comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiderant. qđ tractauerant uerb̾u uitȩ erat.
et nichil aliud ex duabuᷤ naturis quã unum
iuxta subsistentiam uł ꝑsonã: Hinc est
qđ unus idemq manens unigenitꝰ in dissepa¬
ratus in utrisq naturis conspicit᷑. & quȩ sunt
utriusq substantiȩ naturaliter operabatur
uel naturalem ꝓprietatẽ. Quȩ si naturã ha¬
beret singularẽ et in coniunctam: non ager&
utiq. Nunc autem emmanuhel dũ unus cet
ds̃ idem ipse et homo sit. Et ideo idem ipse
tam quȩ diuina sunt agit quã quȩ humana.
similiter & loquitur. Et non alius quidem
miracula operatꝰ est. alius ꝑpetrauit huma¬
na. passionesq sustinuit : sed unus idemq
xp̃c filius dĩ atq hominis filius. qui et diui¬
na gessit et humana. Si quidem inseparabilit̾
atq in diuise communes xp̃c habuit actiones.
sed intelligendȩ sunt ipsoꝵ operum qualitates:
contemplandumq semꝑ ad quȩ ꝓuehatur
humilitas carnis & ad quȩ inclinetur altitu¬

Expanded text:
iderant, quod tractarant, Verbum vitae erat: et nihil aliud ex duabus naturis quam unum juxta subsistentiam vel personam. Hinc est quod unus idemque manens Filius unigenitus, indisseparatus in utriusque naturis conspicitur, et quae sunt utriusque substantiae naturaliter operabatur vel naturalem proprietatem: quae in naturam haberet singularem et inconjunctam, non ageret utique. Nunc autem Emmanuel dum unus est, et Deus idem ipse et homo sit. Et ideo idem ipse tam quae divina sunt agit, quam quae humana similiter: et non alius quidem miracula operatus est, alius perpetravit humana, passionesque sustinuit: sed unus idemque Christus filius Dei atque hominis filius, qui divina gessit et humana: siquidem inseparabiliter atque indivise communes Christus habuit actiones. Sed intelligendae sunt ipsorum operum qualitates: contemplandumque semper ad quae provehatur humilitas carnis, et ad quae inclinetur altitu
Abbreviated transcription (Latin):
quousq intrare possitis gaudia ȩternȩ uitȩ
quo brata uirgo feliciter hodie introiuit alter¬
nantibus ymnidicis angłoꝵ choris infra paᷤᷤ¬
cua ȩternȩ uiriditatis: ubi una societas om̃iũ
suꝑnoꝵ. ubi dulcis sollẽpnitas angłoꝵ. ubi post
labores et erumnas felix & suauis refectio ani¬

Expanded text:
donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas angelorum, ubi post labores et aerumnas felix et suavis refectio ani
Abbreviated transcription (Latin):
cum quib uirgo uacat inscola uirtutũ. & me¬
ditatur in lege mandatoꝵ dĩ: ut et ipsa sit for¬
ma disciplinȩ xp̃i. & exempłu ꝑfectionis ur¬
ginibus. Conuersatur autem cum testibus
sc̃ẽ resurrectionis. et ipsa testis: conuersatur
cum senatoribus celi infra curiam paradysi
sub sp̃s scĩ disciplina er magisterio totius
diuinę maiestatis. Inuenitur prima inter
primas summi regis cohortes. quoꝵ uita ñ
erat iam de terris in quibus xpc̃ pręliabat᷑.
sed de cȩlis. Hinc ascendisse leguntur in cę¬
naculum quo pascha dignissime celebratur.
bi quippe manebant cum oraria inatre iħu
unanimiter aspirati in caritate. ꝑseuerantes
in oratione : donec induerentur uirtute ex
alto. Cȩperant enim iam orare. qui dudum
cum dño conuersantes uirtutibus & miraculis
pascebantur. Et bene ꝑseuerantes in oratione.
nichil hesitantes : donec acciperent sp̃s scĩ do
tamini. quȩ inscola xp̃i ꝑmanere uoluistis.
Perseuerate in orationib unanimiter uiuenteᷤ.

Expanded text:
cum quibus Virgo vacat in schola virtutum, et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina et magisterio totius divinae majestatis. Invenitur prima beata Maria inter primas summi regis cohortes, quorum vita jam non erat de terris, in quibus Christus praeliabatur, sed de coelis. Hinc ascendisse leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent munera Spirittamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in orationibus unanimiter viventes,
Abbreviated transcription (Latin):
ta mente seruauerint. tunc arterna eiꝰ
merebuntur uisione lȩtari. Et transfi¬
guratus est in quit coram ipsis. & uestim̃¬
ta eius facta sunt splendentia candida
nimis uelut nix. Transfiguratus salua¬
tor non substantiã uerȩ carnis amisit. sed
głam futurȩ uel suȩ uel nrãe resurrectio¬
nis ostendit. Qui qualis tunc apłis ap¬
paruit : talis post iudicium cunctis appa¬
rebit electis. Nam in ipso tempore iudi¬
candi & bonis simul & malis in forma
serui uidebitur: ut uidelicet impii quẽ
spreuere.iudȩi. quem negauere. milites
quem crucifixere. pilatus herodesq qũr
iudicauere queant agnoscere iudicem.
Uestimęnta autem dñi recte scĩ eius acci¬
piuntur : teste apło qui ait. Quicumq
ergo in xp̃o baptizati estis. xp̃m induistis
Quȩ uidelicet uestimenta dño in terris
consistente despecta aliorumq: similia
uidebantur. sed ipso montem petente
nouo candore refulgent: quia nunc qdẽ

