comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incorpore nonest trans latus
ad xp̃m Eadem itaq causaẽ.
cus nonor&ur tuncꝓhominib
a& no igne puniendis quae
causaẽ: utneq nunc neq tunc
or&ur ꝑangelis malis. Quciti¬
dem causaẽ. ut quamuis pro
hominibus: tamen iam necnunc
or&ur proinfidelibus impusq
defunctis: Nampro de functis
quib dam. uel ipsius cccłe uel
quorumdam piorum exaudit᷑
oratio sed prohis quorum in
xp̃o regeneratorem necuque
adeo uita incorpore male
gestaẽ. uttali misericordia iu¬
dicentus digninonẽe : Necusque
ad eo benc.uttalẽ misericor diã
repperiantur neces sariã non
habere Sicut&iã facta resur¬
rectione mortuorũ nondeerunt
quib post poenas quas patiunt᷑
sp̃is mortuorum impertiatur mi¬
sericordia ut in ignem non mict it᷑
a&ernum Neq enim dequib¬
dã ueraciter dicer&ur quod non
eis remittatur. Neq in hoc seculo
Neq infuturo pisiessent quib
& si non inisto tam̃ remittitur ñ

Expanded text:
in corpore non est translatus in corpore non est translatus ad Christum? Eadem itaque causa est, quur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne puniendis, quae causa est, ut neque nunc neque tunc oretur pro angelis malis; quae itidem causa est, ut, quamuis pro hominibus, tamen iam nec nunc oretur pro infidelibus inpiisque defunctis. Nam pro defunctis quibusdam uel ipsius ecclesiae uel quorundam piorum exauditur oratio, sed pro his, quorum in Christo regeneratorum nec usque adeo uita in corpore male gesta est, ut tali misericordia iudicentur digni non esse, nec usque adeo bene, ut talem misericordiam reperiantur necessariam non habere; sicut etiam facta resurrectione mortuorum non deerunt, quibus post poenas, quas patiuntur spiritus mortuorum, inpertiatur misericordia, ut in ignem non mittantur aeternum. Neque enim de quibusdam ueraciter diceretur, quod non eis remittatur neque in hoc saeculo neque in futuro, nisi essent quibus, etsi non in isto, tamen remittitur in
Abbreviated transcription (Latin):
cnim ꝓpt̾ea ꝓeis orat quos inge¬
nere humano hab& inimicos.
quiatẽ pusẽ paenitentie fructuo¬
se. Namquid in axime procis
orat. nisiutd& illis ds sicut dic̃
diaboli laqueis aquo captiui tenen¬
tur. secun dum ipsius uoluntatẽ.
Denique sidealiquib itacerta
e&. ut quis int illi &iamnoss&.
quilic& ad huc inhacuita sint
constituti. tamen praedestinatis
tam procis nonorar& quã nec ꝑ
ipso Sedquia denullo certat
orat ꝓomnib dumtaxat homi¬
nib inimicis suis in hoccorpore
constitutis. Nectam̃ ꝑ omnibus
exaudit᷑ Prohis enim solis ea¬
auditur qui& siaduersantur ec¬
clae ita sunt tamen praedestina¬
ti ut procis exaudiatur eccła et
filii efficiantus ecclesiae. Siqui
autẽ usq ad mortem habebunt
cor inpaenitens pecexinimicis
conuertentur infilios Nũquid
iam procis idẽst protalium de¬
functorum spiritib orat eccła.
Quidita. nisi quia in parte iã
diaboli conputatur. quicũ e&

Expanded text:
enim propterea pro eis orat, quos in geenim propterea pro eis orat, quos in genere humano habet inimicos, quia tempus est paenitentiae fructuosae. Nam quid maxime pro eis orat, nisi ut det illis Deus, sicut dicit diaboli laqueis, a quo captiui tenentur secundum ipsius uoluntatem? Denique si de aliquibus ita certa esset, ut qui sint illi etiam nosset, qui licet adhuc in hac uita sint constituti, tamen praedestinati stam pro eis non oraret, quam nec pro ipso. Sed quia de nullo certa est, orat pro omnibus dumtaxat hominibus inimicis suis in hoc corpore constitutis; nec tamen pro omnibus exauditur. Pro his enim solis exauditur. qui, etsi aduersantur ecclesiae, ita sunt tamen praedestinati. ut pro eis exaudiatur ecclesia et filii efficiantur ecclesiae. Si qui autem usque ad mortem habebunt cor inpaenitens nec ex inimicis conuertentur in filios, numquid tamen pro eis, id est pro talium defunctorum spiritibus, orat ecclesia? Quid ita, nisi quia in parte iam diaboli conputatur, qui cum esset
Abbreviated transcription (Latin):
&cuncta in p&rare ualentibus
mundissimis & misericordissi¬
mis praecib &iam proangelis
Nonorabunt. quib paratus est
ignis a& nus. ut ds̃sententiani
suam mitig& & reflectat in me¬
lius cosq ab illo igne faciat alie¬
nos ÷ Anerit forsitan quisquã
qui& hoc futurum cẽ praesumat
add firmaNs &iam scõs angelos
simulcum sc̃is hominib: qui
tuncaequales erunt angelisdĩ.
prodampnandis & angelis & ho¬
minib oraturos. ut misericor¬
dia Nonpatiantur. quod ucri¬
tate merentur pati Qđ nemo
sanę fidei dix̃. Nemo dicturus
est Alioquin nulla causaẽ. cur
non &iã Nunc ꝓdiabolo &an¬
gelis cius or& eccła. quamma¬
gister ds promimicis suis iussit
orare Haec igitur causa qua
fit ut nunc eccła ponor& pro
malis angelis quos suos esse
nouit inimicos: eadem ipsa cau¬
saẽ quafi& ut in illo tunciu¬
dicio & iam pro hominib a& no
igne cruciandis. quamuis per¬
fecta sit sc̃itate Nonor&. Nunc

Expanded text:
et cuncta inpetrare ualentibus et cuncta inpetrare ualentibus mundissimis et misericordissimis precibus etiam pro angelis non orabunt, quibus paratus est ignis aeternus, ut Deus sententiam suam mitiget et reflectat in melius eosque ab illo igne faciat alienos? An erit forsitan quisquam, qui et hoc futurum esse praesumat adfirmans etiam sanctos angelos simul cum sanctis hominibus, qui tunc aequales erunt angelis Dei, pro damnandis et angelis et hominibus oraturos, ut misericordia non patiantur, quod ueritate merentur pati? Quod nemo sanae fidei dixit, nemo dicturus est. Alioquin nulla causa est, quur non etiam nunc pro diabolo et angelis eius oret ecclesia, quam magister Deus pro inimicis suis iussit orare. Haec igitur causa, qua fit ut nunc ecclesia non oret pro malis angelis, quos suos esse nouit inimicos, eadem ipsa causa est, qua fiet ut in illo tunc iudicio etiam pro hominibus aeterno igne cruciandis, quamuis perfecta sit sanctitate. non oret. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Siutrumq a&ernum. profecto
aututrũq cum fine diuturnum.
aututrũq sine fine ꝑp&uũ. de¬
b& intellegipar Parienim relatas.
hinc supplicium a&num. inde
uitaa&̾na. Dicere autẽ in hoc
uno eodemq sensu. uit a a & na
sine fine: supplicium a& num¬
finẽ habebit: multum absurd ũẽ
Andequiauita a & na sc̃orũ sinefi¬
ne erit: supplicium quoq a&er¬
num quib erit. finẽ procul du¬
bio Nonhabebit
abebit XXIIII.
ocautẽ & adiuersus cos ua¬
l& qui suas agentes cau¬
sas contradi uenire uerba uelut
misericordia maiore conaitur.
utideo uidelic& uerasint. quia
ea quaedixit homineseẽ passuros.
pati dignĩ sunt. Nonquia passuris.
Don abit enimeos inquiunt p̃cib
scõrum suorũ &iã tunctanto ma¬
gis orantium ꝓ inimicis suis.
quanti sunt utiq scĩores. eorũq
efficatior ẽ. oratio & exauditio¬
nedĩ dignior. iamnullum haben¬
tium omnino peccatum. Cur
ergo eadem ꝑfectissima sc̃itate

