comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa a maritudo penitentie abstergaͭ a mẽ¬
tis stomacho puerse amorẽ uite. Ubi et
subditur. Non comedetis exeo crudum
quid neq coctum aqua. Eoce iam noᷤ ip̃a
uerba istorie ab intellectu istorico repel
ppłs inegipto constitutꝰ comedere agnum
crudum consueuerat. ut ei lex dicat: nõ
comedetis ex eo crudum quid. ubi ⁊ addit᷑.
neq coctum aqua: S quid ꝑ aquã ni¬
si humana scientia designatur: iuxt a
hoc qd̾ ꝑ salomonẽ sub hereticoꝵ uoce sb¬
ditur. Aque furtiue dulciores sũt. Qͥd
crude agni canes nisi incõsid̾atam ac si¬
ne reuerentia cogitationis relictam illiꝰ
caro nec cruda edenda est nec aqua cocta:
quia redemptor nr̃. neq purus homo es¬
timandus ẽ: neq ꝑ humanam sapiẽtiã
qualit̾ in carnari d̾s potuit cogitandus.
Oaus enim qui redemptorẽ nr̃m purũ
hominẽ credit: quid iste alud agnicar¬
nes crudas comedit: Quas uidelicet coq̃

Expanded text:
ipsa amaritudo poenitentiae abstergat a menipsa amaritudo poenitentiae abstergat a mentis stomacho perversae humorem vitae. Ubi et subditur: Non comedetis ex eo crudum quid, nec coctum aqua . Ecce jam nos ipsa verba historiae ab intellectu historico repellpopulus in Aegypto constitutus comedere agnum crudum consueverat, ut ei lex dicat: Non comedetis ex eo crudum quid? Ubi et additur: Nec coctum aqua. Sed quid aqua, nisi humanam scientiam designat, juxta hoc quod per Salomonem sub haereticorum voce dicitur: Aquae furtivae dcrudae igni carnes, nisi inconsideratam, ac sine reverentia cogitationis, relictam illiuscaro nec cruda edenda est, nec aqua cocta, quia Redemptor noster neque purus homo aestimandus est, neque per humanam sapientiam, qualiter incarnari Deus potuitOmnis enim qui Redemptorem nostrum purum hominem credit, quid iste aliud quam agni carnes crudas comedit, quas videlicet coquere
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ incorruptionis creuit. Sed sola
redẽptoris nr̃i ꝑcepta sacram̃ta aduerã
sollep̾nitatem m̃tis nõ sufficiunt: nisi eiꝰ
quoq ⁊ bona oꝑa iungant᷑. Quid enim
ꝓdest corpꝰ ⁊ sanguinẽ illuis ore ꝑcipere.
⁊ ei ꝑuersis moribꝰ contraire: Unde be¬
ne adhuc ad comedendum subdit᷑. Et a¬
z nnos panes cum lactucis agrestibus.
Panes quippe sine ferm̃to comedit: qui:
recta oꝑa sine corruptione uane gle exer¬
cet. qui mandata miscd̾ie sine amixtiõe
peccati exhibet: ne puerse dipiat quod
quasi recte dispensat. Hoc quoq peccati
fermentum bone sue accioni miscuerãt:
q post pauca. ꝙ sacrificate de fermento lau¬
dem. De ferm̃to namq laudẽ immolat: q̃
deo sacrificium de rapina parat. Lactuce
u̾o agrestes ualde amare sunt. Carnes gͦ
agni cum lactucis agrestibꝰ sunt edende:
ut cum corpꝰ redẽptoris accipimus. nos ꝓ
peccatis nr̃is in fletibꝰ affligamꝰ. Quatenus

Expanded text:
virtutem incorruptionis crevit. 8. Sed sola virtutem incorruptionis crevit. 8. Sed sola Redemptoris nostri percepta sacramenta ad veram solemnitatem mentis non sufficiunt, nisi eis quoque et bona opera jungantur. Quid enim prodest corpus et sanguinem illius ore percipere, et ei perversis moribus contraire? Unde bene adhuc ad comedendum subditur: Et azymos panes cum lactucis agrestibus . Panes quippe sine fermento comedit, qui recta opera sine corruptione vanae gloriae exercet, qui mandata misericordiae sine admistione peccati exhibet, ne perverse diripiat quod quasi recte dispensat. Hoc quoque peccati fermentum bonae suae actioni miscuerant, que post pauca: Et sacrificate de fermentato laudem . De fermentato namque laudem immolat, qui Deo sacrificium de rapina parat. Lactucae vero agrestes valde amarae sunt. Carnes ergo Agni cum lactucis agrestibus sunt edendae, ut cum corpus Redemptoris accipimus, nos pro peccatis nostris in fletibus affligamus, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
pora. in quibꝰ quo usq unumꝰ habitam᷑
Et in suꝑ liminare domus agni sangui¬
nẽ ponimꝰ: quia crucẽ passionis illus ĩ
stonte portamus. De quo adhuc agno sb̾¬
ditur. Et edent carnes nocte illa assas
igni. In nocte quippe agnum comedimꝰ
qui in sacram̃to modo dominicũ corpuᷤ
accipimus: quando adhuc ab inuicem
nrãs ꝯsciencias nõ uidemus. Que tamẽ
carnes agni assande sunt: quia nimirũ¬
ignis dissoluit carnes quas aqua coxerit.
Quas u̾o ignis sine aqua excoquit: robo¬
rat. Carnes itaq agni nr̃i ignis cocxit:
quia eum ipsa uis passionis illius ad re¬
surrectionẽ ualentionẽ reddidit. atq ad
incorruptionẽ roborauit. Qui enum ex
morte conualuit: uidelicet carnes illiꝰ
ab igne duruerunt. Unde etiã ꝑ psalmiᷤ¬
tam dicitur. Ex aruit uelut testa uirtꝰ
mea. Quid namq ẽ testa extra ignem.
nisi molle lutum: S exigne agit᷑ ut so¬
lidet᷑. Nirtus ergo hum anitatis eiꝰ uelut
testa exaruit: quia ab igne passionis. ad

