comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manitate gauisi s̃: de eiꝰ resurrectione cõfir¬
mati. qͥ de eus passione contristati fuerũt.
Homo gͦ ⁊ leo eis a dextris ẽ: qr redemptoris
nr̃i eos incarnatio iuuificauit. resurrectio
confirmauit. S intulꝰ asinistris. qr mor il¬
lius eos ad momitum tpris in infidelitate ꝓ¬
strauit. Iure aũt locꝰ aquile nõ iuxta: s de¬

Expanded text:
tate gavisi sunt, de ejus resurrectione confirmati, qui de ejus passione fuerant contristati. Homo ergo et leo eis a dextris est, quia Redemptoris nostri eos incarnatio vivificavit, resurrectio confirmavit. Sed vitulus a sinistris, quia mors illius eos ad momentum temporis in infidelitatem prostravit. Jure autem locus aquilae non juxta, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
sunt om̃s qui audiebant: atq ex duarũ
linguarum expuñto quas eum antea
necisse nouerant crediderunt de om̃ibꝰ
quas ꝓbare minime ualebant. Tunc
pbiduum mors eus dilata ẽ: s die ter¬
cio quo occulto iudicio nescitur. manus
ac brachia laceratosq suis dentibꝰ lam¬
auit: atq ita ecorpore exiit. Quo mor¬
tuo om̃s illi quos p̾dixerat ex hac ꝓti¬
nus luce subtrãti sunt: nullusq in illa
domo eadem tempestate defunctus ẽ.
qui uoce illius denunciatus non est.
alde terribile ẽ ut qui

Expanded text:
sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum linguarum experimento quas eum antea nescisse noverant, crediderunt de omnibus quas probare minime valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, sed die tertio, quo occulto judicio nescitur, manus ac brachia lacertosque suos dentibus labiavit, atque ita de corpore exivit. Quo mortuo, omnes illi quos praedixerat ex hac protinus luce subtracti sunt, nullusque in illa domo eadem tempestate defunctus est qui voce illius denuntiatus non est. PETR. Valde terribile est, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatis ⁊ humilitatis. Cum uͦ eiusdẽ
aduocati domus eadem clade uastaret᷑.
isdem puer ꝑcussus ẽ: ⁊usq ad extrem̃
deductus. Qui subito sublatus a pre
sentibus rediit: sibiq dnm suũ uocari
fecit. Cui ait. Ego incelo fur. ⁊ qui de
hac domo morituri sũt agnoui. Ille at
q ille morituri sũt. Tu uero ne timea ᷤ.
quia hoc tp̃re moriturus nõ es. Ut u̾o
scias qd̃ me in celo fuisse uerũ fateor:
ecce accepi illic: ut linguis om̃ibꝰ lo¬
quar. Nunquid tͥ cognitum fuit gre
qd̾ me om̃s linguas accepisse testifi¬
cor. Cui tunc grece dñs suus locutꝰ
est: atq ita ille in eadem lingua reᷤ¬
pondit. ut cuncti qui aderant mira¬
rentur. In ea quoq domo p̾dicti nar¬
ci. spatarius uulgar manebat. qui
festine adegrum deductus. eiq uul¬
ganca lingua locutus est. Sed ita pu¬
er ille initalia natus ⁊ nutritus. in ea¬
dem barbara locutione respondit: ac
si ex eadem fuisset generatus. Mirati

Expanded text:
plicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem plicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem advocati domus eadem clade vastaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. Qui subito sublatus a praesentibus, postmodum rediit, sibique dominum suum vocari fecit. Cui ait: Ego 413 in coelo fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias quod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graequod me omnes linguas accepisse testificor. Cui tunc Graece dominus suus locutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cuncti qui aderant, mirarentur. In ea quoque domo praedicti Narsae spatharius Bulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei Bulgarica lingua locutus est; sed ita puer ille in Italia natus et nutritus, in eadem barbara locutione respondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illos de hac uita esse sub celeritate
migraturos. Factumq ẽ ut die cadẽ
ipse moreretur: atq post eum cuncti
illi qui baptizati fuerant ita secuti sũt:
ut intra paucos dies eoꝵ nullus ĩ hac
uita remaneret. De quibꝰ nimirum
constat. quod eos p̾dictus di famuluᷤᷤ
id circo auro scriptos uiderat: quia e¬
oꝵ nomina apud se fixa eterna clari¬
tas habebat. Sicut itaq hi reuela¬
cionibꝰ potuerũt uentura cognoscere: ita
nõ nũꝙ̃ egressure aĩe possunt etiam mis¬
teria celestia nõ ꝑ soninũ. s iugilando p̾¬
namq monasterii mei monachũ.
bene nosti. Qui dum eẽt in seculari ha¬
bitu constitutus: ualeriam huiꝰ urbiᷤ
aduocati. naturalem filiam in cõiugi¬
um sortitus: eius obsequiis sedule atq
mortalitate que patricii narcetis nar¬
ratur fuisse temporibꝰ. hanc urbẽ ue¬
hement̾ afflixit: in domo p̾dicti ualeri¬
ari puer armentarius fuit. p̾cipue sim¬

Expanded text:
et illos de hac vita esse sub celeritate et illos de hac vita esse sub celeritate migraturos. Factumque est ut die eadem ipse moreretur, atque post eum cuncti illi qui baptizati fuerant ita secuti sunt, ut intra paucos dies nullus eorum in hac vita remaneret. De quibus nimirum constat quod eos praedictus Dei famulus idcirco auro scriptos viderat, quia eorum nomina apud se fixa aeterna claritas habebat. Sicut itaque hi revelationibus potuerunt ventura cognoscere, ita nonnunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando pnamque monasterii mei monachum bene nosti, qui dum esset in saeculari habitu constitutus, Valeriani hujus urbis advocati naturalem filiam in conjugio sortitus, ejus obsequiis sedule atquemortalitate quae patricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae sim
Abbreviated transcription (Latin):
dictus est monachus. adhuc in annis
iuuenilibꝰ constitutus: s mire simpli¬
citatis. atq humilitatis uir. Qui ad¬
ꝓpinquante uocationis die: eadẽ cla¬
de ꝑcussus. ad extrema deductus est.
quod uir uite uenerabilis felix. eusdẽ
ciuitatis ep̃s audiens. cuiꝰ ꝙ hec rela¬
tione cognoui. ad eum accedere studu¬
it: ⁊ ne mortẽ timere debuisset u̾bis
hunc ꝑsuasoriis confortare. Cui etiã
ad huc de diuina miscd̃ia longiora ui¬
te spacia polliceri cepit. Sed adhec il¬
le respondit. cursus sui tp̃ra esse com¬
pleta. dicens. apparuisse sͥ iuuenem atq
epłas deculisse dicentẽ. aꝑi ⁊ lege. Qui¬
bus aꝑtis asseruit. quia se & om̃s qui e¬
odem tp̃re a predicto ep̃o. in paschali:
festiuitate fuerãt baptiz ati. scriptos ĩ
eisdem epłis literis aureis inuenit. P¬
mũ quidẽ ut dicebat suũ nom̃ repperit:
ac deinde omniũ illo in tp̃re baptiza¬
coꝵ. Qua de re certum tenuit: ⁊ ipse

