comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agetii: quo tonueutus multoꝵ ꝓpłoꝵ ob tanti memoriam patus con¬
fiuere in onasterio solet. p̾terea semoꝵ dei religiosoꝵ ꝙ non contempnẽ¬
da capia uunꝵ. CMor̾ autem prisca ꝓcedeus etate istam occupunt tre¬
pestatem. liberalitatis gr̃a post spũalis refectionis habindantis sunũ
donũ. sorꝑa quoꝙ t̾reno accuratissime reficere cibo. S̾ed cumu. dudatu
apparatus copiarium huic rei congruentiũ huic inde conflueret. pisciũ
om̃i modis deerat affiuentia. que tante celebritati aliqntulam psttu¬
ret gr̃am Auxius ualde ałbas sed et fratres huic ꝓcurando suffecti
officio. quaqua gresum dirigunt. si quo modo cuuslibet ãmuucielo
a tauta releuari possent piscum penuria. Lig̾m humana deficiente
industria cuua iam om̃s desꝑati deiectis animis nił quod sparent ha¬
berent. m̾ntis et int̾uentu cdarissimi uere ꝙ bñdicti. a tanto mcroris

Expanded text:
agitur, quo conventus multorum populorum ob tanti memoriam Patris conagitur, quo conventus multorum populorum ob tanti memoriam Patris confluere monasterio solet: praeterea servorum Dei religiosorumque non contemnenda copia virorum. Mos autem prisca procedens aetate multam occupavit tempestatem, liberalitatis gratia post spiritalis refectionis abundantissimum donum, corpora quoque terreno accuratissime reficere cibo. Sed cum diversarum apparatus copiarum huic rei congruentium hinc inde proflueret, piscium omnimodis deerat affluentia, quae tantae celebritati aliquantulam praestaret gratiam. Anxius valde abbas, sed et fratres huic procurando suffecti officio, quaquaversum dirigunt, si quo modo cujuslibet adminiculo a tanta relevari possent piscium penuria. Verum humana deficiente industria, cum jam desperati omnes dejectis animis nihil quod sperarent haberent, meritis et interventu clarissimi vereque Benedicti a tanto moeroris
Abbreviated transcription (Latin):
grauiter afflicti frẽs. ad dñm exorandũ ꝓ tanti xp̃riani ppli̾ cede se
iñtentissime conferunt. Licet enim quidam illoꝵ qui tanto interfue̾
discumini. nimiun graui infortuniores ecclie uiri subditas non dicam pre¬
m̾ent. ñuo penitus gentili more auferrent. tamen humaue affectu nature
seruoꝵ dei corda pio dolore concussa sunt. memoria recolentes. quid aĩe
ꝑseuerantes extrema sub luce in malis apud inferos patiantur. quibus
cruciatib corqueantur. quoꝵ uite finis exitiale stipendium m̾uit. Qmͣ¬
obrem precepti diuini menores dicentis. orate ꝓ ꝑsequentib et calimp¬
niantib uos ut sitis filii patris nr̃ qui mn celis est. qui solem suũ ori¬
ri facit suꝑ bonos et malos et pluit suꝑ iũstos et imiustos. cõmuni
consilio ꝓhiis p̾ces ad dñ findere statuunt. quatinus et si ꝑpetuis
non iu̾entur absolui cruciatib. saltem mitiorib młtentur adistricto u¬

Expanded text:
graviter afflicti fratres, ad Dominum exorandum pro tanta Christiani populi caede se graviter afflicti fratres, ad Dominum exorandum pro tanta Christiani populi caede se intentissime conferunt. Licet enim quidam illorum, qui tanto interfuere discrimini, nimium gravi infortunio res Ecclesiae juri subditas, non dicam premerent, imo penitus gentili more auferrent; tamen humanae affectu naturae, servorum Dei corda prae dolore concussa sunt, memoria recolentes quid animae perseverantes extrema sub luce in malis apud inferos patiantur: quibus cruciatibus torqueantur, quorum vitae finis exitiale stipendium meruit. Quamobrem praecepti divini memores, dicentis: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est: qui solem suum iri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos : communi cosilio pro his preces ad Dominum fundere statuunt; quatenus etsi perpetuis non mererentur absolvi cruciatibus, saltem mitioribus multarentur a stricto Ju
Abbreviated transcription (Latin):
ra ip̃e quoq p̾sbiter monasterium ueniens. patrib eiusdem loci cuncta
que uisu cognou̾at. monita deniq piissimi patris. nec non adhortati¬
ouem eius sedule refert. Qua relatione mesti releuati frẽs semet inui¬
cem ad agendas deo gr̃as hortabantur. qui auxilio desertos humano
solito tuebatur munimine. Nec dum ꝓmissi cursum expleu̾ant soles.
et ecce exatie castraensi quidam dericus fuga lapsus cui nomen heirar¬
dus post tridie belli ex acti hora fere diei octaua monasterum ꝑuenit
diroq nuntio cenobium om̃e ꝑculit. Nuntiat namq cruentissimam
auxiliis huic inde contractis. hac ilsacq fuge subsidio dilapsas. Du¬
ctores belli odonem frẽm ꝙ illius guilelmũ comitem blesensium teu¬
tonem deniq abbatem scĩ martini. guidonem comitem cenomannensẽ
cum młtis aliis ample opinionis uiris mortẽ obpetisse. Quo nuntio

Expanded text:
ra, ipse quoque presbyter monasterium veniens, Patribus ejusdem loci cuncta ra, ipse quoque presbyter monasterium veniens, Patribus ejusdem loci cuncta quae visu cognoverat, monita denique piissimi Patris, necnon adhortationem ejus sedule refert. Qua relatione moesti relevati fratres, semet invicem ad agendas Deo gratias hortabantur, qui auxilio desertos humano, solito tuebatur munimine. Necdum promissi cursum expleverant soles, et ecce ex acie castrensi quidam clericus fuga lapsus, cui nomen Herrardus, postridie belli exacti hora fere diei octava monasterium pervenit, diroque nuntio coenobium omne perculit. Nuntiat namque cruentissimamauxiliis hinc inde contractis hac illacque fugae subsidio dilapsas, ductores belli Odonem, fratremque illius Guillelmum comitem Blesensium, Teutonem denique abbatem S. Martini, Guidonem comitem Cenomanensem cum multis aliis amplae opinionis viris mortem oppetiisse. Quo nuntio
Abbreviated transcription (Latin):
timum nequaqmͣ transigere solem. donec huiꝰ rei incurrat penitudinem.
Habete ergo in dño fidutiam. et in illo confortamini. Dum hec senior
delectabilil ederet uerbis. p̾sbiter quib poterat nutib puerũ sciscitabat᷑.
que esset tante uen̾ationis ꝑsona. Cui puer submissa uoce. hic est in¬
beatissimũ patrem secum in uisu colloqui. cepit cunctis qui aderant ii¬
dentib ab eodem sese lecdulo brachiis extentis ꝓtrahere. ac si uestigi¬
a eius quem cernebat. astantem tenere posset. simulq uoces cuiusdã
murmuris emittere anxius. quas nullatenus astantes intelligere pote¬
rant. Tandem exꝑge fcũs hac illac q obtutum u̾tendo discurrens. sup¬
plici ac pene lacrimabili uoce semel et bis ingeminat dicens. Quorsũ
dñs m̃s sc̃s pater bñdictus abiit: Cognitorem om̃ium occultoꝵ dm̃ te¬
stor modo hic eum in specie corꝑea a me uisum mͥ q locutum. Nec mo¬

