comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e itansimitat. Ipsa etuĩ hostia sac. missa uoca¬
i pecest: quia transimssa primũ sciliect apa¬
tre nobis ut nobis cũ esses.: postea anobis patri.
ut apuo patrẽ ꝓnobis int̾eaderet. Primũ apatre
nobis ꝑincarnationẽ: postea patri a nobis per
paslonẽ. Moddo insacͣmento primũ apatre nobis
ꝑscĩfictionẽ. qua nobiscũ ẽt̃ ineipit. postea patͥ
a nobis ꝑ oblationẽ. qua ꝑ nobis intercedit. Uel
missa diota est sicut quidã putant. ab emuten¬
do: quia tempore quo sa cerdos incipit conset̾re
crpꝰ dm̃. cathecumim foras emiccuntut. Lecto
cm̃ eugłio: diaconꝰ clamat. Siquis cathecumi
nus adest: exeat foras. Cathecumim sacris mis¬
terũs int̾ esse ñ debent: que nonuisi baptiratis
⁊ xp̃ianis cõmittuntur sicut dequibꝰ dã qͥcathe¬
cuminoꝵ ⁊ ñdũ renatoꝵ tipũ gerebant. scriptũ:¬

Expanded text:
 transmittat. Ipsa etiam hostia sacra, missa vocari potest, quia transmissa est primum scilicet a Patre nobis ut nobiscum esset; postea a nobis Patri, ut apud Patrem pro nobis intercederet. Primum a Patre nobis per incarnationem, postea Patri a nobis per passionem. Modo in sacramento. Primum a Patre nobis per sanctificationem, qua nobiscum esse incipit, postea Patri a nobis per oblationem, qua pro nobis intercedit. Vel missa dicta est sicut quidam putant ab emittendo; quia tempore quo sacerdos incipit consecrare corpus Domini, catechumeni foras emittuntur. Lecto enim evangelio diaconus clamnus adest, exeat foras. Catechumeni sacris mysteriis interesse non debent, quae non nisi baptizatis fidelibus committuntur. Sicut de quibusdam, qui catechumenorum, et nondum renatorum typum gerebant. Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
Nspu alis retinenda. dispensatio cõpleti ⁊ ꝑtstu
cib iste: anuime ñ copeus ⁊ Noli in ipso querere n¬
suetudintꝰ cibi corporalis. Uent adit ut comedi
ñut cõsumat. Uenit ut gstet᷑. ñ ut in corpo
Augustimꝰ uoct̃ ãecelo audit. ꝙ hoc acerrenis il
dici ait respondi ñ potuit. Cibus sũ grandiũ.
crsce ⁊ manducabisme: ñ ut me mutes inte
sicut cibũ earnis cue. s cumutaberis inme. Ite
prudent᷑ discerne. quid insacram̃to dei sensu
erhibitũsit: quid spũi accõmodatũ. Exiã usi
lit. si post cõplctã ꝑceptionẽ aliqͥd iterato sinsei
un hos quoq species ad ꝓpͥetatẽ sensin famulat᷑
us ueritas similitudinus ubiq conseruetur.
lã si maliqꝰ quantũ scilicit sensui ex hibtndũ el
similitudo deficeret: illic ꝓcul dubio sacͣm̃tia
ñ c̃it. s resipsa ꝓ deret᷑. ⁊ manifestarit᷑ eiudat
miraculo: quod ũ conuenit. quã diufides loa

Expanded text:
ualis retinenda, dispensatio completa est, perCibus iste animae non corporis est. Noli in ipso quaerere consuetudinem cibi corporalis. Venit ad te ut comedatur, non ut consumatur. Venit ut gustetur, non ut incorporetur. Augustinus vocem de coelo audivit, quia hoc a terrenis illi dici aut responderi non potuit. Cibus sum grandium, cresce et manducabis me; non ut me mutes in te, sicut cibum carnis tuae, sed tu mutaberis in me. Itaque prudenter discerne, quid in sacramento Dei sensui exhibitum sit; quid spiritui accommodatum, etiam ut si solet post completam perceptionem aliquid iterato senseris; in hoc quoque species ad proprietatem sensui famulatur, ut veritas similitudinis ubique conservetur. Nam si in aliquo quantum scilicet sensui exhibendum est similitudo deficeret, illic procul dubio sacramentum non esset. Sed res ipsa proderetur et manifestaretur evidenti miraculo, quod non co
Abbreviated transcription (Latin):
immultis locis similit᷑. Noli mirari. Qui
locũ fecit. corpꝰ fecit: ⁊ locũ incorpore. ⁊ corpꝰ
unloco. Et quifecit ut corpꝰ unũ in loco uno
eẽt. fccit sicut uoluit. ⁊ si uoluisset alit facẽ
potuisset. Nã ⁊ quando uult alit̾ facit: ⁊ :¬
sicut ipse uult semꝑ. Quia aũt sic ipse fec̃.
ut corpꝰ unũ inloco uno cẽt. tu qd̃ factũ: uidis¬
ti. ⁊ nescis aliuo nͥ qd factũ: qđ uidisti. Iccir¬
co miraris. quando aluio uides. uł audis.
quã uide ⁊ audire consuesti. Ipse aũt ñ mu¬
fitur. quando aliuo facit. ꝗͣ qđ fac̾e̾ consu¬
euit: qr quando illud fecit. sciuit nitunc.
quos alit̾ face̾ potuisset si uoluisset. Iecirco
cũ quid miraris ceperis. ⁊ dixerit fortetibi
cogitacio tua. quomͦ hoc esse possit: cogita
facientẽ. ⁊ desinet ẽẽ mirabile. quicqͥo illus
fuerit. Et siforte mirabile eẽ ñdesierit. tam̃
in credibile nonerit. Si factor om̃ps cogitat᷑.
non erit inpossibile quicquid erit. Qđei Iue¬

Expanded text:
in multis locis. Similiter noli mirari. Qui locum fecit corpus fecit, et locum in corpore, et corpus in loco. Et qui fecit ut corpus unum in loco uno esset, fecit sicut voluit; et si voluisset, aliter facere potuisset. Nam sicut ipse vult semper. Quia autem sic ipse fecit ut corpus unum in loco uno esset; tu quod factum est vidisti, et nescis aliud nisi quod factum est quod vidisti. Idcirco miraris quando aliud vides vel audis, quam videre et audire consuevisti. Ipse autem non miratur quando aliud facit quam quod facere consuevit; quia quando illud fecit scivit, et tunc quod aliter facere potuisset, si voluisset. Idcirco cum quod mirari coeperis, et dixerit forte tibi cogitatio tua quomodo hoc esse possit, cogita scientem, et desinet esse mirabile, quidquid illud fuerit. Et si forte mirabile esse non desierit, tamen incredibile non erit. Si factor omnipotens cogitatur, non erit impossibile quidquid erit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur similit idẽ ipsũ: ⁊ totũ. Totũ hic ⁊
totũ ibi. nec minꝰ inparte quã in toto. nec in
toto maiꝰ quã in parte Quot cũq partes fe¬¬
ceris: in singłis totũ : Nec mireris. opꝰ dĩ ẽ hoc.
Si indiuersis locis potest eẽ unꝰ. quare ñ etiã
insingłis partibꝰ potest eẽ totus. Utrũq

