comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uuangelica leccio¬
modo audiuimus et iuxͣ
litteram gaudio plena re¬
fulget. qui a triumphum
redemptoris nr̃i simul et re¬
dempciomis nĩe dona pla¬
no scrmonc describit: et si hãc
enuleatiu s ꝑtractare ue-¬
limus. graciorem in litte¬
ra fructum spiritualis sen¬
sus inditum esse comperi¬
mus. Sermoctenim dei a-¬
romatum more quo sub¬
tilius quasi terendo et cer
qz est et dulce ad audiendũ
pus quod discipuli abie¬
rnt in galyleam. in mõ¬
tem ubi constituerat illis
ihesus: et uidentes cum ad
oraucrunt.
qd̃ dominus in ga
pulis apparuit. In monte
etenu apparuit. ut signi¬
ficaret quia corpus quod
de communi humain ge
neris terra nascendo susce¬
perat: resurgendo iam suꝑ
terrena omnia subleuatũ.
celesti uirtute induerit. In
monte apparuit ut amo¬
neret fideles. si illic celsitu¬
dinem resurreccioms cius
cupiunt idere. Hic ab in¬
fimis cupiditatibus ad
suꝑna studeant desideria
transire. Nomen uero ga¬
oxposicione notissimum ẽ.
Sed non ab re est. scpus

Expanded text:
angelica lectiomodo audivimus, et juxta litteram gaudio plena refulget, quia triumphum Redemptoris nostri, simul et redemptionis nostrae dona plano sermone describit. Et si hanc enucleatius pertractare velimus, gratiorem in littera fructum spiritualis sensus inditum esse comperimus. Sermo etenim Dei, aromatum more, quo subtilius quasi terendo et cernque est et dulce ad audiendum piis, quod: Discipuli abierunt in Galilaeam in montem ubi constituerat illis Jesus, et vidoraverunt. od Dominus in Galpulis apparuit. In monte etenim apparuit, ut significaret quia corpus, quod de communi gneris terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum, coelesti virtute induerit. In monte apparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna studeant desideria transire. Nomen vero Gaexpositione notissimum est. Sed non ab re est saepius
Abbreviated transcription (Latin):
rebecca filio suo iacob.
Audini patrem tuũ
soquentem cum esau fratre
tuo: et dicentem ci. Affer mͥ
de uen acione tua. et facciboᷤᷤ
ut comedam: et benedicam
tibi coram domino anteꝙͣ

Expanded text:
 filio suo Jacob: Audivi patrem tuum loquentem cum Esau, fratre tuo, et dicentem ei: Affer mihi de venatione tua, et fac cibos ut comedam, et benedicam tibi coram Domino antequam
Abbreviated transcription (Latin):
Iscessurus emundo
isto. et ascensinus ĩ
cclum dominus ñratq
saluator fratres kiñi: pro¬
misit aplĩs sus: quod spi¬
ritum sanctum ad crim a¬
mitteret: quando et ad dcũ
patrem ipse reincasset. Sic

Expanded text:
iscessurus e mundo isto, et ascensurus in coelum Dominus noster atque Salvator, fratres charissimi, promisit Apostolis suis quod Spiritum sanctum ad eos mitteret, quando ad Deum Patrem ipse remeasset. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
a patre sp̃m̃ ueritatis qui
a patre procedit: ille testĩo¬
num perhibebit deme. Lcõ.
Mpleta est fratres.nͣ.¬
kini promissio sal¬
uatoris ascendit do¬
minũs ihesus xp̃e. descẽdit
spiritus sanctus. Superest
ut utrumq hoc impleat in
nobis i dest ut habcainus
spiritum sanctum qui de¬
scendit: et per bonam uitã
xp̃m sequanur qui ascen¬
dit. Misit ergo nobis sal¬
uator spm̃ sanctum sicut
discipulis suis ipse ꝓmisit
dicens. Expedit uobis: ut
ego uadam. Si cnum non
abicro: paraclitus non ue¬
met ad uos. Si autem abi¬
cro: mittam cum ad uos.
tam cum. ne forte a¬
liquis nr̃m cogitet: quod
quasi de inferiore dixenit.
mittam uel si cut herctici
dicunt ꝙ spiritus sanctu
quasi subiectus acseruic̃s
sit a uobis ista suspicio. in
trnitate enum non minus
deum m trmitate. et trinita¬
tem in unitate credatis: ne
pedes nr̃orum sensuum
claudicent. aut oculi parũ
uideant: aut manus ani¬
de fiant.

Expanded text:
eritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me . Impleta est, charissimi, promissio Salvatoris. Ascendit Dominus Jesus Christus; descendit Spiritus sanctus. Superest ut hoc utrumque impleatur in nobis, id est, ut habeamus Spiritum sanctum qui descendit, et per bonam vitam Christum sequamur qui ascendit. Misit ergo nobis Salvator Spiritum sanctum, sicut discipulis suis ipse promisit, dicens: Expedit vobis ut ego vadam: si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos . tam eum; ne forte aliquis vestrum cogitet quod quasi de inferiore dixerit, Mittam: vel, sicut haeretici dicunt, quod Spiritus sanctus quasi subjectus ac serviens sit a vobis ista suspicio. In Trinitate enim non minus Deum in Trinitate, et Trinitatem in unitate credatis; ne pedes vestrorum sensuum claudicent, aut oculi parum videant, aut manus aridae fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
xaudi deus oracionẽ
meam dum tribu¬
lor a timore nuumici enuie a¬
minam meam. Scuierũt
mimici in martires. Quid
orabat uox ista corporis x:
micis. et non cos possent oc¬
cidere mimci. Ergo exaudi¬
ti non sunt: qui a occisi sũt.
et descriis deus contritos cor¬
de: seruos suos. et sperantes
in se desperit: absit. Quis
cnim inuocauit dominũ ⁊
derelictus est:Quis sperauit
in cum. et desertus ab co. Ex¬
audiebantur et occidebant.