Expanded text:
ta mente servaverint, tunc aeterna ejus ta mente servaverint, tunc aeterna ejus merentur visione laetari. Et transfiguratus inquit coram ipsis, et vestimenta ejus facta sunt splendentia candida nimis velut nix. Transfiguratus Salvator non substantiam verae carnis amisit, sed gloriam futurae vel suae vel nostrae resurrectionis ostendit. Qui qualis tunc apostolis apparuit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam ipso tempore judicandi et bonis simul et malis in forma servi videbitur, ut videlicet impii quem sprevere, Judaei quem negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere, queant agnoscere judicem. Vestimenta autem Domini, recte sancti ejus accipiuntur, teste Apostolo qui ait: Quicunque ergo in Christo baptizati estis, Christum induistis . Quae videlicet vestimenta, Domino in terris consistente, despecta aliorumque similia videbantur; sed ipso montem petente, novo candore refulgent, quia nunc, quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tione mystica. Illi post sex mundi ętates
scĩs ab omi labore quiescendũ: hic uero
tempore octauo designat cẽ resurgendũ.
Unde pulchre & sextus psalmus ꝓ octa¬
ua scribitur. cuius initium est dñe ne in
ira tua arguas me: quia nimirũ per sex
ȩtates quib oprrarii licet precib est in-¬
sistendum. ne in octauo retributionis
tempore a iudice corripiamur irato
Quod & ipse dñs hoc loco uoluit nos
ostenso sue orationis ex emplo docere
de quo sođm lucam dicitur. quia ascendit¬
in montẽ ut oraret. In montẽ namq: a¬
raturus & transfigurandus sic ascendir:
ut ostendat eos qui fructum resurrecti¬
onis expectant. qui regem in decore suo
uidere desiderant mente in excelsis habi¬
tare. & continuis precibus in cum̃bere
debere. Tres solum modo secũ discipulos
ducit. uel quia multi sunt uocati. pauci
uero electi: uel quia hi qui nunc fidem
qua imbuti sunt sc̃ȩ trinitatis incorrup¬

Expanded text:
tione mystica illic post sex mundi aetates tione mystica illic post sex mundi aetates sanctis ab omni labore quiescendum, hic vero tempore octavo designat esse resurgendum. Unde pulchre et sextus psalmus pro octava scribitur, cui initium est: Domine, ne in furore tuo arguas me, quia nimirum per sex aetates quibus operari licet precibus est insistendum, ne in octavo retributionis tempore a judice corripiamur irato. Quod et ipse Dominus voluit hoc loco nos ostenso suae orationis exemplo docere, de quo secundum Lucam dicitur: Quia ascenditin montem, ut oraret . In montem namque oraturus et transfiguraturus sic ascendit, ut ostendat eos qui fructum resurrectionis exspectant, qui regem in decore suo videre desiderant , mente in excelsis habitare, et continuis precibus incumbere debere. Tres solummodo disducit, vel quia multi sunt vocati, pauci vero electi , vel quod ii qui nunc fidem qua imbuti sunt sanctae Trinitatis incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
die dñs ꝓmissã futurȩ beatitudinis głam
discipłis manifestat: ut ostensa cęlestis ui¬
te dulcedine cunctoꝵ qui hȩc audire
possint corda refoueat. & octonario dierũ
numero uerum tẽpore resurrectionis¬
gaudiũ doceat esse uenturũ. Nã & ipse
octaua die id est post sextam sabbati
qua crucẽ ascendit ac septimã sabbati
qua insepulchro quieuit: amortuis re¬
surrexit. E nos post sex huius seculi
etates in quib pro dño pati & laborare
gaudemus. ac septimã sabbati animarũ
quar interim in alia uita geritur: octaua
ꝓfecto etate resurgemus. Nam quod
matheus dñm marcusq post sex transfi¬
guratũ dicunt dies. nec temporis ordi¬
ne nec ratione mysterii discrepant a
loca qui octo dies dicit : qui a illi medios
tantũ ponunt dies unde & absolute post
sex dies factum commemorant hic pri¬
mũ quo hȩc dñs promisit & ultimũ quo
sua promissa compleuit adiungit. ideoq
temperatius fere dies octo p̾onit & in ra¬

Expanded text:
Dominus promissam futurae beatitudinis gloriam discipulis ideo manifestavit, ut ostensa caelestis vitae dulcedine cunctorum qui hanc audire possent, corda refoveret, et octonario dierum numero verum gaudium tempore resurrectionis doceret esse venturum. Nam et ipse octava die, hoc est post sextam Sabbati, qua crucem ascendit; ac septimam Squa in sepulcro quievit, a mortuis resurrexit: et nos post sex hujus saeculi aetates, in quibus pro Domino pati et laborare gaudemus, ac septimam Sabbati animarum, quae interim in alia vita geritur, octava profecto aetate resurgemus. Nam quod Matthaeus Dominum Marcusque post sex transfiguratum dicunt dies , nec temporis ordine, nec ratione mysterii discrepant a Luca, qui octo dies dicit, quia illi medios tantum ponunt dies, unde et absolute post sex dies factum commemorant. Hic primum quo haec Dominus promisit, et ultimum quo sua promissa complevit, adjungit; ideoque temperantius fere dies octo ponit. Et in ra
Abbreviated transcription (Latin):
Semen eius in aeternũ manebit. & thronus eiꝰ
sicut sol in conspectu meo. & sicut luna ꝑfecta
in aeternũ: et testis in cȩlo fidelis. Ergo qui
uolunt de salomone hoc dictũ accipere. co¬
gitent quomodo thronus eiꝰ sicut sol in con¬
spectu dĩ patris fuerit: cũ scriptura scã dicat.
feminarũ. & ad orauerit astaroth & chamoᷤ
dm̃ sidonioꝵ. ac reliqua portenta gentium.
salomone. Si ergo non erat ds̃ cum co. quomͦ
thronus eiꝰ in conspectu dĩ patris sicut sol ful¬
gebat. prȩsertĩ cum & fędatus dicat᷑ om̃i in¬
munditia libidinis.  ꝓpter idolatriã sit con¬
dẽpnatꝰ : aut quomodo sicut luna sit ꝑfectus
in aeternũ. cũ subito uelut flagitiosus corrue¬
rit in ruinã: Quin immo si ꝑfectus esset qđ
pęnitus non ꝓbatur. quomodo testis in cęlo
fidelis foret. qui num quã penitrauit cȩlos:
Uel unde in cęlo fidelis. qui suꝑ terrã idola ue¬
nerando falsus inuentus est testis: Sed quia¬

Expanded text:
semen eius in aeternum manebit et thronus eius sicut sol in conspectu meo et sicut luna perfecta in aeternum et testis in caelo fvolunt de Salomone hoc dictum accipere, cogitent quomodo thronus ejus sicut sol in conspectu Patris fuerit, cum Scriptura sancta dicat feminarum, et adoraverit Astaroth, et Chamos deum Sidoniorum ac reliqua portenta gentium. at Deus cum Salomone; si ergo non erat Deus cum eo, quomodo thronus ejus in conspectu Dei Patris sicut sol fulgebat? Praesertim cum et foedatus dicatur omni immunditia libidinis, et propter idololatriam sit condemnatus. Aut quomodo sicut luna perfectus sit in aeternum, cum subito velut flagitiosus corruerit in ruinam? Quinimo, si perfectus esset, quod penitus non probatur, quomodo testis in coelo fidelis foret, qui nunquam penetraverat coelos? Vel 23 unde in coelo fidelis, qui super terram, idola venerando, falsus in
Abbreviated transcription (Latin):
lucas ascendens a ioseph usq ad dauid: facile
est ut aduertant iosepħ duos patres habere po¬
tuisse. unum a quo genitus. alterum a quo fuit
adoptatus. Antiqua est enim consuetudo ad¬
optandi &iam in illo popło di. ut sibi filios face¬

