comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suam: ꝑdet illam. Et qͥ ꝑdiderit amim̃a suã
ipt᷑ me: inueniet eam. Qui inuenit anim̃a
suã temporalit̾ saluare negando me: ȩternalit̾
ꝑdet eam. Et qͥ omĩia pꝰponens amori meo pa¬
ratus ẽ anim̃a hic ꝑdere. ut ꝓ me mortẽ subeat
tẽporalem: in futuro inueniet eã saluam ẽẽ:¬

Expanded text:
suam, perdet illam, et qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam. Qui invenit animam suam, temporaliter salvare negando me, aeternaliter perdet eam. Et qui omnia postponens amori meo, paratus est animam hic perdere, ut pro me mortem subeat temporalem, in futuro inveniet eam salvam esse
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ apłõs recipit. recipit dm̃. Hoc dicit ne apłoꝵ
susceptio uilis habeat᷑: his a quib supͣdixit de¬
bere stipendia suscipere: Mxexitu.
Ii recipit ꝓpħam in nomine ꝓphȩ: mercedem
ꝓpħȩ accipie̾ Et qͥ ircipit iustũ in nomine
telligentes ꝓpħas: mercede ꝓpharum ñ accipiunt:
Aliter. In omni ꝓfessione: ⁊uanũ ẽ mixtũ tritico
Ergo pseudo ꝓpħas & uidam ꝓditorem debemꝰ
reciꝑe: & illis alimoniã ministrare. Qd̾ hic pro¬
curans dñs dictt ñ ꝑsonas suscipiendas s noĩa:
& merced̾e ñ ꝑdere suscipientes. licet indignus
sit qͥ sucipit᷑. Iustũ dicit. quelibet p̾dicatorem
dignũ. Merito mercede ꝓpħȩ & iusti recipiet. qͥ
stituit: dũ sustentat aliquos. ne in illis ꝓpter
inopiam deficiant. MeR xeuiii.
Et quicũq potũ dederit uni exminimis istis
calicẽ aquȩ frigioȩ tantũ in nomine disci¬
ꝑtate: ne qͥs causet᷑ de in opia: ut qͥ ñ habet un¬
de aquã calefaciat. saltem frigidam det ꝓ deo

Expanded text:
os recipit, recipit Deum. Hoc dicit, ne apostolorum susceptio vilis habeatur his, a quibus supra dixit debere stipendia suscipere. M. 99X Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet. Et qui recipit justum in nomitelligentes prophetas, mercedem prophetarum non accipiunt. Aliter: In omni professione zizanium est mistum tritico. Ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem debemus recipere, et illis alimoniam ministrare. Quod hic procurans Dominus, dicit non personas suscipiendas, sed nomina: et mercedem non perdere suscipientes, licet indignus sit qui suscipitur. Justum dicit quemlibet praedicatorem dignum. Merito mercedem prophetae et justi recipiet, qui stituit, dum sustentat aliquos, ne in illis propter inopiam deficiant. M. 100VI R. 98 Et quicunque potum dederit uni ex minimis istis calicem aquae frigidae tantum in nomine disciertate, ne quis causetur de inopia, ut qui non habet unde aquam calefaciat, saltem frigidam det pro Deo
Abbreviated transcription (Latin):
dignus. Et qͥ amat filiũ aut filiam suꝑ me:
ñ ẽ me dignus. Et qͥ ñ accipit erucẽ suã. & sequit᷑
Nemo pietatẽ debet anteferre religioni. In canti¬
eo legit᷑. Oralinate in me caritatẽ. Rectus ordo est:
post om̃ amare patr̃e & amicos. Si autẽ necessitas
uenerit ut utrũq seruari ñ possit: odiũ in suos.
pietas ẽ in dm̃. Eruc̃e dicit ardorẽ fid̃i. Crux a cru¬
ciatu dictt᷑ ꝙ semꝑ portanda ẽ. ut amor xp̃i osten

Expanded text:
 amat filium aut filiam super me, non est me dignus. Et qui non accipit crucem suam et sequitur s. HIERON. Nemo pietatem debet anteferre religioni. In cantico legitur: Ordinavit in me charitatem . Rectus ordo est, post Deum amare patrem et amicos. Si autem necessitas exigit ut utrumque servari non possit, odium in suos, pietas est in Deum. Crucem dicit ardorem fidei. Crux a cruciatu dicitur, et semper portanda est, ut amor Christi osten
Abbreviated transcription (Latin):
mine aduersus patr̃e suum. ꝙ filiam aduersus
matr̃ẽ suam. & nurũ aduersus socrũ suam: & in¬
imici hominis domestici eiꝰ. In duo. & in tres.
significat contͣ duo et contra tres. Quȩ mat̾ ẽ filii.
socrus ẽ uxoris eiꝰ: & sic ead̾e contͣ filiam suã. et¬
contͣ nurũ ẽ diuisa. Auegorice tria ad eos qͥ fid̃e
tͥnitatis seruant ꝑtinent: duo illis congruunt. qͥ
ad fudei integritatẽ ñ ꝑueniunt. Bomi gͦ contraria
malis. & mali contraria bonis sentiendo atq a¬
gendo: ad inuicem diucount᷑. Pater n̾r erat diabo¬
lus qͥa eũ imitabam᷑: s uenit gladius uerbi dĩ
qͥ nos ab illo separauit: & ostendit alterũ patir̃e
qͥ ẽ in celis. Mater synagoga ẽ. euiꝰ filia pͥmitiua
eccłia: int̾ quas magna contradictio fuit. Socrus
eade synagoga fuit & nurus ȩccłia de gentib:

Expanded text:
am adversus matrem suam, et nurum adversus socrum suam, inimici hominis domestici ejus. In duo et in tres, significat, contra duos et contra tres. Quae mater est filii, socrus est uxoris ejus, et sic eadem contra filiam suam nurum est divisa. Allegorice tria ad eos qui fidem Trinitatis servant, pertinent: duo illis congruunt, qui ad fidei integritatem non perveniunt. Boni ergo contraria malis, et mali contraria bonis sentiendo atque agendo, ab invicem dividuntur. Pater noster erat diabolus, quia eum imitabamur; sed venit gladius verbi Dei, qui nos ab illo separavit, et ostendit alterum patrem, qui in coelis est. Mater Synagoga est, cujus filia primitiva Ecclesia, inter quas magna contradictio fuit. Socrus eadem Synagoga fuit, et nurus Ecclesia de gentibus;
Abbreviated transcription (Latin):
frater frẽm ut supͣdictũ ẽ: ñ enĩ ad hoc ueni ut
carnales affectus confirmẽ: s ut sp̃ũali gladio
uerbi dĩ dissociem. Ostendit itaq: qͥd post pre¬
dicationẽ sequat᷑. Ad fidem xp̃i totus orbis
contͣ se diuisus ẽ: qͥa unaqueq domꝰ & infideles
habuit & credentes. Unde bellũ bonũ missũ ẽ ut
de uolentib edificare turrẽ: qͥa ds̃ linguas eors
diuiserit. Unde illud. Dissipa gentes: quȩ bella
uolunt. hinc ysaias. Ecce dñs ascendet suꝑ nuB¬
bem leuem & ingrediet᷑ egyptũ: ꝙ mouebunt᷑ si

