comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suo: quia et ip̃e deus ẽ. Unde
alibi scriptum ẽ. Pluit dñs a
domino. S ũba eius melius
nr̃m dirigunt intellectum: qui
ait. Ego ueni innomine prĩs
mei. et non suscepistis me. aliꝯ
ueniet innomine suo. hunc sus¬
cipietis. Humilitatis enĩ ma¬
gist̃ ẽ xp̃c: qui humiliauit se¬
metipsum factus obecliens us¬
q ad mortem. Non itaq amit¬
tit diuinitatem: quando nos
docet humilitatẽ. Non autem
butum. uł ferro exercitum arm¬
andum. hostesq uisibilit debe¬
llandos. s rex istł quod mentes
regat. quod in et̾num consulat:
quod in regnum celorum credẽ¬
tes. spantes. amantesq ꝑducat.
Dei ergo filius equalis patri.
ũbum ꝑ quod facta sunt om̃ia.
non ꝓmotione: miserationis ẽ¬
indicium: non potestatis augniẽ¬
tum. Qui enim appellatus est
intr̾a rex iudeorum: incelis est
dominus angłorum. Uerum qr
xp̃c in carne tocius mundͥ ꝓpitia¬
tio. et hominum et angłorum.¬
illuxit: pulchre sͥ inuicem eius
laudem dispensationis celestia

Expanded text:
ipse Dominus est. Unde alibi scriptum est: Pluit Dominus a Domino. Sed verba ejus melius nostrum dirigunt intellectum, qui ait: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me; alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis . Humilitatis enim magister est Christus, qui humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem. Non autem butum, vel ferro exercitum armandum, hostesque visibiliter debellandos, sed Rex Israel, quod mentes regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, verbum per quod facta sunt omnia, non promotio, miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est in terra Rex Judaeorum, in coelis est Dominus angelorum. Verum quia Christus in carne totius mundi propitiatio et hominum, illuxit, pulchre sibi invicem in ejus laude dispensationis coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
S peti uult hoc quod et nos pe¬
tete. et se concedere p̾noscit. Im¬
portune namq ad oronem nos
ammonet: et tamen dicit. Scit
namq pater ur̃ quid opus sit
uob̾. anteqͣm petatis eum. Ad
hoc gͦ requirit. ut petatur: adħ
tequirit. ut cor ad orationem ex¬
citet. Unde et cecus ꝓtinus ad¬
iungit. Domine ut uideam. Ec¬
ce cecus a domino nõ aurum:
s lucem querit. Parui pendit
extra lucem aliquid querere.
quia et si habete cecus quodli¬
bet pot̾. sine luce non pot̾ uidẽ
quod habet. Imitemur gͦ eum:
quem et corpore audiuimus
et mente saluatum. Hõ falsas
diuicias. non t̾rena dona. non
fugitiuos honores a domino.
s lucem queramus: illam uide
licet lucem. quam uid̾e cũ solls
angłis possimus: quam nec
micium inchoat. nec finis an¬
gustat: ad quam ꝓfecto lucem.
uia fides ẽ unde tecte illumi¬
nando ceco ꝓtinus subiungit᷑.
Tih̾e: dixit illi.
Nespice. fides tua te sal

Expanded text:
Sed peti vult hoc, quod et nos peSed peti vult hoc, quod et nos petere et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet, et tamen dicit: Scit namque Pater vester quid opus sit vobis, antequam petatis eum . Ad hoc ergo requirit, ut petatur; ad hoc requirit, ut cor ad orationem excitet. Unde et caecus protinus adjungit: Domine, ut videam. Ecce caecus a Domino non aurum, sed lucem quaerit, parvipendit extra lucem aliquid quaerere. Quia et si habere caecus quodlibet potest, sine luce non potest videre quod habet. Imitemur ergo eum quem et corpore audivimus et mente salvatum, non falsas divitias, non terrena dona, non fugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus: illam lucem videlicet quam videre cum solis angelis possumus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus subjungitur: Et Jesus dixit illi: Respice, fides tu
Abbreviated transcription (Latin):
pe naniq dum conũti ad deum
pot ꝑpetrata uitia uolumus: dũ
contra hec eadem exorare uitia
que ppetrauimus conamur: oc¬
currunt cordi fantasmata pcc̃o¬
rum que fecimus: mentis nr̃e
aciem reuerberant: confundũt
animum. et uocem nr̃e depcatio¬
nis p̃munt. S quem turbat ĩ¬
crepat ut taceat: magis ac ma¬
gis clamat. Quia quanto gra¬
uiori tumultu cogitationum:
carnalium p̾mimur: tanto ora¬
tioni in sistete ardentius debe¬
mus.
Tans autem ih̾c: iussit
illum ad duci adse. Ecce
stat: qui antea transiebat. Qͥa
cum adhuc turbas fantasmatũ
in oratione patimur: ihm ali¬
quatenus transeuntem sentimꝰ.
Cum u̾o orationis uehement
in sistimus. stat iłx et lucem:
restituit. quia deus incorde fi¬
gitur. et lux amissa reparatur.
Tcum appropinquass.
interrogauit illũ dicẽs.
Quid tibi uis ut faciam: At ille
dixit. Domine ut uideam. Hũ¬
quid qui lumen redeere potãt:
quid uellet cecus ignorabat :

Expanded text:
pe namque dum converti ad Deum pe namque dum converti ad Deum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia, quae perpetravimus, conamur, occurrunt cordi fantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum et vocem nostrae deprecationis premunt, sed quae turbae increpant ut taceat, magis ac magis clamat. Quia, quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi insistere ardentius debemus. tans autem Jesus, jussit illum adduci ad se. Ecce stat qui ante transibat, quia cum adhuc turbas phantasmatum in oratione patimur, Jesum aliquatenus transeuntem sentimas. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus, et lucem restituit, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur. Et cum appropinquasset, interrogavit illum dicens: Quid tibi vis faciam? At ille dixit, Domine, ut videam. Nunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet caecus ignorabat?
Abbreviated transcription (Latin):
dum diuinitas defectum nr̃e
carnis suscepit: humanum ge¬
nus lumen quod amiserat te¬
cepit. Qui uidelicet cecus recte
et iuxta uiam sedere: et mendi¬
casse describitur. Ip̃a enim ueti¬
tas dixit. Ego sum uia. Ergo
qui etne lucis claritatẽ nescit:
cecus ẽ. S si iam in redemptorẽ
credit: iuxta uiam sedet. Si aũt
iam credit. s ut etnam lucem re¬
cipiat rogare dissimulat. atq
ap̃cibus cessat: cecus quidẽ iix
uiam sedet: s minime mẽdicat.
Si u̾o credit et ex orat: et iuxta
uiam sedet cecus et mendicat.
T clamabat dicens.
Ih̾u fili dauid: miserere:
mei. Et qui preibant: ictepabãt
eum ut taceret. Ipe uo multoma¬
gis clamabat: fili dauid misere¬
Ire mei. Quid isti designant qui
iħm uenientem p̃ceclunt: nisi:
desideriorum carnalium turbas.
tumultusq uiciorum: Qui pri¬
usquã iħx ad cor nr̃m ueniat.
temptationibus suis cogitatio¬
nem nr̃am dissipant: et uoces
cordis inoratione ꝑturbant. Se¬

