallendi: nõ m̾cit᷑
iste qui ꝓpt̾ea falsũ loq̃ quãuis nou̾it uel putet falsum esse ꝙ loquit
ut ille cui loquit non ei crededendo nõ fallatur qr ei sibi nõ credituꝵ
ne fallatur ille cui dr̃: existit aliud ecõtrano genꝰ ꝓp̃tea uerũ dicẽtis
ut fallat. Qui eni uerũ ideo loquit qr sẽcit sibi non credi: ideo utiq
uerũ dicit ut fallat. scit enĩ uel existimat ꝓp̃ea falsum putari pos
ideo uerũ dicit ut fallat. Querend̾ gͦ est quis posciꝰ mẽtiatur utrũ il¬
le qui falsũ dicit ne fallat an ille qui uerũ dicit ut fallat. cũ et ille
sciat uel putet se falsum dicere : & iste sciat uł putee uer se dicere.

Expanded text:
eum, cui loquitur, quem sentit sibi nolle credere? hic enim studio non fallendi meneum, cui loquitur, quem sentit sibi nolle credere? hic enim studio non fallendi mentitur, si mendacium est enuntiare aliquid aliter quam scis esse uel putas; sest nisi cum aliquis enuntiat uoluntate fallendi, non mentitur iste, qui propterea falsum loquitur, quamuis nouerit uel putet falsum esse quod loquitur, ut ille, cui loquitur, non ei credendo non fallatur, quia eum sibi non crediturum ne fallatur ille, cui dicitur, existit aliud e contrario genus propterea uerum dicentis, ut fallat. qui enim uerum ideo loquitur, quia sentit sibi non credi, ideo utique uerum dicit, ut fallat; scit enim uel existimat propterea falsum putari poss-ideo uerum dicit, ut fallat. quaerendum ergo est, quis potius mentiatur: utrum ille, qui falsum dicit, ne fallat, an ille, qui uerum dicit, ut fallat, cum et ille sciat uel putet falsum se dicere et iste sciat uel putet uerum se dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
dice̾ nõ mentiens. si putat ita esse ut dicit quãus non ita sit: et ut
possit uerũ dicere m̾tiens si putat fłm esse & ꝓ uero enũciat. ꝙͣuis re¬
uera ita sit ut enũciat. Ex aĩmi eĩ sui sentẽtia nõ ex rerũ ip̃arũ u̾ita¬
te uł flicate m̃tiens aut nõ mentiens iudicandꝰ est. potest itaq ille
qui falsĩ pro uero enutiat. ꝙ tñ uer esse opinatur: errans dici & te¬
ariꝰ mentiens aut̃ nõ recte dr̃ qr cor duplex cũ eni
di cupiditas. sũ fallat cum ei credr̃. uel cũ uerum enũciat uolunta¬
falle uoluerit nisi hactenus fallit qͣtenꝰ putat᷑ ita etia nosse uł putare
ut enuntiat. Quãꝙͣ sb̾tilisssime queratur utrũ cũ abest uolutas fallẽ¬
di: Absit oĩno mẽdaciũ. Quid eĩ siquisq falsũ loq̃nsq falsũ esse exi¬
stimat ideo tñ facit qr putat sͥ nõ credi aut eo mͦ falsa fide absterreat

Expanded text:
dicere non mentiens, -si putat ita esse, ut dicit, quamuis non ita sit; et ut dicere non mentiens, -si putat ita esse, ut dicit, quamuis non ita sit; et ut possit uerum dicere mentiens. si putat falsum esse et pro uero enuntiat, quamuis reuera ita sit, ut enuntiat. ex animi enim sui sententia, non ex rerum ipsarum ueritate uel falsitate mentiens aut non mentiens iudicandus est. potest itaque ille, qui falsum pro uero enuntiat, quod tamen uerum esse opinatur, errans dici et temerarius; mentiens autem non recte dicitur, quia cor duplex cum enundi cupiditas; siue fallat, cum ei creditur falsum enuntiantfallere uoluerit: nisi hactenus fallit, quatenus putatur ita etiam nosse uel putare ut enuntiat. Quamquam subtilissime quaeratur, utrum, cum abest uoluntas fallendi, absit omnino mendacium. Quid enim? si quisque falsum loquens, quod falsum esse existimat, ideo tamen facit, quia putat sibi non credi, ut eo modo falsa fide absterreat
Abbreviated transcription (Latin):
agedum est ne m̃tiri existimetur qͥ nõ metitur. Quapp̃t uidend est qͥd
sit mendatiu. Non eni oĩs qui fłin dicit mentitur. si credit aut opina¬
tur uerũ esse quid dicit. Int̾ credere aũt atq opinari hoc distat: ꝙ aln̾
ille qui credit sentit se ignorare ꝙ credit q̃mius credere quã se ig̾ra¬
re noũ oĩno nõ dubitet si ea firmisse credit. Qui opinatur aũ putat
se scire ꝙ nescit. Quisquis aũ hoc enũciat.q. uel creditũ animo uel opi¬
natũ tenet: & si falsũ sit nõ mentitur. hoc eni debet enutiatõi sue fide
ignorat nosse se putat &̃ si uerũ sit incõgnitu eni ħ̾et ꝓ cognito.
Quappt ille m̾titur: qui aluid ħet in aĩo & aluid u̾bis uel qͥbusl sigͥ¬
catõibꝰ enũciat. Unde etia duplex cor dr esse m̾tiẽtis toẽ duplex cogi¬
tatio. una rei quã uera esse uł scit uel putat. et nõ ꝓfert: altera eius
rei quã ꝓista ꝓfert sciens falsã esse uel putant᷑. Ex qͦ fit ut possit fłm

