comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mors eorum ẽ. quicũ operib mor¬
tis ad inferos per rexerunt: ani¬
ma enim quȩ peccauerit ipsa mori& :
Vmbra aut̃ mortis eorũ qui cũ peo¬
cent necdum deuica ista egrenis.¬
possuntenim si uoluerintagerepaeniten¬
tiam: progalila eagentium aquila
ΟINΑC gentium simmuchus terminos
interp̃tati sunt. GINAC ccutem tumu¬
lt s intellegimus harenarum quiuel in
litoribus uel in ripis sunt : haebraci
credentes inxpm̃ hunclocum itaedis¬
serunt: primotempore haeduae
tribus .⁊ ab ulon et nepthali ab assyri¬
is captae sunt. et ductȩ in hostilẽ
terram . et gulilea desertaẽ. quam
nunc propheta dicit ẽe. reuelatum
eo quod peccatu populis ustiner &:
postca autem non solum duae tribus
sed & reliquȩ quaehabitabant trans
ior danen et samariã ductuesunt
incaptiui tatem: et hoc inquiunt.
s criptura nuncdicit quod regio cu¬
ius populus primus ductus est. Incap¬
tiuitatem etbabiloniis seruire coe¬
pit. Et quae prius intenebris uer¬

Expanded text:
mors eorum est, qui cum operibus mortuis ad inferos perrexerunt: Anima enim, quae peccaverit, ipsa morietur ; umbra autem mortis eorum est, qui cum peccent, necdum de vita ista egressi supossunt enim si voluerint agere poenitentiam. Pro Galilaea gentium, Aquila θῖνας gentium, Symmachus terminos gentium interpretati sunt; θῖνας autem tumulos intelligimus arenarum, qui vel in littoribus, vel in ripis sunt. Hebraei credentes in Christum, hunc locum ita edisserunt. Primo tempore liae duae tribus Zabulon et Nephthali ab Assyriis captae sunt, et ductae in hostilem terram; et Galilaea deserta est , quam nunc propheta dicit relevatam esse, eo quod peccata populi sustineret. Postea autem non solum duae tribus, sed et reliquae, quae habitabant trans Jordanem et in Samaria, ductae sunt in captivitatem . Et hoc, inquiunt, Scriptura nunc dicit, quod regio cujus populus primus ductus est in captivitatem, et Babyloniis servire coepit, et quae prius in tenebris ver
Abbreviated transcription (Latin):
uitasse leccenam & catulum leonis
quidem cedestem hierus celem.
& deceptum execcpopulum exposuit
regulumq: uolatem & ui peras.
& genimina aspidum. illum de quo
suprecdiximus colubrum tortuo sum
& de quos cclucctor in euangelio loque¬
÷ bactur. Uidebai scctanan quasi
÷fulgor decaelocadentem: quidra¬
co appellatur. incpocal ypsi
& terticm stellarum partem secum
traxit interram qucce per uersi¬
tectem sententi ccepriores diuitias
ꝑdiderunt deferentes eas inȩgrp̃¬
tum huius scłi : Ideo clamabis suꝑ
hoc superbiatantum est. quiesce :
porro symmc chus l.a.y

Expanded text:
vitasse. Leaenam et catulum leonis vitasse. Leaenam et catulum leonis quidam coelestem Jerusalem et deceptum ex ea populum exposuit, regulumque volantem, et viperas, et genimina aspidum, illum de quo supra legimus , colubrum tortuosum, et de quo Salvator in Evangelio loquebatur: Videbam Satanam, quasi fulgur de coelo cadentem : qui draco appellatus in Apocalypsi , tertiam partem stellarum secum detraxit in terram, quae perversitate sententiae priores divitias perdiderunt, deserentes eas in Aegyptum hujus saeculi. Ideo clamavi super hoc: superbia tantum est: quiesce. PPorro Symmachus
Abbreviated transcription (Latin):
re contra naturam rerum loquitur
quod deleccena. & leone nate sit ui pera
& regulus uolans siue genimina aspidum
uolcntico: quoduidelic& de malis pa¬
rentibur peiores generati sint liberi
de quibus & euan gelium loquebatur
÷ Generatio uiperarum quis ostenditt
uobis fugere cebirauentura & adter¬
ramdicitur isrł. tuesterra. inqua¬
non pluit necimberuenit superte
indieirȩ. cuius principes in medio eiꝰ
quasi leones rugientes. rapienter
praedam. animces deuoranterper
potenticm: Ista genimina ui pera¬
rum siueaspidum uolantium. idest¬
i principes populi. &omnis impiorũ
turba ierunt cedpopulum quieis
prodesse non potuit : Dicente hiere¬
mico quodtrader& dñi phacraonem
& inmccnus quȩ rentium animam
illius & consumerentur omnes uiri
iuda qui iercont interracegr̃pti
gladio & facme & internitionem:
intantum uttradant heebrccei:
prius quem nabuchodo nosor ccegyp¬
tum caper& hie remicom. & bccruch
inminentem captiuitatem morte

Expanded text:
re, contra naturam rerum loquitur, re, contra naturam rerum loquitur, quod de leaena et leone nata sit vipera et regulus volans, sive genimina aspidum volantia: quod videlicet de malis parentibus pejores generati sint liberi, de quibus et Evang« Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura? » . Et ad terram dicitur Isrnon pluit, nec imber venit super te in die irae, cujus principes in medio ejus, quasi leones rugientes, rapientes praedam, animas devorantes per potentiam . Ista genimina viperarum, sive aspidum volantium, id est, principes populi et omnis impiorum turba, ierunt ad populum, qui eis prodesse non potuit, dicente Jeremia , quod traderet Dominus Pharaonem et in manus quaerentium animam illius, et consumerentur omnes viri Juda, qui erant in terra Aegypti, gladio et fame usque ad internecionem, in tantum ut tradant Hebraei, prius quam Nabuchodonosor Aegyptum caperet, Jeremiam et Baruch imminentem captivitatem morte
Abbreviated transcription (Latin):
÷incenia & uaccua proderunt uobis.¬
uolantium transtulerunt : in hebrac¬
quem nos cppellarepossumus conbu¬
rentem et hebraice uocatur sccf
rur sum in eolocoubinor interp̃tati
sumus portantes superhumeros iu¬
mentorum ꝓiumentis omnes similiter
asinorum terram autem tribulationis
& angustice latis simam heremi signi¬
ficatucs titatem : perquam reliquiae
hierusalem cum iohannam filio caree
& filiclus regis se dechicce: sublatis
omnibus qucce habere poterant
Adccegrptum trans fugerunt : Lee¬
nem quoq & catulum leonis herusalẽ
intellege dicente beelaam in numeris:
eccepopulus uileena consurget &que si¬
÷ leoerigetur non accubabit donec deuor&
praedam & occisorum sangui nembibat:
in hie rechiel quoque scriptum est ad s¬
me platictum superprincipemisł &di¬
ces quare matertuc leaena interleones
cubebit in medio leunculorum enutri¬
uit catulos suos : ac neputaremus uere
scripturam scam̃ deccena & leonedice¬

