comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moriue mandubitur in exemplum cauendi
siquid de inceps uspiam tule contigerit:
Clurus quidum nomine adclescens nobi¬
lis simus mox prbt. nuno felicibeutus ex¬
cessu Cum relictis omnibus seadmastinum
contulis set: breui tempore ad sum mum
fidei uistutumque omnium culmen eni¬
tuit: Itaque cum haud longe sibi abepis¬
copii monasterio tabernaculum conftitu¬
is set multique apudeum fratres commo¬
rarentur: Iuuenis quidam ad eum anato¬
lus nomine subprofessione monachi om¬
nihum ilitate atque. innocentia menti¬
tus accessit: Habitauitque aliquandiu
in commune cumceteris: De in proceden¬
te tempore angelos apud se loquisole¬
redicebat: Cum fidem nullus adhiberet
signis quibusdum plerosque ad credendum
cohostubutur. Postremo eousque pro¬
cessit: ut interse acdm̃ angelos discur¬
rere predicaret. Iamquese unum expro¬
phetis haberi uolebat. Clarus tamen
Nequaquam ad credendum cogi poterut:
illeeuram dñi et presentes plagus curscõ
non crederet comminari:. Posteremo

Expanded text:
moriae mandabitur, in exemplum cauendi, si quid deinceps uspiam tale contigerit. Clarus quidam, adulescens nobilissimus, mox presbyter, nunc felici beatus excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, breui tempore ad summum fidei uirtutumque omnium culmen enituit. itaque cum haut longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset multique apud eum fratres commorarentur, iuuenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem adque innocentiam mentitus, accessit habitauitque aliquamdiu in commune cum ceteris. dein procedente tempore angelos apud se loqui solere dicebat. cum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad creden dum coartabat. postremo eo usque processit, ut inter se ac Deum nuntios discurrere praedicaret, iamque se unum ex profetis haberi uolebat. Clarus tamen nequaquam ad credendum cogi poterat. ille ei iram Domini et praesentes plagas, cur sancto non crederet, comminari. postremum
Abbreviated transcription (Latin):
referebut et nonsinegemitu fate¬
batur In hoc sediuboli arte deceptũ.
ut excussus esomno consilium non ha¬
beret quo perfidem et orationem
periculo repugnaret. Denique
tum diu circase sueuis se ignem quum¬
diu erum pere ostium turbatus mente
tem ptauerit. Ubi uero auxilium cru¬
cis et orutionis arma repetis set me¬
dics cessisse flammas. sequetum
sensisse roruntes quas male esset ex¬
pentus urentes. Vnde intellegut
quisquis haec legerit temptutum
quidem illo mastinum periculo seo
probutum

Expanded text:
referebat et non sine gemitu fatereferebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus urentes. unde intellegat quisquis haec legerit, temptatum quidem illo Martinum periculo, sed uere probatum
Abbreviated transcription (Latin):
ferenoctem perinterruptum ut supradixi¬
mus pauimentum ignis estuans. a rescen¬
tes puleus apprehendit. Mastinus som¬
no excitus. re in oppinata ancipiti peri¬
culo. et maxime ut referebat diabolo
insidiante atque urgente prȩuentus . tas¬
dius quum debuit adorationis confugit
Auxilium. Nam erum pere foras cupi¬
ens cum pesfulo qđ ostio obdiderut
diumultum̃ que luctatus. gracuissimum
circase sensit incendium: Adeo ut uestem
qua in dutus erat ignis as sumpserit. Tan¬
credenspres idium. scutum fidei et orutionis arripi¬
ens mediis flammis totus addñm con¬
uersus incubuit. Tum uero diuinitus
igne sub moto. innoxio sibi orbe flum¬
murum orabut. Mon achiautem qui
proforibus erunt crepitunte et con¬
luctante incendisono obseractus ef¬
fringunt fores. demoto queigni medus
flum mis mastinum auferunt: Cum
iam penitus esse consumptus tamdiu-¬
turno incendio puturetur. Ceterum¬
Ceterum
ut uerbis meis dñs .ẽ testis. mibi ipse

