comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quisq pena premione fit dig¬
nus. Qua ꝓpter deus quidem᷑
ꝑ seip̃m neminẽ decipit. Est
enim pater u̾itatis et dignita
tis que sunt in gradib earum.
ut si quisꝙͣ dig̾nus est decipi.
non solum ꝑ se ip̃m non tam̃
decipiat. S neq ꝑ talem hoĩe.
qui iam congruenter diligit.
et custodire p̾sistit. Sit ĩ ore
lum cui non cõuenit ꝑsona fal¬
lacie. Si autem ꝑ calem hoĩem
qui nondum se talib cupioi¬
tatib exuit. Ał ꝑ calem angłm
qui pro uoluntatis ꝑu̾sitate
uł ad uindictam peccatoꝵ. uł
ad ex̾citationem purgatione¬
q eorum q̃ͥ ẜm deum renascũt᷑
in ĩfuis nature gradib ordi¬
natus est. Legimus enĩ decep
rum. Et ita legimus. ut ĩfine
dĩno iudicio factum ĩueniamꝰ.
decepcionis offitium suscipere
non decet. sed ꝑ angelum er¬
roris qui sibiultro cales ꝑtes
ĩponi cum letitia postulauit.

Expanded text:
quisque poena praemiove sit dignus. 2. Quapropter Deus quidem per seipsum neminem decipit; est enim Pater Veritatis: et Veritatibus, quae sunt in gradibus earum, ut si quisquam dignus est decipi, non solum per se ipsum eum non decipiat, sed neque per talem hominem, qui jam congruenter diligit, et custodire persistit, Sit in ore lum, cui non convenit persona fallaciae: sed aut per talem hominem, qui nondum se hujusmodi cupiditatibus exuit; aut per talem angelum, qui pro suae voluntatis perversitate vel ad vindictam peccatorum, vel ad exercitationem purgationemque eorum qui secundum Deum renascuntur, in infimis naturae gradibus ordinatus est. Legimus enim deceptrum: et ita legimus, ut neque sine divino judicio factum inveniamus,deceptionis officium suscipere non deceret; sed per angelum erroris, qui sibi ultro tales partes imponi cum laetitia postulavit .
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ĩimicum alñ decipe. unde
ꝓpe enim prouerbii cõsuetu¬
dinem optinuit dolus an
uirtus quis in hoste reparat.
S qm̃ et ip̃e hostis põt plerũq
iniuste decipi ueluti tum pa¬
ctum aliquod fit. de cẽporali
pace. quas inducias nocant et
tamen decipit / non ancte diui¬

Expanded text:
um aliquando decipere. Unde prope jam proverbii consuetudinem obtinuit: Dolus, an virtus, quis in hoste requirat? Sed quoniam et ipse hostis potest plerumque injuste decipi, veluti cum pactum aliquod fit de temporali pace, quas inducias vocant, et tamen decipit nisi auctori
Abbreviated transcription (Latin):
lõge ab ea fiat ncce ẽ audaçia qua
uult eẽ siłior. ip̃a ẽ qualegib dei ob¬
tẽꝑare detractat. dũ sue pt᷑atis eẽ cu¬
discedit a deo. nõ loco s affcone.
atq cupiditate ad inferiora. ꝙͣ ẽ
ip̃e. tãto stulticia. miẜiaq cõpleti᷑
Dilcõne gͥ redit ĩ deũ. qua se iti
nõ cõpon̾e. s suppon̾e affectat. Eõ
ꝙͣto fecerit inftantius. aut studio¬
sius. tãto erit beacior atq sublimi¬
or. et illo solo dñ ante. lib̾i erimꝰ¬

Expanded text:
est audacia qua vult esse similior. Ipsa est qua legibus Dei obtemperare detrectat, dum suae potestatis esse cu longe discedit a Deo, non loco, sed affectione atque cupiditate ad inferiora quam est ipse, tanto magis stultitia miseriaque completur. Dilectione igitur redit in Deum, qua se illi non componere, sed supponere affectat. Quod quanto fecerit instantius ac studiosius, tanto erit beatior atque sublimior, et illo solo dominante liberrim
Abbreviated transcription (Latin):
dies nõ sunt / añ abeunt pene
qmͣ ueniant. Et cum uen̾int
stare non possunt. Urgent se. se¬
cunt᷑ se. et non se tenent. nicħ
de p̾cerito renoeatur. qd̾ futuꝵ ẽ
transituꝵ exspectatur. Non hẽt᷑
dum nõ uemit. Non tenebitur¬

Expanded text:
dies non sunt. Ante abeunt pene quam veniant: et cum venerint, stare non possunt. Urgent se, sequuntur se, et non se tenent. Nihil de praeterito revocatur, quod futurum transiturum exspectatur: nondum habetur, dum non venit: non tene
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritas carnẽ copta sienit ad
ncs et sanauit per carnẽ suã
ccłm int̾iorem cordis nrĩ. ue
eam postea facie ad faciem
uidere possimꝰ.¬

Expanded text:
eritas carne operta venit ad nos, et sanavit per carnem suam oculum interiorem cordis nostri, ut eam postea facie ad faciem videre possem
Abbreviated transcription (Latin):
stra octauo die issus est circũ¬
enim petrinis circumcisꝰ est
madib. ite pͥmus et octanus
completiseptem dieb reditur
ad primum fiuit᷑ dominꝰ sepł¬
resuscitatus. Domini enĩ resur¬
rectio promisit nobis eternũ

Expanded text:
stra octavo die jussus est infans circumenim petrinis circumcisus estmadibus idem primus qui octavus. Completis enim septem diebus, reditur ad primum. Finitur sepresuscitatus, Domini resurrectio promisit nobis aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
ci quidẽ eius ĩ quo futurus ẽ. eẽmꝰ
ignari: ait. Ubicũq fu̾it corpꝰ illic ꝯ¬
gregabũt᷑ et aquile. Scõs de uolatu
spualis corpis. aquilas nũcupauit.
quoꝵ cõgregantib angłis cõuẽtu
futurũ ĩ loco passionis oñdit. Et digͤ

Expanded text:
ci quidem ejus, in quo futurus esset, essemus ignari, ait: Ubicumque fuerit corpus, ibi congregabuntur aquilae . Sanctos de volatu spiritalis corporis aquilas nuncupavit: quorum, congregantibus angelis, conventum futurum in loco passionis ostendit. Et digne
Abbreviated transcription (Latin):
Gen̾aci¬
onem eius quis enarrabit.
quam generationem. ante
angelos. ante ominem crea¬
turam. quare. quia omnia
ꝑipm̃ facta sunt. Sed forte. ẜa
enis generatio narratur quis
illam narrat. fide concipitur
masculus non accedit uterꝰ
uirginis tumet. precedit tã¬
qm sponsus de chalamo suo.
bilis illa diuina. quia sine
matre.

