comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bi nr̃i prȩcincti. mandat ut mala desideria
atq opera fugiamus. Iubens ut sint lucer¬
ne nrãt ardentes. monet ut bona diligamꝰ
atq faciamus. Ista quȩ de euangłio ꝓposui¬
mus. cum ꝓpheticis sermonib conferamus
Utrumꝙ enĩ testam̃tum ds̃ unus instituit.
unus dñs dedit. Osi sunt utriusq testa¬
menti diuersa ꝓtemporib sacramenta.
concordat tamen in utroq salutis humanȩ¬
sententia qua p̃cipit᷑ uet non pecce¬
mus. & iubetur ut bonis operib iniista¬
mus. Precepit itaq dñs ꝑbeatũ dauid
dicens. Declina amalo. & fac bonum.
Per isaiã quoq om̃s his admon& uerbis.¬

Expanded text:
bi nostri praecincti, mandat ut mala desideria bi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humansententia, qua praecipitur ut non peccemus, et jubetur ut bonis operibus insistamus. Praecipit itaque Dominus per beatum David, dicens: Declina a malo, et fac bonum . Per Isaiam quoque omnes his admonet verbis
Abbreviated transcription (Latin):
ardentes. Si istum dñi sermonẽ scđm litte¬
rã uelimus accipere: nichil in eo commodi
spiritalis possumus inuenire. Quid enim
ꝓficit ad animȩ salutẽ si aliquis corporali¬
ter aut lumbos suos p̃cingat. aut lucer¬
nam accendat: Alia ergo in p̃cinctis lũbiꝰ
& lucernis ardentib quȩrenda est intelli¬
gentia spiritalis: quȩ scilic& diuino sit prȩ¬
cepto condigna. quȩ nr̃e saluti congrua
repperiatur & cõmoda. Neq eñĩ frustra
quoda loco ipse dñs ait. Uerba quȩ ego lo¬
cutus sum uob. sp̃s & uita sunt. In lumbis
itaq concupiscentia carnalis ostenditur.
in lucernis uero fides & caritas xp̃iana mon¬
stratur. Iubens igitur dns lumbos nr̃o prȩ¬
cingi. concupiscentias carnis sine dubio prȩ¬
cipit refrenari. Imperans autẽ ut lucernaᷤ
ardentes habramus. hoc itaq iub& ut et
lumine uerȩ fidei splendeamus. & sc̃ẽ cari¬
tatis operib ferueamus. Iubens ut sint lũ¬

Expanded text:
ardentes . 9. Si istum Domini sermonem secundum litteardentes . 9. Si istum Domini sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commodi spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae scilicet divino sit praecepto condigna, quae nostrae saluti congrua reperiatur et commoda. Neque enim frustra quodam loco ipse Dominus ait: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt . In lumbis itaque 550 concupiscentia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari. Imperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique jubet ut et lumine verae fidei splendeamus, et sanctae caritatis operibus ferveamus. Jubens ut sint lum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo fr̃s necessariũ est om̃ib nob. ut in boniᷤ
operibus nemo sit segnis. nemasit. sterilis.
Nemo prȩsentiũ dilictione futura contẽp¬
rat. nemo aeterna despiciens sola tempo¬
ralia ꝑuersus aspiciat. Nemo spiritalib
corporalia prȩferat. nemo terrena cȩlesti¬
bus anteponat. Thesaurum nr̃m fratres
in celis ponamus. ut &xiam cor nr̃m
incęlis habere possimus. Necesse est enim
ut quo prȩcesserit dilectionis thesaurus.
illuc &iã cogitationis sequat᷑ affectus. Ideo
utritas ait. Ubi enĩ thesaurus ur̃ est ibi
acor ur̃m erit. Ut ergo incelis thesauri¬
emus. celestia diligamus. Uis nosse ubi
thesauriz as: Attende quod amas. Uis
nosse quod amas: Attende quod cogitas.
Ita fiet. ut thesaurum tuũ ex tuo amore
cognoscas: & amorẽ tuum in diciũ tuȩ co¬
gitationis in telligas. Ostendens aitẽ
dñs quo modo in cȩlis thesaurizare possimꝰ.
ait Sint lumbi ur̃i pręcincti. & lucernȩ

Expanded text:
ergo, fratres, necessarium est omnibus nobis, ut in bonis ergo, fratres, necessarium est omnibus nobis, ut in bonis operibus nemo sit segnis, nemo sit sterilis, nemo praesentium dilectione futura contemnat, nemo aeterna despiciens, sola temporalia perversus aspiciat; nemo spiritalibus corporalia praeferat, nemo terrena coelestibus anteponat. Thesaurum nostrum, fratres, in coelis ponamus, ut etiam cor nostrum in coelis habere possimus. Necesse est enim ut quo praecesserit dilectionis thesaurus, illuc etiam cogitationis sequatur affectus. Ideo Veritas ait: Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit . Ut ergo in coelis thesaurizemus, coelestia diligamus. Vis nosse ubi thesaurizas? attende quid amas. Vis nosse quid amas? attende quid cogitas. Ita fiet ut thesaurum tuum ex tuo amore cognoscas, et amorem tuum indicium tuae cogitationis intelligas. Ostendens autem Dominus quomodo in coelis thesaurizare possimus, ait: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae
Abbreviated transcription (Latin):
a dño ut om̃a quae inmundo sunt cęles¬
tis regni amore contẽpnat. quȩ habet
uendat & egenis expendat: qui uero tan¬
te uirtutis nondum ẽ de hisquȩ hab&
in quantũ habet elemosinã faciat. Tantũ
operet᷑ bona uoluntas. quantũ suppetit
facultas. Perfectus possideat primũ uirtu¬
tis locũ. in ꝑfectus saltem ꝑueniat ad scđm
Efficiatur ille gloriose indigus. sit iste lau¬
dabiliter largus. Sit ille scẽ pauꝑtatis ar¬
dentissimus amator. sit iste scõꝵ pauperũ
piissimus consolator. Habtat iste apud
đm patronos pauperes. quos ille se gaudet
uirtutis habere consortes. Sit ille talis qͥ
cum dño iudicaturus sedeat. sit iste talis
qui ad dexteram iudicantis assistat. Sit
ille talis qui ȩterna tabernacula ꝑpetuo
iure possideat. sit iste talis quẽ ille recipi¬
at. Admoner enim nos dñs dicens. facite
uob amicos de mammona iniquitatis. qͥ
uos recipiant in aterna tabnacula. Hoc

