comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animus figurauit. Apud qͦs iꝑsum
loqui dictare fit. & que uix corde con¬
cipitur. mox in pagina reformatur.
Cur itaq ut dictum est inter galli¬
canos coeturnos. ita lappata iulitas.
plano pede ire presumãt. ad qͦrum
comꝑationẽ uelud inter rosas lilia.
nr̃e lingue uili saliunca respirat::
Accedit etiam ad difficultatẽ ingenii
impediti res altera. qd̃ actib beatissi¬
mi maͬcelli plurima sunt inuisen¬
da. temporum uetustate sur repta. slec
facile memoria recolit. qu õd annosita:
num̃osa fraudauit. qm̃ quicqͥd ir. lib̾s
ñ fingitur. uento obluuonis aufer¬
tur. Sauca quidem de cuis gestis
felicib sunt ad nr̃a tempora uelatice
uiuentium ꝑducta ne in tocum q̃d
sui amatores inposterum quererent
deperiret. Quia ⁊ sisc̃a menbra iam
dudum sepulchit ĩunt condita. ñ tam̃
miracula sunt  uta. Que tanto
clariora sunt quanto memena uiu̾e
meruere nõ sipͥta. gr̃a licet i s ter eant

Expanded text:
animus figuravit, apud quos ipsum animus figuravit, apud quos ipsum loqui dictare fit et quae vix corde concipitur mox in pagina res formatur. 7 Cur itaque ut dictum est inter Gallicanos cothurnos Itala Patavinitas piano pede ire praesumat, ad quorum conparationem velut inter rosas et lilia nostrae linguae vilis saliunca respirat? 8 Accedit etiam ad difficultatem ingenii inpediti res altera, quod de actibus beatissimi Marcelli plurima sunt invisenda, temporum vetustate subrepta, nec facile memoria recolit quod annositas numerosa fraudavit, quoniam quidquid in libris non figitur vento oblivionis aufertur. 9 Pauca quidem de eius gestis felicibus sunt ad nostra tempora relatione vivente perducta, ne in totum quod sui amatores in posterum quaererent deperiret, quia etsi sancta membra iam dudum sepulchro sunt condita, non tamen miracula sunt sepulta, quae tanto clariora sunt quanto plus memoria vivere meruere non scripta, quoniam licet non tenerentur
Abbreviated transcription (Latin):
formidatur. Sic belligerator exꝑtus
in armis dampni ẽe. reputat: si nõ
possit iugiter inuenire qd̃ uincat.
S sicut fortis requirit unde dedu¬
cat spolia: sic debilis metuit. ne
ducatur inpredam. & quod acer in¬
uenire desiderat: iners ut audire
formidat. Cuius exempli gr̃a cum
ip̃e sterilis scientie conuenienter
acuser. nec sit in me aliquid quod
uenusti sermonis ornam̃ta commñ¬
dent. quid tͥ uisum fsũt pat̾ beatiᷤ¬
sime atq amantissime cunctanter
admiror. uł de sc̃issimi urri mar¬
celli antistis uita nullo fine clau¬
denda. & de illa celesti lampade
mee aliquio dignum committeres
scintille. cum ego pauper ingemo.
⁊ ille diues sit mĩto. ego sim hu¬
milis in sermone. & ille sit eg̃gius
in mercede. p̃sertim cum uobis mul-¬
torum prudentium famose abun¬
dannie sufficiat eloquentia gallica¬
na. &e quadratis uincturis uerba
trucinata procedant. qui si uelint
sermone possunt depingere quicqͥd

Expanded text:
formidatur. 4 Sic belligerator expertus formidatur. 4 Sic belligerator expertus in armis damni esse reputat, si non possit iugiter invenire quod vincat. Sed sicut fortis requirit unde ducat spolia, sic debilis metuit, ne ducatur in praedam: et quod acer invenire desiderat iners vel audire formidat. 5 Cuius exempli gratia cum ipse sterilis scientiae convenienter accuser nec sit in me aliquid quod venusti sermonis ornamenta commendent, quid tibi visum fuerit, pater beatissime atque amantissime, cunctanter admiror, ut de sanctissimi viri Marcelli antestitis vita nullo fine claudenda et de illa caelesti lampade meae aliquid dignum committeres scintillae, cum ego pauper ingenio et ille dives sit merito, ego sim humilis in sermone et ille sit egregius in mercede, praesertim cum vobis multorum prudentium famosae abundantiae sufficiat eloquentia Gallicana et quadratis iuncturis verba trutinata procedant. 6 Qui si velint sermone possunt depingere quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
bus apłico uiro inxp̃i caritate
fundato. meo lumini preponendo
acundissima illustrm̃ uiro¬
rum ingenia sermonum flo¬
re uariante distincta: ⁊ elo¬
quiis uernantib pampinis obrũ-¬
brata solent sͥ uiles causas sterilẽq
matĩam querere. ut magna dicen¬
do de minimis uideantu ostende¬
re sui fluminis ubertatẽ: quia
habentes intra fontes eloquentie.
de ip̃o licco themate didicerunt
undas haurire. Unde quicquid illis
iniungitur. carmine irtiguo copiosuᷤ
explicatur. llerum e contra quicunq
anguste intelligentie ariditate torren¬
tur. nec habent affluentiam mun-¬
dantis eloquii. ꝑ quam uł alios refi¬
cere sue siccitatis possim mopiam
temꝑare: tales nõ solum aliqua nõ
perse dic̃e appetunt. uerum etiam si
quid eis imunctum fũit ꝑhorrescũt.
qm̃ quantum doctis ꝓloqui. tantum
in doctis utile fit tac̃e. Nam illi de
parus magna disserere: isti de mag¬
nis nesciunt ut̃ parua proferre. &
ideo qd̃ ab aliis queritur ab aliis

Expanded text:
stolico viro, in Christi charitate fundato, meo lumini praeponendoFacundissima illustrium oratorum ingenia, sermonum flore variante distincta, et eloquii vernantibus pampinis obumbrata solent sibi viles causas sterilemque materiam quaerere, ut magna dicendo de minimis videantur ostendere sui fluminis ubertatem, quia habentes intra se fontes eloquentiae de ipso sicco themate didicerunt undas haurire. Vnde quidquid illis iniungitur carmine inriguo copiosius explicatur. 3 Verum econtra quicumque angustae intellegentiae ariditate torrentur nec habent affluentiam inundantis eloquii, per quam vel alios reficere vel suae siccitatis possint inopiam temperare. tales non solum aliqua non per se dicere appetunt, verum etiam si quid eis iniunetum fuerit perhorrescunt, quoniam quantum doctis proloqui tantum indoctis utile fit tacere. Nam illi de parvis magna disserere, isti de magnis nesciunt vel parva proferre, et ideo quod ab aliis quaeritur ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ÷ deus tuus: llemat ⁊ liberet te
stulte si credis ego crastina die hora
octaua accipio coronam meam & ue¬
ment xp̃iani. ⁊ accipient corpꝰ meum
⁊ ponent illud in locum orationis. Eu
antem ueni in illo loco: & fac lutum
tequã aministris interficeretur hanc
qui eduxisti me de errore in scientiam.