Expanded text:
dictus est monachus, adhuc in annis dictus est monachus, adhuc in annis juvenilibus constitutus, sed mirae simplicitatis atque humilitatis vir: qui, appropinquante vocationis die, eadem clade percussus ad extrema deductus est. Quod vir vitae venerabilis Felix ejusdem civitatis episcopus audiens, cujus et haec relatione cognovi, ad eum accedere studuit, et ne mortem timere debuisset, verbis hunc persuasoriis confortare, cui etiam adhuc de divina misericordia longiora vitae spatia polliceri coepit. Sed ad haec ille respondit, cursus sui tempora esse completa, dicens apparuisse sibi juvenem, atque epistolas detulisse, dicentem: Aperi, et lege. Quibus apertis, asseruit quia se et omnes qui eodem tempore a praedicto episcopo in Paschali festivitate fuerant baptizati scriptos in eisdem epistolis litteris aureis invenisset. Primum quidem, ut dicebat, suum nomen reperit, ac inde omnium illo in tempore baptizatorum. Qua de re certum tenuit, et se
Abbreviated transcription (Latin):
nasteruis scimus.
N monasterio ⁊ enim meo quidã frat̾
ainte decenniũ geroncius dicebat᷑. Qui
cum graui molestia corpori fuisset dep̾s¬
sus: inuisione nocturna albatos uiros.
⁊ clari om̃imodo habitus in hoc ipsum
monasteriũ descendere de suꝑioribus as¬
pexit. Quidum coram lecto iacentis ad¬
sisterent: unus eoꝵ dixit. Ad hoc uenimꝰ
ut de monasterio gregorii. quosdã frẽs
in miliciam mutamus: atq alteri pre¬
cipiens adunx̃. scribe marcellũ. ualẽ¬
tinanum. agnellum. atq alios quoꝵ¬
nunc noĩe minime recordor. Quibꝰ ex¬
pletis addidit dicens. Scribe ⁊ hunc ip¬
sum qui nos aspicit. Ex qua uisione
certus redditus p̾dictus frat̾: facto mͣ¬
ciauit esse secuturũ. Cum die alio pre¬
dicti fr̃s mori cepunt. atq sub eodẽ or¬
dine se inmortẽ secuti sunt: quo fuerãt
in descriptione nominati. Ad extremũ
uero ipse obiit. qui cosdem fr̃s morit᷑os
talitate que ante trienniũ hanc urbẽ
tuensis ciuitatis monasterio. mellitus

Expanded text:
nasteriis scimus. In monasterio etenim meo quidam frater ante decennium Gerontius dicebatur. Qui cum gravi molestia corporis fuisset depressus, in visione nocturna albatos viros, et clari omnimodo habitus in hoc ipsum monasterium descendere de superioribus aspexit. Qui dum coram lecto jacentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc venimus, ut de monasterio Gregorii quosdam fratres in militiam mittamus; atque alteri praecipiens adjunxit: Scribe Marcellum, Valentinianum, Agnellum, atque 412 alios quorum nunc minime recordor. Quibus expletis addidit, dicens: Scribe et hunc ipsum qui nos aspicit. Ex qua visione certus redditus praedictus frater, facto matiavit esse secuturum, cum die alio praedicti fratres mori coeperunt, atque sub eodem ordine se in morte secuti sunt quo fuerant in descriptione nominati. Ad extremum et ipse obiit, qui eosdem fratres moriturostalitate quae ante triennium hanc urbem tuensis civitatis monasterio, Mellitus
Abbreviated transcription (Latin):
batur. pars aũt alt̾a intacta remaneba.¬
Cumq hoc surgens mane fribus narra¬
rec: ⁊ locum uellec ostendere in quo fue¬
rac igne consũpta: ipsa flamine ꝯbustio
ita ante altare in marmore apparuit. ac
si illic eadem femina corporeo fuisset ig¬
ne concremata. Ex qua re aꝑte datur in¬
telligi. quia hi quibꝰ dimissa pecc̾a nõ fu¬
erunt: ad euitandũ iudiciũ sacris locis pt¬

Expanded text:
batur, pars autem altera intacta remanebabatur, pars autem altera intacta remanebaCumque haec surgens mane fratribus narraret, et locum vellet ostendere in quo fuerat igne consumpta, ipsa flammae combustio ita ante altare in marmoribus apparuit, ac si illic eadem femina corporeo igne fuisset concremata. Ex qua re aperte datur intelligi, quia hi quibus hic dimissa peccata non fuerint, ad evitandum judicium Dei sacris locis
Abbreviated transcription (Latin):
uite ꝓmissa funt. Cumq multas pecu¬
s : ita repente defunctus ẽ. ut intactas
om̃s relinqueret: & ipse secum nichil ex
bono oꝑe portaret. petrus.¬
Duisnam illesit memini: qͥueso te eaque
ce punus exequamur. Putamus ne ani¬
mabus aliquid ꝓdesse si mortuoꝵ corpo¬
Um grauia pcc̃a non de p̾ͥmunt. hoc
pdest mortuis si meccłiis sepeliant᷑.
qd̾ eoꝵ ꝓximi quociens ad eadem sacra loca
conueniunt: suoꝵ quoꝵ sepulcra aspici¬
unt recordant᷑: ⁊ ꝓ eis dño p̾ces fundũt.
uenerabilis felix portuensis ep̃s in
sabinensi ꝓuincia ortus atq nutritus
est. Qui quandam scĩmonialẽ feminã
in loco eodem fuisse testatur. que carniᷤ
quidem continentiã habuit: s lingue
ꝓcacitatẽ. atq stultiloquiũ non declinͣ
uit. Hec igitur defuncta. atq in eccłia
clesie custos ꝑreuelationẽ uidit: quia
deducta. añ sacrum altare ꝑmediũ sic¬
cabatur: ⁊ pars una illius igne crema¬

