comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ut uideatur uoluntariꝰ ad illos
ꝓfectus ꝓpt̾ spem illoꝵ. Nunc ñ idõ
se rogasse hoc significat. quasi uolẽ¬
tes ire: s suũ affectũ ꝓbat cirta illos
quando uolentes ire insuꝑ rogat ũ
sine aliqua mora fiat qd̾ ⁊ illi uolunt: &
hic p̾catur. hoc gͦ agit cum his. ut in ꝓ¬
missione sua fideles sint. ⁊ se idõ cõmo¬
nere ꝓpt̾ existunationẽ illoꝵ ñ circũ¬
uenire: sut tantũ offẽrant qnͣtũ nõ
peniteat. Hoc aũt dico quia qui paͬce
seminae. parce ⁊ metet. Parcũ auarũ
significat. cui extorquet᷑ ut inferat. Pe¬
nicet enĩ quia promisit. hoc de tardita¬
te eoꝵ colligit. qui olun ꝓmiserant et
dui delibabant. Huic parco ꝑ ꝓua meᷤᷤ¬
sis ẽ quia cũ dubitatione seminat. Ne¬
scit enĩ ꝓdesse qd facit. Qui aũt in be¬
nedictione seminat: inbenedictione
metet. Hic in benedictione seminat:
cet illos tũc ꝓdesse hoc in futurũ si leto

Expanded text:
est; ut videatur voluntarius ad illos est; ut videatur voluntarius ad illos profectus propter spem illorum: nunc non ideo se rogasse hos significat, quasi nolentes ire; sed suum affectum probat circa illos, quando volentes ire insuper rogat; ut sine aliqua mora fiat, quod et illi volunt, et hic precatur. Hoc ergo agit cum his, ut in promissione sua fideles sint, et se ideo commonere propter existimationem illorum, non circumvenire; sed ut tantum offerant, quantum non poeniteat. Hoc autem dico: quia qui parce seminat, parce et metet. Parcum avarum significat, cui extorquetur, ut inferat; poenitet enim quia promisit. Hoc de tarditate illorum colligit, qui olim promiserant, et diu deliberabant. Huic parco parva messis est; quia cum dubitatione seminat; nescit enim prodesse quod facit. Qui autem in benedictione seminat de benedictione et metet. Hic in benedictione seminat, cet illos tunc prodesse hoc in futurum, si laeto
Abbreviated transcription (Latin):
insplendore anuni eoꝵ głabatur eua¬
cuaret᷑. Sepiꝰ gͦ hoc memorans: solli¬
citudinẽ suam cita eos ostendit. no¬
lens eos confundi. Necum uenerint
mecũ macedones. ⁊ inuenerint uosim¬
paratos: erubescamꝰ ut ñ dicã om̃s uõ
in hac parte. Manifestum ẽ. quia siñ
inuentũ fuerit qd̾ testificatus ẽ de hi.
⁊ ipse erubescat in ipsis:⁊ ipsi ampliꝰ
confundantꝰ. Quia nec ꝓpt̾ea qͦt testis
eis extitit apls id agere nisi sũt quo ue¬
rum illud facerent uł ꝓpt̾ tanti uiri ꝑ¬
sonam. Necessariũ gͦ existimaui roga¬
re fres ut p̾cederẽt ad uos. ⁊ p̾pararẽt
ꝓmissam benedictionẽ hanc uram
paratã ẽẽ. S sic quasi benedictionẽ
ñ quasi circũuentionẽ. ut sollicitu¬
dinẽ suã adhuc manifestet. rogasse
rent qd ꝓmiserant ⁊ ñ implebant.
Cum supͣ titum uolũtariũ dicat ꝓ¬
fectũ. Hoc ẽ nõ illi fuisse extortum.
sz mox ut audiuit libent̾ amplexus

Expanded text:
in splendore animi eorum gloriabatur, evain splendore animi eorum gloriabatur, evacuaretur. Saepius ergo hoc memorans, sollicitudinem suam circa eos ostendit, nolens illos confundi. Ne cum venerint mecum Macedones, et invenerint vos imparatos, erubescamus nos, ut non dicam omnes vos, in hac parte. Manifestum est quia si non hoc inventum fuerit, quod testificatus est de his, et ipse erubescat, de ipsis et ipsi amplius confundantur; qui nec propterea quod testis eis exstitit Apostolus, id agere nisi sunt, quo verum illud facerent vel propter tanti viri personam. Necessarium ergo existimavi rogare fratres, ut praecederent ad vos, et praepararent promissam benedictionem hanc vestram paratam esse: sed sic quasi benedictionem, non quasi circumventionem. Ut sollicitudinem suam adhuc manifestet, rogasse rent, quod promiserant, et non implebant. Cum supra Titum dicat voluntarium profectum, hoc est, non illi fuisse extortum, sed mox ut audivit, libenter amplexus
Abbreviated transcription (Latin):
parauerant se emulatione ducti mace¬
donum ut ministrarent scĩs. Quo dic¬
to plus exhortatur cormthios cũ dic̃
illos paratos ab anno priore: s expec¬
tare iam hoc ut diuideretꝰ ministeri¬
um illoꝵ ꝓ uniꝰ cuiꝰq necessitate. Et
nr̃a emulatio ꝓuocauit plures. Post
macedonas achaiam paratã dic̃. Dein¬
de ut ⁊ coruithii fiant parati scđm ꝓmis¬
sum suii. Cet̾e u̾o eccle emulatione co¬
tinthioꝵ dũ audiunt illos priꝰ multiᷤ
erroribꝰ fuisse implicatos: post autem
cornigentes se bone uolũtatis effectosin¬
ptam fidem male u̾sati sunt hancceꝑ¬
ant habere uoluntatẽ. qnͣtomagisisti
in anis fiat in hac parte: ut quemad¬
modũ dixi p̾parati sitis. Hos fr̃s me¬
morat quos supͣ. id ẽ citum ⁊ quos ei
adumx̃ adiutores. qui inpenfius exh¬
ortarentꝰ eos ad ꝓmissionẽ implendã
in ministerio scõꝵ: ut ñ solũ luteris s
⁊ facie ad faciẽ oblectarent᷑ eos crebris
admonicionibꝰ ne exultatio apłi qua

Expanded text:
praeparaverant se aemulatione ducti Macedonum, ut ministrarent sanctis. Quo dicto plus exhortatur Corinthios, cum dicit illos paratos ab anno priore, sed exspectare jam hoc, ut divideretur ministerium illorum pro uniuscujusque necessitate. Et vestra aemulatio provocavit plures. Post Macedones Achaiam paratam dicit, deinde ut et Corinthii fiant parati secundum promissum suum, caeterae vero Ecclesiae aemulatione Corinthiorum, dum audierunt illos prius multis erroribus fuisse implicatos, post autem corrigentes se bonae voluntatis effectos, in post acceptam fidem male versati sunt, hanc coeperant habere voluntatem; quanto magis istiinanis fiat in hac parte; ut quemadmodum dixi, parati sitis. Hos fratres memorat, quos supra, id est, Titum, et quos ei adjunxit adjutores, qui impensius exhortarentur eos ad promissionem implendam in ministerio sanctorum; ut non solum litteris, sed et facie ad faciem oblectarent eos crebris admonitionibus; ne exsultatio apostoli, qua
Abbreviated transcription (Latin):
uobis utile ẽ: quiñ tantũ face̾. s ⁊ uelle
cepistis ab anno pͥore. Nunc gͦ ⁊ face con¬
sũmate. ut que admodũ ꝓmpta ẽ uolũ¬
tas inuob uelle. ita sit ⁊ ꝑficiendi ex eoqͣ
habetis. hoc dĩ: uoluntas illoꝵ inopere
appareat: siuera ẽ scdm uires. ut tantũ
det qnͣtum pot̾. ⁊ uult anma uc munda
fie̾t ꝯscientia: ñ in simulatione ut hõibꝰ
uolunt.as ꝓmpta ẽ. scđm uoluntatẽ acce¬
ptabilis ẽ. non scđm quod ñ habet. Qm̃
cornithii ad hoc opꝰ ministerii ꝓuocãt᷑.
hoc eis uidr̃: ut ñ plus tribuant quam
possũt. ne plus forte osferentes coacti m̾
cedem ñ habet. E cr̃e enĩ macedonie ult᷑
obtuler̃ cum p̾cibꝰ. ut ꝓbarent tota se uo¬
luntate hoc facere. ut plus offerrẽt quã
poterant: idõq acceptabile fuit. Quã¬
to eñ ampli ꝯ obtuler̃: tanto plus acce¬
pturi sũt. Nam si tantũ quis det quãtũ
uult aut potest. acceptum ẽ. Iudicio enĩ

