comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
traditionis fuisset obiectum: Dicimus uictorem rusieca¬
diensem. donatum calamensem. donatum masculitanũ mari¬
num abaquis tibilitanis siluanum coriensem fuisse tradito¬
res. cosdemq quasitraditorum. Seuerissimos damnatores
hoç ꝓbamus et ecclesiasticis et municipalib et iudicialib ges¬
tis Sed necideo traditores s̃ omnes in pastedonati. quia m̃ea
istifuerunt. Necideo est in nocens pars donati. Si isti
in nocentes a traditionis iniquitate monstrentur. Melius
enim audiuimus scam scripturã. quã udcuiquã calumnia¬
mur depeccatis alienis. łcuiusquã similem calũniã formi¬
damus. Anima enimquae peccat ipsa morietur: Et unꝑ
quisq ꝓpriummunus postabit. Et quimanducat etbi¬
bit indigne. Ñ alteri sed sibi iuditium manducat et bibit
Et sinuntur utraq crescere usq ad messem: necum ante tẽpus
colliguntur zitania. eradicetursimul et triticum. Et com¬

Expanded text:
traditionis fuisset obiectum, dicimus Uictorem Rusiccatraditionis fuisset obiectum, dicimus Uictorem Rusiccadiensem, Donatum Calamensem, Donatum Masculitanum, Marinum ab Aquis Tibilitanis, Siluanum Cirtensem fuisse traditores eosdemque quasi traditorum seuerissimos damnatores. hoc probamus et ecclesiasticis et municipalibus et iudicialibus gestis. sed nec ideo traditores sunt omnes in parte Donati, quia in ea isti fuerunt, nec ideo est innocens pars Donati, si isti innocentes a traditionis iniquitate monstrentur. melius enim audimus sanctam scripturam, quam uel cuiquam calumniamur de peccatis alienis uel cuiusquam similem calumniam formidamus. anima enim quae peccat ipsa morie tur et unus quis que proprium onus portabit et qui manducat et bibit it indigne, non alteri, sed sibi iudicium manducat et bibit, et sinuntur utraque crescere usque ad messem, ne, cum ante tempus colliguntur zizania, eradicetur simul et triticum, et com
Abbreviated transcription (Latin):
lus. siluester: miliciades. mensurius. cecilianus: atq alii
quib: obitiunt ꝓsua dissensione quoduolunt. nihilp̃iudi¬
cat ecclesie catholiaȩ tototerrarũ orbediffuse Nullo
modo in eorum innocentia coronamur: nullomodo in¬
eorũ iniquitatedamnamur Sibonifuerunt in areȩ
catholicae tritura. tamquã grana mundatisunt Sima¬
li fuerunt in areae catholicȩ tritura tã quãstipulȩ com¬
minuti sunt: Intra istam aream bonietmali cẽposs: ex¬
tra eam bonicẽ non possunt. Quisquis abhac unitator
uento suꝑbia tamquam solapalea separatur. areae domi¬
nicae pot commixtam paleam quid calumniatur ⁊ mbos
quoq: dicimus nectantudicimus uerũ etiã litterarũ moni¬
mus ecclesiasticis et publicis comꝓbamus. Secundũtigisi¬
tanum cuius congregato concilio cȩcilianũdicunt ee
damnatũ: confessis traditorib neschisma fieret pacem
dedisse: Tum et idem ipsi apurpuroliniatensi crim

Expanded text:
lus Siluester Miltiades Mensurius Caecilianus atque alii, lus Siluester Miltiades Mensurius Caecilianus atque alii, quibus obiciunt pro sua dissensione quod uolunt, nihil praeiudicant ecclesiae catholicae toto terrarum orbe diffusae; nullo modo eorum innocentia coronamur, nullo modo eorum iniquitate damnamur. si boni fuerunt, in areae catholicae tritura tamquam grana mundati sunt, si mali fuerunt, in areae catholicae tritura tamquam stipulae comminuti sunt. intra istam aream et boni et mali esse possunt, extra eam boni esse non possunt. quisquis ab hac unitate uento superbiae tamquam sola palea separatur, areae dominicae propter commixtam paleam quid calumniatur? Nos quoque dicimus nec tantum dicimus, uerum etiam litterarum monumentis ecclesiasticis et publicis comprobamus Secundum Tigisitanum, cuius congregato concilio Caecilianum dicunt esse damnatum, confessis traditoribus, ne schisma fieret, pacem dedisse, cum et eidem ipsi a Purpurio Liniatensi crimen
Abbreviated transcription (Latin):
etiam decirtensi eoclesia dicere uoluit. et ep̃os ibi catho¬
heos maledictis inseccatus est quib uoluit: quid aliudegit
nisiutuituperando scõs etiam nr̃orũ tẽporũ uiros nobĩsq
optime cognitos Satis ostender&. quidetiã deignotis
quib: similiter maledicit sentire debeamus. Pro inde siꝓfutu¬
rõs ante paucissimos annosdefunctus. et fostunatus qui in
corpore adhucest atq: illi successit ep̃o quomodo manichei
fuerunt: Sic fuerunt et illitraditores. quoslonge anr̃ĩs
temporib ignotissimos accusare noncessant᷑: etiã illorũ
nobis obscura ab istorum obprobriis uita notissima est .N
saneparuaest paru mq gloriosa consolatio euiuscumq
nr̃m si ab inimicis ecclesiȩ cũipsa ecclesia crinamur
Eius tamen defensio non ineorum hominũ defensione
consistit. quo sisti nominatim. falsis criminationib: appe¬
tunt: Prorsus qualescũq fuerint marcellinus. marcel¬

Expanded text:
etiam de Cirtensi ecclesia dicere uoluit et episcopos ibi cathoetiam de Cirtensi ecclesia dicere uoluit et episcopos ibi catholicos maledictis . insectatus est quibus uoluit, quid aliud egit, nisi ut uituperando sanctos etiam nostrorum temporum uiros nobisque optime cognitos satis ostenderet, quid etiam de ignotis, quibus similiter maledicit, sentire debeamus? proinde si Profuturus ante paucissimos annos defunctus et Fortunatus, qui in corpore adhuc est atque illi successit episcopo, quomodo Manichei fuerunt, sic fuerunt et illi traditores, quos longe a nostris temporibus ignotissimos accusare non cessant et iam illorum nobis pura ab istorum probris uita notissima est. Non sane parua est parumque gloriosa consolatio cuiuscumque nostrum, si ab inimicis ecclesiae cum ipsa ecclesia criminamur; eius tamen defensio non in eorum hominum defensione consistit, quos isti nominatim falsis criminationibus appetunt. prorsus, qualescumque fuerint Marcellinus Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
usq felicis euidentissimã purgationem. atq illorũ ca¬
lumnias declarandas quieum fontẽ omniũ malorũ in con¬
ciliosuo dixerant: uerum etiã ad cogitandammilitia dis
abeorũ criminationib purissimã uitam. Nisifoste
quisquã tamsit insipiens ut credat eos cum felici Ñpeper¬
cerint : a quocecilianus fuerat ordinatus: miliciadi par¬
cerepotuisse a quo fuerat absolutus: Si illius ep̃i uitãquã¬
uis nullum uulnus conscientiȩ ꝑemisset: Saltẽqualiscũq
famaculpass& Anuero qd deforo abtugnensiũ factum
fuerat ab istis accusaretur. et qđ incapitulio romanorũ
factũ fuerat taceretur Dem̃surio autẽ quid responde¬
am cũ abeius tẽpore usq: ad obitum plebs unitatis nulla
confusaest. ipseq littere secundi tigisitani. quib rep̃hen¬
sus asseritur. eosad se inuicem pacifice scripsisse confir¬
mant atq incollegii societate mansisse: Iam uero quod

