comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
species digerunt᷑ Eu dem trinitus insinuat̃ : uerbũ discilic& & uerbi generutor.
cũ dicit᷑ Dix̃ ds̃ & scũ bonitas inquo dõ pluc&. quic quid ei psuenuturue mo¬
dulo ꝑfectũ pluca. C ũdicit᷑ uidit ds̃ qui abonũ ẽ: sed quur commem oratu pri
us quũ uis in ꝑfectu creuturu posteu cõmemaut̃ spr di prius dicenti scripturio
Terra aũt eratiniusbilis & in composita. & tenebreerant suꝑ abyssũ aedeinde
lenti adilectio que intellegit᷑ : suꝑ serridictus ẽ nefucienduo peru suu ꝑ indigentiue
neces sitatẽ potius quũ ꝑ abunduntiũ benefigentiȩ ds̃ umu reputar &̃. Cuius reimemor apos
tolusdicturus decaritute suꝑ eminentẽ iũ demonstruturũ se: a ittdio loco supeminen¬
tẽ inquit scientie curititẽ xp̃i. Cũ ergosi coposter& in sinuare sp̃mdi ut su ꝑferridiceret᷑ :
Cumodius fuctũ ẽ : utprius in sinuaret᷑ uliquid inchoatũ cuisu ꝑferridiceret᷑: Nenĩ loco

Expanded text:
species digerantur, eadem trinitas insinuetur, uerbum dei scilicet et uerbi generator, cum dicitur: dixit deus, et sancta bonitas, in qua deo placet quidquid ei pro suae naturae modulo perfectum prius dicente scriptura: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super abyssum, ac deinde o sancta eius beniuolentia dilectioque intellegitur, superferri dictus est, ne facienda opera sua per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam beneficientiae deus tolus, dicturus de charitate, supereminentem viam demonstraturum se ait, et in alio loco supereminentem, inquit, scientiae charitatem Christi. Cum ergo sic oporteret insinuari spiritum Dei ut superferri diceretur, commodius factum est ut prius insinuaretur aliquid inchoatum, cui superferri diceretur; non enim loco,
Abbreviated transcription (Latin):
des quẽ operisuu sinestrepitu intus nurrat : Lo quunt᷑ eis quoq ungelidĩ qͥse ꝓuident
faciem putris uoluntutẽq ei quib: opost& ud nunciunt: ex his un erut is tepro¬
phe quidix̃ & scripsit : in principio fecit ds̃ cuelũ aitrũ : qͥtũ idoneustes tsẽ ꝑ
quẽ dõ credendũ sit : uteo demspudi quo huec sibi reuelutu cognouit: &iũ ipsũ fidẽ
uirũm futurã tunto ante p̃dixerit: Sed quid plucuit et nodo tunc fucere cȩlu &tra
quȩ anteu ñ fecissor : qui hoc dicunt is imundũ ȩt̃ nũ si neullo initio &ideo necudo fuctũ

Expanded text:
dent faciem Patris uoluntatemque eius quibus oportet adnuntiant. Ex his unus erat iste propheta, qui dixit et scripsit: In principio fecit Deus caelum et terram. Qui tam idoneus testis est, per quem Deo credendum sit, ut eodem spiritu Dei, quo haec sibi reuelata cognouit, etiam ipsam fidem nostram futuram tanto ante praedixerit. Sed quid placuit aeterno Deo tunc facere caelum et terram, quae antea non fecisset? Qui hoc dicunt, si mundum aet
Abbreviated transcription (Latin):
ruꝑin finitũ retrospatiũ p̃terisient nec fuissealiqua differentiu: Vnde tẽp̃tepo¬
ruelegendo p̃poner &̃ : Pđ sidicunt in unes eẽ hominũ cogitutiones qͥb iisins¬

Expanded text:
per infinitum retro spatium praeterissent, nec fuisset aliqua differentia unde tempus tempoper infinitum retro spatium praeterissent, nec fuisset aliqua differentia unde tempus tempori eligendo praeponeretur. Quod si dicunt inanes esse hominum cogit
Abbreviated transcription (Latin):
ineffubilit utq inuisibilit̃ mugno &÷ neffabilit̃ utq in uisibilit̃ pulcro fierise
potiuss eꝓclumut. xxuiiii. Qđ calũniantes dem unditẽpoe pe¬
Fellipossixt demuridiloco de codẽ libpo extitulo .i¬
ũ igit᷑ unũ mundũ ingentiquidem molecorporeu finitũ : t um̃ a loco suo det̃¬
Vminatũ : & operunte dõ fuctũ eẽ dicant Qđ respondent deinfinitis extru
mundũ locis Curineis ub opere dr̃cess& hoc sibi respondeunt de infimtis
antemundũ teporib Curineis ub opere ds̃cessur&. & sicut ñ ẽ consequens
ut fostuitu potiusquũ ratione diuina ds̃ ñ ulio sedisto in quo est locomundum
constituerit cũ purit̃ infinitis ubiq patentib: nullo excellentiore merito pos
hicelegiquũuis eundem diuinã rutionẽ qrid fuctũ ẽ nullꝙꝓ ossit humuna conp̃¬
henderenaturu : Ita ñ ẽ consequens ut dõ aliquid ex istimem accidissefostuitũ
Qđ illo potius quũ unteriore tẽpore condidit mundũ. Cuȩ quulit̃ unteri cratẽpo

Expanded text:
ineffabiliter atque invisibiliter magno et ineffabiliter atque invisibiliter pulchro fieri se potuisse proclamat. CAPUT XXIX. Quod calummantes de mundi tempore refelli possint de mundi loco, de eodem libro XI. Cum igitur unum mundum ingenti quidem mole corporea, finitum tamen, et loco suo determinatum, et operante Deo factum esse dicant, quod respondent de infinitis extra mundum locis, cur in eis ab opere Deus cesset, hoc sibi respondeant de infinitis ante mundum temporibus. Cur in eis ab opere Deus cessaverit, et sicut non est consequens ut fortuito potius quam ratione divina Deus, non alio, sed isto in quo est loco mundum constituerit, cum pariter infinitis ubique patentibus nullo excellentiore merito posset hic eligi, quamvis eamdem divinam rationem, qua id factum est, nulla posset humana comprehendere natura; ita non est consequens ut Deo aliquid existimemus accidisse fortuitum, quod illo potius quam anteriore tempore condidit mundum, cum aequaliter anteriora tempora
Abbreviated transcription (Latin):
nit eni rectedis cer nunt᷑ uet nitus &tep. Qđ tẽpꝰsineuliqua mutabilitate ñ ẽ : Inuet̾ni¬
ticteuut nullu mutitio e Puis nuideut qđ teporu ñ fuissent nisi creuturusier&
quie uliquid uliquĩ mutitionemutur& Cuius motionis & mutuciones uduc
aliudatq ialiud quuesimul ee ñ poss : Cuedit ut q succedit in breuiorib uel pduc¬
tioub morurũ int̃ uullis tẽp̃ sequer&t Cũigit᷑ ds incuius uet̃ nitute mulli
e omnino mitutio ereutor sit tepoo & ordinutor Quomo do dicut᷑ positẽ¬
poꝵsputiu mundũ creus se. ñ uideonisi dicut᷑ Anteriundũ iã eeliqũ fus¬
Se crtuturũ cuius motib tẽpoui currerent: Perrosilatere suebl ante& secissꝑ
ueruces itudicunt. In principio fecis sedm̃ cuelũ &trũ utnihil ante fecisse
intellegat᷑: Quia hoc potius in principio fecis se dicer & Si quid fecis se& antecoe¬
ri cunctu quue fecit. Procul dubio ñ e mundus fuctus intẽpcae s ed cũtẽpne

