comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. & nota. qͦd̾ sic̃ ẽ. cautela opor¬
tune timere: ita ignauia ẽ: ineꝑte
trepidare. ut ꝓ gente. et loco. timore
dei abiecto. ut fecert̃ iudei. dixert̃
enim. si relinquimꝰ eũ sic: om̃scredẽt
in eũ. et uenient romani. et tollent
nob̾locum. et gentem. Sequiturꝯ.¬
Qꝙ oniam dominꝰ in genatõe iusta
est. ꝯsilium inopis ꝯfudistiᷤ:. qm̃ do¬
inuehitur dicens. Consiliũ in opis ꝯfͦ.¬

Expanded text:
Et nota quia sicut cautela est opportune timere, ita ignavia est inepte trepidare, ut pro gente et loco, timore Dei abjecto, ut fecerant Judaei. Dixerunt enim: Si relinquimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani et tollent nostrum locum et gentem . SequiturQuoniam Dominus in generatione justa est, consilium inopis confudistis, quoniam Do invehitur, dicens: Consilium inopis
Abbreviated transcription (Latin):
tione iusia. ñ in ea que sectilum
diligit. que me occidit: dicit xp̃s.
et quam iniquitatẽ oꝑent᷑. interpo
escam panis.i. ut sit eis sacieras: S̾
deceptione xͥianorum. uł deuorant¬
plebem meam. ut faciũt illi qͥ ministĩo
suo utũt᷑ ad capienda ꝯmoda abho
minib. ñ ad salutem hominũ. uł ad
głiam dĩ. et hoc: sicut eseam panis.
.i. cotidie. sicut panis ẽ. cotidianꝰ cybꝰ.
ita: et illi cotidiana rapina simplices
simplices xͥanos absorbent. Cur gͦ¬
hoc faciunt: quia. Dominũ ñ inuo¬
cauert illic trepidauert̃ timore: uͥ
tia amant. Inͣgͦ augetur interitꝰ ooꝵe
mala agere: cum suꝑbi nolunt dm̃¬
inuocare. et qr dm̃ ñ inuocauer̃t: iõ:
trepidauert̃. Timuert̃ enĩ uidei ꝑd̾e

Expanded text:
tione justa, non in ea quae saeculum diligit, quae me occidit, dicit Christus. Et quam iniquitatem operentur, interponescam panis, id est ut sit eis satietas, de deceptione Christianorum. Auio suo utuntur ad capienda commoda ab , non ad salutem hominum, vel ad gloriam Dei. Et hoc sicut escam panis, id est quotidie sicut panis est quotidianus cibus, ita et illi quotidiana rapina simplices Christianos absorbent. Cur hoc faciunt? VERS. 9.-- « Dominum non invocaverunt; illic trepidaverunt timore ubi tia amant. Inde ergo augetur interitus eorumala agere, cum superbi Deum nolunt invocare. Et quia Deum non invocaverunt, ideo trepidaverunt. Timuerunt enim Judaei perdere
Abbreviated transcription (Latin):
is. blasphemiis. hoc ẽ. uenenũ aspi¬
dum.⁊ amaritudine .i. minis.⁊ pe¬
des eorum .i. uoluntas et affectões
eorũ: sunt ueloces. qͣr oĩa inꝯsulte
ꝯsuetudine malefaciendi. ad effun¬
dendum sanguinẽ .xͥ. ⁊ suorũ. Con¬

Expanded text:
is, blasphemiis, hoc est venenum aspidum, et amaritudine, id est minis. Et pedes eorum, id est voluntas et affectiones eorum sunt, veloces quia omnia inconsulte consuetudine male faciendi, ad effundendum sanguinem Christi et suorum.
Abbreviated transcription (Latin):
chrum patens. et cet̾ã. Dicunt᷑ hii tͤs
ũsꝰ qui sunt usq ad diuisionẽ scdã:
ñ eẽ. de hebreo. quos tam̃: apłs ine¬
pistola ad romanos ꝯtra iudeos ad¬
ducit. s dicunt᷑ ab apło: ꝓꝑter uide¬
orum uituꝑationẽ: de multis psal¬
mis ꝯpactidicunt᷑ dicunt᷑ etiã: a
septuaguita intp̃tib: addicti. Unde
in sequenti: iste psalmꝰ repetitꝰ: eos
non ht̃ in quib ostendit᷑: qͣliter illi

Expanded text:
crum patens, etc. Dicuntur hi tres versus qui sunt usque ad divisionem secundam, non esse de Hebraeo, quos tamen Apostolus in Epistola ad Romanos contra Judaeos adducit, sed dicuntur ab Apostolo propter Judaeorum vituperationem. De multis psalmis compacti dicuntur, etiam a septuaginta interpretibus additi, unde in sequenti iste psalmus repetitus, eos non habet, in quibus ostenditur qualiter illi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ꝯtra hoc: qd supͣdictumest: aũtis
faciem tuam. Exͣaudi: ꝯtra obliuisceris
me. et illumina occłos meos. cordis.
neũꝙͣ obdormiã: ꝑ ꝯcupiscentiã que
ex me sit: in morte .i. ne pecẽĩ delecta¬
tione claudant᷑ ipsi occłi. Occłi enĩ ob¬

Expanded text:
icit, contra hoc quod supradictum est, avertis faciem tuam a me; exaudi, contra oblivisceris me. Illumina oculos meos cordis ne unquam obdormiam. Per concupiscentiam quae ex me sit in morte, id est ne peccati delectatione claudantur ipsi oculi. Cassio
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃. de quo dicit ioħes. Est pecẽmad
mortem: ñ ꝓ eo dico ut quis oret.
capit. quid dicat : Preualui adũsꝰ eũ.
Ecce᷑ insultatio diaboli que uehem̃t
tim̃da ẽ. Iõ dico: ne dicat inimicꝰ:qr.¬

Expanded text:
m, de quo dicit Joannes: Est peccatum ad mortem, non pro eo dico ut quis oret . capit. Quid dicat: Praevalui adversus eum? Aug. Ecce insultatio diaboli, quae vehementer timenda est. Ideo dico, ne dicat inimic
Abbreviated transcription (Latin):
tutib ꝑ quas facĩs eos ascende: ad te
altũ ꝯtemplandũ. Hoc iõ adiunxit:
qr ẽ. multiplicatio in tẽꝑalib. que a¬
uertit abunitate dĩ. s iusti multipli¬
cantur scdm altitudinẽ dei: quando
eunt de uirtute in uirtutẽ. Uł ita. mł¬

Expanded text:
tutibus, per quas facis eos ascendere ad te altum contemplandum. Hoc ideo adjunxit, quia est et multiplicatio in temporalibus, quae avertit ab unitate Dei. Scantur secundum altitudinem, quando eunt de virtute in virtutem. PSALM
Abbreviated transcription (Latin):
ad idem desidiũ inuitat. Modꝰ. biꝑ¬
titus ẽ. psalmꝰ. Prima pars ẽ. ꝯq̃stio
de dilatõe aduentꝰ. pͥmi: scdm antiqͦs.
scdi: iuxta modernos. Scͤdo orat illu¬
minari: ne cedat fraudib inimici.
pheta in ꝑͣ antiqͦr̃: de in carnatõis &ͥ¬
dilatõe ꝯquerẽtiũ. ait. ¶ dñe obliuisc̾is¬