Expanded text:
vitae promissa sunt. Cumque multas pecuvitae promissa sunt. Cumque multas pecuset, ita repente defunctus est, ut intactas omnes relinqueret, et ipse secum nihil ex bono opere portaret. NonnunQuis ille sit memini: sed, quaeso te, ea quae coepimus, exsequamur. Putamusne animabus aliquid prodesse si mortuorum corpoum gravia peccata non deprimunt, hoc prodest mortuis, si in ecclesiis sepeliantur; quod eorum proximi quoties ad eadem sacra loca conveniunt, suorum, quorum sepulcra aspiciunt, recordantur, et pro eis Domino preces fundunt. venerabilis, Felix Portuensis episcopus, in Sabinensi provincia ortus atque nutritus est. Qui quamdam sanctimonialem feminam in loco eodem fuisse testatur, quae carnis quidem continentiam habuit, sed linguae procacitatem atque stultiloquium non declvit. Haec igitur defuncta atque in ecclesia clesiae custos per revelationem vidit, quia deducta ante sacrum altare, per medium secabatur, et pars una illius igne crema
Abbreviated transcription (Latin):
la magna.⁊ statura sublimis stabat con¬
tra te. ⁊ cet̾a. Danihel itaq dũ somniũ
adimplendũ reuelatione insinuat: et
ex qua ortum sit cogitatione manifestat:
patenter ostenditur. qr hoc plerumq
ex cogitatione simul ⁊ reuelatione ge¬
neretur. S nimirũ cum somnia tot re¬
rum qualitatibꝰ alternentur: tanto eiᷤ
credi difficiliꝰ debet: quanto ⁊ exquo ĩ¬
pul su ueniant facilius nõ elucet. Sc̃i
aũt uiri int̾ illusiones atq reuelatioẽs
ipsas uisionũ uoces aut imagines quo¬
dam intimo sapore discernũt: uͥ sciãt
uł quid a bono sp̃u ꝑcipiant: uł quid ab
in lusore paciantur. Nam si erga hec
mens cauta nõ fuerit: ꝑ deceptorẽ sp̃m.
multis se uanitatibus inmergit. Qui
nõ nunquam solec multa u̾a p̾dicare.
ũ ad extremũ ualeat aninã exuna falsi¬
tate laqueare..Li.¬
icut cuidam nr̃o nuꝑ certum ẽ contiͤ¬
gisse: qui dum somnia uehementer
adtend̾et: ⁊ ei ꝑ sonima longa spacia hiꝰ

Expanded text:
 statura sublimis stabat contra te , etc. Daniel itaque dum somnium et implendum reverenter insinuat. et ex qua ortum sit cogitatione manifestat, patenter ostenditur, quia hoc plerumque ex cogitatione simul et revelatione generetur. Sed nimirum cum somnia tot rerum qualitatibus alternent, tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex quo impulsu veniant, facilius non elucet. Sancti autem viri inter illusiones atque revelationes ipsas visionum voces aut imagines quodam intimo sapore discernunt, ut sciant vel quid a bono spiritu percipiant, vel quid ab illusione patiantur. Nam si erga haec mens cauta non fuerit, per deceptorem spiritum multis se vanitatibus immergit, qui nonnunquam solet multa vera praedicere, ut ad extremum valeat animam ex aliqua falsitate laqueare.Sicut cuidam nostrum nuper certum est contigisse, qui dum somnia vehementer attenderet, ei per somnium longa spatia hujus
Abbreviated transcription (Latin):
repente sanatus ẽ atq conualuit: rem
quã uiderat narrauit: seq ꝑ biennium
in d̾i seruicio sic̃ p̾dixi ultra etatis sue
annos exhibuit. Ante hoc aũt trienni¬
in eiusdẽ monasterii cunit̾io a nob̃ sepul¬
tus: cunctis nobis ab eodem exeuntibus
isdem ioħs sic̃ postinodũ pallens et tre¬
mens indicauit: illine nob̃ discedentibꝰ
inuentus: ab eodem fratre qui mortuus
fuerat de sepulcro uocatus est. Qd mox
eriam subsequẽs finis edocuit. Nam pꝰ
dies decẽ inuasis febribꝰ carne solutus ẽ.
turnas uisiones ostenditur. debet obser¬
quia sex modis tangunt animũ ima¬
gines somnioꝵ. Aliquando namq uen
tris plenitudine. uł inanitate: aliqnͣdo¬
cogitatione ⁊ illusione: aliquando reue¬
latione: aliquãdo aũt cogitatione simł
⁊ reuelatione generantur. Sed duo que
p̾ma diximus: om̃s exꝑim̃to cognoscimꝰ.
Sũbiuncta aũt quatuor: insacre script̾e
paginis inuenimꝰ. Somnia ꝙ enĩ nisi

Expanded text:
repente sanatus est, atque convaluit. Rem repente sanatus est, atque convaluit. Rem quam viderat narravit; seque per biennium in Dei servitio, sicut praedixi, ultra aetatis suae annos exhibuit. Ante hoc autem trienniin ejusdem monasterii coemeterio a nobis sepultus, cunctis nobis ab eodem coemeterio exeuntibus, idem Joannes, sicut postmodum pallens et tremens indicavit, illic nobis discedentibus inventus, ab eodem fratre qui mortuus fuerat de sepulcro vocatus est. Quod mox etiam subsequens finis edocuit. Nam post dies decem, invasus febribus carne solutus est. turnas quia sex modis tangunt animum imagines somniorum: aliquando namque somnia ventris plenitudine vel inanitate, aliqcogitatione simul et illusione, aliquando revelatione, aliquando autem cogitatione simul et revelatione generantur. Sed duo quae prima diximus omnes experimento cognoscimus; subjuncta autem quatuor in sacrae Scripturae paginis invenimus. Somnia etenim nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ne nullo tp̃r cessare consueuerãt. excep¬
to cũ aut alinta corpori. aut membra
dediss sapoi. Huic nocturna uisione
apparuit: quia ex albis floribꝰ corona de
celo incaruit illius descendebat. Qui
mox molestia corporis occupatus: cum
magna seturitate anime atq hilaritate
defunctus ẽ. Ad cuiꝰ sepulcrũ dum petruᷤ
qui nũc monastĩo meo p̾est sibi sepulturã
facere post annos quatuordecim uoluiss.
tanta ut asserit de eodem sepulcro illius
flagrantia suauitatis emanauit. ac si
illic lorum omniũ fuissent adoramenta
congregata. Ex qua re manifeste patuit.
humilitate. dulcedine ⁊ grauitate tran¬
sibat. Huic ergo iacenti: usq ad extrem̃
deducto: ꝑ nocturnã uisionẽ quidã se¬
nex apparuit. ⁊ hunc uirga tetigit: eiq
dixit. Surge. ex hac enim molestia mo¬
do minime morieris: s paratus esto qr
longum tempꝰ hic facturus non eris.
qui dum iam esset a medicis desꝑatus:

Expanded text:
ne nullo tempore cessare consueverat, excepne nullo tempore cessare consueverat, excepto cum aut alimentum corpori, aut membra dedisset sopori. Huic nocturna visione apparuit quod ex albis floribus corona de coelo in caput illius descendebat. Qui mox molestia corporis occupatus, cum magna securitate animi atque hilaritate defunctus est. Ad cujus sepulcrum dum Petrus, qui nunc monasterio 456 praeest, sibi sepulturam facere post annos quatuordecim voluisset, tanta, ut asserit, de eodem sepulcro illius fragrantia suavitatis emanavit, ac si illic florum omnium fuissent odoramenta congregata. Qua ex re manifeste patuit qhumilitate, dulcedine et gravitate transibat. Huic aegrotanti atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem quidam senex apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge, ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus,
Abbreviated transcription (Latin):
uero om̃ps d̾s trepidantium metes
quibꝰdam p̾us reuelationibꝰ roborat: ut
inmorte minime ꝑtumescant. Namqͥ¬
dam mecũ in monasterio frat̾ antoniꝰ no¬
mine uiuebat: qui multis cotidianisq
lacrunis ad gaudia patrie celestis anhela¬
bat. Cumq studiosissime ⁊ cũ magnofer¬
uore desideri sacra eloquia meditaret᷑¬
non meis uerba scienie. s fletum conpũs¬
tionis inquirebat: quitenꝰ ꝑhec excitata
mens eius in ardescert.⁊ ima deserẽs ad
regionẽ celestis patre. ꝑ contẽplationẽ
est: paratus esto: ꝙ uia dñs uifsit. migra.
Cumq ille nõ habre se sumptus ad mi¬
grandũ diceret: reponsum ꝓtinus audi¬
uit dicens. Si depeccatis tuis agitur:
dimissa sunt. uen. Qd̾ dum semel audiꝰ¬
sset: ⁊ magno adyuc metu trepidaret.
nocte quoq alia incisdem u̾bis ẽ ammo¬
nitus. Cũ post qinq dies febre correptꝰ
ineodem nonasterio merolus diceba¬
tur. uehemen lacrimis atq elemosims
intentus: psamodie uero ex ore illiꝰ pe¬

Expanded text:
ero omnipotens Deus trepidantium mentes quibusdam prius revelationibus roborat, ut in morte minime pertimescant. Nam quidam mecum in monasterio frater Antonius nomine, vivebat, qui multis quotidianisque lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelabat. Cumque studiosissime, et cum magno fervore desiderii sacra eloquia meditaretn eis verba scientiae, sed fletum compunctionis inquirebat, quatenus per haec excitata mens ejus inardesceret, et ima deserens, ad regionem coelestis patriae per contemplationem est: Paratus esto, et quia Dominus jussit, migra. Cumque ille non habere se sumptus ad migrandum diceret, responsum protinus audivit, dicens: Si de peccatis tuis agitur, dimissa sunt. Quod cum semel audisset, et magno adhuc metu trepidaret, nocte quoque alia eisdem verbis est admonitus. Tunc post quinque dies febre correptusodem monasterio Merulus dicebatur, vehementer lacrymis atque orationibus intentus: psalmodia vero ex ore illius pe
Abbreviated transcription (Latin):
tinue uisionis ad ꝓpinquant. S int̾ hec
nequaquã iam relinquere negligenter de¬
bemius. cur ista mulier ꝑ quam d̾i sapien¬
tia figurat᷑. decem dragmnas habuisse phi¬
betur. ex quibꝰ unam ꝑdidit. quã dum que¬
reret inuenit. Angeloꝵ quippe ⁊ hominũ
naturã ad cognoscendum se dominus cõ¬
didit: quã dum consistere ad etenitatẽ
uoluit. eam ꝓculdubio ad suã similitudi¬
nem creauit. Decem uͦ dragmas habuit
mulier: qui a nouem sũt ordines angelo¬
dori di ut compleret eletor numietus
homo decimus est creatus. Qui a condito¬
re suo nec post culpam periit. quia hunc
eterna sapientia ꝑcarnẽ miraculis corus¬
cans. ex lumine teste reparauit. Nouem
uero angłoꝵ ordines diximus: quia uide¬
licet esse testante sacro eloquio scimus
angłos. archangłos. uirtutes. potestateᷤ.
principatus. dominationes. tronos. che¬
rubin. atq seraphin. Esse namq angłoᷤ¬
⁊ archangłos. pene om̃s sacri e loquii pa

Expanded text:
continuae visionis appropinquant. Sed inter haec nequaquam relinquere negligenter debemus cur ista mulier, per quam Dei sapientia figuratur, decem drachmas habuisse perhibetur, ex quibus unam perdidit, quam cum quaereret invenit. Angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. Novem vero angelorum ordines diximus, quia videlicet esse, testante sacro eloquio, scimus angelos, archangelos, virtutes, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim, atque seraphiet archangelos pene omnes eloquii sacri
Abbreviated transcription (Latin):
sationis trahere. nosq ipsos ad incremẽ¬
ta uirturum bonis studiis inflammnare.
Qui a enun tanta illic ascensura creditur
multitudo hominũ. quanta multitudo
remãsit angẽloꝵ: suꝑ est ut ipsi quoq h¬
omines qui ad celestẽ patriã redeunt: ex
eis agmiiibus aliquid illuc reu̾tentes
hominũ singuloꝵ agminum hominibꝰ
ordinibꝰ congruunt: ⁊ in eoꝵ sortẽ ꝓ conu̾¬
sationis similitudine deputantur. Nã
sunt pleriq qui parua capiunt. s tamẽ
hec eadem parua pie adnunciare fratribꝰ
nõ desistunt. Isti itaq in angłoꝵ numeꝵ
curcunt. Et sunt nõ nulli qͥ diune lar¬
gitatis munere refecti. secretoꝵ celestium
suina ⁊ cape p̾ualent ⁊. annũciare. Quog̾¬

