comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parentib nat pͥmit᷑ ut oportebat ex t̾ra
factus ẽ: ita ⁊ ꝑadisꝰ in qͦ eũ collocauit
ꝙs. nichil aliud qͣm locꝰ qͥdã intelligatur.
t̾ra scilicet ubi habitaret homo t̾renꝰ:
Marratio qͥppe in his libris nõ genus lo¬
cutionis figͤatarũ rerũ ẽ sic̃ in cantico
canticoꝵ s omnino gestarũ sic̃ in reg¬
noꝵ libris: ⁊ hꝰcemodi cet̾is. S qi illic ea di¬
cunt᷑ q̃ uite humane usus notissimꝰ ht̃.
ñ difficile immo ꝓmptissime pͥmitꝰ acci¬
piunt᷑ ad litt̾am: ut deinde ex illis qͥd &̃
rerũ ꝓpͥe gestarũ narrationẽ ex qͦ dimisi
de paradiso adam ⁊ eua ꝯuenert̃ atq
genuert̃. Quasi u̾o usitatũ nob sit uł
qd tot annos uixert̃. uł qd̾ enoc tnslat᷑¬
hꝰmodi. S alia ẽ inqͥunt narratio fa¬
ctoꝵ mirabiliũ. alia institutarũ creat᷑a¬
rũ. Illic enĩ ea ipsa insolita ostendunt
alios eẽ tanꝙͣ̃ nat᷑ales modos rerũ. alios
miracłoꝵ q̃ magnalia nominant᷑.

Expanded text:
a factus est, ita et paradisus, in quo cum conlocauit deus, nihil aliud quam locus quidam intellegatur terrae scilicet, ubi habitaret homo terrenus. Narratio quippe in his libris non genere locutionis figuratarum rerum est sicut in Cantico canticorum, sed omnino gestarum est sicut in Regnorum libris et huiuscemodi ceteris. sed quia illic ea dicuntur, quae uitae humanae usus notissimus habet, non difficile, immo promtissime primitus accipiuntur ad litteram, ut deinde ex illis quid etrerum proprie gestarum narrationem, ex quo dimissi de paradiso Adam et Eua conuenerunt atque genuerunt. quasi uero usitatum nobis sit, uel quod tot annos uixerunt uel quod Enoch translateiusmodi. Sed alia est, inquiunt, narratio factorum mirabilium, alia institutarum creaturarum; illic enim ea ipsa insolita ostendunt alios esse tamquam naturales modos rerum, alios miraculorum — quae magnalia nominantur —
Abbreviated transcription (Latin):
exorit᷑a erant ex illa uirtute gen̾andi.
qͣm t̾ra iam acceꝑat. Cuius fitt̃i caus ales
rõnes in creatã condens: tanqͣm iã exti¬
tissent loq̃bat᷑ int̾na atq intima uerita¬
te.qͣm nec ocłs uidit nec auris aͥdiuit: s

Expanded text:
exortura erant ex illa uirtute generandi, exortura erant ex illa uirtute generandi, quam terra iam acceperat. cuius futuri causales rationes in creatura condens, tamquam iam extitisset, loquebatur interna atque intima ueritate, quam nec o
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omnẽ t̾rã. ⁊ omne lignũ fructife¬
rũ qd̾ ht̃ in se fructũ seminis seminale
quod erit uob̾ ad escã. Nũ gͦ aliud eis tẽ
dedit. aliud nc̃ dare uoluit: Non opmnor:
S cũ exhis gen̾ib sint ista ligna insti¬
tuta in ꝑadiso q̃ iam t̾ra t̾cio die ꝓdure¬
rat. ad huc ea ꝓdux̃ in tp̃r suo qi tũc
scilicet qd̾ scͥptũ ẽ ea ꝓduxisse t̾rã: cau¬
salit̾ factũ erat in t̾ra. hoc ẽ qr tunc ea
ꝓducendi uirtutẽ latent̾ acceꝑat. Qua
uirtute fit: ut ⁊̃ nc̃ talia t̾ra ꝓgignat
in manifesto atq in tp̃r suo. Uerbo gͦ
dei serto die dicentis. ecce dedi uob̃ omne
pabulũ seminale seminans semen qd̃
ẽ suꝑ omnẽ t̾ram. ⁊cet̾a. ñ sonabili uł
tẽꝑali uoce ꝓlata u̾ba st̃. s sic̃ in u̾bo eiꝰ
tẽꝑales sonos potuit. Fucturũ enĩ erat
ut homo iã de limo formatꝰ ⁊ flatu eius
animatꝰ. & qͥcqͥd ex illo humani genis
extitisset: uteret᷑ eis ad escam qͣ suꝑ t̾rã

Expanded text:
fructiferum, quod habet in se fructum seminis seminalis, quod erit uobis ad escam. num ergo aliud eis tunc dedit, aliud nunc dare uoluit? non opinor. sed cum ex his generibus sint ista ligna instituta in paradiso, quae iam terra tertio die produxerat, adhuc ea produxit in tempore suo, quia tunc scilicet, quod scriptum est ea produxisse terram, causaliter factum erat in terra; hoc est, quia tunc ea producendi uirtutem latenter acceperat, qua uirtute fit, ut etiam nunc talia terra progignat in manifesto atque in tempore suo. Uerba ergo dei sexto die dicentis: ecce dedi uobis omne pabulum seminale seminans semen, quod est super omnem terram et cetera non sonabili uel temporali uoce prolata uerba sunt, sed sicut in uerbo eius , nonnisi per temporales sonos potuit. futurum enim erat, ut homo iam de limo formatus et flatu eius animatus et quidquid ex illo humani generis extitisset uteretur eis ad escam, quae super terram
Abbreviated transcription (Latin):
ertia eoꝵ qui utroq mͦ ꝑadisũ accipiĩt
alias corꝑalit̾. alias aũ sp̃ualiter: Breuit̃
gͦ ut dicã: terciã mͥ fatȩor plac̾e̾ sententiã.
Sałm hanc suscepi nc̃ loqui de ꝑadiso.
qd̵ dñs donare dignab it᷑. ut hõ factꝰ
elimo qd̾ utiq corpꝰ humanũ ẽ in pa

Expanded text:
tertia eorum qui utroque modo paradisum accipiunt; alias corporaliter, alias autem spiritualiter. Breviter ergo ut dicam, tertiam mihi fateor placere sententiam. Secundum hanc suscepi nunc loqui de paradiso, quod Dominus donare dignabitur, ut homo factus e limo, quod utique corpus humanum est, in
Abbreviated transcription (Latin):
miris modis ipso in corꝑeo nutũ ꝯmix¬
ta sit uiuificando corꝑi. qͦ ⁊ imꝑat cor¬
pori qͣdã intentione ñ mole. qͣntoma¬
gis inꝗͣm nutꝰ ipse uoluntatis eiꝰ ñ
ꝑ locũ mouet᷑ ut corpꝰ. ꝑ locũ moueat.¬

Expanded text:
miris modis ipso incorporeo nutu commixmiris modis ipso incorporeo nutu commixta sit uiuificando corpori, quo et inperat corpori quadam intentione, non mole: quanto magis, inquam, nutus ipse uoluntatis eius non per locum mouetur, ut corpus
Abbreviated transcription (Latin):
genu: ⁊ totiꝰ pedis in coxa. Et nullus mẽ¬
bri motꝰ om̃ino ẽ quẽ uoluntas mouet
nͥ ab aliqͦ articłi cardine quẽ nutꝰ eiꝰdẽ
uoluntatis pͥmitꝰ figit. ut ab eo qd̃ loci
spatio ñ mouet᷑. agi ualeat qd̃ mouet᷑.
Demq nec in ambulando pes leuat᷑ insi
aliꝰ fixꝰ totũ corpꝰ ferat. donec ille qͥ motꝰ
st a loco unde fert᷑ ad locũ quo fert᷑ in¬
moto articło sui cardinis innitat᷑. Por¬
ro si in corꝑe nullũ m̃brũ ꝑ locũ uolũ¬
tas mouet. nͥ ab eo m̃bri articło quẽ ñ
mouet cũ & illa pars corꝑis q̃ mouet᷑
⁊ illa que fira fit ut moueat᷑. corꝑeas
hñt qͣntitates suas qͥb occupẽt spatia
locoꝵ suoꝵ. qͣntomagis ipse aiẽ nitꝰ cui
m̃bra deseruiunt. ut qd̾ placuerit figat᷑
unde id qd̾̃ mouendũ ẽ innitat᷑. cũ aĩa
ñ sit natã corꝑea. nec locali spatio corpꝰ
impleat sic̃ aqͣ utrẽ siue spongiã. s

