comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re nõ possis. An en tantare tancqs exꝑta ex¬
cusata debet eẽ a facti &iuris ignerantia
fasti quidem ꝙ romam pro uincias o non
dedit Constantinus ꝙ cgnorare icdiode hõis
est nõ summi Poneificis. Iuns caũt ꝙ illa nec donari
potuero net accipi ꝙ noscire uix christiani est.
Ita ne stulta erodiditas dabit tibi ius in lus ꝙo si quȩ
priedentior fores tua nunquam fus sent. Qiud
non ne nune saltem postq ce ꝑ ignorantiam atq
stultitiam possedisse docui istud si quod erat
amittes & quod iustitia male contulerat tibi
Non no idnsum cognitiobene adimet manei¬
piumq ab iniusto adustum dm̃ rouertitur
fortassis ctiam tum usufructu. quod si ad hoc
possidere pertis iam iusttia in malitiam frau¬
demq conuersa est planeq effedtus as male
fidei possersor preseribit Romana ecdia. o im¬
penti o diuini Iuns ignari. Nullus quata us u
annoꝵ nũs. Uerum adolore titulum potest:

Expanded text:
te non possis. An in tanta re tamque aperta exte non possis. An in tanta re tamque aperta excusata debet esse et facti et iuris ignorantia? Facti quidem, quod Romana provinciasque non dedit Constantinus quod ignorare idiote hominis est, non summi pontificis, iuris autem, quod illa nec donari potuere nec accipi, quod nescire vix christiani est. Ita ne stulta credulitas dabit tibi ius in iis, que, si prudentior fores, tua nunquam fuissent? Quid, nonne nunc saltem, postquam te per ignorantiam atque stultitiam possedisse docui, ius istud, si quod erat, amittes? Et quod inscitia male contulerat tibi, nonrre id rursum cognitio bene adimet mancipiumque ab iniusto ad iustum dominum revertetur, fortassis etiam cum usufructu? Quod si adhuc possidere pergis, iam inscitia in malitiam fraudemque conversa est planeque effectus es male fidei possessor. 90 Prescripsit Romana ecclesia: o imperiti, o divini iuris ignari! Nullus quantusvis annorum numerus verum abolere titulum potest.
Abbreviated transcription (Latin):
uersaui ꝙ nec unqs fuit & siqua fiusset tamen
temporum conditione intorcidiseet confugiũt
ad aletrum quĩes defensionis & uolut relicta
urbe martem so rtcipiunt quã statim defi¬
cientibus cibanis dedore cogenturꝰ p̃seripsit
inquiunt Nomana eccłia in hee que possidet: Cur
ergo que maior pars̨̧ est ea roposeit in quibus
non senptit & in quibus alii senpserunt. Nisi
id non lecee aliis in hane ꝙ li et hiue in alios
scripsit Romana eccłia. Cur ergo imperato¬
nbues totiens curat sibi ius confirmandum
ur donationem cofirmationẽq Cesarum
castat si hoc unum satis est inunam ei fticis
si do alio quoq Iure nõsiltas. Cur igitur deas¬
tero non siles. E empe quia hoe sibi non suffi¬
oit. Prescripsit Romana ecelia & quomodo
põt prosenps isse ubi de nullo titulo d sed de
male fidei possescione constat: aut si male fi¬
dei possessionẽ/ neges prosesto stulte fidei nez̧a¬

Expanded text:
versarii quod nec unquam fuit et, si qua fuisset, iam versarii quod nec unquam fuit et, si qua fuisset, iam temporum condicione intercidisset confugiunt ad alterum genus defensionis, et velut relicta urbe in arcem se recipiunt, quam statim deficientibus cibariis dedere cogentur: prescripsit, inquiunt, Romana ecclesia in iis que possidet. Cur ergo, que maior pars est, ea reposcit, in quibus non prescripsit et in quibus alii prescripserunt? Nisi id non licet aliis in hanc, quod huic licet in alios. Prescripsit Romana ecclesia: cur ergo ab imperatoribus totiens curat sibi ius confirmandum? Cur donationem confirmationemque Cesarum iactat, si hoc unum satis est? Iniuriam ei facis, si de altero quoque iure non sileas. Cur igitur de altero non siles? Nempe quia hoc sibi non sufficit. Prescripsit Romana ecclesia: et quomodo potest prescripsisse, ubi de nullo titulo, sed de male fidei possessione constat? Aut si male fidei possessionem neges, profecto stulte fidei nega
Abbreviated transcription (Latin):
hune postea a princepatu de ponerent aut
tius filios tum comenclatione pr̃is tum pro¬
pnie uirtuto stiuorabiles iuberont eẽ priua¬
tos. et iterum sub Romano principe gẽnt
maxime cum corum opera assidũs indige¬
rent & nullum aliunde auxilium spgrarẽt.
Nos si Cosar ipse aut onstantinus a̧d uitã
reuersus: aut etiam senatus populus Romanq
ad Comunẽ iudicium quale in ortcia amphie¬
tienum fuit uocaroe prima statim actione re¬
pelleturꝙ a se olim custode destrtosq tandiu
sub alio principe egontes ꝙ nunq̃ alieuigene
Regi subditos ꝙ deniq homines laberati na¬
tos & in labertatem robore animi corporisq
ass ectos ad stimulatũ seriutumq reposcoret᷑
ut appareat i cesar ⁊ polus iromanus ro¬
petendo exculsus est multo uehomentius halam
esse expulsum: et sieat aliis nationibues q sub
Roma fuerunt. aut rogem sibi creare aut
iam Remptipillam tenerere: multo magis id dicere

Expanded text:
hunc postea a principatu deponerent? Aut hunc postea a principatu deponerent? Aut eius filios tum commendatione patris tum propria virtute favorabiles iuberent esse privatos? Ut iterum sub Romano principe essent, maxime cum eorum opera assidue indigerent et nullum aliunde auxilium sperarent? Hos si Cesar ipse aut Constantinus ad vitam reversus aut etiam senatus populusque Romanus ad commune iudicium, quale in Grecia Amphictyonum fuit, vocaret, prima statim actione repelleretur, quod a se olim custode desertos, quod tam diu sub alio principe degentes, quod nunquam alienigene regi subditos, quod denique homines libertati natos et in libertatem robore animi corporisque assertos ad famulatum ser- vitiumque reposceret, ut appareat, si Cesar, si populus Romanus a repetendo exclusus est, multo vehementius papam esse exclusum, et si licet aliis nationibus, que sub Roma fuerunt, aut regem sibi creare aut rem publicam tenere, multo magis id licere
Abbreviated transcription (Latin):
Constancinum aut exigere ut tatꝗuinum aut.
occidere ut Tullium Cesareni multo magis cũ
uł romanis uł prouinciis licebit occidere
qui in locian Constantini utrumq suec essit
hoc & si uerum tam̃ ultra ausam metima ẽẽ
ideprto me reprimere nolo net aliud ex his
colligere que dixi nisi impetũ eõ ubi otenio ostim̃oꝵ¬
rum est us. Ibi ius quẽguã afftre uroꝵ quia
qđ armis acquiratur. Idem rursus armis
amutit. eo quidem magis ꝙ alię noue grtes
ut de Gotis eccipimus: quenunq sub ⁊ema¬
no imꝑio fuerũt fugatis uettribus in coles. Ita¬
liam & multas pro iuncias occuparunt quas
in struitutem reuocari inqua nunq fuerũt
quȩ tandem equitas ost prefertim uiltrrees
& fortasse a uitis quo tempore siquo urbes
ac nationes ut fastum susse scimus ab Impe¬
iticore descrte ad barbatorum aduentũ ne¬
cetse habictrunt diligere sibi Regem sub cuiꝰ
auspie iis uidtonam reportarunt. Nunꝗd

