comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
basilius & gregorius cappadoces. illiꝰ tẽ¬
poris rethores xp̃iani aliiq. plurimi
eloquentes uiri: quox alii quidẽ Zela¬
tist᷑ uerã głam. alii arrianȩ heresis ha¬
buere uesaniã. Quã obrẽ arbitratꝰ
hinc armari xp̃iand: ꝓhibuit eos grecoꝵ
doctrinis imbui. & eox lectionibꝰ erudĩ¬
ri. Tunc apollinaris cũ eet doctꝰ &si¬
mul ingeniosus. ꝑ omeri poemate uer¬
sibꝰ heroicis hebraicã conscripsit anti¬
quitate usq ad imperiũ saul. & uigin¬
ti quatuor libris om̃e opus diuisit. uni¬
cuiq libro nom littere ponens scđmo¬
mericã lectione̾ fecit autͣ & aliud opꝰ
scđm menandri fabulas comediȩ simi¬
litudine cõparatas. imitatꝰ etiã euri¬
pidis tragedias & lirã pindari: & abso¬
lute dicendũ ex diuinis scripturis ar¬
gumenta sumens om̃s enciclias lectio¬
nes tẽpore paruo cõposuit. numero.
uirtute. moribꝰ. conscriptione. carac¬

Expanded text:
Basilius et Gregorius Cappadoces, illius temBasilius et Gregorius Cappadoces, illius temporis rhetores Christiani, aliique plurimi eloquentes viri. Quorum alii quidem zelati sunt veram gloriam, alii Arianae haeresis habuere vesaniam. Quamobrem arbitratus hinc armari Christianos, prohibuit eos Graecorum doctrinis imbui et eorum lectionibus erudiri. Tunc Apollinaris, cum esset doctus et simul ingeniosus, pro Homeri poemate versibus heroicis Hebraicam conscripsit antiquitatem usque ad imperium Saul, et viginti quatuor libris opus omne divisit, unicuique libro nomen litterae ponens secundum Homericam lectionem. Fecit autem et aliud opus secundum Menandri fabulas, comoediae similitudine comparatas: imitatus enim Euripidis tragoedias et lyram Pindari. Et, ut absolute dicendum, divinis Scripturis argumenta sumens, omnes encyclias lectiones tempore parvo composuit, numero, virtute, moribus, conscriptione, charac
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. oꝑa manuu hominũ. & iterũ. Simi¬
les illis fiant qui faciunt ea. & om̃s qͥ
confidt in eis Hȩc audiens iulianꝰ & ue
hement᷑ accensus : eas cũ transiret ta¬
cere precepit. Quȩ eiꝰ lege̾ paruipen¬
dentes. choruͣ maioriordine cõpleuert᷑
Rursusq illo transeunte psallebant. Ex ur¬
gat ds & dissipent᷑ inimici eiꝰ Tc̃ ille
seuiens. magistrã chori pͣcepit adduci
Quã cũ uideret senectute macerat᷑a. nec
corporis canitie̾ miseratꝰ eͣ. nec animi
studuit honorare uirtute. sed qͥbꝰ dã
spatarioꝵ uissit ut eã alapis cederent.
Quȩ ueluti sumũ honorẽ contumelias
illas excipiens. domũ reuersae̾ : euͣq
consuete melodiis spͣitalibꝰ denotabat.
sicuti conscriptor illiꝰ cantici malig¬
nũ spͣm effugauerat a saul. Nã & iuli¬
anꝰ erroneos dȩmones sibimet applicans.
contra donũ pietatis in saniebat¬
eũ non mediocrit᷑ apollinaris sirus
om̃i scientianimis instructꝰ. simulq

Expanded text:
um: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Haec audiens Julianus, et vehementer accensus, eas cum transiret tacere praecepit. Quae ejus legem parvipendentes, chorum majori ordine compleverunt. Rursusque illo transeunte psallebant: Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus . Tunc ille saeviens, magistram chori praecepit adduci. Quam cum videret senectute maceratam, nec corporis canitiem miseratus est, nec animi studuit honorare virtutem; sed quibusdam spatariorum jussit ut eam alapis caederent. 296 Quae, veluti summum honorem contumelias illas excipiens, domum reversa est, eumque solitis melodiis spiritalibus denotabat, sicut conscriptor illius cantici malignum spiritum effugaverat a Saul. Nam et Julianus erroneus daemones sibimet applicans, contra donum pietatis insaniebateum non mediocriter Apollinaris Syrus, omni scientia nimis instructus, simulque
Abbreviated transcription (Latin):
no gr̃aq cõpletꝰ contriuit om̃a pa¬
tris idola. & eox infirmitati cȩpit
in rogare blasphemias. Quo facto :
mente ꝑcipiens qđ egisset formida¬
uit pͣsentiam patris. rogauitq dñm
xpͣm ut ei ferret auxiliũ. claustraq
confringeret & ianuas aperiret: ꝓp¬
dixisset . cecidert᷑ repente claustra.
aꝑtȩq. st̃ ianue At ille rursus ad
magistrã uenit quȩ continuo in
duens scemate mulieris & intectore¬
sidere constituens. post paululũ
optulit sco rursus meletio. Qui eñ¬

Expanded text:
no gratiaque repletus, contriverit omnia pano gratiaque repletus, contriverit omnia patris idola, et eorum infirmitati coeperit irrogare blasphemias. Quo facto, mente percipiens quod egisset, formidavit praesentiam patris, rogavitque Dominum Christum ut ei ferret auxilium, claustraque confringeret, et januas aperiret: Propec, inquam, dixisset, ceciderunt repente claustra apertaeque sunt januae. At ille rursus ad magistram venit, quae continuo eum induens schemate mulieris, et in tecto residere constituens, post paululum obtulit rursus sancto Meletio. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
mirandã mulierẽ. Quo facto. ego
inquit ueni nequaquã de ꝓmissione
mentitꝰ : tu uero ut riusq saluti con¬
sulens ꝓmissa cõple At illa repente
surgenꝰs. ad dĩ uirũ meletiũ ꝑduxͣ
a dolescentẽ. Uerũ illic insuperiori
habitaculo interiͣ eũ habitare pͣcepit
Patͣ interea filiũ requirens: & dafneͣ
cireũibat om̃em & ad urbe̾ ueni¬
ens plateas cunctas ꝑ ambulabat &
uicos. oc ulis ubiq currentibꝰ & euͣ
inuestigare desiderantibꝰ. Cũq ꝑue¬
nisset ad locuͣ ubi habitaculũ sõs ha
illũ de fenestra respiciente. & cur¬
rens traxit ac deposuit atq ad do¬
mũ usq ꝑduxit. primuiq euͣ mul¬
tis flagellis afficiens deinde calefa¬
ciens obolos manibꝰ ac pedibꝰ & dor¬
so eiꝰ imposuit. Posthȩc uinctũ in
cubiculo clausis ianuis dereliquit.
ꝙ ita ꝑrexit ad dafne᷑. Hȩc ergo a
uiro iã sene cũ narraret audiui.
qui etiã hoc adiecit. Qm̃ sp̃u diui¬

