comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usuris nõ soluus fructus ypothecarum
ordio minores iustipulatu ueniunt ñ
diem minore nonfenore souirolo¬
itune maiores usure sapulanti ret¬
te ꝓmuti potucrunt ¶ eum pdrum
uxor uiro donass id quo p̃dium iur ꝑ¬
ignori dediss post durorciũ muelice pos¬
sessionem p̃du sinrctuꝑauit ⁊ idem p̃dĩ

Expanded text:
solutis fructus hypothecarum ordio minores in stipulatum venerint, non diem minore faenore non solgitimae maiores usurae stipulanti recte promitti potuerunt.Cum praedium uxor uiro donasset idque praedium uir pignori dedisset, post diuortium mulier possessionem praedii sui reciperauit et idem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ Couentio gnał inpigͦnore dandon
gnorm bomoꝵ ⁊ postea quesitoꝵ retepta
estqͣuspẽ autem̃ asiene reicqͥlata ꝯuenci¬
one sironfuit ei quipignus dabat debn a
postea debitori dm̃o quesito dissiciłius cit¬
ditoriquiignoramt alienum utił actõ da¬
bitur s faciliceerit possident i rerenca ser
uo pignori dato peculium enis creditor
cura ꝯuentioncin specialiter suꝑeo ⁊cep¬
dium p̃dipan pignoridaretur nominatĩ
ut frucłus qͦ pignorieeñt ⁊uenit eos ꝯsu¬
mptos bona fide emꝑtor utili seriuarare

Expanded text:
 Conventio generalis in pignore dando bonorum vel postea quaesitorum recepta est: in speciem autem alienae rei collata conventione, si non fuit ei qui pignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignoravit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit possidenuo pignori dato peculium eius creditor citra conuentionem specialiter super eo concepraedium pignori daretur, nominatim, ut fructus quoque pignori essent, conuenit. eos consumptos bona fide emptor utili Seruiana re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet siad firmetur ornamenta exea petun
iaꝯꝑasse nametti quo qui filiofa credidit de¬
creto amplissimi orduus actõ denegatur nec
inter ẽ ꝯsumpti suit uumimi anextent in
potislio multo gͥ magis seueritait searitus
quifiie famutuum dedit ¶Nonsolum
fiuio faet patri euis succuritut uerum fide¬
nissori quo etmandatoricius qui et ip̃i mã¬
datihant regressumnisi forte dãndi anuni¬
mo int̾cesserut tunc enim cum nullum regͥ
setͥsinondonandi aĩo patris tam̃uero uolũ¬
tate int̃tisscrunt totis ꝯtractus apat iudob¬

Expanded text:
pertinet, si adfirmetur ornamenta ex ea pecunia comparasse: nam et ei quoque qui filio familias credidit decreto amplissimi ordinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio. multo igitur magis seueritate senatus familias mutuum dedit.Non solum filio familias et patri eius succurritur, uerum fideiussori quoque et mandatori eius, qui et ipsi mandati habent regressum, nisi forte donandi animo intercesserunt: tunc enim, cum nullum regreabebit. sed et si non donandi animo, patris tamen voluntate intercesserunt, totus contractus a patre videb
Abbreviated transcription (Latin):
net dolus ad missus est in ro. ¶ Item
sisocieratem ineaus ad aliquam rẽ
em̃dam cciũ solas uolueris camemere
oco q rumintiaueris societatiut stl¬
us emeres teneberis quanti mea int̃
ego cincroqr hic nulia fraus est. caque.
nulliano placent. ¶Labro auton ꝑ¬
ostenoꝵ libris scripsit siremciau̾it
societatims exsocusimo tmmpore qͦ
interfint sotu nondirimi socictatẽ
ꝯmutere eum inpro socio actõem
Nam siemimus mancipia iuitaso¬
cietate dem̃ renucies mitbi cottmnpo¬
re quouendere mancipia non cxpcdit
ħcasu qr deteriorem cansam mcam f¬
acis trneri it ꝓ socio iuditõ ꝓcuł ait.

Expanded text:
nec dolus admissus est in eo. Item si societatem ineamus ad aliquam rem emendam, deinde solus uolueris eam emere ideoque renuntiaueris societati, ut solus emeres, teneberis quanti interest ego emero, quia hic nulla fraus est: eaque et Iuliano placent. Labeo autem posteriorum libri‹s› scribsit, si renuntiauerit societati unus ex sociis eo tempore, quo interfuit socii non dirimi societatem, committere eum in pro socio actione: nam si emimus mancipia inita societate, deinde renunties mihi eo tempore, quo uendere mancipia non expedit, hoc casu, quia deteriorem causam meam facis, teneri te pro socio iudicio.
Abbreviated transcription (Latin):
deo mor̾e socu solutur sõcut¬
res coꝵ ⁊̃ suttedat societat ħ ita itpria¬
tis socictarib ar insocietate uectigali¬
un nichilonnuis manit socutas ⁊ po¬
st mortem alicuins s ita deĩsipars de¬
functi adꝑsonam hediscuisascripta siꝑ
extimandumest Quid enum sus mor
tuus sit ꝓtercinus operam marĩe sonie¬
tascortaᷤ sit aut inquo societas anmi¬
instrarinon possit ¶ Que in aiea uł
inadiaterio ꝑdiderit socuis exmredio ñ
est latͦs siquidnero dole nr̃o socuis dam¬
pmi ceꝑit anobis repetet
camicum ca petiuna ip̃t usussit usuras
usuras s quod socu nter sitmoram eũti¬
on ad hibuisse s su aut usus ea pcu
cxtimanẽm exft̃o ħrdis faciendam qr
morte socri dirimatur societas ¶ Soc iꝰ
cũ resisteret cõib serius uenaub ad fu¬
gam ermppentib nulueratatus est in¬
cuturum ꝓsocio attõe labeo ait qr idiũ
insocietatem egramins ꝑp̃ sotictatemĩ¬
pensum sit sicuti pp̃ societitem eum
itdem quis instruere cesistet aut lega¬

Expanded text:
deo morte socii soluitur societres etiam succedat societati. haec ita in priuatis societatibus ait: in societate uectigalium nihilo minus manet societas et post mortem alicuius, sed ita demum, si pars defuncti ad personam heredis eius adscripta sit, aestimandum est. quid tuus sit, propter cuius operam maxime societas coita sit aut sine quo societas administrari non possit? Quod in alea aut adulterio perdiderit socius, ex medio non est laturus: si quid vero dolo nostro socius damni ceperit, a nobis repetet.cum ea pecunia ipse usus sit, usuras usuras, sed quod socii intersit moram eum non adhibuisse: sed si aut usus ea pecunia aestimationem ex facto heredis faciendam, quia morte socii dirimatur societas. Socius cum resisteret communibus servis venalibus ad fugam erumpentibus, vulneratus est: imcuturum pro socio actione Labeo ait, quia id non in societatem, quamvis propter societatem inpensum sit, sicuti si propter societatem eum heredem quis instituere desisset aut lega
Abbreviated transcription (Latin):
tõhabebe nam ⁊ sidistractacet societasti
ichilominus diuissio rerum suꝑ est
alicuisocioꝵ quid absit cunco soio agend¬
uimpenes quimei pecimia sit qua deducta
dereliquo quod cuiq debeatur om̃s agere.
possunt ¶on numꝙ̃ necessarium est ⁊m
antute societate agiprosotio ueluicum
socittatis uectigalium causacoita est pp̃q̃
uanos contea euis neutri expediat reciꝑtaso¬
cietare nec it fertux inieoium ꝙ ad al¬
terum ꝑuenit ¶Simus exsotus mari¬
tus sit ⁊ distrahatur societas manpente mi

