comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iunera fr̃ib qͥ sc̃ĩs agaunensib deseruiunt exc uoto
trans mitteret. p̃cipiens prbro. ut ad eũ rediens
sc̃oꝵ sibi reliquias exchiberet. Igit᷑ dũ impleta regis
p̃ceptione eĩ his regredit᷑ pigneribꝰ. limanni laci ꝑ qu̾e
rodanꝰ influit nauigiũ petit. Fatendit᷑ aut̃ lacꝰ ille
ĩ longitudine qͥsi stadis qͥdringentiᷤᷤ. latitudine uͦ
iugiũ hoc fuisset aggressus. subito tempestas exorta
fluctꝰ tollit ad sydera. Surgunt undarũ monteᷤᷤ. &
ne puppis nauiculȩ ꝓra dehiscente fert᷑ in altũ. ne
iterũ demersa puppi ꝓra tollit᷑ in sublime. Tur¬
bant᷑ naute . & nichil aliud nisi sola mors in hoc ꝑi¬
eulo p̃stolat᷑. Tunc prbr eũ uideret se his fluct̾ib
obru. & spumis ipsarũ undarũ grauitꝰ oꝑiri. ecc¬
tractã acollo capsulã qͦ sc̃oꝵ pignera continebat.
undis tum̃tib fidꝰ obiecit. ac scõꝵ p̃sidiu̾ elara in¬

Expanded text:
munera fratribus, qui sanctis Agaunensibus deserviunt, ex voto munera fratribus, qui sanctis Agaunensibus deserviunt, ex voto transmitteret, praecipiens presbitero, ut ad eum rediens sanctorum sibi reliquias exhiberet Igitur dum, impleta regis praeceptione, cum his regrederetur pignoribus, Limanni laci, per quem Rhodanus infinit, navigium petit. Extenditur autem lacus ille in longitudine quasi stadiis quadringeoc fuisset aggressus, subito tempestas exorta fluctus tollit: ad sidera surgunt undarum montes, et nunc puppis naviculae, prora dehiscente, fertur in altum; nunc iterum, demersa puppe, prora tollitur in sublime. Turbantur nautae, et nihil aliud nisi sola mors in hoc periculo praestolatur. Tunc presbyter cum videret se his fluctibus obrui, et spumis undarum ipsarum graviter operiri, extracta a collo capsula, quae Sanctorum pignora continebat, undis tumentibus fidus objecit, ac Sanctorum praesidium clara in
Abbreviated transcription (Latin):
ita ait cũ qͣsi mortuũ flere. sed equamimnte̾ ass
consortio nr̃o ꝑfrui. Et ut ueracit exudas uera
et audies uocẽ eiꝰ inter choros psallentiũ mona
tuꝵ dieb eũ ueneris audies in psallentio uoeꝰ
potius qu̾a lugert. Surgit mulier longaq
dueie Suspiria nto obdormit instratu suo do¬
nec signũ ad consurgendũ cõmoueat᷑ a monachiᷤ
Quo cõmoto aecedit ad cecłam. aliqua de uisione
que uide sat pbatura Nichil eu pterũt desponi¬
uertatione sc̃a . scd qͦ fuerant diunitꝰ nunciata
genitrie poruuli uocȩ ac cognoscit. & gras agit
ac. Sed ou illua qd mr̃is ore ꝓmissũ habebat᷑ ꝓe sus
unlotũ ẽ ut om̃ib deb utȩ su. cũ accessisset
mulier ad psallentiũ uocẽ audiret huiꝰ infantuli
uiter reliqua modulamina uocũ:
uͦ aate̾ guntramnꝰ rea ita se spualib actionib
mantixsset. ut relictis sełi pompis thesauros suos
ecelesus u pauꝑib erogaret. accidit ut misso prbro

Expanded text:
ita', ait, 'quasi mortuum flere, sed aequanimiter age! ita', ait, 'quasi mortuum flere, sed aequanimiter age! cet audies vocem ejus inter choros psallentium monacbus vitae tuae, cum veneris audies in psallentio vocempotius quam lugere. Surgit mulier, longaque ducit suspiria, nec obdormit in stratu suo, donec signum ad consurgendum commoveatur a monachis: quo commoto, accedit ad ecclesiam, aliqua de visione quam viderat probatura. Nihil enim praeteriit de pollicitatione sancta, sed quae fuerant divinitus nuntiata genetrix, parvuli vocem cognoscit et gratias agit Deo. Sed et illud quod martyris ore promissum habebatur prorsus impletum est, ut omnibus diebus vitae suae, cum accessisset mulier ad psallentium, vocem audiret huius infantuli inter reliqua modolamina vocum. Cum autem Gunthramnus rex ita se spiritalibus actionibus mancipasset, ut, relictis saeculi pompis, thesauros suos eclesiis et pauperibus erogaret, accedit, ut, misso presbitero,
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥb relicꝰtis plurib. pauca ꝑstringere libuit.
Mulier quedã filiũ suu̾ unicu̾ ad hoc monasteriũ ad¬
ducens. abbi tradidit erudiendũ. uidelicet ut factꝰ
elericꝰ. sc̃is manciparet᷑ officus. Uerũ eũ iã sp̃ualib
eruditꝰ esset in litoris. & cũ reliquis clericis ĩ choro
canentiũ psalleret. modica pulsatꝰ febre. Spͣm eoc¬
alauit. Cucurrit orbata ad obsequiũ funeris plan¬
gens. sepelunt q filiũ. Uerũtam̾ ñ suffecer̾t he laeri¬
mȩ dolori. qͦ in exequiis sunt effuse. sed ꝑdieᷤᷤ sin¬
gulos uemeliat. & suꝑ sopulerũ nati. sui emissis in
altũ uocib heiulabat. Cui tandẽ apparens ꝑ insũ
noctis beatꝰ mauritius ait. Quid tu omulier̃ in¬
cessant᷑ filii obitũ plangens. num qu̾a desistis aluo
tu  Qui illa. Dies inquit uite mex hẽ planet uͥ ñ
eccpleunt. sed dũ aduiccero semꝑ difled̾ unicu̾ meu̾
nec umqua iritigabor a laerimis. donec aculos eor¬
poris huiꝰ debita mors coneludat. Gui ule. Noli