Expanded text:
videtur, similiter idem ipsum est et totum. Totuvidetur, similiter idem ipsum est et totum. Totutotum ibi. Nec minus in parte, quam in toto, nec in toto majus quam in parte. Quotcunque partes feceris, in singulis totum est. Nec mireris, opus Dei est hoc. Si in diversis locis potest esse unus; quare etiam non in singulis partibus potest esse totus? utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inmorcalitatẽ. iã neq dolora neq passionẽ
sentiunt ullã: ⁊ sunt simul. iste que partes
extra calicã ⁊ ertͣ passionẽ. qm̃ hec priora
transierint. Tercia p̾ars incalice ponit᷑. signi¬
ficans eos qui ashuc uiuunt inpassione. donec
⁊ ipsi abhac uita exeant. ⁊ transeant ad caput
suũ. ubi ampliꝰ nec moriantur nec patiant᷑.¬
Qđ conłos a ħeyado dioidi uidet᷑ seden solã syeciẽ
in sacram̃to altaris. quasi diuisũ sit.
uł separatũ ase aut uelut ꝑ menbra clisccrptũ
corpus ip̃i. Ipse integer manet. ⁊inse nec diua¬
ditur nec partit᷑. s tibi seđm speciẽ exhiberi
oporcebat: qd admisticã significationẽ ꝑti¬
nuit. Monstrat gͦ tibi foris spetiẽ. inqua sens.
cuus erudiatur. ⁊ seruat intꝰ corporis sui in
corrupcionẽ. in qͣ unitas eiꝰ nondiuidatur.
Uidetur pars una. ⁊ quasi pars eẽ uidetur.
⁊ totũ ibis ⁊ pars altera uidet᷑. ⁊ quasi altera
uidetur. ⁊ idẽ: ⁊ totũ ipsũ. Et sitercia pars

Expanded text:
et immortalitatem, jam neque dolorem neque passionem sentiunt ullam, et sunt simul istae duae partes extra calicem, et extra passionem, quoniam hinc priora transierunt. Tertia pars in calice ponitur, significans eos qui adhuc vivunt in passione, donec et ipsi ab hac vita exeant, et transeant ad caput suum ubi amplius nec moriantur nec patiant Christi quando dividi videtur secundum solam speciem in sacramento altaris, quasi divisum sit vel separatum a se, aut velut per membra discerptum corpus Christi. Ipse integer manet in se, nec dividitur, nec partitur. Sed tibi secundum speciem exhiberi oportebat, quod ad mysticam significationem pertinuit. Monstrat ergo tibi foris speciem in qua sensus tuus erudiatur, et servat intus corporcorruptionem, in qua unitas ejus non dividitur. Videtur pars una, et quasi pars esse videtur, si totum ibi est. Et pars altera videtur, et quasi altera videtur, et idem est totum ipsum. Et si tertia pars
Abbreviated transcription (Latin):
te ad spũalẽ excitaret. Ideo coiporalit᷑ adte
uenit. ⁊ ex hibuit tibi ad tempꝰ corporalẽ p̃sentiã
suã: ut ꝑillã spũalis inueniret᷑. que ñ auferre¬
tur. Ita ꝑcarnẽ assũptã olim inmundũ uenit.
⁊ sed̾m presentiã coporalẽ ad tempꝰ cũ hom̃ibꝰ
conuersatꝰ est: ut eos adspĩtalẽ presentiã que¬
rendã ⁊ inueniendã excitaret. Postea cõple¬
ta. dispensatione scdđm corporalẽ p̃sentiã re

Expanded text:
ad te venit, et exhibuit tibi ad tempus corporalem praesentiam suam, ut per illam spiritualis inveniretur, quae non auferretur. Ita per carnem assumptam olim in mundum venit, et secundum praesentiam corporalem ad tempus cum hominibus conversatus est, ut eos ad spiritualem praesentiam quaerendam et inveniendam excitaret. Postea completa dispensatione secundum corpor
Abbreviated transcription (Latin):
csentia asscnitie mangñtũ accedit. ut ꝑ io q
accedit. id ad qđ accedit maiꝰ fiat. s transicu
ut id qđ accedit cũ illo adqd̃ accedit unũ
ut de pane corpꝰ. ipĩ ẽẽ accipiat. nec quasi
nouũ corpꝰ subico factũ demutata essentia.
s in ipsũ corpꝰ uerũ mutatã essentiã. Nec ips
substantiã ꝑanis ⁊ uini in nichilũ redactã

Expanded text:
essentia in essentiae augmentum accedit, et per id quod accedit, id ad quod accedit majus fiat, sed transitione, ut id quod accedit, cum illo ad quod accedit, unum  dicimus, ut de pane corpus Christi esse accipiat, nec quasi novum corpus subito factum de mutata essentia, sed in ipsum corpus verum mutatam essentiam; nec ipsam substantiam panis et vini in nihilum red
Abbreviated transcription (Latin):
mniat Alia pars corporis ÷ imenbris illis
queiã secuta sunt caput. ⁊ sunt cũ ipso capi¬
te. ubir ipsũ caput. sicut scriptũ÷ ubicũq
suerit corpus: illic congregabuntur aqͥle.
Illicgͦ qui iã de hac uita enerunt. quorũ
corpora insepulchris requiescunt. anune
cil ap̃osunt. istisunt pars corporis alitta.

Expanded text:
oris una est. Alia pars corporis est in membris illis, oris una est. Alia pars corporis est in membris illis, quae jam secuta sunt caput; et sunt cum ipso capite, ubi est ipsum caput. Sicut scriptum est: Ubicunque fuerit corpus, ibi congregabuntur aquilae . » Illi ergo qui jam de hac vita exierunt, quorum corpora in sepulcris requiescunt, et animae cum Christo sunt, isti sunt pars corporis altera;
Abbreviated transcription (Latin):
cep̃eẽ aliuo qđ ñ fuit: ⁊ ipsaĩ quod cepit ẽẽ
crea ec̃ ñ accepit. qr panis fuut. s ipsa ał esse
accepit. quando desĩt ẽẽ qđ̃ fuit. Hoc exp̃s¬
sius distinximꝰ. ꝑꝑ eos qui ex sua ratione fidci
p̃iudiciũ faciunt. ⁊ scnsu suo incelentes asse¬
rere nitunt᷑. uł hoc eẽ solũ qđ cernit᷑. uł talc
ẽẽ qd credit᷑. hoc ÷ quia sola panis ⁊ nini spe¬
cies cernitur. solã ibi et̃ panis ⁊um substan.
ciã. uł quia ibi substancia corporis ⁊ sangui¬
nis. ap̃i credit᷑. passibilit̾ ei inet̃ spociẽ ⁊ qͣlita¬
tẽ panis ⁊ uini q̃ cernit᷑. quasi ñ possit species
apparere cuiꝰ ñ adsit substançia. uł substantia
latere cuiꝰ ñ appareat forma. Iuid sisnificant¬
que in altari fiunt decorpore. ip̃i.
misticã significationẽ habent. Est eñ corpꝰ
ap̃i uniuersa eccłia. caput scilicet cũ m̃bris.
Et inuenunt᷑ incorpore isto quasi tres partes.
ex quibꝰ cotũ corsꝰ constat. Una parsẽ ipsũ

