comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
falsã diffiltionẽ doceat & turpẽ
& inutilẽ: ac dein c̃cedens magis
suã c̃firmo diffinicionẽ. dicatq
potiorẽ: falsã diffinitionẽ ciceronl
sic ꝓbat: excutiendo qͥđ c̃sequens¬
mẽ sit : bis enĩ ꝓbat᷑ falsa diffinitio
si suũ ꝓpriũ n habeat. si magis c̃¬
trariũ habeat. si c̃sequens suũ ñte¬

Expanded text:
falsam diffinitionem doceat, et turpem, et inutilem. Ac deinde concedens magis suam confirmet diffinitionem, dicatque potiorem. Falsam diffinitionem sic Cicero probat excutiendo quod consequens sit; his enim probatur falsa diffinitio, si suum proprium non habeat, si magis contrarium habeat, si consequens suum non te
Abbreviated transcription (Latin):
aut dic̃ in uriã: Hanc diffinitionẽ
sic destruit tullius. uti concessor
eo quod itaẽ diffinitũ. mchilonu¬
nus & alio modo sint inimiatia.
cũ aliquis faciat contra ommũ
rẽ. honorẽ. & dignitatẽ: Talis igiẽ
semꝑ circa rethoricã diffinitionẽ
ꝑ membra quattuor nectetur
oratio: ut sit diffinitio: apꝓbatio
diffinitionis: deductio diffinitionis
ad speciẽ: Deinde postrema des¬
tructio diffinitionis partis aduer¬
se Ded hȩc apta rethoricis non
&iã philosophis uidetur. Illa
autẽ quȩ philoso phorũ ẽ ꝓpriade iã
oratoribus conuenit. eamque sibi

Expanded text:
aut dicit iniuriam’. Hanc definitionem sic destruit Tullius, uti, concesso eo quod ita est definitum, nihilo minus et alio modo sint inimicitiae: cum aliquis faciat contra omnium rem honorem et dignitatem. Talis igitur semper circa rhetoricam definitionem per membra quattuor nectetur oratio: ut sit definitio, approbatio definitionis, deductio definitionis ad speciem, deinde postrema destructio definitionis partis adversae. Sed haec apta rhetoricis, non etiam philosophis esse videtur; illa autem quae philosophorum propria est etiam oratoribus convenit, eamque sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
primit.P Nam & uero uticur
argumento quod philosophis ꝓpri¬
ut ẽ utitur aeiã necessario: At
contra philosophus in disputatio¬
nibus ꝓprus rethorũ cuncta con¬
dẽpnat neque enĩ adiungit ali¬
quando signũ. neque quod credi¬
bile dicitur. & omne ꝓbabile
penitus auirtute sui sermari
excludit. Ergo diffinitio que
philo sophorũ ẽ hirebus exprimen¬
dis quȩ explicat quid sit. quale sit.
quẽ ad modũ membris suis constare
debeat exponemus: diffinitiones
esse principia disputandi .& supra
diximiuis. & .M. tullius ꝓbat. cũ
indialogis omnibus tũ &iã in
eolibro. qui topica inscribitur.
in quo doc& primũ argum̃torũ
locũ esse diffinitionẽ. hoc ÷̃ a toto:
cuilocoqui appallatur a toto ne¬
cessario adhibendae diffinitio: ita
ut argument: locus. a totosit
diffinitio. Porro ut su pra diximꝰ.
explicanda argumenti quod ato¬
to e.ddicitur oratio: Ergo p̃ceptis

Expanded text:
rum. Nam et vero utitur argumento, quod est philosophorum proprium, utitur etiam necessario. At contra philosophus in disputationibus propriis rhetorum cuncta condemnat, neque enim adjungit aquando signum, neque quod credbile dicitur, et omne probabile penitus a virtute sui sermonis excludit. Ergo diffinitio quae est philosophorum propria in rebus exprimendis quae explicat quid sit, quale sit, quemadmodum membris suis constare debeat, exponemus. Diffinitiones esse principia disputandi et supra diximus, et M. Tullius probat, tum in dialogis omnibus, tum etiam in eo libro qui Topica inscribiIn quo docet primum argumentorum locum esse definitionem, hoc est a toto; cui loco qui appellatur a toto necessario adhibenda est definitio, ut ita argumenti locus a toto sit definitio. Porro, ut supra diximus, explicandi argumenti quod a toto est dicitur definitio. Ergo praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
mus nͣ numerũ quasi ꝓpriũ collocan¬
tes: sed instituto or dine. ad cogniti¬
quarta dicendaẽ. Sed qc ordo ꝓposita¬
õnis exȩgerat: ide o nom̃ numori.
collocauimus hoc loeo Nãq qui quar

Expanded text:
mus, non numerum quasi proprium collocantes, sed instituto ordine ad facilicta, quarta dicenda est, sed quia ordo propositionis exegerat, ideo nomen numeri collocavimus hoc loco. Namque qui quar
Abbreviated transcription (Latin):
quoq a uocis distributione diuidit᷑
Ia nihil hñt cõmune p̃t̃ solũ nom̃
ꝗ sub uoce st̃. Quȩ .uͦ. sub genere collo¬
sant᷑ & nom̃ geris & diffinitionẽ
suscipiur. Ampliuꝰ quoq: ñ eadẽ
apud om̃s uocis ẽ distributio quod
pud nos dr̃ canis. cũ eiꝰ multȩ signi¬
ficationes in lingua romana sint.
simplicit̃ fortasse p̃dicat᷑ in barba¬
ra. cũ ea q̃ ap̃nos uno nõe nuncupanł
illi plurib fortasse significent
Geris uero apudom̃s eade diuisio &¬
distributio ꝑmanet. Vnde fit ut
uocis quidẽ diuisio ad positionẽ con¬
suecudinẽq ꝑtineat: ger̃ĩs ad natu¬
rã. Nãqđ apudom̃s idẽ est. natura ẽ
consuetudinis .uͦ .ẽ. qđ apud aliqͦs
ꝑmutat᷑. Et hȩc quide st̃ differents̨

Expanded text:
quoque a uocis distributione diuiditur, quoque a uocis distributione diuiditur, quod nihil habent commune praeter solum nomen quae sub uoce sunt, quae uero sub genere collocantur et nomen generis et definitionem suscipiunt. Amplius quoque non eadem apud omnes uocis est distributio: quod apud nos dicitur canis cum eius multae significationes in lingua Romana sint simpliciter fortasse praedicatur in barbara, cum ea quae apud nos uno nomine nuncupantur illi pluribus fortasse significent. Generis uero apud omnes eadem diuisio distributioque permanet, unde fit ut uocis quidem diuisio ad positionem consuetudinemque pertineat, generis ad naturam, nam quod apud omnes idem est, natura est, consuetudinis uero est quod apud aliquos permutatur. Et hae q
Abbreviated transcription (Latin):
es diuidat᷑. Qđ uero superiũ dictu
est hane diuisionẽ itafieri. siutraq
tidẽ c̃tinger& in eẽ subiecto. siatten¬
tius ꝑspicit᷑ liquet. Nã cũ dicimꝰ eoꝵ
quȩ durast alia tẽ alba alianigra.
it ẽ lapis atq ebenũ. manifestũ ẽ.
hebeno utraq hnẽẽ & duriciẽ scilic&
& nigredinẽ. Inc&is quoq iđ dili¬
gens lector inueni&̃. Quib autẽ
uma operatio ueritatis inquirit
his prius intelligenda ẽ q̃sit hoꝵ
omiũ simul ꝓprietas. quib: q int̃
se singillatim differentis segre¬
gent᷑. Omis enĩ uocis & generis
totiusq diuisio. scđmse diuisio
nuncupat᷑. Reliquȩ uͦ. tres in acci¬
dentis distributione ponunt᷑. Sedm
se aut̃ diuisionis huius modi dif¬
ferentia est. Differt enĩ diui¬
sio geris auocis diuisione. qđ uox
quidẽ in ꝓprias semꝑ significatio¬
nes separat᷑. Genꝰ ñ insignificatio¬
nes. sed in quadã a se quodã modo
uoce. ñ &iã quota ẽ innatura Illo

