comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominis filiꝰ : quomͦ misit ds̃ filiũ
suũ factũ ex muliere: Quo nomi
negat᷑. sed femineus sexiis ostendit᷑.
Quis ẽ enĩ a patre missus: nisi uni¬
genitꝰ dei filiꝰ: Quomͦ gͦ ex mulie¬
re factus nisi qͦd idẽ ipse qͥ erat apud
patrẽ dei filius. missus. factꝰ est ho¬
minis filius:. De patre natus sine
tẽporis die: de matre natꝰ hoc die.
Istũ enĩ diem quẽ creauit. in quo
crearet᷑ elegit:sicut factus est de
matre quã fecit. Nam ⁊ ipse dies
quo deinceps incrementũ lucis ac¬
cupit dies. opus xp̃i significat: a
lepore creato. illa dies debuit eẽ
natalis: cui creatura congrueret tẽ¬
poralis. Sermo bĩ augustini¬

Expanded text:
hominis, quomodo misit Deus Filium suum factum ex muliere ? Quo nominegatur, sed femineus sexus ostenditur. Quis enim a Patre est missus, nisi unigenitus Dei Filius? Quomodo ergo ex muliere factus, nisi quia idem ipse qui erat apud Patrem Dei Filius, missus factus est hominis filius? De Patre natus sine temporis die, de matre natus hoc die. Istum enim diem quem creavit, in quo crearetur elegit, sicut factus est de matre quam fecit. Nam et ipse dies a quo deinceps incrementum lucis accipit dies, opus Christi significat, a tempore creato ille dies debuit esse natalis, cui creatura congrueret temporalis. SERMO CLXXXVII. In
Abbreviated transcription (Latin):
ter xp̃i. Xp̃m parere nõ potuistis:
sed ꝓpt̃ xp̃m parere noluistis. Qui
nõ ex uob̃ natꝰ est: sed uob̃ natus
ẽ. Ueruntam̃ si uerbi eiꝰ menii¬
neritis sic̃ meminisse debetis: estis
enã matres eiꝰ. quia uoluntatẽ s¬
citis patris eius. Ipse enĩ dixi

Expanded text:
ti. Christum parere non potuistis, sed propter Christum parere noluistis. Qui non ex vobis natus est, vobis natus est. Verumtamen si verbi ejus memineritis, sicut meminisse debetis; estis etiam vos matres ejus, quia voluntatem facitis Patris ejus. Ipse enim dixi
Abbreviated transcription (Latin):
sa.⁊ in partu incorrupta ꝑman¬
sit. Mira ẽ ista potentia. sed plus
ẽ miranda miscłia. qͦd ille qui
sic nasci potuit. sic nasci uoluit.
Erat enĩ iam unicus patri: qui uni¬
cus natus est matri. Et ipse factꝰ¬
ẽ in matre:. qui sibi fecerat matrẽ.
Sempiternꝰ cũ patre. hodiernus ex
matre. Post matrẽ de matrẽ factꝰ¬
Sine quo pater nunquã fuit. sine
quo mat̾ nunquã fuisset. Exulta¬

Expanded text:
sa, et in partu incorrupta permansa, et in partu incorrupta permansit. Mira est ista potentia, sed plus est miranda misericordia, quod ille qui sic nasci potuit, nasci voluit. Erat enim jam unicus Patri, qui unicus natus est matri: et ipse est factus in matre, qui sibi fecerat matrem; sempiternus cum Patre, hodiernus ex matre: post matrem de matre factusine quo Pater nunquam fuit, sine quo mater nunquam fuisset. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
e ueritas de terra orta
ẽ. xp̃s de carne natꝰ est.
Gaudete sollemuit᷑:⁊ sem¬
piternũ diem hodierno quoq ad mo¬
niti cogitate. E terna dona spe fir-¬
missima concupiscite: filii dei ẽẽ
accepta potestate p̃sumite. ꝓpter
uos tẽporalis effectus ẽ tẽpoꝵ effec¬
tor: ꝓpt̃ uos in carne apparuit. mun¬
di conditor:. ꝓpt̃ uos creatus ẽ cre¬
ator. Quid adhuc mortales rebus
mortalibꝰ oblectamini: ⁊ fugitiuã
uitã si fieri posset tenere conami¬
ni:. s pes longe clarior effulsit in
terris: ut terrens uita ꝓninteret᷑
in celis. Hoc ut crederet᷑: res incre¬
dibilior prerogata est. Deos facturꝰ
qui homines erant. homo factus
ẽ qui ds̃ erat: nec amiitens quod
erat. fieri uoluit ipse qͦd fecerat:
deũ in homine ꝑdidit. Miram᷑
uirginis partũ: ⁊ nouũ ipsũ nas¬
cendi modũ incredulis ꝑsuadere
conam᷑: qͦd in utero nõ seminato
germ̃ ꝓlis exortũ est. ⁊ a cõplexu
carnis uiscera immunia filiũ

Expanded text:
e Veritas de terra orta est , Christus de carne natus est. Gaudete solemniter, et sempiternum diem hodierno quoque admoniti cogitate, aeterna dona spe firmissima concupiscite; filii Dei esse accepta potestate praesumite. Propter vos temporalis effectus est temporum effector, propter vos in carne apparuit mundi Conditor, propter vos creatus est Creator. Quid adhuc mortales mortalibus rebus oblectamini, et fugitivam vitam, si fieri posset, tenere conamini? Spes longe clarior effulsit in terris, ut terrenis vita promitteretur in coelis. Hoc ut crederetur, res incredibilior praerogata est. Deos facturus qui homines erant, homo factus est qui Deus erat: nec amittens quod erat, fieri voluit ipse quod fecerat.Deum in homine perdidit. Miramur virginis partum, et novum ipsum nascendi modum incredulis persuadere conamur, quod in utero non seminato germen prolis exortum est, et a complexu carnis viscera immunia filium
Abbreviated transcription (Latin):
carne natus est. quia de celo uenit
⁊ suꝑ om̃s est: ꝓculdubio cũ ascendit
ad patrẽ. etiam iusticia de celo ꝓs¬
pexit. Hanc enĩ iusticiã uerbis suis
ipse cõmendat in ꝓmittendo sp̃m
sc̃m. Ipse inquit arguet mundũ de
perato ⁊ de iusticia ⁊ de iudicio. De
peccato quidẽ: quia nõ credũt in me.
De iusticia: qͥa ad patrẽ uado ⁊ iam

Expanded text:
s est, quia de coelo venit, et super omnes est ; procul dubio cum ascendit ad Patrem, etiam justitia de coelo prospexit. Hanc enim justitiam verbis suis ipse commendat, promittendo Spiritum sanctum: Ipse, inquit, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. De peccato quidem, quia non crediderunt in me: de justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
Sns taq unanmes castis mentibus
⁊ afeclibꝰ scĩs. diem natalis dnĩ celebre¬
mꝰ. quo die sic̃ isto sermone orsi sumꝰ.
uertas de terra orta ẽ.Iam eninr ⁊
qd in eodẽ psalmo sequit᷑ factũ est.