Expanded text:
Constantinum aut exigere ut Tarquinum aut Constantinum aut exigere ut Tarquinum aut occidere ut Iulium Cesarem, multo magis eum vel Romanis vel provinciis licebit occidere, qui in locum Constantini utcunque successit. Hoc et si verum, tamen ultra causam meam est, et iccirco me reprimere volo nec aliud ex his colligere que dixi, nisi ineptum esse, ubi armorum vis est, ibi ius quenquam afferre verborum, quia quod armis acquiritur, idem rursus armis amittitur. Eo quidem magis, quod alie nove gentes ut de Gothis accepimus, que nunquam sub imperio Romano fuerunt, fugatis veteribus incolis Italiam et multas provincias occuparunt, quas in servitutem revocari, in qua nunquam fuerunt, que tandem equitas est, presertim victrices et fortasse a victis? 88 Quo tempore si que urbes ac nationes, ut factum fuisse scimus, ab imperatore deserte ad barbarorum adventum necesse habuerunt deligere sibi regem, sub cuius auspiciis victoriam reportarunt: nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
ala mitatis si uires aliorum augon sinant aut
spe prede aut glone cupiditate. quarum pina
non nil honesta seda parum. due postenores
nequaq honeste sunt & Romanis quidem il¬
lata sunt frequenaer bella: sed postes se de¬
fenderant oillis & diis ipsi inculorunt. Nee
ulla gene est que dicioni corum cesserit nisi
bella uicta & Domita quã redte aut qua ausa
ipsi iudetiit eos egondi nec damnare tanq
in uiste pugnauerunt ner ab sduere tanq̃ iusto
Tantum dicam eadem ratione Romanis ceto¬
ris bella intulisse quã reliqui pcłi Regesq
otq ipsis qui bello lapessiti uitico sꝑ Lieuhire
deficere a Romanis & ab aliis dominis de fece¬
runt ne forte ꝙ nemo diceret imꝑia omnia
ad uetustis simos illos qui primi dñi fuere .i.
quo circa si fas crat gentibus e onstantino &
ab eo fas orit cuicũq cesserit ille ius suũ
atq ut audacius agam si Ro manis licebat

Expanded text:
calamitatis, si vires aliorum augeri sinantur, aut calamitatis, si vires aliorum augeri sinantur, aut spe prede, aut glorie cupiditate. Quarum prima nonnihil honesta, secunda parum, due posteriores nequaquam honeste sunt. Et Romanis quidem illata fuere frequenter bella, sed, postquam se defenderant, et illis et aliis ipsi intulerunt, nec ulla gens est, que dicioni eorum cesserit nisi bello victa et domita, quam recte aut qua causa ipsi viderint. Eos ego nolim nec damnare tanquam iniuste pugnaverint, nec absolvere tanquam iuste. Tantum dicam eadem ratione Romanos ceteris bella intulisse qua reliqui populi regesque, atque ipsis, qui bello lacessiti victique sunt, licuisse deficere a Romanis, ut ab aliis dominis defecerunt, ne forte, quod nemo diceret, imperia omnia ad vetustissimos illos, qui primi domi- ni fuere, idest Quocirca si fas erat gentibus a Constantino eet ab eo fas erit, cuicunque cesserit ille ius suum. Atque ut audacius agam, si Romanis licebat
Abbreviated transcription (Latin):
Nequid ad Romanos meos cogar dicere: ꝗuan¬
quam nullum rimen tam graue ecse potuit
ut eternam mererentur populi seruitutem ũ
eo quod sepe culpa principis magni ne alicuiꝰ
in Re 2ea cuius bella gesserunt & uibti in¬
merita seruitutis pena affesti sunt: guo ꝑ
ex emplis plena sunt omnia neq uõ legena¬
turȩ sõꝑatum est ut pplus sibi plurimũ subiu¬
gat precipue aliͦs eosq exortari possumus
Imperare illis aec ium affarre nõ possumus
nisi relicta humanitate o elimus strociores
belluas mutari guaꝵ sanguinum & infirmio¬
res imꝑium ex ercent ut leo in quadruptdos
agiula in uolueres delphinus pisces uerumtñ
her belue nõ in suum gnũs sibi ues uendicant
sed in instrius. & quãto mogis faciendũ nobis
E & homo homini religioni habendus cum ut M.
fabius in quit nulla supra terras. ause belli¬
inferunturꝰ aut ob ulcise endam in iuriam dosẽ¬
dendosq amicos aut timore accipcende põtea

Expanded text:
nequid in Romanos meos cogar dicere, quannequid in Romanos meos cogar dicere, quanquam nullum crimen tam grave esse potuit, ut eternam mererentur populi servitutem, cum eo, quod sepe culpa principis magni ve alicuius in re publica civis bella gesserunt et victi immerita servitutis pena affecti sunt. Quorum exemplis plena sunt omnia. Neque vero lege nature comparatum est, ut populus sibi populum subigat. Precipere aliis eosque exhortari possumus, imperare illis ac vim afferre non possumus, nisi relicta humanitate velimus ferociores beluas imitari, que sanguinarium in infirmiores imperium exercent, ut leo in quadrupedes, aquila in volucres, delphinus in pisces. Veruntamen he belue non in suum genus sibi ius vendicant, sed in inferius. Quod quanto magis faciendum nobis est et homo homini religioni habendus, cum, ut M. Fabius inquit, «nulla supra terras inferuntur: aut ob ulciscendam iniuriam defendendosque amicos, aut timore accipiende postea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ grauiora onera desistere licuit fitum co
torum deus probauit nobis ob tantam gyrã¬
nidem de sisttre nõ licebit/ abis presertim ꝗ
nec sunt Reges nee ẽẽ possunt & qui de Ia¬
storibus ouium idost animarum facti sunt
quis ignorat nullum ius eẽ bellorum aut qđ̃ si
est tam diu ualere q diu possideas que bello pa¬
rasti. Nam cum possossionem perdis & iuoꝑ
didisti. Iderq captiuos si fugerint nemo ad
iudicem repetore solte etiam nee ꝑdas si ccas
pnores tiñi receperunt. A pes et quedam alia
uolucrum gña si e priuato mõ Longius euo¬
lauent & in alieno desidcrint repeti nonque¬
unt. Tu homines nõ modo liberum animal
sed domi ceterorum siso in libertatem manu
& armis asserant. non manu darinis re¬
petas ced Iure quasi tu homo sis illi pecudes
Neq est qued dicas Romani iuste bella nationi¬
bus in tellexerunt. Iusteq libertato illas exie¬
runt. Noli me ad istam uocare questionem.