Expanded text:
timum nequaquam transigere solem, donec hujus rei incurrat poenitudinem. timum nequaquam transigere solem, donec hujus rei incurrat poenitudinem. Habete ergo in Domino fiduciam, et in illo confortamini. Dum haec senior delectabilibus ederet verbis, presbyter quibus poterat nutibus puerum sciscitabatur, quae esset tantae venerationis persona. Cui puer submissa voce: Hic est, inbeatissimum Patrem secum in visu colloqui, coepit cunctis qui aderant videntibus ab eodem sese lectulo brachiis extentis protrahere, ac si vestigia ejus quem cernebat astantem tenere posset: simulque voces cujusdam murmuris emittere anxius, quas nullatenus astantes intelligere poterant. Tandem expergefactus, hac illacque obtutum vertendo discurrens, supplici ac pene lacrymabili voce semel et bis ingeminat dicens: Quorsum Dominus meus S. P. Benedictus abiit? Cognitorem omnium occultorum Dominum testor, modo hic eum in specie corporea a me visum, mihique locutum. Nec mo
Abbreviated transcription (Latin):
ieci. At senior u̾bis fauens p̾sbiteri talia refert. Noui uera esse que
dicis. Sed anteqmͣ hiis q dolendo quereris uerissima satis faciam ꝓ¬
missione. causauri aliqnͣtulum libet. Mirum ualde est qmͣ obrem fra¬
tres nr̃i culpam in me redarguant ignauie ac si ego nullam uexa¬
tionis illoꝵ curam habeam. uelut q letargo oppressus in eoꝵ rele¬
uatione dormiam. Quod ꝓ certo fieri nequit. Si enim p̾ceptis oĩ¬
potentis curam ad hibueritis obedieudi. regule quoq ꝑ me adeo
uobis tradite mandata exsecutil aut̃ seguiter fueritis. cuncta adu̾sa fi¬
ent ꝓsꝑa. inimici amici efficientur. gr̃am ꝙ suam factor om̃ium bonoꝵ
in nullo negabat. De hac uero que nunc est iniuria ur̃a. scitote iam
dementissimi conditoris om̃ium sententiam ꝓpitiam erga uos effectã.
eumq qui tẏrramudis adu̾sum eccdesiam arma indigne corripuit. sep¬

Expanded text:
rojeci. At senior verbis favens presbyteri, talia refert: Novi vera esse quae rojeci. At senior verbis favens presbyteri, talia refert: Novi vera esse quae dicis, sed antequam his quae dolendo quereris, verissima satisfaciam promissione, causari aliquantulum libet. Mirum valde est, quamobrem fratres nostri culpam in me redarguant ignaviae, ac si ego nullam vexationis illorum curam habeam, velutque lethargo oppressus, in eorum revelatione dormiam: quod pro certo fieri nequit. Si enim praeceptis omnipotentis curam adhibueritis obediendi, regulae quoque per me a Deo vobis traditae mandata exsecuti haud segniter fueritis, cuncta adversa fient prospera, inimici amici efficientur, gratiamque suam fautor omnium bonorum in nullo negabit. De hac vero quae nunc est injuria vestra, scitote jam clementissimi Conditoris omnium sententiam propitiam erga vos effectam, eumque qui tyrannidis adversum Ecclesiam indigne arma corripuit, sep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuigili lassitudo p̾ualida. Eessus continuatione uigiliarum p̾sbiter.
cuta crepusculum tercie noctis domũ ꝓperat. atq in stramine cuiꝰdam
lectuli in patientia uictus sompni se ꝓicit. Moxq ut quippiam sõp¬
ni carꝑe potuit. conspicit in uisu adstantem sibi ꝑsonam sub mona¬
stico habitu baculum manu gestantem. qmͣ seꝙ batur puer eiusdem
habitus. Itaq stupescentem p̾sbit̾um ꝑsona illa clementer alloqui¬
tur. Quid est frater. cur modo hic taliter iaces: cui ille uen̾andi uul¬
tus intuens ꝑsonam. dñe inquit uobis cundisq notum est. qnͣtũ
nobis ac familie nr̃e odo comes. nec non ppls ei fauens imꝑat ma¬
li. Ideoꝙ inuunctum p̾cepto abbatis officiũ cura ꝑuigili certatim ꝑ
uideo. quatenus nauali effugio familia nr̃a seruare a raptorib ua¬
leat suppellectilem suam. Grauatus sompno in hoc me stramine ꝓ¬

Expanded text:
pervigilio lassitudo praevalida. Fessus continuatione vigiliarum presbyter, pervigilio lassitudo praevalida. Fessus continuatione vigiliarum presbyter, circa crepusculum tertiae noctis domum properat, atque in stramine cujusdam lecti impatientia victus somni se projicit, moxque ut quippiam somni capere potuit, conspicit in visu astantem sibi personam sub monastico habitu baculum manu gestantem, quam sequebatur puer ejusdem habitus. Itaque stupescentem presbyterum persona illa clementer alloquitur: Quid est, frater, cur modo hic taliter jaces? Cui ille venerandi vultus intuens personam: Domine, inquit, vobis cunctisque notum est, quantum nobis ac familiae nostrae Odo comes necnon populus ei favens inferat mali, ideoque injunctum praecepto abbatis officium cura pervigili certatim dum provideo, quatenus navali effugio familia nostra servare a raptoribus valeat supellectilem suam, gravatus somno in hoc me stramine p
Abbreviated transcription (Latin):
lig̾is rip̾am tenentes rapinis cuncta uastabant. Quoꝵ uesanie bosoᷤ
abas obuiando. iussit naues portus ita ꝑatas adesse: ut si ppłs ex suꝑnio¬
rib aduentans ꝑtib citeriorem ripam teneret. naute omnem pecuniã
familie cenobii ip̃ius in maiorib nimorib q pectorib seu cet̾is mobi¬
lib consistentem reb nauib exceptam aninem ultra transferrent. Si
autem ult̾iorem uiam ꝑgeret uersa uice id ip̃m ex supͣdc̃is ag̾ent. reb
tnͣsuehendo scilicet cuncta in hanc aluei ꝑtem. Preficitur huiꝰtemodi
uegotio erchambaldus p̾sbiter bone uite et nominis qui et in hoc eo¬
dem cenobio uitam tenuit regularem eaq que scribere ꝓposui uiua
uoce sub atcestatõne u̾itatis cunctis ꝓfitebatur certissimo se cognouis¬
se uisu. Dum enim ꝑ triduum ꝓfectio ꝑduraret exercitus labor uon
dicam nautarum. u̾um ip̃oꝵ excreuit nimius animalium. Itemq ex