Expanded text:
genu et totius pedis in coxa. et nullus memgenu et totius pedis in coxa. et nullus membri motus omnino est, quem uoluntas mouet, nisi ab aliquo articuli cardine, quem nutus eiusdem uoluntatis primitus figit, ut ab eo, quod loci spatio non mouetur, agi ualeat, quod mouetur. denique nec in ambulando pes leuatur, nisi alius fixus totum corpus ferat, donec ille, qui motus est, a loco, unde fertur, ad locum, quo fertur, inmoto articulo sui cardinis innitatur. Porro, si in corpore nullum membrum per locum uoluntas monet nisi ab eo membri articulo, quem non mouet, cum et illa pars cet illa qua fixa fit ut moueatur, corporeas habeant quantitates suas, quibus occupent spatia locorum suorum, quanto magis ipse animae nutus, cui membra deseruiunt, ut quod plunde id, quod mouendum est, innitatur, cum anima non sit natura corporea nec locali spatio corpus inpleat, sicut aqua utrem sine spongiam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ sp̃s creatꝰ. ñ ꝑ locũ s tantũ ꝑ tẽpus
motꝰ moueat corpꝰ ꝑ tẽpus & locũ. Si enio
qd̾ in seipso agit᷑. caꝑe ñdũ potest. qͣntomi¬
nus ills qd̾ suꝑͣ ẽ: fffecta qͥppe anma car¬
naliũ sensuũ consuetudine &̃ seipsam
cũ corꝑe ꝑ locũ moueri putat. dũ id ꝑ lo¬
cũ mouet. Que si posset diligent̾ inspicere
tinꝙ̃ cardines m̃broꝵ corꝑis sui. quẽ admo¬
dũ articłatĩ dispositi sc̃. a quibꝰ mitia mo¬
tionũ nitant᷑: inueniret ea q̃ ꝑ spatia
locoꝵ mouent᷑. nͥ ab eis q̃ loco fixa fc̃ non
moueri. Non enĩ mouet᷑ solus digitꝰ nisi
fixa sit palma. cuꝰ articło uelut ĩ moto
cardine moueat᷑. Sic tota palma ab ar¬
ticło cubiti. sic cubitꝰ ab articło humeri.
humerꝰ ab scapła cõmouet᷑. Stantibꝰ
utiq cardinib qͥb motio nitat᷑: it ꝑ lo¬
ci spatiũ qd̾ mouet᷑. Sic plante in talo
ĩ articłs. qͦ stante moueat᷑. sic cruris in

Expanded text:
hoc est spiritus creatus non per locum, sed tantum per tempus motus, moueat corpus per tempus et locum. si enim quod in se ipso agitur capere nondum potest, quanto minus illud, quod supra est! Adfecta quippe anima carnalium sensuum consuetudine etiam se ipsam cum corpore per locum moueri putat, dum id per locum mouet. quae si posset diligenter inspicere tamquam cardines membrorum corporis sui quemadmodum articulatim dispositi sint, a quibus initia motionum nitantur, inueniet ea, quae per spatia locorum mouentur, nisi ab eis, quae loco fixa sunt, non moueri. non enim mouetur solus digitus, nisi manus fixa sit, a cuius articulo, uelut inmoto cardine, moueatur. sic tota palma ab articulo cubiti, sic cubitus ab articulo humeri, humerus ab scapula cum mouetur stantibus utique cardinibus, quibus motio nitatur, it per loci spatium, quod mouetur; sic plantae in talo est articulus, quo stante moueatur; sic cruris in
Abbreviated transcription (Latin):
ipse inuoluit male utendo lib̾o arbitͥo.
Qd̃ tñ si ñ hr̾et in nat᷑a rerũ minꝰ excel¬
lerẽt. Cogitandꝰ qͥppe ẽ hõ iuste uuẽs
⁊̃ ñ p̃scius futoꝵ ⁊ ibi uidendũ ẽ excel¬
lentia uoluntatis bone qͣm ñ inpediat᷑ ad
recte uiuendũ. ⁊ dõ placendũ. qd ignarꝰ
futuri uiuit ex fide. Huiꝰmodi gͦ creat᷑am
qͥsqͥs eẽ nollet in reb contͣdic̃ d̃i bonitati.
Qiusqͥs aũ penas eã ñ uult luere ꝓ pecca¬
tis: inimicus ẽ eqͥtati. S si ad hoc fit aĩa
ut mittat᷑ incorpꝰ: q̃ri potest utrũ si no¬
luerit cõpellat᷑. S meliꝰ credit᷑ hoc na¬
turalit̾ uelle. idẽ in ea nat᷑a creari ut ue¬
lit. Sic̃ nat᷑ale nob̾ ẽ uelle uiuere. male

Expanded text:
ipse inuoluit male utendo libero arbitrio: ipse inuoluit male utendo libero arbitrio: quod tamen si non haberet, in natura rerum minus excelleret. cogitandus est quippe homo iuste uiuens etiam non praescius futurorum et ibi uidendum est, excellentia uoluntatis bonae quam non inpediatur ad recte uiuendum et deo placendum, quod ignarus futuri uiuit ex fide. huiusmodi ergo creaturam quisquis esse nollet in rebus, contradicit dei bonitati; quisquis autem poenas eam non uult luere pro peccatis, inimicus est aequitati. Sed si ad hoc fit anima, ut mittatur in corpus, quaeri potest, utrum, si noluerit, conpellatur. sed melius creditur hoc naturaliter uelle, id est in ea natura creari, ut uelit, sicut naturale nobis est uelle uiuere; male
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̃m ea q̃ ꝑ corpus gessit siue bonũ siue
malũ. Cur gͦ ñ iã ⁊ illud credat᷑ qd̾ dłi nu
sias sueret siue laboris diut̾ni. siue igniᷤ
et̾ni: fnqͥa hoc ipsũ dõ uolenti obtẽꝑas¬
se iam utiq actio bona extiterit. ⁊ sit con¬
trariũ ñdũ natos nicħ egisse uł boni
uł mali: Que si ita ft̃ fatebim᷑ ĩ ñ in eoꝵ¬
gen̾e animã pͥmitꝰ creatã. ut eẽt p̃scia
fiti oꝑis sui uł iusti uł iiqͥ. Nimis qͥppe
ĩcredibile ẽ eam potuisse ꝓpͥa uoluntate
inclinari ad corꝑis uitã. si se ita in qͥbꝰ¬
dam peccat᷑am p̾sciret. ut iuste suppli¬
cio ꝑpetuo puniret᷑. Iuste sane creator
lauaat᷑ in om̃ib qͥ fec̃ om̃ia bona ual¬
de. Neq enĩ ex his tm̃ laudandꝰ ẽ qͥb
p̃scientiã dedit. c̃ recte laudet᷑: ĩ qi pe¬
cora creauit. qͥbus ẽ nat᷑a humana
p̃stantior ⁊̃ in ipsis peccantib Nat᷑a
qͥpee hominis ex dõ ẽ. ĩ iniqͥtas q̃ se