Expanded text:
de quibus relictis pluribus pauca perstringere libuit. Mulier quaedam filium suum unicum ad hoc monasterium adducens, abbati tradidit erudiendum, videlicet ut factus clericus, sanctis manciparetur officiis . Verum cum jam spiritalibus eruditus esset in litteris, et cum reliquis clericis in choro canentium psalleret, modica pulsatus febre, spiritum exhalavit. Cucurrit mater orbata ad obsequium funeris plangens, sepelivitque filium. Verumtamen non suffecerunt hae lacrymae dolori, quae in exsequiis sunt effusae: sed per dies singulos veniebat, et super sepulcrum nati sui, emissis in altum vocibus, ejulabat. Cui tandem apparens per visum noctis beatus Mauricius, ait: Quid tu, o mulier, incessanter filii obitum tu?' Cui illa: 'Dies', inquid, 'vitae meae hunc planctum non expleunt, sed dum advixero semper defleam unicum meum; nec umquam mitigabor a lacrimis, donec oculos corporis huius debita mors concludat'. Cui ille: 'Noli
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sc̃ĩ nararii corpus. qͦd erat in or¬
to positum extra ciuitatẽ mediola¬
apostoloꝵ. que ẽ in uia romana
dimꝰ in sepulchro in quo iacebat
quando sit passus usq in hodier¬
nũ diẽ scire ñ possumus. Sangui¬
ne mr̃is ita integrum. atq incor
ruptũ cũ capillis capitis atq bar¬
ba inuenimꝰ. ut nobis uideret᷑ eodẽ
tempore qͦ leuabatur locatũ atq
compositum in sepulchro Tanto¬
extiam odore repleti sumꝰ. ut om̃i¬
um aromatũ uincer suauitatẽ.
tyris & in lectica composito. sta¬
tim ad sc̃m celsum martyrẽ qͥ in
eodem horto positos est cũ sc̃o
sacerdote ambrosio ad orationem
ꝑreximꝰ. Numquã tamen illu ante
orasse in eodẽ. loco comꝑtũ habuimꝰ.
sed hoc erat signũ reuelati mr̃is.
isset. Cognouimꝰ tamen a custo¬
dibus loci ipsius dictũ. qd̾ a pa¬
rentibꝰ suis illit traditum sit.
ñ discedere de loco illo ꝑ omnẽ
sauri magni in eodẽ loco positi
essent. Et uere magni thesauri.

Expanded text:
i martyris corpus, quod erat in horto positum extra civitatem, lApostolorum, quae est in Romana, tem in sepulcro, quo jacebat quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris iruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Eto repleti sumus, ut omnium aromatum vinceret suavitatem. tyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen illum antea orasse in eodem loco compertum habemus: sed hoc erat signum revelati corporiisset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere magni thesauri,
Abbreviated transcription (Latin):
treuirorum usurpans. in simul ꝑ¬
quadraginta cireiter annos pessum¬
dederit. Cuius infelici tempore de
ista remensi eccła. non solũ preciosa
queq ablata fuerunt. s & eccłe atq
domus religiosorũ destructe . ꝙ res
abepis copio fuere diuisȩ. Illi quoq
pauei qui erant residui clerici. nego¬
cio uictum querebant: & denarios
quos mercimonio conquirebant. in car
fatus liber eũ aluis partim stillicidio
putrefactus. partim soricibꝰ corrosus.
partim foliorũ abscisione diuisus. in
tantum deperiit. ut pauca & disꝑsa inde
folia reꝑta fuerint. Cum uͦ tempore
pipini regis predicti Raroli principis
filii. reuelatione ostensa Eucherio aure¬
lianensis eiuitatis ep̃o. de dampnatione
eterna eiusdem Raroli qui res ecc̃larũ
diuiserat fuit. isdem łipinus sicut et
aliarũ eccłarũ episcopiis. huic remensi
episcopio partem de rebus ecclasticis
recdidit. & tilpinũ in hac urbe remo
rum ordinari consensit. Hoc enĩ in hac

Expanded text:
Trevirorum usurpans insimul Trevirorum usurpans insimul per XL circiter annos pessumdederit. Cuius infelici tempore de ista Remensi aecclesia non solum pretiosa queque ablata fuerunt, sed et aecclesiae atque domus religiosorum destructe et res ab episcopio fuere divisae. Illi quoque pauci qui erant residui clerici negotio victum querebant et denarios quos mercimonio conquirebant in cartifatus liber cum aliis partim stillicidio putrefactus, partim soricibus conrosus, partim foliorum abscisione divisus in tantum deperiit, ut pauca et dispersa inde folia reperta fuerint. Cum vero tempore Pippini regis, predicti Karli principis filii, revelatio ostensa Eucherio Aurelianensis civitatis episcopo de dampnatione aeterna eiusdem Karli, qui res aecclesiarum diviserat, fuit, isdem Pippinus, sicut et aliarum aecclesiarum episcopiis, huic Remensi episcopio partem de rebus aecclesiasticis reddidit et Tilpinum in hac urbe Remorum episcopum ordinari consensit. Hoc enim in hac
Abbreviated transcription (Latin):
re. quatinꝰ ea sine tedio auctire. & mente
recondere: atq ꝑ ea adamorẽ ꝙ honorẽ
atq deuotionẽ dĩ. & ipsius ꝓtect oriꝰ sui
idem popul excitari ualeret. Q uod et in
eadem eaceptione lector potest adu̾tere.
ubi scriptũ ẽ. Studeamus pauea dissere¬
re: plurima preterire. Et cũ ipsa excep¬
tio cepit iectione in popło frequentari
& amultis ꝓpter breuitatis suę faciitatẽ
transeribi. ipse magnꝰ codex a neglegentibꝰ
neglegentius cepit haberi. usq dũ tẽpore
Baroli principis. quando ꝓpt discorũ
& contentionẽ de principatu intercũ
Rayifridũ. & frequentia ac ciuilia im¬
mo plusquã eiuilia quia intestina & parri¬
cidalia bella in germanicss ac gallieanis
abolita: ita ut episcopis in paucis locis re¬
sidius. episcopia laicis donata. &. peosdi¬
uisa rebus extiter int. adeo ut milo qui¬
dam tonsura olerieus moribi habrtu & as¬
tu irreligiosus ⁊ aieus. epnscopia remorũ

Expanded text:
re, quatinus ea sine tedio audire et mente re, quatinus ea sine tedio audire et mente recondere atque per ea ad amorem et honorem atque devotionem Dei et ipsius protectoris sui idem populus excitari valeret. Quod et in eadem exceptione lector potest advertere, ubi scriptum est: Studeamus pauca disserere, plurima preterire. Et cum ipsa exceptio cepit lectione in populo frequentari et a multis propter brevitatis suae facilitatem transscribi, ipse magnus codex a neglegentibus neglegentius cepit haberi, usque dum tempore Karli principis, quando propter discordiam et contentionem de principatu inter eum et Ragamfredum et frequentia ac civilia, immo plus quam civilia, quia intestina et parricidalia bella, in Germanicis et Belgicis acabolita, ita ut episcopis in paucis locis residuis episcopia laicis donata et per eos divisa rebus extiterint; adeo ut Milo quidam tonsura clericus, moribus, habitu et actu inreligiosus laicus episcopia Remorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
merito ep̃s. ac plebis dĩ famuluᷤ.
dilectis fr̃ibus ac cõministris
nr̃is. hui sc̃e Remensis eccłȩ filuis
uiris religiosis. qui de tempore tilpim
urbis hui presulis ad huc uiuebant. qͣn¬
do inseruitiũ istius sc̃ȩ ecelȩ auctore
dõ fuielectus atq prouectus. ꝙ postea
ꝑaliquos̃ annos uixerunt. fideli narrati¬
one didici. a suis maioribꝰ au dierunt nar¬
rari eos uidisse librũ. maximȩ quantita¬
tis manu antiquaria seriptũ. de ortu ac
uita & uirtutibꝰ atq obitu beati Remigĩ
Sẽĩssimi patroninri. Qui hac oecasione
deperut: qm̃ t gidius post beatũ remigiũ
quartus istius eiuitatis ep̃s. quendã uirũ
religiosũ nomine fortunatũ. metricis
uersibꝰ in signẽ. qͥ a multis potentib. & hono¬
rabilibꝰ in his gallicis. ꝗ belgicis regionibus.
ꝑdiu̾sa loca tunc uite. ac scientiȩ suȩ meri¬
to inuitabatur. petut de libro coturno
gallicano dictato. aꝑto sermone aliqua
miracula que in popło recitarent᷑ excipe¬