Expanded text:
Generationem ejus quis enarrabit? Quam generationem? Ante Angelos, ante omnem creaturam. Quare? Quia omnia per ipsum facta sunt . Sed forte secunda ejus generatio narratur. Quis illam narrat? Fide concipitur, masculus non accedit, uterus virginis tumet: procedit tanquam sponsus de thalamo suo .bilis illa, quia sine matre.
Abbreviated transcription (Latin):
nare. dumi quibdã sõpniis se¬
falsitate ꝑtrahat. cũ dormiẽtes
asi horam uł tp̃s exsuscitat. ut
eos in uigiliaꝵ tẽpore sõpno gͣ¬
iussimo depͥmat. cũ psallentes
atq orantes sibilis st̃dorib lat᷑¬
tib diu̾sis et incognitis uocibus¬
agitat iactatis etia lapidib uł
stercorib et terrorib ꝑturbat. ut
dei uigilanti studio atcende que

Expanded text:
niis saefalsitatem pertrabat; cum dormientes ante horam vel tempus suscitat, ut eos vigiliarum tempore somno gravissimo deprimat; cum psallentes atque orantes sibilis stridentibus, latratibus diversis, et inconditis vocibus, jactis etiam lapidibus, vel stercoribus, perturbat, ut Dei, vigilanti studio attende quae
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ teus oĩpotes solus ĩmorta¬
lis. solus ĩuisibłis. solus incõp̃¬
hensibłis. lucẽ hĩtet maccessibi¬
lem. Ego aũt tenebris uitioꝵ
obsitus texteam caligĩe inhĩtẽ.
fable lumẽ. scĩs alioꝵ ocłis infer¬
re pot̾o. qui cecutiente cordis ocu¬
lo splẽtorẽ tante maiestatis re¬
u̾beratus. nlło modo intueri ua¬

Expanded text:
Cum Deus omnipotens, solus immortalis, solus invisibilis, solus incomprehensibilis, lucem habitet inaccessibilem; ego autem tenebris vitiorum obsitus, tetram caliginem inhabitem, fabile lumen sauciis aliorum oculis inferre potero, qui caecutiente cordis oculo, splendorem tantae majestatis reverberatus nullo modo intueri
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s assueti scelerib ꝑdicis
moribus. Dicis ei. Noli face
qñ ce audit quem cerra sic p̾¬
mit. et tabe corrumpitur. et
male consuetudims p̾gͣuatur
nec ad ip̃m tñ resuscitandũ
minor fuit uirtus xp̃i. Noui¬
nes uidemus pessima consu¬
etudine ꝑmmutata uiuere
melius qmͣ uinũt qui repre¬
tos nouiniꝰ młtos. Nemo des¬
ꝑet. Nemo dese presumat. et
despare malum est. et de se p̾¬
sumere. Sic noli desꝑare. nt
eligas de quo debeas presimmĩe

Expanded text:
omnes assueti sceleribus, perditi omnes assueti sceleribus, perditi moribus. Dicis ei, Noli facere. Quando te audit quem terra sic premit, et tabe corrumpitur, et mole consuetudinis praegravatur? Nec ad ipsum tamen resuscitandum minor fuit virtus Christi. Novimus homines, pessima consuetudine permutata vivere melius, quam vivunt qui repretos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeas praesume
Abbreviated transcription (Latin):
tueatur quisq animam
suam si peccat moritur. pec¬
catum mors aie est. Seo
aliqũ in cogitatione pecẽat᷑.
delectauit quod malimi
est. consensisti. peccasti con¬
sentio illa occidit te. S int
est mors. qr cogitatũ malũ
nondum ꝓcessit infactum.
Salem animam resuscita¬
re se significans dominus
resuseitauit illam puellam
que nondum erat foras ela¬
ta. Sedin domo mortua
iacebat. qiͣ pcc̃m lacebat. si
autem non solum male de¬
lcactiomi consensisti. Seo
etiam malum consensisti.
ip̃m suscitauit. et reddidit
uidue matri matri sue. Si
peccasti. peniteat te. et resu¬
scitat te dominus. et reo¬
cet ecclesie matritie. ter¬
cius mortuns est laxarus
Est genus mortis ĩmane.
mala consuetudo appellat᷑.
aliud est enim peccare aliud
peccandi consuetiromnem
facere. Qui pectat et concinuo
corrigitur cito reuiuiscit. qr ñ¬
dum̾ ẽ ĩplicatus consuetudie
dicitur fecet. Incipit em̃ hr̃e
pessimam famam tanqmͣ
odorem tet̾imum. Tales st̃

Expanded text:
tueatur quisque animam suam: si peccat, moritur; peccatum, mors est animae. Sed aliquando in cogitatione peccatur. Delectavit quod malum est, consensisti, peccasti; consensio illa occidit te: sed intus est mors, quia cogitatum malum nondum processit in factum. Talem animam resuscitare se significans Dominus, resuscitavit illam puellam quae nondum erat foras elata, sed in domo mortua jacebat, quasi peccatum latebat. Si autem non solum malae delectationi consensisti, sed etiam ipsum resuscitavit, et reddidit viduae matri suae. Si peccasti, poeniteat te: et resuscitat te Dominus, et reddet Ecclesiae matri tuae. Tertius mortuus est Lazarus. Est genus mortis immane, mala consuetudo appellatur. Aliud est enim peccare, aliud peccandi consuetudinem facere. Qui peccat et continuo corrigitur, cito reviviscit: quia nondum est implicatus consuetudinedicitur, fetet: incipit enim habere pessimam famam, tanquam odorem teterrimum. Tales sunt
Abbreviated transcription (Latin):
difficile uerum corpus ĩnt̾o
marie sine uirili semine fa¬
bricare. Cum creatura corpo¬
rea in uisceribus femine ad
formandum hominem et
ip̃o miuido ad formandum
colunbam imiꝑio domini
uoluntatiq ẜuiret. Sed st¬
ti homines et miseri quod
et ip̃i facere non possunt ⁊¬
Aut in uita sua nĩqmͣ uice¬
runt ab om̃ipotẽti deo fieri
potuisse nõ credunt.

Expanded text:
difficile uerum corpus in utero Mariae sine uirili semine fabricare, cum creatura corporea et in uisceribus feminae ad formandum hominem et in ipso mundo ad formandam columbam imperio domini uoluntatique seruiret. sed stulti homines et miseri quod aut ipsi facere non possunt aut in uita sua numquam uiderunt, et ab omnipotente deo fieri potuisse non credunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Non meritum
grande credentium et bti¬
t̾udo głiosa sisemꝑ deus in
resusc̾itato corporẽ humaĩs
occulis appareret. Sp̃s ergo
sanctus hoc magnũ munus
attulit creaturis. ut ad eni
quem carnalibus occulis
non utdent. a carnalib cũ¬
piditatib mente sobria et¬

Expanded text:
 meritum grande credentium et beatitudo gloriosa, si semper Dominus in resuscitato corpore humanis oculis appareret. Spiritus ergo sanctus hoc magnum munus attulit credituris, ut eum quem carnalibus oculis non viderent, a carnalibus cupiditatib
Abbreviated transcription (Latin):
Quid michi tũc ꝓderat inge¬
niũ ꝑ illas toctrinas agile
et nllo amicło hũani magiste¬
rii. tot notosissum libri eno.¬
dati. cũ deforter ĩ sacrilega tͦ¬
pitudĩe. ĩ doctͥna pietatis er¬
tarẽ : Aut quis tantũ oberat
ꝑuulis tuis lõge taroiꝰ ĩgẽin.
cũ a te lõge nõ recet̾enti ut ĩ
nito ecc̃e tue. tuti plumesce¬
rẽt et alas caritatis aumẽ¬
to sane fitei nutrirẽt:¬