Expanded text:
Omnes itaque unanimes, castis mentibus et affectibus sanctis, diem Natalis Domini celebremus: quo die, sicut istum sermonem exorsi sumus, Veritas de terra orta est. Jam enim et quod in eodem psalmo se
Abbreviated transcription (Latin):
turas scoꝵ benedic̾et. Resurrexit: ut
mortuis uitam redd̾et. Ascendit in
celum: ut homini ñ solũ paradisum
Uenturus est aut̃ iudicare uiuos ⁊
mortuos: ut reddat unieuiq scd̾m

Expanded text:
uras sanctorum benediceret; resurrexit, ut mortuis vitam redderet; ascendit in coelos, ut homini non solum paradisum,Venturus est autem judicare vivos et mortuos, ut reddat unicuique secundum
Abbreviated transcription (Latin):
muri p̃ uetustate comsũpti st̃: et pen
omnia eiꝰ menia corruer̃t. Ascende ita
illũ equũ. in qͦ baptizatꝰ. in albis sedii
in urbe roma: et apłoꝵ et martyru
limina circuisti. E hunc sedens. tens
et gẽmis depictũ. Noc labarũ tenenoi
dext̾a. dimitte frenũ eqͥ et qͦcũq eun
ducet angłs dñi: illuc eat. Tu aũ fixi
facies muros: et hanc uet̾anã urbm
et pene mortuã. iuuenculã fuscitabis
et tui nominis uocabulo decorabis iti

Expanded text:
tustate consumpti sunt, et pene omnia moenia ejus corruerunt. Ascende itaque illum equum tuum in quo baptizatus in albis sedisti in urbe Roma, et apostolorum et martyrum limina circuisti, et hunc sedens, tene et gemmis est pictum. Hoc labarum tenens in dextera tua dimitte frenum equi, ut quo eum duxerit angelus Dei, illuc eat. Tu autem fixum facies muros et hanc veteranam civitatem et paene mortuam in iuvenculam suscitabis et tui nominis vocabulo nominabis, ita
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine: ut nos renaseeremͣ ex eccłe
uirginis ut̾o. Temptatus ẽ: ut nos a
temptatione diabłi liberaret. Tentꝰ¬
est: ut nos dimitterem᷑. Ligatꝰ ẽ: ut noᷤ
a iuigo maledictionis ab solu̾et. Illusꝰ
est: ut nos ab illusione demonũ libe¬
raret. Uenditus est: ut nos redimet:
Humiliatus est: ut nos exaltaret:
Captus ab hominib: ut nos a capti¬
intate demonũ auferret. Postremo. ĩ¬

Expanded text:
Virgine, ut nos nasceremur ex Ecclesiae virginis utero: tentatus est, ut a tentatione liberaret; tentus, ut dimitteremur; ligatus, ut nos a nodo maledictionis absolveremur: illusus est, ut nos ab illusionibus daemonum liberaret: venumdatus est, ut nos redimeret: humiliatus est, ut nos exaltaret: captus est, ut nos a captivitate daemonum auferret: spoli
Abbreviated transcription (Latin):
ria uirgine: crucifixus et sepultus: qͥ¬
resurrexit et ascendit ad celos: qͥ sedet¬
nunc ad dext̾am patͥs: hic uenturus ẽ
iudicare uiuos et mortuos. Expecta eũ:
fixus in isto loco usq dum. ueniat. Et
cũ hec dixis: liga os lino canabino torto
t̾plici qd̾ tecum portabis: et suꝑ ceram¬
pones. et signabis anulo ferreo: qͥ signũ¬
imienies panem a me tͥ paratũ. De ip

Expanded text:
ria uirgine, crucifixus et sepultus, resurrexit, ascendit ad celos, sedet ad dexteram patris. Hic uenturus est iudicare uiuos et mortuos. Expecta eum Sathana in isto loco donec ueniat”. Et cum hoc dixeris, liga os eius filo canabino retorto quod tecum portabis et super ceram impones et sigillabis anulo ferreo quenies a
Abbreviated transcription (Latin):
Nic qͥa tu tibi lum̃ nõ es. Ut mul¬
tũ ocłs es:. lum̃ nõ es. Quid ꝓdest
patens ⁊ sanus ocłs  si lum̃ desit:
Ergo dic a te tͥ lum̃ nõ eẽ:⁊ cla-¬
ma qͦd scriptũ ẽ. Tu illuminabis
lucernã meã dnẽ lumine tuo.
dnẽ illuminabis tenebras meas.
Meũ enĩ nichil. nisi tenebre. Tu
aũt lum̃ fugans tenebras: illum¬
nans me. Nõ a me mͥ lum̃ exis¬
tens. sed lum̃ nõ participans nͥ

Expanded text:
Dic quia tu tibi lumen non es. Ut mulDic quia tu tibi lumen non es. Ut multum, oculus es; lumen non es. Quid prodest patens et sanus oculus, si lumen desit? Ergo dic, a te tibi lumen non esse; et clama quod scriptum est, Tu illuminabis lucernam meam, Domine: lumine tuo, Domine, illuminabis tenebras meas . Meae enim nihil nisi tenebrae: tu autem lumen fugans tenebras, illuminans me: non a me mihi lumen existens; sed lumen non participans, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
abscõdisti nõ paruulis. Quid ẽ
nõ paruulis: Nõ humilibꝰ. ꝗͥd
ẽ nõ humilibꝰ: nisi suꝑbis:¶
uia dnĩ Aut nõ eratꝰ. aut la¬
tebat: At reuelet᷑ nobis. unde
dñs exultauit qͥa reuelatũ ẽ
paruulis: debemus esse parul.¬
li.siã si uoluerimꝰ ese masil
quasi sapientes ⁊ prudentes:
nõ nobis illud reuelat᷑. Qui sũt
magni. sapientes.⁊ prudentes :¬
Icentes se ẽẽ sapientes: stulti
facti sũt. Habes remediũ e con-¬
trario. Si dicendo te ẽẽ sapien-¬
tẽ stultꝰ factꝰ es: dic te stultũ.⁊
sapiens eris. Sed dic dic.⁊ intꝰ
die. qͥa sic ẽ ut dicis. Si dicis:
noli corã hominibꝰ dicere: ⁊ corã
deo nõ dicere. Prorsus qͦd ad te
ipsũ ꝑtinet. qͦd ad tua tenebro¬
sus es. Quid ẽ enĩ alud eẽ stultũ:
nisi ẽẽ tenebrosũ in corde: De¬
niq de illis sic ait̃. Dicentes se
ẽẽ sapientes: stulti facti sũt. An¬
te quã hoc dicerent qͥd sursũ:
ł obscuratũ ẽ insipiens cor eoꝵ

Expanded text:
is. Quid est, non parvulis? Non humilibus. Quid est, non humilibus, nisi superbis? O via Domini! aut non erat, aut latebat, ut revelaretur nobis. Unde Dominus exsultavit? Quia revelatum est parvulis. Debemus esse parvuli; nam si voluerimus esse magni, quasi sapientes et prudentes, non nobis illud revelatur. Qui sunt magni? Sapientes et prudentes. Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Habes remedium a contrario. Si dicendo te esse sapientem stultus factus es; dic te stultum, et sapiens eris. Sed dic: dic, et intus dic; quia sic est ut dicis. Si dicis, noli coram hominibus dicere, et coram Deo non dicere. Prorsus quod ad te ipsum pertinet, quod ad tua, tenebrosus es. Quid est enim aliud esse stultum, nisi esse tenebrosum in corde? Denique de illis sic ait, Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Antequam hoc dicerent, quid rursum? Et obscuratum est insipiens cor eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. quã tu illuminabis lucer¬
nã meã dnẽ. Deniq iã illumi¬
natꝰ. testimoniũ ꝑhibebat. Apt̃
cecos lucerna diei testimoniũ ꝑ¬
hibebat. Wide qͥa lucerna ẽ. Uos
inqͥt misistis ad ioħem:⁊ uoluistis
Ille erat lucerna aroens ⁊ lucens.
Ille lucerna. hoc ẽ res illumina¬
ta. accensa ut luceret. Que accen¬
di potest: potest ⁊ extingui. Sed
ut nõ extinguat᷑. uentũ suꝑbie
non patiat᷑. Ergo cõfiteor tͥ pat̃
dnẽ celi ⁊ t̾re  qͥa abscondisti
hec a sapientibꝰ ⁊ prudentibꝰ. lu¬
men se putantibꝰ. qͥ tenebre erãt:
⁊ eo qͦd tenebre erant. ⁊ lum̃ se
putabat:. nec illuminari poterãt.
Illi aũt qͥ tenebre erãt.⁊ tenebras
se eẽ confitebant᷑. paruuli erãt.
non magni. humiles erãt nõ
suꝑbi. Recte gͦ dicebat.: tu illu¬
minabis lucernã meã dnẽ. Se
agnoscebãt : deũ laudabãt: a uia
salutari nõ recedebãt: laudan¬
tes deũ inuocabãt:⁊ ab inmicis
suis salui erãt. Cõuersi ad dñm:

