comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cari inieiuniis sacco & cinere. Paedixerat ieremias lax annos de¬
solationis tẽpli post quos rursũ uenir& poplũs inuidȩã. & ȩdificaret᷑
itẽplũ & ierusalẽ. Quae res danihelẽ non facit negligentẽ.
pore hoc ẽ. centũ annis noluerunt agere paenitentiã. nequa quam
expectat. ut & .xx. alii cõpleant᷑. sed infert ante quod postea fuerat
cõminatꝰ. Vnde adieremiã dicit᷑ obduritiã cordis poplĩ iudeorum.
Ne ores propoplõ hoc : quia non exaudiã te. Et ad samuhel. Usq quo
luges saul: Et ego abiecieũ. Incinere igitur & sacgo postulat impleri
q̃d ꝓmiserat ds̃. non qd e̾et̃ in credulus futuror. sed nesecuritas negli¬
gentiã & negligentia parer& offensa. Et oraui dnm dm̃ meũ. & c̃¬
fessussũ & dixi. Obsecro dñ eds̃ magne & t̃ribilis aduersũ eos qui tua
prȩcepta contẽpnunt. custo diens pactũ & miscdãm diligentib te &
cuseodientib mandatatua. Non ergo qõd pollicet᷑ ds statĩ futurũ

Expanded text:
gare et deprecari in ieiuniis, sacco et cinere et cętera. solationis templi : post quos rursus veniret populus in Judaeam, et aedificarentur templum et Jerusalem: quae res Danielem non facit negligentem, mpore, hoc est, centum annis, noluerunt agere poenitentiam, nequaquam exspectat ut et viginti alii compleantur: sed infert ante, quod postea fuerat comminatus. Unde et ad Jeremiam dicitur, ob duritiam cordis populi Judaeorum: Ne ores pro populo hoc: quia non exaudiam te . Et ad Samuel: Usquequo luges super Saul? et ego abjeci eum I Reg. XVI, 1. In cinere igitur et sacco postulat impleri quod promiserat Deus: non quo esset incredulus futurorum; sed ne securitas negligentiam, et negligentia pareret offensam. Obsecro, Domine Deus fensam. Obsecro, Domine Deus magne et terribilis. Adversus eos qui tua praecepta contemnunt. Custodiens pactum et misericordiam diligentibus te, et custodientibus mandata tua. Non ergo quod pollicetur Deus statim futurum
Abbreviated transcription (Latin):
tute. sed ꝓpt̃ peccatapopłi. Atq ita factũ ẽ ut ueritas ꝓsterneret᷑ in
t̃rã & cultui dolor florente dĩ religio conquiescer&. Et audiui
unũ de scĩs loquentẽ. & dixit unꝰ sc̃s alteri nescio ciulo quenti. Proal¬
tero nescio quo: quod sr̃machus int̃p̃tatꝰ ẽ. TINitiote. quẽ & nos
secuti sumꝰ a quila & theo dotio & lxx : phelmonĩ ipsũ uerbũ hȩbricũ¬

Expanded text:
sed propter peccata populi. Atque ita factum est, ut veritas prosterneretur in terram, et, cultu idolorum florente, Dei religio conquiesceret. Et audivi unum de sanctis loquentem: et dixit unus sanctus alteri nescio, cui loquenti. Pro altero nescio quo, quod Symmachus interpretatus est τινί ποτε, quem et nos secuti sumus, Aquila et 675 Theodotio, et LXX
Abbreviated transcription (Latin):
stupebat aduisionẽ. & dĩ cuncta scientiȩ relinquebat.
NANNO PRINTO darui filui assueri desemine mȩdorũ qui
imperauit suꝑ regnũ chaldȩ or. Hic ẽ darius qui cũ er̃ro chaldȩos
babiloniosq superauit. neputemꝰ illũ dariũ ciuius scđo anno tẽplũ
aedificatũ ẽ qodporphyrius suspicat᷑ ut annos danihelis extendat
uel eũ qui ab alexandro machedonũ rege superatꝰ ẽ. Addit ergo no¬
menpatris. additq uictoriã . qua primꝰ de semine mȩdor̃ sub uer¬
tit regnũ chaldȩ or̃: ut auferat propt̃ similitudinẽ nominis lecti¬

Expanded text:
stupebat ad visionem, et Dei scientiae cuncta relinquebat.stupebat ad visionem, et Dei scientiae cuncta relinquebat.t, primo Darii filii Assueri, de semine Medorum, qui primus imperavit super regnum Chaldaeorum . Hic est Darius qui cum Cyro Chaldaeos Babyloniosque superavit. Ne putemus illum Darium, cujus secundo anno templum aedificatum est: quod Porphyrius suspicatus, ut annos Danihelis extendat; vel eum qui ab Alexandro Macedonum rege superatus est. Addit ergo nomen patris, additque victoriam qua primus de semine Medorum subverterit regnum Chaldaeorum, ut auferat propter similitudinem nominis lecti
Abbreviated transcription (Latin):
dant : ammonent᷑ fragilitatis suȩ. & filii hominũ nuncupant᷑.
bat in terra : ad tactũ anglĩ erigitur. ut possit absq formidine
audire & intelligere quȩ dicuntur. Tuergo signa uisionẽ. quia
post dies multosęrit. Exposita gabrihel anglũs uisione. quã
supra ut potuimꝰ disseriumꝰ ponit infine. tuergo signa uisionẽ
quia post dies multos erit : Ex uerbo ostendens signaculi obscu¬
ra e̾t quȩ dicebant᷑. & ñ patẽre multor̃ auditib. nec posse ante
intelligi. nisi reb & operib impleant᷑. Et ego danihel langui. & ȩ
quã dm̃n audierit loquentẽ sibi. terrã & cinerẽ ee sedixerit. Ergo
damhel aduisionis horrorẽ languisse & ȩgrotasse sedicit. & cũ sur¬
rexiss& fecisse opera quȩ sibi arege fuerant imperata: reddens om̃ib
om̃a. & euangelicũ illud sciens: reddite quȩ sunt caesaris cȩsari. & quȩ
hoc ẽ. Nege s audierat. & eor̃ nomina nesciebat. Futura cognouerat.

Expanded text:
dant, admonentur fragilitatis suae, et filii hominum nuncupantur, bat in terra: ad tactum angeli erigitur, ut possit absque formidine audire et intelligere quae dicuntur. Tu ergo signa Visionem: quia post dies multos erit. Exposita Gabriel Angelus Visione, quam supra ut potuimus disseruimus, ponit in fine: Tu ergo signa Visionem: quia post dies multos erit. Ex verbo ostendens signaculi, obscura esse quae dicebantur, et non patere multorum auditui, nec posse ante intelligi, nisi rebus et operibus impleantur. Et ego Daniel langui et aegquod postquam Dominum audierit loquentem sibi, terram et cinerem esse se dixerit . Ergo Daniel ad visionis horrorem languisse, et aegrotasse se dicit: et cum surrexisset, fecisse opera quae sibi a rege fuerant imperata, reddens omnibus omnia, et Evangelicum illud sciens: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae hoc est, reges audierat, et eorum nomina nesciebat: futura cognoverat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdolũ cȩpiss& imperiũ : contraptholomeũ philometorẽ dimi¬
cauit hoc ẽ contrameridiẽ & c̃tra ȩgẏptios. rursũq ad orientẽ c̃ tra
eos qui res nouas inꝑside moliebant᷑. ad ex tremũ contra uidȩos dimi¬
cans capta uidȩa ingressus ẽ ierusolimã. & int̾eplo dĩ simu lacrũ iouis
ido latriae subicer& . & uelut stellas caeli conculcar& pedib suis
Atq: ita factũ ẽ. ut meridiẽ & orientẽ id ẽ ȩgyptũ & ꝑsidẽ suo tene¬
r& imperio. Quodq ait & usq ad principẽ fortitudinis in agnifica

