comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paueminquit desiderii ñ comedi.
Hoo ẽ concupiscentiãnon ĩpleui.
prima ẽ luxurie ma t̾ia saturitas pa¬
nis. uiĩ et ꝓpħa scclomiã de pains sa¬
turitate accusat dicens. Hec fuit
iniquitas soclomorũ. suꝑbia. Sa¬
turitas panis. ⁊ habundantia. Pa¬
nem quippe scclomute in mod̾ate:
sumentes. inturpitirdĩe deflux̾ũt
flagiciorum. atq uide meruerũt
comittante suꝑbia celestib aduri
incendiis: ex quo medum ũ tenu¬
erunt eclacitatis. Utile ẽ cau̾e gulã
aborũq ꝯcupiscẽtia quid eĩ tãnoxi

Expanded text:
Panem, inquit, desiderii non comedi , hoc est, ejus concupiscentiam non implevi. 2. Prima est luxuriae materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde meruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim ta
Abbreviated transcription (Latin):
obtemperare suis. Tũc enimineãt᷑¬
uira sua ab omnib custolienda
existimet: qñ ⁊ ip̃e illis reuerẽtiã
prebet. Principes legib tenereͥ
sins. nec in se posse dampnare iu¬
ra que in subiectis ꝯstituunt. Iu̾s¬
ta est enim uocis eorumauctori
tur. Subreligionis disciplina scłi
potestates subiectesunt. ⁊ ꝙͣuis
lo tamenfideitenentur adstricti. ut
fidem x sus legib p̾dicent. et ip̃az
sideipdicationez morib boni̾con

Expanded text:
obtemperare suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, nec in se posse damnare jura quae in subjectis constituunt. Justa est enim vocis eorum auctoricere patiantur. Sub religionis disciplina saeculi potestates subjectae sunt. Et quamvis lo tamen fidei tenentur astricti, ut fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis con
Abbreviated transcription (Latin):
hni qui uob regendi cõmissi st̃.
Prius docendi sunt seniores st̾¬
plebis: ut pro eo infrapositi faciliꝰ
deceantur. Ande et apls. hoc inquit
donei sunt et alios doere. Ingeniũ
bom doctoris incipientis a laudi¬
b eorum quos salubrit̾ obiurga¬
tos corrig̾e cupiunt. sicuti apłs
ad coruichios facit.quq a laudi¬
b inchoat:⁊ in c̾pationib ꝓbat
sz erant ap̃ corinthios. qui et la¬
ude et increpatione dignieent
loquitur: ut omniũ utraq uid̃

Expanded text:
ii qui nobis regendi commissi sunt. ii qui nobis regendi commissi sunt. Prius docendi sunt seniores plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. Unde et Apostolus: Haec, inquit, donei sunt et alios docere . 8. Ingenium boni doctoris est incipientis a laudibus eorum, quos salubriter objurgatos corrigere cupit, sicut apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat, et increpationibus probat. Sed erant apud Corinthios, qui et laude et increpatione digni essent. loquitur, qui sic utraque
Abbreviated transcription (Latin):
uec terrena conueuit prlcare. Set
mediccrit̾. ut inicia eorũ moresq
desiderant eclccere. Coruus duz¬
suo pullos uiderit albi coloris:
nullis eos cibis alit. s tantidez
attendit donec pat̾no colore ui¬
grescant: ⁊ sic illos frequenti cibo
reficiat. Ita et ecclie dector stren¬
uus. nisi eos quos docet uident ad
suam similitu dinem penitentie
confessione ingresc̾e. et uitore se¬
culari deposito lamentationis ha¬
habitum de peccati recordatione in¬
ducere: ut pote ad huc ext̾ioris. hoc
ẽ carnalib ũ aperit intlligentie
spiritalis profundiora ustĩ a. ne
dum audita non capiunt. prius
incipiant contempuere qͣm ue¬
uerare mantuta cel estia. Alit̾¬
ẽ agendum erga eo qui nr̃o coit¬
cuntur regiiuiui. si ostenlunt. at¬
q alit̾ cumhis qui uob̾ comissi ñ
sunt. qui si iusti sunt ueuerandi
sunt. si uero deluiquinnit: pro sola
caritate ut locus est corapiendi
sunt. non tñ cum seueritate sic̃

Expanded text:
nec terrena convenit praedicare, sed nec terrena convenit praedicare, sed mediocriter, ut initia eorum moresque desiderant, edoceri. Corvus dum pullosnullis eos cibis alit: sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, ut pote adhuc exterioribus, hoc est carnalibus, non aperit intelligentiae spiritalis profundiora mysteria: ne, dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. Alit agendum erga eos qui nostro committuntur regimini, si offendunt, atque aliter cum iis qui nobis commissi non sunt. Qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
una eademq doctrina ẽ one
adhibenda. s pro quantate moꝵ:
cliuersa exortatio erit dectorũr. Na
quecelam increpatio dura: qugelã
uero exortatio corrigit blanda.Si¬
cut periti medici ad uanios corporis
morlos cliuerzos mecli camine ser¬
uiunt. ita ut iuxta uulnerũ uari¬
etates meclicina cliuersa sit : Sic
et doctores eccłie singulis quiliq
congruum doctrine reiecliuz adħ¬
ibẽt. ⁊ quid cuiq oporteat pro etu¬
te prosexu ac professione ãdnũciab.
Non oumibr ea que sunt clausa a
ꝑienda sunt: multi sunt enimqui
capere ũ pꝯsunt. quib si indiscrete
manifestentur: statun aut de trah¬
uit aut negligunt. Prim̃ qipe
prudẽtieuirtus ẽ eam quam decere
oporteat existimare ꝑrã. Ru̾bus
pplis seucarnalib plana atq cõia:
non sũma atq ardua pdicandasiĩt.
ue inmensitate doct̾ne opprimant᷑
pocio ꝙͣ erudiantur. uñ et paulus
apłs ait. Son potu nob loqui qͣi
di non escam. Camalibz quippe
animis nec alta uimis de celestibꝰ:

Expanded text:
una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum diversa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam 330 increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. 2. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates medicina diversa sit, sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat, pro aetate, pro sexu ac professione annuntiabit. 3. Non omnibus ea quae clausa sunt aperienda sunt. Multi sunt enim qui capere non possunt, quibus si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt, aut negligunt. 4. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat aestimare personam. Rudibus populis, seu carnalibus, plana atque communia, non summa atque ardua praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potius quam erudiantur. Unde et Paulus apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi di, non escam . Carnalibus quippe animis nec alta nimis de coelestibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ⁊ adorauerunt eum: offerẽtes ei
competentia dõa tͥnitatis. Aurũ. thꝯ
⁊ mirtam. regi. deo. atq passuro. Ido
ergo cliem hunc annua sollempni¬
tate sacraner̃: ut muidus agngcat
dominũ quem elementa celitus
pdiderunt siquidem eodemdie idẽ
monio deiẽe filiꝯ declarat᷑ cuius
dieinomẽ ex eoꝙ apparint gentibꝰ
epifania nũcupatur. epifania eĩ
Uocabulum sumpsit. Siũ ꝙ tuuo

