comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ut eum per de Rer
Drubescat iulianus quidicere aud &oms homi¬
mnes. absque ullo peccati contagio noeseiincar¬
ne: Tãque in nocentes ꝑ oma quã fuit ad am quan¬
docreatus ẽ: Quid enĩ habuit istepuer. ut ab in¬
fancia de monio uex ar&ur acer uissimo siñ ullo ori¬
ginalis peccati iunculo tenebatur: qu t̃ constat nul¬
lũ adhuc ꝓpriũ potuisse habere peccatũ: Confiteatur
catholicus qđ nemo immunis a nox a prime p̃uterica¬
cionis nascitur : & in uoc& graciã dĩ qualiberetur
scriba doctus in regna caloꝵ in hoc demoniaco adnõ
curato: sceluacione omniu fideliũ eede signata: Quio¬
riginalis culpȩreatu astrictiueni unt inmundum:
nenisi unius redemptoris ihũ xp̃ifidesunt & gracia saluan
Quod aut dictumẽ & frquent̃ eũ & in ignẽ. & in aquas misit:
maxima humane uecordiae feccinora designat: Ignis
nãq ardor adferuorẽ iracundiae referenduse : Aqua ad
uoluptates carnis. qͣ dissoluere m̃tẽ ꝑdilicias soleNt: Uel

Expanded text:
ut eum perderet. Erubescat Julianus, qui dicere audet omnes homines absque ulla peccati contagione nasci in carne, tamque innocentes per omnia quam fuit Adam quando creatus est. Quid enim habuit iste puer, ut ab infantia daemonio vexaretur acerbissimo, si non ullo originalis peccati vinculo tenebatur, quem constat nullum adhuc proprium potuisse habere peccatum? Confiteatur Catholicus, quia nemo immunis a noxa primae praevaricationis nascitur, et invocet gratiam Dei, qua liberetur scriba doctus in regno coelorum, in hoc daemoniaco a Domino curato salvationem omnium fidelium esse designatam, qui originalis culpae reatu astricti veniunt in mundum, nec nisi unius Redemptoris Jesu Christi fide sunt et gratia salvandi. Quod autem dictum est: Et frequenter eum et in ignem et in aquas misit, maxima humanae vecordiae facinora designat. Ignis namque ardor ad fervorem iracundiae referendus est. Aqua ad voluptates carnis, quae dissolvere mentem per delicias solent. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
pulsus strauit acoortuo similẽ reddidit : huncpius salu¬
tor mitisuae dextere tactu leuauit: quisicut uerũsere dm̃
potencia sceluandidocuit: itaut&ia uerã selicebuisse coernis
naturã mor&actus humani decdlarauit: Negat nãq moc¬
q es in senus ueracit᷑ cũ carne indutũ fuisse : sedipsecũ totlan¬
guentes suo tastu erex̃mundaũ inlum inauit. heresim
illius & antequã nataeet doc̾nauit Ecum uitro issel ini.

Expanded text:
pulsus stravit, ac mortuo similem reddidit, hunc pius Salvapulsus stravit, ac mortuo similem reddidit, hunc pius Salvator miti suae dexterae tactus levavit. Qui sicut verum se esse Deum potentia salvandi docuit, ita etiam veram se habuisse carnis naturam more tactus humani declaravit. Negat namque Manichaeus insanus veraciter eum carne indutum fuisse: sed ipse cum tot languentes suo tactu erexit, mundavit, illuminavit, haeresim illius et antequam nata esset damnavit. Et cum introisset in
Abbreviated transcription (Latin):
minacio qni. diuiniẽ uirtus imperii: ñaut Ieasineũ:
puero. qui uĩ paciebatꝰ. sed demonio qui infe reboet cõmi¬
natus ẽ : Quod qui peccantẽ em̃dare desiderat: uiciũ utiq
increpando & exsecrando deb& exterminare: sed hominẽ
amando refouere : bene aut dñs. qui spm̃ in mundũ pellit ab ho¬
mine. simulneã plius in eũ ingrediatur imperat: quia
ille ueracit᷑. ademoniaca dominacione liberatꝰ: quiad
peccata aquib semel penitendo mundatus ẽ. uitat male
uiuendo reuerti: Etexclanans multu discerpenscũ. exut¬
iturus ab bomine sp̃sinmunđ discerpsit cũ. acfu Labeo:¬
renti clacmor&erruit intuentes: quia plerũq diabalus
dum decor de expellitur achores in eo tẽptaciones generat qđ
pisus excitauerat. quando hoc qui&us possidebat : Et fac¬
ruse. Sicut mon tuus. it aut multi dicenent quia
mon tuus ẽ: ihsaut tene̾s manũ illius. eleuauit
illũ. et sicr keoit: Que hostis impius iã fugere con¬

Expanded text:
minatio Domini, divini est virtus imperii. Non autem puero qui vim patiebatur, sed daemoni qui inferebat comminatus est. Quia qui peccantem emendare desiderat, vitium utique increpando et exsecrando debet exterminare, sed hominem amando refovere. Bene autem Dominus qui spiritum immundum pellit ab homine, simul ne amplius in eum ingrediatur imperat. Quia ille veraciter a daemoniaca dominatione liberatur, qui ad peccata a quibus semel poenitendo mundatus est, vitat male vivendo reverti. Et exclamans et multum discerpens euiturus ab homine spiritus immundus discerpit eum, ac furenti clamore terruit intuentes. Quia plerumque diabolus dum de corde expellitur, acriores in eo tentationes generat quam prius excitaverat, quando hoc quietus possidebat. Et factus est sicut mortuus; ita ut multi dicerent, quia mortuus est. Jesus autem tenens manum ejus, elevavit illum et surrexit. Quem hostis impius jam fugere com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfostum suꝑbiae. in montiũ iugiserrabat: ꝑ uerbaduris¬
sinice. infidelitatis quocsi oerreptis furibunda cautibus
scipsaem concedeboet: Sedodtes tante iohanne boeptista.
dñs delcepidib suscitauit filios habralae: cũ dura infideliũ

Expanded text:
per factum superbiae in montium jugis errabat, per verba durisper factum superbiae in montium jugis errabat, per verba durissimae infidelitatis, quasi arreptis furibunda cautibus, seipsam concidebat. Sed attestante Joanne Baptista Dominus de lapidibus suscitavit filios Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
nisiqdã defunctorũ sepulchira. inquib: dĩbabitat sermo ÷
sedanima psecatis mortua secluditꝰ: Eiueque extenus
ia quisqua eu̾potenat licane: Qm epe co̾pedis:
et catenus iinctus. disrũpiozet exteuꝵ et
cõpe des. cõmuuuset. eueno potenat eudomna
atenis & conpedib graues & durae leges significantꝰ.Re
genciũ . quib &ineorũ republica peccator cohibentꝰ. suptis¬
q catenis ut lucoes scribit cogebatꝰ adȩ monio indeserto:
Ouia &ia ipsis trans gresis legib codeir. scelera cupiditate du¬
cebatꝰ. quaeiã uulgarẽ consu&udinẽ excederent:
El dem pen noctt .i. acdie. inmonuotis. etiumon¬
ti pus enat. etclamans. et concidense. hpi
gentilitas. siue aduersis rerum casib lehorar&. seupax &
ꝓsperitas aliquamundi blaendientis adrider&: nequa¬
quã aseruicio moelignorũ spirituũ collũmentis excutere
nouerat: sedꝑoperũ feditatem. quocsi inmonumtis iaccebat

