comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim quae subsole facta sunt illius
arbitrio & spũma lignitatis euersa
sunt . dum adeius instinctum pecca¬
tis peccata cumulantur: Deniq
tantus ẽ numerus seductorum
& eorum qui degrege dñi ab eo rapti
sunt ut subputationẽ nonque at
conprebendi locitus sumooo
cum cordemeo dicens: ecce ego mag¬
nificatus sum. &adiecisapienticm
suꝑ omnes quifuerunt anteme in hie¬
rusalem & cormeum uidĩmultam
sapientiam ascientiam ⁊ sapien¬
tior fuit salomon. non abrebam.
& moysen & c&eris sc̃s sed his quisue¬
nent antese in hierus alem
Iegimus & in regnorum libris multae
sapientiae fuisse salomonem. & hoc
adõ donum praeceteris postulas se
mundiergo cordis oculus: multam sapien¬
tiam & scientiam contu&ur: qui a non
ait multam sapientiam & scientiã
sum locutus: sed multam sapientiam
& scentiam uidit cormeum non enĩ
possumus eloqui. omnia quae sentimus:
cormeum ut nos sem sapien¬

Expanded text:
enim, quae sub sole facta sunt, illius enim, quae sub sole facta sunt, illius arbitrio et spiritu malignitatis eversa sunt, dum ad ejus instinctum peccatis peccata cumulantur. Denique, Tantus est numerus seductorum et eorum qui de grege Domini ab eo rapti sunt, ut supputatione non queat comprehendi. Locutus sum ego cum corde meo, dicens: Ecce ego magnificatus sum, et adjeci sapientiam super omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem, et cor meum vidit multam sapientiam et scientiam. Sapientior fuit Salomon, non Abraham, et Moyse, et caeteris Sanctis, sed his qui fuerunt ante se in Jerusalem. Legimus et in Regnorum libris, multae sapientiae fuisse Salomonem, 395 et hoc a Deo donum prae caeteris postulasse. Mundi ergo cordis oculus multam sapientiam et scientiam contuetur; quia non ait: Multam sapientiam et scientiam sum locutus; sed, Multam sapientiam et scientiam vidit cor meum. Non enim possumus eloqui omnia, quae sentimus. Et dedi cor meum, ut nossem sapien
Abbreviated transcription (Latin):
anima diuersis cogitationibus ad flic¬
tatur peruersus. non poteritad¬
ornari. & inminutio non poterit
numerari: quiper uersus esł ante cor¬
rigatur non poterit adornari ⁊ Rectoc
ornatum recipiunt: curua correcti¬
onem, Per uersus nondicitur nisi
quide prauatus. arectoest:. Hoc contra
hereticos quiquas damnatunas in¬
troducunt qui non recipiant sani¬
tatẽ & quiccinminutio hoc est
quod de est non potest numenari:
Propterea tantum primo genita
is rahel numerata sunt : feminȩ uero
& serui& par uuli & uulgus ex acgip¬
toneqͣuãplenitudo sed inminutio
exercitus absque numero prxer¬
missisunt ⁊ Potest & hic ẽẽ sensus
tanta malitia irinundi huius capite
uersatur ut ad in tegrum bonis tantum
mundus redire utx ualeat ÷ Nec possit
facile recipere ordinem & perfectio¬
nemsuam: in quibus primum conditus
est: aliter ⁊ omnibus. per penitentiã
in integrum restitutis. solus dicbolus.
in suo permanebit errore ⁊ Cunta

Expanded text:
anima diversis cogitationibus afflicanima diversis cogitationibus afflictatur. Perversus non poterit adornari, et imminutio non poterit numerari. Qui perversus est, nisi ante corrigatur, non poterit adornari. Recta ornatum recipiunt, curva correctionem. Perversus non dicitur, nisi qui depravatus a recto est. Hoc contra haereticos, qui quasdam naturas introducunt, quae non recipiunt sanitatem. Et quia imminutio, hoc est, quod deest, non potest numerari: propterea tantum primogenita Israel numerata sunt. Feminae vero, et servi, et parvuli, et vulgus ex Aegypnequaquam plenitudo, sed imminutio exercitus, absque numero praetermissi sunt. Potest et hic esse sensus: Tanta malitia in mundi hujus capacitate versatur, ut ad integrum boni statum mundus redire vix valeat, nec possit facile recipere ordinem et perfectionem suam, in quibus primum conditus est. Aliter, Omnibus per poenitentiam in integrum restitutis, solus diabolus in suo permanebit errore. Cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
distentionem malcm dedit hominibus
ut distendantur in ea. quicprius spon¬
te suc & propricuoluntate. haec
nic uanitas. & praesumptio sp̃s
Necessitate conpellimur. ut crebrius
quam uolumus de uerbis hebreicis.
disseramus: nec enimpos sumus
scire sensum. nisi eum per uerba
expraes sere desyrum dicentes. itpaiposin:
uoluntatem quam prae sumtio nemsonat:
Dicitur autem quod agat unus quisq quod
uelit & sibi rectum ẽẽ uideatur. atq
in diuersa libero homines ferantur
& malorum finibus displicemus
Dicebat mibi hebreus. quos scripturas
scãs instituentes . perlegi: quod supra scrip¬
adflictionem & maliciam quẽc passio¬
nem & uoluntatẽ significar&:¬
Et non amalo quod est contrariũbono.
sed abeo quod in euangelio scribitur
s ufficit diei malicia suc ⁊ quamgre¬
cant & ẽẽ sensum. Consideraui uni¬
uersa qucce inmundo fiunt & nihil
aliud de prehendi quimuanitatem
& malitias: Id est inserias sp̃s. quibus

Expanded text:
distentionem malam dedit hominibus, distentionem malam dedit hominibus, ut distendantur in ea, quia prius sponte sua et propria voluntate haec vnia vanitas, et praesumptio spiritus. Necessitate compellimur, ut crebrius, quam volumus de verbis Hebraicis disseramus. Nec enim possumus scire sensum, nisi eum per verba expressere, sed Syrum, dicentes προαίρεσιν. voluntatem, quam praesumptionem sonat. Dicitur autem, quod agat unusquisque quod velit, et sibi rectum esse videatur, atque in diversa libero homines ferantur  malorum finibus displicemus. Dicebat mihi Hebraeus, quo 394 Scripturas sanctas instituente perlegi, quod supra scripafflictionem, et malitiam, quam pastionem, et voluntatem significaret: non a malo, quod est contrarium bono, sed ab eo, quod in Evangelio scribitur: Sufficit diei malitia sua . Quam Graecant, et esse sensum: Consideravi universa, quae in mundo fiunt, et nihil aliud deprehendi, quam vanitatem, et malitias, id est miserias spiritus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sas rationesq: cognoscere. quare pcruuli
corriperentur a demonȩ curnaufragia
& iustos & impios pariter absorberent
utrum & haec & his similic casueueni¬
rent: aniudiciodĩ & sicasu ubi pro¬
uidentic: siiuditio ubiius ticiadĩ
Haec inquit nosse desidenrns: intellexi
super fluam cunem & sollititudinem
perdiuersai cruciantem. a do homi¬
nibus dactam. ut scire cupiant quod
scire non litum est: Pulchre autem
causa prȩmissa. adõ dccta distentio ẽ:
ꝗuomodo enim in epistola ad romanos
scribitur propter quod tradidit eos ds̃
in passiones ignominiae ꝯ & iterum
Propter quod trrdidit eos inre ꝓbum
sensum ut faciant quae non oport&:
Proptere amittit eis ds operationem
erroris: & prius cause ostenduntur.
quare uel pas sionibus. ignominicce.
uel sensui reprobo uel cordis suidesideriis
concedantur: Aut quid fecerint ut
operationem erroris. accipicent:
ta & in praesen tiarum idcircods̃

