comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit anima mea : in ira miseriordiae memore¬
ris. Quidẽ nisi quod iudȩos insetrans figurabit¬
querent᷑ quorũ gentis fuit : : Quicũ magna ira turbati crucifi¬
gerent xp̃m . ille misericor diae memor dix̃
Pat̃ agnosce illis quia nesciunt quid faciunt:
Dc̃ detheman ueni& & sc̃s demonte umbroso et
condenso: Quod hic dictũ ẽ dethemanuenit
Alii ãnt̃ p̃tati sunt ab austro uel affrico : per
quod significat᷑ Emeridies iđ feruor carita¬
tis etsplendor ueritatis Monte uero umbro¬
sum atq: condensũ : quã uismultis modis possit
intellegi. libentius acceperim scripturarum
Multa ibi quippe umbrosa atq: condens as̃q
mentẽ quaerentis & erceant. : Inde aũt uenit :
Ecũ ibi eum ꝗ intellegit inuenit.: Oper uit celos
uirtus eĩ elaudis eĩ plena ẽ terra. Quid est
nisi qđ &iã inpsalmo dr̃: Exaltare suꝑ celos ds̃.
et suꝑ omnẽ terrã głatua: Splendor eui: ut lum̃

Expanded text:
fuerit anima mea, in ira misericordiae memor efuerit anima mea, in ira misericordiae memor eris, quid est, nisi quod Judaeos in se transfiguravit, quorum gentis fuit, qui cum magna ira turbati crucifigerent Christum, ille misericordiae memor dixit, Pater ignosce illis, quia nesciunt quod faciunt? Deus de Theman ueniet et sanctus de monte umbroso et condenso. Quod hic dictum est: De Theman ueniet, alii interpretati sunt lab Austro uel cAfrico; per quod significatur meridies, id est feruor caritatis et splendor ueritatis. Montem uero umbrosum adque condensum, quamuis multis modis possit intellegi, libentius acceperim scripturarum Multa ibi quippe umbrosa adque condensa sunt, quae mentem quaerentis exerceant. Inde autem uenit, cum ibi eum, qui intellegit, inuenit. Operuit caelos uirtus eius, et laudis eius plena est terra quid est nisi quod etiam in psalmo dicitur: Exaltare supercaelos, Deus, et super omnem terram gloria tua? Splendor eius ut lumen
Abbreviated transcription (Latin):
tione: Quis ascenderit ab inferis & in sufflauerit
ꝑtinent : quorũ dies festi: ita spã lit̃ in nouantur:
ut inu& ustate transire non passint. Porro ꝑ euan¬
geliũ &terminata sculptilia & conflatilia idẽido¬
la deorũ falsorũ. etobliuioni tamquã saepulturae post
x p̃q aduentu qui futurus fuerat intellegitur dicere
et respopondit dñs adme & dix̃ mihi: Scribe uisũ
aꝑte inbdxo. ut ad sequatur ꝗ legit ea. quia ad huc
uisio ad tempus etor iet᷑ infine & ñ inuacuũ. Sitar¬
dauerit sustine eũ : ꝗa ueniens ueniet et ñ tardã¬
Quid eñi hoc ẽ nisi p̃ cognitȩ nouȩ acrepentinȩ salutis
hominũ ineffabilis admiratio  In medio du&&
animaliũ cognosceris.: Quidẽ. nisi autinme¬
dio duorũ testam̃torũ : aut in medio duorum
latronũ: Aut in medio moysi etheliȩ cũ illo
inmonte sermocinantiũ. Dum appropin¬
quauer int anni nosceris. in aduentu tẽporis

Expanded text:
tione. Quis adscenderit ab inferis et insufflauerit tione. Quis adscenderit ab inferis et insufflauerit pertinent, quorum dies festi ita spiritaliter innouantur, ut in uetustatem transire non possint. Porro per euangelium exterminata sculptilia et conflatilia, id est idola deorum falsorum, et obliuioni tamquam sepulturae traditChristi aduentu, qui futurus fuerat, intellegitur dicere: Et respondit Dominus ad me et dixit: Scribe uisum aperte in buxo, ut adsequatur qui legit ea; quia adhuc uisio ad tempus, et orietur in fine et non in uacuum; si tardauerit, sustine eum, quia ueniens ueniet et non moraQuid enim hoc est nisi praecognitae nouae ac repentinae salutis hominum ineffabilis admiratio? In medio duorum anima lium cognosceris quid est nisi aut in medio duorum testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Heliae cum illo in monte sermocinantium? Dum adpropinquant anni, nosceris; in aduentu temporis
Abbreviated transcription (Latin):
Appar& quippe id ẽe cõplaũ cũs es aluati & monte
sron idẽ ex iudȩa credentes in xp̃m. ꝗ p̃cipuȩ agnos
cuntur apłi : Ascenderunt utdefenderent monte
esau Quomodo defenderent : nisi ꝑ euangelũ prae¬
dicationẽ : saluos faciendo eos qui credider̃: Vt elipen¬
tur depotestaite tenebrarũ : etirans ferantur in regnũ di
Quod consequent̃ &x p̃s sit. addendo: eteritdño regnũ
alens enĩ sion iud eami signi ficabant: ubi fitur a p̃dicta
ẽ salus & sc̃m quodẽ xpͥs eiħs. Mon suero esau idumȩa¬
ẽ. ꝑquã significata ẽ ecła gentiũ. quã defender̃ sicut
xposut resaluati & monte syon : utẽẽnt dñ o regnũ
Noc obscurum erat ante quã fieret. sed factum
quis ñ fidelis agnoscat : Naum uero ꝓph&a. immopꝰ
sepulturã tua : qui a ueloces: ectesuꝑ montes pedeseuan¬
gelitantes & adnuntiantis pacẽ. Celebra iuda diesfes¬
tostuos redde uotatua : ꝗa iam ñ adici& us ultra ut¬

Expanded text:
Apparet quippe id esse conpletum, cum resaluati ex monte Apparet quippe id esse conpletum, cum resaluati ex monte Sion, id est ex Iudaea credentes incuntur Apostoli, ascenderunt, ut defenderent montem Esau. Quomodo defenderent, nisi per Evangelii praedicationem salvos faciendo eos qui crediderunt, ut cruerentur de potestate tenebrarum, et transferrentur in regnum Dei? Quod consequenter expressit addendo, Et erit Domino regnum. Mons enim Sion Judaeam significat, ubi futura praedicta est salus, et sanctum, quod ficata est ecclesia gentium, quam defenderunt, sicut exposui, resaluati ex monte Sion, ut esset Domino regnum. Hoc obscurum erat, antequam fieret; sed factum quis non fidelis agnoscat? Naum uero propheta, immo per sepulturam tuam; quia ueloces ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem. Celebra, Iuda, dies festos tuos, redde uota tua; quia iam non adicientultra, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quidẽ ab eiscũ michea. sed ñ eo loco ubinotant᷑
tempora quando miheam ꝓph& asse &x eius
literis constat.: Quod errore neglegenter:
describentium labores alienoseistimo c̃tigisse:
Duos uero alios commemoratos incodicib: chro¬
nicorũ quod habuimꝰ ñ potuimus inuenire : Tam̃
ꝗa in canone contin&ur n& ipsi oportet. ut p̃te¬
reantur a nob̵ Abdias quantũ ad scripturã eĩ
attin&: omniũ breuissimũs ꝓph&arũ adũ sus idumȩã
loꝗtur. Gentẽ scilic& esau: & duob geminis filuis
is a acnepotib: abralae maioris illius reꝓbati
Porro siidum ȩã modo locutionis quo intellegit᷑ a parte :¬
totũ accipiamꝰ positã eẽ ꝓgentib possumꝰ dexp̃o
agnoscere : quod ait int̃cetera In montẽ aũt syon
er it salus eterit scm Et paulo post infine ipsius
ꝓph&iae. Et ascendent inquit resaluati & monte
fr̃on. utdefendant maontẽ esau. eterit dño regnũ:

