comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gnam mutitetigorao etsputo lutum ꝓenrat. ot oculos caecipati a peruerat Niunc ꝑministerium sacerdoc
etaudipiꝓspiritlom hisqui bapti Zarc sunt tribuat et recto loquendi. Idẽ fidoi sueram confitendi facul¬
iatom preb&it et pares quibus borum xp̃i odore m capiaite aperut pectusenim illius quibaptiatus
refertur sempereẽ debet ec diuini odoris neftire et spirtali unctione delibutum X
nde uetiam his quibapti tandisunt pectꝰ deo leo et scapule tanguntur Vt illius olet soĩ uidelide sꝑs une
tioneliniti deruo a postlusait . Sicut unstio eius docetos deo irmibus anto etretro manta ldes
utum dauid dicere posfint. et misericordia eius praeuematme : Tanguntur scapile ut oume adomdicant . et mise¬
pandiaeius sub sequatur me. Id ÷ anteriora ut beneuelint: Postoriora pestustta uelint: Beneaut̃ uelle et

Expanded text:
guam muti tetigerat, et sputo lutum fecerat, et oculos caeci nati aperuerat, nunc per ministerium sacerdotum, guam muti tetigerat, et sputo lutum fecerat, et oculos caeci nati aperuerat, nunc per ministerium sacerdotum, et auditum spiritalem his qui baptizandi sunt tribuat, et recte loquendi, id est fidem veram confitendi facultatem praebeat, et nares quibus bonum Christi odorem capiant aperiat. Pectus enim illius qui baptizatur refertum semper esse debet, et divini odoris nectare et spiritali unctione delibutum. X liniuntur. Unde etiam his qui baptizandi sunt pectus de oleo et scapulae tanguntur, ut illius olei sancti videlicet spiritus unctione leniti, de quo Apostolus ait: Sicut unctio ejus docet nos de omnibus , ante et retro muniti, id ut cum David dicere possint: Et misericordia ejus praeveniat me . Tanguntur scapulae, ut cum eodem dicant: Et misericordia ejus subsequatur me . Id est anteriora, ut bene velint; posteriora, ne frustra velint. Bene autem velle et
Abbreviated transcription (Latin):
tiuia plerumq: odoris suauitas etdiuor sat hi nna mata dissolutis etematoribus conueniunt istie conti¬
rio et continentes etxp̃iamatores efrocti illius solum modo salita ferum semꝑ amplectantur odorem
Taneunt et aures ut iudientes uerbadi et fapientes ea simle ssint secundumeuangelium ititosapienti quiedi¬
fiquitt domumsuam supta pectim e spincali auditu semper spirtalia auscutaent utcuindauidd eore possint
uonbabis Utq spirialiter dicuntu spiritilier audientes ad spiritalium operam emolum̃ta ꝑuemiant
umuaq dñs in tungelio dicit. Qui habet aures audiendi audiab. et iohannes in a pocalrpsi suł ÷ qui habet
auros audiendi auđiat. Quid sp̃sdicat et clesiis Inc nonaures carpalos sed spiritales queruntur. It perauriũ
pomen intorioris hominis auditus desigpatur En slero etenuim eloquio plerumq: permembu corporis
sputales animenartutes Intelliguntur. Quia ergõ diuinitas hompinem ad sumens quoddam exconȩxion

Expanded text:
Et quia plerumque odoris suavitas et diversa thymiamata dissolutis et amatoribus conveniunt, isti e contrario, et continentes et Christi amatores effecti illius solummodo salutiferum semper amplectantur odorem. Tanguntur et aures, ut audientes verba Dei et facientes ea, similes sint secundum Evangelium viro sapienti, qui aedificavit domum suam supra petram , et spiritali auditu semper spiritalia auscultent: ut cum David dicere possintnon abii ; ut quae spiritaliter dicuntur spiritaliter audientes, ad spiritalium operum emolumenta perveniant. Cum itaque Dominus in Evangelio dicit: Qui habet aures audiendi audiat , et Joannes in Apocalypsi sua: Qui habet aures audiendi audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis ; hic non aures carnales, sed spiritales quaeruntur, et per aurium nomen interioris hominis auditus designatur. In sacro etenim eloquio plerumque per membra corporis spiritales animae virtutes intelliguntur. Quia ergo divinitas hominem assumens, quoddam ex connexione
Abbreviated transcription (Latin):
Et quomodo tudicis oportetexaltari filium hominis qui s ẽ iste Meniorit̃ tenuer̃ quod dns dicebat as sidue filium hominis
st ec̃ lam hocloco nonait siee altatus fueritã t̃ra filius hominis sed sicut superius dixerat. quando petati sunt gentiles
illiqueum uidere cupebant: Uent horautelorificet filius homipis. E eo itaq i stĩanimoretinentes: Et quod ruine aibo
Cun exaltatus fuero ã tra mortem etucis itellegentes : q̃ sier̃ abillo et abxer̃. Nos audiumꝰ ex lege quia xp̃smanet ineq̃ũ¬
exaltabitur a t̃ra ildẽ quo modo crucis passione morietur hocenim eumdixis se intellegebant : quod facere cogitaba no
Nonergo eis uerborũ Iistorum obscuritatem a peruit infusa sapientia ł dstimulata consoientia: Dixitergo eis ihis adbuc modicã
lum̃ in uobisẽ: Hincẽ quo dintelligitis quol xp̃s manet inaet̃nuũ: Ergo ambula tedumlu cẽ habetis ut non uos comp̃henaaat

Expanded text:
 Quis est iste filius hominis? » Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue filium hominis se esse. Nam hoc loco non ait, si exaltatus fuerit a terra filius hominis, sed sicut superius dixerat, quando nuntiati sunt gentiles illi qui eum videre cupiebant: « Venit hora, ut clarificetur Filius hominis. » Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, « Cum exaltatus fuero a terra, » mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et exaltabitur a terra, id est quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. « Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. » Hinc est quod intelligitis, quod Christus manet in aeternum. « Erg
Abbreviated transcription (Latin):
indũ mariã dexitparentes. non sedũ uirile semen: nonenimq suit int̾ta nisi matrẽ
quĩ amhubebat desu ꝑpatrem. Namutiaq: eius patiuitas mirabilis fuit : Duina sinematre humana sine ratre homine

Expanded text:
Mariam dixi parentes, non secundum virile semen. Non enim quaesivit in terra nisi matrem, quia jam habebat desuper Patrem. Nam utraque ejus nativitas mirabilis fuit: divina, sine matre; humana, sine homine patre.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ĩ traeoserat hoc est doctores qui indocta ac barbaritotis orbif locaqsi contraposita castelli moenia euangeli¬
t ando penetraren destinauit Rȩcie aut̃ duomittunt᷑ siuȩ ppt̃ scientiã ueritatis et operation is munditiam
seu ꝓpt̃ geminedilectionis dĩ uidelic& etꝓximi sacram̃tũ toto orbep̃dicandũ¬

