comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si diceret. Noli uelle credere om̃i hõini. on utiq ut nulli credet᷑ mon̾q
s ut non om̃ibus aliquibꝰ aut̃ crederetur. Et id ꝙ sequitur assidui¬
tas eni eius nõ ꝓficiee. ad bonũ ita sonat: qĩ non am̾datio s ab assiduo
m̾datio idest a consuetudine atq amore m̃tiendi ꝓhibere uideatur.
qͦ ꝓfecto dilabr̃ quisquis uł oĩ m̾datio putauer̾ abutendũ. ita enim
nec illud caueb̾ ꝙ fit in doctrina pietatis et religionis quo sceleraci
quid facile ĩuenias nõ int̾ oĩa mendatia s int̾ omĩa pcc̃a: uł alic̾
mendatio ꝗͣuis facili ꝙͣuis ĩnoxio nutũ uoliltatis acomodaueriet̃
ut nõ inuitꝰ euadendi maioris mali cã: s uolens libensq m̾tiatur
Ita cum tria sint que ĩ hac sentẽtia intelligi possint. aut oe m̾daci¬
um nõ solũ m̾tiri noli s nec uelle m̾tiri aue noli uelle. s uel ĩuitus
m̃tire cũ fugiend̾ est aliꝙͥ grauiꝰ aut noli oẽ ut exeptis aliquibus

Expanded text:
si diceret: noli uelle credere omni homini, non utique ut nulli crederetur, moneret, sed ut non omnibus, aliquibus autem crederetur. et id, quod sequitur: assiduitas enim eius non proficiet ad bonum, ita sonat, quasi non a mendacio, sed ab assiduo mendacio, id est a consuetudine atque amore mentiendi prohibere uideatur. quo profecto delabatur, quisquis uel omni mendacio putauerit abutendum — ita enim nec illud cauebit, quod fit in doctrina pietatis et religionis: quo sceleratius quid facile inuenias non inter omnia mendacia, sed inter omnia peccata? — uel alicui mendacio, quamuis facili, quamuis innoxio, nut non invitus evadendi majoris mali causa, sed volens libensque mentiatur. Ita cum tria sint quae in hac sententia intelligi possint: aut, Omne mendacium non solum mentiri noli, sed nec velle mentiri; aut, noli velle, sed vel invitus mentire, cum fugiendum est aliquid grauius, aut: noli omne, ut exceptis aliquibus
Abbreviated transcription (Latin):
a uita et̾na ĩpediuntur qui ea faciunt nõ hii quibus facuit. Itaq si
ea sibi aufferri quisq cõsentiat. uł ne faciat. aliquid mali uel ne in ip̃i
maius aliqͥ ĩcomodi patiatur: nõ solum nõ peccae. s illud fortit̾ & lau¬
dabiliter. hoc utiłr et ĩculpabiłr facit. Que aut̃ scitatis religionis cã
seruantur: cum ħ uiolare iniuriosi uoluerint etia pecatis minoribus
nõ tñ iniuirus alioꝵ. si cõditio p̾ͥponit̾ et facultas datur redimenda sũi
Et tunc iam illa desimit esse pcc̃a que ꝓp̃t grauiora uitanda suscipiũ¬
tur. sic enĩ in rebus utilibꝰ uelut in peccunia alioue cõmodo corpora¬
li nõ uocat dapnũ quod pp̃t maiꝰ lucru amititur: sic et in rebꝰ scis nõ
uocatur pecm̃ ꝙ ne grauiꝰ amittatur amittitur. aue. si et illud dãpñ
dr̃ qual aliquis perdit ne amplius perdat: uocet et hoc pecmn dum tñ¬

Expanded text:
a uita aeterna inpediuntur, qui ea faciunt, non hi, quibus faciunt. itaque etiamsi a uita aeterna inpediuntur, qui ea faciunt, non hi, quibus faciunt. itaque etiamsi ea sibi auferri quisque consentiat, uel ne faciat aliquid mali uel ne in his ipsis maius aliquid incommodi patiatur, non solum non peccat, sed illud fortiter et laudabiliter, hoc utiliter et inculpabiliter facit. quae autem sanctitatis religionisque causa seruantur, cum haec uiolare iniuriosi uoluerint, etiam peccatis minoribus, non tamen iniuriis aliorum, si condicio proponitur et facultas datur, redimenda sunt. et tunc iam illa desinunt esse peccata, quae propter grauiora uitanda suscipiuntur. sicut enim in rebus utilibus, uelut in pecunia alioue aliquo commodo corporali, non uocatur damnum, quod propter maius lucrum amittitur, sic et in rebus sanctis non uocatur peccatum, quod, ne grauius admittatur, admittitur. aut si et illud damnum dicitur, quod aliquis perdit, ne amplius perdat, uocetur et hoc peccatum, dum t
Abbreviated transcription (Latin):
iuiria non quidẽ nulliꝰ aliꝙ ĩcõmodum s in suã magnã perniciem
cum dona eius in se corrũpunt & temporalia atq ip̃is corruptionibus
apłs ita dicit. Nescitis qr templũ dei estis et sp̃s dei ħitat in uob̾:Ꝙs¬
quis templu dei corruperit: corrupet illum deus. Templũ eni dei sco
est quod estis uos. Et oĩa quide ista pcc̃a siue quibꝰ iniuria fit hominibꝰ
in ip̃is uite hꝰ cõmodis siue quibꝰ se ip̃i homines corrũpune. et nulli ĩui
uel utilitatẽ uidentur consułe. na nullus aliqͥs hoꝵ alio ꝓposito ac
fine cõmittie tam̃ ad illa uita que sempit̾ua est implicatos om̃ibus
modis impendũtur. hoꝵ aut̃ alia sunt que solos faciẽtes ĩpediunt:
alia que hos & in quibꝰ fiunt. Nam illa que utilitatis ad hanc uitã
ptinetis grã seruantur cũ iͥnferuntur ab iniuriosis: illi soli peccant ꝙ

Expanded text:
iniuriam non quidem in illius aliquod incommodum, sed in suam magnam perniciem, iniuriam non quidem in illius aliquod incommodum, sed in suam magnam perniciem, cum dona eius in se corrumpunt, etiam temporalia, atque ipsis corruptionibus nis omnibus apostolus ita dicit: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? quisquis templum dei corruperit, corrumpet illum deus; templum enim dei sanctum est, quod estis uos. Et omnia quidem ista peccata, siue quibus iniuria fit hominibus in ipsis uitae huius commodis siue quibus se ipsi homines corrumpunt et nulli inuituel utilitatem uidentur consulere — nam nullus aliquid horum alio proposito ac fine committit - tamen ad illam uitam, quae sempiterna est, inplicatos omnibus modis inpediunt. horum autem alia sunt, quae solos facientes inpediunt, alia, quae eos etiam, in quibus fiunt. nam illa, quae utilitatis ad hanc uitam pertinentis gratia seruantur, cum auferuntur ab iniuriosis, illi soli peccant et
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ne aliud grauius admittatur: nõ ex regula ueritatis Set ex sua
qͥsq cupiditate atq cõsuetudine mͤutur malũ. et id putat grauiꝰ quod
ipe amplius exorẽsat nõ quod amplius re uera fugiendii est. hoc totũ¬
ab amoris perusitate gignitur uiciũ. Cum enĩ due sint uite nostͤ
una sempit̾na que diuinitꝰ ꝓmittitur alt̾a temporał in qua nunc
sumus: cũ quisq istam tem poralẽ amplius dilige̾ cepit quã illam
sempiterna: ꝓp̃ hanc quã diligit̃. putat esse oĩa facienda. Nec ulla¬
estimat grauiora pcc̃a quã que huic uite facuĩe iniuriã & uel ei cõmo¬
ditatis aliquid iniq et illicite auffertũt: ut ea penitus illata morte
adimunt. Itaq fures et raptores. et cõtu meliosos. & tortores.atq in¬
terfc̃ores. magis oderunt. qua lasciuos. ebriosos. luxuriosos si nulli
molesti sunt non eni intelligunt aut oĩno curant ꝙ isti deo faciat̃