Expanded text:
mirandam mulierem. Quo facto, Ego, mirandam mulierem. Quo facto, Ego, inquit, veni nequaquam tibi de promissione mentitus; tu vero utriusque saluti consulens, promissa comple. At illa repente surgens, apud Dei virum Meletium perduxit adolescentem: verum ille in superiori habitaculo interim eum habitare praecepit. Pater interea filium requirens, et Daphnen circuibat omnem, et ad urbem veniens, plateas cunctas perambulabat et vicos, oculis ubique currentibus et eum investigari desiderantibus. Cumque pervenisset ad locum ubi habitaculum sanctus it illum de fenestra respicientem. Et currens traxit, ac deposuit, atque ad domum usque perduxit. Primumque eum multis flagellis afficiens; deinde calefaciens obolos, manibus, ac pedibus, et dorso ejus imposuit. Post haec vinctum in cubiculo clausis januis dereliquit, et ita perrexit ad Daphnen. Haec ego a viro jam sene, cum narraret, audivi. Qui etiam haec adjecit, quoniam Spiritu divi
Abbreviated transcription (Latin):
quisiuit doctrice̾ quo possit argumͣ¬
to & patris suꝑstitione̾ declinare. &
pͣdicatione̾ ueritatis ad ipisci Quȩ
dixit ut patreͣ fugeret & creatorẽ
suuͣ atq illius potius sequeret᷑. atq
ad aliã iret urbẽ in qua latent᷑ im¬
ꝑatoris impumanꝰ effugeret. ipsa
se eiꝰ curã habere ꝓmittens. Ad quã
ad olescens Reuertar inquit postea :¬
& animã meã tibi contradã Cũ uero
pauci transsissent dies: uilianꝰ ue¬
nit ad dafnen celebraturꝰ publica sa¬
crificia : cñ quo etiã huiꝰ pat᷑: Erat
enĩ sacerdos. & sequi consuetꝰ imꝑa¬
torẽ. Cuͣquo erat & iste puer eiꝰq
frat᷑. habentes officiũ ut cibos imꝑa¬
tori apponerent. Solebant enĩ septeͣ
diebꝰ in dafne festa celebrari Prima
siquidẽ die cũ staret iste ante imꝑa¬
toris ac cubitũ & epulas solẽnit᷑ asper¬
sisset. repletꝰ horrore cũ celeritate
antiochenã uenit ad ciuitate᷑ ad illã

Expanded text:
quisivit doctricem quo posset argumequisivit doctricem quo posset argumento et patris superstitionem declinare, et praedicationem veritatis adipisci. Quae dixit, ut patrem fugeret, et Creatorem suum atque illius potius sequeretur, atque ad aliam iret urbem, in qua latenter imperatoris impii manus effugeret: ipsam se ejus curam habere promittens. Ad quam adolescens: Revertar, inquit, postea, et animam meam tibi contradam. Cum vero pauci transissent dies, Julianus venit ad Daphnen, celebraturus publica sacrificia. Cum quo etiam hujus pater; erat enim sacerdos, et sequi consuetus imperatorem: cum quo erat et iste puer, ejusque frater, habentes officium ut cibos imperatori apponerent. Solebant enim septem diebus in Daphne festa celebrari. Prima siquidem die, cum staret iste ante imperatoris accubitum, et epulas solemniter aspersisset, repletus horrore, cum celeritate Antiochenam venit ad civitatem ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatorẽ ut ȩccła quibꝰ fuerat subla¬
ta redderet᷑ sed nec illũ flexit. &¬
ipse terminũ uitȩ suscepit. Porrofe¬
lix & ipse repente flagellũ uirtute
diuina suscipiens. sanguine tota die
simul & nocte ex ore fuso & ueniscor¬
poris undiq uacuatis om̃iq uirtute
simul expensa : & ipse celerit᷑ e extinc¬
tus. ȩtͣneq morti contraditꝰ. xx iii¬
is ita gestis. adolescens quidã sa¬
cerdotis filius in paganitate nutri¬
tꝰ. ea tẽpestate ad xp̃ianorũ trans la¬
tꝰ ẽ chorũ Erat enĩ tunc quędã in¬
signis reuerentiȩ mulier. & diaco¬
nisse honore fulgebat. Hȩc cũ huiꝰ
matre habuit amicitias. quȩ sepius
dũ eiꝰ mat᷑ ad eã ueniret adhuc in¬
fante amplectebat᷑ : & ad cultũ xpͣia¬
ni nominis inuitabat. Porro matre
defuncta ueniebat adolescens ad eã.
& doctrina consueta fruebat᷑. Cũq
firmissime eiꝰ consiliũ ꝑcepisset: re¬

Expanded text:
imperatorem ut ecclesia quibus fuerat sublaimperatorem ut ecclesia quibus fuerat sublata redderetur. Sed nec illum flexit, et ipse terminum vitae suscepit. Porro Felix et ipse repente flagellum virtute divina suscipiens, sanguine tota die simul et nocte ex ore fuso, et venis corporis undique vacuatis, omnique virtute simul expensa, et ipse celeriter est exstinctus, aeternaeque morti contraditus. is ita gestis, adolescens quidam sacerdotis filius, in paganitate nutritus, ea tempestate ad Christianorum translatus est chorum. Erat enim tunc quaedam insignis reverentiae mulier, et diaconissae honore fulgebat. Haec cum hujus matre habuit amicitias; quae saepius dum hujus mater ad eam veniret, hunc infantem amplectebatur, et ad cultum Christiani nominis invitabat. Porro, matre defuncta, veniebat adolescens ad eam, et doctrina consueta fruebatur. Cumque firmissime ejus consilium percepisset, re
Abbreviated transcription (Latin):
dũ euzoius ꝓhibere teptaret. eũ ille
ꝑcussit incapite fert᷑ autͣ dixisse quia
religio xp̃iana eẽt diuina sollicitu¬
dine desolata Porro felix uidens ua¬
sorũ ornamenta quȩ constantinꝰ & con¬
stantiꝰ frequent obtulerant. ecce in
quibꝰ in quit uasis mariȩ filio mini¬
strat᷑. Sed ꝓhis impietatibꝰ uesanisq
pͣsũptionibꝰ non post multũ pęnas ex¬
Iactist᷑. Nã repente uilianꝰ seua infir¬
Sͥmitate detentꝰ uisceribꝰ putrefactis in¬
Semittebat: sed scelestũ os qđ blasphe¬
I mis ministrauerat organũ huiꝰ ege¬
Estionis ẽ factũ Aiunt enĩ eiꝰ uxorẽ
fide fuisse clarissima. eãq. dixisse
Decet te marite laudare saluatorẽ. xpͣm
dine̾ ꝓpriȩ uirtutis ostendit. Hon
enĩ agnoueras contra quẽ dimicare
uoluisti. nisi consueta longanimitate
hȩc tibi flagella diuinitꝰ intulisset.
His gͦ uerbis & passionibꝰ imminentibꝰ
causã languoris agnoscens. rogabat