Expanded text:
a Domino ut omnia quae in mundo sunt coelesa Domino ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero tantae virtutis nondum est, de his quae habet, in quantum habet, eleemosynam faciat. Tantum operetur bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus sedeat; sit ille talis qui ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, qui vos recipiant in aeterna tabernacula . 8. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rerum suarũ in esse uirtutẽ. Unusquisq
dem sic: alius autem sic. Ecce hoc tam
magnũ bonum implere pauci possunt.
multi non possunt. Numquid quia
paucis donatur ista ꝑfectio ꝓpterea de¬
bent esse pessimi qui cumꝙ in bono non¬
cium possunt esse ꝑ fecti: Nũquid
Sanus dibet uitio ra¬
tatis insistere. quia forte ñ¬
dum potest om̃s ressuas pauperibus
erogare: Aut ideo debet aliena concu¬
piscere: quia ꝓpria necdum potest om̃i¬
nocontempnere: Absit hoc fr̃s ab
om̃ibus xp̃ianis. auirtat hoc ds̃ ⁊fide¬
lbussuis. Apłs enim utraciter di¬
cit. quia neq auari. neq rapaces regnũ
dĩ possidebunt. Manifestũ est autem
quia om̃s quila regno dĩ alienantur. in
arterno ignt cum diabolo ciusq anglis
dampnabunt᷑ ꝓ in de dilectissimi si non
om̃s possunt implere qđ
dñs ait. uendite quȩ pos¬
sidet
ferurat caritas. Cunctis ergo deb& esse
commune. ut om̃ib: donetur ȩterna feli¬
citas. Qui ergo tantam uirtutẽ accepit

Expanded text:
rerum suarum inesse virtutem. Unusquisque Deo, alius autem sic . Ecce hoc tam magnum bonum implere pauci possunt, multi non possunt. Nunquid quia paucis donatur ista perfectio, propterea debent esse pessimi quicunque in bono nondum possunt esse perfecti? Nunquid ianus debet vitio ratatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia propria necdum potest omnino contemnere? Absit hoc, fratres, ab omnibus Christianis; avertat hoc Deus a fidelibus suis. Apostolus enim veraciter dicit quia neque avari, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Manifestum est autem quia omnes quia a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnabuntur. 7. Proinde, dilectissimi, si non omnes possunt implere quod Dominus ait, Vendite quae possidetiferveat caritas: cunctis ergo debet esse commune ut omnibus donetur aeterna felicitas. Qui ergo tantam virtutem accipit
Abbreviated transcription (Latin):
nouus homo copulauit. Qui tunc reuer¬
titur. cum nob̾ iam ꝑiudiciũ manifestat᷑
Bene autẽ deseruis expectantibus subditur.
ut cum uenerit & pulsauerit confestim
aperiant ei. Uenit quippe. cũm adiudi¬
cium ꝓperat: pulsat uero. cũ iam ꝑ egritu¬
dinis molestias eẽ mortẽ uicinã designat.
Cui confestim aperimus. si hunc cum a¬
more suscipimuꝰ: Aperire enim iudici
pulsanti non uult: qui exire de corpore
trepidat. & uidere eũ quẽ contempsisse se
meminit udieẽ formidat. Qui autẽ de
sua spe & operatione securus est: pulsanti
confestim aperit. quia lȩtus uidicẽ susti¬
net. Et cum tẽpus ꝓpinquȩ mortis agno¬
uerit. de gloria retributionis hilarescit.
Unde & ꝓtinus subditur. Beati sunt ser¬
ui illi. quos cum uenerit dñs inuenerit
uigilantes. Uigilat. qui ad aspectum
ueri luminis mentis oculos aꝑtos tenet.

Expanded text:
novus homo copulavit. Qui tunc revertitur, cum nobis jam per judicium manifestatur. 3. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe Dominus cum ad judicium properat, pulsat vero, cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire enim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; et cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde et protinus subditur: Beati sunt servi illi, quos cum venerit dominus, invenerit vigilantes. Vigilat qui ad aspectum veri luminis m
Abbreviated transcription (Latin):
ergo magna est sine bono opere. nec
opus bonũ aliquid sine castitate. Sed
& si utrumq agitur.: restat ut quisquis
ille est spe ad suꝑnã patriã tendat. ne
qua quam se auitiis ꝓmundi huius ho¬
nestate continrat. Qui & si quȩđa bona
aliquando ꝓhonestate inchoat. in eius
tamen intentione non debet ꝑmanere:
nec ꝑ bona opera prȩsentis mundi gloriã
querere. sed totã spem in redẽptoris sui
aduentu constituat. Unde & ꝓtinus sub¬
didit. Q uossimiles hominib expectanti¬
bus dominũ suum. quando reuertatur

Expanded text:
ergo magna est sine bono opere, nec ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitate. 2. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus domi
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Aprincipali igitur sexu lumboꝵ
nomi ne luxuria designatur: cum dñs
dicit. sint lumbi ur̃i pręcincti. Lũbos
enim prȩcingimus: cum carnis luxuri¬
am ꝑ continentiã coartamus. Sed qͥa.xͣ.
minus est mala non agere. nisi & iã
quisq studeat & bonis operib in suda¬
re ꝓtinus additur. De lucernȩ ar¬
dentes in manibus ur̃is. Lucernaᷤ quippe
ardentes in manibus tenemus: cũ ꝑbona
opera ꝓximis nr̃is lucis exempla mon¬
stramus. De quib ꝓfecto operibus dñs
dicit. Luceat lux ur̃a corã hominib.
ut uideant opera ur̃a bona. & glorificent
patrẽ ur̃m qui in cęlis est. Duo autem
sunt quȩ iubentur. & lum bos restrin¬
gere & lucernas tenere: ut & munditia
sit castitatis in corpore. & lum̃ uerita¬
tis in operatione. Redemptori & enim .xi.¬
nr̃o unum sine altero placere nequa qͥm
potest. si aut is qui bona agit adhuc
luxurie inquinamenta non deserit.
aut is qui castitate prȩmin & nec dum
se ꝑ bona opera exercet. Mec castitas

Expanded text:
r sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in manibus tenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus profecto operibus Dominus dicit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant 1482 opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas
Abbreviated transcription (Latin):
tinctus coccus offerri p̃cipit᷑. ut ante dĩ
oculos caritas nr̃a đi & ꝓximi amore
coloret᷑. Ille autẽ se uere diligit. qͥ pure
diligit auctorẽ Tunc ergo coccus bis tin¬
gitur. quando erga se & ꝓximũ ex amo¬
re ueritatis animus inflammat᷑ quo ti¬