Expanded text:
sas, rationesque cognoscere: quare parvuli sas, rationesque cognoscere: quare parvuli corriperentur a daemone, cur naufragia et justos, et impios pariter absorberent. Utrum haec, et his similia casu evenirent, an judicio Dei. Et si casu, ubi providentia? si judicio, ubi justitia Dei? Haec, inquit, nosse desiderans, intellexi superfluam curam, et sollicitudinem per diversa cruciantem a Deo hominibus datam, ut scire cupiant, quod scire non licitum est. Pulchre autem causa praemissa, a Deo data distentio est. Quomodo enim in Epistola ad Romanos scribitur: Propter quod tradidit eos Deus in passiones ignominiae . Et iterum: Propter quod tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non oportet . Propterea mittet eis Deus operationem erroris . Et prius causae ostenduntur, quare vel passionibus ignominiae, vel sensui reprobo, vel cordis sui desideriis concedantur  Al. concidantur, aut quid fecerint, ut operationem erroris accipiant. Ita et in praesentiarum idcirco Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tibus : non est memoria sccpienti cum
stulto in axernum Ego ecclestes
fuirex super israchel ingerusclem
Hucusque praefatio genenaliter deom
redit ⁊ Et quis fuerit quo modo expe¬
rimento uniuersa cognouerit. doc&
Aiunt hebrei hunc librum sclomonis ẽẽ
paenitentiam agentis. quod inscpien¬
tia diuitus que confisus: per mulieres
offenderit dm̃ et dedi cormeum
ad inquirendum & considerant᷑ dum
in sccpientia de omnibus qucce fiunt subsole
hanc occupationem malam dedit ds̃ filus
latinus interpres expressis. eo quod in
uccriccs sollicitudines mens hominidis¬
tenta lani&ur: sim machus uero
axocan. idesł occupactionem traenstu¬
lit : quicc igitur sepius. in hoc uolumine
nominatur siue ocupationem siuedis¬
tentionem siuequid aliud dixerimus.
ad superio rem sensum cunctaye ferant᷑:
Dedit ergo ec desices tes primo omniũ men¬
tem sucm ad sapientia n requirendam.
& ultri licitum scextendens: uoluit cau¬

Expanded text:
tibus: Non est memoria sapientis cum tibus: Non est memoria sapientis cum stulto in aeternum. Ego Ecclesiastes fui rex super Israel in Jerusalem. Hucusque praefatio generaliter de omnc ad semetipsum redit, et quis fuerit, quomodo experimento universa cognoverit, docet. Aiunt Hebraei hunc librum Solomonis esse, poenitentiam agentis, quod in sapientia divitiisque confisus, per mulieres offenderit Deum. Et dedi cor meum ad inquirendum et considerandum in sapientia de omnibus quae fiunt sub sole. Hanc occupationem malam dedit Deus filiiLatinus Interpres expressit, eo quod in varias sollicitudines mens hominis distenta lanietur. Symmachus vero ἀσχολίαν, id est, occupationem transtulit. Quia igitur saepius in hoc volumine nominatur, sive occupationem, sive distentionem, sive quid aliud dixerimus, ad superiorem sensum cuncta referantur. Dedit ergo Ecclesiastes primo omnium mentem suam 393 ad sapientiam requirendam, et ultra licitum se extendens, voluit cau
Abbreviated transcription (Latin):
erit eis memoria apud eos qui futuri
sunt in nouissimo: quo modo prete¬
rita apud nos abscondit obliuio
sic eaquȩ uel nunc fiunt uel futunt
sunt hi quinascibabent scire non
poterunt & cuncta sylentio prae¬
teribunt. & quac si non fuerint abs¬
condentur & conplebitur illa sen¬
tentic uanitas uanitatum om¬
nia uanitas ⁊ Nam & se nephim¬
ꝓpterea faciemdĩ & pedes uelant
quicc prima & extrema cooperta sunt
Iux ta septuccginta autem interpre& es
qui dixerunt. non est memoric primis
x quidem nouis simis qui futurisunt
non eis memoria. cumhis qui futuri sunt
in nouissimo  Ille de cucngelio sensus ẽ
quod qui inisto scło primisunt siñom¬
nium nouissimi: & quia ds ut benignus
& clemens minimorum quoq & omniũ
recordectur his qui propter uitium suũ
nouis simi ẽẽ meruerunt. non tantam
dabit gloriam quantam his quisehũ¬
miliantes nouissimi inmundo ẽẽ uolu¬
erunt: Dicitur ticque & in conse quen¬

Expanded text:
erit eis memoria apud eos qui futuri erit eis memoria apud eos qui futuri sunt in novissimo. Quomodo praeterita apud nos 392 abscondit oblivio: sic ea quae vel nunc fiunt, vel quae futura sunt, hi qui nasci habent, scire non poterunt, et cuncta silentio praeteribunt, et quasi non fuerint abscondentur: et complebitur illa sententia: Vanitas vanitatunia vanitas. Nam et Seraphimopterea faciem suam et pedes velant, quia prima et extrema cooperta sunt. Juxta autem Septuaginta Interpretes, qui dixerunt: Non est memoria primis, et quidem novissimis qui futuri sunt, non erit eis memoria cum his, qui futuri sunt in novissimo : ille de Evangelio sensus est, quod qui in isto saeculo primi sunt, sint omnium novissimi. Et quia Deus, ut benignus et clemens, minimorum quoque, et omnium recordatur, his qui propter vitium suum novissimi esse meruerunt, non tantam dabit gloriam, quantam his qui se humiliantes novissimi in mundo esse voluerunt. Dicitur itaque et in consequen
Abbreviated transcription (Latin):
uide hoc nouumẽ itm factum est in
saeculo quod fuit antenos: cum supe¬
rioribus autem congreit: quonibil
notium inmundofiat nec sit aliqũis
qui possit ex sistere & dicere. ec ce
hoc nouum est: si quidem omne quod
seputa uerit nouum ostendere iam
in prioribus saeculis fuit Nec pute¬
mus signa atque ꝓdigia & multa quae
arbitri odĩ nouac inmundofiunt.
in prioribus saeculis ẽẽ iam facta.
& loco inuenire epicurum qui ad¬
serit per innumerabiles perhiodos.
eadem & hisdem in locis. & per
cosdem fieri:Alioquin & iudcs.
crebro prodidit & xp̃spas sus est
saepepronobis & coenxquae facta
sunt & futura In eas demsimiliter
perhĩo dos reuoluentur. sed dicendũ
&x praesentia & predistinatione di iam
factas intquacȩ futurte sunt: quienĩ
electi sunt in xp̃o ante constitucione
mundi. in prioribus scłis iam fuerunt
NOΝ egt memoria primis. & qui¬
dem nouissimis quace futura sunt non

