comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consu tec choriis magnis coniunctis um bonȩm
insimi litu dinem lebe tum factum in ipsum
gͥbbum qui ut anhelitum uentoꝵ receperit
miox insi militudinem tro nitru magni
reboat terribilȩm sonitum tempesta tysmaris
sine nericulo tolerant ad naualȩm bellum rob:¬
tissimo uigore obfirmata atq munita nar¬
ratur. Hanc nauȩm cicrops inoceanas insu¬
las frifargigas insuae artis peritiam idẽ
historicus inuenis se narratur. Hiberio te
naues quam ir cani utunt᷑ longitudine ꝓ
lixȩ latitudine toartate in altũ uimine
circũ decte textȩ pellib hỹrcinis et ur sorũ
ita ut ipsa altitu dinẽ a quac ac uehem̃tia
uentoꝵ magnopere repugnent ad expilandas
uicinas insulas uł regionȩs a gilȩs et uelo¬
cissimas itidem in alioꝵ codices philophorũ
hanc nar rectionem historiarũ rulla tenus
nautȩ aut̃ ne glegendo di dicimus nȩc ar¬
tifices instructores p̃t̃ unum qui hiberiotam

Expanded text:
consuta coriis magnis coniunctis umbonem consuta coriis magnis coniunctis umbonem in similitudinem lebetum factum in ipsum gibbum, quia ut anhelitum ventorum reciperit, mox in similitudinem tonitrui magni reboat terribilem sonitum. Tempestates maris sine periculo tollerat. Ad navalem bellum robustissimo vigore obfirmata atque munita narratur. Hanc navem Cycrobs in oceanas insolas Frisargicas in suae artis peritiam idem historicus invenisse narratur. Hiberiota naves, quam Hircani utuntur, longitudine pro lixae, latitudine coartatae, in altum vimine circumdatae, textae pellibus hircinis et ursorum, ita ut ipsam altitudinem aquarum ac vehementia ventorum magnopere repugnent. Ad expilandas vicinas insolas vel regiones agiles et velocissimas. Itidem in aliorum codices philosophorum aut narratione historiarum nullatenus nautae artem nec legendo didicimus nec artifices instructores praeter unum, qui Hiberiotam
Abbreviated transcription (Latin):
inopi nactissimum Amȩo pecrotis in genio ual¬
de peritis mio pecro adsimilitu dinem nauium
Nuimine litasbi tumine & corico Animaliũ
erasa. unde peltaes connectunt. contex tacs
lora cruda ad solem et prunas ualde durac¬
tas ob nimium a gilitatem nom̃ traxerunt
palu dactas laccus uł maris Ac fluminum
maiorem. Agilittem quã reliq: uicinaȩ
nauȩs sed ñ cõ ueniunt ad opꝰ arcũ illarum
qđ philophus supͣrȩtulit. Carina ob agiliteo¬
tem uocetec underũ magni tudinem uelut
uolati auium suꝑ ferendo ꝓperans concauis
laterib: ꝓducto cacumine sursumq: solidec¬
tccȩfirmati. ꝓratabulata conpat ge erect co
flactuq: uentoꝵ recepta cursu uelocis simo
nauticos gnaris ꝓueito. Vnde carina quasi
currina credimus non cupatit. Ccc merȩcec¬
nauis opinatis sima obhoc non cupectee cameloꝵ
more in medio cur uo chol cerio
gibbum ca meli fȩnestres obliquas¬
quasi
modicas
ad uencoꝵ recepta cula fere eacmare sur sum

Expanded text:
inopinatissimum a Meoparotis ingenio valinopinatissimum a Meoparotis ingenio valde peritis mioparo ad similitudinem navium vimine litas bitumine. Ex corio animalium erasa, unde peltas connectunt, contextas lora cruda ad solem et prunas valde duratas. Ob nimiam agilitatem nomen traxerunt, per paludatus lacus vel maris aut fluminum maiorum agilitatem quam reliquae vicinae naves, sed non conveniunt ad opus artium illarum, quod philosophus supra retulit. Carina ob agilitatem vocata undarum magnitudine velut volatu avium superferendo properans concavis lateribus producto cacumine sursumque soliditate firmata, prora tabulata conpage erecta flatuque ventorum recepta cursu velocissimo nauticos gignaris provehitur, unde carina quasi currina credimus nuncupata. Camerecnavis opinatissima ob hoc nuncupata camelorum more in medio curvo colcherio quasi gibbum cameli fenestras obliquas modicas ad ventorum receptacula fore. Camara sursum
Abbreviated transcription (Latin):
byllorum ultra quae latera ꝑgentium uencorum
uehementia recipere et similitu dinem globorum
Anhe litus respircere. Et tam ueloci cur suꝑ ueni¬
re adpor tum uł innauccle ꝓelio sun cur rȩrint
stcctim in ruunt lances ingentȩs ex lamia et impe¬
tu ualidoꝑimunt quos reppererint. In de ethicus
Ait. Nautoc maris ignotem subinfret p̃dec. Ae cccete
catceste trusa pellicia furentium iuibrat lamia
qua trifidato reuma facuȩt subire limphcc Aequor
camum multorum deculit hamum. decris cen¬
te nauta gemȩt uicina agricula. Classem
lignis leuigactis factam uelocem onera maris uł
fluuiorum sagccit̃. adferentemo naueele com¬
mertionem aue locitate nomen trauit. schitcce
enĩ primũ has naues in usu habuerunt. Darchecs
similis xon. eẽ. trib: nauib: magnis ferroq: ual
in oceanum borricum tam mag
tec conpecges unam legionem hostium capiat
et tueatur sine ullo naufragio gurgitum
scithȩ et grifestacra contas et saxonum gen̾us

Expanded text:
velorum utraque latera vergentium ventorum velorum utraque latera vergentium ventorum vehementiam recipere et in similitudinem globorum anhelitus respirare et tam veloce cursu pervenire ad portum, vel in navale proelio si incurrerint statim inruunt lances ingentes ex lamia et impetu valedo perimunt quos repperirent. Inde Aethicus ait: Nauta maris ignotam subinfert praedam e caeca catasta trusa pellicia furentium vibratur lamia, quatrifida toreuma favet subire limpha, aequor camum multorum detulit hamum, decriscente nauta gemet vicina agricola. Classem lignis levigatis factam velocem onera maris vel fluviorum sagaciter adferentem navale conmercio, nam a velocitate nomen traxit. Scithae enim primum has naves in usu habuerunt. Barcas similis non esse tri‹eri›bus navibus magnis ferroque vallatis in oceanum borrecum, tam magta conpages unam legionem hostium capiat et tueatur sine ullo naufragio gurgitum. Scithae et Griphes, Taracontas et Saxonum genus
Abbreviated transcription (Latin):
sir teum emi nentiorem appȩ infrontȩ rostra arȩa
habent ꝓpt scopules neforte contȩntauim discur¬
rentium uł ꝓperantium habȩat aut feriantur ut
coledantur. Laga ninamq: ipsum magum eorũ
ma gistrũ insimi litudinẽ deorũ suoꝵ coniuime¬
rectisunt eo quod insimi litu dinȩ̃ griforum ani¬
malium uł altilium pennatorũ eis exaerȩ et
auro fusile simula crum febricauit. obhoc in alis
regionib gͣippem ipsum uolȩntem semꝑ manente
Ar bi trec ti sunt falsce et uacree opioione et mare
magnum bas naues rostratas temporib: Alexdrꝰ¬
an drimagni habere conperunt. Itaq: eminenti¬
ores Ac maio res inoceanum septem trionaelem in¬
ueniuntur. lamia nauȩs ꝓlixa in dirȩctum
in ipsum marȩ biremi cum quat tuor ecpttae.
inuio cacumine. quat tuoꝵ. in alio narra¬
tur habere in simi licudinȩ cimerȩ excgere
ceclamor repacula inutrisq: partib: colloca¬
itc Acumen et ferri calliditatȩ lan cosdurco¬
tos tur riculas sagmen tectos cum ex tensionȩ

