comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum nec in sue imaginis ꝑfectione
mansurũ. non singłatĩ s cũ cet̾is eũ
dicẽ uoluit bonũ. ueld̾ intimãs qͥd
eẽt futurũ: Quia cũ ea que facta suts
in eo qͦ facta sunt qͣntũ acceperunt
manent: sic̃ uł illa q̃ ñ peccauert̃.
uł illa quȩ peccare ñ possunt: ⁊ sin¬
gula bona. ⁊ in uniu̾so ualde bona
sunt. Non enĩ frustra ẽ. addit ũ ual¬
de quia & corꝑis meubra si ⁊̃ singł̃a
pulcra sunt: multo sunt tam̃ in
uniu̾si corꝑis cõpage omĩa pulcͥora.
Quia ocłm u̾bi gr̃a placitũ atq lauda¬
tũ. tam̃ si seꝑatũa corꝑe uideremꝰ: non
dic̾emus tam pulcrũ qͣm in illa conexi¬
one m̃broꝵ: cũ loco suo positꝰ in uni¬
uerso corꝑe cernẽt᷑. Ea uo̾ que peccãdo
amittunt decꝰ ꝓpͥum : nullo tñ mͦ ef¬
ficiunt ut ñ exiã ipsa recte ordinata ẽ
toto atq unuerso bona sint. Homo
gͥ ante pecc̃m & suo gen̾e̾ utiq bonus

Expanded text:
rum nec in suae imaginis perfectione rum nec in suae imaginis perfectione mansurum, non singillatim, sed cum ceteris eum dicere uoluit bonum, uelut intimans, quid esset futurum ? quia, cum ea, quae facta sunt, in eo, quod facta sunt, quantum accepent, sicut uel illa, quae non peccauerunt, uel illa, quae peccare non possunt, et singula bona et in uniuerso omnia ualde bona sunt. non enim frustra est additum: ualde, quia et corporis membra, si etiam singula pulchra sunt, multo sunt tamen in uniuersi corporis conpage omnia pulchriora; quia oculum, uerbi gratia, placitum atque laudatum, tamen, si separatum a corpore uideremus, non diceremus tam pulchrum quam in illa conexione membrorum, cum loco suo positus in uniuerso corpore cerneretur. ea uero, quae peccando amittunt decus proprium, nullo modo tamen efficiunt, ut non etiam ipsa recte ordinata cum toto atque uniuerso bona sint. homo igitur ante peccatum et in suo genere utique bonus
Abbreviated transcription (Latin):
datamq illi potestatẽ. uł dñandi uł
edendi. subintulit de om̃ibꝰ. ⁊ udit
ds om̃ia que fec̃: ⁊ ecce ualde bona
im̾̃ito q̃ri pot̾. Potuit enĩ pͥmo reddi
homini singłatim. qd siglatĩ gteris
q̃ antea facta sunt redditũ ẽ: tũ demũ
de om̃ibꝰ dici q̃ fec̃ s. ecce bona ualde.
An forte qr serto die ꝑfitiunt᷑ om̃ia
ꝓpt̾ea de om̃ib dicendũ fuit. uidit
singłatun de his que ipso die facta s̃:
Cur gͦ de pecorib ⁊ bestiis. ⁊ reptilibꝰ
t̾re dictũ ẽ que ad eundẽ diẽ sextũ
ꝑtinent: Nisi forte illa ⁊ singłatun
in suo gen̾e. ⁊ cũ cȩt̾is uniu̾saliter
dici bona meruert᷑. ⁊ homo factus
ad imaginẽ dĩ. non nͥ cũ ext̾is hoc di¬
ci meruit. An quia ꝑfectus ñdũ erat
qͥa ñd̾ erat in ꝑadiso ꝯstitutꝰ. Qiͣ uo̾¬
pꝰea qͣm ibi constitutꝰ ẽ: dictum sit
qd̾ hic p̃termissũ ẽ. Quid gͦ dicimꝰ:
An quia p̃sciebat ds hominẽ peccatu¬

Expanded text:
datamque illi potestatem uel dominandi uel datamque illi potestatem uel dominandi uel edendi subintulit de omnibus: et uidit deus omnia, quae fecit, et ecce bona ualde, merito quaeri potest. potuit enim primo reddi homini singillatim, quod singillatim ceteris, quae antea facta sunt, redditum est, tum demum de omnibus dici, quae fecit deus, ecce bona ualde. an forte, quia sexto die perficiuntur omnia, propterea de omnibus dicendum fuit: uidit singillatim de his, quae ipso die facta sunt ? cur ergo de pecoribus et bestiis et reptilibus terrae dictum est, quae ad eundem diem sextum pertinent ? nisi forte illa et singillatim in suo genere et cum ceteris uniuersaliter dici bona meruerunt, et homo factus ad imaginem dei nonnisi cum ceteris hoc dici meruit. an quia perfectus nondum erat, quia nondum erat in paradiso constitutus? quibi constitutus est, dictum sit, quod hic praetermissum est. Quid ergo dicemus ? an, quia praesciebat deus hominem peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ qd̾ ait & sic ẽ factũ: conseq̃ns erit
ut confiteam᷑ ⁊̃ creuisse illos iã ⁊ mul¬
tiplicatos impleuisse t̾ram in eod̃ sexto
die. qd̾ ead̃ scͥpt᷑a testante pꝰ multos an¬
nos factũ. inuenimus. Qꝓpt̾ cũ data eẽt
hȩc facultas edendi. ⁊ hoc dõ dicente hõ
cognouisset: tłr ⁊ sic ẽ factũ. in hoc
utiq qd dõ dicente hõ cognouit:
Nam si id ⁊̃ cunc egisset. idest in escam
illa q̃ data sunt etiã uescendo assũpsiᷤᷤ¬
set: seruaret᷑ illa consuetudo scͥpt᷑ẽ.
ad expͥm̃dã p̃cedentẽ cognitionem
ꝑtinet: deinde inferret᷑ ⁊̃ ipsa oꝑa¬
Ntio ac dr̃et᷑. Et acceꝑunt ⁊ ederunt:
oterat enĩ ita dici. ⁊̃ si non rursus
nominaret᷑ ds̃. Sic̃ in illo loco pꝰea¬
qͣm dictũ ẽ. cong̾get᷑ aqͣ que ÷ sub
celo in cong̾gatione una ⁊ appareat
gregata ẽ aqua in cong̃gatiões suas.
W çt̾a. Qd̃ aũ ñ singłatim ut in ce¬

Expanded text:
rimus quod ait, Et sic est factum; consequens erit rimus quod ait, Et sic est factum; consequens erit ut confiteamur etiam crevisse illos jam, et multiplicatos implevisse terram in eodem sexto die; quod eadem Scriptura testante post multos annos factum invenimus. Quapropter, cum data esset haec facultas edendi, et hoc Deo dicente homo cognovisset, dicitur, Et sic est factum; in hoc utique quod Deo dicente homo cognovit. Nam si id etiam tunc egisset, id est in escam illa quae data sunt etiam vescendo assumpsisset, servaretur illa consuetudo Scripturae, ad exprimendam praecedentem cognitionem pertinet, deinde inferretur etiam ipsa operatio ac diceretur: et acceperunt et ederunt. poterat enim ita dici, etiamsi non rursus nominaretur deus, sicut illo loco, posteaquam dictum est: congregetur aqua, quae est sub caelo, in congregatiogregata est aqua in congregationem suam et cetera. Quod autem non singillatim ut in ce
Abbreviated transcription (Latin):
senis ȩxpͥmeret᷑. sic̃ int̾dũ nascunt᷑.
quos antroginos uocant. ostendit se
singłarẽ numerũ ꝓpt̾ ꝯuinctionis
unitatẽ posuisse. ⁊ qd̾ de uiro mulier
facta ẽ. sic̃ pꝰea manifestat᷑. cũ id qd̃
hic breuit᷑ dictũ ẽ. diligentiꝰ ceꝑit ex¬
plicari. ⁊ ideo pluralẽ numerũ cont¬
nuo subiec̃ dicens. fec̃ eos & bñquit
cos. s ut iam dixi: diligentiꝰ in conse¬
qͣnti scͥptura de hominis creatiatiõe
reqͥremꝰ. Nũc adu̾tendũ ẽ qd̾ p̾ea qͣm
dix̃ ⁊ sic ẽ factũ. statim subiec̃. Et uidit
s om̃ia que fec̃ : ꝙ ecce bona ualde.
Nui intelligr̃ potestas et facultas ipsa da¬
ta nate humane sum̃di. ad escam pa¬
bulũ agri.⁊ fructus ligni. Ad hoc.N.
intulit ⁊ sic ẽ factũ: qd̾ ab eo loco in¬
choauerat ubi ait. Et dix̃ ds. ecce dedi
uob̾ pubulũ seminale. Et cȩt̾a. Nam
si ad omnia que suꝑͣ dicta sunt retule¬