Expanded text:
frater fratrem, ut supra dictum est. Non enim ad hoc veni, ut carnales affectus confirmem, sed ut spirituali gladio verbi Dei dissociem. Ostendit itaque quid post praedicationem sequatur. Ad fidem Christi totus orbis contra se divisus est, quia unaquaeque domus et infideles habuit et credentes. Unde bellum bonum missum est, ut de volentibus aedificare turrim, quia Deus linguas eorum diviserit . Unde David: Dissipa gentes quae bella volunt . Hinc Isaias: Ecce Dominus ascendet super nubem, et ingredietur Aegyptum,
Abbreviated transcription (Latin):
illustrat. et dilectam sͥ mansionẽ in ea consecrat:
Hii uͦ qui extra sunt: in mͦ arenȩ steriles atq in¬
utiles adiacent: et diuni sermonis caꝑe intelli¬
gentiam ñ possunt. Uerũtamen in litore stantes
qui neq in mari neq in naui erant figuram
gestant illoꝵ qͥ ab amaritudine repborũ se sũb¬
traxerunt: s ñdum celestib mysteriis quȩ desi¬
derant sunt imbitti. Et loquitus ẽ eis
mutta in parabolis dicens.lxxi. Ecce exiit
emolutuento recessissent auditores: ler̃¬
Parabola ẽ rerũ in natura discrepantiũ: sub

Expanded text:
illustrat, et dilectam sibi mansionem in ea consecrat. illustrat, et dilectam sibi mansionem in ea consecrat. Hi vero qui extra sunt, in modum arenae steriles atque inutiles, adjacent, et divini sermonis capere intelligentiam non possunt. Verumtamen in littore stantes, qui neque in mari, neque in navi erant, figuram gestant illorum, qui ab amaritudine reproborum se subtraxerunt, sed nondum coelestibus mysteriis, quae desiderant, sunt imbuti. Et locutus est eis multa in parabolis, dicens: CAPUT LXXI. Ecce exiit emolumento recessissent auditores. Parabola est rerum in natura discrepantium sub
Abbreviated transcription (Latin):
Pbabile ẽ itaq: qͦd hystoriȩ ꝓpͥus ordo hic ha¬
beat᷑. Nil tam̃ ꝓhiberet in hoc loco ut sepe alibi
artificiałe oromnẽ accendi Misericors dñs li
egredit᷑ de domo. idẽ de ꝓfundis mysteriis. et
sedet uxta mare huius sełi: ut saltim in littore
audiat᷑. Etͥ eñi mare mundus ẽ: qͥa gustatus
amarus ẽ. ꝙ uicioꝵ fluctib inquietus. S ab
ipso dño eripiunt᷑ predestinati: qͥ amara dulci¬
ficatꝰ: tristiciam conuertit in gaudiũ: egritudi¬
nẽ in salutem Ꝙuotiens autẽ in euangłio
turbȩ uocabulũ interserit᷑: sicut diuersitas ho¬
minũ. sic etiam diuersitas intimat᷑ uoluntatũ:
ongregatio tam̃ turbarũ: figurabat freqͥn
In quoꝵ mentes ascensurus erat ꝑ fidem: qͦd in¬
dieat ascensus in nauem. Nauis namq in ma¬
ri typum prefert eccliȩ in medio ñ credentium
ꝙ contradicentium edificandȩ: intra qũa uerbũ
uitȩ positũ & predicatũ. grã suȩ uisitationis illã

Expanded text:
babile est itaque, quod historiae proprius ordo hic habeatur. Nil tamen prohiberet in hoc loco, ut saepe alibi, artificialem ordinem attendi. Misericors Dominus egreditur de domo, id est, de profundis mysteriis, et sedet juxta mare hujus saeculi, ut saltem in littore audiatur. Etenim mare mundus est, qui gustatus amarus est, et vitiorum fluctibus inquietus. Sed ab ipso Domino eripiuntur praedestinati, qui amara dulcificat, tristitiam convertit in gaudium, aegritudinem in salutem. Quoties autem in Evangelio turbae vocabulum interseritur, sicut diversitas hominum, sic etiam diversitas intimatur voluntatum. Congregatio tamen turbarum figurabat frequenIn quorum mentes ascensurus erat per fidem: quod judicat ascensus in navem. Navis namque in mari typum praefert Ecclesiae, in medio non credentium et contradicentium aedificandae, intra quam verbum vitae positum et praedicatum, gratia suae visitationis illam
Abbreviated transcription (Latin):
sedebat secus mare. Et congregatȩ sunt ad
eum turbȩ multȩ: ita ut in nauiculã ascend̃es
sederet. Et om̃is turba stabat in littore. Utrũ
dñs eadem die qua post orationẽ uocauit dis¬
cipulos. an alio tempore exiens de domo fecerit
ea quȩ sequunt᷑: minime conturbat illũ qui
nouit in p̾occupando & recapitulando modũ
narrandi euanglistarũ. Maths quid̃ẽ pꝰ allud
qͦo narrat de matre ꝙe frĩb dñi: hoc continuo
subtunxit dicens. In illo die exiens iħe de do¬
mo: sedebat secus mare & cetera. Uerum more
scͥpturȩ diem ponendo ꝓ tẽpore: uisus ẽ p̾os¬
cupare. Iucas uͦ apłorum electionẽ ꝓculoubio
ante sermonẽ in monte habitũ factam illo
mͦ quo pret̾missa recapitulari solent: comine¬
morat dicens. Et cum dies factus eẽt uocauit
discipulos suos. & elegit duodecim ex ipsis: qͦs

Expanded text:
ongregatae sunt ad eum turbae multae, ita ut, in naviculam ascendens, sederet. Et omnis turba stabat in littore. Utrum Dominus eadem die, qua post orationem vocavit discipulos, an alio tempore, exiens de domo, fecerit ea quae sequuntur, minime conturbat illum, qui novit in praeoccupando et recapitulando modum narrandi evangelistarum. Matthaeus quidem, post illud quod narrat de matre et fratribus Domini, haec continuo subjunxit, dicens: In illo die, exiens Jesus de domo sedebat secus mare, etc. . Verum more Scripturae diem ponendo pro tempore visus est praeoccupare. Lucas vero apostolorum electionem procul dubio ante sermonem in monte habitum factam, illo modo quo praetermissa recapitulari solent, commemorat, dicens: Et cum dies factus esset, vocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex ipsis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
dum interrogatũ si licet sabbatis curare. m¬
chil repugnat marco & luce: narrantib illo ᷤ
interrogatos a dño si licet sabb̃is bene facere
an male. Intelligendũ namq ẽ qͦd pͥus ipsi
interrogauerunt dñm. deinde dñs eos: ꝙ illis
tacentib ꝓposuit similitudinẽ de oue. Ipsi
aut̾ẽ repleti sunt insipientia: ꝙ collo queban
in causa. Non enĩ culpa fuit uł hominẽ ma¬
nũ extendere ut iħm sanare: s magna insi¬
pientia ẽ de nece eiꝰ tractare cuiꝰ beneficiis plu¬
rimũ indigebant. Mcxuiii.
ħe autẽ sciens secessit inde: & sequiti ft̃ eum
multi. & curauit eos om̃s. Noluit ihc dare
phariseis occasionẽ impietatis: cont᷑ se. fugit
itaq odientes. ꝙ accedit uͥ inuenit ꝑ amorẽ
sequentes: unde curari merent᷑ Et p̾cepit
eis ne manifestũ eũ facerent: ut adimpleret᷑¬
⁊ qd̾ dictum ẽ ꝑ isayam ꝓpħam dicentẽ. Ecce¬