Expanded text:
nisi quaedam defunctorum sepulcra, in quibus non Dei habitat sermo, nisi quaedam defunctorum sepulcra, in quibus non Dei habitat sermo, sed anima peccatis mortua recluditur? Et neque catenis jam quisquam eum poterat ligare, quoniam saepe compedibus et catecompedes comminuisset. Et nemo poterat eum domare. Catenis et compedibus graves et durae leges significantur gentium, quibus et in eorum republica peccata cohibentur. Ruptisque catenis ut Lucas scribit agebatur a daemonio in deserto, qui etiam ipsis transgressis legibus ad ea scelera cupiditate ducebatur quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Et semper nocte ac die in monumentis et in montibus erat, et clamans, et concidens se lapgentilitas sive adversis rerum casibus laboraret, seu pax et prosperitas aliqua mundi blandientis arrideret, nequaquam a servitio malignorum spirituum collum mentis excutere noverat, sed per operum foeditatem quasi in monumentis jacebat,
Abbreviated transcription (Latin):
erascct urbs in signis cerabiae transiordanẽ.iui petamont
geelo ced: quã tenuit tribusmannasse. ñ lorige astagno
tiberiadis: in quod porci p̃cipitatis: Significat aut nacio¬
negenciũ. quã post sonũ pcessionis resurnecionis q s uagloriã
missis pdicatorib seluaiorẽ iustare dignatus: Vndebene
gerasa. siuegerges utquidã legunt colonũ eiciens. siuead¬
uena propinquans int̃p̃tatꝰ uidelic& insinuans. quia
genciũ populus. & eũ coquo nequit̃ in colebatꝰ hostẽ suo
decorde repulerit. & quierat longe focctus sit ꝓpe in sangui¬
auctis. homoiaspi urcnundo: euidomcilium
HABE BAT
omoiste quispu uexabatꝰ in mundo. & dñouesanus sed
Imox curandus occurrit : figurã hab& populigentilis
qui usq: ad tẽpora dominicae incarnacionis daemoni¬
cis delus dedoctrinis. idolaꝓdõ colebat Quidomiciliun
herbebat inmonum̃tis. qui inmortuis operib hocẽ in
peccoctis delactabaetꝰ: Quidenĩ sunt corpora ꝑfidorum:

Expanded text:
est urbs insignis Arabiae trans Jordanem, juncta monti Galaad, quam tenuit tribus Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipitati sunt. Significat autem nationem gentium, quam post passionis somnum resurrectionisque suae gloriamissis praedicatoribus Salvator est visitare dignatus. Unde bene Gerasa, sive Gergesii ut quidam legunt colonum ejiciens, sive, advena propinquans, interpretatur; videlicet insinuans quia gentium populus et eum a quo nequiter incolebatur hostem de suo corde repulerit, et qui erat longe, factus sit prope in sanguinumentis homo in spiritu immundo, qui domicilium habebat Homo iste qui spiritu vexabatur immundo, et Domino vesanus, sed mox curandus occurrit, figuram habet populi gentilis, qui usque ad tempora dominicae incarnationis, daemonicis delusus doctrinis idola pro Deo colebat. Qui domicilium habebat in monumentis, quia in mortuis operibus, hoc est in peccatis delectabatur. Quid enim sunt corpora perfidorum,
Abbreviated transcription (Latin):
onergo discipuli sed nautȩ & ceteri quuinnauierant mira¬
bantur : &deciꝰ cuiuentus. & mare oboe dir& ꝑsona dubitarend:
Sin aut quis contencione uoluerit eos quimirabantꝰ fuisse
discipulos : respondebimus retehomines appellatos: qui a ne¬
dũ potenciã nouerant sccluatoris & nos quoq singuli. cũsig¬
nodominicae crucis imbuti scłm. relinquere disponim:
nauẽ ꝓfecto cũihu conscendimus maretran sire conam:
Sedqui ðormitabit. neꝙ obdormi& irł custodiens semꝑ:
nobtam̃ sȩpȩnauigantib: quasiint̃ aequoris fremitus obdor¬
mit: Quando crebescente int̃medios uirtutũ nisus. uel
in mundorũ spirituũ. uel hominum pracuoꝵ. uel ipso
nr̃arũ coguationũ imp&ui fidei splendor obte¬
nebrescit speicelsitudo conabescit : amoris flã¬
ma refrigescit : Uerũ inter huius modiꝓcellas
ad illum necesse ẽ gubernatorẽ curramus :
illum seduli eccitemus qui non seruiat. sed im¬
per& uenłis: mox tempestates conpesc& refun¬

Expanded text:
n ergo discipuli, sed nautae et caeteri qui in navi erant mirabantur, et de ejus, cui ventus et mare obediret, persona dubitabant. Sin autem quis contentiose voluerit eos qui mirabantur fuisse discipulos, respondebimus recte homines appellatos, quia necdum potentiam noverant Salvatoris. Et nos quoque singuli cum signo dominicnavem profecto cum Jesu conscendimus, mare transire conamur: sed qui non dormitavit neque obdormiet Israel custodiens semper, nobis tamen saepe navigantibus, quasi inter aequoris fremitus obdormit, quando, crebrescente inter medios virtutum nisus vel immundorum spirituum vel hominum pravorum vel ipso nostrarum cogitationum impetu, fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Verum inter hujusmodi procellas ad illum necesse est gubernatorem curramus, illum sedulo excitemus, qui non serviat sed imperet ventis. Mox tempestates compescet, refun
Abbreviated transcription (Latin):
& c&eros psalmistas significat : Qui pꝰmoysen missis ut
colonos uineae post edicta legalia psalmodiae modula¬
cione. &dul cedine ꝙy thare ad exerciciũ bonioperis
randoc suspender&: in tẽritus coernaliũ uictimcerũ latudescdñi
continuas suauimel odie decantari constituit: Sod& hunc af¬
carmina. quȩ ad laudedni uocabant parui pendentes ipsũ
quipsal modiȩ copud in spuscõ & fons decruertet docuiq ab ie¬
cerꝰ Dicen teseni: quȩ nob̵ pars indoc uid: aut qͣ ereditas in
filio isai: Regnusimul eiꝰ ignobili stirpe. & relegionẽ impi¬
&cctes mutarunt: ad tam̃ ipse prohaciuinea quȩde egẏp¬
to trans locta palestine montessua obumbracione ꝓtex¬
terat. neradicitus extermina r&ur. orabat: dneds uirtu¬
tã: & dirige ea quã plantauit dexteratua Ubiparit̃ exposu

