comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
octabas pentecosten ꝓ absentia Pregis qͥ tͣns ponis¬
tũ multimodis regni curis õccũpatꝰ erat. tedbal
comes a comite añdegauoꝵs treuias acceꝑat. ꝙ
interim negis aduentã normannica phalanx au
adtendebat. Finito auct̃ termino treuiarũ oĩs plebs atto¬
nita erat. & rectore uiduata qͥd ageret ignorabat.
am maliuoli fures desiðabant illũ diẽ uidere. qͦ res
alienas libere possent furari seu raꝑe. Inermes
uͦ & benigni ac simplices admodũ metuebant. qͦd
rapaces filii helial absq dei timore optabant.
odb̃rꝰ cognom̃to boetꝰ qͥdã famosus sagittarius richerio
aqͥlensi adherebat. & multos nebulones indomitosc
ꝯgarciones ad strages hominũ & latrocinia co¬
tidie ꝑagenda sibi asciscebat. qͥ qͣnto sagiitandi ꝑitia
maior: tanto in neqͥtiis erat detestabilior. Hic septimat¬
nã pentecostes quã septiformi gr̃a discipłis xp̃i data
sc̃s illustrauit sp̃s. temere uiolauit nefariis actib.

Expanded text:
avas Pentecostes, pro absentia regis qui trans pontum multimodis regni curis occupatus erat, Thedbaldus comes a comite Andegavorum trevias acceperat, et interim regis adventum Normannica phalanx avide attendebat. Finito autem termino treviarum, omnis plebs attonita erat, et, rectore viduata, quid ageret ignorabat. Nam malevoli fures desiderabant illum diem videre, quo res alienas libere possent furari seu rapere. Inermes vero et benigni ac simplices admodum metuebant, quod rapaces filii Belial absque Dei timore optabant. Rodbertus cognomento Boetus, quidam famosus sagittarius, Richerio Aquilensi adhaerebat, et multos nebulones indomitosque garciones, ad strages hominum et latrocinia quotidie peragenda, sibi asciscebat. Qui quanto sagittandi peritia major, tanto in nequitiis erat detestabilior. Hic septimanam Pentecostes, quam septiformi gratia discipulis Christi data sanctus illustravit Spiritus, temere violavit nefariis actibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerandi abħis guarini : suꝑ quẽ sculpendũ ob
amorẽ dilecti qͦndã sodalis mei postea patris hoc
epitaphiũ edidi. Hac tegit᷑ petͣ guarini puluis &
ossa. Qui quater undenis utici monachꝰ fuit annis
Certator fortis cont᷑ tẽptamina carnis.
Dante deo celebris micuit uirtutibus almis.
De grege ꝑ meritis a fr̃ib ad moderamen
humitur. ut sociis ferret speciale iuuamen
Annis bis septem ueneranter floruit abbas:
Inter presentes sitiens ȩterna ruinas
Uiginti soles iunio complente: recessit
hic pater auita subiectis flentibus ista.
Cuncta regons numen det ei super ȩthera lumen
Ierise iulio ce augusto nimius calor estatis t̾rigenas
torruit &̧ usq ad idus septebris ꝑdurauit. muil¬
timodaq pestis mortales morbidõs fecit. Iunc
ludouicus rex ludouicũ floꝵ filiũ suũ accepsio
eũq tedbaldi palatii cõmitis era¬

Expanded text:
venerandi abbatis Guarini; super quem sculpendum ob venerandi abbatis Guarini; super quem sculpendum ob amorem dilecti quondam sodalis mei, postea Patris, hoc epitaphium edidi: Hac tegitur petra Guarini corpus et ossa, Qui quater undenis Utici monachus fuit annis Certator fortis contra tentamina carnis, Dante Deo, celebris micuit virtutibus almis. De grege pro meritis a fratribus admoderamen Sumitur, ut sociis ferret speciale juvamen. Annis bis septem veneranter floruit abbas, Inter praesentes sitiens aeterna ruinas, Viginti soles Junio complente, recessit Hic Pater a vita, subjectis flentibus, ista. Cuncta regens Numen det ei super aethera lumen. Mense Julio et Augusto nimius calor aestatis terrigenas torruit, et usque ad Idus Septembris perduravit, multimodaque pestis mortales morbidos fecit. Tunc Ludovicus rex Ludovicum-Florum filium suum accersiit, eumque Thedbaldi palatini comitis e
Abbreviated transcription (Latin):
henis atq claris harismatib instructũ.Ile qͥdẽ absens
erat. nec in illa concione aliquẽ sibi consanguinitate con¬
iunctũ habebat. nichil huiꝰmodi suspicabat᷑. inmo rusti¬
canis laborib in anglia ꝓ seruitio fr̃m angebatur.
Nã illuc a suo abbate iã pͥdem directꝰ fuerat. & eccłiasticas
res ibidẽ iã xui. m̃sib diligent̃ tͣctauerat. Noticiã qͥppe
anglice gentis & loquelȩ habebat. ut pote qui fere
XUI. annis canonicꝰ legrecestrȩ fuerat. & in curia
rodbti c̃sulis de mellento ante c̃uersionẽ diu cõmorat
fuerat. causarũq censor &e̾ archanoꝵe conscius ac
in agendis reb familiaris c̾siliarius pollebat. hȩc
& alia ꝓbitatis indicia rectoriq congrua mona¬
chi considantes eundẽ ad eccłȩ regimꝰ elegert᷑. &¬
electo stephanꝰ rex eiꝰq ꝑceres suffragati sunt.
Iticenses cȩnobitȩ didascalis & rectorib suis
sẽꝑ fidi. albũ lapidẽ posuert᷑ suꝑ tumulum

Expanded text:
bonis atque claris charismatibus instructum. Ille quidem absens erat, nec in illa concione aliquem sibi consanguinitate conjunctum habebat. Nihil hujusmodi suspicabatur, imo rusticanis laboribus in Anglia pro servitio fratrum angebatur. Nam illuc a suo abbate jam pridem directus fuerat, et ecclesiasticas res ibidem jam sex mensibus diligenter tractaverat. Notitiam quippe Anglicae gentis et loquelae habebat, utpote qui fere XVI annis canonicus Legrecestrae fuerat, et in curia Rodberti consulis de Mellento ante conversionem diu commoratus fuerat, causarumque censor, et arcanorum conscius, ac in agendis rebus familiaris consiliarius pollebat. Haec et alia probitatis indicia rectorique congrua monachi considerantes, eumdem ad ecclesiae regimen elegerunt: et electo Stephanus rex ejusque proceres suffragati sunt. Uticenses coenobitae didascalis et rectoribus suis semper fidi, album lapidem posuerunt super tumulum
Abbreviated transcription (Latin):
terim tͣdidit. Porro filuanꝰ ut uille suȩ fumũ
ꝑspexit. ꝑ recipcũ calle̾ cũ suis equũ fest mant᷑
Hegirauit .s. sociis ocior hostes pͥmꝰ offendit.
in occursu eore a qͦdã milite lancea ꝑforatus
interiit. Peinde regii milites ad artẽ accessert᷑. &¬
ab oppidanis ut regi turrĩ redðent exegerunt.
Quod dũ illi facere nollent: isti cadauer ꝑẽꝑti
dñi sui ante portã turpit᷑ ꝓiciences eis exhibent.
& regis militib sese cũ munitione dedentes mesti
siluert̃. atq corpꝰ biothanati secus uiã extra
cimeteriũ tamto lauert.
odẽ tp̃e britones