Expanded text:
Lucas ascendens a Ioseph usque ad Dauid, facile Lucas ascendens a Ioseph usque ad Dauid, facile est, ut aduertant duos patres habere potuisse Ioseph, unum a quo genitus, alterum a quo fuerit adoptatus. antiqua est enim consuetudo adoptandi etiam in illo populo dei, ut sibi filios face
Abbreviated transcription (Latin):
sit quod matheus dicit ioseph filium fuisse ia¬
cob. & lucas eum dicit filium esse heli: atq
rursus heli quod filius fuerit mathat dicit᷑.¬
Nam matheus euangłista iacob filium mathan
nomine singulos filios ꝓcrearunt. Nam
mathan qui ꝑsalomonem descendit. uxorem
eam primus accepit: & relicto uno filio iacob
nomine defunctus est. Post cuius obitum
qm̃ lex uduam alii uiro non uetat nubere
mathat qui ꝑ nathan genus ducit cum cẽt᷑
exeadem tribu sed non ex eodem genere
relictam mathȩ accepit uxorem: Ex qua
& ipse habuit filium nomine heli ꝑ quod
ex diuerso patrum genere efficiunt᷑ ia cob
fr̃is sui: ac genuit ioseph natura quidem ger¬
heli efficitur filius. Si enim historiographus
iste tantam curam habuit ꝑquirendȩ rei ueri¬
tatem. quantomagis euangłista qui cũ ipso
dño moratus in carne etiam inter parentes
ipsius cotidie conuersabatur: Unde et¬
quod alios progenitores matheus enumerat.
descendens adauid usq ad ioseph. alios autẽ

Expanded text:
sit quod Matthaeus dicit Joseph filium fuisse Jacob, et Lucas eum commemorat filium fuisse Heli. Atque rursus Heli quod fuerit Mathat, et Mathat, et Jacob filium Mathan nomine singulos filios procrearunt. Quia Mathan, qui per Salomonem descendit, uxorem eam primus acceperat, et relicto uno filio Jacob nomine, defunctus est. Post cujus obitum, quod lex viduam alio viro non vetat nubere, Mathat, qui per Nathan genus ducit, cum esset ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Mathae accepit uxorem, ex qua et ipse accepit filium nomine Heli, per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob s, genuit Joseph, natura quidem gerHeli efficitur filius, iste tantam curam habuit perquirendi rei veritatem, quanto magis evangelista, qui cum ipso Domino moratus in carne, etiam inter parentes ipsius quotidie versabatur? quod alios progeneratores Mattheus enumerat descendens a Dauid usque ad Ioseph, alios autem
Abbreviated transcription (Latin):
credere ualebimus. quod fortassis habeant re¬
gem. Iam ergo thamar habitũ mutet. quae
& comiutans interpretat᷑. sed in ea prorsus
nomen amaritudinis maneat. Confessioni enĩ
gerit exgentib euocatȩ. sedens inbiuio ciui¬
tatis. Illic enim a non cognoscente fȩdatur.
qm̃ scriptum est. Populus que non cognoui
seruiuit michi. Accepit itaq primũ anulũ.
quod fidei sacramentũ uocatur: deinde armilłã
uirtutis ꝑ quam iustificatur. ac baculum in
quo sublimius glorificatur. Mit titur autẽ¬
eam inuenit peccati exꝓbratio. quã feliciter
namq factum cum in sca scriptura narratur
prophetia est. cum uero in eoꝵ actu considera¬
tur. reprehensio est: quia ds̃ qui nr̃iᷤᷤ malis semꝑ
bene utitur. de reatu contexuit sacramentũ.¬

Expanded text:
credere valebimus, quod fortassis habeant recredere valebimus, quod fortassis habeant rem. Jam Thamar habitum mutet, nam et commutans interpretatur Thamar, sed in ea prorsus nomen amaritudinis maneat: non illius gerit ex gentibus evocatae, sedens in bivio civitatis. Illic enim a non agnoscente fetatur, 35 quod scriptum est: Populus quem non cognovi servivit mihi . Accepit itaque primum annulum, qui fidei sacramentum vocatur: deinde armillam virtutis, per quam justificabitur; ac baculum, in quo sublimius glorificatur. Quia queam invenit peccati exprobratio, quam feliciter illud factum cum in sancta scriptura narratur, prophetia est: cum uero in illotur, reprehensio est. Sed Deus, qui nostris malis semper bene utitur, de reatu contexuit sacramentu
Abbreviated transcription (Latin):
piebat: quia erat eadem tribus uida. sed iam
in popło inde nemo regnabat. Nã herodes¬
qui tunc inuidȩa ꝑ ambitionẽ regni potesta¬
tem irrepserat: ad eos non ꝑtinebat: quia dux
et princeps iudȩ de semine iam defecerat: eo
quod aduenisset ille qui mit tendus erat. quẽ
gentes & popłi expectabant. Porro uidȩi imn¬
pudentissimi dicunt mentientes non dum e̾e
hoc tempus completũ. sed nescio que regeni
quasi ex femorib iudȩ in ex tremis orientis
partib regnum tenere. Nec adtendunt in¬
felicissimi sua dissimulatione eȩcati. quia iã
sicut eis nullum templũ. nullum altare.
nullumꝙ sacrificiũ restat: ita nullus rex
nullusq sacerdos ultra iã eis remansit. Igit¬
om̃a completa cum eis ipsi cernimus. Nulluᷤ
igitur eis restat locus mentiendi: qđ in quib¬
dam partib t̾rȩ de tribii iuda nunc habeant
regem. Ostendant ergo nobis templũ aut sa¬
crificium uel altare: et tunc eis quodammodo