Expanded text:
 regemque significat. Qui post Moysen missus est, ut colonos vineae post edicta legalia psalmodiae modulatione, et dulcedine citharae, ad exercitium boni operis rna suspenderet, inter ritus carnalium victimarum, laudes Domini continuas suavi melodia decantari constituit. Sed et hunc afcarmina quae ad laudem Domini vocabant, parvi pendentes, ipsum qui psalmodiae caput in Spiritu sancto et fons claruerat, David abjecerunt. Dicentes enim: Quae nobis pars in David, aut quae haereditas in filio Isai ? regnum simul ejus ignobili stirpe, et religionem impietate mutaverunt. Attamen ipse pro hac vinea, quae, de Aegypto translata, Palestinae montes sua obumbratione protexerat, ne radicitus exterminaretur orabat: Domine Deus virtutam, et dirige eam quam plantavit dextra tua . Ubi pariter exposu
Abbreviated transcription (Latin):
resurreccionẽ corpoꝵ nͥ credebant: animas mine et c&e¬
iudicantes interire cũ corporib: Recte istius modifingunt
fabula quȩ deleramenti arguat eos qui resur reccione adse¬
runt corpoꝵ Potest aut fieri. ut uere ingente eoꝵ aliquando
hoc acciderit: hinesun ueccione. enco cune sunrexe¬

Expanded text:
resurrectionem corporum non credebant, animam judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus eor
Abbreviated transcription (Latin):
inodis candem qua supma calũniã struunt: quo indixeruus
inbel tebub principe demonior ciecit hiedemona. Quar¬
do eñdicent. in qua potestate haec ftccir: dedidub itant
potestate: & sub intellegi uolunt diaboliee quod ftcciat
Addentes quoq: quis tibideb & hanc potes tatẽ manifestissi¬
me difiliũ negant : que putant ñ suis sed alienis uirib: signa facen¬

Expanded text:
a calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Quando enim dicunt, In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quae faciat. Addentes quoque: Quis tibi dedit hanc potestatem? manifestissime Dei Filium negant, quem putant non suis, sed alienis viribus signa face
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ ftrmȩ illius quar xp̃s apopulo credebactꝰ insinuat : Sic̃
exaltacio incrucesnĩ soeluatoris ꝓfẽctũ designabat fidei.
& xp̃sdĩfilius acunctis fidelib ẽ agnitus: minutus ergoca¬
hannes ait: illũ oportebat crescere. iohannẽ aut minui:¬
Illum aut qui ꝓph&a estimabetur xpm̃ cognosei. & eũ qui
tem poris. quout̃ꝙ illoꝵ natus ẽ. soctis o ꝑ te signatũ ẽ:
quia iohaennes quidem. quẽo portebat minui. cũ diurnũ
lum̃ de crescere incipit natusẽ: dñs aut quiuera lux mun¬
diȩ eo annitem pore. quodies crescere incipit luci flua nob
suaedona natiuitatis exhibuit: Quo xudita discipula
eiꝰ uenenunt ertulenuat. conpus ei. erposuenꝰ
illud

Expanded text:
tionem famae illius, qua Christus a populo credebatur insinuat, sicut exaltatio in cruce Domini Salvatoris profectum designabat fidei, prophetarum et Christus Dei Filius a cunctis fidelibus est agnitus. Minutus ergo caicut idem Joannes ait, illum oportebat crescere, Joannem vero minuiIllum autem qui propheta aestimabatur Christum cognosci, et eum qui temporis quo uterque illorum natus est, satis aperte signatum est, quia Joannes quidem, quem oportebat minui, cum divinum lumen decrescere incipit, natus est. Dominus autem, qui vera lux mundi est, eo anni tempore quo dies crescere incipit, luciflua nobis suae dona nativitatis exhibuit. Quo audito, discipuli ejus venerunt, et tulerunt corpus ejus, et posuerunt illud
Abbreviated transcription (Latin):
Etus noerrat historia. philippum : fuatreͥs tui:¬
herodis micioris filiũ sub quodñs fugit egyptũ fratre
huius herodis subquo paessus ẽ xp̃s : duxisse uxorem he¬
rodicedẽ filiã irgis cerietae: Postea uero socerũ eiꝰ exor¬
Quisit aut̃ hic phi lippus: euangelista lucas plenius doc& :
locto iudȩa: te trarcha yturłae: & traco nitidis regionis:
Ergo iohannes baptista. quiuenit inspũ & uirtute he¬
lie eidẽ auctoritate qua ille acab corripuerat. & hieza¬
bel : aerguit herodem. & erodiade qd̾ inlicitas nuptias fece¬
rint. & ñlicearit fratre uiuente germano illius uxorẽ
ducere : Malens perȩ clitoeri apudrege̾: quoc̃ pp̃t aedo¬
lationẽ eẽ in memor p̃ceptorũdi et cumdies opon¬

Expanded text:
Vetus narrat historia, Philippum Herodis majoris filium sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem hujus Herodis, sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem filiam Aretae regis; postea vero 101 socerum ejus, exorQuis sit autem hic Philippus, evangelista Lucas plenius docet:  ejus tetrarcha Ituraeae et Thraconitidis regionis . Ergo Joannes Baptista, qui venit in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat et Jezabel , arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat, fratre vivente germano, illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et volens
Abbreviated transcription (Latin):
Colimor taliũ herodes &pharao leguntꝰ diemnatalis sui
gaudus festiuis celebrasse: Sedut̃q rexinfausto au¬
spicio. festiuitatẽ suã scenguine fedocuit: Uerũ herodes
tanto mocior impi&ate. quantoscm̃ & in nocentẽ doc¬
toiẽ ueritatis & p̃conẽ uitae o cregni caclestis occidit & hoc
ꝓuoto ac paicione sclta tiracis: neq eũ caput occisi ante
conuiuas infene puduit: Nãphiocrao nil toclis uaesceniae
cõmississe legitꝰ: sedtantũ peccantẽ sibi eunuchũ uitap̃riua¬
ri iubens: quo longius auerȩ cultu relegionis aeberat. eoleuius
inuio loccione suae festiuitatis deliquid: Ad tam̃ exutriusꝗ
exemplo. ꝓboctur utilius ee nobis diem mortis future tim̃do
& caeste agendo sȩpius in memoriã reuocare. quãdiẽ natiui¬
tatis luxuri ando caele brare: Homoenĩ aedlaborẽ naescitur
in mundo. & electi aedrequiem ꝑ mortẽ transeunt emundo:
Cumque introis set filia ipsius herodiadis. & sal¬
Passet. et placuis set herodi. simulq necu bentiu:.¬

