comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in desertũ pharã. oppidũ est in arabi.s
rat aũ iur in ciuitate aman insolitudĩ
niaon: ⁊ possessio eiꝰ erat in carmeloaud
est in sorte iude. alter carmelus est mõ¬
fimo palestine ⁊ phenicis ubi helyas aen¬
dit ꝓpħas uaal. ⁊ hic erat de gen̾e caleph
In paralipomenon ita legit᷑. caleph ge
n patant nabal. Cũ gͦ aucliss daerid qd¬
i u asceruliss ad tondendos greges. ani¬
pa ad eũ ⁊. iuuenes. ut mitteret en aliqͣm
ouaistione in die bona: exultabant. n.e
elabant᷑ iudei in tonsione ouiũ. Obme¬
podia pateti suoꝵ qͥ fuerant pastores ouiũ
meus nabai nunciis dauid. Non mitt̃a. ss
¶t fli psai: Hodie increuerunt serui fugi¬
tiu nescio eos. Eũq audiss dauid qd ir¬

Expanded text:
m. » Pharam oppidum est in Arabia. Erat autem vir in civitate Aman, in solitudine Maon, et possessio ejus erat in Carmelo. Mons est in sorte Judae. Alter Carmelus est in confinio Palaestinae, et Phoenicis, ubi Elias occidit prophetas Baal; et hic erat de genere Caleb. In Paralipomenon sic legitur: « Caleb geei putant, Nabal . Cum ergo audisset David, quod ascendisset Nabal ad tondendos greges, misit ad eum decem juvenes, ut mitteret ei aliquam benedictionem in die bona. Exsultabant enim, et epulabantur Judaei in tonsione ovium, ob memoriam patrum suorum, qui fuerant pastores ovium. Et ait Nabal nuntiis David: « Non mittam. Quis est filius Isai? Hodie increverunt servi fugitivi. Nescio eos. » Cumque audisset David quod im
Abbreviated transcription (Latin):
melius ẽ ut saluer int̾ philisteos. Abiit
gͦ dauid ⁊ sexcenti uiri cũ eo ad achis filiũ
maoth regẽ geth. Iste fuit filius supͣdicti
achis. cuiꝰ ñr dicebat᷑ maoth. Et erant cũ
dauid due uxores achinc̃e ⁊ abygail. sa¬
dauid ad achis. Nolo esse honerosꝰ regi. det
mͥ rexlocũ in quo habitẽ. ⁊̃ dedit ei achis
sichelech. que exĩn facta est regũ iuida. ⁊
listeoꝵ circũstantib. qui ñ erant sub po¬
testate achis Uirũ ⁊ mulier̃e ñ adduce¬
bat captiuũ. ne forte loqueret᷑ adu̾sus eỹ.
Cũq quereret achis qͦs ꝑcusserat. aiebat
se depopulatũ ẽẽ. habitantes ad austrũ iu¬
de. ⁊ in campestrib¬

Expanded text:
ius est ut salver inter Philisthaeos. Abiit ergo David, et sexcenti viri cum eo, ad Achis, filium Maoth, regem Geth . » Iste fuit filius supradicti Achis, cujus mater dicebatur Maoch. Et erant cum David duae ejus uxores Achinoam et Abigail. David ad Achis: « Nolo onerosus esse regi, det mihi rex locum in quo habitem. » Et dedit ei Achis Siceleg, quae exinde facta est regum Juda. Et listhinorum circumstantibus, qui non erant sub potestate Achis. Virum, et mulierem non adducebat captivum, ne forte loquerentur adversus eum. Cumque quaereret Achis, quos percussisset, aiebat, se depopulatos esse habitantes ad austrum Judae, et in campestrib
Abbreviated transcription (Latin):
cea in terra. t ꝓhibuit dauid dicens. Qis
le hastã que ẽ ad caput eiꝰ. .n. inuncꝰ.
fixa in terra. ⁊ uas aque. ⁊ eamꝰ. t̃ egressi
sunt nullo enigilante. qi sopor dñi irrue¬
rat suꝑ eos. Cumq transissent torrentem.
⁊ stetissent in u̾tice montis un possent au¬
diri. exclamauit dauid ad abner.⁊ ad po

Expanded text:
cea in terra. » Et prohibuit David, dicens: « Quis cea in terra. » Et prohibuit David, dicens: « Quis le hastam, quae est ad caput ejus fixa in terra, et vas aquae, et eamus. Et egressi sunt nullo evigilante, quia sopor Domini irruerat super eos. Cumque transiissent torrentem, et stetissent in vertice montis, unde possent audiri, exclamavit David ad Abner et ad o
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in collegio scõꝵ. alia littera ħt in fasci¬
culo uitiũ. qͣt diceret. sic custodiet aiãm
tũa dñs ad młtiplicandũ. sicut fasciełs
uitiũ custedit᷑ in aqͣ ad tnspłantandũ. t̃
respondit dauid. Bñdictus d̾s qͥ misit te
hodie in occursũ meu̾: uade in pace. audi¬
ui uoc̃e tuã iniuriã scił remittendo. ⁊ ho
het uiro suo emortuũ est cor eiꝰ pre timo¬
re. timuit .n. ne forte dauid uellet deie¬
rare ⁊ mortuus est post clies .x. Quo au¬
dito dauid ait. Bñdictus d̾s qͥ custodiũ
manus meas a sangͥne. ⁊ reddidit ma¬
nunciauerunt aiphei ad saul. Eoce dauid
absconditus est in colle achile. Et abiit sa¬
ul post eũ cũ tͥb milib electoꝵ. ⁊ descendit
dauid nocte ad castra saulis. ducens secũ
abysai filũi saruie sororis sue. Huiꝰ fuer̾t
tres filii. ioab. ⁊ abysai ⁊ arael. nepotes dd̾.
Cũq clam intrassent tentoriũ regis cũctis
dormientib. dixit abysai. ꝑfodiã saul lã¬

Expanded text:
in collegio sanctorum. Alia littera habet, « in fasciculo virium. » Quasi dicat: Sic custodiet Dominus animam tuam ad multiplicandum, sicut fasciculus vitium custoditur in aqua, ad transplantandum. « Et respondit David: Benedictus Dominus, qui misit te hodie in occursum meum. Vade in pace. Audivi vocem tuam, » injuriam scilicet remittendo, « honhaec viro suo, emortuum est cor ejus prae timore, timuit enim ne forte David nollet dejerare, et mortuus est post decem dies. Quo audito, David ait: « Benedictus Deus, qui custodivit manus meas a sanguine, et reddidit manuntiaverunt Ziphaei ad Saul: « Ecce absconditus est David in colle Hachilae » . Et abiit Saul post eum cum tribus millibus electorum. Et descendit David nocte ad castra Saulis, ducens secum Abisai filium Sarviae sororis suae. Hujus fuerunt tres filii, Joab, et Abisai, et Asael, nepotes David. Cumque clam intrassent tentorium regis cunctis dormientibus, dixit Abisai: « Perfodiam Saul lan
Abbreviated transcription (Latin):
ceũ ytinent mingentẽ ad parietẽ .i. saltem
cañe uł infirmũ. Porro abygail uxor nabal
formosa ⁊ prudens hec ignorabat. ⁊ indica¬
uit ei custos ouiũ. qͣnta p̾sidia tuliss ei
dauid in deserto. festinauit gͥ abygail ⁊
tulit in occursũ dauid panes. ⁊ uiũ. ⁊ ari¬
etes costos. sata polente. ⁊ ligaturas uue paᷤ¬
se ⁊ massas caricarũ: ⁊ adorans dauid art.
In me sit dñe mi hec iniqͥtas .i. condona mͥ
hanc iniqͥtate uiri. uł ita. Si putas esse
miqͥtatẽ nͥ deleas eũ qr iurasti. mͥ impute¬
tur porro fecit uir m̃s sccł̃m nom̃ suũ. na¬
bal .n. stult᷑ int̾pretat᷑. Constituit te dñs dy¬

