comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gła resurrectionis regni dĩ fides mundo ad¬
ueniat. lucas. Hoc facite in meã cõme¬
morationẽ. Hoc exponte apls dicens. Quo¬
tienscũq manducatis panẽ hunc. & caliẽe
bibitis: mortẽ dñi annuntiabitis donec ue¬
niat. Hanc ultimã memoriã nob̃ reliquit
quẽadmodũ siqͥs ꝑegre ꝓficiscens aliqd̃ pi¬
gnus ei que diligit relinquat: ut quotiens¬
eũq illud iuderte possit & eiꝰ beneficia. et
amicicias memorari. Qu̾ẽ si ille ꝑfecte di¬
saceramentũ: ut ꝑ hoc semꝑ commonerem᷑
qͥa ꝓ nob̾ mortuus ẽ. Nam &. ideo cũ acci¬
puus a sacerdotib cõmonem᷑ qͥa corpus
& sanguis ẽ xp̃i. ut ñ simus ingrati tan¬
tis eiꝰ beneficuis. Beda in lucã. Panis. corpꝰ
xp̃i mystice intelligit᷑: uinũ uͦ sangius. Ue¬
rũ qͥa & nos in xp̃o et in nob̃. xp̃m mane¬
re oportet: uino dñi calicis aqua miscetur
Unde ioh̃es. Aquȩ ppłi sunt. Et ideo ne

Expanded text:
gloria resurrectionis, regni Dei fides mundo adgloria resurrectionis, regni Dei fides mundo adveniat. L. Hoc facite in meam commemorationem. Hoc exponit Apostolus, dicens: Quotiescunque manducatis panem hunc et calicem bibitis, mortem Domini annuntiate donec ve Hanc ultimam memoriam nobis reliquit quemadmodum si quis peregre proficiscens, aliquod pignus ei quem diligit relinquat, ut, quotiescunque illud viderit, possit et ejus beneficia et amicitias memorari; quem si ille perfecte disacramentum, ut per hoc semper commoneamur, quia pro nobis mortuus est. Nam et ideo cum accipimus, a saceret sanguis est Christi, ut non simus ingrati tantis ejus beneficiis. Beda in Lucam: « Panis corpus Christi mystice intelligitur, vinum vero sanguis. Verum quia et nos in Christo, et in nobis Christum manere oportet, vino Dominici calicis aqua miscetur. Unde Joannes: Aquae populi sunt . Et ideo ne
Abbreviated transcription (Latin):
Sensus ẽ Deinceps ñ delectabor in sacrificiis
sẏnagoge donec credat in patr̃e meũ & in
me: & in ȩccłia fidelit̾ immolet sacrificiũ
carnis meȩ. & sanguinis mei. Qd̾ cũ fece¬
rit: tunc bibam. Hoc ẽ delectabor uob̃cũ
in renouatione sua. ꝑ fidem eccl̃iȩ. Beda
in marcũ. Passurus dñs att: iam ñ bibã
de genimine uitis. Ac si aꝑte dieat. Non ul¬
tra carnalib cerimoniis delectabor: in quib
carnalis agnꝰ locũ tenet. Aderit enĩ tempuᷤ
me resurgente: cũ ego sublimatꝰ in głam
uitȩ immortalis uobcũ fungar de salute
huiꝰ ppłi fonte gr̃ę spualis regenerati. Id̃e
in lucam. Potest simplictt̾ accipi qͦt ab ho¬
ra cenȩ. usq ad tempus resurrectionis uinũ
bibiturus ñ eẽt. Postea namq manducauit¬
& bibit ut ait petrus apłs: qͥ manducaui¬
mꝰ cũ illo postꝗͣ resurrex̃ a mortius. Multo
tam̃ consequentus intelligit᷑ ut neget se ultͣ
gustaturũ typicũ potũ: donec manifestata

Expanded text:
Sensus est: Deinceps non delectabor in sacrificiis Synagogae, donec credat in Patrem meum et in me, et in Ecclesia fideliter immolet sacrificium carnis meae et sanguinis mei. Quod cum fecerit, tunc bibam, hoc est, delectabor vobiscum in renovatione sua per fidem Ecclesiae. Beda in Marcum: « Passurus Dominus, ait: Jam non bibam de genimine vitis. Ac si aperte dicat: Non ultra carnalibus caeremoniis delectabor, in quibus carnalis agnus locum tenet. Aderit enim tempus, me resurgente, cum ego sublimatus in gloriam vitae immertalis, vobiscum fungar de salute hujus populi fonte gratiae spiritualis regenerati. » Idem in Lucam: « Potest simpliciter accipi, quod ab hora coenae usque ad tempus resurrectionis, vinum bibiturus non esset. Postea namque manducavit et bibit, ut ait Petrus Apostolus: qui manducavimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis . » Multo tamen consequentius intelligitur, ut neget se ultra gustaturum typicum potum, donec manifestata
Abbreviated transcription (Latin):
uere debet. qͥa tͥna negatio ante pͥmũ galli
cantũ cepta ẽ. ꝙ. post pͥmũ ꝑacta ẽ: tanqũa
si alicui diceret᷑. Hac nocte anteꝗͣ gallus em¬
tet ad me scͥbes epłam: in qua mͥ ter con¬
uiciaberis. Utiq si eam ante omnẽ galli can¬
tũ scͥbere inciꝑet: & pꝰ pͥmũ galli cantũ fini¬
ret: ñ ideo dicendũ eẽt falso fuisse predictũ¬

Expanded text:
vere debet, quia trina negatio ante primum galli vere debet, quia trina negatio ante primum galli cantum coepta est, et post primum peracta est, tanquam si alicui diceretur: Hac nocte antequam gallus cantet, ad me scribes epistolam, in qua mihi ter conviciaberis. Utique si eam ante primum galli cantum scribere inciperet, et post primum galli cantum finiret, non ideo dicendum esset falso fuisse praedictu
Abbreviated transcription (Latin):
galli cantũ tota possit intelligi. Qũauis e¬
nĩ uerb̃ negantis. ante pͥmũ cepta. ance scd̃m
autẽ galli cantũ ꝑacta sit tota illa tͥna nega¬
tio: tam̃ timore petri ante pͥmũ tota concep¬
ta ẽ. Nec int̾est qnͣtis horarũ interuallis tri¬
na uoce enuntiata sit: cũ cor negantis ante
pͥmũ galli cantũ tota possederit. Tam ma¬
gna scilic&r formidine imbutũ ẽ cor eiꝰ: ut
posset dñm ñsolũ semel s iterũ & tercio
interrogatus negare. Et quomͦ iam mechatꝰ
ẽ mulierẽ in corde suo qͥ eam uiderit ad con¬
cupiscendũ: sic petrus tantũ timorẽ conceꝑat
in animo ut ꝑdurare posset usq ad tertiam
dñi negationẽ. Ideoq tota tͥna negatio eidẽ
tẽpori deputanda ẽ. in qͦ tͥnȩ negationis suf¬
ficiens timor eũ inuasit. Ex quo eciã si post
pͥmũ galli cantũ uerb̃ inciꝑet negare: ni¬
chil tam̃ contrarietatis ineẽt. Non gͥ mo¬

