comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coniurationem sed hoc magis c̃sidera qđ
omne quodlo quitur hicpopulus aduersũ
me c̃iuratiosit. & secundum symmna¬
exticerit duellir. Tuaut̃ ꝓpheta & hi
quitecums̃. netimeatis insidias populi
sed dnm̃timete et ipsesittimor uester
principium enim sapienti a etimor dñi:
quieruit credentes in scificationẽ. Incre¬
dulis aut̃. in lapidẽ ostensionis & in petrã¬
plurimi et cadent. et conterentur.
peccatorum que sũorum uinculis.
in retiti ducentur in captiuita¬
tem: duasdomus nazdoret¬
lias interpretantur. saNMNI.
scolã achibas quẽ ma gistrum aqui¬
lȩ ꝓseliti autumant. & post
eum mechir cuin successit
iohanna filiur z acchei &
posteum eliezer. & ꝑordinẽ
thelphon. & rursũ io sephgali¬
leus. et urque ad captiuita tẽ
hierusalem iosue: SAM MÃĨ.
igitur & hellel. non multo prius¬
quam dnr̃ nas ceretur ortisunt
iniuduea quorum prior int̃¬
praetatur. dissipator. sequens
ꝓfanus. eoquod pertraditioner

Expanded text:
conjurationem; sed hoc magis considera, quod conjurationem; sed hoc magis considera, quod omne quod loquitur hic populus adversum me, conjuratio sit; et secundum Symmaexstiterit perduellis. Tu autem Propheta, et hi qui tecum sunt, ne timeatis insidias populi, sed Dominum timete, et ipse sit timor vester. Principium enim sapientiae, timor Domini . Qui erit credentibus in sanctificationem, incredulis autem in lapideplurimi, et cadent, et conterentur, peccatorumque suorum vinculis irretiti, ducentur in captivitatem. Duas domus, Nazarlias interpretantur, Sammai escholam Akibas, quem magistrum Aquilae proselyti autumat, et post eum Meir, cui successit Joannan filius Zachai, et post eum Eliezier, et per ordinem Telphon, et rursum Joseph Galilaeus, et usque ad captivitatem Jerusalem Josue. Sammai igitur et Hellel non multo priusquam Dominus in Judaea: quorum prior interpretatur dissipator, sequens profanus: eo quod per traditiones
Abbreviated transcription (Latin):
permanentȩbus: mareautem hicla¬
cumappellat. genesareth. quiior da¬
ne influente efficitur. Incuius litore
capharnaum et trberias et becsaida
et chorora in. sitđcrant. inquauel
maximeregionednĩ commoratus ẽ:
It aut populur quiuel sedebat uel am¬
bulabat intenebris lucẽ uiderit.
Nequa quam parua ut aliorũ ꝓphe¬
tarum sed magnam ut eius qui in
euangelio loquitur: Ego sum
lux mundi : Et qui habitant in
regiono umbrae mortis. lux
orta est eis : Inter mortem &¬
feren umbrã mortis hoc erreputo. quod

Expanded text:
permanentibus. Mare autem hic lapermanentibus. Mare autem hic lacum appellat Genesareth, qui Jordane influente efficitur; in cujus littore Capharnaum, et Tiberias, et Bethsaïda, et Chorozaïm sitae sunt: in qua vel maxime regione Dominus commoratus est; ita ut populus, qui vel sedebat, vel ambulabat in tenebris, lucem videret, nequaquam parvam, ut aliorum prophetarum, sed magnam, ut ejus qui in Evangelio loquitur: Ego sum lux mundi . Et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux rta est eis. Inter mortem et umbram mortis, hoc esse puto, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Etiohannis euuangelista refero qđ
ihr̃ cum discipulis suis inchanagalileae
inuitatus adnuptuꝰs Primumibi sig¬
numfecerit aquus inuina conuerten¬
do: hocfecit principium signorum
nuptas. et manifestauit gloriam suã :
et credider̃ in cum discipulieiuss
Vnde & in lxx dicitur. hoc primum
ꝓbibeuelociterfac. quia terrazabu¬
lon et terraneptalĩ primaxpĩ ui
deremiracula ut primabiberit
fidei potionẽ quae primauiderat
dnm̃ signafacientẽ : Et iuxta hebra¬
icum primo temporerelelita ẽẽ.
dicitur onere peccatorum. quia
inregionibus duarum tribuum :¬
primum saluator euuangelium
p̃dicauit: Vnde et in lxyii psal¬
modicitur: benedicite dnõ de fon¬
tibus usrł. ibi beniamin adulescenuon¬
tior: Paulus a postolus inmentis
excessu. qui et alibiloquebatur.si
quia in hir tribus fuereuiculi. dequi¬
bus ducesnostri a postoli crediderunt.
res hominum statim et patrẽrelin¬
querent et nauiculam: Nouissimo
autem tempore ad grauata ẽ. fides
corũ plurimis iudȩ orum inerrore

Expanded text:
Et Joannes Evangelista refert quod Jesus cum discipulis suis in Cana Galilaeae invitatus ad nuptias, primum ibi signum fecerit, aquas in vinum convertendo: Hoc fecit principium signorum et manifestavit gloriam suam: et crediderunt in eum discipuli ejus . Unde et in LXX dicitur: Hoc primum bibe, velociter fac: quia terra Zabulon et terra Nephthali prima Christi videre miracula: ut prima biberet fidei potionem, quae prima viderat Dominum signa facientem. Et, juxta Hebraicum, primo tempore relevata esse dicitur onere peccatoin regionibus duarum tribuum primum Salvator Evangelium praedicavit. Unde et in sexagesimo psalmo dicitur: « Benedicite Domino de fontibus Israel. » Ibi Benjamin adolescentior, id est Paulus in mentis excessu, qui et alibi loquebatur: « quia in his tribubus fuerunt viculi, de quibus duces nostri Apostoli crediderunt. res hominum , statim et patrem relinquerent et naviculam. Novissimo autem tempore aggravata est fides eorum plurimis Judaeorum in errore
Abbreviated transcription (Latin):
dimisso xp̃s sequi simul quace duo exisrł
populi significantur : Prior quiante
aduentum dñi fuit: & posterior quian¬
tichristum. proxp̃o suscepturus ẽ quod
prior non pecenitus sit ab iectus: prima
quippe ecdesic ex iudae is & apostolis
congregatic. ẽ. & infine iudaei quian¬
ti christum ꝓxp̃o suscepturi sunt
Cus todipe