Expanded text:
dum Euzoius prohibere tentaret, eum ille dum Euzoius prohibere tentaret, eum ille percussit in capite. Fertur autem dixisse quia religio Christiana esset divina sollicitudine desolata. Porro Felix videns vasorum ornamenta, quae Constantinus et Constantius frequenter obtulerant: Ecce in quibus, inquit, vasis Mariae filio ministratur? Sed pro his impietatibus vesanisque praesumptionibus non post multum poenas exacti sunt. Nam repente Julianus saeva infirmitate detentus visceribus putrefactis inemittebat, sed scelestum os, quod blasphemiis ministraverat, organum hujus egestionis est factum. Aiunt enim ejus uxorem fide fuisse clarissimam, eamque dixisse: Decet te, marite, laudare Salvatorem Christdinem propriae virtutis ostendit. Non enim agnoveras contra quem dimicare voluisti, nisi consueta longanimitate haec tibi flagella divinitus intulisset. His ergo verbis et passionibus imminentibus causam languoris agnoscens, rogabat
Abbreviated transcription (Latin):
cus deauratũ. Qđ noctant᷑ pͣfectꝰ ori¬
festinant᷑ uenit ad dafnen uolens fer¬
re dõ suo solacia. uidensq eũ redacꝰ¬
gebat. credens hoc ab aliquo xpͣiano
fuisse cõmissũ. Qui licet¬
licet torque¬
rent᷑. tam̃ mentiri noluert̃ cla¬
mantes incendiũ non deorsũ sed
de sursũ habuisse principiũ. Ad
hȩc etiã rustici uicinorũ uenientes
locex. dixert̃ se uidisse fulmen celitꝰ
fuisse delatum xax ii¬
nterea iubent᷑ uasa ȩccłarũ sacra fi¬
sci ȩrario deputari Sublatisq ianuis
ȩccłe maioris. fit cunctis in ãc̃cessibi¬
le scuariũ Ingrediente siquidẽ u¬
liano pͣfecto orientis ȩccłam: felix pͣ¬
positꝰ regaliũ thesaurorũ parit᷑ intro¬
iuit. & simul helpidius comes rerũ
priuatarũ Aiunt enĩ & felice̾ & hel¬
pidiũ primitꝰ xpͣianos tcͣ a pietate re¬
cessisse. impio principi parere cupi¬
entes Iulianꝰ itaq prefectꝰ inpuden¬
tͣ contra sacrũ altare minxit. Quẽ

Expanded text:
cus deauratum. Quod noctanter praefectus Orifestinanter venit ad Daphnen, volens offerre deo suo solatia: vidensque eum redacgebat, credens hoc ab aliquo Christiano fuisse commissum. Qui licet torquerentur, tamen mentiri noluemantes incendium non deorsum, sed desursum habuisse principium. Ad haec etiam rustici vicinorum venientes locorum, dixerunt se vidisse fulmen coelitus fuisse delatum. nterea jubentur vasa ecclesiarum sacra fisci aerario deputari. Sublatisque januis ecclesiae majoris, fit cunctis accessibile sanctuarium. Ingrediente siquidem Juliano praefecto Orientis ecclesiam, Felix praefectus regalium thesaurorum pariter introivit, et simul Elpidius comes rerum privatarum. Aiunt enim et Felicem et Elpidium primitus Christianos, tunc a pietate recessisse, impio principi parere cupientes. Julianus itaque praefectus impudenter contra sacrum altare minxit; quem
Abbreviated transcription (Latin):
in clamide. & indignatꝰ pugno ꝑcussit
tẽpli ministrũ dicens se maculatũ po¬
tius quã purgatũ. Qđ respiciens im¬
ꝑator: uissit eũ in custodia tc redigi.
& ad heremũ destinari Sed ille cũ an¬
noͥs pauci transsissent: menses. ꝓ mer¬
cede confessionis recepit imperium:
Non solũ enĩ in illa uita diligentes se ds̃
honorat. sed aliquando etiã inpͣsenti
bon& oꝑum retributiones impendit:
& pͣsentibꝰ premiis illic sꝑata confirmat¬
qͥ tẽporibꝰ constantii dux fuit ȩgyp¬
ti qmͣ illiꝰ tẽpore idola multa confre¬
gerat. ñ solũ facultate nudũ reddidit.
sed etiã capitis sectione multauit. Hȩc
ꝙ huiꝰ modi gessit ille mansuetꝰ & ab
irac undia remotꝰ sict ab impus uoca¬
bat᷑. Adiciã suꝑhȩc etiã miraculũ
feminȩ que zelo diuino huiꝰ contẽpsit

Expanded text:
in chlamyde. Et indignatus, pugno percussit in chlamyde. Et indignatus, pugno percussit templi ministrum: dicens se maculatum potius quam purgatum. Quod respiciens imperator, jussit eum in custodiam tunc redigi et ad eremum destinari. Sed ille cum annus et pauci transissent menses, pro mercede confessionis recepit imperium. Non solum enim in illa vita diligentes se Deus honorat; sed aliquando etiam in praesenti bonorum operum retributiones impendit, et praesentibus praemiis illic sperata confirma temporibus Constantii dux fuit Aegypti, quoniam illius temporis idola multa confregerat, non solum facultate nudum reddidit, sed etiam capitis sectione mulctavit. Haec et hujusmodi gessit ille mansuetus et ab iracundia remotus, sicut ab impiis vocabatur. Adjiciam super haec etiam miraculum feminae quae zelo divino hujus contempsit
Abbreviated transcription (Latin):
se in eisꝰ quasi causã defendere im¬
perialis in iuriȩ. & hȩc diuulgare
iussit in uidens decertatorib ueri¬
tatis in appellatione martirii pari¬
tͣ & honoris Nomina fuertͣ horũ iu¬
uentius & maximinꝰ. quos antio che¬
chena ciuitas tanquã pietatis ꝓpugna¬
tores uenerata pretioso monumento
recondidit. & usq addiẽ hunc festis an¬
nalibꝰ honorant᷑. sed & plurimi nobili¬
ũ & dignitate fulgentiũ utentes tali
fiducia. coronis equales stͣ adepti
alentinianꝰ etiã qui post arx u¬
paululũ suͣpsit imperiũ tc millena¬
rius erat circa palatia constitutꝰ. dux
langͦeariorũ is relũ quẽ ꝓpietate ha¬
buit non celauit. Eo nanq tẽpore
cũ fulminandus ille fortunȩ tẽplum
ingrederet᷑ in choro. & ex utraq par¬
te ianuarũ astarent ministri tẽpli qͥ
asꝑsione sict ipsi dicebant purgarent
ingredientes: ualentinianus p̾cedens
principe aspersionis guttã sua uidit

Expanded text:
se in eis quasi causam defendere imse in eis quasi causam defendere imperialis injuriae, et haec divulgari jussit: invidens decertatoribus veritatis in appellatione martyrii pariter et honoris. Nomina fuerunt horum Juventius et Maximinus, quos Antiochena civitas, tanquam pietatis propugnatores venerata, pretioso monumento recondidit; et usque ad diem hunc festis annalibus honorantur. Sed et plurimi nobilium et dignitate fulgentium utentes tali fiducia, coronas aequales sunt adeptialentinianus etiam, qui post paululum sumpsit imperium, tunc millenarius erat circa palatia constitutus dux lanceariorum. Is zelum quem pro pietate habuit non celavit. Eo namque tempore cum fulminandus ille Fortunae templum ingrederetur in choro, et ex utraque parte januarum astarent ministri templi, qui aspersione, sicut ipsi dicebant, purgarent ingredientes, Valentinianus praecedens principem, aspersionis guttam sua vidit
Abbreviated transcription (Latin):
iniquo. qui recessit a te ultra om̃s gen¬
tes quȩ st᷑ in terra hȩc quidã conui¬
uarũ nuntiauit imꝑatori. Qui re¬
pente illos ad se fortissimos uiros ad¬
ducens. requirebat qiđ locuti fuis¬
sent. At illi occasionẽ fidutiȩ in¬
interrogatione sumentes imꝑatoris. lau¬
dabilẽn. sui firmantes ⁊elũ: dixert
hȩc Pietatis more nutritro princepᷤ
tes quas constantinꝰ q eiꝰ filii posu¬
ert̃. in gemiscimꝰ nc̃ ab hominatio¬
ne om̃a uidentes ẽẽ cõpleta: & ne¬
fandis sacrificiis cibos potꝰq uiolari
Hec & domi defleuimꝰ. & te pͣsente ni¬
hilominꝰ eiulamꝰ. hoc eniͣ in tuo nob̃̾¬
displicet imꝑio. Hȩc audiens ille
mitis atq philo sophus a suis militibꝰ
dauit pͣcipiens a marissimas eis pla¬
gas inferri quos etiã luce priuauit.
magis autͣ ut eͣ uerius illius tͣeꝑis
infelicitate liberauit : uictricesq. eiꝰ
coronas ꝓuidit offerri fingebat enĩ

