comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ge .i. a suꝑiora ducens litu¬
tio est que de premiis futuris
et de futura uita in celis mis¬
ticis ł aꝑtis uerbis disputat
aꝑtis sic. beati mũdo corde .q.
lauant stolas suas ut sit po¬
testas illis in ligno uite. ⁊ ꝑ
portas intrent in ciuitatem

Expanded text:
est ad superiora ducens, locutio est quae de praemiis futuris et de vita quae est in coelis, mysticis vel apertis verbis, disputat. Apertis, sic: Beati mundo corde, quolavant stolas suas, ut sit potestas illis in ligno vitae, et per portas intrent in civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
qr nõ eum ꝓpiciũ ⁊
salubrem nisi hũili¬
tas et pietas capit
ẽẽ ante dm̃ cũ dure
ceruicis hominib nł
est aliud qm iudicã¬
do adesse atq ꝓuni¬
endo. unde aũ te fa

Expanded text:
 non eum propitium et salubrem nisi humilitas et pietas capit? esse autem deum cum durae ceruicis hominibus nihil est aliud quam uindicando adesse atque puniendo: unde cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
ascendam decum qr ppłs dure
ceruicis est. Ne forte disꝑdam te
iniuia audiens ppls sermonem
hunc pͥessimum licit ⁊ nullus
et morẽ rndittiu est cultu suo. Dixit q dñs ad moysẽ.
lo quere filis isrł̃ ppłs dur̃e cẽtuitis est. semel ascendam

Expanded text:
ascendam tecum quia populus durae cervicis est ne forte disperdam te in via audiens populus sermonem hunc pessimum luxit et nullus ex more indutus est cultu suo dixitque Dominus ad Mosen loquere filiis Israhel populus durae cervicis es semel ascendam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̾. sic loquebatur
ignorantem sicut
ꝑ energuminos uel
fanatitos quecũq
enim arcipit intel¬
lectum ⁊ rõnem tol¬
lit. sp̃c ueto bonus qͦs¬
cũq gr̃a repleuent
uidentes ⁊ intelligẽ¬
tes facit. Unde sp̃c ꝓ
preuaricatio mulis¬
iis qr memor erat p̃-¬
cepti d̾i obliuo tñ u¬

Expanded text:
s loquebatur ignorantem, sicut per energumenos vel fanaticos: quemcunque enim arripit, intellectum et rationem tollit. Spiritus vero bonus quoscunque gratia repleverit, videntes et intelligentes facit, unde spiritut praevaricatio mulieris, quia memor erat praecepti Dei. Oblivio t
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. Ideo callidus hos¬
tis interrogat hoc et
mandatũ dei menio¬
rat ne cum petcau̾it
extusationem hãt
qͣi oblita.

Expanded text:
» etc. Ideo callidus hostis interrogat hoc, et mandatum Dei memorat, ne cum peccaverit, excusationem habeat quasi oblita.
Abbreviated transcription (Latin):
maliciis ab adolescencia sua. Non igitur ultra ꝑcuciam
oͣm̃em animam uiuentẽ sicut fe¬
ci cunctis dieb terre sementis et
messis frigus et hestus estas et y¬
emps nox et dies non requiescent.

Expanded text:
a sunt ab adolescentia sua; non igitur ultra percutiam omnem animam viventem, sicut feci. Cunctis diebus terrae, sementis et messis, frigus et aestus, aestas et hyems, nox et dies non requiescent.
Abbreviated transcription (Latin):
Ier. Ego deditibi sic¬
cumam precipuam
sr̃ fr̃es tuos qm ac¬
cepi de manibz amor¬
reoꝵ ĩ gladio meoꝵ
⁊ sagita siccima uixͣ
grecam ⁊ latinam
osuetudinem decli¬
nata est hebraice .ni.¬

Expanded text:
« Ego dedi tibi Sichimam praecipuam super fratres tuos, quam accepi de manibus Amorrhaeorum in gladio meo et sagitta. » Sichima juxta Graecam et Latinam consuetudinem declinata est, e
Abbreviated transcription (Latin):
sychen transfertuꝵ ĩ
humerũ pulchre al¬
lusit ⁊ ad nom̃ dicẽs
Ego dedi tibi hume
possedisse archum ⁊
gladium iusticiam
uocat ꝑ qm̃ meruit
ꝑegrinus ⁊ aduena
interfecto sichen et
emor de ꝑiculo libe-
castella ob euersionẽ
federate urbis aduer¬
sum se consurgent
mam qmͣ emi ĩ for¬
titudine mea .i. in
pecuma qm multo

Expanded text:
ea transfertur in humerum, pulchre allusit ad nomen, dicens: Et ego dabo tibi humerpossedisse: arcum hic, et gladium, justitiam vocat, per quam meruit peregrinus, et advena, interfecto Sichem, et Emor, de periculo liberacastella ob eversionem foederatae urbis adversum se consurgerenmam, quam emi in fortitudine mea, hoc est in pecunia, quam multo
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Tunc iolasti stratũ cum
mea ⁊ capitulũ liberis meis.
Maior ad portandũ ⁊ maior
robore effusus es qiͣ aqua ne ad¬
icias ascendisti cubile prĩs tui
liberis ⁊ debebas iuxta ordinem
natiuitatis tue hereditatem que
pumegenitis debetur sacerdociũ
portando onere ⁊ preualido robo¬
re demonstrat᷑ sed qr peccasti ⁊
qiͣ aqua que uastulo nõ tenet᷑
uoluptatis effusus es impetu
quo pumogeniti ordinẽ ꝑdidisti.

Expanded text:
tui, tunc violasti stratum cum mea, et capitulum in liberis meis, major ad portandum roborem: effusus es quasi aqua, ne adjicias. Ascendisti enim cubile patris tui, liberis, et sedebas juxta ordinem nativitatis tuae; et haereditatem, quae primogenitis portando onere et praevalido robore demonstratur. Verum quia peccasti, quasi aqua quae vasculo non tenetur, voluptatis effusus es impetu,quod primogeniti ordinem perdidisti.
Abbreviated transcription (Latin):
S. asportate uob̃¬
cũm ⁊ c̾. Ioseph sic̾
pater eius terram¬
ꝓmissionis tota
mente desidebat ex¬
incolatũ egypti de-¬
destabatur nos qͦ¬
moraliter instruit
ĩ hoc mũdo terram
uiuentiũ semꝑ desi

Expanded text:
sportate o» etc. Joseph, sicut pater ejus, terramomissionis tota mente desideraincolatum Aegypti detestabatur. Nos qmoraliter instruit, in hoc mundo, terram viventium, semper desi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ioseph senestendo ꝑuenit ut
eos natos uideret cum aũ ia
cob ingressus est ĩ egyptũ uiue¬
nis erat ioseph ⁊ eum pĩ mori¬
ens quinqͥgesimũ sextum fere
annũ agentem reliquit unde
ꝯstat mysterii causa illum nu¬

Expanded text:
 Ioseph senescendo peruenit, ut eos natos uideret, Iacob autem cum ingressus est in Aegyptum, iuuenis erat Ioseph et eum pater moriens quinquagesimum et sextum fere aetatis annum agentem reliquit? unde constat certi mysterii causa illum nu
Abbreviated transcription (Latin):
suis plerum qz appellatur ia
Introitus eius accipiendus est
qͣm diu uirit ioseph ꝑ ꝙ̃ fc̃m
est ut intraret. Toto eium ille
temꝑe nasci et uinere potuerõ
ad nepotes beniami sicut enĩ
dicit hii filii lye quos peꝑit ip̃i
iacob ĩ mesdpotanua syrie lo¬
quens ⁊̃ de hiis qui nõ erant

