comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus enimueni& interiustos & in¬
iustos iudicaturus iuste: quipro
pri suenit occultus. ab iniustis iu¬
dicandus iniuste Ipse inquã mani¬
festus ueni& & nonsilebit: idẽ inuo¬
ce iudicis euidens apparebit. qui
prius c̾ nuenis s& occultus anteiudi¬
cem siluit. quando sicut ouis ad
immo landumductus ẽ. & sicut ag¬
nus coram tondente fuit si neuoce.
quemad modum deillo ꝑesaiam
legimus proph&atum. & in euan¬
geliam uidemus impl&ũ. Dcig¬
neuero & tempestate cuminesaĩa
proph&ia talcaliquid tractare¬
mus. quomodoessenit haec intel¬
legenda iam diximus. Quodue¬
rodictũ ẽ ad uõcabit caelum sur¬
sum. quõ scĩ &iusti rectecaelum
appellant᷑. Nimirum hocẽ qđ ait
Namsecundum litt̾erae suꝑ ficiẽ
quomodo aduocatus caelũ sursũ.
quasi possit eẽ nisi sursum.
Qđ autẽ aduinctũ ẽ & terrã discer¬
nere. populum suum. Sitantũ¬
modo subaudiatur aduocabit.
idest aduocabit & terram. Nec
subaudiatur sursum. Hunc ui¬

Expanded text:
tus enim ueniet inter iustos et intus enim ueniet inter iustos et iniustos iudicaturus iuste, qui prius uenit occultus ab iniustis iudicandus iniuste. Ipse, inquam, manifestus ueniet et non silebit, id est, in uoce iudicis euidens apparebit, qui prius cum uenisset occultus, ante iudicem siluit, quando sicut ouis ad immolandum ductus est et sicut agnus coram tondente fuit sine uoce, quem ad modum de illo per Esaiam legimus prophetatum et in euangelio uidemus inpletum. De igne uero et tempestate, cum in Esaiae prophetia tale aliquid tractaremus, quo modo essent haec intellegenda, iam diximus. Quod uero dictum est: Aduocabit caelum sursum: quoniam sancti et iusti recte caelum appellantur, nimirum hoc est, quodNam secundum litterae superficiem, quo modo aduocatur caelum sursum, quasi possit esse nisi sursum? Quod autem adiunctum est: Et terram discernere populum suum, si tantummodo subaudiatur aduocabit, id est aduocabit et terram, nec subaudiatur sursum, hunc ui
Abbreviated transcription (Latin):
tus mundus perituris cẽ credat᷑.
sic atotopars accipiatur in coqđ
dictum est: ipsi peribunt. cum so¬
li cadi infimiperiturisint. quẽ
ad moduminapłica illa epła ato¬
topars accipitur. quod diluui
peris sedictus ẽ mundus. quãuis
solacius cum suis caelis parsima
perierit: Sed quia hoc ut dixi.
nondignabuntur neuel apłip&ri
apꝓbent sensum uel tantum c̃ce¬
dant conflagitioni nouissime.
quantum dicimus ualusse dilu¬
uium qui nullis aquis. pullis flã¬
mnis totumgenus humanũ perire
posse contendunt. restat ut dicant
quod ꝓpt̃ta dierum hebracã sapi¬
entiã laudauerunt. quia istum
psalium non legerant Inpsalmo
&iam quadragesimo nono deiu¬
diciodiũ nouissimo intellegitur
dictum Os manifestus ueni&.
cius tempestas ualida : Aduocauit
caclum sursum & terrã discernẽ¬
re populum suũ. Congregate illi
scõscius quidis ponunt testam̃tũ
cius suꝑ sacrificia. Hoc nos ded ño
mortuos iudicandos. Manifes¬

Expanded text:
tus mundus periturus esse credatur, tus mundus periturus esse credatur, sic a toto pars accipiatur in eo, quod dictum est: Ipsi peribunt, cum soli caeli infimi perituri sint, quem ad modum in apostolica illa epistula a toto pars accipitur, quod diluuio perisse dictus est mundus, quamuis sola eius cum suis caelis pars ima perierit. Sed quia hoc, ut dixi, non dignabuntur, ne uel apostoli Petri adprobent sensum, uel tantum concedant conflagrationi nouissimae, quantum dicimus ualuisse diluuium, qui nullis aquis, nullis flammis totum genus humanum perire posse contendunt: restat ut dicant, quod propterea di eorum Hebraeam sapientiam laudauerunt, quia istum psalmum non legerant. In psalmo etiam quadragensimo nono de iudicio Dei nouissimo intellegitur dictum: Deus manifestus ueniet, empestas ualida. Aduocabit caelum sursum et terram discernere populum suum. Congregate illi iustos eius, qui disponunt testamento eius super sacrificia. Hoc nos de Dominmortuos iudicandos. Manifes
Abbreviated transcription (Latin):
saluis illis superioribus & in suainte¬
gritate manentib in quorũ infir¬
mamento sunt sidera constituta.
Nam &illud quod scriptum ẽ stel¬
las decado eẽcasuras. pra&̃ quod po¬
test multo probabilius & aliter in¬
tellegi magis ostendit mansuros
cẽ illos cados sitam̃ stellę indecasu¬
iesunt. cum uel tropicasit locutio.
quod est credibilius. uel inisto imo
cdo futurum sit utiq mirabilius.
Quamnuncfit. Unde& illa stella
uergiliana. facẽ ducens multacũ
luce cucurrit: &idea se condidit
silua. Hoc autem quod depsalmo
cõmemoraui. pullũ caelorũ uid&᷑
relinquere quod periturũ eẽ fidixe¬
rit. Ubicnimdicitur O peramanu¬
umtuarum suntcadi Ipsiperibunt.
quamnullũ corũ ab operedi. t̃anul¬
lum eorum a ꝑditions ecernit᷑. Non
enim dignabunt᷑ de p&riapłi locu¬
tione quem uehem̃t̃ oder̃ hebracoꝵ
defendereꝑi &atem deorũ suorũ
oraculis approbatã ut saltim neto¬