Expanded text:
rsationis trahere, nos ipsos ad incremenrsationis trahere, nos ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Lectio IIa. Quia enim tanta illic ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit angelorum, superest, ut ipsi quoque homines, qui ad celestem patriam redeunt, ex eis agminibus aliquid illuc revertenteshominum singulorum agminum ordinibus congruunt et in eorum sortem per conversationsunt plerique qui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt: isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui, divinae largitatis munere refecti, secretorum coelestium summa et capere praevalent et nuntiare: quo
Abbreviated transcription (Latin):
cits is ꝓpinquant. Seraplim etiã uo¬
cantur illa scõꝵ sp̃uum agnina: que ex
singulari ꝓpinquitate conditoris sui in¬
parabili ardent amore. Seraphin quoq
ardentes uel incendentes uocant᷑. Que
quia ita deo conuiita sunt. ut int̾ hec ⁊
dm̃ nulli alii sp̃s inter sint: tantomagis
ardent quanto hunc uicinius uident.
Quoꝵ ꝓfecto flãma amor ẽ: quia qͦ sub¬
tilius claritatẽ diuinitatis euis aspici.¬
unt: coualidius in eiꝰ amore flãmescunt.
S quid ꝓdest nos de anglicis spiritibus
ista pͥstingere. si ñ studeamus hec etiã ad
nr̃os ꝓfectus congrua consid̾atione diri¬
uare: Quia enim suꝑna illa cuntas ex
angelis ⁊ hominibꝰ constat. ad quã tan¬
tum credimus humanũ genus ascende̾.
quantos il lie contigit electos angelos re¬
mansisse sic̃ scriptum ẽ. Statuit termi¬
nos gentium scd̾m numerum angloꝵ
dei: debemꝰ ⁊ nos aliquid ex illis distinc¬

Expanded text:
tatis appropinquant. Seraphin etiam votatis appropinquant. Seraphin etiam vocantur illa sanctorum spirituum agmina, que ex singulari propinquitate conditoris sui incomparabili ardeardentes vel incendentes vocantur. Quae, quia ita Deo conjuncta sunt ut inter haec et Deum nulli alii spiritus intersint, tanto magis ardent, quanto hunc vicinius vident. Quorum profecto flamma amor est, quia quo subtilius claritatem divinitatis ejus aspiciunt, eo validius in ejus amore flammescunt. 11. Sed quid prodest nos de angelicis spiritibus ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse, sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei», debemus et nos aliquid ex illis distinc
Abbreviated transcription (Latin):
teria principant᷑. Dominationes autẽ
uocant᷑. qui etiam potestates principatu¬
um dissimilitudiẽ alta transcendunt.
ea gͦ angeloꝵ agmina que mira poten¬
tia p̾minẽt. ꝓ eoquod eis cetera adobe¬
diendum subiecta sũt: dominationeᷤ uo¬
cantur. T̃romi quoq illa agmina sunt
uocata. quibꝰ adexercendum iudicium
sempit̾num d̾s om̃ps p̾sidet. Quia enim
tronos latino eloquio sedes dicimus. troni¬
d̾i dicti sũt hi. qui tanta diuinitatis gr̃a
replentur. ut ineis dominus sedeat. ⁊ ꝑ
eos sua iudicia decernat. Unde ⁊ ꝑ psal¬
mistam dr̃. Sedes suꝑ tronum qui uidi¬
cas equitatẽ. Cherubin quoq plenitu¬
do scientie dicitur. Et subluniora illa ag¬
mina id circo cherubin uocata sũt: quia
tanto ꝑfectione scientia plena sũt. qnͣto
cdaritatẽ di uicinus comtẽplant᷑. Ut se¬
cundũ creature modũ. eo plene om̃ia sciãt
quo uisiom conditoris sui ꝑmeritũ digni¬

Expanded text:
teria principantur. Dominationes vero teria principantur. Dominationes vero vocantur qui etiam potestates principatuum dissimilitudine alta transcendunt. Ea ergo angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni scilicet illa agmina sunt vocata quibus ad exercendum judicium semper Deus omnipotens praesidet. Quia enim thronos latino eloquio sedes dicimus, throni dicti sunt hi qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat. Unde et per Psalmistam dicitur: Sedes super thronum, qui judicas aequitatem . Cherubim quoque plenitudo scientiae dicitur. Et sublimiora illa agmina idcirco cherubim vocata sunt, quia tanto perfectiori scientia plena sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; ut, secundum creature modum eo plene omnia sciant, quo visioni conditoris sui per meritum digni
Abbreviated transcription (Latin):
nunciandus erat: qui uirtutũ dñs ⁊ poteᷤ
inprelio. contra potestates areas ad bella
ueniebat. Raphael quoq int̾pretatur
ut diximus medicina di. quia uidelicet
dum thobiͤ occłos quasi pofficium curati¬
onis terigit: cecitatis eius tenẽbras t̾sit.
Su ergo ad curandum mittit᷑ dignum
indelicet fuit. ut dei medicina uocaret᷑.
sed quia angloꝵ nomina int̾pretando ꝑ¬
srinximꝰ: mũc suꝑ est ut ipsa officiorũ
nocabula breuit̾ exequamur. Uirtutes
⁊ enim uocant᷑ illi nimirum sp̃s. ꝑ quos
signa ⁊ miracula frequentius fiunt. Po¬
testates etiã uocant᷑ hi. qui hoc potenciuᷤ
ceteris in suo ordine ꝑceperunt: ut eorũ
diciom uirtutes adu̾se subiecte sũt. Quo¬
x potestate refrenant᷑. nec corda hominũ
tantum temptare p̾ualeant: quãtũ uo¬
lunt. Principatꝰ etiam uocant᷑. qui ip̃is
quoq bonis angeloꝵ spiitibꝰ p̾sũt. qui
subiectis aliis dum queq sunt agenda:
disponunt. eis ad explenda dium aminiᷤ¬

Expanded text:
nuntiandus erat, qui virtutum Dominus, et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Raphael quoque interpretatur, ut diximus, medicina Dei, quia videlicet dum Tobiae oculos quasi per officium curationis tetigit , caecitatis ejus tenebras tersit. Qui ergo ad curandum mittitur, dignum videlicet fuit ut Dei medicina vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest ut ipsa officiorum vocabula breviter exsequamur. 10. Virtutes etenim vocantur illi nimirum spiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi qui hoc potentius caeteris in suo ordine perceperunt, ut eorum ditioni virtutes adversae subjectae sint, quorum potestate refrenantur, ne cotantum tentare praevaleant quantum volunt. Principatus vocantur qui ipsis quoque bonis angelorum spiritibus praesunt, qui subjectis aliis dum quaeque sunt agenda bona disponunt, eis ad explenda divina minis
Abbreviated transcription (Latin):
Raphael uero dicitur medicina d̾i. Et
quociens mire uirtutis agitur michael
muti phibetur. ut ex ipso actu ⁊ nomine
detur intelligi. quia nullus potest face
qd̾ facere p̾ualet d̾s. Unde ⁊ ille antiquuꝰ
hostis qui ẽẽ deo ꝑ suꝑbiam similis concu¬
punt dicens. In celo conscendã. suꝑ astra
celi exaltabo solum meũ. sedebo inmote
testamenti. in lat̾ibꝰ aquilonis. ascendã