Expanded text:
orro Silvanus, ut villae suae fumum orro Silvanus, ut villae suae fumum perspexit, per reciprocum callem cum suis equum festinanter regyravit; sed sociis ocior hostes primus offendit, et in occursu eorum a quodam milite lancea perforatus interiit. Deinde regii milites ad arcem accesserunt, et ab oppidanis ut regi turrim redderent exegerunt. Quod dum illi facere nollent, isti cadaver perempti domini sui ante portam turpiter projicientes eis exhibent.  regis militibus sese cum munitione dedentes moesti siluerunt, atque corpus Biothanati secus viam extra coemeterium tumulaverunt. Eodem tempore, Britones
Abbreviated transcription (Latin):
n normannia rogeriꝰ balb pacẽ turbulentꝰ
turhauit. c̃tͣ quẽ stephanꝰ rex exercitũ duxit
& municipiũ eiꝰ ꝗͦd in ebroicensi pago gͣndis¬
silua nuncupat᷑ optinuit. Unde cohercitus
rebellis predo pacẽ cũ rege fecit & aliqͥntu¬
Tũ illa regio post magnãs opp̃ssones qͥeuit.
ũnc in uiloassino rex munitionẽ chithen ubi
spelunca latronũ erat deiecit. unde guilłmꝰ
de caluimonte cũ odmundo filio suo in regem
surrexit. & ꝑ domꝰ suȩ p̃cipitio guerrã facere
decreuit. In abrincatensi pago ricardꝰ cogno¬
m̃to siluanus apud sc̃m paternũ fortissimam
munitionẽ firmauit. & aggregatis unditũq
latronib post mortẽ heninci regis seuissimã
stragẽ in popło dei ꝑpetͣuit. Hunc etiã post
diutinã debachationẽ qͣndo uoluit: iustissima
dei ultrix manꝰ sine mora p̃cipitauit. Prȩfat᷑
enĩ raptõr qͦdã die predatũ ꝑrexit &e cohors mili¬
tũ de uicinis oppidis uicũ scĩ paterni flãmis in

Expanded text:
 Balbus pacem turbulentus turbavit, contra quem Stephanus rex exercitum duxit, et municipium ejus, quod in Ebroicensi pago Grandis-Silva nuncupatur, obtinuit. Unde coercitus rebellis praedo pacem cum rege fecit, et aliquantulum illa regio post magnas oppressiones quievit. Tunc in Vilcassino rex munitionem Chitrei, ubi spelunca latronum erat, dejecit. Unde Guillelmus de Calvimonte cum Odmundo filio suo in regem surrexit, et pro domus suae praecipitio guerram facere decrevit. In Abrincatensi pago Richardus, cognomento Silvanus, apud S. Paternum fortissimam munitionem firmavit; et aggregatis undecunque latronibus, post mortem Henrici regis saevissimam stragem in populo Dei perpetravit. Hunc etiam post diutinam debacchationem, quando voluit, justissima Dei ultrix manus sine mora praecipitavit Praefatus enim raptor quadam die praedatum perrexit, et cohors militum de vic
Abbreviated transcription (Latin):
paruona c̃sobrini sui tutelȩ cõmisit. & cũ exercitu
gallie in aqͥcaniã direxit. ut filiã pictauensis
ducis uxorẽ duceret. totũq ducatũ sicut gulłmꝰ
dux constituerat sibi subuigaret. Intertalu¬
douicꝰ rex nimietate estiui caloris in aqͥlina
silua ȩgrotauit. & crescente languore ii nonas
augusti hominẽ exiuit. atq in eccła scĩ dionsii
arioꝑagitȩ int᷑ neges regiã tumulatine acce¬
pit. Seqͣnti autẽ dñico ludouicꝰ puer pictauis

Expanded text:
Parrona consobrini sui tutelae commisit, et cum exercitu Galliae in Aquitaniam direxit, ut filiam Pictavensis ducis uxorem duceret, totumque ducatum, sicut Guillelmus dux constituerat, sibi subjugaret. Interea Ludovicus rex nimietate aestivi caloris in Aquilina silva aegrotavit, et crescente languore, II Nonas Augusti hominem exivit; atque in ecclesia S. Dionysii Areopagitae inter reges regiam tumulationem accepit
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabant. nec ipsas hȩroũ more militares
inimicicias modeste disponebant. Unde pbrosis
facinorib absq boni respecgu pene cun̾cti ut
opinor sordebant. & ꝑ õe nefas in duplex
detrimentũ corporis uidelicet & animȩ pri¬
ebant. dedꝙ & hõib abominabiles apparebant
lurimos greges arm̃tor & pecudũ mac¬
tauent. & crudas uel semicoctas carnes sine
sale & pane comedert᷑. coma uͦ plurib uehiculis
in ꝓpͥã regionẽ deferre conatift̃. Quauis enim
uuriderit & omne fnigũ seu carniũ affluenti
suppeditanet tante tm̃ multitudini cocor ee
pistorei anlist dee̾rat.  in bellico tumultu pli¬
rimors dlixhuon anamecessitas maxime indig
adminisatratio ñ sunpetebat. Guiribecci gͦ q
inconditis pusticant ammationẽ sacrors eduliis

Expanded text:
ignorabant, nec ipsas heroum more militares ignorabant, nec ipsas heroum more militares inimicitias modeste disponebant. Unde probrosis facinoribus absque boni respectu pene cuncti, ut opinor, sordebant, et per omne nefas in duplex detrimentum, corporis videlicet et animae, proruebant, Deoque et hominibus abominabiles apparebant. Plurimos greges armentorum et pecudum mactaverunt, et crudas vel semicoctas carnes sine sale et pane comederunt: coria vero pluribus vehiculis in propriam regionem deferre conati sunt. Quamvis enim arrideret, et omnem frugum seu carnium affluentiam suppeditaret, tantae tamen multitudini coquorum et pistorum servitus deerat, et in bellico tumultu plurimorum, quibus humana necessitas maxime indiget, administratio non suppetebat. Guiribecci ergo, quia inconditis post contaminationem sacrorum eduliis
Abbreviated transcription (Latin):
ritoq nichilo minꝰ similia ꝑ pessuft᷑. Nuitã sacris
rȩuerentiã exhibuert̃. mima sc̃uariũ dm̃ nequit̃
c̃culcauert̃. & sacerdotesiabiosq dee niustrros
et hnicors more inuteuito se. Qubs du erã ante
scm altare irreuerent᷑. despͥbliautnt sialꝑõs etiã
signa pulsantes & dm̃ inuocanies truedaut t .ł honẽ
prbri parit̃ ad comitẽ accuritent̃ ablatiimaisã de
uiolatione suarũ eccłarũ aduceptionensacrdasqͣ¬
rimoniã fecert̃. qd audientes honosti tum decanor
decreta ꝓcerũ floccipendert̃. Gnegaru natrnll¬
tes & indomiti piratȩ ad deuorandõs deugratores
alioꝵe ut lupi c̃uenerant. uagiq del indisciplinati
de diuersis & longinquis regionib ut muilui conuola¬
uerant. qͥ nichil aliud nisi p̃dari obuiosq ferire uel
uincire cupiebant. Optimates autẽ qͥ separes cȩc
in expeditione legali ductu ductitare debebant.
in militia romane rigorẽ disciplinȩ nisi fallor

