comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Vt tertio manifestar&ur ad mare tiberiadis. Inde
iam &iam si cotidie illis uisus. & cum illis continua¬
tus est nihil repugnat. & fortasseideo dicnumest
ꝑquadraginta dies quiqua terdenisunt inmisterio
ueltotun mundi uł totius temporalis saeculi
Quia & illi primi decem dies inquibus erant illi uiii
dies a parte totum possunt more scripturarum non cũ¬
dissione computari. conferaturengo & quodant
apłs paulus : utrum nihil ad ferat questioni.
Resurrexit inquit t̃ tiodiac secundum scripturas
& ipparuit cocpho. Non dixit primo appiruit coephe.
nam cẽt contrarium quod primo mulieribus appa¬
ruisse incuangelio legitur: poste ainquit̾ .Xii. quibus¬
lib& quahora lib& ipsotamenresur rectionis diae
cumillis duo decimerant congregati clausis ostiis proptermetũ
iudeorum : Zin decum exiss& thomas uenit ad eos ihs̃ siue post
VIII. dics quando lib& nihil hab& aduersari: Postoa inquit

Expanded text:
ut tertio manifestaretur ad mare Tiberiadis. inde ut tertio manifestaretur ad mare Tiberiadis. inde iam etiam si cotidie illis uisus et cum illis conuiuatus est, nihil repugnat. et fortasse ideo dictum est: per quadraginta dies, qui quater deni sunt in mysterio uel totius mundi uel totius temporalis saeculi, quia et illi primi decem dies, in quidies, a parte totum possunt more Scripturarum non dissone computari. 85. Conferatur ergo et quod ait apostolus Paulus, utrum nihil afferat quaestionis: Resurrexit, inquit, tertio die secundum Scripturas, et apparuit Cephae. Non dixit, Primo apparuit Cephae; nam esset contrarium, quod primo mulieribus apparuisse in Evangelio legitur. Postea, inquit, duodecim: quibuslibet, qua hora libet, ipso tamen resurrectionis die.cum illis undecim erant congregati clausis ostiis propter metum Judaeorum, unde cum exiisset Thomas, venit ad eos Jesus; sive post octo illos dies quando libet; nihil habet adversi. Postea, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
eduxitautem illos foras in bethaniam. &o leuatis
manibus suis benedixiteis. Et factumẽ cumbene¬
dicer&cis recessit abcis & refcrabatur in caclũ. ho¬
lotiens ergo in euangelicis libris cominemoratus
ab hominibus uisus ante qua in ascendit incaclum.
interra scilic& nouiens: & inaere se mel ascendens.
sedomnia scripta sunt sicut iohannes fatetur.
Crobraenim eratcius cum illis conucrratio ꝑdics xl
prius quam ascendirr& in caclum. non tamencis
ꝑom̃s xl continuos apparuerat : Nam post¬
diem primum it surrectio miscus alios .uiii. des
uater uenis se dicit iohannes. post quoscis rur us
apparust. Pertio autem ad maretibe riadis. for¬
tissis continuo consequentidie. Nihilenim repug¬
quibus uoluit quem ad madum uoluit sicut petrus
dicit quando cum cornelio &hisquicum illo fuerant
predicabat. Quisimulinquit manducauimus &bi¬
sent & bibissem. Namerit contrarium iohanniqui
Uiii illos dies in terposuit quibus cisuisus non est

Expanded text:
eduxit autem illos foras in Bethaniam et eleuatis eduxit autem illos foras in Bethaniam et eleuatis manibus suis benedixit eis. et factum est, cum benediceret eis, recessit ab eis tiens ergo in euangelicis libris commemoratus ab hominibus uisus, antequam ascendisset in caelum: in terra scilicet nouies et in aere semel ascendens. Sed non omnia scripta sunt, sicut Iohannes fatetur. crebra enim erat eius cum illis conuersatio per dies XL, priusquam ascendisset in caelum. non tamen eis per omnes XL continuos apparuerat. nam postdiem primum resurrectionis eius alios octo dies interuenisse dicit Iohannes, post quos eis rursus apparuit, tertio autem ad mare Tiberiadis. fortassis continuo consequenti die — nihil enim repugquibus uoluit. quemadmodum uoluit; sicut Petrus dicit, quando eum Cornelio et his qui cum illo fuerant praedicabat: qui simul, inquit, manducauimus et bisent et bibissent; nam erit contrarium Iohanni, qui octo dies illos interposuit, quibus eis uisus non est,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum predixerat. Inuenimus itaq aput qua tauor
cu angelistas decies comme moratum dnm̃ uisũ eẽ
ab hominibur postre surrectionem: semel admo¬
numentum mulicribus. i terum e asdem regre dien¬
tibus amonu mento initinere. Terno p&ro quar¬
toduobus euntibus in castellum : quinto pluribus
inhreruralem ubinoneratthomas. sex to ubi cum
uiditthomar. septimo admaretiberi adis. oc tauo in
montem galilaeȩ secundum matheum. Nono quod
dicit marcus nouissimeracumbentibus. qui aiã nonerant
interra cumillo conuiuaturi. Decimo in ipsodiãe
non iaminterra sede leuatum innubem cumino
lum ascender& quod marcus & lucas commemorans
Marcus quidem postillud quodcis discum bentibus ap
paruit it a continuans utdicer&. & dñs quidem post¬
quam locutus esteis ad sumptusc̃ incaclum. lucas autẽ
pulis potuerunt illo primodic rosur rectioniscius
quando in hrerus alem pluribus apparuit. coniugit tacite
nouis simum diem quo ascendit in caclum. it anarrans

Expanded text:
SVRRECTIONEM. Inuenimus itaque apud quattuor euangelistas decies commemoratum dominum uisum esse ab hominibus post resurrectionem: semel ad monumentum mulieribus; iterum eisdem egredientibus a monumento in itinere; tertio Petro; quarto duobus euntibus in castellum; quinto pluribus in Hierusalem, ubi non erat Thomas; sexto, ubi eum uidit Thomas; septimo ad mare Tiberiadis; octauo in monte Galilaeae secundum Matthaeum; nono, quod dicit Marcus, nouissime recumbentibus, quia iam non erant in terra cum illo conuiuaturi; decimo in ipso die, non iam in terra, sed eleuatum in nubem, cum in caelum ascenderet, quod Marcus et Lucas commemorant. Marcus quidem post illud, quod eis discumbentibus apparuit, ita continuans, ut diceret: et dominus quidem postquam locutus est eis, adsumptus est in caelum, Lucas autem pulis potuerunt illi primo diei resurrectionis eius, quando in Hierusalem pluribus apparuit, coniungit tacite nouissimum diem, quo ascendit in caelum, ita narrans:
Abbreviated transcription (Latin):
rent cum. & quo modocum in fractione panis agnoue¬
rint. quando quidem mox ut dixit eis appa ruis se in
alia effigię cuntibus inuillam coniinuo coniunexit.
Etillicuntes nunti auer̃ ec teris nec illis crediderunt.
quasi possent anuntiare quem non agnouerant.
aut possent agnosaert quibus alia effigies eius a parue rat
Quomodo ergo eum agnouerint ut nuntiare possent
marcussine dubio p̃termisit. Quo dideo memoriae
commendandumẽ : ut ad sucscamus adũ cu ange lista¬
rum morem ita preter mittentium quae non comme¬
morant. & conungentium quȩ comme morant uteis
quiusum in hac consideratione nonhabent: non aliun¬
de maxime orrororriatur : quoputenteos non sibi con¬
gruore : lucas ergo sequitur & dicit dum haec autem
loquituraħs stetit in medioeorum & dic̃cis: pixuo bis:
Egosum nolitetimere. Conturbatiuero & comterriti.

