comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eclificatio. Grece enim ceno: dr nouũ. Qnͣdo
enim aliquid nouum dedicat᷑. encenia d̾r.
Hanc dedicationis templi sollemprutatẽ.
iudei octobri m̃se colebant. Dies palmaꝵ
id̾o d̾i. quia ineo dñs & saluator nr̃ sicut
ꝓpħa ceciit hierłui tendens asellũ sedisse
ꝑhibetur: Tunc gradiens cum ramis palmaꝵ
multitudo plebrum obiuam ei clama uerunt.
osanna benedictus qui ueuit in nomine dñi:
rei isrł. Uulgus aut̃ id̾o huinc diem capitila¬
uium uocant. quia trnc moris ẽ lauand ca¬
pita infautũ qui ungendi suit: ne obserua¬
tione quadragesime sordidata ad unctionẽ ac
cederent. Hoc aut̃ die symbolum competentib
traditur ꝓpt̾ confinem dñici pasche sollẽp¬
uitatẽ: ut qui iam addĩ gr̾̃am ꝑcipiendam.
festinant. fidem qm confiteantui. agnoscant.
Cena dir̃ica dicta ẽ. eo qͦd ineo die saluator
pascha cum sis discupulis fec̾it. qͦd &usq

Expanded text:
dedicatio. Graece enim kainon dicitur novum. Quando dedicatio. Graece enim kainon dicitur novum. Quando enim aliquid novum dedicatur, encaenia dicitur. Hanc dedicationis templi sollemnitatem Iudaei Octobri mense celebrabant. Dies Palmarum ideo dicitur, quia in eo Dominus et Salvator noster, sicut Propheta cecinit, Hierusalem tendens asellum sedisseperhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamaverunt: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel. 14. Vulgus autem ideo eum diem Capitilavium vocant, quia tunc moris est lavandi capita infantium, qui ungendi sunt, ne observatione quadragesimae sordidata ad unctionem acederent. Hoc autem die symbolum conpetentibus traditur propter confinem Dominicae paschae sollemnitatem; ut qui iam ad Dei gratiam percipiendam festinant, fidem, quam confiteantur, agnoscant. Coena Dominica dicta est, eo quod in eo die Salvator pascha cum suis discipulis fecerit; quod et
Abbreviated transcription (Latin):
gessit. quȩ nunc it̾m ꝑfuturã reꝓmissiouis et̃¬
nam requiem p̾figurat᷑. Epyphania g̾ce. la¬
extiterunt. Due sunt aut̃ epyphanie. pͥma
indice p̾sepis cunabula magos ad oraturos
exhibuit. Scenos hegia sollempintas hebre¬
orum. de g̾co in latinum tab̾naculoꝵ dedi¬
catio int̾pretat᷑: quȩ celebrabat᷑ a iudeis
in memoriam expeditionis c̃ ab egypto ꝓ¬
moti intab̾naculis agebant. & ex eo scenophe¬
gia. Scena enin g̾ce: tab̾naculũ dr. Quȩ sol¬
lempnitas apud hebreos mense septembri cele
brabat᷑. Neomenia apud nos kalende. apud
hebreos aut̃ quia scdm limarẽ cursum m̃ses
supputant᷑: & g̾ce mene lina appellatui: inde
neomenia idẽ noua luna. Erant enĩ apud
hebreos ipsi dies kalendarũ ex legali institu
tione sollempnes. de quib in psalt̾io dicit᷑.
Canite muricio mensis tuba. in die insignis
sollempnitatis ur̃e. Encenia ẽ noua tẽpli

Expanded text:
gessit, quae nunc iterum per figuram repromissionis aetegessit, quae nunc iterum per figuram repromissionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Gextiterunt. Duae sunt autem epiphaniae: prima,indice praesepis cunabula Magos adoraturos exhibuit. Scenopegia sollemnitas Hebraeorum, de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur; quae celebrabatur a Iudaeis in memoriam expeditionis, cum ab Aegypto promoti in tabernaculis agebant, et ex eo scenopegia. Σκηνὴ enim Graece tabernaculum dicitur. Quae sollemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebrabatur. Neomenia apud nos kalendae, apud Hebraeos autem, quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Graece μήνη luna appellatur, inde neomenia, id est nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies kalendarum tione solemnes, de quibus in psalterio dicitur: Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis vestrae . Encaenia, nova templi
Abbreviated transcription (Latin):
tiam egerunt. Hi uͦ qui penitentiã agiuit
ꝑinde suos capillos & barbam nutriunt: ut de¬
monstrent habundantiam cͥurnum. quib
caput peccatoris grauat᷑. Quod uͦ incilicio ꝓst̾¬
nuntur. ꝑcilicium quippe recordatio ẽ perca.¬

Expanded text:
tificatur. 3. Hi vero qui poenitentiam agunt, proinde capillos et barbam nutriunt, ut demonstrent abundantiam criminum, quibus caput peccatoris gravatur. Capilli enim pro vitrnuntur, per cilicium quippe recordatio est peccat
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. ccͣc lxxx iiii. dies habere monstratur. Ipse
aut̾ ẽ annus scõ moysi diuruitus reuelatus.
inquo uibent᷑ qui longius habitabant in scd̾o
niense pascha celebrare. Embolismus autem
nom̃ gͥcum ẽ: quod int̾pretat᷑ latine suꝑ augi¬
m̃tum. eo qͦs expleat numerũ annoꝵ cõmu¬
mum: quib undecim lunares dies deesse cer¬
nuntur. Embolismi aut̃ anni & cominunes.
sic inueniunt᷑. Si enim aqͣrtadecima luna pas¬
che p̃cedentis. usq ad quartã decimã sequentis
cc̃c.lxxxͫx.iiii.dies fueruit. embolismus annus ẽ.
si. ccͣclini: cominunis. Bissextus ẽ ꝑ annos qͦ¬
tuor. uniis dies ad iectus. Crescit enĩ ꝑsingłos
anuos quarta pars assis. At ubi quarto anno
assem compleuerit. bissextum annum facit.
Oictus aut̃ bissextus. quia bis sexies dictꝰ assẽ.
facit qͦd ẽ unꝰ dies: sicut & quadrantẽ ꝓpt̾ quat̃
ductum. qͦd ẽ bissextus: quẽ suꝑ dierũ cursũ