Expanded text:
Ligeris ripam tenentes, rapinis cuncta vastabant: quorum vesaniae Boso Ligeris ripam tenentes, rapinis cuncta vastabant: quorum vesaniae Boso abbas obviando, jussit naves portus ita paratas adesse, ut si populus ex superioribus adventans partibus citeriorem ripam teneret, nautae omnem pecuniam familiae coenobii ipsius in majoribus minoribusque pecoribus seu caeteris mobilibus consistentem rebus, navibus exceptam, amnem ultra transferrent. Si autem ulteriorem viam pergeret, versa vice idipsum ex supradictis agerent rebus, transvehendo scilicet cuncta in hanc alvei partem. Praeficitur hujusmodi negotio Hercambaldus presbyter bonae vitae et nominis, qui in hoc eodem coenobio vitam tenuit regularem, eaque quae scribere proposui, viva voce sub attestatione veritatis, cunctis profitebatur certissimo se cognovisse visu. Dum enim per triduum profectio perduraret exercitus, labor non dicam nautarum, verum ipsorum excrevit nimius animalium, itemque ex
Abbreviated transcription (Latin):
statem. Quod monachi cenobii scĩ bñdicti cernentes. consilio inito mi¬
sericordie domini solius se cõmittentes. maturrimam ꝑtem suoꝵ fratrum
ad p̾fatum dirigunt comitem. nimia insanientem tyramde cum pig¬
norib scõꝵ om̃igena supplicantes p̾ce ne tantum incurrat piaculum
neue res sacro ordini delegatas ad nefarios transferat usus sed magis
seruos dei res sibi a dño traditas libere liceat ordinare. Que petitio
nulli apd̃ eum ualuit. Ceꝑat eo in temꝑe parare uirib undecumq¬
contractis adu̾sum lambertum atq matfridũ sotios q eoꝵ neustrie
ꝑtib residentes. qui ab imꝑatore ad docharium defecerant. Cui expe¬
ditioni iusserat quoꝙ interesse ionam uen̾abilem ep̃m aurelianensẽ
et bosonem abbatem scĩ bñdicti. quoꝵ res iniuste sibi uindicauerat. In¬
terea auxiliatores ex suꝑiori burgundia ad id ꝓperantes bellum utramq

Expanded text:
statem. Quod monachi coenobii S. Benedicti cernentes, consilio inito, mistatem. Quod monachi coenobii S. Benedicti cernentes, consilio inito, misericordiae Domini solius se committentes, maturrimam partem suorum fratrum ad praefatum dirigunt comitem nimia insanientem tyrannide cum pignoribus sanctorum: omnigena supplicantes prece, ne tantum incurrat piaculum, neve res sacro ordini delegatas ad nefarios transferat usus sed magis servos Dei res sibi a Domino traditas libere liceat ordinare: quae petitio nulli apud eum valuit. Coeperat eo in tempore expeditionemcontractis adversum Lanthertum atque Matfridum sociosque eorum, Neustriae partibus residentes, qui ab imperatore ad Lotharium defecerant: cui expeditioni jusserat quoque interesse Jonam venerabilem episcopum Aurelianensem et Bosonem abbatem S. Benedicti, quorum res injuste sibi vindicaverat. Interea auxiliares ex superiori Burgundia ad id properantes bellum, utramque
Abbreviated transcription (Latin):
ludouicus filius eius imꝑii gubernacula suscepit. Cuius temꝑe uariis
tumultuationib regno francoꝵ attrito. młto ac graui turbine eccłi̾e
uisus est concuti status. Namq filiis diu̾sa adu̾sus patrem molientib.
qnͣtum altotius specimen regni attinet. in testina oritur conlisio. Dũq
pater alios honorib ob m̾ita pͥuare. alios cumulare opib studet tempe¬
adu̾sus patrem deiectos ab illo erigere. sublimatos deponere conantur:
pendia. Inter quas ecclesia aurelianensis cum contiguis scõꝵ locis q̃
sub regimine dominicoꝵ dericoꝵ siue monachoꝵ consistere indebantur
non modica uexatione afflicta est. Siquidem matfrido comite quondã
aurelianensi. ob culpam iuercie ꝓpͥis honorib pͥuato odo in locum eius
substituitur. Qui in solentia graui contra sui naturam electus. cuncta
que uiri subiacebant eccl̃ie aurelianensis matricula excepta. sed ctab

Expanded text:
Ludovicus filius ejus imperii gubernacula suscepit, cujus tempore variis Ludovicus filius ejus imperii gubernacula suscepit, cujus tempore variis tumultuationibus regno Francorum attrito, multo ac gravi turbine Ecclesiae visus est concuti status. Namque filiis diversa adversus patrem molientibus, quantum ad totius regni specimen attinet, intestina oritur collisio: dumque pater alios honoribus ob merita privare, alios cumulare opibuadversus patrem, dejectos ab illo erigere, sublimatos deponere conantur, pendia. Inter quas Ecclesia Aurelianensis cum contiguis sanctorum locis, quae sub regimine Dominicorum clericorum sive monachorum consistere videbantur, non modica vexatione afflicta est. Siquidem Matfrido comite quondam Aurelianensi ob culpam inertiae propriis honoribus privato, Odo in ejus locum substituitur. Qui insolentia gravi contra sui naturam elatus, cuncta quae juri subjacebant ecclesiae Aurelianensis, matricula excepta  id est,
Abbreviated transcription (Latin):
nauib ꝓcuratori portus cõmittit. Erat qnͣdo hec agebantur: dies
dominica. Sed circa horam fere diei t̾ciam cunctis missarum cele¬
bratione decentis. nauis q cuni cet̾is in portu fiscali tenebatur. sub¬
ito absq humiano remigẽ a portu emota. medium lig̾im petit.
quo fortior uis. aque decurrere solet ibiq contra adu̾sum pelagus forti¬
ter enatando ꝑuenit. ad posterulam que usq hodie sc̃ĩ bñdicti dicitur.
ibiq appulit concurrerunt undiq ab urbe populi incognitum ceruere
miraculum. stupentes q uoces clamoris atq adhortationis ꝓferunt.
Uidete o ciues contemplamini qualiter nouus nauta dilectus dñi bñdi¬
ctus. mortali sine remige nauim ꝓpͥam mediis regit in fluctib. Confu¬
sa deniq om̃is ꝓcuratoꝵ fisci audatia in posterum ab hac sese compescu¬
it stulticia. Carolo augusto magno imꝑatore francoꝵ diem obeunte

