comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos : & in sornus malar quis hoc putauerit : Sedpro¬
fecto conuenienter quidam hocloco mare proisto  saeculo
positum accipiunt ⁊cumergo & quos hic inueni& xp̃r incor¬
pore constitutos simul signisicar & cumeis qui resurrecturi
sunt iudicandor etiam ipsos mortuos appellauit & bonor
quibus dicitur. mortui enimestis & uita uestyte abs condita
corpora unde a potolus corpus quidem inquid mortuum esa
Propter peccatum: sp̃s autem uita est proper iustitiam
utrumque in homine uiuente: atq in hoc corpore constr¬
to esse demons tranr &corpur mortuum & spm̃ uitam neo
tamen dixit corpus mortale sed moriuum quam uis eadem
paulo post &iam mortalia corpora sicut usitatius uocan¬
tur appell&: hosergo mortuor & hibuit macye qui in eo extqł
id est & hibuit hominer hoc saeculum qui cumque in eo erant
quia nondum obierant & mors & infernus inqui dreddide¬
runt mor tuos quos inse habebant: mare xhibuit: quia
si cut inuenti sunt affuerunt mors uero & infernus reddide¬

Expanded text:
mortuos, et infernus malos. Quis hoc putaverit? Sed profecto convenienter quidam hoc loco mare pro isto saeculo positum accipiunt. Cum ergo et quos hic inveniet Christus in corpore constitutos, simul significaret cum iis qui resurrecturi sunt judicandos, etiam ipsos mortuos appellavit, et bonos quibus dicitur, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita corpora: unde Apopropter peccatum; spiritus autem uita est propter iustitiam, utrumque in homine uiuente adque in hoc corpore constituto esse demonstrans, et corpus mortuum et spiritum uitam. Nec tamen dixit corpus mortale, sed mortuum, quamuis eadem paulo post etiam mortalia corpora, sicut usitatius uocantur, appellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, qui in eo erant, id est, exhibuit homines hoc saeculum, quicumque in eo erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Mare exhibuit, quia, sicut inuenti sunt, adfuerunt; mors uero et infernus reddide
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui uerbũ meũ audit & cedit ei quimi sit mehab&
uitã &ernam: Et in udicium uonuenit: sed transut
amor te inuitam Eccehic dixit fideles suos in iudi¬
cium nonuenire:. Quomodo ergo ꝑiudicium separaebuntur.
amalir & adeiur t&teram stabunt  Uisquia hõc loco
iudicium prodamnatione posuit: In tale quippe iudiciũ
uonuenient: qui audiunt. uerbum eius &credunt ei qui

Expanded text:
rbum meum audit et credit ei qui misit me, habet uitam aeternam, et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam. Ecce hic dixit fideles suos in iudicium non uenire. Quo modo ergo per iudicium separabuntur a malis et ad eius dexteram stabunt, nisi quia hoc loco iudicium pro damnatione posuit? In tale quippe iudicium non uenient, qui audiunt uerbum eius et credunt ei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in supplicium xernum. iustiautẽ inuitã &ernam:
ohauues ueno euauceis tas apertis sime uanras.
eunt insesurrectione mortuorum futurum. prȩdixisse
iudicium Cum enim dixiss& Neque enimpater
iudicat quemquam sed iudicium omne dedit filio:
ut omner honorificent filium. sicut honorisi cant patrẽ
Qui non honorificat filium uon honorificat patrem qui

Expanded text:
aeternam. Iohannes uero euangelista apertissime narrat eum in resurrectione mortuorum futurum praedixisse iudicium. Cum enim dixisset: Neque enim Pater iudicat quemquam, sed iudicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem; qui non honorifica
Abbreviated transcription (Latin):
uentum : quoper totum hoc tempus. in ecclesia sua uenit.
Hoc est in menbris suis particulatim atq paulatim qm̃ tota
corpus est eius: siue ad &cidium tenxne bierusalem.
Quia & de illo cum loquitur: plerumq sic loquitur tam quãc
define saeculi : atq illo die iudicii nouissimo & magno loqua¬
turita ut dinosci non possit omnino: uisi ea quae apiro
trer. euangelistas mat theũ in arcum et lucam. debacre
similiter dicta sunt: i terse omnia conferantur: quȩ dam.
quippe alter obscurius alter eplicat plenius ut eaquȩ
adunamꝑtinentia dicuntur appaseat undeti cantur.
quod facẽre ut cumq curaui:Iu quaram epistula
quamre scribsi adbeate memoriae uisum ess chium.
salonitanae urbis aepis copum Cuius epistolae¬
Cu ius episto lae
titulus est. desine seculii Proindeiam illud di cam.
uod in euangelio secundum mat theum
Deseparatione bonorum . & malorum legitur ꝑ iudiciũ.
prȩsentissimum. atq nouis simum xp̃i:

Expanded text:
uentum, quo per totum hoc tempus in ecclesia sua uenit, uentum, quo per totum hoc tempus in ecclesia sua uenit, hoc est in membris suis particulatim atque paulatim, quoniam tota corpus est eius, siue ad excidium terrenae Hierusalem, quia et de illo cum loquitur, plerumque sic loquitur, tamquam de fine saeculi atque illo die iudicii nouissimo et magno loquatur, ita ut dinosci non possit omnia, nisi ea quae apud tres euangelistas Matthaeum, Marcum et Lucam de hac re similiter dicta sunt inter se omnia conferantur. quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius, ut ea quae ad unam rem pertinentia dicuntur appareat unde dicantur. quod facere utcumque curaui in quadam epistulaquam rescripsi ad beatae memoriae uirum Hesychium, Salonitanae urbis episcopum, cuius epistulae titulus est: De fine saeculi. Proinde iam illud hic dicam, quod in euangelio secundum Matthaeum de. separatione bonorum et malorum legitur per iudicium praesentissimum adque nouissimum Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
in locum iutae traditoris apostolum. matthiam legimus ordi¬
natum apostolus paulus quiplus omnib: illis laborauit ubi at
udicandum sedeat non habebit: Quipso fecto cumaliis scĩs.
ad numerum iudicum sepertinere: demonstrat cum dicit
uescites quia angelos iudi cabimus: De ipsis quoq: uidacan¬
dis in hoc numero duo denario similis causa est. Nonenini
qui a dictum est iudicantes duo decim tribur is rachel: trib
leui quac tertia decima est ab eis iu dicandanonerit : aut solũ
illum poptilum uon&iam gentes c&eras uroi cabunt:
Quod autem ait insegeneratione proculdubio mortuosum
re surrectionem : nomine uoluit. rgenerationis intellegi:
Sic enim caro nostra. Rgenerabitur per incorruptionem.
quem ammodũ est anima nostra. rgenerata: perfidem
Multa pixter eo quȩ deulumo iudicio ita deciuidentur ut dili¬
genter considerata repperiantur ambigua uel magis
ad aliud pertinentias siue scilic& ad eum. saluatoris ad¬