Expanded text:
iniquo, qui recessit a te ultra omnes geniniquo, qui recessit a te ultra omnes gentes quae sunt in terra. Haec quidam convivarum nuntiavit imperatori; qui repente illos ad se fortissimos adducens, requirebat quid locuti fuissent. At illi occasionem fiduciae interrogatione sumentes imperatoris, laudabilemque sui firmantes zelum, dixerunt haec pietatis more nutriti: O princeps, tes quas Constantinus et ejus filii posuerunt, ingemiscimus nunc abominatione omnia videntes esse completa, et nefandis sacrificiis cibos potusque violari. Haec et domi deflevimus, et te praesente nihilominus ejulamus; hoc enim in tuo displicet nobis imperio. Haec audiens ille mitis atque phidavit, praecipiens amarissimas eis plagas inferri, quos etiam luce privavit, magis autem, ut verius est, illius temporis infelicitate liberavit, victricesque eis coronas providit offerri. Fingebat enim
Abbreviated transcription (Latin):
N terea uilianꝰ contra max iui¬
fidei pietate᷑ impudentius arma¬
bat᷑. & uultu quidẽ se simulabat mi¬
tẽ : porro laqueos instruebat qͥbꝰ de¬
ciperet innocentes Et primũ qui¬
dem fontes urbis aq dafneos sacri¬
ficiis uiolauit. ut unꝰquisq aquam
bibentiũ eiꝰ horrore potiret᷑. Cũq.
etiã in publico uenales cibos illosce¬
lere compleuisset. asꝑgebant᷑ enĩ
ex eis & panes & carnes & poma si¬
mul & holera & cuncta quȩ comedun¬
tur: Hȩc uidentes qui nomen salu¬
tare ꝑ ceperant. in gemiscebant qui¬
de̾ atq. mugiebant uidentes abhomi¬
natione̾ tanta. ueruntam̃ comede¬
bant obedientes legi apłi: om̃a in¬
quit quȩ in macello uendunt᷑ co¬
medite. nihil diuidicantes ꝓptͣ con¬
scientiã. Uerũ duo quidã militia li¬
ri erant enĩ scutarii principis in quo¬
dã conuiuio hoc horrore feruentius
st᷑ accensi. atq mirabiliu̾ adultoꝵ in
babilone splendentiũ sermonibꝰ usi
st᷑ dicentes Tradidisti enĩ nos regi

Expanded text:
nterea Julianus contra fidei pietatem impudentius armabatur, et vultu quidem se simulabat mitem: porro laqueos instruebat quibus deciperet innocentes. Et primum quidem fontes urbis, aquas Daphneos sacrificiis violavit, ut unusquisque aquam bibentium ejus horrore potiretur. Cumque etiam in publico venales cibos illo scelere complevisset aspergebantur enim ex eis, et panes, et carnes, et poma simul, et olera, et cuncta quae comeduntur, haec videntes qui nomen salutare perceperant, ingemiscebant quidem atque mugiebant videntes abominationem tantam. Verumtamen comedebant, legi obedientes Apostoli: Omnia, inquit , quae in macello venduntur comedite, nihil dijudicantes proscientiam. Verum duo quidam militia clari, erant enim scutarii principis, in quodam convivio, hoc horrore ferventius sunt accensi, atque mirabilium adultorum in Babylone splendentium sermonibus usi sunt, dicentes: Tradidisti enim nos regi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus suscepisset. fructũ dignissimũ
optulit creatori Ioħs enĩ antiochia
presbit᷑ multo tepore constitutꝰ ꝙ sepe
apłici pͣsidatꝰ decreta refugienᷤᷤ. de ter¬
ra illiꝰ femine mirabilis germinauit
Hec habens apud se chorũ conuersati¬
one digna uirtutẽ seruantui. sẽꝑ euͣ
eis laudabat factore dm̃ Transeun
psallebant. cõteptibile & deridendũ
iudicantes erroneũ : illaq maxime can¬
tica resonantes quȩ idolox uident᷑

Expanded text:
ssimum reddidit Creatori. Joannes enim Antiochiae presbyter multo tempore constitutus, et saepe apostolici praesidiatus decreta refugiens, de terra illius feminae mirabilis germinavit. Haec habens apud se chorum conversatione digna virginitatem servantium, semper cum eis laudabat factorem salvatoremqupsallebant, contemptibilem et deridendum judicantes erroneum, illaque maxime cantica resonantes quae idolorum videntur
Abbreviated transcription (Latin):
tes suo flatu perimebat. habebatq.
cubile circa quandã ualleꝰ. Quo
ueniens arsacius. orauit. Tũ spon¬
te egrediens ille serpens ac scđo
caput ꝑcutiens int̾emptꝰ ẽ qđ mͥ¬

Expanded text:
tes suo flatu perimebat, habebatque cubile circa quamdam vallem. Quo veniens Ursacius, oravit. Tum sponte egrediens ille serpens, ac secundo caput percutiens, interemptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
unc igit᷑ de alia sinodo quã ue¬
lut instar ariminensis concilii.
in oriente constantius imꝑator fieri
iusserat: pauca narrabo Egerat enĩ

Expanded text:
unc igitur de alia synodo, quam velut adinstar Ariminensis concilii in Oriente Constantius imperator fieri jusserat, pauca narrabo. Egerat eni
Abbreviated transcription (Latin):
prohibentibꝰ. Non longo post tempore
mirantes eustatium dignum. approba¬
uerunt sede apostolica presidere Et
cum eẽt ep̃s uicinȩ beroeȩ. eum in an¬
thiochiã transtulert᷑. Tunc ergo xpͣia¬
ni orientales quidem usq ad terminos
egypti circa libiã comorantes non pre¬
sumebant aperte in ȩccłas conuenire.
cuͣ licinius fauorem quẽ in eos habue¬
rat ꝑmutasset. Sed neq ꝑ occidentẽ¬
helladici uel macedones & hillirici li¬
center in religione durabant propt᷑
constantinũ qui princeps erat in his
partibus romanorũ. Huic enĩ uiro &¬
ꝑcepimus quibꝰ flexus ẽ xpianorum
paulo latius referamus. Cũ diocle