Expanded text:
 mingentem ad parietem, » id est saltem canem, vel infirmum. Porro Abigail uxor Nabal, formosa et prudens. haec ignorabat. Et indicavit ei custos ovium, quanta praesidia tulisset ei David in deserto; festinavit igitur Abigail, et tulit in occursum David panes, et vinum, et arietes coctos, sata polentae, et ligaturas uvae passae, et massas caricarum, et adorans David ait: « In me sit, domine mi, haec iniquitas, » id est condona mihi hanc iniquitatem viri. Vel ita: Si putas esse iniquitatem, nisi deleas eum, quia jurasti, mihi imputetur. Porro facit vir meus secundum nomen suum. Nabal enim stultus interpretatur. « Constituit te Dominus du
Abbreviated transcription (Latin):
care eũ oportet sacͥficio ⁊ p̃̾ce. ut ostendat uo¬
bis suꝑ hoc qd̃ uelit. uł ita. Tu ip̃e occidas
me. ⁊ erit qͣi sacͥficiũ deo in odorẽ suauita¬
tis. Quidã ita legunt. odoret᷑ sacͥficiũ. si d̾s
incitat te adu̾sũ me .i. sacͥficantes ꝓbemus
iudicio: dei si d̾s ħ facit. Si aũ filii hominỹ
incitant te maledicti sunt. qͥ cogunt te trã¬
faciã tibi. ⁊̃ respondit dd. Iudicet dñs int̾
nos. ecce hasta regis ueniat qui tollat eam.
Cui saul. Bñdictus tu filimi. ⁊ quidẽ faci¬
ens facies ⁊ potens poteris. ⁊ saul reu̾sus
est in locũ suũ. t̃ dix̃ dauid in corde suo. A¬

Expanded text:
cari eum oportet sacrificio et prece, ut ostendat nobis super hoc quod velit. Vel ita: Tu ipse occidas me, et erit quasi sacrificium Deo in odorem suavitatis. Quidam ita legunt. Odoretur sacrificium, si Dominus incitat te adversum me, id est sacrificantes probemus judicio Dei, si Dominus hoc faciet. Si autem filii hominum incitant te, maledicti sunt, qui cogunt me tranfaciam tibi. » Et respondit David: « Judicet Dominus inter nos. Ecce hasta regis, veniat qui tollat eam. » Cui Saul: « Benedictus, tu fili mi. Equidem faciens facies, et potens poteris; et Saul reversus est in locum suu
Abbreviated transcription (Latin):
aristoboli ex itinere fugit. Qui ma
na collecta manu: populabat᷑ iudẽa. ⁊¬
hparano ĩminebat. Obtinebat aũ muni¬
tisimna loca .s. alexandrũs hyrcaniũ ⁊ ma¬
cherunta. Missus ÷ aũ in syrĩã gabiniꝰ.
ut scauro succederet. sub qͦ ⁊ martꝰ antoniꝰ
mlitabat. Qui cũ in alexand̾o obsediss
alexandrũ ꝯsilio matͥs alexander se tra¬
didit ei ⁊ castra. Que gabimiꝰ ꝯsilio eiꝰdẽ
mulieris fundit᷑ eu̾tit. ne alteriꝰ belli fie¬
rent receptaculũ. Palpabat .n. mulier ga¬
binũ obseqͥis uiro suo ⁊ cet̾is captiuis
metuens. qͥ romã suerant abducti. Post
hec gabinĩ cura tẽpli hyrcano mandata.
ꝑpentarchias iudee frangens suꝑbiam.¬
Eotẽꝑe factꝰ est antipat amicissimꝰ ga¬
binio maxime marco antonio. adeoq
claruit. qd̾ data ei uxor neptis regis aia¬
bñ. cipͥs nõie. Qui sustulit exea qͣtuor fi¬
lios ⁊ filiã. Primogenitꝰ fuit faselus. scd̃s
herodes qͥ dictus est ascalonita. t̾ciꝰ iosip¬

Expanded text:
Aristobuli ex itinere fugit. Qui magna manu collecta Judaeam populabatur, et Hircano imminebat. Obtinebat autem munitissima loca, Alexandrum, Hircanum, et Macheronta. Missus est autem in Syriam Gabinius, ut Scauro succederet, sub quo Marcus Antonius militabat. Qui cum in Alexandria obsedisset Alexandrum, consilio matris, Alexander se tradidit ei, et castra. Quae Gabinius, consilio ejusdem mulieris, funditus evertit, ne alterius belli fierent receptaculum. Palpabat enim mulier Gabinium obsequiis, viro suo et caeteris captivis metuens qui Romam fuerant abducti. Post hoc Gabinius cura templi mandata Hircano per pentarchiasEo tempore factus est Antipater amicissimus Gabinio, et Marco Antonio maxime, adeoque claruit, quod data est ei uxor neptis regis Arabum, Cypris nomine. Qui sustulit ex ea quatuor filios et filiam. Primogenitus fuit Phasaelus, secundus Herodes, qui post dictus est Ascalonita, tertius Josip
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iam. cces. annos in his miseriis expen¬
mebant᷑: tantomagis deo auctore ml
tiplicabant᷑.
de dolo obstetricum.

Expanded text:
ingentos annos in his miseriis expenimebantur, tanto magis Deo auctore multiplicabantur. CAP. III. De dolo obstetricum.
Abbreviated transcription (Latin):
sitionũ. ubi scił fiscus reponeret᷑. Aliuis
⁊̃ opꝰ ñ tã graue ꝙͣ seruile imposuit el
uͭ lutũ plateaꝵ ⁊ sordes in cophinis ex¬
portarent. de qͦ legit᷑. Manꝰ eiꝰ in coph¬
no seruier̃t. Terciũ ⁊̃ addidit opꝰ scdm

Expanded text:
sitionum, » ubi scilicet fiscus reponeretur. Aliud etiam opus, non tam grave quam servile, imposuit eis, ut lutum platearum et sordes vicorum cophinis exportarent, de quo legitur: « Manus ejus in cophino servierunt . » Tertium etiam addidit opus, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ erant cab̾nacłoꝵ. Erant qͥdẽ in finb
egypti. ⁊ ideo murauͭ eas pharao. ũ ibi po¬
neret armatos. qͣr in tab̾nacłis sẽꝑ ext¬
bantes. ne qͥs posset ingredi. uł egredi
sine regis nutu. Uel tab̾nacłoꝵ .⁊ par

Expanded text:
sed non erant tabernaculorum, erantque in finibus sed non erant tabernaculorum, erantque in finibus Aegypti, et ideo muravit eas Pharao, ut ibi poneret armatos, quasi in tabernaculis semper excubantes, ne quis posset ingredi, vel egredi sine regis nutu: vel « tabernaculor
Abbreviated transcription (Latin):
urrexit gͥ rex
nouus ine¬
gypto longo
tẽꝑe pꝰt mor¬
tem ioseph.
Ab illo .n. sb̾
quo fuit io¬
seph. qͥ ꝓprio
nõie dictꝰ est
nephres ccta¬
uus regnauit a monophis: sb̃ qͦ natꝰ÷
moyses. Regno aũ tnslato ad aliã dom̃ũ
rex ille obħ qͣiͣ nouus ignoraũ bñficia
ioseph. que ꝯtulerat egypto. ⁊ odiebat is¬
rael maxime ut ait iosephꝰ. qr inuidert
eis egyptii ꝑꝑ uͥtute ingenii. ⁊ laboris
industͥam. ⁊ affluentiã operũ. ⁊ sobo¬
lis nobilitatẽ Et ait rex ad ppłm su¬
ũ. Popłs ifrł fere fortior ⁊ nob̾. sapient
nos insurgat uł addat᷑ hostib nr̃is.i
egrediat᷑ lib̃. Imposuit gͦ eis gͣues an¬
garias operũ. qͥb fracti ñ uacarent am¬
plexib. ⁊ magists oꝑm p̃fecit eis hebms
s magistͥł operũ p̾fecit egyptios. uͭ dmꝰ
affligerent eos. Coxert gͦ lateres. ex qͥb
edificauer̃t regi ciuitates tab̾nacłoꝵ fi
ton ⁊ ramessen. Ciuitates qͥdẽ priꝰ erã

