comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo enim poterat in eius regnoresidere aut cõmorari quipatrẽ regno &pulit:
bello persecutus est &ulem toto orbelactabit. ille malũuirus serpentibus ad didit atris
praedariq: luposius sit Idestodiũ & inuidiã & dolũ hominibus in seuit ut tam essent quã
serpentes uenenati. tam rapaces quam iupi : quod quidem uere faciunt. hiqui iustos acfi¬
deles dõ ꝑsequentur. Dantque iudicibus seuiendi ad uersus in noxios potestatẽ : fortasse
aliquid eius modi iuppiter faerit ad &pugnandam tollendamq istitiã &idcirto
efferas se serpentes acdupos acuisse tradatur. Tum belli rabies &amor successit habendi
Neque in merito sublata enim di religione. boni quoque acmali scientiam perdiderunt si chomi¬
nibus bitercidit cõmunitas uitae & direptum foedus soci& atis humane Tum interse manus
consẽrere coeperunt & insidiari & gloriam sibi & humana sanguine comparare quorũ

Expanded text:
quomodo enim poterat in eius regno residere aut commorari qui patrem regno expulit, quomodo enim poterat in eius regno residere aut commorari qui patrem regno expulit, bello persecutus est, exulem toto orbe iactauit? ille malum uirus serpentibus addidit atris praedarique lupos iussit, id est odium et inuidiam et dolum hominibus inseuit, ut tam essent quam serpentes uenenati, tam rapaces quam lupi. quod quidem uere faciunt ii qui iustos ac fideles deo persecuntur dantque iudicibus saeuiendi aduersus innoxios potestatem. fortasse aliquid eiusmodi Iuppiter fecerit ad expugnandam tollendamque iustitiam et idcirco efferasse serpentes ac lupos acuisse tradatur. tum belli rabies et amor successit habendi. neque inmerito. sublata enim dei religione boni quoque ac mali scientiam perdiderunt. sic hominibus intercidit communitas uitae et diremptum est foedus societatis humanae. tum inter se manus conserere coeperunt et insidiari et gloriam sibi ex humano sanguine conparare. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
notion fuisse priuati sedmore po&ico figuratũ ut intellegamus tam liberales fuisse homi¬
nes ut natas sibi fruges ñ induderent nec soli absconditis incubarent sed pauperes ad cõ¬
munem ꝓprulaboris ad muterent. fluminalam lactis lamflumina nectaris ibant
ne mirũecũ prõptuaria iustorũ benignae paterent omnibus nec a uaritia hiter¬
cipiens beneficiadiuina famem sitimq uulgofacer& sed omnes equalit̃ ab undarent
cumhabentes non habentibus large t o pioseq: donarent sed postquã saturnus a filiopul¬
sus in latiumq delatusẽ armaiouis fugiens & regnis & ulademptis cũ iam populus
uel noui regis m&u uelsuasponte de prauatus dm̃ colere desiss& regemque prodo ha¬
berecoepiss& cũ ipse propemodum parricda &emplo c&eris ess& ad uiolandã pi&atẽ
deseruit propriae terras iustissima uirgo sed non ut ait acero diouis in regnoceliq in partere fed

Expanded text:
no tum fuisse priuati, sed more poetico figuratum, ut intellegamus tam liberales fuisse homino tum fuisse priuati, sed more poetico figuratum, ut intellegamus tam liberales fuisse homines, ut natas sibi fruges non includerent nec soli absconditis incubarent, sed pauperes ad communionem proprii laboris admitterent. flumina iam lactis, iam flumina nectaris ibant. nec mirum, cum promptuaria iustorum benigne paterent omnibus nec auaritia intercipiens beneficia diuina famem sitimque uulgo faceret, sed omnes aequaliter abundarent, cum habentes non habentibus large copioseque donarent. sed postquam Saturnus a filio pulsus in Latiumque delatus est arma Iouis fugiens et regnis exul ademptis, cum iam populus uel noui regis metu uel sua sponte deprauatus deum colere desisset regemque pro deo habere coepisset, cum ipse propemodum parricida exemplo ceteris esset ad uiolandam pietatem, deseruit propere terras iustissima uirgo, sed non, ut ait Cicero, et Iouis in regno caelique in parte resedit.
Abbreviated transcription (Latin):
opinionem conseratadeus utiq colebatur &ideononerant ne qued issensiones neque hi¬
micitie neq bella non dinuȩ sanos rabies nud auerat enses ut germanicus cesarha¬
rateo loquit᷑ carmine nec consanguineis fuerit dis cordia nota immo ne abienigenis
quidem sedneq: ulli omnino cladii quidudarentur fuerunt . qui senim in presente
aciugente iustitia aut detulasui cũ nemo insidiar&ur. aut depernicie alterius cagi¬
tar&. cũ ne moquicquã concupiscer&. Malebant tenui contentiuiuere cultu ut eiero
in suo narrat . quod ẽ ꝓprium nr̃ae religionis nẽ signare quidem aut partiri limittã pum
faserat bunedium querebant quippe cumds cõmuñe omnibus terrã dediss& ut õmu¬
nem degerentuitã non utrapida & furens a uariatia sibi oma uindicar& necullideess&
quo domnibus nascer&ur : qđ po&e dictũ si cacipio port& non ut existimemus nihi lomni¬

Expanded text:
opinionem consecrata, deus utique colebatur. et ideo non erant neque dissensiones nequp iniopinionem consecrata, deus utique colebatur. et ideo non erant neque dissensiones nequp inimicitiae neque bella, nondum uesanos rabies nudauerat enses, ut Germanicus Caesar in Arateo loquitur carmine, nec consanguineis fuerat discordia nota, immo ne alienigenis quidem, sed neque ulli omnino gladii qui nudarentur fuerunt. quis enim praesente ac uigente iustitia aut de tutela sui, cum nemo insidiaretur, aut de pernicie alterius cogitaret, cum nemo quicquam concupisceret? malebant tenui contenti uiuere cultu, ut Cicero in suo narrat: quod est proprium nostrae religionis. ne signare quidem aut partiri limite campum fas erat: in medium quaerebant, quippe cum deus communem omnibus terram dedisset, ut communem degerent uitam, non ut rabida et furens auaritia sibi omnia uindicaret, nec ulli deesset quod omnibus nasceretur. quod poetae dictum sic accipi oportet, non ut existimemus nihil omni
Abbreviated transcription (Latin):
sedeuagatus sum longius quã uolebã. Nunc redendaẽ deiustitia ꝓposta dis patatio quae aut
ipsa est sumauirtus aut fons est ips a uirtutis. quã non modo filo sosi quaesierunt sed po&e
quoque qui priores multo fuerunt & antenation filo sofiae nomen prosapientibus ba¬
bebantur. hiplane intellexerant ab esse hancarebus humanibus eamque finxerunt
offensam uitus hominũ cessi se terra in celum que migrasse atq ut doceant quid sit iuste
uiuere. solentenim praecepta ꝑ ambages dare asaturni temporibus que illi uocant aurea
rep&unt &empla iustitiae Narrantque in quostatu fuerit humanauita dumilla
interramorar&ur. quod quidem non propo&ica fictione : sed ꝓuero habendũ est satur¬
no enim regnante nondum deorũ cultibus bistitutis nec adhuc illa gente ad diuinitatis