Expanded text:
velle coepistis ab anno priore: nunc ergo etiam facere consummate; ut quemadmodum prompta est voluntas in vobis velle, ita sit et perficiendi ex eo quod habetis. Hoc dicit, ut voluntas illorum in opere appareat, si vera est, secundum vires; ut tantum det, quantum potest et vult animus, ut munda fiat conscientia: non in simulatione, ut hominivoluntas prompta est, secundum facultatem acceptabilis est, non secundum quod non habet. Quoniam Corinthii ad hoc opus ministerii provocantur, hoc eis indicitur, ut non plus tribuant, quam possunt; ne plus forte offerentes coacti, norcedem non habet. Ecclesiae enim Macedoniae ultro obtulerunt cum precibus, ut probarent tota se voluntate hoc facere, ut plus offerrent, quam poterant; ideoque acceptabile fuit. Quanto enim amplius obtulerunt, tanto plus accepturi sunt. Nam si tantum quis det, quantum vult, aut potest, acceptum est; judicio enim
Abbreviated transcription (Latin):
opibꝰ malis. ⁊ bene gͦ agendo ⁊ futura sꝑ¬
ando dilatari nult illos animo. qui e¬
nim laborat ⁊ futura ñ credit sic̃ infide¬
lis. angusti anuni ẽ de sꝑatione futuri.
Que enĩ participatio iusticie ⁊ iniqui¬
tati. aut que societas luminis cũ tene

Expanded text:
operibus malis. Et bene ergo agendo, et futura spoperibus malis. Et bene ergo agendo, et futura sperando, dilatari vult illos animo; qui enim laborat, et futura non credit, sicut infidelis, angusti animi est desperatione futuri. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut quae societas l
Abbreviated transcription (Latin):
latatur: qui fiducia bone ꝯu̾sationisga¬
udent insese aut certe spe futuri p̾mii
intribulatione ñ angustant᷑. qr sic̃ in hac
uita nisi p̾cessent labor redditꝰ ñ seque¬
tur: ita ⁊ inrebꝰ diuinis siñ exitia ante
butionẽ. Hoc dic̃ quia ñ oberat magr̃is.
si discipli male uerterentur contẽpuen¬
tes ingorẽ doctrine. quia unꝰquisq ꝓo
ꝑibꝰ suis mercedẽ accipiet: quia quod
ad magistros ꝑtinet. ñ tacuerũt. Dicen¬
te dño ad ezechielẽ ꝓpħam. Exalta uo¬
cẽ tuã. ⁊ loquere ad plebẽ. Si te audierĩt
lucraberis eos. si cominꝰ tu animã tuã
saluabis. Sic̃ filiis dico dilatamini &
uos. ⁊ nolite iugum ducere cũ infidelibꝰ
Ad bonam conu̾sationẽ ⁊ spẽ eos hortat᷑
ut fidentes ⁊ purgantes cõscientias su¬
as possuit insemetipsis gaudere. Habẽ¬
tes fiduciam pure m̃tis sic̃ ⁊ eoꝵ magis¬
tri. separantes se abin fideliũ societate ĩ

Expanded text:
latatur, qui fiducia bonae conversationis galatatur, qui fiducia bonae conversationis gaudent in sese, aut certe futuri spe praemii in tribulatione non angustantur; quia sicut in hac vita nisi praecesserit labor, redditus non sequitur: ita et in rebus divinis si non exitia anteiributionem. Hoc dicit, quia non oberat magistris, si discipuli male verterentur, contemnentes vigorem doctrinae; quia unusquisque pro operibus suis mercedem accipiet; quia quod ad magistros pertinet, non tacuerunt, dicente Domino ad Ezechielem prophetam: Exalta vocem tuam, et loquere ad plebem; si te audierint, lucraberis eos: si quominus, tu animam tuam salvabis . Sicut filiis dico, dilatamini et vos, et nolite jugum ducere cum infidelibus. Ad bonam conversationem et spem eos hortatur; ut fidentes et purgantes conscientias suas, possint in semetipsis gaudere, habentes fiduciam purae mentis, sicut et eorum magistri, separantes se ab infidelium societate in
Abbreviated transcription (Latin):
tarent᷑ ⁊ quia ñ uincebant᷑ morti nõ ad¬
dicebantꝰ. hic enĩ addicit᷑ morti qui ĩ fi¬
⁊ depͥsenti morte intellegi. Tep̃tari emĩ
cos paciebat᷑ ds̃. ut p̾ssuris crescerẽt me¬
nco ñ tam̃ ꝑmittebant eos occidi. Ut tͥs¬
tes semꝑ aũgaudentes. Uerũ ẽ quia tri¬
sticia hec gaudiũ oꝑatꝰ. Et qui eos iniu¬
uam contristabant gaudiũ eoꝵ exagge¬
rabant. Ut egentes. multos aũ ditantes.
Iuantũ ad p̾sentẽ uitã ꝑtinet paupes ui¬
debant᷑ s sp̃ales diuicias credentibꝰ lar¬
giebant᷑ egeni int̾ris incelis diuites. Ut
nichil habentes. om̃a aũt possidenteᷤ. H
fuit in apłisgłosum. ut sine sollicitudi¬
ne ⁊ nomine possidendi. Non solũ ea q̃
inpossessionibꝰ erant s ⁊ipsos eoꝵ dñoᷤ
possid̾ent. Om̃ia enĩ uecesse erat añ pe
rchii. Hoc libertatis causa loquitur.
⁊ pure conscĩe. Male enĩ sibi consciẽtie
mens loqui tre pidat. sensũ ꝑdit: inu̾bis
errat. Cornr̃m dilatatũ ẽ. Eoꝵ cor di¬

Expanded text:
addicebantur. Hic enim addicitur morti, qui in fiet de praesenti morte intelligi; tentari enim eos patiebatur Deus, ut pressuris crescerent merito: non tamen permittebat eos occidi. Ut tristes, semper autem gaudentes. Verum est, quia tristitia haec gaudium operatur, et qui eos injuriis contristabant, gaudium eorum exaggerabant. Ut pauperes, multos autem ditantes. Quantum ad praesentem vitam pertinet, pauperes videbantur: sed spiritales divitias credentibus largiebantur; egeni in terris, in coelis divites. Ut nihil habentes, omnia autem possidentes. Hoc fuit in apostolis gloriosum, ut sine sollicitudine et nomine possidendi non solum ea, quae in possessionibus erant, sed et ipsos eorum dominos possiderent; omnia enim necesse erat ante eopatet ad vos, o Corinthii. Hoc libertatis causa loquitur, et purae conscientiae; male enim sibi conscia mens loqui trepidat, sensum perdit, in verbis errat. Cor nostrum dilatatum est. Eorum cor di
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ani. Istũ comiñdat quia ignorabat᷑
abhis: ut scirent inquanta iã eẽnt bo¬
in opimione: ad quos tales uiri mute¬
bant᷑. ut cõgaud̾ent cũ eis: augentes
eos in fide oꝑationis dĩ. ad cuiꝰ głam sol¬
licite hoc agebant uicarii xp̃i: ut condi¬
tor ds̃ celi ⁊ terre agnosceret᷑ in his. De¬
uitantes hoc nequis uituꝑet nos in hac
plenitudine que ministratur a nob. Q
de ministerio agebat᷑: idõ hoc subic̃. ne
negleges cura curã paupum uł scõrũ
iudicaret᷑ si hoc segnius ageret. De hac
enĩ re constituerant int̾ se apli: ut me¬
mores eeñt paupũ: qd̾ ad galatas sig¬
nificant. Cum gͦ inuituꝑabił eẽt in
om̃ibꝰ apls: ne in hac causa indiligẽs
iudicaret᷑. idcuto hoc se p̾monere sig¬
nificat: ut hoc ope impleto. in om̃ibꝰ
sollicitudo eiꝰ ⁊ ꝓuidentia appareret.
ꝓuidemꝰ enĩ bona ñ solũ corã dõ: uenĩ
ẽtiam corã hominibꝰ. Puidet bona co¬
uero sic ꝓuidet bona. quia tales mittit ad