Expanded text:
id est, CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse id est, CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo jubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolismus autem nomen graecum est quod interpretatur latine, superaugmentum: eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quartadecima luna paschae praecedentis usque ad quartam decimam sequentis CCCLXXXIII dies fuerint: embolismus annus est: si CCCLIV communis. Bissextus est per annos quatuor, unus dies adjectus: crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem compleverit, bissextum annum facit. Dictus autem bissextus, quod bis sexies ductus assem facit, quod est unus dies, sicut et quadrans propter quatuor ductum, quod est bissextus, quem sub dierum cursu
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio dm̃ triduana ẽ. Qo uͦ aq̃rta deci¬
ma luna usq ad uicesimã p̃mam ꝑ dies septem
paschalis dies querit᷑ ꝓpt̾ ipsum numerũ septe¬
narium quo uniu̾sitatis significatio sepe figͣa¬
tur. Qui etiam ipsi eccłie tribuitui. ꝓpt̾ instar
uniu̾sitatis. Unde & ioh̾es apłs in apokalip¬
su ad septẽ scribit eccł̃ias. Eccłia uͦ adhue
in ista mortalitate carnis constituta. ꝓpter
ipsam mutabilitatẽ lime nomine in scͥptu¬
ris significat᷑. Uaria aut̃ obseruantia opini¬
onuni paschalis festiuitatis int̾ilum errorem
gignit. Latini namq a. uͦi. nonas marcias
dnico pascha ꝓtrahunt. Greci pͥmi m̃sis lunã
rerit: scm̃ pascha celebrant. Huiꝰ modi gͦ dis¬
sensio int̾ utrosq. paschalẽ regulam turbat.
Cominunis annus dr. qui duodecim tantũ
nis. quia sepe duo ita conruncti incedunt.
ut inuicẽ se inpaschali sollempnitate sequant᷑.

Expanded text:
resurrectio Domini triduana est. Quod vero a quarta deciresurrectio Domini triduana est. Quod vero a quarta decima luna usque ad vicesimam primam per dies septem paschalis dies quaeritur, propter ipsum numerum septenarium, quo universitatis significatio saepe figuratur; qui etiam ipsi Ecclesiae tribuitur propter instar universitatis, unde et Iohannes Apostolus in Apocalypsin ad septem scribit ecclesias. Ecclesia vero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in Scripturis significatur. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a III Non. Mart. Dominico pascha protrahunt. Graeci primi mensis lunam rerit, sanctum pascha celebrant. Hujusmodi ergo dissensio inter utrosque paschalem regulam turbat. Communis annus dicitur, qui duodecim tantum nis, quia saepe duo ita conjuncti incedunt, ut invicem se in paschali solemnitate sequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Clainabant diceutes. osanna benedictꝰ qui
regnum patris nr̃i dauid: osanna in excelsis.
Ioħes qͦ pari uoce consentit. & clamabant
osanna benedictus qui uenit in nomine
dñi: rex isrł. Solus lucas u̾bum osanua ñ
posuit inreliqͣ int̾p̃ tationis parte consenti¬
ens: benedictus qui uenit rex in nonie

Expanded text:
omini; benedictum, quod regnum patris nostri Dauid, osanna in excelsis. Iohannes quoque pari uoce consentit: et clamabant: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini, rex Israhel. solus Lucas uerbum \'osanna non posuit in reliqua interpretationis parte consentiens: benedictus, qui uenit rex in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ost cuius explanationẽ: ad pͥmum exor¬
quoc̃q die occurreret. Quẽ ritũ sc̃ĩ patres
innichena sẏnodo ꝓhibuerunt. constituen¬
tes ñ solum lunã paschalẽ & mensẽ inqͥrere.
s etiam & diẽ resurrectionis dñicȩ obserua¬
Pasche aut̃ uocabulũ ñ g̃cum s hebreũ ẽ
ut transiret demundo ad patrẽ. Cuiꝰ nox

Expanded text:
post cuius expletionem ad primum exorquocumque die occurreret. Quem ritum sancti Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem resurrectionis Dominicae observaPaschae autem vocabulum non Graecum, sed Hebraeum est; ut transiret de mundo ad Patrem.' Cuius nox
Abbreviated transcription (Latin):
calicis sacramentũ g̾ci eucaristiam diciuit.
qͦd latine bonagr̃a int̾p̾tatur. U qͥd inelius
ctoꝵ requie debere offerri. uel ꝑeis orare quia
hoc ꝑtotũ orbẽ custodit᷑. credimus qͥa ab ipsis
apłis traditum sit. Hoc enim ubiq catholica
tenet eccłia. quȩ nͥ credẽt fidelib defunctis dimiit
dimittenda peccata. & qͦdam purgatorio igne
one cũ resgesta. ita fit ut aliquid significare
intelligat᷑ qͦ scȩ accipiendũ ẽ. Sunt aut̃ saca¬
menta baptismum. chrisma. corpꝰ & sanguis.
quȩ ob id sacramenta dicunt᷑. quia subtegu¬
mento corporalium rerũ uirtus dnimna secre¬
tius salutẽ eoꝵdem sacram̃toꝵ oꝑat᷑. Unde
& a secretis uirtitib uel a sacris sacram̃ta dũm.
quȩ id̾o fructuose penes eccłiam siunt: quia
Sc̃s in ea uenieiii sp̃s eundẽ sacram̃toꝵ latent̾
oꝑatur effectum. Unde seu ꝑ bonos seu ꝑ maloᷤ
ministros intra di eccłiam dispensentur.
tam̃ quia sp̃s sc̃s mystice illa uiuificat

Expanded text:
calicis sacramentum Graeci Eucharistian dicunt, quod Latine bona gratia interpretatur. Et quid meliusctorum fidelium requie offerre, vel pro eis orare, quia per totum orbem hoc custoditur, credimus quod ab ipsis apostolis traditum sit. Hoc enim ubique catholica tenet Ecclesia, quae nisi crederet fidelibus defunctis dimittidimittenda peccata, et quaedam purgatorio igne it ut aliquid significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. Sunt autem sacmenta baptismum et chrisma, corpus et sanguis Domini. Quae ob id sacramenta dicuntur, quia sub tegumento corporalium rerum virtus divina secretius salutem eorundem sacramentorum operatur; unde et a secretis virtutibus vel a sacris sacramenta dicuntur. Quae ideo fructuose penes Ecclesiam fiunt, quia sanctus in ea manens Spiritus eundem sacramentorum latenter operatur effectum. Unde, seu per bonos seu per malos ministros intra Dei ecclesiam dispensentur, tamen quia sanctus Spiritus mystice illa vivificat,
Abbreviated transcription (Latin):
Ude eo quid ẽ qͦd facile expͥmi pot̾at benedictꝰ
qui uenit in nomine diũ omnium euangłista¬
rum scͥpta consentit. de u̾bo uͦ osanna quia¬
ipsum hebreum posuer unt dicentes. osanna.
Lucas gͥ qui int̾ exangłistas g̾ci sermonis eru¬
ditissimus fuit quippe ut medicꝰ. & qui in
g̾cia euangłm scͥpsit. quia se uidit ꝓpͥetatẽ
sermonis tranfferre ñ posse: melius arbitra¬
cus ẽ tac̾e. qͣm id pone̾ qͦd legenti faceret
habemus int̾iectiones quasdã ut exultando
dicamus uah: & ammirando pape: & do¬