Expanded text:
dimisso, Christum sequi. Simulque duo ex Israel dimisso, Christum sequi. Simulque duo ex Israel populi significantur. Prior qui ante adventum Domini fuerit, et posterior qui Antichristum pro Christo suscepturus est: quod prior non penitus sit abjectus prima quippe Ecclesia ex Judaeis, et Apostolis congregata est et in fine Judaei, qui Antichristum pro Christo suscepturi sunt, Custodi pe
Abbreviated transcription (Latin):
quod puerum pccuperem & sapientem
xp̃muelint ꝓuerum. iuxta illud⁊
magnum tibi ẽ. uocaripuerum meũ
ꝓccuperem uero quicpauꝑ factus est
cum diues ess& : & sapientem quice
proficiebet a&ate & scpientice¬
& graticc apud dm̃ & homines. Iste
natus ẽ. in regnosenis. & idcir codicit
siessa demundo hocregnũ meum
ministri utique mei. certarent pro
me ut nontra derer iudaeis: Nunc
autem non ẽ dehoc mundo regnũ meũ
In illius itaq senis stulti regno quios¬
tendit ei omnic regnamundi eglo¬
riã eius : natus ẽ. optimus puer &de
domo uinculactorum: de quibus hie¬
remias in lamentationib loquitur
dicens ut humiliar& subpe dibuseius
om nes uinc tosterrae. Proces sit
ad regnum & habiit in regionem
nolebant: post cliquantum temporis.
rex reuersus ẽ: prrescego iaq sp̃u
uidit ecdesiastes omnes uiuentes : quipos¬
sunt adholescentis particeps ẽẽ dicen¬
tesi egosum uita: ueteris tultorege

Expanded text:
quod puerum pauperem et sapientem, quod puerum pauperem et sapientem, Christum velint. Puerum, juxta illud: Magnum tibi est vocari te puerum meum . Pauperem vero, quia pauper factus est, cum dives esset . Et sapientem, quia proficiebat aetate et sapientia et gratia apud Deum et homines . Iste natus est in regno senis. Et idcirco dicit: Si esset de hoc mundo regnum meum, ministri utique mei certarent pro me, ut non traderer Judaeis: Nunc autem non est de hoc mundo regnum meum . In illius itaque stulti senis regno, qui ostendit ei omnia regna 426 mundi; et gloriam ejus, natus est optimus puer, et de domo vinculatorum, de quibus Jeremias in Lamentationibus loquitur, dicens: Ut humiliaret sub pedibus ejus omnes vinctos terrae , processit ad regnum, et abiit in regionem nolebant, post aliquantum temporis rex reversus est. Praesago itaque spiritu vidit Ecclesiastes omnes viventes, qui possunt adolescentis participes esse, dicentis: Ego sum vita , et vetere stulto rege
Abbreviated transcription (Latin):
breui sermone exprime reconatus ẽ.
more sibi solito &icm hiclocutus ẽ:
De commutatione inquiens bonorum
in mala᷑munc ecdesiasticus sermo est:
in simpienter hominem conantis expri¬
mere qui futuro non cogitans prare sen¬
tibus & caducis : quacsimagnis atq per¬
p&uis delectatur: & postdiuersa
quaesolent hominibus accidere inuita
succ atque mutccri quac sigenenrlem
infert demortesentiam: quod innu¬
merabilis multitudo intereat: & pau¬
lcctim consũmcctur & traenseat:
uno quoque in suoloco alium relinquen¬
successorem orientem: Origenis & uic¬
turinus: non multum interse diuer¬
sasenserunt: postgeneralem enim
illam sententicm quace omnibus pa¬
t&. quod melior sit adulescentulus
pauper & sapiens: quam rex senesc& insi¬
piens: & quod frequenter eueniat
ut ille ꝑsapientiam sucm &iam decar¬
cere regis egrediens : imper& ꝓdomi
imperium quod tenebat suꝑ xp̃o & dia¬
bulo hunc locum interpiretatisunt:

Expanded text:
brevi sermone exprimere contendens, brevi sermone exprimere contendens, more sibi solito etiam hic locutus est: « De commutatione, inquiens, bonorum in mala nunc Ecclesiastae sermo est, insipientem hominem conantis exprimere, qui futura non cogitans, praesentibus et caducis quasi magnis atque perpetuis delectatur. Et post diversa, quae solent hominibus accidere in vita sua, atque mutari, quasi generalem infert de morte sententiam, quod innumerabilis multitudo intereat, et paulatim consummatur et transeat, unoquoque in suo loco alium relinquensuccessore moriente. » Origenes et Victorinus non multum inter se diversa senserunt. Post generalem enim illam sententiam, quae omnibus patet: quod melior sit adolescentulus pauper et sapiens, quam rex senex et insipiens, et quod frequenter evenit, ut ille per sapientiam suam etiam de carcere regis egrediens, imperet pro doimperium, quod tenebat: super Christo et diabolo hunc locum interpretati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
omnes. in homine priore peccasse.
antequam secundo nascente duo homi¬
nes fierent: quiuero ad melicra
conuersi: & post litte item philosopho¬
rum sinstro trremite derelicto ad
dextrum apicem contenderunt & se¬
cundum idẽ: nouissimum hominẽ
sunt secuti. non li&ibuntur in eo id ẽ.
inpriori ⁊hos duos homines. & apostolus
meta fricsi ec clesiastes: ita hunclo cum
intellexit: Ego uero praefero adalescen¬
tulum. pccuperem & sapientem seni
regi &stulto cuinum quam uenit inmen¬
tem quod possibile sit quem picm dehis
quos uinxerat ad regnum. exire decar¬
cere: & sem& deiniquac de inceps po¬
testate corruere: Quenit enim inter¬
dum ut hi qui sub adtles centulo sapi¬
ente fuerint absque memoresint: itata¬
men ut subsene regnante uersatisint:
quienim postea natisunt quicc mala
pra&erita nescerunt: nec adules¬
centulu ilaudarepossunt quipos¬
tea consur rexit abductio pinione
LAo dice nus inter pres resmagnas

Expanded text:
omnes in homine priore peccasse, omnes in homine priore peccasse, antequam, secundo nascente, duo homines fierent. Quia vero ad meliora conversi, et post Y litteram philosophorum, sinistro tramite derelicto, ad dextrum apicem contenderunt, et secundum, id est, novissimum hominem sunt secuti, non laetabuntur in eo, id est, in priore. Hos duos homines et Apostolus Metaphrasi Ecclesiastae, ita hunc locum intellexit: « Ego vero praefero adolescentulum pauperem et sapientem, regi seni et stulto, cui numquam 425 venit in mentem, quod possibile sit, quemquam de his, quos vinxerat, ad regnum exire de carcere, et seipsum de iniqua deinceps potestate sua corruere. Evenit enim interdum ut hi qui sub adolescentulo sapiente fuerint, absque moerore sint: ita tamen ut sub sene rege ante versati sint. Qui enim postea nati sunt, quia mala praeterita nescierunt, nec adolescentulum laudare possunt, qui postea consurrexit, abducti opinione » Laodicenus Interpres res magnas
Abbreviated transcription (Latin):
entia: regesene & insipiente: quinesciuit
praecauere uicis situdinem: Alter enĩ
uero cum e& rexnatus. paupertatẽ
oppressus est: Uidiomnes uiuentes
quigradiuntur subsole cũ adalestente
secundo : quisur rexit proeo. Infini¬
tus omnispopulus qui fuit utrum que
& posteri non laabuntur. sed & hoc
auro & pastiouenti Hebreus ineus
cuius sepe facio mentionem cum
ecdesi asten. mecũ leger&. haec barac¬
chiban. quem unum uel maximae admi¬
rantur suꝑ praesentiloco tracdidis se
testatus est: meliorest interior homo
qui post quartum decimum pubertatis
annum in nobis exoritur. ab exteriore
hominȩ quidematris al uonatus est qui
nescit recedere auitio: Et qui dedomo
uinctorum : deutero uidelic& mater¬
etiam in potestatesuac pacuper effectus
est mala omnia perpetrando:
Uidieos quim priori homine uixerunt.
& cum secundo homine cui postea uer¬
satisunt: eo ui delic&. qui propriore
decessu regeneractus ẽ. ⁊ Intellexique

