comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turbantur elementaꝰ ꝓcedunt ex siuis tumut
fuinera. Neq enim sepulchra aliqͣm partem
corporis tenere poterant: qͣndo gehenua simul
crepuerat tota. Ad hoc enin reu̾sus ẽ dies ad
ꝓprium statum: quia ad uerum diem reuersus
ẽ auctor qui fecit hunc dienꝰ sicut scͥptum est.
Hic ẽ dies qͣm fecit dñs. Propt̾ea elementa recipi¬
unt speciem suam: quia si omnia cum ruina
mundi ꝑie̾nt. hodie ñ erat qui timeret. Ꝙ ido
infide xp̃i totus mundus unus ẽ locus: ad eo
hoc nomen ꝑt̾ras uolauit:ͥ nauigauit ꝑundas:
quia sp̃s ñ habet iter: nec fides aliqͣndo querit
strauit. & passum solis cecitas declarauit: Iam
ꝑdidit estimationẽ suã humana ꝑfidia: quia
dñm quẽ natum audiuit passum uidit. Ex¬
pauit ppłs ptꝰ resurrectionẽ: uidendo norium
Populus supinis uultib ad orabat: & ne totus
abiret. ꝑ sacram̃tum corporis in nr̃is corꝑibus
sese diuisit. dum eum intra conscientiam nr̃am

Expanded text:
turbantur elementa, procedunt ex suis tumulis turbantur elementa, procedunt ex suis tumulis funera. Neque enim sepulcra aliquam partem corporis tenere potuerunt, quando gehenna simul crepuerat tota. Ad hoc enim reversus est dies ad proprium statum, quia ad verum diem reversus est auctor qui fecit hunc diem, sicut scriptum est: Haec est dies quam fecit Dominus . Propterea elementa recipiunt speciem suam, quia si omnia cum ruina mundi perirent, hodie non erat qui timeret, et ideo in fide Christi totus mundus unus est locus: adeo hoc nomen per terras volavit, navigavit per undas, quia spiritus non habet iter, nec fides aliquando quaerit stravit, et passum solis caecitas declaravit? Jam perdidit aestimationem suam humana superbia, quia natum Dominum audivit, passum vidit. Expavit populus post resurrectionem videndo novum, populus supinis vultibus adorabat: et ne totus abiret, per sacramentum corporis in nostris cordibus se divisit. Dum eum intra conscientiam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
ab hora sexta usq in nonam. solis claritas ui¬
gulatur. Luxit celum auctorem: ꝑdidit ocu¬
lum dies. & orbata fibula celi. uelut nox fac¬
ta ẽ dies. & subito adueniens nox excecauit
nox claruit ut dies. sicut scͥptum ẽ: Quia te¬
nebre ñ obscurabunt᷑ ate. & nox sicut dies
illuminabit᷑. Peccaret enim creatura. si ñ lu¬
geret creatorem: uel si dies suam ñ conscindet
sacrilegium: si ñ incrimine suo sexta hora pal¬
leret. & si solis cecitas testimonium ñ ꝑhiberet.
Antecedit dñn ad inferos dies: nox ȩ̃terna qͦd
ignorabat didicit. dies nocteni qͣm nesciebat
expauit: dicente dauil. Insole posuit tab̾na¬
culum sui m. Bene ostendit tabernaculum
suum xp̃c cruce̾. hospicium corporis sui. inꝗͣ¬
unuis mat̾ia ẽ destinata. et ingulati sunt infe¬
ri. Ad huc pendet in materia xp̃i corpus: &
Asius sed̾ib mors exclusa currit ad celum: u
det ñ nouerat noctem. Pallent astra: tremit t̾ra

Expanded text:
ab hora sexta usque ad nonam solis claritas juab hora sexta usque ad nonam solis claritas jugulatur. Luget coelum auctorem, perdidit oculum dies, et orbatus fibula coeli, velut nox facta est dies, et subito adveniens nox excaecat cnox declaravit ut dies, sicut scriptum est: Quia tenebrae non obscurabuntur a te, et nox sicut dies illuminabitur . Peccaret creatura si non lugeret Creatorem; vel dies, si suam non conscinderet sacrilegium, si non crimine suo sexta hora palpitaret, et solis caecitas testimonium perhiberet. Antecedit Dominum ad inferos dies, nox aeterna quod ignorabat, didicit, Dies noctem quam nesciebat expavit, dicente David: In sole posuit tabernaculum suum . Bene ostendit tabernaculum suum Christus, crucem hospitium corporis sui, in qua una macerie destinata jugulati sunt inferi. Adhuc pendet in macerie Christi corpus,a suis sedibus mors exclusa currit ad coelum, vidit quam non noverat noctem. Pallent astra, tremit terra,
Abbreviated transcription (Latin):
apientissimus salonion fons
cis canticorum. sic affatusẽ
ilicens. Ubi pascis. uͭ manes
ubi manes : E ille. In me¬
ridiano. Wnuranur fr̃s dilectissimi. quod
quia ante tempus fuit. nec inicium habuit
tas habet etatẽ. aut aliqͣndo finem: quia nescit
mimũ apͣm dicere: ut ppłs qui ignorabat posste
audire. Ubi pascis: ⁊dẽ ubi pateris: & dñs res¬
pondet. Inmeridiano. Cum sexta hora ꝑmed¬
um celi spacium sol igneus in sua libra pendẽt.
& are flaminigero diuisa mensura cel subiectas
iimbras clipeo uibrante collig̾e̾t: cum niundi
penderet umbra. & inferi simul in noctem¬
silerent. sic omnis iuidea uestita ẽ cecitate. qͣ do
furibundo inpetu clamabãt crucisige. cruci¬
fige. Sic omnis creatura sexta hora ñ udit solẽ.
suum uniu̾sas gentes collegit: & conscientias
nr̃as nocte tor p̾oris repulsa intrauit. Pepen¬
dit incruce sexta hora dũs ap̃s: & sol pependit
ut famulus. Cum latus xp̃i lancea ꝑforatur::

Expanded text:
apientissimus Salomon, fonsanticis canticorum sic fatus est: Ubi pascis? ubi manes? ubi manes? Et ille: In meridiano. Et miramur, fratres dilectissimi, quod qui ante tempus fuit, nec initium habuit, nitas habet aetatem, aut aliquando finem, quae nescit minum Christum dicere, ut populus qui ignorabat, possit audire: Ubi pascis, id est, ubi pateris? Et Dominus respondet: In meridiano, cum in sexta hora per medium coeli spatium sol igneus in sua penderet libra, et axe flammigero divisa mensura coeli, subjectas umbras clypeo vibrante colligeret, cum mundi penderet umbra et inferi simul in nocte. Sic omnis Judaea vestita est caecitate, quando furibundo impetu clamabant: Crucifige, crucifige . Sicut omnis creatura sexta hora non vidit solem, suum, universas gentes collegit, et conscientias nostras alta nocte temporum totus intravit. Pependit in cruce sexta hora Dominus Christus, et sol pependit ut famulus. Cum latus Christi lancea perforatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicta sunt infirmaiui: necdum culiñ ꝑfec¬
tionis artiugimus: muia di cotidie scĩ desiderii
gressus ponomiis. Consolatur nos ueritas. quȩ
ꝑ psaluistam dicit: imꝑfectum meũ uiduit
re constiruti. & ad transacta ñ respiciuuis: & ad
ea quȩ restant transire festinemnus. sam qui ini¬
ꝑfectorum desideria dignant̾ inslamunat: hec
quandoq adꝑfectionem roborat: ꝑ iħmi xp̃ni do

