comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acdicat ñ ẽe cȩlũ rotundũ suscipit sibi partẽ alterã
onẽ ponit. &labefactat affirmationẽ Quae cũ iasint
demonstratũ arbitror ñ totã quaestionẽ. sedeiꝰ aliquã
partẽ ad defensionẽ uenire: S qđ quisq defendit adid
qͦs argumñta ꝑquirit Ad partẽ igͥ quaestionis astruendã
destruendãue. argum̃ta sumunt᷑ Atq hi quidẽ si qͥs
minꝰ intelligit. nea nob oͥscure dicta ee caus& Sienĩ
stꝰ ignorabit mirũ si quã partẽ eoꝵ quaedicimꝰ ad¬
uertere ualeat. nedũ stupeamꝰ qđ ñoniã cõp̃hendat
Sed qm̃ dubitabilẽ ꝓpositionẽ quaestionẽ eẽ p̃diximꝰ.
euenit. ut quaspartes habeat ꝓpositio easdẽ &iam
quaestior& mere uideat᷑ Om̃ĩs aut̃ simplex ꝓpositio
duas hab& partes int̾minis c̃stitutas. Simplexuͦ ꝓpo¬
sitio ẽhuiꝰ modi. Om̃is homo animal : Terminosu
uocosimplices orationis partes. q̃ continent ꝓpositi¬

Expanded text:
ac dicat non esse coelum rotundum, suscipit sibi partem alteram onem ponit, labefactat affirmationem. Quae cum ita sint, demonstratum arbitror, non totam quaestionem, sed ejus aliquam partem ad defensionem venire. Sed quod quisque defendet, ad hoc quoque argumenta perquirit. Ad partem igitur quaestionis astruendam destruendamve argumenta sumuntur, atque haec quidem si quis minus intelligit, ne a nobis obscure dicta esse causetur. Ssunt, ignorabit, mirum est si quam partem eorum quae dicimus advertere valeat, ne dum stupeamus quod non omnia comprehendat. Sed quoniam dubitabilem propositionem quaestionem esse praediximus, evenit ut quas partes habeat propositio, easdem etiam quaestio retinere videatur. Omnis autem simplex propositio duas habet partes in terminis constitutas. Simplex vero propositio est hujusmodi, omnis homo animal est. Terminos vero voco simplices orationis partes, quae continent propositi
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ uelit. nũid cir coilla qđ fidẽ faciat uocabit᷑
ambigua. & ad eã ratio fidẽfaciens afferat᷑. argu¬
m̃tũ ẽẽ ñ poterit Additaigͥ alia differentia q̃ẽ
reidubiae. facta  in tegra diffinitio argum̃ti
ex genere ⁊ duab: differentiis constans Genere
quidẽ oratione Vnauͦ differentia qđ faciat fidẽ
Alterauͦ qđ rei dubiae. ut sit tota diffinitio ideẽ
argum̃tũ qđ sit oratiorei dubiae faciensfidem
Iuae cũ itasint. necesse ut ubi dubitat᷑ aliqͥd ibi sit
quaestio Qđsi argum̃tũ p̃t̃rẽ dubiã. eẽ ñ poterit
nullomꝰ eẽ p̃ter quastionẽ potest Quaestiouest. du¬
bntabilis ꝓpositio Propositiouͦ oratiouerũ falsũ ue
designans Om̃is igͥ ꝓpositio siue constant̃ atq: pro¬
nunciatiue ꝓferat᷑ ut siqͥsdicat. Om̃is homo animal..

Expanded text:
quis fidem velit, num idcirco illa, quod fidem quis fidem velit, num idcirco illa, quod fidem ambigua, et ad eam ratio fidem faciens afferatur, argumentum esse non poterit. Addita igitur alia differentia quae est rei dubiae, facta est integra definitio argumenti, ex genere et duabus differentiis constans, genere quidem, ratione: una vero differentia, quod faciat fidem; altera vero, quod rei dubiae est, ut sit tota definitio, id esse argumentum quod sit ratio, rei dubiae faciens fidem. Quae cum ita sint, necesse est ut ubi dubitatur aliquid, ibi sit quaestio. Quod si argumentum praeter rem dubiam esse non poterit, nullo modo esse praeter quaestionem potest. Quaestio vero est dubitabilis propositio. Propositio vero est ratio verum falsumve designans. Omnis igitur propositio sive constanter atque pronuntiative proferatur, ut si quis dicat: Omnis homo animal
Abbreviated transcription (Latin):
Cost diuisionẽ logicae disciplinae. quã diligentẽ dis¬
serendirationẽ eẽ diffiniuit. de topiaa quȩ inue¬
niendi arseẽ p̃dicta  expedire c̃tendit Acpͥmũ
qͥd sint loci t̃mino diffinitionis includit eiꝰq artis
quae topicae d. sub exẽpliquadã claritate inten¬
tionẽ designat. Est ito picesintentio facilis ar¬
gum̃toꝵ inuentio Nigͥ inuenire doc& topicae qđ
ẽnaturalis ingenii ẜ faciliꝰ inuenire Om̃is quippe¬
arsimitat᷑ naturã atq ab hac matheria suscepta
rationẽ ipsã uiãq: conformat. ut tũ faciliꝰ id qđars
fidẽ. S qr rationes ñ ftꝰ. neargum̃ta quide. eeposst̃
ne argum̃tũ quidẽ ẽẽ potest Differentiã uͦ unam
sũpsit cicero. eã quae faciat fidẽ Om̃en argum̃tum
facitfidẽ Sugͥ iunxerimꝰ genꝰac differentiã. & id
cẽ argum̃tũ dicamꝰ qđ rationẽ qua faciat fidem
nũ tota argum̃tinatura monstratasit: minime
Qdsieiꝰ rei deqͣ nemodubitat. aliqͣratione quis facere

Expanded text:
isionem logicae disciplinae, quam diligentem disserendi rationem esse definivit, de topice, quae inveniendi ars esse praedicta est, expedire contendit. Ac primum quid sint loci, termino definitionis includit, ejusque artis quae topice dicitur exempli quadam claritate deinquit Topices intentio facilis argumentorum inuentio. Non igitur inuenire docet Topice, quod est naturalis ingenii sed facilius inuenire. Omnis namquimitatur naturam, atque ab hac materia suscepta, rationes ipsa viamque conformat, ut cum facilius id quod fidem, sed quia rationes non sunt, ne argumenta quidem esse possunt, ne argumentum quidem esse potest. Differentiam vero unam sumpsit, eam quae faciat fidem, omne enim argumentum facit fidem. Si igitur junxerimus genus ac differentiam, et id esse argumentum dicamus, quod rationem quae faciat fidem, num tota argumenti natura monstrata sit? Minime. Quid si ejus rei, de qua nemo dubitat, aliqua ratione facere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositionuncupat᷑. Atsieadẽ uelut dubitabilis
ꝓferat᷑ sit quaestio uel ut si qͥs quȩrat. Anom̃is homo
animalsit: Quot aut̃ modis quastio diuidat᷑ nunc
explicandilocus nuid& ac cõmodus sin his libris
dicemꝰ quos de topicis differentiis formare molim᷑
Ad quaestionẽ igͥ .i. ad dubitabilẽ ꝓpositionẽ . om̃is in¬