Expanded text:
ubi est deus tuos . ueniat| et liberet te stulte si credis . ego crastina die ora octaua| accipio mea corona et tiani et accipiunt corpus meum et ponunt| illum in locum orationis. Tu autem ueni in illo loco .| +fac lutum tequam ministris interfi| ceretur hanc qui eduxisti me de errore in sciencia
Abbreviated transcription (Latin):
rat: nisi uinceret res diuina. Ouirum
sc̃issimum. in cuius leui bacło uirtutis
est pondus ostensum. Cuius molles
digiti: fuerunt cathena serpentis. Sic
iimicum publicum uicerunt arma
puata. & plaudit in unius preda gene¬
ralis uctoria. Si sc̃orum uirorum ex
factis m̾ita conferantur: miretur mar¬
cellum gallia dum roma siͥuestrum. nͥ
hoc distet in opere: qd̃ draconẽ sigillauit
ille. iste iactauit. S quis eius miracła
ualeat ꝑ singła sermone cõprehendẽ.
uł uoce ꝓferre. quanta ille fecerit & ce¬
lauũt cum ea tantum scpͥta sunt. que
de ip̃o teste populo claruerunt: His
namq operib sc̃issimus marcellus
semper intentus. conũisatione clarus:
consummatione p̃cipuus. beatitudine
gloriosus. remuneratione ditatꝰ. cũ per¬
petuo dño regnaturus. uincens mun¬
di contagium. mundus migrauit
ad ⁊ p̃m. die kalendarum nouembri-
cuncta seculorũ secula ameN.

Expanded text:
rat, nisi vinceret res divina! O virum rat, nisi vinceret res divina! O virum sanctissimum, in cuius levi baculo virtutis est pondus ostensum, cuius molles digiti fuerunt catena serpentis! Sic inimicum publicum vicerunt arma privata et plaudit in unius praeda generalis victoria. 49 Si sanctorum virorum ex factis merita conferantur, miretur Marcellum Gallia dum Roma Silvestrum, nisi hoc distat in opere, quod draconem sigillavit ille iste iactavit. Sed quis eius miracula valeat per singula sermone conprehendere vel voce proferre, quanta ille fecerit et celaverit, cum ea scripta sunt, quae de ipso teste populo claruerunt? 50 His namque operibus sanctissimus Marcellus semper intentus, conversatione clarus, consummatione praecipuus, beatitugloriosus, remuneratione ditatus, cum Domino perpetuo regnaturus, vincens mundi contagium, mundus migravit ad Christum die Kalendarum Novembriumcuncta saeculorum saecula. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
cum coluben de silua rediret ad tumi¬
lum: obuiantes sͥ inuicem. dante ora¬
tionem beato Marcello: ille capite sup¬
plici cepit ueniam blandiente cauda
p̃cari. Tunc beatus marcellus capud
eius baculo ter percutiens: misso incef¬
uice serpentis orario. tumphum suum
ante ciuium ocłos extrahebat Sic in
spiritali thearro: spectante popło solus
cum cdracone pugnauit. hinc confortatus
populus cucurrit ad ep̃m. cupiens hostẽ
suum uidere captuium. Tunc p̃cedente
pontifice. bestiam fere tͥb milib omnes
ꝓsecuti sunt: raldentes gr̃as dño. ⁊ exsol¬
uentes exequias inimico. Deinde incre-¬
pans eum beatus marcellus dix̃. Abhac
die aut deserta tene: aut in marete de¬
merge. mox dimissa bestia:. nulla eius
ulterius indicia sunt inuenta. Ecce pro¬
pugnacłm patͥe: in uno consistere sacer¬
tote. Qui fragili baculo fortius hostem
edomuit: quam si baliste uel trauxis¬
sent. Nam sagittatus repercutere pote¬

Expanded text:
cum coluber de silva rediret ad tumucum coluber de silva rediret ad tumulum, obviantes se in vicem, dante orationem beato Marcello, ille capite supplici coepit veniam blandiente cauda precari. 46 Tunc beatus Marcellus caput eius baculo ter percutiens, misso in cervice serpentis orario, triumphum suum ante civium oculos extrahebat. Sic in spiritali theatro spectante populo solus cum dracone pugnavit. Hinc confortatus populus cucurrit ad episcopum cupiens hostem suum videre captivum. 47 Tunc praecedente pontifice bestiam fere tribus milibus omnes prosecuti sunt reddentes gratias domino et solventes exsequias inimico. Deinde increpans eum beatus Marcellus dixit: Ab hac die aut deserta tene aut in mare demerge. Mox dimissa bestia, nulla eius ulterius indicia sunt inventa. 48 Ecce propugnaculum patriae in uno consistere sacerdote, qui fragili baculo fortius hostem edomuit quam si balistae transissent, nam sagittatus repercutere pote
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e draco factus ⁊ sepultura. Sic ĩfelicis
exequias serpentinus baiulus impẽde-¬
bat. ut post mortẽ quiescere cadauerz
non liceret. & cui uite finis in uno loco
lacere concesserat: semper mutabatur
in penam. Ocasum execrabilem ⁊ ualde
timendum. mulier que coniugii inte¬
gritatem ñ seruauit in mundo: integͣ
iacere ñmeruit in sepulchro. Nam ser¬
pens qui uuentem in crimine traxerat:
adhuc in cadauere deseuiebat. Eunc ex
euis familia qui in ciuitate manebant.
audientes stepitum ⁊ pariter ꝯcurrentes:
iuderunt ingentem beluam de tumulo
sinuosis aifractib exeuntẽ. ⁊ uasta mo¬
le cauda flagellante labentem. Quo
uiso pertr̃iti homines: de suis sedib
migrauenint. Hoc cognito beatus mar¬
cellus intelligens se de cruento hoste
triumphum ad quirete: collecta plebe
de cuitate progreditur. ⁊ relictis ciui¬
bus: in prospectu populi solus xp̃isto
duce ad locum pugnaturꝰ accessit. Et

Expanded text:
ipse draco factus est sepultura. Sic infelices ipse draco factus est sepultura. Sic infelices exsequias serpentinus baiulus inpendebat, ut post mortem quiescere cadaveri non liceret, et cui vitae finis uno loco iacere concesserat, semper mutabatur in poena. 43 O casum exsecrabilem et valde timendum! Mulier quae coniugii integritatem non servavit in mundo integra iacere non meruit in sepulchro, nam serpens qui viventem in crimine traxerat adhuc in cadavere desaeviebat. 44 Tunc ex eius familia qui in vicinitate manebant audientes strepitum et pariter concurrentes, viderunt ingentem beluam de tumulo sinuosis anfractibus exeuntem et vasta mole cauda flagellante labentem. Quo viso perterriti homines de suis sedibus migraverunt. 45 Hoc cognito beatus Marcellus intellegens se de cruento hoste triumphum adquirere, collecta plebe de civitate progreditur et relictis civibus in prospectu populi solus Christo duce ad locum pugnaturus accessit, et
Abbreviated transcription (Latin):
solutus. ad communionẽ accessit. du¬
plici beneficio mun̾atus. de p̃terita
culpa ueniam consequutꝰ. de fut᷑a
uita correctus. Quanta huic erat in
sc̃e trintatis equalitate fidutia: cuiꝰ
mens sic libera per singła u̾ba profe¬
rebat miracula: s licet satis fuerit
religatus cathenas sermone dissol¬
uere tam̃ plus est laudabile. quod
in xp̃i amore uissus est pecc̃a donas¬
se. Erequamur & illud triumphale
misterium. quod cum sit ultimum
ordine. ante ponitur in uirtude. Ma
trona quedam ꝓsapia nobilis. sed o¬
pinione uilis. malo macłans crimi¬
ne. quod fulgebat ex genẽ. Postqm
dies fugitiue uite rapta luce conclu¬
sit: ad tumulum pompa comitcãte.
s nõ ꝓfutura ꝓcessit. Quo condita:
horresco referens hoc contigisse post
funera. quia dupplex nascitur lamenta¬
tio de defuncta. Ergo ad consumendum
eius cadauer cepit serpens immanis¬
simus frequentare. &. ut dicã clarius:
mulieri cuius m̃bra bestia deuorabat.