Expanded text:
inania et vacua proderunt vobisinania et vacua proderunt vobisvolantium transtulerunt, in Hebraquem nos appellare possumus comburentem, et Hebraice vocatur SARAPH  . Rursum in eo loco ubi nos interpretati sumus, portantes super humeros jumentorum, pro jumentis omnes similiter asinorum. Terra autem tribulationis et angustiae, latissimam eremi significat vastitatem, per quam reliquiae Jerusalem cum Johannan filio Careae et filiabus regis Sedechiae, sublatis omnibus quae habere poterant, ad Aegyptum transfugerunt. Leaenam-quoque et catulum leonis, Jerusalem intellige, dicente Balaam in Numeris: Ecce populus ut leaena consurget, et quasi leo erigetur: Non accubabit, donec devoret praedam, et occisorum sanguinem bibat . In Ezechiele quoque scriptum est: Assume planctum super principem Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leones cubavit, in medio leunculorum enutrivit catulos suos ? Ac ne putaremus vere Scripturam sanctam de leaena et leone dice
Abbreviated transcription (Latin):
decei terminos relinquentes ced oce¬
gyptite nebras confugerunt
referri ccdspiritalia ne quiticce
incaelestibus & rectores tenebra rum
istacrum qaiuniuersas diuitias
& pristinas opes aegypti desiderio
perdiderunt. hoc ille dixerit :
Nos iuxta tropologicm utique
necdum proposuimus disseramus:
dicimus omnes qui crecctore
deserto scceculi erroribus sedede¬
runtesse qua d rupedes indeserto
istius scłi : A quo frustra sperenta uxi¬
lium cumuerum dĩ auxilium dereli¬
÷ querunt. Interra tribulationis
÷ & cengusticce leccenia & leo excis
uipera & regulus uolans portantes¬
÷ superhumers iumentorum
diuiticssucs & super gbbum came¬
lorum thesaurossuos ad populum
quieis prodesse non poterit: Aegip¬
tus frustra & uane auxiliabitur: ux
intribulatione &congustico leo & cata¬
usleonis inde aspides & genimina aspi¬
÷dum uolantium: quiferebant super
asinos & camelos diuicices suces
÷codgentemq: eis non proderit ccegypti

Expanded text:
daeae terminos relinquentes, ad Aedaeae terminos relinquentes, ad Aegypti tenebras confugerunt, referri ad spiritualia nequitiae in coelestibus; et rectores tenebrarum istarum, qui universas divitias et pristinas opes Aegypti desiderio perdiderunt. Hoc ille dixerit. Nos juxta tropologiam, ut quae necdum proposuimus, disseramus, dicimus omnes qui Creatore deserto, saeculi erroribus se dederunt, esse quadrupedes in deserto istius saeculi, a quo frustra sperent auxilium, cum verum Dei auxilium dereliquerint. In terra tribulationis et angustiae leaena et leo: ex eis vipera et regulus volans: portantes super humeros jumentorum divitias suas; et super gibbum camelorum thesauros suos ad populum qui eis prodesse non poterit: Aegyptus frustra et vane auxiliabitur. LXX: In tribulatione et angustia leo et catulus leonis: inde aspides et genimina aspidum volantium: qui ferebant super asinos et camelos divitias suas ad gentem, quae eis non proderit: Aegyptii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uenerit quace. Vxx transtule runt
quac drupedes in deserto:
significat co item tribum iudcc
quace inccustrali parte sitec.
heremo confinis ẽ. et eos qui
hiere micce uacticinium
res puentes. captahierus oli¬
ma. Noluerunt hecbitare
in iudccea sed ꝑ desertum cedece¬
gyptios confugerunt. & recte
coppellantur. iumenta austri.
siue quac dru pedes in deserto.
quicres puerunt notitiamdĩ.
& contempto eius imperio.
Adccegyptisi mulccra fugerunt
spem habentes in phcerao:
cui qui innisus fuerit. qucosi
si in cumbat hacrundini.
quece freccta manum uulne¬
r& innitentis: deistius¬
modiiumentis & filii
÷ core lo quebantur in pscolmo:
homo cum inhonore ess&¬
÷ non intellexit. conpecra¬
÷ tus est. lumentis insipi¬
÷ entibus & similis factus est¬
÷ illis. quod que sequitur¬
hecec uia illorumscandelum ipsis
recte superpraesenti capitulo. intellegi
potest quoduic deserti illis fuerit
inruinam: legisse mengui iumente
austri & que drupedes in deserto quiiu¬

Expanded text:
it, quae LXX transtulerunt, quadrupedes in deserto. Significat autem tribum Juda, quae in australi parte sita, eremo confinis est; et eos qui Jeremiae vaticinium respuentes, capta Jerosolyma, noluerunt habitare in Judaea; sed per desertum ad Aegyptios confugerunt. Et recte appellantur jumenta Austri, sive quadrupedes in deserto, 404 quia respuerunt notitiam Dei, et contempto ejus imperio, ad Aegypti simulacra fugerunt, spem habentes in Pharaone, cui qui innixus fuerit, quasi si incumbat arundini, quae fracta manum vulneret innitentis. De istiusmodi jumentis et filii Chore loquebantur in psalmo: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Quodque sequiturHaec via eorum scandalum ipsis, recte super praesenti capitulo intelligi potest, quod via deserti illis fuerit in ruinam. Legisse me novi, jumenta Austri et quadrupedes in deserto, qui Ju
Abbreviated transcription (Latin):
÷ qnm̃ placatus sum supermelo¬
÷ quod feciuobis. Nolitetimere
÷a facie regis babylonis quemuos¬
÷ pauidi formidatis
:Et post medicum si autem dixeritis.¬
÷ & posueritis faciem ues tram.¬
÷ ut in grediamini ccegrptum
÷ & intraueritisUt ibihecbi¬
÷ tetis glacdius quẽ uos formidatis¬
Sibi conpre hend&uos & sccmes¬
÷ proquaestis solliciti adhere bit¬
÷ uobis inccegrpto
& ibi moriemin : Responde¬
runt que uiri superbi dicentes

Expanded text:
quoniam placatus sum super maloquoniam placatus sum super malo quod feci vobis. Nolite timere a facie regis Babylonis, quem vos pavidi formidatis . Et post modicum: Si autem dixeritis,si posueritis faciem vestram ut ingrediamini Aegyptum et intraveritis ut ibi habitetis gladium quem vos formidatis ibi conprehendet vos pro qua estis solliciti adhaerebit vobis in Aegypto, et ibi moriemini. » Responderuntque viri superbi dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
remiã probetur essẽ completce
prccedicitenim illeomhistoricom
quam in hieremicce uolumine
legimus quando subuerschtesli¬
scelem &ominibus in becbilone
opibus principibus que trans la
tis precepositus est regu generis:
his qui iniudccea remanserunt.
go dolices filius aicham quo ꝑdo¬
lum Cum chaldeis sotus
Inter fecto omnes principes
bellatorum. & io hannam
filius carice &tetonics
filius osicce & reliquus uulgus
A pecruo usquead¬
÷ magnum accesserunt. Adhie¬
÷rimicom prophetam¬
& dixerunt ei Codetoratio
nostra in conspectutuo &ora¬
÷ pronobis ceddñm dm̃tuum¬
÷ pro uniuersis reliquiis istis
÷qua erelicti sumus pauci
:Depluribus sicut oculitui
Nos intuentur. &cdnunti& nobis
gcmus & uerbum quod facia¬
mus Cum que hie remics post¬
÷ dec̃ĩdies exsermone dñi respon¬
Edisset hac eo dicitdñs dr̃ israhel
÷siquiescentes manseritis interra
÷hacc ccedificabo uos & non distruam¬
: plantabo & noneuelloem