Expanded text:
suis plerumque appellatur Iacm intrasse, introitus eius accipiendus est quamdiu uixit Ioseph, per quem factum est, ut intraret. toto quippe illo tempore nasci et uiuere potueruntad nepotes Beniamin. sicut enim dicit: hi filii Liae. quos peperit ipsi Iacob in Mesopotamia Syriae, loquens etiam de his qui
Abbreviated transcription (French):
zabulon. Et beniamin. Dan ⁊ nep¬
talim. Gad. Et aser Erant igitur
omnes anime eoꝵ. qui egressi st̃¬
de femore iacob sebtiiaginta. Ibͬ

Expanded text:
Zabulon, et Benjamin, Dan, alim, Gad, et Aser. Erant igitur omnes animae eorum qui egressi sune femore Jacob, septuaginta.
Abbreviated transcription (Latin):
lamech. qd̾ interp̃tat᷑ princeps
dm̃ his litteris scribitur ut uir
trib litteris scribatur. alech. ioth
syn. ⁊ dicatur is uidens extrib
res. aleth. her. dicatur. ra. hel.

Expanded text:
interpretatur princeps Deum his litteris scribitur, ut vir ex tribus litteris scribatur, aleph, , iod, , sin, , ut dicatur ais, ; videns ex tribus, res, aleph, he, dicatur rahe, .
Abbreviated transcription (Latin):
uitate añ qͣm sodomam ꝑueni¬
tent .iiii. reges ꝑfecti de babylo¬
ne interfecerũt gigantes hoc est
raphaim robustos quoq arabie¬
sabe queusq hodie sic uocatur.
zurzim autẽ ⁊ emrim tectibiles
tes fortissimas posuerunt ⁊ reu¬
tentes uenerũt ad fontẽ iudici
et palmaiz feuule s asason tha¬
mar uibs palmaꝵ int̾pretat᷑.¬

Expanded text:
vitate. Antequam Sodomam pervenirent quatuor reges profecti de Babylone, interfecerunt gigantes hoc est Raphaim, robustos quosque ArabiSave, quae usque hodie sic vocatur. Zuzim autem et Emim terribiles tes fortissimas posuerunt. Et revtentes venerunt ad fontem judicii, et palmarum fertile: unde Asason Thamar Urbs palmarum interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
nificatur ad uetus
testamentũ timorẽ
pocius ꝑtinere sic̾
ad nouum dilectio¬
teri nouum lateat
et in nouo uetus
pateat. qũo autẽ
tali ppło tribuatur
uidere uocem dñi
sic hoc accipiendũ
est intelligere cum
sibi loqui cũ dñi
timeant ne mori
erant a peccatis ti¬
menido.l. ne penas
sensibiles paterent᷑
qui nõ dũ poterant
amare iustiçiam ⁊
temptabant᷑ a dño
ut appareret cuius¬
modi esset nõ deo ꝙ̃

Expanded text:
nificatur ad uetus testamentum timorem potius pertinere sicut ad nouum dilectiotere nouet in novo vetus pateat. Quomodo autem tali populo tribuatur videre vocem Dei, si hoc accipiendum est intelligere, cum sibi loqui Deum timeant ne moriaerant a peccatis, timendo scilicet ne poenas sensibiles paterentur; quia nondum poterant amare justitiam, et tentabantur a Domino, ut appareret cujusmodi essent; non ut Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpiciatoriũ tabula
erat aurea eiꝰdem mñ¬
sure cuins archa sic
dcã qr ibi deus mo¬
ysi apparens et cũ
eo loquens ꝓpitia

Expanded text:
pitiatorium tabula erat aurea ejusdem mensurae cujus arca; sic dicta quia ibi Deus Moysi apparens, et cum eo loquens, propitia
Abbreviated transcription (Latin):
rium de auro pu¬
rissimo duos cubi¬
tos et duidium
tenebit longitudo
enis cubitũ ⁊ se-¬
missem latitudo.

Expanded text:
rium de auro mundissimo; duos cubitos et dimidium tenebit longitudo ejus, cubitum ac semissem latitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
phylosophia fide
trinitatis uincitur
cũ enim philosophi¬
am inuenerint et
de machina tocius
mundi disputaue¬
rint ad cegnitionẽ
trinitatis ꝑuenire
nequiuerunt ꝑ di-¬
gitum sp̃c sc̃s intel¬
ligitur ñ qd̾ minor

Expanded text:
philosophia, fide Trinitatis vincitur. Cum enim philosophiam invenerint, et de machina totius mundi disputaverint, ad cognitionem Trinitatis pervenire nequiverunt. Per digitum Spiritus sanctus intelligitur, non quod m
Abbreviated transcription (Latin):
qz similiter male¬
b suis ut educerent scimphes ⁊ ñ
poterunt. Erant q scimphes tã
in hominib qmͣ in iumentis. et
dixerunt malefici ad pharaonem.

Expanded text:
 similiter malebus suis, ut educerent sciniphes et non potuerunt; erantque sciniphes tam in hominibus quam in jumentis. Et dixerunt malefici ad Pharaonem
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit. In hiis qͥ
salui fiuntꝰ et ĩ hiis
qui ꝑeunt nõ dixit
xp̃i bonum odorem
odorem se dixit. Itu¬
uero tales sunt qui
da est bona uolũta¬
te indei gr̃a ut in¬
cipiant ei ꝑdesse iu¬
dicia dei que mal̾
cordib nocent. uñ
ille mutato corde ĩ

Expanded text:
adjunxit, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt. Non dixit Christi bonum odorem um bonum odorem se dixit. Iuero tales sunt, ut da est bona uoluntate in dei gratia, ut incipiant ei prodesse iudicia dei, quae malis cordibus nocent. unde ille mutato in melius
Abbreviated transcription (Latin):
nun dicebat᷑
nĩr. postea absolute princeps.
om̃iũ .s. genciũ princeps fut᷑a
Quidã pessime suspicant᷑ eam¬
prius lepram fuisse uocatam. ⁊
postea principem cũ lepra sa-

Expanded text:
nim dicebatur familiae mater: postea absolute princeps, omnium scilicet gentium princeps futura. Quidam pessime suspicantur, ante eam lepram fuisse vocitatam, et postea principem: cum lepra SARATH
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ zelans est et zelo ꝯmotus ħ dicit. esd ⁊̃ nouũ¬
hoc genus bonitatis eius ut ⁊̃ post adulteriũ
reuertentem et toto corde penitentẽ suscipiat.
unde nũquid mulier si exierit a uiro ⁊ dormie¬
rit cũ alio iuro reuertens reuertetur ad uirum
suũ ⁊ t̾. ⁊ alibi. et postqͣm forncata est ĩ om̃ib
dixi reuertere ⁊ c̾. hic ergo deus zelans si requi¬
rit et considerat aĩam tuam sibi adherere si ser¬
uat corripit ⁊ indignatur uelut zelotipia qͣ¬
dam gre usus spẽ tibi esse salutis agnoste. si u̾o
correctionem contempnis discedat ate zelus eiꝰ
scd̃m illd̾ pp̃ea discedit zelus meus ate. ⁊c̾. ui
de mĩam et pietatem dei qͣndo uult misereri ĩdig¬
nari sedicit ⁊ irasci sicut ꝑ ieremiam dicit dolo