Expanded text:
MERITO EPISCOPUS AC PLEBIS DEI FAMULUS DILECTIS FRATRIBUS AC COMMINISTRIS NOSTRIS, HUIUS SANCTAE REMENSIS AECCLESIAE FILIIS. cte viris religiosis, qui de tempore Tilpini urbis huius praesulis adhuc vivebant, quando in servicium istius sanctae aecclesiae auctore Deo fui electus atque provectus, et postea per aliquot annos vixerunt, fideli relatione didici, a suis maioribus audierunt narrari, eos vidisse librum maxime quantitatis manu antiquaria scriptum de ortu ac vita et virtutibus atque obitu beati Remigii sanctissimi patronis nostri. Qui hac occasione deperiit, quoniam Egidius post beatum Remigium quartus istius civitatis episcopus quendam virum religiosum nomine Fortunatum metricis versibus insignem, qui a multis potentibus et honorabilibus in his Galilcis et Belgicis regionibus per diversa loca tunc vitae ac scientiae suae merito invitabatur, petiit de eodem libro coturno Gallicano dictato aperto sermone aliqua miracula, quae in populo recitarentur, excipe
Abbreviated transcription (Latin):
absconditu mysteriuꝰ reuelauit. & deciuxit eos ad spe¬
lunea in q̃ uirierant. Cũq ingrederet᷑ ep̃s inuenit
tabula plumbrã in q̾ omĩa q ꝑtuler̃t habebant᷑ serip¬
ra ił oeutꝰq: eũ eis. nuntiauit hec eursu rapidissi mno
imperatori theodosio. At ille ueniers sa ponidus semo
pnus interrã. Qui tali colloquio. eũ eodẽ usi sunt
princpe. Surmerit głose auguste heresis q̃ popub̃¬

Expanded text:
absconditum misterium revelavit et deduxit eos ad speabsconditum misterium revelavit et deduxit eos ad speluncam, in qua viri erant. Cumque ingrederetur episcopus, invenit tabulam plumbeam, in qua omnia quae pertulerant habebantur scripta, locutusque cum eis, nuntiaverunt haec cursu rapido imperatori Theodosio. At ille veniens, adoravit eos pronus in terram; qui tali colloquio cum eodem usi sunt principe: 'Surrexit, gloriosae auguste, hereses, quae popu
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ inclusit. Post multoꝵ uͦ annoꝵ curricula. eu data
ecclesus pace. theodosius ccpĩanꝰ obrinuisset imꝑiu̾. Surrexit
beresis inmunda Saduceoꝵ. qͥ negant resurrectionem
futurã. Tune quidã eiuis ephesius dũ caulas ouibꝰ seeus
montẽ facere. ipsũ destinat. ac lapideᷤᷤ diuoluit ad eoaptan¬
di earũ septa. ignarꝰ qͦ agerit᷑ introrsũ patefecit in¬
gressũ eiꝰ Nlmn tai eoꝵ nouit archanũ. qͦd habebat᷑ in¬
t̾rinsecꝰ. Dñs autẽ inmisit septtꝰ uiris sp̃m uite e sur re¬
xert. putanteꝰq qd una nocte tantũ dormissent. mnise ñt
pueru unũ exse ipsis qͥ eybos emeeet. Cũq ueniens supra
uͦs a tẽpore decu habebat. amercatort cõphendit᷑.
dicente sibi. qͥa absconditos antiquitꝰ thescuros repe¬
risti. At ille negans. deducit᷑ a ep̃m ae iudicẽ eiu¬
toris. Cũq abhis argueret᷑. cõpellente nocessita tr

Expanded text:
retur, inclusit. Post multorum vero annorum curricula, cum, data retur, inclusit. Post multorum vero annorum curricula, cum, data eclesiis pace, Theodosius christianus obtenuisset imperium, surrexit hereses inmunda Sadduceorum, qui negant resurrectionem futuram. Tunc quidam civis Ephesius, dum caulas ovibus secum montem ipsum facere destinat ac lapides divolvit ad coaptanda earum septa, ignarus quae agerentur introrsum, patefecit ingressum eius; non tamen cognovit arcanum, quod habebatur intrinsecus. Dominus autem inmisit septem viris spiritum vitae, et surrexerunt, putantesque, quod una tantum nocte dormissent, miserunt puerum unum ex se, qui cibos emeret. Cumque veniens supra quos a tempore Decii habebat, a mercatore conprehenditur, dicente sibi, quia: 'Absconditos antiquitus thesauros repperisti'. At ille negans, deducitur ad episcopum ac iudicem civitatis. Cumque ab his argueretur, conpellente necessitate,
Abbreviated transcription (Latin):
prineipe. Horũ nomina hec sunt. Macerianꝰ. malchus.
martinianꝰ: Constantinꝰ. dionisius. Iohannes. Serapion.
Qui diuersis uerb̾is temptati ut cederent. nequaqua ad
quieuert. Imperator uͦ ꝓelegantia eoꝵ ne in mom̃to ꝑi¬
rent. spaciũ tractancdi indulgit At illi in unã se s̃pelun¬
eã eon peludunt. ibi q ꝑmultos die habitauer t. Egre di¬
ebat᷑ tamen unꝰ ec eis & comparabat uictꝰ. et qͦ necessaria
erant egchibebãm. Reuertente autẽ imꝑatore in eandẽ
cuutatẽ. isti petierunt dñm ut eos ab hoc ꝑiculo digna¬
ret᷑ eruere. Factaq: oratione. ꝓstrati solo obdorinieũt.
Cũq imperator didicisset eos in hoc antro morari.
nutu dĩ iussit os speluncȩ magnis lapidib oppilari dicens.
Ibi intereant. qͥdiis nr̃is immolare noluerunt. Qa dũ
ageret᷑. quidã xp̃ianꝰ in tabula plumbea nomina & mar¬
tyriũ eoꝵ scribens clam in aditu cauernȩ pͥus qũa oppila¬