Expanded text:
e per corpus gessit, siue bonum siue e per corpus gessit, siue bonum siue malum. cur ergo non iam et illud credatur, quod dei nutsimas lueret siue laboris diuturni siue ignis aeterni? an, quia hoc ipsum, deo uolenti obtemperasse, iam utique actio bona est, et erit contrarium nondum natos nihil egisse uel boni uel mali? Quae si ita e animam primitus creatam, ut esset praescia futuri operis sui uel iusti uel iniqui. nimis quippe incredibile est eam potuisse propria uoluntate inclinari ad corporis uitam, si se ita in quibusdam peccaturam esse praesciret, ut iuste subplicio perpetuo puniretur. iuste sane creator laudatur in omnibus, qui fecit omnia bona ualde. neque enim ex his tantum laudandus est, quibus praescientiam dedit, cum recte laudetur etiam, quia pecora creauit, quibus est natura humana praestantior etiam in ipsis peccantibus. natura quippe hominis ex deo est, non iniquitas, qua se
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑib dei: donec eã suo cp̃r sufflando
hoc ẽ inspirando formato ex limo corꝑi
insereret. S hic rursus ñ sꝑnenda orił
q̃stio. Si enĩ iã facta erat anima: ⁊ late¬
bat ubi ei posset eẽ melius qͣm ibi: Quid
gͦ fuit cause ut anima innocent̾ uiues
insereret᷑ uite huiꝰ carni in qua peccando
ipsũ qͥ eã creauit offenderet. unde eã me¬
rito seq̃ret᷑ laboris erũpna. dãꝑnationisq
crutiat᷑.: An illud dicendũ ẽ qd̃ ad corpꝰ
ad ministrandũ uoluntate ꝓͥa fuerit in¬
clinata in qͣ uita corꝑis. q̃m ⁊ iuste ⁊ iniq¬
uiui pot̾. qd̃ elegerit hoc hr̃et. uł p̃miũ
de iusticia. uł de iniqͥtate suppliciũ. ut
nec illi apłice sententie sit contrariũ qua
dic ñdũ nate ᷤ nicħ egisse boni seu mali:
Illa qͥppe inclinatiꝰ uoluntatis ad corpꝰ ñdũ
ẽ actio uł iusticie uł iniqͥtatis. de qͣ ratio
reddenda ẽ in iuditio di recept̾o uniciq¬

Expanded text:
in operibus dei, donec eam suo tempore sufflando, in operibus dei, donec eam suo tempore sufflando, hoc est inspirando, formato ex limo corpori insereret. Sed hic rursus non spernenda oritur quaestio. si enim iam facta erat anima et latebat, ubi ei posset esse melius quam ibi? quid ergo fuit causae, ut anima innocenter uiuens insereretur uitae huius carnis, in qua peccando ipsum, qui eam creauit, offenderet, unde eam merito sequeretur laboris aerumna damnationisque cruciatus? an illud dicendum est, quod ad corpus administrandum uoluntate propria fuerit inclinata, in qua uita corporis, quuiui potest, quod eligeret hoc haberet, uel praemium de iustitia uel de iniquitate subplicium, ut nec illi apostolicae sententiae sit contrarium, qua dicit nondum natos nihil egisse boni seu mali? illa quippe inclinatio uoluntatis ad corpus nondum est actio uel iustitiae uel iniquitatis, de qua ratio reddenda est in iudicio dei recepturo unoq
Abbreviated transcription (Latin):
eam existimare factã nͥ c̃ iã formato cor¬
ꝑori ẽ inspirata: uideat qͥd respondeait
ẽ q̃rit᷑ unde facta sit. Aut enĩ ex nichi¬
lo dicturꝰ ẽ dm̃ aliqͥd fecisse uł facẽ post
illam consũmationẽ oꝑm suoꝵ ⁊ debet
intueri qͦmͦ explicet sexto die factum
hominẽ ad imaginẽ dei qd̃ nͥ scdł̃m ani¬
mam recte intelligiñ potest. idest in
qua natã causał ratio facta fuerit quꝰ
rei que ñdũ fuit. aut ñ de nichilo s de
aliqͦ iam existente factã dicet animam

Expanded text:
eam existimare factam, nisi cum jam formato corpori est inspirata, videat quid respondeat, cum quaeritur unde facta sit. Aut enim ex nihilo dicturus est Deum aliquid fecisse vel facere post illam consummationem operum suorum; et debet intueri quomodo explicet sexto die factum hominem ad imaginem Dei quod nisi secundum animam recte intelligi non potest, id est, in qua natura causalis ratio facta fuerit ejus rei quae nondum fuit: aut non de nihilo, sed de aliquo jam e
Abbreviated transcription (Latin):
Meminerit &̃ scͥptũ eẽ qui uiuit mȩt̾num
creauit omnia simul. i udeat quẽ admo¬
dũ simul creata dici posst̃. qͦrũ creatio spa¬
ciis tẽꝑalib distat. ñ horarũ tantũ. s etiã
dierũ. Curet qͦ ostendere qͦmͦ utrũq sit
uerũ qd̃ contrariũ uideri potest. ⁊ dm̃ in

Expanded text:
meminerit etiam scriptum esse: qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul, et uideat, quemadmodum simul creata dici possint, quorum creatio spatiis temporalibus distat, non horarum tantum, sed etiam dierum. curet quoque ostendere, quomodo utrumque sit ue
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ q̃ ał ꝑficiendis defuissẽt. ut q̃dam
uniu̾sitatis ꝑfectio ex ittsq ꝯstaret sin¬
guł qiͣ semis. Helut aliciuꝰ totiꝰ partes es¬
sent: qͣrũ ꝯiunctione ipsũ totũ cꝰ partes
fuerant cõpleret᷑. Rurẜꝰ si ita eẽnt illa
ꝑfecta sic̃ ꝑficiunt᷑ cũ suis q̃ tẽporib
in manifestas formas actꝰq creant᷑. ꝓ¬
fecto aut nicħ ex eis pꝰea ꝑ tẽꝑa fieret.
aut hoc fieret: qd̾ ex istis q̃ suo q̃ iam
st̃. ea ipsa q̃ conseq̃rtib euoluenda tẽ¬
porib pͥmitꝰ d̾s oĩa simł creauit cũ fa¬
ceret mundũ. ꝯsũmata qͥdẽ qm̃ nichil
hnͣt illa in nat᷑is ꝓpͥis. qͥb suoꝵ tẽpoꝵ
cursus agt̃. qd̾ ñ in istis causalit᷑ factũ
turoꝵ ꝑ scłi tractũ exocculto in manife¬
u̾ba satis adhoc admonendũ insigniter
uigẽt. siqͥs in eis uigilet. Nam ⁊ ꝯsũmata
ea dic̃ ⁊ inchoata. Nisi enĩ ꝯsũmata eẽnt
ñ scͥptũ eẽt. Et consũmata st̃ celũ ⁊ t̾ra.

Expanded text:
e illis perficiendis defuissent, ut quaedam uniuersitatis perfectio utriusque constaret singulis quasi semis, uelut alicuius totius partes essent, quarum coniunctione ipsum totum, cuius partes fuerant, compleretur. rursus si ita essent illa perfecta, sicut perficiuntur cum suis quaeque temporibus in manifestas formas actuque procreantur, profecto aut nihil ex eis postea per tempora fieret aut hoc fieret quod ex istis quae suo quaeque iam sunt ea ipsa, quae consequentibus euoluenda temporibus primitus deus simul omnia creauit, cum faceret mundum — consummata quidem, quia nihil habent illa in naturis propriis, quibus suorum temporum cursus agunt, quod non in istis causaliter factumturorum per saeculi tractum ex oculto in maniferipturae uerba satis ad hoc admonendum insigniter uigent, si quis in eis euigilet. nam et consummata ea dicit et inchoata; nisi enim consummata essent, non scriptum esset: et consummata sunt caelum et terra
Abbreviated transcription (Latin):
in hominẽ posse credat᷑ qd ueritati fideiq
catholice omnino contrariũ ẽ. si concesse¬
rimꝰ irrationalẽ animã ueluti mat̾iem
subiacere. unde rõnalis anima fiat. Sic .Ni.
fiet: ut si ħ in meliꝰ cõmutata erit hominis.
illa qͦ in det̾iꝰ cõmutata sit pecoris. De quo
erubuert̾. nec eos hoc sensisse. s ñ recte in¬
tellectos eẽ dixert̃. Et credo ita eẽ. Helut si
qͥs qͣm ⁊̃ de scͥptis nr̃is hoc sentiat uͥ dictũ
est Homo in honore positꝰ ñ intellex̃ cõpa¬
ratiis ẽ pecorib insensatis. ⁊ simił factus