Expanded text:
xaudi, Deus, orationem meam, dum tribulor: a timore inimici erue animam meam. Saevierunt inimici in martyres; quid orabat ista vox corporis Chrtur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus est? quis speravit in eum, et desertus est ab eo ? Exaudiebantur
Abbreviated transcription (Latin):
in maxillis cius. Non est
qui consoletur cam: ex om¬
nibus cans cuis. Omnes
amici cius spreuerunt eamr:
et facti sunt ei inimici. guncl.
migrauit iuda propt afflic¬
cionem et multitudinem
scruitutis: habitauit inter
gentes nec inucit requiẽ.
Omnes persecutores cius
apprchenderunt cam: inter
angustias.
ie syon lugent: co ꝙ
non sint qui uemẽt

Expanded text:
non est qui consoletur eam ex omnibus caris eius omnes amici eius spreverunt eam et facti sunt ei inimici GIMEL migravit Iuda propter adflictionem et multitudinem servitutis habitavit inter gentes nec invenit requiem omnes persecutores eius adprehenderunt eam inter angustias ae Sion lugent eo quod non s
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt et impinguati. et
preterierunt sermones me¬
os pessune. Cansam udue¬
non udicauerunt. sausã
pupilli non direcerunt: et
idicium pauperum non
iudicauerunt. Nunquid
sup hiis non uisitabo dic̃
dominus. aut super gentẽ
huiuscemodi non ulcisectꝰ
anima mea: Stupor et mi¬
rabilia facta sunt in terra.
Prophete propherabant mẽ¬
dacium. et sacerdotes applau¬
debant manibus suis: et
populus meus dilexit ta¬
lia. Quid igitur fiet in no
rem cleuate uexillum: qui¬
a malum usum est. ab a¬
quilone et contricio magñ.
Speciose et delicate assimila¬
ui filiam syon: ad cam ue¬
ment pastores et greges cox.
fixerunt in ea temptoria ĩ
circuitu: pascet unusquis¬
qz cos qui sub manu sua
sunt. Sanctificate super ca
bellum: surgite et ascenda¬
mus in meridie. Re nobis
quia declinauit dies: qui¬
a longiores facte sunt uin¬
bre uesperi. Surgite et ascen¬
damus in noctẽ: et dissipe¬
mus domos cuis. Quia
hec dicit dominus deus ex¬

Expanded text:
ti sunt et impinguati: et ti sunt et impinguati: et praeterierunt sermones meos pessime. Causam non judicaverunt, causam pupilli non direxerunt, et judicium paiudicauerunt. Nunquid super his non uisitabo, dicit Dominus, aut super gentem hujuscemodi non ulciscetur anima mea? Stupor et mirabilia facta sunt in terra: Prophetae prophetabant mendacium, et sacerdotes applaudebant manibus suis. Et populus meus dilexit talia: quid igitur fiet in novrem levate vexillum: Quia malum visum est ab aquilone, et contritio magna. Speciosae et delicatae assimilavi filiam Sion. Ad eam venient pastores, et greges eorum: fixerunt in ea tentoria in circuitu: pascet unusquisque eos; qui sub manu sua sunt. Sanctificate super eam bellum: consurgite, et ascendamus in meridie: Vae nobis, quia declinavit dies, quia longiores factae sunt umbrae vesperi. Surgite, et ascendamus in nocte, et dissipemus domos ejus. Quia haec dicit Dominus exer
Abbreviated transcription (Latin):
iunciate hoc donnu¬
i iacob: et auditum
facite in uida dicentes. Au¬
di popule stulte qui nõ ha¬
bes cor:. qui habentes oculos
non udetis. et aures nõ au¬
ditis. Me ergo non tuebi¬
tis ait dominus et a facie
mea non dolebitis. qui po¬
sui arcnam terminum ma¬
ri: preceptum sempiternũ
quod non preteribit. Et com¬
mouebuntur et non pote¬
runt. et intumescent fluctꝰ
cus et non transibunt il¬
lud: populo autem huic
factum est. cor incredulũ
et exasperans. Eccesscrunt
et abierunt: et non dixerũt
in corde suo. Metuamus do¬
minum deum nr̃m. qui
dat nobis pluuiam tem¬
porancam et serotinam ĩ
tempore suo: plenitudinẽ
amnie messis custodientẽ
nob̾. Iniquitates ñe decli¬
nauerunt hec: et poccata no¬
stra prohibuerunt bonum
a nobis. qui a iuenti sũt
in populo meo impii: in¬
sidiantes quasi accupes. la¬
queos ponentes et pedisas
ad capiendos uiros. lc.iii.¬
cut decipula plena
aubus: sic domus
forum plene dolo. ĩdeo ma¬
gnificati et ditati: incrassa¬

Expanded text:
untiate hoc domui Jacob, et auditum facite in Juda, dicentes: Audi, popule stulte, qui non habes cor: qui habentes oculos, non videtis: et aures, et non auditis. Me ergo non timebitis, ait Dominus: et a facie mea non dolebitis? Qui posui arenam terminum mari, praeceptum sempiternum, quod non praeteribit: Et commovebuntur, et non poterunt: et intumescent fluctus ejus, et non transibunt illud: Populo autem huic factum est cor incredulum et exasperans, recesserunt et abierunt. Et non dixerunt in corde suo: Metuamus Dominum Deum nostrum, qui dat nobis pluviam temporaneam et serotinam in tempore suo, plenitudinem annuae messis custodientem nobis. Iniquitates vestrae declinaverunt haec: et peccata vestra prohibuerunt bonum a vobis: Quia inventi sunt in populo meo impii insidiantes quasi aucupes, laqueos ponentes et pedicas ad capiendos viros. Sicut decipula plena avibus, sic domus eorum plenae dolo: ideo magnificati sunt et ditati. Incrassa
Abbreviated transcription (Latin):
Irtq ad cum. Ego
dominus qui edu¬
xi te de hur chaldeorum:
ut darem tibi terram istã
et possideres eam. At ille a¬
it. Domine deus unde scire
possum quod possessurus
sim cam: Et respondens
dominus: sume in quit
michi uaccã triẽnẽ. et sa¬
um: turturem quoq et
columbam. Qui tollens
unuersa hec: diuisit ca
per medium. et utrasq ꝑ
partes contra se altrinsecuᷤ
posuit. Aues autem nõ
diuisit. Descenderuntqz uo¬
lucres super cadauera: et
abigebat eas abram. Cũ¬
q sol occubiusset: sopor
urruit super abram. et
horror magnus et tene¬
brosus iuasit cum. Tu¬