Expanded text:
est quidem ab eis cum Michaea, sed non eo loco, ubi notantur est quidem ab eis cum Michaea, sed non eo loco, ubi notantur tempora, quando Michaeam prophetasse ex eius litteris constat; quod errore neglegenter describentium labores alienos existimo contigisse; duos uero alios commemoratos in codicibus chronicorum, quos habuimus, non potuimus inuenire. Tamen quia canone continentur, nec ipsi oportet praetereantur a nobis. Abdias, quantum ad scripturam eius adtinet, omnium breuissimus prophetarum, aduersus Idumaeam loquitur, gentem scilicet Esau, ex duobus geminis filiis Isaac, nepotibus Abrahae, maioris illius reprobati. Porro si Idumaeam modo locutionis, quo intellegitur a parte totum, accipiamus positam esse pro gentibus: possumus de Christo agnoscere, quod ait inter cetera: In monte autem Sion erit salus et erit sanctum; et paulo post in fine ipsius prophetiae: Et adscendent, inquit, resaluati ex monte Sion, ut defendant montem E sau, et erit Domino regnum.
Abbreviated transcription (Latin):
etegressus eius ab initio et & dic aet̃nitatis
ꝑpt̃ cadabiteos usq ad tẽpus parturientis¬
rariest aottesidil paetres cius conuertentura dfilis
passione ꝓph&auit : ꝓfecto aꝑtius quã sieuis
morte etresurrationem uoce clamaret :
Vt quid enĩ &ceptus ẽ uentre beliuno. et dieter¬
tio redditus. nisi ut significar& xp̃m. de ꝓfun¬
do inferni die tertio rediturũ . Iohel omnia
quae ꝓphetat. multis uerbis cõpellit & poni : ut
in congregatos credentes sp̃s sc̃s sic̃ axp̃o ꝓmissus
fuerat desuꝑ uenit. ñ p̃termittã: & eritin¬
quit postha : & effundã despũ meo suꝑomnẽ car¬
nẽ etꝓph&abunt filii uestri. et filiȩ ur̃ae Et
senio resuri somnia somniabunt & iuuenes uri
uis a uidebunt Et quidẽ in seruos& ancillasmeas indieb
bus abdias. naum. ambcũ n&tẽ pora sua dicunt
ipsi n& inchronicis eusebii et hieronimi. quan¬
do ꝓph&auerint inuenitur.: abdias enĩ positus

Expanded text:
et egressus ejus ab initio, et ex diebus aeternitatis. et egressus ejus ab initio, et ex diebus aeternitatis. Propterea dabit eos usque ad tempus parturientiset residui fratres ejus convertentur ad filios passione prophetauit, profecto apertius, quam si eius mortem et resurrectionem uoce clamaret. Ut quid enim exceptus est uentre beluino et die tertio redditus, nisi ut significaret Christum de profundo inferni die tertio rediturum? Ioel omnia, quae prophetat, multis uerbis conpellit exponi. ut qin congregatos credentes Spiritus sanctusfuerat, desuper uenit, non praetermittam. Et erit, inquit, post haec, et effundam de spiritu meo super omnem carnem; et prophetabunt filii uestri et filiae uestrae, et seniores uestri somnia somniabunt, et iuuenes uestri uisa uidebunt; et quidem in seruos et ancillas meas in illis bus, Abdias, Naum, Ambacum, nec tempora sua dicunt ipsi, nec in chronicis Eusebii et Hieronymi, quando prophetauerint, inuenitur. Abdias enim positus
Abbreviated transcription (Latin):
E sem̃ tuum hereditabit gentes : etciuitates de¬
sertas in habitabis is: N& timeas qm̃ confusa
tuae ñ eris memor: Qm̃ dñs facienste : dñs
saba othnom̃ eĩ. Et quier̃ te ipsed s̃ iħł uniũ sae
terrae uocabitur ettetera Verũ istassatis
etineis s̃ & ponenda ñ nulla: Sed sufficere arbi
ra ponens magni cuiusdã montis. hax loquitur:
Erit innouissimis dieb: manifestus mons dñi:
paratus suꝑ uertices montiũ. et & altabitur suꝑ
colles. et festinabunt ad eũ plebes etibunt gen¬
tes multȩ etdicent. Uenite ascendamus in
montẽ dñi. et indomũ dĩ iacob: etostend& nob
uiã suã. etibimꝰ in semitis eĩ : ꝗa & sronꝓced&
l& et uerbũ dñi &ierusalẽ: et iudicabitint᷑
plebes multas etredargu& gentes potentes usq
in quonatus ẽ xp̃s Et tuin quit bedileem do¬
mus efrata minima es utsis inmilib: iuda
Exte mihi ꝓdi& dux: ut sit in principẽ iħł.

Expanded text:
Et semen tuum hereditabit gentes, et ciuitates deEt semen tuum hereditabit gentes, et ciuitates desertas inhabitabis. Ne timeas, quoniam confusa tuae non eris memor. Quoniam Dominus faciens te, Dominus Sabaoth nomen ei; et qui eruit te, ipse Deus Israel uniuersae terrae uocabitur; et cetera. Verum ista sint satis; et in eis sunt exponenda nonnulla; sed sufficere arbitra ponens magni cuiusdam montis haec loquitur: Erit in nouissimis diebus manifestus mons Domini paratus super uertices montium et exaltabitur super colles. Et festinabunt ad eum plebes, et ibunt gentes multae et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini et in domum Dei Iacob, et ostendet nobis uiam suam, et ibimus in semitis eius; quia ex Sion procedet lex et uerbum Domini ex Hierusalem. Et iudicabiplebes multas, et redarguet gentes potentes usquein quo natus est Christus: Et tu, inquit, Bethlehem domus Ephrata, minima es, ut sis in millibus Juda: ex te mihi prodiet, ut sit in principem Israel:
Abbreviated transcription (Latin):
in humilitatẽ iudiciũ eĩ sublatũ ẽ generationẽ eĩ
quis en arrabit. Om̃ toll&ur det̃rauita ei
Ab iniquitatibus populi meiductus ẽ ad mordom
łicabo imnalignos ꝓsep ultura eius etdiuttos ꝓmo
& dñsuult purgare eum aplaga : Sidederitis
ꝓp&cato animã uram : uidebitis semen longeuũ :
tetdñs uult auferre adolore anima eĩ. oftendere
illilucẽ & formare intellatũ. Iustificare iustũ.
bit plures et fortũ diuidet spolia. Propt̃ qđ
traditaẽ ad mortẽ anima eĩ : etint̃ iniquos aesti¬
matus ẽ : Etipsep&cata multorum portabit:
et ꝓpt̃ pacata eorum traditus ẽ: Hax dexp̃o.
lam uero de eła quod seꝗturaudiamꝰ: he¬
tare inquit stelis que ñ paris : erumpe et& cla¬
ma quae ñ parturis. Qm̃ multi filii desertȩ :¬
magis quã eĩ quae hab& uirum  Dilata locũ
tab̾natuli tui : et aulearum tuarũ fige : noli
parcere : ꝓ longa funic ulos & palostuos. confor¬
ta adhuc indexteram et sinistram partẽ & tende:

Expanded text:
icium eius sublatum est. Generationem eius quis enarrabit? Quoniam tolletur de terra uita eius. Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem. Et dabo malignos pro sepultura eius et diuites pro Dominus uult purgare eum de plaga. Si dederitis pro peccato animam uestram, uidebitis semen longaeuum; et Dominus uult auferre a dolore animam eius, ostendere illi lucem et formare intellectum, iustificare iustum bbit plures et fortium diuidet spolia, propter quod tradita est ad mortem anima eius, et inter iniquos aestimatus est et ipse peccata multorum portauit, et propter peccata eorum traditus est. Haec de Christo Iam uero de ecclesia, quod sequitur, audiamus. Laetare, inquit, sterilis, quae non paris; erumpe et clama, quae non parturis; quoniam multi filii desertae magis quam eius, quae habet uirum. Dilata locum tabernaculi tui et aulaearum tuarum; fige, noli parcere, prolonga funiculos tuos et palos tuos conforta, adhuc in dextram et sinistram partem extende.
Abbreviated transcription (Latin):
Hax ꝓphetia partim cõpl&a iam cernitur par¬
timsperatur in fine cõplenda: Mouit enĩ celũ
angeloꝵ et siderũ testimonio quando in carnats
ẽ xp̃s: Mouit terrã ingenti miraculo deipso
uirginis partũ. Mouit mare & aridã cũ & in
insulis et inorbe toto xp̃s adnuntiatur: Ita moue¬
ri om̃sgentes uidemꝰ ad fidẽ Iã uero qđ sequitur.
etueni& desideratus cunctis gentib: deno uissimo
eĩ &xp&ctatur aduentu. Utenĩ eẽt desiderats
& p&ctantib: prus oportuiteũ dil&ctũ eõcre¬
dentib: Zachariasdexpͥo & ecła Exulta inquit
ualde filia sron. iubila filia ier usalẽ : eccer&x
tius ueniet tibi iustus et saluator ipse pauꝑ.
Etascendens suꝑ asinũ & suꝑ pullũ filiũ asrnȩ¬

Expanded text:
Haec prophetia partim conpleta iam cernitur, parHaec prophetia partim conpleta iam cernitur, partim speratur in fine conplenda. Mouit enim caelum angelorum et siderum testimonio, quando incarnatus est Christus; mouit terram ingenti miraculo de ipso uirginis partu; mouit mare et aridam, cum et in insulis et in orbe toto Christus adnuntiatur: ita moueri omnes gentes uidemus ad fidem. Iam uero quod sequitur: Et ueniet desideratus cunctis gentibus, de nouissimo eius exspectatur aduentu. Ut enim esset desideratus exspectantibus, prius oportuit eum dilectum esse credentibus. Zacharias de satis, filia Syon, iubila, filia Hierusalem! Ecce rex tuus ueniet tibi, Iustus et Saluator; ipse pauper et ascendens super asinum et super filium asin
Abbreviated transcription (Latin):
tico ꝑđđ xpͥm significans. ꝗa carnẽ deđđ semine
ad sũpsit Propt̃ quã formã seruiqua factusẽ
homo: & iã seruusdi dr̃ idẽ dĩ filius. Sic eũ ꝓphe¬
tando p̃nuntiat. & ꝑsona dĩ patris Et suscita¬
bo inquit suꝑ pecora mea pastorẽ unũ ꝗ pascat
ea seruũ m̃m đđ & ipse pasc& ea etipse erit
his in pastorẽ. Ego autẽ dñs ero eis indm̃ et ser¬
uusms đđ princeps in medio eorũ. ego dñs locutus
sum Etalio loco: et rex inquit unus erit
om̃ib imperans : etnerunt ultra duae gentes :
n& diuidontur amplius induo regna : neq pol¬
luentur ultra in idolis suis & ab hominationibus
et incunctis iniquitatib: suis : ot saluoseas faciam
deuniũ sis sedib: suis inquib: peccauer̃ et munda¬
bo eos eterunt mihi populus. etego ero illis
omniũ eorum Restant tresminores ꝓ ph&e¬
cituũ ad huc unũ modicũ ẽ. Etego cõmoue¬
bo caelũ et t̃ram etmare et aridã et mouebo
om̃s gentes. etueniet desideratus cuntis gentib

Expanded text:
id Christum significans, quia carnem de Dauid semine adsumsit propter quam formam serui, qua factus est homo, etiam seruus Dei dicitur idem Dei filius, sic eum prophetando praenuntiat ei persona Dei Patris: Et suscitabo, inquit, superpecora mea pastorem unum qui pascat ea, seruum meum Dauid; et ipse pascet ea et ipse erit his in pastorem. Ego autem Dominus ero eis in Deum, et seruus meus Dauid princeps in medio eorum; ego Dominus locutus sum. Et alio loco: Et rex, inquit. unus erit omnibus imperans; et non erunt ultra duae gentes, nec diuidentur amplius ia duo regna; neque polluentur ultra in idolis suis et abominationibus et in cunctis iniquitatibus suis. Et saluos eos faciam de uniuersis sedibus suis, in quibus peccauerunt, et mundabo eos; et erunt mihi populus, et ego ero eis Domnium eorumcituum: Adhuc unum modicum est, et ego commouebo caelum et terram et mare et aridam, et mouebo omnes gentes, et ueniet desideratus cunctis gentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modum ftupescent suꝑte multi. Itagła
priuabit᷑ ab homnib: speciestua : et głatua abom¬
nib: itamirabuntur gentes multe suꝑ eum.
et cominebunt reges ossuum qm̃ quib nonẽ
nunti atum de illo uidebunt: et quiñ audier̃
intellegent : Dñẽ quis cs edidit auditunro
etbradiium dñi cuire uelatiunẽ : Adnuntia¬
uimus coramillo ut infans utradia interra
stuenti Ñ ẽspecies illi neq gła : uidim̃
eũ et ñ habebat speciem: neque decorẽ
Nomo in plaga positus : et sciens ferre in firmi¬
tatem Qm̃ adũsa ẽ faues ẽĩ. in honoratus
nec magni aestimatus ẽ : Hic p&cata nr̃a
portat et ꝓnob dol& et nos aestimanimus
illũ eẽ in dolore et inplaga et in afflictione
Ipse aũt uulneratus ẽ ꝓpt̃ iniquitates nr̃as.
pacisnrae in eo liuore eĩ nos sanati sumus om̃s
utoues errauimꝰ: homo auia suaer rauit . et