Expanded text:
sed euagatus sum longius quam uolebam. Nunc reddenda est de iustitia proposita disputatio. quae aut sed euagatus sum longius quam uolebam. Nunc reddenda est de iustitia proposita disputatio. quae aut ipsa est summa uirtus aut fons est ipse uirtutis: quam non modo philosophi quaesierunt, sed poetae quoque, qui priores multo fuerunt et ante natum philosophiae nomen pro sapientibus habebantur. hi plane intellexerunt abesse hane a rebus humanis eamque finxerunt offensam uitiis hominum cessisse terra in caelumque migrasse. atque ut doceant quid sit iuste uiuere — solent enim praecepta per ambages dare —, a Saturni temporibus, quae illi uocant aurea, repetunt exempla iustitiae narrantque in quo statu fuerit humana uita, dum illa in terra moraretur.. quod quidem non pro poetica nctione, sed pro uero habendum est. Saturno enim regnante, nondum deorum cultibus institutis nec adhuc illa gente ad diuinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sicutbifans solidi ac fortis cibi capere im non potest obstomachi teneritudinem sed liquo¬
relatis ac mollitudine alitur donec firmatis uiribus uesa fortioribus possit. Ita & huic oporte¬
bat quia non dum poterat capere diuina prius humanatestimonia offerri. Idest filo soforum
& sius potissimum refutar&ur auctoribus qđ quia ille non feit raptus eimia eruditione
diuin arum litterarũ ut his solis contemtus ess& quibus fides constat. Accessi dõbis pirante
utego facerem & simul utuiam c&eris id imitandũ pararem Ac sior tatunro docti homines ac
diserti huc se conferre coeperint &ingenia suauemque dicendi i hocueritatis capo iatare ma¬
luerint euanituras breui religiones falsas & hoc casurã esse omnẽ filo sofiam ne modubita¬
uerit si fuerit omnibus ꝑsuasũ cum banc solam religionẽ tum &iã sola uerã eẽ sapienti aom

Expanded text:
nam sicut infans solidi ac fortis cibi capere uim non potest ob stomachi teneritudinem, sed liquonam sicut infans solidi ac fortis cibi capere uim non potest ob stomachi teneritudinem, sed liquore lactis ac mollitudine alitur, donec firmatis uiribus uesci fortioribus possit, ita et huic oportebat, quia nondum poterat capere diuina, prius humana testimonia offerri id est philosophorum et historicorum, ut suis potissimum refutaretur auctoribus. quod quia ille non fecit raptus eximia eruditione diuinarum litterarum, ut iis solis contentus esset quibus fides constat, accessi deo inspirante, ut ego facerem et simul ut uiam ceteris ad imitandum pararem. ac si hortatu nostro docti homines ac diserti huc se conferre coeperint et ingenia sua uimque dicendi in hoc ueritatis campo iactare maluerint, euanituras breui religiones falsas et occasuram esse omnem philosophiam nemo dubitauerit, si fuerit omnibus persuasum cum hanc solam religionem, tum etiam solam ueram esse sapientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
tertullianus eandẽ causa plene ꝑ orauerit in eo libro cui apolog&ico nomenest : Iamenqnĩ
aliud est accusantibus respondere quod indefensione. autnegatione sola positu est aliud
instituere quod nos facimus in quonecesse est doctrinȩ totius substantiã contineri
non defugi hunclaborem utimplerem mariã quã cyprianus. non est executus in ea oratione
quadem &rium sicutipseait obla trantem atq obstrepentẽ ueritati redarguere conatur-
quam ateria non estisus utdebuit Nonenim scripture testimonis quam illeutique uanã ficcam
commentitam putabat. sed argunentis & ratione fuerat refellendus namcũ ager& contraho¬
minem ueritatis ignarum dilatis paulis perdiuinis lectionibus formare hunca principio tam¬
quam rudem debuit eiq paulatim lucis pricipia monstrare. n&o tolumone obiato caligar&

Expanded text:
Tertullianus eandem causam plene perorauerit in eo libro cui Apologeticum nomen est, tamen quoniam Tertullianus eandem causam plene perorauerit in eo libro cui Apologeticum nomen est, tamen quoniam aliut est accusantibus respondere, quod in defensione aut negatione sola positum est, aliut instituere, quod nos facimus, in quo necesse est doctrinae totius substantiam contineri, non defugi hunc laborem, ut inplerem materiam, quam Cyprianus non est exsecutus in ea oratione, qua Demetrianum sicut ipse ait oblatrantem atque obstrepentem ueritati redarguere conatur. qua materia non est usus ut debuit: non enim scripturae testimoniis, quam ille utique uanam fictam commenticiam putabat, sed argumentis et ratione fuerat refellendus. nam cum ageret contra hominem ueritatis ignarum, dilatis paulisper diuinis lectionibus formare hunc a principio tamquam rudem debuit eique paulatim lucis principia monstrare, ne toto lumine obiecto caligaret.
Abbreviated transcription (Latin):
& illorũ superba in pi&ate stimulatus & ueritatis ipsius conscientia & utego arbitror dõ suscepi
hocmunus ut omnibus in genumei uiribus accusatores iustitiae refutare. Non ut contra hos
scriberẽ qui paucis uerbis obtineri poterant. sed u tomnes quiubiq: idẽ operis efficiunt autef¬
fecerunt un osemel imp&u profligarẽ. Non dubitoeni quin & alii plurimi & multis in locis
& non modo greds sed &iã latinis litteris monumentũ iniustitiaesuae strinxerint. quibus
singulis qm respondere ñ poterã sicagendã mihi hanccausã putaui ut & priores cũsuis
omnibus scriptis peruerterem. & futuris omnẽ facultatem scribendi autrespondendi
ãputare. Prebeant modo aures efficiã profecto ut quiaĩq ista cognouerit . aut sus¬
cipiat quod antedãnauit. dut quod est proximũ deridere aliquando desistat. Quãquam