Expanded text:
usque Felicis euidentissimam purgationem atque illorum causque Felicis euidentissimam purgationem atque illorum calumnias declarandas, qui eum fontem omnium malorum in concilio suo dixerant, uerum etiam ad cogitandam Miltiadis ab eorum criminationibus purissimam uitam. nisi forte quisquam tam sit insipiens, ut credat eos, cum Felici non pepercerint, a quo Caecilianus fuerat ordinatus, Miltiadi parcere potuisse, a quo fuerat absolutus, si illius episcopi uitam, quamuis nullum uulnus conscientiae peremisset, saltem qualiscumque fama culpasset. an uero quod de foro Aptucensium fictum fuerat ab istis accusaretur, et quod in Capitolio Romanorum factum fuerat taceretur? De Mensurio autem quid respondeam, cum eius tempore usque ad obitus diem plebs unitatis nulla conscissa est ipsaeque litterae Secundi Tigisitani, quibus reprehensus asseritur, eos ad se inuicem pacifice scripsisse confirmant atque in collegii societate mansisse? iam uero quod
Abbreviated transcription (Latin):
quemquã suoqualicumq iudicio potuerunt : Nec aliquẽ
suorum uelut in locum subrogare dampnati. Contra
quã paucissimis afris pastissuae primo int̃ uentores
aduentitios fustim longeq mittebant : quo sistum no¬
minatim cõmemorare nonpuduit donec decepte ple¬
bicule quasi proprios epos ordinarentirgatdempe ep̃m
aptugnensum felicem postcetiliani purgatione apiu
esset uia festissimus traditor. et id eocecilianus ep̃s eẽñpos¬
set. quodabillo traditor fuerit ordinatus. Tunc constan
tinus nechuic eorum accusationi negauit locum: quãuis
cos incȩciliani factis criminib: calumniosos fuisset ex¬
pestus: et ideo p̃cepit ut causa felicis discuteretur inafri¬
ca. Discussaest a proconsule eliano. felix quoq
in nocens declaratus est : exstant gesta ꝓ coñsularia. qui
uoluerit sumat edegat. hoc autem non solũ ad inno¬
centiam caeciliani  demonstrandũ cumulũꝑtinet. ipsi¬

Expanded text:
quemquam suo qualicumque judicio potuerunt, nec aliquem quemquam suo qualicumque judicio potuerunt, nec aliquem suorum velut in locum subrogare damnati, contra quam paucissimis Afris partis suae primo interventores adventitios furtim longeque mittebant, quos istum nominatim commemorare non puduit, donec deceptae plebeculae quasi proprios episcopos ordinarent? Nempe episcopum Abtungensem Felicem post Caeciliani purgationem apud esset manifestissimus traditor, et ideo Caecilianus episcopus esse non posset, quod ab illo traditore fuerit ordinatus. Tunc Constinus nec huic eorum accusationi negauit locum, quamuis eos in Caeciliani fictis criminibus calumniosos fuisset expertus, et ideo praecepit, ut causa Felicis discuteretur. in Africa discussa est a proconsule Aeliano; Felix quoque innocens declaratus est. extant gesta proconsularia; qui uoluerit, sumat et legat. hoc autem non solum ad innocentiae Caeciliani demonstrandae cumulum pertinet ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tini imperatoris atquem totã illã causam accusatores
ep̃i casthaginiensis ecclesiȩ ceciliani. panulinũ ꝓcon¬
sulem deculerunt: idem cecilianus in nocens ꝓnuntia¬
tus est: Dequo iuditio cumaiores istorum in postunis¬
sima ꝑuicatia memorato imperatori quarerentur: qđ
nonplene neq rectefuerit ex aminatũ atq: depromtu:
Nihil demilitiadis traditione iturificatione dixerunt.
adcuius audientiam necuenire utiq debuerunt. Hoc
potius antesuggerentes imperatori: aut ut suggereretus
instantes qđ apud traditorem codicum diuinorũ etido¬
lorũ sacrifitiis inquinatũ causã suã agere nondeberent
Cum hocergo nec ante suggesserint. Nec̃postea quã contra
eos ꝓceciliano iudicatu est. saltem uicti et irati obitiendũ
putarint: quid nunc in anes tamsero conectunt calumni¬
as. quasi aut in nocentia ceciliani militiadis iudicis decolo¬
ratione fuscetur: et ipsa romana ecclesia ubi necdamnare

Expanded text:
tini imperatoris, ad quem totam illam causam accusatores tini imperatoris, ad quem totam illam causam accusatores episcopi Carthaginiensis ecclesiae Caeciliani per Anullinum proconsulem detulerunt, idem Caecilianus innocens pronuntiatus est. de quo iudicio cum maiores istorum inportunissima peruicacia memorato imperatori quererentur, quod non plene neque recte fuerit examinatum atque depromptum, nihil de Miltiadis traditione uel turificatione dixerunt, ad cuius audientiam nec uenire utique debuerunt, hoc potius ante suggerentes imperatori aut ut suggereretur instantes, quod apud traditorem codicum diuinorum et idolorum sacrificiis inquinatum causam suam agere non deberent. cum hoc ergo nec ante suggesserint nec, posteaquam contra eos pro Caeciliano iudicatum est, saltem uicti et irati obiciendum putarint, quid nunc inanes tam sero conectunt calumnias, quasi ut innocentiae Caeciliani Miltiadis iudicis decolora
Abbreviated transcription (Latin):
diuinorum etturificationis ab eocrimine arguuntur
Sednũquid ideo etiam conuincuntur. aut conuicti
aliqua docum̃torum firmitate monstrantur  Ip¬
se sceleratos et sacrilegos fuissedicit: ego innocentes
fursse respondeo: Quidlaborem probare defensionem
neam. cumille nectenuiter ꝓbare conatussit accussati¬
onom suau Siest ulla humanitas in rebus humanis. pu¬
tonos ustius posserephendi. Siignotos homines quos
criminantur inimici. Nec eorum crimen ulla testifi¬
catione demonstrant nocentes potius quã in nocentes
cieddiderimus: Quia si foste scalit ueritas habet ip¬
siese humanitati debitum redditur : Cũ homo deho¬
mine nihilmalitemere suspicatur neccuiquã crimi¬
nanti facile credit: quando sineteste acsineullo docum̃to
crimen obitiens. maledicus potius conuiciator. quã uersdi¬
cus accussator extiterit: Huc accedit quia militiade
tunc ep̃o romane ecclesiae p̃sidente. exp̃cepto constan¬

