comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝑatã .i damasco lispensatoris
irahe filio. Hec aña in oĩ syria
cenuit pͥncipatũ. Nec dũ eĩ flo¬
rlinit ibi. antiochia. laolicia. et
apamia qͣs urbes post alexandrũ
onstructas ẽẽ cognoscimꝰ. H est
simascus ꝙ̃ abrahã futurũ sibi
heredẽ dixerat. añꝙͣ filiꝰ ẽẽt illi¬

Expanded text:
 Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus, quem Abraham futurum sibi haeredem dixerat, an
Abbreviated transcription (Latin):
aliasq urbes in ora maritima
cõcliderũt. ip̃i thebas in boetia
cluce cathino. ip̃i postrcmo in
ultima orb̾ loca tendentes ĩ oce¬
mo construxerũt: eamq lĩgua
sua gades noĩauerut. Nã mos
erat antiqꝰ fenicũ gentis mul¬
tos simł mercandi cã a douio ꝓ¬
ficisci. et cũ incolaꝵ amnios cõ¬
mertõ rerũ hus añ icoguitaꝵ
sibi conciliassẽt. locti q̃ condeuhi

Expanded text:
aliasque urbes in ora maritima aliasque urbes in ora maritima condiderunt. 29. Ipsi Thebas in Boeotia, duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes, urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis, multos simul, mercandi causa, a domo proficisci, et cum incolarum animos, commercio rerum iis ante incognitarum, sibi conciliassent, loca, quae condendis
Abbreviated transcription (Latin):
regio que cͥca eam fuit nom̃ acce¬
pit: sennacherib rex assirioꝵ
constiuxit. uacauitq samaria
id est custocdiam: qr qͣndo isrł
tnͣstulit in medos: ibi custodes
constituit. Hanc obsiclione cap¬
tã antiochꝰ solo coeqͣuit. Quam
postea herodes a finidam̃tis ins¬
taurans in honorẽ augusti au¬
gustam. id est sabasten greco
finone uocauit. Ibi sepulti st̃
heliseus et abdias ꝓphe. & quo
maior int̾ uatos mulieꝵ ũ fu¬
it baptista iohẽs ¶Ciberiaden
u̾o. herodes alius in uidea tibe
rius noĩe cesaris condidit.
Tnus urbs fenicũ. condita a
fenicib fuit. Hec ẽ ciuitas ex
qͣ aurũ regi salomoni defereba¬
tur: in qua optima purpura
tingit᷑. Uñ et tiria cłr nobilis
purpura ¶Fenices a rubro ꝓ¬
fecti: mari sidonem urbẽ opu¬
lentissimã condiderũt ꝙͣ apis¬
cium copia sidon appellauerũt
Nam piscem fenices sidon uo¬
cant. Ipĩ etiam tirũ in sicia. ip̃i
uticam in affrica ippone leptĩ

Expanded text:
regio quae circa eam fuit nomen acceregio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit vocavitque Samariam, id est custodiam, quia, quando Israel transtulit in Medos, ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est Sebastiam Graeco sermone, vocavit. Ibi siti sunt Heliseus et Abdias Prophetae, et, quo maior inter natos mulierum non fuit, Baptista Iohannes. Tiberiadem vero Herodes alius in Iudaea in nomine Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civiqua aurum regi Salomoni deferebatur, in qua optima purpura tingitur. Unde et Tyria dicitur nobilis purpura. 28. Phoenices a Rubro profecti mari, Sidonem urbem opulentissimam condiderunt; quam, a piscium copia, Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices sidon vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria; ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim,
Abbreviated transcription (Latin):
clie ꝑmanet. ¶Sichem samarie
urbem que latine et grete sichi¬
ma uocatur: edificauit emor
condiderũt iebusei: q̃ pͥꝰ uocabu¬
tur liͥza. S postꝙͣ dormiẽs ibi
iacob uidit scalam inuitente
et porta celi. hac ex cã nomen
accepit bethel id est domꝰ dei
Qñ aũt ibi a ieroboam uituli
aurei fabricati st̃: uocata ẽ be¬
thauen. id est domꝰ idoli q̃ ante
uocabat᷑ dĩ. ¶Bethleem iuda
ciuitas ld̃. que mũdi geuit sal¬
uatorem: a iebuseis condita f¬
tur et uocata pͥmũ effrata. Qñ
aũt iacob pecora sua pauit: cid̾
loco bethleem nom̃ qͦdam uati¬
cinio futuri imposuit. qd domus
panis int̾pretat᷑: ꝓpt̾ eũ panem
qui ibi de celo descendit. ¶Ebrõ
ciuitas iudee qͤ ꝯdam noĩabatur
arbe cõdita est a gigantibꝰ ante
septem annos ꝙͣ. ab eis tapnis
urbs egypti cond̾et᷑. Ip̃ est arbe
a nim̾o ita uocata ꝙ iͥ tres pa¬
triarche sepulti st̃ ⁊ qͣrtus adũ.
Ip̃a est mambre: uocatu ex uno
amico abrae. Samaria aqͣ oĩs

Expanded text:
permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor,condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Iacob vidit scalam innitentem est et porta caeli,' hac ex causa nomen accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas David, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de caelo descendit. Chebron civitas Iudaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. Samariam, a qua omnis
Abbreviated transcription (Latin):
lanais proles ꝑsius edificauit
de qua cuutate fuit paulꝰ apłs
lim etiam locus aliꝰ indie tarsꝯ
uocatur. ¶Seleuciam isaurie.
condilit seleucus qͥ et antiochi¬
am. ¶ Ilus aũt apollinis filius
in frigia iliũ condidit. ¶Am̃a¬
nues: effessũ in asia construxe¬
rit. q̃ honero pocte prĩa extitit
ũ uocata sinirna qd̾ eiꝰ cãpos
amrꝰ flumꝰ int̾secat. ¶ Diosco¬
ram colcor urbẽ. amphitꝰ i cir¬
sus aurige castoris et pollucis
fubricauert. ex eoꝵ noĩe eã cog¬
nominãtes. Nam caster ⁊ pos¬
icl omeclia. a nichomedo
lege bithune edificutu ẽ. ¶Si