Expanded text:
Ad idem desiderium invitat. Modus. Bipartitus est psalmus. Prima pars est conquestio de dilatione adventus primi, secundum antiquos; secundi, juxta modernos. Cassiod. Secundo, orat illuminari ne cedat fraudibus inimici, pheta in persona antiquorum de Incarnationis dilatione conquerentiu
Abbreviated transcription (Latin):
llumina occłos meos ne unꝗͣ. ob¬
dormiam in morte: neqñdicat ini¬
ꝑe udemus: uel .i. saltem m̃te uidea¬
mus. Aliter totũ legit᷑: ex ꝑͣ moderno
tantium. ut cum eo beate uiuant᷑:
et ꝓ dilatõe ꝯquerentiũ. sic. O dñe.
usq qͦ obliuisceris me in finẽ. capien¬
dum: Idest qͦusq differs. a me adin¬
telligendum xp̃m spũaliter: qui est
patris sapientia: & finis rectus omĩs
noticiam tui: More nostro loquitur
scͥptura cum dicit dm̃ obliuisci: et aũ¬
tere faciem. Hoc enĩ ñ iuxta rerũ
ꝓpͥetatẽ: s ꝑ creat᷑ar̃ similitudinẽ

Expanded text:
llumina oculos meos ne unquam « obdormiam in morte, nequando dicat inipore videmus, vel, id est saltem mente videamus. Aliter totum legitur ex persona modernortantium, ut cum eo beate vivant, et pro dilatione conquerentium, sic ut, o Domine, usquequo oblivisceris me in finem capiendum sit, quousque differs me ad intelligendum Christum spiritualiter, qui est Patris sapientia, et finis rectus intentnotitiam tui? More nostro loquitur Scriptura, cum dicit, Deum oblivisci et avertere faciem. Hic enim non juxta rerum proprietatem, sed per creaturarum similitudin
Abbreviated transcription (Latin):
turum ꝯspicio. Uñ et sibi bona data
dicit iste. qui pͥus ꝯquerebatur sub¬
dens. dñs tribuit mbona spũalia.
ñ adhumanũ diẽ ꝑtinẽtia. ⁊ ei: dño
qui tribuit bona cantabo corde .s. cor
in quo: notat᷑ magͥna uirtutꝰ fidei.
Iam enim ht̃. qd futurũ ẽ. Sequitur.

Expanded text:
uin. Unde et sibi bona data dicit iste qui prius conquerebatur subdens: Dominus tribuit mihi bona spiritualia, non ad humanum diem pertinentia. Et ei Domino qui tribuit bona cantabo corde, Aug., in quo notatur magna virtus fidei. Jam enim habet quod futurum est. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
.i. firmiter ꝓmutit. et ñ decipit. qr pro¬
magna.S qui nec ista potest: mul¬
tominꝰ potest loqui u̾itatẽ in corde.
et ñ agere dolum: in lingua. et ñ fa¬
cere malũ ꝓrio. eam̃ hec parua: ita

Expanded text:
est promittit, et non decipit, quia promagna, sed qui nec ista potest, multo minus potest loqui veritatem in corde, et non agere dolum in lingua, et non facere malum proximo. Haec tamen parva ita
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ideo dicit: qui ante aduentum
xp̃i: diabolus captiuos tenebat hõie᷑.
le toto orbe colitur. mea fides: ẽ. in pau¬
cis. & quia sic orb int̾iit: plorat hie
onem: orat ut illuminet᷑. ne cedat
fraudib inimici: iste qui in miscołia¬

Expanded text:
Hoc ideo dicit, quia ante adventum Christi diabolus captivos tenebat homines.le toto orbe colitur, mea fides est in paucis. Et quia sic orbis interit, plorat hic onem orat, ut illuminetur, ne cedat fraudibus inimici iste qui in miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit: utilitatẽ diuinorũ eloqͥoꝵ.
ꝯũtens se ad dnm. qiͣdicat. talia st̃
eloquia dñi. et. odomine : cuiꝰ eloqͥa
sũt casta: tu: ñ nos ipsi: seruabis
nos ꝑ illa eloquia hic et infuto. Suͭ
de bonis. Sequit᷑. et custodies nos. ħ:
tͣanquã in opes. et pauꝑes: ibi: i. in fu¬
turo: tanꝙͣ opulentos et diuites. Custo¬
dieͤ dico: ducendo: a gen̾atõe hac .i. hꝰ¬

Expanded text:
ostendit utilitatem divinorum eloquiorum, convertens se ad Dominum, quasi dicat: Talia sunt eloquia Domini. Et, O Domine, cujus eloquia sunt casta, tu, non nos ipsi, Servabis nos per illa eloquia hic et in futuro. Sde bonis. Sequitur: Et custodies nos. Aug. Hic tanquam inopes et pauperes, in futuro tanquam opulentos et divites. Custodies dico, ducendo a generatione hac,
Abbreviated transcription (Latin):
aliter. ñ eent digni auxilio. Qͥd autẽ
sciendum ẽ.: q ad pauꝑes ꝯsolandos
ter: agam in eo. qr nicħ ei resistet. qui
etiam docebit: ñ qiͣ scͥbe et pharisei.
s tanꝙͣ potestatẽ habens. addens le¬
gi. et mutans quedã ꝓ uoluntate sua:
ut auctor legis. Ideo ait fiducialiter
agam in eo. qd̾ ñ in serus. Eloquia¬

Expanded text:
aliter non essent digni auxilio. Quid autemsciendum est quia ad pauperes consolandos ter agam in eo, quia nihil ei resistet. Quin etiam docebit, non quam si Scribae et Pharisaei, sed tanquam potestatem habens , addens legi, et mutans quaedam pro voluntate sua, ut auctor legis. Ideo ait: Fiducialiter agam in eo, quod non in servis. VERS. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
casta .i. sine corruptõe simulatõĩs.
sunt. Et argentũ dñici eloquii. ẽ. exa
ꝯͣtra illud quod supͣdictum ẽ. Babia
dolosa in corde et cord̃ locuti sunt.
argento autẽ: ꝯꝑat᷑ diuinũ eloquiũ:
q sic̃ int̾ oĩa metalla nicħ ẽ. quod dul¬
tius tinniat argento: ita int̃ oĩa eloqͥa:
sermo diuinꝰ : dulciꝰ insonat m̃ti. Et il

Expanded text:
casta, id est sine corruptione simulationis. sunt et argentum Dominici eloquii est examicontra illud quod supradictum est: Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt. Argento autem comparatur divinum eloquium, quia sicut inter omnia metalla nihil est quod dulcius tinniat argento, ita inter omnia eloquia sermo divinus dulcius insonat menti. Gl
Abbreviated transcription (Latin):
eis facit bonũ. s hoc ẽ: unde in exeu¬
sabiles sunt. qr dominꝰ. s. xp̃s de ce
lo ꝓspexit .i. de humana natura ꝙͣ
assumpsit: eminuit uirtute dĩtatiꝰ:
Sedes autẽ dei ẽ: anima iusti. Iõ ꝑ ee¬
lum: hic animas scãs significat.
tiꝰ nominat : ꝓpt̾ uniꝰ dĩ cultum. Uł¬

Expanded text:
eis facit bonum, sed hoc est, unde inexcusabiles sunt, quia Dominus, scilice est de humana natura, quam assumpsit, eminuit virtute deitatis sedes autem Dei anima justi. Ideo per coelum, hic animas sanctas significat, tius nominat propter unius Dei cultum.
Abbreviated transcription (Latin):
uł uoracitatẽ hiantis gulȩ significat.
uł qr alios occidunt: in fetidis que
exhalat: ita et istorum guttur sermo¬
nes pestiferos: et lingius suis dolo¬
se agebant. Adulantes aliis. Cõmẽ
subspecie boni. ⁊ uenenũ aspidum.
.i. dolus aspidum: ẽ. sub labii eorũ .i.
aures obturat: ne uocem incantãtis

Expanded text:
 voracitatem hiantis gulae significat, vel quia alios occidunt, in fetidis quaeexhalat, ita et istorum guttur, sermones pestiferos. Et linguis suis dolose agebant, adulantes aliis. Aug. sub specie boni. Et venenum aspidum, id est dolus aspidum est sub labiis eorum, id est aures obturat, ne vocem incantantis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ambulant. .i. incupiditate rerũ
temꝑaliũ: que septem dierum repeti¬
cione uoluunt᷑. Et iõ: ñ ꝑueniunt in
octauum .i. in et̃nũ : quod dabitur in
octaua.Uñ psalmꝰ iste intitulat᷑. de
hoc cͥcuitu: dic̃ salomon in ꝓũbiis. Rẽ¬
tilator ẽ. impiorũ: rex sapiens. Et ĩmi¬
ttit illis rotam malorũ .i. ambitum¬