Expanded text:
esse aliud quod non fuit, et ipsum quod coepit esse ex ea esse non accepit, quia panis fuit; sed ipsa ejus esse accepit quando desiit esse quod fuit. Hoc expressius distinximus propter eos qui ex sua ratione fidei praejudicium faciunt, et sensu suo incedentes asserere nituntur, vel hoc esse solum quod cernitur; vel tale esse quod creditur, hoc est, quia sola panis et vini species tiam; vel, quia ibi substantia corporis et sanguinis Christi creditur possibiliter ei inesse speciem et qualitatem panis et vini quae cernitur, quasi non possit species apparere cujus non adsit substantia, vel substantia latere cujus non appareat forma. DIVISIO. Quanae in altari fiunt de corpore Christi mysticam significationem habent. Est enim corpus Christi universa Ecclesia, caput scilicet cum membris, et inveniuntur in coex quibus totum corpus constat. Una pars est ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ut assereret qd scdm cõmunionẽ nature erant.
Nominandus erat incrinitate pater ifilius. ⁊ sũpta
sunt uocabula ipsa abusu humano. ciui primo da¬
tasunt: ⁊ quod scđ̾m aliquid tam̃ simile erat. in
toto similit̃ dicendũ erat. Et cauit prudentia.
eloquii sacri. ne plena similitudo crederetur int̾
disparia: sundĩtate pat̾prior. aut filius postĩor
diceretur. Sic enĩ se in hominibus natura habet.
ut pat̾ esse non possit qui ñ fuerit filio prior. heq
filius qui patre posterior nonsit. Idõ patri potentia
assignata÷ ⁊ sapientia filio: non quia magis erat.
s quia minus esse credi poterat. duerat enim
setiptuta scã quia as̃ pat᷑ at. ⁊ audiuit hochomo
quihominẽ patre inderat. dm̃ patiẽ noniuiaerat.
⁊cogerae eept scłm hominẽ quẽ uiderat. euum

Expanded text:
sereret quod secundum communionem naturae erant. Nominandus erat in Trinitate Pater et Filius; et sumpta sunt vocabula ipsa ab usu humano, cui primo data sunt. Et quod secundum aliquid tantum simile erat, in toto similiter dicendum erat. Et cavit prudentia eloquii sacri ne plena similitudo crederetur inter disparia, si in deitate Pater prior aut Filius posterior diceretur. Sic enim se in hominibus natura habet ut Pater esse non possit, qui non Filio fuerit prior; neque Filius qui Patre posterior non sit; ideo Patri potentia assignata est, et sapientia Filio; non quia magis erat, sed quia minus esse credi poterat. Dixerat enim Scriptura sancta quod Deus Pater est; et audivit hoc homo, qui hominem Patrem viderat, Deum Patrem non viderat; et cogitare coepit secundum hominem quem viderat aerum
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinẽ humanã quedã de dõ dici audiret.
Ds̃ gͦ trinitas trina hac iurtute om̃ia oꝑa sua cũ¬
sũmauit. ut ꝑ fectũ ꝑfecta sequerent᷑ : ⁊emularen¬
tur auctorẽ suũ. tuncta que fecerat. Quic quio
eñi intempore apparuit. ante tempora ineternita.¬
te dispositũ fuit: ⁊ ipsa dispositio eterna. coet̾nã
habuit causã. rerũ om̃iũ uoluntatẽ ereatoris. qua
factũ÷ ut fieret quicquid factũ: ⁊ psa facta ñ÷.¬

Expanded text:
consuetudinem humanam quaedam de Deo dici audiret. consuetudinem humanam quaedam de Deo dici audiret. Deus ergo Trinitas trina hac virtute omnia opera sua consummavit, ut perfectum perfecta sequerentur, et aemularentur auctorem suum cuncta quae fecerat. Quidquid enim in tempore apparuit, ante tempora in aeternitate dispositum fuit; et ipsa dispositio aeterna, coaeternam habuit causam omnium rerum voluntatem Creatoris, qua factum est ut fieret quidquid factum est, et ipsa facta n
Abbreviated transcription (Latin):
tie potentĩ ne crederes inpocentẽ. aut minꝰ potentẽ.
nec solũ pocentẽ s eciã om̃potencẽ. Nongͦ quia solꝰ
hoc: pat̾. solus hoc esse dicebatur: s quia minus
hoc eẽ pat̾ solus putabat᷑. Rursũ c̃ dic̾e̾t scriptura
siliũ dm̃. neputaret homo qui humana nouerat.
diuna ñ nouerat. minorationẽ quandã sensus
untelligentie ẽẽ infilio. quasi adhuc infra per¬
fectionẽ etatis cõsũmate: addidit. sapientẽ. ñ quia
singularit᷑ hoc ipse erat. quod esse c̃mune om̃ibꝰ
erat: s quia singularit̾ ipse erat. deqͦ magis anhoc
inflationis. ⁊ cumoris. ⁊ consternebatur c̃scientia.
humana ad dm̃: ꝓrigore ⁊ crudelitate. Et subse¬
cuca ÷ scriptura. ⁊ temꝑauit dictũ suũ. spmbe.
nignũ nominans. necrudelis putaretur quimitis
erat: ⁊distuiͨta sunt ꝑsonalit̃. que substantialit᷑
cõmunia erant: ut humana mens diuinorũ ueri¬
tatẽ. ñ scđm humana estimare disceret: cũ contͣ

Expanded text:
impotentem aut minus potentem; nec solum potentem, sed etiam omnipotentem. Non ergo quia solus hoc est Pater, solus hoc esse dicebatur; sed quia minus hoc esse solus Pater putabatur. Rursum cum diceret Scriptura Filium Deum, ne putaret homo qui humana noverat, divina non noverat, minorationem quamdam sensus et intelligentiae esse in Filio, quasi adhuc infra perfectionem aetatis consummatae, addidit sapientem; non quia singulariter hoc ipse erat quod esse commune omnibus erat; sed quia singulariter ipse erat de quo magis an hoc inflationis et tumoris; et consternebatur conscientia humana ad Deum pro rigore et crudelitate; et subsecuta est Scriptura, et temperavit dictum suum Spiritum benignum nominans, ne crudelis putaretur qui mitis erat; et distincta sunt personaliter quae substantialiter communia erant, ut humana mens divinorum veritatem non secundum humana aestimare disceret, cum contra
Abbreviated transcription (Latin):
patruelis. sororis patruelis. consobrini consobri¬
ne. amitimi amitime. fili filia prior sobrinꝰ
sobrina. Hiisunt patrui magni. amite mag.¬
ne. auuncłi magni. mat̾tere magne filius¬
uł filia. Serto gradusunt supra: tritauus¬
tritauia. Insia: trinepos crineptis. Extransu̾¬
so: fris sororisq abnepos ab neptis. Et conuenien¬
ter abpat̾uus ab amita. id÷ ab aui filiꝰ uł filia.
Item sobrini sobrint quiq ue ex fr̃ibꝰ uł sororibꝰ
patruelis uł consobrinis uł amitis ꝑgenerant᷑.
filiꝰ filia. Hactenꝰ ostendisse sufficiet. quẽ ad¬
modũ gracdus cognationis nument᷑. Namq
ex his palã÷ intellige̾ quẽ ad modũ ult̾uis
quoq gradus numerare debemꝰ. Quippe sẽꝑ
generata queq psona gradũ adiciat. ut lon¬
ge faciliꝰsit responde quantoquisq gradusit.
quã ꝓpria cognationis appellatione quẽꝗꝙͣ de

