comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam frequenter habitatus propter egregium portum tu¬
tasq circa stationes et aliam oportunitatem maritimam
terrestremq. Eo legati a rege egipti ptolomei rodnsq: et athe¬
niensibus rodusq rehiis uenere ad dirimidium interphylip¬
pum atq: etholos bellum.Adhibitus ab etholis ex finitimis pa¬
cificator aminander rex acharnanum Omnium autem nõ
tanta pro ethol cura erat: ferotiorisꝗͣ pro ingeniis grecorũ
gentis. ꝗ̃ ne philippus regnumq eius rebus grecie graue lib̾¬
ati futurum inmisceretur.De pace dilata consultatio in cõ¬
cilium macheorum Concilioq: ei et locus et dies certa ĩdicta
nterim.xxxxx. dierum indutie impetrate profectus in de
rex per thes aliam boetiamq: caladem euboiee uenit: ut
actalum: quem classe euboeam petiturum audierat põti
et littorum appulsu arceret: inde p̃sidio relicto aduersus atha¬
lum si forte interim traiecisset: profectus ipẽ cum paucis e'¬

Expanded text:
dam frequenter habitatus propter egregium portum tudam frequenter habitatus propter egregium portum tutasque circa stationes et aliam opportunitatem maritimam terrestremque. eo legati ab rege Aegypti Ptolomaeo Rhodiisque et Atheniensibus et Chiis uenerunt ad dirimendum inter Philippum atque Aetolos bellum. adhibitus ab Aetolis et ex finitimis pacificator Amynander, rex Athamanum. omnium autem non tanta pro Aetolis cura erat, ferociori quam pro ingeniis Graecorum gente, quam ne Philippus regnumque eius rebus Graeciae, graue libertati futurum, immisceretur. de pace dilata consultatio est in concilium Achaeorum, concilioque ei et locus et dies certa indicta; interim triginta dierum indutiae impetratae. profectus inde rex per Thessaliam Boeotiamque Chalcidem Euboeae uenit ut Attalum, quem classe Euboeam petiturum audierat, portibus et litorum adpulsu arceret. inde praesidio relicto aduersus Attalum si forte interim traiecisset, profectus ipse cum paucis e
Abbreviated transcription (Latin):
preda lilybeum redit. Eadem aestate ex phylippus implo¬
rantibus acheis auxilium tulit: quos et machan idas tyran¬
nus lacedemoniorum finitimo bello urebat.Et etholi na¬
ubus per fretum naupactum et patras interfluit:rion in¬
cole uocant. exercitu traiecto depopulati erãt.Attalum quo¬
q regem asiae:quia etoli summum gentis sue magrãtum
ad eum proximo concilio detulere: fama erat in europam.
raiecturum. Ob hoc phylippo in gretiam descendenti a
Lamiam iam urbem etholi dnce phyria: qui pretor in eu
annum cum absente atalo creatus erat: occurrere.Habe¬¬
bant et ab atalo auxilia secum et ferme mille ex rõa
classe a pfecto sulpitio missos. Aduersus hunc ducem atq has
copias phylippus bis prospero cuentu pugnauit multos admo¬
dum hostium utraq pugna occidit. Inde cum etholi metu
compulsi lamic urbis moenibus tenerent se se phylippus ad
phalera exercitum reduxit in maliaco sinu. Is locus est quon¬

Expanded text:
praeda Lilybaeum rediit. eadem aestate et Philippus implopraeda Lilybaeum rediit. eadem aestate et Philippus implorantibus Achaeis auxilium tulit, quos et Machanidas tyrannus Lacedaemoniorum finitimo bello urebat et Aetoli, nauibus per fretum quod Naupactum et Patras interfluit—Rhion incolae uocant— exercitu traiecto, depopulati erant. Attalum quoque regem Asiae, quia Aetoli summum gentis suae magistratum ad eum proximo †anno† concilio detulerant, fama erat in Europam traiecturum. ob haec Philippo in Graeciam descendenti ad Lamiam urbem Aetoli duce Pyrrhia, qui praetor in eum annum cum absente Attalo creatus erat, occurrerunt. habebant et ab Attalo auxilia secum et mille ferme ex Romana classe a P. Sulpicio missos. aduersus hunc ducem atque has copias Philippus bis prospero euentu pugnauit; mille admodum hostium utraque pugna occidit. inde cum Aetoli metu compulsi Lamiae urbis moenibus tenerent sese, Philippus ad Phalara exercitum duxit; in Maliaco sinu is locus est, quon
Abbreviated transcription (Latin):
brutus hannibal eo conuerteret agmen.Legatos opus eẽ ad
et metum de altero fecere. Itaq Quintum fabium filium ad
exercitum uenusiam misere: et ad consulem tres legati missi
ante diebus ex sicilia redisset.Hi nuntiare consuli iussi. ut
si ad commitia ipe uenire romam non posset dictatorem
in agro romano diceret comitiorum cã si consul tarentum
rofectus eẽt. Quintum claudium praetorem placere in cã re¬
gionem inde abduceret legiones:in qua plurimas sociorumur¬
bes tueri posset. Eadem aestate. Ualerius cum classe centu
nauium ex sicilia in africam misit:et ad clupeam urbem de¬
scensione facta agrum nullo late ferme obuio uastauit.I
ad naues raptim predatores recepti quia repente fama accidit
classem punicam aduentare. Lxxx. erant et tres naues.Cũ
his haud procul clupea prospere pugnat romanus X. et octo
nauibus captis. fugatis alus cum magna terrestri naualiq

Expanded text:
Bruttiis Hannibal eo conuerteret agmen; legatos opus esse ad Bruttiis Hannibal eo conuerteret agmen; legatos opus esse ad et metum de altero fecerunt. itaque et Q. Fabium filium ad exercitum Uenusiam miserunt, et ad consulem tres legati missi ante diebus ex Sicilia redisset. hi nuntiare consuli iussi ut si ad comitia ipse uenire Romam non posset dictatorem in agro Romano diceret comitiorum causa; si consul Tarentum profectus esset, Q. Claudium praetorem placere in eam regionem inde abducere legiones in qua plurimas sociorum urbes tueri posset. eadem aestate M. Ualerius cum classe centum nauium ex Sicilia in Africam tramisit, et ad Clupeam urbem escensione facta agrum late nullo ferme obuio armato uastauit. inde ad naues raptim praedatores recepti, quia repente fama accidit classem Punicam aduentare. octoginta erant et tres naues. cum his haud procul Clupea prospere pugnat Romanus. duodeuiginti nauibus captis, fugatis aliis cum magna terrestri naualique
Abbreviated transcription (Latin):
accelerare posset:cum peditum agmine sequi. Itaq: ubi pri¬
mum numidas edito speculis signo aduentare sensit. et ipẽ
pate facta repente porta feroꝵ in hostes erumpit. Et pri¬
mo magis quia improuiso id fecerat: ꝗͣ ꝙ uiribus par esset
anceps certamen erat.De iñ ut supuenere numĩde: tan¬
tus pauor romanis iniectus: ut passim ad mare ac naues fu¬
gerent.relictis oꝑibus machinisq: quibus muros quatiebãt
ta aduentum hannibalis soluta locrorum obsidio est.Cris¬
pinus postq̃ in brutios profectum hannibalem sensit¬
excrcitum cui collega prefuerat.M. marcellum tri. militum
uenusiam adducere iussit. Ipẽ cum legionibus suis capuam pro¬
fectus uide lestice agitationem pre grauitate uulnerum pati¬
ens romam litteras de morte college scripsit: quantoqi
Se comitiorum causa non posse romam uenire quia nec uic
laborem passurus uideretur: et de tarento sollicitus eet ne ex

