comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
narios iiii. modiũ .i. de frum̃to cõparat contra denariosui. & ipse
modius sit quẽ om̃ib habere constitutũ ẽ. Et unusquisq habeat
sequã mensurã & ȩquales modios
ricus sine iussione epĩ sui
diacones aduersus pb̃rm. non subdiaconus aduersus diaconum.
non a colitus aduersus subdiaconẽ. non ex orcista aduersus acolitũ.
non lector aduersus exorcistã. non hostiarius aduersus lectorẽ
det accusationẽ aliquã. Et non dampnabitur p̃sul. sine lxoxii¬

Expanded text:
narios quatuor, modium unum de frumento parato contra denarios sex. Et ipse narios quatuor, modium unum de frumento parato contra denarios sex. Et ipse modius sit, quem omnibus habere constitutum est. Et unusquisque habeat aequam mensuram et aequales modios.ricus sine iussione episcopi diaconus adversus presbiterum, non subdiaconus adversus diaconum, non acolitus adversus subdiaconum, non exorcista adversus acolitum, nec lector adversus exorcistam, non ostiarius adversus lectorem det accusationem aliquam. Et non dampnabitur praesul sine
Abbreviated transcription (Latin):
Quaritiaist alionas rs appetere. & ad eptas nulli largiri. Etiuxta
urpelucrũ ixorcent qͥ ꝑuarias circũ uoctiones iucrandi causa
in honoste ros quaslib& congregare dec̃tant
quantũ prestitit
Quicũq onĩ tt̃pore messis. uł tẽparo uindemiȩ non necessitate
sed ꝓp̃t cupiditatẽ. cõparat annonã aut iunĩ uerbi gratia. deduob.
necissitatõ conparat. ut sibihabeat & aliis tribuat negotiũ dicimus
om̃s epĩ abbates. ab batiss aptimates & comites seud omestici a& cunc¬
tifideles quibe neficia regalia tã dereb. et dosi asticis quãq & derdiqͥs
h ahore uident᷑. ut inꝰ ꝗisq. desuobenesiciosuã familiã nutricare
faciat & desuaꝓ pne̾tate ꝓpriã familiã nutriat. Et si dõ donante suꝑ
se & fuꝑ familia sua aut in beneficio aut in alode annonã habuerit &
uenundare uoluer̾it non carius uendat nisi mõdiũ de auena dena¬
riosii. modiũ de ordeo contra denariosiii. modiũ unũ desigile de¬

Expanded text:
varicia est alienas res appetere, et adeptas nulli largire. Et iusta Turpe lucrum exercent, qui per varias circumventiones, lucrandi causa, inhoneste res quaslibet congregare decertantquam prestat. 7. Quicumque enim tempus messis vel tempus vindemiae, non necessitate sed propter cupidinecessitatem comparat, ut sibi habeat et aliis omnes episcopi, abbates, abbatissae, obtimates, comites, seu domestici, et cuncti fideles qui beneficia regalia, tam de rebus ecclesiae quamque et de reliquis, habere videtur, unusquisque de suo beneficio sua familia nutricare faciat, et de sua propriaetate propria familia nutriat; et si Deo donante super se et super familiam suam, aut in beneficio aut in alode, annonam habuerit, et venundare voluerit, non carius vendat nisi modium de avena dinarios duos, modium de ordeo contra dinarios tres, modium de
Abbreviated transcription (Latin):
aut qualit̃ in domib ecđarum & ornamentis eeđȩ emen¬
datȩ et restauratȩ eẽ uidentur. & diligenter inquirant
de cuersatione singulorũ. uł quomodo emendatũ habe¬
ant qđ iussimus de eorũ lectione et cantu cȩterisq disci¬
thosauros ecdesiasticos ne ꝓpter ꝑfidiam aut negle¬
gertiã custodũ aliquid de gc̃mis aut detiasis ud de reliqͦ
quoq thosauro ꝑditum sit quia dictũ ẽ nõb qđ negotia¬
tores udei. nec non & alii gloriantur. quia quicquid cis
placaat possint ab eis emere
emendicis qui ꝑpͥatrias discurrunt uolumus ut unus¬
quisq fideliũ nrorũ suũ pauperẽ de beneficio aut de
ꝓpria familia nutriut & non ꝑmittat aliubi ire mesidi¬
caudi causa. & ubi tales inuenti fuerint᷑ sibi manib labo¬
rent. nullus eis quicquã tribuere p̃sumat᷑¬
dederis soliđ x. & amplius requisieris. uel dederis mo¬
diuĩ uni frumenti. & iterũ suꝑaliud exegeris
upiditas in bona partẽ pot̾est accipi. et ad malã: Inbo¬

Expanded text:
qualiter in domibus ecclesiarum et ornamentis ecclesiae emendatae vel restauratae esse videntur; et diligenter inquirant de conversatione singulorum, vel quomodo emendatum habeant quod iussimus de eorum lectione et cantu ceterisque discithesauros ecclesiasticos, ne propter gentiam custodum aliquid de gemmis aut de vasis, reliquo quoque thesauro perditum sit; quia dictum est nobis quod negotiatores Iudaei necnon et alii gloriantur, quod quicquid eis placeat, possint ab eis emeree mendicis qui per patrias discurrunt volumus, ut unusquisque fidelium nostrorum suum pauperem de beneficio aut de propria familia nutriat, et non permittat aliubi ire mendicando. Et ubi tales inventi fuerint, nisi manibus laborent, nullus eis quicquam retribuere praedederis solidos decem, et amplius requisieris: vel si dederis modium vini, frumenti, et iterum super aliud exigeris. 2. Cupiditas in bonam partem potest accipi, et ad malam. In bo
Abbreviated transcription (Latin):
ecdesuis sunt ab latȩ &si quast̃ alid siue inecelesias¬
ticis siut in policis reb: em̃datione digna q̃ ꝓtẽporis¬
lnf breuitate efficere nequiunus Intantũ dif¬
ferendũ illud dignũ iudicauimꝰ donec dño fauente
consultu fideliũ faculltas nob̵ id efficiendi ab co
tribuat᷑ inuenta uero utdõ opitulante effectum
obtineant ꝑtẽ pora hic inserenda cẽsiumus

Expanded text:
si qua sunt alia sive in ecclesiasticis sive in publicis rebus emendatione digna, quae temporis brevitate efficere nequimus; in tantum differendum illud dignum iudicavimus, donec Domino favente consultu fidelium facultas nobis id efficiendi ab eo tribuatur. Inventa vero ut Deo opitulante effectum optineant per tempora, hic inserenda censuimus
Abbreviated transcription (Latin):
uel fenu in ecdam mittere p̃sumat
altarib p̃parent.
t nullus pbr alterius parrochianũ nisi in itinere fuerit
uel placitũ ibi habuerit. ad missã recipiat.
nisi initinere fuerit. neo decimã ad alterũ ꝑtinentem
audcat recipere.
rcciput. DE REBUS PHESSITEROELQ
It unus quisq pbr res quas posi diem c̃secrationis ad quisi¬
erit ꝓprias ecđȩ relinquat. DECEUΠIΝΩB uCCGENE¬
aut carnc inanducare. nisi ad p̃sens ꝓ ipso u nũ uele
norib uicis ꝑ quȩ cognosecre ualeat ł p̃dicare saldeussi¬
is ut caueant ab insidus diaboli
infirmauerit aut paruulus in firmus fuerit. statim en
cõmunicet. nesine cõmunione moriatur ÷
crisma alterã adolcu ad cancuminos in ungendũ ueli
in firmos uexta sententiã apłicã ut qđo quis in firmat᷑ inducat pbros
ecłȩ & orent suꝑ eũ ungentes eũ oleo in nomine dñi
t qui ec desurũ beneficia habont nonã & decimã exeis ecclesiȩ cui
ressunt dement. Et qui tale beneficiũ habent ad medietatẽ labo¬

