comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lucrum putabat Om̃s suos ad¬
uersarios nil aliud quam adiuto¬
res estimabat. H unc cum dies
mortis egredi de corpore urgue¬
ret. conuenerunt multi ut tam
sc̃ȩ anime de hoc mundo rece¬
denti suas animas cõmendarẽt:
Cumq circa lectum illius hii qui
conuenerant om̃s assisterent.
alif̃ corporeis oculis in gredientes
angelos uiderunt sed dicere ali¬
quid nullomodo potuerunt¬
Aui autẽ omnino nil iuderunt.
sed om̃s qui ad erant ita uehemen¬
tissimus timor perculit. ut nullus
egrediente illa sc̃a anima illic sta¬
re potuisset. Et hii ergo qui uide¬
rant & hii qui omnino nil uiderant
uno om̃s timore perculsi & territi
fugerunt: nullusq illic ad sistere
illo moriente potuit. Pensate
fr̃s omp̃s ds̃ qualiter terreat
quando districtus uidex uentu¬
rus est si sic assistentes terruit
quando gratus & remunerans ue¬
nit. aut qualiter timeri potest
cum uideri potuerit. si sic mentes
presentium strauit. & quando ui¬

Expanded text:
lucrum putabat; omnes suos adlucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. Pensatens Deus qualiter terreat quando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando vi
Abbreviated transcription (Latin):
quod uterq calicẽ berent audiuit
Nrium uitam finiuit sed tamen
martẏr extitit : quia passionem
quam non suscepit in corpore. ser¬
uauit in mente. Et nos ergo hoc
Exemplo sine ferro esse martyres
possumus. si patientiam ueraciter
in animo custodimus. Non ab
re arbitror fr̃s km̃i. si unum uo
bis ȩxemplum seruande patientiȩ
ad ȩdificationem loquor
uit quidamꝰ diebus nr̃is stephanus
nomine pater monasterii iuxta
illum nouerunt eiusq uel uitam
uel obitum narrant. Erat autẽ
huius lingua rustica. sed docta
uita. Hic ꝓ amore cęlestis patriȩ
cuncta despexerat. possidere aliqͥd
in hoc mundo fugiebat. Iumul¬
tus fugiebat hominum. crebris
ac ꝓlixioribus orationibus inten¬
tus erat. Uirtus tamen in eo pati
entiȩ uehementer ex creuerat. ita
ut eum sibi amicum crederet qui
sibi molestie aliquid irrogasset
Retddebat contumeliis gratias. si
quod in ipsa sua in opia ei damp¬
num fuisset illatum hoc maximũ

Expanded text:
quod uterque calicem biberet, audivit. quod uterque calicem biberet, audivit. tirium vitam finivit, sed tamen martir extitit, quia passionquam non suscepit in corpore servavit in mente. Et nos ergo hoc exemplo sine ferro esse possumus martyres, si patientiam veraciter in animo custodimus. Non abs re arbitror, fratres bis exemplum servandae patientiae ad aedificationem loquar. 8. Fuit quidam diebus nostris Stephanus nomine, pater monasterii juxta illum noverunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum
Abbreviated transcription (Latin):
patientie estimare ex traneos de¬
bemus. Si enim adiuuante dño
nos uirtutem patientie seruare
contendimus. et in pace aeccle
uiuimus. & tamen martẏrii pal¬
mam tenemus. Duo quippe sus
martyrii genera. unum in mete
aliud in mente simul & actione.
taꝙ martyres esse possumus. &la¬
si nullo percutientium ferro t¬
cidemur. Mori quippe a perse
quente. martẏrium in apertu
opere est. Ferre uero contums¬
lias. odientem diligere. marhꝰ
on quia duo sunt martyrii genera.
unum in occulto opere. aliud in
publico. testatur ueritas qui Lebe¬
dei filios requirit dicens. Potestis
bibere calicem quẽ ego bibiturus
sum. Cui cum ꝓtinus responde¬
rent possumus. ilico dñs respondit
dicens. Calicẽ quidẽ meum bibetis
uid enim ꝑ calicem. nisi dolorẽ
passionis accipimus. Dequo alibi
dicit. Pater si fieri potest. transeat
ame calix iste. Et Zebedei filii
id est iacobus & lohannes non uterq
ꝑ martẏrium occubuit. & tam̃

Expanded text:
patientiae existimare extraneos depatientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, illiciNam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, ilico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedei filii, id est Iacobus et Iohannes, non uterque per martirium occubuit, et tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq quae sibi illata sunt uehe¬
menter exaggerans fuisse intole¬
rabilia ostendit. et quiescentis
animum tanto furore conturbat.
ut plerumq uir patiens illa se
equanimiter tolerasse & iam post
uictoriam captiuus erubescat. seq
non redidisse contumelias dole¬
at. et deteriora rependere si oc¬
casio prebeatur querat. Quibus
ergo isti sunt similes. nisi his qͥ
per fortitudinẽ in campo uicto¬
res sunt. sed per neglegentiam post¬
modum in tra urbis claustra capi¬
untur: Quibus isti sunt simil&s
nisi his quos irruens grauis lan¬
guor a uita non subtrahit. sed le¬
niter ueniens recidiua febris ocel¬
dit. Ille &iam ueraciter patien¬
tiam seruat. qui & ad tempus ali¬
ena mala sine dolore tolerat. &
haec eadem retractans ꝑtulisse
se talia exultat. ne bonum pati¬
entiȩ quietis tempore perdat
quod in ꝑturbationibus custodi¬
tur. Sed quia natalem martẏ¬
ris hodierna die colimus fr̃s me
nequaquam nos a uirtute euis