Expanded text:
ositio nuncupatur. At si eadem, velut dubitabilis proferatur, fit quaestio, ut si quis quaerat an omnis homo animal sit. Quot autem modis quaestio dividatur, nunc explicandis locus non videtur accommodus, sed in iis libris dicemus quos de topicis differentiis formare molimur. Ad quaestionem igitur, id est ad dubitabilem propositionem, omnis in
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ad astruendã affirmationẽ. illeuͦ ad destru¬
endã quae potuerit argum̃ta ꝑquirat Nihiluo
int̃ est. utrũ quis affirmationẽ ponat. andestruat
negationẽ. Aut negationẽ defendat a noppugn&
affirmationẽ Ageq sit quaestio uo ũ celũ rotun

Expanded text:
quidem ad astruendam affirmationem, ille vero ad destruquidem ad astruendam affirmationem, ille vero ad destruendam, quae potuerit argumenta perquirat. Nihil vero interest utrum quis affirmationem ponat, an destruat negationem, aut negationem defendat, an oppugnet affirmationem. Age enim, sit quaestio, utrum coelum rotun
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ consistit quaestionis parte defensio siue quȩ
affirmat. siue quae negat. Omis iquestio contra¬
dictionib: constat Nã siqͣres ab altero affirmat᷑
neget᷑ ab altero. totũ l̃ contradictionuncupat᷑ ut
si qͥs dicat. caelũ rotundũ  alt̃ neg& dicens caelũ
rotundũnon: calũ rotundũ eẽ. ⁊ ñ eẽ. ẽ tradictio
ꝑhibet᷑. Dubitabilis uͦ ꝓpositio. quã quaestionẽ. ẽẽ.
p̃diximꝰ ⁊ affirmationẽ inse ẽtin& & negationẽ
In ħipsor quodubitabilis. contradictionẽ uid&
includere Cũ enĩ dubitat quis utrũ necaelũ ro¬
tundũsit sue adiungat anñ sit. siuer&iceat.
ipsa dubitatio partẽ secũ altam trahit: Si enĩ unã
partẽ ꝓpositio tueat᷑. dubitabilis ñ. Atq idcirro
nec quaestio Cũ igͥ om̃is quaestio duas habeat partes
affirmationis unã. altam negationis necesse ut
sit sẽꝑ ex alterutraparte defensio. utunꝰquidẽ af¬
firmationis partẽ negationis alt̃ defendat Et hic

Expanded text:
tantum consistit quaestionis parte defensio, sive quae affirmat, sive quae negat. Omnis enim quaestio contradictionibus constat. Nam si qua res ab altero affirmetur, negetur ab altero, totum hoc contradictio nuncupatur, ut si quis dicat: Coelum rotundum est, alter neget dicens: Coelum rotundum non  propositio, quam quaestionem esse praediximus, et affirmationem in se continet et negationem, hoc enim ipso quo dubitabilis est, contradictionem videtur includere. Cum enim dubitat quis utrumne coelum rotundum sit, sive adjungat, an non sit, sive reticeat, ipsa dubitatio partem secum alteram trahit. Si enim unam partem propositio tueatur, dubitabilis non est, atque idcirco nec quaestio. Cum igitur omnis quaestio duas habeat partes, affirmationis unam, alteram negationis, necesse est ut sit semper ex alterutra parte defensio, ut unus quidem affirmationis partem, negationis alter defendat, et hic
Abbreviated transcription (Latin):
tigit᷑ earũ rerũ quae absconditae st̃ demonstrato
& notatoloco facilis inuentio ẽ. sic cũ ꝑuestigare
argum̃tũ aliqđ uolumꝰ locos nossedebemꝰ Sic enĩ
appellata ab aristotele hae quasi sedes equib: argu¬
m̃ ta ꝓmunt᷑ ltaq lic& diffinire. locũ eẽ argum̃ti
sedem: Argum̃tũ autẽ orationẽ quaerei dubiae
facitfidem

Expanded text:
igitur earum rerum quae absconditae sunt demonstrate et notato loco facilis inventio est, sic, cum pervestigare argumentum aliquod volumus, locos nosse debemus; sic enim appellatae ab Aristotele sunt eae quasi sedes, e quibus argumenta promuntur. itaque licet definire locum esse argumenti sedem, argumentum autem rationem, quae rei dubiae faciat fidem
Abbreviated transcription (Latin):
nus est ipsubouũ est : A cõ muniter aut̃ accidentibus argumenta funt. quo¬
ties easumuntur accidentia. quȩ relinquere subiectũ uel non possunt
uel non solent. ut siquis hoc mododicat Sapiens non peniaebit. Penitentia
enĩ malũ factũ comitatur. Quodquua ln sapiente non cõuenit. nec poeni

Expanded text:
num est, et e converso. A communiter autem accidentibus argumenta fiunt, quotiens ea sumuntur accidentia, quae relinquere subjectum, vel non possunt, vel non solent; ut si quis hoc modo dicat: sapiens non poenitebit, poenitentia enim malum factum comitatur: quod quia in sapiente non convenit, ne poeni
Abbreviated transcription (Latin):
materie quidẽ cũ diffinitionẽ ẽẽ dix̃ uł carũ rerũ
squae corporeaeent uł earũ quae in corporeae formau
fxuncũ aut partitionib: aut diuisionib diffinitiones
fieridocunt p̃termissisq c&eris quaecũq: ad ꝓpositũ
opꝰmini me ꝑtinerent nc̃ qđ utilissimũ maximeq¬
qđ totã diffinitionũ i telligentiã signare potest

Expanded text:
materiae quidem, cum definitionum esse dixit, vel earum rerum quae corporeae essent, vel earum quae incorporeae; formae vero cum aut partitionibus aut divisionibus definitiones fieri docuit; praetermissisque caeteris quaecunque ad propositum opus minime pertinerent, nunc quod utilissimum est, maximeque totam definitionem intelligent
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt definitiones modus Estaut̃ una atq om̃ib:
cõmunis diffiniendiratio ut ex cõmunitatib:
int̃sem& iunctis atq cõpositis in unã ꝓpͥ&atẽ reidiffi¬
nitio colligat᷑ Om̃anquae cõmuinia atq uniuersalia

Expanded text:
fiunt, definitionis modus. Est autem una atque omnibus communis definiendi ratio, ut ex communitatibus inter semet junctis atque compositis in unam proprietatem rei definitio colligatur. Omnia enim quae communia atque universalia
Abbreviated transcription (Latin):
uersionẽ. Si enĩ b t̃minꝰ de quodã c t̃mino p̃dicatur. & c t̃minus dequodã
B t̃mino p̃dicabitur. Qm̃ particularis affirmatiua sibi ipsa conueratur.
& fit syllogismus in pͥmȩ figurȩ t̃tio modo. qui fit ex uniuersali asfirma¬
tiua. & particulari affirmatiua. particularẽ colligens affirmatiuam. ut
sit syllogismus hocmͦ. A t̃minꝰ in omĩ .c. et c t̃minꝰ in quodã B. igitur
a t̃minus inqͦdã .c. Sit enĩ auirtus. Hiustũ .c. bonũ. Siquis igit᷑ sic dicat¬

