comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gressu antiochi in irłm. usq ad mũda¬
tionẽ tẽpli factã a iuda machabeo per
successionẽ diei ⁊ noctis. fluxert .ui. ãmni.
menses tres. ⁊ dies .xx. Cũq qͥrẽt damel¬
intelligentiã sompnii. gabͥel uenit ad
eũ ⁊ indicauit ei. ꝑ huiꝰmodi uisioneᷤ
scõꝵ ut ait iosephꝰ dep̾hendrt᷑ error epy¬
tureoꝵ. qͥ hunc mũdũ sñ rectore. ⁊ sñ
dei ꝓuidentia casu fieri ꝯfirmant. qr si
mũdꝰ sñ p̾sule eẽt olim deperiss. sicut
nauis desolata sñ rectore. nec scd̾m ꝓphe¬
tias om̃ia deuenirent.

Expanded text:
gressu Antiochi in Jerusalem, usque ad mundationem templi factam a Juda Machabaeo per successiones diei et noctis fluxerunt sex anni, menses tres, et dies viginti. » Cugressu Antiochi in Jerusalem, usque ad mundationem templi factam a Juda Machabaeo per isiones sanctorum, ut ait Josephus, deprehenditur error Epicureorum, qui hunc mundum sine rectore et sine Dei providentia casu ferri confirmant, quia si mundus sine praesule esset, olim deperisset, sicut navis desolata rectore, nec secundum prophetias omnia provenirent.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ porte uł lacꝰ ante portã. ⁊ erea
ries unꝰ stabat añ paludẽ. hñs cor¬
nua excelsa. ⁊ unũ excelsiꝰ altero.
arp succrescens. Hic est eytꝰ potentior da
o ⁊ uentilabat cornĩb corara cenden¬
. aqͥlonẽ ⁊ meridiẽ. ⁊ om̃s bestie ñ po.¬
terant resistere ei. hoc ad ip̃m regrũ re¬
fert. ñ ad ꝑsonã. T̃ ecce hyetꝰ ueniebat ab
seiderte. ⁊ nͭ tangebat t̾rã. hic est alexand̾
qͣu uolans ꝑ inuia queꝙ gradiens ut hyr¬
cus. uł ab hyrcis ocłoꝵ qͦs diu̾sicolores ha¬
buuit ⁊̃ uenit ad auetẽ quẽ uiderã. ⁊ effera¬
tus est in eũ. ⁊ ꝑcussit arietẽ. ⁊ cõminuit
nu modicũ. ⁊ fẽm ⁊ gͣnde. Hic est antio¬
M epiphanes ascendens a seleuco. qͥ dũ es¬
set obses rome. inuasit in regnũ ⁊ magͥ¬
usq ad pͥncip̃e forritudinis .i. deũ ma¬
gnificatꝰ ÷. ⁊ a deo tulit iuge sacͥficiũ ⁊¬

Expanded text:
nte portam. « Et ecce aries unus stabat ante paludem habens cornua excelsa, et unum excelsius altero, atque succrescens; » hic est Cyrus potentior Dario « Et ventilabat cornibus contra occidentem, aquilonem et meridiem; et omnes bestiae non poterant resistere ei. » Hoc ad ipsum regnum refertur, non ad personam. « Et ecce hircus veniebat ab occidente, et non tangebat terram. » Hic est Alexander quasi volans, per invia quaeque gradiens, ut hircus, ut ab hircis oculorum, quos diversi coloris habuit. « Et venit ad arietem, quem videram, et efferatunu modicum, et factum est grande. » Hic est Antiochus Epiphanes descendens a Seleuco. Qui dum esset obses Romae, evasit in regnum, et magusque ad principem fortitudinis, » id est Deum magnificatus est, « et ab eo tulit juge sac
Abbreviated transcription (Latin):
uui alexandri dolo. ⁊ apiebãt᷑ ei ciuiitates.
Couurebant ei. sic . n. mandauerat alexd̃
to  tnsiens in singłis ciuitatib relinqͦ¬
bat custodias. ⁊ ut appropinqͣuit aroto. o¬
sender̾t ei tẽplũ dagon succensũ. ⁊ cetera de¬
molta. ⁊ tumulos eoꝵ qͥ cctisi fuerant ⁊ di¬
rooars Sit fecit ionathas. ut inuidiã face¬
rent ei. ⁊ tacuit rex. ł eccurrit ionathas

Expanded text:
num Alexandri in dolo . » Et aperiebantur ei civitates, num Alexandri in dolo . » Et aperiebantur ei civitates, et occurrebant ei; sic enim mandavit Alexander. Et transiens in singulis civitatibus relinquebat custodias. « Ut appropinquabat Azoto, ostenderunt ei templum Dagon succensum, et caetera demolita, et eorum tumulos qui occisi fuerant, et dicebant: Sic fecit Jonathas, ut invidiam facerent ei: et ta
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ⁊ resũptis uirib rediit in mariti¬
mã philisteoꝵ. ⁊ in syriã celes ⁊ consti¬
tuit appollinũ duc̃e ex̾citꝰ. qͥ prouccauit
ionathan in p̃liũ. Qⁱ assũptis .x. milib
eg̾ssus est de irłm. ⁊ ueniens ioppen ex¬
pulit iude apolloniũ. ⁊ optinuit eam.
⁊ ibat appolloniꝰ in arotũ. ⁊ insecutus est
eũ ionathas. ⁊ cõmisert pliũ in campo.
⁊ fuger̾t eqͥtes apollonii in arotũ ⁊ int᷑¬
uer̾t fanũ dagon. ut se tuerent᷑. ⁊ succẽ¬
dit ionathas ciuitatẽ. ⁊ fanũ ⁊ eos qͥ erãt
in eo. ⁊ suer̾t de occisis in cãpo ⁊ sucrensis
glorificare ionathan. ⁊ mifit ei fibulam
aureã que solet dari cognatis regũ. ⁊ de¬
dit ei accaron ⁊ om̃s sines eiꝰ. ⁊ cũ utere¬
tur ionathas duob insigniis regiis. Forte
signũ erat de renouatõe regni uideoꝵͥ
ascendit alexander in suꝑiores partes
ciliue. ⁊ egreslus est rex egypti socer el
in urcute magna ⁊ querebat optinere re.¬

Expanded text:
in maritimam Philisthaeorum, et in Syriam Coeles. Et constituit Apollonium ducem exercitus, qui provocavit Jonathan in praelium. Qui assumptis decem millibus egressus est de Jerusalem, et veniens Joppen expulit inde Apollonium, et obtinuit eam. Et ibat Apollonius in Azotum, et insecutus est eum Jonathas, et commiserunt praelium in campo. Et fugerunt equites Apollonii in Azotum, et intraverunt fanum Dagon, ut se tuerentur. Et succendit Jonathas civitatem, et fanum, et eos, qui erant in eo, et fuerunt de occisis in campo, et succensis glorificare Jonathan, et misit ei fibulam auream, quae solet dari cognatis regum, et dedit ei Accaron, et omnes fines ejus. Et cum uteretur Jonathas duobus insigniis regiis, forte signum erat de renovatione regni Judaeorum. Et ascendit Alexander in superiores partes Ciliciae. « Et egressus est rex Aegypti socer ejus in virtute magna, et quaerebat obtinere reg
Abbreviated transcription (Latin):
i licet multi accusarent eũ magnificauit eñ
rex in conspectu hominũ. ⁊ statuit ei pͥnci¬
patũ sacerdotii. ⁊ quetũq habuerat priuᷤ.
ł uidens demetus qd̃ siluit t̾ra in conspestr
suo dimisit ex̾citũ in loca sua ⁊ retinuit
secũ ex̾citũ ꝑegͥnũ. ⁊ inimici erant ei ex̾ci
tiũ alexandri priꝰ. qui uidens qđ omnis
ex̾citus murmurabat ꝯtra demetͥũ. iuit ĩ
arabiã. ut reduceret inde antiochũ filiũ ale-¬
xandri in t̾rã patͥs sui. Eo tẽꝑe dũ deme
duiꝰ osfensus erat suis. misit ad eũ ionathaᷤ
ut eiceret eos qui erant in arce ihrłm. ⁊ qͥ¬
scͥpsit demetͥus dicens. Hec ⁊ maiora faciã
tͥ cũ fu̾it oportunũ. ñc aũ recte feceris si
miseris mͥ uiros in auxiliũ qr discessit ex̾¬
citus meus a me. ⁊ misit ei ionathas tria
milia electoꝵ in antiochiã. ⁊ delectatꝰ est
rex in aduentu eoꝵ. ⁊ surrexer̾t antioche
ni . exx̃. ⁊ uolebant int̾ficere regẽ. ⁊ fugit