Expanded text:
et illorum superba inpietate stimulatus et ueritatis ipsius conscientia et, ut ego arbitror, deo, suscepi et illorum superba inpietate stimulatus et ueritatis ipsius conscientia et, ut ego arbitror, deo, suscepi hoc munus, ut omnibus ingenii mei uiribus accusatores iustitiae refutarem, non ut contra hos scriberem qui paucis uerbis obteri poterant, sed ut omnes qui ubique idem operis efficiunt aut effecerunt, uno semel inpetu profligarem. non dubito enim quin et alii plurimi et multis in locis et non modo Graecis, sed etiam Latinis litteris monumentum iniustitiae suae struxerint. quibus singulis quoniam respondere non poteram, sic agendam mihi hanc causam putaui, ut et priores cum suis omnibus scriptis peruerterem et futuris omnem facultatem scribendi aut respondendi amputarem. praebeant modo aures : efficiam profecto ut quicumque ista cognouerit, aut suscipiat quod ante damnauit aut, quod est proximum, deridere aliquando desistat. quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
atriorem discpulus hicfortasse an axagore fuerit : cuiniues a tramentũ fuerunt : atquin
eadem çȩcitas est & uero falsitatis & mendacio ueritatis nomen in ponere uidelic& homo
subdolus uoluit iupũ subouis pellecelare ut fallacititulo poss& hr&ere latorem. Verum
esto insca hoc non malitia feceris quamtandem nobis attulistiueritatẽ nisi quod ad¬
mum quẽ opificum rerum quem fontẽ bonorũ quẽ parentẽ omnium quẽ factorẽ altiorẽ¬
que uiuentium confessuses a demistiiouituoregnum eumq: sum a potestate depulsũ in
ministrorũnumerũ redegisti epilogus itaq: t&uus arguit stulatiaȩ uanitatis erroris
Ad firmas enim deosesse & illos tamen subicis & mancipias eidõ cuius religionẽ conaris euer¬
tere hiergo dequibus dixi cũ presenteme acdolente sacrilegassuas literas eplicas sent

Expanded text:
atriorem! Discatriorem! Disceadem caecitas est et uero falsitatis et mendacio ueritatis nomen inponere. uidelicet homo subdolus uoluit lupum sub ouis pelle celare, ut fallaci titulo posset in retire lectorem. uerum esto, inscitia hoc, non malitia feceris: quam tandem nobis adtulisti ueritatem, nisi quod admum, quem opificem rerum, quem fontem bonorum, quem parentem omnium, quem factorem altoremque uiuentium confessus es, ademisti Ioui tuo regnum eumque summa potestate depulsum in ministrorum numerum redegisti. epilogus itaque te tuus arguit stultitiae uanitatis erroris. adfirmas enim deos esse et illos tamen subicis et mancipas ei deo cuius religionem conaris euertere. Hi ergo de quibus dixi cum praesente me ac dolente sacrilegas suas litteras explicassent,
Abbreviated transcription (Latin):
ad signatũ tam̃ quid legerent ignorauerint. Disce igitur siquidtibi cordis est nonidoirco¬
tiatast uancino prof&arũ fecit. mirabilia magnũ putassemus ut &uos nuncupatis
itaq: dm̃ credimus non magis ex factis operibusq: mirandis quẽ ex illa ipsa cruce quã uos
sicut canes lãbitis qm̃simul & illa praedicata est nonigitur suotestimonio cui eni desedi¬
centi potest credi sed prof&arũ testimonio qui omnia quȩ fecit aopassus est multo ante
cecinerunt. fidẽ diuinitatis accepit quod neq: apollonio rieq: apuleio Neq cuiquã mago¬
rũ potuit. aut potest aliquando contigere. Cũ igit᷑ talia ignorantiae suae deliramen¬
ta fudissed cũ ueritatem penitus excidere conixius ess& ausus est li brossuos nefarios
acdĩostes OΙΛΛΛΝΘΕΙC ad notare Ocatum pectus õmentem cimmeris ut aiunt tenebris

Expanded text:
adsignatum, tamen quid legerent ignorauerint. disce igitur, si quid tibi cordis est, non idadsignatum, tamen quid legerent ignorauerint. disce igitur, si quid tibi cordis est, non idtiata sunt vaticinio prophetarum. Fecit mirabilia: magum putassemus, ut et vos nunc putatis, Itaque Deum credimus, non magis ex factis operibusque mirandis, quam ex illa ipsa cruce, quam vos sicut canes lambitis: quoniam simul et illa praedicta est. Non igitur suo testimonio cui enim de se dicenti potest credi?, sed prophetarum testimonio, qui omnia, quae fecit ac passus est, multo ante cecinerunt, fidem divinitatis accepit; quod neque Apollonio, neque Apuleio, neque cuiquam magorum potuit, aut potest aliquando contingere. Cum igitur talia ignorantiae suae deliramenta fudisset, cum veritatem penitus excidere connisus esset, ausus est libros suos nefarios, ac Dei hostes, φιλαληθεῖς annotare. O caecum pectus! o mentem Cimmeriis ut aiunt tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
si poss& qr nemoest quib morta litatẽ retus& maxime cũ eum dicas & adoratũ esse a qui¬
bus dam sicut dm̃ & simulacrum eius subherculis elexi cacnomine constitutũ abefesus &iam
nunc honorari non potuit ergo postmortem ds credi qr & hominẽ & magũ fuisse constabat &ideo
alieni nominis titulo ad feccauit diuinitatem q suone poterat nec audebat. noster uero & po¬
tuit ds̃ credi quiamagus non fuit & creditus ẽ qui auere fuit. Non inquit hocdico idurco
a polloniũ ñ haberidm̃ quia nduerit sedut appareat nossapientiores esse quimirabilib: factis
non statim fidẽ diuinitatis adiunximus quã uos quiob exigua portenta dm̃credidistis
Non eftmirũ situ quiadĩ sapientia longere motus es nihil prorsus intellegis eorũ quae
legisti. cũ iuda ei qui a principio profetas lectitauerant quibusq sacramentũ di fuerat

Expanded text:
si posset, quia nemo est qui inmortalitatem recuset, maxime cum eum dicas et adoratum esse a quisi posset, quia nemo est qui inmortalitatem recuset, maxime cum eum dicas et adoratum esse a quibusdam sicut deum et simulacrum eius sub Herculis Alexicaci nomine constitutum ab Ephesiis etiam nunc honorari. non potuit ergo post mortem deus credi, quia et hominem et magum fuisse constabat, et ideo alieni nominis titulo adfectauit diuinitatem, quia suo nec poterat nec audebat. noster uero et potuit deus credi, quia magus non fuit, et creditus est, quia uere fuit. non in quit hoc dico, idcirco Apollonium non haberi deum, quia noluerit, sed ut appareat nos sapientiores esse, qui mirabilibus factis non statim fidem diuinitatis adiunximus, quam uos, qui ob exigua portenta deum credidistis. non est mirum si tu, qui a dei sapientia longe remotus es, nihil prorsus intellegis eorum quae legisti, cum Iudaei, qui a principio prophetas lectitauerant quibusque sacramentum dei fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
ud fixus ad enim & hoc ipso fortas se solent iam xpi uoluit arguere quod dm̃seconsti¬
tuerit ut ille ueretundior fuisse uideatur quicum maiorafacer&iuit hicputat : tamen id sibi ñ
ad ragauerit Omitto nun ips a opera comparare : quia insecundo & in superiore libro defraude
ac prestigus artis magiae dixi Nego esse quemquã quinono port& in primis id sibi post mortem
contingere. quod &iam reges maximiconcupiscunt. Curenĩ sibi homines sepulchra magnifi¬
ca curstatuas curlmagines comparant . curaliquibus daris factis aut&iã ꝓciuibus morte
suscepta student opiniones hominũ ꝓmereri curdenique ipse ingeniitui monumentũ hoc
detestabile stultitia tam quã cȩno edificatũ constituere uoluisti nisi quod immortalitatẽ deme¬
moria nominis speras. stultumigitur est idputare apollonium noluisse quodoptare&utiq:

Expanded text:
adfixus. at enim ex hoc ipso fortasse insolentiam Christi uoluit arguere, quod deum se constiadfixus. at enim ex hoc ipso fortasse insolentiam Christi uoluit arguere, quod deum se constituerit, ut ille uerecundior fuisse uideatur, qui cum maiora faceret, ut hic putat, tamen id sibi non adrogauerit. omitto nunc ipsa opera conparare, quia in secundo et in superiore libro de fraude ac praestigiis artis magicae dixi. nego esse quemquam qui non optet in primis id sibi post mortem contingere quod etiam reges maximi concupiscunt. cur enim sibi homines sepulchra magnifica, cur statuas, cur imagines conparant? cur aliquibus claris factis aut etiam pro ciuibus morte suscepta student opiniones hominum promereri? cur denique ipse ingenii tui monumentum hoc detestabile stultitia tamquam caeno aedificatum constituere uoluisti, nisi quod inmortalitatem de memoria nominis speras? stultum igitur est id putare Apollonium noluisse quod optaret utique,
Abbreviated transcription (Latin):
liquis nuntiauit. Iot se ꝑ latrones perierunt & condie pereunt. utiq: multos & ipse
da nasti quiseorui post cruce suã non dicã ds̃ sed homo apellatus est uerũ tuforsitan
ex eo credidisti quia uos homicidã in atrẽ consecrastis ut dm̃. quod tamen non fecis s&is sullũ
ario pagitae incrucem sustulissent. Idem cum facta eius mirabilia destruer&. nectamen nega¬
r& uoluit ostendere apollonium uel patria uel &iã maiora fecisse. Mirum quod a puleium
praetermisit cu iussolent & multa & mira memorari. Curigitur õ delibrum caput. nemo
apollonium prodõ colit nisi fortetusolus illo scilic& dõdignus cũ quote in sempit̃nũ uerus d
punir& simagus xp̃s qui amirabilia fecit peritior utique apollonius quiut describis cũ domiciam
eum punire uell& repente in uditio nͥ conpauit quam ille qui &l conp̃honsus x & cruci

Expanded text:
liquis nuntiauit. tot semper latrones perierunt et cottidie pereunt, utique multos et ipse liquis nuntiauit. tot semper latrones perierunt et cottidie pereunt, utique multos et ipse damnasti: quis eorum post crucem suam non dicam deus, sed homo appellatus est? uerum tu forsitan ex eo credidisti, quia uos homicidam . Martem consecrastis ut deum: quod tamen non fecissetis, si illum Ariopagitae in crucem sustulissent. idem cum facta eius mirabilia destrueret nec tamen negaret, uoluit ostendere Apollonium uel paria uel etiam maiora fecisse. mirum quod Apuleium praetermisit, cuius solent et multa et mira memorari. cur igitur, o delirum caput, nemo Apollonium pro deo colit? nisi forte tu solus, illo scilicet deo dignus, cum quo te in sempiternum uerus deus puniet. si magus Christus, quia mirabilia fecit, peritior utique Apollonius, qui ut describis cum Domitianus eum punire uellet, repente in iudicio non conparuit. quam ille qui et conprehensus est et cruci
Abbreviated transcription (Latin):
diuoluntas & astutia qm̃rudes fuerunt aut quãuis possit in doctus apta interse &
coherentia fingere cũfiloso forum doctissimi plato & aristotales &epicurus & renon
ipsi sibi repugnantia & contraria dixerint. haecẽ enim mendaciorum natura
nt coheere non possint. Illorũ autẽ tradtio quia uera est quadrat undiq: acsibi tota consentit
łtdeo ꝑsuad& quia constanti ratione suffultaẽ. Nonigitur quaestus & comodigratia re¬
ligionem cõmenti sunt quippe qui & praeceptis & reipsa ett̃ uitã secuti sunt. quae & uo luptatib
car& & omnia quȩ babentur inbonis sꝑnitis & qui nontantũ profide mortẽ subierint
sed &iã morituros essese & scierint & praedixerint & postea uniuerses quieorũ discipli
nã secutiesient. acerua & nefanda passuros. Ipsũ aut̃ xpni ad firmauit aiudais
fugatũ collectanungentorũ hominũ manu latrocinia fecisse. Quistantȩ auctori¬
tati audacte pugnare credamus hoc planae. Nã fortasse illi hoc in sõnis apollo a¬

Expanded text:
di voluntas et astutia, quoniam rudes fuerunt. Aut quis possit indoctus apta inter se et cohaerentia fingere, cum philosophorum doctissimi Plato, et Aristoteles, et Epicurus, et Zeno, ipsi sibi repugnantia et contraria dixerint? Haec est enim mendaciorum natura, ut cohaerere non possint. Illorum autem traditio, quia vera est, quadrat undique, ac sibi tota consentit; et ideo persuadet, quia constanti ratione suffulta est. Non enim quaestus et commodi gratia religionem istam commenti sunt; quippe qui, et praeceptis, et re ipsa, eam vitam secuti sunt, quae et voluptatibus caret et omnia quae habentur in bonis spernit; et qui non tantum pro fide mortem subierint, sed etiam morituros esse se, et scierint, et praedixerinnam secuti essent acerba et nefanda passuros. ipsum autem Christum adfirmauit a Iudaeis fugatum collecta nongentorum hominum manu latrocinia fecisse. quis tantae auctoritati audeat repugnare? credamus hoc plane, nam fortasse illi hoc in somnis Apollo a
Abbreviated transcription (Latin):
inpi&as enim suscepta ineo quod est sũmũ ꝑ c&era uniuersa saquer&ur. aeque fieriñ potest
quierrant ut ipsi inomniuita non & inrelegione fallantur qm̃ pi&as in sũmo regulãtenens
tenorem suũ seruar& in c&eris. Ita fit ut hiutraq parte deonditione rerumquae gerunt.
qualis sit summ a ipsa noscatur. Opere praetiumẽ cognoscere illorũ pi&atẽ ut & his quȩ cle
menter acpiefaciunt possit intellegi quali a sint quae ab his contrauira pi&atis geruntur
ac nequẽ uidear indementer arguere Aliquã mihi ꝑsonã po&icam sumã quaȩ sit uel ma¬
ximum pi&atis &emplum apud maronem reille quo iustior alter nec pi&ate fuit nebellomaior
& armis quae nobis documenta iustitie protulit. Uinxerat & postergamanus quos muter& umbris