Expanded text:
urrexit igitur rex novus in Aegypto » longo tempore post mortem Joseph . Ab illo enim sub quo fuit Joseph, qui proprio nomine dictus est Nephres, octavus regnavit Ammonaphis, sub quo natus est Moyses. Regno autem translato ad aliam domum, rex ille ab hoc quasi novus, ignoravit beneficia Joseph, quae contulerat Aegypto, et odiebat Israel maxime, ut ait Josephus, quia inviderunt eis Aegyptii propter virtutem ingenii, et laboris industriam, et affluentiam opum et sobolis nobilitatem. Et ait rex ad populum suum: « Populus Israel fere fortior est nobis; sapienter nos insurgat, vel addatur hostibus nostris, et egrediatur liber. » Imposuit ergo eis graves angarias operum, quibus fracti non vacarent amplexibus, et magistros operum praefecit eis Hebraeos, sed magistris operum praefecit Aegyptios, ut durius affligerent eos. Coxerunt ergo lateres ex quibus « aedificaverunt regi civitates tabernaculorum, Phithon et Ramessen. » Civitates quidem prius erant,
Abbreviated transcription (Latin):
dicte sunt ꝯsiderasse sepulchrũ ⁊ re¬
u̾tentes parasse aromata. ⁊ dicunt qd̾
additũ est hic. ⁊ salome. expositio ẽ altiꝰ
marie tacite. Contra qͦs sufficit oppon̾e
usũ eccł̃ie. que tres rep̾sentat. Etiã lu¬
cas dicit. p̾ter marias affuisse iohannã.
que tradit᷑ fuisse uxor cure ꝓcuratoriᷤᷤ
herodis. Noĩe uesꝑis ut dicit augustinꝰ.
de ꝯcordia exũgłistaꝵ noctẽ sig̾cat a
parte totũ. ⁊ est. uesꝑe sabb̃i .i. nocte sab¬
bati. S ne de ip̃o uesꝑe qͥ est initiũ no¬
ctis intelligẽns. mutauit genꝰ ⁊ ait. qͦ
referens ad sensũ. ñ ad nom̃. que scił
nox lucessit in pͥma sabb̃i. ħ ẽ. cuiꝰ fi¬
qualibet noctis parte s dilucło. De alio

Expanded text:
dictae sunt considerasse sepulcrum et revertentes parasse aromata. Et dicunt quod additum est hic, et Salome, expositio est alterius Mariae tacitae. Contra quos sufficit opponere usum Ecclesiae, quae tres repraesentat. Etiam Lucas dicit praeter Marias adfuisse Joannam, quae traditur fuisse uxor Chusae procuratoris Herodis. Nomine vesperis, ut dicit Augustinus De concordia evangelistarum, noctem signat, a parte totum. Et est vespere Sabbati, id est nocte Sabbati. Sed ne de ipso vespere, quod est initium noctis intelligamus, mutavit genus, et ait, ut referens ad sensum, non ad nomen, quae scilicet nox lucescit in prima Sabbati, hoc est cujus fit, non tamen qualibet noctis parte, sed diluculo. CA
Abbreviated transcription (Latin):
fugiens de p̃¬
A lio uenit ad
dauid in sy¬
chelech. ⁊ adorauit. Cumq indicass ei
ppłm uictũ ⁊ saul cũ filiis suis mortu¬
um. ait dauid. Uñ scis qr mortuꝰ est sa¬
ul. ⁊ ionathas filiꝰ eiꝰ: Qui respondit. Ui¬
di saul incõbentẽ suꝑ hastã suã. ⁊ ho¬
stes appropinquabant ei. Cũq qͥsisset
qͥsnã essem. ⁊ indixissem amalechites
sũ. ait. Int̾fice me q ꝓselitꝰ es. ne occi¬
o eiꝰ ⁊ attuli ad te dñm meũ. Aiunt he¬
brei hunc fuisse filiũ doech ydumei. cui
p̃r suus priꝰꝙͣ irrueret suꝑ gladiũ suũ
tradidit insignia regis que custodiebat.
ut ferens ea ad dauid redderet eũ sͥ pla
rũt uestim̃ta sua. plangentes ⁊ ieumã¬
tes usq ad uesꝑam scdłm leg̃e ⁊ ait da¬
uid ad nuntiũ. Quare ñ timuisti mr¬
tere manũ tuã in xp̃m dñi: Os t̃li
cutũ est contra te: ⁊ iubente dauid mꝰ

Expanded text:
s de praelio venit ad David in Siceleg, et adoravit. Cumque indicasset ei populum victum, et Saul cum filiis suis mortuum, ait David: « Unde scis quod mortuus est Saul, et Jonathas filius ejus? » Qui respondit: « Vidi Saul incumbentem super hastam suam, et hostes appropiabant ei. » Cumque quaesisset quisnam essem, et dixissem: « Amalecites sum, » ait: « Interfice me, quia proselytus es; ne occio ejus, et attuli ad te dominum meum . Aiunt Hebraei hunc fuisse filium Doeg Idumaei, cui pater suus, prius quam irrueret super gladium suum, tradidit insignia regis, quae custodiebat, ut ferens ea ad David redderet eum sibi plrunt vestimenta sua, plangentes, et jejunantes, usque ad vesperam secundum legem, et ait David ad nuntium. « Quare non timuisti mittere manum tuam in christum Domini: os tuum locutum est contra te. » Et jubente David
Abbreviated transcription (Latin):
ei. sccło cõmendat saul ⁊ ionachan. ter¬
cio specialit̾ cõmendat ionathan. osten¬
dens qͣntũ dilex̾it eũ. nͦ obest si aliqͣndo
pluralit̾ aliq̃n singłarit̾ de eodẽ monte
loqͥtur. est .n. unꝰ mons plures habens
colles. Uñ legit᷑ montes gelboe nec ros
nec pluuia ueniant suꝑ uos. quidã di¬
cunt suꝑ te. sic legentes litterã. mõtes
gelboe subaudi ue uob̃. postea infer̾t
nͨ ros nec pluuia ueniant suꝑ te. Mo̾¬
tes hi ut dicunt uberrimi pͥus suerãt¬
⁊ ñ imp̃eat᷑ eis ariditatẽ. s sterilitatẽ. qͣi
aridr essent un subdit. neq sint suꝑtus¬
us. Alii dicunt ꝓphetiã ẽẽ que ĩpleta
s ꝑ maledictionẽ confirmafũ ẽẽ. ¶la¬
xitq dauid saulẽ. eo qd̾ uirilit̾ int̾se¬
atus eẽt. licet unctꝰ eẽt oleo. ⁊ subdit

Expanded text:
ei; secundo commendat Saul et Jonathan; terei; secundo commendat Saul et Jonathan; tertio specialiter commendat Jonathan, ostendens quantum dilexerit eum. Nec obest quod aliquando pluraliter aliquando singulariter de eodem monte loquitur. Est enim unus mons plures colles habens. Ubi legitur; « Montes Gelboë, nec ros, nec pluvia veniat super vos. » Quidam dicunt « super te, » sic legentes litteram. « Montes Gelboe, » subaudi, vae vobis; postea inferunt, « nec ros, nec pluvia veniant super te: montes hi, ut dicunt, prius uberrimi fuerant, et imprecatur eis non ariditatem, sed sterilitatem, quasi aridi essent. Unde subdiius. Alii dicunt prophetiam esse, quae impleta sed per maledictionem confirmatum. Planxitque David Saulem, eo quod viliter interfectus esset, licet unctus esset oleo. Et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
docerent filios suos arcũ .i. artẽ sagittã¬
di. eo qd̾ audierit ppłm a sagittariis in¬
terfectũ. sic̃ scͥptũ est in libro iuistoꝵ. ħ
liber ñ habet᷑ sicut nͨ plurimi quoꝵ fit
mentio in ueteri testam̃to. qͦs cõbusto.
credimꝰ a babyloniis. fuer̃t qui dicerẽ
hunc librũ dici librũ iustoꝵ. eo qd̾ de
iustis agit .i. samuele ⁊ dauid. Alii di¬
cunt pentatencũ librũ iustoꝵ ubi coni¬
ci potest artẽ sagittandi utilẽ ẽẽ. qrdi
cit se iacob tulisse agrũ de manu amor¬
rei in gladio ⁊ arcu. Quidã legñt instm
neutralit̾ ⁊ dicunt librũ iustoꝵ qr agn
de his que iusta sunt .i. qͣi librũ iudicioꝵ
ut sit sensus sic. Precepit dauid artẽ il¬
lam suadendã: sicut seruat᷑ qd̾ scͥptũ est
in libro iustoꝵ. Tunc planxit dd̃ carm̃
lugubre suꝑ saul ⁊ ionathan. ⁊ credit᷑
metͥce cõpositũ fuisse: ⁊ est continen¬
tia huiꝰ carminis tͥꝑtita. Primo agit
de loco ubi facta est strages. ⁊ imp̾catͦ