Expanded text:
Si utrumque aeternum, profecto Si utrumque aeternum, profecto aut utrumque cum fine diuturnum aut utrumque sine fine perpetuum debet intellegi. Par pari enim relata sunt, hinc supplicium aeternum, inde uita aeterna. Dicere autem in hoc uno eodemque sensu: \'Vita aeterna sine fine erit, supplicium aetfinem habebit\' multum absurdum est. Unde, quia uita aeterna sanctorum sine fne erit, supplicium quoque aeternum quibus erit finem procul dubio non habebit. CAPUT XXIIII.oc autem et aduersus eos ualet, qui suas agentes causas contra Dei uenire uerba uelut misericordia maiore conantur, ut ideo uidelicet uera sint, quia ea, quae dixit homines esse passuros, pati digni sunt, non quia passuri sunt. Donabit enim eos, inquiunt, precibus sanctorum suorum, etiam tunc tanto magis orantium pro inimicis suis, quanto sunt utique sanctiores, eorumque efficacior est oratio et exauditione Dei dignior, iam nullum habentium omnino peccatum. Quur ergo eadem perfectissima sanctitate
Abbreviated transcription (Latin):
ac nonstatim eneruabitus fides
quacreditur sempiternum
demonum futurum eẽ supplici¬
um Sicnim quibis dicitus
discedite a me maledicti in ignẽ
a&num quiparatus ẽ diabolo
& angelis eius. uel uniuersi uel
aliqui eorum ñ sẽꝑ ibier̃: Quid
caus tẽ curdiabolus & angeli
cius semꝑ ibi futuri eẽ credant᷑
Anforte dĩ sententia quae in ma¬
los & angelos & homines pro¬
fer&ur. Inangelos ueraerit
in homines falsa : Ita plane hocerit
sinon quodds dix̃ sed quod sus pican¬
tur homines plus ualebit. Quod
fieri quia non potest nonargum̃ta¬
n aduersus dm̃. sed diuino potius
Aũtẽpusẽ debent parere precepto.
qui sem pit̃ no cupiunt carere supplicio
Seindequaleẽ a&num supplicium
pignediuturne tẽporis existimare
xitama&nã credere sinefine Cũ
&p̃s eodem ipsoloco inuna cadẽq
sententia dixerit utrũq conplexus.
Sicibunt ĩsti insupplicium a&er¬
num. iusti autẽ inuitã a&nam.

Expanded text:
ac non statim eneruabitur fides, ac non statim eneruabitur fides, qua creditur sempiternum daemonum futurum esse supplicium? Si enim quibus dicetur: Discedite a me. maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, uel uniuersi uel aliqui eorum non semper ibi erunt, quid causae est quur diabolus et angeli eius semper ibi futuri esse credantur? An forte Dei sententia. quae in malos et angelos et homines proferetur, in angelos uera erit, in homines falsa? Ita plane hoc erit, si non quod Deus dixit, sed quod suspicantur homines plus ualebit. Quod fieri quia non potest, non argumentari aduersus Deum, sed diuino potius, dum tempus est, debent parere praecepto, qui sempiterno cupiunt carere supplicio. Deinde quale est aeternum supplicium pro igne diuturni temporis existimare et uitam aeternam credere sine fine, cum Christus eodem ipso loco, in una eademque sententia dixerit utrumque conplexus: Sic ibunt isti in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam?
Abbreviated transcription (Latin):
eus Sicquippe ostendit a& no¬
igne diabolum. & angelos eius
arsuros. Et quod scriptum est
inapocalipsi. diabolusquise¬
ducebat eos missus est instagnũ
ignis & sulphuris quo& bestia
& pseudo proph& aȩ. & crucia¬
buntur die& nocte in scła sdoũ¬
Quodibi dictũ ẽ a&num. hicdic¬
tuẽ in secula sacculorum. Quib
uerbis Nihil scriptura diuia
significare consueuit. nsiquod
finem non hab& temporis: Quã
obrem prorsus necalia causa.
Neciustior. Nec manifestios inue¬
niripotest curuerissima pi&a¬
te tencatur fixum. & immobile
nullum regressum adiustitiam
uitamq scorum diabolum &an¬
geloscius habituros. Nisiquia
scriptura quaeneminẽ fallit. di¬
cit eis dm̃ non peꝑcisse. & sicab
illo ẽẽ interimpraed amnatos.
ut carcerib caliginis inferire
eos a&̃ nusignis accipi&. ubi
cruciabuntus insaccula scłorum
Quodsuta ẽ. quomodo ab huius
acernitate poene ueluniuersi
uelquidã homines postquantũ¬
lib& temporis subtra hentur.

Expanded text:
eius sic quippe ostendit aeius sic quippe ostendit aigne diabolum et angelos ejus arsuros. Et quod scriptum est in Apocalypsi: Diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris quo et bestia et pseudoprophetae cruciabuntur die et nocte in secula secuQuod ibi dictum est aeternum, hic dictum est in sae. cula saecul orum, quibus uerbis nihil scriptura diuina significare consueuit, nisi quod finem non habet temporis. Quam ob rem prorsus nec alia causa nec iustior adque manifestior inueniri potest, quur uerissima pietate teneatur fixum et inmobile nullum regressum ad iustitiam uitamque sanctorum diabolum et angelos eius habituros, nisi quia scriptura, quae neminem fallit, dicit eis Deum non pepercisse. et sic ab illo esse interim praedamnatos, ut carceribus caliginis inferi reteos aeternus ignis accipiet, ubi cruciabuntur in saecula saeculorum. Quod si ita est, quo modo ab hnitis aeternitate poenae uel uniuersi uel quidam homines post quantumlibet temporis subtrahentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uos dimiseritis hominib Ac ꝑ hoc
putant &iameis quiꝑdite uixe¬
rint. donecclaudant̾ diẽ uit ae
huius extremũ ꝑhanc orationem
cotidie. frequentatur oratio: Si
hoctantum modo custodire me¬
minerint ut quando ab eis ueniã
p&unt quieos peccato qualicũq
laeserint excorde dimittant
Cum adhaecomnia dõ donan¬
te respondero. liberiste clau¬
dendusest: XXIII.
atq cognosci. cur eccła
ferre nequiuerit hominũ dispu¬
tationẽ. diabolo &iam post
maximas &diutur nissimas
poenas purgationẽ uel indul¬
gentiã pollicentẽ: Neq enim
tot scĩs & sacris u&erib ac nouis
litteris eruditi. mnundationẽ.
& regnicaelorũ beatitudinem
post qualiacumq & quanta¬
cumq supplicia qualicumq
& quantis cumq angelis inui¬
derunt: sed potius uider̃ diui¬
nam uacuari. uel infirmari
non posse sententiam. quã sedñs
praenuntiauit iniudicio ꝓlatu¬
rum atq dicturum. Discedite
a memaledicti inignẽ a&̾num.
quiparatus ẽ diabolo & angelis