Expanded text:
in hominem posse credatur quod veritati fideique in hominem posse credatur quod veritati fideique catholicae omnino contrarium est, si concesserimus irrationalem animam veluti materiem subjacere, unde rationalis anima fiat. Sic enim fiet, ut si haec in melius commutata, erit hominis; illa quoque in deterius commutata, sit pecoris. De quo erubuerunt, nec eos hoc sensisse, sed non recte intellectos esse dixerunt. Et credo ita esse, velut si quisquam etiam de Scripturis nostris hoc sentiat, ubi dictum est, Homo in honore positus non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis, et similis fact
Abbreviated transcription (Latin):
dũ anima facta ẽ animans carnẽ:⁊ eiꝰ
sensib uelut nunciis utens. atq inse ip¬
sa se uiuere sentiens sua uoluntate. in¬
cellectu memoria. Si enĩ ẽ aliqͥd unde
istam defluxionẽ formate carni ds inspi¬
raret. tanqͣm sufflando animã faciens.
idẽq beatũ ẽ: nullomodo mouet᷑ aut mu¬
tat᷑. aut amittit aliqͥd. cũ hoc ab eo de¬
fluit. unde anma ftt. Lon est enioy¬
corpus ut tanqͣm exhalando minuatur.
Si autẽ anima irationalis mat̾ies ẽ qͦdãmͦ
de qua fit anima rõnał. idẽ humana:
rursus q̃rit᷑ ñ ipsa irrationał unde fiat
quia ⁊ ipsam ñ fac̃ nͥ creator omniũ na¬
turarũ. An illa de mat̾ie corporali.
Cur non gͦ ⁊ ista: Nisi forte qd̃ uelut gͣda¬
tim fieri concedit᷑ ꝯpendio posse dm̃ facere
quisꝗ̃ negabit. Promde q̃libet adhibeat᷑
gen̾ẽ alicuꝰ corꝑis ponit. Deinde cauen¬
dũ ẽ ne q̃dam tͣnslatio anime fieri a pecore¬

Expanded text:
dum anima facta est animans carnem et eius dum anima facta est animans carnem et eius sensibus uelut nuntiis utens atque in se ipsa se uiuere sentiens sua uoluntate, intellectu, memoria. si enim est aliquid, unde istam defluxionem formatae carni deus inspiraret, tamquam sufflando animam faciens, idemque beatum est, nullo modo mouetur aut mutatur aut amittit aliquid, cum hoc ab eo defluit, unde anima fit. non est enicorpus, ut tamquam exhalando minuatur. Si autem anima inrationalis materies est quodammodo, de qua fit anima rationalis, id est humana, rursus quaeritur, etiam ipsa inrationalis unde fiat, quia et ipsam non facit nisi creator omnium naturarum. an illa de materie corporali? cur non ergo et ista? nisi forte quod uelut gradatim fieri conceditur conpendio posse deum facere quisquam negabit. proinde quaelibet adhibeatur genere alicuius corporis ponit. Deinde cauendum est, ne quaedam t
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a humane anime facta ẽ: irrationał¬
ꝙͦ uita mat̾ies erat. anime rõnał. id est
humane. Quid gͦ int̾ illã. petorisq dista¬
bat: fn rõnał erat iã possibilitate ñdũ fa¬
cultate. Si enĩ uidemꝰ i fantilẽ aĩã iã utiq hoĩs
ñ ẽdat᷑. sic ĩ illa mat̾ie de q̃ facta ẽ aĩa qͥctũ fuise motũ.
etiam sentiendi. sic̃ in istaifantili q̃ iam
certe anima ẽ hominis qͥetꝰ ẽ adhuc motꝰ
rõcinandi: Nam si iã beata erat uita de
qua facta ẽ hominis anima: det̾ius gͦ
facta ẽ. ⁊ idõ ñ iam illa mat̾ies huiꝰ s il¬
lius ista defluxio ẽ. Nam mat̾ies aliqua
cũ format᷑ p̃sertim adeo in meliꝰ sine
dubitatione format᷑. Sed ⁊̃ si cuiꝰꝙͣ in ali¬
qua beatitudine facte a do uite deflurio
amma humana posset intelligi. nec sic
credenda erat eẽ cepisse in aliqͦ actu meri¬
toꝵ suoꝵ. nͥ ex qͦ ꝓpͥam cepit ag̾e uitam.

Expanded text:
natura humanae animae facta enatura humanae animae facta e id est humanae? quid ergo inter illam pecorisque distabat? an rationalis erat iam possibilitate, nondum facultate? si enim uidemus infantilem animam, iam utique hominis non credatur sic in illa materie, de qua facta est, quietum fuisse motum etiam sentiendi, sicut in ista infantili, quae iam certe anima est hominis, quietus est adhuc motus ratiocinandi? Nam si iam beata erat uita, de qua facta est hominis anima, deterius ergo facta est, et ideo non iam illa materies huius, sed illius ista defluxio est. nam materies aliqua cum formatur, praesertim a deo, in melius sine dubitatione formatur. sed etiam si cuiusquam in aliqua beatitudine factae a deo uitae defluxio anima humana posset intellegi, nec sic credenda erat esse coepisse in aliquo actu meritorum suorum, nisi ex quo propriam coepit agere uitam,
Abbreviated transcription (Latin):
corpus hominis fieret conferens uniu̾¬
so totũ suum: ut ⁊̃ si nulla ex eo caro
fieret animantis cuiꝰqͣm: sp̃e tñ sua mũ¬
di fabricã. molẽq cõpleret. scd̃m qͣm dr¬
mundꝰ. celum. ⁊ t̾ra. At u̾o illa sp̃ualis
mat̾ies si fuit ulla unde anima fieret. uł
si ẽ ulla unde anime fiunt: qͥd ipsa est.
qd̾ nom̃. qͣm sp̃em. quẽ usum in rebus
conditis tenet: Niuit an non: Si uiuit
quid agit: Qd ꝯfert uniu̾sitatis effectibꝰ:
Beatani ne uitam gerit. an miserã. an neu¬
trame Uiuificat aliqͥd. an ob hoc ȩtiam
oꝑe uacat. ⁊ in qͦdam secreto uniu̾sitatis
otiosa requiescit. sine uigili sensu mo¬
tuq uitali: DSienĩ nulla ꝓrsus adhue
uita erat qͦmͦ eẽt uite fut̾e quedã incor¬
porea: nec uiua mat̾ies: Aut falsũ ẽ aut
nimis latet. Si aũ iam uiuebat. nec be¬
ate nec misere qͦmͦ rõnabilis erat: Qd si
tunc rõnabilis facta ẽ cũ ex illa mat̾ie

Expanded text:
corpus hominis fieret, conferens uniuecorpus hominis fieret, conferens uniuerso totum suum, ut, etiamsi nulla ex ea caro fieret animantis cuiusquam. specie tamen sua mundi fabricam molemque conpleret, secundum quam dmundus caelum et terra. At uero illa spiritalis materies, si fuit ulla, unde anima fieret, uel si est ulla, unde animae fiunt, quid ipsa est? quod nomen, quam speciem, quem usum in rebus conditis tenet? uiuit, an non? si uiuit, quid agit? quid confert uniuersitatis effectibus? beatamne uitam gerit, an miseram, an neutram? uiuificat aliquid? an ab hoc etiam opere uacat et in quodam secreto uniuersitatis otiosa requiescit sine uigili sensu motuque uitali? si enim nulla prorsus adhuc uita erat, quomodo esset uitae futurae quaedam incorporea nec uiua materies? aut falsum est aut nimis latet. si autem iam uiuebat nec beate nec misere, quomodo rationalis erat? quodsi tunc rationalis facta est, cum ex illa materie
Abbreviated transcription (Latin):
an condidisse rõnẽ scd̃m qͣm fieret. ñ ȩtiã
q̃ndam ꝓ suo gene̾ mat̾iam de qͣ fieret:
Sienim quiddam incõmittabile eẽt anima
nullomꝰ eius qiͣ materiẽ q̃rere deberemus.
Nunc autẽ mutabilitas eiꝰ satis indicat eam
interĩ uiciis atq fallaciis deformẽ redidi.
formari aũ uirtutib ueritatisq doctna
s in sua iam nat᷑a qua ẽ anima. sic̃ ⁊̃ ca¬
ro in sua natura qua iam caro ẽ ꝙ salu¬
te decorat᷑. ⁊ morb̾ uulm̾bꝰq fedat᷑. S sic̃
hȩs excepto qd̾ iam caro ẽ in qͣ natã uł
ꝓficit uti pulcra. uł defic̃ ut deformis sit.
habuit ⁊̃ mat̾em. idẽ t̾rã de qͣ fieret. ut
omnino caro esset: sic fortasse potuit¬
⁊ anima ante qm ea ipsa nat᷑a fieret.
gñe sp̃ualẽ que nondũ eẽt anima. sicut
t̾ra de qua caro facta ẽ. iam erat aliquid
qͣmius ñ erat caro. Sed enĩ t̾ra implebat
mundi infimam partẽ: ante ꝗͣ de illa