Expanded text:
tinctus coccus offerri praecipitur , ut ante Dei tinctus coccus offerri praecipitur , ut ante Dei oculos charitas nostra Dei et proximi amore coloretur. Ille autem vere se diligit, qui pure diligit auctorem. Tunc ergo coccus bis tingitur, quando erga se et proximum ex amore veritatis animus inflammatu
Abbreviated transcription (Latin):
uantur. amore tamen continuo in gres¬
sum ȩterni introitus obseruant. Moy¬
ses ergo labrum sacerdotib despeculis
mulierũ fecit: quia lex dĩ lauacrum
cõpunctionis peccatoꝵ nr̃oꝵ maculis
exhibet. dum ea semꝑ ꝑ quȩ sc̃ȩ animȩ
suꝑ no sponso placurrunt intuenda
nobis cęlestia p̃cepta prȩbent. Quib
si diligenter in tendimus: in ternȩ nrãe
imaginis maculas uidemus. uidentes aut̃
maculas inpenitentiȩ dolore conpun¬
gimur. conpuncti uero quasi in labro
despeculis mulierũ lauamur . Ust autẽ
ualde necessariũ ut cũ de nob̾ in conpun¬
ctione afficimur: & iã commissoꝵ nob̾
uitã zelemur. Sic ergo nos amaritudo
conpunctionis afficiat: ut tam̃ a ꝓximoꝵ
custodia non auertat. Quid enĩ prodest.
si amantes nosmet ipsos relin quamus
ꝓximos: Uel quid rursũ ꝓdestisi aman¬
tes uel zelantes ꝓximos relinquamꝰ nosm&¬
ipsos: In ornam̃to quippe tab̾naculi bis

Expanded text:
vantur, amore tamen continuo ingresvantur, amore tamen continuo ingressum aeterni introitus observant. Moyses ergo labrum sacerdotibus de speculis mulierum fecit, quia lex Dei lavacrum compunctionis peccatorum nostrorum maculis exhibet, dum ea per quae sanctae animae superno sponso placuerunt intuenda nobis coelestia praecepta praebet. Quibus si diligenter intendimus, internae nostrae imaginis maculas videmus. Videntes autem maculas. in poenitentiae dolore compungimur; compuncti vero, quasi in labro de speculis mulierum lavamur. 11. Est autem valde necessarium ut cum de nobis in compunctione afficimur, etiam commissorum nobis vitam zelemus. Sic ergo nos amaritudo compunctionis afficiat, ut tamen a proximorum custodia non avertat. Quid enim prodest, si, amantes nosmetipsos, relinquamus proximos? Vel quid rursum prodest, si, amantes vel zelantes proximos, relinquamus nosmetipsos? In ornamento quippe tabernaculi bis
Abbreviated transcription (Latin):
lauarent᷑ a aron & filii eius cũ in grede¬
rentur in sc̃a: quẽ fecit despeculis mulie¬
rum quȩ excubabant in ostio tabnacu¬
li. Labrum quippe ęreũ moyses posuit.
in quo sacerdotes lauari debeant & scã
scõꝵ ingredi: quia lex di prius nos laua¬
ri ꝑ cõpunctionẽ p̃cepit. ut nr̃a in mun¬
ditia ad penitrandã secretoꝵ di mun¬
ditiã non sit indigna. Qđ labrũ bene
despeculis mulierũ ꝑhibet factũ. quȩ
ad tab̾naculi ostium in desinenter excu¬
rigunt. & quasi renitentes uultus uelut
ex reddita imagine componunt: quia
dũ p̃ceptis dominicis sollerter intendunt.
in eis ꝓcul dubio uel in quid inse cȩlesti
uiro placeat uel quid displiceat agnos¬
cunt. Quȩ qũãdiu in hac uita sunt: in¬
ȩternũ tabernacułu in gredi nequaqũa
possunt. sed tamen adhostiũ taberna¬
culi mulieres excubant. quia sc̃ȩ̃ animȩ
& ĩa cum infirmitate adhuc carnis gra¬

Expanded text:
lavarentur Aaron et filii ejus, cum ingredelavarentur Aaron et filii ejus, cum ingrederentur in sarum quae excubabant in ostio tabernaculi . Labrum quippe aeneum Moyses ponit, in quo sacerdotes lavari debeant et sancta sanctorum ingredi, quia lex Dei prius nos lavari per compunctionem praecipit, ut nostra immunditia ad penetrandam secretorum Dei munditiam non sit indigna. Quod bene labrum de speculis mulierum perhibet factum quae ad tabernaculi ostium indesinenter excurigunt, et quasi renitentes vultus velut ex reddita imagine componunt, quia dum praeceptis dominicis solerter intendunt, in eis procul dubio vel quid in se coelesti viro placeat, vel quid displiceat agnoscunt. Quae quandiu in hac vita sunt, aeternum tabernaculum ingredi nequaquam possunt. Sed tamen ad ostium tabernaculi mulieres excubant, quia sanctae animae etiam cum infirmitate adhuc carnis gra
Abbreviated transcription (Latin):
animalia petra sali debet esse sacerdoᷤ
in populis. Curare namq sacerdoti ne¬
cesse est quȩ singulis dicat. unum quẽq
qualiter moneat: ut quis quis sacerdo¬
ti iungitur. quasi esalis tactu arternȩ
uitę sapore condiatur: Sal & enim
non sumus. si corda audientiũ non
condimus. Qđ ꝓfecto condimentũ
ille ueraciter ꝓximo impendit: qui
prȩdicationis uerbũ non sub traluit. ded
cnc uere aliis recta prȩdicamꝰ: si dicta
rebus ostendimus. si ipsi nos diuino a¬
more cõpungimur. & humanȩ uite
que si ne culpa transire nequa quã potest
cotidianas maculas lacrimis lauamus.
Tunc autẽ de nob uere cõpungimur.si
studiose patrũ prȩcedentiũ acta pense¬
oculis nr̃a uita sordescat. Tunc uere con¬
pungimur. cũ p̃cepta dĩ studiose ꝑscru¬
tamur: & ꝑ hec ꝓficere ipsi contendimꝰ.
ꝑquȩ iam ꝓfecisse nouimus quos uene¬
ramur. Hinc est enim quod de moyse
scriptũ est. Posuit & labrũ aereũ in quo