Expanded text:
diuinorum et turificationis ab eo crimine arguuntur. diuinorum et turificationis ab eo crimine arguuntur. sed numquid ideo etiam conuincuntur aut conuicti aliqua documentorum firmitate monstrantur? ipse sceleratos et sacrilegos fuisse dicit, ego innocentes fuisse respondeo. quid laborem probare defensionem meam, cum ille nec tenuiter probare conatus sit accusationem suam? si est ulla humanitas in rebus humanis, puto nos iustius posse reprehendi, si ignotos homines, quos criminantur inimici nec eorum crimen ulla testificatione demonstrant, nocentes potius quam innocentes crediderimus, quia, si forte se aliter ueritas habet, ipsi certe humanitati debitum redditur, cum homo de homine nihil mali temere suspicatur nec cuiquam criminanti facile credit, quando sine teste ac sine ullo documento crimen obiciens maledicus potius conuiciator quam ueridicus accusator extiterit. Huc accedit, quia Miltiade tunc episcopo Romanae ecclesiae praesidente ex praecepto Constan
Abbreviated transcription (Latin):
erprianus: Nectam̃ periit. Sed ꝑseuerauit ecclesia
Nonigitur quem quã in eius unitate. maculant aliena
peceata. Frustra filius malus a familia patris. ex ireꝓpera¬
uit. frustra seiustumdicit: exitum autẽ suũ non abluit
Anfostedicturi sunt eosquos stephanus amittebat ipsius
unitatis pasticipatione mundatos. qnm̃ caritas cooperit
multitudinẽ peccatorũ: Ut inam dicant. Hoc enĩ et
nos dicimus quando eos adunitatẽ ł urgemus ut redeant
ł monemus: hoc autẽpacto. iam etiã nulla int̃nos bap¬
Zaticum a decclesiam ueniunt unitatis ipsius caritate mun¬
dantur. profecto sine causa rebaptizantur. Vides itaq
in hoc sermone cui me respondere uoluisti: quammulta
dixerit illȩꝓnobis. Quidergo iamopusest ut episcoporũ
romanȩ ecclesiae quosincredibilib calumniis insectatus est
obiecta ab eo crimina deluamus Marcellinus et prbi
eius militiades. marcellus et siluester: traditionis codicũ

Expanded text:
Cyprianus, nec tamen periit, sed perseuerauit ecclesia. Cyprianus, nec tamen periit, sed perseuerauit ecclesia. non igitur quemquam in eius unitate maculant aliena peccata; frustra filius malus a familia patris exire properauit, frustra se iustum dicit, exitum autem suum non abluit. an forte dicturi sunt eos, quos ita Stephanus admittebat, ipsius unitatis participatione mundatos, quoniam caritas cooperit multitudinem peccatorum? utinam dicant! hoc enim et nos dicimus, quando eos ad unitatem uel urgemus ut redeant uel monemus. hoc autem pacto iam etiam nulla inter nos bapzati, cum ad ecclesiam ueniunt, unitatis ipsius caritate mundantur, profecto sine causa rebaptizantur. Uides itaque in hoc sermone, cui me respondere uoluisti, quam multa dixerit ille pro nobis. quid ergo iam opus est ut episcoporum Romanae ecclesiae, quos incredibilibus calumniis insectatus est, obiecta ab eo crimina diluamus? Marcellinus et presbyteri eius Miltiades, Marcellus et Siluester traditionis codicum
Abbreviated transcription (Latin):
discedunt et separantur: morũ dissimilitudine non corpo¬
rũ segregatione. Alit̃ uiuendo non adalia conuenti¬
cula ueniendo. Sic neccum malis unũfiunt. Nec ab
ecclesiae unitate discedunt. Quidergo nobis nescio quo¬
rum traditorũ crim̃ exagerant: quostam̃ necipsos umquã
conuincere potueruntꝰ : Sed sieos contra istorũ calumni¬
as defendamus. quorundã hominũ causã uidebimur age¬
re: nonecclesiae: Prorsusquicũq et ubicũq tradito¬
res fuerunt: et non tantũ traditorũ peccatũ. Sed ipsorum
etiam qui tradere compellebant: et omniũ omnino facino¬
rosorũ flagitiosorũ sacrilegorũ ammittebat stephanus in
ecclesiã secundũ istosquꝰ a sibaptis mũ nonhabebant om̃a
peccata quaccũq grauia ethorrenda commisserant in
eis erant: etreos illossi ne illa remissione retinebant. Ia¬
les amittebat stephanus cumtalib erat in unitate catholica

Expanded text:
discedunt et separantur morum dissimilitudine, non corpodiscedunt et separantur morum dissimilitudine, non corporum segregatione, aliter uiuendo, non ad alia conuenticula ueniendo. sic nec cum malis unum fiunt nec ab ecclesiae unitate discedunt. Quid ergo nobis nescio quorum traditorum crimen exaggerant, quos tamen nec ipsos umquam conuincere potuerunt? sed si eos contra istorum calumnias defendamus, quorundam hominum causam uidebimur agere, non ecclesiae. prorsus quicumque et ubicumque traditores fuerunt et non tantum traditorum peccatum, sed ipsorum etiam qui tradere compellebant et omnium omnino facinerosorum flagitiosorum sacrilegorum admittebat Stephanus in ecclesiam secundum istos, quia, si baptismum non habebant, omnia peccata, quaecumque grauia et horrenda commiserant, in eis erant et reos illos sine ulla remissione retinebant. tales admittebat Stephanus, cum talibus erat in unitate catholica
Abbreviated transcription (Latin):
cumeis quosiniustos ł nouerat łputabat: Sinculla sui co¬
municatione ꝓsisteret. necbonos propt̃ malos desereret
ded malos propt̃bonos potius toleraret Tam quã gra¬
nũ euspalea pondere caritatis trituram ferens artamqui
leuissimuspuluis etiam anteuentilati onẽ flatib: cedens
Eoquippemodo etiam cuminiquis quos necesse est usq adlitus
retia ista contineant. inunitate catholica ꝑseuerans: nontam̃
cum fure concurreret. Nec peccatis communicaret alienis.
neccuiusquã inmunditiȩ contrectatione macularetur.
Nec pollu eretur tangendo pollutum. peccuiusquã fer¬
m̃to corrumperetur. Haec enimfiunt consensionepeccato¬
rum. quaꝑfeminam serpens hominẽ primũ etiã in para¬
disi felicitate decepit: Non communione sacram̃torũ in
qua condiscipulos iudas mundos. inmundus contaminare
non potuit. Amalisautẽcũ quib dĩ sacram̃ta cõmuni¬
cant etiam nunc in area nondum inhorreo: iamtam̃ boni