Expanded text:
principe; horum nomina haec sunt: Maximianus, Malchus, principe; horum nomina haec sunt: Maximianus, Malchus, Martinianus, Constantinus, Dionysius, Joannes, Serapion. Qui diversis verbis tentati ut cederent, nequaquam 827 acquieverunt. Imperator vero pro elegantia eorum, ne in momento perirent, spatium tractandi indulget. At illi in unam se speluncam concludunt, ibique per multos dies habitaverunt. Egrediebatur tamen unus ex eis et conparabat victus et quae necessaria erant exhibebat. Revertente autem imperatore in eadem civitate, isti petierunt ad Dominum, ut eos ab hoc periculo dignaretur eruere; factaque oratione, prostrati solo obdormierunt, Cumque imperator didicisset, eos in hoc antro morari, nutu Dei iussit os speluncae magnis lapidibus oppilari, dicens: 'Ibi intereant, qui diis nostris immolare noluerunt. Quod dam ageretur, quidam christianus in tabula plumbea nomina et martyrium eorum scribens, clam in aditu cavernae, priusquam oppila
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Uerũ ubi deposita sarcina cepit aspicere. ad se re¬
uersus cognouit basilicã sci de qͣ res illas abstulerat.
Ur autẽ ĩa recessexat ab eo. et sic cuncta qͦ eũ uiro
illo gesserat popło narrauit. Ande inclubitatũ est
ipsũ ei martyrẽ beatũ apparuisse. łluiꝰ reliquiȩ ha¬
titudo. ne liguria que ẽ locꝰ amenissimꝰ apalatio.
regis cernere t᷑ arceret. contulit hec eũ. leone con¬
siliario rex alaricꝰ. Qui ait. Beponat᷑ ex hoc ecdificio
una struetura machinȩ. & rex qͦ placuerit liberiuᷤ
contẽplabit᷑. Et statĩ uocatis oꝑariis idẽ consiliarius
humiliauit basilieã scĩ edificiis ñ meritis. sed ille
ꝓtinꝰ lumen amisit oculoꝵ.¬
eptẽ uͦ germanorũ qͥ apud urbẽ ephesũ requiescunt.
hec ẽ ratio. Tempore deeii imperator is euͦ ꝑsecutio in ap̃i¬
anos ageret᷑. Septẽ ũire comphensi sunt. & clucꝰti coram

Expanded text:
est. Verum ubi, deposita sarcina, coepit aspicere, ad se reest. Verum ubi, deposita sarcina, coepit aspicere, ad se reversus, cognovit basilicam sancti, de qua res illas abstulerat; vir autem iam recesserat ab eo. Et sic cuncta quae cum viro illo gesserat populis enarravit. Unde indubitatum est, ipsum ei beatum martyrem apparuisse. Huius reliquiae titudo, ne Liguria, quod est locus amoenissimus, a palatio regis non cerneretur, arceret, contulit haec cum Leone consiliario rex Alaricus. Qui ait: 'Deponatur ex hoc aedificio una structura machinae; rex quae placuerit liberius contemplabit'. Et statim vocatis operariis, idem consiliarius humiliavit basilicam sancti aedificiis non meritis. Sed ille protinus lumen caruit oculoorum, qui apud urbem Ephesum requiescunt , haec est ratio. Tempore Decii imperatoris, cum persecutio in Christianos ageretur, septem viri comprehensi sunt, et ducti coram
Abbreviated transcription (Latin):
tractis aupo monilib q excornatis. cũ reliquis orna¬
intis abscessit. Quo eunte. coniungit᷑ ei homo ig¬
notus. interrogans qͦ ꝑgeret. Cui ille respondit
Si sermo meus occultaretur tecũ. ostenderẽ tͥ the¬
saurũ magnũ. Et ille. Ostende ait qͦ uolueris. totis
ame obregit᷑ uirib. At ille ostendit species illas di¬
cens. Si in aluis hec regionib uenundent᷑. utriq nr̃m
lucrũ inferent multũ. Et ille. Ego sũ inquit ho¬
mo eui indiuersis regionib multi habent᷑ amici.
et ẽ mͥ domꝰ magna atq secreta. si bec iea posue¬
ris. deinceps cũ libuerit uenundabis. Et ꝓcedens
Seq̃bat᷑ homo eũ sarcina. putans se ad alia duci urbẽ
Coneluserat enĩ dͥs̃ oculos eiꝰ. & ñ eognoseebat qͥa ꝑuiã
qͣ uenerat regrediebat᷑. Quid multa: Ruenit᷑ adba¬
silicã seĩ. Et ait ad eũ uir. E cce domꝰ de qͣ locutꝰ sũ tͥ.
ingredere et depone sarcinã tuã. Iule qq ingressus

Expanded text:
textis auro, monilibusque exornatis, cum reliquis ornamentis abscessit. Quo eunte, conjungitur ei homo ignotus, interrogans quo pergeret. Cui ille respondit: Si sermo meus occuleretur tecum, ostenderem tibi thesaurum magnum. Et ille: Ostende, ait, quae volueris, totis a me obtegetur viribus. At ille ostendit ei species illas, dicens: Si in aliis haec regionibus venundantur, utrique nostrum lucrum inferent multum. Et ille: Ego sum, inquit, homo, cui in diversis regionibus multi habentur amici, et est mihi domus magna atque secreta: si haec in ea posueris, deinceps cum libuerit, venundabis. Et praecedens, sequebatur homo cum sarcina, putans se ad aliam duci urbem; concluserat enim Deus oculos ejus, et non cognoscebat quia per viam qua venerat regrediebatur. Quid multa? Pervenitur ad basilicam sancti, et ait ad eum vir: 'Ecce domum de qua locutus sum tibi! Ingredere et depone sarcinam tuam!' Ille quoque ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
riũ midie anime mee. Salus tua ego
sir. Quis enim istam pugna acdiabo¬
lo eaertatam uincere preualet: nisi
tua ꝓ eofuerut dextera dimicata
Errat. qui se putat castitatę ꝑfectam
sius insibus obtinere. Nisi enĩ tuo yͥm
brs flamns fuerint corporales ex¬
tiete n potest animus ꝑuenire quo
ligia. que insilua huiꝰ scli ad deuo¬
randas animas ꝑcarnẽ habitat. & di¬
abolu inoitat. Qui eiꝰ morsus euaserit.
tibi dõ gras referat quia tuũ est qd

Expanded text:
rium michi, dic anime mee: Salus tua ego sum. Quis enim istam pugnam a diabolo excitatam vincere prevalet, nisi tua pro eo fuerit dextera dimicata? Errat qui se putat castitatem perfectam suis nisibus obtinere; nisi enim tuo, Domine, inbre flammae fuerint corporales extinctae, non potest animus pervenire quo ligna, quae in sylva hujus saeculi ad devorandas animas per carnem et diabolum incitatur. Qui ejus mortem evaserit, tibi Deo gratias refert, quia tuum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s: quatinꝰ ꝙ eccłam que pene bĩen¬
nio iam quasi uiduata in scłi fluc¬
tibꝰ remanserat. huiꝰ gubnatione
uel fortitudine tueret᷑ &abhisqͥbꝰ