Expanded text:
ritoque nihilominus similia perpessi sunt. Nullam sacris ritoque nihilominus similia perpessi sunt. Nullam sacris reverentiam exhibuerunt, imo sanctuarium Domini nequiter conculcaverunt, et sacerdotes aliosque Dei ministros ethnicorum more injuriati sunt: quosdam enim ante sanctum altare irreverenter despoliaverunt, nonnullos etiam signa pulsantes et Deum invocantes trucidaverunt. Novem presbyteri paviolatione suarum ecclesiarum et direptione sacrorum querimoniam fecerunt: quod audientes honesti viri Deumque decreta procerum floccipenderunt. Gregarii namque milites et indomiti piratae, ad devorandos devoratores aliorum, ut lupi convenerant, vagique et indisciplinati de diversis et longinquis regionibus ut milvi convolaverant, qui nihil aliud nisi praedari, obviosque ferire vel vincere cupiebant. Optimates autem qui separes coetus in expeditione legali ductu ductitare debebant, in militia Romanae rigorem disciplinae, nisi fallor,
Abbreviated transcription (Latin):
edib inimisse st̃ : unde uires oppidanors ꝓtinꝰ exina¬
nitȩ st̃. Iunc ibi eccła sci petri apłi cũ tota u̾illa
c̃crematã ẽ : & multis ibidẽ qͥ resistere conabant᷑
uulneratis c̃qͣssata turris capta ẽ. Ipsã nunirũ
guasteriꝰ de clara & radulfus de coldun sororius
eiꝰ tenuert̃. & in aduersarios cũ xxx. militib ali¬
qͣndiu repugnauert .s nunia ui contͣriȩ phalangis
opp̃ssi defecert̃ & exhaustis uirib in arce capti
multiq fundibalarii saxors gͣndinẽ in oppidanos
iaciebant. & ingenti eos turbine feralit̾ oppͥmeban
Andegauenses in normannia .xiii. dieb demorati.
st̃ : odiũq ꝑenne ñ dñatũ normannoꝵ inmani¬
tate sua meruert̃. Genera siqͥdẽ bellũ qͥa tunc
narmanni pͥncipe carebant ñ repꝑert᷑. sparsim tñ
rapacitati & incendiis insistenteẜ a pagensib c̃fusi sunt:
socusq uaria sorte ꝑ diuersa ꝓstrnatis dimunuti tande̾
fugert̃. Innumera mala inedicibilit᷑ oꝑati ft̃ : me¬

Expanded text:
inanitae sunt. Tunc ibi ecclesia S. Petri apostoli cum tota villa concremata est, et multis ibidem qui resistere conabantur vulneratis, conquassata turris capta est. Ipsam nimirum Gualterius de Clara et Radulfus de Coldum sororius ejus tenuerunt, et in adversarios cum XXX militibus aliquandiu repugnaverunt; sed nimia vi contrariae phalangis oppressi defecerunt, et exhaustis viribus, in arce capti multique fundibularii saxorum grandinem in oppidanos jaciebant, et ingenti eos turbine feraliter opprimebant. Andegavenses in Normannia XIII diebus demorati sunt, odiumque perenne, non dominatum Normannorum immanitate sua meruerunt. Generale siquidem bellum, quia tunc Normanni principe carebant, non repererunt. Sparsim tamen rapacitati et incendiis insistentes, a pagensibus confusi sunt; sociisque varia sorte per diversa prostratis diminuti, tandem fugerunt; innumera mala inedicibiliter operati sunt, me
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ filio suo de thesauro quẽ idẽ seruabat falesiȩ. sexa¬
ginta milia libras iussit acciꝑe. famulisq suis attsti¬
pendiariis militib mercedes & donatiua erogare:
Corpus uͦ suũ reddin Igas deferri p̃cepit: ubi cenobiũ

Expanded text:
autem filio suo notho de thesauro quem idem servabat Falesiae, sexaautem filio suo notho de thesauro quem idem servabat Falesiae, sexaginta millia libras jussit accipere, famulisque suis atque stipendiariis militibus mercedes et donativa erogare. Corpus vero suum Raddingas deferri praecepit, ubi coenobium
Abbreviated transcription (Latin):
uico floro regnũ galliȩ cõmisit. quẽ ante triennium
regẽ remis c̃stituerat. & ab innocentio papa cũ tota¬
coronari fecerat. cũ tripudio multitudinis qͣ aderat.
Desꝑantib siqͥdẽ de rege archiatris. om̃ipotens adonai
qͥ ter qͥnos annos ez echiȩ regi ad uitã donauit. ȩgro¬
tanti ludouico spaciũ uitȩ ꝓlongauit. & melioratio¬
nẽ tnsacti status ꝓ correctione uitȩ ex insꝑato c̃tulit
leonis uenit. ibiq uenatores ut in siluã sequenti
die uenatũ irent secũ c̃stituit. Sed int̾ueniente nocge
ꝓtinꝰ ȩgritudinẽ incurrit. & a feria t̃cia usci ad dñicã
lecali morbo laborauit. Interea prius capellanis suis
reatꝰ suos confessus ẽ. deinde hugone archiep̃o roto¬
magensi accersito de sp̃uali consilio locutus est.
dmonitus om̃s forisfacturas reis indulsit. exulibus
reditũ &e exheredatis auitas. hereditates atinuit. Rodb̃to

Expanded text:
vico-Floro regnum Galliae commisit, quem ante triennium vico-Floro regnum Galliae commisit, quem ante triennium regem Remis constituerat, et ab Innocentio papa cum coronari fecerat, cum tripudio multitudinis quae aderat. Desperantibus siquidem de rege archiatris, omnipotens Adonai, qui ter quinos annos Ezechiae regi ad vitam donavit, aegrotanti Ludovico spatium vitae prolongavit, et meliorationem transacti status pro correctione vitae ex insperato contulitLeonis venit, ibique venatores ut in silvam sequenti die venatum irent constituit. Sed, interveniente nocte, protinus aegritudinem incurrit, et a feria III usque ad Dominicam lethali morbo laboravit. Interea prius capellanis suis reatus suos confessus est. Deinde, Hugone archiepiscopo Rothomagensium accersito, de spirituali consilio locutus est; admonitus omnes forifacturas reis indulsit, exsulibus reditum et exhaeredatis avitas haereditates annuit. Rodberto
Abbreviated transcription (Latin):
ualde ꝑstrepit. t̃ribilit᷑q magnocũ fragore insonuit
innumerasq domos &e basilicas atq t᷑res excelsas discooꝑuit.
arboreq multitudine ꝓstrata lucos illustrauit. His itatiꝰ
ꝑspectis corda mortaliũ t̃rita st̃ : &e diuersas inde sententis
prõpsert̃. Quidã ꝑspicaces sophystȩ archana rerũ sub¬
ciliter rimnati sc̃ : & ex p̃teritis futura caute conicientes
dixert̃. qd ira dei mundo culpis exigentib immineret
& pͥncipes t̃rȩ cũ subiectis plebib tanquã arbores sil¬
uarũ in breui ꝓsternereti unc ludouicus rex francoꝵ
.xxuiii. regni sui annũ agebat. Ice exinanitione diarriȩ
actenuatꝰ ȩgrotabat. Metu gͥ mortis domũ suã ce
qͣq habebat disposuit. & p̃cipuos galloꝵ optimates
tedbaldũ blesensẽ atq radulfũ parronensẽ accersiit.
eosq qͥa discordes erant pacificauit. Filio qͦt suo ludo¬