Expanded text:
entia, rege sene et insipiente qui nescit entia, rege sene et insipiente qui nescit praecavere vicissitudinem. Alter enim vero, cum esset rex natus, paupertate oppressus est. Vidi omnes viventes, qui gradiuntur sub sole 424 cum adolescente secundo, qui surrexit pro eo. Infinitus omnis populus, qui fuit ante utrumque: et posteri non laetabuntur in eo. Sed et hoc aura et pastio venti. Hebraeus meus, cujus saepe facio mentionem, cum Ecclesiasten mecum legeret, haec Baracibam, quem unum vel maxime admirantur, super praesenti loco tradidisse testatus est. Melior est interior homo, qui post quartum decimum pubertatis annum in nobis exoritur, exteriore homine, qui de matris alvo natus est, qui nescit recedere a vitio, et qui de domo vinctorum, de utero videlicet materetiam in potestate sua pauper effectus est, mala omnia perpetrando. Vidi eos, qui in priore homine vixerunt, et cum secundo homine postea versati sunt, eo videlicet, qui pro priore decessore generatus est: intellexique
Abbreviated transcription (Latin):
quando rum p&ur ⁊ & in iuda enim
apostolo fuit triplex istefunculus: sed
quicpost bucellam introiuit in eum
satunas: funiculus iste disrumptus est:
Porro quod superius ait: & quidem
sidormiant duo &icm codorẽ. illis.
& unus quo modo calefia deheliseo
sumimus exemplum quod & ipsetrar¬
xerit secumpuero &dormierit & ca¬
lefecerit corpusculum eius: & itauiui¬
ficauerit resurgentem ⁊ nisugitur
xp̃s nobiscum dormierit: & in mor¬
terequieuerit: calorem aernȩ uitȩ
accipere non uademus: melioꝵ est
puer pauper & sccpiens: quam rex senex
& stultus quinesciuit prouidere in poste
regem: quicc &iam in regno eius natus
ẽ. pauper: Uidiuniuersos uiuentes.
qui ambulant subsole cum adalescente
secundo qui consurgit pro illo ꝰ non est
finis omnipopulo. uniuersis qui fuerunt
ante illos ⁊ Et quidem nouissimi non lae¬
tabuntur in eo sed& hocuanitas & prae¬
sumptio sp̃s: simmachus hunclocum
itactrans tulit: Melior pauper cum sapi¬

Expanded text:
quando rumpetur. Et in Juda enim quando rumpetur. Et in Juda enim apostolo fuit triplex iste funiculus: sed quia post buccellam introivit in eum Satanas, funiculus iste diruptus est. Porro quod superius ait: Et quidem si dormiant duo, etiam calor erit illis: et unus quomodo calefiet? de Elisaeo sumamus exemplum, quod ipse contraxerit se cum puero, et dormierit, et calefecerit corpusculum ejus, et ita vivificaverit resurgentem . Nisi igitur Christus nobiscum dormierit, et in morte requieverit, calorem aeternae vitae accipere non valemus. Melior est puer pauper et sapiens, quam rex senex et stultus, qui nescit providere in posterregem, quia etiam in regno ejus natus est pauper. Vidi universos viventes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consurget pro illo. Non est finis omni populo, universis, qui fuerunt ante illos. Et quidem novissimi non laetabuntur in eo: sed et hoc vanitas, et praesumptio spiritus. Symmachus hunc locum ita transtulit: Melior est pauper cum sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tio sustentari: & quantoduo uno
differant si amore coniunctisunt
tanto &iam trium contubernium
plus ualere: & enimuera caritas.
& nullo liuore uio lata: quaento auge¬
tur numero: tanto crescit & labore
Et haec inter im simpliͥter dicta sint
&icm reliqua eo demordine disseren¬
dicsunt ⁊ Melius ẽ. duos pariter. ẽẽ.
quacm unum ⁊ Melius est enim habitan
re insidiis aduersantis Mer ces quip¬
pe contubermi. stactim in ipsac socicce¬
tatis utilitcte monstratur: sienim
caeciderit unus: erigit xp̃s partici
tem: Quod si&icm dormierit unus.
hoc ẽ si morte fuerit dis solutus: & xp̃m
secum hebuerit. calefactus & uiui¬
ficatus citius requies cit⁊ & si ad¬
uersus hominem robustior mex¬
pugnando dicbolus adstiterit.
stabit homo. stabit & xp̃s prohõmine
suo: prosodclisuo non quo solius xp̃i
aduersum dicbalum uir infirmasit
in pracelicndo fortior fiat: quodsi &iã¬
non cito rumpetur ista sodeditas: quod
ccutem non cito rump&ur. tamenali¬

Expanded text:
tio sustentari. Et quanto duo uno tio sustentari. Et quanto duo uno differant, si amore conjuncti sint, tanto etiam trium contubernium plus valere. Etenim vera charitas, et a nullo livore violata, quanto augetur numero, tanto crescet et robore. Et haec interim simpliciter dicta sint.m posuimus, etiam reliqua eodem ordine disserenda sunt. Melius est duos pariter esse, quam unum. Melius est enim habitantre insidiis adversantis. Merces quippe contubernii statim in ipsa societatis utilitate monstratur. Si enim ceciderit unus, erigit  Al. erigettem. Quod si etiam dormierit unus, hoc est, si morte fuerit dissolutus, et secum Christum habuerit, calefactus, et vivificatus citius reviviscit. Et si adversus hominem robustior pugnando diabolus exstiterit, stabit homo, stabit et Christus pro homine suo, pro sodali suo: non quod solius Christi adversus diabolum virtus infirma sitin praelinon cito rumpitur  Al. rumpetur ista sodalitas. Quod autem non cito rumpitur, tamen ali
Abbreviated transcription (Latin):
iunger&ur: Cuius laboris non est
finis portantis nr̃auitia
non saciabitur diuitiis: semꝑ nr̃acu¬
pientis salutem: & quanto plus
peccare quem uiderit tanto magis
adpȩnitentiã cohartantis: melius¬
sgri duoquã unus quibus ẽ. mences
bona in laboresuo quia siunus ceciderit.
erig&ur a participe sutm: Que un
cum ceciderit: & non est secundus qui eri
duo stabunt aduersuseum: & funiculus.
triplex non facilerumpour ⁊ Postso¬
litudinis miserras. in quibus correptus ẽ
ille qui inopibus conquirendis. absque
certo herede secruciat : Nunc adsoda¬
litatem sermo confertur & dicitur
quidboni habeat amicorũ contuber¬
nium & in cõmunesolatium quicc & al¬
terius ruina. alterius auxilio subleu&:
Et curaes domes ticcs ipsius quoq nor¬
tis requi ẽ melius exigat illequifidum
amicum habeat quacm quisolus opibus
incub& requisitis: Quod si & robus tior
quis inimicus contra unum surrexerit
inbecil litatem alterius. amicisola¬