Expanded text:
sirteum eminentiorem a puppe, in fronte rostra aerea habent propter scopulus, ne forte, cum tanta vim discurrentium vel properantium habeat, aut feriantur vel conledantur. Pagani namque ipsum magum eorum magistrum in similitudinem deorum suorum connumerati sunt, eo quod in similitudinem griphorum animalium vel altilium pinnatorum eis ex aere et auro fusile simulacrum fabricavit. Ob hoc in illis regionibus griphem ipsum volantem semper manentem arbitrati sunt falsa et vana opinione. Et mare Magnum has naves rostratas temporibus Alexandri Magni habere coeperunt. Itaque eminentiores ac maiores in oceanum septentrionalem inveniuntur. Lamia naves prolixa in directum in ipsum mare birremicum quattuor capita in uno cacumine, quattuor in alio narratur habere in similitudinem Cimerae, ex aere calamorum repacula in utrisque partibus conlocata. Acumen et ferri calliditate lances duratos, turriculas sagmentatas cum extensionem
Abbreviated transcription (Latin):
Nic uͦ suam li tęrectionem etep̃ tectionȩm
int̃re li quos phi loso plios ꝑsemet ipsum nisus .e.
quae altui et quam plures gentium scriptores
inusus uccrios stribuntur. linea in diũ scc
ponenties. Porro scitharum gentȩs in multiẽ

Expanded text:
Hic vero suam litterationem et interpretationem Hic vero suam litterationem et interpretationem inter reliquos philosophus per semetipsum nisus est, quae aliqui et quam plures gentilium scriptores in usos varios scribuntur linea in diversa ponentes. Porro Scitharum gentes in mult
Abbreviated transcription (Latin):
hic ȩtim ethicus ultrac om̃s mundi sophista
scriptorem in suis codicib tacm in laborib in¬
uesti gabilis quam in dis putectionib dius
niise mot ipsum miror fuis sȩ p̃rotatum
nos paruat munum codicem exccerpsum
fȩcimus lenis simis sermonib explcorcetio¬
ne aꝑtac solertia et pęritia q̃ adutilitae¬
tem artium ad inuęnit et ea quaesȩ
ui disse scribit monstre uł orribilia mul¬
tec p̃t̃ misimus qu&e nob̶ maudita et in¬
cognitae uł formi dandcc ualde uidę¬
bantur. Nunc uͦ et dehis que dgignotis
gentib transtulimus in aliqđ aut uix
Aui cinis maliquib: partib:. Non nulla
Abau di torib uł nar ractorib hȩsi tãt᷑
recepimus. Nunc itaoq quae capertȩ
rob con ꝑtacsunt. Aut mundo uicinae
in bre uiario replicamus. ei abauturio
insequȩnt̃ ccoracteres potauimus qu&
Anñs cartecterib nullȩ tenus conuenit.
Hebracicis. grecis. latinis. caldaics sirus
atq egiptis qu& pob ex parte uicaenes.

Expanded text:
hic etiam Aethicus ultra omnes mundi sofistas scriptorem in suis codicibus tam in laboribus investigabilis quam in disputationibus diversus. In semetipsum miror fuisse praenotatum,nos parva in unum codicem excarpsum fecimus lenissimis sermonibus et explanatione aperta, solertia et peritia quae ad utilitatem artium adinvenit et ea, quae se vidisse scribit monstra vel horribilia multa. Praetermisimus, quae nobis inaudita et incognita vel formidanda valde videbantur. Nunc vero et de his, quae de ignotis gentibus transtulimus in alequod aut vix a vicinis in alequibus partibus, nonnulla ab auditoribus vel narratoribus haesitanter recipimus. Nunc itaque, quae ex parte nobis conperta sunt aut mundo vicina, in breviario replecamus. Eius abcturio insequenter caracteres notavimus, quae a nostris caracteribus nullatenus convenit Hebraicis, Grecis, Latinis, Chaldaicis, Siriis atque Aegyptiis, quae nobis ex parte vicinae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cid eain por regitur tonus tauro montem
usq cauccosi iugum deductac .ẽ. quarũ
multae sunt gengrs spar sinq: diffusaȩ qͥb:¬
ꝗ: non nullȩ por tem tuosae ac trucissime

Expanded text:
cit. Exin porregitur tenus Tauro montem, usque Caucasi iugum deducta est. Quarum multae sunt gentes sparsimque diffusae; quibusque nonnullae portentuosae ac trucissim
Abbreviated transcription (Latin):
tantus ẽ totius mundi incitatissi¬
ma conuersatione sonitus . ut eũ
aures hominum capere non pos¬
sint sicut in tueri solem aduersum
ne quitis eiusq radiis: acies urã sen¬
susq uincit᷑ Hȩc ego ad mirans:
referebã tam̃ oculos ad terram
itandidẽ : Tunc africanus sen¬
cio inquit te sedẽ & iã. h ominũ
ac domũ contẽplari Quȩ si tibi
parua ut ẽ. ita uidet᷑ hes: cę¬
lestia semꝑ spectato. illa humana
contempnito : Tuenĩ quam celebri¬
tatem sermonis hominũ aut quã
expetendã conse qui gloriam potes:
Uides habitari in t̾ra raris & an¬
gustis. locis. & in ipsis quasi maculis
ubi habitat᷑ uastas solitudines inter¬
iectas: hosq qui incolant terram
non modo int̾ ruptos ita eẽ. ut ni¬
chil int̾ ipsos ab alis ad alios
manare possit. Sed partim ob
partĩ trans¬
uersõs.
stare uob. a quib spectare głam
certe nullam potestis : Cernis
autem eandem terrã quasi quib