Expanded text:
propter graviora onera desciscere licuit factumque propter graviora onera desciscere licuit factumque eorum Deus probavit: nobis ob tantam tyrannidem desciscere non licebit? Ab iis presertim, qui nec sunt reges nec esse possunt et qui de pastoribus ovium, idest animarum facti sunt quis ignorat nullum ius esse bellorum aut, si quod est, tam diu valere quandiu possideas, que bello parasti? Nam cum possessionem perdis, et ius perdidisti. Ideoque captivos, si fugerint, nemo ad iudicem repetere solet, etiam nec predas, si eas priores domini receperint. Apes et quedam alia volucrum genera, si e privato meo longius evolaverint et in alieno desederint, repeti non queunt: tu homines, non modo liberum animal, sed dominum ceterorum, si se in libertatem manu et armis asserant, non manu et armis repetes, sed iure, quasi tu homo sis, illi pecudes? Neque est quod dicas: Romani iuste bella nationibus intulerunt iusteque libertate illas exuerunt. Noli me ad istam vocare questionem,
Abbreviated transcription (Latin):
Loquor de his que possidit. guid possum nobis ma¬
gis dare q ut ea que uon fucriuit: nec eesepo¬
cuerũt fuisse concedam. um dico uos nec iure
diuino nec uire humano ad recuꝑacioem agere
posse. In lege uetor hebreus supͣ sextum dnmo ci¬
bi hebreo seruire lutabatur ut quinqua gesimo
quoq anno omnia redibuit ad puistinum dñam
sempore gratię christianus a uicario hristi ro¬
dompeoris nr̃e striututis p̃metur seruitio ȩter¬
no quid dicam iruocabitur ad seruitutẽ
post qĩ liber fadtus est duiq potitus libte¬
tate. sil eo quam seuus q̃ uchemens ꝙ bat¬
barus dominatus fequenter est sacrdotũ
si aña egnorabatur nupor est cognitũ
de mõstro illo protento Iohaune uieellesco
ardinale & Pa tnarcha qui gladium quo
aurcculam. Malco absadit in Gristiatiorum
sanguine Lassauit quo gladio & ipse penie
An uõ pp̃lus irahel a domo dauit os salo m̃ois̃
quos prophete adeo misss unxerant camẽ

Expanded text:
loquar de iis, que possidet. Quid possum vobis maloquar de iis, que possidet. Quid possum vobis magis dare, quam ut ea, que nec fuerunt nec esse potuerunt, fuisse concedam? Tamen dico vos nec iure divino nec iure humano ad recuperationem agere posse. In lege veteri Hebreus supra sextum annum Hebreo servire vetabatur, et quinquagesimo quoque anno omnia redibant ad pristinum dominum: tempore gratie christianus a vicario Christi, redemptoris nostre servitutis, premetur servitio eterno? Quid dicam, revocabitur ad servitutem, postquam liber factus est diuque potitus libertate? 85 Sileo, quam sevus, quam vehemens, quam barbarus dominatus frequenter est sacerdotum. Quod si antea ignorabatur, nuper est cognitum ex monstro illo atque portento Ioanne Vitellesco cardinale et patriarcha, qui gladium Petri, quo auriculam Malcho abscidit, in christianorum sanguine lassavit, quo gladio et ipse periit. An vero populis Israel a domo David et Salomonis, quos prophete a Deo missi unxerant, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quisq peximus est summo ꝵ Pontificum Ita
maxime de fendende hiue donatiõni ĩ cũmbere
quat bonifatius octauus que celestium tubis pa¬
riete in sertis decepit. Hic & de ponatione on¬
stantini senbit & regem francie priuauit regnĩq
ip̃um ꝙ donationem onstantim ex equi uel¬
lat occłie Romane fiusse & cõ subitum in di¬
cauit ꝙ statim successores eius. bñdictus &
clemens ut improbum inuistumq reuocarũt.
U trum quid sibi uult ista uestra pontifices Ro¬
mani sollicitudo ꝙ a singulis imporatoribus
donationom onstantimagitis cofirmari nisi
ꝙ uiti diffiditis restro: sed Laterom Lauatis
ut dicitur. Nam neq illa unquam fuit &
ꝙ non est confirmari non põt & quiequid do¬
nant Cesares decepti exemplo onstantim fa¬
ciunt et donare imptrium nequeunt. Ago
aligñ possedisss: sed postea uł ipsum uel
aliquem successorem a possessione deiestum.
Lo quor nũe de his que papo non pessidet. pestea

Expanded text:
que pessimus est summorum pontificum, ita que pessimus est summorum pontificum, ita maxime defendende huic donationi incumbere, qualis Bonifacius octavus, qui Celestinum tubis parieti insertis decepit. Hic et de donatione Constantini scribit et regem Francie privavit regnumque ipsum, quasi donationem Constantini exequi vellet, ecclesie Romane fuisse et esse subiectum iudicavit, quod statim successores eius, Benedictus et Clemens, ut improbum iniustumque revocarunt. Verum quid sibi vult ista vestra, pontifices Romani, sollicitudo, quod a singulis imperatoribus donationem Constantini exigitis conflirmari, nisi quod iuri diffiditis vestro? Sed laterem lavatis, ut dicitur, nam neque illa unquam fuit, et «quod non est, confirmari non potest», et quicquid donant Cesares, decepti exemplo Constantini faciunt, et donare imperium nequeunt. XXVIaliquando possedisse, sed postea vel ipsum vel aliquem successorum a possessione deiectum. Loquor nunc de iis, que papa non possidet, postea
Abbreviated transcription (Latin):
mani eẽ debert. si tu hala es grecum poces
grecum Imꝑattrem pnuare Italia prouinciisq
occidõtis de latinum Imꝑatorem facis cur
pacc̃o nibus uteris. urbona Cesaris partiris.
ur intor imꝑium trans ftrs. guare scĩas ꝗs ꝗs
nisi Rome Imperium ceneat & nisi operam det
Vt uroem Romam recuꝑ et pane õe ꝑiurum. Nã
esares illi pniores quorum fut primus onstanti
non adigebantur ius uirandum inttr ponere : qͦ
nũe Cesaires astringuntur.: sed ꝗ̃ tum humana oꝑe
prestan põt nihil imminuturos oẽ de amplitio¬
dine Imptrii aomani eamq sedulo adaustu¬
ros noneare tñ uoeati augusti ꝙ imperium
augere debtrent ut aliqui sentiunt Latine lĩ¬
gue Imperiti. et enim ciugustus quasi sacer
ab auum gustu didtus que in cuispiciis adhiben
solebant grecorum queq testante lingua cipđ¬
cat melius summus pontifex ab augendo au¬
gustus dictreture nisi ꝙ dum temporalia au¬
get spintucalia minuit. Itaq uideas ut unus¬