Expanded text:
dolum cepisset imperium, contra Ptolomaeum Philometorem dimicavit, hoc est, contra Meridiem, et contra Aegyptios. Rursumque ad Orientem, et contra eos qui res novas in Perside moliebantur; ad extremum contra Judaeos dimicans, capta Judaea, ingressus est Jerosolymam; et in templo Dei simulacrum Jovis idololatriae subjiceret; et velut stellas coeli conculcaret pedibus suis. Atque ita factum est, ut Meridiem, et Orientem, id est Aegyptum et Persidem suo teneret imp
Abbreviated transcription (Latin):
ta repperimꝰ. Ipse & emm dicit quia ostendit mihi dñs iħm sacer
saretur ei . Et dixit dñs ad satan. Increpet diis inte satan. & in¬
crep& dñs in te quielegit ierłm Sed hoc in loco facillime intelli¬
gitur quia dñi sacerdos desiderabat populũ isrł decaptiuita¬
te babilonia liberari. atq ad propriã t̃rã redire. Resistebat
aut̃ illi satanas. nolens popłm liberari. sed hostibus & hoc gen¬
tilibus mancipari. Ideoq angłus qui popłi ad iutor erat in¬
crepat᷑. atq ab iniuria eiusdẽ popłi remouebat. Sed quando

Expanded text:
ta reperimus. Ipse enim dicit: Quia ostendit mihi Dominus Jesum sta reperimus. Ipse enim dicit: Quia ostendit mihi Dominus Jesum ssaretur ei. Et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Satan, et increpet Dominus in te, qui elegit Jerusalem . Sed hoc in loco facillime intelligitur quod Jesus sacerdos desiderabat populum Israel de captivitate Babyloniae liberari, atque ad patriam terram redire. Resistebat autem illi Satanas, nolens Dei populum liberari, sed magis hostibus et gentibus mancipari; ideoque illum angelus qui populi adjutor erat, increpabat, atque ab injuria ejusdem populi removebat. Sed quando
Abbreviated transcription (Latin):
liquer  suũ domiciliũ id ẽ eccłae unitatẽ in qua renati sunt uł
certe sedes regni cęlestis quas accepturi erant si fidẽ seruarent.
ante iudiciũ grauit̃ & grauius iniudicio uniuersali
Sicut sodoma & gomorra & finitimȩ ciuitates similimodo for¬
nicatȩ : & c&era. Quia dederat exẽplũ dãpnationis in eos qͥ solũ
ritu uel popłi murmurantis & infidelis indeserto uł erigentiũ
se contra auctorẽ nequã angłoꝵ: itadat exẽplũ poenȩ illorũ
hi dãpnandi sunt sicut sodomitȩ quicarnẽ maculauer. sicut
popłus ñ credens quimaiestatẽ diuinȩ potentiȩ blasphemabat.
sicut angłi qui dominationẽ sui creatoris spernebant. Cũ micha
hel archanglũs cũ diabolo disputans alt̃ caretur demorsi corpo¬
re. ñ est ausus udiciũ inferre blasphemiȩ. sed dixit. Imper& tibi
dnis. Dequib scripturis iudas hoc testimoniũ assup̃serit ñ facibe
pat&. sed tantũ sciendũ quia simile his aliquid inzacharia ꝓphe¬

Expanded text:
liquerunt suum domicilium, id est Ecclesiae unitatem in qua Deo renati sunt, vel certe sedes regni coelestis, quas accepturi erant si fidem servarent, et ante judicium graviter, et gravius in judicio universaliSicut Sodoma et Gomorrha, et finitimae civitates, etc. Quia dederat exemplum damnationis in eos qui solumritu vel populi murmurantis et infidelis in deserto, vel erigentium se contra auctorem nequam angelorum, ita dat exemplum poenae illorum sunt sicut Sodomitae, qui carnem maculaverunt, sicut populus non credens qui majestatem divinae potentiae blasphemabat, sicut angeli qui dominationem sui Creatoris spernebant. Cum hel archangelus cum diabolo disputans altercaretur de Mosi corpore non est ausus iudicium inferre blasphemiae sed dixit imperet tibi. De quibus Scripturis Judas testimonium hoc assumpserit, non facile patet. Sed tamen sciendum quia simile his aliquid in Zacharia prophe
Abbreviated transcription (Latin):
uocari apłus . qui a ꝑsecutꝰ sũ ȩccłam dĩ. Ecce paulus priscȩ suȩ
infidelitatis memor humiliat᷑. & alior apłor innocentiã p̃fert
Ecceprim̾ꝰ apłoẽ quasi oblitꝰ sui prioratꝰ & datarũ sibi glauiũ reg¬
nidatã paulo sapientiã mirat᷑. qui animirũ moris electorũ
ut alior̃ magis quã suas mirent᷑ uirtutes. ꝑ que hasse ad ꝓfectũ
excitent. Itẽq notandũ qd paulus in epłis suis dicit. Cũ autẽ
ueniss& coephas antio chiã in faciẽ ei restiti. quia rep̃hensibibs
erat. Rep̃ hendit igit᷑ paulus in epłis suis petrũ. & tam̃ ipse petrus
easdẽ ȩpłas relogens laude eas dignas iudicat: qui animirũ
hoc ipsũ qđ se illis merito rep̃ hensũ inuenit ñ quasi in iuriã

Expanded text:
uoniam persecutus sum Ecclesiam Dei . Ecce se Paulus priscae suae infidelitatis memor humiliat, et aliorum apostolorum innocentiam praefert. Ecce primus apostolorum, quasi oblitus sui prioratus, et datarum sibi clavium regni, datam Paulo sapientiam miratur. Quia nimirum moris est electorum ut aliorum magis quam suas mirentur virtutes, per quas se ad profectum excitent. Itemque notandum quod Paulus in Epistolis suis dicit: Cum autem venisset Cephas Antiochiam, in faciem ei restiti, quia reprehensibilis erat . Reprehendit ergo Paulus in Epistolis suis Petrum, et tamen ipse Petrus, easdem epistolas relegens, laude eas dignas judicat. Quia nimirum hoc ipsum quod se in illis merito reprehensum invenit, non quasi injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
uri redẽp̃toris offendatis. Renati ñ ex semine corruptibi¬
li. sed in corruptibiliꝑ uerbũ dĩ uiui & ꝑ manentis in ȩt̃nũ
Tale ẽ& in eu angło iohannis : his qui credunt in nomine eiꝰ qͥ
uiri sed ex dõ natist. Sic̃ ergo incorruptibile est p̃tiũ dominicȩ
passionis quo redẽpti sumꝰ ÷ ita&iã in corruptibile ẽ sacram̃tũ fon¬
tis sacri quo renascim. Quȩ ita sibi inuicẽ conectunt᷑: ut unũ nob
sine altero salutẽ conferre nequeat : quianimirũ dñs itanos tẽ¬
pore in carnationis suȩ sacro sanguine simul oñs redemit. ut uos
quoq nr̃o tẽpore uiritim ꝑ regenerationẽ baptismi ad consortiũ
eiꝰdẽ regenerationis ꝑuenire debeamꝰ. Dequa regenerationebene
iquia ñ eo semine corruptibili sed ꝑ uerbũ dĩauui & ꝑ¬