Expanded text:
tem adoraverunt eum, offerentes ei competentia munera Trinitatis, aurum, thus, et myrrham, regi Deo atque passuro. Ideo ergo diem hunc annua celebritate sacraverunt, ut mundus agnoscat Dominum, quem elementa coelitus prodiderunt. Siquidem eodem die idemmonio Dei esse Filius declaratur. Cujus diei nomen ex eo quod apparuit gentibus, Epiphania nuncupatur. Epiphania enivocabulum sumpsit. Sive quod tu
Abbreviated transcription (Latin):
narum: inuitus cꝯtelit. Quita
et diligunt peccatum et faciunt: ꝗ¬
dam cliligunt tantum s ñ faciũt.
onnulli peccatũ ñ facĩt: et cũ iꝰ¬
ticiam ccliunt. Erauiꝯ aũt peccat q¬
non solum peccatũ diligit s ⁊ facit.
quan qui non facit et diligit. Gra¬
uius int̾clum qui liligit et ñ facit:
quam qui facit et celit. Graussim¬
um ẽ non solum facere sz et dilig̾e

Expanded text:
narum invitus custodit. 2. Quidam narum invitus custodit. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, Nonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam non solum peccatum diligit, sed et facit, quam qui non facit et diligit; graviusque interdum, qui diligit et non facit, quam qui facit et odit; gravissimum est non solum facere, sed et diligere
Abbreviated transcription (Latin):
linq̃ntes. sine ullo pudore sua fla¬
gicia p̾licant: nec ullã utũtur scele¬
ris uerecundiam. q̃ dam enim iam
iusticie porcio ẽ. iniquitatẽ suam.
hommẽ alconde.⁊ in semet ip̃o de pͦ¬
catio ꝓpriis erubesce̾. Peccatum
or auferatur a uob̾cum ommima¬
licia .i. cum ip̃is peccatis. Ex eo ip̃o
quo quisq peccatũ qd̾ agit abrcõ¬
dit: iudicii iam eẽ incliciũ. qr nõ
erubescit᷑ nͥ de conscientiaᷤ reatu. gͦ
et hocipõ qd̃ quisꝗs de fc̃o suo eru
e dilectionis dei: aluid tuno¬
resupplicii. Qui enim amore cari¬
tatis deiñ peccat: oꝵ escit omne mͣ¬
lum amplectenduͦm uisticiebonũ.
Nec eum delectat peccatum: ⁊̃ si sc¬
ełis impunitus ꝓmittatur. Qui
uero sola pena supplicii in seiicia re¬
pruuit. quanuus ñ expleat opꝰ pͤ¬
cati: uiuit tñ meo uoluntas peccã¬
di. Dolet q sͥ ulclitũ quod lex ꝓ¬
hib̾et disngritur. Ille ergo merce¬
mium: qui amando ip̃am iusticiã
facit. nonis qui eam eolo metupe¬

Expanded text:
delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem suam 220 hominem abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccatum or auferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo quisque peccatum quod agit abscodicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso quo quisque de facto suo erube dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delectat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi; doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo merceit qui amando justitiam facit; non is qui eam solo metu poe
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. ⁊ p̾ea ruth uingitur boozh.
ita xp̃c qui u̾e sponsꝯ ecclie est. quẽ
dignatus ẽ ccc̃am assume. ⁊ ex om̃i¬
b gentib per totum dbenitiam
deo patrimuumeres ppłos offerre.
Quod uero excalciat se crgnato il¬
le: uet̾um consuetudo enat ut si sp¬
onsa sponsinnrepudiare ulłet. dis¬
calciaret᷑ ille. ut hoceet si gnum re
sponsus erat. Decem aũt maiorũ
natu benedictio hoc ostendit ĩ no¬
mine dm̃ ihu om̃s eẽ gentes salu¬
andas ac benedicendas. Iota einz
apl grecos decẽ significat: que pri¬
malittera nomen dommi ihu sũmͣ
ꝑscribit. Que res ut cliximus om̃s
gentes ꝑip̃m saluandas ac benedi¬
cenclas ẽẽ demõstrat. Ne dubitet

Expanded text:
gavit, et postea Ruth jungitur Booz: ita Christus, qui vere sponsus Ecclesiae est, quem dignatus est Ecclesiam assumere et ex omnibus gentibus per totum orbem terrarum Deo Patri innumeros populos offerre. Quod vero excalceat se cognatus ille, veterum consuetudo erat, ut si sponsam sponsus repudiare vellet, discalcearetur ille, et hoc esset signum repsponsus erat. Decem autem majorum natu benedictio: hoc ostendit in nomine Jesu omnes esse gentes salvandas ac benedicendas. Iota enim apud Graecos decem significat. Quae prima littera nomen Domini Jesu summopere scribit. Quae res, ut diximus, omnes gentes per ipsum salvandas ac benedicendas esse demo
Abbreviated transcription (Latin):
tem ualde paucissimos ꝑuenire: sedz
figuram illam in euanglio. inqua
untur: aut pp̃ eos qui exutioq ppło
regni celestio ꝓunssione ad ipiscũt᷑.
aut pp̃ illos qui per luas uitas ac¬
tionis ⁊ contemplationio ad et̾nã
beatitudinem predestinantur
tem accĩpiunt iit̾ fis suos : Nec le¬
gis plebs ab euangli possõne exc¬
luclitur. Deinde ih̾s inmonte suc¬
cedit moysi: et discit que spũalit̾
debeant offerri in occłia. Legi̾ eumi
succedit euangliu: ibiq lex faciẽ¬
da precepta ãmonet. et gr̃a complet.
beat per singulcs dies. de hĩc
quid in sabbato pp̃ spem quietis et̾¬
ne. quid in kalendis ꝓ innouatõe
uite: quid inpascha qũ consepelunͭ
cum xͦ per baptisiuun qͣi amor tuis
transeuntes ad uite nouitate: ꝗd
quid inneomema mensis septimi.
quid inieunio eiꝯd̾ mensis deci¬
mi cdiei. quid inscenophegia qũ
figuntur tabe̾rnacula. quintoxͦ.
macliauitas: ⁊ mors cliumi

Expanded text:
tem paucissimos pervenire secundum tem paucissimos pervenire secundum figuram illam in Evangelio, in quauntur, aut propter eos qui ex utroque populo regni coelestis promissionem adipiscuntur, aut propter illos qui per duas vitas, actionis et contemplationis, ad aeternam beatitudinem praedestinantur. tem accipiunt inter fratres suos. Nec legis plebs ab Evangelii possessione excluditur. 12. Deinde Jesus in monte succedit Moysi, et discit quae specialiter debeant offerri in Ecclesia. Legi etenim succedit Evangelium, ibique lex faciendabeat per singulos dies: dehinc quid in Sabbato propter spem quietis aeternae, quid in kalendis pro innovatione vitae, quid in Pascha, quando consepelimur cum Christo per baptismum quasi a mortuis transeuntes ad vitae novitatem, et quid  peccatorum; quid in neomenia mensis septimi, quid in jejunio ejusdem mensis decimi diei. Quid in scenopoeia, quando figuntur tabernacula, quinto decMadianitas, et mors divini
Abbreviated transcription (Latin):
les u̾suta maliguitate infiguraba¬
laam pertemptant. illis precipue af¬
fectib auune iuscidiosos laqueos p̃¬
struentes. quib nos senserĩt egrota¬
re ut u̾bi grã. cum uideruit rõabłes
amne nr̃e partes ẽẽ uiciatas: illon
nos qr cdine decipere moliantur.¬
domini furorem placaret: zã¬
bri qui ad scortum ingresso ẽ. arripi¬
ens pugionem utroq transfigit:
siguiticans per crucem xͥ. ñ solum yde¬
olatriam s ⁊̃ ominem cariis affect̃
uł cc̃cupiscentiam ꝑimi scłi. ⁊ tunci
placari deum: dum carius exting¬
uitur desiderium. post ħ nnueratur
rursum ppło:. numerantur et leuite.
ut intetfectis primo carnalib no¬
uus dei ppło censeatur: qui per bap¬
tisma iordams transeat. et celestis¬
et celestis hr̾dittis repromissionez
percipiat.
ip̃is ñ sunt ampliꝯ qͣm duo tim̾it᷑¬
ram reprounssionis ingressi: ħ fig̾a
demõstrat multos per baptisium
ad fidem transire. s ad patriã celes¬