Expanded text:
in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordiin locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque iudican hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est: Iudicantes duodecim tribus Israel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam gentes cet.eras indicabunt. Quod autem ait: In regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine uoluit regenerationis intellegi. Sic quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem. multa praetereo, quae de ultimo iudicio ita dici uidentur, ut diligenter considerata reperiantur ambigua uel magis ad aliud pertinentia, siue scilicet ad eum saluatoris ad
Abbreviated transcription (Latin):
ic iudicium quidem. ueldiem iudicii non nomina¬
uit. Sedeum multũ clecriur ipsir rebur & pressit.
Et in sine scłi futurum esse predixit : Item discipulis suis:
Amen Inquid dicouobis quoduos qui secuti estis¬
me: in regeneratione cum sederitfiliur hominis. In
sede maiestctis succe sed ebitis Q uos suꝑ sedes duo¬
decim: iudicanter duo decim tribus irrł:
ic discimus cum suis discipulis iudiccturum ihm̃. Vn¬
de & alibi iudeir dixit: Siego in behelebum eicio de¬
monice filui uestri in quo eiciunt ⁊ deo ipsi iudices erunt ues¬
tri Necqm̃ suꝑ duodecim sedes sessurur esre. ait :
Duo decim. solar homines Cum illo iudicaturus. putare
debemur: Duodenario quippe numero: uniuer socque¬
dam significata est : Iudicantium multitudo propt̃
duas ƿartes numeris eptinarii quod signi fictur plerũ¬
que uniuersitas: quȩ ducce paestes: Idest tria & quattuor
altera peralteram multiplicate duodecim. faciunt:
Ncem & quattuor ter Et tricquater dduo decim

Expanded text:
ic iudicium quidem uel diem iudicii non nominauit, sed eum multo clarius ipsis rebus expressit et in fine saeculi futurum esse praedixit. item discipulis suis: amen en, inquit, dico uobis, quod uos qui secuti me estis in regeneratione, cum sederit filiusede maiestatis suae, sedebitis et uos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israel. Hic discimus cum suis discipulis iudicaturum Iesum. Unde et alibi Iudaeis dixit: Si ego in Beelzebub eicio daemonia, filii uestri in quo eiciunt? Ideo ipsi iudices erunt uestri. Nec quoniam super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo iudicaturos putare debemus. Duodenario quippe . numero uniuersa quaedam significata est iudicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque uniuersitas; quae duae partes, id est tria et quattuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt, nam et quattuor ter et tria quater duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
S debunt ei iusti dicentes
Dũe quando teuidimus esurie¬
tem & pauimus sitientem & dedimus potum Quando autẽ
teuidimur hospitem & collegimus te : aut nudum et coope¬
ruimuste & aut quando te uidimur infirmũ aut incar¬
cerem & uenimus adte⁊ Etrespondens nx dicit illis:

Expanded text:
debunt ei iusti dicentes: Domine, quando te uidimus esurientem, et pauimus; sitientem, et dedimus potum? Quando autem te uidimus hospitem. et collegimus te; aut nudum, et cooperuimus te? Aut quando te uidimus infirmum aut in carcere, et uenimus ad te? Et respondens rex dicet illis:
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc dic& inquit & his qui asinis¬
triserunt : Discedite a me maledicti inignẽ xernum.
qui paratur est diabulo etangelis eius:
Dein de simili¬
S ter &iam his enumerat quod illa nonfecerint: quȩ dextios
fecisse memorauit.
Similiter. quȩ interro gantibus quan¬
Sdoeum. uiderint inhorum in digentia constitutum: quod
minimis suis. non factumest. Sĩbi factun¬

Expanded text:
 his qui a sinistris erunt: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et an gelis eius. Deinde similiter etiam his enumerat, quod illa non fecerint, quae dextros fecisse memorauit. Similiterque interrogantibus, quando eum uiderint in horum indigentia constitutum: quod minimis suis non factum est, sibi factu
Abbreviated transcription (Latin):
uestra uit que interim
temporulis quebonis
malisque. communis estxxUi
Eritcũ illo perspeciem.
sedhic siueilla communis si uenostra propria ta¬
lis est pax : ut solatium miseriae sit populus quã
beatitudinis gaudium: Ipra quoque nostra iustitia
quã uis uerusit propterl uerum boni finem ad
quem refertur: tamentanta est inhac uita ut
potius. remissione pecca torum const& quã
per fectione uistutum:testis est oratiototius.
ciuitatis dĩ que peregrinatur interris : Per õnia
uippe membrasua clamat addm̃
Di mitte no¬
bis debita nostra. sicut &nos dimittimus. debi¬
toribus nostris: Nec pro eis est efficax hec oratio.
quorum fider sin co peribus mortua est sed proeir quo¬
rumfider perdilee tionem operatur quiaenido quilun
rub dita bin has taqien⁊ eundicione motuds & conpine¬

Expanded text:
uestra, utique interim uestra, utique interim temporalis, quae bonis malisque communis est. erit cum illo per speciem. Sed hic siue illa communis siue nostra propria talis est pax, ut solacium miseriae sit potius quam beatitudinis gaudium. Ipsa quoquo nostra iustitia, quamuis uera sit propter uerum boni finem, ad quem refertur, tamen tanta est in hac uita, ut potius remissione peccatorum constet quam perfectione uirtutum. Testis est oratio totius ciuitatis Dei, quae peregrinatur in terris. Per omnia quippe membra sua clamat ad Deum: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nec pro eis est efficax haec oratio, quorum fides sine operibus mortua est; sed pro eis, quorum fides per dilectionem operatur. Quia enim Deo quidem subdita, in hac tamen condicione mo
Abbreviated transcription (Latin):
mninem sed &it quam lib&. potest atem uistu¬
dem quecelestem.U.¬
lrahominis dr̃ est: De quo dicunt ideraulit¬
tere hebreorum. Beatur populus euius e Rdm̃r
cu dõ diligit tamen &iã iprequendam pacem
suam Nonimpro bandam: quam quidem non habe¬
bit infine quianon ea bene utitur antefinẽ. Hanc
autem ut interim habeat in hac uita &ia nostri
interest: qm̃ quam diu permixtaesin ambaeciurto¬
terutimusr & nor pace babillonir. & quatta per
fidem populus dĩ liberatur ut aput hane interim
peregrinetur propter quod & apostolur ammo nu¬
tt ecderiam utorar& proregibus eius atques ub¬
limibur addens &dicens: Ut qui etũ & tranquil¬
lam uitum agamus cum omnipi e tate & caritate
Epro phetu hieremias cum populodĩ ueteri pre¬
nuntiar& captiuitatem & diuinitur impe¬
raro& ut oboedienter irent inbabilloniã dõ suo
&iam ista patientia seruientes monuit & ipseora
r&eur proilla dicenr Qui ai eiur est pace pax