Expanded text:
dum divinitas defectum nostrae dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen quod amiserat recepit, qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere, et mendicans esse describitur. Ipsa enim Veritas dixit: Ego sum via. Ergo, qui aeternae lucis claritatem nescit, caecus est. Sed si jam in Redemptorem credit, juxta viam sedet, si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat, rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vere credit, et exorat, et juxta viam, sedet caecus, et mendicat. Et clamavit dicens: esu, fili David, miserere mei. Et qui praeibant, increpabant eum, ut taceret, ipse vero multo magis clamabat, fili David, miserere mei. Quid isti designant, qui Jesum venientem praecedunt? nisi desideriorum carnalium turbas, tum ulcusque vitiorum, qui priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentationibus suis, cogitationem nostram dissipant, et voces cordis in oratione perturbant. Sae
Abbreviated transcription (Latin):
batur intelligebant. Hoc enim
loquebatur: quod ip̃i simmimoꝑe
et fieri op̃tabant: et ꝑficere sa¬
tagebant. Sicq miro et ĩ usi-¬
tato modo idem sub eunde crucis
sacramentum. quod fidelib amor
abscondit: infidelibꝰ inuidia
Actum ẽ autem cum ap¬
propinquaret ihetico: ce¬
tus quidam sedebat secus uiam
mendicans. Et cum audiret
cutbam p̃ter cuntem: int̾rogabat
quid hoc ẽẽt. Pixerunt autem ei:
quod iħc nazarenus transiret. Ce¬
cus iste pallegoriam genus hu¬
manum significat: quod inparẽ
te primo a paradisi gaudiis expł¬
sum. claritatem suꝑne lucis ig¬
norans. Dampnationis sue tene¬
bras patitur. Sed cum iherico ap¬
propinquare ihx dicitur: cecus il¬
luminatur. Iherico quippe: inter¬
p̃tatur luna. Luna autem insa¬
cto eloquio: ꝓ defectu ponitur :¬
carnis. Quia dum menstruis
momientis decrescit: defectũ nr̃e
mortalitatis designat. Dum gͥ
conditor m̃ appropinquat iheri¬
co. cecus a dlumen reddit. quia

Expanded text:
batur, intelligebant. Hoc enim batur, intelligebant. Hoc enim loquebatur, quod ipsi summopere et fieri optabant, et perficere satagebant; sicque miro et inusitato modo idem subeundae crucis sacramentum, quod fidelibus amor abscondit, infidelibus invidia Factum est autem cum appropinquaret Hiericho, caecus quidam sedebat secus viam mendicans; et cum audiret turbam praetereuntem, interrogabat quid hoc esset. Dixerunt autem ei, quod Jesus Nazarenus transiret. Caecus iste per allegoriam genus humanum signifite primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur, sed cum Jericho appropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Jericho quippe interpretatur Luna. Luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
turbam atq dixisse. Hos au¬
diuimus ex lege: quia xp̃c ma¬
net in et̃num. Et quomodo tu
dicis. oportet exaltari filium
hominis: Quide ergo quod
discipuli tocies sibi replicatum
dominice passionis archanum
intelligẽ nequeunt: et iudei ad
unum ubum et tam obscure po¬
situm. ut hoc expositione dignũ
cuangelista ducat. hoc autem
dicebat inquit significans qua
morte eẽt moriturus. mox quia
crucis exaltatio significetur in¬
telligunt: nisi quia discipuli cu¬
ius uitam maxime uid̾e deside¬
rabant. eius mortem audire nõ
poterant: Quem non solum ho¬
minem innocentem. s et uerum
deum sciebant: hunc nullatenꝯ
mori uł posse putabant. Et qr
ꝑ parabolas cum sepe loquentẽ
audire consueuerant: quociẽs
aliquid de sua passione dicebat.
hoc non ita ut sonabat incelli¬
gendum. s amore dictante ad
aliud quid allegorice refetẽdũ
ẽẽ credebant. Iudei uo quia ĩ en
necem conspiraũant: quicquid
de sua passione uł cruce loque¬

Expanded text:
turbam atque dixisse: Nos auturbam atque dixisse: Nos audivimus ex lege quia Christus manet in aeternum. Et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quid est ergo quod discipuli toties sibi replicatum dominicae passionis arcanum intelligere nequeunt, et Judaei ad unum verbum et tam obscure positum, ut hoc expositione dignum evangelista ducat. Hoc autem dicebat, inquit, significans qua morte esset moriturus; mox quia crucis exaltatio significetur, intelligunt, nisi quia discipuli, cujus vitam maxime videre desiderabant, ejus mortem audire non poterant. Quem non solum hominem innocentem, sed et Deum verum sciebant, hunc nullatenus mori vel posse putabant. Et quia per parabolas eum saepe loquentem audire consueverant, quoties aliquid de sua passione dicebat, hoc non ita ut sonabat, intelligendum, sed, amore dictante, ad aliud quid allegorice referendum esse credebant. Judaei vero, quia in ejus necem conspiraverant, quidquid de sua passione vel cruce loque
Abbreviated transcription (Latin):
głam p̃dicit: ut cum morientem
sicut p̾dictum ẽ. cernetent: etiam
resurrecturum nõ dubitarent.
P reuidens etiam quosdam hete¬
ticos in ecc̃a futuros. qui xp̃m
dicent legi ꝓpħisq docuisse con¬
traria. aliumq ueteris testamẽ¬
ti. atq alium noui deum esse
credendum: ostendit ꝓph̾arum
presagia. non allo magis quã
ad sue dispensationis. quam pro
nob̾ temꝑarie suscepit intendis¬
se mist̾ĩum: adeo ut consumina¬
tio sit ꝓph̾ie. sue passionis et pos¬
stetioris głe celebrata ꝑsecutio.
Hec non et paganorum demẽ¬
tiam. qua eius crucem derident
aptissime confutat: quando ꝓxi¬
me sue passionis tempus. quasi
futurorum prescius ostendit: ⁊¬
locum quasi mortis intrepidus
Et ip̃i nichil horum ĩcel¬
lexerunt. Et etat ubum
istud abscondicum ab eis: ⁊ nõ
intelligebant que dicebantur.
Legimus in euangelio scđm
iohannen dicente domino. si ex¬
altatus fueto a t̾ra. omnia tra¬
ham adme ipsum: tesponlisse

