comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scio diuersa uota inscripturis referri. Aniꝰ
quidẽ uouit dõ fructũ uentris sui. et samudẽ
crauit intemplo. Alius qđ cũq sibi post iuidos
osserunt dõ. Ille uero qui appellat᷑ narartus
ipsum deuouit dõ. hoc ẽ enĩ uotũ na
quod ẽ suꝑom̃e uotũ. Nam filiũ offertetõ
goprio placere. hoc est ꝑfectius et enunentius om̃ib
sois quod qui facit imitator ẽ xp̃i. Iule enĩ dedit
smni terrã mare t om̃a quȩ meis sunt. ad obse¬
qun dedit et caelum. Solem quoq etlunã ac stel¬
l hominũ ministerio concessit. et pluiuas. uentos.
aonine quicquid inmundo ẽ hominib largitus
e Sed post haec omnia semetipsum dedit. Sie
am dilexit ds̃ mundũ. ut filiũ suũ unugenitũ
let ⁊ romundi hunis uita. Quid ergo magnũ
paet homo sisemetipsum offerat dõ. eui ipse se pri¬
s btulit ds̃ . Si ergo tollas crucem tuã et sequa
lctetur in lecebris. et siomnẽ legem quȩ denara¬
ns data t̃ spiritalit̾ impleat. tuno semetipsũ.

Expanded text:
Scio diversa vota in Scripturis referri: Anna quidem vovit Deo fructum ventris sui, et Samuelem consecravit in templo . Alius quodcunque sibi post victoriam offerunt Deo. Ille vero qui appellatur Nazaraeus, semetipsum devovit Deo . Hoc est enim votum Naquod est super omne votum. Nam si filium offerat vel proprio placere, hoc est perfectius et eminentius omnibus votis. Quod qui facit, imitator est Christi. Ille enim dedit homini terram, mare et omnia quae in eis sunt ad obsequium; dedit et coelum; solem quoque et lunam et stellas hominum ministerio concessit; pluvias, ventos et omne quod in mundo est, hominibus largitus est. Sed post haec omnia semetipsum dedit. Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret pro mundi hujus vita . Quid ergo magnum facit homo semetipsum offerens Deo, cum ipse se prior obtulit Deus? Si ergo tollas crucem tuam et sequarlectetur illecebris, et si omnem legem, quae Nazaraeis data est, spiritaliter impleat, tunc semetipsum, id
Abbreviated transcription (Latin):
festum agere cũ dõ uide quomodo semines uiti
abi semines. ut possis tales maere fructus ec
quibi laetari facus dm̃ et agere diẽ festũ
Q đ alit̃ implere non poteris nisi audias
apłm dicentem. Qui seminat insp̃ũ. de
spa metet uitã aecernã. Sisic seminas et sic
m&as uere dic̃ festũ agis nouorũ. Prept̃¬
ea deniq et prophea ad monet dicens
Inmnouate uobis noualia et nolite sererere
inspins. & ui ergo cor suum et interiorẽ
hominẽ reuocat de die indic̃ iste sibi innouat no¬
ualia et ñ seminat suꝑspinas sed suꝑterrã bonã
quae reddat ei fructũ tricesimũ aut seca gesimũ
aut centesimum. Iste ergo est qui in spu seminat et
colligit fpuctus sp̃s Fructus aut̃ sp̃s primus om¬
niũ ẽ gaudiũ. Et merito diẽ festũ nouorũ frustu¬
um agit : quia gaudiũ m&it. Precipue si fimul

Expanded text:
festum agere cum Domino, vide quomodo semines, aut festum agere cum Domino, vide quomodo semines, aut ubi semines, ut possis tales metere fructus, ex quibus laetari facias Deum, et agere diem festum. Quod aliter implere non poteris, nisi audias Apostolum dicentem: « Qui seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam . » Si sic semines, et sic denique diem festum vere agis Novorum. Propterea et propheta admonet dicens: Innovate in vobis novalia, et nolite seminare super spinas . Qui ergo cor suum et interiorem hominem renovat de die in diem, iste sibi innovat novalia, et non seminat super spinas; sed super terram bonam, quae reddat ei fructum trigesimum, aut sexagesimum, aut centesimum. Iste ergo est qui in spiritu seminat, et colligit fructus spiritus. Fructus autem spiritus primum omnium est gaudium. Et merito diem festum novorum fructuum a
Abbreviated transcription (Latin):
ext̃minabimur. Sed ne contemnas &iã si pa¬
rũ uideas intra te fermentari malitiã quia
modicũ fermentũ totã massam corrum¬
pit. Et ideo neq de paruo peccato neglegas
enĩ ex iustitia generat᷑ iustitia. et eccasti¬
tate castitas. Si quis enĩ primo tenuit̃ castus
eẽ coeperit. accepto castitatis ferm̃to co¬
tidie castior efficitur : Ita et qui semel
intra se licet parũ nequitiae reposuerit
ferm̃tũ cotidie semet ipso nequior efficit᷑
ac deterior. Et ideo siuis agere acimorũ fe¬
stiuitatẽ cũ dõ. ne parũ quidẽ malitiae
ferm̃tũ intra te residere patiaris. Post
hanc sequit᷑ sexta festiuitas quȩ dr̃ nouo¬
rũ iđ cũ primitiae de nonis frudtib offe¬
runt᷑. Ubi enĩ seminatus fuerit ager et di¬
ligent̃ excultus. atq ad maturitatẽ ꝑuene¬
rit seges. tunc infructuõ ꝑfectione festiui¬
tas dño gerit᷑. Si gͦ et tu uis nouorũ diẽ

Expanded text:
exterminabimur. Sed ne contemnas, etiam si paexterminabimur. Sed ne contemnas, etiam si parvam videris intra te fermentari malitiam, quia modicum fermentum totam massam corrumpit . Et ideo neque de parvo peccato negligas, enim ex justitia generatur justitia, ex castitate castitas. Si quis enim primo tenuiter castus esse coeperit, excepto castitatis fermento, quotidie castior efficintra se, licet parvum malitiae reposuerit fermentum, quotidie semetipso nequior efficitur ac deterior. Et ideo si vis agere azymorum festivitatem cum Deo, ne parvum quidem malitiae fermentum intra te residere patiaris. Post hanc sequitur sexta festivitas, quae dicitur Novorum, id est, primitiae de novis offeruntur. Ubi enim seminatus fuerit ager, diligenter excultus, atque ad maturitatem pervenerit seges, tunc in fructuum perfectione festivitas Domini geritur. Si ergo et tu vis novorum diem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑststo intellestu uesci et corde purificato.
ille uer& festiuitatis paschae immolat sa¬
crifitiũ. et diẽ festũ agit cũ dõ et angelis
ius. Post hanc immo continuata huic fe¬
fuitas sequit᷑ &imorũ. Quã merito cele¬
brabis si extermines omne ferm̃tũ malitiae
ea iubere exterminari animã depopulo
siqua forte parũ aliquid fermenti
hius exfarina conspersi indomo sua
habuisse dep̃henditor eãq curã ma¬
mopere fuisse diuinae maiestati. qua
fermenti huius causa ut tantũ se dicat
offendi ut animã quã ipse adimaginẽ et si¬
militudinẽ suã fecit. exterminari ꝓhoc iu¬
beat et euerti. Non mihi uidet᷑ haec diuinis
legib digna esse intellegentia Sed illud ma¬
gis est qđ horrescit et merita horreseit ds̃
si maliiae si irae si nequitiae sp̃u infermente¬
tur anima et intumescit ad flagitia. Alaec
ñ uult eẽ in anima ds̃. et tale ferm̃tũ nisi
abiecerimus de animae nr̃ae domo. merito