Expanded text:
vestri Redemptoris offendatis. Renati non ex semine corruptibivestri Redemptoris offendatis. Renati non ex semine corruptibili, sed incorruptibili per verbum Dei vivi et permanentis in aeternum, tale est viri, sed ex Deo nati sunt. Sicut ergo incorruptibile est pretium Dominicae passionis quo redempti sumus, ita etiam incorruptibile est sacramentum fontis sacri quo renascimur: quae ita sibi invicem connectuntur, ut unum nobis sine altero salutem conferre nequeat, quia nimirum Dominus ita nos tempore incarnationis suae sacro sanguine simul omnes redemit, ut nos quoque nostro tempore viritim per regenerationem baptismi, ad consortium ejusdem regenerationis pervenire debeamus. De qua regeneratione bene dicitur: Quia non ex semine corruptibili, sed per verbum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cęlestis ꝑfectꝰ ẽ. Et si patrẽ inuocatis eũ dicendo in oratione pat̃
nr̃ quies incȩlis. qui sine acceptione ꝑ sonarũ iudicat scđm unius¬
cuiusq opꝰ. Non ut pat̃ carnalis qui filiis peccantib indulgentius
parcere quã famulis consueuit. Pat̃ aut̃ ds̃ tantȩ iustitiȩ & pietatis
ẽ. ut seruos humiles atq obȩdientes immo &iã hostes sibi manũ
dantes mut& in adoptionẽ filioꝵ̃. ẜtrursũ eos qui filior̃ nomi¬
ne uident᷑ honorabiles ꝓculpa in obȩdientiȩ prorsus heredita¬
tis ꝑpetue reddat exortes Intimore in colatꝰ ur̃i tẽpore conuer
ni. Neui delic& ꝑdesidiã & negligentiã tanto patri
tis indigni. & dũ tẽpore p̃sentis in colatꝰ securisitis ad ꝓmissã pa¬
triȩ beatitudinẽ ꝑuenire ñ possitis. Scientes qđ ñ corrupti¬
dẽpti estis a corruptione uitȩ carnalis. tanto ãplius timere
debetis ne forte ad corruptelã uitior reuertendo animos

Expanded text:
elestis perfectus est . Et si Patrem invocatis eum. Dicendo in oratione: Pater noster, qui es in coelis . Qui sine acceptione personarum judicat, etc. Non ut pater carnalis qui filiis peccantibus indulgentius parcere quam famulis consuevit. Pater autem Deus tantae justitiae et pietatis est, ut et servos humiles atque obedientes, imo et hostes sibi manum dantes mutet in adoptionem filiorum, et rursum eos qui filiorum nomine videntur honorabiliores, pro culpa inobedientiae prorsus haereditatis perpetuae reddat exsortes. Ini. Ne videlicet per desidiam et negligentiam tanto Patre existatis indigni, et dum tempore praesentis incolatus securi sitis, ad promissam patriae beatitudinem pervenire non possitis. Scientes quod non corruptipti estis a corruptione vitae carnalis, tanto amplius timere debetis ne forte ad corruptelam vitiorum revertendo animum
Abbreviated transcription (Latin):
qui succintis lũ bism̃tis idẽ inte & corpore castus dñi aduentũ
ectat. merito quando reuelet᷑ sperat. Nã qui dino
cere ñ nouit. merito spebonor carens. necitius adueniat me¬
tuit. Quasi filii oboedientiȩ. Recte filios obedientiȩ uult illos
existere: quos in p̃fatione in obȩdientiã & asꝑsionẽ sanguinis
ihu xp̃i dixerat electos. Sed scđm eũ qui uocauit uos scm̃ & ipsi¬

Expanded text:
qui succinctis lumbis mentis, id est, mente et corpore castus, Domini adventum exspectat, merito, quando revelatur, sperat. Nam qui Domino se placere non novit, merito spe bonorum, carnes ne citius adveniat, metuit. Quasi filii obedientiae, etc. Recte filios obedientiae vult illos existere, quos in praefatione in obedientiae et aspersionem sanguinis Jesu Christi dixerat electos. Sed secundum eum qui vocavit vos s
Abbreviated transcription (Latin):
quã hȩc t̃renabona ad tẽpus & ea cũ dolore amittenda tribuit:
ille gaudiũ uitȩ largit̾ ȩc̃nũ. Qualib aut̃ grãm hanc largiat᷑. sub¬
sequent̃ exponit. Propt̃ quod dicit. Ds̃ suꝑbis resistit. humilib
aut̃ dat gram. Eures quidẽ. ꝑ iuros. luoguriosos & nlios peecatores¬

Expanded text:
quia haec terrena bona ad tempus, et ea cum dolore amittenda tribuit, quia haec terrena bona ad tempus, et ea cum dolore amittenda tribuit, ille gaudium largitur aeternum. Qualibus autem hanc gratiam largiatur, subsequenter exponit. Propter quod dicit: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Fures quidem, perjuros, luxuriosos,
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursũ. Non facies opera eorũ sed destrues eos & confringes statuas
eor. Adinuidiã concupiscit sp̃s qͥ habitat in uobis:Int̾rogatiue ꝑ
increpationẽ legendũ. Quasi diceret᷑ Nũ quid sp̃s gr̃ȩ quo signati
estis indiẽ redẽptionis hoc concupiscit. ut inuidiatis alterutrũ
Nonutiq bonꝰ sp̃s inuidiȩ uitiũ in uobis sed malus operat᷑. Cui simile
ẽ modus locutionis inpsalmo. Fr̃ ñ redemit. redim& hamo  Ita enĩ
intelligit᷑. Sinos ap̃o ñ redenut qͥ nobis fr̃ fieri dignatꝰ ẽ ꝑhumanitat̃
ũ quidaliquis homo purus nos redimere sufficit Quidã haue senter¬
tiã ita edisserunt. Adinudiã concupiscit sp̃s qͥ habitat in uobis. Ad¬
uersus inuidiã concupiscit. hoc ẽ inuidiȩ morbũ debellari atq aur̃is
mentib ex tirpare desiderat. Alu despũ hominis dictũ intelligunt.
ut sit sensus. Nolite concupiscere. uolite mundihuiꝰ amicitus adhe¬
rere : quia sp̃s mentis ur̃ȩ dũ t̾rena concupiscit ad inuidiã utiq con¬