Expanded text:
Vide, hoc novum est, et jam factum est in Vide, hoc novum est, et jam factum est in saeculo, quod fuit ante nos. Cum superioribus autem congruit, quod nihil novum in mundo fiat: nec sit aliquis, qui possit exsistere, et dicere, ecce hoc novum est: siquidem omno quod se putaverit novum ostendere, jam in prioribus saeculis fuit. Nec putemus signa, atque prodigia, et multa, quae arbitrio Dei nova in mundo fiunt, in prioribus saeculis esse jam facta: et locum invenire Epicurum, qui asserit per innumerabiles periodos eadem, et eisdem in locis, et per eosdem fieri. Alioquin et Judas crebro prodidit, et Christus passus est saepe pro nobis, et caetera quae facta sunt, et futura, in easdem similiter periodos revolventur. Sed dicendum, quod ex praescientia et praedestinatione Dei jam ea facta sint, quae futura sunt. Qui enim electi sunt in Christo ante constitutionem mundi, in prioribus saeculis jam fuerunt. Non est memoria primis, et quidem novissimis quae futura sunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
magis in adminis tratione mundiquae
ab iniciosic per factaẽ ut requies cer&
ds̃ ab operibus suis in dieseptima: legi
in quo dam libro siomne quod subsole
factum est fuit in praeteritis saeculis.
ante quamfiera & homoiam sole
condito factus est: Fuit ergo homo
ante quam sub solefier& ⁊ sed exlu¬
ditur. quod hac iatione. & iumenta
culices &minuta. quaeq: & magna
animalia ante dicentur fuisse quã
celum  nisi forte illud respondeat
ex consequentibus ostendi non de
ceteris animalibus sed de homine
ȩclesiastico ẽẽ sermonem: Ait enĩ.
Non est omnerecens subsole quodlo¬
quactur &dicat. eccehot nouũ est
Animalia autem non noui: sed tantũ
hominemy quod siloquantur anima¬
lia nouum eẽ & solui sententia nihil
nouum eẽ subsole: Est Ne uerbum
decodicatur : uide hoc nouum est.
iam fuit insaeculis. que fuerunt ante
nos: Apercius hoc simmachus traens¬
tulit putas ne ẽ quipos sit dicere

Expanded text:
magis in administratione mundi, quae magis in administratione mundi, quae ab initio sic 391 perfecta est, ut requiesceret Deus ab operibus suis in die septima! Legi in quodam libro: Si omne, quod sub sole factum est fuit in praeteritis saeculis antequam fieret, et homo jam sole condito factus est: fuit ergo homo, antequam sub sole fieret. Sed excluditur, quod hac ratione, et jumenta, et culices, et minuta quaeque, et magna animalia ante dicerentur fuisse, quam coelum. Nisi forte illud respondeat, ex consequentibus ostendi, non de caeteris animalibus, sed de homine Ecclesiastae esse sermonem. Ait enim: Non est omne recens sub sole, quod loquatur, et dicat: Ecce hoc novum est. Animalia autem non loqui, sed tantum hominem: quod si loquantur animalia novum esse, et solvi sententiam, nihil novum esse sub sole. Estne verbum de quo dicatur, vide hoc novum est: jam fuit in saeculis, quae fuerunt ante nos. Apertius hoc Symmachus transtulit: Putasne est, qui possit dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
meliorxsunt uulnenx amici: quac̃
uoluntcrice oscula inimici sicut
enim uox spinarum ardentium
sub ollastre pitum. reddit insuccuem
sic & palpantis magistri uerba non
pderunt uel cdcunes saeculi. quae
spine interpraantur auditores
suos cohartantis uel furb eos incen¬
dio praepconintis: symmachus
ꝓeo quodnos posuimus. quiccsicut uo
sꝑincerum subolla sicrisus stulti
hunc sensum interpraxtns quẽ
suprx disserũimus⁊ ait Peruocẽ
enim imperitorum uinculis quispũ¬
spinã colligatur: hoc ẽst. aduocẽ
talium pnreceptorũ mecgis auditor
in nectitur. dumuinculis peccatoꝵ
unus quis que constringitur
calum uiam concurbat sapien¬
uem. & perd& corforttudinis eius
Nunc sccpientẽ in profectu positũ.
accipe secundum illud Ar guesa¬
pientem. & diligłte. sapiens quip¬
pe perfectus: nulla argutione
indig& nullacalum nice contur¬
exponer& pereant inqui quiante
nos nr̃a dixerunt: Quod sunser moni¬
bus nihil nouum dicipo test: quaento

Expanded text:
Meliora sunt vulnera amici, quam Meliora sunt vulnera amici, quam voluntaria oscula inimici . Sicut enim vox spinarum ardentium sub olla, strepitum reddit insuavem: sic et palpantis magistri verba non proderunt, vel ad curas saeculi, quae spinae interpretantur, auditores suos cohortantis, vel futuro eos incendio 438 praeparantis. Symmachus pro eo quod nos posuimus: Quia sicut vox spinarum sub olla, sic risus stulti, hunc sensum interpretans quem supra disseruimus, ait: Per vocem enim imperitorum vinculis quispiam colligatur, hoc est, ad vocem talium praeceptorum magis auditor innectitur, dum vinculis peccatorum suorum unusquisque constringitur. Calumnia conturbat sapientem, et perdet cor fortitudinis ejus . Nunc sapientem in profectu positum accipe, secundum illud: Argue sapientem, et diliget te. Sapiens quippe perfectus, nulla argutione indiget, nulla calumnia conturexponeret: Pereant, inquit, qui ante nos nostra dixerunt. Quod si in sermonibus nihil novum dici potest, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
entium
Indomoluctus & corin¬
sipientis indomo laxiticce:
Beccti inqui salucctor lugentes
qm̃ ipsi consolabuntur Lugebat
& samuhel regem sccul omnibus
diebus uitae succe et pcculus super
eos qui post peccata uarice nolu¬
erant agere penitentiam: Iugere
se dicit: Cor igitur sccpientis uccdat
addomum talis uiri: qui se corri¬
picct delinquentem .& adduccit
adlacrimas. qui prouoc. propria
flere peccata: & non eat addomũ
la&xitice ubi cedolatur doctor & de¬
cipit : ubi non conuersccti onem au¬
dientium sed plccusus quecerit & lau¬
dem: Tclis praeceptor plangitur.
diues insermone: diues in uerbis
qui quicc secturar tus est. propterea
recepit consotionem sucm: Denique
huic expositioni & im sequentis
uersiculi. concordant: Ait enim:
Melius esti audire correptionẽ
sccpientis. superuirum audientem
carmens stultorum. quicc sicut uox
spincrum sub olla si crisus stulti
sed & hocucnitas Melius ẽ. sapi¬
ente corripi: quam adulactione
decipi blandiente:. cuisimile ẽ illud.