Expanded text:
perfecto intellectu vesci et corde purificato, perfecto intellectu vesci et corde purificato, ille verae festivitatis Paschae immolat sacrificium, et diem festum agit cum Deo et cum angelis ejus. Post hanc imo continuata huic festivitas sequitur azymorum, quam merito celebrabis, si extermines omne fermentum malitiaerea jubere exterminari animam de populo, si qua forte parum aliquid fermenti hujus ex farina conspersi in domo sua habuisse deprehenduntur, eamque curam magnopere fuisse divinae majestati, qua fermenti hujus causa in tantum se dicat offendi, ut animam quam ipse ad imaginem et similitudinem suam fecit, exterminari pro hoc jubeat et everti. Non mihi videtur haec divinis legibus divina esse intelligentia, sed illud majus est quod horrescit, et merito horrescit Deus, si malitiae, si irae, si nequitiae spiritu infirmetur anima, et intumescat ad flagitia. Haec non vult animam esse Deus, et tale fermentum si abjecerimus de domo animae nostrae, merito
Abbreviated transcription (Latin):
t ꝑipsum innouata iugulabit. Quarto in
leoponit᷑ int̃ festiuitates dñi paschae sollem¬
atas inqua festumate agnus occidit᷑. Sed
ade tu agnũ uerũ agnũ dĩ agnũ qui tollit
eccata mundi. et dicito quia pascha nr̃m
qi carnes agni nos aut̃ comedamꝰ carnẽ uer¬
l dĩ. Ipse enĩ dix̃. Nisi comederitis carnes me¬
. ñ habebitis uitã in uobis ipsis. Hoc qđ mͦ
lquimur carnes sunt uerbi dĩ. si tam̃ ñ qua¬
si infirmis holera aut quasi pueris lactis
almonia ꝓferamus. Si ꝑfecta loquimur
si robusta si fortia: carnes uobis uerbi dĩ
ipponimus comedendas. Ubi enĩ misticus¬
ermo. ubi doginatib et trinitatis fide
repletus ꝓfertur ac solidus ubi futuri secu¬
li amoto uelamine litterȩ legis spirita¬
lĩ sacramenta pandunt᷑. ubi spes animȩ
uulsa deterris iactat᷑ incelo. et in illis col¬
locat᷑ quȩ oculus ñ uidit nec auris au¬
diuit nec incor hominis ascender̃. haec
om̃ia carnes s̃ uerbi dĩ. Quib qui potest

Expanded text:
 ipsum innovata jugulabit. Quarto in loco ponitur inter festivitates Dei Paschae solemnitas, in qua festivitate agnus occiditur. Sed vide tu Agnum verum, Agnum Dei, Agnum qui tollit peccata mundi, et dicito quia « Pascha nosdant carnes agni, nos autem comedamus carnem verbi Dei. Ipse enim dixit: « Nisi comederitis carnes meas, non habebitis vitam in vobis ipsis . » Hoc quod modo loquimur carnes sunt verbi Dei, si tamen non quasi infirmis olera, aut quasi pueris lactis alimoniam praeferam: si perfecta loquimur, si robusta, si fortia, carnes vobis verbi Dei apponimus comedendas. Ubi enim mysticus sermo, ubi dogmaticus et Trinitatis fide repletus li amoto velamine litterae, legis spiritalis sacramenta panduntur, ubi spes animae avulsa de terris jactatur in coelos, et in illis collocatur, quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , haec omnia carnes sunt verba Dei. Qui potest
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ ei reppitiat᷑ ds̃. Et tunc ad eam uenit ille
quẽ ꝓposuit ds̃ ꝓpitiatorẽ ꝑ fidem insangui¬
ultimus diesidies festus dĩ qui sit qͦđ ds̃ laetatir
in homine uideamus. Scenofegia inquit. L&itꝰ
ergo superte cũ te uiderit in hoe mundo in
tabernaculis habitantem. cũ te uiderit non hu¬
bere firum et fundatũ animum ac ꝓpositum
sessionẽ ꝓpriam et ꝑp&uam deputantem
sed uelut in transitu positũ et adueram illam il¬
lĩ patriam unde egressus es para dysi festinait᷑
ac dicentẽ. In cola ego sũ et peregrinus sic̃ om̃s pi¬
tres mei. Intabernaculis enim habitauerunt et pa¬
ires et abrahã in casulis iđ intabernacubs hubitas¬
ut cũ isaac et ia cob coheredib reꝓmissionis cilẽ
renorũ. sed paritus es ut cito transeas et parats
es extendere te semꝑ ad interiora usq quo pos¬
uenias ad terrã fluentẽ lac et mel. et hereditatõ
capias futurorũ.: Si te inquã positũ inhis inden

Expanded text:
tunc ei propitietur Deus: et tunc ad eam venit ille, tunc ei propitietur Deus: et tunc ad eam venit ille, quem proposuit Deus propitiatorium per fidem in sanguiultimus dies festus Dei qui sit, quo Deus laetatur in homine, videamus: Scenopegia, inquit. Laetatur ergo super te, cum viderit in hoc mundo in tabernaculis habitantem; cum te viderit non habere fixum et fundatum animum ac propositum sessionem propriam et perpetuam deputantem, sed velut in transitu positum, et ad veram illam patriam unde egressus est, paradisi, festinantem ac dicentem: « Incola ego sum et peregrinus sicut omnes patres mei . » In tabernaculis enim habitaverunt et patres, et Abraham in casulis, id est, in tabernaculis habitavit cum Isaac et Jacob cohaeredibus remissionis ejusdem. rrenorum, sed paratus es, ut cito transeas, et paratus es extendere te semper ad anteriora, usquequo pervenias ad terram fluentem lac et mel , et haereditatem capias futurorum: si te, inquam, positum in his videat
Abbreviated transcription (Latin):
so dõ festa celebrantes. O mira festiuitas. Diesfe¬
stus uocatur afflictio animae. Nic enĩ inquit di¬
es est ꝓpitiationis. detima dies mensis septimu
Vide ergo siuis diẽ festũ agere siuis ut latet᷑ ds̃
suꝑte. afflige animã tuã et humilia eã. Non
ei ꝑmitas eeplere desideria sua nec concedas
lasciuius euagari. sed inquantum fieri potest
afflige et humilia eam. Denique et paschȩ
festiutas et acimorũ panem afflictionis¬
nisi afflictionis panẽ manduca uerit manduca¬
uerit pascha cum a maritudine. Manducabttis
des ergo quales sunt festiuitates dĩ: Non re¬
cipiunt dulcedinem corporalem nihil remissũ
nihil uoluptuosum. aut luxuriosum uolunt:
Sed afflictionem animae et a maritudinem
humilitatemq deposcunt. Quia qui se humili¬
at ipse ex altabit᷑ apud dm̃. Hoc ergo depo¬
scit et propitiatiorus dies. Cũ enim afflicta
fuerit anima et humiliata in conspestu dñi.