Expanded text:
 zelans est et zelo commotus hoc dicit. Est etiam novum genus hoc bonitatis ejus, ut etiam post adulterium revertentem et toto corde poenitentem suscipiat. Unde: Nunquid mulier si exierit a viro, et dormierit cum alio viro, revertens revertetur ad virum suum? etc. Et alibi: Et postquam fornicata es in his omnibus, dixi: Revertere, etc. Hic ergo Deus zelans si requirit et desiderat animam tuam sibi adhaerere, si servat, corripit et indignatur, velut zelotypia quadam erga te usus, spem tibi esse salutis agnosce. Si vero correptionem contemnis, discedit a te zelus ejus, secundum illud: Propterea discedit zelus meus a te, etc. Vide misericordiam et pietatem Dei; quando vult misereri, indignari se dicit et irasci, sicut per Jeremiam dicit: Dolo
Abbreviated transcription (Latin):
bantur uob̃. Si aũ tria hec nõ
fecerit ei exibit gratis .i. si eam
alia a filio ducta istam eiecerit
abibit gratis .i. sufficiat ei nõ
teneri in seruitute abibit nich
accipiens ut seruus hebreus. ñ
enim licet dño copulare eam
iuiro nõ hebreo qm nõ licet ex¬
tere genti tradi. si aũ seruo he
marito separata.

Expanded text:
t. Si autem tria haec non fecerit ei, exibit gratis. Hoc intellaliam filio suo ductam, istam ejecerit, abibit gratis: id est, sufficiet ei non teneri in servitute. Abibit enim nihil accipiens, ut servus Hebraeus. Non enim licet Domino ejus copulare illam viro non Hebraeo, quam non licet exterae genti tradi. Si autem servo Hmarito separata.
Abbreviated transcription (Latin):
ralem sapĩam de reb mundialib auferentes ad inscituta diui¬
na conuertimus. triduit̾ de egypto ꝓficistim᷑ si purificantes ĩ
nobis dcã fcã uel cogitata. tua sunt .ni. hec ꝑ que homines
petcare possunt efficiamur mundi corde ut possimus deum
uidere princeps uero egypti ubi uidet se uchemenciꝰ urgeri ut
dimittat ppłm dei scdo̾ loco cupit impetrare ut ñõ longius ab-¬
eant ne totum triduũ ꝓficiscantur dicens. nõ longe abeatis
ꝓficiscantur mult in nobis uel unum diem in aliis duos in
aliis totum tridiũ possidet. beati illi qui totum triduum¬
ab eo recedunt.

Expanded text:
ralem sapientiam, de rebus mundialibus auferentes, ad instituta divina convertimus. Tridui iter de Aegypto proficiscimur, si purificantes in nobis dicta, facta vel cogitata tria sunt enim haec per quae homines peccare possunt, efficiamur mundi corde, ut Deum videre possimus. Princeps vero Aegypti ubi videt se vehementius urgeri ut dimittat populum Dei, secundo loco cupit impetrare ut non longius abeant, ne totum triduum proficiscantur, dicens: Ne longe abeatis. a se proficiscantur. Vult in nobis vel unum diem, videlicet, in aliis duos, in aliis totum triduum possidere. Beati illi qui ab eo totum triduum recedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
omni temꝑe presentis inte et
in sc̃ẽ trinitatis ꝯfessione. ꝑ
fidem et spem et caritatem bo¬
noꝵ oꝑum obsequia deo crea¬
tori uestro exibebitis. pascha
enim celebramus mense no¬
uoꝵ cum ꝑ sanguinem agni
ĩmaculati ab egypcia serui¬
tute liberati ꝑ sp̃uales aqͣs
de ueteri. homine in nonum
transimus ñ in uetustate lit¬
tere. sed in nouitate sp̃c. quo
ro mensis primitinoꝵ celebra
tatem et sermonũ primicias
dño consetramus sollempnita¬
tem quoq in exitu anni qͣndo
ꝯgregatis frugib .i. iurtutũ
fructib ad finem uite ⁊ intro¬
itum regni celestis ꝑuenire cõ¬
nos nos ẽẽ agnostimus nec re-¬
quiem hic sed in futuro reqͥri¬
mus sedulo curantes ne ĩ cõs¬
pectu dei uacui appareamus.

Expanded text:
omni tempore praesentis vitae et in sanctae Trinitatis confessione, per fidem et spem et charitatem bonorum operum obsequia Deo creatori vestro exhibebitis. Pascha enim celebramus mense novorum, cum per sanguinem Agni immaculati ab Aegyptia servitute liberati, per spirituales aquas de veteri homine in novum transimus, non in vetustate litterae, sed in novitate spiritus, quo ro mensis primitivorum celebram voluntatum, et sermonum primitias Domino consecramus; solemnitatem quoque in exitu anni, quando congregatis frugibus, id est virtutum fructibus, ad finem vitae et introitum regni coelestis pervenire connos nos esse agnoscimus, nec requiem hic, sed in futuro requirimus, sedulo curantes ne in conspectu Dei vacui appareamus.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣr quid colligant
terre ut necͤ semi¬
netur. nõ enim
ad iuneam et o¬
liuetum ꝑtinet
qd̃ dc̃m eit edent
pauꝑes gentis tue
qr de terra nõ se¬
minata nichil
possunt sumere
ubi segetes nasci
nõ possunt de ui¬
nea enĩ ⁊ olieto
postea dicit similit̾
uiunt an sic acci¬
piendũ.ui. ãnis
liges ut intelligat᷑
seminabis: ⁊̃ si dic¬
tum nõ est ut ad
Ilam quid inde
habebunt pauꝑes
feris bestiis dedit

Expanded text:
 quid colligant terrae, ut nec seminetur quidem. Non enim ad vineam et olivetum pertinet, quod dictum est, Edent pauperes gentis tuae, quia de terra non seminata nihipossunt sumere, ubi segetes nasci non possunt. de uinea autem et oliueto postea dicit similiteruiunt. an sic accipiendum: sex annis liges, ut intelligatur seminabis, etiamsi dictum non est: ut ad inatum? Nam quid inde habebunt paupereferis bestiis dedit
Abbreviated transcription (Latin):
dem numeri peni¬
tencie et confessio
qui domino pecca¬
uerat ⁊ malum co¬
ram eo fecerat cog-
ruisum q leticiam
cepit et sp̃n illuis
principali ne ultra
laberetur conforta¬
tus fuerit. ht̃ ergo¬
latitudo orientalis
remissione peccatoꝵ
et spe future qͥetis¬
postoloꝵ confitem᷑
nos credere scãm ec¬
cens. Confiteor u¬
num baptisma in
remissione peccatoꝵ
spero resurrectionẽ
mortuoꝵ et uitam
futuri seculi.

Expanded text:
dem numeri, poenitentia, confessio,ut is qui Domino peccaverat, et malum coram eo fecerat, cognrursumque laetitiam ceperit, et Spiritu illius principali, ne ultra labi posset, confortatus fuerit. Itaque orientalis remissione peccatorum, et spe futurae ipostolorum confitemur nos credere sanctam Eccens: Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum; spero resurrectionem mortuorum, et vitam futuri saeculi.
Abbreviated transcription (Latin):
erx. De melcha uxore nachor
filia aran natus est hus de cuiꝰ
styrpe iob descendit sicut scrip¬
de syro sermone translatus sit
et quartus ab esau ⁊ reliqua
que ibi continentur in hebreo
de melcha buz ex cuius gen̾e
balaan duinus sicut hebra
tradunt qui in iob dicitur he-¬
dei postea ꝑ iobedĩam et desi¬
derium nlimetũ dum istłi ma¬
ledicere cupit diuni uccabulo
nũcupant᷑. Unde iratus est he
enim uocatur aram que ꝓ sy¬
ria scripta est et ip̃o nomine le¬
gitur in ysaia.