Expanded text:
quod contra eos erat, hoc est doctores qui indocta ac barbara totius orbis loca, quasi contra positi castelli moenia, evangeliquod contra eos erat, hoc est doctores qui indocta ac barbara totius orbis loca, quasi contra positi castelli moenia, evangelizando penetrarent, destinavit. Recte autem duo mittuntur, sive propter scientiam veritatis, et operationis munditiam, seu geminae dilectionis, Dei videlicet et proximi, sacramentum toto orbe praedicandu
Abbreviated transcription (Latin):
ab hieru salem sicut lohanes euangelistamanifestat ubila zarus est suscitatus amortuiscusꝰ ad monum̃tũ eccł ꝗ bydem
suo sangiuine redemptorus primo bethaniã p̃sentiaesu& dignatione sublimauit ibiq am ulier
nhabitar& effecit quorpia actione delectatus ipseqs od orifero delibutus ÷ unguento Hinc et enimciuitas
baec inmonte oliueti posita eẽ refertur. ut eccłam ꝑgratiã fuic̃ ditoris saluandã essedesigni
spiritalium chris matũ et scientae pietatisq: ꝑpetualuce refouet. Vnde alibicũ dixiss& ppo testciuitas abs c̃di
su pramontẽ posita c̃tinuo subiecit neq: actendt̃ iucernã et ponunteã submodio sed supͣ candelabrũ ꝙ idemmors
oliueti id estsumus spiritaliũ distributor granarũ quiquitatẽ suã ut em in eat exaltãt hanc quoq oleo exultat¬
onis iducerepossit nedeficiat in pinguat &qr idemlum̃ submodio ponfrenoluit misit discipłos inci stellũ

Expanded text:
a Jerusalem, sicut Joannes evangelista manifestat, ubi Lazarus est suscitatus a mortuis, cujus et monumentum ecclesiasuo sanguine redempturus, primo Bethaniam praesentiae suae dignatione sublimavit, ibique a mulier gratiae inhabitaret, effecit, quorum pia actione delectatus, ipse quasi odorifero delibutus est unguento. Hinc etenim civitas haec in monte Oliveti posita esse refertur, ut Ecclesiam per gratiam sui conditoris salvandam esse designet, qui nos unctione spiritalium charismatum, et scientiae pietatisque perpetua luce, refovet. Unde alibi cum dixisset: Non potest civitas abscondi supra montem posita, continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio . Quia mons idem Oliveti, id est, summus spiritalium distributor gratiarum, qui civitatem suam ut emineat exaltat, hanc quoque oleo exsultationis ut lucere possit, ne deficiat, impinguat. Et quia idem lumen sub modio poni noluit, misit discipulos in castellum
Abbreviated transcription (Latin):
tiec finis angustat Ad quam ꝓfecto lucẽ uiafides est Vnde recte etilluminando caeto ꝓtinus respondee Vade fides
tia tesuluũ fecit & confestiminquit uiditecse quebat᷑ eũ inuia Videt etsequit̃ quibonũ qđ itelligitoperat᷑ uidet
namq: dicit Si quis mibiministrat. mesequat᷑̃ Consideremꝰ ergo quagradit̃ ut sequi mereaniur Eccecũ sitdñs et
creator angeloꝵ suscepturus naturã pram̃ quam condidit in uterũ uirginis nuenit iascitam̃ ib hocmundo ꝑdiuites¬
Vnde eiagnusqui ꝑ illo offeret᷑ de fuit columbarũ pullos et parturturũ ad sacri¬
fitium mater inuenit ꝓsperari inbomundo noluit obypri airrisionesq: tolera ũ sputa flagella alapas spineã
coronł erucẽ sustinuit & q rerũ corporaliũ delectatione agaudio int̃ nocecidimus cõqua amaritudine illucrede

Expanded text:
ec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus respondetur. Vade, fides tua te salvum fecit. Et confestim, inquit, vidit, et sequebatur eum in via. Videt et sequitur, qui bonum quod intelligit operatur. Vidnamque dicit: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur. Ecce cum sit Dominus, et creator angelorum, suscepturus naturam nostram, quam condidit, in uterum Virginis venit. Nasci tamen voluitunde et agnus, qui pro illo offerretur, defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrificium mater invenit. Prosperari in hoc mundo noluit, opprobria irrisionesque toleravit, sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucem sustinuit. Et quia rerum corporalium delectatione a gaudio interno cecidimus, cum qua amaritudine illuc rede
Abbreviated transcription (Latin):
inuenietis pullum ligatũ supraquẽ nemoidhuc hom inũ sedit:Soluite illũ & adducite &siquisu obis dix
quid facitis diciteqꝰ dnõ necessarius est etc̃tinuo illum dimittethuc  Intro euntes mundũ p̃dicatoresscĩ
inuener populũ nauorũ ꝑfidia euinculis irretitũ Funiculis enim peccatoꝵ suoꝵ unusquisq: ẽstrictus
s̃etiam iudaeoꝵ Oñs enimpeccauer̃ etegent głam dĩ Vndebene a pud inahieũ
asina quoq: cũ pullo alligata reperit᷑ Asina quippe quae subiugalis fuit etedomita sinagogẽ q̃ iugũ legil
traxerat pullus a sinae lasciuus etliberpopulum nationum significat Sequitur quem inemo ad huc hominũ sedit & nemorati anabilo ũ do¬
gentium utilia suadendo contulerat. Seder& nãq suꝑ illit homo si quis rationeutens ei stubatiam de prim̃ do corrigere inde ñ in mertto¬
pos s̃ duodiscipł ad ex hibenda d ño animalia destineti duos p̃dicatoꝵ ordines unus uidelic& ingentes alter incircũ cisi one intelligi

Expanded text:
mo adhuc hominum sedit. Solvite illum, et adducite. Et si quis vobis dixerit: Quid facitis? dicite: Quia Domino necessarius est, et continuo illum dimittet huc. Introeuntes mundum praedicatores sancti invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictusetiam Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit et edomita Synagogam quae jugum legis traxerat, pullus asinae lascivus et liber populum nationum significat. Super quem nemo adhuc hominum sedit, quia nemo rationabilium doet, utilia suadendo contulit. Sederet namque illi homo, si qui ratione utens ejus stupossunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati duo praedicatorum ordines, unus videlicet in gentes, alter in circumcisionem di
Abbreviated transcription (Latin):
tre : Et amodo cognouis setis eum : et uidistiseum: Si mespiritalit̃ cognoscitis et uidetis. et illum