Expanded text:
les versuta 458 malignitate in figura Bales versuta 458 malignitate in figura Balaam pertentant, illis praecipue affectibus animae insidiosos laqueos praestruentes, quibus nos senserint aegrotare, ut, verbi gratia, cum viderint rationabiles animae nostrae partes esse vitiatas, illo nos orDomini furorem placaret, Zambrem qui ad scortum ingressus est, arripiens pugionem, utrosque transfigit, significans per crucem Christi, non solum idololatriam, sed etiam omnem carnis affectum vel concupiscentiam perimi saeculi, et tunc placari Deum, dum carnis exstinguitur desiderium. Post haec numeratur rursum populus, numerantur et Levitae, ut, interfectis primo carnalibus, novus Dei populus censeatur, qui per baptisma Jordanis transeat, et coelestis haereditatis repromissionem percipiat. 9. ipsis non sunt amplius quam duo terram repromissionis ingressi, haec figura demonstrat multos per baptismum ad fidem transire; sed ad patriam coeles
Abbreviated transcription (Latin):
tum: qd̃ in hominis uoce loquens ꝓ¬
quippe homo a subiugali muto cor¬
tipitur: qñ elata mens humilitͣtis
bonum qd̾ tenere debeat: ab afflictͣ
carne meinoratur. Sz buius correp¬
tiotus donum rocirco balaam ñ op¬
tinuit: qr ⁊ maledicendũ pergeno:
uocem noum̃tem mutauit. Consi¬
lium qppe dedit regi balacꝰ ut mulie¬
res in meritorio poneret ⁊ ante ia¬
nuas earum aras. ut uenientes fi¬
ln isrł prius sacrificarẽt ydolis. ⁊ sͤ
ingrederentur ad mulieres. ut ĩde
forncentur filii i srł cum filiab ma¬
dian. S quid ẽ qd iste balaam pop¬
ulum dĩ posse decipi cetra rõe collegit.
dans consiliũ ut ex illa paite qua ĩ¬
simari nouerat filios isrł. pernicio¬
si eio laquei tent̾entur. non dubi¬
tans eos oblata copia feminarum
formcationis ruina procinus collaps¬
uros ⁊ nͥ qr concupiscibileͥs amne eo¬
rum partes sciebat ẽẽ corruptas: Itͣ
ergo unũq̃niq nr̃m nequicie sp̃ua¬

Expanded text:
tum, quod in hominis voce loquens, ptum, quod in hominis voce loquens, pquippe homo a subjugali muto corripitur, quando elata mens humilitatis bonum, quod tenere debeat, ab afflicta carne memoratur. Sed hujus correptionis donum idcirco Balaam non obtinuit, quia ad maledicendum pergens, vocem, non mentem, mutavit. Consilium quippe dedit regi Balac ut mulieres in meritorio poneret, et ante januas earum aras, ut venientes filii Israel prius sacrificarent idolis, et sic ingrederentur ad mulieres, ut inde fornicentur filii Israel cum filiabus Madian. 6. Sed quid est quod iste Balaam populum Dei posse decipi certa ratione collegit, dans consilium ut ex illa parte, qua infirmari noverat filios Israel, perniciosi eis laquei tenderentur, non dubitans eos, oblata copia feminarum, fornicationis ruina protinus collapsuros, quia concupiscibiles animae eorum partes sciebat esse corruptas? 7. Ita ergo unumquemque nostrum nequitiae spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
mercede conduxat balac. dei uissube¬
nelicitur:⁊ maledictio imutatur in
laudeo. S quid ẽ qd̾ iste balaam dũ
petuenre ad ꝓpositum tencłet : asiũ
cui presidebat dimiuidiss angeluiz
ta gentilitao: Quam quondã ba¬
laam .i. seductor idolatrie. qͣi brutil
animal et nulla tr̃e renitens peni¬
tentie: quo uoluit etrore substrauit.
ut agngterennuo postĩorib temporibꝰ
sub aduentu magni angu̾li dei. gẽti¬
lem illam plebem imita ta cluncie st¬
oliditatisq natura: solutis deolĩ¬
gus lccuturamita ut que erat sb¬
iecta petfidie: inuecem fidei et con¬
fessionio erumꝑet. licet et caro nr̃a
as tacta flagello: sue m̃ti dm̃ indi¬
cat: quem meus ip̃a carm p̃sidens
non uidebat. ita ut anerietate sp̃e pro¬
ficere iuu hoc mundo cupientis ułut it̃
cendentis impediat. donec eimuisib¬
ilem quis obinat ninorescat. unde
et bene per petrumdicit᷑: Correptõe
babueri᷑ sue uesanie subiugale mu¬

Expanded text:
mercede conduxerat Balaac, Dei jussu bemercede conduxerat Balaac, Dei jussu benedicitur, et maledictio mutatur in laudes. Sed quid est quod iste Balaam, dum pervenire ad propositum tenderet, asina cui praesidebat, dum vidisset angelum, ta gentilitas? Quam 457 quondam Balaam, id est, seductor idololatriae, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore substravit. ut agnosceremus, posterioribus temporibus, sub adventu magni Angeli Dei gentilem illam plebem, mutata duritiae stoliditatisque natura, solutis Deo linguis, locuturam; ita ut quae erat subjecta perfidiae in vocem fidei et confessionis erumperet, licet et caro nostras tacta flagello suae menti Deum indicat, quem mens ipsa carni praesidens non videbat; ita ut anxietatem spiritus proficere in hoc mundo cupientis, velut iter tendentis, impediat, donec ei invisibilem, qui sibi obviat, innotescat. Unde et bene per Petrum dicitur: Correptionem habuit suae vesaniae subjugale mu
Abbreviated transcription (Latin):
em nabo: que u̾titur inmonte tran¬
seuntium. ⁊ ẽ contra faciem mõtis
nabo: uͥ morit̾ et sepelitur moyses.
tr̃a ꝓmissionis añ conspecta. Nabo
int̾p̾tatur cc̾clusio. in qua finitur
lex: et ñ inuenitur eius memoria.
⁊orro grã euangelii absq ullos
fine tenclitur. ⁊ in oumẽ terram ex¬
uut sonus corum.⁊ infines or bis
terre u̾ba corum. Simulqz consi de
randũ qo̾ baptizati o transeuntiũ
ĩmontib sita sit: et adhuc profectu
inligeat. Post montes eumi płi¬
mos ad campestria moab et iordanis
fluenta descendimus: que int̾p̃tã¬
tur descentio. Nichil euuntam pe¬
riculosum ẽ quam głiam cupiditt̃̾is.
et iactantia et animꝰ conscientiai
irtutũ tiͣmescens.
uadiagesima secunda mãsio
ẽ in campestrib moab suꝑ
iordanem iuxta iherico : uͥ fixerunt
tentoria adomo solitudins usq ad
bessacͥatam in plamtie moab. In qͣd¬
ragesimũ. que extrema mãsio ẽ: q̃¬
dam que sunt gesta nartemꝰ. Sedẽs
mea ppło aduuno balaham quem