Expanded text:
rent eum, et quomodo eum in fractione panis agnouerent eum, et quomodo eum in fractione panis agnouerint? quando quidem mox ut dixit eis apparuisse in alia effigie euntibus in uillam continuo coniunxit: et illi euntes nuntiauerunt ceteris nec illis crediderunt, quasi possent nuntiare quem non agnouerant aut possent agnoscere quibus alia effigies eius apparuerat. quomodo ergo eum agnouerunt, ut nuntiare possent, Marcus sine dubio praetermisit. quod ideo memoriae commendandum est, ut adsuescamus aduertere euangelistarum morem ita praetermittentium quae non commemorant et coniungentium quae commqui usum in hac consideratione non habent, non aliunde maxime error oriatur, quo putent eos non sibi congruere. 74. Lucas ergo sequitur, et dicit: « Dum haec autem loquuntur, Jesus stetit in medio eorum, et dicit eis: Pax vobis; ego sum, nolite timere. Conturbati vero et conterri
Abbreviated transcription (Latin):
modo eum cognouerint infractione panis. lamergo erat
fama quo dre surrexerat iħs ab illis in ulicribus facta & asi¬
mone p&rocuiiam apparuerat: hocenim istiduo inue¬
nerunt loquentes ad quos inhicruralem uenerunt : fieri
itaq potest ut timoro prius inuia noluerint dicore quod
cumaudierant resurrexisse : quando tantum modo angelor
dixer̃ iusos eẽt mulicribus ignorantes enim cumquo
loquerentur. merito possent cc̃solliciti nequid passi
dexp̃i resur rectione iactantes in manus inciderentiu
iudacorum. Quod autemait marcus adnunti auerunt
ceteris nec illis crediderunt. cum lucas dicit quodiam
inde loquebantur. Uere resurrexissedñm & simoni
apparuisse. quid intellegondum est : nisi aliquos ibi
fuisse qui hoc nollent credere : Cui autẽ noncluceat preter¬
misisse marcumque lucas narrando explicauit. hocẽ
quaccum illis loquutus fuerit ihs Ante quam agnoscc¬

Expanded text:
modo eum cognouerint in fractione panis. iam ergo erat modo eum cognouerint in fractione panis. iam ergo erat fama, quod resurrexerat Iesus ab illis mulieribus facta et a Simone Petro, cui iam apparuerat; hoc etenim isti duo inuenerunt loquentes, ad quos in Hierusalem uenerunt. fieri itaque potest, ut timore prius in uia noluerint dicere, quod eum audierant resurrexisse, quando tantum modo angelos dixerunt uisos esse mulieribus; ignorantes enim, cum quo loquerentur, merito possent esse solliciti, ne quid passim de Christi resurrectione iactantes in manus inciderent Iudaeorum. quod autem ait Marcus: adnuntiauerunt ceteris nec illis crediderunt, cum Lucas dicat, quod iam inde loquebantur uere resurrexisse dominum et Simoni apparuisse, quid intellegendum est nisi aliquos ibi fuisse qui hoc nollent credere? cui autem non eluceat praetermisisse Marcum quae Lucas narrando explicauit, hoc est quae cum illis locutus fuerit Iesus, antequam agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
suam trins formatus est in monte: & faciescius claresce¬
r& sicut sol qualeuult enim corpus qualicumq. corpo¬
non ita fecerat. cum apparuit illis duobus inalia effigie.
Nonenim sicuterat apparunteis. quoru moculite neb antur
neagnoscerentcum. Non autem in congruenter accipi¬
mus hoc inpedimentum inoculis corum a satana fuis¬
scneagnosae r&ur iħs sed tamen ax põẽ facta permissio
usque ad sacra mentum panis. unitatecorporis eius parti¬
cipata re moueri intellegatur inpedimentumnimici ut ap̃s
possitagnosci. Namipsos cc̃istos de quibus & lucas narrat
credendum est. quiadicit ipsos cuntes nuntias se ceteris sicut
lucas cosdicit surgente scadem horaregressoscõ hierus alẽ.
& inuenis se congregatos undecim & cosquicum ipsiseran
dicentes. quod surrexit dñs uero xapparuit simoni
& tunc &iam ipsos narrasse quę gesta erant inuia: & quo¬

Expanded text:
suam transformatus est in monte, ut facies eius clarescesuam transformatus est in monte, ut facies eius claresceret sicut sol — quale uult enim corpus de qualicumque corponon ita fecerat, cum apparuit illis duobus in alia effigie. non enim sicut erat apparuit eis quorum oculi tenebantur, ne agnoscerent eum. non autem incongruenter accipimus hoc inpedimentum in oculis eorum a satana fuisse, ne agnosceretur Iesus; sed tamen a Christo est facta permissio usque ad sacramentum panis, ut unitate corporis eius participata remoueri intellegatur inpedimentum inimici, ut Christus possit agnosci. Nam ipsos esse istos, de quibus et Marcus narrat, credendum est, quia dicit ipsos euntes nuntiasse ceteris, sicut Lucas eos dicit surgentes eadem hora regressos esse in Hierusalem et inuenisse congregatos undecim et eos qui cum ipsis erant dicentes, quod surrexit dominus uere et apparuit Simoni, et tunc etiam ipsos narrasse, quae gesta erant in uia et quo
Abbreviated transcription (Latin):
huc ignorantis quodo por tebat xpm moriaresurgero
simile aliquid eorum oculipassi sunt. nonueritate fallen¬
te: sed ipsis ueritatem ꝑcipere non ualentibus & aliud quã
resest opinantibus. nequis quam sexpm agnouisse
arbitr&ur. siceius corporis particeps non est non est
ccđȩ. cuius unitatem in sacramento panis commendat
apłs dicens. Vnuspanis. unum corpus multi sumus.
ut cum eis bencdictum panemporriger&. a periren¬
tur oculieorum & agnoscerenteum. apcrirentur
utiq ad eis cognitionem. remoto scilic& mpedim̃to
quotenebantur neagnoscerent. Nequeenim clausi socu¬
lis ambulabant: sed in erai aliquod quo non sinerentur
agnoscere quoduidebant. Quod scilic& & cailigo & aliquis
umorefficers sol& Non quiadũs non poterat trans¬
formare carnem suam ut alia reueracẽtefsigies non quã
solebant illi contueri quando quidem & ante passionem