Expanded text:
ctaque quae sibi illata sunt vehectaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tulerint ad memoriam reuocant.
igne uehementissimi doloris in¬
stigantur. argumenta ultionis
inquirunt. & mansuetudinem
quam tolerantes habuerunt. in
retractatione sua sibimet ipsis
diuidicantes perdunt. Callidus
namq ad uersarius bellum contra
duos mouet. unum uidelicet
in flammans ut contumelias pri¬
or inferat. alterum uero ꝓuocans
ut contumelias lesus reddat
Sed quia cius iam uictor extitit
quem ad ꝓferendas contumelias
commouit. contra illum aerius
dolet quem ad reddendas in iuri¬
as commouere non potuit. Un¬
de fit ut tota se uitute contra
eum erigat quem contumelias
fortiter ꝑtulisse considerat
Quem quia cõmouere in ipsa in ui¬
riarum iaculatione non potuit.
ab aperto certamine interim re¬
cedens. in secreta cogitatione: de¬
ceptionis tempuf requirit. Et qͥ
publico bello perdidit. ad exi¬
bendas occulte insidias ex ardes¬
cit. Quietis namq iam tempore
ad uictoris animum redit. & uel
dampna rerum uel in uiriarum
iacula ad memoriam reducit. cũ¬

Expanded text:
tulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cun
Abbreviated transcription (Latin):
Facta est autẽ discipulis piscatio¬
nis magna difficultas. ut ueni¬
onis magna sublimitas. Qui
ꝓtinus dixit. Mittite in dexte¬
ram nauigu rete. & inuenietis
Bis in sc̃o euangelio legitur. quia
dñs iussit ut ad piscandum
retia mitterentur. ante passio

Expanded text:
Facta est autem discipulis piscatioFacta est autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magionis magna sublimitas. Qui protinus dixit: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ soliditatẽ littoris. nisi illa
ꝑpetuitas quictis acternȩ figu¬
ratur: Quia igitur discipuli
adhuc fluctib mortalis uitę
inerant. in mari laborabant
Quia autẽ redẽptor nriam cor¬
ruptionẽ carnis excesserat.
post resurrectionẽ suam in littore
stabat. Acsi ipsum resurrectionis
suae misterium rebus discipulis lo¬
queretur dicens Iam uobis in ma¬
ri non apparco. quia uobiscum
in ꝑturbationis fluctib non sum:
Ninc est quod alio in loco post resur¬
rectionẽ suam eisdẽ discipulis
dicit. Lacc sunt uerba que locu¬
tus sum ad uos. cum adhuc essẽ
uobiscum Neq & enĩ cum ipsis
non erat. quib presens corpora¬
liter apparebat. Sed tam̃ iam
se esse cum ipsis denegat. a quo¬
rum mortali corpore carnis in¬
mortalitate distabat. Quod
illic cum ipsis positus fatetur
non se e̾e cum ipsis. hoc quoq
hic si tu corporis indicat. cũ
adhuc nauigantib e̾t se iam
in littore demonstrat:

Expanded text:
per soliditatem littoris 1541 nisi illa per soliditatem littoris 1541 nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cum, adhuc eis navigantibus, esse se jam in littore demonstrat. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
citius uidetur. quia nimirũ
Negocium quod ante conuer¬
sionẽ sine peccato extitit. hoc
iã post conuersionẽ repetere
Culꝑa non fuit. Nam piscato¬
stm petrum. matheũ uero te¬
onearium scimus. Et post
conuersionẽ suam ad piscatio¬
nem petrus reduit. matheus uͦ
ad telonei negociũ non resedit.
quia & aliud uctum ꝑ piscatio¬
nem querere. aliud thelonei lu¬
cris pecunias augeri. Sunt enĩ
pleraq negocia: quae sine pec¬
catis exiberi aut uix aut nul¬
latenus possunt. Quȩ ergo ad
peccatũ implicant. ad haec
nccesse est ut post conuersionẽ
animus non recurrat.
Queri &iã potest cur discipulis
in mari laborantib post resur¬
rectionẽ suam dñs in littore
stetit. qui ante resurrectionẽ
suam coram discipulis in fluc¬
tibus maris ambulauit. Cuius
rei ratio festine cognoscitur.
si ipsa quae tunc inerat causa
pensetur. Quid enĩ mare nisi
prȩsens sȩculum significat. qđ
se causarũ tumultib & undis
uitȩ corruptibilis illidit: quid

Expanded text:
mirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat. 2. Quaeri etiam potest cur, discipulis in mari laborantibus, post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis in fluctibus maris ambulavit . Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare nisi praesens saeculum signat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ECTIO SC̃ EUANGELII
quae modo in ur̃is auribus
lecta est fr̃s mei questione ani¬
mum pulsat. sed pulsatione
sua uim discretionis indicat
Queri & enim potest cur petrus
qui piscator ante conuersionẽ.
fuit post conuersionẽ ad pisca¬
Nonẽ redut: ae cum ueritas

