comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
circumquaq ꝑlustrans: ad sedem ip¬
suis ꝑuenit. ⁊ cum paucis ad eũ ascen¬
dit. sedentemq eũ in trono aureo rep¬
ꝑit. Hullus namq ex eius exercitũ
fuerat qͥ ei exitum belli aliquatenus
nuntiasset: quia ꝓpter sue crudelitatiᷤ
suꝑbiam: om̃s eum exosum habebant
Nec in merito. Quippe qͥmanifeste do
erat contrariꝰ. quomodo creature dei
ẽẽ potuisset amabilis: Cumq tre¬
inefactus salutationis uerba ꝓferret.
heraclius respondit. Si uis salutẽ ha¬
bere ꝓeo qd̾ lignũ sc̃e crucis qͣmuis
indignus honorifice uixta tuũ mo
aulum tractasti: si crede dño iħu xp̃o
sum famulus in ueritate confessus fu
egeris: mox meo gladio int̾ibis. Cũ¬
q ille nequaqͣm ad quiesceret: hera¬
dius extracto gladio caput illiꝰ ampu
dauit: ipseq cum de sacrofonte susce
pit. Erat enim decẽ annoꝵ: Descripti¬
onẽ etiam regni ꝑsarum. sub eiꝰ nomine
fieri p̃cepit. Totumq argentũ turris

Expanded text:
circumquaque perlustrans, ad sedem ipcircumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. Nullus namque ex ejus exercitu fuerat, qui ei excidium belli aliquatenus nuntiasset, quia propter suae crudelitatis superbiam eum omnes exosum habebant; nec immerito, quippe qui manifeste Deo erat contrarius, quomodo a creatura Dei esse potuisset amatus? Cumque tremefactus salutationis verba proferret Graccho, ille respondit: Si vis salutem habere, pro eo quod lignum sanctae crucis, quamvis indignus, honorifice juxta modulum tuum tractasti, si credere Domino Jesu sum famulus, in veritate confessus fueegeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius ampuussit, ipseque eum de sacro fontDescriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit, totumque argentum turris
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriã contulisset. ipse sine damp̃no
utriq exercitus imꝑium usurparet.
Decretũ etiam cr̃ uiram̃to ꝓcessit: ut
si aliquis ex cors ppło pͥncipi suo in au¬
xilium uenire p̃sumpsisset. cruribꝰ ex¬
isis ⁊ hrachiis influm̃ mergeretur.
Cumq utriq ppło hec pactio placuis¬
set: lniuicem ut dictũ ẽ dimicantes.
diuiinuitũq in pontis medio sunt con
die codẽ memoratus pͥnceps attentiꝰ
comm̃dauerat: fideli suo heraclio
xp̃s concessit de hoste triumphum.
Tantaq m̃tis muta. tio chosdroe in¬
uasit exercitũ. ut ñ solum p̃dictã pac¬
tionẽ nequaq̃m uellet transcene. sed
etiam uoluntarie cũ om̃i sua familia
atq ꝓle. heraclio se subd̾ent tã potes¬
tate qͣm fide. Quos ille benigne susci¬
piens. in hoc illis clem̃tiam prestitit:
ut om̃s ad baptismũ conuolarent.
Quod ita factum ẽ ut om̃s parit᷑ bap
xp̃ianissimus pͥnceps. cum suo tantũ
exercitu regna que chosdroe tenuerat

Expanded text:
victoriam contulisset, ipse sine damno victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est dimicantes, adeoque in pontis medio sunt congdie eodem memoratus princeps attentius commendaverat, fideli suo Graccho Christus concessit de hoste triumphum; tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque prole Graccho se subderent tam potestate quam fide. Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter Christianissimus princeps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat
Abbreviated transcription (Latin):
mo ⁊ selarũ imagines collaciue¬
rat. ⁊ ꝑ occultas fistulas aque meatꝰ
ad dicerat: ut quasi ds pluiam de¬
suꝑ uidetur mn.fundere. Et dum sub¬
tranco specu equis in circuitu trahentibꝰ
circumacta turris fabrica moueri ui¬
debatur. quasi qͣdammͦ rugitũ thoni¬
trui. uixta possibilitatẽ artificis m̃ti¬
chatur. In hoc itaq loco sedẽ sibi para¬
uerat. atq iuxta eã quasi collega cru¬
cem añicã posuerat. Filioq suo reg¬
no tradito: ipse in fano huiꝰcemodi re¬
sidebat. Illo itaq tp̃r cracliꝰ tenebat¬
arcem imꝑii. uir armis strenius. lin¬
gua cruditus. corpore decorus. ⁊ qͣmui
scłari actui deditus. totꝰ tam̃ erit fide
catholicus:⁊ erga dĩ cultores. supplex
beniuolus ac deuotus. ꝑ gens g filius
chosdroe contra heracuum uixta da¬
ibi consedit exercitu. Tandẽ inspiran¬
te clem̃tia saluatoris. utsq pͥncipib
placuit. ut ipsi singuli in medio flumi¬
nis duicaturi confligerent. ⁊ cui sors

Expanded text:
 stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Daconsedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors
Abbreviated transcription (Latin):
tius aura de ꝑsarũ ꝓuincia. de longo
t̾rarum spacio iherosolimis fuerat illap
rediit: oĩumq pectoribꝰ se gratulant̃
infudit. Uincebat enim aromata oĩa:
therebinti q naturam. ⁊ balsami atq
mirrȩ. Confestim gͥ ppłaris gaudii fa¬
uor in altũ sublatus: diuinã laudabat
uotentiã. Sicq głosus augustus erum¬
pens in laudibus ait. O crux ammirabi¬

Expanded text:
nitus aura de Persarum provincia, per longa nitus aura de Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsrediit, omniumque pectora gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in laudibus ait: O crux, admirabi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluiss: intrare. repente lapides porte
descendentes. clauserunt se inuicẽ et
factus ẽ paries unus. Cumq miraren¬
tur attoniti. nimio merore constricti.
respicientes in altum uidunt signum
crucis in celo flamiieo fulgore splende.
Angłs enim dñi accipiens illud mani¬
bus: stetit supra portã ⁊ ait. Quando rex
celors ac totius mundi dñs passionis
sacram̃ta ꝑhunc aditũ completurus
introuit: ñ se prrpuratũ nec diadema¬
de renitentẽ exhibuit. aut cqui. poten¬
tis uehicłm requisiuit: s humilis aselle
terga insidens. cultoribꝰ suis humilita¬
gaudens in dño de uisione angłica: de¬
positis imꝑialibꝰ insigniis discalciatus
ꝓtinus lanea tantũ zona p̾cinctus. cru¬
cem dñi in manu suscipiens. ꝑfusa fa¬
ad portam usq ꝓgrediens. Mox illo hu¬
milit̾ ꝓpinquante duritia lapidũ celes¬
ti paret imꝑio. statimq porta se subri¬
gens. lib̾um intrantib patefecit ingres¬
sum. Odorq suauissimꝰ qͥ uolante uelo¬