Expanded text:
sed non festa celebrantes. O mira festivitas! Dies fesed non festa celebrantes. O mira festivitas! Dies festus vocatur afflictio animae. « Hic enim, inquit, dies est propitiationis, decima die mensis septimi. » Vides ergo, si vis diem festum agere, si vis ut laetetur Deus super te, afflige animam tuam et humilia eam. Non ei permittas explere desideria sua, nec concedas ei lascivius evagari, sed in quantum fieri potest, afflige et humilia eam. Denique et Paschae festivitas et azymorum panem afflictionisnisi afflictionis panem manducaverit, et manducaverit pascha cum amaritudine. « Manducabitis des ergo quales sunt festivitates Dei. Non recipiunt dulcedinem corporalem; nihil remissum, nihil voluptuosum, aut luxuriosum volunt, sed afflictionem animae, et amaritudinem, humilitatemque deposcunt: quia « qui se humiliat, ipse exaltabitur » apud Deum. Hoc ergo deposcit et propitiationis dies. Cum enim afflicta fuerit anima et humiliata in conspectu Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ deinde sequit᷑ festiuitas septimorũ. Sic̃ enĩ
int̾̃ dies septimus qͦq dies obseruabit᷑ sabbatũ
et est festiuitas: ita et int̃ menses septimus quoq
mensis sabbatũ ẽ mensium. Agitur ergo ineis
festiuitas quae dr̃ sabbata sabbatorũ. et fit
indie prima mensis memoria tubarũ. Sed quis
est qui festiuitatẽ gerat memoriae tubarũ. nisi
qui potest seripturas pͥ eticas et euangelicas
atq apostolicas quae uelut caelesti quadã ꝑ¬
sonant tuba mandare memoriae et intra thes¬
aurũ cordis sui recordere : Qui ergo haec facit
et in lege dĩ meditat᷑ die ac noste. iste festiui¬
tatẽ gerit memoriae tubarũ .⁊ Sed et siqui
potestꝰ gratias illas sc̃i sp̃s ꝓmereri quib inspi¬
rati sunt ꝓph&cȩ et psallens dicere. Canite.
initio mensis tuba indie in signi festiuitatis
cius. et qui scit in psalmis iubilare ei digne dõ
agit sollemnitatẽ tubarũ: Est adhuc et alia fe¬
stiuitas cũ affligunt animas suas ethumilianł

Expanded text:
deinde sequitur festivitas Septimanorum. Sicut enim inter dies, septimus quique dies observatur sabbatum, et est festivitas, ita ut inter menses septimus quique mensis sabbatum sit mensium. Agitur ergo in eo festivitas, quae dicitur Sabbata sabbatorum, et fit in die prima mensis memoria tubarum. Sed quis est qui festivitatem gerat memoriae tubarum, nisi qui potest scripturas propheticas et evangelicas atque apostolicas, quae velut coelesti quadam personant tuba, mandare memoriae, et intra thesaurum cordis sui recondere? Qui ergo haec facit et in lege Domini meditatur die ac nocte , iste festivitatem gerit memoriae tubarum. Sed et si qui potest gratias illas sancti Spiritus promereri, quibus inspirati sunt prophetae, et psallens dicere: « Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis ejus , et qui scit in Psalmis jubilare, digne Deo agit solemnitatem tubarum. Est adhuc et alia festivitas cum affligunt animas suas et humiliant,
Abbreviated transcription (Latin):
quirant uitulos. quantos arietes. quantos
hircos sed in his om̃ib unusẽ agnꝰ quitotius
mundi potuit auferre pecatũ. Etideo cessauer̃
cetere hostiȩ̨. qua talis fuit hȩc hostia ut una
sola sufficeret prototius mundi salute. Ce¬
terienĩ p̃cib peccata. hic solus potestate di¬
nusit. Dicebat enĩ fili remissa s̃ tibi peccata¬
tua. Sic ergo imbuitur mundus primoꝑ
diuersas hostias remissionẽ querere peccat&.
spiritales non ad satietatẽ carnis sed ad ꝓ¬
fectũ sp̃s. sacrificus sp̃itab purificatione
mentis oblatis. Decet enĩ dõ immolari uicti¬
mam cordis. et hostiã contribulari sp̃s. non
carnis et sanguinis iugulari. Quia et siagno¬
uimus xp̃m aliquando scđm carnẽ sed nunc
iam non nouimus. etideo in spũ diẽ festum
agani et spiritalia sacrificia iugulemus.
Hec ꝓuirib nobis dediuersitate sacrisiciorũ
discussa sint. quorũ ad liquidũ intellegen¬

Expanded text:
quirant vitulos, quantos arietes, quantos quirant vitulos, quantos arietes, quantos hircos. Sed in his omnibus unus est agnus, qui totius mundi potuit auferre peccatum. Et ideo cessaverunt caeterae hostiae, quia talis fuit haec hostia, ut una sola sufficeret pro totius mundi salute. Caeteri enim precibus peccata, hic solus potestate dimisit. Dicebat enim: Fili, remissa sunt tibi peccata . Sic ergo imbuitur mundus, primo per diversas hostias remissionem perquirere peccatspiritales, non ad satietatem carnis, sed profectu spiritus, sacrificiis spiritalibus purificatione mentis oblatis. Decet enim Deo immolari victimam cordis et hostiam contribulati spiritus, non carnis et sanguinis jugulari. Quia et si agnovimus Christum aliquando secundum carnem, sed nunc jam non novimus. Et ideo in spiritu diem festum agamus, et spiritalia festa jugulemus. Haec pro viribus nobis, pro diversitate sacrificiorum discussa sint: quorum ad liquidum intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
leus. alius aiuĩ aries in alia festiuitate. qu&
imercessione siat purisicatio ꝓpeccatis. Qđ si
prificari potuerint homines apeccatis et eẽ
nores. minuunt ethostiae. Si aut̃ ꝓpeccatis s̃¬
edubio et ꝓexiguitate minuunt̃. Huiusaut̃ rec
nsentib locis scripturȩ habem indicia.
inultima festiuitate scenophegiȩ cũ ꝑ
do dies hostie iubent̃ offerri. Et prima qui¬
im die quasi adhuc in abundantia peccatt.
Sciene ꝑ dies multitudine peccatorũ. mi
consequent̃ etiã numerus hostiarũ.
Sic etiã ꝓclispensatione totius mundi ratioiẽ
purificationis intellege. Indigent enĩ purifi¬
cationẽ non solũ quȩ interris s. sed etquȩ incȩlis
Imminet nã:ꝙ et cęlis ꝑditio. Sic enĩ dicit
ꝓpheta. Eeli peribunnt. et om̃s ut uestim̃tũ ue¬
terascent et sic̃ amictũ in uolues eos. et muta¬
bunt᷑. Intuere igit᷑ totius mundi idest cęlestiũ
ac terrestriũ et infernorũ purificationẽ. uide
quantis indigeant ista om̃a hostiis quantos re¬