Expanded text:
minem, sed etiam quamlibet potestatem uirtuminem, sed etiam quamlibet potestatem uirtutemque caelestem.hominis Deus est, de quo dicunt sacrae litterae Hebraeorum: Beatus populus, cuius est Dominus atus Deo. Diligit tamen etiam ipse quandam pacem suam non inprobandam, quam quidem non habebit in fine, quia non ea bene utitur ante finem. Hanc autem ut interim habeat in hac uita, etiam nostri interest; quoniam, quamdiu permixtae sunt ambae ciuitates, utimur et nos pace Babylonis; ex qua ita per fidem populus Dei liberatur, ut aput hanc interim peregrinetur. Propter quod et apostolus admonuit ecclesiam, ut oraret pro regibus eius adque sublimibus, addens et dicens: Ut quietam et tranquillam uitam agamus cum omni pietate et caritate, et propheta Hieremias, cum populo Dei ueteri praenuntiaret captiuitatem et diuinitus imperaret, ut oboedienter irent in Babyloniam Deo suo etiam ista patientia seruientes monuit et ipse ut oraretur pro illa dicens: Quia in eius est pace pax
Abbreviated transcription (Latin):
rat Nisitantum modo sibi Et perhoc in illa &
animus corporiratio queuitur recte ac fideliter
per& car& iustitiae ueritate Ux
Quitiis laudabiliter imperure : Si dõ animus &
Iratio ipsa non seruit sicut sibi ce seruiendum
ƿse dr̃ precepit nullo modo corpori uicis que
lrecte imperat Nam qualis corporis atqueuiti¬
orum potest esse mens domina uiridĩ nercia
neceius imperio subiugata: Sed uitio sissimis
daemonibus corrum pentibus prostitutu Proin¬
de uirtuter quar habere sibi uid&ur. persquas
imperat corpori & uitiis. Ad quod lib& adipis¬
cenddum ueltenendum r& tuleritnis⁊ addm
tiũ ips auitia sunl potius quamuistutes Nam
lic& aquibus dam tuneuere atque onestae
putentur es se uistutes eã referuntur adse.
tes seduicia iudicanda sunt sicutenĩnon
est acame. sed super carnem quod earnẽ fuete
uiuere sicnon est abomine. sed super hominem
Iuod hominẽ facit beate uiuere n ec solum ho¬

Expanded text:
rat, nisi tanrat, nisi tananimus corpori ratioque uitiis recte ac fideliter imperet, caret iustitiae ueritate. CAPuitiis laudabiliter imperare, si Deo animus et ratio ipsa non seruit, sicut sibi esse seruiendum ipse Deus praecepit, nullo modo corpori uitiisque recte imperat. Nam qualis corporis adque uitiorum potest esse mens domina ueri Dei nescia nec eius imperio subiugata, sed uitiosissimis daemonibus corrumpentibus prostituta? Proinde uirtutes, quas habere sibi uidetur, per quas imperat corpori et uitiis, ad quodlibet adipiscendum uel tenendum rettulerit nisi ad Deum, etiam ipsae uitia sunt potius quam uirtutes. Nam licet a quibusdam tunc uerae adque honestae putentur esse uirtutes, cum referuntur ad se tes, sed uitia iudicanda sunt. Sicut enim non est a carne sed super carnem, quod carnem facit uiuere: sic non est ab homine, sed super hominem, quod hominem facit beate uiuere; nec solum ho
Abbreviated transcription (Latin):
tione respublica : quid autẽ primis temporibur
suis Quid uere quentibur populus ille dilexerit
& quibus moribus adcruentissimar reditioner
adque inde adrocialia adque ciuilia bellaper¬
ueniens Ipram concordium quesolus est quodam
modo storpal rueo perit at quecorruperit epa¬
curbistania : Dequa in precedentibur libris mul¬
o por suimus. Necideo tumen uel ipsum non ee
po pulã ueleiur remdixerim Non essere e
puplic ã mquam diu in an& qualis cũque racio¬
nalis multitu dinis co&dis rerũ quar diliget
concordi communione sociatus: Quod autẽ deisto
populo & deisturepublica dixi. hocde ateniensium
uel quorum cum que grecorum hocde aegoptiorum
Hoc de illa priore babillone assyriorum: Quando
in rebus publicis suis. imperia uel parua suel
magna denuerun & deldia quacumque alia¬
rumgentium Intelle gurdixirre aetque renris e
Ceneraliter quippeciuitas impiorum cuinonim¬
perat dr̃ oboedientisibi: ut racrificium nonofro¬

Expanded text:
ine dubitatione res publica. Quid autem primis temporibus ine dubitatione res publica. Quid autem primis temporibus suis quidue sequentibus populus ille dilexerit et quibus moribus ad cruentissimas seditiones adque inde ad socialia adque ciuilia bella perueniens ipsam concordiam, quae salus est quodam modo populi, ruperit adque corruperit, testatur historia; de qua in praecedentibus libris multa posuimus. Nec ideo tamen uel ipsum non esse populum uel eius rem dixerim non esse rem publicam, quamdiu manet qualiscumque rationalis multitudinis coetus, rerum quas diligit concordi communione sociatus. Quod autem populo et de ista republica dixi, hoc de Atheniensium vel quorumcumque Graecorum, hoc de Aegyptiorum, noc de illa priore Babylone Assyriorum, quando in rebus suis publicis imperia vel parva vel magna tenuerunt, et de alia quacumque aliarum gentium intelligar dixisse atque sensisse. Generaliter quippe civitas impiorum, cui non imperat Deus obedienti sibi, ut sacrificium non offe
Abbreviated transcription (Latin):
sicut diligendus est dr̃ & proximum sicut sem& ipsũ:
⁊bi ergo non est ista iusticia. pro fecto Non est co&ur
hominũ iuris consensu. &utilitatis cõmunione soci¬
atus: quodsinonest: Vtquepo pulus non est Qiue¬
raest haecpopuli. definitio ergonecres puplica est
quiures populi non est ubi ipse populus non est: Xx .Iii.
Si autem populur non isto sed alio definiatur modo
uelut sidicatur populus est co&tus multitu dinir
rationalis. rerum quas diligit concordi communi¬
one sociatus pro fecto utuideatur qualis quisque
populus sit Illa sunt intuenda quȩ diligit quȩcũque
tamen dili gat Si co&us est multitudinis non peco¬
rum. sedrationalium creacurarum & eorũ quȩdi¬
ligit concordi communione sociatur est Nonabsur¬
de populus nuncupaturtanto utiquemeliolquan¬
co inrielio ribes fenoque deterior quanto est inde¬
terioribus concon secundum istam definitionem nt