Expanded text:
jungeretur. Cujus laboris non est jungeretur. Cujus laboris non est finis, portantis nostra vitnon satiabitur divitiis, semper nostram cupientis salutem, et quanto plus 422 peccare quem viderit, tanto magis ad poenitentiam cohortantis. Meliores duo, quam unus, quibus est merces bona in labore suo: quia, si ceciderit unus, eriget participem suum. Et vae uni, cum ceciderit, et non est secundus, qui eriduo stabunt adversus eum, et funiculus triplex non cito rumpitur. Post sollicitudines et miserias in quibus correptus est ille, qui in opibus conquirendis absque certo haerede se cruciat; nunc ad sodalitatem sermo confertur. Et dicitur, quid boni habeat amicorum contubernium, et in commune solatium, quia et alterius ruina alterius auxilio sublevetur, et curas domesticas, ipsius quoque noctis requiem melius exigat ille, qui fidum amicum habet, quam qui solis opibus incubat acquisitis. Quod et si robustior inimicus quis contra unum surrexerit, imbecillitatem alterius amici sola
Abbreviated transcription (Latin):
& non est secundus: & quidem filius
& fircter nonẽ ei : & nonẽ finis omni
Conuersus sum ad alios. &uidieos plus
quac̃ necessaest laborare congregare
ꝑfas. & nefas. opes & non uti congre¬
gatis : habere omnic incubire diui¬
tus seruare alteri & suo labore non
perfrui. maxime cumnec filium
nec fratremhabeat nec propinquum
Et uidecctur pius labor necessarus
reseruantis: Nihilitaque ẽe. uan¬
us de praehendi quameũ hominem
qui diuitias congtt cui eas relinquat
ignorans: Quod quidem possumus
secundum priorem inter pra&ationẽ:
& dehis intellegere. qui libros conscri¬
bunt & eos fastidiosis lectoribus dere¬
linquunt:. Quidam hunc locũ abeo
qđ ait : estunus & non ẽ. secundus:
suꝑscduatore interpraetantur. quod
solus & absque ullo comite ad saluan¬
dum mundũ discenderit÷ & quacm¬
quam multifiludĩ sint & fratres eius
adoptio ne dicantur tamen nullus
dignus extiterit qui in hoc ei opere

Expanded text:
et non est secundus, et quidem filius, et non est secundus, et quidem filius, et frater non est ei: et non est finis omni Conversus sum ad alios, et vidi eos, plus quam necesse est, laborare, congregare per fas et nefas opes, et non uti congregatis, habere omnia, incubare divitiis, servare alteri, et suo labore non perfrui: maxime cum nec filium, nec fratrem habeant, nec propinquum ut videatur pius labor necessariis reservatus. Nihil itaque esse vanius deprehendi, quam eum hominem, qui divitias congregat, cui eas relinquat, ignorans. Quod quidem possumus secundum superiorem interpretationem et de his intelligere, qui libros conscribunt, et eos fastidiosis lectoribus derelinquunt. Quidam hunc locum ab eo quod ait: Est unus, et non est secundus, super Salvatore interpretantur, quod solus et absque ullo comite ad salvandum mundum descenderit. Et quamquam multi filii Dei sint, et fratres ejus adoptione dicantur: tamen nullus dignus exstiterit, qui in hoc ei opere
Abbreviated transcription (Latin):
amplius. contabescit. & deperit & pau¬
latim zelo & liuore distillat. Aliter :
manus: crebro prooperibus accipiun
nus exsister& in cuius operefier& sermo
dĩ: Huic congruit & illud dauid. quidoe¬
elpeliũ : stultusgit᷑ ãplocus ẽ man: suas id ẽ c̃tur xit
& extendere poluit: Vnde non cõmedit
labores manuũ suarum quos nechab&.
sed carnes succs : uiuens iuxta sapientiã
carnis & carniso peribus uescitans
meliue et plenus pugillus cum requie.
quam plenitudo manuũ laboris & pnte¬
sumptionis sp̃s. Melius ẽ modicum
habere iustũ: quac̃ diuitias peccatorũ
multas: &inꝓuerbus: Melior par¬
ua acceptio cum iustitic quã multagina¬
gemina cũ iniquitate: Eligantur ius¬
titic requiemhab&: ini quitas
laborem:: & quiccsingularis numerus
in bono semper accipitur. duplex in
malo: Propteret unus pugillus
hab& requiem & ducce manus labo¬
resunt plene: et conuersus Sũ eco
&ui diuccni tactẽ subsole: estunus:

Expanded text:
amplius contabescit et deperit, et pauamplius contabescit et deperit, et paulatim zelo et livore distillat. Aliter: Manus crebro pro operibus accipiuntnus existeret, in cujus opere fieret sermo Domini. Huic congruit et illud David: Qui doelium . Stultus igitur complexus est manus suas, id est, contraxit, et extendere noluit, unde non comedit labores manuum suarum 421 quos nec habet; sed carnes suas, vivens juxta sapientiam carnis, et carnis operibus vescitans. Melior est plenus pugillus cum requie, quam plenitudo manuum laboris et praesumptionis spiritus. Melius est modicum habere justum, quam divitias peccatorum multas. Et in Proverbiis: Melior est parva acceptio cum justitia, quam multa genimina cum iniquitate . Eleganter justitia requiem habet, iniquitas laborem. Et quia singularis numerus in bono semper accipitur, duplex in malo: propterea unus pugillus habet requiem, et duae manus labore sunt plenae. Et conversus sum ego, et vidi vanitatem sub sole. Est unus,
Abbreviated transcription (Latin):
quid instcer sp̃s. & sic nhili. qucc̃ homi¬
nes non succs flere miserias uel pro¬
prico lugẽre peccata sed melioribus
inuidẽre srubius conplexus est ma¬
nus succs & comẽdit carnes suces
Hic ẽ quicc & in prouerbus. pigerdes¬
cribitur continens manib: pectum suũ:
Cuitt̃ quam citus cursoruenit inopia:
& ꝓpter nimiam famem bi ꝑbolice
autem dictũ sit comedit carnes succs.
quimelius putat ẽẽ unũ pugillũ habere
farris : & ociosum torpentem que uiue¬
re quãc laborantẽ: manum utirmq
conplectere: Totum ccutem quod dis¬
serit  hoc ẽ ut ostendat & eum quila
inopia opprimi. & esseutrumque
miserbilem . dum alius propter opes.
periditatur: alius propter in opiam
egestate conficitur: Uel certe sic quia¬
furore raptatur. & in uidicm insi¬
num suũ reciperit nutriri: er&que
eam inpectore. is tecõmedit animam
& carnes suces Quanenim eũ cui in¬
uid&. feliciorem uiderit: tanto ipse