Expanded text:
Raphael vero dicitur «medicina Dei». Et Raphael vero dicitur «medicina Dei». Et quotiens mire virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur, ut ex ipso actu et nomine detur intelquod facere praevalet Deus. Unde et ille antiquus hostis, qui Deo esse per superbiam similis concupivit, dicens: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti, in
Abbreviated transcription (Latin):
officii nõ nature. Nam sc̃ĩ illi celestis pa¬
trie sp̃s semꝑ quidẽ sunt sp̃s. sed semꝑ
uocari angeli nequaquã possuĩt. quia
tunc solum sũt angłi. cum ꝑeos aliqua
nunciant᷑. Unde ⁊ ꝑ psalmistã dicitur.
Qui fac̾ angłos suos sp̃s. Ac si patent̾ di¬
minima nunciant angłi. qui uero sũma
annunciant archangłi uocant᷑. Hinc ẽ
enim qd̃ ad mariã uirginẽ non quilibet
angls s gabrihel archangłs mutit᷑. Ad
hoc quippe ministeriũ. summũ ãgelũ ue¬
nire dignum fuerat: qui sũmũ omnium
nunciabat. Qui id circo etiam p̾uatis no¬
minibꝰ censent᷑: ut signetur ꝑuocabula
etiam moꝑatione quidualeant. Neq eĩ¬
m illa scã ciuitate quã uisione om̃ip̃is
dei plena scientia ꝑficit id circo ꝓpria no¬
bus farno possunt. sicũ ad nos a liquiso
ministrari ueniunt. apud nos etiam no¬
men aministerus trahunt. Michael nã¬
q quis ut d̾s. gabriel autẽ fortitudo d̾i

Expanded text:
ctio prima. Nam sancti illi celestis pactio prima. Nam sancti illi celestis patrie spiritus semper quidem sunt spiritus, sed semper vocari angeli nequaquam possunt, quia tunc solum sunt angeli, cum per eos aliqua nuntiantur. Unde et per psalmistam dicitur: «Qui facit angelos suos spiritus»; ac si patenter diminima nuntiant, angeli, qui vero summa annuntiant, archangeli vocantur. Hinc est enim, quod ad Marangelus, sed Gabriel archangelus, mittitur . Ad hoc quippe ministerium summum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione, quid valeant; neque in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena sciencia perficit, idcirco propria nobus sciri non possint, sed, cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Michael namque «quis ut Deus», Gabriel autem «fortitudo Dei»,
Abbreviated transcription (Latin):
milituduns plemis sapientia ⁊ ꝑfectus
decore indeliciis paradisi celestis d̾i fuis¬
ti. Qui notandum qd̃ non ad similitudi¬
nẽ dei factꝰ. s signaculũ similitudinis
dicit᷑. ut quo in eo subtilior est natura: eo
in illo ymago di similius insinuetur ex¬
pressa. Quo in loco mox subdit᷑. Omnis
lapis p̾ciosus oꝑim̃tum tuũ. sardius. to¬
padius. iaspis. crisolitꝰ. onix. ⁊ berillus. sa¬
phirus. carbunculus.⁊ sinaragdus. E cre
nouẽ dixit nomina lapidum: quia ꝓfec¬
to nouem sunt ordines angłoꝵ. Quibuᷤ
nimirũ ordimbꝰ ille pͥmꝰ angelus ideo
ornatus. ⁊ oꝑtus extitit. quia dũ cunctis
agminibꝰ angłoꝵ prelatus ẽ: ex eoꝵ
paratione clarior fuit. S cur istos pre¬
sistentium angeloꝵ choros enumeran¬
do ꝑstruximus. sinõ eoꝵ quoq minis¬
teria subtiliter expͥmamus: Greca et¬
enuim lingua angeli nũcii. archangłi
uͦ sũmi nuncii uocantur. Sciendum
q̃q qd̾ angłoꝵ uocabulum. nomẽ est

Expanded text:
ilitudinis, plenus sapientia, et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . Ubi notandum quod non ad similitudinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo in eo subtilior est natura, eo in illo imago Dei similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum: sardius, topazius, et jaspis, chrysolythus, onyx, et beryllus, sapphirus, carbunculus, et smaragdus . Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus et opertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. 8. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Graeca etenim lingua angeli nuntii, archangeli vero summi nuntii, vocantur. Sciendum quoque quod angelorum vocabulum, nomen est
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ sortem ⁊ numerũ congruunt: ꝙ
sunt ñ nulli qui etiã de obsessis corporibuᷤ
malignos sp̃s fugant. cosq uirtute oraci¬
onis. & ui excepte potestatis eiciunt. Quo
itaq isti meritũ suũ. nisi int̾ potestatum
celestium numerũ sortiunt᷑: Et sunt nõ¬
nulli qui acceptis uitutibꝰ etiam electorũ
hominũ merita transcendũt. Cumq et

Expanded text:
irtutum sortem et numerum congruit. Et sunt nonnulli, qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant eosque virtute orationis et vi accepte potestatis eiitaque isti meritum suum nisi inter potestatum coelestium numerum sortiuntur? Et sunt nonnulli qui acceptis virtutibus etiam electorum hominum merita transcendunt; cumque et
Abbreviated transcription (Latin):
michaele archangło p̾liaturus ẽẽ phibet᷑.
sic̃ ꝑ iohem dicit᷑. Eactum ẽ preliũ incelo¬
cũ michaele archangelo. Ue qui se insimi¬
litudine suꝑbꝰ extulerat: ꝑ michaelem
ꝑemptꝰ discat. quia ad dĩ similitudinem
ꝑ suꝑbiam nullus ex surgat. Ad mariam