Expanded text:
fere noctem per interruptum, ut supra dixifere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tanciens esse praesidium, scutum fidei et orationis arripiens mediis flammis totus ad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum, orabat. monachi autem, qui pro foribus erant, crepitante et conluctante incendii sono, obseratas effringunt fores, demotoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tum purua quue gessit. ut omnia potue¬
rint conprehendi. Sed tamen hoc dequo
quuestio incidit: latere non putias. et rẽ
omnem ut gestu ẽ. referum: ne foste in¬
consultũm hoc quod ad uituperationem
beutiuiri poterat opponi pretermisis¬
se uideatinur
CUM ADOIO CESIM QUANDAM
Prosolemni consuetudine sicut epĩs ui¬
siture ecclesias suas in oris ẽ media fe¬
re mustinus hieme uenisset: mansionẽ
ei insecreturio ecclesiae ericipasa uer:
Multumque ignem scabro iamperte¬
nui puuimento subdiderunt. lectum ei
plurimo stramine extrixerunt. DeiN
cumsemastinus cubitum conlocas set:
insuetum mollitiem strati maleblan¬
dientis horrescit. Quippe quinada
humo unotantum ciliciosuperiecto
occupare consueuerat. Itque quasi ac¬
cepta permotus iniuria. strumentum om¬
ne proiecit. Casusuperfornaculam pastem
paleae illius quam remouerait aggessit.
Iꝑse ut erat moris nuda humo lassitudine
iteneris urguente requieuit. Ad mediam

Expanded text:
tam parua, quae gessit, ut omnia potuetam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam
Abbreviated transcription (Latin):
huectu ut arbitror stulte non legerus.
Aut lectu. non audierus. Nequeenim
absque diuino consilio istius modi exem¬
plum bectus euange listu sacris litteris
protulis set: nisi ut exhis humana mens
erudiretur. naufrugiorum atque
serpentium casust sicut a postolus refert
quinuditute. fame latronumque pericuł
gloriatur Omniahaec scĩs hominibus¬
atque omnibus adperpetiendum quidem
esse communia. sed histolerundis atque
uincendis precipuum semper iustorum
fuis seuistutem. Dum peromniatemp
patientes semper inuicti
tunto fordius uincerent quanto gnaruius
pertulis sent. Vnde hoc quod ad mar¬
dion in firmitatem uocatur plenum ẽ
dienitiats et floriac̃. Si quidem pericu¬
losissimo casu. temptatus euiceritꝰ
Leterum omis sumame in libello illo quẽ
deuitiillius scripsimus nemomirett
cuni bidem sim professus me nonomnia
uinius factau con plexum : Quia sipersequi
uniuietsa uolus seom nmnensum co lũmen
legentibus edidissem: Nequesunt

Expanded text:
haec tu, ut arbitror, stulte, non legeras haec tu, ut arbitror, stulte, non legeras aut lecta non audieras. neque enim absque diuino consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragiorum adque serpentium casus, et, sicut Apostolus refert, qui nuditate et fame latronumque periculis gloriatur, omnia haec sanctis hominibus ad perpetiendum quidem esse communia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertulissent. unde hoc, quod ad Martini infirmitatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem. neque enim sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ra inignem. nihilmalipatiebutur.
Illicutem subito casurum et repente
moriturum eum putubunt. Sed cum
uiderent nihil muli contingere ei.
conuestentes se dicebunt eum dm̃. eẽ
Alioꝗuin uel horum exem plo omni¬
um mortulium infelicis sime per¬
fidiam tuum coarguere ipse debue¬
nes: uts itibi scandalum mouerat
quod mastinus flum ma ignis uidebati
ad tactus hunc rursum ad tuctum ao
merituullius et uistutem referres.
quod circum septus ignib: nonperis set
Agnosceenim miser. agnosce quodnes¬
cis Omnes feres cõs magis insignes
periculorum suorum. Fuis seuirtutibus.
Ui deo quidem petrum fide potentem
rerum obstunte natura marepedibus
supergressum. et instubiles aquas cor¬
poreo pressisse uestigio. sed nonideo
minor mihi uidetur gentium predicator.
quem fluctus obsorbuit et posttriduum
totidemque noctes emergentẽ epro fux¬
do undures tituit. atque nescio an pene
plus fuerit uixis se in profundo an
suprumaris profunda tansisse. Sed