Expanded text:
entium in domo luctus, et cor insipientium in domo laetitiae. Beati, inquit Salvator, lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Lugebat et Samuel regem Saul omnibus diebus vitae suae . Et Paulus super eos, qui post peccata varia noluerant agere poenitentiam, lugere se dicit . Cor igitur sapientis vadat ad domum talis viri, qui se corripiat delinquentem, ut adducat ad lacrymas, qui provocet propria flere peccata, et non eat ad domum laetitiae, ubi doctor adulatur, et decipit, ubi non conversionem audientium, sed et plausus quaerit et laudem. Talis praeceptor plangitur, dives in sermone, dives in verbis, qui quia saturatus est, propterea recipit consolationem suam. Denique huic expositioni etiam sequentes versiculi concordant. Ait enim: Melius est audire correptionem sapientis, super virum audientem carmen stultorum. Quia sicut vox spinarum sub olla, sic risus stulti. Sed, et hoc vanitas. Melius enim est a sapiente corripi, quam adulatione decipi blandiente. Cui simile est illud:
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis siue uigoris eius symma¬
chus ait & perditcor. matt harra
quam inter prac&ectionem cius
copulans & faciens illum sensum
qui alibi scriptum est: Excecunt

Expanded text:
titudinis, sive vigoris ejus; Symmachus ait, et perdit cor MATTHANA  quam interpretationem ejus copulans, et faciens illum sensum, qui alibi scriptus est: Excaecant
Abbreviated transcription (Latin):
ne corpusculi cacpicet & cibos tam
sapienti quam stulto communispa
sit & illuc uadat pccuper ubio pes
eẽ per spexit. Melius est autem
hoc intellegi de ex clesiccstico uiro
qui inscripturis caedestib eruditus
omnemlaborem suũ hab& inore
suoh & cnima eius non impl&ur.
dumsem per cupit dissere & in eo
plus hab& sapiens quam insipiens:
quacm cum pccuperem ẽẽ. sesentiat:
pauperemccutem illum:. qui in euan¬
gelio becctus dicitur: properort
ad ea conprae hendenda quaeui.¬
tae sunt: & cembulcet artam & an

Expanded text:
ne corpusculi capiat, et cibus tam ne corpusculi capiat, et cibus tam sapienti quam stulto communis sit, et illuc vadat pauper, ubi opes esse perspexerit. Melius est autem hoc intelligi de Ecclesiastico viro, qui in Scripturis coelestibus eruditus, omnem laborem habet in ore suo, et anima ejus non impletur, dum semper cupit discere. Et in eo plus habet sapiens, quam insipiens: quia cum pauperem esse se sentiat pauperem autem illum, qui in Evangelio beatus dicitur properat ad ea comprehendenda, quae vitae s
Abbreviated transcription (Latin):
insidiis insepultus abiciactur.
siue quod melius puto nibil bonifa¬
cinoris egerit: ex quosibiquȩ apud
posteros memoriac compaentre
& non uitam silentio traensire ue¬
lud pecudes. cumhabuerit mate¬
riem perquȩ potuerit apparere
quoduixeritocuis labor homipis
inoreeius: & quidem anima nonim¬
plebitur: quid enim ẽ. amplius.
sapienti astulto quid pccuperi nisi
scire ut uac dacticontra uitccmn omne
quod laborant homines in hocmundo
õre consumitur & adtritũ. denti¬
bus. uentri traditur digerendum
Cumq: pccululum gulam delectaue¬
rit : tcmdiu uidetur tribuere uolup¬
tactem quaidiugut ture conti¬
n&ur ⁊ cum uero incluum trrensi¬
erit: desinit intercibtis. ẽẽ. distan¬
tia⁊ & posthaec omnianonre
pl&ur anima comedentis: siue qđ
rursum. desider& quod comedit:
& tai sapiens quam stultus absq
ciboneque at uiuere : & pccuper
organum. suicorpusculi sustentare
nec interire in edicc siue quod nul¬
lecm uti litatem lanima exrefectio¬

Expanded text:
insidiis, insepultus abjiciatur, insidiis, insepultus abjiciatur, sive, quod melius puto, nihil boni facinoris egerit, ex quo sibi queat apud posteros memoriam comparare, et non vitam silentio transire, velut pecudes, cum habuerit materiam, per quam potuerit apparere quod vixerit. Omnis labor hominis in ore ipsius, et quidem anima non implebitur. Quid enim est amplius sapienti a stulto, quid pauperi, nisi scire, ut vadat contra vitam? Omne quod laborant homines in hoc mundo, ore consumitur, et attritum dentibus ventri traditur digerendum. Cumque paululum gulam delectaverit, tamdiu videtur tribuere voluptatem, quamdiu gutture continetur. Cum vero in alvum transierit, desinit inter cibos esse distantia. Et post haec omnia, non impletur anima comedentis: sive quod rursum desideret, quod comedit, et tam sapiens quam stultus absque cibo nequeat vivere, et pauper organum sui corpusculi sustentare, nec interire inedia: sive quod nullam utilitatem anima ex refectio
Abbreviated transcription (Latin):
ortiuus quc̃c auccrus ille longeus
& tamen abo a equelifinerapi.¬
untur: dum & hic & ille. morte
simili subtra huntur: Potesthoc
& de isrł accipi. quoddederit eids̃
legem & proph&cs. & testamen¬
tum. & repromissionem. sclucc¬
toredicente: Aufer&ur a uobis
regnum dĩ &dabitur gentifacienti.
fructus eius: haec omnia ad alienũ
x peregrinum degentibus traensla¬
ta sint populum &uideant illibona
succ e non frucentur. Multoqu e
nos conditionis cẽ. melioris. qui qua¬
si ab ortiui & nouelli putabamur.
ab eis quisibi inantiquitatem ad¬
plccudebant de patribus glorian¬
tes atq dicentes: pater noster est
abriham. E tamen adunum
locum & nos&illos propentre. idẽ
ad iudicium dĩ: quod cutẽ in medio
ait: & quidem sepul chrum non fuit
et siue hoc significat quod diues
ille desua morte non cogit&. &cũ
onnia possideat &im in etructi¬
one sepulchri auccrussit: siue quod
sȩpe propter ipscs diuitias occisus