Expanded text:
est in cupiditate rerum temporalium, quae septem dierum repetitione volvuntur. Et ideo non perveniunt in octavum, id est in aeternum, quod dabitur in octava; unde psalmus iste intitulatur. De hoc circuitu dicit Salomon in Proverbiis: Ventilator est impiorum rex sapiens, et immittit illis rotam malorum , Au
Abbreviated transcription (Latin):
tem: que p̃mitunt᷑ in sermone. Hoca.
igne: purgant᷑ et pauꝑes. et mittes.
et misericordes. et alii. Idõ in sermoe:
nes dicunt᷑ q̃ ꝯsumãt et beatos faci¬
unt. Octaua enim que redit ad caput.¬

Expanded text:
tem quae praemittuntur in sermone. Hoc enim igne purgantur et pauperes, et mites, et misericordes, et alii, ideo in sermone nes dicuntur, quae consummant, et beatos faciunt. Octava autem quae redit ad caput
Abbreviated transcription (Latin):
Qid tibi fecit. Ecce. Ego dormiui. olim r
uitiorum torpore. et soporatus sum. et pꝰ
exurrexi. scdm illud. Exurge amortius qͥ
dormis. et illuminabit tibi xp̃s. & hoc nõ
ꝓpter me: s quia dominus susceꝑit me.
Et ideo: ñ timebo milia popłi cͥcundantiᷤᷤ
me .i. gentes quȩ conantur extinguere. xͥa¬
num nom̃. et ut hoc fiat: exuge domine
scilicet xp̃e. caput meũ. in cuiꝰ resurrectiõe
salus ẽ. Unde sequitur. Et saluum me fac
ds̃ m̃s. Et me regnante: dicit ȩccłia: ꝑcussi¬
sti. ꝯͣfusione: omnes adũsantes mͥ sine cau¬
uisti .i. uerba maledica uł pͥncipes: et qͥa
ita fecit dominꝰ: gͦ credite homines: quod
dñi ẽ. salus. et o domine: suꝑ popłm tuum¬
sit benedictio tua. ¶ Potest etiam legi psal¬
mus iste moraliter: in ꝑsona uniꝰcutꝰq fi¬
delis. qui auitiis et cupiditatib impug¬
natur. et scđm hoc: ꝑ dauid accipitur qui
sentiens: ait. Domine quid multiplicati ft̃
qui tribulant me multi insurgunt adu̾sũ

Expanded text:
 Alcuin. Ecce: Ego dormivi, olim in vitiorum torpore, et soporatus sum, et post exsurrexi secundum illud: Exsurge a mortuis qui dormis, et illuminabit te Christus. Et hoc no. Et ideo, Non timebo millia populi circumdantis me, id est gentes quae conantur exstinguere Christianum nomen. Et ut hoc fiat, Exsurge, Domine, scilicet Christe, caput meum, in cujus ressurectione salus est. Unde: Salvum me fac Deus meus. Et me regnante dicit Ecclesia: Percussisti confusione omnes adversantes mihi sine cauivisti, id est verba maledica vel principes. Et quia ita fecit Dominus, ergo credite, homines, quod Domini est salus, et, o Domine, super populum tuum benedictio tua. Potest etiam legi psalmus iste moraliter, in persona uniuscujusque fidelis, qui a vitiis et cupiditatibus impugnatur, et secundum hoc per David accicipitur quilsentiens, ait: Domine, quid multiplicati sunt qui tribulant me? multi insurgunt adversum
Abbreviated transcription (Latin):
laborant ita multiplicari his temꝑali¬
b: ego aũt: in pace. m̃tis. dormiã. hic ob¬
litus mundi. tendens inidipsũ.i. adilld̾
tudine ꝯmutatur. s ipsum in se manẽs:
in ꝯmutabili ꝑhẽnitate ꝯsistit. et requi¬
escam. in futuro. Et hoc uere erit: qm̃. iã:
tu domine ꝯstituisti me: uł. babitare feci¬
stime singłarit̾ in spe .i. inꝰ una spe. qͣ sin¬
głariter unum et uerum bonũ sꝑatur.
non inmultiplicitate scłi. Et ꝓfecto erit
qͦd sꝑat᷑. Et bene ait: singłariter. Hoͣc enĩ
ait ꝯtra hoc: quod multiplicati sunt: a
temꝑe frum̃ti: uini et olei. ferit enĩ bec
multiplicitas. et singłaritas tenetur in
scĩs. de quib dr. Multitudinis credentiũ
erat corunũ. ⁊ aĩa una in dm̃. Secreti enim

Expanded text:
laborant multiplicari his temporalibus, ego autem in pace mentis dormiam, hic oblitus mundi tendens in idipsum, id est tudine commutatur, sed ipsum in se manens immutabili perennitate consistit. Et requiescam in futuro. Et hoc vere erit, quoniam jam tu, Domine, constituisti me. Vel habitare fecisti me singulariter in spe, id est in una spe, qua singulariter unum et verum bonum speratur, non in multiplicitate saeculi. Et profecto erit quod speratur. Et bene ait singulariter; hoc enim ait contra hoc quod multiplicati sunt a tempore frumenti, vini et olei; perit enim haec multiplicitas, et singularitas tenetur in sanctis, de quibus dicitur: Multitudinis credentium erat cor unum, et anima una in Deum . S
Abbreviated transcription (Latin):
liberatus: ñ ampliꝰ: timebo milia ppłicͥcũ¬
titudo crucifixum circumstegt. que pꝰ resur¬
rectionem nicħ ei nocere potuit. Et ut ñ¬
timeam: exurge domine. Non dormienti
dõ dicit exurge. s mos ẽ. scripture sacre dõ
attribuere: quod in nob̃ facit ipse. Et est.
Exurge domine .i. fac me resurgẽ amorte.
Quod aꝑit subdens. Saluum me fac ds̃ mĩs.

Expanded text:
liberatus et amplius non timebo millia populi circum: Quanta multitudo crucifixum circumstetit, quae post resurrectionem nihil ei nocere potuit. Atimeam exsurge, Domine, nec dormienti Deo dicit, exsurge; sed mos est Scripturae sacrae Deo attribuere quod in nobis facit ipse. Et est, Exsurge, Domine, id est fac me resurgere a morte. Quod aperit subdens, salvum me fac, Deus meus.
Abbreviated transcription (Latin):
sti leticiam intꝰ. s illi qui dict̃ quis osten¬
det nob̾ bona: multiplicati st̃ a tẽpore
frum̃ti.: uini et olei sui. idest a temꝑali
frum̃to. uino. et oleo. Uł a fructu frm̃t:
uini et olei. qr putant: in his ẽẽ. fructũ.
.i. ꝯsũmatũ bonũ. Et addiͣt sui. ñ sine
significationis causa. Et ẽ. enĩ referen¬
dum ad hec tͥa. ut dicat᷑. frum̃ti. sui: uni
sui. et olei sui. ad differentiã notandã:¬