Expanded text:
mani esse deberet. Si tu, papa, et potes mani esse deberet. Si tu, papa, et potes Grecum imperatorem privare Italia provinciisque occidentis et Latinum imperatorem facis, cur pactionibus uteris? cur bona Cesaris partiris? cur in te imperium transfers? Quare sciat, quisquis nisi Rome imperium teneat, et, nisi operam det, ut urbem Romam recuperet, plane esse periurum. Nam Cesares illi priores, quorum fuit primus Constantinus, non adigebantur iusiurandum interponere, quo nunc Cesares obstringuntur: se, quantum humana ope prestari potest, nihil imminuturos esse de amplitudine imperii Romani eamque sedulo adaucturos. Non ea re tamen vocati Augusti, quod imperium augere deberent ut aliqui sentiunt Latine lingue imperiti, est enim Augustus quasi sacer ab avium gustu dictus, que in auspiciis adhiberi solebant, Grecorum quoque testante lingua,e Sebastia vocata. Melius summus pontifex ab augendo Augustus diceretur, nisi quod, dum temporalia auget, spiritualia minuit. Itaque videas, ut quis
Abbreviated transcription (Latin):
tinopelitanum illum cugustum iam apud me
excuscitꝰ es lodoioe & quisquis alius princtos
es lodoico similis. quid de aliorum Imperatore
tum summis pontificebus paccõnem suspican¬
dum est/ cumsciamus quie sigis mundꝰ fecont
princeps alioquin optimus ac fortissimus: sed
iam affelta etate minus fortis quem ꝑ Italeã
paucis stipattribus septimi in diem uiuere ui¬
dimꝰ Romg et ftime piturum nisi eum. sed io
gratis extorsit enim donationtm Tagenius patius
sot cum Romam uenisser ut pro imperatore
Romanorum coronaretur non alittra lala
oronaripotuit quam onstantimi donatiõem
ratam haberet : eademq omnia de meegrodo¬
naret. ꝯuid magis eotrarium q̃ pro imperatore
Romano oronari que Rome ipsi renuntiaes et
habere donacionem que uera si sit nihil Impe¬
ratori de mperio reliqui fiat ꝙ & arbitror
ner putri fecissent. quo minus mirum si hapa
sib arrogat. esaris rdnatiõem quȩ ppłi Ro¬

Expanded text:
tinopolitanum illum Augustum.' Iam apud me tinopolitanum illum Augustum.' Iam apud me excusatus es Ludovice, et quisquis alius princeps es Ludovici similis. Quid de aliorum imperatorum cum summis pontificibus pactione suspieandum est, cum sciamus, quid Sigismundus fecerit, princeps alioquin optimus ac fortissimus, sed iam affecta etate minus fortis? quem per Italiam paucis stipatoribus septum in diem vivere vidimus, Rome etiam fame periturum, nisi eum – sed non gratis, extorsit enim donationem – Eugenius pavisset. Is cum Romam venisset, ut pro imperatore Romanorum coronaretur, non aliter a papa coronari potuit, quam Constantini donationem ratam haberet eademque omnia de integro donaret. Quid magis contrarium quam pro imperatore Romano coronari, qui Rome ipsi renuntiasset? habere donationem, que vera si sit nihil imperatori de imperio reliqui fiat? Quod, ut arbitror, nec pueri fecissent. Quo minus mirum, si papa sibi arrogat Cesaris coronationem, que populi Ro
Abbreviated transcription (Latin):
quamndam collusionem: sed guid sticiam in quies
repettm armis que papa occupat. At ipse iam
faltus est me potentor repetam iure aut Ius meũ
tantum est g̃tum ille õe uoluit. Non enim here¬
ditano nomine ad imperium ueni sed pacto
Ut si imꝑator et̃ uolo her & hee in uicem pape
ꝑ mittam dicam nihil donasse ex imperio on¬
stantinum. dit isto m̃õ eusam agerem greci Im¬
peratons & me om̃i fitiularem imprnii dig̃ni:
Hac enum ratione lala se dicit sticere Imperato¬
rem int quasi quendam uicarium suem & nisi
ꝑ mictũ non sacturꝰ & isi pareaĩ mo abdicatuꝵ
dummõ mihi det omnia fatebor om̃ia pacisear
nisi tamen crede si Romam ego ac Tusciam possi¬
Cerem tantum abest ut faictrem que facio e
ctiam mihi pascalis donationis sicut reor false
caneret antilenam. Nunc concedo que nec
teneo nec habiturum me es̃ spero de Iure pape
inquirere : sed non adme pertinet sed ad onstã¬

Expanded text:
quandam collusionem. ,Sed quid faciam', inquies, quandam collusionem. ,Sed quid faciam', inquies, ,repetam armis, que papa occupat? At ipse iam factus est me potentior. Repetam iure? At ius meum tantum est, quantum ille esse voluit. Non enim hereditario nomine ad imperium veni, sed pacto, ut si imperator esse volo hec et hec invicem pape promittam. Dicam nihil donasse ex imperio Constantinum? At isto modo causam agerem Greci imperatoris et me omni fraudarem imperii dignitate. Hac enim ratione papa se dicit facere imperatorem me quasi quendam vicarium suum et, nisi promittam, non facturum et, nisi paream, me abdicaturum. Dummodo mihi det, omnia fatebor, omnia paciscar. Mihi tamen crede, si Romam ego ac Tusciam possiderem, tantum abest, ut facerem que facio, ut etiam frustra mihi Pascalis donationis – sicut reor false – caneret cantilenam. Nunc concedo, que nec teneo nec habiturum esse me spero. De iure pape inquirere non ad me pertinet, sed ad Constan
Abbreviated transcription (Latin):
Rontifici & successoribus cius in ꝑ potuum sieut
a prederessoribus nr̃is usq nũc inuestra põtaite
& ditione teniustio Nomanã Tuitarcem cum
ducato sut & suburbanis atq in colis om̃ibus
& torritonis eius montanis atq maritimis lito¬
ribus & portubus seu cuntts Cuutatibus a¬
stelles oppidis ac uallis in tuscie partibus: Tu
ne lodoice tum pascali pacisceris: si tua idest
Imperii Nomani sunt ista: Cur altea conce¬
dis si ipoius & ab eo possidentur quid actinet
te illa cõfirmare q̃tulum etiam ex imperio Roma¬
no tuum erit si caput ipum & imperii amisisti
a Roma dicitur Romanus Tmꝑator. ꝗiud cȩ¬
tera que possides tue ne en pascalis sunt. ⁊e¬
do tua dices ruhil ergo ualet donatio onstã¬
tine se ab eo pontifici donata tu possides. si uale
quo sure pascalis tibi cettri remittit. Rotentus
tm̃ sibi que possidet quid sibi uult tanta aut
tita in illum aut illus mte de Imprrio Noma¬
no largitio. Mento igitur pactum appellas q̃si