Expanded text:
 ne mentiri existimetur qui non mentitur. Quapropter uidendum est, quid sit mendacium. non enim omnis, qui falsum dicit, mentitur, si credit aut opinatur uerum esse quod dicit. inter credere autem atque opinari hoc distat, quod aliquando ille, qui credit, sentit se ignorare quod credit, quamuis de re, quam se ignorare nouit, omnino non dubitet, si eam firmissime credit; qui autem opinatur, putat se scire quod nescit. quisquis autem hoc enuntiat quod uel creditum animo uel opinatum tenet, etiamsi falsum sit, non mentitur. hoc enim debet enuntiationis suae fidei, ignorat nosse se putat, etiamsi uerum sit; incognitum enim habet pro cognito. quapropter ille mentitur, qui aliud habet in animo et aliud uerbis uel quibuslibet significationibus enuntiat. unde etiam duplex cor dicitur esse mentientis, id est duplex cogitatio: una rei eius, quam ueram esse uel scit uel putat et non profert; altera eius rei, quam pro ista profert sciens falsam esse uel putans. ex quo fit, ut possit falsum
Abbreviated transcription (Latin):
corpora. Set ex his duo aĩa et sp̃s uniꝰ nature sunt corpora. Corpus
aut illud ꝙ etiã caro dr̃ diuersa natura ẽ. Et ex his tribꝰ ut opinaris
tus hõ. una quedã res atq una sb̾a. Ista cũ asseras: nõ uis tñ ut due
putas corporis nom̃. Set hoc obinito ne de noĩbus int̾ nos sit pociꝰ
controu̾sia quã de rebus. Quis na sit h̾o interior uideamꝰ utr̃ aĩa
an sp̃s. an utrũq. Set sic te scripsisse uideo: hoiem interiorẽ aĩam

Expanded text:
s duo, anima et spiritus unius naturae sunt corpora; corpus autem illud, quod etiam caro dicitur, diversae naturae est. Et ex his tribus, ut opinaris,tus homo, una quaedam res atque una substantia. Ista cum asseras, non vis tamen ut duae putas, corporis nomen. = sed hoc omitto, nc de nominibus inter nos sit potius controuersia quam de rebus. quisnam sit homo interior uideamus, utrum anima an spiritus an utrumque. sed, sicut te scripsisse uideo, interiorem hom
Abbreviated transcription (Latin):
infundr uel ingredi exeũte atq euadente aere qua exitus patet
hec p̾senti facilius poss demõstrari facto qua scripto. S nõ est hic
ducius ĩmorand̾ tu siue intelligas ahens natura esse corporea
siue nõ intelligas me tñ putare non debes uł aherea dixisse aia
s oĩno incorporea. Quod et tu eẽ confiteris deum quẽ dic̾e̾ nõ au¬
des in ane esse aliquid. s negare no potes oĩpotentis & ĩmutabilis
Sic itaq potuit incorporeꝰ incorporeã creare aĩam q̃madinod uiuẽs
uiuẽte q̃uis ĩmutabił mutabilẽ et oĩpotẽs longe ĩpare. cur at̃ aĩa
qr disticte apłs noĩauit spm̃ dicens et integer sp̃s uest̾ et aĩa ⁊ corpꝰ
eadem cã est cur ea nõ sit corpꝰ qr disticte noĩuit et corpꝰ. si aut̃. affir¬
mas ꝙ et aĩa corpus sit quãus disticte corpore noĩato: ꝓmitte ut
stincte sp̃u noĩato. Multo eĩ magis tibi deb&. uideri aĩa sp̃s esse quã

Expanded text:
infunditur uel ingreditur, exeunte atque euadente aere qua exitus patet. hoc praesenti facilius posset demonstrari facto quam scripto. sed non est hic diutius inmorandum, cum siue intellegas aeris naturam esse corpoream sine nosed omnino incorpoream: quod et tu esse confiteris Deum, quem dicere non audes inane esse aliquid; sed negare non potes omnipotentis et immutabilis Sic itaque potuit incorporeus incorpoream creare animam, quemadmodum vivens viventem, quamvis immutabilis mutabilem, et omnipotens longnominavit spiritum dicens, Et integer spiritus vester, et anima, et corpus ; eadem causa est, cur ea non sit corpus, quia distincte nominavit et corpus. Si autem affirmas quod et anima corpus sit, quamvis distincte corpore nominato, permitte ut stincte spiritu nominato. Multo enim magis tibi debet videri anima spiritus esse
Abbreviated transcription (Latin):
mortale hoc ĩduerit ĩ mortalitatẽ.s qr omnis in hac uita pietas ex¬
citatio ẽ qua in illã tendr̃ cui ex̾citatõi ducatũ p̾bet ista doct̾na que hu¬
manis uerb̾ et corporeoꝵ sacram̃toꝵ signacuł ip̃a insinuat atq ĩti
upta seruanda est. ut si ꝙͥ in illa castitate aĩmi fue
h̾eat un reparetur. Corrupta enĩ auctoritate doctine nullus aut̃ cuisꝰ
aut recursus esse ad castitatẽ aĩmi poͣst. Conficitur gͦ ex his õĩbus hec
sententia: ut m̃datiũ ꝙ no uiͦlat doctrinã pietatis neq ip̃a pietatem
n ĩnocencia. neq beniuolẽtia pro pudicia corporis admittẽdũ sit