Expanded text:
ur, et c terminus de quodam b termino praedicatur, quoniam particularis affirmativa sibi ipsi convertitur, et fit syllogismus in primae figurae tertio modo, qui fit ex universali affirmativa et particulari affirmativa, particularem colligens affirmativam, ut sit syllogismus hoc modo: a terminus in omni c, et c terminus in quodam b. Igitur b terminus in quodam b. Sit a virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
iniuersali affirmatione. particularis colligitur negatiua. Sed hic
modus ꝑ conuersionem ꝓbari non potest. sed ꝑ impossibilitatẽ. sicut quar¬
nop̃dicari. Sed st̃minꝰ de om̃i c t̃mino p̃dicatur : Aigituir t̃minus de om̃i e t̃mi¬
no p̃dicabitur qđ fieri ñ potest. Prius enĩ ita positus ẽ a t̃minus. ut de quodã
ñ est ut sit a t̃minus in omĩ terniino. erit huic contra iacens particularis
negatio. ut a t̃minus de quodã B t̃ mino ñ p̃dicetur. Sic enĩ a malũ. Biustũ.
e bonũ. Siquis igitur sic dicat. Quid dã honũ malũ ñ est. Omẽbonũ iustũ est. con

Expanded text:
niversali affirmatione particularis colligitur negativa. Sed hic modus per conversionem probari non potest, sed per impossibilitatem, sicut quarno praedicari; sed b terminus de omni c termino praedicatur, a igitur terminus de omni c termino praedicabitur, quod fieri non potest. Prius enim ita positus est a terminus, ut de quodam one syllogismi non est, ut sit a terminus in omni b termino, erit huic contrajacens particularis negatio, ut a terminus de quodam b termino non praedicetur. Sit enim a, malum, b justum, c bonum. Si quis igitur sic d
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stantes. aliae uͦ in c̃stantes. Constantes quarũ ñ fere
uariat᷑ effectus inc̃stante suͦ quaȩ hucatq illuefa¬
ciliorib: mutationib: transferunt᷑ Omãigͥ quae ex
natura atq arte descendunt. c̃stantia st : Natura
quippeatq ars: suũ sc̃ꝑ opꝰ efficiunt nisi subiestae ma¬
teria obst& incertũ Nã qđ unideq artifex exeadẽ
saepematerie ñ ad modũ similesstatuas format .ñ.
hac in arte uari&as. sitũ in artificis manuquȩ inte¬
gritatẽ artis asseqͥ ñ potest tũ in ipsamateria
quae efficientiae atq formae nꝰ aequalit̃ cedit
Idem in natura Seruatnãq constantiã sui
cũ hominẽ format ex homine: Itaq similia iner̃is
exsimilib gignit Ateũ monstrosũ aliqͥd effert᷑ ñ na¬
ture uicios materiae poti applicit᷑: ex qͣid qđ effice¬
re contendebat. ñita potuit natura explicareS
int̾ constantes causas habit ꝗꝗdebuit adiungi nsã qđ

Expanded text:
constantes, aliae vero inconstantes. Constantes sunt, quarum non fere variatur effectus; inconstantes vero, quae huc atque illuc facilioribus mutationibus transferuntur. Omnia igitur quae ex natura atque arte descendunt, constantia sunt. Natura quippe atque ars suum semper opus efficiunt, nisi subjectae materiae obstet incertum. Nam quod unus idemque artifex ex eadem saepe materia non admodum similes statuas format, non est haec in arte varietas, sed tum in artificis manu, quae integritatem artis assequi non potest, tum in ipsa materia, quae efficientiae atque formae non aequaliter cedit. Idem est in natura, servat namque constantiam suam, cum hominem format ex homine. Itaque similia in caeteris ex similibus gignit: at cum monstrosum aliquid effertur, non naturae vitio, sed materiae potius applicatur, ex qua id quod efficere contendebat, non ita potuit natura explicare, sed inter constantes causas habitus quoque debuit adjungi; nam quod
Abbreviated transcription (Latin):
in aliis ninẽ binatura & in arte constantiaẽ. in crĩs
nulla. Stam̃ earũ causarũ quae ñ st̃ constantes. aliȩs
ꝑspicuae aliȩ latent ꝑspicuȩ st̃ quae app&itionẽ ani¬
mi uidiciũq tangunt. Latent quae subiectȩst fortunȩ
Cũ enĩ sine causa nihilfiat ħ ipsũ. fortunȩ Euentꝰ
obscura causa &latent̃ efficit᷑ &iã ut ea quae fiunt
partĩ sint ignorata. partĩ uoluntariã Ignorata. q̃
necessitate effectast᷑ Voluntaria qua̧ consilio
Quaeaut᷑ fortuna uł ignorata ł uoluntaria Na iacere
telũ uoluntatis Ferire quẽ nolueris fortunae
Exqͦaries subi cit᷑ ille in uris actionib: sitelũ manu
fugit magis quã iecit: Cadunt &iã in ignorationẽ
atq in prudentiã ꝑturbationes animi quã ꝗst̃ uo
luntariae Obiurgatione & ammonitionen dei¬
ciunt᷑ tamꝰ hnt tantos motus ut ea quae uolunta¬

Expanded text:
in aliis non inest. In natura et in arte constantia est, in ceteris in aliis non inest. In natura et in arte constantia est, in ceteris nulla. sed tamen earum causarum quae non sunt constantes aliae sunt perspicuae, aliae latent. Perspicuae sunt quae appetitionem animi iudiciumque tangunt; latent quae subiectae sunt fortunae. Cum enim nihil sine causa fiat, hoc ipsum est fortunae eventus; obscura causa et latenter efficitur. Etiam ea quae fiunt partim sunt ignorata partim voluntaria; ignorata, quae necessitate effecta sunt; voluntaria, quae consilio. quae autem fortuna, vel ignorata vel voluntaria. Nam iacere telum voluntatis est, ferire quem nolueris fortunae. Ex quo ARIES SVBICITVR ille in vestris actionibus: SI TELVM MANV FVGIT MAGIS QVAM IECIT. Cadunt etiam in ignora- tionem atque imprudentiam perturbationes animi; quae quamquam sunt voluntariae—obiurgatione enim et admon- itione deiciuntur—tamen habent tantbs motus, ut ea quae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm multo usu constantẽ ciuilis scientiae habitũ ten&
uł quis id circo iras cat᷑ facile qr eiꝰ animꝰ ꝑiracundiȩ
habitũ efferatꝰ : Natura ut si qͥsid circodicat᷑ irasci
lonͦi st̃ fiunt tam̃ uelut incerto p̃sertim tẽ porȩ ꝓsꝑi¬
tas nauigandi. Atq hoꝵ om̃iũ nihilcausa uacuũ
quae fiunt h̃t aliquã rationẽ curfactasint. quãsi qͥs
red derepossit. causã qͦq red diderit. Idđi causa¬
te uł ꝑturbatione animi intelligunt᷑ adeã causa
ꝑtinent aqua mouendi pͥncipiũ ut in aristote¬
lica diximꝰ diuisione Hacis ut aliqͥ defficiat᷑ mouen¬
dipͥncipiũst᷑ At marte uł habitu ł natura illa
causaẽ quae inratione c̃sistit Speciesiacratiouniꝰ¬
cuiꝰq efficienderei in arte & habitu & natura
positaẽ : Casus u exterior causa ẽ nec int̃ pͥncipales annu
effeste reicausa qđ quale sit paulo posteriꝰ designabit᷑
mĩum autẽ causarũ. in aliis inẽ constantia