Expanded text:
galli cantum tota possit intelligi. Quanquam egalli cantum tota possit intelligi. Quanquam enim verbis negantis ante primum coepta, ante secundum autem galli cantum peracta sit tota illa trina negatio, tamen timore Petri ante primum tota concepta est. Nec interest quantis horarum intervallis trina voce enuntiata sit, cum cor negantis ante primum galli cantum tota possederit. Tam magna scilicet formidine imbutum erat cor ejus, ut posset Dominum non solum semel, sed iterum et tertio interrogatus negare. Et quomodo jam moechatus est mulierem in corde suo, qui eam viderit ad concupiscendum , sic Petrus tantum timorem conceperat in animo, ut perdurare posset usque ad tertiam Domini negationem. Ideo quoque tota trina negatio ei tempori deputanda est, in quo trinae negationis sufficiens timor eum invasit. Ex quo etiam si post primum galli cantum verbis inciperet negare, nihil tamen contrarietatis inesset. Non igitur mo
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ dñi: pater respondet: ꝑcutiã pastorem.
pastore capto. Resurrectio ꝓmitcit᷑. ut spes
ñ extinguat᷑. Consolatio etiã predicit᷑. ubi
clarificatũ resurrectione uidebunt: qͥ mesti.
locũ passionis audierant: M celxxxix. R chex¬
Sait illi. Et si om̃s scandalirati fuerint in
te: ego nunꝗͣ scandalizabor: l qͥ tecũ paratꝰ
sũ & in carcerẽ & in mortẽ ire. A animam
dens affectus erga saluatorẽ. Respondit iħe
Anim̃a tuam ꝓ me ponis:. M.R. l.a. Fmen
infirmꝰ: s inspitiebat ualitudinẽ medicus
Trina petri negatio si post pͥmũ galli can¬
tũ inciꝑet. falsũ dixisse uderent᷑ matheus
lucas. ioh̃es: qͥ dixerunt qͦd anteꝗͣ gallus ean¬
taret. eũ petrus eẽt̃ negaturus. Rursus si
ex ꝑsona dñi pͥusquã gallus bis uocem de¬
derit. der me es negaturus. Ergo qͥa ante
pͥmũ galli eantũ cepta ẽ illa trina negatio:
ñ attendert̃ illi tres qnͣdo compleret᷑. s qnͣ¬
do cepta eet: quãꝗͣ in animo eiꝰ ante pͥmũ

Expanded text:
sionem Domini. Pater respondet: Percutiam pastorem, pastore capto. Resurrectio promittitur, ut spes non exstinguatur. Consolatio enim praedicitur, ubi clarificatum resurrectione videbunt, qui moesti locum passionis audierant. M. 289I Rit illi: Et si omnes scandalizati fuerint in te, ego nunquam scandalizabor, L. qui tecum paratus sum et in carcerem et in mortem ire. A. Animamdens affectus erga Salvatorem. Respondit Jesus: Animam tuam pro me pones? M. R. L. A. Amen infirmus, sed aspiciebat valetudinem medicus. Trina Petri negatio, si post primum galli cantum inciperet, falsum dixisse viderentur Matthaeus, Lucas, Joannes, qui dixerunt quod antequam gallus cantaret, eum Petrus esset negaturus. Rursus, si ex persona Domini, priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus. Ergo quia ante primum galli cantum coepta est illa trina negatio, non attenderunt illi tres quando compleretur, sed quando coepta esset, quanquam in animo ejus ante primum
Abbreviated transcription (Latin):
naliter intelligentes. lauamini mundi estot
& mundamini qͥ fertis uasa dñi: ñ recte astpi¬
ebant hanc mundiciã. Nam hoc dictum est
de cordis ꝙ oꝑis castigatione: & ñsolum de
uando corpore ut ipsi putabant. Igit᷑ aqua i¬
terius lot. conscientiȩ liuore pollitt: ñ ad ue¬
bũ audiendũ nec qͣsi ad medicũ. s ad questionĩ
pugnas concurrunt. De ñ lotis itaq manib
corporis uituꝑant discipulos: cũ in oꝑib eoñ
nichil immunditiȩ inueniant. Animars ñq
manꝰ. idẽ. oꝑa: sollicite lauabant. Cominina
quid̃e uocabant tudei: omĩa immunda. Iys
autẽ respondens: ãit illis. Quare & uos trans¬
gredimini mandatũ dĩ ꝓpter traditioñe ur̃iꝰ
Com uos p̾cepta dĩ ꝓpt̾ traditioñe hominimi
negligatis: quare meos arguitis qͦd semoꝵ iusai
paruipendant. ut di scita custodiant e Nan
d̾s dixit. Honora patr̃e ꝙ matr̃e: & qͥ malebe¬
xerit patͥ uel matͥ morte moriat᷑. Honor il

Expanded text:
naliter intelligentes: Lavamini, mundi estote ; et: Mundamini qui fertis vasa Domini , non recte accipiebant hanc munditiam. Nam hoc dictum est de cordis et operis castigatione, et non solum de lavando corpore, ut ipsi putabant. Igitur aqua exterius loti, conscientiae livore polluti, non ad verbum audiendum, non quasi ad medicum, sed ad quaestionum pugnas concurrunt. De non lotis itaque manibus corporis vituperant discipulos, cum in operibus eorum nihil immunditiae inveniant. Animarum namque manus, id est opera, sollicite lavabant. Communia quidem vocabant Judaei omnia immunda. Ipse autem respondens, ait illis: Quare et vos transgredimini mandatum Dei propter traditionem vestram? Cum vos praecepta Dei, propter traditionem hominum negligatis, quare meos discipulos arguitis, quod seniorum jussa parvipendant, ut Dei scita custodiant? Nam Deus dixit: Honora patrem et matrem ; et qui maledixerit patri vel matri, morte moriatur . Honor
Abbreviated transcription (Latin):
nequiciã potuerte obtinere: qͣsi natũ filiũ os¬
eulari. & nutrire cognosett᷑. Uis concupiscen¬
do impregnari: Concupisce uitã ȩcerña. Ip¬
sa sit spes tua: &e certus erit partus tiuis:¬

Expanded text:
nequitiam potuerit obtinere, quasi natum filium osnequitiam potuerit obtinere, quasi natum filium osculari et nutrire cognoscitur. Vis concupiscentia impraegnari? Concupisce vitam aeternam. Ipsa sit spes tua et certus erit partus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
obsidioni ꝓximo dũ adhuc fugere licebit. dum
miles iomanꝰ ꝑ fines iudeȩ se diffundere cepe-¬
rit. ñ fugiant in iherłm qͥ extra sunt. s qͥi
ea sunt discedant. anteqͣ. ita ꝑiculũ uigeat.
ut ñ possit euadi. Dies em̃ ultionis hi sunt:
am̃ei uidelicet sanguinis ultionẽ petentes.
E cełiastica narrat historia xp̃ianos qͥ in
ubea erant imminente excidio ab angło
monitos fugisse: & transiordañe in euita¬
de pella. donec desolatio iudeȩ impleret᷑. ha¬
q bitasse sub tutela agrippȩ: qͥ parebat
tate pregnantib & nutrientib siue mam¬
mantib ut quida interp̾tant᷑: quarũ uel
uteri. ut manꝰ filioꝵ sarcina p̾grauate: suge
necessitatẽ ñ minimũ impediuitt. Lege re-¬
gũ hystoriam. uͥ uxor ionathȩ malũ captiui¬
tatis p̾ꝓꝑa fuga uitans. lapsũ sinu filium
ꝑpetuo claudũ recepit. Amplius. Quando con¬
cupisett aliqͥs rem alieña: anima sua qͣsi con¬
cepisse udet᷑. Si uͦ qͦd concupiscit ꝑ aliqũa