Expanded text:
us, habitamus, et in superliminare domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo agno adhuc subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni. In nocte quippe agnum comedimus, qui in sacramento modo Dominicum corpus accipimus, quando adhuc ab invicem nostras conscientias non videmus. Quae tamen carnes agni assandae sunt, quia nimirum dissolvit carnes quas aqua coxerit; quas rat. Carnes itaque Agni nostri ignis excoxit, quia eum ipsa vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque ad incorruptionem roboravit. Qui enim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne duruerunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum? Sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus velut testa exaruit, quia ab igne passionis ad
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ carne uiderat mortuum: quere b̃t
inmonumento. ⁊ quia hunc minime
inuenit. furatum credidit. Ad huc gͦ
erant tenebre cum uenit ad monumẽ¬
tum. Cucurrit citius. discipulis nun¬
ciauit. S illi p̾ceteris cucurrerũt. qui
pͥ ceteris ainauerunt: udelicet petrus
⁊ iohes. Currebant duo simul. s iohs¬
mentũ: ⁊ ingredi non p̾sumpsit. ueĩt
uero posterior petrus. ⁊ intrauit. Quid
fr̃s. quid cursus iste significat: Nũqͥd
nam hec tam subtilis euangłiste desc̾p¬
tio amisteriis uacare credenda ẽ: Mi¬
mine. Neq enim si ioħs ⁊ p̾isse ⁊ non ĩ

Expanded text:
quem carne viderat mortuum, quaerebat quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. Sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Jomentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non
Abbreviated transcription (Latin):
me karitati ur̃e de lecti¬
positione ꝓhibuit. Uox
namq ipsa ad amoris uirtutẽ
subcumbit. Et quia amultis
audiri nõ ualeo: loqui fateor
int̾ multos crubesco. s hanc
in me uerecundiam ⁊ ipse rep̾¬
hendo. Quid enum: Numqͥd si multis
ꝓdesse nequeo. nec paucis curabo: Et
si ex messe portare mampulos multos
nõ possum. numquid nã debeo ad aream
uacuus redire: Quamuis enĩ quantoᷤ
debeo ferre non ualeo: certe uel paucos.
certe ul duos. certe uł unũ feram. Hab
namq infirmitatis intentio m̾cedis sue
certitudinẽ. Quia suꝑnus arbiter nr̃
ꝙ si pondus consid̾at in retributione: ta¬
men uires pensat inpondere. Leccio scĩ
enu̾glu quam modo fr̃s audistis. ualde
insuꝑficie istorica ẽ aꝑta: sed eius nob
sunt msteria sub breuitate requirẽda.
Maria magdalene cum adhuc tenebre
essent uenit admonum̃tum. Iuxtah¬
istoriam notatur hora: uixta intellec¬
tum u̾o musticum requirentis signat᷑ ĩ¬
celligentia. Maria enim auctorẽ om̃iũ

Expanded text:
itati vestrae de lectipositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eccłia designatur: Nec mirũ esse ui¬
deatur quod ꝑ uniorẽ si nagoga. ꝑseni¬
orem uͦ eccła designari phibetur. quia ⁊¬
si add̾i cultum prior ẽ synagoga quam
eccłia gentium: ad usum tam̃ seli prior
est multitudo gentium quã synagoga.
P.iulo adtestante qui ait. Quia nõ prius
quod spiritale est: s quod animale. Per
seniorem ergo petrum significatur eccla
ortus sui tempore usq ad occasum pariet
comuni uia: ⁊ si non pari ⁊ comuni sensu.
gentilit.is tam̃ cum si nagoga cucurrit.
Ieuit sinagoga p̾or ad monum̃tum. sed
minue intrauit: quia legis quidẽ man¬
data ꝑcepit: ꝓphetias de incarnatione.
ac passione dominica audiuit: s credere
in mortuũ credidie. noluit. I idit enimio¬
hannes posita linteamina nõ tam̃ introi¬
uit: quia indelicet sinagoga ⁊ scripture sa¬
cre sacram̃tum cognouit. et tam̃ ad fidem
passionis dominice credendo intrare dis¬
carne mortalem factum credere noluit.
Quid ergo ẽ quia ⁊ citius cucurrit. ⁊ tam̃

Expanded text:
irum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tapassionis Dominicae credendo intrare discarne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tilus an dexp̃o dicta uideantur. Moy¬
ses quippe aie. Sument de sanguine ag¬
ni ac ponent suꝑ utrumq postem: ⁊ ĩ suꝑ¬
liminaribꝰ domoꝵ in quibꝰ comedent il¬
lum.⁊ edent carnes nocte illa assas igni.

Expanded text:
tilius an de Christo dicta videantur. Moytilius an de Christo dicta videantur. Moyses quippe ait: Sument de sanguine agni, ac ponent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum in quibus comedent illum; et edent carnes nocte illa a
Abbreviated transcription (Latin):
do reparauit: s illos exinferni claustͣs
rapuit. quos suos infide ⁊ actibus recog¬
nouit. Unde recte ꝑ hosee dicitur. E ro
mors tua omors. ero morsus tuus in fer¬
ne. Id nanq qd̾ occidimus: agimus ut
penitus nõ sit. Ex co ⁊ enu quod morde¬
mus: partẽ abstraimus partẽq relinq̃¬
mus. Quia ergo melectis suis funditꝰ
occidit mortẽ: mors mortis exticit. Qͥa
uero ex inferno partẽ abstulit. ⁊ partẽ
reliquit: nõ occidit funditus. s momor¬
dit infernum. Ait ergo. Ero mors tua
omors. Ac si aꝑtedicat. Quia melectiᷤ
us inferne: quia sublatis eis te exparte
transfigo. Que est ergoista sollempni¬
tas que inferni claustra destruxit. ⁊ ia¬
quiratur subtilius nom̃ eius. requiratur
egregius p̾dicator. uideamus quid deeiꝰ
estimatione denunciet. Ait enĩ. Et enĩ
pascha nr̃m immolatus ẽ xp̃s. Si igit᷑
pascha xp̃s: pensandum nob̃ ẽ. quid de
pascha lex loquitur. ut indagemus sub¬