Expanded text:
nostram. Istum commendant, quia ignorabatur ab his; ut scirent in quanta jam essent boni opinione, ad quos tales viri mittebantur; ut congauderent cum eis, augentes eos in fide operationis Dei, ad cujus gloriam sollicite hoc agebant vicarii Christi, ut conditor Deus coeli et terrae agnosceretur in his. Devitantes hoc, ne quis nos vituperet in hac plenitudine, quae ministratur a nobis. Quoniam de ministerio agebatur, ideo hoc subjecit; ne negligens circa curam pauperum vel sanctorum judicaretur, si hoc segnius ageret. De hac enim re constituerant inter se apostoli, ut memores essent pauperum, quod ad Galatas significat. Cum ergo invituperabilis esset in omnibus Apostolus ; ne in hac causa indiligens judicaretur; idcirco hoc se praemonere significat, ut hoc opere impleto, in omnibus sollicitudo ejus et providentia appareret. Providemus enim bona non solum coram Deo, verum etiam coram hominibus. Providet bona covero providet bona; quia tales mittit ad
Abbreviated transcription (Latin):
uebant. in eo quo istũ inferiores nescie¬
bant. Idõ qͣue cõmot ꝰ loquit᷑ quia ħ
peiꝰ erat ut sciret illum innullo decẽ
humiarent illũ cet̾is. cũ uidissẽt ꝑ eũ
ñ solũ impleri p̾dicationẽ. s signa ac
ꝓdigia fieri apłica. Aut mĩquid pec¬
catum feci meipsũ humilians ut uos
caui uob. Sm̃ infłati erat eo qd̾ sũpt
ab eis accipe noluit ⁊ ꝓpt̾ boc alios ei p̾po¬
nebant. Id circo nũqͥd peccaui ait. quia
me humiliaui ut me indignũ ad acci¬
piendũ uidicatẽ. quia in die m̃ irascimi¬
ni. Cum hoc ñ peccati sit: s gle. Itaq
sic se humiliauit cũ id qd̾ sibi debebat᷑
n exegit. Debitum enĩerat ut sũptus
abhis acciꝑet quibꝰ p̾dicabat eugłm
dĩ sic̃ dñs constitue̾ns dicẽs. Dignꝰ est

Expanded text:
vebant in eo, quo istum inferiorem nescievebant in eo, quo istum inferiorem nesciebant: ideoque commotus loquitur, quia hoc pejus erat; ut cum scirent illum in nullo deesse, humiliarent illum caeteris; cum vidissent per eum non solum impleri praedicationem; sed et signa et prodigia fieri apostolica. Aut numquid peccatum feci, me ipsum humilians, ut vos uoniam inflati erant, eo quod sumptus ab eis accipere noluit, et propter hoc alios ei proponebant; idcirco numquid peccavi, ait; quia me humiliavi, ut me indignum ad accipiendum judicarem; quia inde mihi irascimini, cum hoc non peccati sit, sed gloriae? Itaque sic se humiliavit, cum id quod sibi debebatur, non exegit. Debitum enim erat, ut sumptus ab iis acciperet, quibus praedicabat Evangelium Dei, sicut Dominus instituit, dicens: Dignus est
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentes ut pote sine littis. plenita
bant cornithii causa accusati ẜmonis.
cum inreligione uis sermonis necessa¬
ria sit ñ sonꝰ dulcis. quomodo tam̃ se
humiliat. ut inꝑitum se ẽẽ dicat in ser¬
mone. ⁊ ubi ẽ illud quod festꝰ ait. Pau¬
le inquit paule: multe litt̾e te facuĩt
ex torr̾e. Hoc gͦ dicẽs nõ se loqui nescire
uoluit intellegi. s ꝓpt̾ eos qui non ꝑ
fidem s ꝑeloquentiã com̃dari uoleb¬
ant. Et in eotam̃ dix̃ se impitũ. quod
nõ habet crim̃. In eo aũt qd̾ nõ caret¬
ne. reꝯ non ẽ apd dm̃. Qui aũt scĩam
dĩ ñ habet. reꝯẽ ignorantie. Iuia nõ
licet ignorare. maxime qd̾ ꝑtinet ad
tia idagebat. ut fides teste uirtute ac¬
ceptabilis eẽt. ut ñ fidem eloqͤntia cõ¬
indaret. s uirt ꝯ cuicedit eloqͣntia.
In om̃ibꝰ aũ manifestꝯ sũ uob̃. Ma¬
nnfestum se dic̃ ẽẽ coruithiis in om̃ibꝰ.
qr nõ ignorabant etiam loquendi ha¬
bere illũ ꝑiciam ⁊ hoc scientes aliis fa¬

Expanded text:
eloquentes, ut pote sine litteris, pleni tabant Corinthii, causa accurati sermonis; cum in religione vis sermonis necessaria sit, non sonus dulcis. Quomodo tamen se humiliat, ut imperitum se esse dicat in sermone? Et ubi est illud, quod Festus ait: Paule, inquit, Paule, multae litterae te faciunt excordem ? Hoc ergo dicens, non se loqui nescire voluit intelligi: sed propter eos qui non per fidem, sed per eloquentiam commendari volebant. Et in eo tamen se dixit imperitum, quod non habet crimen: in eo autem quod ane, reus non est apud Deum: qui autem scientiam Dei non habet, reus est ignorantiae; quia non licet ignorare, maxime quod pertinet eta eloquentia, id agebat, ut fides teste virtute acceptabilis esset; ut non fidem eloquentia commendaret, sed virtus, cui cedit eloquentia. In omnibus autem manifestus sum vobis. Manifestum se dicit esse Corinthiis in omnibus; quia non ignorabant etiam loquendi habere illum peritiam, et hoc scientes alii fa
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ut morientes ⁊ ecce uiuimꝰ. O¬
dio illis habentes cotidie putabant
ñ euad̾e minas iniquitatis. Isti aut
qui a dõ ꝓpicio docebant auxilio rp̃i
cuti prabãtur amorte p̾senti ⁊ fut᷑a. Qĩ

Expanded text:
tem. Ut morientes, et ecce vivimus. Otem. Ut morientes, et ecce vivimus. Odio illos habentes, quotidie putabant non evadere minas iniquitatis: isti autem, quia Deo propitio docebant, auxilio Christi tuti praestabantur a morte praesenti et futura. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute dĩ. Uirtus inco dĩerat. que per
signa atq ꝓdigia hunc idoneũ minis¬
crũ ꝓbabat. ꝑ arma iusticie a dext̃s
⁊ a sinistris. Lib̾am se significat fuis¬
se ⁊ fidelibꝰ ⁊ n fidelibꝰ ⁊incredulis.
integrũ ⁊ fidelẽ se p̾uaricatorẽ dicit.
Simili mͦ ⁊eis qui uerba diuine doc¬
trine ignobilitatẽ ⁊ deformationẽ puta¬
bant fidelẽ se dĩ ministrũ exhibuit dũ
ñ terret᷑ neq pudorẽ patit᷑ ea illis eloqͥ
que horrent audire. ꝑinfamiã ⁊ bonã
famã. ꝙ iã his integrũ se dĩ dispensatorẽ
p̾buit qui fidĩ bonã opinionẽ faciebãt.
⁊ qui malã nõmetuit hanc inuidiam.
s constans e. Ne seductores ⁊ ueraces.
Increduli seductores eos uocabant. fi¬
deles econtra ueraces eos ⁊ simplices pro¬
nunciabant. Nec hoc odio cedit. ut su¬
ꝑ ducat fucũ ueritati. Ut ignoti ⁊ qui
cognoscamur. Malis ignoti erant bo¬
nis noti. agnoscebant enĩ in his uenta¬