Expanded text:
saluis illis superioribus et in sua intesaluis illis superioribus et in sua integritate manentibus, in quorum firmamento sunt sidera constituta. Nam et illud quod scriptum est, stellas de caelo esse casuras, praeter quod potest multo probabilius et aliter intellegi, magis ostendit mansuros esse illos caelos, si tamen stellae inde casurae sunt; cum uel tropica sit locutio, quod est credibilius, uel in isto imo caelo futurum sit, utique mirabilius quam nunc fit. Unde et illa stella Vergiliana facem ducens multa cum luce cucurrit, et Idaea se condidit silua. Hoc autem quod de psalmo commemoraui, nullum caelorum uidetur relinquere, quod periturum esse non dixerit. Ubi enim dicitur: Opera manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. quam nullum eorum ab opere Dei, tam nullum eorum a perditione secernitur. Non enim dignabuntur de Petri apostoli locutione, quem uehementer oderunt, Hebraeorum defendere pietatem, deorum suorum oraculis adprobatam, ut saltem, ne to
Abbreviated transcription (Latin):
hebreis nobisq communes. id esi
meuangelicis & apostolicis libris.
Hegitur pra&erit figura huius mun
d legitur mundus transit. legitur
cidum & terra transibunt: Sed puto
quod pr&erit tran sit. transibunt :
aliquanto mitius dictasunt: quam
peribunt. Inepistola quoq apłi
pari ubi aqua inundatus quitunc
pat peris se dictus est mundus. satis
darumest Et quae parsest mun¬
di atoro significata. & quatenus
perisse sit dicta. & quicadi repositi
ieni reseruandi indiemiudicii. & ꝑ¬
sicionis hominum impiorum & in
o quod paulopost ait. Ueni& dies
dñi ut fur. in quocaeli magnoimpe¬
tu transcurrent. elementa autem¬
i ipsa sunt opera exurentur. Acde
unde subiecit. His omnibus peuntib
qualcs oport& ceuos Possunt illi
cali intellegiperituri. quos dix̃
repositos igni rescruando s. & ea
elementa accipi arsura. que m
hac pna mundi parte subsistunt.
Procellosa & turbulenta. in qua
cosdem calos dixit eẽ repositos.

Expanded text:
Hebraeis nobisque communes, id est, Hebraeis nobisque communes, id est, in evangelicis et apostolicis libris legitur, Praeterit figura hujus mundi : legitur, Mundus transit : legitur, Caelum et terra transibunt, . Sed puto quod praeterit, transit, transibunt, aliquando mitius dicta sunt, quam peribunt. In Epistola quoque Petri apostoli, ubi aqua inundatus, qui tunc erat, perisse dictus est mundus , satis clarum est, et quae pars mundi a toto significata, et quatenus perisse dicta sit, et qui coeli repositi igni reservandi in diem judicii et perditionis hominum impiorum. Et in eo quod paulo post ait, Veniet diesicut fur: in qua celi magno impetu transcurrent. Elementa vein ipsa sunt opera inde subiecit: His omnibus pereuntibus quales oportet esse uos? possunt illi caeli intellegi perituri. quos dixit repositos igni reseruandos, et ea elementa accipi arsura. quae in hac ima mundi parte subsistunt procellosa et turbulenta, in qua eosdem caelos dixit esse repositos,
Abbreviated transcription (Latin):
me stultitiae &iamex oraculis
deorum suorum. quo diftũ mun¬
dum dicuntẽẽ periturum. Eac
inlitteris pi&atis hebreorumdi¬
citurdõ quem confitente philo¬
sopho &iam ipsa numina ꝑhor¬
rescunt opera manuum tuarums
caeli. ipsi peribunt. Numquid
quando cali peribunt. mundus
ciuus idem cadi superior parsest¬
& tutior Nonperibit: Si haec sen¬
tentia iouidis plic& cuius utscri¬
bit istephilosophus uelut grauio¬
ris auctoritatis oraculo in xp̃ia¬
norum credulitate culpat̾us. cus
nonsimilit sapientiã tãquãstul¬
titiã culpat hebreorũ. in quorũ
libris pussim is inuenitur : Por¬
ro sunilla sapientia quaeporphi¬
rio tã multum plac& ut eãdeorũ
quoq: suorum uocib prędic&. le¬
gitur cados eẽ perituros Cur
usq ad eo uanaẽ. ista fal latia ut
ued praec& eris hoc detestent᷑ qđ
inea periturus creditur inundus.
quo utiq nisiꝑeunte caeliperire
non possunt & In litteris quidem
sacrisquae propriaenrãe sunt. f̃

Expanded text:
imae stultitiae etiam ex oraculis imae stultitiae etiam ex oraculis deorum suorum, quod istum mundum dicunt esse periturum? Ecce in litteris pietatis Hebraeorum dicitur Deo. quem confitente tanto philosopho etiam ipsa numina perhorrescunt: Opera manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. Numquid quando caeli peribunt, mundus, cuius idem caeli superior pars est et tutior, non peribit? Si haec sententia Ioui displicet, cuius, ut scribit iste philosophus, uelut grauioris auctoritatis oraculo in norum credulitate culpatur; cur non similiter sapientiam, tanquam stultitiam, culpat Hebraeorum, in quorum libris piissimis invenitur? Porro si in illa sapientia, quae Porphyrio tam multum placet, ut eam deorum quoque suorum vocibus praedicet, legitur coelos esse perituros; cur usque adeo vana est ista fallacia, ut vel prae caeteris hoc detestentur, quod in ea periturus creditur mundus, quo utique nisi perunte coeli non possunt perire? Et in Litteris quidem sacris, quae proprie nostrae sunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
ta omnes: sed multi dormientium
in terre aggere. Ponit enim ali¬
quando scriptura. ꝓomnibus
multos: propterca & abrahaedic¬
tumẽ Patre multarum gentium
posuite Cuitamen alio loco. In
semine inquit tuo. benedicetur
omnes gentes D& aliautẽ resurrec¬
tiono huicquoqueipsi ꝓph&aedani¬
heli paulopost dicitur: Ettuueni
& requiesce: adhuc enim dies in com¬
pl&ion consummationis: & requi¬
esces & resurges in sort&ua infine
cuntur inpsalmis. sed corũ
plura transcunter et strictim
Hoctamen quod define huusscłi
aꝑtissime ibi dictumẽ: nequaquã
silentio pra&cribo Principioter¬
ram tufundastidñe . & opera ma¬
nuumtuarum sunt cadi. Ipsi peri¬
bunt. tuautemꝑmanes. & omnes
sicut uestimentum u&erescent.
& sicut oꝑtorium mutabis eos. & mi¬
tabuntur. tuaute midem ipsees. &an¬
nitui nondeficient: Quid est quod
porphirius cumpi&atẽ laud& he¬
breorum quia magnus & uerus &
ipsis ndminib terribilis ab eis colu