Expanded text:
Danaes proles Perseus aedificavit. De qua civitate fuit Paulus apostolus: dam etiam locus Indiae Tharsis vocatur. 38. Seleuciam Isauriae condidit Seleucus, qui et Antiochiam. Ilus autem Apollinis filius in Phrygia Ilium condidit. Amazones Ephesum in Asia construxexit, quae Homero poetae patria extitit; et vocata Smyrna quod eius campos Ermus fluvius secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor et PolNicomedia a Nicomedo rege Bithyniae aedificata est. Bi
Abbreviated transcription (Latin):
nũcupata ex noĩe chesloii qͥ fu¬
is nepos cham: et filiꝰ mesraimi
Dor urbs fuit qͦndũ potentissi
na uersa uice stratonis turris.
pstea ab herode rege idee ĩ ho¬
uorez cesaris augusti cesarea nũ¬
aipaita in qͣ cornelii domũ. xp̃i ui
An eccłia & phihippi ediculas et
igla adhuc retinet: cuiꝰ belue
e eminẽcior clefantis fut. ¶ hie¬
rico ab iebuseis condita tracdit᷑.
a qͥbꝰ et nom̃ traxisse ꝑhibetur.
Hinc sb̾uertit ih̾us. Postqua
instruxit alia: ozam de bechel ⁊

Expanded text:
nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham, et filius Mesraim. 18. Dor urbs fuit quondam potentissima, et, versa vice, Stratonis turris, postea ab Herode rege Judaeae in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Cornelii domum Christi vidit Ecclesia, et Philippi aediculas, et uc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Be
Abbreviated transcription (Latin):
bus conditarũ
urbium plerũq
tur: adeo ut ne
urb̾ quidem rome origo possit
cliligent̾ agnosci. Nam salustiꝰ
clicit urbem romam sicuti ego
accepi conclidere atq h̾itauere
ininit̃o troiam. Cumq his ab¬
te. Alii clñt ab euandro: scclłm
drus romane conditor arcis. a¬
lii a romulo.Ut. En curꝰ nata
auspiciis illa inclica roma. Si
igitur tante cuntatis certa ra¬
tõ nõ apparet: nil mirũ si ali¬
arũ opinione dubitatur. Uñ
nec historicos nec ꝯmentato¬
res uaria clicentes imꝑite con¬
dẽpnare debemꝰ: q antiqͥtas
ip̃a creauit ertorez. Sane qͣsd̾¬

Expanded text:
bus conditarum urbium plerumque tur, adeo ut ne urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicit: Urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere, atque habuere initio Troiani et cum his Ab»; alii dicunt ab Euandro, secundum drus, Romanae conditor arcis»; alii a Romulo, ut «en huius, nate, auspiciis illa inclita Roma». Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Vnde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperitiae condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem, e
Abbreviated transcription (Latin):
que cligna memorie domui.
milicieq mari. ac t̾re per ãnos
in ꝯm̃tariis acta st̃. ab amni¬
u̾sariis gestis annales noĩa
ti st̃. Int̾ hystoriam aũt et amiͣ¬
les hoc int̾est qd historia ẽ eoꝵ
rum annoꝵ st̃. quos etas nr̃a
no nouit. Uñ et salustiꝰ ex histo

Expanded text:
 digna memoriae domi militiaeque, mari ac terrae per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum eorum annorum quos aetas nostra non novit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ca lingu.a: latinc tnͣsformͣ¬
tõ dr. qui fit in uno uerro ꝓpter
metri necessitate et licencia
poetaꝵ. cuiꝰ sp̾os iste st̃. ¶ Pro¬
thesis. appositõ in pͥncipio uerbi
abscisio de pͥncipio dictonis. ut
tempno ꝓ ꝯtempno. ¶Sinco¬
pe abscisio de medio ut forsan.¬
ꝓ forsitan. ¶ apocope. abscisio de

Expanded text:
ca lingua, Latine Transformatio dicitur, qui fit in uno verbo propter metri necessitatem, et licentiam poetarum. Cujus species istae sunt. 2. Prothesis, appositio in principio verbi,abscissio de principio, ut temno pro contemno. Syncope, abscissio de medio, ut forsanforsitan'. Apocope abscisio de
Abbreviated transcription (Latin):
materias: ut ẽẽnt loca in qͥbus
expectantes insist̾e̾nt. q̃ ex noĩe
euis meniana.appellata st̃. Hec
it̃ solaria: que patent soli: pt
hec alii lapide alii inateria cliu̾¬
sa cclificare cũ porticib menia¬
na et foribꝰ et domibꝰ adiecerũt
¶Tabulata enĩ olĩ lignee domiꝰ
fiebint. inde nom̃ ꝑmanet ta¬
bulatoꝵ. ¶Apogeum est cõstiu¬
ctũ sb̾ t̾ris eclificiũ: qd̾ nos ãtru
uł speluncam clm̃s. ¶xenodo¬

Expanded text:
mmspectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. So
Abbreviated transcription (Latin):
lum clictũ ꝯmunione uescẽdi
Uñ et cenobiũ congregatõ. An¬
tiqͥ enim publice et in ꝯmuni¬
one uescebant᷑. nec ulliꝰ conui¬
uiũ singulare erat. ne ĩ occłto
delicie luxuria gignerẽt. ¶Cu¬
diniũ est cenacłm a tribꝰ lectuł
t̾es in loco ubi conuiuii appara¬
tus exponebatur: tres lectuli st¬
ti erant: in qͥb cliscũbentes e¬
tus uł accubitus dr: ex quo cõ¬
fectũ est. ut triduũ clic̾et᷑. ¶ Sel¬
la clicta eo qd nos occultat et ce¬
lat. Cubiculũ uero: qd ibi cuba¬
mꝰ. ibiq dormientes reqͥescamꝰ
Cubile uero: cubandi locus est.
Secesso: qd̾ sit locus secretꝰ .i. si
ne accessu. Diuersoriũ clictu: co
qd̾ ex cliuersis uiis: ibi ꝯuenit᷑
¶Hospiciũ sermo est grecus uͥ
qͥs ad tempus hospitali iure in¬
h̾itat. et iterũ inde transiens
migrat. Inde et metatũ qd mu¬
tutur unde legitur et castra me¬
metati st̃ ꝓmutauerũt. ¶Nõ
enĩ illic manet ex̾citꝰ s transit.
collega crassi in foro proescit z¬