Expanded text:
animalia petra salis debet esse sacerdos animalia petra salis debet esse sacerdos in populis. Curare namque sacerdotem necesse est, quae singulis dicat, unumquemque qualiter admoneat, ut quisquis sacerdoti jungitur, quasi ex salis tactu, aeternae vitae sapore condiatur. Sal etenim terrae non sumus, si corda audientium non condimus. Quod profecto condimentum ille veraciter proximo impendit qui praedicationis verbum non subtrahit. 10. Sed tunc vere aliis recta praedicamus, si dicta rebus ostendimus, si nosipsi divino amore compungimur, et humanae vitae, quae sine culpa transire nequaquam potest, quotidianas lacrymis maculas lavamus. Tunc autem de nobis vere compungimur, si studiose patrum praecedentium facta pensaoculis nostra vita sordescat. Tunc vere compungimur, cum praecepta Domini studiose perscrutamur, et per haec proficere ipsi contendimus, per quae jam profecisse novimus quos veneramur. Hinc est enim quod de Moyse scriptum est: Posuit et labrum aeneum in quo
Abbreviated transcription (Latin):
comedimus. quando sumentes ȩccłastica
subsidia in prȩdicatione laboramꝰ Precones
namq uenturi iudicis sumuᷤ. Quis ergo
uenturũ iudicẽ nunti&. si preco tacet:
dinde considerandũ nob̾ ẽ: ut inquantũ
ualet quisq in quantũ sufficit et terro¬
rem uenturi uidicii & dulcedinẽ regni
susceptȩ ȩccłȩ insinuare contendat. Et
qui una eademq exhortationis uoce non
sufficit simul cunctos ammonere: deb&
singulos in quantũ ualet instruere. priua¬
tis locutionib ȩdificare. ex hortatione
simplici fructũ infilioꝵ suoꝵ cordibus
quȩrere. Debemus namq pensare conti
dire mentes fideliũ debemus. osigit᷑
qui pastores estis. pensate quia di anima.¬
lia pascitis. De quib ꝓfecto animalib
dõ ꝑ psalmistã dicitur. Animalia tua¬
in habitabunt inra. &sȩpe uidemus q̃d
petra salis brutis animalib ponitur.
ut ex eadem salis petra lambere debeant
& meliorari. Quasi ergo inter bruta

Expanded text:
comedimus, quando sumentes ecclesiastica comedimus, quando sumentes ecclesiastica subsidia in praedicatione laboramus. Praecones namque venturi judicis sumus. Quis ergo venturum judicem nuntiet, si praeco tacet? 9. Proinde considerandum nobis est ut, in quantum valet quisque, in quantum sufficit, et terrorem venturi judicii, et dulcedinem regni, susceptae Ecclesiae insinuare contendat. Et qui una eademque exhortationis voce non sufficit simul cunctos admonere, debet singulos, in quantum valet, instruere, privatis locutionibus aedificare, exhortatione simplici fructum in filiorum suorum cordibus quaerere. Debemus namque pensare contindire mentes fidelium debemus. Vos igitur, qui pastores estis, pensate quia Dei animalia pascitis. De quibus profecto animalibus Deo per Psalmistam dicitur: Animalia tua habitabunt in ea . Et saepe videmus quod petra salis brutis animalibus ponitur, ut eamdem salis petram lambere debeant, et meliorari. Quasi ergo inter bruta
Abbreviated transcription (Latin):
peccata delinquentiũ fouent ne tẽporalia
stipendia amittant: Sed et nos qui
ex oblatione fidelium uiuimus quaᷤ illi
ꝓsuis peccatis optulerunt si comedimuᷤ
& tacemus. eoꝵ ꝓcul dubio peccata man¬
ducamus. Pensemus ergo cuius sit apud
& nichil contra peccata peccantiũ agere
Audiamus quid beati iob uoce dicitur
Si aduersũ me terra mea clamat. et cũ .i.¬
ipsa sulci eius deflent. si fructꝰ eius co¬
possessorẽ clamat: quando contra pastorẽ
suũ iuste ȩccła murmurat. Cuiꝰ aiã sulci
deflent. si corda audientiũ quae p̃cedentib
sunt patrib p̃dicationis uoce & uigore in¬
uectionis ex arata uident aliquid quodlu¬
geant de uita pastoris. Cuius uidelicet
terrȩ fructꝰ possessor bonussine pecunia
non manducat: quia discretus pastor pre¬
rogat talentũ uerbi. ne ad dãpnationẽ
suã de ȩccłȩ stipendio sumat alimenta.
Tunc enim de terra nr̃a cũ prcunia fruetꝰ

Expanded text:
peccata delinquentium fovent, ne temporalia peccata delinquentium fovent, ne temporalia stipendia amittant. Sed et nos qui ex oblationibus fidelium vivimus, quas illi pro suis peccatis obtulerunt, si comedimus et tacemus, eorum procul dubio peccata manducamus. Pensemus ergo cujus sit apud et nihil contra peccata peccantium Audiamus quid beati Job voce dicitur: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci eius deflent? Gregopossessorem suum clamat, quando contra pastorem suum iuste ecclesia murmurat. Cuius etiam deflent, si corda audientium, quae a praecedentibus sunt patribus praedicationis voce et vigore invectionis exarata, vident aliquid quod lugeant de vita pastoris. Cujus videlicet terrae fructus possessor bonus sine pecunia non manducat, quia discretus pastor praerogat talentum verbi, ne ad damnationem suam de Ecclesia stipendium sumat alimenti. Tunc enim de terra nostra cum pecunia fructus
Abbreviated transcription (Latin):
res agimus. qui & merceđe consequim᷑.
& tamen operarii nequa quã sumus :
fructus quippe scę aeccłȩ instipendio
cotidiano ꝑcipimus: sed tamen ꝓ aet̾na
eccła minime in prȩdicatione laboramͦ
Pensemus cuius dampnationissit sine
labore hic ꝑcipere merceđe laboris.
Ecce ex oblatione fideliũ uiuimus. sed
num quid ꝓanimab fideliũ laboramꝰ:
Illa in nr̃o stipendio sumimus quȩ pro
redim endis peccatis suis fideles optulert̃.
nec tamen contra peccata eadem uel
orationis studio uel p̃dicationis ut dig¬
num est insud amus. ix ꝓ culpa sua
quepiã aꝑta uoce rep̃hendimus. & ad huc
quod est grauius aliquando si ꝑsona
in hoc mundo potens sit eius forsitan oꝑa
laudantur. ne si aduersetur ꝑiracundiã.
munus subtrahat quod impendebat. Sed
debemus sine cessatione meminisse quod
de quib dam in osee scriptum est. Pecca¬
ta populi mei cõmedunt. Cur autẽ pec¬
cata popłi comedere dicunt᷑. nisi qui a