Expanded text:
solutus ad communionem accessit dusolutus ad communionem accessit duplici beneficio muneratus, de praeterita culpa veniam consecutus, de futura vita correctus. 39 Quanta huic erat in sanctae trinitatis aequalitate fiducia, cuius mens sic libera per singula verba proferebat miracula? Sed licet satis fuerit religati catenas sermone dissolvere, tamen plus est laudabile quod in Christi amore visus est peccata donasse. 40 Exsequamur et illud triumphale mysterium, quod cum sit ultimum ordine, anteponitur in virtute. 41 Matrona quaedam prosapia nobilis opinione vilis, malo maculans crimine quod fulgebat ex genere, postquam dies fugitivae vitae rapta luce conclusit, ad tumulum pompa comitante sed non profutura processit. Quo condita, horresco referens hoc contigisse post funera, quia duplex nascitur lamentatio de defuncta. 42 Ergo ad consumendum eius cadaver coepit serpens inmanissimus frequentare et ut dicam clarius mulieri cuius membra bestia devorabat
Abbreviated transcription (Latin):
ũba per sibum. Quid duitiꝰ ꝓtra-¬
han. semper tacuisset ep̃c. si nũqtͣħ
requisssset marcellus. llere dignus
beati marcelli sermo ut gregem dñi
regeret: qui dedit pastori salutem.
Opere p̃cium credimus etiã in pa¬
ginis hec texere. que multis sunt
infixa sub corde: quia ⁊ si de re terribili
in relatione metus est. in edificatiõẽ
fit fuictus. Porro autẽ cum beatꝰ mar¬
cellus quod semꝑ possedit morib ẽẽt
pontifex ordinatus. quã dignitatẽ
Sreputabat. magis honeri. quam ho¬
nori: tunc quidamn de populo. dum
uellet ad commnunionem accedẽ. ma-¬
nib retro ligatis: nõ poterat ad altare
contingere. S̾ cum omnes transirent :
quasi meta cepit stare. ut uideretur
ñ ad communicandum s adnumeran¬
dum populum aduenisse. Quem cõ¬
spitiens pontifex. interrogauit qͥd
fecit. Res pondit peccasse se. cuius cõ¬
fessionẽ agnoscens: dic̃ ei. Ueni accede
⁊ ultra nõ pecces. Qua uissione ab¬

Expanded text:
verba per verbum! Quid diutius protraverba per verbum! Quid diutius protraham? Semper tacuisset episcopus, si numquam requisisset Marcellus. Vere dignus beati Marcelli sermo, ut gregem domini regeret qui dedit pastori salutem. 36 Operae pretium credimus etiam in paginis haec texere quae multis sunt infixa sub corde, quia etsi de re terribili in relatione metus est, in aedificatione fit fructus. 37 Porro autem cum beatus Marcellus, quod semper possedit moribus, esset pontifex ordinatus, quam dignitatem sibi reputabat magis oneris quam honoris, tunc quidam de populo, dum vellet ad communionem accedere, manibus retro ligatis non poterat ad altare pertingere, sed cum omnes transirent, quasi meta coepit stare, ut videretur non ad communicandum sed ad numerandum populum advenisse. 38 Quem conspiciens pontifex interrogavit quid fecerit: respondit peccasse se. Cuius confessionem agnoscens dicit ei: Veni, accede et ultra non pecces. Qua iussione ab
Abbreviated transcription (Latin):
fectus nr̃os ẽẽ. credamus. Itaq idem
sacerdos ꝑ triduum. &. si deambu¬
labat per compita: tam̃ iacebat lĩ¬
gua sepulta. Non enim sonus pote¬
rat repercussa palati camera resul¬
tare. nec intra sepem dentium uox
lingua rotante disponi: s totũ qd̃
ꝑdiderat ore muto prodebat. Tunc
beatus marcellus his ubis apellat
pontificem. Licet intelligam pastor.
bone tͥ talem casum: de culpa ue-¬
nisse: tam̃ quicquid ius in nomine
domini sermone prorumpe His dic¬
tis adhuc beati macͬelli sermo uol¬
batur in ore. c iam quod imꝑauerat
obidiebat. Deinde antequã iste ex-¬
plicaret: ille respondit dicens llos
mͥ hoc fecistis quorum iussio fuit ut
alter cantarit. qm ego preceperim.
&e dum ista loquitur: amisse uocis
gr̃a reformatur. o meritum sub̃dia-¬
coni qui uocem restituit sacerdoti.
⁊ sisa nice qd̃ accipere debuit: hoc
indulsit. Qui debiles fauces arma¬
uit eloquio: e in ore alt̃ius fudit

Expanded text:
fectus nostros esse credamus. 32 Itaque idem fectus nostros esse credamus. 32 Itaque idem sacerdos per triduum etsi deambulabat per compita, tamen iacebat lingua sepulta. Non enim sonus poterat repercussa palati camera resultare nec intra sepem dentium vox lingua rotante disponi, sed totum quod perdiderat ore muto prodebat. 33 Tunc beatus Marcellus his verbis appellat pontificem: Licet intellegam, pastor bone, tibi talem casum de culpa venisse, tamen quidquid vis in nomine domini sermone prorumpe. His dictis adhuc beati Marcelli sermo volvebatur in ore et iam quod imperaverat oboediebat. 34 Deinde antequam iste explicaret, ille respondit dicens: Vos mihi hoc fecistis quorum iussio fuit, ut alter cantaret quam ego praeceperam. Et dum ista loquitur, amissae vocis gratia reformatur. 35 O meritum subdiaconi, qui vocem restituit sacerdoti et versa vice quod accipere debuit hoc indulsit, qui debiles fauces armavit eloquio et in ore alterius fudit
Abbreviated transcription (Latin):
norum circĩt decẽ ꝓpter suauissime uo-¬
cis tinnibulum ⁊ dulcedinis organum
de fauce prolatum. qua contingebat ani¬
mos populi delectari. cum repercussa
in aurib solita ẽẽt aura blandiri ius-¬
sus est ab archidiacono mellita teneri¬
tudine decantare. Quo facto: precepit ip¬
sum puerum ep̃c flagellari. obhoc qͥa
alterum iusserat ip̃c cantare. Itaq dum
clericus ceditur: ep̃i lingua dãpnatur.
Mox enim ut clamor uapulantis ĩ au¬
ram sonuit: uex ab ore discessit. ce no¬
uo p̃done sonum captiuauit pontifi¬
cis. uox infantis. S̾ed si causa facti
requiritur. cur contigerit inuenitur.
Demq qui puerum cantare prohi¬
buit. pertulit uocis dispendia: quia
uocib inuidebat. Cui gͦ non nocet
habere nõ optat. Omnis enim qͥ alteri
lapsum̃ parat: iam cecidit. & antequã
inducat in laqueum. tenetur iꝑse
captiuante peccato ligatus: cum ma¬
gis si ꝓficere uolumus. aliorum pro¬

