comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filius illius seniorin agro interrenis operib: labore desuclans longe agratia sp̃ssc̃ĩa con¬
silio patris extorris. Nic ÷ quiait
a grum emi& necesse habeo exire & uidere
illum. Rogote habeme excusatũ
hicqui iugaboum conparat quinque & le¬
gis onore dep̃s¬
suster¬
renorum sensuum uoluptate ꝑ fruiturhic
qui uxorem
ducta
ire adnuptias non potest & effectus caro ne¬
quaquam u¬
num eẽ cum spũ in huius ꝑsona &iam illius parabule operarii
congruunus
inqua prima tertia sexta nona hora id ÷ uocationib: uariis mit¬
tuntur ad uineam & in dignantur sibi undeci me hore operarios quo equari. & cũ
uer& acdppinquauit domui& audiuit symphoniam & cͥorum illuel quod inquodam
psalmo suꝑscribitur prime leth huic sensui conuenit .si qui dom meleth chorus
inunum concinens dicitur Male autẽ quidam delatinis simphoniam putant ẽẽ ge¬

Expanded text:
filius illius senior in agro, in terrenis operibus labore desudans, longe a gratia spiritus sancti, a confilius illius senior in agro, in terrenis operibus labore desudans, longe a gratia spiritus sancti, a consilio patris extorris. hic est, qui ait: agrum emi et necesse habeo exire et uidere illum; rogo te, habe me excusatum; hic, qui iuga bouum conparat quinque et legis onere depressus terrenorum sensuum uoluptate perfruitur; hic, qui uxore ducta ire ad nuptias non potest et effectus caro nequaquam unum esse cum spiritu; in huius personam etiam illius parabolae operarii congruunt, in qua prima, tertia, sexta, nona hora, id est uocationibus uariis, mittuntur ad uineam et indignantur sibi undecimae horae operarios coaequari. Et cum ueniret, adpropinquauit domui et audiuit symphoniam et.chorum. illud, quod in quodam psalmo superscribitur \'pro meleth\', huic sensui conuenit, siquidem \'meleth\' chorus in unum concinens dicitur. male autem quidam de Latinis symphoniam putant esse ge
Abbreviated transcription (Latin):
diecelebratur cotͥtidie pat̃ silium recipit. semꝑ xp̃s credentibus inmolatur: erat
aut̃ silius illus sermo inagro. hucusque de ꝑsona fili iunioris disputatum ÷ quẽ
secundum p̃sentẽ parahulã inpublicanis & peccatorib: qui ad ño ad penitentiã pro¬
uocantur debemus accipere secundum misticos aũt intellectus de futura quo¬
que uocatione gentium ꝓphetari. Nunc ad seniorem filium sermo trans gredit
quem multisimpliciter ad omnium scõrum ꝑsonã multi propie ad ud eos referunt
& de sc̃s quidẽnondificilis int̃ p̃tatio ÷ in eo quod dicitur Numquã mandatumtuũ
p̃teruii : lic& illud uideatur obsistere quod re uersioni fratris inuideat. in iudȩos autẽ
cumliuorin fratris salute conueniat hoc repugnat quod numqua sedicat eius p̃teris se
mandatum de quibus quid nobis uideatur suis locis conabimur explanare. Erat autem

Expanded text:
die celebratur, cotidie pater filium recipit: semper Christus credentibus immolatur. Erat die celebratur, cotidie pater filium recipit: semper Christus credentibus immolatur. Erat autem filius illius senior in agro. hucusque de persona iunioris filii disputatum est, quem secundum praesentem parabolam in publicanis et peccatoribus, qui a domino ad paenitentiam prouocabantur, debemus accipere, secundum mysticos autem intellectus de futura quoque uocatione gentium prophetari. nunc ad seniorem filium sermo transgreditur, quem multi simpliciter ad omnium sanctorum personam, multi proprie ad Iudaeos referunt. et de sanctis quidem non difficilis interpretatio est in eo, quod dicitur: numquam mandatum tuum praeteriui, licet illud uideatur obsistere, quod reuersioni fratris inuideat. in Iudaeos autem cum liuor in fratris salute conueniat, hoc repugnat, quod numquam se dicat eius praeterisse mandatum; de quibus quid nobis uideatur, suis locis conabimur explanare. erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
tium pacẽ euangeli tantium bona & ad ferte uitulũ saginatum & occidite & manduce¬
mus &epule mur qm̃ hic filius meus mortuus fuerat & reuixit perierat & inuentus ÷iu
tulus saginatus qui ad penitentiae immolatur salutẽ ipses aluator ÷ cuius quottidie car¬
ne pascimur cruciore potamur fidelis mecum lector intellegis qui a pinguedine sacra¬
ti inructum laudum eius erumpimus dicentes. eructu auit cor meum uerbum bonum di¬
coego operamea regi : Lic& quidem suꝑ stitio se magis quã uere non considerantes tex¬
tum salmiex patris ꝑsonahot arbitrentur intellegi Quod aũt ait epulemur qm̃ hic
filius meus mortuus fuerat & reuixit perierat & inuentus ÷ ad cundem supcrio¬
ris parabule ꝑtin& sensum in qua dicitur sic dico uobis gaudiumerit coram angelis di
suꝑ unum peteatorẽ penitentiã agentem & coeperunt epulari hoc conuiuium quotti¬

Expanded text:
tium pacem, euangelitium pacem, euangelimus et epulemur, quoniam hic filius meus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. uitulus saginatus, qui ad paenitentium immolatur salutem, ipse saluator est, cuius cotidie carne pascimur, cruore potamur. fidelis mecum lector intellegis, qua pinguedine saturati in ructum laudum eius erumpimus dicentes: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, licet quidam superstitiose magis quam uere non considerantes textum psalmi ex patris persona hoc arbitrentur intellegi. quod autem ait: epulemur, quoniam hic filius meus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est, ad eundem superioris parabolae pertinet sensum, in qua dicitur: sic, dico uobis, gaudium erit coram angelis dei super unum peccatorem paenitentiam agentem. Et coeperunt epulari. hoc conuiuium coti
Abbreviated transcription (Latin):
significat ut ibi factum ÷ uerbum dñi
in manu aggei ꝓph&e ad hierus alem ornaui
inquit te ornamento & in posui tibi
armillascircamanustuas : Rur sum ad eum
dutus ÷ phodere
alius loci sig naculi de monstratur ꝑ transime¬
diam
hierus alem &
da signaculum in frontibus uirorum gementium & dolentium in
omnibus iniqui¬
tatibus que fiunt imdio eoꝵ quare ut postea pos sint dicere. signatum ÷ su¬
÷ supernos lumen
uultus tui dñe & calciamen in pedibus cuis sponsi qui peꝑdiderat dignitatẽ nudispedibus pascha
celebrare non poterat haec sunt calcia menta dequibus dñs ait & calcia uite iaccinto & calci¬
amenta in pedibus eius. Neubi coluber insidians plantã ingredientis inuader& & suꝑ scorpines
& serpentes securius ambular& ut p̃par&ur ad euangelium pacisiam non in grediens secundũ
carnem sed secundum spm & dictum ei ꝓpheticum cũ uenir& quã speciosi pedes euangeli ⁊ an¬