Expanded text:
ibi condidisse rationem, secundum quam fieret. non etiam ibi condidisse rationem, secundum quam fieret. non etiam quandam pro suo genere materiam, de qua fieret? si enim quiddam incommatabile esset anima, nullo modo eius quasi materiem quaerere deberemus; nunc autem mutabilitas eius satis indicat eam interim uitiis atque fallaciis deformem reddi, formari autem uirtutibus ueritatisque doctrina, sed in sua iam natura, qua est anima, sicut etiam caro in sua natura, qua iam caro est, et salute decoratur et morbis uulneribusque foedatur. sed sicut haec excepto, quod iam caro est,-in qua natura uel proficit, ut pulchra, uel deficit, ut deformis sit, habuit etiam materiem, id est terram, de qua fieret, ut omnino caro esset: sic fortasse potuit et anima, antequam ea ipsa natura fieret,genere spiritalem, quae nondum esset anima, sicut terra, de qua caro facta est, iam erat aliquid, quamuis non erat caro. Sed enim terra inplebat mundi infimam partem, antequam de illa
Abbreviated transcription (Latin):
ditis reb anime humane ulla natura
et tunc eẽ cepit cũ eam d̾s sufflando fec̃.
creauerit tanꝗͣ ipse flatus eiꝰ ñ ex aliqͣ
substantia subiacente factꝰ sit. sic̃ de fla¬
tu dicebamꝰ quẽ fac̃ anima de corꝑe suo.
s om̃ino ex nichilo tẽ factus sit flatus.
cũ ds̾ flare uoluit. idẽq hominis anima
factus sit. an u̾o iã erat aliqͥd sp̃uale qͣuis
hoc quicqͥd erat. ñdũ anime nat᷑a erat.
atq ex hoc factus sit flatus dĩ q̃ natura
eẽt anime. sic̃ nec corꝑis humani
nat᷑a iam erat ante qͣm ds̃ eã de limo
tͥrȩ uł puluere formasset. Non enim
caro humana erat puluis aut limus.
s tam̃ aliqͥd erat unde illa fieret q̃ ñdũ
erat: Num gͦ credibile ẽ in pͥmis illisi
dierum oꝑib dm̃ condidisse ñ solũ futꝰ
corꝑis humani causalẽ rõnẽ. uerũ ⁊̃
mat̾iem de qua fieret. id est t̾rã. de cuus
limo uł puluere fing̾et᷑. anime aũt solã

Expanded text:
ditis rebus animae humanae ulla natura ditis rebus animae humanae ulla natura et tunc esse coepit, cum eam deus sufflando fecit creauerit, tamquam ipse flatus eius non ex aliqua substantia subiacente factus sit, sicut de flatu dicebamus, quem facit anima ex corpore suo, sed omnino ex nihilo tunc factus sit flatus, cum deus flare uoluit, idemque hominis anima factus sit: an uero iam erat aliquid spiritale, quamuis hoc, quidquid erat, nondum animae natura erat, atque ex hoc factus sit flatus dei, quae natura esset animae, sicut nec corporis humani natura iam erat, antequam deus eam de limo terrae uel puluere formauisset. non enim caro humana erat puluis aut limus, sed tamen aliquid erat, unde illa fieret, quae nondum erat. Num ergo credibile est in primis illis sex dierum operibus deum condidisse non solum futuri corporis humani causalem rationem uerum etiam materiem, de qua fieret, id est terram, de cuius limo uel puluere fingeretur, animae autem solam
Abbreviated transcription (Latin):
siue sp̃ualẽ. nec de se ipso nec de corꝑeis
elem̃tis credendꝰ ẽ animam fecise sufflan¬
do. Utrum aũ ex eo quod om̃ino ñ erat.
id est ex nichilo. an ex aliqͣ re que iã ab
illo facta sp̃ualit̾ erat. s anima ñdũ erat:
merito q̃ri potest. Si enĩ dm adhuc
aliquid ex nichilo creare ñ credimꝰ pꝰea¬
quã creauit omnia simul: ꝙ ob hoc a
consũmatis om̃ib oꝑib reqͥeuisse credimꝰ
q̃ inchoauit fac̾e. ut qͥcqͥd deinde fac̾et.
ex his fac̾e̾t. ñ udeo quẽ admodũ intelli¬
gamus adhuc eum ex nichilo animas
facere. Fn dicendũ ẽ eũ in illis qͥdẽ oꝑib¬
ac si potius credi oportet sp̃ualẽ atq in¬
tellectualẽ nat᷑am scilicet unitatis ange¬
lice ⁊ mundũ. id est celum ⁊ t̾ram.atq in
illis iã extantib nat᷑is rõnes creasse fut᷑ar
ibi create eẽnt sic̃ erant futẽ. ñ adhuc
ẽẽnt fut᷑e. Qd si ita ẽ: ñdũ erat in con¬

Expanded text:
siue spiritalem, nec de se ipso nec de corporeis siue spiritalem, nec de se ipso nec de corporeis elementis credendus est animam fecisse sufflando. Utrum autem ex eo, quod omnino non erat, id est ex nihilo, an ex aliqua re, quae iam ab illo facta spiritaliter. erat, sed anima nondum erat, merito quaeri potest. si enim deum adhuc aliquid ex nihilo creare non credimus, posteaquam creauit omnia simul, et ob hoc a consummatis omnibus operibus requieuisse credimus, quae inchoauit facere, ut, quidquid deinde faceret, ex his faceret, non uideo, quemadmodum intellegamus adhuc eum ex nihilo animas facere. an dicendum est eum in illis quidem oac, si hoc potius credi oportet, spiritalem atque intellectualem naturam, scilicet unitatis angelicae, et mundum, id est caelum et terram, atque in illis iam extantibus naturis rationes creasse futuraribi creatae essent, sicut erant futurae, non adhuc essent futurae. quod si ita est, nondum erat in con
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Sp̃s enĩ a me ꝓcedet & flatũ omnem
ego feci. Nam ñ que libet flatũ corꝑeum
eum dicẽ sequentia docent. Cum enĩ di¬
xisset omnẽ flatũ ego feci. ⁊ ꝓpt̾ peccatum
inquit pusillum quid contristaui eũ:
et ꝑcussi eũ. Quid ͤ dic̃ flatũ. nͥ animã q̃
ꝓpt̾ peccatũ ꝑcussa & contristata est:
Quid gͥ ẽ omnẽ flatũ ego feci. nͥ omnẽ
animam ego feci: Si gͦ dm̃ dic̾emꝰ tãꝙͣ
corꝑei mundi huiꝰ animam cui mundꝰ
ipse eẽt tanqͣm corpus unius animantis.
recte non eũ dic̾emꝰ. sufflando fecisse am¬
mam hominis nisi corꝑeam de isto aere
subiacente sibi ex corꝑe suo. ñ tñ qđ fe¬
cisset dedissetq sufflando. de seipso dedisse
putare deb̾emus. s ita de sibi subiecto
aere corꝑiᷤᷤsui sic̃ anima de hꝰmodi re si¬
mundi corpus dõ eẽ subditũ dicimꝰ. s il¬
lum ẽẽ supͣ omnẽ creat᷑am. siue corꝑalẽ