Expanded text:
cum eis, quos iniustos uel nouerat uel putabat, sine ulla sui cocum eis, quos iniustos uel nouerat uel putabat, sine ulla sui commaculatione persisteret nec bonos propter malos desereret, sed malos propter bonos potius toleraret, tamquam granum cum palea pondere caritatis trituram ferens, non tamquam leuissimus puluis etiam ante uentilationem flatibus cedens. eo quippe modo etiam cum iniquis, quos necesse est usque ad litus retia ista contineant, in unitate catholica perseuerans non tamen cum fure concurreret nec peccatis communicaret alienis nec cuiusquam inmunditiae contrectatione macularetur nec pollueretur tangendo pollutum nec cuiusquam fermento corrumperetur. haec enim fiunt consensione peccatorum, qua per feminam serpens hominem primum etiam in paradisi felicitate decepit, non communione sacramentorum, in qua condiscipulos ludas mundos inmundus contaminare non potuit. a malis autem, cum quibus dei sacramenta communicant, etiam nunc in area, nondum in horreo, iam tamen boni
Abbreviated transcription (Latin):
nib malis tamquam inhorreo iamreconditã. Sed adhue cõ¬
mixta palea tamquã in area constitutam. Sicergo et de¬
in ceps potuit ꝑmanere. Sicut et ꝑmanet : donec ultimo iu
dicii die uentilata mundetur: Quidigitur siuulttantis
furor separationis istorũ ab unitate corporis xp̃i: quaesi¬
cut ꝓphetatũ legitur impleri. iamcernitur toto orbe terra¬
rũ atq in omnib gentib dilatatur. Hic ceste sicut scrio¬
tũ ẽ filius malus ipse seiustum dicit: ex itũ autẽ suũ ns̃abluit
hocest non excusat : ndduit. Ñ defendit : qđ furore schisma¬
tico inhereticam pestem. dedomodĩ exire Nitimuit. Quia
si uere nustus cẽt sicut apłs paulus. cũ fratrib falsis dequib:¬
insuis cpistolis ingemit: It sicut crprianus cũ eis quossine
baptismo suis pec̾catis preteritis plenos estimabat et am¬
mine adecdesiam abstephano sciebat: Ita in ecclesia x pĩ

Expanded text:
nibus malis tamquam in horreo iam reconditam, sed adhuc comnibus malis tamquam in horreo iam reconditam, sed adhuc commixta palea tamquam in area constitutam. sic ergo et deinceps potuit permanere, sicut et permanet, donec ultimo die iudicii uentilata mundetur. Quid igitur sibi uult tantus furor separationis istorum ab unitate corporis Christi, quae, sicut prophetatum legitur implerique iam cernitur, toto orbe terrarum atque in omnibus gentibus dilatatur? hic certe, sicut scriptum est, filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit, hoc est non excusat, non diluit, non defendit, quod furore schismatico in haereticam pestem de domo dei exire non timuit, quia, si uere iustus esset, sicut apostolus Paulus cum fratribus falsis, de quibin suis epistulis ingemit, et sicut Cyprianus cum eis, quos sine baptismo suis peccatis praeteritis plenos existimabat et admitti ad ec. clesiam ab Stephano sciebat, ita in ecclesia Christi
Abbreviated transcription (Latin):
illo incatholicae unitatis communione ꝑsisteret. Illequippe
secundum sententiã quã debaptismo istitenendamputant : he¬
reticos et scismaticos sicut opinantur baptismũ non habentes
ammittendo in ecclesiã cõmunicabat peccatis alienis: quia
uidelicet peccatorũ quibaptismo uero abluti nonerant. in eis
one discedere necum fure concurreret nepeccatis cõmunica¬
ret alienis. ne contagione inquinaretur inmundi: nepol¬
lutus fieret tangendo pollutum: neferm̃to corrũ peret᷑
aliorum. hocergo qnm nonfecit. Sed cũ eis in unitate ꝑ¬
mansit. tota ipsius unitatis tunc massa corrupta est. Nec
ꝑ seuerauit ecclesia. quaepostea scõs istorum maior inum
pareret acdonatum hoc quiadicere nullomodo audent.
restat ut fateantur bonos cummalis insacram̃torũ xp̃ia no¬
rũ cõmunione: Sineulla sualabe mansisse. et usq ad tẽ¬
pus ceciliani ꝑseuerasse ecclesiamxp̃i : nonsine ullis homi¬

Expanded text:
illo in catholicae unitatis communione persisteret. ille quippe illo in catholicae unitatis communione persisteret. ille quippe secundum sententiam, quam de baptismo isti tenendam putant, haereticos et schismaticos sicut opinantur baptismum non habentes admittendo in ecclesiam communicabat. peccatis alienis, quia uidelicet peccata eorum, qui baptismo uero abluti non erant, in eisone discedere, ne cum fure concurreret, ne peccatis communicaret alienis, ne contagione inquinaretur inmundi, ne pollutus fieret tangendo pollutum, ne fermento corrumperetur aliorum. hoc ergo quoniam non fecit, sed cum eis in unitate permansit, tota ipsius unitatis tunc massa corrupta est nec perseuerauit ecclesia, quae postea sanctos istorum Maiorinum pareret et Donatum. hoc quia dicere nullo modo audent, restat ut fateantur bonos cum malis in sacramentorum christianorum communione sine ulla sua labe mansisse et usque ad tempus Caeciliani perseuerasse ecclesiam Christi non sine ullis homi
Abbreviated transcription (Latin):
tes atq dicentes: inunitate communionis sacram̃tortĩ. alia
crimina. aliena sine contaminatione tolerari: Traditionis
autem crimine omnes cumtalib sacram̃ta cõmunicauerunt
decinet. Sedhincdiutius disputare suꝑfluum est. p̃sestim
quia hoc et rarissimȩ audent dicere Ipsiquoq uerecundantes
et sentientes uana seloqui : et cum ea dicunt nullodiuino testi¬
monio fulcire nituntur. Magisenim solent in orehabere¬
quando peccatis aliorum aliis crimanantur : ad excusandũ ne
Et ne communicaueris peccatis alienis Et recedite exite inde
et inmundu netetigeritis. It quitetigerit pollutum. pollu¬
tus est. Et modicum ferm̃tum totã massã corrumpit. et alia
huiuscemodi quib: nontraditionis crimen ab aliis criminib
alia ꝓprietate discernitur : Sed omnispeccati consociatiophibet᷑
Quaecam̃ diuinatestimonia łp̃cepta. Sieomodo quo isti intel¬
legeret crprianus: ꝓfectose abstephano separaret: Neccum