Expanded text:
lum dictum a communione vescendi. Unde et coenobium, congregatio Antiquie enim publice et in commune vescebantur: nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. Cinium est coenaculum a tribus lectulis enim in loco ubi convivii apparatus exponebatur, 218 tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes ectus, vel accubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. 9. Cella dicta, quod nos occultet et celet. Cubiculum vero, quod eo cubemus, ibique dormientes requiescamus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est, sine accessu. 10. Diversorium dictum, eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est ubi quis ad tempus hospitali jure inhabitat, et iterum inde transiens migrat; inde et metatum, quia mutatur. Unde et legitur, et castra metati sunt, pro mutaverunt. Non enim illic permanet exercitus, sed collega Crassi in foro projecit
Abbreviated transcription (Latin):
homiines tanqͣ nudi et ier¬
mes. Nec ꝯͣ beluas presclia hu¬
berunt. nec receptucula fiugo¬
ris ⁊ caloris. nẽc i p̃iint se boĩes
ab homib satis erant tuti.d
dem uaturał sollercia spela
siluestrib q tegum̃tis. tugus¬
a sibi et casas uirgultis arũdi¬
cior ne his qͥ noce possent aditus
eẽt. Hec est origo oppidoꝵ. qa
qd opem darent idcuto oppidu
noĩata dixerũt. Oppidũ. lute
magnitudine ⁊ menib discre¬
pare a uico et castello ⁊ pago.
Ciuitates aũt: aut colouie an
municipia. aut iici aut castel¬
la. aut pagi appellant᷑. ¶Qui
ideoq urbes a ꝓpriis ciuibꝰ ꝯtli¬
te. ciuitates nõ colonie nũcupa¬
tur. ¶Colonia uͦ est. q̃ defec
indigenaꝵ nouis cultorib ad¬
implet̾. Uñ et colonia a cultua¬
gri dicta est. ¶ Municipiũ et
qd inanẽte statu ciuitatis ui
aliqd̃ minoris.nit mnaioris offt¬
cu a pͥncipe ĩpetrat. Dictũmu
qd tantũ munia io est tͥbur
debita uł munera reddat.
libales et famose cause ⁊ que

Expanded text:
homines tamquam nudi et inermes nec contra beluas praesidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti. Tandem naturali sollertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundiutior, ne his, qui nocere possent, aditus esset. Haec est origo oppidorum, quae quod opem darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepare a vico et castello et pago. Civitates autem aut coloniae, aut municipia, aut vici, aut castella, aut pagi appellantur. CiviIdeoque urbes a propriis civibus conditae civitates, non coloniae nuncupantur. Colonia vero est quae defectu indigenarum novis cultoribus adimpletur. Unde et colonia a cultu agri est dicta. Municipium est quod, manente statu civitatis, jus aliquod minoris aut majoris officii a principe impetrat. Dictum auquod tantum munia, id est, tributa debita vel munera reddant. Nam liberales et famosissimae causae, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
latiũ qd soli et auris pateat qͣł
fuit locus in quo dauid bethsa
lauantez aspexit et adamauit.
Cum ihrłm antiochus obsideret
Hutanꝰ pͥnceps iuideoꝵ reseraito
dinud sepulcho tria milia auri
talenta inde abstraxit: ex qͥbus
obsidionẽ relinq̃ret. atq ut fac¬
ti iniuidia demeret: fertur ex
reliqͣ pecumia instituisse pͥmꝰ x¬
nodochia. qͥbꝰ aduentũ susciperet
pauꝑũ et peregrinoꝵ. Uñ ⁊ uoca¬
błm sũpsit. Nam ex greco ĩ lati¬
tõ nũcupatur. ubi aũt egrotan¬

Expanded text:
quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus obsidionem relinqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum; unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latitio nuncupatur. Ubi autem aegrotan
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ¶Aula domus est hitacłm
ũ magna eclis est. s amplior et
qd̾ addantur eitres porticꝰ ext̾iꝰ
Alii atriũ. qͣi ab igne et ligno a¬
trũ clixerũt. Atrũ enĩ fit ex fu¬
uo. ¶Palaciũ a plante pͥnci¬
pe archaclum clictũ: in cuius
honore archades planteũ oppi¬
lũ construxerũt et regiã ĩ ip̃iꝰ
noĩe conclitam palaciũ uocaue¬
fertur. Cum enĩ rapte fuissẽt
a romanis sabine. Ex qͥbꝰ cũ unͣ
ante alias sp̾e nobił cũ magna
omĩũ ammiratõne rapet᷑ talmo¬
ni cluci eam oracło responsũ est
clari. Et qm̃ hee nupcie felicit
cesserunt: institutũ ẽ. ut ĩ o̾bus
nupcus talami nom̃ ite̾t᷑. Egyp

Expanded text:
t. Aula domus est regia sium magna edes sive amplior et d addantur ei tres porticus extrinsecus: alii atrium, quasi ab igne et ligno atrum dixerunt: atrum enim fit ex sumo. Palatium a Palante principe Archadum dictum, in cuius honore Archades palanteum oppidum confluxerunt et regiam in ipsius nomine conditam palatium vocavem, quia cum rapte fuissent a Romanis Sabine, ex quibus cum una ante alias specie nobilis, cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam, oraculo responsum est, dari: et quoniam he nuptie feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis Thal
Abbreviated transcription (Latin):
po cormpte ꝓpinna łr. Est ãt
ocus uixͣ balnea publica: uͥ post
uaciũ. a fame et siti reficiũtur¬
n eniꝰ groce: fam̃ significat. eo
õ ħ locus fam̃ tollat. ¶Taberne
sm uocabant᷑ eclicule plebeioꝵ
anue et simplices in uicis ⁊ axibꝰ
nõsp̃em: nom̃ tam̃ pͥstinũ reti¬
nent. ¶ Macellum clictũ: ꝙ ibi
uactant᷑ pecora que mercantibꝰ
dere uł em̾e solitũ est. sicut ꝙ̾ the¬
nautaꝵ emolimenta redclunt᷑
li enĩ uectigał eractor sedet et p̃¬
qũ reb impositurꝰ et uicẽ a merca¬

Expanded text:
nos corrupte popina dicitur. Est autem locus iuxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame et siti reficiuntura enim grece famem significat, eo quod hic locus famem tollat. Taberne olim vocabantur edicule plebeiorum parve et simplices, in vicis, axibus non speciem, nomen tamen pristinum retinent. Macellum dictum, quod ibi mactentur pecora, que mercantibus est: sicut et telnautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus et voce a merca
Abbreviated transcription (Latin):
urbs ip̃a menia st̃: ciuitas at
nõ sara s hitatores uocãt᷑. Tres
aũt societutes st̃: failiatũ
urbiũ genciũ. Ur̃bs uocata ab
orbe: qd antique cuntates in
orbe fielunt uł ab orbita ꝑte
aratri quo inuri designalu
cus aũt future ciuitatis sulco
clesignabat᷑. id est aratro.
tam uocet. Ideo aũt urbs ura
tũq redclentis. Urbs aũt ara¬
tro conlitur. aratro uertitrr
uñ oraciꝰ Impͥm̾etq mnuris
hostile aratrũ. ¶Oppictũ qͥda
ab oppositone muroꝵ clixetũt
alii ab opib recondenclis: eo ꝙ