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quae modo in auribus vestris lecta est, fratres mei, quaestione animum pulsat, sed pulsatione sua vim discretionis indicat. Quaeri etenim potest cur Petrus, qui piscator ante conversionem fuit, post conversionem ad piscationem rediit; et cum Verit
Abbreviated transcription (Latin):
inferendę sunt. quȩ & in cessan¬
ter fuint. et tamen ratione cõ¬
prehendi nequaquã possunt.
ut dum non ualet ex uisione
rei pęnetrare quod conspicit.
de ꝓmissione diuine potentię
eredat quod audit. Illa ergo
tate quȩ ꝑmanent. quȩ uero
cum tempore transeunt uelut
iam dimissa despicite. Ad hu¬
ius resurrectionis głam quam
in se ueritas ostendit. tota is¬
tentione festinate. Terrena deside¬
ria quȩ ab auctore dõ separant
fugite. quia tanto altius ad con¬
spectum dĩ omĩpotentis ꝑtingitis.
quanto mediatorẽ dĩ & hominũ
singulariter amatis. qui uiuit

Expanded text:
inferendae sunt quae et incessaninferendae sunt quae et incessanter fiunt et tamen ratione comprehendi nequaquam possunt, ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de repromissione divinae potentiae credat quod audit. Illa ergo tate, quae permanent, quae vero cum tempore transeunt velut jam dimissa despicite. Ad hujus resurrectionis gloriam, quam in se veritas ostendit, tota intentione festinate: terrena desideria quae ab auctore separant, fugite: quia tanto altius ad conspectum Dei omnipotentis pertingitis, quanto mediatorem Dei et hominum singularius amatis, qui vivit
Abbreviated transcription (Latin):
sideremus nunc ubi in illo par¬
uo grano seminis latet fortitu¬
do ligni. asperitas corticis. sa¬
poris odorisq magnitudo. uber¬
tas fructuum. uiriditas foliorũ:
Contractatũ nanq seminis gra¬
num non est ualidum. unde
ergo ꝓcessit ligni duricia: non
est asperum. unde asperitas cor¬
ticis erupit. Non est saporum.
unde sapor infructibus: Ol fac¬
tum nichil redolet. unde odor
in fructibus flagrat. Nichil ui
ride inse ostendit. unde foliorũ
uiriditas exiuit. Cuncta ergo
in semine simul latent. quȩ tam̃
non simul ex semine ꝓdeunt
Ex scmine quippe ꝓducitur radix
ex radice ꝓducitur uirgultum.
ex iurgulto oritur fructus. in
fructu &iã ꝓducitur semen
Addamus ergo. quia & semen
latet in semine. Quid igitur
mirum. si ossa. neruos. carnem
capillos ꝙ reducat ex puluere.
qui lignum. fructus. folia. in
magna mole arboris ex paruo
Cum ergo dubitans animus de
resurrectionis potentia
querit : earũ rerũ ei questiones

Expanded text:
sideremus nunc ubi in illo parsideremus nunc ubi in illo parvo grano seminis latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum; unde ergo processit ligni duritia? non est asperum, unde asperitas corticis erupit? non est saporum, unde sapor in fructibus? olfactum nil redolet, unde odor in fructibus fragrat? nil in se viride ostendit, unde foliorum viriditas exivit? Cuncta ergo in semine simul latent, quae tamen non simul ex semine prodeunt. Ex semine quippe producitur radix, ex radice prodit virgultum, ex virgulto oritur fructus, in fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet in semine. Quid igitur mirum, si ossa, nervos, carnem, capillosque reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia, in magna mole arboris ex parvo Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentiaquaerit, earum rerum ei quaestiones
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt Quando ex puluere
homo reducitur. quando agi¬
tur ut cinis animetur: Qui¬
bus breuiter respondemus. qͥa
longe minus est dõ reparare
quod fuit. quam creasse qđ
non fuit. Aut quid mirum
si hominẽ ex puluere reficit.
qui simul om̃a ex nichilo cre¬
auit.  Mirabilius namq est
cȩlum ac terram ex nullis
existentibus condidisse. quã
ipsum hominẽ ex terra repa¬
rare posse. Sed cinis attendi¬
tur & in carnẽ redire posse
desperatur. & diuinȩ operationis
uirtus comprehendi quasi ex ra¬
tione queritur. Qui scilicet
haec idcirco in suis cogitationib
dicunt. quia eis cotidiana dĩ
miracula ex assiduitate uilue¬
runt. Nam ecce in uno grano
paruissimi seminis latet tota
quae nascitura est arboris mo¬
les Constituamus quoq ante
oculos cuius libet arboris mirã
magnitudinẽ. cogitemus unde
oriendo cȩpit quae ad tantã
molem crescendo peruenit.
in uenimus ꝓcul dubio eius
originẽ paruissimũ semen. con¬