Expanded text:
ta omnes, sed multi dormientium ta omnes, sed multi dormientium in terrae aggere. Ponit enim aliquando scriptura pro omnibus multos. Propterea et Abrahae dictum est: Patrem multarum gentium posui te, cui tamen alio loco: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes. De tali autem resurrectione huic quoque ipsi prophetae Danieli paulo post dicitur: Et tu ueni et requiesce; adhuc enim dies in conpletionem consummationis, et requiesces et resurges in sorte tua in fine cuntur in psalmis, sed eorum plura transeunter et strictim. Hoc tamen quod de fine huius saeculi apertissime ibi dictum est, nequaquam silentio praeteribo. Principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes; et omnes sicut uestimentum ueterescent, et sicut opertorium mutabis eos, et mutabuntur: tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. Quid est quod Porphyrius, cum pietatem laudet Hebraeorum, qua magnus et uerus et ipsis numinibus terribilis ab eis colit
Abbreviated transcription (Latin):
nis qualis non fuit ex quonataẽ
gens suꝑ terrã. usq ad tempus il¬
lud Et intempore illos aluabit᷑
populus tuus omnis qui inuentus
fuerit scriptus in libro: & multi
dormientium interçaggere ex
surgent hi inuitam acernam
ethi in ob probrium & inconfusio¬
nem a&̃nam: Et intellegentes
fulgebunt sicut laritas firmam̃¬
ti: & exiustis multi sicui stellaein
saccula. Et adhuc. sententia eil¬
li cuangeliceẽ locus iste simillim
deresurrecti onedumtaxat corpo¬
rum mortuorũ. Uamquullic dic¬
tisunt eẽ inmonum̃tis. ipsi hicdor¬
mientes in terrae aggere ud sicut
alii int̃p̃tati sunt interre puluere
Et sicut ibi ꝓced& dictũẽ. ita hic
exsurgent. Sicut ibi quibona
fecerunt in resurractionẽ uite. qui
autem mala egerunt in resurec¬
tionemiudicu. ita & isto loco hi
inuitam a&nam. & hi i nob ꝓbri¬
um & inconfusionẽ a&ernam.
No nautẽ diuersum put&us. qđ
cumibi positũ sit omnes quisunt
inmonumentis. hic nonait ꝓphe¬

Expanded text:
nis, qualis non fuit ex quo nata est nis, qualis non fuit ex quo nata est gens super terram usque ad tempus illud. Et in tempore illo saluabitur populus tuus omnis, qui inuentus fuerit scriptus in libro. Et multi dormientium surgent: hi in vitam aeternam, et hi in opprobrium et in confusionem aeternam ; et: Intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamnti, et ex iustis multi sicut stellae in saecula et adhuc. Sententiae illi euangelicae est locus iste simillimus de resurrectione dumtaxat corporum mortuorum. Nam qui illic dicti sunt esse in monumentis, ipsi hic dormientes in terrae aggere, uel, sicut alii interpretati sunt, in terrae puluere; et sicut ibi procedent dictum est, ita hic exsurgent; sicut ibi qui bona . fecerunt, in resurrectionem uiiae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem iudicii: ita et isto loco hi in uitam aeternam, et hi in obprobrium et in confusionem aeternam. Non autem diuersum putetur, quod, cum ibi positum sit omnes qui sunt in monumentis, hic non ait prophe
Abbreviated transcription (Latin):
unũ annũ eẽ. & duo & dimidium:
Acꝑ hoc ꝑtres annos & semissem.
&iamnumero dierum posterius
posito dilucescit: aliquando de
scripturis & mensiumnumero decla¬
ratur: Uidentur enim tempora in¬
definitae hic dicta lingua latina.
sed ꝑdualem numerumꝰ dictasunt
qu emlatininon habent. Sicut aũt
graeci: ita hunc dicuntur habere¬
& hebraei. Sicergo dicta sunt tẽpo¬
ra. tam quam dicerentur duotem¬
pora. Uererime sanae fateor. Ne
indecemregib quos tamquã decẽ
homines uid &ur inuenturus anti¬
christus. forte fallamur. atq it a
ille inopinatus adueniat. Nonex¬
sistentib tot regib in orberoma¬
no: Quid si enimnumero istidena¬
rio uniuersitas regum signi ficataẽ.
post quos ille uenturus est. sicut
millenario. centenario. septena¬
rio significatur plerũq uniuer¬
sitas & aliis atq aliis numeris
quosnunc cõmemorare. nonẽne¬
cesse Alio loco idem daui hel.
&erit inquit tempus tribulatio¬

Expanded text:
annum unum esse et duos et dimidium, annum unum esse et duos et dimidium, ac per hoc tres annos et semissem, etiam numero dierum posterius posito dilucescit, aliquando in Scripturis et mensium numero declaratur. Videntur enim tempora indefinite hic dicta lingua latina: sed per dualem numerum dicta sunt, quem latini non habent. Sicut autem Graeci, ita hunc dicuntur habereet Hebraei. Sic ergo dicta sunt tempora, tamquam dicerentur duo tempora. Vereri me sane fateor, ne in decem regibus, quos tamquam decem homines uidetur inuenturus Antichristus, forte fallamur, adque ita ne ille inopinatus adueniat, non exsistentibus tot regibus in orbe Romano. Quid si enim numero isto denario uniuersitas regum significata est. post quos ille uenturus est; sicut millenario, centenario, septenario significatur plerumque uniuersitas, et aliis adque aliis numeris, quos nunc commemorare non est necesse? Alio loco idem Daniel: Et erit, inquit, tempus tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
inmanueius usq ad dempus Et
tempora. & dimidium tempus. Et
udicium sedebit & principatum re¬
mouebunt ad exterminandũ & ꝑ¬
dendum & ꝑdendum usq infine.
& regnum̃ potestas & magnitudo
regum qui subcelosunt: dataest
sc̃is altissimi & regnum eius regnũ
sempiternum. & omnes principat
ipsiseruient. &obaudient. Huc
usq inquid finis sermonis. Ego
danihel multum cogitationes me¬
ae conturbabantme. & formameas
inmutata ẽ suꝑme: &uerbũ incor¬
demeo conseruaui. Quattuor illa
regna exposuerunt quidamassr¬
riorum̃ ꝑsarũ macedonum & roma¬
norum: Quã uero conuenient̃ id
fecerint qui nosse desiderant legant
prbi hieronimilibrum indanihelẽ
tum: Antichristitameꝵ aduersus
eccłam sacuissimum regnum lic&
exiguo spatio temporis sustinen¬
dum. donecdĩ ultimo iudicio reg¬
num sc̃i accipiant sempiternũ: qui
uel dormitant᷑ haeclegit. dubita¬
re nonsinitur: Tempus quippe
& tempora & dimidium temporis.