Expanded text:
dixit, quam, Tu illuminabis lucernam meam, Domine. Denique jam illuminatus, testimonium perhibebat. Propter caecos, lucerna diei testimonium perhibebat. Vide quia lucerna est: Vos, inquit, misistis ad Joannem, et voluistis ille erat lucerna ardens et lucens . Ille lucerna, hoc est, res illuminata, accensa ut luceret. Quae accendi potest, potest et exstingui. Sed ut non exstinguatur, ventum superbiae non patiatur. Ergo, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, lumen se putantibus, et tenebrae erant; et eo quod tenebrae erant, et lumen se putabant, nec illuminari potuerunt. Illi autem qui tenebrae erant, et tenebras se esse confitebantur, parvuli erant, non magni; humiles erant, non superbi. Recte ergo dicebant, Tu illuminabis lucernam meam, Domine. Se agnoscebant, Dominum laudabant, a via salutari non recedebant. Laudantes Dominum invocabant, et ab inimicis s
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Quia abscondisti ħa sa
pientibꝰ ⁊ prudentibꝰ:⁊ reue¬
lasti ea paruulis Quid ẽ hoc frs̃s
A contrario intelligite. Abscõ¬
disti hec inqͥt a sapientibꝰ ⁊ pru¬
dentibꝰ : ⁊ nõ dixit reuelasti ea
stultis ⁊ imprudentibꝰ. sed art.
Abscõdisti quidẽ a sapientibꝰ ⁊ pru¬
dentibꝰ:⁊ reuelasti ea paruulis.
Sapientibꝰ ⁊ prudentibꝰ irriden¬
dis. arrogantibꝰ. falso grandibꝰ.
uere aut̃ tum̃tibꝰ. opposuit nõ
sapientes: nõ prudentes. sed par¬
uulos. Qui sũt parmiliꝰ hu¬
miles. Ergo abscondisti hec a
sapientibꝰ ⁊ prudentibꝰ. Nomi¬
ne sapientiũ ⁊ prudentiũ. suꝑ¬
bos intellige. Ipse exposuit cũ

Expanded text:
a abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Quid est hoc, fratres? A contrario sensu intelligite. Abscondisti haec, inquit, a sapientibus et prudentibus: et non dixit, Revelasti ea stultis et imprudentibus: sed ait, Abscondisti quidem a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Sapientibus et prudentibus irridendis, arrogantibus falso grandibus, vere autem tumentibus, opposuit non insipientes, non imprudentes, sed parvulos. Qui sunt parvuli? Humiles. Ergo, Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus. Nomine sapientium et prudentium, superbos intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
fecimꝰ flere recusamꝰ. Nõ solũ cõ¬
missa nõ plangimꝰ. sed etiã que
defleant᷑ augemꝰ. At si aliqua nos
egritudo corripiat: si signa egri¬
tudinis uicinã mortẽ denuntient:.
indutias uiuendi querimꝰ. ut pec¬
cata nrã defleamꝰ: ⁊ eas cũ mag¬
no estu desiderii petimꝰ : qͣs accep¬
tas mͦ ꝓ nichilo habemꝰ. Rem fr̃s

Expanded text:
fecimus flere recusamus. Non solum comfecimus flere recusamus. Non solum commissa non plangimus, sed etiam quae defleantur augemus. At saegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, inducias vivendi quaerimus, ut peccata nostra defleamus, et eas cum magno aestu desiderii petimus, quas acceptas modo pro nihilo habemus. » Et pos
Abbreviated transcription (Latin):
Quando uenerit suꝑ uos tribulatio
⁊ angustia. Tũc inuocabũt me ⁊ nõ
exaudiã. mane consurgẽt.⁊ nõ in¬
uenient me. Ecce aperi clamant.
i repulsionis sue dolore cõpulse.
appellationẽ dnãntis ingeminãt:
dicentes. Dnẽ dnẽ: aperi nob̾. Pces
offer̃ sed nesciunt᷑: quia tuc̃ uelut
incognitos ds̃ deserit: qͦs mͦ suos ꝑ
uite meritũ nõ agnoscit. Ybi ap¬
te quoq generalis ad discipłos ex¬
hortatio subinfert᷑. cũ dicit᷑. Uigi¬
late itaq: qͥa nescitis diem neq
horã. Quia post peccata ds̃ peni
tentiã suscipit:ͥ si sciret qͥsq de
p̃senti scło quo tẽpore exiret. aliud tẽpus
uoluptatibꝰ. atq aliud penitentie
aptare potuisset. Sed qͥ penitenti
ueniã spondet: peccãt diẽ crasti¬
nũ nõ ꝓmisit. Sẽꝑ gͦ extremũ dhẽ
debemꝰ metuere:. quẽ nũquã pos¬
sumꝰ p̃uidere. Ecce hunc ip̃sũ diẽ
in qͦ loquim᷑ ad indiitias conuer¬
sionis accepimꝰ:⁊ tam̃ mala que

Expanded text:
enerit super vos tribulatio, et angustia, tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et, repulsionis suae dolore compulsae, appellationem dominantis ingeminant, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Preces offerunt, sed nesciuntur, quia tunc velut incognitos Dominus deserit, quos modo suos per vitae meritum non agnoscit. 6. Ubi apte quoque generalis ad discipulos exhortatio subinfertur, cum dicitur: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post tentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset, sed qui poenitenti veniam spondit, peccanti diem crastinum non promisit. Semper ergo extremum diem debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce hunc ipsum diem, in quo loquimur, ad inducias conversionis accepimus, et tamen mala quae
Abbreviated transcription (Latin):
se uidentiũ mentibꝰ ne metuerent
imꝑabãt. Metus enĩ nõ tantũ ex
pauore animi. quantũ ex magnaꝵ
rerũ sepe conciitit᷑ aspectu. Pessimoꝵ
uͦ uultus truces: somtꝰ horrendi:
sordidi cogitatꝰ: plausus motiisq
cupido neqͥtie: L lassitudo uirtutis:
cordis hebetatio. Si gͥ post timorẽ
horroris concepti successerit gaudiũ.
⁊ ad deũ fiducia. atq in effabilis erga¬
liũ. qͥa securitas animi. p̃sentis ma¬
iestatis indiciũ ẽ. Sic namq ⁊ abra¬
hã patriarcha uidens deũ gauisus
ẽ:i ioh̃es cũ mariã suꝑuenisse sen¬
tirer. que in sacro uentris hospitio
uniuersitatis gestabat parentẽ: exul¬
tarit necdũ natus in gaudio. Sin
hostis ẽ qͥ uidet᷑ : qm̃ nec refouere
nouit. ut gabrihel pauentẽ uirgi¬
nẽ :ͥ nec ne timeat᷑ iubet. sic̃ pas
tores angłi consolati sũt. Quin im¬
mo pauorẽ duplicat. ⁊ usq ad ꝓ¬
fundã impietatis foueã ut sibi
homines ꝓsternant᷑ impellit. Exm