Expanded text:
virtute Dei. Virtus in eo Dei erat, quae per virtute Dei. Virtus in eo Dei erat, quae per signa atque prodigia hunc idoneum ministrum probabat. Per arma justitiae a dextris et sinistris. Liberum se significat fuisse a fidelibus et incredulis. integrum se et fidelem praedicatorem dicit. Simili modo et eis qui verba divinae doctrinae ignobilitatem et deformationem putabant, fidelem se Dei ministrum exhibuit; dum non terretur, neque pudorem patitur ea illis loqui quae horrent audire. Per infamiam et bonam famam Etiam his integrum se Dei dispensatorem praebuit, qui fidei bonam opinionem faciebant, et qui malam; dum non metuit hanc invidiam, sed constans est. Ut seductores, et veraces. Increduli seductores eos vocabant: fideles e contra veraces eos et simplices pronuntiabant. 186 Nec hoc odio cedit, ut superducat fucum veritati. Ut ignoti, et qui cognoscimur. Malis ignoti erant, bonis noti; agnoscebant enim in his verita
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam ñ in sapientia neq insi¬
mulatione ad serens dõ se fidelem
dispensatorẽ xp̃i exhi buic. In mag¬
naminitate grandis animi erat ĩ
baiulandi infirmitatibꝰ frm̃ et in
contẽptu mundi huiꝰ Unde alio
loco dic̃. Michi mundꝰ crucifixus
ẽ ⁊ ego mundo. In benignitate. be¬
ngnus erat quia sic̃ arguebat. Ita
⁊ blandiebat᷑. ut post correptionem
sincerit̾ docebat in sp̃u scõ dĩ donũ
tradebat. In karitate ñ simmulata.
Simulata karitas uihis ẽ. qui mn
necessitate deser̃ fĩs. Unde hic sẽp
necessitates fr̃m suas faciens simplex
erat in karitate. Compatiebat᷑ enĩ
omĩbꝰ sic̃ alio loco dic̃. Quis scandali¬
zatur ⁊ ego nõ uror: Hec enĩ uera ka¬
ritas ẽ. si sua utilitate contẽpta eius¬
curam agat quẽ diligere se ꝓfitet̾e quod
semꝑ fec̃ apls. In uerbo u̾itatis.I. erbũ
ueritatis erat meiꝰ doctrina: quia non
aliud tradebat quã a dño acceꝑat. In

Expanded text:
scientiam non in sapientia humana, neque in siscientiam non in sapientia humana, neque in simulatione asserens Deo se fidelem dispensatorem Christi exhibuit. In magnanimitate. Grandis animi erat in bajulandis infirmitatibus fratrum, et in contemptu mundi hujus; unde alio loco dicit: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . In benignitate. Benignus erat, quia sicut arguebat, ita et blandiebatur; ut post correptionem sinceriter docebat, in Spiritu sancto Dei donum tradebat. In charitate non simulata. Simulata charitas in his est, qui in necessitate deserunt fratres; unde hic semper necessitates fratrum suas faciens, simplex erat in charitate . Compatiebatur enim omnibus, sicut alio loco dicit: Quis scandalizatur, et ego non uror ? Haec enim vera charitas eat, quem diligere se profitetur: quod semper fecit Apostolus. In verbo veritatis. Verbum veritatis erat in ejus doctrina; quia non aliud tradebat, quam a Domino acceperat. In
Abbreviated transcription (Latin):
paulatim ad uerã doctrinã reuocat.
Intriblonibꝰ. Pressuras ꝑtulit. scienꝰ
quid adõ ꝓhis sit ꝓmissũ. In necessita¬
tibꝰ. Necessitas erat etiã inp̾ssura po¬
situm docit quia adũo erat misuis¬
in angustiis. Spe futuri angustatus
ꝑfidoꝵ oppositionibꝰ ñ cessit. In pla¬
gis. Auideis ⁊ gentilibꝰ cesus frequẽ¬
ter nõ tacuit grãm xp̃i. In carceribus.
Sepe in carcerẽ missus contẽpta salu
in dõ habebat minueret. In laboribꝰ
Laborare ñ desticit manibꝰ suis. ne
cui graus eẽt certus hoc sͥ ꝓficere
apud dñ. Inuigiliis. Tam sollicit᷑
erat circa offĩcium delegatũ sibi. ũ
nec nocte cessaret. In ieiunis. Ali¬
qnͣdo uolun taria aliqñ necessitatĩ
ieunia ꝑtulit causa penurie. ⁊ dõ
gr̃as egit sp̃alit̾ se pascenti. quia io
contẽptꝰ erat ne uentris causa ĩcli¬
naret. In castitate. Castitatẽ siue cor¬
poris eu̾głii uindicans ñ paucos fec̃
inimicos. In scientia legis ⁊ eu̾głii

Expanded text:
 revocat? In pressuris. Pressuras pertulit, sciens quid a Deo pro his sit promissum. In necessitatibus. Necessitas erat etiam in pressura positum docere; quia a Domino erat missIn angustiis. Spe futuri angustiatus, perfidorum oppositionibus non cessit. In plagis. A Judaeis et gentibus caesus frequenter, non tacuit gratiam Christi. In carceribus. Saepe in carcerem missus contempta salutin Deo habebat, minueret. In laboribus. Laborare non destitit manibus suis; ne cui gravis esset, certus hoc sibi proficere apud Deum. In vigiliis. Tam sollicitus erat circa officium sibi delegatum, ut nec nocte cessaret. In jejuniis. Aliquando voluntaria, aliquando necessitatis jejunia pertulit causa penuriae, et Deo gratias egit spiritaliter se pascenti; quia ideo contentus erat, ne ventris causa inclinaretur. In castilate. Castitatem sive corporis, sive Evangelii vindicans, non paucos fecit inimicos. In scientia. Legis et Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
dem accepit. Ds̃ qui a ustꝯ ẽ sciens co¬
rinthios uelle ꝓficere: titi affẽctũ incẽ¬
dit circa eos: ut adimpleret exhorta¬
tione sua uoluntatẽ illoꝵ inoꝑe bono:
qui uides ꝓfectũ illoꝵ: consolatꝰ ẽ leta¬
tus mneis. Cum sit aũt sollicitior uolũ¬
tariꝰ ꝓfectꝰ ẽ ad uos. Hoc ẽ uidẽs pro¬
ficere illos cirea actꝰ bonos: sollicitior
factꝰ ẽ circa affectũ illoꝵ: ita ut uolũ¬
tariꝰ ꝓficisceret᷑ ad eos qui pͥusetiã ro¬
gatus excusaret ab eis ꝓpt̾ uicia illorũ.