Expanded text:
uos dimiseritis hominibus. Ac per hoc putant etiam eis, qui perdite uixerint, donec claudant diem uitae huius extremum, per hanc orationem,cottidie frequentatur oratio, si hoc tantummodo custodire meminerint, ut, quando ab eis ueniam petunt, qui eos peccato qualicumque laeserunt, ex corde dimittant. Cum ad haec omnia Deo donante respondero, liber iste claudendus est. adque cognosci, quur ecclesia ferre nequiuerit hominum disputationem diabolo etiam post maximas et diuturnissimas poenas purgationem uel indulgentiam pollicentem. Neque enim tot sancti et sacris ueteribus ac nouis litteris eruditi mundationem et regni caelorum beatitudinem post qualiacumque et quantacumque supplicia qualibuscumque et quantiscumque angelis inuiderunt, sed potius uiderunt diuinam uacuari uel infirmari non posse sententiam, quam se Dominus praenuntiauit in iudicio prolaturum adque dicturum: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ sunt quihoc pon omnibX
habentib baptis matis xp̃i. &e
ius corporis sacram̃tum. sed so¬
lis catholicis quamuis maleui¬
uentib pollicentur : quia non solo
sacramento. sedre ipsa manduca¬
uerunt corpus xp̃i imipsocius cor¬
pore constituti. Dequodicit apłs
Unus panis unum corpus multi su¬
mus Vt&iã sipostea in aliquam
heresim. uel &iam gentiliũ idolatriã
lapsifuerint. tantũ quia incorpore
p̃i. idest incatholica ecła sump¬
frunt baptis mũ xp̃i. & manduca¬
uerunt corpus xp̃i Nonmoriantur
ma&̃num seduitã quandoq con¬
squant᷑ a&ernam. atq illa omnis
impi&as quanto maior fuerit nicis
ualeat ada&̾ nitatem sed addiu ni¬
utẽ magnicudinemq. poenarun¬
nt. Non nisi ineccła catholica ꝑse¬
uerantib quamuis in ea male ui¬
uentib hoc promittunt ꝑ ignẽ ui¬
delic& saluandis merito fundam̃ti
Dequo ait apłs fundam̃tũ cnĩ ali¬
ud nemo potest ponere p̃t̃ id qđ
positumẽ quod e xp̃s ihs̃ Siquis

Expanded text:
tem sunt, qui hoc nec omnibus habentibus baptismatis Christi et eius corporis sacramentum, sed solis catholicis quamuis male uiuentibus pollicentur, quia non solo sacramento, sed re ipsa manducauerunt corpus Christi, in ipso eius corpore constituti, de quo dicit apostolus: Unus panis, unum corpus multi sumus; ut, etiamsi postea in aliquam haeresim uel etiam in gentilium idolatriam lapsi fuerint, tantum quia in corpore Christi, id est in catholica ecclesia, sumserunt baptismum Christi et manducauerunt corpus Christi, non moriantur in aeternum, sed uitam quandoque consequantur aeternam; adque illa omnis inpietas, quanto maior fuerit, non eis ualeat ad aeternitatem, sed ad diuturniatem magnitudinemque poenaruerit, non nisi in ecclesia catholica perseuerantibus, quamuis in ea male uiuentibus, hoc promittunt, per ignem uidelicet saluandis merito fundamenti, de quo ait apostolus: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id, quod positum est, quod est Christus
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝓlixũ ab illa dampnatione
liber&ur. Id eo iudicem ipsum
uiuorum atq mortuorum nolu¬
isse existimant aliud cõmemora
re scẽe dicturũ. siued extris. quib
est uitã daturus a&̃nam. siue si¬
nistris quos a&no supplicio
dampnaturus. Nisi ele mosinas
siue factas. siue non factas Ad
hoc ꝑtinere aiunt. & inoratio¬
nedominica cotidianã postula¬
tionẽ. Dimitae nobis debitanrã.
sicut & nos dimittimus debitorib
nr̃is: Quisquis enim illi qui in eũ
peccauit dimitttignos cendo pec¬
catum. procul dubio elimosinã
facit Quamrem dñs ipse sic com¬
mendauit ut dicer& Sienim di¬
miscritis peccata hominib: di¬
mitt & uobis & pat̾ur peccata ur̃a.
Siautẽ non dimiseritis hominib

Expanded text:
siue prolixum ab illa damnatione siue prolixum ab illa damnatione liberetur. Ideo iudicem ipsum uiuorum adque mortuorum noluisse exisre se esse dicturum, sive dextris quibus est vitam daturus aeternam, sive sinistris quos aeterno supplicio damnaturus , nisi eleemosynas sive factas, sive non factas. Ad hoc pertinere aiunt et in oratione Dominica quotidianam postulationem: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quisquis enim illi. qui in eum peccauit, dimittit ignoscendo peccatum, procul dubio elemosynam facit. Quam rem Dominus ipse sic commendauit, ut diceret: Si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra; si autem non dimi
Abbreviated transcription (Latin):
dem accipi&. Sicuius autem opͥ
arserit. dampnum pati&us
pscautẽ saliuiserit. sic tam̃quasi:
pignem. Dicunt ergo cuius lib&
bere infundam̃ti quod fundam̃¬
tum nulla heresis hab& acorpo¬
riseius unitate pręcisa. Etideo ꝓp¬
ter hoc fundamentũ &iam sima¬
le uitae fuerit catholicus xp̃ianus.
uelut qui suꝑ aedi ficauerit ligna.
fenum. scipulã. putant eũ saluum
fieri ꝑignem: idẽ pos poenas ig¬
nis illius liberari. quo igne in
ultimo iudicio punientur mali
omperi&iam quos dam xxii¬
puta recos tantum modo ar¬
suros illius a& nitate supplicii.
quipropeccatis suis faccredignas
elemosinas neglegunt iuxta il¬
lud apłi iacobiꝰ Iudiciũ autẽ sine
miscricordia: illi qui non faecitmi¬
scricordiã. Quiergo fecit inqui¬
unt quãuis mores in melius non
mutauerit. sedinter ipsassuas
elr mosinas Nefariae ac nequit̃
uixerit. iudicium illi cũ miseri¬
cordia futurum ẽ: ut aut nulla
damꝑnatione plectatur. aut post
aliquod tempus siue paruum