Expanded text:
vel foenum in ecclesia mittere praesumataltaribus praeparent. t nullus presbyter alterius parrochianum, nisi in itinere fuerit vel placitum ibi habuerit, ad missam recipiat. nisi in itinere fuerit, nec decimam ad alterum pertinentem audeat recipere. recipiat. 150. De rebus presbyterorum. Ut unusquisque presbyter res, quas post diem consecrationis adquisierit proprias, ecclesiae relinquat. 151. De poenaut carnem manducare, nisi ad praesens pro ipso unum vel noribus vitiis, per quae cognoscere valeat vel praedicare subditis suis, ut caveant ab insidiis diaboliinfirmaverit, aut parvulus infirmus fuerit, statim eum communicet, ne sine communione moriatur. 1chrisma, alteram ad oleum ad catechumenos inungendum vel infirmos juxta sententiam apostolicam, ut quando quis infirmatur, inducat presorent super eum, unguentes eum oleo in nomine Domini. 18. Ut qui ecclesiarum beneficia habent, nonam et decimam ex eis ecclesiae cuius res sunt donent. Et qui tale beneficium habent, ad medietatem labo
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc ideo fieri ꝓhibemus.
eoppressione pauperũ liberorũ hominũ ut non fiant
a potentioribus ꝑ ali quoł malũ ingeniũ contra iustitiã
oppressi. ita ut coacti rescorũ uendant aut tradant
corũ contra iustitiã fiant ex hęredati. & regale obsequiũ minu¬
atur & ipsi hȩredes ꝓpter indigentiã mendici uellatronesscũ
malefactores efficuntur: & ut sepius non fiant manntti ad
placita: nisi sicut in alio capitulari p̃cẽpimus. ita seruetus.¬

Expanded text:
Et hoc ideo fieriEt hoc ideo fieriDe oppressione pauperum liberorum hominum, ut non fiant a potentioribus per aliquod malum ingenium contra iustitiam oppressi, ita ut coacti res eorum vendant aut tradantcontra justitiam fiant exhaereditati, et regale obsequium minuatur, et ipsi propter indigentiam mendici vel latrones seu malefactores efficiantur, et ut saepius non fiant manniti ad placita, nisi sicut in dominico capitulari olim facto prae
Abbreviated transcription (Latin):
uelentur. nisi scđm mensurã. & ut ibi satis fiat. & uil¬
lȩ non sint de solate
tos congreg&. quantis consiliũ dare potest.
sciant quid uelint salua canonica auctoritate.
t laici non sint p̃positi mona chorũ inframonasteria
nec archi diaconi sint laici
De incestuosis ut canonice examinentur &e nec ꝓpter
litas acris uel alia qualiscũq tribulatio ut non expec¬
tetur edictũ nrm̃ sed statim dep̃cetur dĩ misericordia
& inp̃senti anno de famis inopia. ut suos quisq: adiuu&
ꝓut potaest & suã annona non nimis careuendat &¬
ne foris imperiũ nrm̃ uendatur aliquid alimoniȩ
in alio capitulare p̃cepimus ita seruetur
eliberis hominib: qui ad seruitiũ dĩ setradere uolu¬
erint. ut prius hoc non faciant. quã a nob licentiã
postulent: hoc ideo quia audiuimus aliquos ex illis ñ
tã causa deuotionis hoc fecisse. quã ꝓ exercitu seualia¬
functione regali fugienda. quosda uͦ cupiditatis causa
ab his qui res illorũ concupiscunt circũ uentos audiuimus

Expanded text:
velentur, nisi secundum mensuram, et ut ibi satis fiat et villae non sint desolatae.tos congreget, quantis consilium dare potest. sciant quid velint, salva canonica auctoritate. 15. Ut laici non sint praepositi monachorum infra monasteria, nec archidiaconi sint laici 16. De incestuosis, ut canonlitas aeris, vel alia qualiscumque tribulatio, ut non expectetur edictum nostrum, sed statim deprecetur Dei misericordia. Et in praesenti anno de famis inopia, ut suos quisque adiuvet prout potest, et suam annonam non nimis care vendat. Et ne foris imperium nostrum vendatur aliquid alimoniae.in alio capitulari praecepimus, ita servetur. 114. De liberis hominibus ad servitium Dei se tradent, ut prius hoc non faciant, quam a nobis licentiam postulent. Hoc ideo, quia audivimus aliquos ex illis non tam causa devotionis hoc fecisse, quam pro exercitu seu aliafunctione regali fugienda, quosdam vero cupiditatis causa ab his qui res illorum concupiscunt circumventos audivimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tatitũ ẽ & iã ut nullus incanica aut regular: ꝓfessio¬
ne constitut᷑ aliquẽ tonsorare ꝓpt̃ res adipiscendas
deinceps ꝑsuadeat. & qͥ hoc facere tẽp̃tauerit. sino dali
uł imperi ali sententia modis onũb feriat᷑. De pb̃ris con¬
ici dericos ꝓbabilis uitȩ & doctraiȩ epis consecrandos
suis i necclesiis constituendos obtulerunt nulla qualib&
cimis neq de oblationib fideliũ. ñ dedomib: neq elta¬
trus uł ortis uixta ecclesiã positis neq dep̃scriptoman¬
S tatutũ ẽ post quã hoc impletũ fuerit ut una quaq: eccł&
Ianctĩtũ ẽ deuillis nouis ȩcclesiis meisdẽ nouit̃ constructis
udecimȩdeipsis uillis ad eas dẽ ecclesias conserantiur.
esacnis uasis eccłẽ quȩ inpignꝰ añ nullis inquib:dã locis dari
conperimꝰ in hibitũ ẽ nedeinceps aquo fieri p̃sunat᷑. nisi solũ