Expanded text:
societas, nihilo minus divisio rerum superest. alicuius sociorum quid absit, cum eo solo agendum, penes quem ea pecunia sit: qua deducta de reliquo, quod cuique debeatur, omnes agere possunt. Nonnumquam necessarium est et manente societate agi pro socio, veluti cum societas vectigalium causa coita est propterque varios contractus neutri expediat recedere a societate nec refertur in medium quod ad alterum pervenerit. Si unus ex sociis maritus sit et distrahatu
Abbreviated transcription (Latin):
nec hes socusurcedit s o exre tõi postea
quesitumestͣitemn dolus ⁊ culpa ineoꝙ
exante grsbo pendeat. tam ab ħede. ꝙͣ hedi
p̾standum est. ¶ Item si alitinus rei soci¬
etas sit ⁊ fuus nego sit inpositus finitur
socicras. Q sumregris omib mancatib
alter decessit orinde tunt siquatur res
dequa socieratem coicrunt tunt cadam
distintit̃e utemmr quainmandato ut
siquidam ignota fu̾it mors altcrius ua¬
leat societas surora nonualeat ¶ Soci¬
uituis quis sotius esficiatur cul non
uult. ip̃c aute ad rogatus socus ꝑmanz
Nam ⁊ si filiusfa. cmancipatus fu̾nt ꝑ
mancbit socius ¶ ꝓublitatõe quo õ
istrahi socittatemdixiis ꝙ iudetur
spcctare aduniu̾soꝵ bonoꝵ publitatõe
sisocu bana publiceatur iamcumi
dus iocumalius succodit promortuo
halitur. ¶ Sipost oistractam societatẽ
aliquid irem cñ munem inpendent so¬
cius actit̾ prosotio idnon ꝯsequetur qr ñ
ist nccum prosocio cõiter nt id gestimcẽ¬

Expanded text:
postea quaesitum est, item dolus et culpa in eo quod ex ante gesto pendet tam ab herede quam heredi praestandum est. Item si alicuius rei societas sit et finis negotio impositus, finitur societas: quod si integris omnibus manentibus alter decesserit, deinde tunc sequatur res, de qua societatem coierunt, tunc eadem distinctione utemur, qua in mandato, ut si quidem ignota fueri‹t› mors alterius, ualeat societas, si nota, non ualeat. Socivitus quis socius efficiatur cui non vult. ipse autem adrogatus socius permanet: nam et si filius familias emancipatus fuerit, permanebit socius. Publicatione quoque distrahi societatem diximus. quod videtur spectare ad universorum bonorum publicationem, si socii bona publicentur: nam cum in eius locum alius succedat, pro mortuo habetur. Si post distractam societatem aliquid in rem communem impenderit socius, actione pro socio id non consequitur, quia non est verum pro
Abbreviated transcription (Latin):
omium bonoꝵ anministratõ concessa
est andeco ciuiħ ipm̃ noĩnm mandatũ
est uideamus anuero per utrumq rec¬
te renumcietur ꝙ est uerius nisi pro hi¬
b̾uit cum dñs spãliter renunciare¬
Item scriptum est posse ꝓcͣatoriqͦ
nico soci ueum renumciare. ꝙ seru¬
us apud alphaum ita notat ce̾ipotã¬
tare onĩ cum ꝓturatori eius renumci¬

Expanded text:
omnium bonorum administratio concessa est, an de eo, cui hoc ipsum nominatim mandatum est, uideamus, an uero per utrumque recte renuntietur? quod est uerius, nisi si prohibuerit eum dominus specialiter renunItem scriptum est posse procuratori quoque meo socium meum renuntiare. quod Servius apud Alfenum ita notat: esse in potestate domini, cum procuratori eius renunti
Abbreviated transcription (Latin):
alicius mortem quid quid lutridetr¬
auerit societan a sequidam liberare so¬
cios suosse aurem abilł non liberareꝙ
utiq obseruandum est sidoio malo ma¬
unciaueritõ ftã sit ueluri. situm omñ bo¬
norum societatem inissenꝑus demĩcum

Expanded text:
alicuius mortem quidquid lucri detraverit societati a se quidem liberare socios suos, se autem ab illis non liberare. quod utique observandum est, si dolo malo renuntiatio facta sit, veluti si, cum omnium bonorum societatem inissemus, deinde cum
Abbreviated transcription (Latin):
diminuttẽ aut morte kes uero cum
ant ulle rlinquintur aut ⁊ditõe
mutuau̾int n enim euis re quniã
uuilla sit quisꝙͣ socus estn cuis que
cumsccirta publicata ue sit uolum¬
piatt distrahitur socictas reimcatt̃e¬
anstratus Itaqcum sepatatirasoc¬
i agere ceperint ⁊ unusquisq eoꝵ sibi
stipulatõe. aut in iuuditõ mutansit.
causa socictatis procuł enim ait ħ ipõ
quod iudicium ita dictatum est ut so

Expanded text:
ne aut morte: res vero, cum aut nullae relinquantur aut condicionem mutaverint, neque enim eius rei quae iam nulla sit quisquam socius est neque eius quae consecrata publicatave sit. voluntate distrahitur societas renuntaestionum Itaque cum separatim socii agere coeperint et unusquisque eorum sibi stipulatione aut iudicio mutata sit causa societatis. Proculus enim ait hoc ipso quod iudicium i
Abbreviated transcription (Latin):
patitm ꝯtsequi ntegnum non psterit
q fatere soudumi non potest anhit qͥ
minuis⁊ secutus est cim coagere possit
quisolidum accepit ad cõicandas pre
minus ꝯsequi s magisest irtprosocio
actõ scqui possit ututniusq portõer¬
equetur que sina ht equitadem

Expanded text:
sequi integram non poterit, quia facere solidum non potest, an hic qui minus consecutus est cum eo agere possit qui solidum accepit ad communicandas pminus consequi? sed magis est, ut pro socio actione consequi possit, ut utriusque portio exaequetur: qu
Abbreviated transcription (Latin):
cumce aeͣ qui honcra sũstinet ꝙ suam dis¬
soluto matrimomo societas distrahanpe ea¬
societas incadam causa dos siritertum
sit eamuł paritm enis reddi nenoporrere
duudcre eam intersocios index debet

Expanded text:
ebet qui onera sustinet: quod si iam dissoluto matrimonio societas distrahatur, easocietas in ea causa dos sit, ut certum sit eam uel partem eius reddi non oportere, diuidere eam inter socios iudex debet
Abbreviated transcription (Latin):
micrir usuras ad ip̃m ꝑtinere oportet.
¶sitimd unis exsocus necessario de suoim¬
penderit incõe negocium iiditõ societa¬
tis struabit. nisuras siforte mutuatus
sb̾usuris aedit s ⁊si suam pecuniam dedit
nosine causa diceturq usuras quo: ꝑ
cupxie debeat. quis posset hr̃e. si alumu
titum dcdiss. ¶ S nen alias socius in
id ꝙ facere potest ⁊ dampnatur quam
sicomfitetur sese sotum fuisse.