Expanded text:
sexus exprimeretur, sicut interdum nascuntur, sexus exprimeretur, sicut interdum nascuntur, quos androgynos uocant, ostendit se singularem numerum propter coniunctionis unitatem posuisse et quod de uiro mulier facta est, sicut postea manifestabitur, cum id, quod hic breuiter dictum est, diligentius coeperit explicari; et ideo pluralem numerum continuo subiecit dicens: fecit eos et benedixit eos. sed, ut iam dixi, diligentius in consequenti scriptura de hominis creatione requiremus. Nunc aduertendum est, quod, posteaquam dixit: et sic est factum, statim subiecit: et uDeus omnia quae fecit, et ecce bona valde: ubi intelligitur potestas et facultas ipsa data naturae humanae sumendi ad escam pabulum agri et fructus ligni. Ad hoc enim intulit, Et sic est factum, quod ab illo loco inchoaverat, ubi ait, Et dixit Deus, Ecce dedi vobis pabulum seminale, etc. Nam si ad omnia quae supra dicta sunt retule
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ imaginẽ & głam di. Mulier aitẽ
inquit gła uiri est. Itaq qͣmius hoe
in duob hominibꝰ diu̾si sexus ert̾ius
scd̾m corpꝰ figatũ ẽsit. qd̾ ⁊̃ in una
hominis int̾ius m̃te intelligit᷑: tam̃
& femina que ÷ corꝑe femina renouatꝰ
etiam ipsa in sp̃u m̃tis sue. in agnit¬
one di. scđm imaginẽ eiꝰ qui creauit.
ubi non ẽ masculus ⁊ femina. Sic̃
autẽ ali hac gra renouationis ⁊ refor¬
imago & gła dei: sic & in ipsa pͥma
conditione hominis scđ̃m id qd̾ &
femina homo erat. habebat utiq
m̃tem suam eandẽq r̾onalẽ scd̃m q̃
ipsa qͦ facta ẽ ad imaginẽ dei s ꝓptit
unitatẽ coniunctionis. fec̃ ds̃ inquit
hominẽ ad imaginẽ dei. Fle ne q̃sq̃
putaret solũ spm̃ hominis factum.
qͣmͣiuis scłm solũ sp̃m fiẽt adim ai a¬
ginẽ dĩ: fec̃ illũ inqͥt masculũ et
ligat᷑. Rursũ ne qͥsqͣm arbit᷑ret᷑ ita
factũ. ut in homine singłari uterq

Expanded text:
dicit imaginem et gloriam dei; mulier autem, dicit imaginem et gloriam dei; mulier autem, inquit, gloria uiri est itaque quamuis hoc in duobus hominibus diuersi sexus exterius secundum corpus figuratum sit, quod etiam in una hominis interius mente intellegitur, tamen et femina, quia corpore femina est, renouatur etiam ipsa in spiritu mentis suae in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit, ubi non est masculus et femina. sicut enim ab hac gratia renouationis et reforimago et gloria dei, sic et in ipsa prima conditione hominis secundum id, quod et femina homo erat, habebat utique mentem suam eandemque rationalem, secundum quam ipsa quoque facta est ad imaginem dei. sed propter unitatem coniunctionis, fecit deus, inquit, hominem ad imaginem dei. ac ne quisquam putaret solum spiritum hominis factum, quamuis secundum solum spiritum fieret ad imaginem dei, fecit illum, inquit, masculum et retur ita factum, ut in homine singulari uterque
Abbreviated transcription (Latin):
D non etiam hoc qͥsqͣm dr̃e audebit. ci¬
boꝵ indigentiã quibꝰ reficiebant᷑. nisi
mortalib corꝑibꝰ eẽ posse. Non nulli
autẽ hoc suspicati sunt nc̃ int̾iorem
hominẽ factũ. corpꝰ aũ hominis p̾ea
cũ ait sqͥptã. ⁊ finx̃ dr̃ hominẽ de
limo t̾re. ut sdictũ ẽ fec̃. ad sp̃m ꝑtineat.
Qd̾ aũ finx̃ ad corpꝰ. Nec atendunt mas¬
culũ ⁊ feminã. ñ nisi scđm corpꝰ fĩ potu¬
issẽ. Licet enĩ subtilissime disserat᷑. ipsã
m̃tẽ hominis in qͣ factꝰ est adimaginẽ
dĩ. qͣndã scilicet rõnalẽ uitã distribui
in eģ̃ne contẽplationis ueritate. ⁊ i
qͣndam rerum tẽꝑaliũ administra¬
tionẽ. atq ita fĩ qiͣ masculũ ⁊ femi¬
nam illa parte consulẽte. hac obtẽꝑan¬
te: in hac tam̃ distributione ñ recte
Et imago dei. nͥ ild̾ qd inheret con¬
tẽplande ui comutabili ueritati. In
cuiꝰ rei fig᷑a: paulus apłs uirũ tãtũ

Expanded text:
d non etiam hoc quisquam dicere audebit cid non etiam hoc quisquam dicere audebit ciborum indigentiam, quibus reficiantur, nisi mortalibus corporibus esse posse. Nonnulli autem etiam hoc suspicati sunt tunc interiorem hominem factum, corpus autem hominis postea, cum ait scriptura: et finxit deus hominem de limo terrae: ut quod dictum est, fecit, ad spiritum pertineat; quod autem, finxit, ad corpus. Nec attendunt masculum et feminam nonnisi secundum corpus fieri potuisse. Licet enim subtilissime disseratur, ipsam mentem hominis in qua factus est ad imaginem Dei, quamdam scilicntemplationis ueritatem et in rerum temporalium administrationem, atque ita fieri quasi masculum et feminam illa parte consulente, hac obtemperante: in hac tamen distributione non recte dicitur imago dei, nisi illud, quod inhaeret contemplandae incommutabili ueritati. in cuius rei figura Paulus apostolus uirum tantum
Abbreviated transcription (Latin):
noscẽ poterat. Ac deinde fiebant
ipse corꝑales irrõnabiles creature:
herbam pabul ferentẽ sem̃.: ilignũ
fructiferũ. ⁊ herbam uiridẽ: difficile
ẽ dr̃e. Si enĩ pecc̃o mortał effectꝰ est:
utiq ante peccatũ non indigebat ta.¬
libꝰ eybis. Neq enĩ posset illud corpus
fame corrũpi. Nam illud qd̾ dictũ est
crescite ⁊ multiplicamini et implete
femine fieri ñ posse uideat᷑. unde hĩc
qͦ mortaliũ corꝑũ extitit inditium:
potest tñ dici alium modũ eẽi potuiᷤ¬
se in corꝑibꝰ inmortalib ut solo pie¬
caritatis affectu. nulla corruptionis
concupiscentia filii nascerent᷑. nec mor¬
tuis parentibꝰ successuri. nec ipsi mo¬
rituri. donec t̾ra in mortalib hominibꝰ
impleret᷑. ac sic instituto iusto. ⁊ sc̃o
popło qualẽ pꝰ resurrõnẽ futurũ cre¬
dimꝰ nascendi ⁊̃ modus fiẽt. Potest qͥdẽ
dici. ⁊ qͦmodo dicat᷑ alia consid̾atio ẽ.¬