Expanded text:
malum, ne aliud grauius admittatur, non ex regula ueritatis, sed ex sua malum, ne aliud grauius admittatur, non ex regula ueritatis, sed ex sua quisque cupiditate atque consuetudine metitur malum et id putat grauius, quod ipse amplius exhorrescit, non quod amplius reuera fugiendum est. hoc totab amoris peruersitate gignitur uitium. cum enim duae sint uitae nostrae: una sempiterna, quae diuinitus promittitur, altera temporalis, in qua nunc sumus, cum quisque istam temporalem amplius diligere coeperit quam illam sempiternam, propter hanc, quam diligit. putat esse omnia facienda nec ulla aestimat grauiora peccata, quam quae huic uitae faciunt iniuriam et uel ei commoditatis aliquid inique et inlicite auferunt aut eam penitus inlata morte adimunt. itaque fures et raptores et contumeliosos et tortores atque interfectores magis oderunt quam lasciuos, ebriosos, luxuriosos, si nulli molesti sunt. non enim intellegunt aut omnino curant, quod isti deo faciant
Abbreviated transcription (Latin):
per qua frã sunt omĩa que ĩcomutabił semper manet: qm̃ doctrina re¬
onis ad ea conteplanda pduce̾ nitit̾ potest uideri ad
refferatur. ꝙ dc̃m ẽ de ore ipsiꝰ scd̾m superiorẽ disputationẽ oscordis ac¬
cipiendii eif cõtendit qui aliqͣn qͣutant esse mentiendũ. hec certe oĩs
dispucatio ꝙͣuis alt̾n aliis asserentibꝰ nũꝙͣ esse mciẽdũ & ad hoc dina
testimonia recitantibꝰ aliis cõtradicẽtibꝰ et int̾ ip̃a uerba diuinoꝵ testi¬
monioꝵ m̾datio locũ querentibꝰ. nemo tñ potest dicere hoc se aut in
exemplo aut in uerbo scrituraru inuenire ut diligẽdũ uel nõ odio
hentũ om̃e mendaciũ heatur. s int̾dum metiendo faciendũ ẽẽ qd̾
oderis ut ꝙ ampliꝰ detestandũ est deuitetur. S& in hoc errant hoies
ꝙ subdunt p̾ciosa uilioribꝰ. Cum eĩ concesseris admittendũ esse aliqd̃

Expanded text:
per quam facta sunt omnia, quae incommutabilis semper manet, quoniam doctrina reper quam facta sunt omnia, quae incommutabilis semper manet, quoniam doctrina religionis ad eam contemplandam perducere nititur, potest uideri ad referatur, quod dictum est de ore ipsius\\ secundum superiorem disputationem osdum. Haec certe omnia disputatio quamuis alternet aliis asserentibus numquam esse mentiendum et ad hoc diuina testimonia recitantibus, aliis contradicentibus et inter ipsa uerba diuinorum testimoniorum mendacio locum quaerentibus, nemo tamen potest dicere hoc se aut in exemplo aut in uerbo scripturarum inuenire, ut diligendum uel non odio habendum ullum mendacium uideatur, sed interdum mentiendo faciendum esse quod oderis, ut quod amplius detestandum est deuitetur. sed in hoc errant homines, quod subdunt pretiosa uilioribus. cum enim concesseris admittendum esse aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ꝓbet unusquisq ⁊ tuc in semetip̃o hebit gloria & nõͥ altero: Qui eĩ
exipit uerbũ idẽ ueritatẽ nõ sibi s ut hoĩbus placear nõ eã custodit cu
quidẽ perdec qui loqũtur mendatiu. s nõ ome mendaciũ qñ uniũ¬
salit̾ om̃ia mendacia circũcisa sund in eo quod dc̃m est & nicħ falsi de
ore ip̃ius ꝓcedit. s dicit aliꝰ ita esse accipiendũ sic accep̃ apłs paulus
aircumaisa est s ab ore cordis ut nũꝙͣ uolũtatis approbatione fieret s ne¬
cessitate infirmitatis alteriꝰ idest a malo alt̾ius cui non alit̾ uidetur ꝑ¬
suaderi posse ꝙ dicitur nisi uirando fides fiat aut ab illo malo nr̃o ꝙ hui
mortalitatis adhuc pellibus iuoluti cornr̃m nõ ualemꝰ ostendere. & utiq
si ualeremus: uiratõe opus nõ esser. Quãꝙ̃ etiam i hac snnia tota si ꝙ dc̃oꝵ¬
est exipiens uerbũ filius a perditõne longe aberit de ip̃a dem̃ est u̾itate

Expanded text:
suum probet unusquisque, et tunc in semet ipso habebit gloriam et non in altero? qui enim excipit uerbum, id est ueritatem non sibi sed ut homnibus placeat, non eam custodit, cum quidem perdet, qui loquuntur mendacium, sed non omne mendacium, quando uniuersaliter omnia mendacia circumcisa sunt in eo, quod dictum est: et nihil falsi de ore ipsius procedit. sed dicit alius ita esse accipiendum, sicut accepit apostolucircumcisa est, sed ab ore cordis, ut numquam uoluntatis adprobatione fieret, sed necessitate infirmitatis alterius, id est a malo alterius, cui non aliter uidetur persuaderi posse quod dicitur, nisi iurando fides fiat; aut ab illo malo nostro, quod huius mortalitatis adhuc pellibus inuoluti cor nostrum non ualemus ostendere: quod utique si ualeremus, iuratione opus non esset. quamquam etiam in hac tota sstodiens uerbum filius a perditione longe aberit, de ipsa dictum est ueritate,
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. s irasci et nõ peccare p̾cepit. ipe est aut nõ alius. nõ qui uidicã¬
di causas sicut iste affirmat inquirit. s uidicandas causas qñ ip̃e
nouit adu̾tit Qui nos neqͣndo iuraremꝰ monuit. ut qm̃ falli possu¬
mus: longe fieremꝰ aperiurio nõ iurando. Ipe est aũt nõ alius ut ħ
putat. qui sue suie ueritatẽ ad ĩcredulos ĩcrepandos ubi opus esse
uroicauit: etia iurãdo firmauit. sicut aut̃ h̾o iurans adhibet testẽ
deum. ita seipm deus. Qui nos ĩ fide u̾biuen stare iussit. ip̃e est eĩ¬