Expanded text:
tantus est totius mundi incitatissima conversione sonitus, ut eum aures hominum capere non possint, sicut intueri solem adversum nequitis, eiusque radiis acies vestra sensusque vincitur. Haec ego admirans referebam tamen oculos ad terram identidem. Tum Africanus: Sentio, inquit, te sedem etiam nunc hominum ac domum contemplari; quae si tibi parva, ut est, ita videtur, haec caelestia semper spectato, illa humana contemnito. Tu enim quam celebritatem sermonis hominum aut quam expetendam consequi gloriam potes? Vides habitari in terra raris et angustis in locis et in ipsis quasi maculis, ubi habitatur, vastas solitudines interiectas, eosque, qui incolunt terram, non modo interruptos ita esse, ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit, sed partim obliquos, partim transersos stare vobis; a quibus expectare gloriam certe nullam potestis. Cernis autem eandem terram quasi quib
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ ae stelle quas nñquam ex hoc loco
uidimus. & ȩae magnitudines omũiũ
quas esse nũquã sus preati sum: Ex qui¬
qus erat eaminima quȩ ultima a¬
luce lucebat aliena Stellarũ
autẽ ꝗlobi. ter e magnitutinẽ
facile uincebat: Iamꝰ ipsa t᷑ra
ita michi parua uisa est . ut me impe¬
rii nr̃i quo quasi punctũ eius antingi¬
mus penitere: Quã cũ magis intue¬
rer. que so inquit africanus. quousq
humide fixa tua mens erit: Nonne
aspicis quȩ in tẽ pla ueneris nouem
tibi orbibus. uel potius globis co¬
nexa s̃ omnias quorũ unus ẽ cęlestis
extimus. qui reliquos om̃s cõplecti¬
tur. simiius ipse ds̃ arcens & con¬
tnens ceteros in quos infrei illi qui
uol uut᷑ stellarũ cursus sempiterm:

Expanded text:
eae stellae, quas numquam ex hoc loco vidimus, et eae magnitudines omnium, quas esse numquam suspicati sumus, ex quibus erat ea minima, quae ultima a caluce lucebat aliena. Stellarum autem globi terrae magnitudinem facile vincebant. Iam ipsa terra ita mihi parva visa est, ut me imperii nostri, quo quasi punctum eius attingimus, paeniteret. Quam cum magis intuerer, Quaeso, inquit Africanus, quousque humi defixa tua mens erit? Nonne aspicis, quae in templa veneris? Novem tibi orbibus vel potius globis conexa sunt omnia, quorum unus est caelestis, extumus, qui reliquos omnes complectitur, summus ipse deus arcens et continens ceteros; in quo sunt infixi illi, qui volvuntur, stellarum cursus sempiterni;
Abbreviated transcription (Latin):
sanctissime atq: optime quoniã hȩc
ẽ uita ut africanũ audio dicere. ꝗd
moror int̾ris . cur. huc aduos ueni¬
re ꝓpero & non ẽ ita inquit ille Nisi enĩ
cum cuius ds̃ hoc tẽplũ ẽ omne quod
conspicis istis te corporis custodus
liberauerit. huc tibi aditus pate¬
re ñ potest Homines enĩ sunt
llũ globũ quẽ in hoc tẽplo medio
udes quȩ terra dicitur: His que¬
animus datus ẽ ex illis sempiter¬
mis ignibus quȩ sidera & stellas
uocatis quȩ globose & rotundos
diuisis animate mentibus circu¬
los suos orbesq: conficiunt celerita¬
te mirabili quare & tibi publi &
pis omnib retinend animus est
in custodia corporis. nec in uissu
eius a quo illee̾ uob datus ex ho¬
minũ uita mi grandũ estine ni¬
nus humanũ ad signatũ adeo
defugisse uide amini: Sedidipꝰia
sic ut auus hic tuus utego qui
te genui. iusticiã cole &ipieta&
quȩ cũ magna in parentibus & ꝓ¬
tiquis: tũ in patria madcima ẽ
ca uita uia ẽ incelũ  inhunc

Expanded text:
sanctissime atque optime, quoniam haec est vita, ut Africanum audio dicere, quid moror in terris? quin huc ad vos venire propero? Non est ita, inquit ille. Nisi enim deus is, cuius hoc templum est omne, quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt illum globum, quem in hoc templo medium vides quae terra dicitur, hisanimus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas vocatis, quae globosae et rotundae, divinis animatae mentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quare et tibi, Publi, et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est vobis datus, ex hominum vita migrandum est, ne munus humanum adsignatum a deo defugisse videamini. Sed sic, Scipio, ut avus hic tuus, ut ego, qui te genui, iustitiam cole et pietatem, quae cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est; ea vita via est in caelum et in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
consul ab sens bellũq maximũ con¬
ficies. Numaniã excides. Sod cũ
Mis curru in capitoliũ inuectus:
ffendes rẽ publitã consiliis ꝑtur¬
datã ne potis mei: Hic tu africane
ostendas oportebit patriȩ. lum̃
anmi ingemi consi luq tmi Sad
eius tẽpis ancipitẽ indeo. quasi
fato. uiã: Nam cũ ceas tua sep¬
tenos octies selis annos adnfractꝰ
reditus qo ean uerterit dua qũ ihin
naeru quorĩ uterq plenus al¬
ter al tena de causa habetur¬
circuita natima lis sũmã tibi sa¬
talẽ confecend intelunũ. atqr
ineuu nonĩ se tota conuerto
ciuitos Teisenatup̃ te omnes bo
na sotu. te latinꝰ intuebunt᷑. t̃u
eris unus inquonitatur ciuita¬
cis salus decnel multa. dictator
rẽ pu constittas o portoꝵ. si inpi¬
as ꝓpinquoꝵe manus effugeris:¬

Expanded text:
consul absens bellumque maximum conficies, Numantiam excindes. Sed cum eris curru in Capitolium invectus, offendes rem publicam consiliis perturbatam nepotis mei. Hic tu, Africane, ostendas oportebit patriae lumen animi, ingenii consiliique tui. Sed eius temporis ancipitem video quasi fatorum viam. Nam cum aetas tua septenos octiens solis anfractus reditusque converterit, duoque ii numeri, quorum uterque plenus alter altecircuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota conuertet ciuitas; te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus in quo nitatur ciuitatis salus, ac ne multa, dictator rem publicam constituas oportet, si impias propinquorum manus effugeris
Abbreviated transcription (Latin):
pio : oriuntur omnia : Ipsum autem
nulla etcre alia nasci potest: Nec enĩ
est & id principium quod gigneret᷑
aliunde : Quod si num quam oritur :
nec occidit quidem uniquam: Nam
principium extinctum : nec ipsum
ab alio renascetur . nec ex se aliud
creabit Siquidem necessẽ ẽ a prin¬
cipio criri omniaitafit: ut motꝰ¬

Expanded text:
pio oriuntur omnia, ipsum autem pio oriuntur omnia, ipsum autem nulla ex re alia nasci potest; nec enim esset id principium, quod gigneretur aliunde; quodsi numquam oritur, ne occidit quidem umquam. Nam principium exstinctum nec ipsum ab alio renascetur nec ex se aliud creabit, siquidem necesse est a principio oriri omnia. Ita fit, ut mot
Abbreviated transcription (Latin):
a pueritia uestigus ingressus pa¬
tris & tuis de corinrõ non de fui:
Nunc tam̃ tanto p̃mio ex posito.
enitar multo uigilantius: & ille:
Ta uere enitere. & sic habeto. ñ
eẽ te mortalẽ sed corpꝰ hoc Nec
enĩ tu is es quã forma ista decla¬
rat : sed mens cuiusq is es quisq¬
non ea figura quȩ digito de mon¬
strari potest: dm̃ te igitur
Fito eẽ Siquidem ẽ ds̃: qui
uig&: qui sentit . qui meminit.
hunc mundũ ille princeps ds̃. & ut
ipse munđ ex quadã parte mortał.
ipse ds̃ aeternus. sic fragile corpus ani
mus sempiternus mou&e: Nam quod
semꝑ mouetur &t̾nũ ẽ: Quod aut̃
motum ad fert alicui quodque ip¬
sum agitatur alicunde : quando
finẽ hab&e motus: uiuendi finem
habeat necesse ẽ: Solum igitur
quod de se mouae: quianum quam
deseritur ase : num quam nec mo¬
ueri quidem desinit Quin&iã cae¬
teris quȩ mouentur hic fons. hoc
principium ẽ mouendi: Principio
autem nullae̾ origo: Nam & prin¬