Expanded text:
ra in ignem nihil mali patiebatur. ra in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes periculorum suorum fuisse uirtutibus. uideo quidem Petrum fide potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum et instabiles aquas corporeo pressisse uestigio. sed non ideo mihi minor uidetur gentium praedicator, quem fluctus absorbuit et post triduum totidemque noctes emergentem e profundo unda restituit. adque nescio an paene plus fuerit uixisse in profundo an supra maris profunda transisse. sed
Abbreviated transcription (Latin):
ester nadie cumad me pleriq
monachiuenis sent. interfai¬
bulas iuges longumq sermouẽ
Mentio incidit libellimei quemo
deuita beciti uiri martiniedidi.
studioseque eum amultis legilibentis¬
sime audiebam. Iuterea indicatur
mihi dixisse quendum malospũ suscitu¬
tum. Curmastinus qui mostuos suscitus¬
set. flummas domib: depulis set ĩpse
nuper adustus incendio puericulosȩ
fuis sec obnoxius passioni. Oistum
quis quis estmis erum: iud ceorum inuer¬
bis eius perfidiam etdictu cognoscimus
qui incruce positum dñm his derbis
increpabat. Alios saluos fecit seip¬
sum saluum facere non potest. Ve¬
blas phemut exem plo. Quidergo quis¬
quis est: Mastinus ideo non potens.
ideo non sc̃s. quia ẽ. periclitutus incen
Obeatum et ꝑ omnia similem
a postolis etium in his conuitiis uirum.
Nempe hoc et depaulo gentiles cum
uipermo mordis set sensis se referu
Hic homo debet homiciduesse. quem
saluum factum demari fatuui uere
non siuerunt. At ille excussa uipe¬

Expanded text:
esterna die, cum ad me plerique monachi uenissent, inter fabulas iuges longumque sermonem mentio incidit libelli mei, quem de uita beati uiri Martini episcopi edidi, studioseque eum a multis legi libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos suscitasset, flammas domibus depulisset, ipse nuper adustus incendio periculosae fuisset obnoxius passioni. o istum, quisquis est, miserum! Iudaeorum in uerbis eius perfidiam et dicta cognoscimus, qui in cruce positum Dominum his uerbis increpabant: alios saluos fecit, se ipsum saluum facere non potest. ueblasfemat exemplo. quid ergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles, cum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille excussa uipe
Abbreviated transcription (Latin):
propius admouit: atque itaexor
sus .ẽ. Ante hoctriennium quotem po¬
re tibi sulpici hincabiens uededixi.
ubin lrbonanauem soluimus. quin¬
todie postum a fricae intracuimus.
Ad eo pros peradĩ nutu Nauigatio¬
fuit. Libuit animo adire kartu gi¬
nem. loca uisitare scõrum. et precipue
adsepulchrum cypriani mastyris ao¬
orare. Quinto decimodie ad postum
regressi. prouectique in altum: alex¬
andriam petentes. R eluctunte austro
pene insyrtes in latisumus. Quod
prouid inaute cauentes. igtis nauꝗ̃
ANchoris sistunt. Sub oculis uutem
terra continens erat: Inquas caphis
egres si cumuacua ab humano cultu
ompia
cerneremus.

Expanded text:
propius admovit, atque ita exorsus propius admovit, atque ita exorsus est: III. Ante hoc triennium, quo tempore tibi, Sulpici, hinc abiens valedixi, ubi Narbone navim solvimus, quinto die portum Africae intravimus: adeo prosperafuit. libuit animo adire Carthaginem, loca uisitare sanctorum et praecipue ad sepulchrum Cypriani martyris adorare. quinto decimo die ad portum regressi prouectique in altum, Alexandriam petentes, reluctante austro paene in Syrten inlati sumus: quod prouidi nautae cauentes iactis nauem anchoris sistunt. sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum uacua humano cultu omnia cerneremus
Abbreviated transcription (Latin):
reliquuerm sacerdotes tales sint
quules eos antequum proficisceres
Noueramus. Tumego Ab sit te inquã
istaquuerere: Quae aut unã metum
ut puto nosti. autsi ignoras non audire
Illud reticere non possum
non solum illos dequibus interro gus
nih il meliores quam no ueras factos.
sed unum illum nos quondum aman¬
tem in quores pirare abistorum insectu¬
tionibus solebamus. as periorem nob is
fuisse quam debuit. Necuero quicquã
in illum inclementius dicam: quia et ami¬
cum colui. et tunc etiam amaui cum pu¬
tab atur inimicus. Meautemꝰ tacitis
cogitationib us reuoluentem ammo¬
dum doloris texonpungit. penenos
sapientis etreligiosiuiri amicitia desti¬
tutos. Illum quon damtamamicum
nobis tum amurum in nos essepotuisse.
erum haet quaem aeroris plenus uñ
selinquamus: Tepotius utdudum spal¬
pondenes audiamus. Ita inquit fiat
postumianus. Quod cumdixis set
puululum omnes conticuimus
Dein cilicium cui insederat ad me