Expanded text:
s ostendentes, ne metuerent imperabant. Metus enim non tantum ex pavore animi, quantum ex magnarum rerum saepe incutitur aspectu. Pessimorum vero vultus truces, sonitus horridi, sordidi cogitatus, plausus motusque cupido nequitiae, lassitudo virtutis, cordis hebetatio. Si igitur post timorem horrore conceptum, successerit gaudium et ad Deum fiducia atque ineffabilis lium, quia securitas animae praesentis majestatis indicium est. Sic namque et Abraham patriarcha videns Deum, gavisus est ; et Joannes cum Mariam supervenisse sentiret, quae in sacri ventris hospitio universitatis gestabat parentem, exsultavit necdum natus in gaudium. Luhostis est qui videtur: quoniam nec refovere novit, ut Gabriel paventem Virginem ne timeat jubet tores nuntio consolati sunt . Quinimo pavorem duplicat, et usque ad profundam impietatis foveam, ut sibi homines prosternantur impellit. Exinde
Abbreviated transcription (Latin):
trat᷑ illis ortus ille:. cui uidendo ad¬
huc minꝰ idoneã aciẽ gerũt. Sic
gͦ illi om̃s ad quos uenerat xp̃s:
minꝰ idonei erãt eũ uidere. Radi¬
auit ioħ̾em : ⁊ ꝑ illũ confitentem¬
a se radiatũ. a se illuminatũ ẽẽ.
nõ qui radiaret et illuminaret:
cognitꝰ ẽ ille qͥ illuminat: cognitꝰ
ẽ qͥ illustratꝰ. cognitꝰ ẽ qͥ implet.
uenientẽ in hunc mundũ. Nam
si illinc nõ recederet: nõ eẽt illu-¬
minandus. Sed ideo hic illuminan-¬
dus: qͥa illinc recessit ubi homo po
terat semꝑ ẽẽ illuminatꝰ. Quid gͦ
si uenit huic ubi erat: In hoc mun¬
do erat: ⁊ hic erat:⁊ huc uenit.
Hic erat per liuinitatẽ. huc uenit
ꝑ carnẽ quia cũ hic eẽt ꝑ diuini

Expanded text:
tratur illis ortus ille, cui videndo adtratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus idoneam aciem gerunt. Sic ergo illi omnes ad quos Christus venerat, minus idonei erant eum videre: radiavit Joannem; et per illum confitentem se radiatum ac se illuminatum esse, non qui radiaret et illuminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. venientem in mundum. Nam si illinc non recederet, non esset illuminandus: sed ideo hic illuminandus, quia illinc recessit, ubi homo semper poterat esse illuminatus. 8. Quid ergo? Si venit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc venit per carnem: quia cum hic
Abbreviated transcription (Latin):
in dño. Nisi adderet in dño: nõ
intelligeremꝰ. Lux inqͥt in dño
tenebre nõ in dno eratis. Fuistis
enĩ aliqͣndo tenebre. Ibi nõ addi¬
dit in dnõ. Ergo tenebre in uobi
lux in dnõ. Sic ⁊ ille nõ erat lu
seo ut testimoniũ ꝑhiberet de li¬
minẽ. Ubi aut̃ est ipsa lux: En¬
lux uera: que illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ in hũc mun¬
dũ. Si omnẽ hominẽ uenientẽ¬
gͦ ⁊ ipsũ iohem Ipse gͦ illumini¬
bat: a quo se demonstrari uole¬
bat. Intelligat caritas urã. Uen¬
ebat enĩ ad m̃tes infirmas : ad
corda sautia. ad aciẽ anme lip¬
anima lum̃ uidere qͦd ꝑfetũ eh
Quomͦ plerũq fit ut in aliquo cor¬
pore radiato cognoscat᷑ ortꝰ esse sol:
qm̃i ocłis eũ uidere. nõ possumꝰ.ͥ qͥa
⁊ qͥ sautios habent odõs: idonei sũt
uicere parietẽ illuminatũ. Et illus¬
tratũ a sole uel montẽ uel arborẽ.
aud aliqͥd huiusmodi idonei sunt
indere: ⁊ in alio illustrato demos¬

Expanded text:
ino . Nisi adderet, in Domino, non intelligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebrae in vobis, lux in Domino. Sic et ille non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. 7. Ubi autnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lipanima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent oculos, idonei sunt videre parietem illuminatum et illustratum a sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujusmodi idonei sunt videre; et in alio illustrato demons
Abbreviated transcription (Latin):
sic ẽ: mutari nõ potest. Hoc ẽ: ds̃ est.
Qd̾ nom̃ suũ dix̃ famulo suo moysi.
Ego sũ qͥ sũ. Et misit me qͥ est. Quis gͦ
hoc capiat: Cũ uideatis omĩa mortalia
mutabilia: cũ uideatis nõ solũ corpora
uariari ꝑ qualitates. nascendo. crescen¬
do. deficiendo. moriendo: sed etiã ipsas
anmas ꝑ affectũ diuersaꝵ uolunta-¬
tũ distendi atq discindi cũ uideatis
homines ⁊ ꝑcipere posse sapientiã si
se illiꝰ luci ⁊ calori admouerint. et
amittere posse sapientiã si inde malo
affectu recesserint: cũ uideatis gͦ ista
ẽẽ omĩa mutabilia: qͥd ẽ qͦd est. nisi
qͦd trãscendit omĩa que sic sũt ut nõ

Expanded text:
sic est, mutari non potest, hoc est, Deus est, sic est, mutari non potest, hoc est, Deus est, quod nomen suum dixit famulo suo Mosi: Ego sum qui sum, et misit me qui est . Quis ergo hoc capiet? Cum videatis omnia mortalia mutabilia, cum videatis non solum corpora variari per qualitates nascendo, crescendo, deficiendo, moriendo, sed etiam ipsas animas per affectum diversarum voluntatum distendi atque discindi, cum videatis homines et percipere posse sapientiam, si se illius luci et calori admoverint, et amittere posse sapientiam, si inde malo affectu recesserint. Cum videatis ergo ista omnia esse mutabilia: quid est, quod est, nisi quod transcendit omnia, quae sic
Abbreviated transcription (Latin):
uita est. U uita erat lux hominũ. Et
lux in tenebris lucet:⁊ tenebre eã
nõ conp̃hender̃. Hucusq tractatũ
esse credo. Recordamini om̃s qͥ affu¬
istis: ⁊ qͥ nõ affuistis credite nobisti
his qͥ adesse uoluer̃. Nuẽ gͦ qͥa nõ pos¬
qͥ hoc uolũt audire qͦd sequit᷑: et
oneri ẽ illis si repetant᷑ pͥora cum
defraudatione posterioꝵ: dignent᷑
⁊ qͥ nõ aderãt nõ p̾terita exigere:
sed cũ his qͥ aderant ⁊ nũc audire
p̃sentia. Seqͥt᷑. Fuit homo missus
a deo: cui nom̃ erat ioh̃es. Etenĩ
uinitate xpĩ dicta sũt meffabili:
⁊ ꝓpe ineffabilit̃. Quis enĩ capiat.
in pͥncipio erat uerbũ: ⁊ uerbũ erat
apud deũ : Et ne uilescat tibi nom̃
uerbi ꝑ consuetudinẽ cotidianoꝵ uer-¬
boꝵ: ⁊ ds̃ erat uerbũ. Hoc uerbũ. id¬
ipsũ est: unde hesterno die multum
locuti sumꝰ. E utinã p̃stiterit dñs ut
uel tantũ loquendo. aliqͥd ad corda ur̃a
ꝑouxerimꝰ. In pͥncipio erat uerbũ. Id