Expanded text:
a pueritia vestigiis ingressus paa pueritia vestigiis ingressus patris et tuis decori vestro non defui, nunc tamen tanto praemio exposito enitar multo vigilantius. Et ille: Tu vero enitere et sic habeto, non esse te mortalem, sed corpus hoc; nec enim tu is es, quem forma ista declarat, sed mens cuiusque is est quisqnon ea figura quae digito demonstrari potest. Deum te igitur scito esse, si quidem est deus qui uiget, qui sentit, qui meminit, hunc mundum ille princeps deus; et ut ille mundum quadam parte mortalem ipse deus aeternus, sic fragile comus sempiternus movet. Nam quod semper movetur, aeternum est; quod autem motum adfert alicui, quodque ipsum agitatur aliunde, quando finem habet motus, vivendi finem habeat necesse est. Solum igitur, quod sese movet, quia numquam deseritur a se, numquam ne moveri quidem desinit; quin etiam ceteris, quae moventur, hic fons, hoc principium est movendi. Principii autem nulla est origo; nam ex princi
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ipsa tẽpla pene trauit: Quandoq
ab eadẽ parte sol eodẽq tempore
iterũ defecerit : tũ signis omnibus
adprincipiũ stellisq reuocatis ex¬
pletũ annũ habeto: huius quidem
anni nondũ ucesimã parte̾ scito
eẽ conuersã: Quo circa si reditum
inhunc locũ desperaueris. quo om¬
nia sunt magnis & p̾tentib uiris
quanti tandem ẽ ista hominum
gloria quȩ ꝑtinere uix ad unius
ann partẽ exiguã potest :
lgit᷑ alte specta resiuioles: atq hanc
sedẽ & eternã domũ contuereͥ neque¬
te te sermonib uulgi dedideris. nec
in pͣmus humanis spẽ posueris rerũ
tuarũ.: Suis te oport& ille cebris
ipsauirtrahat aduersũ decus Quid
gionum quas uides. nec um quã de ul¬
lo ꝑenius fuit: & obruit᷑ hominũ
interitu: & obliuione posteritatis
extingintur Quȩ cũ dixiss&: ego
uero inqua. A fricane si quidem
bene meritis de patria quasi li¬
mes ad cęli aditũ pat&: Quã quã

Expanded text:
haec ipsa in templa penetravit, quandoque haec ipsa in templa penetravit, quandoque ab eadem parte sol eodemque tempore iterum defecerit, tum signis omnibus principium stellisque revocatis expletum annum habeto; cuius quidem anni nondum vicesimam partem scito esse conversam. Quocirca si reditum in hunc locum desperaveris, in quo omnia sunt magnis et praestantibus viris, quanti tandem est ista hominum gloria, quae pertinere vix ad unius anni partem exiguam potest? Igitur alte spectare si voles atque hanc sedem et aeternam domum contueri, neque te sermonibus vulgi dedideris nec in praemiis humanis spem posueris rerum tuarum; suis te oportet inlecebris ipsa virtus trahat ad verum decus, quid gionum, quas vides. Nec unquam de ullo perennis fuit, obruitur hominum interitu et oblivione posteritatis extinguitur. Quae cum dixisset, Ego vero, inquam, Africane, siquidem bene meritis de patria quasi limes ad caeli aditum patet, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
unius cuiusq nr̃m. a patribus ac¬
ceptas posteris ꝓdere : Tamen ꝓp̃t
eluuiones exustionesq terrarum.
quas accidere tempore certone¬
cesse ẽ. ñ modo ñ &ternã sed ne
diurnã quidem gloriã asse qui
possumus Quid aucem int̃ est
al his qui postea nascent̾. sermo¬
nem fore dete. cũ ab his nullus
fuerit qui ante natisunt: Qui
nec pauciores & certe meliores sue¬
runt uiri ꝓ̃sertimͤ apud eos ipsos a qui¬
bus audiri nom̃ nrm̃ potest. nemo
unius anni memoria consẽqui possĩt:
Homines enĩ loquelarit᷑ annum tan¬
tũ modo solis id ẽ. unius astri redi¬
tũ metiunt᷑: Cum autem ad idẽ
unde semel ꝓfecta sunt. cuncta
astra redierint: eadẽq totius cę¬
li descriptionẽ longis int̾ uallis
retulerint: dum ille uere uer¬
tens annus appellari potest in
quo uix dicere audeo quã mul¬
ta hominũ sȩcula tenean tur:
Namq ut olĩ deficere solꝰ ombib
ext̾ingiq uisus ẽ. cũ romuli animꝰ

Expanded text:
unius cuiusque nostrum a patribus acceptas posteris prodere, tamen propter eluviones exustionesque terrarum, quas accidere tempore certo necesse est, non modo non aeternam, sed ne diuturnam quidem gloriam adsequi possumus. Quid autem interest ab iis, qui postea nascentur, sermonem fore de te, cum ab iis nullus fuerit, qui ante nati sunt? qui nec pauciores et certe meliores fuerunt viri, praesertim cum apud eos ipsos, a quibus audiri nomen nostrum potest, nemo unius anni memoriam consequi possit. Homines enim populariter annum tantum modo solis, id est unius astri, reditu metiuntur; cum autem ad idem, unde semel profecta sunt, cuncta astra redierint eandemque totius caeli discriptionem longis intervallis rettulerint, tum ille vere vertens annus appellari potest; in quo vix dicere audeo quam multa hominum saecula teneantur. Namque ut olim deficere sol hominibus exstinguique visus est, cum Romuli animus
Abbreviated transcription (Latin):
tantibus ingeniis. in uita humana
diuina studia coluer Hoc sonitu of¬
plete aures hominũ : obsurduer᷑:
Nec ẽ ullus hebetior sens muobis.
sicut ubi nilus ad illa quȩ cata¬
dupa nominant᷑ p̃cipitat ex
al tissimis montib : eagens quȩ illũ
locum accolit: ꝓpt magnitudinẽ
sonitus : sensu audi. car& : Hic uero

Expanded text:
ngeniis in vita humana ngeniis in vita humana divina studia coluerunt. Hoc sonitu oppletae aures hominum obsurduerunt; nec est ullus hebetior sensus in vobis, sicut, ubi Nilus ad illa, quae Catadupa nominantur, praecipitat ex altissimis montibus, ea gens, quae illum locum adcolit, propter magnitudinem sonitus sensu audiendi caret. Hic vero
Abbreviated transcription (Latin):
pens ut me recipi: q̃uid hic in quam
quis ẽ qui cõpla aures meas tantus
&rtam dulcis sonus : Hic est in qus
ille qui int̃uallis comiunctus im¬
paribus. scc tam̃ ꝓrata parte
ratione distmꝰ ctis impulsu e mo¬
du
ipsorum orbium efficitur: Et acuta
cum grauibus temperans: uarios.
e quabiliter concentus efficit
Nec enim si lencio tantimotus in¬
citari possunt: & natura fert: ut
extrema ex altera parte graui¬
der. ex altera autem acute so¬
nent: Quã ob causã: summus ille
celi stellifer curs. cuius conuer
ẽ concitacior acuto & exci¬
aco mo uet᷑ sono. Grauissimo au¬
em hic lunaris atq infimus
Nam terra nona in mobilis ma¬
nens: una sede semper hȩr&e
complexa medium mundi locum:
Illi autẽ octo cursus in quibus eadẽ
uis ẽ modoꝵ septem efficiunt distino¬
tos int̾ uallis sonos: qui numerus. re¬
rũ ommũ fere nođ ẽ: Quod docti
homines neruis imitati atq cantib:
aperuer̃ si bi reditũ in hunc locum.
sicut alii qui prestantibus qui pres¬