Expanded text:
obsidioni proximo, dum adhuc fugere licebit, dum miles Romanus per fines Judaeae se diffundere coeperit, non fugiant in Jerusalem qui extra sunt, sed qui in ea sunt, discedant, antequam ita periculum urgeat, ut non possit evadi. Dies enim ultionis hi sunt, Dominici videlicet sanguinis ultionem petentes. Ecclesiastica narrat historia Christianos qui in Judaea erant, imminente excidio ab angelo monitos fuisse, et trans Jordanem in civitate Pella, donec desolatio Judaeae impleretur, habitasse sub tutela Agrippae, qui parebat tate praegnantibus et nutrientibus sive mammantibus, ut quidam interpretantur, quantum vel uteri, vel manus filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non minimum impediunt. Lege Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitans, lapsum sinu filium perpetuo claudum recepit AUGUST. Amplius. Quando concupiscit aliquis rem alienam, anima sua quasi concepisse videtur. Si vero quod concupiscit, per aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
rere. quadraguta dieb st̃ iusi. S ꝙ utula sa¬
crificiis admota: int̾ immolantiũ manus
enixa ẽ. agnã. Mystice regnũ contͣ regnum
& pestilentiȩ eor. quorũ sermo ut cancer
serpit. et fames audiendi uerbi dĩ cõmotio
qͥ contͣ se inuicẽ dimicantes. eccł̃iȩ iuictoriã

Expanded text:
rere, quadraginta diebus sunt visi. Sed et vitula sarere, quadraginta diebus sunt visi. Sed et vitula sacrificiis admota, inter immolantium manus enixa est agnam. HIERON. Mystice, regnum contra regnum, et pestilentiae eorum, quorum sermo ut cancer serpit, qui contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
urbis excidium. Eonsurget enĩ gens in
gentẽ. & regnũ contͣ regnũ: & erunt pestilen¬
tiȩ q fames. ꝙ terremotꝰ ꝑloca: terroresq de
pore udaicȩ seditionis: ante ultimã ꝓuinti¬
e euersione. Horũ alia ft̃ ab hominib alia¬
gens contͣ gentẽ: ecce ꝑturbatio hominũ.
Terremotꝰ magni: ecce ira de celo. Pestilen¬
tiȩ: hic interserunt᷑ in ȩqualitates corpor.
fames: ecce sterilitas t̾rȩ. Terroresq de celo
& tẽpestates. ut quid̃a codices habent: ecce
inȩqualitas aeris. Ꝙ gͦ in cunctis delinquus:
in cunctis feriunt᷑. Non dicit᷑ hic de terrorib
& tempestatib hyemalib. quȩ suo tẽpore
uenunit: s de eis quȩ ordinẽ tempoꝵ ñ ser¬
uant. Qõ enĩ ordinate uenit: ñ ẽ in signum.
Hȩc om̃ia in illo tẽpore cõpleta apud iosephũ
inueniunt᷑: qͥ narrat stelła gladio simiłe ꝑ an¬
nũ totũ supͣ iherosolimã pependisse: & cur¬
rus equitesq armati ut ꝑhibet ꝑ aera discur¬

Expanded text:
Consurget enim gens in gentem, et regnum contra regnum, et erunt pestilentiae et fames et terrae motus per loca, terroresque depore Judaicae seditionis, ante ultimam provinciae eversionem. Horum alia sunt ab hominibus hosgens contra gentem, ecce perturbatio hominum. Terraemotus magni, ecce ira de coelo. Pestilentiae, hic inferuntur, inaequalitates corporum. Fames, ecce sterilitas terrae. Terroresque de coelo et tempestates, ut quidam codices habent, ecce inaequalitas aeris. Qui ergo in cunctis delinquunt, in cunctis feriuntur. Non dicitur hic de terroribus et tempestatibus hiemalibus, quae suo tempore veniunt, sed de eis, quae ordinem temporum non servant. Quod enim ordinare venit, non est in signum. Haec omnia in illo tempore completa, apud Josephum inveniuntur, qui narrat stellam gladio similem per annum totum supra Hierosolymam pependisse, et currus equitesque armati, ut perhibet, per aera discur
Abbreviated transcription (Latin):
rabolas multi audierunt: qͥa excecati erant.
& inde excecati. qm suꝑbia in crassatũ cor ha¬
bebant. Excecatio uͦ et parabolarũ obscuri¬
tas fuit eis occasio: nequando hoc ẽ ut aliqñ
salubrius conuerterent᷑ ꝑ illũ. qͥ terribilis in
consiliis suꝑ filios hominũ quib uult mise¬
ret᷑. et qͦs uult iuste deserit. Nam qͥa obscure
dicta ñ intellexerunt : ideo ñ credidert in eũ:
ꝙ sic crucifixerunt: ꝙ sic post resurrectionem
miraculis territi. de reatu maioris cͥminis com¬
puncti sunt: unde accepta intelligentia am¬
pliori flagrant dilectione. De aliis dicit dñs:
loquar tis in aliis linguis. & in aliis labiis. ma¬
nifesta scilicꝙ apłors doctrina: et nec sic exau¬
dient me: de his ũ dicere potest. et uel sic exau¬
dient me.

Expanded text:
rabolas multi audierunt, quia excaecati erant, rabolas multi audierunt, quia excaecati erant, et inde excaecati, quia superbia incrassatum cor habebant. Excaecatio vero et parabolarum obscuritas, fuit eis occasio; nequando, hoc est, ne aliquando salubrius converterentur per illum, qui terribilis in consiliis super filios hominum, quibus vult miseretur, et quos vult juste deserit. Nam quia obscure dicta non intellexerunt, ideo non crediderunt in eum, et sic crucifixerunt, et sic post resurrectionem miraculis territi de reatu majoris criminis compuncti sunt; unde accepta indulgentia, majori flagrant dilectione. De aliis dicit Dominus: Loquar eis in aliis linguis et in aliis labiis , manifesta scilicet apostolorum doctrina, et nec sic exaudient me ; de his vero dicere potest, et vel sic exaudient me.
Abbreviated transcription (Latin):
hannes. Proppt̾ea non poterant credere: qͥa dix̃
ysaias. Excecauit oculos eoꝵs: ut ñ uideant:
uia p̾dixit ẏsaias in sp̃u p̾scientis om̃ia. ui¬
deors excecatione: ñ poterant credere. ñ qd̃
ex necessitate ñ possent. et ita nulla culpa
eẽt eis: s qͥa nolebãt. Non poterant crede¬
re: qͥa di ignorantes iusticiam. suã statuere uo¬
lebant. E xcecant᷑ & indurant᷑: qͥa negando
diuinũ aduttoriũ ñ adiuuant᷑. Qd̃ autem
dicunt᷑ ñ possunt credere ita ẽ culpauo¬
luntatis humanȩ: sic̃ qͦd dicit᷑ ds
se  ipsum negare ñ posse. laus ẽ uolunta¬
tis diuinȩ. Nolentes gͥ oculos et aures aꝑire
ueritati. meruerunt ut nunqu̾a uideant ocu¬
lis. ꝙ ñ audiant aurib et ñ intelligant cor¬
de: qͦd ẽ neq uidere neq audire: ꝙ ñ conuer-¬
tant᷑ ad penitentiam. ꝙ ñ sanent᷑ a peccatis.
ut innocentiã recipiant. Uel tra. Ideo pa¬