Expanded text:
ent eum, magnificavit eum rex in conspectu omnium, et statuit ei principatum sacerdotii, et quaecunque habuerat prius. Et vidit Demetrius quia siluit terra in conspectu ejus, et dimisit exercitum in loca sua, et retinuit secum exercitum peregrinum, et inimici erant ei omnis tium Alexandri prius, qui videns quod omnis exercitus murmurabat contra Demetrium, ivit in Arabiam, ut reduceret inde Antiochum filium Alexandri in terra patris sui. Eo tempore dum Demetrius erat offensus suis, misit ad eum Jonathas, ut ejiceret eos, qui erant in arce in scripsit Demetrius dicens: « Haec et majora faciam tibi, cum fuerit opportunum. Nunc autem recte feceris, si miseris mihi viros in auxilium, quia discessit exercitus meus a me: Et misit ei Jonathas tria millia electorum in Antiochiam, et delectatus est rex in adventu eorum. Et surrexerunt Antiocheia, et volebant interficere regem. Et fugit
Abbreviated transcription (Latin):
mnisit ad demetũ dicens. Ueni cõponamꝰ pa¬
Eñ. ⁊ dabo tͥ filiã mẽa. penitet .n. me qd
dedeũ illã alexandro. T̃ tollens filiã suam
dedit eã demetͥo. ⁊ recessit ab alexandro maꝰ¬
nifeste. ł intrauit ꝑtholomeꝰ antiochiam.
⁊ imposuit sͥ duo dẏademata egyꝑti ⁊ asye.
Tunc alexander uenit ꝯtra eũ in p̾liũ. ⁊ ii¬
iis est a ptholomeo. ⁊ fugit in arabiam.
ad parentes mat̾nos cũ antiocho filio suo.
Rex aũ arabũ timens uirtute ptholomei
puidit alexandrũ. ⁊ reseruauit filiũ. ⁊ mi¬
sit caput alexandri ptolomeo. qͥ gauisꝰ ⁊
s factũ est ut t̾cia die moreret᷑: ⁊ regnauit
demetͥus in solio patrũ suoꝵ.
N dieb illis expugnabat ionathas arcẽ qͥ
erat in ihrłm. ⁊ ñciauer̾t hoc demetͥo qͥdã
iniqͥ ex ifrł. Qui iratus uenit pholomai¬

Expanded text:
 dicens: « Veni componamus pactum, et dabo tibi filiam meam. Poenitet enim me, quod dederim illam Alexandro. » Et tollens filiam suam dedit eam Demetrio, et recessit ab Alexandro manifeste. Et intravit Ptolemaeus Antiochiam, et imposuit sibi duo diademata Aegypti et Asiae. Tunc Alexander venit contra eum in praelium, et victus est a Ptolemaeo, et fugit in Arabiam ad parentes maternos cum Antiocho filio suo. Rex autem Arabum timens virtutem Ptolemaei, occidit Alexandrum, et reservavit filium, et misit caput Alexandri Ptolemaeo, qui gavisus est. Sed factum est, ut tertia die moreretur, et regnavit Demetrius in solio patrum suorum. In diebus illis expugnavit Jonathas arcem, quae erat in Jerusalem, et nuntiaverunt hoc Demetrio quidam iniqui ex Israel. Qui iratus venit Ptolemai
Abbreviated transcription (Latin):
niteret᷑ ⁊ spu. nã mardocheũ cuiꝰ fide uiumꝰ.
⁊ ꝯsortẽ regni hester cũ oi gente sua nouis
machinationib expetiit ad morte. cogitãs
ut ilł int̾fectis. nr̃e insidiaret᷑ sollitudin.
⁊ regnũ ꝑsaꝵ tͣnfferret in machedonas. Nos
uͦ nutu dei uiuentis cuiꝰ bñficio patrib

Expanded text:
u. Nam Mardochaeum, cujus fide vivimus, et consortem regni Esther cum omni gente sua, novis machinationibus expetiit ad mortem, cogitans ut illis interfectis, nostrae insidiaretur solitudini, et regnum Persarum transferret in Macedones. Nos vero nutu Dei viventis, cujus beneficio patr
Abbreviated transcription (Latin):
decima uͦ die celebrauer̃t ꝯuinia cũ gay¬
dio. particulas sibi inuice mittentes.
die obtinuit hest̾ a rege. ut adhuc occide¬
uent᷑ in susis hostes iudeoꝵ. ⁊ suspensi sũt
.x. filii aman. ⁊ de aliis. cc̾e. circit᷑ perienĩt.
⁊ideo iudei qͥ habrrabant in susis duob
docheꝰ hos duos dies in nũo sollẽpnitatũ
recipi. ⁊ dies fur̃ĩ .i. dies sortiũ obseruari
a uideis. ut memoriã facti nlła deleret
res. eo qd̾ uidei de merore in gaudiũ ꝯu¬
nabeaent᷑ in iidea in sempit̾uũ. Incid̃¬

Expanded text:
decima vero die celebraverunt convivia cum gaudio, particulas sibi invicem mittentes. in decima quarta die obtinuit Esther a rege, ut adhuc occiderentur in Susis hostes Judaeorum, et suspensi sunt decem filii Aman, et de aliis circiter trecenti perierunt. Et ideo Judaei, qui hadochaeus hos duos dies in numero solemnitatum recipi, et dies plurimi, id est sortium, observari a Judaeis, ut memoriam facti nulla deleret res, eo quod Judaei de moerore in gaudium cohaberentur in Judaea in sempiternum. Incid
Abbreviated transcription (Latin):
est mardochẽ ꝓ hac fide: ⁊ dicer̾t ei. ncħ.
⁊ quesiuit rex qͥs eẽt in at̾o. ł dixert
pueri. sman. Ip̃e .n. intrauerat ut sug¬
gereret regi de morte mardochei. Cũꝙ¬
uocatus intrass aman: dixit rex ad eum.
Qd debet fieri uiro quẽ rex uult honorares
Q cogitans ꝓ se dictũ ẽẽ respondit. Debet in¬
dui stola regia. ⁊ coronari dẏademate. ⁊ se¬
dere suꝑ equũ regis. ⁊ pͥmꝰ de pͥncipib eqm̃
teneat. ⁊ ꝑ tiuitatẽ incedens clamet. Sic

Expanded text:
 dixerunt ei: Nihil. Et quaesivit rex quis esset in atrio. Et dixerunt pueri, Aman. Ipse enim intraverat, ut suggereret regi de morte Mardochaei. Cumvocatus intrasset Aman, dixit rex ad eum: Quid debet fieri viro, quem rex vult honorare? Qui cogitans pro se dictum esse, respondit: Debet indui stola regia, et coronari diademate, et sedere super equum regis, et primus de principibus teneat
Abbreviated transcription (Latin):
Iã .xxx. dieb ñ sũ uocata ad rege̾. ⁊ decre¬
tũ ẽ ut qͥ inuocatꝰ accesserit moriat᷑. nͥ for¬
sũq mardocheꝰ ad eã. Qd scis utrũ idc̃co ad
regnũ ueneris. ut in tali tẽꝑe parareris:
siñc silueris. ꝑ aliũ liberabit dñs ppłm su¬
ũ ⁊ tu ⁊ dom̃ patͥs tui ꝑibitis. Tunc mã
regalib stetit in atͥo domꝰ ꝯtͣ basiliẽa regiᷤᷤ
cũ duab puellis. quaꝵ una incõbentẽ su¬
stinebat. altera sequens longitudinẽ uestiᷤ
sũmis digitis deportabat. At ille sedebat fup̃
soliũ ꝯtra ostiũ domꝰ. qͥ cũ respexiss eã tor¬
uo uultu collapsa est. Cũq uidiss hester
lapsã placuit ei. ⁊ extendit ꝯtra eã aurc̃a