Expanded text:
adcelerare posset cum peditum agmine sequi. itaque ubi priadcelerare posset cum peditum agmine sequi. itaque ubi primum Numidas edito e speculis signo aduentare sensit, et ipse patefacta repente porta ferox in hostes erumpit. et primo, magis quia improuiso id fecerat quam quod par uiribus esset, anceps certamen erat; deinde ut superuenere Numidae, tantus pauor Romanis est iniectus ut passim ad mare ac naues fugerent relictis operibus machinisque quibus muros quatiebant. ita aduentu Hannibalis soluta Locrorum obsidio est. Crispinus postquam in Bruttios profectum Hannibalem sensitexercitum cui collega praefuerat M. Marcellum tribunum militum Uenusiam abducere iussit: ipse cum legionibus suis Capuam profectus uix lecticae agitationem prae grauitate uolnerum patiens, Romam litteras de morte collegae scripsit quantoque ipse in discrimine esset: se comitiorum causa non posse Romam uenire quia nec uiae laborem passurus uideretur et de Tarento sollicitus esset ne ex
Abbreviated transcription (Latin):
uelut. Uigndes uelut ad uocem eorum excitati tumultua¬
ri trepidare: molliri ceperunt. porta catharacta clausa
erat. Eam partim uectibus leuant:partim funibus subdu¬
cunt intantum altitudinis ut subire rectim possent. Uix¬
dum satis patebat iter: cum per fuge certatim ruunt ꝑ põtã
et. cum. de. ferme intrassent. remisso fune: quo suspen¬
sa erat catharacta magno sonitu cecidit. Salapiam alii per¬
fugas negligenter ex irinere suspensa humeris ut inter⁊
padatos gerentes arma inuadunt. alii e turri eius porte
murisq axis sudibus pil absterrent hostem.Ita in hannibal
sua et ipe fraude captus abiit profectusq ad locrorum soluen¬
rumq omni genere ex sicilia aduecto oppugnabat magoni
iam haud ferme fidenti retenturum defenturumq se dirbe
prima spes morte nuntiata marcelli ad fulsit.secutus inde nũ¬
tiuis hannibalem numidarum equitatu premisso ipm̃ ꝗtuz

Expanded text:
esse. uigiles uelut ad uocem eorum excitati tumultuaesse. uigiles uelut ad uocem eorum excitati tumultuari trepidare moliri portam. cataracta deiecta clausa erat; eam partim uectibus leuant, partim funibus subducunt, in tantum altitudinis ut subire recti possent. uixdum satis patebat iter cum perfugae certatim ruunt per portam; et cum sescenti ferme intrassent, remisso fune quo suspensa erat cataracta magno sonitu cecidit. Salapitani alii perfugas neglegenter ex itinere suspensa humeris, ut inter pacatos, gerentes arma inuadunt, alii e turribus portae murisque saxis sudibus pilis absterrent hostem. ita inde Hannibal suamet ipse fraude captus abiit, profectusque ad Locrorum soluenrumque omni genere ex Sicilia aduecto oppugnans. Magoni iam haud ferme fidenti retenturum defensurumque se urbem, prima spes morte nuntiata Marcelli adfulsit. secutus inde nuntius Hannibalem Numidarum equitatu praemisso ipsum quantum
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ anuloq eius hostem potitum: ne quibus litteris cre¬
nomine composite se nocte:quae diem illum secutura
eẽt salapiam uenturum: parati milites ẽẽnt: ꝗ in presidio
erant: siqua oꝑa eorum opuseẽt. Sensere sala piani frau¬
dem et ab ira non defectionis modo sed etiam eꝗtum in¬
terf eetorum tati dec alionem supplici petere misso retronuntio
per fugam autem romanus erat ut sine arbitriomilite qut
uellentꝰ agerent. oppidanos permuros urbisq oportuna locai
in stationibus disponunt. custodias uigiliasq in eam noc tem
intentius disponunt instruunt. circa portam quauenturum
hostem rebantur.ꝙ roboris in presidio erat: opponunt. Na¬
nibal quarta uigilia ferme ad urbem accessit. Primi ag¬
minis erant perfuge romanorum et arma romana habe¬
bant. Ni ut ad portam est uentum latine omnes loquentes
excitant uigiles aperinq portam iubent consulem ad e¬

Expanded text:
esse anulisque eius hostem potitum: ne quibus litteris creesse anulisque eius hostem potitum: ne quibus litteris crenomine compositae se nocte quae diem illum secutura esset Salapiam uenturum: parati milites essent qui in praesidio erant, si quo opera eorum opus esset. sensere Salapitani fraudem; et ab ira non defectionis modo sed etiam equitum interfectorum rati occasionem supplicii peti, remisso retro nuntio— perfuga autem Romanus erat—ut sine arbitro milites quae uellent agerent, oppidanos per muros urbisque opportuna loca in stationibus disponunt; custodias uigiliasque in eam noctem intentius instruunt; circa portam qua uenturum hostem rebantur quod roboris in praesidio erat opponunt. Hannibal quarta uigilia ferme ad urbem accessit. primi agminis erant perfugae Romanorum et arma Romana habebant. ii ubi ad portam est uentum Latine omnes loquentes excitant uigiles aperirique portam iubent: consulem ad
Abbreviated transcription (Latin):
lii qui rei geste interfuit. tertiam ꝗ̃ ip̃i pro inquisita ac si¬
bi comperta affert. Caeterum ita fama uariat: ut tamẽ
pleriq: loci speculandi causa castris egressum omnes insidiis
circumuentum tradunt.H annibal magnum terrorẽ
hostibus morte consulis unius uulnere alter us imectum
eẽ ratus: ne cui de eẽt occasioni castra in tumulum in qͦ
pugnatum erat:ex templo transfert.Ibi inuentum mar¬
ceui corpus sepilit.Crispinus et morte college & suo uul¬
nere territus silentio insequentis noctis profectus quosi
proximos nactus est montes in his loco alto et tuto un¬
diq castra posuit.Ibi duo duces sagaciter moti sunt. alter
ad inferendam: alter ad cauendam fraudem. Anulus mar¬
celli simul cum corpore:hannibal potitus erat.eius signi
errore ne cui dolus necteretur a peno metuens crispinus
circa ciuitates proximas miserat nuntios occisum collegã