Expanded text:
petuum, sicut a predecessoribus nostris usque nunc in vestra potestate et dicione tenuistis, Romanam civitatem cum ducatu suo et suburbanis atque viculis omnibus et territoriis eius montanis atque maritimis litoribus et portubus seu cunctis civitatibus, castellis, oppidis ac villis in Tuscie partibus. Tu ne, Ludovice, cum Pascale pacisceris? Si tua, idest imperii Romani sunt ista, cur alteri concedis? si ipsius et ab eo possidentur, quid attinet te illa confirmare? Quantulum etiam ex imperio Romano tuumerit, si caput ipsum imperii amisisti? A Roma dicitur Romanus imperator. Quid, cetera que possides, tua ne an Pascalis sunt? Credo, tua dices: nihil ergo valet donatio Constantini, si ab eo pontifici donata tu possides. Si valet, quo iure Pascalis tibi cetera remittit retentis tantum sibi quepossidet? Quid sibi vult tanta aut tua in illum aut illius in te de imperio Romano largitio? Merito igitur pactum appellas quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Ingens argumctum minfica de fensio. Nam de
ꝗto tu loqueris Imptratore si de greco qui uerus
fut Imperater negabo confessionem. Sin delati¬
nolibentar etiam confitebor. et enim quis nescit
Imperaterem latinum gratis factum et̃ a summo
sontifiee utopinor stplmo qui grecum imꝑatorẽ
qui auxilium non ferret talie puauit latinumq
ftcit ut ita plura Imperator a lala quã lala ab
Imperatore acciperet. sane troianas opes quibdã
pacc̃onibus soli dchilles & hatrocdus mirer intrs e¬
pti sunt : quod etam inde uidentur udicar̃ lodoi¬

Expanded text:
«Ingens argumentum», mirifica defensio! Nam de «Ingens argumentum», mirifica defensio! Nam de quo tu loqueris imperatore? Si de Greco, qui verus fuit imperator, negabo confessionem, sin de Latino, libenter etiam confitebor: etenim quis nescit imperatorem Latinum gratis factum esse a summo pontifice, ut opinor, Stephano? Qui Grecum imperatorem, quod auxilium non ferret Italie, privavit Latinumque fecit, ita ut plura imperator a papa quam papa ab imperatore acciperet. Sane Troianas opes quibusdam pactionibus soli Achilles et Patroclus inter se partiti sunt. Quod etiam mihi videntur indicar
Abbreviated transcription (Latin):
consuessent &hoc fieri uississent : sed quid
mirorhoe non intelligero Pontifices cum nomẽ
ignorent suum. Cephas enim dicunt uocari
a pud eos interpretatur Potrus d aput est
omni petrus & Petra Grecum uocabulum stulteq
&tinmologiam latine ex ponitur petra/ quas . Pe¬
de erita & metripolitanum. Arecp̃o distingunt uo¬
luntq illum e mensura uutate ad̃tum cam grece
dicatur nõ metro polis sed
ralam ceb interiectione paps diltum & fidem
ectodoxam quasi recto glorie & simonẽ media
Cnͣcum legend sit media longa ut Olatonon
& Catonem multa similia. guę transeo ne cul¬
pa aliguorum omnes summos rontifices uide¬
ar insertani. hec dilta sint ut nemo miretur
donationem onstantim cõmenticia fiusse pa¬
pe multi non potuerunt de prehendere tam &
At dicitis cur imperatores guorum detrimoto
res ista cedebat donationem onstantini non
negant. sed faitentur affirmant conscruant

Expanded text:
consuessent et hoc fieri iussissent. Sed quid consuessent et hoc fieri iussissent. Sed quid mirer hee non intelligere pontifices, cum nomen ignorent suum: Cephas enim dicunt vocari od» apud eos «interpretatur Petrus», non caput. Est enim Petrus et petra Grecum vocabulum stulteque per etymologiam Latinam exponitur petra quasi pede trita. Et metropolitanum ab archiepiscopo distinguunt voluntque illum a mensura civitatis dictum, cum Grece dicatur non metropolis, sed papam ab interiectione pape dictum, et fidem orthodoxam quasi recte glorie, et Simonem media correpta, cum legendum sit media longa ut Platonem et Catonem, et multa similia, que transeo, ne culpa aliquorum omnes summos pontifices videar insectari. Hec dicta sint, ut nemo miretur, si donationem Constantini commenticiam fuisse pape multi non potuerunt deprehendere, tam e V XXV. 80 At, dicitis, cur imperatores, quorum detrimento res ista cedebat, donationem Constantini non negant, sed fatentur, affirmant, conservant?
Abbreviated transcription (Latin):
repiobam nõ di scernamus sed retinebimus: s
cum bona miscebimus sed probona defendi¬
mus. Ego uo ut ingenue feram sencentiam
gosta siluestri nego eẽ apoeripha: quia tit di¬
des eusebius quidam fertur auctor s ed ftl¬
sa acq inligna que legantur existmo. um
in cliis u̾o tum in to ꝙ narrantur de Draco¬
ne de tauro de lepra ꝑꝑ quam refutanda tata
repetii. ⁊eq enim si nociman leprosus fuit
continuo & cõstantinum leprosum fius se dice¬
mus de illo multi austores meminerunt de
hoc principe oibis Ttrrarum nemo ne suoꝵ
q uidem Cuuum seripsit nisi nescioquis cadiẽnigena
cui non aliter habenda est fides quam alton cui¬
dam de uespiis intra nares uespasicm indifi-¬
cantibus & deRana ꝑtu a& erone omis sa uñ
Lateranum uocitatum locum dicant. quod ibi
Rana lateat in sepuldiro. & nec uespe ipso:
nee rane seloqui possent dixiosent. Nisi ad¬
doos apitainos hoc reftrunt quasi illi qui lo qui

Expanded text:
reprobam non discernemus, sed retinebimus? Sed reprobam non discernemus, sed retinebimus? Sed cum bona miscebimus? Sed pro bona defendemus? 79 Ego vero, ut ingenue feram sententiam, gesta Silvestri nego esse apocrypha, quia, ut dixi, Eusebius quidam fertur auctor, sed falsa atque indigna que legantur existimo, cum in aliis tum vero in eo, quod narratur de dracone, de tauro, de lepra, propter quam refutandam tanta repetii. Neque enim, si Naaman leprosus fuit, continuo et Constantinum leprosum fuisse dicemus. De illo multi auctores meminerunt, de hoc principe orbis terrarum nemo ne suorum quidem civium scripsit, nisi nescio quis alienigena. Cui non aliter habenda est fides quam alteri cuidam de vespis intra nares Vespasiani nidificantibus et de rana partu a Nerone emissa, unde Lateranum vocitatum locum dicunt, quod ibi rana lateat in sepulcro: quod nec vespe ipse nec rane, si loqui possent, dixissent. Tradeos Capitolinos hoc referunt, quasi illi loqui
Abbreviated transcription (Latin):
uno cum seiam tancũ fideiꝗtum est granum
sinapis montem et̃ pesse traneferre: smmo de¬
fendo illa & tucor. Sed misceri cum sabulis no
singnos persuaden possum hos seriptores alios
fuesse quam aue in fidoles qui hac agerent
indecisum hustianorum si her figmẽta per
dolosos homines in manus Imperatorũ dela¬
ta acciporontut pro uenis aut fidoles haben¬
tes quid emulatiõem dei. sed non secundũ
sciam qui nõ mõ de gestis sc̃orum uerum ẽt
doi genitricis atq deo chiistĩ imiproba q̃ dam
& es eudo euangelia senbore non roformida¬
runt &l sammus hontisex hos libros appellat
a poeriphos quast nihil uiti sit nisi ꝙ corum
gnoratur auctor quasi credibilia sunt que nar¬
rantur quasi sancta & ad confirmatiõem re¬
ligionis ꝑtinentia utiam non minus culpȩ
sit penes hunc qui mala probat quã penes
illum qui mala ex cogitauit numos reprotos
discernimus separamus abicimus dostrinã