Expanded text:
quid instabilius, et sic nihili, quam homiquid instabilius, et sic nihili, quam homines non suas flere miserias, vel propria lugere peccata, sed melioribus invidere? Stultus complexus est manus suas, et comedit carnes suas . Hic est qui et in Proverbiis piger describitur, continens manibus pectus suum. Cui, tamquam citus cursor, venit inopia, et qui propter nimiam famem hyperbolice autem dictum sit comedit carnes suas. Qui melius putat esse unum pugillum habere farris, et otiosum torpentemque vivere, quam laborantem manum utramque complere. Totum autem quod disserit, hoc est, ut ostendat, et eum qui lainopia opprimi, et esse utrumque miserabilem, dum alius propter opes periclitatur, alius propter inopiam egestate conficitur. Vel certe sic. Qui afurore raptatur, et invidiam in sinum suum receperit, nutrieritque eam in pectore: iste comedit animam suam, et carnes suas. Quanto enim eum, cui invidet, feliciorem viderit, tanto ipse
Abbreviated transcription (Latin):
retentari: Quiuero mortem obi¬
erint icem . eẽ. securos: & peccare
desisse: sicut & iohannes. quimccior
non fuit innactis mulierum. minorẽ
eo quiminimus est in regnocaelorum
& corporis. onere libenctus. nescit cum
cepostolo dicere: Miser ego homoquis
meliberabit de corpore mortis huuse
meliorẽ ccutem his duobus esse eum qui
nec dum nectus est: nec uidit mala qui¬
bus inmundo homines deprimuntur:
Animas enim nr̃as centequom cedcor¬
pont is ta descendant uersecri apud
superos: & tam diubecctas ẽẽ quam¬
diucaedesti hieruscdem. & choro tene¬
antur angelico & tudiego uniuersũ
laborem: & simulomnem uirtutem
operis quic emulcctio uiri: aedsodec¬
lẽeius: & quidem hoc uanitas. & prae¬
sumptio sp̃s: Conuertimerur sus
adcclia & uidi omnem fortitudinẽ
& gloricm laborantium: & deprae¬
hendibonum alterius eẽ: alteri¬
us madum dum inuidus. aliena
felicitate ior quẽtur. & pect&
nisidiis gloriosus. quid enim uanius

Expanded text:
retentari; qui vero mortem obiretentari; qui vero mortem obierint, jam esse securos, et peccare desisse. Sicut et Joannes, quo major non fuit in natis mulierum , minor est eo, qui minimus est in regno coelorum, et corporis onere liberatus, nescit cum Apostolo dicere: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Meliorem autem his duobus esse eum, qui necdum natus est, nec vidit mala, quibus in mundo homines deprimuntur. Animas enim nostras, antequam ad corpora ista descendant, versari apud superos, et tamdiu beatas esse, quamdiu coelesti Jerusalem, et choro teneantur Angelico. 420 Et vidi ego universum laborem, et simul omnem virtutem operis: quia aemulatio viri a sodali ejus; et quidem hoc vanitas et praesumptio spiritus. Converti me rursus ad alia, et vidi omnem fortitudinem et gloriam laborantium, et deprehendi bonum alterius esse alterius malum, dum invidus aliena felicitate torquetur, et patet insidiis gloriosus. Quid enim vanius,
Abbreviated transcription (Latin):
quã uiuentes secundum illud iob de
inferos disputantis. Ibi requie uer̃
las si corpore cum his qui uincti fue¬
his duobus uiuente uidelic&
& defuncto qui necdũ natus est:
Alius enim adhuc mala patitur
alius quacsi denaufnrgio nudus euasit
Porro quinecdum natus est in eofeli¬
cior est : quod necdum mala mundi
expertus est : Hoccutem dicit: non
qui necdum nactus est. antesit quõ
nascactur & ineofelicior sit quicnec¬
dum corpore praegrar uectus est.
sed quo melius sit omnino non eẽ:
nec sensum hebere substantice
quam infeliciter uelesse ueluĩuere:
quõ modo & deiuda dñs loquitur.
futura eius tormenta signi ficcns
Melius enat non nascihomini illi:
quodmelius ei fuerit omninononẽe
quam cernos crucictos ꝑp&i:
Aliiuero hunc locum itacintellegunt.
meliores eẽ : dicentes eos qui mortui
sunt ab his quiuiuunt. lic& ante¬
non fuerint peccictores: Uiuen¬
tesenim adhucẽe. in praelio.
& que siclacusos corporis ergastulo

Expanded text:
quam viventes, secundum illud Job de quam viventes, secundum illud Job de inferis disputantis. Ibi requieverunt lassi corpore, cum his qui vincti fuehis duobus, vivente videlicet et defuncto, qui necdum natus est. Alius enim adhuc mala patitur, alius quasi de naufragio nudus evasit. Porro qui necdum natus est, in eo felicior est, quod necdum mala mundi expertus est. Hoc autem dicit, non quod qui necdum natus est, ante sit quam nascatur, et in eo felicior sit, quia necdum corpore praegravatus est: sed quod melius sit omnino non esse, nec sensum habere substantiae, quam infeliciter vel esse, vel vivere. Quomodo et de Juda Dominus loquitur, futura ejus tormenta significans: Melius erat non nasci homini illi : quod melius ei fuerit omnino non esse, quam aeternos cruciatus perpeti. Alii vero hunc locum ita intelligunt: Meliores esse dicentes eos, qui mortui sunt, ab his qui vivunt, licet ante fuerint peccatores. Viventes enim adhuc esse in praelio, et quasi clausos corporis ergastulo
Abbreviated transcription (Latin):
riturus ut rum dignus. suis operibus
ꝑfrucctui: Et conuersussum ego & ui¬
di uniuer sces cadumnicis: quae fiunt
subsole: eccelacrimae eorum. quia
calum nicm sustinent etnonest qui¬
eos consol&ur & in manibus adum¬
nicntium eos fortitudononeis conso
mentẽmeam oculos que conuerti
ut tuderem calumnicctores & c¬
lum niac̃ sustinentes: eccehii qui in¬
iquace apotentioribus. oprimun¬
tur lacrimis: quas solum habere
in ccla mitictib Lic& rei inuidi¬
cm ꝓ tes taentes: consolactorẽ non
que unt repperire: & quo mecior
misericcsit & in consolabilis dolor
calũ nictor es uident insuis iniquita¬
tibus fortiores. & haec estacusci quod
non uedecent consolari: Plenius hunc
Et lau dici egomortuos quiccitem
mortuisunt suꝑuiuentes : quicũq ip¬
siuiuunt usquenunc & melior suꝑ hos
duos. qui nondum nectus est quinon
uidit opus malum: quod factumẽ sub
sole n A conpanttionem miseria¬
rum quace in hoc sło mortades pre¬
munt. feliciores iudicauit mortuos