Expanded text:
Quem ad modum stupescent super te multi, ita gloria Quem ad modum stupescent super te multi, ita gloria priuabitur ab hominibus species tua et gloria tua ab hominibus; ita mirabuntur gentes multae super eum et continebunt reges os suum; quoniam quibus non est nuntiatum de illo, uidebunt, et qui non audierunt, intellegent. Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui reuelatum est? Adnuntiauimus coram illo, ut infans, ut radix in terra sitienti: non est species illi neque gloria. Et uidimus eum, et non habebat speciem neque decorem; hominibus. Homo in plaga positus et sciens ferre infirmitatem; quoniam auersa est facies eius, inhonoratus est nec magni aestimatus est. Hic peccata nostra portat et pro nobis dolet; et nos existimauimus illum esse in dolore et in plaga et in adflictione. Ipse autem uulneratus est propter iniquitates nostras etuditio pacis nostrae in eo; liuore eius nos sanati sumus. Omnes ut oues errauimus, homo a uia sua errauit; et
Abbreviated transcription (Latin):
Etdestucta eius resuscitabo. etre aedificabo ea
sic̃ dies scđi : ita ut & quirant me resi diu ho¬
minum: etoms gentes inquibus inuocatũ ẽ nom̃
meũ suꝑ eos dic̃ dns faciens hax: Esaias ꝓph&a
duo decim ꝓphetarum : qui ꝓpt̃ ea dicuntur
minores : quia sermones eorum s̃ breues: in
eorum comparationeꝗ maioresideo uocantur.
quia ꝓ lixa uolumina condiderunt. Ex quib
est hic esaiasquẽ ꝓpt̃ eadem ꝓphetiae tempora
sub iungo supradictis duobus. Esaias ergo
int̃ illa quae arguit iniqua. et iusta p̃cepit. &
p&ccatori populo mala futura p̃dix̃ &iã dexp̃o
etecła: hoc est derege: etea quã condidit ciuita¬
te: multo plura quã ceteri ꝓph&auit.⁊ Ita ut
a quibusdam euangelista : quam ꝓph& a potius
diceretur Sed ꝓpt̃ rationẽ operis terminan¬
di : unũ demultis hoc locopanam: Ex ꝑsona
quippedĩ patris loquens: Ecce inquit intelleg&
puerm̃s : et & altabitur: ethonor ificabit᷑ ualde

Expanded text:
et destructa ejus resuscitabo, et reaedificabo ea, et destructa ejus resuscitabo, et reaedificabo ea, sicut dies saeculi; ita ut exquirant me residui hominum, et omnes gentes in quibus invocatum est nomen meum super eos, dicit Dominus faciens haec . CAduodecim prophetarum, qui propterea dicuntur minores, quia sermones eorum sunt 10 breues in eorum conparatione, qui maiores ideo uocantur, quia prolixa uolumina condiderunt; ex quibus est hic Esaias, quem propter eadem prophetiae tempora subiungo supradictis duobus. Esaias ergo inter illa, quae arguit iniqua et iusta praecepit et peccatori populo mala futura praedixit, etiam de Christo et ecclesia, hoc est de rege et ea quam condidit ciuitate, multo plura quam ceteri prophetauit, ita ut a quibusdam euangelista quam propheta potius diceretur. Sed propter rationem operis terminandi unum de multis hoc loco ponam. Ex persona quippe Dei Patris loquens: Ecce, inquit, intelleget puer meus et exaltabitur et glorificabitur ualde.
Abbreviated transcription (Latin):
sedebunt filii ihł sine rege. sine principe. sine sacri¬
ficio sine altari sine sacer dote sine manifestatio¬
nibus: Quis nonuideat nunc sic eẽ iudȩos sed
quid adiungat audiamus.: Et postea inquit re¬
uertentur filii iħł: etinquirent dñm dm̃ suum:
etdđ regem suum. Etstupescent in dño etinbo¬
nis ipsius innouissimis diebus: Ni hilẽ ista ꝓphe¬
&iã tertiodie xpͥi resurr&tionẽ futuram. sic̃ eã
ꝓphetica altiuidine p̃nuntiari oportebat ubi¬
ait : Sanabit nos postbiduum: et indie tertio
resurgemus: Scđm hocenĩ nob̵ dicit apłus
Siresurrex istis cumxpo quȩ sursum s̃ quaerite
&mos quoque derebus talibus sic ꝓphetat.
Preparata inquitte: utinuoces dm̃ tuum iħł. Quia
ecce ego firmans tonitrum : ei creans sp̃m. et ad¬
nuntians in hominib: xpͥm suum., Et alio loco
in illa die inquit resuscitabo tab naculũ dđ quod
cecidit. et re aedificabo quaececiderunt ei

Expanded text:
sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine 20 sacrisedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine 20 sacrificio, sine altari, sine sacerdotio, sine manifestationibus. Quis non uideat nunc sic esse Iudaeos? Sed quid adiungat, audiamus. Et postea, inquit, reuertentur filii Israel et inquirent Dominum Deum suum et Dauid regem suum, et stupescent in Domino et in bonis ipsius in nouissimis diebus. Nihil est ista propheetiam tertio die Christi resurrectionem futuram, sicut eam prophetica altitudine pait: Sanabit nos post biduum, in die tertio resurgemus . Secundum hoc enim nobis dicit Apostolus, Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite . Amos quoque de rebus talibus sic prophetat: Praepara, inquit, te, ut invoces Deum tuum Israel; quia ecce ego firmans tonitruum, et creans spiritum, et annuntians in hominibus Christum suum . Et alio loco: In illa die, inquit, resuscitabo tabernaculum David quod cecidit, et reaedificabo quae ceciderunt ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
igitur ꝓph&a: quanto ꝓfundius quidẽ loquitur
tanto operiosius p̃notatur. Sed aliquid inde sum
inquit in loco quod dictum ẽ eis non populus ms
uos. uocabuntur et ipsi filii dĩ uiui.: Hoc testimo¬
niũ ꝓph&icum deuocatione populi gentium.
qui prius ñ ꝑtinebat ad dm̃ &iam apłi intelle¬
xerunt Et quia ipse quoque populus gentiũ.
spã liter ẽ infiliis abrahe reputatur ac perhoc
eta scendent aterra . : Hoc si adhuc uelimus & po¬
nere : eloquii ꝓphetici obtundetur sapor. Reco¬
latus tam̃ lipis ille angular is et duo par i& es unus
& iudcis alter &gentib: ille nomine filiorũ iude
iste nomine filiorum iħł : eidem uni principatiu
suo in idipsum innitentes : et ascendentes agnoscan¬
tur aterra: Istos aut cari s rahelitas ꝗ nunc nolunt
credere inxpͥm. postea credituro sid ẽ filioseorum
Nã utq istiinsium locũ moriendo transibunt.
idẽ ꝓpheta testatus ẽ dicens: Qm̃ in diebus multis:

Expanded text:
igitur propheta, quanto profundius quidem loquitur, igitur propheta, quanto profundius quidem loquitur, tanto operosius penetratur. Sed aliquid inde sumeinquit, in loco quo dictum est eis: Non populus meus uos, uocabuntur et ipsi filii Dei uiui. Hoc testimonium propheticum de uocatione populi gentium, qui prius non per- 5 tinebat ad Deum, etiam apostoli intellexerunt. Et quia ipse quoque populus gentium spiritaliter est in filiis Abrahae ac per hocet adscenlodent a terra. Hoc si adhuc uelimus exponere, eloquii prophetici obtundetur sapor. Recolatur tamen lapis ille angularis et duo parietes, unus ex Iudaeis, alter ex gentibus; ille nomine filiorum Iuda, iste nomine filiorum Israel, eidem uni principatui suo in id ipsum innitentes et adscendentes agnoscantur i5 a terra. Istos autem carnaliter Israelitas, qui nunc nolunt credere in Christum, postea credituros, id est filios eorum nam utique isti in suum locum moriendo transibunt, idem propheta testatur dicens: Quoniam diebus multis
Abbreviated transcription (Latin):
cessoris eius numȩ pompolii: Ez echias quipper&
iuda eosque regnauit .⁊ Acꝑ hoc ꝑ ea tempora isti uelut
fontes ꝓphetiae parit̃ eruperquando regnũ de foc
assyrium : cepitq: romanum: Ut scilicet quẽ
ad modũ regni assyriorum primo tempore.: &xtiat
abrahã. Ciuiꝓmissio nes aꝑtissime fierent in eiuis
semine benedictiones omniũ gentiũ. Ita occidenta¬
odio dis babr lonis & ordio qua fuerat xp̃s imperante
iuiuenturus in quo implerentur illa ꝓmissa oracula
ꝓphetarum ñ solũ loquentiũ uerũ &iã scribentiũ
intantȩ rei futurȩ testimoniũ soluerentur: Cũ¬
enĩ ꝓph&e numqua fere defutssent populo iħl. &
quo ibi reges eẽ coeperunt: inusum tantumodo e&
fuere: ñgentiũ Quando aut seriptura manifes¬
tius ꝓph&ica condebatur : quaegentib quandoq
ꝓdeẽt tunc o portebat incipere : quando conde¬
batur hac ciuitas quaegentib: imperar&.  Osee

Expanded text:
cessoris eius Numae Pompilii Ezechias quippe rex cessoris eius Numae Pompilii Ezechias quippe rex Iuda eo usque regnauit; ac per hoc per ea tempora isti uelut fontes prophetiae pariter eruperunt, quando regnum defecit Assyrium coepitque Romanum; ut scilicet, quem ad modum regni Assyriorum primo tempore exstitit Abraham, cui promissiones apertissimae fierent in eius semine benedictionis omnium gentium, ita occidentalis Babylonis exordio, qua fuerat Christus imperante uenturus, in quo inplerentur illa promissa, oracula prophetarum non solum loquentium, uerum etiam scribentium in tantae rei futurae testimonium soluerenturenim prophetae nunquam fere defuissent populo Israel, ex quo ibi reges esse coeperunt, in usum tantummodo eorum fuere, non gentium: quando autem ea scriptura manifestius prophetica condebatur, quae gentibus quandoque prodesset, tunc oportebat inciperet, quando condebatur haec civitas, quae gentibus imperaret.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq diebus regis oziae ꝓph&casse se scribit:
dies fuit: Nem̃ esaias filius amos. suue supradȩ
ppliete siue cił magis ꝑhib& urt alterius quinonꝓph&a
eodem nomine uo cabatur: eosdem reges quattuor: quos
pesuit oscȩ incapite libri sui ponit : quorũ diebus se
ꝓpheasse p̃loquitur. Michea s&iam eadẽ suae ꝓ¬
ph&iae cõmemorat tẽpora: post dies oziae: Namtres
qui secuntur reges nominat. uos etosee nominauit
loaha et acha z. ete zechian: Hisunt quo seodẽ
tempore simul ꝓphetas se &x eorũ litteris inuenitur
His ad iungitur ionas. eodem o ziae rege regnante:
etiohel cũ iam regnaret iõtham qui successit oziae
Sedistorũ proph&arum duorũ tempora. In chronicis
ñ ineo& libris potuimus inuenire ⁊ Qm̃ desus dieb
tacent. Tenduntur aũt hidies arege latinorũ proca
siue superiore auentino : usque ad regem romulum
iã romanũ ł &iam usquae ad regni primordia suc¬

Expanded text:
quoque diebus regis Oziae prophetasse se scribit; quoque diebus regis Oziae prophetasse se scribit; dies fuit. Nec non Esaias, filius Amos, siue supradicti prophetae siue, quod magis perhibetur, alterius qui non propheta eodem nomine uocabatur, eosdem reges quattuor, quos posuit Osee, in capite libri sui ponit, quorum diebus se prophetasse praeloquitur. Michaeas etiam eadem suae prophetiae commemorat tempora post dies Oziae. Nam tres qui sequuntur reges nominat, quos et Osee nominauit, Ioatham et Achaz et Ezechian. Hi sunt, quos eodem tempore simul prophetasse ex eorum litteris inuenitur. His adiungitur Ionas eodem Ozia rege regnante et Ioel, cum iam regnaret Ioatham, qui successit Oziae. Sed istorum prophetarum duorum tempora in chronicis, non in eorum libris potuimus inuenire, quoniam de suis diebus tacent. Tenduntur autem hi dies a rege Latinorum Proca siue superiore Auentino usque ad regem Romulum iam Romanum, uel etiam usque ad regni primordia suc
Abbreviated transcription (Latin):
&iã illa sunt gesta quae conscripta sunt in libro
iudith, Quemsane in canone scripturar ũ iude
ñ recepisse dicuntur. Subdario ergo rege ꝑ¬
sarumimpl&is septuaginta annis. quos hiere mias.
ꝓph&a p̃dixerat . reddita ẽ uidȩis soluta captiui¬
tate libtas: regnante romanorum septimo
rege tarquinio . Quo & pulso. &iam ipsi a regũ
suorum dominatione liberi eẽ coeperunt: Usq
ad hoc tempus ꝓph&as habuit populus iħł Quicũ
multi fuerint paucorum & apud uidȩo setapudnos
canonica seripta retinentur : De quibus me aliqua
positurũ ẽe ꝓmisi in hoc libro cũ dauderẽ superio¬
rem quodiam uideo eẽ faciendum : Tempora
igitur eorum ut possimus adũtere interiora pau¬
lulũ recurramus : Incapite libri osce ꝓphetȩ.
quiprimus induo decim ponitur : ita sor iptum ẽ
Verbum dñi qđ factum ad osee indiebus otiȩ &
iotham etachas: et ezechiȩ regum iuda ÷ Amos

Expanded text:
etiam illa sunt gesta, quae conscripta sunt in libro etiam illa sunt gesta, quae conscripta sunt in libro Iudith; quem sane in canone scripturarum Iudaei non recepisse dicuntur. Sub Dario ergo rege Persarum inpletis septuaginta annis, quos Hieremias propheta praedixerat, reddita est Iudaeis soluta captiuitate libertas, regnante Romanorum septimo rege Tarquinio. Quo expulso etiam ipsi a regum suorum dominatione liberi esse coeperunt. Usque ad hoc tempus prophetas habuit populus Israel; qui cum multi fuerint, paucorum et aput Iudaeos et aput nos canonica scripta retinentur. De quibus me aliqua positurum esse promisi in hoc libro, cum clauderem superiorem, quod iam uideo esse faciendum. igitur eorum ut possimus aduertere, in anteriora paululum recurramus. In capite libri Osee prophetae, qui primus in duodecim ponitur, ita scriptum est: Verbum Domini, quod factum est ad Osee in diebus Oziae et Ioatham et Achaz et Ezechiae regum Iuda. Amos
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes : post po&as theo logos claruerunt : qua
genere uitȩ quodam laudabili praestabant ho¬
minib: ceteris. et morum ñ nulla p̃cepta senten¬
tiarum breuitate cõpleis Nihileat monum̃¬
torum qđ ad littera s attin& : posteris reliquer
nisi quod solon quasdam leges atheniensib: dedis¬
se ꝑ hib&is tales uero phxsicus fuit & suorũ
dogmatum librosreliquit.. Eocaptiuitatis
iudeicȩ tempore et anaxi mander et anaxi menes
& xenophanes physici claruer̃: Tunc etpythago¬
ras & quo coeperunt appellari ꝓhilosophi
Peridem tempus cyrus rex ꝑsarum : qui& iam
chaldeis etasferiis imperabat : relaxata aliquanta
captiuitate iudeorum. quinquaginta milia homi¬
nũ ꝯceis adinstaurandum templum regredi f&̃
A quibus tantũ prima coepta fundamina & alta¬
re confiructũ ẽ Incursantibus autem hostibus.
nequaquã ꝓgredi aedificando ualuerunt. dila¬
tumq opus ẽ usq ad dariũ.: Peridem tempus