Expanded text:
unc mihi proderat ingenium per illas doctrinas agile et nullo adminiculo humani magisterii tot nodosissimi libri enodati, cum deformiter et sacrilega turpitudine in doctrina pietatis errarem? aut quid tantum oberat paruulis tuis longe tardius ingenium, cum a te longe non recederent, ut in nido ecclesiae tuae tuti plumescerent et alas caritatis alimento sanae fidei nutrirent?
Abbreviated transcription (Latin):
actuli aͥo. nõ nẽi ao hanc ecc̃a
nisi cũ hiis moumẽtis. quib
illo tẽpe uestiebar. Et qr hoc
disponebam eẽ ĩ monastio cũ
frib. cognito instituto. et uo¬
lũtate mea. bte memorie se¬
nex ualerius deoit michi ortũ
illũ. ĩ quo ẽ nũc mõsteriũ. Ce¬
pibõi ꝓpoiti fr̃es collig̾e. cõpes
meos. nichil hñtes sicut nich
hẽbam. et imitãtes me ut qͦ¬
moto ego tenuem pauptacuonl¬
lam meam uẽdioi. et paupi¬
b erogaui sic fac̾ent et illi qui
mecũ eẽ uoluissent ut de cõi
magnũ et ub̃rimũ p̾sioiũ ip̃e

Expanded text:
attuli aliquid, non veni ad hanc ecclesiam nisi cum his indumentis quibus illo tempore vestiebar. Et quia hoc disponebam, esse in monasterio cum fratribus, cognito instituto et voluntate mea, beatae memoriae senex Valerius dedit mihi hortum illum, in quo nunc est monasterium. Coepi boni propositi fratres colligere compares meos, nihil habentes, sicut nihil habebam, et imitantes me, ut quomodo ego tenuem paupertatulam meam vendidi, et pauperibus erogavi, sic facerent et illi qui mecum esse voluissent, ut de communi magnum et uberrimum praedium ipse
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e ꝓpͥũ. S forte aliqui hñt alłi
licet. Si qui hñt. faciũt qd̾ non
licet. Bene autẽ sentio ĩ frib
meis. et seꝑ bene credes ab he
inquisitõne diffiłaui. qr et ista
quere. qĩ male sentire mͥ uite¬
batur. Nouerã eĩ et noui om̃s
qui metũ uiu̾ent. nosse ꝓpoit
nr̃m. nosse legẽ ute nr̃e. Ui¬

Expanded text:
rium. Sed forte aliqui habent: nulli licet. Si qui habent, faciunt quod non licet. Bene autem sentio de fratribus meis, et semper bene credens ab hac inquisitione dissimulavi: quia et ista quaerere, quasi male sentire mihi videbatur. Noveram enim, et novi omnes, qui mecum viverent, nosse propositum nostrum, nosse legem vitae nostrae.
Abbreviated transcription (Latin):
momẽti. ĩter dei uos fama
mea. ĩ quo loco sciebam nõ
eẽ ep̃m. nõ illo acced̾e. Caue¬
bam hoc. et agebam ꝙͣtũ po¬
teram. ut ĩ lodo hũili saluarer
ne ĩ alto peclitarer. S dño ẜuꝰ¬

Expanded text:
momenti inter Dei servos fama mea, in quo loco sciebam non esse episcopum, non illo accederem. Cavebam hoc et agebam, quantum poteram, ut in loco humili salvarer, ne in alto periclitarer. Sed, u
Abbreviated transcription (Latin):
Non quero datum. s quero
fructum. Didicit a te deus
meus inter datum̃ et fruc¬
cum discern̾e. Datum ẽ res
ip̃a. quam dat. qui ĩꝑtit᷑. hec
neccessaria ueluti est nũntꝰ.
cib potus. uestimentum. tec¬
tum adutorium. fructꝰ aut
bona et rectauoluntas. dato¬
ris est.

Expanded text:
 quaero datum, sed requiro fructum. didici a te, deus meus, inter datum et fructum discernere. datum est res ipsa, quam dat, qui inpertitur haec necessaria, ueluti est nummus, cibus, potus, uestimentum, tectum, adiutorium. fructus autem bona et recta uoluntas datoris est.
Abbreviated transcription (Latin):
h̃t qui facit que deꝯ uult fieri.
in cuiꝯ siñam larcidianꝯ cõcessit
Puer autẽ ille mĩmus om̃ium
his ht̃ deũ ait. qui sp̃m ĩmũ¬
qui bene uiuit. ea facit que ds
uult. et om̃is qui ea facit q̃ ult
ds̃ bñ niuit.¬

Expanded text:
 qui facit quae deus uult fieri. — In cuius sententiam Lartidianus concessit. puer autem ille minimus omnium: Is habet deum, ait, qui spiritum inmunis, qui bene uiuit, ea facit, quae uult deus, et omnis, qui ea facit, quae uult deus, bene uiuit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Niusquis hominũ uide
ret conscientias. Musquis¬
eoꝵ animas poss inspicere
diu̾berari tantis uerberatõi¬
b cupiditatum. et cimoꝵ
uideret illos misos qñ feli¬
ces ꝓutantur

Expanded text:
isquis eorum videret truces censcientias, quisquis animas eorum posset inspicere diverberari tantis perturbationibus cupiditatum et timorum, videret illos miseros, et quando felices vocantur
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentem aduersus sp̃m
dicit apłs carnalem ꝓcul du¬
bio delectationem quam
cum carne et de carne sp̃s
ht aduersus delectationem
quam solus ht̃. Solus q̃ppe
derat et deficit anima ĩ atria
domini. Solus ht etiam et¬
illud de quo dicitur ei. Con¬
cupisti sapĩam ẜua mandat
et dominus dabit illam tibi
Nam cum sp̃s imꝑat menbris
corporis. ut huic desid̾io ẜui¬
ant quo solus attenditur ue¬
lut cum assuitur codex cũ
aliquid scribitur. legitur dis¬
putatur auditur cum deĩq
panis frangitur esurienti.
entiam caro exibet. non con¬
cupiscĩam monet. Hiis acq
hiꝰ bonis desideriis quibus
sola aĩia concupiscit. Cum
aduersatur aliquid ꝙ eam
dicitur caro concupiscere ad¬
u̾sus spm. et sp̃s aduersus car¬
nem.

Expanded text:
cupiscentem aduersus spiritum dicit apostolus carnalem procul dubio delectationem, quam de carne et cum carne spiritus habet aduersus delectationem, quam solus habet. solus quippe nmixtum, quo desiderat et deficit anima in atria domini; solus habet etiam illud, de quo ei dicitur: concupisti sapientiam: serua mandatum, et dominus praebebit illam tibi. nam cum spiritus imperat membris corporis, ut huic desiderio seruiant, quo solus accenditur, uelut cum adsumitur codex, cum aliquid scribitur, legitur, disputatur, auditur, cum denique panis frangitur esurienti entiam caro exhibet, non concupiscentiam mouet. his atque huius modi bonis desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum aduersatur aliquid, quod dicitur caro concupiscere aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem.
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur
sursu uersus. Pͥmꝰ actus aĩe.¬
ut do cẽdi cã dicatur. ẽ aĩatio.
bus sensus. Tertius ars. Qͣ¬
tus uirtus. Quĩtus tͣnsquil¬
litas. Sextus ingressio. Sep¬
timus contẽplatõ. P ossũt᷑
et ħ mͦ appellari.pͥmus: de corͤ¬
ca corpͥus. Quartus. ad seip̃z¬