Expanded text:
 vita erat lux hominum; et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. » Huc usque tractatum esse credo: recordamini omnes qui adfuistis; et qui non adfuistis, credite nobis, et his qui adesse voluerunt. Nunc ergo quia non posqui hoc volunt audire quod sequitur, et oneri est illis si repetantur priora cum defraudatione posteriorum; dignentur et qui non aderant non praeterita exigere, sed cum his qui aderant et nunc audire praesentia. 2. Sequitur, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Etvinitate Christi dicta sunt ineffabili, et prope ineffabiliter. Quis enim capiet, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum? Et ne vilescat tibi nomen Verbi, per consuetudinem quotidianorum verborum, Et Deus erat Verbum. Hoc Verbum idipsum est, unde hesterno die multum locuti sumus: et praestiterit Dominus, ut vel tantum loquendo aliquid ad corda vestra perduxerimus. In principio
Abbreviated transcription (Latin):
iste fecit tibi colliriũ. Et qm sie ue¬
nit ut de carne uitia carnis extin¬
gueret.⁊ de morte occideret mortẽ:
ideo factũ ẽ in te: ut qm̃ uerbũ caro
factũ ẽ. tu possis dicere. Et ui¬
dimꝰ głam eiꝰ. Qualẽ głam: Qualis
factꝰ est filiꝰ hominis Illa humilitas
ipsius ẽ: nõ gła ipsuis. Sed quo per-¬
ducta ẽ acies hominis. curata ꝑ car
ritate. De grã ⁊ ueritate alio loco ube¬
riꝰ in ipso engłio si dñs dignatꝰ fue¬
rit donare tractabimꝰ. Hec nũc suf¬
ficiant: ⁊ edificamini in xp̃õ: ⁊ con¬
fortamini in fide: ⁊ uigilate in bo¬
nis oꝑibꝰ. ⁊ a ligno noltte recedere:¬

Expanded text:
iste tibi fecit collyrium. Et quoniam sic veiste tibi fecit collyrium. Et quoniam sic venit ut de carne vitia carnis exstingueret, et de morte occideret mortem; ideo factum est in te, ut quoniam Verbum caro factum est, tu possis dicere, Et vidimus gloriam ejus. Qualem gloriam? Qualis factus est filius hominis? Illa humilitas ipsius est, non gloria ipsius. Sed quo perducta est acies hominis, curata per caritate. De gratia et veritate alio loco uberius in ipso Evangelio, si Dominus dignatus fuerit donare, tractabimus. Haec nunc sufficiant, et aedificamini in Christo, et confortamini in fide, et vigilate in bonis operibus: et a ligno nolite recedere
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsũ deũ natũ ex hominibꝰ. Et uer¬
hũ earo factũ est: ⁊ habitauit in nobis.
Quia uero uerbũ caro factũ est. ⁊ ha¬
bitauit in nobis: ipsa natiuitate col¬
liriũ fecit unde tergerent᷑ ocłi cor-¬
dis nr̃i: ⁊ possemꝰ uidere marestatẽ
eiꝰ ꝑ eiꝰ humanitatẽ. Ideo factũ ẽ uer¬
bũ caro ⁊ habitauit in nobis: ⁊ sa¬
nauit ocłos nros. E qͥd sequit᷑: Et ui¬
dimꝰ gl̾am eiꝰ. Gt̃am eiꝰ nemo posset
uidere: nisi carnis humilitate sana
Irruerat homini quasi puluis in ocłm.
Irruerat terrał saucrauerat ođm.
uidere nõ poterat lucẽ oculus iste. Sau¬
tiatꝰ: inungit᷑ terra. Sautiatꝰ erat:¬
⁊ terra illuc mittit᷑ ut sanet᷑. Omnia
enĩ colliria ⁊ medicam̃ta: nõ sũt nisi
de terra. De puluere cecatꝰ es: de pul¬
uere sanaris. E rgo earo te excecaue¬
rat: caro te fanat. Carnalis enĩ ani¬
ma facta erat: consentiendo affecti-¬
bus carnalibꝰ. Inde fuerat ocłs cordis
cecatꝰ. Uerbũ factũ est caro. Medicus

Expanded text:
 Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 16. Quia vero Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, ipsa nativitate collyrium fecit, unde tergerentur oculi cordis nostri, et possemus videre majestatem ejus per ejus humilitatem. Ideo factum est Verbum caro, et habitavit in nobis; sanavit oculos nostros: et quid sequitur? Et vidimus gloriam ejus. Gloriam ejus nemo posset videre, nisi carnis humilitate sanarIrruerat homini quasi pulvis in oculum, irruerat terra, sauciaverat oculum, videre non poterat lucem: oculus iste sauciatus inungitur; terra sauciatus erat, et terra illuc mittitur ut sanetur. Omnia enim collyria et medicamenta nihil sunt nisi de terra. De pulvere caecatus es, de pulvere sanaris: ergo caro te caecaverat, caro te sanat. Carnalis enim anima facta erat consentiendo affectibus carnalibus; inde fuerat oculus cordis caecatus. Verbum caro factum est: medicus
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ in terra: qͥa iam patrẽ ha¬
bebrit in celo. Natꝰ ex deo ꝑ quẽ i¬
ficerem᷑: ⁊ natꝰ ex femina. ꝑ quẽ
reficerem᷑. Noli gͦ mirari o homo
securus nascereris ex deo:⁊ dicers
tibi. nõ sine causa ds̃ nasci ex hom¬
ne uoluit: nisi qͥa alicuiꝰ mom̃t
me existimauit ut imortalem
me faceret: ⁊ ꝓ me mortalit᷑ nal¬
ceret᷑. Ideo cũ dixisset ex deo nan
sũt: quasi ne mirarem᷑ ⁊ ex horre¬
remꝰ tantã grãm. ut nobis inere¬
dibile uideret᷑ quia homines ex
deo nati sũt:. quasi securũ te ful¬

Expanded text:
trem habebat in coelo: natus ex Deo, per quem efficeremur; et natus ex femina, per quem reficeremur. Noli ergo mirari, o homo, securus nascereris ex Deo, et diceres tibi: Non sine causa Deus nasci ex homine voluit, nisi quia alicujus momenti me existimavit, ut immortalem me faceret, et pro me mortaliter nasceretur. Ideo cum dixisset, ex Deo nati sunt; quasi ne miraremur, et exhorreremus tantam gratiam, ut nobis incredibile videretur quia homines ex Deo nati sunt, quasi securum te f
Abbreviated transcription (Latin):
que in eis sũt: mundus dicit᷑. Iten
alia significatione. dilectores mun¬
di mundus dicunt᷑. Mundus per
ipsũ factꝰ est:⁊ mundus eũ nõ cos¬
nouit. Nõ enĩ celi nõ cognouerit᷑
creatorẽ suũ aut angłi nõ cogno¬

Expanded text:
quae in eis sunt, mundus dicitur. Iterum quae in eis sunt, mundus dicitur. Iterum alia significatione, dilectores mundi mundus dicuntur. Mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. Num enim coeli non cognoverunt Creatore
Abbreviated transcription (Latin):
impletũq in illis ẽ. Paraui lucernã
xpõ meo: inimicos eiꝰ induã confusio
ne. In mundo erat:⁊ mundus ꝑ eũ
factus est. Ne putes qͥa sic erat in
mundo. quomͦ in mundo est t̾ra: In
mundo est celũ: in mundo ẽ sol.lima.
⁊ stelle:. in mundo arbores. pecora. ho¬
mines. Non sic iste in mundo erat.
Sed qͦmodo erat: Quomͦ artifex regens
qͦd fecit. Non enĩ sic fecit: quom̃
fac̃ faber. Forinsecus est arca qui
facit: ⁊ illa in alio loco posita ẽ eñ
fabricat᷑. Et quãuis iuxta sit. ips
alio loco sedet qͥ fabricat: ⁊ extim¬
secus ẽ ad illud qͦd fabricat. Ds̃ as
sitꝰ fabricat: ⁊ nõ recedit aliquo
Nõ extrinsecus quasi uersat molen
quã fabricat. Presentia maiestati
facit qͦd facit: p̃sentia sua gubera
qͦd fecit. Sic gͦ erat in mundo. qͦmͦ
ꝑ quẽ mundus factꝰ est. Per ipsum
enĩ mundus factꝰ est. ⁊ mundus eĩ
nõ cognouit. Quid ẽ. mundus factꝰ
ẽ ꝑ ipsũ : Celũ. terra. mare. ⁊ omĩ