Expanded text:
noscere poterat; ac deinde fiebant noscere poterat; ac deinde fiebant ipsae corporales et inrationales creaturae, herbam pabuli ferentem semen et lignum fructiferum et herbam uiridem, difficile est dicere. si enim peccato mortalis effectus est, utique ante peccatum non indigebat talibus cibis. neque enim posset corpus illud fame corrumpi. nam illud, quod dictum est: crescite et multiplicamini et inplete feminae fieri non posse uideatur — unde hinc quoque mortalium corporum existit indicium — potest tamen dici alium modum esse potuisse in corporibus inmortalibus, ut solo pietatis adfectu nulla corruptionis concupiscentia filii nascerentur, nec mortuis parentibus successuri nec ipsi morituri, donec terra inmortalibus hominibus inpleretur, ac sic instituto iusto et sancto populo, qualem post resurrectionem futurum credimus, nascendi etiam modus fieret: potest quidem dici et, quomodo dicatur, alia consideratio est; se
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ factum. s ⁊̃ subinfert᷑. Et fec̃ ds ho¬
minẽ adimaginẽ dĩ. Quia ⁊ ipsa nat᷑a
scilicet intellectuał ẽ: sic̃ illa lux. ⁊ꝓp¬
terea hoc est ei fieri: qd̃ ẽ agnoscere.
sic ẽ factũ: & pꝰea subinferret᷑. ⁊ fecit
ds: qi pͥus factũ intellig̾et᷑ incognitio¬
ne rõnabił create᷑ ac deide in aliqua
rõnalis creat᷑a est: & ipsa eadẽ agni¬
tione ꝑfecta est. Sic̃ enĩ post lapsũ
peccati homo in agnitione di reno¬
uat᷑ sc̃m imaginẽ eiꝰ qui creauit eũ:
ita in ipsa agnitione creatꝰ ẽ. anteꝗͣ¬
acleͥcto uet̾asce̾t. unde rursũ in eadẽ
agnitione renouaret᷑. Que aũ ñ in
ea coggnitione creata sunt: quia siue
corꝑa siue irrationabiles anune cre¬
abant᷑: pͥmo facta ẽ in creatura in¬
cellectua cognitio eoꝵ a u̾bo qd̾ die¬
tum ẽ ut fierent. Propter ꝙͣ cogni¬
tionẽ pͥmo dicebat᷑ ⁊ sic ẽ factum:
ut ostendet᷑ facta ipsa cognitio in
ea nata que hoc in u̾bo dĩ ante cog¬

Expanded text:
 Et fecit Deus hominem ad imaginem Dei: quia et ipsa natura scilicet intellectualis est, sicut illa lux, et propterea hoc est ei fieri, quod est agnoscere sic est factum, et postea subinferretur, Et fecit Deus; quasi prius factum intelligeretur in cognitione rationalis creaturae, ac deinde in aliqua rationalis creatura est, et ipsa eadem agnitione perfecta est. sicut enim post lapsum peccati homo in agnitione dei renouatur secundum imaginem eius, qui creauit eum, ita in ipsa agnitione creatus est, antequam delicto ueterasceret, unde rursus in eadem agnitione renouaretur. quae autem non in ea cognitione creata sunt, quia siue corpora siue inrationales animae creabantur, primo facta est in creatura intellectuali cognitio eorum a uerbo, quo dictum est, ut fierent, propter quam cognitionem primo dicebatur: et sic est factum, ut ostenderetur facta ipsa cognitio in ea natura, quae hoc in uerbo dei ante cog
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsqͥs senarii numeri ꝑfectionẽ de qua
supͣ locuti sumꝰ. ꝑfectioni createͤ con¬
gruent̾ adhibitã recolit: Si enĩ senario
numero ꝑficienda fuerat creatã sicuti
ꝑfecta ẽ. ea qͣ requies dĩ erat nob̾ ꝯme¬
danda q̃ demonstͣret᷑ nec ꝑfectis bĩtifi¬
cari creatis ꝓculdubio dies erat in hac
ꝯm̃datione scĩficanda q̃ seqr̃ sextũ quo
erig̾em᷑ ad hanc reqͥem concupiscenda
ut & nos in illo requiescamꝰ. Neq enĩ
ẽẽ dõ. ut & nos ab oꝑib nr̃is reqͥescamꝰ
in nob̾. sic̃ ipse reqͥeuit in se ab oꝑibꝰ
suis. In qͦdã qͥppe in ꝯmutabili honore¬

Expanded text:
quisquis senarii numeri perfectionem, de qua quisquis senarii numeri perfectionem, de qua supra locuti sumus. perfectioni creaturae congruenter adhibitam recolit. si enim senario numero perficienda fuerat creatura, sicuti perfecta est, eaque requies dei nobis erat commendanda, qua demonstraretur nec perfectis bs erat in hac commendatione sanctificandus qui sequitur sextum, quo erigeremur ad hanc requiem concupiscendam, ut et nos in illo requiescamus. CAPUT XVIesse Deo, ut et nos ab operibus nostris requiescamus in nobis, sicut ipse requievit in se ab operibus suis. In q
Abbreviated transcription (Latin):
omnium sequebat᷑. Nam qͥ sẽꝑ ẽ qͥetꝰ:
tc̃ nob̃ reqͥeuit. cũ se reqͥeuisse monstͣ¬
uit. Illud qͦ attendendũ ẽ qd̾ dĩ reqͥem
qua de seipso beatꝰ ẽ nob̾ insinuari o¬
ta & nob̾ in illo ẽ qr ⁊ nos beatificamur
bono qd̾ ipse ÷ ñ ipse bono qd̾ nos sumꝰ.
Nam & nos aliqd̃ bonũ ab illo sumꝰ qͥ
fec̃ om̃ia bona ualde: in qͥb fec ⁊ nos.
quies ab om̃ib oꝑib suis q̃ fec̃. Quib
aũ bonis laudabilit̾ ñ eg̃et. si nlła feciset:
Nam ⁊̃ sic dici posset nulł egens bonis.
ñ a factis in seipso reqͥescendo: uerum
ommnino nulla faciendo. S bona facẽ
si ñ posset: nulla eẽt potentia.Si autẽ
ea scilicet reqͥe: a qua nũqͣm recessit:
S si dret᷑ reqͥeuisse a faciendis: nichil
aliud qͣm ñ fecisse intellig̾etur. Nisi
aũ dr̃et᷑ reqͥeuisse a factis: ñ eis egere q̃
fec̃ minꝰ ꝯm̃daret᷑. Quo itaq die hoc
ꝯm̃dari oportuisse nͥ septimo intellig̃

Expanded text:
omnium sequebatur. nam qui semper est quietus, tunc nobis requieuit, cum se requieuisse monstrauit. Illud quoque adtendendum est, quod dei requiem, qua de se ipso beatus est, nobis insinuari ota et nobis in illo est, quia et nos beatificamur bono, quod ipse est, non ipse bono, quod nos sumus. nam et nos aliquod bonum ab illo sumus, qui fecit omnia bona ualde, in quibus fecit et nos. quies ab omnibus operibus suis, quae fecit. quibus autem bonis laudabiliter non egeret, si nulla fecisset? nam etiam sic dici posset nullis egens bonis, non a factis in se ipso requiescendo, uerum omnino nulla faciendo. sed bona facere si non posset, nulla esset potentia; si autem ea scilicet requie, a qua numquam recessit. sed si diceretur requieuisse a faciendis. nihil aliud quam non fecisse intellegeretur: nisi autem diceretur requieuisse a factis, non eis egere, quae fecit, minus commendaretur. Quo itaque die hoc commendari oportuisse nisi septimo? intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
dit solẽ. cuiꝰ p̃sentia eundẽ exhibet diẽ
Ille autẽ dies pͥmitus condit̾ iam tri¬
duum ꝑegerit: cũ ħ luminaria illaꝰ
diei qͣrta reꝑeticione creata sunt. Qua¬
ꝓpter qd̾ illum diẽ uł illos dies. qui eiꝰ
repeticione numerati sunt in hac nr̃a
mortalitate t̾rena exꝑiri ac sentire
non possumꝰ ⁊ si quid ad eos intelligiꝰ¬
dos conari possumꝰ non debemꝰ teme¬
rariam p̾cipitare sententiam. tanqͣm
de his aliud sentiri congruentiꝰ ꝓbab¬
liusq ñ possit: istos septẽ dies qͥ ꝓ ił
est a solis ortu usq in ortũ circuitus
sic illoꝵ uicẽ qndam exhibere cre¬
damꝰ ut non eos eis similes. s multũ
inpares minime dubitemꝰ. Nec qͥsqͣm
arbitret᷑ illud qd̃ dixi de luce sp̃uali.¬
tura ⁊ de contẽplatione qͣm h̃t in
uerbo dei. ⁊ de cognitione qua inseppsa
citat᷑a cognoscit᷑. eiꝰq relatione ad lau¬
dem incõnuitabilis u̾itatis. ubi pͥus rõ