Expanded text:
de eo quidem, quod facile exprimi poterat: benedictus, qui uenit in nomine domini, omnium euangelistarum scriptura consentit; de uerbo ueroipsum Hebraeum posuerunt, dicentes, OSIANNA. ui inter omnes euangelistas Graeci sermonis eruditissimus fuit, quippe ut medicus et qui in Graecis euangelium scripserit, quia se uidit proprietatem sermonis transferre non posse, melius arbitratus est tacere, quam id ponere, quod legenti faceret habemus et. interiectiones quasdam, ut in exultando dicamus ua\' et in admirando \'papae\'
Abbreviated transcription (Latin):
quam dĩmn gle crucifixissent. Filium gͦ di
crucifixum fatemur. ñ ex uirtute diuinita¬
tis. s ex infirmitate humanitatis: ñ ex sue¬
p̃s sc̃s ido p̃dicatur d̾s.
quia expatre filioq ꝓcedit: & substan¬
tiam eius ht̃. Neq enun aliud depãtre ꝓcede
potuit. qmͣ qͦd ipse ẽ pat̾. Sp̃s sc̃s aut̃ dictus
scd̾m id qͦd ad aliquid refertur. Spiratus &
spirans utiq spũ inspirans est: & exeo appel¬
latus sp̃s ẽ. Proprio aut̃ modo qͦdam dr̃ sp̃s¬

Expanded text:
quam Deum gloriae crucifixissent . Filium enim Dei quam Deum gloriae crucifixissent . Filium enim Dei crucifixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis: non ex sutus ideo praedicatur Deus, quia ex Patre Filioque procedit, et substantiam eius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spiratus; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo appellatus Spiritus est. Proprio autem modo quodam d
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uos parietes e diu̾so idẽ decircum cisione
& p̃putio uenientes in unam eccłiȩ fabricam¬
iungit. uel qͦd pacem iise angłis ꝙ hominib
facit. Lapis offensionis: quia ueniens humi¬
id̾o uocatur. quia fides in eo firmissima ẽ:
& hedus ꝓpt̾ similitudinẽ carnis peccati.
leo ꝓ regno & fortitudine. & serpens ꝓmor¬
te & sapientia. idem & u̾mis quia surrexit.
retur. qui usq ad nr̃arum passionum seu car¬
nis contumelias descendisse cognoscit᷑. Qui
dum sit dĩ patris coct̾nus ante scła filus. ptꝰ¬
quam uenit plenitudo temporis ꝓpt̾ salutem
maior me ẽ. Homines aut̃ minus intelligen
di: & quȩ di sunt ad formã serui. & ut ad se
inuicẽ ꝑsone referant᷑. uolunt nomina ẽẽ
nature atq substantiȩ & faciunt errorem
infide. Sic aut̃ di filio comuncta ẽ huma¬
na natura: ut ex duab substantiis fieret
ẽ qͦd scribitur. Si enim cognouissent: nun¬

Expanded text:
duos parietes e diverso, id est de circumcisione duos parietes e diverso, id est de circumcisione et praeputio, venientes in unam fabriiungit, vel quod pacem in se angelis et hominibus facit. Lapis offensionis, quia veniens humiideo vocatur, quia fides in eo firmissima est, Haedus, propter similitudinem carnis peccati. leo pro regno et fortitudine; serpens pro morte et sapientia. Idem et vermis, quia resurrexit; figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur, qui dum sit Dei Patris coaeternus ante saecula Filius, pquam uenit plenitudo temporis, opportune mmemorantur, ut singula ad singula referantur. Secundum dicta sunt ad formam Dei, ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic enim Dei Filio conjuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret est quod scribitur: Si enim cognovissent, nun
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. s id̾o pͥuato nomine quidã utunt᷑.
ꝓpt̃ distincꝰtionẽ potestatum qni singularit̾
acceꝑunt. Patriarcha pater principum.
archon enim pͥnceps. Archiep̾s pͥnceps ep̃oꝵ¬
ium inde dictum. qͦd ille qui suꝑefficit᷑ suꝑ¬
intendat: curam scilicet subditoꝵ gerens.
Scoꝑuii enimi: latine intend̾e dr. Ep̃i aut̃¬
g̃ce. latine speculatores int̾p̾tant᷑. Nam spe¬
culator ẽ. p̃positus in eccłia. dictus eo quod
speculet᷑ atq p̃spiciat ppłoꝵ infra se posito¬

Expanded text:
r; sed ideo privato nomine quidam utuntur propter distinctionem potestatum, quam singulariter acceperunt. Patriarcha pater principum. Archon enim princeps. Archiepiscopus plum inde dictum, quod ille qui superefficitur, superintendat, curam scilicet subditorum gerens. Scopin enim Latine intendere dicitce, Latine speculatores interpretantur; nam speculator est praepositus in Ecclesia, dictus, eo quod speculetur, atque prospiciat populorum infra se posito
Abbreviated transcription (Latin):
nientem in hunc mundum. Exorciste exg̃co
inlatinum. aduirantes siue increpantes uo¬
cantur. Inuocant enim suꝑ catecum inos
uel suꝑ eos qui hñt spĩn iminundum nom̃
clñi iħu: ad urantes ꝑeum ut egrediat᷑ abeis.
Ostiarii idem & iauitores qui in uet̾i testam̃¬
to electi siuit. ad custodiam templi. ut non
ing̾derecur illud iminundus inomni re.
Dicti aut̃ ostiarii. qͦd p̃sint ostiis templ. Ipsi
aut̃ tenentes clauem omnia intus ex traq
custoduint. atq int̾ bonos & malos haben¬
tes iudicium fideles recipiunt. respuunt
onachus g̾ca ethimologia uocatus.
eo qͦd sit singularis. Monas enim g̾ce.
singularitas dr. Ergo si solitarius int̾p̃tat᷑
uocabulum monachi. quid facit inturba
qui solus ẽ: Piura sunt aut̃ genera mona¬
choꝵ. Cenobite. qͦs nos in cominune iuuen¬
tes possumus appellare. Cenobiũ enĩ pluri
moꝵ ẽ. Anachorite sunt: qui ptꝰ cenobialẽ
uitã deserta petinit. & soli habitant ꝑde