Expanded text:
. Si quid unus ex sociis necessario de suo impendit in communi negotio: iudicio societatis servabit et usuras, si forte mutuatus sub usuris dedit: sed et si suam pecuniam dedit, non sine causa dicetur, quod usuras quoque percipere debeat, quas possit habere, si alii mutuum dedisset. Non alias socius in id quod facere potest condemnatur, quam si confitetur se socium fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur it quadrigafieret eadamq cõi¬
caretur tuq inea tres paties hr̃ts go
qrͣtam nec dubie ad hrit socusimus¬
¶ Itẽ celsus tactat siptinuam ꝯtuli¬
pecuma cum ꝑegre portarctur ad mertẽ
non sociecati petut.¶ Sifllun fasotie¬

Expanded text:
dicatur, ut quadriga fieret eaque communicaretur tuque in ea tres partes haberes, ego quartam, non dubie adhuc socii sumus. Item Celsus tractat, si pecuniam contulispecunia, cum peregre portaretur ad mercem non societati periit. Si filius famil
Abbreviated transcription (Latin):
agendum ce̾ unana adu̾sus patrem ⁊¬
liera adu̾sus filium cum patre dero cuiu̾
dies ame emancipatõemcessit. Hanciꝰ
tamporis quo post emancipatc̃em socre¬
tas durauit nichi p̃stare patrem opor¬
tet cum si lioautem dcutroq tempore¬
iradecota societate Namrisiqui inquid
secius filu post emancipattem fancolo
feccrit ruis si patri s fiuo actõ danda est
irgm alteram icoactam atq udo mmie¬

Expanded text:
duersus patrem, altera aduersus filium: cum patre de eo, cuius dies ante emancipationem cessit, nam eius temporis, quo post emancipationem societas durauit, nihil praestare patrem oportet: cum id est de tota societate, nam et si quid, inquit, socius filii post emancipationem filii dolo fecerit, eius non patri, sed filio actio danda est. integro alteram inchoatam, atque i
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ ¶igexhouentus fu̾it qui malefici¬
um siuim aomisit idꝙ ꝯtulit aut sola
antꝯ pem auferret soum auferret simͥꝑ
ponas insticute sociocum in societatis
rattẽm ħꝯtulisse quod si sciente ĩ penã
socium tognoscere oportet equum est.
cnim ut tiius partitipanit iucrumpa

Expanded text:
hoc conventus fuerit qui maleficium admisit, id quod contulit aut solum aut cum poena auferet: solum auferet, si mihi proponas insciente socio eum in societatis rationem hoc contulisse: quod si sciente, etiam poenam socium agnoscere oportet: aequum est enim, ut cuius partici
Abbreviated transcription (Latin):
sasquid quid mͥ p̃start debere qr quoda
sotium ꝑuenert partium tuarum p̃¬
cumisit nonadmne habentem meum
nonumuersoꝵ bonoꝵ socusunt s un¬
aus rei at tam̃ und ꝙ facere possumt
ꝙ ne dolo malo fecerint quominus pe¬
mani tatõem ht̃ cumsocictas iusquo
dam modosiipnitatis inse habeat iuse¬
ndum estam ⁊ fidcinissori socu id p̃stal
abeat anuicro ꝑsonale beneficium sit

Expanded text:
sis, quicquam mihi praestare debere, quia quod ad Seium peruenerit, tuarum partium pretium sit nec ad me ‹hab›entem meum non uniuersorum bonorum socii sunt, sed unius rei, attamen in id quod facere possunt quodue dolo malo fecerint quo minus pomdammodo fraternitatis in se habeat. Videndum est, an et fideiussori socii id praestari debeat an vero personale beneficium sit,
Abbreviated transcription (Latin):
quiidꝙ facat possunt ꝯuemiuntur
a facere posse desus dicndumest ꝯ damp¬
socuprosotio adõ ⁊petit qramuis ees
socius nonsit licet enim socius nonsit
ciuti sociecites uecligalium cettroꝵo
idem obseuamus ut ses socius nonsit
nisi fu̾it accitus uerum tñ cumone e¬
molumcitum socictatis ad cumꝑti¬
ntat siłimodo ⁊ dampnum agnostat
ꝙ ⁊tingit sue adinns uiuo sociouib¬
calisuie posteaꝙ nonsimiliter ꝓpuo¬
tmptaria so cierntt ob securatur ¶Sib

Expanded text:
quod facere possunt conveniuntur,a facere posse desiit, dicendum est condemsocio actio competit, quamuis heres socius non sit: licet enim socius non sit, circa societates uectigalium ceterorumque idem obseruamus, ut heres socius non sit nisi fuerit adscitus, uerumtamen omne emolumentum societatis ad eum pertineat, simili modo et damnum adgnoscat quod contingit, siue adhuc uiuo socio uectigalis siue postea: quod non similiter in uoluntaria societate obseruatur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Gauis ¶dem ppris est simedicam̃to
ꝑꝑam usus fuit s⁊qui bene secu̾it ⁊ de¬
reliqu̾it curatõnem sicupus ñerit s
culpe eius intelligitur ¶ Mulion¬
em quo si ꝑ imꝑiciam impetum mu¬
tarum retinerẽ nõ poterit s alienum
hominem obirunt uulgo dicitar cu¬
lpt noĩe teneri¶Idẽ dicetur ⁊ si ꝓp̃mn
sirmitatem sustinere nularum inpe¬
tum non potucem uec uidetur iqũ
s infirmitas culpe anuumerͤaturꝯ
affectare quis que non debet inquo
nł intelligat uł intesuigere debeat ĩ¬
firmitatem suam aliiꝑitulosam futu¬
camdem uiris est imꝑsona eius quũ
petum equi quo uchebatur p̃p̃ inꝑici¬
am uł infirmitatmn retinere nõ po

Expanded text:
ale. Idem iuris est, si medicamento perperam usus fuerit. sed et qui bene secuerit et dereliquit curationem, securus non erit, sed culpae reus intellegitur. mulionem quoque, si per imperitiam impetum mularum retinere non potuerit, si eae alienum hominem obtriuerint, uolgo dicitur culpae nomine teneri. idem dicitur et si propter infirmitatem sustinere mularum impetum non potuerit: nec uidetur iniquum, si infirmitas culpae adnumeretur, cum affectare quisque non debeat, in quo uel intellegit uel intellegere debet infirmitatem suam alii periculosam futuram. idem iuris est in persona eius, qui impetum equi, quo uehebatur, propter imperitiam uel infirmitatem retinere non po
Abbreviated transcription (Latin):
hominem fime necincrit inftm̃ actõne
tentrinciacuis ait ¶ Siscruum icũ
comũatm ⁊citato equoesfetoris inslu¬
incu p̃cipitari atq udo homo peticrit
instmn est damdam actõnem offlius sci¬
ibit ꝙͣ admodum siserius menis abalio ĩ
insidias deductuis abalio eẽt occisus ¶S
siꝑlusum. aiatulãnb scruus fu̾it occisnꝰ
aquilie lotus est. s sicum alio intampni
Aacislarentur seruus ꝑcum locum trans
sierit a quiba cessar. qr nõ dõbuit ꝑtam¬
pum iatislatorium it̾ intempestiue fa¬
ceres qui tamen data oꝑaĩeũ iaculatuᷤ
estutiq aqui ua tenebitur