Expanded text:
es diuidatur. Quod uero superius dictum es diuidatur. Quod uero superius dictum est, hanc diuisionem ita fieri si utraque eidem contingerent inesse subiecto, si attentius perspicitur liquet, nam cum dicimus eorum quae dura sunt alia esse alba, alia nigra, ut est lapis atque hebenum, manifestum est hebeno utraque inesse, et duritiem scilicet et nigredinem. In ceteris quoque id diligens lector inueniet. Quibus autem summa ope ratio ueritatis inquiritur, his prius intellegendum est quae sit horum omnium simul proprietas quibusque inter se singillatim differentiis segregentur. Omnis enim uocis et generis totiusque diuisio secundum se diuisio nuncupatur, reliquae uero tres in accidentis distributione ponuntur. Secundum se autem diuisionis huiusmodi differentia est. Differt enim diuisio generis a uocis diuisione quod uox quidem in proprias semper significationes separatur, genus non in significationes sed in quasdam a se quodammodo uoce non etiam totum est in natura. Illo
Abbreviated transcription (Latin):
xpetit accidens ñ genest. Et boni
qd in anima or corpare sitũ esta
non st̃ hȩc species. sed subiecta.
cidentiũ .iͦ. in accidentia eliuisio
ost ut om̃iũ candidoꝵ aliasdura
ut margaritat alialiquentia. ue
lac liquors bãq & albedo atq du¬
rities hec st̃ accidentia Sed albu
hidura & liquida separatũ ẽ. Cũ
ergo sic dicim: accidens in alia sepa
ram. Sed huiꝰ modi dinisio uicii¬
sim sẽꝑ in altarutra ꝑmutat᷑. Possum
enĩ dicero. Eoꝵ q̃dura st̃ alia st̃ nigra
alia st̃ alba. alianigra . Sedhȩc
nigra. aliast dura. alia liquentia
Et coꝵ quȩ st alba. aliast liquentia
alia .uͦ dura. Differt aut̃ huiꝰmo¬
di diuisio om̃ib q̃ supͣ st̃ dictae
Nsa neq significationẽ partiri
possum inuoces. cũ uox insignisi¬
cationes ꝓprias discernat᷑. nec
partes in totũ diuidunt᷑. quã uis
totũ separet᷑ in partes. ne specues
secat᷑ ingenera. lic& genus inspeci¬

Expanded text:
expetitur accidens non genus est et boni expetitur accidens non genus est et boni quod in anima et in corpore situm est non sunt haec species, sed subiecta. Accidentis uero in accidentia diuisio est ut ''omnium candidorum alia sunt dura'', ut margarita, ''alia liquentia'', ut lac, liquor namque et albedo atque durities haec sunt accidentia, sed album in dura atque liquida separatum est. Cum ergo sic dicimus, accidens in alia aisio uicissim semper in alterutra permutatur, possumus enim dicere ''eorum quae dura sunt alia sunt nigra, alia sunt alba, alia nigra'', sed haec nigra alia sunt dura, alia liquentia'' et ''eorum quae sunt alba alia sunt liquentia, alia uero dura''. Differt autem huiusmodi diuisio omnibus quae supra sunt dictae, nam neque significationem partiri possumus in uoces, cum uox in significationes proprias discernatur, nec partes in totum diuiduntur, quamuis totum separetur in partes, nec species secatur in genera, licet genus in speci
Abbreviated transcription (Latin):
Ut cũ dico canis qđ est nom̃. & hul
quadrupedẽ latrateq designa
& cȩlestẽ. qui ad orionis pedẽ mor¬
bidũ micat. Est quoq alius marit
canis qui in moderatã corporis
magnitud inẽ crescens cerultus
appellat᷑. Sed huius diuisionis du¬
plex est modus Aut enĩ unũ nom
multa significat. auttratio iãuer¬
is nominibq cõposita. Et nom̃
est aio te racida romanos uince
xposse. Et nominis quidẽ ꝑsigni¬
fuationes ꝓprias diuisio . ȩquiuo¬
cationis pastitio nuncupat᷑. Ora¬
ut nom̃ multa significans ȩqͥuocũ.
Oratio .uͦ multa designans. ãphi¬
bola atq: abigua p̃dicetur.
orũ autẽ quȩ scđm accidens
diuidunt᷑. subiecti in acciden¬
tia diuisio est. Ut cũ dicimꝰ Qm̃ iu
hominũ aliis nigri. alii candidi
alii medii coloris. Hȩc enĩ acciden¬
tia st̃ hominib ñ hominũ species.
Et homo his subiectũ ñ hoꝵ gen
tut. ut ẽ om̃iũ q̃ exp&unt᷑. Alia

Expanded text:
ut cum dico ''canis'' quod est nomen et hunc ut cum dico ''canis'' quod est nomen et hunc quadrupedem latrantemque designat et caelestem qui ad Orionis pedem morbidum micat; est quoque alius, marinus canis, qui in immoderatam corporis magnitudinem crescens caeruleus appellatur. Sed huius diuisionis duplex modus est, aut enim unum nomen multa significat aut oratio iam uerbis nominibusque composita. Et nomenest ''aio te, Aeacida, Romanos uincere posse''. Et nominis quidem per significationes proprias diuisio aequiuocationis partitio nuncupatur, oraut nomen multa significans aequiuocum, oratio uero multa designans amphibola atque ambigua praedicetur. Eorum autem quae secundum accidens diuiduntur subiecti in accidentia diuisio est ut cum dicimus ''omnium hominum alii sunt nigri, alii candidi, alii medii coloris'', haec enim accidentia sunt hominibus, non hominum species, et homo his subiectum, non horum nit ut est ''omnium quae expetuntur alia
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ exẽpla subclenda sunt. quaen
rotiũ huias ratio diuisionis elucct
Gonꝰ denidimꝰ inspecies. cũ diimus
animalis alia st̃ pacionabilias alia
nratronabilia. Rationabiliũ alia
mortalia. alia ĩ mortalia Uelcun
neris inspecies diuisione. aut indua
partes aut in plurts. Sed neq
infinitȩ species eẽ poss̃ generis. nec
muin duob. Hoc aut̃ cũreueniat
Posterius de monstrandũ est.
otũ uero in partes diuidit᷑. quo¬
tiens in eis exquib est cõpositum
unũ qđq resoluimꝰ. Vt cũ dicodo¬
mus aliud eẽ tectũ. aliud parietes
dicim partes eẽ catonẽ uirgilium
ciceronẽ ⁊ singulos quicũ parti¬
culares sint .uim tam̃ totiuꝰ hõis
ungunt atq cõponunt. Neq: enim
homo genꝰ. nec singulisomines spe¬
cies sed partes quib totꝰ homo ẽiun¬
git᷑. Uocis aut̃ insignificationes
ꝓprias diuisio fit. quotiens unauox
multa significans aperit᷑ et eiꝰ płi¬
ralitas significationis ostenditus