Expanded text:
t etiam, ut nullus in canonica aut regulari professione constitutus aliquem tonsorare propter res adipiscendas deinceps persuadeat: et qui hoc facere temptaverit, sinodali vel imperiali sententia modis omnibus feriatur. 9. Sici clericos probabilis vitae et doctrinae episcopis consecrandos suisque in ecclesiis constituendos, obtulerint, nulla qualibet cimis, neque de oblationibus fidelium, non de domibus, neque de atriis vel ortis iuxta ecclesiam positis, neque deStatutum est, postquam hoc impletum fuerit, ut unaquaeque ecclancitum est de villis novis et ecclesiis in eisdem noviter constructis, ut decimae de ipsis villis ad easdem ecclesias conferantur. 13. De sacris vasis ecclesiae, quae in pignus a nonnullis in quibusdam locis dari comperimus, inhibitum est ne deinceps a quoquam fieri praesumatur, nisi solu
Abbreviated transcription (Latin):
quiã as rapiunt : Idõ sic̃ p̃missũẽ necesse ẽ . ut ab om̃ib in
xpĩ ana religione consistentib: rigore auctoritatis di¬
uinȩ uł humane hoc malũ radicitꝰ amputetur. ca.
Ueuero puellȩ indiserete uelent᷑ Elacuit nob aiam
de sacris canonib: qualit̃ obseruandũ sit hic inferre :¬
de tẽpore uł andarũ puellarũ incartaginꝰ seconcilio
CũXVI. continet᷑ ut ñ ante xxv annos consecrent᷑
It̃ in eodẽ concilio cap̃xci ii. de uiginib: uł andisita
continet᷑: It placuit ut qͥcũq ep̃orũ necessitate pe¬
reclitantes padititiȩ uirginalis ił p&itor poteas
uł raptor aliquis formidat᷑ uł scieitrã aliquo mor¬
tis periculose scrupulo compuncta fuerit netũ uela¬
tamoriat᷑. Aut exigentib parentib authis aquor
curã ꝑtine tꝰ. uela uerit uirginẽ seuuelaũ ante¬

Expanded text:
qui eas rapiunt? Ideo sicut praemissum est, necesse est ut ab omnibus in qui eas rapiunt? Ideo sicut praemissum est, necesse est ut ab omnibus in christiana religione consistentibus, rigore auctoritatis divinae vel humanae, hoc malum radicitus amputetur. 26. ero puellae indiscrete velentur, placuit nobis etiam de sacris canonibus, qualiter observandum sit, hic inferre de tempore velandarum puellarum. In Africano concilio, capitulo 16 continetur, ut non ante 25 annos consecrentur. Item in eodem concilio, capitulo 93, de virginibus velandis ita continetur: Item placuit, ut quicumque episcoporum necessitate periclitantis pudicitiae virginalis, cum vel petitor potevel raptor aliquis formidatur, vel si aliquo etitis scrupulo periculoso compuncta fuerit, nec non velata fuerit, aut exigentibus parentibus, aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem, seu velavit int
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliis raptis. placiuit eriu& eos reddi qͥb: ante fueriđ
disponsatȩ &iamsieis araptorib: uis inlata consti
terit. Pro inde statutũ ẽ a sacro conuentu ut raptor
publica penitentia ultet᷑ Raptã uero sis ponsus re¬
cipere noluerit & ipsa eiusdẽ crimini consentiens
sit simili sententia subiaceat. Qđ si posthȩc iun¬
gerese p̃sumpserint. utriq: anathe matir̃t᷑ .C.
ehis uero quisacris uirginib sesotiant. ita indecre
cris temere se qͥosdã sotiare cognoiumꝰ & post di¬
catũ dõ ꝓpositũ incesta federa sacrilega quemiscere
quosptinus aequũ as acra cõminuone detrudi. & niꝰ pub¬
licã ꝓbatã que egerint poenitentiã omnino non recipi
A ut hiscerte uiaticũ desđo transeuntib. si tam̃ poenitii¬
eri u nomieget᷑. Si uero decopulatione sacrarũ uirgi¬
nũ tã seuere feriuint᷑ quanto si ueriũ feriendi sunt.

Expanded text:
ab aliis raptas, placuit erui et eis reddi quibus ante fuerant ab aliis raptas, placuit erui et eis reddi quibus ante fuerant desponsatae, etiamsi eis a raptoribus vis inlata constterit. Proinde statutum est a sacro conventu, ut raptor publica poenitentia multetur. Raptam vero si sponsus recipere noluerit et ipsa eidem crimini consentiens sit, simili sententia subiaceat. Quod si post haec gere praesumpserint, uterque anathematizetur. 25. De his vero qui sacris virginibus se sociant, ita in decretcris temere se quosdam sociare cognovimus, et post dicatum Deo propositum incesta foedera sacrilegaque miscere; quos protinus aequum est a sacra communione detrudi, et nisi publicam probatamque egerint poenitentiam, omnino non recipi; aut his certe viaticum de sedulo transeuntibus, si tamen poenituerint, non negetur. Si vero de copulatione sacrarum virginum tam severe feriuntur, quanto severius feriendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
&c legis mundanȩ capitulis inserenda decreuimus
eraptis uero e raptoribꝰ quãq: specialit̃ de creuissemus
quid patidebẽnt qui hoc nefas deinceps facere tẽp̃taue¬
rint quid tam̃ suꝑhis sacr canones p̃cipiant hic inse¬
rendũ necessariũ diocim̃ quatenꝰ om̃ib pateat quantũ
malũ sit & ñsolũ humana sedesiã diuma a uctori¬
tate constricti ab hinc hoc malũ caueant. xcuii
De puellis raptis net edũ desponsits.  inomcibo calor¬
itahab&ur. eosquirapiunt puellassub nonine simulha¬
bitandi quio perantes & conhibentes raptorib Decreũ
scã sy nođ si quidẽ derici sunt decidant graduꝓprio.
siuero : laici anathematizent᷑. Quib uerbaꝑtedatur
intellegi qualit̃ huius maliauctores damnanda sunt
quando particeps & combentes tanto anathemate
feriunt᷑ & qđ iuxta canonũ aucdoritatẽ ad coniugia
legitima raptassibi uindicare nullatenꝰ posfuał xcviiii.
Ii dispensatis puellis &abaliis raptis. ita in concilio

Expanded text:
 legis mundanae capitulis inserenda decrevimus. 22. De raptis vero et de raptoribus, quamquam specialiter decrevissemus quid pati debeant qui hoc nefas deinceps facere temptaverint, quid tamen super his sacri canones praecipiant, hic inserendum necessarium duximus; quatenus omnibus pateat quantum malum sit, et non solum humana, sed etiam divina auctoritate constricti, ut abhinc hoc malum caveatur. 23. De puellis raptis necdum desponsatis ita in concilio Calci38 habetur: Eos qui rapiunt puellas sub nomine simul habitandi cooperantes et conhibentes raptoribus, decrevit sancta synodus, si quidem clerici sunt, decidant gradu proprio; si vero laici, anathematizentur. Quibus verbis aperte datur intellegi, qualiter huius mali auctores damnandi sunt, quando participes et conhibentes tanto anathemate feriuntur, et quod iuxta canonicam auctoritatem ad coniugia legitima raptas sibi iure vindicare nullatenus possunt. 24. De desponsatis puellis et ab aliis raptis ita in concilio
Abbreviated transcription (Latin):
locis in exi quiis mortuorũ non nulli facunt era¬
dicent. & ut exemplosu ȩ in nocentiȩ alios adbe¬
ne uiuendũ edocent. & cunctis ecclesiasticis
negotiis quantũ dñs iuuauerit totis uirib consulere