Expanded text:
docerent filios suos arcum, » id est artem sagittandi, eo quod audierit populum a sagittariis interfectum, sicut scriptum est in libro Justorum. Hic liber non habetur, sicut nec plurimi, quorum fit mentio in Veteri Testamento, quos combustos credimus a Babyloniis. Fuerunt qui dicerent, hunc librum dici librum Justorum, eo quod de justis agit, id est de Samuele et David. Alii dicunt Pentateuchum librum Justorum, ubi conjici potest artem sagittandi utilem esse, quia dicit Joab, se tulisse agrum de manu Amorrhaei in gladio et arcu . Quidam legunt Justorum neutraliter, et dicunt librum Justorum, quia ait de his, quae justa sunt, quasi librum judiciorum, ut sit sensus. Sic praecepit David artem illam servandam, sicut servatur, quod scriptum est in libro Justorum. « Tunc planxit David carmen lugubre super Saul et Jonathan, » et creditur metrice compositum fuisse. Et est continentia hujus carminis tripartita. Primo agit de loco ubi facta est strages, et imprecatur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alii uenerati sunt ip̃m. ⁊ reges ꝑsa¬
rũ ⁊ egypti. Hic aũ homo docet sacra
nr̃a abolenda. ⁊ uana. Ergo romani
scientes opes tẽpli tollent eas audiente
impune tollendas. Tunc cayphas qͥa

Expanded text:
et alii venerati sunt ipsum, et reges Persarum et Aegypti. Hic autem homo docet, sacra nostra abolenda et vana. Ergo Romani scientes opes templi, tollent eas, audientes, impune tollendas. « Tunc Caiphas, quia
Abbreviated transcription (Latin):
o temꝑe hercules aneterũ uicit
in palestra. ⁊ yliũ uastauit. Bellum
factum int̾ lafitas ⁊ centauros. qͦs palefa¬
ctus in libro de incredibilib nobiles fuis¬
se scͥpsit eqͥtes thessaloꝵ. Piamꝰ filiꝰ lao¬
medontis regnauit in troia. Androgene
athenis dolo int̾ficit᷑. Thesens in agone mi¬
notaurũ occidit. ꝓpt̃ qd̾ athenienses pũi
tͥbutarii. a pena liberati st̃. Fuit aũ mi¬
notaurꝰ uir qͥdã inhumanꝰ. ⁊ ualens
in palestra. magistratꝰ mynois. ũn ⁊ sic

Expanded text:
o tempore Hercules Antheum vicit in palaestra, et illum vastavit; bellum fuit inter Lapitas et Centauros, quos Palephactus, in libro De incredibilibus, nobiles fuisse describit equites Thessalorum. Priamus filius Laomedontis regnavit in Troja. Androgaeus Athenis dolo interficitur. Theseus in agone minotaurum occidit, propter quod Athenienses pueri tributarii a poena liberati sunt. Fuit autem minotaurus vir quidam inhumanus, et valens in palaestra ma
Abbreviated transcription (Latin):
infructuosis. si ⁊ in illis dieb orta sint
cũ scͥpt᷑a ñ memoret nͥ herbas semina
fecerunt fructũ aliquẽ. post peccat̃o
uͦ nascunt᷑ hõi magis ad laborẽ quã
ad utilitate. uł post pecc̃m orta sunt
qr post dictũ ⁊ homini. spinas ⁊ tͥbulos
germinabit tͥ t̾ra. Uł quecũq t̾ris he¬
rent faciunt fructũ .i. utilitatẽ ma¬
nifestã. uł occultã. Qd̃ uͦ piscib ⁊
auib dictũ ÷ crescite ⁊ młtiplicam̃i

Expanded text:
infructuosis, si etiam in illis diebus orta sint, infructuosis, si etiam in illis diebus orta sint, cum Scriptura non memoret nisi herbas seminalfecerunt fructum aliquem, post peccatum potius nascuntur homini ad laborem quam ad utilitaquia post dictum est homini: Spinas, et tribulos germinabit tibi . Vel quaecunque terris haerent faciunt fructum, id est utilitatem manifestam, vel occultam. Quia vero piscibus, et avibus dictum est: Crescite, et multip
Abbreviated transcription (Latin):
nera. Quecdam .n. ex alationib hñt¬
esse ut bibiones ex uino. papiliones
ex aqua. quedam ex corruptione hy
ruptõe lignoꝵ ut teredones. quedã
ut gurguliones ex fabis. De his cl̾r qr
q̃ ex alationib tũc fc̃a sũt. que uͦ
ex corruptionib post pecc̃m. ex reb
corruptis orta sunt. Ouerit᷑ quoq
de nociuis animantib si creata sunt
nociua. uł pͥmo mitia post facta
sunt homini nociua. Sr᷑ qr pꝰt facta¬
minis punitionẽ. correptionem. in¬
structionẽ. Punit᷑ .n. homo cũ ledit᷑¬
abhis. uł cũ timet ledi. qr timor ma¬
xima pena ÷. Corrigit᷑ his: cũ scit i¬
sta sͥ accidisse ꝓ pc̃co suo Instruit᷑ ad¬
mirandũ oꝑa dei magis admirans
oꝑa formicaꝵ. qͣm onera cameloꝵ.
uł cũ uidens hec minima posse sͥ no¬
in his instruit᷑ homo ne aliqd̃ genus
mortis horrescat. qr ꝑ qͦscũq transeat
meatꝰ. nͨ capillꝰ de capite eiꝰ ꝑibit. Ad h̾c
modũ solet queri de herbis ⁊ arborib

Expanded text:
nt; quedam enim ex exalationibus prodiuntur, ut bibiones ex vino, et papiliones ex aqua; quedam ex corruptione humruptione lignorum, ut terodones; quedam ut gurguliones ex fabis. vv. 40-42 quae exhalationibus, tunc facta sunt; quae vero ex corruptionibus, post peccatum ex rebus corruptis orta sunt. Quaeritur quoque de nocivis animantibus si creata sunt nociva, vel primo mitia, post facta sint homini nociva. Dicitur quod antminis punitionem, correptionem, instructionem; punitur enim homo cum laeditur his, vel cum timet laedi, quia timor maxima poena est. Corrigitur his, cum scit ista sibi accidisse pro peccato suo; instruitur admirando opera Dei, magis admirans opera formicarum, quam onera camelorum: vel cum videt haec minima sibi posse noin his instruitur homo, ne aliquod genus mortis horrescat, quia per quoscunque transeat meatus, nec capillus de capite ejus peribit . Ad hunc modum solet quaeri de herbis et arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
exta die ornauit d̾s t̾rã:
ꝓduxit .n. t̾ra tͥa genera aĩaliũ.
ad remedium laboris dedit ei ium̃ta
qͣi iuuam̃ta ad opus uł ad esum. Re¬
in ẽxcitiũ. Reptiliũ uͦ sunt tria
gña. trahentia: ut u̾mes qui se o¬
re trahunt. serpentia ut colubri qͥ
ui costaꝵ se raprunt. repentia pedi¬
bestie qͣi uastie: a uastando .i. leden¬
do. ⁊ seuiendo. Ouerit᷑ de quibdã¬