Expanded text:
huc ignorantis, quod oportebat Christum mori et resurgere. huc ignorantis, quod oportebat Christum mori et resurgere. simile aliquid eorum oculi passi sunt, non ueritate fallente, sed ipsis ueritatem percipere non ualentibus et aliud quam res est opinantibus, ne quisquam se Christum agnouisse arbitretur, si eius corporis particeps non est, id est ecclesiae, cuius unitatem in sacramento panis commendat apostolus dicens: unus panis, unum corpus multi sumus, ut, cum eis benedictum panem porrigeret, aperirentur oculi eorum et agnoscerent eum, aperirentur utique ad eius cognitionem remoto scilicet inpedimento. quo tenebantur, ne agnoscerent. neque enim clausis oculis ambulabant; sed inerat aliquid quo non sinerentur agnoscere quod uidebant, quod scilicet et caligo et aliquis umor efficere solet. non quia dominus non poterat transformare carnem suam, ut alia re uera esset effigies, non quam solebant illi contueri, quando quidem et ante passionem
Abbreviated transcription (Latin):
illud non ab surde accipimus &iam uillã potuisse ap¬
pellari. quod nunciam appellatur ipsabethlecm quȩ
ciuitas antea uocitata ẽ: quam uis nuncsit honoris
amplioris nomine dñ qui in illanatus est. sicper
ecclesias omnium gentium diffamato: & in codicibus qui¬
demgrecis magis agrum inucnimus quamuillam.
Agriautem nomine non estellatantum uerum &iam
mancipia & colonia solent uocari ex traciuitatẽ. quae caput
& quasi mat̃ ẽ ꝙterarum. und metropolis appellatur::
Quod autemaitmantus cis in alia offigie dnm̃ aparuisse.
hlucasdicit quodeoru moculi tenebantur neagnosceren
cum. Oculis quippecorum acciderat aliquid quoditama¬
nere ꝑmissumest usque ad fractionem paniscertimisterii
causa ut cisin illo alia ostender&ur effigies & siccumñ
nisi infractionepanis a goscerent. sicut luca marran¬
te monstratur. Promerito quippementiscorum ad¬

Expanded text:
illud non absurde accipimus etiam uillam potuisse apillud non absurde accipimus etiam uillam potuisse appellari, quod nunc iam appellatur ipsa Bethlem, quae ciuitas antea uocitata est, quamuis nunc sit honoris amplioris nomine domini. qui in illa natus est. sic per ecclesias omnium gentium diffamato. et in codicibus quidem Graecis magis agrum inuenimus quam uillam; agri autem nomine non castella tantum. uerum etiam municipia et coloniae solent uocari extra ciuitatem, quae caput et quasi mater est ceterarum, unde metropolis appellatur. Quod autem ait Marcus, eis in alia effigie dominum apparuisse, hoc Lucas dicit, quod eorum oculi tenebantur. ne agnoscerent eum. oculis quippe eorum acciderat aliquid, quod ita manere permissum est usque ad fractionem panis. certi mysterii causa, ut eis in illo alia ostenderetur effigies et sic eum non nisi in fractione panis agnoscerent, sicut Luca narrante monstratur. pro merito quippe mentis eorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
s ic autem non appar& quibu s undecim quem ad modum
fuerint isti .xi. Nescioquinam illos quos a postolur
dasse. putantes de illis .Xii. apłis dictum : qui amiuda
extincto undecimerant. Sed siue illi codices uerius habcant
qui xihabent siuc alios quosdam . X. apostolus paulus ue¬
lit intollegi. siue sacratum illum numerum &iam inxis
taro uoluerit: quiaduo denarius incis numerus it amis¬
ticus erat ut non poss& in locum iudacnisi alius. id est ia¬
thias ad conseruandum sacramentum cius demnumeri
subrogari quolibe tergo corum sit. nihil inde existit
quod ueritati uł istorum alicuiueracissimonarrato¬
rirepugnare uideatur. Probabiliter tamen creditur
posteaquam p&ro apparunt deinde a pariuis seistis duo¬
bus quorum eratunus deopas dequib. lucas totum
narrat. marcus autembreuit᷑ it a ꝑstringit Post
hec autem in quit duobus ex eis ambulantibus ostensusõ
in alia effigie. euntibus inuillam: Castellum quippe

Expanded text:
sic autem non apparet quibus duodecim, quemadmodum sic autem non apparet quibus duodecim, quemadmodum fuerint isti duodecim nescio qui. nam illos quos apostolos dasse putantes de illis duodecim apostolis dictum, qui iam Iuda extincto undecim erant. sed siue illi codices uerius habeant qui undecim habent, siue alios quosdam duodecim apostolus Paulus uelit intellegi, siustare voluerit; quia duodenarius in eis numerus ita mysticus erat, ut non posset in locum Judae nisi alius, id est Matthias, ad consesubrogari. quodlibet ergo eorum sit, nihil inde existit quod ueritati uel istorum alicui ueracissimo narratori repugnare uideatur. probabiliter tamen creditur, postea quam Petro apparuit, deinde apparuisse istis duobus, quorum erat unus Cleopas. de quibus Lucas totum narrat, Marcus autem breuiter ita perstringit: post haec autem, inquit. duobus ex eis ambulantibus ostensus est in alia effigie euntibus in uillam. castellum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
bat ibs. non intrasse in monumentum quoprior uenerat:
sed cum se inclinass& uidiseposita linteamina sed& scip¬
sum postea dicit intrasse. lt a&p&rus intellegendus est
primo procum bens uidisse quodlucas quam comme¬
morat. iohannesta c& postautem ingressus. sedingressus
tamen antequam iohannes intrar& ut omnesueram
dixisse sineulla repugnantia repperiantur. Ordoer¬
goergorerum quicẽ potuit quem ad modum tñs excep¬
to quodiam mulieribus loquutuserat &iam ma¬
ribus discipulisuisus fuerit secundum testimo¬
nia nonsolum .iiii. euangelistarum sed&iam pauli
a postoli contexendus & demons trandusẽ: omniu mer¬
go uirorum primo apparuisse intellegitur p&ro exhis
dumtaxat omnibus quos euangelistae .iiii. & paulus
a postolus commomorauerunt: Ceterum si apparuit
alicuieorum prius quam p&ro quo som̃s tacuerunt.
qui suł dicert audeat uel negare : Neque enim & paulus