Expanded text:
Jam triginta diebus non sum vocata ad regem, et decreJam triginta diebus non sum vocata ad regem, et decretum est ut qui non vocatus accesserit moriatur, nisi forsumque Mardochaeus ad eam: Quid scis utrum idcirco ad regnum veneris, ut in tali tempore parareris? Si nunc silueris, per alium liberabit Dominus populum suum, et tu et domus patris tui peribitis. Tunc mandregalibus stetit in atrio domus, contra basilicam regis cum duabus puellis, quarum unam incumbentem sustinebat, altera sequens longitudinem vestis summis digitis deportabat . At rex sedebat supra solium contra ostium domus. Qui cum respexisset eam torvo vultu collapsa est. Cumque vidisset Esther lapsam placuit ei, et extendit contra eam auream
Abbreviated transcription (Latin):
dic tͥ ut ñ insolescat. Decerne g ut peat.¬
⁊ ne dispendiũ sentias in tͥbrtis. x̃. talen¬
toꝵ appendã archariis gare tue. Culitq
rex anulũ qͦ utebat᷑. ⁊ dedit illũ aman
dicess. argentũ tuũ sit: ⁊ de ppło age qd̵
⁊ placet. Tunc scͥpsit aman ex nõie regis
litt̾as. anulo regis designatas in om̃s ꝓnĩ¬
cias: ut occiderent᷑ iudei a pariuilo usq ad
xi. ꝯ̃tatĩq in susis pependit edictũ. Qd
iũ legissent iudei fleuer̾t. s ⁊ mardocheꝰ
indutꝰ ẽ sacco. ⁊ asꝑsꝰ cinere magna uoce
eiulabat ꝓforib palatii. Non .n. fas erat
indutos sacco intrare palatiũ. Qd̃ cũ ac¬
cepiss hester ꝯst̾nata ẽ. ⁊ misit ei uestẽ qͣ
indutꝰ intraret ad eã. Quã acciꝑe noluit
s significauit ei ꝑ eunuchũ causã fletꝰ.
i exẽplar edicti qd̵ pendebat in susis mi¬
sit ei. moriens eã ut intraret ad reg̃e. ⁊
supplicaret ei ꝓ ppło suo. Que respondit.

Expanded text:
dit tibi, ut non insolescat, decerne ergo ut pereat. Etdit tibi, ut non insolescat, decerne ergo ut pereat. Et ne dispendium sentias in tributis dee. Tulitque rex annulum, quo utebatur, et dedit illum Aman, dicens: Argentum tuum tibi sit, et de populo age quod tibi placet. Tunc scripsit Aman ex nomine regis litteras annulo regis designatas in omnes provincias, ut occiderentur Judaei a parvulo usque ad in Susis pependit edictum. » Quod cum legissent Judaei fleverunt. Sed et Mardochaeus indutus est sacco, et aspersus cinere, magna voce ejulabat prae foribus palatii . Non enim fas erat indutos sacco intrare palatium. Quod cum accepisset Esther, consternata est, et misit ei vestem, qua indutus intraret ad eam, quam accipere noluit, sed significavit ei per eunuchum causam fletus, et exemplar edicti, quod pendebat in Susis misit ei, monens eam, ut intraret ad regem, et supplicaret ei pro populo suo. Quae respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
q  ientũ. ⁊ appensi sẽ in patibło. ⁊ tea¬
ditũ est corã rege in ãualib in qͥb ueges ac¬
ddentia teporis sui redigebarat. Post ħast
Mer exaltauit aman amalechite quient
astiure agag. quẽ samuel tencicdaũ. ⁊ ado¬
dalant eũ serui regis p̃ter mardocheũ qͥ pꝑ¬
patas leges corã eo genu ñ flectebat. Qat
cendens aman indignat᷑ est. ⁊ accipiens ex
lereũ eẽ ait. ꝑse liberi flectunt genua: hic
uiseriꝰ dedignat᷑. ⁊ disposuit ꝑdere iudẽ¬
as qͣ erant in regno assueri. ueteri motꝰ
dis. qr uidei deleuerant amalechitas. Du¬
decimo itaq anno regni assueri mense
qino missa est sors in urnã. que hebraice
aiphur. corã aman qͦ die ⁊ q̃ m̃se gẽs iude¬
a deberet int̾fici: ⁊ exiuit mensis .xii. łc
i aman ad regẽ. Int̾est regis seruare pa¬
ẽ. nou̾ca aũ pacis est dissimilitudo. Est
gens in regno dissimilis oeteris. nouis utẽs
segib insuꝑ ⁊ legis scita contẽpnens. expe¬

Expanded text:
entum, et appensi sunt in patibulo. Et traditum est coram rege in annalibus, » in quibus reges accidentia temporis sui redigebant. Post haec Assuerus exaltavit Aman Amalechiten, qui erat de stirpe Agag, quem Samuel trucidavit, et adorabant eum servi regis praeter Mardochaeum, qui ppatrias leges coram eo genu non flectebat. Quod attendens Aman indignatus est, et accipiens eum Hebraeum esse , ait: Persae liberi flectunt genua, » hic autem servus dedignatur. Et disposuit perdere Judaeos, qui erant in regno Assueri veteri motus odio, quia Judaei deleverant Amalechitas. Duodecimo itaque anno regni Assueri, mense primo, missa est sors in urnam, quae Hebraice dicitur phur, coram Aman, quo die, et quo mense gens Judaeorum deberet interfici, et exivit mensi Aman ad regem: Interest regi servare pacem; noverca autem pacis est dissimilitudo. « Est enim gens in regno tuo dissimilis caeteris, novis utens legibus, insuper et regis scita contemnens. Expe
Abbreviated transcription (Latin):
docheñ supͣ domũ suã. Que it̾m flens ꝓie¬
cit se añ pedes regis. supplicans ut uetereᷤ
litt̾as qͣs scͥpserat aman ꝯtra iudeos. no¬
uis epłis irritaret. ⁊ acqͥeuit rex. ⁊ scͥpsit
mardocheꝰ litteras anło regis sigillatas
ad pͥncipes ꝓuinciaꝵ ne occiderent᷑ iu¬
dei. ĩmo illos qͥ parati erant ad occisioñe
iudeoꝵ. int̾ficerent iudei. ⁊ manꝰ pͥnci-¬
pũ eẽt cũ eis. ⁊ fc̃m est nom̃ uudeoꝵ cele¬
bre. ita ut plures de gentib religioni