Expanded text:
Soli mortalium Herodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaudiis festivis celebrasse; sed uterque rex infausto auspicio festivitatem suam sanguine foedavit. Verum Herodes tanto majore impietate, quanto sanctum et innocentem doctorem veritatis, et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque eum caput occisi ante convivas inferre puduit. Nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberrat, eo levius in violatione suae festivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probatur, utilius esse nobis diem mortis futurae timendo, et caste agendo saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare. Homo enim ad laborem nascitur in mundo , et electi ad requiem per mortem transeunt e mundo. Cumque introisset filia ipsius Herodiadis, et saltasset, et placuisset Herodi. Non excusatu
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ socnaturus acdocturus excepit: nram ma¬
nifeste sccluacionẽ p̃figurauit : aed quosuenire ꝑfidẽ
relicta obꝑfidicẽ iudea dignatus ẽ: Roc te enĩ in credu¬
lȩ diuccediuersis errorũ anfractib iactatȩ nao¬
nes instorbilitatẽ amari tudinis obscuritate fluc¬
tuacionis pelagiã parent: Sed dñs uenit aedmare
& postquã in eis delectã sibidomũ ꝓpicius consecra¬
uit: iãmultos ccdseuenientes benigne suscepit.
acdesideratȩ scclutis donaũ eẽ conpotes Quũ apte
c̃gruit qđ sequitꝰ: E⁊ dixẽ discipulas sus. ut
iNMauicula srsides cruineat ppt iunna

Expanded text:
tudinem sanaturus ac docturus excepit, nostram matudinem sanaturus ac docturus excepit, nostram manifeste salvationem praefiguravit, ad quos venire per fidem relicta ob perfidiam Judaea dignatus est. Recte enim incredulae diu ac diversis errorum anfractibus jactatae nationes, instabilitati, amaritudini, obscuritati fluctuantis pelagi comparantur. Sed Dominus venit ad mare Et postquam in eis dilectam sibi domum propitius consecravit; jam multos ad se venientes benigne suscepit, ac desideratae salutis donavit esse compotes. Quibus apte congruit quod sequitur: Et dixit discipulis suis, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
triuidelic& plebis. & regis ministri. unanimo dnm̃
consiliũ ꝑdere qͣr ͦ: cectꝰ boc in docta &uulgusunde¬
cũq collectũ. unoc animo illũ dileccione sequuntꝰ:
Illiuidentes operauir tutũ eiꝰ. &ũbo doctrinȩ audientes:
nihul ãplius discere quã ut eũ ꝑseqirent᷑ ualebanr: stiopi¬
nione tantũ ducti uirtutũciꝰ congesto aegmine ꝑ¬
mocximo ueniunt aed audiendũ eũ. opẽq sclutis
flagitandam: Vndemox suae uoluntatis cacdesi¬
deru consequi merentur effactũ plurimis adnĩsana¬
tis ut insequentib legitꝰ: ubiex ẽplũ dedit sus sununa
cuitate ꝑsecutionẽ pocterentꝰ. in olterã fugiendi:
Deniq pauł exẽplosimul & p̃ceptodñi edoctus fugit
edocmaesco ubunsidiis cepp&ebactꝰ prauorũ: Sed in¬
dedigressus innumeros oclibi. quise adpia&atẽ seq:¬
ientꝰ populos inuenit: Iuxta ueroleges cellegoriae.
dñs ineo quod egressus desinagoga secessit aedmocre:
ibique uenientẽ aedseplurimã populimulti¬

Expanded text:
videlicet plebis et regis ministri, unanimo Dominum consilio perdere quaerunt. At turba indocta et vulgus undecunque collectum unanimi illum dilectione sequuntur. Illi videntes opera virtutum ejus, et verba doctrinae audientes, nihil amplius discere, quam ut eum persequerentur, volebant. Isti opinione tantum ducti virtutum ejus, congesto agmine permagno veniunt ad audiendum eum, opemque salutis flagitandam. Unde mox suae voluntatis ac desiderii consequi merentur effectum, plurimis a Domino sanatis, ut in sequentibus legitur. Ubi et exemplum dedit suis, si in una civitate persecutionem paterentur, in alteram fugiendi. Denique Paulus exemplo simul et praecepto Domini edoctus, fugit ex Damasco, ubi insidiis appetebatur pravorum. Sed inde digressus, innumeros alibi, qui se ad pietatem sequerentur, populos invenit. Juxta vero leges allegoriae, Dominus in eo quod egressus de synagoga secessit ad mare, ubique venientem ad se plurimam populi multi
Abbreviated transcription (Latin):
supinũ iaccens caput hobebat aedoccasu : dexterã neces scẽ. hoc¬
ber& adirustrũ : Scribitaut maedicus qđ angelũ. quire uoluit
lapidẽ abostiomonumti. primo uideru᷑ suꝑipsũ lapidẽ sededẽ
quios intcare in locũ ubi dñserat positus uisserit &uidere quiaiam
resurrexissa cemortius : Scribit lucces qđ intranłes in monumtũ duo
angelos in ibistantes inuenerint : Illeergo mulieres cengelos uideN qu
cuaromaetib uenert᷑ Quia uidelic& illemtes suꝑnosciues aspiciuNł:

Expanded text:
supinum jacens, caput habebat ad occasum, dextram necesse est hasupinum jacens, caput habebat ad occasum, dextram necesse est haberet ad austru sedentem, qui eas intrare in locum ubi Dominus erat positus jusserit, et videre quod jam resurrexisset a mortuis . Scribit Lucas quod intrantes in monumentum duos angelos inibi stantes invenerint . Illae ergo mulieres angelos vident, quae cum aromatibus venerunt, quia videlicet illae mentes supernos
Abbreviated transcription (Latin):
codmonumtũ ortoiasole : Id est cuia caelũ aborientis poerte al¬
bescer& Qđ ñ fitutiq nisisolis orientis uicinitate: Iuxta historia
quidem magnus quȩrendi & inueniendi dnmferuor caritatis.
ostendit᷑: Iuxta intellectũ uero mrsticũ nobisdatꝰ exeplũ inlumi¬
quus neuoluit nosis lapidem. abhosuomonumen¬
.ii. et uespicientes uidenui neuolutũ lapide̾ enat.
sit: matheus sufficient̃ exponit Sed reuolucio locpidis mis¬
gebant᷑ insinuat : Lex enĩ in lecpide scriptacẽ. cuius ablato teg¬
mine gloria. resurrecionis ostenscc & abolicio mortis antiquȩ
acuita nob speranda ꝑp&ua totocoepit orbep̃dicari: et urtno¬
cuntes inmonumentũ. uident᷑ iuuenes edentẽ. ix
dextus. coopentũ. siola candida. etor stupuenuił:s
A troeuntes aboriente in domu illã rotundoc quȩ in peauie̾ excisa :
uiderꝰ angelũ sedede aed meridianã partẽ locullius ubi positũ fue¬
rat corpusilu: hocenierat in dextris: quianimirũ corpus. qđ