Expanded text:
tes atque dicentes in unitate communionis sacramentorum alia tes atque dicentes in unitate communionis sacramentorum alia crimina aliena sine contaminatione tolerari, traditionis autem crimine omnes, qui cum talibus sacramenta communicauerint, detineri. sed hinc diutius disputare superfluum est, praesertim quia hoc et rarissime audent dicere, ipsi quoque uerecundantes et sentientes uana se loqui, et cum ea dicunt, nullo diuino testimonio fulcire nituntur. magis enim solent in ore haberequando peccatis aliorum alios criminantur, ad excusandum nefaet: ne communicaueris peccatis alienis et: recedite, exite inde et inmundum ne tetigeritis et: qui tetigerit pollutum pollutus est et: modicum fermenti totam massam corrumpit et alia huiusmodi, quibus non traditionis crimen ab aliis criminibus aliqua proprietate discernitur, sed omnis peccati consociatio prohibetur. quae tamen diuina testimonia uel praecepta si eo modo quo isti intellegeret Cyprianus, profecto se ab Stephano separaret nec cum
Abbreviated transcription (Latin):
ammissisunt pleniomnib peccatis et criminib: suis. pec ul¬
la facta est acrpriano et eisquiparit̾ debaptismo sapiebant
ab illorum communione diuisio: qnm̃ non se arbitraban¬
tur in unitate et communione sacram̃torũ xp̃i alienis ma¬
lis posse maculari: Sic potuit etde inceps ecclesia ꝑ manere
quam toto sicut de illa p̃dictum est terrarũ orbe crescentem:
nullomodo poterant quorum libet traditorum acfacine¬
rosorum aliena crimina maculare. Sicut in una area
usq ad tempus uentilationis maculari paleis frum̃ta ñ
possunt : Sicut intraretia usq ad tẽpus litoris. malipisces
bonossimul natando non perdunt. Nulla igitur ratio fuit.
Sedmaximus furor quosisti ł ut malorũ cõmunionẽ cauen¬
tesse abutitate xp̃i. quae toto or bediffunditur separarunt.
Nisi foste acriminib: crimina mirabili astediscernunt non
descripturis sed de cordib: suis distinctionum regulas proferen¬

Expanded text:
admissi sunt pleni omnibus peccatis et criminibus suis, nec uladmissi sunt pleni omnibus peccatis et criminibus suis, nec ulla facta est a Cypriano et eis, qui pariter de baptismo sapiebant, ab illorum communione diuisio, quoniam non se arbitrabantur in unitate et communione sacramentorum Christi alienis malis posse maculari, sic potuit et deinceps ecclesia permanere, quam toto sicut de illa praedictum est terrarum orbe crescentem nullo modo poterant quorumlibet traditorum ac facinerosorum aliena crimina maculare, sicut in una area usque ad tempus uentilationis maculari paleis frumenta non possunt, sicut intra una retia usque ad tempus litoris mali pisces bonos simul natando non perdunt. Nulla igitur ratio fuit, sed maximus furor, quo isti uelut malorum communionem cauentes se ab unitate Christi, quae toto orbe diffunditur, separarunt. nisi forte a criminibus crimina mirabili arte discernunt, non de scripturis, sed de cordibus suis distinctionum regulas proferen
Abbreviated transcription (Latin):
randum eẽcensebat. ethoc fatientib grauit̃ suscensebat
Eyprianus autem inheresim ł scismate baptizatos. tam quã
non habentes baptismum xp̃i. baptitandos in ecclesia cat¬
holica existimabat. Multicum illo: quidã cũ isto etiam
sentiebant. utriq cumeis inunitate sistentes: Siergo ue¬
rum est quo distidicunt. et unde causam suȩ reparationis
asserere. ł excusare conantur. inuna communione sacram̃¬
torummali maculant bonos. et ideo corporali disiunctione
amalorum contagione recedendum est: ne omnes parit̃
pereant: lamnunc stephani eterprianitẽporib perisse
ecclesiam. posteris derelictam ubidonatus ipsespĩtalit̃ nas¬
ceretur: Quod sidicere nefarium iudicant. quia reuera
nefarium est simansit ecclesia exillis temporib usq ad tẽ¬
pora ceciliani et maiorini siuedonati. nec eam maculando ꝑdere
potuerunt Quicumq: in eam secundũ ipsos sinebaptis mo

Expanded text:
randum esse censebat et hoc facientibus grauiter suscensebat, randum esse censebat et hoc facientibus grauiter suscensebat, Cyprianus autem in haeresi uel schismate baptizatos tamquam non habentes baptismum Christi baptizandos in ecclesia catholica existimabat. multi cum illo, quidam cum isto etiam sentiebant, utrique cum eis in unitate sistentes. si ergo uerum est, quod isti dicunt et unde causam suae separationis asserere uel excusare conantur: in una communione sacramentorum mali maculant bonos, et ideo corporali disiunctione a malorum contagione recedendum est, ne omnes pariter pereant, iam tunc Stephani et Cypriani temporibus perisse ecclesiam confitendum est nec aliquam posteris derelictam, ubi Donatus ipse spiritaliter nasceretur. quod si dicere nefarium iudicant, quia re uera nefarium est, si mansit ecclesia ex illis temporibus usque ad tempora Caeciliani et Maiorini sine Donati nec eam maculando perdere potuerunt, quicumque in eam secundum ipsos sine baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
tunc fuit humanierroris. Rebaptizare autẽ catholicos
qđ adhuc isti faciunt. Semꝑ est diabolicae p̃sumptionis
Seduolo mihi soluat istequestionem. quandoquidem cũ
romane ecclesiȩ pordinem commemoraret epõs. int̾ eos
cõmemorauit. et stephanũ quosepiscopatũ in libatũ gessis¬
se confessus est. Cumergo stephanus ñsolũ non rebapti¬
zaret hereticos. uerũ etiam hoc facientes. ł ut fieret decer¬
nentes ex communicandos eẽ censeret. Sicut aliorũ ep̃o
rum ecipsiuserprianilittere ostendunt. tam̃cũ eo cypri¬
anus inunitatis pace ꝑmansit. Quidhinc diccuris. ex
cutiant ingeniasua quantũ possunt. et utrũ ualeant res¬
pondere considerent. Ecceduo erant un otempore. ut
de aliis taceam quidiuersa sentiebant Duo erant emi¬
nentissimarũ ecclesiarum. romane scilicet et casthaginen¬
sis ep̃i. Stephanus eterprianus. ambo inunitate catholica
constituti Quorum stephanus baptismũ xp̃i innullo ite¬