Expanded text:
itque ad eum: Ego Dominus, qui eduxi te de Hur Chaldaeorum, ut darem tibi terram istam, et possideres eam. At ille ait: Dopossum, quod possessurus sim eam? Et respondens Dominus: Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et caium, turturem quoque et columbam. Qui tollens universa haec, divisit ea per medium, et utrasque partes contra se altrinsecus posuit: aves autem non divisit. Descenderuntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abram. Cumque sol occumberet, sopor irruit super Abram, et horror magnus, et tenebrosus invasit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
claturus euuange¬
lista temperatain le¬
gis districcionem mĩam re
demptoris premisit: quia
ihesus perrexit in montem o¬
liueti. et diluculo iterum ue¬
nit in templum. Mõs quip
lentibus membris solet af
ferir leuamen. Sed et hoc qd̃
oleum et uirtute a puritate
preminet. et quenicumq.
ei li quorem super fundere
uoluers: confestim hunc
stis. non inconuenienter ĩ¬
sinuat de qua scriptum est.
dem gĩc qua remota legis
umbra lux cuuangelice ue¬
ritatis erat reuelanda demõ¬
strat. Pergit ergo ihesus in
montem oliueti: ut arcẽ
mĩe in se constare denũciet.
denit iterum diluculo in
templum: ut candem mi¬
scricordiam cum incipiẽte
noui testamenti lumine¬
cet suo pandendam: preben¬
daq significet

Expanded text:
laturus evangelista temperatam legis districtionem misericordia Redemptoris, praemisit quia Jesus perrexit in montem Oliveti, et diluculo iterum venit in templum. Mons quipplentibuferre levamen. Sed et hoc, quod oleum et virtute ac puritate praeeminet, et quemcunque ei liquorem superfundere volueris, confestim hunc stis non inconvenienter insinuat, de qua scriptum est: sdem gratiae quia, remota legis umbra, lux Evangelicae veritatis erat revelanda demonstrat. Pergit ergo Dominus in montem Oliveti, ut arcem misericordiae in se constare denuntiet. Venit iterum diluculo in templum, ut eamdem misericordiam, cum incipiente Novi Testamenti luminecet suo pandendam praebendamque significet
Abbreviated transcription (Latin):
nimauer o aueitẽs
se a luce iusticie. qnͣ¬
fomagis querit quid ĩne¬
mat contra iusticiam tan¬
to plus a luce repellicur et
in tenebrosa demergitur.
axrito ergo et isti ꝑscrutã¬
tes quod contra iustum
moliebantur. a iusticia
recedebant. Quanto a ui¬
sticia recedebant: tanto ã¬
plius deficiebant. ꝓscrutã¬
tes scrutaciones. Magnũ
consilium innocenciẽ: qnͣ¬
do ipsum udam penituit.
ꝙ tradidisset dominum: ct
piccitill pecuniam quam
dederant. Illi autem noluc¬
runt cam mittere in gazo
zophylacium: Archa dei u¬
bi colligebantur ea que
ad indigenciam seruorũ
dei mittebantur. O homo
cor tuum sit pocius archa
da. u bi babitent diicie der:
ubi sit munus dei. sc. uñ.

Expanded text:
nima vero avertens se a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus a luce repellitur, et in tenebrosa demergitur. Merito ergo et isti perscrutantes quod contra justum moliebantur, a justitia recedebant; et quanto a justitia recedebant, tanto plus deficiebant, scrutantes scrutationes. Magnum consilium innocentiae: quando ipsum Judam poenituit quod tradidisset Christum, et projecit illis pecuniam quam dederant, illi noluerunt eam mittere in gazopzophylacium? Arca Dei, ubi colligebantur ea quae ad indigentiam servorum Dei mittebantur. O homo, cor tuum sit potius arca Dei, ubi habitent divitiae Dei, ubi sit nummus Dei, mens
Abbreviated transcription (Latin):
uod opus ẽunicuiq
infirmo secretius. aut
sibi soli. aut alii infirmo
similiter faciat preparari.
quia non oportet ut aliquẽ
sanum roget ad prandium.
ne sibi augeat eciam de al¬
terius gula peccatum. pro
crogare. ut peccata que nõ
potest icumando curart: poᷤ¬
sit clemosinas dando redi¬
mere. Bonun est icumare
fratres: sed melius est ele¬
mosinai dare. Si aliquis
ntrumq potest: duo bona st̾.
Si uero non potest: melius
est clemosinain dare. si possi¬
bilitas non fucrit ienmnãdi.
Clemosina sufficit sibi sine
ieiunio. Iciunium uero sine
demosina omĩno ñ sufficit.
Ergo si aliquis non potest ie¬
ninare. elemosina sine ieiu¬
mo bonun est. Si uero pre¬
ualet ieiumum cum elemo¬
sina: dupplex bonum ẽ. Ni
per ut non habeat omnino
quod trbuat. Illis ergo qui
non habuerĩt unde tribuãt.
sufficit uoluntas bona. se¬
cundum illud quod scrip¬
tum est. Gloria in excelsis
deo: et in terra pax hominibz
bone uoluntatis.

Expanded text:
uod opus est unicuique infirmo, secretius aut sibi soli aut alii infirmo similiter faciat praeparare, quia non ei oportet, ut aliquem sanum roget ad prandium, ne sibi augeat etiam de alterius gula peccatum. Pro are debet, ut peccata, quae non potest ieiunando curare, possit elimosynas dando redimere. bonum est ieiunare, fratres, sed melius est elimosynam dare. si aliquis utrumque potest, duplex bonum est. si uero non potest, melius est elimosynam dare. si possibilitas non fuerit ieiunandi, elimosyna sufficit sibi sine ieiunio, ieiunium \'uero sine elimosyna omnino non sufficit. ergo si aliquis non potest ieiunare, elimosyna absque ieiunio bonum est. si uero praeualet ieiunium cum elimosyna, dupper, ut non habeat omnino quid tribuat. His vero, qui non habuerint, unde tribuant, sufficit voluntas bona, secundum illud, quod scriptum est: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶uid ccemm mare nͥ¬
presens seculum si¬
gnat. quod se causaium
tumultus et undis. uil
cormuptibilis illidit: Qd
per soliditatem littoris ll
illa perpetuitas quictis et̾¬
ne figuratur: Quia igitᷤ
discipuli adhuc fluctibus
mortalis uite merant: in
man laborabant. Quia
autem redemptor nost̾ iã
stabat. Ac si ipsum isurret¬
cioms sue misterium reb
discipulis loquerctur dicẽs
Iam uobis in mari non
appareo: qui a uobisum ĩ
perturbacioms fluctibus
non sum. Hinc est quod ĩ
alio loco post resurreccionẽ
suam eisdem discipulis
dicit. Hec sunt uerba que
loquutus sum ad uos: cũ
adhuc essem uobiscum.
Neqz enim cum ipsis non
erat: quibus presens cor¬
poraliter apparebat. S ta¬
men iam se esse cum ipsis
de negat. a quorum mor¬
tali corpore carnis imor¬
talitate distabat.