Expanded text:
pens, ut me recepi, Quid? hic, inquam, quis est, qui conplet aures meas tantus et tam dulcis sonus? Hic est, inquit, ille, qui intervallis disiunctus inparibus, sed tamen pro rata parte ratione distinctis inpulsu et motu ipsorum orbium efficitur et acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit; nec enim silentio tanti motus incitari possunt, et natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus, cuius conversio est concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus; nam terra nona inmobilis manens una sede semper haeret complexa medium mundi locum. Illi autem octo cursus, in quibus eadem vis est duorum, septem efficiunt distinctos intervallis sonos, qui numerus rerum omnium fere nodus est; quod docti homines nervis imitati atque cantibus aperuerunt sibi reditum in hunc locum, sicut alii, qui praestantibus i
Abbreviated transcription (Latin):
dã redimitã & circũ datã cͥmgulis
Equib duos maxime inter diuer¬
sos. & cęli uerticib ipsis ex utraq:
parte subnixos. obriguisse pruina
uides Mediũ autẽ illũ & maximũ
solis ardore torreri: Duos habi¬
tabiles Quoꝵ australis ille in qͦ
qui insistunt: aduersa uobis urgent
uestigia: Nichil ad ur̃m genus: hic
autẽ alter subiectus aquiloru
quẽ in colitis: cerne quã tenui uos
parte contingat: Omĩs eni tra
quȩ colit̾ auobis: angusta uerticib

Expanded text:
dam redimitam et circumdatam cingulis, e quibus duos maxime inter se diversos et caeli verticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina vides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt, adversa vobis urgent vestigia, nihil ad vestrum genus; hic autem alter subiectus aquiloni, quem incolitis, cerne quam tenui vos parte contingat. Omnis enim terra, quae colitur a vobis, angustata verticib
Abbreviated transcription (Latin):
quͦidã loco: ad quã tu oppugnan¬
dã nunc uenis pene miles: Hanc
hoc bienmo consul euertes: Froq
cognom̃ id tibi ꝑ te partum:
quod habes adhuc nobis hered¬
ariũ: Cũ aute carthaginẽ deleue¬
ris. triũ phũ ȩgeris. consorꝰq fueris.

Expanded text:
quodam loco ad quam tu oppugnanquodam loco ad quam tu oppugnandam nunc venis paene miles. Hanc hoc biennio consul evertes, eritque cognomen id tibi per te partum, quod habes adhuc a nobis hereditarium. Cum autem Karthaginem deleveris, triumphum egeris censorque fueri
Abbreviated transcription (Latin):
iose recreor: Itaq: num quam
ex ammo meo discedit illius op¬
tum atqr iietissimi urimemo¬
ria Deinde ego illũ de suo reg¬
que habreis ille nobis ẽ consuotꝰ
lies. Post autẽ apparat᷑ regio
accepta sermont̃ in multã noctẽ
ximus cũ senete mehil
nisi de africano loquereturr. omĩa¬
que eius non facta solũ. scedaiam
cta meminiss&: de inde ut
cubiitũ disscessimus. me & de uia
cõplexus est Hic michi credo
equidẽ ex hoc quod eramus locu¬
d sit enĩ fere ut cogitaciones ser¬
mones nrĩ pariant aliquid in som¬
no tile. quale de homero seriha
ennius de quo uidelic& sepissime
ngilans. solebat eo gitare & laqui
fricanus se ostendit ea ferma
quȩ michi. ex imagine ens quam
ex ipso erat nocior. Quẽ ubi agno¬
ui: equidẽ cohorrui Sod ille. ades
inquit dnimo & omitte timorem
scipio & quȩ dicã trade memorie:
la nec potest quiescere: Ostende¬
bat autem cartaginẽ de excello
& pleno stellarũ illustri & claro

Expanded text:
ipso recreor; itaque numquam ex animo meo discedit illius optimi atque invictissimi viri memoria. Deinde ego illum de suo regque habitis ille nobis consumptus est dies. Post autem apparatu regio accepti sermonem in multam noctem produximus, cum senex nihil nisi de Africano loqueretur omniaque eius non facta solum, sed etiam dicta meminisset. Deinde, ut cubitum discessimus, me et de viacomplexus est. Hic mihi credo equidem ex hoc, quod eramus locuti; fit enim fere, ut cogitationes sermonesque nostri pariant aliquid in somno tale, quale de Homero scribit Ennius, de quo videlicet saepissime vigilans solebat cogitare et loqui Africanus se ostendit ea forma, quae mihi ex imagine eius quam ex ipso erat notior; quem ubi agnovi, equidem cohorrui, sed ille: Ades, inquit, animo et omitte timorem, Scipio, et, quae dicam, trade memoriae. la nec potest quiescere? ostendebat autem Karthaginem de excelso et pleno stellarum illustri et claro
Abbreviated transcription (Latin):
nisi montale .& caducum: Prarter
animos munere deoꝵ hominũ gene¬
ri datos: supra lunã sunt ȩterna om¬
nia. Nam ta quȩ ẽ media & nona
tellus. neque mouet. & infima e.
& in eam feruntur omnia nutu suo
pondera: Quȩ cũ intuerer

Expanded text:
nisi mortale et caducum praeter animos munere deorum hominum generi datos, supra lunam sunt aeterna omnia. Nam ea, quae est media et nona, tellus, neque movetur et infima est, et in eam feruntur omnia nutu suo pondera. Quae cum intuerer
Abbreviated transcription (Latin):
tro contrario motu. atq cȩlum :
Equibus unũ globũ possid&e illa qua ir
terris saturniam nominant. deinde
ẽ hominũ generi ꝓsperus & salutaris
ille fulgor: qui dicit̾ ious: Tumru¬
tilus horribilisq terris que martẽ
dicitis: deinde subtͣ mediã fere re¬
gonẽ sol optin&. duxc & princeps
& moderator luminũ reliquorum.
mens mundi. & tẽperatio. tanta
magnitudine : ut cuncta: sua luce
lustrae & compleat: Hunc ut co¬
mites consequnt᷑ ueneris alter.
alter mercurii cursus: in infimoq
orbe: luna radiis solis accensa¬
conuertitur: Infra autem. lam nidneꝰ