Expanded text:
piebat: quia erat eadem tribus Juda, sed jam piebat: quia erat eadem tribus Juda, sed jam in populo inde nemo regnabat. Undequi per ambitionem regni potestatem arripuerat, ad eos non pertinebat: quia dux et princeps de Judae semine defecerat, eo quod advenisset ille qui mittendus erat, quem gentes ac populi exspectabant. Porro Judaei impudentissime dicunt, mentientes nondum esse hoc tempus completum, nescio quem regem quasi ex femoribus Judae in extremis Orientis partibus adhuc regnum tenere. Nec enim attendunt infelicissimi, sua dissimulatione caecati, quia jam, sicut eis nullum templum, nullum altare, nullumque sacrificium restat, ita nullus rex, nullusque sacerdos ultra jam eis remansit.  nolint Judaei, completa cum eis ipsi cernimus. Nullus igitur eis restat locus mentiendi, quod in quibusdam partibus terrae de tribu Juda nunc habeant regem, crificium, aut altare: tunc eis quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc erat illud semen abrahȩ retro iam
reꝓmissũ. in quo benedictio om̃ium gentiũ
pollicebatur. E ideo hic dicit quod ipse sit
expectatio gentium. Expectabatur autẽ
ac si reꝓmissus. suscipitur mox ut aduenit
in terra. cadens solum mortuũ fuit: sed multas
segetes ex se genuit. Et idcirco qui uult intra¬
ire in horreũ dñĩ: uideat ip̃se si de huius
cur euangłista thamar hic posuerit: uel
qͥd recordandum ꝑ hanc illicitã commixti¬
onem monuerit. uł quid ex hoc misticũ
us quȩ dicunt᷑ appareat: iam tandẽ ad his
toriam ueniamus. in qua iudas tres genuisse
filios narratur. Quoꝵ primus her. id est
pelliceus dicebatur: scđs uero onam. Quod
plebem regni iudeoꝵ: cui de tribu iuda reges
tamqũa mariti adhibebantur. Unde et
nomen eius amaritudo interpretatur. Porro¬
lieri non coniungit᷑: quia tempus illud signi¬
ficat ex quo reges plebi iudeoꝵ cęperunt de
tribu uida non esse. Et ideo erat quidem
filius uidȩ. sed maritũ eum thamar non acci¬

Expanded text:
adhuc erat illud semen Abrahae, retro jam repromissum, in quo benedictio omnium gentium pollicebatur: et ideo hic dicit quod ipse est exspectatio gentium. Exspectabatur autem ac si repromissus; suscipitur mox ut advenit, in terram cadens solum mortuum fuit, sed multas segetes de se genuit. Et idcirco qui vult introire in horreum Domini, videat ipse si de hujus cur Evangelista eam hic posuerit, vel quid recordandum per hanc illicitam commixtionem monuerit, vel quid ex hoc mysticum us quae dicuntur appareant, jam tandem ad ipsam historiam veniamus, in qua Judas tres genuisse filios narratur, quorum primus Her, id est pelliceus, dicebatur; secundus vero Onan, quod plebem regni Judaeorum, cui de tribu Juda reges tanquam mariti adhibebantur. Unde et nomen ejus amaritudo interpretatur, eolieri non conjungitur, tempus significatur, ex quo reges plebis Judaeorum coeperunt de tribu Juda non esse. Et ideo erat quidem filius Judae, sed maritum eum Thamar non acci
Abbreviated transcription (Latin):
& iosaphat iudicans uel uidiciũ dĩ sonat. Si enĩ
felix animus cotidie se attollit ut sp̃ualis effi¬
ciatur. tum ipse iudicans recte interpretatur:
anemine iudicat᷑. Ioram inquit genuit oriam:
orias genuit ioatham. In quarto igitur regum
generi se miscuerat impiissimȩ iezabel: et ideo
usq ad tertiam generationẽ eus memoria de
scẽ natiuitatis ordine recte tollitur. Ioram¬
itaq qualis fuerit diuina ꝓdit historia. qđ d̃s
ei dixerit: Qm̃ non ambulasti inuiis iosaphat

Expanded text:
 ipse judicans, vel judicium Dei sonat. Si enim felix animus quotidie se attollit, ut spiritalis efficiatur, tum ipse judicans jure interpretatur. quentibus. 50 Joram, inquit, genuit Oziam. Et Ozias genuit Joathan. In quarto igitur Regum generi se miscuerat impiissimae Jezabel: et ideo usque ad tertiam generationem ejus memoria de sanctae nativitatis ordine recte tollitur. itaque qualis fuerit divina prodit historia, quod Deus ei dixerit: Quod non ambulasti in viis Josaphat
Abbreviated transcription (Latin):
Ego dubitem dicere. quod dñs ꝓ me dig¬
natus est facere : Nonne uita xp̃c: Et
Et tamen mortuus xp̃e. Sed in morte xp̃i
mors mortua est. quia uita mortua occi¬
dit mortẽ. plenitudo uitȩ de glutiuit mor¬
tẽ. absorta est mors xp̃i in corpore. Sic
& nos dicemus in resurrectione. quando.
ĩã triumphantes cantabimus. Ubi est
tua: Interim modo fr̃s ut apeccato sane¬
mur. xp̃m crucifixũ in tueamur. Quia
sicut moyses exaltauit serpentẽ in deserto.
sic exaltari oportet filium hominis. ut
omis qui credit in eum non pereat. sed ha¬
beat uitam aeternã. Quomodo qui in tue¬
bantur illum serpentẽ non periebant mor¬
sibus serpentiũ. sic qui intuentur fide xpĩ¬
mortẽ. sanantur amorsib peccatorum.
Sed illi sanabantur amorte aduitã tepora iIIi.¬
lem. hic autẽ ait habeant uitam aeternã
Hoc enim inter est inter figuratã imaginẽ
& rem ipsam. figura prestabat uitam
tẽporalem. res ipsa cuius illa figura erat