Expanded text:
significat, ut ibi: factum est uerbum domini significat, ut ibi: factum est uerbum domini in manu Aggei prophetae; et ad Hierusalem: ornaui te, inquit, ornamento et inposui tibi armillas circa manus tuas. rursum ad eum dutus est podere, alius locus signaculi demonstratur: pęrtransi mediam Hierusalem et da signum in frontibus uirorum gementium et dolentium in omnibus iniquitatibus, quae fiunt in medio eorum. quare? ut postea possint dicere: signatum est super nos lumen uultus tui, domine. Et calciamenta in pedibus eius. sponsi quippe perdiderat dignitatem. nudis pedibus pascha celebrare non poterat. haec sunt calciamenta, de quibus dominus ait: et calceaui te hyacinthum. et calciamenta in pedibus eius, necubi coluber insidians plantam gradientis inuaderet, ut super scorpiones et serpentes securius ambularet, ut praepararetur ad euangelium pacis iam non ingrediens secundum carnem, sed secundum spiritum, et dictum ei propheticum conueniret: quam speciosi pedes euangelizan
Abbreviated transcription (Latin):
no m̃ trepidus ueritatis erumpit : pat̃ inquiens peccaui incaelum̃ frustra igitur qui¬
dẽ argumen tantur nomen patris in scõs tantum modo conuenire . cum&iam dm̃ patrẽ
uoc& qui se fili nomine consitetur indignum. Nisi forte ideo patrem audet uocarequi¬
rem &induite eumn stolã quã adã pet cando ꝑ diderat stolã que in alia parabola in di
mentũ dicitur niptiuale id ÷ uefiem sp̃s sc̃i quam qui nonbabuert non potest regis imer¬
ẽe conuiuio & dateanulum in manus eius signaculum similitudinis xp̃i. secundum illud
credentes signati estis spu re ꝓmissionis xp̃i & ad principẽ dicitur trri quisi militu conditoris
amiserat : Tues signaculum similitudinis & corona decoris indiliciis paradisidĩ natus es esaias
quoque de hoc signaculo loquitur. Tunc manifestierant quae signantur : Noc signaculum in
manudatur quando opere iustitiae scripture

Expanded text:
nomen trepidus veritatis erumpit: Pater, inquiens, peccavi in caelum. Frustra igitur quinomen trepidus veritatis erumpit: Pater, inquiens, peccavi in caelum. Frustra igitur quidam argumentantur, nomen patris in sanctos tantummodo convenire: 79 cum etiam Deum hic patrem vocet, qui se filii nomine confitetur indignum: nisi forte ideo patrem audet vocare, quirem, et induite eum; » stolam, quam Adam peccando perdiderat, stolam, quae in alia pmentum dicitur nuptiale, id est uestem spiritus sancti, quam qui non habuerit, non potest regis interesse conuiuio. Et date anulum in manu illius, signaculum simi-. litudinis Christi secundum illud: credentes signati estis spiritu repromissionis sancto. et ad principem dicitur Tyri, qui similitudinem conditoris amiserat: tu es resignaeulum similitudinis et corona decoris, in deliciis paradisi dei natus es. Esaias quoque de hoc signaculo loquitur: tunc manifesti erunt, qui signantur. hoc signaculum in manu datur, quando opera iustitiae scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
cretorum eius effectus ÷ particepsita &iugum suum leue id ÷ mandatorum suorum fa¬
cilia p̃cepta ex gratia magis quam ex merito suꝑ iuniorem filium conlocauit & oscula:¬
tus ÷ eum iuxta illud quod incantica canticorum eccdesia desponsi p̃dicatur aduen¬
tur ipseicum corpus at sumat ipseme obsauletur in carne ut &illud quoque quod in
esaia scriptum est huic sententiae coaptemus si queris quere admea bita in saltu& ibi
quippeflens aecdesia clamare iub&ur & seir quia seirpilosus & hispidus interpre¬
tatur ut anticum gentilium signific& orrorum. illa pariter similitudineresponden¬
te Nigra sum & speciosa filia hierusalẽ. dixit aũt illi filius pat̃ peccaui in caelum &
coramte iam non sum dignus uocari filiustuus dic̃ sedignum non ẽẽ filium nuncupari
& tamen ex naturae uoce ex illa substantia quã ili pater fuerat aliquando largitus in

Expanded text:
cretorum eius effectus est particeps, ita et iugum suum leue, id est mandatorum suorum facretorum eius effectus est particeps, ita et iugum suum leue, id est mandatorum suorum facilia praecepta, ex gratia magis quam ex merito super iuniorem filium conlocauit. Et osculatus est eum iuxta illud, quod in Cantico Canticorum ecclesia de sponsi precatur aduentur; ipse meum corpus adsumat, ipse me osculetur in carne\', ut et illud quoque, quod in Esaia scriptum est, huic sententiae coaptemus: si quaeris, quaere et ad me habita in saltu. et ibi quippe flens ecclesia clamare iubetur ex Seir, quia Seir pilosus> et \'hispidus\' interpretatur, ut antiquum gentilium significet horrorem illa pariter I similitudine respondente: nigra sum et speciosa filia Hierusalem. Dixit autem illi filius: pater, peccaui in caelum et coram te; iam non sum dignus uocari filius tuus. dicit se dignum non esse filium nuncupari et tamen ex naturae uoce, ex illa substantia, quam illi pater fuerat al
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃ dediabuilopatre natus ÷ fac me sicut unum demercenna riistuis facme inquit sic̃
unum exiudeis quite obp̃sentium tantum rerum promissa uenerantur : Recipefilium
penitentem qui mer cennariis tuis peccantibus sepissime peꝑ cisti &uenit usque ad pa¬
trem suum. uenimus ad patrem quando aporcorum recedimus passione : Secun dumil¬
luo statim ut conuersus ingemueris saluuseris :cum que ad huclonge ẽẽt uidit eum pa¬
ter eius & miseri cordia motus ÷ ante quandignis operibus & uera penitentia ad pa¬
trem redir& antiquum : s apud quem cuncta futura iam facta sunt & qui omnium:
carnem sum sit exiuir gine reditum silii iuni oris anticipat & p̃currens in cubuit suꝑ
collum ipsius id ÷ corpus sum sit humanum & sicuti suꝑ pectus ioh annes recubuit qui se¬