Expanded text:
nientem in mundum . Exorcistae ex Graeco, nientem in mundum . Exorcistae ex Graeco, in Latinum adjurantes sive increpantes vocantur. Invocant enim super catechumenos, vel super eos qui habent spiritum immundum, nomen Domini Jesu, adjurantes per eum, ut egrediatur ab eis. Ostiarii iidem et janitores: qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in eum immundus in omni re. Dicti autem ostiarii: quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus ex utraque parte custodiunt: atque inter bonos et malos habentes judicium, fideles recipiunt: respuunt Monachus Graeca etymologia vocatus, eo quod sit singularis, monas enim Graece singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi: quid facit in turba, qui solus est? Plura sunt enim genera monachorum. Coenobitae, quos nos in communi viventes possumus appellare.morum est. 3. Anachoritae sunt qui post coenobialem vitam deserta petunt, et soli habitant per
Abbreviated transcription (Latin):
dicere potuerunt: precentor. & succentor.
Precentor scilicet. qui uocẽ p̾uttit in cantu.
succentor aut̃ qui subsequit᷑. & canendo res¬
pondet. Concentor aut̃ dr. quia incantando
consonat. Qui aut̃ n̾ consonat: nec concunt.
p̾clarum illustremq ẽẽ oportet. ita ut oblec¬
tamento dulcedinis animos incitet auditoꝵ.¬
Antiqui pͥdie quã cantandum erat cibis ab¬
stinebant. pallentia tantum legumina cau¬
sa uocis assidue utebant᷑. Unde & cantores
apud gentiles fabarii dicti sunt. Ueteres lam¬
mina pectori imposita. sub ea cantica excla¬
mare alendis uocib rationẽ demonstrauert̃.
sacrificium offerendum. Timc eium accen¬
dunt᷑ luminaria ab eis & deportant᷑. ñ ad
effugandas tenebras dimi sol eodẽ tempore
rutilet. s signum letitie demonstrandum:
ut sub typoluminis corporalis illa lux osten¬
datur dequa in exanglio legitui. Erat lux
uera. quȩ illuminat omnem hominem ue¬

Expanded text:
dicere potuerunt, praecentor et succentor: dicere potuerunt, praecentor et succentor: praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu, succentor autem, qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat; qui autem non consonat nec concinit, praeclarum illustremque esse oportet, ita ut oblectamento dulcedinis animos incitet auditoAntiqui, pridie quam cantandum erat, cibis abstinebant, psallentes tamen, legumine causa vocis assidue utebantur. Unde et cantores apud gentiles fabarii dicti sunt. Veteres, lamina pectori imposita, sub ea cantica exclamantes alendis vocibus rationem demonstravere. sacrificium offerendum: tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur: non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur, de qua in Evangelio legitur; Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem ve
Abbreviated transcription (Latin):
diacones. latine ministri dicuntur. quia sicut
in sacerdote consecratio. ita indiacono iuiuiste¬
rii dispensatio habetur. Y podiacones grece.
quos nos subdiacones dicimus. qui ideo sic ap¬
pellantui. quia subiaceut p̃ceptis & officiis le¬
uitarum. Oblationes enim intemplo di afide¬
lib ipsi suscipiunt. & leuitis suꝑ ponendĩs al¬
tarib deferunt. Hi apud hebreos nathi naci
uocantur. Lectores alegendo. psalmiste a psal¬
nuis canendis uocati. Illi enim p̃dicant ppłis
qui sequantur. isti canunt ut excitent ad com¬
punctionẽ animos audientium: licet & qͥdã
lectores ita miserant̾ ꝓnuncient: ut quosdã
adluctum lam̃tationemq compellant. Idem
etiam & ꝓnunciatores uocantur qͦd porro
annunciant. Tanta emui & tanclara erit
eoꝵ uox: ut qmuis longe positoꝵ aures ad¬
impleant. Cantor aut̃ uocatus. quia uocẽ
modulat᷑ incantu. Huius duo genera dñꝵ
in arte musica. sic̃ ea docti homines latine

Expanded text:
diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis et officiis levitarum. Oblationes enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et levitis superponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebraeos Nathanei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis quid sequantur, isti canunt ut excitent ad conpunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miseranter pronuntiant, ut quosdam ad luctum lamentationemque conpellant. Idem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro adnuntiant. Tanta enim et tam clara erit eorum vox, ut quamvis longe positorum aures adinpleant. Cantor autem vocatus quia voce modulatur in cantu. Huiin arte musica, sicut ea docti homines latine
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit. In nouo aut̃ testamento pt᷑ xxp̃ni sac̾do¬
talis ordo apetro cepit. Ipsi enim pͥmiun datꝰ ẽ
uni flamines dicebaut᷑. Hi in capite habebant
pilleum. inquo erat breuis uirga de suꝑ habens
fulo tantum capita sigare ceꝑunt. Nam nudis
penitus eos capitib incedere: nefas erat. Un¬
de a filo quo utebant᷑ flamines dicti sunt. qͣsi
filamines. Uerum festis dieb filo deposito pil¬
dignitatẽ qmͦ acceꝑunt prb̃ri nominant᷑.
Id̾o aut̃ & prb̃ri sacerdotes uocantur. quia sacrũ
dant. sicut & ep̃i. qui licet sint sacerdotes. tam̃
pontificatus apicẽ ñ hñt. quia nec chrismate
frontẽ signant. nec paraclytum sp̃m dant.
qͦd solis deberi ep̃is lectio actuum apłoꝵ de¬
monstrat. Unde & apud uet̾es idem ep̃i &¬
prb̃ri fueruit. quia illud nom̃ dignitatis est:
hoc etatis. Leuite a nomine auctoris nocati.
Deleui eiuim leuite exorti sunt: a quib intẽplo
di mystici sacram̃ti ininistia explebant᷑. Hig̾ce

Expanded text:
t. In Novo autem Testamento post Christum sacerdotalis ordo a Petro coepit. Ipsi enim primum datus est um flamines dicebantur. Hi in capite habebant pileum, in quo erat brevis virga, desuper habenfilo tantum capita religare coeperunt; nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus, filo deposito, pidignitatem, quam acceperunt, presbyteri nominantur. Ideo autem et presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant, sicut episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent; quia nec chrismate frontem signant, nec Paracletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonstrat. Unde et apud veteres idem epiquia illud nomen dignitatis est, hoc aetatis. Levitae ex nomine auctoris vocati. De Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece
Abbreviated transcription (Latin):
ethimologiam nominis: fecit enim rectum
in conspectu dñi. & portã temph edifica uit ex¬
celsam. Ochor ias. app̃hendens dñm. Erechias
fortis dñs. Manasses. obluuosus. uel qͥ oblit᷑.¬
ꝑmulta enim scelera & sacͥlegia reliquerat &
oblitus fuerat dm̃. siue quia oblitus ẽ peccatoꝵ
illius. Amon. fidelis. uel onustus. Iosias. uͭ ẽ
incensum dĩi. ꝓpria ethimologia nominis.
Iste ẽ enim qui simulacra combussit. Ioachar
robustus. Ioachim cuiꝰ ẽ pp̾aratio di. Eliachim
dĩ resurrectio. Iechonias p̃pation̾ñ. Sede¬
chias ustꝰ dñi. Ieroboam iudicatio siue causa
ppħ. uel ut quidam aiunt diuisio int̾preta eͤ:
pro eo qͦd in regno eiꝰ diuistis sit ppłs isrł: &
p̾cisus a regno stirpis dauid. Diuisionisenm
ppł causa iste extitit. Taniri. psalius. uel can¬
ticum meũ. Aniri: crispans meris. Achabffe
patͥs. Iezabel. fluxuᷤ sangurnus. uiel fluens san¬
guinẽ. s melius ubi ẽ sterqͥ linium. Precipita¬