Expanded text:
pum, quatenus et ecclesia, quae pene biennium iam quasi viduata in saeculi fluctuatione remanserat, huius gubernationem vel fortitudinem tueretur et ab his
Abbreviated transcription (Latin):
dinis. atq sapientiȩ robur emixiũt:
ut par sui in antecessoribꝰ nulł appa¬
reret. Nam cũ mundane legiscensurã
ñ ignoraret. scłariũ t̾ribilis iydex
fuit. ꝙ dũ canonicis dogmatibꝰ esset
repletꝰ. extitit clericoꝵ doctor egre¬
gius. Erat quoq in disciplina delin¬
quentiũ Uiuid. qͥ carnis luxunum¬
qua extitit resolutꝰ. sagaci cura ꝑui¬
g̾il in eccłasticoꝵ officiis. strenuus in
ratiociniis. prudens in consiliis. ru¬
tilans in eloquiis. Incubuit interim
causa necessitatis. ut in augustidunen¬
si urbe. eũ ordinare deberent epm̃.
Si quidem nuꝑ int̾ duos conteutio tie
eode episcopatũ exorta fuerat. ꝙ usq
ad sanguinis effusionẽ certatũ. Cũq
unꝰ ibide̾ occubuisset in morte. ꝑ alt
ꝓ ꝑper trato scelere datꝰ fuisset in etĩ¬
lii trusionẽ. tunc balthil desregina.
quecũ elothario flio francoꝵ rige¬
bat palatiũ. diuino ut credimꝰ inspi¬
rata consilio. ad memoratã urbẽ himc¬

Expanded text:
dinis atque sapientiae robor emicuit, ut inpar prae suis antecessoribus appareret; praesertim cum mundanae legis censuram non ignoraret, saecularium terribilis iudex fuit. Et dum canonicis dogmatibus esset repletus, extitit clericorum doctor egregius. Erat quoque in disciplina delinquentium vividus, qui carnis luxo numquam extitit resolutus; sagati cura pervigil in ecclesiasticorum offitiis, strinuus in ratiociniis, prudens in consiliis, rutilans in eloquiis. 2. Incubuit interim causa necessitatis, ut in Agustudunense urbę eum ordinare deberent episcopum. Siquidem nuper inter duos contentio de eodem episcopatu exorta fuerat et usque ad sanguinis effusionem certatum. Cumque unus ibidem occubuisset in morte, et alter pro perpetrato scelere datus fuisset in exilii etrusionem, tunc Balthildis regina, qui cum Chlothario filio Francorum regebant palatium, divinum, ut credimus, inspirata consili
Abbreviated transcription (Latin):
dum ur̃is cupio parere ꝓfectibꝰ. ne forte sicut imꝓb ita
et ut indignus laudator inueniar. ꝓfecto cũ nec sc̃itas uel
facundia suppeditet. ut beatam et Głosam uirginem digne
laudare queam. qm̃ ut uerum fatear. quicqͥd humanis dici
potest uerbis. minus ẽ a laude celi. qua diuinis ẽ et angeli¬
cis eacellentis p̃dicata et laudata p̃conis. A ꝓpħis quidẽ
p̃dicata. a eatriarchis. figuris et enigmatib p̃signata. ab
euangelistis e̾ibita et monstrata: ab angelo uenerabilit̃ atq
officiosissime salutata. Preterea qualis et quanta ẽẽt. ab eo¬¬
dem dixinitu declarat᷑ cum ait. Aue MARIA GR̃A plena.
dñs tecum. benedicta tu in mulierib Talib namq decebat

Expanded text:
parere profectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar. V. Profecto cum nec sanctitas vel facundia suppeditet, ut beatam et gloriosam Virginem Mariam digne laudare queam: quoniam ut verum fatear quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli: quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata: a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata: ab evangelistis exhibita et monstrata: ab angelo venerabiliter atque officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab eodem divinitus declaratur, cum dicitur: Ave, gratia plena, Dominus tecum: benedicta t
Abbreviated transcription (Latin):
a laudib qͣmuis explere. nequeat qͦd sentit. Vnde. sermo di¬
uinus cũ de. peccatore ageret in psalmis. Sacrificiũ in qͥt lau
fine mansuram: sed nemo adp̃hendit illudd nisi ego p̃monstra¬
uero. Propterea karissime. qui a iter salutis nr̃e in laudib sal¬
uatoris ẽ: hortor uos et commoneo. in hac saera sollompni¬
te Genitricis dĩ MARIT. nolite cessare a laudib Quod si girro
es: Gaude ꝗͥa meriusti e̾e et tu qͦd ĩ audas tantum eura ut sis
que digne laudare possis: Quod si continens et casta. uenerart
certe aut Reccatria. nichilominꝰ confitere et lauda: qm̃ inde
miscdia omnib ꝓfluait et gr̃a. ut laudent. Et qͣm uis non sit spe¬
tialis laus more Peccatoris. noli cessare: quia inde tibi ꝓmittitur
uenia. unde ut omnib laudes. Alioquin. nisi iuxta modulũ in¬
genii nr̃i. dm̃ laudare in sc̃is suis studeamꝰ. qͦmͦ eum scd̃m qͦd

Expanded text:
a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo dia laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, inquit, lafine mansuram, sed nemo apprehendit illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimi, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos et commoneo, in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude, quia meruisti esse et tu quod laudas: tantum cura ut sis, quae digne laudare possis. Quod si continens et casta es, venerare certe aut peccatrix, nihilominus confitere et lauda, quoniam inde misericordia omnibus profluxit et gratia ut laudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli cessare a laude, quia inde tibi promittitur venia, unde et omnibus, ut laudes. Alioqui nisi juxta modulum ingenii nostri Deum laudare in Sanctis suis studeamus: quomodo eum, secundum quod
Abbreviated transcription (Latin):
fateor uel consueta fuit ista salutatio. sed omni admiratione
digna. Si quidem uenerationis fuit delatio. oblatio muneri s.
famꝰuletus obsequii. quia et si in sc̃is patrib et ꝓpħis gr̃a fu¬
ta tu in ter mulieres. id. ẽ. plus henedicta qͣm om̃s mulieres.
ac ꝑ hoc quieqͥd maledictionis infusum ẽ ꝑ euam. totũ abstu¬
lit benedictio aI ARIT. In suꝑ et grãm refudit.xẽi orts. quã
non habuit prius omnis mundus. IsiTUR qͦd natura ñ ha
buit. usus nesciuit. Ignorauit Ratio. mens non capit humana.
Rauet celũ: stupet terra: creatura omnis etiam celestis miratur.
Noc totum ẽ qͦd ꝑ sabrielem mra Rit diuinirs nuntiat᷑. et per
cepm adimpletur. qua de causa. de tali tantaq loqui me indig¬
num fateor. Sed et puto. qͦd nemo qui p̃sumat. nisi qui quantas
sint qͥ panduntur penitus ignorat. Tamen et si ad hec nemo ido¬
neus inuenit᷑. uotis omnib cęssare ñ debet. quilibet etiã peccator