Expanded text:
ili mutabilitate non est, in aeternitate autem nulla mutatio est: quis non uideat, quod tempora non fuissent, nisi creatura fieret, quae aliquid aliqua motione mutaret, cuius motionis et mutationis cum aliud adque aliud, quae simul esse non possunt, cedit adque succedit, in breuioribus uel productioribus morarum interuallis tempus sequeretur? Cum igitur Deus, in cuius aeternitate nulla est omnino mutatio, creator sit temporum et ordinator: quo modo dicatur post temporum spatia mundum creasse non uideo, nisi dicatur ante mundum iam aliquam fuisse creaturam, cuius motibus tempora currerent. Porro si litterae sacrae maximeque ueraces ita dicunt, in principio fecisse Deum caelum et terram, ut nihil antea fecisse intellegatur, quia hoc potius in principio fecisse diceretur, si quid fecisset ante cetera cuncta quae fecit: procul dubio non est mundus factus in tempore, sed cum tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ intellegimꝰ in sonouocis cũ diceret̃ fiut lux : Non aut̃ ipsecor poras sonus hocbeneac¬
cipit᷑ ẽẽ uoxdĩ : & utrũ hoc ipsum ad naturũ ꝑtineat uerbi eꝰ : De quo dicit᷑ in princi¬
pio erat uerbũ & uerbũ erut apud dm̃ & ds̃ erut uerbũ : Cũ eni deillo dicitur om̃a¬
quia uerbũ dĩ ds̃ apud dm̃ filius uricus dĩ patri couet᷑nus ẽ. Quũ uis dõ huec in ȩt̃no
uerbo dicente creutura temporulis fuctusit. Cũ enim uerba sint temporuliucũ
dicimus quando & uliquundo aet̾nũ tum̃ est uerbẽ dĩ quundo fieri aliquid de¬
beut: & tunc sit quundo fieri debuisse in illo uerbo ẽ inquoñ e quando & uliquando
qm̃ totũ illud uerbũ ȩt̃ nũ ẽ: & quid ẽ. luxipsci quȩ̃ fuctue : utri spirittł potest ip

Expanded text:
id quod intellegitur in sono uocis, cum dicitur: fiat lux, non autem ipse corporeus sonus, hoc bene acid quod intellegitur in sono uocis, cum dicitur: fiat lux, non autem ipse corporeus sonus, hoc bene accipitur esse uox dei? et utrum hoc ipsum ad naturam pertineat uerbi eius, de quo dicitur: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum? cum enim dequia uerbum dei, deus apud deum, filius unicus dei. patri coaeternus est, quamuis deo haec in aeterno uerbo dicente creatura temporalis facta sit. cum enim uerba sint temporis, cum dicimus "quando" et "aliquando". aeternum tamen est uerbo dei, quando fieri aliquid debeat, et tunc fit, quando fieri debuisse in illo uerbo est, in quo non est quando et aliquando, quoniam totum illud uerbum aeternum est. Et quid est lux ipsa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
s teporulit̃ utq mutubilit̃ : Quudiceret᷑ fiut lux : qđ sutuẽ corporulis lux fuctuẽ istu :
quã corporebculis cernimus dicente dõ ꝑcreuturũ spirilitulẽ quũ dr̃iũ fecerit :
cũin principio fecit cuelũ & terrũ ficdux eomodo quo ꝑtalis creature interio¬
lux sicut corporalit̃ sonuit uoxdicentisdi : Tuessilius meusdilectus : & hoc pcrecturũ ccapo¬
rulẽ quuã fecerut ds̃ lũ in principio fecit ds̃ cudũ &t̾rũ. Antequã fier& lux quȩ in huc uoce fuc¬
terẽ : & sutuẽ quulingua sonuit uoxista dicentedõ fuctlux : qr ñ dũ erut linguurũ diuer¬
situs quȩ posteu fuctut᷑ in edificationeturris post diluuium. Quae sã linguuerutunu & so¬
lu quuds̃ locut̃ ẽ. fiat lux : & quis erut quẽ opostebut uuidire itq intellegere : Atquẽ uox
huius modi ꝓferret᷑ : anubs urda curnulis que iogitatio e itq suspicio quidergo dicem: an

Expanded text:
 atque mutabiliter, qua diceretur: fiat lux. quod si ita est, corporalis lux facta est ista, quam corporeis oculis cernimus, dicente deo per creaturam spiritalem, quam deus iam fecerat, cum in principio fecit caelum et terram: fiat lux, eo modo, quo per talis creaturae interiolux, sicut corporaliter sonuit uox dicentis dei: tu es filius meus dilectus? et hoc per creaturam corporalem, quam fecerta est, qua lingua sonuit vox ista dicente Deo, Fiat lux? quia nondum 24 erat linguarum diversitas, quae postea facta est in aedificatione turris post diluvium. Quaenam lingua erat una et so deus locutus est: fiat lux, et quis erat quem oportebat audire atque intellegere, ad quem uox huius modi proferretur? an haec absurda carnalisque cogitatio est atque suspicio? quid ergo dicemus? an
Abbreviated transcription (Latin):
pustib longtucons pectib nr̃is Siue undesol postmo dũ accensueia dibut upos
mine significatioe scũciuitus in sc̃isui ngelis eespiritalib beutis dequa dicit a pos

Expanded text:
partibus longe a conspectibus nostris, sive unde sol postmodum accensus est, aut lucis partibus longe a conspectibus nostris, sive unde sol postmodum accensus est, aut lucis nomine significata est sancta civitas, in sanctis angelis et spiritibus beatis, de qu
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilib motib ageret᷑. Cutẽporeuut fuct̃ est mundus sun ei condicione
fuctus ẽ mutubilis motus. si cutiudet̃ sehabere &iã oedo illeprimo soe uelt
septẽ dierũ inqib mane & uespera nominunt᷑ donec om̃uquȩ biediebds̃ fecit¬
cinus modisint iutꝑ difficile nobis aut &ũ inpossibilee. cogitare quantomugis
dicere Ali demꝰ quippeistos dies notos ñ habere uesperũ nis desolisoeguidie
nac mune neso qiudes olis ex ostu : Illoꝵ aũt pricues tresdies sinesole ꝑuctis Quudie
quarto fuet refese . et primit quidemlux uerbo di fucta cetꝙ int̃ ipra eeten elqus
drseparus s nurrat ꝓ cundemlucom uocus sediem T enebras iũt mocte edouu¬
lisislulux sit. et quo ult nantemotu. qualemq uesperũ et mune ficereus e oeã¬
s usensib nr̃is iec itiut est intellegi u nobis potest: qđ tum̃ si neulla besictu¬
cione credendũe : Aut enĩ uliqua lux corporeue : Siuie insupericuib: muridio