Expanded text:
um interrogatum, si licet Sabbatis curare: nihil repugnat Marco et Lucae, narrantibus illos interrogatos a Domino: Si licet Sabbatis benefacere an male. Intelligendum namque est, quod prius ipsi interrogaverunt Dominum, deinde Dominus eos, et illis tacentibus, proposuit similitudinem de ove. Ipsi autem repletiin causa. Non enim culpa fuit vel hominem manum extendere, vel Jesum sanare; sed magna insipientia est de nece ejus tractare, cujus beneficiis plurimum indigebant. M. 118X Jesus autem sciens, secessit inde, et secuti sunt eum multi, et curavit eos omnes. Noluit Jesus dare Pharisaeis occasionem impietatis contra se: fugit itaque odientes, et accedit ubi invenit per amorem sequentes, unde curari merentur. Et praecepit eis, ne manifestum eum facerent, ut adimpleretur quod dictum est per Isaiam p
Abbreviated transcription (Latin):
Si aduocatus ẽ: debet ꝓ nr̃is interuenire peccatis:
Non gͣ qͣsi infirmus obsecrat: s pius impetrat
orandi fornĩa p̾seribens. qũã debemus imitariz
Eirit autẽ orare in montẽ qͥ d̾m orando querit:
limioris curiȩ ꝓgrediens: ut exteriore cessante tu¬
multu in quoda m̃tis secreto. ꝑ interna deside¬
ria silent̾ eũ dño loquat᷑. Qui uͦ de diuiciis aut
honore scł̃i. aut de morte mumnici orae: in imo

Expanded text:
Si advocatus est, debet pro nostris intervenire peccatis. Si advocatus est, debet pro nostris intervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus obsecrat, sed quis impetrat, orandi formam praescribens, quam debemus imitari. Exiit autem orare in montem qui Deum orando quaerit, limioris curiae progrediens, ut exteriore cessante tumultu in quodam mentis secreto per interna desideria silenter cum Domino loquatur. Qui vero de divitiis aut honore saeculi, aut de morte inimici orat, in imo
Abbreviated transcription (Latin):
seintilla in magnũ ardorẽ caritatis xp̃o il¬
sas suseitautt. E qͥuid̾e p̃dieatio eiꝰ nullis in¬
lus suꝑata tamdiu mundo lucebit: do¬
nec eiciat .i. oftendat ultimũ iudiciũ. ad
uictoriam de omnib inimicis sius plena¬
riam q ñ retractandam. Nom̃ xp̃i ẽ iꝑsius
noticia in fioe xp̃iana: in qͦ gentes xp̃ianȩ
actum ẽ autẽ in dieb illis. exiit in montẽ
orare: & erat ꝑnoctans in oratione dei.
Quando orat theoricam uitã. qnͣdo sanat.
actiiam uttã informat: ne quis ꝓ cura ꝓxi¬
mi a contẽplationis studio torpeseat: u̾el ꝓ
studio diumȩ contẽplationis quauis suꝑior
sit. prorimi curã negligat. Qͥa pat̾ omnia
posuit in manus filii uidex ẽ: qͦt est insignȩ
q̃uoȩ potestatis. filius tam̃ ut form̃ã. hõis
impleret. obsecrat patĩe ꝓ nob̃: qͥa filiꝰ aduocatꝰ
ẽ nobis in quo consistit officiũ pietatis. Inde
paulus. Aduocatũ habemꝰ ad patr̃e iħm xp̃m:¬

Expanded text:
scintilla in magnum ardorem charitatis Christus ilscintilla in magnum ardorem charitatis Christus illas suscitavit. Equidem praedicatio ejus nullis insidiis superata, tandiu mundo lucebit, donec ejiciat, id est, ostendat ultimum judicium, ad victoriam de omnibus inimicis suis plenariam et non retractandam. Nomen Christi, est ipsius notitia in fide Christiana. in quo gentes Christianae actum est autem in illis diebus, exiit in montem orare: et erat pernoctans in oratione Dei. BEDA. Quando orat, theoricam vitam; quando sanat, activam vitam insinuat: ne quis pro cura proximi a contemplationis studio torpescat, vel pro studio divinae contemplationis, quamvis superior sit, proximi curam negligat. Quia Pater omnia posuit in manus Filii, judex est: quod est insigne providae potestatis. Filius tamen ut formam hominis impleret, obsecrat Patrem pro nobis, quia advocatus est nobis, in quo consistit officium pietatis. Inde Joannes: Advocatum habemus apud Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
abunt: Qui peccanti ñ porrigit manũ
nec portat onus fr̃is. quassatũ calamũ consit
gitꝙ qͥ modicã fidei scuitillã contempnit in
xp̃c ñ fecit: potiꝰ uenit querere qͦd ꝑierat. Pati¬
entiam namq seruauit. donec uidicium qͦo
in eo agebat᷑ ad uictoriam ꝑueniret: ꝙ expil¬
so mundi pͥncipe ad regnum rediret. in dext̃a
pat̾s sedens: donec ponat inimicos sub pedilb
uelita.Dicit harundinẽ quȩ quassata
sit ñ eẽ confractam: id÷ gentes uento uantia¬
tis agitatas. & in peccatis quassatas. in salu¬
tem ꝑ xꝑm reseruatas. Linũ fumigans ait
ñ ẽẽ extinctum: hoc ẽ exiguum sp̃m ex reli¬
quiis ueteris gr̃ȩ isrł non eẽ ablatũ: qͥa totꝰ
resumendi luminis in tẽpore penitentiȩ sit
intelligi iuidei omni uento cedentes: quiab
mulem discrepando dissipati sint. Linũ
s fiunigans sunt gentes: quas naturalis
logis ardore fere extincto exroris fumus
amadissimus inuoluit: qͦusq de parua

Expanded text:
abunt. Qui peccatori non porrigit manum, abunt. Qui peccatori non porrigit manum, nec portat onus fgit: et qui modicam fidei scintillam contemnit in m Christus non fecit, potius venit quaerere quod perierat . Patientiam namque servavit, donec judicium quod in eo agebatur, ad victoriam perveniret, et expulso mundi principe, in regnum rediret ad dexteram Patris sedens, donec ponat inimicos sub pedibus . HILAR. Vel ita: Dicit arundinem, quae quassata sit, non esse confractam, id est, gentes vento vanitatis agitatas, et in peccatis quassatas, in salutem per Christum reservatas. Linum fumigans ait non esse exstinctum, hoc est, exiguum spiritum ex reliquiis veteris gratiae, Israel non esse ablatum, quia totius resumendi luminis in tempore poenitentiae sit unt Judaei, omni vento cedentes, qui ab invicem discrepando dissipati sunt. REMIG. Linum vero fumigans sunt gentes, quas, naturalis legis ardore fere exstincto, erroris fumus amarissimus involvit, quousque de parva
Abbreviated transcription (Latin):
de se iactantiam declinat: & nichilominꝰ Mi¬
uitionẽ siu prestat in eo ipso qd̾ amnone u
se taceri: qͥa obseruantiam silentii exre qu
sit silenda ꝓficit. Quinetiã ꝑ hanc tacenor
se uoluntat᷑e: dictor ꝑ ysaiam effectus imnpi
x ꝑsona patͥs: dicit ysaias
humanũ: ad qͦd ñ erat alius idoneus. Une
ꝓbat᷑ spetialiter dilectus a deo: ꝙ in eo pahy
uoluntati bene placctũ fuisse. Ipse eñi solus et
agnus sine macula. Arima quippe di: aficri
tiabit gentib: ꝑ predicationẽ noui testame
Plateȩ sunt spatiosa uita: in qua morantes i
conuerti nolentes uoc̃ẽ dñi ñ audiunt. Quo¬
circa ñ sua uoce: s ꝑ parabolas eis interaum
loquebat᷑. Contra tales ñ contendit neꝙ ela¬
mauit: qͥ cũ malediceret᷑ ñ maledixit. s sicut
ouis ad occisioñẽ ductus ẽ. ñ aꝑiens os siuon
Harundinĩe quassatam ñ confringet. ꝙ lini
fumigans ñ extinguet: donec eiciat ad u¬
ctoriam udicium: & in nomine eiꝰ gentes i¬