Expanded text:
ortivus, quam avarus ille longaevus: ortivus, quam avarus ille longaevus: et tamen ambo aequali fine rapiantur, dum et hic et ille morte simili subtrahuntur. Potest hoc et de Israel accipi, quod dederit illi Deus Legem, et Prophetas, Testamentum, et repromissionem, Salvatore dicente: Quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Haec omnia ad alienum et peregrinum de gentibus translata sint populum, et videant illi bona sua, et non fruantur. Multoque nos conditionis esse melioris, qui quasi abortivi, et novelli putabamur ab eis, qui sibi in antiquitate applaudebant de patribus gloriantes atque dicentes: Pater noster est Abraham : et tamen ad unum locum et nos et illos properare, id est, ad judicium Dei. Quod autem in medio ait: Et quidem sepulcrum non fuit ei; sive hoc 434 significat, quod dives ille de sua morte non cogitet, et cum omnia possideat, etiam in exstructione sepulcri avarus sit; sive quod saepe propter istas divitias occisus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ei. dixi melius abeo eẽ. abor¬
tiuum: Inuacnitate quippe uenit
& intenebris uacdit. & in tenebris
nomen eius abscond&ur: & quidẽ
solem non uidit nec cognouit Requi¬
es huic: magis qucc illi & siuixerit
mille annos duplices & bonitatẽ
non uidit. non ne adlocum unum
omnia properarnt: describit aua¬
rum diuitem & hoc malum fre¬
quens ẽe. in hominibus ad serit
quodnihil eorum quae in mundo
putaentur bonaceidesit. & nibil¬
ominus stultissima pcrcitate secru¬
ci& Aliis deuoranda conseruans:
nec non & illud i perbolice adicit
quod &icm sicentum liberos procre¬
ar& & non ut adam propemille.
sed duobus millibus annis uixerit
& animac eius cupiditacte & auacri¬
tic contabescat multo deterioris
conditionis sit abortiuo. quista¬
tim ut nectus uid&ur interiit:
Ille enim nec mala uidit necbona.
iste uero cumbo napos siderit semꝑ
tristitis & cogiactione cruciatus ẽ.
Magis que requiem habeat ab¬

Expanded text:
fuerit illi dixi melius ab eo esse aborfuerit illi dixi melius ab eo esse abortivum. In vanitate quippe venit, et in tenebris vadit, et in tenebris nomen ejus abscondetur. Et quidem solem non vidit, nec cognovit, requies huic magis quam illi. Et si vixerit mille annos duplices, et bonitatem non vidit, nonne ad locum unum omnia properant? Describit avarum divitem, et hoc malum frequens esse in hominibus asserit, quod nihil eorum, quae in mundo putantur bona, ei desit, et nihilominus stultissima parcitate se cruciet, aliis devoranda conservans. Necnon et illud hyperbolice adjicit, quod etiam si centum liberos procreaverit, et non, ut Adam, prope mille, sed duobus millibus vixerit annis, et anima ejus cupiditate et avaritia contabescat: multo deterioris conditionis sit abortivo, qui statim ut natus videtur, interiit. Ille enim nec mala vidit, nec bona: iste vero, cum bona possederit, semper tristitiis et cogitatione cruciatus est: magisque requiem habeat ab
Abbreviated transcription (Latin):
ccet quip pe eum ds in lcc&iticc cordis
sui nonerit intristitice. non cogita¬
tione uexcbitur abductus la&itic¬
cordissui: & uoluptate prresenti
sed melius ẽ iuxta apostolum spiri¬
tclemescam. spiritalem potum ado
datum intellegi. & uiderebonitatẽ
in omni labore suo quia ingentila¬
bore&s tudio: uer possumus contẽ¬
plccribona. & haec ẽ pars nostra
ut innostro studio & labore la&x¬
mur, quodlic& bonum sit. tamen
donec xp̃s manifes tetur uit anos¬
trr. necdum plenis simebonums̃.
& ideo non multum recordabitur
ds̃ dierum uitae nr̃ae. nontaen¬
in melioriparte accipitur pro occu¬
ƿactione spiritalis uere quaelcce¬
titicce est malũ quoduidisub sole
& frequens apud homnes ⁊ uircui
ei potestatem ds̃. ut manducar&
exeo sed uir alienus comedit illud.
haec uacnitas & languor pessimus ẽ.
sigenuerit uircentum & annis mul¬
tis uixerit & plures fuerint dies
annorum eius & animaeius non
replecctur bonis. nec sepulchrum

Expanded text:
cat quippe eum Deus in laetitia cordis cat quippe eum Deus in laetitia cordis sui: non erit in tristitia, non cogitatione vexabitur, abductus laetitia et voluptate praesenti. Sed melius est juxta Apostolum , spiritualem escam et spiritualem potum a Deo datum intelligi, et videre bonitatem in omni labore suo, quia ingenti labore et studio vera possumus contemplari bona. Et haec est pars nostra, ut in nostro studio et labore laetemur. Quod licet bonum sit, tamen, donec Christus manifestetur vita nostra, nec dum plene bonum est. Et ideo non multum recordabitur Deus dierum vitae nostrae. Notanin meliori parte accipitur pro occupatione spiritualis veraeque laetitiae. Est malum, quod vidi sub sole, et frequens apud homines. Vir cuiei Deus potestatem, ut manducaret ex eo, sed vir alienus comedit illud. Haec vanitas est, et languor pessimus. Si genuerit vir centum, et annis multis vixerit, et plures fuerint dies annorum ejus, et anima ejus non repleatur bonis, nec sepulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
semper in intcundicsunt. thesccuri⁊ an¬
tes sibi inem indiȩ irȩ nechabentes.
propitium dm̃: eccequodui diegobo¬
num quod estoptimum comeder&
bibere. &cernere iocunditatem. in
omnilabore suo quod la boruit subsole
numero dierum uitȩ succe quod dedit
eids̃: Haec quippe est pars eius sed &om¬
nis homo cuidedit ds diuitics & sabstan¬
ticm: & conces sit ei ut uescexur ex eis
& toller& partem suam. & la&are¬
tur delaboresuo. hoc dĩ donumest:
non enim multum recordacbitur
dierum uitae succe: quic ds̃ occupat
in la&itic cor eius: A conparationẽ
eius. qui operib suis incunarum tene¬
bris uescitur. & cum gra̾diuitate tȩdi¬
o peritura compacnet. meliorem
dicit. ẽẽ. eum qui praesentibus fruitur
hic enim uel pccrua uoluptas ẽ. infru¬
endo ibiuero sollicitudinum tantũ¬
modo magnitudo: Et r& dit cau¬
sccs. quac redĩ donum sit suis frui
pos sediuitus. qm̃ non multum recor¬
dccbitur dierum uitae succe. Auo¬