Expanded text:
gloriam praedicit, ut cum morientem, gloriam praedicit, ut cum morientem, sicut praedictum esse cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Praevidens etiam quosdam haereticos in Ecclesia futuros, qui Christum dicerent, legi prophetisque docuisse contraria, aliumque Veteris Testamenti atque alium Novi Deum esse credendum, ostendit prophetarum praesagia non alio magis quam ad suae dispensationis, quam pro nobis temporarie suscepit, intendisse mysterium, adeo ut consummatio sit prophetiae suae passionis, et posterioris gloriae celebrata perfectio. Nec non et paganorum dementiam, quae ejus crucem derident, apertissime confutat, quando proximae suae passionis et tempus, quasi futurorum praescius ostendit, et locum quasi mortis intrepidus adiit. Et ipsi nihil horum intellexerunt, et erat verbum istud absconditum ab eis, et non intelligebant quae dicebantur. Legimus in Evangelio secundum Joannem, dicente Domino: Si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum, respondisse
Abbreviated transcription (Latin):
et matres. et filios. et agros. cũ
ꝑsecutionibꝰ: potest altius ac¬
cipi. Centenarius quippe nu-¬
merus de sinistra translatut
ad dext̃am: licet eandem infle¬
xii digitorum uideatur tenete
figuram. nimium tamẽ quan¬
titatis magnitudine suꝑ cres¬
cit: quia uidelicet imiũsi qui
ppt̃ tegnum dei temporalia
spernunt: etiam in hac uita ꝑ¬
secutionib plenissima. elꝰdem
tegni gaudia fide cetta de gus¬
tant: et in expectatione patͥe
celestis: omniũ parit̃ electorũ
sincerissima dilectione fruunt᷑.
ssumpsit autẽ
iłx duodecim: et ait ilł.
Ecce ascendimus iherosolimã:
et consummabuntur om̃ia q̃
scripta sunt ꝑ ꝓphas de filio ho¬
minis. Tradetur enim genti
bus et illudetur: et flagellabr
et conspuetur. Et pot quam:
flagellauint occident eum: ⁊
die t̾cia resurget. Preuidens
saluator ex passione sua disci¬
pulorum animos ꝑturbandos.
eis longe ante et eiusdem passio¬
nis penam. et resurrectionis sue

Expanded text:
et matres, et filios, et agros cum et matres, et filios, et agros cum persecutionibus , potest altius accipi. Centenarius quippe numerus de sinistra translatus ad dexteram, licet eamdem in flexu digitorum videatur tenere figuram, nimium tamen quantitatis magnitudine supercrescit, quia videlicet universi, qui propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plenissima ejusdem regni gaudia fide certa degustant, atque in exspectatione patriae coelestis, omnium pariter electorum sincerissima dilectione fruuntur. Assumpsit autem esus duodecim, et ait illis: Ecce ascendimus Jerosolymam, et consummabuntur omnia quae scripta sunt per prophetas de Filio hominbus, et illudetur et flagellabitur, et conspuetur, et postquam flagellaverint occident eum, et die tertia resurget. Praevidens Salvator ex passione sua discipulorum animos perturbandos, eis longe ante, et ejusdem passionis poenam, et resurrectionis suae
Abbreviated transcription (Latin):
rentes. et filios atq germanos.
coniuges uł ꝓpinquos. siue so¬
cietas copule. seu consangui¬
nitatis necessitudo coniungit:
satis breuem ẽẽ constat ac sta¬
gilem. Deniq int̾dum etiam
honesta causa int̾ueniente di¬
uellitur: solius ꝑppetue coniũc¬
tionis retinent unitatem: atq
tus apłorum: quia multitudi¬
nis credentium erat cor et aĩa
una. et erant ilł om̃ia cõmunia:
nullusq egens int̾ eos qui sua
ꝓ domino teliquerunt. De qͥ¬
bus et apls ait. Tãqͣm nichil
habentes: et omnia possidentes .
Recipietur sane etiam de con¬
tinentia coniugali. multo ma¬
ior suauitas. ab illa que eis ĩ¬
uicem ꝑ cõmixtionem sexiũ
p̃beatur uxorum ante in lasciuiã
passionem desiderii possidebamꝰ.
honoris. et uera xp̃i dilectione.
possideo. Una ẽ mulier: sed centu¬
plum creuit meritum castitatis.
Ham quod sccłm marchum dr.
accipiet cencies tantum in tp̃r.
hoc ẽ. domos. et fr̃s et sorores.

Expanded text:
rentes, ac filios, atque germanos, rentes, ac filios, atque germanos, conjuges vel propinquos, sive societas copulae, seu consanguinitatis necessitudo conjungit, satis brevem esse constat ac fragilem. Denique interdum etiam honesta causa interveniente divellitur. Soli perpetuae conjunctionis retinent unitatem, atque tus apostolorum, quia multitudinis credentium erat cor et anima una, et erant illis omnia communia, nullusque egens erat inter eos qui sua pro Domino reliquerunt. De quibus et Paulus ait: Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Recipietur sane etiam de continentia conjugali multo major suavitas ab illa quae eis invicem per commistionem sexuum praebebatur. Uxorem ante in lasciva passione desiderii possidebam, ationis, et vera Christi dilectione possideo. Una est mulier, sed centuplum crevit meritum castitatis. Nam quod secundum Marcum dicitur: Accipiet centies tantum nunc in tempore hoc, domos, et fratres, et sorores,
Abbreviated transcription (Latin):
lam. post resurrectionem iusto¬
rum edificant: quando omnia
que ꝓpt̾ deum dimisimus. mul¬
tiplici nob̾ sint fenore reddenda:
insuꝑ et uita et̃na donanda.
Nec uident inepti. quod et si
inceteris digna sit repmissio:
in uxoribus tamen iuxta alios
euangelistas centenis appareat
turpitudo: p̾sertim cum dominꝰ
et in resurrectione nubendũ nõ
ẽẽ testatur: et iuxta euangelis¬
tam marcum. ea que dimissa
fuerint in hoc tempore. cum per¬
secutionibus accipienda con-¬
firmet. Quas utiq ꝑsecutiones
illi chiliaste sicut et cet̾a contra¬
na. nille annis suis om̃imodis
ab ẽẽ dogmatizant. Sensus igit᷑
iste ẽ. Qui ꝓpt̃ regnum dei ad¬
quirendum omnes affectus:
contempserit. omnes delicias
scłi luxusq calcauerit: multo
plura in p̾senti recipiet: quia a
fribus atq consortibus p̃positi
sui. qui ei sp̃uali glutino colli¬
gantur: multo gratiorẽ etiam
in hac uita recipiet karitatem.
Hanc si quidem quam int̾ pa¬