Expanded text:
dem accipiet. Si cuius autem opus arserit, damnum patietur; ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem. Dicunt ergo cuiuslibet bere in fundamento, quod fundamentum nulla haeresis habet a corporis eius unitate praecisa; et ideo propter hoc fundamentum, etiamsi malae uitae fuerit catholicus Christianus, uelut qui superaediifcauerit ligna, fenum, stipulam, putant eum saluum fieri per ignem, id est post poenas ignis illius liberari, quo igne in ultimo iudicio punientur maliComperi etiam quosdam putare eos tantummodo arsuros illius aeternitate supplicii, qui pro peccatis suis facere dignas elemosynas neglegunt, iuxta illud apostoli Iacobi: Iudicium autem sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam. Qui ergo fecit, inquiunt, quamuis mores in melius non mutauerit, sed inter ipsas suas elemosynas nefarie ac nequiter uixerit, iudicium illi cum misericordia futurum est, ut aut nulla damnatione plectatur aut post aliquod tempus siue paruum
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum malorumq di remp¬
tonem mundi conflagrationẽ.
eiusdemq renouationẽ: Quae
omniaquidem uentura eẽ creden¬
dumest: sed quib modis & quo
ordine ueniant. magis tunc do¬
cebit rerum experientia. quam
nuncad ꝑfectum hominum intel¬
legentia ual& consequi Ex isti¬
motamen eo quoame cõmemo¬
rata sunt ordine eẽuentura. Duo
nobis adhucopus ꝑtinentes reli¬
qui sunt libri. ut adiuuantedño
promissa compleamus. Quorũ
erit unus demalorum supplicio.
alius defelicitate iustorũ. Inqui¬
bus maxime sicut ds̃ donaue¬
rit argumenta refellentur hu¬
mana quae contra pracdicta acꝓ
missa diuina sapienter sibi mi¬
seri rodere uidentur. & salubris
fidei nutrimenta uelut falsa et
ridenda contempnunt. Quiue¬
ro secundum dm̃ sapiunt. om¬
nia quȩ incredibilia sunt uiden¬
tur hominib. & tamen scriptu¬
risscĩs quarum iamueritas mul¬
tis modis assertaẽ. continentur
maximum argumentum tenent
ueracemdĩ ommipotentiam.
quemcertum habent. Nullo mo¬

Expanded text:
bonorum malorumque diremtionem, mundi conflagrationem eiusdemque renouationem. Quae omnia quidem uentura esse credendum est; sed quibus modis et quo ordine ueniant, magis tunc docebit rerum experientia, quam nunc ad perfectum hominum intellegentia ualet consequi. Existimo tamen eo quo a me commemorata sunt ordine esse uentura. Duo nobis ad hoc opus pertinentes reliqui sunt libri, ut adiuuante Domino promissa conpleamus; quorum erit unus de malorum supplicio, alius de felicitate iustorum; in quibus maxime, sicut Deus donauerit, argumenta refellentur humana, quae contra praedicta ac promissa diuina sapienter sibi miseri rodere uidentur et salubris fidei nutrimenta uelut falsa et ridenda contemnunt. Qui uero secundum Deum sapiunt, omnia, quae incredibilia uidentur hominibus et tamen scripturis sanctis, quarum iam ueritas multis modis adserta est, continentur, maximum argumentum tenent ueracem Dei omnipotentiam, quem certum habent nullo mo
Abbreviated transcription (Latin):
quinolunt adhuc credere nixp̃m
iamnobiscum uident. & quõ nega¬
re non poss. dentibus suis frendent
acabescunt . Quis inquam spe¬
raregentes in xp̃i nominis peratu¬
ns. quando tenebatur ligabatur.
debatur. in ludebatur: crucifige¬
latur. quando &ipsi discipuli spe
perdiderant. quamin illo habere
iamcoeperant quod tuncuix uñ
latro sperauit incruce Nuncspe¬
antgentes longe lateq diffusae.
Ecneina& num moriantur. ipsa
inqua illae mortuus est crucesig¬
nantur. Nullus igitur uel negat᷑
simum futurum cẽ iudicium. nisi
quicisdem litceris nescio qua in¬
eredibili animositate scucgcitate
noncredit. quiiamueritatẽ suam
orbi demonstrauere terrarum.
millo itaq iudicio uel circa illum.
asres didicimus eẽ uenturas heli¬
inthesbiteni fidemiuda eorũ anti

Expanded text:
qui nolunt adhuc credere in Christum, qui nolunt adhuc credere in Christum, iam nobiscum uident et. quoniam negare non possunt, dentibus suis frendent et tabescunt? Quis, inquam, speraret gentes in Christi nomine speraturas, quando tenebatur ligabatur, caedebatur inludebatur, crucifigebatur, quando et ipsi discipuli spem perdiderant, quam in illo habere iam coeperant? Quod tunc uix unus latro sperauit in cruce, nunc . sperant gentes longe lateque diffusae, et ne in aeternum moriantur, ipsa in qua ille mortuus est cruce signantur. Nullus igitur uel negat usimum futurum esse iudicium, nisi qui eisdem litteris nescio qua incredibili animositate seu caecitate non credit, quae iam ueritatem suam orbi demonstrauere terrarum. In illo itaque iudicio uel circa illud iudicium has res didicimus esse uenturas, Heliam Thesbiten, fidem Iudaeorum, Anti
Abbreviated transcription (Latin):
calamoquassato. ꝑdita in tegrita
te. Lino fum antia misso lumini
comparatisunt. Non contriuit. ñe
tinx̃ quia peꝑcit eis quinondum̃
uenerat eos iudicare. sed iudi caris
abeis Inueritate sane ꝓtulit iu¬
dicium. praedicenscis quando
puniendiessent siin sua malig¬
nitate ꝑsisterent Refulsit in
monte facies eius. in orbe fama
eus. nec confractus siue contri¬
tusẽ : quianeq: inse. neq ineccł
sua. utẽẽ desister& ꝑ secutorib¬
ussit. Et id eononest factum. nec fi&
quodinimicicius dixerunt ueldicun.
quando mori&ur . & peribit nom̃cius
Donec ponat in terra iudicium. Ecce
manifestumẽ. quod absconditum
quȩrebamus. Hoc enim est nouissi¬
mum iudicium quod pon& interra.
cnnuenerit ipse decaelo: dequoiam
uidemus impl&um Quodhiculti¬
mum positum ẽ: & in nomine eius
gentes sperabunt: per hoccerte qđ
nogarinon potest: &iam illud ere¬
datur. quod inpudenter negatur.
Quis enimsperar& quod &iam hi