Expanded text:
Ego dubitem dicere quod Dominus pro me digEgo dubitem dicere quod Dominus pro me dignatus est facere? Nonne vita Christus? et et tamen mortuus Christus. Sed in morte Christi mors mortua est; quia vita mortua occidit mortem, plenitudo vitae deglutivit mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, tuus ? Interim modo, fratres, ut amur, Christum crucifixum intueamur, quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, res ipsa cujus illa figura erat
Abbreviated transcription (Latin):
ut erudiret. Demonstratũ est ibi magnũ
sacramentũ rei futurȩ. Ipse dñs cestatur in
hac lectione. ut nemo possit aliud interpre¬
tari. quã quod ipsa ueritas de se indicat.
Dictũ est enim moysi a dnõ. ut faceret ęneũ
serpentẽ & exaltaret in heremo in ligno. &
admoner& popłm isrł. ut siquis morsus e̾et
aserpente. ilłu serpentẽ in ligno exaltatũ
adtenderet. factum est. Mordebantur ho¬
mines. intuebantur: sanabantur. Quid sunt
serpentes mordentes: peccata de mortali¬
tate carnis. Quis est iste serpens exaltatus:
Mors dñi in cruce. Qui a enim aserpente
mors. ꝑserpentis effigiem fugata est. Mor¬
sus serpentis lȩtalis. mors dñi uitalis. At¬
tenditur serpens. ut nichil ualeat serpens.
Quid est hoc: At tenditur mors. ut nichil
ualeat mors. Sed cuiuꝰ mors: Mors uitȩ
si dici potest. mors uitȩ. Immo quod dici
potest. mirabiliter dicitur. Sed numqͥd
non erit dicendi. quod fuit faciendi :

Expanded text:
ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadendi uersutiã. Non consentires mn¬
chil inuexerat diabolus. Consensu tuo
o homo te ꝑduxit ad mortẽ: Amortali
mortales nati. ex in mortalib mortales
facti. Ab adam om̃s homines mortales:
Iħc autẽ filius dĩ. uerbũ dĩ ꝑ qđ facta sunt
omã. unicus ȩqualis patri. mortalis factus.
quia uerbu caro factũ est. & habitauit in
nobis. Ergo mortẽ suscȩpit. & mortẽ suspen¬
dit in cruce. & de ipsa morte liberantur
mortales. Quod infigura factũ est apud an¬
tiquos. Commemorat illud dñs. Et sicut
to. ita exaltari oportet filium hominis:¬
ut omnis qui credit in eum non pereat.
sed habeat uitam aeternã. Magnũ sacra¬
mentũ. & qui legerunt nouerunt. Deinde
audiant uel qui non legerunt. uel qͥ forte
lectum siue auditũ obliti sunt. Prosterne¬
batur in heremo popłs isrł morsib serpen¬
tium.fiebat magna strages multoꝵ mortuoꝵ
Plaga eñi dĩ erat corripientis & flagellantis.

Expanded text:
persuadendi versutiam. Non consentires, npersuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortales: Jesus autem Filius Dei, Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, unicus aequalis Patrquia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: Et sicut, mo, ita exaltari oportet Filium hominisqui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis,
Abbreviated transcription (Latin):
unum : audiant illũ dicentẽ. Nolite uos fa¬
cere multos. Ego plantaui. appollo rigauit.
sed ds̃ in crementum dedit. Sed neq qui plan¬
cat est aliquid neq quirigat. sed qui incre¬
mentũ dat ds̃. Illi dicebant. ego sum pauli.
nuno estote. unum estote. unus estote. Ne¬
mo ascendit in cęlum. nisi qui de celo descen¬
dit. Eece uolumiis esse cui dicebant paulo.
Et ille. Nolo sitis pauli. sed eius estote cuius
uobiscũ paulus. Descendit enim & mortuu s
est. & ipsa morte liberauit amorte. Morte
occisus mortẽ occidit. Et nostis fr̃s. quia
mors ista ꝑ diaboli inuidiam intrauit in
mundũ. ds mortẽ non fecit scriptura loqͥt᷑.
nec letatur in quit in ꝑditione uiuoꝵ. Crea¬
uit enim ut e̾ent omã. Sed quid ibi ait:
nuidia autẽ diaboli mors introiuit in orbe
terrarũ. Ad mortẽ a diabolo ꝓpinatam
non ueniret homo ui adductus. non enĩ
cogendi potentiã diaboluis habebat: sed

Expanded text:
unum: audiant illum dicentem, Nolite vos faunum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, us ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit nos a morte: morte occisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli invidiam intravit in mundum. Deus mortem non fecit, Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, in perditione vivorum: creavit enim ut essent omnia . Sed quid ibi ait? Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uox est sp̃s. Sonat sermo diuinus. uox est
sp̃s. Uocem cius audis. et nescis unde
ueniat : & quo uadat. Sed si nasceris et
tu de spũ. hoc eris ut ille qui non est natꝰ
adhuc de spũ: non sciat de te unde uenias
& quo uadas. Hoc enim ait secutus. Sic est
om̃is. qui natus est ex spũ. Respondit nicho¬
demus. & dixit ei. Quomodo possunt hȩc
fieri : Et reuera carnaliter in telligebat.
In illo fiebat quod dixerat dñis. Uoc̃ẽ sp̃s au¬
diebat. et nesciebat unde uenerat. Si autẽ xp̃i.
hoc dixit ec̃ om̃s nos. Ideo inpsalmis aliquan¬
do plures cantant. ut ostendatur quia de plu¬
rib fit unus. Aliqͦndo unꝰ cantat. ut ostendat᷑
quid fiat deplurib Propterea unus sanabat᷑
in illa piscina. & quis quis alius descendebat.
non sanabatur. Ergo iste unus commendat
unitatẽ ȩccłȩ. Uȩ illis qui oderunt unitatẽ.
& partes sibi faciunt in hominib Audiant
illũ. qui uolebat eos facere unum in uno ad

Expanded text:
vox est spiritus. Sonat sermo divinus, vox est vox est spiritus. Sonat sermo divinus, vox est spiritus. Vocem ejus audis, et nescis, unde veniat et quo vadat. Si nasceris et tu de spiritu, hoc eris ut ille. Qui non est natus adhuc de spiritu, nescit de te, unde venias et quo vadas; hoc enim ait secutus: Sic est et omnis qui natus est ex Spiritu. 6. Respondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Et revera carnaliter, non intelligebat. In illo fiebat quod dixerat Dominus, vocem Spiritus audiebat, et nesciebat unde venerat et quo ibat. hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad
Abbreviated transcription (Latin):
dire in uiscera matris suę: Ex aqua et
spũ oportet ut nascamur ꝓpter regnũ
đi. Si ꝓpter hereditatẽ patris hominis
temporałe nascitur. nascatur ex uiscerib
matris carnalis. si ꝓpter hereditatẽ pa¬
tris di sempiternã. nascatur ex uiscerib
ȩccłȩ. Generat ꝑ uxorẽ filiũ pater mori¬
turus successurũ. generat ds̃ de ȩccła na
tos non successuros sed secũ mansuros. Et
sequitur. Qđ natũ ẽ de carne. caro est.
& quod natum est ex sp̃ũ. sp̃s est. Spiri¬
tualiter ergo nascimur. & inspũ nascim᷑
uerbo & sacramento Ad est sp̃s. ut nasca¬
mur. Sp̃s inuisibiliter ad est unde nasce¬
ris. quia & tu inuisibiliter nasceris. Seqͥt᷑
enim & dicit. Non mireris quia dixi
tibi. oportet uosnasci denuo: Sp̃s ubi
uult spirat. & uocem eius audis. & nescis
unde ueniat & quo uadat. Nemo uid&
spm̃. & quomodo audimus uocẽ sp̃s : So¬
nat psalmus. uox est sp̃s. Sonat eugł̃m.