Expanded text:
. De Melcha uxore Nachor, filia Aran, natus est Hus, de cujus stirpe Job descendit, sicut scripde Syro sermone translatus est, et quartus sit ab Esau, et reliqua quae ibi continentur, in Hebraede Melcha Buz, ex cujus genele divinus, ut Hebraei tradunt, qui in libro Job dicitur HelDei; postea per inobedientiam et desiderium munerum, dum Israel maledicere cupit, divini vocabulo nuncupatus. Et iratus est Helenim vocatur Aran, quae hic pro Syria scripta est, et ipso nomine legitur in Isaia.
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝵ. ordinab̃ inquit eos tri¬
biios et centuriones ⁊ .q. ⁊¬
c̃. et iudicabunt ppłi om̃i ho¬
erit referent ad te. audiant
principes ppłi ⁊ p̃sb̾ri plebis
qui debent om̃i hora ppłm iu¬
dicare semꝑ ⁊ sñ int̾missione
sedere in iudicio dirimere lites
et reconciliare dissidentes in
grãm reuocare discordes. dis¬
cat unusquisq ex scripturis
scĩs offmñ suum moyses inquit
ut sit in eis que ad dm̃ sunt
⁊ uerbum d̾i edisserat ppłis.
ceteri uero principes quos ap¬
pellauit tribunos q tribui
presunt ł centuriones ł quin¬
quagenarii que presunt mi¬
norib iudiciis que ad singłos
ꝑtinent dirimentes ꝙͣ figurã
⁊̃ in futuro scdo seruandam ꝓu¬
nõ solum dñs iudicat. cui õe
iudicium dedit pr̃. sed constitu¬
it principes qui iudicent de mi¬
norib cansis. uerbum aũ qd̃
grauins fuerit. referant ad ip¬
sum. Ideo dicit dñs de quodã qr¬

Expanded text:
. Ordinabis, inquit, eos tribunos et centuriones, et indicabunt populum omni hoerit referent ad te. Audient principes populi et presbyteri plebis, qui debent omni hora populum judicare, semper et sine intermissione sedere in judicio, dirimere lites, et reconciliare dissidentes, in gratiam revocare discordes. Discat unusquisque ex Scripturis sanctis officium suum. Moyses, inquit, ut sit in his quae ad Deum sunt, et verbum Dei edisserat populis. Caeteri vero principes, quos appellavit tribunos, quia tribui praesunt, vel centuriones, vel quinquagenarii qui praesunt minoribus judiciis, quae ad singulos pertinent dirimentes. Quam figuram etiam in futuro saeculo servandam punon solum Dominus judicat, cui omne judicium dedit Pater , sed constituit principes qui judicent de minoribus causis; verbum autem quod gravius fuerit, referant ad ipsum. Ideo dicit Dominus de quoda
Abbreviated transcription (Latin):
uitoriũ semini terra est ut uirgultũ ex utroq nastatur. ynde¬
uenerunt ⁊ genuerunt sed potuetũt in ꝑadyso eis eẽ nuꝑcie hono¬
rabiles ⁊ thorus inmacłatus sine ardore libidinis. sine labore pari¬
tu manentib ⁊ de ligno uite uigorem sumentib ⁊ fĩlii ad eundẽ
ꝓducerentur statum donec impleto nu̾o sine morte aĩalia corꝑa
in aliam qualitatẽ transirent in qua oĩo regenti sp̃ui deseruiret
⁊ solo sp̃u uiuisicante sine corꝑis alim̃tis uiuerent. Cur gͦ nõ coie¬

Expanded text:
iutorium semini terra est, ut uirgultum ex utroque nascatur; hovenerunt, et genuerunt; sed potuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorabiles et thorus immaculatus sine ardore libidinis, sine labore paritu manentibus, et de ligno vitae vigorem sumentibus, et filii ad eumdem perducerentur statum, donec impleto numero sine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potue
Abbreviated transcription (Latin):
filiis hoĩm. ¶ Nemo enim pot̾at¬
genus hũanum. liberare nisł ip̃e.
Unde nemo inuentus est dignꝰ¬
turam. ergo nec formare costam¬
ĩ mulierem nec carnis supplemẽ¬
tum in locum coste nõ qd̾ nich¬
agant ut aliquid creetur sed nõ
trinitas est creator fra est ergo fe

Expanded text:
filiis hominum. » Nemo enim pogenus humanum liberare nisi ipse. Nemo inventus est dignturam, ergo nec formare costamin mulierem, nec carnis suppletum in loco costae: non qagant ut aliquid creetur, sed non est, Trinitas est creator. Facta est
Abbreviated transcription (Latin):
Aug̃. quid est qd̾ ait cũ de pas¬
cha preciꝑet. erit tibi in signũ
net erum paschã ꝓpter occisi¬
onem oius ad fidem xp̃i et
sanguinem quo redempti su¬
nuis. hec aũ fides oꝑib pp̃o¬
nenda est ut sit quodãmodo
suꝑ manum contͥra illos qui
nit ut ex illa pendeant oꝑa
alioqͥn grã iam nõ est gr̾acia
de domo seruitutis qm̃ in ma¬
nu forti eduxit dominus de lo¬
co isto ut nõ comedatis fermen¬
tatum panem hodie egredi-¬
mni mense nouarum frugũ
cumq te induxerit dñs in ter¬
ram chananei et ethei ⁊ amor-¬
rei et euei ⁊ iebusei quam iu¬
rauit patrib tius ut daret tibi

Expanded text:
 Quid est quod ait, cum de Pascha praeciperet, Erit tibi in signum net enim Pascha propter occisionem ovis ad fidem Christi, et sanguinem quo redempti sumus. Haec autem fides operibus praeponenda est, ut sit quodammodo super manum, adversus illos qui ni, ut ex illa pendeant operalioquin gratia iam non est gratiade domo servitutis quoniam in manu forti eduxit vos Dominus de loco isto ut non comedatis fermentatum panem hodie egredimini mense novarum frugum cumque te introduxerit Dominus in terram Chananei et Hetthei et Amorrei et Evei et Iebusei quam iuravit patribus tuis ut daret tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ambula coram me et esto ꝑfectus.
ponam q fedus ieum inter me ⁊
te. et multiplicabo te uehem̃ter ni¬
mis. Cetidit habram pronus in fa¬
ciem. Dixit q ei deus. ego sumͣ et
cũ xp̃ianũ ppłm toto orbe inui¬
dia stumulante ꝑ sequitur et
longe lateqz dispsus uagando
⁊ negociando om̃nib est hone¬
rosus.