Expanded text:
mansio uertitur in montes \'transeuntium\' et est contra faciem montis Nabo, ubi moritur et sepelitur Moyses terra repromissionis ante conspecta. Nabo interpretatur \'con-. clusio\', in qua finitur lex et non inuenitur eius memoria; porro gratia euangelii absque ullo fine tenditur. in omnem terram exiit sonus eius et in fines orbis terrae uerba illius. simurandum quod habitatio transeuntium in montibus sita sit, et adhuc profectu indigeat. Post montes enim plurimos ad campestria Moab et Jordanis fluenta descendimus, quae interpretatur descensio. Nihil enim tam periculosum est quam gloriae cupiditas, et jactantia, et animus conscientia virtutum tumescens.uadragesima secunda mansio est in campestribus Moab super Jordanem, juxta Jericho, ubi fixerunt tentoria a domo solitudinis usque ad Belsacham in planitie Moab. In quadragesima secunda, quae extrema mansio est, quaedam qualiter sint gesta narremus. Sedens in ea populus a divino Balaam, quem
Abbreviated transcription (Latin):
carius moysi imperat fieri. Sicut
humilis fortitudo: mons eminẽs
magnitudo. Quia sicut apłs ait.
petra erat xp̃e: ita ip̃e dũs. non pot̃
auitas abyxcondi supra montẽ põi¬
ta. se scił montez. fi deles autem sues
insui ominis głia fundatos asserẽs
ciuitatem. prudentia eniuicarius.
uiuit: cum tanꝗͣ petra cꝓcussa. xp̃i h
huimlitas in carne contempuit᷑¬

Expanded text:
oysi in monte imperat fieri. sicut humilis fortitudo, mons eminens magnitudo, quia sicut apostolus ait: petra erat Christus, ita ipse dominus: non potest ciuitas abscondi super montem constituta, se scilicet montem, fideles autem suos in sui nominis gloria fundatos adserens ciuitatem. prudentia carnis uiuit, cum tamquam petra percussa Christi humilitas in cruce contemnit
Abbreviated transcription (Latin):
iectus sui qiͣ quidam mum exclusit.
principum sac̾lotũ. Sac̾des iste rui¬
nam mortis inmundo aspicieno:
cocurrit a summo celo. uenitq ob¬
uiam qͣi gigas ad currendaniuiã.
Scetitq int̾ uiuos et mortuos: qr
natus et mortuus. Sicq cͥlirib¬
ulum passionis sue accipiens. et ĩ
cclorem suauitatis pretendeno:
Suspendit ignis eterm perinciẽ et
inimicam pertulit morte .xu.
Iiga autem aa ron que post
siccitatem floruit: caro insi¬
dice succisa ẽ: uiuacius mortificat᷑
reuiuiscit. Itaq uirga post ariclit᷑
potentia: et in flore pulcrituelo eiꝰ
mõstretur. Uñ et in canticis canti¬
corum idẽ dic̃. Ego sum flos cãpi
et lilium conuallium. Alii uirgã
hanc que ome humore florem pro¬
tulit: manamu̾ginem putãt.que
siñ coitu edidit uerbum dei.⁊ de qͣ
scriptum est. Exiet uirga de radice
iesse. ⁊ flos deraclice eius ascendes.¬

Expanded text:
jectu sui, quasi quidam murus, exclusit. jectu sui, quasi quidam murus, exclusit. principum sacerdotum; sacerdos iste ruinam mortis in mundo aspiciens, occurrit a summo coelo, venitque obviam, quasi gigas ad currendam viam. 17. Stetitque inter vivos et mortuos, quia natus est et mortuus. Sicque thuribulum passionis suae accipiens, et in odorem suavitatis praetendens, suspendit ignis aeterni perniciem, et inimicam perculit mortem. 18. Virga autem Aaron, quae post siccitatem floruit, caro insidice succisa est, vivacius mortificata reviviscit. Itaque virga post ariditatepotentia, et in flore pulchritudo ejus monstretur. Unde et in Canticis canticorum idem dicit: Ego sum flos campi, et lilium convallium . 19. Alii virgam hanc, quae sine humore florem protulit, Mariam virginem putant, quae sine coitu edidit Verbum Dei, de qua scriptum est: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascende
Abbreviated transcription (Latin):
uideis per legẽ acciderunt: forma¬
ht̃ iutelligenda sunt:
Equitur iam excidiũ chore
dachan et abiron: qui dͥ con¬
tramoysen et aaron sa cerelotem
sacrificandi licẽtiam uẽdicãtes:
peuas prosins conatib expẽde¬
hi qui hereses et scismata fac̾e con¬
anturet multos secum trabendo
decipiunt: contẽpuẽtes aac̾dotes
x̃. et se aclero eiꝯ pleb̾q sccietate
seg̾gantes. cõstituere audẽt ecrͣas.
et aluid altare precẽq alterã illici¬
tis uocib faciunt. dñice hostie u̾i¬
tatem per sła sacrificia ꝓphanãtes.
Hi qr contra dĩ ordinatione uitũ¬
tur: ob temeritatis audaciã terre
ꝯpagib tuptis uiuentes ꝓfundo hi¬
atu mergunti nͨ tantum hi qui:
duces eorum sunt᷑. s et illi qui cõ¬
sẽtiento participes eoꝵdem effecti
sunt. in ignem eterui iudicii p̾parat᷑
ultione peribunt.
cassatiõi. Stausq in medio supersti¬
tũ ac ꝑemptorsrletalem plagamob¬