Expanded text:
hominem fame necauerit, in factum actione teneri Neratius ait. Si seruum meum equitantem concitato equo effeceris in flumen praecipitari atque ideo homo perierit, in factum esse dandam actionem Ofilius scribit: quemadmodum si seruus meus ab alio in insidias deductus, ab alio esset occisus. Sed si per lusum iaculantibus seruus fuerit occisus, Aquiliae locus est: sed si cum alii in campo iacularesierit, Aquilia cessat, quia non debuit per campum iaculatorium iter intempestive facere. qui tamen data opera in eum iaculatus est, utique Aquilia tenebitur
Abbreviated transcription (Latin):
riam ħ dampnum accipiemus culpada¬
Ĩsi fimosus dampnum dederit an legis aqͥli¬
e actõ sit ⁊ pegasus neganit quo enum in
eo curpa sit ꝯ suc mẽtis nõsit ⁊ ħ uenssi
si qualrupes dampnum dedarit aquilia ce¬
ssalit sũ si regula ceciderit sisi ĩ fans dam¬
puu dederit ⁊demerit dicendumꝰ ꝙ si imp¬
ubes id fectrit laboo. aitq furti tenttunen¬
iurretapax ¶Si mag̃t ĩ disciplina iul¬
cauerat discipulum indisciplina mulio
magis gͥ in officio ¶ Idem erit oicendũ
ꝓponitur autem apud eum spicies tał
Sutor inquid puero discenti ngenuo
filio fa parum bene facienti ꝙ demonstra¬
uerit sorma calcei ceriutem ꝑcussit ut otu¬
su pueco ꝑfoderetur dicit igitur mł in
iurar arum quidem actõne añopetere q
ñ fatiende inume causa ꝑcusserit set m¬
oncudi ⁊ docendi causal mexlocato dub¬
utat q icuis dum taxat cistigato ꝯte¬
ssa est docenti s lege a quilia posscagi
nõ dubuto

Expanded text:
riam hic damnum accipiemus culpa das, si furiosus damnum dederit, an legis Aquiliae actio sit? et Pegasus negauit: quae enim in eo culpa sit, cum suae mentis non sit? et si quadrupes damnum dederit, Aquilia cessat, aut si tegula ceciderit. sed et si infans damnum dederit, idem erit dicendum. quodsi impubes id fecerit, Labeo ait, quia furti tenetur, tenniuriae capax. Si magister in disciplina vulcauerat discipulum in disciplina: multo magis igitur in occiso idem erit dicendum. proponitur autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrauerit, forma calcei ceruicem percussit, ut oculus puero perfunderetur. dicit igitur Iulianus iniuriarum quidem actionem non competere, quia non faciendae iniuriae causa percusserit, sed monendi et docendi causa: an ex locato, dubitat, quia leuis dumtaxat castigatio concessa est docenti: sed Aquilia posse agi non dubito
Abbreviated transcription (Latin):
isccuoł ¶icet mais fidei possessor sit re
tincbitur scruitus
isqui suo iure uti se credidit ⁊deo q si
te usus sit uec intetbinuĩ nec actio iti¬
lusci ꝯpetit: si quadrupes pauperiem

Expanded text:
um. licet malae fidei possessor sit, retinebitur seruitus.is, qui suo iure uti se credidit: ideoque si te usus sit, nec interdictum nec actio util
Abbreviated transcription (Latin):
ut adnersus inficit᷑atem induplumħ actõ
cet ¶ Ut gͥ aparet serius nostris exequaã
orupeces que pecudimi nuo sunt igre¬
atum hñr neluti oues capet. boues eqpii
muli asiuss ansues pecudum apellatõne
ꝯtinentur quecitur ⁊ rectelabroni placet
ꝯtincri s ẜ cinis inter potudes nõ estslonge

Expanded text:
um actio esset. Ut igitur apparet, seruis nostris exaequat quadrupedes, quae pecudum numero sunt et gregatim habentur, ueluti oues caprae boues equi muli asini. sed an sues pecudum appellatione continentur, quaeritur: et recte Labeoni placet contineri. sed canis inter pecudes non est. longe
Abbreviated transcription (Latin):
cre debams suie gladio siue ĩ fuste uł
alio telo uł manib siforte stnͣgulauit
cumuł calte peciit uł capute uł qͣiliter
cumq ¶ S siquis plus insto hon̾atus de¬
iterit homiꝰ uł serumm occiderit aquili¬
alocum habet. fuit ennump̃ius arbitrio
ita se nonhonerare: nam⁊ si lapsus al¬
iquis seruum alitinim honcit presserit
pogasus ait loge aquilia eum reneri ita
deum si uł plus iusto se honcenu̾t
uł negligentius ꝑludritum tnͣsictit¬
spm̃ siquis alierius inpulsur dani¬
puñ dederit ꝓcuł scribit neq eum qͥ
mpulit teneriq nõ occidit n oũ qͥ
ipulsus at est qr dampnum in ui¬
luctõe uł inpanc̾cio uł pugillos dum
intra se ex̾tentur alius. alium ottiderit
siquis inpublico certamine aluisal¬
imoctidert cesset aquilia qr głie cã¬

Expanded text:
ste uel alio telo uel manibus si forte strangulauit eum uel calce petiit uel capite uel qualiter qualiter. Sed si quis plus iusto oneratus deiecerit onus et seruum occiderit, Aquilia locum habet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non onerare. nam et si lapsus aliquis seruum alienum onere presserit, Pegasus ait lege Aquilia eum teneri ita demum, si uel plus iusto se on‹er›auerit uel neglegentius per lubricum transieritProinde si quis alterius inpulsu damnum dederit, Proculus scribit neque eum qui impulit teneri, quia non occidit, neque eum qui impulsus est, quia damnum iniuluctatione uel in pancratio, uel pugiles dum inter se exercentur alius alium occiderit, si quidem in publico certamine alius alium occiderit, cessat Aquilia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
I ex acpulu om̃ib iogibꝰ que aute sede
dampno inuine locute sinit derogauit siue lex¬
.xii. tab̾ siñ alia qua fuit quis lcges um̃c refe¬
rie non est necesse q̃ lexaquilia plebis titum
qui sclium seruamue a liduum alicnam ne
quadrupedem uł petudaminiuria occident

Expanded text:
ex Aquilia omnibus legibus, quae ante se de damno iniuria locutae sunt, derogauit, siue duodecim tabulis, ‹s›iue alia quae fuit: quas leges nunc referre non est necesse. Quae lex Aquilia plebiscitum qui seruum seruamue alienum alienamue quadrupedem uel pecudem iniuria occiderit,
Abbreviated transcription (Latin):
rato ꝓcidit plane sicedentem iuiluera¬
urerit erit aquilie iotusaut si nõ uictr
lege aquilia eum tereriqi aliud alii
mortiferumeẽ sollet ¶Celsus autem
multum intereẽ dicit occident an in¬
ortis causam p̃stutrit ut qui mortis cãm
eitim uñ aufert eumquiuenenumꝑ
medicamento deoit ⁊nt csm morts
p̃stitisse qm̃ad̾m cum qui furemi gla¬
dũ porrexit nam nec hunt lege aquil
teneri. s ĩ scñrac¶¶S siquis deponte
aliquem p̃cipitau̾it celsus ait siue
ip̃o ictu perierit aut ꝯtinuo subinci¬
nsus aut lagatus inisluminis uittus ꝑ¬
ierit iege aquilia tentti Q mͣad̾m si qui