Expanded text:
tunc fuit humani erroris, rebaptizare autem catholicos, tunc fuit humani erroris, rebaptizare autem catholicos, quod adhuc isti faciunt, semper est diabolicae praesumptionis. Sed uolo mihi soluat iste quaestionem, quandoquidem, cum Romanae ecclesiae per ordinem commemoraret episcopos, inter eos commemorauit et Stephanum, quos episcopatum inlibatum gessisse confessus est. cum ergo Stephanus non solum non rebaptizaret haereticos, uerum etiam hoc facientes uel ut fieret decernentes excommunicandos eporum et ipsius Cypriani litterae ostendunt; tamen cum eo Cyprianus icutiant ingenia sua quantum possunt, et utrum ualeant respondere considerent. ecce duo erant uno tempore, ut de aliis taceam, qui diuersa sentiebant, duo erant eminentissimarum ecclesiarum, Romanae scilicet et Carthaginiensis, episcopi Stephanus et Cyprianus, ambo in unitate catholica constituti, quorum Stephanus baptismum Christi in nullo ite
Abbreviated transcription (Latin):
nulla. re alia cestepassionis falce ultima tolleretur
Nec nos quiabaptismo ueritatem etiã inhereticorũ iniquita¬
te agnoscimus. potiusquam negamus. ideo meliores crpria¬
no sumus : Sicut nec petro quiagentes iudaizare non cogi¬
nouimus. hocdeagripino aliisq ep̃is qui illa concilia
fecissephibentur. responderim. Quisicdiuersa senserunt
ut cum eiscontraquos dehacquestione sentiebant inunita¬
te ꝑsisterent. ubicaritas cooperit multitudinẽ peccatorũ
Sicnamq ambulantib: inecclesiae ueritate inquamꝑ uene¬
sapiebant. Noua enimtuncquestio fuit. quẽ ammodi¬
suscipiendi essent heretici: Quae non nullos fr̃s hereticã
ꝑnitiem uehem̃ter merito detestantes. ipsa nouitate turba¬
uit. ut crederent etiam hoc ineis eẽ improbandum qđ malo
suo tenebant bonum. Ego autem ut quoddehac re sentio
breuit̃ dicam. rebaptizare hereticos quod illi fecis sedicunt᷑

Expanded text:
nulla re alia, certe passionis falce ultima tolleretur. nulla re alia, certe passionis falce ultima tolleretur. nec nos, quia baptismi ueritatem etiam in haereticorum iniquitate agnoscimus potius quam negamus, ideo meliores Cypriano sumus, sicut nec Petro, quia gentes iudaizare non cogimus. hoc de Agrippino aliisque episcopis, qui illa concilia fecisse perhibentur, responderim, qui sic diuersa senserunt, ut cum eis, contra quos de hac quaestione sentiebant, in unitate persisterent, ubi caritas cooperit multitudinem peccatorum. sic namque ambulantibus in ecclesiae ueritate in quam peruenesapiebant. noua enim tunc quaestio fuit, quemadmodcipiendi essent haeretici, quae nonnullos fratres haereticam niciem uehementer merito detestantes ipsa nouitate turbauit, ut crederent etiam hoc in eis esse inprobandum, quod malo suo tenebant bonum. ego autem ut quod de hac re sentio breuiter dicam: rebaptizare haereticos, quod illi fecisse dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
to mastrre crpriano. deseptuaginta p̾cessorib erpria¬
ni. quia hocfecerunt et fieripceperunt. O quam detestand
error est hominũ quiclarorũ uirorum quaedã ñ recte fac¬
ta. laudabilit̾ seimitari putant. aquorũ uistutib alieni
sunt Sicenim et non nullipetro apło comparari seuo¬
lunt. Sixp̃mnegauerint. Siuero etiamgentes iudaizare
gratia ut continuo delerentur. Nec ei nondico p̃ferri. Sed
saltimpossit equari. autdeꝓximo comparari. quisquis
Necgentes iudaitare conpulerit. Sicetiam mastrre
gloriosissimo cypriano. siapudhereticos ł scismaticos da¬
tũ xp̃ibaptismum nolebant agnoscere. dumeos nimiu
detestaretur quosacatholica unitate. quam multũ dilex̃
separatos dolebat. tanta eius merita usq ad triumphũ mar¬
trrii conseciita sunt. ut etcaritatis quac excellebat luce
illa obumbratio fugaretur. etut sacramentũ fructuo sum
fieret fructuosius. Si quidhabebatur purgandum Si

Expanded text:
to martyre Cypriano, de septuaginta praecessoribus Cypriato martyre Cypriano, de septuaginta praecessoribus Cypriani, quia hoc fecerunt et fieri praeceperunt, o quam detestandus error est hominum, qui clarorum uirorum quaedam non recte facta laudabiliter se imitari putant, a quorum uirtutibus alieni sunt! sic enim et nonnulli Petro apostolo comparari se uolunt, si Christum negauerint; si uero etiam gentes iudaizare gratia, ut continuo delerentur nec ei non dico praeferri, sed saltem possit aequari aut de proximo comparari, quisquis nec gentes iudaizare conpulerit. sic et in martyre gloriosissimo Cypriano, si apud haereticos uel schismaticos datum Christi baptismum nolebat agnoscere, dum eos nimium detestaretur, quos a catholica unitate quam multum dilexit separatos dolebat, tanta eius merita usque ad triumphum martyrii consecuta sunt, ut et caritatis qua excellebat luce illa obumbratio fugaretur et sarmentum fructuosum ut fieret fructuosius, si quid habebat purgandum, si
Abbreviated transcription (Latin):
amhominũ quiueritatẽ in iniquitatedetinent. hec ira
si non secorrexerint. etiam istos inueniet qui ueritatem
xp̃i anibaptismatis in iniquitatedetinent. Siue sacrilege
separationis. Ecclesiauero catholica quaesicut de
illa p̃dictũ ẽ ꝑomnes gentes copiosa fecunditate diffumn¬
ditur. Nullius sic emendat iniquitatem t in eo non ip¬
sius sed suidñi destruat ueritatem
Quidergo istequasi licenter
atfident̃ exclamat Baptiraui securus quemtu sacrilegus
inquinasti: Baptizaui inquam feci quod fecit apłs pau¬
lus Legat ubi hocfecerit apłs paulus. Quod side illis¬
Quod side illis
apud ephesum uult intellegi. audeat ergodicere qđ eosio¬
hannes sacrilegus inquinarit. quod sinon audetdicere
qnm apestissimum Nefasest desinattandem dere multum
dissimili. false similitudinis nebulas excitare. Nam
illud qd adiungit de ep̃o chastaginensi agripino. de incli¬

Expanded text:
am hominum qui ueritatem in iniquitate detinent. haec ira, am hominum qui ueritatem in iniquitate detinent. haec ira, si non se correxerint, etiam istos inueniet, qui ueritatem christiani baptismatis in iniquitate detinent suae sacrilegae separationis. Ecclesia uero catholica, quae sicut de illa praedictum est per omnes gentes copiosa fecunditate diffunditur, nullius sic emendat iniquitatem, ut in eo non ipsius, sed sui domini destruat ueritatem. quid ergo iste quasi licenter ac fidenter exclamat: baptixaui securus quem tu sacrilegus inquinasti; baptixaui, inquam; feci quod fecit apostolus Paulus? legat ubi hoc fecerit apostolus Paulus. quodsi de illis apud Ephesum uult intellegi, audeat ergo dicere, quod eos Iohannes sacrilegus inquinarit. quod si non audet dicere, quoniam apertissimum nefas est, desinat tandem de re multum dissimili falsae similitudinis nebulas excitare. Nam illud quod adiungit de episcopo Carthaginiensi Agrippino, de incli
Abbreviated transcription (Latin):
minos faciunt. Hȩceorum detestabilia mala nequaquã
suscipimus. quando quidem nisi eis correctis ad nos transire
non possunt. Nec illis sinedistinctione p̃terimus. uthu¬
miliorem agant penitentiam qui iamfideles ecclesiam cat¬
holicam deseruerunt. quam quuin illa nondum fuerunt
Nec adclericatum admittuntur. Siue abhereticis rebapti¬
titatisunt. Siue prius suscepti ad illos redierint. Siue apud
illos derici ł laici fuerint: It qui hec nrorum neglegent̃
agunt. et eos fostelericos incatholica faciunt ł ẽẽꝑm̃ittunt.
quamuis adiligentiorib frat̾no iure culpentur : tam̃ nec ip¬
sieis clericatum deferendum putant. nisi quod ab illis malis
ł nouerunt em̃datos eẽ ł credunt: Acꝑ hoc frustra calum¬
niantur ecclesiae catholice. quicumq ab eius unitate nefa¬
rio scelere separantur. Ut enim uerbis apłi magis utar.
reuelatur iradĩ decȩlo suꝑ omnem impietatem et iniustiti¬