Expanded text:
facit, de diabolo patre natus est. Fac me sicut unum ex mercennariis tuis. fac me, inquit, \'sicut facit, de diabolo patre natus est. Fac me sicut unum ex mercennariis tuis. fac me, inquit, \'sicut unum ex Iudaeis, qui te ob praesentium tantum rerum promissa uenerantur. recipe filium paenitentem, qui mercennariis tuis peccantibus saepissime pepercisti\'. Et uenit usque ad patrem suum. uenimus ad patrem, quando a porcorum recedimus pastione, secundum illud: statim ut conuersus ingemueris, saluus eris. Cumque adhuc longe esset, uidit eum pater eius et misericordia motus est. antequam dignis operibus et uera paenitentia ad patrem rediret antiquum, deus, apud quem cuncta futura iam facta sunt et qui omnium est carnem sumpsit ex Virgine, reditum filii sui junioris anticipat. 20. « Et praecurrens incubuit super collum ipsius, id est corpus sumpsit humanum, et, sicuti super pectus Iohannes recubuit, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum quod a dõ iubetur ẽ obtimum sensus itaque ipse ÷ quanti ex iudeis:
obp̃sentia tantum bona adĩ obsequio non recedunt & ego egestate consitior
sur gensibo ad patrẽ meum pulche ait surgens patre quippe absente nonsteterat
peccatorumiacerestare iustorum ÷ admorsendicitur : Tuuero his ta mecum & incente si mo
tricensimo tertiops almo: ecce nunc benedi citedño om̃s serui dñm. quistatis indomo dñi adbe¬
ne dictionem dñi stantes ꝓpheca in domodñi coortatur & dicã illi pat̃ peccaui hicelum & co¬
iam teiã non sum dignus uocari filiustuus. peccauerat incelum qui hierus alẽ caelestẽ reliq¬
rat matrem. peccauerat coram patre qui conditore deserto suerat lignaueneratus non erat
dignus uocari filius dĩ qui seruus ÷ maluerat idolorum : Omnisenim quipeccatum

Expanded text:
hoc ipsum, quod a deo iubetur, est optimum. sensus itaque iste est: cquanti ex Iudaeis hoc ipsum, quod a deo iubetur, est optimum. sensus itaque iste est: cquanti ex Iudaeis ob praesentia tantum bona a dei obsequio non recedunt, et ego egestate conficior Surgens ibo ad patrem meum. pulchre ait \'surgens\'; patre quippe absente non steterat. peccatorum iacere, stare iustorum est. ad Moysen dicitur: tu uero hic sta mecum; et in centesimo tricesimo tertio psalmo: ecce nunc benedicite dominum, omnes serui domini, qui statis in domo domini, ad benedictionem domini stantes propheta in domo domini cohortatur. Et dicam illi: pater, peccaui in caelum et coram te; iam non sum dignus uocari filius tuus. peccauerat in caelum, qui Hierusalem caelestem reliquerat matrem; peccauerat coram patre, qui conditore deserto fuerat ligna ueneratus; non erat dignus uocari filius dei, qui seruus esse maluerat idolorum. omnis enim, qui peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
in puens ne cessitatis : crimen inse facere uoluntatis: Cauendũ igitur si captiuã ueli
mus habere uxorem nein idolio recumbamus. aut sicerte fuerim : eius amore de¬
cepti mun demus eam &ominesor diumerrore purgemus nescanclalum patia
uomposita audierit ꝑ sonare. in se autem conuersus dixit . quanti mecen narii
patris mei abundant pane. ego aũt hic fame pereo : Mer cennarius secun¬
dum alium in tellectum cos anim ad uertimus ex iudȩis qui ob p̃sentia tantum bona
legis p̃cepta custodiunt : Niusti sunt & misericordes non ob ipsam iustitiã & obipso
misericor diebonosi ut &adõterrene felicitatis & longe uite p̃mium consequantur
p̃ uaricatione quacius sa sunt careat concupitis porro ubi metus ÷ non ÷ dilectio per¬
fecta quippedilectio foras mittit timorem. Nam quidiligit nonideo imperata
custo dit quia aut timore poenarum aut p̃miia uiditate conpellitur : Sed quia

Expanded text:
in pueris necessitatis est, crimen in se facere uoluntatis. cauendum igitur, ne captiuam habere in pueris necessitatis est, crimen in se facere uoluntatis. cauendum igitur, ne captiuam habere uelimus uxorem, ne in idolio recumbamus; aut, si certe fuerimus eius amore decepti, mundemus eam et omni sordium horrore purgemus, ne scandalum patiatconposita audierit personare. In se autem conuersus dixit: quanti mercennarii patris mei abundant pane, ego autem hic fame pereo! mercennarios secundum alium intellectum eos aduertimus ex Iudaeis, qui ob praesentia tantum bona legis praecepta custodiunt, id est iusti sunt et misericordes, non ob ipsam iustitiam et ob ipsum misericordiae bonum, sed ut a deo terrenae fertilitatis et longae uitae praemium consequantur. praevaricatione quae jussa sunt, careat concupitis. Porro ubi metus est, non est dilectio. Perfecta quippe dilectio foras mittit timorem. Nam qui dicustodit, quia aut timore poenarum aut praemii auiditate conpellitur, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
hecomus. un ie Era postolus ꝓhibtr iemnidolio quis recũbat dicens uidete utẽ nehace
siccatia ura os sendiculum fiat infirmis : Si enim quis uiderit eum qui hab& scientiã
lndolio recumbentem nonne conscientiac ius cum sit in firma edificabitur ad man¬
cuusnton ne tibiuidetur subaliis uerbis dicere neģas phy lo sophos oratores poetas
nls corum lectio nerequies casnec nobis blandiamur simeis quȩs scripta non credimus
uinaliorum conscientia uul neretur & putem : ꝓbare quaedum legimus non repbamus
Alioqui quale erit ut ex isti memus apostolũ eius quiuescebatur inidoli a conscientiã
conpbas se & cum dixis se ꝑ fectum quem scir& dei dolotitis maducare. ab sit ut deo¬
nomina : Ad nunc &iã serdotesdĩ omissis cuangeliis & ꝓph&is uidemus commedias
ligere amatoriabu colicorum uersuum uerba cantare tenere uirgilium &id quod