Expanded text:
aele archangelo praeliaturus esse perhibetur, sicut per Joannem dicitur: Factum est praelium cum Michaele archangelo , ut qui se ad Dei similitudinem superbus extulerat, per Michaelem peremptus discat, quia ad Dei similitudinem per superbiam nullus exsurgat. Ad Mariam
Abbreviated transcription (Latin):
assueta. Q̾ sic̃ sũt ñ nulli. qui quietẽ. cunctis
mundi p̾miis atq honibꝰ pponunt: ita sũt¬
nõ nulli ut in ħ mundo aliqͣd ẽẽ uideantur:
t̾renis laboribꝰ insudant. insistunt causis. ꝑ¬
miscentur uirgiis. ⁊ qͣmuis se corpore de ficere
iit̾ labores sentiant: amore tantũ t̾renarũ
rerũ deuicti: delectabilit̾ facigant᷑. Quibꝰ¬

Expanded text:
assueta, quia sicut sunt nonnulli qui quietem cunctis assueta, quia sicut sunt nonnulli qui quietem cunctis mundi praemiis atque honoribus praeponunt, ita nonnulli ut in hoc mundo aliquid esse videantur terrenis laboribus insudant, insistunt causis, permiscentur jurgiis. Et quamvis se corpore deficere inter labores sentiant, amore tamen terrenarum rerum devicti, delectabiliter fatigantur. Quib
Abbreviated transcription (Latin):
subdit᷑. Domꝰ aũt isrł nolũt audire te: qr no¬
lunt audire me. uidee duricia designat᷑. que
uͥbͣ p̾dicantium ⁊ cognouit ⁊ sequi noluit. Ig¬
nota aũt ligua gentium. ad obediendũ morã¬
nõ fecit: quauis extranea ab eloquio legis fu¬
it. Bene aũt dr. Nolũt audire te: qr nolunt
fert̾ cum dr̃. Om̃is quippe domꝰ isrł. act̾ta frõ
te ⁊ duro corde. Cum domꝰ isrł aitrita eẽ ꝑh¬
ibet᷑. qͣd aliud sentiendum ꝙ̃ ue cogitandũ ẽ
ñ qd frontem cordis inimpudentia att̾it. eł¬
ꝑa freques̃. ut quo crebriꝰ comitit᷑ eo de illa
comutentis animꝰ in inꝰ uerecundet᷑. Atq i
deo ad tantã cordis ouriciam qñq peccator ꝑ¬
uenit: ut iam incorrectione sensibił non sit:
qr qui usu peccandi induruerit: nullomͦ cor¬
ripientis u̾bum .i. manũ palpantis sentit. Si¬
cut uidee qͦ crebriꝰ delinquenti dr. Frõs mu¬
lieris merettis facta ẽs̃ t̃. noliusti erubesc̾e.
Uł certe aitrita frons ẽ in huiꝰ mũdi actibuᷤ

Expanded text:
Israel nolunt audire te, quia nolunt audire me, » Judaeae duritia designatur, quae verba praedicantium et cognovit, et sequi noluit. Ignota autem lingua gentium ad obediendum moram fecit, quamvis extranea ab eloquio legis fuit. Bene autem dicitur: « Nolunt audire te, quia nolunt fertur cum dicitur: « Omnis quippe domus Israel attrita fronte est, et duro corde. » Cum domus Israel attrita ibetur, quid aliud sentiendum, quidve cogitandum est, nisi quod frontem cordis in impudentia atterit culpa frequens, ut quo crebrius committitur, eo de illa committentis animus minus verecundetur? Atque deo ad tantam cordis duritiam quandoque peccator pervenit, ut etiam in correptione sensibilis non sit, quia, qui usu peccandi induruit, nullo modo corripiendis verbum, id est, manum palpantis sentit, sicut Judaeae quoque crebrius delinquenti dicitur: « Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere. » Vel certe attrita frons est in hujus mundi actibus
Abbreviated transcription (Latin):
onis eiusmala tolerabat. Cumq eũ ui¬
ri sui ad feriendum saul accenderent:
fregit eos responsionib quia manũ mit¬
tere in xp̃m dñi nõ deberet. Qui tamen
occulte surrexit: ꝙ oram clamidis eiꝰ ab¬
scidit. Quid enim ꝑ saul. nisi mali recto¬
res: quid ꝑdauid insi bomi subditi de¬
signantur: Saul igitur uentrẽ purga¬
re est: prauos p̾positos conceptam incor¬
de maliciã usq adoꝑa miseri odoris extẽ¬
dere. Et cogitata apud  noxia: factis ex¬
terioribꝰ exequendo monstrare. Quem
tam̃ dauid ferire metuit: quia pie sub¬
ditoꝵ mentes ab oĩ se peste obtrectacio¬
nis abstinentes. p̾positoꝵ uitã nullo lin¬
gue gladio ꝑcuciunt: etiam cũ dem ꝑ

Expanded text:
onis ejus mala tolerabat; cumque eum vionis ejus mala tolerabat; cumque eum viri sui ad feriendum Saul incenderent, fregit eos reprehensionibus, quia manum mittere in christum Domini non deberet. Qui tamen occulte surrexit, et oram chlamydis ejus abscidit. Quid enim per Saul nisi mali rectores? Quid per David nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare, est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit: quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes praepositorum vitam nullo linguae gla
Abbreviated transcription (Latin):
plena describuntur. Dignum quippe
est: ut cuncti qui p̾sunt. intꝰ atq incͥ¬
cuitu oclos habeant. Quatinꝰ et in¬
t̾no iudicii in semzipsis placere stude¬
ant. ⁊ exempla uite excerius p̾bentes:
ea etiam que in aliis sunt corrigẽda
dep̾hendant. ¶Ammnonendi sunt
subditi. ne p̾positoꝵ suoꝵ uitam te¬
mere uidicent: si quid eos fortasse
agere repͥhensibilit̾ uident. Ne un¬
de recte mala redarguunt: unde ꝑ e
lacionis inpulsum in ꝓfundiora m̾¬
gantur. Ammonendi sunt ne cũ
culpas p̾positoꝵ considerant: contraeos
audaciores fiant. Sed sic si qua ualde sũt
coꝵ praua apud semet ipsos diiudicẽt:
ut tam̃ diuino cunore constricti. ferre
sub eis iugum reuerentie nõ recusent. Qd̾
meliꝰ ostendumus: si dauid factũ ad me¬
dium deducamꝰ. Saul quippe ꝑsequutor
cũ ad purgandũ uentir̃ speluncam fuis¬
set ingressꝰ. illic cum uiris siris dauid in¬
erat. Qui iam tam longo tp̃re ꝑsecuci¬