Expanded text:
 sed illi qui dicunt, Quis ostendit nobis bona, multi sunt a tempore frumenti, vini et olei, id est a temporali frumento, vino et oleo. Vel: A fructu frumenti, vini et olei, quia putant in his esse fructum, id est consummatum bonum. Et addit sui, non sine significationis causa, et est referendum ad haec tria, ut dicatur frumenti sui, vini sui, olei sui, ad differentiam notanda
Abbreviated transcription (Latin):
cõtribulatꝰ. Qdbenedicit᷑ sacͥficiũ iꝰticie.
Qͥdenĩ iustiꝰ: quã ut suis qͥsq peccatis: potꝰiꝰ
ꝙͣ alienis irascat᷑. seq puniẽs ꝑ penitẽtiã
& e gatiffactionẽ: dõ offerat: Eł ita. Cõ¬
notat fortassis: int̾positũ diapsalma.s. ut
de uetĩ uita tͣnseatur ad nouã. ut .s. extĩc
to ꝑ penitẽtiã uet̾ĩ hoĩe: sacͥficiũ iticie. se¬
cundũ regen̾atõẽ noui hoĩs. offeratur dõ.
qr sic se offert ipsa anima: iã abluta. in
sa. ut post pascha. qn torrebant spicas
igni: ꝯfricantes eas manib: seqͣtur pen¬
tecostes. qñ nouos panes de nouis mes¬
sib offerebant. Qͥb significabant᷑ oꝑa

Expanded text:
uod bene dicitur sacrificium justitiae. Quid enim justius quam ut suis quisque peccatis potius quam alienis irascatur, seque puniens per poenitentiam et satisfactionem Deo offerat? Vel ita, comnotat fortassis interpositum diapsalma, scilicet ut de veteri vita transeatur ad novam, ut scilic poenitentiam veteri homine, sacrificium justitiae secundum regenerationem novi hominis offeratur Deo, quia sic se offert ipsa anima jam abluta in sa, ut post Pascha, quando torrebant spicas igni confricantes manibus, sequatur Pentecoste, quando novos panes de novis messibus offerebant. Quibus significabantur opera
Abbreviated transcription (Latin):
mini: nolite peccare. ꝯsentiẽdo. ad effec¬
tũ ducendo. Hecͣ eadẽ apłs docet dicens.
ũbis innuit: ut peccatũ sit omĩno uł .ai. ⁊̃¬
leuiter irasci. Iusticia aũt ẽ: iram scełi
penitudine mitigare. Uł irascimini uob̾
resistendo. et nolite peccare.i. ne duca¬
tis ad effectum. Post iram remouet si
Popłs hic labiis me honorat: cor autẽ eoꝵ
longe ẽ. ame. In cubilib ur̃is ꝯpungimi¬
ni .i. ĩcordib urĩs ꝯpungimini: dolore pe¬
nitentiȩ. ut se ipsam aia puniẽs ꝯpungat.
ne in dĩ iudicio dãpnata torqueat᷑. Wł in
muł adhibitis: excitate uos. ñ ꝓ dolore
peccatorum: s aduidendam lucẽ. xp̃i.
Uł ita dico: nolite peccare. et si peccauĩ¬
tis: ꝯpungimini. ꝑ penitentiã. de his:
b ur̃is .i. de delectatõe carnis in qͣ: cap¬
tiua u̾sat᷑ ratio. ut fera in cubiliꝰ. Uł cubi¬
lia sunt cogitationes ferotiũ peccatorũ.
ut de homicidiis. rapinis. & huiꝰmͦi. & ẽ.

Expanded text:
mini, nolite peccare, consentiendo, et ad effectum ducendo. Haec eadem Apostolus docet dicens: Quibus verbis innuit, ut peccatum sit omnino vel, id leviter irasci: justitia autem, iram celeri poenitudine mitigare. Unde pro otioso resistendo et nolite peccare, id est ne ducatis ad affectum. Post iram enim, removPopulus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Et in cubilibus  in cordibus vestris compungimini dolore poenitentiae, ut seipsam anima puniens compungat, ne in Dei judicio damnata torqueatur. Vel, in mulis adhibitus excitate vos, non pro dolore peccatorum, sed ad videndam lucem ChristiVel ita, dico nolite peccare, et si peccaveritis, compungimini per poenitentiam de his s, id est de delectatione carnis, in qua captiva versatur ratio, ut fera in cubili. Vel cubilia sunt cogitationes ferocium, ut de homicidiis, vel rapinis, et hujusmodi. Et est,
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥd hoc facitis: S̾cilicet cur de t̾renis
q̃uãna st̃  tͣnseut̃: uultis eẽ. beati: Sola
ueritas facit beatos ex qua uera st̃ omĩa.
Ut quid gͥ temꝑaliũ rerum amore detine¬
mini: Eut quid tanquam pͥma. extrema

Expanded text:
ut quid hoc facitis, scilicet cur de terrenis, quae vana sunt et transeunt, vultis esse beati? Sola veritas facit esse beatos, ex qua vera sunt omnia. Ut quid igitur temporalium rerum amore detinemini? ut quid tanquam prima, extrema
Abbreviated transcription (Latin):
urm̃ sarcina pecc̃oꝵ. et pondere miqͥtati
gͣuatũ ẽ. qͦ dem̃git᷑ in ꝓfundum. Iniquitaᷤᷤ
enĩ inzacharia ꝓpħa legitur sedere suꝑ ta¬
lentum plumbi. Ideoq de pharaone et egy¬
ptiis legitur: qd̾ submersi sunt uelut plũ¬
bum in aquã uehem̃tissimã. quia ingͣua¬
tum erat corpharaonis et egiptiorum.
Petrꝰ quoq quasi aliquid plumbi habẽs.
suꝑ aquas ambulans: timuit. s pond̾e
ñ grauatꝰ. aquis ñ ẽ. subm̃sꝰ. s extenta ad
eum dnĩca manu: eductus ẽ. Dñs autẽ
suꝑ aquas intrepidꝰ ambulauit: tanꝙͣ
plumbeȩ grauedinis nicħ habens. Und̾
dicit ꝙsaias. Et ascendet dñs suꝑ nubẽ
leuem. quia carnem suscepit: nob̃ ꝯtra in¬
centiua uitiorum refrigeriũ p̃bentẽ. omĩs
noxie grauedinis liberam: Uos autẽ. filii
hominum: estis graui corde. Et usq quo
erit istud: Qł idest saltem in aduentu
filii dĩ. p̃sente uitate: cesset error ur.¬
Sequitur. Ut quid diligitis. Qͥ. Uere

Expanded text:
um sarcina peccatorum, et pondere iniquitatis gravatum est, quo demergitur in profundum. Iniquitas enim in Zacharia propheta legitur sedere super talentum plumbi . Ideoque de Pharaone et Aegyptiis legitur quod submersi sunt velut plumbum in aquam vehementissimam , quia ingravatum erat cor Pharaonis et Aegyptiorum. Petrus quoque quasi aliquid plumbi habens, super aquam ambulans timuit; sed pondere non gravatus, aquis non est submersus; sed extenta ad eum Dominica manu, est eductus . Dominus autem super aquas intrepidus ambulavit, tanquam plumbeae gravedinis nihil habens. Unde dicit Isaias: Et ascendit Dominus super nubem levem . Quia carnem suscepit, nobis contra incentiva vitiorum refrigerium praebentem, omnis noxiae gravedinis liberam. Vos, inquam, filii hominum, estis gravi corde, et usquequo erit istud? Aug. Id est saltem in adventu Filii Dei, praesente veritate cesset error vester. Ut quid diligitis, quasi dic
Abbreviated transcription (Latin):
sio. qñ qd̃ creature ẽ: attribuit᷑ creatori. Nã
ira dĩ: motus ẽ. qui fit in scã anima que
nouit legem dĩ: cum eam uidet a malo
homine p̾teriri. ꝑquem motum: młta
uindicantur. Ut fecit moyses: quando
descendens de monte: et uidens ppłm
ante uitulum ludentem: transiuit gla¬
dio accinctꝰ aporta usq ad portã. Et finees:
quando transfixit iudeum. et madianitã:
turpiter coeuntes. et est. Loquetur ad eos
in ira sua .i. increpabit et uindicabit in
eos: ꝑ scõs qui mouebunt᷑ ꝓ peccĩs eorũ.
Postea planius aꝑit dicens dicens: et in
furore suo ꝯturbabis eos. U ł nradĩ et
furor: est obscuratio m̃tis trangressorũ
legis. et est. Tunc loquetur ad eos. ⁊ cetã.¬
.i. excecabit eos. Uł ita. ut partim de p̃sẽ¬
ti: partim de futo᷑: legatur uersꝰ iste. sic.¬