Expanded text:
bat Iesus, non intrasse in monumentum. quo prior uenerat, bat Iesus, non intrasse in monumentum. quo prior uenerat, sed, cum se inclinasset, uidisse posita linteamina; sed et se ipsum postea dicit intrasse. ita et Petrus intellegendus est primo procumbens uidisse, quod Lucas commemorat, Iohannes tacet; post autem ingressus, sed ingressus tamen, antequam Iohannes intraret, ut omnes uerum dixisse sine ulla repugnantia repperiantur. Ordo ergo rerum qui esse potuit, quemadmodum dominus excepto quod iam mulieribus locutus erat etiam maribus discipulis uisus fuerit, secundum testimonia non solum quattuor euangelistarum, sed etiam Pauli apostoli contexendus et demonstrandus est. omnium ergo uirorum primo apparuisse intellegitur Petro, ex his dumtaxat omnibus quos euangelistae quattuor et Paulus apostolus commemorauerunt. ceterum si apparuit alicui eorum prius quam Petro, quod omnes tacuerunt, quis uel dicere audeat uel negare? neque enim et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
hocautem antequam duobus illis inuiauisus fuin&:
quorumeratunus deo pas: Namq. & cleopas lo¬
quen scumdño quem nondum agnoscebat Non petrũ
dixit ise ad monumentum scd abicrunt quidam ex
nr̃ĩs unquit inquit ad monumentum : & ita inuenerius
sicut mulieres dixerunt. Q uod & ipsere capitulando
intelligitur dixisse. illuo scilic& quod primo mulicres
nuntiauerant petro& iohanni deablatoco s pore dñi
Aephoc cum ipselucas a petrumdixerit cucurris sead
monumentum adeo pandixisse prere ulit quo d
quidã corum ieraã ad monumentũ. Intellegitur ad¬
testari iohanni quõdierint ad monumentũ: sed pe¬
trum solum primo commemorauit. quia illi primitus
maria nuntiauerat : Itempotest mouere quod petrũ
non intrantem sed procumbentem dicit idem lucas uidis¬
se solalinte amina & discessis semirantem. Cumiohanner
dicat sepotius it auidisse. hocẽ discipulum illum quẽ dilige¬

Expanded text:
hoc autem antequam duobus illis in uia uisus fuisset, hoc autem antequam duobus illis in uia uisus fuisset, quorum erat unus Cleopas. namque et Cleopas loquens cum domino, quem nondum agnoscebat, non Petrum dixit isse ad monumentum; sed abierunt quidam ex nostris, inquit, ad monumentum et ita inuenerunt, sicut mulieres dixerunt, quod et ipse recapitulando intellegitur dixisse, illud scilicet quod primo mulieres nuntiauerunt Petro et Iohanni de ablato corpore domini. ac per hoc cum ipse Lucas Petrum dixerit cucurrisse ad monumentum et Cleopan dixisse ipse rettulerit, quod quidam eorum ierant ad monumentum, intellegitur adtestari Iohanni, quod duo ierant ad monumentum; sed Petrum solum primo commemorauit, quia illi primitus Maria nuntiauerat. item potest mouere, quod Petrum non intrantem, sed procumbentem dicit idem Lucas uidisse sola linteamina et discessisse mirantem, cum Iohannes dicat se potius ita uidisse, hoc est discipulum illum, quem dilige
Abbreviated transcription (Latin):
uidis sequidicunt cum uiuere: & abieruntquidam
exnris ad monumontum &ita inucnerunt sicut mulie¬
resdixrunt ipsum uero non uiderunt : Haec secundumlu¬
cam it anarrant ut mominisse acreco lere potuerunt quod
amulierib dictumerat uł adiscipulis quicucurrerant
adimonumentum quandocis nuntia tumẽ quod ib latũ
indesi corpus cius. Et ipsequi dem lucas petrumtantũ
sita re abissocum mirantem quod factum fuerat: hoc autẽ
dep&rocom memorat ipsuls quam narrar& dehis duobus
quosinuenit in uia. postea quam narrauit demulieribus
hoclucaritcapitulando posuis sedep&ro. Tuncenim cucur¬
rit parus ad monumentum quando & iohanner : cuntan¬
tum modo amulicribus precipue maria magda lens nuntia¬
tumeis fuerat de corpore ablato. Tuncautem illa nuntiaue¬
rat quando uidit lapidem auulsum amonumento. & pos¬
tea factasunt haccd tiusionc angelorum atque ipsius dni
quibis numero apparuer it mulieribus . semel admonu¬
mentum & iterum occurrens reuertentibur a monumento

Expanded text:
dicunt eum uiuere. et abierunt quidam ex nostris ad monumentum. et ita inuenerunt sicut mulieres dixerunt, ipsum uero non uiderunt. haec secundum Lucam ita narrant, ut meminisse ac recolere potuerunt quod a mulieribus dictum erat uel a discipulis, qui cucurrerant ad monumentum, quando eis nuntiatum est, quod ablatum inde sit corpus eius. et ipse quidem Lucas Petrum tantum sita et abisse -secum mirantem quod factum fuerat. hoc autem de Petro commemorat, priusquam narret de his duobus, quos inuenit in uia, posteaquam narrauit de mulieribus, hoc Lucas recapitulando posuisse de Petro. tunc enim cucurrit Petrus ad monumentum, quando et Iohannes, cum tantum modo a mulieribus, praecipue a Maria Magdalene, nuntiatum eis fuerat de corpore ablato; tunc autem illa nuntiauerat, quando uidit lapidem auulsum a monumento; et postea facta sunt haec de uisione angelorum adque ipsius domini, qui bis numero apparuerat mulieribus, semel ad monumentum et iterum occurrens reuertentibus a monumento.
Abbreviated transcription (Latin):
potesme mundire. ettetera usq ad illud ubi
uit Etclamabant dicentes: tues filius dĩ
Etue hementer cõminabatur eis ne manifestarent
illum. Huic quod ultimum posuimus simi¬
le aliquid & lucas dicit. sed sine aliqua repug¬
nantiȩ questione. Sequitur marcus. Etas¬
cendens in montem uocauit᷑ quos uoluit ipse &ue¬
nerunt adeum. & fecit ut eẽnt xii. cũ illo. & ut
mitteret eos predicare. Etdedit illis potestatem

Expanded text:
 ad illud ubi ait: et clamabant dicentes: tu es filius dei. et uehementer comminabatur eis, ne manifestarent illum. huic quod ultimum posuimus simile aliquid et Lucas dicit, sed sine aliqua repugnantiae quaestione. sequitur Marcus: et ascendens in montem uocauit ad se quos uoluit ipse et uenerunt ad eum. et fecit, ut essent duodecim cum illo, et ut m
Abbreviated transcription (Latin):
tirexordio sed hoctotum iohannes adunumdiem refe¬
rens semeł conpritat. Iterum autẽ. hocẽ alio dis
quando eum uidit & thomas. Tertio uero ad mare
tiberiadis hoc est tertiodie manifestationis cius
non tertia manifestatione. Aehoc post haccomã
cogimur intellegere factumcẽ quod cum in montem
galileac secundum mathcum discipuli xanderunt.
quo cossecundum constitu tum precesserat. ut ꝑn