Expanded text:
res, agimus, qui et mercedem consequimur, res, agimus, qui et mercedem consequimur, et tamen operarii nequaquam sumus? Fructus quippe sanctae Ecclesiae in stipendio quotidiano percipimus, sed tamen pro aeterna Ecclesia minime in praedicatione laboramus. Pensemus cujus damnationis sit sine labore hic percipere mercedem laboris. Ecce ex oblatione fidelium vivimus, sed quid pro animabus fidelium laboramus? Illa in stipendiredimendis peccatis suis fideles obtulerunt; nec tamen contra eadem peccata vel orationis studio, vel praedicationis, ut dignum est, insudamus. Vix pro culpa sua quempiam aperta voce reprehendimus, et adhuc quod est gravius, aliquando si persona in hoc mundo potens sit, ejus forsitan acta laudamus, ne si adversetur per iracundiam, munus subtrahat quod impendebat. Sed debemus sine cessatione meminisse quod de quibusdam scriptum est in Osee: Peccata populi mei comedunt . Cur autem peccata populi comedere dicuntur, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
altera in patria. na quȩ nos in labo¬
re sustentat. alia quȩ nos in resurrecti¬
one remunerat. Merces itaq quȩ in pre¬
senti recipit᷑. hoc in nob̃ debet augeri:
ut adsequentẽ mercedem robustius ten¬
datur. Uerus ergo quisq prȩdicator
non ideo prȩdicare debet ut in hoc tẽpo¬
re merceđe recipiat : sed ideo mercedem
recipere. ut prędicare subsistat. Quis¬
quis namq ideo prędicat ut hic uel lau¬
dis url muneris merceđe recipiat: aeter¬
na ꝓcul dubio mercede se priuat. Quis¬
quis uero uel ea quȩ dicit ideo placere
hominibus appetit ut dum placet qđ
dicitur. ꝑ eadem dicta non ipse sed dñs¬
ametur. uel idcirco terrena stipendia
in p̃dicatione consequit ne ap̃dicationiᷤ
uoce ꝑ in digentiã lassetur: huic ꝓcul
dubio ad recipienda mercedẽ nic hil
obstat in patria. quia sumptus sumpsit
in uia. Ded quid nos quod tamen dicere¬
sine dolore non possumus.quid nos pasto¬

Expanded text:
altera in patria; una quae nos in laboaltera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos in resurrectione remunerat. Merces itaque quae in praesenti accipitur: hoc in nobis debet agere, ut ad sequentem mercedem robustius tendatur. Vetus ergo quisque praedicator non ideo praedicare debet, ut in hoc tempore mercedem recipiat, sed ideo mercedem recipere, ut praedicare subsistat. Quisquis namque ideo praedicat ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna procul dubio mercede se privat. Quisquis vero vel ea quae dicit, ideo placere hominibus appetit, ut, dum placet quod dicitur, per eadem dicta non ipse, sed Domiametur, vel idcirco terrena stipendia in praedicatione consequitur, ne a praedicationis voce per indigentiam lassetur, huic procul dubio ad recipiendam mercedem nil obstat in patria, quia sumptus sumpsit in via. 8. Sed quid nos quod tamen sine dolore dicere non possum quid nos, o Pasto
Abbreviated transcription (Latin):
quod audit. aut si nullus audire uolue¬
rit ipse prȩdicator sine fructu non crit.
Ecce autẽ qui perã & sacculũ ꝓhibuit porta¬
ri. sũptus & alimenta ex eadẽ predicatione
concedit. Nam sequitur. In eadẽ autẽ
domo manete: edentes & bibentes quȩ
apud illos sunt. Dignus enim ẽ opera¬
rius mercede sua. Si pax nr̃a recipitur.
dignũ est ut in eadem domo maneamus
edentes & bibentes quae apud illos sunt:
ut ab eis terrena stipendia consequam.
quib pręmia patriȩ cęlestis offerimus.
Unde & iam paulus hȩc ipsa ꝓminimo
suscipiens dicit. Si nos uob spiritualia
seminauimus. magnũ est si ur̃a carna¬
lia metamus: E notandũ qđ subdit᷑.
Dignus est operarius mercede sua. Qua
iam de mercede sui operis sunt. ipsa ali¬
menta sustentationis:t hic merces
de labore prȩdicationis inchoetur. quȩ
illic deueritatis uisione ꝑficitur. Qua
inre considerandũ est quod uni nr̃o ope¬
ri duȩ mercedes debentur. na in uia.

Expanded text:
quod audit; aut si nullus audire voluequod audit; aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit, Ecce autem qui peram et sacculum portari prohibuit, sumptus et alimenta ex eadem praedicatione concedit. Nam sequitur: In eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud illos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Et notandum quod subditur: Dignus est operarius mercede sua, quia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visione perficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via,
Abbreviated transcription (Latin):
exempla conspicere. ne sua opera
quasi ex mortuis pellib credat muni¬
re. Sunt & enĩ multi qui prauitatẽ
suã ex alienis prauitatib tuentur.
Quia enim alios talia fecisse considerant.
sehȩc facere licenter putant. Hi quid
aliud faciunt. nisi pedes suos ex mor¬
tuoꝵ animaliũ munire pellib conan¬
tur: Om̃is uero qui salutat in uia. ex
occasione salutat itineris : non exstu
dio optandȩ eiusdem salutis. Qui igi¬
tur non amore aeternȩ patriȩ sed prȩ¬
miorũ ambitu salutem audientib
prȩdicat. quasi in itinere salutat: qͥa
ex occasione et ñ ex intentione salu¬
tẽ audientib ex optat. Sequitur.
rit filius pacis. requiescet suꝑ illam
pax ur̃a. Sin autẽ. ad uos reuertet᷑
Pax quȩ abore prȩdicatoris offert᷑
aut requiescit in domosi in ea filiuᷤ
pacis fuerit. aut ad eunde p̃dicatorem
reuertit᷑: quia aut erit quisq prȩdesti¬
natus aduitam & cęleste uerbũ sequit᷑