Expanded text:
 super domum suam. Quae iterum flens procidit ad pedes ejus, supplicans, ut veteres litteras, quas scripserat Aman contra Judaeos novis epistolis irritaret. Et acquievit rex. Et scripsit Mardochaeus litteras annulo regis sigillatas ad principes provinciarum, ne occiderentur Judaei, imo illos qui parati erant ad occisionem Judaeorum, interficerent Judaei, et manus principum esset cum eis. Et factum est nomen Judaeorum celebre,
Abbreviated transcription (Latin):
aman mardocheo. ut locutꝰ fuerat. qͥ priꝰ
renitebat᷑. putans sibi illudi ab aman. s
docheꝰ ad fores palatii. aman uͦ festinabat
in domũ lugens. ⁊ oꝑto capite. ⁊ dixe¬
runt ei amici eiꝰ. Si de semine iudeoꝵ
÷ mardocheꝰ. añ qũe cadere cepisti. ñ pot̾is
ei resistere. s cades. ⁊ ecce ñcii regis cõpel¬
lebant eũ intrare. ⁊ intrauit cũ rege ad
conuiuiũ. ⁊ ait rex. Pete qd̾ uis hest̾. Qͤ
resporidit. Dona mͥ aiãm mẽã. ⁊ ppłm mẽs
ne ꝑcamꝰ. Utinã in seruos uenundarem:
iste ÷ aman. Qd ille audiens obstupuit.
rex aũ irat᷑ surrex̃. ⁊ intrauit in hortũ.
aman uͦ supplicabat regine ꝓ aĩa sua.
Cũq reu̾sus eẽt rex. repꝑit aman corru¬
isse suꝑ lectulũ in qͦ iacebat hest̃ ⁊ ait.
Etiã reginã uult oppͥmere me p̾sente.
⁊ dixit arbona eunuchꝰ. En lignũ qd
parauerat mardocheo stat in dorno amaᷤ.
⁊ ait rex. Appendite illũ in eo. ⁊ suspẽ¬

Expanded text:
Aman Mardochaeo, ut locutus fuerat. Qui prius renitebatur, putans sibi illudi ab Aman; seddochaeus ad fores palatii. Aman vero festinabat in domum lugens, et operto capite. Et dixerunt ei amici ejus: Si de semine Judaeorum est Mardochaeus ante quem cadere coepisti, non poteris ei resistere, sed cades. » « Et ecce nuntii regis compellebant eum intrare, et intravit cum rege ad convivium . Et ait rex: Pete quod vis, Esther. Quae respondit: Dona mihi animam meam, et populum meum ne pereamus. Utinam in servos venundaiste Aman. Quod ille audiens obstupuit. Rex autem iratus surrexit, et intravit in hortum, Aman vero supplicabat reginae pro anima sua. Cumque reversus esset rex reperit Aman corruisse super lectulum in quo jacebat Esther, et ait etiam reginam vult opprimere, me praesente. Et dixit Arbona eunuchus: En lignum, quod paraverat Mardochaeo, stat in domo Aman. Et ait rex: Appendite illum in eo. Et suspen
Abbreviated transcription (Latin):
dracones ꝑati ꝯtra se in p̾liũ. ad quon
clamorẽ nationes excitate st̾. ut pugnarẽ
ꝯtra regẽ iustoꝵ ⁊ fuit dies illa tenebrar
⁊ discͥminis. ⁊ ꝯturbata gens iustoꝵ clamau
ad dñm. ⁊ ecce fons paruꝰ creuit in flumen
maximũ ⁊ orta est lux magna ⁊ humiles
exaltatist̃. ⁊ deuorauer̃t inclytos. Poro in
rex in hunc modũ. Ne putetis si diu̾sa ii¬
bemꝰ ex ãimi leuitate uenire. s pro ne¬
cessitate tẽpoꝵ ferre sententĩa. ut reipꝰ¬
blice poscit utilitas. Multi sublimati a iei¬
b honore collato abusi st̃ in suꝑbĩa. ⁊ in
ip̃õs qͥ deder̃t moliunt᷑ insidias. Ilmã tãm¬

Expanded text:
nes parati contra se in praelium, ad quorum clamorem nationes excitatae sunt, ut pugnarent contra regem justorum, et fuit dies illa tenebrarum et discriminis. Et conturbata gens justorum clamavit ad Dominum, et ecce fons parvus crevit in flumen maximum, et orta est lux magna, et humiles exaltati sunt, et devoraverunt inclytos. » Porro rex in hunc modum: « Ne putetis si diversa jubemus ex animi levitate venire, sed pro necessitate temporum ferre sententiam, ut reipublicae poscit utilitas. Multi sublimati a regibus honore collato, abusi sunt in superbiam, et in ipsos qui dederunt moliuntur insidias. Aman
Abbreviated transcription (Latin):
amicos exposuit eis oẽm głam sũã addẽs
qd̾ eũ solũ cũ rege hest̾ uocauerat ad ꝯ¬
uiuiũ. uerũptam se mil hr̃e reputabat
dũ ueniret mardocheꝰ. ⁊ dixer̃t ei. Iube
ut appendat᷑ mardocheꝰ in ea. ut sic eas le¬
tus cũ rege ad ꝯuiuiũ. ⁊uissit ꝑari crucẽ.
Noctẽ illã rex dux̃ in sompñe. ⁊ iussit sͥ¬

Expanded text:
s omnem gloriam suam, addens quod eum solum cum rege Esther vocavit ad convivium. Verumtamen se nihil habere reputabat, dum viveret Mardochaeus. Et dixerunt ei: Jube ut appendatur Mardochaeus in ea, ut sic eas laetus cum rege ad convivium, et jussit parari crucem. » « Noctem illam rex duxit insomnem, et jussit s
Abbreviated transcription (Latin):
burdos uocamꝰ. ⁊ quecũq ocłis regis placu̾t
regnet ꝓ uasthi. Placuit sermo regi ⁊ iisst
hoc fieri. Erat tunc in susis iudeus uocabłom̃¬
docheꝰ de tͥbu gemini. qͥ descenderat de tnsingͣ¬
tione iechonie. ħ erat nutͥtiꝰ filie fris edesse. qͥ
⁊ hester uocabat᷑. Quã orbatã utͦq parente. nͣrt¬
docheꝰ adoptauerat in siliã. hec int̾ oeteras tra¬
dita est eunucho. nec indicauit ppłm suñ
sic .n. mandauerat ei mardocheꝰ. ⁊ inuenit gra¬
tiã in ocłis eumichi. ⁊ accelerauit ei mũdũ¬
uel cultũ muliebr̃ẽ. ⁊ dedit ei .uii. puellas.
ut eã ornarent. ⁊ excolerent. sorro uiigine
annũ ingrederent᷑ ad regẽ. ⁊ que uesꝑe in¬
trabat. egrediebat᷑ mane. nec poterat redire.
nisi rex ex nõie iussiss eã uenire. Mardo¬
cheꝰ añ n̾sabat᷑ in uestibulo domꝰ regie. curã
agens salutis hest̾ filie. Tandẽ instabat dis
quo hest̾ filia aihel intrare debebat ad regẽ.

Expanded text:
burdos vocamus, et quaecunque oculis regis placuerit regnet pro Vasthi. Placuit sermo regi, et jussit hoc fieri. Erat tunc in Susis Judaeus, vocabulo Mardochaeus, de tribu Jemini, qui descenderat de transmigratione Jechoniae. Hic erat nutritius filiae fratris Edissae quae et Esther vocabatur, quam, orbatam utroque parente, Mardochaeus adoptaverat in filiam. Haec inter caeteras tradita est eunucho, nec indicavit populum suum. Sic enim mandaverat ei Mardochaeus, et invenit gratiam in oculis eunuchi, et acceleravit ei cultum muliebrem, et dedit ei septem puellas, ut eam ornarent et excolerent. Porro virgines annum ingrederentur ad regem, et quae vespere intrabat egrediebatur mane, nec poterat redire, nisi rex ex nomine jussisset eam venire. Mardochaeus autem versabatur in vestibulo domus regiae curam agens salutis filiae. Tandem instabat dies quo Esther, filia Abihail, intrare debebat ad regem,
Abbreviated transcription (Latin):
subditis data est lex. tu uͦ mͥ ꝯregnas.
Uenert̃q ambo ad ꝯuiurũ regine. Cũq¬
rex bibiss habundant᷑. ait. Pete qd̃ uis
hest̾⁊ impetrabis. Que respondit. Obsecro
ut ueniat cras rex ⁊ aman ad conuiuiũ.
⁊ indicabo tͥ cormeũ. Eg̾ssus : itaq amã
let᷑. Cũq uidiss mardocheũ ñ assurre