Expanded text:
uid existi- ... cum tempore autem factus est mundus, si in eius condicione factus est mutabilis motus, sicut uidetur se habere etiam ordo ille primorum sex uel septem dierum, in quibus mane et uespera nominantur, donec omnia quae his diebus fcujusmodi sint, aut perdifficile nobis, aut etiam moossibile est cogitare, quanto magis dicere! Videmus quippe istos dies notos nec mane nisi de solis exortu; illorum autem priores tres dies sine sole peracti sunt, qui die quarto factus refertur. Et primitus quidem lux uerbo Dei facta adque inter ipsam et tenebras Deus separasse narratur et eandem lucem uocasse diem, tenebras autem noctem; sed qualis illa sit lux et quo altest a sensibus nostris: nec ita ut est intelligi a nobis potest, quod tamen sine ulla haesitatione credendum est. Aut enim aliqua lux corporea est, sive in superioribus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
recui principiũẽ ut conuesteret᷑ adidex quo && : qđ alit̃ formatu acꝑfectuẽe ñ pos¬
loqͥt put loqt qr putreloquente dicit uerbũ qđ elus ẽ a c nomorẽ : Simore di¬
cendũ ẽ loquentedõ uerbu qo uenũ : In ẽ enĩ dobenignitus sumu & scũ & iustu:
Itquidũ ñ ex indigentiu sedex beneficiencia ueniens amor inoperusuu : ꝓtereu
Vteomodo insinuar & unde fuctu & forinatu sint om̃uquȩ insusgenerib: iũ dinoscire

Expanded text:
urae, cui principium est ut convertatur ad id ex quo est, quod aliter formata ac perfecta esse non posurae, cui principium est ut convertatur ad id ex quo est, quod aliter formata ac perfecta esse non posloquitur: quia Patre loquente dicitur Verbum quod Filius est aeterno more, si more dicendum est, loquente deo uerbum coaeternum. inest enim deo benignitas summa et sancta et iusta et quidam non ex indigentia, sed ex beneficientia ueniens amor in opera sua. propterea ut eo modo insinuaret, unde facta et formata sunt omnia, quae in suis generibus iam din
Abbreviated transcription (Latin):
ad hucinꝑfectȩ : ꝑid aũt qđ uerbũ ẽ insinu& ꝑfectionẽ ereaturȩ reuocitȩ adeũ ut for¬
muret᷑ inherendo creatori: & ꝓsuo genere imitundo formũ sepit̃ nȩ utq in cõmutubilũ
inherentẽ patriũ quostatu hocẽ qđ ille ñ enĩ hab& in formẽ uitũ uerbũ filius cui ñ solũ
hoc ẽ ẽẽ qđ uiuere : Sed &iũ hocẽ eiuiuere qđ supient̃ uebeate uiuere : Ereuturaueru
quã quũ spiritulis & intellectuulis uel rationulis quaeuidet᷑ ee: Illi ł ꝓpinqͥ or potest
hubere in formemuitũ qr ñ sicut hocẽ ei eẽ quũ uiuere : Ituho cui uere qđ supient̃ ue
beuteuiuere : Auers uenĩ a supientia in cõmutubili stulte ucmisere uiuit : Quueinfor¬
mitus ẽ : For mat᷑ aũt conuersa ad incommutabile lum̃ sapientiȩ uerbũ dĩ: A quo
enĩ ex sistit ut sit Vttũq: ucuiuat : Adillũ conuestit᷑ ut supient̃ uebeate uiuut. Prin¬
cipiũ quippecreuturȩ intellectualis ẽ i& nu supiencia qđ principiũ manens

Expanded text:
imperfectae, per id autem quod uerbum est insinuet perfectionem creaturae reuocatae ad eum, ut formaretur inhaerendo creatori et pro suo genere imitando formam sempiterne atque incommutabiliter inhaerentem patri, a quo statu hoc est quod ille. Non enim habet informem uitam uerbum filius, cui non solum hoc est esse quod uiuere sed etiam quamquam spiritalis et intellectualis uel rationalis, quae uidetur esse illi uerbo propinquior, potest habere informem uitam, quia non, sicut hoc est ei esse quod uiuere, ita hoc uiuere quod sapienter ac beate uiuere. auersa enim a sapientia incommutabili stulte ac misere uiuit, quae informitas est. formatur autem conuersa ad incommutabile lumen sapientiae, uerbum dei; a quo enim extitit, ut sit utcumque ac uiuat, ad illum conuertitur, ut sapienter ac beate uiuat. principium quippe creaturae intellectualis est aeterna sapie
Abbreviated transcription (Latin):
prius uniuersulit̃ nomine cȩlũ & trȩ comp̃bendũ erit : & comm̃dundũ quȩ fecit
siues piritulis siu ecoo porulis : ñ erut dicendũ Dix ds̃ fiut qr formũ uerbi semꝑ
putrico herentis quo sempit̃ne. dic̃ ds̃ om̃a : neques onouocis neq cogitucione
tẽpcous onoꝵ uoluente: Sed couet̃ nũ sibi luce asegenitȩ supientiȩ n̾imitut̃ in ꝑ¬
fecio cũ dissimilis ub eo qđ sũme ucprimitꝰ e infoamiiae quadatendit adni¬
hilũ: Sed tunc imitut᷑ uerbi formu semꝑ utq in cõmutubilit̃ putri coherentẽ
cũe ipsuꝓ sui generis conuersione adid qđuere uc semꝑ ẽ idẽ udcreuto¬
resuȩ substurttiȩ formũ cupit : et fit ꝑfecta creitura ut in eo qđ scriptu¬
runurrut Dixit dr̃ fiut intellegumus didictũ incorporeũ innuturuuer

Expanded text:
prius uniuersaliter nomine caeli et terrae conprehendendum erat et commendandum, quod fecit siue spiritalis siue corporalis, non erat dicendum: dixit deus: fiat, quia formam uerbi semper patri cohaerentis, quo sempiterne dicit deus omnia, neque sono uocis neque cogitatione tempora sonorum uoluente, sed coaeterna sibi luce a se genitae sapientiae non imitatur inperfectio, cum dissimilis ab eo, quod summe ac primitus est, informitate quadam tendit ad nihilum, sed tunc imitatur uerbi formam semper atque incommutabiliter patri cohaerentem, cum et ipsa pro sui generis conuersione ad id, quod uere ac semper est, id est ad creatorem suae substantiae, formam capit et fit perfecta creatura? ut in eo, quod scriptura narrat: dixit deus: fiat, intellegamus dei dictum incorporeum in natura uerbi
Abbreviated transcription (Latin):
lis materies ud huc ixꝑfectaqr t̃ru inquid erut inuisibilis & in compositu: & te¬
nebrȩ erunt suꝑ ubyssũquib: uerbi s. uidetur informitatem significares ubs¬
tuntiuecorporulis : a nutriusq in formitus his &iũ posteriorib: uerbis significat c̃orpo¬
rulis quidem eo qđ dictũ ẽ Truerut inuisibilis & in composita : spitulis aut eo qđ dictũ ẽ
Tenebrȩurunt suꝑ ubissũ ut truns luto uerbo tenebrosũ : ubrssũ intellegumus nu¬
turũ uitue in formem : nisi conuestit᷑ udcreutorem:: Quo solo modo formaripotest
ut ñ sit ab yssus : & inlum in ariut ñ sit tenebrosĩ: & quomodo dictũ .ẽ. tenebrȩ
rulit̃ : An in uerbi aet̃nitate : & site porulit̃ : utiq mut ubilit̃. Quomo doergo