Expanded text:
in manu ejus usque ad tempus, et in manu ejus usque ad tempus, et tempora, et dimidium temporis. Et judicium sedebit, et principatum removebunt ad exterminandum et perdendum usque in finem; et regnum, et potestas, et magnitudo regum, qui sub omni coelo sunt, data est sanctis Altissimi. Et regnum ejus regnum sempiternum: et omnes principatus ipsi servient, et obaudient. Huc usque, inquit, finis sermonis. Ego Daniel, multum cogitationes meae conturbabant me, et forma mea immutata est super me, et verbum in corde meo conservavi. . Quatuor illa regna exposuerunt quidam Assyriorum, Persarum, Macedonum, et Romanorum. Quam vero convenienter id fecerint, qui nosse desiderant, legant presbyteri Hieronymi librum in Danielem,tum. Antichristi tamen adversus Ecclesiam saevissimum regnum, licet exiguo spatio temporis sustinendum, donec Dei ultimo judicio regnum sancti accipiant sempiternum, qui vel dormitans haec legit, dubitare non sinitur. Tempus quippe et tempora et dimidium temporis,
Abbreviated transcription (Latin):
suis conculcans. Et decornib
cius decim. quȩerant in capitecius
& de altero quoascendit. & excus¬
sit depriorib tria cornu illud
in quo erant oculi. &os loquens
magna. & uisus eius maior c&eris
xx dixit mihiuertatẽ de inde quid audieri
ab illo a quode ombi his
bellum cum scis. et pręualebat ad
ipsos. donecuenit u&custus dierũ
Ergnum dedit scĩs altissimi. &tc̃p
puenit: & regnum optinuerunt sci:
Haecdanhel quȩsissesedixit: dein¬
dequidaudierit continuo subiun
gtns Et dixit inquit. id est ille
aquo quaesierat. respondit & dix̃
Bestia quarta. quartum regnum
erit interra. quod prȩualebit omnib
regnis & manducabit omnẽ terrã.
aconculcabit eã & concid&. Et de¬
umcornuaeius: decem regessurgeNt.
Etposteos surg& alius qui superabit
malos omnes qui antecum fuerunt.
areges humiliabit & uerba aduer¬
sus altissimum loqu&ur. & scõs al¬
assimi conter&. & suspicabitur mu¬
tare tempora & legem: &dabitur

Expanded text:
suis conculcans: et de cornibus suis conculcans: et de cornibus ejus decem, quae erant in capite ejus, et de altero quod ascendit, et excussit de prioribus tria: cornu illud in quo erant oculi, et os loquens magna; et visus ejus major caeteris. et dixit mihi ueritatem. Deinde, quid audierit ab illo, a quo de omnibusbellum cum sanctis, et praeualebat ad ipsos, donec uenit uetustus dierum, et regnum dedit sanctis Altissimi; et tempus peruenit, et regnum obtinuerunt sancti. Haec Daniel quaesisse se dixit. Deinde quigens, Et dixit, inquit, id est, ille a quo quaesierat, respondit, et dixit, Bestia quarta, quartum regnum erit in terra, quod praevalebit omnibus regnis; et manducabit omnem terram, et conculcabit eam, et concidet. Et decem cornua ejus, decem reges surgent: et post eos surget alius, qui superabit malis omnes, qui ante eum fuerunt; et tres reges humiliabit, et verba adversus Altissimum loquetur: et sanctos Altissimi conteret. Et suspicabitur mutare tempora et legem: et dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
lorum. hoc uolumen implere sus¬
cepimus Deipsis uero praemis
& poenis. alias diligentius disse¬
rendumẽ. Danihel de hoc ulti¬
moiudicio. sic proph&at. ut ap¬
tichristum quoq prius uentu¬
rum eẽ p̃nunti&. adq ad a&̾nũ
regnum scõrũ ꝑducat narratio¬
nensuam. Cu menimuision pro¬
ph&ica quattuor besti as signifi¬
cantes quattuor regna uidis s&
ipsum quartum. aquodã regesi¬
peratum qui anti christuagnoscit
Et post haec acernum regnum
filii hominis. qui intellegitur xp̃
Horruit inquit sp̃s meus egoda¬
nihel. inebitudinemea: &uisus
capitis mei conturbabart me. Et
accessi inquit adunum destan¬
tib. & ueritatem quęrebã. ab
code÷ omnib his quaesiuit.
nae quattuos. quattuor regna
& accipient regnum scĩ altissimi
&optinebunt illud usq insaecu¬
Et querebam inquicdiligenter
debestia quarta quaeerat diffe¬
rens pracomnib bestia. terribilis
amplius. Dentes eius ferrei. et
ungues cius aerei. manducans
Et cõminuens. & reliqua pedib

Expanded text:
lorum, hoc uolumen inplere suscepimus; de ipsis uero praemiis et poenis alias diligentius disserendum est. CAmo iudicio sic prophetat, ut Antichristum quoque prius uenturum esse praenuntiet adque ad aeternum regnum sanctorum perducat narrationem suam. Cum enim uisione prophetica quattuor bestias significantes quattuor regna uidisset, ipsumque quartum a quodam rege superatum, qui Antichristus agnoscitur, et post haec aeternum regnum filii hominis, qui intellegitur Christus: Horruit, inquit, spiritus meus, ego Daniel, in habitudine mea, et uisus capitis mei conturbabant me. Et accessi, inquit, ad unum de stantibus, et ueritatem quaerebam ab eo de omnibus his, et dixit nae quatuor regna  accipient regnum sancti altissimi Dei, et obtinebunt illud usque in saecuEt quaerebam, inquit, diligenter de bestia quarta, quae erat differens prae omni bestia, terribilis amplius: dentes ejus ferrei, et ungues ejus aerei, manducans et comminuens, et reliqua pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis tamquam cotidianis med¬
camentis Item deiudicii dic
spem prius dans bonis. deindi
terrens malos idem ꝓph&asie
loquitur. Haec dicitdñs Ecce
ego declinabo in eos ut flumen
pacis. etuttorrens inundanses¬
riam gentium: Filiieorũ supe
humeros portabunt᷑ : & suꝑ genu
consolabunt᷑. Quẽ ad modum
siquẽ mat̃ consol&ur. ita egou
consolabor. & in hierusalẽ con¬
solabimini & uidebitis & gaud¬
bit corurm. & ossaurã utherba¬

Expanded text:
tis tamquam cottidianis meditis tamquam cottidianis medicamentis. Item de iudicii die spem prius dans bonis, deinde terrens malos idem propheta sic loquitur: Haec dicit Dominus: Ecce ego declino in eos ut flumen pacis et ut torrens inundans gloriam gentium. Filii eorum super umeros portabuntur et super genua consolabuntur. Quem ad modum si quem mater consoletur, ita ego uos consolabor; et in Hierusalem consolabimini, et uidebitis, et gaudebit cor
Abbreviated transcription (Latin):
sicut arbitror. nontanta morã
necesse erit tractari & exponi.
sustis quae premisimus lector
curauerit adiuuari XXII
inquit mortui. et resur¬
Ros enim qui absteest sanitas
illisest. Terrauero impiorum.
cad&. Totũ illud superius. ad
resurrationẽ ꝑtin& beatorũ.
Qđ autẽ ait terrauero impio¬
rũ cad&. bene intellegitur dic¬
tũ. corpora uero impiorũ rui¬
na dampnationis excipi&
Iam porro sidebonorũ resur¬
rectionequoddictũ ẽ. diligenti¬
us & diftinctius uelimus intue¬
ri. ad primã referendũ ẽ quod
dictũ ẽ resurgent mortui. Ad
secundã uero quod sequitur
Et resurgent. quierant inse¬
pulchris Iam si& illos inqui¬
ramus scõs quos hic uiuos in¬
uenturus ẽ dñs eis congruae¬
deputabitur Qđ adiunxit.
& la& abuntur om̃s qui sunt in
terra. Ros enim qui abstcẽ. sa¬
nitas illisest: Sanitatẽ locoisto
inmortalitatem rectissimae acq¬
pimus eanamq ẽ plenissima
sanitas quaenon reficitur alin¬