Expanded text:
locis in exequiis mortuorum nonnulli faciunt, eralocis in exequiis mortuorum nonnulli faciunt, eradicent, et ut exemplo suae innocentiae alios ad bene vivendum provocent, et cunctis ecclesiasticis negotiis, quantum Dominus iuvaverit, totis viribus consulere
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Qđ si p̃mis sonet essitates ante id feri conpleuenł.¬
nullũ possit ep̃õ ad ferre p̃iuditiũ consecrantionis cii.
Sanctitũ ẽ ut nullus deinceps quã lib& examinationẽ
crucis facere p̃sumat. neq sp̃ĩ passione glorificataẽ
ouius lib& temeritate obtẽptu habeat᷑ .ci. Senilulo indo¬
sedule populus ad ñ cienT. Qui aut ait beatꝰ gr̃g irã
contãse occulti uidicis excitat sacerdos sisine p̃dica¬
cationis sonitu incedit: &utclerũ sibi cõmissũ in sobri¬
etate & castitate nutrirent diuinis diuinis que of¬
fici is inbuerent. queritae ad sacro scosecdesiasticos
ordines pmo ueri possent : & operã deał quateñ prbi
missalẽ & lectionariũ siue cȩteros libellos sibi neces¬
sarios bene correctos habeant: & qualit̃ eccbesias des¬
traictas sibi ꝑtinentes iuxta uires em̃denđ. Qualit̃
&iã uiduas diligent̃ instruant. Quo modo&iam
secđm a postolicã auctoritatẽ conũsari debeant
edoceant. & ut suꝑstitutionss quas quibus dam

Expanded text:
sint. Quod si praemissae necessitates ante id fieri conpunullum possit episcopo adferre praeiudicium consecranti. 27. Sancitum est, ut nullus deinceps quamlibet examinationem crucis facere praesumat; ne quae Christi passione glorificata est, cuiuslibet temeritate contemptui habeatur. 28. Episcosedule populis adnuntiet; quia, ut ait beatus Gregorius, iram contra se occulti iudicis excitat sacerdos, si sine praedicationis sonitu incedit. Et ut clerum sibi commissum in sobrietate et castitate nutriat divinisque officiis imbuat, qui rite ad sacrosanctos ecclesiasticos ordines promoveri possint. Et ut operam dent, quamissalem et lectionarium sive caeteros libellos sibi necessarios bene correctos habeant, et qualiter ecclesias destructas ad se pertinentes iuxta vires emendent, qualiter etiam viduas diligenter instruant, quomodo etiam secundum apostolicam auctoritatem conversari debeant, edoceant. Et ut superstitiones quas quibusdam in
Abbreviated transcription (Latin):
qui aut litigat aut iudicat. aut testificatur. Et quicũq huius con
fututionis trans gressor amissis nris inuentus fuerit bannũ ꝑsoluat
resident. ut ꝓpter res alterius in testimoniũ non recipiantur
Cũ uratores tamen aliorũ liberorũ hominũ ĩdeo essepossunt¬
ideo quia liberi sunt. Illi uero qui & ꝓprium habent & tamen int̃ra
dominica resident ꝓpter hoc ñ abiciantur qui interra dominica
resident sed ꝓptet hoc ad testimoniũ recipiant᷑ quia ꝓprium habent
ni. De faidis cohercendis obseruetur & tenactur qđ incapitulari nro

Expanded text:
qui aut litigat, autiudicat, aut testificatur. 15. Ut de debito qui aut litigat, autiudicat, aut testificatur. 15. Ut de debito stitutionis transgressor a missis nostris inventus fuerit, bannum nostrumresident, ut propter res alterius ad testimonium non recipiantur. Cumiuratores tamen aliorum liberorum hominum ideo esse possunt, quia liberi sunt. Illi vero qui et proprium habent, et tamen in terra dominica resident, propter hoc non abiciantur quia in terra dominica resident; sed propter hoc ad testimonium recipiantur quia proprium habent. 7. De faidis cohercendis observetur et teneatur quod in capitular
Abbreviated transcription (Latin):
sionis nr̃e sub fideiussorib ad nram psentia uemre copillantur. U
He uicariis & centenariis quimagis ꝓp̃t̃ cupiditat quã ꝓpter iustitiã sa¬
cienda sepissune placitatenent. & exinde populi nimis affligunt. itatene¬
atur sicut in capitulare domni karoli impris continetur in libro iiii. cap̃
xl. ut nullus ad placitũ banniatur nisi qui causã suã querit. aut si alter
ei querere deb&. exceptis scabinus .uii. qui ad omã placita ad essedebent.
dẽ quos liberi homines obseruarẽ debent constitutio genitoris nri
penitus obseruanda atq tenenda e. dit uidelic&e in annotriasolu¬
modo generalia placita obseruent. & nullus eos amplius placita ob¬
scruare cõpellat. nisi forte quilib& aut accusatus fuerit aut alium
accusauerit. aut ad testi moniũ ꝑ hibendum uocatus fuerit. ad cȩ
tera uero quȩ centenariitenent non alius uenire iubeatur nisi

Expanded text:
sionis nostrae, sub fideiussoribus ad nostram praesentiam venire conpellantur. 5. sionis nostrae, sub fideiussoribus ad nostram praesentiam venire conpellantur. 5. De vicariis et centenariis, qui magis propter cupiditatem quam propter iustitiam faciendam saepissime placita tenent, et exinde populum nimis adfligunt, ita teneatur sicut in capitulare domni Karoli imperatoris continetur in libro 3 capitulo 40. « Ut nullus ad placitei quaerere debet; exceptis scabineis septem, qui ad omnia placita praeesse debent. omines observare debent, constitutio genitoris nostri penitus observanda atque tenenda est, ut videlicet in anno tria solummodo generalia placita observent, et nullus eos amplius placita observare compellat; nisi forte quilibet aut accusatus fuerit, aut alium accusaverit, aut ad testimonium perhibendum vocatus fuerit. Ad caetera vero, quae vicarii vel centenarii tenent, non alius venire iubeatur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
casdẽ res cõparatas hab&e ꝑ malũ ingeniũ ꝓpriofilio aut alteri
culibae needũ legiimos annos habenti iustitie tollendi cau¬
satradiderit uobimus aq firmit pcipim iut sipat ciusar parul.
iuxerti ipse intret in causa ratione reddendi ꝓfiliosuo. Siaut ip¬
sepat mortuus .e. tunc legitimus eius ppinquus qui iuste ei tiuor
ac defensor eeuidet᷑ ꝓ ipsoratione reddere cõpellat᷑. Similit¬
& de aliis om̃ib: iusticiis ad eu ptinentib excepta sia legitima here¬
ditate que ei p successione parentũ suorũ legitime euenire debuit. Qd
siquis hanc iussione nr̃am contempserit uł neglexerit. sicut dec&eris
contemptorib: itaagatur. Si uero qui easdem res prim sinuasit & in¬
iuste uendidit nec non & emptores excepta sola psona paruuli qđ fraudu¬
lent ad miserunt inta patria emend ne cogant᷑. & postea sic conteptoresius¬