Expanded text:
omnium exempla subdenda sunt quatenus omnium exempla subdenda sunt quatenus totius huius ratio diuisionis eluceat. Genus diuidimus in species cum dicimus ''animalis alia sunt rationabilia, alia irrationabilia; rationabilium alia mortalia, alia immortalia'' uel ceneris in species diuisionem aut in duas fieri partes aut in plures, sed neque infinitae species esse possunt generis nec minus duabus. Hoc autem cur eueniat posterius demonstrandum est. Totum uero in partes diuiditur quotiens in ea ex quibus est compositum unumquodque resoluimus, ut cum dico domus aliud esse tectum, aliud parietes, dicimus partes esse Catonem, Virgilium, Ciceronem et singulos qui, cum particulares sint, uim tamen totius hominis iungunt atque componunt; neque enim homo genus nec singuli homines species, sed partes quibus totus homo coniungitur. Vocis autem in significationes proprias diuisio fit, quoties una uox multa significans aperitur et eius pluralitas significationis ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
est. & ignotũ nostris. Nobis autẽ
magno & labore et legentium
utilitate digestũ. obliquis morsib
obtrectationis obfuscat. dentque
potius uiã studiis. nc̃ ignoscendo.
nc̃ etiã cõpbando: quã frena bonil
artib stringant. dũ quicquid no¬
uũ est in prudenti obstinatione
repudiant. Quis enĩ ñ iudeat plis¬
rimũ ad bonarũ astiũ ualere
fectũ si apud mentes hominũ nuꝗ
sit disputatio displicendis.: Sedħ¬
hactenꝰ. Nunc diuisionis ipsius nom̃
uusio nãq multi sedr̃ modis. Est
enĩ diuisio generis inspecies. est
furs diuisio. cũ totũ in ꝓprias distr¬
buit̃ partes. Est abia cũ uoxmultti
lignisicans. insignificationes ꝓpͥas
recipit sectionẽ. Prȩt̃ has aut̃ tres
st alia diuisio. quȩ scđm accidens
cũ subiectũ in accidentia separamꝰ.
adius cũ acerders insubiecta di¬
dadimꝰ Tercius cũ accidens inaccider¬
to secam ł tocita fiti fiueraq cide
subiecto ineẽ uideant. Reddharum

Expanded text:
est et ignotum nostris, nobis autem est et ignotum nostris, nobis autem magno et labore et legentium utilitate digestum, obliquis morsibus obtrectationis offuscet; dentque potius uiam studiis, nunc ignoscendo nunc etiam comprobando, quam frena bonis artibus stringant, dum quicquid nouum est imprudenti obstinatione repudiant. Quis enim non uideat plurimum ad bonarum artium ualere defectum, si apud mentes hominum numquam sit desperatio displicendi? Sedhactenus. Nunc diuisionis ipsius nomendiuisio namque multis dicitur modis. Est enim diuisio generis in species, est rursus diuisio cum totum in proprias distribuitur partes, est alia cum uox multa significans in significationes proprias recipit sectionem. Praeter has autem tres est alia diuisio quae secundum accidens CUM SUBIECTUM IN ACCIDENTIA SEPARAMUS, ALIUS CUM ACCIDENS IN SUBIECTA DIVIDIMUS, TERTIUS CUM ACCIDENS IN ACCIDEit si utraque eidem subiecto inesse uideantur. Sed harum
Abbreviated transcription (Latin):
patheticã disciplinã semꝑ hȩc fu¬
erit in honore notitia: doc&ꝰ et
andronici diligentissimi senis.
de diuisione liber editꝰ. Et hic idẽ
aplotino grauissimo philosopho
phistes inscribit᷑. cõmentariis a
porphirio repecitꝰ. & ab eodẽ ꝑ hans
introductionis laudata incathe¬
gorias utilitas. Dicit enĩ necessaria
fore generis. speciei. differentiae.
ꝓprii. accidentisq peritiã. tum
propt̃ alia multa. tũ propt̃ utiliie
que est maxima parciendi. Quare
qm maximꝰ usus est. facillimaq doc¬
roma ego quoq id sicut pleraq om̃a
romanis aurib: tradens introduc¬
Nonis modo. habitaq: in eandẽ rẽ
& cõpetenti subtiliq tractatione
umoderata breuitate ꝑscripsi:
lit nec anxietas decisae orationis
S ñ ꝑfectȩ sententiȩ legentiũ men
ingerat᷑. nec putet suꝑuacuã lo¬
quacitatẽ. harũ rerũ in experiens.
rudis insolens noui. Audientium
mentes hr̃e aquũ ẽ. Nec ullus
labor id quod & arduũ natura

Expanded text:
pateticam disciplinam semper haec fuerit in honore notitia, docet et Andronici diligentissimi senis De diuisione liber editus; et hic idem a Plotino grauissimo philosopho phistes inscribitur commentariis a Porphyrio repetitus, et ab eodem per hanc Introductionis laudata in Categorias utilitas. Dicit enim necessariam fore generis, speciei, differentiae, proprii, accidentisque peritiam, cum propter alia multa tum propter utilitatem quae est maxima partiendi. Quare, quoniam maximus usus est facillimaque doctrina, ego id quoque sicut pleraque, omnia Romanis auribus tradens, introductionis modo habitaque in eamdem rem et competenti subtilique tractatione et moderata breuitate perscripsi, ut nec anxietas decisae orationis et non perfectae sententiae legentium mentibus ingeratur; nec putet superuacuam loquacitatem harum rerum inexperiens, rudis, insolensque noui audientium mentes habere aequum, nec ullus liuor id quod et arduum natura
Abbreviated transcription (Latin):
pecie differentib: in eo qđ quid sit¬
p̃dicat᷑. Species .uͦ. quã sub genere
collocam. differentia. qua aliua
abalio distare ꝓponimꝰ Et est qui¬
dẽ genꝰ. qđ int̾roganti quid qua
ressit : conuenit responderi dif¬
ferentia q̃ ad qualis ꝑc̃tationem
ret tissime respondee᷑. Nã cũqͣ
int̾rogat quidẽ homo : recttani¬
bił respundet᷑. Quudit᷑ autẽ
gen̾ alias in species. alias in
differentias. sispecies quib genꝰ
oporta diuidi: nõib carens
ut cũ dico animaliũ alia st̃ rationabi¬
lia alia in rationabilia : rationabi
& in rationabile differentia st̃
Ded qm̃ speciei huiꝰ quȩ ÷ animaba¬
nonabile nom̃ unũ ñ ẽ idcirto
ꝓspecie differentiã ponimꝰ. eãq su¬
periori gẽri copulamꝰ. Om̃is diffe¬
rentia ingen ꝓpriũ ueniens. speciẽ
sac̃. Unđ fit ut materia q̃dã genꝰsit.
orma differentia. Cũ aut̃ ꝓprus
nominib species appellant᷑. ñ indif¬
ferentias ger̃is fit recta diuisio. Uñ