Expanded text:
etymologiam nominis habet; fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus. Manasse obliviosus. Per multa enim scelera et sacrilegia reliquerat et oblitus fuerat Deum. sive quod oblitus est Deus peccatorum illius. Amon fidelis vel onustus. Iosias, ubi est incensum Domini, propria etymologia nominis. Iste est enim qui simulacra conbussit. Ioachaz robustus. Ioachim, ubi est praeparatio. Eliachim Dei resurrectio. Ieconias praeparatio Domini. Sedechias iustus Domini. Ieroboam iudicatio sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, divisio interpretatur, pro eo quod in regno eius divisus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis David. Divisionis enim populi causa iste extitit. Zambri psalmus vel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipita
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendimm aut̃ qͦd quatuor inuet̾i testam̃to absq
ullo uelamine nomunib suis anteqͣm nasce¬
rent᷑ uocati sunt: ysinael. ysaac. Salomon.
& iosias. Lege scͥpturas. Iacob. supplantator.
int̾p̃tat᷑. siue qͦd in ortu plantan nascentis
fr̃is app̃hendit. siuic qͦd ptea fre̾m arte dece¬
perit. Unde & esaudixit. Iuste uocatum ẽ¬
noiuĩ eius ia cob: supplantauit enimine ecce

Expanded text:
Sciendum autem quod quatuor in veteri Testamento absque Sciendum autem quod quatuor in veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt; Ismael, Isaac, Salomon, et Josias. Lege Scripturas. 5. JACOB, supplantator interpretatur, sive quod in ortu plantam nascentis fratris apprehenderit, sive quod postea fratrem arte deceperit. Unde et Esau dixit: Juste vocatum enomen ejus Jacob, supplantavit enim me ecce
Abbreviated transcription (Latin):
extrib integris nominib tradit᷑ eẽ cõpositꝰ.
To. iste.Ro. inagist̾. Babel. ꝓpͥe babyloniun
resonat. & efficit᷑ nom̃ ⁊ orobabel. iste magi¬
st̃ debabylone. In babylone enim mortuus
ethimologie notande sunt. ut sciantis qͥd
in suo uocabulo resonent. Nam pleriq eoꝵ:
ex causis ꝓpriis nomina acceꝑunt. Patriarcha
int̾pretatur patrũ pͥnceps. Archos enĩg̾ce pͥn¬
ceps ẽ. Abram pͥmum uocatꝰ ẽ. pat̾ uidens ppłm¬
ꝓpt̾ isrł scilicet tantum. Post ea appellatꝰ ẽ abra¬
ham: qͦd tranffert᷑ pat̾ multarũ gentiũ. quod
erat adhuc ꝑsusẽ futum. Gentium aut̃ ũ habe¬
tur in nomine. s subaudit᷑: iuxta illud. Erit
nom̃ titum abraham: quia patrẽ multar ũ
gentium postiite. Isaac. ex risti nom accepit.
Riserat enim pat̾ qndo ei ꝓmissus ẽ. animirais
ingaudio. Risit &  mat᷑. qͥndo ꝑ illos tres ui¬
ros ꝓmissus ẽ: dubitans ingaudio. Ex hac gͦ
causa noñĩ accepit ysaac: int̾pretat᷑ enĩ ris.

Expanded text:
 traditur esse compositus. Zo, iste; RO, magister; BABEL proprie Babylonium sonat; et efficitur nomen ZOROBABEL, iste magister de Babylone, in Babylone enim ortus esetymologiae notandae sunt, ut sciamus quid in suo vocabulo resonent. Nam plerique eorum ex causis propriis nomina acceperunt. Patriarcha interpretatur patrum princeps. Ἄρχος enim Graece princeps est. 2. Abram primum vocatus est pater videns p Israel, scilicet, tantum; postea appellatus Abraham, quod transfertur pater multarum gentium, quod erat adhuc per fidem futurum. Gentium autem non habetur in nomine, sed subauditur, juxta illud: Erit nomen tuum Abraham, quia patrem multarum gentium posui te. 3. Isaac, ex risu nomen accepit. Riserat enim pater quando ei promissus est, admirans in gaudio. Risit et mater, quando per illos tres viros promissus est, dubitans in gaudio. Ex hac ergo causa nomen accepit Isaac, interpretatur enim risus. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
os mutum int̾pretat᷑. quo signficatur sac̾dotii
uet̾is & doctrinȩ silentium. Samuel nom̃ eiꝰ d̾s.
Iesse insule sacͥficum. uel incensũ. Saul. petitio
int̾pretat᷑. Notum ẽ enim quomͦ ifrłiticꝰ ppis
cin sͥ regẽ petierit. & acceꝑit. ñ scdđni dm̃ s scd̾m
stirpe scilicet sua. de quo ꝓph̾a p̃dixerat. Uens¬
et desid̾atus cunc̾tis gentib. Salomoͥn nou
nominib fuisse ꝑhibet᷑. Prmmium uocabulũ.
eiꝰ salomon dr. idẽ pacisicꝰ. eo qͦd in regno eius
pax fuerit. Scdm nom̃ idida: eo qͦd fuerit dile¬
ctus & amabilis dño. Tercium uocabulũ eius
celeth. qͦd g̾ce appellat᷑ eccłiastes. latine concionator.
qͦd ad ppłm loqueretur. Ionathan columbȩ do¬
num. uel dñi donum. Absalon. pacͥspax ꝑ an¬
tifrasin: eo qͦd bellum ad u̾sus patrẽ gessisset.
siue qͦd inipso bello dauid paccatũ fuisse legitur
filioriad eont etiã magno cũ dolore extinctum.
due tantum ei relicte sunt. Abia pat̾ dñs. uel