Expanded text:
do reparavit; sed illos ex inferni claustris do reparavit; sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognovit. Unde recte etiam per Osee dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Id namque quod occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo etenim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, et partem reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Ait ergo: Ero mors tua, o mors. Ac si aperte dicat: Quia in electis ; ero morsus tuus, inferne, quia sublatis eis, te ex parte transfigo. Quae est ergo ista solemnitas quae inferni claustra destruxit, et jaquiratur subtilius nomen ejus. Requiratur egregius praedicator. 7. Videamus quid de ejus aestimatione denuntiet. Ait enim: Etenim pascha nostrum immolatus epascha Christus, pensandum nobis est quid de pascha lex loquitur, ut indagemus sub
Abbreviated transcription (Latin):
firmitas animi ipso suo merore cruciata.
purgatior adinueniendum fiat. Et tãto
ualidius teneat cum inuenerit: quanto
te sollempnitatis nobilitate aliquid loqua¬
mur. Hanc enim recte nobilitatẽ sollep̃¬
nitatis dicam: quia sollempnitates ante¬
cedit ceteras. Sicut enim in sacro eloqͥo
dici potest sollempnitas sollempnitatũ.
Ex hac quippe sollem pnitate exemplũ
nobis resurrectiomis datum ẽ spes ce les¬
tis patrie apta: et facta suꝑni regni iam
p̾sumptibilis gła. Per hanc electi qui ꝙͣ¬
ius ut tͣnquillitatis sinu tam̃ apud infer¬
ni claustra tenebantur: ad paradisi ame¬
na reducti sunt. Quod ante passionẽ di¬
xit. in resurrectione sua dominus ĩple
am adme. Omnia enĩ traxit: qui deele¬
tis sius apd̾ inferos nullum reliqͥt. Oĩa
abstulit utiq electa. Neq ⁊ enun in fid̾¬
les quosq ⁊ ꝓ sus criminibꝰ cterniꝰ sup¬
pliciis deditos ad ueniam dñs resurgen¬

Expanded text:
firmitas animi ipso suo moerore cruciata, firmitas animi ipso suo moerore cruciata, et purgatior ad inveniendum fiat, et tanto validius teneat cum invenerit, 1533 qutae solemnitatis nobilitate aliquid loquamur. Hanc enim recte nobilitatem solemnitatis dicam, quia solemnitates caeteras antecedit. Sicut enim in sacro eloquiodici potest solemnitas solemnitatum. Ex hac quippe solemnitate exemplum nobis resurrectionis datum est, spes coelestis patriae aperta, et facta superni regni jam praesumptibilis gloria. Per hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu, tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti sunt. Quod ante passionem dixit, in resurrectione sua Dominus implevam ad me . Omnia etenim traxit, qui de electis suis apud inferos nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa. Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgen
Abbreviated transcription (Latin):
iuncta est. Quoniam ipse sine culpa ptu¬
lle: quod nos cum culpa coleramus. Ipse
sponte morti subcumbere uoluit. ad quã
nos uenimus inuiti. Sequitur. Tunc ergo
di ad redemptoris fidem etiam uidea colli¬
gitur: paulo actestante qui ait. Don̾ ple¬
nitudo gentium intraret. ⁊ sic om̃is isrl sal¬
uus fieret. Et uidit ⁊ credidit. Quid fr̃s qͥd
estimandus ẽ credidisse: Nuinq̃d quia do¬
minus resurrex̾at. quẽ querebat: Non u¬
tiq. qr ad huc tenebre erant admonum̃tũ.
Et subuincta quoq uerba contradicunt:
cum dicitur. Nondum enim sciebat scrip¬
turas: quia oporteret eum a mortius resur¬
gere. Quid ergo uidit. ⁊ quid credidit: I.¬
dit linteamina posita. ⁊ credidit quod mu¬
lier dixerat: de monum̃to dominum fuis¬
se sublatum. Qua inre diuine dispensa¬
tionis magnitudo pensanda est: quod dis¬
cipuloꝵ corda ⁊ accenduntur ut querant.
⁊ differuntur ne inuemiant: quatenus ĩ¬

Expanded text:
juncta est, quoniam ipse sine culpa pertujuncta est, quoniam ipse sine culpa pertulit quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. 5. Sequitur: Tunc ergo di ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum corda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus in
Abbreviated transcription (Latin):
re se nunciat: cum duras hominum pra¬
borauit ex nr̃a iniquitate. Quẽ laborẽ pas¬
sionis eiꝰ dum increduli uiderunt: eũ ue¬
nerari noluerunt. Quem enim uidebãt
carne mortalem: dedignati sunt credere
in mortalem ẽẽ diuinitate. Unde etiã ihe¬
remias ait. Redde eis uicem domine uix¬
ta oꝑa maninĩ suarum: dabis eis scutum
cordis laborem tuum. Ne enim p̾dicatio¬
nis spicula eoꝵ corda penetrarent. dũ pas¬
sionis eius laborem dedignati sunt: quasi
eundem laborẽ il lius ꝓscuto tenuerũt .I.c
co ad se transire eius uerba nõ ꝑmitterent:
quo eum laborare usq ad mortẽ uiderent.
Quid. autẽ nos nisi nr̃i capitis id est domi¬
n membra sumus: Per linteamina ita¬
qr corporis laboꝵ ligamenta signant᷑: que
nunc electos om̃s idẽ eius membra cõstrĩ¬
gunt. Sudarium ergo qd̃ suꝑ caput eius
fuerat seor sum inuenitur: quia ipsa redẽ¬
ptoris nr̃i passio. longe. anr̃a passione dis¬