Expanded text:
semper in iracundia sunt, thesaurizansemper in iracundia sunt, thesaurizantes sibi iram in die irae, nec habentes propitium Deum. Ecce quod vidi ego bonum, quod est optimum, comedere, et bibere, et cernere jucunditatem in omni labore suo, quo laboravit sub sole, numero dierum vitae suae, quos dedit ei Deus, haec quippe est pars ejus. Sed et omnis homo, cui dedit Deus divitias, et substantiam, concessitque ei, ut vesceretur ex eis, et tolleret partem suam, et laetaretur de labore suo, hoc Dei donum est. Non enim multum recordabitur dierum vitae suae, quia Deus occupat in laetitia cor ejus. Ad comparationem ejus, qui opibus suis in curarum tenebris vescitur, et cum grandi vitae taedio peritura comportat, meliorem dicit esse eum, qui praesentibus fruitur. Hic enim vel parva voluptas est in fruendo: ibi vero sollicitudinem tantummodo magnitudo. Et reddit causas, quare Dei donum sit frui posse divitiis. Quoniam, non multum recordabitur dierum vitae suae. Avo
Abbreviated transcription (Latin):
pessimus. prodiuitus cogitatione
torqueri. & perituras opes. nec
quas nobis cumpossumus auferre
morientes intristitia: in gemitu
in indignactione inlitibus. casso
labore conquirere : & haec se¬
cundum simplicem sensum ⁊
Ceterum utadtius leuemur dephi¬
losopͥhis mibi uid&ur uelhereticis
dicere qui congregcnt diuitics. dog¬
matum malum suum. & nec reꝑto¬
res utilitatem possunt aliqueem
consequi. nec sectctoribus suis. fruc¬
tum relinquere perp&uum. sed
& ipsi & discipuli reuertuntur inter¬
nrm. & perdunt diuitics ab eo qui
dixit: perdam sapientiã sapienuũ.
& prudentiam prudentium rebo
Uere quippe sicut egressisunt deute¬
romatris succe. De primitiua uide¬
lic& ecclesic eius que contraria.
dequac scriptumẽ: quaeaurtem sur
uacdent inuentum & in nihilum
labonentes. quidefecerunt scru¬
tantes scrutinio. & feruntur omni
uento doctrinae nechabent lucem:
sed in tenebris suac comedent saqir¬
mentac & semper in infirmitacte

Expanded text:
pessimus, pro divitiis cogitatione pessimus, pro divitiis cogitatione torqueri, et perituras opes, nec quas nobiscum possumus auferre morientes, in tristitia, in gemitu, in indignatione, in litibus, casso labore conquirere? Et haec secundum simplicem sensum. Caeterum ut altius elosophis mihi videtur et haereticis dicere, qui congregant divitias dogmatum in malum suum, nec reres utilitatem possunt aliquam consequi, nec sectatoribus suis fructum relinquere perpetuum. Sed et ipsi, et discipuli revertuntur in terram, et perdunt divitias ab eo qui dixit: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo . Vere quippe, sicut egressi sunt de utero matris suae, de perversa videlicet Ecclesia, ejusque contraria, de qua scriptum est: Quae autem sursvadent in ventum, et in nihilum laborantes. Qui defecerunt scrutantes scrutinio , et feruntur omni vento doctrinae, nec habent lucem, sed in tenebris sua comedunt sacramenta. Semper in infirmitate,
Abbreviated transcription (Latin):
Vcce uobis diuites: quicc recepistis
consolationem uestram: Est lap¬
Guoꝵ pessimus. quem uidi subsole diui¬
tics custo diri adño in malum eius
& perierunt diuiticce illȩ indisten¬
tione pessina. & genuit filium & ñ
est in manib eius quic quacm. sicut
egressus ẽ. deutero matris sue. nu¬
dus reuertetur. ut uenit ⁊¬
& nihil tollit laboris sui. ut ucdat
in manib eius sed & hoclangͣor pessi¬
mus. quic sicðͣnuenit sic & uccdit:
quid ergo habebit amplius quicclabo¬
rauit inuentum & omnibus diebus
suis intenebris comedit: & in indig¬
natione plurima & minfirmiate
& ininx cundice: Cumsu pfriori. iun¬
ge quod sequitur: ecdesiceste diuite
describente quinec ipse poss& suis di¬
uitus. perfrui & crebro propter
eccs in discrimen ueniat. nechere¬
di quod congregacuit relinquet.
sed & ipsifilii sui sicut uenerunt nudi.
itanudi reuertantur inter racm
& nihil eos suorum comit&ur la¬
borum: nonne enim languor est

Expanded text:
Vae vobis divitibus, quia recepistis Vae vobis divitibus, quia recepistis consolationem vestram . Est languor pessimus, quem vidi sub sole, divitias custodiri a domino in malum ejus. Et perierunt divitiae illae in distentione pessima. Et genuit filium, et non est in manibus ejus quidquam. Sicut exivit de utero matris suae, nudus revertetur, ut venit, et nihil tollet laboris sui, ut vadat in manibus ejus. Sed et hoc languor pessimus, quia sicut venit, sic et vadit. Quid ergo habebit amplius, quia laboravit in ventum? Et omnibus diebus suis in tenebris comedet, et in indignatione plurima, et in infirmitate, et in iracundia. Cum superiore junge quod sequitur: Ecclesiaste divitem describente, qui nec ipse possit suis divitiis perfrui, et crebro propter eas in discrimen veniat, nec haeredi, quod congregavit, relinquat; sed et ipse et filius ejus, sicut venerunt nudi, ita nudi revertantur in terram, et nihil eos suorum comitetur laborum. Nonne enim languor est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsunt diuiticce possidenti: nisi hoc
solum ut uideat quod possid&
Quanto enim maior fuerit substeen¬
tic tantoplures ministros. habebit.
qui opes deuor& congregatas
Illeccutem uidecet tantum quod ha¬
b&. & plusquam unius hominis cibũ
capere non possit: dulcisomn nus
openantisiue pccululum siueplus co¬
mederit: & sccturitas. diuitis non
sinit eum dormire: Adhuc dediuit e¬
& auccro sermoest & conpanatur
openenti & absq sollicitudine dor¬
mienti: siue pacrum siue multum
comederit. quod ille labore operis
& sudore quaclem uis cibum degerat
& dulcisomno perfrucctur: Diues uero
distentus. dacpibus & cogitationibus
in diuersa lacentus dormire non ua¬
lecct: redundante cracpulcc & in¬
cocto cibo instoma chi angustus aes¬
tucente:. Porroquicc somnus & com¬
munis de ac uita exitus apelloctur
melior erit requies eius qui o pertur
in prae senti: & secundum uires succs
in bonis operibus conuerscctur quã
eorum diuitice dequib: scribitur:

Expanded text:
prosunt divitiae possidenti, nisi hoc prosunt divitiae possidenti, nisi hoc solum ut videat quae possidet. Quanto enim major fuerit substantia, tanto plures ministros habebit, qui opes devorent congregatas. Ille autem videat tantum, quod habet, et plus quam unius hominis cibum capere non possit. Dulcis somnus operanti, sive paululum, sive plus comederit. Et saturitas divitis non sinit eum dormire. Adhuc de divite et avaro sermo est, et comparatur operanti, et absque sollicitudine dormienti, sive parum, sive multum comederit, quod ille labore operis et sudore qualemvis cibum digerat, et dulci somno perfruatur. Dives vero distentus dapidus, et cogitationibus 431 in diversa laceratus, dormire non valeat, redundante crapula, et incocto cibo in stomachi angustiis aestuante. Porro, quia somnus, et communis de hac vita exitus appellatur, melior erit requies ejus qui operatur in praesenti, et secundum vires suas in bonis operibus conversatur, quam eorum divitiae, de quibus scribitur:
Abbreviated transcription (Latin):
diu agermundi istius plenus excola¬
tur: quodccutem ager interprae¬
tetur mundus. dñsinpecraebola ZΥzA¬
niorum & tritici exposuit quia quidili¬
git argentum non implebitur argento.
& qui dilihit diuitics. non fruetur eis
sed & hoc uanitas In multitudine
eorum bonorum. multi sunt qui co¬
medant ea. & quae ẽ fortitudo
habenti illa: nisiut uideat oculis suis:
ubicumq argentum ponimus : secun¬
dum greci ser monis ambi guitatẽ
potest & pecuniae traens ferre¬
ficat. Porrotullius. pecuniostis.
primitus eos dictorefert quiplurc
habuissent pecu & idest pe corc.
Ita enim ea antiquitus appellabant:
Paulactim autem perabusionem
nomen aliud deuolutum est
Auccrus ergo describitur. quodnum¬
quacm opibus explecctur: & quanto
plus habuerit. tanto plus cupicet:
Flacc ciquoque superhoc con cordeen¬
te sententic qui ait: semper auarus
eg& Et nobilis historiti quod auacri¬
cctur: Nihil ergo inquid ec clesicestes.

Expanded text:
diu ager mundi istius excoladiu ager mundi istius excolatur. Quod autem ager interpretetur mundus, Dominus in parabola zizaniorum et tritici exposuit . Qui diligit argentum, non implebitur argento, et qui diligit divitias, non fruetur eis. Sed et hoc vanitas. In multitudine enim bonorum multi sunt, qui comedunt ea, et quae est fortitudo habenti illa, nisi ut videat oculis suis? Ubicumque argentum ponimus, secundum Graeci sermonis ambiguitatem, potest et pecunia transferrficat. Porro Tullius pecuniosos primitus eos dictos refert, qui plura habuissent peculia, id est, pecora. Ita enim ea antiquitus appellabant. Paulatim autem per abusionem, nomen ad aliud devolutum est. Avarus igitur describitur, quod numquam opibus expleatur, et quanto plus habuerit, tanto plus cupiat. Flacci quoque super hoc concordante sententia, qui ait : Semper avarus eget. et nobilis historici, quod avari copia minuatur. Nihil ergo, inquit Ecclesiastes,
Abbreviated transcription (Latin):
Nedixeris in conspectu angeli qm̃ igno¬
rartio est: neinescatur ds̃ super uocetua
& reliqua: & aduersum eos fuenit
loquutus. quinegacrent prouidentia dĩ¬
res humana regi: Quic igitur aduer¬
sus hoc praeceptum sub oriebatur
questio & quacre iusti calumniam
sustinent quecre iniquacfiunt into¬
to orbe iudicic & non est ultor ds̃
nunc infert & soluit quod opponipo¬
tenit dicens: siuideris calũ mcm
pccuperis. quibectus in euangelio
praedicatur &resuigere non iusti¬
ticc̃ nemireris & tibi nouũ aliquid
es se uidecctur Ox celsus quippe suꝑ¬
excelsos: haec respicit ds̃ quicc ange¬
los suos super iudices. & reges ter¬
rae praeposuit qui possunt utiq
prohibere iniustiticm: & magis
interra ualere quam queceuis
hominum potestates. sed quõ
seruat in fine iudicium: & in con¬
sumatione mundi quan domatu
ra seges fuerit & messores uenerint.
iussurus est ut separ&ur triticum
& lolium tradatur incendio. Ideo nunc
expectat: & differt sententiam: quam¬

Expanded text:
ectu angeli, quoniam ignorantia est, ne irascatur Deus super vocem tuam, et reliqua: et adversus eos fuerat locutus, qui negarent providentia res humanas regi. Quia igitur adversus hoc praeceptum suboriebatur quaestio, quare justi calumniam sustinerent, et quare iniqua fiant in toto orbe judicia, et non est ultor Deus; nunc infert et solvit, quod opponi poterat, dicens: Si videris calumniam pauperis, qui beatus in Evangelio praedicatur, et res vi geri, non justitia, ne mireris, et tibi novum aliquid esse videatur. Excelsus quippe suexcelsos haec respicit Deus, qui angelos suos super judices et reges terrae praeposuit: qui possunt utique prohibere injustitiam, et magis in terra valere quam quaevis hominum potestates. Sed quoniam servat in fine judicium et consummationem mundi, quandora seges fuerit, et messores venerint, jussurus est, ut separetur triticum, et lolium tradatur incendio: ideo nunc exspectat et differt sententiam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ad peccandum &dicere : Nonego
pec co sed quodhabitat in mea car
ne peccatum Denique in eoloco
ubiait. & nedixeris. corcm ange¬
lo quicc ignoraentiaẽ. Aquilec in¬
ter prac&ans uerbum hebraricum.
trans tulit. idẽ non sponta neum:
siemminqui hoc dixeris: dm̃
ꝓuocans quacsi aut torem mali atque pec¬
cati : ut inrtus siquid uideris boni hcbere
auferat demanibus tuis: uel certeteta¬
lia sentientem tradat in reprobum sen¬
sum : ut facices eaquȩ non conueniunt:
qui& Inmultit udine somniorum
& ucnitates . & uerba plurima: sed dm̃
time: & hunclocũ itahebrei edisser̃:
nec superiora facices de quib iamdic¬
tum est: nec faciles omnis credcs cũ enĩ
diuersa uideris . & ꝑ nocturnam quie¬
tem uacriis anima fuerit ex agitacta
terrorib siue incitata promissis.
tuea contempne quace somni sunt.
& solum dm̃ time: qui enim somniis
crediderit: uacnitatib & ineptus. se
non des ostuum ut peccare fac& car¬