Expanded text:
regnas. Veneruntque ambo ad convivium reginae. Cumque bibisset abundanter, ait: Pete quod vis, Esther, et impetrabis. Quae respondit: Obsecro ut veniat cras rex, et Aman ad convivium, et indicabo eis cor meum. Egressus est itaque Aman laetus. Cumque vidisset Mardochaeum n
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipuũ ⁊ habundans. nec erat qͥ nolenteᷤ
cogeret ad bibendũ. licet id moris ẽẽt apd̃
ꝑsas. Uasthi q̃ regina fecit conuiuiũ fe¬
minaꝵ in palatio regis. Die aũ .uii. cũ uox
incaluisset mero. p̃cepit .uii. elmnuchis iet
introducerent reginã in decore suo. uͭ ostẽ¬
deret om̃ib pulch̾tudinẽ illiꝰ. Que ad ̃pũ
regis uenire cõtẽpsit. ⁊ iratꝰ rex qͦsint a
.uii. sapientib qͥ uidebant faciẽ rogis ciui sẽ¬
tentie uasthi subiaceret. T respondit mami¬
chã. Non lesit te solũ uasthi s ⁊ õs iibs
regni tui. nã eius exẽplo mulieres panips¬
dent ĩꝑia uiroꝵ. Egrediat᷑ aũ edictũ regis
facie tua. ut ultra uasti ñ ingrediat᷑ ad re¬
gẽ: s altera melior regnet ꝓ ea. ⁊ exiit edi¬

Expanded text:
praecipuum, et abundans, nec erat qui nolentes praecipuum, et abundans, nec erat qui nolentes cogeret ad bibendum, licet id moris esset apud Persas. Vasthi quoque regina fecit convivium feminarum in palatio regis. Die autem septimo cum rex incaluisset mero praecepit septem eunuchis, ut introducerent reginam in decore suo, ut ostenderet omnibus puliratus rex quaesivit a septem sapientibus, qui videbant faciem ejus, cui sententiae Vasthi subjaceret. Et respondit Mamuchan: Non laesit te solum Vasthi, sed et omnes viros regni tui. Nam ejus exemplo mulieres parvipendent imperia virorum. Egrediatur autem edictum a facie tua, ut ultra Vasthi non ingrediatur ad regem, sed altera melior regnet pro ea. Et exiit edi
Abbreviated transcription (Latin):
as. ⁊ erat in
susis ciuita¬
te soliũ reg¬
i eiꝰ. Tercio
igitur anno imꝑii sui. fecit grande ꝯuiuiũ
cunctis pͥncipib suis ⁊ inlitis ꝓuinciaꝵ co¬
rã se .c. ⁊ septuaginta duob in domo illa
mirabili de qua legit᷑ in historia alexandri.
cuiꝰ colũpne erant argentee. tectũ istar fir¬
mam̃ti. concameratũ hñs gẽmas diu̾si co¬
loris in figurã syderũ ⁊ signoꝵ dispositas.
Post hos dies conuiuii inuitauit omñe ppłm
qui erat in susis. ⁊ discubuer̃t extra domũ
.uii. dieb in uestibulo horti deliciaꝵ. In hor¬
to erat uinea hñs uites argenteas. ⁊ palmi¬
des aureos. ⁊ botros ex uarietate gẽmaꝵ di¬
stinctos. Suꝑ ꝯuiuantes extensa erant tẽ¬
toria que appendebant colũpnis argẽteis
⁊ marmoreis. eburneis circulis inserta fu¬
nib byssinis atq purpureis. Lectuli qͦ
aurei ⁊ argentei dispositi erant suꝑ paui¬
mentũ smaragdino. ⁊ pario stratũ lapi¬
de. Babebant aũ õs in aureis poculis uinũ

Expanded text:
as, et erat in Susis civitate solium regni ejus. Tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium cunctis principibus suis et inclytis provinciarum coram se centum et septuaginta diebus , » in domo illa mirabili, de qua legitur in historia Alexandri, cujus columnae erant argenteae, tectum instar firmamenti concameratum, habens gemmas diversi coloris, in figuram siderum, et signorum dispositas. « Post hos dies convivii invitavit omnem populum, qui erat in Susis, et discubuerunt extra domum septem diebus, in vestibulo horti deliciarum. In horto erat vinea habens vites argenteas, et palmites aureos et botros ex varietate gemmarum distinctos. Super convivantes extensa erant tentoria, quae appendebantur columnis argenteis, et marmoreis, eburneis circulis inserta, funibus byssinis atque purpureis. Lectuli quoque aurei, et argentei dispositi erant super pavimentum smaragdino et pario stratum lapide. Bibebant autem omnes in aureis poculis vinum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs fieri candelabrũ ex auro py¬
rissimo ductile. Iosepħꝰ tñ fusile dicit.
cuiꝰ hastile basi inficũ erat. ⁊ ferreũ
suꝑuestitũ calamis aureis .i. genicłatiᷤ
ad modũ canne. ubi aũ calamoꝵ capi

Expanded text:
nus fieri candelabrum ex auro purissimo ductile . Tamen Josephus fusile dicit. Cujus hastile basi infixum erat, et ferreum super vestimentum calamis aureis quinque geniculatis ad modum cannae. Ubi autem calamorum capi
Abbreviated transcription (Latin):
citer ex auro fuit. ⁊ malleis mirabłi
artificio in hanc formã ꝓductũ. Erat
aũ ut dic̃ iosephꝰ ex .loc. partib cõpo¬
sitũ in una base erectũ. sic in hastili
tes iungebant᷑. ⁊ erat sperula supposi¬
ta. ne iuncta uideret᷑. ⁊ putaretur ca¬
lamꝰ unꝰ. ⁊ ita erant calami .xxix. cũ
erit. in sũmo .uii. habebat capita eqͣlia.
suꝑ qͦ ponebant᷑ .uii. luc̾ne auree. in¬
fusoria ⁊̃ .uii. ex auro erant qͥb oleỹ
luc̾nis infundebat᷑. erantq ibi forpiceᷤᷤ
dicti emunctoria ex auro. ad emungẽ¬
da uł extinguenda lichinia. Etiã nascła
ex auro erant ad extinguendũ in aqͣ
que emungebant᷑. ne detrũ redderent
odorẽ: dicta extinctoria. Om̃e pondꝰ eiꝰ
cũ uasis suis hũit talentũ auri ad
pondꝰ scũarii. tͥa .n. habebant talenta.
erat scũarii. Tĩr iosephꝰ dic̃ ip̃m huis¬
se .c. minas. qͣs hebrei cychares dicunt.
Greca lingͣ int̾p̾tatũ talentũ m̃icupa¬

Expanded text:
citer ex auro fuit, et malleis mirabili citer ex auro fuit, et malleis mirabili artificio in hanc formam productum. Erat autem, ut dicit Josephus, ex LXX partibus compositum, in una base erectum, sic in hastili, tes jungebantur erat sphaerula superposita, ne junctura videretur, et putaretur calamus unus; et ita erant calami viginti noverit, in summo septem habebat capita aequalia, super quae ponebantur septem lucernae aureae. Infusoria etiam septem ex auro erant, quibus oleum lucernis infundebatur. Erantque ibi forcipes dicti emunctoria ex auro ad emungenda, vel exstinguenda licinia. Etiam vascula ex auro erant ad exstinguendum in aqua quae emungebantur, ne tetrum redderent odorem, dicta extinctoria. Omne pondus ejus cum vasis suis habuit talentum auri ad pondus sanctuarii. Tria enim habebant talenta. erat sanctuarii. Tamen Josephus dicit ipsum habuisse centum mnas, quas Hebraei cithares dicunt, Graeca lingua interpretatum, talentum nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
duo chyphi in modũ nucis. & ex fun¬
do cuiꝰ chyphi ꝓcedebant flores recͣui
qͣͣ lylia. & in ip̃o fundo int̾ cyphum
ae lylia. erat sperula uolubilis. sicut
in capitib cathedraꝵ subst̾ sperule uo¬
lubiles. ⁊ ita cũ in hastili eent qͥnq
calami in hunc modũ copulati : iiii. ibi¬
qͣi chyphos duos iunctos.⁊ sperulas
simł ⁊ lylia. &̾ ħ ÷ qd̾ moyses dicit ĩ
hastili .iiii. fuisse chyphos in modũ
nucis. Tñ hebreꝰ ñ dic̃ chyphos s dic̃
nigellatos. rocunditates scil nigello
distinctas. Ex hoc hastili ꝓcedebant
tͥa brachia ex laterib hinc ⁊ tͥa inde
calamis aureis ad modũ hastilis. &
in iuncturis coibant capita calamoꝵ
qͣi cyphi in modũ nucis cũ sperulis &
dicit fuisse. uidet᷑ unũqͦdq calamos ha¬
se in fundo eyphoꝵ ut dictũ ẽ. s in me¬
dia planicietꝰq calami sperulã uolu¬
bilem supposita. Sic erat candelabrũ
ex ferro calamis aureis suꝑinducto fa¬
ctũ s fusile fuit. si uͦ luctile simpli¬