Expanded text:
Deus: Spiritus enim a me procedet, et flatum omnem Deus: Spiritus enim a me procedet, et flatum omnem ego feci. Nam non quemlibet flatum corporeum eum dicere, sequentia docent. Cum enim dixisset, Omnem flatum ego feci; Et propter peccatum, inquit, pusillum quid coet percussi eum. quid ergo dicit flatum nisi animam, quae propter peccatum percussa et contristata est? quid igitur est: omnem flatum ego feci, nisi: omnem animam ego feci? Si ergo deum diceremus tamquam corporei mundi huius animam, cui mundus ipse esset tamquam corpus unius animantis, recte non eum diceremus sufflando fecisse animam hominis, nisi corpoream de isto aere subiacente sibi ex corpore suo, non tamen quod dedisset sufflando de se ipso dedisse putare deberemus, sed ita de sibi subiecto aere corporis sui, sicut anima de huiusmodi re simundi corpus deo esse subditum dicimus, sed illum esse supra omnem creaturam siue corporalem
Abbreviated transcription (Latin):
itaq longe qͥdẽ incorꝑabili mͦ. s tñ aĩa
regat subditũ corpꝰ. ⁊ ds̃ subditã crea¬
turã cur ñ potiꝰ intelligat᷑ de subiecta
sibi ereatã fecisse di animã in eo qd̾
sufflasse dictꝰ ẽ. qͣndoqͥdẽ ipsa anima ꝙͣ¬
uis corꝑi suo ñ ita dñet᷑ ut ds̃ unu̾si¬
tatĩ qͣm condidit. tam̃ eiꝰ motu ñ de sua
substantia flatũ fac̃: Possemꝰ qͥdem
dicere. nec ipsũ dei flatũ eẽ animam
hominis. s dm̃ sitfflando fecisse aĩam
in homine. S ne putent᷑ meliora q̃
fec̃ u̾bo qͣm qd̃ fec̃ flatu. quia ⁊ ĩ nob̾
melius ẽ u̾bũ qͣm flatus. nicħ ẽ int̾im
scãm supradictam rationẽ. cur animã
ipsam dei flatũ dicẽ dubitemꝰ. dũ intel¬
ligat᷑ ñ eẽ di natura atq substantia. s
hoc ipsũ eẽ sufflare qd̃ ẽ flatũ facere.
quod aũ flatũ face̾: hoc animam facere.
Cui sententie congruit qđ ꝑ ysaiam dic̃

Expanded text:
itaque longe quidem inconparabili modo sed tamen anima. itaque longe quidem inconparabili modo sed tamen anima. regat subditum corpus et deus subditam creaturam, cur non potius intellegatur de subiecta sibi creatura fecisse deus animam in eo, quod sufflasse dictus est, quandoquidem ipsa anima, quamuis corpori suo non ita dominetur ut deus uniuersitati, quam condidit, tamen eius motu, non de sua substantia flatum facit? Possemus quidem dicere nec ipsum dei flatum esse animam hominis, sed deum sufflando fecisse animam in homine; sed ne putentur meliorau, quia et in nobis melius est verbum quam flatus; nihil est interim secundum supradictam rationem, cur animam ipsam Dei flatum dicere dubitemus, dum intelligatur non esse Dei natura atque substantia, sed hoc ipsum esse sufflare, quod est flatum facere; quod autem flatum facere, hoc animam facere. Cui sententiae congruit quod per Isaiam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra t̾renus: scds homo de cȩlo çelestis:
Qualis t̾renꝰ: tales ⁊ t̾rem. Qualis celestis:
tales ⁊ celestes. Et qͦmͦ indiumꝰ imaginẽ
resurrectione qd̾ credimus. Imaginẽ
aũ t̾reni hominis ab ipso exordio hu¬
mane gen̾atioĩs indiumꝰ Hic occurrit
alia q̃stio qͦmͦ renouem᷑ si ñ ad hoc per
enĩ multa ñ in pͥstinũ. s in meliꝰ reno

Expanded text:
ra terrenus; secundus homo de caelo caelestis. qualis terrenus, tales et terreni; et qualis caelestis, tales et caelestes. et quomodo induimus imaginem resurrectione, quod credimus; imaginem autem terreni hominis ab ipso exordio humanae generationis induimus. Hic occurrit alia quaestio, quomodo renouemur, si non ad hoc per enim multa non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in eã incurrat: dũ ꝑtendit a fine usq
ad finẽ fortiter: ⁊ disponit om̃ia suauit̃:
S nescio quẽ admodũ possit intelligi ad
hoc tantũ creatã nescio ꝙͣ creat᷑am sp̃ualẽ
q̃ ind̾i conditionib ꝑ illos sex dies factis
ñ ꝯmemoraret᷑. cũ d̾s hominẽ sexto die
fecisse dictꝰ ẽ. quẽ ñdũ in ꝓpͥa natura
fecerat. s adhuc rõne causali in illa cre¬
at᷑a q̃ cõmemorata ñ ẽ. Maggis enĩ debu¬
it ipsa cõmemorari. q̃ sic cõnsumata erat
ut ñ adhuc eẽt scđm sue cause p̾ceden¬
tẽ rõnẽ facienda. An forte in illiꝰ diei
nat᷑a quẽ pͥmitꝰ ꝯdidit. si sp̃s intellectłi.
dies ille recte accipit᷑. hanc faciende aĩe
causalẽ rõnẽ ds̃ inseruit. c̃ sexto die frc
hominẽ ad imaginẽ suã causã scilicet¬

Expanded text:
endit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter. sed nescio, quemadmodum possit intellegi ad hoc tantum creatam nescio quam creaturam spiritalem, quae in dei conditionibus per illos sex dies factis non commemoraretur, cum deus hominem sexto die fecisse dictus est, quem nondum in propria natura fecerat, sed adhuc ratione causali in illa creatura, quae commemorata non est. magis enim debuit ipsa commemorari, quae sic consummata erat, ut non adhuc esset secundum suae praecedentem rationem facienda. An forte in illius diei natura, quem primitus condidit, si spiritus intellectualis dies ille recte accipitur, hanc faciendae animae causalem rationem deus inseruit, cum sexto die fecit hominem ad imaginem sua
Abbreviated transcription (Latin):
anima dr̾et᷑ credi eport̾et. Omne qͥppe corpꝰ
in omne corpꝰ posse mutari: ñ defuert̃
qui assererẽt Corpꝰ aũ aliqd̃ siue t̾renũ
siue celeste coni̾ti in animã. fieriq na¬
turã incorꝑeã. nec queꝗͣ sensisse c̾io: nec

Expanded text:
anima diceretur, credi oporteret. Omne quippe corpus anima diceretur, credi oporteret. Omne quippe corpus in omne corpus posse mutari, non defuerunt qui assererent. Corpus autem aliquod sive terrenum sive coeleste, converti in animam, fierique naturam incorpoream, n
Abbreviated transcription (Latin):
denda ẽ. qiͣ caro de t̾ra. ⁊ anima de aqua.
Nimis enĩ absurdũ est inde factã putare a¬
nimam hominis unde facta ẽ caro piscis
⁊ uolucris. Ergo fortassis ex aere: huic .Ni.
elem̃to flatꝰ cõpetit. s nr̃ ñ dei. Hnoe supͣ
diximus hoc potuisse congruent̃ putari.
si animam mundi tanꝗͣ unius maximi
animantis dm̃ cred̾emꝰ. uti eã flauerit de
aere corꝑis sui. sic̃ flat nr̃a de sui. Cũ uero
dm̃ ẽẽ constet supͣ om̃e mundi corpꝰ.⁊ supͣ
omnẽ sp̃m quẽ creauit incoꝑabili om̃ino
distantia. qͦmͦ id recte dici potest: Anforte
qͣntomagis ds̃ uniu̾se creatẽ suȩ p̃sens ẽ
om̃ipotentia singłari. tantomagis potu¬
it ex arre flatũ facere q̃ anima hominis eẽt:
S cũ anima ñ sit corꝑea qͥcqͥd aũ ex mũdi
corꝑeis elem̃itis fit. corꝑeũ sit necesse ẽ in¬
q̃ mundi elem̃ta ⁊̃ aer iste numerat᷑: nec
si de puri illiꝰ celestisq ignis elem̃to facta