Expanded text:
tis exordio, sed hoc totum Iohannes ad unum diem refetis exordio, sed hoc totum Iohannes ad unum diem referens semel conputat; iterum autem, hoc est alio die, quando eum uidiTiberiadis, hoc est tertio die manifestationis eius, non tertia manifestatione. ac per hoc post haec omnia cogimur intellegere factum esse. quod eum in monte Galilaeae secundum Mattheum undecim discipuli uiderunt, quo eos secundum
Abbreviated transcription (Latin):
sedoccurrit aliud quod obsistat. Iohanne senim quan¬
do com memo rauit non in monte abxi seda mare tibe¬
nadis AUII pis cantibus uisumeẽ dnm̃ hociam ter¬
tio inquit manifestatusẽ iħs discipulis cum re sur¬
rexiss& amortuis. si autẽ non acceperimus intra
illor septem dies antequam thomas cum uidiss& ab
x quibusq discipulis dnm̃ ui sum nonerit hoc ad
maretberiadis tertiom anifestumeẽ sed quarto quod
quidem cauendumest nequisexistim& tertio ioban¬
nem dixisse tam quamtrer solae facrae fue rint ma¬
nfestatio nescius. Sed hoc in tellegendusẽ ad nume¬
rumdiaerum r&ulisso non adnume rum ipsarum
manifestationum. nec continuorum dięrum sedꝑ
interualla sicut idem ipsetestatur : Nam primo ip¬
sodiȩ resurrectionis suac excepto quo damulieribus
uisus est idest quod in euangelio clar& tersemanifesta¬
uit semelparo iterum duobus illis quorume ratuñ
deopas Tertio plurimis iam inde conlo quentibus noc¬

Expanded text:
Sed occurrit aliud quod obsistat. lobannes enim, quanSed occurrit aliud quod obsistat. lobannes enim, quando commemorauit non in monte ab undecim, sed ad mare Tiberiadis a septem piscantibus uisum esse dominum, hoc iam tertio. inquit, manifestatus est Iesus discipulis, cum resurrexisset a mortuis. si autem acceperimus intra illos octo dies, antequam Thomas eum uidisset, ab undecim quibusque discipulis dominum uisum, non erit hoc ad mare Tiberiadis tertio manifestatum esse, sed quarto. quod quidem cauendumnem dixisse, tanquam tres solae factae fuerint manifestationes ejus: sed hoc intelligendus est ad numerum dierum retulisse, non ad numerum ipsarum manifeinterualla, sicut idem ipse testatur. nam primo ipso die resurrectionis suae, excepto quod a mulieribus uisus est, id est quod in euangelio claret, ter se manifestauit, semel Petro, iterum duobus illis, quorum erat unus Cleopas, tertio plurimis iam inde conloquentibus noc
Abbreviated transcription (Latin):
soliquippe adhuc uocabantur aposto lulli A sed non soli
erant discipuli: Potestergo ficri ut. non om̃r sed aliqui
corum ibi fuerint. Alii uero discipuli cum eis. itautxi.
complerentur Acsic non ibifuissethomam. qui post
illos dies .UIII. primum dnmuidit. Marcus quip pe
quando illos .Xii. me morauit: nonut cumque xi. sed
illis inquitxiapparuit. lucas&iam. regressi sunt in¬
quithreruralem & inuene runt congregatos .XI.
& eosquicum ipsiserant : Et isteostendit illos .xi.
hoces t apłos fuisse: Nancum adiuncxit. &eosqui
cum ipsis erant. satis utiq declarauit eminentius
illos xi. appellatos cum quibus eranateri. Ac
ꝓhoc illi ntelleguntur quiaiam uocabantur apłi
hoc ꝑ inde fieripotuit. ut exnumero apłorũ & aliorũ
discipulorum xidis cipuli conplerentur quiuide¬
rent intra illos. uiii dies ingalilacę montem ihm̃

Expanded text:
soli quippe adhuc uocabantur apostoli illi undecim, sed non soli soli quippe adhuc uocabantur apostoli illi undecim, sed non soli erant discipuli. potest ergo fieri, ut non omnes, sed aliqui eorum ibi fuerint, alii uero discipuli cum eis ita, ut undecim conplerentur, ac sic non ibi fuisse Thomam. qui post illos dies octo primo dominum uidit. Marcus quippe, quando illos undecim memorauit, non utcumque undecim, sed illis, inquit, undecim apparuit. Lucas etiam: regressi sunt, inquit, Hierusalem et inuenerunt congregatos undecim et eos qui cum ipsis erant. et iste ostendit illos undecim, hoc est apostolos fuisse. nam cum adiunxit: et eos qui cum ipsis erant, satis utique declarauit eminentius illos undecim appellatos, cum quibus erant ceteri, ac per hoc illi intelleguntur qui iam uocabantur apostoli. hoc proinde fieri potuit, ut ex numero apostolorum et aliorum discipulorum undecim discipuli conplerentur, qui uiderent intra illos octo dies in Galilaeae monte Iesum.
Abbreviated transcription (Latin):
meconsonant. Marcus autem non aꝑit: quando ergͦ
uiderunt dnm ingalilea non sicut id quoddicit iohan¬
nes ad mare tiberiadis: tuncenim .uii. fuerunt &¬
piscantes inuenti sunt. sed secundum id quoddicit
matheus ubierant xi. in mnontem quo secundum
predictionem angeli iħs precesserat. Namita
narrare appar& quodillic eum reppererint. Qura
utiq secundum constitutum prec esserat : Noner¬
go ipsodie quore surre xit. neq in consequentibus.
uiii. dicbus postquos dicitio hanner discipulis ap¬
paruis se dnm̃ ubi primo uidicum uidit thomasqui
cum nonuiderat dieresur rectionis eiur. Namutiq
suntra eosdem . Unii dies eum in montem galilaea
iam illi xi. uiderant. quomodo post. uiiidies cum
primum uidit thomas quim illis xi fuerant.
nisiquisdicat. non illos xi. quiiam tunc apłi uocabantur
seddiscipulo sillic xifuisso exmultonumero discipulorũ :

Expanded text:
me consonant, Marcus autem non aperte. quando ergo me consonant, Marcus autem non aperte. quando ergo uiderunt dominum in Galilaea? non secundum id quod dicit Iohannes ad mare Tiberiadis — tunc enim septem fuerunt et piscantes inuenti sunt —, sed secundum id quod dicit Mattheus, ubi erant undecim in monte, quo eos secundum praedictionem angeli Iesus praecesserat. nam ita narrare apparet, quod illic eum reppererint, quia utique secundum constitutum praecesserat. non ergo ipso die, in quo resurrexit, neque in consequentibus octo diebus, post quos dicit Iohannes discipulis apparuisse dominum, ubi eum primo uidit Thomas, qui eum non uiderat die resurrectionis eius. nam utique si intra eosdem octo dies eum in monte Galilaeae iam illi undecim uiderant, quomodo post octo dies eum primum uidit Thomas, qui in illis undecim fuerat? nisi quis dicat non illos undecim, qui iam tunc apostoli uocabantur, sed discipulos illic undecim fuisse ex multo numero discipulorum.
Abbreviated transcription (Latin):
mit diem nec narrandiordinem itacontexit ut
necessitatem ingerat nihil aliud intellegendi
quam hoc primitus factum nona duersatur
quidem narrationibus ceterorum & dat eis intel¬
legendis atque accipiendis locum. Verum tamen
quod dñs non ubi primum sede monstraturus est
sed ingalilea ubi necessario posteauisu sẽ seuiden¬
dum mandauit. & ꝑ angelum dicentem. Eccepre¬
cedituos ingalilcam ibieum uidebitis. & perse
ipsum dicens. Ite nuntiate friłimeis ut cantingalile¬
am ibime uidebunt. Quemuis fidelem facit inten¬
tum ad quaerendum in quomisterio dictum intelle¬
gatur: sed prius considerandum ẽ quando &iam cor¬
poraliter in galilȩa uideri potuerit dicente mathco .Xi.
autem discipuli abierunt ingalileam in monte mubi
constituerat illis iħs : & uidentes cum ad orauerunt.¬
quidam autem dubit.auerunt: qui acnim nonipsoche
quore surrexit manifestumẽ : Nam in hrcrus alem
uisusẽẽ eodie initonoctis lucas &iohannes aꝑtissi¬