Expanded text:
de se jactantiam declinat, et nihilominus cognitionem sui praestat in eo ipso, dum admonet de se taceri; quia observantia silentii ex re qusit silenda, proficiscitur. Quin etiam per hanc tacendi de se voluntatatem, dictorum per Isaiam effectus impletur. Ex persona Patris dicit Isaias:humanum, ad quod non erat alius idoneus. Unde probatur specialiter dilectus a Deo, et in eo paternae voluntati beneplacitum fuisse. Ipse enim solus est Agnus sine macula. Anima quippe Dei affectutiabit gentibus per praedicationem Novi Testamenti. Plateae sunt spatiosa vita, in qua morantes et converti nolentes, vocem Domini non audiunt, quocirca non sua voce, sed per parabolas eis interdum loquebatur. Contra tales non contendit, neque clamavit: Qui cum malediceretur, non maledixit : sed sicut ovis ad occisionem ductus enfringet, et linum fumigans non exstinguet, donec ejiciat ad victoriam judicium: et in nomine ejus gentes sper
Abbreviated transcription (Latin):
eis iuiuentũ et assumptũ. s ñ multo post in¬
curia ꝑditum. ꝑlatum ẽ ab aliis in emissam
phenitiȩ urbem: & in quod̾a specu in urna
sub terra ñ paruo tẽpore ignobilit̾ reconditũ:
donec denuo idem ioħes sese suũq caput o¬
stendit marcello. cuid̾a religioso abbati ac
p̃resbitero. dum in eodem specu habitaret. Qd̾
iudelicoꝵ caput: iulioramo eiuscde ciuitatiᷤ ep̃o¬
ꝑ prefatũ prb̃rum constat inuentũ. Ex quo
tempore cepit in eadẽ ciuitate decollatio p̾¬
cursoris celebrari: ipso die ut arbitram᷑. quo
caput ẽ inuentũ siue eleuatum. Aiunt appel¬
lari discum: uas rotundũ. & desuꝑ ualde ex-¬
iħu. ꝙ om̃ia quȩ fiebant ab eo: & hesitabat
eo qͦd diceret᷑ a quib dam qͦo ioh̃es surrexit a

Expanded text:
eis inventum et assumptum, sed non multo post ineis inventum et assumptum, sed non multo post incuria perditum, perlatum est ab aliis in Emissam, Phoeniciae urbem, et in quodam specu in urna sub terra tempore non pauco ignobiliter reconditum, donec denuo idem Joannes sese suumque caput ostendit Marcello cuidam religioso abbati ac presbytero, dum in eodem specu habitaret. Quod videlicet caput Lulioramo ejusdem civitatis ep praefatum presbyterum constat inventum. Ex quo tempore coepit in eadem civitate decollatio praecursoris celebrari, ipso die, ut arbitramur, quo caput est inventum sive elevatum. Aiunt appellari discum, vas rotundum et desuper valde exet omnia quae fiebant ab eo et haesitabat eo quod diceretur a quibusdam quod Joannes surr
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ẽ caput autẽ in iherosolimis humatũ ẽ:
At tempore uiliani apostate pagani inuiden¬
tes xp̃ianis. qͥ sepulchrũ ioħis sollicite frequen¬
tabant: monumentũ inuadunt: ossa disꝑg̃t:
ead̾e rursus collecta ⁊ ꝯcremata latus disꝑgunt.
S di ꝓuidentia affuerunt quid̾a monachi ex
ierosolimis. qͥ mixti paganis ossa legentib ma¬
xim̃a eoꝵ partẽ congregauert̃. ꝙ ad patrem
suũ philippũ iherosolimã detulerunt: at ille
statim ꝑ diaconum suũ iulianũ misit athana¬
sio aloranaris ep̃o. Et ii postea seruata cheophilue
eniscdẽ urbis ep̃c expurgato a sordib templo
seiapls sbrioie posuit:. & basilieam in honore
sci ioħis consecrauit: quando iubente theo¬
dosio pͥncipe fana gentiũ destructa sunt.
Tempore uͭ martiani pͥncipis duob mona¬
chis orientalib. qͥ ob orationẽ uenerant ihe¬
rosolim̃a: reuelat ioħes caput suũ iuxta hero¬
dis quond̾a regis habitaculum. Qd̾̃ ibi ab

Expanded text:
osolymis humatum est. At tempore Juliani apostatae, pagani invidentes Christianis qui sepulcrum Joannis sollicite frequentabant, monumentum invadunt, ossa dispergunt; eadem rursus collecta et cremata latius dispergunt. Sed Dei providentia adfuerunt quidam monachi ex Hierosolymis, qui misti paganis ossa legentibus, maximam eorum partem congregaverunt, et ad patrem suum Philippum Hierosolymam detulerunt. At ille statim per diaconum suum Julianum misit Athanasio Alexandriae episcopo, et ibi postea servata Theophilus ejusdem urbis episcopus, expurgato a sordibus templo Serapis, ibidem posuit, et basilicam in honorem sancti Joannis consecravit quando, jubente Theodosio principe, fana gentium destructa sunt. Tempore vero Martiani principis, duobus monachis orientalibus, qui ob orationem venerant Hierosolymam, revelat Joannes caput suum juxta Herodis quondam regis habitaculum. Quod ibi ab
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait herodes. Ioh̃em ego decollaui. Qͥs aitt̃ẽ
ẽ iste de quo audio ego talia: Et querebat
uidere eum. A pud marcũ ꝑ yroniam exp̃sse
dicit herodes. Qũe ego decollaui ioh̾em: hic
a mortius resurrexit. Y romice etiã potuit dicẽ
seruis suis qͥ eum ꝓpriis manib decollauerant:
qͦt maths sic narrat. herodes ait pueris suis:
hic ẽ ioħes baptista: ipse surrexit a mortius:¬
q ideo uirtites oꝑantur in eo. Quod si hec
uerba confirmantis intelligant᷑: sentiendũ ẽ.
post hesitationem confirmasse herodem in aĩo
suo. qͦd ab aliis dicebat᷑. Sane quidẽ senserit:
qͦd maioris uirtutis futuri sint scĩ a mortius
resurgentes. qũa fragili carne grauati. Quanta
udeoꝵ inudia exciterit contͣ dñm: ex ęuͣgłio
docemur. Ioħem a mortius surrexisse crebebãt:

Expanded text:
Et ait Herodes: Joannem ego decollavi. Quis autem est iste de quo ego audio talia? Et quaerebat videre eum. Apud Marcum per ironiam expresse dicit Herodes. Quem ego decollavi Joannem, hic a mortuis resurrexit. BEDA. Ironice etiam potuit dicere servis suis, qui eum propriis manibus decollaverant, quod Matthaeus sic narrat: Herodes ait pueris suis: Hic est Joannes Baptista; ipse surrexit a mortut ideo virtutes operantur in eo. Quod si haec verba affirmantis intelligamus, sentiendum est, post haesitationem confirmasse Herodem in animo suo, quod ab aliis dicebatur. Sane quidem senserunt, quod majoris virtutis futuri sint sancti a mortuis resurgentes, quam fragili carne gravati. Quanta Judaeorum invidia exstiterit contra Dominum, ex Evangelio docemur . Joannem a mortuis surrexisse cr
Abbreviated transcription (Latin):
qui de diuersis uillis uenerant: iuxta qd̃ milites
in eodem tab̾naculo societatẽ habentes solent¬
dici contubnales. Quinq panes ft̃ quinq
libri moysi: qͥa in oꝑib legis tamqũa ex pane
erat uita. ꝑ legem enĩ diuinȩ et̾nitatis cognitio.
mundi creatio. cursus labentis seculi. & uera
deo seruiendi religio: humano generi ĩnotuit:
IN duob autẽ piseib¬