Expanded text:
re se denuntiat cum duras hominum prare se denuntiat cum duras hominum praboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passionis ejus dum increduli viderunt, eum venerari noluerunt. Quem enim videbant carne mortalem, dedignati sunt credere immortalem esse divinitate. Unde etiam Jeremias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedicationis spicula eorum corda penetrarent, dum passionis ejus laborem dedignati sunt, quasi eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem viderunt. Quid autem nos nisi nostri capitis, id est Dei membra sumus? Per linteamina itaque corporis, laborum ligamenta signantur, quae nunc electos omnes, id est ejus membra constringunt. Sudarium ergo quod super caput ejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa Redemptoris nostri passio longe a nostra passione dis
Abbreviated transcription (Latin):
amina posita. ⁊ sudarium quod fuerat su¬
ꝑ caput eius. nõ cum linteaminibꝰ positũ.
s separatim inuolutum in unũ locum.
Quid esse fr̃s credimus. qd̾ sudarium capi¬
tis donuim cum linte ammnibꝰ nõ inuemi¬
tur inmonum̃tum. nisi quia attestante
p̾hensibilia sacram̃ta ab infirmitatiꝰᷤ nr̃e
cogniticione disumeta sunt. eiusq poten¬
cia creature transcendit naturam: q no¬
tandum qd̾ nõ solum separatun: s etiam
inuolutum inueniri dicitur. Recte ex
tum est: quia celsicudo diuinitatis nec cepit
esse nec desut. nec ꝑuricium nascitur: nec
termino co angustatur. Bene autẽ addit̾
munũ locum: quia inscissura mentiũ ds
nõ est. Deus quippe inunitate ẽ. Et illi
euis habere grãm merentur: qui se ab inui¬
cem ꝑsectarum scandala nõ diuidunt. S q
solet ꝑsudarium laborantium sudor deter¬
gi: potest etiam sudarii nomine ex primi
labor di. Qui inse quidẽ quietus semꝑ at¬
q incõmutabilis ꝑmanet. s tam̃ labora¬

Expanded text:
sudarium quod fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid esse, fratres, credimus, quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi quia, Paulo attestante rae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandum quod non solum separatim, sed etiam involutum inveniri dicitur in unum lotum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in se quidem semper quietus atque incommutabilis permanet, sed tamen labora
Abbreviated transcription (Latin):
trumq postem ponitur: qnͣdo non solum
ore corporis s etiamore cordis hauritur.
Inutroq ⁊ enim poste agni sanguis est po¬
situs. quando sacramentum passionis eiꝰ
cum ore ad redemptionẽ sumitur: admii¬
tationẽ quoq intenta m̃te cogitatur. rlã
qui sic redemptoris sui sanguinẽ accipit.
ut imitari passionẽ illiꝰ nec dum uelit. in
enim spiritalit̾ domos nisi mentes nr̃as
accipimus. inquibꝰ ꝑcogitationẽ in habi¬
tamus: Cuius domus supliminare ẽ.
ipsa intentio que p̾minet accioni. Qui
igitur intentionẽ cogitationis sue ad i¬
mitationem dominice passionis dirigis.
insuꝑliminare domus agni sanguine

Expanded text:
trumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam cordis hauritur. In utroque enim poste agni sanguis ponitur, quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, et ad imitationem illius intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris sui sanguinem accipit, ut imitari passionem illius necdum velit, in enim spiritualiter domos nisi mentes nostras accipimus, in quibus per cogitationem habitamus? Cujus domus superliminare est ipsa intentio, quae praeeminet actioni. Qui igitur intentionem cogitationis suae ad imitationem Dominicae passionis dirigit, in superliminari domus ag
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ uoluntarie seruus factus ẽ solus:
ut ȩẽt postinodũ lib cum multis. petruᷤ
ymme audire contingit qd mutari
non ualeo: flere magislibet quã aliqͥd
dicere. Gregoriuᷤ  e cuius etiam morte
apud eius eccłam scriptum ẽ: quia cũ do¬
lore esset lateris tactus. ad extrema ꝑduc¬
tus est. Dumq eius om̃is domus ĩ sua
soliditate ꝑsisteret: eubiculũ quo iacebaͬ¬
eger facto t̾remotu contremuit: om̃nsq qͥ
illic aderant. n mio terrore concussit. sic¬
ꝙ sca amima carne soluta ẽ. factumꝙ ẽ
ut magnus pauor inuaderet eos qͥ pau¬
lini mortẽ uidere potuissent. Sed quia ħ
quã suꝑius dixi. paulini uirtus ualde ẽ
intimata nune si placet admiracula ex¬
teriora ueniamus: que multis iam nota
sunt.⁊ ego iam tam religisoꝵ uiroꝵ rela¬
cione diclici. uͭ de his om̃imodo ambige¬
re non possum.