Expanded text:
exta die ornavit Deus terram: produxit enim terra tria genera animalium, poenam laboris, ad remedium laboris dedit ei jumenta, quasi adjuvamenta, ad opus, vel ad esum. Rein exercitium. Reptilium vero sunt tria genera. Trahentia ut vermes, qui se ore trahunt; serpentia, ut colubri, qui vi costarum se rapiunt, repentia pedibestiae quasi vastiae a vastando, id est laedendo et saeviendo. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tem locutus ⁊ dñs ad moysen. Aaroᷤ
& filii eius inuocabunt nom̃ meũ
suꝑ filios isrł. ⁊ ego bñdicã eis. Hoc
fit in om̃ib sacram̃tis eccł̃ie. Inuoca¬
bunt aũ sic. Bñdicat tͥ dñs d̾s ⁊ cu
stodiat te. det tͥ pacẽ ⁊ ostendat tͥ
faciẽ suam

Expanded text:
m locutus est Dominus ad Moysen: Aaron et filii ejus invocabunt nomen meum super filios Israel, et ego benedicam eis: hoc fit in omnibus sacramentis Ecclesiae. Invocabunt autem sic: Benedicat tibi Dominus Deus, et custodiat te, det tibi pacem, et ostendat tibi faciem suam
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit tͥ erit ⁊ ip̃e bñdictꝰ. qͥ maledixe¬
rit tͥ in maledictõe repucabit᷑. Cũq i¬
rasc̾e̾t᷑ balac. dix̃ qd̾ in discessu suo da¬
ret ei consiliũ. qͥd faceret adu̾sꝰ ppłm
hunc. Iterũ assumpta ꝑabola ait. Orie¬
tur stella ex iacob. ⁊ ꝯsurget uͥga .i. ma
ra ex isrł. ⁊ ꝑcutiet duces moab. ⁊ ua¬
stabit om̃s filios sech. Qiͣ diceret. Uasta
bonis ꝯteret. & malos ꝑdet. De sech .n. to¬
tũ genus humanũ est. de qͦ fuit noe. Fi̾¬
lii .n. cayn diluuio ꝑier̾t. Scd̾m ħ ua¬
ticintũ d̾r uenisse magos in iudeã ui¬
sa stella: ⁊ tunc extitisse apd̾ eos scͥpta ba¬
laã suꝑ hac re. Proph̾auit qͦ qd̾ isrł y
dumeos ⁊ amalech. qui fuit pͥncipium¬
gentiũ pugnantiũ ꝯtͣ eos. subiceret sͥ.

Expanded text:
erit et ipse benedictus, qui maledixerit, in maledictione reputabitur. » Cumque irasceretur Balac, dixit quod in discessu suo daret ei consilium quid faceret adversus populum hunc. Iterumque assumpta parabola ait: « Orietur stella ex Jacob et consurget virga« ex Israel, et percutiet duces Moab, et vastabit omnes filios Seth. » Quasi dicat, vastabbonis conteret et malos perdet. De Seth enim totum genus humanum est, de quo fuit Noe, filii enim Cain diluvio perierunt. Secundum hoc vaticinium dicitur venisse Magos in Judaea, visa stella , et tunc exstitisse apud eos scripta Balaam super hac re. Prophetavit quoque, quod Israel Idumaeos, et Amalec, qui fuit principium pugnantium contra eos, subjiceret s
Abbreviated transcription (Latin):
ytalia. ⁊ suꝑabũt assyrios. uastabuit¬
q hebreos. & ad extremũ ip̃i ꝑibunt.
Ponarchiã p̃dixit romanoꝵ. ⁊ in fi¬
ne tẽpoꝵ destructionẽ eoꝵdẽ. Dic̃ iose¬
lierculaꝵ inttiatꝰ ẽ isrł beelphegor.

Expanded text:
talia, et superabunt Assyrios, vastabuntque Hebraeos, et ad extremum ipsi peribunt. » Monarchiam praedixit Romanorum, et in fine temporum destructionem eorumdem. Dicit Joseliercularum initiatus est Israel Beelphegor.
Abbreviated transcription (Latin):
hebreꝰ ħt ⁊ translat̾o origenis. cuiꝰ ocls
reuelatꝰ est. tñ idẽ est sensꝰ. qr dũ dor¬
miret in sompnis. uidit hec que dice¬
bat. ũn ⁊ obturatꝰ s ocłs carnis ⁊ reue¬
latus est ocłs m̃tis uñ ⁊̃ seqͥt᷑. Qui cadit¬

Expanded text:
habet, et translatio Origenis: « Cujus oculus revelatus est. » Tamen idem est sensus, quia dum dormiret, in somnis vidit haec quae dicebat: unde et obturatus erat oculis carnis, et revelatus oculus mentis. Unde et seq
Abbreviated transcription (Latin):
Moriat᷑ aĩa mea morte istoꝵ: ⁊ fiãt no¬
it. Qͥd est qd̾ agis: Duxitq ad aliũ locũ
excelsũ montis phasga: uñ aliã part̃e
ppłi uidere posset scd̾m errorẽ gentiliũ.
putans omĩa locis messe ⁊ tẽporib. ⁊ de¬

Expanded text:
iant no« Quid est quod agis? » Duxitque eum ad alium locum excelsum montis Phasga, unde aliam partem populi videre posset, secundum errorem gentilium putans omnia locis inesse et temporib
Abbreviated transcription (Latin):
balaam. balac occurrit ei in finib
Non potero loqͥ nͥ qd̾ posũit dñs in ore m̾o.
Ascender̾tq parit̾ excelsa mõtis un exfͤ¬
mã ꝑtẽ ppłi intuebant᷑: aberant aũ ab
lac. Edifica h m .uii. aras. ⁊ ꝑa totidẽ uity¬
los. ⁊ eiusdẽ nũi arietes. Cumq ĩposuissẽt
ambo uitulũ ⁊ arietẽ suꝑ ar̃a: dĩc bala
bola. uel incepta rõne sua ut hebreus ħt.¬

Expanded text:
 Balac occurrit ei in extremiNon potero loqui nisi quod posuerit Dominus in ore meo. » Ascenderuntque pariter excelsa montis, unde extremam partem populi intuebalac: « Aedifica hic septem aras, et para totidem vitulos, et ejusdem numeri arietes . Cumque imposuissent ambo vitulum et arietem super aram, dicit Balaarabola, vel incoepta ratione sua, ut Hebraeus
Abbreviated transcription (Latin):
in iacob. nec symulachrũ in isrł. dñs d̾s
eiꝰ cũ eo ÷. Non s auguriũ in iacob nͣ di¬
uinatio in isrł. surget ut leena. & qͣi leo
eis. nͨ maledicas. It̾ẽ dux̃ eũ suꝑ montẽ
phogor: statutisq . uii. aris. impositisq
holocanstis ꝑ singłas. ñ abiit balaã sic̃
añ ut auguriũ quereret. s eleuans ocłos

Expanded text:
cob, nec simulacrum in Israel. Dominus Deus ejus cum eo est. Non est augurium in Jacob, nec divinatio in Israel. Surget ut leo, quasi leaenaeis, nec maledicas. » Itemque duxit eum super montem Phogor, statuitque septem aras impositisque holocaustis per singulas, non abiit Balaam, sicut ante, ut augurium quaereret, sed elevans oculos
Abbreviated transcription (Latin):
eomenia sonat innouat̃o lune
ꝓ mensib suis habebant ex lege. diem
noue lune uocabant kalendas legales.
⁊ erat dies ferialis a pd̃ eos. La die offere¬
bant uitulos duos. arietẽ unũ. agnos
annicłos .uii. cũ libam̃tis suis ꝑ singlos
hẏrcũ qͦ pro declinatõe peccati cũ liba