Expanded text:
oluisset intrare, repente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitagaudens in Domino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus faad portam usque progrediens. Mox illo humiliter propinquante, duritia lapidum coeleste persensit imperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque suavissimus qui, volitante divi
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt nom̃ tuum. Nos uͦ in hac
conualle lacrimarum int̾ uarias
temptationes positi. auxilium dñe
petimꝰ abste eas suꝑandi. ut qui de¬
disti nob̃ legem iusticiȩ. des benedic¬
tionem gr̃e tuȩ. quatenus gradien¬
tes felici ascensu de urtute in uir¬
tutem ꝑuenire ualcamus horum
int̾uentu scorum. ut te uidere atq
cum eis laudare mereamur in syon
celestem. Sane int̃im dum in hoc
corruptibili moramur corpore. et
ꝑegrinamur ate meditandũ nob̾ ẽ
in uia. quod agendum constet in
tim. ut te benedicamus in omni
tempore. semꝑ laus tua sit in ore
nr̃o. Que licet non adeo sit speci¬
osa in ore peccatorum: est tam̃ uere
cantat canticũ nouum. ubi sc̃s in¬
fans quiricus.⁊ eius pia mater iu
nia. ⁊ que illis contulit tua gr̃a p̃¬
dicantis magnalia. de benedicimꝰ.
et laudabilis nimis. faciens ꝓdi¬
gia in cęlo ⁊ in terra. qͣm mirabił
es in scĩs ciuis. qͥscõ infanti qrico.¬

Expanded text:
diligunt nomen tuum. Nos vero in hac convalle lacrymarum inter varias tentationes positi, auxilium, Domine, petimus a te eos superandi, ut qui dedisti nobis legem justitiae, des benedictionem tuae gratiae, quatenus gradientes felici ascensu de virtute in virtutem pervenire valeamus horum interventu sanctorum, ut te videre atque cum eis laudare mereamur in Sion coelesti. Sane interim dum in hoc corruptibili moramur corpore, et peregrinamur a te, meditandum nobis est in via quid agendum constet in erit, ut te benedicamus omni tempore, semper laus tua sit in ore nostro , quae licet non sit speciosa in ore peccatorum , est tamen vere cantat canticum novum, ubi sanctus infans Quiricus enia, et quae illis tua contulit gratia praedicantes magnalia, te benedicimus, et laudabilis valde, faciens prodigia in coelo et in terra! Quam mirabilis es in sanctis tuis, q
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeant stolis. dum corruptibi¬
le hoc induerit incorruptelam.⁊
mortale immortalitatẽ.⁊ in terra
sua dupplicia possideant. uixta pro¬
pħcam ysayȩ pollicitationem. et̃¬
nȩ g claritatis amicti stolis palmaᷤᷤ¬
q uictoriȩ. eo quod diabolum ⁊ scłm
suis canunt non officio oris s sum¬
me dulcedinis caritatis. dicentes
alleliua. Laus et gła. ⁊ uirtus dõ
nr̃o ẽ. quia uera ⁊ iusta uidicia eiꝰ¬
sunt. Et it̃m it̃mq frequentant¬
tum p̃clara gr̃arum munera. et hec
iocunda gaudioꝵ p̃mia. considanᷤ
psalmista. tͥ psallit mente deuota.¬
bitant in domo tua dñe. in secula
scłorum laudabunt te. In hanc
cunctis felicibꝰ desiderabilem domũ
tuam cęlestem. dilectus tuus qͥricꝰ.
non suis uiribꝰ fidens. sed in multi
tua largiente gr̃a innocens extitit
⁊ sinc macula: quia nesciuit malũ.
ab ea non mouebit᷑ in secula. s ibi
inȩt̃num exultans. ubi ẽ dies sine¬

Expanded text:
gaudeant stolis, dum corruptibigaudeant stolis, dum corruptibile hoc induerit incorruptibilitatem, mortale hoc immortalitatem et « in terra sua duplicia possideant, » juxta propheticam Isaiae pollicitationem . Aeternae ergo claritatis amicti stolis palmasque victoriae, eo quod diabolum et saecsuis, canticum, non officio oris, sed summae dulcedine charitatis dicentes: Alleluia. Laus et gloria et virtus Deo nostro est, quia vera Et iterum iterumque frequentattum, praeclara gratiarum praemia, et haec jucunda gaudiorum munera considerans, Psalmista tibi psallit mente debitant in domo tua, Domine: in saecula saeculorum laudabunt te . Hanc cunctis felicibus desiderabilem domum tuam, Domine, coelestem dilectus tuus Quiricus non suis viribus fidens, sed in multittua largiente gratia innocens exstitit, et sine macula quia nescivit malum, ab ea non movebitur in saecula, sed ibi in aeternum ex
Abbreviated transcription (Latin):
atibꝰ. consolatione semꝑ celesti a cũc¬
tis eruebantur tribulationibꝰ. Qm
ut ait psalmista. oculi dñi super
iustos:⁊ aures eius adp̾ces eoꝵ.
Itemq. Clamauerunt iusti. ⁊ dñs
exaudiuit eos. ⁊ ex omnibꝰ tribu¬
lationib eorum liberauit eos. Per¬
pendens gͦ tirannꝰ scõs dei insuffe¬
rendo alacres. incertando insuꝑa¬
biles. dedit sententiam capita illo
felices ipsoꝵ anime nexibꝰ solute
corporeis candidatis scorum mar¬
tirum sociate sunt choris. recipien¬
tes a magnifico muneratore suo
iħu benigno singulas beatȩ immor¬
talitatis suȩ stolas: ⁊ requiescendeᷤᷤ
sub altari dei aureo. atq post uela¬
m̃tum int̾ius positum offerunt ei
timiamata laudis. Et q̃m in pri¬
ori tab̾naculo obtulerunt illi. nõ
hyrcoꝵ aut uitulorum sanguinẽ.
s corpora sua hostiã uiuentem. sc̃ã
deo placentem: nunc sacrificant
gratissimam iubilationis hostiã
magne deuotionis. ac desiderii sui
uoce. p̃stolantes diem quo binis¬

Expanded text:
atibus, consolatione semper coelesti a cunctis eruebantur tribulationibus, quoniam, ut ait Psalmista: « Oculi Domini super justos et aures ejus in preces eorum . » Itemque: « Clamaverunt justi, et Dominus exaudivit eos, et ex omnibus tribulationibus eorum liberavit eos . » Perpendens ergo Tyrannus sanctos Dei in tolerando alacres, in certando insuperabiles, tulit sententiam: Capita illorfelices eorum animae nexibus solutae corporeis candidatis sanctorum martyrum sociatae sunt choris, recipientes a magistro remuneratore suo Jesu benigno singulas immortalitatis suae stolas, et requiescentes sub altari Dei aureo, atque post velamentum interius positum offerunt ei thimiamata laudis, et quia in primori tabernaculo obtulerunt illi, non hircorum aut vitulorum sanguinem, sed corpora sua, hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, nunc gratificant gratissimam jubilationis hostiam magnae devotionis ac desiderii sui praestolantes diem, quo binis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ martyrio coronarent᷑. Qui de¬
positus ẽ sc̃s ac beatissimus papa
p̃diolo suo. quod ẽ iua portuensi.
te truncato.⁊ martyrio coronat᷑¬
qͣrto idus nouembris. Ex in de
raptũ ẽ corpus eius a pb̃ris ⁊ cle¬
ricis. ⁊ sepultum in basilica qͣm
ipse construxit uia aurelia quinto¬
decimo healendas decembris in mi¬
liario scđo. Cuius natalicia cele¬
brantur quarto healendas augꝰtaᷤ.¬