Expanded text:
ortuit: sed irasci et non peccare praecepit. Ipse est autem, non alius, non qui vindicanortuit: sed irasci et non peccare praecepit. Ipse est autem, non alius, non qui vindicandi causas, sicut iste affirmat, inquirit; sed vindicandas causas, quando ipse novit, advertit. Qui nos, ne quando juraremus, monuit: ut quoniam falli possumus, longe simus a perjurio non jurando. Ipse est autem, non alius, ut hic putat, qui suae sententiae veritatem ad incredulos increpandos, ubi opus esse judicavit, etiam jurando firmavit. Sicut autem homo jurans adhibet testem Deum, ita se ipsum Deus. Qui nos in fide verbi veri stare jussit. Ipse est e
Abbreviated transcription (Latin):
putat. qui se nõ tĩ celestium uerũ etiã trẽnoꝵ diim ostendens. ea
q̃ in pii possidebant expoliatõne plectendi suos quibꝰ hoc ꝓ tẽpore cõ¬
gruebat aufferre atq h̾ere su iussit sũ permisit. Quidonat delictum
conu̾sis. cũ ip̃e sit nõ aliꝯ ut hic putat. qui in t̾cia et ĩ quartã ꝓgeniẽ
retribuit digna perũsis. Qui nõ õium sicut iste ait. s eoꝵ quos añ
p̾sciuit et predestinauit. delicta dimittit. Ipe est aũt nõ alius sicut
hic putat. qui delicta quoꝵdã ad penalẽ aĩ dolorem troremq maio¬
re. etiã illoꝵ qͥ ea no adiniserant. no spualibꝰ s corporalibꝰ mortilꝯ
uĩdicauit. ut conditio mortalium qua fuerant post paululũ mori¬
tur: etiã isto mͦ seruiret dei prouidencie. et ĩ usu cederet discipline.
qui nos nõ iu totu irasci prohibuit. qñquidẽ et ip̃e iratus est ubi oꝑ¬

Expanded text:
putat, qui se non tantum coelestium, verum etiam terrenorum Dominum ostendens, ea putat, qui se non tantum coelestium, verum etiam terrenorum Dominum ostendens, ea quae impii possidebant, exspoliatione plectendi, suos, quibus hoc pro tempore congruebat, auferre atque habere, sive jussit, sive permisit. Qui donat delicta conversis: cum ipse sit, non alius, ut hic putat, qui in tertiam et quartam progeniem retribuit digna perversis. Qui non omnium, sicut iste ait, sed eorum quos ante praescivit et praedestinavit, delicta dimittit. Ipse est autem, non alius, sicut hic putat, qui delicta quorumdam, ad poenalem animi dolorem terroremque majorem, etiam illorum qui ea non admiserant, non spiritualibus, sed corporalibus mortibus vindicavit, ut conditio mortalium qua fuerant post paululum morituri, etiam isto modo serviret Dei providentiae, et in usum cederet disciplinae. Qui nos non in totum irasci prohibuit, quandoquidem et ipse iratus est ubi op
Abbreviated transcription (Latin):
alius sicut hic putat. qui scd̾m scripturas trenũ nobis corpꝰ. aĩam u̾o
flatum dedit. utrũq faciens: nõ eoꝵ aliquid gignens. Qui nos ugi¬
lare ac diuina sapere iussit et fecit. Ip̃e est eĩ non aliꝰ sicut hic putat.
qui dignostencia boni et mali ne p̾canto experiremur admonuit Q
nos ad imortalitatẽ uocans. celestia nobis regna promisit. ip̃e est eĩ
non alius sicut hic putat. qui nos post peccatu reos. ab et̾ne uite feli¬
citate secreuit. et trẽno labore puniuit. Qui nos nõ sicut iste dicit.
nicħ̾ ignorare. s hutilia scite p̾cepit. Nec sicut iste sentit atq auitate
dissentit sciẽcia dãpnauit i nob̾. que fit fapiendo iusticiã. s que fit
experiento pct̃m. Qui nos quod errore moriebamur miseratus est.
sp̃e est .ni. nõ alius sicut hic putat. qui nos morti nõ ex quo sapere ce¬

Expanded text:
alius, sicut hic putat, qui secundum Scripturas terrenum nobis corpus, animam vero alius, sicut hic putat, qui secundum Scripturas terrenum nobis corpus, animam vero flatu dedit, utrumque faciens, non eorum aliquid gignens. Qui nos vigilare ac divina sapere jussit et fecit. Ipse est enim, non alius, sicut hic putat, qui dignoscentiam boni ac mali ne peccando experiremur, admonuit. Qui nos ad immortalitatem vocans, coelestia nobis regna promisit. Ipse est enim, non alius, sicut hic putat, qui nos post peccatum reos, ab aeternae vitae felicitate secrevit, et terreno labore punivit. Qui nos, non sicut iste dicit, nihil ignorare, sed utilia scire praecepit: nec sicut iste sentit atque a veritate dissentit, scientiam damnavit in nobis, quae fit sapiendo justitiam, sed quae fit experiendo peccatum. Qui nos quod errore moriebamur miseratus est. Ipse est enim, non alius, sicut hic putat, qui nos morti, non ex quo sapere coe
Abbreviated transcription (Latin):
teni crebrisq suĩs laudare xp̃m. et accusare legis dei. hoc m uelut eu
ad. quẽ scribebat exͥortans. Quare gͥ fr̃ inquit recedete ab iniquitate
pteriti erroris. intendamꝰ xp̃m ueru ac sumũ deu. nõ hui scli pͥncipẽ
et mundi fcõrem. in qͦ nos peregrinari sepeissime declaratũ est. Intẽda
mus inꝙͣ illũ piũ ac mitẽ. qui nos sue cognatois ondens mũti lum̾ uo¬
cauit. nõ illu qui scdm scripturas iudaitas trenum nb̃ initiũ assigñs.
pere persuasit. non illu qui nec dinoscẽcie quidẽ sensũ here permisii.
atq hoc modo cetera multa cõtexuit. sui loco libri eius ita respodendũ
dei unicum filium. nõ huius scłi malignũ principẽ. Set
tamen mundi hoc est celi trẽq factorẽ. qui nos tanꝙͣ peregrinos uitã
temporale in hac agere mortalitate p̾cepit. intendã inquã illũ mise¬
ricordẽ ac mitẽ. qui nos frẽs suos fecit gracia nõ natura. Ip̃e est enĩ nõ

Expanded text:
tentiis laudare Christum, et accusare Legis Deum, hoc modo, velut eum ad quem scribebat exhortans: Quare igitur, frater, inquit, recedentes ab iniquitate praeteriti erroris, intendamus Christum verum ac summum Deum, non hujus saeculi principem et mundi factorem, in quo nos peregrinari saepissndens, mundi lumen vocavit: non illum qui secundum scripturas Judaicas terrenum nobis initium assignans, pere persuasit: non illum qui nec dignoscentiae quidem sensum habere permisit. Atque hoc modo caetera multa contexuit. 37. Cui loco libri ejus ita respondendum  Deum, veri et summi Dei unicum Filium, non hujus saeculi malignum principem, sed tamen mundi, hoc est, coeli terraeque factorem, qui nos tanquam peregrinos vitam temporalem in hac agere mortalitate praecepit. Intendamus, inquam, illum misericordem ac mitem, qui nos fratres suos fecit gratia, non natura. Ipse est enim, non
Abbreviated transcription (Latin):
hominem debuisse ut peccare noll: nõ eis displiceat sic esse factu.
ut non poss peccare sinollet. Nõ autem si melior esset qui nõ poss¬