Expanded text:
os mutum interpretatur, quo significatur sacerdotii veteris et doctrinae silentium. SAMUEL, nomen ejus Deus. JESSAI, insulae sacrificium, vel incensum. 63. SAUL petitio interpretatur; notum est enim quomoos mutum interpretatur, quo significatur sacerdotii veteris et doctrinae silentium. SAMUEL, nomen ejus Deus. stirpe scilicet sua, de qua praedixerat Salomon tribus nominibus fuisse perhibetur. Primum vocabulum eius Salomon dicitur, id est pacificus, eo quod in regno eius pax fuerit. Secundum nomen Ididia, eo quod fuerit dilectus et amabilis Domino. Tertium vocabulum eius Coheleth, quod Graece appellatur Ecclesiastes, Latine Contionator, quod ad populum loqueretur. Ionathan columbae donum. Absalon patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello David pacatum fuisse legitur filio, adeo ut etiam magno cum dolore extinctum paratis, duae tantum ei relictae sint. Abia pater Dominus, vel
Abbreviated transcription (Latin):
rea circum t̾minat. s quẽ admodũ figurate
ñ ꝓprie multa dñr. ita etiam figiirate mul¬
ta monstrant᷑. Tercium aut̃ genꝰ uisionisẽ.
qͦd neq corporeis sensib neq illa par te am¬
me qua corporalium rerum imagines capi¬
untui. s ꝑ intuitum mentis quo incellecta
conspicit᷑ ueritas. sic̃ daniel p̾ditis mente
uidit qͦd baichasar uiderat corpore. sine quo
genere ula duo uel in frrictuasa sunt: uel
etiam inerrorẽ mictunt. On̾a tam̃ hȩc ge¬
nera: sp̃s sc̃s mod̾ãtur. Habere aut̃ ꝓphiam
in uenimus saulẽ regẽ ꝓphetasse. Psequebat᷑
tur. Hoc enim nom̃ eoꝵ indicat. Nam
sicut g̾ce angłi. latine nuncii uocant᷑
ita g̾ce apħ. latie missi appellant᷑. Ipsos enĩ
misic xp̃c eyanglizare ꝑ uniu̾sum mundũ
ita ut quidã ꝑsos iudosq penetrarent do¬
centes gentes & facientes in nomine ap̃i magi¬
na & incredilia miracula: ut attestantib sig¬

Expanded text:
rea circumterminat, sed quemadmodum figurate, rea circumterminat, sed quemadmodum figurate, non proprie multa dicuntur, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium autem genus visionis est, quod neque corporeis sensibus, neque illa parte animae qua corporalium rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis quo intellecta conspicitur veritas sicut Daniel praeditus mente vidit quod Balthasar viderat corpore, sine quo genere illa duo vel infructuosa sunt, vel etiam in errorem mittunt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus moderatur. Habere autem prophetest. Nam invenimus Saulem regem prophetasse. Persequebatur tur: hoc enim eorum nomen indicat. Nam sicut Graece ἄγγελοι, Latine nuntii vocantur, ita Graece apostoli, Latine missi appellantur. Ipsos enim misit Christus evangelizare per universum mundum, ita ut quidam Persas Indosque penetrarent docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut adtestantibus sig
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s repetitur. ñ nulli trinitatẽ intellexert
gunt enu ibi ñ nulli trinitatẽ significari.
in spũ pͥncipal patrẽ. in spũ recto filium. in
quod dat᷑. Ad ando enim donum ẽ nuncupa¬
pleti linguis omnium gentium loquebant᷑
Intantum aut̃ donum dĩ ẽ: inquantum dat᷑ eis
qui ꝑeum diligunt dm̃. Apud se aut̾ d̾s est:
apud nos uͦ donum ẽ. S sempit̾ne sp̃s sc̃s donũ
cedit coniungit. ꝙ se unum cum eis e̾ẽ ostendit.
riel quia in nob̾ id agit ut indo maneamus
& ipse innob̾. Unde & indonis łi nichil maiꝰ
ẽ caritate: & nullum maiꝰ ẽ donum dĩ: qͣm¬
sp̃s sc̃s. Ipse ẽ & gr̾a. quȩ quia ñ meritis nr̃is.
s uoluntate diuina gratis dat᷑. inde gr̃a
nuncupat᷑. Sic̃ aut̃ uinicum di u̾bum ꝓpͥe
uocamus nomine sapientiȩ. cum sit uniu̾¬
dĩ ẽẽ in libris euangłii aꝑtissime declaratur.
Cum en im unus euangłista dixisset. si indigito
di eicio demonia. alius hoc id̾e ita dixit. si

Expanded text:
Trinitatem intellexerunligunt ergo ibi nonnulli Trinitatem significari: in Spiritu principali Patrem, in Spiritu recto Filium, in quod datur. A dando enim donum est nuncupapleti, linguis omnium gentium loquebantur. 16. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est, apud nos autem donum est, sed sempiterne Spiritus sanctus donum rocedit conjungit, et se unum cum eis esse ostendit, vel quia in nobis id agit, ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. 19. Unde, et in donis Dei nihil majus est charitate, et nullum maSpiritus sanctus. Ipse est et gratia, quae, quia non meritis nostris, sed voluntate divina gratis datur, inde gratia nuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine sapientiae, cum sit univeDei esse in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia, alius hoc idem ita dixit: In
Abbreviated transcription (Latin):
Increpat enim ciuitatẽ sanguinum. & ptꝰ
eu̾sionẽ illuis consolat᷑ syondicens. ecce suꝑ¬
pacem. Abbacuc amplexans. qui uel ex eo qd̾¬
⁊ amabilis dni fuit. uocatur amplexatio.
uel quia in certamine cum d̾o cong̃ditur.
amplerantis id ẽ luctanteͥs sortitus ẽ nomen.
Nuilus enim tam audaq uoce ausus ẽ dm̃
ad disceptationẽ iustic iȩ ꝓuocare. cur inreb
humanis hec mundi istius tanta rerũ u̾se¬

Expanded text:
Increpat enim civitatem sanguinum, et post Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversionem illius consolatur Sion dicens Nahupretatur amplexans. Quia vel ex eo quod amabilis Domini fuit, vocatur amplexatio, vel quod in certamine cum Deo congreditur amplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare, cur in rebus humanis et mundi istius tanta rerum verse
Abbreviated transcription (Latin):
curuatos int̾ram. & ea que in imosunt cogi¬
tantes. & in reb transcuntib spem ponentes.
transilit canendo iste qui uocat᷑ transsilien᷑.
benedictus dm̃i. uelbenedictus dñs. Olda dis¬
trictio siue diu̾ticulum. Indich laudans uel
confidens. Hester absconsa. Tacharias nie moe¬

Expanded text:
curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogicurvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur transiliens. benedictus Domini, vel benedictus Dominus. Olda districtio, sive diverticulum. Iudith laudans, vel confitens. Hester absconsa. Zacharias memo
Abbreviated transcription (Latin):
reedisicatumẽ & urbs & cemplũ. Aggens. in la¬
tinum festuius. & letꝰ resonat. Destructũ enĩ
templum edificandũ ꝓpħ̾at. & ptꝰ luctũ capti¬
uitatis. reg̾ssionis letitiã p̃dicat. Malachias
int̾p̃tatur angłs dñi. id ẽ mnciꝰ. Quicqͥd enĩ
loquebatur. quasi adũo essent mandata ita cre¬
debant᷑. & inde ita eiꝰ nom̃ septuaginta tͣns¬
consolator adnõ. Quodam en im p̾sagio futͣi
nomina ista sortiti st̃ esdras id ẽ ad uitor . &
ti ad patriam. Nam & templum dñ idem
reedificauerunt .&. muroꝵ ac turriũ opꝰ
restaurauerunt. Ananias gr̃a li. Idem &
sydrach lingua chaldea. qͦd int̾pretat᷑ decorus
nĩs. Ararias. auxilium dñi. Idem & abdenago:
qͦd inlatinum uertitur seriuens taceo. Mysael
qui ppłs dñi. Iꝑse & misach. qͦd int̾pretatur
risus. uel gaudium. aria fr̾nĩs. Semeia au¬
diens dnm̃. Asaph congregans. Gchan robustꝰ
siue accensus. Idithim transiliens eos. frue
saliens eos. Quosdam enim in herentes humo