Expanded text:
valde perstrepuit, terribiliterque magno cum fragore insonuit, valde perstrepuit, terribiliterque magno cum fragore insonuit, innumerasque domos et basilicas atque turres excelsas discooperuit, arborumque multitudine prostrata, lucos illustravit. His itaque prospectis, corda mortalium territa sunt, et diversas inde sententias prompserunt. Quidam perspicaces sophistae arcana rerum subtiliter rimati sunt; et ex praeteritis futura caute conjicientes, dixerunt quod ira Dei mundo, culpis exigentibus, immineret, et principes terrae cum subjectis plebibus, tanquam arbores silvarum, in brevi prosterneret. Tunc Ludovicus, rex Francorum, XXVIII regni sui annum agebat, et exinanitione diarriae attenuatus aegrotabat. Metu igitur mortis domum suam et quaeque habebat disposuit; et praecipuos Gallorum optimates, Thedbaldum Blesensem atque Radulfum Parronensem accersiit; eosque, quia discordes erant, pacificavit. Filio quoque suo Ludo
Abbreviated transcription (Latin):
mordar illũ conscientia t̃rebat diutiꝰ expectauit. adul¬
dimũ post plurimas sũ monidiones fundis õib dusaulis
Mense septẽbm pͥuatꝰ oi honore suo talauacius ac
c̃sulẽ andegͥ auensẽ diuertit & ab eo susceptꝰ in oppidus
q de feudo etꝰ erant pireto & mamert habitauit.
Hex autẽ ab micioraugusti usq ad festiuitate omniũ
scõꝵ sagiense pagũ ꝑlustrauit & alencionẽ &e alma¬
niscas aliac tabtuao castella sibi mancipauit.
Aggregata cͦt muldidudine oꝑarioꝵ fossas argentomi
augmentauit̾. ie oppida illud futuroꝵ nesciꝰ sumope
mununt. dd parl opest uicinis habicatorib nmuis offuit¬
uinto ł noũebris dũ festiuitas sc̃oꝵ apłoꝵ simonis ce
udȩ celebraret᷑ & matutina sinaxis diuine maiestati
a deuoti& uigilant᷑ ageret᷑: uehemens uentꝰ circa qͣrtã
uigiliã noctis surrexit. & tota die usq ad nonã ꝑdurans

Expanded text:
mordax illum conscientia terrebat, diutius exspectavit; ad ulmordax illum conscientia terrebat, diutius exspectavit; ad ultimum post plurimas submonitiones fundis omnibus dissaisivit. Mense Septembri privatus omni honore suo, Talavacius, ad consulem Andegavensem divertit, et ab eo susceptus, in oppidis quae de feudo ejus erant, Pireto et Mamerz habitavit. Rex autem ab initio Augusti usque ad festivitatem Omnium Sanctorum, Sagiensem pagum stella sibi mancipavit. Aggregata vero multitudine operariorum, fossas Argentonii augmentavit, et oppidum illud futurorum nescius summopere munivit, quod paulo post vicinis habitatoribus nimis obfuitlendas Novembris, dum festivitas SS. apostolorum Simonis et Judae cea devotis vigilanter ageretur, vehemens ventus circa quartam vigiliam noctis surrexit, et tota die usque ad nonam perdurans,
Abbreviated transcription (Latin):
ducere si diuinitas hoc decreuisset. Satis enĩ rexegr
tulit. qͦd ille generũ suũ ror scelinũ uice comtẽ obseb
& bellũ montẽ penitꝰ concrem quit nec ꝓ reuereiti
tã sullimis soceri genero eiꝰ aliqͣtenꝰ peꝑcit. Origog
maxiniarũ dissensionũ int̃ normannie ꝓceres pullu¬
labat. Nam eore qͥdã andegauensi i fauebant s mani¬
festã rebellionẽ ꝓpalare ñ audebant. qͥa regẽ multa
formuidabant: quẽ ꝑ castigatione pennit᷑ uincire. reos
satis nouerant .¶ Suilimꝰ tam talauaciꝰ &e rogers
teeuites poipue. Wsuspecti erant unde ad curiam regs
uenire formudabant. Hac de causa rex in angliam naui¬
gare distulit ꝓpͥosq milites ad custodiendã inunitionẽ
conchas direxit qͥb intromusis oppidũ in circuitu b
muratũ seruauit iuuenẽt rogeriũ ne rebellaret coheruit
alauacũ uͦ sepiꝰ ad se accersut. & uenire ñ audente qa

Expanded text:
ducere, si divinitas hoc decrevisset. Satis enim rex aegre ducere, si divinitas hoc decrevisset. Satis enim rex aegre tulit, quod ille generum suum Rozcelinum vicecomitem obsedit, et Bellummontem penitus concremavit, nec pro reverentia tam sublimis soceri genero ejus aliquando pepercit. Origo igitur maximarum dissensionum inter Normanniae proceres pullulabat; nam eorum quidam Andegavensi favebant, sed manifestam rebellionem propalare non audebant, quia regem multa formidabant, quem pro castigatione perenniter vincire reos satis noverant. Guillelmus Talavacius, et Rogerius Toenites praecipue suspecti erant, unde ad curiam regis venire formidabant. Hac de causa rex in Angliam navigare distulit, propriosque milites ad custodiendam munitionem Conchas direxit. Quibus intromissis, oppidum in circuitu bene muratum servavit, juvenemque Rogerium, ne rebellaret, coercuit. Talavacium vero saepius ad se accersiit, et venire non audentem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Aode anno henricꝰ rex diris numorib de
gualoꝵ factionib auditis ualde indignatꝰ ẽ. &¬
⁊ prudent᷑ ordinata normansuan ũ edeeris sagita¬
ris &e bellicosa manu tͣnsfrȩdare ter conatus ẽ.
Uerũ ctͣriis insurgentib causis utietͦ mpeditũ ẽ: nec
uiuus angliã uidere a dẽo qͥ oĩa mire tontinet
ꝑmissus ẽ. Gener enĩ eiꝰ iosfnedꝰ andegauensis
magnas potentis soceri gatas alsesdabs. astella
normanine poscebat. assorens oͦdisibi sic ab eodem
Animosus autẽ sceptriger neminẽ sibi dũ uitales carperet
auras uoluit p̃ficere. uel etiã in domo sua seu regno sibi
coeqͣre : diligent᷑ reuoluens diuinȩ dictũ sophyȩ. qͦd nemo
potest duob dñis seruire. Inde turgidus adolescens iritis
minis &e suꝑbis actib regẽ offendit. monita eiꝰ & consiia
temere spreuit & in tantũ furorẽ ꝓracit᷑ excitauit
ut filiã ei suã auferre uoluisset. & in angliã secũ

Expanded text:
. Eodem anno, Henricus rex, diris rumoribus de . Eodem anno, Henricus rex, diris rumoribus de Guallorum factionibus auditis, valde indignatus est; et prudenter ordinata Normannia, cum electis sagittariis et bellicosa manu transfretare ter conatus est. Verum, contrariis insurgentibus causis, iter ejus impeditum est, nec vivus Angliam videre a Deo, qui omnia mire eontinet, permissus est. Gener enim ejus, Joffredus Andegavensis, magnas potentis soceri gazas affectabat, castella Normanniae poscebat, asserens quod sibi sic ab eodem Animosus autem sceptriger neminem sibi, dum vitales caperet auras, voluit praeficere, vel etiam in domo sua seu regno sibi coaequare, diligenter revolvens divinae dictum Sophiae, quod Nemo potest duobus dominis servire . Inde turgidus adolescens iratus, minis et superbis actibus regem offendit, monita ejus et consilia temere sprevit, et in tantum furorem procaciter excitavit, ut filiam ei suam auferre voluisse, et in Angliam secum
Abbreviated transcription (Latin):
xiii: innocentius
papa maximã si nodũ apudpi
picenũ tenuit.
& de ut ĩaitatib ⁊ ȩccłiasticis multũ. tractauit .s. infer¬
tuniis. p̃pedientib oĩa ꝓ uoto cõplere neqͥuit. Hugo
notomag ensiscarthiep̃s ipsũ sũmoꝑe adiuuit & ab
eodẽ honoratꝰ pͥmatũ suꝑ multos pontifices suscepit.
Curis ĩtaq apłicȩ seruitutis occupatꝰ curas ꝓpͥi p̃sulat᷑
aliqͣndi u int̾misit. & duitius in ausonie partib demorat᷑
alioꝵ negocia sollert̃ expediuit. qͦd regi uehement
displicuit. Prȩterea post mortẽ ricardi baiocensis
tp̃s rex nt̃ poti suo ricardo p̾fate urbas pontificat᷑u
dedit᷑. quẽ archiep̃s consecrare qͥa nochus erat satis
detrectauit. diuq donec apłica sanctione ꝓregis
timore concessũ esset distulit. Tandẽ remeantib
legatis cũ decretis papȩ. baiocensis eccła data est
ricardo rodbti comitis de gloucestra filio. eadẽq
die abrincatensis ep̃atꝰ cõmissus : ricardo de belfaga¬