Expanded text:
norum circiter decem propter suavissimae vonorum circiter decem propter suavissimae vocis tinnibulum et dulcedinis organum de fauce prolatum, qua contingebat animos populi delectari, cum repercussa in auribus solita esset aura blandire, iussus est ab archidiacone mellita teneritudine decantare. 29 Quo facto praecepit ipsum puerum episcopus flagellari ob hoc, quia alterum iusserat ipse cantare. Itaque dum clericus caeditur, episcopus lingua damnatur. Mox enim ut clamor vapulantis in aure sonuit, vox ab ore discessit et novo praedone sonum captivavit pontificis vox infantis. 30 Sed si causa facti requiritur, cur contigerit, invenitur. Denique qui puerum cantare prohibuit, pertulit vocis dispendia, quia vocibus invidebat. Cui ergo non nocet habere non optat. Omnis enim qui alteri lapsum parat iam cecidit, et antequam inducat in laqueum, tenetur ipse captivante peccato ligatus, cum magis si proficere volumus aliorum pro
Abbreviated transcription (Latin):
pontiter crederet se manus magis un¬
gere. quam lauare. ⁊ alteras aquias que¬
reret. ut pͥores undas ablueret. Quo uui
so sacerdos ueñabiliter obtupescens
deo gr̃as de comperto munere rectulit.¬
⁊ beato marcello reuerentiã de relgiõe
seruauit. dum eum nõ talem qͥ seuret.
s potius cui seriuretur agnouit. Uun de
quis tantum subdiaconum ammniret᷑
cumdigne. in cunius dextera ex aqua fi¬
ebant uina. uł balsama. &e undarum
pallor aut in ruborem conu̾sus est aut¬
odorem: Iam tunc illis prefigurabatur
inditiis futurus pontifex. qͥ dignus es¬
set crisma tractare. &e cum adhuc sub¬
diaconus hausisset crisma de flumine.
mĩto dignus erat ut factus sacerdos
hoc sanctificaret in fonte. Illud quoꝙ
misterium reticeri nõdebet qd ꝓficit
auditori. quia de paucis que memoria re-¬
coluntur. quicquid dictum ñ fũit. aut
inuideri creditur. aut contempni. Igit᷑
quidam clericus nonnitius nomine an-¬

Expanded text:
pontifex crederet se manus magis unpontifex crederet se manus magis unguere quam lavare et alteras aquas quaereret, ut priores undas ablueret. 25 Quo viso sacerdos venerabiliter obstupescens deo gr beato Marcello reverentiam in religione servavit, dum eum non talem qui serviret, sed potius cui serviretur, agnovit. Unde quis tantum subdiaconum admiraretur condigne, in cujus dextera ex aqua fiebant vina et balsama, et undarum pallor aut in ruborem conodore? Iam tunc illis praefigurabatur indiciis futurus pontifex qui dignus esset crisma tractare, et cum adhuc subdiaconus hausisset crisma de flumine, merito dignus erat, ut factus sacerdos hoc sacrificaret in fonte. 27 Illud quoque mysterium reticeri non debet, quod proficit auditori, quia de paucis quae memoria recoluntur quidquid dictum non fuerit aut invideri creditur aut contemni. 28 Igitur quidam clericus Nonnicius nomine an
Abbreviated transcription (Latin):
postea multi sanati sunt. Ecce uirũ
scissimum. qui undam sumens. a flu¬
mine. uina fudit in calicem. S̾ unde
tam noua miracula. ut dũ portaret
aquam. quodãmodo quasi uiuas expri¬
mens nasceretur illi palmes in palmaͤ.
llere beatum marcellum summa uenem¬
tione colendum. in cuius manib uno
eodemq mom̃to floruit iundemia et
torculata sunt uina. Uidemus nõ unoĩ
loco. bñficia diuina concludit dum quod
p̃cessit ingalilea. successit ingallia. Ibi
nuptialem mensam. xp̃c aquas sĩtit
inuma. Hic que ad mensam xͥ. suffict̾nt:
noua uina sumpsit altare. Illud p̃cessit
tempore. hoc honore: Nam quod tunc
dederunt sex hydrie. Hic unum ⁊ modi¬
cum uas expleuit. S tunc effec̃ ut se
dominus. ꝓderet. nunc ut famulum
riir scĩssimus quadam uice ex officii¬
sui seruitute aquam manib uenerabil
ep̃o porrecisset: mox inde balsama ce¬
perunt flaglare. & dum unda curreret.
iuisa sunt crismata respirare: ut pene

Expanded text:
postea multi sanati sunt. 22 Ecce virum postea multi sanati sunt. 22 Ecce virum sanctissimum, qui undam sumens a flumine vina fudit in calicem! Sed unde tam nova miracula. ut dum portaret aquam, quodam modo quasi uvas exprimeret, nasceretur illi palmes in palma? Vere beatum Marcellum summa veneratione colendum, in cuius manibus uno eodemque momento floruit vindemia et torculata sunt vina. 23 Videmus non uno in loco beneficia divina concludi. dum quod praecessit in Galilaea successit in Gallia. Ibi ad nuptialem mensam Christus aquas vertit in vina, hic quae ad mensam Christi sufficerent nova vina sumpsit altare. Illud praecessit tempore hoc honore, nam quod tunc dederunt sex hydriae hic unum et modicum vas explevit, sed tunc effecit ut se dominus proderet, nunc ut famulum vir sanctissimus quadam vice ex sui officii servitute aquam manibus venerabili episcopo porrexisset, mox inde balsama coeperunt flagrare, et dum unda curreret. visa sunt crismata respirare, ut pene
Abbreviated transcription (Latin):
postea tantum ad stateram inuentũ
est quantum eius uox librata p̃dixerat.
Sic in una specie dupplex miracłm
ꝓpagauit. ut eum nec foci calor exu¬
reret. nec ferri pondera fefellissent.
Iam defectis uitiis in se libidinis ua¬
porem nõ habuit. qui tam libere de¬
ut clem̃ti ignem unncẽt ante flam¬
mas carnis extinxit. & ut in ipsa
pensa non falleret: probauit ferrũ
pondere seruitute. In religionis ordi¬
ne subdiaconus est effectus. Itaq
cum subdiaconali ministĩo funge-¬
retur in die eppiphaniorum hauri¬
ens aquam de fluuio sequane dum
beato prudentio ep̃o manib abluen¬
dis aquam offerret: mutatis elem̃tis
uini sapor inuentus est. Quo inso
obtupescens pontifex: iussit exip̃o
urceo in calicem sacrum fundit. Alu-¬
de uniũsus popłs missa celebrata:
ce commumoẽm accepit. ⁊ ipsum uaᷤ cũ
ad plebis multitudinẽ suffeciss et: ac-
si non tactum ⁊ integrum sic plenum
ꝑmansit. Cuius uini mistico beneficio