Expanded text:
tre. Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum. Si me spiritaliter cognoscitis, et vidistis, illumtre. Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum. Si me spiritaliter cognoscitis, et vidistis, illum
Abbreviated transcription (Latin):
quod in sequentibus dixit : Vlolo pat̃ utubi sum ego. et isti sint mecum: Et quo ego uado scitis. etuiã scitis : Quo uado id ẽad
uiam quauenitur scits: Dicitei thomas dnẽ nesoimꝰ quo uadis: et quo modopos sumuiam soire. Videbatur
ei nescire quod x p̃sconuiciteum sciredum ait : Ego sumiua et ueritas etuita: Qua sidixis set: Sime scitisiuamscitis e
et quoibo scitis. et ubimanseritis scitis quiad patrem uadunt. ꝑ meuadunt: Et qui ad patrem ueniunt ad me ueniuntꝰ.
quia ego etpat᷑ unum sumus et in memanent : quia heo ÷ uita aet̃ pa. Vt cognoscantte solum uerum dm̃ et quemmis
im̃ xpm unde sȩcutus ẽ dicens Nemouenit ad patrem pi siꝑme: Ex ponens quid sit qđ ait: Ego sum uia statĩ sub¬

Expanded text:
quod in sequentibus dixit: Volo, Pater, ut ubi sum ego, et isti sint mecum. Et quo ego vado, scitis, et viam scitis. Quo vado, id estquod in sequentibus dixit: Volo, Pater, ut ubi sum ego, et isti sint mecum. Et quo ego vado, scitis, et viam scitis. Quo vado, id est, ad Patrem, et via qua venitur, scitur. Dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis, et quomodo possumus viam scire? Videbatur ei nescire quod Christus convincit eum scire dum ait: Ego sum via, et veritas, et vita. Quasi dixisset: Si me scitis et viam scitis; eet quo ibo scitis, et ubi mansuri  Al., manseritis eritis, scitis. Qui ad Patrem vadunt, per me vadunt; et qui ad Patrem veniunt, ad me veniunt, quia ego et Pater unum sumus; et in me manent, quia haec est vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem mism . Unde secutus est dicens: Nemo venit ad Patrem nisi per me. Exponens quid sit, quod ait: Ego sum via, stati
Abbreviated transcription (Latin):
Sed multe mansiones diuersas meritorum in una uita aet̃pa significant dignitates : Fritq: omnia in omnib: quia ds̃
carita sẽ : Sicenim quisq aetiã ipse habet cumamat in altero quod ipse non habet : quia regrat in omnib: unita s caritatis
Sequitur :÷ si quõminus dixissemuobis : quiauado parare uobis locum: Sialicubi pasi in domopatris mansiones multaot
dixissem itaq uobis sed modo uado parare uobis locum: Quo modo ad: illas mansiones m̃ brauenis sent. sicaput ũp̃cessis sec
Prauit nobis locum dumꝑ nobis mortuusẽ etresurrexit lmmo et ascendit incaelos: Haecomnia ꝓ pobis fecit : ut nobis
pacaret locum in regno patrissui: Si abiero et p̃parauero uobis locum : Iterum ueniã ad uos: Siabiero ꝑ carpus absintiam
ueniamitenum iudicare uiuos et mortuos: Quod angeli ad testiti sunt dicentes : łlicihs qui assumptus ẽ a uobis sicueniet
quemad modum uidistis eum euntem incaelum: Sequitur et accipiam uos a meipsum utubi sum ego etuossitis Hloc est

Expanded text:
aeterna significant dignitates, eritque Deus omnia in omnibus, quia Deus charitas est. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet, quia regnat in omnibus unitas charitatis. » Sequitur: Si quo minus dixissem vobis, quia vado parare vobis locum. Si alicubi, nisi in domo Patris mansiones multae essent, dixissem utique vobis. Sed modo vado parare vobis locum. Quomodo ad illas mansiones membra pervenissent, si caput non praecessisset? Paravit nobis locum, dum pro nobis mortuus est et resurrexit, imo et ascendit in coelos: haec omnia pro nobis fecit, ut nobis pararet locum in regno Patris sui. Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum veniam ad vos. Si abiero per carnis absentiveniam iterum judicare vivos et mortuos, quod angeli attestati sunt dicentes: Hic Jesus qui assumptus est a vobis, sic veniet, quemadmodum vidistis e
Abbreviated transcription (Latin):
exilloeiait seduitap̃erat : Ergo xpĩ ani facti sunt sem̃ abrehae gtatiadĩ p̃decarne ab rahae factuilli oolieredes dsillos
exheredituuitistos adoptauit : Isti sunt dequib: alioloco a io hanne baptiste dicum ẽ. Potens estds̃dela pidib: stils
sus citarefilios a brabae: Iuer filua brahas : quifidẽ ab rasia e i mitatur: ntdõ subiunxit dñs dicens Sifili abralas

Expanded text:
ex illo erat, sed vita non erat. Ergo Christiani facti sunt semen Abrahae gratia Dei, non de carne Abrahae. Facti illi cohaeredes, Deus illos ex illo erat, sed vita non erat. Ergo Christiani facti sunt semen Abrahae gratia Dei, non de carne Abrahae. Facti illi cohaeredes, Deus illos exhaereditavit, istos adoptavit. Isti sunt de quibus in alio loco a Joanne Baptista dictum est: « Potens est Deus de lapidibus istis su
Abbreviated transcription (Latin):
sed carnis originem sũuite similitudinem dicturus: Alterũ patremillorum qui neo genuit eos neccreauit ut homines
essent . Sedͥtamen filuerant eius inquantum malierant ñ inquantũ homine serant inquo imitati p̃ inquo cretiti
a dnõ sed potius laudaretur : Tam̃ isti uidebantur eum ꝓuocare ut aliquid malidiceret de abraham et essetoccasio
abiabum Diciteis ilis. Sifilii abra heestis opera abra hae facite: Nunc aut̃ qritisme int ficere lomine quiueri¬
tatem locitus sum uobis quam audiuiadõ hoc abrahã p̃fecit : Eoceilla saudatus istidãnati abitahantorat liounida:¬
tta m̃ superiusait. Scio quia filui abrahaeestis : p̃ negauit eotũ originem : sed facta condemppat: Caro eorum