Expanded text:
easdem res comparatas habet, per malum ingenium proprio filio aut alteri easdem res comparatas habet, per malum ingenium proprio filio aut alteri cuilibet necdum legitimos annos habenti, iustitiae tollendae causa tradiderit, volumus atque firmiter praecipimus ut si pater eiusdem parvuli vixerit, ipse intret in causam rationem reddendi pro filio suo. Si autem ipse pater mortuus est, tunc legitimus eius propinquus, qui iuste ei tutor ac defensor esse videtur, pro ipso rationem reddere compellatur. Similiter et de aliis omnibus iustitiis ad eum pertinentibus, excepta sua legitima hereditate quae ei per successionem parentum suorum legitimae evenire debuit. Quod si quis hanc nostram iussionem contempserit vel neglexerit, sicut de ceteris contemptoribus, ita de eo agatur. Is vero qui easdem res primus invasit et iniuste vendidit, nec non et emptores, excepta sola persona parvuli, quod fraudulenter admiserunt intra patriam emendare cogantur, et postea, sicut contemptores ius
Abbreviated transcription (Latin):
aut eũ si uoluerit eidẽ ecdȩ tradit. de ecclesiastico & fiscalino &¬
benefici anseruo. Uolumus ut ꝓuna uice iuurgildus cius peo cõpo¬
natur. Altera uice ipse seriuis ad suppliciũ tradatur hereditas
tanen liber hominis qui ꝓptertale facinus ad morte fuerit iu
porta reliquiis scõrũ consecrata e hnuiusce modi homicidiũ ꝑpe¬
sicut coponi qđ in inmunitate uiolata cõmitutur. II¬
Quicũquȩ ꝓpter cupiditatẽ itrũ. patte aut maue aut frem̃
aut sorore aut nepotẽ laliũ ppinquum suu interfectrũ here¬
ditas uiter fecti ad alios suos legamos heredes ꝑueniat. int̃¬
feccuris uero hereditas in fiscũ redigitur. ipse utro ordinan
duxerit : armis depositis publicã agat penitentiã : Et si con¬
tum ax fuerit. cõp̃hendatur a comite & ferio uinciatur
& in custodia mittatur. donec res ad ntam nontiã deducatur
int Quicumq tes alienas culibax homini uendiderit & ipse homo
easdẽ res alicui alteri dederit siue uendiderit. & ipse quitunc

Expanded text:
aut eum si voluerit eidem ecclesiae tradat. De ecclesiastico et fiscalino beneficiario servo volumus ut pro una vice wergeldis ejus pro eo componatur, altera vice ipse servus ad supplicium tradatur. Haereditas tamen liberi hominis, qui propter tale facinus ad mortem fuerit juporta reliquiis sanctorum consecrata est, huiuscemodi homicidium perpesicut conponi debet quod in inmunitate violata conmittitur. Quicumque propter cupiditatem rerum patrem aut matrem, aut fratrem, aut sororem, nepotem, vel alium propinquum suum interficerit, hereditas interfecti ad alios suos legitimos heredes perveniat; interfectoris vero hereditas in fiscum redigatur. Ipse vero ordinantduxerit, armis depositis publicam agat poenitentiam. Et si contumax fuerit, comprehendatur a comite et ferro vinciatur, et in custodia mittatur, donec res ad nostram notitiam deducatur. 4. Quicumque res alienas cuilibet homini vendiderit, et ipse homo easdem res alicui alteri dederit sive vendiderit, et ipse qui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in capitulare priore constitutũ ẽ. iđ in libro iui. cap&iii¬
Siquis aut exleui causa aut sine causx hominẽ inecda uriet se¬
cerit. de uita cõponet. Siucro foris rixati fuerint & unusals¬
terũ in ecłam fugerit. & ibi se defendendo cũ int feceru. et
si huius facittestes non habuerit. cũ xii coniuratorib legt¬
mis scramento affirmet se defendendo eũ inter sicisse. Etsi¬
ipsc auctor cõmotȩ inter eos rixȩ extiterii. laudẽ intersirn & in¬
suꝑbannũ ntin cogatur soluere. & publicã habcat penuentiã. Sin
aut̃ non ille qui alterũ interficit sed is qui int̃srctusc̃ eandẽ rixa
cõmouit absq cõpositione ucrat. & is quicũ interfecit scđmiu
seruus hoc cõmisent. in iudicio aquȩ feruentis eximinetur. utr
hoe sponte anse defindendo feciss&. Et si manus eius exusta fut¬

Expanded text:
sicut in capitulare priore constitutum est, id est in libro quarto capisicut in capitulare priore constitutum est, id est in libro quarto capiSi quis aut ex levi causa, aut sine causa, hominem in ecclesia interfecerit, de vita componat. Si vero foris rixati fuerint, et unus alterum in ecclesia fugerit, et ibi se defendendo eum interfecerit, et si hujus facti testes non habuerit, cum 12 juratoribus legitimis per sacramentum affirmet se defendendo eum interipse auctor commotae inter eos rixae exstiterit, leudem interfecti et insuper bannum nostrum cogatur solvere, et publicam agat poenitentiam. Sin autem non ille qui alterum interfecit, sed is qui interfectus est, eandem rixam commovit, absque compositione iaceat; et is qui eum interfecit secundum servus hoc commiserit, iudicio aque ferventis examinetur utrum hoc sponte an se defendendo fecisset, et si manu eius exusta fue
Abbreviated transcription (Latin):
nistri comitũ. tributũ ł inferenda uocatur. maioris p̃tia populo
exigere p̃sumpsit . quã amissis bonȩ menoriȩ genctoris nri con¬
atq abstulit sibiq retinunt. insquib hoc tulit cũ sua lege restiti¬
at & in suꝑ fredũ nrm̃ ꝑsoluat & ministeriũ amittatꝰ: Pofiquã
comes& pagenses dequalib& ex piditione hostili reuetsi fucrint.
ex eodie suꝑ xl noctes sit bannus rescissus. qđ lingua theutisca
scafilegi. iđ armorũ depositio uocatur. XiI
Hoc missinri notũ faciant comitibia populo qđ nos in omĩ ebdo
mada unũ diom ad causis audiendas & iudicandas sedere uo¬
lumus. Comites aut̃ & missi nr̃i magnũ studiũ habeant ne
forte ꝓpter eorũ noglegentiã pauperes crucientur. & nostediũ
ꝓpter corũ la mores patiamur. sinram gram habere uelinit.
Populo aut̃ dicatur ut caucat dealiis causis se ad nos redamare.
in ecłuis ł inatriis carũ comissis. hoc obseruetus etiencatur.

Expanded text:
nistri comitum tributum quod inferenda vocatur, maioris pretii a populo nistri comitum tributum quod inferenda vocatur, maioris pretii a populo exigere praesumpserit, quam a missis bonae memoriae genitoris nostri contulit cum sua lege restituat, et insuper fredum nostrum persolvat et ministerium amittat. 14. Postquam comes et pagenses de qualibet expeditione hostili reversi fuerint, ex eo die super quadraginta noctes sit bannus rescisus, quod in lingua Thiudisca scaftlegi, id est armorum depositio, vocatur. 15. Hoc missi nostri notum fmada unum diem ad causas audiendas et judicandas sedere volumus. Comites autem et missi nostri magnum studium forte propter eorum neglegentiam pauperes crucientur, et nos taedium propter eorum clamores patiamur, si nostram gratiam habere velint. Populo autem dicatur, ut caveat de aliis causis se ad nos reclamare, in ecclesiis vel in atriis earum commissis hoc observetur et teneatur,
Abbreviated transcription (Latin):
camitis ł facte sunt ł inemendatȩ renanserunt. hoc ad nam̃ no¬
titiã ꝑferitur. Auctor uero facti si fuerit p̃positus ł aduocatuss
siue centenarius ł qualib& alia dignitate p̃dita libera ꝑsona
post legalẽ emendatione in locofactã subfideiussorb ad nram
p̃sentum ueniat: Multitudo uero de seruis siue de liberis sit.
logitima emendatione multetur. XI Deponuib publicis destructis
placuit nobis ut ini qui ussione nram̃ in reparandis pontib contempser.
uolumus ac iubemus ut oms homines nrĩ innram p̃sentiam ueniant
rationes reddere. cur uram̃ iussionc ausi sunt contempnere. Conutes
aut̃ reddant rationẽ de corũ igensib cur cosaut non consirinxe¬
rint ut hoc facerent. Aut nob nuntiare noglexerint Similites &
de in iustif teloncis ubicũq accipiuntur: sciant se exinde nob ratio