Expanded text:
quae dicta sunt infirmamur, necdum culmen perfectionis attingimus, in via Dei quotidie sancti desiderii gressus ponamus. Consolatur nos Veritas quae per Psalmistam dicit: Imperfectum meum viderunt re constituti, et ad transacta non respicimus, et ad ea quae restant transire festinamus. Nam qui imperfectorum desideria dignanter inflammat, haec quandoque ad perfectionem roborat, per Do
Abbreviated transcription (Latin):
testunonium: tu amendacio ñ recedis. Quando
uides quia ille sermo aliud iubet. & tu aliud facis.
ẽ ad u̾sarius tuus. Adu̾sarium habes malum. ñ
tecum intret in secretariumꝰ compone cum es cũ
illo iniua. ad ẽ dñs qui uos concordet. Quomͦ uos
concordat ds : Donando peccata: & inspurando
iusticiam ut fiant oꝑa bona. Cum gͦ concordaue¬
eris ad decem & septẽ: iam exinde excresceret
numerus ad centum quin quaginta tres. Eris
ad dexteram coronandus: nec remaneas ad sini¬

Expanded text:
testimonium, tu a mendacio non recedis. Quando testimonium, tu a mendacio non recedis. Quando vides, quia ille sermo aliud jubet, et tu aliud facis, non est adversarius tuus, adversarium habes malum, tecum intret secretarium tuum, compone dum es cum illo in via. Adest Dominus qui nos concordet. Quomodo nos concordat Deus? Donando peccata, et inspirando justitiam, ut fiant opera bona. Cum ergo concordaveeris ad decem et septem, jam exinde excrescit numerus ad centum et quinquaginta tres, eris ad dextram coronandus, ne remaneas ad sini
Abbreviated transcription (Latin):
Accepisi am quod faceres didicisti: ⁊gnorantiate
ñes cusati sps te ñ adiuuat: ergo peristi S qͥđ ait
apse pauluis: Littã occidie: sp̃s aut̃ iuuificat.¬
Unde pp̃s uiuificat: Quia facit impleri sittain.
ue aecidat. Isti sunt sciqui facunit legem der:
exdono dĩ. Lex iubere potest. iuuare ñ potest
Accedit ad uitor sp̃s: & fit iussu d̾i cũ gaudio
cum delectatione. Nam uiulti faciunt a timore.
S qui facunt legem tun̾do penani: malent eẽ si
quod timerent. Qui aut̃ faciunt legem. amando
iusticiam: gaudent & ibi quia ñ hñt inunicant.
Ido dicit dñs concorda cum adu̾sario tuo crto: cũ es
cum illo iniua. Quis ẽ adu̾sarius tuus: Sermo
legis. Quȩ ua: ui ta ista. Quo mͦ ẽ ille adu̾sarius
Dicit nͣ mechaberis: & tuius mechari. Dieit non
concupiscas rem ꝓrimitui: & tuuis rapere res au¬
ruas. Dicit honora patrem & matrẽ: & tu contu¬
meliosus es parentib. Dicit lex. noli dicere falsuĩ

Expanded text:
accepisti. Jam quod faceres didicisti, ignorantia te accepisti. Jam quod faceres didicisti, ignorantia te non excusat, Spiritus te non adjuvat: ergo periisti. Sed quid ait apostolus Paulus, LittUnde spiritus vivificat? quia facit impleri litteram, ne occidat. Isti sunt sancti, qui faciunt legem Dei ex dono Dei. Lex jubere potest, juvare non potest. Accedit adjutor spiritus, et fit jussum Dei cum gaudio, cum dilectione. Nam multi faciunt a timore, sed qui faciunt legem timendo poenam, mallent non esse quod timebant. Qui autem faciunt legem amando justitiam, gaudent et ibi quia non habent inimicam. Ideo dicit Dominus: Concorda cum adversario tuo cito, cum es cum illo in via . Quis est adversarius tuus? sermo legis. Quae est via? vita ista. Quomodo est illa adversarius? dicit: Non moechaberis, et tu vis moechari. Dicit: Non concupiscas rem proximi tui, et tu vis rapere res alienas. Dicit: Honora patrem et matrem, et tu contumeliosus es in parentibus. Dicit lex: Noli diligere falsum
Abbreviated transcription (Latin):
uit firmamentum. Discreuit mare a terra:
uissit germinare t̾ramꝰ ñ dictum ẽ scĩficauit.
fecit lunami & syda: ñ dictum ẽ scĩficauit. Iussit
animalia ꝓcedere de aquis omnia natantia & uo¬
latilia nͣdictuni ẽ scificauit. Iussit det̾ra exue
animalia quadripedia: & omiua repentia. uon
dictumẽ scificauit. Fecit ipsum hominẽ: ñ dĩ
scificauit. Uentum ẽ ad septimum diẽ ubi requieuit
eeppsum sc̃ificauit. ꝑ requic̃ suam: ds significauit
requiem nr̃ani. Ibigͦ erit scificatio ur̃a plena: ubit
cum ullo sine fiue requiescemtis. Ilam quare M
requiesceret: Non enim oꝑando fatigatus ẽ. Tui e
siubo facias ñfatigaris: si iubeas & continuo fiat :
stas aiteger mines. Pauca u̾ba dix̃. Nnde totun
suulege insuꝑ p̾uaricator tenetur: Accedat sp̃s.
aduiuet & sit qͦd iubet᷑. Si desit sp̃s: latã occiditte.
Quare luta occiditte: Quia p̾uaricatorẽ te faciet.
les poteste excusare de ignoranta: quia legem

Expanded text:
vit firmamentum. Discrevit mare a terra, vit firmamentum. Discrevit mare a terra, jussit germinare terram, non dictum est, sanctificavit. Fecit lunam et sidera, non dictum est sanctificavit. Jussit animalia procedere de aquis, natantia, et volatilia, non dictum est, sanctificavit. Jussit de terra exire animalia, quadrupedia, et omnia repentia, non dictum est, sanctificavit. Fecit ipsum hominem, non dixit, sanctificavit. Ventum est ad septimum diem, ubi requievit, et ipsum sanctificavit. Per requiem suam Deus sanctificavit requiem nostram. Ibi ergo erit sanctificatio nostra plena, ubi cum illo sine fine requiescamus. Nam quare Deus requiesceret? Non enim operando fatigatus est. Tu si verbo facias non fatigeris? Si jubes, et continuo fiat, stas, integer manes. Pauca verba dixit, unde totum sub lege insuper praevaricator tenetur. Accedat spiritus, adjuvet, et fit quod jubetur. Si desit spiritus, littera occidit te. Quare littera ocNec potes te excusare de ignorantia, quia legem
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt eium et ñ facuuit. Ergo iusticia phari¬
seoꝵ ⁊ dicere et ñ facere. Habundet usticia uia
suꝑ scribarum & phariseori: ut & bona dicatis:
& bene uuatis. Iam gͦ de numero centum quin¬
quaginta trium piscium. quid opus ẽ eadem
reterere: Nostis illa. Adecem & septem nascit᷑
numerus crescens. Incipe ab uno: ꝑueni ad
decem & septem: ut om̃s addas: id ẽ unum addas
ad duos. & fiant tres: addas tres. & fiant sex: ad¬
das quattuor & fiant decem. Sic om̃s adde usq
ad decem & septem: & ꝑuenis ad centum quin¬
quaginta tres. Tota gͦ intentio nr̃a ẽẽ debet.
insi quid sibi uolunt decem & septem. Ibi est
enim fundamentũ centum quinquagnita tri¬
um. Quid s uolunt decem & septem: In lege
agnosce legem: In septem agnosce sp̃m scm̃ Sep¬
tenario enim numero cominendatur sp̃s ses.
Ideo nͣ nominatur in lege sc̃ificatio: ñ septimo
die. fecit ds̃ lucem: Non dictum ẽ sc̃ĩficauit
eamꝰ Fẽcit fir mamentum: ñ dictum ẽ scifica ẽ¬