Expanded text:
fateor, vel consueta fuit illa salutatio, sed omni admiratione fateor, vel consueta fuit illa salutatio, sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii: quia et si in sanctis Patribus et prophetis gratia futa tu in mulieribus, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura buit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non cepit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur. Hoc totum est quod per Gabrielem Mariae divinitus nuntiatur, et per Christum adimpletur. Qua de causa, de tali tantoque loqui me indignum fateor. Sed et puto quod nemo praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur, penitus ignorat. Tamenetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator
Abbreviated transcription (Latin):
terris omnib pluxiam salutis effudit. et stillicidia gr̃e hu¬
manis prestitit mentib Dñs tecum inqueł. Mira res. Et iam
erat cum girginẽ. qui ad uirginem mittebat angłm. et p̃ces¬
sit nuntiũ suum ds: sed a dõ non recessit. Nec teneri potuit
locis. qui omnĩb habebatur in locis. et totus ubiq ẽ. sine qͦ nĩ¬
chil totum. ERco uerbum ratris. numqͣm apatre disceciens
homo ꝓprie fieri dignatus ẽ: secreto suo misterio qͦ ipse nouit:
Quĩ qm totum suscepit qͦd ẽ hominis homo totus ẽ. Et totum
ñ potuit. Scit enim ds̃ om̃a. et potest. Propterea quia ita ẽ. scĩ¬
uit se ac potuit in utero uirginis sine sui corruptione miscere
atq unire. et ut unus ẽe̾t xẽc ds̃ et homo. una ꝑsona. unaq
Substantia. Ob qͦd dĩ Genitria electa et p̃electa. iure ab angi¬
lo gra salutatur. et p̃dicatur plena. Nere plena: ꝑ qͣm largo

Expanded text:
terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae huterris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est, et totum Maria, esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se et potuit in utero virginis sine sui corruptione misceri atque uniri, ut unus esset Christus Deus et homo, una persona, unaque substantia. Ob quod Dei genitrix electa et praeelecta jure ab angelo gratia salutatur et praedicatur plena. Vere plena, per quam lar
Abbreviated transcription (Latin):
dedit grãm. terris dm̃ eacemq refudit: fidem gentib finẽ
uitus: uite ordinẽ. morib disciplinã. Et bene. angłs ad uir¬
ginem mittitur. quia semꝑ ẽ angelis cognata uirginitas.
ꝑfecto in carne p̃ter carnem giuere. non terrena uita ẽ. sed
celestis. Inde in carne anglicam głam adquirere. mals
ẽ meritis ẽẽ. qm habere. Esse enim anglm felicitatis ẽ. e̾e uͦ
uel angłm. diuini muneris ẽ officium. ñ humanum. aUt
inquid or̃a plena. Et bene plena. qͥa cȩteris ꝑ parus pres¬
tatur. MA RiE uͦ simul se tota infudit plenitudo gratiȩ
Noc qͥppe ẽ. qͦd dauid canit. Descendit sicut pluuia in uel¬
lus. Hellus iaq cum sit de corpore: nescit corporis passi¬
onẽ. Sic et uirginitas cũ sit in carne. uitia carnis nescit. Celes¬
tis plane ymber. uirgineum uellus placido se infudit elap¬
su. et tota dixinitatis unda se contulit in carne. quando
uerbum caro factum ẽ: ac deinde ꝑ crucis patibulũ expressũ

Expanded text:
finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Et bene angelus ad Virginem Mariam mittitur: quia semper angelis cognata virginitas. Profecto in carne, praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis: Unde in carne angelicam vitam acquirere, majus est meritum, quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est: esse vero et angelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, grtatur, Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit, Descendit sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem; sic et sancta virginitas cum sit in carne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum,
Abbreviated transcription (Latin):
scl̃oꝵ laudabuis te. Interdum uͦ quia inmensum ẽ qͦd uoce non
possumꝰ nec facundia ualem S. e.requam᷑ uotis. et medullis cordis.
quia magnus et bonus ẽ: atq inmensus. tants ac talis. qͣntũ et
Hinc gͦ om̃s pariter festiuitatem Głose semꝑ uirginis marit de¬
uotissime cel ebremꝰ: quia hec dies p̃clara. in qua meruit exalta¬
ri suꝑ choros angeloꝵ. et ꝑuenire. ultra qm nr̃ȩ humanitatis
ẽ natura: ubi ñ substantia tollitur. sed słȩ magnitudo mons¬
tratur. cum eleuatur in dexcteram patris. ubi xẽc ꝓ nobis intro¬
ut pontifex factus in et̃num ad celi palatiũ. Hec ẽ inqm dies:
in qua usq ad throni celsitudinem intemerata mater et uirgo
ꝓcessit. atq in regni solio sublimata post ap̃m głosa resedit.
Sic iaq ubiq confidenter sc̃a dĩ canit eccła: qͦd de nullo alioꝵ
sc̃oꝵ fas ẽ eredere. ut ultra angeloꝵ uel archangeloꝵ meri

Expanded text:
 laudabunt te . Interdum vero quia immensus est, quod voce non possumus, nec facundia valemus, exsequamur votis et medullis cordis: quia magnus et bonus est atque immensus, tantus ac talis quantum ac II. Hinc, rogo, omnes pariter festivitatem gloriosae semper virginis Mariae devotissime celebremus: quia haec est dies praeclara, in qua meruit exaltari super choros angelorum, et pervenire ultra quam nostrae humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur, cum elevatur in dexteram Patris, ubi Christus pro nobis introivit pontifex factus in aeternum ad coeli palatium. Haec est, inquam, dies, in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post Christum gloriosa resedit. Sic itaque ubique confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra angelorum et archangelorum di
Abbreviated transcription (Latin):
cussa saera lege de terminando certa¬
mina. Suic quid autẽ illie ꝓfide q ue¬
ritate constitutũ. uel ꝓuida dispensa¬
tione p̃ceptũ. uł ꝑsonȩ nr̃ȩ auctori¬
tate fuerit confirmatũ. totũ ad sci¬
entiã nram instructã relationis at¬
testatione ꝑueniat. Eofit. ut & ni
animus officii karitate dati. & tuus se
pontificatus tempore. Sepefatus chlodo¬
ueus Rex Gloriosus coronã aureã cũ gem¬
mis que regnũ appellari solet. beato pe
beatus ormisda papa. misit constantino¬
polim ad iustinũ imꝑatorem in legatio¬
ne Germanũ capuanũ ep̃m. cuiꝰ animã
uidit abangłis in celũ deferri sc̃s Benedic¬
tus. qui ꝓcuratione puellȩ demoniace