Expanded text:
comitis vel factae sunt, vel inemendatae remanserunt, hoc ad nostram nocomitis vel factae sunt, vel inemendatae remanserunt, hoc ad nostram notitiam perferatur. Auctor vero facti, si fuerit praepositus, vel advocatus, sive centenarius, vel qualibet alia dignitate praedita libera persona, post legalem emendationem in loco factam, sub fideiussoribus ad nostram praesentiam veniat. Multitudo vero, sive de servis sive de liberis sit, legitima emendatione multetur. 11. De pontibus publicis destructis, placuit nobis, ut hi qui iussionem nostram in reparandis pontibus contempserunt, volumus ac iubemus, ut omnes homines nostri in nostram praesentiam veniant, rationes reddere, cur nostram iussionem ausi sunt contempnere. Comites autem reddent rationem de eorum pagensibus, cur eos aut non constrinxerunt, ut hoc facerent, aut nobis nuntiare neglexerunt. Similiter et de iniustis teloneis, ubicumque accipiuntur, sciant se exinde nobis rati
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃sumpserint. Ix ictib: uapulentur. Itsi actore surĩ aut aliq
ł aduocati cos missis nris ł comitib iussi p̃sentare nolueruit . p̃¬
habent adiuuent comitib in suis hominib distringendis. Etsi
comites hanc ad nram̃ constitutionẽ neglexerint: hoc ꝑmissos
nros ad nram̃ notiitã ꝑferatur uii. D chis quidiscordus & con
tentionib studere solent & in pace uiuere nolunt. & inde conuicti
fueruit. similiter uolumus ut sub fide iussorib ad nrm̃ placitũ uedi¬
ant. ut ibicũ fidelib nris consideremꝰ quid detalib. faciendũ sit.
ne se ca cõmitiere posse existimant. nos actorib nris pcipiendũ
eẽ decernunus ne ultra inpune fiant. Ita ut ubicũq facta fuerint
soluere cũ disciplina p̃cipiemus e Golleea ad mualefaciendũ
om̃i modis fieri ꝓhibeantur. Et ubicũq huius modi p̃sumptiones
factȩ fuerint. digna emindatione cortigant᷑. Et si ꝑ noglegentiã

Expanded text:
re praesumpserint, sexaginta ictibus vapulent. Et si actores nostri aut aliorum re praesumpserint, sexaginta ictibus vapulent. Et si actores nostri aut aliorum vel advocati eos missis nostris vel comitibus iussi praesentare noluerint, praehabent, adiuvent comites in suis hominibus distringendis. Et si comites hanc nostram constitutionem neglexerint, hoc per missos nostros ad nostram noticiam perferatur. 111. De ctentionibus studere solent et in pace vivere nolunt, et inde convicti fuerint, similiter volumus, ut sub fideiussoribus ad nostrum placitum veniant, ut ibi cum fidelibus nostris consideremus quid de talibus faciendum sit. ne se ea committere posse existimant, nos actoribus nostris praecipiendum esse decernimus, ne ultra inpune fiant, ita ut ubicumque facta fuerint, solvere cum disciplina praecipiemus . 10. Collectae ad maleficiendum fieri omnimodis prohibeantur. Et ubicumque huiusmodi praesumptiones factae fuerint, digna emendatione corrigantur. Et si per neglegentiam
Abbreviated transcription (Latin):
rationabiles atq utiles eccłiis dĩ factȩ sunt ꝑmaneant. Ubicũq uͦ
in utiles & in cõmodȩ atq in rationabiles factȩ s̃ dissoluant᷑ & rocipiat
unusquisq qđ dedit. ubi uero mortua manus int̃iac& aut alia
quȩ lib& causa quȩ rationabilis cẽ iudetur inuenta fuerit.
diligenter de scribatur & ad nram̃ notitiã ꝑferatur. Ui
Quicũque cõpltus fuerit de eo qđ scienter testes in ꝑiuriũ induxis¬
s&e. sub fideiussione ad placitũ nrm̃ uenire cõpellatur. ut ubi cũ fi¬
delib nr̃is consideremus quid de tali homine faciendũ sit. uui¬
obseruetur &teneatur qđ in priore capitulare nr̃o constitittũ¬
ẽ in libro quarto. cap̃xox .ita. Quicũq liber homoł in empti¬
oneł in debiti solitione denariũ merũ & bene pensantẽ recipere
siastici aut fiscalinri aut comitũ. aut uasallorũ ncõrum hoc face¬

Expanded text:
rationabiles atque utiles ecclesiis Dei factae sunt, permaneant. Ubicumque vero rationabiles atque utiles ecclesiis Dei factae sunt, permaneant. Ubicumque vero inutiles et incommodae atque inrationabiles factae sunt, dissolvantur, et recipiat unusquisque quod dedit. Ubi vero mortua manus interiacet, aut alia quaelibet causa quae rationabilis esse videtur, inventa fuerit, diligenter describatur, et ad nostram notitiam perferatur. 6. Quicumque comprobatus fuerit de eo, quod scienter testes in periurium induxisset, sub fideiussione ad placitum nostrum venire compellatur, ut ibi cum fidelibus nostris consideremus, quid de tali homine faciendum sit. 7observetur et teneatur quod in priore capitulare nostro constitutuest in libro quarto: « Quicumque liber homo vel in emptione vel in debiti solutione denarium merum et bene pensantem recipere vero servi ecclesiastici aut fiscalini nostri aut comitum aut vasallorum nostrorum hoc face
Abbreviated transcription (Latin):
palatiũ uenire cõpellat᷑: ITEA ALIA CAEITULA
Debeneficiis destructis hoc obseruet᷑ qđ incapitulare priori c̃tine
desertũ habuerit & intra adiuĩ posiquã ei a comite uł mussõ nr̃o notũ facti
consensu in locũ eorũ bonoseligant & cũelecti fuerint iurare faciant
ut scuentes iniuste iudicare ñ debeant. III t in om̃i comitatuhi ql¬
ni
meliores & ueraciores inueniri possunt eligant᷑ amissis nr̃is ad inquis¬
tiones faciendas & reiueritatẽ dicendã & ut adiutores comitũ sint adiusti¬
tiasfaciendas IIIĨ oladi ut qͥcũq descabinis de p̃hensus fuert ꝓpt̃
munera aut ꝓp̃t̃ amicitiã ł inimicitiã iniuste ludi casse. ut ꝑfideiussores
missus ad p̃sentia nr̃am illũ uenire faciant. De cetero om̃ib: scabinis de¬
nuntiet᷑ nequis deinceps &i amiustũ iudiciũ uendere p̃sumat
bicũq cõmutationos tã tẽpr̃ nr̃o quãq. genitoris nr̃i legitimȩ &