Expanded text:
lam post resurrectionem justolam post resurrectionem justorum aedificant, quando omnia quae propter Deum dimisimus multiplici nobis sint fenore reddenda, insuper et vita aeterna donanda. Nec vident inepti quod et si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus tamen juxta alios evangelistas centenis appareat turpitudo; praesertim cum Dominus et in resurrectione nubendum non esse testetur, et juxta evangelistam Marcum ea quae dimissa fuerint in hoc tempore cum persecutionibus accipienda confirmet: quas utique persecutiones, illi chiliastae, sicut et caetera contraria, mille annis suis incommodis abesse dogmatizant. Sensus igitur iste est. Qui propter regnum Dei acquirendum omnes affectus contempserit, omnes saeculi delicias luxusque calcaverit, multo plura in praesenti recipiet, quia a fratribus atque consortibus propositi sui, qui ei spiritali glutino colligantur, multo gratiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Hanc siquidem quam inter pa
Abbreviated transcription (Latin):
itaq accipiendum ẽ. quod cu¬
pidi et suꝑbi qui nomine illiꝰ
diuitis significati sunt. in reg¬
num celorum sint intraturi cũ
suis cupiditatibꝰ et suꝑbia: s
possibile ẽ deo ut ꝑ u̾bum sicut
etiam factum ẽẽ. et cotictie fie¬
ri uidemus acupiditate tem¬
poralium ad karitatem eter¬
norum. et apniciosa suꝑbia.
ad humilitatẽ saluberrimam
conũtantur.
secuti sumus te. Grandis fidu¬
cia. Petius piscator erat: et
non fuerat diues: cibos manu
et arte querebat: et tamen lo¬
quitur confident̾: dimisimus
omnia. Et quia non fufficit :¬
tantum dimittẽ: iungit quod
ꝑfectum ẽ. et secuti sumus te.
Fecimus qd iussisti. quid igitur
nob̾ dabis p̃mii:
Ui dixit eis. Amen dico
uobis: non ẽ qui reliquit
domum. aut parentes. aut fr̃s.
aut uxorem. aut filios ꝓpt̾ teg¬
num dei. et non recipiat multo
plura in hoc tempore. et in scło
uenturo uitam et̾nam. Quidã
ex occasione huius sententie. ui¬
daicam mille annorum fabu¬

Expanded text:
ita accipiendum est, quod cuita accipiendum est, quod cupidi et superbi qui nomine illius divitis significati sunt in regnum coelorum sint intraturi, cum suis cupiditatibus et superbia; sed possibile est Deo ut per verbum, sicut etiam factum esse et quotidie fieri videmus, a cupiditate temporalium ad charitatem aeternorum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam convertantur.secuti sumus te. Grandis fiducia, Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, Dimisimus omnia. Et quia non sufficit tantum dimittere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te. Fecimus quod jussisti, quid ergo nobis dabis praemii? Qui dixit eis: Amen dico vobis, nemo est qui reliquit domum, aut parentes, aut fratres, aut uxorem, aut filios, propter regnum Dei, et non recipiat multo plura in hoc tempore, et in saeculo venturo vitam aeternam. Quidam ex occasione hujusce sententiae Judaicam mille annorum fabu
Abbreviated transcription (Latin):
se intelligi uoluit: quia sponte
humiliatus. infirmitatis nr̃e
onera sustulit. In quo enim ma¬
nifestius intelligitur. quã ĩ ip̃o
quod scriptum ẽ. quanto mag¬
nus es humilia te in omnibus:.
Per acum acum autẽ punctioẽs
significat. ꝑ punctiones dolores
in passione susceptos. Foramen
gͦ acus dicit. angustias passioĩs:
qua scissa nr̃e quasi uestimenta
nature quodam modo resarcire.
id ẽ. recuꝑare dignatus ẽ: qua¬
tinus pot lapsum reformatiga¬
udeamus ad testimonium apłi
dicentis. Quicumq enim ĩ xp̃o
baptizati estis: xp̃m inluistis.
Tdixerunt
qui audiebant. Et quis
pot saluus fieri: Quo ꝑtinet is¬
ta responsio. cum in comparabi¬
lit̃ maior sit turba pauperum¬
dei. que diuitib ꝑditis potuerit
saluari: nisi quia intellexerunt
om̃s qui diuicias amant. etiã¬
si ad ipisci nequeant indiuitũ
numero deputari:
It illis. Que impossibi¬
lia sunt apd̾ homines:
possibilia sunt apd̃ dm̃. Non

Expanded text:
se intelligi voluit, quia sponte se intelligi voluit, quia sponte humiliatus, infirmitatis nostrae onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur quam in ipso quod scriptum est: Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passione susceptos. Foramen ergo acus dicit angustias, passiones. Qua scissa, nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum melius reformati, gaudeamus ad testimonium Apostoli, dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis . t dixerunt qui audiebant: Et quis potest salvus fieri? Quo pertinet ista responsio, cum incomparabiliter major sit turba pauperum, quae, divitibus perditis, potuerit salvari, nisi quia intellexerunt omnes qui divitias amant, etiamsi adipisci nequeant, in divitum numero deputari? Ait illis: Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tes. exutis philargirie retinacu¬
lis. aulam regni celestis intrare.
Acilius est.
enim camelum ꝑ foramẽ
acus transire: quam diuitẽ itra-¬
re in regnum dei. Si facilius ẽ.
camelum ingentibus membris
enormen. angustum foramen am
penetrare. quam diuitem itrare
in regnum del: nullus gͦ diues
intrabit in regnum dei: Et
quomodo uł in euglio matheus.
zacheus. et ioseph. uł in ueteri
testamento quam plurimi di¬
uites dei intraũunt regnum:
nisi forte quia diuicias uł pro
nichilo hab̾e. uel ex toto relin¬
quere domino inspirante di-¬
dicerunt: Humquid eĩ dauid
in regni diuiciis confidebat. qͥ
et de semetipso canit. qm̃ unicꝯ
et pauꝑ sum ego: et alios horta¬
tur. diuicie si affluant nolite:
cor apponete: credo non ausus
dicere: nolite suscipe. Hũquid
abraham domino substantia
p̃tulisse credibile ẽ. ꝓ quo unicũ
ferire non dubitauit heredem:
Altiori autem sensu facilius ẽ
xp̃m pati ꝓ dilectoribus seculi:

Expanded text:
tes, exutis philargyriae retinacutes, exutis philargyriae retinaculis, aulam regni coelestis intrare. Facilius est enim camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei. Si facilius est camelum ingentibus membris enormem, angustum foramen acus penetrare, quam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo dives intrabit in regnum Dei. Et quomodo vel in Evangelio Matthaeus, Zacchaeus, et Joseph, vel in Veteri Testamento quam plurimi divites Dei intraverunt in regnum? nisi forte quia divitias vel pro nihilo habere, vel ex toto relinquere, Domino inspirante, didicerunt? Nunquid enim David in regni divitiis confidebat, qui et de semetipso canit: Quoniam unicus et pauper sum ego . Et alios hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere ? Credo non ausus dicere Nolite suscipere. Nunquid Abraham Domino substantiam praetulisse credibile est, pro quo unicum ferire non dubitavit haeredem? Altiori autem sensu, facilius est Christum pati pro dilectoribus saeculi,
Abbreviated transcription (Latin):
Is ille auditis. contristatꝰ
ẽ: quia diues erat ualde.
hec̃ ẽ scłi tristicia que mortem
opatur: he diuitie fallaces. que
spinarum instar semẽtem suffo¬
cauere dñicam.
Idens autem illum ihe tris¬
tem factum: dixit. Quam
difficile qui peccunias habent: ĩ
regnum dei intrabunt. Claret
quidem quia qui hic multiplicã¬
dis diuiciis incunibunt: altĩus
uite gaudia querere contemp-¬
nunt. S int̾ peccunias habere.
et peccunias amare: magna dis¬
tantia ẽ. Multi enim habentes
nõ amant: multi autẽ habentes
amant. Item alii: et habent et
amant. Alii nec habere nec ama¬
te se diuicias scli gaudent. Quo
mon non ait qui habet: s qui:
amnat diuicias fructus non ca¬
piet ex eis. Et ip̃e dominus se¬
cundum marcum obstupescẽtibꝰ
in u̾bis huiꝯ cemocli sencentie
discipulis. exponendo sub iũxit.
in peccuniis. regnum dei intro¬
ire. Et notandum qd̾ nõ ait
impossibile s difficile: hoc est.
maximi laboris eẽ peccumas:
habentes. uł in peccuniis confidẽ¬

Expanded text:
auditis, contristatus est, quia dives erat valde. Haec est saeculi tristitia, quae mortem operatur. Hae divitiae fallaces, quae spinarum instar sementem suffocavere dominicam. Videns autem illum Jesus tristem factum, dixit: Quam difficile qui pecunias habent in regnum Dei intrabunt! quidem, quia qui hic multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contemnunt: sed inter pecunias habere, et pecunias amare, multa distantia est. Multi enim habentes non amant, multi non habentes amant. Item alii et habent et amant. Alii nec habere, nec amare se divitias saeculi gaudent, quormon non ait, Qui habet, sed qui amat divitias, fructus non capiet ex eis . Et ipse Dominus secundum Marcum, obstupescentibus in verbis hujusce sententiae discipulis, exponendo subjunxit: Fdentes in pecuniis, regnum Dei introire ! Et notandum quod non ait Impossibile, sed Difficile, hoc est, maximi laboris esse pecunias abentes, vel in pecuniis confiden
Abbreviated transcription (Latin):
perdito malo cultore uiiea da
alteri: cum dono gt̾e quod sꝑbas¬
suꝑbus sꝑnit. humilis quisq di-¬
tabitur. D et hoc quod principes
sacerdotum et sctibe in manum
mittere querentes in ih̾m. t̾rore
ppłi tetinentur. cotidie geritut ĩ
ecc̃a. cum quilibet solo de noĩe:
frat̾nam quam non diligit ecc̃as¬
tice fidei ac pacis unitatem. ꝓpt̃
cohabitantium fr̃m bonorum
multitudinẽ. uel erubescit: uel
timet impugnare. Qui tamen
sicut de stultissima auium struc¬
tione dominus ait. cum tẽpus
fuerit in altum alas erigit: qͥa
psequendo eccãm. quasi dnĩn:
cruci adlicere. et ostentui gau¬
debit habete.
Tobseruantes miserunt
insidiatores qui se iustos
simillarent. ut capent ins̾mone:
et traderent illum principatui. ⁊
potestati p̃sidis. Querentes dñ
comphendere principes sacerdo¬
tum et scribe timuerunt ppłm.

Expanded text:
Perdito malo cultore, vinea dabitur Perdito malo cultore, vinea dabitur alteri, cum dono gratiae quod superbus sprevit humilis quisque ditabitur. Sed et hoc quod principes sacerdotum et scribae manum mittere quaerentes in Jesum terrore populi retinentur, quotidie geritur in Ecclesia, cum quilibet solo de nomine frater eam quam non diligit ecclesiasticae fidei ac pacis unitatem, propter cohabitantium fratrum bonorum multitudinem, vel erubescit, vel timet, impugnare. Qui tamen sicut de stultissima avium struthione Dominus ait, cum tempus fuerit, in altum alas eriget, quia persequendo Ecclesiam, quasi Dominum cruci addicere et ostentui gaudebit habere. t observantes miserunt insidiatores, qui se justos simularent, ut caperent eum in sermone, et traderent illum principatui et potestati praesidis. Quaerentes Dominum comprehendere principes sacerdotum et scribae, timueru
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotum et scribe. quasi mentio¬
nem contra se dñm querebant ĩt̾¬
ficete: s hec idem querendo. docebãt
uera eẽ. que dicebat. Ip̃e quippe ẽ
hetes. cuius in iustam necem aie¬
bant cẽ uindicandam. illi nequã
coloni. qui ab occidendo dei filio. ad
modicum quidem timore huma¬
no retardari donec ueniret hora
eius: numqͣm enim diuino amo¬
re potuete cohiberi. Morali sane
intellectu cuiq fidelium. cũ miste¬
tium baptismi quod exerceat ope¬
rando comimittitur: quasi uinea
quam excolat locatur. Mittitur
seruus umus alter et t̾cius qui de
fructu accipiant: cum lex. psalmo¬
dia. ꝓpħia. quarum monitionem
bene agendo sequatur legitur. S
missus seruus contumeliis affec¬
tus. uł cesus eicitur: cum setmo
auclitus uł contempnitur. uel
quod peius ẽ. etiam blasphemat᷑.
Missum in suꝑ hetedem quantũ
inse ẽ occidit: qui et filium dei
conculcauit. et sp̃ui gr̃e quo scĩ¬
ficatus ẽ. contumeliã fecerit.i