Expanded text:
mit diem nec narrandi ordinem ita contexit, ut mit diem nec narrandi ordinem ita contexit, ut necessitatem ingerat nihil aliud intellegendi quam hoc primitus factum, non aduersatur quidem narrationibus ceterorum et dat eis intellegendis adque accipiendis locum. uerum tamen quod dominus non ubi primum se demonstraturus erat, sed in Galilaea, ubi necessario postea uisus est, se uidendum mandauit et per angelum dicentem: ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, et per se ipsum dicens: ite, nuntiate fratribus meis, ut eant in Galilaeam, ibi me uidebunt, quemuis fidelem facit intentum ad quaerendum, in quo mysterio dictum intellegatur. Sed prius considerandum est, quando etiam corporaliter in Galilaea uideri potuerit dicente Mattheo: undecim autem discipuli abierunt in Galilaeam in montem, ubi constituerat eis quidam autem dubitauerunt. quia enim non ipso die. quo resurrexit, manifestum est; nam in Hierusalem uisum esse eo die initio noctis Lucas et Iohannes apertissi
Abbreviated transcription (Latin):
commomorans. ue homenter cogunt quȩrere quem¬
ad modum dictum sit. Ecce p̃cedituos ingalileam.
ibicum uidebitis. Nam& ipso matheus siominino
non dicerent undecim discipulos ab issc in montem
ingalilȩam ubi constituerat ei siħs. & illiceum uidir¬
se atque adorasse. nihilex hac predictione compl&um
adlitteram putaremus. sod totum figurata signifi¬
catione predictum. sicut illud secundum lucam. Ecce
hodie & cras eicio dac monia & sanitates ꝑficio: & ter
tia consummabor. quod adlitteram certumẽ non
cẽ compl&um. ltem si angelus dixiss& precedituos
ingalilcam Ibi primum eum uidebins. autibit an¬
tum cum ui debitis. aut non nisi ibi cum ui debitis. ce¬
teris euangelistis matheus sine dubio repugnar&
cum uero dictumẽ. Ecceprece dituo singalileam ibi
cum uidebitis. necex pressumẽ quando id futurũ
lileam uidis sent. idq. ipsum quoddiscipulos ma
theusdicit isse ingalileam in montem non expri¬

Expanded text:
commemorans uehementer cogunt quaerere, quemcommemorans uehementer cogunt quaerere, quemadmodum dictum sit: ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. nam et ipse Mattheus si omnino non diceret undecim discipulos abisse in montem in Galilaeam, ubi constituerat eis Iesus, et illic eum uidisse adque adorasse, nihil ex hac praedictione conpletum ad litteram putaremus, sed totum figurata significatione praedictum, sicut illud secundum Lucam: ecce hodie et eras eicio demonia et sanitates perficio et tertia die consummabor, quod ad litteram certum est non esse conpletum. item si angelus dixisset: praecedit uos in Galilaeam, ibi primum eum uidebitis\' aut \'ibi tantum eum uidebitis\' aut \'nonnisi ibi eum uidebitis, ceteris euacum vero dictum est, Ecce praecedit vos in Galilaeam; ibi eum videbitis; nec expressum est quando id futurum in Galilaea vidissent: idque ipsum quod disttheus dicit isse in Galilaeam in montem, non expri
Abbreviated transcription (Latin):
& spĩ scĩ. docente seos saruarc omnia quae cum que
mandaui uobis. E tecceego uobiscum sum omnibus
diebus usque ad consumationem scłi. Et᷑amatheus
clausit cuange lium suum. A ꝑ hoc sialiorum consi¬
derate narrationes addiligentiorem inquisitionẽ
non com pellerent nihilaliud. arbitratremur nisi¬
dnm̃ post resurrectionem nusquam p̃t̃ ingalileam
primumeẽ adiscipulis uisum. Item simarcus de illa
prenuntiatione angelitacuiss&. poss& cuiquam pu¬
tarimathcus id eodixisse discipulos ab issc ingalileam
in montem atque ibi ad orasse dnm̃. ut impl&um uide
r&ur quod ipse ꝑ angelum mandatum ac prenuntia¬
tum eẽ narrauerat Nunc autem &luca saciohannos
satis dilucide manifestantes ipsodic resur rectionis
eius uisum eẽ dnm inhre rus alem adiscipulis suis.
Inde it alongeẽ galilęa. ut unodie ut roqueloco ab eis¬
uideri non porr& Et marcus illam quidem predic¬
tionem angeli similiter narrans ingalile auero ui¬
sumadiscipulis dnm̃ postresur rectionem nusquã

Expanded text:
s sancti, docentes eos seruare omnia quaecumque mandaui uobis. et ecce ego uobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. ita Mattheus clausit euangelium suum. Ac per hoc, si aliorum consideratae narrationes ad diligentiorem inquisitionem non conpellerent, nihil aliud arbitraDominum post resurrectionem nusquam praeter in Galilaea primum esse a discipulis visum. Item, si Marcus de illa praenuntiatione angeli tacuisset, posset cuiquam putari Matthaeus ideo dixisse discipulos abiisse in Galilaeam in montem, atretur quod ipse per angelum mandatum ac praenuntiatum esse narrauerat. nunc autem et Lucas ac Iohannes satis dilucide manifestantes ipso die resurrectionis eius uisum esse dominum in Hierusalem a discipulis suis, unde ita longe est Galilaea, ut uno die ab eis utroque loco uideri non posset, et Marcus illam quidem praedictionem angeli similiter narrans, in Galilaea uero uisum a discipulis dominum post resurrectionem nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
Unciam qm̃ matheinarrationẽ contextim con¬
siderantes & ei tres alios conferentes usque infinẽ
innullo eos uel sibi uł interse repugnare docuimus
Marcum similiter uide amus. ut exceptis his quȩ cũ
matheo dix̃ dequibus iam quod disserendũ uidebatur
absoluimus. Cetera eius inspecta atq conlata. nullieorũ
repugnare monstrentur usque adcenam dñi. Nam
indeiam om̃a omnium ilnquem ad modum sibi
conueniant usque infinem cansiderata tractauimus
Sic ergo incipit marcus¬