Expanded text:
ivitas autem non saxa, sed habitatores vocantur. Tres autem sunt societates: familiarum, urbium, gentium. Urbs vocata ab orbe, quod antiquae civitates in orbe fiebant; vel ab urbo parte aratri, quo muri designabancus enim futurae civitatis sulco designabatur, id est aratro. tam vocet. » Ideo autem urbs arattumque reddentis. Urbs autem aratro conditur, aratro evertitur. Unde Horatius: Imprimeretque muris hostile aratrum. Oppidum quidam ab oppositione murorum dixerunt: alii ab opibus recondendis, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tũ clñt. ¶ Qͥntanie pars platee¬
est. quĩta est. qͣ carpentũ ꝓgre¬
di potest. ¶Sloace clicte ꝙ lus
ꝑcolantur aq̃. Has pͥmũ rome
fecisse tarqͥniũ p̾scũ. ut qͦciẽs
pluuiaꝵ mrundatõ exist̾et. per
eas aque exͣ ciuitate enuttent᷑:
ne marinus ꝑpetiusq tẽpestati¬
b planiciẽ uł fundam̃ta urbi¬
um striges aq̃ꝵ sb̃uert̾e̾t. Inbu¬
sb̾ his ambulant. Sũt porticus
hinc inde plateaꝵ. ¶ Forus est
er̾cendaꝵ litiũ locus a fando dic

Expanded text:
cunt. Quintana pars plateae quinta est, qua carpentum progredi potest. Cloacae dictae quod his percolantur aquae. Has primum Romae fecisse Tarquinium Priscum ut, quotiens pluviarum inundatio existeret, per eas aquae extra civitatem emitterentur, ne maximis perpetuisque tempestatibus planitiem vel fundamenta urbium strages aquarum subverteret. Imbosub his ambulant. Sunt enim portici hinc inde platearum. Forus est exercendarum litium locus a fando dic
Abbreviated transcription (Latin):
Itib eclificiũ qͣlis eit. apud cre¬
tam a dedalo factus uͥ fuit mi¬
notaurus inclusus. In qͦ si qͥs ĩ¬
troierit sine glom̾e lini exitũ¬
inuenire nõ ualz. Cuiꝰ eclificii
tonitruũ intus terribile auds
Intꝰ simulacra et monstific
figies in ꝑtes diu̾sas. transitis
in numen̾ ꝑ tenebras. et cetao
errore ingredienciũ fc̃a ita ut
de tenebris eius. M lucez euenite
lia. om̃s ita constructi ut chissol¬

Expanded text:
tibus aedificium, qualis est apud Cretibus aedificium, qualis est apud Cretam a Daedalo factus, ubi fuit Minotaurus inclusus, in quo si quis introierit, sine glominvenire non potest. Cuius edificii tonitruum intus terribile audiaintus simulacra et monstrifice effigies, in partes diversas transitus innumeri per tenebras, et cetera ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris eius ad lucem venire iYtalya; omnes ita constructi ut dissol
Abbreviated transcription (Latin):
locus. tñ apd̃ athenas locus e¬
rat. ubi cliscebatur philosop¬
hia. et sapiencie ex̾cebatur stu¬
dium. Nam gimuasiũ gre¬
ce uocatum. qd̾ latine ex̾ciciũ
cłr. Hoc est meditatõ. sicut
et balnea loca cursoꝵ ⁊ athleta¬
rũ gimnasia. eo qd illic om̃s
in sue aitis studiũ exercitẽtur
¶Capitoliũ rome uocatũ: eo
qd fuerit romane urb̃ ⁊ religio¬
nis capud sũmũ. Abii dũt eũ
tarqͥniꝰ pͥscus capitolii fu̾damẽ¬
ta rome aperiret in loco fũcla¬
menti capd̃ hoĩs litteris tuscis
notatũ inuenit. ⁊ proinde capi¬
toliũ appellauit. Arces st̃̾ urb̾
ꝑtes excelse atr muntte. Nã
quecũq tutissima urbiũ st̃ ab
arcendo hostez arces uocantur
Uñ et arcus. ⁊ arca. ¶Circum
romani clictũ putãt: a cretuitu
eqͦꝵ. eo qd̾ ibi equi circũ metas
dos scenicos contemplarẽt᷑.
amphitheatrũ rotũdũ est. the¬
atrũ u̾o ex medio amphiteatri
est semi circuli figurã hñs.¬
¶ Laberinthus est ꝑplexis parie¬

Expanded text:
locus. Ta men apud Athenas locus erat, ubi discebatur philosophia, et sapientiae exercebatur studium. Nam Gymnasium Graece vocatur, quod Latine exercitium dicitur, hoc est, meditatio. Sed et balnea et loca cursuum athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studium exeCapitolium Romae vocatum eo quod fuerit Romanae urbis et religionis caput summum. Alii aiunt, cum Tarquinius Priscus Capitolii fundamenta Romae aperiret, in loco fundamenti caput hominis litteris Tuscis notatum invenit, et proinde Capitolium appellavit. Arces sunt partes urbis excelsae atque munitae. Nam quaecumque tutissima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur. Unde et arcus et arca. Circum Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas dos scenicos contemplaretur. Amphitheatrum rotundum est: theatrum vero ex medio amphitheatri est, semicirculi figuram habens. Labyrinthus est perplexum parie
Abbreviated transcription (Latin):
pinne muroꝵ st̃̾ dicta: qd̃ ex
luis ꝓpugnat᷑. ¶ Pmurale u̾o
est qd sit pro munitone muri
¶Est enĩ murus ꝓximꝰ añ mu¬
rũ. ¶ Porta cłr. qd̾ potest uł
importari ł exportari ad. ꝓpͥe
rũ uocat᷑. sic̾ suꝑiꝰ dictũ est.¬
¶ Dicus ut predictũ est. ip̃e ħita¬
cones urb̃ st̃. uñ et iucinmi dicti.¬