Expanded text:
mortale hoc induerit inmortalitatem. sed quia omnis in hac uita pietas exmortale hoc induerit inmortalitatem. sed quia omnis in hac uita pietas exercitatio est, qua in illam tenditur, cui exercitationi ducatum praebet ista doctrina, quae humanis uerbis et corporeorum sacramentorum signaculis ipsam insinuat atque intimxime incorrupta seruanda est, ut, si quid in illa castitate animi fuerit uiolatum, habeat unde reparetur. corrupta enim auctoritate doctrinae nullus aut cursus aut recursus esse ad castitatem animi potest. Conficitur ergo ex his omnibus haec sententia, ut mendacium, quod non uiolat doctrinam pietatis neque ipsam pietatem neque innocentiam neque beniuolentiam, pro pudicitia corporis admittendum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ scĩficatur: & agendũ quibꝰ possumꝰ uiribus et pia supplicatõe ut c̃
uiolando appetitur pudicicia corporis nũ: nec ip̃e aie sensꝰ extremꝰ
qui carne implicatꝰ est aliqͣ delectatõe tangatur. Si au̾t hoc nõ potest
uel m̾tis in nõ consẽciendo castitas conseruetur. Custodienda est
ĩ animi castitate.ꝙ ad dilectõe m proximi ꝑtinet ĩnocencia &beni¬
uolẽtia. Quod aut̃ ad dei. pietas. ĩnocencia est. qua nulli nocemus
Beniuolentia: qua etiã ꝓsumꝰ cui possumꝰ. pietas: qua colimus dĩn¬
.Teritas autem doctrine religionis atq pietatis non nͥ medatio uio¬
latur. cum ip̃a sũma atq intima ueritas cuius ẽ ista doctrina nullo
m̾ possit iuolari. ad qua peruenire atq ĩ illa oĩno man̾e eiq penit
inherere nõ liceb̾ nisi cum corruptibile hoc induer̃ in corruptõem &

Expanded text:
animi sanctificatur — et agendum quibus possumus uiribus et pia supplicatione, ut cum animi sanctificatur — et agendum quibus possumus uiribus et pia supplicatione, ut cum uiolanda adpetitur pudicitia corporis nostri, nec ipse animae sensus extremus, qui carne inplicatus est, aliqua delectatione tangatur; si autem hoc non potest, uel mentis in non consentiendo castitas conseruetur. custodienda est autem in animi castitate, quod ad dilectionem proximi pertinet, innocentia et beniuolentia, quod autem ad dei, pietas. innocentia est, qua nulli uocemus; beniuolentia, qua etiam prosumus, cui possumus; pietas, qua colimus deum. ueritas autem doctrinae, religionis atque pietatis nonnisi mendacio uiolatur, cum ipsa summa atque intima ueritas, cuius est ista doctrina, nullo modo possit uiolari: ad quam peruenire atque in illa omni modo manere eique penitus inhaerere non licebit, nisi cum corruptibile hoc induerit incorruptio nem et
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiendii esse ut ampliꝰ euitet᷑ ita nemo dubiter: sicut nemo dubitt᷑
cauendi maioris dãpni paciendũ esse ꝙ minꝰ est. Ita sunt aut̃. q̃ scĩtatis
causa seruanda sunt. pudicicia corporis. et castitas aĩe. & u̾itas doct̾ne.
Pudicicia corporis non ꝯcenciẽte ac permnitẽte aia nemo iuolat. &cqͥ.
enĩ nob̾ inuitis nullaq tribuentibꝰ potestatẽ maiore ui cõtĩgit. ĩ nr̃o
corpore: nulla ĩpudicicia est. s permittẽdi potest esse aliqͣ ratio cõscẽti¬
endi aũt nulla. Cunc eni consentimꝰ: cum appbamꝰ et uolumꝰ permi¬
timꝰ aut̃ &̃ nõ uolentes euitande alicurꝰ maioris turpitudinis grã.
Consesio sand ad ĩpudiciciã corporalẽ ꝙ̃ castitatẽ aĩ uiolac. Qͥ nimi
quippe castitas ẽ in bona uolũtate et sincera dilectoe̾ q̃ nõ corrũ pr̃ nisi
cũ amanꝰ atq appetimꝰ ꝙ amandũ atq appetendũ nõ esse ueritas do
cet. Custodienda est gͦ sincerit̾ diłco dei et ꝓximi. In hc enĩ castitas