Expanded text:
ad monumentum orto jam sole, id est, cum jam coelum ab Orientis parte albesceret, quod non fit utique nisi solis orientis vicinitate, juxta historiam quidem magnus quaerendi et inveniendi Dominum fervor charitatis ostenditur; juxta intellectum vero mysticum nobis datur exemplum, illumiQuis revolvet nobis lapidem ab ostio monumenti? Et respicientes viderunt revolututhaeus sufficienter exponit. Sed revolutio lapidis mysis tegebantur, insinuat. Lex enim in lapide scripta est, cujus ablato tegmine, gloria resurrectionis ostensa, et abolitio mortis antiquae, ac vita nobis speranda perpetua, toto coepit orbe praedicari. Et introeuntes in monumentum, viderunt juvenem sedentem in dextris coopertum stola candidaIntroeuntes ab oriente in domum illam rotundam, quae in petra est excisa, viderunt angelum sedentem ad meridianam partem loci illius, ubi positum fuerat corpus Jesu. Hoc enim erat in dextris: Quia nimirum corpus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pera usq ceduesperã seruar&ur : Ideoq religiose mulieres sepul
p̾parandiserant occupcete. ut lucas scribit: & quia tunc. p̃ an¬
gustia tẽ poris opus explere nequibaNt : Festina uerꝰ moxtrans¬
acto sabbato. ⁊destoccidente sole ubi operandi licencia reme aue¬
rat: Emere aromacta sic̃ marcus refert ut uenientes incene
ungerent corpuseiꝰ: Neq enĩ uespere sccbbati p̾occu pante: iã nocti
articulo monumte adire ualuerꝰ: et ualde mane uNagab¬
patonũ ueniunł. admonuatũ. ontoiam sole:
rima sabbactoꝵ. primacdiesẽ adiescebbaetoꝵ id est requietionũ
Quã nunc diem dominica pp̃tresurreccionẽdñi scluatoris mos
& clesicesticus ceppellat : Idipsũ aut ẽ . cũ una scebbacti siue una
sabbaetoꝵ legim : idestunadies a sabbatoꝵdie hocerequie tie¬
nũ q insecbbatis custodiebant᷑: Scae aũt mulieres quȩ dñm fud¬
rant secutȩ cũ aromaetib codmonumtũ uenerꝰ &eique uiuets

Expanded text:
pera usque ad vesperam servaretur. Ideo mulieres sepulto praeparandis erant occupatae, ut Lucas scribit. Et quia tunc, prae angustia temporis, opus explere nequibant, festinaverunt mox, transacto Sabbato, id est, occidente sole, ubi operandi licentia remeaverat, emere aromata, sicut Marcus refert, ut venientes mane ungerent corpus ejus. Neque enim vespere Sabbati praeoccupante jam noctis articulo monumentum adire voluerunt. Et valde mane una Sabbatorum veniunt ad monumentum, orto jam sole. Prima Sabbatorum pquam nunc diem Dominicam propter resurrectionem Domini Salvatoris mos ecclesiasticus appellat. Id ipsum autem est, cum una Sabbati, sive una Sabbatorum legimus, id est, una dies a Sabbatorum die, hoc est, requietionum, quae in Sabbatis custodiebantur. Sanctae autem mulieres quae Dominum fuerant secutae, cum aromatibus ad monumentum venerunt, et ei
Abbreviated transcription (Latin):
ra uiderꝰ quaendo ascendit in caelũ : qđ fecetue quae dragesi¬
modie. postes resurreccione : Nuquid ncc̃tunc exꝓbraturus e¬
rat. qđ ñciedidissent eis. quieu uiderant resurrexisse. quacndo
iã &ipsi postresurreccione tociescũ uiderant: Illud ergo ccccipia¬
mꝰ. postmultas de monstracciones eiꝰ quib ꝑdies xl discipulis pre¬
sentatus ẽ eu &ia nouissime recũbentib: illis undecĩ apparius¬
incȩlũ: Hoceis illodie moexime ex probrare uoluisse : quiahis
qui uiderant eũ resurrexisse n erdiderant antaquã ipsieũ uide¬
rꝗt: Cũ utiq postascensionẽ suã pdicantib illis. euangeliũgentes

Expanded text:
ra viderunt, quando ascendit in coelum, quod factum est quadragesimo die post ejus resurrectionem. Nunquidnam tunc exprobraturus erat quod non credidissent eis qui eum viderant resurrexisse, quando jam et ipsi post resurrectionem toties eum viderant? Illud ergo accipiamus, post multas demonstrationes ejus, quibus per dies sentatus est, eum etiam nouissime recumbentibus illis undecim apparuisensurus in caelum. hoc eis illo die maxime exprobrare uoluisse, quia his qui uiderant eum resurrexisse non crediderant, antequam ipsi eum uiderent, cum utique post ascensionem su
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uestigus in hoc sđo quore quiese p̃paranda futura diligenter obse¬
quuntꝰ & sa forte ualeant imitari. piacuriositate : quo ordinesit

Expanded text:
ejus vestigiis in hoc saeculo, quo requies est praeparanda futura, diligenter obseejus vestigiis in hoc saeculo, quo requies est praeparanda futura, diligenter obsequuntur, et si forte valeant imitari, pia curiositate, quo ordine sit
Abbreviated transcription (Latin):
septem babens pedes longitudinis : triũ uero podmoꝵ iñ sura : C&e¬
ropaeuim̃to ol tiuseminens: Quiuidelic& locustiondesuꝑ. sed
alatere meridiano ꝑ totũ. patuluse : lindecor pus infere boctur:¬
Color aut eiꝰdem. monum̃ti cedoculi. rubigundo. & olbodicitur.
ee ꝑmixtus: Maria aut caadalenȩ. etmania ioseph.
aopicietant. unipone netu: In lucalegimus qui ce
stoebaent om̃s notieiꝰ celonge. & mulieres que seutȩ erant eum
is ergo notis ihui. postdepositũ eiꝰ corpus eedsua remeantibus
solȩ mulieres quȩ cercius a mabant funus subseutȩ. quomodo
poner&ur inspicere. curabaent : utertẽpore congruomunus.¬
possent deuocionis offene : sed & tectenus sce mulieres diepcerascrues:
id est p̃pacracionis idem fecciunt : Cu animȩ humiles & quomcioris sibi
consciȩ fragilitatis: eomeciori sccluatoris cmore feruentes : Passionis