Expanded text:
secamus. Unde et Apostolus prohibet, ne in idolio quis recumbat, dicens: « Videte autem, ne haec secamus. Unde et Apostolus prohibet, ne in idolio quis recumbat, dicens: « Videte autem, ne haec licentia vestra offendiculum fiat infirmis. Si ein idolio . recumbentem, nonne conscientia eius, cum sit infirma, aedificabitur ad manChristus mortuus est? nonne tibi uidetur sub aliis uerbis dicere, ne legas philosophos, oratores, poetas, ne in eorum lectione requiescas? nec nobis blandiamur, si his, quae sunt scripta, non credimus, cum aliorum conscientia uulneretur et putemur probare, quae, dum legimus, non reprobamus. alioquin quale erit, ut aestimemus apostolum eius, qui uescebatur in idolio, scientiam conprobasse et eum dixisse perfectum, quem sciret de idolothytis manducare? absit, ut de onumina. at nunc etiam sacerdotes dei omissis euangeliis et prophetis uidemus comoedias legere, amatoria bucolicorum uersuum uerba cantare, tenere Vergilium et id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
& sermonum strepitum suis lectoribus tribuunt : Nulla ibi saturitas ueritatis nul¬
la iustitiae refectio reperitur. studiosi earum in famiueri & uirttum penu¬
ria ꝑseuerant huius sapientiae trpus & in deutero nomio submulieris capti¬
ue sigura describitur de quadiuina uox p̃cipit ut suis is ra helites eam habe¬
re uoluerint uxorem caluitium ci faciat unges ꝑsec c& & pilos auserat&
cum munda fuerit effecta tunc transeat in inuictos amplexus: haec si secundumlit terũ in¬
un enmus ion seri dicula sunt itaq & nos hoc faceresolem: quan dophilo sophoslegimus quan¬
celle qanus ors li brueniunt s apientiae secularis si quidineis uecle reyperinius aduradas
doluconius timus siquit uero suꝑfluum dei dolis dea more decura se cularium rerum
pacondimus his caluitiũ inducimus haec in ungiuium more serro actutissimo de

Expanded text:
et sermonum strepitum suis lectoribus tribuunt: nulla ibi saturitas ueritatis, nulet sermonum strepitum suis lectoribus tribuunt: nulla ibi saturitas ueritatis, nulla iustitiae refectio repperitur. studiosi earum in fame ueri, in uirtutum penuria perseuerant. huius sapientiae typus et in Deuteronomio sub mulieris captiuae figura describitur, de qua diuina uox praecipit, ut, si Israhelites eam habere uoluerit uxorem, caluitium ei faciat, ungues praesecet, pilos auferat et, cum munda fuerit effecta, tunc transeat in uictoris amplexus. haec si secundum litteram intellegimus, nonne ridicula sunt? atqui et nos hoc facere solemus, quando philosophos legimus, quando in manus nostras libri ueniunt sapientiae saecularis: si quid in eis utile repperimus, ad nostrum dogma conuertimus, si quid uero superfluum, de idolis, de amore, de cura saecularium rerum, haec radimus, his caluitium
Abbreviated transcription (Latin):
it de monumcib ÷ ebri& as luxoria fornicatio&uni uersa uitia haecbanda
sunt &x lascaua & sensus uoluntate demulcent statimque ut apparuerint ad usũ
sui ꝓuocant quibus ideo luxoriosus ad ulis cens non poterat saturari quia semꝑ uolup¬
tas famem sui hab& ut trans acta non saciat & satanascum aliquam sua arte de¬
ceperit & ꝓprium ei in posuerit iugum ultra aduitiorum abundantia non ꝓcurit
sciens cẽ iam mortuum sicuti multos idolatrans uidemus panis miseria & eiestate con¬
fectos hi sunt in quib: ꝓpheticus sermo completur : Omnib: mer& ricib: dantur
mercedes Tuaut̃ de distimercedes omnibus amatoribustuis & non accepistimerce¬
hacc sua om̃s suauitate delectant & dumaures uersib: dulci modo latione curren¬
tib capiunt animã quoque pen& rant & pectoris internade uinciunt. Verũ
ubicum sum mostudio fuerint ac labore ꝑ lecta nihilaliud nisi inanemsomnium

Expanded text:
it. daemonum cibus est ebrietas, luxuria, fornicatio et uniuersa uitia. haec blanda it. daemonum cibus est ebrietas, luxuria, fornicatio et uniuersa uitia. haec blanda sunt et lasciua et sensus uoluptate demulcent statimque, ut apparuerint, ad usum sui prouocant. quibus ideo luxuriosus adulescens non poterat saturari, quia semper uoluptas famem sui habet et transacta non satiat. et satanas, cum aliquem sua arte deceperit et proprium ei iugum inposuerit, ultra ad uitiorum abundantiam non procurat sciens esse iam mortuum, sicuti multos idolatras uidemus pannis, miseria, egestate confectos. hi sunt, in quibus propheticus sermo conpletur: omnibus meretricibus dantur mercedes, tu autem dedisti mercedes omnibus amatoribus tuis et non accepisti mercehaec sua omnes suauitate delectant et, dum aures uersibus dulci modulatione currentibus Ijapiunt, animam quoque penetrant et pectoris interna deuinciunt. uerum ubi cum summo studio fuerint ac labore perlecta, nihil aliud nisi inanem sonum
Abbreviated transcription (Latin):
seruituti. quimi sit illum in agrosuo ut pascer& porcos. porcus animal in mundũ
÷ qđ ceno& sordibus delectatur: Talis ÷ demonium multitudo que ꝑ idolamã nu
facta cruo repecodum &uictimis pascitur & nouissi mes angui natione quadã hosti¬
a ipsius hominis morte saturatur: Misit ergo eum in possessionem suam id ÷ suum
effic̃ eẽ famulũ ut pascer& porcos in molans i animã suam & cpiebat saturare
uentrem suum desiliquis porcorum & nemo illidabat. iel quod ine techiele cum
increpatione dicitur ad srł . & factũ ÷ in teꝑuersum ultra muli eres ante fornicatio¬
nem tuã & poste non sunt forni cate in eo quod de disti mercedes & mercedestibi non ft̃
date Vi demus infiliominore conpletum substantiam suam in regione
principis ꝑdidit & post ꝑditas facultates missus a porcos egeftate contabu¬