Expanded text:
rato procedit. plane si cedentem uulnerauerit, erit Aquiliae locus, aut si non in certlege Aquilia eum teneri, quia aliud alii mortiferum esse solet. Celsus autem multum interesse dicit, occiderit an mortis causam praestiterit, ut qui mortis causam eatur. unde adfert eum qui uenenum pro medicamento dedit et ait causam mortis praestitisse, quemadmodum eum qui furenti gladium porrexit: nam nec hunc lege Aquilia teneri, sed in factum. Sed si quis de ponte aliquem praecipitauit, Celsus ait, siue ipso ictu perierit aut continuo submersus est aut lassatus ui fluminis uictus perierit, lege Aquilia teneri, quemadmodum si qui
Abbreviated transcription (Latin):
anł S iquis alia aqua usus fu̾it qm̃.
dequa inseriutite inponemda actum
est seruitus amituti tempus quo ne
est nsus p̃cedens fundi domutus cuiset¬
uitus acbetur inpitatur ci qui ineuis
iocum fuccessit ¶ Sicũ ius hare̾s ĩ¬
mittudi uitinus statuto temꝑe edi

Expanded text:
 Si quis alia aqua usus fuerit, quam de qua in seruitute imponenda actum est, seruitus amittitur. Tempus, quo non est usus praecedens fundi dominus, cui seruitus debetur, imputatur ei, qui in eius loco successit. Si, cum ius haberes immittendi, ui
Abbreviated transcription (Latin):
itcit poteris nõ ido magis scrututem
amitts qr nõ põt uicen nfucepisse incruꝰ
inuti ꝑ eam partem inreliquũ fundum
memm̃ aqm̃ ducetem ⁊ statutirmn tempis
intetesserit anteqͣ riuum facerem nichil
piris amͥtto qr millumiter aq̃ fu̾it sm
anet michi ius ixtegrum ꝙsifecissem
⁊̃ tier n usus cem̃r amitam ¶ Siꝑfundũ
meum uam tibi legau̾o ⁊ si aditamca hedi¬
tate ꝑ ꝯstinitum tempus adamutandũ
seruuntemignorauis eã ⁊ legatam cẽ
amates uam nõutendo ꝙ suntra idem
se cui debetur utitur qui ne inpossessic¬
crnarius aut hospes aut medicus aũ¬
zamicus qui ut ad usitandumdora¬
inum uenit uł colonus aut frurctuari

Expanded text:
 poteris, non ideo magis seruitutem amittes, quia non potest uideri usucepisse uicinus im, uti per eam partem in reliquum fundum meum aquam ducerem, et statutum tempus intercesserit, antequam riuum facerem, nihil iuris amitto, quia nullum iter aquae fuerit, sed manet mihi ius integrum: quod si fecissem iter neque usus essem, amittam. Si per fundum meum uiam tibi legauero et adita mea hereditate per constitutum tempus ad amittendam seruitutem ignoraueris eam tibi legatam esse, amittes uiam non utendo. quod si intra idem se cui debetur utitur quiue in possessionarius aut hospes aut medicus quiue ad uisitandum dominum uenit uel colonus aut fructuarius
Abbreviated transcription (Latin):
sasimctu qͥs mortis fure occidi̾t ñ dubitat᷑
q̃ lagt aquilia ñ terieatui ¶m autem
ꝯposs apħendere malint occidere mag̾ ẽ
ut inuiria fecisse indeatur gͦ ⁊ torneba
tenebitur iniuriam autemhit accipe
nõ oportet ñ qm̃adm̃ cirta iniuriarum

Expanded text:
s mortis furem occiderit, non dubitabitur, quin lege Aquilia non teneatur. sin autem cum posset adprehendere, maluit occidere, magis est ut iniuria fecisse uideatur: ergo et Cornelia tenebitur. Iniuriam autem hic accipere nos oportet non quemadmodum circa iniuriarum
Abbreviated transcription (Latin):
ecre. Noxia est antem ip̃m d̾elitum qre
acto ad om̃s ꝗͥdempedes ꝑtinet ait p̃tor pau¬
ꝑiem fecisseꝰ paupaies ał dampinim fine
siñ calce ꝑcusserit ant bos torn petere son¬
erociam Eꝑ sup̃ loci miquitate aut ꝓter
culpam imilionis art siplus uisto hontra¬
ta quadrupes inaliqm̃ honus euertit ħ ac

Expanded text:
um. Quae actio ad omnes quadrupedes pertinet. Ait praetor 'pauperiem fecisse'. pauperies est damnum sine rosus calce percusserit, aut bos cornu petere soropter loci iniquitatem aut propter culpam mulionis, aut si plus iusto onerata quadrupes in aliquem onus euerterit, haec
Abbreviated transcription (Latin):
Quod Inhedam dñs. demerit eruncatis su¬
scessorio ¶ Eligtre quis debetur qua actõe
exꝑtatur utcum depctislio antributoria ⁊
scit ibi regrissũ adaliũ ñ ftrtm płene siquis
uelit exaua cãtubutorra ag̾e exalia causadeᷤ
peculo auditndiserit ¶ Sistruo festam̃to¬
manumissio petulium legatumisit nonde
bere sicdam tributoria tentri qĩ noq ad cum¬

Expanded text:
mus, idem erit et in ceteris successoribus. Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit. Si seruo testammanumisso peculium legatum sit, non bere
Abbreviated transcription (Latin):
initinere: ⁊ actu custodiendus cẽ ant.
labro dequib reb ego idem ꝙ uiusimm
fructum sencio labeo nec sisuma ter

Expanded text:
‹in› itinere et actu custodiendum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio. Labeo. Nec si summa ter
Abbreviated transcription (Latin):
inchilomunus usum ꝙͣ admodum sifa¬
muiliam suam indome reliquiss eaq.
ꝑ egrinaretur ⁊ ħ magis ditendum est su¬
xorem indomo reliquent maritus np̃im
artousus domus legatus est¬

Expanded text:
nihilo minus usus, quemadmodum si familiam suam in domu reliquisset eaque peregrinaretur. et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipsi marito usus domus legatus s
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ sure cmpĩe satisftinest᷑ s ⁊ si tp̃r
finitu pigims e. dẽ di̾e debemꝰ uł si qua
uric̃e obligatõ euus fmiaest ¶ Di paratus
est soluere merito pignis uidetur liberas¬
se uidetire / qui uero nõ sol̾e s satis fac̾e
paratꝰ est indiũsa cãest ergo satis fecisse pro¬
admisit uice solutõis atqͥn a̾mittit sa
tẽ pͣcimie: recedere eum apignorib dbe¬

Expanded text:
 si tempore finitum pignus est, idem dicere debemus, uel si qua ratione obligatio eius finita est.Qui paratus est soluere, merito pignus uidetur liberasse: qui uero non soluere, sed satisfacere paratus est, in diuersa causa est. ergo satisfecisse proadmisit uice solutionis: at qui non admittit sattae pecuniae, recedere eum a pignoribus debe
Abbreviated transcription (Latin):
nit departe ꝓ iduuso alienamda sicer¬
taresest q̃ nent poͣst diticie siq̃par¬
te abinitio agioportete nec obstat exteꝑ¬
t ¶Illud teñẽdũ est siquis coĩs rei par¬
tempindiuiso dederit ypot̾tete diuisione
scã ꝗ socio nõntiq eam paiem treditori
obͥatameẽ que ei obtingit quipignoꝵ
dedit sntriusque pars ꝓ uidunso ꝓparte
dmidia manebit obligar