Expanded text:
hominem fieri debuisse, ut peccare nollet; non eis displiceat sic esse factum, hominem fieri debuisse, ut peccare nollet; non eis displiceat sic esse factum, ut non posset peccare si nollet. Numquid enim, si melior esset qui non poss
Abbreviated transcription (Latin):
uberiꝰ in aliis. et maxime in .xiiii. libro de ciuitate dei disputauimꝰ
Nunc aut̃ breuit respondemus ad id ꝙ ait iste. h̾ois ĩstitutorẽ a mag¬
no bono prohibuisse quaͣ fecerat. dũ eũ pecori siłem sine dinoscẽtia bo¬
ni et mali eẽ uoluiss. hec enĩ dinoscẽtia nõ est beati hoĩs sapiẽtia. S
misen experientia. unde lignũ nomen accepit. a cuiꝰ cibo est ho pro¬
hibitus. ut obediencia com̾daretur q̃ maxim̃ est uirtus. ⁊ u sic dixim
oĩu origo mat̾q uirtutu mea natura cui sic datum ẽ arbitriũ libere
uoluntatis. ut eam tñ necesse sit uiu̾e sub potestate melioris. Quãꝙͣ
nõ defuerint: qͥbus uisũ est illam diuoscẽcia boni et mali magnum
aliꝙ bonũ fecisse. Cuius capaces nõdũ fueraͣnt. qͥ hanc usurpantes ꝯͣ¬
ꝯtra uetitũ per inobedieniam peccauerunt. Quibꝰ aut uidetur fr̾ s̾¬

Expanded text:
uberius in aliis, et maxime in quarto decimo libro de Civitate Dei disputavimus. 19. uberius in aliis, et maxime in quarto decimo libro de Civitate Dei disputavimus. 19. Nunc autem breviter responderim ad id quod ait iste, hominis institutorem a magno bono prohibuisse quem fecerat, dum eum pecori similem sine dignoscentia boni et mali esse voluisset. Haec enim dignoscentia non est beati hominis sapientia, sed miseri experientia: unde lignum nomen accepit, a cujus cibo est homo prohibitus, ut obedientia commendaretur quae maxima est virtus, et, ut sic dixerim, omnium origo materque virtutum, in ea natura cui sic datum est arbitrium liberae voluntatis, ut eam tamen necesse sit vivere sub potestate melioris. Quanquam non defuerint quibus visum est illam dignoscentiam boni et mali magnum aliquod bonum fuisse: cujus capaces nondum fuerunt qui hanc usurpantes contra vetitum, per inobedientiam peccaverunt. 20. Quibus autem videtur sic
Abbreviated transcription (Latin):
petm̃. Non gͦ nou̾at hoc malũ. atq ideo illã un ada ꝓhibitus ẽ boni
et mali dignoscentia nõ h̾ebat. hic si q̃ratur quomͦ ꝙ nõ nou̾at ar¬
guebat. neq eni peccata nõ arguebat: dmĩa aũt̃ que arguũtur sic̃
dicit apl&. a lumine manifestantur. Quomꝰ gͥ a quo ignorabant᷑ argu
ebantur : nõ ne rectissime respondebr̃ & nouerat ⁊ nõ nou̾at : rectis¬
sime oĩno. Nouerat eĩ per sapientia. nõ nou̾at per experiẽtia. hinc
itaq diuine sapiencie credere debuit adã: ut ab illa mali sciencia que
fit per eaperientiã. p̃cepto dei obediens temperaret. Sic eĩ malũ nescis¬
set: nisi fecisset. fecit aut sibi. non deo. Nicħ enĩ face̾ potuit uolutate in¬
obe dientie: nisi ꝙ ip̃e pateretur lege iusticie. hec est naq pena ĩ obediẽti
hoĩ reddita ĩsemetipo. ut ei uicissi nõ obediatur nec a semetipo. de q̃ re

Expanded text:
m . Non ergo noverat hoc malum, atque ideo illam unde Adam prohibitus est, boni m . Non ergo noverat hoc malum, atque ideo illam unde Adam prohibitus est, boni et mali dignoscentiam non habebat. Hic si quaeratur, Quomodo quod non noverat, arguebat? neque enim peccata non arguebat: Omnia autem quae arguuntur, sicut dicit Apostolus, a lumine manifestantur : qutissime respondebitur, et noverat, et non noverat? Rectissime omnino: noverat enim per sapientiam, non noverat per experientiam. Huic itaque divinae sapientiae credere debuit Adam, ut ab illa mali scientia quae fit per experientiam, praecepto Dei obediens temperaret. Sic enim malum nescisset, nisi fecisset. Fecit autem sibi, non Deo. Nihil enim facere potuit voluntate inobedientiae, nisi quod ipse pateretur lege justitiae. Haec est namque poena inobedienti homini reddita in semetipso, ut ei vicissim non obediatur nec a semetipso. De qua re
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ bestias quo solo ho superat bestias. ꝙ necessariũ est uite bn agẽde¬
ꝙ dicimꝰ quedai infelicit̾ dici. et feliciꝰ nõ nulla nesciri. Morbos eĩ et dolo¬
res. qͣnto felicius nesciremus : Sigͦ me dicꝰ nos ab aliqͦ cibo ꝓhiberet qͦ
accepto egrotaturos esse p̾sciret. et obhoc appellaret eundẽ cibũ diuostẽ¬
cie sanitatis et inbecillitatis eoꝙ per ip̃m h̾o cũ egrotare cepissꝙ expe¬
riendo dinosceret ꝙ int̾ess intercõtracta malã ualitiroiẽm et perditã
sanitatẽ. ꝙ utiq meliꝰ ignorass et in illa ꝙͣ perdidit sanitate mafiss
credens medico per obedienciã. nõ morbo per experienciã: nũqͥ talem
medicu inuidisse nobis eiusmodi sciencia diceremꝰ: Quis dubitet ꝯa¬
lũ esse peccatũ : et tñ cũ lairde dcm est de dño ihũ xp̃o. qr nõ nou̾at¬

Expanded text:
in bestias, quo solo homo superat bestias; quam necessarium est vitae benein bestias, quo solo homo superat bestias; quam necessarium est vitae bened discimus quaedam infeliciter disci, et felicius nonnulla nesciri? Morbos enim et dolores quanto felicius nesciremus? Si ergo medicus nos ab aliquo cibo prohiberet, quo accepto aegrotaturos esse praesciret, et ob hoc appellaret eumdem cibum dignoscentiae sanitatis et imbecillitatis, eo quod per ipsum homo cum aegrotare coepisset, experiendo dignosceret quid interesset inter contractam malam valetudinem et perditam sanitatem; quod utique melius ignorasset, et in illa quam perdidit sanitate mansisset, credens medico per obedientiam, non morbo per experientiam: numquid talem medicum invidisse nobis ejusmodi scientiam diceremus? Quis dubitet malum esse peccatum? Et tamen cum laude dictum est de Do
Abbreviated transcription (Latin):
neret : Obmuto ꝙ pot̾ hic intelligi significatũ esse. ꝙ ĩformis illa ma¬
teries aque uł abissi uocabulo ĩsinuata sit. et species acceperit duũ
istoꝵ grauiũ elem̾toꝵ humoris et humi. et ideo dcm̃ esse cõgreget᷑
aqua: qm̃ labił et mobił eis species data est. appareat aũt arida:
qr ĩmobilis fixa ẽ. Nam illud ꝙ magis ꝓpħ̾a libri huiꝰ auctor ĩtendit.
ut eius narratio rerũ factaru esset etia prefiguratio futurarum.
dr̃e ei qui se fuix̃ qͣr sic me fecisti. cũ oĩno qͦmodo sit fcus ignoret:
dendi pestilentibꝰ maledictis. adhibeant curã salubribꝰ dictis. Ecce
eĩ in eo ꝙ repͥhend̾ iste hõis conditorẽ qr ꝓhibuerit eum sumere ci¬
bum dinoscetie boni et mali. tãquã eum pecoribꝰ parẽ esse uoluis¬
s nescientibꝰ ista discern̾e. et hoc ei negass cui potestatẽ dediss