Expanded text:
seruituti. Qui misit illum in agro suo, ut pasceret porcos. porcus animal inmundum, seruituti. Qui misit illum in agro suo, ut pasceret porcos. porcus animal inmundum, quod caeno et sordibus delectatur. talis est daemonum multitudo, quae per idola manu facta cruore pecudum et uictimis pascitur et nouissime saginatiore quadam hostia, ipsius hominis morte, saturatur. misit ergo eum in possessionem suam, id est suum effecit esse famulum, ut pasceret porcos immolans eis animam suam. Et cupiebat saturare uentrem suum de siliquis porcorum, et nemo illi dabat. id, quod in Ezechiele cum increpatione dicitur ad Hierusalem: et factum est in te peruersum ultra mulieres in fornicatione tua, et post te non sunt fornicatae in eo, quod dedisti mercedes, et mercedes tibi non sunt datae, uidemus in filio minore conpletum. substantiam suam in regione principis perdidit et post perditas facultates missus ad porcos egestate contabu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpheam quiabitats in regione umbremortis lux fulgebit suꝑ uos ad contra :
alia regioquã possessuri sumus mundo corde atq uiuentes quã sc̃s de sidera dicens
credoui derebonadm̃ in regione uiuentium & ipe oepit egere & habut & coniunpit
sccunde principib regionis illius desertonutricio qui at primã uocẽ bona ei fueritcuncta
largitus iunxit seprincipib: mundi huius id ÷ diabulo reccori tenebrarum quem nunc in imicũ
hominem. Nunc iudicem iniquitatis nunc draconem nunc satan nunc maleum . nunc pdi¬
cẽ nuncbelial nunc rugientem leonem nunc leuiatan. nunctẽ nĩ & multis aliis uocabu¬
lis scripturt cognominat: quod aũt ait unide principibus plures eẽ intellegendum qͥ
ꝑ istum uolitent aerẽ & diuersorum fraude uitiorum genus hominum suae subi ciant

Expanded text:
per prophetam: qui habitatis in regione umbrae mortis, lux fulgebit super uos. at contra... per prophetam: qui habitatis in regione umbrae mortis, lux fulgebit super uos. at contra... alia est regio, quam possessuri sumus mundi corde atque uiuentes, quam sanctus desiderat dicens: credo uidere bona domini in regione uiuentium. Et ipse coepit egere et abiit et coniunxit se uni de principibus regionis illius. deserto nutricio, qui ad primam uocem bona ei fuerat cuncta largitus, iunxit se principi mundi huius, id est diabolo, rectori tenebrarum istarum, quem nunc inimicum hominem, nunc iudicem iniquitatis, nunc draconem, nunc satan, nunc malleum, nunc perdicem, nunc Belial, nunc rugientem leonem, nunc Leuiathan, nunc tenninim et multis aliis uocabulis scriptura cognominat. quod autem ait \'uni de principibus: plures esse intellegendum est, qui per istum uolitent aerem et diuersorum fraude uitiorum genus hominum suae subiciant
Abbreviated transcription (Latin):
dmi impi&atis suae aedisi cauereturre: Tunc doc matum si ꝑbi as confixerunt uolentes
curiosi tate non licita in ipsius celi alta penetrare & uocatus ÷ locus illebabel id ÷ confusi¬
o&ibi dis si pauit substantiam suam uiuens luxoriose. luxoria inimicadõ inimica
iur tutib: ꝑde omnẽ substantiã patris & ad p̃sens uoluntatẽ delimens futuram cogi¬
tare non sinit pauꝑtate cum que consumsissi om̃a factaẽ fames ualida ꝑregionem
illam a patre acceperat facultates ut in uisibilia eius ꝑ eaque erant uisibilia cog¬
noscer& & ex pulcritudine crtaturum consequenter intellegere creatorẽ quiue¬
ritatem inin iustitia detinens & ꝓdõ ido la colensnaturebona uni uersa consumsit
R consum tis or nib cepitegere uirtutib derelic tofonte iurtutũ facta : fames
ualida ꝑ regionem illã om̃s locus quẽ patre in colimus absente famis penuriae

Expanded text:
deum inpietatis suae aedificauere turrem, tunc dogmatum superbias confinxerunt uolentes deum inpietatis suae aedificauere turrem, tunc dogmatum superbias confinxerunt uolentes curiositate non licita in ipsius caeli alta penetrare. et uocatus est locus ille Babel, id est \'confusio\'. Et ibi dissipauit substantiam suam uiuens luxuriose. luxuria inimica deo, inimica uirtutibus perdit omnem substantiam patris et ad praesens uoluptate deleniens futuram cogitari non sinit paupertatem. Cumque consumpsisset omnia, facta est fames ualida per regionem illam. a patre acceperat facultates, ut inuisibilia eius per ea, quae sunt uisibilia, cognosceret et ex pulchritudine creaturarum consequenter intellegeret creatorem. qui ueritatem in iniustitia detinens et pro deo idola colens naturae bona uniuersa consumpsit et consumptis omnibus coepit egere uirtutibus derelicto fonte uirtutum. facta est fames ualida per regionem illam. omnis locus, quem patre incolimus absente, famis, penuriae,
Abbreviated transcription (Latin):
luni palino &terrã pugillo & hieremias dic̃. ds̃ ad ꝓpinquans & non ds̃ delongincop ꝑ
iuuidi quo que quia nullus absque eolocussit p̃dicatur : Iuo modo filius peregrepro¬
clauiitur e tapatre discedit : Sciendum igitur non locorum spatussi affectu aut ẽe noscũ
siosut abco discederẽ quomodo enim addis cipulos loquitur et ce ego uobis cum sum om¬
dus diebus usque ad consum mationẽ scłi : Ita ad eos qui siuiac tantiã p̃ferunt & eẽ
tun domino non merentur dic̃ discedite ane non nouiuos quioperanuni iniquitatẽ.
Re cessit ergo iunior filius cũ uniuersa sub stantia a patre & pere greꝓfectus ÷&
ca megressus a faue dñi habita uit interra namid quod interpretatur fluctuatitiaquã o¬
quicum que adõ recedit statim scłi fluctibus quatitur & mouentur pedes eius : Nam
post quã moti sunt homines abhoriente & auero lumine recesserunt : Tunc doc matum