Expanded text:
pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim murus proximus ante murum. Porta dicitur qua potest vel inportari vel exportari aliquid. rum vocatur, sicut superius dictum est. Vicus, ut praedictum est, ipsae habitationes urbis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes. Humilitatis ex xp̾̃o: deuoti¬
onis ex petro. Cantutis ex ih̾e. Obedic̃¬
cie de abraam. Paciencia de ysaac: to¬
lerancie de iacob. Castimonia de ioseph
Mansuetucliis de moyse. Constan¬
cie de iosire. Benignitatis de samuel.
Miẜicordie de dauid. abstinencie de sa¬
damel. Sic et cet̾a fcã pͥor quo labore
quo moderamme qͣ ue intentone ułꝯ
punctõne gerantur. uir sancto uutã¬
da considerat

Expanded text:
virtutes: humilitatis ex Christo, devotionis ex Petro, charitatis ex Joanne, obedientiae ex Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerantur, vir sanctus imitando considerat
Abbreviated transcription (Latin):
bus alt̾iꝰ effigiem uirtutis sumũt. Ta̾¬
ꝙͣ si y̾mago q̃l intendatur et de eiꝰ simi¬
litudine species picta formetur. Sic q
sit ad ymagine silis ille: qͥ ad siłitudi¬
tatur: qͣi excemplar aliꝙ intuetur. se¬
se q in illo qͣi in speculo ꝑspicit: ut adi¬
ciat ꝙ de ẽẽ uirtutis agnoscit. ¶ Nuiꝰ
enĩ se ip̃m homo: ex semet ip̃o ꝯsiderat
S clũ alt̾m intendit: id ꝙ minꝰ est lu
fcĩ st̃ iusticia operari: ħ indicat ꝙ scu¬
bitur. Faciamꝰ hominez ad ymagnẽ
et similitudine nram. Qͥa ꝑ ip̃i.
intelligendo: uitatur cliuinitatem
ad cuiꝰ fcus est sumlitudine. Iste er¬

Expanded text:
bus alterius effigiem virtutis sumunt, tanbus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similituditatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed dum alterum intendit, id quod minus est lumfacti sunt, justitiam operari. Hoc indicat, quod scribitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quia ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cu
Abbreviated transcription (Latin):
uiuiendũ. Repbi. ñt non attenclũt
documenta bonoꝵ: que nuitent᷑ ad bo¬
melius.: s ꝓponũt sibi exempla malo¬
rũ. quib ad suoꝵ moꝵ ꝑuersitatem
utantur in penis. Ob hanc utilitatem
scribuntur sc̃oꝵ nune et reparatõne s̃
ut spem facunt saluti humane ne qͥs¬
ꝙͣ post lapsũ penitendo desperet ueni
mali sint grauiora tormenta. Si emm
pła suffic̾e̾nt. At ꝯͣ clũ et nos deus: pre¬
ceptis suis admoneat: et uite scõꝵ bom
operis nob̾ ercempla ꝓponat. Nulla ẽ
imitaniur scõꝵ cligna: et deo placita fc̃a.
Et si apti fuiꝰ mnutari iniquos in malũ.
cur pigriaus inuitan iustos in bonũ. O
randus est deus ut urtutes qͣs scĩs p̃para¬
uit ad corona: nob̾ ad ꝓfectũ suit poĩte
nõ ad penã. ꝑficiant aũt ad ꝓfectũ nos
tutũ. Certe si ca pocius aduersati ꝙͣ imi¬
tati fuerimꝰ ad dampnatõne ur̃am e¬
rũt: qr ea legendo implere neglegimus
Multi iutam scõꝵ nitant̾. et de mori¬

Expanded text:
um. 2. Reprobi autem non attendunt documenta bonorum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversitatem utantur in pejus. 3. Ob hanc utilitatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis humanae, ne quisquam post lapsum 206 poenitendo desperet veniamali sint graviora tormenta. 6. Si epla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non artutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de mori
Abbreviated transcription (Latin):
scłariter iuuenciũ inuicem s succeclunt
uicia: ut clũ unũ abicrt: succedat aliud
¶Iuxta iohel ꝓph̾e: testimoniũ qui ait.
Residuum eruce comedit locustu et re¬
sicluũ locuste comedit bruchus: et residu¬
um bruci comedit rubigo ¶Proider¬
go ista sb̾uitõꝵ allegoria collegunt᷑. qͥa
sequitur exꝑgiscimũ ebrii et flete. ¶ Aa¬
liqũ utiłr peccatur in minimis uicus ut
maiora utilius caucantur ¶ Lege pau¬
lũ apłm minora ꝑmittente peccata: ne
maiora ꝑpetrentur. ¶ Ueracit̾ aut sa¬
uantur nicia: que uirtutib nõ iiciis
excluluntur. ¶ Quordam aũt quedã

Expanded text:
ium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia sequitur: Expergiscimini, ebrii, et flete. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majora perpetrentur. Veraciter autem sanantur vitia quae virtutibus, non vitiis, excluduntur. Quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
ne uitoꝵ suꝑantur incursu. sicq deinde in¬
tentõnẽ bonoꝵ operũ pdunt. sicut rex ba¬
bilonis in ocuł sedetchie pͥus filios ip̃iꝰ in¬
t̾fecit: et sic postea occulos eus euulsit.
¶Ac per hoc post multoꝵ opeꝵ consuetu¬
diuem et intereptonẽ bonoꝵ ꝑit qͦꝵdam
rõ: et sic gignũtur ex pcc̃is peccata: ut dũ
nõ euitantur parua incidantur in maxi¬
nus. et dũ deffenlũtur admissa nec la¬
mentuntur in flagitõ ad suꝑbiam itur
uñ fit ut duplicati sit crimĩs reꝰ.: qͥ admit¬
tat scelera per uolũ tatez et deffenclit ea
per contumacie tumor ẽ. sic uitõ uiciũ gig¬
nitur: sic iurtus uirtute concipitur. Er
uicio enĩ uiciũ gignitur. Sicut. dd̃. qͥ lũ

Expanded text:
ne, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum Sic gignuntur ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis; et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur . Unde fit ut duplicati sit criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. Sic vitium vitio gignitur, sicut virtus virtute concipitur. Ex vitio enim vitium
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑare clũ peccati legem ꝙͣ sibi desenuẽ¬
do uiciis ferit sũ molencia doloris resecare
nõ posse. perfecte renũciat uicio: qui occa¬
sionem euitat in ꝑpetrando pcr̃a. Nam
si uelis tantũdem nõ peccare: et data oc¬
casione peccaueris: tam̃ t̾ reus et iudex
es qui et comissa dapuas: et dampnata
ꝯmictis. Se aũt uidice reus est qui uicis
labi auctores. Nam si unũ uiciũ clist̾c¬
te uitetur et alia negligantur maiꝰ la¬
bor est. Non enĩ põt in unuis obfuatio¬
ne uirtutis fortiter ꝑdurare: cuiꝰ alia ui¬
cia dñatur in corde. Non nũꝙͣ homiez