Expanded text:
dicunt: Quando ex pulvere dicunt: Quando ex pulvere homo reducitur? quando agitur ut cinis animetur? Quibus breviter respondemus quia longe minus est Deo reparare quod fuit quam creasse quod non fuit. 1559 Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit, qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius namque est coelum et terram ex nullis existentibus condidisse, quam ipsum hominem ex terra reparare. Sed cinis attenditur, et in carnem redire posse desperatur, et divinae operationis virtus comprehendi quasi ex ratione quaeritur. Qui scilicet haec idcirco in suis cogitationibus dicunt, quia eis quotidiana Dei miracula ex assiduitate viluerunt. Nam ecce in uno grano parvissimi seminis latet tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet arboris miram magnitudinem; cogitemus unde oriendo coepit, quae ad tantam molem crescendo pervenit. Invenimus procul dubio ejus originem, parvissimum semen. Con
Abbreviated transcription (Latin):
suo aduersario causam dictu¬
rus in meo iudicio die crasti¬
na esset exibendus. totam
fortasse noctem in somnem
duceret. quid sibi dici possit.
quid ob iectionibus responde¬
ret. secum sollicita & estuan¬
Tmente uersaret: nc me in¬
ueniret asperum uehement̃
metueret. ne apud me appa¬
reret noxius formidaret Et
quis ego. aut quid egoni¬
mirum non longe post futu¬
rus post hominẽ uermis. atq
post uermem puluis Si ergo
tanta cura ꝑ timescitur udi¬
eium pulueris: qua intentio¬
Ne cogitandum est. qua for¬
midine praeuidendum tantȩ
iudicium maiestatis. Sed qͥa
sunt non nulli qui de resurrec¬
tione carnis incerti sunt: et
tunc rectius docemur si & iam
cordium ur̃orum questionib
occultis occurrimus. pauca
nobis de ipsa resurrectionis
fide loquenda sunt. Multi
& enum sicut & nos aliquan¬
do fuimus dum carnẽ in pu¬
tredinẽ ossaq in puluerem
redigi ꝑ sepulchra conspici¬
unt. reparari ex puluere car¬
nem & ossa diffidunt. sicꝙ¬
apud se quasi raciotinantes

Expanded text:
suo adversario causam dicturus, in meo judicio die crastina esset exhibendus, totam fortasse noctem insomnem duceret, quid sibi dici posset, quid objectionibus responderet, secum sollicita et aestuanti mente versaret: ne me inveniret asperum, vehementer metueret: ne apud me appareret noxius, formidaret. Et quis ego, aut quid ego? Nimirum non longe post futurus post hominem vermis, atque post vermem pulvis. Si ergo tanta cura pertimescitur judicium pulveris, qua intentione cogitandum est, qua formidine providendum tantae judicium majestatis? Sed quia sunt nonnulli qui de resurrectione carnis incerti sunt, et hanc tunc rectius docemus, si etiam cordium vestrorum quaestionibus occultis occurrimus, pauca nobis de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt. Multi etenim, sicut et nos aliquando fuimus, dum carnem in putredinem, ossaque in pulverem redigi per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt, sicapud se quasi ratiocinantes
Abbreviated transcription (Latin):
cepti sunt. quo pacto dr̃ qr tran¬
sire ad eos qui in inferno cruciant᷑
adelectos cupiunt. id est asupli¬
cioꝵ suoꝵ afflictione migrare. ita
adaflictos atꝙ̃ in torm̃tis positos
transire iustorũ ẽ mente ire ꝑmi
sericordiã. eosq uelle liberare.

Expanded text:
cepti sunt quo pacto dicitur quia trancepti sunt quo pacto dicitur quia transire ad eos, qui in inferno cruciantur, ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liber
Abbreviated transcription (Latin):
tis. cum uos bona egisse recolitis.
ualde de ipsis ꝑtimescitȩ. ne
concessa uobis ꝓsperitas eorundẽ
remuneratio sit bonorũ. Et cum
quos libet pauꝑes non nulla re¬
prehensibilia ꝑ petrare conspiei¬
tis. nolite despicere. nolite des¬
perare : quia fortasse qđ super¬
fluitas tenussime prauitatis in
quinat. caminus pauꝑtatis purgat.
e uobis omnimodo ꝑtimescite.
quia nulla male acta ꝓspera
uita secuta ẽ. De illis uero sollici¬
te pensate. quia eorũ uitã magis¬
tra paupertas cruciat. quo usq ad¬
uitȩ rectitudinẽ ꝑducat. Sequit᷑.
Et in his omnib inter nos et uos cha¬
os magnũ firmatũ t̃: ut hi qui
uolunt aduos transire non possint.
neq inde huc transmeare. Qua
inre ualde querendũ ẽ. quomodo
dicat hi qui uolunt ad uos transi¬
re non possint. quia enĩ hi qui
in inferno sunt ad beatorũ sortem
transire cupiunt. dubiũ non est.
Qm uͦ iam in beatitudinis sortẽ sus¬

Expanded text:
tis, cum vos bona egisse recolitis, tis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatuvolunt hinc transire ad vos, non possint, neque inde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est quomodo dicatur, ut hi, qui volunt ad vos transire non possint, quia enim hi, qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est, qui vero jam in beatitudinis sorte sus
Abbreviated transcription (Latin):
autr̃ hic consolatur. tu uero cru¬
ciaris. Ista fr̃s Rm̃i sententia. pa¬
uorem potius indicat. quã ex po¬
sitionẽ. Nam siqui estis qui in hoc
mundo eaeterioris boni aliquid ac¬
cepistis. ipsum ut ita dicam donũ
exterius ꝑtimescere debetis. ne
uobis ꝓquorundã ur̃orum actuu
reconpensatione sit datũ. ne iudex
qui hic bona exteriora restituit.
aretributione boni intimi repel¬
lat. ne honor hic uel diuitiȩ non
adiumentũ uirtutis. sed remune¬
ratio sint laboris. Ecee enĩ dum
dr̃ recepisti bona inuita tua. in¬
dicat᷑ et diues iste boni aliquid
habuisse. ex quo in hac uita bona
reciperet. Rursum qđ de lazaro
dr̃ quia recepit mala. ꝓfecto monꝰ¬
tratur et laxarũ habuisse malũ
aliqd qđ purgaret᷑. Seedl mala
lazari purgauit ignis in opiȩ. et
bona diuitis remunerauit felici¬
tas transeuntis uitȩ. Illũ pauper¬
tas afflixit et tersit. istũ ab un¬
dantia remunerauit et repulit.
Qincumq gͦ bene in hoc seło habẽ¬