Expanded text:
sicut arbitror, non tanta mora sicut arbitror, non tanta mora necesse erit tractari et exponi, si istis. quae praemisimus, lector curauerit adiuuari. CAPUT XXI. nt mortui, et resurRos enim qui abs te est, sanitaillis est; terra uero inpiorum cadet. Totum illud superius ad resurrectionem pertinet beatorum. Quod autem ait: Terra uero inpiorum cadet, bene intellegitur dictum: \'Corpora uero inpiorum ruina damnationis excipiet.\' Iam porro si de bonorum resurrectione quod dictum est diligentius et distinctius uelimus intueri, ad primam referendum est quod dictum est: Resurgent mortui; ad secundam uero quod sequitur: Et resurgent qui erant in sepulcris. Iam si et illos inquiramus sanctos, quos hic uiuos inuenturus esdeputabitur quod adiunxit: Et laetabuntur omnes qui sunt in terra; ros enim, qui abs te est, sanitas illis est. Sanitatem loco isto inmortalitatem rectissime accipimus; ea namque est plenissima sanitas, quae non reficitur alimen
Abbreviated transcription (Latin):
cum factus ẽ homo in animã ui¬
uam tamquam dicer&ur terras
animata quod noneras. Terra
eris exanimis sicut eras Quod s̃
& ant̾equã putrescant omnia
corpora mortuorũ: quod er̃ & il¬
la simorientur ubicumq mo¬
riantur cumuita carebunt.
quam continuo receptura sunt.
Sicergo ibunt in terram. quia
ex uiuis hominib terraer̃. quẽ
ad modum it meierẽ quod
fit cinis. it inu&custatẽ Quod
frit u&us. iti in testam quodex
luto fit testa. & alia sex centa
sic loquimur. Quo mõdo aut ẽ
sit futurũ. quod nunc pronr̃ae
ratiunculȩ uirib ut cumq coni¬
cimus: tuncerit potius ut nosse
possimus. Resurrectionẽ quip¬
pe mortuorum futurã. & incar¬
ne quandoxp̃s uenturus est
uiuos iudicaturds & mortuos:
credamus Sed nonideo dehac
re in anisẽ fides nr̃a: siquẽ ad
iudiciodĩ nouissimo. &iã ꝓphe¬
tici u&eres libricius quĩprenim¬
tiauerint. quantũ satis eẽ uide¬
bitur. debemus ostendere Quȩ

Expanded text:
cum factus est homo in animam uicum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testam, quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimur. Quo modo autem sit futurum. quod nunc pro nostrae ratiunculae uiribus utcumque conicimus, tunc erit potius, ut nosse possimus. Resurrectionem quippe mortuorum futuram et in carne, quando Christus uenturus est uiuos iudicaturus et mortuos, credamus; sed non ideo de hac re inanis est fides nostra, si, quem ad iudicio Dei nouissimo etiam prophetici ueteres libri quid praenuntiauerint, quantum satis esse uidebitur, debemus ostendere; quae,
Abbreviated transcription (Latin):
ni. quã dormitione praecedunt.
quãuis breuissima nontam̃nulla
Curautẽ nobis incredibile uidea¬
tur. illã multitudinẽ corporũ ina¬
ere quodã modo seminari. atq
ibi protinus inmortalit̃ atq in¬
corruptibilit̃ reuiuiscere Cum
credamus quod idemipse apłs
apertissime dicit. inictuoculi fu¬
turam resurrectionẽ. & in mem¬
bra sine fine uictura Tanta faci¬
litate. tamquae inaestimabili
uelocitate rediturum antiquis¬
simorũ cadauerũ puluerem: Nec
ab illa sententia. quahominidic¬
tũc̃. terraes & in terrã ibis. Fu¬
turos illos scõs arbitremur immu¬
nes. sicorũ morientiũ in terrã non
recident corpora. sed sicut in ipso
raptumorientur. it a& resurgent
dũ ferunt᷑ in aera. Interrã qu̾ip¬
pe ibis. idest in hocibis amissa
uita : quod eras antequã. sume¬
res uitã Idest hoceris exani¬
matus. quoderas antequã esses
animatus : Terrequippe insuf¬
flauit ds̃ infaciem flatũ uitae.

Expanded text:
ni, quam dormitione praecedunt, ni, quam dormitione praecedunt, quamuis breuissima, non tamen nulla. Quur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari adque ibi protinus inmortaliter adque incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus, quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem? Nec ab illa sententia, qua homini dictum est: Terra es et in terram ibis, futuros illos sanetos arbitremur inmunes, si eorum morientium in terram non recident corpora, sed, sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum ferentur in aera. In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa uita, quod eras antequam sumeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae.
Abbreviated transcription (Latin):
huaneccunt in terrã Necredeunt.
mcullam prorsus experiant᷑ mor
siue paululum inaere moriunt᷑:
um adchorint hios loquer&ur.
pnsresurgemus uel sicut alii codices
habent om̃s dormiemus. Cumer¬
onecresurrectio fieri nisimors
pactesserit possit. Nec dormitio¬
nempossimus illo loco intellegere
nisimortẽ: Quomodo om̃s. uel
dormient. uel resurgent. sitam
multi quos incorpore inuentu¬
pus ẽ xp̃s. necdormient necresur¬
eent Siergo sõs qui repperien¬
tus xp̃o ueniente uiuentes. eiq
inobuiam rapientur. credideri¬
mus in eodem raptu demorta¬
ub: corporib exituros. & ad ea¬
demmox immortalia redituros.
pullas inuerbis apłi patiemur
angustias: siue ubi dicit. Tuqđ
seminas ñuiuificatur nisimoria¬
tur. siue ubidicit. Om̃s resurge¬
mus autom̃s dormiemus. quia
necilli per inmortalitatẽ uiuifi¬
cabuntur. Nisi quãlib& paulu¬
lutam̃ ante moriantur. Acꝑ hoc
& a resurrectione Nonerunt᷑ alie¬