Expanded text:
inpietas enim suscepta in eo quod est summum per cetera uniuersa sequeretur. aeque fieri non potest inpietas enim suscepta in eo quod est summum per cetera uniuersa sequeretur. aeque fieri non potest ut ipsi qui errant in omni uita, non et in religione fallantur, quoniam pietas in summo regulam tenens tenorem suum seruaret in ceteris. ita fit ut in utraque parte de condicione rerum quae geruntur qualis sit summa ipsa noscatur. Operae pretium est cognmenter ac pie faciunt, possit intelligi qualia sint quae ab his contra jura pietatis geruntur. Ac ne quem videar inclementer incessere, aliquam mihi personam poeticam sumam, quae sit vel maximum pietatis exemplum. Apud Maronem rex ille, Quo justior alter Nec pietate fuit, nec bello major et armis, quae nobis documenta justitiae protulit? Vinxerat et post terga manus, quos mitteret umbris
Abbreviated transcription (Latin):
uitam circũ scribte breuit̃q depinxit his uersibus Nuncuero amani ad noctom festo atq
profestototus. Itẽ paritq dies populusq patresq: iactare induforus s& omnes docedere
nus quã uni se atq idem studio oms dedere & arti uerbadare ut caute possint pugnare dolose
blanditia certare bonũ simulare uirũ seinsidias facere utsi hostes sint omnib: omnes
Nostro aut̃ populo quidhorũ potest obici cuius omnis religio est sinescelere acfinema cula
uiuere. Cuigitur uideant & seacsuos eaquae diximus gerere. Nostros aut̃ nihila liud operari
nisi aequũ & bonũ poterant si quid saperent & hoc intellegere &illos
quibonũ faciunt
pios esse & seimpios quinefanda cõmitunt Neque enĩ fieri potest
ut qui in omnibus
uitae sue actibus nonerrant in ipsa sũma errent . hocẽ inreligione quaererum omniũ caputẽ

Expanded text:
uitam circumscripte breuiterque depinxit his uersibus: nunc uero a mani ad noctem, festo atque uitam circumscripte breuiterque depinxit his uersibus: nunc uero a mani ad noctem, festo atque profesto, totus item pariterque die populusque patresque iactare indu foro se omnes, decedere nusquam, uni se atque eidem studio omnes dedere et arti, uerba dare ut caute possint, pugnare dolose; blanditia certare, bonum simulare uirum se; insidias facere, ut si hostes sint omnibus omnes. nostro autem populo quid horum potest obici, cuius omnis religio est sine scelere ac sine macula uiuere? cum igitur uideant se ac suos ea quae diximus gerere, nostros autem nihil aliut operari nisi aecum et bonum, poterant, si quid saperent, ex hoc intellegere et illos qui bonum faciunt pios esse et se inpios qui nefanda committunt. neque enim fieri potest ut : qui in omnibus uitae suae actibus non errant, in ipsa summa errent, hoc est in religione, quae rerum omnium caput est:
Abbreviated transcription (Latin):
patientia certent quis c̃ssimam quoque corporis sui partem contrafasomne polluant aeꝓfanent
qui uirilia sua ferro m& ant & quod ẽ sceleratius ut sintreligionis antestites quine uitȩ quidemisuae
parcant sed &tinguendas publice animasuendant quisiiudices sedeant aut ii meritos perdant
mercede orrupti autnaxios inpune dimittant. quicelũ quoq: ipsũ ueneficuis appe&ant Tãquã
illorũ malitiã terra non capiat h aec inquam & his pluras celera utiq abhis fiunt quid eo s colunt:
quis interhaec tot &tanta iuftitiae locusest & ego demultis pauca collegi non utarguerem
sed ut ostenderem qui uol & scireomnia si necolibros inmanũ sumat quimorũ uitiorũ que
publicorũ & descriptor uerissimus & accusator acerrimus fuit : sed & lucilius tenebrosaista

Expanded text:
patientia certent, qui sanctissimam quoque corporis sui partem contra fas omne polluant ac profanent, patientia certent, qui sanctissimam quoque corporis sui partem contra fas omne polluant ac profanent, qui uirilia sua ferro metant et, quod est sceleratius, ut sint religionis antistites, qui ne uitae quidem suae parcant, sed extinguendas publice animas suas uendant, qui si iudices sedeant, aut inmeritos perdant mercede corrupti aut noxios inpune dimittant, qui caelum quoque ipsum ueneficiis adpetant, tamquam illorum malitiam terra non capiat: haec, inquam, et his plura scelera utique ab iis fiunt qui deos colunt. quis inter haec tot et tanta iustitiae locus est? et ego de multis pauca collegi, non ut arguerem, sed ut ostenderem. qui uolet scire omnia, Senecae libros in manum sumat, qui morum uitiorumque publicorum et descriptor uerissimus et insectator acerrimus fuit. sed et Lucilius tenebrosam istam
Abbreviated transcription (Latin):
bonos autdicunt aut faciunt digniores. Non enĩ denr̃o sed & illorũ numero semꝑ existunt quiui¬
as obsideant armati maria praedentur. Uelsipalam grassari non licuit uenenadatẽ perent qui
uxores necent ut dotes earum iucrentur aut maritos ut adulteris nubant : quinatos & sepueros aut
strangulent. autsinimium pufuerint &ponant. qui libi dines bcestas. nec filiane sorore ne ma¬
tre necs acerdote contineant. Qui aduersus ciues suos patriamq: coniurent quinecculeũ m&uant
quidenique sacrilegia cõmittant & deorum quos colunt templa despolient . & ut quaȩ leui a sunt atq
usita dicamus quihereditates captent testam̃ta subponant iustos heredes uel auferant uel& du¬
dant qui corpora sua libi dinibus prostituant quideniq imme mores quid nati sunt cum feminis