Expanded text:
lius autem aries in alia festivitate, quorum intercessione fiat purificatio pro peccatis. Quod si purificari potuerint homines a peccatis et esse puriores, minuuntur et hostiae. Si enim pro peccatis sdubio et pro exiguitate minuuntur. Hujus autem rei in praesentibus locis Scripturae habemus indicia, id est in ultima festivitate Scenopegiae, cum per octo dies hostiae jubentur offerri. Et prima quidem die quasi adhuc in abundantia peccatorudeficiente per dies multitudine peccatorum, minuuntur consequentes etiam numeri hostiarum. Sic ergo etiam pro dispensatione totius mundi, rationem purificationis intellige. Indiget enim purificatio non solum quae in terra sunt, sed et quae in coelis. Imminet namque et coelis perditio. Sic enim dicit Propheta: Coeli peribunt, et omnes ut vestimentum veterascent; et sicut amictum involves eos et mutabuntur . Intuere igitur mundi, id est, coelestium, ac terrestrium, et infernorum purificationem. Vide quantis indigent ista omnia hostiis, quantos re
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scriptũ ẽ & accesser̃ ad morsen om̃is qͥ c̃stituti
erant ꝑtrib: principes in exercitu tribun. &
centuriones &. dixer ad morsen. Nos pueri tui
ex nob̵ qͥsquã et obtulimus munus dño
unus quis q uir qđ cũꝙ inuenit uas aureum

Expanded text:
 sic habet: Accesserunt ad Moysen omnes qui constituti erant principes per tribus in exercitu, tribuni et centuriones, et dixerunt ad Moysen: Nos pueri collex nobis quisquam. Et obtulimus munus Domino, unusquisque vir quodcunque invenit, vas aureum,
Abbreviated transcription (Latin):
reditatis terram scãm partitur uniuer sis
non priori populo sed secundo Prior enim
pulus propter preuaricationem suam cecidt
indeserto deiħu autem temporib dicitur
quia terra quieuit abellis. Quod demo¬
sitempore dici non potuit. sedde ihũ hoc d¬
tur meo dño non deillo naue. & atqutin
etiam mea terra cess& a bellis. Ecesare
possae si ego ihũ principimeo fidelter m¬
quam caromea in surga aduersus spumi
um nec in pugnabitur terra mea abadus¬
saris gentib diuer sis silicat concupiscato
mulata. Oremus ergo ut ibs regna suipes
nos & cessa terra nostra abellis cesiõ
mpugnationibus car nalium desiderios
Et cum istat cessauerint. tunc unusa¬
ꝙ requi escor subuite sua sub ficu sud¬
e suboliua sua. Subuelamento enĩ patris &

Expanded text:
ereditatis, terram sanctam, partitur universis, ereditatis, terram sanctam, partitur universis, non priori populo, sed secundo. Prior enim populus propter praevaricationem suam cecidit in deserto. De temporibus Jesu dicitur, quia terra quievit a bellis; quod de Moysi tempore dici non potuit, sed de Jesu hoc dicitur meo Domino, non illo Nave. Atque utinam etiam mea terra cesset a bellis, et cessare posset! Si ergo Jesu principi meo fideliter mquam caro mea insurget adversum spiritum meum, nec impugnabitur terra mea ab adversariis gentibus diversis scilicet concupiscentiis stimulata. Oremus omnes ut Jesus regnet super nos, et cesset terra nostra a bellis, cesset ab impugnationibus carnalium desideriorum. Et cum ista cessaverint, tunc unusquisque requiescet sub vite sua, et sub ficu s oliva sua. Sub velamento enim Patris et
Abbreviated transcription (Latin):
diorum relinquatur hereditas. Gubernatio
populi illi tradatur quem ds̃eligit: homini scilica
tali qui hab&e sicut scriptum audistis insemet ipso
claritas legis & scientia. ut possint eum audire fili
issł. Uerum qm̃ mysterus cuncta referta sunt
non possumus quȩ p̃tiosiora sunt omittere & ia
si hȩc qu̧ secundum literam mandantur necessaria
uide antur & utilia. Consideremus ergo quac sit morsi
mors finissine dubiolegis. Sed logis illius quȩ secundum
litteram dicitur. Quis autem eius finis est : sacri¬
ficiorum scilic& interruptio ceterorumq quexe
simili obseruantia mandantur in lege. Haec
ergo ubi finem accipiunt iħs suscipit principa¬
tum. Finis enimlegis xp̃c adiustitiam omni cre¬
demti & sicut depriorib dictum est quia om̃s
in mos senbatiratisunt in nubc &mmari ita ao¬
sc̃o & aqua iħs namq est qui transit aquas
iordanis & in ipsis quodam modo iam tunc p¬
pulum baptiat. E ipse est qui terram ho¬

Expanded text:
diorum relinquatur haereditas. Gubernatio diorum relinquatur haereditas. Gubernatio populi illi tradatur, quem Deus elegerit, homini scilicet tali, qui habet sicut scriptum audistis in semetipsoclaritas legis et scientia, ut possint eum audire filist . Verum quoniam mysteriis cuncta referta sunt, non possumus quae pretiosiora sunt omittere, etiam si haec quae secundum litteram mandantur, necessaria videantur et utilia. Consideremus ergo quae sit Moysi mors. Finis sine dubio legis. Sed legis illius quae secundum litteram dicitur. Quis autem finis ejus? Est sacrificiorum scilicet interruptio, caeterorumque quae simili observantia mandantur in lege. Haec ergo ubi finem accipiunt, Jesus suscipit principatum. Finis enim legis, ad justitiam omni credenti. Et sicut de prioribus dictum est, quia omnes in Moyse baptizati sunt, in nube et in ncto et aqua. Jesus namque est, qui transit aquas Jordanis; et in ipsis quodammodo jam tunc populum baptizat. Et ipse est qui terram ha
Abbreviated transcription (Latin):
& quingrediatur &e producat cos& qui reducat
S iergo tantus ille ac talis morses non permitut
udicio suo de cligendo principe populi. de cstitu¬
endo successort: quiserit qui audeat uel explebe
que sepe clamorib ad grãm aut pretio ÷ fortas¬
sis excitatis moueri sola : uel exipss etiam sacer¬
dotib quiserit quise ad hoc idoneum iudica&.
nisicui oranti &petenti ad ño reuelet᷑: Sicut &
filium naue. hominẽ qui habae sp̃m di insem&
ipso. & in ponens manus tuas suꝑ eum. Et statues eũ¬
coram eleararo sacerdott & prȩcepta dato ei in
conspectu totiussinagogae & prȩcipe deipso co¬
ram cis & dabis claritatem tuam super illum
ut audiant cũ filuii srad: Audis euidenter
ordinationem principis populi tam manifes¬
it descriptam. ut poeno expositione non egeat
N ullasic populi adclamatio. nulla consangiuni¬
ulaspatio nulla propinquitatis habita con¬
timplatio est Propinquis agrorum & prac¬