Expanded text:
quia nec eunt in terram nec redeunt, quia nec eunt in terram nec redeunt, siue nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. rum ad Corinthios loqueretur: Omnes resurgemus, uel sicut alii codices habent: Omnes dormiemus. Cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem: quo modo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient nec resurgent? Si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: Omnes resurgemus ant: Omnes dormiemus; quia nec illi per inmortalitatem uiuificabuntur, nisi, quamlibet paululum, tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alie
Abbreviated transcription (Latin):
obuiã. Nonmanenti. seditacum
dño erimus Idest sicerimus ha
bentes corpora sempiterna. ubi¬
cumq cumille fuerimus. Adhu
autem sensum quo ex istimemus
&iamillos quos hic uiuos inuen¬
turus est dñs in ipso paruo spe¬
tio & passuros mortem. & acce¬
turos in mortalitatẽ. ipscapos¬
tolus nos uid&ur urguere ubi
dicit inxp̃o omnes uiuificabunt
cumalioloco deipsaloquens re¬
surrectioñ corporũ dicat. tuqđ
seminas. Nonuiuificatur pisi
moriatur. Quomodo igitur quo
uiuentes hic xp̃s inueni& pini¬
mortalitatẽ in illo uiuificabunt᷑¬
& si non moriantur cũ uideamus
ꝓpt̃hoc eẽ dictum. tũ quod semi¬
nas nonuiuificatur nisi moriatus
aut sircete nondicimus seminari
nisi cacorpora hominum quaemo¬
riendo quo quomodo reuertunt᷑
in terrã. sicut sese hab& &iãilla
intrans gressorem patrẽ generis
humaniꝰ diuinitus prolata sen¬
tentia. terra es. & in terrã ibis fa¬
tendũẽ. istos quos p̃dũ de corpo¬

Expanded text:
obuiam, non manenti. sed ita cum obuiam, non manenti. sed ita cum dbentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. Ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos, quos hic vivos inventurus est Dominus, in ipso parvo spatio et passuros mortem et accepturos immortalitatem, ipse Apostolus nos videtur urgere, ubi dicit, In Christo omnes vivificabuntur : cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat, Tu quod seminas, non vivificatur, nisi moriatur . Quomuiuentes hic Christus inueniet, per inmortalitatem in illo uiuificabuntur, etsi non moriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? Aut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in terram sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: Terra es, et in terram ibis: fatendum est istos, quos nondum de corpo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs inussu. inuoce archangeli.
& in tubadi descend& decaelo.
& mortui in xp̃o. resurgent pri¬
mo. Deinde nos uiuentes qui
reliquisumus. simulcum illis ra¬
piemur innubib in obuiã xp̃o
Haecuerba aplica. resurrectio¬
nẽ mortuorũ futurã. quando
ueni& xp̃s. utiq aduiuos et
mortuos iudicandos praecla¬
rissime ostendunt: Sed queri
sol& utrumilli quos hicuiuen¬
tes inuenturus est xp̃s. quorum
ꝑsonam inse atq illos quitunc
sccum uidebant. trans figura¬
bat apłs. num quã omnino mo¬
riturisunt : anipso temporis
puncto quocum resurgentibus
rapientur innubibus inobuiam
xp̃o inaera. ad inmnortalitatẽ pen
mortẽ miraceleritate transibuntꝰ
Neq enimdicendumẽ. fierinon
posse ut dum ꝑaera in sublime pos¬
tantur: in illo spatio. & moriantus
&rcuiuescant. Quod enimait &io
endumẽ. taquã in aera dixerit se
scum dño eõ mansuros. qui a nec ip¬
se utiq manebit quiaueni enstra¬
siturus est: Uenientiquippeibi

Expanded text:
in iussu, in uoce archangeli et in tuba dei descendit de caelo, et mortui in Christo resurgent primo; deinde nos uiuentes, qui reliqui sumus, simul cum illis rapimur in nubibus obuiam Christo haec uerba apostolica resurrectionem mortuorum futuram, quando ueniet Christus utique ad uiuos et mortuos iudicandos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet, utrum illi quos hic uiuentes inuenturus est Christus, quorum personas in se atque in illos qui tunc secum uiuebant transfigurabat apostolus, numquam omnino morituri sint an ipso temporis puncto, quo cum resurgentibus rapientur in nubibus in obuiam Christo in aera, ad immortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. quod enim ait: etendum est, tamquam in aere nos dixerit semper cum domino esse mansuros, quia nec ipse utique ibi manebit, quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur
Abbreviated transcription (Latin):
& malorũ Nunc ꝑmixtioñ. postea
separation. Quaeutiq diciudicis
futuraẽ loquer&ur adhibuit sim¬
litudinẽ decritico seminato Et su¬
ꝑ seminatis ziraniis eamq suisexp¬
nens discipulis. qui seminat inquit
bonum semenẽ filius hominis Ag

Expanded text:
et malorum nunc permixtione, postea et malorum nunc permixtione, postea separatione- quae utique dies iudicii futura est - loquerilitudinem de tritico seminato, et superseminatis zizaniis, eamque suis exponens discipulis: Qui seminat, inquit, bonum semen, est Filius hominis; ag
Abbreviated transcription (Latin):
Itestimonia diuinarũ de
nouissimo iudiciodĩ: quaesi om̃a
colligam nimis longum erit Sa¬
tisergo sit quod & nõuis &u& erib
litceris sacris. hoc p̃nuntiatũ esse
xpm̃ decaelo eẽ uenturum. Non
tã quã nob̾is cuident̃ ex praessũẽ
ꝓpt̃ea quia cumibi dicit dñs ds̃se
esse uenturum uel dñm dm̃ dicit᷑
eẽ uenturum. Non consequent̃ in¬

Expanded text:
testimonia diuinarum de testimonia diuinarum de nouissimo iudicio Dei, quae si omnia colligam, nimis longum erit. Satis ergo sit, quod et nouis et ueteribus litteris sacris hoc praenuntiatum esse Christum de caelo esse uenturum, non tam, quam nouis, euidenter expressum est, propterea quia, cum ibi dicit Dominus Deus se esse uenturum uel Dominum Deum dicitur esse uenturum, non consequenter in
Abbreviated transcription (Latin):
sensus idemq electior inueniri.
ut intellegatur helias cordĩpatns
conuersurds ad filiũ. Nonutiq
agendo ue pat̃ diligat filiũ. sed
docendo qđ par̃ diligat filium.
ut & iudei quemprius oderant
dili gant. eundẽ qui nosterest
xp̃s Iudacis enimnunc auersũ
putant. Gis ergo tunccorcius
conuert&ur ad filiũ: cũ ipsic̃uer¬
socorde didicerint dilectionẽ
patris infilium. Qđ uero sequit᷑
Et cor hominis ad pximũ suũ. idẽ
conuert& helias corhominis ad
ꝓximũ suũ: Quid melius intelle¬
gitur quã cor hominis ad homi¬
nẽ xp̃m. Cũ enim sit infor¬
madi ds̃nr̃. formã seruiaccipi¬
ensessedignatus ẽ &iam ꝓximus
Nost̃ Hocergo faci& helias. ne for¬
te inquit ueniam. & ꝑcutiãt̃ rã pe¬
nitus. Terras enum qui terrena sa¬
piunt sicut iudei carnales. usque
nunc: ex quouitio contradm̃ mur¬
mura illauener̃. quiacimali placent.¬
& uanus est quiseruit dõxxx
ulta alia sunt scripturarũ