Expanded text:
hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habe
Abbreviated transcription (Latin):
flectitis. ut exipsis torũ uitiis cumu¬
lent᷑ uobis increm̃ta pietatis. quati¬
nus panẽ parit̾ detis et uerbũ. La¬
nem refectionis. cum uerbo eorrep¬
tionis. Et duo auobis alimenta per¬
cipiat. qui unũ querebat. dum
exterius cibo. in terius satiat᷑ ele¬
quio. Pauꝑ gͦ cũ rep̃hensibilis cer¬
nit᷑. moneri debet: et despici non
debet. Sed ecce multos cernimus.
qui cuius sint meriti nescimꝰ. Om̃s
gͦ uenerandi sunt. Tantoq neces¬
se ẽ ut omnib te humiliare debe¬
presto est fr̃ et conprb̃r ms spe¬
ciosus nouit. Lodem tempore quo
monasteriũ petii. anus quedam re¬
dempta nomine inscĩmoniali habi¬
tu constituta. murbe hac uixta
bratr marie semper uirginis aecle¬
siam manebat. E aec illius erun¬
dinis discipula fuerat. quȩ magnis
uirtutib pollens. supra prenestinos
montes uitã heremiticã duxisse
ferebatur. Hinc duȩ in eodẽ ha¬
bitu discipulȩ adherebant. una

Expanded text:
flectite, ut ex ipsis eorum vitiis cumuflectite, ut ex ipsis eorum vitiis cumulentur vobis incrementa pietatis, quatenus pariter panem detis et verbum, panem refectionis cum verbo correptionis, et duo a vobis alimenta percipiat qui unum quaerebat, dum exterius cibo et interius satiatur eloquio. Pauper ergo cum reprehensibilis cernitur, moneri debet et despici non debet. Sed ecce multos cernimus, quis cujus sit meriti nescimus. Omnes ergo venerandi sunt, tantoque necesse est ut omnibus te humiliare debepraesto est frater et compresbyter meus Speciosus novit. Eodem tempore quo monasterium petii, anus quaedam, Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta, in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat . Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae, magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic duae in eodem habitu discipulae adhaerebant: una
Abbreviated transcription (Latin):
at. Sed uos fr̃s km̃i et requiẽ laxa¬
ri et poenam diuitis cognoscentes so¬
Multos et enĩ nc̃ lazaros habetis. an¬
te ianuas ur̃as iacent. atq his in¬
digent que uobis iam satiatis. coti¬
die demensa cadunt. Uerba sacrȩ
lectionis. debent nos instruere ad
implenda mandata pietatis. Cotidie
lazarũ si querimꝰ in uenim. cotidie
bazarũ si non querimꝰ cernimꝰ. Ecce
inportune se pauperes offerunt.
rogant nos qui tc̃ ꝓ nobis interces¬
sores ueniant. Certe nos omnino
do patroni sunt qui petunt. Holite
gͦ miscdiae tempora ꝑdere. nolite
accepta remedia dissimulare. An¬
te supliciũ cogitate de suplicio.
Cum uos quos libet in hoc mundo ab¬
iectos aspicitis. etiã si rep̃hensibilia
torũ opera uideant᷑. nolite despice¬
re: quia fortasse quos morũ infir¬
mitas uulnerat. medicina pauperta¬
tis curat. Quorũ siqua sunt talia
quȩ debeant iure rep̃hendi. harc
si uultis adusum ur̃ȩ mercediꝰ in¬

Expanded text:
10. Sed vos, fratres, et requiem Laza10. Sed vos, fratres, et requiem Lazari, et poenam divitis cognoscentes, soMultos etenim nunc Lazaros habetis; ante januas vestras jacent, atque his indigent, quae vobis jam satiatis quotidie de mensa cadunt. Verba sacrae lectionis debent nos instruere ad implenda mandata pietatis. Quotidie Lazarum, si quaerimus, invenimus; quotidie Lazarum, etsi non quaerimus, cernimus. Ecce importune se pauperes offerunt, rogant nos, qui tunc pro nobis intercessores venient. Certe nos omnino do patroni sunt qui petunt. Nolite ergo misericordiae tempora peaccepta remedia dissimulare, ante supplicium de supplicio cogitate. Cum quoslibet in hoc mundo abjectos aspicitis, etiam si qua reprehensibilia eorum esse videantur, nolite despicere, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis curat; quorum si qua sunt talia quae jure debeant reprehendi, haec si vultis ad usum vestrae mercedis in
Abbreviated transcription (Latin):
tius ierit. credent. Cui mox ueraci
sententia dr̃. Si moysen et ꝓphas
ñ audiunt. neꝙ siquis ex mortuis
resurrexerit credent ei. quia nimi¬
rum qui uerba legis despiciunt.
redemptoris p̃cepta qui ex mortu¬
is resurrexit quanto subtiliora st̃.
tanto hȩc difficilius implebunt.
Umus ẽ enĩ quicquid ꝑlegem dr̃.¬
quã hoc qd ꝑ dnm iubetur. Illa
enim dari decimas p̾cipit. redemp¬
tor uͦ nr̃ abhis qui ꝑfectionẽ se¬
cunt᷑ omnia dimitti iubet. Illa
peccata carnis resecat. redemptor
uͦ nr̃ illicitas etiã cogitationes dam
nat. Si gͦ moysen et ꝓphas non audi¬
unt. neꝙ siquis exmortuis resurrexe¬
rit credent ei. Quia hi qui uiliora
legis p̃cepta implere neglegunt.
saluatoris nr̃i mandatis altiorib
obedire quando conualescunt. Et
nimirũ constat quia cuius implere
dicta rennuunt. ei credere ꝓcul du¬
bio recusant. Et ee nos de ipsa rei
gestȩ consideratione dixisse suffici