Expanded text:
postea tantum ad stateram inventum postea tantum ad stateram inventum est, quantum ejus vox librata praedixerat. Sic in una specie duplex miraculum propagavit, ne eum foci calor exureret, nec ferri pondere fefellissent. Nam defaecatis vitiis in se libidinis vaporem non habuit, qui tam libere ut elementi ignem vinceret, ante flammas carnis exstinxit; et ut in ipsa pensa non falleret, probavit ferrum pondere. 6. Deinde in religionis ordine subdiaconus effectus est. Itaque cum subdiaconali ministerio fungeretur, in die Epens aquam de fluvio Sequanae, dum beato Prudentio episcopo inanibus abluendis offerret, mutatis elementis vini sapor inventus est. 21 Quo viso obstupescens pontifex iussit ex ipso urceo in calicem sacrum defundi, unde universus populus missa celebrata ad communionem accepit, et ipsum vas cum ad plebis multitudinem suffecisset, ac si non tactum et integrum sic plenum permansit. Cuius vini mystico beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis armatis initiatus accin¬
geretur ad spem felicem. palmam
de hoste publico relaturus in mi-¬
licia xp̃i excitando lector effectus ÷.
ad se ipsum templo xͥ. pro pͥmitiĩs
offerens: uelud abelis sacrificiũ.
hostia uicte carnis. & pure m̃tis
effectus est. Qui clarior mercede ꝗͣ.
nomine. ⁊ mͣrdo maior quã grãdu.
sine offendiculo suum gerens offi¬
cium. cepit in mlite crescere quod
accepit a rege. Cinus occulte dui¬
tius uelud uitis palmites ceper̃t
tructificare uirtutes. Nec pertulit
uidebatur amplecti. Demiq cum ad¬
huc clericali tironicio celarct᷑. mira¬
culis ꝓditur. oe signis celestib illuᷤ¬
tratur. Contigit quadã uice accessit¬
ad offieiam fabricalem. Qui des¬
pectus ab artifice cogitur ut extrac
ta de ardenti camino ferri massa.
adtolleraret. ce quantis pond̾is esset
pib obedire. mox supposita manu
ferrum altius eleuauit dicens. De ca-¬
lore calet s nouem pond̾a habet. Qd

Expanded text:
divinis armis initiatus accindivinis armis initiatus accingeretur ad spem felicem palmam de hoste publico relaturus, in militia Christi exercitando lector effectus est ac se ipsum templo Christi pro primitiis offerens velut Abelis sacrificium hostia victae carnis et purae mentis exceptus est. 16 Qui clarior mercede quam nomine et merito maior quam gradu sine offendiculo suum gerens officium, coepit in milite crescere quod accepit a rege. Cuius occultae diutius velut vitis palmites coeperunt fructificare virtutes nec pertulit videbatur amplecti. 17 Denique cum adhuc clericali tyrocinio celaretur, miraculis proditur et signis caelestibus inlustratur. Contigit quadam ad officinam fabrilem: qui despectus ab artifice, cogitur ut extractam ferri de ardenti camino massam attolleret, et quanti esset ponderis pibus obedire, mox supposita manu ferrum altius elevavit, dicens: De calore calet, sed novem pondera habet. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimus gͥ marcellus an¬
tistes natus parisũ parisii:
s cuus paradisi. in terris
humil is. erectus in celis. mediocris
parentib. s meritis celsus. Cui hoc
tuit nobilitatis lumen insigne xpisto
sine culpa seruire. Nõ de geñs intu¬
mescens superbia: s habens de mori¬
bus ornam̃ta. Nec sumens de pa¬
rentali laude iactantiam: sed grãm
possidens in uirtutum exemplis In¬
tra se suos suos thesauros retinens:
deum mundo corde complectens
qui in humilitatis conũsatiõe in
caritatis ubertate in castitatis lu¬
mine in ieuiniorum pinguedine
ita se totum se tradidit discipline.
ut ab ip̃a infantia maturꝰ ascen-¬
deret. ⁊ positus in corpore. quasi ni¬
chil de carne portaret. Hic itaq be¬
atissima institutiõe succinctus. ⁊ ue-¬
nerandĩ operib: pene prius sacer-¬
dos extitit quam clericus. iam du¬
dum dignus. qui susciperet digni¬
tatem. antea preparatus ad id qd
erat sine mora futurus. Calcata
mundi pompa uł criminib cum

Expanded text:
eatissimus igitur Marcellus antestis natus Parisii sed civis paradisi, in terris humilis, erectus in caelis, mediocris parentibus sed meritis celsus, cui hoc fuit nobilitatis lumen insigne Christo sine culpa servire, non de generis intumescens superbia sed habens de moribus ornamenta nec sumens de parentali laude iactantiam sed gratiam possidens in virtutis exemplis. intra se suos thesauros retinens, deum mundo corde conplectens.qui in humilitatis conversatione, in caritatis ubertate, in castitatis lumine, in ieiuniorum pinguedine ita se totum caelesti tradidit disciplinae, ut ab ipsa infantia maturus ascenderet et positus in corpore quasi nihil de carne portaret. 15 Hic itaque beatissima institutione succinctus et venerandis operibus pene prius sacerdos quam clericus, iam dudum dignus qui susciperet dignitatem, antea praeparatus ad id quod erat sine mora futurus, calcata mundi pompa vel crimina, cum
Abbreviated transcription (Latin):
erubescat tẏrannus iste cum ira sua.
qui de celo descendit. Nidens autem
Tyrannus quia nichil poterat nocẽ
famulam ddii iussit eam decollari.
& compleuit martirium suum cum
rabatur głam ⁊ passionem ip̃arum.
quia uicerunt tirannum illum et ẽ¬
norum. Iratus autẽ rex dicebat ĩ corde
suo. Sinõ perdidero ipsum maleficũ
a facie terre: in maleficũs suis totsĩ
scłm ad se trahere habet. ut omnes cre¬
dant in illum. & precepit rex uenire¬
sc̃m xp̃oforum ante conspectum suum.
⁊ dixit ad eum. Chananee & ut faci¬
es turpis usꝙquo in hac fide stas
habet in uita tua. ⁊ in morte tua.
ee dixit rex ad eum. Ad huc instulti¬

Expanded text:
erubiscat tyrannus cum ira sua .erubiscat tyrannus cum ira sua .qui de celo cendit+. Videns autem tyrannus| quia nihil poterat facire famule dei . iussit eam| decollare et compleuit martyrium suum cum|rabatur gloriosam passionem ipsarum .| quia uicerunt tyrannum illum et crnorum. Iratus rex dicebat in corde suo . si| non perdedero malefico isto a facię terrae in malefi| ciis suis totum populum ad se traheri habet ut om| nes credant in illum. Et praecepit rex stoferum| ante conspectum suum uenire . et dixit ei. canineae . et| facies turpis . usque quo in hac fide stas habit in uitam et in mortem tuam . et dixit rex ad| huc in hac stulti
Abbreviated transcription (Latin):
dũs meis. & uissit rex ferreas in mani¬
b & in pedib aquiline mitti. ⁊ iussit
eam suspendi. & mitti lapidẽ magnum
in pedib eius quousq m̃bra eiꝰ singła¬
riter difrumperentur. Ip̃a autẽ leuauit
centẽ. Aquilina accipies tuã coronam:
intra ingaudium domini tui. Et niceaui
eam. Adhuc in hac stulticia ꝑseueras :
Audi me es sacrifica diis meis ce nõ tor¬
menta que passa est soror tua & tupa¬
tiaris. Nicea respondit. Torm̃ta tua mͥ¬
Tunc iussit rex ligari manus ⁊ pedes eiꝰ
& dentes eiꝰ singłariter expelli. ut pre
dolore respondere ñ posset. Ip̃a uõ am¬
plius clamabat ce dicebat. Ego torm̃ta
tua ñ timeo. Habeo autem adiutorem
qui potest lib̃are me de manib & tor¬
mentis tuis. Iratus rex iussit exhiberi
ligna multa. ⁊ fieri pẏram ingentem ⁊
iussit eam ibi concremari. Hec autem
in medio flamine stabat ⁊ clamabat
dicens. Oñe qui misisti angłm tuum
in caminum tum pueceum ⁊ liberasti