Expanded text:
duo scyphi in modum nucis, et ex fundo cujusque scyphi procedebant flores recurvi quasi lilia, et in ipso fundo, inter scyphum et lilia, erat sphaerula volubilis, sicut in capitibus cathedrarum subsunt sphaerulae volubiles, et ita cum in hastili essent quinque calami in hunc modum copulati, qi scyphos duos sibi junctos, et sphaerulas simul et lilia, et hoc est quod Moyses dicit in hastili quatuor fuisse scyphos in modum nucis. Tamen Hebraeus non dicit scyphos, sed nigellatas rotunditates, scilicet nigello distinctas. Ex hoc hastili procedebant tria brachia, ex lateribus hinc et tria inde,calamis aureis, ad modum hastilis, et in juncturis coibant capita calamorum quasi scyphi in modum nucis cum sphaerulis et dicit Moysese in fundo scyphorum, ut dictum est, sed in media planitie cujusque calami sphaerulam volubilem superpositam. Sic erat candelabrum ex ferro, calamis aureis superinducto, factum si fusile fuit: si vero ductile simpli
Abbreviated transcription (Latin):
grue dictũ ce̾t pro signo eꝰiꝰ S euersa
ubi archa steterat. qr uestigia cuuitatis
tes uncũq remanserant. q̃nq ad locũ
scm̃ redibant. ⁊ it̾m młtiplicati amo¬
uerunt statuã. Ob ħ adrianꝰ appo¬
suit manũ extrema. ⁊ funditus eũ¬
tit urbẽ. T edixit ne qͥs uideoꝵ remane¬
ret in t̾ra illa. ⁊ de hac ultima eu̾siõe
uidet᷑ subdere lucas dicens. ⁊ captiui du¬
cent᷑ in omnes gentes.

Expanded text:
grue dictum esset pro signo ejus. Sed eversubi arca steterat, quia vestigia civitatis tes undecunque remanserant, quandoque ad locum sanctum redibant, et iterum multiplicati amoverunt statuam. Ob hoc Adrianus apposuit manum extremam, et funditus evertit urbem, et edixit, ne quis Judaeorum remaneret in terra illa. Et de hac ultima eversione videtur subdere Lucas dicens: « Et captivi ducentur in omnes gentes.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ abiecer̃t. s me ne regnẽ suꝑ eos. Ue¬
rũptam̃ p̾dic eis ius regis suꝑ eos. Et
ait samuel ad ppłm. Hoc erit ius regis.
filios ur̃os faciet seruos suos eqͥtes ⁊ p̾cur¬
sores. agͥcolas ⁊ fabros armoꝵ. filias ur̃aᷤ
faciet ungentarias. ⁊ ooqͣstrias ⁊ panifi¬
cas. seruos ur̃os ⁊ ancillas ⁊ ium̃ta ponet
in oꝑe suo. optima queqͣ ur̃a dabit seruiˢ
suis. ⁊uos eritis ei serui: ⁊ ait ppłs. Nõ
audiemꝰ te s rex erit nobis: ⁊ pugna¬
bit ante nos. t̃ ait samuel. Ite ad ꝓpria.
oportue uos euocabo. cũ cognouero a
dño quẽ dat᷑us sit uob̾ reg̾e

Expanded text:
 eos. Verumtamen praedic eis jus regis super eos. Et ait Samuel ad populum: Hoc erit jus regis: Filios vestros faciet sibi servos suos, equites et praecursores, agricolas, et fabros armorum; filias vestras faciet unguentarias et coquestrias et panificas. Servos vestros, et ancillas, et jumenta ponet in opere suo, optimaque vestra dabit servis suis, et vos eritis ei servi. Et ait populus: Non audiemus te, sed erit rex nobis, et pugnabit ante nos, et ait Samuel: Ite ad propria opportune vos evocabo, cum cognovero a Domino, quod daturus sit vobis rege
Abbreviated transcription (Latin):
uł utrũq occiderat in uulnꝰ. ⁊ liuo¬
rẽ suũ .i. in dampnationẽ suã. ⁊ id̾o¬
cũ peccatũ caym punitũ eẽt septuplõ
ut diximꝰ. suũ punitũ est seꝑtuagies
septies .i. septuaginta anime. ⁊ .uii. e¬
gresse de lamech in diluuio ꝑierunt.
Uel ħ numero maioritatẽ pene tantũ.
notat hebreus ita. Mulieres sue sepe
male tractabant eũ. Uñ ip̃e iratꝰ dice¬
bat eis se pati hoc ꝓ duplici homicidio
qd̾ egerat. tam̃ terrebat eas subdendo
penã quasi diceret. Cur me uultis in¬
terficere: Grauiꝰ puniet᷑: qͥ me int̾fi¬
ciet quã qui caym.

Expanded text:
Vel utrumque occiderat in vulnus, et livoVel utrumque occiderat in vulnus, et livorem suum, id est in damnationem suaet septuplum, ut diximus suum punitum est septuagies septies, id est septuaginta animae, et septem egressae de Lamech, in diluvio perierunt: vel hoc numero majoritatem poenae tantum notat. Hebraeus ait: Mulieres suae saepe male tractabant eum. Unde ipse iratus dicebat eis se pati hoc pro duplici homicidio quod egerat; tamen terrebat eas, subdendo poenam, quasi dicat: Cur me vultis interficere? Gravius punietur qui me interficiet, quam qui Cain.
Abbreviated transcription (Latin):
thagore attribuunt fabulose: sicut
tallis. Cũ .n. frutices incendisset in pa¬
scuis. uene metalloꝵ fluxerunt in ri
in qͥb iacuerant referebant. Soror uero
tubalcaym noema: que inuenit artẽ
uarie texture. Lamech aũ scd̃m iosephu
res diuinas sapienter sciens. uidens ca¬
yn cõmuni pene subiacere. sͥ uͦ deberi
maior̃e penã p̃dixit ħ mulierib suis
sic qm̃ occidi uirũ in uulnꝰ meũ ⁊ a¬
dolescentẽ in liuorẽ meũ: septuplum
dabitur ultio de cayn: de lamech uͭ septo¬
agies septies. Lamech uͦ sagritariꝰ uir:
diu uiuendo caliginẽ ocłoꝵ incurrit:¬
⁊ habens adolescentẽ ducẽ dũ exceret
uenationẽ ꝓ delectatione tantũ. ⁊ usy
pelliũ. qr non erat usus carniũ ante
diluuiũ: casu int̾fecit cayn. int̾ fru¬
testa estimans ferã. Quẽ qr ad indi¬
tiũ iuuenis dirigens sagittã int̾fe
berauit eũ. Occiderat aũ caym in wl¬
nere. adolescentẽ in liuore uulneris:

Expanded text:
thagorae attribuunt fabulose, sicut thagorae attribuunt fabulose, sicut tallis. Cum enim fructices incendisset in pascuis, venae metallorum fluxerunt in rivum in quibus jacuerant, referebant. Soror vero Tubalcain, Noema, quae invenit artem variae texturae. Lamech autem, secundum Josephum, res divinas sapienter sciens, videns eum communi poenae subjacere, sibi vero deberi majorem poenam, praedixit hoc mulieribus suis sic: Quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentem in livorem meum, septuplum dabitur ultio de Cain, de Lamech vero septuagies septies. Lamech vero vir sagittarius diu vivendo caliginem oculorum incurrit, et habens adolescentem ducem; dum exerceret venationem, pro delectatione tantum, et usu pellium, quia non erat usus carnium ante diluvium, casu interfecit Cain inter fructeta, aestimans feram, quem, quia ad indicium juvenis dirigens sagittam, interfberavit eum. Occiderat ergo Cain in vulnere, adolescentem in livore vulneris.
Abbreviated transcription (Latin):
unicolores a grege sparsi uelleris. ⁊ scułm
etatẽ. ut agniculos a maturiorib et
commixturas certis temporib faciendaᷤᷤ
intellexit. Nom̃ fratͥs eius iubal pater
caneniũ in cythara ⁊ organo. ñ instro¬
mentoꝵ quidẽ que longe post inuen¬
ta fuerunt. s inuentor fuit musice .l
consonantiaꝵ. ut labor pastoralis qi
in deliciis uerteret᷑. Et qr audierat
acdã ꝓpħasse de duob iudiciis. ne pe¬
riret ars inuenta. scͥpsit ẽã in duab
morea. altera laterica. quaꝵ altera
ñ dilueret᷑ diluuio. altera ñ solueret᷑
incendio. Sella genuit tubalchaun.¬
qui ferrariã artem primꝰ inuenit. res
bellicas decent̃ ex̾cuit. sculpturas oꝑin
in metallis in lybidinẽ ocłoꝵ fabrica¬
uit: quo fabricante. iubal de quo
dictũ est sono malleoꝵ delectatus.
ex poncł̾ib eoꝵ ꝓportiones ⁊ consonã¬
tias eoꝵ que ex eis nascunt᷑ excogi¬
tauit. Quam inuentionẽ greci py¬

Expanded text:
unicolores a grege sparsi velleris, et secundum unicolores a grege sparsi velleris, et secundum aetatem, ut anniculos a maturioribus, et commissuras certis temporibus faciendas intellexit. Nomen fratris ejus Tubal, pater canentium in cithara, et organo. Non instrumentorum quidem, quae longe post inventa fuerunt, sed inventor fuit musicae, id est consonantiarum, ut labor pastoralis quasi in delicias verteretur. Et quia audierat Adam prophetasse de duobus judiciis, ne periret ars inventa, scripsit eam in duabus morea, altera latericia, quarum altera non diluetur diluvio, altera non solveretur incendio. qui ferrariam artem primus invenit, res bellicas prudenter exercuit, sculpturas operum in metallis in libidinem oculorum fabricavit. Quo fabricante Tubal, de quo dictum est, sono metallorum delectatus, ex ponderibus eorum proportiones, et consonantias eorum, quae ex eis nascuntur excogitavit, quam inventionem Graeci Py
Abbreviated transcription (Latin):
ognouit caym uxorẽ suam qͦ
peperit enoch. et fecit ciuita¬
ten: ⁊ clixit eã ex nomine filii sui
enoch. Hic patet qd iam multi ho¬
mines erant ⁊ si non dicat᷑ eoꝵ gn̾a¬
quoꝵ auxilio eam fecit. Et ait iosephus
quia rapinis ⁊ uiolentia opes cong̾gãs
suos ad latrocinia inuitabat: ⁊ simplici
liditatẽ ⁊ corruptionẽ ꝑduxit. Terminoᷤ
terre pͥmus posuit. ciuitates murauͭ:
in ubib collegit. Porro enoch genu¬
it irath. qui mãmael. qui matussa¬
le. qui lamech. qui septimꝰ ab adam
⁊ pessimus. qui primꝰ bigamiã intro¬
duxit. ⁊ sic adulteriũ contra legẽ dei¬
⁊ nature ⁊ dei decretũ fecit. In p̾rima
.n. creatione unica unico facta ⁊ muli¬
er: ⁊ d̾s ꝑ os ade decreuerat. Erunt
duo in carne una. Accepitq duas u¬
xores: adam. ⁊ sellam. Genuitq ada.
gabel. qui adinuenit portatilia pasto¬
rũ. tentoria ad mutanda pascua. ⁊ g̾¬
ges ordinauit. ⁊ karacterib distinxit.
separauitq scdm genera greges ouium.

Expanded text:
ognovit Cain uxorem suam, quae peperit ei Henoch, et fecit civitatem, et dixit eam Henoch ex nomine filii sui Henoch. Hic patet quod jam multi homines erant, etsi non dicatur eorum generaciendam, quorum auxilio eam fecit. Et ait Josephus, quia rapinis, et violentia opes congregans, suos ad latrocinia invitabat, et simpliciliditatem, et corruptionem produxit. Terminos terrae primus posuit. Civitates munivit in urbibus collegit. Porro Henoch genuit Irad, qui Maviael, qui Mathusael, qui Lamech, qui septimus ab Adam, et pessimus, qui primus bigamiam introduxit, et sic adulterium contra legem naturae, et Dei decretum, commisit. In prima enim creatione unica unico facta est mulier, et Deus per os Adae decreverat: Erunt duo in carne una . Accepitque duas uxores Adam et Sellam. Genuitque Ada Jabel, qui adinvenit portatilia pastorum tentoria ad mutanda pascua, et greges ordinavit, et characteribus distinxit, separavitque secundum genera greges ovium a
Abbreviated transcription (Latin):
t decimo tandẽ mense pͥma die
mensis: apparuerunt cacumina mon¬
cciũ. Cũq transissent .xl. dies aperuit
noe fenestrã ⁊ emisit coruũ qͥ ñ reu̾te¬
bat᷑. Forte int̾ceptꝰ aqͥs. uł inueniens
suꝑnatans cadauer in aqͥs. ẽ illectꝰ eo.
Tñ iosephꝰ ait qd̾ cuncta reꝑiens inun¬
dantia: reg̾ssus est ad noe. Emisitq
post eũ colũbã: que cũ ñ inueniret
ubi reqͥesceret pes eiꝰ. reu̾sa ⁊ ad noe.
S nonne cacumina montiũ iam erant
nudata: Forte ñdũ siccata: ⁊ sic in pa¬
lude requiescere ñ potuit sicut nec in
aqua. Uel post recapitulationẽ. pͥus po¬
dest intelligi fcm. qd̾ postea dictũ. Post
dies sept̾e iterũ emisit eam: que uesꝑe
rediens. tulit ramũ oliue uirentẽ. Post
alios .uii. emisit eã: que ñ est ultra rex
che. ⁊ uidit qͦd exsiccata ẽẽt t̾re suꝑfici¬
es: s egrediendi expectabat dñi p̃ceptỹ.