Expanded text:
remiam probatur esse completa. remiam probatur esse completa. Praedicit enim illam historiam, quam in Jeremiae volumine legimus , quando subversa Jerusalem et omnibus in Babylone opibus princtis, praepositus est vir regii generis his qui in Judaea remanserant Godolias filius Ahicam: Quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes bellatorum, et Johannan filius Careae, et Jechonias filius Osiae, et reliquum vulgus a parvo usque ad magnum, accesserunt ad Jeremiam prophetamdixerunt ei: « Cadat oratio nostra in conspectu tuo, et ora pro nobis ad Dominum Deum tuum pro universis reliquiis istis, quia relicti sumus pauci de pluribus sicut oculi tui nos intuentur: et annuntiet nobis gamus, et verbum quod faciamus. » Cumque Jeremias post decem dies ex sermone Domini respondisset: Haec dicit Dominus Deus Israel: Si quiescentes manseritis in terra hac, aedificabo vos et non destruam, plantabo et non evellam,
Abbreviated transcription (Latin):
Lercont enimtanis¬
÷ principestui. & nuntii tuiusq¬
÷ a nes peruenerunt¬
÷ omnes confusisunt superpo
÷ pulum qui eis prodes señ pote¬
rit Non fuerunt in auxiliũ in ali¬
÷ quec in utilitatem sed inconfusio¬
nem & ob probrium .Lxx
Uccefilii praceuaricatores
dicit dñs fecistis consilium &
non perme & pactum non per
spm̃ meum ut adderetis peccata
peccatis quiitis ut descenda¬
÷tis inccegyptum & menon
interro gastis ut accipiatis¬
: auxilium cpharao & prote¬
÷ gamini cebecegyptus
erit uobis protectio phaera¬
onis in confusionem & his qui
confidunt inccegypto¬
in ob probrium sunt enim
Intecnis principes Nuntii pessi¬
mifrus tralaborabunt ad popu¬
÷lum quieis non ꝓderit adauxi¬
÷ licndum neque inutilitatem
÷sed in confasionem & obprobrũt
Post propheticm contraari¬
heli & cetera quaceus que
adhuclocum praeteritus ser¬
modisseruit Nunc alterius
uacticinationis exordium est:
qui postcentum quinquaginta
annos qui fuer̃ interlsa iam & hie¬

Expanded text:
erunt enim in Tanis principes tui, et nuntii tui usque ad Anes pervenerunt. Omnes confusi sunt super populo qui eis prodesse non poterit: non fuerunt in auxilium et in aliquam utilitatem, sed in confusionem et in opprobrium. LXX: Vae filii praevaricatores, dicit Dominus. Fecistis consilium, et non per me; et pactum, non per spiritum meum: ut adderetis peccata peccatis: qui itis ut descendatis in Aegyptum; et me non interrogastis, ut accipiatis auxilium a Pharaone, et protegamini ab Aegyptiis. Erit vobis protectio Pharaonis in confusionem; et his, qui confidunt in Aegypto, opprobrium. Sunt enim in Tani principes, nuntii pessimi. Frustra laborabunt ad populum, qui eis non proderit ad auxiliandum: neque in utilitatem, sed in confusionem et opprobrium. Post prophetiam contra Ariel, et caetera quae usque ad hunc locum praeteritus sermo disseruit: nunc alterius vaticinationis exordium est, quae post centum quinquaginta annos, qui fuerunt inter Isaiam et Je
Abbreviated transcription (Latin):
separa uerit abcobra ham quiui¬
dit diẽmdñ & lccetcctus est.
si enim fuissont filii abrahcom
fecissent opera cobraheom.
& ccpostolus disputat eos cppel¬
lando filios abrahoem quihabue¬
rint similitudinem fidei ab rahã
hocest populum gentium quiNon
exo peribus sed exfide cobrabe
÷filius coppellactus est. Uoce filii¬
÷ desertores dicit dñs ut faceretis

Expanded text:
separaverit ab Abraham, qui viseparaverit ab Abraham, qui vidit diem Domini, et laetatus est . Si enim fuissent filii Abraham, fecissent opera Abraham. Et Apostolus disputat eos appellandos filios Abraham , qui habuerint similitudinem fidei Abraham, hoc est, populum gentium, qui non ex operibus, sed ex fide Abraham filius appellatus est. Cap. XXX Vae filii desertores, dicit Dominus: ut faceretis
Abbreviated transcription (Latin):
nationũ dñi ꝑpetrare uirtu¬
tes & xp̃i nomengentibus¬
÷ praedicare & dicere¬
÷ pater noster quies incȩlis¬
÷ sanctific&ur Nomen
ficabunt scenctum quior¬
tus est de iacob. & dm̃ israhel
docebunt ingentibus ut idolis¬
÷ derelictis dicant quam falsec¬
÷ possiderunt patres nostri
idolac & non est in illis
quiplurat & tuncscient
qui nunc errent. spũ intel¬
legenticm di & quiquondeom
insolitudine murmurabent
contra dnm discent legeni
cuius prius notiticm
Non habebant: si enimreci¬
pissent morsen: recepissent
dello lo quebectur quod in prin¬
cipio capituli iuxta hebrocicũ
trans tulimus haccdicitd ñs
ad domum lacob quiredemit
quondam abrahcm &eduxit
decͥal daccis & interrccm
repromissionis Induxit . per¬
spicuepatet: Illud autem
quod lxx transtulerunt
Hecec dicit dñs superdomum
la cob quam sepac rabit ab ce¬
brahacm Sic intellegi po¬
test quod scribas & phariscce¬
os quid ñmblasphe maebant.