Expanded text:
est attribuitur Creatori. Aug. Nam ira Dei, motus est, qui fit in sancta anima, quae novit legem Dei, cum eam videt a malo homine praeteriri. Per quem motum multa vindicantur, ut fecit Moyses, quando descendens de monte, et videns populum ante vitulum ludentem, transivit gladio, accinctus a porta usque ad portam; et Phinees, quando transfixit Judaeum et Madianitidem turpiter coeuntes. Et est, loquetur ad eos in ira sua, id est increpabit et vindicabit in eos, per sanctos qui movebuntur pro peccatis eorum. Postea planius aperit dicens: Et in furore suo conturbabit eos. Aug. Et ira Dei et furor est obscuratio mentis transgressorum legis. Et est, tunc loquetur ad eos, id est excaecabit eos Vel ita, ut partim de praesenti, partim de futuro legatur versus iste, sic
Abbreviated transcription (Latin):
Q qui carent: inuiscerib angustiant᷑. hoc
sunt deambulatoria sacerdotum ĩtẽplo
erechieł. Uñ alibi. deambulabã in inno¬
centia cordis mei. Et nota: imitationem
cauit hominib se ẽẽ. exauditum. deinde:
qͣi habens incorde dm̃: de qͦ ante loque¬
bat᷑. ex dilectione ei familiarit᷑ loquitur ĩ

Expanded text:
eribus angustiantur. Haec sunt deambulatoria sacerdotum in templo . Unde alibi, Deambulabam in innocentia cordis mei. Et nota mutationem pecavit hominibus se esse exauditum, deinde quasi jam habens in corde Dominum, de quo ante loquebatur, ex dilectione ei familiariter loquitur, in
Abbreviated transcription (Latin):
namq psalmorum: aliquando tantũ po¬
nitur psalmꝰ. aliquando: tantũ canticũ. in¬
terdum: utrumq. s diũso modo. Qnͣdõq
enim canticũ psalmi: qñq: psalmꝰ cantici
esdras posuit. Euiꝰ diuersitatis ratio. scd̾m
luteram ut liqueat: sciendum ẽ. quia q̃nq
psalmus: ante archam in tabnacło dñi soliꝰ
instrum̃ti qͦd dicebatur psalterium. sono de¬
cantabat᷑. sine chori uoce. q̃nq uoce hũa:
sine instrum̃to. qñq instrum̃to et uoce cho¬
ri. Et qñq utroq cantabat᷑. Aliq̃ñ p̃cinebat
sonus instrum̃ti: et acclamabat uox chori.
Aliqñ uox chori p̃cinebat: et instrum̃tum
sequebatur. Qndo solo instrum̃to cantaba¬
tur: dicebatur tm̃ psalmꝰ. qr psalmꝰ ad lit¬
dicebatur. psalmꝰ tantum canticum. Can¬
ticum enĩ ad litteram: sonus ẽ. humane
uocis. Qͣndo instrum̃to p̃cedente: et uoce

Expanded text:
o tantum ponitur psalmus, aliquando tantum canticum, interdum utrumque, sed diverso modo. Quandoque enim canticum psalmi, quandoque psalmus cantici, Esdras posuit. Cujus diversitatis ratio, secundum litteram, ut liqueat, sciendum est quia quandoque psalmus ante arcam in tabernaculo Domini solius instrumenti, quod dicebatur psalterium, sono decantabatur sine chori voce, quandoque voce humana, sine instrumento; quandoque instrumento, et chori voce. Et quando utroque cantabatur, aliquando praecinebat sonus instrumenti, et acclamabat vox chori. Aliquando vox chori praecinebat, et instrumentum sequebatur. Quando solo instrumento cantabatur dicebatur tantum psalmus. Quia psalmus ad litdicebatur tantum canticum. Canticum enim sonus est humanae vocis. Quando in
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid deficit. uł qñ ꝑficͤitur. ẜ ꝯsumꝑtõe:
ut cum dr̃. finita ẽ candela. uel finita ẽ.ex¬
pensa. Pro ꝯsũmatione: ut cũ dicit᷑ finita ẽ.
psalmorum ꝓ ꝯsũmatione acciꝑitur: et
significat xp̃m qui ẽ. ꝯsũmatio fidelium. ĩ
p̃senti adiusticiam: infuto᷑ ad coronam᷑. Uł¬

Expanded text:
aliquid deficit, vel quando perficitur. Pro consumptione, ut cum dicitur, finita est candela, vel finita est expensa. Pro consummatione, ut cum dicitur, finita est psalmorum pro consummatione accipitur, et significat Christum, qui est consummatio fidelium in praesenti ad
Abbreviated transcription (Latin):
truusti. Recte hoc dr de diabolo et angłis
eiꝰ in p̃destinatione .i. scdm hoc qͦd a dõ p̃de¬
stinatum ẽ. de eis: et futurum. Dentes pec¬
catorum ꝯtriuisti .i. auctores uitiorũ qui
qui ei maledicunt. domini ẽ. salus E auẽ¬
da ẽ. suꝑbia. et totum deo dandum. Et
suꝑ ppłm tuum benedictio tua .i. suꝑ unũ¬

Expanded text:
. Recte hoc dicitur de diabolo et angelis ejus in praedestinatione, id est secundum hoc quod a Deo praedestinatum est de eis, et futurum. Dentes peccatorum, id est auctores vitiorum, qui os scilicet qui ei maledicunt. Domini est salus. Cavenda est superbia, et totum Deo dandum. Et super populum tuum benedictio tua, id est super unum
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẽ. ut dixi: o homines: hoc uobis creden
oratio ad dominũ. ad quẽ loquitur. xp̃s sic.
¶Aliter potest legi psalmus iste ut loqͣt᷑
las ꝑsecutionum ꝯstituta. Et sedm hoc:
intitulo ꝑ dauid intelligitur ȩccłia cũ capi¬
te suo. ꝑ absalon: ꝑseeutores eclie. et ẽ sẽ¬
sus tituli. ESalmꝰ iste: attribuit᷑ dauid .i.
ȩccłiȩ. agens de hoc qd̃ fuit: cum fugẽt
dauid a facie absalon filii sui .i. a p̃sentia
ꝑsecutorum. T̃ imens gͦ eccłia: ait. Domine
multiplicati sunt qui tribulant me. Et ut
quid: Et uere: qr multiisurgunt. xp̃ia
num nomen extinguere cuꝑientes. Mũbt
dicunt animȩ meȩ ñ ẽ. salus ipsi in dõ eiꝰ.
Aliter ꝑsecutores ñ sperarent delere ȩccliã
late pululãtẽ. Ipsi ita: tu autem domine
susceptor m̃s es. qri in xp̃o homine suscep¬
ta est eccłia. et cum eo exaltata. Unde: se¬

Expanded text:
ita est, ut dixi, o homines, hoc vobis credendoratio ad Dominum, ad quem loquitur Christus siAliter potest legi psalmus iste, ut loquatlas persecutionum constituta. Et secundum hoc, in titulo per David intelligitur Ecclesia, cum capite suo; per Absalon, persecutores Ecclesiae. Et est sensus tituli, psalmus iste attribuitur David, id est Ecclesiae, agens de hoc quod fuit, cum fugeret David a facie Absalon filii sui, id est a praesentia persecutorum. Timens ergo Ecclesia, ait: Domine, multiplicati sunt qui tribulant me, et ut quid? et vere, quia multi insurgunt aomen exstinguere cupientes. Multi dicunt animae meae: Non est salus ipsi in Deo ejus. Aliter, persecutores non sperarent delere Ecclesiam late pullulantem. Ipsi ita: Tu autem, Domine, susceptor meus es, quia in Christo homine suscepta est Ecclesia, et cum eo exaltata. Unde se
Abbreviated transcription (Latin):
Hocͣ qm̃ ñ retropendet .i. a p̾cedentib ñ
ꝯtinuatur. neo p̃cedentis causa hic reddit᷑.
Non enim ꝓpt̾ea saluum facit: quia ꝑcus¬
sit. s inde ꝯtriti sunt dentes .i. maledica u¬
ba in irritum ducta: quia ꝑcussit. Et est.
quosdam de numero scõrum p̃cidunt. et
malis incorporant. Et hoc inde ẽ: qm̃ tuꝑ
cussisti omnes adu̾santes mͥ sine causa. Oms¬