Expanded text:
sensus idemque electior \'inueniri, sensus idemque electior \'inueniri, ut intellegatur Helias cor dei patris conuersurus ad filium; non utique agendo, ut pater diligat filium, sed docendo, quod pater diligat filium; ut et Iudaei quem prius oderant diligant eundem, qui noster est, Christum. Iudaeis enim nunc auersum putant. eis ergo tunc cor eius conuertetur ad filium, cum ipsi conuerso corde didicerint dilectionem patris in filium. quod uero sequitur: et cor hominis ad proximum suum, id est conuertit Helias et cor hominis ad proximum suum, quid melius intellegitur quam cor hominis ad hominem Christum? cum enim sit in forma dei deus noster, formam serui accipiens esse dignatus est etiam proximus noster. hoc ergo faciet Helias. ne forte, inquit, ueniam et percutiam terram penitus. terra sunt enim qui terrena sapiunt, sicut Iudaei carnales usque nunc; ex quo uitio contra deum murmura illa uenerunt: quia mali ei placent, et: uanus est qui serui t deo. CXulta alia sunt scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris non in merito sperat᷑ eẽ
uenturus qui&iam nunciuere
xinmerito creditur Currunãq¬
igneoraptus ẽ dereb: humanis: qđ
audentissime scã scriptura testat᷑
Cumuenerit ergo exponendo le¬
genspĩtalit̃. quã nunc iudei car¬
naliter sapiunt: Conuert& cor
patris ad filiũ. idestcorpatrum
ad filios Singularẽ quippe ꝓnu
mero plurali interpra&es septua¬
ginta posuer̃. Et est sensus. ut &iã
filii sic intellegant Legẽ idest
iudaei: quemad modũ eã patres
intellexer̃. id est proph&e inquib
erat &ipse moyses. Sicenicor
patrum conuert&tur ad filios.
cũ intellegentia patrũ. ꝑduc&ur
ad intellegentiã filiorum &corda
filiorũ ad patres eorũ. Duminid
quod senserunt illi consentiunt
xisti ubi septuaginta dixerunt.
&cor hominis ađpximũ suum.
Sunt enĩ int̃se ualdepximi pa¬
tres & filii: Quãquã inuerbis
septuaginta int̃p̃tum quiꝓphe¬
tice int̾p̃tatisunt. potest alius

Expanded text:
Saluatoris non inmerito speratur esse Saluatoris non inmerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non inmerito creditur. Curru namqigneo raptus est de rebus humanis, quod euidentissime sancta scriptura testatur. cum uenerit ergo expo- nendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios. singularem quippe pro numero plurali interpretes septuaginta posuerunt; et est sensus, ut etiam filii sic intellegant legem, id est Iudaei, quemadmodum eam patres intellexerunt, id est prophetae, in quibus erat et ipse Moses. sic enim cor patrum conuertetur ad filios, cum intellegentia patrum perducetur ad intellegentiam filiorum et cor filiorum ad patres eorum, dum in id quod senserunt illi, consentiunt et isti; ubi Septuaginta dixerunt: et cor hominis ad proximum suum. sunt enim inter se ualde proximi patres et filii. quamquam in uerbis septuaginta interpretum, qui prophetice interpretati sunt, potest alius
Abbreviated transcription (Latin):
siciui cornicũ. & lauiin in nocentib
manus meas. ut autem soluer& hanc
difficillimam quęstionẽ. que fit
cum uident᷑ boniẽẽ miseri. & felices
mali. hocinquid labor est anteme
donec introeam inscũ arium dĩ
uintellegam in nouissima. Iudi¬
uoquipp̾e nouissimo nonsicerit.
sed aꝑta iniquorũ miseria. & aꝑta
felicitate iustorũ longe quãnuoẽ
aliud apparebit XXUIIII¬
Ium autem ad monuiss& ut me¬
minis sent legis morsi: quõp̃
Nuidebat eos multo adhuc tẽpr̃.
uoneam sp̃italit̃ sicut oportuerat
accepturos: continuo subiecit. Ec
cego mittamuobis heliã tbesbi¬
tenꝰ antequã ueniat dies dñi magn
&mlustris. qui conuert& corpatris
adfilium. & cor hominis ad pximũ
suũ. Neforte ueniens ꝑ cutiã terrã
poenitus Per huncheliã magnũ
mirabilẽq ꝓph&ã. exposita sibi
legeultimo tẽpore anteiudicium iu
insermonib cordib:q fidelium
psequippe ante aduentũ iudicis

Expanded text:
ficaui cor meum et laui in innocentibus ficaui cor meum et laui in innocentibus manus meas? Ut autem solueret hanc difficillimam quaestionem, quae fit, cum uidentur boni esse miseri et felices mali: Hoc, inquit, labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei et intellegam in nouissima. Iudicio quMe nouissimo non sic erit; sed in aperta iniquorum miseria et aperta felicitate iustorum longe quam nunc est aliud apparebitCum autem admonuisset, ut meminissent legis Moysi quoniam praeuidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter, sicut oportuerat, accepturos, continuo subiecit? Et ecce ego mittam uobis Heliam Thesbiten, antequam ueniat dies Domini magnus et inlustris, qui conuertet cor patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. Per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita sibi lege ultimo tempore ante iudicium Iudin sermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante aduentum iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
smandata eius. Et quiambulaum
simplices ante faciem dĩ omnipo¬
tentis: & nunc nos beatos dicimꝰ
alienos. & aedificantur omnes.
quifaciunt iniquitatẽ. Quibus
corum uerbis quodã modoꝓphe¬
ta cõnpulsusẽ. nouissimum p̃nui¬
tiare iudicium. ubimali nec sal¬
timfalsosint beati. sed aꝑtissime
miserrimi appareant : Etboni
nulla temporalis saltrm miseria
laborent. sed clara & sẽpit̃na
beatitudinꝑ fruant᷑ Dixerat
quippe istorum alia quaed am
uerba &iam superius dicentiũ
Omnis qui facit malum bonusẽ
inconspectudnĩ. & talesei placep̃
Ad hacc in quã contra dm mur¬
niura ꝑuenerunt legẽ morsi.
accipiendo carnaliter. Unde
eille in psalmo septua gesimose¬
cundo poenommotos dicit fuisse
pedessuos & effusos gressus suos
utiq in lapsũ. Quiazelaut in pecca¬
torib ꝑ acẽ peccatorũ indens Ita
ut int̃c&era dicer&. Quomod osci¬
uit ds̃ &s iẽ scientia in altissimo.
dicer& &iã. Numquiduane iusti¬