Expanded text:
 Paulo superius Abraham commemoravit, sed carnis origine, non vitae similitudine: dicturus est alterum patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit ut homines  Paulo superius Abraham commemoravit, sed carnis origine, non vitae similitudine: dicturus est alterum patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit ut homines essent; sed tamen filii erant ejus in quantum mali erant, non in quantum homines erant; in quo imitati, non quod creatia Domino, sed potius laudaretur: tamen isti videbantur eum probare, ut aliquid mali diceret de Abraham, et esset occasioAbraham. Dicit eis Jesus: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me interficere, hominem qui veritatem vobis locutus sum, quam audivi a Deo: hoc Abraham tamen superius ait: « Scio quia filii Abrahae estis, » non negat nunc eorum originem, sed facta condemnat. Caro eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sed secundũ carpem. Ideoq̃ ritis meoccidere : inquit: Sermo enimms p̃capiginuobis Id ÷ ñ habet locum in uobis : Si ser¬
nomeus caperetur a uobi scaperet utiq: uos. Quidẽ ergo ñ capit auobis. Idẽ ñ capit corurm̃ quia ñ recipit᷑ a cordeu
loquoretuos quq̃uidistis apud patrẽ urm̃ facitis : Quod aut̃ faciunt᷑ qd eis dixit q retis meo ccidere hoc apud abraham
dñs ueritatem loquitur : qui a ipsa ẽ ueritas patris quamuiditapud patrem seuidis seloquitur. quia ip
quam uidit apud patrem ipse ẽ nĩ uerbũ quod uerbũ erat apud dm̃ : Istiergo malũ qđ faciunt quod dñs obiurgatet
corripit ubiduiderã pud paitẽ suum Cum audierimꝰ in consequentibus aꝑtiusdictum quid siteorũ pater: Tunc inteldg in
qualia uiderint a pudtalem patrem : Ad liucenim non nominat patrem ipsorum

Expanded text:
sed secundum carnem. Ideo quaeritis me occidere, inquit. Sermo enim meus non capit in vobis. Id est, non habet locum in vobis. Si sersed secundum carnem. Ideo quaeritis me occidere, inquit. Sermo enim meus non capit in vobis. Id est, non habet locum in vobis. Si sermo meus caperetur a vobis, caperet utique vos: quid est ergo, non capit in vobis: id est, non capit cor vestrum? quia non recipitur a corde loquor: et vos, quod vidistis apud patrem vestrum, facitis. » Quid autem faciunt, et quid eis dixit? quaeritis me occidere; hoc apud Abraham Dominus veritatem loquitur, quia ipse est veritas Patris, quam vidit apud Patrem, seque vidisse loquitur, ipquam vidit apud Patrem; ipse est enim Verbum, quod Verbum erat apud Deum. Isti ergo malum quod faciunt, quod Dominus objurgat et corripit, ubi viderunt? Apud patrem suum. Cum audierimus in consequentibus apertius dictum quis sit eorum pater, tunc intelligemus qualia viderint apud talem patrem: adhuc enim non nominat patrem ipsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
filius uos liberauerit tunc uere liberieritis : Haec spes nrã fr̃s ut alibero liberemur et liberando seruos posfacit
eriuenim eramus oupiditatis liberati e fficimur serui caritatis: Prima libta sẽ ñ ꝑmanere in peccato serui re iustitiae
Dicente apło : Cum seruies setis peccatiliberi eratis iustitiae : Nuna aut̃ habetis fri¬
fccta uero libta sẽ dõ xpo sȩruire illum diligere qui uerenos liberauit quiuerus ẽfilius dĩ et dns in forma serui non
seruus sed in forma seruidñs: Fuit quippe illa carnis forma seruilis. sed quãuis eẽt̃ similitudo carpis peccati ñ erat peccati
libtatem ꝓmisitoredentib: inse: Iuda eiuero tam quam desua libtate suꝑbientes dedignati sunt fieri libericum essent
serui peecati : Idõ aut̃ seliberos eẽ dixer̃ quia semen abrahȩ erant : Quidergo eis. ad haec respondit dñs audiamus
cio inquit quia filii abra hae estis. sedq̃: ritis meint̃ ficere : Agnosco carni soriginem ñ cordis fidẽ filu abra hae estis:

Expanded text:
filius vos liberaverit, tunc vere liberi eritis. Haec spes est nostra, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat; servi enim eramus cupiditatis, liberati efficimur servi charitatis. Prima libertas est non permanere in peccato, servire justitiae, dicente Apostolo: Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae . Nunc autem habetis frtas est Deo Christo servire, illum diligere qui vere nos liberavit, qui vere est Filius Dei, et Dominus in forma servi, non servus, sed in forma servi Dominus. Fuit quippe illa carnis forma servilis; quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat peccati, libertatem promisit credentibus in se. Judaei vero tanquam de sua libertate superbientes, dediservi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen Abrahae erant. Quid ergo eis ad haec respondit Dominus, audiamus. Scio, inquit, quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere. Agnosco carnis originem, non cordis fidem. Filii Abrahae estis,
Abbreviated transcription (Latin):
deo seuitis incarne : quia non potestis iꝑmentem : Ille homicida erat abinitio utiq: in primo homine exillo
ille homicida: ex quo potuit fieri homĩdiũ Ex quo factuse homo : Nonenim possit occidi homop sVgras forodo
homo Homicida ergo ille abinitio etunde lio micida : Etinuertate p̃stetit: quia uerita s pĩ ẽineo. Nonquo mod
uerbuetan geli unten accipistis : Ec ceropeto itug noscitis quodexigats dediabolodñs ea dicebat q̃ dediabolo
diciadno meruer̃. Ille homicida erat abinitio uerumẽ : Nã primũ homi¬

Expanded text:
ere vultis: ideo saevitis in carnem, quia non potestis in mentem. Ille homicida erat ab initio. Utique in primo homine, ex illo ere vultis: ideo saevitis in carnem, quia non potestis in mentem. Ille homicida erat ab initio. Utique in primo homine, ex illo ille homicida. Ex quo potuit fieri homicidium? ex quo factus est homo: non enim posset occidi homo, nisi prius fieret homo. Homicida ergo ille ab initio, et unde homicida? Et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo. Non quomodoverba Evangelii, intenti accepistis. Ecce repeto, ut agnoscatis quid exigatis. De diabolo Dominus ei dicebat, quae de diabolo dici a Domino meruerunt. Ille homicida erat ab initio, verum est: nam primum homi
Abbreviated transcription (Latin):
cerentur : sed quorũ mores sestando parit᷑ dã p̃narent᷑ Qritis aut̃ fortasse unde ipsediabolus. indeutiq undo
et caeteri angeli insua oboedientia ꝑsteter̃ : Ille in obo ediendo et suꝑbiendo lapsusẽ angelus et factus ẽdiaboł
sed modo auditequiddicat dñs: Uas inquita patre diabolo estis : Etdesideria pati surĩ facere uultis
aeritis meoccidere hominem qui ueritatẽ uobisdico: ȩtille in uidit
du abolum audiendo quemp᷑ audis sent: sidm̃ audire uoluis sent: ꝓͥositi s enim homo lnt̃ dm̃ ex herinẽ qui cre auit eum¬
quioptẽpperare debuitoreatori p̃ deceptor: Ergoillȩ homicidaerat. ab initio
Noliergo puta rece ñ eẽ homicidã quando fratrituo mala ꝑ suades : si fratrituo mala ꝑsuades cocidis : Audi psalmũ