Expanded text:
prohibentibus. Non longo post tempore,prohibentibus. Non longo post tempore,mirantes Eustathium, dignum approbaverunt sedi apostolicae praesidere; et cum esset episcopus vicinae Beroeae, eum in Antiochiam transtulerunt. Tunc ergo Christiani orientales quidem usque ad terminos Aegypti circa Libyam commorantes, non praesumebant aperte in ecclesias convenire, cum Licinius favorem quem in eos habuerat Helladici, vel Macedones, et Illyrici licenter in religione durabant, propter Constantinum qui princeps erat in his partibus Romanorum. Huic enim viropercepimus quibus flexus est Christianorum latius aliquid referamus. Cum Diocle
Abbreviated transcription (Latin):
ne conscribam Non aut̃ absurdum erit
historiȩ eccłasticȩ. si in hoc oꝑe etiam
illi referantur qui quondam patres &
preceptores fuere monachorũ aut qui
post eos ꝑ successiones utiles uisisunt sic
audiuimꝰ atq probauimꝰ Non enĩ aut nos
ingrati eẽ uidebimur tacit᷑nitati traden¬
tes uirtutẽ eorũ. aut illi exsortes ertͣ
huiꝰ historiȩ qui tantę philosophiȩ exẽ¬
pla reliquert᷑. quibꝰ utentes posteri beatis¬
simo & felicissimo fine potientur. Sed hȩc
quidem sermo ꝓcedens ut potuerit obser¬
uabit. conuertar nc̃ id narratione rerũ
cooꝑatorẽ inuocans dm̃. Hic enĩ habebit
presens scriptura principium
Rispo
&ẜ constantino cesaribus atq consu¬
libus. romanȩ quidem ȩccłȩ siluester
presidebat : alexandrine autę alȩxan¬
der & hierosolimoru macharus
Anthiochiȩ uero quȩ ẽ apud orontem
post romanũ nondum quisquã fuerat
ordinatus persecutionibus scilicet

Expanded text:
ne conscribam. Non autem absurdum erit ne conscribam. Non autem absurdum erit ab historia ecclesiastica, si in hoc opere etiam illi referantur qui quondam patres et praeceptores fuerunt monachorum, aut qui post eos per successiones utiles visi sunt, sicut audivimus atque probavimus. Non enim aut nos ingrati esse videbimur, taciturnitati tradentes virtutem eorum; aut illi exsortes erunt hujus historiae qui tantae philosophiae exempla reliquerunt, quibus utentes posteri, beatissimo et felicissimo fine potientur. Sed haec quidem sermo procedens, ut potuerit observabit. Convertar nunc ad narrationem rerum, cooperatorem invocans Deum. Hinc enim habebit praesens scririspo  Constantino Caesaribus atque consulibus , Romanae quidem Ecclesiae Sylvestrius praesidebat. Alexandrinae autem Alexander, et Hierosolymorum Macarius, Antiochiae vero quae post Romanum nondum quisquam fuerat ordinatus, persecutionibus sc
Abbreviated transcription (Latin):
liquerunt: Porro nobis difficile ualde
iuit. ut inueniremꝰ om̃a quȩ de talib
prouenerunt. Quia uero precipua cura
ueritatis habendae̾ propter historiȩ
puritatem. necessariũ mihi uisum est
etiam litteras huiusmodi ut fuit possibile
ꝑscrutari. Si igͥ etiã seditiones ȩccłasticas
int᷑ alterutros gestas de presulatu uel
de honore primatꝰ propriȩ hereseos ex¬
planauero. non graue aut malȩ uolunta¬
tis ẽẽ uideat᷑ Primo nãq sicuti dictum ẽ
conscriptore om̃a decet ueritati post¬
ueracissime declarare:. Qđ scilicet inue¬
nitur sepe quidem aduersa insidiis im
in propria mansisse uirture: & uniuer¬
sas ȩccłas atq popłos ad suã traxisse ue¬
ritatẽ. Cum itaq uelle si tamen dicẽ-
ret ea sola conscribere quȩ ad meam
uidebant᷑ notitiã peruenisse de ȩxcła
in romano imperio constituta. placuit
tamen quantum ualuero ut etiã apud
ꝑsas & barbaros quȩ sunt gesta de religio¬

Expanded text:
liquerunt. Porro nobis difficile valde liquerunt. Porro nobis difficile valde fuit ut inveniremus omnia quae de talibus provenerunt. Quia vero praecipua cura veritatis habenda est, propter historiae puritatem, necessarium mihi visum est etiam litteras hujusmodi, ut fuit 207 possibile, perscrutari. Si igitur etiam seditiones ecclesiasticas inter alterutros gestas de praesulatu vel de honore primatus, propriae haereseos explanavero, non grave aut malae voluntatis esse videatur. Primo namque, sicut dictum est, conscriptorem omnia decet veritati postveracissime declarare. Quod scilicet invenitur saepe quidem adversariorum insidiis impin propria mansisse virtute, et universas Ecclesias et populos ad suam traxisse veritatem. Cum itaque vellret, ea sola conscribere quae ad meam videbantur notitiam pervenisse de Ecclesia in Romano imperio constituta placuit tamen, quantum valuero, ut etiam apud Persas et Barbaros quae sunt gesta de religio
Abbreviated transcription (Latin):
in dicetur. nisi forte quȩdã uenire pos¬
sint indubium pro quibus apud multos
ẽ diuersa sententia Tunc enĩ si qualibet
scripturã inuenire potuero. ꝓptͣ proba¬
tionẽ ueritatis eã ponere non omitto
Ut aute nullus ignoratione rerũ accu¬
set mendac̾e ẽe conscriptionẽ contra¬
rias legendo forsitan epłas. sciendum ẽ
qm occasione dogmatis arriani & eoꝵ
qui postea sunt oborti discordantes intͣ
alterutros presules ȩccłarũ singuli de
quibis studebant suis consectatoribus
scribebant. & ꝑ concilia congregati de¬
cernebant quȩ uellent & sibi contraria
sapientes ꝑ absentiã se sepe clampnabant.
& ꝑ tempora principes ac proceres eorũ
qua poterant uirtute flectebant &¬
sibimet unanimes faciebant ut eoꝵ con¬
sensu recte colere putarentur. Alii
siquidem istis alii uero fauentes illis.
collectionẽ fecer̃t epłarũ pro heresi pro¬
pria directarũ: ꝙ eas sibi corararias re¬