Expanded text:
lii, qui rei gestae interfuerit, tertiam quam ipse pro inquisita ac silii, qui rei gestae interfuerit, tertiam quam ipse pro inquisita ac sibi comperta affert. ceterum ita fama uariat ut tamen plerique loci speculandi causa castris egressum, omnes insidiis circumuentum tradant. Hannibal magnum terrorem hostibus morte consulis unius, uolnere alterius iniectum esse ratus, ne cui deesset occasioni castra in tumulum in quo pugnatum erat extemplo transfert; ibi inuentum Marcelli corpus sepelit. Crispinus et morte collegae et suo uolnere territus, silentio insequentis noctis profectus, quos proximos nanctus est montes, in iis loco alto et tuto undique castra posuit. ibi duo duces sagaciter moti sunt, alter ad inferendam, alter ad cauendam fraudem. anulis Marcelli simul cum corpore Hannibal potitus erat. eius signi errore ne qui dolus necteretur a Poeno metuens Crispinus circa ciuitates proximas miserat nuntios occisum collegam
Abbreviated transcription (Latin):
x duobus prefectis socium.M. Aulius occisus. Arrenius
captus et lictores consulum ꝗnq uiui in hostiũ potãtem¬
uenerunt. caeteri aut interfecti aut cum consule effugere
e quitum tres et. Xl. aut in prelio aut in fuga cecidere. Auo¬
de xx. capti uiui tumultuatum in castris fuerat: ut con¬
sulibusirent subsidio cum consulem et filium alteius sau¬
cios exiguasq infelicis expeditionis reliquias ad ad castraue¬
mentes cernunt.Nors marcelli cum alio sancio consuli¬
ꝗ̃ miserabilis fuit. tunc ꝙ nec pro aetate maior iam enim
ix. annis erat. Neq pro ueteris prudentia ducis. tam impro¬
uide iss&.collegamq et prope totam rem.p. in preceps de¬
derat.Multos tirca unam rem ambitus fecerim.si quae de
marcelli morte uariant auctores:omnia exequi uelim
Utomittam alios. C. Lelius triplicem gestac rei ordinem edit
unam traditam famam.alteram scriptam: laudatione fi¬

Expanded text:
ex duobus praefectis socium M'. Aulius occisus, <L.> Arrenius ex duobus praefectis socium M'. Aulius occisus, <L.> Arrenius captus; et lictores consulum quinque uiui in hostium potestauenerunt, ceteri aut interfecti aut cum consule effugerunt; equitum tres et quadraginta aut in proelio aut in fuga ceciderunt, duodeuiginti uiui capti. tumultuatum et in castris fuerat, ut consulibus irent subsidio, cum consulem et filium alterius consulis saucios exiguasque infelicis expeditionis reliquias ad castra uenientes cernunt. mors Marcelli cum alioqui miserabilis fuit, tum quod nec pro aetate —iam enim maior sexaginta annis erat—neque pro ueteris prudentia ducis tam improuide se collegamque et prope totam rem publicam in praeceps dederat. multos circa unam rem ambitus fecerim si quae de Marcelli morte uariant auctores, omnia exsequi uelim. ut omittam alios, Coelius triplicem gestae rei †ordinem edit, unam traditam fama, alteram scriptam in laudatione fi
Abbreviated transcription (Latin):
rum causa longius a castris progressos posset accipere.
apparuere quibus obuiis ab iugo ipo consurgendum erat
ꝗ̃ circumire qui abtergo includerent uiam.Tum undi¬
q: omnes exorti et clamore sublato impetum fecere:Cũ ĩ
ea ualle cons eent ut neq: euadere possent in iugum oc¬
cupatum ab hoste nec receptum a tergo circumuenti hñt:
xtrahi tamen diutius certamen potuisset.ni recepta ab
etruscis fuga pauorem caeteris iniecisset non tamen o¬
misere pugnam deserti ab etruscis fregellani donec inte¬
gri coñs hortando ipĩq ex parte pugnando rem substine¬
ant. Sed postꝗ̃ uulneratos ambos coñs marcellum etia
transfixum lancea prolabentem ex equo moribundum
uidere:Tum et ip̃i per pauei supererant cum crispino cons
duobus iaculis icto: et marcello adolescente sautio et ip̃o ef¬
fugere. Interfecti aulus manlius tribunus militum: et

Expanded text:
rum causa longius a castris progressos possent excipere, rum causa longius a castris progressos possent excipere, r. non ante apparuere quibus obuiis ab iugo ipso consurgendum erat quam circumiere qui ab tergo intercluderent uiam; tum undique omnes exorti, et clamore sublato impetum fecere. cum in ea ualle consules essent ut neque euadere possent in iugum occupatum ab hoste nec receptum ab tergo circumuenti haberent, extrahi tamen diutius certamen potuisset ni coepta ab Etruscis fuga pauorem ceteris iniecisset. non tamen omisere pugnam deserti ab Etruscis Fregellani donec integri consules hortando ipsique ex parte pugnando rem sustinebant; sed postquam uolneratos ambo consules, Marcellum etiam transfixum lancea prolabentem ex equo moribundum uidere, tum et ipsi —perpauci autem supererant—cum Crispino consule duobus iaculis icto et Marcello adulescente saucio et ipso effugerunt. interfectus A. Manlius tribunus militum, et
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ipi cum equitibus paucis exploratum sofecta
res oculis nos tris certuis dabit consilium consentienti cris¬
caeteri etrusci erant proficiscuntur. Secuti. M. marcellam
sotium.L. Arrenius et.N. aulius. Immolasse eo die quidã
prodidere memorie. coñs marcellum et prima hostia cesa
iecur sine capite inuentum in secula omnia comparuisse
que assolent. Auctum etiam uisum in capite nec id sane
aruspici placuisse ꝙ secundum trunca et turpia esta nimis
laeta apparuissent.Caeterum consulem marcellum tat
cupiditas tenebat dimicandi cum hannibale ut nunꝗͣ satis
castra castris conlata crederet. Tum quoq: uallo egrediens
signum dedit ut ad locum miles eẽt paratus: ut si collis in quẽ
speculatum irent placuiss&: uasa colligerent ac sequerẽt
Exiguum campi ante ea castra erat: inde in collis aperta un¬
diđ et conspecta ferebat uia numidis speculator ne qua ꝗͣ
in spem tante rei positus sed si quos uagos pabuli aut ligno¬