Expanded text:
 parentes, non de quibus nascerentur, sed quorum mores sectando pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse, unde ipse diabolus? Inde utique, unde  parentes, non de quibus nascerentur, sed quorum mores sectando pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse, unde ipse diabolus? Inde utique, unde et caeteri angeli. Caeteri angeli in sua obedientia perstiterunt: ille inobediendo et superbiendo lapsus est angelus, et factus est diabolus. « Sed modo audite quid dicat Dominus: Vos, inquit, a patre diabolo estis, et desideria patris vestri facere vultis. Quaeritis me occidere, hominem qui veritatem vobis dico. Et ille invidit hdiabolum audiendo , quem non audissent, si Dominum audire voluissent: positus enim homo inter eum qui creavit, ecui obtemperare debuit? Creatori non deceptori. Ergo ille homicida erat ab initio.Noli ergo putare, te non esse homicidam, quando fratri tuo mala persuades. Si fratri tuo mala persuades, occidis. Audi Psalmistam:
Abbreviated transcription (Latin):
is eus mansio eius diuinita seuis : Quare inquit laqlã meã . p̃ cognoscits qͣuia p̃ potestis cognos¬
cere sermonẽ meum : Idõ non poteranteognoscere quio non poterant audire : sedunde audire ñ paterant nisiquia e orrigicredendo
nolebant ethocunde Vos ex patre diabolo estis : Quamdiu patrem cõmemoratis quamdiu patrẽmutatis modo abralã
madodm̃audite & filiodũ cuius filuestis: a patredaboloestis : Ds itaq creator omnium creaturarũ creauit hominem.
ꝯestis: quic quida do creatumẽ bonumẽ et omnis homoquantũ creaturadie bonus ẽ :
quantum uero se subicit ꝑliberũ atbitriũ diabolo a. patrediaboloẽ: bonaẽ enĩ hominis patura seduitiata erit ꝑmalã
uoluntatemet indeã patre eritdiabolo quod fecit ds̃ ñ potesteẽ malum : supsel omo non sit sibi malus : Indeergo iudaei diduist
originem iudaei p̃ducebant: Cet hei et ipsigentem suã habebant omnino alienã agenere iudaeorũ sed quia

Expanded text:
s; mansio ejus, divinitas ejus. « Quare inquit loquelam meam non cognoscitis? quia non potestis cognoscere sermonem meum. » Ideo non poterant cognoscere, quia non poterant audire, sed unde audire non poterant, nisi quia corrigi credendo nolebant? Et hoc inde: « Vos ex patre diabolo estis. » Quandiu patrem commemoratis, quandiu patrem mutatis, modo Abraham, modo Deum, audite a Filio Dei, cujus filii estis. « A patre diabolo estis. » Deus utique creator omnium creaturestis? Quidquid a Deo creatum est, bonum est, et omnis homo, quantum creatura Dei est, bonus est: quantum vero se subjicit per liberum arbitrium diabolo, a patre diabolo est. « Bona est enim hominis natura, sed vitiata erat per malam voluntatem, et inde a patre erat diabolo. Quod fecit Deus non potest esse malum, si ipse homo non sit sibi malus. Inde ergo Judaei dicti originem Judaei non ducebant; Cethei et ipsi gentem suam habebant omnino alieni a genere Judaeorum. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
Natura uero bona iquia exdõ ẽ. pecc auit uoluntate credendo quoddia bolus ꝑ suasit . et uitiata sit: Ideo medicũq rat
quia sananonẽ agnoscatur patura undecrector laudetur:: Agnoscatur uitiũ ꝓpt̃ qđ medicꝰ aduocetur t̃ribile ẽ
quod subdidit. Quid ÷ ex dõ uerba diaudit ꝓp̃tterea uosñ auditis quia exdo non estis: Si enim ipse uerbadĩ audit¬

Expanded text:
Natura vero bona, quae ex Deo est, peccavit voluntate, credendo quod diabolus persuasit; et vitiata est: ideo medicum quaerat, Natura vero bona, quae ex Deo est, peccavit voluntate, credendo quod diabolus persuasit; et vitiata est: ideo medicum quaerat, quia sana non est. Agnoscatur natura, unde Creator laudetur: agnoscatur vitium, propter quod medicus advocetur. Terribile est quod subdit: Qui est ex Deo, verba Dei audit: p
Abbreviated transcription (Latin):
Diabolus m̃dax: xp̃s uero ueritas et ueritas ad sergor quia exueritatis orepul alud poterit ꝓcedere nisi uerita s¬
Sequit᷑ ego : Quis ex uobis argueo me depeccato : Sicutego arguo uos urm̃q: patrem depeccato etm̃datio : Eccequalis ÷
ostendere se peccatorẽ ñ eẽ . quiex iurtute diuinitatis poterat peccatores iustificare : Int̃ragateos quare ueritatem non
uelint credere dicente : Siueritatẽ locutus sumuobis quare ñ creditis mihi : Nisiquia filudiaboli estis. et ñ ueritatis
filii : Diaboli pornatura sedimitatione reddidit causam : Curueritati p̃ crederent cumd
nonestis : Iterum noli attendere naturã . seduitiũ sic sunt isti exdõ et non sunt exdõ : Natura exdeo uitiononex dõ