Expanded text:
septem habens pedes longitudinis, trium vero palmarum mensura caeteseptem habens pedes longitudinis, trium vero palmarum mensura caetero pavimento altius eminens: qui videlicet locus non desuper, sed a latere meridiano per totum patulus est, unde corpus inferebColor autem ejusdem monumenti ac loculi rubicundo et albo dicitur esse permistus. Maria autem Magdalene, et Maria Joseph, aspiciebant ubi poneretur. In Luca legimus quia stabant omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae erant eum . His ergo notis Jesu post depositum ejus corpus ad sua remeantibus, solae mulieres quae arctius amabant, funus subsecutae, quomodo poneretur inspicere curabant, ut ei tempore congruo munuspossent devotionis offerre. Sed et hactenus sanctae mulieres die Parasceves, id est, praeparationis, idem faciunt, cum animae humiles, et quo majoris sibi consciae fragilitatis, eo majori Salvatoris amore ferventes, passionis
Abbreviated transcription (Latin):
Pos sumus aut iuxta intellegenciã spiritalẽ hoc sentire : qđ cor¬
pusdñi n auro nͥ gemis &serico : sedlinte amine puro obuol¬
uendũ sit: quanquã & hoc signific& qđille in sindone mun¬
deo inuoluat ihm. qui puraeũ mn tesusceperit: hino & desicae
mosobtenuit : ut soc crificiũ altocris: ñ inserico. neq in panno
tincto sed inlino terreno. celebr&ur: Sicut corpus ẽdñi in
sindone mundo sepultũ uixta qđ ingestis pontificaelib: abe¬
ceto papa. sil uestrio legimus esse statutũ: et posui ⁊ cũ uacno¬
diuoneno. q̃d enat excieudepetiza. eiaduoluri Iapidẽ¬
deherusolimis. brit taniã uenere : quod domus fuerit
rotunda desubiacente rupe exciseo tonłe altitudinis ut intro
consistens. homouix mornu extentae. culm̃ possit codtingere
Oue hab & introitũ aeboriente cuilcpis illem agnus ceduolutus
atq:inposituse : Incuius monumti poetiaquilonali sepul¬
chrũ ipsũ. hocelocus dominici corporis. decadem para facctuse:

Expanded text:
Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem hoc sentire, quod corpus Domini non auro, non gemmis et serico, sed linteamine puro obvolvendum sit, quanquam et hoc significet, quod ille in sindone munda involvat Jesum, qui pura eum mente susceperit. Hinc Ecclesiae mos obtinuit, ut sacrificium altaris non in serico neque in panno tincto, sed in lino terreno celebretur, sicut corpus est Domini in sindone munda sepultum, juxta quod in gestis pontificalibus a beato papa Silvestro legimus esse statutum. Et posuit eum in monumento quod erat excisum de petra, et advolvit lapidede Jerosolymis venere, quod domus fuerit rotunda, de subjacente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro consistens homo vix manu extenta culmen possit attingere; quae habet introitum ab oriente, cui lapis ille magnus advolutus atque impositus est, in cujus monumenti parte aquilonali sepulcrum ipsum, hoc est locus dominici corporis, de eadem petra factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
redeptorisiri. resurrecio : & niafestiuitas fuit quicnos codinis¬
teditatẽ. redux̃: Etangeloꝵ festiuita s extitit: qui a nosreuocando.
ad celestia eoꝵ numerũ impleuit : Insuaergo ac nra festiui tate angeli
albisuestitus apparuit : quiadũ nos ꝑresurreccione. dominicã ad su
reducimur : celestis patriae dãnocrepoerant᷑: Sed &i a qiqđ̃ ueniente¬
minas affact᷑ audiamꝰ: Nolite expaues cene ihim quenitis

Expanded text:
ri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. Sed jam qui venientes feminas affatur audiamus. Nolite expavescere: Jesum quaeritis
Abbreviated transcription (Latin):
aut cecłunio quiexaduenio otaat quia dicchamatio
expuao setan. uene homo. hic pilius di. enat:
ni feste cccuscc miraculi. cenlurionis exponitꝰ qđ uidens dnm
sic expirasse hocẽ spim emisisse dixerit. uerehomo hic filiusdiets
Nullus enĩ hab& potestatẽ emittendi spm: nisi quianimarũ. conds¬
tore et considerandũ. qđ celurio anteeruce̾ in ipsosecendalo p¬
sionis. uerdĩ filiũ confiteatꝰ & cerrius in aedesia p̃dic& creatur

Expanded text:
qui ex adverso stabat, quia sic clamans expirasset, ait: Vere homo hic Filius Dei erat. Manifesta causa miraculi centurionis exponitur, quod videns Dominum sic expirasse, hoc est, spiritum emisisse, dixerit: Vere homo hic Filius Dei erat, nullus enim habet potestatem emittendi spiritum, nisi qui animarum conditor est. Et hoc considerandum est, quod centurio ante crucem in ipso scandalo passionis vere Dei Filium co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbos: & mulcer& pios: Ihmquȩritis noctarenũ: Inslatino eloquio
scclutaris. idescluator int̃ptatꝰ : At uero multi hoc nomine: tunc¬
dicipo tenanT ñ tamꝰ substancialit̃ sed nuncupatiuȩ : Ideo & locus sub¬
iungitꝰ utdequo ihũdictusit manifest&ur ncctarenũ : & causa
sedite et dicite discipulas eiꝰ et petno: quia ꝓcedit uos ino¬
rendu nobẽ curnominatis discipulis. p&rus designat᷑. Lilexm
exnomine: Sedsihunc angelus nominatĩ. nͥ exprimer&. quimoc¬
gistrũ negccuerat uenire int̃discipulos nꝰ auder&: uocatur ergo ex
nomine nedisperar& ex negoccione : Quiac in reconsiderandũ nob

Expanded text:
mulceret pios. Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est salvator interpretatur. At vero multi hoc nomine dici poterant tunc, non tamen substantialiter, sed nuncupative. Ideoque locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur: Nazarenum; et causam Sed ite et dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos inrendum nobis est cur nominatis discipulis Petrus designetur ex nomine? Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
itꝰ cũ munda iustoꝵ. confessione circũdoctꝰ: purpura si¬
ue cocoo uestitur : cũ intriu̾pho uictorioscoꝵ maertrrum
gloriatur: Et pencucie bant. caput eranundine
et conspue nant eũ. et pouentes cienua. adorancu:
aeetunc fecere milites pilocti. hexusꝙ hodie focciuNt herdici
& pcogani milites utique diaboli : Quiaenĩ aopudxpids̃¬

Expanded text:
 confessione circumdatur; purpura sive cocco vestitur, cum in triumpho victoriosorum martyrum gloriatur. Et percutiebant caput ejus arundine, et conspuebant eum, et ponentes genua adorabant eum. Haec tunc fecere milites Pilati, haec usque hodie faciunt haeretici et pagani milites utique diaboli. Quia enim capu
Abbreviated transcription (Latin):
cũq intribulacioneb positi tẽporalia ttenũ cedño scrlacia re¬
quirunt. ateporalib sepcerit᷑. & ad̃ nis gaudus priuaNt: qui aut
ueracit̃. bona patriae calestis suspiraNt: adhae cebsq ulloc du¬
bia&ate xp̃o miserarłe. ꝑueniuNt: et pactahona serta te¬
ne onȩ pactesuł ꝑ tota tennã. usq inhora nonam
Asimũ mundilumꝰ recrax̃ radiossuos: neaut penderłe uider&
dnm aut impiibloes phemantes sualucȩ fruerenur: & notun¬
dũ qđ dñs sextahora. hocereces suro acentro mundi sole cru¬
cifixus sit: diluculo aut. hoc eoriente icesole resurreccionis
suae misteria elebrarit: statueni tẽporis signauit : qđ effac¬
tuo peris ex hibuit. quiamor tuuse. ppt ptecata nra & re