Expanded text:
uid enim mare nipraesens saeculum signat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris 1541 nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jamstabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat.
Abbreviated transcription (Latin):
int abraham in tabera¬
culum ad saram: dixitq ei.
Accelera. tria sata simle cõ¬
misce: et fac subrinericios
panes. ĩpse uero ad armen¬
tum cicius cucurrit. et tulit
inde uitulum tencramũ.
et optimum: deditqz pue¬
ro. Qui festinauit et coxit
illum. Tulitq butyrum ⁊
las. et intulum quem co¬
xerat: et posuit coram cis.¬

Expanded text:
vit Abraham in tabernavit Abraham in tabernaculum ad Saram, dixitque ei: Accelera, tria sata similae commisce, et fac subcineritios panes. Ipse vero ad armamentum cucurrit, et tulit inde vitulum tenerrimum et optimum, deditque puero, qui festinavit et coxit illum. Tulit quoque butyrum et lac, et vitulum quem coxerat, et posuit coram eis
Abbreviated transcription (Latin):
Umq funtus esset
sermo loquentis cũ
cõ. ascendit deus ad abrabã
Tulit autem abraham is¬
maclem filium suum. et
onmes uernaculos domus
sue. uinu̾sosq quos eme¬
rat. cunctos mares. ex om¬
nibus uiris domus sue: ⁊
circuncidit carnem prepu¬
cii corum. statim in ip̃a die:
sicut preceperat ei deus. Abͣ¬
ham nonaginta nouem
annorum erat quando cir¬
cumcidit carnem prepucii
sui: et ismael filius sius
tempore circumcisionis
sue. Eadem die circumcisuᷤ
est abrahain et ismael filiꝰ¬
lus euus. et omes uuri do¬
mus illius. tam uernacli
qmͣ empticii: et alienigene
in conualle manbre: sedẽ¬
ti in ostio tab̾naculi sui. ĩ
culos: apparuerunt
uit in terra: et dixit. Domi¬
ne si muem gratiam in oc¬
culis tuis. nẽ transcas sen¬
num tuum: sed afferain
paxillum aque. et lauate
pedes nr̃os: et requiescite sb̃
arbore. Ponainq bucellã
panis. et confortate cor ue¬
strum: postea transibitis.
idcuro cium declinastis ad
fac ut locutus es. festina¬

Expanded text:
umque finitus esset sermo loquentis cum eo, ascendit Deus ab Abraham. Tulit autem Abraham Ismaelem, filium suum, et omnes vernaculos domus suae, universosque quos emerat, cunctos mares ex omnibus viris domus suae, et circumcidit carnem praeputii eorum statim in ipsa die, sicut praeceperat ei Deus. Abraham nonaginta et novem erat annorum quando circumcidit carnem praeputii sui. Et Ismael filius ejus tempore circumcisionis suae. Eadem die circumcisus est Abraham et Ismael filius ejus. Et omnes viri domus illius, tam vernaculis, quam emptitii et alienigenae in convalle Mamre sedenti in ostio tabernaculi sui, in culos, apparuerunt vit in terram: Et dixit: Domine, si inveni gratiam in oculis tuis, ne transeas servum tuum; sed afferam pauxillum aquae, et lavate pedes vestros, et requiescite sub arbore. Ponamque buccellam panis, et confortate cor vestrum, postea transibitis: idcirco enim declinastis ad Fac ut locutus es. Festina
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Siquis diligitine
sermonem meum seruab̾.
et pater meus diliget cum:
et ad cum uememus ⁊ mã¬
sionem apud cum faciemꝰ.
Quisquis ergo in superbi¬
am mentem eleuat: quis¬
quis auaricie  estibz an¬
belat. quisquis se luxurie
inquinaciomibus polluit:
cordis ostium contra uen¬
tatem claudit. et ne ad se
dominus ueniat: claust̾
animi seris uiciorum dãp¬
nat

Expanded text:
tum est: Si quis tum est: Si quis onem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quisquis ergo in superbiam mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit; et ne ad se Dominus veniat, claustra animi seris vitiorum damnat
Abbreviated transcription (Latin):
phetam negat. quia uide¬
licet non solum poterat re¬
demptorem predicare sed cci-¬
amn demonstrare. Quis nã
sit continuo exprimit cum
subiungit. Ego nox clamã¬
tis in descito. Scitis fratres
carissun quia uingenitus
filius uerbum patris noca
tur: iohanne attestante qͥ
ait. In principio erat ubũ.
et uerbum erat apud deũ:
et deus crat uerbum. Et ex
ipsa nr̃a locucione cognosci¬
tis: qui a prius uox sonat
ut u̾bum post modum poᷤ¬
sit audiri. Iohannes uocem
se esse asserit: quia uerbũ
precedit. Aduentum itaq
domnicum precurrens uox
dicitur: quia per cius mi¬
sterium. patris uerbum ab
hominib audit. Qͥ eciam
in descito clamat: qui dere¬
licte ac distitute iidec sola¬
cium redemptoris admin¬
ciat. Quid autem clamet
insinuat: cum subiuingit.
Dirigite uiam domini: sic̃
dixit ysaias propheta. Uia
domini ad cor dirigitur: cũ
ueritatis sermo humiliter
auditur. Bia domini ad cor
dirigitur: cum ad preceptũ
ua preparatur. Unde scrip¬