Expanded text:
nuo, cum sciam tantum fidei, quantum est granum nuo, cum sciam tantum fidei, quantum est granum sinapis, montes etiam posse transferre. Immo defendo illa et tueor, sed misceri cum fabulis non sino. Nec persuaderi possum hos scriptores alios fuisse quam aut infideles, qui hoc agerent in derisum christianorum, si hec figmenta per dolosos homines in manus imperitorum delata acciperentur pro veris, aut fideles habentes quidem emulationem Dei, sed non secundum scientiam, qui non modo de gestis sanctorum, verum etiam Dei genitricis atque adeo Christi improba qet pseudevangelia scribere non reformidarunt. Et summus pontifex hos libros appellat apocryphos, quasi nihil vitii sit, nisi quod eorum ignoratur auctor; quasi credibilia sint, que narrantur; quasi sancta et ad confirmationem religionis pertinentia, ut iam non minus culpe sit penes hunc, qui mala probat, quam penes illum, qui mala excogitavit. Nummos reprobos discernimus, separamus, abiicimus: doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
bino. Tirtiam & omelio cuus rei socium addit
Lustacium ꝙ a curtio consule cui colloga fuit
M. Semutius neq uõ dissimulciuerim ualerium
non pleno posse reprehendi ꝙ ita loquar cum
paudo post grauiter & seuere subiciae : nec mo
pterit demotu & uoce deorum immortaliũ
humanis/ oculis e aunbusq precepto q man¬
cipiti opinione extimatiõs uersatur. Ssed ꝗa
non noua dietintur sed tradita repotuntur
fidom ciuctores uendicent: de uoce deorum
rite dedicastis. At uõ mi fabilatores passim
inducunt. dola lo quentia ꝙ ipsi gentiles
&iddorum cultores non dicunt & sincerius
neceãt quã christiani affirmãt. A pud illos
paucis sima mi racula nõ fide aultoes. sed
ueluti sacra quadam ac religiosa uetustatis com¬
mendatione nituntur. d pud istos recentiora
quedam narranturꝰ que illonim homines tem¬
porum nescierunt: Rieq ego admiratiõi sc̃o¬
rum derogo ut nec ipeorum diuina oꝑa ab¬

Expanded text:
bino, tertiam a Cornelio, cuius rei socium addit bino, tertiam a Cornelio, cuius rei socium addit Luctatium, quod a Curtio consule, cui collega fuit M. Genutius. Neque vero dissimulaverim Valerium non plane posse reprehendi, quod ita loquatur, cum paulo post graviter et severe subiiciat: Nec me preterit de motu et voce deorum immortalium humanis oculis auribusque percepto, quam in ancipiti opinione estimatio versetur. Sed quia non nova dicuntur, sed tradita repetuntur, fidem auctores vendicent. De voce deorum rite dedieastis. At vero nostri fabulatores passim inducunt idola loquentia, quod ipsi gentiles et idolorum cultores non dicunt et sincerius negant quam christiani affirmant. Apud illos paucissima miracula non fide auctorum, sed veluti sacra quadam ac religiosa vetustatis commendatione nituntur; apud istos recentiora quedam narrantur, que illorum homines temporum nescierunt. Neque ego admirationi sanctorum derogo nec ipsorum divina opera ab
Abbreviated transcription (Latin):
disse ci d̃tum q fabule postra uocem reddidisse¬
atq de nutu quoq palam est illos ee mentitos
uel qđ motũm simulat᷑. Auellebant aut illuel
interpretati sunt sua sponte eẽ factum uł ga
Lascria hostilom & uictam de lapideam dea
ꝙ añ uissit ex clamasse. Que tamen boni.
seriptorts nõ defendunt facta: sed dicta excu¬
sant. Nam pro uit idem Liuius ait cdaturhoe
uenia antiquati ut miscendo humana diui¬
nis pnmordia urbini angustiora saciat. et
alibi sed in rebico tam antiguis: si qua similia
uo sunt prouens accipiantur.Satishab eam
hec ad ostentionem scene blandientis mira¬
culis aptrtiora quam ad fidem neq affirma¬
re neq refellere est opere pretium. Terentius
uarro his duobus & pnor & dctior Eut sẽ¬
tio grauior austor ait triicem historam de
ꝙ is lacus ita sit appellatus. Acurtio qui se in
eum deiecit. al teram a Pisone ꝙ ci mestio sci¬

Expanded text:
disse, adiectumque fabule postea vocem reddidissedisse, adiectumque fabule postea vocem reddidisseAtque de nutu quoque palam est illos esse mentitos, vel quod motum simulacri – avellebant autem illud – interpretati sunt sua sponte esse factum vel, qua lascivia hostilem et victam et lapideam deamquod annuisset, exclamasse. Que tamen boni scriptores non defendunt facta, sed dicta excusant, nam prout idem Livius ait: Datur hec venia antiquitati, ut miscendo humana divinis primordia urbium augustiora faciat, et alibi: Sed in rebus tam antiquis, si qua similia veri sunt, pro veris accipiantur, satis habeam, hec ad ostentationem scene gaudentis miraculis aptiora quam ad fidem, neque affirmare neque refellere est opere pretium. Terentius Varro his duobus et prior et doctior et, ut sentio, gravior auctor, ait triplicem historiam de  a Proculo, quod is lacus ita sit appellatus a Curtio, qui se in eum deiecit, alteram a Pisone, quod a Mettio Sa
Abbreviated transcription (Latin):
sent & ut homines magnã orrorem suoꝵ hõrent
secusationum. Quod si tantum olim Licebat tre¬
monibus & nunc apud infideles uł magis liceret
quod minime uidemus nec ulle ab eis huius mõi
fabule prostruntur Tacebo de alis populis: dicã
de Romanis apudquos paueis sima miricula fe¬
nintur. eaq uetusta atq incerta ualcrius maximꝰ
ait hiatom illum terrȩ in medeo foro. um eumse
urtues armato ab acto equo in misiss et. Itaum cois¬
se. Inq pnstinam formã continuo rouertiese. Ioe
Iunomen monotam cum quadammilite Romano
captis ieeis ꝑ socum mtrrogata eõt. An aomam
migrare icellet. Respondiss e uelle quorum neu¬
trum titues liuius sentit & pnor auctor & grauior
nam & hiatum permansisse uult: nec tam fus¬
se subitum qs uetustum etiam añ conditam ur¬
bem appellatumq urcium locumq in eo delitius¬
set urcius mocciues sabinus Romanoꝵꝵ fugiẽt
impressionem: & Iunomen anmusse non respon¬