Expanded text:
cussa sacra lege determinando certacussa sacra lege determinando certamina. Quiquid autem illic pro fide et veritate constitutum, vel provida dispensatione preceptum, vel personae nostrae auctoritate fuerit confirmatum, totum ad scientiam nostram instructa relationis attestatione perveniat. Eo fit, ut et noster animus officii caritate dati et tuus secancti Ormisde pontificatus tempore sepe fatus Hludowicus rex gloriosus coronam auream cum gemmis, que Regnum appellari solet, beato Petbeatus papa Ormisda misit Constantinopolim ad Iustinum imperatorem in legatione Germanum Capuanum episcopum, cuius animam vidit ab angelis in caelum deferri sanctus Benedictus, qui pro curatione puel
Abbreviated transcription (Latin):
cipatione ministerii dignitatẽ. rele¬
uantes nr̃as eiusdẽ remedio dispensati¬
onis angustias. & licet de singulis ñ in¬
digeas edoceri. a quo iam ꝓbauimꝰ acutiꝰ
uniu̾sa seruari: gratius tam̃ e̾eᷤ solet si
ituris trames ostendit᷑. & laboraturis
in ioncti oꝑis forma monstrat᷑. Pat̾naᷤ
gͥ regulas. aut decreta scĩssimis de ffini¬
ta concilus. ab om̃ib seruanda manda¬
iumꝰ. In his rigilantiã tuã: in his eurã
fr̃ne monita exhortationis ostendimꝰ.
His ea quanta dignũ est reuerentia
custoditis: nullã relinquit culpȩ lo¬
cũ sc̃ȩ obseruationis obstaculũ. Ibi fas.
nefasq p̃seriptũ est: ibi ꝓhibitũ aliqͥd
nullus audeat aspirare: ibi concessũ
quid debeat mens dõ placitura p̃su¬
mere. Quociens uniu̾salis poscit reli¬
gionis causa conciliũ: te cunc ti
fr̃s euocante conueniant. Et si qͦs
eoꝵ specialis negocii pusat intentio.
iurgia inter eos oborta compesce: dis¬

Expanded text:
cipatione ministerii dignitatem, relecipatione ministerii dignitatem, relevantes nostras ejusdem remedio dispensationis excubias. Et licet de singulis non indigeas edoceri, a quo jam probavimus acutius universa servari, gratius tamen esse solet, si ituris trames ostenditur, et laboraturis injuncti operis forma monstratur. Paternas igitur regulas, et decreta sanctissimis diffinita conciliis ab omnibus servanda mandamus. In his vigilantiam tuam, in his curam et fraternae monita exhortationis ostendimus. His ea, quanta dignum est, reverentia custoditis, nullum relinquit culpae locum sanctae observationis obstaculum. Ibi fas nefasque praescriptum est, ibi prohibitum, ad quod nullus audeat aspirare, ibi concessum quid debeat mens Deo placitura praesumere. Quoties universae poscit religionis causa concilium, te cuncti fratres evocante conveniant: et si quos eorum specialis negotii pulsat intentio, jurgia inter eos oborta compesce, dis
Abbreviated transcription (Latin):
cio corporali cũ spiritualib officiis in¬
colomitate subnixa. congruũ ꝑspeocimꝰ¬
esse hanc ipsã quã mente gerimꝰ u̾bis
aperire letitiã. Agis enĩ summi docu¬
m̃ta pontificis. dũ & p̃dicanda facis: qꝵ
ea insinuare ñ differs. Prerogatiuã gͥ
de nr̃i sumpsimꝰ electione iudicii. qͦn¬
do id oꝑatũ te esse didicimꝰ. qd̾ ceteris
agendũ obnixius imꝑamꝰ.: ut in ꝓuinciiᷤ
tanta longinquitate disixnctis. qr apłi
lis adhibere custodiã. Pices itaq nr̃as
ꝑomne regnũ dilecti. & sp̃ualis filii
nr̃i chlodouei. que nuꝑ adminiculan:¬
te suꝑna gr̃a plurimis & apłoꝵ tẽporib
equiperandis signoꝵ miraculis. p̃dica¬
tionẽ salutiferã comitantib ad fidem
cũ gente integra conuertisti. oe sacri
dona baptismatis consecrasti. Saluis
priuilegus que metropolitanis de¬
ereuit antiquitas. p̃senti auctoritate
comitimus. agentes studii huiꝰ parti¬

Expanded text:
cio, corporali cum spiritalibus officiis incio, corporali cum spiritalibus officiis incolomitate subnixa, congruum esse perspeximus, hanc ipsam quam mente gerimus verbis aperire laetitiam. Agis enim summi documenta pontificis, dum et predicanda facis et ea insinuare non differs. Praerogativam igitur de nostri sumpsimus electione iudicii, quando id operatum te esse didicimus, quod ceteris agendum obnixius imperamus, ut in provinciis tlis adhibere custodiam. Vices itaque nosper omne regnum dilecti et spiritualis filii nostri Clodovei, quem nuper adminiculante superna gratia plurimis, et apostolorum temporibus aequiparandis, signorum miraculis praedicationem salutiferam comitantibus, ad fidem cum gente integra convertisti, et sacri dono baptismatis consecrasti, salvis privilegiis, quae metropolitanis decrevit antiquitas, praesenti auctoritate committimus: augentes studii hujus parti
Abbreviated transcription (Latin):
manu heliȩ. & flascones uini ñ defecert̃:
usq quo dõ cooꝑante patratis uictoruis
quod locutus ẽ in manu remigũP er
idem tempus ab anastasio imꝑatõre co¬
dicellos chlodoueiis reo ꝓconsulatu
accepit. Cũ quib codicellis etiã. illi
anastafius coronã aureã cũ gẽmis. et
tunicã blateã misit. ꝙ. ab eadie con¬
sul & augustus ẽ appellatus. Sed & Or¬
misda romanie sedis pontifea. sc̃o Re¬
migio antiqͦ metropolis ep̃s qͤ tunc
temporis habebat sub se.xii. ciutateᷤᷤ.
&e totidẽ ep̃os eisdem p̾sidentes. uices su¬
as in regno chlodouei nuꝑ cũ integra
gente ad fidẽ conu̾si ꝑ sc̃am eiꝰ p̃dica¬
tionẽ dño cooperante. & sermone con¬
Firmante sequentib signis comisit hoc
modo. Duectissimo fr̃i Remigio: Ormiꝰ¬
da. Suscipientes plena frat̾nitatis tuȩ
congratulatione collo quia. quib nos
germane salutis tuȩ letificauit indi¬