Expanded text:
calamo quassato perdita integritate calamo quassato perdita integritate et lino fumanti amisso lumine conparati sunt, non contriuit, non exstinxit, quia pepercit eis, qui nondum uenerat eos iudicare, sed iudicari ab eis. In ueritate sane protulit iudicium praedicens eis, quando puniendi essent, si in sua malignitate persisterent. Refulsit in monte facies eius, in orbe fama eius; nec confractus siue contritus est, quia neque in se neque in ecclesia sua, ut esse desisteret, persecutoribsit; et ideo non est factum nec fiet, quod inimici eius dixerunt uel dicunt: Quando morietur et peribit nomen eius? donec ponat in terra iudicium. Ecce manifestatum est quod absconditum quaerebamus; hoc enim est nouissimum iudicium, quod ponet in terra, cum uenerit ipse de caelo, de quo iam uidemus inpletum, quod hic ultimum positum est: Et nomine eius gentes sperabunt. Per hoc certe quod negari non potest etiam illud credatur quod inpudenter negatur. Quis enim speraret, quod etiam hi,
Abbreviated transcription (Latin):
eius calamum quassatum Nonẽte¬
r&. &linum fumans nonextingu
Sed inueritate profert iudicium.
refulgebit. & non confring&ur di¬
nec ponat interra iudiciũ. & in no¬
mineius gentes sperabunt: In hȩ¬
brco nonbegitur iacob &isrł. sed
quod ibi legitur seruus meus. nimi¬
rum septuaginta interpr&es uo¬
lentes ad monere quatenus id acq¬
piendũ sit. quia scilic& ꝓpt̃for¬
mam serui dictũ ẽ. in qua scaltis¬
simus humillimum praebuit ip¬
sius hominis nomen ad eum signi¬
ficandum posuerunt. Decuius ge¬
nere cadem serui forma susceptaẽ
datus ẽ inetum sp̃s sc̃s. quod & co¬
lumbae sp&iae euangelio teste
monstratum ẽ. Iudicium gentib
ꝓtulit. quia prenuntiauitꝰ futu¬
rum quod gentib erat occultum
Mansu& ud in nonclamauit. Nec
tamen in praedicanda ueritate
cessauit: Sed nonẽ audita foris
uox eius Necauditur quandoqui¬
dem abeis quiforis ab eius corpore
praccisisunt Non illi oboedit᷑
ipsosq suos ꝑ secutores iudacos. qu

Expanded text:
eius. Calamum quassatum non conteret et linum fumans non exstinguet; sed in ueritate proferet iudicium. Refulgebit et non confringetur, donec ponat in terra iudicium; et in nomine eius gentes sperabunt. In Hebraeo non legitur Iacob et Israel: sed quod ibi legitur seruus meus, nimirum septuaginta interpretes uolentes admonere quatenus id accipiendum sit, quia scilicet propter formam serui dictum est, in qua se Altissimus humillimum praebuit, ipsius hominis nomen ad eum significandum posuerunt, de cuius genere eadem serui forma suscepta est. Datus est in eum Spiritus sanctus, quod et columbae specie euangelio teste monstratum est; iudicium gentibus protulit, quia praenuntiauit futurum, quod gentibus erat occultum; mansuetudine non clamauit, nec tamen in praedicanda ueritate cessauit; sed non est audita foris uox eius nec auditur, quando quidem ab eis, qui foris ab eius corpore praecisi sunt, non illi oboeditur; ipsosque suos persecutores Iudaeos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iestate uenientem cumq eẽ cogno¬
uerint quemprius humilem in
sus parentib ihluscrunt Quãuis
& ipsi parentes corũ tanta eillius
impi&atis auctores resurgentes
uidebunt cum: sed puniendiiam.
non adhuc corrigendi. Nonitaq
hocloco ipsuntellegendi sunt ubi
dictum est. & effundam suꝑdo
mumdauid. & suꝑhabitatores
hicrus alem spm̃ gratiae. & mise¬
ricordiae. & aspicient ad me ꝓeo
quod insultauer̃: sed tam̃ de illorũ
stirpe uenientes. qui ꝑheliã illo
tempr̃ crediturisunt᷑ Sed sicut
dicimus iudacis uos occidistis
xp̃m. quamuis hoc parentes corũ
fecerint sic &isti se dolebunt fe¬
cisse quodammodo quod fecer̃
illi ex quorum stirpe descendunt
Quamuis ergo accepto spũ gra¬
tiae & miscricordiae iam fideles
nondampnabunt᷑. cum impiis
parentibus suis. dolebunt tam̃
tamipsi quam fecerint. quod
ab illis factũ ẽ. Nonigitur dole¬
bunt reatu criminis. sed pi&atis
affectu: Sanc ubi dixerunt

Expanded text:
iestate uenientem eumque esse cognoiestate uenientem eumque esse cognouerint, quem prius humilem in suis parentibus inluserunt; quamuis et ipsi parentes eorum tantae illius inpietatis auctores resurgentes uidebunt eum, sed puniendi iam. non adhuc corrigendi. Non itaque hoc loco ipsi intellegendi sunt, ubi dictum est: Et effundam super domum Dauid et super habitatores Hierusalem spiritum gratiae et misericordiae; et aquod insultauerunt; sed tamen de illorum stirpe uenientes, qui per Heliam illo tempore credituri sunt. Sed sicut dicimus Iudaeis: \'Vos occidistis Christum\', quamuis hoc parentes eorum fecerint: sic et isti se dolebunt fecisse quodam modo, quod fecerunt illi, ex quorum stirpe descendunt. Quamuis ergo accepto spiritu gratiae et misericordiae iam fideles non damnabuntur cum inpiis parentibus suis, dolebunt tamen tamquam ipsi fecerint, quod ab illis factum est. Non igitur dolebunt reatu criminis, sed pietatis adfectu. Sane ubi dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
gata nouissimum: eis quoq ig¬
ne mundatis quib talis mun¬
datio Necessari aẽ: it aut nullus
omninosit qui offerat sacrificiũ
ꝓpeccatissuis. Omnes enim qui
sic offerunt. profecto in pecca¬
tissunt proquibus dimittendis
offerunt: ut cũ obtulerint accep¬
tumq dõ fuerit. tunc dimittanT
olens autemds̃ ostenderẽ
ciuitatem suam. tunc in
ista consu&udinenon futurã.
Dixit filios leui oblaturos hos¬
tias miustitia. Nonergo in
peccato. acꝑ hoc. nonꝓpeccato
Unde intellegipotest̾ in eo qđ
secutus adiunxit atq ait. Et
placebit dño sacrificiumiude
& hierusalem sicut diebuspristi¬
nis. & sicut annis priorib frus¬
tra sibi iudacos secundum legẽ
u&eris testamenti. Sacrificiũ¬