Expanded text:
deis meis. Et iussit rex ferreas in ma| nideis meis. Et iussit rex ferreas in ma| nibus et pedis aquilinae mitte . et iussit eam| suspendi . et mitte lapidem magnum in pedis eius . quo| +membra eius singulariter disrumperentur. Ipsa au| tem leuauicentem.| Aquilina accipies tua corona intra in gratiam dei| et nicia uideam adhuc in hac stulticia tua persiueras| Audi me et sacrifica deis meis ut non turmentis qui| bus passa est soror tua et tu paciaris. Nicia respondit .| tormenta tua Tunc iussit rex legare| manus et pedes eius . et dentes eius singulariter expelli | ut ipsa prae dolore respondere non possit. Ipsa uero| amplius clamabat . ego tormenta tua non timeo| abeo adiutorem qui potest me liberare de manibus| et de tormentis tuis. Iratus rex iussit exhibere ligna| multa et fieri pyram ingentem . et iussit eam ibi con| cremari. Ipsa autem in media flamma stabat et| clamabat dicens. Domine . qui misisti angelum tuum| in camino trium puerorum . et liberasti
Abbreviated transcription (Latin):
bant uoce magna dicentes. Ora prono¬
bis famule ddĩ. ut liberet nos de ydolis.¬
& ingresse in templum. clamabant
ydolis. Dũ paganorum audite nos.
& nõ erat uox in illis. Et dicebant ite¬
rum. Ne forte sompnum ceperint. &e
nõ audiunt. aut aliquot artificium
operantur. & nõ illis uacat. Eñc nice¬
a soluit cinctum suum ⁊ posuit in
collum iouis. & traxerunt ambe. et
ractauerunt eum in faciem: ⁊ contri¬
uerunt eum. S̾imiliter ⁊ apollini fece¬
runt ⁊ dixecunt. Si diĩ estis leuate ce
adiuuate uos. Audiens autẽ rex quia
nicea ⁊ aquilina deos suos contuerũt.
dixit ad eas. Ego uos rogaueram ut sa¬
crificaretis dũs mĩs nõ ut collideratiᷤ
Responderunt ille ⁊ dixerunt. S̾tulte
nos lapides collisimus : Tales sunt dii
tui. it a mulierib collidantur: R es¬
pondit rer et dix̃ eis. Qm̃ uos illum ma¬
leficum credidistis. et lesistis dos meos:
rus uideat perditionẽ uram ⁊ sacͥficet

Expanded text:
bant uocem magnam dicentes. Ora| pro nobant uocem magnam dicentes. Ora| pro nobis famuli dei . ut liberit nos deus ab idolis.| Ingresse sunt in templum . et clamabant idolis | dei paganorum . audite nos . et non erat uox in illis .| et dicebant iterum . ne forte somnium ceperint| et non audiunt . aut aliquo artificio operantur| et non illis uacat. Tunc nicia soluit cinctum| suum . et posuit in collo iouis . et traxerunt ambas .| et iactauerunt eum in faciem et conteruerunt.| Similiter et apollene ficerunt . et dixerunt. Si dei| estis . leuate et adiuuate uos. Audiens autem rex| quod nicia et aquilina deos suos conteruerunt| dixit ad illas . ego uos rogaueram ut sacrificaretis| deis meis non ut conlederetis. Responderunt illas| dicentes. Stulte nos lapides conlisemus . talis sunt| dei tui . ut a mulieribus conlidantur. Respondit| rex et dixit eis . quoniam uos illum maleficum credi| distis . et lesistis deos meos . ristoferus uideat perdicionem uestram| et sacrificit
Abbreviated transcription (Latin):
autem die iussit illas rex exire de
cartẽ : & interrogabat eas dicens. Ni¬
cea ⁊ aquilina fecistis xp̃oforum sa¬
crificare diis m̃ns ⁊ negare deum su-¬
umi᷑. Responderunt ille dicenteᷤ. iti¬
nam audires nos. ⁊ adorares dm̃ sc̃i¬
x̃pofori ⁊ negats dos tuos. Noᷤ autẽ
credimus dm scĩ xp̃ofori. Respondit rex
⁊ ddixit ad eas. Nicea ce aquilina ⁊ uos
maleficate estis de illo grandi maleficio.
ut & uos negaretis deos m̃os magnos:
Cogitate autem pulchrdinẽ ur̃am: et
sacrificate dũs m̃is. Si autẽ nolueri¬
tis. male uos faciam perire a facie f̃¬
re. Responderunt ille ad eum ⁊ dixe¬
runt. S̾i uolueris ut sacrificemus dũs
tuis iube mundari plateas totas. ce
exeat p̃co clamans. ut omnes congre¬
gentur in templo. quia nicea ⁊ aqͥlina
sacrificare habent dus. Tunc ꝯg̃gatus
est populus magnus ⁊ dixit rex. Ni¬
cea ee aquilina: sacrificate duĩs meis.
Uenerunt ce respiciebant incarcerem uͥ

Expanded text:
autem die iussit illas rex exire de autem die iussit illas rex exire de carcere+ . interroga| bat eas dicens niciae . et aquilina fecistis christo| fero sacrificare diis meis . et negare deum suum responderunt| illas dicentes . utinam audires nos et adoraris| soferum et negares deos tuos nos autem credi| mus deum christoferi. Respondit rex et dixit ad eas | nicia et aquilina . et uos maleficate estis de illo| grande maleficio . ut uos negaretis deus meus magnus| cogitate pulchritudinem uestram et sacrifi| cate diis . si autem nolueritis . male faciam uos| perire a faciae terrae. Responderunt dicentes ad| eum. Si uolueris ut sacrificemus diis tuis iube mun| dare plateas totas . et exeat praecum clamans| ut omnes congregentur in templum . et quia nicia| et aquilina sacrificare habent diis Cum congre| gatus est populus magnus . et dixit rex . nicia et| aquilina . sacrificate diis Venerunt . et respicie| bant in carcerem . ubi
Abbreviated transcription (Latin):
semel baptizati sumus ⁊ credimus
in scãm trmmitatem. Iratus rexiussit
eos decollar. Ip̃i aut̃em pptes grãm
rium bonum. Eunc iussit rex ut ue-¬
sit eis aurum ⁊ argentum ut face̾nt
eum secum peccare ⁊ sacrificare diis.
Ingrelse sunt autẽ ad famulum dei.
at uͥ uiderunt faciem eius tanquã
flammam ignis: cecidetunt in faci¬
es suas abhora t̃cia usq in horã sex¬
tam. Cum complesset autem sanctus¬
xp̃oforus orationem suam: dix̃ ad illaᷤ¬
Leuate filie mee. nolite timere. Stare
autẽ habet ante iudicium d̃i: qͥ uos
transinsit ad me. & interrobat eas
dicens. Qd̃ est artificium ur̃m: Res¬
ponderunt ille dicentes ad eum. ora
ꝓ nobis famule dei: ut dimittat no¬
bis dominus pecc̃a nr̃a. oꝑa autẽ nr̃a
meretricum est. & quod accipiebamuᷤ
de corpore nr̃o: pauperib erogaba
mecum in orationem. & spero de mi
sericordia di dimittet uobis pecc̃a
ur̃a. Responderunt ad eum: e dice¬
runt. Credimus in deum tuum quia
tecum perferemus martirium. Alia