Expanded text:
nationum Domini perpetrare virtunationum Domini perpetrare virtutes, et Christi nomen gentibus praedicare, et dicere: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen ficabunt Sanctum qui ortus est de Jacob, et Deum Israel docebunt in gentibus, ut idolis derelictis, dicant: quam falsa possederunt patres nostri idola, et non est in illis qui pluat; et tunc scient qui nunc errant spiritu, intelligentiam Dei, et qui quondam in solitudine murmurabant contra Dominum, discent Legem, cujus prius notitiam non habebant. Si enim recepissent Moysem, recepissentde illo loquebatur. Quod in principio capituli juxta Hebraicum transtulimus: Haec dicit Dominus ad domum Jacob, qui redemit quondam Abraham, et eduxit de Chaldaeis, et in terram repromissionis induxit , perspicue patet. Illud autem quod Septuaginta transtulerunt: Haec dicit 400 Dominus super domum Jacob quam separavit ex Abraham, sic intelligi potest, quod Scribas et Pharisaeos, qui Dominum blasphemabant,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ nomen meum & scificabent
scm̃ iacob & dm̃ is rahel¬
÷ prccedicabunt & scient errantes
÷ spũ intellectum. & musitatores¬
÷ haecdicit dñs superdomum¬
÷ Non modo confunderet¬
: icc cob nequece Nunc faciem
÷mutabit sed cum uiderint¬
÷ filiossuos operamea
÷Propter me scneti ficcebunt
nomen meum & scnetifica¬
⁊bunt scm̃ lac cob et dm̃
israhel timebunt scient¬
÷ qui errant spũ intellegen¬
ticom. & musitatores
discent oboedientiam
:quod que sequitur & lin gucce¬
÷ balbuttientes discent loqui
pacem obelo pracenotan dumest.
Cum audierint inquit surdi
uerbac libri & oculi caecorum
uiderint libanus que conuer¬
sus fuerit inchermer & chemel
reputactur inscltum.
ita ut mites & pauperes
lccetentur indño & superbus
In lusor que defeciot. tunc
confundetur lac cob quimodo
inter imnon confundetur
significat ccutem.
Isc iccetempora. & uultus
illius erubescet ut rubor atq:
Prccecipue cum uiderit.
degenere iudeceorum. In medio

Expanded text:
 nomen meum et sanctificabunt  nomen meum et sanctificabunt Sanctum Iacob et Deum Israhel praedicabunt et scient errantes spiritu intellectum et mussitatoresmum: Non modo confundetur Jacob: neque nunc faciem mutabit; sed cum viderit filios suos opera mea: propter me sanctificabunt nomen meum, et sanctificabunt sanctum Jacob: et Deum Israel timebunt qui errant spiritu, intelligentiam: et mussitatores discent obedientiam, quodque sequitur ÷ et linguae balbutientes discent loqui pacem  obelo praenotandum est. Cum audierint, inquit, surdi verba libri, et oculi caecorum viderint: Libanusque conversus fuerit in Charmel, et Charmel reputatus in saltum, ita ut mites et pauperes laetentur in Domino, et superbus illusorque deficiat: tunc confundetur Jacob qui modo interim non confunditur. Significat autem Isaiae tempora. Et vultus illius erubescet, ut rubor atque  praecipue cum viderit fde genere Judaeorum, in medio
Abbreviated transcription (Latin):
faciebcont uniuersum hominum
genus in uerbo blas phemicce Iun
ut negarent uerbum dĩ. un uio¬
& incaelo ponerent Ossuum
significat autem dae moncest
quine quac quacm ipsi homines
faciebant insermone peccare
ucoriis dogmactibus pblccsphe¬
mantes & arguentem inporta
Atque iuditio quantum inseerat
sub placntabant & cc̃ iustitic
declincore faciebnt.
quierat inportis filicce sion
ex altictus deportis rimi¬
mortis. corripiebateos
quioderant inportis arguen¬
tem. qucce nos su per
diccbulo & congelis eius intelle¬
ximus. nazarei contra
scribas. & phacriscceos
dicta cerbitrantur quod de¬
qui prius in ludebant populo
traditionibus pessimis
& ad decipiendos principes up¬
die noctu que uigilcbant
qui peccare faciebant
÷ filium denegarent. propterhoc
haec dicit dñs ceddomum iac cob¬
÷ qui redimit abrecam non confun¬
:d&ur lacob nec modo uultus eius
crubesc& sed cum uiderit
filior suos operamanuum mearũ¬
÷ in medio fui scĩ ficantes¬

Expanded text:
faciebant universum hominum faciebant universum hominum genus in verbo blasphemiae, ut negarent Verbum Dei, et in coelo ponerent os suum. Significat autem daemones, qui nequam ipsi, omnes faciebant homines in sermone peccare, variis dogmatibus blasphemantes, et arguentem in porta atque judicio, quantum in se erat, supplantabant, et a justitia declinare faciebant, qui erat in portis filiae Sion, exaltatus de portis mortis; et corripiebat eos qui oderant in portis arguentem. Quae nos super diabolo et angelis ejus intelleximus, Nazaraei contra Scribas et Pharisaeos dicta arbitrantur, quod dequi prius illudebant populo traditionibus pessimis; et ad decipiendos simplices die noctuque vigilabant, qui peccare faciebant Dei Filium negarent. Propter hoc haec dicit Dominus ad domum Jacob qui redemit Abraham non modo confundetur Iacob nec modo vultus eius erubescet sed cum viderit filios suos opera manuum mearum in medio sui sanctificantes
Abbreviated transcription (Latin):
Becetimites qnm ipsi posside¬
bunt terram. siue pauperes
quorum princeps inpsedmis
ait hic pauper clamauit.
& dñs exaudiuit illum
& qui iudicabit. pauperes¬
÷ populi & scluos facit filios paupe¬
÷rum. De quodicitur cediudcceos¬
÷ consilium pauperis. spreuistis
:Addent in dño leetiticom
Vt qui gloricetur in dñoglorie¬
tur. & pauperes homines
siuedes percti ab omnibus
cetque contempti.
quilegis prius Notiticm
non hacbebant in scõ isrechel
exulteebunt quiccit
scĩ estote qnm̃ ego sc̃s sum
Omnis que est exultatio
qnm̃ defecit qui prcce ualebcet
consum matus. est
in lusor siue corragans & super¬
bus quidixerat.
fortitudinem facicm & sco¬
pienticicem auferam.¬
& fines gentium & fortitudi¬
nem eorum ucstabo.
Qui omnib: in ludebect inteentum
ut scr quoque dicer& lumbi
mei impleti sunt inlusionibus
& succisi sunt siue deletiomnes
quiuigilabent suꝑ iniquitatẽ
quorum prp̃t moclasuigilices non
dormitaet interitus quipeccare

Expanded text:
Beati mites, quoniam ipsi possideBeati mites, quoniam ipsi possidebunt terram : sive pauperes, quorum princeps in psalmis ait: Hic pauper clamavit, et Dominus exaudivit illum ; et, qui judicabit pauperes populi, et salvos faciet filios pauperum , de quo dicitur ad Judaeos: Consilium pauperis sprevistis, addent in Domino laetitiam, ut qui gloriatur, in Domino glorietur ; et pauperes homines sive desperati ab hominibus atque contempti, qui legis prius notitiam non habebant, in Sancto Israel exsultabunt, qui ait: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum . Omnisque est exsultatio: quoniam defecit qui praevalebat. Consummatus est illusor, sive arrogans, et super qui dixerat: Fortitudine faciam et sapientia, auferam fines gentium et fortitudinem earum vastabo; qui omnibus illudebat, in tantum ut sanctus quoque diceret: Lumbi mei repleti sunt illusionibus . Et succisi sunt, sive deleti omnes qui vigilabant super iniquitatem, quorum propter malas vigilias non dormitat interitus: qui peccare
Abbreviated transcription (Latin):
quod inter praetatur ad cperi¬
re : quod que nos uertimus
dete nebris & cceligine oculi
cccecorum uidebunt
Quorum feccilis Inter pracetietio
& syminecclis transtulerunt
tenebras & cceliginem
oculi cccecorum uidebunt
& ostenderent
gentium popalo
qui prius cacecus eraet
xp̃i sac eramentec. pandendec
Iuxta illud quod dicitur
tenebrosa cequae: In nubi busaetis
÷ & in eodem pscclmodedõ scriptum ẽ
÷ posuit tenebras latibulum
÷suum & in prouerbus legimus¬
÷ Haec audiens scepiens sccpienti¬
orerit & prudens gubernationẽ
possidebit. Intelleget para¬
bulcem & tenebrosum¬
÷ sermonem dicta sccpientium.
÷ &enig maeta. Denique
& moyses. ut intellegeret.
*& uider& dm̃ innubem ingres¬
÷ sus est & incaliginem.
De quo in pscelmo dicitur caligo
sub pedibus eius. Cum ccutẽ
prius caeciuel mistica.
quae que cons pexerint.
Vel decaecitate & tenebris oculos
leuauerint. Aduidendum
ut sedentibus intenebris
& umbra mortis orictur
lumenuerum. Tunc mites
dequibus scriptum est.