Expanded text:
qui de diversis villis venerant, juxta quod milites qui de diversis villis venerant, juxta quod milites in eodem tabernaculo societatem habentes dici solent contubernales. Quinque panes sunt quinque libri Moysi, quia in opibus legis tanquam ex pane erat vita. Per legem enim divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, cursus labentis saeculi, et vera Deo serviendi religio humano generi innotuit. In duobus piscib
Abbreviated transcription (Latin):
habet quinq panes ordeaceos. & duos pil¬
ced d hȩx qͥo sunt inter tantos  ł Disi forte
nos eamus: de emamꝰ in omnẽ hanc turbam
esas. m Qui ait eis. afferte illos mͥ huc. x
¶Et precepit illis: ut aceumbere faceient om̃s
ei tiebis. Et enim qͥa ignorantia ppsi erat in le¬
ge quadu enĩ legit᷑ moyses uelamen positũ ẽ
supͣ cotoa eoꝵ: ꝓpterea temptatio illa dm̃ igno.¬
rntiam discipuli demonstrabat. Eaoem qͦppe
simplicitate qua philippus loquit᷑ et andreas:
s oñs ostendit geatiutas eredent ppło se largi¬
ti escas. eãdem benigna potestate qua gratis
redimendo sanat. Puer ferens panes cũ piscib
unus de discipulis fuit: uł forte aliqͥs de turba.
Qs autẽ philippus uel andieas singularit dicte
apud ioħem: hoc alii ȩuangłiste discipulos plu¬
raliter dixisse referunt: intelligentes unũ ꝓ cetis
loqui. ut ponentes pluralem numerũ ꝓ singłari
Contubnia incellige diu̾sas hominũ societateᷤ

Expanded text:
duos pisces. Sed haec quid sunt inter tantos? L. Nisi forte nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas. M. Qui ait eis: Afferte illos mihi huc. R. L. Et praecepit illis ut accumbere facerent omnes et turbis. Etenim quia ignorantia populi erat in lege, quandiu enim legitur Moyses, velamen positum est super corda eorum, propterea tentatio illa Domini ignorantiam discipuli demonstrabat. Eadem quippe simplicitate qua Philippus, loquitur et Andreas. Sed Dominus ostendit gratuitas credenti populo se largiri escas eadem benigna potestate qua gratis redimendo sanat. Puer ferens panes cum piscibus unus de discipulis fuit, vel forte aliquis de turba. Quod autem Philippus vel Andreas singulariter dicitur apud Joannem, hoc alii evangelistae discipulos pluraliter dixisse referunt, intelligentes unum prae caeteris loqui vel ponentes pluralem numerum pro singulari. Contubernia intellige diversas hominum societates,
Abbreviated transcription (Latin):
sentiũ. hinc ysaias in eorũ uoee. Sece gentes
quasi stilla situlȩ. Item. Oñs gentes quali
q lant: sic sunt coram eo .a. Respondit es
pͥhiuipus. Ducentor denariors panes ñ iuf¬
hount eis : ut unusqiisq modicũ qͥd acci¬

Expanded text:
gentium. Hinc Isaias in eorum voce: Ecce gentes gentium. Hinc Isaias in eorum voce: Ecce gentes quasi stilla situlae . Item: Omnes gentes quasi non sint, sic sunt coram eo . A. Respondit ei Philippus: Ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum quid acci
Abbreviated transcription (Latin):
dicit exiens. significat qͦd turbȩ habuerit eun-¬
di uoluntatẽ ad eum. s uires ñ habuerunt: et
ut euntes in castella uillasq quȩ circa sunt di¬
uertant ꝙ inuemant escas: qͥa hic in deserto
se ñ habere. magnitudo signi notior fiat.: simil
insinuans qͥa ootidie ꝑ eos sumus pascendi.
Qd enim agunt petrus &e paulus ꝑ epłas:
te. uel cum sol usticiȩ ꝓ nob̃ occũbuit. a dut¬
na sp̃ualis inediȩ fame sumus liberati. Hora
ordinẽ mysterii. Post defectum legis euangb̃¬
cus eyb incipit: s pͥus ꝑ remissionẽ peccatoꝵ
uulnerib medicina tributt᷑: & pꝰea mensȩ cȩ¬
lestis alimonia expendit᷑. Non ẽ gͥ necesse ut
queramus escas in uillis &e castellis: hoc est
ne destraius panẽ ute. predo suoid cur labee
ne dites philosophors doctraras suis iauio¬
ne ain tlas quarũ pasti deledem. Quod
aitie auscipuli descrtum dicunt eẽ locar fue¬
aurat uideos murmurantes de conuersione

Expanded text:
dicit exiens, significat quod turbae habuerint eundicit exiens, significat quod turbae habuerint eundi voluntatem ad eum, sed vires non habuerunt, et ut euntes in castella, villas que quae circa sunt, divertant, et inveniant escas, quia hic in deserto se non habere, magnitudo signi notior fiat, simul insinuans quia quotidie per eos sumus pascendi. Quid enim agunt Petrus et Paulus per Epistte, vel cum sol justitiae pro nobis occubuit, a divina spiritualis inediae fame sumus liberati. HILAR. Nota ordinem mysterii. Post defectum legis evangelicus cibus incipit; sed prius per remissionem peccatorum vulneribus medicina tribuitur, et postea mensae coelestis alimonia expenditur. Non est igitur necesse ut quaeramus escas in villis et castellis, hoc est, ne deseramus panem vitae, pretio studii et laboris ementes philosophorum doctrinas suis rationibus munitas, quarum pastu delectemur. Quod autem discipuli desertum esse dicunt locum, figurat Judaeos murmurantes de conversione
Abbreviated transcription (Latin):
git: ut ostendat᷑ magis eũ ꝑsequitores uit ar
qũa timere. Oportunũ namq tempꝰ suȩ pasi¬
onis expectans: iutabat ne homicidio de iohe
iungeret᷑ homicidiũ de se. Uel ideo recesstit
ut nob̃ preberet exemplũ uitandȩ temectuats
ultro tradentium se. Non enim om̃s ead̃e eon¬
stantia ꝑseuerant in tormentis: qua se torque¬
dos offerunt. Petendo etiam solitudiñẽ turba¬
rũ fidem an sequi curent explorat: ꝙ ꝓbatan
digna mercede remunerat. Turbȩ autẽ ñ ui¬
mentis. ñ uehiculis: s ꝓprio labore pedũ iter
deserti arripiunt: & salutis desiderium osten-¬
diit. Rursus ipse excipiendo fatigatos. doemn¬
do inscios. sanando egrotos. recieando ieuinos
quantũ deuotione credentiũ delectat᷑ insinus
Aliter. Postqũã apud uideos ꝓphetia uocẽ ꝑdi¬
dit: transiit ad desertum eccłiȩ. quȩ uiro care¬
bat. Turbȩ relinquebant ciuitates: idẽ pͥstinas
conuersationes. & dogmatũ uarietates. Qd̃