Expanded text:
dit solem, cuius praesentia eundem exhibet diem; dit solem, cuius praesentia eundem exhibet diem; ille autem dies primitus conditus iam triduum peregerat, cum haec luminaria illius diei quarta repetitione creata sunt. Quapropter, quoniam illum diem uel illos dies, qui eius repetitione numerati sunt, in hac nostra mortalitate terrena experiri ac sentire non possumus et, si quid ad eos intellegendos conari possumus, non debemus temerariam praecipitare sententiam, tamquam de his aliud sentiri congruentius probabiliusque non possit, istos septem dies, qui proest a solis ortu usque in ortum circuitus, sic illorum uicem quandam exhibere credamus, ut non eos illis similes, sed multum inpares minime dubitemus. Nec quisquam arbitretur illud, quod dixi de luce spiritalitura, et de contemplatione quam habet in Verbo Dei, et de cognitione qua in seipsa creatura cognoscitur, ejusque relatione ad laudem incommutabilis veritatis, ubi prius ratio
Abbreviated transcription (Latin):
nitione fit cũ dicit᷑. ⁊ sic ẽ factũ. ⁊ pͦea
rẽ ipsam factam in ea ipsa cognosgt.
qd̃ significat᷑ facta uesꝑa. ⁊ eã deinde
cognitionẽ rei facte ad illius ueritatis
laudẽ refert: ubi rõnẽ uiderat faci¬
ende. qd̾ significat᷑ facto mane:
Ac sic ꝑ om̃s illos dies unus ẽ dies ñ
istoꝵ dierũ consuetudine intelligẽ¬
dus qͦs uidemus solis circuitu deter¬
minari. atq numerari: s alio qͦdam
modo a qͦ ⁊ illi tres dies qui ante
conditionẽ istoꝵ luminariũ cõme¬
morati sunt alieni eẽ ñ possunt.
Is enĩ modus non usq ad diẽ qͣrtun
ut inde iam istos usitatos cogitaremꝰ
s usq ad sextum septimumq ꝑdi¬
ctus ẽ. ut longe alit̾ accipiendꝰ sit di¬
es ⁊ nox inter que duo diuisit d̃. et
aliter iste dies ⁊ nox inter q̃ dix̃. ut
diuidant luminaria que crecunt ci
ait ⁊ diuidant inter diẽ ⁊ noctem.
Tunc enĩ hunc diem condidit. cũ condi¬

Expanded text:
nitione fit, cum dicitur: et sic est factum, et postea nitione fit, cum dicitur: et sic est factum, et postea rem ipsam factam in ea ipsa- cognoscit — quod significatur facta uespera — et eam deinde cognitionem rei factae ad illius ueritatis laudem refert, ubi rationem uiderat faciendae, quod significatur facto mane. ac sic per omnes illos dies unus est dies non istorum dierum consuetudine intellegendus, quos uidemus solis circuitu determinari atque numerari; sed alio quodam modo, a quo et illi tres dies, qui ante conditionem istorum luminarium commemorati sunt, alieni esse non possunt. is enim modus non usque ad diem quartum, ut inde iam istos usitatos cogitaremus, sed usque ad sextum septimumque perductus est, ut longe aliter accipiendus sit dies et nox, inter quae duo diuisit deus, et aliter iste dies et nox, inter quae dixit, ut diuidant luminaria, quae creauit, cum ait: et diuidant inter diem et noctem. tunc enim diem hunc condidit, cum condi
Abbreviated transcription (Latin):
supͣdictam rõnem accipi potest. sex¬
ta repeticione consũmata est uniu̾sa
creatura. factũq est mane qͦ finiret᷑
sextus dies ⁊ unde inciꝑet᷑ septimꝰ.
uesꝑam non habiturus. qr dei reqͥes
ñ ẽ creat᷑a. que cũ ꝑ dies cet̾os cond̾et᷑.
alit̾ in seipsa facta cognoscebat᷑. qmͣ
in illo in cuius ueritate facienda ui¬
debat᷑. cuius cognitionis qĩ decolor
sꝑẽs uesꝑam faciebat. Non itaq iam
forma ipsiꝰ oꝑis dies. ⁊ t̾minus uesꝑa:
⁊ alt̾ius oꝑis initium mane. in hac
rerũ conditarũ narratione debet in¬
telligi: ne cogatͫ contͣ scͥpt᷑am dr̃e.
p̃ter sex dies conditam diei septimni cre¬
S dies ille quẽ fec̃ ds̃. ꝑ oꝑa eius ipse
repetitur non circuitu corꝑali. s cog¬
nitione sp̃uali. cũ beata illa sotietas
angłoꝵ. ꝙ pͥmitus contẽplat᷑ in u̾bo
dĩ qd̾ dic̃ ds fiat. atq iõ pͥus in eiꝰ cog¬

Expanded text:
supra dictam rationem accipi potest, sexsupra dictam rationem accipi potest, sexta repetitione consummata est uniuersa creatura factumque est mane, quo finiretur sextus dies, et unde inciperet septimus uesperam non habiturus, quia dei requies non est creatura: quae. cum per dies ceteros conderetur. aliter in se ipsa facta cognoscebatur, quam in illo, in cuius ueritate facienda uidebatur, cuius cognitionis quasi decolor species uesperam faciebat. non itaque iam forma ipsius operis dies et terminus uespera et alterius operis initium mane in hac rerum conditarum narratione debet intellegi, ne cogamur contra scripturam dicere praeter sex dies conditam diei septimi cresed dies ille, quem fecit deus, per opera eius ipse repetitur non circuitu corporali, sed cognitione spiritali. cum illa beata societas angelorum et primitus contemplatur in uerbo dei, quo dicit deus: fiat, atque ideo prius in eius cog
Abbreviated transcription (Latin):
loco loq̃ndum ẽ cũ de serpente hoĩs
seductore sermo debitꝰ flagitabitur.
Quia ꝙͦ angłi ereat᷑am in ea ipsa creat᷑a
sic sciunt. ut ei scientie electione ac di¬
lectione p̃ponant qd̃ eam sciunt inue¬
ritate ꝑ qm facta sunt om̃ia. parti¬
cipes eiꝰ effecti: ido ꝑ omnes sex dies
non nominat᷑ nox s post uesꝑam
⁊ mane dies unus. itẽ post uesꝑam &
mane dies scđt. deinde post uesꝑam :
mane dies t̾cius. ⁊ sic usq in mane
sexti ddiei. unide incipit septimus qͥetis
dei. qͣmius cum suis noctib dies tam̃.
non noctes narrant᷑. T̾unc enĩ nox
ad diẽ ꝑtinet ñ dies ad nottem. cũ
sublimes ⁊ sc̃i angłi. id qd̾ creaturam
in ipsa creatura nouert̃. referunt ad
illuis honorẽ ꝙ amorẽ in quo gt̾nas
rõnes qub creata ẽ contẽplantur
eaq concordissima contẽplatione suns
nos exultemꝰ & iocundemur in eo.
Huius gͦ diei cuiꝰ ⁊ uesꝑa ⁊ mane scd̃