Expanded text:
nit de parte pro indiuiso alienanda, si certa res est quae uenit, potest dici de reliqua parte ab initio agi oportere nec obstat exceptio.Illud tenendum est, si quis communis rei partem pro indiuiso dederit hypothecae, diuisione facta cum socio non utique eam partem creditori obligatam esse, quae ei obtingit qui pignori dedit, sed utriusque pars pro indiuiso pro parte dimidia manebit obliga
Abbreviated transcription (Latin):
ponte. ss̃ coactus hñs euii adicrit. ꝯmo¬
dius est. irreddi quidem ei heditatem ꝑ¬
ditatẽ ad hiss¶ẜtrasi legatus tempore le¬
gõis adierit ⁊ xstituerit datꝰ᷑ͦ ĩ fidei ꝯm¬
issarim actõ.nͨ exceptõ trebelliani
ostat ex ꝑsona ligan qr y ligati ꝑso¬
nale unficium est. ¶ Ex quib autemtar¬
sis ñ cogenir iegarus iudicium accipere.
nec iurare cogendus esti st dare nõ opor¬
tere. qr. hoc isis iurandum ĩ locum utis
ꝯtestate succedit ¶ edu nõie legatꝰ
dampni infcĩ ꝓmirtere debet aut uiti¬
num admitere in possessionem S sid¬
ies actõnis exitura erit. cã cognita adu̾¬
sus eum iudicium p̃tor dact de bet ngͥli̾
petere põt quamnis postra unniꝰ filius na¬
tꝰ sit qr poterant plures nasci⁊ ꝓ uerũ
naturan certum fu̾at unum nãscr s
lab̾ tassius partem quartam petide¬
buisse. qr in tertum cẽt ãtres nascerẽ¬
tux. nec rerum uaturam intuendam
fierett s uram̃ inscienciam iupici

Expanded text:
modius enim est reddi quidem ei hereditatem, preditatem. Contra si legatus tempore legationis adierit et restituerit, datur in fideicommissarium actio, nec exceptio Trebelliani obstat ex persona legati, quia hoc legati personale beneficium est. Ex quibus autem causis non cogitur legatus iudicium accipere, nec iurare cogendus est se dare non oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit. Aedium nomine legatus damni infecti promittere debet aut uicinum admittere in possessionem. Sed et si dies actionis exitura erit, causa cognita aduersus eum iudicium praetor dare debet, ut lis petere potest, quamuis postea unus filius natus sit, quia poterant plures nasci: cum per rerum naturam certum fuerit unum nasci. sed Sabinus Cassius partem quartam peti debuisse, quia incertum esset an tres nascerentur: nec rerum naturam intuendam, fierent, sed nostram insci
Abbreviated transcription (Latin):
t ductas huĩt inen cã est. ut iuit ue¬
niatur. ꝙ mtagis h̃t ratonem. Haniu̾
sͣ uenit ut ꝯ fesum dicedat. q̃ auiatore
emit. uł ab eo qui transuehebatur. gͥ¬
leo qui naui penan errit. durissimũ
est quot quot iocis qui nauigat. ux it̃
faciens delatus est tot lotis sedefend̾es at
sicuiꝰ ⁊stitit nõ dico iure domicai s sita
nem quertur si romo ꝑuinciał seruũ
institorem uendendarum m̾ cim grã
ibi scdebebit de fendere. ¶illudsciendũ
est tum quiita fuit obligatus ut mita¬
la soluetet si in prouintia hũit domici¬
lium. utrobiq posst meniti ⁊⁊ hĩt ͥita iu

Expanded text:
uit, in ea causa est ut illic conueniatur: quod magis habet rationem. nam ubi sic uenit ut confestim discedat, quasi a uiatore emptis, uel eo qui transuehebatur, uel eo qui παραπλεῖ, emit: durissimum est, quotquot locis quis nauigans uel iter faciens delatus est, tot locis se defendi. at si quo constitit, non dico iure domicilii, sed tnem quaeritur, si homo prouincialis seruum institorem uendendarum mercium gratia ibi se debebit defendere. Illud sciendum est eum, qui ita fuit obligatus ut in Italia solueret, si in prouincia habuit domicilium, utrubique posse conueniri et hic et i
Abbreviated transcription (Latin):
nlianꝰ autc̃m inhedem iudicis quilitẽ
suam fecit pirtat actõnem ꝯpet̾e q̃ se¬
tencia uera nõ est namultis notati est
tib iuditem solum hedem uł exparte
fecerit alins iudex netessario sumendͤ
est q mnigumi est aliꝙ̃ suerci iudi¬
sengius spacium inttessirum erit.
quo minuil iudex datus oꝑam possit
p̾tor ħ est siforte octuꝑatõ aliquiaiut
ditem non patiatur oꝑam dare sudi¬
tõ intidenite infirmitate. uł ntcessa¬
ria ꝓfcctone. ił reisue famiiaris ꝑitło.¬
¶ Si filius fa . aiqia noxa cequa patriat᷑

Expanded text:
ulianus autem in heredem iudicis, qui litem suam fecit, putat actionem competere: quae sententia uera non est et a multis notata est.ribus iudicem solum heredem uel ex parte fecerit, alius iudex necessario sumendus est, quia iniquum est aliquem suae rei iudilongius spatium intercessurum erit, quo minus iudex datus operam possit praetor: hoc est si forte occupatio aliqua dicem non patiatur operam iudicio dare, incidente infirmitate vel necessaria profectione vel rei suae familiaris periculo. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uxrum siitafunt adiectũ iurũ mari¬
tꝰ uelit ipĩerit clecto aut sinichilde
clatr̃e adhiciatur electet̃m habelnt
ꝯaritus utrumueait rtsossero an
et ⁊ sirem nõ p̃stet extimat c̃emoĩ

Expanded text:
uerum si ita fuerit adiectum 'utrum maritus uelit', ipsius erit electio. aut si nihil de electione adiciatur, electionem habebit maritus, utrum malit res offerre an et. sed si res non exstet, aestimationem
Abbreviated transcription (Latin):
agiint̾ urrirt ⁊ uxorem utdñum ad
eum t ransseratur s̃ magis est ut tͥoũ¬
sut c̾cum sit indomun cuisillata
pierimq custodiam coꝵmarit iste¬
prornutut nisi mulicr ꝯmisse sunt
idemus hatũ tetumno minc situtͣ
dantur utrum rerũ amotarumande¬
positi anmandan mulito agere possit
⁊ si castodia marit ꝯmintur de posi¬
tiuł mandatiagere potent suttinus
agetur perũ a motarilsiamumo a¬
mouentis maritus eas retincat out
adcxibendum sinõ amouere eaniissil¬
adcum ꝑtuit it maxime sianiuma¬