Expanded text:
et qui ingrediatur, et qui producat eos, et qui reducat. et qui ingrediatur, et qui producat eos, et qui reducat. Si ergo tantus ille ac talis Moyses non permittit judicio suo de eligendo principe populi, de constituendo successore, quis erit qui audeat vel ex plebe quae saepe clamoribus ad gratiam aut ad praelium fortasse excitata moveri solet, vel ex ipsis etiam sacerdotibus quis erit qui se ad hoc idoneum judicet, nisi si cui oranti et petenti a Domino reveletur? Sicut et Iesum filium Naue, hominem qui habet spiritum in se ipso, et inpone manus tuas sucoram Eleazaro sacerdote, et praecepta ei dato in conspectu totius synagogae, et praecipe de ipso coram eis, et dabis claritatem tuam super illum, ut audiant illum filii Israel. Audis evidenter ordinationem principis populi tam manifeste descriptam, ut paene expositione non egeat. Nulla hic populi acclamatio, nulla consanguinitatis ratio, nulla propinquitatis habita contemplatio est. Propinquis agrorum et prae
Abbreviated transcription (Latin):
lusin ore eiuis. Sed interim uideamus moysi
magnificentiam. Recessurus de sȩculo orat
dm̃ ut prouideat ducem populo. Quidagis
omorses numquid tibi filii non sunt ger son
& eliczer : aut si aliquid de ipsis dubitas non
sunt silu fratris magni & egregii uiri: Quo¬
modo nonora s dm̃ ꝓipsisut eos ẽstituat ppłoduces :
sed discant ecclesiarum principes. successore sibi non
eos qui consanguinitate generis uincti sunt. nec qui
carnis propinquitate sociantur testamento signa¬
re neq hereditarium tradere eccłae principa¬
tum. sedreferre adiuditium dĩ. Et non eligere
illum quem humanus commendat affectus sed
dĩ iuditio totũ de successoris electione ꝑmittere.
Numquid ñ poterat morses cligere principem populo :¬
& uero uditio eligere & recta uistaq sententia.
ad quẽ dyxcrat ds̃ E lige prȩsbiteros populo quos
Curnon aud&: ne posters p̃sumptionis relinquat
exẽplum. Sed õsculta quid dicit Pouideat inquit¬
gam hanc. quiegediatur ante faciem corum

Expanded text:
s Dei. Sed interim videamus Moysi magnificentiam. Recessurus de saeculo orat Deum, ut provideat judicem populo o Moyses? Nunquid filii tibi non sunt, Gerson et Eleazar? Aut si aliquid de ipsis dubitas, non sunt filii fratris magni et egregii viri? Quomodo non oras Deum pro ipsis, ut eos constituat populo duces? Sed discant ecclesiarum principes, successores sibi non eos qui consanguinitate generis juncti sunt, nec qui carnis propinquitate sociantur testamento signare, neque haereditarium tradere principatum, sed referre ad judicium Dei; et non eligere illum quem humanus commendat affectus, sed Dei judicio totum de successoris electione permittere. Nunquid non poterat Moyses eligere principem populo, et vero judicio eligere, et recta justaque sententia, ad quem dixerat Deus: Elige presbyteros populo, quos Cur non audet? Ne posteris praesumptionis relinquat exemplum. Sed ausculta quod dicit: Provideat, inquitgam hanc, qui egrediatur ante faciem eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Siue ergo hȩc adiustorũ prophetarũꝙ ꝑsonas
qui in hoc mundo iugulati sunt. uel eorũ qui
sumꝰ ut ouis occisionis referenda uideantur siu
&iã adsuperiores uirtutes quib: ꝓcuratio humanis
generis data ẽ. qui facile audeat affirmare:
Neq enim haec animalia ꝑspeciem sed ꝑfiguram
mutatus sit et conuersus inspeciem agni
Dicitur tamen agnus. quia uoluntas et bonitase
qua dm̃ repropitiauit hominibus et peccatos
indulgentiam dedit talis extitit humano ge¬
ri. quasi agni hostia immaculata et in nocens qu
placari hominib diuina creduntir sic ergo
tassis et siquis ẽ angelorum celestiũq uirtitus
aut si qui iustorũ hominum uel ctiã siorumꝰ¬
oblatus esse sacrificium obpurifications uusd
inpetrandã accipi potest Aut non tbiins
ut aries aut hirtus holo caustum se obtulist
lus mi populo istł cũ diceba. Optabaq t¬

Expanded text:
Sive ergo haec ad justorum prophetarumque personas, Sive ergo haec ad justorum prophetarumque personas, qui in hoc mundo jugulati sunt, vel eorum qui sumus sicut oves occisionis , referenda videantur, sive etiam ad superiores virtutes, quibus procuratio humani generis data est, quis facile audeat affirmare? Neque enim haec animalia per speciem, sed per figuram mutatus sit et conversus in speciem agni. Dicitur tamen agnus, quia voluntas ejus et bonitas qua Deum repropitiavit hominibus, et peccatorum indulgentiam dedit, talis exstitit humano generi, quasi agni hostia immaculata et innocens, qua placari hominibus divina creduntur. Sic ergo fortassis et si quis est angelorum coelestiumque virtutum, aut si qui justorum hominum hic t hircus, oblatus esse sacrificium ob purificationem populo impetrandam, accipi potest. Aut non videtur, ut aries aut hircus, holocaustum se obtulisse Paulum pro populo Israel, cum dicebat: Optabam
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enm intellexit iohannes qui ẽ maior omniũ
prophetarũ et signauit de ipso dicens. Ecet¬
agnus dĩ. ecce qui tollit peccatum mundi.
Quod si agnus qui ad purificandũ populũ datus
est adꝑsonam dñi et saluatoris nr̃i refertur.
consequens uidetur quod etiã ettera anmalia
quae his eisdẽ purificationis usibus deputatas
referri debeant similiter ad aliquas personas.
quae purificationis aliquid humano generi
c̃ferant. Uide ergo ne forte sicut dñs et salua¬
tor nr̃ quasi agnus adoccisionẽ ductus et insacr¬
ficium laudis oblatus peccatorũ remissionem
un iuerso prestitit mundo. ita fortassis et cete¬
rorum scõrum ac iustorũ sanguis qui effusus est
a sanguine abel iusti usq ad sanguinem Lach¬
riae prophetae qui interfestus ẽ inter aedes
et altare. Alterius quidẽ sanguis sicut intuls
alterius sicut hirci aut caprae aut alicuiꝰ horum
fusus est adexpiandum proparte aliqua popus