Expanded text:
lum palmo et terram pugillo et Hieremias dicit: deus adpropinquans et non deus de longinquo, per lum palmo et terram pugillo et Hieremias dicit: deus adpropinquans et non deus de longinquo, per Dauid quoque, quia nullus absque eo locus sit, praedicatur, quomodo filius peregre proficiscitur et a patre discedit? sciendum igitur non locorum spatiis, sed affectu aut esse nos cum deo aut ab eo abscedere. quomodo enim ad discipulos loquitur: ecce ego uobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi, ita ad eos, qui sui iactantiam praeferunt et esse cum domino non merentur, dicit: discedite a me, non noui uos, qui operamini iniquitatem. Recessit ergo iunior filius cum sua substantia a patre ret peregre profectus est. et Cain egressus a facie dei habitauit in terra Naid, quod interpretatur \'fluctuatio.\' quicumque a deo recedit, statim saeculi fluctibus quatitur et mouentur pedes eius. nam postquam moti sunt homines ab oriente et a uero lumine recesserunt, tunc aduersum
Abbreviated transcription (Latin):
sapimus uiuimus cogitamus in uerba prorumpimus hoc ds̃ equaliter uni¬
uersis & in commune largitus ÷ euange litadicente: erat lux uera que
inluminat omnẽ hominẽ uenientem in mundum iste ÷ dexter oculus qͥ
abscandelis obseruandus ÷ haec iucerna corporis hoc talentum quod non ÷
insuclario conligandum id ÷ delicate otiose quei & tractandum nam
uuerra de sodicndum terrenis scilio& cogitationibus obcurandum quidiui sit eis substantiã
deoue ne cessitates ex uoluntate ut urtis haber& locum ut aceteris animantibus
ds cano dum ad exemplumdi ꝑ missum ÷ nobis facerequod uelimus: Vnde & in peccato¬
dis aequum iudicium &in scos iustum premium retribuitur R non post multos dies collec¬
ris oniiub aduliscentior filius pere grepfectus : in regionẽ longinquam. Siditen& cae¬

Expanded text:
sapimus, cogitamus, in verba prorumpimus. Haec Deus aequaliter unisapimus, cogitamus, in verba prorumpimus. Haec Deus aequaliter universis et in commune largitus est, Evangelista dicente: « Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum » . Iste est dexter oculus, qui a scandalis observandus est: haec lucerna corporis: hoc talentum quod non est in sudario colligandum, id est, delicate otioseque tractandum; nec in terra defodiendum, terrenis scilicet cogitationibus obscurandum. 73 6. Qui divisit eis substantiam. ex necessitate, sed ex uoluntate, ut uirtus haberet locum, ut a ceteris animantibus distaremus, dum ad exemplum dei permissum est nobis facere, quod uelimus. unde et in peccatores aequum iudicium et in sanctos aut in iustos praemium retribuetur. Et non post multos dies collectis omnibus adulescentior filius p eregre profectus est in regionem longinquam. si deus tenet cae
Abbreviated transcription (Latin):
isse ut in ꝑ sona eorum gentilium tantum populus possit intellegi: itaquenonion¬
gum faciam ipsa euangelii uerba ꝓponam. & in modum com̃taru quid mihi uidea¬
tur ad singula queq subnectam. Homo qui dem habebat duos filios. hominum dñ
dicimultis testimoniis ad ꝓbatur ut ibi duorum hominum testimonium uerũ
÷ Ego de metestimonium dico & pater quime misit in alia parabul a pastor in
ali apater familias nuncupatur in alia uineam locat in alia inuitat ad nup¬
tias & diuersis similitudinib rem signi ficat eandem ut iudaeorum superbiam
reꝓb& & in commun tomnium peccatorum siuegentilium siue isrł penitenti¬
am ꝓb& quod aut̃ ait duos filios om̃s penescripture duorum uocatione populo¬
rum plene sunt sacramentis. & dixit ille aduliscentior : pat̃ damihipor¬
tionem sub stantiae quae me contingit sub stantia di ÷ omne quod uiuimus

Expanded text:
uisse, ut in persona I eorum gentilium tantum populus possit intellegi. itaque, ne lonuisse, ut in persona I eorum gentilium tantum populus possit intellegi. itaque, ne longum faciam, ipsa euangelii uerba proponam et in modum commentatoris, quid mihi uideatur, ad singula quaeque subnectam. - Homo quidam habebat duos filios. hominem deum dici multis testimoniis adprobatur, ut ibi: duorum hominum testimonium uerum est. ego de me testimonium dico et pater, qui me misit. in alia parabola pastor, in alia pater familias nuncupatur, in alia uineam locat, in alia inuitat ad nuptias et diuersis similitudinibus rem significat eandem, ut Iudaeorum superbiam reprobet et in commune omnium peccatorum, siue gentilium siue Israhel, paenitentiam probet. quod autem ait \'duos filios\', omnes paene scripturae de duorum uocatione populorum plenae sunt sacramentis. Et dixit illi adulescentior: pater, da mihi portionem substantiae, quae me co
Abbreviated transcription (Latin):
morat &omnis populus audiens & pubili caniiusti ficauerunt dm̃bapti ⁊ab aptismoiohu¬
nis. aut cui quã credilepossit uideri & hnicum templum ingressum aut dnm̃cuo
& hnicis habuisse conuiuium cum id maxime cauer& nec legem soluere iuderetur&
primum uenerat adouesperditas domus isrł : Cananeae quoque dep̃cantipfiliae sali¬
te responder& : Non oport& tollere panẽ filionus & dareum canib: & alibi discipulis pr̃¬
ceperit inuia gentium neabi eritis & inciui tatessa marita norum ne i n troieritis. ex qui¬
bus omnibus edocem̃ in publicanis non tam gentilium quã generaliter omnium pecca¬
torum id ÷ quierant & degentib: & iudeis accipiposse ꝑsonas: Ille autẽ qiuia iuxta
in santis plas phemias feminas suas id dogmatis de fendebat quoxp̃i anos nolla
recipere penitentes frustra argumentatur. Ẽpublica nus ui deosiu deus nonsi¬

Expanded text:
memoret: et\' omnis populus audiens et publicani iustificauerunt dominum baptizati baptismo Iohanmemoret: et\' omnis populus audiens et publicani iustificauerunt dominum baptizati baptismo Iohannis, aut cuiquam cre- \' dibile possit uideri ethnicum templum ingressum aut dominum cum ethnicis habuisse conuiuium, cum id maxime cauerit, ne legem soluere uideretur, et primum uenerit ad oues perditas domus Israhel, Chananaeae quoque deprecanti pro filiae salute responderit: non oportet tollere panem filiorum et dare eum canibus et alibi discipulis praeceperit: in uiam gentium ne abieritis et in ciuitates Samaritanorum ne introieritis. ex quibus omnibus edocemur in publicanis non tam gentilium quam generaliter omnium peccatorum, id est, qui erant et de gentibus et de Iudaeis, accipi posse personas. ille autem, quia iuxta insanas feminas suas id dogmatis defendebat, quo Christianos nollet recipi paenitentes, frustra ar-I gumentatus est publicanos Iudaeos non f
Abbreviated transcription (Latin):
sisti & deo uequidem acdragma lic& ad unum ꝑ tineant intellectum. non ⁊ ifti¬
us temporis disputatio hoc tantum dixisse sufficiat. obid hasparibulis eẽ pro¬
positas ut quo modo ibi inuentione pecoris & dragme letitia est angeloꝵ &cir¬
camanentium ui cinarum sic in publicanorum peccatorum quae penitentia
omnia deber& ẽẽ leaitia quibus non sit ne cessaria penitentia unde uehementer adm¬
ror tertulianum in eo libro quem de pudicitia aduer sum penitentiam scripsit & sendm¬
a ueterem noua opincone dissoluit hoc uoluis se sentire quod publicami & peccatores qui cam
dño uescebantur & hnici sierint dicentes criptura: Non erit nec tigalpendens ex isrł qui¬
si uero & matheus non ex circumcisione fuerit publicanus &ille qui cum phaseo intemplo
orans oculos ad celum non audebat erigere. Non ex isrł fuerit publicanus hac non lucasu