Expanded text:
sacerdotum et scribae quasi mentiesacerdotum et scribae quasi mentientem contra se Dominum quaerebant interficere, sed hoc idem quaerendo docebant vera esse quae dicebat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam; illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari donec veniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane intellectu, cuique fidelium cum mysterium baptismi quod exerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum monitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus ejicitur, cum sermo auditus vel contemnitur, vel, quod pejus est, etiam blasphematur. Missum insuper haeredem quantum in se est occidit, qui et Filium Dei conculcaverit, et Spiritui gratiae quo sanctificatus est, contumeliam fecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
illum lapidem: conquas¬
sabitur. Supra quem autem ce¬
cioerit. cõminuet illum. Aliud ẽ.
negare ꝑ impietatem. Qui pcc̃or
ẽ. et tamen illi credit: cadit quidẽ
sup lapidem et conquassatur: sed
non om̃ino comminuitur: reser¬
uatur ꝑ sapientiam ad salutem.
Supra quem uo ille ceciderit: hoc
ẽ cui lapis ip̃e irtuerit. et qui xp̃m
penitus negarit: cõminuet eum.
ut ne testa quidem remaneat.
in qua hauriatur aque pusillum.
Siue de his dicit qui calunt suꝑ
eum. qui illum modo contẽpnũt.
uł iniuriis afficiunt. ideo nõdũ
penitus intereunt: s tamen con¬
quassantur ut non tecti ambu-¬
lent. Supra quos autem cadit.
ueniet illis de sup in iuditio cũ
pena ꝑdicionis. Ideo dixit comini¬
nuet eos: ut sint impii tãqͣm pul¬
uis quem ꝓicit uentus a facie t̾re.
Tquerebant
principes sacerdotum et
sctibe mittere in illum manus illa
hora: et timuerunt ppłm. Cogno-¬
nunt enim quod ad ipõs dixetit
similitudinem istam. Principes

Expanded text:
illum lapidem, conquasillum lapidem, conquassabitur: supra quem autem ceciderit, comminuet illum. Aliud est negare per impietatem. Qui peccator est, et tamen illi credit, cadit quidem super lapidem et conquassatur, sed non omnino comminuitur, reservatur enim per sapientiam ad salutem. Supra quem vero ille ceciderit, hoc est, cui lapis ipse irruerit, qui et Christum penitus negaverit, comminuet eum, ut ne testa quidem remaneat, in qua hauriatur aquae pusillum . Sive de iis dicit, quod cadunt super eum, qui illum modo contemnunt, vel injuriis afficiunt. Ideo nondum penitus intereunt, sed tamen conquassantur, ut non recti ambulent. Supra quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis. Ideo dixit: Comminuet eos, ut sint impii tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae . Et quaerebant principes sacerdotum et scribae mittere in illum manus illa hora, et timuerunt populum. Cognoverunt enim quod ad ipsos dixerit similitudinem istam. Principes
Abbreviated transcription (Latin):
implebitur hec ꝓph̾ia. que lapidẽ
ab edificantib reꝓbatum in cap̃
anguli dicit eẽ ponendum: nisi
crediturus ẽ gentibus p̃dicanmꝰ.
ut quasi lapis angularis duos
condens in semetipsum ex utroq
ium. unum templum edificet:
Cosdem enin sinagoge magtõs.
quos supra colonos dixerat: nc̃
edificantes appellat. Quia qui sb̾¬
ditam sͥ plebem ad ferendos uite
ip̃i hanc deo in habitare dignã.
quasi dignam construere et orna¬
re uidebantur. Unde et aplc fide¬
libus scribens ait: dei agricultu¬
ra: dei edificatio estis. S qui ui¬
nec dei fructum negare quasi agrĩ¬
cole mali. idẽ quasi mali cemen¬
tarii. domui dei lapidem p̃ciosum.
electum. qui uel infundamentis
uł in angulo ponendus erat. sb̾¬
trahere: hoc ẽ. fidem xp̃i auditori¬
bus suis conabantur eripere. S
illis licet nolentib idem lapis
caput anguli firmauit: quia de
utroq populo quoq ip̃e uoluit.
sua fide coniunxit.
Mnis qui ceciderit supͣ

Expanded text:
implebitur haec prophetia, quae lapidem implebitur haec prophetia, quae lapidem ab aedificantibus reprobatum, in caput anguli dicit esse ponendum, nisi credituris est gentibus praedicandus? ut quasi lapis angularis duos condens in semetipsum, ex utroque tem, unum templum aedificet. Eosdem enim Synagogae magistros, quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat, quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae ipsi hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere et ornare jubebantur. Unde et Apostolus fidelibus scribens ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui vineae Dei fructum negare quasi agricolae mali, iidem quasi mali caementarii domui Dei lapidem pretiosum electum, qui vel in fundamentis vel in angulo ponendus erat subtrahere, hoc est fidem Christi auditoribus suis conabantur eripere. Sed illis licet nolentibus, idem lapis caput anguli firmavit, quia de utroque populo quotquot ipse voluit sua fide conjunxit. Omnis qui ceciderit super
Abbreviated transcription (Latin):
suscitato amortius dño. pre-¬
dicantibus apłis credere no-¬
luerunt: s quasi cadauer uile
pieterunt: quia quantum in
se erat asuis eum finibus ex¬
cludentes. gentibus suscipien¬
dum dederũt.
Uid etgo faciet ill dñs¬
uinee: Ueniet et ꝑdet colonos is¬
tos: et dabit uincam aliis. Quo
audito: dicerunt illi. Absit. Con¬
tradixerunt sententie dñi: quia ꝯͣ
runt. Intelligebant enim parabo¬
lam non metito scĩtatis. ad capien¬
da misterii u̾ba limpidi. s malicie
flammis ad agenda que dicebãt᷑
accensi: atq ideo que inmente ha¬
buerant. quamuis inparabolis:
dicta. quaͣm iam olim meditata
cognoscere parati. Hegantibus :¬
gͦ uideis iustum fore scientiam di¬
uine legis. quam ip̃i sꝑnebant ad
gentes transferri: quid saluator:
respondeat intuere.
Lle autem aspiciens eos.
ait. Quid ẽ ergo hoc quod
scriptum ẽ. lapidem quem repro¬
baũunt eclificantes. Hic factꝰ ẽ.
incaput anguli. Quomodo inqͥt