Expanded text:
. Ergo justitia Pharisaeorum est, dicere et non facere. Abundet justitia vestra super Scribarum et Pharisaeorum, ut et bona dicatis, et bene vivatis. Jam ergo de numero centum quinquaginta trium piscium, quid opus est eadem retexere? nostis illa. A decem et septem nascitur numerus crescens, incipe ab uno, perveni ad decem et septem, ut omnes addas, id est, unum addas et duos, et fiant tres, addas tres, et fiunt sex, addas quatuor et fiant decem, sic omnes adde usque ad decem et septem, et pervenis ad centum quinquaginta tres. Tota ergo intentio nostra esse non debet, nisi quid sibi volunt decem et septem, ibi est enim fundamentum centum quinquaginta trium. Quid sibi volunt decem et septem, in lege agnosce legem, in septem agnosce Spiritum sanctum. Septenario enim numero commendatur Spiritus sanctus. Ideo nominatur in lege sanctificationis: Septimo die fecit Deus lucem, non dictum est, sanctificavit eum. Fecit firmamentum, non dictum est, sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
senti. ꝑpendite. Pensate si hoc spũ pleni estis: & no¬
stis si ad illud conuiium ꝑ uenire ualeatis. Quis¬
quis namq ille ẽ. quem nunc sp̃s iste ñ reparat:
ꝓfecto ab illa et̾ni conuiuii refectione ieuinat.
Mementote quid deeodẽ spũ paulus dicat. Si
elatio infilatꝰ ira usq addiuisionẽ mentis ex asꝑatꝰ
auaritia excruciat: luxuria eneruat: Pensate
nem ꝓpt̾ uicia atteri: menten a concupiscentus
frenari. Si gͦ uultis ius cognoscere possessionis di:
ꝑsonam ꝑpendite possessoris uri. Ecce enim qͥd
dirimus uoce ueredica pausus dicat. Siquis spm¬

Expanded text:
senti perpendite. Pensate si hoc spiritu pleni estis, nosenti perpendite. Pensate si hoc spiritu pleni estis, nostis si ad illud convivium pervenire valeatis. Quisquis namque ille est quem nunc spiritus iste non reparat, profecto ab illa aeterni convivii refectione jejunat. Mementote quid de eodem spiritu Paulus dicat: Si elatio inflat, ira usque ad divisionem mentis exasperat, avaritia cruciat, luxuria enervat? Pensate nem propter vitia conteri, mentem a concupiscentiis frenari. Si ergo vultis cognoscere jus possessionis Dei, personam perpendite possessoris vestri. Ecce enim quod diximus, voce veridica Paulus clamat: Si quis sp
Abbreviated transcription (Latin):
liniũ dũs cum septe̾ discipulis habuisse desc̃dit᷑
Bexeus namo et chomas. & nathanaei. filie⁊ ebeder
&: ali exdscipulis eiꝰ duo: meo fuisse meinorantue.
Gl cum septem discipulis ultimum conuuuum
munent: Sertem quoq dieb omne hoc tempꝰ eio¬
uit i ee sepe septenario numero ꝑfectio designat
dus utimo conuuuo de p̾sentia ueritatis epsisira¬
duir qui nunc ꝑfectionis studio tertena traniscen¬
dunt quos inundihuius aior ñ ligat. Quib & si
dleono n ietundit: Dehoc extremo conuuis: alias
lam uocatos narrat: qnia niuirium in. iu s adi
conuiurum cena ẽ. Quigͦ finito p̃sentis uitȩ tp̃r
ad refectionẽ suꝑ nȩ contemplationis ueniunt:
non ad agni prandumꝰ: s ad cenan uocantur: Quȩ
indelicet cena hoc conunuo ultimo exprimitui:
ciii septe̾ discipuli ad esse memorantui. Quia illos
ut dixunus tunc int̾na refectio reparat: qui plemi
siderateꝰ quid uos sequi iuifuturum possit expre¬

Expanded text:
vivium Dominus cum septem discipulis habuisse describitur; vivium Dominus cum septem discipulis habuisse describitur; Petrus namque et Thomas, Nathanael, filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo, in eo fuisse memorantur. Cur cum septem discipulis ultimum convivium nuntiat? Septem quoque diebus omne hoc tempus evolvitur, et saepe septenario numero perfectio designatultimo convivio de praesentia veritatis epulantur, qui nunc perfectionis studio terrena transcendunt, quos mundi hujus amor non ligat, quibus etsi deria non retundit. De hoc extremo convivio alias nam vocatos narrat, quia nimirum in fine diei convivium coena est. Qui ergo, finito praesentis vitae tempore, ad refectionem supernae contemplationis veniunt, non ad Agni prandium, sed ad coenam vocantur. Quae videlicet coena hoc ultimo convivio exprimitur, cui septem discipuli adesse memorantur, quia illos, ut diximus, tunc interna refectio reparat, qui pleni siderate. Quid vos sequi in futurum possit ex prae
Abbreviated transcription (Latin):
lectione ñ discrepat: nam piscem comedit & panẽ.
Qui eium assari ut piscis potuit exhumanitate:
pane nos reficit ex diuiuitate. qui ait. Ego sum pa¬
nis uiuus: qui decelo descendi. Assum gͦ piscem come¬
dit & panem: ut ipso suo cibo nobis ostenderet. qͥa
et passionem ex nra humanitate ꝑtiuitꝰ. & refectio¬
nem nr̃am ex sua diuinitate ꝓcurauit. Quod si ui¬
gulant̃ iuspicimus: nob̃ quoq qualit̃ adimitandũ
eor gruat indennis. Sic enim sua redemptor r di¬
cat: ut unitationis uami nob̃ sequentib sternat.
Fece mcibo suo dñs nrͣ pisci asso. conuingere fauũ
uoluit: quia uidelicet illos insuo corpore ad ȩc̃nã
requiem suscipitꝰ qui cuin hic ꝓdes tribulationes sen¬
uuinit: ab amore int̾nȩ duicedinis non recedunt:
Su asso pisce faiuis suitur: quia qui hic afflicti¬
onem pueritate susciptunt: illic dilcedine uera
satantar Notandum quoq quod ultunum con¬