Expanded text:
tempus voluntarie servus factus est solus, tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam aliquid dicere. GREGOR. De cujus etiam morte apud ejus Ecclesiam scriptum est, quia cum dolore esset lateris tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicilla anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimodo ambigere non possim.
Abbreviated transcription (Latin):
iam nõ ualẽs negare quid esset. ep̃in
se fuisse testatus est. Quod possessor
er audiens: ualde ꝑtimuit. atq humi¬
liter obtulit dicẽs. P ete quod us: qͣtuꝰ
ad t̾ram tuam a me cũ magno munere
reu̾taris. Cui uir dñi paulinus ait.u
potes: ut oñs ciitatis mee captiuo ᷤ re¬
laxes. Qui cuncti ꝓtinus inaffricanare¬
gione requisiti: cũ onustis frumento na¬
nibꝰ ꝓuenerandi uiri paulini satisfac¬
tione. in eius comitatu laxati suĩt. Post
nõ multos uero dies uuandaloꝵ rex occu¬
buit: ⁊ flagellum qd̃ ad suam ꝑniciem
dispensante d̾o ꝓfideliũ disciplina tenu¬
erat: amisit. Sicq factum ẽ: ut om̃ipo¬
tentis d̾i famulus paulinus. uera predi¬
cet: ⁊ qui se inseruicio solũs tradiderat:
cum multis a seruicio ad lib̾tatem rediret:
illum uidelicet imitatus. qui formã ser¬
ui assumpsit. ne nos essemus serui pecca¬
ti. Cuius sequẽs uestigia paulinus ad

Expanded text:
jam non valens negare quid esset, episcopum jam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor ejus audiens, valde pertimuit, atque humiliter obtulit, dicens: Pete quod vis, quatenus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris. Cui vir Domini Paulinus ait: potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione, in ejus comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Vandalorum rex occubuit, et flagellum quod ad suam perniciem, dispensante Deo, pro fidelium disciplina acceperat amisit. Sicque factum est ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servitium solum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediret, illum videlicet imitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ agnoscas. Factumq ẽ. Et cum rex
ad prandiũ discubuit: paulinus ex suo
oꝑe. holera queq ⁊ uirentia dilaturus
uenit. Cumq hunc rex subito conspe¬
xisset intremuit: atq  cito eius dño sibi
ꝑ filiam ꝓpinquo ei secretum qd̃ prius
absconderat indicauit dices. Nerum ẽ
qd̾ audisti. Nam nocte hac in somnio.
sedentes intribuna libꝰ contra me uidi¬
ces uidi: int̾ quos etiam iste simul se¬
dẽbat: ⁊ flagellum qd̾ aliquando ac¬
ceꝑam: eoꝵ michi uidicio tollebat᷑. S
ꝑcunctare quisnam sit. nam ego hũc
tanti meriti uirum: populare ut cons¬
picitur ẽẽ non suspicor. Tunc regis ge¬
ner. secreto paulmũ culit: & quisnam
esset inquisiuit. Cui uir dñi respond̾.
suscepisti. Cumq instant̾ ille reqͣ̃reret
ut non quid esset. s quis in sua t̾ra fuis¬
set indicaret: etq hoc ab eo iteratione
frequentis inquisitionis exigeret: uir
dĩn constrictus magnis conurationibꝰ

Expanded text:
s, agnoscas'. Factumque est. Et cum rex s, agnoscas'. Factumque est. Et cum rex ad prandendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus venit. Cumque hunc rex subito conspexisset, intremuit, atque accito eius domino sibi per filiam propinquo, ei secretum, quod prius absconderat, indicavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat; et flagellum, quod aliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: suscepisti. Cumque instanter ille requireret t non quid esset, sed quid in terra sua fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis conjurationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
cepit familiares deserere: ⁊ sepuis cũ
suo ortolano colloqui: atq in euis ẜmo¬
nibꝰ delectari. Cui paulinus cotidie
ad mensam holera uirentesq herbas
deferre consueuerat. ⁊ accepto pane ad
curam horti remeare. Cumq hoc di¬
utius ageret᷑: quadã die suo dño secre¬
tius loquenti secũ ait. Uide quid agas.
⁊ uuandaloꝵ regnũ qualiter disponi
debeat ꝓuide: quia rex citius ⁊ sub oĩ¬
est celeritate moriturus. Quod ille au¬
diens quia ab eodem rege p̾ceteris dili¬
gebatur: ei minime tacuit: s quia hoc
a suo hortolano sapiente scilicet uiro ag¬
nouisset. indicauit. Quod dum rex au¬
disset: ilico respondit. Ego uellẽ hũc
de quo loqueris: hominẽ uidere. Cui
gener eius. uenerabilis paulini tempo¬
ralis dñs: respondit dicẽs. U irentes h¬
erbas mͥ ad prandiũ de ferre consueuit.
Has itaq minc ad mensam eũ de por¬
tare facio: ut quis sit qui mͥ hec locutꝰ¬

Expanded text:
coepit et familiares deserere, et saepius cum coepit et familiares deserere, et saepius cum suo hortulano colloqui, atque ejus sermonibus delectari. Cui Paulinus quotidie ad mensam odoriferas virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane ad curam horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: Vide quid agas, et Vandalorum regnum qualiter disponi debeat provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus. Quod ille audiens, quia ab eodem rege prae caeteris diligebatur, ei minime tacuit, sed quid a a suo hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. Quod dum rex audisset, ilico respondit: 'Ego vellim hunc, de quo loqueris, hominem videre'. Cui gener eius, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit, dicens: 'Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit; has itaque huc? ad mensam eum deportare facio, ut, qui sit qui haec mihi est locutu
Abbreviated transcription (Latin):
habebat: uidua rogatura se obtulit: ac¬
prius peciit ut sͥ donari debuisset. Quod
cum uir barbarus cypo suꝑbie turgid.
gaudio transitorie ꝓsꝑitatis in flatus.
non solum facere s etiam audire despi¬
ceret: uidua subumnxit dicens. Ecce
hunc hominẽ pro eo uicarium prebeo:¬
⁊ solummodo pietatem in me exhibe:
michiq unicum filiũ redde. Cumq il¬
le uenusti uultus hominẽ conspexissz:
quã artem nosset inquisunt. Cut uir
din paulimus respondit dicẽs. Artem
quidem aliquã nescio: s ortum bene ex¬
colere scio. I uod uir gentilis ualde libẽ¬
ter accepit: cũ innutriendis oleribuᷤ qr
pitus esset audiuit. Suscepit itaq ser¬
uum: ⁊ roganti uidue reddidit filium
Q uo accepto: iundua ab affricana regio¬
ne discessit. Paulinus uͦ excolendi hor¬
ti suscepit curã. Cumq idẽ regis ge¬
ner crebro ingrederetur hortũ: suumq
hortolanum quedã requireret. sa pien¬
temqz ualde hominẽ uderet: amicos