Expanded text:
rophetam negat, quia viderophetam negat, quia videlicet non solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamantis in deserto. Scitis, fratres charissimi, quia unigenitus Filius Vertur, Joanne attestante, 1458 qui ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et ex ipsa vestra locutione cognoscitis quia prius vox sonat, ut verbum postmodum possit audiri. Joannes ergo vocem se esse asserit, quia Verbum praecedit. Adventum itaque Dominicum praecurrens, vox dicitur, quia per ejus minister etiam in deserto clamat, quia derelictae destitutaeque Judaeae solatium Redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat cum subjungit: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta . Via Domini ad cor dirigitur cum veritatis sermo humiliter auditur. Via Domini ad cor dirigitur cum ad praeceptum vita praeparatur. Unde scrip
Abbreviated transcription (Latin):
est. et on sum. Quomodo
ergo Iopheta ueritatis est.
si euibm ueritatis sermo¬
mbuxoncors non est:s
S si sytiliter ueritas
ipsa reuratur: hoc quod
intra sontrarium somi¬
it: quo odo contrarum
non sis uenitur. ad za¬
chariam namqz de iohãnis¬
ipse precedet ante illum: in
spiritu et uirtute helye. Qui
idcirro uenturus in sprritu
et murtute helye dicitur: qui¬
a sicut helyas secundum do¬
mini aduentum preuemiet:
ita et iohannes preueiit p¬
mum. Sicut ille precuisor
uenturus est nidicis: ita i¬
ste precursor factus ẽ redemp¬
toris.iohannes igitur in
spiritu helyas erat: in perso¬
na helyas non crat.Quod
ergo dominus fatetur de
spiritu: hoc iohannes dene¬
gat de persona. Quia et ni¬
stum sic erat ut et discipu¬
lis dominus spiritalem de¬
de iohanne sentenciam di¬
ceret. et iohannes isdem tur¬
bis carnalibus non de su¬
ospiritu sed de corpore respõ¬
ritati indetur esse quod io¬
hannes sonuit: sed tamẽ
a ueritatis tramite non
recessit. Qui cum seetiam ꝓ¬

Expanded text:
est et Non sum. Quomodo ergo propheta Veritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis sermonibus concors non est? Sed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zchariam namque de JoanIpse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcirco venturus in spiritu et virtute Eliae dicitur, quia sicut Elias secundum Domini adventum praeveniet, ita Joannes praevenit primum. Sicut ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris. Joannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam p
Abbreviated transcription (Latin):
Blecciomis uerbis
fratres carissimi iohãnis
humilitas i commenda¬
tur. qui cum tante uirtu¬
tis esset. ut xp̃us credi potu¬
isset: clegit solide subsistere
in se: ne humana opinio¬
ne raperetur maniter suꝑ
se. Nam confessus est et nõ
negauit. Confessus est qui¬
a non sum ego xpus.Sed
quia dixit non sum: nega¬
uit plane ꝙ non erat. s nõ
negauit quod erat: ut ue¬
ritatem loquens cius fieret
membrum: cuius sibi no¬
men fallaciter non usur¬
paret. Cum ergonon nult
appetere nomen xp̃i: factus
est membrum xp̃i. Quia
dum infirmitatem suam
studuit humiliter agno¬
scere: illius celsitudinem
meruit ueraciter obtinere.
Sed cum ex leccione alia re¬
demptoris ir̃i sentencia ad
mentem rooucitur: ex hu¬
questio ual de ĩplexa gen̾a¬
tur. scuini Alio qͥppe in lo

Expanded text:
lectionis verbis, fratres charissimi, Joannis humilitas commendatur, qui cum tantae virtutis esset ut Christus credi potuisset, elegit solide subsistere in se, ne humana opinione raperetur inaniter super se. Nam confessus est, et non negavit, et confessus est: Quia non sum ego Christus. Sed quia dixit Non sum, negavit plane quod non erat, sed non negavit quod erat, ut veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen Christi, factus est membrum Christi, quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Sed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex huquaestio valde implexa generatur. Alio quippe in
Abbreviated transcription (Latin):
mina. sicut preceperat deus
noc. Cumq transissent sep¬
tem dies: aque diluiii ñin¬
dauerunt super terrain. An¬
no sexcentesimo uite noc.
mense secundo. septimo deci¬
mo die mensis. rupti sunt
onmes fontes abyssi ma¬
gne. ⁊ catharacte celi aperte
sunt. Et facta est super terrã
pluuia: quadraginta dicb
et quadraginta noctibus.
illius: ingressus ẽ noc
et sem. et cham. et ia
uolatile secundum genus
suum: uniucise aries. om̃s¬
qz uolucres ingresse sunt ad
noe in archam bina et bi¬
ena. ex omni carne in quae¬
rat spiritus uite. Et que ĩgreᷤᷤ¬
sa sunt masculus et femina
ex omni carne introierunt:
sicut preceperat ei deus. Et ĩ¬
clusit cum dominus deforiͤ
factumqz est diluuium qͣ¬
draginta diebus suꝑ terrã
et multiplicate sunt aque.
et leuauerunt archani insu¬
blime a terra uchementer. ĩ
undauerunt: et omnia re
pleuerunt insuperficie terre.
Porro archa ferebatur super
aquas. et aque preualuerãt

Expanded text:
mina, sicut praeceperat Deus mina, sicut praeceperat Deus Noe. Cumque transissent septem dies, aquae diluvii inundaverunt super terram. Anno sexcentesimo vitae Noe, mense secundo, septimo decimo die mensis, rupti sunt omnes fontes abyssi magnae, et cataractae coeli apertae sunt, et factam quadraginta diebus et quadraginta noctibus. illius ingressus est Noe, et Sem, et Cham, et Japvolatile secundum genus suum, universae aves, omneque volucres, ingressae sunt ad Noe in arcam; bina et bina ex omni carne, in qua erat spiritus vitae. Et quae ingressa sunt, masculus et femina ex omni carne introierunt, sicut praeceperat ei Deus: et inclusit eum Dominus de foris. Factumque est diluvium quadraginta diebus super terram: et multiplicatae sunt aquae, et elevaverunt arcam in sublime a terra. Vehementer enim inundavepleverunt in superficie terrae. Porro arca ferebatur super aquas, et aquae praevaluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
portabis apud te: et crũt tã
tibi qmͣ illis in cibum. Fe¬
cit ergo noc omnia que pre¬
domus tua in archani: te e¬
nim uidi iustum coram me
in gencracione hac. Ex omĩ¬
bus animantibus mun¬
dis tolles. septena et septe¬
na masculum et feminam.
De animantibus uero nõ
mundis duo et duo: mas¬
culum et feminam. Sed et
de uolatilibus celi. septena
et septena masculum et fe-¬
minam: ut saluctur semẽ
super faciem uiuerse terre.
Adhuc enim et post dies scp¬
tem ego pluam super terrã
quadraginta diebus et qua¬
draginta noctibus. et delebo
omnem substanciam quã
feci. de superficie terre. Lcõ .uͣ.¬
Eait ergo noc omnia
us. Eratq sexcentorum ã¬
norum quando diluuii a
et filii eius. uxor cius et uxo¬
res filiorum eius cum co ĩ
archam: propter aquas di¬
luini. Ec animantib quo¬
qz mundis et minundis ⁊
de uolucribus ⁊ ex omni qd̃
mouctur super terram. duo
et duo ingressa sunt ad noc
in archani. masculus et fe¬