Expanded text:
pibus perfruatur. . Et conversus sum ego, et vidi universas calumnias, quae fiunt sub sole, et ecce lacrymae eorum, qui calumniam sustinent, et non est qui consoletur eos, et in manibus calumniantium eos fortitudo: et non est mentem meam oculosque converti, ut viderem calumniatores, et calumniam sustinentes. Et ecce hi, qui injuste a potentioribus opprimuntur, lacrymis, quas solum habere in calamitatibus licet, rei invidiam protestantes, consolatorem non queunt reperire. Et quo major miseria sit, et inconsolabilis dolor, calumniatores vident in suis iniquitatibus fortiores. Et haec est causa, quod non valeant consolari. Plenius hunc 419 Et laudavi ego mortuos, qui jam mortui sunt, super viventes quicumque ipsi vivunt usque nunc. Et melior super hos duos, qui nondum natus est, qui nondum vidit opus malum, quod factum est sub sole. Ad comparationem miseriarum, quae in hoc saeculo mortales premunt, feliciores judicavi mortuos,
Abbreviated transcription (Latin):
tis occidit meridie: cum ccutẽ
ortus fuerit: in locum suũ nostrahit
quo uidelic& ad pactrem ⁊ Ad hoc
enim uenit: ut nos deterris ad cae¬
lum leu&. & diccet: cum ex alta¬
tus fuerit filius hominis. omniatre¬
ha adse: Necmirum filiũ ad se
trixhere credentes. cum & pater
ipse adfiliũ trahat Ne moenim
ait uenit adme: nisi pater quimi¬
sit me adducat eum. Iste ergo
sol quem aliis occidere aluis nascidixi¬

Expanded text:
tis occidit meridie. Cum autem tis occidit meridie. Cum autem ortus fuerit, in locum suum nos trahit. Quo? videlicet ad Patrem. Ad hoc enim venit, ut nos de terris ad coelum levet, et dicat; Cum exaltatus fuerit Filius hominis, omnia trahet ad se . Nec mirum, Filium ad se trahere credentes, cum et Pater ipse ad Filium trahat: Nemo enim, ait, venit ad me, nisi Pater, qui misit me, adducat eum . Iste ergo sol, quem aliis occidere, aliis nasci dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ecde sia omnis intro eat: Cum enimpite¬
dicc tum fuerit eucengelium in toto orbe
culis sacculorum orit ur sol &oe
cidit sol & cdlocum suum ducit &o¬
ritur ipserb salipse qui inlucem
mor teclibus dectus est interitum mun¬
drortusuo quotidicce indicat &occasu
Qui post quam ardentem rotum oce¬
a notixerit per in cognitas nobisuias.
adlocum unde exienet regneditur.
E pl&o qu e. noctis circulo rursum
dethala mosuo festinus erumpit:
Pro eo autem quod uulgatam editio¬
nem sequentes. posuimus ad locum
suum ducit in ebreo hab& sõeph
quod a quila interpur&&atur. c̃ierinet
idest ad spinet: simmachus aetheo¬
docion. recurrit. quic uidelica sol
re uertatur ad locum suum &ibi
unde prius egres sus fuerat. ad spir&
Hoc autem totum idcirco: ut doceat
mutactionibus temporum. & ortũ
oc casuq: siderum humanã adatẽ
labi & interire dum nesciat Alit̃
solius ticicce incuius alis est scenitas.
timentibus oritur. & seũdo prophe¬

Expanded text:
Ecclesia omnis introeat. Cum enim praeEcclesia omnis introeat. Cum enim praedicatum fuerit Evangelium in toto orbe, culis saeculorum. Oritur sol, et occidit sol, et ad locum suum ducit, et oritur ipse ibi. Sol ipse, qui in lucem mortalibus datus est, interitum ortu suo quotidie indicat et occasu. Qui postquam ardentem rotam Oceano tinxerit, per incognitas nobis vias ad locum, unde exierat, regreditur: expletoque noctis circulo, rursum de thalamo suo festinus erumpit. Pro eo autem, quod Vulgatam editionem sequentes posuimus, ad locum suum ducit, in Hebraeo habet SOEPH  : quod Aquila interpretatur εἰσπνεῖ, id est, aspirat. Symmachus vero, et Theodotion, recurrit, quia videlicet sol revertatur ad locum suum, et ibi, unde prius egressus fuerat, aspiret. Hoc autem totum idcirco, ut doceat, mutationibus temporum, 388 et ortu occasuque siderum, humanam aetatem labi et interire, dum nesciat. Aliter, Sol justitiae, in cujus alis est sanitas, timentibus Deum oritur, et pseudoprophe
Abbreviated transcription (Latin):
ta est & ingemescit & parturit & praes¬
tolactur reuelctionem filiorum di.
& nunc ex parte cognoscimus & ex
parte proph&amus. tam diu
omnia uana sunt donec ueniat
quodperfectum est quid super¬
est homini in omni labore suo quod
laborat subsole post genenilem
sententiam quod uccnasint omnia
ab hominibus incipit. quod frustrac
in mundiistius labore. sudent congre¬
gantes diuicices. erudientes liberos
ambientes adhonorem aedificiac
coñstruentes. & in medio operis subita
morte subtracti audiunt: Insipiens.
hacnocte aufer&ur anima tuc ate
Qucce autem prace panaesti cuius eruntꝰ
maximaecum ex omnilabore nibil
secumferant sed nũdi internre rede¬
ant. unde sũptisunt¬
Incipis uidere quinonerant, quid hac
ucnius uacnitate quac in terra̾ ma¬
nere quae hominum causa factaẽ
& ipsum hominem ternre dominũ
inpul uerem̃ repente dissolue : Aliter:
Primarecedit genenrtio iudeorũ.
& succedit genenatio degentibus con
teri autem tamdiu
qucm diusinccgoga recedente

Expanded text:
parturit, et praestolatur revelationem filiorum Dei, et nunc ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus. Tamdiu omnia vana sunt, donec veniat quod perfectum est. Quid superest homini in omni labore suo, quo laborat sub sole? Post generalem sententiam, quod vana sint omnia, ab hominibus incipit: quod frustra in mundi 387 istius labore desudent; congregantes divitias, erudientes liberos, ambientes ad honorem, aedificia construentes, et in medio opere subita morte subtracti audiant: Insipiens, hac nocte auferetur anima tua a te: quae autem parasti, cujus erunt ? maxime cum ex omni labore nihil secum ferant, sed nudi in terram redeant, unde sumpti suntincipis videre quos non videras. Quid hac vanius vanitate, quam terram manere, quae hominum causa facta est: et ipsum hominem terrae dominum, in pulverem repente dissolvi? Aliter, Prima recedit generatio Judaeorum, et succedit generatio de gentibus congregata: terra autem tamdiu quamdiu, Synagoga recedente,
Abbreviated transcription (Latin):
Legimus in exodo glorificatũ uultũ
morsi. intantum ut filii isrł eum
aspicereton pos sen :
qut gdouiampeculus copostolus ad con¬
panrtionem cucngeliccce gloricce di¬
t esse nongloricm. Nacmnec glorisi¬
catum est inquid quod glori ficcctum suit
inacparte : propter excellentem gloria
Possumus igitur & nos in hunc mo¬
ni aquae in hoc circulo continentur
bona quidem per sedicere: sed ad
Et quomqdo sugniculum lucer ne
uidens: contentus essem eius lu¬
mine. & postea ortosole noncer¬
ne rem quod lucebat stellarum
quoq: lumina. iubicre uidẽrem
solis abscondi: itcaspiciens ele¬
menta. &rerum multiplicẽ
uarie tatem: Admiror quidẽ¬
operum magnitudinem: re¬
cogitans cutem omnia pertran¬
sire: & mundum suo finesenesce¬
re. solumq dm̃ id semper ẽẽ¬
qued fuerit conpellor dicge on
mel sedbis. uantes uenitectum