Expanded text:
dire in viscera matris suae? ex aqua et dire in viscera matris suae? ex aqua et Spiritu oportet ut nascatur propter regnum Dei. Si propter haereditatem patris hominis temporalem nascitur, nascatur ex visceribus matris carnalis: si propter haereditatem patris Dei sempiternam, nascatur ex visceribus Ecclesiae. Generat per uxorem filium pater moriturus successurum: generat Deus de Ecclesia filios non successuros, sed secum mansuros, Et sequitur: Quod natum est de carne, caro est: et quod natum est de Spiritu, spiritus est. Spiritualiter ergo nascimur, et in spiritu nascimur verbo et sacramento. Adest Spiritus, ut nascamur: Spiritus invisibiliter adest unde nasceris, quia et tu invisibiliter nasceris. Sequitur enim, et dicit: Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed nescis undspiritum; quomodo audimus vocem spiritus? Sonat psalmus, vox est spiritus. Sonat Evangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓbauit. Nescio quid uidit in lusu: Il¬
lusionem uidit in illo lusu. anim aduertit
serui suꝑbiam. displicuit illi. eiecit
foras. Nati de ancillis imꝓbi mittuntur
foras. & natus de libera mit tit᷑ foraᷤᷤ esau.
Nemo ergo pręsumat quia de bonis nascit᷑.
ergo fr̃s dixerim. melius ẽ ab hominib
sua quęrentib & mundũ diligentibus
quos significat nomen ancillȩ baptizari.
mittendus. quamuis natꝰ de libera. Haec
fr̃s tenete. non uos palpamus: nulla spes
urã in nobis sit. Nec nobis blandimur
nec uobis. unusquisq suã sarcinã portat.
Nrm̃ ẽ dicere. ne male iudicemur: urm
est audire & corde audire. ne exigamuᷤ
quod damus. immo quando exigitur
lucrũ inueniat᷑ non detrimentũ. Dicit
dñs nichodemo. et exponit ei. Am ain
dico tibi. nisi quisrenatus fuerit ex aqua
& spũ. non potest introire in regnũ đi.
Tu in quit carnalem generationẽ in telli¬
gis cum dicis. Ilum quid potest homo re¬

Expanded text:
improbavit. Nescio quid vidit in lusu: ilimprobavit. Nescio quid vidit in lusu: illusionem vidit in illo lusu, animadvertit servi superbiam; displicuit illi, ejecit foras. Nati de ancillis improbi mittuntur foras, et natus de libera mittitur foras Esau. Nemo ergo praesumat quia de bonis nascitur,ergo, fratres, dixerim: melius est ab hominibus sua quaerentibus et mundum diligentibus, quod significat nomen ancillae, baptizari mittendus, quamvis natus ex libera. Haec, fratres, tenete. Non vos palpamus, nulla spes vestra in nobis sit: nec nobis blandimur, nec vobis; unusquisque suam sarcinam portat. Nostrum est dicere, ne male judicemur: vestrum est audire, et corde audire, ne exigatur quod damus; imo quando exigitur, lucrum inveniatur, non detrimentum. 5. Dicit Dominus Nicodemo, et exponit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Tu, inquit, carnalem generationem intelligis, cum dicis, Numquid potest homo re
Abbreviated transcription (Latin):
um matris. Mater enim eius magis sara
quam agar. Illius uterus ac commodatus.
illius uoluntas accessit. Non faceret abra¬
ham quod sara nollet. Magis ergo ille
do suꝑb quia deludendo. quid ait sara:
Cice ancilła & filium eius. non enĩ heres erit
filius ancillę cũ filio meo isa ac. Non ergo
ilłu uiscera ancillȩ eiccerunt fora ᷤ. sed cer¬
uix seruilis. Et si liber suꝑb sit seruus ẽ:
& quod peius est malȩ dominȩ ipsiuꝰ suꝑ¬
biȩ. Itaq fr̃s mei respondete homini non
posse rursus nasci hominẽ. respondete
securi non posse rursus nasci hominem:
Quic quid iterum fit inlusio est. quic quid
iterum fit lusus est. Ismahel ludit. foras
mittatur. Anim aduertit enĩ eossara lu¬
dentes ait scriptura. & dixit abrahe fice
ancilła & filium eiꝰ Displicuit sarȩ lusus
Epueroꝵ. Aliquid nouu uidit pueros
ludere. Nonne optant hoc quȩ filios habent.
uidere ludentes filios suos: Uidit illa. &

Expanded text:
um matris; mater enim ejus magis Sara um matris; mater enim ejus magis Sara quam Agar. Illius uterus accommodatus, illius voluntas accessit; non faceret Abraham quod Sara nollet: magis ergo ille superbus ludendo, quia deludendo; quid ait Sara? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Non ergo illum viscera ancillae ejecerunt foras, sed cervix servilis. Et si liber superbus sit, servus est; et quod pejus est, malae dominae, ipsius superbiae. Itaque, fratres mei, respondete homini non posse rursus nasci hominem; respondete securi non posse rursus nasci hominem. Quidquid iterum fit, illusio est; quidquid iterum fit, lusus est. Ismael ludit, foras mittatur. Animadvertit enim eos Sara ludentes, ait Scriptura, et dixit Abrahae, Ejice ancillam et filium ejus. Displicuit Sarae lusus puerorum; aliquid novum vidit pueros ludere. Nonne optant hoc quae filios habent, videre ludentes filios suos? Vidit illa, et
Abbreviated transcription (Latin):
carnem eius & sanguinẽ accipiunt. non¬
dum se illis credidit iħc. Quid faciant ut
se illis credat iħc: Renascantur ex aqua
Concepti sunt : edantur in lucem. Habent
ubera quib nutriantur. non timeant ne¬
renati suffocentur. ab uberib maternis non
recedant. Nullus potest redire in matris
uiscera. & iterũ nasci. Sed de ancilla nescio
quis natus est. Numquid tunc quia nati
sunt de ancillis redierunt in uterũ libera¬
rum ut denuo nascerent᷑: Semen abrahȩ
& in ismahel. Et ut posset abrahã facere
filiũ de ancilla: uxor auctor fuit. Natus
est ex semine uiri. & non utero sed solo
placito uxoris. Num qͥd quia non dean¬
cilla. ideo ex heredatꝰ: Si ꝓpterca exhere¬
datus quia de ancilla natus. nulli ancilla¬
rum filii admitterentur ad hereditatem.
Filii iacob admissi sunt adhereditatẽ. isma¬
hel autẽ non quia ex ancilla natus ex he¬
redatus. sed quia suꝑb matri. suꝑb infili¬