Expanded text:
, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem judice reus est, qui vitia labi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6. N
Abbreviated transcription (Latin):
excoquũt: affirmãtq si ex bono u¬
no fex fu̾it: inclici spe .i. attam̃tũ
prebere. S et sarm̃tũ uue igte:
uino optimo tinctu. Postea ꝙͣ. sica¬
tare. aruernt: si exuras et ꝯteras.
idiecto glutine nitore inlici redd
negocio ꝓuenit. Naz et si glebam
silicis bone igne ex quoqͣs: et aceto
acerrimo sr̃fusa extingͣs: madefta
fũgia colore purpureũ reddes uͥe
am ꝯtriueris: usta erit. Om̃e at
calcis: admixtione corrũpũt᷑.
ferax sit una ex ciclaclibꝰ ĩ sula ms¬
loris noĩe. Est eĩ canclilũ: ñ utnĩt
eũ pictores ꝓpt̾ nimia pinguo¬

Expanded text:
firmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem Indici reddetnegotio provenit. Nam si et glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo 440 superfusam exstinguas, madefacta sfungia colorem purpureum reddit. Eam ubi contriveris, usta erit. Omne autcalcis admistione corrumpuntur. ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eo pictores propter nimiam pingu
Abbreviated transcription (Latin):
Riuint eĩ belue: et clrachones
obruũtur. qͦꝵ fusꝰ cruor t̾ra ĩficit
fitq pigm̃tũ qͥcqͥd solũ tinx̾it. Est
aut puluis: coloris rubͥ. ¶ Prassĩ
id ẽ certa uiricdis: et si ĩ aliqͥbꝰ t̾ris
ꝓmiscue gen̾et᷑: optima tñ ĩ libia
cirenẽsi. ¶ Crisocola colore prassi¬
no est clicta: qđ uena eiꝰ aurũ h̾e¬
re tracłr. Hec et ĩ armenia tracłr¬
sũ nascit᷑. S ex macedonia ꝓlubi

Expanded text:
Ruunt enim belluae, et dracones Ruunt enim belluae, et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tinxerit. Est autem pulvis coloris rubri. 9. Prasina, id est, creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. 438 10. Chrysocolla colore prasino est, dicta, quod vena ejus aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Mace
Abbreviated transcription (Latin):
Uase eĩ. iceto. Acerrimo ĩpleto. sar¬
menta amena ĩ eod̾ nasculo collo¬
cubis. Ac suꝑ sarmenta fabulas ͥ¬
hi semussimas pones cleinde uas
qiligentissime clautes. illiuesq
ne ad inde spurminis ereat. Post
dies at .xxͣx. uas aꝑit̾: et ex chistil¬
htde tubulaꝵ innata cerusa m̃ẽi¬
tur. Od̾ ablatũ et arefcm̃: teritur
atq it̾m accto. admixto ĩ pastelł
chuucłr et in sole siccat᷑. Has obser¬
uancia fil aminas ereas sarm̃tis sr̃¬
ponas. eruginẽ creant calcãciũ.x¬

Expanded text:
ase enim aceto acerrimo impleto sarmenta aminea in eodem vasculo collocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudes, illinesque, ne aliquid inde spiraminis exeat. Post dies autem XXX vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admisto in pastilis dividitur, et in sole siccatur. Hac observantia, si laminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ocra et ip̃a ĩ ĩsula rubͥ maris sto¬
pazon: gignit᷑. uͥ et sandarica. Eit
qͦ et ocra exustu rub̾ca molł no¬
uis luto circulutis. q̃ qͣnto mag in
cumino arserit: tanto melior fit.
Uenetũ ceruleũ tẽperare. pͥmũ a¬
lexanclria repperit. In italia ex are¬
ue pulu̾e et intri flore id̾ faciunt¬
S si cipariũ ĩ fornate adustũ huic
ꝑmixtioni addes uestoria siłitudo
ent. ¶Porporissũ. ex cretu argen¬
taria cũ purpuris parit̾ tingitur
lib q eũ colorẽ celeriꝰ lanis p̃cipu¬
ũ eẽ. tñ ald̾ qd̾. dbuc uaso rudibus
gesto eo ad clicta creta i iꝰ id̾. et
qͦciens: id fcm̃ est: eleuat᷑ bõĩtas
¶Preciosissime: purpure cã ẽ: qd̾
scino maxime ĩficit᷑. rubeaq. ¶ In¬
dicũ: in ĩlicis inueĩt᷑. calamis spn¬
ma adherẽte limo. Est aũt colo¬
ris cianei: mixturã purpure ceruli¬
q mirabilẽ reddens. Est alt̾m ge¬
is cornitinis innatãs ꝙͣ infegtores
ticios est. Fit aũt efuligine płibus

Expanded text:
a in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus gesto eo addita creta in ius idem, et quoties id factum est, elevatur bonitas pretiosissimae purpurae. Causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. 16. Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo. Est autem coloris cyanei, misturam purpurae, caerulique mirabilem reddens. Est alterum geis cortinis innatans, quam infectores titios est. Fit enim, et fuligine plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ inuentõ argẽtũ atq indicũ ꝓ¬
clit. Na uene eł cũ his hũt nature
societate. ¶Cipa ab insula cipro
uͥ płima reperitur. ¶ Sanclrica: ĩ
sula tubͥ maris topazo nascit᷑̾ color:
cumaliui ocore sulphurco. Inuc̃it᷑
aũt in aureis et in argẽteis metall
uirꝰ recolet: ꝙͣqͣm et cerusa. Si tor¬
reatur in fornace sandaricũ fucit.
Uñ et color est flãmeꝰ: qd̾ si torre¬
atur. eqͣ parte rub̾ca admixtu: sã¬
dicẽ reddit. ¶Arcenicũ: qd̾ latiui
ob colore auripigm̃tũ uocant. col
łr ponto ex aurana mat̾ia u̾etiã scã¬
daricũ optimũ ẽ: qd̾ ĩ aureũ colorẽ
tnͣsit. purũ et fusile gracili uenaꝵ
siłe ẽ. det̾iꝰ iudicutur. Est et et t̾ciũ
genꝰ squamosũ. qͦ miscetur aureꝰ