Expanded text:
tro contrario motu atque caelum; ex quibus unum globum possidet illa, quam in terris Saturniam nominant. Deinde est hominum generi prosperus et salutaris ille fulgor, qui dicitur Iovis; tum rutilus horribilisque terris, quem Martium dicitis; deinde subter mediam fere regionem sol obtinet, dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitudine, ut cuncta sua luce lustret et compleat. Hunc ut comites consequuntur Veneris alter, alter Mercurii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensaconvertitur. Infra autem iam ni
Abbreviated transcription (Latin):
Id autem nec nasci potest nec mo¬
i: uel concidat omne cȩlũ omnisq
nec uim ullam nanciscatur quam
a primo in pulsumoueatur : Cum pa¬
teat igit᷑ aetͣnum idesse quodase
ipsãmoueatur. quis est qui hanc natu¬
ram animis esse tributam neg&.
in animo ẽ enim omne quod pulsu
agitatur externo: Quod autem est
anmal id motucietur interiore
& suo : Nam hȩc  ꝓpria natura animi
atq uis quȩ si est una ex omnib quȩ
sese moueat. neque nata certe est
& eternaẽ : hanctu exerce opti¬
mis in rebus: Sunt autẽ optimae
de salute patriȩ quib agitatus
& exercitatus animus. uelo eiis i
hanc sedem & domuni suã ꝑuolabit:
id que ocius faci&: si iam cumcum
erit in clasus in corpore: eminebit
foras : & eaquȩ extraerunt com¬
demplans. quam maccime acor pore¬
se abstrahoe: Namque eoꝵ ammi qui
se corporis uoluptatibus dederunt.
earũq se quasi ministros p̃ buerun.
impulsuque libidinum uoluptaib
oboedientium deoꝵ & hominum

Expanded text:
a se movetur; id autem nec nasci potest nec mori; vel concidat omne caelum omnisquenec vim ullam nanciscatur, qua a primo inpulsa moveatur. Cum pateat igitur aeternum id esse, quod a se ipso moveatur, quis est, qui hanc naturam animis esse tributam neget? Inanimum est enim omne, quod pulsu agitatur externo; quod autem est animal, id motu cietur interiore et suo; nam haec est propria natura animi atque vis; quae si est una ex omnibus, quae sese moveat, neque nata certe est et aeterna est. Hanc tu exerce optimis in rebus! sunt autem optimae curae de salute patriae, quibus agitatus et exercitatus animus velocius in hanc sedem et domum suam pervolabit; idque ocius faciet, si iam tum, cum erit inclusus in corpore, eminebit foras et ea, quae extra erunt, contemplans quam maxime se a corpore abstrahet. Namque eorum animi, qui se corporis voluptatibus dediderunt earumque se quasi ministros praebuerunt inpulsuque libidinum voluptatibus oboedientium deorum et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
pm in africam uenissem. a man¬
io consule ad quartam legionẽ
dibunus ut scitis militum: nichil
michi fuit potius: quã ut masi¬
nissõ conuenire regẽ. familia
nrde iustis de causis Amicissimum:
adquẽ ut ueni. cõplexus me se¬
nex conlacrimauit: aliquan¬
doꝙ post susperat ad celum:
&gates inquit tibiago sũme sol.
uobisq reliquis cęlites. quod ante
quã ex hac uidae migo. conspitio
nmeo regno & his tectis p eor¬
neliũ scipionẽ. cuis ego nomire

Expanded text:
m in Africam venissem M'. Manilio consuli ad quartam legionem tribunus, ut scitis, militum, nihil mihi fuit potius, quam ut Masinissam convenirem regem, familiae nostrae iustis de causis amicissimum. Ad quem ut veni, conplexus me senex conlacrimavit aliquantoque post suspexit ad caelum et: Grates, inquit, tibi ago, summe Sol, vobisque, reliqui Caelites, quod, ante quam ex hac vita migro, conspicio in meo regno et his tectis P. Cornelium Scipionem, cuius ego nomine
Abbreviated transcription (Latin):
laterib latioꝵ parua quȩ dã. insu¬
la ẽ circũ fusa illo mari. quod ath¬
lanticũ quod magnũ. quẽ oceanũ
appellatis in t̾ris: Qui tam̃ tanto
nomine. quã sit paruus. uides ex
his ipsis cultis notisq: terris : Nam
ut tuũ aut cuius quã nrmͣ nom̃
ł cauca sum. hunc quẽ cernis tran¬
scendere potuit: uel illũ gangem
trans natare uis in reliquis orien¬
tis aut obeuntis solis ultimis. aut
aquilonis. austriue partib tuum
nom̃ audi&: Quib amputatis.
cernis ꝓfecto quantis in angustis
urã secgła dilatari uelit Ipsi autẽ
quide nob loquent᷑ quã loquentur
liii Quin&iã sicupiat ꝓles illa
futuroꝵ hominũ deinceps laudes

Expanded text:
lateribus latior, parva quaedam insula est circumfusa illo mari, quod Atlanticum, quod magnum, quem Oceanum appellatis in terris, qui tamen tanto nomine quam sit parvus, vides. Ex his ipsis cultis notisque terris num aut tuum aut cuiusquam nostrum nomen vel Caucasum hunc, quem cernis, transcendere potuit vel illum Gangen tranatare? Quis in reliquis orientis aut obeuntis solis ultimis aut aquilonis austrive partibus tuum nomen audiet? quibus amputatis cernis profecto quantis in angustiis vestra se gloria dilatari velit. Ipsi autem, qui de nobis loquuntur, quam loquentur diu? Quin etiam si cupiat proles illa futurorum hominum deinceps laudes
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates appellant᷑: harũ rectores
& conseruatores. hinc ꝓsecti. huc
reuertuitur : Hic ego & serã per¬
territus. non tammortis metu
quã insidiarũ ameis quesi in
tam uiuerdne ipseroe pdulus
pat᷑. & alui quos nos extinctos eẽ¬
arbitraban᷑ : Immo uͦ inquite hi
uiuunt. qui e cor porꝵ uinclis tan¬
quã e carcere euolauerunta qr¬
Urt̃a uͦ que dicit᷑ uita mors est :
Quitu aspicias ad teuement
paulũ patrẽ. Quẽ ut uidi equidẽ
ui lacrimanũ ꝓfudi Ille autẽ
me complexus atque osculans. flere
ꝓhibebat Atq ego ut primũ fletu
represso loqui posse cepit. Queso patͣ

Expanded text:
civitates appellantur; harum rectores et conservatores hinc profecti huc revertuntur. Hic ego, etsi eram perterritus non tam mortis metu quam insidiarum a meis, quaesivi tamen, viveretne ipse et Paulus pater et alii, quos nos extinctos arbitraremur. Immo vero, inquit, hi vivunt, qui e corporum vinculis tamquam e carcere evolaverunt, vestra vero, quae dicitur, vita mors est. Quin tu aspicis ad te venientem Paulum patrem? Quem ut vidi, equidem vim lacrimarum profudi, ille autem me complexus atque osculans flere prohibebat. Atque ego ut primum fletu represso loqui posse coepi, Quaeso
Abbreviated transcription (Latin):
b⁊ gemoissent que ue hem̃cius cete¬
rleuitꝰ arridens scipio & quȩso
inquit neme esomno excitons &
que. ĩs̃s africane alaorior ad
aandã rẽ. p̃i sic habeto: omibr
qui pdtnã consenuauetit. ad inue¬
defimoũ locũ ubi bea tuȩ ue