Expanded text:
m multo usu constantem civilis scientiae habitum tenet, vel si quis idcirco irascatur facile, quia ejus animus per iracundiae habitum efferatus est. Natura, ut si quis idcirco dicatur irasclo modo sunt, fiunt tamen, velut in certo praesertim tempore, prosperitas navigandi. Atque horum omnium nihil a causa vacuum quae fiunt habent aliquam rationem cur facta sint, quam si quis reddere possit, causam quoque reddiderit. Id este, vel perturbatione animi intelliguntur, ad eam causam pertinent, quae est movendi principium, ut in Aristotelica diximus divisione. Haec enim ut aliquid efficiatur, movendi principium sunt, at in arte, vel habitu, vel natura, illa causa est, quae in ratione consistit. Species enim ac ratio uniuscujusque efficiendae rei in arte et habitu et natura posita est. Casus vero exterior causa, nec inter principales annumeffectae rei causa; quod quale sit paulo posterius designabitur. ium autem causarum in aliis inest con- stantia,
Abbreviated transcription (Latin):
moẽ equus non est . Uel si contraria. Si albũ est nigrũ non est. Uelsi pri¬
uationes Sicecus est non uidet. Et postremo in omnibus quȩ cũq: eadem

Expanded text:
 equus non est; vel si contraria, ut si album est, nigrum non est; vel si privationes, ut si caecus est, non videt; et postremo in omnibus, quaecunque eadem
Abbreviated transcription (Latin):
dictis redioricȩ speiebus informantur. Aeque igitur in iuridiciali idcio
& indel aberatiuo & indemonstratiuo inuentio. dispositio elodutio
memoria. pro nuntiatioque conueniunt. Um̃uero om̃is fere facultas in¬
strumento utitur ad fadiendũ quod potest. erit etiã r ethoricȩ facultatis
aliquod instrum̃tũ. Heuero est oratio quȩ partĩ inciuili genere uersat᷑.
partĩ minime. Deea aut̃ oratione nunc loquimur. quȩ hab& aliquã
quȩstionẽ uel quȩ ad finẽ expedindȩ questionis ac cõmodatur. Eauero ora¬
tio quȩ iciuili genere uersatur. continue decurrit. Eauero q̃ non est inci¬
uilibus causis interrogatione & responsione explicatur. Sed prior rediori¬
ca scđa dialectica nuncupatur : quȩ hoc a superiore differt. Primũ quod illa
ciuilis ynoe ociꝰ. illa teciti considerat. Dehinc quodilla continua orati

Expanded text:
judiciali negotio et in deliberativo et demonstrativo, inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatioque conveniunt. Quoniam vero omnis fere facultas instrumento utitur ad faciendum quod potest, erit etiam rhetoricae facultatis aliquod instrumentum; hoc vero est oratio, quae partim in civili genere versatur, partim minime. De ea autem oratione nunc loquimur quae aliquam habet quaestionem, vel quae ad finem expediendae quaestionis accommodatur; ea vero oratio quae in civili genere versatur, continue decurrit; ea vero quae non est in civilibus causis, interrogatione et responsione explicatur. Sed prior rhetorica, secunda dialectica nuncupatur, quae hoc superiore differt: primum civiles ὑποθέσεις, haec θέσεις considerat; dehinc quod illa continua orati
Abbreviated transcription (Latin):
Assumamꝰq Atqui non ẽ a: Honsequitur ut Buł eẽ. uł non eẽ necessari¬
oconcludatur. ut in hioc syllogisino. Sinon ẽ animab nẽ hõ. At qui ẽ animal
Non necesse ẽ. uel eẽ hominẽ iđ non eõ: Huigitur quattuor syllogis ii in
ꝑfecti dicuntur pelcirco qm̃ ꝑse non habent aꝑtã atq ꝑspicuã consequenti¬
aenecessitatẽ eaq: illis exꝓbratione conficitur. Ut igitur breuiter conclude¬
dũ sit : in hypoheacis simplicibus syllogismis conexas habentib ꝓpositiones
quo quomͦ factis si quidem primapar sꝓpositionis assumitur . eaꝓponatur
fient quattuor syllogis mi ꝑse cogniti & ꝑfecti Siuero id qđ consequitur
assumatur. nulla est syllogismi necessitas. nisi in tertio tantũ modo qui
non ꝓptor conplexionis naturã . sed ꝓpt̃ terminorũ contrarietatẽ . in quibus
solis dici potest : uidetur conclusionis necessitatẽ tenere. Itaque siquid inas¬
suptione ex his quȩ in ꝓpositione sunt ꝓnuntiata ponatur : quattuor ł quin¬

Expanded text:
assumamusque, atqui est a, non consequitur ut b vel esse vel non esse necessario concludatur, ut in hoc syllogismo: si non est animal, non est homo, atqui est animal, non necesse est vel esse hominem vel noiam per se non habent apertam atque perspicuam consequentiae necessitatem, eaque illis ex probatione conficitur. Ut igitur breviter concludendum sit, in hypotheticis simplicibus syllogismis connexas habentibus propositiones, quoquo modo factis, si qufient quatuor syllogismi per se cogniti atque perfecti; si vero id quod consequitur assumatur, nulla est syllogismo necessitas, nisi in tertio tantum modo, qui non propter complexionis naturam, sed propter terminorum contrarietatem, in quibus solis dici potest, videtur conclusionis necessitatem tenere. Itaque si quid in assumptione ex his quae in propositione sunt prolata ponatur, quatuor vel quin
Abbreviated transcription (Latin):
qđ o totu illud qđ in quaestione positũ diffinitione
cõplectim᷑ Quae diffinitiorei dubiae deqͣagit᷑
facitfidẽ. S diffinitio om̃is ut suꝑiꝰ qͦq dictũ est
id qđ nomine in uolute designat᷑. euoluit & explicat
Atq idõ ñ terminꝰ qͥ in diffinitione ponit᷑ s quȩ inipso

Expanded text:
o totum illud quod in quaestione positum est diffinitione complectimur, quae diffinitio rei dubiae de qua agitur facit fidem. Sed diffinitio omnis, ut superius quoque dictum est, id quod nomine involute designatur evolvit et explicat, atque ideo non terminus qui in diffinitione ponitur, sed quae in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Hiouero suꝑfluũ est. quod solẽ in ariete eẽ inter posuit. Aliud aũt̃ quã necosse
est quidã ꝓponunt hoc modo ut siquis sic dicat. Omis hõ animal est. uirtus aut̃
bonũ eit . Om̃is igitur hõ animatũ est. Nulla enĩ horũ ꝓpositionũ ad rem ꝑtin&
quã concludere cupiebat. Expeditur igitur syllogismi diffinitio. Nẽ ad pͥ¬
niorũ modorũ naturã resolutionẽq ueniamus.¬

Expanded text:
hic vero superfluum est quod solem in Ariete esse interposuit. Aliud autem quam necesse est quidam proponunt hoc modo, ut si quis sic dicat: Omne homo animal est, virtus autem bonum est, omnis igitur homo animatum est. Nulla igitur harum propositionum ad rem pertinet quod concludere cupiebat. Expedita igitur syllogismi diffinitione, ad priorum modorum naturam resolutionemque veniamus
Abbreviated transcription (Latin):
quae existere dicit᷑ alusoꝑantib nascit᷑. uelut
amorẽ quisq: congredit᷑ s p̃cedente congres¬
sione amor existit quẽ ñ congressio pͥncipalit̃
appetebat: Itaq qm̃ pret̃ congressionẽ amor
existere ñ potuit. reste int̃ eas causas locata uid&. sine¬
pͥncipalit̃ ut efficiat spectat. s tantũ ea antecedente
aliud existit. reste int̃ p̃cursorias acñ inter effici¬
entes causas est collocata