Expanded text:
patruelis sororis patruelis, consobrini et consobrinae, amitini amitinae filius filia, proprior sobrinus sobrina hi sunt patrui magni amitae magnae avunculi magni materterae magnae filias filia. Setritavia, infra, trinepos trineptis; ex transverso fratris sororisque abnepos abneptis. Et consequenter abpatruus, abamita, id est abavi frater et filia. Item sobrini, sobrinae, qui quaeve ex fratribus vel sororibus patruelibus vel consobrinis vel amitinis progenerantur, filius, et filia. Hamodum gradus cognationis numerentur. namque ex his palam est intellegere quemadmodum ulterius quoque gradus numerare debemus: quippe semper generata quaeque persona gradum adiciat, ut longe facilius sit respondere, quoto quisque gradu sit, quam propria cognationis appellatione quemquam de
Abbreviated transcription (Latin):
gradu incipit. Ac ea q̃ extransuero numiant᷑
a scdo. Primo gradu÷ supͣ pat̾. mat̾. infra filiꝰ¬
uł filia. Scdo supͣ auus auua. Infra nepos nep.¬
cis. Ex transu̾so fr̃ ⁊ soror. Tercio supͣ pauus ꝑ¬
auia. Infra.: ꝓnepos ꝓneptis. Eartransuerso frissoro
risq filiꝰ uł filia. Et conuenient̃ patruus amita.
qui apud eos ꝓprie. MnTpc oc. appellat᷑. ⁊ pro¬
miscue. ONeycoo dicit᷑. Amita: patrissoror.
Mat̾tera: matris soror. Consobrunꝰ consobrina
id÷ qui queue ex fr̃ibꝰ aut sororib᷑ ꝓ generant᷑.
S quidã qui recte consobrinos eos ꝓprie pu
tant dici. qui exduabꝰ sororibꝰ generantur.
quasi consororinos. eos uero qui exduobꝰ ꝑ gene¬
rantur. fr̾ibꝰ ꝓprie fraẽs patrueles uocari. Si
autt̃ ex duobꝰ fribus filie nascerent᷑. sorores
patrueles appillant᷑. at eo qui ex frt̃ ⁊ sorore ꝓ.¬
generantur. amitimos ꝓprie dici. Amitune

Expanded text:
gradu incipit. At ea quae ex transverso numeratur gradu incipit. At ea quae ex transverso numeratur a secundo. Primo gradu est supra pater mater, infra filius filia. Secundo supra avus avia, infra nepos neptis, ex transverso frater soror. Tertio supra proavus proavia, infra pronepos proneptis, ex transverso frisque, filius filia. Et consequenter patruus, amita; qui apud eos proprie, μητρῷός appellatur et promiscue θεῖος dicitur. Amita est patris soror, matertera est matris id est quicunque vel ex fratribus aut sororibus progenerantur. Sed quidam recte consobrinos eos proprie dici putant, qui ex duabus sororibus progenerantur, quasi consororinos. Eos vero qui ex duobus progenerantur fratribus, proprie fratres patrueles vocari. Si autem ex duobus fratribus filiae nascerentur, sorores patrueles appellantur. At eos qui ex fratre et sorore progenerantur, amitinos proprie dici. Amitae
Abbreviated transcription (Latin):
uł inixiiii. llam in .uiii. gradibꝰ si canonice ⁊
usualit̃ mumerant᷑ om̃ia ꝓpinquitatũ noĩa
continent̃. ultra quos nec consanguinitas in¬
uenitur. nec nomina repperiuntur. nec suc¬
hinc ualeat ambiguitas reman̾e: aliã quã
quidã faciunt nuumerationẽ. inhas ettã dis¬
putacione diximꝰ finiendã. Sunt cnĩ qͥdã¬
qui non afr̃ibꝰ s afiliis eoꝵ id: patruelibꝰ
uł consałrinis genalogiã nimꝰare incipiunt.
dicentes filios frm̃ inprima generatione
conputari debere. quia fr̃s quasi quidã trunoꝰ
ex quo ceteri ramusculi ouant᷑ existant. S nec
ista graduũ. conputacio bene si intellecta fue¬
tit ab ea quã superiꝰ ex posuimꝰ insentencia
oc loco necessaruĩ: expon̾e. quẽ admo¬
dũ gradus cognationis num̾ent᷑. Qua
uire inprimis admonendi sumꝰ cognationẽ
aliã sup̃ numerare. aliã infra. aliã extrans¬
uerso.. que etiã ꝙ lat̾e dicit᷑. Supior cogna
Et suꝑior quidẽ cognatio ⁊ inferior aprimo

Expanded text:
ione. Nam in septem gradibus, si canonice et usualiter numerentur, omnia propinquitatum nomina continentur. Ultra quos nec consanguinitas invenitur, nec nomina graduum reperiuntur, nec suchinc valeat ambiguitas remanere; aliam, quam quidam faciunt, numerationem, in hac etiam disputatione duximus finiendam. Sunt eniribus, sed a filiis eorum, id est patruelibus, vel consobrinis, genealogiam numerare incipiunt, docentes filios fratrum in prima generatione computari debere: quia fratres, quasi quidam truncus ex quo caeteri ramusculi oriuntur, existunt. Sed nec ista graduum computatio, si bene intellecta fuerit, ab ea quam superius exposuimus in sententia Hoc loco necessarium est exponere, quemadmodum gradus cognationis numerentur. qua in re inprimis admonendi sumus cognationem aliam supra numerari, aliam infra, aliam ex transverso, quae etiam latere dicitEt superior quidem et inferior cognatio a primo
Abbreviated transcription (Latin):
graduũ mentie facdis m̃si ut hcr̃editas. uł suc¬
ccssio abuna adaliã ꝓsonã int̾̃ eblisangauntes
deserat᷑. Hac gͥ de causa quia hartditatis ne¬
queunt deferri. nisi ae una aalt̾m nsonã
iaõ curauit scłatis imꝑator in singłis ꝓsius

Expanded text:
graduum mentio facta est, nisi ut haereditas vel sucgraduum mentio facta est, nisi ut haereditas vel successio ab una ad alteram personam inter consanguineos deferatur. Hac igitur de causa quia haereditates nequeunt deferri nisi de una ad alteram personam, ideo curavit saecularis imperator in singulis personis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s uł sorqes unt̾so sint in seda genetatione.
filũ goꝵ uł filie uiquardãs nepotes uł neptes
coꝵ in sexta. Taliq mͦ ꝓgeñiẽ conputantes.
deinceps uiros acmulieres int̾se poss nup¬
cialia iura contrahe. ⁊ adhui̾modi ꝓphanũ
errorẽ confirmandũ. in argum̃to assummthese.¬
gauit e successionibꝰ donsanguinoꝵ. Qitibꝰ
confisi estiuatre moliunt᷑ sĩs in scdo gradu
eise nummeratos. filios eoꝵ inquarto. nẽpotes
inGͭi. Sic seriẽ genealogiẽ terminantis: nu¬
merationẽ scõꝵ patrũ ⁊ antiꝗͣ eccłie conputa¬
cionẽ ad nos usq ꝑ ductã ꝑuersa quadã callidi¬
tate disturbare tutuntur. nesuero dõ annuen¬
te hanc questionẽ discut̾e eurauimꝰ insinodo
habita inlateranensi consistorio. conuocatis ad
hoc opꝰ ꝙpĩs ⁊ elericis atq iudicil ꝰ amersarũ
ꝓuintiarũ. Deniq uentilatis diu legibꝰ ⁊ sacͥs
canonibꝰ distinete inucnim᷑ abaliã acq aliam
cionẽ. Inlegibꝰ siquidẽ obnichil aliuo ipsoꝵ