Expanded text:
habebat, habebat, prius petiit ut ei filium donare debuisset. Quod cum vir barbarus typho superbiae turgidus, gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire despiceret, vidua subjunxit, dicens: Ecce hunc hominem pro eo vicarium praebeo, solummodo pietatem in me exhibe, mihique unicum filium redde. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset inquisivit. Cui vir Dei Paulinus respondit, dicens: Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio. Quod vir gentilis valde libenter accepit, cum in nutriendis oleribus quia peritus esset audivit. Suscepit itaque servum, et roganti viduae reddidit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque idem regis gener crebro ingrederetur hortum, suumque hortulanum quaedam requireret, et sapientem valde esse hominem videret, amicos
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ genero suũ filiũ incaptuntatẽ fuis¬
se ductũ ꝑhibuit: atq a uiro d̃i eius
p̾cium postulauit: si forte illius dñs ħ
dignaretur accipe: ⁊ hunc concederet
ad ꝓpria remeare. Seduir dñi magno¬
pere petenti femine quid dare potiis¬
set inquirens: nichil apud se aliud nisi
se inuenit. Petentiq femine respondit
dicens. Mulier quid possim dare non
habeo: s memeripsum tolle. me ẜuum
iuris tui esse ꝓfitere: atq ut filiũ tuũ
recipias me uice illius in ẜuitutẽ trade.
Quod illa exore tanti uiri audiens: irri¬
sionẽ potius credidit quã compassionẽ.
At ille ut erat uir eloquentissimus. atq
ad pͥme in exterioribꝰ quoq studiis eru¬
ditus: dubitanti femine citius ꝑsua sit.
ut audita crederet: ⁊ ꝓ receptione filii.
se in seruiciũ ep̃m tradere nõ dubitaret.
Prexerunt igitur utriq ad affricam. ꝓ¬
cedente aũt regis genero qui eius filium

Expanded text:
lorum genero suum filium in captivitatem fuislorum genero suum filium in captivitatem fuisse ductum perhibuit, atque a viro Dei ejus pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere, et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti feminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique feminae respondit, dicens: Mulier, 280 quod possim dare non habeo, sed memetipsum tolle, servum me juris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade. Quod illa ex ore tanti viri audiens, irrisionem potius credidit quam compassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus atque adprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium
Abbreviated transcription (Latin):
de patribus intendo:
maioꝵ facta reliquerã.
i ta ut paulun miracu¬
lum nolane urbis ep̃i
qui multos quoꝵ me¬
mini uͥtute ⁊ tp̃re pre¬
cessit memoria de fuisse uideatur: s ad pͥ¬
ora nunc redeo. eaq quanta ualeo breu¬
tate ꝑstringo. Sicut enim bonoꝵ facta
innotescere citus similibꝰ solẽt semiori¬
bus nr̃is ꝑ ustoꝵ exempla gradientibꝰ.
p̾dicti uenerabilis uiri celebre nom̃ in no¬
tuit: eiusq opus ad mirabile ad eoꝵ se in¬
struenda studia tetendit. Quoꝵ me neces¬
se fuit grandi uite tam certo credere: ac si
ea que dicerent᷑ meis ocłis uidissem. Dũ
seiuentium uuandaloꝵ tempore fuiss
italia incãpanie partibꝰ depopulata:
młtiq essent de hac t̾r̾a in africauã re¬
gionem transducti: uir dñi paulinus
cuncta que ad ep̃ii usum habere potu¬
it. captuus indigentibꝰq largitus est.
Cumq iam nichil omnino suꝑeẽt qđ
petentibꝰ dari potuiss: quodam die q̃¬
dam uidua aduenit que a regis uuãda¬

Expanded text:
de Patribus intendo, majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis oculis vidissem. Cum saevientium Vandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africanam regionem transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque jam nihil omnino superesset quod petentibus dare potuisset, quodam die quaedam vidua advenit, quae a regis Vanda
Abbreviated transcription (Latin):
a nocte portas ciuitatis abstulit: ⁊ mõtis
facto. quẽ nisi redemptorẽ nr̃m sampson
ille significat: Quid gaza ciuitas. ni si
infernum designat: Quid ꝑ philisteoᷤ
nisi uideoꝵ ꝑfidia demonstratur: Qui
cum mortuũ dnm̃ uiderent. eiusq cor¬
pus in sepulcro iam positum: custodes
ilico deput auerũt. ꝙ eum qui auctor
nite claruerat mn inferm claustris retẽ¬
tum: qua si sampson in gaza. se depͥhen¬
disse letati sunt. Sampson uͦ nocte me¬
dia nõ solum exiit. s etiã portas tulit:
quia uidelicz redemptor nr̃ ante lucem
re surgens. non solum liber de inferno:
exit: s ipsa etiam in fermi claustra de¬
struxit. Portas tulit. ⁊ montis u̾ticẽ sub¬
ut: quia resurgendo claustra inferm:
abstulit ⁊ ascendendo celoꝵ regna pene¬
trauit. Hanc ergo resurrectionis eius
batur ex signo ⁊ post patuit ex facto:
tota m̃te diligamus. ꝓ eius amore mo¬
riamur. Eore in resurrectione auctori¬