Expanded text:
rgentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. 12. Arsenicum, quod Latini ob colorem auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaracha. Optimum est quod in auri colorem transit, purum, et fissile, gracili venarum simile est, deterius judicatur. Est et tertium genus squa
Abbreviated transcription (Latin):
ceat obiectu suo exͣneos et adis
ꝓhibeat. ¶Uallũ est qd̾ moletr¬
rre erigitur: ut custoclia p̾te¬
cdat᷑. Dictũ at uallũ: a ualł. Nã
ualli fustes st̃ st̃ qͥbꝰ uallũ nui¬
nit᷑. & ualli dicti: qd̾ figãt᷑ ⁊ u
lant᷑. Int̾ualla spacia int̾ caps¬

Expanded text:
ceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter cap
Abbreviated transcription (Latin):
ul a fronte. Siue enĩ tetragonũ
siue exagonũ sit qͥ se cõspiciũt
ex pari erũt. Ałr enĩ structura
fc̃a cle formis ẽ. ¶ Darietinas di¬
cimꝰ: qͣi parietũ ruinas. Sũt eĩ
parietes stantes sũ tecto. ⁊ sñ
h̾itãtib. Angulꝰ qd̾ luos parie
tes ĩ unũ cõũgat. ¶Culmina
clicta st̃: ꝙ apd̾ antiqͦs tecta cł¬
mo tegebantur ut nũc rusti¬
ca. Hinc tecti sũmitas: culm̃
dr. Cam̾e st̃ culmina introrsũ
respiciẽcia: appellate a curuo.
Iet ornãt. q̃ et lacunana clñr.¬
resultant edesq lacͦq. Cuiꝰ cli¬
minutõ lacunar facit ut oraciꝰ.
cunar. Iñ fit. alia climinuto la¬
cimariu et ꝑ antisticon laq̃aꝵ¬

Expanded text:
vel a fronte. Sive enim tetragonum sive hexagonum sit, qui se conspiciunt ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. Parietinas dicimus quasi parietum ruinas: sunt enim parietes stantes sine tecto, sine habitantibus. Angulus, quod duos partes in unum coniungat. Culmina dicta sunt, quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rustica, hinc tecti summitas culmen dicitur. Camere sunt volumina introrsum respicientia, appellate a curvo. et exornant, que et lacunaria «resultant aedesque lacusque»; diminutio ‘lacunar’ facit, ut Horatius cunar»; inde fit alia diminutio, ‘lacunarium’ et per antistoechon ‘laq
Abbreviated transcription (Latin):
cepto ꝑ arcũ resplendeat. S
utrũ absidam uł absidẽ: clicere
lebemꝰ hoc uerbi genꝰ:. ambi¬
guũ qͥdam loctoꝵ existimãt.
¶Testudo est camera tẽpli ob¬
liqͣ. Nã in modũ testudinis ue¬
teres tẽploꝵ tecta faciebant:
q̃ id̾o sic fiebant. ut ymagine
Alii testudinẽ uolũt ẽẽ locũ in
pntẽ atrii: aduersũ ueniẽtibꝰ
¶Arcus licti: qd̃ sĩt .irta ꝯclusi¬
one curuati ip̃i et fornices.
¶Paumĩta originez oꝑis apud
grecos hñt: elaborata arte pic¬
ture. ¶Li tostrota. pariuił crus¬
tis ac thesselł tinctis in uarios
colores. Uocata aũt paum̃ta
pauim̃tũ testaciũ. eõ ꝙ fractis
testis calce adnuxta feriatur.
Testa eiũ grece: ostra cłr.
q̃ cͥca st̃ eo ꝯueniũt. ¶Tessela
seris noĩata .i. qͣdiatis lapillis
ꝑ climinutõne. ¶Bases ful
est petre fortissime siło ẜmõe.
¶Colune ꝓ lõgitudĩe ⁊ rotũ¬
clitate uocata. In qͥb totũ fa¬
brice ponclꝰ ergit᷑. Antiqͣ rat̾o

Expanded text:
. Sed utrum absidam, an absidem dicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. 8. Testudo est camera templi obliqua. Nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant, quae ideo sic fiebant, ut coeli imaginem Alii testudinem volunt esse locum in partem atrii adversum venientibus. 9. Arcus dicti, quod sint arcta conclusione curvati, ipsi et fornices. 10 Pavimenta originem apud Graecos habent elaborata arte picturae lithostrota parvulis crustis, ac tessellis tinctis in varios 230 colores. Vocata autem pavimenta, pavimentum testaceum; eo quod fractis testis calce admixta feriatur; teste enim grece ostra dicuntur. que circa sunt eo conveniant. Tessella seris nominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulten petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ito per adu̾sa fraudulentꝰ patet
anuacus. Nam in ꝓspentate in¬
certa est amicicia: Nescitur utrũ ꝑso¬
na an felicitas cdili gatur. Sepe ꝑ si¬
mulationez anuacia cołr: ut qui nõ
potuit aꝑte decipere: decipiat fraudu¬
lent̾. Tunc quisq magis fit pieta¬
amicũ aliqua aduersitate pculsum
Qua in reet sibi occasione merced̾
tollit: ⁊ erga ꝑculsione ꝓximi cru¬
deł existit ueluti actũ est int̾ lazarũ
ulcosum diuitemq suꝑbũ. Per ad¬
uersa gͥ et ꝓsperi: ꝯprobatur si uti¬
q uere diligitur deus et ꝓximꝰ: qͥa
excluditur: nullo tp̃r ab oletur. ubi¬
cũq enĩ se uertit tp̃e: illa firmata est
Rati sunt qui usq in finẽ existũt ca¬
ii. Nam multos a canitate aut adu̾¬
sitas tp̃ris aut contentõ qͣl actõnis
auertit. Sepe et per honorez quorũ¬
dam: mutantur et mores et quos ã¬
te ꝯglutinatos in curitate hũerunt.
pꝰ ꝙͣ ad culiũ honoris uemiũt: auncos
ħ̾ere despicĩt