Expanded text:
portabis apud te, et erunt tam portabis apud te, et erunt tam tibi quam illis in cibum. Fecit ergo Noe omnia quae praedomus tua in arcam, te enim vidi justum coram me in generatione hac. Ex omnibus animantibus mundis tolle septena et septena, masculum et feminam; de animantibus vero non mundis duo et duo, masculum et feminam. Sed et de volatilibus coeli septena et septena, masculum et feminam, ut salvetur semen super faciem universae terrae. Adhuc enim et post dies septem ego pluam super terram quadraginta diebus et quadraginta noctibus, et delebo omnem substantiam quam feci, de superficie terrae. Fecit ergo Noe omnia us. Eratque sexcentorum annorum quando diluvii aqet filii ejus, uxor ejus et uxores filiorum ejus cum eo, in arcam propter aquas diluvii. De animantibus quoque mundis et immundis, et de volucribus, et ex omni quod movetur super terram, duo et duo ingressa sunt ad Noe in arcam, masculus et fe
Abbreviated transcription (Latin):
nies intrinsccus et extrinse¬
cus. et sic facies sam. Trecc̃¬
torum cubitorum crit lon¬
gitudo arche: quinquagĩta
cubitorum latitudo. et tri¬
ginta cubitorum altitudo
illius. Fenestram in archã
facies: et in cubito consum¬
mabis summitatem cius.¬
Ostium autem arche pones
ex latere deorsum. Cen acula
et tristega facies in ca. Ecce
ego a dõucam diliuun aq̃s
suꝑterram: ut interficiam
ommem carnem. in qua e¬
spus uite est subtercelum.
Inuicrsa que in terra sunt:
consumcntur. Leccio .niii.
onamq fedus icũ
tetum: et ingredicus¬
n archan tu et filii tui. et u¬
Ixor tua. et uxores filiorum
tuorum tecum. et excunctis
animantibus iumuerse car¬
nis. bina induces in archã
ut uiuant tecum: masculim
sexus et feminini. De uoluc̾¬
bus iuxta genus suum: et
de iumentis in genere suo.
Et ex omni reptili terre sccũ¬
dum genus suum bina de
omnibus egredientur tecũ:
ut possint iuere. Tolles igi¬
tur tecum ex omnibus escis
que mandi possunt. et cum¬

Expanded text:
secus et sic facies eam trecentorum cubitorum erit longitudo arcae quinquaginta cubitorum latitudo et triginta cubitorum altitudo illius fenestram in arca facies et in cubito consummabis summitatem ostium autem arcae pones ex latere deorsum cenacula et tristega facies in ea ecce ego adducam diluvii aquas super terram ut interficiam omnem carnem in qua spiritus vitae est subter caelum universa quae in terra sunt consumenturnamque foedus meum tecum, et ingredieris arcam tu, et filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum tecum. Et ex cunctis animantibus universae carnis bina induces in arcam, ut vivant tecum, masculini sexus et feminini. De volucribus juxta genus suum, et de jumentis in genere suo, et ex omni reptili terrae secundum genus suum: bina de omnibus ingredientur tecum, ut possint vivere. Tolles igitur tecum ex omnibus escis, quae mandi possunt, et com
Abbreviated transcription (Latin):
dificaiit autem noe
altare domino: et tol¬
lens de cunctis pecroribus
et uolucribus mundis. ob¬
tulit holocausta super altare.
Odoratusq est dominus odo¬
rem suauitatis: et ait ad eũ.
Nequaqmͣ ultra maledicã
terre propter homines. Sen¬
sus enim et cogitacio huma¬
ni cordis in malum prona
sunt. ab adolescencia sua.
Non igitur ultra percuciã
omnem animam sicut feci.
Cunctis diebus terre semẽtis
et messis. fugus et estus. estaˢ
et hyemps nox et dies. non
requiescent. Benedixitqz deus
nee et filiis eius: et dixit ad eoᷤ
Crescite et multiplicamini et
implete terrai. et terror uester
ac tremor sit super animalia
terre. et super oumes uolucres
celi cum uniuersis que mo¬
uentur in terra.¬

Expanded text:
dificavit autem Noe altare Domino, et tollens de cunctis pecoribus et volucribus mundis, obtulit holocausta super altare, odoratusque est Dominus odorem suavitatis et ait ad eum nequaquam ultra maledicam terrae propter homines sensus enim et cogitatio humani cordis in malum prona sunt ab adulescentia sua non igitur ultra percutiam omnem animantem sicut feci cunctis diebus terrae sementis et messis frigus et aestus aestas et hiemps nox et dies non requiescent benedixitque Deus Noe et filiis eius et dixit ad eos crescite et multiplicamini et implete terram et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae et super omnes volucres caeli cum universis quae moventur in terra
Abbreviated transcription (Latin):
Acta autem hac uo¬
ce conuencre uin religiosi:
qui de diuersis naciombuᷤ
icrosolimam paschalis fe¬
stiuitatis gracia confluxe¬
nebant olini quidem uoce
propletarilm promissa:
tunc autein xp̃i munere
missa: crediderunt cx cis tria
milia uirorum. et baptiza¬
ti acceperunt eciam et ip̃i
donum spiritus sancti.