Expanded text:
quae existere dicitur, aliis operantibus nascitur, velut amorem quisque congreditur, sed praecedente congressione amor existit, quem non congressio principaliter appetebat. Itaque quoniam praeter congressionem amor existere non potuit, recte inter eas causas congressio principaliter ut efficiat, spectat, sed tantum ea ante aliquid existit, recte inter praecursorias, ac non inter efficientes causas est collocata
Abbreviated transcription (Latin):
dealiquo p̃dicatur ł affirmando ł negando ut dies ẽ luxẽ At sihis media
condicio interueniat. fiet. Si dies est. luxẽ. fitq una hypotheticaꝓposicio
abus categoricis iuncta: Sed qm̃ om̃is simplex ꝓpositio ł¬
Aut enĩ ex duabus affirmatuuis. Aut ex duabus negatiuis. Aitd affir¬
matiua & negatiua. Aut ex negatua & affirmatiua. Harũ om̃iũ exẽpla
ida sunt. quo id qđ dicimus clarius innotescat Ex duabi
negatiua. si dies ẽ. nox ñ est. Ex negatiua & affirmatiua. sidies nonẽ. nox est.
cidens altera ut habeant aliquã naturȩ consequentiã. Scđm accidens hoc mͦ
ut cũ dicimꝰ. Cũ ignis calidus sit caelũ rotundũ est. Nonenĩ quia ignis calidus ÷
cȩlũ rotundũ est. sed id hȩc ꝓpositio designat. quia qͦ tẽ põe ignis calidus est.
etdẽ tẽpore caelũ qͦq rotundũ est. Siit aut̃ aliȩ q̃ habent adse consequentiã na¬

Expanded text:
de aliquo praedicatur, vel affirmando, vel negando, ut: «dies est, lux est». At si his media conditio interveniat, fiet: «si dies est, lux est», fitque una hypothetica propositio ex duabus categoricis iuncta. Sed quoniam omnis simplex propositio aut enim ex duabus affirmativis, aut ex duabus negativis, aut ex affirmativa et negativa, aut ex negativa et affirmativa. Harum omnium exempla subdenda sunt, quo id quod dicimus clarius innotescat. Ex duabusnegativa: «si dies est, nox non est»; ex negativa et affirmativa: «si dies non est, nox est». nt: uno secundum accidens, altero ut habeant aliquam naturae consequentiam. Secundum accidens hoc modo, ut cum dicimus: «cum ignis calidus sit, coelum rotundum est». Non enim quia ignis calidus est, coelum rotundum est, sed id haec propositio designat, quia quo tempore ignis calidus est, eodem tempore coelum quoque rotundum est. Sunt autem aliae quae habent ad se consequentiam na
Abbreviated transcription (Latin):
est eẽ .B. Hec id dico qm̃ sin on fueritꝰ. nec esse ẽ noneẽ B. sed tantũ non
sse ẽ eẽ .B. Nã quia paulo ante demonstratũ est. si
non sit .a. nec esseẽ eẽ .B. idẽ .B. ex necessitate erit ac nonerit. Nã quia
.B. terminũ non eẽ contingit. non erit. Quia uero sia. nonfuerit. Bẽe re¬
cesseẽ : Erit: idem igit᷑ .B. t̃minꝰ erit ac non erit. qđ est impossibile. Ex
his igitur demonstratũ eẽ arbitror in coniuncta hypot hetica ꝓpositione. sit
primũ. consequi ut sit scđm. Sinon sit scđm consequi ut non sit primũ : non¬
ut sit ł ñ sit primũ. ut in eaꝓpositione q̃ est. Siliõ est. animalest. Si ani¬
malsit. non consequitur ut sit hõ ł nonsit. Quod si pͥmũ non sit non conse¬
quitur ut necessario sit ł non sit scđm. uelut in eadẽ ꝓpositione q ẽ si hõ
non fuerit non necesse ẽ ut aut sitꝰ aut non sit: Ex om̃ibus igitur solae:

Expanded text:
est esse b; nec id dico quoniam si non fuerit a, necesse est non esse b, sed tantum non est esse b; nec id dico quoniam si non fuerit a, necesse est non esse b, sed tantum non necesse est esse b. Nam quia paulo ante demonstratum est, si non sit a, necesse est esse b, idem b ex necessitate erit, ac non erit: nam quia b terminum non esse contingit, non erit; quia vero, si a non fuerit, b esse necesse est, erit. Idem igitur b terminus erit ac non erit, quod est impossibile. Ex his igitur demonstratum esse arbitror, in coniuncta hypothetica propositione, si sit primum consequi ut sit secundum; si non sit secundum, consequi ut non sit primum; ut sit vel non sit primum, ut in ea propositione quae est: «si homo est, animal est», si animal sit non consequitur ut sit homo vel non sit; quod sit primum non sit, non consequitur ut necessario sit vel non sit secundum, velut in eadem propositione, si homo non fuerit, non necesse est ut aut sit animal, aut non sit. Ex omnibus igitur solae
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscitur. Si sit .a. necesse sit eẽ .B. Dico qr si .B. non sit a. nonerit. Eonat᷑
enĩ ñ eẽ .B. & sit si fieri potest .a. Sed dictũ ẽ si sit .a. necessario concedi eẽ ..
Cũ igitur sit .B. nonerit .B. Nã quia ponimꝰ ñ eẽ .B. ñ erit .B. Quia ueropo¬
nimꝰ eẽ .a. erit .B. Erit igitur .B. ac ñ erit qđ fieri ñ potest. Impossibile est
igitur non eẽ .B. & eẽ. Et de monseratione quidẽ firma sic utimur. ex¬
emplo uero idclarius ignotesc&. Nã siẽ hõ est animal. Si non est ani¬
mal non est hõ. Non uero si hõ non fuerit. animal non est: multa enĩ
pͥmũ. At uero si pͥmũ non fuerit non ne cesse ẽ ut nonsit scđm Nec
uero necesse ÷ utsit. Id enĩ demonstrandũ eẽ dudũ nobis ꝓpositũ fuit.
Sit it .a. Id que cũsit. necesseẽ eẽ .B. Dico quia si nonfuerit .a. non necesse

Expanded text:
cognoscitur. Si sit a, necesse sit esse b; dico quia si b non sit, a non erit. Ponatur cognoscitur. Si sit a, necesse sit esse b; dico quia si b non sit, a non erit. Ponatur enim non esse b, et sit si fieri potest a. Sed dictum est, si sit a, necessario concedi esse b. Cum igitur sit b, non erit b: nam quia ponimus non esse b, non erit b, quia vero ponimus esse a, erit b; erit igitur b ac non erit, quod fieri non potest . Impossigitur non esse b et esse a. Et demonstratione quidem firma sic utimur. Exemplo vero id clarius innotescet: nam si est homo, est animal; si non est animal, non est homo. Non vero si homo non fuerit, animal non est, multa enim primum; at vero si primum non fuerit, non necenim demonstrandum esse dudum nobis propositum fuit. Sit enim a, idque cum sit, necesse sit esse b: dico quia si non fuerit a, non necesse
Abbreviated transcription (Latin):
nonsit non necesse ẽ idem eẽ. uelitti. Cum sit .a. idicirco necesse ẽ eẽ .B.
Idẽ .a. si nonsit non necesse ẽ eẽ .B. idcirco qm̃ ñẽ .a. Ad huius uero
reide monstrationẽ impossibilitatis definitio p̃mittenda ẽ quȩ ẽ hu¬
ius modi. Impossibile ẽ. quo posito aliquid falsum atq: impossibile comi¬
tatur. eo nõe quod impossibile pͥmitus ꝓpositũ fuit. Sit igitur positũ cũ
sit .A. eẽ .B. idest hanc inter a. atq: B esse consequentiã. ut si concessum
fuerit eẽ .A. necesse sit concedere eẽ .B. Itaq ꝓponatur. St .a. est .B. est :
Dico quia sia ñ fuerit ñ necesse ẽ eẽ .R. ACprimũ q̃stt ꝓpositionum
consequentia consideremꝰ. Si enĩ fuerit tale coniuincũ ut. Sisita. etiã .B. ẽ
necesse sit . Si .I. non fuerit. etiã .a. non eẽ necesseẽ. Qđ tali monstratione