Expanded text:
et martyrio coronarentur. Depositus sanctus ac beatissimus papa praediolo suo, quod est via Portuensi. atem, et capite truncato, martyrio coronatur IV Idus Novembris. Exinde raptum corpus ejus a presbyteris et clericis, et sepultum in basilica quam ipse construxit via Aurelia, quintodecimo Kalendas Decembris, in milliario secundo. Cujus natalis celebratur quarto Kalendas Aug
Abbreviated transcription (Latin):
reuocauer liberiũ Sexilio. Rediens¬
in cimitĩo sc̃e agnetis mr̃is apud
augustam. ut quasi ꝑeius int̾̃uen¬
cia augusta que fidelis erat in do¬
mino iħu. xp̃o. noluit rogare cõs¬

Expanded text:
unc Liberius de exilio rediensin cimiterio sancte Agnetis apud augusti, ut quasi eius Intervencia augusta, quia fidelis erat in Domino, noluit rogare Cons
Abbreviated transcription (Latin):
ex sp̃u sc̃o. natus ex maria uirgine. d̃s
homo factus. ꝑ passionẽ crucis. ꝑ suũ
sanguinẽ p̃ciosum totũ mundũ illu¬
minauit.⁊ omnes in se credentes ad
delicta tua emundat. ⁊ ad gaudia et̃
tus: non ualuit ad hec respondere. Tã¬
dem aliquando in se reuerse dix̃ ad eã.
Sine o mulier sine nos finire sacͥficiũ:
rans nimiũ illiꝰ prudentiã: s quãma¬
xime decoris pulchritudinẽ: erat enĩ
ut p̃diximꝰ nimiũ speciosa. Ueniens
aut̃ ad palatiũ cesar. suo eã aspectun
p̃sentari p̃cepit. ⁊ sic eam alloqͥ cepit.
Audiuimꝰ tuã eloquentiã.⁊ mirati su
quȩ es.⁊ ex qua orta generatione. que
etiam noĩe uocaris. Et sc̃a ad hec. Scͥp¬
tum ẽ enĩ. Nec te collaudes. nec te ui¬
tupes ipse. Hoc faciunt stulti. quos
infimo genere ut m̃a nobilitas latere
possit. confiteor equidẽ meã ꝓgeniẽ nõ

Expanded text:
de spiritu sancto, natus ex Maria virgine, deus homo factus per passionem crucis, et per suum sanguinem pretiosum totum mundum illuminavit et omnes in se credentes ad delicta tua emundat et ad gaudia etertus non valuit ad haec respondere; tandem aliquando in se reversus dixit ad eam: «Sine, o mulier, sine nos finire sacrificium rans nimium illius prudentiam sed quam maxime decoris pulchritudinem: erat enim, ut prediximus, nimium speciosa. II 31 Veniens autem ad palatium cesar suo eam aspectui presentare precepit et sic eam alloqui cepit: «Audivimus tuam eloquentiam et mirati sumquae es et ex qua orta generatione quove etiam nomine vocaris?».II 33 Et sancta ad haec: «Scriptum est enim”Nec te collaudes nec te vituperes ipse:Hoc faciunt stulti, quos infimo genere, ut mea nobilitas latere possit, confiteor equidem meam progeniem no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbetur. licet non tam frequent̾ exerat
in ꝑniciosos uindictã. non usq quaq
inulta nr̃is tp̃rib deserit p̃sumptorum
piacula. Nam blitgariꝰ quidã nuꝑ man¬
sum de thesauris eccłȩ in uilla Tenoilo.
p̃cio apud berneardũ custodem obtinu¬
it. Unde famulos scĩ Remigii cũ fla¬
gellis eiecit. Nam clamantib eis sc̃m̃
Remigium ut eos adiuuaret. idem blit¬
garius cũ irrisione respondit. Modo

Expanded text:
providentia, licet non tam frequenter exerat providentia, licet non tam frequenter exerat in pernitiosos vindictam, non usquequaque inulta nostris temporibus deserit presumtorum piacula. Nam Blitgarius quidam nuper mansum de thesauro aecclesiae in villa Tenoilo pretio apud Bernehardum custodem obtinuit, unde famulos sancti Remigii cum flagellis eiecit, conclamantibus eis sanctum Remigium, ut eos adiuvaret. Quibus isdem Blitgarius cum inrisione respondit: 'Modo
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ut in fossam factã in memorata
cripta deponeret᷑. s nullomodo moue¬
ri potuit. Suꝑueniente aut̃ nocte. et
ꝑnoctantib fr̃ĩb hymnis et canticis.
multis accensis luminarib cura me¬
diam noctem sopor in omnib irruit.
et uigilantib illis. k̾alendas octobris.
cũ scĩssimo corpore sepulchrũ inuentũ
est angłicis manib positũ in fossa crip¬
te retro altare factȩ. Tantaq euigilan¬
tes odoris suauitate repleti sunt om̃s
qui affuerunt. ut humana lingua hoc
effari non ualeat. Et sic ꝑ totam diem:
de ꝓpħa illo qͥ in obediens ori dñi extitit.
et a leone ꝑcussus interiit. et post ul¬
tionẽ ꝑceptam a leone illiꝰ corpꝰ intacrũ
remansit. Si aut̃ hi se non correxerint
in quos undictȩ ꝓcedunt. alii de fla¬
gellis eoꝵ. emendent᷑. et metuentes cor¬
men hic sc̃s unitator dñi sui qͥ nõ omnia
uindicat. ut eiꝰ ostendat᷑ patientia. nec
omnia inulta dimittit. ut eiꝰ ꝓuidẽtia

Expanded text:
erat, ut in fossam factam in memorata cripta deponeretur; sed nullo modo moveri potuit. Superveniente autem nocte et pernoctantibus fratribus in ymnis et canticis, multis accensis luminaribus, circa mediam noctem sopor in omnes inruit. Et evigilantibus eis, Kalendas Octobris cum sanctissimo corpore sepulchrum inventum est angelicis manibus positum in fossa cripte retro altare facte; tantaque evigilantes odoris suavitate repleti sunt omnes qui adfuerunt, ut humana lingua hoc effari non valeat, et sic per totam diem de propheta illo, qui inobediens ori Domini exstitit, et a leone percussus interiit; et post ultionem perceptam, a leone corpus illius intactum permansit : si autem hi se non correxerint, in quos vindictae procedunt, ut alii de flagellis eorum emendentur, et metuentes cormen hic sanctus imitator Domini sui, qui non omnia vindicat, ut eius ostendatur patientia, nec omnia multa dimittit, ut eius probetur
Abbreviated transcription (Latin):
anis: ⁊ multi eti¬
am ꝑ orbẽ t̃rarũ
subirent in nomine. xp̃i martiria:
erat sc̃a uirgo scraphia apud optoũ uen¬
diuensiũ cuus antiochena in do¬
mo saumȩ.que fuit uxor ualen¬
tini. ⁊ filia herodis cuiꝰdã metal¬
larii: qui sub uespasiano augusto
in urbe roma candidam dedit ro¬
manis. Cum ea gͥ eius filia me