Expanded text:
palatium venire conpellatur. 104. Item alia capitula. palatium venire conpellatur. 104. Item alia capitula. De beneficiis destructis hoc observetur, quod in capitulare priori continedesertum habuerit, et intra annum, postquam ei a comite vel misso nostro notum factum consensu in locum eorum bonos eligant. Et cum electi fuerint, iurare faciant ut scienter iniuste iudicare non debeant. 3. Ut in omni comitatu hi qui meliores et veratiores inveniri possunt, eligantur a missis nostris ad inquisitiones faciendas et rei veritatem dicendam; et ut adiutores comitum sint ad iustitias faciendas. 4. Volumus ut quicumque de scabinis deprenensus fuerit propter munera aut propter amicitiam vel inimicitiam iniuste iudicasse, ut per fideimissus ad praesentiam nostram veniat. De caetero omnibus scabinis denuntietur, ne quis deinceps etiam justum judicium vendere praesumat5. Ubicumque commutationes tam tempore nostro quamque genitoris nostri legitimae et
Abbreviated transcription (Latin):
cũmisso nr̃o quẽ ipsisibiad hoc elegeruit considerationẽ faciant: ut ua qq
eorũ tantũ indeacciinat adoperandũ & restaurandũ quantu ipse dereb
ecđarũ habere cognoscit᷑. Similit & uassi nr̃i aut in cõmune tantũ oꝑis
accipiant quantũ rorũ eccłasti caru habent. uł unusquisq ꝑse iuxta
quantitatẽ quã ipse tenet aut si inter eos conuenerit ut ꝓopere faci¬
endo argentũ donent iuxta aestimationẽ opis in argento ꝑsolua
Cũ quo p̃tio rector eccłe ad p̃dictã restaurationẽ operis conducere a
materiamen emere possit. & qui nonas & decimas dare neglexerit
primũ quidẽ illas cũ sua lego restituat. in suꝑ & bannũ nr̃m soluat
Vt it a castigatus caueat ne sepius iterando beneficiũ amittat. UIIII¬
De illis qui agros dominicatos ꝓpterea neglexerit excolere ut no
aut comitis aut missorũ nr̃orũ ꝓpt̃ hoc exciterit ꝑ fide iuissores ad

Expanded text:
cum misso nostro, quem ipsi sibi elegerint ad hoc, considerationem faciant, ut unusquisque cum misso nostro, quem ipsi sibi elegerint ad hoc, considerationem faciant, ut unusquisque eorum tantum inde accipiat ad operandum et restaurandum quantum ipse de rebus ecclesiarum habere dignoscitur. Similiter et vassi nostri aut in communaccipiant operis quantum rerum ecclesiasticarum habent, vel unusquisque per se juxta quantitatem quam ipse tenet. Aut si inter eos convenerit ut pro opere faciendo argentum donent, juxta aestimationem operis in argento persolvant; cum quo pretio rector ecclesiae ad praedictam restaurationem operarios conducere et materiam emere possit. Et qui nonas et decimas dare neglexerit, primum quidem illas cum lege sua restituat, insuper et bannum nostrum solvat, ut ita castigatus caveat ne saepius iterando beneficium amittat. De illis qui agros dominicatos propterea neglexerit excolere, ut nout missorum nostrorum propter hoc extiterit, per fideiussores ad
Abbreviated transcription (Latin):
obseruetur. Siquis tamene porum fuerit qui argentũ ꝓ hoc accipere
uelit insuamaneat potestate. iuxta qđ ci& illi qui hoc ꝑsoluere de¬
bet conuenerit. Ui¬
adaliã ecdam dederit. a comitẽ ł amissonrõ distringatur. ut ciusdõ
decimȩ quantitatẽ cũ sualoge restituat. UI
tur. abepis ꝓhibendum ẽ nefiat. Et si quis contemptor inuentus fu¬
erit & necepm̃ nec comitẽ audire uelit . si noster homosuerit ad psen¬
tiam nram uenire cõpellatur. cȩteri uero distringantur ut inuiti
ecdȩ restituant qđ uoluntariedare neglexerunt᷑. Uii
uicũq dereb ecłairum quas in beneficiũ habent restaurationes
carũ facere nogl exerint . luxta capitularẽ anteriorẽ in quodeoperi¬
br ac nonis a decimis constitutũ ẽ. sic deillis adimplectur id est initu
libro quarto cap̃xxxuiii. de opere & restauratione ccđarum consi¬

Expanded text:
observetur. Si quis tamen episcoporum fuerit qui argentum pro hoc accipere observetur. Si quis tamen episcoporum fuerit qui argentum pro hoc accipere velit, in sua maneat potestate, iuxta quod ei et illi qui hoc persolvere debet convenerit ad alteram ecclesiam dederit, a comite vel a misso nostro distringatur, ut ejusdem decimae quantitatem cum sua lege restituat. Itetur, ab episcopis prohibendum est ne fiat. Et si quis contemptor inventus fuerit, et nec episcopum nec comitem audire velit, si noster homo fuerit, ad praesentiam nostram venire conpellatur; ceteri vero distringantur, ut inviti ecclesiae restituant, qui voluntariae dare neglexerunt. 8. Quicumque de rebus ecclesiarum quas in beneficium habent, restaurationes earum facere neglexerunt, iuxta capitularem anteriorem in quo de operibus ac nonis et decimis constitutum est, sic de illis adimpleatur, id est in libro quarto capitulo 38. « De opere et restauratione ecclesiarum: Consi
Abbreviated transcription (Latin):
Dehis quinonas& docimas iã ꝑmultos annos aut ex parte. aut
ex totõ dare neglexerunt. Uolumus ut ꝑ missos uros constringantur. ut
scđm capitularc̃ priorẽ soluant unius anni annona & decimã cusua le
tiã iterauerit beneficiũ undehȩc nona & detima ꝑsolui debuit amissu¬
rũ sesciat. Ita cnĩ continetur in capitu la rebonȩ memoriȩ genitoris
nrĩ in lbro primo cap̃dvii. it quiccđa rum beneficu habent nonã
& decima excis ccłȩ cuius res sunt don&. Et quitale beneficiu habent¬
& ad medietate laborant. & de corũ portione pbro decimas donent.¬
mis unde & genitor nr̃ & nos fecquenter & indiuersis placitis ad mo¬
nitionẽ ficimus & ꝑ capitula nra qualit̃ hec obseruentur ordinaui¬
mus Uolumus atq iubemus ut de omĩ conlaboratu. de annona et
deuno & seno fidelit & plenit̃ ab om̃ib nona & decima ꝑsoluatur.
Denutrimine uero ꝓdecima sicut actenus consuetudo fuit ab om̃ib