Expanded text:
a nocte portas civitatis abstulit, et montisa nocte portas civitatis abstulit, et montisfacto, quem nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum viderent, ejusque corpus in sepulcro jam positum, custodes illico deputaverunt, et eum qui auctor vitae claruerat, in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero modia nocte non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resurgens, non solum liber de inferno exiit, sed et ipsa etiam inferni claustra destruxit. Portas tulit, et montis verticem subiit, quia resurgendo claustra inferni abstulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. Hanc ergo resurrectionis ejus batur ex signo, et post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctori
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui de cruce descend̾e noluit: de sepl¬
cro surrex̃. Plus igitur fuit de sepulcro
surgere: quã de cruce descend̾e. Plus fu¬
it mortẽ resurgendo destruere: quã uitam
descendendo seruare. Sed cum iudei h¬
unc adinsultationes suas de cruce descẽ¬
dere minime cernerent: cũ morientẽ
uiderẽt eum se uicisse crediderũt. nom̃
illus se quasi extiixisse gauisi sũt. Sed
ecce de morte nom̃ eius ꝑmundũ redit.
ex qua in fidelis turba extiuxisse gauisis¬
se credidit: quem gandebat occisum do¬
let mortuum. quia hunc ad suam glam
cognoscit puenisse ꝑpenam. Quod be¬
ne in libro iudicum. sampson illius facta
significant. Qui cum gazam ciuitatẽ
philistinorum fuiss ingressus: philistei
ingressum eus ꝓtinus cognoscentes. ci¬
utatẽ repente obsidionibꝰ circum deder̃.
custodes deputauerunt. ⁊ sampson for¬
tissimũ se iam comp̾hendisse gauisi sũt.
s quid sampson fec̃ cognouimus. Medi¬

Expanded text:
et qui de cruce descendere noluit, 1529 de sepulet qui de cruce descendere noluit, 1529 de sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro surgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Medi
Abbreviated transcription (Latin):
ille surrexit: quia cumd̾s esset. teneri a
morte nõ potuit. Ad instruendam ergo
intempore mor tuus est: ⁊ tam̃ solus mi¬
nime surrex̃. Nam scriptum ẽ. Multa
corpora scõꝵ qui dormierant surrexerũt.
Ablata gͦ sunt om̃ia argumẽta ꝑfidie.
Nequis enim dicat. spare de se nõdebet
homo. qd̃ in carne sua exhibuit homo d̾s.
ecce cũ deo homines re surrexisse cognos¬
dubitamus. Si igitur m̃bra nr̃i redemp¬
toris sumus: p̾sum amus in nobis quod
gestum constat incapite. Si multũ nos
membra ultima. qd̾ demẽbris eius suꝑio¬
ribꝰ audimus. E oce uͦ admemoriam redic:
qd̾ crucifixo di filio iudei in sultantes di¬
cebant. Si rex isrł est: descendat decru¬
ce. ⁊ credimus ei. Qui si tune de cruce
descenderet: nimirum in sultantibꝰ ce¬
dẽs. urtutẽ nobis pacientie nõ demõ¬
traret. Sed expectauit paululũ. tolera¬
uit obpbria irrisiones sustinuit. serua¬
uit pacientiam: distulit ammirationẽ.

Expanded text:
ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instempore mortuus est et tamen solus minime surrexit. Nam scriptum est: multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata ergo sunt omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat: Sperare de se non debet homo quod in carne sua exhibuit Deus homo, ecce cum Deo homines resurrexisse cognosdubitamus. Si ergo membra nostri Redemptoris sumus, praesumamus in nobis quod gestum constat in capite. Si multum nos membra ultima quod de membris ejus superioribus audivimus. 7. Ecce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei . Qui si de cruce tunc descenderet, nimirum insultantibus cedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit opprobria, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem;
Abbreviated transcription (Latin):
cro nunciatur. intransinigratione ostẽ¬
ditur: quia isqui in mortificatione car¬
nis agnoscitur. in transinigratione mẽ¬
llempnitate lectionis euuͣglice exposi¬
cionem transcurrimus: s libet ut de hac
cadem sollempnitate aliquid subtiliꝰ
loquamur. Due ⁊ enĩ uite erant: quaꝵ
unam nouimꝰ. alteram nesciebamus.
Una quippe mortalis ẽ: alia inmorta¬
lis. Una corruptionis: alia incorrupti¬
onis. Ina mortis: alia resurrettionis.¬
Sed ueniens mediator d̾i ⁊ hominum
homo xp̃s ib̾s: suscepit unã. ⁊ ostendit
alteram. U nam ꝑtulit moriendo mor
iendo: ostendit alteram resurgendo.
Suigitur nob mortalẽ uitam scientibꝰ.
resurrectionẽ ꝓmuteret carnis. ⁊ tam̃
hanc iusibilit̾ non exbiberet. quis euis
ꝓmissionibꝰ crederec: Factus itaq
homo apparuit incarne: mori dignatꝰ
est ex uoluntate. resurrexit ex potesta¬
te: ⁊ ostendit exemplo. quod nob ꝓmisit
inpͥmio. S fortasse aliquis dicat. Iure