Expanded text:
 quia terra, inquit, erat inuisibilis et incomposita, et tenebrae erant super abyssum; quibus uerbis uidetur informitatem significare substantiae corporalis. an utriusque informitas his etiam posterioribus uerbis significatur, corporalis quidem eo quod dictum est: terra erat inuisibilis et incomposita; spiritalis autem eo quod dictum est: tenebrae erant super abyssum, ut translato uerbo tenebrosam abyssum intellegamus naturam uitae informem, nisi conuertatur ad creatorem, quo solo modo formari potest ut non sit abyssus, et inluminari ut non sit tenebrosa? et quomodo dictum est: tenebrae raliter an in uerbi aeternitate? et si temporaliter, utique mutabiliter; quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ne & beratione acrursus postlongum tempus ad eadem mala reuoluti¬
one : rationalis uniuersȩ creacurae : quis enim catholicus xp̃iands uel doc
tus ñ uehementer exhorreat eam quam dicit purgationem malorum.
d.ẽ eos qui hanc uitam in flagitus & facinorib & sacrilegis atq impi&atib: quã¬
lib& maximis finierint : Ipsum &iam postremo diabolum & angelos eius
quamuis post longissima tẽpora purgatos atq: liberatos regnodĩ luciq:
restitui & rursus post longissima tempora om̃s quiliberati sunt ad haec
mala denuo relabi & reuerti & has uices alt̃ nantes beatitudinum & miseria¬
rum rationales creaturae semꝑ fuisse sẽꝑ fore: dequa uanissima impie¬
tate aduersum philosophos aquib: ista dedicitur origenis in libris deciuita¬
tedĩ diligentissime disputaui: XXXX. Conptna roquod dicutut¬

Expanded text:
ne et liberatione ac rursus post longum tempus ad eadem mala reuolutine et liberatione ac rursus post longum tempus ad eadem mala reuolutione rationalis uniuersae creaturae. quis enim catholicus christianus doctus uel indoctus non uehementer exhorreat eam quam dicit purgationem malorum, id est etiam eos qui hanc uitam in flagitiis et facinoribus et sacrilegiis atque impietatibus quamlibet maximis finierunt, ipsum etiam postremo diabolum et angelos eius quamuis post longissima tempora purgatos atque liberatos regno dei lucique restitui, et rursus post longissima tempora omnes, qui liberati sunt, ad haec mala denuo relabi et reuerti, et has uices alternantes beatitudinum et miseriarum rationabilis creaturae semper fuisse, semper fore? de qua uanissima impietate aduersum philosophos, a quibus ista didicit Origenes, in libris de ciuitate dei diligenstissime disputaui. XX. CONTRA EOS
Abbreviated transcription (Latin):
camonicarum scripturarum sca pconia ministrata sunt: Quantũ enĩ quisq: sci¬
endo ꝓfecerit infra illas selitteras inueni& : quasds̃ tam quã firmamentum
supͣ om̃a humana corda constituit XXXIIII. Item ex labro de hene
SIBUS DCERRORE ONIGENIS
lios autem oriem anos continuo subiacens epifanius origenians inqui¬
ta lii qui&iã & amanti tracͣtoris qui& mortuorum resurrectionẽ repellunt
xp̃maut creaturam & spm scm introducentes paradỹsum aut̃. & cae¬
los & alia om̃a alligorizantes : haec quidem de origine epiphanius: sed qui eum
defendunt unius eiusdem que substantiae. eẽ. dicunt dacuis sepatrem & fili
& inistis conuincere studeant quieiꝰ plurale egerint: sed sunt huius
origenis alia doginata quȩ catholica ecclesia omnino ñ recͥpit inquib nec
ipsum falso arguit: nec potest ab eiꝰ defensorib: fallimaxime depurgatio¬

Expanded text:
canonicarum scripturarum sancta praeconia ministrata sunt. quantum enim quisque scicanonicarum scripturarum sancta praeconia ministrata sunt. quantum enim quisque sciendo profecerit, infra illas se litteras inueniet, quas deus tamquam firmamentum supra omnia husibus, de errore Origenis. Alios autem Origenianos continuo subjiciens Epiphanius: Origeniani, inquit, alii, qui etiam et Adamantii tractatoris qui et mortuorum resurrectionem repellunt, piritum sanctum introducentes; paradisum autem et caelos et alia omnia alligorizantes." haec quidem de Origene Epiphanius; sed qui eum defendunt, unius eiusdemque substantiae esse dicunt docuisse patrem et filiet in istis conuincere studeant qui eius plura legerunt. sed sunt huius Origenis alia dogmata, quae catholica ecclesia omnino non recipit, in quibus nec ipsum falso arguit nec potest ab eius defensoribus falli: maxime de purgatio
Abbreviated transcription (Latin):
sed quȩ tibi p̃cepit dñs̃ illa cogita semꝑ ut magis istis temeraria p̃sũptioquã cunc ca
ignoratioculpa  da uideat᷑: Certe ait apłs siuesedes stuedo ininationes siue princi¬
patus siue potestates: eẽ itaq: sedes dominationes siue principatus & potestates
in caelestib: apparatibus firinis simegredo & differre int̃se aliquid indubitata. fide
teneo : sed quome contemnas. quem magnum putas. ẽẽ. doctorem : quȩ nam ista su
et quid int̃se differant: nescio nec ea sane ignorantia periclitari me puto
sicut in oboedientia sidm̃ p̃cepta neglexero: et ideo puto spindĩ ꝑ auctores
nostros scriptores scorum eloquiorum Nontam exposita sed raptim tactaatq
ꝑstricta : ut sicui forte tali quales ñ sumus ꝑ altiorẽ reuelationẽ aliquid huius
modõ fuerit de monstratũ : Nonse inferioier fuisse credat eos: ꝑ quos nobis

Expanded text:
aecepit dominus, illa cogita semper: ut magis in istis temeraria praesumtio quam cauta aecepit dominus, illa cogita semper: ut magis in istis temeraria praesumtio quam cauta ignoratio culpanda uideatur. certe ait apostolus: siue sedes siue dominationes siue principatus siue potestates; esse itaque sedes, dominationes, principatus, potestates in caelestibus apparatibus firmissime credo et differre inter se aliquid indubitata fide teneo. sed quo me contemnas, quem magnum putas esse doctorem, quaenam ista sint et quid inter se differant nescio; nec ea sane ignorantia periclitari me puto sicut inoboedientia, si domini praecepta neglexero; et ideo puto spiritu dei per auctores nostros, scriptores sanctorum eloquiorum, non tam exposita, sed raptim tacta atque perstricta, ut si cui forte tali quales nos non sumus, per altiorem reuelationem aliquid huius modi fuerit demonstratum, non se inferiores fuisse credat eos per quos nobis
Abbreviated transcription (Latin):
aiustitia lapsi sunt . sed quia factis & ds̃ non sunt : tantumq spiritalis luminis
habere n possunt : quantum hab& ille a quo factis : ubi enĩ summa iustitia. ibi
summna sapientia : et hocds̃ .ẽ. dequo dictũ .e. soli sapientidõ : sed alia questio .ẽ.
quantum istitiȩ ipsius capiant angeli : Quantumq: ñ capiant : cuiꝰ em̃ parti
Vtrum uel rationales habeant sp̃s in his conspicuis corporib: lucidisq̃ corpora
quidubitant. quid sit omnino corpꝰ ignorant: neq ista multum ad nos ꝑtinent :
Vt ea summostudio indagare curemus quȩ remotas̃ a sensib: nr̃is & ab intellectu
infirmitatis humanȩ. Nec in ipsis scripturis itaposita ut nob̵ eorũ sitman¬
data cognitio : Immo uero ne p̃cipiti suspicione in fabulas sacrilegas inruamꝰ : Clamat
riptuSra diuina: abitiorateneq sieris. et fortio rate nescrutat fueris :