Expanded text:
cunque in tribulationibus positi, temporalia tantum a Domino solatia recunque in tribulationibus positi, temporalia tantum a Domino solatia requirunt, a temporalibus reparantur, et aeternis gaudiis privantur. Qui enim veraciter bona patriae coelestis suspirant, ad haec absque ulla dubietate, Christo miserante, perveniunt. « Et facta hora sexta, tenebrae factae sunt per totam terram usque in horam nonam. Clarissimum mundi lumen retraxit radios, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum quod Dominus sexta hora, hoc est, recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est, oriente jam sole, resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit quod effectu operis exhibuit, quia mortuus est propter pe
Abbreviated transcription (Latin):
testante unus latrodimblas phemat dicens : stues xp̃s. sal¬
uu faectem & ipsu. & nos At̃ uero & illũ digna in ueccione.
redaerguit. & dnifideli subplicacione. p̾catꝰdics Dne me¬
mentomei. cũ ueneris in iegnutuu : Aisq hodie geri. in e¬
clesia uidemus: Cũmundanis tacti codfliccionib uerisi¬
mul. & folsixp̾iani: illiquidem quificta mte dominicȩ
pcessionis seccramta gestaent. ad pserlis uitȩ gaudia cupiuis
liberari adño: At quisim pli intencione cũ a postulo nglori¬
anłur ipsuncruce dñi nri. it a pocius apsentib: erunis obtañ
erui. ut spmsuũ. in manussui cõmdoent auctoris: Unaq euipso
rgnicaelestis desiderent eẽ participes: Vndebene illequi fide
dubia. dnm p̾cabatꝰ. funditus ẽ contẽptus adno neq ulla respon¬
sione dign habitus at u pcesillius quia&nã cesescelute quȩ rebat
pia mox dns exaudicione suscipere dignatuse : Quianimirũ qui¬

Expanded text:
testante unus latro Dominum blasphemat dicens: Si tu es Christus, saltestante unus latro Dominum blasphemat dicens: Si tu es Christus, salvum fac temetipsum et nos, alter vero et illum digna invectione redarguit, et Dmento mei cum veneris in regnum tuum, usque hodie geri in Ecclesia videmus, cum mundanis tacti afflictionibus veri simul et falsi Christiani, illi quidem qui ficta mente dominicae passionis sacramenta gestant, ad praesentis vitae gaudia cupiunt liberari a Domino. At qui simplici intentione cum Apostolo non gloriantur, nisi in cruce Domini nostri , ita potius a praesentibus aerumnis optant erui, ut spiritum suum in manus sui commendent auctoris, unaque cum ipso regni coelestis desiderent esse participes. Unde bene ille, qui fide dubia Dominum precabatur, funditus est contemptus a Domino, neque ulla responsione dignus habitus. At vero preces illius, quicipere dignatus est. Quia nimirum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽplus decruce. adhucui uenłe descendere : andesepulchro.
mortuũ surgere : Surrex̃. & ñ creditis ergo &ia sidecruce
descenderit. simititer non creditis: et quicu̾eo. cruci¬
matheu. & marcũ breuit̃. prestringentes: Hunc locũ. plura¬
lenumeru ꝓsingulaeri. posuisse : Sic̃ in epistula adhebreos
legimꝰ pluraliter dictũ: Clusertꝰ oraleonũ : cũ solus danihel
significocri intellegatꝰ: & pluralit̃ dictũ sectis : cũdesolo isaia¬
tradatꝰ quidaut u si teccius uerbi gracia. qua ut dicat ali¬
quis: & rusticimihi insultant: &icc siun us insult& Tunc
eni ess& contrariũ. qđ lucaes deuno manifestocuit : sulle
dixissent ambos lactrones conuiciꝰtos dño: Tamen poss& sub
numero plurali unus intellegi. cũ uero dictũ ẽ loctrones. ł
quicueo crucifixierant nec codditue abo: n solu sicebo fecis¬
sent poss& hocdici. sed&ia quia unꝰ hoc fecit potuit usitato lo¬
cucionis modo ꝑplurale numerũ. significari Quod ueroluca

Expanded text:
plus, de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum surgere? Surrexit, et non creditis; ergo etiam si de cruce descenderit, similiter non credetis. « Et qui cum eo cruciMattheum et Marcum breuiter perstringentes hunc locum pluralem numerum pro singulari posuisse, sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: cluserunt ora leonum, cum solus Danihel significari intellegatur, et pluraliter dictum: secti sutradatur. Quid autem usitatius, verbi gratia, quam ut dicat aliquis: Et rustici mihi insultant etiam si unus insultet. Tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestavit, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino, tamen posset sub numero plurali unus intelligi. Cum vero dictum est latrones, vel qui cum eo crucifixi erant, nec additum est ambo, non solum si ambo fecissent posset hoc dici, sed etiam quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Quod vero Luca
Abbreviated transcription (Latin):
nificancius sonos uocis humanȩ. usitatissime dicimus. lingu¬
as scripturã uero hacrundine dici. quominus usitatũ. eoma¬
uid hcco uoce magna dixerit dñs. lucas. a ꝑtedesiguit:¬

Expanded text:
nificantius sonos vocis humanae usitatissime dicimus lingunificantius sonos vocis humanae usitatissime dicimus linguas, Scripturam vero arundinem dici, quo minus usitatum, eo maQuid hac voce magna dixerit Dominus, Lucas aperte designat
Abbreviated transcription (Latin):
r&ꝰ. qđ ait & insitimea. potauerꝰ me ac&o: Sitio inquiqdtãqua¬
hocdicr&. Hocminus fecistis docte qđestis : Iudȩi quippe ip¬
sierant. ac&ũ. degenerantes auino patri archocrũ. & ꝓphe¬
tarũ. taqua depleno uase: Deiniquitate mundihuius im¬
pl&i corhaberes. uelut spongiã cauernosis quodamodo. at¬
ꝙ tortuosis lactibulis fraudulenũ : Hysopũ cui circũposue¬
rͦ spongia ac&o plenã qmherbacẽ humilis & pectus pur
gat: Ipsius xp̃i humilitatẽ. congruent̃ accipimꝰ. qu&c circũ¬
dederꝰ& se circũ uenis se putauert̃: unde illud in psalmo:
Aspargesine hrsopo. & mundabor: Xp̾inãq humilitate mun¬
damur. quianisi humiliass& sem& ipsũ. facctus oboediens
poctri usq aed morte crucis: Nutiq scenguiseiꝰ in peccatoꝵ re¬
missionẽ. hoce in nram mundaccione fuiss& effusus: ꝑa
rundine uero. ciu in positae spongia scriptura significatur:
harundo. dicipotest littera quȩ hocrundine scribitur: sedsig¬