Expanded text:
sisti. Et de oue quidem ac dragma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istisisti. Et de oue quidem ac dragma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istius temporis disputatio; hoc tantum dixisse sufficiat ob id has parabolas esse propositas, ut, quomodo ibi in inuentione pecons et dragmae laetitia est angelorum et circum manentium uicinarum, sic in publicanorum peccatorumque paenitentia omnium debere esse laetitiam, quibus non sit necessaria paenitentia. unde uehementer admiror Tertullianum in eo libro, quem de pudicitia aduersum paenitentiam scripsit et sententiam ueterem noua opinione dissoluit, hoc uoluisse sentire, quod publicani et peccatores, qui cum domino uescebantur, ethnici fuerint dicente scriptura: non erit uectigal pendens ex Israhel; quasi uero et Mattheus  non ex circumcisione fuerit publicanus et ille, qui cum pharisaeo in templo orans oculos ad caelum non audebat erigere, non ex Israhel fuerit publicanus ac non Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
tens ut in conuiuiado cerentur. Sicut manifestum ẽẽ : poterit ei qui euangelia solici¬
tamente ꝑlegerit quomodo &cib: eius & potus & de ambulatio & uniuersa quaeges¬
sit saluti hominum ꝓcurarent hoc uidentes scribe& pharisei aduersus legemeã fa¬
ceredicebant eccehomo uorax & uinipotator amicus publicanorum & peccatorum
nam ante rep̃henderant quare curar& in sabbatis: dñs ergo ut hanc eorum accu¬
sationẽ clementia eratione superar& tresparabolas posuit ex quibus una ÷ non a¬
ginta nouẽ ouium in montib: relictarum & unius ꝑditeq pastoris umeris ÷ reduc¬
ta ali ad ram maequam mulier accensoluminerequisi uit & inuenta ea uici¬
nas ad letitiam conuocauit dicens. congratulamini mihi quia inuenidragmã
quã ꝑdideram : Tertiam uero duorum filioꝵ dequa ut disputa rem pauca ius¬

Expanded text:
tens, ut et inter conuiuia docerentur, sicuti manifestum esse poterit ei, qui euangelia sollicitens, ut et inter conuiuia docerentur, sicuti manifestum esse poterit ei, qui euangelia sollicita mente perlegerit, quomodo et cibus eius et potus et deambulatio et uniuersa, quae gessit, salutem hominum procurarint. hoc uidentes scribae et pharisaei aduersum legem eum facere dicebant: ecce homo uorax et uini potator, amicus publicanorum et peccatorum. nam et ante reprehenderant, quare curaret in sabbatis dominus. ergo, ut hanc eorum accusationem clementiae ratione superaret, tres parabolas posuit, e quibus una est nonaginta nouem ouium in montibus relictarum et unius perditae, quae pastoris umeris est reuecta, alia dragmae, quam mulier accenso lumine perquisiuit et inuenta ea uicinas ad laetitiam conuocauit dicens: congratulamini -mihi, quia inueni dragmam, quam perdideram, tertia uero duorum filiorum, de qua ut disputarem pauca, ius
Abbreviated transcription (Latin):
ex ooctia toruni dñ milim qui ddonauit nobis delicta nra & deleuit quod erat eiro rapbũ
morti contramos astigens illud aruei& principatus & potestates fecit oftentuitrium pluns¬
cusi lieno quat autem maior potest ẽt clementia quam ut silius di hominis filius pui¬
cas eius de cem men suum fasticdia sustiner& partus expectar& aduentum ii uolee¬
ecurpas s sub epitur partitibus ꝑ singulas ado ler&e ar tates & post contumeli¬
as uos uir alapas& flagella crucis que pro nobi fier& maledictum. ut nos amale¬
dicto legis al soluer& patri factus oboediensus que ad mortem &id opere con¬
pleru quodante ex ꝑsona mediatoris fuerat dep̃catus dicens pat̃ uolo ut quomo¬
do ego el tuunion sumus ita &isti in nob sunum sint ergoquia ad hocuenerat ut quod
era snpossibile legis quia ne mo ex ca iustificabitur. In effabi misericordia iuincer&
publicanos & peccatores ad penitentiã ꝓuocabat. conuiuium quoque eorum expe¬

Expanded text:
es propitiatorium dominum Iesum, qui donauit nobis delicta nostra et deleuit, quod erat chirographum mortis contra nos, adfigens illud cruci, et principatus et potestates fecit ostentui triumeas in ligno. quae autem potest maior esse clementia, quam ut filius dei hominis filius nasceretur, decem mensum fastidia sustineret, partus expectaret aduentum, inuolueretur pannis, subiceretur parentibus, per singulas adoleret aetates et post contumelias uocum, alapas et flagella crucis quoque pro nobis fieret maledictum, ut nos a maledicto legis absolueret patri factus oboediens usque ad mortem, et id opere conpleret, quod ante ex persona mediatoris fuerat deprecatus dicens: pater, uolo, ut, quomodo ego et tu unum sumus, et isti in nobis unum sint? ergo, quia ad hoc uenerat, ut, quod erat inpossibile legis, quia nemo ex ea iustificabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos et peccatores ad paenitentiam prouocabat conuiuium quoque eorum expe
Abbreviated transcription (Latin):
malorum que fiunt in par uulis causa iusta dicatur Nem pecum maiores ista patiantur
sole mus dicere ut sicut in iob merita ex aminari. aut sicut in hero de peccata puniri& de
quibus dam exemplis que dsmani festa eẽ. uoluit aliaque obscura sunt hominum coniccta