Expanded text:
carnem ejus et sanguinem accipiunt, noncarnem ejus et sanguinem accipiunt, nondum se illis credidit Jesus. Quid faciant, ut se illis credat Jesus? Renascantur ex aqua Concepti sunt, edantur in lucem: habent ubera quibus nutriantur, non timeant nenati suffocentur, ab uberibus maternis non recedant. 4. Nullus potest homo redire in matris viscera, et iterum nasci. Sed de ancilla nescio quis natus est? Numquid tunc qui nati sunt de ancillis, redierunt in uterum liberarum, ut denuo nascerentur? Semen Abraham et in Ismael; et ut posset Abraham facere filium de ancilla, uxor auctor fuit. Natus est ex semine viri, et non utero, sed solo placito uxoris . Numquid quia de ancilla, ideo exhaeredatus? Si propterea exhaeredatus quia de ancilla natus est, nulli ancillarum filii admitterentur ad haereditatem. Filii Jacob admissi sunt ad haereditatem: Ismael autem, non quia ex ancilla natus, exhaeredatus, sed quia superbus matri, superbus in fili
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uidebat. uident homineᷤᷤ & excȩcantur:
Cõpletũ est in gentib qđ ꝓmissũ ẽ uni. et se¬
parant a communione gentiũ. qui & qđ
impletũ ẽ uidere nolunt. Sed quid illis ꝓd¬
est quia uidere nolunt: Uident. uelint
nolint. Aꝑta ueritas clausos oculoᷤᷤ ferit.
Responsũ ẽ nichodemo. quia ex eis erat qui
crediderant in iħm: & ipse iħe non se crede¬
bat eis. Quibusda enim non se credebat.
cũ iam in ilłu credidissent. Sic habes scrip¬
tum: multi crediderunt in nomine eiꝰ uiden¬
tes signa quȩ faciebat. ipse autem iħe non
credebat semet ipsum illis. Non enim opus
habebat ut quisquã ei testimoniũ ꝑhiber&
de homine. ipse enim sciebat quid c̾et in
homine. Ecce iam illi credebant in iħm.
& ipse iħc non se credebat eis. Quare: Qa
nondum erant renati ex aqua & spũ
Unde hortatisumus & hortamur fr̃s nrõs
cathecuminos. Si enim in terroges eos
iã crediderunt in iħm Ded quia non dum

Expanded text:
dum videbat: vident homines, et excaecantur. dum videbat: vident homines, et excaecantur. Completum est in gentibus quod promissum est uni: et separantur a communione gentium, qui et quod impletum est videre nolunt. Sed quid illis prodest quia videre nolunt? Vident, velint nolint; aperta veritas et clausos oculos ferit. 3. Responsum est Nicodemo, qui ex eis erat qui crediderant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quibusdam enim non se credebat, cum jam in illum credidissent. Sic habes scriptum: « Multi crediderunt in nomine ejus, videntes signa quae faciebat. Ipse autem Jesus non credebat semetipsum illis. Non enim opus habebat ut quisquam testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine » . Ecce jam illi credebant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quare? Quia nondum erant renati ex aqua et Spiritu. Inde hortati sumus, et hortamur fratres nostros catechumenos. Si enim interroges eos, jam crediderunt in Jesum: sed quia nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : amputata sunt om̃ã. si meministis ꝗͦ
uob disputata sunt de trib patrib nr̃is.
quoꝵ ds̃ dici uoluit non quia soli erant.
sed quia in solis expleta est integritas signifi .xu.¬
candi populi futuri. Inuenimus tamen na¬
tũ de ancilla exheredatũ. natũ de libera he¬
redem. Rursũ inuenimus natũ de libera
ex heredatũ. natũ de ancilla heredem. Natꝰ
de ancilla ex heredatꝰ ismahel: natus de libera
heres isa ac̾. Natus de libera ex heredatus esaũ.
nati de ancillis heredes filii iacob. In illis itaq
trib patribus omis futuri populi figura per¬
fecta ẽ. Nec in merito ds̃ in quit. ego sum
ds̃ abraħia & dsisaac & ds̃ iacob: hoc michi
in quit nomen est in ęternũ. magis memine¬
rimus quid ꝓmissũ sit ipsi abrahȩ: Hoc enĩ
ꝓmissũ ẽ isaac. hoc ꝓmissũ ẽ iacob Quid
inuenimꝰ: Et in semine tuo benedicentur
oms gentes. Credit tunc unus quod non¬

Expanded text:
est; amputata sunt omnia, si meministis, quae est; amputata sunt omnia, si meministis, quae vobis disputata sunt de tribus patribus nostris, quorum Deus dici voluit, non quia soli erant, sed quia in solis expleta est integritas significandi populi futuri. Invenimus enim natum de ancilla exhaeredatum, natum de libera haeredem: rursum invenimus natum de libera exhaeredatum, natum de ancilla haeredem. Natus de ancilla exhaeredatus Ismael , natus de libera haeres Isaac ; natus de libera exhaeredatus Esau , nati de ancillis haeredes filii Jacob . In illis itaque tribus patribus, omnis futuri populi figura perspecta est: nec immerito Deus inquit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc mihi, inquit, nomen est in aeternum . Magis meminerimus quid promissum sit ipsi Abrahae: hoc enim promissum est Isaac, hoc promissum est et Jacob. Quid invenimus? In semine tuo benedicentur omnes gentes . Credidit tunc unus quod non
Abbreviated transcription (Latin):
tationes diuersaᷤ diuidit. nonne & quod
cȩperat fundit: Meminit autẽ caritas
ur̃a dominico prȩterito quantũ dñs ad¬
iuuare dignatus ẽ. disseruisse nos de spiri¬
ta sunt: in xp̃i nomine adiuuantib ora¬
tionib uris impleamus. Regeneratio
sp̃ualis una ẽ. sicut regeneratio carna¬
lis una est. Et quod nichodemus dñõ
ait. uerũ dixit: quia non potest homo cũ
sit senex redire rursus in uterum matris
suę & nasci. Ille quidẽ dixit. quia homo
cum sit senex hoc non potest. quasi & si in¬
fans ẽet poss&. Om̃ino enĩ non potest siue
recens ab utero siue annosa iã ȩtate redire
rursus in materna uiscera & nasci. Sed sicut
ad natiuitatẽ carnałe ualent muliebria ui¬
scera adsemel pariendu. sic adnatiuitatẽ spiri¬
tuałẽ ualent uiscera ȩccłȩ. ut semel quisq
baptizetur. ꝓpterea ne quis forte dicat. sed
iste in heresi natus ẽ. & iste inscimate natꝰ