Expanded text:
erunt credere, quia dixit erunt credere, quia dixit Isaias: Excaecavit oculos eorum ut non videant . » Quia praedixit Isaias, in spiritu praescientis omnia, Judaeorum excaecationem, non poterant credere: non quod ex necessitate non possent, et ita nulla culpa esset eis, sed quia nolebant. Non poterant credere, quia Dei ignorantes justitiam, suam statuere volebant. Excaecantur et indurantur, quia negando divinum adjutorium non adjuvantur. Quod autem dicitur non posse credere, ita est culpa voluntatis humanae, sicut quod dicitur Dse ipsum negare non posse, laus est voluntatis divinae. Nolentes igitur oculos et aures aperire veritati, meruerunt ut nunquam videant oculis, non audiant auribus et non intelligant corde, quod est neque videre, neque audire, et non convertantur ad poenitentiam, et non sanentur a peccatis, ut innocentiam recipiant. AUGUST. Vel ita: Ideo pa
Abbreviated transcription (Latin):
uebitis. & ñ uidebitis. Uidentes ñ uident.
Hoc ẽ ingenio p̾sumentes se iudere pͥuant᷑ sp̃u-¬
ali intellectu: & audientes foris ñ audiunt
corde. qͦd ẽ ñ intelligere. Unde ysaias. Audi¬
tu exteriori audietis predicationẽ xp̃i & ñ in¬
telligetis: ꝙ uidentes frequent̾ uidebitis exte-¬
riori uisu miracula eiꝰ. ꝙ ñ uidebitis oculo
mentis: Incrassatum ẽ enĩ cor ppłi huius:
ꝙ autib grauit᷑ audierunt. ꝙ oculos suos clau¬
serunt: nequando oculis uideant. & aurib au
diant. et corde intelligant. & conuertantur
et sanem eos. Abundantia malitiȩ dicit
ierassatũ ẽẽ coi uideors: quaꝓpter ingrate
susceꝑunt uerba dñi. qͦo fuit grauit̾ audire:
Oculos suos clausis se dicunt᷑: ne arbitremur
ẽẽ culp̃ã naturȩ ñ uoluntatis. Cum eñĩ pos¬
sent cogitare & intelligere: auerterunt p̾in
uidia intuitũ mentis: & ita ipsi sͥ causa fu¬
erunt ut ds̃ eos deserendo excecaret. Unde io¬

Expanded text:
idebitis. » Videntes non vident, hoc est, ingenio praesumentes se videre, privantur spirituali intellectu; et audientes foris non audiunt corde quod est non intelligere. Unde Isaïas: Auditu exteriori audietis praedicationem Christi et non intelligetis, et videntes frequenter videbitis exteriori visu miracula ejus, et non videbitis oculo mentis. « Incrassatum est cor populi hujus, et auribus graviter audierunt, et oculos suos clauserunt, nequando oculdiant, et corde intelligant, et convertantur, et sanem eos. Abundantia malitiae dicit incrassatum cor Judaeorum, quapropter ingrate susceperunt verba Domini, quod fuit graviter audire. Oculos suos clausisse dicuntur, ne arbitremur esse culpam naturae, non voluntatis. Cum enim possent cogitare et intelligere, averterunt prae invidia intuitum mentis, et ita ipsa sibi causa fuerunt, ut Deus eos deserendo excaecaret.
Abbreviated transcription (Latin):
sit ei potestas utendi thesauro cũ agro. Uel ita
Thesaurus ẽ celeste desideriũ: ager in quo abs¬
condit᷑ disciplina studii celestis. Qũẽ agr̃u uen¬
ditis omnib comparat: qͥ toluptatib carnis
renuntiat. et terrena desideria ꝑ celestis discipli-¬
nȩ custodiam calcat: ut liberius se applicet stu¬
dio intelligentiȩ. Thesaurũ abscondere debemus.
ñ inuidia s in corde nr̃o÷ qͥa in hac uita qͣsi in ui¬
a patriȩ sumus: ne maligni sp̃c quasi latruncli
nr̃m iter obsidentes nos expolient. si publicẽ
thesaurũ in uia portauerimus. Non dico ut
tẽporalia contempnunt᷑. Qͦd et philo sophi
inueniunt᷑ fecisse ꝓ humana scientia. E terum
simile ẽ regnũ celoꝵ homini negoti atori: que

Expanded text:
sit ei potestas utendi thesauro cum agro. Vel ita: sit ei potestas utendi thesauro cum agro. Vel ita: Thesaurus est coeleste desiderium; ager in quo absconditur, disciplina studii coelestis. Quem agrum venditis omnibus comparat, qui voluptatibus carnis renuntiat, et terrena desideria per coelestis disciplinae custodiam calcat, ut liberius se applicet studio intelligentiae. Thesaurum abscondere debemus, non in via, sed in corde nostro; quia in hac vita quasi in via patriae sumus, ne maligni spiritus quasi latrunculi nostrum iter obsidentes, nos exspolient, si publice thesaurum in via portaverimus. Non dico ut temporalia contemnuntur. Quod et philosophi intelliguntur fecisse pro humana scientia. Iterum simile
Abbreviated transcription (Latin):
Boñi sem̃ sunt hii subaudis qͥ st̃ filii regni.
Om̃ia scandala. soẽ eos qͥ faciunt sine fine
afectu mentis iniquȩ. diciutt᷑ angl̃ pͥmo col¬
ligere: qͥa in ipsa resuerectione repbi difficul¬
tate onerũ peccatoꝵ depriment᷑: electi uͦ rapien¬
t᷑ obuiam xp̃o in aȩra. In terris itaq separa¬
bunt᷑ iniusti a iustis: deinde uͦ in aȩre bom
iungent᷑ xp̃o. sc̃itate suo mͦ fulgentes sine de¬
fectu: sic̃ sol in genere suo. lucidissimũ corpus
ẽ. Caminũ ignis: dicit infernũ. Officia qͥdẽ
uindicte bom angeli intelligunt᷑ implere bo-¬
no animo qͦmͦ uidex: officia uͦ miscdiȩ mali
ñ implent: lxxuii. Simile ẽ regnũ ce-¬
loꝵ thesauro abscomdito in agro⁊ qũe qui
agro: spei nr̃e opes intra se positas ostendit:
Thesaurꝰ enĩ in agro intelligit᷑ filiꝰ dĩ: absconditꝰ
itũ ẽ: s qͥa celestes diuitiȩ ñ nisi dampno scł̃ipos¬
sident᷑: qͥ inuenit. contẽpnere scl̃aria debet: ut

Expanded text:
Bonum semen sunt hi, subaudis, qui sunt filii regni. Omnia scandala, id est eos qui faciunt sine fine affectu mentis iniquae: dicuntur angeli primo colligere, quia in ipsa resurrectione reprobi difficultate onerum peccatorum deprimentur, electi vero rapientur obviam Christo in aera . In terris itaque separabuntur injusti a justis; deindo vero in aere boni jungentur Christo, sanctitate suo modo fulgentes sine defectu, sicut sol in suo genere lucidissimum corpus est. Caminum ignis dicit infernum. Officia quidem vindictae, boni angeli intelliguntur implere bono animo, quomodo judex: officia vero misericordiae mali non implent. CAPUT LXXVII. Simite est regnum coelorum thesauro abscondito in agro: quem qagro, spei nostrae opes intra se positas ostendit. Thesaurus enim in agro intelligitur filius Dei absconditus itum est; sed quia coelestes divitiae nonnisi damno saeculi possidentur, qui invenit, contemnere saecularia debet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
genȩ comparat᷑ ȩcclia. uł p̾dicatio ȩuangłica:
quȩ quasi pisces de mari trahat: homines a
scło in lumen ueri solis educit. Contexuert
sͥ aplĩ ex utroq testam̃to sagenã ȩuangeli
& usq hodie in fluctib huius scł̃i tendit᷑. eapi
hetur ad litus: &e discernent᷑ pisces boni in celi
mali in gehennam. Educent̾ angli ꝑ resur¬
rectionẽ sagenã impletã: qͥa tunc ȩccłia p̃desti a¬
natos om̃s continebit. Et secus litus hoc ẽpꝰ
fine mundi. officio sͥ iniuncto quod̃amꝰ udi¬
cantes qͦo ꝑ sedem intelligit᷑: eligent bonos in
uasa sua. to: in ȩcerna tabernacła: malos uͦ ne
uideant głam dĩ mittent foras. in infernũ selui
Et hoc ẽ qͦd sequit᷑ Sic erit in consumma¬
tione scli. Exibunt angłi et separabunt malos
ibi erit fletus ce strioor dentium. Eletus de
ardore: strioor dentium solet excitari de frigont:
sentit dicentis. Ad calorẽ nimiũ transibuntab
aqͥs niuium. Uel stridor dentiũ ꝓdit indign¬