Expanded text:
dem accepit. Deus qui justus est, sciens Codem accepit. Deus qui justus est, sciens Corinthios velle proficere, Titi affectum incendit circa eos; ut adimpleret exhortatione sua voluntatem illorum in opere bono: qui videns profectum illorum consolatus est, laetatusque in eis. Cum sit autem sollicitior, voluntarius profectus est ad vos. Hoc est, videns proficere illos circa bonos actus, sollicitior factus est circa affectum illorum; ita ut voluntarius proficisceretur ad eos, qui prius etiam rogatus se excusarat
Abbreviated transcription (Latin):
Ut fiat equitas sic̃ scriptũ ẽ. hec est eq̃li¬
tas. ut quia isti in hoc tp̃r ministrãt scĩs:
reddantꝰ illis uices in futuro. debitores
enĩ sibi faciunt scõs. Im multũ habuit
ñ habundauit: ⁊ qui modicũ ñ minora¬
uit. hoc in exodo legit᷑. Plꝰ enĩ habẽt
scĩ insꝑe futuri scłi: magis quã hi qui in
hoc tp̃r uidentur diuites. & tam̃ equa¬
buntur illic utriq: ut sic̃ beneficio ho¬
rũ scõꝵ mopia sustentat᷑. ita ⁊ beneficio
scõꝵ diuites fiant infuturo scł̃o: inquo
uidentur pauꝑes. Non enĩ totos se de¬
derũt dõ ut hic pauꝑes: illic eeñt diui¬
tes. Sz hac parte. quia hic diuites sũt
illic paupes: Scõꝵ suffragio qui hic po¬
siti: iam illic m̃te sunt ditabuntꝰ. Nõ
enĩ qualecũq meritum ẽ de iustis la¬
boribꝰ ministrare sc̃is. Grãs aũt deo¬
qui dedit hanc ipsam sollicitudinẽ pro
uobis in cor titi. Qm̃ consolationẽ qui¬

Expanded text:
Ut fiat aequalitas, sicut scriptum est. Haec est aequaliUt fiat aequalitas, sicut scriptum est. Haec est aequalitas, ut quia isti in hoc tempore ministrant sanctis, reddantur illis vices in futuro; debitores enim sibi faciunt sanctos. Qui multum habuit non abundavit: et qui modicum, non minoravit. Hoc in Exodo legitur . Plus enim sancti habent in spe futuri saeculi, et magis quam ii, qui in hoc tempore videntur divites; et tamen aequabuntur illic utrique; ut sicut beneficio horum sanctorum inopia sustentatur, ita et beneficio sanctorum divites fiant hi in futuro saeculo, in quo videntur pauperes. Non enim totos se dederunt Deo, 192 ut hic pauperes, illic essent divites; sed ex hac parte quia hic divites sunt, illic pauperes, sanctorum suffragio, qui hic positi, jam illic mente sunt, ditabuntur. Non enim qualecumque meritum est de justis laboribus ministrare sanctis. Gratias autem Deoqui dedit hanc ipsam sollicitudinem pro vobis in corde Titi, quoniam consolationem qui
Abbreviated transcription (Latin):
uobis aũ angustia. Uerum ẽ quia sic dã¬
lumie: ut nou egestate piet danabus.
Sed exequalitate in hoc tpre. Hoc dicit.
u: quantũ habet: ad tempꝰ diuidat cũ
scĩs. Non enĩ plꝰ erigitur. qmͣ sibi debet
retinere: quia diligis inqͥt ꝓximũ tuũ
sic̃ te ipsum. Unde zacheꝰ Ecce dimidi¬
ũ inquit bonoꝵ meoꝵ do pauꝑibꝰ. u̾ nr̃a
habundantia ad illoꝵ inopiã.⁊ illoꝵ ha¬
bundantia fiat ad urãm in opiã. Hoc ẽ
qd̃ dic̃. ut quia uxta tempꝰ scĩ inopiam
patiunt᷑. Deserentes om̃ia mũdi: ⁊ se ĩ
diuinis solis oꝑibꝰ constituentes. ut doct᷑¬
ne atq orationi insisterent ad ꝓfectum
multoꝵ. hi qui credũt quique artibꝰ uł
negociis insistunt: aut certe facultates
pat̾nas habent. ministrẽt scõꝵ inopus:
ut iterum scĩ illic ubi diuites sunt ⁊ isti
mopes. cõmunicent eis quasi uicẽ repen¬
dentes minist̾io illoꝵ. Sic̃ dic̃ dñs. quã¬
diu fecistis uui ex minimis istis mͥ fecistiᷤ.

Expanded text:
ia sic dandum est, ut non egestatem praestet dantibus. Sed ex aequalitate in hoc tempore. Dicit hoc, ut quantum habet, ad tempus dividat cum sanctis; non enim plus exigitur, quam sibi debet retinere. Quia, Diliges, inquit, proximum tuum sicut te ipsum . Unde Zacchaeus: Ecce dimidium, inquit, bonorum meorum do pauperibus . Ut vestra abundantia ad illorum inopiam, et illorum abundantia fiat ad vestram inopiam. Hoc est quod dicit, ut quia juxta tempus sancti inopiam patiuntur, deserentes omnia mundi, et se in divinis solis operibus constituentes, ut doctrinae atque orationi insisterent ad profectum multorum; ii qui crediderint, quique artibus aut negotiis insistunt, aut certe facultates paternas habent, ministrent sanctorum inopiis: et iterum sancti illic ubi divites sunt, et isti inopes, communicent eis, quasi vicem rependentes ministerio illorum, sicut dicit Dominus: Quandiu fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis .
Abbreviated transcription (Latin):
ra illiꝯ habundantiꝰ inuob sũt. Animũ
⁊ affẽctũ titi dic̃ ẽẽ in eis: quia uidit pro¬
fectũ illoꝵ. Scĩ enĩ animꝰ: in om̃i bo¬
no ẽ. Reminiscentis om̃iũ ur̃m obedi¬
entiã: quomodo cũ timore ⁊ tremore
in aduentu eiꝰ: & quia uitã suã cepant
em̃dare. Solliciti erant obedire p̾cep¬
tis eiꝰ: ut regressꝰ animũ apłi mittiga¬
ret eis. Quã obrem titũ laudasse signi
lum in bona uolũtate eoꝵ letus ẽ: sed

Expanded text:
ra illius abundantius in vobis sunt. Animum ra illius abundantius in vobis sunt. Animum et affectum Titi dicit esse in eis; quia vidit profectum illono est. Reminiscentis omnium vestri obedientiam, quomodo cum timore et tremore in adventu ejus. Et quia vitam suam coeperant emendare, solliciti erant obaudire praeceptis ejus; ut regressus, animum Apostoli mitigaret eis: quamobrem Titum laudasse signiflum in bona voluntate eorum laetatus est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tati desparent de se: ⁊ adpublicã ⁊ funes¬
tam uitã delinarẽt. Inconsolationem
auurãm magis magisq gausi sumꝰ suꝑ
gaudio titi. quia requieuit sp̃s eiꝰ moĩbꝰ
tito aũ addiscens qr dolorẽ paterentur
erioris sui: auctus ẽ inconsolatione gau¬
dio repletus: quia uolũtas eoꝵ inoꝑe ce
pat ꝓbari. Tito hoc idoneo teste cũ leti¬
eis:. id est ab apło.⁊ qui erant cũ eo. bo¬
nam uolũtatẽ eẽ corinthiorũ mnemen
cer factus ẽ. quia ñ alit̾ inuen̾at titꝰ
quã audierat ab eis. S quẽ admodum
om̃a uobinu̾itate locuti sumꝰ: ita ⁊ glo¬
riatio nr̃a apud titũ ueritas facta est.
Exultans in sp̃u hec scribit apłs. sic
gaudens in his ut efficatiam eoꝵ tã
uerã ꝓbet quã est ⁊ p̾dicatio eiꝰ ad cos
incorreptione dĩ taxat. Teritas enĩ
arguẽtis in eoipso tunc uidetur ẽẽ ma¬
nifesta: si hi qui arguunt᷑ incipie̾nt e¬
m̃dare se. Dũ enĩ correptiummuitant᷑
testimoniũ phibent arguenti. Et uisce¬