Expanded text:
eomenia sonat innovatio lunaepro mensibus habebant ex lege, diem novae lunae vocabant Kalendas legales, et erat dies ferialis apud eos. Ea die offerebant vitulos duos, arietem unum, agnos anniculos septem, cum libamentis suis per singulos; hircumque pro declinatione peccati c
Abbreviated transcription (Latin):
ses morã faceret: dixit ad aaron. Fac
nob̾ deos qui p̾cedant nos: moysi .n.ig¬
noramꝰ qͥd acciderit. Excusant se hebrei
aaron uͦ ⁊ hur restituer̾t: s indigna¬
tus ppłs spuens in faciẽ hur sputis.
ut traditur eũ suffocauit. un timeis
aaron ait. Tollite maures uxoꝵ ae li¬
lentes auaricie sue nollent afferre. Ns
cũ accepisset formau ex eis uitulũ cõ¬
flatilẽ oꝑe fusorio. Forte aliud ydolũ¬
ñ reciꝑent. qr adorauerant bouẽ in
egypto. Tradunt qͥdã aaron ꝓiecis¬
se inign̾e inaures. ⁊ iñ oꝑe demonis

Expanded text:
ses moram faceret, dixit ad Aaron: « Fac nobis Deos, qui praecedant nos, » « Moysi enim ignoramus quid acciderit . » Excusant se HebraeiAaron vero, et Hur restiterunt. Sed indignatus populus, spuens in faciem Hur, sputis, ut traditur, eum suffocavit. Unde timens Aaron ait: « Tollite inaures uxorum, et lilentes avaritiae suae nollent afferre, « quas cum accepisset formavit ex eis vitulum conflatilem opere fusorio. » Forte aliud non reciperent, quia adoraverunt bovem in Aegypto. Tradunt quidam Aaron projecisse in ignem inaures, et inde opere daemonis
Abbreviated transcription (Latin):
tui isrł: q̃ te eduxer̾t de terra egypti.
fecitq aaron altare corã eo. et in cra¬
stinũ indix̃ sollempnitate. ⁊ mane sur¬
gentes. obtulert hostias. seditq ppłs
manducare ⁊ bibere ⁊ surrexerunt lu¬
dere .i. adorare. Iunc ait dñs ad mo¬
ysen. Descende. peccauit ppłs tiuis. qͣi
diceret iã ñ m̃s. Dimute me uͭ deleam
eos: faciãq te in gentẽ magnã. Cui
moyses. Qyeso dñe qͥescat ira tua. ne
dicant egyptii. callide eduxit eos. ut
int̾ficeret in montib. impotens eis
descendit moyses ferens tabłas ex utͣ¬
q ꝑte digito dei scͥptas. cui occurrit
iosue. qͥ forte singłis dieb in occͣsũ
eiꝰ egrediebat᷑. Non .n. credibłe ⁊ cũ
moyse eũ ieiunasse. E ait moysi.¬

Expanded text:
tui Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti. » Fecitque Aaron altare coram eo, et in crastinum indixit solemnitatem, maneque surgentes, obtulerunt hostias, « seditque populus manducare, et bibere, et surrexerunt ludere, » id est adorare. « Tunc ait Dominus ad Moysen: Descende, peccavit populus tuus. » Quasi dicat: jam non meus. « Dimitte me, ut deleam eos faciamque te in gentem magnam. Cui Moyses. « Quaeso, Domine, quiescat ira tua ne dicant Aegyptii; Callide eduxit eos, ut interficeret eos in montibus, » impotens eis descendit Moyses ferens tabulas, ex utraque parte digito Dei scriptas. Cui occurrit Josue, » qui forte singulis diebus in occursum ejus egrediebatur. Non enim credibile est cum Moysi eum je
Abbreviated transcription (Latin):
tulũ. ⁊ massã redegit in puluerẽ.
quẽ sparsit in aqͣ ⁊ dedit ex ea po¬
tũ filiis isrł. Cũq accusaret aaron.
qr ppłm audierat. excusans se aarõ
dix̃. que supͣ dicta sunt. dicens se ti¬

Expanded text:
 massam redegit in pulverem, quem sparsit in aquam, et dedit ex eo potum filiis Israel. » Cumque accusaret Aaron, quia populum audierat, excusans se Aaron, dixit quae supradicta sunt, dicens se ti
Abbreviated transcription (Latin):
datꝰ esset. uel aucilio dei. uel potiꝰ ẏdo¬
manifestauerat. uel forte uidens sibi
indicatos adeo sceleris auctores. per
płuerẽ bibitũ qui in barbis eorum
miraculose apparuit. stans in porta
castroꝵ. & aduocans leuitas ait. Q
dñi est iungat᷑ mͥ: ponat uir gladi¬
ũ suꝑ fem᷑ suũ. Transite ꝑ medium
his om̃ib que clc̃a sũt de uitulo ta¬
cet iosepħꝰ: tm̃ opiniones eoꝵ de
mora moysi uarrat. Alii .n. dicebãt
eũ a bestiis comestũ. alii a dño tnͣs¬
latũ. alii sane mentis cũ dño phi¬
losophantẽ.

Expanded text:
vel auxilio Dei, vel potius idomanifestaverat: vel forte videns sibi indicatos a Deo sceleris auctores per pulverem bibitum, qui in barbis eorum miraculose apparuit, stans in porta castrorum, et advocans levitas ait: « Qui Domini est jungatur mihi. Ponat vir gladium super femur suum, transite per medium his omnibus, quae dicta sunt de vitulo, tacet Josephus; tantum opiniones eorum de mora Moysi narrat. Alii enim dicebant eum a bestiis comestum, alii a Domino translatum, alii sanae mentis cum Domino philosophantem.
Abbreviated transcription (Latin):
uia contra balaã. mutauerat .n. ꝓpositũ.
rcaptꝰ cupiditate ꝓmissoꝵ disponebat
uinee cingebant᷑. timensq asina iunxit
se parieti.⁊ attͥuit peclẽ sedentis. At ille̾
u̾berabat ẽã. Iterũ stetit angłs in loco an¬
gusto. ubi nͨ ad dexterã nͨ ad sinistr̃a po¬
terat deuiari. timensq asina cecidit ib̾
ret latera eiꝰ fuste: apperuit dñs os asi¬
ne ⁊ ait. Cur ꝑcutitis me ecce iã tercio:
Qͥrespondit. Illusisti mͥ. Utinã haberẽ
gladiũ ut ꝑcuterẽ te. Assuet̾ iste mõ¬
s ad uoc̃e asine ñ expauit. ꝓtinꝰ aꝑuit¬

Expanded text:
via contra Balaam. » Mutaverat enim propositum, et captus cupiditate promissorum, disponebat vineae cingebantur, timensque asina junxit se parieti, et attrivit pedem sedentis. At ille verberabat eam. Iterum stetit angelus in loco angusto ubi nec ad dexteram, nec ad sinistram poterat deviari. Timensque asina, cecidit sub ret latera ejus, aperuit Dominus os asinae, et ait: « Cur percutis me? Ecce jam tertio? Qui respondit. Illusisti mihi; utinam haberem gladium, ut percuterem te! » Assuetus iste monstris ad vocem asinae non expavit: «
Abbreviated transcription (Latin):
balach filiꝰ sephor qͥ tunc rex erat
in moab. qͥd fecerant amorreo. tumuit.¬
⁊ ascitos seniores madyan. qͥ ꝓximi re¬
opꝰ eẽt. dicens ppłs ħ delebit nos. sicut
solet bos herbas usq ad radic̃e carꝑe. sli¬
sitq eoꝵ consilio ad balaam filiũ beor
ariolũ. qui habitabat suꝑ flum̃ ammo¬
nitaꝵ. ut ueniret ⁊ malediceret ppło hu¬
ic. audierant .n. qr bñdictꝰ erat. cui bñ¬
dicebat balaam. ⁊ maledictꝰ cui maledi¬
cebat. Audierant ⁊̃ qd̾ isrł ñ uincebat ar
cu. ⁊ gladio. s oratione fusa ad deñ suũ
uisũq est eis cõmodũ execrationib ꝯtra
orões dimicare. Cũq uenissent ad bala¬
am seniores moab. ⁊ madyan. ferentes
munera diuinatõis in manib causãq
uie exposuissent. dixit eis balaam. ma¬
nete hic nocte: ut uideã qd dix̾it muibi