Expanded text:
igitur sursum versus, primus actus, docendi causa, dicatur animatio; secundus, sensus; tertius, ars; quartus, virtus; quintus, tranquillitas; sextus, ingressio; septimus, contemplatio. Possunt et hoc modo appellari: de corca corpus; a
Abbreviated transcription (Latin):
a ͦ 3ͦ Tua suais memoria
sit int̾ hos curbines aliqua dũe¬
repatio mea. Te ergo ĩnoco de¬
siderantissime. ad te clamo cla¬
more magno in toco corde m̃o.
Et cum te ĩuoco. utiq ĩ meipo
ẽẽs in me. et nisi ego ẽẽm ĩ te.
manes. ex quo cognoui te. et ĩ
ea ĩuenio te. cum reminiscor
tui. et delector de te. in te. ex qͦ¬

Expanded text:
 ut tui suavis memoria sit inter hos turbines aliqua repausatio mea. Te ergo invoco, desideratissime, ad te clamo clamore magno in toto corde meo. Et cum te invoco, utique in meipso esses in me; et nisi ego essem in te, manes; ex ea cognovi te, et in ea invenio te, cum reminiscor tui, et delector in te de te, ex qu
Abbreviated transcription (Latin):
h̃itu. Sed etiam ad eccłiam
ꝓcedere confunduntur. anquͣ
ti ip̃i clici tui et pastores t̾ui¬
minist̾ium suum intermit¬
cunt nacantes luctui ꝙi exł¬
tantes sue uoluptati. Quare¬
caligine ad te uocare. Quid
adhoc respondere pot̾imius
fr̃es. Nõne confusio nes ap¬
p̾hendet. cum adhanc ꝑtem
ĩueniamur. Et utiq iuge
d paganus qui nescieno
deuiu mox ut moritur rec¬
co cursu ꝑgit ad penas. plan
debet iudeus qui xp̃m ouse¬

Expanded text:
habitu, sed etiam ad ecclesiam habitu, sed etiam ad ecclesiam procedere confunduntur; aliquanti etiam ipsi clerici tui et pastores ministerium suum intermittunt, vacantes luctui, quasi insultantes tuae voluntati? Quarecaligine ad te vocasti. Quid ad haec respondere poterimus, fratres? Nonne confusio nos apprehendet, cum in hac parte invenimur? Et utique lugeri debet paganus, qui nesciens Deum, mox ut moritur, recto cursu pergit ad poenam. Plangi debet Judaeus, qui Chris
Abbreviated transcription (Latin):
UDnum uolo ꝓpou̾e exem¬
plum ad corrigendos eos qui
plangi mortues arbitrantur
Exemplum autem de pa¬
ganoꝵ ystoria est. Ffuit qͥ¬
dam prinçeps paganus qui
hẽbat fuium unicum satis¬
q dilectum. hic cum in Ca
quit sacra que gerebat ĩ ma¬
nib. non lacrimauit. nec
oĩno suspirauit. S quid res¬
pondit audice. SSepeliatur
inquit. memiui eĩ me filiũ
genuisse mortalem. Uide
responsum. Uide hoĩs pagam
uirtutem. ut nec spectari se
filius craderetur. Quid agi¬
mus frẽs si dyabolus hunc
in die Iudicii coram xp̃o contͣ
nos ꝓducat et dicat. Ecce
hic cultor meus quem ego
p̾stigiis decipiebam meis nt
ẜuiret cecis et surdis simła¬
cris. Ci ego nec resurrectõe
a mortuis nec ꝑadisum nec
celoꝵ regua ꝓmiẜam. Hic
filii nobił sapientis mortem
nec doluit nec ĩgemuit. nec¬
pro cali nũcio mea sacra de¬
les pro quib io crucifieus
et mortuus es ut mortem
non timerent. ut essẽt de resur¬
rectione securi. nonsolum
lugent mortuos et uoce et

Expanded text:
dhuc volo proponere exemplum ad corrigendos eos qui plangi mortuos arbitrantur. Exemplum autem de Paganorum historia est. Fuit quidam princeps paganus, qui habebat filium unicum, satisque dilectum. Hic cum in Capquit sacra quae gerebat in manibus, non lacrymavit, nec omnino suspiravit: sed quid respondit, audite. Sepeliatur, inquit: memini enim me filium genuisse mortalem. Vide responsum, vide hominis pagani virtutem: ut nec exspectari se filius traderetur. Quid agimus, fratres, si diabolus hunc in diem judicii coram Christo contra nos producat, et dicat, Hic meus cultor, quem ego praestigiis decipiebam meis, ut serviret caecis et surdis simulacris; cui ego nec resurrectionem a mortuis, nec paradisum, nec coelorum regna promiseram; hic filii nobilis sapiens unici mortem nec doluit, nec ingemuit, nec tali nuntio mea sacra deles, pro quibus ideo crucifixus et mortuus es, ut mortem ipsi non timerent, sed essent de resurrectione securi, non solum lugent mortuos et voce et
Abbreviated transcription (French):
est plane de cathecuminis nr̃i
ceꝵ si scĩficatus gracia signatus
desid̾andꝰ est non plangendus.
Sed desid̾andum cñ modatõe
cum sciamus nos ipõs acçedẽ¬
cib cemporib secutures. Ter¬
ge igitur lac̾mas. interinitte
suspiria cõpesce gemitum.¬

Expanded text:
est plane de catechumenis nostrterum qui sanctificatus gratia, signatus desiderandus, non plangendus; sed desiderandus cum moderatione, cum sciamus nos ipsos accedentibus temporibus secuturos. Terge igitur lacrymas, intermitte suspiria, compesce gemitu
Abbreviated transcription (Latin):
tingat filium cuiꝰꝙ regem
cifilius sit pater patris sii.
ꝙ in eadem ascendit in celum
et sedet ad dext̾am patris. et
in eadem ip̃a carne sic hono¬
rata sic clarificata sic incele
stem hĩtum cõmutata et
filius est dauid. et dominꝰ
est dauio¬

Expanded text:
tingat filium cujusquam regem ci filius, sit pater patris sui. quod in eadem ascendit in coelum et sedet ad dexteram Patris, et in eadem ipsa carne sic honorata, sic claristem habitum commutata, et filius est David, et Dominus est Davi
Abbreviated transcription (Latin):
ed dicis ib te credere
amico ciuꝰ iudere cor non
potes. quia in tuis cempta¬
tionib eum probasti. et
ꝑicłis ubi te non defuit co¬
gnonisti. Nunquid ergo ut
amicor ꝓbetur erga nes ca¬
ritas. uicetur tibi nr̃a op¬
canda calamitas. nec quis
ꝙͣ ex amicis certissime fe¬
six. nisi fuerit aduersis rebꝰ
infelix. u ut ueris amicis¬
nisi felicitas potest. et tam̃
in reb prosꝑis. probari autẽ
certius in reb adusis. Sedtũ
ut eum probes ꝑiculis tuis
non te ei cõmitteres nisi cre¬
auferatur hec fides de rebus
humanis quis non attendat
qñta eaꝵ ꝑturbatio. et qmͣ hor¬
renda coñfusio subsequatur.
Quis enim mutua caritate
diligetur ab aliquo cum sit ĩ¬
uisibilis ip̃a dilectio si quod
non ideo credere non debeo
totaibi ꝑibi ͭ amicitia que nõ
nisi mutuo amore constat.
cõmibioꝵ neq cognatõnũ
et affinitatis uincula ĩ aĩmo
ẜuanbuntur. quia inhiis u