Expanded text:
Judaeis per legem acciderunt formaJudaeis per legem acciderunt formaliter intelligenda sunt. Sequitur jam excidium Core, Dathan et Abiron, qui sibi contra Moysen et Aaron sacerdotem sacrificandi licentiam vindicantes, poenas pro suis conatibus expende qui hereses et scismata facere conatus est multos secum trahedecipiunt, contemnentes sacerdotes Christi, et se a clero ejus plebisque societate segregantes, constituere audent Ecclesias et aliud altare precemque aliam, illicitis vocibus faciunt Dominicae hostiae veritatem per falsa sacrificia profanantes. 15. Hi, quia contra Dei ordinationem nituntur, ob temeritatis audaciam terrae compagibus ruptis, viventes profundo hiatu merguntur; nec tantum hi qui duces errorum sunt, sed et illi qui consentiendo participes eorumdem effecti sunt, in ignem aeterni judicii praeparata ultione peribunt. quassationi, stansque in medio superstitum ac peremptorum, lethalem plagam ob
Abbreviated transcription (Latin):
lacre et melle accipere non meruer̃t.
ra repromissionis attulerant: mia¬
ginem cłiattulisse legis euanagli¬
cis dccemur exemplis. sicut et botrũ
cõstat figuram saluatoris ostendẽ:
quem atincdum in canticis canti
nec lex sine tp̃o esse poterit .xii.
Ost ħ quidam homo die sab¬
bati colligens ligna. necatur
appło. Quiel aute insinuat qd̾ tã
atrocit̾ uissu clĩ fuerit .i. ab omnu
ppło trucidatus : Ꝙ facile infide
lib ꝓponitur. Intlłigant ergo: qr
ħ omnna intipo acciderunt illis.n
&cripta sunt enuim ad coreptr̃e n¬
nr̃am. Ille enim pristinuo carna¬
lisq homo qui diem sabbati uiola¬
reausus ẽ dum ligna colligeret.
pp̃ qd̾ et ẽ punitus. formam sigͥca¬
bat eius qui hodie uixͦ signatus
religna. fenum stipulam: ad eschã
ignis et̾ni conuenentẽ. Que dũ
colligit: in suam perinciem si fu̾it
deprehẽso pellitur ab omnib.⁊ sta¬
tim ecciditur: dum uidicatur a
sp̃ualib. sic ergo om̃ia que illis

Expanded text:
lacte et melle accipere non meruerunt,lacte et melle accipere non meruerunt,rra repromissionis attulerunt, imaginem legis attulisse, evangelcis edocemur exemplis. Sicut et botrum constat figuram Salvatoris ostendere, quemadmodum in Canticis canec lex sine Christo esse poterit. 12. Post haec quidam homo, die Sabbati colligens ligna, necatur a populo. Quid autem insinuat quod tam atrociter jussu Dei fuerit idem ab omni populo trucidatus? Quod facilibus promittitur? Intelligant ergo quia haec omnia in typo acciderunt illis: scripta sunt enim ad correptionem nostram. Ille enim pristinus carnalisque homo qui diem sabbati violare ausus est dum ligna colligeret, propter quod est et punitus, formam significabat ejus qui hodie in Christo signatus, re ligna, fenuignis aeterni convenientem. Quae dum colligit in suam perniciem, si fuerit deprehensus, pellitur ab omnibus, et statim occiditur, dum judicatur a spiritualibus. Sic ergo omnia quae illis
Abbreviated transcription (Latin):
liqui sub hon̾e botr illiꝯ inceclebãt.
cecus et adueisꝰ ignario pendentis
gr̃e. ⁊ press honere suspensi: au subi¬
dͥetur iudicanti. De quib dicitur.
Oscurentur oculi eorum ne uideant:
et dorsum eorum semꝑ incurua. Qui
uero posti̾or uemebat: ppligentiũ ge¬
rebat figuram. qui credeno xp̃o añ
ccules habens sempet eum portans
iudet. ⁊ qͣĩ ẜiuis dominũ et discipulꝯ
magistrum sequitur. oic̃ ip̃e diro ĩ
euangłio ait. Si quio uult pꝰ me uẽi
re: tollat cuicẽ suam et sequatur me.
ħ ẽ autẽ botrus qui esfusꝰ infalute
ur̃ãm uinũ sangannis surcricis cõ¬
tricione profudit: itq expressũ pas¬
sioms sue calicem ecc̃e ꝓpinauit. ħ ẽ
botrus quem malo grauato sccia in¬
imens gr̃a secutaẽ : nr̃a scilicet eccͣa
mat̾ habens intra se graciorũ num¬
etum multitudinem ppłorum: per
ruborem sanguinis x signaculo cͥo¬
quib omnib indignos se meredu¬
li iudicantes.: tr̾am carmuo xͥ fluẽte

Expanded text:
qui sub onere botri illius incedebant, caecus et adversus, ignarus pendentis gratiae, et pressus onere suspensi, cui subjicitur judicanti. De quibus dicitur: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva . Qui vero posterior veniebat, populi gentium gerebat figuram, qui credens, et Christum ante oculos habens, semper eum portans videt, et quasi servus dominum, et discipulus magistrum sequitur, sicut Dominus in Evangelio ait: Si quis vult venire post me, tollat crucem suam, et sequatur me . 10. Hic est autem botrus qui effusus in salutem nostram, vinum sanguinis sui crucis contritione profudit, atque expressum passionis suae calicem Ecclesiae propinavit. Hic est botrus quem malogranatum socia muneris gratia secuta est, nostra scilicet Ecclesia mater, habens intra se per granorum numerum multitudinem populorum; per ruborem, sanguinis Christi signaculo coQuibus omnibus indignos se increduli judicantes, terram carnis Christi fluentem
Abbreviated transcription (Latin):
quo nouusppls repromissiõis tr̃az
intratum eiat. ⁊ quam qͣm ĩmonte.
sac̾elecium eleaz aro filio suo dereliq̃¬
rit. lexqz eos qui eam impleueruit
perducat ad ꝯũmũ: tñ ip̃a sblimit᷑s
uonẽ transfluenta iordanis: s ĩ ex¬
tremis tr̾enorum oꝑum fiuib. et plã
gitur. ih̾s non plangitur. Iulege des¬
census ad inferos : in euangłio ad pa¬
radisum transinigratõ. Audit q o
cananeus qd̾ ueniss isrł ⁊ in locũ exp¬
oratoriumn. uͥ quondam ppłin offen¬
uiũ lucunt isrl. Rurso q ĩ eodem
leco pugnatur ex uoto. uictorum¬
ñ cuinos dei auxilio destitutos hos¬
tes inuaserint. duxeruitq captiu¬
es: ñ desperemus ealutẽ. s it̾imi
armenur ad prelium. pot̾ fi̾ ut uĩ¬

Expanded text:
quo novus populus repromissionis terram intraturus est. Et quanquam in monte sacerdotium Eleazaro filio dereliquerit, lexque eos qui eam impleverint perducat ad summum, tamen ipsa sublimitas non est trans fluenta Jordanis, sed in extremis terrenorum operum finibus. Egitur, Iesus non plangitur. in lege descensus ad inferos, in euangelio ad paradisum transmigratio. audit quoque Chananaeus, quod uenisset Israhel, et in loco exploratorum, ubi quondam tivum ducunt Israel. Rursumque in eodem loco pugnatur, ex voto victor vut cum nos Dei auxilio destitutos, hostes invaserint, duxerintque captivos, non desperemus salutem, sed iterum armemur ad praelium. Potest fieri ut vin
Abbreviated transcription (Latin):
parilitatez angelicam humana ⁊̃ pͦ
resurrectẽe natura ꝑferatur. et ad ꝯ¬
templandum deũ indefessa consurgͣt:
udere tũ eius eentia plene ñ p̃ual.
qͣm nec ip̃a perfectio angelica ĩ toto
uł integre atringit scire. secundum
aplu qui ait. pax dei exsuperat oez
sẽsimi nt ꝯnbaudias et angeloru.
Sola enim sͥ et integre nota ẽ tͥmtͣs:
ea credituri. Ideo illi diccum est. cũ
transiero: postĩora mea uidebis. Qͥ
dam h̃c sensum in euãgłio dicunt:
fuisse completu. cum asceiroisset do¬
minus inmontez. qũ apparuit moy¬
ses colloquens cum iħuet ibi cõple¬
tam auint istam promissionẽ ꝙͣ acce¬
pit inmonte sina: cum dictum ẽ. Pos¬
tĩora in ea uidebio. Uioit ergo poste¬
riora elus :i. uidit que in poster et
nouissimis fr̃a sunt. Qued autem
ait dominus ad moysen. ẽ leco apd̾
me. stabis super petraz. et paulo post.
tollam manum meam ⁊ uiteb̾ postĩ¬
ora mea. qr enun ex sola eccłia catho¬