Expanded text:
acta autem hac voce, convenere viri religiosi, qui de diversis nationibus Hierosolymam paschalis festivitatis gratia confluxenebant, olim quidem voce prophetarum promissa, tunc autem Christi munere missa, crediderunt ex eis tria millia virorum, et baptizati acceperunt etiam ipsi donum Spiritus sancti.
Abbreviated transcription (Latin):
tulit contumelias. multi-¬
plicauit inumas. adhibu¬
it maledicta. obprobria.
blasphemias. conuicia.s
omnem postremo in ip̃m
ium furoris effudit. om¬
ma temptamentorum ge¬
nera percurrit. Et sciens ꝙ
humanam naturam in¬
fecisset ueneno: nequaqmͣ
credidit transgressionis ex¬
ortem. quem tot documen¬
tis didicit esse mortalem.
persistit ergo improbus p¬
do. et auanns exactor. in
eum qui nichil ipsius ha¬
bebat in surgere. et dum ui-¬
ciate origuns pre iudiciũ
generalẽ ꝑsequitur: cyro¬
grafum quo intebatur exci¬
dit. Ab illo iniquitatis exi¬
gens penam: in quo nullã
repperit culpam. Soluitur
itaq letifere re paccionis n¬
tis ille nectitur uinculis su
pe. captiuitatis uasa rapiũ¬
tur. Redit in honorem suũ
abantiquis contagis pur¬
gata natura: mors morte
destruitur. natiuitas nati¬
uitate ie paratur. Quom¬
am simul et redempcio au¬
fert seruitutem. et regenera¬
cio mutat originem: et fi¬
des iustificat peccatorem.

Expanded text:
tulit contumelias, multitulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis tis ille nectitur suis vinculipe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justificat peccatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
di elegit uiam. quia ad de¬
struendum opus dyaboli.
non uirtute utecretur potẽcie:
seo racione iusticie. Nam
superbia bostis antiqui. ñ
in merito sibi iomnes ho¬
mines ius tyrannicum
uindicabat. nec in debito
dominatu premebat: quoꝰ
a mãdato di spontaneos in
obsequium sue uoluntati
illexerat. Non itas iuste a¬
mitteret originalem hu¬
main generis seruitutem:
insi de quo subiecerat ui¬
ricors ommpotensq sal¬
uator. ita suscepcionis hu¬
mane moderarctur exordi¬
a. ut uitutem inseparabi¬
lis a suo homine deitatis
per uelamen nr̃e infirmi¬
tatis absconderet. illusa ẽ
sccuri hostis astucia: qui
natiitatem prieri in salu¬
creati. non aliter sibi. qmͣ
omnium nascentium pu¬
tauit obnoxiam. Hidit
crm uagientem atq la¬
crimantem. uidit pãnis
obuolutum. circumcisio¬
ni subditum: et legalis sa¬
crificii oblacione ꝑfunctũ.
agnoiit deinceps solita ĩ
ad uiriles annos de natu¬
ralibus non dubitauit
augmentis .⁊. interhec in¬

Expanded text:
viam elegit, qua ad deviam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos in obsequium suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat viricors omnipotensque Salvator ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine Deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem pueri in salucreati, non aliter sibi 71 quam omnium nascentium putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps solita pue in viriles annos de naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec in
Abbreviated transcription (Latin):
situm non periret. Ingredi¬
tur ergo hec mundi infima.
filius dei de celesti sede descẽ¬
dens: et a paterna gloria
non recedens. nouõ ordine
noua natiuitate generatꝰ
Nouo ordine. quia muisi¬
bilis in sus: iunsibilis est
factus in nr̃is. In compre¬
hensibilis: uoluit compre¬
hendi. Ante tempora manẽ.
esse cepit ex tempore. Unu̾¬
sitatis dominus: seruilem
formam umbrata maie¬
statis sue dignitate suscep̾.l. uͣ.¬
mpassibilis deus: non de¬
dignatus est homo esse pas¬
sibilis. et imimortalis mor¬
tis legibus subiacere. No¬
ua autem natunitate gene¬
ratus. qui a ininolata uir
ginitas concupiscenciam
nesciit. substanciam mĩ¬
strauit. assumpta est caro¬
de matre domini: nacura
non culpa. Creata est forma
serui: sine condicione serui¬
li. Et nouus homo sic con¬
temperatus est neteri: ut et
ueritatem susciperet genis:
dei. cum ad reparandum
humanum genus mefta¬
biliter ci multa sub peterẽt:
hanc potissimum consulẽ

Expanded text:
situm non periret. Ingredisitum non periret. Ingreditur ergo haec mundi infima Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens: novo ordine, nova nativitate generatus. Novo ordine, quia invisibilis in suis, visibilis est factus in nostris: incomprehensibilis voluit comprehendi: ante tempora manens, esse coepit ex tempore: universitatis Dominus servilem formam obumbrata majestatis suae immensitate suscepit: impassibilis Deus, non dedignatus est homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate generatus, quia inviolaginitas concupiscentiam nescivit, substantiam ministravit. Assumpta est de matre Domini, natura, non culpa. Creata est forma servi sine conditione servili, quia novus homo sic contemperatus est veteri, ut et veritatem susciperet generis, Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi
Abbreviated transcription (Latin):
et demens cuius natura
bonitas. cuius uoluntas
potencia. cuius opus mĩa
est:statim ut nos dyabolica
malignitas. ueneno suer
mortificauit inuidie. pre¬
parata renouandis morta¬
libus pietatis suc remedia.
inter ipsa mundi primor¬
dia presignauit: denunciaᷤ
serpenti futurum semẽ mu¬
licns. quod noxii capitis e
latorem humane propa¬
ginis incorrupta natiui¬
qr gliabatur dyabolũ homi¬
nem sua fraude deceptum
duums carusse muncrib:
et mimortalitatis dote nu¬
datum. duram mortis su¬
bisse sentenciam: seqz ĩ ma¬
lis sins quoddam de preua¬
ricatoris consorcio inuens¬
se solatium: deum quoq¬
racionem erga hominẽ quẽ
tanto honore condiderat
antiquam mutasse sentẽ¬
mi secreta dispensacione
consilii. ut incomitabi¬
lis deus. cuius uoluntas
non potest sua benignita¬
tate priuari: primain pie¬
tatis sue disposicionem sa¬
cramento occulcione com¬
pleret: et homo dyabolice ĩĩ¬
quiatis uersucia actus in
culpani: contra dei propo¬