Expanded text:
Balac filius Sephor, qui tunc rex erat in Moab, quid fecerat Amorrhaeo timuit, et ascitos seniores Madian, qui proximi reopus esset, dicens: Populus hic delebit nos, sicut solet bos herbas usque ad radices carpere . Misitque eorum consilio ad Balaam, filium Beor, ariolum, qui habitabat super flumen Ammonitarum, ut veniret, et malediceret populo huic. Audierant enim quod benedictus erat cui benedicebat Balaam, et maledictus cui maledicebat. Audierant etiam quod Israel non vincebat in arcu et gladio, sed oratione fusa ad Deum suum; visumque est eis commodum exsecrationibus contra orationes dimicare. Cumque venissent ad Balaam seniores Moab et Madian, ferentes munera divinationis in manibus, causamque viae exposuissent, dicit eis Balaam: « Manete hic hac nocte, donec videam quid dixerit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
otũ a dño. ẜuoꝰ misit ad eñ balacͦ u¬
urs plures. ⁊ honoratiores muneraq ma¬
ior ⁊ ampliora ꝓmisit. si malediceret po
d Qb ait balaam. Si dederit mͥ balac
unũ suã plenã auri: ñ potero mutare
ubũ dñi. Obsecro manete hͥ ⁊̃ hac nocte.

Expanded text:
tum a Domino. Rursum misit ad eum Balac viros plures, et honoratos, muneraque majora, et ampliora promisit si malediceret populo. Quibus ait Balaam: « Si dederit mihi Balac domum suam plenam auri, non potero mutare verbum Domini. Obsecro manete hic etiam in hac nocte.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑ hoc altare fuisse de lapidib qͦs
ferrũ ñ cetigit. ⁊ erat oꝑtũ ꝑ circuitum
tabulis cedrinis. s ⁊ ille oꝑte erant ex oĩ
parte laminis aureis. cuiꝰ qͣntitatẽ nõ
memini me legisse. Illud uͦ modicũ al¬
tare qd̾ fecit moyses in deserto. forte re

Expanded text:
intelligitur hoc altare fuisse de lapidibus, quos intelligitur hoc altare fuisse de lapidibus, quos ferrum non tetigit, et erat opertum per circuitum tabulis cedrinis. Sed et illae opertae erant ex omni parte laminis aureis, cujus quantitatem non memini me legisse. Illud vero modicum altare, quod fecit Moyses in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
ecit aut̃e salomon duo cherubin
de lignis oliuaꝵ .x. cubitoꝵ al¬
titudinis stantes suꝑ pauim̃tũ. in
laterib aiche. ⁊ habentes pedes obliga¬
tos qͣi ad iubilandũ. ⁊ eleuatos oꝑtos
auro purissimo. habentes alas aureas
singulas .u. cubitoꝵ. quaꝵ due exten¬
debant᷑ suꝑ archã. ⁊ obuiã sͥ uenienteᷤ
ꝯiungebant᷑ suꝑ eã. tegentes scũariũ
infra se positũ. Alias aũ duas exten¬
debant altͥnsecꝰ ad parietes. ita ũ ala
unius tangeret unũ pariẽte. ⁊ ala
alterius parierẽ alterum. Porro extͣ
parietẽ in scã posuit mensam ad aqͥ¬
lonẽ. ⁊ candelabrũ ad austrũ. int̾
que mediũ erat altare aureũ que fe¬
cerat moyses in deserto. s pret̾ illud
candelabrũ posuit alia candelabra ay¬
rea eiusdẽ scematis. s maioris qͣntita¬
culo. ꝑ hoc intelligit᷑ fuisse aliud altarẽ
quã qd̵ edificauit moyses. illud .n. erat
de lignis sechim. curũtectũ ex õi parte
auro. istud aũ erat uestitũ cedro. Sinde

Expanded text:
ecit autem Salomon duos cherubim de lignis olivarum decem cubitorum altitudinis , » stantes super pavimentum, in lateribus arcae, et habentes pedes obliquatos, quasi ad deambulandum elevatos, opertos auro purissimo, habentes alas aureas, singulas quinque cubitorum, quarum duae extendebantur super arcam, et obviam sibi venientes jungebantur super eam, tegentes sanctuarium infra se positum. Alas autem duas extendebant altrinsecus ad parietes, ita ut ala unius tangeret parietem, et ala alterius parietem alterum. Porro extra parietem in sancta posuit mensam ad aquilonem, et candelabrum ad austrum. Inter quae medium erat altare aureum, quod fecerat Moyses in deserto. Sed praeter illud candelabrum, posuit alia candelabra aurea ejusdem schematis, sed majoris, quantitaculo. Per hoc intelligitur fuisse aliud altare, quam quod aedificavit Moyses. Illud enim erat de lignis setim circumtectum ex omni parte auro. Illud autem vestitum erat cedro. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
niebant ad faciendã collectã forte in
usus pauꝑm. uł in alios usus cõmu¬
nes. uñ ⁊ scenophegia. q̃n legit᷑ ẽe fe¬
stũ .uiii. dieꝵ. s patres illi ñ seruier̃t
ogdoadi. Tradit᷑ quoq in .uii. dieb in¬
t̾positis a die decima usq ad hanc he¬
breos obseruare ieiunia. Eradit iose¬
phus qd̃ in his .uii. dieb ferebant
in manib ramos myrte ⁊ salicis &
summitates palmaꝵ. ⁊ uirgulas ma¬
li ꝑsici. fiebatq de cunctis frugib t̾¬
re oblat̾o dño in gratiaꝵ actionem:
oblatio añ . uii. dieꝵ hec erat. Prima die
offerebant᷑ in holocaustũ uituli tredec̃i
arietes duo. agni annicłĩ .xiii. ⁊ hyrtꝰ¬

Expanded text:
niebant ad faciendam collectam, forte in usus pauperum, vel in alios usus communes. Unde, et Scenopegia quandoque legitur esse festum octo dierum. Sed patres illi non servierunt ogdoadi. Traditur quoque in quatuor diebus interpositis a die decima usque ad hanc, Hebraeos observare jejunia. Tradidit Josephus quod in his septem diebus ferebant in manibus ramos myrti et salicis, et summitates palmarum, virgulas mali Persici. Fiebatque de cunctis frugibus terrae oblatio Domino in gratiarum actionem. Oblatio vero septem dierum haec erat: prima die offerebantur in holocaustum vituli tredecim, arietes duo, agni anniculi quat
Abbreviated transcription (Latin):
guine uitule rufe expiabat᷑ tab̾nacłm.
⁊ altare ut p̾dictũ ⁊. ⁊ fiebat cinis ad ex¬
piationẽ immundoꝵ. ⁊ ip̃i expiabant᷑ a
peccatis illiꝰ anni. ꝑ emissionẽ hyrti apo¬
pompeii. Erat añ oblatõ diei illiꝰ. uitu¬
lus unꝰ. aries unꝰ. agni annicłi .uii. hyr¬
cus ꝓ peccato cũ libam̃tis suis. De sce¬
uintadecima die¬
eiusdẽ mensis erat scenophegia.
q̃d sonat fixio tab̾nacłoꝵ. in qua ꝑ di
es .uii. habrtabant sub umbracłis in