Expanded text:
specie differentibus in eo quod est, species vero est quam sub genere collocamus. Differentia, quia aliud ab alio distare proponimus. Et est quidem genus quod interroganti quid quaeque res sit convenit responderi, differentia quae ad qualis percunctationem rectissime respondetur. Nam cum quis interrogat, quid est homo? recte anilis'' respondetur. Diuiditur autem genus alias in species, alias in differentias si species quibus genus oportet diuidi nominibus carent, ut cum dico ''animalium alia sunt rationabilia, alia irrationabilia'' rationabile et irrationabile differentiae sunt. Sed quoniam speciei huius quae est animal rationabile nomen unum non est, idcirco pro specie differentiam ponimus eamque superiori generi copulamus, omnis enim differentia in genus proprium ueniens speciem facit, unde fit ut materia quaedam genus sit, forma differentia, cum autem propriis nominibus species appellantur, non in differentias generis fit recta diuisio. Vnde
Abbreviated transcription (Latin):
estat autẽ uocis & totius distri¬
butionis differentias dare. Diffes
aut̃ qđ totũ quidẽ constat partibus.
ox uero ñ constat ex hisquȩ significat
si. totiuꝰ diuisio quidẽ in partes.
ocis aut̃ fit ñ in partes. sed in eas res
uis uox ipsa signifiõ. Vnđ fit ut
lublata parte . totũ pereat. Subla¬
la unare quã uox signific̃ multa
designans: uox illa ꝑmaneat. Nc̃

Expanded text:
Restat autem uocis et totius distriRestat autem uocis et totius distributionis differentias dare. Differunt autem quod totum quidem constat partibus, uox uero non constat ex his quae significat; et fit totius quidem diuisio in partes, uocis autem fit non in partes sed in eas res quas uox ipsa significat, unde fit ut sublata parte totum pereat, sublata una re quam uox significat multa designans uox illa permaneat. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ Utside integra domo qͥs abstule¬
rittectũ : totũ qđ ante fuit inc̃cips
Ded pereunte toto : parietes & fun¬
dam̃ta c̃stabunt. Amplius quoq:
Genꝰ specieb: materia ẽ. Nã sicut
es accepta forma transit instatuã.
ta gen accepta differentia tran¬
sit inspeciẽ. Totuiꝰ uͦ partiũ multi¬
uido materia .ẽ. Forma .uͦ. earun
partiũ cõpositio. Nã sic̃ species
& genere constat & differentia.
sta totũ c̃stat expartib. Undefit
uit totũ ab una quaq parte sua par
pliusquaq. Species idẽ seꝑ qđ genꝰ ẽ:
Vt homo idẽ est qđ animal: Et uir
idẽ est qđ habitꝰ. Partes .uͦ ñ seꝑ ide
qđ totũ. Neq enĩ manꝰ idẽ est qđ hͦ.
nec idẽ paries qđ domꝰ. Et in his ꝗdi
quȩ dissimiles partes habent. hoc
clarũ est. Sed ñ eodẽ modo in hisq̃
similes. Ut aeris uirgula c̃s̃ pas
Fortasse enĩ idẽ sint partes huiꝰ mods
substantia n &iã quantitate

Expanded text:
tae, ut si de integra domo quis abstuletae, ut si de integra domo quis abstulerit tectum, totum quod ante fuit intercipit, sed pereunte toto parietes et fundamenta constabunt. Amplius quoque genus speciebus materia est, nam sicut aes accepta forma transit in statuam ita genus accepta differentia transit in speciem; totius uero partium multitudo materia est, forma uero earundem partium compositio. Nam sicut species ex genere constat et differentia, ita totum constat ex partibus, unde fit ut totum ab unaquaque parte sua partplius quoque species idem semper quod genus est, ut homo idem est quod animal et uirtus idem est quod habitus, partes uero non semper idem quod totum, neque enim manus idem est quod homo nec idem paries quod domus. Et in his quidem quae dissimiles partes habent hoc clarum est, sed non eodem modo in his quae similes, ut in aeris uirgula cuius parfortasse enim idem sint partes huiusmodi substantia, non etiam quantitate.
Abbreviated transcription (Latin):
tributione seiungit᷑ qđ totui
diuisio. scđm quantitatẽ fit. Pas¬
tes enꝰi totã substantia c̃iungenas
actu aut ratione animi. & cogita¬
ione separant᷑. Generis uͦ distri¬
itio qualitate ꝑficit᷑. Nã cũ hõem
sub animali locauero. tẽqualitate
diuisio facta ẽ. Qualenãq animal
homo id circo qm qualitate for¬
mat̃. Unđ quale sit anima homo.
Pespondens : aut rationaleres pon¬
tiebit. aut certe mortale. Ampliuꝰ.
Senꝰ om̃e naturalit̃ priuiꝰ ẽ ꝓprus
posteruiꝰ. Partes st̃ quȩ totũ iungunt.
cõpositi sui ꝑfectione. alias natura
tm̃. alias ratione quoq: tẽporis an¬
tecedunt. Undefit ut genꝰ
in posteriora. totũ .uͦ in priora solua¬
mus. hinc quoq: illud uere dĩ : sigenꝰ
interimat᷑. statims pecies deperire
Dispecies int̃empta sit. ñ ꝑemptũ genꝰ
hninatura c̃sistere c̃uenit in toto
Nã si pars totius perit: totũ ñerit.
cũ pars una sit int̃empta: Sin totũ
pereat. partes ꝑmanent distribu¬

Expanded text:
tributione sejungitur, quod totius divisio secundum quantitatem fit. Partes enim totam substantiam conjungentes actu, aut ratione animi et cogitatione separantur. Generis vero distributio qualitate perficitur. Nam cum hominem sub animali locavero, tunc qualitate divisio facta est. Quale namque animal est homo, idcirco quoniam qualitate formatur. Unde quale sit animal homo respondens, aut rationale respondebit, aut certe mortale. Amplius genus omne naturaliter prius est propriis posterius; partes sunt quae totum iungunt, compositi sui perfectionem alias natura tantum, alias ratione quoque temporis antecedunt, unde fit ut genus in posteriora, totum uero in priora soluamus. Hinc quoque illud uere dicitur: si genus interimatur statim species deperire, si species interempta sit non peremptum genus in natura consistere. Contra euenit in toto, nam si pars totius perit totum non erit, cuius pars una sit interempta; sin totum pereat partes permanent distribu
Abbreviated transcription (Latin):
pecies & ger̃a ꝑ opposita separa¬
RI Nunc ergo dicendũ ẽ scđm
quã oppositionẽ harũ .iiii. ł quẽ¬
ad modũ species agere disiungi
c̃ueniat. Et prima quidẽsit
scradictionis oppositio. Uoco
aut̃ c̃tra dictionis oppositionẽ
q affirmatione & negationẽ
ꝓponit̃ in hac igit negationẽ
ꝑse nullã speciẽ facit. Nã cũ dico
omo uł equus. & aliqui huius¬
modi: speciesst̃. Quicquid autẽ
quis innegatione ꝓtulerit. spe¬
ciẽ non declarat. Non eẽ enĩ hõeis
ñ ẽ species . Om̃is enĩ species eẽ
c̃stituit. Negatio uͦ quic quid
ꝓ ponit ab eo qđ ẽ eẽ disiungit.
ut cũ dico hõ quasisisit ꝗddam
Focutꝰ sũ. Cũ uͦ ñ hõ: substantiam
Hominis negatione destruxit
Sic igit ꝑse car& diuisio geris in
species negatione. Necesse ẽ autẽ
sȩpe speciẽ negatione cõponere.
eu eaquã simplicẽ speciẽ uolum
assignare. nullo uocabulo nunci¬
pat᷑. Ut cũ dico impariũ numero¬
rũ aliist̃ primi. ut tres. quinq:

Expanded text:
er opposita separari. Nunc ergo dicendum est secundum quam oppositionem harum quattuor uel quemadmodum species a genere disiungi conueniat. Et prima quidem sit contradictionis oppositio, uoco autem contradictionis oppositionem quae affirmatione et negatione proponitur. In hac igitur negatio per se nul ''equus'', et aliquid huiusmodi, species sunt, quicquid autem quis in negatione protulerit speciem non declarat, non esse enim hominem non est species. Omnis enim species esse constituit, negatio uero quicquid proponit ab eo quod est esse disiungit, ut cum dico ''homo'' quasi si sit quiddam locutus sum, cum uero ''non homo'' substantiam hominis negatione destruxi. Sic igitur per se caret diuisio generis in species negatione. Necesse est autem saepe speciem negatione componere cum ea quam simplici nomine speciem uolumus assignare nullo uocabulo nuncupatur, ut cum dico ''imparium numerorum alii sunt primi'', ut tres, quinque,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposita differentia om̃i possit
ł ratione seungit᷑. hȩc adiuisio¬
ne geris separanda ẽ. Sienĩ sȩpe
& actu & ratione seiungit᷑ exc eo
st gere q̃ statĩ relinquiñ. ut sedo¬
re᷑ qͥdẽ freq̃ntiuꝰ sepirat᷑ & actu
ipso a subiecto diuidit᷑. Quȩ .uͦ. ra¬
tione sola subiecto diuidunt᷑: easi
omanentiũ differentiarũ n gla¬
cos. oculos eẽ a subiectoratione
seuingim. ut cũ dico t̃animal qͥdẽ
uminib: glaueis. ut quilib&. Qđ¬

Expanded text:
posita differentia omni possit uel ratione seiungitur, haec a diuisione generis separanda est. Si enim saepe et actu et ratione seiungitur, ex eorum sunt genere quae statim relinquunt, ut sedere quidem frequentius separatur et actu ipso a subiecto diuiditur. Quae uero ratione sola a subiecto diuiduntur ea sunt consequentium differentiarum, ut glaucis oculis esse a subiecto ratione seiungimus, ut cum dico ''est animal quidem luminibus glaucis, ut quilibet ho
Abbreviated transcription (Latin):
rurs ẽ. qđ ratione separari ñ pos¬
sit. Qđsi separatũ sit. species int̃i¬
nat. ut cũ diciminet
omi. ut solus numerare possit ał
eometriã discere. Qđ si hȩc possi¬
ilitas ab homine seungat᷑. homo
ipse ñ ꝑman&. Sed hȩc ñstatĩearũ
st̃ quȩ in substantia in st̃. Nã ñ iđ¬

Expanded text:
rursus est quod ratione separari non possit, quod si separatum sit species interimatur, ut cum dicimus inesse homini ut solus numerare possit uel geometriam discere. Quod si haec possibilitas ab homine seiungatur, homo ipse non permanet; sed haec non statim earum sunt quae in substantia insunt, nam non i
Abbreviated transcription (Latin):
cies eẽ ñ possit. sed ꝓpt̃ eas solassit.
heȩ ł indiuisione ger̃is ł inspecies
finitione sumendae surit
diuisionib poni ñdebent ut
in animał rationale & bipes. Nua
enĩ dic̃. Animaliũ alia st̃ ratio¬
nabilia. alia duos pedes haben¬
tia idcirco qđ rationale &in pos
lic& differant. nulla a se opposi¬
done disiungunt᷑. c̃stat q̃cũq
ase aliqͣ oppositione differt̃. eassolas
disferentias sub genere positas
genꝰ ipsũ posse disuingere. Sun
aut̃ oppositiones .iiuĩ. Aut ut con¬
saria ut bonũ malo. aut ut habitꝰ
& priuatio ut uisꝰ& cȩcitas. Quão
sint & quȩdã res in quib discernert᷑
disficultas sit. utrũ inc̃erariis. an
inpriuatione uł habitu ea opor¬
teat collocari. ut s̃ motꝰ quies. sans¬
tas egritudo uigilatio sõnꝰ lux &¬
tenebrae. sedħ alias. Nunc autẽ
dereliquis oppositionib: dicendũ

Expanded text:
cies esse non possit sed propter eas solas sit, hae uel in diuisione generis uel in speciei definitione sumendae sunt. diuisionibus poni non debent, ut in animali rationale et bipes, nullus enim dicit ''animalium alia sunt rationabilia, alia duos pedes habentia'' idcirco quod rationale et bipes, licet differant, nulla a se oppositione disiunguntur, constat quaecumque a se aliqua oppositione differunt eas solas differentias sub genere positas genus ipsum posse disiungere. Sunt autem oppositiones quattuor: aut ut contraria, ut bonum malo, aut ut habitus et priuatio, ut uisus et caecitas, quamquam sint et quaedam res in quibus discernere difficultas sit utrum in contrariis an in priuatione uel habitu ea oporteat collocari, ut sunt motus quies, sanitas aegritudo, uigilatio somnus, lux tenebrae, sed haec alias, nunc autem de reliquis oppositionibus dicendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sublatione : id qđ quarit diffi¬
niat᷑: Ergo qđ ñ ẽ. necessariũ :
ita definiri potest: qđ alit ac di¬
cit: & fieri & ꝓbari potest: Hoc
cũ tollo: necessarii diffinitionẽ
constituo: Ergo recte fieripo¬
test hui modi diffinitio: Sed hoe
modo : quẽ ad modũ docuit tlo
hoc e qđ tullius in partattonib
ũ cepit. sepe ex c̃trariis &iã dif¬
finiendũ: Sub hane diffinitionẽ