Expanded text:
s vel sorores inter se sint in secunda generatione; filii eorum vel filiae, in quarta; nepotes vel neptes eorum, in sexta. Talique modo progeniem computantes et deinceps viros ac mulieres inter se posse nuptialia jura contrahere. Et ad hujusmodi profanum errorem confirmandugavit de successionibus consanguineorum. Quibus confisi ostendere moliuntur fratres in secundo gradu esse numeratos, filios eorum in quarto, nepotes in sexto. Sic seriem genealogiae terminantes, numerationem sanctorum Patrum et antiquam Ecclesiae computationem, ad nos usque perductam, perversa quadam calliditate disturbare nituntur. Nos vero, Deo annuente, hanc quaestionem discutere curavimus, in synodo habita in Lateranensi consistorio, convocatis ad hoc opus episcopis et clericis, atque judicibus diversarum provinciarum. Denique, diu ventilatis legibus et sacris canotionem. In legibus siquiden ob nihil aliud ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
to in ipsis legibꝰ sub intulit imꝑator: hactenus
ostendisse sufficiat quẽ admodũ gradus cog.¬
nationis numerentur. Nlamq ex his palã ÷ in
ostendit᷑ : tales gradus quales isti conputant.
cẽ decernat. Ubi enĩ ultͥiores gradus apte
indicat. non sex tantũ gradus si sexfinitis adhuc
cẽ alios numerandos. Ut gͦ ueridice leges sint
i ueraces sint canones dicamꝰ hoc qđ ueritas
gradu. Utraq enĩ computacio sicut suꝑus di¬
ninꝰ. uno sine concluditur. Nlamq duo gradꝰ
legales. unũ gradũ canonicũ esficiunt. fracteᷤ
itaq qui scđm scłares leges dicunt᷑ in scdđo.
uista canones nunan numerant᷑ in primo.
filii frm̃ qui illie numerant᷑ inquarto: hic
conputantur inscd̾o. Nepotes uero guiibi con¬
putantur inseito. istic numerant᷑ intercio.
Sic de inceps qui in legibꝰ scribunt᷑ ui umͣ unxͣ.¬

Expanded text:
to, in ipsis legibus subintulit imperator: Hactenus ostendisse sufficiat, quemadmodum gradus cognationis numerentur. Namque ex his palam est iostenditur, tales gradus, quales isti computant, esse decernat. Ubi enim ait ulteriores gradus, aperte indicat non sex tantum esse gradus; sed sex finitis adhuc esse alios numerandos. Ut ergo veridicae leges sint, et veraces sint canones, dicamus hoc quod veritas gradu. Utraque enim computatio, sicut superius diximus, uno fine concluditur. Namque duo gradus legales unum gradum canonicum efficiunt. Fratres itaque qui secundum saeculares leges dicuntur in secundo, juxta canones numerantur in primo; filii fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic computantur in secundo. Nepotes vero qui ibi computantur in sexto, istic numerantur in tertio. Sic deinceps qui in legibus scribuntur, in
Abbreviated transcription (Latin):
on singuinitas adñse paulatĩ ꝓpagnũ
ordinibꝰ dirimens. usq ao ultuũ gͣdũ
sub tra rerit. ⁊ ꝓpinquitas esse desierit. eã rurs
lex matrimonii uinculo repetit ⁊ quiodã modo
reuocat sugientẽ. Ioõ aut̃ usq adsextũ generis
gradũ consanguinitas constituta:: ut sicut .ui.
etatibꝰ minidi generatio ⁊ hominis statꝰ finitur.
ita ꝓpinquitas gen̾is tot gradibꝰ cerminetur hoc
Ilis seo sũ uinctis: ex radiec illiꝰ crinci egredum¬
tur. istiramusculi. Nepostmeptis primꝰ. ꝓ repoᷤᷤ

Expanded text:
onsanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodam modo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constitutaaetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminetur hoc Illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi. Nepos et neptis, primus; pronepos et
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ cordis. Sic loquit᷑ om̃is natura auctorẽ suũ:
uindicat qđ factũ ẽ. opificẽ. intelligendi sensũ ha-
c sunt inhis simula era quedã quasi de longe
significantia. ⁊ habentia similitudinẽ ꝓparte:
quedã uͦ. expressa imagine. ⁊ ꝑfecta emulatione
consignata: clarã demonstrationẽ esfficiunt. Inhis
g citiꝰ qđ inuisibile dĩ. ẽ. agnoscit᷑: inquibus eui¬
dentiꝰ manifesta declaratione demonstratur. E a
namq ꝑfectiꝰ auctorẽ suũ manifestant: q̃ illius si¬
militudini uicinus appropinquant. Hoc autẽ est
ipsa tacionalis creatura. que excellent᷑ ⁊ ꝓprie ad illiꝰ
similitudinẽ facta ẽ: que tunc eitiꝰ creatorẽ suũ
quẽ nonuidet agnorcit. cũse ipsã ad illius ymagi.

Expanded text:
verbum cordis; sic loquitur omnis natura ad auctorem suum, verbum cordis; sic loquitur omnis natura ad auctorem suum, et indicat quod factum est opificem intelligendi sensum habevenitur in ipsa. Et sunt in his simulacra quaedam quasi de longe significantia et habentia similitudinem pro parte. Quaedam vero expressa imagine, et perfecta aemulatione consignata, claram demonstrationem efficiunt. In his ergo citius quod invisibile Dei est agnoscitur in quibus evidentius manifesta declaratione demonstratur. Ea namque perfectius auctorem suum manifestant: quae illius similitudini vicinius appropinquant. Hoc autem est ipsa rationalis creatura, quae excellenter et proprie ad illius similitudinem facta est; quae tunc citius creatorem suum quem non videt agnoscit, cum seipsam ad ill
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso homine. donec ereat ⁊ manifestetur
ꝑuerbũ: ita sapientia dĩ inuisibilis fuit. ⁊ non
potuit cognosci. nͥ ab ipso solo cuius erat. donec
manifestata ꝑ opus suũ. Et erat ipsa sapientia
uerbũ. s quasi uerbũ intrinsecũ ⁊ ab sconditũ.
quod omnino sciri non poiset. nisi ꝑuerbũ extrin¬
secũ manifestaret᷑: quẽ ad modũ i cogicatio
hominis quasi incrinsecũ uerbũ illius. est.
quos latet. ⁊ absconditũ.ẽ : donec reueletur
ꝑprolationiꝰ gͥ oris. Et est. ipsa prolatio uocis.
uerbũ. similiter ut uerbũ. ẽ. cogitacio cordis:
s uerbũ quoo manifestũ. est ꝓdit ⁊releuãt.:¬
pebã qđ est occultũ. Si. ⁊ indõ uerbũ inerttin¬
sreũ ⁊ occultĩ ⁊ imiusibile. uerbũ fuit cordis eius.
Et sunentia erat. hoc uerbũ. ⁊ inuisibile. donec ma¬
nifetatu e. ꝓuerbũ extrinsecũ qđ uisibile factũest.
qđ erãt ꝯpus esꝰ: sicut ꝑuerbũ oris. manifestatũ ÷

Expanded text:
donec exeat et manifestetur per verbum, ita sapientia Dei invisibilis fuit et non potuit cognosci nisi ab ipso solo cujus erat, donec manifestata est per opus suum. Et erat ipsa sapientia verbum. Sed quasi verbum intrinsecum et absconditum quod omnino sciri non posset nisi per verbum extrinsecum manifestaretur; quemadmodum cogitatio hominis quasi intrinsecum verbum illius est quod latet et absconditum est donec reveletur per prolationem oris; et est ipsa prolatio vocis verbum similiter ut verbum est cogitatio cordis. Sed verbum quod manifestum est prodit everbum quod occultum est. Sic et in Deo verbum intrinsecum et occultum et invisibile verbum fuit cordis ejus; et sapientia erat hoc verbum et invisibile, donec manifestatum est per verbum extrinsecum quod visibile factum est, quod erat opus ejus. Sicut per verbum oris manifestatum est
Abbreviated transcription (Latin):
giũ inuentũ. ẽ: cũ agnosc̾e̾ cepit ipsa qđ erat inse.
⁊ exeo consicdauit qđ erat suprase. Uidit eñi qm̃
ex ipsa nascitur sapientia: que.ẽ. in ipsa. Et diliga
ipsa sapientiã suã. ⁊ ꝓcedit amor exipsa. ⁊ sapien¬
cia sua quo amat eam genitã dese. ⁊ inse manen¬
tẽ nondiuidit ase. ¶. apparent tria quedã inuno.
mens: sapientia. ⁊ amor: ⁊ est mens. ⁊ sapientia
demence. ⁊ demente ⁊ sapientia amor. Ec surgite
trinitas quedã: ⁊ unitas nonrecedit. ¶. sunt
simul trinitas ⁊ unitas. sed̾m potestatẽ ⁊ yma¬
ginis iurtutẽ. Et conscendit mens ab istis ꝑhec
inluminata: ⁊ considerat ereatorẽ suũ sapientẽ
c̾e. ⁊ sapientiã hab̾e. ⁊ exipso e̾t̾. sapientiã suam.