Expanded text:
plena describuntur . Dignum quippe plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortagere reprehensibiliter videant, ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant; sed sic quae valde sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecuti
Abbreviated transcription (Latin):
re disuingit. Bene aũt dicitur. ne dede¬
ris somnũ oculis tuis: nec dormitent
palpebre tue. Somnũ quippe oculis
dare ẽ: intencione cessante. subditoꝵ
curam om̃ino negligere. Palpebre uͦ
dormitant: cũ cogitationes nr̃e. ea q̃
in subditis arguenda cognoscunt. pi¬
gredine depͥmente dissimulant. Ple¬
ne enun dormire ẽ: cõmissoꝵ acta nec
scire. nec corrigere. Non aũt dormire.
s dormitare ẽ: que quidem rep̾hendẽ¬
da sunt cognoscere. s tam̃ ꝓpt̾ mentiᷤ
tedium. dignis ea increpacionibꝰ non
emendare. Dormitando uͦ oculus ad
plenissimũ somnũ ducit᷑. quia dum
plerumq qui p̾est malũ qd̃ cognoscit
nõ resecat. Ad hoc quando᷑ negligen¬
tie sue merito uenit. Ut quod a sub¬
iectis delinquitur: neᷤ cognoscat. Am¬
monendi sunt itaq qui p̾sunt. ut ꝑc̾
cum speccionis studium ocłoᷤ ꝑuigiles
intus ⁊ incͥcuitu hẽant: celiq anima¬
lia fieri contendant. Ostensa quippe ce¬
li animalia: incircuitu ⁊ intus oculis

Expanded text:
re disjungit. Bene autem dicitur: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Somnum quippe oculis dare, est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pigredine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nec scire, nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia dum plerumque qui praeest malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur, nec agnoscat. Admonendi sunt itaque qui praesunt, ut per 39 circumspectionis studium oculos pervigiles intus et in circuitu habeant, et coeli animalia fieri contendant. . Ostensa quippe coeli animalia in circuitu et intus oculis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾positoꝵ mala. s tam̃ humilit̾ loquant᷑.
Quasi horam clamidis silent̾ inscindũt:
quia udelicec dũ p̾lati dignitati. saltẽ
in noxie ⁊ latenter derogant: quasi regiꝰ
suꝑ se positi uestẽ fedant. Sed tamẽ ad
semetipsos redeunt: seq uehementissi
me ul de cenuissima uerbi laceratione
rep̾hendune. Unde bene ⁊ illic scriptũ
abscidisset horam clammidis saul. Facta
quippe p̾positoꝵ oris gladio ferienda nõ
sũt: etiam cum recte rep̾hendenda udi¬
cantur. Si quando uero contra eos uel
in minimis lingua labitur. necesse est.
ut᷑ affliccionẽ penitencie comp̾matur:
quatinꝰ ad semetipsam recleat. Et cum
p̾positi potestati deliqueriẽ: eius contra
se uidicium a quo sibi p̾lata est porres¬
cat. Nam cum in p̾positiᷤ delinquimꝰ:¬
eius ordinationi qui eos nobis p̾tulit ob¬
uiamus. Unde moyses quoq cum ꝯtra
se ⁊ a aron conqueri poplin cognouiss
ait. Nos enum quid sum: nec contranoᷤ
est murinur ur̃m: s contra dominum.

Expanded text:
sitorum mala, sed tamen humiliter loquantur, quasi oram chlamydis silenter incidunt. Quia videlicet dum praelati dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant. Sed tamen ad semetipsos rme vel de tenuissima verbi lacertatione reprehendunt: unde et bene illic scriptum abscidisset oram chlamydis Saul. Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis liut per afflictionem poenitentiae comprimatur, quatinus ad semetipum redeat, et cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium, a quo sibi praelatus est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ordini ejus, qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moises quoque, cum contra se, et Aaron conqueri populum cognovisset ait: Nos enim quid sumus? nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ que dixerit custodire. Illaqueat᷑
igitur uerbis oris sui. dum racione ex¬
igente constringitur. ne eiusuita ad
aliud quã ammonet relaxetur. Und̾
apud districtum iudicẽ cogitur tanta
in opere ex soluere: quanta eũ constat
aliis uoce p̾cepisse. U bi ⁊ bene moxex¬
hortacio subditur. ut dicatur. F ac er¬
go qd̃ dico fili mi: ⁊ temetipsũ libera.
qr incidisti in manũ ꝓximi tui. Disc̾ie.
festina. suscita amicum tuũ. ne dede
lis somnũ oculis tuis: nec dormitẽt
palpebre tue. Quisquis enim aduiuẽ¬
dum aliis in exemplũ p̾ponitur. Non
solũ ut ipse uigilec. s etiam ut ⁊ ami¬
cum suscitet ammouetur. Ci namq
lugilare bene uiuendo nõ sufficit: si
non ⁊ illum cui p̾est. a peccati torpo

Expanded text:
se est quae dixerit custodire. Illaqueatur se est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur: « Fac ergo quod dico, fili mi; et temetipsum libera, quia incidisti in manum proximi tui. Discurre, festina; susciris somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Quisquis enim ad vivendum aliis in exemplo praeponitur, non solum ut ipse vigilet, sed etiam ut amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest, a peccati torpo
Abbreviated transcription (Latin):
si se iam de se securos inueniunt. Illi
ut tanto circa se solliciciꝰ iuuant. qͣn¬
to eos aliena cura nõ implicat. Istiu̾
ut sic alioꝵ curas expleant. quatinus ⁊
suas agere nõ desistant. Et sic in ꝓpria
sollicitudine ferueant: ut a cõmissorũ
custodia minime torpescant. Illi enĩ
sibim uo̾canti dicitur. Uade ad formi¬
cam o piger. ⁊ considera uias euis: et
disce sapientiam. Iste aũt terribilit̾
ammonet᷑: cum dr̃. Filimi: si spopõ¬
deris ꝓ amico tuo. defixisti apd̾ extra¬
neum manũ tuã. illaqueatus es uer¬
bis oris tui. ⁊ captus ꝓpriis sermonib
Spondere namq ꝓ amico est: alienã
animã inꝑiculo sue conu̾sationis acci¬
pere. Unde ⁊ apd̾ extraneũ manus de¬
sigitur: quia apud curam sollicitudĩs
que aute deerat mẽs ligatur. Uerbis
uero oris sui illaqueatus ẽ. ac ꝓpͥis ser¬
monibꝰ captus. Quia dũ cõmissis sͥ
cogitur bona dice̾. ipsum prius neces

Expanded text:
tiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi tiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, et sic in propria sollicitudine ferveant, ut a commissorum custodia minime torpescant. Illi enim sibimet vacanti dicitur: Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam . Iste autem terribiliter admonetur, cum dicitur: Fili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam, et illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus . Spondere namque pro amico, est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus; quia dum commissis sibi cogitur bona dic