Expanded text:
tendatur magis eum persecutores vitare quam timere. Opportunum namque tempus suae passionis exspectans, vitabat ne homicidio de Joanne, jungeretur homicidium de se. Vel ideo recessit, ut nobis praeberet exemplum vitandae temeritatis ultro tradentium se. Non enim omnes eadem constantia per severant in tormentis, qua se torquendos offerunt. Petendo etiam solitudinem, turbarum fidem an sequi curent explorat, et probatam digna mercede remunerat. Turbae autem non jumentis, non vehiculis, sed proprio labore pedum iter deserti arripiunt, et salutis desiderium ostendunt. Rursus ipse excipiendo fatigatos, docendo inscios, curando aegrotos, recreando jejunos, quantum devotione credentium delectetur, insinuat. Aliter. Postquam apud Judaeos prophetia vocem perdidit, transiit ad desertum Ecclesiae, quae viro carebat. Turbae relinquebant civitates, id est, pristinas conversationes et dogmatum varietates. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
utoest a uidaico ppło: .e. datur puellȩ de gen¬
tib hoc ẽ romanȩ eccłiȩ: & puella dat mat suȩ
aduftere. uidelico synagoge in finẽ creditiurȩ:
Corpiis ioħ̃is sepelitur. caput in disco locatur:
q cũ iohe seputtis. dicipuli euis. ioẽ auditore
legis carnalib in se obseruantiis extinctis qͣsi¬

Expanded text:
est a Judaico populo, et datur puellae de gentibus, hoc est, Romanae Ecclesiae; et puella dat matri suae adulterae, videlicet Synagogae, in fine crediturae. Corpus Joannis sepelitur, caput in disco locatur, et cum Joanne consepultis, discipuli ejus, id est auditores legis, carnalibus in se obser
Abbreviated transcription (Latin):
tes murmurabant. ꝙ deinde. An ocls tu
lnig̃lis neꝗͣ ẽ qͥa ego bonus sũ ᷤ Erunt inquit
nouissimi pͥmi. & pͥmi nouissimm: qͦd iudei
de capite uertant᷑ in cauda. & nos de cau¬
da mutem᷑ in caput. Unde moyses in de¬
utero nomio. Aduena qͥ tecũ morat᷑ ascendet
suꝑ te: ille erit in caput. & tu eris in caud̾a
Qđ tam̃ multi tam nouissimi ꝗͣ pͥmi repro¬
bent᷑: terribili sententia subdit᷑ Multi enim
sc̃ uocati ad fidem: pauci uͦ electi ad fidem¬

Expanded text:
tes murmurabant REMIG. Et deinde: An oculus tuus tes murmurabant REMIG. Et deinde: An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? Erunt, inquit, novissimi primi, et primi novissimi, quia Judaei de capite vertantur in caudam, et nos de cauda mutemur in caput. Unde Moyses in Deuteronomio. Advena qui tecum moratur, ascendet super te, ille erit in caput, et tu eris in caudam . Quod tamen multi, tam novissimi quam primi, reprobentur, terribili sententia subditur: Multi enim sunt vocati ad fidem, pauci vero electi ad re
Abbreviated transcription (Latin):
secreta mea. honor &s gła in scła scł̃ors. Sic¬
nuost Sie uudeliece ut ostensũ ẽ: equabunt᷑ nouis¬
simi ꝙ pͥmi. Sicut enĩ in corona nec initiũ
ẽ nec finis: ita int̾ scõs qnͣtũ ad tempꝰ in illo
scło nemo nouissimꝰ dicit᷑. nemo pͥmus. Mul¬
ti enĩ sunt uocati: panci uͦ electi. Hoc ñ ad
suꝑiores scõs s ad gentes ꝑtinet: qͥa plures
ad fid̾e ueniunt. plures eccł̃iȩ parietes ĩplent:
s ad regnũ pauei ꝑducunt᷑. Aliter. Nonnulli
ꝑ pͥmos intelligunt. ñsolũ bonos: s & qͦsda
qui ceperunt in uinea & ñ ꝑseuerauert. Hi
ex inuidia nouissimors murmurant: ue
lut illi qͥ in initio nascentis eccł̃iȩ uocatis
ex gentib se p̾ferebant. Itaq de communit̃
dictis queda refermit᷑ ad bonos. ut illud.
uolo sicit tͥ: ꝙ huic nouissimo dare. Ad
alios uͦ falso putantes denariũ se acceptu¬
ros queda ꝑtinent: ut illud. Et accipien¬

Expanded text:
secreta mea, honor et gloria in saecula sasecreta mea, honor et gloria in saecula sa» Sic, videlicet ut ostensum est, aequabuntur novissimi et primi. Sicut enim in corona nec initium est, nec finis; ita inter sanctos, quantum ad tempus, in illo saeculo nemo novissimus dicitur, nemo primus. « Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. » Hoc non ad superiores sanctos, sed ad gentes pertinet, quia plures ad fidem veniunt, plures Ecclesiae parietes implent, sed ad regnum pauci perducuntur. Aliter: Nonnulli per primos intelligunt non solum bonos, sed et quosdam qui coeperunt in vinea, et non perseveraverunt. Hi ex inlut illi qui in initio nascentis Ecclesiae vocatis ex gentibus se praeferebant. Itaque de communiter dictis quaedam referuntur ad bonos, ut illud: Volo sicut tibi et huic novissimo dare. Ad alios vero falso putantes denarium se accepturos quaedam pertinent, ut illud: Et accipien
Abbreviated transcription (Latin):
cartes. At ille respondens: uni eors dix̃. ami
Qñ facio t̃ iniuriam. Nonne ex denario con¬
uenisti mecũ  T̃ olle qͦo tuũ ẽ & uade. Uni dr
respondisse: qͥa par erat in omnib murmu¬
ruandi occasio. Amicus iste ꝓthoplastus intel¬
ligit᷑ & ulo tp̃r credentes. Cum dicit ex de¬
nario: tale ẽ qͣsi dicat. Merced̾e ꝓmissã rece¬
pist. hoc ẽ imagiñe & similitudiñe meã:
ne alteriꝰ consortio minuit᷑ tͥ premiũ meritiz
Qua queris amplius: Uade .i. ꝑ seuera in
adepta iusticia. Uolo aut̃ẽ & huic no¬
uisimo dare: sic̃ & tͥ. An ñ licet mͥ qͦd uolo
facere: An oculus tuus neqũa ẽ. qͥa ego bonꝰ
sums uolo ut ȩqualis et concorporał tibi
fat ppłs gentilis. Nonne potestas ẽ iudicis
uł iusticiã facere: uel misccłiam cui uult im¬
pender. Caue gͦ ne occasione bonitatis
mes inuido oculo proximũ respicias: mͥ
antẽ soli inuisibili immortali. scłoꝵ regi.

Expanded text:
tantes. « At ille respondens, uni eorum dixit: Amice, tantes. « At ille respondens, uni eorum dixit: Amice, non facio tibi injuriam. Nonne ex denario convenisti mecum? Tollerespondisse, quia par erat in omnibus murmurandi occasio. Amicus iste, protoplastus intelligitur et illo tempore credentes. Cum dicit, ex denario, tale est quasi dicat: Mercedem promissam recepisti, hoc est imaginem et similitudinem meam, nec alterius consortio minuitur tibi praemium meriti. Quid quaeris amplius? Vade, id est persevera in adepta justitia. Volo autem et huic novissimo dare, sicut et tibi. Aut non licet mihi quod volo facere? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? Volo ut coaequalis et concorporalis tibi fiat gentilis populus. Nonne potestas est judicis, vel justitiam facere, vel misericordiam cui vult impendere? Cave ergo ne occasione bonitatis meae invido oculo proximum respicias, mihi autem soli invisibili, immortali, saeculorum regi
Abbreviated transcription (Latin):
betes signifieant: tił bos ppłm significat iugo legis at¬
tritũ: asinus gentilem ppłm milla ratione
domitũ. qͣsi animal stolidũ & britũ. Hos a
piteo concupiscentiȩ saluator extrabit: om̃s¬
acebat autẽ ꝙ ad inuitatos parabolã.