Expanded text:
neret? Omitto quod potest hic intelligi significatum esse, quod informis illa maneret? Omitto quod potest hic intelligi significatum esse, quod informis illa materies aquae vel abyssi vocabulo insinuata sit, et species acceperit duorum istorum gravium elementorum, humoris et humi: et ideo dictum esse, Congregetur aqua, quoniam labilis et mobilis ei species data est; Appareat autem arida, quia immobilis fixa est. Nam illud quod magis Propheta libri hujus auctor intendit, ut ejus narratio rerum factarum esset etiam praefiguratio futurarum, non dicere ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? cum omnino quomodo sit factus ignoret, dendi pestilentibus maledictis, adhibeant curam salubribus dictis. Ecce enim in eo quod reprehendit iste hominis Conditorem, quia prohibuerit eum sumere cibum dignoscentiae boni et mali , tanquam eum pecoribus parem esse voluisset nescientibus ista discernere, et hoc ei negasset cui potestatem dedisset
Abbreviated transcription (Latin):
set conueniãt ħ̾oies ad librũ istiuaudiedu. et ꝓponatur eis ꝙͥ sit cre¬
dibilius. Utrũ istũ nescire qͣnda lucem et quenta diẽ quẽ sciebat
moises: aut moysen nescisse ista lucẽ ac diem. ꝙ̃ no solum iste uerũ
etiã qui uerba eius non itelligunt sciunt ::¬
ro quod etiã deaquarũ congregatõe ingert nescio qͥs ĩperitissi¬
mus questionẽ . ymo uero non questionem s rep̾hensionẽ. tãquã
non recte dcm̃ sit congregentur aque i ꝯgregatoem unã et appare¬
at arida. eo ꝙ aquis oĩa tenebantur. ignorans ꝙ̃admodũ aqua in
aerios uapores tenuata rarescat.et nebulosa caligine multũ occu
Quit si etiã diuino nutu in magnos sinꝰ t̾ra subsedit. atq ita qͥcquid
nature humide per totũ eius iacebat ĩ partes cõcauas c̾fluens recess
a ceteris. et ꝙ oꝑibat aperuit. cogregata in humiliora succũbencia
qua mare int̾flueret et circũ flueret. atq altiora deserens qͣ orbis emi¬

Expanded text:
Sed conveniant homines ad librum istius audiendum, et proponatur eis quid sit credibilius, utrum istum nescire quamdam lucem et quemdam diem, quem sciebat Moyses; an Moysen nescisse istam lucem ac diem, quem non solum iste, verum etiam qui verba ejus non intelligunt, sciuntscio quis imperitissimus quaestionem? imo vero non quaestionem, sed reprehensionem, tanquam non recte dictum sit, Congregentur aquae in congregationem unam, et appareat arida ; eo quod aquis omnia tenebantur: ignorans quemadmodum aqua in aerios vapores tenuata rarescat, et nebulosa caligine multum occupQuid, si etiam divino nutu in magnos sinus terrae subsedit, atque ita quidquid naturae humidae per totum ejus jacebat, in partes concavas confluens, recessit a caeteris, et quod operiebat aperuit, congregata in humiliora succumbentia qua mare interflueret et circumflueret, atque altiora deserens qua orbis emi
Abbreviated transcription (Latin):
cõstitutus super tr̃am in celo se patrẽ rogatur̃ ꝓmittebat dicens. et
ego rogabo patrẽ meũ et aliũ aduocatũ dabit uobis : et si adhuc ĩ
his oĩbus ꝓp̃t duriciam et cecitatem cordis sui credere nolueruit. s
ausi fuerint dice̾ quod hec om̃ia humilitatis causa fiunt. pꝰ cõ¬
sũ matõem scli nisi se natura et uolũtate sciret sb̾iectu et obediẽ¬
tem ut quid se humiliaret ubi ꝓp̃t hoies hũilitas nccͣria non est:
Quod aut̃ et primo post consũmatiõem scli qñ illi oĩa fuerit sbiecta.
qr modo natura qͥdẽoniia sunt subiecta ut creatura creatori uo¬
luntate aũt̃ ꝓp̃t liberum arbitriũ non oia subiecta uidemꝰ. Tunc u̾o
in die iudicii qñ in noĩe ihu oẽ genu flectitur. celestiũ. trestrium. &
ia sine fine et uolũtate et natura illi erunt subie
et ip̃e ut filius sb̾iectus erit ei qui illi sb̾didit oĩa: nullus audiẽs

Expanded text:
constitutus super terram in coelo se Patrem rogaturum promittebat, dicens, Et constitutus super terram in coelo se Patrem rogaturum promittebat, dicens, Et ego rogabo Patrem meum, et alium advocatum dabit vobis ? Et si adhuc in his omnibus propter duritiam et caecitatem cordis sui credere noluerint, sed ausi Tuerint dicere quod haec omnia humilitatis causa fiunt, post consummationem saeculi, nisi se natura et voluntate sciret subjectum et obedientem, utquid se humiliaret, ubi propter homines humilitas necessaria non est? Quod autem et post consummationem saeculi, quando illi omnia fuerint subjecta : quia modo natura quidem omnia sunt subjecta, ut creatura Creatori; voluntate autem, propter liberum arbitrium, non omnia illi subjecta videmus: tunc vero in die judiomnia sine fine, et voluntate et natura illi erunt subjecet ipse ut Filius subjectus erit ei qui illi subdidit omnia: nullus audiens
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa operatur. si aũt se humillauit et m̃titus est ꝙ absit. et si u̾itas
m̾titur ꝙ impossibile est: ubi quis querat ueritatẽ. Set ueritas nͦ
m̾titur nec u̾riatur qui obhoc uenit ut ueritatẽ doceret. Quia nõ
est ignorãcie doctoͬ. s u̾itatis magist̾ ut ip̃e dix̃. Nolite uob̾ uocare
magistros super tr̃a. Unus ẽ enĩ magister uester xp̃s. Si autem
dixint qr ꝓp̃t incarnatõem suã humilias se suꝑ tr̃am ꝓp̃t hoĩes
hec loquebatur ostendamꝰ illiᷤᷤ maiora et firmiora illa esse testi¬
monia q̃ de subiectõe filii in scipturis sunt posita. de hiis que in
eu̾glio aguntur. Si enĩ ꝓp̃t hõies super tr̃a se humiliabat et non
ut obediens et sb̾iectus filius cũ in cõparabili diłc̾oe et gr̃arum ac¬
tione patri suo obsequebat᷑. quia qͣntu sublimis est in potestate
diuir. et medo sedens ad dexterã dei interpellat ꝓnobis et ĩ corpore