Expanded text:
Diabolus mendax, Christus vero veritas et veritatis assertor: quia ex veritatis ore nihil aliud poterit procedere, nisi Diabolus mendax, Christus vero veritas et veritatis assertor: quia ex veritatis ore nihil aliud poterit procedere, nisi S. 46.-- Quis ex vobis arguet me de peccato, sicut ego arguo vos, vestrumque patrem de peccato et mendacio? Ecce qualis esostendere se peccatorem non esse, qui ex virtute divinitatis potuit peccatores justificare. Interrogat eos, quare veritatem non velint credere, dicens: Si veritatem locutus sum vobis, quare non creditis mihi? Nisi quia filii diaboli estis, et non veritatis? Filii diaboli non natura, sed imitatione. Redditque causam cur veritati non crederent, cum dicit: Ideo vos non auditis, quia ex Deo non estis. Iterum noli attendere naturam, sed vitium. Sic sunt isti ex Deo, et non sunt ex Deo. Natura ex Deo, vitio non ex Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
Siabolus at ⁊ seiursi ssp som̃ do⁊ pitu oiin daciumn suiui psegenut a ne mine audiuit priusirdatiũ quo modo genas
pater filium uertate. sicdiabolus genuit quasi filiũ m̃datiũ quta recedends adõ p̃ habet ueritatem
Mendatiũ genuit. quia inueritate p̃stetit : Omnis enĩ quuin domanet. Inueritate manet quia ds̃ uerita sest siquis
ueso adõ reces serit m̃ daxerit. Dicente psalmo grapho: omnis homom̃ dax : Inquantũ uero homoa dõ receditꝰ. Intantũ
mñdaxerit :dum seaueritate declinauerit et indepeccato rerit. qui a omne peccatum ñ ẽueritas. sed m̃ datiũ quiare¬
mñderdo adõ non habet uernatem : Diabolus uero bonus oreatusẽ sed ꝑ seipsũmalus factuse : Dedinando sea sũ mobono¬
Am psestemps uentatem utaccipiamus ueram lib̃tatem: Iudagi apud patrem suũ uiderant quodloq bantur. quidni si
do sub iunxit : Egoueritatem dico uobis et noncreditis mihi : Namm̃ dax m̃datiũ loquit᷑ : sedueritas ueritatẽ ꝓfert

Expanded text:
iabolus autem a semetipso mendax fuit, et mendacium suum ipse genuit, a nemine audivit prius mendacium. Quomodo Deus Pater genuit Filium veritatem; sic diabolus genuit quasi filium mendacium. » Mendacium genuit, quia in veritate non stetit. Omnis enim qui in Deo manet, in veritate manet, quia Deus veritas est. Si quis vero a Deo recesserit, mendax erit, dicente Psalmographo: Omnis homo mendax . In quantum vero homo a Deo recedit, in tantum mendax erit, dum se a veritate declinaverit, et inde peccator erit: quia omne peccatum non est veritas, sed mendacium, quia recedendo a Deo non habet veritatem. Diabolus vero bonus creatus est, sed per seipsuAmplectamur veritatem, ut accipiamus veram libertatem. Judaei apud patrem suum viderant quod loqueba» Ideo subjunxit: Ego veritatem dico vobis, et non creditis mihi. Nam mendax mendacium loquitur, sed veritas veritatem profert.
Abbreviated transcription (Latin):
debone ficio peiores funt : Na maccepta p̃dicationem lterum dicunt : Nunc cognouimus quiadaemoniũ habes
ui a enĩ aet̃namorte in heserant et eadem mortem cum in heserant non uidebant. Dum sola mortis carnem
aspicerent inueritatis sermone caligabant dicentes : Ab ahãmortuu sẽ et ꝓpheteti dicissi quissermo nẽ¬
p̃fer̃ sed a ꝑta nobis ratio ostenditur quia quidm̃ nesciunt di quoq: famulos falso uenerantur : Uositaq: dicitis dae moniũ
h abet : E gouos aduitam uoco seruate sermo nẽ meum et p̃ moriemini : Illi audi ebant mortem non uidebit inaer̃pum
qui seruauerit sermonẽ meum et ira scebantur quia iã mortui erant. illa morteq̃ uid anda erat. Nã illã mortem uitare

Expanded text:
de beneficio pejores fiunt, nam accepta praedicatione iterum dicunt: Nunc cognovimus, quia daemonium habes. de beneficio pejores fiunt, nam accepta praedicatione iterum dicunt: Nunc cognovimus, quia daemonium habes. Quia enim aeternae morti inhaeserant, eamdem mortem cui inhaeserant, non videbant; dum solam mortis carnem aspicerent, in veritatis sermone caligabant, dicentes: Abraham mortuus est, et Prophetae: et tu  aperta nobis ratio ostenditur, quia qui Deum nesciunt, Dei quoque famulos false venerantur. » Vos, inquit, dicitis: Daemonium habes. Ego vos ad vitam voco: servate sermonem meum, et non moriemini. Illi audiebant, mortem non videbit in aeternum, qui servaverit sermonem meum, et irascebantur, quia jam mortui erant illa morte quae vitanda erat. Nam illam mortem vitare
Abbreviated transcription (Latin):
meliam reddidis seuideretur : Ex quarequid nobis innuitur ni siut eotem pr̃ quoã ꝑximis ex falsitate contumelias ac¬
nmꝰ eorũ a etiã uera mala taceamꝰ nem inisteriũ uste correptionis in arm
cimuscerte quod scriptũ ẽ: Quia pat̃ omne iuditiũ deditfilio : Et tamin ecceisdem filius iiiurias accipiens gloriã
suã nonq̃ : rit: In lata scontumelias patrisiuditiore seruat ut nobis ꝓfecto insini et quantum noseẽ patientes
debemus : Dumad huc seulci sci non uult et ipsequi iudicat cumuero malorũ ꝑ uersitas crescit : Non solum frangi
p̃dicatio nondebet sed aetiã augeri quod suo dñs exemplonos ammonet qui postquam habere dae monium
dictus ẽ p̃dicationis suae bene ficia largius impendit dicens . Am̃ am̃ dicouobis siquis sermonẽ meum serua uerit
sicut bonis necesseẽ ut melioros aetiam ꝑcontum elias existantitasem ꝑreꝓb

Expanded text:
meliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis innuitur? nisi ut eo tempore, quo a proximis ex falsitate contumelias acmeliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis innuitur? nisi ut eo tempore, quo a proximis ex falsitate contumelias accipimus, eorum etiam vera mala taceamus, ne ministerium justae correptionis in armaScimus certe, quod scriptum est, quia Pater omne judicium dedit Filio ; et tamen ecce idem Filius injurias accipiens, gloriam suam non quaerit. Illicitas contumelias Patris judicio reservat, ut nobis profecto insinuet, quantum nos esse patientes debemus, dum adhuc se ulcisci non vult et ipse qui judicat. Cum vero malorum perversitas crescit, non solum frangi praedicatio non debet, sed etiam augeri: quod suo exemplo nos admonet, qui postquam habere daemonium dictus est, praedicationis suae beneficia largius impendit, dicens: Amen, amen dico vobis, si quis sermonem meum servaveritsicut bonis necesse est, ut meliores etiam per contumelias existant, ita semper reprobi
Abbreviated transcription (Latin):
porpicetintouograde si s ulestẽ patria desiderare uerita siubet. Cariis desideria conterimiun digloriã declinar
alieninon perepprialargiri: Pensetergp apud seiunis quisq urm̃ si ha ecuoxdũm cordis eiusaure conualuit etquiiam
tumelia equidds respondeat Audiamus: Egodae moniũ p̃ habeo sed honorifico pagẽmeũ et uos in honorastis me: Quia
emisamaritanus int piatur custos : et ipseueracit̃ custose: Dequopsal mista art : Nisi dñscustodierit eiuitatem inuanũ
odedodac poniu pihubeo. Nuo quippe ei in lata fuerant unũ negauit etaliũ tacendo consensit : Custosnamq humangeneris
lunoratsttsiamaritanũ senon eẽ diceret eẽ secustodem negiret sedtacuit quod recognouit ⁊ patient reppulit quod ditũ
faulatit᷑ audiuitdicens : Egodaemonium ñ habeo. hicuero in semetipso nobis dñs patientiae p̃buitexemplum qui si res¬