Expanded text:
ssuscitato a mortuis Domino praessuscitato a mortuis Domino praedicantibus apostolis credere voluerunt, sed quasi cadaver vile projecerunt. Quia, quantum in se erat, a suis eum finibus excludentes, gentibus suscipiendum dederunt. Quid ergo faciet illis domvineae? Veniet et perdet colonos istos et dabit vineam aliis. Quo audito, dixerunt illi: Absit. Contradixerunt sententiae Domini quia contra runt. Intelligebant enim parabolam non merito sanctitatis ad capienda mysterii verba jam parati, sed malitiae flammis ad agenda quae dicebantur accensi, atque ideo quae in mente habuerant, quamvis in parabolis dicta, quasi jam olim meditata cognoscere parati. Negantibus ergo Judaeis justum fore scientiam divinae legis quam ipsi spernebant ad gentes transferri, quid Salvator respondeat intuere. Ille autem aspiciens eos ait: Quid est ergo hoc quod scriptum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes hic, factus est in caput anguli? Quomodo, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc autem occiso eo mali co¬
loni preriꝑe mollebantur: cum
crucifigentes eum iudei fidem
que ꝑeum ẽ extinguete ⁊ suã
magis que ex lege ẽ iusticiam
conabantur inserere.
Extra luneam heres uinee i
trucidatur: quia shc ut scĩfica¬
ret ꝑ suum sanguinem ppłm
extra portam passus ẽ: siue eiec¬
tus extra uineam et occisus ẽ:
quia prius ab incredulorum
corde tepulsus: ac deinde cruci
addictus ẽ. In cuius figuram
moyses altare holocausti. ĩquo
uictimarum sanguis funderet᷑.
non intra tab̾naculum seo ad
ostium posuit. mistice docens.
quia et dominice crucis altare
extra iherosolimorum portam
ponendum: et ip̃e uera patris
hostia xp̃c. a domo iudeorum quã
scĩficaturus adierat. non inti¬
mo corde recipiendus: s foris es¬
set suo cruore tingendus. Qd̃
ũ̾o scd̾m marchum mutato or¬
dine dicitur. et apphendentes
eum occiderunt. et eiecerunt
eum extra uineam: notat eos
ptinatie. qui nec crucifixo et re¬

Expanded text:
Hanc autem occiso eo mali coHanc autem occiso eo mali coloni praeripere moliebantur, cum crucifigentes eum Judaei fidem quae per eum est exstinguere, et suam magis quae ex lege est justitiam conabantur inserere. Extra vineam haeres vineae trucidatur quia Jesus ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus est; sive ejectus extra vineam et occisus est, quia prius ab incredulorum corde repulsus, ac deinde cruci addictus est. In cujus figuram Moyses altare holocausti, in quo victimarum sanguis funderetur non intra tabernaculum, sed ad ostium posuit, mystice docens quia et Dominicae crucis altare extra Hierosolymorum portam ponendum, et ipse vera Patris hostia Christus a domo Judaeorum, quam sanctificaturus adierat, non intimo corde reeipiendus, sed foris esset suo cruore tingendus. Quod vero secundum Marcum mutato ordine dicitur: Et apprehendentes eum occiderunt, et ejecerunt eum extra vineam , notat eos pertinaciae, qui nec crucifixo et re
Abbreviated transcription (Latin):
moysi. et ꝓpħ̾is et psalmis de me.
Ixit autem
dominus uinee. Quid fa¬
ciam: Mittam filium meum di-¬
lectum. forsitan cum hunc uide¬
rint uerebuntur. Quod domi-¬
nus uinee lubitatiue et de li¬
beratiuo modo loqui dicitur: nõ
de ignorantia uenit. Quid enĩ
nesciat dominus uinee: qͥ hoc
loco deus pater intelligitur: S
semꝑ ambigete dicitur deus: ut
ub̃a uoluntas homini teseruetur.
Nem cum
uidissent coloni: cogita
Occidamus illum: et nr̃a etit:
hereditas. Manifessime domi¬
nus ꝓbat iudeorum principes.
nõ ꝑignorantiam s ꝑ inuiden¬
tiam ctucifixisse filium dei. In¬
tellexerunt enim hunc ẽẽ. cui:
dictum ẽ. postula ame et dabo
ea quasi sͥ consulentes aiebant.
Ecce mundus totus post eum
abit. Ꝙ si dimittimus eũ sic:
omnes credent in eum. Hete¬
ditas ergo filii eccła ẽ: cũctis
data gentibus. quam nõ mo¬
riens pater illi reliquit. s ipse
sua morte mirabilit adquisi¬
uit: quia resurgendo possedit.

Expanded text:
Moysi, et prophetis, et psalmis de me . Moysi, et prophetis, et psalmis de me . Dixit autem Dominus vineae: Quid faciam? mittam filium meum dilectum. Forsitan cum hunc viderint verebuntur. Quod Dominus vineae dubitative et non deliberativo modo loqui dicitur, non de ignorantia venit. Quid enim nesciat Dominus vineae qui hoc loco Deus Pater intelligitur? Sed semper ambigere dicitur Deus, ut libera voluntas homini reservetur. uem cum vidisoccidamus eum, et nostra erit haereditas. Manifestissime Dominus probat Judaeorum principes non per ignorantiam, sed per invidiam crucifixisse Filium Dei. Intellexerunt enim hunc esse cui dictum est: Postula a me, et dabo ea quasi sibi consulentes aiebant: Ecce mundus totus post eum abit, et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas ergo filii Ecclesia est cunctis ei data de gentibus, quam non moriens illi Pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter acquisivit, quia resurgendo possedit.
Abbreviated transcription (Latin):
tinuis attestationibus populũ
conuenit. et que huic uinee uẽ¬
tura imminerent mala p̃dixe¬
unt. S quem ꝓpħ̾arum nõ st̃
ꝑsecuti: et occiderunt eos qui pre¬
nunciabant aduentum iusti:
Et hii autem multa de huius
uinee sterilitate dixerunt: sed
unius iheremie planctum po¬
nete sufficiat. Ego autẽ inquit
plantaui te uineam electam:
omne semen uerum. Quomo¬
do ergo conusa es inprauum ui¬
nea aliena: Idro cuius uinee:
tuicione: ne uidelicet in ea siue
pro ea fragilis et infĩme citoq
piture suauitatis holus nascere¬
tur: naboth iezraelitem. nõ mo¬
do uuln̾atum. uerum etiam le¬
gimus extinctum. Cuius et si
nullum ꝓpħicum dictum. acce¬
pimus tamen ꝓpħicum factũ.
quia multos pro hac uinea fu¬
turos martires. ꝓprio sanguine
ꝓphauit. His sane tribus ẜuoꝵ
gradibus om̃ium sub lege docto¬
rum figuram posse comp̾hendi:
dominus alibi manifeste ꝓdit
dicens. Qm̃ necesse ẽ impleri
omnia que sctipta sunt i lege