Expanded text:
mare comparatur Ecclesia vel praedicatio evangelica, quae quasi pisces de mari trahat, homines a saeculo in lumen veri solis educens. Contexuerunt sibi apostoli ex utroque Testamento sagenam Evangelii, et usque hodie in fluctibus hujus saeculi tenditur, capiehetur ad littus, et discernentur pisces boni in coelum, mali in gehennam. Educent angeli per resurrectionem sagenam impletam, quia tunc Ecclesia praedestinatos omnes continebit. Et secus littus, hoc est, post finem mundi sibi officio injuncto quodammodo judicantes, quod per sedem intelligitur, eligent bonos in vasa sua, id est, in aeterna tabernacula; malos vero, ne videant gloriam Dei, mittent foras, in infernum scilicet. Et hoc est quod sequitur: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malIbi erit fletus et stridor dentium. Fletus de ardore, stridor dentium solet excitari de frigore. sentit dicentis: Ad calorem nimium transibunt ab aquis nivium . Vel certe stridor dentium prodit indign
Abbreviated transcription (Latin):
daret᷑. Et qͣndo exortus ẽ sol. idẽ estus ꝑsequu¬
tionis. uł cuiꝰlibet tͥbulationis exestuauit.
idẽ ad siccitatẽ uenit. & ex toto exartut: eo
qͦd firmi desiderii radicem ñ habebat. Altitu¬
do quide t̾rȩ ẽ ꝓbitas animi disciplinis celesti¬
b erudit: q in tẽptationib ꝓbati. Alia
aut̾ẽ ceciderunt in spinas: q creuerunt spinȩ
ꝙ suffocauerunt eã. Alia semina cecioer̃t
in spinas: hoc ẽ inder spinas. Cadit quoq
uerbũ dĩ int̾ spinas. eũ suscipitur a corde di¬
uitiarũ cura sollicito: ꝙ tunc multiplicate
diuiciȩ quȩ ꝑ spinas intelligunt᷑ occupant
mentẽ ut fructus sp̃ualis in ea ꝓficere non
possit. Alia ũ cecuderunt in teriã boni
ce dabant fructum aliud centesinuo
seragesimũ. alud tricesimũ. Saclano
mala tres fuere diu̾sitates: sic surt in bo
ties. Alius enĩ bonus ẽ: aliꝰ melior: i aoi
optimus. Cum denarius ꝓ ꝑfecione sae

Expanded text:
rtus est sol, id est aestus persecutionis vel cujuslibet tribulationis, exaestuavit, id est ad siccitatem venit, et ex toto exaruit, eo quod firmi desiderii radicem non habebat. Altitudo quippe terrae est probitas animi disciplinis coelestibus eruditi et in tentationibus probati. « Alia autem ceciderunt in spinas, et creverunt spinae, et suffocaverunt ea. » Alia semina ceciderunt in spinas, hoc est inter spinas. Cadit quoque verbum Dei inter spinas, cum suscipitur a corde divitiarum cura, sollicitudo, et tunc multiplicatae divitiae quae per spinas intelliguntur, occupant mentem, ut fructus spiritualis in ea proficere non possit. « Alia vero ceciderunt in terram bonam, et dabant fructum, aliud centesimum, aliud sexagesimum, aliud tricesimum. » Sic in terra mala tres fuere diversitates, sic sunt in bona tres. Alius enim bonus est, alius melior, et alius optimus. Cum denarius nume
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ anrtroeintib ad me. Illis aittẽ qͥ foris sũt
at marcus scͥbit: in parabolis omia fiunt. fõris
quio̾e dieit ẽẽ ñsolum illos qͥ neq curabant in¬
dare nauẽ neq cognoscere ueritatẽ: s & om̃s
ilis similes corporis sensus tantũ sequentes.
ut nichil sp̃ualit̾ intelligant. Nota uͥ dicit
in parabolis om̃ia fieri his qͥ foris sunt: insi¬
nat ñsolum in uerbis dñi. s et in factis para¬
bolas eẽ po: signa mysticarũ rerũ. ad quas
ensũ aitẽ discipuł stus disserebat omĩa. Illi
eñ digni erant audire mystenia in intimo
penetrali sapientiȩ: qͥ remotis cogitationũ tu-¬
multib in solitudine iurtitũ ꝑmanebant:¬

Expanded text:
a introeuntibus ad me. Illis autem qui foris sunt, ut Marcus scribit, in parabolis omnia fiunt Foris quidem dicit esse, non solum illos qui neque curabant intrare navem, neque cognoscere veritatem, sed et omnes illis similes, corporis sensus tantum sequentes, ut nihil spiritualiter intelligant. Nota, ubi dicit in parabolis omnia fieri his qui foris sunt, insinuat non solum in verbis Domini, sed et in factis parabolas esse, id est, signa mysticarum rerum, ad quas Seorsum autem discipulis suis disserebat omnia. Illi enim digni erant audire mysteria in intimo penetrali sapientiae, qui remoti cogitationum tumultibus, in solitudine virtutum permanebant
Abbreviated transcription (Latin):
qo q pfert de thesauro suo noua &e uecera:
cosio fituris magistus. ñtartũ audient̃¬
b e incelligentib dignũ testumnonium
u̾isott: sub nomine pats familias se cõpa¬
rano: & illos ꝓpt̾ scientiam scbas ñcupans:
aosi dieat. Qͥ a intellexistis: ideo dico uob̃
Ss ꝯm̃is scba doctus. ioẽ. om̃is scͥbens in cor¬
de suo oriȩ a me audit sicut uos & alii in
cerno celoꝵ qͦo ẽ ȩccłia: similis ẽ mͥ qui sũ
patfamilias. quia dñs exercituũ uidelicet
pominũ ce angłors: & qͥ ꝓfeio de thesauro
arois mei noua &e uetera: ioẽ noui er uet̾is
testam̃ti scientiã. Apłi qͦ instruct cũ p̾di¬
cabent euangłm. compbabant illud qͦo de
Mhesauro doctrinȩ eiciebant: legis & ꝓphaꝵ
ad inferna descendere: nouũ ẽ regnũ celors
uste uiuentes penetrare. Predicator gͦ do¬
aus de noua scit ꝓferre de suauitate regni.
& uctusta de terrore supplicii: ut uł penȩ
terant. qͦs p̾mia ñ inuitant. Et sactũ