Expanded text:
reliqueram sacerdotes, tales sint, reliqueram sacerdotes, tales sint, quales eos antequam proficiscerer noueramus. Tum ego, absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum ut puto nosti, aut si ignoras, non audire sit melius. illud reticere non possum, non solum illos, de quibus interrogas, nihilo meliores quam noueras factos, sed unum illum nostri quondam amantem, in quo respirare ab istorum insectationibus solebamus, asperiorem nobis fuisse quam debuit. nec uero quidquam in illum inclementius dicam, quia et amicum colui et tunc etiam amaui, cum putabatur inimicus. me autem haec tacitis cogitationibus reuoluentem admodum dolor iste consapientis et religiosi viri amicitia destitutos, illum quondam tam amicum nobis, tam amarum in nos esse potuisse. Verum haec, quae moeroris plena sunt, relinquamus: te potius, ut dudum spoponderas, audiamus. Ita, inquit, fiat, Postumianus; quod cum dixisset, paululum omnes conticuimus. Dein cilicium cui insederat, ad me
Abbreviated transcription (Latin):
bet conseste uobiscum ut poscitis
fabuluri. Quippe cum propterhoc
uenerim ut me huius sulpicumei me
autem utraquemanu conplectebatus
desiderio etiam uerbosus inpende¬
fem. Enim uero inquam Satis pro¬
buisti quantum pius amorpossit¬
ꝗ uinostri causa tot maria tantũq
teraurum emensus a summo utitu
dicam solis egressu usque in cius
occidua uenisti Ageergo quia
et secreti interno s. Nec occupati sumus
et sermonituo uacare debemus: ed isse¬
raes nobis uellim omnem tuae peregrina¬
tionis historium. ꝗ ualiter inoriente
fides xp̃i floreut. quues it scõrumquies
quue institutamonachorum. quantisq:
signis acuistutibus inseruis suis xp̃sope¬
retur. Namceste quia in his regionib:
inter istaqua uiuimus ipsa nobis uita
fastidio .ẽ. Libenter exte audiemus
siuel inheremo uiuere xp̃iunis licet
Ad haec postumianus : Faciam inquit
ut des iderare teuideo. Sed quues opri¬
us exteaudium awistiomnes quos hic

Expanded text:
bet conserte uobiscum, ut poscitis, bet conserte uobiscum, ut poscitis, fabulari, quippe cum propter hoc uenerim, ut me huius Sulpicii mei — me autem utraque manu conplectebatur — desiderio etiam uerbosus inpenderem. Enimuero, inquam, satis probasti, quantum pius amor possit, qui nostri causa tot maria tantumque terrarum emensus a summo, ut ita dicam, solis egressu usque in eius occidua uenisti. age ergo, quia et secreti inter nos nec occupati sumus et sermoni tuo uacare debemus, edisseras nobis uelim omnem tuae peregrinationis historiam, qualiter in Oriente fides Christi floreat , quae sit sanctorum quies, quae instituta monachorum, quantisque signis ac uirtutibus in semis suis Christus operetur. nam certe, quia in his regionibus inter ista quae uiuimus ipsa nobis uita fastidio est, libenter ex te audiemus, si uel in eremo uiuere Christianis licet. Ad haec Postumianus, faciam, inquit, ut desiderare te uideo. sed quaeso prius ex te audiam, an isti omnes, quos hic
Abbreviated transcription (Latin):
Adeo. prospera nauigatio piue ad fuit
uoluntuti. Tu modo propterquemtot
maria traens nauiguimus. tantum ter¬
pore taenscurrimus: conplettendum
perfruendumque teremotis omnibus
trade. Ego uero inquam. Etiam cum
tu in a egspto morareris. totus tecum
semper animo et cogitatione uersabar.
meque dete dies acnoctes cogituntem
totum tuacaritus possidebat: Nedũ
modo me tibi aestimes puncto tempo¬
ris de futurum. quominus amorł tuo
pendens te intuear. te audiam. tetũ
loquar. N ullo penitus insecretum
nostrum quod nobis haec remotior
cellula pruestut ad misso. Nam
huius nostri ut arbitror galli prue¬
sentiam non moleste ferors: quia hoc
aduentuituo ut uides perinde atqueego
trium phat guudio. Recteplane inquit
postu mianus in soetate nostrac gallus
iste retinebitur: quia et simihi parum
cognitus ẽ. proeo tamen quodtibi ẽ
carissimus non potestmihi nones se
carus. Maxime cum ex mastinisit
disciplina : neque gracuabor quamli¬