Expanded text:
non sit, non necesse est idem esse, veluti cum sit a, si idcirco necesse est esse b, non sit, non necesse est idem esse, veluti cum sit a, si idcirco necesse est esse b, idem a si non sit, non necesse est esse b, idcirca quoniam non est a. Ad huiusmodi vero rei demonstrationem impossibilitatis diffinitio praemittenda est, quae est huiusmodi. Impossibile est quo posito aliquid falsum atque impossibile comitatur, eo nomine quod impossibile primitus propositum fuit. Sit igitur positum, cum sit a, esse b, id est hanc inter a atque b esse consequentiam, ut si concessum fuerit esse a, necedico quia si a non fuerit, non necesse est esse b. Ac primum quae sit propositionum consequentia consideremus. Si enim fuerit tale coniunctum, ut si sit a, etiam b esse necesse sit, si b non fuerit, a non esse necesse est; quod tali demonstratione
Abbreviated transcription (Latin):
ahomo ẽ. Nonenĩ: sed fortasse a genere principiũ ducitur. magisq essentiȩ
causam exuniuersalibus trahipotest ut idcircosit hõ quia animal est. Causa
Nspeieigenꝰ est. At quidicit cũ hõsit animal est. rectã ac necessariã con¬
sequentiã facit. Pert̃minorũ uͦ positionẽ talis consequentia ñ ꝓcedit
unt aut̃ aliȩ hypotheticae ꝓpositiones inquibus et consequentia necessa¬
Oriarepperitur & ipsius consequentiȩ causã terminorũ positio facit hoc
uenitꝰ obiectus. Istȩ igitur sunt ꝓpositiones certȩ atq: utiles ad demonstrationẽ:
Partim᷑ aut̃ ꝓpositiones hypotheticas insuas acsimplices ꝓpositiones. Et pͥ¬
mãquidẽ cuiꝰ coniunctio p̃ponitur praecedentẽ dicion. eã scilic& q̃dicit. sidies ÷¬
bus ordo enuntiandi p̃cedentẽ ł consequentẽ facit ut. Aut dies ẽ aut nox ÷
departibus quidẽ hypotheticarũ ꝓpositionũ ist a sufficiant:
lud nõ expediendũ uidetur. qđ etiã ab aristo tele dicitur. Idem cũsit &¬

Expanded text:
es est, sed fortasse a genere principium ducitur, magisque essentiae causa ex universalibus trahi potest, ut idcirco sit homo quia animal est. Causa enim speciei genus est, at qui dicit: cum homo sit, animal est, rectam ac necessariam consequentiam facit; per terminorum vero positionem talis consequentia non procedit. Sunt autem aliae hypotheticae propositiones in quibus et consequentia necessaria reperitur, et ipsius consequentiae causare terminorum positio facit, hoc rvenit obiectus. Istae igitur sunt propositiones certae atque utiles ad demonstrationem. Partimur autem propositiones hypotheticas in suas ac simplices propositiones, et primam quidem, cui coniunctio praeponitur, praecedentem dicimus, secbus ordo enuntiandi praecedentem vel consequentem facit, ut: «aut dies est, aut noxibus quidem hypotheticarum propositionum ista sufficiunt. Illud nunc expediendum videtur, quod etiam ab Aristotele dicitur. Idem cum sit et
Abbreviated transcription (Latin):
Dit quaestio utrũ aliqͥs quẽ seruũ ẽe constiterit . sit
lib. qm̃ faciendi liberi. trespartesst᷑ Vna quidẽ
ut censu lib fiat. Censebant᷑ u soliciues romani

Expanded text:
it quaestio utrum aliquis quem servum esse constiterit, sit liber. Quoniam faciendi liberi tres sunt partes. Una quidem ut censu liber fiat, censebantur enim an
Abbreviated transcription (Latin):
do consider andum est. Auic quid enim ante cedit ut aliud consequatur si id qd¬
consequitur non fuerit ne illud quidem est quod antecedit. E arumue¬
ro questionũ quȩ ex affirinatione & negatione consistunt illa fere di¬
uisio est quod uel indiuersis generibus. ł indiuersis speciebus ł in contrari¬
is ł in priuatione atq habitu continentur. Ut enĩ asfirmationẽ nega¬
tio consequatur : Aut diuer sumponitur genus. ut quod ab eo diuersum est
abnuatur hocmodo. Si homo ẽ albedo non est ł. Si substantia est quali¬
tas non est : Velsi sub eodem genen species proponantur hoc modo. Si ho

Expanded text:
do considerandum est. Quidquid enim antecedit ut aliud consequatur, si id quod sequitur non fuerit, nec illud est quod antecedit. Earum vero quaestionum quae ex affirmatione et negatione consistunt, illa fere divisio est, quod vel in diversis generibus, vel in diversis speciebus, vel in contrariis, vel in privatione atque habitu continentur; ut enim affirmationem negatio consequatur, aut diversum ponitur genus, ut quod ab eo diversum est abnuatur hoc modo: si homo est; albedo non est; vel si substantia est, qualitas non est; vel si sub eodem genere diversae species proponantur hoc modo: si ho
Abbreviated transcription (Latin):
posse tã loco affirmationis quã negationis assumi. ex quibus assumptionibus
fiunt cõplexiones uariȩ syllogis morũ. Nis igitur ita expeditis deomi¬
bus in cõmune precipiendũ uidetur. Nãm quã uII sint octo ꝓpositiones
quȩ exp̃dicatiua hypodieticaque nectuntur. quȩ superius asscriptae sunt :¬
ex his syllogis. hoc modo. Exprima ꝓpositione siẽ a cũ sitB. est .e. at qui
est a. cũ igitur sit B. este Uelsic: At qui cũsit B. nonẽ e  non est igitur. A.¬
Posse aũt huius modi eẽ assũptionem ex superio᷑ribus descripta ꝓpositionũ na¬
tira cognoscitur: Ex scđa ꝓpositione. Siẽ a cũ sit B. nonõ e: At qui ẽ .a. cũ
igitur sit s non ẽ.x Uelita Atqui cũsit R. ẽ.. Nonẽ igitur a Ex t̃