Expanded text:
hoc non retropendet, id est a praecedentibus non continuatur, nec praecedentis causa hic redditur; non enim propterea salvum facit, quia percussit; sed inde contriti sunt dentes, id est maledica verba in irritum ducta, quia percussit. Et est, quosdam de numero sanctorum praecidunt, et malis incorporant. Et hoc inde est, quoniam percussisti omnes adversantes mihi sine causa,
Abbreviated transcription (Latin):
celo descendit. Est et aliud unũ. qͦdleti¬
ficat cor hominis. Est etiã oleũ dĩ. de qͦ
dictũ ẽ. Impingasti in oleo caput meũ
nota: qd hec tria magis humanis usib
necessaria: ponit ꝓpotiorib omib diui¬
tiis quib illi multi qui ñ quert̃ uerum
bonũ: multiplicati sunt. Qͥ enĩ ñ uidẽt
regnũ celoꝵ intra se eẽ: in his multiplica¬
ti st̃. ñ quidẽ inuitate: s ĩ młtiplici distcͣti¬
one & erumpna. Non enĩ multiplicatõ
ta distractionẽ cũ anima temꝑalib dedi¬
ta: seꝑ ex ardescit cupiditate. nec uacare
potest. s multiformi. et erũpnosa cogita¬
tione distracta: simplex boññ sinit᷑ ui¬
dere. Isti gͦ innumis fantasmatib distrac¬
ti: ñ ĩ sĩplicitate cordis: quert̃ simplex
bonũ. agentes ꝯtra hoc: qd̾ p̃ceptum ẽ.
Sentite de dño in bonitate. et in simpli¬
citate cordis: querite illũ. Ita multipli¬
citas: uehem̃t̃ ẽ. adu̾sa illi simplicitati:
qua simplex. et uerum bonum queritur.

Expanded text:
tificat cor hominis. Est et oleum Dei de quo dictum est: Impinguasti in oleo caput meum . Et nota quod haec tria magis humanis usibus necessaria ponit pro potioribus omnibus divitiis, quibus illi multi qui non quaerunt verum bonum, multiplicati sunt. Qui enim non vident regnum coelorum intra se esse, in his multiplicati sunt, non quidem in veritate, sed multiplicati in distractione et aerumna. Non enim multiplicatio lta distractionem, cum anima temporalibus dedita semper exardescit cupiditate, nec vacare potest, sed multiformi et aerumnosa cogitatione distracta. Simplex bonum non sinitur videre. Isti ergo innumeris phantasmatibus distracti, non in simplicitate cordis quaerunt simplex bonum, agentes contra quod praeceptum est: Servite Domino in bonitate, et simplicitati cordis quaerite illum . Ista multiplicitas vehementer adversa est illi simplicitati, qua simplex et verum bonum quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
Nic ẽ. scda pars huiꝰ psalmi. ubi ostendr᷑
hoc. quia ego resurrexi. a morte. et quia
dominus suscepit me. in regno. Unde mis¬
so spũ: confirmat p̃olicatores. et ñto: qͣr
mortem sponte suscepi. et hoc ẽ. quod di¬
cit. quia ego dormiui .i. passioni me spõte
ꝑmisi. Et soporatus sum: alia littera uł so
tatione transitur ad sompnum. Aliter scd̾m
littere seriem. Qͣ diceret. Seu̾iunt illi ꝯtͣ
me: s ñ dormirem nͥ uellem. Et hoc ẽ. Ego:
cum pondere ꝓnuntiandũ ẽ: quasi qui tã¬
tus sum: dormiui .i. in iuriiei fu affectus.
Et soporatus sum. in corde t̃rȩ sepultus.¬

Expanded text:
ic est secunda pars hujus psalmi, ubi ostenditur fhoc, quia ego exsurrexi a morte, et quia Dominus suscepit me in regno suo, unde misso Spiritu confirmat praedicatores. Et merito, quia mortem sponte suscepi. Et hoc est quod dicit, quia ego dormivi id est passioni me sponte permisi, et soporatus sum. Alia littera: Aug.tatione transitur ad somnum. Aliter, secundum litterae seriem. Quasi dicat: Serviunt illi contra me; sed non dormirem, nisi vellem. Et hoc ego cum pondere pronuntiandum est, quasi dicat qui tantus sum. Dormivi, id est injuriis fui affectus: et soporatus sum, in corde terrae sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
Scilicet uõce cordis. que sonat dõ. qua
moyses tacens ore clamabat ad dñm.
qñ dictum ẽ. ei. Qͥ d clamas ad me de tra:
ẽ. Hac inquam uoce: clamaui ad dnm̃. Cla¬
mor dr: oratio ꝓpt̾ uim intentionis. et ex¬
audiuit me de monte scõsuo .i. de me: qui
eram sc̃s mons. in quo habitat. De quo ysai¬
as. Et erit in nouissimis dieb mons domꝰ
dñi: inuertice montium. et fluent ad eũ
omnes gentes. & c̃. Hic ẽ. lapis paruus
de monte sine manib p̃cifus. qui creuit
in magnũ montẽ et occupauit totãn fa¬

Expanded text:
int. voce cordis, quae sonat Deo, qua Moses tacens ore clamabat ad Dominum, quando dictum est ei: Quid clamas ad me de terraest. Hac, inquam, voce clamavi ad Dominum. Clamor dicitur oratio, propter vim intentionis. Et exaudivit me de monte sancto tuo, id est de me, qui eram sanctus mons, in quo habitat; de quo Isaias: Et erit in novissimis diebus mons domus Domini in vertice montium, et fluent ad eum omnes gentes, etc. . Hic est lapis parvus de monte sine manibus praecisus, qui crevit in m
Abbreviated transcription (Latin):
egrum: ut curet. Sequit᷑. Gloria mea.
Ecce ꝓcedit augendo. tu: głia mea es.
Qaͣ homo ille ẽ. et ds̃ unꝰ cum illo qui sus¬
manitatẽ sucepit. Et es: exaltans caput
meum .i. m̃tẽ meam. que tanta passiõe
ñ deponit᷑. hoc michimĩto: quia.Uo¬

Expanded text:
egrum, ut curet. Gloria mea, Aug. ecce procedit augendo, tu gloria mea es, quia homo ille est, et Deus unus cum illo qui susem hominis suscepit. Et es exaltans caput meum, id est mentem meam, quae tanta passione non deponitur. Hoc mihi merito, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Qꝙasi diceret. App̾hendite ne ꝑeatis.¬
et etiam : ut bãti sitis. quod plus ẽ. Qͥa
castigat ut pater: s in futo᷑ ardebit:
mul omnia discutiet᷑. Uł inbreui. qui
cumq putant longe futurum: ira eiꝰ.
.i. uindicta iniquorum. beati erunt:
omnes qui ꝯfidunt in eo. et ẽ. sensꝰ. eũ
sed etiam beat erunt. qr ad regnum ꝑ¬