Expanded text:
sicut diligendus est Deus, et proximum sicut semet ipsum, sicut diligendus est Deus, et proximum sicut semet ipsum, — ubi ergo non est ista iustitia, profecto non est coetus hominum iuris consensu et utilitatis communione . sociatus. Quod si non est, utique populus non est si uera est haec populi definitio. Ergo nec res publica est, quia res populi non est, ubi ipse populus non est. Si autem populus non isto, sed alio definiatur modo, uelut si dicatur: Topulus est coetus multitudinis rationalis rerum quas diligit concordi communione sociatus\', profecto, ut uideatur qualis quisque populus sit, illa sunt intuenda, quae diligit. Quaecumque tamen diligat, si coetus est multitudinis non pecorum, sed rationalium creaturarum et eorum quae diligit concordi communione sociatus est, non absurde populus nuncupatur; tanto utique melior, quanto in melioribus, tantoque deterior, quanto est in deterioribus concors. Secundum istam definitionem nos
Abbreviated transcription (Latin):
utres eis simus : huic enim. canitur in sacris lit teris
meorum non eges. Huius autem pre clarissimũ
atque obͥtimum soccrificium. Nos ipsi sumus hoc est
ciuitas eius Cuiur rei misterium celebremus obla¬
tionibus nostrir quȩ fidelibur notȩ suNt ricut in libiis
precedentibus disputa uimus: cessaturas enũ uictimas
quas inumbra. futurio fferebaN iudaei. &unum
& quibus quantum satis. uisum esa NONNUllu
protulimus & huiciam operras persimus: quapropter
ubinon est. istu iustitia. ut secundum suamgra¬
tiam ciuitati oboedienti. dr̃ imper& unus & sum¬
mus Necui quam sacrific& nisitantum sibi
& perhoc inomnibus hominibus ad eandem ciui¬
tatem pestinentibus adque oboedientibus dõ ann¬
animus &iã corpori atqueratio uitiis ordineleg¬
timo fideliter. imper& : utquem ad modum iustur
unus ita co&us populus que iustorum uiuat &fide
quȩ operatur per dilectionem quahomo diligit dm̃

Expanded text:
ut res eius simus. Huic enim canitur in sacris litteris Hut res eius simus. Huic enim canitur in sacris litteris Hnorum meorum non eges. Huius autem praechuissimum adque optimum sacrificium nos ipsi sumus, hoc est ciuitas eius, cuius rei mysterium celebramus oblationibus nostris, quae fidelibus notae sunt, sicut in libris praecedentibus disputauimus. Cessaturas enim uictimas, quas in umbra futuri offerebant Iudaei, et unum ex quibus quantum satis uisum est, nonnulla protulimus et huic iam . operi adspersimus. Quapropter ubi non est ista iustitia, ut secundum suam gratiam ciuitati oboedienti Deus imperet unus et summus, ne cuiquam sacrificet nisi tantum sibi, et per hoc in omnibus hominibus ad eandem ciuitatem pertinentibus adque oboedientibus Deo animus etiam corpori adque ratio uitiis ordine legitimo fideliter imperet; ut, quem ad modum iustus unus, ita coetus populusque iustorum uiuat ex fide, quae operatur per dilectionem, qua homo diligit Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ igitur hebreorũ cuitũm agnũ. tantus & iam istephi¬
lorophus perhib& testimoni ũ legem dedit hebreopo¬
pulo ruo hebreo sermone conscriptũ non obcurã & in¬
cognitum sed omnibus iamgentibus diffumatũ iuquo
lege scriptum est: Sacrificani dus eradicabitur Rs
dũotantum: Quid opus est in haceius. legeeius que
proph&is de shacre multaper quirere immoNohper¬
quirere non en ĩ obstrusa. uelrara suNt s ed a pertu
di crebru colligere ÷ & in hae dirputatione apone¬
re quibur luceclanius appar&: Nulli omninoniri
tantum sibi dm̃ uerum & summũ uoluisse sacrificari:
Eccehoc uniũ breuiter immogranditer minaciter. seq
ueraciter dictum. ab illodõ quentam &cellenter
corum doctissimi predicant addiatur timeatur imple¬
atur Ne ino bedienter eradicatio consequatur:
Soccrificcnr inquid dus. Era dicabitur nisidño tuntũ
Non quo ret egeatali cuiur sed quice nobis & pedit

Expanded text:
Deus igitur Hebraeorum, cui tam magnum tantus etiam iste phiDeus igitur Hebraeorum, cui tam magnum tantus etiam iste philosophus perhibet testimonium, legem dedit Hebraeo populo suo, Hebraeo sermone conscriptam, non obscuram et incognitam, sed omnibus iam gentibus diffamatam, in qua lege scriptum est: Sacrificans dis eradicabitur nisi Domino tantum. Quid opus est in hac eius lege eiusque prophetis de hac re multa perquirere; immo non perquirere, non enim abstrusa uel rara sunt, sed aperta et crebra colligere et in hac disputatione mea ponere, quibus luce clarius apparet nulli omnino nisi tantum sibi Deum uerum et summum uoluisse sacrificari? Ecce hoc unum breuiter, immo granditer, minaciter, sed ueraciteorum doctissimi praedicant, audiatur, timeatur, impleatur, ne inobedientes eSacrificans, inquit, dis eradicabitur nisi Domino tantum; non quo rei egeat alicuius, sed quia nobis expedit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi diabolicus sp̃r tamuanum apertum que mendacium
quod daemoner abhebreis coli pro hibitos reuereantur po¬
tus quam oderiNt xp̃iani. Sed dr̃ illequẽ colũ erunł s apientes
hebreorum &iiã caelestibur sactis angelis. & uistutibus
dĩ quor beatissimos tũquamciues in hac nostru peregrina¬
dione mostuli ueneramur & amamur s acrificari uetat
minaciter dicens raerisrabs duor erudicabitur: &ue
quis quam putar& daemonibus. persimis terrenis que
spiritibus quos istedicit minimos uelminores nesacri¬
fic& ar esse preceptum  quia&ipsi iuscripturis sc̃is dic¬
tisu dii non hebreoruns sed gentuuo quode uidenter
inpr almo septuaginta interpretes posuerar dicentes:
lquidentꝰ daemoniis prohibitum caelestibus aitẽe uel
orinibus uel ali quibus sacrificam esse permis sum
piam. cuis acrifi candũ putat quod nonitaesse intel¬
legendum inscripturis grecis fucile repperitur:

Expanded text:
nisi diabolicus spiritus, tam uanum apertumque mendacium, nisi diabolicus spiritus, tam uanum apertumque mendacium, quod daemones ab Hebraeis coli prohibitos reuereantur potius, quam oderint Christiani? Sed Deus ille. quem coluerunt sapHebraeorum, et jam coelestibus sanctis angelis et virtutibus Dei, quos beatissimos tanquam cives in hac nostra peregrinatione mortali veneramur et amamus, sacrificari vetat minaciter dicens, Sacrificans diis eradicabitur. Et ne quisquam putaret daemonibus pessimis terrenisque spiritibus, quos iste dicit minimos vel minores, ne sacrificetur esse praeceptum; quia et ipsi in Scripturis sanctis dicti sunt dii, non Hebraeorum, sed gentium; quod evidenter in Psalmo Septuaginta interpretes posuerunt, dicentesquidem daemoniis prohibitum, coelestibus autem vel omnibus, vel aliquibus sacrificari esse permissum, piam, cui sacrificandum putat: quod non ita esse intelligendum, in Scripturis graecis facillime reperitur. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
danti colereea sola perquedr̃ adoratun uonaguntnã
dr̃ quidem ut pote omnium pater nulliur indig& sed nobirẽ
beneuu eu perufitia & castioũ fualias queuranter ad¬
tiumus Rinquistionẽ. deipso inquis it enĩ purgat
in quid imitatio deficat affectionem ad ipsuo perando
Benequidem predica uit dm̃ patrem et quibussri colendus
moribus dixit quibus preceptis propsigneilibri plenisub
horcoris quando s actorum uitu siue imperatur. siue
laudatur sed in xp̃ianis tuntũ errat auttantũ calumni¬
ature quantum uolunt daemones quor opinaturdeosuari
cuiquã difficiles it recolere. que turpia quededecoraerga
deorum obsequium intheatrir. Agebantur & templis &
adtendere quae legantur dicantur audiantur ineclesiir
uel dõuero quidofferatur & hinc intellegere ubi aedi ficiũ
& ubiruina sit morũ: quis autem huic dixit. uel in spirauit:

Expanded text:
lantes colere, ea sola, per quae Deus adoratur, non agunt. Nam lantes colere, ea sola, per quae Deus adoratur, non agunt. Nam Deus quidem, utpote omnium Pater, nullius indiget; sed nobis est bene, cum eum per iustitiam et castitatem aliasque uirtutes adtionem et inquisitionem de ipso. Inquisitio enim purgat, inquit; imitatio deificat adfectionem ad ipsum operando.\' Bene quidem praedicauit Deum Patrem, et quibus sit colendus moribus dixit; quibus praeceptis prophetici libri pleni sunt Hebraeorum, quando sanctorum uita siue imperatur siue laudatur. Sed in Christianis tantum errat aut tantum calumniatur, quantum uolunt daemones, quos opinatur deos; quasi cuiquam difficile sit recolere, quae turpia, quae dedecora erga deorum obsequium in theatris agebantur et templis, et adtendere quae legantur dicantur audiantur in ecclesiis, uel Deo uero quid offeratur, et hinc intellegere ubi aedificium, et ubi ruina sit morum. Quis autem huic dixit uel inspirauit,
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ dr̃ & dea interse dep̃o . illauituperando istulaudan¬
do disrentiant profecto eis blus phemantibus xp̃iamor noni
credunt homines sirectȩ iprisentiant: San exp̃m laudans
uelporphyrius uel hecate cumdicat eũ iprũ ficcaliter dedisse
xpĩanis ut implecarentur errore causas. tamen eius dem
sicut putat pandit erroris quasante qua euerbiscius &¬
quomodo iustus. Sino lens quomodobeatus sediam causas
danm alorum daemonum potestatisubiecti ab hissa
relia uslestes deos. Senplius autapu uener idũ pesren dinca¬
tm inquid & di precipiunt. &insaperi omibur ostendiris
quemadmodum anim aduertore addm̃ monenii & illã solere
qe quelimqerant in docti &um piaotuature. quibus uere
aba uue nonconcessit abdusdondi obtinere neque habere io¬
sus immostlis notionem non audienter deos & diuinosui¬
uis ddeo Quidem omnes recurauerunt prohibitos autem
doschones sarhornono disse sed reuereridm̃ autem Simu¬

Expanded text:
eorum deus et dea inter se de Christo, ille uituperando, ista laudaneorum deus et dea inter se de Christo, ille uituperando, ista laudando dissentiant: profecto eis blasphemantibus Christianos non credunt homines, si recte ipsi sentiant. Sane Christum laudans uel Porphyrius uel Hecate, cum dicat eum ipsum fataliter dedisse Christianis, ut inplicarentur errore, causas tamen eiusdem, sicut putat, pandit erroris. Quas antequam ex uerbis eius exquo modo iustus? Si nolens, quo modo beatus? Sed iam causas i minimi loco quodam malorum daemonum potestati subiecti. Ab his sais caelestes deos, amplius autem uenerari Deum Patrem. Hoc autem, inquit, et di praecipiunt et in superioribus ostendimus, querum indocti et inpiae naturae, quibus uere fatum non concessit ab dis dona obtinere neque habere Iouis inmortalis notionem, non audientes et deos et diuinos uiros deos quidem omnes recusauerunt, prohibitos autem daemones et hos non odisse, sed reuereri. Deum autem simu
Abbreviated transcription (Latin):
uituperantibus xpiauos uteum quiutrũque credidere
tulem xp̃i facuant laudatorem Neue literse xpĩanius acsic
quamuis ab illo laudatus ab istorũ tamen doemoiũ doste¬
uiuis quis in eũ giem crediderit qualis ab eis predicatur¬
saluus es sei daonpes sit Nec istorũmendaci locorã dpemonũ
laqueus uitu reuel soluere: Nos autem Nequea polisuȩ uitũ¬
perantem xp̃m Neque hec atenporsumus probare laudan¬
temis Ille quippe tũquã iniquũ xp̃muult credi quẽ auadi¬
cibus restasentientibur dicit: ocirum Istaho ini arpiii¬
simum: fedhominem tantũ unaẽtuimen &ilhupus
huius intentio ⁊ ut nolint homines essexpĩanoe quia
quasioraculis credunt prius suciant si porsun ut inter
re deipso xp̃o haecate atque apollo concardeu eũ¬
queaut ambo condemuent: autambo conlauden qđ
ꝥis acerepotuissent nihil ominur nos & uitu peratores
Claudatores xp̃i fallaces dacmones uitaremus : Cũ uero