Expanded text:
mus in sancta trinitate Iratus rex iussit eos decol| lare ipsi autem pro gratiam rium bonum Tunc iussit rex . ut uesit eis| aurum et argentum ut facerent eum secum peccare| et sacrificare diis. Ingressi autem ad famulum dei| et ubi uiderunt eum faciem eius tamquam flamma| ignis ceciderunt in facies suas ab hora tercia| usque in hora sexta. Cum complessit sanctuoferus| orationem suam . dixit ad illas filiae meae . nolite| timire . stare autem habit ante iudicium dei . qui| uos transmisit ad me+ Interrogabat eas dicens.| Quod est artificium uestrum . responderunt illas .| dicentes ad eum . ora pro nobis famuli dei ut dimit| tat nobis dominus peccata nostra. Opera autem| nostra mereturium est . et quod accipiebamus| de corpore nostro pauperibus erogabammecum in orationem . et spero de dei miseri| cordiam ut demittat uobis peccata uestra.| Responderunt ad eum et dixerunt credimus in deum| tuum . quia tecum perferimus martyrium. Alia|
Abbreviated transcription (Latin):
languidi. aut demoniosi. ⁊ uenint
in suis orationib salui fiant. & ue¬
nit uox de celo dicens. Cristofore ubi
morauerint nom̃ tuum in suis oratiõi¬
bus quicquid petierint accipient. et
crediderunt in nomine domini nr̃i ih̾u¬

Expanded text:
languendi aut demoniosi in locis iin suis orationibus salui fiant . et uenit| uox de caelo dicens . christoferi . ubi morauerint nomen tuum| in suis orationibus . quicquid peterint . accipiant| et crediderunt in nomine domini ih
Abbreviated transcription (Latin):
Hec torm̃ta que mͥ infers & intua
turpitudine ⁊ in diis tuis consũ¬
mentur. Ego semel tͥ dixi. quia ñ
timebo torm̃ta nec tram tuã. Eumꝯ
hec dixisset de multitudine flam¬
me scamnum illud factum est. tã¬
quam cera. Ueniens autẽ rex ⁊ u¬
dens sc̃m tp̃oforum in medio igne
em suam a timore magno. ab hora
prima usq in horam nonam. Post¬
quam surrexit: dixit ad eum. fe¬
ra mala ñtͥ sufficiunt pecca ani
marum quas errare fecisti &e non
permisisti sacrificare diis meis
habent dm̃ per me: & tu ip̃e. Blasphe¬
xp̃oforum. & me uis in tuis maleficiis
mͥ reddant. si nõ in crastino die ista
hora perdidero animam tuam. ⁊ ad
exemplum omnium te fecero ꝑuenire.
Alia autẽ die uissit rex adduci sc̃m¬
tum eius. cdixit rex ad eum. Iam sacri¬
hominationẽ facio: quia fidẽ meam
habeo quam baptismum accepi. Eũc
nissit pex exhiberi lignum magnũ
scdłm statum eiꝰ ce poni ante palatiũ.
ce uocati sunt milites. ⁊ iussit fa

Expanded text:
hec tormenta que mihi infris in| tua turpitudine . et in deis tuis consumentur . ego| simel tibi dixi quia non timeo tormentam nec iram| tuam. Cum haec dixisset . de multitudinem ignis| scamnus illi factus est tamquam cira. Veniens autem| rex uidens christoferum in medium ignem em suam a timore magno . ab hora| prima usque in hora nona. Postquam surrexit dixit| ad eum . fera mala non tibi sufficiunt peccata ani| marum . quas errare fecisti . et non permisisti sacrifi| care deis meis habent deum et tu ipse et blasphe. numquid et me| uis in tuis maleficiis mihi| reddant . si non crastinum ista hora perdedero ani| mam tuam . et ad exemplum omnium facio te per| uenire. Alia autem die . iussit rex uenire stum eius . | dixit ad eum . iam sacrihominationem facio . | quia fidem meam habeo quam ex baptismum accepi| Tunc iussit rex exhibere lignum magnum secundum| statum eius . et poni ante palacium . et uocati sunt| milites et iussit fam
Abbreviated transcription (Latin):
tis ce coniunx. Dii autẽ qui nõ fecer̃t
celum ce t̾ram pereant. & ip̃i qui a do¬
rant eos. Eu autẽ tanquã stultus ad¬
oras eos. Utinam audires me. & adora¬
res dm̃ qui fec̃ celum ⁊ t̾ram qui ĩ po¬
tate habet liberare te de igne ce dunit
tere pec̃ca tua. Ip̃e tanquam stultus
rex cogitans intra se dicebat. Quemͦ
possum istum qui uter feras nutritꝰ
est suꝑare. nisi exquisita torm̃ta ei in¬
tulero: E iussit eum rex in carcerẽ¬
lites uenerunt ante conspectum dag-¬
ni. ⁊ iactauerunt arma sua aute
illum dicentes. & nos crecdimus
& dixit rer. Numquid & uos male¬
ficati estis. quod ipsum uultis sequiͤ
bis aurum & argentum. & in honore¬

Expanded text:
adiuuare possunt| Dii autem qui non fecerunt caelum et terram .| pereant . et ipsi qui adorant eos . tu autem tam| quam stultus adoras eos utinam audires me| et adoraris deum qui fecit caelum et terram| quia in potestatem habet liberare te de igne et demit| tere peccata tua. Ipsi autem tamquam stultus rex| cogitans intra se dicebat . quomodo possum istum| qui inter feras nutritus est superare nisi exquisita| turmenta intulero . et iussit eum rex mitti in carcerelites uenerunt ante conspectu| dagni iactauerunt arma sua ante illum dicentes| et nos credimus Et dixit rex. Numquid et uos maleficati estis quod| ipsum uultis . sequi bis| aurum et argentum et in honore
Abbreviated transcription (Latin):
in manu sua fixit eam in t̾ram et dit̃.
Domine d̾s fac uirgam meam florere
et ramos bonos habere .&. folia formosa.
ga illa floruit crediderunt cum illo dõ
ginta sex. & baptirati sunt de manu
ip̃ius sc̃i. Audiens hec daganus rex: mi-¬
sit ad eum ducentos milites ut eumad
exhibeñt. Uidentes illum nulites oran¬
tem tunuerunt aꝓpiare ad illum. Et̃ tnͣs¬
misit alios ducentos ⁊ uenerunt ad il¬
lum. &e iuidentes illum orantem: ⁊ ipsi
orare ceꝑunt cum eo. Complens autem¬
sanctus cristoforus orationem suam sur-¬
rerit: ce dixerunt milites ad eum. Dñe
rex desiderat te uidere. Respondens
mea uenio: si nõ uolo nõ uenio. atta¬
men uenio nobiscum. &e ingressus est¬
dens eum rer quia magnus erat: sta¬
tim corruit de consistorio uͥ sedebat.
& post modum surrexit sedens pro
tribinali. Et introgabat eum dicens.
Quis tu aut unde es aut quod nom̃¬