Expanded text:
lectione non discrepat, nam piscem comedit et panem. lectione non discrepat, nam piscem comedit et panem. Qui enim assari ut piscis potuit ex humanitate, pane nos reficit ex divinitate, qui ait: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Assum ergo piscem comedit et panem, ut ipso suo cibo nobis ostenderet quia et passionem ex nostra humanitate pertulit, et refectionem nostram ex sua divinitate procuravit. Quod si vigilanter inspicimus, nobis quoque qualiter ad imitandum congruat videmus. Sic enim sua Redemptor indicat, ut imitationis viam nobis sequentibus sternat. Ecce in cibo suo Dominus noster pisci asso conjungere favum voluit, quia videlicet illos in suo corpore ad aeternam quietem suscipit, qui cum hic tribulationes sentiunt ab amore internae dulcedinis non recedunt. Cum asso pisce favus sumitur, quia qui hic afflictionem pro veritate suscipiunt, illic dulcedine vera satiantur. 6. Notandum quoque quod ultimum con
Abbreviated transcription (Latin):
quinqͣ¬
ginta et trium piscium numerum tenemus. Post
resurrectionẽ gͦ dĩi missum rete. dignum fuit ut
tot pisces caperet: quot solum mͦ electos ciues suꝑ¬
gilant̾ debeamus inspicere. cur dñs & redemptor
ur̃. pt resurrectionẽ suam piscem assum legit᷑ come¬
disse. Non enin uacat a mysterio: qͦd iteratur in
facto. In hac etenim lectione panem & assum piscẽ̾:
fauum mellis comedit. Quid enim credumis signa¬
re piscem assum: nisi ipsum mediatorẽ dĩ et homi¬
num pasfum : Ipse enim latere dignatus ẽ inaquis
generis humam: capi uoluit laqueo mortis nr̃eꝰ &
quasi tribulatione assatus ẽ tempore passionis suȩ.
S qui piscis assus fieri dignatus ẽ iupassione: fauus
mellis nob̃ astitit in resurrectione. At qui inpisce
asso figurari uoluit tribulationẽ passionis suȩ: infa¬
uo mellis utramq naturam exprimere uoluit ꝑso¬
ne suȩ. Faiuis quippe. mel iuicera ẽ. Mel uͦ incera est:
diuinitas in huinanitate. Quod ab hac quoq

Expanded text:
quinquaginta et trium piscium numerum tenemus. Post resurrectionem vero Domini missum rete dignum fuit, ut tot pisces caperet, quot solummodo electos cives supgilanter debeamus inspicere cur Dominus et Redemptor noster post resurrectionem suam piscem assum legitur comedisse. Non enim vacat a mysterio quod iteratur in facto. In hac etenim lectione panem et assum piscem, ifavum mellis comedit. Quid autem signare piscem assum credimus, nisi ipsum Mediatorem Dei et hominum passum? Ipse enim latere dignatus est in aquis generis humani, capi voluit, laqueo mortis nostrae, et quasi tribulatione assatus est tempore passionis suae. Sed qui piscis assus fieri dignatus est in passione, favus mellis nobis exstitit in resurrectione. An qui in pisce asso figurare voluit tribulationem passionis suae, in favo mellis utramque naturam exprimere voluit personae suae? Favus quippe mel in cera est, mel vero in cera est divinitas in humanitate. Quod ab hac quoque
Abbreviated transcription (Latin):
filium et sp̃m scm insinuat. ꝑfecta ẽ sapientia
creturam creatori pie subdere: disceruere condito¬
rem a couditione: artificem ab oꝑib. Qui com¬
miscet artifici oꝑa: nec arte̾ intelligit. nec artifiũ
Qui aut̃ discernit: implet᷑ sapientia. Iste ẽ gͦ de¬
narius: plenitudo sapientie. S qͣndo tempora¬
lit̃ distribuit᷑. quia inquat̾uario numero est
insigne te

Expanded text:
Filium et Spiritum sanctum insinuat. Perfecta est sapientia, Filium et Spiritum sanctum insinuat. Perfecta est sapientia, creaturam creatori pie subdere; discernere conditorem a conditione, artificem ab operibus. Qui commiscet artifici opera, nec artem intelligit, nec artificem: qui autem discernit, impletur sapientia. Iste est ergo denarius, plenitudo sapientiae. Sed quando temporaliter distribuitur; quia in quaternario numero est insigne te
Abbreviated transcription (Latin):
scripta sunt quȩ locuti sunt & legunt᷑ in tempore.
uenerunt ꝓpħe tempore ꝓprio: et abierunt. Uenit
dñs tempore ꝓprio: numqͣm recessit p̃sentia maie¬
statif. Nunquam recedit diuinitate. ubiq consti¬
tutusꝰ s quomͦ in eriuangłio dictum ẽ. in hoc nui¬
Do erat. & mundꝰ ꝑeum factus ẽ: & mundꝰ eum ñ
cognouit. Insua ꝓpria uenit: & sui eum ñ receꝑ urt
Quo mͦ hic erat. & quomͦ uenitꝰ nͥ quia hic erat ma¬
iestate. uenit humanitate: Quod enim uenit
in carne temporalit̾: nob̾ sapientiam ipse minis¬
trauit. Temporalit̾ ꝑ legẽ: temporalit̾ ꝑ propħas
temporalit̾ ꝑ scͥpturas euuangłii. Cum transierim
enin tempora: uidebimus ipsam sapientiã sicuti
est. quȩ retͥbuit denarium numerum. Septena¬
rius enim numerus indicat creaturã: quia sex
dieb ds oꝑatus ẽ. & septimo ab oꝑib quieute.
Ternarius enim numerus conditorẽ. patrem &

Expanded text:
scripta sunt quae locuti sunt, et leguntur in tempore. scripta sunt quae locuti sunt, et leguntur in tempore. Venerunt Prophetae tempore proprio, et abierunt. Venit Dominus tempore proprio: nam nunquam recessit praesentia majestatis, nunquam recedit divinitate ubique constitutus; sed quomodo in Evangelio dictum est, In hoc mundo erat, et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit: in sua propria venit, et sui eum non receperunt . Quomodo hic erat, et quomodo venit, nisi quia hic erat majestate, venit humanitate? Quod enim venit in carne, temporaliter nobis sapientiam ipse ministravit: temporaliter per Legem, temporaliter per Prophetas, temporaliter per Scripturas Evangelii. Cum transierint enim tempora, videbimus ipsam sapientiam sicut est, quae retribuit denarium numerum. Septenarius enim numerus indicat creaturam: quia sex diebus Deus operatus est, et septimo ab operibus quievit. Ternarius vero numerus conditorem Patrem et
Abbreviated transcription (Latin):
cum magna fiducia loquentes u̾bum di. Quadra¬
ginta dies fecit int̾ra cum discipulis: ante passionẽ
autẽ quadragnita dies ieiunauit. Non inuenis
alium ieiunasse quadraginta dieb. p̃ter dnnͣi. et
moysem et lirlyam. Dnͣs tanqͣm euuangłium. et¬
moyses tanqͣm lex: helyas tanquam ꝓpħa: qriia
ruuangłium testimonium ht a lege & ꝓpħis. Ideo
inhonore ipse fulgebat: lex & ꝓpħȩ a laterib at¬
testabantur. Quadragenarus gͦ numerus tempꝰ
hoc significat: in quo laboramus inscło: quia sapi¬
entia nob̃ hic dispensatur tẽporalit̾. Alia enim ui¬
sio sapientiȩ ininiortalis sine tempore: alit̾ autem
temporalit̾ dispensatui. fuerunt enim patriarche.
et transierunt hunic. Temporalis fuit dispensatio
ipsorum. Non dico temporalit̾ uiuunt: nam semꝑ
uiuunt:. & cum d̾o uiuunt: S temporalis dispen¬
satio u̾bi ꝑ eos facta ẽ. Non enim mͦ locunt᷑ hic: s