Expanded text:
XIII, Innocentius papa maximam synodum apud Picenum tenuit, et de utilitatibus ecclesiasticis multum tractavit; sed infortuniis praepedientibus, omnia pro voto complere nequivit. Hugo, Rothomagensis archiepiscopus, ipsum summopere adjuvit, et ab eodem honoratus primatum super multos pontifices suscepit. Curis itaque apostolicae servitutis occupatus, curas proprii praesulatus aliquandiu intermisit, et diutius in Ausoniae partibus demoratus, aliorum negotia solerter expedivit; quod regi vehementer displicuit. Praeterea, post mortem Richardi, Bajocensis episcopi, rex nepoti suo Richardo praefatae urbis pontificatum dedit, quem archiepiscopus consecrare, quia nothus erat, satis detractavit, diuque, donec apostolica sanctione pro regis timore concessum esset, distulit. Tandem remeantibus legatis cum decretis papae, Bajocensis Ecclesia data est Richardo, Rodberti comitis de Gloucestra filio, eademque die Abrincatensis episcopatus commissus est Richardo de Belfago
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc atcestantur speciales illius aotus.
Eccłiȩ tutor pacisq serenus amator:
Iiuat in ȩternum cum xp̃o rege poloꝵ. amen.
ccidit henricus rex prima luce decẽbris.
Iugubris incumbit patriȩ contritio mẽbris.
Tollere ciusq cupit iam passim res alienas.
Rebus in iniustis en quisq relaxat habenas
Ecce gehennales fumȩ mortalibus instantu
Qnina parant. ad bella uocant. & spicula donant
Normanni furtis insistunt att rapinis.
Mucus iam sele perimunt capiuntes ligantt
Intendunt e des ce inillis quicqus hactur
Nom parcun÷ monachs mulieres non Reuurentur
Hemina darqoe pit rabie spoliata iatuorutii
Tegt mina ius nom seruat ei generade auionua
Fecrtim ambenbis puero fur non miseretun
Fhec romana phalanx licet echnica non oꝑatur
Sute pateo clara qͥuod eis pax extat amaraot
Quam mor sereuerunt ut regem fata tulerunt
po noees adiiostres letantur miqule¬
Fredones auidi oiscurrunt ad mala ionomipti

Expanded text:
Hoc attestantur speciales illius actus. Hoc attestantur speciales illius actus. Ecclesiae tutor, pacisque serenus amator, Vivat in aeternum cum Christo rege polorum. Amen. Occidit Henricus rex prima luce Decembris, Lugubris incumbit patriae contritio membris. Tollere quisque cupit jam passim res alienas. Rebus in injustis en quisque relaxat habenas. Ecce gehennales furiae mortalibus instant. Arma parant, ad bella vocant, et spicula donant. Normanni furtis insistunt atque rapinis; Mutuo jam sese perimunt, capiuntque, ligantque; Incendunt aedes, et in illis quidquid habetur; Non parcunt monachis, mulieres non reverentur. Femina clara gemit rabie spoliata latronum Tegmina, jus non servat ei generale Quiritum. Caeditur imberbis, puero fur non miseretur. Haec Romana phalanx licet ethnica non operatur, Luce paret clara, quod eis pax exstat amara. Quam mox spreverunt, ut regem fata tulerunt. Pro nece patritii fures laetantur iaedones avidi discurrunt ad mala prompti. J
Abbreviated transcription (Latin):
& tͣnsuectũ ẽ. atq a successore regni & ep̃is ac pͥn¬
cipib t̃rȩ in radingiensi hasilica honorifice sepultũ ẽ
Ucce ueracit᷑ de scripto qͣlit᷑ obierit głosus pater
patriȩ nc̃ dactilicis uersib breuit᷑ pangã contu¬
Amacis erũnas normanniȩ qͣs misera mater
miserabilit passa ÷ auiꝑea sobole. Quȩ nimirum
mox ut rigidi pͥnoipis cognouit occasũ in aduentus
dnũ pͥma ebdomade in ipsa die ut rapaces lupi ado
predas & nefandas depopulationes cucurnt auidissime.
Iceptriger inuictus. sapiens dux. inclitus haeros:
Qui fouit populos iusto moderamine multos
Proh dolor occubuit. dolor hinc oritur generalis
Publica normannis clades simul instat & anglis
Piuitiis &e iusticia. sensu. probitate.
Strenuitas eius manifesta refulsit ubi.
Nullus eo melior princeps dñatur in orbe :
Tempore quo nimiũ scelus in toto furit orbe.
Ut reor ecunctis fuit is meliorib unus

Expanded text:
et transvectum est, atque a successore regni et episcopis et prinet transvectum est, atque a successore regni et episcopis et principibus terrae in Radingensi basilica honorifice sepultum est. Ecce veraciter descripto qualiter obierit gloriosus pater patriae, nunc dactylicis versibus breviter pangam contumacis aerumnas Normanniae, quas misera mater miserabiliter passa est a viperea sobole. Quae nimirum, mox ut rigidi principis cognovit occasun., in Adventus Domini prima hebdomade, in ipsa die ut rapaces lupi ad praedas et nefandas depopulationes cucurrit avidissime. Sceptriger invictus, sapiens dux, inclytus heros, Qui fovit populos justo moderamine multos, Proh dolor! occubuit. Dolor hinc oritur generalis; Publica Normannis clades simul instat et Anglis Divitiis et justitia, sensu, probitate, Strenuitas ejus manifesta refulsit ubique. Nullus eo melior princeps dominatur in orbe, Tempore quo nimium scelus in toto furit orbe. Ut reor, e cunctis fuit hic melioribus unus.
Abbreviated transcription (Latin):
suaue olenti conditũ ẽ. Intestina uͦ eiꝰ exmentrudii
aduillã in uase delata st̃: & in eccła sc̃ę mariȩ de pͣto
quã mat̾ eiꝰ inchoauerat s ipse ꝑfecerat reposita sunt.
Deinde ꝓuido c̃sultu sapientũ guilłmo de guarenna
rotomagꝰ &t caletensis regio cõmissa est. ꝗͦ ut iliter
aliqͣndiu ab eo ꝓtecta ẽ. Gulłmꝰ de rolmara & hugo
de gornaco aliiq marchisi adtutandos patrie fines
directi st̃. Rodb̃tus uͦ de sigillo cũ aliis qͥbusdã clerid
ae rodb̾tꝰ de uer ac ioħs algaso aliiq milites de anglia¬
& satellites ac ministri regis conglobati st̃: & ꝑ pontẽ¬
aldemari atq bonã uillã feretrũ regis cadomum
ꝓduxert̃. ibiq diu fere qͣctuor ebdomadib ꝓsꝑũ
flam̃ ad nauigandũ p̃stolati st̃. Interea cadauer
regis in choro sc̃i ꝓthomartiris stephani seruatũ est:
donec post natale dñi misis illuc monachis impositũ naui