Expanded text:
anis, multi etiam per orbem terrarum subirent in nomine Christi martyria, erat sancta uirgo Seraphia apud oppidum Vendinensium, ciuis Antiochena, in domo Sauinae, quae fuit uxor Valentini et filia Herodis quondam Metallarii, quae sub Vespasiano Augusto ter in urbe Roma candidam dedit Romanis. Cum igitur eius filia me
Abbreviated transcription (Latin):
piosiũ. corscũ. orienẽ. paccum.
saturiũ. uiccorẽ. ⁊ alios nouem
quors nomina minime reperi-¬
mus. Quos int̾rogauit p̃fectus
si eẽnt xp̃iani. at illi confessi sunt

Expanded text:
Piosium, Corseum, Origenem, Paccum, Saturnium, Victorem et alios novem, quorum nomina minime repperimus. Quos interrogavit prefectus, si essent christiani. At illi confessi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
diss: iussit ⁊ ipsos similiter decol¬
lari. Et ipsi cum magno gaudio
uenerabiliter susceꝑunt mr̃ium:
dõ gr̃as agentes qui eos ad confeᷤ¬
sionẽ głȩ suȩ ꝑducere dignatus
Cet passe sunt iste głose uirgi¬

Expanded text:
 iussit et ipsos similiter decollari. Et ipsi cum magno gaudio venerabiliter susceperunt martirium Deo gratias agentes, qui eos ad confessionem gloriae suae perducere dignatus est. Et passae sunt istae gloriosae virgi
Abbreviated transcription (Latin):
silice scĩ michaelis ar
emoriam beati micha¬
clis archangłi toto
orbe uenerandam:
ipsius oꝑe condita et nomine conse
crata demonstrat eccła. Que non me¬
tallorum fulgore. s priuilegio ẽ com

Expanded text:
siae sancti Michaelis et Memoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam, ipsius et opere condita, et consecrata nomine demonstrat ecclesia, quae non metallorum fulgore et privilegio com
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ineundẽ repperiens confusus
abcessit. Quid g denb̃ peccatoribꝰ
erit. si tanto sac̾doti uoluit pars
iniqua nocere: Hec sac̾dote loquẽ¬
te. notato temꝑe archidiaconus
tuyonis misit uelociter qui hec
diligent̃ inquireret. Qui ueniẽs
co die horaq manifestissime cog¬
nouit transisse beatum uirum qͦ
sc̃s seuerinus audiuit psallentiũ
choros. Sed et si ad seuerimi curra¬
mus hẏstoriam: ipsa hora eum
scͥpsit cum libro uice suc fuisse
o namq tp̃r beatus rtini.¬
ambrosius cuius hodiȩ
flores eloquii ꝑtotam ec¬
cłiam redolent. mediolanensi ci¬
uitati p̃erat ep̃s. Cui celebranti fes¬
ta dñice dici ista erat consuetudo.¬
ut ueniens lector cum libro nõ
ante legere p̾sumeret. quam sc̃s
nutu uississet factum ẽ aũt ut il¬
la die dñica ꝓpħica iam lectione
lecta ante altare stante qui lec¬
tionẽ beati pauli ꝓferret. beatis¬
simꝰ autistes ambrosius suꝑ scm̃
altare obdormiret. Qd̃ uidentes
multi cum nullus eum penitꝰ

Expanded text:
suum in eodem reperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tanto sacerdoti voluit pars inimica Al., iniqua nocere? Haec sacerdote loquente notavit tempus archidiaconus, et Turonos misit velociter, qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eo die et hora manifestissime cognovit transisse beatum Martinum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed et si ad Severi recurramus Historiam, ipsa hora eumscripsit cum libro vitae suae fuisse ο namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus
Abbreviated transcription (Latin):
ta. non hisdem uestigiis incedens.
Nunc quibdam diuerticulis ad can¬
dẽ uiam recurrens. sic narrationis
stilũ temꝑabo. ut ñ alia dicã. quam
que aut ibi scͥpta sunt. aut conseq̃nt̃
seribi potuerĩt. Igitur beata ⁊ głosis¬
sima semꝑ uirgo maria. ex regia stir
pe. et familia dauid oriunda in ciui

Expanded text:
ta non eisdem vestigiis incedens, ta non eisdem vestigiis incedens, nec quibusdam diverticulis ad eamdem viam recurrens: sic narrationis stylum tentabo: et non alia dicam quam quae aut scripta sunt ibi, aut consequenter scribi potuerunt. II. Igitur beata et gloriosa semper virgo Maria de stirpe regia et familia David oriunda: in civi
Abbreviated transcription (Latin):
Ietius a me ut uobis re¬
scribam. oͥd mͥ de quo¬
dam uibello uideatur.
qͥ de natiuitate sc̃e marie
a non nullis habetur. Et id̃o scire uoᷤ
uolo: multa in eo falsa inueniri.Q¬
dam namq seleutius qͥ passiones
apłorum conscripsit. et hunc libellũ
composuit. S sicut de uircutibus
cors et miraculis ꝑeos factis uera
de suo confinxit. Proinde ut in he¬
breo habetur. uerbum ex uerbo trãs¬
ferre curabo. Siqͥdem sc̃m euuan¬
głistam matħm eundẽ libellum li¬
quet composuisse. et in capite euuã¬
głii sui hebraicis littis obsignatũ.
apposuisse. Quod an uerum sit. auc¬
tori p̾fationis. et fidei scriptoris cõ
libere dico. quod fidelium negaturũ
puto. siue hec uera sint. siue ab aliqͦ
magna miracula p̾cessisse. maxima
consequuta fuisse. Et idcirco salua
fide abhis qui ista dm̃ facere potu¬
isse credunt. sine ꝑiculo animȩ suȩ
credi et legi posse. Demq in quantũ
recordari possum. sensum ñ uerba
seriptoris sequens.⁊ nunc eadẽ semi¬

Expanded text:
itis a me, ut vobis rescribam, quid mihi de quodam libello videatur, qui de Navititate sanctae Mariae a nonnullis habetur. Et ideo scire vos volo multa in eo falsa inveniri. Quidam namque Seleucus, qui passiones apostolorum conscripsit, hunc libellum composuit. Sed sicut de virtutibus eorum et miraculis per eos factis vera de suo confinxit. Proinde ut in Hebraeo habetur, verbum ex verbo transferre curabo. Si quidem sanctum Evangelistam Matthaeum eumdem libellum liquet composuisse, et in capite Evangelii sui Hebraicis litteris obsignatum apposuisse: quod an verum sit, auctori praefationis, et fidei scriptoris commlibere dico, quod fidelium neminem negaturum puto, sive haec vera sint, sive ab aliquo Maconsecuta fuisse: et idcirco salva fide ab his qui Deum ista facere posse credunt, sine periculo animae suae credi et legi posse. Denique in quantum recordari possum, sensum non verba scriptoris sequens, et nunc eadem semi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ unus ⁊ uerꝰ dei filius ẽ: ⁊semꝑerat.
Iccirco ñ alium qͣm eundẽ ipsũq di
filium ⁊ colimꝰ ⁊ adoramꝰ. qͥ nichil¬
in se ꝓ assumpto homine ẽ coactus.
nichilq quod uerbũ caro factũ ẽ im¬
minutus uł immutatus. Et unus
idemq id̃o semꝑ cũ deo patre filius
adorat᷑. non nouus ñ recens ex tp̃r:
ñ alienus a natura uel genere. Quod
si tͥ nouũ uidetur qd̾ ꝓte hominẽ
assumpsit: noueris quod hoc semꝑ cũ
eo.:⁊ in eius consilio fuerit. ut sic fieret.
⁊ nunc quom plenitudo tẽporis ue¬
nit id factũ ẽ ut in xp̃o semꝑ fuit. Ta