Expanded text:
ntum est cum agnoscere coepit ipsa quod erat in se, et ex eo consideravit quod erat supra se. Vidit enim quod ex ipsa nascitur sapientia quae est in ipsa; et diligit ipsa sapientiam suam; et procedit amor ex ipsa; et sapientia sua quo amat eam genitam de se, et in se manentem non dividit a se. Et apparent tria quaedam in uno: mens, sapientia et amor: et est mens et sapientia de mente; et de mente et sapientia amor; et surgit Trinitas quaedam, et unitas non recedit, et sunt simul Trinitas et unitas secundum potestatem et imaginis virtutem. Et conscendit mens ab istis per haec illuminata, et considerat creatorem suum sapientem esse et sapientiam habere, et ex ipso esse sa
Abbreviated transcription (Latin):
De discraeᷤ nominum intrrinitate. & oeiu¬
t posuit nomina fides: quibus significaretur
quos eredit᷑. Et dictus ẽ pater intrinitate:
quia ab ipso fileꝰ erat. qui desua substancia erat.
Qui eñi gignit de sua substantia gignit õ queat
ipse est gignit. Ec ꝓpterea aquo erat quicũ ipso.
erat. id.ẽ. quod ipse pat̾ dictus ẽ: quia ab ipso erat
filius. Quiaũt abutroq erat. utruisq filius ñ
erat. ne duo essent patres unus filis̃. n pater qͥ filiꝰ
diceretur. ⁊ c̃funderet᷑ crinitatis discretio: s sp̃s
sc̃s patris ⁊ filii. ꝓcedens apatre ⁊ filio. ⁊ ꝓfessa. ẽ

Expanded text:
De discretione nominum in Trinitate Posuitque nomina fides quibus significaretur quod creditur; et dictus est Pater in Trinitate, quia ab ipso Filius erat, qui de ipsius substantia erat. Qui enim gignit et de sua substantia gignit; id quod ipse est, gignit. Et propterea a quo erat qui cum ipso erat idem quod ipse erat, Pater dictus est; quia ab ipso erat Filius Qui autem ab utroque erat, utriusque Filius non erat, ne duo essent patres unius Filii; et Pater qui Filius diceretur, et confunderetur Trinitatis discretio; sed Spiritus sanctus Patris et F
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ordo uniuersitatis id ẽ perseuerans Ecadic̃
ipsa ratiõe qm̃ nichil nouũ dõ. ẽ. ut illudd tunc
uel nunc amare incipiat quod prius ñ nouerit.
aut obliuisci sic̃ homo dilectionis antique ut
inmemoriã ñueniat qđ priꝰ cognitũ fucrit: aut
errare. bonũ estimans qđ malũ est: ut diligat
illud qđ ñoportet: ⁊ postea quasi penitens ⁊ mu¬
tans cor. ⁊ affectũ uarians cũ ceꝑit agnoseere
errorẽ suũ. quia ħ. digna dõ non sunt: nec ꝓbat
ratio ut ita sentiamus de illo qui sapiens. est
ibonꝰ. ⁊ ꝑfectus. ⁊ ñ inuenitur mutabilitas ineo
ulla. c̃ om̃ia mutabilitatis geña fucrint incsicd̃a¬
ciõe
ad ducta: siue que in corporibus inueniuntur siue
que sp̃uum naturã contingunt. Quibos modis eor

Expanded text:
rdo universitatis idem perseverans. Et adjicit ipsa rationem, quoniam nihil novum Deo est ut illud tunc vel nunc amare incipiat quod prius non noverit; aut oblivisci sicut homo dilectionis antiquae, ut in memoriam non veniat quod prius cognitum fuerat; aut errare bonum existimans quod malum est, ut diligat illud quod non oportet; et postea, quasi poenitens et mutans cor et affectum varians cum coeperit agnoscere errorem suum. Quia haec digna Deo non sunt, nec probat ratio ut ita sentiamus de illo qui sapiens est et bonus et perfectus; et non invenitur mutabilitas in eo ulla, cum omnia genera mutabilitatis fuerint in consideratione adducta; sive quae in corporibus inveniuntur, sive quae spirituum naturam contingunt. CAP. XV. Quibus modis cor
Abbreviated transcription (Latin):
c approbauit ħ. tatio. ⁊ acquieuit. ⁊ duit.
quia unus nec collectionẽ liuersorũ. net᷑bã
fac̾et. nec ẽposicione parciũ ne massã formaret.
nec similitudine multoꝵ ne płalitas suꝑflua.
ł singłaritas inꝑfecta appareret. Om̃is enĩ unitas
insimilitadine sola c̃sistens. plurimoꝵ. aut inꝑ¬
fectionẽ ostendit inparte. si munꝰ habeat singła:
aut suꝑ fluã geminationẽ in toto. si ꝑfectasunt
uniuersa. ⁊ ñ÷ inhis om̃ibus unitas uera. s emu¬
lantur solũ ħ. unicatẽ: quia quodãmͦ appropin.¬
quant ei. s c̃tingunt ad illã. qm̃ ẽẽ unũ non . ẽ.
⁊ quod sunt uere unũ ñsunt: s unuintur tantũ.
⁊ accedunt ad se: ⁊ fit illis simul eẽ. ⁊ c̃uenire

Expanded text:
 Approbavit haec ratio et acquievit, et dixit quod unus, nec collectione diversorum ne turbam faceret; nec compositione partium, ne massam formaret; nec similitudine multorum, ne pluralitas superflua vel singularitas imperfecta appareret. Omnis enim unitas in similitudine sola consistens plurimorum, aut imperfectionem ostendit in parte si minus habent singula, aut superfluam geminationem in toto, si perfecta sunt universa. Et non est in his omnibus unitas vera, sed aemulantur solum haec unitatem, quia quodammodo appropinquant ei; sed non contingunt ad illam, quoniam unum non est; et quod sunt vere unum non sunt, sed uniuntur tantum et accedunt ad se. Et fit illis simul esse et convenire
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ omino. Non enĩ augrri potest qui umensus:
nec minui qui unt nec loco mutari quiubique ẽ
nec cẽpore qui et̃nꝰ. ẽ: nec cogniciõe qͥsapientissimꝰ
t clamat creatura foris. ⁊ probat ratiõem
hanc: ⁊ cõmendat qm̃ ita. est ꝙ. de monstiat
sũma pulcͥtudo oꝑis ꝑfectã ẽẽ sapientiã condi