Expanded text:
suscipiendum esse, ut amplius euitetur, ita nemo dubitet, sicut nemo dubitat cauendi maioris damni causa patiendum esse quod minus est. Ista sunt autem, quae sanctitatis causa seruanda sunt: pudicitia corporis et castitas animae et ueritas doctrinae. pudicitiam corporis non consentiente ac permittente anima nemo uiolat. quidquid enim nobis inuitis nullamque tribuentibus potestatem maiore ui contingit in nostro corpore, nulla inpudicitia est. sed permittendi potest esse aliqua ratio, consentiendi autem nulla. tunc enim consentimus, cum adprobamus et uolumus; permittimus autem etiam non uolentes euitandae alicuius maioris turpitudinis gratia. consensio sane ad inpudicitiam corporalem etiam castitatem animi uiolat. animi quippe castitas est in bona uoluntate et sincera dilectione, quae non corrumpitur, nisi cum amamus atque adpetimus, quod amandum atque adpetendum non esse ueritas  est ergo sinceritas dilectionis dei et proximi — in hac enim castitas
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾e penitetia si babtisatꝰ hͦ fec̾it nõ corrigẽdo et reliq̃ndo ꝙ fecit
si eũ uoluerit & potuer̃ occid̾e cuiꝰ dux̃ uxorẽ ut hoc scelus uł bab¬
tismate diluat᷑ uł penitẽdo soluat᷑. atq ita etiã illud adult̾ium
nõ permaneat euacuata muliere a lege uiri post mortẽ uiri sꝙ
de trãsacto ꝙ fcm̃ est per penitẽcia satis fiat uł regeneratõe delea¬
tur Nilqͥ ꝓptea est accusanda lex xp̃i tãquã cõpules. fieri homici¬
diũ cum sũ crimine fornicatõis repudiatã duce dic̾ esse adulte¬
riũ: Hic eniz si parũ ꝙͥ loquam̃ attendimꝰ: młto grauiora dici

Expanded text:
 hoc fecerit, non corrigendo, et linquendo quod fecit; si eum voluerit et potuerit occidere, cujus duxit uxorem, ut hoc scelus vel baptismate diluatur, vel poenitendo solvatur, atque ita etiam illud adulterium non permaneat euacuata muliere a lege uiri post mortem uiri. sed de transacto quod factum est per paenitentiam satis fiat uel regeneratione deleatur: numquid propterea est accusanda lex Christi, tamquam conpulerit fieri homicidium, cum sine crimine fornicationis repudiatam ducere dicit esse adulterium? Hic enim, si parum quid loquamur adtendimus, multo grauiora dici
Abbreviated transcription (Latin):
nitẽcia fructuosa a flagicio nõ recedens. Nec si cathecuminꝰ est
ad babtismũ adinittitur qm̃ ab eo ꝙ ĩpedit nõ mutat uec reccilia¬
re penitens pot̾ in ead̾ neqͥcia perseuerans. Si aut̃ accusando adul¬
terã occiderit: hoc pcc̾m qm̃ trãsactũ est in eo nõ ꝑmanet᷑ & si aca¬
thecumino fcm est babtismate abluit᷑. et si a babtizato penitẽcia
ꝯmittitur. si cõuige adultera uiuẽte alt̾a ducr̃ : s hoc adulteri gn̾e
exepto nẽpe nõ dubitas eẽ adult̾iũ: si qͥsquã ducat. uiuẽtis uxorẽ
a uiro suo ꝑlibellũ repudii sũ ulla inlieris fornicatõr dimissã. qͥd

Expanded text:
nitentiam fructuosam a flagitio non recedens; nec si catechumenus est, nitentiam fructuosam a flagitio non recedens; nec si catechumenus est, ad Baptismum admittitur, quoniam ab eo quod impedit non mutatur; nec reconciliari poenitens potest in eadem nequitia perseverans: si autem accusando adulteram occiderit, hoc peccatum quoniam transactum est, et in eo non permanet, et si a catechumeno factum est, Baptismate abluitur; et si a committitur, si coniuge adultera uiuente altera ducitur? sed hoc adulterii genere excepto nempe non dubitas esse adulterium, si quisquam ducat uiuentis uxorem a uiro suo per libellu
Abbreviated transcription (Latin):
mo q̃ro ab ste utru marito xp̃iano liceat uł scdm ueterẽ dei legẽ uel
romanas adulteras addicere. Silic: melius ẽ ut ab utroq se tẽperet
idẽ & alicito illa peccãte supplicio & ab illicito illa uiuẽte ꝯiugio. Ꝙ si
alterutrũ elige̾ ꝑseuerat: saciꝰ est ei fac̾e ꝙ licet ut adultera puniat᷑
cat fac ꝙ nõ licet ut tibi liceat ꝙ nõ lic: cũ eĩ utrĩq scd̾m legẽ xpĩ
illicitũ sit siue adulterã occide siue illa uiuente alterã duc̾e: ab utqͦ¬
ẽ abstin̾du nõ illicitũ ꝓ illicito faciẽdũ. Si eĩ fcũrꝰ est. ꝙ nõ licet: Ia
faciat adulteriũ et nõ faciat omicidiũ ũ uiuẽte uxore alt̾a ducat
& nõ hũnũ sanguinẽ fundat. Quod siẽ utr̃q nephariũ nõ d alt̾¬
ũ ꝓ altero ꝑpetrare s utrũq uitare. hic uideo quid dici ab ĩcõtinẽti¬
bus possit. Quod uidel qui dimitt̾ & uiuere permittit adultera