Expanded text:
tuis ierit ad eos, credent. Cui mox veraci tuis ierit ad eos, credent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei, quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta, qui ex mortuis resurrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Minus est enim quidquid per legem dDominum jubetur. Illa enim dari decimas praecipit, Redemptor vero noster ab his qui perfectionem sequuntur omnia dimitti jubet. Illa peccata carnis resecat, Redemptor vero noster illicitas cogitationes etiam damnat . Si ergo Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent, quia hi qui viliora legis praecepta implere negligunt Salvatoris nostri mandatis altioribus obedire quando convalescunt? Et nimirum constat quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Haec nos de ipsa rei gestae consideratione dixisse sufficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
quanto uident in aliis qđ ipsi per¬
peti si t̾ent relicti potuert̃. Nec
illam tante beatitudinis claritatĩ
apud iustorũ animũ fuscat aspella
poena reꝓborum. quia ubi iam co¬
passio miseriȩ non erit. minuere¬
ꝓculdubio beatorũ letitiã non ua¬
lebit. Quid autẽ mirũ si dum ius¬
ti iniustoꝵ tormta conspitiunt
hoc eis eueniat in obsequio gaudioꝵ.
quando et inpictura niger color
substernit᷑. ut albus uel rubens ela¬
rior uidrat᷑.  Et quam uis sua gau¬
dia ad perfruendũ plena suffitiant.
mala reꝓborũ abser dubio semꝑ
aspiciunt. quia qui creatoris sui
claritatẽ uident. nihil increatura
agitur qđ uidere non possint.
Petenti autẽ diuiti ut lazarus mit¬
tatur. abrahã ꝓtinus respondet.¬
ł abent moysen et ꝓpħas. illos audi¬
ant. Sed qui dei uerba despexerat.
hȩc audire non posse suos sequaces
estimabat. Unde et respondit diues.
Non patermi: sed siquis ad eos ex mor¬

Expanded text:
quanto vident in aliis quod ipsi perquanto vident in aliis quod ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud electorum animas fuscat aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minui procul dubio beatorum laetitia non valebit. Quid autem mirum, si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniet in obsequia gaudiorum, quando in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt; quia qui creatoris sui claritatem vident, nihil in creatagitur quod videre non possint. 9. Petenti autem diviti ut Lazarus mittatur, ab Abraham protinus respondetur: Habent Moysen et prophetas; audiant illos. Sed qui Dei verba despexerat haec audire non posse suos sequaces existimabat. Unde et respondit dives: Non, pater mi; sed si quis ex mor
Abbreviated transcription (Latin):
mentorũ. Qua in re notandum ẽ.
ardenti diuiti quanta ad suppli¬
ciũ cumulant̃. Ad penã namq
suã. ei et cognitio seruat et memo¬
ria. Cognoscit enim lazarũ quẽ
despexit. frm̃ quoq suorũ meminit
quos reliquit. Perfecta ei quippe
ultio de paupere non eet. si hunc
in retributione non recognosceret.
Et ꝑfecta pena inigne non e̾et. si
non in hoc quod ipse patitur. etiã
sus timeret. Ut gͦ peccatores in sup¬
plicio amplius puniant᷑. et eorũ ui¬
dent głam quos cõtempsert̃. et de
illorũ etiã poena torquent᷑. quos
inutilit̾ amauert̃. Credendũ uero
ẽ quod ante retributionẽ extremi
iudicis iniusti in requie quosdam
iustos conspiciunt. ut eos uidentes
ingaudio non solũ de suo supplicio.
sed etiã de illorũ bono crucientur.
Iusti uͦ intorm̃tis semꝑ intuentur
in iustos. ut hinc torũ gaudiũ eres¬
cat. quia malum conspiciunt quod
misericordit̃ euasert̃. Iantoq ma¬
iores trȩptori suo grãs referunt.

Expanded text:
etc. Qua in re notandum est, ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit, quos reliquit; perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non cognosceret, et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur, etiam suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur, quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est, quod ante retributionem extremi judicii, injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Justi vero in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia malum conspiciunt quod misericorditer evaserunt, tantoque majores ereptori suo gratias referunt,
Abbreviated transcription (Latin):
afflictos atꝙ intorm̃tis positos tran¬
sire non possunt. quia iustoꝵ ani¬
mȩ quã ins insue nature bonita¬
te miscłiam habeant. lam tunc
auctoris sui iustitiȩ conunete tan¬
ta rectitudine constringunt᷑. ut
nulla ad reꝓbos compassione mo¬
ueantur. Ipsi quippe iudici concor¬
dant cui in herent. et eis quos eripe¬
re non possunt nec ex miscđia con
descendunt. quia tantũ illos tunc
ase uidebunt eactraneos. quanto et¬
ab eo quẽ diligunt auctore suo
conspiciunt repulsos. Nec in iusti
gͦ adbeatoꝵ sortẽ transeunt. quia
lampnatione ꝑpetua constringunt᷑.
nec iusti transire ad reꝓbos possunt.
quia erecti iam ꝑ iustitiã udicis.
eis nullomodo exaliqua compassio¬
ne miserent̃. Ded post quã ar¬
denti diuiti de se spes tollitur.
eius animus ad ꝓpinquos quos reli¬
querat recurrat: quia reꝓborũ
mentẽ pena sua quandoq in utilit
erudit ad caritatẽ. ut iã tc̃ etiã
suos spiritualit̾ diligant. qui hic
dum peccata diligerent. nec se