Expanded text:
indicetur: nisi forte quaedam venire posindicetur: nisi forte quaedam venire possint in dubium, pro quibus apud multos est diversa sententia. Tunc enim, si quamlibet scripturam invenire potuero, propter probationem veritatis eam ponere non omitto. Ut autem nullus ignoratione rerum accuset mendacem esse conscriptionem, contrarias legendo forsan epistolas, sciendum est quoniam occasione dogmatis Ariani et eorum qui postea sunt oborti, discordantes inter alterutros. Praesules Ecclesiarum, singuli de quibus studebant suis consectatoribus scribebant, et per concilia congregati decernebant quae vellent; et sibi contraria sapientes, per absentiam se saepe damnabant; et per tempora principes ac proceres eorum, qua poterant virtute flectebant, et sibimet unanimes faciebant, ut eorum consensu recta colere putarentur. Alii siquidem istis, alii vero faventes illis, collectionem fecerunt epistolarum pro haeresi propria directarum, et eas sibi contrarias re
Abbreviated transcription (Latin):
successionẽ sequentes apłorũ. africanusq
scriptor & eusebius cognomine paͬphili
uir in diuinis scripturis & grecorũ poe¬
tis atq. rethoribꝰ perscrutator eruditis¬
simus: Tunc ego quȩcunq in eccłi is con¬
tigert᷑ post xpͣi ascensionẽ ad cȩlos usq
ad licinii deiectionẽ colligens induobꝰ
redegilibris. Nunc autẽ fauente dõ
quȩ postea prouenert᷑ aperire. temp¬
tabo Suo circa memorabo causas quibꝰ
interfui & a scientibꝰ & conte plantibꝰ
eas audiui tã in nr̃am quã ante nr̃am
generationẽ gestas Ceterorũ uero
explanabo notitiã ex legibus positis
causa religionis & ex conciliis pertẽ¬
pora constitutis ac nouitatibus factis
& imperialibus atq sacerdotũ epistolis.
quarũ aliȩ quidem hactenus inpalatis
ȩccłiisq custodiuntur: aliȩ uero passim
apud diligentes inueniuntur. Quarũ
melius approbaui propter magnitudi¬
neͣ lectionis ut sensus earũ breuiter

Expanded text:
successionem sequentes apostolorum, Africanusque successionem sequentes apostolorum, Africanusque conscriptor, et Eusebius cognomine Pamphili, vir in divinis Scripturis et Graecorum poetis atque rhetoribus perscrutator eruditissimus: tunc ego quaecunque in Ecclesiis contigerunt post Christi ascensionem ad coelos, usque ad Licinii dejectionem colligens, in duobus redegi libris: nunc autem, favente Deo, quae postea provenerunt, aperire tentabo. Quocirca memorabo causas quibus interfui, et a scientibus aut contemplantibus eas audivi, tam in nostra quam ante nostram generationem gestas. Caeterorum vero explanabo notitiam ex legibus positis causa religionis, et ex conciliis per tempora constitutis, ac novitatibus factis, et imperialibus, atque sacerdotum epistolis, quarum aliae quidem hactenus in palatiis ecclesiisque custodiuntur, aliae vero passim apud diligentes inveniuntur. Quarumdmelius approbavi propter magnitudinem lectionis, ut sensus earum breviter
Abbreviated transcription (Latin):
Qua propt᷑ neq suasione uerborũ opus
erat. dum ꝑ domos & ciuitates ad creden¬
dum res ipse cõpellerent: quȩ nequaquã
primitꝰ uidebantur auditȩ .III.
anta ergo diuina atq mirabili muta¬
tione in orbem terrarũ facta ita ut
prior religio & leges patriȩ spernerent᷑:
Erudele nimis erit calidonium quidem
aprum & marathonium taurũ & alia
similia per prouintias & ciuitates facta
aut fabulis diuulgata tanto nobilitari
studio ut multi grecoꝵ & probatissimi
conscriptores circa talia laborassent scri¬
bendi habentes ingeniũ. me uero uim
meȩ non inferre nature & historiȩ
ȩccłasticȩ seriẽ narrare: Reor enim qͣm
argumento rei huius non ab hominibus
instituto conscriptor quoq in opinabili¬
ter apparebit non in ops dõ. Nisus etenĩ¬
sum primo quidem hoc opus ab origine
mundi digerere. sed considerans qm et
alii talia fecert᷑ usq ad tempꝰ suũ id est
clemens & egisippus uiri sapientissimi

Expanded text:
Quapropter neque suasione verborum opus Quapropter neque suasione verborum opus erat, dum per domos et civitates ad credendum res ipsae compellerent quae nequaquam primitus videbantur auditae. Tanta ergo divina atque mirabili mutatione in orbe terrarum facta, ita ut et prior religio, et leges patriae spernerentur, crudele nimis erat Calydonium quidem aprum, et Marathonium taurum, et alia his similia per provincias et civitates facta, aut fabulis divulgata, tanto nobilitari studio, ut multi Graecorum et probatissimi conscriptores circa talia laborassent, scribendi habentes ingenium: me vero vim meae non inferre naturae, et historiae ecclesiasticae gesta narrare. Reor enim quoniam argumento rei hujus non ab hominibus instituto, conscriptor quoque inopinabiliter apparebit non inops Deo. Nisus sum etenim primo quidem hoc opus ab origine mundi dirigere  ed., digerere: sed considerans quoniam et alii talia fecerunt usque ad tempus suum, id est, Clemens et Egesippus sapientissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
pluribꝰ & manifestioribꝰ prophetus uten¬
tes. in prȩsentia xp̃i minores sunt inuen¬
ti quã greci Sed neq hoc extra rationẽ
uidebitur. cur ex aliis gentibꝰ tantum
ȩccła crediderit. Primũ quidem qm̃ do
gratumẽ ex miraculis nasci mutationes
in diuinis maximisq negotus. de inde
quia non fortuitis uirtutibꝰ presulũ eius
ab initio desperata repperitur esse reli¬
gio Nam licet linguã ad elocutionem
aut pulchritudinẽ̾ sermonis disertã ñ
habuerint neq uerbis aut probationibꝰ
philosophicis uterentur : ad suadendum
tamen non obhoc minus studiũ fuit el
sed exuti substantiis & bona propria con¬
teͣpnentes atq nudati & uelut in aliis
corporibus plurima pessimaq tormenta
suscipientes & neq ciuitatũ popłis sub¬
missi neq iudicũ blandimentis illecti
neq terroribus forte de territi. clarum
fecerunt unuiersis qmͣ pro maximis
premus huiusmodi certamina sustinerent

Expanded text:
pluribus et manifestioribus prophetiis utenpluribus et manifestioribus prophetiis utentes, in praesentia Christi minores sunt inventi quam Graeci. Sed neque hoc extra rationem videbitur, cur ex aliis gentibus tantum Ecclesia crediderit. Primum quidem, quoniam Deo gratum est, ex miraculis nasci mutationes in divinis maximisque negotiis; deinde quia non fortuitis virtutibus praesulum ejus ab initio desperata reperitur esse religio. Nam licet linguam ad elocutionem aut pulchritudinem sermonis disertam non habuerint, neque verbis aut probationibus philosophicis uterentur, ad suadendum tamen non ob hoc minus studium fuit eis; sed exuti substantiis, et bona propria contemnentes atque nudati, et velut in aliis corporibus plurima pessimaque tormenta suscipientes, et neque civitatum populis submissi, neque judicum blandimentis illecti, neque terroribus forte deterriti, clarum fecerunt universis quoniam pro maximis praemiis hujusmodi certamina sustinerent.
Abbreviated transcription (Latin):
quippe miraculis obstupescens cum hoc
dixisset etiã ipse medius transcucurrit.
in nullo tamen contradicens credentibꝰ
in eum. potiusqꝰ. consentiens. Hȩc igitur
cogitanti mihi : digne mirabile uisum
est hebreos etiam ante alios homines ad
xp̃ianitate non potuisse conuerti Nã
licet sybilla & alia responsa apud genti¬
les ea quȩ in xp̃o erant uentura predixe¬
rint: non tamen ob hoc om̃s greci de
incredulitate culpandi sunt: Paucinaq
qui uidebantur eruditiores precipu
huiusmodi prophetias intellexert. plerũq
metricas existentes & dissertioribus uͣbis
prolatas ad popłm Erat itaq sicuti mͥ
uidetur supernȩ prouidentiȩ ut ad con¬
cordiã futurox non solũ propriis prophe¬
tis uentura cõmitterentur. sed etiã ex
parte gentilibꝰ ueluti siquis melodię cõ¬
positor propt utilitatẽ peregrini soni
alias corclas plectro dis currat. aut super
eas quȩ sunt adiciat alias Hebrei siqͥdẽ