Expanded text:
ito per adversa fraudulentus patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter. 318 3. Tunc quisque magis fit pietaamicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosum divitemque superbum. Per adversa igitur et prospera comprobatur, si utique vere diligatur Deus, et proximus; nam excluditur, nullo tcunque se verterit tempus, illa firmata est. Rari sunt qui usque in finem existant chari. Nam multos a charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertet: saepe etiam per honorem quorumdam mutantur et mores: et quos ante glutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris veniunt, amicos habere despiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lia qñ peꝑit eũ nõ ambiges de
amore uiri: nũc mecũ erit uͭ m
qr peperi ei tros filios: Iuda ꝯfes
ħ ꝯfitebor dño. et ob id uocatꝰ es
uida a ꝯfessione. itrq nom̃ eiꝰ e
int̾pretatur merces. Hoc at sdo
qr manclragoris filii ruben inti¬
itũ uiri qui racheli debebat᷑ ads
mecũ uir meꝰ. Uñ et filiꝰ eiꝰ uos¬
tus est ħ̾itadm. Heptalim dea

Expanded text:
 peperit eum, non 327 ambigens de amore viri: Nunc mecum erit vir meus, quia peperi ei tres filios. 10. JUDAS hoc confitebor Domino; et ob id vocatus est Judas. A confessione itaque nomen ejus est ar merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, admecum vir meus.' Unde et filius eius vocatus est habitaculum. Nephtalim. De
Abbreviated transcription (Latin):
sus sit ppłs isrł. et precisꝰ a reg¬
no stupis dauid. Diuisiones eĩ
ppłi iste cã extitit. ⁊ ambri psal¬
mus uł canticũ nr̃m. Auiri. cus¬
pans mĩs. acapl fr̃ pris. Ieza¬
bel fluxꝰ sangiũs. uł fluẽs sã¬
cipitata enĩ deorsũ comederũt
iezabel: sicut stercꝯ sr̃ faciẽ t̾re
Ochozias apprehendẽs cłm. Ieu
ip̃e est. uł ẽ. Ioath robustꝰ. Sel¬
la imibra eiꝰ uł petitõ. Manaĩ.
ꝯsolans. fachee aꝑiens. Nabu¬
codonosor. ꝓph̾ia laguncule au¬
guste sũ ꝓph̾ans istiꝰ modi sig¬
nũ: pro somnio scił futuroꝵ
tione angustie prohus qͥ ĩ cap¬
tiuitatẽ clucti sunt ab eo. zoro¬
babel apd̾ hebreos ex trib inte
am sonat: et efficit᷑ nom̃ zoro¬
babel iste mag̾r de babilone. In
bubilone enĩortꝰ est. uͥ ⁊ pͥncepͣ

Expanded text:
sus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis David. Divisionis enim populi causa iste extitit. Zambri psalmus vel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluxus sanguinis, vel fluens sancipitata enim deorsum comederunt Iezabel sicut stercus super faciem terrae.' Ochozias adprehendens Deum. Iehu ipse, vel est. Ioatha robustus. Sella umbra eius, vel petitio. Manahem consolans. Paceas aperiens. Nabuchodonosor prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, pro somnio scilicet fututione angustiae, pro his qui in captivitatem ab eo ducti sunt. Zorobabel apud Ham sonat, et efficitur nomen Zorobabel, iste magister de Babilone, in Babilone enim ortus est ubi et princeps
Abbreviated transcription (Latin):
Salomon timonuꝰ fuisse phi¬
betur. Pmũ uocabłm eiꝰ salo¬
moncłr: id est pacificus. eo ꝙ in
regno eius pax fuerit. Secl̃m
nom̃ idida: eo qd fu̾it diłctus ⁊
amabilis dño. Tertiũ uocabłi
eiis coelech. ꝙ grece appellatur
eccłiastes. latine concionator qd̃
apd̾ ppłm loq̃retur. Ionathan co¬
lumbe donũ. Absalon: prĩs pax
pantifrasin eo qd̃ bellũ aduer¬
sus prem gessiss. sũ ꝙ ĩ ip̃o bello

Expanded text:
s nominibus fuisse perhibetur. Primum vocabulum eius Salomon dicitur, id est pacificus, eo quod in regno eius pax fuerit. Secundum nomen Ididia, eo quod fuerit dilectus et amabilis Domino. Tertium vocabulum eius Coheleth, quod Graece appellatur Ecclesiastes, Latine Contionator, quod ad populum loqueretur. Ionathan columbae donum. Absalon patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩ hoc nom̃ accepit qͣ
tota nocte luctatus uicit ĩcti¬
mine angłm: et oriente lucife¬
ro bũdictꝰ est. Incle ppt̾ uisioe
cł̃i isił applłatꝯ est sic̾ et ip̃e ut

Expanded text:
Tunc enim hoc nomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut et ipse ait:
Abbreviated transcription (Latin):
aucl̃ iuxta illud. Erit nomẽ
pit. Riserat eĩ pr: qñ ei pro¬
inissus est ammurans ĩ gaudio
risit et m̃r añ ꝑ illos tres uiroᷤᷤ
ꝓmissus ẽ clubitans in gaudio¬

Expanded text:
auditur, juxta illud: Erit nomen pit. Riserat enim pater quando ei promissus est, admirans in gaudio. Risit et mater, quando per illos tres viros promissus est, dubitans in gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
hebraice abscondicoꝵ reꝑtore
sonat: pro eo qd̃ obscura sõuia
reuelauit. ⁊ sterilitatẽ predixit
Tam̃ qr hoc nom̃ ab egypto po¬
nitur: ip̃iꝰ lingue debet ħere ia¬
titõne nom̃ here. Int̾pretatur
uator muncli eo ꝙ per orbẽ terre
ab inminẽti famis exciclio libera¬
ret. Benianun int̾pretat᷑ filiꝰ:
dexte ꝙ est uirtutis. Dextera
enĩ appellatur iamin. Mat̾ qͥppe
eiꝰ moriens uocauerat nom̃ eiꝰ
benoui: id est filiꝰ doloris mei: pi¬
ter hoc mutauit filiũ dext̾e no¬
imans. Manasses lictus ab eo
Ita enĩ hebraice uocatur obliuio
Ephraim: eo qd̾ auxerit eũ deus.
et ex hoc uocabulo in linguam
lr̃am tnffert᷑ augmentum.
uiii. de prophetis ⁊ cetera.

Expanded text:
Hebraice absconditorum repertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet nem. Interpretatur vator mundi, eo quod orbem terrae ab inminenti famis excidio liberarit. Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexterae nominans. Manasses dictus ab eo,Ita enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo qet ex hoc vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum. CAPUT VIII. De prophetis. 1.