Expanded text:
etera. Apostolus futuris magistris, non tantum audientibus, sed intelligentibus dignum testimonium reddit, sub nomine patrisfamilias se comparans, et illos propter scientiam Scribas noncupans. Ac si dicat: Quia intellexistis, ideo dico vobis, quod omnis Scriba doctus, id est, omnis scribens in corde suo quae a me audit, sicut vos et alii in regno coelorum, quod est Ecclesia, similis est mihi, qui sum paterfamilias, quia Dominus exercituum, videlicet hominum et angelorum, et qui profero de thesauro cordis mei nova et vetera, id est Novi et Veteris Testamenti scientiam. Apostoli quoque instructi, cum praedicarent Evangelium, comprobabant illud, quod de thesauro doctrinae eliciebant, legis et prophad inferna descendere; Novum est, regnum coelorum juste viventes penetrare. Praedicator ergo doctus, et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Et factum
Abbreviated transcription (Latin):
xtera expͥmit turginitatis corona. Aliter:
cũ mortis. Sexagesimus ẽ uirginũ ꝓpt̾ otium
interius: qͥa ñ puignant cont᷑ consuetudinem
eirnis Solet enĩ otium concedi sexagenariis.
pͥmilitiã. T̃ricesimtis coniugatoꝵ: qͥa hȩc est
ẽtis preliantit̃i: &e his ẽ maior confuctus. ne
libioine superent᷑: Roclui. lxxi¬

Expanded text:
: tum mortis. Sexagesimus est virginum, propter otium interius, quia non pugnant contra consuetudinem carnis. Solet enim otium concedi sexagenariis post militiam. Trigesimus conjugatorum, quia haec est aetas praeliantium, et his est major conflictus, ne libidine superentur. CAPUT LXX
Abbreviated transcription (Latin):
do iam uirtus ad robustum et ꝑfectum opus
ꝓmouet᷑. falcem mittit: qͥ iam paratus ad mar¬
resecat messem: cũ ꝑ mortẽ oꝑari cessat metens
fructum boni oꝑis tittã scilicet ȩterña. Tunc
ad est messis: quando om̃ia bona sua represen-¬
tant᷑ ei corã angelis d̃iz¬

Expanded text:
do jam virtus ad robustum et perfectum opus do jam virtus ad robustum et perfectum opus promovetur. Falcem mittit, qui jam paratus ad marresecat messem, cum per mortem operari cessat, metens fructum boni operis, vitam scilicet aeternam. Tunc adest messis, quoniam omnia bona sua repraesentantur ei coram angelis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
timor dm̃. Demioe spicam. toẽ lacͥmosã pem¬
tentiam: deinde plenũ frumentũ scilic& carita¬
tem. Plenttudo eñ legis ẽ caritas. Tempore
messis resecat eam ꝑ falcem: quia temporalem
urtã incidit ꝑ emissam mortis sententiã granũ
diciũ qͦd secat omĩa: qm̃ ad est messis .i. consum¬
matio scłi: in qua iusti gaudebt̃. qͥ in lacͥmis
seminauerunt. Homo uͦ quilibet semen¬
iacꝰtat. in terrã÷ cũ cordi suo bonã itentione
inserit: dormit: qͥa iam in spe boni oꝑis qui¬
escit. Nocte surgit ac die semen: qͥa int̾ adu̾sa
q ꝓsꝑa ꝓficit. Germinat ꝙ crescit. dum ille¬
nescit: quia eum adhuc metiri incrementa sua
ñ ualet: uirtus concepta ad ꝓfectum ducitur :
Ultro t̾ra fructificat: qͥa p̾ueniente grã mens
git. Hȩc terra pͥmũ ꝓducit herbam. habens te
neritudiñẽ adhue inchoationis bonȩ: deide
spicam. cũ uirtus animo concepta se ad fructũ
boni oꝑis ꝑtrahit: deutoe plenũ frumentũ. qͣnͣ¬

Expanded text:
mosam poenitentiam, deinde plenum frumentum, scilicet charitatem. Plenitudo enim legis charitas est . Tempore messis resecat eam per falcem, quia temporalem vitam incidit per emissam mortis sententiam, granumdicium, quod secat omnia, quoniam adest messis, id est consummatio saeculi, in qua justi gaudebunt qui in lacrymis seminaverunt. Homo vero quilibet semejactat in terram, cum cordi suo bonam intentionem inserit; dormit, quia jam in spe boni operis quiescit. Nocte surgit ac die semen, quia intra adversa et prospera proficit. Germinat et crescit dum nescit ille; quia, cum adhuc metiri incrementa sua non valet, virtus concepta ad profectum ducitur. Ultro terra fructificat, quia praeveniente gratia, mens git. Haec terra primum producit herbam, habens adhuc teneritudinem inchoationis bonae; deinde spicam cum virtus animo concepta, se ad fructum boni operis pertrahit; deinde plenum frumentum, quan
Abbreviated transcription (Latin):
poralis. facta autẽ tribulatione & ꝑsequutione
ꝓpter uerbum: continuo scandalirat᷑ Ita dicit᷑
homo qͥ sem̃ uerbi suscipit seminatꝰ: sicut t̾ra
postqũã sem̃ recepit dicit᷑ seminata. Qui gͦ se¬
minant᷑ suꝑ petrosa. ioẽ suꝑ cogitationes plenas
aurida ad retinendũ qͦd abent̾ aulunt. den¬
rales dicunt᷑: qͥa ad tempus credure. ce indeso
tẽptationis scandalitant᷑: qͦd ẽ a tranquilteot
m̃tis ruere. ¶ultũ quippe distat int̾ ab
qͥ multis tribulationib dñm negare compent.
&r eum qͥ ad pͥmã ꝑsequitioñẽ corrutt.
aute ẽ seminatus in spinis: hic ẽ qͥ uerbũ asoit
& sollicitudo scli istius & fallatia diutiars sis̃¬
focat uerbũ. et sine fructu efficit᷑. Dnutu

Expanded text:
acta autem tribulatione et persecutione propter verbum, continuo scandalizatur. Ita dicitur homo qui semen verbi suscipit, seminatus, sicut terra postquam semen receperit, dicitur seminata. Qui ergo seminantur super petrosa, id est super cogitationes plenas tia ad retinendum quod libenter audiunt, temporales dicuntur; quia ad tempus credunt, et in tempore tentationis scandalizantur, quod est a tranquillitate mentis ruere.qui multis tribulationibus Dominum negare compellitur, et eum qui ad primam persecutionem corruit. Qui autem est seminatus in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo saeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum, et sine f
Abbreviated transcription (Latin):
cibiles eoꝵ obtutib presentant᷑: mox recedit
ab eis quicqͥd recte cogitauerant: Seminati
gͦ suꝑ petrosam terrã. et in spinis. st̃ illi. qͥ uer¬
bum & ꝓbant et desiderio gustant: s ne ad it¬
litat̾e uerbi ꝑueniant. uitȩ huiꝰ adu̾sa terrende
uł ꝓsꝑa blandiendo eos retardant. Contͣ qui
dampna utraq: sem̃ qͦd acceꝑat tutari eurabit
paulus qͥ ait. ꝑ arma iusticiȩ: a dextris & a
sinistris. Qui uͦ in terrã bonã seminatus ẽ
hic ẽ qͥ uerbũ audit & intelligit et fructum
affert ÷ & facit alud quide centũ. aliio autem
sexaginta. porro aliud tͥginta. Diuersitas bi¬
suscipiunt. conseruant. & ut lucas habet in pa¬
tientia fructificant: qͥa bona agunt. & mala
proximoꝵ ȩquanimit̾ tolerant: itt pꝰ flagella
humilit̾ suscepta ad requiem suscipiant᷑:. Sie