Expanded text:
bonos aut dicunt aut faciunt digniores. non enim de nostro, sed ex illorum numero semper existunt qui uibonos aut dicunt aut faciunt digniores. non enim de nostro, sed ex illorum numero semper existunt qui uias obsideant armati, maria praedentur, uel si palam grassari non licuit, uenena clam temperent, qui uxores necent, ut dotes earum lucrentur, aut maritos, ut adulteris nubant, qui natos ex se pueros aut strangulent aut, si nimium pii fuerint, exponant, qui libidines incestas nec a filia nec sorore nec: matre nec sacerdote contineant, qui aduersus ciues suos patriamque coniurent, qui nec culleum metuant, qui denique sacrilegia committant et deorum quos colunt templa despolient, et, ut quae levia sunt atque usitata dicamus, qui hereditates captent, testamenta supponant, iustos heredes uel auferant uel excludant, qui corpora sua libidinibus prostituant, qui demque inmemores quid nati sint, cum feminis
Abbreviated transcription (Latin):
uel mortis metu uel suapte ꝑfidia cadeste sacramentũ deseruerint & ad finesta
sacrificia consenserint eos laudant. & honoribus mactant ut eorũ exemplo
c&eros inliciant
Qui autẽ estimauerint magnifidem cultoresq sedinon abnegauerunt . In eos
uero totis carnificae¬
totis carnificae sua euiribus ueluti sanguinem sitiant incumbunt. & desperatos
uocant quia corporisuo minime parcunt quasi quicquam desperatius eẽ possit quamtor
quere ac dilaniare . eumq: suas eẽ innocentẽ adõ nepudor ullus apud eos suꝑẽ. A quibus ab est
omnis humanitas. & retorquent in homines iustos conuiciasibi congruentia. Impios enĩ uocant
ipsi sclic& pii & abhumano sanguine ab horrentes cumsi & actus suos considerent. & illorũ quos
tamquam impios damnant. lam intellegant quãmendaces sint & his omnibus quae aduersus

Expanded text:
vel mortis metu, vel sua perfidia coeleste sacramentum deseruerint, et ad funesta vel mortis metu, vel sua perfidia coeleste sacramentum deseruerint, et ad funesta sacrificia consenserint, eos laudant, et honoribus mactant, ut eorum exemplo caeteros illiciant. Qui autem magni aestimaverint fidem, cultoresque se Dei non abnegaverint, in eos vero totis carnificinae suae viribus, veluti sanguinem sitiant, incumbunt; et desperatos vocant, quia cquere ac dilaniare eum quem scias esse innocentem. adeo nec pudor ullus aput eos superest a quibus abest omnis humanitas et retorquent in homines iustos conuicia sibi congruentia. inpios enim uocant, ipsi scilicet pii et ab humano sanguine abhorrentes, cum si et actus suos considerent et illorum quos tamquam inpios damnant, iam intellegant quam mendaces sint et iis omnibus quae aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
uita eoriĩ coarguatur. Curenĩ sint aliqui intẽ pestiueboni quoͥ corruptis moribus publicis
conucium beneui uendo faciant. Curno nomnes sint aequemali rapaces inpudici adulteri
ꝑiuri cupidi fraudulenti quin potius auferantur: quibus coramale uiuere pud&: qui pec¬
cantium frontem & sinon uerbis quidtacent. Tamen ipsouitae genere dissimili feriunt & uer¬
berant. Casticare enĩ iuidetur quicũq dissentit. Nec est magnopere mirandũ si aduersus
homines istafiunt cũ aduersus ipsũdñ ꝓpt̃ eandẽ causam in surrexerit &iam populus
inspeonstitutus nedinescius sequiturq iustos eadem necessitas quaȩ ipsũ iustitȩ uiolauit
autorem . Uexant ergo & e quisitis poenarum generibus & cruciant : parumque habent
inter ficere quo soderunt : nisi &iam crudelitas corporibus in ludat si qui autem doloris

Expanded text:
vita eorum coarguatur. Cur enim sint aliqui intempestive boni, qui, corruptis moribus publicis, vita eorum coarguatur. Cur enim sint aliqui intempestive boni, qui, corruptis moribus publicis, convicium bene vivendo faciant? Cur non omnes sint aeque mali, rapaces, impudici, adulteri, perjuri, cupidi, fraudulenti? quin potius auferantur, quibus coram male vivere pudet; qui peccantium frontem, etsi non verbis, quia tacent, tamen ipso vitae genere dissimili feriunt et verberant? Castigare enim videtur quicumque dissentit. Nec est magnopere mirandum, si adversus homines ista fiunt, cum adversus ipsum Deum, propter eamdem causam, insurrexerit etiam populus in spe constitutus, nec Dei nescius; sequiturque justos eadem necessitas, quae ipsum justitiae violavit auctorem. Vexant ergo, et exquisitis poenarum generibus excruciant; parumque habent interficere quos oderunt, nisi etiam crudelitas corporibus illudat. Si qui autem doloris
Abbreviated transcription (Latin):
ene grasantipanees nanuentris sed cordis rabies efferauit. necatra innebula sedapta predicatti¬
one grassantur nec eosumquã conscientia scelerum reuocat. ne scm̃ acpiũ nomen iustitiae ore
illo uiolent. Quod oruore in nocentiũ tã quarictus bestiarũmad & huiustanti & tã pertinacis
odii. quã potissimũ causã essedicamus utrũ neueritas odiũ parit ut ait po&a quasi diuino spiritu
infubtus anerubescunt corã iustis & bonis esse nequã an potius utrũq. Nã & ueritas ideo semper
in uisaẽ quodis qui peccat uult habere liberum peccandi locũ Nec aliter seputat malefactorũ
uoluptate securius perfrui posse quam sinemosit cuidelicta non placeant. Ergotã quã scelerũ
& malitiaesuae testes exstir pare funditus nitundur & tollere. grauesq sibiputant taquã

Expanded text:
git caecos rabies. Verum hos non ventris, sed cordis rabies efferavit; nec atra in nebula, sed aperta praedatigit caecos rabies. Verum hos non ventris, sed cordis rabies efferavit; nec atra in nebula, sed aperta praedatione grassantur; nec eos unquam conscientia scelerum revocat, ne sanctum ac pium nomen justitiae ore illo violent, quod cruore innocentium, tanquam rictus bestiarum madet. Hujus tanti et tam pertinacis odii quam potissimum causam esse dicamus? Utrumne Veritas odium parit, ut ait poeta, quasi divino spiritu instinctus? An erubescunt coram justis et bonis esse nequam? an potius utrumque? Nam et veritas ideo semper invisa est, quod is, qui peccat, vult habere liberum peccandi locum; nec aliter se putat malefactorum voluptate securius perfrui posse, quam si nemo sit, cui delicta non placeant. Ergo tanquam scelerum et malitiae suae testes extirpare funditus nituntur, et tollere, gravesque sibi putant, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
& iusta cumsi tantũ modo malos occiderint digniessent ad quos iustitia non uenir& cuin ulla
fuit alia causa linquendi terram. quamhum anicruoris effusio quantomagis cumpios hter¬
ficiant & ipsos iustitiaȩ setatores ꝓhostibus ducant. inmouero plusquã hostibus quibus uti¬
que cũ animas eorum &opes & liberos ferro &igni app&ant. Tamen parcitur uitis & estlo¬
cus inter arma dementiaȩ: autsi adõ seuiri placuit nihilplus bieos fit quã ut occidantur uel
inseruitutem abducantur. hoc uero inenarrabile est quod fit aduersus eosquimale facere
nesciunt : & nulli nocentiores habentur quam qui sunt & omnibus bi nocentes audentigit᷑
homines i ꝓbissimi iustitie facerementionẽ quiferras bnmanitate uincunt. qui placi¬
dissimum dĩgregẽ uastant. lupi ceu raptores a trainnebulaquos in ꝓbauentris xegit:

Expanded text:
et iusta, cum si tantummodo malos occiderent, digni essent ad quos iustitia non ueniret: cui nullaet iusta, cum si tantummodo malos occiderent, digni essent ad quos iustitia non ueniret: cui nullafuit alia causa linquendi terram, quam humani cruoris effusio. Quanto magis, cum pios interficiant, et ipsos justitiae sectatores pro hostibus ducant; immo vero plus quam pro hostibus? quibus, utique cum animas eorum, et opes et liberos ferro et igni appetant, tamen parcitur victis; et est locus inter arma clementiae: aut si adeo saevire placuit, nihil plus in eos fit, quam ut occidantur, vel in servitutem abducantur. Hoc vero inenarrabile est, quod fit adversus eos qui malefacere nesciunt. Et nulli nocentiores habentur, quam qui sunt ex omnibus innocentes. Audent igitur homines improbissimi justitiae facere mentionem, qui feras immanitate vincunt, qui placidissimum Dei gregem vastant, Lupi ceu Raptores atra in nebula, quos improba ventris Exe
Abbreviated transcription (Latin):
Neq seintellegunt esse consangui neos & subiectosomnis subunã eandẽq tutelã quod
si tener&ur deorũ profecto Nuitã homines uiuerent. Vniuer saigitur mala quibus
humanũ genus seipsũ inuicẽ conficit. iniustus atq impius deorũ cultus indux
nec enĩ poterat retinere pi&atem: qui dõmunent omniũ patrem dñ tã quã prodigi
acrebelles liberi abnegassent Nonnum quam tamen sentiunt semalos esse & u&eron
saculorum statum laudant & desues moribus meriusq coniectant ab esseiustitiam. quam
obseruantẽ oculissiuis nontantũ non suscipiunt necagnoscunt uerũ &iã uiolenter oderui
& ꝑsequentur & & terminare contendunt fingamus hanc interim nonesse iustitiam
quã nos sequimur quomodo siilla uenerit quam ueram putant eam recipient
qui lanient docaidunt eos quos & ipsi fatentur imitatores esseiustorũ qr bona operarentis

Expanded text:
neque se intellegunt esse consanguineos et subiectos omnes sub unam eandemque tutelam: quod neque se intellegunt esse consanguineos et subiectos omnes sub unam eandemque tutelam: quod si teneretur, deorum profecto uitam homines uiuerent. uniuersa igitur mala, quibus humanum genus se ipsum inuicem conficit, iniustus atque inpius deorum cultus induxit. nec enim poterant retinere pietatem qui communem omnium patrem +deum tamquam perfidi ac rebelles liberi abnegassent. Nonnumquam tamen sentiunt se malos esse et ueterum saeculorum statum laudant et de suis moribus meritisque coniectant abesse iustitiam: quam obuersantem oculis suis non tantum non suscipiunt nec adgnoscunt, uerum etiam uiolenter oderunt et persecuntur et exterminare contendunt. fingamus hanc interim non esse iustitiam quam nos sequimur: quomodo si illa uenerit quam ueram putant, eam recipient? qui laniant et occidunt eos quos et ipsi fatentur imitatores esse iustorum, quia bona operentur
Abbreviated transcription (Latin):
si ab÷omnibus hilegemdĩ conuirar&ur si abuniuersis fierent quae un us noster populus
operatur quãbeatus ess& quam que aureus humanarũ rerũ status siꝑtotũ orbẽ man¬
su&udo & pi&as &pax & binocentia &equitas & temperantia & fidesmoraretur
Demiq: ad regendos homines nonopus ess& tãmultis & tam uarus legibus cum ad ꝑfectam
in nocentiã dilex una sufficer & Neq carcerib: neq gladiis praesidum neque terrore poenarũ
cũ prȩceptorũ caelestium salubritas humanis pectorib: infusa ultro adiustitiae opera homines
eruer&. Nunc aut̃ malisunt ignoratione recti aboni quod quidẽ cicero uidit Dis putans
enĩ delegibus sicut una inquit ea edẽq natura mundus omnib: partib: intersecongruen¬
tib: coher& aoniatur si comnes homines intersanatura confusi prauitate dissentiuitt

Expanded text:
si ab omnibus in legem dei coniuraretur, si ab uniuersis fierent quae unus noster populus si ab omnibus in legem dei coniuraretur, si ab uniuersis fierent quae unus noster populus operatur. quam beatus esset quamque aureus humanarum rerum status, si per totum orbem mansuetudo et pietas et pax et innocentia et aequitas et temperantia et fides moraretur! demque ad regendos homines non opus esset tam multis et tam uariis legibus, cum ad perfectam innocentiam dei lex una sufficeret, neque carceribus neque gladiis praesidum neque terrore poenarum, cum praeceptorum caelestium salubritas humanis pectoribus infusa ultro ad iustitiae opera homines erudiret. nunc autem mali sunt ignoratione recti ac boni. quod quidem Cicero uidit. disputans enim de legibus sicut una inquit eademque natura mundus omnibus partibus inter se congruentibus cohaeret ac nititur, sic omnes homines inter se natura confusi prauitate dissentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
siones &bella cuonscrent homines unius sedĩ filios esse Ideo que diunȩ necessitudinis sacro
& inuio labiliuinculo copulatos nullaefierent insidie cũ scirent cuius modi poenasds anima¬
rum interfatoribus praeparar&. quid an destina scelera &ipsas &iam cogitationes preuid&
nonessent fraudes & rapinȩ sidõ praecipiente didicissent. & suo & paruo es se contenti ut
fragilibus & caducis solida & aeterna praȩferrent non essent ad ulteria & stupra & mu¬
lierum prostitutiones siess& omnibus notum damnari adõ quicquid app&itur ultrage¬
nerandi cupiditatem nec feminã necessitas cager& pud oremsuũ ꝓfanare ut uictũ sibi
obscenssimum quaerat cũ & mares libidine continerent & habentiũ pia & religiosa
conlatio non habentibus subuenir& Non essent igitur utdixi ha̧ comnia interris mala