Expanded text:
eos non facies opera eorum sed destrues eos et confringes statuasogative per increpationem legendnm est, quasi diceret: Nunquid Spiritus gratiae quo significati estis in die redemptionis hoc concupiscit, ut invideatis alterutrum? Non utique bonus spiritus invidiae vitium in vobis, sed malus operatur. Cui similis est modus locutionis in psalmo: Frater, non redimit, redimet homo ? Ita enim intelligitur. Si nos Christus non redemit, qui nobis frater fieri dignatus est per humanitatem, nunquid aliquis homo purus non redimere sufficit? Quidam hanc sententiam ita edisserunt: Ad invidiam concupiscit spiritus, qui habitat in vobis. Adversus invidiam concupiscit, hoc est invidiae morbum debellari, atque a vestris mentibus exstirpari desiderat. Alii de spiritu hominis dictum intelligunt, ut sit sensus: Nolite concupiscere, nolite mundi hujus amicitiis adhaerere, quia spiritus mentis vestrae, dum terrena concupiscit, ad invidiam utique con
Abbreviated transcription (Latin):
& iugete. & plonite Risus ur inluctũ conuertat᷑ & gaudiũ in mȩ¬
rore: humiliamini in conspectudi. Sexaltabituos. Nolite in¬
qt armare locupletari & gaudere in hoc scło. sed memores scolerũ
que fecistis hoc potius ꝓcurate ut ꝑ breues miserias uite huiꝰ
pauꝑ tatẽ q ac lam̃ tationẽ transitoriã ad gaudia cęlestis

Expanded text:
plorate. Risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moeplorate. Risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Humiliamini in conspectu Domini, et exaltabit vos. Nolite, inquit, amare locupletari, et gaudere in hoc saeculo, sed memores scelerum quae fecistis, hoc potius procurate, ut per breves vitae hujus miserias paupertatemque ac lamentationem transitoriam ad gaudia c
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ erroris ut credant mendacio. Delusit in lusores. cũ¬
dicontib si rex isrł ẽ descendat nunc decruce & credimꝰ ei pa¬
tient̃ sustinuit: donec mortuus ac sepultꝰ & eorũ insultationes
& ipsã mortẽ citaresurrectione superar&. Dabit aut̃ niansu
onenĩ regionib longe quisq ẽ adõ. sed affectibi. Nãq: uno cõmo¬
rantes ⁊rȩ loco is qui uirtutib: studa et is quidefluit sordib
uitior unꝰ longeẽ ađo alius ꝓximũ hab& dm̃. Vnde & psalmi¬
stadicit. Prope ẽdus omĩb inuocantib eũ in ueritate. Rursũ
ame quia mitissũ & hiumilis corde. E mundate manꝰ peccato¬
res & purificate corda duplices animo. Hȩe ueracit̃ ẽ dño opꝓ
Sitũ. & cordis simplicitatẽ habere. In nocens inquit manib &
simplicit̃ quȩrentib: dare. Sc̃s enĩ sp̃s disciplinȩ effugi& fictũ &
aufer& se aiogitationib quȩ sunt sine intellectu. Miseri estote.

Expanded text:
rationerationedaeis: Si rex Israel est, descendat de cruce et credimus ei , patienter sustinuit, donec mortuus ac sepultus, et eorum insultationes et ipsam mortem cita resurrectione superaret. Dabit autem mansueNon enim regionibus longe est quisque a Deo, sed affectibus. Namque uno commorantes terrae loco, is qui virtutibus studet, et is qui defluit sordibus vitiorum, longe est a Deo, alius proximum habet Deum. Unde et Psalmista dicit: Prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate . Rursuma me quia mitis sum, et humilis corde . Emundate manus peccatores, et purificate corda duplices animo. Hoc est veraciter Domino tiam, et cordis simplicitatem habere. Innocens, inquit, manibus et simpliciter quaerentibus dare. Sanctus enim Spiritus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cognitionibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
re dicit᷑: quia nimirũ maiori penx plectunt᷑ qui confidunt in uir¬
tute sua. qͥ diuine potentie subdi penitendo negligunt. qͥ quasi
sibi ipsi ad saluandũ sufficiunt. auxiliũ suꝑnȩ grę qͦuetere de¬
trectant. At contra humilib dat gr̃am. quia qui in suor plagis
uitior uerꝰ se medicaminib:s. pplicit̃ subdunt. merito desiderate
sinitatis donarecipiunt. Notandũ autẽ qd hanc sententiã de
suꝑbis & humilib beatꝰ iacobͣp arabolis salomonis iuxta anti¬
quã trans lationẽ quẽ ad modũ & petrus in sua ȩpła posuit:
ꝓ quo in nr̃a ȩditione quȩ dehebraica ueritate descendit ita
dicit᷑: inͥlusores ipse delud&: et mansuetis dab grãm. Deluda&
aut̃ dñs in lusores. uixta hoc qđ paulus loquit̾ detis quu llũ in
nomine patrissui uenientẽ recipere recusantes antichristũ
mnnomine suo uenientẽ suscepturi sunt. Eoꝗd dilectionẽ in qͥt
ueritatis ñ receperunt ut salui fierent. ideo mitt& illis ds̃ ope¬

Expanded text:
icitur, quia nimirum majori poena plectuntur qui confidunt in virtute sua, qui divinae potentiae subdi poenitendo negligunt, qui quasi sibi ipsis ad salvandum sufficiant, auxilium supernae gratiae quaerere detrectant. At contra humilibus dat gratiam, quia qui in suorum plagis vitiorum veri se medici manibus suppliciter subdunt, merito desideratae sanitatis dona recipiunt. Notandum autem quod hanc sententiam de superbis et humilibus beatus Jacobus de parabolis Salomonis juxta antiquam Translationem, quemadmodum et Petrus, in sua Epistola posuit. Pro quo in nostra Editione quae de Hebraica veritate descendit, ita dicitur: Illusores ipse deludet, et mansuetis dabit gratiam. Deludet autem Dominus illusores, juxta hoc quod Paulus loquitur de eis qui illum in nomine Patris sui venientem recipere recusantes, Antichristum in nomine suo venientem suscepturi sunt : Eo quod dilectionem, inquit, veritatis non receperunt ut salvi fierent, ideo mittet illis Deus ope
Abbreviated transcription (Latin):
seuideant᷑ longe diuersã grece acͦ similẽ habent & himologiã. Naq
ab eo quod uiuant nomen sortiunt᷑: si quidẽ apud eos zoe uita. ⁊oa uo
cant᷑ anim alia. Cũ ergo apłus inȩpłis suis sepissimȩ nominat car¬
ualẽ homine nominat animalẽ. nominat spũalẽ : spualẽ uel ipsũ dñm
dicit qͥ in carne &anima apparens spu scõplenꝰ eatitit. ued oamne
electũ qui in carne & anima naturalit̾ consistens gram quoq sp̃s scĩ
uelanmalẽ appellat hominẽ. qͥ nilgr̃ȩ spũalis habens ea tantũ nagilo