Expanded text:
uituperantibus Christianos; ut eum, qui utrumque crediderit, uituperantibus Christianos; ut eum, qui utrumque crediderit, talem Christi faciant laudatorem, ne uelit esse Christianus, ac sic quamuis ab illo laudatus ab istorum tamen daemonum domiut, quisquis in eum talem crediderit, qualis ab eis praedicatursaluus esse non possit nec istorum mendaciloquorum daemonum laqueos uitare uel soluere. Nos autem neque Apollinem uituperantem Christum neque Hecaten possumus adprobare laudantem. Ille quippe tamquam iniquum Christum uult credi, quem iudicibus recta sentientibus dicit occisum; ista hominem piissimum, sed hominem tantum. Una est tamen et illius et huius intentio, ut nolint homines esse Christianos, quasi oraculis credunt, prius faciant, si possunt, ut inter se de ipso Christo Hecate adque Apollo concordent eumque aut ambo condemnent aut ambo conlaudent. Quod si facere potuissent, nihilo minus nos et uituperatores et laudatores Christi fallaces daemones uitaremus. Cum uero
Abbreviated transcription (Latin):
uero animalus animabus fataliter dedit quibus sata
Nonannuerunt deorum donia obtenere Neque habere
iouis immostulis. agnitione merrore implicari Propte¬
rea ergodus. Exosi quia quibus fatonion fuit norssedm̃ .N
dona abdi accepere. his fataliter dedit isteerrore impli¬
cari. Ipse ueropius & in caelum sicutpii concessit : Itaq
hunc quidem nonblas phemabis. misereberis autẽ nominũ
dementiam & eo ineis fucile preceps que periculum: Quis
itu stultus est ut non intellegat. aut ab omine calido eoque
xp̃ianis ininicissimo haec oracula fuirse confiea aut
consilo simili amimpuris daemonibus Ista fuisse respon
citer uituperare xp̃ianos atque rta fipossenT intercludanT
iuã slutis &terne inquafit quis que xp̃ianos suae quippe
Nocendia stutiae mille sosmisentiunt Nonerse contrarium
die nodatume laudanitibus xpm̃ dum tamen credaturrium

Expanded text:
uero anima aliis animabus fataliter dedit, quibus fata uero anima aliis animabus fataliter dedit, quibus fata non adnuerunt deorum dona obtinere neque habere Iouis inmortalis agnitionem, errore inplicari. Propterea ergo dis exosi, quia, quibus fato non fuit nosse Deum nec dona ab dis accipere, his fataliter dedit iste errore inplicari. Ipse uero pius et in caelum, sicut pii, concessit. Itaque hunc quidem non blasphemabis, misereberis autem hominum dementiam, ex eo in eis facile praecepsque periculum.\' \' Qui ita stultus est, ut non intellegat aut ab homine callido eoque Christianis inimicissimo haec oracula fuisse conficta aut consilio simili ab inpuris daemonibus ista fuisse responsciter uituperare Christianos adque ita, si possint, intercludant uiam salutis aeternae, in qua fit quisque Christianus? Suae quippe nocendi astutiae milleformi sentiunt non esse contrarium, si credatur eis laudantibus Christum, dum tamen credatur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Pra&er opinionem inquid profecto quibus dam uidea¬
turerse quod dicturisumus xp̃m exim diipiissimũ
pronuntia uerunT & immostalem factũ & cũ bona predi¬
catione eius. meminerunT xp̃i anos uero pollutos inquid
& contaminatos &er rore implicatos. essedicunt &
multis tulibus aduessus eos blas phemiis. utuntur De¬
inde subicit uelutor acula deorũ. blas phemantium chris
postcorpus ut incedit inostia Sapientiaa utẽ abscr su
semper eratuiripi&ate praestantis simi est illa auima
hanccolunt a se aliena ueritate: Deinde post uerba
huius quasior aculi sua ipse contexens Pussimũ ant
uirum inquideũ dixit &eius arumã si cut& alionim
piorum postobitũ immortulitate dignatã &tchane
colerexpĩ anos ignorantes : Iiterroguntibus autẽ
inquit cur ergo damnatus est oruculo responditea :
corpus quidem debilitantibus. tormentis remper op¬
poritum qe. anima autẽ piorũ caelestir ediinsed&t: Illa

Expanded text:
Traeter opinionem, inquit, profecto quibusdam uideaTraeter opinionem, inquit, profecto quibusdam uideatur esse quod dicturi sumus. Christum enim di piissimum pronuntiauerunt et inmortalem factum et cum bona praedicatione eius meminerunt; Christianos uero pollutos, inquit, et contaminatos et errore inplicatos esse dicunt et multis talibus aduersus eos blasphemiis utuntur.\' Deinde subicit uelut oracula deorum blasphemantium Christpost corpus ut incedit, nosti; a sapientia autem abscisa semper errat. Viri pietate praestantissimi est illa anima; hanc colunt aliena a se ueritate. Deinde post uerba huius quasi oraculi sua ipse contexens: Tiissimum igitur uirum, inquit, eum dixit et eius animam, sicut et aliorum piorum, post obitum inmortalitate dignatam et hanc colere Christianos ignorantes. Interrogantibus autem, inquit: Quur ergo damnatus est? oraculo respondit dea: Corpus quidem debilitantibus tormentis semper obpositum est; anima autem piorum caelesti sedi insidet. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
Siue ratio aulex Respondit inquid uensibus haec di¬
cens: Acdeinde subicit apollinisuessus in quibur &
istisunt ut quantũ sacisest inde decerpam : Indm̃ uero
inquid generatorem &in regem ANteoninia quẽ tremit
& caelum & terra atquemare & infernoñ abdiea &
ipra nomina perho rrescunt quorũla est pater quem
lualde sei honorant ebrei: sali oru culodĩ sui. apolli¬
nis porphyrius tamenmagnũ dm̃ dixit aebraeorum
uteum ti pranumina perhorrescant: Cũ ergo driste
dixerit sucrificans diis eradi cabitur myror: quod
ipsepor phyrius nonperhor ruerit &s acrifilcans
diis erudi cariNoꝵ fosmidauerit Dico a&iuã bonã
phylosophus iste dexp̃o quasi oblitus illius dequo paulo.
ante locuti fumus: contumeliaesuae: autquasi insom¬
nis diieius maledixeriał xp̃o & euigilantes eũboriũ
esse. cognouerint digne quel audauerint: Denique
tũ quam mirubile aliquid adque incredibile prolatusus :