Expanded text:
a iustitia lapsi sunt, sed quia facti sunt et deus non sunt tantumque spiritalis luminis a iustitia lapsi sunt, sed quia facti sunt et deus non sunt tantumque spiritalis luminis habere non possunt, quantum habet ille a quo facti sunt. ibi enim summa iustitia, ibi summa sapientia: et hoc deus est, de quo dictum est: soli sapienti deo. sed alia quaestio est, quantum iustitiae ipsius capiant angeli quantumque non capiant; cuius enim partiutrum uel rationales habeant spiritus in his conspicuis corporibus lucidis; quae corpora qui dubitant, quid sit omnino corpus ignorant. neque ista multum ad nos pertinent, ut ea summo studio indagare curemus quae remota sunt a sensibus nostris et ab intellectu infirmitatis humanae nec in ipsis scripturis ita posita, ut nobis eorum sit mandata cognitio. immo uero ne praecipiti suspicione in fabulas sacrilegas irruamus, clamat riptura diuina: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris;
Abbreviated transcription (Latin):
res ds̃ ñ exaudit. Ideo istam sententiã ꝓ euan gelica auocoritate sic debemꝰ
acciperẽ ut ipsis in euangelio uerbis dñ resistamus quieũ quidix̃ dñe
propicius esto mii peccator magis iustificatũ descendis se de tẽploquã pharisȩũ
iustitias suas cõmemorante atq: iactantẽ diuina uoce firmaũ nec suo censeatisterae
in luminatus in carne . Quod eũ diximꝰ in suae fidei tirocimo: Quando ad hucquis
e&̃ qui eũ sanauerat nesciebat minus circums pectam ꝓtulisse sententiam quia
eius que ore pendentes multa repperiant᷑ in probanda dixis sẽquȩ cõmomorare
plixũ ẽ:ita & beatꝰ p&rus de quib:dã uerbis suis ñsolũ rep̃hendi sed&iã satunus
appellarimeruerit: quam quã in comparatione iustitia e dĩ sine scĩ incȩlis angeli
iusti ee dicantur: Non mihi uid&ur in portuna sententia : ñ quia ut hocessen

Expanded text:
res deus non exaudit, ideo istam sententiam pro euangelica auctoritate sic debemus res deus non exaudit, ideo istam sententiam pro euangelica auctoritate sic debemus accipere, ut ipsis in euangelio uerbis domini resistamus, qui eum qui dixit: domine propitius esto mihi peccatori, magis iustificatum descendisse de templo quam pharisaeum iustitias suas commemorantem atque iactantem diuina uoce firmauit. nec suscenseat iste recens illuminatus in carne, quod eum diximus in suae fidei tirocinio, quando adhuc quis esset qui eum sanauerat nesciebat, minus circuminspectam protulisse sententiam, quia eiusque ore pendentes multa reperiantur improbanda dixisse quae commemorare prolixum est, ita ut beatus Petrus de quibusdam uerbis suis non solum reprehendi, sed etiam satanas appellari meruerit. quamquam in comparatione iustitiae dei, si nec sancti in caelis angeli iusti esse dicantur, non mihi uidetur importuna sententia; non quia ut hoc essent
Abbreviated transcription (Latin):
qui nouit sapient̃ dicta discernere:
Sedquando inquirentes ꝓbarinob̵ aliquid uolu¬
in testimoniũ sc̃orũ elo quiorũ. ñ
nob dicatur credendũ. ẽẽ &iã qđ ineuanq̃ł
scriptũ .ẽ. Si forte euangelista eũ
hoc dixis se cominemorat. cuifides haben¬
da ñ .e: Nãdictũ ẽ. illic auidacis
dñ oxp̃o: non neuerũ dicimꝰquia sa maritanꝰ es
& daemoniũ habes : quã uocẽtanto amplius detestamꝰ quanto nob̵ xp̃s . ẽ. carior:
emis samtam ee aiuda eis dubitare ñ possum : quia euangelicam narrationẽ
ueris simam credimus: Ita nec euangelistae derogamos fidem scribentis : et iu¬
da eisuocem blas phemantis horremus: nec solum impus & nefandis hominibus
Sed nec ipsis infide paruulis adhuc rudib & indactis qui forte ibi loquentes:
cominemorantur : Tam quã canonicae auctoritati ac commodamus sidẽ : Nec
enim quia ille cuius caecinati oculos dñs apperuerat. ait Scimquia peccato¬

Expanded text:
qui novit sapienter dicta discernere: qui novit sapienter dicta discernere: sed quando inquirentes, probari nobis aliquid volumus testimonio sanctorum eloquiorum, non nobis dicatur credendum esse etiam quod in Evangelio scriptum est, si forte evangelista eum hoc dixisse comda non est. nam dictum est illic a Iudaeis domino Christo: nonne uerum dicimus, quia Samaritanus es et daemonium habes? quam uocem tanto amplius detestamur, quanto nobis Christus est carior; emissam tamen esse a Iudaeis dubitare non possumus qui euangelicam narrationem uerissimam credimus: ita nec euangelistae derogamus fidem scribentis et Iudaei uocem blasphemantis horremus. nec solum impiis et nefandis hominibus, sed nec ipsis in fide paruulis atque adhuc rudibus et indoctis, qui forte ibi loquentes commemorantur, tamquam canonicae auctoritati accommodamus fidem. neque enim quia ille cuius caeci nati oculos dominus aperuerat ait: scimus quia peccato
Abbreviated transcription (Latin):
quam uis uerum sit omnino qđ dicta sunt non tam̃ om̃a quȩdicta s̃ uera esse
credantur : qm̃ multa auidaeis falsa & impia dicta . ec̃. uerax euangelii semp¬
tura testatur : Sio n hoc libro. ubi multȩ ꝑsonȩ locutae. eẽ narrantur. Non
solum quid dicatur. sed a quo &iam dicatur. Considerandum ẽ neꝑhas quȩ in
sc̃o libro quolib& scripta sin recipientes cogamur fateri : Quod absituera &iusta
uis sequȩ marito sc̃õmili erinsi piens suggerebat ut aliqd aduerꝰ dm̃loquens ab illa
in tolerabilȩ poenamoriendo liberar& : qđ nideo dixerim quia illi amiciadñorepbati
et abipso sc̃odĩ seruo merito culpatinhił ueri loqui potuer sedquȩ nom̃a quȩlo
uti sint ueraputanda sunt : Qua uis ergo aduersũ iob: Nihiluerũ dixerint : potest
tam̃ &iã ex eorũ uerbis aliquã sanam sententia intesti moniũ ueritatis as sumere.