Expanded text:
navibus procuratori portus committit. Erat quando haec agebantur dies navibus procuratori portus committit. Erat quando haec agebantur dies Dominica; sed circa horam fere diei tertiam, cunctis missarum celebratione detentis, navis quae cum caeteris in portu fiscali tenebatur, subito absque humano remige, a portu emota medium Ligerim petit, quo fortior vis aquae decurrere solet: ibique contra adversum pelagus fortiter enatando, pervenit ad Posterulam quae usque hodie S. Benedicti dicitur, ibique appulit. Concurrunt undique ab urbe populi incognitum cernere miraculum, stupentesque voces clamoris atque adhortationis proferunt. Videte, o cives, contemplamini qualiter novus nauta dilectus Domini Benedictus mortali sine remige navem propriam mediis regit in fluctibus. Confusa denique omnis procuratorum fisci audacia in posterum ab hac sese compescuit stultitia.
Abbreviated transcription (Latin):
dinem ꝑacturũ. Hec dicens dolore interiora citius penettante no¬
miserrimam animam erebi iaculatur ad ima. At rodulfus abbas ag¬
nita eius perpeti quidem sed serotina morte. legatum dirigit. qui re
munificentia huic sacratissimo cenobio apͥscis francoꝵ regib ꝑ p̾¬
cepti ꝓpͥi sirgrafum concessum fuerat. uti quatuor naues inuunes
ab om̃i debito fisci lib̾rime ꝑ alueum ligeris discuirerent. Cum itaq
supͣ fati comitis temꝑe. harum una ob salis euectionem nãmeticam
usq urbem ꝑuenisset. atq in regrediendo uita ex p̾cepto regio om̃is
itineris portus ciuitatesꝙ ꝑtransiret. ad urbem ꝑuenit aurelianã.
Ibiq a telonariis ciuitatis decenta. rector nanis uestigabilis gr̃a q̃sti¬
oni subicitur. Liberalitatem regiam illo redamante contempta rega¬
li auctoritate exador. uauim onustam sale fisco subicit. atq cum cet̾is

Expanded text:
dinem peracturum. Haec dicens, dolore interiora citius penetrante, nodinem peracturum. Haec dicens, dolore interiora citius penetrante, nomiserrimam animam Erebi jaculatur ad ima. At Radulfus abbas agnita ejus praepeti quidem, sed serotina morte, legatum dirigit, qui regi munificentia huic sacratissimo coenobio a priscis Francorum regibus per praecepti proprii syngraphum concessum fuerat, uti quatuor naves immunes ab omni debito fisci liberrime per alveum Ligeris discurrerent. Cum itaque suprafati comitis tempore, harum una ob salis evectionem Namneticam usque ad urbem pervenisset, atque in regrediendo tuta ex praecepto regio omnes itineris portus civitatesque pertransiret, ad urbem pervenit Aurelianam, ibique a telonariis civitatis detenta rector navis vectigalis gratia quaestioni subjicitur. Liberalitatem regiam illo reclamante, contempta regali auctoritate exactor navem onustam sale fisco subjicit, atque cum caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
ille toruo uultu in eum respiciens. simł ꝙ baculo quod gestabat in cur¬
uo caput eius ꝑcutiens inquit. ꝑ caput hoc testor penitudinẽ te
huiꝰ fc̃i inutiliter citissime ancturũ. Qua ꝑcussione excitatus a lecto
exiliens. efferatus animo in uocem erupit dicens. Ue michi ue michi.
iam nunc morior. Cumq astantes t̾riti reqͥrerent quid cause esset cur
talia ac si mente captus effinideret u̾ba pallens ac tremens sciscitan¬
tib respondit. Quiescenti mͥ in lecto. sc̃s astitit bñditus ueneranda
decoris canitie. quem sequebatur puerulus et ip̃e monachus. cepit ꝙ
adu̾sum me conq̃ri. qmͣ obrem abbatem suũ interficere uellem. Cumq
ei responderem nullatenus me abbatem suum interficere uoluisse. ba¬
culo qd̃ gestabat caput meum ualide ꝑcutiens. morti me uicinum
reddidit. una etiam cõminans citissime huius fc̃i me inutilit̾ penitu¬

Expanded text:
ille torvo vultu in eum respiciens simulque baculo quod gestabat incurille torvo vultu in eum respiciens simulque baculo quod gestabat incurvo caput ejus percutiens, inquit: Per caput hoc testor poenitudinem te hujus facti inutiliter certissime acturum. Qua percussione excitatus, a lecto exsiliens, efferatus animo in vocem erupit, dicens: Vae mihi, vae mihi, jam nunc morior. Cumque astantes territi requirerent, quid causae esset, cur talia ac si mente captus effunderet verba, pallens ac tremens sciscitantibus respondit: Quiescenti mihi in lecto sanctus astitit Benedictus, veneranda decorus canitie, quem sequebatur puerulus et ipse monachus, coepitque adversum me conqueri, quamobrem abbatem suum interficere vellem. Cumque ei responderem nullatenus me abbatem suum interficere voluisse, baculo quod gestabat, caput meum valide percutiens, morti me vicinum reddidit; una etiam comminans, citissime hujus facti me inutiliter poenitu
Abbreviated transcription (Latin):
um expetere hortabatur. Itaq albas uerso gradu calcarib equũ im̃¬
pellens. citato cursu lig̾is alueum repetit. Nauemq conscendens in in¬
teriorem transuehitur ripam. celerrimeq monasteriõ recipitur. Int̾ea
nuntiatur comiti abbatem inibi affuisse radulfum sed concite redisse.
Cernens comes acerrime se ab abbate p̾uentum. nec malitie sue ac
fraudi locum patere ullum. nimio felle cõmotus. ut seruus neqmͣ¬
a balneo exiliens. linteo obuoluitur: se q in lectum aliqnͣtulum reqͥe¬
turus ꝓicit. residente ad caput eius deuteria concubina. Eo altiori
sopore dep̾sso. astitit in uisu quidam senex monachi habitũ gerẽs
quem sequebatur puer eiusdem habitus taliter ꝙ ad eum infit. O co¬
mes quid ꝓmerui. quia uoluisti abbatem interficere nicum: Cui cum
ille negando responsum ederet. nequaqmͣ se abbatem suũ necare uoluisse.

Expanded text:
um expetere hortatur. Itaque abbas verso gradu, calcaribus equum imum expetere hortatur. Itaque abbas verso gradu, calcaribus equum impellens, citato cursu Ligeris alveum repetit, navemque conscendens, in citeriorem transvehitur ripam, celerrimeque monasterio recipitur. Interea nuntiatur comiti abbatem inibi affuisse Radulfum, sed concite rediisse. Cernens comes acerrime se ab abbate praeventum, nec malitiae suae ac fraudi locum patere ullum, nimio felle commotus, a balneo exsiliens linteo obvolvitur, seque in lectum aliquantulum requieturus projicit, residente ad caput ejus Deutheria concubina. Eo altiori sopore depresso, astitit in visu quidam senex monachi habitum gerens, quem sequebatur puer ejusdem habitus, taliterque ad eum infit: O Comes, quid promerui, quia voluisti abbatem interficere meum? Cui cum ille negando responsum ederet, nequaquam se abbatem suum necare voluisse;
Abbreviated transcription (Latin):
etas indulgentissima conditoris obuiam se tanto facinori opponere dis¬
posuisset. Fretus itaq fidutia ꝑagende malignitatis quenidam e suis
satellitib ad regem dirigit. qui mortuũ radulfum abbatem nuntiaret.
Statim ꝙ ac pene e uestigio alterum mittit. qui radulfum abbatem
ad colloquiũ euocaret mutuũ. Sane legatus regi directus. accelera
Titinere palatium uenit iussa exequitur. nec dimi q ꝑacto negotio
aliqmͣdiu palatio ĩmoratur. At uero radulphus abbas conscensis e¬
quis cum paucis ad colloquium ꝓperat fallentis amici. Sed dum it̾
ille ꝑageret comes balueum ingressus. curam corꝑis agebat. Cumq
ad huc in balneo resideret. albas monasteriũ scĩ gundulfi ingreditur.
Nam inibi tunc morabatur comes. obuium habuit quenidam pomi
lionem nomine gauringisum qui facetiis comitis inseruiebat. Quiq
insidias ei comitis tumꝰ nutib tum sermone denuntians. fuge auxili¬