Expanded text:
ueterem dei legem uel romanis legibus adulteram occidere. si licet, melius est, ut ab utroque se temperet, id est et a licito illa peccante supplicio et ab inlicito illa uiuente coniugio. quodsi alterutrum eligere perseuerat, satius est ei facere quod licet, ut adultera puniaturcat: fac, quod non licet, ut tibi liceat quod non licet? cum enim utrumque secundum legem Christi inlicitum sit, siue adulteram occidere siue illa uiuente alteram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro inlicito faciendum. si enim facturus est, quod non licet, iam faciat adulterium et non faciat homicidium, ut uiuente uxore alteram ducat et non humanum sanguinem fundat. quodsi est utrumque nefarium, non debet alterum pro altero perpetrare, sed utrumque uitare. Hic uideo, quid dici ab incontinentibus possit: quod uidelicet qui dimittit et uiuere permittit adulteram,
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃q ualuit ap̃ eum qͥ hec noũ appende̾ qud̃ confessus ẽ dnm crucifixũ
qͣnͣtum si fuisset pro dño crucifixus: T̾unc eĩ fides eius de ligno floru¬
it qñdo discipuloꝵ marcuit n cuius mortis terrore marcuerat eius re¬
surectõe reuiresceret. Illi eni desperauerut̃ de moriẽte ille speraũ ĩ cõ¬
moriẽte. Refuger illi auctorẽ uite rogaũ ille cõsortẽ pene. doluerut
illi tanꝙ̃ hominis mortẽ credidit ille regnaturũ esse post mortem. De¬
seruerunt. illi sponsorẽ salutis. honorauit ille sociũ crucis. Inuẽta est
ĩ eo mẽsura martyris. Qui tunc in xp̃m credidit. qñ defecerut qui futĩ
erant martyres. Et hoc quidẽ occuł dnĩ clarũ fuit. qui nõ babtizato
tanꝙͣ martirii sanguine abluto tãta felicitatẽ stati cõtulit. S& etiã
nr̃m quis nõ consideret. quãta fide qͣnta spe qͣnta caritate mortẽ ꝓ xp̃o

Expanded text:
tantumque ualuit apud eum, qui haec nouit appendere, quod confessus est dominum crucifixum, tantumque ualuit apud eum, qui haec nouit appendere, quod confessus est dominum crucifixum, quantum si fuisset pro domino crucifixus. tunc enim fides eius de ligno floruit, quando discipulorum marcuit, nisi, cuius mortis terrore marcuerat, eius resurrectione reuiresceret. illi enim desperauerunt de moriente, ille sperauit in commoriente; refugerunt illi auctorem uitae, rogauit ille consortem poenae; doluerunt illi tamquam hominis mortem, credidit ille regnaturum esse post mortem; deseruerunt illi sponsorem salutis, honorauit ille socium crucis. inuenta est in eo mensura martyris, qui tunc in Christum credidit, quando defecerunt qui futuri erant martyres. et hoc quidem oculis domini clarum fuit, qui non baptizato tamquam niartj-rii sanguine abluto tantam felicitatem statim contulit. sed etiam nostrum quis non consideret, quanta fide, quanta spe, quanta ca
Abbreviated transcription (Latin):
ginale pcc̃m sũ babtismo xp̃isti in quo fit remissio pc̃catoꝵ: uidens gͦ
inꝙͣ se ꝓfunditatem naufragiosi gurgitis iec̾it. sane ĩquit ꝓ eis obla¬
tões assiduas et offerenda iugit̾ sac̃toꝵ censeo sacrificia sacerdotũ. Ecce
aliuid unde nũquã exiturꝰ est. nͥ eum dixisse peniteat. Quis enĩ offerat
corpus xp̃i nisi pro eis qui mẽbra sunt xp̃i : ex quo ãt ab illo dictu est nͥ
quis renatus fuer ex aq̃ et spiritu ñ potest int̾re regnũ dei. et alio loco
qui perdideriõ aĩa suam ꝓpt me ĩueniet ea: nemo fit mẽbrũ xpisti nͥ¬
crucem diũ sectator s in cruce cõfessor de quo nõ nũꝙ̃ preiudiciũ cap¬
tatur siue tẽptatur cõtra lubtismatis sacram̾tũ acipriano scõ inter
martyres conputatur qui suo sanguine babtizantur. Quod plerisq ñ
lubtizatis feruẽte persecutõne ꝓuenit. Tanto nãq pond̾e appẽsum ẽ

Expanded text:
ginale peccatum sine Baptismo Christi, in quo fit remissio peccatorum: videns eginale peccatum sine Baptismo Christi, in quo fit remissio peccatorum: videns ergo, in quam se profunditatem naufragosi gurgitis jecerit, « Sane, » inquit, « pro eis oblationes assiduas, et offerenda jugiter sanctorum censeo sacraliud, unde numquam exiturus est, nisi eum dixisse paeniteat. quis enim offerat corpus Christi nisi pro eis, qui membra sunt Christi? ex quo autem ab illo dictum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest intrare in regnum d e i, et alio loco: qui perdiderit animam suam propter m e, inueniet e a m, nemo fit membrum Christi ncrucem domini sectator, sed in cruce confessor, de quo nonnumquam praeiudicium captatur siue temptatur contra baptismatis sacramentum, a Cypriano sancto inter martyres computatur, qui suo sanguine baptizantur, quod plerisque non baptizatis feruente persecutione prouenit. tanto namque pondere appensum est
Abbreviated transcription (Latin):
Et de is quid̾̃ paruit quoꝵ in babtismo diluitur originale pec¬
catum iuenis qualiter c̾q quod diceret qͥm presciencia dei predstitis¬
in uita et̾na nicħ obesse potuiss paulisper alieno in herere pecõ. Qud
tolerabiliter diceretur si nõ iste uerbis suis implicaretur dicens ꝙ meru¬
erit. aia esse peccatrix. Ande se oĩno nõ liberat. nisi hoc eũ dixisse peni
tear. De ilł aut̃ pariuił qui morte p̾ueniũtur priusꝙͣ babtizẽtur in xp̃o
cũ respond̾e uoluiss: ausus est eis promitt̾e nõ solũ paradisum uerum
etiam regnũ celoꝵ nõ iuueniens qua exiret ne deũ aĩas ĩnocẽtes dice
cogeret᷑ et̾ua morte duãre. quas nullo merito p̾cedente peccati carni inẜ¬
it peccatriqi. Set ut cũq sentiens quid mali dixerit sine ulla xͥ gracia
aĩas redimi paruuloꝵ ĩ et̾na uita regnũq celoꝵ et ĩeis posse solui ori¬