Expanded text:
agi inter uirum et uxorem, ut dominium ad eum transferatur, sed magis ut certum sit in domum eius illata,plerumque custodiam earum maritus repromittit, nisi mulieri commissae sint. uidebimus harum rerum nomine, si non reddantur, utrum rerum amotarum an depositi an mandati mulier agere possit. et si custodia marito committitur, depositi uel mandati agi poterit: si minus, agetur rerum amotarum, si animo amouentis maritus eas retineat, aut ad exhibendum, si non amouere easad eum pertineat, maxime si anima
Abbreviated transcription (Latin):
s fcdus dotanum petudũ ad maritũ
ꝑtinut qr fructus ꝯputantur sit
tm̃ ut supletiq ꝓpͥetarom p̾us oporte¬
at ⁊ sbmissis inlocum mortuoꝵ cap¬
ittilcxiam natis residrũ infructib
martus hãt q fructus dotis ad eũ ꝑ¬
tinent ¶Siam̃emt̃imonium resdo¬

Expanded text:
um pecorum ad maritum pertinent, quia fructibus computantur, sic tamen, ut suppleri proprietatem prius oporteat et summissis in locum mortuorum capitum ex adgnatis residuum in fructum maritus habeat, quia fructus dotis ad eum pertineat. Si ante matrimonium aes
Abbreviated transcription (Latin):
artus inperator nr̃ cum patre rescr¬
ipserunt plane sutrum libellus ma¬
ruodctur intome uulgo fieruudem᷑
naminulieres qiras soliet inusu ha¬
inlibellumsoneͭ ꝯferre ermq libe¬
llummacito offerre utis suscribatꝙ̃
tes acceperit nelud cirographiuei
rexor retim res que libellortincutur
indomuneẽ cius semͣtulisse. hcegͥ¬

Expanded text:
arcus et imperator noster cum patre rescripserunt. plane si rerum libellus marito detur, ut Romae uolgo fieri uidemus nam mulier res, quas solet in usu hain libellum solet conferre eumque libellum marito offerre, ut is subscribat, quasi res acceperit, et uelut chirographum eius uxor retinet res quae libello contine‹n›tur in domum eius
Abbreviated transcription (Latin):
stir indomino ecius esfiti cuidate sñt
qr post mortem incipiat dominium
cionuptiarũ iam ħ̾edis dñium̃ aqͦ¬
disccdeie itrum ñ posse dñutmituu¬
to cofatiendum ẽ set begnigius est
fauore dotͥmͣ neccssitatẽ impani
ħ odiꝯsentire eiq defirctus fecit aut
te cõdñum adiaritum ip̃o rare tra¬
nsfertint muuer maneat iudoraita¬

Expanded text:
ssint in dominio eius effici cui datae sunt, quia post mortem incipiat dominium cio nuptiarum, iam heredis dominium discedere rerum non posse dominium inuito eo fatendum est. sed benignius est fauore dotium necessitatem imponi heredi consentire ei quod defunctus fecit aut, eo dominium ad maritum ipso iure transferri, ne mulier maneat i
Abbreviated transcription (Latin):
ticram dotẽ ꝙͣles pater scruare arco id ꝙꝑ
soluit ñ possu s isipater dortan ꝓmisit
nemcuis aiꝑ ac̾tenus quathenus anꝰ
eẽt dutatus nepotẽsi id eum irem
aniuidet᷑ uersum ¶ Siquis certamꝙͣ¬

Expanded text:
s pater seruare a reo id quod soluit non possit. Sed si pater dotem promisit Neratius ait hactenus, quatenus auus esset dotaturus neptem suam: id enim in rem aui uideri uersum. Si quis certam q
Abbreviated transcription (Latin):
quiẽ inciusdam potest.iress uideamꝰ
siticu filius duxerit uxorem ennq̃
tua pupilla fuit dem̃ ticum i filiũ
ptautat marirum cuis ꝓuesle cuius¬
ñ duritor est nm ianfitatutelaꝑ
np᷑ a puella alis uereone longmm
sit ad optõem mariticuis in prdire

Expanded text:
qui est in eiusdem potestate? Sed uideamus, si Titii filius duxerit uxorem eam, quae tua pupilla fuit, deinde Titium uel filium ptauerit maritum eius puellae, cuius curator est. nam finita iam tutela et nupta puella alii uereor, ne longum sit adoptionem mariti eius impedire
Abbreviated transcription (Latin):
prĩs pꝑ tutelã reuocan oporten deurio
dubittari põt si auus tutelam gessir
neptis exfilio emanciprito emancipa¬
to nate amrinepori exalto filio cam co¬
locare possit. siue emantipato siue in¬
anentimpotestate qr par affectõnis
cã suspitionẽ fimidis anmouet s ⁊is
senatus ꝯsultium iure stricto cc̃ om̾s

Expanded text:
 tutelam reuocari oporteat. De uno dubitari potest, si auus tutelam gessit neptis ex filio emancipato natae, an nepoti ex altero filio eam collocare possit siue emancipato siue manenti in potestate, quia par affectionis causa suspicionem fraudis amouet. sed etsi senatu
Abbreviated transcription (Latin):
ismarnfiactessiomẽ  temporis ma¬
rito exꝑsona mulieris ꝯcedendam
fuint añres mariti sust. ante m¬
atrimonio indotem dantixr qui¬
d ergo si ante marrinomũs siquud¬
ani sit dedit nicr ut statimesꝰ
fiintenis esficumtur crum uero
sihat ⁊ditõe dedit ut tuĩt efficimt᷑
cũnupserit. sñd ubio dicamus tc̃cũ
sicri cum iuiptie fu̾int secute spro¬
m̃siforte puptie ñ scquantur nũtio
remisso siquidam sit dedit mulier
utstatimum res fiant ꝯ ditere tas
debebut misso nũa enmuᷤ sisic de¬
dit ut secutiis ipciis incipint tẽ:
numptio remisso statimeas uendica¬
bit s ante numcium ramissum sin
endicauerit exceprõ poterit nocere
uẽdicanti ant doli aut infrm̃doti mnĩ
cestinata ñ debebunt uc̃ditari.

Expanded text:
ri accessionemque temporis marito ex persona mulieris concedendam. fiunt autem res mariti, si constante matrimonio in dotem dentur. quid ergo, si ante matrimonium? si quidem sic dedit mulier, ut statim eius fiant, efficiuntur: enimuero si hac condicione dedit, ut tunc efficiantur, cum nupserit, sine dubio dicemus tunc eius fieri, cum nuptiae fuerint secutae. proinde si forte nuptiae non sequantur nuntio remisso, si quidem sic dedit mulier, ut statim uiri res fiant, condicere eas debebit misso nuntio: enimuero si sic dedit, ut secutis nuptiis incipiant esse, nuntio remisso statim eas uindicabit. sed ante nu‹n›tium remissum si uindicabit, exceptio poterit nocere uindicanti aut doli aut in factum: doti enim destinata non debebunt uindicari.
Abbreviated transcription (Latin):
tutori suo uł filio qius e̾. scuatus rese¬
grindrm censuit ¶Senat᷑us ꝯsultiqͦ
ꝓhibẽttur tutores ⁊ filiicoꝵ pupili¬
assuas ducere puto ħedem quo tuto¬
Te fanulia circunscubitantur ab
his quiratõnes eigrste tute le redde
i ꝯpesluntur ¶ tutor añpupilli
nprohilitur filiansuam cologire
uant C osqui inpatnasua muinat
ñuider cẽ mandata exeadem ꝓrmn¬
cia uxorem ducere idq ⁊ quib dam
cere ⁊ sicc̃ mandata ꝯtractum sitmatͥ¬
monum inprouintia tñ post deposi¬
tum ossitium sñncadem uolumina¬
te ꝑseuerat: iustas nupcias esficict
ideõque posti uberas natoscyiusto
matrimonio lignimosec̃¬