Expanded text:
loco loquendum est, cum de serpente hominis loco loquendum est, cum de serpente hominis seductore sermo debitus flagitabitur. Quia ergo angeli creaturam in ea ipsa creatura sic sciunt, ut ei scientiae electione ac dilectione praeponant, quod eam sciunt in ueritate, per quam facta sunt omnia, participes eius effecti, ideo per omnes sex dies non nominatur nox, sed post uesperam et mane dies unus, item post uesperam et mane dies secundus, deinde post uesperam et mane dies tertius ac sic usque in mane sexti diei, unde incipit septimus quietis dei, quamuis cum suis noctibus dies tamen non noctes narrantur. tunc enim nox ad diem pertinet, non dies ad noctem, cum sublimes et sancti angeli id, quod creaturam in ipsa creatura nouerunt, referunt ad illius honorem et amorem, in quo aeternas rationes, quibus creata est, contemplantur eaque concordissima contemplatione sunt nos exultemus et iucundemur in ea. Huius ergo diei, cuius et uespera et mane secundum
Abbreviated transcription (Latin):
qd nob̾ xp̃s factꝰ ẽ usq in finẽ tenue¬
rimus. semꝑ uideãt faciem dĩ. uerboq
eius unigenito filio sic̃ pat̾ eqͣlis est ꝑ¬
fruantur: in quibꝰ pͥma omniũ creata
ẽ sap̾ia. ꝓculdubio uniu̾sam creatam
in qua ip̃si sunt pͥncipalit̾ conditi. in ip¬
tinqͣm infra despicientes eã referentes.
ad illiꝰ laudẽ: in cuiꝰ incõmutabiliue¬
ritate rõnes scãm qͣs facta ẽ pͥncipa¬
liter uident. Ibi oͦ canqͣm ꝑ diẽ unde
⁊ concordissima unitas eoꝵ eiusdem
ueritatis participatione dies est. pri¬
mitus creatus hic autẽ tanqͣm ꝑ uesꝑã.
gelica scientia in eo qd̃ ereatum est:
quin hoc continuo referat ad eiꝰ lau¬
de. atq claritatẽ: in quo id ñ factum
xx̃ s faciendũ fitisse cognoscit᷑. In qͣ
u̾itate stando: dies ẽ. Nam si uł ad
se ipsam nat᷑a angłica conu̾teret᷑. seq
amplius delectaret᷑ qm illum cuiꝰ parr¬
ticipatione beata ẽ: intumescens su¬
ꝑbia caderet. sic̃ diabolus de quo suo

Expanded text:
 Christus factus est usque in finem tenuerimus, semper uideant faciem dei uerboque eius unigenito filio, sicut patri aequalis est, perfruantur, in quibus prima omnium creata est sapientia. procul dubio uniuersam creaturam, in qua ipsi sunt principaliter conditi, in iptamquam infra despicientes eamque referentes ad illius laudem, in cuius incommutabili ueritate rationes, secundum quas facta est, principaliter uident. ibi ergo tamquam per diem, unde et concordissima unitas eorum eiusdem ueritatis participatione dies est primitus creatus, hic autem tamquam per uesperam; gelica scientia in eo, quod creatum est, quin hoc continuo referat ad eius laudem atque caritatem, in quo id non factum esse, sed faciendum fuisse cognoscitur: in qua ueritate ica conuerteretur seque amplius delectaretur quam illo, cuius participatione beata est, intumescens superbia caderet, sicut diabolus : de quo suo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ mane qͦ inciꝑet consũmata c̾at᷑a ĩ
illo a qͦ facta ẽ reqͥescere. qͦ untio eũ
in se ipso reqͥescentẽ ubi uipsa reqͥes¬
ceret inuenit. tanto stabiliꝰ atq fi¬
non utiq nichil erit: id̾o creatã ui¬
u̾sa in creatore suo semꝑ manebit
ac ꝑ hoc pꝰ illud mane nulla deid
uesꝑa fuit. Hoc diximꝰ eur septunꝰ
dies in quo reqͥeuit ds ab omnibus
oꝑibus suis mane habuerit pꝰ uespi
sexti: uesꝑam u̾o ñ habu̾it. Est aliuo
qd̾ de hac re magis ꝓpͥe meliꝰq possit
qͣntũ existimo intelligi. s aliqͣnto
difficiliꝰ explicari: ut non create᷑ s
⁊̃ sibi requies dei septuni diei mane
habuerit sine uesꝑa. id ẽ initiũ sine
t̾mino. Si enĩ ita dret᷑ reqͥeuit ds in
die septimo. nec adderet᷑ ab om̃ib oꝑib
suis q̃ fec̃: frustra huiꝰ quietis intiũ
quereremꝰ. Non enĩ incipit ds̃ reqͥesce
cuiꝰ requies sine uitio. sine t̾mino

Expanded text:
est et mane, quo inciperet consummata creatura in est et mane, quo inciperet consummata creatura in illo, a quo facta est requiescere. quo initio eum in se ipso requiescentem ubi et ipsa requiescere posset inuenit, tanto stabilius atque finon utique nihil erit, ideo creatura uniuersa in creatore suo semper manebit; ac per hoc post illud mane nulla deinde uespera fuit. . Hoc diximus, cur septimus dies, in quo requieuit deus ab omnibus operibus suis, mane habuerit post uesperam sexti, uesperam uero non habuerit. Est aliud, quod de hac re magis proprie meliusque possit, quantum existimo, intellegi, sed aliquanto difficilius explicari, ut non creaturae, sed etiam sibi requies dei septimo die mane habuerit sine uespera, id est initium sine termino. si enim ita diceretur: requieuit deus in die septimo, nec adderetur: ab omnibus operibus suis, quae fecit, frustra huius quietis initium quaereremus. non enim incipit deus requiescere, cuius requies sine initio, sine termino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectio ñ tam in uniu̾so cuiꝰ pars est
qͣm in eo a qͦ ẽ. in qͦ upsũ uiuiu̾sũ est
ꝓ sui gem̾s modulo stabilit᷑. ut qͥescat.
id ẽ ut sui mom̃ti ordinẽ teneat. Ne ꝑ
hoc ipsa uniu̾sitas create q̃ sex dieb
consũmata ẽ. aliud ht̃ in sua natura
nisi in illiꝰ qͥete qui nicħ p̃ter se appetit
qͦ adepto reqͥescat. Et iło dũ ipse manet
inse. qͥcqͥd ex illo ẽ retorquet adse. ut
om̃is creat᷑a in se habeat natt᷑ sue ter¬
minũ. qͦ ñ sit qd̾ iꝑse ẽ: u illo autẽ
q̃ corꝑib occupant᷑. s quia ⁊ ipsa cor¬
pora non manẽt in loco nisi qͦ sui
ꝑto reqͥescant: idõ ñ incongruenter
a corꝑalib ad sp̃ualia u̾bũ tnͣsfert᷑
ut dicat᷑ locus. cũ res ipsa plurimum
nificatũ arbitror: qd̾ factũ ẽ pꝰ uesꝑã
sexti diei. Non enĩ posset in illo nͥ
ꝑfecta reqͥescere. A inde sexto die con¬
sũmatis om̃ib factaq uesꝑa. factũ

Expanded text:
perfectio, non tam in universo cujus pars est, perfectio, non tam in universo cujus pars est, quam in eo a quo est, in quo et ipsum universum est, pro sui generis modulo stabilitur ut quiescat, id est, ut sui momenti ordinem teneat. Ac per hoc ipsa universitas creaturae, quae sex diebus consummata est, aliud habet in sua natura, nisi in illius quiete qui nihil praeter se appetit, quo adepto requiescat. Et ideo dum ipse manet in se, quidquid ex illo est retorquet ad se; ut omnis creatura in se habeat naturae suae terminum, quo non sit quod ipse est; in illo autem quae corporibus occupantur: sed quia et ipsa corpora non manent in loco, nisi quo superto requiescant; ideo non incongruenter a corporalibus ad spiritualia verbum transfertur, ut dicatur locus, cum res ipsa plurimum nificatum arbitror, quod factum est post vesperam sexti diei; non enim posset in illo nisi perfecta requiescere: proinde sexto die consummatis omnibus, factaque vespera, factum
Abbreviated transcription (Latin):
rendo tꝑ̃ralia ꝑage spatia: illos autẽ
pͥmos sex dies mexꝑta nob̾ atq inusi¬
tata spẽ: in ipsis rerũ ꝯditionib expli¬
catos. In quib ⁊ uesꝑa ⁊ mane. sicut
ipsalux: ⁊ tenebre. id ẽ dies ⁊ nox nõ
eã uicissitudinẽ p̃buert̃: qͣm p̃bent
isti ꝑ soł circũttꝰ. Qd̃ certe de illis tͥb
fateri cogim᷑: qͥ ante condita lumina¬
ria ꝯmemorati atq nuimerati sunt.
fc ꝑ hoc quałcũq in eis uesꝑa ⁊ ma¬
ne fũit: nullo tñ mͦ opinandũ est
eo mane qd̾ pꝰ sexti diei uesꝑam fac¬
tũ ẽ. intqum accepisse reqͥem. ne tẽꝑale
aliꝗd bonũ ili etͥnitati ⁊ ĩꝯmitabilitas
accidisse uanitate temeraria suspi¬
cem᷑: s illam qͥdẽ requiẽ dĩ qͣ in se
ipso reqͥescit. eoq bono beat᷑ ẽ qd ipse
sibi ẽ. nec initiũ eidẽ ipsi hr̃e net
t̾minũ. ꝯsũmate autẽ creat᷑e hab̾e
initiũ tandẽ reqͥẽ di q̃m rei cuiusq¬