Expanded text:
sapientes, post poetas theologos claruerunt, quia sapientes, post poetas theologos claruerunt, quia genere uitae quodam laudabili praestabant hominibus ceteris et morum nonnulla praecepta sententiarum breuitate conplexi sunt. Nihil autem monumentorum, quod ad litteras adtinet, posteris reliquerant, nisi quod Solon quasdam leges Atheniensibus dedisse perhibetur; Thales uero physicus fuit et suorum dogmatum libros reliquit. Eo captiuitatis Iudaicae tempore et Anaximander et Anaximenes et Xenophanes physici claruerunt. Tunc et Pythagoras, ex quo coeperunt appellari philosophiPer idem tempus Cyrus, rex Persarum, qui etiam Chaldaeis et Assyriis imperabat, relaxata aliquanta captiuitate Iudaeorum, quinquaginta milia hominum ex eis ad instaurandum templum regredi fecit. A quibus tantum prima coepta fundamina et altare constructum est. Incursantibus autem hostibus nequaquam progredi aedificando ualuerunt, dilatumque opus est usque ad Darium. Per idem tempus
Abbreviated transcription (Latin):
repperire ñ poss&. Hoc regnante romȩ. et
apud hebraeos initio regnimannasse. A quo im¬
i pio rege ꝓph&a esaias ꝑ hg̃b&ur occisus samiã
fuisse sybillam ferunt Regnante uero apud¬
hebreos sedechia : etapud romanos tar quinio
ꝓrisco qui succes serat andio marto ductus ẽ
ꝑcaptiuus in babr loniã populus icideorum: euersa
uerusclẽ et templo alo as alomone construc¬
to Increpantes etũ eos ꝓph&e deiniquitatib
etimpi& atib: suis: h& eisuentura p̃dixerant
Mcxime hieremias qui&iã numerum defini¬
uit annorum. Cotempore pittacus mttilene¬
us alius eseptem sapientib fusse ꝑ hib&ur : etquin¬
que ceteros ꝗ ut septem numerentus thaleu.
quẽ supra commemorauimus. et hiuc pitaco
adduntur:: eotempore fusse seribiteu sebius.
quo captiuus dĩ populus in babrlonia tenebatu
Nusont aut solon atheniensis chilon lacae de¬
monius periandrus corint huus deobulus
lrdius bias prieneus: Omnes hiseptẽ appellati

Expanded text:
reperire non posset. Hoc regnante Romae et reperire non posset. Hoc regnante Romae et aput Hebraeos initio regni Manasse, a quo inpio rege propheta Esaias perhibetur occisus, Samiam fuisse Sibyllam feruntHebraeos Sedechia et aput Romanos Tarquinio Prisco, qui successerat Anco Marcio, ductus est captiuus in Babyloniam populus Iudaeorum euersa Hierusalem et templo illo a Salomone constructo. Increpantes enim eos prophetae de iniquitatibus et inpietatibus suis haec eis uentura praedixerant, maxime Hieremias, qui etiam numerum definiuit annorum. Eo tempore Pittacus Mitylenaeus, alius e septem sapientibus, fuisse perhibetur. Et quinque ceteros, qui, ut septem numerentur, Thaleti, quem supra commemorauimus, et huic Pittaco adduntur, eo tempore fuisse scribit Eusebius, quo captiuus Dei populus in Babylonia tenebatur. Hi sunt autem: Solon Atheniensis, Chilon Lacedaemonius, Periandrus Corinthius, Cleobulus Lindius, Bias Prienaeus. Omnes hi, septem appellati
Abbreviated transcription (Latin):
& indoctis temporibus. quando facile homines
fallebantur sed &iam xpolitis eteruditis meruerit
hos honores: Quamuis ñdum efferbuerat ac
pullulauerat. philo sophorum subtilis etacuta
loquacitas Sed &iam siposteriora tẽporadeos:
homines mortuos non instituer̃ : tam̃ ab antiquis
institutos. colere ut deos eł habere non destiter
Quin &iã simulacris quae ueteres non habebant
auxer̃ uane atq impiae suꝑ institionis in le¬
cebram id effacientibus immundis ineorum cor¬
de dae monibus ꝑ fallatia quoque oracula
decipientibus : ut fabulosa &iã crimuna de&
quae&iã urb aniore seculo confingebantur
Perludos tam in eorundẽ falsorum numinum
obsequiu̾ turpit̃ agereritur.: Regnauit de¬
inde numa post romulũ. Quicũ illã ciuitatẽ
putauer it deorũ ꝓfato falsorum numerosita¬
te muniendã : in eidẽ turbã referrimortius
ipse ñ meruittamquã itaputatussit caelũ
multitudine numinũ constipasse: ut locũ ibi

Expanded text:
et indoctis temporibus, quando facile homines et indoctis temporibus, quando facile homines fallebantur, sed iam expolitis et eruditis meruerit hos honores, quamuis nondum efiferbuerat ac pullulauerat philosophorum subtilis et acuta loquacitas. Sed etiamsi posteriora tempora deos homines mortuos non instituerunt, tamen ab antiquis institutos colere ut deos et habere non destiterunt; quin etiam simulacris, quae ueteres non habebant, auxerunt uanae adque inpiae superstitionis inlecebram, id efficientibus inmundis in eorum corde daemonibus per fallacia quoque oracula decipientibus, ut fabulosa etiam crimina deorum, quae iam urbaniore saeculo non fingebantur, per ludos tamen in eorundem falsorum numinum obsequium turpiter agerentur. Regnauit deinde Numa post Romulum, qui cum illam ciuitatem putauerit deorum profecto falsorum numerositate muniendam, in eandem turbam referri mortuus ipse non meruit, tamquam ita putatus sit caelum multitudine numinum constipasse, ut locum ibi
Abbreviated transcription (Latin):
con&am ponentes solis captabus. sitam̃ ser iptores
de inceps caseruare ñ neglegant diftinguenda cura¬
uimꝰ ÷÷ Nonnulli sane erst hream sybillã ñ romuli
sedb elli troiani tẽpore fiuisse scripserunt Eodẽ ro¬
mulo regnante: thades mile sius fuisse ꝑ hib&ur. Vñs
e septem sapientib: qui poft theo logos po&as inquib
orpheus maxime omniũ nobilitatus ẽ. Sopphrap¬
pellati sunt. quodẽ latine sapientes. Peridẽ
tẽpus dece trib que indiuisione populi uocate sunt
iħł debellate achaldeis : & in eas terras captiuae
ducte sunt: remanentib: iniudeam t̃ra duabus illis
tribubus quae nomine iudae uocabantur
sedemq: regni habebant hier usalẽ Mortuũ ro¬
mulu̾ cũ & ipse ñ comparuisset indeos quod&
uulgo notissimũ ẽ. retulere romani quod usque
adeofieri iam desierat : n& poftea nisi ad ulando¬
ñerrando factũ ẽ temporib: cȩsarum.. Et ucero
magnis romuli laudibus tribuat. quod non rudib:

Expanded text:
conexa ponentes solis capitibus, si tamen scriptores conexa ponentes solis capitibus, si tamen scriptores deinceps ea seruare non neglegant, distinguenda curauimus. Nonnulli sane Erythraeam Si-10 byllam non Romuli, sed belli Troiani tempore fuisse scripserunt. mulo regnante Thales Milesius fuisse perhibetur, unus e septem sapientibus, qui post theologos poetas, in quibus Orpheus maxime omnium nobilitatus est, cotpoi appellati sunt, quod est Latine sapientes. Per idem tempus decem tribus, quae in diuisione populi uocatae sunt Israel, debellatae a Chaldaeis et in eas terras captiuae ductae sunt, remanentibus in Iudaea terra duabus illis tribubus, quae nomine Iudae uocabantur sedemque regni habebant Hierusalem. Mortuum Romulum, cum et ipse non conparuisset, in deos, quod et uulgo notissimum est, rettulere Romani; quod usque adeo fieri iam desierat nec postea nisi adulando, non errando, factum est temporibus Caesarum, ut Cicero magnis Romuli laudibus tribuat, quod non rudibus
Abbreviated transcription (Latin):
arbitratus sũ coniuncta ẽeponenda tam qua
unũ sitꝑ lixum. que illeplur cõmemorauit etbre
inpuraeto ore epuent uenenatos spicus. Dabituero
pba simplicit̃ sc̃mdorsũ: etcolaphos accipiestace¬
bet nequisagnoscat qđ uerbũ ł inde¬
uenit ut infer is loquatur ÷ & corona spinea coro¬
norur Ad cibũ auit fel. etadsitm a co &um deder̃
in hospitatatis hanc monstrabunt m̃sam. Ipsaeni
insipiens tuũ dm̃ ñ intellexisti ludentẽ mortalium
m̃tib sed spinis coronasti ethorridũ fel miscuifti.
Terapliuero uelũ sindetur. etirimedio die noxerte
tenebrosa nimis intrib: horis. Etmorte mori&ur
trib diebus somno suscepto: Ettunc ab inferis
regressus adlucẽ ueniet . primus resurrationis prin¬
cipio reuocatis ostenso: Ista lactantius carptim ꝑin
ter ualla disputationissuae. sic̃ ea poscere uideban¬
turquae ꝓbare intenderat. adhubuit testimonia
sybillina. quȩ nos niul int̃ ponentes. sed in unã seriẽ

Expanded text:
arbitratus sum coniuncta esse ponenda, tamquam arbitratus sum coniuncta esse ponenda, tamquam unum sit prolixum, quae ille plura commemorauit et breinpurato ore exspuent uenenatos sputus; dabit uero ad uerbera simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum ueuenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. Ad cibum autem fel et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam. Ipsa enim insipiens tuum Deum non intellexisti, ludentem mortalium mentibus, sed spinis coronasti et horridum fel miscuisti. Templi uero uelum scindetur; et medio die nox erit tenebrosa nimis in tribus horis. Et morte morietur tribus diebus somno suscepto; et tunc ab inferis regressus ad lucem ueniet primus resurrectionis principio reuocatis ostenso.\' Ista Lactantius carptim per interualla disputationis suae, sicut ea poscere uidebantur, quae -probare intenderat, adhibuit testimonia Sibyllina, quae nos nihil interponentes, sed in unam seriem
Abbreviated transcription (Latin):
septem ꝗ numerus quadratũ ternariũ solidũ
reddit : Tria enĩ terducta fiunt nouem. & ipsa
nouẽ sterduccttr ut & alto in altũ figura consur¬
gat adiuginti& septem ꝑueniunt: Norum aũt
grecorũ quinq: uerborum quaer̃ iħs. xps. theu.¬
Si primas literas iungas erit. Ixrc. idest
piscis. in quo nomine misticae intellegitur xp̃s
coqued in huius mortalitatis abysso. uelutin
aquarum pro funditate unius. hoc ẽ sine p&ccato
esse potuerit Hax aũt sybilla siue ertdrea
siue ut quidã magis credunt crmea. itanihil
hab& in toto carmine suo cuius &igua ista
particula est: quod ad eorum falsorum
siue factorũ cultum ꝑtineat. quinimmonita
&ĩ contra eos et contra culto res eorũ loquit᷑ ut a
ut
in eorũ numero deputanda uidectur ꝗ pertinent
adciuitatẽ dĩ Inserit & iam lactantius operisuo :¬
quaedã dexpo uaticinia sybillaȩ quaius ñ &x pri¬
mat cuius: sedque ipse singillaamposuit: ego

Expanded text:
septem, qui numerus quadratum ternarium solidum septem, qui numerus quadratum ternarium solidum reddit. Tria enim ter ducta fiunt nouem; et ipsa nouem si ter ducantur, ut ex lato in altum figura consurgat, ad uiginti septem perueniunt. Horum autem Graecorum quinque uerborum, quae sunsi primas litteras jungas, erit ἰχθὺς Piscis, in quo nomine mystice intelligitur Christus, eo quod in hujus mortalitatis abysso velut in aquarum profunditate vivus, hoc est sine peccato, esse potuerit. 2. Haec autem Sybilla sive Erythraea, sive, ut quidam magis credunt, Cumaea, ita nihil habet in toto carmine suo, cujus exigua ista particula est, quod ad deorusiue factorum cultum pertineat, quin immo ita m contra eos et contra cultores eorum loquitur, ut in eorum numero deputanda uideatur, qui pertinent ad ciuitatem Dei. Inserit etiam Lactantius operi suo quaedam de Christo uaticinia Sibyllae, quamuis non exprimat cuius. Sed quae ipse singillatim posuit, ego
Abbreviated transcription (Latin):
Iiam aequantur campis montes & caerula ponti
Oomnia cessabunt tellus confracta peribit.
Esic pariter fontes torrentur fluminaquȩ igni.
Esediubatũ sonitum tristem demiti& ab alto.
Vorbe gemens facinus miserum uariosq: labor es
Ttartareumq chaos monstrabit terra de hiscens
Hotcoramhic dño regesi stentur adunum
Preccid& eccolo ignisq. otripuri samnis.
In lis latinis uer sibus legreco ut cumq trans lati sibi ñ
illo sensus occurrere ꝗ fit cumlitterae quȩ sunt in
eorum capitib: conatuntur. Vbi ylittera in greco
posita ẽ quia non potuerunt latina uerb& inuenir.
quȩ ab eadem littera inciperent. et sententiae e¬
uenirent. Hi aut̃ s̃ uersustres : quintus etocta¬
uus dicimus ettionus dẽcimus: Deniq: litteras
que s̃ in capitibus omniũ uersuũ conatentes horũ
triũ quȩ scrirtae s̃ nonlegamꝰ: sed peis ÷ litterã
tãquã in eisdẽ locis ipsa sit posita recorde mur. &¬