Expanded text:
menos faciunt. haec eorum detestabilia mala nequaquam menos faciunt. haec eorum detestabilia mala nequaquam suscipimus, quandoquidem nisi eis correctis ad nos transire non possunt. Nec illud sine distinctione praeterimus, ut humiliorem agant paenitentiam, qui iam fideles ecclesiam catholicam deseruerunt, quam qui in illa nondum fuerunt, nec ad clericatum admittantur, siue ab haereticis rebaptizati sint siue prius suscepti ad illos redierint siue apud illos clerici sine laici fuerint. et qui haec nostrorum neglegenter agunt et eos forte clericos in catholica faciunt uel esse permittunt, quamuis a diligentioribus fraterno iure culpentur, tamen nec ipsi eis clericatum deferendum putant, nisi quos ab illis malis uel nouerunt emendatos esse uel credunt. ac per hoc frustra calumniantur ecclesiae catholicae, quicumque ab eius unitate nefario scelere separantur. ut enim uerbis apostoli magis utar, reuelatur ira dei de caelo super omnem impietatem et iniustiti
Abbreviated transcription (Latin):
eam inuenerimus. ita retentam atq seruatam Sicut in
ecclesia catholica retinetur atq seruatur. non eamnegamis.
neq: destruamus. Sed eamanente. quod uitiosum quod pra¬
uum quod falsum in uno quoq fuerit curemus corrigamus
em̃daemus Aut si non possumus decestatum dampnatũq
uitemus. Proinde cum eossuscipimus. Nonsuscipimus
iniquitatem eorum. qua se abecclesia xp̃i. diremptione sa¬
ta test imonia perhibet calum niosis et maledicis crimina¬
tionib: insectantur : Nec eum ipsum errorem suscipimus. qđ
baptismum xp̃i etiam apudheretcos regula ecclesiastica
custoditum nolunt agnoscere. audent dẽstruere non dubitant
iterare Quin etiam siquos nonsolum laicos sedetclericos.
nec quos libet clericos. uerum et presbiteros etepos. et si in illis
ecclesiis baptizati sunt. qua sapłi labore ꝓprio fundauerunt.
Si aliquomodo seductos adsetransferre potuerint: caticu¬

Expanded text:
eam inuenerimus ita retentam atque seruatam, sicut in eam inuenerimus ita retentam atque seruatam, sicut in ecclesia catholica retinetur atque seruatur, non eam negemus neque destruamus, sed ea. manente, quod uitiosum, quod prauum, quod falsum in unoquoque fuerit, curemus corrigamus emendemus aut, si non possumus, detestatum damnatumque uitemus. Proinde cum eos suscipimus, non suscipimus eorum iniquitatem, qua se ab ecclesia Christi diremptione sata testimonia perhibet, calumniosis et maledicis criminationibus insectantur, nec eum ipsum errorem suscipimus, quo baptismum Christi etiam apud haereticos regula ecclesiastica custoditum nolunt agnoscere, audent destruere, non dubitant iterare; quin etiam non solum laicos, sed et clericos nec quoslibet clericos, uerum et presbyteros et episcopos, etsi in illis ecclesiis baptizati sunt, quas ipsi apostoli labore proprio fundauerunt, si aliquo modo seductos ad se transferre potuerint, catechu
Abbreviated transcription (Latin):
Si mostui non resurgunt. neq xp̃s resurrexit¬
Vt qnm̃ xpm̃ resurrexisse crediderant. et hoc ineissanum
erat: illudetiam sanaretur. quodresur gere mostuos. erro¬
re ꝑnitiosissimo noncredebant. Quam obrem cum in
scripturisscĩs canonicis. Nec illi inueniant hereticos ad eccle¬
siam catholicam uenientes. denuobaptizatos: Nec nos in¬
ueniamus in eodem baptismo quem inheresi acceperant
fuisse susceptos In hac redumtaxat. par nobis causa est
Quia nec illi quod fatiunt ut hereticos uel quoshereticos
putant denuobaptizant : necnos quod facimus. ut etiã
apud hereticos datum suscipiamus baptismum xp̃i. ul¬
lo temporum a postolicorum ex presse confirmatur ex¬
emplo. Sednos repperientes apostolos inquib libet
errantib ł qualibet impietate sacrilegis. Siquidueri
cognouerunt confirmassepotius quam negasse. hominũ
autem errorem et impietatem. Saluo quodineis uerũ
inuentum est. emendasse siuedam nasse: hancregulam
etiam inbaptismi ueritatem sectamur: Vt apud quos

Expanded text:
si mortui non resurgunt, neque Christus resurrexitam Christum resurrexisse crediderant et hoc in eis sanum erat, illud etiam sanaretur, quod resurgere mortuos errore perniciosissimo non credebant. quamobrem cum in scripturis sanctis canonicis nec illi inueniant haereticos ad ecclesiam catholicam uenientes denuo baptizatos nec nos inueniamus in eodem baptismo, quem in haeresi acceperant, fuisse susceptos, in hac re dumtaxat par nobis causa est, quia nec illi quod faciunt, ut haereticos uel quos haereticos putant denuo baptizent, nec nos quod facimus, ut etiam apud haereticos datum suscipiamus baptismum Christi, ullo temporum apostolicorum expresso confirmatur exemplo. sed nos repperientes apostolos in quibuslibet errantibus uel qualibet impietate sacrilegis, si quid ueri cognouerunt, confirmasse potius quam negasse, hominum autem errorem et impietatem saluo, quod in eis uerum inuentum est, emendasse siue damnasse, hanc regulam etiam in baptismi ueritate sectamur, ut, apud quos
Abbreviated transcription (Latin):
excuius ueritate. ut istam corrigerent falsitatem : ab eo ipso
audiunt. Numquid paulus ꝓuobis crucifixus est. aut
in nominepaulibaptitati estis Erant illicetiam quimostuos
resurgere non credebant. et in eoutiq nonueramtenebant
atq habebant fidem. Ex eotamen quoduerum habebant
qnm̃ credebant xp̃m resurrexisse in quo fuerant baptizati.
Dat operam apłs etiam illud curare. inquo eis fides sana Ñ¬