Expanded text:
filio eius est, senatus relegandum censuit. Senatus consulti, quo prohibentur tutores et filii eorum pupillas suas ducere, puto heredem quoque tutore familiari circumscribantur ab his, qui rationes eis gestae tutelae reddere compelluntur. Tutor autem pupilli non prohibetur filiam suam collocare um. Eos, qui in patria sua militant, non uideri contra mandata ex eadem prouincia uxorem ducere idque etiam quibusdam cere, etsi contra mandata contractum sit matrimonium in provincia, tamen post depositum officium, si in eadem voluntate perseverat, iustas nuptias effici: et ideo postea liberos natos ex iusto matrimonio legitimos
Abbreviated transcription (Latin):
tuipcias pat̃ łs exuterit ⁊ dotem dedłe¬
ritian postea siañ luderidotem abeop¬
fectam potuit. ir nũtium remitreado
reso mere doiemꝙ sipost nuptias ñ et̃
pfecticiam P omp̃
aloco succederer siredderetur cidosab
Apo ꝓfẽctarit ⁊ filie amisse ⁊ petume
dapnum sertiret ¶ Sipat᷑ alieñ
fundum bonafĩde emptũ indotamde
decit abipõ ꝑefcitus intelligitur. ¶ Si

Expanded text:
nuptias pater heres exstiterit et dotem dederit an postea: si ante, videri dotem ab eo profectam potuit enim nuntium remittendo resolvere dotem, quod si post nuptias, non esse profecticiam. Pomponloco cederet, si redderetur ei dos ab ipso profecta, ne et filiae amissae et pecuniae damnum sentiret. Si pater alienum fundum bona fide emptum in dotem dedit, ab ipso profectus intellegitur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
senatus ⁊ sulti u̾iducit naur⁊ hie d
ritõemredere nec sꝑatum arimi¬
instracionis mouere nosdet qr noc
intinore nec inturatore discrim̃
luaioris ant minoris tẽporis quom
uit uł turator negocta gessit eaqͥue
n utõ dum recepta itott̃t decessit fili¬
a h̾ede rederelitta q̃atur aneam filio
emicui obligatuscã exaliq̃ ratõe ꝑh¬

Expanded text:
senatus consulti inducit: nam et hic debet rationem reddere. nec spatium administrationis mouere nos debet, quia nec in tutore nec curatore discrimen maioris aut minoris temporis, quo rauit uel curator negotia gessit eaque nondum recepta ratione decessit filia herede relicta, quaerenti, an eam filio eam, cui obligatus esset ex aliqua ratione, proh
Abbreviated transcription (Latin):
siquidam ame si dectrior sc̃s poteris nictũ
experiri situfccens ego agere utili actõe te
cumpossum adom̃s eiũ corruptelas ħactõ
ꝑtinet ⁊ intercẽ fractuarũ indetur bo¬
ne frugiscruum cẽ inquo usumfinctum
uero ⁊ ceterorum ⁊ ueratus ait tanti⁊
dampnamdum corruptoremquanis
cruns obidip corruptus sit minoris sit

Expanded text:
si quidem a me sit deterior factus, poteris mecum experiri, si tu id feceris, ego agere utili actione possum; ad omnes enim corruptelas haec actio pertinet et interesse fructuarii uidetur bonae frugi seruum esse, in quo usum fructum uero et ceterorum. et Neratius ait tanti condemnandum corruptorem, quanti seruus ob id, quod subpertus sit, minoris sit
Abbreviated transcription (Latin):
sisomu sint tencu ⁊ͣ u̾ait. s curdetnorem
cioagat quam situm cxiraneo agit nam
qui ꝯ extrancoagit suic recepit siue coꝵ¬
ruperit agere potest qui uero cusotio
sure altercatẽe id ẽ sicoripit insiforn

Expanded text:
ianus ait. Sed cur deteriorem cio agat, quam si cum extraneo agit? nam qui cum extraneo agit, sive recepit sive corruperit agere potest, qui cum socio, sine alternatione, id est si corrupit. Nisi forte non
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s aefnmnentum recppiunt ¶ Seruo
ꝑsu̾asi in cyrogripha ebͥtoꝵ corrum¬
pat uideł tenenebem. s si ꝯfuetudine
pcͨcandi postea ⁊ ratões ceteraque simi¬
na instrumtina subtrmxent uł int̃¬
leuerit . deleuerit dicendumerit torr¬
uptorem hoꝵ noĩe nõ tencri ¶ Qũã¬
is autem recũ sb̃tractarum noĩe scrin
cormpti ꝯpetat actõtaisi ⁊ furti ag̾t
possumus. ope. enĩ ⁊ ⁊ siliosolicitattus
iudentur resabtẽ uet sufficiat autru¬
triactõe egisse qr auera alteram non
muunt dem ⁊ĩ eã quisenim rece¬
pͣricelauit ⁊ dereriorem fecit iuł sici¬
bit sunt enim diuersa maleficia fu¬
rtis eins qui dereriorem seruum facit
shamplus ⁊ ꝯditõis noĩe tenebitur
Quamius enim ꝯditc̃e hominempen¬
am autem fiti actc̃em ꝯscotus sit:¬

Expanded text:
omne detrimentum recipiunt. Seruo persuasi, ut chirografa debitorum corrumpat: uidelicet tenebor. sed si consuetudine peccandi postea et rationes ceteraque similia instrumenta subtraxerit uel interleuerit deleuerit, dicendum erit corruptorem horum nomine non teneri. Quamuis autem rerum subtractarum nomine serui corrupti competat actio, tamen et furti agere possumus, ope enim consilio sollicitatoris uidentur res abesse: nec sufficiet alterutra actione egisse, quia altera alteram non minuit. idem et in eo, qui seruum recepit et celauit et deteriorem fecit, Iulianus scribit: sunt enim diuersa maleficia furis et eius qui deteriorem seruum facit: hoc amplius et condictionis nomine tenebitur. quamuis enim condictione hominem, poenam autem furti act
Abbreviated transcription (Latin):
scqui ꝑea .s. loca fundidobet ꝑ quĩqui usum
f. ꝯcessit ꝯstitueret que quatenis est ad sin¬
i  cndum necessarium. Namq pi sciendũ
est iter op fruendi gr̃a fructuario p̾statur nc̃e
seruitutem n emm potest soluftuctuano sa¬
nntus deberi s sifundo debeatur ⁊ ep̃e usufructu¬
arius uttrur ea pomp̃ dicit frictuatium uiter¬
dc̃o deimnere uti posse siħ anno usus est alibri

Expanded text:
et loca fundi, per quae qui usum fructum cessit constitueret quatenus est ad fruendum necessarium: namque sciendum est iter, quod fruendi gratia fructuario praestatur, non esse servitutem, neque enim potest soli fructuario servitus deberi: sed si fundo debeatur, et ipse fructuarius ea utetur. Pomponius dicit fructuarium interdicto de itinere uti posse, si hoc anno usus est: alibi