Expanded text:
rrendo temporalia peragere spatia, illos autem rrendo temporalia peragere spatia, illos autem primos sex dies inexperta nobis atque inusitata specie in ipsis rerum conditionibus explicatos, in quibus et uespera et mane sicut ipsa lux et tenebrae, id est dies et nox, non eam uicissitudinem praebuerunt, quam praebent isti per solis circuitus: quod certe de illis tribus fateri cogimur, qui ante condita luminaria commemorati atque numerati sunt. Ac per hoc qualiscumque in eis uespera et mane fuerit, nullo modo tamen opinandum est eo mane, quod post sexti diei uesperam factum est, initium accepisse requiem dei ne temporale aliquod bonum illi aeternitati et incommutabilitati accidisse uanitate temeraria suspicemur — sed illam quidem requiem dei, qua in se ipso requiescit eoque bono beatus est quod ipse sibi est, nec initium eidem ipsi habere nec terminum, consummatae autem creaturae habere initium eandem requiem d
Abbreviated transcription (Latin):
st̃is. s qͦ significaret᷑ initiũ mariẽdi
ꝙ qͥ escendi totiꝰ qd̾ conditũ ẽ in illiꝰ
qͥete qͥ condidit. Que quies dõ nec mi¬
tium ht̃ nec terminũ. Creat᷑e aũ ht̃
initium. s non ht̃ t̾minũ. Et iõ sep¬
timus dies eidẽ creatẽ cep̃ a mane.
s nullo uesꝑe t̾minat᷑. Nã si in cet̾is
diebꝰ uesꝑa ⁊ mane taliũ tẽꝑm uices
significant: qͣlia nẽ ꝑ ħ cotidiana spa¬
tia ꝑagunt᷑. ñ uid̾o qͥd ꝓhibuerit ⁊ sep¬
timũ diẽ uesꝑa noctẽq eiꝰdẽ mane con¬
cludere. ut similit̾ d̾ret᷑. ⁊ facta ẽ uesꝑa
⁊ factũ ẽ mane dies septimꝰ: qͣndoqͥdẽ
& ipse unus ẽ dierũ. qͥ om̃s septẽ sunt
qͦrũ repeticione menses & anni iscła
septimi. hoc eẽtinitiũ octaui diei. de qͦ
iam deiceps silendũ fuit. qr idẽ pͥmꝰ
ẽ ad quẽ reditur a qͦ rursus ebdoma¬
dis series ordiat᷑. Unde ꝓbabilius ẽ istoᷤᷤ
alios atq alios sibimet succedentes c̃¬

Expanded text:
ceteris, sed quo significaretur initium manendi et quiescendi totius, quod conditum est, in illius quiete, qui condidit. quae quies deo nec initium habet nec terminum; creaturae autem habet initium, sed non habet terminum. et ideo septimus dies eidem creaturae coepit a mane, sed nullo uespere terminatur. Nam si in ceteris diebus uespera et mane talium temporum uices significant, qualia nunc per haec cotidiana spatia peraguntur, non uideo, quid prohibuerit et septimum diem uespera noctemque eiusdem mane concludere, ut similiter diceretur: et facta est uespera, et factum est mane dies septimus. quandoquidem et ipse unus est dierum, qui omnes septem sunt, quorum repetitione menses et anni et saecula septimi, hoc esset initium octaui diei, de quo iam deinceps silendum fuit, quia idem primus est, ad quem reditur, a quo rursus hebdomadis series ordiatur. unde probabilius est istos alios atque alios sibimet succedentes cu
Abbreviated transcription (Latin):
s uesꝑam & mane. S alit̾ quidẽ qmͣ
ñ has consuetudine eotidiane lucis hꝰ
s corꝑalis. non tñ tanqͣm hic ꝓpͥe: ibi fi¬
girate. Ubi enim melior ⁊ cercior lux.:
ibn uerior giam dies. Cur gͦ non & ueri¬
or uesꝑa. ⁊ ueriꝰ mane: Nam si in istis
dieb ht̃ q̃ndam declinationẽ suã lux ĩ
occasũ qm uesꝑe nomine nuncupamus.
ͥ ad ortum iterũ reditũ qd̃ mane dici¬
mus. cur ⁊ illic uesꝑam ñ dicamꝰ. cum
a contẽ platione creatoris creat᷑a despigt᷑.
imane cũ a cognitione creat̾ẽ in lau

Expanded text:
iter quidem quam in hac consuetudine quotidianae lucis hujus et corporalis; non tamen tanquam hic proprie, ibi figurate. Ubi enim melior et certior lux, ibi verior etiam dies: cur ergo non et verior vespera et verius mane? Nam si in istis diebus habet quamdam declinationem suam lux in occasum, quam vespere nomine nuncupamus, et ad ortum iterum reditum, quod mane dicimus; cur et illic vesperam non dicamus, cum a contemplatione Creatoris creatura despicitur, et mane cum a cogn
Abbreviated transcription (Latin):
s eis q̃ feõ ñ egendo se beatũ intimauit.
Q uid gͦ tam humile ⁊ facile afatu. &
qͥetis dĩ ordo distinguit᷑. qñ nͥ in .uiͦ.¬
die qͥ earũ seqr ꝑfectionẽ. a ꝑfectis. N
reqͥesc. qui nec ꝑfectis eget qͦ beatior
at posũt. Et qo apd̃ illũ qͥdẽ qͥeti eiꝰ nec
mane. nec uesꝑa ẽ. qi nec aꝑit᷑ uutio.
nec claudit᷑ fine. ꝑfectis aũ oꝑibꝰ enis.

Expanded text:
it, non egendo se beatum intimauit. Quid ergo tam humile ac facile adfatu et quietis dei ordo distinguitur, quando, nidie, qui earum sequitur perfectionem? a perfectis enim requiescit, qui nec perfectis eget, quo beatior esse possit. Et quod apud illum quidem quieti eius nec mane nec uespera est, quia nec aperitur initio nec clauditur fine, perfectis autem operibus eius
Abbreviated transcription (Latin):
telligrͣ reqͥes quidẽ dĩ. nec cepta nec t̾¬
minata. reqͥes aũ eiꝰ ab om̃ib oꝑib
siuis que fec̃: ex eo cepta est ex quo
illa ꝑfec̃. Neq enim oꝑib suis non
egendo requieuisset. priꝰ qmͣ eẽnt.
qͥb nec ꝑfectis eguiss Et qr eis om̃i¬
no nunꝗͣ eguit. nec ista beatitudo qͣ
non eis eget tanqͣm ꝓficiendo ꝑficiet᷑
ido septimo diei nulla uesꝑa accessit.
S plane q̃ri pot̾. dignaq ꝯsidatione
mouet. qmͦ intelligat᷑ in se ipso d̾s re¬