Expanded text:
ambula coram me, et esto perfectus; ponamque foedus meum inter me et te, et multiplicabo te vehementer nimis. Cecidit Abram pronus in faciem suam; dixitque ei Deus, Ego sum, etChristianum populum toto orbe invidia stimulante persequitur, et longe lateque dispersus, vagando et negotiando omnibus est onerosus.
Abbreviated transcription (Latin):
deseriuant sequentes sacetdotes
ad mensam et candelabrũ et¬
successorem a aron qui intret
si enim dixisset deseriure ĩ scĩs
enum ubi est archa testimoni: so¬
lus intrabat sumnus sacerdos

Expanded text:
deserviant et sequentes sacerdotes ad mensam et candelabrum etsuccessorem Aaron, qui intret Si enim dixisset, Deservire in sanctis enim, ubi est arca testimonnus intrabat summus sacerdos:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ in ip̃a ueste sacerdotis signifi
in peccore sacerdotis posito u¬
dicia constituit. In lamina uo
scĩficationem.⁊ abolicionẽ pec¬
tore sinule arthe in qua lex e¬
rat et lamina ĩ fronte simil

Expanded text:
in ipsa veste sacerdotis significin pectore sacerdotis posito dicia constituit, in lamina vero sanctificationem et ablationetore simile arcae in qua Lex ea illa in fronte, simil
Abbreviated transcription (Latin):
interpͥretatur deus ł fortis ꝙͣ¬
iuis igitur grandis auctorita¬
tis suit ⁊ eloquencie ip̃oꝵ um¬
bra nos opprimat qui iscl ui¬
rum ł mentem uidertem trãi¬
tulerũt. Nos magis scripture
uccauit auctoritate ducimur
qm cuilibet eloq̃ncie scl̃aris.

Expanded text:
interpretatur Deus, sive fortis. Quamvis igitur grandis auctoritatis sint, et eloquentiae ipsorum umbra nos opprimat, qui Israel virum, sive mentem videntem tulerunt: nos magis Scripturae, vocavit, auctoritate ducimur, quam cujuslibet eloquentiae saecularis.
Abbreviated transcription (Latin):
bat eum. hic aũ
loquebatur nubes
hoc ergo loco sigr̃at
turarum penetra¬
re. alibi aũ qnͣdo
medium nebule
ingressus est ꝑfec¬
toꝵ figuram tenu
sensuum archana
inuestigant.

Expanded text:
bat eum. Hic auteloquebatur nubes hoc ergo loco significturarum penetrare. Alibi autem quando medium nebulae ingressus est, perfectorum figuram tenuit, sensuum arcana investigant.
Abbreviated transcription (Latin):
uident ceci fiant qͥs
autẽ nisi instiens
credidit aliquid ho¬
muni scd̃m uicia cor¬
porali posse accidere
qd̃ deus nolit s eũ
iuste totum uelle
nemo ambigit.

Expanded text:
uident caeci fiant? quis autem nisi insipiens crediderit aliquid homini secundum uitia corporalia posse accidere, quod deus nolit? sed eum iuste totum uelle nemo ambigit.
Abbreviated transcription (Latin):
guineiait moy¬
ses obsecro dne nõ¬
silm eloquens ab
heri et nundius
tercius et ex quo
eum. quis fecit oͥs
honuius aut quis
fabricatus nueiũ
et surdum uiden¬
tem ⁊ cecum. Noͣn
tercianum diem n
ex quo cepisti loqͥ
famulo tuo intelli¬
gitur credere posse fi¬
eri dei uoluntate su¬
bito eloq̃ntem cũ
dicit neqz ex quo
cepisti loqui famu¬
lo tuo tanqͣm ostẽ¬
dens fieri posse ut
qui ante hesternũ
et nudius tercianũ
diem eloquens nõ
fuisset repente fie¬
ret ex quo cum il¬
lo domin loqͥ cepit.

Expanded text:
guinem ait Moses obsecro Dom eloquens ab heri et nudius tertius et ex quo eum quis fecit os hominis aut quis fabricatus est mutum et surdum videntem et caecum nontertianum diem, neque ex quo coepisti loqui famulo tuo, intelligitur credere posse fieri Dei voluntate subito eloquentem, cum dicit: neque ex quo coepisti loqui famulo tuo; tanquam ostendens fieri potuisse, ut ante hesternum et nudiustertianum diem, qui eloquens non fuisset, repente fieret, ex quo cum illo Dominus loqui coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Loꝵ. hãt archam testam̃ti in
qͣ suit tabule legis ut ĩ lege d̾i
meditetur die ac nocte ⁊ memo-¬
atur libroꝵ d̾i. Intra ip̃m qͦ
sit urna manne reposita ĩtellec¬
tus .s. uerbi dei subtilis ⁊ dulcis
sacerdotalis et florida seueritas

Expanded text:
 et arcam Testamenti, in quo sunt tabulae legis, ut legem illius meditetur die ac nocte, et memoatur librorum Dei. Fit intra ipsum et urna manna, id est repositus intellectus verbi Dei, subtilis et dulcis doctrina, et florida severitas
Abbreviated transcription (Latin):
tram. uidit eum
iocantem cũ rebet¬
ca uxore sua et ac¬
cercito ait ꝑspicu¬
a sit cur mentitꝰ¬
respondit. tunui
ne morerer ꝓpter e¬
am. Dixit q abi¬
melech. Qnare im¬

Expanded text:
tram vidit eum iocantem cum Rebecca uxore sua et accersito ait perspicua sit cur mentitspondit timui ne morerer propter eam dixitque Abimelech quare i
Abbreviated transcription (Latin):
uadam ad pharaonem et educã
filios isrł de egypto. qui dixit ei¬
ego ero tecum et hoc habebis sig¬
labis deo sup montem istum. aut moyses deo ad deum.
Ecce ego uadam ad filios isrł et dicam eis. Seus pr̃m no-¬
stroꝵ misit me ad uos si dixerint mͥ qd̃ est nomen eius.

Expanded text:
am ad Pharaonem, et educam filios Israel de Aegypto. Qui dixit eEgo ero tecum, et hoc habebis sigmeum de Aegypto, immolabis Deo super montem istum. Ait Moses ad Deum: Ecce ego vadam ad filios Israel, et dicam eis: Deus patrum vestrorum misit me ad vos. Si dixerint mihi: Quod est nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
seruus petit rebecca potum tri¬
buit qr electoꝵ eccl̃ia desiderio
predicatoꝵ ex iurtute sue fider
satisfacit. Que enim dñi que
audit confitetur predicatori
aqͣm refectionis et refrigerii
offert. et notandũ qd̃ ydriã
ab humero inclinans posuit
qr illa confessio placita que
a bono oꝑe ꝓcedit uel aqͣm
prebuit qr eo qd̃ credidit ua¬
cua nõ remansit. Mox enum
predicauit qd̃ auduit ⁊ do¬
cendo ml̃tos ex se predicatores
ꝑtulit. aquã enim in ydria
scĩa predicationis in m̃sura
studet enim ño plus saꝑe qͣm
oportet saꝑe ydria in ulna
mesura p̾redicationis ĩ oꝑe
nec solum om̃ib comitib eiꝰ
sed et camelis potum prebet
ño solum prudentib sed ⁊̃ stul¬
tis predicatur. unde sapientib
et insipientib debitor sum
aqua etiam ium̃tis datur cũ
cura carus quomodo sit ha¬
benda disponitur ut ex uolun¬
tate nõ impendatur et ex ne¬
cessitate ño negetur. Unde car¬

Expanded text:
tribuit: quia electorum Ecclesia desiderio praedicatorum ex virtute suae fidei satisfacit. Quae enim Deum, quem audit, confitetur, praedicatori aquam refectionis et refrigerii offert. Et notandum quod hydriam ab humero inclinans posuit, quia illa confessio placida est quae a bono opere procedit. Vel aquam praebuit, quia in eo quod credidit, vacua non remansit. Mox enim praedicavit quod audivit, et dicendo multos ex se praedicatores protulit. Aqua enim in hydria, scientia praedicationis in mensura. Studet enim non plus sapere quam oportet sapere. Hydria in ulna, mensura praedicationis in opere. Nec solum omnibus comitibus ejus, sed et camelis potum praebet, non solum prudentibus, sed etiam stultis praedicatur. Rom. I: « Sapientibus et insipientibus debitor sum. » Vel aqua etiam jumentis datur, cum cura carnis quomodo sit habenda disponitur, ut ex voluptate non impendatur, et ex necessitate non negetur; unde
Abbreviated transcription (Latin):
os apiendũ est a dño. occurrit
aũ in monte dei. Merito os eiꝰ
aꝑitur qui occurrit ĩ montem
cum ip̃o nigłia. tu quoq nisi
ascenderis in montem dei et ibi ce¬
cutretis moysi .i. nisi excelsum
legis sensum ascenderis nisi sp̃ua¬
lis intelligencie cacumen inuase¬
si in humili loco littere sceteris
nõ occurristi moysi in monte
dei nõ os tuum aꝑuit d̾s neq
instruxit que te oporteat loqui
nisi aaron moysi in monte oc¬
currisset nisi eiꝰ sensum iudiss
ardiuim nõ ei loqueretur uer¬
ba dei neq iurtutem signorum
tradidisset neq ꝑticipem tanti
misterii concinisset.