Expanded text:
quamvis verum sit omnino quod dicta sint, non tamen omnia quae dicta sunt vera esse quamvis verum sit omnino quod dicta sint, non tamen omnia quae dicta sunt vera esse creduntur; quoniam multa a Judaeis falsa et impia dicta esse verax Evangelii Scriptura testatur: sic in hoc libro, ubi multae personae locutae esse narrantur, non solum quid dicatur, sed a quo etiam dicatur considerandum est; ne passim quae in sancto libro quolibet scripta sunt recipientes, cogamur fateri, quod absit, vera et justa fuisse, quae marito sancto mulier insipiens suggerebat, ut aliquid adversus Deum loquens ab illa intolerabili poena moriendo liberaretur . Quod non ideo dixerim, quia illi amici a Domino reprobati, et ab ipso sancto Dei servo merito culpati, nihil veri loqui potuerunt: sed quia non omnia quae locuti sunt, vera putanda sunt. Quamvis enim adversum Job nihil verum dixerunt, potest tamen etiam ex eorum verbis aliquam sanam sententiam in testimonium veritatis assumere,
Abbreviated transcription (Latin):
nis libris legatur & credimꝰ nete forsitan fallat: qđ de libro sc̃ilob proferre asso¬
lent quihȩc asserunt Vbiscriptũ ẽ. Quomodo erit homo iustus corãdño. uel
quomodo semundabit nat᷑ exmuliere silunȩ p̃cipit & non luc& nastellȩ sunt
mundȩ antecum. Quantomagis homo putredo et filius hominis uermis
Hinc enĩ uolunt intellegi & rationalem sp̃m haberestellas . & imnundas ñ . eẽ a pec¬
cato sed ideo incaelis ẽẽ quia maiorẽ uel minorẽ locũ . minor culpa ꝓmerue¬
rit : Nom pro auctoritate diuinã istam sententiã recipiendã eẽ existimo: Nonem̃
ea ipse iob enuntiauit : cuisingulare quodã modo testimonium diuinitꝰ ꝑhib&ur
qđ non peccauerit labiis suis antedm̃. Sed unꝰ exeis amicis qui consolatores
malorum dictis unt om̃s & diuina sententia reꝓbati: Sicut aut̃ in euangelio

Expanded text:
diuinis legatur, et credimus", ne te forsitan fallat quod de libro sancti Iob proferre assodiuinis legatur, et credimus", ne te forsitan fallat quod de libro sancti Iob proferre assolent qui haec asserunt; ubi scriptum est: quomodo erit homo iustus coram domino? uel quomodo se mundabit natus ex muliere? si lunae praecepit, et non lucet, nec stellae sunt mundae ante eum: quanto magis homo putredo et filius hominis uermis. hinc enim uolunt intellegi et rationalem spiritum habere stellas et mundas non esse a peccato, sed ideo in caelis esse, quia maiorem uel meliorem locum minor culpa promeruerit. non pro auctoritate diuina istam sententiam recipiendam esse existimo; non enim ea ipse Iob enuntiauit, cui singulare quodam modo testimonium diuinitus perhibetur, quod non peccauerit labiis suis ante dominum, sed unus ex eis amicis, qui consolatores malorum dicti sunt omnes et diuina sententia reprobati. sicut autem in eua
Abbreviated transcription (Latin):
&iam lux poculos emicat & aere uenarum discursus quas arterias uocant atque
spiram̃ta pulmonis inplent᷑ & humornisi eẽ nulla sputam̃ta confluerint:
uitãq: absumer& siccitas : Nam & ipse sanguis humido lapse alias uenas replens:
quasiriuis & fluminib: ꝑcuncta diffunditur: Itanullum . ẽ. creaturȩ genqđ ñ in
homine possit agnosci ac sic omnes creatura in eo c̃gemescit & dol& : reuelationẽ
filiorum dĩ expectans : quȩ ꝓcorporis &iam resurrectionẽ & si non in omnibus ho¬
minib: : Om̃s tam a corruptionis seruitute liberabitur : quia & singulis om̃sẽ : &
si quo aliomodo melius potest idem locus a postolicarum litterarũ intellegi : Non
tam̃ ex cisdem uerbis c̃sequens .e. Vt solem & lunã et sidera c̃gemescere cre¬
damus, Donec inscłifinẽ a corruptionis seruitute liberentur: saneqm̃dixidedu

Expanded text:
etiam lux per oculos emicat, et aere venarum discursus quas arterias vocant atque etiam lux per oculos emicat, et aere venarum discursus quas arterias vocant atque spiramenta pulmonis implentur, et humor nisi esset, nulla sputamenta confluerent, vitamque absumeret siccitas, nam et ipse sanguis humido lapsu alias venas replens, quasi rivis et fluminibus, per cuncta diffunditur; ita nullum est creaturae genus quod non in homine possit agnosci. Ac sic omnis creatura in eo congemiscit et dolet, revelationem filiorum dei exspectans; quae per corporis etiam resurrectionem etsi non in omnibus hominibus, omnis tamen a corruptionis seruitute liberabitur, quia et singulis omnis est; et si quo alio modo melius potest idem locus apostolicarum litterarum intellegi: non tamen ex isdem uerbis consequens est ut solem et lunam et sidera congemescere credamus, donec in saeculi fine a corruptionis seruitute liberentur. sane quoniam dixi: "de
Abbreviated transcription (Latin):
Porro desole & luna c&erisq siderib: quod caelestia sint corporauidemus : quod animata
sint Nonuidemus : dediuinis hoc libris legatur Et crediminam testimonium exapłi
epistola qđ ab eis dicisolere posuisti etiã desolis hominib: intellegi potest: Qm in
uno quoq: homine omnis creatura non uniuersaliter : Sic̃ ẽ cȩlũ & tra& om̃a
quȩ in eis s̃ sed generatĩ quodã modo quia rationalis i illo .ẽ. Quã uel pbantur an¬
geli habere uel creduntur : &utitadicam sensualis qua & bestiȩ non carent : Vtuntur
enim sensib: & sensualib: motibus ad appetenda utilia: &uitando c̃traria&inta¬
poris increm̃ta : et capilli necum p̃cidunt᷑ sentiunt : & tam̃ crescunt : Iamuero¬
ipsa corporalis creatura euidentius appar& in nobis quȩ lic& ext̃ra factaatq: for¬
mata sit . Tam̃ illi ex omnib: huiꝰ corporei mundielementis . quȩdam particula e
adtemperiem ualitudinis : Nam & calore mebra uegetant᷑ : qui .ẽ. abigne : cuius

Expanded text:
Porro de sole et luna ceterisque sideribus quod caelestia sint corpora uidemus, quod animata sint non uidemus. de diuinis hoc libris legatur, et credimus; nam testimonium ex apostoli epistula, quod ab eis dici solere posuisti, etiam de solis hominibus dici potest, quoniam in unoquoque homine omnis creatura non uniuersaliter, sicut est caelum et terra et omnia quae in eis sunt, sed generatim quodam modo: quia rationalis in illo est, quam uel probantur habere angeli uel creduntur, et ut ita dicam sensualis, qua et bestiae non carent; utuntur enim sensibus et sensualibus motibus ad appetenda utilia et uitanda contraria; et uitaporis incremipsa corporalis creatura evidentius apparet in nobis, quae licet exterra facta atque formata sit, insunt tamen illi ex omnibus hujus corporei mundi elementis quaedam particulae ad temperiem valetudinis nam et calore membra vegetantur qui est ab igne, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
cumq: ex paste contingere: Quod xp̃ianos multos exfide interim sola uiuentes
nondum potuis se derident: sed quid prod est suꝑbienti & obhoc erubescentilig¬
nũ ascendere delonginquo prospicere patriã transmarinã : Aut quid ob est
humili detanto inter uallo ñ eam uidere : in illo ligno ad eam uenienti quo dedigna¬
tur ille postari : Itẽ desacramento meditoris exlib ss ca ut S¬