Expanded text:
 requies quidem dei nec coepta nec terminata; requies autem eius ab omnibus operibus suis. quae fecit, ex eo coepta est, ex quo illa perfecit. neque enim operibus suis non egendo requieuisset, priusquam essent, quibus nec perfectis eguisset; et quia eis omnino numquam . eguit nec ista beatitudo, qua non eis eget, tamquam pro- ficiendo perficietur, ideo septimo diei nulla uespera accessit. Sed plane quaeri potest dignaque consideratione mouet, quomodo intellegatur in se ipso deus re
Abbreviated transcription (Latin):
aa qͥetem creatoris sui. s illa ñ ht̃ finẽ
qi ãminũ ꝑfectionis sue sic̃ ea q̃ facta
st̃ ac ꝑ hoc reqͥes dĩ ñ ipsi dõ. s rerũ ab
eo conditar̃ ꝑfectiom inchoat᷑. ut in il¬
lo incipiat reqͥescẽ. qd̾ ab illo ꝑficit᷑. ⁊
in eo hĩe mane in suo enĩ gen̾e tãqͣm

Expanded text:
 finem quasi terminum perfectionis suae, sicut ea, quae facta sunt. ac per hoc requies dei non ipsi deo, sed rerum ab eo conditarum perfectioni inchoatur, ut in illo incipiat requiescere, quod ab illo perficitur, et in eo habere mane — in suo enim genere tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
consũmatis oꝑibꝰ ut priꝰ omnia que
scͥpta sunt facta monstrarent᷑: ⁊ dein¬
de si opꝰ ẽ ⁊̃ aliqͥd significasse docearit᷑.
Recte qͥppe dicit᷑ sic̃ ds̃ post oꝑa sua
bona requieuit: ita ⁊ nos pꝰ oꝑa nr̃a
bona reqiuet᷑õs. S ob hoc ⁊̃ rect e
flagitat᷑. ut quẽ ad modũ disputatũ
ẽ de oꝑib dei q̃ ipsius eẽ satis apparet:
ita de requie d̃i satis disserat᷑. q̃ ꝓprie
ipsiꝰ demonstret᷑. Quaꝓpt̾ iustissima
ratione ꝯpellimur indagare si uale¬
amus. atq eloqͥ qͦmͦ utrũq sit uerũ.
⁊ qd̾ hic scͥptũ ẽ in septimo die reqͥe¬
uisse dm̃ ab om̃ib oꝑib suis q̃ fecit.¬

Expanded text:
consummatis operibus, ut prius omnia, quae consummatis operibus, ut prius omnia, quae scripta sunt, facta monstrentur et deinde, si opus est, etiam aliquid significasse doceantur. recte quippe dicitur, sicut deus post opera sua bona requieuit, ita et nos post opera nostra bona requieturos: sed ob hoc etiam recte flagitatur. ut, quemadmodum disputatum est de operibus dei, quae ipsius esse satis adparet, ita de requie dei satis disseratur, quae proprie ipsius demonstratur. Quapropter iustissima ratione conpellimur indagare, si ualeamus, atque eloqui, quomodo utrumque sit uerum, et quod hic scriptum est in septimo die requieuisse deum ab omnibus o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ubũ corrige̾ qiͣ hoc minus recte
ile donau̾at: hic gͦ intellectus in eo qd
positũ ẽ. reqͥeuisse dm̃ ab om̃ibꝰ oꝑibꝰ
reqͥescere. cũ bona oꝑa fecerimꝰ: qͥb̾dã
forte suffecerit. S nos huiꝰ sententie
scͥpturarũ consideratiõe suscepta: ur¬
ꝗmur q̃rere qͦnã mͦ ⁊ ipse reqͥescere
potuerit: q̃muis reqͥe sua nob̃ insinu¬
ata sꝑare admouerit in se reqͥem nrãm
fut᷑am. Sic̃ enĩ ipse fec̃ celũ ⁊ t̾ram.
⁊ ea que in eis sunt. ⁊ om̃ia seito
die consumauit: nec in eis dici pot̾
aliquid nos creasse. illo donante ut
crearemꝰ ⁊ ideo dictũ eẽ consumauit
ꝙs in die sexto oꝑa sua qͣ fec̃. qi ut a
nob̾ consũmarent᷑ ipse p̃stitit: ita &
qd̾ dictũ ẽ requieuit ds in die septimo
ab omnibꝰ oꝑib suis q̃ fec̃. ñ utiq no¬
stram reqͥem qͣm concedente ipso ad¬
epturi sumꝰ. s ipsuiꝰ pͥmitꝰ intelligẽ
debemꝰ. qua in septimo die reqͥeuit.

Expanded text:
et uerbum corrigere, quasi hoc minus recte et uerbum corrigere, quasi hoc minus recte ille donauerat. Hic ergo intellectus in eo, quod positum est requieuisse deum ab omnibus operibus requiescere, cum bona opera fecerimus, quibusdam forte suffecerit; sed nos huius sententiae scripturarum consideratione suscepta urguemur quaerere, quonam modo et ipse requiescere potuerit, quamuis requie sua nobis insinuata sperare admonueritfuturam. sicut . enim ipse fecit caelum et terram et ea, quae in eis sunt, et omnia sexto die consummauit, nec in eis aliquid dici potest nos creasse illo donante, ut crearemus, et ideo dictum esse: consummauit deus in die sexto opera sua, quae fecit. quia, ut a nobis consummarentur, ipse praestitit: ita et quod dictum est: requieuit deus in die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit, non utique nostram requiem. quam concedente ipso adepturi sumus, sed ipsius primitus intellegere debemus, qua in septimo die requieuit
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinẽ. magisq sit ipsa ęt̾na ⁊
incomittabił beatitudo. S qr ita in
scĩs habitat. ut eos impleat caritate.
qͣ neceẽ est ut homines extẽꝑe gau¬
deant ꝓfectu fidelium ⁊ bonis oꝑibꝰ
⁊ ideo neceẽ ẽ ⁊̃ contͥstent᷑ lapsu uł
peccatis eoꝵ de quoꝵ fide ac pietate
gaudebant. que tͥsticia laudabił est
quia uenit ex dilectione qͣm sp̃s sc̃s
mestificẽt. Hii maxime qͦs bonos fuisse
siue nouert̃ siue credidert̃. Que ꝓfecto
cͥsticia non solũ ñ culpanda. uerũȩtiã
precipue laudanda. atq p̃dicanda ẽ.
Hoc genẽ locutionis. rursus idẽ apłs
mirabilit̾ usus ẽ. ubi ait. Nc̃ aũ cog¬
noscentes dm̃: immo cogniti a deo.
eq enĩ cunc eos cognouerat ꝙs. ꝑ
cognitos uidelicet ante constitutionẽ
ñ suo merito uł facultate cog nouerãt.
maluit tropice loqͥ. ut tc̃ ab illo cogni¬
tos dr̾et. cũ eis cognoscendũ se p̃stitit.

Expanded text:
beatitudinem, magisque sit ipsa aeterna et beatitudinem, magisque sit ipsa aeterna et incommutabilis beatitudo. Sed quia ita in sanctis habitat, ut eos impleat charitate, qua necesse est ut homines ex tempore gaudeant prouectu fidelium et bonis operibus, et ideo necesse est etiam contristentur lapsu uel peccatis eorum, de quorum fide ac pietate gaudebant — quae tristitia laudabilis est, quia uenit ex dilectione, quam spiritusmaestificent, hi maxime, quos bonos fuisse siue nouerunt siue crediderunt. quae profecto tristitia non solum non culpanda, uerum etiam praecipue laudanda ac praedicanda est. Hoc genere locutionis rursum idem apostolus mirabiliter • usus est, ubi ait: nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo. neque enim tunc eos cognouerat deus, praecognitos uidelicet ante constitutionem non suo merito uel facultate cognouerant, maluit tropice loqui, ut tunc ab illo cognitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit,
Abbreviated transcription (Latin):
cerimꝰ: ita recte ds dicit᷑ requiescere. cũ
eiꝰ mimere reqͥescimꝰ. Hoc quidẽ recte
intelligimꝰ: ꝙr ⁊ uerũ ẽ. ⁊ ñ magne
intentionis indiget ut uideamꝰ. ita
camus. Neq enim ds cẽꝑalit̾ cognoᷤᷤ¬
ꝗt qd̃ antea ñ nouerat. ⁊ tñ dic̃ ad
abraham. Nc̃ cognoui qm̃ times
dm̃. Ubi quid ahud accipimꝰ nisi nẽ
feci ut cognosceret᷑: His locutionuo
modis cũ ea q̃ ñ accidunt dõ. tanqͣm
illi accidant loqͥmur: eũ face̾ agnos¬
cimꝰ ut nob̾ accidant ea dũ taxat que
laudabilia sunt. Et hec qͣntũ scͥpt᷑arũ
usus admittit. Neq enĩ nos temere
aliqͥd tale de dõ dice debemꝰ: qd̃ in
scͥtura eiꝰ non legimus. Ex hoc locu¬
tionis mͦ: arbitror illud dictũ ab a¬
postolo. Nolite contristare sp̃mscõ
dei. in quo signati estis indie redep¬
tionis. Neq enĩ ipsa sp̃s scĩ qua ẽ qͥc¬
quid ẽ ipse substantia. ꝯtͥstari podest.
cũ habeat et̾nã atq incõmutabilem