Expanded text:
adeo prospera nauigatio piae adfuit adeo prospera nauigatio piae adfuit uoluntati. tu modo, propter quem tot maria transnauigauimus, tantum terrae transcucurrimus, conplectendum fruendumque te remotis omnibus trade. Ego uero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione uersabar, meque de te dies ac noctes cogitantem totum tua caritas possidebat, nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus ab ore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso. nam huius nostri, ut arbitror, Galli praesentiam non moleste feres, qui hoc aduentu tuo, ut uides, perinde adque ego triumphat gaudio. Recte plane, inquit Postumianus, in societate nostra Gallus iste retinebitur : qui etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen, quod tibi est carissimus, non potest mihi non esse carus, maxime cum ex Martini sit disciplina. neque grauabor quamli
Abbreviated transcription (Latin):
gallus uoster conuenis semus.
uirmihi et propter martini memo¬
riam exillius enim discipulis erat
Et proptersua merita carissimus:
Iuteruenit nobis postumianus meus
nostricausci aboriente quo se ante
trieunium patriam relinquens
contulerut. coegressus: conplexihominem
Am antis simum. exosculatĩqͥuegenua
et pedes eiuECum uno atque altero spa
tio stupefacti inuicem flentes gidio
deambulus semus. iectis in terram ciliciis
consed imus. Tum prior postumianus
me intuens. cumessem in remotis a egypti.
libuit ut ad mare usque procederem:
nauem illic oneracriam offendi. quaecũ
mercibus narbonam petens. soluere
parcbat. Eadem nocte mihi insom¬
nis adsture uisus es: et in iecta memanu
truhere. ut nauem illam conscenderem
Mox tenebras rumpente diluculo. cum
eo loco inquoqui euerum surrexis sem
somnium meum ipse mecum reputuns.
Tanto tuides iderio subito correptus
sum ut nihil cunctatus. naueͥm cons¬
cenderem. Triges imodie massilicad¬
pulsus. Iudehuc decimo peruenerim¬

Expanded text:
Gallus conuenissemus, uir mihi et propter Martini memoriam — ex illius enim discipulis erat — et propter sua merita carissimus, interuenit nobis Postumianus meus, nostri causa ab Oriente, quo se ante triennium patriam relinquens contulerat, regressus. conplexi hominem amantissimum exosculatique genua et pedes eius, cum uno adque altero spatio quasi obstupefacti, inuicem flentes prae gaudio, deambulassemus, expansis in terram ciliciis consedimus. tum prior Postumianus me intuens ait: cum essem in remotis Aegypti locis, libuit ad mare usque procedere. nauem ibi onerariam inueni, quae cum mercibus Narbonam petens soluere parabat. eadem nocte mihi in somnis adstare uisus es et iniecta me manu trahere, ut nauem illam conscenderem. mox tenebras rumpente diluculo, cum eo loco, in quo quieueram, surrexissem, somnium meum ipse mecum reputans tanto tui desiderio subito correptus sum, ut nihil cunctatus nauem conscenderem. tricensimo die Massiliam adpulsus, inde huc decimo perueni
Abbreviated transcription (Latin):
ba uobis ipsadicturus sum: Dic mihi in¬
quit siumquam inbello fuisti. siin acie
constitisti. At ille respondens. frequeNT
inquit in aciesteti. et bello frequenter
interfui. Ad haec martinus. Dic mihi
ergo: num quid in illa acie quae arma¬
ta in proelio parabatur aut iam ad¬
uersus hostilem exercitum collocato
comminus pede districto ense pugna¬
bas ullum feminam sture aut puena

Expanded text:
ba uobis ipsa dicturus \'sum — dic mihi, inba uobis ipsa dicturus \'sum — dic mihi, inquit, si umquam in bello fuisti, si in acie constitisti ? at ille respondens, frequenter, inquit, in acie steti et in bello frequenter interfui. ad haec Martinus: dic mihi ergo: numquid in illa acie, quae armata in proelium parabatur aut iam aduersus hostilem exercitum conlato comminus pede destricto ense pugnabat, ullam feminam stare aut pugnar
Abbreviated transcription (Latin):
distinctio ẽ. ut coniugium pertineat
adueniam. Uirginitusspectet adglo¬
riam. fornicatio deputetur ad poenã.
nisi satis factione purgetur. UI¬
MILES QUIDAM CINCULUM
in ecclesia monachum professus abie¬
cerat cellulam sibieminus in remoto
quasiheremita uicturus exexerat.
Interea astutus inimicus uariis cogi¬
tationib brutum pectus agitub ut.
ut coniugem suam quam mastinus iN
monasterio puellarum esse precepe¬
rat uoluntute mututa. secum potius
uellet habiture. Ad iit ergo mastinum
fortis heremita: quid haberet animi
confitetur. Ille uero uehementer
abnuere : feminam uero rursus iam
in staret ad firmans nihilhoc proposito
esse nociturum. sesolo coniugis utiuelle
solutio. Porro nerursus se in sua reuol¬
uerent non esse metuendum. se esse mi¬
litem xp̃i. Illum quoq: in eadem eiusdem¬
militiae sacramentu iurasse. pateretur
ep̃s sc̃f etsexum suum fidei merito nesciẽTes
pariter militare: Tum martinus Uer¬