Expanded text:
posse tam loco affirmationis quam negationis assumi, ex quibus assumptionibus posse tam loco affirmationis quam negationis assumi, ex quibus assumptionibus fiunt complexiones variae syllogismorum. His igitur ita expeditis, de omnibus in commune praecipiendum videtur. Nam cum sint octo propositiones quae ex praedicativa hypoex his syllogismi hoc modo. Ex prima propositione, si est a, cum sit b, est c; atqui est a; cum igitur sit b, est c»; vel sic: «atqui cum sit b, non est c, non est igitur a»posse autem huiusmodi esse assumptionem ex superius descripta propositionum natura cognoscitur. Ex secunda propositione: «si est a, cum sit b, non est c; atqui est a; cum igitur sit b, non est c»; vel ita: «atqu
Abbreviated transcription (Latin):
iigitur nonsit animatum non erit sensibile. Si uero non
sit sensibile potest eẽ incutale: uelut in lapidibus. Idem potest non
et uelut in arboribus : tunc tanen seisibili denegato inuitalenecesseẽa
cũ idciroo nonẽ sensibile qui a prius animatũ non ec̃ ꝓpositũ ẽ. Oet auaꝓpo¬
itio his terminis conectenda est. ut s terminꝰ eẽ non posit sinonfuerit
A Cũ uero non sit B terminꝰ .c. & eẽ & noneẽ possit. Sed tunc nec esse sitie
terminũ noneẽ cũ nonfuerit B. cũ idcir conon est B. quia t̃minus a¬
prius eẽ negatus est. Ut sisit a quidẽ animatũ. Buero sensibile .c. uit ale:
Sensibibe igitur eẽ ñ poteit nisi fuerit animatũ. Idem tam̃ sensibile sinon
sit & ñ ec̃ uitale potest ut lapides. & eẽ uitale ut arbores. Tunc tam̃ necesse
ẽ utale ñ eẽ si non sit sensibile. cũ idcirco sensibibile ñẽ. quia prius animatũ
dicionalib ꝓpositionalibus quae in tota enuntiatione post p̃dicatiuas locuntur

Expanded text:
igitur non sit animatum, non erit sensibile, si vero non sit sensibile, potest esse invitale, velut in lapidibus, idem potest non esse, velut in arboribus; tunc tamen sensibili denegato invitale necesse est esse, cum idcirco non est sensibile quia prius animatum non esse propositum est. Octava propositio his terminis conectenda est, ut b terminus esse non possit si non fuerit a, cum vero non sit b, terminus c et esse et non esse possit, sed tunc necesse sit c terminum non esse, cum non fuerit b, cum idcirco non est b quia a terminus prius esse negatus est, ut si sit a quidem animatum, b vero sensibile, c vitale. Sensibile igitur esse non potest nisi fuerit animatum; idem tamen sensibile si non sit, et non esse vitale potest, ut lapides, et esse vitale, ut arbores; tunc tamen necesse est vitale non esse, si non sit sensibile, cum idcirco sensibile non est quia prius animatum ditionalibus propositionibus, quae in tota enuntiatione post praedicativas locantur,
Abbreviated transcription (Latin):
bor Tunc tam̃ necesse ẽ non uiuere cũ sit insemsibile. quando ideirco est
in sensibile quia animatũ noneẽ ꝓpositũ est: Septimꝰ modus. talibus ter¬
minis deb& oẽ contextꝰ. ut s quidẽ sine a ẽẽ nom possit. c aut̃ sinonsit B. &¬
eẽ & non eẽ possit. Tunc tam̃ necesse sit .c. terminũ eẽ si non sit s. cũ idcirco

Expanded text:
bor; tunc tamen necesse est non vivere, cum sit insensibile, quando idcirco est bor; tunc tamen necesse est non vivere, cum sit insensibile, quando idcirco est insensibile, quia animatum non esse propositum est. Septimus modus talibus terminis debet esse contextus, ut b quidem sine a esse non possit, c autem si non sit, b esse et non esse possit; tunc tamen necesse sit c terminum esse, si non sit b, cum id
Abbreviated transcription (Latin):
non est. quia hõ eẽ p̃dictus est. Quintaqͦq ꝓpositio tales habere termi¬
nos deb& utꝰ quidẽ siñ sit. necessesit eẽ B. Si B terminꝰ sit & eẽ possit & possit
noneẽ : tunc tam̃ .c eẽ necesse sit cũ fuerit b. cũ idcireo ẽ.ͦ quia .a. terminꝰ eẽ ne¬
gatus est : At sisit aquidẽ animatũ. B insensibile .c. inuitale. Igitur sinonsit
aminatum statim consequitur ut sit insensibile. Inuitale aũt potest eẽ sisit in
ros sed tunc tantũ posito insensibili consequitur ut inuitale et̃ necesse st.
cũ idcirco ẽ insensibile quia nonẽ animatũ. Sexta uero ꝓpositio tales
terminos habere desiderat. ut s quidẽ eẽ necessesit sin on fuerit a. At
uͦo. terminꝰ sisit .B. uel eẽ ł non eẽ possit. Tunc tam̃ .e. non eẽ nec essesit
cũ sit .. quando idcirco ẽ B. quia a terminus non eẽ ꝓpostꝰ ẽ. ueluti sisit
a animatũ. Binsensibile .c. uiuere. Nã nocesseẽ eẽ insensibile si non fuerito

Expanded text:
non est quia homo esse praedicuts est. Quinta quoque propositio tales habere terminos debet, ut a quidem si non sit, necesse sit esse b, si b terminus sit, c et esse possit et possit non esse : tunc tantum c esse necesse sit, cum fuerit b, cum idcirco est b quia a terminus esse negatus est, ut si sit a quidem animatum, b vero insensibile, c invitale. Igitur si non sit animatum, statim consequitur ut sit insensibile; invitale autem potest esse, si sitres; sed tunc tantum, posito insensibili, consequitur ut invitale esse necesse sit, cum idcirco est insensibile quia non est animatum. Sexta vero propositio tales terminos habere desiderat, ut b quidem esse necesse sit, si non fuerit a, at vero c terminus, si sit b, vel esse vel non esse possit; tunc tamen c non esse necesse sit, cum sit b, qa animatum, b insensibile, c vitale. Nam necesse est esse insensibile, si non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
nhisigitur quattuor ꝓpositonibus in quibus a terminus eẽꝓpo¬
nitur. si ad sũptũfuerit eundẽ a terminũ eẽ.c terminꝰ uł eẽ ł noneẽ mon
stratur. Idẽ uero .c. siterminꝰ assumatur. si quidẽ cũ ẽ noneẽ uł cũ nonẽ eẽ as¬
sumatur : A terminꝰ non eẽ monstrabitur. Eox quinta etiã ꝓpositione. ita syl¬
logismifiunt. Sinonẽ a cũsit b ẽ .c: Atquinonẽ a. Cũ igit᷑ sitB. ẽc. Uel
ita. At qui ẽ a. cũ igitur sitb. nonẽc: Uolita. At qui cũ sit B. non ẽ c: ẽ igitͥ¬

Expanded text:
his igitur quatuor propositionibus, in quibus a terminus esse proponitur, si assumptum fuerit eundem a terminum esse, c terminus vel esse vel non esse monstratur; idem vero si c terminus assumatur, siquidem cum est non esse, vel cum non est esse assumatur, a terminus non esse monstrabitur. Ex quinta etiam propositione ita syllogismi fiunt : «si non est a, cum sit b, est c; atqui non est a; cum igitur sit b, est c»; vel ita: «atqui est a, cum igitur sit b, non
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ om̃e consequens genꝰ necspecies ante¬
cedens Repugnantiauͦ ñ ipsa contraria sed
c̃trarioꝵ st̃ consequentia. ut in locoꝵ qͥa marro
tullio ꝓpositistꝰ expositione monstrauimꝰ. Dehinc
qđ cũ agn̾re fit argum̃tũ ipsũ genꝰ assumitur
eodẽ qͦq mͦ & species cũ ab ea aliqͥ duolumꝰ appbare