Expanded text:
quod interpretatur, adaperire . Quodque nos vertimus, de tenebris et caligine oculi caecorum videbunt, quorum facilis interpretatio et Symmachus transtulerunt: Tenebras et caliginem oculi caecorum videbunt: ut ostenderent gentium populo, qui prius caecus erat, Christi sacramenta pandenda, juxta illud quod dicitur: Tenebrosa aq. Et in eodem psalmo de Deo scriptum est: 398 Posuit tenebras latibulum suum . Et in Proverbiis legimus: Haec audiens sapiens sapientior erit: et prudens gubernationem possidebit: et intelliget parabolam et tenebrosum sermonem, dicta sapientium et aenigmata . Denique et Moyses ut intelligeret et videret Deum , in nubem ingressus est et in caliginem, de qua in Psalmo dicitur: Caligo sub pedibus ejus . Cum autem prius caeci vel mystica quaeque conspexerint, vel de caecitate et tenebris oculos levaverint ad videndum, ut sedentibus in tenebris et umbra mortis oriatur lumen verum: tunc mites de quibus scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
lactissime historicce  replgca¬
tione texuimus. huiur loci. ẽ.
inter pretatio. quod suxta consu¬
etudinem prophetalem onus.
id estpondus & sarcinco crucice¬
tum atq poenarum: non solum:
super bcbrlonem & phi listiim
gyptum. & desertum mare.
dumec quoque.

Expanded text:
latissime historiae replicalatissime historiae replicatione texuimus, hujus loci est interpretatio, quod juxta consuetudinem prophetalem, onus, id est, pondus et sarcina cruciatuum atque poenarum, non solum super Babylonem et Philisthiim, gyptum, et desertum mare, Idumaeam quoque
Abbreviated transcription (Latin):
putant quod cebegypti is
auxilie postulantes: captisunt
ab ccsiriis iuxta trophologiam
omnes qui dĩ relegione contẽ¬
tare uertuntur Ad uomi¬
tum suum. & nomine perdito
filiorum inpudendis simꝗͥ
canis ceppellantur. In eunt
consilium non perdñm & fe
riunt foedur Non pers p̃m
dñi: ad duntq peccata peccatis
ut superatiblandientibus uiti¬
is &icm dogmatum recipi¬
ant pracuitatem & descendant
inacegrptitenebras quaeren¬
tes auxilium pharaonis qui reg¬
nat ince gypto. Cuius
protectio educit in ignominiam
& in ob probrium sempiter nium:
sunt enim intanis inmandato
uidelic& humilicotque de iecto
principes eius pessiminuntii
qui frustra laborant superpopu¬
lum quieis prodesse non poterit:
sicut enim scõs magis tros iuucet
discipulorum scclus. sic perditio
seductorum perdit patri¬
archcos ÷ eorum qui adaegyp¬
tiec auxilic confugerunt
Onus iumentorum austripro
lerunt. uisso qua drupedum inde¬
serto. superior expositio quem

Expanded text:
putant, quod ab Aegyptiis putant, quod ab Aegyptiis auxilia postulantes, captae sint ab Assyriis. Juxta tropologiam omnes, qui Dei religione contempta, revertuntur ad vomitum suum , et nomine perdito filiorum impudenti simi canes appellantur, ineunt consilriunt foedus, non per spiritum Domini, adduntque peccata peccatis: ut superati blandientibus vitiis, etiam dogmatum recipiant pravitatem, et descendant in Aegypti tenebras, quaerentes auxilium Pharaonis, qui regnat in Aegypto, cujus protectio ducit in ignominiam, t in opprobrium sempiternum. Sunt enim in Tanis, in mandato videlicet humili atque dejecto principes ejus, pessimi nuntii, qui frustra laborant super populo qui eis prodesse non poterit. Sicut enim sanctos magistros juvat discipulorum salus, sic perditio seductorum perdit patriarchas eorum qui ad Aegypti auxilium confugerunt. Onus jumentorum Austri Pro lerunt, Visio quadrupedum in deserto. Superior expositio, quam
Abbreviated transcription (Latin):
÷ superatis enim
ccegrptis
Captisunt¬
quia ccegyptios
lio principes suos codtanis.
Vrbem a egypti miserint in quec
& sub morse signa. ac portenta
Plurima perpetrata sunt
dicente psclmo quece fecit mira¬
bilic In terracce grpti. in cã¬
÷ potaneos. Etidem isccices¬
÷ contra cegrptum loquitur
Uibi sunt Nunc sa pientes tui¬
÷ ad nuntienttibi & dicant.
quid cogitauerit dñs.¬
÷ scebaoth. contra ccegyptum¬
÷ defecerunt principes taneos
÷ quos eodem tempore
defecisse comme morct¬
÷ quando dñs Ingressus est¬
÷ ccegrptum super nubem.¬
÷ leuem. anẽs cutem urbem
ccegrpti in celio loco Non
legimus sed eo quod acit nuntii¬
: tuiusque. anẽs peruenerunt
÷ intellegimus ultimãe iuxta aethi¬
opces & blemmi csesse ccegypti
ciuitatem. Proquo septuce¬
ginta inter praetatisunt.
Nuntii pessimi frustra labora¬
bunt qui confisisunt super
populumaegypti qui eis pro
des senon potuit & fuerunt
in obprobrium sempiternum
quidam hunc locum contra
decim tribus in samria scriptũ¬