Expanded text:
inquit ipsi cum equitibus paucis exploratum? subiecta inquit ipsi cum equitibus paucis exploratum? subiecta res oculis nostris certius dabit consilium. adsentienti Crista Fregellani, ceteri Etrusci erant, proficsocium L. Arrenius et M'. Aulius . immolasse eo die quidam prodidere memoriae consulem Marcellum et prima hostia caesa iocur sine capite inuentum, in secunda omnia comparuisse quae adsolent, auctum etiam uisum in capite; nec id sane haruspici placuisse quod secundum trunca et turpia exta nimis laeta apparuissent. ceterum consulem Marcellum tanta cupiditas tenebat dimicandi cum Hannibale ut numquam satis castra castris conlata diceret; tum quoque uallo egrediens signum dedit ut ad locum miles esset paratus, ut si collis in quem speculatum irent placuisset, uasa conligerent et sequerentur. exiguum campi ante castra erat; inde in collem aperta undique et conspecta ferebat uia. Numidis speculator nequaquam in spem tantae rei positus sed si quos uagos pabuli aut ligno
Abbreviated transcription (Latin):
rinos comperta hanmbali cum ẽent: mittit ad insidende
ab tarento uiam. Ibi sub tumulo petelic equitum duo. pe¬
ditum tria milia in occulto locata. in que explorato eutes
romani cum incidissent: ad.ii.milia armatorum caesa
mille et duo ferme uiui capti ad alu dissipati fuga per a¬
gros saltusq tarentum redire. Tumulus erat siluestris
inter punica et romana castra a neutris primo occupatus
quia romani qualisꝑs eius quac uergeret ad hostium ca
eet ignorabant. Hannibal insidus ꝗͣ castris aptiorem
eum crediderat. Itaq nocte ad id missas aliquot numida¬
rum turmas medio in saltu condiderat quorum interdiu
nemo ab statione mouebatur: ne aut arma aut ip̃i pro¬
cul conspicerentur. fremebant uulgo in castris romais
occupandum cum locum ẽc̃ et castello firmandum. ne
si occupatus ab hannibale foret uelut in ceruicibus ha¬
berent hostem. Nouit ea res marcellum & college diunio

Expanded text:
rinos comperta Hannibali cum essent, mittit ad insidendam rinos comperta Hannibali cum essent, mittit ad insidendam ab Tarento uiam. ibi sub tumulo Peteliae tria milia equitum, duo peditum in occulto locata; in quae inexplorato euntes Romani cum incidissent, ad duo milia armatorum caesa, mille et quingenti ferme uiui capti, alii dissipati fuga per agros saltusque Tarentum rediere. tumulus erat siluestris inter Punica et Romana castra ab neutris primo occupatus, quia Romani qualis pars eius quae uergeret ad hostium castra esset ignorabant, Hannibal insidiis quam castris aptiorem eum crediderat. itaque nocte ad id missas aliquot Numidarum turmas medio in saltu condiderat, quorum interdiu nemo ab statione mouebatur ne aut arma aut ipsi procul conspicerentur. fremebant uolgo in castris Romanis occupandum eum tumulum esse et castello firmandum ne, si occupatus ab Hannibale foret, uelut in ceruicibus haberet hostem. mouit ea res Marcellum, et collegae 'quin
Abbreviated transcription (Latin):
suum interuallo cons binis castris consederant.In eandem re¬
gionem et hannibal redit aduerso ab locris bello.Ibi ambo cõ¬
sules ingenio feroces prope: quottidie milites in aciem exciere
naud dubie spei si duobus exercitibus consulãibus iuĩctis comn¬
sisset. se se hostes debellari posse. Hanmbal quia cum marcel¬
lo bis priore anno congressus uicerat uictusq erat: et ut cũ
eodem si dimicandum for&: ne spem nec metum ex uanohret
ta duobus consulibus haud quanꝗͣ se se parum futurum crec
Itaq totus in suas artes uersus insidiis locum quaerebat leuia
tamen premia prelia inter bina castra uario euentu fiebant
Quibus cum extrahi aestatem posse consules crederent.nihilo
oppugnari locros posse rati.L. cintio ut ex sicilia locros cũ
classc traicer& scribunt. Et ut a terra quoq oppugnari i
moenia possent a tarento partem exercitus: que in prac.¬
sidio erat: duci eo uisserunt. Et ita furura per quosdam thu¬

Expanded text:
suum interuallo consules binis castris consederant. in eandem resuum interuallo consules binis castris consederant. in eandem regionem et Hannibal rediit auerso ab Locris bello. ibi consules ambo ingenio feroces prope cottidie in aciem exire haud dubia spe, si duobus exercitibus consularibus iunctis commisisset sese hostis, debellari posse. Hannibal, quia cum Marcello bis priore anno congressus uicerat uictusque erat, ut cum eodem si dimicandum foret nec spem nec metum ex uano haberet, ita duobus consulibus haudquaquam sese parem futurum censebat; itaque totus in suas artes uersus insidiis locum quaerebat. leuia tamen proelia inter bina castra uario euentu fiebant. quibus cum extrahi aestatem posse consules crederent, nihilo minus oppugnari Locros posse rati L. Cincio ut ex Sicilia Locros cum classe traiceret scribunt; et ut ab terra quoque oppugnari moenia possent, ab Tarento partem exercitus qui in praesidio erat duci eo iusserunt. ea ita futura per quosdam Thu
Abbreviated transcription (Latin):
duobus recte dedicari quia si celo tacta autprodign aliquid in
ea factum ẽẽt. difficilis procuratio foret.ꝙ ut deo res diuina
foret sciri non posset. Neq: enim duobus nisi certis deis rite
una hostia fieri. Ita addita uirtutis edes ad properato ope
neq tamen ab ip̃o edes ee dedicate sunt.Tu diuinum ad ex¬
ercitum: quem priore anno uenusie rcliquerat. cum supple¬
mento proficiscitur. Locros in brutiis crispinus oppugnare
conatus quia magnam famam attulisse fabio tarentumi
ferebatur: ec̃ genus tormentorum machinarumꝰ que ex
sicilia arcesserat et naues indiem accite erant quȩ uer¬
gentem ad mare partem urbis oppugnarent. Ea omissa
oppugnatio ẽ quia lacinium hannibal ad mouerat copias¬
copias et collegam eduxisse iam a uenusia exercitum faia
erat eni conuungi uolebat. Itaq: in apuliam exbrutus reddi¬
tum et inter uenusiam bantiamq: minus trium milium pas¬