Expanded text:
os aperiendum est a Domino: occurrit autem in montem Dei. Merito os ejus aperitur, qui occurrit in montem cum ipso in gloria. Tu quoque, nisi ascenderis montem Dei, et ibi occurreris Mosi, id est nisi excelsum legis lis intelligentiae cacumen invaseSi in humili loco litterae steteris, non occurristi Mosi in montem Dei; non os tuum aperuit Deus, neque instruxit quae te oporteat loqui; nisi Aaron Moysi in monte occurrisset, nisi ejus sensum vidisset arduum, non ei loqueretur verba Dei, neque virtutem signorum tradidisset, neque participem tanti mysterii concivisset.
Abbreviated transcription (Latin):
B. Item. Ex alio latere primus
calamus. scd̃s et tercus tres
scẏphos et sperulas et tria qͦ
hebat lilia qr in utroq testa¬
mento in doctorib in continẽ¬
tib et ĩ coniugatis deo deuotis
tres fuerunt ordines temporũ
distancia. In primitiua .s. ecc̃a¬
de istł in nostra electione de
ip̃m candelabrũ .i. scipitem
candelabri mediũ de quo cala

Expanded text:
. Item ex alio latere primus calamus, secundus et tertius, tres scyphos et sphaerulas; tria quoque habebat lilia: quia in utroque Testamento in doctoribus, in continentibus, et in conjugatis Deo devotis tres fuerunt ordines temporum distantia. In primitiva scilide Israel, in nostra electione de ipsum candelabrum, id est, stipitem candelabri medium, de quo cala
Abbreviated transcription (Latin):
die educam excertitum uestrũ de terra egypti et custo¬
dietis diem istum in generationes urãs ritu pecpetuo.

Expanded text:
die educam exercitum vestrum de terra Aegypti, et custodietis diem istum in generationes vestras ritu perpetuo.
Abbreviated transcription (Latin):
taurum debet offerre .i. passio¬
nem xp̃i fumiter credere ⁊ mnu¬
tari. ⁊ duos auetes ut credat
stare ⁊ panes azmos .i. mun¬

Expanded text:
taurum debet offerre, id est, passionem Christi firmiter credere et imitari; et duos arietes, ut credat onstare; et panes azymos, id est, mun
Abbreviated transcription (Latin):
et ferre sufficit. et
qnͣtum ferre tm̃ di¬
ligere. duos aũ ht̃
cubitos ĩ altitudine
qr duplex premiũ

Expanded text:
et ferre sufficiunt, et quantum ferre tantum diligere. Duos cubitus habet in altitudine, quia duplex praemium
Abbreviated transcription (Latin):
illa sñia ubi petrus dixit ana¬
nie ausus es mentiri sp̃ui scõ
nõ hominib mentitus es. s
deo. Non enĩ ait ausus es men-¬
tiri michi. ñ mͥ mentitus es
s deo. qd̾ si dixisset simile fu¬
isset neq enim ita dixit ausus
sus es mentiri sp̃i scõ cum il

Expanded text:
illa sententia, ubi Petrus dicit Ananiae: ausus es mentiri spiritui sancto? non hominibus mentitus es, sed deo. non enim ait: ,.ausus es mentiri mihi? non mihi mentitus es, sed deo": quod si dixisset, simile fuisset. neque ita dixit: ausussus es mentiri spiritui sancto? cum il
Abbreviated transcription (Latin):
in ingressu sextũ
sagum dupplicat᷑
ut dñice passionis
sacram̃ta cõseqͣm᷑
et exemplis instru¬
miur de sacram̃tis
ait petrus qui re¬
generauit nos in
sp̃e uiuam ꝑ resur¬
ex mortuis dicit ⁊¬
de imitatione pas¬
passo in carne et
uos eadem cogita¬
tione armamini.

Expanded text:
u sextum sagum duplicatur, ut Dominicae passionis sacramenta consequamur et exemplis instruamur. De sacramentis ait Petrus: Qui regeneravit nos in spem vivam per resurex mortuis. Dicit et de imitatione paspasso in carne, et vos eadem cogitatione armamini.
Abbreviated transcription (Latin):
guinem qui effusus est in remis¬
sione eoꝵ de manu ꝑsecutoris
qui noluit esse sub gracia. sed
sub lege ut ẽẽt maledictus ab
ecclia que intelligit ⁊ ostendit
esse maledc̃m. qui enun ex oꝑib
legis sunt sub maledicto sunt.

Expanded text:
guinem, qui effusus in remissionem eorum de manu persecutoris, qui noluit esse sub gratia, sed sub lege, ut esset maledictus ab Ecclesia: quae intelligit et ostendit esse maledictum: qui enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ligende gracie dei. sed nõ dant iu-¬
deis fructũ uolentib transire ad
xp̃m. potest intetra caro xp̃i in¬
telligi. in qua salutem nr̃am
iudei crucifigendo sunt oꝑati.
Mortus est enim ꝓpter delicta
Is̾s. Maior est iniquitas mea
peccata peccatis adiciens desꝑat
nec credit se ueniam posse adi¬
pisti que est blasphemia ĩ sp̃m¬

Expanded text:
ratiae Dei, sed non dant Judaeis fructum nolentibus transire ad Christum. Potest in terra caro Christi intelligi, in qua salutem nostram Judaei crucifigendo sunt operati. « Mortuus est enim propter dilicta  Major est iniquitas mea. » Peccata peccatis adjiciens desperat, nec credit se veniam posse adipisci, quod est blasphemia in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑat ⁊ maior seruiet minori.
pellis hyspidus. Deunde exit ia-¬
cob tenens plantam frĩs prior
scalore currum datus cuius mi¬
nor plantam tenuit qr maiorẽ
połm minor suꝑauit.

Expanded text:
t major serviet minori, pellis hispidus: deinde exit Jacob tenens plantam fratris; prior squalore circumdatus: cujus minor plantam tenuit, quia majorem populum minor superavit.
Abbreviated transcription (Latin):
essent ꝓph̾e ł sacerdotes tab̾na¬
culi aut templi dñi forsan ad
locum ubi aram ꝯscituit ab̃¬
ham sed quomͦ ibi responsa
darentur tacet scriptura an
ꝑ aliquem sacerdotem quem
mirũ est si erat nõ fuisse no¬
minatũ ⁊ nlłam sacerdotũ
orando allegassent desideria sua
dormiebant ut ꝑ sompnũ mo¬
nerentur uł adhuc uiuebat
mechisedech cuius fuit tanta
excessencia ut dubitaretur u¬
trum homo an angłs fuerit.
uł forte ⁊̃ eo temꝑe erant ho¬
mines dei in quibz deus posset
interrogari quicquid hoꝵ uł
forte aliud fuerit rebecta tñ
scd̃m scripturã dñm intecro¬
gauit ⁊ responsũ eius meruit.