Expanded text:
 Decimo tandem mense, prima die mensis, apparuerunt cacumina montium. Cumque transissent quadraginta dies, aperuit Noe fenestram, et emisit corvum, qui non revertebatur , forte interceptus aquis, vel inveniens supernatans cadaver in aquis est illectus eo. Tamen Josephus ait, quod cuncta reperiens inundantia regressus est ad Noe. Emisitque post eum columbam, quae cum non invenisset ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad Noe. Sed nonne cacumina montium jam erant nudata? Forte nondum siccata, et sic in palude requiescere non potuit, sicut nec in aqua. Vel per recapitulationem prius potest intelligi factum, et postea dictum. Post dies septem iterum emisit eam, quae vespere rediit ferens ramum olivae virentem. Post alios septem emisit eam, quae non est ultra revecae, et vidit quod exsiccata esset terrae superficies, sed egrediendi exspectabat Domini praeceptum.
Abbreviated transcription (Latin):
pleret. etiã libertatis ⁊ licentie. traduxͣ
in uniu̾sũ regnũ fauorẽ dicens. Om̃ĩa
regna t̾re dedit mͥ dñs d̾s celi. credo hũc
ẽe quẽ g̾s isrł adorant. In hac epła hor¬
tatꝰ est enã iudeos ut ascenderent in iu¬
deã. ⁊ qͥ nollent ascendere iuuarent as¬
cendentes in pecunia. uestib ⁊ iumentiᷤᷤ
Porro clarissimi iudeoꝵ habitabant in
babylonia. ⁊ in t̾ra babylonis eu̾se. ba¬
nom̃ uͦ regioniᷤ. licet unũ ꝓ altero se¬
pe legatur. Inter eos zacharias natus
in caldea iã ꝓpħabat. Hic bñdixit sala¬
thiel in filio uocans eũ ⁊ orobabel. qd̾¬

Expanded text:
ertatis et licentiae traduxit in universum regnum suum, dicens: « Omnia regna terrae dedit mihi Dominus Deus coeli, credo hunc esse quem gens Israel adorabat. » In hac epistola hortatus est etiam Judaeos ut ascenderent in Judaeam, et qui nollent ascendere, juvarent ascendentes in pecunia, vestibus et jumentis. Porro clarissimi Judaeorum habitabant in Babylonia, id est in terra Babylonis eversae. Banomen regionis, licet unum pro altero saepe legatur. Inter eos Zacharias natus in Chaldaea jam prophetabat. Hic benedixit Salathiel in filio, vocans eum Zorobabel, q
Abbreviated transcription (Latin):
orro in anno reg̾ssionis in iudẽa.
congregatꝰ est ppłs qͣi uir unꝰ in
ihrłm. ⁊ edificantes altare collocauerũt
illd̾ suꝑ bases suas. ⁊ obtuler̾t suꝑ illd̾ ho¬
locausta dr̃o. mane ⁊ uesꝑe. fecer̃tq solle
nescimꝰ nͥ forte ex calculis ueteris altaris
runt duces isił. Cõmune ẽ nob̃ ⁊ uobis ado
in iubilatione. Porro qͥdã seniores qͥ uide¬
rant tẽplũ pͥus eiulabant uoce magna.
nec poterat qͥs cognoscere clamor̃e letan¬
tiũ. ⁊ planctũ eiulantiũ. Porro samari¬
te indignati impediebant manꝰ eoꝵ. Cũq¬
ꝑ se ĩpedire ñ possent dederunt munera
pͥncipib regis ꝑsaꝵ qͥ erant positi suꝑ
terrã. qͥ petuniis corrupti uendiderunt
annis qͥb eyrꝰ regnauit ñ erexer̾t muro
tẽpli nͥ usq ad apodiationẽ. Porro cyrꝰ
c̃y ꝑcussiss cresũ iuxta fluuiũ alim gẽ¬
tẽ lindoꝵ bellicosissim̃ã. astute redegit
in concordĩa. tradidit .n. eis sollẽpnita¬

Expanded text:
orro in anno regressionis in Judaeam congregatus est populus quasi vir unus in Jerusalem. Et aedificantes altare, collocaverunt illud super bases suas, et obtulerunt super illud holocausta Domino mane, et vespere. Feceruntque snescimus, nisi forte ex calculis veteris altaris runt duces Israel: « Commune est nobis et vobis adorin jubilationem. Porro quidam seniores, qui viderant templum prius, ejulabant voce magna; nec poterat quis cognoscere clamorem laetantium, et planctum ejulantium. Porro Samaritae indignati impediebant manus eorum. Cumque se impedire non possent, dederunt munera principibus regis Persarum, qui erant positi super terram. Qui pecuniis corrupti vendiderunt annis, quibus Cyrus regnavit, non erexerunt muros templi, nisi usque ad appodiationem. Porro Cyrus cum percussisset Cresum juxta fluvium Alim, gentem Lydorum bellicosissimam astute redegit in concordiam. Tradidit enim eis solemnita
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. ⁊ pꝰt id ip̃m indicauit ei. Ft̃m est
aũ ut astiages ruaderet ex̾citũ illi se¬
cretario ad hostes expugnandos. ip̃e uͦ re¬
sedit in media. Porro ille ñ ĩmemor ma¬
leficii regis ꝑsuasit excitui ut sparticũ
astiages darũ ꝯsobͥnũ adoptauͭ sͥ in fi¬
liũ. ⁊ collecto ex̾citu ꝯg̾ssus ẽ adu̾sꝰ ꝙ̃rũ.
⁊ fugert ꝑse. uxores aũ eoꝵ ⁊ mat᷑s eg̾sse¬
ad eos. ⁊ deiectis posteriorib suis aiebãt
Hoc pudore excitati ꝑse. acrit̾ redierũt
in hostes: ⁊ uictꝰ ÷ astiages. Eyrꝰ aũ ma¬
gis exhibuit se illi nepotẽ ꝙͣ uictorẽ.
nã regnũ hyrchanoꝵ concessit ei. Dario

Expanded text:
ejus, et post id ipsum indicavit ei. Factum est ejus, et post id ipsum indicavit ei. Factum est autem ut Astyages traderet exercitum illi secretario, ad hostes expugnandos, ipse vero recedit in Media. Porro ille non immemor maleficii regis persuasit exercitui, ut Spartacum Astyages Darium consobrinum adoptavit sibi in filium, et collecto exercitu congressus est adversus Cyrum, et fugerad eos, et detectis posterioribus suis aiebant: » Hoc pudore excitati Persae, acriter redierunt in hostes, et victus est Astyages. Cyrus autem magis exhibuit se illi nepotem quam victorem: nam regnum Hircanorum concessit ei. Dario
Abbreviated transcription (Latin):
cauit ei mulier. ut parilũ deferret ei
diss pastor ad puerũ. inuenit canẽ pre¬
bentẽ ei ubera. ⁊ a feris ⁊ aĩalib defẽ¬
dentẽ. Cũ q tuliss eũ ad uxor̃e. allusit
ei tãꝙͣ diu note. uocauitq puerũ spa¬
Qui cũ eẽt gͣndiuscls a pũis ludentib
factus est rex eoꝵ. ⁊ ꝯtumaces ⁊ mobe¬
dientes ⁊ͥ grauit affligebat. Qd̃ gͣuit̃
ferentes patres eoꝵ u̾bũ detuler̃t ad
regẽ de filio pastoris. quẽ cũ aduocass
rex. ⁊ argueret eũ qd̾ puos plagasset.
ille intrepidus se ut reg̾e fecisse respõ¬
dit. ⁊ ammiratꝰ rex. ⁊ quedã signa ge¬
neris sui in eo dep̃hendens. accito pa¬
store secretiꝰ ueritatẽ rei agnouit. Ue¬
rũptn rimor eiꝰ de nepote mitigatꝰ est.
cõmiserat occidendũ. cõmisit alendum.
ñ indicans tñ ẽẽ nͥ pastoris filiũ. Fili¬
um qͥdẽ illiꝰ secretarii sui clancło dedit ꝓr̃i
ad manducandũ. qr ñ obedierat ori

Expanded text:
cavit ei mulier, ut parvulum deferret ei cavit ei mulier, ut parvulum deferret ei disset pastor ad puerum, invenit Canem praebentem ei ubera, et a feris et avibus defendentem. Cumque tulisset eum ad uxoum SpaQui cum esset grandiusculus, a pueris ludentibus factus est rex eorum, et contumaces et inobedientes sibi graviter affligebat. Quod graviter ferentes patres eorum, verbum detulerunt ad regem de filio pastoris. Quem cum advocasset rex, et argueret eum quod pueros plagasset, ille intrepidus se ut regem fecisse respondit. Et admiratus rex, et quaedam signa generis sui in eo esse deprehendens, ascito pastore secretius veritatem rei agnovit. Verumtamen timor ejus de nepote mitigatus est,commiserat occidendum, commisit alendum, non indicans tamen esse nisi pastoris filium. Filium quidem illius secretarii sui clanculo dedit patri ad comedendum, quia non obedierat ori