Expanded text:
etas indulgentissima Conditoris obviam se tanto facinori opponere disetas indulgentissima Conditoris obviam se tanto facinori opponere disposuisset. Fretus itaque fiducia peragendae malignitatis, quemdam e suis satellitibus ad regem dirigit, qui mortuum Radulfum abbatem nuntiaret, statimque ac pene evestigio alterum mittit, qui Radulfum abbatem ad colloquium evocaret mutuum. Sane legatus regi directus accelerato itinere palatium venit, jussa exsequitur: necdumque peracto negotio aliquandiu palatio immoratur. At vero Radulfus abbas conscensis equis cum paucis ad colloquium properat fallentis amici. Sed dum ille iter perageret, comes balneum ingressus, curam corporis agebat. Cumque adhuc in balneo resideret, abbas monasteriolum S. Gundulfi ingreditur nam inibi tunc morabatur comes, obviumque habuit quemdam pomilionem pumilionem seu nanum nomine Gauringisum, qui facetiis comiti inserviebat, quique insidias ei comitis, cum nutibus, tum sermone denuntians, fugae auxili
Abbreviated transcription (Latin):
perpetueq uirginis marie. ac beati petri apłoꝵ pͥncipis. nec non
et egregii patris bũdicti inc̾cessione uigentem regi p̾stantissimo pi¬
piño pate faciunt. eumq liberalem huic sacro cenobio suis adhor¬
tationib sedule efficiunt. Pipino interea rege ad celestia ut credi¬
curam tradidit regni. eo qd̃ multos ex francoꝵ nobili genere filio pipi¬
no contulerat. qui cum eo regnum italicum nouit̾ susceptum tuerentur
aurelianensib comitem p̾fecit aliisq ut ei uisum est locis alios p̾posu¬
it. Sed raho ut eius debitum exposcebat nature. ninia insolescens a¬
stutia. cupiditate uero crudelior effcũs. cum uiiu̾saq aurelianoꝵ fines
continere uidebantur sibi subiecta cerneret cenobio dum taxat sc̃i be¬
floruit. et tunc ab abbate regebatur radulfo consilium habuit abbẽ
interfecto p̾fatum p̾ripere cenobium. Quod maturato ꝑageret. iii pi¬

Expanded text:
perpetuaeque Virginis Mariae, ac B. Petri apostolorum principis, necnon perpetuaeque Virginis Mariae, ac B. Petri apostolorum principis, necnon et egregii P. Benedicti intercessione vigentem, regi praestantissimo Pippino patefaciunt, eumque liberalem huic sacro coenobio suis adhortationibus sedule efficiunt. um vacuari, eo quod multos ex Francorum nobili genere filio contulerit, qui cum eo regnum noviter susceptum tuerentur Arvernis Bertmundum, aliisque ut ei visum est locis alios praeposuit. Sed Raho ut ejus debitum exposcebat naturae, nimia insolescens astutia, cupiditate vero crudelior effectus, cum universa quae Aurelianensium fines continere videbantur sibi subjecta cerneret, coenobio duntaxat S. Bebbate tunc regebatur Radulfo, consilium habuit abbate interfecto praefatum praeripere coenobium. Quod maturato peregisset, nisi pi
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchrum. repentina luminũ cecitate adeo ꝑcelluntur. ut nec mutu¬
os cernere quirent uultus. nec qmͣlibet in ꝑtem saltem palpatu ꝓ
gredi ualerent agnoscere. ꝑinde terrore ualido adoꝑti nil aliud qmͣͣ
uite dispendia oꝑiebantur. Alii deniq solo sternuntur mĩam dñi po
uociferantes q auxilium affore p̾cantur. Hiis niinia confusione tu¬
multuantib euocatus cum fratrib accurtit abbas. dataꝙ manu ab
ecdesia uiolatores sacri templi extrahit diuinam satis habunde q
sentientes ultionem. Humi deniq ꝓstratis ueniamq petentibus
dement̾ indulsit. atq ex eiusdem p̾ciosissimi confessoris xp̃i corpore
reliquias benignissime conculit. Refectis autem ac cuncdis necessa¬
riis itin̾i dapsiliter attributis ad sua remittit. At illi palatiũ repe¬
tentes. uirtutem qmͣ plurimam dei in hoc loco m̾itis sc̃ẽ dei genitricis

Expanded text:
sepulcrum, repentina luminum caecitate adeo percelluntur, ut nec mutusepulcrum, repentina luminum caecitate adeo percelluntur, ut nec mutuos cernere quirent vultus, nec quamlibet in partem saltem palpatu quo progredi vellent agnoscere. Perinde terrore valido adoperti, nihil aliud quam vitae dispendia operiebantur: alii denique solo sternuntur, misericordiamvociferantesque auxilium affore precantur. His nimia confusione tumultuantibus, evocatus cum fratribus accurrit abbas, dataque manu ab ecclesia violatores sacri templi extrahit, divinam satis abundeque sentientes ultionem. Humi deinde prostratis veniamque petentibus clementer indulsit, atque ex ejusdem pretiosissimi confessoris corpore reliquias benignissime contulit. Refectis autem, ac cunctis necessariis itineri dapsiliter attributis, ad sua remittit. At illi palatium repetentes, virtutem quamplurimam Dei hoc in loco meritis sanctae Dei Genitricis
Abbreviated transcription (Latin):
ritatus auferri ꝑmitteret. Quod quib fletib quibꝙ gemitib quoue
ululatuum cdamore ꝑoratum sit. quis mortalium exsoluere queat:
Conflictantium deniq in damore doloris patris. ac filioꝵ animos eta¬
tis maturrime interdumq sup̾me qualitatis uarie ualitudinis diu̾se
quis explicau̾it digne: Dideres certe animos patris mesticie uuluere
attritos prospectare merentium filioꝵ lacrimabiles uultus atq abneu¬
tra ꝑte consolatorem ꝓrumꝑe quẽlibet. Ninc senes iuniorib solitũ
pͥdem impendentes dilectionis amorem. nullam solaminis conferre gͣ¬
tiam. hinc iuniores patrib nullum adiumenti robur conferre. Res
certe animos erronea hac illac q trahebat. Dum itaq ꝑtes tanto
animi ardore inter se decertarent atq in quibus res ꝓ animo inerat.
criminis litem. solita miseratione dirimere placuit. Siquidem remi¬
gius ep̃s cum suis templum ingressus dum ad sacrum ꝓpinquassent