Expanded text:
amplius quam uni deo recte dedicari, quia si de caelo tacta aut prodigii aliquid in amplius quam uni deo recte dedicari, quia si de caelo tacta aut prodigii aliquid in ea factum esset difficilis procuratio foret, quod utri deo res diuina fieret sciri non posset; neque enim duobus nisi certis deis rite una hostia fieri. ita addita Uirtutis aedes adproperato opere; neque tamen ab ipso aedes eae dedicatae sunt. tum demum ad exercitum quem priore anno Uenusiae reliquerat cum supplemento proficiscitur. Locros in Bruttiis Crispinus oppugnare conatus quia magnam famam attulisse Fabio Tarentum rebatur, omne genus tormentorum machinarumque ex Sicilia arcessierat; et naues indidem accitae erant quae uergentem ad mare partem urbis oppugnarent. ea omissa oppugnatio est quia Lacinium Hannibal admouerat copias, et collegam eduxisse iam a Uenusia exercitum fama erat, cui coniungi uolebat. itaque in Apuliam ex Bruttiis reditum, et inter Uenusiam Bantiamque minus trium milium pas
Abbreviated transcription (Latin):
ni omnes intra moema continerentur: res integra post ea re¬
ferretur cum tranquillior status italie eẽt et de A liuio
prefecto arcis tarentine haud minore certamine actum
tum proditum hosti eẽt aliis p̃mia decernentibus ꝙ per
quinquennium arcem tutatus eẽt. maximeq unius eius
opa receptum tarentum foret: medus ad sensoribus non
ad senatum notitionem de eopertinere dicentibus. cuius
sententiȩ et fabius fuit. Adiecit tamen fateri se oꝑaluui
tarentum receptum: ꝙ amici eius uulgo in senatu iacta¬
sunt. Neq enim recipiendum fuisse:nisi amissum fore
Consulum alter. Quintinus crispinus ad exercitum quẽ
lucanos est profectus. Marcellum alie atq: alie obiecte
animo religiones tenebant: in quibus ꝙ cum bello gallico
ad clastidium edem honori et uirtuti uouiss&: deditatio
cius apontificibus impediebatur: ꝙ negabant unã cellã

Expanded text:
nique omnes intra moenia continerentur, res integra postea renique omnes intra moenia continerentur, res integra postea referretur, cum tranquillior status Italiae esset. et de M. Livio praefecto arcis Tarentinae haud minore certamine actum tum proditum hosti esset, aliis praemia decernentibus, quod per quinquennium arcem tutatus esset, maximeque unius eius opera receptum Tarentum foret, mediis ad censores, non ad senatum notionem de eo pertinere dicentibus; cuius sententiae et Fabius fuit. adiecit tamen fateri se opera Livi Tarentum receptum, quod amici eius volgo in senatu iactassent; neque enim recipiundum fuisse, nisi amissum foret. consulum alter T, Quinctius Crispinus ad exercitum quem Lucanos est profectus. Marcellum aliae atque aliae obiectae animo religiones tenebant, in quibus quod cum bello Gallico ad Clastidium aedem Honori et Uirtuti uouisset dedicatio eius a pontificibus impediebatur, quod negabant unam cellam
Abbreviated transcription (Latin):
ostero die luce prima:cum senatus in forum citari ceptuse
di. His omnia suspectiora ꝗͣ ante fuerant: in senatum
fecit. Itaq tanꝗͣ imminente etrusco tumultu legionẽ
alteram ex urbanis arretium ducere uissus. ip̃e. Eteren¬
tius eamq hrc̃ in presidio urbis .c. hostilium cum caetero
exercitu placuit totam prouintiam ꝑagrare: et cauere
ne qua occasio nouare cupientibus res darentur.C. te¬
rentius ut arretium cum legione uenit: claues portarũ
cum magis tratus poposcissedit negantibus his comꝑare¬
de fraude amotas magis ratus ꝗ neglegentia intercediss&
ip̃e alias claues omnibus portis imposuit. cauetq cum cu¬
ra ut omnia in potestate sua eẽnt. hos tilium intentus
monuiti ut in eo spem non moturos quicꝗ̃ etruscos poner&¬
sine quid mouere posset ꝑcauisset. De tarentinis inde mas
contentione in senatu actum coram fabio descendenres
ipos quosceperat armis alus infensis et plerisq equantibus

Expanded text:
postero die luce prima cum senatus in forum citari coeptus esset postero die luce prima cum senatus in forum citari coeptus esset di. is omnia suspectiora quam ante fuerant in senatu fecit. itaque tamquam imminente Etrusco tumultu, legionem unam, alteram ex urbanis, Arretium ducere iussus ipse C. Terentius eamque habere in praesidio urbis: C. Hostilium cum cetero exercitu placet totam prouinciam peragrare et cauere ne qua occasio nouare cupientibus res daretur. C. Terentius ut Arretium cum legione uenit, claues portarum cum magistratus poposcisset, negantibus iis comparere fraude amotas magis ratus quam neglegentia intercidisse ipse alias claues omnibus portis imposuit cauitque cum cura ut omnia in potestate sua essent; Hostilium intentius monuit, ut in eo spem non moturos quicsi ne quid movere possent praecavisset. De Tarentinis inde magna contentione in senatu actum coram Fabio, defendente ipso quos ceperat armis, aliis infensis et plerisque aequantibus
Abbreviated transcription (Latin):
primus ita uouit. fecitq ante diem tertium nonas ouintil
Is dies de inde solemnis seruatus. De aretinis et fama ĩ dies
grauior et cura crescere patribus. Itaq C. hostilio scriptũ
est ne differet obsides ab aretinis accipere et cui traderet
romam de ducendos.C. terrentius uarro cum imperio
missus:qui ut aduenit ex templo hostilius legionem una
que ante urbem castra habebat signa in urbe ferre iussit
praesidiaq: locis idoneis disposuit. Tum in foro citatis sena¬
toribus obsides impauit.Cum senatus biduum ad consid¬
randum tempus peteret. aut ip̃os extemplo dare: aut se
postero die senatorum omnes liberos sumpturum edixit
nportas custodire iussit tribunus militum prefectisq: soc
et centurionibus ne quis nocte urbem exiret.Id segnius ne'¬
glegentiuiq factum. septem principes senatus priusꝗ cus¬
todie in portis locarentur ante noctem cum liberis euasert

Expanded text:
primus ita uouit, fecitque ante diem tertium nonas Quinctiles. primus ita uouit, fecitque ante diem tertium nonas Quinctiles. is dies deinde sollemnis seruatus. de Arretinis et fama in dies grauior et cura crescere patribus. itaque C. Hostilio scriptum est ne differret obsides ab Arretinis accipere, et cui traderet Romam deducendos C. Terentius Uarro cum imperio missus. qui ut uenit, extemplo Hostilius legionem unam quae ante urbem castra habebat signa in urbem ferre iussit praesidiaque locis idoneis disposuit; tum in forum citatis senatoribus obsides imperauit. cum senatus biduum ad considerandum tempus peteret, aut ipsos extemplo dare aut se postero die senatorum omnes liberos sumpturum edixit. inde portas custodire iussi tribuni militum praefectique socium et centuriones ne quis nocte urbe exiret. id segnius neglegentiusque factum; septem principes senatus priusquam custodiae in portis locarentur ante noctem cum liberis euaserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pulcra aliquot de celo tacta cum adeo minimis etiam rebi
parua religio inserit deos mures in ede iouis aurum rosis¬
se cassini examen apumingens in foro consedisse: et hostie
murum portamq de celo tactam. cere uulturium uolasse ĩ
edem iouis.uulsinis sanguinem lacum manasse.Horum
prodigiorum causa diem unum supplicatio fuit. Per dies
aliquot hostie maiores sine litatione caese diuq non im¬
petrata pax deum. In capita consulum .R.c.p. in columi
xitiabilis prodigiorum euentus uertit. Ludi appolina¬
facti erant lñ omnes de inceps practores urbani fecerat.¬
sedin unum annum uouebant dieq incerto faciebant. Fo
anno pestilentia grauis incidit in urbem agrosq quae tñ
magis in morboslongos ꝗͣ inpernitiabilis euasit. Eius pesti¬
lentiae causa et supplicatum per compita tota urbe ẽ. et
Plicinius uarrus praetor urbis legem ferre ad iussus. ut
ludi ĩ perpetuum in statutam diem uouerentur ita. Ipẽ