Expanded text:
qui unus et verus Dei Filius semper erat. Idcirco non alium quam eumdem ipsumque Dei Filium colimus et adoramus, qui nihilin se pro assumpto homine est coactus, nihilque quod Verbum caro factum est imminutus vel mutatus est. Et ideo unus idemque semper cum Deo Patre Filius adoratur, non novus, non recens ex tempore, non alienus a natura vel genere. Quod si tibi novum videtur, quod pro te hominem suscepit, noveris quod hoc semper cum eo, et in ejus consilio fuerit, ut sic fieret. Et nunc quando plenitudo temporis venit, id factum est quod in Christo semper fuit. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
in passione possit ab homine dm̃ dis¬
cernere. Unde si ad tempꝰ respicias. in¬
uenies semꝑfiliũ hominis cũ filio dĩ.
Siuͦ ad passionẽ. inuenies semꝑ cum
filio hominis cundẽ d̃ĩ filiũ. ita uni¬
tum ⁊ induuiduũ qͣntum ad uocem
scͥpture ꝑtinet. ut nec homo a deo se¬
parari tp̃r. nec ahhomine ds passio¬

Expanded text:
in passione Deum possit ab homine disin passione Deum possit ab homine discernere. Unde, si ad tempus respicias, invenies semper filium hominis cum Filio Dei; si ad passionem, invenies semper cum filio hominis eumdem Filium Dei ita unitum et individuum, quantum ad vocem Scripturae pertinet, ut nec homo a Deo separari in tempore nec ab homine Deus
Abbreviated transcription (Latin):
dixit nos ñ qualicumq s om̃i ut ait
apls bñdictione sp̃ali incelestibꝰ. Un¬
de ⁊ angłs mariȩ loqͥ incipiens a be¬
nedictione exorsus ait. Benedicta
tu inquit in mulieribꝰ.⁊ bñdictus
fructus uentͥs tui. Cuius ꝓfecto in
sp̃u longe odorẽ trahens p̃fatus ysa¬
ac benedicebat filium. in qͦ celestis oĩs
benedictio mundo effloruit. Et bñ
abeo plenus ager dicitur. qͥa plena
tantam gr̃am ne in uacuũ recipiatis
sic unitus una eademq ꝑsona ut le¬
gitur. qͣm sepe in diuinis litt̃is homo
dõ coet̾ms ꝓpter unitionẽ subsisten
tie:ac deinde ds̃ homini iudeatur
compessus. cum nec iniciabilis sit
homs. nec passibilis d̾s. T̃ am̃ sicunitꝰ ẽ
dẽ suo con ori. ut nullã paciat᷑ fieri
int̾ dm ⁊ hominẽ humana oppinio¬
ne distantiã ne qd̾ forte absit alius
filius di. ⁊ alius filius hominis creda¬
tur. p̃scrtim qd̃ scͥptura sic connectit¬
⁊ concorporat dm̃ ⁊ hominẽ. ut nec
in tp̃r admodũ hominẽ qͥs adõ. nec

Expanded text:
s non qualicumque, sed omni ut ait Apostolus benedictione spirituali in coelestibus . Unde et angelus Mariae loquens, a benedictione exorsus ait: Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui . Cujus profecto in spiritu longe odorem trahens pater Isaac benedicebat filium, in quo coelestis omnis benedictio mundo effloruit. Et bene ab eo plenus ager dicitur, quia plenatantam gratiam ne in vacuum recipiatis, sic unitus in una eademque persona, ut legatur quam saepe in Scripturis divinis homo Deo coaeternus protper unionem substiae, ac deinde homini Deus videatur compassus, cum nec immutabilis sit homo nec passibilis Deus. Sic tamen unitus est Deus suo corpori, ut nullam patiatur fieri inter Deum et hominem humana opinione distantiam, ne forte quod absit! alius Filius Dei et alius filius hominis credatur, praesertim cum Scriptura sic connectit et corporat Deum et hominem, ut nec in tempore admodum hominem quis a Deo, nec
Abbreviated transcription (Latin):
utiq. Uh rogo tunc erat cum hec
ioquehat᷑: In t̾ra scilicet. Et quom
sede celo anteqͣm nasceret᷑ descendis¬
se testatur etiã ⁊ cum ꝯquit᷑ in celo
ic ẽẽ fatetur  Cundemq se filium

Expanded text:
utique. Ubi, rogo, tunc erat, quando haec loquebatur? In terra scilicet. Et quomodo se de coelo antequam nasceretur descendisse testatur? Etiam et cum loquitur, in coelo se esse fatetur, eu
Abbreviated transcription (Latin):
de. xp̃o p̃sagiis. qd̃ nasciturus ẽẽt ĩ
mundo. inqͦ ẽẽt õium salus:⁊ bene¬
dictio ȩt̃nȩ hereditatis. Iste siqͥdem
sunt fidĩ uestes. istȩ quibꝰ pͥores scĩ
uestiebant᷑. Iste quas rebecca ipsa sp̃s
iacob filium suũ. Alias aut̃ nisi ab
quid miri odoris in eisdẽ patͣ ysaac
hauriret non hab̃et. ita ut diceret
cum ꝑsensiss uestim̃toꝵ fraglantiã.
Ecce odor filii mĩ sicut odor agri
pleni cui benedixit dñs. S forte dic¬
turus ẽ aliquis. Quid ad rebeccã sp̃s
sc̃s ꝑtinet: Cum multis in locis ꝑ¬
sonȩ. ꝓdeo figurate accipiant᷑. Ue¬
runtam̃ ⁊ sp̃s sc̃s in hebreo rucha fe¬
mineo gen̾e dicitur: ñ qd̃ sexus in
accipiat᷑. In ebrec scilicet ut dixi fe¬
mineo genere legit᷑. In greco uͦ ne
⁊ in latino masculinũ ẽẽ decernit᷑.
Qͥ nimirũ sp̃s sc̃s bene ꝑ rebeccã in¬
telligit᷑. ⁊ id̃o totũ ẽ in mistĩo quod