Expanded text:
ed dicis, ideo te credere amico, cujus videre cor non potes, quia in tuis tentationibus eum probasti, et periculis, ubi te non deseruit, cognovisti. Numquid ergo, ut amicorum probetur erga nos charitas, videtur tibi nostra optanda calamitas? Nec quisquam erit ex amicis certissimis felix, nisi fuerit adversis rebus infelix: ut ri, felicitas potest, quam proin rebus prosperis, probari autem certius in rebus adversis. CAPUT ut eum probes, periculis tuis nec te committeres, nisi creauferatur haec fides de rebus humanis, quis non attendat quanta earum perturbatio, et quam horrenda confusio subsequatur? Quis enim mutua charitate diligetur ab aliquo, cum sit invisibilis ipsa dilectio, si quod non video, credere non debeo? Tota itaque peribit amicitia, quia non nisi mutuo amore constat. connubiorum neque cognationum et affinitatum vincula in animo servabuntur; quia et in his u
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am bilectionem non põt
uidere non creoit nec filies
hre desid̾abunt ques uicissiz
ẽẽ non credunt. Qui sin ascã¬
tur et crescant multo minꝰ
ip̃i pentes sucs amabunt qͦꝵ
ergase amorem n in eorum
cordib. quiã est ĩuisibilis
non uidebunt si ea que nõ
iudentur non laudabili fide
s culpabili ueritate credñt᷑
¶Nuto iam de ceteris nec¬
cessitatibus dicam frm̃ soro¬
rum generoꝵ atq socroꝵ. et
qualibet consanguinitate et
affinitate iũctoꝵ si caritas ĩ¬
certa. uoluntas q suspectaẽ
filiis pentum et pentibus
filiorum dum beniuolencie
non redoitur debita. quianͦ
deberi putatur qñ in alio qd̃
non uidetur ẽẽ non creditur.
Forro sinon ingemosa
s odiosa est ip̃a cantela. ubi
nos amari non credimus qr
amorem amantium non
uidemus. uicemq non re¬
pendinius quib eam non
debere mutuam non puta¬
mus. usq adeo res humane
mus hominum uoluntate
quas utiq uidere nõ possu¬
mus.

Expanded text:
t videre, non credit. Nec filios habere desiderabunt, quos vicissim esse non credunt. Qui si nascantur et crescant, multo minus ipsi parentes suos amabunt, quorum erga se amorem in eorum cordibus, quia est invisibilis, non videbunt; si ea quae non videntur, non laudabili fide, sed culpabili temeritate creduntur. Quid jam de caeteris necessitudinibus dicam, fratrum, sororum, generorum atque socerorum, et qualibet consanguinitate et affinitate junctorum, si charitas incerta, voluntasque suspecta est, et filiis parentum, et parentibus filiorum, dum benevolentia non redditur debita; quia nec deberi putatur, quando in alio quae non videtur, esse non creditur? Porro si non ingeniosa, sed odiosa est ista cautela, ubi nos amari non credimus, quod amorem amantium non videmus, vicemque non rependimus, quibus eam nos debere mutuam non putamus: usque adeo res humanaemus hominum voluntates, quas utique videre non possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
manens in menbris corpo¬
ris mortis huꝰ cum ꝑini
nascitur in ꝑuuł uapti atis
areatu soluit᷑. ad agonem
relinquitur. ante agonem
mortues. nlła dampnatione
prosequitur puulos nõ baẜ¬
tizates reos innectit. et cãꝙ¬
ire filios etiam si ꝑuuli moriãt᷑
ad condempnationem trahit.
in grandib autem baptizatis
in quib iam ratione utentibꝰ
quitquid eidem concupiscse mẽ
ad peccandum consentit ꝓprie
nonuitatis ẽ. deletis peccatis oĩ¬
bus soluto etiam reatu qͦ uin¬
ctos originaliter detinebat ad
agonem ĩterim manet. Non
sibi ad illicita cõsentientib in¬
chil oĩno nocitura donee absor¬
beatur mors in nictoriam. et
pace ꝑfecta nichil quod uincat᷑.
eristat. Consentientes autez
sibi ad illicita recs tenet. et nͥ
sanentur. ad secundã mortẽ
intẽptationem. Sed libera
nes a malo. Eanet enim
malum in carne nr̃a. non
natura in qua diuinitus cre¬
atus est homo. Sed uitio quo
uoluntate prolapsus ẽ. ubi
amissis uirib. non ea qua uł¬

Expanded text:
manens in membris corporis mortis hujus, cum parvulis nascitur, in parvulis baptizatis a reatu solvitur, ad agonem relinquitur, ante agonem mortuos nulla damnatione persequitur: parvulos non baptizatos reos innectit, et tairae filios, etiamsi parvuli moriantur, ad condemnationem trahit. In grandibus autem baptizatis, in quibus jam ratione utentibus quidquid eidem concupiscentiae mens ad peccandum consentit, propriae voluntatis est; deletis peccatis omnibus, soluto etiam reatu, quo vinctos originaliter detinebat, ad agonem interim manet, non sibi ad illicita consentientibus nihil omnino nocitura, donec absorbeatur mors in victoriam , et pace perfecta nihil quod vincatur existat. Consentientes autem sibi ad illicita reos tenet, et nissanentur, ad secundam mortem in temptationem, sed libera nosa malo. manet enim malum in carne nostra non natura, in qua diuinitus creatus est homo, sed uitio, quo uoluntate prolapsus est, ubi amissis uiribus non ea qua uu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ds̃ inuisibłis ẽ ꝑ ꝓpͥam
deitatis naturam. et cum uult
uideri põt ꝑ assũptã sicut pla¬
cuerit creaturã. Porro si
natẽ ip̃ius ẽ ĩuisibilitas sicut
ĩ corruptibilitas non ĩmuta¬
bitur utiq in futuro scło illa
nat᷑ant de ĩuisibili uisibilis
fiat. qr nec pot̾it de ĩcorrupti¬
bili corruptibił fieri simul
enĩ et ĩcõmutabłis ẽ.¬

Expanded text:
quia et inuisibilis est per propriam deitatis naturam et, cum uult, uideri potest per adsumptam, sicut placuerit, creaturam. Porro si naturae ipsius est inuisibilitas sicut incorruptibilitas, non mutabitur utique in futuro saeculo illa natura, ut de inuisibili uisibilis fiat, quia neque poterit de incorruptibili corruptibilis fieri; simul enim et incommutabilis e
Abbreviated transcription (Latin):
te lc̃ato p̾sentis boni. bt̾ior erat pͥmꝰ
tate mortali. Qũatũ autẽ ad spem
futuri beatior ẽ quil ĩ quibl crucia¬
tib corͥs. Cui nõ opĩone. s certa u̾ita¬
te mãifestũ ẽ. sine fine se h̃iturũ. om̃i