Expanded text:
omnia operatur. Si autem se humiliavit, et mentitus est, quod absit; et si veritas omnia operatur. Si autem se humiliavit, et mentitus est, quod absit; et si veritas mentitur, quod impossibile est, ubi quis quaerat veritatem? Sed veritas nec mentitur, nec variatur, qui ob hoc venit ut veritatem doceret; qui non est ignorantiae doctor, sed veritatis magister, ut ipse dixit: Nolter Christus . Si autem dixerint quia propter incarnationem suam humilians se super terram, propter homines haec loquebatur, ostendamus illis majora et firmiora esse illa testimonia, quae de subjectione Filii in Scripturis sunt posita, de iis quae in Evangelio aguntur. Si enim propter homines super terram se humiliabat, et non ut obediens et subjectus filius cum incomparabili dilectione et gratiarum actione Patri suo obsequebatur; quia quantum sublimis est in potestate, jussus obaudivit, et modo sedens ad dexteram Dei interpellat pro nobis , et in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
maior et bono. meliorẽ manifestatus. Et qr ho usiani dictũ
saluatorẽ nr̃m humilitatis grã hec oĩa de patris presciẽcia et d
sua subiectõe esse locutũ. Nos uͦ xp̃iani credimꝰ patre ĩperãte
et filio obtẽperante. hec omĩa esse eum locutũ dicimꝰ et ꝓbamꝰ
ꝙ heretici ex suis dictis arguutur &. rephendũtur. Si enim se
humiliauit ip̃a humilitas eius obediencia ostendet. Ipsa uo¬
obediencia aliũ supͣ eminẽtem aliũ substentẽ et subiectũ declarat
sicut ait apls. humiliaũ se obediene fcũs patri usq ad morte. et ip̃a¬
eius humilitas ueritas est nõ falsitas. Quis enĩ aliqn sapiens cõ¬
tetus est se humiliare nisi heat maiore et meliorẽ cui festinet ꝑ
humilitatẽ platere : et ego inquit. que placita sunt ei facio sẽper
Semel enĩ ante oĩa scła uolũtate dei natus ad uolũtatẽ ip̃ius

Expanded text:
major et bono melior est manifestatus. 34. Et quia Homousiani dicunt major et bono melior est manifestatus. 34. Et quia Homousiani dicunt Salvatorem nostrum humilitatis gratia haec omnia de Patris praescientia, et de sua subjectione esse locutum, nos vero Christiani credimus Patre imperante et Filio obtemperante haec omnia esse eum locutum; dicimus et probamus quod haeretici ex suis dictis arguuntur et reprehenduntur. Si enim se humiliavit, ipsa humilitas ejus obedientiam ostendit: ipsa obedientia alium supra eminentem, aliait Apostolus, Humiliavit se, obediens factus Patri usque ad mortem . Et ipsa humilitas ejus, veritas est, non falsitas. Quis enim vel quando sapiens contentus est se humiliare, nisi habeat majorem et meliorem cui festinet per humilitatem placere? Et ego, inquit, quae placita sunt ei facio semper . Semel enim ante omnia saecula voluntate Dei natus, ad voluntatem ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
maiore con fitetur. Eum qui ad dextera sedet et stat: et eum qͥ
sedis dedit honore. eum qui missus est et eu qui misit. Nec di¬
scipulũ et doctorem ut ip̃e docuit dicens. Sicuti docuit me pr̃
sic loquor. silem et imitatorẽ. et eum cuiꝰ est sitis et imitator
.Cum qui orat et eũ qui exaudit. eũ qui grãs agit. et eũ qui bñ¬
dicit. eum qͥ suscep̾ mandatũ et eum qui dedit mandat᷑. Et mi¬
nistium p̾cipienti. supplicem eminẽti. subditũ superiori. p̾moge¬
nitu sẽpiterno. uugenitu ĩ genito. sacerdotem deo. unũ atq
eundẽ esse : Set et deus sine pricipio p̾scius erat se uiugeniti dei
pueri sui patrem futuru. Deum ãt se futurum nũ qua p̾sciuit
.Q uid ẽ autem p̾sciencia nisi futuroꝵ sciẽcia : pater autẽ gen̾an¬
do filiũ ab ip̃o filio est nũcupatus. et ip̃o reuelante ab õĩbus
apistianis deus et pat̾ uiugeniti dei est cognitus et magno

Expanded text:
majorem confitetur, eum qui ad dexteram sedet et stat et eum qui majorem confitetur, eum qui ad dexteram sedet et stat et eum qui sedis dedit honorem, eum qui missus est et eum qui misit; nec discipulum et doctorem, ut ipse docuit dicens, Sicut docuit me Pater, sic loquor : similem et imitatorem et eum cujus est similis et imitator; eum qui orat, et qui exaudit; eum qui gratias agit, et qui benedicit, eum qui suscepit mandatum, et eum qui dedit mandatum, et ministrum praecipienti, supplicem eminenti, subditum superiori, primogenitum sempiterno, unigenitum ingenito, sacerdotem Deo unum atque eumdem esse. 33. Sed et Deus sine principio praescius erat se unigeniti Dei pueri sui patrem futurum: Deum autem se futurum nunquam praescivitQuid est autem praescientia, nisi futurorum scientia? Pater autem generando Filium, ab ipso Filio est nuncupatus; et ipso revelante, ab omnibus Christianis Deus et Pater unigeniti Dei est cognitus, et magno
Abbreviated transcription (Latin):
.Ignorantes docere. obliuiscentes ad monere.peccantes arguere. pigs
ortari. de salute sua cogitare et sollicite agitare.etrantes ad uiã ue¬
ritatis deduce. infirm os curare. et fragilitatẽ corporis per alacri¬
tatem aie continere. et ad amorẽ pietatis et castitatis cfiriare.
et oñs illuminare. super om̃ia fidem et caritatẽ prebere singlis
Iꝰ studio quoq et diligentia. pro simplicitate et sinc̾itate m̾tis
ꝓ m̾sura fidei et m̾ito conu̾satõnis grãm ad butilitate diuidere
et unꝰ quisq in quo opere et ꝓposito fuerit. habił in ip̃o ordinare
.Aliũ esse a filio natura et ordine gradu et affectu dignitate et
potestate uirtute et operatõe. sicuti et filius natura et ordine gͣ¬
du et affectu. diuina dignitate et potestate unigenitus deus
alius est ab ingenito deo. Impossibile est gͦ e unum eund̾q esse
patrem et filium genantem et nascentem. Cui testimoium per¬
hibetur. et eum qui testimoĩum perhibet. Maiorem et eũ qui