Expanded text:
ritatus auferri permitteret. Quod quibus fletibus quibusque gemitibus, quove ululatuum clangore peroratum sit, quis mortalium exsolvere valeat? Conflictantes denique in dolore Patris et filiorum animos, aetatis maturimae interdumque supremae, qualitatis variae, valetudinis diversae, quis explicaverit digne? Videres certe animos Patris moestitiae vulnere attritos, prospectare moerentium filiorum lacrymabiles vultus, atque ab neutra parte consolatorem, prorumpere hinc senes junioribus solitum pridem impendentes dilectionis amorem nullam solaminis conferre gratiam: hinc juniores, patribus nullum adjumenti robur conferre. Res certe animos erroneos hac illacque trahebat. Dum itaque partes tanto animi ardore inter se decertarent, atque hi quibus res pro animo inerat, criminis litem solita miseratione dirimere placuit. Siquidem Remigius episcopus, cum suis templum ingressus, dum ad sacrum propinquassent
Abbreviated transcription (Latin):
populis gaudentib angelis anima inditi sacerdotis de mundi ludibri¬
Omigrauit ad xp̃m. ꝑceptura a dño palmam glorie cum triumpho.
Corpus namq terra suscepit anima xp̃o reddita est. Regnante do¬
mino nr̃o ihu xp̃ro. cui est honor et gloria cum patre et spiritu
sancto in secula seculoꝵ. amen.

Expanded text:
populis, gaudentibus angelis, anima inclita sacerdotis de mundi ludibripopulis, gaudentibus angelis, anima inclita sacerdotis de mundi ludibrio migravit ad Christum, perceptura a Domino palmam gloriae in triumphum. Corpus terra suscepit, anima Christo reddita est, regnante domino nostro Iesu Christo, cui' est honor et gloria cum Patre et Spiritu paraclito in saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
nient oportuna compendia. Nec multo post scothorum nauis di¬
u̾sis mercimoniis plena ad litus affuit. que calciamenta ac uesti¬
menta fratrib larga copia ministrauit. Quid namq pͥmũ de eo
dicatur quod ue ultimũ. Non est nr̃e ꝑuitatis explicare stilo. nisi
illi opifici sũmo. qui num̾at multitudinem stellarum. Tanta enim
erat iñ eo sagacitas. ut quicquid aliis p̾dicaret. ip̃e pͥus implere
ne paratus in intellectu ꝓfundis. Discretus in ieimiis colłoquio
amabilis. ingore fortis ꝑ om̃ia hospitalis. Captiuoꝵ redemptor.
dolentium consolator. Ecdesiarum constructor. abstinentie sectator. Nõ
solum autem ille. sed etiam in exemplum illius multi. Ita uero fugiebat
mendatium. tanqmͣ mortale uenenũ. Castissimus sobrius in om̃i oꝑe
bono ꝑfectus. Semꝑ in ore illius xp̃s. semꝑ in corde illius refulge¬
bat spiritus scũs. Nam terciodecimo kalendas septembris flentibus

Expanded text:
nient oportuna conpendia'. Nec multum post Scothorum navis dinient oportuna conpendia'. Nec multum post Scothorum navis diversis mercimoniis plena ad litus adfuit, qui calciamenta ac vestimenta fratribus larga copia ministravit. 43. Quid namque primum de eo dicatur, quid ultimum, non est nostrae parvitatis explicare stilo, nisi illi opifici summo, qui numerat multitudinem stellarum. Tanta enim erat in eo sagacitas, ut, quicquid aliis praedicaret, ipse prius implere raedicatione paratus, in intellectu profundus, conloquio amabilis, vigore fortis, per omnia hospitalis, captivorum redemptor, dolentium consolator, ecclesiarum constructor, abstinentiae sectator, non solum autem ille, sed etiam in exemplo illius multi. Ita fugiebat mendacium tamquam mortale venenum, castissimus, sobrius, in omni opere bono perfectus. Semper in ore illius Christus, semper in corde illius refulgebat Spiritus sanctus. Nam XIII. Kal. Septembris, flentibus
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq temꝑe aduenientes britones nautici. iuuencum ip̃ius¬
monasterii subripuerunt inscelere furtim. Dumq uellent ad
ꝓpria remeare. cepit mare intumescere. et ip̃is ꝑiculum inũtare. Tũc
quidam de nauticis sensu tamen intelligentes nauitarum culpa ꝑidi¬
tari sollicite ꝑscrutantes. inuen̾unt corium et carnem ꝑiter bouis.
Neu̾tentes q impellente uento ad insulam. cum reddidissent direpta.
accepta indulgentia fidelitate ꝓmissa. bñdictione ꝑcepta reu̾si sunt
cum ꝑace ad ꝓpria. Alio quoq temꝑe cum detinente uento naues
britannice morarentur in littore. nauticis ꝑiditantib fame: cum uir
dei pietate cogente duo animalia et farmam uł panes p̾cepisset
eis tribuere. oronem ꝓ eis cum fratrib faciens obtentu a dño in cra
die sedens cum fratrib sp̃u ꝓphetie repletus ait eis. Uere fratres
deo gr̃as agamus ꝑ om̃ia. quia cito nobis a ꝑtib marinis adue-¬

Expanded text:
lio quoque tempore advenientes Brittones nautici iovencum lio quoque tempore advenientes Brittones nautici iovencum monasterii subripuerunt in scelere furti, dumque vellent ad propria remeare, coepit inare intumescere et ipsis periculum minitare. Tunc quidam de nauticis sensu sani, intellegentes navigium culpa periclitari, sollicite perscrutantes invenerunt corium et carnem pariter bubi. Revertentes inpellente vento ad insulam, cum reddidissent direpta, accepta indulgeiitia, fidelitate promissa, benedictione percepta, reversi sunt cum pace ad propria. 41. Alio quoque tempore, cum detento vento naves Brittanicae morarentur in littore, nauticis pereclitantibus fame, cum vir Dei, pietate cogente, duo animalia et farinam vel panes praecepisset eis tribuere, orationem pro eis cum fratribus faciens, obtentu ventu a Domindierum sedens cum fratribus, spiritu prophetiae repletus, ait eis: 'Viri fratres, Deo gratias agamus per omnia, quia cito nobis a partibus marinis adve
Abbreviated transcription (Latin):
adesse nauem cum oleo nuntiauit. que ab urbe burdegalensi ueni¬
ens. directa seruo dei ab amicis quadraginta modios ip̃ius liquoris
naria fratrum concinnanda. et a dño peteret orone assidua. ut eiꝰ
minere eoꝵ suppleretur indigentia. Mane fc̃o monachus ueniens nũ¬
tiauit quod magnum piscem mortuũ musculum nomine unda ma¬
ris detulisset in littore. Ex cuius carne triginta modios pinguedinis
frẽs trarerunt ad lumen. Sed et alio temꝑe cum t̾ritoriũ pictauense
cepisset᷑ grauis media angustiare. et uir dei sollicitus de necessitate
fratrum atcentius incubaret oronis studio. Mane fc̃o multitudinẽ
piscium quos mar suppas uocant inuen̾unt in alueo. que ducente
triginta et septem recedente mare remanserunt in sicco. Unde et ꝑ
totius anni spatium fratres habuerunt consolationis compendium.
et plurima monasteria uel pauꝑes refectionis auxilium. cap̃.xiiii.¬