Expanded text:
delectationem praesentis boni, beatior erat primus tate mortali: quantum autem ad spem futuri, beatior quilibet in quibuslibet cruciatibus corporis, cui non opinione, sed certa veritate manifestum est, sine fine
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃m qui licet morituri nõ
ẽẽnt. nisi peccassent. alimen¬
tis camen ut homines utebã¬
tur / nondum spũialia. sed ad¬
huc alia corpora cerrena ge¬
stantes que licet senio non
ueterassent ut neccessitate ꝑ¬
ducerentur ad mortem qui
status eis de ligno inte quod¬
ẽ in medio padisi cum arbore
netita simul erat. mirabili
dei gra p̾stabatur / camen et
alios sumebant cibos p̾ter u¬
nam arborem/ que fuerat in¬
terdicta. Non quia malum.¬
s pp̃ cõ mendandum pure
et simplicis obedientie bo¬
nim que magna uirtus est
rationał creature sub creato¬
re domino constitute. Nam
obi nullum tangebatur. pro¬
fecto si prohibitum tang̾et̃
sola mobedientia peccabatur.
alebantur ergo aliis que su¬
mebant. ne aĩalia corpora
molestie anquid esurienco
ac sitiendo sentirent. De lig¬
no autem uite ꝓꝑterea gusta¬
batur ne mors eis undecũq
subrepet .i. senectute confec¬
ca decursis tempoꝵ spaciis in¬

Expanded text:
peccatum, qui licet morituri non peccatum, qui licet morituri non essent, nisi peccassent, alimentis tamen ut homines utebantur, nondum spiritalia, sed adhuc animalia corpora terrena gestantes. Quae licet senio non ueterescerent, ut necessitate perducerentur ad mortem qui status eis de ligno uitae, quod in medio paradiso cum arbore uetita simul erat, mirabili Dei gratia praestabatur, tamen et alios sumebant cibos praeter unam arborem, quae fuerat interdicta, non quia sed propter commendandum purae et simplicis obedientiae bonum, quae magna virtus est rationalis creaturae sub Creatore Domino constitutae. Nam ubi nullum malum tangebatur, profecto si prohibitum tangeretur, sola inobedientia peccabatur. Alebantur ergo aliis quae sumebant, ne animalia corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirent: de ligno autem vitae propterea gustabatur, ne mors eis undecumque subreperet, vel senectute confecta decursis temporum spatiis in
Abbreviated transcription (Latin):
de functorum Ideo non hnͣt
grallem mortem qua seꝑ¬
ate sunt corporib sius. Q ca
ro eaꝵ requiescit in spe. q̃s¬
libet sine ullo iam sensu cõ¬
tumelias accepisse uideatur.
non enim sicut platoni n¬
sũ est corpor obliuionẽ desi¬
derant. Sed potiꝰ qr memi¬
nerunt quid sibi ãdeo sit
promissum qui neminem
fallit. qui eis etiam de capil¬
lorum suoꝵ incegritate secu¬
ciencer expectant. Si eni
carnem suam non od̾ant
qñ eam sue menti infirmitate
resistente spũiali iure coherce¬
bant. qnͣto magis eam diligt̃
incongrue carnalis. Ica caro
ẜmẽs sp̃ñi recte appeliatur spi¬
ritu ał. non quia in spĩn cõuer¬
tetur. Sed qr spũi sumina et
mirabili obtempandi facilita¬
te subdetur usq adimplendã
ĩmortalitatis indissolubilis
securissiniam uoluntatem oĩ
uiolentie sensu. oĩ corruptibi¬
litate et cardicate detracta. Nõ
solum eĩ nouerit tale quale
nũc ẽ. in quauis optima uali¬
tudine. Sed nec tale quioez
fuit in pͥmis hominib ance

Expanded text:
defunctorum ideo non habent gravem mortem, qua separatae sunt a corporibus suis, quia caro eorum requiescit in spe, quaslibet sine ullo jam sensu contumelias accepisse videatur. Non enim, sicut Platoni visum est, corpora oblivione desiderant: sed potius, quia meminerunt quid sibi ab eo sit promissum, qui neminem fallit, qui eis etiam de capillorum suorum integritate secutienter exspectant. Si enim carnem suam non oderant , quando eam suae menti infirmitate resistentem, spirituali jure coercebant, quanto magis eam diliguntns non incongrue carnalis, ita caroviens, recte appellatur spiritalis. Non quia in spiritu convertetur, sed quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilitate subdetur, usque ad implendam immortalitatis indissolubilis securissimam voluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate et tarditate detracta. Non solum enim non erit tale, quale nunc est in quauis optima ualetudine, sed nec tale quidem, quale fuit in primis hominibus ante
Abbreviated transcription (Latin):
to dicere ꝙͣ multa. isti qui noᷤ
rep̾henonnit quiacredinius q̃
non nidemus. Credant fame
et hystorie uł de p̾sonis quas¬
fuerunt. nec dicant non cre¬
dimus quia non uidimus
qm̃ si hoc dicant cogunitur fa¬
teri iucertes sibi esse pentes
sues. qr et hĩc aliis narranti¬
b. nec camen quia iam p̾ti¬
tum est io ostendere ualen¬
tib credid̾unt. millum reci¬
nentes illius temporis sensũ
et camen aliis inde loquẽtib
adhibentes sine ulla dubita¬
tione consensum. qd̾ nisi fiat.
fidelis impietas dum non¬
possimiꝰ. Et ip̃a humana so¬
cietas concordia peunte non
adhibeantur non amicicia
ma religio uiolatur. ut sñ¬
ma misena consequatur.S
amicicia hominis inquies.
erga mebeniuolentiam ꝙͣ¬
ꝙͣ uid̾e nõ possim. multis tñ
indiciis indagare possumi.
dos autem que uultis ut
non uisa credamus nullis
ĩdiciis potestis ostendere.

Expanded text:
to dicere quam multa isti, qui nos reprehendunt, quia credimus quae non videmus, credant famae et historiae, vel de locis ufuerunt; nec dicant, Non credimus, quia non vidimus. Quoniam si hoc dicant, coguntur fateri incertos sibi esse parentes suos: quia et hinc aliis narrantibus, nec tamen quia jam praeteritum est id ostendere valentibus, crediderunt, nullum retinentes illius temporis sensum, et tamen aliis inde loquentibus adhibentes sine ulla dubitatione consensum; quod nisi fiat, fidelis impietas, dum possumus, ipsa humana societas, concordia pereunte, non adhibeatur, non amicitia ma religio violatur, ut summa miseria consequatur? 5. Sed amici hominis, inquies, erga me benevolentiam quanquam videre non possum, multis tamen indiciis indagare possum: vos autem quae vultis ut non visa credamus, nullis indiciis potestis ostendere.
Abbreviated transcription (Latin):
Infra subditi Itaq gen̾ali amori tuo
sp̃ali amore cõnerus uoci tue libens
parui. Nam cũ subiectio mea p̾ cepto
pat̾nitatis tue fcm debeat totũ qd̃ cũq
sit qd̃ ex te ad te redit opus meu̾. hoc
solũ in eo cumłacius reddidi. ꝙ libẽs
feci.¬
tine. qui tibi amores referat tuos. nec
romanianus. nec lucianus: Me certe
audiant. Ego clamo. ego testabor te
ci aciuib tuis. quos nimiũ amas. et
aquib niniũ amaris.