Expanded text:
se videantur, longe diversam Graece ac dissimilem habent etymologiam. Namque se videantur, longe diversam Graece ac dissimilem habent etymologiam. Namque ab eo quonet carnalem hominem, nominet animalem, nominet spiritalem, spiritalem vel ipsum Dominum dicit, qui, in carne et anima apparens, Spiritu sancto plenus exstitit, vel omnem electum, qui, in carne et anima naturaliter consistens, gratiam quoque Spirivel animalem appellat hominem, qui, nil gratiae spiritalis habens, ea tantummo
Abbreviated transcription (Latin):
tie ꝑstudiũ contẽptionis. eloquentię facilitatẽ ꝑ inuidentiã alior
docentiũ ꝓ ignorantiã catholicȩ ueritatis stultitiȩ reatũ incurrit.
Cu bene congruit illud salomonis. quia ubi uerba sunt plurima. ibi
accepit quẽ & helias habuit cũ ait Telo telatꝰ sũ ꝓdño dõ exercituũ :
qui a de reliq runt pactũ tuũ filu isrł. Et apłus paulus. Nemulor onĩ
uos dĩ ȩmulatione. Est &bona contentio quã dñs haberenos p̃cepit
dicens. Contendite intrare ꝑangustã portã. Nolite inqͥt gloriari &
mendaces e̾e̾ aduersꝰ ueritatẽ: Quia ueritas ipsa ꝓbat ñ eẽ glã dignos
eos qͥ sapientiȩ uerba ꝓmentes exore. Telũ amarũ & contentionis in¬
fructuosȩ stu diũ gestint incorde. Non ẽ ista sapientia desursũ descen¬
testat᷑ auctoritas. in qua uidelic& lingua pside anima psida dicit̃
animale. Porro animalia quãuis latine ab anima uocabulũ accepis¬

Expanded text:
identiam aliorum docentium, per ignorantiam catholicae veritatis, stultitiae reatum incurrit. Cui bene congruit illud Salomonis: Quia ubi sunt verba plurima, ibi accepit. Quem et Elias habuit, cum ait: Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum, quia dereliquerunt pactum tuum filii Israel . Et apos Dei aemulatione . Est et bona contentio, quam Dominus nos habere praecepit dicens: Contendite intrare per angustam portam . Nolite, inquit, gloriari, et mendaces esse adversus veritatem. Quia Veritas ipsa probat non esse gloria dignos eos qui sapientiae verba promentes ex ore, zelum amarum et contentionis infructuosae studium gestant in corde. Non est ista sapientia desursum descentestatur auctoritas, in qua videlicet lingua ψυχὴ anima, ψυχικὸν dicitur animale. Porro animalia quamvis Latine ab anima vocabulum accepis
Abbreviated transcription (Latin):
ce seminat᷑ facientib pacẽ. Fructꝰ eni iustitiȩ uita et̾na est.
quȩ operib: iustis retribuit᷑ quia qͥ inquirunt pacẽ & sequunt᷑
eã ipsȩ pace cui student quasi optima semente t̃rã sui cordis as¬
ꝑgunt. quo ꝑ cotidianũ bonȩ operationis crementũ ad fructũ
ualeant uitȩ ꝑuenire cȩlestis. De quo alibi seriptũẽ. Qui semi¬
nant in lacrimis. in gaudio metent: & cetera usq ad finẽ psalm.
en fructũ ad corruptionẽ metere dicuntur q
bonis fruunt᷑ ȩt̃nis. fructꝰ quippe afruendo dicit᷑. sed ꝓcorrup¬
in t̃uos Nonne hinc idẽ atelo & contentione quȩ supra uetuerat
÷  unde & hic latius id exponendo sub iungit dice

Expanded text:
natur facientibus pacem. Fructus enim justitiae vita aeterna est, quae operibus justis retribuitur, quia qui inquirunt pacem, sequuntur eam, ipsa pace cui student quasi optima semente terram sui cordis aspergunt, quo per quotidianum bonae operationis crementum ad fructum valeant vitae pervenire coelestis. De quo alibi scriptum est: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent , et caetera usque ad finem psalmi. tamen fructum, sed corruptionem metere dignoscuntur, quia bonis non fruuntur aeternis  Fructus quippe a fruendo dicitur, sed pro corrupla et lites in vobis? Nonne hinc? Id est, a zelo et contentione, quae supra vetuerat haberi. Unde et hic latius idem exponendo subjungit dice
Abbreviated transcription (Latin):
fet sapientiȩ: quia in ꝓbis doctorib silentiũ in posuerat. eosq ma¬
gisterii gradũ tenere uetuerat quos nec uitȩ ꝑfectionẽ nec continen¬
tiã linguȩ habere cernebat: consequent̃ ammon& ut siquis int̃ eos
sapiens & disciplinat᷑ uel sit uel sibi uideat̾ et. magissapient̃ ipse acdisci¬
lnate uiuendo eruditionẽ suã quã alios docendo de monstra
uienĩ in ansueto corde & ore sereno bona quȩ ual& operat. euidens utiq
detaniti sapietitis indiciũ. Principiũ sapientiȩtimor dñi. Qui uero

Expanded text:
ne sapientiae. Quia improbis doctoribus silentium imposuerat, eosque mane sapientiae. Quia improbis doctoribus silentium imposuerat, eosque magisterii gradum tenere vetuerat, quos nec vitae perfectionem nec continentiam linguae habere cernebat, consequenter admonet ut si quis inter eos sapiens et disciplinatus, vel sit vel sibi esse videatur, magis sapienter ipse ac disciplinate vivendo eruditionem suam, quam alios docendo, demonstret. Qui enim mansueto corde et ore sereno bona quae valet operatur, evidens utique dat + hominis sapientis indicium. Principium enim sapientiae timor Domini . Qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
uelit discuti potest inficu cuiꝰ folus ꝓtoparentes nr̃i post agnitionẽ
iricationis suapudenda texerunt uelam̃tũ excusati
telligi quo & ipsi tunc increpationẽ creatoris ase repellere & in ip¬
su creatorẽ conabant᷑ refundere. Et nune pleriq stultor̃ corsu¬
ũ declinant in uerbũ malũ ad excusandas excusationes in pecca¬
tis. Potest in oliuis fructꝰ miscđȩ. in uite feruor dilectionis ac¬
lũ inqͥt tuũ inhebrians quã p̃elaru ẽ. Quod de caritate dĩ constat
test ergo ficꝰ oluias facere. quia qͥcũq: se in peccatis excus are sepotius
quã a. cusare nitit᷑. ne quaquã opera pietatis quȩ ꝓpetcatis fiunt
qui a qͥ diuina lectione se ꝑ fecte debriat. nullũ iã desuis etratibus
nisi seipsũ accusat.
uis sapiens & disciplinatꝰ int̃ uos.
Ostendat exbona conuersatione operationẽ suã inmansuetudi¬

Expanded text:
elit discuti, potest in ficu, cujus foliis protoparentes nostri post agnitionem elit discuti, potest in ficu, cujus foliis protoparentes nostri post agnitionem praevaricationis sua pudenda texerunt, velamentum excusationis intelligi, quo et ipsi tunc increpationem Creatoris a se repellere et in ipsum Creatorem conabantur refundere, et nunc plerique stultorum cor suum declinant in verbum malum, ad excusandas excusationes in peccatis . Potest in olivis fructus misericordiae, in vite fervor dilectionis aclum, inquit, tuum inebrians quam praeclarum est ! Quod de charitate Dei constat atus est nobis . Non potest ergo ficus olivas facere, quia quicunque se in peccatis excusare potius quam accusare nititur, nequaquam opera pietatis quae pro peccatis fiunt quia qui divina dilectione se perfecte inebriat, nullum jam de suis erroribus, nisi seipsum accusat. Quis sapiens et disciplinatus inter vos ostendat ex bona conversatione operationem suam in mansuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
potest conuenire. sed qͥcũq sic dm̃ benedicere orando uel uerbũ eiꝰ
p̃dicando consueuit ut &iã maledicere homines ñ omiserit. constat
ia dulcedinẽ beatitudinis eiꝰ am aritudo maledictio
toris laudatio. Deniq si facias fistulã binoare unde aqua intr&.
simplici unde exeat. & in hoc amarã aquã &m illo dulcẽ inmittas:
absq ulla dubitatione ubi adunũ exitꝰ foramen ꝑ uenit᷑ ꝑ mixta utraq¬
& ñ nisi a mara parebit. qui a nimirũ multo dulce facilius in amarũ
ubi cõmiscent᷑ quamamarũ uertit᷑ indulce. Quo exẽplo colligit᷑ qua
collo quia mala sic̃ mores bonos apło teste. sic &iã sermones bonos
nprutuq sa sicut arbor nequit amisso naturali fructu alterius ar¬
borts ea se ferre fructũ : ita maledicus & siqulbono ad tẽpꝰloqui uide¬
at fructũ benedictionis habere nulla tenꝰ ual&. At si hec altius quis¬