Expanded text:
Sic enim intellexit Joannes, qui est major omnium Sic enim intellexit Joannes, qui est major omnium prophetarum, et signaAgnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . . » Quod si agnus, qui ad purificandum populum datus est, ad personam Domini et Salvatoris nostri refertur, consequens videtur, quod etiam caetera animalia, quae his ejusdem purificationis usibus deputata sunt, referri debeant, similiter ad aliquas personas, quae purificationis aliquid humano generi conferant. Vide ergo ne forte sicut Dominus et Salvator noster « quasi agnus ad occisionem ductus , » et in sacrificium altaris oblatus peccatorum remissionem universo praestitit mundo: ita fortassis et caeterorum sanctorum ac justorum « sanguis, qui effusus est a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae prophetae, qui interfectus est inter aedem et altare ; alterius quidem sanguis sicut vitulae, alterius sicut hirci aut caprae, aut alicujus horum fusus est ad expiandum pro parte aliqua populum.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ expestat auditũ. Si uero quis inueniatur
qui possit uelamen quod est positũ in lestione
in diebus festis. tunc uidebit. quam mira et
magnifica sunt quȩ ꝑhȩc inducantur. quȩ suꝑ¬
flua ignorantibus ac suꝑstitiosa ducuntur
Sed hȩc quidẽ paulus et si qui ei similes sunt.
plemus ab ipsa sapientia et uerbo dĩ ꝑfestiusq
cognouerint. Nos aut̃ quantũ ex ipsorum lit¬
teris colligere possumus. inquibus nobis uelitt
ꝑ umbram etꝰ imaginẽ indicia quȩdã dederunt
ad ȩdificationem communẽ discutere summa¬
tim de sacrificiorũ ritu aliqua temptabimus.
In paschȩ festiuitate agnus seribitur eẽ quipu¬
rificat populum. in aliis uitulus. in aliis hircus
aut aries. uel capra uel uitula sic̃ ex his quȩ re¬
citata sunt didicistis. Unus ergo ex his animalibus
quae adpurificandum populum sumuntur ẽ agnus.
Qui agnus ipse esse dicitur dñs et saluator nostet

Expanded text:
ipsum spectat auditum. Si vero quis inveniatur, ipsum spectat auditum. Si vero quis inveniatur, qui possit velamen quod est positum in lectione in diebus festis, tunc videbit quam mira et magnifica sunt, quae per haec indicantur: quae superflua ignorantibus atque superstitiosa dicuntur. Sed haec quidem Paulus, etsi qui ei similes sunt plenius ab ipsa sapientia et verbo Dei, perfectiusque cognoverint. Nos autem quantum ex ipsorum litteris colligere possumus, in quibus nobis velut per umbram et imaginem indicia quaedam dederunt ad aedificationem communem, discutere summatim de sacrificiorum ritu aliqua tentabimus. In Paschae festivitate agnus scribitur esse qui purificat populum, in aliis vitulus, in aliis hircus aut aries, vel capra, vel vitula, sicut ex his quae recitata sunt, didicistis. Unus ergo ex his animalibus, quae ad purificandum populum sumuntur, est agnus: qui agnus, ipse esse dicitur Dominus et Salvator noster.
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus quoq apłs sciens et̃ quȩdam prima im¬
buendi initia. tum deinde ꝑtempus etiam ad
ꝑfestionem ueniri. scribens quibusdã diqebat
Etenĩ cũ deberetis iam magistri esse propter
tempus ut rursus indigetis ut doccamini quae
sunt elementa ex ordii sermonum dĩ. et facti
estis quib loste sit ous. non cibo forti.
Omnis enim qui laste alitur expers est sermonis
iustitię. paruulus enim ẽ. Perfectoꝵ uero est
cibus solidus. qui pro possibilitate sumendi ex¬
ercitatos habent sensus addiscretionẽ boni uel
mali. Et iterũ in aliis litteram legis omnemq
huiꝰ mundi scripturam. elementa mundi esse
commemarat. Et nunc ergo ea quȩ ꝑtinuerunt
adillos qui primis imbutbantur elementis. mole¬
sta nobis primo uidentur auditu. Uelenti enĩ
unicuiq auditorũ discere dehis quȩ adsalutem
ꝑtinent cũ de sacrificis arietum et hircorum
uitulorumq recitatur nihl sibi utilitatis con¬
ferre huns modi litteras ixdicant: quantũ ad

Expanded text:
Paulus quoque apostolus sciens esse quaedam prima imbuendi initia, tunc deinde per tempus etiam ad perfectionem venire, scribens quibusdam dicebat: Etenim cum deberetis jam magistri esse propter tempus, rursus indigetis ut doceamini quae sint elementa exordii sermonum Dei, et facti estis quibus lacte opus sit non cibo forti. Omnis enim qui lacte alitur, expers est sermonis justitiae: parvulus enim est. Perfectorum vero est cibus solidus, qui pro possibilitate sumendi, exercitatos habent sensus, ad discretionem boni et mali . Et iterum in aliis litteram legis omnemque hujusmodi scripturam elementa mundi esse commemorat. Et nunc ergo ea quae pertinuerunt ad illos qui primis imbuantur elementis, modesta nobis primo videntur auditu. Volenti enim auditorum unicuique discere, his quae ad salutem pertinent, de sacrificiis arietum, et hircorum, vitulorumque quae recitantur, nihil sibi utilitatis conferre hujusmodi litteras indicat, quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid insemetipso. et in substantia sua qđ offe¬
ratdõ. Non sufficit iste exterior homo legẽ
dĩ suscipere nec uota solus offerre. Non enĩ po¬
test aliquid dignũ dõ habere. Sedille inte¬
rior ẽ homo quimagis habet inse qđ offerat
dõ In illonãq ẽ habitaculũ uirtutũ. in illo
ominis intellectus scientiae. unuillo ẽ diuinȩ
imaginis innouatio. Quicũ spetiẽ suã quȩ ex
initio adõ factus ẽ recuperauerit et uirtutũ¬
redintegratione pulchritudinẽ prioris for¬
mȩ recẽperit. tunciã potest uota offerredõ
Et tunc iam non homo solũ sed homo homo di¬
cet᷑: Namqui interiorẽ hominẽ ñ excolit.
qui illius curã ñgerit. qui uirtutib eũ ñ instruit.
morib non adornat. diuinis institutionib ñ
exertet. sapientiã di non quęrit. scientiae frp¬
turapperam non imperdit. hic non potest
honio homo dici sed homo tantũ et homo

Expanded text:
aliquid in semetipso et in substantia sua quod offerat Deo. Non sufficit iste exterior homo legem Dei suscipere, nec vota solus offerre. Non enim potest aliquid dignum Deo habere. Sed ille interior est homo, qui magis habet in se quod offerat Deo. In illo namque est habitaculum virtutum; in illo omnis intellectus scientiae; in illo est imaginis innovatio: qui cum speciem suam, quae ex initio a Deo facta est, recupaverit, et virtutum pulchritudinem prioris formae repererit, tunc jam potest vota offerre Deo; et tunc jam non solum homo, sed homo dicetur. Nam qui interiorem hominem non excolit, qui illius curam non gerit, qui virtutibus eum non instruit, moribus non ornat, divinis institutionibus non exercet, sapientiam Dei non quaerit, scientiae Scripturarum operam non impendit, hic non potest homo homo dici, sed homo tamen, homo
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatẽ. Que est aut̃ festiuitas sabbati nisi
illa dequa a postolus scribit : R elinquit᷑ ergo sabbatism
sabbati obseruatio uideam̃ Dieq saibbati nbil ecomb
mundi astib oportet operari Si gͦ desinas ab om̃b
secularib operib et nibil mundanũ gaeras sed spi¬
ritalib: operib uaces ad aeccłam c̃uemas lectionb
diuinis et tractatib aurẽ p̃beas. decelestib cõgites
defutuma spe sollicitudinẽ geras. uentirũ uidiciũ
p̃occulis habeas ñ respicias ad p̃sentia et uisibilia
sed ad inuisibilia et futura hec est obseruatio sab¬
bati xp̃iano. Sed haec et iudei obseruare debent:
Deniq &iã apud ipsos si faber sistructoret si qui
huĩ modi opificũ fuerit : otiat᷑ indie sabbati
Lestor aut̃ legis diuine ł doctor. ñ desimt ab
opere suo. et tam̃ sabbatũ ñ contaminat Dic
enĩ et d̃s dic̃ ad eos. Aut ñ legistis qr et sacerdo¬
tes in tẽplo sabbatũ uiolant et sine crimine sun