Expanded text:
gemuissentque vehementius ceteri, leniter arridens Scipio: St! quaeso, inquit, ne me e somno excitetis, et quo sis, Africane, alacrior ad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus, qui patriam conservaverint, adiuvedefinitum locum, ubi beati ae
Abbreviated transcription (Latin):
salsã doc& diffinitionẽ isquicũ
potestate .ẽ. in re .p̃. cũ ȩgerit ali¬
ꝗl actũ : inutare ñ potest: hoc cõ¬
petit legi. ut cũ latasit . nũ qua
alatoremutet᷑ : At .uͦ. ciro grapha
quia domesticus act.ẽ. hanc c̃seq̃ntia
habent.ut & mutent᷑. & sepeñ ꝑfe¬
rant᷑ : Ergo tulliuꝰ ita rep̃hendites¬
rographa ac tũ ñ eẽ: quia c̃sequentes
ñ habent actus : Cỹ rographa .uͦ.
aut mutar&. aut ñ dar&. aut si
dediss& : ñ istas res in actissuisde
in reb. coniueo. In maximis .uͦ. reb
id .ẽ. in legib acta casaris dissolui fi¬
rendũ puto: Ad iungit pꝰ haec r ephensis¬
similit̃ duplicẽzunũ exuitus. ut &
turpẽ diffinitionẽ dicat. & in utilẽ.

Expanded text:
alsam docet definitionem: Is qui est in potestate est in re publica: cum egerit aliquid, actum mutare non potest; hoc competit legi ut, cum lata sit, numquam a latore mutetur. At vero chirographa, quia domesticus actus est, hanc consequentiam habent, ut et mutentur et saepe non proferantur. Ergo Tullius ita reprehendit chirographa actum non esse, quia consequentes non habent actus: ‘Chirographa vero aut mutaret aut non daret aut, si dedisset, non istas res in actis suis in rebus coniveo; in maximis vero rebus, id est in legibus, acta Caesaris dissolvi ferendum non puto’. Adiungit post haec reprehensiosimiliter duplicem: unam ex vitiis, ut et turpem definitione
Abbreviated transcription (Latin):
quid memoriae causa retulit in
libellũ : idnumerabit᷑ in actis : Et
quã uis iniquũ & inutile defen¬
dit̃. &quitas uirtus.ẽ. Uirtus aut̃
ipsa. honestũ : Ergo iniquitas
turpis .ẽ quia turpitudo c̃traria
ẽ honesti: Sic igit᷑ turpẽ & inu¬
tilẽ : ipsis uerbis rep̃ hendit diffi¬
nitionẽ: Deinde adiecit. postremũ
illud per concessionem: quod ad
populum centuriatis comitus¬
tulit. id in actis caesaris non
habebitur N aec acuto et om¬
nia & satis esseduxi:¬

Expanded text:
quid memoriae causa retulit in libellum, id numerabitur in actis. Et quamvis iniquum et inutile sit, defenditur: Aequitas virtus est; virtus autem ipsa honestum, ergo iniquitas turpis est, quia turpitudo contraria est honestati. Sic igitur turpem et inutilem ipsis verbis reprehendit diffinitionem. Deinde adjecit postremum illud per concessionem hoc modo: quod ad populum centuriatis comittulit, id in actis Caesaris non habebitur’. Haec acuto et omnia et singula satis esse duxi
Abbreviated transcription (Latin):
tib ꝓspeciebus aut diffepentus
utebant. ut denobis per oportu¬
na utilitas uisa .ẽ. & cõmunio¬
nes harũ diuisionũ pdere. &
eas ꝓprus differentus disere¬
gare. Et dediuisione quidem
om̃i: quantũ in croductionis
breuitas paciebat᷑ diligente

Expanded text:
tibus pro speciebus aut differentiis tibus pro speciebus aut differentiis utebantur, unde nobis peropportuna utilitas uisa est et communiones harum diuisionum prodere et eas propriis differentiis disgregare. Ac de diuisione quidem omni quantum introductionis breuitas patiebatur diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
cñs species enumerant᷑. In abigu¬
itate .ii. tantȩ sufficiunt. quan¬
tȩ ad eũ sermonẽ possint ẽt̃
utiles : quẽ alterutra nec lu
ratioduede uocis quidẽ sponis
uare deom̃ib scđm separati onẽ
diligentissime ꝑtractũ ẽ.÷ sunꝰ
aut̃ dehis diuisionib dicimus.
quae ꝓaccidens fint. Harũ
aut̃ cõmune pc̃eptũ .ẽ. quicquis
ipsoꝵ duuditur. in opposita dis¬
gregari. itt si subiectũ inacal¬
dentia diuidim. ñ dicamus
corpoꝵ alia st̃ alba. alia dulcio
q̃ opposita ñst. sed coꝵpoꝵ alias
alba alia nigra. alia neutra
accidens cliuisionib. diuidendũe
Atq islud maxime ꝑspiciendũ
nequid ultra dicat᷑. aut minus
sicut fit ingeneris diuisione
Non enĩ oport& relinqui aliqđ̃
accidens ex eadẽ oppositione
posterior quidẽ peripateticat
secta prudentiae. differentias
diuisionũ diligentissima racio¬
ne ꝑspexit. & ꝑsediusionem
abea quȩ tẽ. scđm accidens. ipsasꝗ¬
& accident̃ ꝓgenore& acciden¬

Expanded text:
nes species enumerantur. In ambiguitate vero tantae sufficiunt, quantae ad eum sermonem possunt esse utiles quem alterutra nectit oratio. Ac de vocis quidem divisuare de omnibus secundum se partitionibus diligentissime pertractatum est; nunc autem de his diuisionibus dicemus quae per accidens fiunt. Harum autem commune praeceptum est, quicquid ipsorum diuiditur in opposita disgregari, ut si subiectum in accidentia diuidimus non dicamus ''corporum alia sunt alba, alia dulcia'', quae opposita non sunt, sed ''corporum alia sunt alba, alia nigra, alia neutraaccidens diuisionibus diuidendum est. Atque illud maxime perspiciendum, ne quid ultra dicatur aut minus, sicut fit in generis diuisione. Non enim oportet relinqui aliquod accidens ex eadem oppositione POSTERIOR QUIDEM PERIPATETICAE SECTA PRUDENTIAE DIFFERENTIAS DIVISIONUM DILIGENTISSIMA RATIONE PERSPEXIT ET PER SE DIVISIONEM AB EA QUAE EST SECUNDUM ACCIDENS IPSAS accidente pro genere et acciden
Abbreviated transcription (Latin):
odhibita maximũ lunien & mani¬
sestũ parit rei bbo incontrarude
e habeat questionẽ ÷ & enĩ si uerba
aut nota omnibus excitissent. aut
unã significantiã sin semꝑ tenerent.¬
& non ambiguo uł obseuro lisi

Expanded text:
dhibita maximum lumen et manifestum parit rei quae in contrarium deducta habet quaestionem. Etenim si verba aut nota omnibus exstitissent, aut unam significantiam sui semper tenerent, et non ambiguo vel obscuro di
Abbreviated transcription (Latin):
batio Quare acta gracci leges sẽp¬
miae ꝓferent: quȩre sala corneliȩ
quidẽ põpei ttius c̃sulatꝰ. in quibus
actis c̃sticit: nẽpe in legib hat ꝓba¬
tio.ẽ: Deinde. adiungit᷑ deductio dis¬
finitionis ad speciẽ : cȩsare ipso siq̃¬
seres. quidnã aegiss& in urbe & in
toga : leges multas responder& se
& p̃claras tulisse ÷ Seqͥt᷑ rep̃ hensio
diffinitionis ad uersa partis: eaq