Expanded text:
pulcra aliquot de caelo tacta, Cumis—adeo minimis etiam rebus pulcra aliquot de caelo tacta, Cumis—adeo minimis etiam rebus praua religio inserit deos—mures in aede Iouis aurum rosisse, Casini examen apium ingens in foro consedisse; et Ostiae murum portamque de caelo tactam, Caere uolturium uolasse in aedem Iouis, Uolsiniis sanguine lacum manasse. horum prodigiorum causa diem unum supplicatio fuit. per dies aliquot hostiae maiores sine litatione caesae diuque non impetrata pax deum. in capita consulum re publica incolumi exitiabilis prodigiorum euentus uertit. ludi Apollinafacti erant; inde omnes deinceps praetores urbani fecerased in unum annum uouebant dieque incerta faciebant. eo anno pestilentia grauis incidit in urbem agrosque, quae tamen magis in longos morbos quam in permitiales euasit. eius pestilentiae causa et supplicatum per compita tota urbe est et P. Licinius Uarus praetor urbanus legem ferre ad populum iussus ut ii ludi in perpetuum in statam diem uouerentur. ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cum ea. Cnauium classe si uideretur eapredatum in africã
raiceret. et .p. sulpitio ut e adem classe prouintiam mace¬
ẽ de duabus quae ad urbem.ro. Fuerant legionibus nihil
mutatum supplementum quo opus eẽt scriberẽt consules
ꝑmissum una et uiginti legionibus eo anno defensum imp¬
rium romanum. Et .p. Licinio uarro.p.R urbis negotiũ
datum. ut naues longas. xxx. ueteres reficere quae ho¬
stiae erant. et xx. nouas naues socus naualibus impleret.
ut quinquaginta nauium classe oyam maris uicinam u¬
bis romane tueri posset.C. calphurnius uetitus ab aretio
monere exertitum nisi cum successõ uenisset. Idem et tu¬
bulo imꝑatum ut iñ precipue cauet. ne ꝗ̃ noua consilia orirẽt᷑
pretores inprouintias profecti.Consules religio tenebat: qd
prodigiis aliquot nuntiatis non facile litabant et ex campa¬
nia nunnata erant capuae duas edes fortune & martis et se¬

Expanded text:
cum ea centum nauium classe si uideretur ei praedatum in Africam cum ea centum nauium classe si uideretur ei praedatum in Africam traiceret. et P. Sulpicio ut eadem classe Macennum imperium est. de duabus quae ad urbem Romam fuerant legionibus nihil mutatum. supplementum quo opus esset ut scriberent consulibus permissum. una et uiginti legionibus eo anno defensum imperium Romanum est. et P. Licinio Uaro praetori urbano negotium datum ut naues longas triginta ueteres reficeret quae Ostiae erant et uiginti nouas naues sociis naualibus compleret, ut quinquaginta nauium classe oram maris uicinam urbi Romanae tueri posset. C. Calpurnius uetitus ab Arretio mouere exercitum nisi cum successor uenisset; idem et Tubulo imperatum ut inde praecipue caueret ne qua noua consilia orerentur. praetores in prouincias profecti: consules religio tenebat quod prodigiis aliquot nuntiatis non facile litabant. et ex Campania nuntiata erant Capuae duas aedes, Fortunae et Martis, et se
Abbreviated transcription (Latin):
ut pro.p. & galliam tanidem prouintiam cum hisdem dua¬
bus legionibus obtineret. Addite quibus pretor obtinuisset
qđ in Aueturio idem in C Arumculeio decretum ab senatu
atumq: de prorogando adpopulum ẽ: qui pretor sardinia
prouintiam. cum Auabus legionibus obtinuerat. Additȩ ei &¬
ad presidium prouintiae Quinquaginta longe naues quas
ꝑ scipio ex hyspania misiss& et ł scipioni et Sylanosue
yspanie suiq exercitus in annum decreti. Scipio ex
oc toginta nauibus quas aut secum ex italia adductas aut
iussus. quia Fama erat magnum naualem apparatum
eo anno carthagine ẽẽ.cc. nauibus omnem oram italiȩ
Siciliȩ Sardinie implecturos et in sicilia ita diuisa res est
Sexto caesari exercitus cannensis datus ẽ. M. ualeius leui¬
nus ei quoq enĩ prorogatum imperium est.classem quae
ad siciliam erat. nauium septuaginta erat obtineret. aqͥ¬
deret eo .xcxix. naues quae ad tarentum priore anno fuerãt

Expanded text:
ut pro praetore Galliam eandem prouinciam cum iisdem duabus legionibus obtineret quibus praetor obtinuisset. quod in L. Ueturio , idem in C. Aurunculeio decretum ab senatu, latumque de prorogando imperio ad populum est qui praetor Sardiniam prouinciam cum duabus legionibus obtinuerat. additae ei ad praesidium prouinciae quinquaginta longae naues quas P. Scipio ex Hispania misisset. et P. Scipioni et M. Silano suae Hispaniae suique exercitus in annum decreti. Scipio ex octoginta nauibus quas aut secum ex Italia adductas aut ttere iussus, quia fama erat magnum naualem apparatum eo anno Carthagine esse: ducentis nauibus omnem oram Italiae Siciliae Sardiniaeque impleturos. et in Sicilia ita diuisa res est: Sex. Caesari exercitus Cannensis datus est: M. Ualerius Laeuinus —ei quoque enim prorogatum imperium est—classem quae ad Siciliam erat nauium septuaginta obtineret; adderet eo triginta naues quae ad Tarentum priore anno fuerant;
Abbreviated transcription (Latin):
senatus censuisset sexto iulio cesari sicilia. Quintoolaudioi
flamminio tarentum. Prorogatum imperui an
Quinto fuliuo flacco ut prouintiam capuam qua et.Tquin
ius .p.R. fuerat cum una legione obtiner&: Prorogatum
et .C. hostilio tubulo ẽ ut pro populo romano in etruriam
ad duas legiones succederet.c. calphurnius.Prorogatum &¬