Expanded text:
in manum suam . | fixit eam in terram et dixit in manum suam . | fixit eam in terram et dixit Domine deus . fac uirgam meam| florere et ramos bonus habere et folia formunsa .| ga illa floruit . et crediderunt| cum illo deo II.+ et bap| tizati sunt de manu ipsius sancti. Audiens dagnus| rex misit ad eum .CC+. milites ut eum ad se exhiberent .| uidentes illum milites orantem timuerunt adpro| piare ad illum . et transmisit alius . CC+. et uene| runt ad eum . uidentes autem illum orantem et ipsi| orare coeperunt cum eum. Complens autem+ christofe| rus orationem suam surrexit et dixerunt milites| ad eum. Domine rex desiderat te uidere. Respondens meam uenio . si non| non uenio . adtamen+ . uenio uobiscum . et ingressus sadens rex quia| magnus erat statim curruit ad consesturio ubi| sediat et postmodum surrexit+ sedens pro tribunali| interrogabat eum dicens. Quis es tu aut unde es . | aut
Abbreviated transcription (Latin):
empore illo quo dagnus rex
regnabat in ciitate samo:
um geñe chananeus. Hic dm̃ nõ no¬
uerat: s ostensum ⁊ ei a domino ut
descendit: & illuxit super eum. Et ue¬
nit uox de celo dicens. Serue electe d̾i¬
uiui: ecce accepisti baptismum in nõie do
tͥ d̾s qui conũtis ignorantes: & adduciꝰ
ad uiam iũtatatis & mutas linguas
ferarum: & das eis linguã humanam.
&̃ ingressus inf̾ra ciuitatẽ. erabat dicõ.¬
Domine qui fecisti adam et dedist ei elo¬
quentiam ut agnoscẽt uiam iͣtatis. da
&e mͥ seruo tuo ut doceam populum istũ
qui errauit. & orante eo: ecce exũt mu-
lier de ciuitate: ut adoraret ydola. Et
uidens ipsum sc̃m contremuit. & facies
eius nuitata est. Currens ad cinitatem.
clamabat ce dicebat. Llenite ⁊ iudete
mirabilia. que adhuc nullus iuidere
potuit. & exierunt turbe: & uiderunt
ipsum sc̃m stantem iuxta n eccłiam. &e
respiciens ad populum. orabat dicens.
Domine d̃s omnipotens. da eis ut credãt
per me nomini sc̃o tuo. Et tenens uirgã

Expanded text:
empore illo quu dagnus rex regnabat in ciui| tate samon . ere chananeus .| hic dei non nouerat sed ostensum est ei a domino| udiscendit . et inluxit super eum . et| uenit uox de caelo dicens . electus dei ecce acce| pisti baptismum in nomine dtibi deus qui conuertis ignorantis . et adducis| a\d/ uiam ueritatis et mutas linguas ferarum . et| das eis linguam humanam . et ingressus infra| ciuitatem orabat dDomine, qui fecisti adam| et dedisti eloquentiam ut agnuscerit uiam ueri| tatis da et mihi seruo tuo ut doceam populum| istum qui errauit . et orante eo . ecce exiit mu| lier de ciuitate ut adoraret “idolis”. et uidens| ipsum sanctum contremuit . et facies eius mutata est| et currens ad ciuitatem . clamabat et dicebat Veni| et uidite mirabilia quod adhuc nullus uidere po| tuit . et exierunt turbae et uiderunt ipsum sanctum| stantem iuxta ecclesia et respiciens ad populum ora| bat dicens. Domine deus omnip . da eis ut credant per me| nomine sancto tuo et tenens uirgam
Abbreviated transcription (Latin):
ram d̾o penitentiam obtuleris. ueram¬
etiam eius indulgentiam consequeris.
Dic̃ ei hermogenes. In tantum deo ꝑe
nitentiam offero. ut om̃s codices in eos
in quib erat illicita p̃sumptio abiece¬
rim: & omnib sunul renuntiauĩm ac¬
tib inimici. dic̃ ei apłs. Nũc uade per

Expanded text:
ram Deo penitentiam obtuleris, ueram eius indul- gentiam consequeris». Dicit ei maleficus: «In tantum Deo ueram penitentiam offero, ut omnes codices meos, in quibus erat inlicita presumptio, incendi, et omnibus simul renunciaui actib
Abbreviated transcription (Latin):
trem tuum. & tratus rex iussit li¬
gari manus eius ⁊ pedes et cedi uir¬
gis ferreis. & initti in capite eiꝰ cassi¬
dem igneam. Eunc dixerunt trẽ uri
exconsulib. Beatus eras dagne si na¬
tus non fuisses: qui talia tormenta
iussisti fieri famulo dei. Iratus rex
mͥ uita sunt ce dulciora super mel
et fauum. Tunc iussit rex fieri scã¬
num ferreum scđm statum. Et uene¬

Expanded text:
trem tuum. Iratus| rex iussit legare manus et pedes eius . et cedi a uirgis| ferreas . et mitte in capite eius casside ignea. Tunc| dixerunt tres uiri ex consolibus. Beatus eras dagne .| si natus non fuissis qui talia tormenta iussisti fieri| famulum dei. Iratus rex mihi uita sunt . et dulci| ora super mel et fauum. Tunc iussit rex fieri scamnum| ferreum secundum statum su
Abbreviated transcription (Latin):
runt eum. & ueniens in locũ illũ
clamauit uoce magna dicens. Cris¬
tofore ostende mn uirtutẽ d̃ĩ tui:
ut ⁊ ego credam in eum. Et tulit t̃¬
seruus cum modico sanguine. et
ꝑosuit in oculum surm. & dix̃. In no¬
mine d̃i xp̃otori. & ip̃a hora apertus
ego ab hodierna die ponam p̃ceptũ
meum in omni populo ⁊ in omnilĩ¬
gua ut quisquis blasphemau̾it de¬

Expanded text:
runt| eum. Et ueniens in illo loco clamauit uoce magna| dicens. Christoferi ostendi mihi uirtutem dei tui ut et ego| credam in eum . et tollit test cum| modico sanguinem eius . et posuit in oculum suum .| et dixit . in nomine dei cristoferi . et ipsa hora apertus| ego ab hodierna die| ponam praeceptum meum in omni populum et in omni| lingua . quicumque blasphemauerit d
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt ab hora pͥma usq in horam
duodecimam. ⁊ credebatꝰ rex qd̃ om̃s
sagnte in corpore eius infixe essent Sa¬
gite autem suspendebantur auento a
pus eius ñ tetigit. &. post solis occa¬
sum iussit eum dimitti ligatum et
custodiri eum. ne subito a xp̃ianis noc

Expanded text:
eum ab hora prima usque+ ora duodecima et putabat| rex quod omnes sagittas in corpore eius fixas essent| Sagittæ autem suspendebantur a uento a pus eius numquam tetigit . et post| solis occasum misit eum rex demitte legatum . et+ custo| dirent eum ne subito in noc