Expanded text:
cum magna fiducia loquentes verbum Dei . Quadracum magna fiducia loquentes verbum Dei . Quadraginta dies fecit in terra cum discipulis, ante passionem autem quadraginta dies jejunavit : non invenis alium jejunasse quadraginta diebus, praeter Dominum, et Moysen , et Eliam . Dominus tanquam Evangelium, Moyses tanquam Lex, Elias tanquam Prophetia: quia Evangelium testimonium habet a Lege et Prophetis . Ideo in honore ipse fulgebat: Lex et Prophetae a lateribus attestabantur. Quadragenarius ergo numerus tempus hoc significat, in quo laboramus in saeculo: quia sapientia nobis hic dispensatur temporaliter. Aliter enim visio sapientiae immortalis sine tempore, aliter autem temporaliter dispensatur. Fuerunt enim Patriarchae, et transierunt hinc: temporalis fuit dispensatio ipsorum. Non dico, temporaliter vivunt; nam semper vivunt, et cum Deo vivunt. Sed temporalis dispensatio verbi per eos facta est. No
Abbreviated transcription (Latin):
laudis & illius quietis attingit: s ex maiori parte
mortalitas premit. Lassamͣ eium dicendo: & m̃bra
nr̃a reficere uolumus. & si diu dicatur aueluia:
onerosa nob̾ ẽ laus di. ꝓpt̾ molem corporis nr̃i. Nam
erit atta: id ẽ laus dĩ. Quis enim laudat aliquid
ine defecdtuꝰ nisi quist uitur sine fastidio: Qntũ
ergo erit robur in mente: quanta immortalitas.
et firmitas incorporeꝰ. ut neq mͣtis deficiat intentio
in contemplatione di: neq m̃bra succum bant
incontimatione laudis dĩ : quare gͦ quinquagin
ta dies in hoc mysterio celebrant᷑: Dñs quadragin¬
ta dies fecit cum discipulis ptꝰ resurrectionẽ: sicut
auctus apłoꝵ testantur. Post quadraginta dies as¬
cendit incelum: & decimo die ptꝰ ea qͣm ascendit.
misit sp̃m scm. Quo impleti apłi & om̃s qui comie¬
nerant mnunum locuti sunt linguis. & fecerunt
illa magnalia. quȩ legeutes & credentes amplectu.

Expanded text:
laudis, et illius quietis attingit, sed ex majore parte laudis, et illius quietis attingit, sed ex majore parte mortalitas premit. Lassamur enim dicendo, et membra nostra reficere volumus: et si diu dicatur Alleluia, onerosa nobis est laus Dei, propter molem corporis nostri. Nam erit Alleluia, id est, laus Dei. Quis enim laudat aliquid sine defectu, nisi qui fruitur sine fastidio? Quantum ergo erit robur in mente, quanta immortalitas et firmitas in corpore, ut neque mentis deficiat intentio in contemplatione Dei, neque membra succumbant in continuatione laudis Dei? CAPUT X. 10. Quinquagenrio celebrantur? Dominus quadraginta dies fecit cum discipulis post resurrectionem, sicut Actus Apostolorum testantur: post quadraginta dies ascendit in coelum, et decimo die postea quam ascendit, misit Spiritum sanctum. Quo impleti Apostoli, et omnes qui convenerant in unum, locuti sunt linguis, et fecerunt illa magnalia, quae legentes et credentes amplectimur,
Abbreviated transcription (Latin):
guita:. Diuisiouẽ quoq binariam binariꝰ nmerus
additus indicaret. Si diceret᷑ centũ quinquaginta sex.
inuigenos quinos partiri debuiuiusꝰ ut fierent eoꝵ
intres partes debeinus diuidere. totum illũ nume¬
run: id ẽ centum quinquaginta. Huius gͦ nume¬
ri pars t̾cia. qͥnquaguita sunt: Itaq nr̃a tota consi¬
deratio: inquinquagenario numero figenda ẽ. Nun
celebramus: Non enim sine causa fr̃s mei consue¬
tudinem antiquȩ traditionis tenet ȩccłia: ut per
istos quinquaginta dies ałla dicat᷑. Alła enim laus ẽ
dĩ. Significat᷑ gͦ nob̾ laborantib actio quietis ur̃e.
Cum enum pꝰt istum laborẽ ad illam requiem uenie¬
nus: solum negotium laus erit dĩ. Actio nr̃a ibi
sine defectu. nisi angħꝰ: Non esuriuut. ñsitiunt: ñ
egrotant: ñ moriunt᷑. Nam et nos diximus alła:
& cantatum ẽ mane. Hic & cum iam ad essemus:
paulo aute dixinius alła. Odor uos quidã diuinȩ

Expanded text:
ginta. Divisionem quippe binariam binarius numerus ginta. Divisionem quippe binariam binarius numerus additus indicaret. Si diceretur, Centum quinquaginta sex, in vigenos quinos partiri debuimus, ut fierent eorum in tres partes debemus dividere totum illum numerum, id est, centum quinquaginta. Hujus ergo numeri pars tertia, quinquaginta sunt. Itaque nostra tota consideratio in quinquagenario numero figenda est. CAPcelebramus? Non enim sine causa, fratres mei, consuetudinem antiquae traditionis tenet Ecclesia, ut per istos quinquaginta dies Alleluia dicatur. Alleluia enim laus est Dei. Significatur ergo nobis laborantibus actio quietis nostrae. Cum enim post istum laborem ad illam requiem veniemus, solum negotium laus Dei erit, actio nostra ibsine defectu, nisi Angeli? Non esuriunt, non sitiunt, non aegrotant, non moriuntur. Nam et nos diximus Alleluia, et cantatum est mane hic, et cum jam adessemus, paulo ante diximus Alleluia. Odor nos quidam divinae
Abbreviated transcription (Latin):
et tunc laus erit uncuiq ad̾o Quando publica¬
buntur conscientiȩ quȩ mͦ tegunt᷑. Tunc gͦ boni
soli erunt ibi. pellent᷑ mali. Ad dexteram enin uns¬
sasunt retia: iniquos habere ñ potuerunt. Quare
Sͦ centum quinquaginta tres: Nunquid tot erunt¬
scĩ: Nam si computent᷑ ñ solum ouĩs fideles qui in
bona uita exierunt decorpore. s soli martyres: unꝰ
dies passionis martyrum si computetur. milia ho¬
minum inueniiuitur coronatoꝵ. Ergo centum
quinquagirta tres pisces quid sibi uolunt: sine
dubio conquerendum ẽ. Quid sͥ uolunt qͥnqͣginta:
In isto enim numero. idẽ inquiquaginta. inyst̾iũ
est: quia ter multiplicatis quinquaginta: fiunt centũ
quinquagita. Nam idõ uidetus additus t̾narius
numerus: ut ammoneamur ex qua multiplica¬
tioue facti sunt centũ quinquagurta tres. Ac si
diceretur. centũ quinquaginta intria diuide.
Nam sidiceret᷑ centũ quinquaginta duo: ex illo