Expanded text:
et clemens, cuet clemens, cubonitas, cuius voluntas potentia, cuius opus mest, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis ellatorem humanae propaginis incorrupta nativioriabatur diabolus, hominem sua frauddivinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam; seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; Deum quoqratione, erga hominem quem in tanto honore condiderat, propriam mutasse senten secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam erga nos pietatis suae dispensationem sacramento occultiore compleret: et homo, diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propo
Abbreviated transcription (Latin):
manitatem: non amisit
diuinitatem. Ita idem deꝰ
et idem homo. In natura
dei equalis pr̃i: in natura
homunis factus est morta¬
crat: ut li beraret quod fece¬
rat. Hec est ergo dominice
natiuitatis magna sollẽ¬
nitas: hec est ergo dici huiꝰ
noua et gloriosa festutaͤ
aduentus dei factus ad ho¬
mines. Itaq dies iste. pro
co quod in eo xp̃c natus ẽ:
natalis dicitur. Quemq
ideo obseruare per reuolu¬
tum circulum anni festa
sollempni celebremus:ut
in meioria reuocetur: ꝙ¬
xultemus in donn¬
no dilectissimi. et
spiritali iocunditate letem:
quia illuxit nobis dies re¬
dempcionis noue. prepara¬
cionis antique. felicitatis
eterne. Ncparatur enim no¬
bis salutis nr̃e annua re¬
uolucione sacramentum:
ab inicio promissum. in
fine redditum: sine fine mã¬
surum. ĩn quo dignum
est nos sursum erectis sen
sibus diuinum adorare
nsterium: ut quod ma¬
gno dei munere agitur. ma¬
gis eeclesic gaudiis celeb¬
tur. Ocus cnim omm potẽs

Expanded text:
manitatem, non amisit manitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortaerat, ut liberaret quod fecerat. Haec est ergo Dominicae Nativitatis magna solemnitas. Haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo quod in eo Christus natus est, natalis dicitur: quemque ideo observare per revolutum circulum anni festiva solemnitate solemus, ut in memoriam revocetur ultemus in Domno, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur, quia illuxit 67 nobis dies redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
Atalis domini
dies ca decausa.
a pr̃ĩbus notiua
sollempnitate institutus
est: quia in co xp̃s pro re¬
dempcione mundi. nasci
corporaliter uoluit prodiõs
ec uirginis utero: qui erat
in pris imperio. Ciius su¬
scepte carins causa hec est. ꝑ¬
postqmͣ enim inuidia dỹa¬
boli parens ille primus spe
seductus mam cecidit. cõ¬
festi exul et perditus ĩ om¬
ni gencre suo: radicẽ ma¬
lice et peccati transouxit.R
Crescebatq in malum ne¬
bementus omne genus
mortalium: diffũsis ubi¬
qz sceleribus. et quod est ne¬
quius: omnium cultib
o terminare peccatum:
consuluit uerbo legis. pro¬
phetis. signis. plagis. pro¬
digis. S cum nec sic qui¬
dem crrores suos ammoni¬
tus agnosceret mundus:
misit deus filium suum
ut carnem indueret. et ho¬
minibus appareret: et pec¬
catores sanaret. Qui ideo
in homine uenit: quia per
seipsum ab hominibus
cognosci non potuit. Ut
autem uideretur. uerbum
caro factum est assumendo
carnem: non mutatum ĩ
carne. assumpsit enim hu¬

Expanded text:
omini dies ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex virginis utero, qui erat in Patris imperio. Cujus susceptae carnis causa haec est. Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul, et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati transduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus s terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis et prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carne indueretur, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim hu
Abbreviated transcription (Latin):
sum hereticos. Innumerabi¬
les quippe hereses sunt: qui
euuangelium sccundum
lucam recipuns. Si prop¬
terea cruentus et tantum
nidex et crudelis est conditor
quia dicit ego interficiam
et uiuificabo peuciam et sa¬
nabo: mainfestissimum ẽ
et ihesum esse filium cuis.
cadem siquidem de eo scripta
sunt. Ecce hic positus est in
ruinam. et in resurreccionẽ
multorum in israel. Non ĩ
resurreccionem tantum: sed
et in rimam.

Expanded text:
rsum haereticos. Innumerabirsum haereticos. Innumerabiles quippe haereses sunt quae Evangelium secundum Lucam recipiunt. Si propterea cruentus et tantum judex, et crudelis est Conditor, quia dicit: Ego interficiam et vivificabo, percutiam et sanabo, manifestissimum est et Jesum ipsius esse Filium. Eadem siquidem de eo scrsunt: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel. Non in resurrectionem tantum, sed et in ruinam.
Abbreviated transcription (Latin):
uident uideant: et qui ui¬
dent ceci fiant. Quomodo
ergo in iudicium uenit
ut non uidentes de nacio¬
nibus uiderent. et qui pri¬
us uidebant de israel ceci
fierent: sic uenit in ruinã
in resurreccionem multoꝵ.
mini saluatoris qui pri¬
us steterant corruerunt:
et qui ceciderant surrexer̃t.
dina hec est interpretacio
de co quod dictum est. Et
ce positus est hic in ruinã.
et resurreccionem multoꝵ
in ifrael. Est autem et alci-¬
us quid intelligendum
aduersus eos. uel maxime
qui contradictorem latrãt:
et hinc inde de ueteri testa
simplicium corda decipiũt.
Aiunt enum. Ecce deus legi
et prophetarum: uidete qͣl
sit. Ego inquit occidam et
ego iuificabo. ꝑcuciam
et sanabo: et non est qui e
cruat de manibus meis.
Audiunt occidam: et non
audiunt uiuificabo. Au¬
duint percuciam: et au di¬
re contempnunt ego sana
quem sensum habeant e¬
go interficiam et iuuifica¬
bo percuciam et sanabo: ob¬
ponam eis testimonium
euuangelii. dicamq adu̾¬

Expanded text:
vident videant, et qui vivident videant, et qui vident caeci fiant . Quomodo ergo in judicium venit, ut non videntes de nationibus viderent, et qui prius videbant de Israel caeci fierent: sic venit in ruinam et resurrectionem multorum. mini Salvatoris, qui prius steterant, corruerunt, et qui ceciderant, surrexerunt. Una haec est interpretatio de eo quod dictum est: Ecce hic positus est in ruinam et resurin Israel. Est autem et altius quid intelligendum adversus eos vel maxime qui contra Conditorem latrant, et hinc inde de Veteri Testamsimplicium corda decipiunt. Aiunt enim: Ecce Deus legis et prophetarum, videte qualis sit: Ego, inquit, occidam et vivificabo, percutiam et ego sanabo, et non est qui se eruat de manibus meis . Audiunt occidam, et non audiunt vivificabo; audiunt percutiam, et audire contemnunt et ego sanabquem sensum habeant, ego interficiam et vivificabo, percutiam et sanabo, opponam eis testimoniam Evangelii, dicamque adve