Expanded text:
adesse navem cum oleo nuntiavit, quae, a Burdegalinse urbe veniadesse navem cum oleo nuntiavit, quae, a Burdegalinse urbe veniens, directa servo Domini ab amicis quadraginta modia ipsius deferebat naria concinnanda et a Domino peteret oratione adsidua, ut eius munere eorum subpleretur indigentia, mane facto, monachus veniens nuntiavit, quod magnum piscem mortuum, musculum nomine, unda maris detulisset in littore, ex cuius carne treginta modia pinguidinis fratres traxerunt in lumine. 39. Sed et alio tempore, cum terreturio Pectavinse coepisset gravis inedia angustare et vir Dei sollicitus de necessitatem fratrum adtentius incubaret orationis studium, mane facto, multitudo piscium, quas marsuppas vocant, invenerunt in alveum, quae ducentae treginta et septem, recedente mare, remanserunt in siccum. Unde et per totum anni spatium fratres habuerunt consolationis conpendium et plurima monasteria vel pauperes refectionis auxilium. 40. A
Abbreviated transcription (Latin):
et brachio auulso a suo loco cum dolore surrexit. Sed cum pene de¬
ficeret usq ad mortem adueniente uiro dei petiit ut supra dolorẽ
brachii crucis signaculum faceret. Tunc ilłe humilitatis gr̃a subtus
casulam qua erat indutus. contra brachium egri uexillum crucis op¬
posuit. et eum saluti pͥstine dicto citius reformauit. Cum uir dei clau¬
stra monasterii deambulans circumiret. cellararius monasterii sido¬
nius nõie ei studuit indicare. quod liquorem olei non haberet. unde
in eccłia lumen consuetum arderet. Int̾rogatusq si haberet adhuc¬
ułᷤ aliquid inde. amplius non habere se dixit. qmͣ mediam libram o¬
lei. qmͣ ꝓpter hospites uł in usum illius temptau̾at reseruare. Sed
uir dei precipiens illud in lampades mitti. cepit ei a dño lumen olei
ad totius anni spatium uenturum ꝓmittere. Sed cũ dies deli¬
naret ad uesꝑum. nuntius de portu maris aduenit. qui ei

Expanded text:
et, brachium avulsum, de suo loco cum dolore surrexit. Sed cum paene deet, brachium avulsum, de suo loco cum dolore surrexit. Sed cum paene deficerit usque ad mortem, adveniente viro Dei petiit, ut supra dolorem brachii crucis signaculum faceret. Tunc ille humilitatis gratia subtus casulam, qua erat indutus, contra brachium aegri vixillum crucis obposuit et eum saluti pristinae dicto citius reformavit. 37. Dum vir Dei claustra monasterii deambulans circuiret, cellararius monasterii, Sidonius nomine, ei studuit indicare, quod liquorem olei non haberet, unde in ecclesia lumen consuetum arderet. Interrogatus, si haberet aliquod olei, amplius non habere se dixit quam mediam libram olei, quam propter hospites vel in usum illius temptaverat reservare. Sed vir Dei praecipiens illud in lampadibus mitti, coepit ei de Domino lumen olei ad totius anni spatium venturum promittere. Sed cum dies declinaret ad vesperum, nuntius de porto maris advenit, qui ei
Abbreviated transcription (Latin):
serunt obedientiam. Sc̃s autem uir dei eos ueniens uisitare. cõmo¬
nebat attentius. ut semꝑ religionis ꝑseuerarent in oꝑe. Itaq cõ¬
mendans eos dño bñdictione data. p̾missa pace herium est reuersus¬
in insulam et qͥntia cum monasteriũ alteri de suis monachis tradi¬
dit ad regendum. Cumq herio in insula demoraretur. quidam frat̾
uasto dolore dentium torquebatur. Qui cum petisset ex fide aqmͣ sibi
dari. ubi scĩ pedes fuerant loti. mox ut aqua illa locum doloris teti¬
git. ꝓtinus in uͥtute xp̃i. dentium dirus dolor recessit. Frater qui¬
dam ibidem dum febris in cõmodũ sustineret᷑. ad mensam scĩ patͥs
accessit. Cumq uir dñi paululũ olei cum fragmento panis eidem
porrexisset. p̾cepit u̾bo. ut amplius non egrotaret. Qui mox ut
comedit bucellam panis cum oleo. repente se sensit a dño sanum
fc̃m. Sed et alius frater dum in quoquina satageret. casu decidit

Expanded text:
serunt oboedientiam. Sanctus autem vir Dei eos veniens visitare, commoserunt oboedientiam. Sanctus autem vir Dei eos veniens visitare, commonebat adtentius, ut semper relegionis perseverarent in opere. Itaque commendans eos Domino, benedictione data, pace promissa, Herio est reversus insulam et Quinciaco monasterio alteri de suis monachis tradidit ad regendum. 34. Cumque Herio insula demoraretur, quidam frater vasto dolore dentium torquebatur. Qui cum petisset ex fide aquam sibi dare, ubi sancti pedes fuerant loti, mox ut aqua illa locum doloris tetigit, protenus in virtute Christi dentium dira dolor recessit. 35. Frater quidam ibidem , dum febris incommodum sustineret, ad mensam sancti patris accessit. Cumque vir Dei paulolum olei cum fraginen panis eidem porrexisset, praecepit verbo, ut amplius non aegrotaret. Mox ut comedit bucellam panis cum oleo, repente se sensit a Domino sanum factum. 36. Sed et alius frater, dum in quoquina satageret, casu decidit
Abbreviated transcription (Latin):
or̃onem fudissent : malignus sp̃s statim abscessit. et is qui captus
mente tenebatur. samis remansit. Eodem igitur temꝑe. pͥnceps¬
palatii uuarato nomine incaltino t̾ritorio oppidum tradidit scõ¬
uiro filiberto ad monasterium uͥginũ construendũ uillare uocabu¬
lo. Ubi usq hodie. religionis norma fulget in loco. Egressus i¬
gitur pidauo t̾ritorio ad supradictum pontificem anso aldũ
mag no recipitur cum gaudio. ꝑrexit qͥntiaco monasterio
quod et ip̃m nobili est constructum in loco. Unde isdem sacer ue¬
terib de turbatis errorib ip̃m impleu̾at monachis. ubi xp̃rs iugi
discipulis suis eledum aichadrum nomine uirum ydoneũ direxit
gẽmeticum. ut ip̃e pastorali officio illius subrogaretur in loco.
Et licet merentes monachi de pͥoris patris corporali absentia tamen
p̾sentis ꝑ gr̃am uiri scĩ impleuerunt decreta. et eidem aichadro ꝓmi¬