Expanded text:
et tunc laus erit unicuique a Deo: quando publicaet tunc laus erit unicuique a Deo: quando publicabuntur conscientiae, quae modo teguntur. Tunc ergo boni soli erunt ibi, pellentur mali. Ad dexteram enim missa sunt retia, iniquos habere non poterunt. CAPUT VIII. 8. Centum quinquaginta tres sancti? Nam si computentur, non solum omnes fideles, qui in bona vita exierunt de corpore, sed soli martyres; unus dies passionis martyrum si computetur, millia hominum inveniuntur coronatorum. Ergo centum quinquaginta tres pisces, quid sibi volunt, sine dubio conquirendum est. Quid sibi volunt quinquaginta? In isto enim numero, id est, in quinquaginta mysterium est: quia ter multiplicati quinquaginta, fiunt centum quinquaginta. Nam ideo videtur additus ternarius numerus, ut admoneamur ex qua multiplicatione facti sint centum quinquaginta tres: ac si diceretur, Centum quinquaginta in tria divide. Nam si diceretur, Centum quinquaginta duo, ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
qualis sit audiuimus. & nouimus. & uidemꝰ:
Illa aut̾ qualis futura sit. in ꝓpħia nob̃ ẽ S adhtic
mindum ꝑuenit exꝑimento. S tamen licet
defutura gaudere: quamnuis presentẽ nondum
uideamus. Missa sunt tunc retia. nec indexte¬
ram nec insimstrã captura erant uec & bonos
& malos. Sienm diceret᷑ in dext̾am: ñ ibi incel¬
ligerent᷑ mali. Si diceret᷑ insinistram: ñ ibi in¬
telligerent᷑ boni. Quando aut̃ bonos & malos
habitura erart: passim missas reciaꝰ & ceꝑunt
ut tractauimus inquos ꝙ iustos. Nunc aut̃
iam futura eccłia in illa hierusalem sca. tibi pa¬
tebunt ominium corda mortalium. ñ ẽ metuen¬
dum ne intret aliquis millam eccłiam qui
malus ẽ. Non enim subpelle mortalitatis teget
astutiam cordis nequuissiini. Iam eñ uenit dũ.
et ideo pt resurrectionẽ uibet ut mittant᷑ hȩc
retia indexteram iam ñ moriturus. & fit qͦd apłs
ait. quousq ueniat dñs & illumnet abscondita
tenebrarum. & manifestabit cogitationes cordis

Expanded text:
mus, et videmus: illa autem qualis futura sit, in prophetia nobis est; sed adhuc nondum pervenit experimento. Sed tamen licet de futura gaudere, quamvis praesentem nondum videamus. Missa sunt tunc retia, nec in dexteram, nec in sinistram: captura enim erant et bonos et malos. Si enim diceretur, In dexteram; non ibi intelligerentur mali: si diceretur, In sinistram; non ibi intelligerentur boni. Quando autem bonos et malos habitura erant, passim missa sunt retia, et ceperunt, ut tractavimus, iniquos et justos. Nunc autem jam futura Ecclesia in illa Jerusalem sancta, ubi patebunt omnium corda mortalium, non est metuendum ne intret aliquis in illam Ecclesiam qui malus est. Non enim sub pelle mortalitatis teget astutiam cordis nequissimi. Jam enim venit Dominus: et ideo post resurrectionem jubet ut mittantur haec retia in dexteram, jam non moriturus. Et fit quod Apostolus ait, Quo usque veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis:
Abbreviated transcription (Latin):
flante uento abalt̾a parte sepis. reuocatur. ad areã¬
dñ. Istigͦ fr̃s qui carnalia querunt meccłia. & ñ
sibi ꝓp onunt quid ꝓmittat d̾s: quia hic sunt temp¬
tationes. pericula. difficultates. ptꝰ temporales
aut̾ labores. requiem sempit̾nam ꝓmitiit. et
angłoꝵ scõꝵ societatẽ: sibimet gͦ ista ꝓponentes.
s carnalia desiderantes meccłia: siue sint inarea
siuie sint foris. palea sunt: nec ad illos ualde gau¬
deamnus.: nec palpamus eostiains adulationipus.
Bonuim ẽ illis ut fiant frumͣtum. Hoc enuim int̾ est
int̾ illas ueras paleas. & istos carnales homines:
quia paleȩ ille ñ habent liberum arbitrut̃. Ho¬
mini autem dedit d̾s liberum arbitrium. Et si
uult homo. heri fuit paleaꝰ hodie sit frum̃tum
Si a uerbo di se au̾tat hodie. fit palea: & ñ ẽ que¬
rendum uisi quales uiueniat ultima uentilatio.

Expanded text:
flante vento ab altera parte sepis, revocatur ad areaflante vento ab altera parte sepis, revocatur ad area. Isti ergo, fratres, qui carnalia quaerunt in Ecclesia, et non sibi proponunt quid promittat Deus: quia hic sunt tentationes, pericula, difficultates; post temporales autem labores, requiem sempiternam promittit, et Angelorum sanctorum societatem: sibimet ergo ista non proponentes, sed carnalia desiderantes in Ecclesia, sive sint in area, sive sint foris, palea sunt. Nec ad illos valde gaudemus, nec palpamus eos vanis adulationibus. Bonum est illis ut fiant frumentum. Hoc enim interest inter illas veras paleas, et istos carnales homines, quia paleae illae non habent liberum arbitrium, homini autem Deus dedit liberum arbitrium. Et si vult homo, heri fuit palea, hodie fit frumentum: si a verbo Dei se avertat, hodie fit palea. Et non est quaerendum, nisi quales inveniat ultima ventilatio.
Abbreviated transcription (Latin):
undiq flantes uenti paleas: ñ quid solum triticũͣ
inarea remanebit: Non inde it nͥ palea: rema¬
net aut̃ & palea & frum̃tum. Quando it omĩs
palea: Quando uenit dũs ferens uentilabrum
inmanu sua: & mundauit aream suam. Frum̃ta
recondet in horreum: paleam aut̃ comburet ig¬
ni inextinguibili. Meluis iutendat scĩtas urã.
quiddicam. Aliqudo enmm uenti qui tollunt pa¬
leain de area: itm stant a sepe ubi heserat palea:
& reuocant iuareamꝰ: Sicuit u̾bi gr̾a. nescio quis
homo incatholica constitutus passus ẽ aliquam
temptationẽ tribulationis. Uidet sibi carnalit̾
subueniri posse in negotio suo apud donatistas:
dictum ẽ illi. ñ tibi subueniet. nisi hic cominu¬
nicaueris. Flauit uentus: ꝓiecit inspinas. Si
contingat illi habere negotium seculare. rursꝰ
qͦd ñ possit finiri. nͥ in eccłia catholicaꝰ. ñ attenders
ubi sit. s ubi negotia sua commoduis explicet᷑. qͥ si