Expanded text:
it, unde sit. Caelestem patriam veritas desiderari iubet, carnis desideria conteri, mundi gloriam declinare, aliena non appeti, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque nostrum, si haec vox dei in cordis eius aure convaluit, et quia iam tumelia, quid Dominus respondeat, audiamus: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonoratis me. Quia enim Samaritanus interpretatur custos, et ipse veraciter custos est, de quo Psalmista ait: Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum onium non habeo. Duo quippe ei illata fuerunt: unum negavit, et aliud tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret. Sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit, quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. Hic vero in semetipso nobis Dominus patientiae praebuit exemplum, qui si res
Abbreviated transcription (Latin):
uobis quam audiuiadõ hocabraham p̃fecit : Nos facitis opera patri surt̃ Etad huo nondicit quise iste pat̃ corum
Mado illiquid responder̃ : ooeper̃ enĩ uteũq cognoscere nandecar generatione dnm̃loqui : sed deuitae institutione : et
quia consuetudo scripturarũ ẽ quam legebant fornicationem spiritalit appellari oumdus multis et falsi sanima tã quã
uerimus abiahã dicturusẽ nobis quare p̃ imitamini eum dȩcuius gȩneregloria mini : Nos som̃ iustum an nocentẽ tantum
uirum i mitari non possumusdm̃ dicamus patremnostrũ iudeamus quid nobis dictura sẽ : Nũ quid falsita s inuenit quac
diceret et uerita s p̃ inueniret qđ responderet: Audiamus quiddicant Audiam̃ quidaudiant : Vnũ inqui patrem

Expanded text:
o, hoc Abraham non fecit. Vos facitis opera Patris vestri; et adhuc non dicit quis est iste pater eorum. « Modo illi quid responderunt? Coeperunt enim utcunque cognoscere, non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione: et quia consuetudo Scripturarum est quam legebant, fornicationem spiritaliter appellari, cum diis multis et falsis anima tanquam pverimus Abraham, dicturus est nobis: Quare non imitamini eum de cujus genere gloriamini? Nos sanctum, justum, innocentem, tantum virum imitari non possumus: Deum dicamus Patrem nostrum; videamus quid nobis dicturus est. « Nunquid si falsitas invenit quod diceret, et veritas non inveniret quod responderet? Audiamus quid dicant, audiamus quid audiant: Unum, inquiunt, Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
aequalis ÷ dõpatro alit̃ dehumanitate eius inqua c̃similis ẽ pobis cogitandũ ÷ p̃uno modo intellegendũ e
Quodaitdñs : Ego et pat᷑ unũ sumꝰ Et illud quod dixit pat̃ mnaior me ẽ: Ego inarporalit̃ cgitate. pitꝰ locutusẽ filiũ
quia incorporalit̃ pat̃ genuit filiũ nec eum sicdocuit qua si indoctum genuerit sedha :÷ eumi docuis se quod est scientẽ
hoc ÷ filio eẽ quod nosseabillo ergo huabet quod nouerit: a quo h abetia set p̃ iaprius abillo eet . postea abillo nos set
eet et nossenonẽ aliud aitq: aliud sed hoc iꝑsumdixit Ergo
nusitmneduo e i tamihcoetantedi senẽ. sedremangtia assiduae cõi nenorat nuisitne. et mecũ ẽ. Se feome

Expanded text:
aequalis est Deo Patri; aliter de humanitate ejus, in qua consimilis est nobis. Cogitandum est non uno modo intelligendum esse, aequalis est Deo Patri; aliter de humanitate ejus, in qua consimilis est nobis. Cogitandum est non uno modo intelligendum esse, quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus , et illud quod dixit: Pater major me est . « Ergo incorporaliter cogitetur Pater locutus Filio, quia incorporaliter Pater genuit Filhoc est Filio esse quod nosse. Ab illo ergo habet quod noverit, a quo habet, ut sit, non ut prius ab illo esset, postea ab illo nosset, e et nosse: non est aliud atque aliud, sed hoc ipsum. « Dixit ergo isit me, et mecum est. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Cumexala uertus filiũ hiominis f unc cognos cotis quia egosũ : Quare hocnisi utdes peraret ut quocũq sceleremale
sibi conscius quando uidebat eis donare homicidiũ quiacciderant xpm̃ : Ad didit tunc cognoscȩtis quia ego suni ÷¬
uid ÷ ego sum nusiunius substantae cum patre sicut ad morsen superius diximꝰ dictum ẽẽ : Ego sũ qͥsũ uerbo substas
tialiigit᷑ de seipsodns. ut utellegat᷑ aet̃pia eẽ substantiã et unã eẽ substantiã patris et filui tam̃ ne ipse intellegeret᷑
altissimus ÷ corenĩ mundandũ ut intellegatur quod ait : Sicut docuit mepater : sic loquor : Nonenim ita intelle¬
gendum ÷ quasi ho mopat̃ homini filioloq: ret. sed excellentius et sueratius : Alit̃uero intellogendũ ÷ quod ait
euangelist In principio eratuerbũ cetalit intellegendũ Verbũ caro factũ ÷ Alic̃ dediuiniaate xpĩ Inqua