Expanded text:
Et de his quidem parvulis, quorum in Baptismo diluitur originale pecEt de his quidem parvulis, quorum in Baptismo diluitur originale peccatum, invenit qualitercumque quod diceret, quoniam praescientia Dei praedestiam aeternam nihil obesse potuisset, paulisper alieno inhaerere peccato. Quod tolerabiliter diceretur, si non iste verbis suis implicaretur, dicens quod meruerit anima esse peccatrix; unde se omnino non liberat, nisi hoc eum dixisse poeni. De illis autem parvulis qui morte praeveniuntur priusquam baptizentur in Christo, cum respondere voluisset, ausus est eis promittere, non solum paradisum, verum etiam regnum coelorum: non inveniens qua exiret, ne Deum animas innocentes dicere cogeretur aeterna morte damnare, quas nullo merito praecedente peccati, carni inserit peccatrici. Sed utcumque sentiens quid mali dixerit, sine ulla Christi gratia animas redimi parvulorum in aeternam vitam regnumque coelorum, et in eis posse solvi ori
Abbreviated transcription (Latin):
iam nõ est gracia. Puide iste hõ ualde intelligens. cui displicet
in tanta ꝓfunditate et si nõ decta tñ cauta nr̃a cũctatio dicat si
potest in hanc pena quo peruen̾it aĩa merito de qua pena libe¬
rat gracia sine merito. Dicat ut quod dix̃ aliqua si ualuerit ra¬
tõe defendat. Nõ eĩ hoc exigerem nisi ip̃e dixiss ꝙ aĩa meruierit
esse peccatrix. Dicat meritũ eius utrũ bonu fuerit. an ne malũ
malum unde aliꝙ malũ meritu ante oẽ pcc̃o: Item dico. Si bonũ
nõ ergo ea gratis s scdm debitũ liberat grã cuius p̾cessic merituor
bonii. Ac sic gracia iam nõ erit gracia. Si aut̃ malũ quero quod sit¬
Un quad uenit in carnem quo nõ ueniss nisi ap̃ quem nõ est
iniqͥtas ip̃e misisset : Nũquã gͥ nisi se ĩpeiora p̾cipitant hanc suã
sententiã molietur astruere qua dixit quod aĩa meriut esse p̾cat᷑x

Expanded text:
iam non est gratia. proinde iste homo ualde intellegens, cui displicet iam non est gratia. proinde iste homo ualde intellegens, cui displicet in tanta profunditate etsi non docta, tamen cauta nostra cunetatio. dicat, si potest, in hanc poenam quo peruenerit anima merito, de qua poena liberat gratia sine merito; dicat, ut quod dixit aliqua, si ualucrit, ratione defendat. non enim hoc exigerem, nisi ipse dixisset. quod anima meruerit esse peccatrix. dicat meritum cius utrum bonum fuerit anne malum. malum, unde aliquod malum meritum ante omne peccatum? Item dico: Si bonum, non ergo eam gratis, sed secundum debitum liberat gratia, cujus praecessit meritum bonum; ac sic gratia  quem non est iniquitas, ipse misisset? Nunquam igitur nisi se in pejora praecipitans, hanc suam sententiam molietur astruere, qua dixit quod anima meruit esse peccatrix.
Abbreviated transcription (Latin):
si peccatrix esse meruit nõ tñ in peccato remansit: Si enĩ ab illo
paruuli. peccatrir: sic etia unde dicat meruerit esse peccatrix.S
quid dicit cui hoc ꝙ plocutus est cõtingit. Nãq ut ista questionẽ
sibi ꝓponeret ait. Alia sb̃struũtur opprobria querulis murmura¬
tõibus oblatrantu. et extussi quasi quoda turbine idẽ tidẽ iit̾
ĩmania saxa colliduniur. hoc si ego de illo dicerẽ: forsitan succẽ¬
seret. Tlerba sunt eius. Quibus premissis: proposuit questionẽ
in qua ipsa saxa quibus collisus naufragauit õnderet. Ad hoc
eni perductus ẽ: et tam orrendis cautibus illatus ĩpulsus in¬
fixus ut eruere se nisiemendando quod dixit oĩno nõ possit
non ualens ondere quo merito aĩa sit fcã peccatrix quã dice̾¬
nõ potuit timuit ante oe suum peccatũ meruisse fi peccatricem
Quis tam ĩmane suppliciũ meretur sine peccato ut ĩ aliena
iniquitate conceptus ante ꝙͣ exeat de uisceribus matris iã nõ sit