Expanded text:
potest convenire, sed quicunque sic Deum benedicere orando, vel verbum ejus potest convenire, sed quicunque sic Deum benedicere orando, vel verbum ejus praedicando consuevit, ut etiam maledicere homines non omiserit, constat quod dulcedinem benedictionis ejus amaritudo maledictiotoris . » Denique si facias fistulam bino ore, unde aqua intret, simplici, unde exeat, et in hoc amaram aquam, in illo dulcem immittas, absque ulla dubietate ubi ad unum exitus foramen pervenitur, permista utraq amara apparebit. Qnia nimirum multo facilius dulce in amarum ubi commiscentur, quam amarum vertitur in dulce. Quo exemplo colligitur quia colloquia mala sicut mores bonos, teste Apostolo, sic etiam sermones bonos, us? etc. In promptu est, quia sicut arbor nequit amisso naturali fructu alterius arboris ex se ferre fructum, ita maledicus et si quid boni ad tempus loqui videatur, fructum benedictionis habere nullatenus valet. At si quis haec altius v
Abbreviated transcription (Latin):
de ineptia stultȩ locutiꝰonis rephendit dicens. Unũ locutꝰ sũ q̃duti¬
nã ñdixisse. & alterũ quib ultra iul addã. n quietũ malũ. pleua ue¬
neno mortifero. Inqͥetũ malũ addit adhoc. qd dixerat eã domari ni
osse. cũ bestiȩ doment̃ & uolucres. Plenã uerodicit ue
fero. ut exponat quare indomabilẽ dicer& eã. cũ & serpentes con¬
st& posse domari decuius atrocitate ueneni plura subsequent̃ ad¬
nectit. Et exipso ore ꝓcedit benedictio & maledictio. Nono port&
fr̃s mei hec ita fieri. Nũ quid fons de eodẽ foramine emanat dulcẽ
&amarã a quã : Sic̃ dulcis &amara aqua ñ possunt si muluna de uena
fontis ebullire. sed & simisceant᷑ inuase uel cisterna: dulcis quidẽ mox
amarescit ab amara. amara ex ad mixtione dulcis indulcedinẽ ne¬
scit immutari: ita benedictio & maledictio in unoore nullaten

Expanded text:
de ineptia stultae locutionis reprehendit, dicens: Unum locutus sum, quod utide ineptia stultae locutionis reprehendit, dicens: Unum locutus sum, quod utinam non dixissem, et alterum, quibus ultra non addam . Inquietum malum plena veneno mortifero, etc. Inquietum addit, ob hoc quod dixerat eam domari non posse, cum bestiae domentur et volucres. Plenam vero dicit veneno mortifero, ut exponat indomabilem cur diceret eam, cum et serpentes constet posse domari. De cujus atrocitate veneni plura subsequenter adjungit. Ex ipso ore procedit benedictio et maledictio. Non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Nuet amaram aquam? » Sicut dulcis et amara aqua non possunt simul una de vena fontis ebullire, sed et si misceantur in vase vel cisterna, dulcis quidem mox amarescit ab amara, amara autem admistione dulcis in dulcedinem nescit immutari, ita benedictio et maledictio in uno ore nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
te mansue factã trigridẽ ab india anastasio principi missã. Uult
ergo intelligi quia lingua prauor bestus fero citate. uolucrib leuita¬
te ũ ex altatione. serpentib uirulentia p̃cellat. Sunt enĩbestia¬
les qͥ erceuerunt utgladiũ linguassuas. Sunt uolatiles. qͥ posuert
incciũ ossuũ. & quõ os locutũ ẽ uanttatẽ. Sunt serpentini. dequib
dictũ ẽ: uenenũ aspidũ sublabusco. Linguã aut̃ nullus hominũ
domare potest. Quob modis hȩo sententia potest recte intelli¬
gi. quia & nullus doctor̃ bonor potest domare linguacor qͥ seipsi
astulta uerbo sitate cohibere negligunt. & nullus loquentiũ ẽ
qñ aliquando delinquat in lingua sua. Deniq deuiro ꝑfecto in arti¬
culo maximȩ tẽp̃tationis constituto ueracit dictũẽ. Inonũb his
ñ peccauit iob labussuis & tam̃ ipse se post modũ auditis dĩ sermonib

Expanded text:
te, mansuefactam tigridem ab India Anastasio principi missam. Vult te, mansuefactam tigridem ab India Anastasio principi missam. Vult ergo intelligi quia lingua pravorum bestiis ferocitate, volucribus levitate vel exsultatione, serpentibus virulentia, praecellat. Sunt enim bestiales qui exacuerunt ut gladium linguas suas , sunt volatiles qui posuerunt in coelum os suum , et quorum os locutum est vanitatem , sunt serpentini, de quibus dictum est: Venenum aspidum sub labiis eorum . Linguam autem nullus hominum domare potest. Duobus modis haec sententia recte potest intelligi, quia et nullus bonorum doctorum potest domare linguas eorum qui seipsos a stulta verbositate cohibere negligunt, et nullus loquentium est qui non aliquando delinquat in lingua sua. Denique de viro perfecto in articulo maximae tentationis constituto, veraciter dictum est: In omnibus his non peccavit Job labiis suis . Et tamen ipse se postmodum auditis Dei sermonibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nere accepimꝰ. Rotã aut̃ dicit natiuitatis nrȩ incessabilẽ uitȩ tẽpo¬
ralis ꝓcursũ. quo a die natiuitatis usq: ad mortẽ uelud sẽꝑ currente ro
curriculi incessant̃ agim᷑. Undebene salo moncũ dicera
lo post addidit. Et confringat᷑ rota suꝑ cisternã. & reũtat᷑ puluis in
t̃rã suã unde erat. In flãmat ergo lingua rotã natiuitatis nr̃ȩ: cũ sta
omnẽ nr̃ȩ conũsationis praualo quendo contaminat
bilitate ꝓiecti huc atq illuc mente uaga raptan᷑. & in certis ꝑcun¬
bationis ineptis ac noxiis sermonib: accumulat̃. Om̃s enĩ naturȩ
bestiarũ & uolucrũ & serpentiũ. & iã ceteror domant᷑ & domata st̃
anatura humana. Legim mpliuio in manissimã serpentiũ aspidẽ in
aegypto domitã apatre familias cotidie de cauerna sua egressã amen¬
sa eꝰ annonã ꝑcipere solitã. Legimꝰ itẽ scribente marcellino comi¬