Expanded text:
non spreuit. igitur generali amori tuo speciali amore conexus uoluntati tuae uolens parui. nam cum subiectio mea praecepto paternitatis tuae factum debeat totumque tuum sit, quod ex te ad te redit, opus meum, hoc solo meo cumulatius reddidi, quod libens feciorum, qui eis amores referat tuos? nec Romanianus, nec Lucinianus? Me certe audiant. Ego clamabo, ego testabor te ci a civibus tuis, quos nimium amas, et a quibus nimium amaris.
Abbreviated transcription (Latin):
autem fcĩ sunt celi. qr iustifica
Sic g ͦ iustificati facti sunt ce¬
lum. Portan̾unt deũ. et d̾ipĩs
coruscabat miracła tonabat
terrores. Pluebat consolatoes
Erant ergo celi enarrantes¬

Expanded text:
acti sunt coelum? Quia justificat; sic justificati facti sunt coelum. Portaverunt Deum, et de ipsis Deus coruscabat miracula, tonabat terrores, pluebat consolationes. Erant ergo, erant
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. si desid̃iis eius obeditur
Est ergo in nobis pcc̃i concu¬
piscĩa que non ẽ ꝑmittenda
regnare sunt eius desid̾ia
quib non est obediendum.
ne obedientib reguet. pp̃ qd̾
menbra nr̃a non sͥ usurpet.
concupĩa. S sibi uĩdicet con¬
tinentia. ut sint arma iusticie
dõ. ne sint arma iniquitatis
pcc̃o. Sic enim nob̾ pcc̃m non
dominabit᷑¬

Expanded text:
ditur, si desideriis eius oboeditur. est ergo in nobis peccati concupiscentia, quae non est permittenda regnare; sunt eius desideria, quibus non est oboediendum, ne oboedientibus regnet. propter quod membra nostra non sibi usurpet concupiscentia, sed sibi uindicet continentia, ut sint arma iustitiae deo, ne sint arma iniquitatis peccato; sic enim nobis peccatum non dominabit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsmael ut seꝑaretur appło
pt̃as uxoris cuiꝰ magis fuius erat.
qr ꝑ ip̃ius iura cõiugalia. et ĩ an¬
cillam semĩatus erati et ĩ ancilla
susceptus.¬

Expanded text:
smaheli ut separaretur a populo fuit potestas uxoris cuius magis filius erat, quia per ipsius iura coniugalia et in ancilla seminatus erat et ex ancilla susceptus
Abbreviated transcription (Latin):
Laudo gratu¬
lor et admiror fili dilectissime
Bomfaci ꝙ inter curas belloꝵ
et armorum uehementur dest¬
desideras nosse que sunt dei ueͣ
militãi fidei ẜuire quam hẽsm

Expanded text:
Laudo et gratulor et admiror, fili dilectissime Bonifati, quod inter curas bellorum et armorum uehementer desideras ea nosse, quae dei sunt. uere militari fidei ser
Abbreviated transcription (Latin):
Epłas tuas au¬
gustine placet seruare ut ocłos meo.
Sũt eĩ magne nõ ꝙͣtitate. s reb: et
magnar rer magnas cõtinent pro¬
batõnes. Ille michi xp̃m. ille platonẽ.
ille plotinũ sonabũt. Erũt igitur mͥ
ad audiendũ pp̃ eloqueciam dulces.
ad legẽdũ pp̃ breuitatẽ faciles. et adĩ¬
telligendũ pp̃ sapĩa salubres. Cura¬
bis ergo: qd tue sc̃e mẽti. sc̃m bonũ q¬

Expanded text:
Epistulas tuas perplacet ita seruare ut oculos meos. sunt enim magnae non quantitate sed rebus et magnarum rerum magnas continent probationes. illae mihi Christum, illae Platonem, illae Plotinum sonabunt. erunt igitur mihi et ad audiendum propter eloquentiam dulces et ad legendum propter breuitatem faciles et ad intellegendum propter sapientiam salubres. curabis ergo, quod tuae menti sanctum bonumq
Abbreviated transcription (Latin):
patrem ꝑ filium̾. Rogo fisiũ
per patrem. Rogo sp̃m scm̃
õs sancte uirtutes plantẽt
lia. qui opera tua extra circũ¬
das. et intus reples supra
regis. et infra fers custodi
et foris. ante. et retro. supra
et infra. et ciren̾cirea ut nlło
tu es deus oĩpotens custes
nemo de ꝑicuł liberatꝰ. tu es
deus et non est alius p̾ter te
neq in celo sursum. neq in
terra deorsum. qui facis mag

Expanded text:
Patrem per Filium, rogo Filium per Patrem, rogo Spiritum somnes sanctae virtutes plantentur lia; qui opera tua extra circumdas, et intra reples, supra tegis, et infra fers; - custoforis, ante et retro, supra et infra, et circumcirca, ita ut Tu es Deus omnipotens, custosnemo de periculis liberatus. Tu es Deus, et non est alius praeter te, neque in coelo sursum, neque in terra deorsum, qui facis magna
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃ores et ecce ibi es incorde eo¬
rum in corde conficẽtiũ tibi. et
ꝓhicientiũ se in te. et ploran¬
tium in simi tuo post uias suas
difficiles.¬

Expanded text:
r, et ecce ibi es in corde eorum, in corde confitentium tibi et proicientium se in te et plorantium in sinu tuo post uias suas difficiles
Abbreviated transcription (Latin):
dma uoce ꝓstratũ et instructũ. ao ho¬
mĩe cr̃asmissũ ẽẽ. ut sacramẽtu
quid diligendũ eẽt audiret. Et po¬
terant utiq oĩa ꝑ angłm fieri. s ab¬
iecta ẽet hũana cõditõ. si ꝑhõies ho

Expanded text:
oce prostratum et instructum, ad hominem tamen missum esse, ut sacramenta quid diligendum esset, audiret . Et poterant utique omnia per angelum fieri, sed abjecta esset humana conditio, si per ho
Abbreviated transcription (Latin):
guis lo cuti st̃. Aut cui talia nõ ꝓue¬
nerũt nõ se arbitretur ẽẽ xp̃ianum.
scat. Et ꝑ que doceatur alius. sine su¬
ꝑbia et sine ĩuidia tradat. qd̃ accepiti
Nec tẽptemꝰ eñ cui credimus. ne ta¬
lib inuiciuersuciis et pu̾sitate dece¬
pti. ad ip̃m quo audienoũ enuãge¬
liũ atq discendũ nolumꝰ ire ĩ ecc̃ãs.
aut codicẽ leg̾e. aut docẽtẽ. p̾dican¬
tẽq hõie audire. et expegemꝰ rapi
usq ĩ t̾ciũ celũ. siue ĩ corꝑe. Que extra
corpus. sicut dicit apłs. et ibi au¬
dire meffabłia u̾ba que nõlicet hõi
lo qui. aut ibi uid̾e dñm ihm xp̃m.¬