Expanded text:
quasi dicat: Apprehendite ne pereatis, et ut beati sitis, quod plus est; Alcastigat ut pater, sed in futuro ardebit, mul omnia discutiet. Vel in brevi, qui cum putent longe futurum ira ejus, id est vindicta iniquorum, beati erunt omnes qui confidunt in eo, et est sensus, Aused et beati erunt, quia ad regnum p
Abbreviated transcription (Latin):
Titulus. psalmꝰ dd̾ cum
fugeret a facie absalon filii sui.
De historia sumpsit esdras uelam̃ mistĩ¬
orum. Legit᷑ enim in libro regum quod
absalon filius dauid: pere zeqs yens
patrem suũ: querebat eum occid̾e. Eui dd̾
cessit cum siuis. exiens de ciuitate ihrłm:
nudis plantis. Intelligens hoo sͥ ꝯtingẽ
ꝓpter peccatum adulterii ꝯmissum cum
bethsabeȩ. et homicidii : de uria ꝑpetͣti.
sicut nathan ꝓpħa p̃dixerat ei dicens.
Non recedet gladius de domo tua. et
suscitabit ds̃ sem̃tum contra te. Dum aũ
absalon ꝑsequeretur dauid: conuerso ꝯtra
eum exercitu dauid: tga ũtit in fugam.
atq impetu muli: ductus ẽ. in ramosam
quercum. cuiꝰ ramis cͥcumnectentib collũ
eius: ibiq capite intercepto dependens:
ab ioab principe militiȩ dauid: interfectꝰ
ẽ. De mortuo: dauid restitutus in regnum:
in pace regnauit. Huic hystorie: alludit
titulus. de qua tam̃: ñ agit psalmus. s de
significato hystorie .i. de passione. et re

Expanded text:
Titulus: Psalmus David cum fugeret a facie Absalonis filii sui. De historia sumpsit Esdras velamen mysteriorum; legitur enim in libro Regum quod Absalon filius David persequens patrem suum, quaerebat eum occidere. Cui David cessit cum suis, exiens de civitate Jerusalem, nudis plantis: intelligens hoc sibi contingere propter peccatum adulterii commissi cum Bersabee, et homicidii de Uria perpetrati, sicut Nathan propheta praedixerat ei dicens: Non recedet gladius de domo tua, et suscitabit Dominus semen tuum contra te . Dum autem Absalon persequeretur David converso contra eum exercitu, Absalon terga vertit in fugam, atque impetu muli ductus est in ramosam quercum: ramis cujus circumnectentibus collum ejus, ibique capite intercepto pendens, ab Joab principe militiae David, interfectus est. Quo mortuo David restitutus in regnum, in pace regnavit. Huic historiae alludit titulus, de quo tamen non agit psalmus, sed de significato
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris apłis in montẽ xp̃s secessit oliue¬
fugit. cum m̃tem eiꝰ sapientia dei deseru¬
it. ut totus eẽt plenus diabolo. QMe
desertio: dicitur fuga. ꝓpter celeritatẽ.
Uñ dominꝰ ei dixit. Qd facis .i. facere
disponis ł moliris: fac citius .i. facies:
Et sicut dd̾ pacem exhibuit iniqͦ filio:
scilicet absalon: qui p̃cepit popło eunti
ad bellum seruare puerum absalon: eo¬
q int̾empto dixit: Qs michi det ut ego¬
moriar ꝓte filimi absalon: Ita xp̃s: iu
pax patris int̾p̃tatur. Abba enim pater.
salem: pax dicitur. Inde absalon: Qͣ ab
basalem dicitur. Et sicut absalon. rta iu¬
das suspensus int̾iit. Qͦ mortuo: xp̃c ĩ
pace regnauit. quia in głia resurrexit. H
igitur intelligens es dras: scilicet in illo
facto significari mistĩum passionis et re¬
surrectins xp̃i. de quib agit psalmus: gtu¬
li uerba posuit de hystoria. Qͦdidem et
in psalmi serie: uerbis allusit hystorie.
Et est sensꝰ tituli talis. Psalmꝰ iste: aitri¬

Expanded text:
caeteris apostolis in montem secessifugit, cum mentem ejus sapientia Dei deseruit, ut totus esset et plene diaboli. Quae desertio dicitur fuga, propter celeritatem. Unde et Dominus ei dixit: Quod facis, id est facere moliris, fac citius, id est facies . Et sicut David pacem exhibuit filio iniquo, scilicet Absalon, qui praecepit populo eunti ad bellum servare puerum Absalon, eoque interempto dixit: Quis mihi det ut moriar pro te, fili mi Absalon? Ita Christus pax patris interpretatur; aba enim pater, salem pax dicitur: inde Absalon, quasi Absalem dicitur. Et sicut Absalon, ita Judas supensus interiit. Quo mortuo Christus in pace regnavit, quia in gloria resurrexit. Hoc igitur intelligens Esdras, scilicet illo facto significari mysterium passionis et resurrectionis Christi, de quibus agit psalmus, tituli verba posuit de historia, Rem. quasin psalmi serie verbis allusit historiae, et est sensus tituli: Psalmus iste, attri
Abbreviated transcription (Latin):
aliis. Conͣstitutꝰ ẽ. enim rex a dõ. sic et re¬
sic et isrł dicitur filius. Uñ dominꝰ ad pha¬
raonem dicit ꝑ moysen. Dimitte pͥmoge¬
nitum meũ isrł. hodie genui te. Hoc:
terp̃tatur specula. uł speculatio intelligi¬
tur ȩccłia gen̾ał. quȩ speculatur gloriã
dĩ. et est mons ineminentia uirtutum.
et firmitate. Et est. Ego autẽ ꝯstitutus
sum rex abeo. hoc ñ mutat᷑. suꝑ syon .i.¬
specłatur. firma et alta. in uirtutib.ꝑ̃¬
dicans p̃ceptum eiꝰ. Nec hoc mutatur.
Benedico: quod sum rex ꝯstitutꝰ ab eo quia.
dicere patris: plurib modis accipitur.
ꝓmutere. Hic autem ꝓ disponere: uł pro¬

Expanded text:
Alcuin. Constitutus est enim rex a Deo: sic et resic et Israel dicitur filius. Unde Dominus ad Pharaonem dicit per Moysen: Dimitte primogenitum meum Israel. Hodie genui te, hoc terpretatur specula vel speculatio, intelligitur Ecclesia generalis, quae speculatur gloriam Dei, et est mons eminentia virtutum et firmitate. Et est, Ego autem constitutus sum rex ab eo, hoc non mutatur. Super Sion speculatur, firma et alta in virtutibus. Praedicans praeceptum ejus, nec hoc mutatur. Bene dico quod sum rex constitutus ab eo, quia dicere Patris, pluribus modis accipitur, promittere: hic autem pro disponere,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: redarguere eos: et maxime paganos: qͥ
ñ putant głiam maiestatis posse descendẽ
mori. Modus tał c̃. Biꝑtitus ẽ psalmus.
Primo ꝓponit duas partes oppositas asi¬
mili p̃liantium. ex una parte ꝑsequentiũ
multitudinem. et ex altera: xp̃moratiõe
armatũ. et dõ susceptore securum. Secũ¬
do: finis rei ostenditur .i. resurrectio. que
ẽ ꝯsũmatio passionis. Unde ꝓponit ñ cẽ.
tim̃dum ibi. Ego dormiuiac̃. Xpc gͦ ad
patrem loquens: et qͣ admirans: eur
tot habeat ꝑsecutores: cum ad saluãdũ
tribulant me: ut de numero discipłoꝵ:
augeretur numerꝰ ꝑsecutorum. ⁊ ut quid:
qiͣ mirum ẽ. quia nil mali ab eis ꝓmerui.
Multiplicati: dico. quia ecce: multi insur
ꝓ magno num̃o ꝑsequentiũ. Qd dicunt:
hoc. non ẽ. salus ipsi in dõ ciꝰ .i. ĩ eo: quĩ
sibi dm̃ facit. Hoc dicunt ꝑ secutores.
Nĩsi enim resurrecturum desꝑarent:
nec uidas tradet. nec illi occident. et est
sensus. ds̃ ñ saluabit eũ. nec ẽ. filius dci.