Expanded text:
undique flantes venti paleas, numquid solum triticum undique flantes venti paleas, numquid solum triticum in area remanebit? Non inde it nisi palea: remanet autem et palea et frumentum. Quando it omnis palea? Quando venerit Dominus ferens ventilabrum in manu sua, et mundabit aream suam, frumenta recondet in horreum, paleam autem comburet igni inexstinguibili . Melius intendat Sanctitas vestra quid dicam. Aliquando enim venti qui tollunt paleam de area, iterum flant a sepe ubi haeserat palea, et eam revocant in aream. Sicut, verbi gratia, nescio quis homo in Catholica constitutus, passus est aliquam tentationem tribulationis. Vidit sibi carnaliter subveniri posse in negotio suo apud Donatistas: dictum est illi, Non tibi subvenietur, nisi hic communicaris. Flavit ventus, projecit in spinas. Si contingat illi negotium habere saeculare rursus, quod non possit finiri nisi in Ecclesia catholica, non attendens ubi sit, sed ubi negotia sua commodius explicet, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
gia manichei ruꝑunt inꝑside. Quot locis sagena
illa disrupta ẽ: & tam̃ quos indudit ꝑducit ad
litus. Pducit quidem.S nunquid corruperunt
retia : Om̃s mali exeunt. Non quidẽ ȩxeunt nisi
mals remauent aut̾ & boni & mali. slam ide
ꝑducitur sagena illa adlitus cum piscib & bonis
i malis. de qͥua in ꝑabola locutus ẽ dñs: Hanc eiĩ¬
similitudiẽ habet etiam area cum triturat᷑. Est
palea sunt frum̃ta. S tam̃ qui attendunt areã:
eufficile uident nͥ paleam. Diligentia opꝰ ẽ it fru¬
menta mpalea inueniantur: Henti aut̃ ꝑfiant
Mdizaream. & cum trituratur antequã suori¬
dasur ut possit uentilari. nonquid ñ patitur uen¬
TOsTentus flat exhac parte. u̾bi gr̃a. tollit pale¬
Es ide rursus flat.: tollit ad alt̾am partẽ. Aquac̃q
parte tollit paleas: emittit inseyem. & inspinas.
et quolibet. Non potest frum̃tum inde tollere.: ñ
tollit uentus. nisi paleas. S tamĩ cum tulerint

Expanded text:
gia, Manichaei ruperunt in Perside. Quod locis sagena gia, Manichaei ruperunt in Perside. Quod locis sagena illa disrupta est? Et tamen quos includit, perducit ad littus. Perducit quidem, sed numquid qui ruperunt retia? Omnes mali exeunt. Non quidem exeunt, nisi mali: remanent autem et boni et mali. Nam unde perducitur sagena ad littus cum piscibus et bonis et malis, de qua in parabola locutus est Domisimilitudinem habet etiam area, cum trituratur. Est palea, sunt frumenta: sed tamen qui attendunt aream, difficile vident nisi paleam. Diligentia opus est ut frumenta in palea inveniantur. Venti autem perflant undique aream. Et cum trituratur, antequam subrigatur ut possit ventilari, numquid non patitur ventos? Ventus flat ex hac parte, verbi gratia, tollit paleas: inde rursus flat, tollit ad alteram partem. A quacumque parte tollit paleas, et mittit in sepem, et in spinas, et quolibet. Non potest frumentum inde tollere: non tollit ventus nisi paleas. Sed tamen cum tulerint
Abbreviated transcription (Latin):
clesus: qualia solent intheatris. Ꝙ plerumq
si aliquid sp̃ãlit̾ dicatur aut iubeatus: resistunt.
reluctantui: sequentes carnem repugnantes
spũi scõ: unde iudeos quoq stephanꝰ accusabat.
Inista ciuntate fr̾̃s mei nonne exꝑti sumus qͦd re¬
cordat᷑ nob̾cum sc̃itas ur̃aꝰ. quanto ꝑiculo nr̃o de
ista basilica ebriositates expulerit ds: Nonne se¬
ditione carualium pene mergebat᷑ nob̾cum ua¬
uis: Inde hoc insi de illo numero piscium in nu¬
merabili: Deinde etiam illud ibi dictum ẽ.qura
retia ñ rumpebant᷑. Disruptis recib hereses &
scisiata facta surit. Retia quid̾e om̃s concludunt.
s impatientes pisces. Nolentes uenire ad cibũ drã.
ubi possunt impingunt se: & rumpunt. & greunt:
Eretia quidẽ illa. ꝑtotum expanduitur: Qui ruum¬
punt aut̃. ꝑ loca rumpunt. Donatiste ruperunt
masrlca: arriani ruꝑunt mnegyptoᷤ. fotinani ru¬
perunt in pannonia: cathafriges ruꝑunt infri¬

Expanded text:
clesiis, qualia solent in theatris. Et plerumque clesiis, qualia solent in theatris. Et plerumque si aliquid spiritualiter dicatur aut jubeatur, resistunt, reluctantur, sequentes carnem, repugnantes Spiritui sancto. Unde Judaeos quoque Stephanus accusabat . In ista civitate, fratres mei, nonne experti sumus, quod recordatur nobiscum Sanctitas vestra, quanto periculo nostro de ista basilica ebriositates expulerit Deus? Nonne seditione carnalium pene mergebatur nobiscum navis? Unde hoc, nisi de illo numero piscium innumerabili? Deinde etiam illud ibi dictum est, quia retia rumpebantur. Disruptis retibus, haereses et schismata facta sunt. Retia quidem omnes concludunt: sed impatientes pisces, nolentes venire ad cibum Domini, ubi possunt, impingunt se, et rumpunt, et exeunt. Et retia quidem illa per totum expanduntur: qui rumpunt autem, per loca rumpunt. Donatistae ruperunt in Africa, Ariani ruperunt in Aegypto, Photiniani ruperunt in Pannonia, Cataphryges ruperunt in Phry
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat eccł̃iȩ. & ꝓhibebant aplos gentib loqui
eusiangłium᷑. Dicentes. ñ ẽ missus xp̃s. nͥ circ̾cisis:
ut si uellent euuangłium acciꝑe gentes circ̾cide¬
rentur. Uide apls paulus missiis ad gentes: odiosus
eis factus erat. uerum p̃dicans qui de uidea cre¬
didant. Uoledat enim apls̃ ut ex diu̾so ueniens
pps gentium. tam̃ angulum tangeret ubi firia
pax erat. Carnales gͦ illi exigentes circ̃cisionẽ:
ñ ꝑtinebant ad numerum sp̃aliumꝰ neq iam
uidebant transactis sacram̃tis carnalib uenisse
illum cuius p̃senti luce umbre fugarentur: Ta¬
men quia seditiones faciebant: quasi multitudi¬
nauem gentium: uideamus sinͣ tanta multitudo
collecta ẽ in eccłiam: ut uix ibi appareant graua
frumenti. tam multo munero palearum. Quã
multi raptores. qͣm multi ebriosi: quã multi ma¬
lediciꝰ quam multi spectatores theatroꝵ Non¬
ne ipsi implent ȩccłias. qui implent theatra:
Et talia plerumq seditionib querunt inȩe¬