Expanded text:
orationem fudissent, malignus hostis statim abscessit, et his, qui captus orationem fudissent, malignus hostis statim abscessit, et his, qui captus mente tenebatur, sanus remansit. 31. Eodem igitur tempore princepspalatii Waratto nomine in Caltivo terreturio opidum tradidit ad monasterium virginum construendum, Villare vocabolo, ubi usque hodie relegionis norma fulgit in loco. 32. Regressus igitur Pictavo terreturio ad suprascripto pontificem Ansoaldum, magno receptus est cum gaudio. Perrexit Quinciago monasterio , qui et ipse nobili est constructus in loco, unde isdem sacer veteribus deturbatis erroribus ipsum impleverat monachis, ubi Christus iudiscipulis suis electum, Aichadrum nomine, virum idoneam direxit Gemedico, ut ipse pastorale officium illius subrogaretur in loco. Et licet merentes monachi de prioris patris corporale absentia, tamen praesentis per gratiam viri sancti impleverunt decreta et eodem Aichadro promi
Abbreviated transcription (Latin):
anno sue egressionis ꝑacto odauo et incipiente nono. quod ante
ita futurum a scõ p̾dictum fuerat filiberto. Nam cum quidam infe¬
lix dyaconatus officio fungens crucem monasterii inuolutam aspor¬
tasset in furto. cumq incipiente iam die nouo facinus fuisset inuẽ¬
tum. uir dei quib credidit uerbo tenus dixit. quod tot amiis ip̃m
monasterium sine pastore degeret. qd̃ dieb crucis stigmata ꝑdi¬
disset. Deinde cum firma caritas inter ip̃m et domnũ audoenũ
ꝑsisteret. conuenit apud eos ut ubi domnus filib̾tus uellet ꝑseue¬
rare deberet. quia longinqui itineris spatio ip̃a cenobia inter se
erant distantia. Conuersante igitur illo gẽmetrico. ad insitandũ
dei famulum contigit aduenire p̾sulem ansoaldum. Cumq siml
conuescerent nuntiatum est eis quod quenidam monachũ spiritus
malignus uexaret. Cumq ingressi domum qua eger iacebat ꝑit̾

Expanded text:
anno peracto octavo, incipiente nono, quod ante anno peracto octavo, incipiente nono, quod ante ita futurum a sancto praedictum fuerat Filiberto. Nam cum quidam infelix, diaconatus officium fungens, crucem monasterii involutam argento asportasset in furto, cum incipiente die nono facinus fuisset inventum, vir Dei, quos credidit, verbo tenus dixit, quod tot annis ipsud monasterium sine pastore degeret, quod diebus crucis Stigmata perdidisset. 29. Deinde cum firma caritas inter ipso et domno Audoino persisteret, convenit, ut, ubi domnus Filibertus volebat, perseverare deberet erant distantia. 30. Conversante igitur illo Gemedico, ad visitandum Dei famulum contigit advenire praesulem Ansoaldum. Cumque simul convescerent, nuntiatum est eis, quod quendam monachum spiritus malignus vexaret. Cumque ingressi domum, in qua aeger iacebat, pariter
Abbreviated transcription (Latin):
in pede tantum est criciatus acerbissima peste. ut ilło uiuente ossa
de ip̃o deciderent. et miserabilem uitam miserrima morte finiret.
Sed cum in loco huius rahentramus archidiaconus fuisset a beato
audoeno antistite subrogatus. inuento loco abrincatine eccłie est
beato filiberto missos dinigeret. quatinus simul in uere pacis con¬
cordia se uidere deberent. Quo fcõ suimi recepit cenobum. Gratulaba¬
tur namq tota neustria. de tanti uiri p̾sentia. Obuia namq mona¬
choꝵ turba cum laudib et reliquiis est egressa. Sic q sc̃m dei. infra
ꝓpria receꝑunt claustra monasterii. Cumq duo ꝑiter sacerdotes iñdi¬
ti. uelut duo lumina mundi audoenus et filib̾tus conuenissent iñ u¬
num ueniam inuicem postulantes mutuo. manus et colla exosculan¬
tes. ita conglutinati sunt in uinculo caritatis. ut nunqmͣ postea di¬
uisi fuissent a compage cordis. Ingressus est namq gẽmeticum

Expanded text:
in pede, tantum est cruciatus acervissima peste, ut, illo vivente, ossa in pede, tantum est cruciatus acervissima peste, ut, illo vivente, ossa de ipso deciderint et miserabilem vitam miserrima morte consumeret. Sed cum in loco huius Ragnetramnus archidiaconus fuisset a beato Audoino antestite subrogatus, invento loco, Abrincatinae ecclesiae beato Filiberto missus diregeret, quatenus simul in verae pacis concordiam se videre deberent. Quo facto, suum recepit caenubium. Gratulabatur namque tota Neustria de tanti viri praesentia; obvia monachorum turba cum laudibus et reliquiis est egressa, sicque sanctum Dei infra propriam reciperunt claustram caenubii. Cumque pariter duo sacerdotes incliti, velut duae lumina mundi, Audoinus et Filibertus convenissent in unum, veniam mutuo postulantes, invicem colla et manus exosculantes, ita glutinati sunt in vinculo caritatis, ut numquam postea fuissent divisi a conpage cordis. Ingressus est namque Gemedico
Abbreviated transcription (Latin):
ligione dodrine oꝑe. et monachoꝵ congerie. In quem locum degẽ¬
mati faui gẽmetici. diuina mella ꝑrexerunt cum animarũ examine.
nerib magnis. acta cõmutatõne uillarum cum ecclesia pictauensi.
Interim cum sc̃s filib̾tus nec cum ebroino cõmunionem iungere. nec
inneustriam redire uellet. scus audoenus cum in loco illius alium
uellet constituere abbatem. et monachi fortissimi absq ꝑmissu recto¬
ris sui nullatenus ad consensum potuissent minis ac terrorib uel
blanditiis fleti. ut ei debuissent aliquatenus consentire et fidem qmͣ
datam habebant scõ infringere. Quidam miser homunculus uocabu¬
lo chrodobertus. cuius filium in seculo sc̃s filib̾tus de saccis susceꝑ¬
at fontib et ip̃e postea ꝓmissa ei obedientia regulari eius exti¬
terat monachus. contra iusticie modulum ip̃m monasteriũ susce¬
pit ad regendum. Eadem namq die dampnationis ictu ꝑcussus

Expanded text:
legione, doctrina, opere et monachorum congerie. In quem locum de gemlegione, doctrina, opere et monachorum congerie. In quem locum de gemmato favo Gemedici divina mella perrexerunt cum animarum exanime.  magnis, acta commutatione villarum cum ecclesia Pectavinse. 27. Interim cum sanctus Filibertus, ne cum Ebroino cummunione lungeret, in Neustriam redire non vellit, sanctus Audoinus, cum in loco illius vellet abbate constituere et monachi fortissimi absque permisso rectori sui nullatenus ad consensu potuissent minis hac terroribus vel blanditiis flecti, ut eum debuissent aliquatenus consentire et fidem quam datam habebant infringere, quidam miser homuncolus vocabulo Chrodobertus, cuius filium in saeculo sanctus Filibertus de sacris susciperat fontibus, et ipse postea, promissa oboedientia, eius extiterat monachus, contra iusticiae modolum ipsud monasterium suscepit ad regendum. Eadem namque die dampnationis ictu percussus