Expanded text:
suaveolenti conditum est. Intestina vero ejus Ermentrudis suaveolenti conditum est. Intestina vero ejus Ermentrudis ad villam in vase delata sunt, et in ecclesia S. Mariae de Prato, quam mater ejus inchoaverat, sed ipse perfecerat, reposita sunt. Deinde provido consultu sapientum Guillelmo de Guarenna Rothomagus et Caletensis regio commissa est, quae utiliter aliquandiu ab eo protecta est. Guillelmus de Rolmara et Hugo de Gornaco, aliique marchisi ad tutandos patriae fines directi sunt. Rogerius vero de Sigillo cum aliis quibusdam clericis, et Rodbertus de Ver, ac Joannes Algaso, aliique milites de Angli satellites ac ministri regis conglobati sunt, et per Pontem-Aldemari atque Bonamvillam feretrum regis Cadomum perduxerunt, ibique diu fere quatuor hebdomadas prosperum flamen ad navigandum praestolati sunt. Interea cadaver regis in choro S. protomartyris Stephani servatum est, donec post Natale Domini missis illuc monachis, impositum navi
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã & ab solutionẽ a sacerdotib accepit. oleici
sacri unctione delinitꝰ & sc̃a eucharistia refectꝰ deo
hominẽ excessit. Affuert̃ ibi qͥnq comites rodhentꝰ de
gloucestra. guilłmꝰ de guarenna. rotro de mauritani
gualerannꝰ de mellento & rodbtꝰ de legrecestra
aluq ꝓceres & tribuni. nobilesq oppidani. qͦs om̃s
conurauit hugo archiep̃s cũ audino ebroicensi
ep̃o. ne compus dñi sui relinqͤrent nisi ex cõmuni
consilio s: õs illud usq ad mare c̃ducerent honorabili cur
git᷑ feria scc̾a de castro leonis rotomagũ regis somi
detulert̃ & iuginti milia hominũ ne in funereis er
felicitas exeqͥis deesset comitati ft̃. In metropolitana
sc̃e dei genitricis mariȩ basilica cũ ingenti tripudio sus¬
ceptũ ẽ: & a cunctis ordinib utriusq sexus multarum
copia lacrimarũ effusa ẽ. lbi noctu aꝑito carnifice in
arthip̃sulis conclam pingue cadauer aꝑtũ ẽ: & balsans

Expanded text:
enitentiam a sacerdotibus accepit, oleique sacri unctione delinitus et sancta Eucharistia refectus, Dehominem excessit. Adfuerunt ibi quinque comites Rodbertus de Gloucestra, Guillelmus de Guarenna, Rotro de Mauritania, Gualerannus de Mellento, et Rodbertus de Legrecestra, aliique proceres et tribuni, nobilesque oppidani, quos omnes conjuravit Hugo archiepiscopus cum Audino Ebroicensi episcopo, ne corpus domini sui relinquerent, nisi ex communi consilio; sed omnes illud usque ad mare conducerent honorabili cuneo. Igitur, feria II, de castro Leonis Rothomagum regis soma detulerunt, et viginti millia hominum, ne in funereis ei felicitas exsequiis deesset, comitati sunt. In metropolitana Sanctae Dei genitricis Mariae basilica cum ingenti tripudio susceptum est, et a cunctis ordinibus utriusque sexus multarum copia lacrymarum effusa est. Ibi noctu a perito carnifice in archipraesulis conclavi pingue cadaver apertum est, et balsamo
Abbreviated transcription (Latin):
unc stephanꝰ rex filiã suã biennẽ gualeranno co¬
miti de mellento in cunabulis dedit: comes autẽ pos
pascha mox in normanniã redit . Nimia uͦ guerra
int̃ rogeriũ de toeneio & rodbtũ comitẽ de legri¬
cestra gͣuit᷑ agitabat᷑ & ingens totiꝰ patriȩ desola
miserabilit᷑ oriebat᷑. Int̃ rogationes & pentẽ costen ri¬
geriꝰ munitionem regis in ualle rodoliĩ furtim
introiuit . s: post tres dies gualerannꝰ comes cũ cons¬
muni uirtute rotomagensiũ illuo irruit. & mu¬
nicipiũ dñio regis restituit. Peinde feria scða
post pentetosten achinneiũ cũ ualida manu inua¬
sit. totũq municipiũ cõbussit. In eͣstinũ nichilo mis
suꝑ eũ rogeriꝰ irruit. & tres uillas eiꝰ subito c̃cre

Expanded text:
Tunc Stephanus rex filiam suam biennem Gualeranno coTunc Stephanus rex filiam suam biennem Gualeranno comiti de Mellento in cunabulis dedit. Comes autem post Pascha mox in Normanniam rediit. Nimia vero guerra inter Rogerium de Toeneio et Rodbertum, comitem de Legrecestra, graviter agitabatur, et ingens totius patriae desolatio miserabiliter oriebatur. Inter Rogationes et Pentecosten, Rogerius munitionem regis in Valle-Rodolii furtim introivit. Sed post tres dies Gualerannus comes, cum communi virtute Rothomagensi, illuc irruit, et municipium domino regi restituit. Deinde feria secunda post Pentecosten, Achinneium cum valida manu invasit, totumque municipium combussit. In crastinum nihilominus super eum Rogerius irruit, et tres villa
Abbreviated transcription (Latin):
Normannica gens si scdm legẽ dei uiueret. & sub bono
pͥncipe unaminis ẽẽt. caldeis sub nabuchodonosor & ꝑ
sis ac medis sub ciro &e dario s macedonib sub alȩtaro rt
par inuincibilis eẽt. ut in anglia &e apulia siriaq frequer
uictoria testimoniũ illi ꝑhibet. Ceterũ qͥa discordia
ipsos ab inuicẽ segregat. & in sua uiscera letaliten
armat: exterors uictores a sese suꝑant᷑. & uio¬
nis hostib cũ ludibrio spectantib mutuis ictib inm¬
scdit᷑ iugulant᷑ unde suȩ matris oculi crebro lacriman
nno ab incarnatione dñimcxxxui. indiccione xi
stephanꝰ rex anglor dũ remoraret᷑ in neustri
t᷑ns fretare & ipsa ꝓuincia patrono careres
ac pͥncipe. ortȩ sunt simultates int̃ inquieti
op̃timates normanniȩ nimiet: ꝑ filios iniquitatis
apud paceiũ mortuus ẽ: & guilłmꝰ filiꝰ eiꝰ post
pascha britolii honorẽ ferro &e flãma calũniatꝰ