Expanded text:
nere accepimus. Rotam autem dicit nativitatis nostrae incessabilem vitae temponere accepimus. Rotam autem dicit nativitatis nostrae incessabilem vitae temporalis procursum, quo a die nativitatis usque ad mortem velut semper currente rota curriculi incessanter agimur. Unde bene Salomon cum diceretlo post addidit: Et confringatur rota super cisternam, et revertatur pulvis in terram suam unde erat. Inflammat ergo lingua rotam nativitatis nostrae, cum statum omnem nostrae conversationis prava loquendo contaminat.bilitate projecti, huc atque illuc mente vaga raptamur, et incertis per cunrturbationis ineptis etiam ac noxiis sermonibus accumulatur. Omnis enim natura bestiarum, et volucrum, et serpentium, et caeterorum, domantur et domita sunt a natura humana. Legimus in Plinio immanissimam serpentium aspidem in Aegypto domitam a patrefamilias, et quotidie de caverna sua egressam, ad mensam ejus annonam percipere solitam. Legimus item, scribente Marcellino comi
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta fere facinora ꝑ eã aut concinnant᷑ ut latrocinia stupra. aut
patrant᷑ ut ꝑ iuria. falsa testimonia. aut defendunt᷑ ut cũ qͥlib& im¬
purius negat excusando scelus qd ad misit . & simulat ostentando bo¬
re uolitant uł int̾ris aut sub t̾ris uagant̾ siue detinent̃ suarũ sẽꝑ secũ fe¬
runt torm̃ta flã marũ instar febricitantis. qͥ & siin lectis eburneis. si
in locis ponat᷑ apricis. feruorẽ tam̃ uel frigus insitisibi languoris euitare
ñ potest. Sic ergo dȩmones & si n tẽplis colunt̾ auratis. si ꝑaera discurrun:
igne sẽꝑ ardent gehennali. & exipsa sua poena cõmoniti deceptis quoq
hominib fornitẽ uitior̃ unde & ipsipereant inuidendo suggerunt.
ui contra scã dĩ ciuitas noua ierłm decaelo adõ descendere dicit᷑. Qusni¬
mirũ quicqid cȩleste in terius agimꝰ. hoc ꝓ fecto utageremꝰ cęlestimu¬

Expanded text:
cuncta fere facinora per eam aut concinnantur, ut latrocinia, stupra; aut cuncta fere facinora per eam aut concinnantur, ut latrocinia, stupra; aut patrantur, ut perjuria, falsa testimonia; aut defenduntur, cum quilibet impurus excusando scelus quod admisit, simulat ostentando bore volitant, vel in terris aut sub terris vagantur, sive detinentur, suarum secum ferunt semper tormenta flammarum, instar febricitantis, qui et si in lectis eburneis, et si in locis ponatur apricis, fervorem tamen vel frigus insiti sibi languoris evitare non potest. Sic ergo daemones et si in templis colantur auratis, et si per aerea discurrant, igne semper ardent gehennali, et ex ipsa sua poena commoniti, deceptis quoque hominibus fomitem vitiorum, unde et ipsi pereant, invidendo suggerunt. Cui contra sancta Dei civitas nova Jerusalem de coelo a Deo descendere dicitur, quia nimirum quidquid coeleste in terris agimus, hoc profecto ut ageremus coelesti mu
Abbreviated transcription (Latin):
dã. Ec ce quantꝰ igi uã magnã siluã incendit. Quantꝰ dicit. quã modicꝰ
eniq & codices qͥdã sighabent. Eccemodicisignis: Sic̃ enĩ amodica scintillo
ignisᷤ exercens magnã sepe silũa meendit: ita in continentia linguę suis
nu trita leuitatib: magnãbonor̃ operũ materiã multos uitȩ spũ ales fru¬
ctꝰ ubi ad tamina uerit ꝑdit Sed & iimumera plerũq optimȩ quȩ uide¬
bat̃ locutionis folia consumit. Et lingua ignis ẽ. unũsitas imqͥtatis. Ig¬
nis ẽ lingua. quia uirtutũ siluã malelo quendo deuorat. Undeuir sapi¬
ens de uisipiente. & apertio inqt oris illius inflamatioẽ. Cui uidelic&
igni ꝑlitionis contrarius ẽ ignis ille salutaris. qͥligna. focnũ. stiptilã
uitior̃ consumens. secreta cordis inlustrat: Quo sci in flãmant̃ docto¬
res. ut & ipsi ardeant amando & quasi lignis ignitis accendant alios

Expanded text:
dam. Ecce quantus ignis quam magnam silvam incendit. Quantus dicit quam modicus. dam. Ecce quantus ignis quam magnam silvam incendit. Quantus dicit quam modicus. Denique et Codices sic habent: Ecce modicus ignis. Sicut enim a modica scintilla ignis excrescens magnam saepe silvam incendit, ita incontinentia linguae suis nutrita levitatibus magnam operum bonorum materiam, multos vitae spiritalis fructus, ubi attaminaverit perdit, sed et innumera plerumque quae optima videbantur locutionis folia consumit. Et lingua ignis est, universitas iniquitatis. Ignis est lingua, quia virtutum silvam male loquendo devorat. Unde vir sapiens de insipiente: Et apertio, inquit, oris illius inflammatio est. Cui videlicet igni perditionis contrarius est ille ignis salutaris, qui lingua, fenum, stipulam, vitiorum consumens, secreta cordis illustrat, quo sancti inflammantur doctores, ut et ipsi ardeant amando, et quasi linguis ignitis accendant alios
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ. Gubernaculũ quo huiꝰ modi naues circũ ferunt᷑ ubi impetꝰ dirigen¬
tis uoluerit. ipsa ẽ cardis intentio. qua electi trans gressis huiꝰ scłi fluc¬
tib felicẽ patriȩ cȩlestis portũ ad tingunt. Reꝓbi aut̃ quasi scilla uel
caribdi necati fluctuosis uitȩ huiꝰ errorib quos deserere nesciebant
in tereunt. Et quia ex habundantia cordis os loqͥt̃. recte subiungit.
Ita & lingua modicũ quidẽ menbruẽ. & magna exaltat. Magnautiq
ł  exaltat. si eã impetꝰ animi dirigentis benegub̾narit:Iuacta il¬
lua monis. Quia in telligens gub nacula possidebit. Sin aut̃ male. ma¬
le econtrario sibi suisq magnaꝑditionis ex altat. Vnde & salomon. Mors
inqͥt & uita in manib linguȩ. Uitã ergo exaltat. si bene do c& ȩccłam: Mor
i.e qua insequentib cũ plura linguȩ uitia enumerass&. adunait.
ceterorũ sensu
ha despiciens singularit̃ sec̾e sipientẽ iactat & facun¬