Expanded text:
 Superatis enim Aegyptiis, capti suntad Aegyptios lio principes suos ad Thanis urbem Aegypti miserunt, in qua et sub Mose signa ac portenta plurima perpetrata sunt, dicente psalmo: « Qui fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos . » Et idem Isaias contra Aegyptum loquitur: « Ubi sunt nunc sapientes tui? Annuntient tibi et dicant quid cogitaverit Dominus Sabaoth contra Aegyptum: defecerunt principes Thaneos . » Quos eo tempore defecisse commemorat, quando Dominus ingressus est Aegyptum super nubem levem. Thanes autem urbem Aegypti in alio loco non legimus: sed ex eo quod ait: « Nuntii tui usque Thanes pervenerunt, » intelligimus ultimam juxta Aethiopas et Pleminas esse Aegypti civitatem, pro quo Septuaginta interpretati sunt: « Nuntii pessimi frustra laborabunt: qui confisi sunt super populum Aedesse non potuit, et fuerunt in opprobrium sempiternum. Quidam hunc locum contra dec
Abbreviated transcription (Latin):
super lapides istos quosabscon¬
disti. & statu& solium suum super¬
: eos. Ueniens que percutiet
:terram cegypti quos in mortem
In mortem & quos in captiuitatẽ¬
÷ incaptiuitatem & quos inglccdio
inglccdio & succendet ignem¬
÷ in delubris deorum acegypti
& conburet eccm & captiuos duc&¬
÷ illos & comitietur terr&
ccegypti sicut amititur¬
÷ pcostor pcellio suo
÷ &egredietur. Inde in pacce

Expanded text:
super lapides istos, quos absconsuper lapides istos, quos abscondi, et statuet solium suum super eos. Veniensque percutiet terram Aegypti: Quos in mortem, in mortem: Et quos in captivitatem, in captivitatem; Et quos in gladium, in gladium. Et succedet ignem in delubris deorum Aegypti, et comburet ea, et captivos ducet illos: Et amicietur terra Aegypti, sicut amicitur pastor pallio suo: et egredietur inde in pace
Abbreviated transcription (Latin):
inquit inacegrptum & os̃ meum Nonin.¬
terro gastis. Non quo non inter
erint
eSperantes.
auxilium infortitudine pharao
& habentes fiduciam in pro¬
tectione siue umbra aegypti
profortitudine pharcco
quece in hoc lo co bisponitur.
Inhebraico. scriptum habet
mecor hoc ad notauimus
ut quod indani helis. extrema
legimus uisione deummaorim
Non ut porphilius somniat
pharcco
autem apud cegyptios
No men est regice potestatis.
& unus quis que speciali
appellatur uocabulo ut phec
Vcofre quo modo sinos caesares.
& ccgustos proprus regum.
uocabulis. praeponamus
erit inquid uobis. fortitudo¬
÷ phac raonis. In confusio Nem
& fiducia umbr& ccegypti
Inignominicm Scribit
idem hieremias. quod intaf¬
nis urbe ccegrpti. In fodes¬
& lccpides in porta domus
phecreco & dixerit uiris iudei
Haec dicit dñs dĩ exercituum
ds̃ isrł. Ecce ego mittam & ad¬
÷ sumani Nacbu chodonosor¬
÷ Regem babrlonis senuum me¬
÷um & ponamthronumeius

Expanded text:
inquit, in Aegyptum, et os meum non ininquit, in Aegyptum, et os meum non interrogastis. Non quod non intererint, sperantes auxilium in fortitudine Pharaonis, et habentes fiduciam in protectione, sive umbra Aegypti. Pro fortitudine Pharaonis, quae in hoc loco bis ponitur, in Hebraico scriptum habet MAOZ . Hoc annotavimuut quod in Danielis extrema legimus visione Deum MAOZIM  , non ut Porphyrius somniat,Pharao autem apud Aegyptios nomen est regiae potestatis; et unusquisque speciali appellatur vocabulo, ut Pharafres  Al. Vafre: quomodo si nos Caesares et Augustos propriis regum vocabulis praeponamus. Et erit, inquit, vobis fortitudo Pharaonis in confusionem, et fiducia umbrae Aegypti in ignominiam. Scribit idem Jeremias, quod in Taphnis urbe Aegypti infoderit lapides in porta domus Pharao, et dixerit viris Judaeis: Haec dicit Dominus exercituum Deus Israel: Ecce ego mittam et aassumam Nabuchodonosor regem Babylonis servum meum: et ponam thronum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
÷ Non misitte dñs dĩ nos terioup
dicens Ne ingredicemini:
Inccegrptum ut habitetis¬
÷ illio q. sedbccruc filius¬
÷ Ne erie incitatte¬
÷ Aduersumnos duttradat Nos
in ic̃onibus chaldeorumil
Vit inter ficiat nos & trans ducit.
facicet in baby lonem. Deniq¬
÷ omnes principes populi
reliquiis congregatis muli eri¬
bus & pccruulis & filicbus regis¬
÷ Non audientes uocem dñi.¬
÷ In gressi sunt aegyptum. adsũp¬
tis secum hierimia & becruch.
& uenerunt Intacs nas. Itaut
hieremias insignum captiui¬
tatis futurae propheta ret.
contra inoboedientem populum.
eaquȩ libro illius continentur
quodigitur postea futurũ erat.
Ante annos multos prace¬
dicitur & deserto res & prae¬
uaricatores filii nriq¬
appellantur. Qui deserto
consiliodĩ  quod accipernt
secuti sunt uoluntatem il¬
& orditite leminonspũ dt̃¬
quieis hieremiae õrereso¬
demonstrar&: & hoc fece¬
runt peccata pristina. utau¬
gerent peccatum contemptiu¬
onis suꝑbicce qui discenditis p

Expanded text:
: non misit te Dominus Deus noster, dicens: Ne ingrediamini in Aegyptum, ut habitetis illic; sed Baruch filius Neriae incitat te adversum nos, ut tradat nos in manibus Chaldaeorum, ut interficiat nos et transduci faciat in Babylonem . Denique omnes principes populi reliquiis congregatis cum mulieribus et parvulis et filiabus regis, non audientes vocem Domini, ingressi sunt Aegyptum, assumptis secum Jeremia et Baruch, et venerunt in Taphnas, ita ut Jeremias in signum captivitatis futurae prophetaret contra inobedientem populum ea quae in libro illius continentur. Quod igitur postea futurum erat, ante annos multos praedicitur, et desertores et praevaricatores filii appellantur qui deserto consilio Dei, quod acceperant secuti sunt voluntatem, et orditi telam, non pqui eis Jeremiae ore resodemonstraret, et hoc fecerunt, ut peccata pristina augerent peccato contentionis et superbiae. Qui descenditis,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ sin aut̃ sic legitur ut
transtulimus quasi deꝑsona ter¬
tia dicatur. qui icredulus.ẽ.
infideliter agit . & qui depopula¬
tus .ẽ. uastat. cum superiis copu¬
landũ. & in quibus sibi baby¬
lon uisionẽ durã p̃dicat nunti¬
atam: ascende aelam & obside
mȩde omnem gemitum eius
cessarefeci : N&ime as inquid
o ꝑsa & mȩde babylonis multitu¬
mides. omnẽ gemitũ eiꝰ ac pon¬
dus quote ante praemere con¬
sueuerat cessare feci. seu qđ
nullus iã gemat & doleat. praes¬
sus potentia babrlonis scu qđ
tantis malis obp̃ssasit ipsa
babylon ut negemitũ quid ẽ
liberũ habeat : Propterea
repl&i sunt lũbimei dolore
angustia possid&me. sicut
angustia parturientis corrui
cũ audirem conturbatis sum
cũ uiderẽ emarcuit cormeũ.
tenebrȩstupe feceruntme.
babnlon dilecta mea posita ẽ . mi
hihmira culo: ꝓph&iȩ ideo obs
eã uentura sint ut ipse quinarrat
timore superatꝰ nequeat inuerba