Expanded text:
us mandata eius et quia ambulauimus us mandata eius et quia ambulauimus supplices ante faciem Domini omnipotentis? Et nunc nos beatos dicimus alienos, et aedificantur omnes qui faciunt iniquitatem. Quibus eorum uerbis quodam modo propheta conpulsus est nouissimum praenuntiare iudicium, ubi mali nec saltem falso sint beati. sed apertissime miserrimi appareant, et boni nulla temporali saltem miseria laborent, sed clara ac sempiterna beatitudine perfruantur. Dixerat quippe istorum talia quaedam uerba etiam superius dicentium: Omnis, qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent. Ad haec, inquam, contra Deum murmura peruenerunt legem Moysi accipiendo carnaliter. Unde et ille in psalmo septuagensimo secundo paene commotos dicit fuisse pedes suos et effusos gressus suos, utique in lapsum, quia zelauit in peccatoribus, pacem peccatorum intuens; ita ut inter cetera diceret: Quo modo sciuit Deus, et si est scientia in Altissimo? diceret etiam: Numquid uano iusti
Abbreviated transcription (Latin):
li dcumculis relaxati. & concul¬
cabitis iniquos. & erunt cinis sub
pedibusuris. dicit dñs omp̃s. Hec
distantia praemiorum atq poe¬
narum. iustos dirimens ab inius¬
tis. quae subisto sole in huuisuite
uanitate noncernitur. quandõ
sub illo sole iustitiae in illius uite
manifestation clarebit : Tuncꝰ
profecto erit iudicium. quale
Numquam fuit : xxuIII
uoduero subiungit idem
proph&a. Mem̃to legis
morsi seruimei quã mandauiqi
inchoreb ad omnẽ isrł. pręcepta
& iudicia. o portune cominemo¬
rat. post declaratũ futurũ tãmas¬
num int̃obseruatores legis contẽp¬
toresq discrimen: Si mul&iam
malos ipsa discr&io. Nonenim
frustra idem dñs ait. iudeissicre¬
der&is morsi creder&is & mihi
Demeenimille scripsit Carna¬
lit̃ quippe accipiendo legẽ &q
ꝓmissa terrena. rerum caelestiũ
figuras eẽ Nescientes. in illamur¬
mura corruerunt. ut dicercau¬
direNT. Uanus ẽ qui seruit dõ: Et
squid amplius quiacus todium¬

Expanded text:
culis relaxati; et conculcabitis iniquos, et erunt cinis sub pedibus uestris, dicit Dominus omnipotens. Haec distantia praemiorum adque poenarum iustos dirimens ab iniustis, quae sub isto sole in huius uitae uanitate non cernitur, quando sub illo sole iustitiae in illius uitae manifestatione clarebit, tunc profecto erit iudicium quale numquam fuit. CAPUT XXVIIIuod uero subiungit idem propheta: Mementote legis Moysi serui mei, quam mandaui ei in Choreb ad omnem Israel, praecepta et iudicia opportune commemorat post declaratum futurum tam magnum inter obseruatores legis contemtoresque discrimen; simul etiam ter bonos et malos ipsa discretio. Non enim frustra idem Dominus aitludaeis: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. Carnaliter ■ quippe accipiendo legem et eius promissa terrena rerum caelestium figuras esse nescientes in illa murmura conruerunt. ut dicere auderent: Vanus est qui seruit Deo, et quid amplius, quia custodiuim
Abbreviated transcription (Latin):
ant israhelitas quibq israhelitę
sesuierant. quando sunt gentibus
subditi. Nonuicissim codem modo
poliarentur: sed ipsispolia fierent
ss rahelitarum: Hocemma postolis
ꝯmiserat dicens F aciamuos pisca¬
nes hominum. Etumeorũ. Ex
nociam in quid homines eris capĩers
Spolia ergo fierent sed inbonum
umquã crepta uasa illi forti. sed
frtius alligato. Itemꝑ cundẽ ꝓphe¬
cam dñs loquens Eterit inquid
indieilla quęram auferre omnes
gentes. quęueniunt contra hierusa¬
im. Eteffundam suꝑ domum dauid

Expanded text:
rant Israelitas quibusque Israelitae rant Israelitas quibusque Israelitae seruierant, quando sunt gentibus subditi, non uicissim eodem modo spoliarentur, sed ipsi spolia fierent Israelitarum hoc enim apostolis promiserat dicens: Faciam uos piscatores hominum, et uni eorum: Ex hoc iam, inquit, homines eris capiens; spolia ergo fierent, sed in bonum, tamquam erepta uasa illi forti, sed fortius adligato. Item per eundem prophetam Dominus loquens: Et erit, inquit, in die illa quaeram auferre omnes gentes quae ueniunt contra Hierusalem, et effundam super domum Da
Abbreviated transcription (Latin):
ait duc&ur. sed ꝓeo quod futurũ era
pra& crititem poris uerbum posuite
& assiduae ꝓph&ia sic loquitur
Est locus alius apud zachariã qui
hoc euident̃ ostendit. quod omnipo¬
tentẽ misit omp̃s quis quem. nisi
tumẽ. Haec dicit dñs om̃ps. Post
gloriã misit me suꝑgentes quaespo¬
lauerunt uos: quiaquit &igerit uo
quasitangat pupillã oculieius Et¬
cecgo inferã manum meam suꝑ cos.
&erunt spolia his qui seruierant eis.
& cognosc&is quia dñs omp̃s misit
potente semissum. Quis hic audeat
intellegere nisixp̃m loquentẽ scili¬
c& ouibus quae perierant domus is¬
rahel. Aitnamq in cuangelio
Nonsũ missus nisi adoues quaepe¬
rierunt domus isrł: Quas hic cõpa¬
rauit pupillę oculidĩ ꝓpt̃ excellen¬
tissimum dilectionis affectũ ex quo
genere ouium. &iamipsi apłi fuer̃¬
Sed post gloriam resurrectionis
ndictionib populi: constituesme
incaput gentium: Ut quispoliaue¬

Expanded text:
ait: \'ducetur\', sed pro eo, quod futurum erat, ait: \'ducetur\', sed pro eo, quod futurum erat, praeteriti temporis uerbum posuit. Et adsidue prophetia sic loquitur. Est et alius locus aput Zachariam, qui hoc euidenter ostendit, quod omnipotentem misit omnipotens: quis quem. nisi tum est: Haec dicit Dominus omnipotens, Post gloriam misit me super gentes, quae spoliaverunt vos; quia qui tetigerit vos, quasi qui tangit pupillam oculi ejus. Ecce ego inferam manum meam super eos, et erunt spolia his qui set cognoscetis quia Dominus omnipotens misit omino omnipotente se missum. Quis hic audeat intellegere nisi Christum loquentem, scilicet ouibus quae perierant domus Israel? Ait namque in euangelio: Non sum missus nisi ad oues quae perierunt domus Israel; quas hic comparauit pupillae oculi Dei propter excellentissimum dilectionis adfectum; ex quo genere ouium etiam ipsi apostoli fueruSed post gloriam resurrectionis tradictionibus populi, constitues me in caput gentium, ut, qui spoliaue