Expanded text:
cibiles eorum obtutibus praesentantur, mox recedit cibiles eorum obtutibus praesentantur, mox recedit ab eis quidquid recte cogitaverant. Seminati ergo supra petrosam terram et in spinis, sunt illi, qui verbum et probant et desiderio gustant, sed ne ad utilitatem verbi perveniant, vitae hujus adversa terrendo vel prospera blandiendo eos retardant. Contra quae damna utraque semen quod acceperat, tutari curabat Paulus qui ait: Per arma justitiae a dextris et a sinistris . Qui vero in terram bonam seminatus est, hic est qui verbum audit et intelligit et fructum affert, et facit aliud quidem centum, aliud autem sexaginta, porro aliud triginta. Diversitas bosuscipiunt, conservant, et, ut Lucas habet ait, in patientia fructificant, quia bona agunt, et mala proximorum aequanimiter tolerant, ut post flagella humiliter suscepta ad requiem suscipiantur. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ suarũ punctionib mentẽ lacerant: Oq̃
usq ad peccatũ ꝑtrahunt. qͣsi infticto uulnere
cruentant. Quas bene dñs fallaces appellat: qͥi
du nob̃cum ꝑmanere ñ possunt. nec m̃tis mo¬
piam expellunt. Solȩ diuiciȩ uerȩ sunit: quȩnos
in urtutib duittes faciunt. Sollicitudines ardi¬
uitiȩ & uoluptates suffocant: qͥa importuus uo¬
gitationib suis guttur m̃tis strangulant.: ꝙ dĩ
bonũ desideriũ ad cor intrare ñ sinunt: qͣla
tũ uitalis flatus claudendo necaut. Duo st̃ in
diuiciis contraria. sollicitudines iudelic& et uo¬
luptates: quȩ possessores suos & afflictos e lu¬
bricos faciunt. S qͥa uoluptas afflictioni non
conuenit: alio tẽpore sollicitudo spe acquitn¬
di seu timore ꝑdendi affligit: alio uoluptas ꝑ
affluentiam emollit. et effluere faeit. Multi
quid̾e audientes disputationẽ contͣ auariciã
uł luxuriam dicunt. contemptores scłi. & ea¬
stos homines ẽẽ beatos: s uͭ speties concupis¬

Expanded text:
tionum suarum punctionibus mentem lacerant; et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene Dominus fallaces appellat, quia diu nobiscum permanere non possunt, nec mentis inopiam expellunt. Solae divitiae verae sunt, quae nos in virtutibus divites faciunt. Sollicitudines et divitiae et voluptates suffocant, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium ad cor intrare non sinunt, quasi aditum vitalis flatus claudendo necant. Duo sunt in divitiis contraria, sollicitudines videlicet et voluptates, quae possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluntas afflictioni non convenit, alio tempore sollicitudo spe acquirendi seu timore perdendi affligit, alio voluptas per affluentiam emollit, et effluere facit. Multi quidem, audientes disputationem contra avaritiam vel luxuriam, dicunt contemptores saeculi et castos homines esse beatos; sed ubi species concupis
Abbreviated transcription (Latin):
herbam. demnde spicam: deinde plenũ ftumen-¬
tũ in spica. Et eum se ꝓduxerit fructus. statim¬
ni̾iꝰ miteit falcem: qm̃ ad est messis. R egnum dei
ẽ ȩccłia quȩ regit᷑ a deo: ꝙ ipsa regit homines.
& uicia caleat᷑. homo ractans semen. filiꝰ hoĩs
c̃. semen uerbũ: t̾ra corda humana. Dormiti
o uͦ hominis: mors ẽ saluatoris. Exurgit se¬
men nocte q die post somnũ xp̃i: qͥa numerꝰ
credentium int̾ aduersa &e ꝓsꝑa magis magiꝰq
multiplicat᷑. Semen germinat bona intentio¬
ne: & crescit in oꝑe dum ille nescit. idẽ nescire
nos facte: quis qũe fructum afferat in finem.
dũ dicit. Qui ꝑseuerauerit usq in finẽ: ipse
saluabit᷑. Ultro t̾ra fructificat: dum uolunta¬
tem nram d̾s expectat dicens. Siius ꝑuenire

Expanded text:
deinde plenum frumentum in spica. Et cum produxerit fructus, statim mittit falcem, quoniam adest messis. Regnum Dei est Ecclesia, quae regitur a Deo, et ipsa regit homines et vitia calcat. Homo jactans semen, Filius hominis est; semen, verbum; terra, corda humana; dormitio vero hominis, mors est Salvatoris. Exsurgit semen nocte et die post somnum Christi, quia numerus credentium intra adversa et prospera magis magisque multiplicatur. Semen germinat bona intentione, et crescit in opere, dum ille nescit, id est nescire nos facit, quis quem fructum afferat in finem, dum dicit: Qui perseveraverit usque in finem, ipse salvabitur . Ultro terra fructificat, dum voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
audierunt. Illos oculos dieit beatos: qͥ sa¬
eram̃ta xp̃i cognoscunt: ꝓphȩ ꝙ iusti. sic̃ ysaias
& abrabam iuderunt in enigmate et ñ in spetie.
Abraham exultauit ut uideret diem xp̃i: uidit
& gausus ẽ. Ysaias et alii ꝓphȩ uiderunt głam
dñi: unde & iudentes st̃ appellati. S in enigmate
uiderunt. ñ in presentiarũ ut apłi: qͥ nequa quã
ꝑ angłos aut uarias uisionĩ speties opus habe¬
bant doceri. Qes lucas reges dicit. math̃s iustos
appellat: qͥa magni reges ft̃ qͥ temptationũ su-¬
arũ motib regendo preẽe nouerunt. ñ succumbẽ¬
re. Nota qͥa minor gr̃a. minorq sacramentoꝵ
accepto sp̃u scõ mundũ etiã illustrauerunt. Nerũ

Expanded text:
ulos dicit beatos, qui sacramenta Christi cognoscunt. Prophetae et justi, sicut Isaias et Abraham, viderunt in aenigmate, et non in specie. Abraham exsultavit ut videret diem Christi, vidit, et gavisus est . Isaias et alii prophetae viderunt gloriam Domini, unde et videntes sunt appellati. Sed in aenigmate viderunt, non in praesentiarum, ut apostoli, qui nequaquam per angelos ut varias visionum species opus habebant doceri. Quos Lucas reges dicit, Matthaeus justos appellat, quia magni reges sunt qui tentationum suarum motibus regendo praeesse noverunt, non succumbere. Nota quia minor gratia minorque sacramentorum accept
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ dicit᷑ maria. &e frẽs eiꝰ iacob et ioseph et
symon & uidas÷ & sorores eitis ñne õs apud
nos fc̃e Unde gͦ hiuic omĩa ista: Et scanda¬
luabant᷑ in eo. INhonorat᷑ dñs a suis: qũa¬
quã et docendi prudentia & operandi uirtus
ammirationẽ moueret. Enimuͦ quẽ uerb̃
&r factis xp̃m ẽe cognoscere possunt: ob so¬
lam noticiam genĩs contempnunt. Infideli¬
tas uamq hinc magna hinc humilia cer¬
nens. uerttatẽ uidicii ñ recipit: s scandali¬
tat᷑. qͦd ẽ impediri m̃tis arbitrium. Augͦ.