Expanded text:
cro nuntiatur, in transmigratione ostencro nuntiatur, in transmigratione ostenditur, quia is qui in mortificatione carnis agnoscitur in transmigratione menlemnitate, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, altera incorruptionis; Sed venit Mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus; suscepit unam, et ostendit alteram: unam pertulit moriendo, et ostendit alteram resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure
Abbreviated transcription (Latin):
cur om̃ps deus eum quẽ cuncte ecclie
p̾ferendum ꝓposuerat. ancille uocem ꝑ
timescere. ⁊ se ipsũ negare ꝑmisit. Quod
minirum magne actum pietatis dispen¬
satione cognoscimꝰ. ut isqui futurus erat
pastor eccłe in sua culpa disceret qualiter
alus miseren debuisset. Prius itaq eum
ostendit sibi. ⁊ tunc pre posuit ceteris: ut
ex sua infirmitate cognoceret. quam mise¬
ricordit̾ alienam infirmitatẽ toleraret.
Bene autẽ redemptore nr̃o dicit᷑. preͤdec
uos ingalileam: ibi eum uidebitis sic̃
dixit uobis. Balilea namq. transmi
gratio facta int̾pretatur. Iam quippe
redemptor nr̃ a passione ad resurrectio¬
nem: amorte ad uitam. a pena ad glo¬
riam: a corruptione ad incorruptionẽ
transigrauerat.ꝙ. pruis post resur¬
rectionẽ ingalilea adiscipulis uidet᷑. qͥ a
re surrectionis eius głam post leti uide¬
bimus. si modo auiciis ad uirtutũ celsi¬
tudinẽ tñsmigremus. Qui ergo in sepul¬

Expanded text:
cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat ancillae vocem ertimescere, et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui futurus erat pastor Ecclesiae, in sua culpa disceret, qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque ostendit eum sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret, quam misericorditer aliena infirma toleraret. Bene autem de Redemptore nostro dicitur: Praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobis. Galilaea gratio facta interpretatur. Jam quippe Redemptor noster a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem 1528 transmigraverat. Et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepul
Abbreviated transcription (Latin):
ens ꝑlenitatis mansuetudinẽ demulce¬
bit: illos u̾o ꝑuisticie districtionẽ terre¬
bit. S iam quid angelus subiungat: an¬
diamus. Iħm quentis nazarenũ. Iħs
latino e loquio salutaris: id est saluator
iterpretatur. At uero multi hoc nomi¬
ne tunc iħs dici poterãt: nõ tamen substã¬
cilit̾ s nũcupatiue. Ideo ⁊ locus subum¬
gitur. ut de quo ihu dictum sit manifes¬
cetur. Nazarenum. Et causam ꝓtinus
subdit. Crucifixum. Atq ad dielit. Re¬
surrexit nõ est hic. Non est hic dicitur ꝑ
p̾sentiam carnis: qui tam̃ nusquã de e¬
rat. ꝑ p̾sentiam maiestatis. Sedite dici¬
ce discipulis eius ⁊ petro: quia p̾ced uos
in galileam. Querendum nobis ẽ: cur
nominatis discipulis petrus de signat᷑
ex nomine. S si hunc angłs nominatĩ
nõ expͥmeret: qui magistrum negau̾at.
uenire inter discipulos nõ auderet. uo¬
cat ergo ex nomme: ne desparet ex negati¬
one. Qua inre considerandum ẽ nobis:

Expanded text:
ens per lenitatis mansuetudinem demulceens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos vero per justitiae districtionem terret. 4. Sed jam quid angelus subjungat audiamus: Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutarinterpretatur. At vero multi hoc nomine dici poterant tunc, non tamen substantialiter, sed nuncupative. Ideoque locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit, manifestetur: Nazarenum; et causam protinus subdit, Crucifixum, atque addidit: Resurrexit, non est hic. Non est hic, dicitur, per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerat per praesentiam majestatis. Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis est cur, nominatis discipulis, Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est
Abbreviated transcription (Latin):
detis: Ionde ⁊ matheus angłm apparius¬
se describens ait. Crat aspectus euis sicut
fulgur: ⁊ uestimenta eussic̃ nix. In ful¬
gure ⁊ enum terror timoris ẽ: inniue ãt¬
lene blandimentũ candoris. Qui a uero
omps d̾s ⁊ terribilis ẽ peceatoribꝰ ⁊ blan¬
dus iustis: recte testis resurrectionis eius
angelus. ⁊ in fulguris uultu. ⁊ incandoriᷤᷤ¬
abitu demonstratur: ut de ipsa sua spe¬
cie ꝙ terrerec reꝓbos. ⁊ mulceret pios. Un
recte quoq ppłm ꝑ deserta gradientẽ. co¬
lumpna ignis in nocte: ⁊ columꝑna nub̃
p̾ibat indie. In igne ⁊ enim terror timoriᷤ¬
est.: in nube. autẽ uisionis lene blandiniẽ¬
cum expͥmitur. Dies uero uita iusti.⁊
nox accipitur uita peccatoris. Unde et
ꝯuersis peccatoribus paulus dicit. Fuis¬
tis aliquando tenebre: nũc autẽ lux ĩ
domino. In die ergo ꝑnubem colũpna
monstrata est. ⁊ innocte ꝑignem: quia
om̃ps deus ⁊ blandus iustis. ⁊ terribilis
apparebit in uistis. Istos inuidicio ueni¬

Expanded text:
et Matthaeus angelum apparuisse describens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix . In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus et terribilis peccatoribus, et blandus est justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Istos in judicio veni
Abbreviated transcription (Latin):
nitur. Quid namq ꝑsinistram. nisi ui¬
ta p̾sens: Quid uero ꝑ dexteram nisi ꝑ
Leua euis sub capite meo: ⁊ dext̾a illiuꝰ
amplexabitur me. Quia igitur redep̃¬
tor nr iam presentis uite corruptionẽ
ransierat: recte angelus qui nunciare
pheniẽ eius uitam uenerat. indextera
sedebac. Qui stola candida cooptus ap¬
paruit: quia festiuitatis nr̃e gaudia nũ¬
ciauit. Candor ⁊ enim uestis: splendorẽ
nr̃e denunciat sollempnitatis. Nr̃e di

Expanded text:
um: quid autem per sinistram, nisi vita praesens; quid per dexteram, nisi vita Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . » Quia igitur redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte anperennem ejus vitam venerat in dextera sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis splendorem nostrae denuntiat solemnitatis.