Expanded text:
distinctio est, ut coniugium pertineat distinctio est, ut coniugium pertineat ad ueniam, uirginitas spectet ad gloriam, fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione purgetur. Miles quidam cingulum in ecclesia, monachum professus, abiecerat: cellulam sibi eminus in remoto quasi eremita uicturus erexerat. interea astutus inimicus uariis cogitationibus brutum pectus agitabat, ut coniugem suam, quam Martinus in monasterio puellarum esse praeceperat, uoluntate mutata secum potius uellet habitare. adit ergo Martinum fortis eremita et quid haberet animi confitetur. ille uero uehementer abnuere, feminam uiro rursus, iam insisteret, adfirmans nihil hoc proposito esse nociturum : se solo coniugis uti uelle solacio, porro ne rursus se in sua reuoluerent, non esse metuendum: se esse militem Christi, illam quoque in eadem militiae sacramenta iurasse: pateretur episcopus sanctos et sexum suum fidei merito nescientes pariter militare. tum Martinus — uer
Abbreviated transcription (Latin):
uetere deposito qui adhuc inistoma¬
Net : Nouum potius induamus. Boues
ex parte prata depauerant. porcietiã
non nulla suffoderant: Parscetera
quuemanebat inlaesax diuersis flo¬
rib quasi pictu ueruabat
speciem inquit gerit pars illa coniugii.
quae petore depastat etsi non penitus
gratiam amisit herbarum. nullam tamen
florum retinet dignitatem. Illa uero
quam porci pecora in munda foderunt
fornicationis imaginem fedam pre¬
tendit. Ceterum illa porcio quaenul¬
lam sensit in iuriam. gloriam uirgini¬
tutis ostendit herbis fecunda luxdri¬
at. fueni in ea fructus exuberut: Et
ultruomnemspeciem distinctu florib
quusi gemmis micantib ornata radia¬
uit. Beatas pecies et dõdigna: nihil
enim uirginitati ẽ. conparandum.
Itaet illi qui coniugia fornicationi coni¬
parant. uehementer errant. Et illi
qui coniugia uirginituti a equanda
aestimant. miseri penitus etstults un
Verum haec as apientib tenenda

Expanded text:
vetere deposito, qui adhuc in isto mavetere deposito, qui adhuc in isto manet, novum Adam potius induamus. Boves ex parte prata depaverant, porci etiam nonnulla suffoderant; pars caetera quae manebat illaesa, diversis floribus quasi picta vernabat. Speciem, inquit, gerit pars illa conjugii, quae pecore depasta etsi non penitus gratiam amisit herbarum, nullam tamen florum retinet digniquam porci pecora inmunda foderunt, fornicationis imaginem foedam protendit: ceterum illa portio, quae nullam sensit iniuriam, gloriam uirginitatis ostendit: herbis fecunda luxuriat, foeni in ea fructus exuberat et ultra omnem speciem distincta floribus quasi gemmis micantibus ornata radiat. beata species et Deo digna: nihil enim uirginitati est conparandum. ita et illi, qui coniugia fornication comparant, uehementer errant, et illi qui coniugia uirginitati aequanda aestimant, miseri penitus et stulti sunt. uerum haec a sapientibus tenenda
Abbreviated transcription (Latin):
Dum dioceses circumiret. uenantium
agmini incurrimus: Canes leporem seque¬
bantur : Iamq mutto spatio uictabestio la
cum undique campis latepatentib nullũ
esset effugium. mostem inminentem łam
iamq: capienda crebris flexib differe¬
but. Cuius periculum uirbeatus pia
mente miseratus imperut canib utde¬
sisterent sequi etsinerent abire fugi¬
entem: Qui continuo ad primum sermo
nis imperium consaterunt. Crederes
immo potius afixos insuis
haerere uestigiis. Italepusculus ꝑ¬
secutorib alligati s incolomis euas it
Opere pretium autem ẽ etiam familia¬
ria illius uerba spiritłiter sale con¬
dita memorare
QUIM RECENS TONSAM FORIE
conspexerat: euangelicum inquit man¬
datum istacom pleuit. Duas habuit
tunicas. unam earum largita ẽ. non
habenti. It uergo etuoł facere debetis.
Item cum subulcum algentem ac paene
nudum in pellicia ueste uidis set. En
inquit adam eiectus deparadyso inues¬
te pellicia sues pascit. Sed nos illo