Expanded text:
tinuis attestationibus populum tinuis attestationibus populum convenerint, et quae huic vineae ventura imminerent mala praedixerint. Sed quem prophetarum non sunt persecuti? et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu justi . Et hi autem multa de hujus vineae sterilitate dixerunt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufficiat. Ego autem, inquit, plantavi te vineam electam, omne semen verum. Quomodo ergo conversa es in pravum, vinea aliena ? Pro cujus vineae tuitione, ne videlicet in ea sive pro ea fragilis et infirmae citoque periturae suavitatis olus nasceretur, Naboth Jezraheliten non modo vulneratum, verum etiam legimus exstinctum. Cujus et si nullum propheticum dictum accipimus, tamen propheticum factum, quia multos pro hac vinea futuros martyres proprio sanguine prophetavit. His sane tribus servorum gradibus omnium sub lege doctorum figuram posse comprehendi, Dominus alibi manifeste prodit, dicens: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut colonis uinee pot ecdicta lega¬
lia psalmodie modulatione. et
dulcedine ꝙ̃thare. ad exerciciũ
boni operis extitaret. Ham et ip̃e
dauid quo cor ppłi ad suꝑna suspẽ¬
deret: interutus carnalium uic¬
timarum. laudes dñi continuas
suaui melodia decantare cons¬
tituit. S et hunc affectum cõ¬
Picentes enim que nobis pars
in dauid. aut que hereditas in
filio isay. regnum simul dõ:
ignobili stirpe. et teligionem
impietate mutarunt. et tam̃
ille ꝓhac uinea que de egypto
cranslata palestine montes:
sua unibra ꝓtexit: ne funditꝰ
ex tminetur ex orat. Nomine d̾s
uirtutum conũte nunc: respice
de celo et uide et uisita uineã istã:
et dirige eam quam plantauit
dextera tua. Ubi pariter exponit
quid sit homo ille qui hanc uine¬
am plantauit: dominus scilicet
deus urtutum.
C adclidit tertium mitte.
qui et illum uuln̾antes
eiecer̾unt. Tettium ẜuum ꝓpħa¬
rum chorum intellige: qui con¬

Expanded text:
est, ut colonos vineae post edicta legaest, ut colonos vineae post edicta legalia psalmodiae modulatione, et dulcedine citharae, ad exercitium boni operis excitaret. Nam et ipse David quo cor populi ad superna suspederet, inter ritus carnalium victimarum laudes Domini continuas, suavi melodia decantari constituit. Sed et hunc affectum conDicentes enim: Quae nobis pars in David, aut quae haereditas in filio Isai ? Regnum simul David ignobili stirpe et religionem impietate mutarunt. Attamen ille pro hac vinea, quae, de Aegypto translata Palestinae montes sua umbra protexit ne funditus exterminetur exorat. Domine Deus virtutum, convertere nunc, respice de coelo, et vide, et visita vineam istam, et dirige eam quam plantavit dextera tua. . Ubi pariter exponit qui sit homo ille qui hanc vineam plantavit, Dominus scilicet Deus virtutum. t addidit tertium mittere, qui et illum vulnerantes ejecerunt. Tertium servum, prophetarum chorum intellige, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
tores fuum: ut de fructu
uinee darent illi. Qui cesum. di¬
miserunt eum manem. Bene
tempus fructuͣm posuit non pro¬
uentum. Nullus enim fructus
extitit iudeorum: nullus huiꝰ
uinee ꝓuentus. tam et si crebro
ac sollicite quereretur inuentus
ẽ. Seruus ergo qui primo missꝰ
est. ip̃e legifer moyses intelligit᷑.
qui quadraginta annos contin¬
uos. fructum aliquem legis quã
dederat a cultorib inquirebat.
S cesum eum: dimiserunt in¬
anem. Initauunt enim moysẽ
in castris: et aaron scĩn dñi. Et
uexatus ẽ moỹses ꝓpt̾ eos: quia
quid de fructu uinee sentiat: palã
carmine declarat dicens. Ex
uinea enim sodomorum uitis:
eorum: et ꝓpago ex gomorra. Uua
eorum uua fellis: botrus a maritu¬
dinis ex ip̃is. Furor draconum
uinum eorum: et furor aspidu
insanabilis.
Taddidit alt̾um fuum
mittete. Illi autem hunc
quoq cedentes. et affĩcientes cõ¬
tumelia: dimisetunt in anem.
Seruus alter dauid ꝓpħã regẽq
significat: qui pot moysen missꝰ

Expanded text:
ores servum ut de fructu vineae darent illi. Qui caesum dimiserunt eum inanem. Bene tempus fructuum posuit, non proventuum. Nullus enim fructus exstitit Judaeorum, nullus hujus vineae proventus, tametsi crebro ac sollicite quaereretur, inventus est. Servus ergo qui primo missus est ipse legifer Moyses intelligitur, qui quadraginta annos continuos fructum aliquem legis quam dederat a cultoribus inquirebat; sed caesum eum dimiserunt inanem. Irritaverunt enim Moysen in castris, et Aaron sanctum Domini. Et vexatus est Moyses propter eos, quia quid de fructu vineae sentiat, palam carmine declarat dicens: Ex vinea enim Sodomorum vitis eorum, et propago eorum ex Gomorrha. Uva eorum uva fellis, botrus amaritudinis ipsis. Furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis . t addidit alterum servum mittere. Illi autem hunc quoque caedentes et afficientes contumelia, dimiserunt inanem. Servus alter David prophetam regemque significat. Qui post Moysen missus
Abbreviated transcription (Latin):
qñ corpore moriuntur. De qua
alibi dominus ait. Qui creclit
inme: etiam si mortuus fuerit:
uiuet. Crede ergo: et si mortuus
fueris uiues. Si autem nõ cte¬
dis: et cum uiuis mortuus es.
Widua enim que indeliciis est:
Espondentes autẽ qͥdã
scribar̃: dixerunt. Ma¬
gist̃. benedixisti. Et amplius
non audebant eum quicqͣm in¬
terrogare. Principes sacerdotũ.
saducei et scribe querentes oc¬
casionem calumpnie. et ubum
aliquod inuenire qd̾ pateret ĩ¬
sidiis: quia insermonibus con¬
futati sunt. ultra non interro¬
gant: s aꝑtissime comphensũ
romane tradunt potestati. Ex
quo intelligimus uenena ĩui¬
die posse quidem suꝑari: s diffi¬
cile conquiescere:
Ixit autẽ ad illos. Quo¬
modo dicunt xp̃m filiũ
dd̃ eẽ : Et ip̃e dauid dicit. in li¬
bro psalmorum. Pixit dominꝰ

Expanded text:
quando corpore moriuntur. De qua quando corpore moriuntur. De qua alibi Dominus ait: Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit vivet . Crede ergo, et si mortuus fueris vives. Si autem non credis, et cum vivis mortuus es. Vidua enim quae in deliciis est, ntes autem quidam scribarum dixerunt: Magister bene dixisti. Et amplius non audebant eum quidquam interrogare. Principes sacerdotum, Sadducaei, et scribae quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Dixit autem ad illos: Quomodo dicunt Christum Filium David esse, et ipse David dicit in libro