Expanded text:
si peccatrix esse meruit, non tamen in peccato remansit\'? si enim ab illo a peccatrix, sic etiam dicat, unde meruerit esse peccatrix. Sed quid dicit, cui hoc quod praelocutus est contigit? namque, ut istam quaestionem sibi proponeret, ait: alia substruuntur obprobria querulis murmurationibus oblatrantum et excussi quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur — hoc si ego de illo dicerem forsitan succenseret; uerba sunt eius—: quibus praemissis proposuit quaestionem, in qua ipsa saxa, quibus conlisus naufragauit, ostenderet. ad hoc enim perductus est et tam horrendis cautibus inlatus, inpulsus, infixus, ut eruere sc nisi emendando quod dixit omnino non possit non ualens ostendere, quo merito anima sit facta peccatrix, quam dicere non timuit ante omne suum peccatum meruisse fieri peccatricem. quis tam immane supplicium meretur sine peccato, ut in aliena iniquitate conceptus, antequam exeat de uisceribus matris, iam non sit
Abbreviated transcription (Latin):
officiis. et cocordissima differencia iunitatẽ sue pacis mirabili ordi¬
natione cõsenciunt. in quantũ aĩa eis naturali exellencia p̾stat atq
ĩperat. ĩquãtu sensus carnis. Uͣpititos ĩplet ac uegetat. dissiłĩ po¬
pͥuidit. et quod peruersa uoluntate et ceco errore maligni sunt:
non ide uidit ꝙ non essent creãdi. p̾uidit enĩ ubi sit ordinandi.
.et sic eos ex eade massa pͥme preuaricationis merito dãpnata. fecit u̾sa

Expanded text:
officiis, et concordissima differentia in unitatem suae pacis mirabili ordiofficiis, et concordissima differentia in unitatem suae pacis mirabili ordinatione consentiunt, in quantum anima eis naturali excellentia praestat atque imperat, in quantum sensus carnis quinque partitos implet ac vegetat, dissimili pondos ante praevidit: et quod perversa voluntate et caeco errore maligni sunt, non ideo vidit quod non essent creandi; praevidit enim ubi sint ordinandi: et sic eos ex eadem massa primae praevaricationis merito damnata fecit vasa
Abbreviated transcription (Latin):
temporii. ꝙ uõꝓ mansione rerũ sicut nõ nulla sublimia spualia.
Set pro decore sui generis ymo. atq treno exortu occasuq sit pulcrũ:
Q ue cum ita sint: non calupnietur dicenti scripture. uidit deus lu¬
cem qr bonꝰ est. Non solum eni lucẽ quã uocauit die. et firmam̃tu
ꝙ uocauit celũ. et solẽ et lunã et cetera sidera. uerũ etia ligna et her¬
bas. et in aquis ac t̾ris quecũq mortalia. et creau deus sume bonus.
et uidit qr bona sunt in genere atq ordine suo. Aec tuuit qͥ sp̃u dei
reuelante scripsit hunc librũ. futuros ĩpios rep̾hensores. uaniloquos
et m̃tis seductores. pͥmitus sue. deinde alioꝵ quos delectat blasphe¬
m a loquacitas. Quia et ip̃os in quãtũ hoĩes sunt. in ꝙͣtũ corpore
atq aĩa ratõnali cõstant. in qͣntũ mẽbra corporis eoꝵ suis distĩgũt᷑

Expanded text:
temporum, quod non permansione rerum, sicut nonnulla sublimia spiritualia, temporum, quod non permansione rerum, sicut nonnulla sublimia spiritualia, sed pro decore sui generis, imo atque terreno exortu occasuque sit pulchrum? 9. Quae cum ita sint, non calumnietur dicenti Scripturae, Vidit Deus lucem quia bona est . Non solum enim lucem quam vocavit diem, et firmamentum quod vocavit coelum, et solem et lunam et caetera sidera; verum etiam ligna et herbas, et in aquis ac terris quaecumque mortalia, et creavit Deus summe bonus, et vidit quia bona sunt in genere atque ordine suo. Nec timuit qui Spiritu Dei revelante scripsit hunc librum, futuros impios reprehensores, vaniloquos, et mentis seductores, primitus suae, deinde aliorum, quos delectat blasphema loquacitas: quia et ipsos in quantum homines sunt, in quantum corpore atque anima rationali constant, in quantum membra corporis eorum suis distinguuntur
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃a mortalia ꝙ̃ius ex aliqua parte penalia sint eis quibꝰ sola ĩmor¬
talitas potest perfecte beatitudinis implere m̾surã: hẽnt tñ ꝓpum
decoris locu in pulcritudine tẽporu. S maiorẽ ꝙͣ humanꝰ est sensꝰ.
quo talis pulcritudo sentitur. fides tñ illa que deo suo dicit oĩa ĩ mẽ¬
sura et num̃o et pondere cõstitiusti: ꝙq̃uis amore uiuedi cõditõem ꝯoꝵ¬
iste ip̃e qui rep̾hendit. nec deũ esse credit cuiꝰ t̾rena opera uidet ess
mortalia: eundẽ sermont̃ suũ qui usq adeo placuit illi ut eũ lrĩs
memorieq mandaret. nisi uocibꝰ ad sua queq u̾ba pertinẽtibꝰ et in¬
cipientibꝰ tñ et deficientibus. ĩplere nõ poss. Ita pulcritudinẽ dis¬
putatõis q̃ uult persuat̾e quicꝙͥ oritur et moritur bonũ esse nõ pos¬
se. nisi orientibꝰ et moriẽtibꝰ sillabis non potuit explicare. Quid gͦ mni¬
rũ suntã magna unu̾sitate nature est aliq ĩfimũ bonũ ĩ ordibꝰ