Expanded text:
darguere eos, et maxime paganos: qui non putant gloriam majestatis posse descendere mori. Modus talis est, bipartitus est psalmus: primo, ponit duas partes oppositas a simili praeliantium, ex una parte persequentium multitudinem, ex altera, Christum oratione armatum, et Deo susceptore securum; secundo finis rei ostenditur, id est resurrectio: quae est consummatio passionis. Unde proponit non esse timendum, ibi, Ego dormivi. Christus ergo ad Patrem loquens, et quasi admirans cur tot habeat persecutores, cum ad salvandum iod., Rem. ut de numero discipulorum augeretur numerus persecutorum, et ut quid? nimirum est, quia nil mali ab eis merui. Multiplicati dico, Gl. int. quia ecce multi in surgpro magno numero persequentium. Quid dicunt hoc, non est salus ipsi in Deo ejus, id est in eo quem sibi Deum facit? hoc dicunt persecutores. Nisi enim resurrecturum desperarent, nec Judas traderet, nec illi occiderent, Aug. et est sensus, Deus non salvabit eum, nec est Filius Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc .i. ꝑ ea que dicta sunt. intelligite.
timore: ut qui stat: uideat ne cadat. Ne
uero misera seruitus uideatur: addit. et
exultate ei. quia nimor dñi: non ẽ miserie
sed gaudii. S ne ͤ iterum in temĩtatẽ eatur:
subditur. cum tremore. ne sit negligens
exultatio. Aliter totum. et loquitur. xp̃s:¬
ad reges t̾re. Q dicat. Constitutꝰ sum rex.
Et nunc: me rege ꝯstituto: uos reges qui
iudicatis tͣram. Ad literam: ne ꝯtristemini.
s intelligite. ẽrudimini. Expedit enim uo¬
bis: ut subillo sitis: a quo ẽ. intellectus &
eruditio. Et expedit: ut temere ñ domi¬
nemini. s domino om̃iũ seruiatis. et in
beatitudine exultetis. et hoc ẽ. quod seqͥt᷑.
Seruite domino in timore et exultate ei cũ
tremore. &. Apphendite disciplinam.¬
ne quando iras cat᷑ dominus: et perea¬
tis deuia iꝰta: App̃hendite. etiam si
tum. ne quando irascat᷑ domunꝰ. Dubitati¬
ue dicit: ne quando. Hecꝰ auͭtem dubita¬

Expanded text:
 per ea quae dicta sunt, intelligite qtimore, ut qui stat, videat ne cadat Cassiod.. Ne vero misera servitus videatur, addit, et exsultate ei, Aug. quia timor Domini non est miseriae, sed gaudii. Sed ne iterum in temeritatem catur, subditur cum tremore, ne sit negligens exsultatio. ad reges terrae, quasi dicat: Constitutus sum rex, et nunc me constituto rege, vos reges, qui judicatis terram, ad litteram, ne contristemini, sed intelligite et erudimini; expedit enim vobis ut sub illo sitis, a quo est intellectus et eruditio; et expedit ut temere non dominemini, sed Domino omnium serviatis et in beatitudine exsultetis. Et hoc est quod sequitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore. Et. ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa. » Apprehendite, etiamsi tum. Nequando irascatur Dominus, dubitative dicit, Nequando. Aug. Haec autem dubita
Abbreviated transcription (Latin):
ferrea .i. in iusticia inflexibili. ueł in regali
.i. lutum. idest quicquid de peccatore limo
contraxerunt: ꝯteres ineis. Uł ita. ut pa¬
rtim inbono: partim in malo: accipiat᷑.
scłm illud symeonis. Ecͥceͣ hicͣ positus ẽ.
in ruinam. et in resurrectionem multoꝵ.
ut qui iustus ẽ. iustificet᷑ adhuc: et qui ĩ
eos .i. bonos. in uirga ferrea. Hec est re¬
galis potestas xp̃i. et ꝯfringes eos .i. pec¬
catores ꝑmittendo eos amplius sordescẽ.
qui sunt tanꝙͣ uas figuli. quod et luteũ

Expanded text:
ferrea, id est in justitia inflexibili, vel in regali as figuli, scilicet lutum, id est quidquid de peccatore limo contraxerunt, conteres in eis. Vel ita ut partim in bono, partim in malo accipiatur juxta illud Simeonis: Ecce positus est hic in ruinam, et in resurrectionem multorum ; ut qui jueos, id est bonos, in virga ferrea, haec est regalis potestas Christi: et confringes eos, scilicet peccatores, permittendo eos amplius sordescere, qui sunt tanquam vas figuli, quod et luteum
Abbreviated transcription (Latin):
ego hodie genuite Dominus. scilicet
regnans. Uł ꝑsona regnantis.i. patris: ꝓ¬
misit hec. Qͥd dixit: .i. ꝓmisit michi pat᷑:
Ecce ego: dabo tͥ gentes.s. nationes mũ¬
in ea lib̾a potestate dominet᷑. Et dabotͥ
quod supͣ dixit gentes. S hoc planius:
ut omnes gentes intelligas. non par¬
ticłam t̾rȩ. s omnem possessionem.
qͣuas scilicet possideas: ad earum sa¬
lutem. ac utilitatẽ. et tibi bona fructi¬
dicit postula: ad susceptionem hominis.
.i. humanȩ naturȩ ꝑtinet. quȩ ꝓ salute
hominum facta ẽ. sedm quam interpel¬
lat ꝓ nobis. quod ẽ. postulare. Ideo aut̃ẽ
dabo tͥ gentes hereditatem tuam potiꝰ
quam alicui obedienti. quia. tu es filiꝰ¬
m̃s. ꝑ naturam. et consubstantiał: in ef¬
fabili genitura. et uere. quia ego: coet̾nꝰ¬
tibi hodie .i. ȩt̃naliter. genui te. Quasi.¬
Non ẽ. noua: s ab ȩt̾no facta generatio.
quod dicit hodie genuĩ: et siposset acci¬
pide die illo quo xp̃s scdm hominẽ natꝰ

Expanded text:
erminos terrae. Dominus scilicet regnans, vel persona regnantis, id est Patris, promisit hoc quod dixi, id est, promisit mihi Pater, ecce ego dabo tin ea libera potestate dominetur, et dabo tquod supra dixit gentes; sed hoc planius, ut omnes gentes intelligas, non particulam terrae sed omnem possessionem, quas scilicet possideas ad earum utilitatem ac salutem, et tibi bona fructidicit, postula, ad susceptionem hominis, id est humanae naturae pertinet, quae pro salute hominum facta est, secundum quam interpellat pro nobis, quod est postulare. Ideo autem dabo tibi gentes haereditatem, potius quam alicui obedienti Alcuimeus per naturam, et consubstantialis ineffabili genitura, et vere; quia ego coaeternus hodie, id est aeternaliter genui te. Quasinon est nova, sed ab aeterno facta generatio Aug.. Quod dicit, hodie genui, et si posset ad litteram accipi de die illo quo Christus secundum hominem natus
Abbreviated transcription (Latin):
Hic est t̾ẽia particio. uͥ ꝓ his patefac¬
tis ammonet omnes humiliter obedire.
et suadet abutili. s. ne ꝑeant. et ab hone¬
sto. quia beati om̃s qui confidunt in eo.
&̾ nota quia in pͥma parte ꝓpħa loquit᷑.
scdm quã dam sententiam. In scda par¬

Expanded text:
Hic est tertia partitio, ubi pro his patefactis, admonet omnes humiliter ei obedire, et suadet ab utili, scilicet ne pereant, et ab honesto, quia, Beati omnes qui confidunt in eo. Et nota quia in prima parte Propheta loquitur secundum quamdam sententiam; in s