Expanded text:
gata nouissimum, eis quoque iggata nouissimum, eis quoque igne mundatis, quibus talis mundatio necessaria est, ita ut nullus omnino sit, qui offerat sacrificium pro peccatis suis. Omnes enim qui sic offerunt, profecto in peccatis sunt, pro quibus dimittendis offerunt, ut, cum obtulerint acceptumque Deo fuerit, tunc dimittantolens autem Deus ostendere ciuitatem suam tunc in ista consuetudine non futuram dixit filios Leui oblaturos hostias in iustitia; non ergo in peccato ac per hoc non pro peccato. Unde intellegi potest in eo quod secutus adiunxit adque ait: Et placebit Domino sacrificium Iudae et Hierusalem. sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus, frustra sibi Iudaeos secundum legem ueteris testamenti sacrifici
Abbreviated transcription (Latin):
Sedcũdicit &emundabit filiosleui.
& fund&cos sicut aurũ & argentũ.
&erunt dño offerentes hostias
iniustitia. & placebit dño sacri¬
ficiũ iudac & hierusalẽ. Utiq
ostendiceos ipsas quiemundabur¬
tur deinceps in sacrificiis iusti¬
tiaedño esse placituros. ac ꝑhoc
ipsi asua iniustitia mundabunt᷑.
inqua dño displicebant hostie
Porro in plena ꝑfectaq iustitia
cũ mundati fuerint ipsier̃. Quid
enim acceptius dõ tales offerun.
quam scipsos. Ucrum istaques¬
to depurgatoriis poenis. ut di¬
ligentius ꝑtract&ur. intẽpus ali¬
ud differendaẽ. Filios aut ẽleui
& iudam & hierusalẽ. ipsã diccele¬
siam debemus accipere. Nonex
hebrȩis tantum. sed exaliis &iã
gentibus congregatam. Nec
talem quasis nunc est. ubisi
dixerimus quia peccatũ non
habenius nos ipsos seducimus
&ueritas in nobis nonest: sed
qualis tuncerit uelut area per
uentilationẽ. ita ꝑiudiciũ pur¬

Expanded text:
Sed cum dicit: Et emundabit filios Leui Sed cum dicit: Et emundabit filios Leui et fundet eos sicut aurum et argentum; et erunt Domino offerentes hostias in iustitia, et placebit Domino sacrificium Iudae et Hierusalem, utique ostendit eos ipsos, qui emundabuntur, deinceps in sacrificiis iustitiae Domino esse placituros, ac per hoc ipsi a sua iniustitia mundabuntur, in qua Domino displicebant. Hostiae porro in plena perfectaque iustitia, cum mundati fuerint, ipsi erunt. Quid enim acceptius Deo tales offerunt quam se ipsos? Verum ista quaestio de purgatoriis poenis, ut diligentius pertractetur, in tempus aliud differenda est. Filios autem Leui et ludam et Hierusalem ipsam Dei ecclesiam debemus accipere, non ex Hebraeis tantum, sed ex aliis etiam gentibus congregatam; nec talem, qualis nunc est, ubi, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est; sed qualis tunc erit, uelut area per uentilationem, ita per iudicium pur
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio. & erotestis uelo suꝑ
maleficos. & suꝑ adulteros. & suꝑ
eos quiuirant in nominem eo m̃da¬
cũ. & quifraudant mercedemer¬
cennarios E topprimunt ꝑpo
tentiã uiduas. & ꝑcutiunt p̾upil¬
los. & ꝑuertunt iudiciũ aduenae.
mutor. Ex his quaedictas. uide¬
tur euidentius apparere in illo
iudicio. Quasdam quorundam
purgatorias poenas futuras
se ingreditur quasiignis confla¬
torii. & quasiherba lauantium
Et sedebit conflans &emundans
sicut argentũ. & sicut aurũ. & mun¬
dabit filios leui. & fund& cos sic̃
aurum. & sicut argentũ. Quidali¬
ud intellegendũ ẽ: Dicittalcali¬
quid & esaas. Lauabit dñs sordes
filiorum & filiarũ syon. & sangui¬
nem emundabit demedio coru̾m
spũ iudicii & spũ conbustionis
Uisi forte siceos dicendumẽ. emun¬
daria sordibus & eliquari quodã
modo. cum abeis mali ꝑ poenale
iudicium separant᷑. ut illorũ segre¬
gatio atq dampnatio. purgatio
sit istorum: Quia sinitalium de
c&ero ꝑmixtione uicturi sunt:

Expanded text:
cio, et ero testis uelox super maleficos et super adulteros et super eos, qui iurant in nomine meo mendaciter, et qui fraudant mercedem mercennario et obprimunt per potentiam uiduas et percutiunt pupillos et peruertunt iudicium aduenae, mutor. Ex his quae dicta sunt uidetur euidentius apparere in illo iudicio quasdam quorundam purgatorias poenas futuras. se ingreditur quasi ignis conflatorii, et quasi herba lavantium: et sedebit conflans et emundans sicut argentum, et sicut aurum, et emundabit filios Levi, et fundet eos sicut aurum et argentum: quid aliud intellegendum est? Dicit tale aliquid et Esaias: Lauabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion, et sanguinem emundabit de medio eorum spiritu iudicii et spiritu combustionis. Nisi forte sic eos dicendum est emundari a sordibus et eliquari quodam modo, cum ab eis mali per poenale iudicium separantur, ut illorum segregatio adque damnatio purgatio sit istorum, quia sine talium de cetero permixtione uicturi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
terius culpaurã. & in inelius gra¬
tiamea. egoñ mutor. Testẽuero
sedicit futurum. quia iniudi¬
ciosuo. nonindig& testib eũq:
uelocẽ Siuequiꝰa repente uen¬
turus est. eritq iudiciũ ipso
mopinato eius aduentu celer¬
rimũ. qđ tardissimũ uidebat᷑.
siuequia ipsas c̃uinc&. sinculla
sermonis ꝓlixitate conscientias
Incogitati oñib enim sicut serip¬
tum est impii: interrogatiocrit
Etapłs. Cogitationib inquit
accusantib uel &iã excusantib
indie quauidicabit ds̃ occulta
hominum. scđm cuangdiũm cũ¬
ꝑihinxp̃m. Etiam sicergo dñs
futurus testis intellegendus est
uelox. cum sine mora reuocatu¬
rus est in memoriã. unde conuin¬
cat puniatq conscientiam.
llud &iã quod aliud agens in
loctauo decimo libro ex ĩstopro¬
ph&a posui. adiudiciũ nouissi¬
facio inadquisitionẽ. &eligam
cos sicut eligit homo filiũ suum
qui seruitci: Et conuerta & uide¬
bitis quid sit int̃ustũ & iniquũ

Expanded text:
terius culpa uestra et in melius graterius culpa uestra et in melius gratia mea, ego non mutor.\' Testem uero se dicit futurum, quia in iudicio suo non indiget testibus, eumque uelocem, siue quia repente uenturus est eritque iudicium ipso inopinato eius aduentu celerrimum, quod tardissimum uidebatur, siue quia ipsas conuincet sine ulla sermonis prolixitate conscientias. In cogitationibus enim, sicut scriptum est, inpii interrogatio erit; et apostolus: Cogitationibus, inquit, accusantibus uel etiam eicusantibus in die, qua iudicabit Deus occulta hominum secundum euhristum. Etiam sic ergo Dominus futurus testis intellegendus est uelox, cum sine mora reuocaturus est in memoriam, unde conuincat puniatque conscientiam.llud etiam, quod aliud agens in octauo decimo libro ex isto propheta posui, ad iudicium nouissifacio, in acquisitionem, et eligam eos sicut eligit homo filium suum qui servit ei: et convertimini, et videbitis quid sit inter justum, et iniquum,
Abbreviated transcription (Latin):
u&eris legis in quibusq. peco¬
ribus inmaculatae ac senaillo
prorsus uitio uibebantur offer¬
ri. & significabant hominesscõs
qualis solus inuentus ẽ xp̃s. sine
ullo omninopeccato. Promde
qui apͥiudicium cũ fuerint &iã
ignemundati quicius modi
mundations digni in omnib
scis nullũ inueni&ur. omnino
peccatũ Atq ita sc ipsos offeren
iniustitia uttales hostiae omni
modommaculatae. ac sincullo
uitio sint futurae Erunt ꝓfec¬
to sicut pristinis dieb & siclit
annis priorib. quando inum¬
bra huius rei futurae. mun¬
dissimȩ offerebantur hostiȩ
Haccerit namq munditia.
tunc in mortali carne. acm̃te
sc̃orũ: quae figurabant᷑ in illa¬
rum corporib hostiarũ Dem¬
de ꝓpt̃eos qui non mundatione
sed damꝑnations digni. Etac¬
cedã inquit aduos iniudiciũ.
& erotestis uelox suꝑ maleficos.
& suꝑ adulteros &c&era: quib
dã pnabilius enumeratis crimi
cer& cũ uos mutauerit & inde¬