Expanded text:
d nasciturus esset in mundo, in quo esset omnium salus et benedictio aeternae haereditatis. Istae siquidem sunt fidei vestes: istae quibus priores sancti vestiebantur: istae quas Rebecca, immo SpirJacob filium suum. Alias autem nisi a quid miri odoris in eisdem pater Isaac hauriret, ita ut diceret, cum praesensisset vestimentorum fragrantiam: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus ? Sed forte dicturus est aliquis: Quid ad Rebeccam Spiritus sanctus pertinet, cum multis in locis personae pro Deo figurate accipiantur? Verumtamen et spiritus in Hebraeo RUA feminino genere dicitur, non quod sexus in accipitur: in Hebraeo scilicet, ut dixi, feminino genere legitur: in Graeco vero, ne  in Latino masculinum esse decernitur. Qui nimirum Spiritus sanctus bene per Rebeccam intelligitur: et ideo totum est in mysterio q
Abbreviated transcription (Latin):
illos solus dñs ducebat: et ñ erat cũ
eis ds̃ alienus. Unde nec nob̾cum
d̃s̃ recens.quia unus idemq ẽ quii
eors ductor fuit. et nr ꝑ passionẽ
carnis suȩ redemptor. Unus siqͥdẽ
sua in carne. unus insacram̃to. at¬
q unus in sp̃u. Nec admittit õmo
ut alius filius d̃i alius filiꝰ hominiᷤᷤ
incelligatur. quia nec tp̃r p̃scbitur.
nec passione separatur. s totꝰ deus
ꝑtulisse recte credatur. Alioquin si
ad rationẽ respicias ⁊ ao sensus hu¬
manos. nequaqͣm id actenus potue¬
runt int̃ se conuenire deitas et hu¬
mana conditio: conuenerunt tam̃
in xp̃o ⁊ unꝰ exambobus emmanu¬
hel. Unde mͥ uidetur qd̃ altitudi¬
et uidere ñ potuerunt. q aut duos

Expanded text:
inus solus ducebat et non erat cum eo Deus alienus. Unde nec nobiscum Deus recens, quia unus idemque est qui eorum ductor fuit, et noster per passionem carnis suae redemptor. Unus siquidem sua in carne, unus in sacramento, atque unus in spiritu: nec admittit ratio, ut alius filius hominis, alius Filius Dei intelligatur, qui nec tempore praescribitur, nec passione separatur, sed totus Deut, id Deus pertulisse recte credatur. Aliad rationem respicias, et ad sensus humanos, nequaquam ita tenus potuerunt inter se convenire Deitas et humana conditio. Convenerunt tamen in Christo, et unus ex ambobus Emmanuel. Unde mihi videtur quod altitudiet videre non potuerint q
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgo aut̃ dñi cotidie cũ etatis ꝓcessu et
uirtutib ꝓficiebat. et quia uixta psalmiͤ¬
tam. pater et mat̾ eiꝰ dereliquerunt eam :
dñs eam assumpsit. Cotidie namq ab au¬
gelis frequentabat᷑. cotidie diuina uisi¬
one fruebat᷑. quȩ eam et a malis omnib
custodiebat. et bonis omnib redundare
faciebat. Ita ad quartum decimũ annũ
usq ꝑuenit. ut non solum. mali nichil
de ea rep̃hensione dignũ confingere pos¬
sent. sed et boni omnes qui eam nouerãt.
uitam et conuersationẽ eiꝰ ammiratione
dignã iudicarent. Tunc pontifex publi¬
ce denunciabat. ut uirgines quȩ in tem¬
plo instituebant᷑. et hoc etatis tempꝰ un¬
plessent. domũ reuerterent᷑. nuptiis se¬
cundũ morem gentis et etatis maturita¬
tem oꝑam darent. Eui mandato cum
cetere ꝓnȩ pariussent. sola uirgo am̃i
maria. hoc se facere non posse respõdit.

Expanded text:
Virgo autem Domini, cum aetatis processu et Virgo autem Domini, cum aetatis processu et virtutibus proficiebat: et juxta, Psalmistam, pater et mater dereliquerant eam: Dominus autem assumpsit eam . Quotidie namque ab angelis frequentabatur: quotidie divina visione fruebatur; quae eam a malis omnibus custodiebat, et bonis omnibus redundare faciebat. Itaque ad quartum decimum annum usque pervenit, ut non solum nihil de ea mali reprehensione dignum confingere possent: sed et boni omnes qui eam noverant, vitam et conversationem ejus admiratione dignam judicarent. Tunc pontifex publice denuntiabat, ut virgines quae in Templo constituebantur, et hoc aetatis tempus implessent, domum reverterentur, et nuptiis secundum morem gentis, et aetatis maturitatem, operam darent. Cui mandato cum caeterae pronae paruissent: sola virgo Domini Maria hoc se facere non posse respondit
Abbreviated transcription (Latin):
mariam. Cumq trium annoꝵ. circuluᷤᷤ
uolueret᷑. et ablactationis eiꝰ tempꝰ cõple¬
tum eẽt. ad templũ dñi uirginẽ cũ ob¬
lationib adduxerunt. Erant aut̃ cura
templũ uixta quindecim graduũ psal.¬
mos. quiudecim ascensionis gradus. Nã
tum .al. tare holocausti qͦd forinsecus
erat. a diri nisi gradib ualebat. In hoꝵ.¬
ipsi uestim̃ta que in itinere habebant
diorib se uestim̃tis induerent. uirgo
dñi cunctos si gillatu gradus sine
ducentis et leuantis manu ita ascendit.
ut ꝑfectȩ etati in hac dumtaxat causa
nichil deesse putares. Iam quippe dñs
in uirginis suȩ infantia magnũ quid
oꝑabat᷑: et quanta futura ẽẽt huiꝰ mi¬
raculi indicio p̃monstrabat. Igit᷑ sacri¬
ficio scđ̃m consuetudinẽ legis celebrato.
et uoto suo ꝑfecto. uirginem intra septa
templi cũ aliis uirginib ibidem educan¬
dis dimiserunt. ip̃si domũ regressi sũt.

Expanded text:
Mariam. VII. Cumque trium annorum ciMariam. VII. Cumque trium annorum civolveretur, et ablactationis tempus completum esset, ad Templum Domini virginem cum oblationibus adduxerunt. Erant autem circa Templum, juxta quindecim graduum psalmos, quindecim ascensionis gradus. Nam tum, altare holocausti, quod forinsecus erat, adiri nisi gradibus valebat. In hoipsi vestimenta quae in itinere habuerant, dioribus induerent, virgo Domini cunctos sigillatim gradus, sine ducentis et levantis manu ita ascendit, ut perfectae aetati in hac dumtaxat causa nihil deesse putares. Jam quippe Dominus in virginis suae infantia magnum quid operabatur: et quanta futura esset, hujus miraculi indicio praemonstrabat. Igitur sacrificio secundum consuetudinem legis celebrato, et voto suo perfecto, Virginem intra septa Templi, cum aliis virginibus ibidem educandam dimiserunt: ipsi vero domum regressi sunt. VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad intelligibiles annos ñ discedet.
ibi iciuniis et orationibꝰ nocte ac die
õõ scruiens. ab om̃i immundo se abs¬
tinebit. Uirum numqͣ cognoscet. s
sola sine exemplo. sine maculationc.
et nomine. et oꝑe saluatorẽ mundi
generabit. Itaq surge ascende ierłm.
⁊ cum ꝑueneris ad portã que aurea ꝓ
co qͦd deaurata est uocatur. ibiq ꝓsig¬
no uirum tuũ ꝓ cuiꝰ incolumitatis sta¬
tu sollicita es: obuiũ habebis. Cum
hec gͥ ita cuenerint. scito quod ea que
annuntio. sine dubio complenda erũt.
de loco qͦ erant ꝓmouentes. ascendũt
ierłm. Et cũ ad locum ꝑuenissent
angłico uaticinio designatum. ibi si¬
bi inuicem obuiauerunt. Tunc de mu
titudine securi. debitas dño humilium
exaltatori gr̃as egerunt. Itaq adorato
dño domũ regressi. diuinũ ꝓmissũ cer¬
ti et.alacres expectabant. Concepit ergo
anna. et peꝑit filiã. et iuxta angelicum
mandatum parentes uocabant nom̃ eiꝰ