Expanded text:
ex cuius ueritate ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso ex cuius ueritate ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso audiunt: numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? erant illic etiam, qui mortuos resurgere non credebant et in eo utique non ueram tenebant atque habebant fidem. ex eo tamen quod uerum habebant, quoniam credebant Christum resurrexisse, in quo fuerant baptizati, dat operam apostolus etiam illud curare, in quo eis fides sana n
Abbreviated transcription (Latin):
demones confiteri: Sedutraq ab apostolis confirmata
potius quam negata. Quur non similiter unũ baptisma
inquib etiam extra ecclesiam constitutis inuenerimus. con¬
firmamus potius quam negamus. ut non ex eo qđ in illis pra¬
uumest. etiã qđ rectum est de prauemus. Sedex eo qđ rectum
tenent. etiam illud in quo de prauati sunt corrigamus: quid
est ergo quoddicit. illic eẽ uerum baptisma. ubĩ est uera fi¬
des Prorsus fieripotest. ut aliquiuerum habeant bap¬
tismũ. et non habeant ueram fidem: Sicut fieripotest ut
uerum habeant euangelium. quod non recte intellegendo
falsi aliquid credunt dedõ. Numquid ꝓpt̃ ipsam fidei
falsitatem etiam euangelium quoduerum apud eos in ue¬
nitur detestandum aut emendandũ putabimus Nec illos
corinthios arbitror quosinscismata dissiluisse redarguit.
ueram fidem habuisse in eo quod dicebant. Ego sum pauli:
hoc enim falsum erat. Uerum tam̃ baptismum habebant

Expanded text:
daemones confiteri, sed utraque ab apostolis confirmata daemones confiteri, sed utraque ab apostolis confirmata potius quam negata. cur non similiter et unum baptisma, in quibus extra ecclesiam constitutis inuenerimus, confirmamus potius quam negamus, ut non ex eo, quod in illis prauum est, etiam quod rectum est deprauemus, sed ex eo, quod rectum tenent, etiam illud in quo deprauati sunt corrigamus? Quid est ergo, quod dicit illic esse uerum baptisma, ubi est uera fides? prorsus fieri potest, ut aliqui uerum habeant baptismum et non habeant ueram fidem, sicut fieri potest, ut uerum habeant euangelium, quod non recte intellegendo falsi aliquid credant de deo: numquid propter ipsam fidei falsitatem etiam euangelium, quod uerum apud eos inuenitur, detestandum aut emendandum putabimus? nec illos Corinthios arbitror, quos in schismata dissiluisse redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego sum Pauli; hoc enim falsum erat. uerum tamen baptismum habebant,
Abbreviated transcription (Latin):
aperuersis hercticis tamquã ademonibus. Fadem ipsa con¬
fessio. illosadiuuat hoscondempnat: In utrisq tam̃ ag¬
noscenda approbanda. inneutris neganda utolanda
Vnde etapłs ia cobus cum quosdam redargueret: qui suffi¬
ceredicebant homini ueram fidem. Nec ei caritatis opera
coniungebant. cos exista demonum conparatione conuin¬
cit : neideo seaddm̃ ꝑtinere exestimarent: quod uerũ de
dõcrederent. etiam sibona opera adiungere fidei non
curarent. Tucredis inquit qnm̃ unus ẽds̃. bene facis. Et
demones credunt et contremescunt. Hosigitur quide dõ
uerum credunt et maligne uiuunt: demonib comparauit¬
Nontam̃ illud ipsum uerum qđ dedõ demones credunt: ꝓpt̃
hodium demonum negando destruxit. Quã obrem cũ
iste ipse contraquem disputamus ꝓposuerit apłmdicere.
unusds̃. una fides. unum baptisma. ecce inuenimus eundẽ
dm̃ extraecclesiam Ñsolum quosdam homines. uerũ etiam¬

Expanded text:
a peruersis haereticis tamquam a daemonibus eadem ipsa cona peruersis haereticis tamquam a daemonibus eadem ipsa confessio; illos adiuuat, hos condemnat, in utrisque tamen agnoscendo approbanda, in neutris negando uiolanda. unde et apostolus Iacobus cum quosdam redargueret, qui sufficere dicebant homini ueram fidem nec ei caritatis opera coniungebant, eos ex ista daemonum conparatione conuicit, ne ideo se ad deum pertinere existimarent, quod uerum de deo crederent, etiamsi bona opera adiungere fidei non curarent. tu credis, inquit, quoniam unus est deus? bene facis; et daemones credunt et contremescunt. eos igitur, qui de deo uerum credunt et maligne uiuunt, daemonibus comparauinon tamen illud ipsum uerum, quod de deo daemones credunt, propter odium daemonum negando destruxit. quamobrem cum iste ipse contra quem disputamus proposuerit apostolum dicere: unus deus, una fides, unum baptisma, ecce inuenimus eundem deum extra ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: improbandum łemendandum quod falsum atq uiti¬
osum est. agnoscendum autem et acceptandum qđuerum
atq rectum est. Simuluidit etquid indonat istarum he¬
resi detestantur. et quiduiolare minime debeamus. Cum
enim insuȩ reparationis iniquitate decinent baptismi
ueritatem. iniquitas eorum anobis culpatur . ueritas autẽ
baptismi. ubiq: agnoscitur eꝓꝓbatur. Quienim dicit des¬
truendum eẽ baptismum xp̃i quando illo heretici baptizan¬
tur: consequens est utdicat Negandum eẽ etiã ipsũ xp̃m.
quando eum demones confitentur. Hinclaudatus est pe¬
trus. quando dixit. tuesxp̃s filius diuiui: expulsi sunt de¬
mones hocipsumdicentes. Scimus quisis filiusdi. Ergo
ista confessio petro fructuosa demonib ꝑnitiosa: Inutris¬
q: tam̃ non falsa seduera: non neganda sed agnoscenda. N
detestanda sed approbanda est. Sic etbaptismiueritas
datur arectiscatholicis. tamquã a petro illa confessio datur

Expanded text:
quoque inprobandum uel emendandum quod falsum atque uitiquoque inprobandum uel emendandum quod falsum atque uitiosum est, agnoscendum autem et acceptandum quod uerum atque rectum est, simul uidet et quid in Donatistarum haeresi detestemur et quid uiolare minime debeamus. cum enim in suae separationis iniquitate detineant baptismi ueritatem, iniquitas eorum a nobis culpatur, ueritas autem baptismi ubique agnoscitur et probatur. Qui enim dicit destruendum esse baptismum Christi, quando illo haeretici baptizant, consequens est ut dicat negandum esse etiam ipsum Christum, quando eum daemones confitentur. hinc laudatus est Petrus quando dixit: tu Christus filius dei uiui, expulsi sunt daemones hoc ipsum dicentes: scimus qui sis, filius dei. ergo ista confessio Petro fructuosa, daemonibus perniciosa in utrisque tamen non falsa sed uera, non neganda sed agnoscenda, non detestanda sed adprobanda est. sic et baptismi ueritas datur a rectis catholicis tamquam a Petro illa confessio, datur