Expanded text:
requiescere, cum eius munere requiescimus. Hoc quidem recte intellegimus, quia et uerum est et non magnae intentionis indiget, ut uideamus ita camus. neque enim deus temporaliter cognoscit, quod ante non nouerat, et tamen dicit Abrahae: nunc cognoui, quoniam timesDeum : ubi quid aliud accipimus, nisi, Nunc feci ut cognosceretur? His locutionum modis, cum ea quae non accidunt Deo tanquam illi accidant loquimur, eum facere agnoscimus ut nobis accidant; ea duntaxat quae laudabilia sunt: et haec quantum Scripturarum usus admittis. Neque enim nos temere aliquid tale de Deo dicere debemus, quod in Scriptura ejus non legimus. 18. Ex hoc locutionis modo arbitror dictum illud ab Apostolo: Nolite contristare Spiritum sanctum Dei in quo signati estis in die redemptionis . Neque enim ipsa Spiritus sancti, qua est quidquid ipse est, substantia contristari potest; cum habeat aeternam atque incommutabilem
Abbreviated transcription (Latin):
q rerũ qͣs condiderat gub̃natione ces¬
saret. Alioqͥn continuo dilaberent᷑.
Creatoris namq potentia. ⁊ om̃poten¬
tis. atq om̃itenentis uirtꝰ: causa sub¬
sistendi ẽ om̃i creatẽ. Que uirtꝰ ab eis
q̃ creata sunt regendis si aliqͣndo cessa¬
ret: simul ⁊ illoꝵ cessaret spẽs. om̃isq
nat᷑a conciderat. Neq enĩ sic̃ structu¬
rã ediũ cũ fabricauerit qͥs abscedit :
atq illo cessante atq abscedente stat
opus eiꝰ. ita mundꝰ uł ictu ocłi stare
pot̾it. si ei dt̃ regim̃ sui subtraxerit.
Proinde ⁊ qd̃ dñs ait. pat̾ m̃s usq nũc

Expanded text:
que rerum quas condiderat gubernatione cesque rerum quas condiderat gubernatione cessaret, alioquin continuo dilaberentur. creatoris namque potentia et omnipotentis atque omnitenentis uirtus causa subsistendi est omni creaturae: quae uirtus ab eis, quae creata sunt, regendis si aliquando cessaret, simul et illorum cessaret species omnisque natura concideret. neque enim, sicut structor aedium, cum fabricauerit, abscedit, atque illo cessante atque abscedente stat opus eius, ita mundus uel ictu oculi stare poterit, si ei deus regimen sui subtraxerit. Proinde et quod dominus ait: pater meus usque modo
Abbreviated transcription (Latin):
pass ẽ ⁊̃ sepultã sua mist̾ĩũ confir¬
mauit. Ipso qͥppe die sabbi reqͥeuit in
sepulcro. eũq totũ diẽ habuit scẽ cꝰdã
udcationis. pꝰea qmͣ sexto die. id est pa¬
rasceue. quẽ dñt sextã sabbi ꝯsũmauit
omma oꝑa sua cũ de illo q̃ scͥpta surI
in ipso crucis patibulo cõplerentur.
Nam ⁊ hoc u̾bo usus ẽ qñ ait. consum¬
matũ ẽ ⁊ inclinato capite reddidit
spm. Quid gͦ mirũ sid̾s istũ diẽ quo
erat ꝓp̃c in sepultã qͥeturꝰ uolens etiã
hoc modo p̃mintiare. ab oꝑibꝰ suis
in uno die reqͥeuit deinceps oꝑaturꝰ
ordinẽ scłoꝵ. ut ⁊ ilłd uerũ dretur
pater m̃s usq mune oꝑat᷑: Pocest etiã
intelligi dm̃ requieuisse a ꝯdendis
genib creat᷑ẽ. quia ultra iã ñ ꝯdidit
aliqͣ gen̾a noua. deinceps aũ usq nc̃
ꝙ ultra oꝑat᷑ eoꝵ dẽ generũ oꝑationẽ¬
q̃ tc̃ instituta sunt. ñ ut ipso saltem
die septimo potentia eiꝰ a celi ⁊t̾re oiũ¬

Expanded text:
st, etiam sepultura sua mysterium confirmauit. ipso quippe die sabbati requieuit in sepulcro eumque totum diem habuit sanctae cuiusdam uacationis, posteaquam sexto die, id est parasceue, quam dicunt sextam sabbati, consummauit omnia opera sua, cum de illo quae scripta sunt in ipso crucis patibulo conplerentur. nam et hoc uerbo usus est quando ait: consummatum est; et inclinato capite tradidit serat Christus in sepultura quieturus, uolens etiam hoc modo praenuntiare ab operibus suis in uno die requieuit, deinceps operaturus ordinem saeculorum, ut et illud uerum diceretur: pater meus usque nunc operatur? Potest etiam intellegi deum requieuisse a condendis generibus creaturae, quia ultra iam non condidit aliqua genera noua, deinceps autem usque nunc et ultra operari eorundem generum adminc instituta sunt, non ut ipso saltem die septimo potentia eius a caeli et terrae omnium
Abbreviated transcription (Latin):
disposuisse scͥpt᷑a testat᷑: si in illis
om̃ia disposuit. eadẽ ipsa ubi dispo¬
suit: Si in aliis. qͦmodo gͦ in ipsis oũ
qñ ipsa in aliis: Non itaq dubitan¬
dum ẽ illa eȩ̃ extra ea que dispositas.
in quib omnia disposita sunt. fn
forte putabimus ita eẽ dictũ. om̃ia in
m̃sura & mmero & pondere dispo¬
siusti. ac si dr̃et᷑ om̃ia sic disposuist:
quens. ut ipsa di sapientia ꝑ quam
facta sunt omnia colores in se priꝰ
habuisse intellige̾t᷑. in quib faceret
corꝑa. s ita acciꝑet᷑ om̃ia corꝑa in co¬
lorib disposuisti. acsi dr̃et᷑ Omnnuia cor
pora sic disposuisti: ut haberẽt colo¬
res. Quasi uo̾ a creatore do disposita
in colorib corꝑa. id est ita disposita
ut colorata eẽnt possit aliter intelli¬
gi: nisi aliqua rõ coloꝵ singłis corꝑm
generibꝰ distribuendoꝵ in ipsa dispo¬
nenti. sapientia fuisse intelligatur
& si color ibi ñ appellat᷑. Hoc enĩ ẽ qd̾

Expanded text:
disposuisse scriptura testatur, si in illis disposuisse scriptura testatur, si in illis omnia disposuit, eadem ipsa ubi disposuit? si in aliis, quomodo ergo in ipsis omnia, quando ipsa in aliis? non itaque dubitandum est illa esse extra ea, quae disposita sunt, in quibus omnia disposita sunt An forte putabimus ita dictum esse: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, ac si diceretur: omnia sic disposuisti, quens, ut ipsa dei sapientia, per quam facta sunt omnia, colores in se prius habuisse intellegeretur, in quibus faceret corpora, sed ita acciperetur: omnia corpora in coloribus disposupora sic disposuisti, ut haberent colores. Quasi vero a creatore Deo disposita in coloribus corpora, id est ita disposita ut colorata essent, possit aliter intelligi, nisi aliqua ratio colorum singulis corporum generibus distribuendorum in ipsa disponentis sapientia non defuisse intelligatur, etsi color ibi non appellatur. Hoc est enim quod