Expanded text:
Legimus in Exodo, glorificatum vultum Moysi intantum, ut filii Israel eum aspicere non possent. Quam gloriam Paulus Apostolus ad comparationem Evangelicae gloriae, dicit esse non gloriam: Nam nec glorificatum est, inquit, quod glorificatum fuit in hac parte, propter excellentem gloriam . Possumus igitur et nos in hunc monia quae in hoc circulo continentur, bona quidem per se dicere, sed ad Et quomodo, si igniculum lucernae videns, contentus essem ejus lumine, et postea, orto sole, non cernerem, quod lucebat, stellarum quoque lumina jubare viderem solis abscondi: ita aspiciens elementa et rerum multiplicem varietatem, admiror quideoperum magnitudinem; recogitans autem omnia pertransire, et mundum suo fine senescere, solumque Deum id semper equod fuerit, compellor dicere mel, sed bis: Vanitas vanitatu
Abbreviated transcription (Latin):
tacte corsuum.: Huic ergo se eclesices¬
haec enim portionr̃a est: praemiumq
perpetuum. si hicpro uirtutibus la¬
boremus eRES ΡexΙ adomnia ope¬
ramea quace fecenent manus meae.
& in labore quo laborauenarm faciens
Quicum diligentia &accute la uniuer¬
scc agit haec potest dicere et ccce om¬
ONIA. uacnitas. & uoluptas sp̃s.¬
quo modo inceteris uilic cuncta re¬
putat quae subsole sunt & prouolunta¬
tum uacria &ate diuersa
Et noneot habundant ia suosole
xp̃s in soleposuit taberna culũsuum
Itaque qui necdum a solis clccritate

Expanded text:
tate cor suum. Huic ergo se Ecclesiastate cor suum. Huic ergo se EcclesiasHaec enim portio nostra est, praemiumque perpetuum, si hic pro virtutibus laboremus. Et respexi ego ad omnia opera mea, quae fecerant manus meae, et in labore quo laboraveram faciens. Qui cum diligentia et cautione agit universa, haec potest dicere. Et ecce omnia vanitas, et voluntas spQuomodo in caeteris vilia cuncta reputavit, quae sub sole sunt, et pro voluntatum varietate diversa. Et non est abundantia sub sole . Christus in sole posuit tabernaculum suum. Itaque qui necdum ad solis claritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ex alta uit⁊ Quod ccutẽ ait. qui fuerunt
ante me in hierus alem de his dicit qui
ante aduentum suum congregationem
scõrum ec desicm gubernarunt: sispi
naliter. melius intellegit sincgoga
quamec lesic ⁊ tulit ergo uelamen
quod fuit positum super uultũ moysi
& plenolumine faciem eius uiderenos
fecit ⁊ Por rost&is sesccpientiam
illes ensus est: quod&icm inne posito
sibi per manserit sccpientia qui profec¬
tũ hab& insccpientia non ei istascpien¬
tic ⁊ Quiccutẽ non recipit profectũ
nec permomenta suc crescit: sed sem¬
per inplenitudineẽ istedicerepo¬
test &estetit mihi scpientia et oue
quod postolauerunt oculimei: non
tuli ab eis nec pro.hibuicormeum.
ab omni la&icia. quia cormeum laetũ est¬
: inomni laboremeo & huec fuit porti¬
omea ex omnilabore meo ⁊ oculi
animae & mentis intuitus contempla¬
cionem desidenent spiritadẽ. quã pec¬
ccctor ignoras prohib& auent iocundi¬

Expanded text:
exaltavit . Quod autem ait: Qui fuerunt exaltavit . Quod autem ait: Qui fuerunt ante me in Jerusalem, de his dicit, qui ante adventum suum, congregationem Sanctorum et Ecclesiam gubernarunt. Si spinaliter, melius intelligitur Synagoga, quam Ecclesia. Tulit ergo velamen, quod fuit positum super vultum Moysi , et pleno lumine faciem ejus videre nos fecit . Porro stetisse sapientiam sibi, ille sensus est, quod etiam in carne posito sibi 402 permanserit sapientia. Qui profectum habet in sapientia, non ei stat sapientia; qui autem non recipit profectum, nec per momenta succrescit, sed semper in plenitudine est, iste dicere potest: Et stetit mihi sapientia. Et omne quod postulaverunt oculi mei, non tuli ab eis: nec prohibui cor meum ab omni laetitia: quia cor meum laetatum est in omni labore meo. Et haec fuit portio mea ex omni labore meo. Oculi animae et mentis intuitus contemplationem desiderant spiritualem, quam peccator ignorans, prohibet a vera jocundi
Abbreviated transcription (Latin):
nas: sed uasculorũ species nomincuit
hebricedicitur. sãdda. et saddotb
Deniq: symmachus. lic& uerbum non
potuerit exprimere de uerbo ab hac
opinione non longe ẽ dicens: mensa¬
rum species ad positiones: si ueigitur
urceos: siue sciphos siue ciateras
qui inminis teriis ordinantur : auro
gem misquedistinctos. sed omonẽ
habuis se credendum est. & quod ex
minoribus scilic& uacsculis. haurire¬
tur: & perminis trorum manus po¬
tantium. uinum turba suscipere
Quiccigitur ecdesiasten inter prr&a¬
to. in prouerbiis pra&ereuntes
Ad se conuocat : Corpus dñi crxtẽrem
magnum debemus accipere: in quo
non menẽca diuinitas: ut inccceles¬
tibus fuit: sed propternos humani¬
tacte media tempe rarta ẽ & per
apostolos minora eylicia & scifos
par uolos &crateras: in toto orbe
credentibus effusa sapientia eft.
÷ ficactum ec de sicsten: minime
uidetur dño conuenire: niforte
ei illud aptemus, prosiciebat sapientia.