Expanded text:
sublatione id quod quaeritur defisublatione id quod quaeritur definiatur. Ergo quod non est necessarium, ita definiri potest ‘quod aliter ac dicitur et fieri et probari potest’; hoc cum tollo, necessarii definitionem constituo. Ergo recte fieri potest huiusmodi definitio, sed hoc modo quemadmodum docui; et hoc est quod Tullius in Partitionibus praecepit: saepe ex contrariis esse definiendum. Sub hanc definitionem
Abbreviated transcription (Latin):
onis: uti debemꝰ. cũ c̃trariũ notũ ẽ
rũ sine altero eẽ ñ possit: alterius cog¬
nitio quando fi&. nisi fuerit utrũqͣ
cõprehensũ : Cũ igit᷑ alterũ qua¬
rat᷑ quid sit: utiq. hac diffinitione
cõp̃hendi ñ potest: cũ utrũq nes¬
cit᷑. Qđ se ita naturalit̾ ligat: ut
netessariã cognitionẽ sibi unius
cõp̃hensione coneetat ÷ Pericli¬
tat᷑ eru ullis diffinitio :Unde
an c̃trãriũ eiꝰ notũ sit : scire debem :
ut hoc sublato: fiat eiꝰ agnitio qđ
diffinit᷑: Quare. melius sȩpefit.
si quaerentes aliquid qđ diffini¬
endũ sit : c̃trariũ eiꝰ ddiffiniam :
Quo sublato : illud qđ quaerit deda¬
rabimꝰ : Vt sibonũ .ẽ. qđ ꝓdest
cũ honestate: ĩd qđ tale non ẽ
malũ . ẽ: Cicero inrehoricis ait:
Necessarie demonstrant᷑ ea q̃uae
alit̃ audicunt᷑. nec fieri ꝓ bari poss
lonamꝰ enũ necessariũ & ñ neces¬
sariũ c̃traria y ut omã ct̃raria
hic nos ponere in telligas: Quoꝵ

Expanded text:
mus cum contrarium notum est. rum sine altero esse non possit, alterius cognitio quomodo fiet, nisi fuerit utrumque comprehensum? Cum igitur alterum quaeritur quid sit, utique hac diffinitione comprehendi non potest, cum utrumque nescitur, quod se ita naturaliter ligat, ut necessariam cognitionem sibi unius comprehensione connectat. Pericltalis diffinitio, unde an contrarium ejus notum sit, scire debemus, ut hoc sublato fiat ejus cognitio quod diffinitur. Quare melius saepe fit si quaerentes aliquid quod diffiniendum sit, contrarium ejus diffiniamus, quo sublato illud quod quaeritur declarabimus, ut si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est malum est. Cicero in Rhetoricis: Necessarie demonstrantur ea quae ac debentur nec fieri nec probari possunt. Ponamus enim necessarium et non necessarium contraria, ut omnia contraria hic nos ponere intellegas quorum
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã dicat. qđ neq. qualitos
neq quantitas. neq reliqua aici¬
dentia sit : Cũ om̃a alia qua diuer¬
sast̃ collunt᷑. talis .ẽ. diffinitio:
utsiquis hominẽ diffiniens. tollat
ꝓma animalia. uł generalit̃.ł
specialit̃ : Quo genẽte diffini¬
tionis: as diffiniri potest: Et enĩ
cũ quid sit ds̃ nullo modo scire pos¬
sumꝰ õ sublatione om̃iũ &x isten¬
tiũ: quae gr̃i onta appellant. cor¬
nitionẽ dĩ nobis circũ uersã & ab¬
uata notarũ rarũ cogniciones uppo¬
elem̃tũ. neq animal. neq mens.
neq. sens. neq. intellectus. neq ali¬
quid q ex his capi potest : His &¬
talib sublatis : quid sit dĩ notert¬
diffiniri ñ potest : id eẽ dm̃ : con

Expanded text:
substantiam dicat quod neque qualitas neque quantitas neque aliqua accidentia sit, cum omnia alia quae diversa sunt tolluntur. Talis est definitio, ut si quis hominem definiens tollat omnia animalia vel generaliter vel specialiter. Quo genere definitionis deus definiri potest. Etencum quid sit Deus nullo modo scire possimus, sublatione omnium existentium quae Graeci ὄντα appellant, cognitionem Dei, nobis circumscripta et ablata notarum rerum cognitione, suppoelementum, neque anima, neque mens, neque sensus, neque intellectus, neque aliquid quod ex his capi potest. His talibus sublatis, quid sit Dediffiniri non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ trans lacionẽ: ut cicero in topicis
litus ẽ quod fluctus elidit. Itẽ ado¬
lescentia : flos aetatis: Senectus õc¬
cas &tatis: Hoc uarie tractari
potest: modo eni ut mone at mno¬
do ut de signo. modo ut uitupe¬
r& autlaudor: Ut moneat. no¬
bilitas ẽ uirtus maiorũ. apud poste¬
riores ̃ artina: Vt design& : caput
Earoc corporis: Ut ui tuperoe. diui¬
dȩs. breuis uitȩ lon gñ uaticũ: Ut
laud& : ad olescentia ẽ flosetatis:
is at que aliis modis: ꝓferripotest.
sta diffinitio: In quo genere : tamꝰ
illud cauendu ẽ.ne aut longe sit pe¬
cita trans latio: dut turpis: Lnge
inquit. in quo &riã sisit quasrãt
ꝑ similitu dine̾ sit : tam̃ diffinito
accipi potest. tẽperam̃tũ accipiens.
ex particula si militudinis :
ens lacrimas dicat ueneris figura ł fatigata¬
e :lue sudorẽ melius nominare
uit contra aliquis dicat. lacrima
sunt̃ doloris patratio : Huic uitio.
nec superior pasticula tẽperam̃tũ ñ¬
tribu& : Ergo magnopere istud

Expanded text:
 translationem, ut Cicero in Topicis ‘litus est qua fluctus eludit’, item ‘adulescentia est flos aetatis, senectus occasus aetatis’. Haec varie tractari potest: modo enim ut moneat, modo ut designet, modo ut vituperet aut laudet. Vt moneat ‘nobilitas est virtus maiorum, apud posteros sarcina’, ut designet ‘caput est arx corporis’, ut vituperet ‘divitiae sunt brevis vitae longum viaticum’, ut laudet ‘adulescentia est flos aetatis’: his atque aliis modis proferri potest ista definitio. In quo genere tamen illud cavendum est, ne aut longe sit petita translatio aut turpis. Longe inquit: in quo etiam si sit ‘quasi’, ut per similitudinem sit, tamen definitio accipi potest, temperamentum accipiens ex particula similitudinis. Turpis ens ‘lacrimas’ dicat ‘Veneris fatigatae’, quem ‘sudorem’ melius nominaret; aut contra aliquis dicat ‘lacrimae sunt doloris patratio’, huic vitio nec superior particula temperamentum tribuet: ergo magnopere istud
Abbreviated transcription (Latin):
artiũ : de codẽ & de altero nominan :
ut cũ queritur quid int̾ rege sit & ti¬
raninũ. adiecta differentia: quid ut᷑q
sit: diffinitur: & omnis quidẽ diffiniti¬
o. sicuti docuimꝰ supra: n nisi appositis
differentiis. cõp̃hensoq suo ꝓprio. quid
sit dȩ quo querit᷑ : ex primit᷑: Non tam̃¬
loquimur: Si quidẽ sola disferenꝰ diereu¬
posita fuerit int duo de quibus qͣritur:¬
quid sit utrũq cõgnoscit ÷ & eni irb
superioribus: sola quõq diffiniuntur.
Hex duo quasi cognita : sed quada mnꝰ¬
terse cõmunione confusaãdiecta
differentia : seces nuntur: ꝑ quã: quid
perans : trrannꝰ uero c̃rudeł: Exho
illud ẽꝰ terentii : pudorẽ ac libtatenꝰ
liberos retinere sacus credo eẽ qua
metu. Hoc pat̾ ac dñs int̾ẽ Itenꝰ