Expanded text:
exempla conspicere, ne sua opera exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex alienis pravitatibus tuentur. Quia enim alios talia fecisse considerant, se haec facere licenter putant. Hi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione dio obtinendae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu, salutem audientibus praedicat, quasi in itinere salutat, quia ex occasione, et non ex intentione salutem audientibus exoptat. In iescet super illum pax vestra. Sin autem, ad vos revertetur. Pax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea fuerit filius pacis, aut ad eumdem praedicatorem revertitur, quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
seruis exhibeat audiamus: Am̃ dico uo¬
bis. quod prȩcinget se & faci& illo ᷤ discum¬
bere. & transiens ministrabit illis. Prę¬
cingit se: id est adretributionẽ p̃parat.
faci& illos discumbere. id est in ȩt̃na
quiete foueri. Discumbere quippe nr̃m.
in regno quiescere est. Unde rursũ
dñs dicit. WUenient & recumbent cũ
nos satiat. Transit uero dictum est: de
iudicio ad regnum redit. Wel certe
dñs nob post uidiciũ transit. qͥa ab humanitatiᷤᷤ
forma in diuinitatis sue contemplati onẽ nos cle¬
uat. Et transire eius est inclaritatissue
speculationẽ nos ducere. cum cũ quem
in hum anitate in iudicio cernimus: &ĩa
in diuinitate post iudiciũ uidemus.
Adiudicium quippe dñs ueniens infor

Expanded text:
 dico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecingit se, id est retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum, in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum nos satiat. Transit vero, dictum est, de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab huforma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Ad judicium quippe 1483 venie
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dicendum est qui huius modicȩ fidei
nec minimã quide habemus portiuncuła:
unum signum tranquillitate maris reddita
quȩ post nimias ꝓcellas inter dum & casu
fieri solet. nautę atq uectores uere dĩ filiũ
confitentur: et arrius in ȩccła prȩdicat cre¬
aturaor:

Expanded text:
nobis dicendum est, qui hujus modicae fidei, nobis dicendum est, qui hujus modicae fidei, nec minimam quidem habemus portiunculam?unum signum tranquillitate maris reddita, quae post nimias procellas interdum et casu fieri solet, nautae atque vectores vere Filium Dei confitentur, et Arius in Ecclesia praedicat creaturam.
Abbreviated transcription (Latin):
stri. qđ ille poterat ꝑ naturam. Iube me ue¬
nire adte suꝑ aquas. Tu prȩcipe. et ilico
solidabuntur undȩ. leue fiet corpus. quod
ꝑse graue est. Et descendens petrus dena
molles aquas molle & aerium incesserit.
respondeant quomodo ambulauerit petruᷤ
quem utiq uerum hominem non negabunt.
Uidens ergo uentum ualidum timuit. & cum
cepisset mergi. clamauit dicens. Dñe. saluũ
me fac. Ardebat animi fides. sed humana
fragilitas in ꝓfundum trahebat. Paululum
ergo relinquitur temptationi ut augeatur fi¬
des. et in telligat se non facilitate postulatio¬
nis sed potentia dnĩ conseruatum. Et con¬
tinuo iħs extendensmanũ apprehendit eũ
et ait illi. Modicȩ fidei. quare dubitasti:
Si apło petro de cuius fide et ardore mentis
supra diximus qui confidenter rogauerat
saluatorem dicens. dne̾ si tues iube me uenire
ad te super aquas. quia paululum timuit
dicitur modice fidei quare dubitasti. quid

Expanded text:
stri, quod ille poterat per naturam. Jube me vestri, quod ille poterat per naturam. Jube me venire ad te super aquas. Tu praecipe, et illico solidabuntur undae: et leve fiet corpus quod per se grave est. Et descendens Petrus de namolles aquas, molle et aereum incesserit, respondeant quomodo ambulaverit Petrus, quem utique verum hominem non negabunt. Videns vero ventum validum, timuit. Et cum coepisset mergi, clamavit, dicens: Domine, salvum me fac. Ardebat animi fides, sed humana fragilitas in profundum trahebat: paululum ergo relinquitur tentationi, ut augeatur fides, et intelligat se non facilitate postulationis, sed potentia Domini conservatum. Et continuo Jesus extendens manum, apprehendit eum, et ait illi: Modicae fidei, Si apostolo Petro, de cujus fide et ardore mentis supra diximus, qui conSalvatorem, dicens: Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas, quia paululum timuit, dicitur: Modicae fidei, quare dubitasti? quid
Abbreviated transcription (Latin):
repetebant quẽ locutum ad moysen noue¬
rant. hec dices filiis isrł: qui est misit me ad
uos. Respondens autẽ petrus dixit. Dñe.
si tues: iube me uenire adte super aquas.
n om̃ibus locis ardentissimȩ fidei inuenitur
petrus. In terrogatis discipłis qu̾e homines
dicerent iħm. di filium confitetur. Uolente
ad passionem pergere. licet erret inre tam̃
non errat in affectu. nolens eum mori quem
filium di paulo ante fuerat confessus. In mon¬
te cum saluatore inter primos primus ascen¬
dit. et in passione solus sequitur. peccatum
negationis qđ exrepentino timore descen¬
derat amaris statim abluit lacrimis. Post
passionem cum c̾ent in lacu genesareth et
piscarentur et dñs staret inlitore aliis pau¬
latim ad nauigantibus ille non patitur
moras. sed accinctus ependite suo statim
prȩcipitatur influctus. Codem igitur fidri
ardore quo semꝑ nunc quoq cęteris tacenti¬
bus credit se posse facere ꝑ uoluntatẽ magi¬

Expanded text:
repetebant, quem locutum ad Moysen noverepetebant, quem locutum ad Moysen noverant: Haec dices filiis Israel: qui est, misit me ad vos . Respondens autem Petrus, dixit: Domine, sin omnibus locis ardentissimae fidei invenitur Petrus. Interrogatis discipulis, quem homines dicerent Jesum Dei Filium confitetur. Volentem ad passionem pergere, prohibet: et licet erret in sensu, tamen non errat in affectu: nolens eum mori, quem Filium Dei fuerat paulo ante confessus. In montem cum Salvatore inter primos primus ascendit, et in passione solus sequitur, 108 peccatum negationis quod ex repentino timore descenderat, amaris statim abluit lacrymis. Post passionem cum essent in lacu Genesareth, et piscarentur, et Dominus staret in littore, aliis paulatim navigantibus, ille non patitur moras, sed accinctus ependyte suo, statim praecipitatur in fluctus. Eodem igitur fidei ardore quo semper, nunc quoque, caeteris tacentibus, credit se posse facere per voluntatem magi
Abbreviated transcription (Latin):
tantur apłi et tam̃diu imminens naufragiũ
ꝑscuerat. quã diu iħic ueniat. Quarta autẽ
igilia noctis uenit ad eos ambulans supͣ mare.
Stationes et uigiliȩ militares interna horarũ
spatia diuiduntur. Quando ergo deit quar¬
ta uigilia noctis uenisse ad eos dñm. ostendit
tota nocte periclitatos & extrema noctis atꝙ
in consũmatione mundi eis auxiliũ prębitũ.
Et uidentes eum supra mare ambulantẽ tur¬
bati sunt dicentes. quia fantasma est. Si
iuxta martionẽ et manicheum dñs nr non
est natus ex uirgine sed uisus in fantasmate.
quomodo nunc apłi timent ne fantasma
uideant: Et prȩtimore clamauerunt. Con¬
fusus clamor & incerta uox magni timo¬
et timentib pręcepit dicens. Habete fidu¬
ciam. nolite timere. Et qđ sequitur. ego sũ
nec subiungit qui sit: uel ex uoce sibi nota
poterant eum intelligere qui ꝑ obscuras
noctis tenebras loquebatur. uel ipsum ẽẽ