Expanded text:
 miraculis obstupescens. Cum autem hoc  miraculis obstupescens. Cum autem hoc dixisset, etiam medius ipse transcurrit: in nullo tamen contradicens credentibus in eum, potiusque consentiens. Haec igitur cogitanti mihi digne mirabile visum est Hebraeos etiam ante alios homines ad Christianitatem non potuisse converti. Nam licet Sibylla et alia responsa apud gentiles ea quae in Christo erant ventura praedixerint, non tamen ob hoc omnes Graeci de incredulitate culpandi sunt. Pauci namque, qui videbantur eruditiores, praecipue hujusmodi prophetias intellexerunt, plerumque metricas existentes, et disertioribus verbis prolatas ad populum. Erat itaque, sicut mihi videtur, supernae providentiae ut ad concordiam futurorum non solum propriis prophetis ventura committerentur, sed etiam ex parte gentilibus, veluti si quis melodiae compositor, propter utilitatem peregrini soni alias chordas plectro discurrat, aut super eas quae sunt alias adjiciat. Hebraei siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetarum clare. xp̃i generationem pre¬
dicauert᷑ & illum sacrum in effabilemq
conceptu. & matre post partũ uirgine̾
ꝑmanentẽ. & genus & patriã : Alii uero
passionẽ & resurrectionẽ a mortuis &
ascensionem in cęlos & euentum singu¬
larum presignauerunt rerum. Sed
hȩc quidem eos ignorasse scire poterit.
qui sacris libris incumbit. Iosephus a ut᷑
mathathiȩ filius atq sacerdos uir apud
iudeos nobilissimus nec non & apud roma¬
nos dignissimus erit testis de ueritate
xp̃i. Uocare namq eum uirũ non audet
tanquã factorẽ insignium operum
magistrumq. sermonũ ueratium. xp̃m
uero aꝑte nominat & pęn& crucis ad ui¬
dicatũ & tertia die apparuisse uiuum.
& alia de eo infinita miracula a prophe¬
tis sc̃ĩs non ignorat eẽ predicta: sed
etiam multos tunc extitisse quos elegit
nequaquã defecisse testatur. Et mihi
uidetur qmͣ hȩc referens quasi clamare
uidetur operibꝰ dm̃ esse xp̃m. Rerum¬

Expanded text:
prophetarum clare Christi generationem proprophetarum clare Christi generationem prophetaverunt, et illum sacrum ineffabilemque conceptum, et matrem post partum virginem permanentem, et genus, et patriam; alii vero passionem, et resurrectionem a mortuis, et ascensionem in coelos, et eventum singularum praesignaverunt rerum. Sed haec quidem eos non ignorasse scire poterit qui sacris litteris incumbit. Josephus autem Matthathiae filius atque sacerdos, vir apud Judaeos nobilissimus, nec non et apud Romanos dignissimus, erit testis de veritate Christi . Vocare namque eum virum non audet, tanquam factorem insignium operum magistrumque sermonum veracium: Christum vero aperte nominat, et poenae crucis adjudicatum, et tertia die apparuisse vivum, et alia infinita miracula de eo a prophetis sanctis non ignorat esse praedicta; sed etiam multos tunc exstitisse, quos elegit,nequaquam defecisse testatur. Et mihi videtur quoniam haec referens, quasi clamare videtur operibus Deum esse Christum, rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Uoitatio mihi aliquando ꝓuenit
curpotius aliis quidem hominibus
uelocior fuit circa dñi uerbũ fides.
hebreis autẽ in credibilis. cũ ab initio
diuina mandata ꝑceperint etiã de xp̃i
presentia. & quomodo hȩc forent anteꝗͣ.
fierent didicerint ꝑ prophetas. Abra¬
hã & enĩ princeps eorũ generis & cucun:¬
cisionis existens inspector & conuiua filu
di ẽe promeruit El saac eius filius
imitatione sacrificii honoratꝰ est typo
crucis a patre uinctus & oblatus altari
sic uti contigit & inxp̃i passione fieri
ut aiunt qui scripturas sacras integer¬
rime collegerunt: Iacob aut̃ expectati¬
onẽ gentium in eo nẽ existentẽ nec ñ
& tempus quo uenit prenuntiauit ubi
ait tunc deficere duces hebreorum ex
genere uidȩ principis tribus eius
Significabat autẽ principatũ herodis.
qui cum idumeus e̾et genere paterno
a rabs autẽ a matre: cõmissa ei est gens
iudeorũ a senatu romano & cesare
simul augusto Sed etiã quidam aliorũ

Expanded text:
Cogitatio mihi aliquando provenit, cur, putas, aliis quidem hominibus velocior fuit circa Domini verbum fides, Hebraeis autem incredibilis  ed. Frodivina mandata perceperint etiam de Christi praesentia, et quomodo haec forent, antequam fierent, didicerint per prophetas. Ahraham etenim princeps eorum generis et circumcisionis existens, inspector et conviva Filii Dei esse promeruit . Isaac ejus filius imitatione sacrificii honoratus est, typo crucis a patre vinctus et oblatus altari , sicuti contigit et in Christi passione fieri, ut aiunt qui Scripturas sacras integerrime collegerunt. Jacob autem exspectationem gentium in eo nunc existentem, nec non et tempus quo venit praenuntiavit , ubi ait tunc deficere duces Hebraeorum ex genere Judae principis ejus tribus. Significabat autem principatum 206 Herodis, qui cum Idumaeus esset genere paterno, Arabs autem a matre, commissa est ei gens Judaeorum a senatu Romano et Caesare simul Augusto. Sed etiam quidam aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
diuisiones opus om̃e diuidere Conti¬
nebit autẽ primus & scđs thomus ea
quȩ sub principe constantino ȩc cłȩ
prouenert᷑. tertius uemo & quartꝰ quȩ¬
sub eius filiis: Quintus & sextus quȩ
sub iuliano consobrino filiorũ maximi
constantini & iouiano nec non ualentini¬
ano & ualente gesta noscuntur. Septimꝰ¬
autẽ & octauus nobis aperiet thomus
quȩ sub gratiano & ualentiniano fratribꝰ
acta sunt. usq ad tempora imperu iocun¬
dissimi aui tui theodosu. quando scilics
ur clementissime principũ sacratissimꝰ
pater archadius paterno succedens impe¬
rio una cũ pussimo patruo tuo honorio
romanũ orbem gubernare sortitus est.
Nonũ uero librum xp̃iano ac uenerabili
ur̃o apici dedicaui. quẽ ds̃ sempiterne
custodiat magnanimitate in conuerti¬
bili hostibꝰ preualentẽ & habentẽ sub
pedibꝰ uniuersos. & ad filiorũ filios piũ
imperiũ dirigentẽ annuente. xp̃o cũ