Expanded text:
denda est quasi caro de terra, anima de aqua. denda est quasi caro de terra, anima de aqua. nimis enim absurdum est inde factam putare animam hominis, unde facta est caro piscis et uolucris. Ergo fortassis ex aere? huic enim elemento etiam flatus conpetit; sed noster, non dei. unde supra diximus hoc potuisse congruenter putari, si animam mundi tamquam unius maximi animantis deum crederemus, ut ita eam flauerit de aere corporis sui. sicut flat nostra de sui. cum uero deum esse constet supra omne mundi corpus et supra omnem spiritum, quem creauit, inconparabili omnino distantia, quomodo id recte dici potest? an forte quanto magis deus uniuersae creaturae suae praesens est omnipotentia singulari, tanto magis potuit ex aere flatum facere, quae anima hominis esset? sed cum anima non sit corporea. quidquid autem corporeis elementis fit, corporeum sit necesse est, inque mundi elementis etiam aer iste numeretur; nec si de puri illius coelestisque ignis elemento facta
Abbreviated transcription (Latin):
ut nullũ sit herbe seu ũmiculi genus. uͥ¬
tam ñ eẽ ꝑmixtã. uł qͦ reuolui ñ posse mira¬
bili opinẽt᷑ insania. Q tam̃ si remotis ab
animo suo rerũ obscurissimarũ q̃stionib
qͣs carnali corde u̾santes. necesse ẽ ut in
opiniones falsas noxias monstruosasq
labant᷑: ⁊ ꝓuoluant᷑ unum illud firmissi¬
me ceueat qd̵ omni anime rõnali sine
ulliꝰ disputationis ambagibꝰ nat᷑alit̃ &
uera citer insitũ ẽ: omnino eȩ̃ incõmuta¬
bilẽ ⁊ incorruptibilẽ dm̃. tota illoꝵ mille
formis fabula repente dilabit᷑. qͣm in suis
uanis ac sacͥlegis mentib ñ nisi de dei tͣpis¬
sima mutabilitate finxert̃. Nonẽ qͥ¬
mat̾ies humane anime nec amma irra¬
tionalis. Quid ẽ gͦ unde anĩa flatu dei
facta ẽ: An corpꝰ aliqd̃ erat t̾renũ qͥdẽ ⁊
humidũ. Nullomodo. Hinc enĩ potiꝰ caro
facta ẽ. Nam qͥd aliud ẽ limus. qm t̾ra hu¬
mida Nec humore solo anima facta cre¬

Expanded text:
ut nullum sit herbae, seu ut nullum sit herbae, seu eam non esse permixtam, vel quo revolvi non posse mirabili opinentur insania. Qui tamen si remotis ab animo suo rerum obscurissimarum quaestionibus, quas carnali corde versantes, necesse est ut in opiniones falsas, noxias monstrosasque labantur et provolvantur, unum illud firmissime teneant, quod omni animae rationali sine ullius disputationis ambagibus naturaliter et veraciter insitum est, esse omnino incommutabilem et incorruptibilem Deum; tota eorum mille formis fabula repente dilabitur, quam in suis vanis ac sacrilegis mentibus, nonnisi de Dei turpissima mutabilitate finxerunt. mae humanae nec anima inratiocalis. Quid ergo est, unde anima flatu dei facta est? an corpus aliquod erat terrenum quidem et humidum? nullo modo; hinc enim potius caro facta est. nam quid aliud est limus quam terra humida? nec humore solo anima facta cre
Abbreviated transcription (Latin):
dam mͦ in pecora cõmutari. ut hoc dedecore
obecto eos a cupiditatũ pͣuitate reuocarẽt
lam illa que ftrunt᷑ accidisse ut qͥdã qĩ recor¬
darent᷑ in qͦrũ animaliũ corꝑib fuerĩt.
aut falsa narrant᷑. aut ludificationib
demonũ. hoc in eoꝵ animis factũ ẽ. Si enĩ
contigit in sompnis ut fallaci memoria:
qĩ recordet᷑ se homo fuisse qd̃ ñ fuit. aut
egisse qd̃ ñ egit. quid mixiũ si qͦdã dei iusto
occultoq iuditio sinunt᷑ demones in cordi¬
b ĩ uigilantiũ tale aliqͥd posse: Manichei
lunt in hac opinione tͣnslationis uł reuo¬
lutionis animarũ. eo st̃ illis gentiũ philo¬
sophis. uł si qui alii uani homines hoc pu¬
tent det̾iores ⁊ detestabiliores qd̾ illi anime
natam a dei nat᷑a discernt᷑. isti aũ cũ alid
nichil dicant eẽ animã qͣm ipsam dĩ sub¬
stantiã. atq id omnino quod ds̃ ẽ. ñ tre¬
pidant eã tam turpit̾ cõmutabilẽ dicere.

Expanded text:
odam modo in pecora commutari, ut hoc dedecore odam modo in pecora commutari, ut hoc dedecore obiecto eos a cupiditatum prauitate reuocarent. Nam illa, quae feruntur accidisse, ut quidam quasi recordarentur in quorum animalium corporibus fuerint aut falsa narrantur aut ludificationibus daemonum hoc in eorum animis factum est. si enim contingit in somnis, ut fallaci memoria quasi recordetur se homo fuisse, quod non fuit, aut egisse, quod non egit, quid mirum, si quodam dei iusto occultoque iudicio sinuntur daemones in cordibus etiam uigilantium tale aliquid posse? Manichaeilunt, in hac opinione translationis uel reuolutionis animarum eo sunt illis gentium philosophis uel si qui alii uani homines hoc putant deteriores et detestabiliores, quod illi animae naturam a dei natura discernunt, isti autem, cum alnihil dicant esse animam quam ipsam Dei substantiam, atque id omnino quod Deus est, non trepidant eam tam turpiter commutabilem dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
uelut auaros informicas. rapaces in
miłos. seuos ac suꝑbos in leones. Secta¬
tores inmunde uolutatis in sues:⁊ si qͣ¬
st̃ similia. Hec qͥppe assert̃. nec attendt̃
ꝑ hanc rõnẽ nullomͦ fieri posse. ut peco¬
ris anma pꝰ mortẽ in hominẽ tnsferat᷑
Nullom enĩ pecus similior erit homini
qm porco. ⁊ cũ mansuescunt leones:
canib uł ⁊̃ ouib fiunt similiores ꝙͣ
hominib Cũ legr̃ a pecoꝵ moribꝰ. peco¬
ra ñ recedt̃. ⁊ q̃ aliqnͣtulũ cȩt̾is dissimilia
fiunt. similiora st̃ tñ suo geni ꝙͣ huma¬
no. longeq plus ab hominib ꝙͣ a pecor
argum̃tũ falsũ ẽ. qͦmͦ erit uera illa opl¬
uera saltẽ ueri similis habeat᷑: Unde ꝓcli¬
uius ⁊ ipse crediderim. quod ⁊̃ eoꝵ posteri
sctatores illos homines qui hec pͥmitꝰ in
sus libris posuert̃. in hac uita potiꝰ intel¬
ligi uoluisse qͣdã ꝑu̾sitate moꝵ ac turpi¬
tudine homines pecoꝵ similes fieri. ac sic qͦ¬