Expanded text:
ueteris legis in quibusque pecoueteris legis in quibusque pecoribus inmaculatae ac sine ullo prorsus uitio iubebantur offerri, et significabant homines sanctos, qualis solus inuentus est Christus, sine ullo omnino peccato. Proinde quia post iudicium, cum fuerint etiam igne mundati, qui eius modi mundatione sunt digni, in omnibus sanctis nullum inuenietur omnino peccatum, adque ita se ipsos offerent in iustitia, ut tales hostiae omni modo inmaculatae ac sine ullo uitio sint futurae, erunt profecto sicut pristinis diebus et sicut annis prioribus, quando in umbra huius rei futurae mundissimae offerebantur hostiae. Haec erit namque munditia tunc in inmortali carne ac mente sanctorum, quae figurabatur in illarum corporibus hostiarum. Deinde propter eos, qui non mundatione, sed damnatione sunt digni: Et accedam, inquit. ad uos in iudicium, et ero testis uelox super maleficos et super adulteros. et cetera, quibus damnabilibus enumeratis criminceret: \'Cum uos mutauerit et in de
Abbreviated transcription (Latin):
sacras litteras attigit & ignorat
ubids̃ plantauerit᷑ lignumuitę.
acuius cibo separatis illis homi¬
nib quando eossua deparadr so
eiecit iniquitas cidem ligno cir¬
cumpositaẽ ignea terribilisq cus¬
todia Qđsiquis quã illos dies
ligniuitȩ quos cõmemorauit ꝓphe
iesaias istos quinunc aguntur
quia ipscẽ sapientiadĩ. dequa sa¬
lomonait. Lignum uit a eest om¬
nib amplectentib cã necannos
egisse aliquos in paradrso illos
primos homines. Unde tãcito
eicctis. ut nullũ ibi gignerent filiũ.
& ideo non posse illu dtempus in¬
tellegi ineo quod dictũe. Sicut
dicb pristinis. & sicut annis prio¬
rib. istã p̃t̃eo questioñ necogar
qđ plixũe cuncta discutere. ut
aliquidhorũ ueritas manifes¬
tata confirm&. Uideoquippe
alterum sensũ. nedies pristinos
cannos priores carnaliũ sacri¬
ficiorum. nobis promagnonu.¬
nere ꝑ proph&ã ꝓmissos fuisse
credamus Hostiae namq illȩ

Expanded text:
sacras litteras adtigit et ignorat sacras litteras adtigit et ignorat ubi Deus plantauerit lignum uitae, a cuius cibo separatis illis hominibus, quando eos sua de paradiso eiecit iniquitas, eidem ligno circumposita est ignea terribilisque custodia? Quod si quisquam illos dies ligni uitae, quos commemorauit propheta Esaias, istos qui nunc aguntur quia ipse est sapientia Dei, de qua Salomon ait: Lignum uitae est omnibus amplectentibus eam; nec annos egisse aliquos in paradiso illos primos homines, unde tam cito eiecti sunt, ut nullum ibi gignerent filium, et ideo non posse illud tempus intellegi in eo quod dictum est: Sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus: istam praetereo quaestionem, ne cogar est, cuncta discutere, ut aliquid horum ueritas manifesta confirmet. Video quippe alterum sensum, ne dies pristinos et annos priores carnalium sacrificiorum nobis pro magno munere per prophetam promissos fuisse credamus. Hostiae namque illae
Abbreviated transcription (Latin):
ciposse offerre hostias iniustar¬
tia qui offerunt infide. Iustus
enm exfideuiuit. Quãuis se
ipsũ seducat. sidixerit se non
habere peccatum. &ideo ñ dicat
quiaex fide uiuit:. Nũquid dic¬
turusẽ quispiã hoc fideitẽpus
illi finicẽ coaequandũ quan¬
doigne iudicu nouissimi. mun¬
iustos habituros eẽ credendũe
ꝓ fecco illud tẽpus quancũ atti¬
n& ad non habere peccatũ. nul¬
litẽpori comparandũẽ. nisiquan¬
do primihomines in para drso
ante p̃uaricatioñ in nocentissi¬
ma felicitateuixer̃. Rectettaq
intellegitur hoc significatũ esse
cumdictũ ẽ: si cut dieb pristinis.
&sicut annis priorib Nã & per
csaiam postea quãcęlũ nouũ & t̃¬
ranoua ꝓmissaẽ. int̃ c&era quȩ
ibidescorum beatitudineꝑ allego¬
nas & enigmata exsequitur. quib
expositionẽ congruã redderenos
phibuit uitandȩ longitudinis
cura Scđ̾m dies inquit ligniuitȩ
erunt dies populimei. Quͦis autẽ

Expanded text:
ci posse offerre hostias in iustici posse offerre hostias in iustitia, qui offerunt in fide iustus enim ex fide uiuit; quamuis se ipsum seducat, si dixerit se non habere peccatum, et ideo non dicat, quia ex fide uiuit: numquid dicturus est quispiam hoc fidei tempus illi fini esse coaequandum, quando igne iudicii nouissimi muniustos habituros esse credendum est, profecto illud tempus, quantum adtinet ad non habere peccatum, nulli tempori conparandum est, nisi quando primi homines in paradiso ante praeuaricationem innocentissima felicitate uixerunt. Recte itaque intellegitur hoc significatum esse, cum dictum est: Sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus. Nam et per Esaiam postea quam caelum nouum et terra noua promissa est, inter cetera, quae ibi de sanctorum beatitudine per allegorias et aenigmata exsequitur, quibus expositionem congruam reddere nos prohibuit uitandae longitudinis cura: Secundum dies, inquit, ligni uitae erunt dies populi mei. Quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
crificiorum suorũ p̾r&eritatẽpo¬
ra polliceri. Nonenim tunc in
iustitia sedin peccatis hostiasof¬
ferebant. quandoꝓpeccatis p̃ci¬
pue acprimitus offerebant
usq ad co ut sacerdos ipse quẽ
debemus utiq credere c&eris
fuisse iustorem. secundũ dĩ mani¬
datũ soler& prosuis primũ offer¬
re peccatis. deinde ꝓpopuli. Qua¬
propter ex ponerenos oport& quo
modosit accipiendum quod dic¬
tumẽ. sicut dieb pristinis. & sic̃
annis priorib Tortassis enim
tempus illud commemorat quo
primi homin es in para drso fuer̃
Tunc enim puriatq integri ab
omni sorde aclabe peccati scip¬
sos dõmundissimas hostias of¬
ferebant.
C&erum ex quo cõmissae p̃ua¬
ricationis causa indemisisunt
atq humana incis natura nata
est: excepto uno mediatore. Hic¬
nes dict̃ Et post lauacrũ rege¬
nerationis. quib ad huc paruu¬
li .s. nemomundus a sorde sicuo
scriptũẽ. nec infans. cuius est
unius diciuita suꝑt̾rã. Qđ si res¬
pond&ur. &iam eos merito di¬