Expanded text:
decisiones opus omne divisere. Continebit autem primus et secundus tomus ea quae sub principe Constantino Ecclesiae provenerunt. Tertius autem et quartus quasub ejus filiis. Quintus et sextus quae sub Juliano consobrino filiorum maximi Constantini, et Joviniano, nec non Valentiniano et Valente gesta noscuntur. Septimus et octavus nobis aperiet tomus quae sub Gratiano et Valentiniano fratribus acta sunt usque ad tempora imperii jucundissimi avi tui Theodosii: quando scilicet vester, clementissime principum, sacratissimus pater Arcadius paterno succedens imperio, una cum piissimo patruo tuo Honorio Romanum orbem gubernare sortitus est. Nonum vero librum Christiano ac venerabili vestro apici dedicavi, quem Deus sempiterne custodiat magnanimitate incovertibili hostibus praevalentem, et habentem sub pedibus universos, et ad filiorum filios pium imperium dirigentem, annuen
Abbreviated transcription (Latin):
iugit᷑ origenẽ. dũ nusquã plato scdam¬
uel tertiaͣ. sictͣ ipse nominare solet ini¬
tiũ subsistentiȩ asserat ꝑcepisse. & ori¬
genes coȩternũ ubiq fateat᷑ filium
patri. Quilicet in sua sententia man¬
seruit. religionẽ tamen arrianã ꝑ¬
duxert latent̃ ad meliora. Multas naͣq
arrublasphemias doctrinis ꝓpris ex
ntͣ hec defuncto uii.¬
theofilo passione li targica consulatu
honori nono &s theodosu quinto. facta
contentione ꝓpt ep̃atũ. inter timo¬
theu & cirillũ die tertia mortis theo¬
phili cirillus ordinat᷑ eps. & maiorifastu
quã theophilus tenebat ep̾atũ. Qui mox
ep̃atus sui principio nouati anoruͣ clau
om̃ibꝰ spoliauit.

Expanded text:
jugiter Origenem: dum nusquajugiter Origenem: dum nusquausam, sicut ipse nominare solet, initium subsistentiae asserat percepisse; et Origenes coaeternum ubique fateatur Filium Patri. Qui licet in sua sententia manserint, religionem tamen Arianam perduxerunt latenter ad meliora. Multas namque Arii blasphemias doctrinis propriis exnter haec defuncto Theophilo passione lethargica consulatu Honorii nono et Theodosii quinto . facta contentione propter episcopatum inter Timotheum et Cyrillum, die tertia mortis Theophili Cyrillus ordinatur episcopus; et majori fastu quam Theophilus tenebat episcopatum. Qui mox episcopatus sui principio Novatianorum claudomnibus spoliavit.
Abbreviated transcription (Latin):
annos. defunctus eͣ consulatu honorui
septimo & the¬
nouembris m¬
sis. Postquẽ arri¬
ane suꝑstitioni
barbas ordinatꝰ ẽ.¬
ẽp̃s. Subhoc itaq barba ꝑ duos presbite¬
ros eloquentissimos arrianorũ religio
floruit. quoruͣ alter timotheus alter
georgius dicebat᷑. Sed georgius doctri¬
na helladica eruditꝰ erat. timotheus
sacris litteris incũbebat. & georgius
quide̾ semꝑ aristotelẽ & platone̾ habe¬
bat in manibꝰ. timotheus origene᷑ ita
ut etiã lingua hebraica loqueret᷑ ti¬
motheus dudũ psalterianorũ fuit he¬
reseos. georgiũ barbas pb̃rm ordinauit
Ti motheuͣ itaq ipse ego uidi. & cognouit
que admodũ interrogantibꝰ erat respon¬
dere paratus soluens obscurissimas que¬
stiones quȩ in diuinis inueniunt᷑ elo¬
quiis. testẽ uocans ueracissimũ orige¬
neͣ. Mihitamen uidet᷑ ẽẽ mirabile
quomodo tales uiri in arrianorũ lege
mansertͣ. quorũ unus quidẽ platonẽ
semꝑ habebat inmanibꝰ. alt̾ respirabat

Expanded text:
annos, defunctus est consulatu Honorii septimo et TheNovembris mensis. Post quem Arianae superstitionis Barbas ordinatur episcopus. Sub hoc itaque Barba per duos presbyteros eloquentissimos Arianorum religio floruit, quorum alter Timotheus, alter Georgius dicebatur. Sed Georgius doctrina Helladica eruditus erat, Timotheus sacris litteris incumbebat. Et Georgius quidem semper Aristotelem et Platonem habebat in manibus, Timotheus Origenem, ita ut etiam lingua Hebraica loqueretur. Timotheus dudum Psapthyrianorum fuerat haereseos, Georgium Barbas presbyterum ordinavit. Timotheum itaque ego ipse vidi, et cognovi quemadmodum interrogantibus erat respondere paratus: solvens obscurissimas quaestiones quae in divinis inveniuntur eloquiis, testem vocans veracissimum Origenem. Mihi tamen videtur admirabile esse quomodo tales viri in Arianorum lege manserunt, quorum unus quidem Platonem semper habebat in manibus, alter respiciebat
Abbreviated transcription (Latin):
abbatius itaq cuiꝰ dudũ fecimꝰ men¬
tione nolens in suo ordine manere
presbiteratꝰ. desiderabat ep̃atũ. His de¬
niq tẽporibꝰ recessit ab ȩccła nouatia¬
norũ occasione̾ habens quasi ꝓ pt obser¬
ebat contrasisinniũ suũ epͣm in loco ci¬
de periculosã. Oie nãq festiuitatis
in eugłica lectione ubiscript̾ue̾ erat
eniͣ pascha iudeorũ uerba quȩ nusquã
scripta neq auditast᷑ presũpsit adice¬
re. idest maledictꝰ qui preter azimã
celebrauerit pascha Hoc auditũ ꝑcu¬
currit inpopłm. & simplices nouatia
Qđ tamen malu non remansit inultũ.
sed infine̾ pessimã eiꝰ falsitas e conuersa:
Post paululũ enĩ dũ ad quandã festiui¬
tat᷑e multi concurrerent ut uigilias
solite celebrarent. formido subito demo¬
nica irruit suꝑ eos quasi sisinnius eoꝵ
ep̃s ueniret cuͣ maxima multitudine:
factaq turba quippe nocte & in angu¬

Expanded text:
abbatius itaque, cujus dudum fecimus menabbatius itaque, cujus dudum fecimus mentionem, nolens in suo ordine permanere presbyteratus, desiderabat episcopatum. Eisdemque temporibus recessit ab Ecclesia Novatianorum, occasionem habens quasi propter obserectas contra Sisinnium suum episcopum in loco cide periculosam. Die namque festivitatis in evangelica lectione, ubi scriptum est : Erat enim Pascha Judaeorum, verba quae nusquam scripta neque audita sunt praesumpsit adjicere, id est: Maledictus qui praeter azymas celebraverit Pascha. Hoc auditum percurrit in populum, et simplices decepti Quod tamen malum non remansit inultum; sed in finem pessima ejus falsitas est conversa. Post paululum enim dum ad quamdam festivitatem multi concurrerent ut vigilias solite celebrarent, formido subito daemoniaca irruit super eos, quasi Sisinnius eorum episcopus veniret cum maxima multitudine. Factaque turba, quippe nocte et in angu