Expanded text:
usque ad intelligibiles annos non discedet. usque ad intelligibiles annos non discedet. Ibi denique jejuniis et orationibus nocte ac die Deo serviens, ab omni immundo se abstinebit. Virum numquam cognoscet: sed sola sine exemplo, sine macula, sine et nomine, et opere, Salvatorem mundi generabit. Itaque surge, ascende Jerusalem: et cum perveneris ad portam, quae Aurea, pro eo quod deaurata est, vocatur: ibi pro signo, virum tuum, pro cujus incolumitatis statu sollicita es, obvium habebis. Cum haec igitur ita venerint, scito quod quae annuntio, sine dubio complenda sunt. de loco in quo erant, promoventes, ascenderunt Jerusalem: et cum ad locum pervenissent, angelico vaticinio designatum, ibi sibi invicem obiaverunt. Tunc de mutua titudine securi debitas Domino, humilium exaltatori , gratias egerunt. Itaque adorato Domino, domum regressi, divinum promissum certi et hilares expectabant. Concepit ergo Anna, et peperit filiam; et juxta mandatum angelicum, parentes vocabant nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
plebitur adhuc exuto matris suȩ. Oẽ
immundũ neq manducabit neq bi¬
bet. neq int̾ populares forisecus. s:
quid de ea sinistrũ uł suspicari saltem
ꝑossit uel dici. Ita etate ꝓcedente sicut
ipsa mirabilit̾ ex sterili nascetur. ita
incomparabilit uirgo generabit altis¬
eius saluator erit om̃ium gentium.
nam uxorẽ tuam. que de tue regres¬
sionis retardatione mͦ sollicita tunc
in aspectu tuo gaudebit. his dicts:
discessit angłs abeo. Deinde apparuit¬
et anne uxori eius: dicens. Ne timeas
anna. neq fantasma putes ẽẽ quod
uides. Ego enĩ sum angłs ille qͥ p̃ces
et cdemosinas ur̃as obtuli in conspectu
dei. Et nunc missus sum ad uos ut
annuntiẽ uob nasciturã uob̃ filiam
que maria uocata. suꝑ om̃s mulieres
benedicta erit. Hec a natiuitate stati
sua dñi grã pl na. tribꝰ ablactationis
suc annis in domo pat̾na ꝑmanebit.
Postea dñi seruitio mancipata. a tẽplo

Expanded text:
plebitur adhuc ex utero matris . Omne plebitur adhuc ex utero matris . Omne immundum neque manducabit neque bibet: neque inter populares forinsecus turquid de ea sinistrum vel suspicari saltem possit vel dici. Itaque aetate procedente, sicut ipsa mirabiliter ex sterili nascetur: incomparabiliter uirgo pariet fisuum saluator erit omnium gentium. nam uxorem tuam, quae de tuae regressionis tardatione modo sollicita, tunc in aspectu tuo gaudebit. His dictus angelus discessit ab eo. V. Deinde apparuit Annae uxori ejus dicens: Ne timeas, Anna, neque phantasma putes esse quod vides. Ego enim sum angelus ille, qui preces et eleemosynas vestras obtuli in conspectu Dei: et nunc missus sum ad vos, ut annuntiem vobis nascituram filiam, quae Maria vocata, super omnes mulieres erit benedicta. Haec a nativitate sua statim Domini gratia plena, tribus ablactationis suae annis in domo paterna permanebit. Postea servitio Domini mancipata, a Templo
Abbreviated transcription (Latin):
pudorẽ tuũ. ⁊ audiuit sterilitatis ob¬
ꝓbrium ñ recte tͥ obiectum. Peccaci
namq ñ nature ultor ẽ ds̃. Et idõcũ
alicuius ut̾um claudit ad hoc facit.
ut mirabilius denuo aꝑiat. et ñ libidi
nis ẽe quod nascitur. s diuini mune¬
ris ẽẽ cognoscatur. Prima ur̃e gentiᷤ
senectute genuit ysaac. cui repmissa
erat benedictio õium gentiũ: Rachel
quoq tantũ dño grata. tantũ a sco
ia cob adamata. diu sterilis fuit. et
tam̃ ioseph genuit. ñ solum dñm e¬
gipti. s plurimarũ gentiũ fame ꝑi¬
turarum liberitorẽ. Quis in ducibꝰ
uel fortior sansone. uel sanctior samu¬
cle: Et hu ambo steriles matres ha¬
buere. Si ratio tͥ uerbis meis ñ ꝑsua¬
dui conceptꝰ et stiles partus mirabili¬
ores ẽe solere. ꝓinde anna uxor tua
pariet tͥ filiam.⁊ uocab̾ nom̃ eiꝰ mariã.
Hec erit ut uoustis ab infantia sta
tim sua dño consecrata. et sp̃u sc̃o re¬

Expanded text:
pudorem tuum, et audivit sterilitatis oppudorem tuum, et audivit sterilitatis opnon recte obiectum; peccati quippe non nature ultor est deus et ideo cum alicuius uterum claudit ad hoc facit ut mirnis esse quod nascitur, sed divini muneris cognoscatur. Prima enim gentis senectutis aetate genuit Isaac, cui repromissa erat benedictio omnium gentium. Rachel quoque tantum Domino grata, tantumque a sancto Jacob adamata, diu sterilis fuit: et tamen Joseph genuit, non solum dominum Aegypti, sed plurimarum gentium fame periturarum liberatorem. Quis in ducibus vel fortior Samsone, vel sanctior Samuele? Et tamen hi ambo steriles matres habuere. Si ergo ratio verbis meis tibi non persuadiu conceptus et steriles partus mirabiliores esse solere. Proinde Anna uxor tua pariet tibi filiam, et vocabis nomen ejus Mariam: haec erit, ut vovistis, ab infantia sua Domino consecrata, et Spiritu sancto re
Abbreviated transcription (Latin):
cens munera sua dõ indigna posse
uideri. quẽ ipse ꝓle indignũ iudicaᷤᷤ¬
set scripturã dicere. maledictũ ẽẽ om¬
lis generatione soluendũ. ⁊ sic de¬
mum in conspectu dm̃ cum oblatio¬
nibꝰ eum ẽe uenturũ. Cuius obꝓbrii
obiectu pudore magno suffusus io¬
achim. ad pastores qͥ cum peccoribus
s̃ius in pascius erant secessit. Neq e¬
nim domũ repedare uoluit. ne forte
a contribulibꝰ suis qͥ simul aderant.
et hoc a sacerdote audierant. eodẽ ob¬
ꝓbrio elogio notaretur. Uerum cum
ibi aliquandui ẽet. quadã die cũ ẽẽt
solus angłs dñi ei cũ imm̃so lumine
asticit. Qͥ cũ ad eius uisionẽ curbaret᷑.
angłs qui ei apparuit timorẽ eius cõ¬
pescuit dicens. Noli timere ioachim:
neq in uisione mea turberis. Ego enĩ
sum angłs dñi. missus ab ipso ad re:
ut annuntiẽ tͥ p̃ces tuas ẽẽ exaudi¬
tas. ⁊ elemosinas tuas ascendisse in
conspectu eius. Uidens quippe uidit