Expanded text:
parilitatem angelicam humana etiam post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa 390 consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non praevalet? quam nec ipsa perfectio angelica in toto vel integre attingit scire, secundum Apostolum, qui ait: Pax Dei, quae exsuperat omnem sensum , ut subaudias et angelorum. 3. Sola enim sibi integre nota est Trinitas, um postea credituri. Ideo illi dictum est: Cum transiero, posteriora mea videbis. 4. Quidam hunc sensum in Evangelio dicunt fuisse completum, cum ascendisset Dominus in montem, quando apparuit Moyses colloquens cum Jesu, et ideo ibi completam aiunt istam promissionem, quam accepit in monte Sina, cum dictum est: Posteriora mea videbis. Vidit ergo posteriora ejus, id est, vidit quae in posterioribus et novissimis facta sunt. 5. Quod autem ait Dominus ad Moysen: Est locus apud me, stabis super petram; et paulo post: Tollam manum meam, et videbis posteriora mea; quia enim ex sola Ecclesia catho
Abbreviated transcription (Latin):
Uod uero undecun uela cilici¬
na fieri p̾cipiuntur: incilicio
peccatum ostenditur. pp̃ edos ad le¬
uam positos. Qm̃ ergo superius
in decem cortinis scõs perfectõe
legis tenentes ostend̾ant: ꝓfc̃o
gressionẽ legis hocẽ prc̃ores ĩ eccͣ
futiuuos ẽẽ significabat. et tũ ⁊
ip̃a saga cilicina quinq̃genis au¬
sulis copulantur pp̃ penitẽtie sig¬
num. et spem remissionis pc̃coꝵ
per indulgentiam. Uunde et quĩ¬
qua gesimus psalmus ueĩe et
remissionis ẽ. Possunt quidem
et ħ tentoria cilicina quib tab̾¬
naculum tegitur. et pliuas ⁊
uentos et turbines tolerant: gr¬
osse hominũ mentes accipi. q̃
aliqũ ineccͣa occulto deiiudicio
quamius dui sint preferunt᷑.
uude et beue sequent̾ pelles i¬
anetum ibi sb̾iecit: ut pet arietes

Expanded text:
uod vero undecim vela ciliciuod vero undecim vela cilicina fieri praecipiuntur, in cilicio peccatum ostenditur, propter haedos ad laevam positos. Quoniam ergo superius in decem cortinis sanctos perfectionem legis tenentes ostenderat, profecgressores legis, hoc est, peccatores in Ecclesia futuros significat. Sed tamen et ipsa saga cilicina quinquagenis ansulis copulantur propter poenitentiae signum et spem remissionis peccatorum per indulgentiam. 2. Unde et quinquagesimus psalmus veniae et remissionis est. Possunt quidem et haec tentoria cilicina quibus tabernaculum tegitur, et pluvias, et ventos, et turbines tolerant grossae hominum mentes accipi, quae aliquando in Ecclesia occulto Dei judicio, quamvis durae sint, praeferuntur. 399 3. Unde et bene sequenter pelles arietum ibi subjecit, ut per a
Abbreviated transcription (Latin):
diatoreis morte concordant ⁊ sub¬
scquentes preclicatores eccͣe: in¬
dubitant̃ edificant. Et cum in
semetipis ñ discrepant: in se illos
robtius figunt. Qd̾ autem argẽ¬
teas ait bases et tabulas deaura¬
tas: ostendit p̃cepta aplorum lõ¬
ge clariora ẽẽ quam ꝓpħarum. Tẽ¬
coria autem q̃ ansulis assuta. ⁊ cir¬
culis suspensa atq innexa fimib
longum atq in latum .iiiiͦ. cubitis
distenduntur. reliqͣ c̾clentiu plebs
intelligitur. que heret et pendet ĩ
fumib fidei. fumis aũt tripłx ñ rũ¬
longum distenduntur.⁊ inlatũ
iiii. cortiue unius mensure. inser¬
ta lex euangłio designatur. Sep¬
numeri sacramentis. Qui oq̃uei¬
ãtur ad euangelia .iiiͦiͦ. quater
quinquagenis aureis circulis sͥ¬
met connectuntur: qr omnes fide¬
les per donu sp̃c scĩ fideiet caritatis
uinculo scciantur. Qui qͣgeninꝰ
enim num erus: ad sp̃m pertinet
sanctũ. Unde et quagesimo die pꝰ¬

Expanded text:
diatoris incarnatione concordant, subdiatoris incarnatione concordant, subsequentes praedicatores Ecclesiae indubitanter aedificant; et cum a semetipsis non discrepant, illos in se robustius figunt. teas ait bases, et tabulas deauratas, ostendit praecepta apostolorum longe clariora esse quam prophetarum. Tentoria autem, quae ansulis assuta, et circulis suspensa atque innexa funibus longum atque in latum quatuor cubitis distenduntur, reliqua credentium plebs intelligitur, quae haeret et pendet in funibus fidei. Funis autem triplex non rumlongum distenduntur, et in latum quatuor cortinae unius mensurae, inserta lex 398 Evangelio designatur. Sepnumeri sacramenta. Qui consociatus ad Evangelia quatuor, quater quinquagenis aureis circulis sibimet connectuntur, quia omnes fideles per donum Spiritus sancti fidei et charitatis vinculo sociantur. Quinquagenarius enim numerus ad Spiritum pertinet sanctum. Unde et quinquagesimo die p
Abbreviated transcription (Latin):
intra corp ecẽe cõstitutos: in fideles
incypo ecc̃e fieret : columͬ nas
ẽius quatuor fundi argenteas do¬
minus gessit. Columine iste qua¬
tuor euangeliste sunt sc̃i : fiden
sirnctͣe fundati. Argentee autez
dicuntur pp̃ diuini e loquii clarita¬
tem. harum columpnaruz bases ꝓ¬
phe sunt: qui suo gestamine struc¬
turam portant ecc̃e. Su pet finidam̃¬
cũ enimꝓph̾arum euangłiste collo¬
cant eccͣam: eorumq auctẽ euã ge¬
licam ficem affirmant. Caput aũt¬
columpnarium aureum. ille est de qͦ
dicit apłs qr caput uiri xͤ.¬
Ntĩm ⁊ tabulas deauratas exi¬
gi p̾cepit: er fundi earum ba¬
ses argenteas iubet. Quid ennir
per tabulas. nͥ doctores ⁊ apłi exteu¬
sa imuudũ p̾licato̾e dilatatis Qͥd
per bases argenteas. nͥ ut p̾dictũ ẽ
ꝓphẽ signantur. qui super impõĩtas
tabulas ip̃i firim ac fusiles sotinẽt:
prelicatõe instruitur. et eorumi
auccoritate solidatur. Unde cõiũcte