Expanded text:
uelut auaros in formicas, rapaces in uelut auaros in formicas, rapaces in miluos, saeuos ac superbos in leones, sectatores inmundae uoluptatis in sues et si qua similia. haec quippe adserunt nec adtendunt per hanc rationem nullo modo fieri posse, ut pecoris anima post mortem in hominem transferatur. nullo modo enim porcus similior erit homini quam porco; et cum mansuescunt leones, canibus uel etiam ouibus fiunt similiores quam hominibus. cum igitur a pecorum moribus pecora non recedunt et quae aliquantulum ceteris dissimilia fiunt, similiora sunt tamen suo generi quam humano longeque plus ab hominibus quam a pecargumentum falsum est, quomodo erit uera illa opiuera, saltem uerisimilis habeatur? unde procliuius et ipse crediderim, quod etiam eorum posteri sectatores, illos homines, qui haec primitus in suis libris posuerunt, in hac uita potius intellegi uoluisse quadam peruersitate morum ac turpitudine homines pecorum similes fieri ac sic qu
Abbreviated transcription (Latin):
heretici scͥpturas catholicas legt̃. nec
ob aliud st̃ heretici: nͥ qd̾ eas ñ recte intel¬
ligentes suas falsas opiniones contra
earum u̾itatẽ ꝑuicacit̾ assert̃. S qͦqͦ mͦ
se habeat uł nõ hãt opinio philosophoꝵ
de reuolutionib ammarũ. catholice
tam̃ fidei ñ conuenit credere animas pe¬
coꝵ in homines. aut hominũ in pecora
tͣnsimgͣre. Fieri sane homines uite ge¬
nere pecorib similes. & ipse res huma¬
ne clamant: ⁊ scͥptẽ testantur. Unde ẽ
illud qd̾ cõmemoraui. homo in honore
positꝰ ñ intellex̃ cõꝑatꝰ ẽ ium̃tis insensa¬
tis. & similis factꝰ est eis. S in hac uita u¬
tiq ñ pꝰ mortẽ. Proinde uł talib bestiis
nolebat in potestatẽ dari animã suã qͥ
dicebat. Ne tradideris bestiis animã con¬
ubi dic̃ eos indutos uestitil ouiũ. intus
aũ eẽ lupos rapaces. uł ipsi diabolo ⁊ an¬
głis eiꝰ. Nam ⁊ ille dictꝰ ẽ ⁊ leo. ⁊ draco Q ͥd
Hoc certe qd̾ moꝵ similitudo ad id tͣhat

Expanded text:
heretici scripturas catholicas legunt nec ob aliud sunt heretici, nisi quod eas non recte intelligentes suas falsas opearum ueritatem peruicaciter adserunt. sed quoquo modo se habeat uel non habeat opinio philosophorum de reuolutionibus animarum, catholicae tamen fidei non conuenit credere animas pecorum in homines aut hominum in pecora transmigrare. Fieri sane homines uitae genere pecoribus similes et ipsae res humanae clamant et scriptura testatur. unde est illud, quod commemoraui: homo in honore positus non intellexit; conparatus est iumentis insensatis et similis factus est eis, sed in hac uita utique, non post mortem. proinde uel talibus bestiis nolebat in potestatem dari animam suam, qui dicebat: ne tradideris bestiis animam conus, ubi dicit eos indutos uestitu ouium, intus autem esse lupos rapaces — uel ipsi diabolo et angelis eius; nam et ille dictus est et leo et draco. Quid hoc certe, quod morum similitudo ad id trahat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis adminstrat. id est ꝑ lucẽ ⁊ aerẽ. Nullꝰ
enĩ sine his duobꝰ uł sensus in corꝑe est:
uł ab anima spontaneꝰ corꝑis mot᷑.
S ic̃ aũ pͥus eẽt debet nosse qm face̾: ita

Expanded text:
poris administrat, id est per lucem et aerem. Nullus poris administrat, id est per lucem et aerem. Nullus enim sine his duobus vel sensus in corpore est, vel ab anima spontaneus corporis motus. Sicut autem prius esse debet nosse quam facere, ita
Abbreviated transcription (Latin):
um ñ latet. ipsa uo̾ usq adeo aliut qͥd¬
dam sit. ut cũ uult intellige̾. uł diuina
uł dm̃. uł om̃ino ⁊̃ seipsam suasq con¬
sid̾are uirtutes. ut aliqͥd ueri certiq cõ¬
se auertat. eãq ad hoc negotiũ ñ tãtũ
nullo adpum̃nto. uerũ ⁊̃ mullo impedi¬
m̃to eẽ sentiens se in optutu m̃tis at¬
tollat. qͦm ex eo genẽ aliqͥd ẽ. cũ eiꝰdẽ ge¬
neris sumũ ñ sit. nͥ lum̃ qd̃ ex ocłis emi¬
cat qͦ illa ñ adiuuat᷑. nͥ ad corꝑeas for¬
mas coloresq sentiendos. ht̃q ipsa innu¬
merabilia longe dissimilia cuncto ge¬
neri corꝑm q̃ ñ nisi intellectu atq rõne
conspitiat. qͦ nullus carnis sensus aspi¬
rat: Quapt̾ ñ ẽ qͥdẽ humane anime
nat᷑ã. nec de t̾ra nec de aqͣ. nec de aqe. nec
de igne qͦlibet. s tñ crassioris corꝑis sui
mat̾iã. hoc ẽ humidã qndã t̾rã. q̃ in car¬
nis u̾sa ẽ qͣlitatẽ: ꝑ subtilioris natam cor¬

Expanded text:
um non latet, ipsa uero usque adeo aliud quidum non latet, ipsa uero usque adeo aliud quiddam sit, ut, cum uult intellegere uel diuina uel deum uel omnino etiam se ipsam suasque considerare uirtutes, ut aliquid ueri certique conse auertat eamque ad hoc negotium non tantum nullo adiumento, uerum etiam nonnullo inpedimento esse sentiens se in obtutum mentis adtollat: quomodo ex eo genere aliquid est, cum eiusdem generis summum non sit nisi lumen, quod ex oculis emicat, quo illa non adiuuatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos habetque ipsa innumerabilia longe dissimilia cuncto generi corporum, quae nonnisi intellectu atque ratione conspiciat, quo nullus carnis sensus aspirat? Quapropter non est quidem humanae animae natura nec de terra nec de aqua nec de aere nec de igne quolibet; sed tmateriam, hoc est, humidam quamdam terram, quae in carnis versa est qualitatem, per subtilioris naturam cor
Abbreviated transcription (Latin):
mant. qͣmus om̃is caro t̾renam solidita¬
tẽ in ꝓmptu gerat. ht̃ tñ in se ⁊ aeris ali¬
quid qd̾ ⁊ pulmonib ꝯtinet᷑. ⁊ a corde ꝑ
uenas qͣs arterias uocant diffundit᷑. et
ignis ñ solũ feruidã qͣlitatẽ. cꝰ sedes in ie¬
uelut eliqͣri ac subuolare ostendt̃ excelsũ
cerebri locũ. tanꝗͣ in celũ corꝑis nr̃i. unde
⁊ radi emcant ocłoꝵ. ⁊ de cuiꝰ medio ue¬
lut centro qͦdã ñ solũ ad ocłos. s ⁊ĩ ad sensꝰ
xxt̾os cenues fistule seducunt᷑ ad aures.
uidelicet ad nares. ad palatũ. ꝓpt̾ audien¬
dũ. olfaciendũ. atq gustandũ: Ipsumq
tangendi sensũ qui ꝑ totũ corpꝰ ẽ: ab
eodẽ cerebro dirigi dñt ꝑ medullã cer¬
uicis. ⁊ eam q̃ continet᷑ ossib quibꝰ dor¬
si spina ꝯserit᷑. ut inde se qͥdã tenuissi
mi riuuli qͥ tangendi sensũ faciunt
ꝑ cuncta m̃bra diffundãt. Cũ gͥ his qͣiͣ
nuntiis accipiat anima qͥcqͥd eã corꝑali¬

Expanded text:
mant, quamvis omnis caro terrenam soliditatem in promptu gerat, habet tamen in se et aeris aliquid, quod et pulmonibus continetur et a corde per uenas, quas arterias uocant, diffunditur; et ignis non solum feruidam qualitatem, cuius sedes in ieuelut eliquari ac subuolare ostendunt in excelsum cerebri locum, tamquam in caelum corporis nostri. unde et radii emicant oculorum et de cuius medio uelut centro quodam non solum ad oculos, sed etiam ad sensus ceteros tenues fistulae deducuntur, ad aures uidelicet, ad nares, ad palatum, propter audiendum, olfaciendum atque gustandum; ipsumque tangendi sensum, qui per totum corpus est, ab eodem cerebro dirigi per medullam ceruicis et eam, quae continetur ossibus, quibus dorsi spina conseritur, ut inde se tenuissimi quidam riuuli, qui tangendi sensum faciunt, per cuncta membra diffundant. Cum igitur his quasi nuntiis accipiat anima quidquid eam corporali