Expanded text:
Normannica gens, si secundum legem Dei viveret et sub bono Normannica gens, si secundum legem Dei viveret et sub bono principe unanimis esset, Chaldaeis sub Nabuchodonosor, et Persis ac Medis sub Cyro et Dario, et Macedonibus sub Alexandro par, invincibilis esset, ut in Anglia et Apulia Syriaque frequens victoria testimonium illi perhibet. Caeterum, quia discordia ipsos ab invicem segregat et in sua viscera lethaliter armat, exterorum victores a sese superantur, et, vicinis hostibus cum ludibrio spectantibus, mutuis ictibus immisericorditer jugulantur; unde suae matris oculi crebro lacrymanione Domini 1136, indictione XIV, Stephanus rex Anglorum, dum remoraretur in Neustriam transfretare, et ipsa provincia patrono careret ac principe, ortae sunt simultates inter inquietos optimates Normanniae, nimiaeque per filios iniquitatis apud Paceium mortuus est, et Guillelmus filius ejus, post Pascha, Britolii honorem ferro et flamma calumniatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
udelia ꝑegit. eccłas & cimiteria uiolauit. hospites suos iniu¬
is c̃tristauit . e eosdẽ a qͥb benignit᷑ tͣctati fuerant plurib dãnis
lesuris afflixit. Porro normanni qͥb genuina ferocitas
audacia insunt. ut neqͥtiã hospitũ in se gͣssari male
ensert: arma furoris & ipsi nichilominꝰ exercuerunt.
ꝑ uicos atq saltꝰ fugientes ꝑsecuti st̃: ac ut fama
iulgi refert plusquã dce. igne seu ferro trucidauert᷑
esidui uͦ cruentis normannoꝵ nisib t̾riti cũ dedecore
fugientes sua repetient̃. & acutis eoꝵ mucronib asꝑe
ebellauert. & intestinis eum guerris detinentes in
neustriã remeare ñ ꝑmisert̃. Est normannia licet
ab exteris ñ inqͥetaret᷑. pacistñssecuritate neqͣquã
fruebat᷑. qm a filiis suis neqͥt̃ uexabat᷑. & indesinentẽ
angustiã uentris quasi parturiens patiebatur.

Expanded text:
crudelia peregit, eeclesias et coemeteria violavit, hospites suos injucrudelia peregit, eeclesias et coemeteria violavit, hospites suos injuriis contristavit, et eosdem a quibus benigniter tractati fuerant, pluribus damnis et laesuris afflixit. Porro Normanni, quibus genuina ferocitas et audacia insunt, ut nequitiam hostium in se grassari male senserunt, arma furoris et ipsi nihilominus exercuerunt, et per vicos atque saltus fugientes persecuti sunt, ac, ut fama vulgi refert, plus quam DCC igne seu ferro trucidaverunt. Residui vero, cruentis Normannorum nisibus territi, cum dedecore fugientes sua repetierunt; et acutis eorum mucronibus aspere rebellaverunt; et intestinis eum guerris detinentes, in Neustriam remeare non permiserunt. Ast Normannia, licet ab exteris non inquietaretur, pacis tamen securitate nequaquam fruebatur, quoniam a filiis suis nequiter vexabatur, et indesinentem angustiam ventris quasi parturiens patiebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ox õs annuente tedbaldo decreuert uni dño militare.:
t honores qͦs in utraq: barones possidebant regione.
edbaldꝰ gͥ cũ maior natu esset indignatꝰ qͦd regnũ ñ habuerit.
magna negocia ꝗͦ in galliis eũ urguebant festinauit. &
ormanniã diutius cculcari neglegent᷑ ꝑmisit. rege uero
chilominꝰ in anglia occupato rectore normannia caruit.
pͥma detẽbris septimana ios fredus andegauensis ut mortẽ
enrici regis cõꝑit. mathildã uxorẽ suã mox in normanniã
pimisit. quã guigan algaso uir infimi qͥdẽ generiss magnȩ
pocestatis ut naturalẽ dñam suscepit. eiq argentomũ & oximos
dafrontẽ aliaq qͥb ut uicecomes iubente rege prȩerat
þpida subegit. Deinde comes cũ guilłmo talauacio ponti ui
omite &e andegauensib cateruis atq cenomannicis secutꝰ ẽ.
a sagiensib alinq castellanis qͥ de feudo talauacii erant
sceptꝰ ẽ. Exercitꝰ autẽ eiꝰ ꝑ circũiacentẽ ꝓuinciã diffusus

Expanded text:
ox omnes, annuente Thedbaldo, decreverunt uni domino militare, propter honores quos in utraque barones possidebant regione. Thedbaldus igitur, cum major natu esset, indignatus quod regnum non habuerit, ad magna negotia quae in Galliis eum urgebant festinavit, et Normanniam diutius conculcari negligenter permisit. Rege vero nihilominus in Anglia occupato, rectora Normannia caruit. In prima Decembris septimana, Joffredus Ande gavensis, ut mortem Henrici regis comperit, Mathildem uxorem suam mox in Normanniam praemisit, quam Guiganalgaso, vir infimi quidem generis, sed magnae potestatis, ut naturalem dominam suscepit, eique Argentomum et Oximos et Damfrontem, aliaque quibus ut vicecomes, jubente rege, praeerat, oppida subegit. Deinde, comes cum Guillelmo Talavacio, Pontivi comite, et Andegavensibus catervis atque Cenomannicis secutus est, et a Sagiensibus aliisque castellanis, qui de feudo Talavacii erant, susceptus est. Exercitus autem ejus per circumjacentem provinciam diffusus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatisimis mulitib ẽ clientib ⁊ rogerio achere
aciit᷑ hostib obstantes oppidu ernabant
nterenogierabilis boso becceniũ ab bas post quan
ile cenobiũ fere eannis l auoabibras rest quar
dĩ festiuntatis ci iohis baptit sot diutinit ian

Expanded text:
probatissimis militibus et clientibus qui Rogerio adhaerebant, acriter hostibus obstantes oppidum servabant. Interea, venerabilis Boso Beccensium abbas, postquam idem coenobium fere X annis laudabiliter rexit, in die festivitatis S. Joannis Bapt
Abbreviated transcription (Latin):
flãmis depibant iuxert. Anmgsitaiẽ naqruorn¬
noat g diẽides cõpert̾. acerbitatẽ qͦt impacabilis eor
mal uolentiȩ admirati st̃ qͦs uidebant malla fcas
opes ẽlagͥtione deꝑire quã externe gñatibnisuas
sua colli saluis eyib mancipare. Ponro pot ulauis¬
mentissinũ ignẽ ad mimitionẽ accedere uet alebt
aliqͦꝰ modo ingerere ñ potuert᷑ unde neg atis
eqͥs statĩ ad sappũ reuersi st̃ : &e oppidũ illud is¬
dullitꝰ expugnare nisi st̃. Arbor ꝓcera qͣ ab ies
dit ꝓre eccłam scĩ petri Napłi antiqtꝰ stabat
ꝑqua uulgaris locutio uillã sappũ nuncupare
solebat. qͦd uocabulũ usq hodie burgo seu castera
ꝑseuerat. Illuc andegauenses luxouio remeantes
pe inspato accesfert᷑ & incolas ẽt᷑ se audact᷑ egresso

Expanded text:
flammis deperibant, luxerunt. Animositatem itaque Normannorum gementes compererunt; acerbitatem quoque implacabilis eorum malevolentiae admirati sunt, quos videbant malle suas opes conflagratione deperire, quam externae dominationis jugo sua colla, salvis opibus, mancipare. Porro propter vehementissimum ignem ad munitionem accedere, vel assultum aliquo modo ingerere non potuerunt. Unde regiratis equis, statim ad Sappum reversi sunt, et oppidum illud medullitus expugnare ecclesiam S. Petri apostoli antiquitus stabat, pro qua vulgaris locutio villam Sappum nuncupare solebat. Quod vocabulum usque hodie burgo seu castello perseverat. Illuc Andegavenses Lexovio remeantes ex insperato accesserunt, et incolas contra se audacter egressos
Abbreviated transcription (Latin):
comes de mellento aliiꝙ normannors ꝓceres e
ibidẽ cran eũ nultis militib alanñ de din
et audacillmis defensorib ad tutandã urber
Estituert᷑. & ipsi ut libiꝰ obsessis subsidiũ de Ne res
efeerent egriessi so& entũ reimeticulosi delor
sxpeerueni. ẜpitones autẽ alnq qͥ munitione tler
debue Tiuisa ꝑcul hostiũ multituoine timeeteo
Sostes autt̃ ut apꝓpiauert & ardence arnusacae du