Expanded text:
crificiorum suorum praeterita tempora polliceri. Non enim tunc in iustitia, sed in peccatis hostias offerebant, quando pro peccatis praecipue ac primitus offerebant, usque adeo ut sacerdos ipse. quem debemus utique credere ceteris fuisse iustiorem, secundum Dei mandatum soleret pro suis primum offerre peccatis. deinde pro populi. Quapropter exponere nos oportet, quo modo sit accipiendum quod dictum est: Sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus. Fortassis enim tempus illud commemorat, quo primi homines in paradiso fuerunt. Tunc enim puri adque integri ab omni sorde ac labe peccati se ipsos Deo mundissimas hostias offerebant; ceterum ex quo commissae praeuaricationis causa inde dimissi sunt adque humana in eis natura damnata est, excepto uno Mediatore et post lauacrum regenerationis quibusque adhuc paruulis nemo mundus a sorde, sicut scriptum est, nec infans. cuius est unius diei uita super terram. Quod si respondetur etiam eos merito di
Abbreviated transcription (Latin):
&corũ p̃miis sempit̃nis ꝑultimam
sententiã iudicantis: MXXŨLI¬
roph&a malachiel. siuema la¬
chi. qui& angelus dictusẽ. qui
&am hes dras sacerdos cuius alia
incanone scripta recepta sunt.
ab aliquib creditur. Nã deillo
hanceẽ hebracorum opinionẽdicit
Hieronimus iudiciũ nouissimum
oph&atdicens. Ecceuenit dicit

Expanded text:
et de eorum praemiis sempiternis per ultimam et de eorum praemiis sempiternis per ultimam sententiam judicantis. CAPUropheta Malachiel siue Malachi, qui et angelus dictus est, qui etiam Esdras sacerdos, cuius alia in canonem scripta recepta sunt, ab aliquibus creditur nam de illo hanc esse Hebraeorum opinionem dicit Hieronymus, iudicium nouissimum prophetat dicens: Ecce uenit, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
gaturisint angeli: quidis ponunt
inquit testam̃tũ cius. suꝑ sacrifi¬
cia. Haccẽ omnis uita iustorũ. dis¬
ponere testamentũ dĩ suꝑ sacrifi¬
cia Aut enim opera miscricor¬
diaesunt suꝑsacrificia. idest sa¬
crificiis praeponenda. iuxta sen¬
tentiã dĩ dicentis. Misericordiã
uolo quam sacrificiũ: aut si suꝑ
sacrificia insacrificiis intellegit᷑
dictũ quomodo suꝑt̃rã ficridicit
qđ fit utiq in terra: ꝓfecto ipsa
opera misericordiae sunt sacrifi¬
cia quib plac&urdõ. sicut inli¬
bro huius operis decimome disse¬
ruisse reminiscor: inquib operil
disponunt iustites tam̃tũ dĩ. quia
to continentur haec faciunt Un¬
de congregatis sibi iustissuis. & ad
suã dexterã constitutis Nouissimo
utiq iudicio dicturu s exp̃s. Uenite
benedicti patrismei possid&e para¬
tum uobis regnũ a constitutione
mundi Esuriuienim& dedistismihi
manducare. & ca&era quacibi ꝓfe¬
runtur Debonorũ operib bonis.

Expanded text:
gaturi sunt angeli: Qui disponunt, gaturi sunt angeli: Qui disponunt, inquit, testamentum eius super sacrificia. Haec est omnis uita iustorum: disponere testamentum Dei super sacrificia. Aut enim opera misericordiae sunt super sacrificia, id est sacrificiis praeponenda, iuxta sententiam Dei dicentis: Misericordiam uolo quam sacrificium; aut si super sacrificia in sacrificiis intellegitur dictum, quo modo super terram fieri dicitur quod fit utique in terra: profecto ipsa opera misericordiae sunt sacrificia, quibus placetur Deo, sicut in libro huius operis decimo me disseruisse reminiscor; in quibus operibus disponunt iusti testamentum Dei, quia nto continentur, haec faciunt. Unde congregatis sibi iustis suis et ad suam dexteram constitutis nouissimo utique iudicio dicturus est Christus: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitutionmundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare ; et caetera quae ibi proferuntur de bonorum operibus bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
d&ur habere sensum secundum
rectam fidem. ut caelum intelle¬
Non hic intellegamus rapi& ina¬
era. sed iniudiciarias crig& sedes.
potest & illud intellegi. Ad uo¬
cabit caelum sursũ Aduocabit
anglos in suꝑnis & excelsis locis.¬
cumquib descendat ad faciendũ
iudicium Aduocabit & terrã. id
est homines interra utiq iudican¬
dos Si autẽ utrũq subaudiendũ
est cumdicitur & terrã. idestaduo
ut cabit & sursum istesit sensus. ad¬
uocabit caclum sursum. & teriam
aduocatiit sursũ. Nihil melius in¬
tellegi existimo. qua momnesqu
rapientur in obuiam xp̃o inacra
Sed caelum dictum ꝓpt̃ animas.
terrã ꝓpt̃̾ corpora. Discernere
porro populusuũ Quidest: p¬
si ꝑiudicium separare bonss ama¬
lis tamquamoues abedis: deinde
conuersio sermonis. ad angelos
factaẽ. Congregate illiũstos ciu
Profecto enuim ꝑ angelicũ ministe¬
rium restanta ꝑagendaẽ. Siau¬
temquęrimus quos iustos ei congre¬

Expanded text:
detur habere sensum secundum detur habere sensum secundum rectam fidem, ut caelum intellenon hic intellegamus \'rapiet in aera\', sed \'in iudiciarias eriget sedes\'. Potest et illud intellegi aduocabit caelum sursum \'aduocabit angelos in supernis et excelsis locis,quibus descendat ad faciendum iudicium\'; aduocabit et terram, id est homines in terra utique iudicandos. Si autem utrumque subaudiendum est, cum dicitur et terram, id est et aduocabit. et sursum, ut iste sit sensus: Aduocabit caelum sursum, et terram aduocabit sursum: nihil melius intellegi existimo quam omnes qui rapientur in obuiam Christo in aera, sed caelum dictum propter animas, terram propter corpora. Discernere porro populum suum, quid est nisi per iudicium separare bonos a malis, tamquam oues ab haedis? Deinde conuersio sermonis ad angelos facta est: Congregate illi iustos eius; profecto enim per angelicum ministerium res tanta peragenda est. Si autem quaerimus, quos iustos ei congre