Expanded text:
intra corpus Ecclesiae constitutos, infideles vintra corpus Ecclesiae constitutos, infideles vin typo Ecclesiae fieret, columnas ei quatuor fundi argenteas Dominus jussit. Columnae istae quatuor Evangelistae sancti sunt, fidei firmitate fundati. Argenteae autem 397 dicuntur propter divini eloquii claritatem. 2. Harum columnarum bases prophetae sunt, qui suo gestamine structuram portant Ecclesiae; supra fundamentum enim prophetarum evangelistae collocant Ecclesiam, eorumque auctoritate evangelicam fidem confirmant. Caput autcolumnarum aureum ille est, de quo dicit Apostolus quia caput viri erim et tabulas deauratas erigi praecipit, et effundi earum bases argenteas jubet. Quid enim per tabulas, nisi doctores et apostoli extensa in mundum praedicatione dilatati? Quid per bases argenteas, nisi, ut praedictum est, prophetae signantur, qui super impositatabulas ipsi firmi ac fusiles sustinent, praedicatione instruitur, eorum et auctoritate solidatur. Unde et conjunc
Abbreviated transcription (Latin):
orum: sp̃e scĩ gestabat ymag¬
mem. qui septi formi gr̃a illustrat o¬
om̃e eccͣa in uuitate fidei consistẽ¬
tẽ. Alii .i. candelabrum xͫ intlligũt
gestante .uii. eccłias. in ꝗbꝰ septif¬
ormis sp̃e scĩ splendorez emicat: huic
candelabro fuint emunctoria: que
in ysaia forcipes iincupantur. Et
hxc quide duo testamenta interpre
qr siũ ullo uet̾is testam̃ti uel amĩe
sꝑx sçi iam ueritas fulget.
pacem ⁊ ini̾am per saluatoris aduẽ¬
cum: uñ in cordib nr̃is lum̃ u̾ittͣis
accenditur. ¶ Sequitur minc fig̾a¬
taberna culi: qd iubente domino mo¬
ũses fabricare iubetur .T.ab̾naculu
hoc : per allegoriam eccͣa ẽ. In huius
uite heremo cõstituta. de quo psalm¬
ista ait. Qũi abxcondit me in taber¬
naculo suo in die malorum. uariis
itaq speciebus tabernaculũ ĩstru¬
itur: partim p̾ciosis. partim uili oribꝰ.
per qd̃ mõstratur. alios sc̃os. alios pͤ¬
catores ẽẽ in eccͣa. fideles aũt om̃s

Expanded text:
orum Spiritus sancti gestabat imaginem, qui septiformi gratia illustrat omnem Ecclesiam in unitate fidei 396 consistentem. Alii idem candelabrum Christum intelligunt, gestantem septem Ecclesias, in quibus septiformis Spiritus sancti splendor emicat. Huic candelabro fiunt emunctoria, quae in Isaia forcipes nuncupantur . 2. Et haec quidam duo Testamenta interpretquia sine ullo Veteris Testamenti velamine Spiritus sancti jam veritas fulget. 4. pacem et misericordiam per Salvatoris adventum; unde in cordibus nostris lumen veritatis accenditur. tabernaculi, quod jubente Domino Moyses fabricare jubetur. Tabernaculum hoc per allegoriam Ecclesia est, in hujus vitae eremo constituta. De quo Psalmista ait: Quoniam abscondit me in tabernaculo suo in die malorum . 2. Variis itaque speciebus tabernaculum instruitur, partim pretiosis, partim vilioribus; per quod monstratur alios sanctos, alios peccatores esse in Ecclesia. Fideles autem omnes
Abbreviated transcription (Latin):
aut fco. aut uerbo. aut orgita tõe co¬
mittitur.
scendit itaq moyses de nuio
nmontez. Iterum dat ei cls le¬
gem in aliis tabulis: ad instar pri¬
orum precisis. S quid si gnificaue¬
runt eedem tabule qͣs primũ ado¬
mino moises accepit. ⁊ sine mora cõ¬
fregit : tabule ille unaginem demõs¬
trabant priscelegio: non pꝯ logũĩt̃¬
uallum pro populi peccato cessãtio.
Alie uero ad instarpriorum itera¬
tun meise: noui testamenti habu̾e
figinam. Iste non frangunt᷑: ut
ostent̾ent᷑ noui testamenti eloꝗa ꝑ
mansura. Unde et merito decem u̾¬
bis legenda signantur: ut per eũ¬
dem uumerũ figura crucis expͥm̾e¬
tun hiius enuim forme indeco.Xͣ. lit¬
tera ẽ. Namrecto uno apice a sum¬
mo usq ad imum ducitur. Ninsu
alio non dispari: pet transuersa br¬
achiorum componitur. Uñ et ip̃e
ait. Non ueni legem solu̾e. setad
mmiplere. Utiq pet passio̾e crucio. cꝰ¬

Expanded text:
aut facto, aut verbo, aut cogitatione coaut facto, aut verbo, aut cogitatione committitur.scendit itaque Moyses denuo in montem. Iterumque dat ei Deus legem in aliis tabulis ad instar priorum praecisis. Sed quid significaverunt eaedem tabulae, quas primum a Domino Moyses accepit, et sine mora confregit? 2. Tabulae illae imaginem demonstrabant priscae legis, non post longum intervallum pro populi peccato cessantis. Aliae vero, ad instar priorum iteratim incisae, Novi Testamenti habuere figuram. 389 Istae non franguntur, ut ostenderentur Novi Testamenti eloquia permansura. 3. Unde et merito decem verbis legenda signantur, ut per eumdem numerum figura crucis exprimeretur. Hujus enim formae in decem X littera est. Nam recto uno apice a summo usque ad imum ducitur. Rursum alio non dispari per transversa brachiorum componitur. Unde et ipse ait: Non veni legem solvere, sed implere , utique per passionem crucis, c
Abbreviated transcription (Latin):
quorum ifrłitaru petro de ip̃is ge̾¬
tib dictum ẽ sic. Macta et mãdu¬
ca. Si macta et manduca: qr ⁊̃ nõ
cõcide et bibe: Ita iste uitulus per
ignem ⁊eli et aciem u̾bi. ⁊ aqͣm bap¬
tismi: ab eis pociꝰ qͣm absorb̾e̾ cona¬
batur abcorbtꝰ ẽ.¬
ficationis habu̾it requirẽlũ
est: qd̃ ex eis multos qui sͥ abrente
ip̃o idolum fabricauerãt: omĩ ulla
cuiusq necessitudinis distentõne
iussit interum. Facile ẽ ut intlłigat᷑
hominũ illorum int̾erẽptõe signifi¬
cari uiciorum taliu necem. qͣlibus.
id candez idolatriam defluxerunt. in
talia qmippe uicia: seiure nos iubet
bra ur̃a que sunt sr̃ terram. foric̃¬
tc̃em. ĩ nuudiciam luxuriam. ꝯcupis¬
cẽtiam malam.⁊ auariciã que ẽ ydolo¬
rum fuitus. De porta uero usq ad
portam ire ẽt auicio usq ad uicium
per qd̃ ad mentem mors in greditur.
cum gladio increpatõnis discurre
terfectorum: triplicem formã indi¬
cat peccatorum. Onme eĩ peccatũ:

Expanded text:
rum, id est, Petro de ipsis gentibus dictum est sic: Macta et manduca . Si macta et manduca, quare non etiam, concide et bibe? ita iste vitulus per ignem zeli, et aciem verbi, et aquam baptismi, ab eis potius quos absorbere conabatur absorptus eficationis habuerit requirendum est, quod ex eis multos, qui sibi absente ipso idolum fabricauerunt, sine ulla cuiusquam necessitudinis distinctione iussit interimi. facile est ut intellegatur hominum illorum interemtionem significare uitiorum talium, qualibus illi ad eandem idololatriam defluxerunt. in talia quippe nitia saeuire nos iubet r terram, fornicationem, immunditiam, luxuriam, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est idolorum servitus . De porta vero usque ad portam ire, est a vitio usque ad vitium per quod ad mentem mors ingreditur cum gladio increpationis discurrerillium interfectorum triplicem formam indicat peccatorum. Omne enim peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ꝓpicia tẽẽ per fidem in sangu̾ie
dilctõ dei et ꝓximii. q̃ dominꝯ ostẽdit᷑
Nemo enim pot̃ peruenire ad deñ. nͥ
pet caritatẽ. Plenitudo enim legis¬
ẽ dilectio. alii: eadem duo cherubin
duo intlłigunt testamenta. que ꝓi
brant: testante ꝓpha. in medio diuiz
animaliun cognoxeris. hii u̾sis uul¬
tib se respiciunt: dum in sp̃u ali sẽ¬
su uertuntur. Tunc enm alt̾utrum
ꝯsonant. Si quidem ex utroq lat̾e
oraculum uł ꝓpiciatorium regunt.
qr uetus ⁊ nouũ testamẽtum tã xͥ¬

Expanded text:
Deus propitiationem per fidem in sanguine  Dominus ostenditur; nemo enim potest pervenire ad Deum, nisi per charitatem. Plenitudo enim legis dilectio . Alii eadem duo cherubin, duo intelligunt testamenta, qui probrant, testante propheta: In medio duorum animalium cognosceris. Hi versis vultibus se respiciunt, dum in spiritali sensu vertuntur. Tunc enim alter altibus rectius consonant. Siquidem ex utroque latere oraculum vel propitiatorium tegunt, quia Vetus et Novum Testamentum ta
Abbreviated transcription (Latin):
Osita uero mensa pacis et fi¬
dei eccłe gestabat typum: in qͦ
iuscimur alimentis scripturarum.
adeꝯ uintͣte ex toto corte uocibus
aplicis dei populus cegregat᷑: Salo¬
mone clicente. Sapientia ediffica

Expanded text:
osita vero mensa pacis et fidei Ecclesiae gestabat typum, in qua pascimur alimentis Scripturarum. Ad cujus unitatem ex toto orbe vocibus apostolicis Dei populus congregatur, Salomone dicente: S
Abbreviated transcription (Latin):
urna aurea tabule qͦ ⁊ iurga
aaron. harcha ut p̾lictum ẽ eccͣa ẽ.
habens duas tabulas lapideas.i.
duplicis testam̃ti ꝑpetuam fumita¬
tem. uruam quoq auream intlłigi¬
q̃ recẽditum in se mãna ppetue diui¬
nitatis consetuat. ⁊ Et angelici il¬
liꝯ panis perhennẽ celestemq ge¬
rit dulcelĩem. Nec ñ et̃ iurgam

Expanded text:
urna aurea, tabulae quoque, et virga urna aurea, tabulae quoque, et virga Aaron. Haec arca, ut praedictum est, Ecclesia est, habens duas tabulas lapideas, id est, duplicis Testamenti perpetuam firmitatem. Urnam quoque auream intelligiquae reconditum in se manna perpetuae divinitatis conservat, et angelici illius panis perennem coelestemque gerit dulcedinem; necnon etiam virgam
Abbreviated transcription (Latin):
Am nũc archam testamenti do¬
mini inspiclamus: in qͣ erant
pore incorruptis. habentib ⁊̃ ĩt̾ius
aurũ radiare debet. tam interiꝯ ui¬
tesplendore: quam exteriꝯ dectrine
et sapientie claritate. Corona ãt
aurea perccuitum. ⁊ quatuor circuli
aurei qui per qͣtuor angulos iubẽt᷑
adiungi: id significant. qr in eo ꝙ¬
eccͣa per qͣ tuor mundi partes dilatͣ¬
gelii libus accincta pdicatur. Quẽ
tñ intra unius corone ambitu .i. in
tra eiuodem ambitum fidei unitłez
cccluclitur. uectes quoq delignis se¬
thim fiunt. quieisdem ad portãdu
circulis inseruntur. ⁊ qr fortes per¬
seuerantesq dectores ułut inputri¬
bila ligna q̃rendisunt: qui instructi¬
oni sacrorum uoluminũ oemper in¬
serentes. sc̃ẽ ecc̃e unitatem denũciẽt:
et qi intromissi circuliᷤs archam por¬
tent. Qui auro quoq iubẽtur o¬
periri. non cum ẜmone aliis inson iit¬
ant: ip̃i ⁊̃ uite splendore fulgescãt.
N luc testamenti archa fuit

Expanded text:
am nunc arcam testamenti Domini inspiciamus, in qua erantpore incorruptis, habentibus etiam interius aurum radiare debet, tam interius vitae splendore quam exterius doctrinae et sapientiae claritate. 2. Corona autem aurea per circuitum et quatuor circuli aurei, 393 qui per quatuor angulos jubentur adjungi, id significant, quia in eo Ecclesia per quatuor mundi partes dilatagelii libris accincta praedicatur, quae tamen intra unius coronae ambitum, id est, intra ejusdem fidei unitatem concluditur; et vectes quoque de lignis Sethim fiunt, qui iisdem ad portandum circulis inseruntur, qseverantesque doctores, velut imputribilia ligna, quaerendi sunt, qui, instructioni sacrorum voluminum semper inhaerentes, sanctae Ecclesiae unitatem devinciant, et quasi intromissis circulis arcam portent. Qui auro quoque jubentur operiri, ut cum sermone aliis insonant, ipsi etiam vitae splendore fulgescant.n hac Testamenti arca fuit
Abbreviated transcription (Latin):
audinꝯ legem dei recitari in eccͣa
int̾rrgamus doctores dicentes.
Qdest hoc s hec autem mauna mi¬
nutum erat sicut semen coriandri
et suaue. Quid u̾bo dei muuicius.
quid ue subtilic ⁊ aut quid dulcius
et suaiꝯ elcquiis dei que sunt suꝑ
mel et fauum:¬

Expanded text:
audimus legem Dei recitari in ecclesia, audimus legem Dei recitari in ecclesia, interrogamus doctores dicentes: Quid est hoc? Hoc autem manna minutum erat, sicut semen coriandri, et suave. Quid verbo Dei minutius? quidve subtilius? aut quid dulcius et suavius eloquiis Dei, quae sunt super mel et favum