Expanded text:
niam Matthei narrationem contextim considerantes et ei tres alios conferentes usque in finem in nullo eos uel sibi uel inter se repugnare docuimus, Marcum similiter uideamus, ut exceptis his quae cum Mattheo dixit, de quibus iam quod disserendum uidebatur absoluimus, cetera eius inspecta adque conlata nulli eorum repugnare monstrentur usque ad cenam domini. nam inde iam omnia omnium quattuor, quemadmodum sibi conueniant, usque in finem considerata tractauimus. Sic ergo incipit Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
soluimus id est ut diligamus inimicos lucrandos re¬
gnodĩ. & oderimus in propinquis. sunpediunt are¬
gnodĩ
UIII. Item dep̃cepto quo prohibetur uxordimitti nisi propt̃
fornicationem : Hic quidem scruptu losissime disputa
ui: Sed quam uelit dñs intellegi fornitationem. pro¬
pterquam liceat dimit tere uxorem: utrum eamquȩ
damnatur instupris : An illam dequadicitur ꝑdidisti
om̃s qui fornicantur abste . inquautiq & istaest: Neq
enimnon formcatur ah̃o qui tollens membra xp̃i
facitea membra meretricis : &iamatq &iã cogitan¬
dum est atq requirendum: Nec uolomretanta tãq
addmoscendum dificili putare lectoremistam sibi
nr̃am disputationem debere sufficere sedlegat
& alia siue nr̃a quȩ postea scripta sunt: siue aliorum
melius considerata atq tractata: Uel ipse si potest ea
quaehic merito mouere possunt : uigilanti oreats¬

Expanded text:
solvimus: id est, ut diligamus inimicos lucrandos resolvimus: id est, ut diligamus inimicos lucrandos regno Dei, et oderimus in propinquis, si impediunt a regno Dei. 6. Item de praecepto quo prohibetur uxor dimitti, nisi propter fornicationem, hic quidem scrupulosissime dui, sed quam uelit dominus intellegi fornicationem, propter quam liceat dimittere uxorem, utrum eam, quae damnatur in stupris, an illam, de qua dicitur: perdidisti omnem, qui fornicatur abs te, in qua utique et ista est — neque enim non fornicatur a domino, qui tollens membra Christi facit ea membra meretricis — etiam atque etiam cogitandum est atque requirendum, nec uolo in re tanta tamque ad digerendum difficili putare lectorem istam sibi nostram disputationem debere sufficere, sed legat et ea siue nostra, quae postea scripta sunt, siue aliorum melius considerata atque tractata, uel ipse, si potest, ea, quae hic merito mouere possunt, uigilantiore at
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt & non faciunt¬
VI. Illud &iam melius intelleximus postea quod scriptum
est : Qui irascitur fr̃i suo: Codicesenim greci non ha¬
bent sine causa sicut hic positumest : Quam uis idẽ
ipse sit sensus : Illudenim diximus intuendum quid
siti rasci fr̃i suo : Qm̃ non fr̃i irascitur. qui peccato fr̃iiras¬
citur. Qui ergo fratri non peccato irascitur : sine cau¬
sa irascitur¬
VII Item quod dixi hoc & depatre & dematre. & decete¬
ris uinculis sanguinis intellegendum ẽ. ut in eis oderimꝰ
quod genus humanum nascendo & moriendo sortitũ ẽ
tasonat quasi nõceñt futurac istt necessi tudines. sinullo
fecto cognationes & ad finitates &iam si originali nullo
exis tente peccato. sine mortecresceret & multiplicaretur
genus humanum. Ac ꝑ hoc aliter soluendi questio
est. curd̃s p̃ceperit diligendos inimicos : cum &alio
loco p̃cipiat odiohabendos & parentes & filios.
N on sicut hic soluta est: sed sicuteam posterius saepe

Expanded text:
dicunt enim et non faciuntdicunt enim et non faciunt. illud etiam melius intelleximus postea, quod scriptum est: qui irascitur fratri suo. codices enim graeci non habent: sine causa, sicut hic positum est, quamuis idem ipse sit sensus. illud enim diximus intuendum, quid sit irasci fratri suo, quoniam non fratri irascitur, qui peccato fratris irascitur. qui ergo fratri, non peccato irascitur, sine causa irascitur. Item quod dixi: hoc et de patre et de matre et de ceteris uinculis sanguinis intellegendum equod genus humanum nascendo et moriendo sortitum est , ita sonat, quasi non essent futurae istae necessitudines, si nullofecto cognationes et affinitates, etiamsi originali nullo existente peccato, sine morte cresceret et multiplicaretur genus humanum. Ac per hoc aliter solvenda est quaestio, cur Dominus praeceperit diligendos inimicos , cum alio loco praecipiat odio habendos et parentes et filios , non sicut hic soluta est, sed sicut eam posterius saepe
Abbreviated transcription (Latin):
ponerem dixi. Nihil posse aliud intellegi: nisi uehe¬
mentem ꝑfectionis expressionem : Vbimer itoquȩ¬
ritur utrum ista ꝑfectio sic possit intellegi. ut ta¬
men uerumsit: neminemiam utentem uolunta¬
tis arbitrio hic uiuere sine peccato:. Aquo e no
usq ad unum apiaem lex ꝑfici potest nisi a quo fud
uniuersa diuina mandata: Sed in eisdem manda¬
tis ẽ &iam quod iubemur dicere. dimitte nob debi¬
ta nr̃a sicut & nos dimittimus debitoribus nr̃is
Quamorationem usq in finem sđi tota dicit ecclesia:
om̃a ergomandata facta deputantur. quando quicquid
plusquam scribarum & pharisacorum : non in trabits
in regnum caelorum Multo melius & conuenientius
ex posi in aliis posterioribus ser monibus meis : Quod
&iam hic retexere longumest: Adhoc autem iste
ibiꝑducitur sensus : ut eorum sit iustitia maior quã¬
scribarum & pharisacorum : quidicunt & faciunt
De scribis quippe & phasacis. Alio loco ipsedñsait:

Expanded text:
ponerem, dixi nil aliud posse intellegi nisi ueheponerem, dixi nil aliud posse intellegi nisi uehementem perfectionis expressionem. ubi merito quaeritur, utrum ista perfectio sic possit intellegi, ut tamen uerum sit neminem iam utentem uoluntatis arbitrio hic uiuere sine peccato. a quo enim usque ad unum apicem lex perfici potest, nisi a quo fiunt uniuersa diuina mandata? sed in eisdem mandatis est etiam, quod iubemur dicere: dimitte debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, quam orationem usque in finem saeculi tota dicit ecclesia. omnia ergo mandata facta deputantur, quando quidquid plus quam scribarum et Farisaeorum, non in- trabitiš in regnum caelorum, multo melius et conuenientius exposui in aliis posterioribus sermonibus meis, quod etiam hic retexere longum est. ad hoc autem iste ibi perducitur sensus, ut eorum sit iustitia maior quascribarum et Farisaeorum, qui dicunt et faciunt. de scribis quippe et Farisaeis 20 alio loco ipse dominus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
arbitremur sp̃ii repugnasse : sed hac tenus hic
ista posse compleri : quatenus in apłis credimus eẽ
conpletafamensura scilic& ꝑfectionis humanae.
quanta in hac uita potest eẽ ꝑfectio. Nonenim dig̃¬
tumẽ: ista in hac uita compleri possunt : Nam cõ¬
pleta eẽ in apłis credimus: sed dictũ est. sic̃ completa
eẽ mapłis credimus: ut ita compleatur et in nobis sicut
in illis completa sunt. Id est quadam ꝑfectione cuius
capax ẽ ista uita: Non sicut conplenda sunt illaquã
speramus pace plenissima . quando diceretur. iẽ
mors contentio tua:
III.Aliolo co quod inter posui testimonium: Nonenim
ad mensuram datds̃ sp̃m  Nondum intellexeram
dexp̃o propriae uerius accipi: Aliis quippe homi¬
nibus nisi admensuram daretur sp̃s: non duplum
peteret heliseus quã fuit inhelia:¬
IIII Item quod scriptumest iota unum & unus apex.
non transiet alege: dqͥ nec omnia fiant: Cumex¬

Expanded text:
arbitremur spiritui repugnasse, sed hactenus hic arbitremur spiritui repugnasse, sed hactenus hic ista posse conpleri, quatenus in apostolis credimus esse conpleta, ea mensura scilicet perfectionis humanae, quanta in hac uita potest esse perfectio. non enim dictum est: \'ista in hac uita conpleri possunt; nam conpleta esse in apostolis credimus\', sed dictum est: sicut conpleta esse in apostolis credimus, ut ita conpleantur, sicut in illis conpleta sunt, id est quadam perfectione, cuius capax est ista uita, non sicut conplenda sunt illa, quam speramus, pace plenissima, quando dicetur: ubi est, mors, contentio tua? Alio loco quod interposui testimonium: non enim ad mensuram dat deus spiritum, nondum intellexeram ae Christo proprie uerius accipi. aliis quippe hominibus nisi ad mensuram daretur spiritus, non duplum peteret Heliseus, quam fuerit in Helia. item quod scriptum est: iota unum et unus apex non transiet a lege, donec omnia fiant, cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
esermone dñi in monte secundum matheum
duo uolumina scripsi: In quorum primo propt̃
id qđ scriptũ ẽ. beatipacifici qm̃ ipsi filudĩ uoca¬
buntur sapientia inquam congrint pacificis in
quib iã ordinata sunt omnia. nullusq motus
⁊dersus rationem rebellisẽ sed cuncta obtẽpe¬
e spuĩ hominis cum & ipse obtemperat dõ:
Quodmeritomouet quo modo dixerim: noneñĩ
cuiquam prouenire in hacuita potest utlexres¬
pugnans legimontis omnino nonsit in membris.
Quando quidem etiam si ei sicresisteret sp̃s homi¬
nis ut innullum ei laberetur ad sensum nonideo
timen illa non repugnaret: Hoc ergo quod dic¬
tumest nullum et̃ motum aduersus rationem
rebellem: fecte accipi potest id nunc agentib
gelicam repetens dixissem: heati pacifici qm̃
ipsi filiidĩ uocabuntur. Adiuncxidicens: et ista
quidem in hacuita conpleri possunt: sic̃ comple¬
taet̃ in apłis credimus: Sic accipiendumẽ Non
ut in apłis hic inuentibus nullum carnis motum

Expanded text:
sermone domini in monte secundum Matheum duo uolumina scripsi. In quorum primo propter id, quod scriptum est: beati pacifici, quoniam ipsi filii dei uocabuntur: sapientia, inquam, congruit pacificis, in quibus iam ordinata sunt omnia nullusque motus aduersus rationem rebellis est, sed cuncta obtemperant spiritui hominis, cum et ipse obtemperat deo. quod merito mouet, quomodo dixerim. non enim cuiquam prouenire in hac uita potest, ut lex repugnans legi mentis omnino non sit in membris, quandoquidem etiamsi ei sic resisteret spiritus hominis, ut in nullum eius laberetur adsensum, non ideo tamen non repugnaret. hoc ergo, quod dictum est, nullum esse motum aduersus rationem rebellem, recte accipi potest id nunc agentibus gelicam repetens dixissem: beati pacifici, quoniam ipsi filii dei 20 uocabuntur, adiunxi dicens: et ista quidem in hac uita conpleri possunt, sicut conpleta esse in apostolis credimus, sic accipiendum est, non ut in apostolis hic uiuentibus nullum carnis motum
Abbreviated transcription (Latin):
illir un decim. post hano diciteum ad sumptum ince¬
lum quod factum scimus in montem oliu&i non
longe abhre rusalem. Nus quam igitur commemo¬
rat marcus compl&um quod ab angelo prenuntia¬
tumes fecestatur. Matheus ueronihil aliuddicit
N ecillum aliumlocum omnino commemorat uelan¬
te uł postea ubi discipuli postea quam resurrexit uideruis
non dnm̃ nisiingalileam secundum angeli predictio¬
nem. Denique cum insinuasr& quid ab angelo
mulieribus dictum sit. & illis ab euntibus subiecis¬
s& quid de corruptis admentiendum custodibus ger¬
tum sit continuo tamquam nihil aliud sequerasur
Quia & reuera sicerat dictum ab angolo surre¬
Xit & ecce precedituos ingalileam ibieum uidebits.
ut nihil aliud sequi debuisse uideatur. Uiautem
inquit discipuli abierunt ingalileam in montẽ
ubi constituerat illiits & uidenter eum ado raue¬

Expanded text:
illis undecim: post hanc dicit eum assumptum in coeillis undecim: post hanc dicit eum assumptum in coelum; quod factum scimus in monte Oliveti, non longe ab Jerusalem: nusquam igitur commemorat Marcus completum quod ab angelo praenuntiatum esse testatur. Matthaeus vero nihil aliud dicit, nec ullum alium locum omnino commemorat, vel ante vel postea, ubi discipuli, posteaquam resurrexit, viderint Dominum, nisi in Galilaea secundum angeli praedictionem. Denique cum insinuasset quid ab angelo mulieribus dictum sit, et illis abeuntibus subjecisset quid de corruptis ad mentiendum custodibus gestum sit; continuo tanquam nihil aliud sequeretur quia et revera sic erat dictum ab angelo, Surrexit, et ecce praecedit vos in Galilaeam; ibi eum videbitis, ut nihil aliud sequi debuisse videatur, Undecim autem, inquit, discipuli abierunt in Galilaeam, in montem ubi constituerat illis