Expanded text:
malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae obscura sunt, hominum
Abbreviated transcription (Latin):
aut in iustac ista ł facerel ꝓmittere. HICROHIMVS Diuer sis testimonus scriptura¬
rum eandem questionem uteris incea trales presligi as qui unum cundem que hominem ꝑ¬
sonarum uari&ate mutata in martẽ uenerẽ que ꝓducunt ut quiprius rigidus s& truculen¬
tus incesserat. postea soluatur in molliciem feminarum. AVIGUSTINUS Cum̃te ira¬
tum sensero nihil aliud quã ueniã dep̃cabor. HICRΟΝINCIS Quo so ut pacienter audi¬
as non enim deaduersario uictoriam si contram̃ dacium querimus ueritatem. MIGVSTINUS
Num quit nam sicut animalia in rationabilia recte dimus in usus darinaturis ex¬
cellentioribus & siuitiosi sicut aꝑtissime in euangelio uide musporcos adusum deside¬
ratum concessus ẽẽ domonib: hoc & de homine rectepossumus dicere animal ⁊ enimsi rati¬
onale & si mortale anima : rationalis in illis membris quȩ cantis afflictionibus poenas luit

Expanded text:
aut iniuste ista uel facereaut iniuste ista uel facererum eadem in quaestione uteris in theatrales praestigias: qui unum eumdemque hominem, personarum varietate mutata, in Martem Veneremque producunt: ut qui prius rigidus et truculentus incesserat, postea solvatur in mollitiem feminarum. Augustinus. Cum te iratum sensero, nihil aliud quam veniam deprecabor. Hieronymus. Quaeso ut patienter audias: non enim de adversario victoriam, sed contra mendacium quaerimus veritatem. Augustinus. numquidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poenas luit.
Abbreviated transcription (Latin):
quacreduntur anime sicut illa r.iuna singulis fieri labe factare conantur. HIEROHINUS
ANtonius enim oratore gregius incuius laudibustullius ꝑsonat dis sertos se auuidisse multos
elo quentẽ ad hucne minem noliigitur mibioratorum & non tuis floribus ludereꝑ quos solent
imperitorun at que puerorumaures decipi sed simpliuiter dic quid sentias. AVGVSTINVS
Cumpenas uentum ÷ paruulorum magnis mihi crede coartor ungustiis nec quidresponde am
prorsus inuenio non solum easpenas dico quas hab& posthanc ui tam illa damnatio quo ne cesse
÷trahatur si de corpore exierunt si ne christiane gratiac sacramento sed eas ipsas que in hac
uita dilentihus nobisuersantur anteoculos qua se numurare si uelimprius tempus quam
spiritibus de mons trandum ÷ uti que quo modo ista sinc ulla sua mala causa iusta patian¬
tur ł sonenim dicifas ÷ aut ista ignorante dõ fieri aut̃ cum non pos seresistcrefacientib

Expanded text:
qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare Antonius, orator egregius, in cujus laudibus Tullius personat, disertos se ait vidisse multos, eloquentem adhuc neminem. Noli igitur mihi oratorum, et non tuis floribus ludere, per quos solent imperitorum atque puerorum aures decipi: sed simpliciter dic quid sentias. Augustinus. Cum ad poenas ventum est parvulorum, magnis, mihi crede, coarctor angustiis: nec quid responprorsus inuenio; non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam spiritibus. demonstrandum est utique, quomodo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus
Abbreviated transcription (Latin):
me mou& multa cogitaonquibus haecpossit calum niare & quod ipse respondisti non ẽe
uitium sementis: intritico quod furto dicitur eẽ sublatum s̃ ineo qui frumenta furatur
nec id urcoterrã non debuisse gremiosuo semina confouere qui a satur inmunda ea pro¬
iecerit manuedegantissima similitudo ÷ quã & ate quã legerem nulla smihi obiectio istade
adulterinis fecib: in hac questione faciebat anguftias generaliter intuenti multa bon admñ
facere &iam de nirs malis prauisque peccatis animalis autẽ uuuscumque creauios. habe¬
at pium que consideratorem in effabilem laudẽ creatori excitat quanto magis creatioñ
uiius lib& animaliss hominissi aũt causa creandiqueritur nullacitius & melius respon¬
detur Nisi quia omnes creaturabona ÷ & quid digmus quam ut bona faciat bonus ds que ne¬
mopost facere nisids̃ : haec &alia quae possum sicut possumdico aduersum eos qui hanc opinionẽ

Expanded text:
me movet multa me movet multa uitium sementis in tritico, quod furto dicitur esse sublatum, sed in eo, qui frumenta furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adfacere, etiam de nostris malis nostrisque peccatis. Animalis autem cujuscumque creatio, si habeat pium prudentemque consideratorem, ineffabilem laudem Creatori excitat; quanto magis creatio non cujuslibet animalis, sed hominis! Si autem causa creandi quaeritur, nulla citius atura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem,
Abbreviated transcription (Latin):
iam creauerat numero sius creando usque nunc operatur ł sicergo ł alio quo libe modo xi¬
mus abeo quod nobis obicitur derequiedi ab operib: suis neꝓpterea non credamus nuncus¬
que fieri animas nouas non exilla una si sicut illam unam. Nam quod dicitur qua re
facit animas eis quos nouit cito morituros possumus respondere parentũ hinc peccotał
conuincił flagellari : HΕ RΟHIHVS, Nuꝑ quo quidmihi uideretur in opusculis conta
ruf finum olim scripsis seme nouia iuersum eum libellum quẽ scãe memoriae anas tasio ep̃o
romane ecclesiae dedit in colubrica & sub dolaim mostulta confessione dum auditorum sim¬
plicitati in luderenititur suae fidei. immopersidie inlusit: AUGUSTINUS :
Quid in libro aduersum ruffinum posuisti quosdam huic sententiae calum niari quod dm̃da¬
rẽ animas ad ulterinis conceptibusiudeatur in dignumsundeconantur astruere meritis
geste ante ante carnem uite animas quasi ad argeftula huius modi iuiste posseperduci Non

Expanded text:
ratur. Vel sic ergo, vel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis objicitur de requie Dei ab operibus: ne propterea non credamus nunc usque fieri animas novas, non ex illa una, sed sicut illam unam. Nam quod dicitur, quare facit animas eis quos novit cito morituros? Possumus respondere parentum hinc peccata, vel convinci, vel flagellari. Hieronymus. Super quo quid mihi videretur, in opusculis contra Rufinum olim scripsisse me novi, adversum eum libellum quem sanctae memoriae Anastasio episcopo Romanae Ecclesiae dedit. In quo lubrica et stulta ac subdola confessione, dum auditorum simplicitati illudere nititur, suae fidei, immo perfidiae illusit. Augustinus. Quod in libro adversus Rufinum posuisti quosdam huic sententiae calumniari, quod Deum dare animas adulterinis conceptibus videatur indignum: unde conantur astruere meritis gestae ante carnem vitae, animas quasi ad ergastula hujus mundi juste posse perduci: non