Expanded text:
civitatem. Sin autem sic legitur, ut civitatem. Sin autem sic legitur, ut transtulimus, quasi de persona tertia dicatur, qui incredulus est, infideliter agit: et qui depopulator est, vastat: cum superioribus copulandum est, in quibus sibi Babylon visionem duram praedicat nuntiatam. Ascende Elam, obside Mede: omnem gemitum ejus cessare feci. Ne timeas, inquit, o Persa et Mede, Babylonis multitumides: omnem gemitum ejus ac pondus, quo te ante premere consueverat, cessare feci: seu quod nullus jam gemat et doleat pressus potentia Babylonis: seu quod tantis malis oppressa sit ipsa Babylon, ut ne gemitum quidem liberum habeat. Prorepleti sunt lumbi mei dolore, angustia possedit me sicut angustia parturientis: Corrui cum audirem, conturbatus sum cum viderem. Emarcuit cor meum, tenebrae stupefecerunt me: Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum. Prophetae ideo obsceam ventura sint, ut ipse qui narrat, timore superatus nequeat in verba
Abbreviated transcription (Latin):
nem cogitatio dñi ut ponã terrã
babrlonis desertam. & in habita¬
bilem : sicut turbidines ab afri¬
coueniunt dedeserto. uenit de
terra horribili uisio dura nun¬
tiata .ẽ. mihi: Vox babylonis
populitimentis indicit᷑ siue ip¬
siur babrlonis qđ audiat mȩ¬
dus & elamitas. contrase ex¬
ercitum p̃parare & ueni rede
solitudine. ponitq comparatios¬
nis exemplũ. sicut iquit ab
a frico uento ue he mens tẽpes¬
tas uenire consueuit. It a mihi
desolitudine uastitas uenit.
Deterra horribili cuius nen om̃
quidẽ audire possum. absq:
formidine. Visio dura nuntia¬
ta ẽ. mihi quid enĩ durius quã
p̃sens captiuitas: Quiicre¬
dulus ẽ infideliter agit. & qui
depopulator ẽ. deuastat. po¬
test & inhebraeo & ita legi qui
cȩdis cȩde & quiuastas uas¬
ta. ut ad ipsum helamiten. &
moedũ. proph&ȩ uaticiniũ
dirigatur. ortantis eũ imple¬
re quod coepit intrepidũ. as¬
cendere obsidere. potentissimã

Expanded text:
nem cogitatio Domini, ut ponat terram nem cogitatio Domini, ut ponat terram Babylonis desertam, et inhabitabilem . Sicut turbines ab Africo veniunt, de deserto venit de terra horribili. Visio dura nuntiata est mihi. Vox Babylonii populi timentis inducitur, sive ipsius Babylonis, quod audiat Medos et Elamitas contra se exercitum praeparare, et venire de solitudine, ponitque comparationis exemplum. Sicut, inquit, ab Africo vento vehemens tempestas venire consuevit: ita mihi de solitudine vastitas venit, de terra horribili, cujus ne nomen quidem audire possum absque formidine. Visio dura nuntiata est mihi: quid enim durius quam praesens captivitas? Qui incredulus est, infideliter agit: et qui depopulator est, vastat. Potest in Hebraeo ita legi: Qui caedis, caede; et qui vastas, vasta, ut ad ipsum Elamitem et Medum prophetiae vaticinium dirigatur, hortantis eum implere quod coepit, intrepidum ascendere, obsidere potentissimam
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃pti multitudo mari comparata ẽ :
desestum facitdñr mare eg̃pti
quod aut̃ medi & persȩ pugna¬
uerunt contrababylonẽ & sub¬
uesterent eã. in supra dicto hiere¬
mia legimus acuite sagittas inple¬
Ste far&ras: Suscitauit dñs spm̃
regũ medorũ & contrababylonẽ
mens eiꝰ ut ꝑdat eam . qm̃ ultio dñi
.ẽ. ultio tem plisui super muros
babylonis. Leuate signum
augete custodiam eleuate custo¬
des praeparate insidias. quia
cogitauit dnr̃ & fecit quȩcũq:
locutus est contra habitatores
signũ in terram. clangite bucina
ingentibis scĩficate suꝑ eã gen¬
tes adnuntiate contra illam
regibis ararat. menni. & ascen¬
nez numerate contraeã thap¬
sar. adducite aequum quasi bru¬
chur aculeatũ. sci ficate contra
eã gentes regis mediȩ duces
eiꝰ & uni uerror magistratis eiꝰ
cunctãq terrã potestatis eiꝰ & cõ¬
mouebit᷑ terra & cont̾babitur
quia euigi labit contrababylo¬

Expanded text:
gypti multitudo mari comparata est. gypti multitudo mari comparata est. Desertum faciet Dominus mare Aegypti. Quod autem Medi et Persae pugnaverint contra Babylonem, et subverterint eam, in supradicto Jeremia legimus: Acuite sagittas, implete pharetras. Suscitabit Dominus spiritum regum Medorum et contra Babylonem mens ejus, ut perdat eamest, ultio templi sui. Super muros Babylonis levate signum, augete custodiam: Levate custodes, praeparate insidias: Quia cogitavit Dominus, et fecit quaecumque locutus est contra habitatores signum in terra clangite bucina in gentibus sanctificate super eam gentes adnuntiate contra illam regibus Ararat Menni et Aschenez numerate contra eam Thapsar adducite equum quasi bruchum aculeatum sanctificate contra eam gentes reges Mediae duces eius et universos magistratus eius cunctamque terram potestatis ejus. Et commovebitur terra, et turbabitur, quia vigilavit contra Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
ariesseuirsimꝰ adorientẽ & occidentẽ
om̃s populos uenti lauit ueniat hir¬
cis alox ander & c̃terat eũ pedib: su¬
is & iste ultra modum erectus. est.
ueneno pereat. regnũq: eiꝰ diuidat᷑
inpartes. Cũ multo tempore int̃se
conlisũ fuerit : romanouincente
popul&ur. romanur ipse ferra¬
tis dentib: unguibusq: scõrũ car¬
nes & cruento ore lacerauit ex ci¬
dat᷑ lapis demonte sine manib:
& potentissimũ primũ regnũ
acferreum de infragile & infir¬
con sequentibus huiuscapituli
legerem babrlon dilecta facta
cecidit cecidit babylon & om̃a
sculptilia deorũ eiꝰ contritas¬
int̃ra: & supra ascende clam
obsidẽ aede dubitarẽ qđ cet
hoc pondus qđ desesti mari ipo¬
nit᷑. ꝑspicuũ ergo ẽ qđ desestũ
marebabrlon appellatꝰ . Hiere¬
mia dicente ex ꝑsonadĩ & deser¬
tũ faciã mare ciꝰ & siccabo t̃rã illus
& eritbabr lon intumulos harena¬
rum: Mare aut̃ ꝓpt̃ multitudinẽ
habitantiũ dicit᷑. unde & supra : ae¬