Expanded text:
set, et homines magnam errorum suorum haberent set, et homines magnam errorum suorum haberent excusationem? Quod si tantum olim licebat demonibus et nunc apud infideles vel magis liceret, quod minime videmus, nec ulle ab eis huiusmodi fabule proferuntur. Tacebo de aliis populis, dicam de Romanis, apud quos paucissima miracula feruntur eaque vetusta atque incerta. Valerius Maximus ait hiatum illum terre in medio foro, cum se in eum Curtius armatum adacto equo immisisset, iterum coisse inque pristinam formam continuo revertisse; item Iunonem Monetam, cum a quodam milite Romano captis Veiis per iocum interrogata esset, an Romam migrare vellet, respondisse velle. Quorum neutrum Titus Livius sentit et prior auctor et gravior, nam et hiatum permansisse vult nec tam fuisse subitum quam vetustum, etiam ante conditam urbem appellatumque Curtium lacum, quod in eo delituisset Curtius Mettius Sabinus Romanorum fugiens impressionem; et Iunonem annuisse, non respon
Abbreviated transcription (Latin):
est qñ fien coptum añ aduencumn saluatoris qn
postea. Nihl horum scitut. Iudetit nos pudeat
harum ueniarum &lcuitatis plus q namice.s.
⁊rubescat chustianus homo qui uentatis se
ac lucis filium nominas prologu que non
mõ uera non sunt: sed nec ucrisimilia. At
tnim in quiunt hane demones pocostatem in
sentibues optinebant ut eas diis seruientes
illuderent. Sileto imperitissimi homines ne
dicam sceleratis simos. qui faibulis ur̃is cals sẽ¬
per uelamentum ebtenditis: nõ desiderat sinceri¬
tas christiana patrocinium falsitatis. Satis ꝑse
suꝑq sua ips ius luce ac uentate defenditursi¬
ne istis ommotitiis ac prestigrosis fabellis. In ocũ
in hristum inspum sc̃um contumolcosissimos.
Siccine reus atbitrio nemonum tradiderat ge¬
nus humanum ut tam manifestis tam impeno¬
sis miraculis seducerentur: ut prope modum
posset in iusticie a ccusari qui oues lupo cõmisis¬

Expanded text:
est? quando fieri ceptum? Ante adventum Salvatoris an est? quando fieri ceptum? Ante adventum Salvatoris an postea? Nihil horum scitur. Pudeat nos, pudeat harum neniarum et levitatis plus quam mimice, erubescat christianus homo, qui veritatis se ac lucis filium nominat, proloqui, que non modo vera non sunt, sed nec verisimilia. 'At enim', inquiunt, 'hanc demones potestatem in gentibus optinebant, ut eas diis servientes illuderent'. Silete, imperitissimi homines, ne dicam sceleratissimos, qui fabulis vestris tale semper velamentum optenditis. Non desiderat sinceritas christiana patrocinium falsitatis, satis per se superque sua ipsius luce ac veritate defenditur sine istis commenticiis ac prestigiosis fabellis in Deum, in Christum, in Spiritum sanctum contumeliosissimis. Siccine Deus arbitrio demonum tradiderat genus humanum, ut tam manifestis, tam imperiosis miraculis seducerentur? ut propemodum posset iniustitie, accusari, qui oves lupis commisis
Abbreviated transcription (Latin):
multo suꝑat sauleitia nam quis belue sabtor¬
raneam domum edificauerat: quis illiȩ etim
collocaiuerat & ne prodiret atq auolaret. uolãt
enim Dracones ut quidam ciunt &si alii negãe
Imperauerat: ꝯuis grnus illud tibi excogita¬
uerat quis feminas easq uirgines & sc̃i mo¬
males descendere preceꝑat ne nisi õlendis.
an tenebat draco quis eẽt dies Ralondarum
& tam parco raroq erat cibo contonta. nec
uirgines tam altum specum tam immanem &
esurientem beluam ex orrebãt. Credo blandie¬
batur dis draco ut feminis & uirginibus ut
cibaria afferentibus. yedo etiam ꝙ illis fabu¬
labatur ꝙ in honoro dibto etiam coibat. Nam
& algandor & scipio ex draconis serpentis
tie cum matre concubitu geniti dicuntur.
uig de nogatu postea uictu nõ potius aut
pio disset aut fiues et ex tindtios o. miram ho¬
minum domotiam qui his anilibus deliramẽ¬
tis fidem habent. Iam uõ quã diu h ststitatũ

Expanded text:
multo superat stultitia? Nam quis belue suptermulto superat stultitia? Nam quis belue supterraneam domum edificaverat? Quis illic eam collocaverat et, ne prodiret atque avolaret – volant enim dracones, ut quidam aiunt, et si alii negant –, imperaverat? Quis genus illud cibi excogitaverat? quis feminas easque virgines ac sanctimoniales descendere preceperat nec nisi kalendis? An tenebat draco, quis esset dies kalendarum? et tam parco raroque erat cibo contentus? Nec virgines tam altum specum, tam immanem et esurientem beluam exhorrebant? Credo, blandiebatur eis draco ut feminis, ut virginibus, ut cibaria afferentibus; credo etiam, cum illis fabulabatur: quid ni, honor dicto, etiam coibat? Nam et Alexander et Scipio ex draconis serpentis ve cum matre concubitu geniti dicuntur. Quid, denegato postea victu non potius aut prodiisset aut fuisset extinctus? O miram hominum dementiam, qui his anilibus deliramentis fidem habent! Iam vero quandiu hoc factitatum
Abbreviated transcription (Latin):
Nomani potius occidis sent nõ poterant in¬
guis. At multo grandiorem serpentom in afpi¬
ca ad ripam sragade regulus occidit. hũo
uo uł olstruito ore impetus fticilo erat intrrime¬
re an nolebant Ieciopinor pro deo colebant
Ut babillonii fererunt. ur ergo ut danel illũ
dicitur occidisse nãsiluestor hũc potuis occidis¬
set q anabateo filo allegasset & domum illa
i ettrnum perdidissit deo cõmentor fabule
noluit draconom intorimi ne plage daiie¬
lis narratio referri uidoretur qđ si Hicro¬
ny mus uir dostissimus ae fidelissimus inter¬
pres. a pollinans & ongenes atqi eusobius
Ano nulli ailii narrationem belli fictam ee
affirmant si eam sudei in uetoris en sint mẽ¬
ti archetipo non agnoscunt. Idest si cloctissi¬
mi quiq latinorum ploriq grecorum singu¬
li hebreorum. Illã ut fabulam dampnãt. Exo
non hanc obumbratã ex illa dannabo que nal¬
lus senptoris aulte ꝙ fulcitur. et que magr̃am