Expanded text:
ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros hortari, de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fragilitatem corporis per alacritatem animae continere, et ad amorem pietatis et castitatis confirmare, et omnes illuminare; super omnia fidem et charitatem praebere singulis, pro studio quoque et diligentia, pro sinceritate et simplicitate mentis, pro mensura fidei et merito conversationis gratiam ad utilitatem dividere, et unusquisque in quo opere et proposito fuerit habilis, in ipso ordinare. 31. Alium esse a Filio, et natura et ordine, gradu et affectu, dignitate et potestate, virtute et operatione: sicut et Filius natura et ordine, gradu et affectu, divina dignitate et potestate, unigenitus Deus alius est ab ingenito Deo. 32. Impossibile ergo est unum eumdemque esse Patrem et Filium, generantem et nascentem, cui testimonium perhibetur et eum qui testimonium perhibet, majorem et eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
et stridor dentium. set dicet. Nõ leuẽ culpã sigͥficat᷑ uestẽ nõ ħuis
se nuptialẽ. qm̃ ista parua: magnarũ signa sunt rerũ. Sic gͦ et sa¬
crificia uisibilia cũ sint in trẽnis rebus exigua: magnarũ qm̃ di¬
uinarũ signa sunt rerũ. In qͥbus filii sac̾dotis se ip̃i deo cuiꝰ honor
ĩ sacrificiis atte dr̃ preferebant. Nõ autẽ illa ꝯuiua se p̾tulit spõlo
s tantũ nõ congruit: quiꝰ nuptiale tunica nõ ħebat. Neruptũ

Expanded text:
et stridor dentium . Seet stridor dentium . Senuptialem quoniam ista parva magnarum signa sunt rerum. Sic ergo et sacrificia visibilia, cum sint in terrenis rebus exigua, magnarum, quoniam divinarum signa sunt rerum, in quibus filii Sacerdotis se ipsos Deo, cujus honor in sacrificiis attenditur, praeferebant. Non autem ille conviva se praetulit sponso, sed tantum non congruit, quia nuptiarum tuni
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod negle̾tum deus nõsibi consulens dͣe populo cui religio pietͣs q
ꝓfuiss. bello etiã iundicaũ. ubi dei timorem potuer auge uicturi ꝑ eoꝵ
mortes qui fuerant et si senescerent post nõ longa tẽpoꝵ spacia mo¬
quam ĩre solutõe carnis pena moriẽtiũ. ubi aĩe de corporibꝰ exeun¬
tes hent causas suas uel malas uel bonas: noꝓpt̾ea grauate qr exu¬
te. Aiarum uo morte. aliꝰ ꝓ alio plectitur nemo. sꝙ hoc dico qͣntum
ex istimet iste fuisse peccatũ: ꝙ ĩ cõuiuio nuptiali iuẽtus ẽ ho uestẽ
non hẽns nuptiale. Puto si humana cõsideratoe ista metiamͣ. huic
aliqͣntulũ sufficere debuit erubescere. et ut plurimũ ĩuitantis ĩdi¬
gnatio ꝓtenderetur. uestẽ mutaret cõpelli. et tñ dcm̃ est. ligate il¬
li manꝰ et pedes. et ꝓhicite eũ in tenebras exteriores. Ibi erit fletus:

Expanded text:
quod neglectum Deus, non sibi consulens, sed populo cui religio pietasque quod neglectum Deus, non sibi consulens, sed populo cui religio pietasque profuisset, bello etiam vindicavit: ubi Dei timorem potuerunt augere victuri, per eorum mortes, qui fuerant, etsi senescerent, post non longa temporum spatia moquam in resolutione carnis poena morientium; ubi animae de corporibus exeuntes, habent causas suas vel bonas vel malas, non propterea gravatae, quia exutae: animarum vero morte alius pro alio plectitur nemo. Sed hoc dico, quantum existimet iste fuisse peccatum, quod in convivio nuptiali inventus est homo vestem non habens nuptialem: puto si humana consideratione ista metiamur, huic aliquantulum sufficere debuit erubescere; et ut plurimum invitantis indignatio protenderetur, vestem mutare compelli: et tamen dictum est, Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores; ibi erit fietus
Abbreviated transcription (Latin):
longe scilicet mitius punietem trasitoriis mortibꝰ corporũ quã flã¬
mis ꝑpetuis gehennaru. At eni ꝓp̃ea uidetur huic deus legis et pphe¬
tarum qui unꝰ et uerus ẽ deus crimine crudelitatis arguendus.
qr ꝓp̃t leuissimas causas uł etiã erubescendas. pena mortis uł corpo¬
ralis inflixit. Quod dauid ppłmi numerass. ꝙ ifantes sicut iste
dicit filii heli sacerdotis de ollis uel cacabis deo pparatis aliqͥ deg¬
tassent. Qua inre no disputo. qͣntũ et quã pernitõsu elatõis uiti¬
ũ tam sco uiro ut uellet dei populũ numerare subrepserit. eoꝵq
mortibus nõ et̾nis set iam iamq humana coditõe uenturis. & ce¬
leriter transituris. fuerat flagellatus. quoꝵ fuerat multitudĩe ĩ fla¬
tus. Nec dico filios heli nõ fuisse infantes ut iste loquit. nesciẽs qͥ
laratur. Set eius etatis qua possent et deberent ꝓ sacrilego ausu
quo se dño deo in sacrificiis preferebant: digna cohercione cohiberi.

Expanded text:
longe scilicet mitius punientem transitoriis mortibus corporum, quam flammis perpetuis gehennarum. 30. At enim propterea videtur huic Deus Legis et Prophetarum, qui unus et verus est Deus, crimine crudelitatis arguendus, quia propter levissimas causas vel etiam erubescendas, poenam mortis vel corporalis inflixit; quod David populum numerasset ; quod infantes, sicut iste dicit, filii Heli sacerdotis, de ollis vel cacabis Deo praeparatis aliquid degustassent. Qua in re non disputo quantum et quam perniciosum elationis vitium tam sancto viro, ut vellet Dei populum numerare, subrepserit, eorumque mortibus non aeternis, sed jam jamque humana conditione venturis, et celeriter transituris, fuerit flagellatus, quorum fuerat multitudine inflatus. Nec dico filios Heli non fuisse infantes, ut iste loquitur, nesciens quid loquatur; sed ejus aetatis, qua possent et deberent, pro sacrilego ausu quo se Domino Deo in sacrificiis praeferebant, digna coercitione cohiberi:
Abbreviated transcription (Latin):
stituens adu̾sus execrãdas libidines ultionis exẽplũ. ꝓp̃t ꝙ ma¬
xime deo placuit: quis inꝙͣ non mallet tali gen̾e mortis ĩterfici.
quis nõ postremo igne consumi. uł ferinis morsibꝰ per ip̃a pu¬
denda laniari. quã mitti in gehenna ignis eterni : cum gͥ
deus xp̃ianoru peccante talibus mortibꝰ puniat. ut post corpo¬
ris ĩteritum transitoriũ seq̃tur ĩ gehẽna sine fine suppliciũ. nisi qr¬