Expanded text:
ntibus loqui Evangelium, dicentes, Non est missus Christus nisi circumcisis: ut si vellent Evangelium accipere Gentes, circumciderentur. Unde apostolus Paulus missus ad Gentes, odiosus eis factus erat verum praedicans, qui de Judaea crediderant . Volebat enim Apostolus, ut ex diverso veniens populus Gentium, tamen angulum tangeret, ubi firma pax erat. Carnales ergo illi exigentes cicumcisionem, non pertinebant ad numerum spiritualium: neque jam videbant transactis sacramentis carnalibus venisse illum, cujus praesenti luce umbrae fugaretur. Tamen quia seditiones faciebant, quasi multitudinavem Gentium. Videamus si non tanta multitudo collecta est in Ecclesiam, ut vix ibi appareant grana frumenti in tam multo numero palearum. Quam multi raptores, quam multi ebriosi, quam multi maledici, quam multi spectatores theatrorum! Nonne ipsi implent ecclesias, qui implenEt talia plerumque seditionibus quaerunt in ec
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. ut eos in se conuingeret ex diu̾so uenientes.
uenit enim ppłs iudeorũ ex alia longe consuetu¬
diue: uienit aut̾ ppłs gentium ab idolis. Uenit ex
circuncisione ppłs tudeoꝵ: uenit ex p̃ꝑutio ppłs
gentium: ex diu̾so uenerunt. s in lapide angula¬
ri uinguntur. Nunqͣm enim angulum faciunt
parietes: nisi ediu̾so uenientes. In xp̃o gͦ concorda¬
uerunt duo ppłi. uocati ex udeis qui erant prope.
& exgentib qui erant longe. Nam quia ꝓpe erant
buerunt uendidunt: & posuerunt p̃cia predioꝵ
suoꝵ ante apłoꝵ pedes: & distribuebat᷑ unicuiq
ꝓ utcuiq opuserat. Liberatisunt sarcinis ne¬
gotioꝵ. secularium: & leuib humeris secuti st̃
xp̃mꝰ subdidunt collum iugo leui. & amplectentes
lapidem angularem exppinquo pacati sunt. Ue¬
nit aut̾ & ppłs gentitm ex longinquo: & ipse ꝑ¬
uenit ad illum lapidem: & comienit inꝑace. Istoz

Expanded text:
Dominus, ut eos in se conjungeret ex diverso venientes . Dominus, ut eos in se conjungeret ex diverso venientes . Venit enim populus Judaeorum ex alia longe consuetudine: venit autem populus Gentium ab idolis. Venit ex circumcisione populus Judaeorum: venit ex praeputio populus Gentium. Ex diverso venerunt: sed in lapide angulari junguntur. Nunquam enim angulum faciunt parietes, nisi e diverso venientes. In Christo ergo concordaverunt duo populi, vocati ex Judaeis qui erant prope, et ex Gentibus qui erant longe. Nam quia prope erant buerunt, vendiderunt, et posuerunt pretia praediorum suorum ante Apostolorum pedes: et distribuebatur unicuique, prout cuique opus erat . Liberati sunt sarcinis negotiorum saecularium, et levibus humeris secuti sunt Christum: subdiderunt collum jugo leni, et amplectentes lapidem angularem ex propinquo, pacati sunt. Venit autem et populus Gentium ex longinquo, et ipse pervenit ad illum lapidem, et convenit in pace. Istos
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. Exribunt angłi. & seꝑabunt malos de medio
iustorum: & mittent eos incaminum ignisꝰ ibi erit
fietus & stridor dentium. Apparet gͦ signum hab̾e
fidei : retia missa in mare. Annon ẽ mare hoc scłm:
ubi se inuicẽ homines quasi pisces deuorant : An
parue ꝓcelle & fluctus temptationis ꝑturbant hoc
mare : An parua pericula sunt nauigantium: ⁊dẽ
in ligno erucis patriã celestem querentium: Mani¬
festissima gͦ ẽ similitudo. Ilud tantum uideamꝰ fr̃s
quia resurrectio dñi nouam uitã significat: qmͣ habe¬
bimus cum hoc scłm transierit: quomͦ pͥmum u̾bũ
missum ẽ in hoc mare. idẽ in hunc mundum. In hoc
scłm fluctib turbulentum & tempestatib ꝑiculo¬
sum. & naufragiis molestum: missum ẽ ũbum q
& cȩpit multos : ita ut implerentur duo nauigia.
Que sunt duo nauigia: Populi duo: quibi ppłis duob
tanquã duob parietib lapis angularis fact̾us ẽ

Expanded text:
saeculi: exibunt Angeli, et separabunt malos de medio saeculi: exibunt Angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis: ibi erit fletus et stridor dentium » . Apparet ergo signum habere fidei, retia missa in mare. Annon est mare hoc saeculum, ubi se invicem homines quasi pisces devorant? An parvae procellae et fluctus tentationis perturbant hoc mare? An parva pericula sunt navigantium, id est, in ligno crucis patriam coelestem quaerentium? Manifestissimaquia resurrectio Domini novam vitam significat, quam habebimus, cum hoc saeculum transierit, quomodo primum verbum Dei missum est in hoc mare, id est, in hunc mundum. In hoc saeculum fluctibus turbulentum, et tempestatibus periculosum, et naufragiis molestum, missum est verbum Dei, et cepit multos, ita ut implerentur duo navigia. Quae sunt duo navigia? Populi duo. Quibus populis duobus, tanquam duobus parietibus lapis angularis factus est
Abbreviated transcription (Latin):
nem. hoc ptꝰ resurrectionẽ: illud nec indext̾am¬
partẽ. nec insiuistram s tantum mictite r̾etia:
bic arit̾ mittite inqͥeꝵͥam. Iui nullus numerꝰ
s sola copiosa multitudo: ut duas naues pene mer¬
gerent. Nam & hoc dictum ẽ. ibi: est hic aut̾ & mi¬
merus & magnitudo piscium. Dende ibi recia
rumpebantur: hic ꝑtinuit ad euuangłistã dicere:
et cum tam inagni e̾e̾nt retia ñ sunt disrupta. Non¬
quid ñ uidemus fr̃s u̾bum di retia ẽẽ. & hoc scłm
mare. & om̃s qui credunt intra retia illa meludi:
Siforte quis dubitat hoc significare: attendat ip¬
sum dñm inparabola hoc dixisse. qͦd in miraculo
ostendit. Ait enim. Simile ẽ regnum celoꝵ sagene
misse inmare. quȩ congregat ex omni genere pis¬
cium. Quȩ cum impleta ẽet: educentes traxerunt
illam ad litus. & iuxta litus sedentes. elegerunt bo¬
nos inuasa. malos aut̃ foras miserunt. Sic erit infine

Expanded text:
nem, hoc post resurrectionem. Illic nec in dextnem, hoc post resurrectionem. Illic nec in dexteram, nec in sinistram, sed tantum, Mittite retia: hic autem, Mittite in dexteram. Ibi nullus numerus, sed sola copiosa multitudo, ut duas naves pene mergeret; nam et hoc dictum est ibi: est hic autem et numerus, et magnitudo piscium. Deinde ibi retia rumpebantur, hic pertinuit ad Evangelistam dicere, Et cum tam magni essent, retia non sunt disrupta. Numquid non videmus, fratres, verbum Dei retia esse, et hoc saeculum mare, et omnes qui credunt intra illa retia includi? Si forte quis dubitat hoc significare, attendat ipsum Dominum in parabola hoc dixisse, quod in miraculo ostendit. Ait enim: « Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, quae congregat ex omni genere piscium. Quam, cum impleta esset, educentes, traxerunt illam ad littus; et juxta littus sedentes elegerunt bonos in vasa, malos autem foras miserunt. Sic erit in fine