Expanded text:
omes de Mellento, aliique Normannorum proceres, qui ibidem erant cum multis militibus, Alanum de Dinam cum audacissimis defensoribus ad tutandam urbem constituerunt; et ipsi, ut liberius obsessis subsidium deforis conferrent, egressi sunt; et exitum rei meticulose de longe exspectaverunt. Britones autem aliique qui munitionem tueri debuerunt, visa procul hostium multitudine timuerunt, et Hostes autem, ut appropiaverunt et ardentem cum mu
Abbreviated transcription (Latin):
tardat᷑ ẽ Interea gislebtꝰ de clara in oximos expedi¬
tionẽ fecit. & nouũ hurgũ quẽ rex henricus nuper
auxerat cũ eccła sc̃ȩ dei genitricis cõbussit. Ueteri qͦq
burgo ut c̃cremaret acrit᷑ institit. s talauacio comite
cũ aliis militib subito irruente uictꝰ cũ difficultate
aufugit. Ibi henricꝰ de ferrariis captꝰ ẽ: &e ingens ho¬
minũ qͥ regi fauebant captura siue cedes facta ẽ.
Ia tẽpestate gualerannꝰ & rodbtꝰ comites auxiliũ
terrã uͦ eiꝰ in natale sc̃i barnabȩ apłi cũ enormi
multitudine inruert & multoꝵ tuguria pauꝑum
in trib uillis cõbussert᷑. Iandẽ suꝑ bulgeiũ quendã
gͣnde uicũ irruert᷑. ce insfinctu comitis legrecestrȩ
uicinis in penatib igne̾ inmisert̃. & pulcherrinam
edẽ scc̃ mariȩ magbalenȩ cũ uiris &e mulieribus

Expanded text:
tardatus est. Interea Gissebertus de Clara in Oximos expeditionem fecit, et Novumburgum quem rex Henricus nuper auxerat, cum ecclesia S. Dei Genitricis combussit. Veteri quoque burgo, ut concremaret, acriter institit; sed Talavacio comite cum aliis militibus subito irruente, victus cum difficultate aufugit. Ibi Henricus de Ferrariis captus est, et ingens hominum, qui regi favebant, captura sive caedes facta est. Ea tempestate, Gualerannus et Rodbertus comites auxilium terram vero ejus in natali S. Barnabae apostoli cum enormi multitudine irruerunt, et multorum tuguria pauperum in tribus villis combusserunt. Tandem super Bulgeium quemdam grandem vicum irruerunt, et instinctu comitis Legrecestrae vicinis in penatibus ignem immiserunt, et pulcherrimam aedem S. Mariae Magdalenae cum viris et mulieribus
Abbreviated transcription (Latin):
uersȩ carnis sese ingressurũ tanti itineris uiaticũ deuo
expetut. ac ad sũmi regis sabaoth iturus curiã sese pra¬
rauit. lacrimosa uidelicet c̃fessione. assiduaq intenta ora¬
tione. oleiq sacri unctione & dñici corporis saluifica
ꝑceptione. Deniq talib ac tantis instructꝰ munuñtas xiłi
xp̃i cõpetunt recessit. & .xu. regiminis sui anno sp̃uales
filios dño deo cõmendans & sese obdormiuit. His lebt᷑ autẽ
sagiensis cenobu abbas affuit. & cũ sociuis in luctũ patris
flebilib exeqͥas celebrauit. Inbrib itaq tribulationũ
toti ꝓuinciȩ ingruentib guarinꝰ abbas rodbti & gislȩ
siliꝰ ereptꝰ ẽ & in capitulo secus osbni abbis dumulũ
sepultꝰ ẽ. Quo de functo uticenses monachi parit c̃uene¬
rtri&e cõmune colloquiũ ne statꝰ ȩccłe sue labetꝰ habuerẽ:¬

Expanded text:
versae carnis sese ingressurum, tanti itineris viaticum devotus versae carnis sese ingressurum, tanti itineris viaticum devotus expetiit, ac ad summi Regis Sabaoth iturus curiam, sese praeparavit lacrymosa videlicet confessione, assiduoque intenta oratione, oleique sacri unctione, et Dominici corporis salvifica perceptione. Denique talibus ac tantis instructus munimentis, XIChristi competunt, recessit, et XV regiminis sui anno spirituales filios Domino Deo commendans, et sese, obdormivit. Gislebertus autem Sagiensis coenobii abbas adfuit, et cum sociis in luctu Patris flebilibus exsequias celebravit. Imbribus itaque tribulationum toti provinciae ingruentibus, Guarinus abbas Rodberti et Gislae filius ereptus est, et in capitulo secus Osberni abbatis tumulum sepultus est. Quo defuncto, Uticenses monachi pariter convenerunt, et commune colloquium, ne status ecclesiae suae labere
Abbreviated transcription (Latin):
sufficient̃ pacificare neqͥuit. Unde suspectos ꝓ quibusdam
occ asionib eos habens ad bellũ reducere ñ prȩsũpsit .s sani¬
ori c̃silio ut qͥbusdã uisũ ÷ inito biennales treuias ab hostib
accepit. Mense gͥ iulio tͣnqͥllitas pacis opitulante deo
normanniã refouit. inermis plebs ꝗͤ disꝑsa fuerat sua¬
tuguria repetiit. & aliqͣndu post nimias tumultuũ
tẽpestates in egestate magna siluit & aliqͣntulũ secior qͥeuit.
nterea guarinꝰ abbas uticensis ȩccłȩ postquã in
monachatu xliii. annis deo militauit. ĩa Ex cetres
annos ȩtatis suȩ habens fȩlicit᷑ occubuit. Nã xuii. R iulii
missam mane reuerent᷑ cantauit. quendã defunctum
militẽ sepeliuit. ipsoq die in lectũ decidit. & qͥnq diebus
guit̃ egrotauit. cotidieq missã quã ꝑ xxx. annos crebrime
sac̃dos ipse celebrarat egrotꝰ audiuit. Uidens itaq uiã uni¬

Expanded text:
sufficienter pacificare nequivit. Unde suspectos pro quibusdam sufficienter pacificare nequivit. Unde suspectos pro quibusdam occasionibus eos habens, ad bellum reducere non praesumpsit; sed saniori consilio, ut quibusdam visum est, inito, biennales trevias ab hostibus accepit. Mense igitur Julio, tranquillitas pacis, opitulante Deo, Normanniam refovit, inermis plebs quae dispersa fuerat suatuguria repetiit, et aliquandiu post nimias tumultuum tempestates in egestate magna siluit, et aliquantulum securior quievit. nterea Guarinus, abbas Uticensis ecclesiae, postquam in monachatu XLIII annis Deo militavit, jam LX et III annos aetatis habens, feliciter occubuit. Nam XVII Kalendas Julii missam mane reverenter cantavit, quemdam defunctum militem sepelivit, ipsoque die in lectum decidit, et quinque diebus graviter aegrotavit, quotidieque missam, quam per XXX annos creberrime sacerdos ipse celebraverat, aegrotus audivit. Videns itaque viam uni