Expanded text:
Romani potius occidissent. 'Non poterant', inRomani potius occidissent. 'Non poterant', inquis? At multo grandiorem serpentem in Africa ad ripam Bragrade Regulus occidit, hunc vero vel obstructo ore specus facile erat interimere. An nolebant? Ita opinor, pro deo colebant, ut Babylonii fecerunt. Cur ergo, ut Daniel illum dicitur occidisse, non et Silvester hunc potius occidisset, quem canabaceo filo alligasset, et domum illam in eternum perdidisset? Ideo commentor fabule noluit draconem interimi, ne plane Danielis narratio referri videretur. Quod si Hieronymus, vir doctissimus ac fidelissimus interpres, Apollinarisque et Origenes atque Eusebius et nonnulli alii narrationem Beli fictam esse affirmant, si eam Iudei in veteris instrumenti archetypo non agnoscunt, idest si doctissimi quique Latinorum, plerique Grecorum, singuli Hebreorum illam ut fabulam damnant, ego non hanc adumbratam ex illa damnabo, que nullius scriptoris auctoritate fulcitur et que magistram
Abbreviated transcription (Latin):
Eusebio quodam greco homine ut inter ẜstatur cõ¬
pdĩta est. que natio admendacia semper proptis¬
sima est.ut Iuuenalis satirica eensura cuit. geꝗd
Grecia menda x audet in instoria uñ draco illes ueno¬
rat Rome diacone nongignuntur uñ etiam illi
uenonum in affrica tm̃ pestferi draconis obandorẽ
regionis eẽ dicuntur. Unde preterea tantũ uene¬
ni ut tam spaciosam Qiuitatem peste corrumpers.
presertim cum in tam alto specu demersus ẽet ad
quem centum guaditiginta euinquaginta gradibus
descenderetur. serpentes exceptos forsitan basili¬
sco non afflatu sed morsu uitus inspirant atq
intonmunt. Nec cato Cesarem fugiens cum tanta
hominum manu ꝑ medias afftice harenas: tum iter
sticeret ac dormretullum suorum omitum serpẽ¬
tis afflatu uidit extinctum. Neq lli populi ob
id aerem sentiunt pestilentem ae siquid fabulis
credimus & Fimera hidra & Crberus sins noxa
conspesti sunt ac tasti. Adhuc quoniã cum

Expanded text:
Eusebio quodam Greco homine, ut interpres testatur, comEusebio quodam Greco homine, ut interpres testatur, composita sunt, que natio ad mendacia semper promptissima est, ut Iuvenalis satyrica censura ait: quicquid Grecia mendax audet in historia. Unde draco ille venerat? Rome dracones non gignuntur. Unde etiam illi venenum? In Africa tantum pestiferi dracones ob ardorem regionis esse dicuntur. Unde preterea tantum veneni, ut tam spatiosam civitatem peste corrumperet, presertim cum in tam alto specu demersus esset, ad quem centum quinquaginta gradibus descenderetur? Serpentes, excepto forsitan basilisco, non afflatu, sed morsu virus inspirant atque interimunt. Nec Cato Cesarem fugiens cum tanta hominum manu per medias Africe arenas, dum iter faceret ac dormiret, ullum suorum comitum serpentis afflatu vidit extinctum neque illi populi ob id aerem sentiunt pestilentem, et si quid fabulis credimus, et Chimera et Hydra et Cerberus sine noxa vulgo conspecti sunt ac tacti. Adhuc quin eum
Abbreviated transcription (Latin):
hiue simile est decem milia huius mõi Rome e¬
sunt ꝙ inttr relligiosa de monstratur in Tabel¬
la effigies setri ⁊ pault qo siluoster onstanino
ab eis dem apostolis in somnis admonito in cõfir¬
matione cusconis exhibuit: nõ hoc dico quia
negem effigies illos eẽ apostolorum utinam ta
uera cẽt epistola nomine leneuli missa de offi¬
gie chusti non minus improbo e metita est guã
pnulegium quod cõfutauimus: sas quia tabella
illa a siluostro nõ fuent exhibita. onstantino
in quo nõ substineo admiratione animi mei¬
continere disputabo enim aliguid de fabula
siluesin/ qua & omnis in hoc questio stratur
& mihi cum sermo sie cum Iontificibus Romanis
de hontifics Ro mano potissimum loqui derobit
ut ex uno exemplo faicile aliorum coniestura
capiatur & ex multis ineptiis que ubi nartit
unam tin de dracone attingam. ut doccam onstã¬
tinum nõ ficisse lepiosum etenim gosta s luostri ab

Expanded text:
Huic simile est, quanquam decem milia huiusmodi Rome Huic simile est, quanquam decem milia huiusmodi Rome sunt, quod inter religiosa demonstratur in tabella effigies Petri et Pauli, quam Silvester Constantino ab eisdem apostolis in somnis admonito in confirmationem visionis exhibuit. Non hoc dico, quia negem effigies illas esse apostolorum -utinamque tam vera esset epistola nomine Lentuli missa de effigie Christi, que non minus improbe ementita est quam privilegium, quod confutavimus –, sed quia tabella illa a Silvestro non fuerit exhibita Constantino. In quo non sustineo admirationemanimimeicontinere. Disputabo enim aliquid de fabula Silvestri, quia et omnis in hoc questio versatur et mihi, cum sermo sit cum pontificibus Romanis, de pontifice Romano potissimum loqui decebit, ut ex uno exemplo facile aliorum coniectura capiatur. Et ex multis ineptiis, que ibi narrantur, unam tantum de dracone attingam, ut doceam Constantinum non fuisse leprosum. Etenim gesta Silvestri ab
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facit dissentire non uidet Tacebo alias Hicro¬
nymus uarronis testimonio utitur decein sybil¬
condidit idem de Templo pacis ita seribit ue¬
spasianuis & titus Nome tonplo pacis edificato
uasa templi & unuersa donana in delubro
illius consecrarunt quȩ greca & romana o¬
narrat eeclia hustoriam & hic unuo endastus
plus uult libello suo otiam barbere seripto cre¬
di q fidelissimis ueterum prudentis simoꝵ
hominũ histonis. gua ttrony mũ actigi/ nõ
patiar hane contumeliam ipsius tacito pre¬
teriri. Rome ex austeritate lale ostondere
codex Bibliȩ tanq reliquie sanctorum lumi¬
nibus sempera ccensis ꝙo dieant seriptum E¬
rgrapho Hieronymi. queris argunetum qa
multum ut inquit uirgilius est pidtai ue¬
stis & auro res que magis. t ieronymi manu
in dicat seriptiam non ẽẽ. Illum ego diligitius
in spltm comperi se riptum dẽ ussu a ogis ut
o pinor Roberti t rographo hominis imperitũ

Expanded text:
hoc facit, dissentire non videt. Tacebo alios, Hierohoc facit, dissentire non videt. Tacebo alios, Hieronymus Varronis testimonio utitur decem Sibylcondidit. Idem de templo Pacis ita scribit: Vespasianus et Titus Rome templo Pacis edificato vasa templi et universa donaria in delubro illius consecrarunt, que Greca et Romana narrat historia. Et hic unus indoctus plus vult libello suo etiam barbare scripto credi quam fidelissimis veterum prudentissimorum hominum historiis. Quia Hieronymum attigi, non patiar hanc contumeliam ipsiustacito preteriri: Rome ex auctoritate pape ostenditur codex Biblie tanquam reliquie sanctorum luminibus semper accensis, quod dicant scriptum chirographo Hieronymi. Queris argumentum? quia multum, ut inquit Virgilius, est pictai vestis et auri, res, que magis Hieronymi manu indicat scriptum non esse. Illum ego diligentius inspectum comperi scriptum esse iussu regis, ut opinor, Roberti, chirographo hominis imperiti.