Expanded text:
tantur apostoli, et tamdiu imminens naufragium tantur apostoli, et tamdiu imminens naufragium perseverat, quamdiu Jesus veniat. Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, et extrema parte noctis, atque in consummatione mundi eis auxilium praebiturum. Et videntes eum supra mare ambulantem, turbati sunt, dicentes: quia phantasma est. Si juxta Marcionem et Manichaeum, Dominus noster non est natus ex Virgine, sed visus in phantasmate: quomodo nunc apostoli timent ne phantasma videant? Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor et incerta vox, magni timoet timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere. Et quod sequitur, Ego sum, nec subjungit quis sit, vel ex voce sibi nota poterant eum intelligere, qui per obscurae noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse
Abbreviated transcription (Latin):
iscipulis p̃cȩpit transfretare.
et compellit ut ascendant naui¬
culam. Quo sermone ostenditur
in uitos eos ad ñõ recessise. dum amore p̃cepto¬
ris ne puncto quidẽ temporis ab eo uolunt se
& iacobus & iohannes qui uiderant głam trans¬
formati. forsitan ascendissent in montẽ cum eo.
Sed turba ad sublimia sequi non potest. nisi docu¬
erit eam iuxta mare in littore. et aluerit in de¬
serto. Quod autem ascendit solus orare. non
ad eum referas qui de quinq panibus quinq milia
saturauit hominũ exceptis paruulis et mulierib.
sed ad rum qui audita morte iohannis recessir
in solitudinẽ: non quo ꝑsonam dñi separemus.
sed quo opera eius inter dm hominẽq diuisa
sint. Nauicula autem in medio mari iac¬
tabatur fluctibus. Recte quasi inuiti et
retractantes apłi adñõ recesserant. ne illo
absente naufragia sus tinerent. Deniq dño
in montis cacumine commorante statim uent᷑
contrarius oritur & turbat mare. et pericli¬

Expanded text:
iscipulis praecepit transfretare, et compulit ut ascenderent naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse: dum amore praeceptoris ne punctum quidem temporis ab eo volunt sepet Jacobus, et Joannes, qui viderant gloriam transformari, forsitan ascendissent in montem cum eo; sed turba ad sublimia sequi non potest, nisi docuerit eam juxta mare in littore, et aluerit in deserto. Quod autem ascendit solus orare, non ad eum referas qui de quinque panibus quinque millia saturavit hominum, exceptis parvulis et mulieribus; sed ad eum qui, audita morte Joannis, secessit in solitudinem, non quod personam Domini separemus, sed quod opera ejus inter Deum et hominem divisa sint. 107 Navicula autem in medio mari jactabatur fluctibretractantes apostoli a Domino recesserant, ne illo absente, naufragia sustinerent. Denique Domino in montis cacumine commorante, statim ventus contrarius oritur, et turbat mare, et pericli
Abbreviated transcription (Latin):
das pelagi nobis fide acmoribus sequenda est.
ne mergamur undis diluiui. sed ꝑ eam illumi¬
nemur. ut xp̃m natum ex ea ꝓsalute totius
est eum dĩ filium ante scła de patre ȩterna¬
liter natum credimus: ꝑ hoc uero qđ uerbum
caro factum est natum ex iuirgine in tempore
quod angłs iłm cum nominat. saluatorẽ
eorum qui perierant aptius reconsignat.
Quod uero propheta emmanuhel eum ap¬
pellat. insinuat quia ipse quem ad modum
est pollicitus cum his quos semel saluauerit
cotidie sanando ac iuuando perseueret.¬
Porro emmanuhel proprium nomen eius¬
est: sicut & iłis quod uocatus est exceptio¬
ne euanglica. Igitur duobus istis nominib
non modo creatorem cum atq restitutorẽ.
uerum &iam gubernatorem atq rerum¬

Expanded text:
das pelagi, fide ac moribus sequenda est, ne mergamur undis diluvii; sed per eam illuminemur, ut Christum natum ex ea pro salute totius est, eum Dei Filium ante saecula de Patre natum credimus: per hoc vero quia caro factum est, natum ex Virgine hodie in tempore quod angelus Jesum eum nominat, Salvatorem eorum qui perierant aptius reconsignat. 111 Quod vero propheta Emmanuel eum appellat, insinuat, quia ipse, quemadmodum est pollicitus, cum his quos semel servaverit, quotidie sanando ac juvando persePorro enim Emmanuel proprium nomen est, sicut et Jesus, quod vocatus est ex praeceptione Evangelica. Igitur duobus istis nominibus, non modo Creatorem eum atque restitutorem, verum etiam gubernatorem atque rer
Abbreviated transcription (Latin):
est rex iustissimus. qui antequam nasceret᷑
ꝓprio ex nomine quia futurus erat ꝑ prophe
tia non inuenitur in filiis quos intransmi¬
gratione babylonis genuisse dicitur. non
qđ iosias intransmigratione filios genuerit
qui nusquã legitur transmigrasse. Sed qͥa
non sunt eum secuti filii eius. dicuntur qͦsi
ex prȩdestinatione dĩ geniti ad transmigran

Expanded text:
est rex justissimus, qui, antequam nasceretur, proprio ex nomine quia futurus erat per prophtia non invenitur in filiis quos in transmigratione Babylonis genuisse dicitur. Non quod Josias in transmigratione filios suos genuerit, qui nusquam legitur transmigratus; sed quia non sunt secuti eum filii ejus, dicuntur quasi ex praedestinatione Dei geniti ad
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Hoc autem est omne qđ metuit
ezechias. ne salutare dĩ id est iħm ductꝰ
ad inferos nequaquam mereatur aspicere.
ne generatio eius instar tab̃naculi dissoluat᷑.
bitabat: ideoq sic amarissime flebat. flebat
igitur. quia dictũ ei fuerat cũ eet sine
liberis. Dispone domui tuȩ. quia morieriᷤᷤ
tu: & non uiues. Credebat autẽ. quia
qui ꝓmiserat non mentit᷑ ds̃. Sed uicit
fides timorem: id circo sub spe uitȩ sicut
sermo diuinus narrat tam subito consola¬
tur. Unde & post tertium annũ conces¬
sȩ uitȩ manasses nascitur. ꝑ quem origo
xp̃i duceretur : qui post mortẽ patris
duodennis legitur regnasse. Ex quo fit.
ut quic quid antea fuerat desperatũ. hoc
totum quamuis malus fuerit ꝑsuccessio¬
nem patris postea in eo sit reparatũ. Ma¬