Expanded text:
senatus censuisset, Sex. Iulio Caesari Sicilia, Q. Claudio senatus censuisset, Sex. Iulio Caesari Sicilia, Q. Claudio Flamini Tarentum. prorogatum imperium in annum est Q. Fuluio Flacco ut prouinciam Capuam quae T. Quinis fuerat, cum una legione obtineret. prorogatum et C. Hostilio Tubulo est, ut pro praetore in Etruriam ad duas legiones succederet C. Calpurnio. prorogatum
Abbreviated transcription (Latin):
us consul romam uenisset.Ludi et romani et plebei eo an¬
no in singulos dies instaurati ediles curules fuere cornelius
lium negabant iure aut tri. pl fuisse aut edilem eẽ: ꝙ patrẽ
eius quem triumuirum agrarium occisum a bous circa mu¬
tinam eẽ. opinio per decem annos fuerat uiuere atq: in ho¬
tium potestate ẽẽ satis constabat. Ondecimo anno punici
belli consulatum inierunt.M. marcellus quintum ut numc¬
raretur consulatus quem uitio creatus non cessit et ouintius
crispinus. Utͥq consulum italia decreta prouintia est et duo
onsulares prioris anni exercitus.Tertius tum erat uenusie cu
marcellus prefuerat ita ut ex tribus eligerent duos.quos uellent
tertius ei traderetur cui tarentum et salentin prouintia eue¬
nisset. Caetere proumtie ita diuise pretoribus. P licinio uar¬
ro urbana.p. Lic inio crasso pontifici maximo pegrina et

Expanded text:
us consul Romam uenisset. ludi et Romani et plebeii eo anus consul Romam uenisset. ludi et Romani et plebeii eo anno in singulos dies instaurati. aediles curules fuere L. Cornelius lium negabant iure aut tribunum plebis fuisse aut aedilem esse, quod patrem eius, quem triumuirum agrarium occisum a Boiis circa Mutinam esse opinio per nouem annos fuerat, uiuere atque in hostium potestate esse satis constabat. undecimo anno Punici belli consulatum inierunt M. Marcellus quintum—ut numeretur consulatus quem uitio creatus non gessit—et T. Quinctius Crispinus . utrisque consulibus Italia decreta prouincia est et duo consulum prioris anni exercitus—tertius Uenusiae tum erat, cui Marcellus praefuerat—ita ut ex tribus eligerent duo quos uellent, tertius ei traderetur qui Tarentum et Sallentini prouincia euenisset. ceterae prouinciae ita diuisae: praetoribus, P. Licinio Uaro urbana, P. Licinio Crasso pontifici maximo peregrina et quo
Abbreviated transcription (Latin):
prorogato marcello populum romanum.Bis caesum exer¬
citum aestiua eius uenusiae sub tectis agere. Hanc tribun
orationem ita oborruit marcellus commemoratione rerum
queretur. sed postero die consulem eum ingenti consensu
centurie omnes crearent. Additur collega. T.Quintuis cris
pinus qui tum prȩtor erat. Pos tero die praetores creati
Licinius crassus diues pontifex maximus. P. Licinius uar¬
rus sextus iulius caesar claudius Commitiorum ipõrum di¬
bus solicitata ciuitas de etrurie defectione fuit principium
cius rei ab arctinis fieri. En. Calphurnius scripserant qui
eam prouintiam pro.populo Romano obtinebat atq: con¬
festim comissus marcellus consul designatus. qui rem inspi¬
ceret ac si digna uideretur exercitu accito bellũ exapu¬
lia inetruriam transferret. eometu compressi etrusci quicue¬
unt. Tarentinorum legatis pacem petentibus cum libertatc
aclegibus suis responsum est asenatu ut redirent:cum fabi¬

Expanded text:
prorogati Marcello populum Romanum: bis caesum exerprorogati Marcello populum Romanum: bis caesum exercitum eius aestiva Venusiae sub tectis agere. hanc tribuni orationem ita obruit Marcellus commemoratione rerum quaretur, sed postero die consulem eum ingenti consensu centuripinus , qui tum praetor erat. postero die praetores creati P. Licinius Crassus Diues pontifex maximus, P. Licinius Uarus Sex. Iulius Caesar Q. Claudius . comitiorum ipsorum diebus sollicita ciuitas de Etruriae defectione fuit. principium eius rei ab Arretinis fieri C. Calpurnius scripserat, qui eam prouinciam pro praetore obtinebat. itaque confestim eo missus Marcellus consul designatus, qui rem inspiceret ac, si digna uideretur, exercitu accito bellum ex Apulia in Etruriam transferret. eo metu compressi Etrusci quieuerunt. Tarentinorum legatis pacem petentibus cum libertate ac legibus suis responsum ab senatu est ut redirent cum Fabi
Abbreviated transcription (Latin):
gnauerat quia uagante per italiam hannibale media aestate¬
uenusiam in tecta milites abduxisset inimicus erat ei.c. pu¬
licius bibulus. tr pł his iam a prima pugna quae aduersa fuerat
absidus contionibus infamem inuisumq plebei claudum fece¬
rat etiam de imperio abrogando euis agebat tum tamen neces¬
saru claudu obtinuere ut relicto nenusie legato marcellus re¬
mam rediret ad pugnanda ca ꝗ inimici dedernerent nec qͥe
imperio cius abrogando absente ip̃o agerent. Forte sub idem
tempus et martellus ad deprecandam ignominiam et fu
uius consul comitiorum causa romam itenit. Actum de im¬
perio marcelli in circo flamminio est ingenti concursu ple¬
bisq et omnium ordinum. Accusantq tri pł non marcellu
mõ: sed omnem nobilitatem fraude eorum et cunctatione
fieri ut decimum iam annum hannibal italiam prouintiam
habeat dintius in qua cartagine uixerit hrẽ fructum impii