Expanded text:
siue ratio an lex: cRespondit, inquit, uersibus haec disiue ratio an lex: cRespondit, inquit, uersibus haec dicens.\' Ac deinde subicit Apollinis uersus, in quibus et isti sunt, ut quantum satis est inde decerpam: In Deum uero, inquit, generatorem et in regem ante omnia, quem tremit et caelum et terra adque mare et infernorum abdita et ipsa numina perhorrescunt; quorum lex est Pater, quem ualde sancti honorant Hebraei. Tali oraculo dei sui Apollinis Porphyrius tam magnum Deum dixit Hebraeorum, ut eum et ipsa numina perhorrescant. Cum ergo Deus iste dixerit: Sacrificans dis eradicabitur, miror quod ipse Porphyrius non perhorruerit et sacrificans dis eradicari non formidauerit. Dicit etiam bona philosophus iste de Christo, quasi oblitus illius, de qua paulo ante locuti sumus, contumeliae suae, aut quasi in somnis di eius maledixerint Christo et euigilantes eum bonum esse cognouerint digneque laudauerint. Denique tamquam mirabile aliquid adque incredibile prolaturus:
Abbreviated transcription (Latin):
tentiae eorummani festauit dicens qm̃ iudei suscipi¬
uncdm̃ magis quũ isti: Ecceubi de coloransi xpp
iuda eos preposuit xp̃ianis confitens quod iudaei susci¬
piant dm̃ sic enim exposuit uensus apollinis ubiaiu¬
us. rectu sentientibus xp̃mdicit occisui
quam millis iustedi cantibus mericosit ille punitus
uderim quid dexp̃o uatexmendax apollinis dixerit
digue Etieredidentin drfonas se natem quod nondix
dixirse isteipse confinxerie qua ribi consitqr droidix̃
pretalic iterisefaciat conuenire postea uidebimus
iuetamen iuda eos iclequamdĩ sureptores rabinut
iudicanse dexp̃o quod eũ morte persima & cruciandũ
ensecem suerqe dr̃ itaque iudacorum cui perlub& testi¬
pronium audiendur rutt dicenr Srerisi cansenli be atdsti¬
bttur ians idaũ gtantum Sedadmani festiora uenia masie¬
Itẽ adeũ quelnterrogauit apolline quid mauis uerdũ

Expanded text:
tentiae eorum manifestauit dicens, quoniam Iudaei suscipitentiae eorum manifestauit dicens, quoniam Iudaei suscipiunt Deum magis quam isti.\' Ecce, ubi decolorans Christum Iudaeos praeposuit Christianis, confitens quod Iudaei suscipiant Deum. Sic enim exposuit uersus Apollinis, ubi a iudicibus recta sentientibus Christum dicit occisum, tamquam illis iuste iudicantibus merito sit ille punitus. Viderim quid de Christo uates mendax Apollinis dixerit adque iste crediderit aut fortasse uatem, quod non dixit, dixisse iste ipse confinxerit. Quam sibi constet uel ipsa oracula inter se faciat conuenire, postea uidebimus; hic tamen Iudaeos. tamquam Dei susceptores, recte dicit iudicasse de Christo, quod eum morte pessima excruciandum esse censuerint. Deus itaque Iudaeorum, cui perhibet testimonium, audiendus fuit dicens: Sacrificans dis eradicabitur, nisi Domino tantum. Sed ad manifestiora ueniamus eItem ad ea, quae interrogauit Apollinem, quid melius, uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
mus philo sophorum quamuis xp̃ianorum acerrimur
nimicus &iũ pereorum oracula quos deos putat
dm̃magnum porphyrius confit&ur
Uã inlibris quor eglogion philosophias appellat inqui¬
bus & sequitur atque cons cribit rerũ ad philosophiã
pestinentium uelut diuina responsa. ut ipra uerbacius
quem ad modum. & greca lingua in latinã interprorattas
sunt ponam Haterroganti inquid quem dm̃ placando
reuocare porsit uxoremsuam dxp̃i anismohaec aituer¬
sibuis pepollo De inde uerba uelut apollinir istarunt foree
maxis poteris inaqua in pressis litteris scribereasoso¬
in flans leuespinas peridera auir uolare quam poluta
reuoces impiae uxoris sensum: pergat quomodo uult
cibus Restu sentientibus perditũ persima inspecioris
ferro uincta mors interfecit: Deinde posthos uersus¬
apollinis. qui non stuntem &rolati interpr&atisuntꝰ
subiunexit adque ait In his quidem in remediabilesen¬

Expanded text:
mus philosophorum, quamuis Christianorum acerrimus mus philosophorum, quamuis Christianorum acerrimus inimicus, etiam per eorum oracula, quos deos putat, deum magnum Porphyrius confiteest aut unde dignus Nam in libris. quos ex XoTfwv <ptXooo<ptac appellat, in quibus exsequitur adque conscribit rerum ad philosophiam pertinentium uelut diuina responsa, ut ipsa uerba eius, quem ad modum ex Graeca lingua in Latinam interpretata sunt, ponam: \'Interroganti, inquit, quem deum placando reuocare possit uxorem suam a Christianismo, haec ait uersibus Apollo/ Deinde uerba uelut Apollinis ista sunt: Torte magis poteris in aqua inpressis litteris scribere aut adinflans leues pinnas per aera auis uolare, quam pollutae reuoces inpiae uxoris sensum. Pergat quo modo uult icibus recta sentientibus perditum pessima in speciosis Romanorum Iouem putat, quamuis nesciens quid loApollinis, qui non stante metro Latine interpretati sunt, subiunxit adque ait: lIn his quidem inremediabile sen
Abbreviated transcription (Latin):
&probatur cuideberent optemperare Romani ut
nullũ deorũ preter ipsum colerent s acrificiis: Magne
caecitatis. est adhuc querere quis istesit dr̃ Ipre esa dr̃
cuius proph&e predixerunt: ista quecemimus ipseese dr̃
aquo responsum accepit abrahã in semin&uo benedicen¬
tur omnes gentes Quod in xp̃o fieri quisecundum car¬
nem de illosemine : & ortur est idem ipsi quirem anse¬
runt huiur nominis inimiciuellint nollent: uecor¬
nos cunt. Ipreese dr̃ cuius diuinitus sp̃r pereos locu¬
turesquam quorũ predictu adque compl&a perecclesi¬
aori quaposudapies ⁊toto orbe dirfir inliores lupi¬
moribus posui: Ipseen dr̃ quemuarro do amus sup
manorumlo uem putat quãuis nesciens quslo¬
quatur quođ tamen ideo commemo randum patiuet
qm̃ uistantae scientiae Necnullũ istum dm̃y bcauit
exaestimare Necuilem huncenĩ eũ esse crededit quer
sum mũ putauit dm̃ Postremo ipse est ds̃ que do dissi¬