Expanded text:
ernum. Quae est autem festivitas sabbati, nisi illa de qua Apostolus dicit: Relinquitur ergo sabbatismus , sabbati observatio, videamus. Die sabbati nihil ex mundi actibus oportet operari. Si ergo desinas ab omnibus saecularibus operibus, et nihil mundanum geras, sed spiritalibus operibus vaces, ad ecclesiam venias, lectionibus divinis et tractatibus aurem praebeas, de coelestibus cogites, de futura spe sollicitudinem geras, venturum judicium prae oculis habeas, non respicias ad praesentia et visibilia, sed ad invisibilia et futura: haec est observatio sabbati Christiano. Sed haec Judaei observare deberent. Denique etiam apud ipsos, si faber, si structor, et si qui hujusmodi opificum fuerit, oriatur in die sabbati; lector autem divinae legis et doctor non desinit ab opere suo, et tamen sabbatum non contaminat. Sic enim dicit ad eos: Aut non legistis, quia sacerdotes in templ
Abbreviated transcription (Latin):
uitia carnis nrãe. siue adĩ sum c̃garias porestati
Spedtat nos angrloꝵ chorus. & iurtutũ cȩlestiũ
pia erganos pendit expectatio quando uł qͥna¬
do dehoc proelio redeamꝰ. quid anus quisq: nr̃i
manubiarum report& intuent᷑ curiosuis ac
solliertus ꝑseritant᷑. quis nr̃m auri hinc ampli¬
us firat. quis etiã argentiilluc pondus exibeat
quis uł lapides deferat p̃tiosos. Requi runit
etam siqui aes deserant aut ferrũ aut plulu
sd & uał signen. siforte aliquis aut sictile ait

Expanded text:
ia carnis nostrae, sive adversum contrarias potestates. Spectat nos angelorum chorus, et virtutum coelestium pia erga nos pendet exspectatio, quando vel quomodo de hoc praelio redeamus, quid unusquisque nostrum manubiarum reportet, et intuentur curiosius ac sollicitius perscrutantur quis nostrum hic auri amplius ferat, quis etiam argenti illuc pondus exhibeat, quisve lapides deferat pretiosos. Requirunt etiam si quis aes deferat, aut ferrum aut plumbum; sed et vas ligneum si forte aliquis defert aut fictile, aut
Abbreviated transcription (Latin):
que acultorib euangelii eo mͦ quo supra expo¬
umus debet expleri. Sed quõ sic̃ ꝓpheticus ser
uꝑdocunit dies festus peccatorũ conuertit᷑
dluastũ. et cantica eorũ inplanctũ : certũ ẽ
ma qui peccat et agit dies peccati. agere ñ
prest diẽ festũ. Et ideo illis dieb quib peccat.
strre ñ potest in desinens sacrificiũ dõ. sed il
cfferre potest qui indesinent᷑ custodit iusti¬
ũ et conseruat semet ipsũ a peccato : Qua die
dut̃ int̃ruperit et peccauerit : certũ ẽ qđ in illa
ñ effert sacrificiũ indesinens dõ. Iereor aliꝗd¬

Expanded text:
quae a cultoribus Evangelii eo modo quo supra expoquae a cultoribus Evangelii eo modo quo supra exposuimus, debet expleri. Sed quoniam, sicut propheticus sermo perdocuit , dies festi peccatorum convertuntur in luctum, et cantica eorum in planctum; certum est quia qui peccati, et agit dies peccati, agere non potest diem festum: et ideo illis diebus quibus peccat, offerre non potest indesinens sacrificium Deo. Sed ille offerre potest, qui indesinenter custodit justitiam, et conservat semetipsum a peccato. Qua die autem interruperit et peccaverit, certum est quod in illa die non offert sacrificium indesinens Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
nt ad festiuita tẽ pasche neq ad atimorum
neq ad scenophegie aliasq de qͥb p̃cipitur
Sed banc primã posuit inqua sacrificiũ indesi¬
nensmandat offerri: Quoscilic& agnoscat qͥsq¬
le uult ee ꝑfectus ae sc̃s qua ñ aliquando qͥdẽ
igenda ẽ dõ. Aliquando xero ñ agenda fe¬
shuitas: sed semꝑ et in desinenter iustus agere
debet diẽ festũ: Sacrificiũ nãq qđ in desinen
tr in matutinis et inuesꝑtinis mandat᷑ offer¬
n hoc indicat. ut et in lege ac ꝓphetisquȩ ma¬
nitinũ tẽpus ostendunt. et in euangelica. ⁊̃
uatoris ostendit aduentũ in desinenti intenti¬
one ꝑsistat.: Hlas ergo tales festiuitates dñs dic̃.
i obseruabitis dies festos meos. Dies ergo festus
iñ est. sici sacrificiũ in desinens offeramus si
ine int̃missione oremus. ita ut ascendat oratio
m̃ sic̃ incensũ in conspestu eiꝰ mane . et eleua¬
no manuũ nr̃arũ fiat ei sacrificiũ uesꝑtinũ.
Pigit᷑ prima sollemnitas sacrificii in desinentis.

Expanded text:
estivitatem Paschae, neque ad Azymorum, neque ad Scenopegiae, aliasque de quibus praecipitur, sed hanc primam posuit in qua sacrificium indesinens mandat offerri, quo scilicet agnoscat quis ille vult esse perfectus et sanctus, quia non aliquando quidem agenda est Deo, aliquando non agenda festivitas: sed semper et indesinenter justus agere debet diem festum. Sacrificium namque quod indesinenter, et in matutinis et in vespertinis mandatur offerri, hoc indicat, ut et in lege ac prophetis quae matutinum tempus ostendunt, et in evangelica doctvatoris ostendit adventum, indesinenti intentione persisteret. Has ergo tales festivitates Dominus dicit: « Et observabitis dies festos meos. » Dies ergo festus Domini est, si ei sacrificium indesinenter offeramus, si sine intermissione oremus; ita ut ascendat oratio nostra, sicut incensum in conspectu ejus mane, et elevatio manuum nostrarum fiat ei sacrificium vespertinum . Est igitur prima solemnitas jugis sacrificii vel indesinentis,
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterũ ex ipsis quos clegeris. clige rursum
to amplius eligendo ꝓcesseris t anto exiguo
& paucissimas inuenies. usquequo ultino
qua om̃s illi laboraui. higͦ qui hoc modo
res sunt. plus terrȩ & plus corporeae her¬
tatis accipient. pauci aut̃ exiguũ aliqus
deterra consequentur quia plus dedño a¬
Alu autenibil omnino terrenȩ hereditais¬
pient. Siqui digni fuerint sacerdorts a
ditas erit. Et quis ita beatus ut uel inter
cos exiguum terrȩ accipiat. uel unter
tos sacerdores & ministros solũ dnm̃ capo
herediatis sorte mertatur : lic& etiuã i
ꝓpter ium̃ta sua accipiant aliquid t̃rs
illius terrȩ que urbib contigua ẽ & adbe