Expanded text:
Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quare hoc? Nisi ut nemo desperaret, in quocunque scelere male Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quare hoc? Nisi ut nemo desperaret, in quocunque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium, qui occiderunt Christum Dominum. Addidit: Tunc cognoscetis quia ego sum. Quid est, ego sum? nisi unius substantiae cum Patre, sicut ad Moysen superius diximus dictum esse: Ego sum, qui sum , et s de seipso Dominus, ut intelligatur aeternam esse substantiam, et unam esse substantiam Patris et Filii. Tamen ne ipse intelligereturltissimus est. Cor enim mundandum est, ut intelligatur quod ait, « sicut docuit me Pater, sic loquor. » Non enim ita intelligendum est, quasi homo pater homini filio loqueretur, sed excellentius et sacratius. Aliter vero intelligendum est quod ait Evangelista : « In principio e
Abbreviated transcription (Latin):
pituros quide to ꝓculdubio figo udebat ibi aliquos quos i pepouerat quo sipł cum caeteris sõĩssiuis ante mundiconstituti onẽ
mutat oredderunt: et quẽ sanguinem seuuendo fuder̃ ecedendo biber : Iatria milia et illa quinq milia iud aeori
quod sibi udebat quando dicebat : Cũ ex alta ueritis filiũ hominis tunacognoscetis quia ego sumꝑam quã dicens differo
cognitionẽ urã it impleã passionẽ maupordine urõ cognoscitis qui sim: p̃ quia om̃s tunc erant credituri ex his quiau¬
diebant ld ÷ postdiũ pas sionem : Nã paulo antedicit : Haec eo laquente multiore dider̃ in eũ et pĩdiũ exaltatus
sexaltationẽ quippedixit passionis pĩglorificatiopis prucis q̃caelinã ibi exaltatis ÷ quando pependit in lignio
illũ ds̃ : Altȩra exalta fuit quando leuatus ÷ incrucem: Alteta dũ a scendit incaelũ. Mꝗtiumilidtibni s ista s¬
ficationis Exaltatio uero crucis oportebat impleriꝑ eorã manꝰ quipostea fuerant eredituri: Qui busdideror

Expanded text:
Procul dubio ergo videbat ibi aliquos quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante mundi constitutionem mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt ; illa tria millia, et illa quinque millia Judaeorum quos ibi videbat, quando dicebat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognosccognitionem vestram, ut impleam passionem meam, ordine vestro cognocetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri, ex his qui audiebant, id est, post Domini passionem. Nam paulo ante dicit: Haec eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum tamen Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis; crucis, non coeli, nam ibi exaltatus est, quando pependit in ligno; s . Altera exaltatio fuit, quando levatus est in crucem. Altera, dum ascendit in coelum. Illa humiliationis, ista glorificationis. Exaltationem vero crucis, oportebat impleri per eorum manus, qui postea fuerant credituri: quibus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
dideritis quia ego summoriemini inpeccatis uris: Ad hocergo illi : Tuquises uł utiq̃ rentes nosse : Inquem de
credere ne in suo peccato morsentur : Respondit dicentibus : Tuqr
principũ ẽ: Numquid etpat̃ potestlioi prinoipiũ ictiq restaedicitꝰ et pat̃ principiũ et ful

Expanded text:
dideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ad hoc ergo illi, Tu quis es? Veluti quaerentes nosse, in quem deberent dideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ad hoc ergo illi, Tu quis es? Veluti quaerentes nosse, in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus Tu quisprincipium est. Nunquid et Pater potest dici principium? Utique recte dicitur et Pater principiu
Abbreviated transcription (Latin):
quid ei dixer̃ : Tuquises pĩ enĩ cũ dixisti nisicre dideritis quia ego sum: Ad didisti quisesses: Quises ut oregla mͥ
prinoipiũ mutari p̃ pocest. principiũ insemanet. Et in nouatomnia : Princi¬
piume cuididumẽ : Tuaut idẽ ipsees et annitui non deficient: Principium ait quia et loquor uobis:
Principiũ mecredite : Ne maria mini inpeccatis uris : Tam quam enĩ in eo quod dixer̃: Tuquis es nihi laliud
it quã quidte eẽ credimus: Respondit principiũ mee ẽ credite¬
dẽ quia humilis propt̃ tuosfactus ad ista uerba decendi ꝓamsi principiũ sicutiẽ ita maneret apud patrem
ut non acciperet formã serui et homo loq: ret᷑ hominibus : quo modo eicrederent cũ in firma carda intelle¬
caeci ñ uiderent . Et fideles oculos aperirent : Dicebant ergo iudaei, Tuquises quia dixerat edns nisi quia tre

Expanded text:
quid ei dixerunt audiamus. « Tu quis es? » Non enim cum dixisti, nisi credideritis quia ego sum, addidisti quisquid ei dixerunt audiamus. « Tu quis es? » Non enim cum dixisti, nisi credideritis quia ego sum, addidisti quisotest: principium in se manet, et innovat omnia; principium est, cui dictum est, Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Principium, ait, quia et loquor vobis. Principium me credite, ne moriamini in peccatis vestris. Tanquam enim in eo quod dixerunt, Tu quis es? nihil aliud dixerint quam, Quid te esse credimus? respondit, Principium; id est qui humilis propter vos factus, ad ista verba descendi. Nam si principium, sicuti est, ita maneret apud Patrem, ut non acciperet formam servi, et homo loqueretur hominibus, quomodo ei crederent, cum infirma corda intellcaeci non viderent, et fideles oculos aperirent. « Dicebant ergo Judaei: Tu quis es? Et ait: Principium qui e
Abbreviated transcription (Latin):
Fegosum nisulle ipse quituncueni in angelo mutere morsen seruũ meum adliberandũ populũ meũ : Ego ipse
do ꝑ meipsum ueni incarnatus homo factus libera rehomines quo
i incarnatus homo faltus libera re homines quos creaui faluati qui ꝑditi fuerant : Quiq
enim aliquomodo putari potost .b. in melius bi inde terius quodam modo moritur eo quod fuitante :
Dum incip̃ alcud eẽ ł alit̃ eẽ quam fuit : solus uero ds̃ semꝑ ldem ẽ. in mutabilis ueritas. ln mutabilis bonitas.
in mutabilis sempit̃tus. in mutabilis natura. in mutabilis substantia : Et quic quid deeodicipotest : sẽꝑ idẽẽ
quod fuiterit : Prorsus nihuilaliud melius uidet᷑ intelligi in hoo uerbo. Quo ait dñs Egosum qusi ego sũds̃
moriemini inpeccato urõ: sed illisem ꝑtrena sapientes et semꝑ scđm carnem audientes. etros pbndentes.¬

Expanded text:
Ego sum, nisi ille ipse qui tunc venit in angelum  Ms., veni in angelo mittere Moysen servum meum ad liberandum populum meum; ego ipse Ego sum, nisi ille ipse qui tunc venit in angelum  Ms., veni in angelo mittere Moysen servum meum ad liberandum populum meum; ego ipse modo per meipsum veni incarnatus, homo factus liberare homines quoi incarnatus, homo factus liberare homines quos creavi; salvare qui perditi fuerant. Quidquid enim aliquo modo mutari potest, vel in melius vel in deterius, quodammodo moritur eo quod fuit ante, dum incipit aliud esse, vel aliter esse quam fuit. Solus vero Deus semper idem est. Immutabilis veritas, immutabilis bonitas, immutabilis sempiternitas, immutabilis natura, immutabilis substantia. Et quidquid de eo dici potest, semper idem est quod fuit et quod erit. Prorsus nihil aliud melius videtur intelligi in hoc verbo, quod ait Dominus: Ego sum, nisi ego sum Deus. Moriemini in peccato