Expanded text:
dum dioeceses circuiret, venantium dum dioeceses circuiret, venantium agmen incurrimus. Canes leporem sequebantur: jamque multo spatio victa bestiola, cum undique campis late patentibus nullum esset effugium, mortem imminentem jam jamque capienda crebris flexibus differebat. Cujus periculum vir beatus pia mente miseratus imperat canibus, ut desisterent sequi, et sinerent abire fugientem: qui continuo ad primum sermonis ejus imperium constiterunt. Crederes vinctos, immo potius affixos, in haerere vestigiis. X. Ita lepusculus, persecutoribus alligatis, incolumis evasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius verba spiritali sale condita memorare. Ovem recens tonsam forte conspexerat. Evangelicum, inquit, mandatum ista complevit: duas habuit tunicas; unam earum largita est non habenti: ita ergo et vos facere debetis. Item cum subulcum algentem ac pene nudum in pellicea veste vidisset, En, inquit, Adam ejectus de paradiso in veste pellicea sues pascit: sed nos illo
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. Mastinus eleuatu obuiam mu¬
nu pecudem consistere iubet. Quaemox
ad uerbum illiufstare coepit in mobi¬
lis Cum interea uidet martinus dorso
illius daemonem super sedentem: quẽ
increpuns. Discede inquit funeste
de pecude : et in noxium animul agitu¬
re desiste. Paruit nequam spiritus.
et recessit: nec defuit sensus inbucula
quinse intellegeret liberatum: ante
pedes scĩ recepta quiete prõsternitu.¬
Dein iubente murtino gregems uum
petit seque agmini ceterurum oue.
placidior inmiscuit: Hoc illud fuit
tem pusi quo intermedias flammas po¬
situs non sensit incendium. Quod mihi
non arbitror esse referendum : quia
hoc planius iste sulpiciuNicet
in libro suo preteritum inepisto latumen
posteaa quamadeusebium tune prb̃m modo
ep̃m fecit exposuit: quam tu postumia nȩ
ut credo legisti: aut suncognita tibi est.
cum libuerit in promptu ex illo armario
habes nos ab illo omissa referimus.
QUOOAM AUTITS IEMPONE

Expanded text:
cessit, Martinus eleuata obuiam macessit, Martinus eleuata obuiam manu pecudem consistere iubet: quae mox ad uerbum illius stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedentem: quem increpans, discede, inquit, funeste, de pecude et innoxium animal agitare desiste. paruit nequam spiritus et recessit. nec defuit sensus in bucula, quin se intellegeret liberatam: ante pedes sdeinde jubente Martino gregem suum petiit, seque agmini caeterarum ove placidior immiscuit. Hoc illud fuit tempus quo inter medias flammas positus non sensit incendium: quod mihi non arbitror esse referendum; quia hoc plenius iste Sulpicius, licet in libro suo praeteritum, in epistola tamen postea, quam ad Eusebium tunc presbyterum, modo episcopum, fecit, exposuit: quam tu, Postumiane, aut, credo, legisti, aut si incognita tibi est, cum libuerit, in promptu ex illo armario habes: nos ab illo omissa referimus. Quodam autem tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
in confinio biturigum atq turonorum:
eccles iaibi ẽ. caelebris regͥione scõrũ
nec minus gloriosa sacrarum uirginum
multitudo. Preteriens ergo mastinus.
in secreturio et elesiae habuit mansionẽ
Post discessum illius cunctue insecretu¬
rium illud uirgines inruerunt. Adlam¬
bunt singulaloca. ubiaut sederut uir
beutus aut steterut. Stramentum etiam
inquo quieuerut. partiuntur. Vnuea¬
rum postdies puucofpartem strami¬
Nif quam sibi probened ictione college¬
rut energumino quemspiritus erroris
agitubat Deceruice suspendit: Nec mo¬
radicto citius eiecto duemone. persona
PENIOEM FERE TEMPUS.
martino a treueris reuertenti fit obuia
uaccã quam duemon agitubat: Quue
relicto gregesuo in homines ferebatis
Etiam multos noxie. petula confode¬
rat. Uerum ubi nobis coepitesse con¬
tigua. hi quietm eminus sequebanti
predicere magna uoce coeperunt :ut
caueremus Sed postquam ad nos
toruis furibunda luminib: propius ac¬