Expanded text:
reaedificatum est et urbs et templum. Aggaeus in Latino festinus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laetitiam praedicat. Malachias interpretatur angelus Domini, id est nuntius. Quidquid enim loquebatur, quasi a Domino essent mandata, ita credebantur; et inde ita eius nomen Septuaginta transconsolator a Domino. Quodam enim praesagio futurorum nomina ista sortiti sunt. Fuerunt enim in adjutorium ti ad patriam. Nam et templum Domini idem reaedificaverunt, et murorum ac turrium opus ipsi restauraverunt. 24. ANANIAS, gratia Dei. Idem, et Sidrac lingua Chaldaea, quod interpretatur decorus meus. Azarias auxilium Domini. Idem et Abdenago, quod in Latinum vertitur serviens taceo. Misahel, qui populus Domini. Ipse et Misac, quod interpretatur risus vel gaudium. Ahia frater meus. Semeia audiens Dominum. Asaph congregans. Ethan robustus sive ascensus. Idithun transiliens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo,
Abbreviated transcription (Latin):
in apokalipsi ꝓprie ipsam litt̾am ponens
Nomssimus. quia iudicium nouissimũ
ipse suscepit. Mediator. quia int̾ dm̃ &
hominẽ mnedius constitutus ẽ. ut honii¬
nem addm̃ ꝑduceret. Unde & illum g̃ci
mesiten uocant. Paracdytus. id ẽ aduocatꝰ.
quia ꝓ nob̾ int̾cedit. apud patrem. sicut

Expanded text:
in Apocalypsi proprie ipsam litteram ponens in Apocalypsi proprie ipsam litteram ponens Novissimus, quia iudicium novissimum ipse suscepit. Mediator, quia inter Deum et hominem medius constitutus est, ut hominem ad Deum perduceret; unde et illum Graeci μεσίτην vocant. Paracletus, id est advocatus, quia pro nobis intercedit apud Patrem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
serui oꝑum uirtutumq sunilitudiune patͥs
inse imaginem atq inmensam magnitu¬
dinem designauit. Manus dĩ ẽ: qͦd omiua ꝑ
ipsum facta sunt. Hic & dext̾a. ꝓpt̾ effectum
ẽ. Brachium. quia ab ipso omnia continẽ¬
cui. Uircus. ꝓ eo quod omnẽ potestatẽ patͥs
insemet ipsum habeat. & omnẽ cȩli t̾rȩq
creaturam gub̾net. contineat atq regat.
ꝓprie tam̃ his nominib filius nuncupat᷑.
Splendor aut̃ appellat᷑. ꝓpt̾ qł manifestat.
Lumen: quia illuminat .Lux. quia ad ne¬
ritatem contemplandã cordis oculos rese¬
rat. Sol. quia illuimnator. Oriens. quia
luminis fons & iliustrator ẽ rerum. & qͦd
oriri nos faciat ad nitã et̾nam. Fons. qͥa
rerum origo ẽ. uel qͦd satiat sitientes. Ipse
quoq alfa. & .c. Alfa enim litt̾am: nu¬
la p̃cedit. Prima ẽ enin lict̾arũ. sicut &
filius cd̃. Ipse enim se pͥncipnum uideis
int̾rogantib eẽ respondit. Unde & iohes

Expanded text:
servi operum virtutumque similitudine Patris servi operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designavit. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum est. Brachium quia ab ipso omnia continentur. Virtus pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. proprie tamen his nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, quia luminis fons et inlustrator est rerum, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons, quia rerum origo est, vel quod satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω. Alpha enim litteram nulla praecedit; prima est enim litterarum, sicut et Filius Dei; ipse enim se principium Iudaeis interrogantibus esse respondit. Unde et Iohannes
Abbreviated transcription (Latin):
assertione totius triuitatis defendit᷑. quia
datur ratio rinde recte dici ostendat᷑. sicut
& pat̾ in ilus libris misqͣm ingenitus legit᷑.
s tam̃ dicendꝰ esse atq eredendꝰ ñ dubitat᷑.
Omorisior siinilis substantiȩ. quia q̃lis cls.¬
talis ẽ & imago eius. Inuisibilis ds. & imago
inuisibilis. Principium. eo quod ab ipso sint
oniuia: & quia ante eum nichil. fiuis. uel
quia dignatus ẽ infine tempoꝵ humilit̾
incarne nasci et mori. & uidicium nouissi¬
nium ipse susciꝑe. uel quia quicqͥd agimus
adillum referius. & cum ad eũ ꝑuenerimꝰ
ultra quid queramꝰ ñ habemꝰ. Os dĩ ẽ: quia
u̾bum eiꝰẽ. Nã sicut ꝓu̾bis que ꝑ linguaui fi
di u̾bo os ponit᷑. quia mos ẽ. ut ore u̾ba for¬
mentur. Uerbum autẽ id̃o dicit᷑. quia ꝑ eum
pat̾ omnia condidit. siue iussit. Ueritas. qͥa
ñ fallit. s tribuit quod ꝓmusit. Uita. quia
creauit. Imago d̾r. ꝓpt̾ pa rem simulituch¬
nem patris. figura ẽ. quia suscipiens formã

Expanded text:
assertione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio, unde recte dici ostendatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, 302 sed tamen dicendus esse atque credendus non dHomoeusion, similis substantiae, quia qualis talis est et imago eius. Invisibilis Deus et imago invisibilis. Principium, eo quod ab ipso sint omnia, et quia ante eum nihil. Finis, vel quia dignatus est in fine temporum humiliter in carne nasci et mori, et iudicium novissimum ipse suscipere, vel quia quidquid agimus ad illum referimus. Et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habemus. Os Dei est, quia Verbum eius est. Nam sicDei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba formentur. 20. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum Pater omnia condidit, sive iussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promisit. Vita, quia creavit. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura est, quia suscipiens formam
Abbreviated transcription (Latin):
di sułm̃. Idem & fortisdu̾s int̾p̾tat᷑. uel
ꝓpt̾ qͦd int̾fecit eosdẽ sacerdotes. uel ꝓpt̾ quod
achab ad u̾sitatẽ tolerauit. Heliseus dñi salꝰ
int̾p̃tatur. Uocabulum aut̃ & idẽ ex futum
p̃sagio suscepit. Deniq & multas uirtutes
fecit. & famẽ pellens: ppłm amorte salua¬
uit. Nathan dedit. siue dantis. Isaias int̾p¬
tatur saluator dñi. & merito. Saluatorem
eium uniu̾sarũ gentiũ eiꝰq sacram̃ta am