Expanded text:
stituens adversus exsecrandas libidines ultionis exemplum, propter quod mastituens adversus exsecrandas libidines ultionis exemplum, propter quod maxime Deo placuit, quis, inquam, non mallet tali genere mortis interfici? Quis non postremo igne consumi, vel ferinis morsibus per ipsa pudenda laniari, quam mitti in gehennam ignis aeterni? Cur igitur Deus Christianorum peccantes talibus mortibus puniat, ut, post corporis interitum transitorium, sequatur in gehennam sine fine supplicium, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eũ timete: qͥ potest aĩam et corpꝰ ꝑdere ĩ gehenna. hꝰ generis mortes
per quas aĩe mittuntur in gehenna. si quis fideli m̾te ut dignũ
est cogitauer̾: ualde uiliter estimabit qualibet ingentissimam¬
stragem et sanguinis fluuios mortaliũ corporũ et quomͦcumq
qͣncũq morituroꝵ. Quas cedes iste exaggerans et scolastica uanit᷑¬
te describens ad blasphemandu deum. qui talibꝰ mortibꝰ eos qͥbꝰ
huiusmodi terror uti uł fuerat flagellabat. horrorẽ incucit mor¬
talibꝰ sensibꝰ. et aliquid se agere putat calces adu̾sus ftumulũ
iaciendo. Ut cũ de morte carnis accusat dei ꝓuidentia: morte
cordis mittatur ĩ gehenna. Quis aut utriuslibet sexus ho non
mallet gladio trucidari etiam illo mͦ quo trucidauit sacerdos
fiues fornicarios in ip̃o cõplexui nepharie uoluptatis. trĩbile cõ¬

Expanded text:
eum timete qui potest et animam, et corpus perdere in gehennam . Hujus generis mortes, eum timete qui potest et animam, et corpus perdere in gehennam . Hujus generis mortes, per quas animae mittuntur in gehennam, si quis fideli mente ut dignum est cogitaverit, valde viliter aestimabit quastragem, et sanguinis fluvios mortalium corporum, et quomodocunque quandocunque moriturorum; quas caedes iste exaggerans et scholastica vanitate describens, ad blasphemandum Deum, qui talibus mortibus eos quibus hujusmodi terror utilis fuerat flagellabat; horrorem incutit mortalibus sensibus, et aliquid se agere putat calces adversus stimulum jaciendo, ut, cum de morte carnis accusat Dei providentiam, in morte cordis intratur in gehennam. Quis autem utriuslibet sexus homo non mallet gladio trucidari, etiam illo modo quo trucidavit Sacerdos Phinees fornicarios in ipso complexu nefariae voluptatis, terribile con
Abbreviated transcription (Latin):
decipiendũ misit. sicut micheas ꝓpħ̾a sibi ĩ uisione ꝓphetica de mõst̾¬
tum esse testatur. Neq eĩ dubitauit tale ad dicere apls paulus.
cum se sciret uerissime dicere. ubi ait. Mutet ilł deus operatõem
erroris. ut credant m̾datio. et iudicentur om̃s qui nõ crediderunt
ueritatis. s consenser iniquitati. hoc de fr̃o per moysẽ cui dix des.
accipe om̃s duces ppli. et uictima illos dnõ contra solẽ. hoc ẽ ĩmani¬
festo per diem. Uel ꝙ fcm̃ ydolũ moyses ita uidicauit: ut nec ꝓxio
suo quisq parceret ferro pertuiens ĩpios: Neq enĩ et dñs iħus nõ di¬
xit. eos aũt qui noluerunt me regͥare sibi adducite et ĩterficite co¬
rã me. ubi profecto qr mortẽ significat aĩarũ: magis ẽ utiq illa fide¬
libus horrenda et metuenda ꝙͣ corporũ. uñ idem dñs dicit. Nolite
timere eos qui occidunt corpus: aĩam aut̃ nõ possunt occidere. S potiꝰ

Expanded text:
decipiendum misit, sicut Michaeas propheta sibi in visione prophetica demonstratum esse testatur . Neque enim dubitavit tale aliquid dicere apostolus Paulus, cum se sciret verissime dicere, ubi ait: Mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati . Hoc de facto per Moysen, cui Deus dixit, Accipe omnes duces populi, et victima illos Domino contra solem : hoc est, in manifesto per diem. Vel quod factum idolum Moyses ita vindicavit, ut nec proximo suo quisque parceret, ferro perimens impios . Neque enim et Dominus Jesus non dixit: Eos autem qui noluerunt me regnare sibi, adducite, et interficite coram me . Ubi profecto, quia mortem significat animarum, magis est utique illa fidelibus horrenda et metuenda quam corporum. Unde idem Dominus dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt oc
Abbreviated transcription (Latin):
cum formatur in u̾ba. est gͦ illa formabił. ista formata. illa que for¬
poris. formasse ꝙ ĩ forme pͥus fecerat. s sicut a loq̃n ͣ fiunt u̾ba sonã¬
tia ubi nõ prius uox ĩformis pꝰ accipit formã s formata ꝓfertur. ita
itelligedus est deus de materie qͥdem ĩformi fecisse mũdum. set sit
eam cõciasse murdo. Non tũ inutilit̾ prius narratur un aliꝙ fit. et po̾¬

Expanded text:
cum formatur in verba: est ergo illa formabilis, ista formata; illa quae forcum formatur in verba: est ergo illa formabilis, ista formata; illa quae forporis formasse quod informe prius fecerat: sed sicut a loquente fiunt verba sonantia, ubi non prius vox informis post accipit formam, sed formata profertur; ita intelligendus est Deus de materie quidem informi fecisse mundum, sed simul eam concreasse cum mundo. Non tamen inutiliter prius narratur unde aliquid fit, et po
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mͦ sig̾caretur affectio: Quãquã qui mun̾e dei potuerit perspi¬
cacius ista rimari. inueniat fortasse in creatura que ita facta nar¬
ratur. sine int̾ualis tẽporaliũ morarũ. distinctũ mirabiłr ordinẽ
rerum. Neq enĩ matheries oĩno nicħ est. de qua ĩ libro sapiencie
legr̃. Qui fecisti mũdũ de mat̾ia informi. Non gͦ qr ĩformis dcã est.
oĩno nich est. Nec deo fuit uł ip̃a cohet̾na tanꝙͣ a nullo facta. Nec
aliꝰ eam fecit. ut heret deus de qua fac̾et mirdu absit enĩ ut dicatur
omip̃s nõ potuisse face nͥ unde facet ĩueniret. gͦ et ip̃am ds fec. nec
mala ẽ putanda. qr ĩ formis. Set bona ẽ intelligenda formabit. id est
formatõis capax. qm̃ si boni aliꝙͥ est forma: nõ nich est boni. esse ca¬
pacẽ boni. Sic̃ uox cõfusa ẽ clamor sine u̾bis. Uox gͦ articulata fit.

Expanded text:
hoc modo significaretur affectio? Quanquam qui munere Dei potuerit perspihoc modo significaretur affectio? Quanquam qui munere Dei potuerit perspicacius ista rimari, inveniet fortasse in creatura, quae ita facta narratur sine intervallis temporalium morarum, distinctum mirabiliter ordinem rerum. Neque enim materies omnino nihil est, de qua in libro Sapientiae legitur, Qui fecisti mundum de materia informi . Non ergo quia informis dicta est, omnino nihil est: nec Deo fuit vel ipsa coaeterna, tanquam a nullo facta: nec alius eam fecit, ut haberet Deus de qua faceret mundum. Absit enim ut dicatur omnipotens non potuisse facere, nisi unde faceret, inveniret. Ergo et ipsam Deus fecit. Nec mala est putanda, quia informis: sed bona est intelligenda, quia formabilis, id est, formationis capax. Quoniam si boni aliquid est forma, nonnihil est boni esse capacem boni. Sicut vox confusa est clamor sine verbis, vox vero articulata fit