Expanded text:
 Occidentem omnes populos ventilavit; veniat hircus Alexander, et conterat eum pedibus suis. Et iste qui ultra modum erectus est, veneno pereat, regnumque ejus dividatur in partes: et cum multo tempore inter se collisum fuerit, Romano vincente, populetur. Romanus ipse ferratis dentibus unguibusque sanctorum carnes, et cruento ore laceravit: excidatur lapis de monte sine manibus, et potentissimum primum regnum ac ferreum, deinde fragile et infirconsequentibus hujus capituli legerem: Babylon dilecta facta Cecidit Babylon, et omnia sculptilia deorum ejus contritain terra. Et supra: Ascende Elam, et obside Mede: dubitarem quod esset hoc Pondus, quod deserto mari imponitur: Perspicuum ergo est, quod desertum mare Babylon appellatur, Jeremia dicente ex persona Dei: Et desertum faciam mare ejus, et siccabo terram illius, et erit Babylon in tumulos arenarum . Mare autem propter multitudinem habitantium dicitur. Unde et supra Ae
Abbreviated transcription (Latin):
ierat spes nr̃a & adhos con¬
fugimus. ut nobis praeberent
auxi lium qui sede captiuitatis
malo eruere nonqui uerunt.
Est igitur. hic ordo prouidentiȩ
dĩomne humanum genus
ineffabili iudicio dispenrantis
contra dĩ iram irł. sper auit
inda masco. diruat᷑ ciuitas
quȩ aduersum illius uoluntatẽ
impur praestat auxilium Iudas
sperauit iegrptus & egrptus
distruat᷑ ȩgr̃pti confisi sunt.
iȩtiopibus a& hioper quoque
uincantur abassrrus. assyru
superbierunt non dũ sed sua¬
rũ uiriũ arbi trantes. ẽẽ uictori¬
ã & ipsiuincant᷑ ab abylonus
Babr lon eleuabit caput con

Expanded text:
erat spes nostra? et ad hos confugimus, ut nobis praeberent auxilium, qui se de captivitatis malo eruere non quiverunt? Est igitur hic ordo providentiae Dei, omne hominum genus ineffabili judicio dispensantis. Contra Dei iram Israel speravit in Damasco: diruatur civitas quae adversum illius voluntatem impiis praestat auxilium. Judas speravit in Aegyptiis: et Aegyptus destruatur. Aegyptii confisi sunt in Aethiopibus: Aethiopes quoque vincantur ab Assyriis. Assyrii superbierunt, non Dei, sed suarum virium arbitrantes esse victoriam: et ipsi vincantur a Babyloniis. Babylon elevavit c
Abbreviated transcription (Latin):
domlibro numerorum madi¬
anitae caesi referuntur ab
hebrcos scribuntur literis.
cum eo tempore non fueritot in
monte choreb sed insolitudine
sectim : Iuxta anagogen prę¬
cipitur populo in eclesiam cõ¬
moranti. Setimeat aduersa¬
rios qui adpugnandum semper
paratisunt : Et multa disputa¬
tionesua animas subuerte¬
runt : Ideo enim eos contra
populumdĩ. pauxillum acci¬
pere potes tatem. & pontã
gladio ꝑcutere quam uirga
idẽ non occidere sedminari
qui ainuia ambulauerint ae¬
gypti & non in dño sint con¬
sisi: cum aut̃ ad dnm reuer¬
si fuerint & reliquerintit̃
aegpti : Tunc flagellum
dĩ iudicio suscitandum con¬
tra aduersarios: madian enĩ tꝗͣ quid int̃ p̃n¬
spũ oris eius. & oleo misericordiae :¬
iugum hostium computrescat :
Veniet inaiathtransibitinma¬
gron. apud macmas cõmenda¬
bit uasa sua : Transicruntcur
tum repperimus mansione
manserunt: Obsd ꝓuit r̃a¬
m̃a. gaba a saulis sugit hinni

Expanded text:
in libro Numerorum Madiin libro Numerorum Madianitae caesi referuntur ab Hebraeos scribuntur litteris, cum eo tempore non fuerint in monte Oreb, sed in solitudine Sethim. Juxta anagogen praecipitur populo in Ecclesia commoranti, ne timeat adversarios, qui ad pugnandum semper parati sunt, et multa disputatione sua animas subverterunt. Ideo enim eos contra populum Dei pauxillum accipere potestatem, et non tam gladio percutere quam virga, id est, non occidere, sed minari, quia in via ambulaverint Aegypti, et non in Domino sint confisi. Cum autem ad Deum reversi fuerint, et reliquerint iter Aegypti, tunc flagellum Dei judicio suscitandum contra adversarios. Madian enim interprespiritu oris ejus, et oleo misericordiae ugum hostium computrescat. Veniet in Aioth, transibit in Magron: apud Machmas commendabit vasa sua. Transierunt curstum reperimus: mansione manserunt ; 152 obstupuit Rama, Gaba Saulis fugit. Hinni
Abbreviated transcription (Latin):
aufer&ur onus deumeris tuis. et
iugum imperii eius acseruire desis¬
tes quodiugumidest. potentia as¬
Equid̃ siru a facieo lei id estdimis ericor¬
liam conputres c&: Possumus
hoc quod dixit uirga ꝑcutiecte. &
baculum suum leuabit suꝑte in
uia aegypti : Et rursum: & uirgã
suam supermare. & leuauit eã
inuiã aegrpti. &iamsic intelle¬
gere. quod id circo ꝑ cusserit plu¬
rimos de tribuiuda. & incircuitu
regnihierus alem ceperit ciui¬
tates quia non in dõ. sed inȩgrp¬
tis habuerint fidutiam: Vn¬
de & rapsaces exꝓbrat eis dicens:
ecce confidens suꝑ baculum ha¬
rundineum confractum super
ac grptum cuisi innisus fuerit
homo intrabit in manum eius.
& ꝑforabit cam: sic ꝓharao rex
aegrpti omnibus qui confidunt
meo : His toriam adianitarũ.
iniudicum libro scripta est. quã
& in psalmo legimus. pone prin¬
cipes eorum sicut horeb. et
reb. et rebee & salmana:
Errant ergo quiputant illud
significare tempus. Quari

Expanded text:
auferetur onus de humeris tuis et auferetur onus de humeris tuis et jugum imperii ejus, ac servire desistes. Quod jugum, id est, potentia Assyrii, a facie olei, id est, Dei misericordiae computrescet. Possumus autem hoc quod dixit: In virga percutiet te, et baculum suum levabitvia Aegypti: Et rursum: Et virgam suam super mare, et levabit eam in via aegypti: etiam sic intelligere, quod idcirco percusserit plurimos de tribu Juda, et in circuitu regni Jerusalem ceperit civitates, quia non in Deo, sed in Aegyptiis habuerint fiduciam. Unde et Rabsaces exprobrat eis dicens: Ecce confidis surundineum confractum istum super Aegyptum cui si innisus fuerit homo intrabit in manu eius et perforabit eam sic Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in eo. Historia Madianitarum in Judicum libro scripta est , quam et in Psalmo legimus: Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana . Errant ergo qui putant illud significari tempus, quando