Expanded text:
sitos transire, non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe judici concordant cui inhaerent, et eis quos eripere non posdescendunt, quia tantum illos tunc a se videbunt esse extraneos, quanto ab eo quem diligunt auctoconspiciunt esse repulsos. Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec justi transire ad reprobos possunt, quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se
Abbreviated transcription (Latin):
uisitandũ aderat. testant᷑ canes qͥ
licent̃ uulnera lingebant. Ex una re
dum laparũ pauperẽ ante ianuã
diuitis iacere ꝑmisit. ut et diues
impius dampnationis sibi augeret
ultionẽ. et temptat pauꝑ cresceret
ad remunerationẽ. Conspiciebat
ille cotidie cui ñ misereret. uidebat
iste de quo ꝓbaret᷑. Duo inferius
corda. sed unus de suꝑ inspector.
qui et hunc temptando exercebat
adgłam. et illum tolerando ex¬
pectabat adpenã. Nam sequit᷑.
Factum ẽ autẽ ut moreret᷑ laza¬
rus. et portaret᷑ ab angłis insinũ
abrahe. Mortuus ẽ autẽ et diues.
et sepultus ẽ in inferno. Qui nimi¬
rum diues eũ cui in hac uita mi¬
sereri noluit. in suo iã supplicio
positus. patronũ querit. Nam
ecce subiungit᷑. Qui aeleuans
oculos suos cum e̾et intorintis.
uidit abraham alonge et lazarũ
insinu eiꝰ. Et ipse clamans dixit.

Expanded text:
visitandum aderat, testantur canes, qui visitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingebant. Ex una ergdum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sin
Abbreviated transcription (Latin):
liciis affluentis posuit. in una ea-¬
demq re exuisione pauperis non
miserenti diuiti cumulũ damnatio¬
nis intulit. et rursũ exuisione diui¬
tis. temptatũ cotidie pauꝑem ꝓba¬
uit. Quantas namq hunc egenũ
et uulnerib obsessum temptatione
creditis in sua cogitatione tolerasse.
cũ ipse egeret pane. et non habe¬
ret᷑ salutẽ. atq ante se diuitẽ cer¬
nerit salutẽ. et delitias habere
cũ uoluptate. S Se dolore et frigo¬
re affici. illum gaudere conspiceret.
bysso. et purpura. uestiri. e depri¬
mi uulnerib illũ defluere accep¬
tis rebus. Se egere. illũ nolle
largiri s Quantꝰ putamꝰ fr̃s km̃i.
tunc incorde pauperis tumultus
temptationis fuit. Cui certe po¬
terat ad penã sufficere pauꝑtas.
etiã si sanus fuisset. Rursum suffecis¬
sit egritudo. etiã si subsidiũ ad eet.
Sed ut ꝓbaret̾ amplius pauꝑ. simul
hunc et pauꝑtas et ȩgritudo tabe
et se in infirmitate et in opia anul¬
lo uisitari. Nam quia et nęmo ei ad

Expanded text:
liciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefet se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad
Abbreviated transcription (Latin):
rat prccasse. Sed quia abunda¬
re in coninuiis loquacitas solet.
apud infernũ grauius in lingua
ardere ꝑhibetur. Primo namꝙ
male conuiuantib famulat᷑ culpa
loquatitatis. post loquacitatẽ lu¬
dendi etiã leintas sequit᷑. Nam qͥa
eclacitatẽ lusus sequat᷑. testatur
sacra scriptura quȩ ait. Sedit po¬
pulus manducare et bibere. et sur¬
rexert̃ ludere. Sed prius quam
ad lusum moueat᷑ corpus. ad ioca
ac uerba in ania mouet᷑ lingua.
Quid gͦ ẽ qd innuitur quia intor¬
mentis positus diues linguã sua
refrigerari postulat. nͥ qđ his
qui conuiuando magis deloquaci¬
tate peccauerat. ꝑ retributionis
iusticiã in lingua atrotius arde¬
bat.  Sed cum graui ualde est
pauore pensandũ hoc. qđ xi per
abrahe responsionẽ dr̃. Fili recor

Expanded text:
citate peccasse. Sed quia abundacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, ur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem di
Abbreviated transcription (Latin):
digiti sui in aqua et refrigeret
linguã meã. quia crucior in hac
flamina. O quam sublimitas iudi¬
ciorũ dei. quam districti agit᷑
bonorũ actuũ malorumq retribu¬
tio. Certe superius dictũ ẽ quia
in hac uita laxarus cadentes micaᷤᷤ
demensa diuitis querebat et nemo
illi dabat. et nc̃ de supplicio di¬
uitis dr̃ quia de extremo digito
laxari distillari aquã in ore suo
quanta sit districtio seueritatis
dei. Diues enim iste qui uulnera¬
to pauperi mensȩ suȩ uel minima
dare noluit. in inferno positus.
usq adminima querenda ꝑuenit.
Nam guttã aquȩ prtiuit. qui
micas panis negauit. Sed notan¬
dum ualde est quid sit quod
diues in igne positus. linguã suã
refrigerari petit. Mos quippe
ẽ sacri eloquis. ut aliquando
aliud dicat. sed ex eodẽ dicto
aliud innuat. Superius autẽ
hunc suꝑbum diuitẽ dñs non
loquacitati uacantẽ dixerat.
sed superflue conuiuantẽ. Neꝙ
hunc de loquacitate narrauit.
sed cũ elatione et tenatia de cla¬