Expanded text:
Ι Iam aequantur campis montes et caerula ponti Ι Iam aequantur campis montes et caerula ponti Ο Omnia cessabunt, tellus confracta peribit: Σ Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Σ Sed tuba tum sonitum tristem demittet ab alto Ω Orbe, gemens facinus miserum uariosque labores, Τ Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Η Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Ρ Reccidet e caelo ignisque et sulphuris amnis. In his Latinis uersibus de Graeco utcumque translatis ibi non potuit ille sensus occurrere, qui fit, cum litterae, quae sunt in eorum capitibus, conectuntur, ubi Υ littera in Graeco posita est, quia non potuerunt Latina uerba inueniri, quae ab eadem littera inciperent et sententiae conuenirent. Hi autem sunt uersus tres, quintus et octauus decimus et nonus decimus. Denique si litteras quae sunt in capitibus omnium uersuum conectentes horum trium quae scriptae sunt non legamus, sed pro eis Υ litteram, tamquam in eisdem locis ipsa sit posita, recordemur, e
Abbreviated transcription (Latin):
primae latere istũ sensum quendi diximus red¬
cdunt : sic̃ eos quidam latinis tȩstantibus uerib
ẽ int̃p̃tatus  hoc coittinent
iudicii signum tellus sudore madesc&
ẽcelor& cadueniet per sȩ cla fitur us
sclic& utcar nẽ praesens ut iudicet orbem:
Dunde dim̃cernent incredulus atq fidelis.
celsũ cum scis aeui iam termino mnipio.
Esic animee cũ carne aderunt quasiudicatipse
Acũ iac& inculds densis densis in uebrib: orbis:
Ercicient simul atra uiri cunctã quoq gatam.
Faurer terra signis potumq polumq
in quirens taetri portas efsr inget auer.ni.
santorum sed enĩ cuncte lux libera carni
Soradeta r sontes aet na flam ma e remabit
Doccultos actus retegens tunc quisq loquetur
Esecretaq ds̃ reserauit patori buci
Otunerit & luctusstridebunt dentibus omis
Ecripitur solis uibar etchorusntierst aftris
Ouolu&ur caclũ lunaris splendor obibit.
Edeici& colles ualles &toll& ab imo
Ynon erit in rebus hominũ sublime ł altum:

Expanded text:
terae illum sensum, quem diximus reddant, sicut eos quidam latinis exstantibus versibus est interpretatus, hoc continent: Judicii signum, tellus sudore madescit. E coelo rex adveniet per saecla futurus, Scilicet ut carne pΟ Unde Deum cernent incredulus adque fidelis Υ Celsum cum sanctis aeni iam termino in ipso. Σ Sic animae cum carne aderunt, quas indicat ipse, Χ Cum iacet incultus densis in uepribus orbis, Ρ Reicient simulacra uiri, cunctam quoque gazam, Ε Exuret terras ignis pontumque polumque Ι Inquirens taetri portas effringet Auerni. Σ Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Τ Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Ο Occultos actus retegens tunc quisque loquetur Σ Secreta, adque Deus reserabit pectora luci. Θ Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Ε Eripitur solis iubar et chorus interit astris. Ο Voluetur caelum, lunaris splendor obibit; Υ Deiciet colles, ualles extollet ab imo. Υ Non erit in rebus hominum sublime uel altum. »
Abbreviated transcription (Latin):
duo decimo infigurã ꝓpriã restitutu.: pugilatũ sese exer¬
ciusse etolimpiaco uicisse certamine N&idem quod¬
ꝓp̃t aliud arbitratur historicus in arcadia talenom Nalla demo
affictũ panilrceo et io uilrceo nisi ꝓpt̃ hanc in iupos
hominum mutationem. quod eã nisi diuinitꝰ sieri ñ c ibetilo¬
putarent : Hupus eñi grecȩ lecus dr̃ unde lrcei naere ai¬

Expanded text:
o decimo in figuram propriam restitutum pugilatum sese exero decimo in figuram propriam restitutum pugilatum sese exercuisse et Olympiaco uicisse certamine. Nec idem propter aliud arbitratur historicus in Arcadia tale nomen adfictum Pani Lycaeo et loui Lycaeo nisi propter hanc in lupos hominum mutationem, quod eam nisi ui diuina fieri non putarent. Lupus enim Graece Xoxoc dicitur, unde Lycaei n
Abbreviated transcription (Latin):
gargano ꝗ ẽ in apulia : et hoc tẽpũ circum uolare¬
o atq incolere has alites .tam mirabili obsequio. ĩitaquã
impleant et aspergant. et eo sigreci uener int uł
grecorum farpe ꝓpugnati ñ solũ qui&as eã
uerũ & in suꝑ adulari ⁊: Siaũt alienigenas uiderint¬
sub uolare ad capita. tãq: grauibus ictibus ut &iam
perimantus uulnerare ⁊ Nã duris & grandibus ŗ̃s rostris¬
ut astruat cõmemoraat alia non minus incredibilia:
deilla magia famo sissim a circeq sotios quoq
ulixis mutauit inbestias. et dearcadib: quisorte
ducti transt᷑abant qđ dam stagnũ.: atq ibi conũ¬
tebant᷑ in lupos: et cũ similib fer isꝑ illius regionis
deserta uiuebant: Siaut carne ñ uescerentur
humana Rursus post nouẽ annos eodem renatatẽ posio
stangno reformabantur in homines. Deniq: &iã¬
nominatim & pressit quendam demaen&um gustas¬
se desc crifitio: quod arat des immolato puero suo lĩ caeo
facere solerent et inlupũ fuisse mutatũ. Etanno¬

Expanded text:
Gargano, qui est in Apulia, et hoc templum circumuolare adque incolere has alites tam mirabili obsequio, ut aquam inpleant et adspergant; et eo si Graeci uenerint uel Graecorum stirpe prognati, non solum quietas esse, uerum et insuper adulare; si autem alienigenas uiderintsubuolare ad capita tamque grauibus ictibus, ut etiam perimant, uulnerare. Nam duris et grandibus rut astruat, commemorade illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutauit in bestias, et de Arcadibus, qui sorte ducti tranatabant quoddam stagnum adque ibi conuertebantur in lupos et cum similibus feris per illius regionis deserta uiuebant. Si autem carne non uescerentur humana, rursus post nouem annos eodem renatato stagno reformabantur in homines. Deniqnominatim expressit quendam Demaenetum gustasse de sacrificio, quod Arcades immolato puero deo suo Lycaeo facere solerent, et in lupum fuisse mutatum et ann
Abbreviated transcription (Latin):
Namuirc larissimus flaccianus qui& iã ꝓcen¬
sulȩ fuit: homo facillimȩ facundiae. multeq
doctrinae cũ dexpo conloqueremur grecum noł
codicẽ ptulit. Carmina eẽ dicens srbille erthraģȩ
uibi oftendit quolam loco in capitibus uersuum
ordinẽ litterum ita se habentem: uthec in eo ũba

Expanded text:
Nam uir clarissimus . Flaccianus, qui etiam proconNam uir clarissimus . Flaccianus, qui etiam proconsul fuit, homo facillimae facundiae multaeque doctrinae, cum de Christo conloqueremur, Graecum nobis codicem protulit, carmina esse dicens Sibyllae Erythraeae, ubi ostendit quodam loco in capitibus uersuum ordinem litterarum ita se habentem, ut haec in eo uerba