Expanded text:
betes significant, vel bos populum significat jugo legis atbetes significant, vel bos populum significat jugo legis attritum; asinus gentilem populum, nulla ratione domitum, quasi animal stolidum et brutum. Hos a puteo concupiscentiae Salvator extrahit, omDicebat autem et ad invitatos pa
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad legis ꝑitos. ce ad phariseos dicens.
Si licet sabbo curare: At illi tacuerunt. Meri¬
to tacent: qͥ contͣ se dictum quicqͥd dixeruit ui¬
dent. Si enĩ curare licet: cur obseruant si sab¬
batum soluerte: si ñ licetꝰ cur pecora curant:
Dixit dicens. talis positio ẽ. qualis expectans
ex pectaui significans ꝑseuerantiã loquentis:
donec expleat qͦd intendit. Ipse uͦ app̾hensũ¬
⁊ sanauit eũ: ac climisit. Et respondens ad il¬
los dixit. Cuiꝰ ur̃m asinus aut bos in pu¬
teũ cadet: ꝙ ñ continuo extrahet illũ die
sabbati. Et ñ poterant ad hȩc respondere illi.
Ideo aute phariseos hydropicũ sanat. & mox
cont᷑ auariciã disptitut: ut ꝑ eiꝰ egͥtudinẽ cor¬
poris in illis exprimeret᷑ egritudo m̃tis: & cor¬
poralis exemplo curationis discerent. spũali¬
ter curari. Congruent᷑ etiã ydropicũ anima¬
li qͦd cecidit in prteũ compaiat: humore e¬
nĩ laborabat. Bos & asinus sapientes & he¬

Expanded text:
dixit ad legisperitos et ad Pharisaeos, dicens: Si licet Sabbato curare? At illi tacuerunt Merito tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Si enim curare licet, cur observant si Sabbatum solverit? si non licet, cur pecora curant? Dixit dicens, talis positio est, qualis exspectans exspectavi , significans perseverantiam loquentis, donec expleat quod intendit. Ipse vero apprehensum sanavit eum, ac dimisit. Et respondens ad illos, dixit: Cujuteum cadet, et non continuo extrahet illum die Sabbati: Et non poterant ad haec respondere illi. Ideo ante Pharisaeos hydropicum sanat, et mox contra avaritiam disputat, ut per ejus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo mentis, et corporalis exemplo curationis discerent spiritualiter curari. Congruenter etiam hydropicum animali, quod cecidit in puteum, comparat: humore enim laborabat. Bos et asinus sapientes et he
Abbreviated transcription (Latin):
uentute mea: exaltatus autẽ humiliatꝰ sũ
& conturbatus. Merito cũ rubore penttens
nouissimũ locũ in eccłia tenet: qͥ suꝑ alios se¬
exaltat plus ꝗͣ debet. Sed cũ uocatꝰ fueris
uade recumbe in nouissimo loco ut cũ uene¬
rit qͥ te inuitauit: dicat tͥ. Amice ascende

Expanded text:
ventute mea, exsultatus autem, humiliatus sum ventute mea, exsultatus autem, humiliatus sum et conturbatus . Merito cum rubore poenitens novissimum locum in ecclesia tenet, qui se super alios exaltat plus quam debet. Sed cum vocatus fueris ad nuptias, recumbe in novissimo loco, ut cum venerit qui te invitavit, dicat tibi: Amice, a
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens is qͥ te ꝙ illũ uo ca uit dicat tibi.
Da huic locũ. Et tunc incrpias cũ rubore:
nouissimũ locũ tenere. Intendens qͦmͦ de
pͥmis accubitib laborent: uel intendens
apud dm̃. s etiã apud homines. Et qm̃ hȩc
ammonitio ab euangłista uocat᷑ parabo¬
la: intuendũ ẽ quid signet. Nuptiȩ sũt con¬
iunctio xp̃i et eccłiȩ: unde math̾s ait indu¬
centesimo uicesimo pͥmo capitulo. Simile
factum ẽ regnũ celoꝵ homini regi: qͥ fecit nup¬
tias filio suo. Ad has nuptias quilibet inui¬
tatus .i. eccłiȩ menbris coniunctus. ñ discum¬
bat in pͥmo loco. hoc ẽ non excollat se głan¬
do de meritis suis: qͣsi sublimior ceteris. Stu¬
deat ueste nuptiali uestiri: hoc ẽ uirtutũ ful-¬
gore choruscare. s cũ humilitate. Honoratio¬
ri inuitato dat locũ qͥ de aliis meliora cog¬
noscens quicqͥd de sua oꝑatione celsũ sentie¬
bat paruũ reputat: & cũ ꝓpħa se humiliat
dicens. Pauꝑ sum ego & in laborib a iui¬

Expanded text:
s qui te et illum vocavit, dicat tibi: da huic locum; et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Intendens quomodo de primis accubitibus laborarent, vel intendens apud Deum, sed etiam apud homines. Et quoniam haec admonitio ab evangelista vocatur parabola, intuendum est quid signet. Nuptiae sunt conjunctio Christi et Ecclesiae, unde Matthaeus ait in ducentesimo vicesimo primo capitulo: Simile factum est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. Ad has nuptias quilibet invitatus, id est Ecclesiae membris conjunctus, non discumbat in primo loco, hoc est, non extollat se gloriando de meritis suis, quasi sublimior caeteris. Studeat veste nuptiali vestiri, hoc est, virtutum fulgore coruscare, sed cum humilitate. Honoratiori invitato dat locum, qui de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, parvum reputat et cum Propheta se humiliat, dicens: Pauper sum ego, et in laboribus a ju
Abbreviated transcription (Latin):
Uidet᷑ itaq pͥmȩ horȩ ẽẽ oꝑarios. samuelem.
& iheremiã: & ioħem baptistam. Tertiȩ illoᷤ
qͥ a pub̃tate dõ seruire ceꝑint: sextȩ qͥ a ma¬
tura ętate: nonȩ qͥ iam declinante ȩtate ad¬
senium: undecimȩ qͥ ultima senectute Tor-¬
pentes gͦ usq ad ultimã etatẽ recte incre¬
pant᷑ de otio: ut uł in ultimis resipiscant:
Nullus quippe conduxit tales. licet eis ui¬
as uitȩ p̾dicaret: qͥa solius dĩ ẽ intꝰ docere:
cui ñdum obedierunt. Cũ sero autẽ factum
eẽt dicit dñs uineȩ ꝓcuratori suo: hoc ẽ uẽl¬
pat̾ dicit filio. uel filiꝰ sp̃m scõ. Uoca oꝑari¬
os ꝙ redde illis merceđe: incipiens a nouis¬
simis usq ad pͥmos. Considera qͥa sero. ñ a¬
lio mane reddit mercedẽ. Ergo adhuc stan¬
te scło isto. iudiciũ erit ꝓpter duas rationes:
pͥmũ qͥa uentura beatitudo ẽ. merces iusti¬
ciȩ: deinde ne peccatores uideant beatitu¬