Expanded text:
Et item ex ipsis quos elegeris, elige rursum Et item ex ipsis quos elegeris, elige rursum to amplius eligendo processeris, tanto exiguos et paucissimos invenies, usquequo ultimo quam omnes illi laboravi . Hi ergo qui in hoc mundo plures sunt, plus terrae et plus corporeae haereditatis accipient. Pauci autem exiguum aliquid de terra consequentur, quia plus in Alii autem nihil omnino terrae accipient, si qui digni fuerint sacerdotes eshaereditas erit. Et quis ita beatus est, ut inter paucos exiguum terrae accipiat, vel inter electos sacerdotes et ministros solum Deum capere haereditatis sorte mereatur? Licet enim ipsi propter jumenta sua accipiunt aliquid terrae, sed illius terrae, quae urbibus contigua est, e
Abbreviated transcription (Latin):
centorũ cubitorũ ponitur longitudo. & quinqͣ¬
ginta latitudo. Ubiũ textus ciꝰ ad altiera c̃¬
surgit. in angustũ cogtur & paucorũ cubitoꝵ
ẽdusione colligitur. ta ut summitas cĩ muniuꝰ
cubiti spatium consummatur. Propterea qđ
onferiorib quidem ubi lata &espatiosa habebant᷑
loca ał bestre uel pecudes erant conlocate. In
superiorib aues in samiis aut̃ que angustiora
oartiora erant ibi bomo rationabilis conlocatur
enim ad monadem rediguntur. que tam̃ triit¬
tis sacramentũ innumero tercentũ cubitorum
designat. Et huic sacramento ꝓximus ponits
homo ut pote rationabilis & dicapax . Selus
inde quȩ sit differentia int̃paucos. et multo
colligamꝰ inditia. Pone omnem humuni generi
numerũ & exuniuersis gentibus elige fidelis:
dubio panciores er̃t quã st̃ uniũsi. Iunc d¬
inde exfidelium numero elige meliores. cri
quod multo inferior numerus remanebit.

Expanded text:
centorum cubitorum ponitur longitudo, et quinqucentorum cubitorum ponitur longitudo, et quinquaginta latitudo. Ubi vero textus ejus ad altiora consurgit, in angustum cogitur, et paucorum cubitorum conclusione colligitur, ita ut summitas ejus in unius cubiti spatium consummetur. Propterea quod in inferioribus quidem ubi lata et spatiosa habebantur loca, vel bestiae vel pecudes erant locatae; in superioribus vero aves; in summis autem, quae angustiora et arctiora erant, ibi homo rationabilis collocatur.enim ad monadem rediguntur. Quae tamen Trinitatis sacramentum in numero trecentorum cubitorum designat. Et huic sacramento proximus ponitur homo, ut pote rationabilis et Dei capax. Sed et inde, quae sit differentia inter paucos et multos, colligamus indicia. Pone omnem humani generis numerum et ex universis gentibus elige fideles. Sine dubio pauciores sunt, quam sunt universi. Tum deinde ex fidelium numero elige meliores. Certum est quod multo inferior numerus remanebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ria hocẽ quod doc&. ut siqua trib numerosior
habetur in popeilis maiora terrȩ spatia sortiat᷑
Siqͣ autẽ minore hominũ numero censetur. bre¬
uiore possessione contenta sit. Sed qm̃ terrȩ
huius diuisionẽ hereditatẽq terrenã speciem
dicimus tenere & imaginẽ futurorũ bonorum
ac formã celestis illius quȩ fidelib &scis spera¬
tur hereditatis. ostendere reqͥro in illa heredi¬
tate que speranda ẽ qui sint plures & qͥ sint pau¬
oi: Et muenio ibi bratiores paucos haberi quã
plures Nã qͥ ꝑuiã latã oespatiosã quȩ ducit ad
ꝑditionẽ egeruit iter multi dicuntur. Qui uero
parto &e angustã uiã ꝓrexerint quȩ duct adurtã:
pauci appellintur. Et iterũ malus dicit᷑. Quã
paucist̃ qui saluant᷑. Et itẽ in aliis: ubi multipli¬
catur iniquitas. refrigescae caritas multorum ñ
pancorum. Sed & ĩarca quȩ a noe constructa
ẽ. ubi mensure cȩlitus dant᷑. in inferiorib: tre¬

Expanded text:
 Hoc est, quod docet, ut si qua tribus numerosior habetur in populis, majora terrae spatia sortiatur. Si qua autem minor hominum numero censetur, breviore possessione contenta sit. Sed quoniam terrae hujus divisionem haereditatemque terrenam speciem dicimus tenere et imaginem futurorum bonorum, ac formam coelestis illius, quae a fidelibus et sanctis operatur, ostendere requiro in illa haereditate quae speranda est, qui sunt plures, et qui sunt pauci, et invenio ibi beatos pauciores haberi quam plures. Nam qui per viam latam et spatiosam, quae ducit ad perditionem, iter egerint, multi dicuntur; qui vero per arctam et angustam viam perrexerint, quae ducit ad vitam, pauci appellantur. Et iterum in aliis dicitur: Quam pauci sunt, qui salvantur ! Et item in aliis: Ubi multiplicatur iniquitas, refrigescit charitas multorum , non paucorum. Sed in arca quae a Noe constructa est, ubi mensurae coelitus dantur in inferioribus tre
Abbreviated transcription (Latin):
et hostia. Neomenia aut̃ dicitur noua luna. Est
ergo et ista festiuitas cũ luna innouat᷑. Noua uitꝰ
dr̃ cũ soli ꝓrima fuerit effesta. et ualde ei con¬
iuncta ita ut sub claritate eiꝰ lattat. Sed mi¬
rũ fortasse uideat᷑ immo suꝑfluũ. lec diui¬
na mandare. Quid enĩ religioni c̃ducet nouae
re festiuitatẽ: Haec si secundũ literã conside¬
rent᷑ non tã religiosa quã suꝑstitiosa uidebunt᷑.
mo ergo uos iudicet incibo aut in potu aut paro
diei festi festi. aut neomenia aut sabbata quȩ
sunt umbra futurorũ. Si ergo umbra futuron

Expanded text:
etc. Neomenia autem dicitur nova luna. Est ergo et ista festivitas, cum luna innovatur. Nova autem dicitur cum soli proxima fuerit effecta et valde ei conjuncta, ita ut sub claritate ejus lateat. Sed mirum fortasse videatur, immo superfluum lex divina mandare. Quid enim religionis condecet lunare festivitatem. Haec si secundum litteram considerentur, non tam religiosa quam superstitiosa videbuntur. mo ergo vos judicet, aut in cibo, aut in potu, aut parte diei festi, aut neomenia, aut sabbato: quae sunt umbra futurorum . Si ergo umbra futurorum