Expanded text:
cunque ex parte contingere, quod Christianos multos ex fide interim sola viventes cunque ex parte contingere, quod Christianos multos ex fide interim sola viventes nondum potuisse derident. Sed quid prodest superbienti et ob hoc erubescenti lignum conscendere, de longinquo prospicere patriam transmarinam? Aut quid obest humili de tanto intervallo non eam videre in illo ligno, ad eam venienti, quo dedignatur ille portari? CAPUT XVI. De sacramento Mediatoris, de fide qua
Abbreviated transcription (Latin):
suac socioatis in spirat: qui ñ possunt ad euo landũ pennas nutrire uistutũ : sed potius adde¬
mergondum pondera exaggerare uitiorũ : tanto grauius animae ruiture quanto sibi
uidatur erecta sublimius dehis quisibi purgationẽ deuir uuce prop
pollicentur ex eodẽ lilro ii .t̃.XIII¬
unt aut iqui se putant ad contem plandũ dm̃ & in herendo douistute ꝓpria posse pur¬
gari Quos ipsa suꝑbia maxime maculat: Nullã enĩ uitiũ e. Cuimagis diuina lege resistiẽ
Et in quod maius accipiat dominandi usille suꝑbis simꝰ spiritus a dima mediator
ad summa inter edusor:nisi oecult e in sidians alia uiado utteur aut ꝑpopulum
sibi purgationẽ istiuis tute propria pollicentur : quia non nullieorũ potuer aciem
mentis ultra omnẽ creaturã transmittere : & lucẽ in cõmotabilis ueritatis quantula¬

Expanded text:
suae societati inspirat, qui non possunt ad evolandum pennas nutrire virtutum, sed potius ad desuae societati inspirat, qui non possunt ad evolandum pennas nutrire virtutum, sed potius ad demergendum pondera exaggerare vitiorum, tanto gravius anima ruitura, quanto sibi videtur erecta sublimius. CAPUT XV. De his qui sibi purgationem de virtute propria pollicentur, eodem libro IV. Sunt autem qui se putant ad contemplandum Deum et inhaerendum Deo virtute propria posse purgari, quos ipsa superbia maxime maculat. Nullum enim vitium est cui magis divina lege resistatur, et in quod majus accipiat dominandi jus ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad summa interclusor, nisi aut occulte insidians alia via devitetur, aut per populum sibi purgationem isti virtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere, et lucem incommutabilis veritatis quantula
Abbreviated transcription (Latin):
puadomar quibus iugilantor dormientesq decipiat uol furentos e eigieta: Sedsi cit
fieri potest ut hamo uita aemoribus melior : expeeror ENoquis simos homines islin
fune anbalantes quel in multimodis motibur corporum multa in eredibiba ficier¬
tosis fieo lloeaodo talo aliquid facere concupiscat : nec cos propterea sibi pponendos
existimae  sic anima fidelis & pia mon solum suuideac: Ueruim coram sippe ffag ltendo
carnis exhorreat miracula daemonum : Non id eo tame. Aut non soposse talia¬
dolebre Autobhioc illor meliorer ee iudicabit: Cum̃ sic ꝑsestim in sociotate scorun
quo ꝑaunstutẽ dĩ eui cuncta subiec ta sunt &iminime fallacia & multo maiora fecerunt
c nequa quã igitur psacri legas siilitudiner a impias curiositates & magicas consecra¬
tiones animae purgintur : ere conciliant̃dõ: quia falsur mediator ñ traicit ad siperconsacr
sed potius obsidens interdudituiam ꝑ iffectus : quos tanto maligniores quanto superiores

Expanded text:
ibus vigilantes dormientesque decipiat, vel furentes exagitet? Sed si fieri potest ut homo vita ac moribus melior spectet nequissimos homines, vel in fune ambulantes, vel multimodis motibus corporum multa incredibilia facientes, nec ullo modo tale aliquid facere concupiscat, nec eos propterea sibi praeponendos existimet; sic anima fidelis et pia, non solum si videat, verumetiam si, propter fragilitatem carnis, exhorreat miracula daemonum, non ideo tamen, aut non sdolebit aut ob hoc illos meliores esse iudicabit, cum sint praesertim in societate sanctorum qui per uirtutem dei, cui cuncta subiecta sunt, et minime fallacia et multo maiora fecerunt,  Nequaquam igitur per sacrilegas similitudines, et impias curiositates, et magicas consecrationes animae purgantur et reconciliantur Deo, quia falsus mediator non trajicit ad superiora, sed potius obsidens intercludit viam per affectus, quos tanto maligniores, quanto superbiores
Abbreviated transcription (Latin):
tura corpus ẽ. Etsi animus res quedã intelligibilis idẽ quaetantũ intellegen¬
do in notescqr : Alia creatura .ẽ omnis sensibilis ĩdẽ qđ ꝑquinq sensus cor¬

Expanded text:
tura corpus est: et si animus res quaedam est intelligibilis, id est quae tantum intelligentura corpus est: et si animus res quaedam est intelligibilis, id est quae tantum intelligendo innotescit, alia creatura est omne sensibile, id est quod per o
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. ñdiligeredm̃ : qđ nihilẽ aliud: quã equicqua diligendo atq: sequendo ppo¬
nereqnemo inde separat: pollicendo uitã : Nemo enĩ ab ipso fonte sepa¬
rat : aquã pollicendo ñ separat angelus : ñ enĩ ẽ. angelus cũ inheremus
dõ nrã m̃tepoentior : ñ separat uis t̃ si illauist hic nominataẽ quȩ aliqua potes¬
tatẽ in hocmu doten&: totomundo ẽ omnino sublimior : mens in herens diõ :¬
quocia quonos separare moliunt: astius in hȩremꝰ non separat ꝓmisio futuroꝵ : Na & quie¬
quid boni futurũ ẽ cestius ꝓmittit ds̃ & nihilẽ ipso dõ meliusqͥiam ꝓfecto benesibi in hero¬
liceitur utaceli fabricatore seiungar᷑ Autquis terreat infernis utdm̃deserã :¬
uemsinũ quã deseruissem inferna nescirẽ. Neq creatura inquid alia ꝓdmonens
&ã id ipsũ quod diligimus dm̃ idẽ animũ atq mentẽ creatura eẽ : Aliaergo crea¬