Expanded text:
tium . Hoc autem est omne quod hic metuit Ezechias, ne salutare Dei, id est Jesum, ductus ad inferos nequaquam mereatur aspicere.ne generatio illius instar tabernaculi dissolvatur,bitabat, ideoque sic amarissime flebat. Flebat igitur, quia dictum ei fuerat, cum esset sine liberis, Dispone domui tuae, quia morieris tu et non vives; credebat autem, quia qui promiserat non mentitur, Deus. Sed vicit fides timorem. Idcirco sub spe vitae, sicut sermo divinus narrat, tam subito consolatur. Unde et post tertium annum concessae vitae Manasses nascitur, per quem origo Christi duceretur, quia post mortem patris duodennis legitur regnasse. Ex quo fit ut quidquid antea fuerat desperatum, hoc totum quamvis malus fuerit, per successionem patris, postea in eo sit reparatum.
Abbreviated transcription (Latin):
orariaa generationis series inducitur. sed per
ioseph: ut idioma scripturarũ non uioletur.
Deinde ex una tribu oiariã & ioseph fuisse pro¬
bamus. Unde & exprȩcepto legis cam quasi
propinquam cogebatur accipere. ne se tribus
in aliam commiscer&. tribum: sed unusquisq
de sua tribu legitime accepiss& uxorem sibi.
Et ideo cum descriptio prima romani imperii
celebraretur. ut singuli insuam profiterentur
ciuitatẽ: ioseph & oraria non solum quasi de
una tribu uerum &iam de una stirpe genera¬
ti simul in bethleem censentur nomine. Ubi
si non e̾ent de una tribu ac de eadem ciuitate¬
non diceret᷑. Ascendit autẽ & iosepħ agalilea
de ciuitate nazareth. in iudȩam ciuitatẽ dauid¬

Expanded text:
Mariam generationis series inducitur, sed per Joseph, ut idioma Scripturarum in principio non violetur. Deinde ex una tribu Joseph et Mariam fuisse probamus, unde et praecepto legis eam quasi propinquam cogebatur accipere, ne se tribus in aliam commisceret tribum; sed unusquisque de sua tribu legitime sibi acciperet uxorem. Et ideo cum descriptio prima Romani imperii celebratur, ut singuli in suam profiterentur civitatem, Joseph et Maria, non solum quasi de una tribu, verum etiam velut de una stirpe generati, simul in Bethleem censentur nomine. Ubi, si non esset de una tribu ac de eadem civitatenon diceretur, Ascendit autem et Joseph a Galilaea de civitate Nazareth in Judaeam ci
Abbreviated transcription (Latin):
& iosaphat iudicans uel uidiciũ dĩ sonat. Si enĩ
felix animus cotidie se attollit ut sp̃ualis effi¬
ciatur. tum ipse iudicans recte interpretatur:
anemine iudicat᷑. Ioram inquit genuit oriam:
orias genuit ioatham. In quarto igitur regum
uolumine legimus. qđ ioram ochoriã genuit.
generi se miscuerat impiissimȩ iezabel: et ideo
usq ad tertiam generationẽ eus memoria de
scẽ natiuitatis ordine recte tollitur. Ioram¬
itaq qualis fuerit diuina ꝓdit historia. qđ d̃s
ei dixerit: Qm̃ non ambulasti inuiis iosaphat

Expanded text:
 ipse judicans, vel judicium Dei sonat. Si enim felix animus quotidie se attollit, ut spiritalis efficiatur, tum ipse judicans jure interpretatur. quentibus. 50 Joram, inquit, genuit Oziam. Et Ozias genuit Joathan. In quarto igitur Regum volumine legimus, quod Joram Ochoziam generi se miscuerat impiissimae Jezabel: et ideo usque ad tertiam generationem ejus memoria de sanctae nativitatis ordine recte tollitur. itaque qualis fuerit divina prodit historia, quod Deus ei dixerit: Quod non ambulasti in viis Josaphat
Abbreviated transcription (Latin):
irent. Iechoniam autem & fr̃s eius ideosi¬
mul ponit. ut quorum erat communis im¬
pietas & coaequalis infamia. fier& simul una
supplicii & miseriarum memoria. Et enĩ
uulnerato iosia in bello contra nechao regẽ
egẏpti atq defuncto: ioachaz qui & sellum

Expanded text:
. Jechoniam autem et fratres ejus idcirco simul ponit, ut quorum erat communis impietas, et coaequalis infamia, fieret simul una supplicii sui et miseriarum memoria. Etenim, vulnerato Josia in bello contra Nechao regem Aegypti, atque defuncto, Joachaz filius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quat tuor regibus isaias ꝓpheta non tã
prophetiã de xp̃o qđ de domo dauid
futurus esset contex uit. quam euangłm
om̃ibus prȩdicauit. Nam ez echias cũ¬
adhuc e̾ẽt sine liberis. quia audierat a
dño ꝑ prophetam dispone domui tuȩ qͥa
magno. Eleuit autẽ non ꝓpter plurimoᷤ
in quã uitȩ annos. quia omĩno nouerat
id circo placuisse salomonem dõ qđ annos
uitȩ non petierit ampliores : sed hinc pror¬
sus iturus fleuit fletu magno ꝓpter pro¬
missionem dnĩ ad dauid. quam uidebat¬
iam tunc in sua morte pęnitus perituram.
Eo enim tempore ezechias filios non habe¬

Expanded text:
quatuor regibus Isaias propheta, non tam prophetiam de Christo, quod de domo 53 David futurus esset contexuit, quam Evangelium omnibus praedicavit. adhuc esset sine liberis, quia audierat a Domino per Prophetam: Dispone domui tuae, quia magno. Flevit autem non propter plurimos, inquam, vitae annos, quia omnino noverat idcirco placuisse Deo Salomonem quod annos vitae non petierit ampliores; sed hinc prorsus iturus flevit fletu magno, propter promissionem Domini ad David, quam videbat tunc in sua morte penitus perituram. Eo enim tempore Ezechias filios non habe