Expanded text:
Videtur itaque primae horae operarios esse, Samuelem Videtur itaque primae horae operarios esse, Samuelem et Jeremiam et Joannem Baptistam. Tertiae illos, qui a pubertate Deo servire coeperunt. Sextae, qui a matura aetate. Nonae, qui jam declinante aetate adsenium. Undecimae, qui ultima senectute. Torpentes ergo usque ad ultimam aetatem, recte increpantur de otio, ut vel in ultimis resipiscant, nullus quippe conduxit tales, licet eis vitae vias praedicaret, quia solius Dei est intus docere, cui nondum obedierunt. Cum sero autem factum et, dicit dominus vineae procuratori suo. CFilio, vel Filius Spiritui sancto. Voca operarios, et redde illis mercedem, incipiens a novissimis usque ad primos. Considera quia sero, non alio mane reddit mercedem. Ergo adhuc stante saeculo isto, judicium erit propter duas rationes. Primum, quia ventura beatitudo est merces justitiae; deinde, ne peccatores videant beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Ut qͥd seruus accipiens minã a dño suo
audiit serue nequa÷ & ut qͥd missus ẽ in
tenebras: Qͥa nichil lucratus ẽ de ea. Si gͦ
ille ñ erit impunis in die iudicii. qͥ otiosuᷤ
stetit in foro: qͥd faciet peccator & mña suam
ꝑdens: Iterũ autẽ exiit circa sextã & nonam¬
⁊ horam: & fecit similit̾. Circa uudecimã il exi
it: et inuenit alios stantes & dicit illis. Qa
hic statis tota die otiosiꝰ Dicunt ei. Qla nemo
nos conduxit. Dicit illis. Ite o uos in uine¬
am P rima hora uolunt ad a misũ in uineam.
Sexta ab abraham usq ad moysen: qnͣdo lex
data ẽ. Nona moysen & ꝓphas: undecima a¬
postolos. ꝙ gentiũ ppłm qͥ pͥus tota die stabat
Hoc fae ꝙ uiues: s gentes nemo conduxit:
Debitũ namq erat ꝑ orbẽ terrars euangłm
p̾dicari: ꝙ gentes fidei iustificatione salua¬
ri. Aliter. O ane ẽ pueritia: tercia ad olescen¬
tia: ꝓficiscens in altum qͣsi sol. Sexta uiuen¬
tus: nona senectus: undecima decrepita ȩta

Expanded text:
Ut quid servus accipiens mnam a Domino suo, audivit: Serve nequam? et ut quid missus est in tenebras? quia nihil lucratus est de ea. Si ergo ille non erit impunis in die judicii, qui otiosus stetit in foro, quid faciet peccator et mnam suam perdens? Iterum autem exiit circa sextam et nonam horam, et fecit similiter. Circa illis: Quid hic statis tota die otiosi? Dicunt ei: Quia nemo nos conduxit. Dicit illis: Ite et vos in vineam. Prima hora volunt Adam missum in vineam, Sexta ab Abraham usque ad Moysen, quando lex data est. Nona, Moysen et prophetas. Undecima, apostolos et gentium populum, qui prius tota die stabat Hoc fac, et vives , sed gentes nemo conduxit. Debitum namque erat per orbem terrarum Evangelium praedicari, et gentes fidei justificatione salvari. Aliter: Mane est pueritia. Tertia, adolescentia proficiscens in altum quasi sol. Sexta juventus. Nona, senectus. Undecima, decrepita aetas.
Abbreviated transcription (Latin):
discumbentib: dixit illi. Beatus qͥ mandu¬
cabit panẽ in regno dĩ. Illectus dulcedine
audite resurrectionis. & glosȩ retributionis
iustoꝵ: in laude earũ ꝓrumpit. Panis qui
manducat᷑ in regno dĩ ñ iuxta cherintũ cor¬
poralis ẽ: s ille utiq qͥ ait. Ego sum panis

Expanded text:
discumbentibus, dixit illi: Beatus qui mandudiscumbentibus, dixit illi: Beatus qui manducabit panem in regno Dei. Illectus dulcedine auditae resurrectionis et gloriosae retributionis justorum, in laudem eorum prorumpit. Panis qui manducatur in regno Dei, non juxta Cerinthum corporalis est; sed ille utique qui ait. Ego sum panis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ñ habent retbuere tͥ. Retribuet᷑ em̃ tͥ ini
resurrectione iustoꝵ. Pauꝑes ñ habent sui¬
audis unde possint retͥbuere tͥ: d̃s autẽ re¬
tribuet. Amieos ꝙ frẽs ñ qͣsi scelus interli¬
eit: s ad ꝓmerenda uitȩ cęlestis p̾mia. nil
ualcie ostendit. Unde alibi. Si benefecertus
his qͥ uob̃ bene faciunt: quȩ uob̃ ẽ grã. bi¬
quidẽ ꝙ peccatores hoc facitunt. St̃ etiam¬
quedã conuiuia quȩ ñsolum in p̾senti retu¬
buunt᷑: s etiã dampnationẽ generant in fu-¬
turo. Unde paulus oꝑa tenebrarũ annume¬
rans ait. Non in cõmessationib & ebrieta¬
tib. Ergo qͥ gulosos ac luxuriosos ꝓpt̾ las¬
cunam inuitat: pena plectet᷑ eterna. Qui
uͦ amicos & diuttes uocat ut & ipse ab eis
uocet᷑: recepit mercedẽ suã. S et si hoc ꝓpter
đm facit. in exemplũ filioꝵ beati iob: ipse
qͥ uissit sic̃ cetera fraternȩ dilectionis officia.
remunerat. Hȩc cũ audisset: quida desimil

Expanded text:
quia non habent retribuere tibi. Retribuetur enim tibi in resurrectione justorum. Pauperes non habent, subaudis unde possint retribuere tibi; Deus autem retribuet. Amicos et fratres non quasi scelus interdicit, sed ad promerenda vitae coelestis praemia nil valere ostendit. Unde alibi: Si bene feceritis his qui vobis bene faciunt, quae vobis est gratia? Siquidem et peccatores hoc faciunt quaedam convivia, quae non solum in praesenti retribuuntur, sed etiam damnationem generant in futuro. Unde Paulus opera tenebrarum annuntians, ait: Non in comessationibus et ebrietatibus . Ergo qui gulosos ac luxuriosos propter lasciviam invitat, poena plectetur aeterna. Qui vero amicos et divites vocat, ut et ipse ab eis vocetur, recipit mercedem suam. Sed et si hoc propter Deum facit in exemplum filiorum beati Job , ipse qui jussit, sicut caetera fraternae dilectionis officia remunerat. Haec cum audisset quidam de simul
Abbreviated transcription (Latin):
in domũ cuiꝰda pͥncipis phariseoꝵs sab¬
bato manducare panẽ: & ipsi obseruabant
eũ. Et ecce homo quid̃a ydropicus erat an¬
te illũ. Hẏdropis morb ab aquoso humo¬
re uocabulũ trahit: grece enĩ ydor. aqua uo¬
cat᷑. Est autẽ humor succutaneus de uitio
uesice natus: cũ inflatione &e anelitu fetido
ꝓpriumq ẽ hydropici. qnͣtomagis abun¬
dat humore mordinato: tanto ampliꝰ sctire:
Ꝙ ideo recte comparat᷑ ei quẽ fluxus carnali¬
ũ uoluptatũ exuberans aggrauat: cõpara¬

Expanded text:
 Sabbato manducare panem et ipsi observabant eum. Et ecce homo quidam hydropicus erat ante illum. BEDA. Hydropis morbus ab aquoso humore vocabulum trahit. Graece enim hydor, aqua vocatur. Est autem humor succutaneus, de vitio vesicae natus, cum inflatione et anhelitu fetido. Propriumque est hydropiei, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei, quem fluxus carnalium voluptatu