Expanded text:
Deus omnino. Non enim augeri potest qui immensus est; nec minui qui unus est. Nec loco mutari qui ubique est; nec tempore qui aeternus est. Nec cognitione qui sapientissimus est; eum. Clamat creatura foris et probat ipsa rationem hanc, et commendat quoniam ita est. Et demonstrat summa pulchritudo operis perfect
Abbreviated transcription (Latin):
ter non portabit iniquitatẽ filii. ut nũꝗͣ aliena pec¬
cata noceant. nisihis qui ea peccando imitant᷑. C ũ
eñi contra id qđ dictũ fuerat patres comederunt
uuã accerbã. ⁊ dentos filioꝵ obstupescunt. opposi¬
tũ sit. filius non portabit iniquitatẽ patris. ⁊ pat̾
non portabit iniquitatẽ filii. anima que pecca¬
uerit ipsa morietur: necesse ẽ ut si inpͥori senten¬
cia p̃cedentiũ patrũ peccata ad subsequentes
filios transire signifaͥcatũ accipimꝰ. insubseqͥnti
asertione suo queq peccato te neri neꝙ p̃cedenti
peceata patrũ adsubsequentes filios redundare intel
ad flios nontranseunt. s originale solũ. qđ ceteris

Expanded text:
ter non portabit iniquitatem filii, ut nunquam pecter non portabit iniquitatem filii, ut nunquam peccata aliena noceant nisi iis qui ea peccando imitantur. Cum enim contra id quod dictum fuerat: Patres comederunt uvam acerbam et dentes filiorum obstupescunt , oppositum sit: Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii. Anima quae peccaverit ipsa morietur . Necesse est ut si in priori sententia praecedentium patrum peccata ad subsequentes filios transire significatum accipimus, in subsequenti assertione suo quemque peccato teneri, neque praecedentia peccata patrum ad subsequentes filios redundare intellad filios non transeunt, sed originale solum, quod caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
discreti ⁊ essentialit̾ ab inuicẽ diuisi. pat ⁊ filiu
oꝑantur. E aquo em̃ filius apatre ⁊ pat afilio aliꝰ
ins inꝑsona effectus: sic̃ uterq pprio arbitrio
oꝑari habet. sic qđ alt̾ facit de inceps alteri in pu¬
tari nondebet. Quod gͦ dictũ: reddã peccata pa¬
trũ infilios. de illis peccatis intelligi oportet. que
patres conmiserunt priꝗͣ de ipsis nascerent᷑ hi
ad quos peccata eoꝵ redundare debuerunt. Q̃re
nẽ om̃is gen̾atio intelligie᷑. uł qđ magis ꝓbabile
uidetur. eo usq peccata patrũ infiliis puniri
dicunt᷑: quo ipsi filii eoꝵdẽ patrũ peccata uidentes
ymitant᷑. ut intelligamꝰ ñ ꝗͣ filios inpeccatis paren¬
tũ fieri participes. nisi priꝰ fuerint peccando effecti
imitatores. ut suo quisq peccato non alieno dãp¬
netur. dũ alienũ suũ facit. qđ amando ⁊ sequendo
imitat᷑: Sic eñ gen̾alit̃ dictũ conuenientius
intelligitur. filiꝰ ñ portabit iniquitatẽ patris. ⁊ pa¬

Expanded text:
entialiter et ab invicem divisi pater et filius operantur. Ex quo enim filius a patre et pater a filio est alius in persona effectus, sicut uterque proprio arbitrio operari habet, sic quod alter facit deinceps alteri imputari non debet. Quod autem dictum est: Reddam peccata patrum in filios, de illis peccatis intelligi oportet quae patres commiserunt priusquam de ipsis nascerentur ii ad quos peccata eorum redundare debuerunt. Quare nem omnis generatio intelligitur, vel quod magis probabile videtur cousque peccata patrum in filiis puniri dicuntur, quo ipsi filii eorumdem patrum peccata videntes imitantur. Ut intelligamus nunquam filios in peccatis parentum fieri participes, nisi prius fuerint peccando effecti imitatores, ut suo quisque peccato non alieno damnetur, dum alienum suum facit quod amando et sequendo imitatur. Sic enim generaliter dictum convenientius intelligitur. Filius non portabit iniquitatem patris, et pa
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur tñ quomꝰ originale peicatũ xxuii¬
contrahunt qui generant᷑ abhis qui origi¬
nalis peccati siue ꝑsacram̃ta fidĩ siue sola fide re¬
missionẽ acceper unt. Quomͦ eñ apatribus infilios
transut potest. quod iipsis. patribꝰ nonẽ : S scien¬
dũt quod originale peccatũ quod apatribꝰ ꝑcarniᷤ
generationẽ ad filios transducit᷑. quãuis inhis que
gignũt quantũ adculpã remissũ sit. quantũ adpe

Expanded text:
eritur tamen quomodo originale peccatum contrahunt, qui generantur ab iis qui originalis peccati, sive per sacramenta fidei, sive sola fide remissionem acceperunt. Quomodo enim a patribus in filios transire potest, quod in ipsis patribus non est? Sed sciendum est quod originale peccatum quod a patribus per carnis generationem traducitur ad filios, quamvis in his qui gignunt quantum ad culpam remissum s
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ ił quãuis infirmitas originalis corruptionis ñ
tollit᷑. int̾ueniente tm̃ regenationis sacram̃to. ad
dampnationẽ non inputat᷑. Quibꝰ fomes quidem
peccati inẽẽ potest. si peccatũ dñari ñ potest. qͣ diu
libertatẽ suã custodiunt. ⁊ spm adoptionis uolunta¬
rie peccando non amittunt. Lberati em̃ aseruitu¬
te peccati subcorruptione quidẽ mortalitatis ne¬
cessitate tenemͣ. s dñio peccati ñ nisi ex uoluntate
subicim᷑. Propt̃ qđ idẽ apłs d̃icit. Non regnetpec¬
catũ: in u̾ro mortali corpore. Corpꝰ quippe nr̃m ne¬
cessitate mortale in ipsa corruptionis radice fomi¬
te peccati portat. s ubi sp̃s libertatis: peccatũ ipsũ
ad regnãdũ surg̃e non potest. Sic itaq originale

Expanded text:
rruptionis non tollitur, interveniente tamen regenerationis sacramento ad damnationem non imputatur. Quibus fomes quidem peccati inesse potest, sed peccatum dominari non potest quandiu libertatem suam custodiunt, et spiritum adoptionis voluntarie peccando non amittunt. Liberati enim a servitute peccati sub corruptione quidem mortalitatis necessitate tenemur, sed dominio peccati non nisi ex voluntate subjicimur. Propter quod idem Apostolus dicit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Corpus quidem nostrum necessitate mortale in ipsa corruptionis radice fomitem peccati portat; sed ubi spiritus libertatis est, peccatum ipsum ad regnandum surgere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃uo om̃a ẽcedenciõ Patnõ Peccata: Adfilĩostran¬
peccata p̃cedentiũ patrũ. ad filios tͥnseant.
sicut illuo primi parentis delictũ inom̃s quier
ipsonati sunt redundasse uidemus. Quod siuer̃:
quanto posterior es. tanto utiq sunt miserabiliores.
Nec equa indet᷑ condicio. ut tempꝰ p̃iudicet u̾itati:
nͥ forte natura quantomagis corrũpit᷑. tanto de¬
terior seminatur. Cũ eñi dicat script̾a. recddã
peccata patrũ infilios usq interciã ⁊ quartã gen̾ationẽ
manifeste ostendit᷑. qđ afiliis peceata patrũ reqͥrant᷑.
s quarc usq interciã ⁊ quaitã generatione ⁊ nõñusq¬
quaq non facile ÷ demonstrari: nisi forde. ea q̃ ꝑiꝰ
ticiã in omñẽ gen̾ationẽ ex quiri potuerunt. per
miscdiã intercia ⁊ quarta gen̾atione terminant᷑.
ne forte iudiciũ. inportabile fieret. si cuncta p̃ee¬
dentiũ p̃eccata in subsequentilius ultio diuina pu¬
niret. Quod aũt malio loco dr̃. filiꝰ non portabit