Expanded text:
e rufae expiabatur tabernaculum, et altare, ut praedictum est. Et fiebat cinis ex eo ad expiationem immundorum, et ipsi expiabantur a peccatis illius anni, per emissionem hirci apompeii. Erat enim oblatio diei illius vitulus unus, aries unus, agni anniculi septem, hircus pro peccato, cum libamuinta decima diejusdem mensis erat Scenopegia quod sonat fixio tabernaculorum . In qua per septem dies habitabant sub umbraculis, in
Abbreviated transcription (Latin):
mab inirauer̾t egyptũ. Hee st̃ oblatões
holocaustoꝵ. in .uii. sollempnitatib. ⁊
fiebant de publico. nec ꝑꝑ hoc cessabat in¬
desinens sacͥficiũ. nͨ hostie spontanee nͨ ne-¬
cessarie. Et nota qd̾ ille tres sollẽpnita¬
tes. que .uii. dieb ꝓtelabant᷑ p̾cipue dice

Expanded text:
mabus intraverunt Aegyptum. Hae sunt oblationes holocaustorum in septem solemnitatibus, et fiebant de publico. Non propter hoc cessabat indesinens sacrificium, nec hostiae spontaneae, vel necessariae. Et nota quia illae tres solemnitates, quae septem dieb
Abbreviated transcription (Latin):
min̾ẽ cecũ a natiuitate. ⁊luto
facto de saliua. cũ liniss ocłos eiꝰ. mi¬
sit eũ ad natatorĩa syloe ⁊ lauit ⁊ ui¬
dit. Syloa fons est ad radic̾e moritis
spon. qui ñ iugib aqͥs. s inceruis ho¬
ris ebullit. Cuius aque ut exciꝑent᷑.
quasi stagnũ ñ longe a fonte con¬
structũ erat. Qͣm collestionẽ mͦ prs¬
cinã mn natatorĩa uocat scͥptura. E
rat aũ sabb̃m. Uñ ⁊ pharysei. cũ ac¬
cepissent ab illuminato. qd̃ ihc eum
illuminauerat: dixerunt es. Da głã
deo. Non est hic homo a deo qͥ sabb̃m
ñ custodit. Cũq ille cõmendaret ihe¬
sum. ⁊ adderet. ñqͥd ⁊ uos discipłi eiꝰ

Expanded text:
minem caecum a nativitate. Et luto facto de saliva, cum linivisset oculos ejus, misit eum ad natatoriam Siloe, et lavit, et vidit . » Siloe fons est ad radicem montis Sion, qui non jugibus aquis, sed incertis horis ebulit, cujus aquae, ut exciperentur, quasi stagnum non longe a fonte erat constructum, quam collectionem, modo piscinam, modo natatoriam, vocat Scriptura. « Erat autem Sabbatum. » Unde et Pharisaei cum accepissent ab illuminato, quod Jesus eum illuminaverat, dixerunt ei: « Da gloriam Deo. Non est hic homo a Deo, qui Sabbatum non custodit. Cumque ille commendaret Jesum, et adderet: Nunquid et vos disci
Abbreviated transcription (Latin):
probamꝰ. Supͣ .n. dixerant. se eũ scire.
eũ foras. inuenit eũ iħc. Cũq dixiss
ei se ẽẽ filiũ dei. ille adorauit eũ ł a¬
it illi iħc. In iudiciũ ego ueni in mũ¬
dũ. ut qui ñ uident uideant. ⁊ qui ui¬
dent ceci fiant. Qͣ diceret. In ħ qd te m̃¬
dicũ illuminaui. intellige qr ueni se¬
parare pauꝑes spu a suꝑbis qͥ se scioloᷤ
iactant. ut illi illuminent᷑. isti cecita¬

Expanded text:
probamus. Supra enim dixerunt se eum scire.  foras, invenit eum Jesus. Cumque dixisset ei se esse Filium Dei, ille adoravit eum. Et ait illi Jesus: In judicium ego veni in mundum, ut qui non vident, videant, et qui vident, caeci fiant, » quasi dicat: In hoc quod te medicum illuminavi, intellige, quod ego veni separare pauperes spiritu a superbis, qui se sciolos jactant, ut illi illuminentur, isti, i
Abbreviated transcription (Latin):
rat p̃sidẽ syrie. Qui cũ audisset dissentio¬
nẽ fratr̃u in iudea. ratꝰ tẽpꝰ ẽẽ qͦ de facili
iudeã poneret sub tͥbuto. cũ manu uali¬
da fines intrauit iudee. Ad quẽ legati
a frĩb utrĩq uener̾t. auxiliũ eiꝰ hinc ⁊
in postulantes. Corruptꝰ aũ scaurꝰ. tre¬
logatos mittit. romanoꝵ ⁊ p̃õpeii nomẽ
eis intentans. nisi ab obsidione discederent
Recedens gͥ aretha. hyrcanũ ⁊ antipatr̃
philadelsie collocauit. Qui frustrati spe a¬
rabũ in adu̾sarios spem ꝯtuler̃t. Cũ n
pompeiꝰ damascũ ueniss. cũ multis m¬
nerib uener̾t ad eũ orantes ut uiolentĩa

Expanded text:
runt praesidem Syriae. Qui, cum audisset dissensiorunt praesidem Syriae. Qui, cum audisset dissensionem fratrum in Judaea, ratus tempus esse quo de facili Judaeam poneret super tributo, in manu valida fines intravit Judaeae. Ad quem legati a fratribus utrinque venerunt, auxilium ei hinc et inde postulantes. Corruptus autem Scaurus trebes legatos mittit Romanorum, et Pompeii nomen eis intentans, nisi ab obsidione recederent. Recedens ergo Aretha Hircanum et Antipatrum Philadelphiae collocavit. Qui frustrati spe Arabum in adversarios spem contulerunt. Cum enim Pompeius Damascum venisset, cum multis muneribus venerunt ad eum, orantes, ut violentia
Abbreviated transcription (Latin):
a mortua. aristobolus collectofrm.
ex̾citu ꝯtra frarõe mouit arma. Cũ¬
ꝙ conq̃ssi essent fĩs in capis iericontinᷤ.
iustus hyrcanꝰ fugit in ihrł̃m. Tandẽ ea
lege in concordiã redier̾t. ut aristobobꝰ
regnaret. Hyrcanꝰ uͦ sub eo qͥblibet fun¬
geret᷑ honorib. Bomos ⁊̃ ꝑmutauerunt.
Erat aũ cũ hyrcauo antipat᷑ ydumeus.
Cuiꝰ prudentiã ⁊ strenuitate timens ari¬
stobolus. calumpnias ei p̾tendebat. Hic
antipat᷑ .s. ꝑsuasit hyrcano. ut se dolo cir.¬
cũuentũ quereret᷑. ⁊ ut ad arethã regẽ
auabũ ꝯfugeret. cuiꝰ auxilio rediret ĩ re¬
gnũ. Noctu gͥ eg̾ssi uener̃t ad regẽ ara¬
bũ in oppidũ qd̵ petra d̾r. ubi regni sedes
erat. Itaq collecto ex̾citu aretha uenit ĩ
dux romanoꝵ scaurꝰ soluiss obsidiũ. Ia
.n. fyria desierat hr̃e regẽ facta romanis
tͥbutaria. Missusq erat a romanis põpeiꝰ
ꝯtra tygrañe regẽ armenie. ⁊ scaurũ mise¬

Expanded text:
a mortua, Aristobulus, collecto exercitu, contra fratrem movit arma. Cumque egressi essent fratres in campis Jerichontinis, victus Hircanus fugit in Jerusalem. Tandem ea lege in concordiam redierunt, ut Aristobulus regnaret, Hircanus vero sub eo quibuslibet fungeretur honoribus. Domos etiam permutaverunt. Erat autem cum Hircano Antipater Idumaeus, cujus prudentiam, et strenultatem timens Aristobulus calumnias ei praetendebat. Hic persuasit Hircano, ut se dolo circumventum quaereretur, et ut ad Aretham regem Arabum confugeret, cujus auxilio rediret in regnum. Noctu igitur egressi venerunt ad regem Arabum in oppidum, quod Petra dicitur, ubi regni sedes erat. Itaque, collecto exercitu, Aretha venit in dux Romanorum Scaurus solvisset obsidium. Jam enim Syria desierat habere regem, facta Romanis tributaria. Missus erat Pompeius a Romanis contra Tigranem regem Armeniae, et Scaurum mise