Expanded text:
et ipsa mortalia, quamvis ex aliqua parte poenalia sint eis quibus sola immortalitas potest perfectae beatitudinis implere mensuram; habent tamen proprium decoris locum in pulchritudine temporum: sed major quam humanus est sensus, quo talis pulchritudo sentitur. Fides tamen illa quae Deo suo dicit, Omnia in mensura, et numero, et pondere constituisti , quamvis amore vivendi conditionem moriste ipse qui reprehendit, nec Deum esse credit, cujus terrena opera videt esse mortalia, eumdem sermonem suum, qui usque adeo illi placuit, ut eum litteris memoriaeque mandaret, nisi vocibus ad sua quaeque verba pertinentibus, et incipientibus tamen et deficientibus, implere non posset: ita pulchritudinem disputationis, qua vult persuadere, quidquid oritur et moritur bonum esse non posse, nisi orientibus et morientibus syllabis non potuit explicare. Quid ergo mirum si in tam magna universitate naturae est aliquod infimum bonum in ordinibus
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩe scire arbitror neminẽ. Et quisqͥs fuer conatꝰ hec disc̾e: nõ fru¬
stra ei dr̃ altiora te ne quesieris ꝙ fortiora te ne scrutatus fueris. Neq
enĩ altiora sunt qͣ potest nr̃a statura cõting̾e̾. s ꝙͣ potest ura con¬
uictura cõprehendere. Et fortiora quã pot̃ us humani ingenii pe¬
netrare. Et tũ nõ est celũ celi nõ dim̾sio syderũ nõ modus maris
atq tr̃arũ nõ infernus ĩferior. Nos sumꝰ qui nos cõprehẽdere nõ
ualemꝰ. Nos modulũ sciẽcie nr̃e altiores fortioresq superamus
Nos non possumꝰ capere nos &. c̾te nõ sumꝰ extra nos. Nec ideo

Expanded text:
hominem scire arbitror neminem. Et quisquis fuerit conatus haec discere, non fruhominem scire arbitror neminem. Et quisquis fuerit conatus haec discere, non frustra ei dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris. neque enim altiora sunt quam potest nostra statura contingere, sed quam potest nostra coniectura conprehendere et fortiora quam potest uis humani ingenii penetrare; et tamen non est caelum caeli, non dimensio siderum, non modus maris atque terrarum, non infernus inferior, nos sumus, qui nos conprehendere non ualemus, nos modulum scientiae nostrae altiores fortioresque superamus, nos non possumus capere nos et certe non sumus extra nos. nec ideo
Abbreviated transcription (Latin):
corde cogitare dicamur et ꝙ cogitamꝰ nullo alio hoĩe sciete sciamꝰ
ip̃m tñ cor ubi cogitamꝰ nescimꝰ in qua parte corporis h̾eamꝰ nͥ ab
alio discamꝰ quid nescit ꝙ cogitamꝰ. Net ignoro cũ audimꝰ ut exto¬
to corde diligͣmus deu non hoc dici de illa particula carnis nr̃e q̃ suꝰ
costis latet. set de illa in qua cogitatões fiunt. Que merito appellat̾
hoc noie.qr sic motus nõ cessat in corde unde se pulsus diffundit
usqueꝙͣ uenar ita nõ quiescimꝰ aliꝙͥ cogitando uersare. yeriptam̾
cur om̃is sensus ab aia insit corpori: cur etiã in tenebris & occulis
clausis sensu corporis qui uocatur tactus m̾bra forĩsecus nr̃a num̾e¬
mꝰ ip̃ius aut̃ aĩe interiore psentia qua cũctis que uiuificat atq
animat p̾sto est nulla intrinsecus nr̃a uiscera nouerimꝰ: nõ medi¬
cos empuricos. nec a nathomicos. nec doginaticos. nec methodicos s

Expanded text:
corde cogitare dicamur et quod cogitamus nullo alio homine sciente sciamus, corde cogitare dicamur et quod cogitamus nullo alio homine sciente sciamus, ipsum tamen cor ubi cogitamus nescimus in qua parte corporis habeamus, nisi ab alio discamus qui nescit quod cogitamus. nec ignoro, cum audimus, ut ex toto corde diligamus deum, non hoc dici de illa particula carnis nostrae, quae sub costis latet, sed de illa ui, qua cogitationes fiunt; quae merito appellatur hoc nomine, quia sicut motus non cessat in corde, unde se pulsus diffundit usquequaque uenarum, ita non quiescimus aliquid cogitando uersare. uerum tamen cum omnis sensus ab anima insit et corpori, cur etiam in tenebris et oculis clausis sensu corporis, qui uocatur tactus, membra forinsecus nostra numeremus, ipsius autem animae interiore praesentia, qua cunctis quae uiuificat atque animat praesto est, nulla intrinsecus nostra uiscera nouerimus, non medicos empiricos nec anatomicos nec dogmaticos nec methodicos, sed