Expanded text:
 ad publicam et funestam vitam declinarent. In consolatione autem nostra, magis magisque gavisi sumus super gaudio Titi; quia requievit spiritus ejus inTito autem addiscens quia dolorem paterentur erroris sui, auctus est in consolatione, gaudio repletus; quia voluntas eorum in opere coeperat approbari, Tito hoc idoneo teste cum laetieis, id est, ab Apostolo, et qui erant cum eo, bonam voluntatem esse Corinthiorumcer factus est, quia non aliter invenerat Titus quam audierat ab eis. Sed quemadmodum omnia vobis in veritate locuti sumus, ita et gloriatio nostra apud Titum veritas facta est. Exsultans in spiritu haec scribit Apostolus, sic gaudens in his; ut efficaciam eorum tam veram probet, quam est et praedicatio ejus 190 ad eos in correptione dumtaxat. Veritas enim arguentis in eo ipso tunc videtur esse manifesta, si ii qui arguuntur, incipiant emendare se; dum enim correpti immutantur, testimonium perhibent arguenti. Et visce
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Si cui aliquid donastis. ⁊ ego. Ostẽ¬
dit enĩ nõ magis horũ causa qui peccaue¬
nnt scripsisse remitti illis debe: s magis
ꝓpt̾ ecclam. Quia muno male agente mł¬
ti sũt qui con fundant᷑. ⁊ in uno contume¬
liam aut fraudẽ pacienti: multi sũt qui
indignentur. quia si patitur aliqͥd unũ
mẽbrum: conpatiuitur om̃a mẽbra.
S ut maiifestaret᷑ sollicitudo nr̃a quã

Expanded text:
cit: Si cui aliquid donastis, et ego . Ostencit: Si cui aliquid donastis, et ego . Ostendit enim non magis horum causa, qui peccaverunt, scripsisse se remitti illis debere, sed magis propter Ecclesiam; quia in uno male agente multi sunt, qui confundantur: et in uno contumeliam aut fraudem patiente, multi sunt, qui indignentur; quia si patitur aliquid unum membrum, compatiuntur omnia membra. Sed ut manifestaretur sollicitudo nostra, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Ecce enĩ boc ipsũ scd̃m dm̃ contriᷤᷤ¬
tari. quãtam ꝑfec̃ in uob̾ sollicitudinẽ
Uerum ẽ qͣui penitet sollicitus ẽ. ne de¬
nuo peccet. S excusationẽ. recte. qr peni¬
tentia ñ habet excusationẽ: s confessi¬
onẽ. S cunorẽ. Ostendit tumorem in
peccato: qui delicti causa ueniã postłat.
S desidium. Desiderat reformari se qui
se scit factũ ꝑ peccatũ deformẽ. S emu¬
dicat. qui se causa delicti affligit. In om¬
nibꝰ castos uos exhibuistis eẽ negotio.
Qñdo om̃ia que ad ꝓfectũ melioris spei ꝑ¬
tinent meditari uidentur:. zelũ habẽtos
apłi ⁊ p̾ceptoris sui in om̃ibꝰ officus huã¬
ne conu̾sationis duce fide ꝓbos se uiden
hos tangit quos in uirias ⁊ fraudes frib
in pͥma epła fecisse significat. S neq ꝓpt̾
eum qui unq tractatꝰ ẽ. Hi iniq tracta¬
ti sunt: quia fr̃ibꝰ contraria passi sũt. Hic
sensꝰ ẽ. quẽ incapite eple memorat ubidi¬

Expanded text:
t. Ecce enim hoc ipsum secundum Deum contristari quantam in vobis perficit sollicitudinem. Verum est quia qui poenitet, sollicitus est, ne denuo peccet. Sed excusationem. Recte, quia poenitentia non habet excusationem, sed confessionem. Sed timorem. Ostendit timorem in peccatore, qui delicti causa veniam postulat. Sed desiderium. Desiderat reformari se, qui se scit factum per peccatum deformem. Sed aemupsum vindicat, qui se causa delicti affligit. In omnibus castos vos exhibuistis esse in eo negotio. Quando omnia quae ad profectum melioris spei pertinent, meditati videntur, zelum habentes Apostoli et praeceptoris sui in omnibus officiis humanae conversationis, duce fide, probos se videri hos tangit, quos injuria et fraudes fratribus in prima epistola fecisse significat. Sed neque propter eum, qui inique tractatus est . Hi inique tractati sunt; quia fratribus contraria passi sunt. Hic sensus est, quem in capite epistolae memorat, ubi di
Abbreviated transcription (Latin):
iere:. ut sic̃ dic̃ petrꝰ apłs diuine eeñt cõ¬
sortes nature. homo gͦ factꝰ ẽ: ut hoĩem
dm assumeret. sic̃ scriptũ ẽ. Ego dixi dii
estis. Hoc mͦ exhortatur. ut largiendo qͣsi
panꝑes fiant: ut ꝓsit pauꝑtas eoꝵ: Sic̃¬

Expanded text:
eret; ut sicut dicit Petrus apostolus divinae essent consortes naturae. Homo ergo factus est, ut hominem in Deum assumeret, sicut scriptum est: Ego dixi: dii estis . Hoc modo exhortatur, ut largiendo quasi pauperes fiant; prosit paupertas eorum, sic
Abbreviated transcription (Latin):
detis magis. Exhortatur illos ut glerur
de his apud ceteras ecclas. lzec ẽ enĩ ꝓbati¬
o em̃dationis eoꝵ. si ꝓmpti sint ad minis¬
teriũ scõꝵ. Non scdm imꝑiũ dico. s ꝓpt̾
alioꝵ sollicitudinẽ: ⁊ ur̃e karitatis bonii¬
comꝓbans. M anifestum ẽ quia ñ imꝑat
s exhortatur: ut penurie pacientibꝰ mit¬
tant sumꝑtꝯ ⁊ releuent sollicitudinẽ illo¬
rum. Bonum animũ suũ dõ ⁊ hominibꝰ
ostendentes: ꝓ qua re sine dubio merce dẽ
accipient. Nostis enĩ gr̃ãm dñ ihu xp̃i.¬

Expanded text:
detis magis. Exhortatur illos, ut glorietur de his apud caeteras Ecclesias. Haec est enim probatio emendationis eorum, si prompti sint ad ministerium sanctorum. Non secundum imperium dico, sed propter aliorum sollicitudinem, et vestrae charitatis bonobans. Manifestum est quia non imperat, sed exhortatur; ut penuriam patientibus mittant sumptus, et relevent sollicitudinem illorum, bonum animum suum Deo et hominibus ostendentes, pro qua re sine dubio mercedem accipient. Nostis enim gratiam Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Recte gͦ dicit᷑. Deus erat in xp̃o. Hoc ẽ pa¬
ter infilio. Mundũ reconcilians s non
reput.ans illis delicta eoꝵ. Qm̃ creacura
peccauit indm. nec penituit ut reu̾tere¬
tur ad eũ. ds̃ opussuũ nolens ꝑire misit
filiũ suũ ꝑ quem p̾dicata eis remissione
peccatoꝵ reconciliaret eos sibi ꝑ ipsum.
ꝑ que nos creauerat. Siue gͦ ꝑ filiũ siue
ꝑ seruos ds̃ exhortatur popłin. Quia ad
ipsũ om̃is sũma deferenda ẽ. Cuiꝰ uo¬
luntate ⁊ ꝓuidentia xp̃s incarnatꝰ est.
ad salutẽ hominũ redibendã. quicũ reu̾¬
ti uellet ad patrẽ. dispensationẽ acceptã
a patre dedit disciplis. orantes ꝓxp̃o re

Expanded text:
Recte ergo dicitur: Deus erat in Christo; hoc est, Pater in Filio, mundum reconcilians sibi; non reputans illis delicta eorum; quoniam creatura peccavit in Deum, nec poenituit, ut reverteretur ad eum: Deus opus suum nolens perire, misit Filium suum, per quem praedicata eis remissione peccatorum, reconciliaret eos sibi per ipsum, per quem nos creaverat. Sive ergo per Filium, sive per servos Deus exhortatur populum; quia ad ipsum omnis summa referenda est, cujus voluntate et providentia Christus incarnatus est ad salutem hominum redimendam: qui cum reverti vellet ad Patrem, dispensationem acceptam a Patre dedit discipulis. Orantes pro Chris
Abbreviated transcription (Latin):
participatio fideli uł que ꝯuentio tẽplo
dĩ cũ idolis: Manifestum ẽ. hec que e¬
numerat ẽẽ contraria. ac ꝑ hoc fugiend̾
ab his docet. quia dic̃ dñs. Nemo potest
duobꝰ dñis ẜuire. Lex ⁊ enĩ iusticiam
p̾dicat: ut fugiatur iniquitas. Lumẽ
ostendit qd est ueritas. ut ab ignoranti¬
a que tenebre sũt recendat᷑. Xp̃m indĩ
misterio adnũciat. ut a diabolo qͥse dñi
m̃tiri uult abscedatur. Credentibꝰ ui¬
tam pollicetur et̾nam: ut ꝑfidia exuti
ab om̃i in fideliũ errore sint alien. ido¬
la ꝓhibuit coli. quia tẽplo dĩ sunt ĩnni¬
ca. Nos enĩ templũ dĩ estisuiui. Nicħ
tam uumicũ homini quã idola quia
abuniꝰ dĩ fide cogunt reced̾e. Sicut
I