Expanded text:
essent prophetae vel sacerdotes tabernaculi aut templi Domini? Forsitan ad locum ubi aram constituit Abraham. Sed quomodo ibi responsa darentur, tacet Scriptura; an per aliquem sacerdotem? quem mirum est, si erat, non fuisse nominatum, et nullam sacerdotum n ibi, cum orando allegassent desideria sua, dormiebant, ut per somnum monerentur: vel adhuc vivebat Melchisedech, cujus tanta fuit excellentia, ut dubitaretur utrum homo an angelus fuerit. Vel forte etiam illo tempore erant homines Dei, in quibus Deus posset interrogari. Quidquid horum, vel forte aliud fuerit. Rebecca tamen secundum Scripturam Dominum interrogavit, et responsum ejus meruit.
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt om̃s cutũ¬
cisis cunctis mari¬
bz. Et ecce die terti¬
o qͣndo grauissimꝰ
uulnerũ dolor est
areptis duo filii ia¬
cob symeon ⁊ leui

Expanded text:
si sunt omnes circumcisis cunctis maribus et ecce die tertio quando gravissimus vulnerum dolor est arreptis duo Iacob filii Symeon et Levi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u illuminate in
unam eccł̃iam cõdo¬
nantur noe ꝑ aqͣm
⁊ lig. liberatur et
familia eius. sic fa¬

Expanded text:
Spiritu illuminatae in unam Ecclesia condonantur. Noe per aquam et lignum liberatur, et familia ejus; sic fa
Abbreviated transcription (Latin):
grã duuna nõ con¬
sanguinitate terre¬
na hoc est de pr̃e nõ
de matre. ⁊ affabi¬
luis d̾r ⁊ capacius
sponsus aũ ceteroꝵ
societate nt̃łs illoꝵ ẽ.

Expanded text:
gratia divina, non consanguinitate terrena, hoc est, de patre, non de matre, et effabilius dicitur, et capacius sponsus autem caeterorum societ
Abbreviated transcription (Latin):
mater gentilis ad¬
mirans nouitatem
rei potuit dr̃e moy¬
gentis cogit me fun¬
dere sanguinem filii
mei qd̃ aliis gentib
non est mos.
Qystice aũ sepho
ra eccł̃iam de gentib
uel illa petra de aqͣ
detur ab omni inqͥ¬
namento carnis et
sp̃c et exuat ueterẽ¬

Expanded text:
mater gentilis admirans novitatem rei, potuit dicere Mogentis cogit me fundere sanguinem filii mei, quod aliis gentibus non est moris. Mystice autem Sephora Ecclesiam de gentibusel illa petra de qua detur ab omni inquinamento carnis et spiritus: Et exuat vetere
Abbreviated transcription (Latin):
tas ⁊ ordinata inte¬
gritas significatur
qd̃ in medio ꝑadysi
plantatũ et scĩe bo¬
ni ⁊ mali dcm quia
aĩa que debet in dm̃
extendi si do deserto ad
se ꝯuersa fuerit ⁊ po-¬
tencia sua sine deo fiui
uoluerit. pena seq̃nte
exꝑiendo discet qui sit
inter bonum qd̃ dese¬
ruit ⁊ malum quo
cecidit ⁊ hoc erit ei
gustasse de ligno scĩe
boni et mali

Expanded text:
tas et ordinata integritas signatur, quod in medio paradisi plantatum, et scientiae boni et mali dictum: quia anima, quae debet in Deum extendi, si Deo deserto ad se conversa fuerit, et potentia sua sine Deo frui voluerit, poena sequente experiendo discit quid sit inter bonum quod deseruit, et malum quo cecidit: et hoc erit ei gustasse de ligno scientiae boni et mali
Abbreviated transcription (Latin):
frumentũ uel mi¬
le ĩ mortariolo pi¬
lo teritur ⁊ follicu¬
lis exinitur sic corp̾¬
xp̃i ꝑtribulationẽ
passionis et pilo¬
crucis mortalitate
exutum est ł minu¬
tum manna subti¬
litas celestis dostrine¬
que pilio tundit᷑
ut litteralis sensus
exuatur¬

Expanded text:
frumentum, vel le in mortariolo pilo teritur et folliculis exuitur, sic corpper tribulationem passionis et pilocrucis mortalitate exutum est. tum manna subtilitas coelestis doctrinuae pilo tunditur ut litteralis sensus exuatur
Abbreviated transcription (Latin):
se ab amore mũdi
conuertit in corde e¬
dificat archam salu¬
tis hñs in se longi¬
tudinem .i. trinita¬
tis fidem ac longitu¬
dinem uite ⁊ ĩmortat¬

Expanded text:
se ab amore mundi convertit, in corde aedificat arcam salutis, habens in se longitudinem, id est, Trinitatis fidem, ac longitudinem vitae et immorta
Abbreviated transcription (Latin):
disset iacob q sunt esce ĩ egyp.¬
to. unde . s. absens erat. Quam
uis nõ nulli uidere uocem nich
uerunt. qui uisus mentis est.
Cum uero hic breuiter dicendũ
lampades et nocem tube ⁊ mõ¬
tem fumantẽ qõ maior oritur
.s. qũo audiebat lampades et
montẽ fumantẽ qd̃ ꝑtinet ad
sensum uidetur nisi quis dicat
nec tam breuiter dicendũ fuis
se ut ñõ totum drẽtur audrebat
uocem et uidebat lampades et
audiebat uocem tube ⁊ uidebãt
montem fumantẽ duo enĩ ge-¬
nera uocis erant ⁊ de nubibus
sicut tonitrua et triba. si tñ ip¬
sam dixit uocem que de nubib
edebatur hac ꝑ hoc melius in
his que ad sensum audiendi ꝑti¬
nebat generał sensus est positͥ
est .i. uidendi cũ breuiter totũ
nellet scriptura complecti qmͣ
ut in hiis que ꝑtinent ad sen¬
sum uidendi subintelligeret᷑
auditus. quo more loqui nõ
solemus nam uide quid sonet
solemus dicere. audi quid luce¬
at non solemus.

Expanded text:
disset Iacob, quia sunt escae in Aegypto, unde utique absens erat. quam quam nonnulli uidere uocem nihilintellegere, qui uisus mentis est. cum uero hic breuiter dicendum lampades, et vocem tubae et montem fumantem, quaestio major oriretur quomodo audiebat lampades et montem fumantem, quod pertinet ad sensum videndi, nisi quis dicat nec tam breviter fuisse dicendum, ut totum diceretur: audiebat vocem et videbat lampades, et audiebat vocem tubae, et videbat montem fumantem? Duo quippe genera vocis erant de nubibus, sicut tonitrua et tuba: si tamen ipsam dixit vocem, quae de nubibus edebatur, ac per hoc melius in his quae ad sensum audiendi pertinebant, generalis sensus est positus, hoc est videndi; cum breviter totum vellet Scriptura complecti, quam ut in his quae pertinent ad videndi sensum, subintelligeretur auditus: quo more loqui non solemus. Nam vide quid sonet, solemus dicere: audi quid luceat, non solemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ss. secti lapides sunt qͥ uuta¬
tem scindunt et se ip̃os diui¬
dunt a sccietate suꝑna hos in
corpe suo nõ recipit᷑. xp̃c cuus
corp̾oris figuram altaris cons¬
tructio significat lapides nõ
secti ex quib altare constrin
iubetur sunt qui ꝑ fidem in
unitate solidantur de quib
ccedificati in domos sp̃uales.
hiis ño est iniectum fratrũ
qr incorrupti sunt et iacula
maligni ignita nõ receꝑunt
om̃s unum altare faciunt ĩ
nnitate fidei ⁊ ꝯcordia carita¬
tis.