Expanded text:
illis est, Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione . 10. In mundo erat, et mundus per eum factus est. Ne putes quia sic erat in mundo, quomodo in mundo est terra, in mundo est coelum, in mundo est sol, luna et stellae, in mundo arbores, pecora, homines. Non sic iste in mundo erat. Sed quomodo erat? Quomodo artifex, regens quod fecit. Non enim sic fecit, quomodo facit faber. Forinsecus est arca quam facit, et illa in alio loco posita est, cum fabricatur; et quamvis juxta sit, ipse alio loco sedet qui fabricat, et extrinsecus est ad illud quod fabricat: Deus auositus fabricat, et non recedit aliquo, non extrinsecus quasi versat molem quam fabricat. Praesentia majestatis facit quod facit; praesentia sua gubernat quod fecit. Sic ergo erat in mundo, quomodo per quem mundus factus est. Per ipsum enim mundus factus est, et mundus eum non cognovit. 11. Quid est, mundus factus est per ipsum? Coelum, terra, mare et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
gratꝰ quia intellexit. Nõ ex sangui¬
nibꝰ. neq ex uoluntate carnisꝰ. neq
ex uoluntate uiri. Carnẽ ꝓ femina
posuit : qͥa de costa cũ facta eẽt:. adã
dix̃. Hoc nũc os de ossibꝰ meis: ⁊ caro
de carne mea .R̾ apłs ait. Qui diligit
uxorẽ suã. se ipsũ diligit. Nemo enĩ
unquã carnẽ suã odio habet. Ponit᷑
git. hec regit᷑. Ille imꝑare debet:.
ista seruire. Nam ubi caro imꝑa
perus domo: ubi femina habet
uir imꝑat. femina obtẽꝑat. Rect
gͦ ipse homo. ubi sp̃s imꝑat: cam
seruit. Hi gͦ nõ ex uoluntate car¬
nis. neq ex uoluntate uiriꝰ: sed e
deo nati sũt. Ut aũt homines u

Expanded text:
 quia intellexit. Non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri. Carnem pro femina posuit: quia de costa cum facta esset, Adam dixit, Hoc nunc os de ossibus meis, et caro de carne mea ; et Apostolus ait, Qui diligit uxorem suam, seipsum diligit; nemo enim unquam carnem suam odio habet . Ponitugit, haec regitur: ille imperare debet, ista servire. Nam ubi caro impers est. Quid pejus domo, ubi femina habet vir imperat, femina obtemperat. Rectus ergo ipse homo, ubi spiritus imperat, caro servit. 15. Hi ergo non ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati su
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt creatorẽ suũ sidera. que o¬
fitent᷑ demonra. Omĩa undiq testi¬
moniũ ꝑhibuer̃. Sed qui nõ cognoul¬
rũt: Qui amando mundũ. diti siũ
mundus. Amando habitamꝰ corde.
Amando aũt hoc apellari meruerꝰ.
qͦd ille ubi habitabrĩt. Quomͦ dici
mala ẽ illa domꝰ: aut bonaẽ illa d¬
mus. Nõ in illa quã dicimꝰ malanl
parietes accusamꝰ: aut in illa quã
dicimꝰ bonã. parietes laudamꝰ. Sed
malã domũ inhabitantes mulos:
i bonã domũ inhabitantes bonos.
Sic ⁊ mundũ. qͥ inhabitãt aman:¬
do mundũ. Hi sũt qͥ diligũt mun¬
dũ. Ipsi enĩ corde habitãt in mun-¬
do. Nã qͥ nõ diligũt mundũ. carne
uersant᷑ in mundo: sed corde inha¬

Expanded text:
orem suum sidera, quem confitentur daemonia? Omnia undique testimonium perhibuerunt. Sed qui non cognoverunt? Qui amando mundum dicti sunt mundus. Amando enim habitamus corde: amando autem, hoc appellari meruerunt quod ille ubi habitabant. Quomodo dicimus, Mala est illa domus; aut, Bona est illa domus: non in illa quam dicimus malam, parietes accusamus; aut in illa quam dicimus bonam, parietes laudamus: sed malam domum, inhabitantes malos; et bonam domum, inhabitantes bonos. Sic et mundum, qui inhabitant amando mundum. Qui sunt? Qui diligunt mundum: ipsi enim corde habitant in mundo. Nam qui non diligunt mundum, carne versantur in mundo; sed corde inha
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tabat᷑ sic ponere  ⁊ quasi minꝰ lati¬
ne loqui scđ̃m gramaticos: ⁊ tam̃ ex¬
plicare ueritatẽ scđm auditũ infirmoꝵ.
Si enĩ diceret sanguinẽ singulari nu¬
mero: nõ explicaret qͦd uolebat. Ex
sanguinibꝰ enĩ homines nascunt᷑
maris ⁊ femine. Dicamꝰ gͦ: nõ time¬
amꝰ ferulas gramaticoꝵ:. dũ tamen
ad ueritatẽ solidã ⁊ cerciorẽ ꝑueni

Expanded text:
asi minus latine loqui secundum grammaticos, et tamen explicare veritatem secundum auditum infirmorum. Si enim diceret sanguinem singulari numero, non explicaret quod volebat: ex sanguinibus enim homines nascuntur maris et feminae. Dicamus ergo, non timeamus ferulas grammaticorum; dum tamen ad veritatem solidam et c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lucernã demonstrari ad fidẽ creden¬
tixĩ: ut ꝑ illã lucernã inimici eius
confunderent᷑. Illi enĩ inmici. qui
illũ tẽptabat ⁊ dicebant. Sic nobis
in qua potestate ista facis. Interroga¬
bo uos et ego inqͥt unũ sermonẽ.
Dicite mͥ. Babtismũ ioħis unde est :
De celo: Lan ab hominibꝰ: Et turbati
sũt: ⁊ dixer̃ apud semet ipsos. Si dixe-¬
rimꝰ de celo: dicturus ẽ nobis. Quare
gͦ nõ credidistis illi: Quia ille.xp̃o
ꝑhibuerat testimoniũ:⁊ dixerat. Nõ
sũ ego xp̃s: sed ille. Si aũt ex homi¬
nibꝰ dixerimꝰ eẽ : timemꝰ ppłm ne lapi¬
det nos: qͥa tanquã ꝓpħam habent
ioħ̃em. Tim̃tes lapidationẽ. sed plus
tinĩtes ueritatis confessionẽ. respon-¬
der̃ m̃datium ueritati. ⁊ m̃tita ẽ ini¬
quitas sibi. Dixer̃ enĩ. Nescimꝰ. E dñs
qͥa ipsi contra se clauserãt negando se
scire qͦd nouerat : nec ipse illis aꝑuit:
qͥn nõ pulsauer̃ Dictũ ẽ enĩ. Pulsate:

Expanded text:
rnam demonstrari ad fidem credentium, ut per ipsam lucernam inimici ejus confunderentur. Illi enim inimici qui illum tentabant, et dicebant, Dic nobis, In qua potestate ista facis? Interrogabo vos et ego, inquit, unum sermonem: dicite mihi, baptismus Joannis unde est? de coelo, an ab hominibus? Et turbati sunt, et dixerunt apud semetipsos, Si dixerimus de coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis illi? quia ille Christo perhibuerat testimonium, et dixerat, Non sum ego Christus, sed ille . Si autem ex hominibus dixerimus esse, timemus populum ne lapidet nos; quia tanquam prophetam habebant Joannem. Timentes lapidationem, sed plus timentes veritatis confessionem, responderunt mendacium veritati; et mentita est iniquitas sibi . Dixerunt enim: Nescimus. Et Dominus, quia ipsi contra se clauserant, negando se scire quod noverant, nec ipse illis aperuit, quia non pulsaverunt. Dictum est enim: Pulsate,
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud deũ. Sed quare crucifixus
ẽ ÷ Quia lignũ tibi humilitatis eiꝰ
necessariũ erat. Suꝑbia enĩ tumii¬
eras.⁊ longe ab illa patria ꝓiectꝰ eras:
⁊ fluctibꝰ huiꝰ scłi int̾rupta ẽ uiaͥ et
qua transeat᷑ ad patriã nõ ẽ.: nisi
ligno porteris. Ingrate: irrides eũ
qͥ ad te uenit ut redeas: Ipse factꝰ est
uia: ⁊ hoc ꝑ mare. Inde in mari am¬
bulauit: ut ostenderet se ẽẽ in mari
uiã. Sed tu qͦmodo ipse ambulare
in mari nõ potes. Naui portare:
ligno portare. Crede in crucifixũ.
⁊ poteris ꝑuenire. Propt᷑ te crucifixus
ẽ. ut humilitatẽ doceret  ⁊ qͥa si
sic ueniret ut ds̃. nõ agnosceret᷑.

Expanded text:
erat apud Deum. Sed quare crucifixus erat apud Deum. Sed quare crucifixus est? Quia lignum tibi humilitatis ejus necessarium erat. Superbia enim tumueras, et longe ab illa patria projectus eras; et fluctibus hujus saeculi interrupta est via, et qua transeatur ad patriam non est, nisi ligno porteris. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut redeas! Ipse factus est via, et hoc per mare: inde in mari ambulavit , ut ostenderet esse in mari viam. Sed tu, qui quomodo ipse ambulare in mari non potes, navi portare, ligno portare: crede in crucifixum, et poteris pervenire. Propter te crucifixus est, ut humilitatem doceret; et quia si sic veniret ut
Abbreviated transcription (Latin):
ei qͥ illis p̃stitit qͦd uider̃. sibi uoluer̃
tribuere qͦd uidebãt. ⁊ facti suꝑbi
amiser̃ qͦd uidebãt: ⁊ conuersi sũt
inde ad idola. ⁊ ad culturas demoni¬
oꝵ. adorare creaturã.⁊ contẽnere cre¬
atorẽ. Sed iam isti elisi: ista fecerũt.
Ut aũt eliderent᷑. suꝑbier̃. Cũ aũt
supbirent: sapientes se eẽ dixerũt.
hi gͦ de quibꝰ dixit qͥ cũ cognouis¬
sent deũ. uider̃ hoc qͦd dic̃ ioħes: qͥa
ꝑ uerbũ dei facta sũt omĩa. Nã in¬
ueniunt᷑ ista ⁊ in libris philosophoꝵ.
⁊ qͥa unigenitũ filiũ habet ds̃ ꝑ quẽ
facta sũt omiã Illud potuer̃ uidere
qͦd ẽ: sed uider̃ delonge. Noluer̃ tene¬
re humilitatẽ xp̃i: in qua naui se¬
curi ꝑuenirẽt ad id qͦd longe uide¬
re potuer̃: ⁊ sorduit eis crux xpi.
Mare transeundũ est.⁊ lignũ contẽ¬
nis: O sapientia suꝑba irrides cru-¬
cifixũ xp̃m᷑. Ipse ẽ quẽ delonge ui¬
disti. In pͥncipio erat uerbũ:⁊ uerbũ

Expanded text:
t quod viderunt, sibi voluerunt tribuere quod viderunt; et facti superbi amiserunt quod videbant, et conversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare creaturam, et contemnere Creatorem. Sed jam isti elisi ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem superbirent, sapientes se esse dixerunt. Hi ergo de quibus dixit, Qui cum cognovissent Deum, viderunt hoc quod dicit Joannes, quia per Verbum Dei facta sunt omnia. Nam inveniuntur et ista in libris philosophorum: et quia unigenitum Filium habet Deus, per quem sunt omnia. Illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe: noluerunt tenere humilitatem Christi, in qua navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe vidisti: In principio erat Verbum, et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illũ  de qͦ lumine testimoniũ
ꝑhiberet: Erat lux uera. Quare
additũ ẽ uera: Quia ⁊ homo illu¬
minatꝰ dicit᷑ lux: sed uera luxi
ẽ que illuminat. Nã ⁊ ocłi nrĩ q
cunt᷑ lumina. E tam̃ nisi aut ne
te lucerna accendat᷑. aut ꝑ cie
sol exeat. lumina illa sine causi
patent. Sic gͦ et ioħes erat lux
sed nõ uera lux: qͥa nõ illumina
tenebre. Sed illuminatione fact
ẽ lux. Nisi aũt illuminaret᷑. t¬
nebre erat sicut om̃s impii: quis
iam credentibꝰ dix̃ apłs. Euistis

Expanded text:
per illum. Et de quo lumine testimonium per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet. Erat lux vera, quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux, sicut Domiest quae illuminat. Nam et oculi nostri dicuntur lumina; et tamen nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina ista sine causa patent. Sic ergo et Joannes erat lux, sed non vera lux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus d
Abbreviated transcription (Latin):
ut lateret in illo ds̃: missus ẽ ante
illũ magnꝰ homo: ꝑ cuiꝰ testimoniũ
inueniret᷑ plusquã homo E qͥs ẽ hic :
Fuit homo. Et quomͦ posset iste uerũ
de deo dicere:. Missus a deo quid uo¬
cabat᷑ : Cui nom̃ erat ioħes. Quare
uenit: Hic uenit ut testimoniũ ꝑ
ꝑ illũ. Qualis ẽ iste qͥ testimoniũ ꝑhi¬
beret de lumine : ¶sagnũ aliqͥd iste
ioħes Ingens meritũ: magna grã.
magna celsitudo. Mirare plane mi¬
rare: sed tanquã montẽ. Mons aũt
in tenebris ẽ. nisi luce uestiat᷑. Ergo
tantũ mirare ioħem. ut audias qͦd
sequit᷑: nõ erat ille lum̃: ne cũ mon¬
tem putas lum̃ eẽ. naufragiũ in mon¬
te facias: nõ solatiũ inuenias. Sed
qͥd: Mirare montẽ tanquã montẽ:
erige aũt te ad illũ qͥ illuminat mon¬
tẽ qͥa ad hoc erectꝰ est. ut pͥor radiatꝰ
excipiat: ⁊ ocłis tuis nunciet. Ergo
nõ erat ille lum̃. Quare gͥ uenit s
Set ut testimoniũ ꝑhiberet de lu-
minẽ. Utqͥd hoc : Ut om̃s crederẽt