Expanded text:
cum infideli? vel quae conventio templo Dei cum idolis? Manifestum est haec quae enumerat, esse contraria; ac per hoc fugiendum ab his docet, quia dicit Dominus: Nemo potest duobus dominis servire . Lex enim justitiam praedicat, ut fugiatur iniquitas: lumen ostendit, quod est veritas; ut ab ignorantia, quae tenebrae sunt, recedatur: Christum in Dei mysterio annuntiat; ut a diabolo, qui se Deum mentiri vult, abscedatur: credentibus vitam pollicetur aeternam; ut perfidia exuti, ab omni infidelium errore sint alieni: idola prohibuit coli; quia templo Dei sunt inimica. Vos enim templum estis Dei vivi. Nihil tam inimicum homini, quam idola; quia ab unius Dei fide cogunt eum recedere. Sicut i
Abbreviated transcription (Latin):
ad claritatẽ iħu xp̃i. cui obedit. cui ẜuit
sic ⁊ ipse dñs ait. Ego sum ĩ medio ue¬
trũ non ut minist̾. s ut ministrẽ. Nõ
merito horũ quibꝰ in mnistrat s ꝓpt̾ imꝑ¬
ium dñi. Quia ds̃ qui dix̃ de tenebri lu¬
men fulg̾e illux̃ in cordibꝰ nr̃is ad illũi¬
nationẽ cognitionis głe sue in facie xp̃i
iħu. hoc dic̃ quia miscdia dĩ factũ est.
ut nos inqͥt qui fuimꝰ in credibiles ĩ ig¬
norantia hoc ẽ intenebris. Per nos da¬
ret d̃s̃ lum̃ ceteris gentibꝰ. quantũ Se
pͥferat. illuminat᷑ enĩ ut cognitionem

Expanded text:
ad claritatem Domini nostri, cui obedit, cui servit, sicut et ipse Dominus ait: Ego sum in medio vestrum non ut ministrer, sed ut ministrem ; non merito horum quibus ministrat, sed propter imperium Domini. Quia Deus qui dixit de tenebris lumen fulgere, illuxit in cordibus nostris ad illuminationem cognitionis gloriae Dei in facie Christi Jesu. Hoc dicit, quia misericordia Dei factum est, ut nos, inquit, qui fuimus incredibiles in ignorantia, hoc est, in tenebris, per nos daret Deus lumen caeteris gentibus. Quantum se  gloriam praeferat? Illuminatur enim, ut cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
est ut peccatores iustificarent᷑ apd̾ dm̃
in xp̃o. Selum enĩ passus ẽ sachanas
aduersus saluatorẽ. Nidens eũ docere
homines quomͦ s̃ ꝓpiciũ facerẽt dm̃ ab¬
renuntiantes diabolo. ⁊ ꝓpt̾ hoc occidit
eum. Nesciens futurũ aduersꝰ se. Up̃s
eñi post crucẽ descendit ad inferos de¬
uicta morte. quia peccatũ necͤiebat. te¬
neri a morte nõ pot̾at. Quia mors pecca¬
cum maniuit infernũ: ut mors iusti pͤ¬
catorib ꝓficeret ut decetero mors qui

Expanded text:
ores justificarentur apud Deum in Christo. Zelum enim passus est Satanas adversus Salvatorem, videns eum docere homines quomodo sibi propitium facerent Deum, abrenuntiantes diabolo: et propter hoc occidit eum, nesciens futurum adversus se; Christus enim post crucem descendens ad inferos, devicta morte; quia qui peccatum nesciebat, teneri a morte non poterat; quia mors per peccatum inanivit infernum, ut mors justi peccatoribus proficeret; ut de caetero mo
Abbreviated transcription (Latin):
uantes aũt ⁊ obsecramꝰ ne inuacuũ gra¬
ciam dĩ recipiatis. Duplici genere apłs
humane salutis curam subicere contẽ¬
dit. ut ⁊ dĩ ꝓuidencie deuotus exister.
⁊hominibꝰ karitatis offĩciũ exhibe¬

Expanded text:
antes autem et obsecramus, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis. Duplici genere Apostolus humanae salutis curam subire contendit; ut ei Dei providentiae devotus existeret, et hominibus charitatis officium exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
onem minueret᷑ ad contumeliã dĩs
multis ꝓficiens afflueret ꝑ multorũ
gr̃arũ actionẽ ⁊ głam dĩ. qnͣto gͦ hic
dignus honore ẽ. qui animã suã sem¬
ꝑ morti subiecit. ne donũ dĩ longe ali¬
ter ꝓficeret quã datum ẽ. Numquid
nõ magna ꝯtumelia eiꝰ ẽ. quia cenam
faciens opulentã. ac multos inuitãs
paucos habet insũma: Qua ꝓpt̾ non de¬
ficimꝰ. Manifestum ẽ hec ad supiorẽ
sensũ ꝑtinere. ut enĩ deuocionẽ suam
adhuc ꝓpensiorẽ in dĩ rebꝰ ostendat:. H
subicit quibꝰ nullo gen̾e de ficere se ꝓ

Expanded text:
onem minueretur ad contumeliam Dei, sed onem minueretur ad contumeliam Dei, sed multis proficiens afflueret per multorum gratiarum actionem ad gloriam Dei. Quanto ergo hic dignus honore est, qui animam suam semper morti subjecit; ne donum Dei longe aliter proficeret, quam datum est? Numquid non magna contumelia ejus est, qui coenam faciens opulentam, ac multos invitans, paucos habet in summa? Quapropter non deficimus. Manifestum est haec ad superiorem sensum pertinere; ut enim devotionem suam adhuc propensiorem in Dei rebus ostendat, haec subjecit, quibus nullo genere deficere s
Abbreviated transcription (Latin):
uite ꝓpt̾ iusticiã. quia peccatũ nõ fecit.
nec dolus inuentus ẽ inore enꝰ. Et qr
participes hos cõmunis fidi dixit. re¬
suscitatos inquit constituit uob̃cũ.
ut uniꝰ ficdã in una sint domo pacis.
Cum enĩ intellegunt qr ꝓ ipsis paci¬
untur exitia. Et isti solliciti funt de
passionibꝰ hoꝵ uelut compacientes
simul ⁊ participes er̃ inuita ꝓmissa
ut simul contristati simul gaudeãt
ꝓpt̾ illos. Sic loquitur qui resurrecti¬
one negabant quos in pͥma epła expro¬
bat. Om̃ia eñĩ ꝓpt̾ uos ut grã habiui¬
dans ꝑmultoꝵ gr̃arũ actionẽ habun¬
det ingłam dĩ. Anunere suo nullũ
uoluit eẽ alienũ. ⁊ quia nõ om̃s capi¬
unt uerbũ fĩdi. apłs dĩ uoluntatem
sciens ꝑsecutiones ⁊ ꝑicula pati non
timuit. dũ mͦ om̃ibꝰ fideliter p̾dica¬
ret ut plures possent credere. ut habũ¬
dans donũ dĩ. nõ ꝑ paucoꝵ gr̃arũ acti¬