Expanded text:
cens: munera nequaquam Deo digna posse cens: munera nequaquam Deo digna posse videri: quem ipse prole indignum judicasset, Scriptura dicente: Maledictum omnem eslis generatione solvendum, et sic demum in conspectu Domini cum oblationibus esse venturum. Cujus opprobrii objectu, pudore magno suffusus Joachim, ad pastores, qui cum pecudibus erant, in pascuis suis secessit. Neque enim domum repetere voluit: ne forte a contribulibus suis, qui simul aderant, et hoc a sacerdote audierunt, eodem opprobrii elogio notaretur. IV. Verum cum ibi aliquamdiu esset, quadam die cum esset solus, angelus Domini ei cum immenso lumine astitit. Qui cum ad ejus visionem turbaretur, angelus qui ei apparuerat, timorem ejus compescuit, dicens: Noli timere, Joachim, neque in visione mea turberis. Ego enim sum angelus Domini, missus ab ipso ad te, ut annuntiem tibi preces tuas esse exauditas, et eleemosynas tuas ascendisse in conspectum ejus. Videns quippe vidit
Abbreviated transcription (Latin):
tate na zareth nata. ierosoluis in
templo dñi nutrita fuit. Pat̃ ioachĩ
galilea et ciuitate nazareth. mat̾nũ
genus ex bethleem erat. Uita corum
simplex et recta ante dm̃. apud hoĩes
inreyhensibilis et pia erat. Nam õem
substantiã suam trifarie diuiserunt.
unã partẽ templo et templi seruitoribꝰ
impendebant. Aliã ꝑegrinis et pau
castũ domi conuigiũ sine liberoꝵ pro¬
creatione exercebant. Uouerunt tam̃
si forte q̃s donaret cis sobolem. cã se
dñi seruitio mancipaturos. Cuius
rei grã et templũ dñi singulis ꝑan¬
num festis frequentare solebant. Fac¬
tũ ẽ aut̃ ut encenioꝵ festiuitas appro¬
pinquaret. unde cũ ñ nullis contri¬
bulibꝰ siuis iherosolimã ⁊ iohachim
ascendit. Ca ibi tempestate. isachar
pontifex erat. Cumq int̾ cet̃os conci¬
ues suos etiã ioachim cũ oblatione
uideret. despexit cũ et munera spre¬
uit. int̾rogans cur int fecundos in¬
fecundus ipse adstare p̾sumeret. di¬

Expanded text:
tate Nazareth nata, Jerosolymis in Templo Domini nutrita fuit. Pater ejus JoGalilaea et civitate Nazareth. Maternum autem genus ex Bethlehem erat. Vita eorum simplex et recta apud Dominum, apud homines irreprehensibilis erat et pia. Nam omnem substantiam suam trifariam diviserunt. Unam partem Templo et Templi servitoribus impendebant; aliam peregrinis et paupcastum domi conjugium sine liberorum procreatione exercebant. Voverunt tamen si forte Deus donaret eis sobolem, eam se Domini servitio mancipaturos: cujus rei gratia, et Templum Domini singulis per annum festis frequentare solebant. III. Factum est autem ut Encaeniorum festivitas appropinquaret: unde cum nonnullis contribulibus suis Jerosolymam et Joachim ascendit. Ea vero tempestate Isachar ibi pontifex erat. Cumque inter caeteros concives suos etiam Joachim cum oblatione sua videret, despexit eum, et munera ejus sprevit: interrogans cur inter fecundos infecundus ipse stare praesumeret; di
Abbreviated transcription (Latin):
scithica gens me intra traciarum
philoppolim urbẽ conclusisset:⁊¬
tuenti michi confligere cum cis. qͥd
exigua mͥ ẽt militũ manꝰ. hostiũ
uero ẽet innumerabił multitudo:
insistebam sacrificiis. ⁊ martiua¬
nas uictimas offerebant. Quid
multis moror:: Ad ultimũ creuit
obsidium.⁊ unuiersi tribuni mei
ac milites se hostibꝰ tradidunt.
Cumq cuꝑem fugiendi aditum
reꝑire: paulus ⁊ ioħs ex quibus
p̃positus unꝰ ẽ. primicͥeriꝰ alter. fa

Expanded text:
Scythca gente in Thraciarum Philippopoli urbe conclutuens confligere cum eis, quod exigua illi esset militum manus, hostium vero esset innumerabilis multitudo, insistebat sacrificiis, et Martianas victimas offerebat. Quid multa? Ad ultimum crevit obsidio, et universi tribuni ejus ac milites se hostibus tradiderunt. Cumque cuperet fugiendi aditum reperire, Paulus et Joannes, ex quibus praepositus unus, alter primicerius era
Abbreviated transcription (Latin):
liȩ constantiȩ auguste dixerũt mͥ.
Facuotum dõ cęli. quod si te libera¬
uerit. xp̃icola fias: ⁊ eris uictor me¬
statura excelsus. ferens in humero
crucem ⁊ dicens. Sumens gladiũ
tuum. sequere me. Quem gͦ dũ
sequerer. apparuerunt mͥ hinc ⁊
inde milites armati. confirmanteᷤᷤ
me ⁊ dicentes. Nos tͥ p̾bemus offi¬
cium. tu ing̾dere hostium castra:
⁊ dextra leuaq tenens gladiũ eua¬
ginatum: respice qͦusq ꝑuenias
cum ꝑuenissẽ cum eis ueniam sui¬
postulauit. Nullum penitus ex eiᷤ

Expanded text:
 Constantiae Augustae, dixerunt ei: Fac votum Deo coeli, quod si te liberaverit, Christianus fias et eris victor mestatura excelsus, ferens in humeris crucem, dicens: Sume gladium tuum, et sequere me. Quem dum sequeretur, apparuerunt ei hinc et inde milites armati, confirmantes eum, et dicentes: Nos tibi praebemus officium, tu ingredere hostium castra, et dextra laevaque gladium tenens evaginatum, respice quousque pervenias cum pervenisset cum eis prostpostulavit nullum penitus ex suis
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc cum augustis intͣntibꝰ pala¬
cium. gallicano occurrit helena
cum filia sua constantia. ⁊ filiabꝰ
ipsius gallicam. Fundebantur la¬
crime gaudiis plene. Hec ꝑmit¬

Expanded text:
Tunc cum Augusto intrante palatium Gallicano, occurit Helena cum filia Constantia, et filiabus ipsius Gallicani. Fundebantur lacrymae gaudiis plenae.
Abbreviated transcription (Latin):
tulabat. Constantinꝰ uͦ augustus
ens filiam suam positam in sc̃o ꝓposi¬
to facilus occidi posse. qͣm uinci.
Quȩ cum patris sollicitudinem¬
studio sc̃itatis conaret᷑ excludere:¬

Expanded text:
uxorem. Constantinus vero Augustus ens filiam suam positam in sancto proposito facilius occidi posse, quam vinci. Quae cum patris sollicitudinemstudio sanctitatis conaretur excludere