Expanded text:
um de eodem et de altero nominant. Vt cum quaeritur ‘quid inter regem sit et tyrannum’, adiecta differentia quid uterque sit definitur. Et omnis quidem definitio, sicuti docuimus supra, non nisi appositis differentiis comprehensoque suo proprio quid sit de quo quaeritur exprimit. Non tameloquimur, si quidem, sola differentiposita fuerit inter duo de quibus quaquid sit, utrumque cognoscitur: etenim in superioribus sola quaeque definiuntur, hic duo, quae quasi cognata sunt et quadam inter se communione confusa, adiecta differentia secernuntur, per quam quid mperatus, tyrannus vero crudelis. Ex hoc illud est Terentii, pudore ac liberalitate liberos retinere satius esse puto quam metu, hoc pater ac dominus interest. Item M.
Abbreviated transcription (Latin):
alio designaano ac singularabies uiłs¬
dã modo quid illud sit uerbẽ positũ.
utio uerbo alio dedarat: ut contr
mus finẽ : aut populatas nt̾p̃tam us
eẽ :uastatas ae omnino cũ unius uerbs
rẽ : uerba hani festare alio declaramꝰ :
hȩcẽrit quinta de qualo quim diffins¬
tio: Tullius hac usus ẽ in topicisen
locũ argum̃ a diffiniens: diocit eẽ sedo:
It& locũ. nomine uno cͦuius re̾ quere¬
bat: alia appellatione ad uerbũ posita
ꝑ diffinitionẽ quid essae ostendit. sedem

Expanded text:
mone designat, uno ac singulari, et quodammodo, quid illud sit uno verbo positum, uno verbo alio declarat, ut ‘contimus ‘finem’ aut ‘populatas’ interpretamur esse ‘vastatas’; et omnino cum unius verbi rem verbo manifestiore alio declaramus, haec erit quinta de qua loquimur definitio. Tullius hac usus est in Topicis, cum locum argumentiita locum nomine uno cujus rem quaerebat alia appellatione ad verbum posita per diffinitionem quid esset, ostendit, sedem
Abbreviated transcription (Latin):
nl accusator ne mo potest uti. Et hi st̃ quib nemoni
defensor potest uti Cõmunes st̃. aͥ alia in causa ab reo.
alia ab accusatore tractant᷑ I Nã ut in castris mi
lesdie in domo orator deb& erudiri. ut qđ solus
odl publieꝰ conuentꝰ detrahere possit : Nec eni in¬
sbierdsis uerbis int̃ suos uti deb&. qͥ honestisint

Expanded text:
nisi accusator nemo potest uti, et ii, quibus nisi defensor. Communes sunt, qui alia in causa ab reo, alia ab accusatore tractantur. In cles, sic in domo orator debet erudiri; ut quod solus quod publicus conventus detrahere possit. Nec enim inhonestis verbis inter suos uti debet, qui honestis inter
Abbreviated transcription (Latin):
tus: cicero de eodẽ & de altero dif¬
finitionẽ posuit. & sic quintãritu
FRA GIEn constituit: Sed nosomissa
it quȩ a tullio descriptio nominatur:
ꝓposst aratione docebimus: & ꝑ exem

Expanded text:
t, Cicero de eodem et de altero definitionem posuit, et sic ὑπογραφικήν quintam constituit; sed nos, omissa sit, quae a Tullio descriptio nominatur, proposita ratione docebimus, et per exem
Abbreviated transcription (Latin):
imaginationẽ: ut aeneas: filius ue¬
neris. &c anchisa: Haec sẽꝑ in indiui¬
cant: Desiderat. aut̃ istadisi
nitio. circa nomina q̃o monima sunt
indiuidua dũ gacat: ut aiax. & des¬
monius : ltẽ subiu put in eo genere dic

Expanded text:
inationem, ut Aeneas est filius Veneris et Anchise; haec semper in indivicant. Desideratur autem ista nitio circa nomina quae omonyma sunt, individua duntaxat, ut Ajax et Oileumonius. Item subvenit in eo genere dic
Abbreviated transcription (Latin):
sonẽ ñ fuisse c̃sulẽ: an uero reliq
tẽpore c̃sulẽ te quisquã dis nont¬
quis quã tibi uenienti in curiã asu¬
sureit. quis quã consulenti. res¬
pondendũ pͥutauit. Aeq hnus
loci superior oratio ot consequens.
inhac diffinitione consistit: quam
sequentib sic definit ÷ Consule animo
eẽ oport& c̃silio. fide. grauitate. ũigus¬
lantia cura totodemq munere c̃su¬
lat: hucusq ac̃ sequentib : Oma enĩ
c̃sequentias. x hoc qđ dixi muniere c̃¬
sulatꝰ: unde HNNOΜΑTIHnhȩc erio
hoc aꝑtiu utfiat: dabo &
illuo seaplũ: tullius in eadẽ: Qui
ẽ aliud furere. ñ cognoscere homi¬
ies : non cognoscere leges: ñ senatũ
ñ ciuitatẽ: cruentare corpussuũ¬
rgo c̃sequentia accidentia collige¬

Expanded text:
onem non fuisse consulem ita: An vero reliquo tempore consulem te quisquam duquisquam tibi venienti in curiam asurrexit, quisquam consulenti respondendum putavit? Atque hujus loci superior oratio et consequens in hac diffinitione consistit, qua consequentibus sic diffinit consulem: animo esse oportet consilio, fide, gravitate, vigilantia, cura, toto denique munere consulatus, hucusque a consequentibus. Omnia enim consequentia sunt ex hoc quod dixi munere consulatHoc apertius ut fiat, dabo et aliud exemplum. Tullius in eadem: ‘Quid est aliud furere? non cognoscere homines, non cognoscere leges, non senatum, non civitatem! Cruentare corpus suurgo consequentia accidentia collige
Abbreviated transcription (Latin):
sint inslitutę. & ita arit cõpositę.
ut nota quadam mnrerũ significatio¬
nẽ ñ aꝑta declaratione ducorent
audientes. necessariũ ad modũ ar¬
bitror nosse quid sit diffinitio quiba¬
q. specieb ac partib. cõpleatur. ut
facillime & eã rẽ quã declarat.
possit ostendere. & tollat᷑ tamon
cognitis modis in dĩcendo. sua uari¬
etate fastidium: Ac prius eiusdem
ipsius ut ordinẽ ꝑ p̃cepta ser uare ui¬
deam diffinitionis. adhibenda est
diffinitio diffinitio ẽ. ut tullius
in topicis ait oratio. q̃ id quod diffinit
explicat quid sit: Hoc ita pat&. &.
ita intelligi necesse ẽ : ut & in quo

Expanded text:
sint institutae et ita arte compositae, ut nota quadam in rerum significationem, non aperta declaratione ducerent audientes: necessarium admodum arbitror nosse quid sit definitio quibusque speciebus ac partibus compleatur, ut facillime et eam rem quam declarat possit ostendere et tollat tamen, cognitis modis in dicendo, sua varietate fastidium. Ac prius eiusdem ipsius — ut ordinem per praecepta servare videamur — definitionis adhibenda est definitio. ‘Definitio est’ ut Tullius in Topicis ait ‘oratio quae id quod definit explicat quid sit’. Hoc ita patet et tellegi necesse est, ut, et in quo
Abbreviated transcription (Latin):
s clarandis. primũ cũ dicit quidsit
plauirtus: ponitqͥ enuis diffinicianem:
habit nature mo̾do. atq. racioni con
bitũ dicera substantialis ẽ diffinitio:
Atcũ dicit. memoria t̾ ꝑquã amnius
repetit illa quę fuerunt: & itẽ in¬
telligentia p̃quã illa respicit. qua
sunt : ac pari modo. ꝓuidentia e ꝑqua
futurũ aliquid uidetur: Satis clarus
ẽ: substandole ista diffinicionẽ. sed