Expanded text:
manu Heliae; et flascones vini non defecerunt, manu Heliae; et flascones vini non defecerunt, usque quo, Deo cooperante, patratis victoriis, quod locutus est in manu Remigii. 20. Per idem tempus ab Anastasio imperatore codicellos Hludowicus rex pro consulatu accepit; cum quibus codicellis etiam illi Anastasius coronam auream cum gemmis et tunicam blatteam misit, et ab ea die consul et augustus est appellatus. Sed et Ormisda Romanae sedis pontifex sancto Remigio antique metropolis episcopo, quae tunc temporis habebat sub se duodecim civitates et totidem episcopos eisdem presidentes, vices suas in regno Hludowici, nuper cum Integra gente ad fidem conversi per sanctam eius predicationem, Domino cooperante et sermonem confirmante, sequentibus signis, commisit hoc modo. Dilectissimo fratri Remigio Ormisda. Susdpientes plena fraternitatis tuae congratulalatione colloquia, quibus nos germanae salutis tuae letificavit indi
Abbreviated transcription (Latin):
urbe pictauis bellũ conseruit. Illisq
interse pugnantib. gothi cũ rege. suo
doueus ut solebat uictor extitit. Cũq
alaricũ interficeret. duo gothi cum
contis eũ ex adilso in latere feriunt:
sed ꝓpter loricã qua erat indutus:
ledere nequiuerunt. Magis autẽ dñs
lorica fidei indutũ. ꝑ orationẽ sc̃i
Remigii patris .& patroni sui eũ adiu
uit. Patrata si quidẽ uictoria. & ei
usq tolosã ꝑrexit: & thesauros alari¬
ci accipiens. ꝑ e quosilinã ciuitatẽ cuiꝰ
muri ante conspectũ eiꝰ corruerunt.
in t̾fectis gothis arrianis qͥ ibi erant.
cũ gloriosa xictoria de multis ciui¬
tatib ad ꝓpria remeauit. Conferamꝰ
fr̃es his que in hystoria ueteri legimꝰ.
ea que in hystoria huiꝰ patroni nr̃i re¬
uoluimus. Illic namq seriptũ ẽ. Ydria
farinȩ ñ defecit. nec lechitus olei est
imminutus. donec dedit dñs pliuuam
suꝑ terrã. iuxta u̾bũ dñi qͦd locutꝰ ẽ in

Expanded text:
urbe Pictavis bellum conseruit. Illisque urbe Pictavis bellum conseruit. Illisque inter se compugnantibus , Gothi cum rege suo dowicus, sicut solebat, victor extitit. Cumque Alaricum interficeret, duo Gothi cum contis eum ex adverso in latera feriunt, sed propter loricam qua indutus erat ledere nequiverunt; magis autem Dominus lorica fidei indutum per orationem sancti Remigii patris et patronis sui adiuvit eum. Patrata siquidem victoria et usque Tolosam perrexit, et thesauros Alarici accipiens, per Equolisinam civitatem, cuius muri ante conspectum eius corruerunt, interfectis Gothis Arrianis, qui ibi erant, cum gloriosa victoria de multis civitatibus ad propria rediit. Conferamus, fratres, his quae in historia veteri legimus ea quae in historia huius patroni nostri revolvimus. Illic namque scriptum est: Idria farine non defecit, et lechitus olei non est imminutus, donec dedit Dominus pluviam super terram, iuxta verbum Domini, quod locutus est in
Abbreviated transcription (Latin):
deuotissimus ꝑgens contra alaricum
Deditq ei plenũ uas quoduulgaris
consuetudo flasconẽ appellat de ui¬
no quod benedixit sicut etiã fece¬
rat cũ post baptisma contra gundebau¬
dũ ꝑrexerat. p̃cipiens illi ut tã longe
ad bellũ ꝓcederet. quandui illi &. suis
quib inde daret illud uinũ de p̃dicto
flascone non deficeret Bibit gͦ inde
rex ac regalis familia ꝙ numerosa tba
popłi. &. exinde ub̃rime saciant᷑. q uas
uni detrim̃tũ non patit᷑: s benedicti
one łi ꝑscm̃ Remigiũ indita more fon¬
tis inundatione repletur. Mouit autẽ
cunctũ exercitũ de popło francoꝵ uer¬
sus pie tauis ciuitatẽ. ibi enĩ tunc ala¬
ricus rea gothoꝵ cõmorabat᷑. & sic per
pagum turonicũ ꝑgensat reuerentiã
beato martino atq hylario exhibens :
sicut. locis suis lector inueniet cũ ala¬
rico gothoꝵ rege in campo moglotin¬
se Suꝑfluuiũ glinno miliario .xͦ. ab

Expanded text:
devotissimus pergens contra Alaricum devotissimus pergens contra Alaricum Deditque illi plenum vas, quod vulgaris consuetudo flasconem appellat, de vino quod benedixit, – sicut etiam fecerat, quando post baptismum contra Gundebaudum perrexerat, – precipiens illi, ut tam longe ad bellum procederet, quandiu illi et suis, quibus inde dare vellet, illud vinum de predicto flascone non deficeret. Bibit ergo inde rex ac regalis familia et numerosa turba populi, et exinde uberrime satiantur; et vas vini detrimentum non patitur, sed benedictinctum Remigium indita, more fontis inundatione repletur. Movit autem rex cunctum exercitum suum de populo Francorum, versus Pictavos civitatem: ibi enim tunc Alaricus rex Gothorum commorabatur, et sic per pagum Turonicum pergens, et reverentiam sancto Martino atque beato Hilario exhibens, sicut locis suis lector inveniet, cum Alarico rege Gothorum in campo Moglotinse super fluvium Glinno miliario decimo ab
Abbreviated transcription (Latin):
ueo expetiit. Cloueus uͦ ablatis the¬
sauris cũ preda maccima & francoꝵ
exercitu ad propria ẽ reuersus. Et
mittens legatũ nomine paternum
uirũ industriũ ad alaricũ regẽ Go¬
thorum. de amiciciȩ inter eos conditi¬
one mandauit. Alaricus uͦ cũ ꝑ pater¬
num uellet clodoueũ decipere: apa¬
terno exploratis que cirea eũ erant:
& thesauris eiꝰ ingenio subarratis. illu¬
sus est. In diebus illis Rex elodoue¬
sedem suã constituerat: ait adreginã
&e eiciamus eosde ipsa terra. nr̃isq
ditionibus quia ualde bona ẽ subi¬
ciamus eã: habentes iustitiã aduer¬
sus alaricum. ad qũe ꝓamicicie con¬
ditione legatũ direximꝰ. ꝑ quẽ nos
aecipere uoluit. Placuit hoc consili¬
um ꝓceribus francorũ. atq ꝑ admo¬
honore apłoꝵ Petri & Pauli in parisi¬
us ciuitate. & ꝑ consiliũ beati Remigis
in aurelian ĩsciuitate ep̃oꝵ synodum
conuocauit: in quo conuentu multa
utilia fuere constituta. Rea qu oq

Expanded text:
o expetiit. Hludowicus vero, ablatis thesauris, cum preda maxima et Francorum exercitu ad propria est reversus. Et mittens legatum nomine Paternum virum industrium ad Alaricum regem Gothorum, de amicitiae inter eos conditione mandavit. Alaricus vero cum per Paternum vellet Hludowicum decipere, a Paterno, exploratis quae circa eum erant et thesauris eius ingenio subarratis, illusus est. 19. In diebus illis rex Hludowisedem suam constituit, ait ad reginam et eiciamus eos de ipsa terra nostrisque ditionibus, quia valde bona est, eam subiciamus, habentes iustitiam adversus Alaricum, ad quem pro amicitiae conditione legatum direximus, per quem nos decipere voluit'. Placuit hoc consilium proceribus Francorum. Tunc per cohonore apostolorum Petri et Pauli in Parisius civitate et per consilium beati Remigii in Aurelianis civitate episcoporum synodum convocavit, in quo conventu multa utilia constituta fuere. Rex quoque