Expanded text:
quia non omne consequens genus est, nec omnis species antecedens. Repugnantia vero non ipsa contraria, sed contrariorum sunt consequentia, ut in locorum qui a M. Tullio propositi sunt expositione monstravimus. Dehinc quia cum a genere fit argumentum, ipsum genus assumitur, eodem quoque modo et species, cum ab ea aliquid volumus approbare;
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd apportat. arcere ñ cogit᷑ Qđ autẽ diximͦꝰ
eiꝰaquae quã arcerio porteat. genꝰee᷑ a quã pluauã
manunocentẽ. ita intelligendũ: Si a qͣquae ar¬
cerideb& innulla in diuidua deducat᷑ ipsae̾ indi¬
udua nec eiꝰ ẽ genꝰ aqͣpliuua nocens manu. sed spe¬
cies. Qđsicui paululũ uid& obscuriꝰ. Incsieos cõmͣ¬
tarios quos degnre. specie. differentia ꝓpͥo atq

Expanded text:
aliquid apportat, arcere non cogitur. Quod autem diximus, aliquid apportat, arcere non cogitur. Quod autem diximus, ejus aquae quam arceri oporteat genus esse aquam pluviam manu nocentem, ita intelligendum est, si aqua quae arceri debet in nulla individua diducatur, ipsa est individua, nec est ejus genus aqua pluvia nocens manu, sed species. Quod si cui paululum videtur obscurius, hic si eos commentarios quos de genere, specie, differentia, pro
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorip̃ponat᷑ utgenꝰ. Et sententia quidẽ. talis est
Qđ uͦ ad exemplũ attin&. declarabit᷑ hmͦ Sita qua
pluuia. ea quae deiecto decaelo imbricolligit᷑ huiꝰ
nocens Nocentis ꝗq duplexẽ species Aliamanu
alia uicio. Seda qͣpluuia manu nocens. quȩ ita
loco aliqͦ excipit᷑. ut inde ꝓfluens uicino noceat si
locꝰis ñ sit naturalit̃ talis. smanuhominis excipien¬
daeaquae fuerit apparatꝰ Viciouꝰ qͦtiens natura¬
nesibi noceat acuicino. genꝰ uel it exqͥrere. ñ ne¬
cesse abultimo usq: gnre deducere. ut dicat
aquae eiꝰ quã quis uelit arceri genꝰee aquã pluuiã
Sed potest id qđ inqͥrit genꝰ paulo inferiꝰ inuenire
uthuiꝰ aquae quã quis arceredesiderat. id genꝰ eẽ
dicat qđ a qua pluia nocens. Qđ sigenꝰ ꝓximũ
quaerat illud poterit ad hibere qđ a qua pliuua
manunocens Hocit arcere quis cogit᷑ qđ manu
fit noxiũ Qđ uͦlociforma uł uitio in cõmoditatis

Expanded text:
genus. Et sententia quidem talis est. Quod vero ad exemplum attinet, declarabitur hoc modo: Sit aqua pluvia ea quae dejecta de coelo imbri colligitur, hujus lia non nocens. Nocentis quoque duplex species est, alia manu, alia vitio. Sed aqua pluvia manu nocens est, quae ita loco aliquo excipitur, ut inde profluens vicino noceat, si locus is non sit naturaliter talis, sed manu hominis excipiendae aquae fuerit apparatus; vitio vero, quoties naturane sibi noceat, a vicino genus velit exquirere, non necesse est ab ultimo usque genere deducere, ut dicat aquae ejus quam quis velit arceri genus esse aquam pluviam, sed potest id quod inquirit genus paulo inferius invenire, ut hujus aquae quam arceri desiderat id genus esse dicat, quod est aqua pluvia nocens. Quod si genus proximum quaerat, illud poterit adhibere quod est aqua pluvia manu nocens, hoc enim arceri quis cogitur quod manu fit noxium. Quod vero loci forma vel vitio incommoditatis
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ultimũ genꝰ sẽꝑ adhibere Vt si homini genꝰ
ꝓpͥũ p̃ponere uelimꝰ ñ necesse ut substantiã p̃po¬
namꝰ. suł corpꝰ uł corpꝰanimatũ uł qđ maxime fieri
oport& animal. Illa u sẽꝑ gnra sum̃ dast᷑ quaecũq
ꝓxima formis adherent eaq indefinitione ma¬
xime reqͥrunt᷑. S in argum̃tationib: nihildif¬
& a genere argum̃ tandisumit᷑ locus quic qͥd de
animalidi&᷑ id &iã de homine p̃dicabit᷑ &ͦ sit
ut si qͥd &iã deanimato corpore p̃dic& idẽ de homine

Expanded text:
necesse ultimum semper genus adhibere, ut si homini genus necesse ultimum semper genus adhibere, ut si homini genus proprium praeponere velimus, non necesse est ut substantiam p vel corpus animatum, vel quod maxime fieri oportet animal. Illa enim semper genera sumenda sunt, quaecunque proxima formis adhaerent, eaque in definitione maxime requiruntur, sed in argumentationibus nihil dif a genere argumentandi sumitur locus, quidquid de animali dicetur, id etiam de homine praedicabitur. Quo fit ut si quid etiam de animato corpore praedicetur, ide
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ natura ut cũ colligunt᷑ uł &iã diuidunt᷑ ab indi¬
uiduis ꝑspecies & gnr̃a usq: ad maxima gn̾ra possit
ascendi Itẽq a maximis gn̾rib ꝑ infraposita gn̾ra ac¬
species. usq ad indiuidua ualeat ẽẽ descensus Iduͦ uno
clarũfi& exẽplo Cicero quippe indiuiduũ: Huiꝰ
nies Si plixius egrediare substantia ultimoͥlo co
gnr̃is occurrit : Cũ igͥmulta sint gnra sicuius lib&
specieigenꝰ assignandũ sit ñ necesseerit in qͥt maxima
& pͥncipalia gnr̃a sẽꝑ exqͥrere : Verũ eoꝵ qͦq aliquid
q̃ in mediolocatast᷑. oportebit ad hibere: Illatam̃ ra¬
tioneseruata. ut sẽꝑ genꝰsu ꝑuissit eo ad qđ p̃dicatur
ut genꝰ Extrema quippe inscitia ẽ sidũ genꝰsem ꝑna¬
tura specieb ꝓpͥis suꝑponat᷑. locogñris id qđ .. infe¬
riꝰ colloc& Quocirca uiciosũ siqͥs corporis genꝰdi¬
cat. eẽ. corpꝰanimatũ Quofit. ut siadspeciẽ aptan
dũ genꝰ eoꝵ quae suꝑiorast᷑ aliqͥd aptemꝰ & ñerit

Expanded text:
e natura, ut cum colliguntur vel etiam dividuntur, ab individuis per species et genera usque ad maxima genera possit ascendi, itemque a maximis generibus per infra posita genera usque ad individua valeat esse descensus. Id vero uno clarum fiet exemplo. Cicero quippe individuum est, hujus nies, si prolixius egrediare, substantia ultimi loco generis occurrit. Cum igitur multa sint genera, si cujuslibet speciei genus assignandum sit, non necesse erit, inquit, maxima et principalia genera semper exquirere, verum eorum quoque aliquid quae in medio locata sunt oportebit adhibere, illa tamen ratione servata, ut semper genus superius sit eo ad quod praedicatur ut genus. Extrema quippe inscitia est, si dum genus semper natura speciebus propriis superponatur, loco generis id quod est inferius collocetur. Quocirca vitiosum est, si quis corporis genus dicat esse corpus animatum. Quo fit ut si ad speciem aptandum est genus, eorum quae superiora sunt aliquid aptemus, et non erit