Expanded text:
declarandis. Primum cum dicit quid sit declarandis. Primum cum dicit quid sit ipsa virtus ponitque eius definitionem ‘habitus naturae modo atque rationi conbitum diceret, substantialis definitio. At cum dicit ‘memoria est per quam ammus repetit illa quae fuerunt’, et item ‘intellegentia per quam illa respicit quae sunt’, ac pari modo ‘providentia per quam futurum aliquid videtur’: satis clarum est non substantialem istam definitionem, s
Abbreviated transcription (Latin):
tio dicitur : Quarta decima ΚΛTON
clusa tribuens: De prima diffinitione :¬
plenius insuperiorib sermo confectꝰs
Qũ substantialis quȩ sit diffinitio: quib¬
possumus dicere: In omib: enĩ reliquis
dissinitionibus. notiorei ꝓfertur. nori
sub stantialis explicatio declaratan
Verũ hȩc q secunda ẽ. hoc modo sẽper
efficitur. cũ ꝓposito eo qđ diffimendii
ẽ neq dicto eius genere: uerbis in rel
sensũ ducentibi audientẽ: quid illud
sit de quo quȩrit᷑ explicatur: Ẽ q ha¬
ic poene familiarerres ꝓpositas ꝑsub¬
iecta nomina diffinire. ut si dicam.
non quidẽ quod ĩpsũ sit dixi: sed dicen¬
de quiͥd aga. quasi quodã signo inno¬
uitam deuocaui: Alia sunt apuo tulli¬
u in rethoricis multa: ut honestũ causẽ
gnus e. cuistati sine oratione nra sauoe
auditris animus: & idẽ admirabile
aquo alienatus ẽ animus eorũ qui audi¬
urisunt: Sic reliqua cũ in secundo li¬
oro adhiba cdffinitiones. in urtutib

Expanded text:
tio dicitur. Quarta decima κατὰ τcausam tribuens. De prima definitione plenius in superioribus sermo confectus est, cum substantialis quae sit definitio quibpossumudiffinitionibus notio rei profertur, non substantialis explicatio declaratur, verum haec quae secunda est hoc modo semper efficitur, cum, proposito eo quod definiendum est neque dicto eius genere, verbis in rei sensum ducentibus audientem quid illud sit de quo quaeritur explicatur. Estque huic paene familiare res positas per subiecta nomina definire, ut si dicam ‘non quidem ipsum quod sit dixi, sed, dicendo quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocavi. Alia sunt apud Tullium in Rhetoricis multa, ut ‘honestum causae genus est cui statim sine oratione nostra favet auditoris animus’, et item ‘admirabile a quo alienatus est animus eorum qui audituri sunt’; sic reliqua, cum in secundo libro adhibet definitiones in virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
diat. reicit Ilis qualitatibus: epres¬
susẽ homo: Nonenĩ ullũ aliuo ani¬
mał. his motibus m̃tis: qualitatẽ de¬
signantibus: oxigit uitã. sed solũ has
animal quod homoẽ: qualitatibus
inñte positis ⁊ constitutis q̃uasi¬
quidã uel naturalis ł artifers ui
uł ubernator: impletu: Hed quiden
cruace secunda: Ia possunt in disl
quibusdã eẽ cõmunes: Nã sepe suf¬
ficit in qualiba hariĩ ad diffinta¬
onẽ eius rei de qua queritur. Iolũ eiꝰ
ꝓpriũ nominari ut si dicã. homo est
quod ridoe: hoc enĩ ꝓpriũ ħominis.
neq ullius animalisẽ: Quo dicto.
dacitisq omib. aliis quibus homo
possit ostendi : solotam̃ sur ꝓprio
declaratus. e & hoc cicero de ꝓ¬
prietate dix̃. genus eẽ diffinitionis:
quod nõtiori applicari potest. ut qui¬
bus dã uidet᷑. Potest oriã huic diffi¬
nitioni. qͣ qualitatis sortita ẽ nom̃:

Expanded text:
diat reicit’. His qualitatibus expressus est homo; non enim ullum aliud animal his motibus mentis qualitatem designantibus exigit vitam, sed solum hoc animal quod est homo, qualitatibus inquidam vel naturalis artifex vel vitae gubernator, impletur. Haec quidem tertia et secunda illa possunt videri quibusdam esse communes: nam saepe sufficit in qualibet harum ad diffinionem ejus rei de qua quaeritur solum ejus proprium nominari, ut si dicam, homo est quod ridet, hoc enim proprium hominis neque ullius animalis est; quo dicto tacitisque aliis omnibus quibus homo possit ostendi, solo tamen sui proprio declaratus est. Et hoc Cicero de proprietate dixit genus esse diffinitionis quod notioni applicari potest, ut quibusdam videtur, potest etiam huic diffinitioni quae qualitatis sortita est nom
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit omnibus epis adꝗ conuenit ut
ꝑ singulas ełas epĩ ꝑ dioceses ambu¬
lantes prium discutiant dericos quomo¬
door dinem babtis miteneant uelmis sarũ¬
rectequidem inuenerint dõ gratias Sin
aũt minime doceredebeat igͦnoras & hoc
modis omnibus prȩcipere ut sicutanti qui
canones iubent ante dies ꝓxbabus miad
purgationem & exor sismi cacumini currant
quod est credolidm̃ patremonini poten¬
tem specialit̃ doceantur postquã esgo hec
suos dericosdiscus serint ueldo cuerint
epĩ alia die conuoca taplebs ipsius eda
doceatillos uterrore sugiantido lorum
ud diuersarimingidest homiadiũ ad¬
ulteriũ ꝑluriũ falsũ testimonium &rꝗ
peccata mortifera aut quodnolunt
surrectione momniũ hominum & dieoi iudicu inquo
uonus quisque se condũ suamoperam recepturus est

Expanded text:
lacuit omnibus episcopis atque convenit ut per singulas Ecclesias et dioeceses ambulantes primum discutiant clericos, quomodo ordinem barecte quidem invenerint, Deo gratias, sin autem minime, docere debeant ignaros, et hoc modis omnibus praecipere, ut sicut antiqui canones jubent ante dies viginti baptismi ad purgationem exorcismi catechumeni currant:quod est: Credo in Deum Patrem omnipotentem, specialiter doceantur. Postquam ergo haec suos clericos discusserint vel docuerint episcopi, alio die convocata plebe ipsius ecclesiae doceant illos, ut errores fugiant idolorum vel diversa crimina, id est homicidium, adulterium, perjurium, falsum testimonium et reliqua peccata mortifera, aut quod noluntsurrectionem omnium hominum et diem judicii, in qua unusquisque secundum sua opera recepturus est