Expanded text:
vitae propter justitiam; quia peccatum non fecit, vitae propter justitiam; quia peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Et quoniam participes hos communis fidei dixit, resuscitatos, inquit, constituet vobiscum; ut unius fidei in una sint domo pacis. Cum enim intelligunt quia pro iuntur exitia, et isti solliciti sunt de passionibus horum velut compatientes, simul et participes erunt in vita promissa; ut simul contristati, simul gaudeant. Propter illos sic loquitur, qui resurrectionem negabant, quos et in prima epistola exprobrat. Omnia enim propter vos, ut gratia abundans, per multoam Dei. A munere suo Deus nullum voluit esse alienum: et quia non omnes capiunt verbum fidei, Apostolus Dei voluntatem sciens, persecutiones et pericula pati non timuit, dummodo omnibus fideliter praedicaret, ut plures possent credere; ut abundans donum Dei non per paucorum gratiarum acti
Abbreviated transcription (Latin):
habentes uͦ eundẽ sp̃m fidĩ. Hoc ẽ com¬
munẽ sp̃m ꝑ quẽ firmatur fides ha¬
benius uobiscũ. Idõ enĩ ꝓipsis tanta
paciebant᷑ mala. ut inuicem sibi co¬
pularentur infide. Scđm qd̾ scriptũ
ẽ credidi ꝓpt̾ quod locutus sũ. ꝙ nos
credimꝰ propt̾ qd̾ loquimͣ. Exẽplũ
quia credidit futurã tesurrectionem.
Securus gͦ de futura uita p̾sentẽ uitã
nõ habet curam. quippe cũ hoc credat᷑
ut tunc illa beata uita spetur si hec cõ¬
cẽpnatur. Securus gͦ quia qd̾ credid̃
uerũ ẽ audet hoc p̾dicare. ut ceteros
spei sue particeps faciat. Scientes qd̾
qui suscitauit dñm iħm. ⁊ nos cum
iħu ex suscitauit ⁊ constituit uobcũ.
Hac spe dic̃ laborari ꝓpt̾ fidem. qr exẽ¬
plum p̾cedit resurrectionis dñi iħu
quid futuri er̃ qui credunt. quia sic̃
in adam om̃es moriunt᷑. ita ⁊ in xp̃o
om̃s uunficabuntur. Adam eni formͣ
mortis ẽ causa peccati. Up̃s enĩ forma

Expanded text:
Habentes autem eumdem spiritum fidei: hoc est, comHabentes autem eumdem spiritum fidei: hoc est, communem spiritum, per quem firmatur fides, habemus vobiscum. Ideo enim pro ipsis tanta patiebatur mala, ut invicem sibi copularentur in fide. Secundum quod scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, propter quod et loquimur . Exemplum quia credit futuram resurrectionem. Securus ergo de futura vita, praesentis vitae non habet curam; quippe cum hoc credatur, ut tunc illa beata vita speretur, si haec contemnatur. Securus ergo quia quod credidit, verum est, audet hoc praedicare, ut caeteros spei suae participes faciat. Scientes quod qui suscitavit Dominum Jesum, et nos cum Jesu suscitabit et constituet vobiscum. Hac spe dicit laborari propter fidem, quia exemplum praecedit resurrectionis Domini Jesu, quid futuri erunt qui credunt; quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur. Adam enim forma mortis est, causa peccati: Christus vero forma
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ xpp̃s occiditur. ⁊ in his qui ꝓfĩde
patiuntur aut exitus aut iuncda aũ
uerbera xp̃i passiones sunt. ⁊ uita e¬
uis in corpore eoꝵ palã fiat. Passio¬
nes enun sunt que ostendũt meri¬
cum ad futurã uitã quam ꝓmisit
xp̃s. Unde alio loco dic̃. Cum in¬
firmor tũc potẽs sũ. & iterũ ꝑtribu¬
lationes oportet nos intrare inreg¬
num dĩ. Si ergo nos qui uuimꝰ
in mortẽ tradimur ꝓpt̾ iħm. ut &
uita iħu palã fiat in hac mortali
carne nr̃a. Aꝑtum est qd̃ dic̃. quia
nõ recusamꝯ cũ possimꝰ uiuere. ut
uita qua resurrex̃ a mortuis xp̃s
hic mortali carmi nr̃e p̾stetur. Hoc ẽ
nõ timere mori ꝓpt̾ resurrectionẽ ꝓmis¬
sam. Itaq mors in nobis oꝑat᷑. iuta at
inuobis. Hoc dic̃ quia ꝓ salute eorum
morti subiciebant᷑. E entibꝰ enĩ p̾dicã¬
tes inimicicias s excitabant. tam a
iudeis quã agentibꝰ usq ad inortẽ.

Expanded text:
Christus occiditur, et in his qui pro fide Christus occiditur, et in his qui pro fide patiuntur aut exitus, aut vincula, aut verbera Christi passiones sunt, ut et vita ejus in corpore eorum palam fiat. Passiones enim sunt, quae ostendunt meritum ad futuram vitam quam promisit Christus, unde alio loco dicit: Cum infirmor, tunc potens sum . Et iterum: Per tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei . Si ergo nos qui vivimus, in mortem tradimur propter Jesum; ut et vita Jesu palam fiat in hac mortali carne nostra. Apertum est quod dicit, quia non recusamus, cum possimus vivire; ut vita qua resurrexit a mortuis Christus, huic mortali carni nostrae praestetur, hoc est, non timere mori propter resurrectionem promissam. Itaque mors quidem in nobis operatur, vita vero in vobis. Hoc dicit, quia pro salute eorum morti subjiciebantur; gentibus enim praedicantes, inimicitias sibi excitabant tam a Judaeis, quam gentilibus, usque ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
infirma sũt. ut gła illi detur. ñ homi¬
i qui ex luto fictus ẽ. In om̃ibꝰ preᷤᷤ¬
suram passi s non coangustati. Nũc os¬
tendit ꝓpt̾ quod idonei erãt p̾dicatores.
quia semꝑ illis in necessitatibꝰ ad fuit¬
ds̃. Ido p̾ssuram ait passi. s nõ coangꝰ¬
tati. hoc ẽ nõ ꝑmisit ds̃. tantũ nos ob¬
pͥmi ut cederemꝰ In opiã passi s nõ des¬
tituti. Id est iniopia positis ad fuit
pastor d̃s̃. ꝑ secutionem passi s non
derelicti. Uerum ẽ. quia ꝯsulebat eiᷤᷤ
ds̃ ne sacis sibi facerent de hisinmici.
Deiecti s nõ punus. Id ẽ uerbibꝰ ꝓ¬
strati. s obstante dõ nõ mortificati.
Siue enĩ clausi. siue uindati adiu¬
torio dĩ manꝰ hostiũ euadebãt. De¬
iq paulꝰ ⁊ filas cũ essent clausi iã
si. alacres ymnũ canebant dõ. fortio¬
res bis facti qui nõ erant cesi. Semꝑ
ut ⁊ uita ihu incorpore nr̃o manifẽs¬
tetur. Dubrũ non ẽ quia inmartiri

Expanded text:
infirma sunt; ut gloria illi detur, non homini, qui ex luto fictus est. In omnibus pressuram passi, sed non coangustati. Nunc ostendit propter quod idonei erant praedicatores; quia semDeus, ideo pressuram ait passi, sed non coangustati, hoc est, non permisit Deus tantum nos opprimi, ut cederemus inopiam passi, sed non destituti, id est, in inopia positi adfuit pastor Deus. Persecutionem patimur, sed non derelinquimur. Verum est, quia consulebat eis Deus, ne satis sibi facerent de his inimici. Dejecti, sed non perimus. Id est, verberibus prostrati obstante Deo non mortificati, sive enim clausi, sive vinculati, adjutorio Dei manus hostium evadebant. Denique Paulus et Silas cum essent clausi, jamsi; alacres hymnum canebant Deo, fortiores iis facti, qui non erant caesi. Semper ut et vita Jesu in corporibus nostris manifestetur. Dubium non est quia in martyribus