Expanded text:
s. Secti lapides sunt qui unitatem scindunt, et seipsos dividunt a societate fratrum: hos in corpore suo non recipit Christus, cujus corporis figuram altaris constructio significat. Lapides non secti ex quibus altare construi jubetur, sunt qui per fidem in unitate solidantur; de quibucoaedificati in domos spirituales. His non est injectum ferrum, quia incorrupti sunt, et jacula maligni ignita non receperunt: omnes unum altare faciunt in unitate fidei et concordia charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
cur nõ homo ad ymaginem ⁊¬
hoc dicatur sed forte presciebat
deus cum pecc̃m nec in ꝑfectio¬
ne ymaginis masurũ qui enĩ
sigillatim bonus est magis cũ
omnib sed nõ conuertitur. Cau¬
tum est ergo ut diceretur qd̾ ĩ
presenti uerum ẽẽt ⁊ prescienci¬
am futuri significaret deus aũ¬
sic om̃ia ordinauit ut si qua si
gillatim fiunt delinquendo de¬
formia semꝑ tñ cum eis uniu̾̃-¬

Expanded text:
cur homo ad imaginem hoc dicatur? Sed forte praesciebat Deus eum peccaturum, nec in perfectione imaginis mansurum. Qui enim singillatim bonus est, magis cum omnibus, sed non convertitur. Cautum est ergo ut diceretur, quod in praesenti verum esset, et praescientiam futuri significaret. Deus autem omnia ordinavit, ut si qua sigillatim fiunt delinquendo deformia, semper tamen cum eis uniuer
Abbreviated transcription (Latin):
mei estote. scd̃m genus no¬
strum uiuimus qnͣdo scõs qi
ꝓximos ĩmitam᷑. ꝓduxit ter¬
rã bestias .i. homines ferctita¬
te suꝑbientes. ⁊ petora .i. sim
pliciter uiuentes ⁊ serpentes
astutos .s. ⁊ bonum a malo
discernentes ⁊ qiͣ reptando s¬
scrutantes tecrena terrena ꝑ¬

Expanded text:
» etc. Secundum genus nostrum vivimus, quando sanctos quasi proximos imitamur. Producit terra bestias, id est, homines ferocitate superbientes. Et pecora, id est, simpliciter viventes. Et serpentes, astutos scilicet et bonum a malo discernentes, et quasi reptando scrutantes terrena, per
Abbreviated transcription (Latin):
est qnͣdo ph̾onem ⁊ excercitum
eius submersit uł magnificat᷑
est miracła añ passionem fa-¬
ciendo predicando in cruce mo-¬
riendo s gloriose magnificatꝰ
est cum iuctor resurrexit iucto
diabolo spoliato inferno.
anitatem ubi se diabolo substra-¬
uit qui post buccellam ĩ eum
intrauit equus sathane factꝰ
⁊ illuis habens ductus contra
cutores equi sunt hynnientes
s hñt angłos malos quib a¬
guntur ascensores. ⁊ ideo: fero¬
ces sunt si uideris ꝑsecutorem
tuum nimis seuientem scito
qr ab astensore ꝑurgetur ⁊ iõ
seuus est ⁊ truculentus.

Expanded text:
st, quia Pharaonem et exercitum ejus submersit. Vel magnificatus est, miracula ante passionem faciendo, praedicando, in cruce moriendo: sed gloriose magnificatus est, cum resurrexit victor victo diabolo, spoliato inferno. anitatem; ubi diabolo se substravit, qui post buccellam in eum intravit, equus Satanae factus, et illius habenis ductus contra cutores equi sunt hinnientes, sed habent angelos malos, quibus aguntur ascensores, et ideo feroces sunt. Si videris persecutorem tuum nimis saevientem, scito quia ab ascensore pungitur, et ideo saevus est et truculentus.
Abbreviated transcription (Latin):
est ulla creatura cuius dñs nõ
sit. quadugas ph̾onis ⁊ excer¬
citum eius piecio in mare. elet¬
tos ascensores ternistratores de¬
mersit in mari rubrum. pha¬
rao uelud potencior ĩ malicia
⁊ regnum nequicie tenens qua¬
drigas agit nõ illi satis est umũ
qquum ascendere sed plures simł
agit et toto uerbere cogit quos
inderis in luxuria tucpiores in
crudelitate seuiores ĩ auaritia
tetriores scito de quadrigis esse
ph̾onis qͣs currui suo subiũgat
in ip̃is fertur et uolitat ꝑ aꝑtos
scelerum campos effusis abenis.
sunt alii ascensores electi ad ma-¬

Expanded text:
st ulla creatura cujus Dominus non sit. Quadrigas Pharaonis et exercitum ejus projecit in mare: electos ascensores, ternistratores demersit in mare Rubrum. Pharao, velut potentior in malitia, et regnum nequitiae tenens, quadrigas agit: non illi satis est unum equum ascendere, sed plures simul agit, et torto verbere cogit. Quos cum videris in luxuria turpiores, in crudelitate saeviores, in avaritia tetriores, scito de quadrigis esse Pharaonis, quas currui suo subjugat: in ipsis fertur et volitat per apertos scelerum campos, effusis habenis. Sunt alii ascensores electi, sci
Abbreviated transcription (Latin):
ridie in bethel. usq ad locum ubi
piuis fixerat tabernacłm inter be-¬
thel et aẏ. in loco altaris qd̃ fecerat
prus et innocauit ibi nomen d̾i.
Sed et loth qui erat cũ habram fu¬
erunt greges ouiũ et armenta et
tabernacula nec poterat eos capere
terra ut habitarent simł erat qͥppe
substancia eoꝵ młta et nequibant
habitare cõiter. unde fca est rixa mn

Expanded text:
ridie in Bethel usque ad locum ubi rius fixerat tabernaculum inter Bethel et Hai: in locum altaris quod fecerat prius, et invocavit ibi nomen Domini. Sed et Loth qui erat cum Abram, fuerunt greges ovium, et armenta, et tabernacula. Nec poterat eos capere terra, ut habitarent simul: erat quippe substantia eorum multa, et nequibant habitare communiter. Unde facta est rixa in
Abbreviated transcription (Latin):
habebat Ascendit ergo habraham
de egypto ip̃e et uxor eius ⁊ om̃ia
q habebat et loth cũ eo ad austra¬
lem plagam. Erat autẽ diues ualde
in possessione auri et argenti. Re¬

Expanded text:
 Ascendit ergo Abraham de Aegypto, ipse et uxor ejus, et omnia quae habebat, et Loth cum eo, ad australem plagam: erat autem dives valde in possessione auri et argenti.
Abbreviated transcription (Latin):
salis. abraam autẽ
consurgens mane
ubi steterat prius
cũ dño. intuitus ẽ
sodomain. ⁊ gomor¬
ram et uniuersam
terram regionis illiꝰ.¬
uidit q ascendentͣe

Expanded text:
salis Abraham autem consurgens mane ubi steterat prius cum Domino intuitus est Sodomam et Gomorram et universam terram regionis ilviditque ascendente