Expanded text:
gnauerat, quia uagante per Italiam Hannibale media aestate gnauerat, quia uagante per Italiam Hannibale media aestate Uenusiam in tecta milites abduxisset. inimicus erat ei C. Publicius Bibulus tribunus plebis. is iam a prima pugna quae aduersa fuerat adsiduis contionibus infamem inuisumqrat, et iam de imperio abrogando eius agebat cum tamen necessarii Claudi obtinuerunt ut relicto Venusiae legato Marcellus Romam veniret ad purganda ea quae inimici obicerent, nec de imperio eius abrogando absente ipso ageretur. forte sub idem tempus et Marcellus ad deprecandam ignominiam et Q. Fulvius consul comitiorum causa Romam venit. actum de imperio Marcelli in circo Flaminio est ingenti concursu plebisque et omnium ordinum; accusavitque tribunus plebis non Marcellum modo, sed omnem nobilitatem: fraude eorum et cunctatione fieri ut Hannibal decimum iam annum Italiam provinciam habeat, diutius ibi quam Carthagine vixerit. habere fructum imperii
Abbreviated transcription (Latin):
bali fuisse In italiam: ubi belli caput et rerum summa ẽẽt.Si¬
iul et hyspanos omnes procul abnomine Scipionis ex hyspa
ab duceret exercitum eiustum transiniõibus tum ab aduer¬
so praelio inminutum hyspanis repleri militibus et magonẽ
hasdrubali gisgonis fił tradito exercitu ip̃m cum grandi pe¬
cunia ad conducenda mercede auxiliam baliaris traice
Hasdrubalem gisgonis cum exerciti penitus in lusitaniam
abire nec cum romanis manus conserere massinisse ex
omni equitatu ꝙ roboris eẽt tria milia equitum expleri
cumq uagium per citeriorem hyspaniam socus opẽ ferre
hostium oppida atq agros populari. His decretis ad exequenda
quae statuerant duces digressi. Hacc ȩo anno in hyspama acta
omac fama scipionis in dies crescere. Fabio tarentum captum
ingenio magis ꝗ̃ uirtute glorie tamen eẽ fuluu senescere fama
ardellus etiamꝰ aduersu rumore ee suꝑ quam ꝙ primo malepu¬

Expanded text:
bali fuisse in Italiam ubi belli caput rerumque summa esset, sibali fuisse in Italiam ubi belli caput rerumque summa esset, simul ut Hispanos omnes procul ab nomine Scipionis ex Hispania abduceret. exercitum eius cum transitionibus tum aduerso proelio imminutum Hispanis repleri militibus, et Magonem Hasdrubali Gisgonis filio tradito exercitu ipsum cum grandi pecunia ad conducenda mercede auxilia in Baliares traicere; Hasdrubalem Gisgonis cum exercitu penitus in Lusitaniam abire, nec cum Romano manus conserere; Masinissae ex omni equitatu quod roboris esset tria milia equitum expleri, eumque uagum per citeriorem Hispaniam sociis opem ferre, hostium oppida atque agros populari;—his decretis, ad exsequenda quae statuerant duces digressi. haec eo anno in Hispania acta. Romae fama Scipionis in dies crescere, Fabio Tarentum captum astu magis quam uirtute gloriae tamen esse, Fului senescere fama, Marcellus etiam aduerso rumore esse, superquam quod primo male pu
Abbreviated transcription (Latin):
populis absumpsit.paucis post plium factum ad beluam diẽbus
um scipio rediens iam tarraconem saltu castulonensi excessis¬
set. hasdrubal gisgonis filius et mago imꝑatores ex ulteriore
hyspania ad hasdrubalem uenere. serum post male gestam.
rem auxilium consilia in caetera exequenda belli haud pa¬
rum oportuni ibi conferentibus quid in cuiusq prouintiat
regione animorum hyspanis eẽt: unus hasdrubal gisgonis
ultimam hyspaniae oram quae ad oceanum et gades uergit
ignarus adhuc romanorum ẽẽ eoq: carthaginensibus le¬
tis fida censebat. Inter hasdrubalem alterum et magonem
constabat benefitus magõis Scipionis occupatos omnium a¬
nimos publice priuatimq eẽ. Nec transitionibus fore ante
finem:ꝗ̃ omnes hyspani milites aut in ultima hyspania
admoti aut traducti in galliam forent. Itaq etiam si sena¬
tus carthaginensium non censuisset eundum tamen hasdru¬

Expanded text:
populis absumpsit. paucis post proelium factum ad Baeculam diebus populis absumpsit. paucis post proelium factum ad Baeculam diebus cum Scipio rediens iam Tarraconem saltu Castulonensi excessisset, Hasdrubal Gisgonis filius et Mago imperatores ex ulteriore Hispania ad Hasdrubalem uenere, serum post male gestam rem auxilium, consilio in cetera exsequenda belli haud parum opportuni. ibi conferentibus quid in cuiusque prouinciae regione animorum Hispanis esset, unus Hasdrubal Gisgonis ultimam Hispaniae oram quae ad Oceanum et Gades uergit ignaram adhuc Romanorum esse eoque Carthaginiensibus satis fidam censebat: inter Hasdrubalem alterum et Magonem constabat beneficiis Scipionis occupatos omnium animos publice priuatimque esse nec transitionibus finem ante fore quam omnes Hispani milites aut in ultima Hispaniae amoti aut traducti in Galliam forent. itaque etiam si senatus Carthaginiensium non censuisset, eundum tamen Hasdru
Abbreviated transcription (Latin):
sibus uenisset In hyspaniam traiecisse prohibitũ pꝑ aeta
tatem a massinissa nunꝗͣ ante prelium in isse eo die se quo
cum romanis pugnatum ẽẽt.urscio auuncło clam armis eqͦ
sumpto in aciem exisse: in prolapso equo effusum in preceps
captum a romanis ẽẽ.Scipio cum adseruari numidam iussi¬
set que pro tribunali agenda erant. ꝑagit. Inde cum se ĩ¬
prȩtorium recepisset uocatum eum interrogat uellet ne ad mas¬
sinissam reuerti. Cum effusis gaudio lacrimis cupere lic uere
liceret.tum puero anilum aureum tunicam lato clauo cum
hyspano sagulo et aurea fibula equumq ornatum donat us¬
suq prosequi quo aduellet equitibus dimisit. De bello inde cõ¬
silium habitum et auctoribus quibusdam ut confestim hasdru¬
halem consequeretur anceps id id ratus ne mago atq: hasdrub
cum eo uingerent copias presidio tamen ad insidendum pyre¬¬
neum misso ipe reliquum estatis recipiendis in fidem hyspaie

Expanded text:
sibus uenisset, in Hispaniam traiecisse; prohibitum propter sibus uenisset, in Hispaniam traiecisse; prohibitum propter aetatem a Masinissa nunquam ante proelium inisse: eo die quo pugnatum cum Romanis esset inscio auunculo clam armis equoque sumpto in aciem exisse; ibi prolapso equo effusum in praeceps captum ab Romanis esse. Scipio cum adseruari Numidam iussisset, quae pro tribunali agenda erant peragit; inde cum se ipraetorium recepisset, uocatum eum interrogat uelletne ad Masinissam reuerti. cum effusis gaudio lacrimis cupere uero diceret, tum puero anulum aureum tunicam lato clauo cum Hispano sagulo et aurea fibula equumque ornatum donat, iussisque prosequi quoad uellet equitibus dimisit. de bello inde consilium habitum; et auctoribus quibusdam ut confestim Hasdrubalem consequeretur, anceps id ratus ne Mago atque alter Hasdrubal cum eo iungerent copias, praesidio tantum ad insidendum Pyrenaeum misso ipse reliquum aestatis recipiendis in fidem Hispaniae