Expanded text:
est non diligere deum, quod nihil est aliud quam ei quicquam in diligendo atque sequendo praepoest non diligere deum, quod nihil est aliud quam ei quicquam in diligendo atque sequendo praeponere. nemo inde separat pollicendo uitam; nemo enim ab ipso fonte separat aquam pollicendo. non separat angelus; non enim est angelus, cum inhaeremus deo, nostra mente potentior. non separat uirtus; si illa uirtus hic nominata est, quae aliquam potestatem in hoc mundo tenet, toto mundo est omnino sublimior mens inhaerens deo; quo ei unde nos separare moliuntur, arctius inhaeremus. Non separat promissio futurorum: nam et quidquid boni futurum est, certius promittit Deus; et nihil est ipso Deo melius, qui jam profecto bene sibi inhaereliceatur, ut a coeli fabricatore sejungar? Aut quis terreat infernus, ut Deum deseram, quem si nunquam deseruissem, inferna nescirem? Postremo, quis me locus et quo inhaeremus Deo, id est animum atque mentem creaturam esse. Alia ergo crea
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus: Aut quomodo uidemꝰ quiñ solũ homines. sed &iã insipientes homines sumꝰ:
Confugiendũ ẽ igit᷑ ad eoꝵ p̃cepta. quos sapientes fuissȩꝓba bileest : ut in lucẽ uerita¬
tati saciemtitubantẽ uelut ramis humanitatis oppacata inducata uetoritas quã uia
nob̵ ds̃ & patriarcharũ segregatione & legis uinculo : & ꝓphetas up̃sagio : &sis¬
ceptibominis sacram̃to : & apostolotestimonio : & martirũ sagume : &gentiũ
occupatione muniuit : Quareratiunculas nr̃as duunis submittamͦ affatib: audamꝰ
inquit dñm dm̃tuũ ex toto cordetuo& extota animatua : & exto tam̃tetua : Quiduis
amplius : & pauluss diligentib: inquit dm̃: om̃a ꝓcedunt inbonũ dicit &iã ipse :¬
enĩqa neq mors neq: uita & reliqua: siergomulla res ab eicaritate separat: Quid
tẽ ⁊ idipsũ enĩ qđ diligimꝰ dm̃ mori ñ potest : tusidũ ñ diligit di cuimors ipsa

Expanded text:
uidemus? aut quomodo uidemus, qui non solum homines sed etiam insipientes homines sumus? uidemus? aut quomodo uidemus, qui non solum homines sed etiam insipientes homines sumus? confugiendum est igitur ad eorum praecepta quos sapientes fuisse probabile est, ut in lucem ueritatis aciem titubantem uelut ramis humanitatis opacata inducat auctoritas. quam uiam nobis deus et patriarcharum segregatione et legis uinculo et prophetarum praesagio et suscepti hominis sacramento et apostolorum testimonio et martyrum sanguine et gentium occupatione muniuit; quare ratiunculas nostras diuinis submittamus affatibus. Audiinquit, dominum deum tuum ei toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. quid uis amplius? et Paulus: diligentibus, inquit, deum omnia procedunt in bonum. dicit etiam ipse enim quia neque mors neque uita et reliqua. si ergo nulla res ab eius caritate nos separat, quid tem; id ipsum enim quod diligimus deum mori non potest, nisi dum non diligit deum, cui mors ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
git si ne miseria: Nullus aũt illoꝵ beatꝰ est quantũ restat: ubibeatauita inuenir
quȩat cũid qđ ẽ hominis optimũ . & amatur & hab&t : Quid ẽ enim aliud qđ dicim
frui nisi p̃sto habere qđ diligis: p̃stoergo eẽ nob deb& optimũ nr̃m sibeate uiuere
cogitamus : Nãquis quis qđ seipso ẽ deterius sequit᷑. fit & ipsedeterior : Oportexaut̃
potest c̃fideredeta libono qđ sibieripipossȩ sentit : &iã siretinere idã plectiq uoluerit:
Quis quis aũt debono quo frlut᷑ ñ considit intantotimore ãmitendibeat. ẽe. quis potesł:
quis uero dubita hominẽ s apientẽ si sequisatis putauer. mauferrinob &iarepugnantib:
posse: Osigit᷑ restatquẽ si sequim bene si a sequim̃ ñ tantũ bene sed &iã beateuiumus:
Secutioergo dĩ ẽ : beatitatis appetitus consecutio ipsabeatitas : sed qopacto seqͥm quẽ non

Expanded text:
git sine miseria: nullus igitur illorum beatus est. quartum restat ubi beata uita inueniri git sine miseria: nullus igitur illorum beatus est. quartum restat ubi beata uita inueniri queat, cum id quod est hominis optimum et amatur et habetur. quid est enim aliud quod dicimus frui nisi praesto habere quod diligis ? praesto ergo esse nobis debet optimum nostrum, si beate uiuere cogitamus. nam quisquis quod se ipso est deterius sequitur, fit et ipse deterior. oportet autem potest confidere de tali bono quod sibi eripi posse sentit, etiam si retinere id amplectique uoluerit. quisquis autem de bono quo fruitur non confidit, in tanto timore amittendi beatus esse quis potest? quis uero dubitet hominem sapientem si sequi satis putauerimus, auferri nobis etiam repugnantibus posse? deus igitur restat, quem si sequimur, bene, si assequimur, non tantum bene sed etiam beate uiuimus. secutio ergo dei est beatitatis appetitus, consecutio ipsa beatitas. sed quo pacto sequimur quem non
Abbreviated transcription (Latin):
xcellere : Qui quantũ imperitoꝵ sensus capit multadant indicia doctrina sũ
suarũ & non uiuunt talit quã uiuendũ ẽẽ p̃cipiunt: Quib sialiqua &iam fortu¬
ne munera accesserint: Quoꝵ appareant usu magni contemptu quae maiores
disficillimũ omnino ẽ : ut eis quisquis uiuendi p̃cepta dantib credens recte
uituperetur : xXIIII. Quodamore sese Quentib: ds auctor itatẽ suã
Ueptẽplicit᷑ muniuerit ex eodẽ libro demorib ecłe catholicae
uaeramus quemad modũ sit hominiuiuendũ : beatsceste om̃s uiuere uolumus:
beatus aut̃ neq illadicipotest: quiñ hab& quod amat qualecũq sit neque qui
hab& & quod amat sinoxiũ sit. Neq qui ñamat. Quod hab&. &iã sioptimũ sit:
Nã &rquiapp&it qđ ad ipisc im̃ potest cruciatur : & qui ad eptus est qđ ad petendũ ñ eor:
fallit᷑: & quiñ ap&it qđ ad ipiscendũ essec egrotat: Ribilaũt istoꝵ animo contin¬

Expanded text:
xcellere, qui, quantum imperitorum sensus capit, multa dant indicia doctrinarum suarum et non uiuunt aliter quam uiuendum esse praecipiunt. quibus si aliqua etiam fortunae munera accesserint, quorum appareant usu magni contemtuque maiores, difficillimum omnino est ut eis quisque uiuendi praecepta dantibus credens recte uituperetur. QVOD AMORE SE SEQVENTIBVS DEVS AVCTORITATIS VIAM SEPTEMPLICITER MVNIVERIT. EX LIBRO DE MORIBVS ECCLE- SIAE CATHOLICAE. Quaeramus quemadmodum sit homini uiuendum. beate certe omnes uiuere uolumus; beatus autem neque ille dici potest qui non habet quod amat, qualecumque sit, neque qui habet quod amat, si noxium sit, neque qui non amat quod habet, etiam si optimum sit. nam et qui appetit quod adipisci non potest cruciatur; et qui adeptus est quod appetendum non esset fallitur; et qui non appetit quod adipiscendum esset aegrotat. nihil autem istorum animo contin