Expanded text:
atrum ad filios tranpeccata praecedentium patrum ad filios transeant, sicut illud primi parentis delictum in omnes qui ex ipso nati sunt redundasse videmus? Quod si verum est, quanto posteriores tanto utique sunt miserabiliores. Nec aequa videtur conditio ut tempus praejudicet veritati, nisi forte natura quanto magis corrumpitur, tanto deterior seminatur. Cum enim dicat Scriptura: Reddam peccatum patrum in filios usque in tertiam et quartam generatioa patrum requirantur. Sed quare usque in tertiam et quartam generationem et non usquequaque, non facile est demonstrari nisi forte ea quae per justitiam in omnes generationes exquiri potuerunt; per misericord am in tertia et quarta generatione terminantur, ne forte judicium importabile fieret, si cuncta praecedentium peccata in subsequentibus ultio divina puniret. Quod autem in alio loco dicitur: Filius non portabit
Abbreviated transcription (Latin):
cantũ subsequentiũ. nichil prius inuenit᷑. De me¬
Ec que priumasunt poit pͥma: primi sunt effectus.
⁊ que ultinasunt ante ultima: cause ultune. ⁊ ulti¬
ma. gn̾ata: ⁊ pruna generantia. Prumeaut̃ cause
alie create sunt. ⁊ que sunt insuo gn̾e pͥme: alie in¬
ereate. ⁊ q̃ uniuersalit̾ primesunt. Que eñi insuo
gn̾e prime sunt. ad aliquid prime sunt. s uniu̾salit̃
prune ñsunt: qm̃ ⁊ si precedunt q̃ sub sequnt᷑. om̃ia.
omniũ. ita cunctis causalit̃ coherentibꝰ aliquio
primũ inuenit᷑. ut exhis om̃ibꝰ nichil priꝰ eẽ possit.
qm̃ ipsũ exom̃ibꝰ primũ ẽ. om̃iũ: ⁊ cam̃ ipso aliquid
priꝰ esse necesse. et. qm̃ ex om̃ibus: quibus unuersilit̃

Expanded text:
tantum subsequentium, nihil prius invenitur. De metantum subsequentium, nihil prius invenitur. De meEt quae prima sunt post prima, primi sunt effectus; et quae ultima sunt ante ultima, causae ultimae, et ultima generata, et prima generantia. Primae autem causae aliae creatae sunt et quae sunt in suo genere primae, aliae increatae et quae universaliter primae sunt. Quae enim in suo genere primae sunt, ad aliquid primae sunt; sed universaliter primae non sunt; quoniam etsi praecedunt quae subsequuntur omnia, omnium, ita cunctis causaliter cohaerentibus aliquid primum invenitur, ut ex his omnibus nihil prius esse possit, quoniam ipsum ex omnibus primum est omnium; et tamen ipso aliquid prius esse necesse est, quoniam ex omnibus est quibus universaliter
Abbreviated transcription (Latin):
dem fonte originis causã trahunt. gen̾ali quadã con¬
sideratione inuestigare oportet: qm̃ inipsa princi.¬
piũ consistit uniuersoꝵ. que facta sunt. De causis
en om̃iũ ordo dispositioq asummo usq
adimũ. in uniuersicatis huiꝰ ẽpage. ita sese cau.¬
sis quibusdã rationũq genituris prosequitur:
ut om̃iũ quesunt nichil inconexũ aut sepabile na.¬
tura. externũq inueniatur. Quec̃q enĩsunt rerũ
om̃iũ. aut cause inueniunt᷑. subsequentiũ effectuũ
esse: aut effectus precedenciũ causarũ. Et rer̃ qͥdẽ
alia carse cantũsunt ñ eciã effectus. sicut prima
om̃iũ: alia efectus tantũ ñ eciã cause. sicut ultua
⁊ postrema uniuersoꝵ. Alia aut̃ ⁊ causesunt adposte.¬
riora. que generant: ⁊ ad pͥora a quibꝰ generant᷑ essectꝰ.
Et sic̃ his que ultimasunt ⁊ effectus tam̃ prioꝵ nichil
posteriꝰ cernie̾: sic quidẽ hec q̃primasunt. ⁊ cause

Expanded text:
dem fonte originis causam trahunt: generali quadam condem fonte originis causam trahunt: generali quadam consideratione investigare oportet; quoniam in ipsa principium consistit universorum quae facta sunt. CAP. II. De causis erum omnium ordo dispositioque a summo usque ad imum, in universitatis hujus compage ita sese causis quibusdam rationumque genituris prosequitur, ut omnium quae sunt, nihil inconnexum aut separabile natura externumque inveniatur. Quaecunque enim sunt rerum omnium, aut causae inveniuntur subsequentium effectuum esse, aut effectus praecedentium causarum. Et rerum quidem aliae causae tantum sunt, non etiam effectus; sicut prima omnium causa. Aliae effectus tantum, non etiam causae; sicut ultima et postrema universorum. Aliae autem et causae sunt ad posteriora quae generant; et ad priora a quibus generantur effectus; et sicut his quae ultima sunt et effectus tantum priorum nihil posterius cernitur; sic quidem iis quae prima sunt et causae
Abbreviated transcription (Latin):
Incantũ gͥ rationalis eteature conditis. ceteris om̃ibꝰ
que propt̃ ipsã factasunt excellentor eẽ prolatur:
quos omiũ causa ipsa. est. Causa uͦenis alia nulla÷: nisi
quod esset. aliud impso hoc est quod beate ẽet. S dicit
aliquis. Quare aĩ ertaturã fecit. si uiuari ipse ñpo¬
tuit. pertreaturã.: Cui alceri fecit quod sibi ñ fecit.
quando alt̾ nemo erat. nisi ipse quifecit. Quasi eñi
pronichilo factũ esse uidetur. ⁊ causa ñ habuisse ut
fierit. qđ ita sactũ : ut inde nec uiuaretur ille qͥfecit.
quia ꝑfectus ñ eguit. nec alter inde uiuaretur. quia
preter ipsũ qui uiuari posset alter nonfuit. Et hoc
fortassis diligentiꝰ consideratũ. aliquẽ mou̾e posset.
Propterea causã conditionis rationaliũ. ꝗͣ insolo
rerũ auctore consticumus ñ solũ ꝓhominibꝰ deqͥbꝰ
sermopropositus erat. ucrũ eciã ꝓ angłis. qm̃ ⁊ ipsi
sicut eiusdẽ nature participessunt. ita quoq ab eo¬

Expanded text:
s creaturae conditio caeteris omnibus quae propter ipsam facta sunt excellentior esse probatur; quod omnium causa ipsa est. Causa vero ejus alia nulla est, nisi quod esset; alterum in ipso, hoc est quod beate esset. Sed dicet aliquis: Quare Deus creaturam fecit si juvari ipse non potuit per creaturam? qui alteri fecit quod sibi non fecit quando alter nemo erat nisi ipse qui fecit. Quasi enim pro nihilo factum esse videtur et causam non habuisse, ut fieret quod ita factum est; ut inde nec juvaretur ille qui fecit quia perfectus non eguit; nec alter inde juvaretur, quia praeter ipsum qui juvari posset alter non fuit. Et hoc fortassis diligentius consideratum aliquem movere possit; propterea causam conditionis rationalium quam in solo rerum auctore constituimus, non solum pro hominibus de quibus sermo propositus erat, verum etiam pro angelis; quoniam et ipsi sicut ejusdem naturae participes sunt, ita quoque ab eo