Expanded text:
siones et bella, cum scirent homines unius se dei filios esse ideoque diuinae necessitudinis sacro siones et bella, cum scirent homines unius se dei filios esse ideoque diuinae necessitudinis sacro et inuiolabili uinculo copulatos, nullae fierent insidiae, cum scirent cuiusmodi poenas deus animarum interfectoribus praepararet, qui clandestina scelera et ipsas etiam cogitationes peruidet, non essent fraudes et rapinae, si deo praecipiente didicissent et suo et paruo esse contenti, ut fragilibus et caducis solida et aeterna praeferrent, non essent adulteria et stupra et mulierum prostitutiones, si esset omnibus notum damnari a deo quidquid adpetitur ultra generandi cupiditatem, nec feminam necessitas cogeret pudorem suum profanare, ut uictum sibi obscenissimum quaerat, cum et mares libidinem continerent et habentium pia et religiosa conlatio non habentibus subueniret: non essent igitur, ut dixi, haec omnia in terris mala,
Abbreviated transcription (Latin):
colere coeperitis : Vos aut̃m anente cultu deorum iustitiã desideratis int̾ra qđ fierinullo pacto
potest sed netum quidem potuit cumputatis quia nondum natis diis istis quos impie colitis ne¬
cesseost unius dĩcultum fuisse perterram eius salic& qui& secratur malitiam &igitq boni¬
tatẽ cuus templumẽ non lapides audutum sed homo ipse qui figurã digestat qđ amplũn auri
& gẽ marum donis corruptilibus sel aeternis uirtutum muneribus ornatur Disate igtursiquid
uobis reliquae mentis est homines ideo malos & iniustos esse quiadii coluntur &i deoma¬
laomnia rebus humanis cotidie i grauescere qui ads̃ mundihuuis effector &guber¬
nator derelitus est quia susceptȩ sunt contraquam fas est impiȩ religiones Postre¬
mo qui a necoli quidem uela paucis dm̃ hitis quodsi solus ds̃ coler&ur nonessent dissen¬

Expanded text:
colere coeperitis. uos autem manente cultu deorum iustitiam desideratis m terra, quod fieri nullo pacto colere coeperitis. uos autem manente cultu deorum iustitiam desideratis m terra, quod fieri nullo pacto potest. sed ne tum quidem potuit, cum putatis, quia nondum natis diis istis quos inpie colitis necesse est unius dei cultum fuisse per terram, eius scilicet qui execratur malitiam exigitque bonitatem, cuius templum est non lapides aut lutum, sed homo ipse, qui figuram dei gestat: quod templum non auri et gemmarum donis corruptibilibus, sed aeternis uirtutum muneribus ornatur. discite igitur, si quid uobis reliquae mentis est, homines ideo malos et iniustos esse, quia dii coluntur, et ideo mala omnia rebus humanis cottidie ingrauescere, quia deus mundi huius effector et gubernator derelictus est, quia susceptae sunt contra quam fas est inpiae religiones, postremo quia ne coli quidem uel a paucis deum sinitis. quodsi solus deus coleretur, non essent dissen
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia tamen aureum saetulum non essedicatur quia malũ non sustulit ut retiner& diuersita¬
tem quae sa cramentũ diuine religionis continent sola quiergo putant iustimesse neminem ante
oculos habent iustitiam sed eam nolunt cernere : quid ẽ enĩ curillã uel bicarminibus uelinomni
sermone describant Conquerentes eius absentiam. cumsit facillimum bono sõssẽ siue lint ÷
Quiduobis in anemiustitiam depingitis &optatis cadere decielo Tamquã in aliquo simulacro
figuratam E ccebncons pectuuro est suscipite si potestis eamque in domicilio uestri patoris ẽ¬
locate Netdificle aut alienum atemporibus &istim&is. estote aequi achoni & sequ&r
uos suas ponte iustitia quam quȩ ritis. deponite omnẽ malam cogitationẽ decordibus uris &sta¬
tim uobis tempus illud aureum reuert&ur. Quod aliter consequi nom potestis quã si dm̃ uerum

Expanded text:
iustitia, tamen aureum saeculum non esse dicatur, quia malum non sustulit, ut retineret diuersitaiustitia, tamen aureum saeculum non esse dicatur, quia malum non sustulit, ut retineret diuersitatem, quae sacramentum diuinae religionis continet sola. Qui ergo putant iustum esse neminem, ante oculos habent iustitiam, sed eam nolunt cernere. quid est enim cur illam uel in carminibus uel in omni sermone describant conquerentes eius absentiam, cum sit facillimum bonos esse, si uelint? quid nobis inanem iustitiam depingitis et optatis cadere de caelo tamquam in aliquo simulacro figuratam? ecce in conspectu uestro est: suscipite si potestis eamque in domicilio uestri pectoris conlocate, nec difficile aut alienum a temporibus existimetis. estote aequi ac boni, et sequetur uos sua sponte iustitia quam quaeritis. deponite omnem malam cogitationem de cordibus uestris, et statim uobis tempus illut aureum reuertetur: quod aliter consequi non potestis, quam si deum uerum
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo laudẽ mereretur deuotado suo fides nisi ess& aliquis quiado uell& auertere nã&i deo po¬
nã &ideo po¬
tiores esse iniustos ꝑmisit ut cagere ad malum possent . Ideo plures utiurtus ess& pr&iosa qđ raraẽ
quod quidem ipsum quintilianus egregie a d reuiter ostendit incapite obuoluto Namquȩ inquit
uirtusess& in nocentia nisi laudem raritas dediss&. Uerum quianatura siccomparatũ e ut odium
cupiditas ira i id quod incubuerunt agant çȩcos supra hominẽ uid&urculpauagare : Alio quin¬
sinatura pare s omnibus ad feccibus dediss& pi&as nibilerat hocquã uerũ sit doc& necessitasi psa
rationis sienim uirtus est malis acuitiis fortter repugnare Appar& sine malo acuitionullam
esseuratem quamd s̃ut absolutam ꝑfatamq redder& recinuit id quod erat & contrarium
cũ quodepugnare poss& agitata enĩ malis quatientibus stabilitatẽ capit & quanto frequenter
inpellitur tanto firmiter roboratur hatnimirum causaeffiat : ut quãuis sit hominibas muissa

Expanded text:
Quomodo laudem mereretur devota Deo suo fides, nisi esset aliquis qui a Deo vellet avertere? Nam et ideo potentiores esse injustos permisit, ut cogere ad malum possent; ideo plures, ut virtus esset pretiosa, quae rara est. Quod quidem ipsum Quintilianus egregie ac breviter ostendit in capite obvoluto. « Nam quae, inquit, virtus esset innocentia, nisi laudem raritas dedisset? Verum quia natura sic comparatum est, ut odium, cupiditas, ira, in id, quod incubuerunt, agant csi natura pares omnibus adfectus dedisset, pietas nihil erat. hoc quam uerum sit, docet necessitas ipsa rationis. si enim uirtus est malis ac uitiis fortiter repugnare, apparet sine malo ac uitio nullam esse uirtutem. quam deus ut absolutam perfectamque redderet, retinuit id quod erat ei contrarium, cum quo depugnare posset: agitata enim malis quatientibus stabilitatem capit et quanto frequenter inpellitur, tanto firmiter roboratur. haec nimirum causa efficit ut quamuis sit hominibus missa