Expanded text:
ad peccandum, et dicere: Non ego ad peccandum, et dicere: Non ego pecco, sed quod habitat in carne mea peccatum. Denique in eo loco ubi ait: Ne dixeris coram angelo, quia ignorantia est: Aquila interpretans verbum Hebraicum transtulit, id est, non spontaneum. Si enim, inquit, hoc dixeris, Deum provocas quasi auctorem mali atque peccati, ut iratus, si quid videris boni habere, auferat de manibus tuis. Vel certe talia sentientem, tradat in reprobum sensum, ut facias ea quae non conveniunt. Quia in multitudine somniorum et vanitates, et verba plurima. Sed Deum time. Et hunc locum ita Hebraei edisserunt. Nec superiora facias, de quibus jam dictum est, ne facile somniis credas. Cum enim diversa videris per nocturnam quietem, et variis anima fuerit exagitata terroribus, sive incitata promissis, tu ea contemne, quae somnii sunt. Et solum Deum time. 429 Qui enim somniis crediderit, vanitatibus se et ineptiis Non des os tuum, ut peccare facias car
Abbreviated transcription (Latin):
filium trucidacrunt: Melius est ego.
ancipitem diulib arre. sententiam
quam in uerbis facilem. inopere est
difficilem: seruus enim qui scit uolun
tactem dñi sui: & non facit eam uapu¬
ut peccare facict carnem tuccm.
& nedixeris in conspectu angeli. quia
quod non potes facere: nepromit¬
tas: Nonenim inuentum dicta
transeunt: sed cpraesenti angelo:
qui uni cuique adher& comes. sta¬
tim ꝑferuntur addnm: & tuqui
putas ignoraredm̃: quod policitus
es ꝓuoccs eum adira cundicem:
ut omniatucc operadissi p&ur
sed in eo quodait. ut non peccare faciat
carnemtuam: non diligenter euenti¬
lans. itac intellexit. quacsi dixis s&
non des ostuum ut pecces: Nobis uero
alter sensus uid&ur: qđ arguantur
hiqui deui. carnisquȩ runtur. & te
iunt secorporis neces sitccte conpulsos
ea facere quece nolint secundum
illud apłi . Non enim quod uolo hoc
ago sed quod nolo & cetenx: Noli
itaque ait uanas. excusctiones quae¬
rere. &dare occasionẽ carnituae

Expanded text:
filium trucidaverunt. Melius est ergo filium trucidaverunt. Melius est ergo ancipitem diu librare sententiam, quam in verbis facilem, in 428 opere esse difficilem. Statem domini sui et non facit eam, uapuut peccare facias carnem tuam. Et ne dixeris in conspectu angeli, quia Quod non potes facere, ne promittas. Non enim in ventum dicta transeunt, sed a praesenti angelo, qui unicuique adhaeret comes, statim perferuntur ad Dominum. Et tu qui putas ignorare Deum, quod pollicitus es, provocas eum ad iracundiam, ut omnia opera tua dissipentur. Sed in eo quod ait: Ut non peccare facias carnem tuam, Non diligenter eventilans, ita intellexit, quasi dixisset: Non des os tuum, ut non pecces. Nobis vero alter sensus videtur, quod arguantur hi, qui de vitio carnis queruntur et aiunt, se corporis necessitate compulsos ea facere, quae nolint, secundum illud Apostoli : Non enim, quod volo, hoc ago, sed quod nolo, et caetera. Noli itaque, ait, vanas excusationes quaerere, et dare occasionem carni tuae
Abbreviated transcription (Latin):
Cum que plurt ut nobis uisum fuerit
dixerimus finem disputationis nrae
ẽẽ stulticiam: ex multilo quio enimnos
noneffugere peccctum: cucn uotum
feceris dõ nemoreris reddere illud:
quic non est uoluntas in insipientibus:
quaecumq: uoees : redde: Melius ẽ
nonuouere: quacm uouere & non
reddere ⁊ simplex intellagentia
inter prare tactione non indig&:
Melius eẽ. non promittere: quacin¬
ꝓmisa non facere: quicdis plie eñdõ
& inter insipientes conputentur
quiuote non explecent: quod autẽ
ait non est uoluntas in insipientibus
sub ccuditur dĩ Iuxta illud apostoli
& utique non fuit uoluntas : ut nunc
uenirem aduos: quod siuolumus
&curiosius. aliquid dicere. praceci¬
pitur christicno ut fidem . opere con¬
pleat & non sit similis iudeorum: qui
spondentes atq: dicentes omia quice¬
cumque pire cepit dñs faciemus
Adonruerunt idola & post uerbenr¬
tos seruos &lapidibus opressos. nouis¬
sime ipsum quoqu e patris familiae

Expanded text:
Cumque plura ut visum nobis fuerit Cumque plura ut visum nobis fuerit dixerimus, finem disputationis nostrae esse stultitiam. Ex multiloquio enim nos non effugere peccatum. Cum votum feceris Deo, ne moreris reddere illud, quia non est voluntas in insipientibus. Quaecumque voveris, redde. Melius est non vovere, quam vovere, et non reddere. Simplex intelligentia interpretatione non indiget. Melius est non promittere, quam promissa non facere, quia displiceant Deo, et inter insipientes computentur, qui vota non expleant. Quod autem ait: Non est voluntas in insipientibus subauditur, Dei, juxta illud Apostoli : Et utique non fuit voluntas, ut nunc venirem ad vos. Quod si volumus et curiosius aliquid dicere, praecipitur Christiano, ut fidem opere compleat, et non sit similis Judaeorum, qui spondentes atque dicentes: Omnia quaecumque Dominus praecepit, faciemus , adoraverunt idola. Et post verberatos servos, et lapidibus oppressos, novissime ipsum quoque patrisfamilias
Abbreviated transcription (Latin):
sermonum: pleriq arbitraentur
hoc in praesentiloco . praecepi nec corã
dõ facile. aliquid promittamus: & si¬
ne consideratione uirium uoue amus.
eaquice explere non possumus ad eẽ.
quippe praesentem dm̃: & lic& illemce
lt nos eẽ uideamur interra: tamen.
audire quae loquimur & insipientiã
nos tram argui ex multipliccctione
sermonum: Aluuero melius intelle¬
gentes. hoc pracecipi adfirmant
nec aut loquentes: aut cogitantes.
plus dedõ quam possumus opinemur:
sed scĩmus inbecilli᷑ tem nr̃am quod
tum nos trit opinatio. anostra illius
separxur & idcirco debere uerba
nos trac esse moderata: si cut enim qui
inmultis cogitationibus est: ea frequen
ter somniat dequibus cogitat. itaqui
plura uoluerit dediuinitate disserere
incid& instultitiam: Uelcerte sint
uerba nostra pecuca: ideo esse debere
quod &icc̃ eaquȩ nosse nos arbitimur
per speculum uidemus &x enigmate.
& uelutis omnium. conpraehendimus.
quod tenerenos aestimcmus

Expanded text:
sermonum. Plerique arbitrantur sermonum. Plerique arbitrantur hoc in praesenti loco praecipi, ne coram Deo facile aliquid promittamus, et sine consideratione 427 virium voveamus ea quae explere non possumus. Adesse quippe praesentem Deum, et licet ille in coelo, nos esse videamur in terra: tamen audire, quae loquimur, et insipientiam nostram argui ex multiplicatione sermonum. Alii vero melius intelligentes, hoc praecipi affirmant, ne aut loquentes, aut cogitantes plus de Deo quam possumus, opinemur; sed sciamus imbecillitatem nostram, quod, tum nostra opinatio a natura illius separetur: et idcirco debere verba nostra esse moderata. Sicut enim qui in multis cogitationibus est, ea somniat frequenter, de quibus cogitat: ita qui plura voluerit de divinitate disserere, incidit in stultitiam. Vel certe sic: Verba nostra pauca ideo esse debere, quod etiam ea quae nosse nos arbitramur, per speculum videmus et in aenigmate, et velut somnium comprehendimus, quod tenere nos aestimamus.