Expanded text:
Deum. Idem et fortis Dominus interpretatur, vel propter quod interfecit eosdem sacerdotes, vel propter quod Achab adversitatem toleravit. Helisaeus Domini salus interpretatur; vocabulum autem et idem ex futuri praesagio suscepit. Denique et multas virtutes fecit et famem pellens populum a morte salvavit. Nathan dedit, sive dantis. Esaias interpretatur salvator Domini. Et merito; Salvatorem enim universarum gentium e
Abbreviated transcription (Latin):
adexemplum seꝑtuaginta senioꝵ tanqͣm con¬
sacerdotes: ꝓpt̾ sollicitudinẽ pauꝑum. Hi
in uicis & uillis constituti gub̾uant sibi comi¬
missas eccłias. habentes licentiã constituere
Pontifex. pͥnceps sacerdotum ẽ: quasi uia se¬
quentium. Ipse & summus sac̾dos ipse pon¬
tifex maxinus uuncuꝑatꝰ. Ipse enĩ efficit sa¬
cerdotes atq leuitas. ipse om̃s ordines eccłias¬
ticos disponit. ipse qͦd unus qͥsq face debeat
ostendit. Antea aut̃ pontifices & reges erãt.
Nlam maioꝵ hȩc erat consuetudo. ut rex eẽt
etiam sac̾dos uel pontifex. Unde & romani
imꝑatores. pontifices dicebant᷑. Uates aui
mentis appellatos. cuiꝰ significatio multi plex
& latnio qͥsi sacrum dans. Si c̃ eiin rex are¬
gendo. ita sac̃dos a sci̾ficando uocatꝰ ẽ. Conse¬
erat enim & scificat. Iniciuin aut̃ sac̾docii

Expanded text:
mplum septuaginta seniorum, tanquam consacerdotes propter sollicitudinem pauperum. Hi in villis et vicis constituti gubernant sibi commissas Ecclesias, habentes licentiam constituere Pontifex princeps sacerdotum est, quasi via sequentium. Ipse et summus sacerdos, ipse pontifex maximus nuncupatur. Ipse enim efficit sacerdotes atque levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse quod unusquisque facere debeat ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam maiorum haec erat consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et Romani imperatores pontifices dicebantur. Vates a vi mentis appellatos, cuius significatio multiplex et Latino, quasi sacrum dans, sicut enim rex a regendo, ita sacerdos, 342 a sanctificando vocatus est; consecrat enim, et sanctificat. 18.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes. quib imiu̾sam cȩlestẽ socretatẽ
apłs complectit᷑. ordines angłoꝵ & dignitates
intelliguntur. & ꝓ hac ipsa distributione offic¬
oꝵ alii chroni. alii dominationes. alii pͥncipatꝰ.
alii potestates dicunt᷑ ꝓcertis dignitatibus
quib inuicẽ distingunt᷑. Uircutes angłica quȩ¬
dam mymst̾ia ꝑhibent᷑. ꝑ qua signa & mira
cula in mundo fiunt: ꝓpt̾ quod & tirtutes cͥhĩr.
Pocestates sunt: quib uirtutes ad u̾se subiecte
sunt. Winde potestatum nomine nuncupant᷑
quia maligni sp̃s eoꝵ potestate cohercent᷑. ne
tantum mundo noceant. qͣntum cupiunt.
Principatus siuit hi qui angłoꝵ agninib p̾sunt.
qui ꝓ eo qͦd subditos angłos ad explendum ini¬
nist̾ium diuinum disponunt. principatus
uocabulum acceꝑunt. Nam alii sunt qui am¬
ministrant. alii qui assistunt. Sic̃ & ꝑdanielẽ¬

Expanded text:
uibus universam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum et dignitates intelliguntur, et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. 17. Virtutes angelica quaedam ministeria perhibentur, per quae signa et mirafiunt; propter quod et Virtutes dicuntur. Potestates sunt, quibus virtutes adversae subiectae sunt, et inde Potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo, quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui adsistunt, sicut et per Daniel
Abbreviated transcription (Latin):
tiones stuit. hi qui etiã uirtutib & pͥncipatib
p̾minent: qui ꝓeo qͦs cet̾is angłoꝵ agmimib
dominant᷑. dominationes uocant᷑. Troui st̃.
agmina angłoꝵ qui latino eloquio sedes dñꝵ
Ꝙuocati throni. quia illis conditor presidet. &
ꝑ eos uirlicia sua disponit. Cheruibin autem
s ipsi sublimes celoꝵ potestates & angłica
ministia ꝑhibent᷑: qui ex hebreo inlinguã
nr̃am int̾pretantur scientię multitudo.
Sunt enim sublimiora agniia angłoꝵ. qui
ꝓeo quod uicinur posit diuina scientia cȩcͥis
amplius pleni sunt. cherubin id ẽ plenitudo
scientiȩ appellant᷑. Ipsa sunt diio illa anima¬
lia suꝑ ꝓpiciatorium arche ficta ex metallo
ꝓpt̾ significandam augłoꝵ presentiam. in
milit̾ multitudo ẽ. angłoꝵ. qui ex hebreo in
latinum ardentes uel incendentes int̾p̾tant᷑.
Qui iccirco ardentes uocant᷑. quia int̾ eos &
dm̃ muill alii augł consistunt. & id̾o quanto ui¬
cunus coram eo consistunt: tantomagis clari¬

Expanded text:
Principatibus praeeminent, qui pro eo, quod ceteris angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in militer multitudo est angelorum qui ex Hebraeo in Latinum ardentes, vel incendentes interpretantur, qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis clari
Abbreviated transcription (Latin):
suut. Proinde trinitas: in relatiuis ꝑsona¬
rum nominib ẽ. Deitas ñ triplicatur. s u
singularitate ẽ: quia si triplicat᷑. deoꝵ in¬
ducimus pluralitatẽ. Nom̃ aut̃ deoꝵ in
angłis & scĩs hominib idõ pluralit̾ dicitur
ꝓpt̾̃ quod ñ sint merito ȩquales. Dequib psal

Expanded text:
sunt. Proinde Trinitas in relativis personasunt. Proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est; deitas non triplicatur, sed in singularitate est; quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sanctis hominibus ideo pluraliter dicitur, propter quod non sint merito aequales. De quibus Psa