Expanded text:
aculum quo hujusmodi naves circumferuntur, ubi impetus dirigentis voluerit, ipsa cordis intentio est, qua electi, transgressis hujus saeculi fluctibus, felicem patriae coelestis portum attingunt, reprobi autem quasi Scylla vel Charybdi necati fluctuosis vitae hujus erroribus, quos deserere nesciebant, intereunt. Et quia ex abundantia cordis os loquitur, recte subjungitur: Ita et lingua modicum quidem membrum est, et magna exaltat. Magna utique praemia exaltat, si eam impetus animi dirigentis bene gubernaverit. Juxta illud Salomonis: Qui intelligit, gubernacula possidebit. Sin autem male, mala e contrario sibi suisque magna perditionis exaltat. Unde et Salomon: Mors, inquit, et vita in manibus linguae . Vitam ergo gi, de qua in sequentibus, cum per plura linguae vitia enumerasset, adjunxitcaeterorum sensus et verba despiciens, singulariter se esse sapientem jactat et facun
Abbreviated transcription (Latin):
insumatis Ad ulteri nescitis quia amicitia huius mundi in¬
imicitia dĩest: Adulteros recte nuncupat . quos dorelicto
amore sapientiȩ cȩlestis ad amplexũ potius amicitiȩ munda¬
ls ẽe defleros increpat. quos conditore contepto mamonȩ ma¬
gis seruire cernebat. Duxerat quidẽ supra deaꝑtis dĩ in imicis

Expanded text:
insumatis. Adulteri, nescitis quia amicitia hujus mundi ininsumatis. Adulteri, nescitis quia amicitia hujus mundi inimica est Dei? Adulteros recte nuncupat, quos de amore sapientiae coelestis ad amplexum potius amicitiae mundialis esse deflexos increpat, quos, Conditore contempto, mammonae magis servire cernebat. Dixerat quidem supra de apertis Dei inimicis:
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera. Possunt autẽ concupiscentiȩ & t̃restriũ bonor in hoc
locodictȩ intelligi. regni uidelic& appetitꝰ. diuitiarũ honor
dignitatũ. Propt̃ hȩc eñ & huius modi innumera lites fre¬
quent̃ int̾malos & bella cõmittunt᷑. Latigatis & belligeratis.
conferr&. Si enĩ illũ pia intentione postularetis. & t̃renauobis
necessaria adusũ tẽporalẽ & ad fructũ ꝑpetud̃ suꝑnabona tribu¬
er&. Pecitis & ñ accipitis. eo qd male petatis : ut in concupiscen¬
tus ur̃is insumatis. Prȩdixerat eos ñ postulare . & nunc dicit eos
male petere quia quimale petit. iã in conspectu in t̃ni testis
nihil petere uidet᷑. Male aut̃ petit. qui dñi iussa contẽpnens
ad ño beneficia suꝑna desiderat. Male petit & ille quiamisso
amore suꝑ noẽ infima tamen ad ño quȩrit bona ꝑcipere. Rhȩc
ũ adsustentationẽ humanȩ fragilitatis. sed adredudantiã
liberȩ uoluptatis Hoc ẽ enĩ qd ait. ut in concupiscentus ur̃is

Expanded text:
, etc. Possunt autem concupiscentiae et terrestrium bonorum in hoc loco dictae intelligi, regni videlicet appetitus, divitiarum, honorum, dignitatum. Propter haec enim et hujusmodi innumera, lites frequenter inter malos et bella committuntur. Litigatis et belligeratis, conferret. Si enim illum pia intentione postularetis, et terrena vobis necessaria ad usum temporalem, et ad fruendum perpetuo superna bona tribueret. Petitis et non accipitis, eo quod male petatis, etc. Praedixerat eos non postulare, et nunc dicit eos male petere, quia qui male petit jam in conspectu interni testis nihil petere videtur. Male autem petit, qui, jussa Domini contemnens, a Domino beneficia superna desiderat. Male petit et ille qui, amisso amore supernorum, infima tantum quaerit bona percipere, et haec non ad sustentationem humanae fragilitatis, sed ad redundantiam liberae voluptatis. Hoc est enim quod ait: Ut in concupiscentiis vestris
Abbreviated transcription (Latin):
sus a superiore: Siquis inquit in uerbo ñ offendit. hic ꝑfectꝰ ẽ uir: &
c potest a&iã freno circũ ducere totũ corpꝰ. Qd ẽ aꝑte dicere. Si quis
lapsũ linguȩ qͥ poene in eilitlis ẽ cau&. hic consuetudine fixa eiꝰde
continentiae &iã cetera corporis in eubra quȩ facilius castigaripos¬
sunt nearecto itinere diuertant discit obseruare. Siaut equis fre¬
na in oramatimꝰ ad consentiendũ nobis. & om̃e corpꝰ illor circũ ferimꝰ.
subaudis quanto ãplius dec& ut nobis ipsis frenũ continentiae in ora
inittamꝰ ad consentiendũ conditorinro. quatinꝰ ꝑ linguȩ custodiã
operũ quoq rectitudinẽ obtinere queam̾: Qđ siẽ quidã codices habent
legerimꝰ sicut autẽ ęquis frenos inora mittimꝰ: nil questioniserit: q̃d con¬
it᷑ ad hoc q̃d insequentib dicit̾. Ita & lingua modicũ quidẽ m¬
circũ ferunt᷑ a modico gubernaculoubi impetꝰ dirigentis uoluerit.

Expanded text:
in verbo non offendit, hic perfectus est vir, et hic potest etiam freno circumducere totum corpus. Quod est aperte dicere: Si quis lapsum linguae, qui pene inevitabilis est, cavet, hic consuetudine fixa ejusdem continentiae etiam caetera corporis membra, quae facilius castigari possunt, ne a recto itinere divertant, discit observare. Si autem equis frenos in ora mittimus ad consentiendum nobis, et omne corpus illorum ferimus. Subaudis: Quanto amplius decet ut nobis ipsis frenum continentiae in ora mittamus ad consentiendum Creatori nostro, quatenus per linguae custodiam operum quoque rectitudinem obtinere quaeramus? Quod si, ut quidam Codices habent, legerimus: Sicut autem equis frenos in ora mittimus, nihil quaestionis erit, quia conjungitur ad hoc quod in sequentibus dicitur: Ita et lingua modicum quidem mcircumferuntur a modico gubernaculo quo impetus dirigentis voluerit.
Abbreviated transcription (Latin):
sione mundi in lecebris & amori deseruiunt. qui nominetenꝰ fide¬
les reb t̃renis cȩlestia postponunt. Quod etiã siquenti uersic ulo
mundi. Om̃s inquisitores nugarũ. om̃s ꝑtinent adens di quib
dicit᷑. Qm̃ ecce inimicitui dñe peribunt intrent ȩccłas. ñ intrent
ȩc cłas inimicidĩ sunt. Ad tepus florere possunt sicut fenũ. sed ubi
irdor iudicii apparuerit. peribunt. & decoruultꝰ
putatis quia inanit̾ scriptura dicit. illa uidelic& scriptura quȩ
ana lor societate fideles cohercens ita ꝑ moysen loquitur. Non in

Expanded text:
sti, mundi illecebris et amori deserviunt, qui, nomine tenus fideles, rebus terrenis coelestia proponunt. Quod et sequenti versiculo mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes qui pertinent ad eos de quibus dicitur: Quoniam ecce inimici tui, Domine, peribunt . Intrent ecclesias, non intrent ecclesias, inimici Dei sunt. Ad tempus possunt florere sicut fenum, sed ubi ardor judicii apparuerit, peribunt, et decor vultus eorum decidet. An putatis quia inaniter Scriptura dicat? Illa, videlicet, Scriptura quae a malorum societate fideles coercens, ita per Moysen lo