Expanded text:
nas, sed vasculorum species nominavit, nas, sed vasculorum species nominavit, Hebraice dicitur SADDA   et SADDOTH  . Denique Symmachus, licet verbum non potuerit exprimere de verbo, ab hac opinione non longe est, dicens: Mensarum species, et appositiones. Sive igitur urceos, sive scyphos, sive crateres, qui in ministeriis ordinantur, auro gemmisque distinctos Salomonem habuisse credendum est: et quod ex minoribus scilicet vasculis, hauriretur: et per ministrorum manus potantium vinum turba susciperet. Quia igitur Ecclesiasten interpretaxto in Proverbiis praetereuntes ad se convocat: Corpus Domini nunc craterem magnum debemus accipere, in quo non meraca Divinitas, ut in coelestibus fuit, sed propter nos humanitate media temperata est, et per Apostolos, minora κυλίκια, scyphos parvulos et crateras, in toto orbe credentibus effusa sapientia est. ficatum Ecclesiasten, minime videtur Domino convenire, nisi forte ei illud aptemus: Proficiebat sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
Cantrix uero. adhuc circa materi¬
am uolutatur quamgreci. AN
uocant nec potest uocem sucm in sub¬
lime tollere : Vbicumq: ergo inscrip¬
turis. feminalegitur. & sexus firgi¬
lior ad materieam intellegentiam
trrns fenamus: Vnde & phanaco non
uult mascultis uiuificcre: sed taentũ
feminas: quace materiȩ sunt uitinȩ:
Econtrario nullus scõrum nisiper¬
rx rofeminas genuisse nar ratur ⁊
solus quesalphaath quiin peccato mor¬
tuus est. omnes filics genuit
Iacob inter duodecim pactriarchas
unius filiue pater est: & obipsam
periditatur: Delicice quoq filiorũ
hominum. super sccpientia intellegen¬
de quȩ ad instar. paritdisi bab& poma
uacria & multiplices uoluptates. & de
ipsa praecipitur. De lectare in dño.
& dabit tibi p&ricionẽ cordistui:
Et inclioloco torrente. uoluptactistuae
potabis eos, Nam deuiinifus oribus.
& uini fusitrĩcibus: addistinctionem
quippenunc masculi: infeminino gene¬
re uolui declinare. quod latinus sermo

Expanded text:
Cantatrix vero adhuc circa materiCantatrix vero adhuc circa materiam volutatur, quam Graeci ὕλην vocant; nec potest vocem suam in sublime tollere. Ubicumque ergo in Scripturis femina legitur et sexus fragilior, ad materiae intelligentiam transferamus. Unde et Pharao non vult masculos vivificari, sed tantum feminas, quae materiae sunt vicinae . Et e contrario nullus Sanctorum, nisi perraro feminas genuisse narratur. Solusque Salphaath, qui in peccatis mortuus est, omnes filias genuit . Jacob inter duodecim Patriarchas, unius filiae pater est, et ob ipsam periclitatur . Deliciae quoque filiorum hominum super sapientia intelligendae, quae ad instar paradisi habet pomaria varia, et multiplices voluptates. Et de ipsa praecipitur: Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Et in alio loco: Torrente voluptatis tuae potabis eos . Nam de vini fusoribus, et vini fusitricibus ad distinctionem quippe nunc masculini, feminino genere volui declinare, quod Latinus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Inargentum &aurum semper scrip¬
tura diuina. super sermoneponit & sensu:
Vnde & insexagesimo septimo psalmo : colu¬
bac quae inter pra&atur inspũ mani¬
festiores & uisui expositas. alcosdear¬
gentatcs hab& Occultiorem uero
in trinsecus sensum inccuri pellore ope¬
rit: Regum ccutem substantics. & pro¬
uinciarum siueregionum increden¬
tium congregauit ecdesicm. illorũ
regum dequibus psalmistacanit
Adstiterunt reges terrȩ & principes
conuenerunt inunũ  Illcrumque
regionum in quas oculos leuari
salucctor pnrecepit : quicc iamcan¬
deant ad m&endum: Possunt regũ
substanticce philo sophorum dicidos¬
mata & scienticcȩ scceculares
quas ec desicsticus uirdiligenter
intellegens ad prrehendit sapi¬
entes in astutia eorum & perdit
sccpientiam sapientiũ. & pruden¬
tiam prudentium reprobat.
Cantores quoque & caentrices. illiuel
illi sunt qui pscellunt spũ psallunt¬
& mente : Cantor. quasiuir robustus
& spiritalis: decltioribus canit:

Expanded text:
Argentum et aurum semper ScripArgentum et aurum semper Scriptura divina super sermone ponit et sensu. Unde et in sexagesimo septimo psalmo, columba quae interpretatur in spiritu, manifestiores et visui expositas alas deargentatas habet, occultiorem vero intrinsecus sensum in auri pallore operit. Regum autem substantias, et provinciarum, sive regionum, in credentium congregavit Ecclesiam; illorum regum, de quibus psalmista canit: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum : illarumque regionum in quas oculos levari Salvator praecepit: quia jam candeant ad metendum . Possunt regum substantiae et philosophorum dici dogmata, et scientiae saeculares, quas Ecclesiasticus vir diligenter intelligens, apprehendit sapientes in astutia eorum, et perdit sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobat . Cantores quoque et cantatrices, illi vel illae sunt, qui psallunt spiritu, psallunt et mente. Cantator quasi vir et robustus et spiritualis de altioribus canit.
Abbreviated transcription (Latin):
nerum laborant quidem in ecle¬
sia sed necdum adid peruenire
ut bomines ẽẽ. mereantur. & re¬
deant adimaginem conditoris:
Diligentius nota quod inseruis & an¬
cillis & uernaculis multitudo non
additur : Inblibus uero &ouibus : dicitur¬
& pos sessio armenti &ouiũ multa fuit
mihi: plura quippe in ecdesia arm̃ta
quam homines: Plures oues: qua c̃ ser¬
ui ancillȩ atq uernaculi : Illud uero
quod infine dicitur super om nes qui fu¬
enant ante me in hierusclem: non
ad grandem gloricm pertin& sclo¬
monis: unopatresuo rege seditiorẽ
fuis se quam saule. necdum regna¬
bcctur hierusalem & aiebus ȩis quiip¬
si urbi insederaent teneboctur
Altius itaque trirc tandum. quȩ sit hie¬
rusalem & quo modo ecde siastes
ante omnes qui se precesserunt reges
in hierusalem ditior fuerit:
CONEREGAuIMIBI argentum
uel aurum & sustantics regum
& prouinciarum: Fecimihicanto¬
res . & cantrices. & delicias. filiorum
hominum. minis trouini. & ministras:

Expanded text:
rarum laborant quidem in Ecclerarum laborant quidem in Ecclesia, sed necdum ad id pervenere, ut homines esse mereantur, et redeant ad imaginem conditoris. Diligentius nota quod in servis, et ancillis, et vernaculis multitudo non additur, in bobus vero et ovibus dicitur, possessio armenti et ovium multa fuit mihi. Plura quippe in Ecclesia armenta, quam homines; plures oves, quam servi, ancillae atque vernaculi. Illud vero, quod in fine dicitur: Super omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem. Non ad grandem gloriam pertinet Salomonis, uno patre suo rege se ditiorem fuisse, quia sub Saule, necdum regnabatur in Jerusalem, et a Jebusaeis, qui ipsi urbi insederant, tenebatur. Altius itaque tractandum, quae sit Jerusalem: et quomodo Ecclesiastes, ante omnes, qui se praecesserunt reges in Jerusalem, ditior fuerit. Congregavi mih argentum, et aurum, et substantias regum et provinciarum. Feci mihi cantores et cantatrices, et delicias 400 filiorum hominum, ministros vini et ministras.