Expanded text:
sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior hac flamma. O quanta sublimitas judiciorum Dei! quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! certe superius dictum est: quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat, nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de eda
Abbreviated transcription (Latin):
antumuis sine consolatione
lugensnhaee eos uelut mor¬
cios plangeret si non obtu¬
tisset. Cum ergo ad inuo ter¬
ribile examen districtus
iudex uenerit. quid nos uiri
dicemus cum eius feminȩ
głam uiderimus De debili¬
dati mentis nr̃e quȩ tune
ent uiris excusatio. quando
haec ostendetur quȩ cum scło
seccum uicit.  Sequamur ergo
fratres km̃i districtam et aspe¬
ram redemptoris iiam. Usu quip¬
pe uirtutum ita iam plana fac¬
ta est: ut per eam feminis libe¬
at ambulare. Despiciamus cuncꝰ¬
ta presentia nullas & eni quȩ
transire non possint. Turpe sit
diligere. quod constat citius
perire. Non nos terrenarum
amor superet. non suꝑbia in¬
flet. non ira dilaniet. non
luxuria polluat. non in uidia
consumat. Amore nr̃o fratres
it. et nos amore eius discamus
uincere nos met ipsos. Quod si
perfecte agimus non solum im¬
minentes poenas euademus.
sed comii cũ martyrib gła
remuneremur. Nam quam¬
uis occasio ꝑsecutionis de sit

Expanded text:
amittimus, sine consolatione amittimus, sine consolatione lugemus; haec eos velut mortuos plangeret, si non obtulisset. Cum ergo ad illud terribile examen districtus judex venerit, quid nos viri dicemus, cum hujus feminae gloriam viderimus? De debilitate mentis suae quae tunc erit viris excusatio, quando haec ostendetur, quae cum saeculo et sexum vicit? Sequamur ergo, fratres charissimi, districtam et asperam Redemptoris viam; usu quippe virtutum ita jam plana facta est, ut per eam feminis libeat ambulare. Despiciamus cuncta praesentia, nulla sunt etenim quae transire possunt. Turpe sit diligere quod constat citius perire. Non nos terrenarum rerum amor superet, non superbia inflet, non ira dilaniet, non luxuria polluat, non invidia consumat. Amore nostri, fratrit, et nos amore ejus discamus vincere nosmetipsos. Quod si perfecte agimus, non solum imminentes poenas evademus, sed una cum martyribus gloria remunerabimur. Nam quamvis occasio persecutionis desit,
Abbreviated transcription (Latin):
& honore transcenderet. qui
non plus quam semel consu¬
les extitissent. Uicit ergo
beata felicitas martyres. quȩ
tot ante se morientib filiis.
ꝓ xp̃o frequenter occubuit.
et amori illius sola sua
mors ei minime suffecit. Con¬
feminã. consideremus nos qͥ
menbris corporis uiri sumus
in euis coparatione qͥd existi¬
mabimur. Sepe nanq agen¬
da aliqua bona ꝓponimus.
sed siunius contranos icuissimus
sermo ab ore irridentis erupe¬
rit. ab intentione actionis
nostre sracti protinus et con¬
fusi resilimus. Ecce nos ple¬
rumque a bono opere uer¬
ba reuocant felicitatem uͦ
a scã intentione frangere
nec tormenta potuerunt.
Nos in iuriata maledictionis
inpũ gimust hȩc ad regnum
etia ꝑ ferrum eociit nichilq
ee quod obsisteret existima¬
uit. Nos ad precepta domi¬
nea largiri nr̃a saltem su¬
perflua nolumus. hȩc non
solum dõ suam substantiam
contulit. sed pro illo etia ꝓ¬
priam carnem dedit. Nos
sun eae duna uissione filios

Expanded text:
et honore transcenderet qui et honore transcenderet qui non plus quam semel consules exstitissent. Vicit ergo beata Felicitas martyres, quae, tot ante se morientibus filiis, pro Christo frequenter occubuit, quia et amori illius sola sua mors minime suffecit. 4. Confeminam, consideremus nos, qui membris corporis viri sumus, in ejus comparatione quid existimabimur. Saepe namque agenda aliqua bona proponimus, sed si unus contra nos vel levissimus sermo ab ore irridentis eruperit, ab intentione actionis nostrae fracti protinus et confusi resilimus. Ecce nos plerumque a bono opere verba revocant. Felicitatem vero a sancta intentione frangere nec tormenta potuerunt. Nos in auram maledictionis impingimus; haec ad regnum etiam per ferrum exiit, nihilque esse quod obsistebat aestimavit. Nos ad praecepta dominica largiri nostra saltem superflua nolumus; haec non solum Deo suam substantiam contulit, 1447 sed pro illo etiam propriam carnem dedit. Nos cum ex divina jussione filios