Expanded text:
res ejus Jacob et Joseph et Simon et Judas, et sorores ejus? Nonne omnes apud nos sunt? Unde ergo huic omnia ista? Et scandalizabantur in eo. Inhonoratur Dominus a suis, quanquam et docendi prudentia et operandi virtus admirationem moverent. Enim vero quem verbis et factis Christum esse cognoscere possunt, ob solam notitiam generis contemnunt. Infidelitas namque hinc magna, hinc humilia cernens, veritatem judicii non recipit, sed scandalizatur, quod est impediri mentis arbitrium. Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
facit mentẽ. Nos uͦ qtͦ qtͦ timoris & spo
exercitio quasi mola suꝑiore & inferior oi¬
terim᷑ ꝑ fariã significam᷑: ut unus pauis ml¬
ti simus in xp̃o. Abscondit gͦ ȩccłia fermen¬
xiiii. tum dilectionis in farinȩ sata tria: q̃a p̃cipit
ut diligamꝰ dm̃ toto corde. tota anima. coca
urtute. Possunt ettã in farine satis tͥb drs
dñiei seminis fruc̾tus. tricesimꝰ scilico. et sexi¬
gesimus. & centesimꝰ intelligi: ioẽ conuigau
rũ. continentiũ. uirginũ. Uel sata tera sim
tͥa genera hominũ. noe. daniel ꝙ iob. Tam
diu autẽ caritas in m̃te recondita erescere de¬
bet: donec mentẽ totã tu siu ꝑfectionẽ cõmu¬
tet: ut nichil pret̾ dm̃ diligat. recolat. Qa
Tria sata farinȩ genus humanũ ẽ: ex trly
filiis noe reparatum. Cui sapientia dĩ fidem
dilectionẽ. sanam doctruiã comm̃dat. dont
totũ fermentet᷑: id÷ donec in fine mundi

Expanded text:
facit mentem. Nos vero quotquot timoris et spei facit mentem. Nos vero quotquot timoris et spei exercitio quasi mola superiore et inferiore conterimur, per farinam significamur, ut unus panis multi simus in Christo. Abscondit ergo Ecclesia fermentum dilectionis in farinae sata tria; quia praecipit ut diligamus Deum toto corde, tota anima, tota virtute. Possunt etiam in farinae satis tribus tres Dominici seminis fructus, trigesimus scilicet et sexagesimus et corum, continentium, virginum. Vel sata tria sunt tria genera hominum, Noe, Daniel, Job. Tam diu autem charitas in mente recondita crescere debet, donec mentem totam in sui perfectionem commutet, ut nil praeter Deum diligat, recolat. Quod Tria sata farinae, genus humanum est, ex tribus filiis Noae reparatum. Cui sapientia Dei fidem, dilectionem, sanam doctrinam commendat, donec totum fermentetur, id est, donec in fine mundi
Abbreviated transcription (Latin):
fermentatũ est totũ: ut illa tria in uñ dire¬
cta ñ discrepent inter se. Sp̃c est: mens & ra¬
tio animȩ. faruia similis ẽ ppło: qͥa sic̃ ipsa¬
ex diuersis granis conficit᷑. sic ppłs ex cliuesi
etatib. Uel tres animȩ uirtutes quasi do
sata farinȩ in unũ sapoiẽ redigunt᷑: Q
noticiam sc̃ptue ꝑossidemꝰ in ratione peao¬
tiam: in ira odium. contia uicia: in delbe¬
rio eupiditatẽ iur tutũ. Aliter. E ccł̃ia fiden
hominis farinȩ satis trib miscet: Id: opo
dulitati patͥs & filii et sp̃c scĩ. Cumq nuni
fuerit fermentatũ: ñ nos ad triplicem Añ
s ad unius deitatis noticiã ꝑducit. farini
dicit᷑ diuunttas: qͥa satiat fideles animasa
Tria uͦ sata sunt tres ꝑsonȩ: qͥa mensilabi¬
ẽ genus m̃surȩ iuxta morẽ ꝓuintiȩ palesti¬
nȩ: unũ et dimidiũ modiũ capiens. uelr.
ermentũ significat dilectionẽ: quȩ feruer

Expanded text:
fermentatum est totum, ut illa tria in unum direfermentatum est totum, ut illa tria in unum directa, non discrepent inter se. Spiritus est mens et ratio animae; farina similis est populo, quia sicut ipsaex diversis granis conficitur, sic populus ex diversis aetatibus. Vel tres animae virtutes, quasi tria sata farinae in unum saporem rediguntur, cum per notitiam Scripturae possidemus in ratione prudentiam, in ira odium contra vitia, in desiderio cupiditatem virtutum. Aliter: Ecclesia fidem nominis farinae satis tribus miscet, id est credulitati Patris et Filii et Spiritus sancti. Cumque in unum fuerit fermentatum, non nos ad triplicem Deum, sed ad unius Deitatis notitiam perducit. Farina dicitur divinitas, quia satiat fideles animas. Tria vero sata, sunt tres personae quia mensurabiest genus mensurae, juxta morem provinciae Palestinae, unum et dimidium modium capiens. BEDA.ermentum significat dilectionem, quae fervere
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Simile ẽ regnũ celoꝵ fermento: qͦd ac¬
ceptũ mulier abscomdit in farinȩ satis
trib donec fermentatũ ẽ totum: Iheronimꝰ.¬
iuersus est stomachus hominũ: q ioeo diu̾si
cibi ꝓponunt᷑: ut qui ñ delectat᷑ uno. delectet᷑
alio. Fermentũ de farina ẽ: qͦo aceruo genis
ꝓpħas euangłio dissolui. Ipse autẽ farinȩ m̃¬
suris trib idẽ. legis. ꝓpħarum. ȩuangelii ȩqua¬
litate cooꝑtus. om̃ia unũ facit᷑ ut qͦo ler con¬
stituit. ꝓpħȩ nuntiauerunt: idipsũ ȩuangeli
ꝓfectib expleat᷑. fiunt namq omĩa ꝑdei s̃m¬
eiusdẽ & uirtutis & sensus: nichilq aliud ab
alio mensuris ȩqualib fermentatũ dissio ens
repperiet᷑. farina ideo dicit᷑ sacra scͥptura: qͥa
reficit legentes. Aliter. ¶H ulier ista intelli¬
git᷑ eccłia uł dei sapientia: quȩ fermentũ .i.
noticiã scͥpturarũ abscondit in trib satis fa¬
rinȩ. id÷ in sp̃u. & anima. et corpore ppłi donec

Expanded text:
nto, quod acceptum mulier abscondit in farinae satis tribus, donec fermentatum est totum. HIERON. Diversus est stomachus hominum, et ideo diversi cibi proponuntur, ut qui non delectatur uno, delectetur alio. Fermentum de farina est, quod acervo generis as evangeliis dissolvi. Hoc autem farinae mensuris tribus, id est, legis, prophetarum, evangeliorum aequalitate coopertum, omnia unum facit: ut quod lex constituit, prophetae nuntiaverunt, id ipsum evangeliorum profectibus expleatur. Fiuntque omnia per ejusdem et virtutis et sensus, nihilque aliud ab alio mensuris aequalibus fermentatum, dissidens reperietur. Farina ideo dicitur sacra Scripturam, quia reficit legentes. Aliter: Mulier ista intelligitur Ecclesia vel Dei sapientia, quiae fermentum id est: notitiam Scripturarum abscondit in tribus satis farinae, id est, in spiritu et anima et corpore populi, donec