Expanded text:
probatur, cui deberent obtemperare Romani, ut probatur, cui deberent obtemperare Romani, ut nullum deorum praeter ipsum colerent sacrificiis ?\' Magnae caecitatis est, adhuc quaerere, quis iste sit Deus. Ipse est Deus, cuius prophetae praedixerunt ista quae cernimus. Ipse est Deus, a quo responsum accepit Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Quod in Christo fieri, qui secundum carnem de illo semine exortus est, idem ipsi qui remanserunt huius nominis inimici, uelint nolintue, cognoscunt. Ipse est Deus, cuius diuinus Spiritus per eos locutus est, quorum praedicta adque conpleta per ecclesiam, quam uidemus toto orbe diffusam, in libris superioribus posui. Ipse est Deus, quem Varro doctissimus Romanorum Iouem putat, quamuis nesciens quid loquatur; quod tamen ideo commemorandum putaui, quoniam uir tantae scientiae nec nullum istum Deum potuit existimare nec uilem. Hunc enim eum esse credidit, quem summum putauit deum. Postremo ipse est Deus, quem doctissi
Abbreviated transcription (Latin):
simirp̃r tã quãdus facrificariuolunt tamenquo dde
iuris consensui diximus satisesse arbitror unde appa¬
reat perhanc difinitionẽ Nonesse populum cuius respu¬
blica esse dicatur. in quo iustitia non est Si enĩ dicunt
nonspiritibus inmundis sedusbonis atquescis In suarepu¬
blica seruisse romanos. Nũ quid eudem totiens repe tenda
sunt queiam satis immo ultru quã satis est: diximus Quid
enim adhuclo cũ persuperiores. huius operis. libros perue¬
nit qui dubiture adhuc possit malis & impuris de moni¬
bus seruisseromanos. Nisiuelnimium stolidus
uelimpudentissime. contentiosus sedutac eic̃ quales
sint quorsacrificiis. colebant. In lege ueridi scrip¬
tum est: Sacrificans diis erudicabitur Aud nõ tantum nec
bonis igitur Necmalir duis sacrificari uoluit. qui hoc
cumtanta cõminatione precepit Xxi.¬
Sedresponderi potesa quis istedr̃ est autunde dignus

Expanded text:
simi spiritus, tamquam dis sacrificari uolunt: tamen quod de simi spiritus, tamquam dis sacrificari uolunt: tamen quod de iuris consensu diximus satis esse arbitror, unde appareat per hanc definitionem non esse populum, cuius res publica esse dicatur, in quo iustitia non est. Si enim dicunt non spiritibus inmundis, sed dis bonis adque sanctis in sua re publica seruisse Romanos: numquid eadem totiens repetenda sunt, quae iam satis, immo ultra quam satis est diximus? Quis enim ad hunc locum per superiores huius operis libros peruenit, qui dubitare adhuc possit malis et inpuris daemonibus seruisse Romanos, nisi uel nimium stolidus uel inpudentissime contentiosus? Sed ut taceam quales sint, quos sacrificiis colebant: in lege ueri Dei scriptum eat: Sacrificans dis eradicabitur nisi Domino tantum. Nec bonis igitur nec malis dis sacrificari uoluit, qui hoc cum tanta comminatione praecepit. Sed responderi potest: \'Quis iste Deus est aut unde dignus
Abbreviated transcription (Latin):
utilem seruitutem: & dõquidem ueseruiatur. utile
esse omnibus: Seruiens autẽ dõ animus recte imperat
corpori inque ipso animoratio dõ dno rubdita. restgim¬
perat libidini uitus. quec&eris: Qua propter ubi homo
dõ non seruit quid in eo putandum lest. es se iustitiae
quando quidem dõ nonreruiens nullo modo potest ius¬
te animus corpori authumana ratio. ut tus impe¬
rure & sunhomine tulinonest ulla iustitia procul
dubio Mec in hominum co&u qui& hominibus tilibus
constat: Nonest hicergo iuris ille consensus quiho¬
minum iiultitudinem populũ fucit: Cuius res dicitur
esse respublicu nam. deuti litite quiddicum cuius
&ium com munione sociatus codus hominum sicut
dese hab& istudefinitio populus nuncupatur: Quã¬
uisenim sidiligenter adtendus Mec utilitus sit Iullu
niuencium. quiuiuunt impiae sicut uiuit omnis
Q uinon seruit dõ seruit que de monibus
Tanto magis impus quanto magir ribi cũ sit immundis¬

Expanded text:
utilem seruitutem, et Deo quidem ut seruiatur utile utilem seruitutem, et Deo quidem ut seruiatur utile esse omnibus. Seruiens autem Deo animus recte imperat corpori, inque ipso animo ratio Deo Domino subdita recte imperat libidini uitiisque ceteris. Quapropter ubi homo Deo non seruit, quid in eo putandum est esse iustitiae? quando quidem Deo non seruiens nullo modo potest iuste animus corpori aut humana ratio uitiis imperare. Et si in homine tali non est ulla iustitia. procul dubio nec in hominum coetu, qui ex hominibus talibus constat. Non est hic ergo iuris ille consensus, qui hominum multitudinem populum facit, cuius res dicitur esse res publica. Nam de utilitate quid dicam, cuius etiam communione sociatus coetus hominum, sicut sese habet ista definitio, populus nuncupatur? Quamuis enim, si diligenter adtendas, nec utilitas sit ulla uiuentium, qui uiuunt inpie, sicut uiuit omnis, qui non seruit Deo seruitque daemonibus, tanto magis inpiis, quanto magis sibi, cum sint inmundis
Abbreviated transcription (Latin):
est & traditei quinihil hab& in eo iuris iniustus e
& quis ciprum aufest dominantidõ aquo fustus est
& malignis. seruit spiritibus. iustus esa: Disputatur ceste
acerrimae: atquefortis sime in eisdem ipsis derepublica li¬
bris aduersus in iustitiam pro iustitia: qm̃ cumprius
non posse hoc. ueluti uali dirsimum positumerat in ius¬
tum esse. ut homines hominibur dominantibus seruiant
Quam tamen in iustitiam. nisi sequatur imperios aciuitas
cuius est magna respublica Non eũposse prouintiis impe¬
rare : Responsum est. Aperte iustitiae ideo iustum est:
quod talis hominibus sit utilis seruitus & pro utilitate
eorũ. fieri: Cum rectesit. id est cum improbis Aufertur
tio firmar&tur. ueluti anatura sumtum nobileemplum
at quedictũ est : Curigitur dr̃ homini animus imperat:
corporiratio libidini co&eris queuitiosis animi partibus
plene hoc exemplo satis edoctum esa quibus damesse

Expanded text:
est, et tradit ei, qui nihil habet in eo iuris, iniustus est; est, et tradit ei, qui nihil habet in eo iuris, iniustus est; et qui se ipsum aufert dominanti Deo, a quo factus est, et malignis seruit spiritibus, iustus est? Disputatur certe acerrime adque fortissime in eisdem ipsis de re publica libris aduersus iniustitiam pro iustitia. Et quoniam, cnon posse, hoc ueluti ualidissimum positum erat, iniustum esse, ut homines hominibus dominantibus seruiant; quam tamen iniustitiam nisi sequatur imperiosa ciuitas, cuius est magna res publica, non eam posse prouinciis imperare: responsum est a parte iustitiae ideo iustum esse, quod talibus hominibus sit utilis seruitus, et pro utilitate eorum fieri, cum recte fit, id est cum inprobis aufertur itio firmaretur, ueluti a natura sumtum nobile exemplum adque dictum est: \'Quur igitur Deus homini, animus imperat corpori, ratio libidini ceterisque uitiosis animi partibus?\' Plane hoc exemplo satis edoctum est quibusdam esse