Expanded text:
rat, Et in siti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit: tanquam diceret, Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino Patriarcharum et Prophetarum; et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spongia ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus, quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Unde illud in psalmo: Asperges me hyssopo, et mundabor . Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remisur, arundo dici potest littera quae arundine scribitur. Sed sig
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde paginos appelloomus eos quo sccciuitatedĩ edienos & quac si
urbane conuersaccionisee. uidemus exꝑtes: Seddepcego simon
egrediens crucẽportat . p:ihm: cũpopulus noccionũ paegonis
ritib: derelictis: uestigia dominicȩ poessionis oboedient̃ . ãplec¬
titꝰ᷑ et ꝑducun illũ incolciotha locũ. qd ẽ int̃p̃tatum.
dictũ crucis facctusẽ & flcogelloctus & crucifixus: sic ꝓomniũ
scclute. quoc sinoxius int̾noxios crucifigitꝰ : et dauałci uidene
meur natum. uinum et nou acce pit
loquitur adhierusede. EgoteplaTaui. uinea mea uerã quo¬
modo stoctoces in a maeritudine uiti salienȩ : A marauitis ama

Expanded text:
ellamus eos quos a civitate Dei alienos, et quasi urbanae conversationis videmus esse expertes. Sed de pago Simon egrediens, crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, vestigia Dominicae passionis obedienter amplectitur. Et perducunt illum in Golgotha locum, quod est interpretatum dictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur . Et dabant ei bibere myrrhatum vinum, et non accepit. Deus loquitur ad Hierusalem: Ego te plantavi vineam meam veram, quomodo facta es in amaritudinem vitis alienae ? Amara vitis
Abbreviated transcription (Latin):
ut caucipicienen eũ. et anoaui auerꝰ pter eunem
que pia simonẽ crnencũ uenerłe deuilla patuen
alex andui. et nufiut tollenet. crucem eius
qnȩ tuncopinionis fuisse simoniste uid&ur cũfiliiquas
eiͦ. quacsi ic notiomnib designant̃. ex nomine: Sed coc¬
uendũ neui uideatꝰ contrariũ qđ iohocn nes scribit ipsũ dnm
sibicruce portasse: c&eriuero. euangdistȩ hunc simonem
cecdeinde simonique ex euntes forte obuiũ hobuerꝰ por tand
impositae: & hoc congruo soctis ordine mysteris quiani mi
rũ. ipsepcessusẽ ꝓ nob̃. relinquens nob̵ exemplũ ut sequo mur
uestigiaeiꝰ: & quia simon iste ñ hierusolimita. sed erreneus ee¬

Expanded text:
euntem quempiam Simonem Cyrenaeum venientem de villa, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem ejus. Magnae tunc opinionis fuisse Simon iste videtur, cum filii quoque ejus quasi jam noti omnibus designentur ex nomine. Sed cavendum ne cui videatur contrarium quod Joannes scribit ipsum Dominum sibi crucem portasse , caeteri vero evangelistae hunc Simonem  portata, ac deinde Simoni, quem exeuntes forte obvium habuerunt, portanda imposita est. Et hoc congruo satis ristus passus est pro nobis, relinquens exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Et quia Simon iste non Israelita, sed Cyrenaeus e
Abbreviated transcription (Latin):
unt: Quidiuinitati illius corłradiceiłes errorẽ suũ confirio¬
re. auctoritate seccre. scripture conantͦ: SpuunT infaciem
s&. inludentes cedorabant: Sed sunt hodie quod egrauion
uesaniae. quie uces tafide ut dmuerũ codorant: sed ꝑuersis cico¬
b mox uerbeceiꝰ. quocsi foebulos despiciuNt: acꝓmissec rgni

Expanded text:
ui divinitatis illius contradicentes, errorem suum confirmare auctoritate sacrae Scripturae conantur. Spuunt in faciemxisset, illudentes adorabant; sed sunt hodie, quod est gravioris vesaniae, qui eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac
Abbreviated transcription (Latin):
Iuod uero iuxta euangeliũ. lucedns cpud herodem oelbocues¬
te inqduit: in c&eris uero euangelistis amilitib pilacti. sub
coccineo. siuepurpureo hoebitu in lusus ee ꝑ hib&ur: Con¬
lacta utraq nacrracione. in uno in nocencia. &c cestitas
ad sũptȩ humanitatis: in aeltero aut ueritas pcessionis. ꝑ
quã codgloriã igni: inmor taliseẽt. ꝑuenturus exprimit᷑:

Expanded text:
Quod vero juxta Evangelium Lucae Dominus apud Herodem alba vesQuod vero juxta Evangelium Lucae Dominus apud Herodem alba veste induitur , in caeteris vero evangelistis a militibus Pilati sub coccineo, sive purpureo, habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas passionis, per quam ad glo
Abbreviated transcription (Latin):
cus dixisse inditũ purpura. ꝓregia eni purpura clamis
ilee coccinea. ob in ludentib cedhibita erit: & crubraq¬
dec̃ purpura cocco similli mee: Potestaiã ficri. ut purputa
&iã marcus cõmemora uerit. quã damis habebat : quã uis
ct̃t. coccinea: Mistice ergo inpurpura. quec indittusthns
ipscceiccero. qucc̃ poessionib: obiecit insinuat᷑ daquoe pͥmis¬
sccdixerat ꝓpheia : quare ergorubrũ ẽ. indumtũ tuũ. & ues¬
timentatua. quasi calcanciũ intorculari: In corona uero
quã portabat spinea : nr̃oꝵ suscepcio peccatoꝵ ꝓquoc mortalis
fieri dignatus ẽ. ostenditur: Iuxtaqđ p̾cur sor ipsius testimonũ
ei ꝑlubensait:. E cengnurdi. e cequitollit pecatamundi:
uaꝙ spinas in significacione pecartoꝵ ponisolere testoct᷑ ipse
dns qui ꝓto plusto inpeccatũ ꝓlaepsodiceboet : Terratua spi¬
nas & tribulos germinabit tibi: quod est oꝑtedicere. consci¬
enciatua. puncciones tibi. & ecculeos uicioꝵ ꝓcreare. ñ desistit :

Expanded text:
urpura. Pro regia enim purpura chlamys illa coccinea ab illudentibus adhibita erat, et est rubra quaedam purpura, cocco simillima. Potest etiam fieri ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamys habebat, quamvis esset coccinea. Mystice ergo in purpura qua indutus esipsa ejus caro quam passionibus objecit insinuatur, de qua praemissa dixerat prophetia: Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua quasi calcantium in torculari ? In corona vero, quam portabat, spinea nostrorum susceptio peccatorum, pro qua mortalis fieri dignatus est, ostenditur, juxta quod praecursor ipsius testimonium ei perhibens, ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi Namque spinas in significatione peccatorum poni solere testatur ipse Dominus, qui protoplasto in peccatum prolapso dicebat: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quod est aperte dicere: Conscientia tua punctiones tibi et aculeos vitiorum procreare non desistet.