Expanded text:
o: Quaere acta Gracchi, leges Semproniae proferentur. Quaere Syllae, Corneliae, quid Cn. Pompeii tertius consulatus, in quibus actis consistit? nempe in legibus; haec approbatio est. Deinde adjungitur deductio diffinitionis ad speciem. A Caesare ipso si quaeres quodnam egisset in Urbe et in toga, leges multas respondet se et praeclaras tulisse. Sequitur reprehensio diffinitionis adversae partis, eaq
Abbreviated transcription (Latin):
narratio quidẽ ẽ quȩ ñ excplicat qđ
diffinit. sed quod gestũ ẽ. & item
alie singule orationes. in suis offitus
actionibusq constitute: aliud sunt
qua ista oratio ẽ. quȩ id quod diffinit
exxplicat quid sit : Ita adiecta ẽ speci¬
es ut cũ genus supra oratio sit. species
sit quȩ id quod diffinit. Postremo tam̃
adiunctũ sit. quo certius id & magis
ꝓprium delaro: quod dictũ ÷. expli¬
cat quid sit: Sunt enĩ alie orationes
quȩ explicant magis quale quid sit
aut quantũ sit. At uero hec nihil
horum. sed tant᷑quid sit explicat:
Diuersa ẽ enim in ista partitione
cognitio. quippe cũ aliud est scire
quale sit. & explicare aliud quid
sit. Hocenim: in ꝑcipienda rei
substantia continetur: illud inqua¬
licate noscenda & hȩc quidẽ dice¬
ronis sit adhibita diffinitio: Nos
tam̃ aꝑtius idipsũ quid sit diffinci.
ma explicatione faciamus: Om̃e
quod demonstrat᷑ oratione : Aut an¬
ansit ostendit:¬
s od de darationẽ rei alicuias an

Expanded text:
ratio quidem est quae non explicat quod definit, sed quod gestum est; et item aliae singulae orationes, in suis officiis actionibusque constitutae, aliud sunt quam ista oratio est quae id quod definit explicat quid sit. Ita adiecta ees, ut, cum genus supra sit ‘oratio’, species sit ‘quae id quod definit’, postremo tamen adiunctum sit, quo certius id et magis proprium declaret quod dictum est, ‘explicat quid sit’. Sunt enim aliae orationes quae explicant magis quale quid sit aut quantum sit; at vero haec nihil horum, sed tantum quid sit explicat. Diversa est enim in ista partitione cognitio, quippe cum aliud est scire quale sit, et explicare quid sit aliud: hoc enim in percipienda rei substantia continetur, illud in qualitate noscenda. Et haec quidem Ciceronis sit adhibita defitamen apertius idipsum quid sit definitio nostra explanatione faciamus. Omne quod demonstratur oratione, aut quale sit ostenditad declarationem rei alicujus an
Abbreviated transcription (Latin):
que lib& iã notares :: Nichil hominꝰ
tam̃ diffinitio. ut eadẽ quȩ nota :÷
Onis definitio aut rethorica : ora¬
de qua quȩrit̾ partes suas. se diuid&: nec.
inunius tractatu. suis rebus tota con¬
sist&. ut cũ unius cuiusq. rei plena &¬
certa ꝑfectio nota sit cuctis. ꝑ par¬
tes sibi eandem distribuant dicta cer¬
tantiũ: Sepulturȩ molationẽ re̾ eẽ cer¬
tã plenã ꝑfectãq retinenius tuineru¬
to sepulchro ÷ &iã animus. molantis. ut

Expanded text:
quemlibet iam nota res est. Nihilo minus quemlibet iam nota res est. Nihilo minus tamen definitio, ut eadem quae nota resnis definitio aut rhetorica de qua quaeritur partes suas se dividet in unius tractatu a suis rebus tota coet; ut, cum uniuscuiusque rei plena perfectio nota sit cunctis, per partes sibi eandem distribuant dicta certantium. Sepulturae violationem rem esse certam plenam perfectamque retinemus, cum in eruto sepulchro est etiam animus et
Abbreviated transcription (Latin):
le sit aliquid oratione monstra¬
tui parimo do diffinitio ñerit
Cũ quid sit oftenditur. quod me¬
dĩẽ int ansit & quale sit. uera est¬
diffitio: Itcmedũ. ut ansit. nullaia
sit dubitatio. Itẽ quale sit. inscientia¬
sit collocatũ sedeius qui diffinit. nori
eius qui quęrit. Mediũ inquã oratio¬
nis hoc gnus qđ oftendit id ipsũ de quo
querit᷑ quid sit. diffinitio nunccupat :
Omnif diffinitio: in questione re hab&
incertã Om̃is enĩ res si certa ẽ: diffi¬
nicione ñego: Siincerta ÷ neq
res ÷ & querit diffinitione monstrã¬
ri Oñis ressi modo iã res ÷ quẽ ad¬
modũ diximus certa est: Cũ uero
certa ÷ & qualitatessuas hab& quib
cũ facile c̃prehenditur. facile quid sit
agnoscit᷑: Nũquã enĩ quid sit intelligi
potest.ni quale sit fuerit c̃prehensum:
Omnis diffinitio. aut ꝓbandae reicau¬
sa sumitur auit apgendasi res inques¬
tione uersat᷑: aut confirmandę sił
apud aduersariũ ł apud auditorem

Expanded text:
le sit aliquid oratione ur, pari modo definitio non erit; cum quid sit ostenditur, quod medium est inter an sit et quale sit — ita scilicet medium, ut an sit nulla iam sit dubitatio; item quale sit in scientia collocatum sit, sed eius qui definit, non eius qui quaerit —: medium, inquam, orationis hoc genus, quod ostendit id ipsum de quo quaeritur quid sit, definitio nuncupatur. Omnis definitio in quaestione rem habet incertanitione non eget; si incerta est, neque res est et quaerit definitione monstrari. Omnis res, si modo iam res est, quemadmodum diximus, certa est; cum vero certa est, et qualitates suas habet: quibus cum facile comprehenditur, facile quid sit agnoscitur; numquam enim quid sit intellegi potest, nisi quale sit fuerit comprehensum. Omnis definitio aut probandae rei causa sumitur; aut augendae, si res in quaestione non versatur; aut confirmandae, si vel apud adversarium vel apud auditorem
Abbreviated transcription (Latin):
chrũ quidã ut auferrae or namenta
Ldẽ sepulchri uiolati re. in iuditium
deuocat᷑. Sine dubio diffinitiuã con¬
tentionẽ & oratione̾ exprim̃tẽ quid
sit uolatio sepulturȩ ne cessario cau¬
sadesiderat. Sed singulis partibus
totius facti utuintur oratores. ut se

Expanded text:
crum quidam ut auferret ornamenta. Idem sepulcri violati reus in judicium devocatur, sine dubio diffinitivam orationem et contentionem exprimentem quid sit violatio sepulturae necessario causa desiderat; sed singulis partibus totius facti ac pleni utuntur oratores, ut se