Expanded text:
ut lateret in illo Deus, missus ante illum magnus homo, per cujus testimonium inveniretur plusquam homo. Et quis est hic? fuit homo: et quomodo possit iste verbum de Deo dicere? Missus a Deo: quid vocabatur? cui nomen erat Joannes: quare venit? audi. Hic venit in testimonium, per illum. Qualis iste qui testimonium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, magna celsitudo! Mirare, plane mirare; sed tanquam montem. Mons autem in tenebris est, nisi luce vestiatur. Ergo tantum mirare Joannem, ut audias quod sequitur, Non erat ille lumen: ne cum montem putas lumen esse, naufragium in monte facias, non solatium invenias. Sed quid debes mirari? Montem tanquam montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad hoc erectus est, ut prior radios excipiat, et oculis tuis nuntiet. Ergo, non erat ille lumen. 6. Quare igitur venit? Smine. Ut quid hoc? Ut omnes crederent
Abbreviated transcription (Latin):
a eruce. xp̃i non recesser̃: ⁊ huncili¬
tatẽ xpĩ nõ contẽpser̃. Paruuli uͦ qͥ
hoc nõ possũt intelligere: nõ rece¬
dentes a cruce ⁊ passione ⁊ resurrec¬
tione xp̃i. in ipsa naui ꝑducunt᷑ ad
id qͦd nõ uident: in qua naui ꝑueni¬
unt ⁊ illi qͥ uident. At uͦ qͥdã philoso¬
phi huiꝰ mundi extiter̃: ⁊ inqͥsierũt
ereatorẽ ꝑ creaturã:: qͥa potest inue

Expanded text:
recesserunt, et humilitatem Christi non contempserunt. Parvuli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et passione et resurrectione Christi, in ipsa navi perducuntur ad id quod non vident, in qua navi perveniunt et illi qui vident. 4. At vero quidam philosophi hujus mundi exstiterunt, et inquisierunt Creato
Abbreviated transcription (Latin):
Meliꝰ est gͦ nõ uidere mente id qͦd ẽ. et
re illud m̃te.⁊ crucẽ. xpĩ contẽpnere.
Bonũ est suꝑ hoc ⁊ optimũ si fieri port
ut et uident᷑ quo eundũ sit: i teneł
quo portet᷑ qͥ ꝑgit. Hoc potuer̃ m̃tes
magne hominũ qͥ montes dicti sũt.
quos maxime illustrat lum̃ iusticie.
Potuer̃: ⁊ uiderũt illud qͦd ẽ. Nã ui¬
dens ioħ̃es dicebat. In pͥncipio erat

Expanded text:
Melius est ergo non videre mente id quod est, et Melius est ergo non videre mente id quod est, et re illud mente, et crucem Christi contemnere. Bonum est super hoc et optimum, si fieri potest, ut et videatur quo eundum sit, et teneatur quo portetur qui pergit. Hoc potuerunt mentes magnae montium, qui montes dicti sunt, quos maxime illustrat lumen justitiae: potuerunt, et viderunt illud quod est. Nam videns Joannes dicebat, In principio e
Abbreviated transcription (Latin):
attigerit possit ꝑuenire ⁊ Sic ẽ enĩ
tanquã uideat qͥsq delonge patriã:
⁊ mare int̾aceat. Uidet quo eat: sed
nõ hubet qua eat. Sic cũ ad illã sta¬
bilitatẽ nrãm ubĩ quod est. ẽ. quia
hoc solũ semꝑ sic: est ut ẽ. uolumꝰ
uenire : interiacet mare huiꝰ scł̃i q
imꝰ: ⁊ si iã uidemꝰ quo imꝰ. Nam mi¬
ti nec quo eant uidẽt. Ut gͦ esset et
qua iremꝰ: uenit inde ad quẽ ire udl¬
bamꝰ. Et qͥd fecit : Instituit lignũ. qu
mare transeamꝰ. Nemo enĩ potest trau¬
sire mare huiꝰ scli: nisi cruce. xp̃i por¬
tatꝰ. Hanc crucẽ aliqͣndo amplectit᷑ et
infirmꝰ ocłis: ⁊ qͥ nõ uidet longe quo
eat. Nõ ab illa recedat:⁊ ipsa illũ ꝑ¬
estꝰ. ut ꝑueniatis ad eũ scđm id qͦd ẽ.
⁊ scdm id qͦd erat. Accessit ut ꝓ nobi
hoc fieret: qͥa hoc ꝓ nob̃ factꝰ est ubi
portent᷑ infirmi.⁊ mare scłi transeat
⁊ ꝑueniant ad patriã ubi iã naui nõ
opus erit: qͥa nullũ mare transiet᷑.

Expanded text:
attigerit, possit pervenire? Sic est enim tanquam videat quisque de longe patriam, et mare interjaceat; videt quo eat, sed non habet qua eat. Sic ad illam stabilitatem nostram ubi quod est est, quia hoc solum semper sic est ut est, volumus pervenire; interjacet mare hujus saeculi qua imus, etsi jam videmus quo imus: nam multi nec quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus, venit inde ad quem ire volebamus. Et quid fecit? Instituit lignum quo mare transeamus. Nemo enim potest transire mare hujus saeculi, nisi cruce Christi portatus. Hanc crucem aliquando amplectitur et infirmus oculis: et qui non videt longe quo eat, non ab illa recedat, et ipsa illum est, ut perveniatis ad eum secundum id quod est, et secundum id quod erat. Accessit, ut pro nobis hoc fieret ; quia hoc pro nobis factus est, ubi portentur infirmi, et mare saeculi transeant, et perveniant ad patriam; ubi jam navi non opus erit, quia nullum mare transitur.
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ. Quid gͦ dedit his qͥ receper̃ illũ :
Bedit eis potestatẽ filios dei fieri. his
qui credũt in nomine eiꝰ: ut teneant
Utiq nascunt᷑. Nã si nõ nascunt᷑ͥ fihii
quomͦ ẽẽ possũt : Sed filii hominũ nas¬
cunt᷑ ex carne ⁊ sanguine:⁊ ex uolup¬
tate uiri ⁊ ex cõplexu conugii. Illi
aũt quomͦ ei nascunt᷑: Qui nõ ex san

Expanded text:
his qui receperunt illum? his qui receperunt illum? Dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus: ut teneant utique nascuntur. Nam si non nascuntur, filii quomodo esse possunt? Sed filii hominum nascuntur ex carne et sanguine, et ex voluntate viri, et ex complexu conjugii. Illi autem quomodo ei
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: et nõ habebit qͥ cũ eo cliuidat he¬
reditatẽ. ut pauperior remaneat.
Nõ sic ds̃. Unicũ eundẽ ipsũ quẽ ge¬
nuerat:⁊ ꝑ quẽ cũcta creauerat.
misit in hũc mundũ ut nõ eẽt unꝰ:
sed frs haberet adoptatos. Nõ enim
nos nati sumꝰ de deo quomͦ ille uni¬
genitꝰ: sed adoptati ꝑ grãm ipsius.
implicabam᷑. ne adoptaret nos ꝓpt̃
impedim̃tũ eoꝵ Auos sibi fr̃s facere
uolebat. ipse soluit: ⁊ fecit coheredes.
bere coheredes: qͥa hereditas eiꝰ nõ fit
angusta si multi possederĩt. Illi ipsi
certe illo possidente fiunt hereditas
ipsius: ⁊ ille uicissim fit hereditas ip¬
soꝵ. Audi quomͦ ipsi fiant hereditas
ipsius. Dñs dix̃ ad me. filiꝰ m̃s es tu:
ego hodie genui te. Postula a me:⁊
dabo tibi gentes hereditatẽ tuã Ille
quomͦ fit hereditas eoꝵ: Sicit᷑ in psal¬
mo. Oñs pars hereditatis mee ⁊ cali-¬
cis mei. Et nos illũ possideamꝰ: ⁊ ipse

Expanded text:
est, et non habebit qui cum eo dividat haeest, et non habebit qui cum eo dividat haereditatem, ut pauperior remaneat. Non sic Deus: Unicum eumdem ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo, quomodo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ipsius. implicabamur, ne adoptaret nos propter impedimentum eorum: quos sibi fratres facere volebat, ipse solvit, et fecit cohaeredes. bere cohaeredes; quia haereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsius: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ille quomodo fit haereditas eorum? Dicit in Psalmo: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Et nos illum possideamus, et ipse