Expanded text:
DeDeex toto dare neglexerunt, volumus ut per missos 49 nostros constringantur, utant unius anni nonam et decimam cum sua ltiam iteraverit, beneficium unde haec nona et decima persolvi debuit, amissurum se sciat. Ita enim continetur in capitulare bonae memoriae genitoris nostri in libro primo, cap. 157. « Ut qui ecclesiarum beneficia habent, nonam et decimam ex eis ec, ad medietatem laborent, et de eorum portione proprio premis, unde et genitor noster et nos frequenter et in diversis placitis admonitionem fecimus, et per capitularia nostra qualiter haec observarentur ordinavimus, volumus atque iubemus, ut de omni conlaboratu et de vino et foeno fideliter et pleniter ab omnibus nona et decima persolvatur. De nutrimine vero pro decima, sicut hactenus consuetudo fuit, ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
norare : faciant : Sinaut hoc contradixerint. ut in epipotestate mã¬
neat utrũ eas ita consistere ꝑmittat. aut reliquias exinde auferat.
& ubi ad nr̃m beneficiũ eccłȩ ꝑtinentes ita diuise inuentȩ sueri
ut describat᷑ & nobrenuntietur IIX. De ȩccłiis destructis ut
ep̃i & missi inqͥsitione faciant utrũ ꝑneglegentiã aut impossibili¬
tatẽ destructȩ sint. & ubineglegentia inuenta fuerit. episcopali a uc¬
toritate emendare cogant᷑ qui ea restaurare debuerant: Si uro
ꝑ impossibilitatem contigit. ut aut plures sint quã necesse sit. aut ma¬
ioris magnitudinis qua ut exreb: ad eas ꝑtinentib rostauari possias
ep̃s modumueniat qualit̃ congrue em̃dari & c̃sistero possint
InII De uno manso adoccłam dato de quo aliqui homines contra statuta
si ue seruitiũ exiguũ quicũq ꝓhac causa accusatus fuerit. comes iuł

Expanded text:
norare faciant. Sin autem hoc contradixerint, ut in episcopi potestate manorare faciant. Sin autem hoc contradixerint, ut in episcopi potestate maneat, utrum eas ita consistere permittat, aut reliquias exinde auferat. Et ubi ad nostrum beneficium ecclesiae pertinentes ita divisae inventae fuerint, ut describatur, et nobis renuntietur. 3. De ecclesiis destructis, ut episcopi et missi inquisitionem faciant, utrum per neglegentiam aut inpossibilitatem destructae sint. Et ubi neglegentia inventa fuerit, episcopali auctoritate emendare cogantur, qui eam restaurare debuerant. Si vero per inpossibilitatem contigit, ut aut plures sint quam necesse sit, aut maioris magnitudinis quam ut ex rebus ad eas pertinentibus restaurari possint, episcopus modum inveniat, qualiter congrue emendarII. De uno manso ad ecclesiam dato, de quo aliqui homines contra statuta sibi servitium exigunt, quicunque pro hac causa accusatus fuerit, comes vel
Abbreviated transcription (Latin):
bi reseruauet iniusttamisisse dicitur. uolumus ut harta traditionis
queratur &e inspiciatur. & tuncquid illa habere debeat diffiniatur auiii
Querdã quã helisachar a heiminus contra maginarũ habent. uolumꝰ
ut missi nri scđm iustitiã & equitate definiant. A
De querdae hildebrandi comitis qđ prgenses eius parauereda darere¬
cusant uolumus ut hoc missi nr̃ĩ abhis hominib: qui in codẽ com¬
tatu manent. & ca darenon debent. nec non & auicinis comitib
inquirant. & si inuenerint qđ ipsiei dandi debitores sint. ex
nr̃a iussione dare p̃cipiant. IT̃ MLIN¬
admoniti oboe dire noluer̃ ut bannu nim̃ reuuadiare cogant᷑ & ꝑfideius¬
sores ad palatiũ por̃m uenire iubeant᷑ & tunc nos de cernamꝰ utru nob̾
placeat ut aut illũ bannu ꝑsoluat aut alia hamiscaram sustineat
I Deecđiis quȩ int̃ cchȩredes diuisȩ sunt consideratuẽ. quatinꝰ si scđm

Expanded text:
bi reservavit iniuste amisisse dicitur, volumus ut carta traditionis bi reservavit iniuste amisisse dicitur, volumus ut carta traditionis quaeratur et inspiciatur, et tunc, quid illa habere debeat, definiatur. 9. Querelam quam Helisachar et Heiminus contra Maginarium habent, volumus ut missi nostri secundum iustitiam et aequitatem definiant. 10. De querela Hildebrandi comitis, quod pagenses eius paravereda dare recusant, volumus ut hoc missi nostri ab his hominibus qui in eodem comitatu manent et ea dare non debent, necnon et a vicinis comitibus inquirant; et si invenerint, quod ipsi ea dandi debitores sint, ex nostra iussione dare praecipiant admoniti oboedire noluerint, ut bannum nostrum rewadiare cogantur, et per fideiussores ad palatium nostrum venire iubeantur. Et tunc nos decernamus, utrum nobis placeat, ut aut illum bannum persolvat, aut aliam harmiscaram sustineat. 2. De ecclesiis quae inter coheredes divisae sunt, consideratum est, quatenus si secundum
Abbreviated transcription (Latin):
÷ De manso
quẽ geh ir fredis ep̃s aliutrigo comite requirtt ut missinri in uene¬
rint eũiustiti ã habere. ñ ꝑnittant liutricũ ꝑ uestiturã dõm learoli
iustitiã eiꝰ impedire II. Doforenste quã aitharius comes haber
uult ubiea prius ñ fuisso dicit᷑ uolumꝰ ut missinr̃ rei uritatẽ inqui¬
rant & luxta qđ iustũ inuenerint exurã auctoritate desiniant uii
Deausa rothmunti comitis. ut eiliceat hicinpalatiosacram̃tũ suum
usilttre quia ꝓpt̃ nr̃m seruitiũ sib cstitutũ plaeitũ intra patriã obser¬
uare ñ liouit. U De duab feminis quȩ indiculos attiler̃ init̾ro¬
gandi s̃ hemines & mano aldus utrũ eccłasticȩ aifiscaline fuissent
n odo buticularius deforeste sua int̃rogandus ẽ. UT Dereb quas
marcho tradidit filio bosonis ił aliis hominib uolumꝰ ut hi quibus
tradite fuerint uestiturã suã accipiant & insuꝑ confirmationẽ
Pereb quas quȩdã fimina hilti garthȩ reginȩ tradidit & portione qua si¬

Expanded text:
 De manso quem Gehirfredus episcopus a Liutrigo comite requirit, ut si missi nostri invenerint eum iustitiam habere, non permittant Liutrigum per vestituram domni Karoli iustitiam eius impedire. 3. De foreste quam Autharius comes habere vult, ubi ea prius non fuisse dicitur, volumus ut missi nostri rei veritatem inquirant, et iuxta quod iustum invenerint, ex nostra auctoritate definiant. 4. De causa Rothmundi comitis, ut ei liceat hic in palatio sacramentum suum iurare, quia propter nostrum servitium sibi constitutum placitum intra patriam observare non licuit. 5. De duabus feminis quae indiculos attulerunt, interrogandi sunt Heiminus et Monoaldus, utrum ecclesiasticae an fiscales fuissent. 6. Odo buticularius de foreste sua interrogandus est. 7. De rebus quas marchio tradidit filio Bosonis vel aliis hominibus, volumus ut hi quibus traditae fuerint, vestituram suam accipiant, et insuper confirmationem. 8. De rebus quas quaedam femina Hil