Expanded text:
tationes diversas dividit, nonne et quod tationes diversas dividit, nonne et quod ceperat fundit? Meminit autem Charitas vestra Dominico praeterito, quantum Dominus adjuvare dignatus est, disseruisse nos de spirita sunt, in Christi nomine adjuvantibus orationibus vestris impleamus. 2. Regeneratio spiritualis una est, sicut generatio carnalis una est. Et quod Nicodemus Domino ait, verum dixit, quia non potest homo cum sit senex, redire rursum in uterum matris suae, et nasci. Ille quidem dixit, quia homo cum sit senex, hoc non potest, quasi, et si infans esset, posset. Omnino enim non potest, sive recens ab utero, sive annosa jam aetate, redire rursum in materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent muliebria viscera ad semel pariendum; sic ad nativitatem spiritualem valent viscera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. Propterea ne quis forte dicat, Sed iste in haeresi natus est, et iste in schismate natus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i: Quid sit gestũ nescio. tamen qui a
tradunt nr̃i quia ipsi se pręcipitauerunt.
& potestates in famauerunt : recordemur
consuetudinẽ potestatũ romanoꝵ. & uideam
cui credendũ sit. Dicunt nr̃i illos se prę¬
cipitasse. Si non sunt ipsi discipuli ipsoꝵ
qui se modo desaxis nullo ꝑsequente prȩci¬
pitant. non credamꝰ. Quid mirũ si fecert̃
illi quod solent: Nã potestates romanȩ
nũqua talib suppliciis usȩ sunt: Non eñi
non poterant occidere aꝑte. Sed illi qui
se uoluerunt coli mortuos. famosiorẽ mor¬
tẽ non inuenerunt. Postremo quicquid
illud ẽ.: non noui. Et si passa es opars dona
asara passa es agar. redi ad dominã tuam:
Locus quiđe necessarius aliquanto diutiuᷤ
nos tenuit. ut totum textũ euangelicȩ lec¬
tionis exponere minime ualeremus. Nunc
ergo tota intentio cordis ad euangłm re
feratur. nemo aliunde cogitet. Si enim
qui totus ad est uix capit. qui se ꝑ cogi¬

Expanded text:
nostri? Quid gestum sit nescio. Tamen quid nostri? Quid gestum sit nescio. Tamen quid tradunt nostri? Quia ipsi se praecipitaverunt, et poteconsuetudinem potestatum Romanarum, et videamus cui credendum sit. Dicunt nostri illos se praecipitasse: si non sunt ipsi discipuli ipsorum qui se modo de saxis nullo persequente praecipitant, non credamus: quid mirum, si fecerunt illi quod solent? Nam potestates Romanae nunquam talibus suppliciis usae sunt. Num enim non poterant occidere aperte? Sed illi qui se mortuos coli voluerunt, famosiorem mortem non invenerunt. Postremo quidquid illud est, non novi. Et si passa es, o pars Donaa Sara passa es Agar; redi ad dominam tuam. Locus quidem necessarius aliquanto diutius nos tenuit, ut textum totum evangelicae lectionis exponere minime valeergo tota intentio cordis ad Evangelium feratur, nemo aliunde cogitet. Si enim qui totus adest, vix capit; qui se per cogi
Abbreviated transcription (Latin):
tantã głam dedit ut decretũ mit ter& per
regnũ suũ. qui cũq dixerit blasphemiam
in đm sidrae. misac. et abdenago in interitũ
erunt & domus eoꝵ in ꝑditionẽ. quomo do
isti reges moueant᷑ qͥ non tres pueros ad ten¬
dunt liberatos de flãma sed se ipsos libera¬
tos de gehenna. quando uident xp̃m̃ a qͦ
liberati sunt exsufflari in xp̃ianis. quando
audiunt dici xpiano dic te non e̾e xpianũ
talia facere uolunt. & saltem talia pati no¬
lunt: Nã uidete qualia faciunt. & qualia
patiuntur. Occidunt animas. affliguntur
in corpore. Dempiternas faciunt. & tempora¬
les se ꝑpeti conquirunt᷑. D tamen quaᷤ pa¬
tiuntur. ꝓferunt nobis nescio quos in ꝑsecutio¬
ne suos martyres. Ecce masculus de petra
p̃cipitatꝰ est: ecce donatus bagaiensis in
puteũ missus est. Quando potestateᷤ roma¬
nȩ talia supplicia decreuerunt. ut p̃cipita
rentur homines: Quid autẽ respondent

Expanded text:
tantam gloriam dedit, ut decretum mitteret per tantam gloriam dedit, ut decretum mitteret per regnum suum, Quicumque dixerint blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago, in interitum erunt, et domus eorum in perditionem: quomodo isti reges non moveantur, qui non tres pueros attendunt liberatos de flamma, sed seipsos liberatos de gehenna, quando vident Christum, a quo liberati sunt, exsufflari in Christianis, quando audiunt dici christiano, Dic te non esse christianum? Talia facere volunt, et saltem talia pati nolunt. 15. Nam videte qualia faciunt, et qualia patiuntur. Occidunt animas, affliguntur in corpore: sempiternas mortes faciunt, et temporales se perpeti conqueruntur. Et tamen quas patiuntur? Proferunt nobis nescio quos in persecutione suos martyres. Ecce Marculus de petra praecipitatus est: ecce Donatus Bagaiensis in puteum missus est. Quando potestates Romanae talia suprentur homines? Quid autem respondent