Expanded text:
guis locuti sunt; aut cui talia non proveguis locuti sunt; aut cui talia non provenerint, non se arbitretur esse christianum, scat; et per quem docetur alius, sine superbia et sine invidia tradat quod accepit: neque tentemus eum cui credidimus, ne talibus inimici versutiis et perversitate decepti, ad ipsum quoque audiendum Evangelium atque discendum nolimus ire in ecclesias, aut codicem legere, aut legentem praedicantemque hominem audire; et exspectemus rapi usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus, sicut dicit Apostolus, et ibi audire ineffabilia verba, quae non licet homini loqui , aut ibi videre Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoto. ut ꝙuis magno dei dono iu¬
re letẽtur recordetur de tu ꝑ hoies di¬
dicisse. uł lr̃as. Nec pp̃ea si ab authõio
scõ et ꝑfcõ uiro egyptio monacho in¬
sultari deb̾e. ꝙ sine ulla scĩa lr̃aꝵ. scri¬
pturas diuinas. et memoriter auoi
se preditati aut ab illo ẜuo barba¬
ro xp̃iano. de quo a grauissimis ficeq
dignissimis uiris nuꝑ accepimꝰ. qui
lr̃as quo ip̃as nlło docẽte hõie. i ple¬
nam noticiam. orando ut sibi reuela¬
retur accepit. et triduanis p̾cib ĩpetnͣ.
ut et codicẽ oblatũ. stupẽtib qui ade¬
rant legendo ꝑcurr̾et.. Aut si hec quis¬
q falsa eẽ arbitratur. nõ ago pugna¬
res ẽ. qui se scripturas scas sine du
di.lingũa suam dioicisse. et aliam
aliquam. uł grecam uł hebream
uel qũalib ceteraꝵ. aut simłr au¬
diendo. aut ꝑ hõie p̾ceptorẽ accepisse
Iam gͦ si placet moneamus om̃s
fres. ne ꝑuudlos suos ista doceant.
qr momiẽto uno tẽpis adueiente

Expanded text:
commotio, ut quamvis magno Dei dono jure laetentur, recordentur se tamen per homines didicisse vel litteras; nec propterea sibi ab Antonio sancto et perfecto viro Aegyptio monacho insultari debere, qui sine ulla scientia litterarum Scripturas divinas et memoriter audiese praedicatur; aut ab illo servo Barbaro christiano, de quo a gravissimis fideque dignissimis viris nuper accepimus, qui litteras quoque ipsas nullo docente homine, in plenam notitiam orando ut sibi revelarentur, accepit triduanis precibus impetrans ut etiam codicem oblatum, stupentibus qui aderant, legendo percurreret. 5. Aut si haec quisque falsa esse arbitratur, non ago pugnares est, qui se Scripturas sanctas sine ducdi linguam suam didicisse, et aliam aliquam vel graecam vel hebraeam vel quamlibet caeterarum, aut similiter audiendo, aut per hominem praeceptorem accepisse. Jam ergo si placet, moneamus omnes fratres, ne parvulos suos ista doceant, quia momento uno temporis adveniente
Abbreviated transcription (Latin):
a. Relinque ppłm tuũ et domũ pr̃is tui.
.i. fideliter renũcia dyabło põpis/ et an¬
głis. et sequere uiam rectam. que te ꝑ¬
ducat in terram q̃ teditescat. et emine¬
as et efficiaris sotius abrahe. S cũ õ¬
nia ista feceris. siu̾ͥtus caritatis que õ¬
nia credit ẽ inte: adhuc deus tẽptabit
te. et tẽptatũ coronabit te. Expetit a
te sacrificiũ dilc̃i tui. Qͥo ꝯe expetitͦ
Qͥd abrahe illi tc̃m ẽ. da mͥ unicũ fili¬
cor tuũ. Ip̃e ẽ dilcũs unicus. Quio
metuis offerre cor tuũ: Offer sacrifi¬
tiũ cõtritõ cordis dño deo tuo. et dic
cũ ꝓph̾a. Holo caustis nõ delc̃aberis.
metuas. tali sacrificio oblato. Et deo
acceptũ erit. et qd̾ optuleris integrũ.¬

Expanded text:
a: relinque populum tuum, et domum patris tui, id est fideliter renuntia diabolo, pompis ejus et anejus; et sequere viam rectam, quae te perducat ad terram in qua ditescas et emineas, et efficiaris socius Abrahae. Sed cum ista omnia feceris, si virtus charitatis quae omnia credit est in te, adhuc tentabit te; et probatum coronabit te. Expetit a te sacrificium dilecti tui. Quid a te expetit? Quod Abraham illi dictum est, Da mihi unicum dilecor tuum, ipse est dilectus unicus; quid metuis offerre cor tuum? Offer sacrificium contritionem cordis Domino Deo tuo, et dic cum propheta, Holocaustis non delectaberis. metuas tali sacrificio oblato: et Deo acceptum erit, et quod obtuleris, integru
Abbreviated transcription (Latin):
uis seminis et fe¬
cunditas terre. celiq tempies hauc
efficatiam diuinitus accepunt.
ut ad ꝓpagandos fructus. plantato¬
rem uel rigatorem. oparium tm̃mͦ
expectent. qua mente operetur qͣ
laboret intentione nõ curent. ut
dũm agri frceliter diligant. an sua
nõ illius luera conquirant. et ĩfra¬

Expanded text:
uis seminis et fecunditas terrae caelique temperies hanc efficaciam diuinitus acceperunt, ut ad propagandos fructus plantatorem uel rigatorem operarium tantummodo expectent, qua mente operetur, qua laboret intentione non curent, utrum dominum agri fideliter diligat an sua, non illius lucra conquirat. adiungi
Abbreviated transcription (Latin):
ad corpꝰ. aut ut id possite at est.
aut ut uiuificet. aut ut uita¬
quodã mͦ fabricetur. aut quo l
pacto ei cõsulat. nichaut horr
fieri p̃t. si nõ ip̃o sit melior corpe.

Expanded text:
ad corpus, aut ut id possideat, est, aut ut vivificet, aut ut quodammodo fabricetur, aut quolibet pacto ei consulat. Nihil autem horum fieri potest, si non sit corpore
Abbreviated transcription (Latin):
est utile forte auaro non re¬
ligioso. Ĩmo u̾o nec auaro u¬
tile est. sed utile bene utenti. et per
eius erogationem thesaurum cele¬
stem acquirenti

Expanded text:
est, utile forte avaro, non religioso; imo vero nec avaro utile, sed utile bene utenti, et per ejus erogationem coelestem thesaurum acquirenti
Abbreviated transcription (Latin):
te cursus agitur et si ualde
ꝓficiat eiꝰ extior homo cor¬
rupitur. et interior renoua¬
tmm. Neccesse est tñ ut dum
condictõi subiacet mortis
labores tolleret uetustatis.

Expanded text:
e cursus agitur, etiamsi valde proficiat, cuius exterior homo corrumpitur et interior renovatur, necesse est tamen, ut dum condicioni subiacet mortis, labores toleret vetustatis.
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ fuit. seditones gracchoꝵ. a¬
grarii legib excitate. Uolebãt
ei agros ppło dide. quos no bui¬
tas pperam possitebat. s camue¬
tustam ĩquitatẽ aute cõuelłe
do cuit pniciosississimũ fuit. E¬

Expanded text:
lorum fuit seditiones Gracchorum agrariis legibus excitatae. Volebant enim agros populo diuidere, quos nobilitas perperam possidebat. Sed iam uetustam iniquitatem audere conuellere docuit, perniciosissimum fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
dño bĩtuoĩe. et sc̃tate ꝑman¬
sit. Nec eĩ ex uno angło lapso
atq dampnato. ceteri ꝓpaga¬
ti E. ut eos sicut hõies origĩa¬
le malũ obnoxie sucressignis
uĩcłis obligaret. atq uniu̾sos
trah̾et ad debitas penas. S eo
qui dyabolus fcũs ẽ. cũ socus ĩ¬
pietatis elato. et ip̃a cũ eis e¬
latõne ꝓstrata. ceci pia obedi¬
encia dño coheserut accipiẽ¬
tes eciam qd̃ ip̃i nõ hũerũt c̾¬
tam scĩa. qua eẽnt de sua sẽpi¬
terna. et nũꝙ casura stabilita¬

Expanded text:
Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura stabilita