Expanded text:
in confinio Biturigum atque Turonorum. in confinio Biturigum atque Turonorum. Ecclesia ibi est celebris religione sanctorum, nec minus gloriosa sacrarum virginum multitudine. Praeteriens ergo Martinus, in secretario ecclesiae habuit mansionem. Post discessum illius cunctae in secretarium illud virgines irruerunt: allambunt singula loca, ubi aut sederat vir beatus aut steterat: stramentum etiam in quo quieverat, partiuntur. Una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitra, dicto citius eiecto daemone persona Per idem fere tempus Martino a Treueris reuertenti fit obuiam uacca, quam daemon agitabat: quae relicto grege suo in homines ferebatur et iam multos noxie petulca confoderat. uerum ubi nobis coepit esse contigua, ii qui eam eminus sequebantur, praedicere magna uoce coeperunt ut caueremus. sed postquam ad nos toruis furibunda luminibus propius ac
Abbreviated transcription (Latin):
sam obiurgauerim lasciuius uicti tuntem.
Itidemque uirginem ad clescenti cuidam
mihicaro indecentius adhuerentem. Cum
quidem ipsam frequenter audissem
Alio setium quitulia agerent increpun¬
tem : Tantum ihi omnium feminarum
cunctorumq: monachorum odio concitu¬
ui. ut aduers um me utrueq: legiones
iuruta bella susciperent. Unde quȩ¬
sotuceatis. neetiam hoc quod uos lo¬
quimini ad meam referatur inuidiam:
Tota uobis istorum mentio relinquutur
ad mustinum potius reuertumur. Tugal¬
Tugal¬
le ut ad gressus es coeptum opus explica
tum ille. Iamquidem uobis inquit tun¬
ta narruui. ut satis facere studiis urĩs
meus sermo debuerit:. Sed quia uolun¬
tati urce non obsecundarem ihi non liceat.
quantum adhuc dies sup̃er ẽ. loquar:
N amceste dumstramenillud quod inlec¬
tos nr̃os parutur aspicio : subuenit in
memoriam etiam destramine in quomar
tinus iacuerut factum eẽ uirtutem :
ses ita gestu est.UIII
EIAUDIOMACUS UICUNT

Expanded text:
sam obiurgauerim lasciuius uictitantem, sam obiurgauerim lasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem alios etiam, qui talia agerent, increpantem, tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduersum me utraeque legiones iurata bella susceperint. unde quaeso taceatis, ne etiam quod uos loquimini ad meam referatur inuidiam. tota nobis istorum memoria relinquatur: ad Martinum potius reuertamur. tu Galle, ut adgressus es, coeptum opus explica. Tum ille, iam quidem uobis, inquit, tanta narraui, ut satisfacere studiis uestris meus sermo debuerit: sed quia uoluntati uestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest loquar. nam certe dum stramen illud, quod in lectos nostros paratur, aspicio, subuenit in metinus jacuerat, factam esse virtutem. Res ita gesta est: Claudiomagus vicus est
Abbreviated transcription (Latin):
ti quae uerbum potius audiebut. Sed
in martino isturegina utrumque conple¬
uit : Et ministrauit ut martha: et audi¬
uit ut muria. Quod siquis hocuti uolu¬
erit exem plo. peromniateneut exem¬
plum. Talis caususit. tulisq persona.
taleobsequium. tale conuiuium : et in
omniuita semeltantum Prueclure in¬
quit postumianus nrõs istos ut marti¬
ni non egrediantur exem plum tua
constringit oritio. Sed pro fiteor tibi
quiah cec surdis aurib: audientur. Nam
simartini sequerem uruics. numquam
causas deosculo diceremus. Et uniuer¬
sasaeuul opinionis et obprobriis ca¬
reremus. Uerum sicuitu soles dicere
cumaedacitutis argueris. gullisumus.
Itunos in hac pastenum quam uel mur¬
tiniexem pla. uel tuis disputationib
corrigendiꝰ futemur. Ueruñ tamen
haec nobis iamdudum agentib:. Quio
tuta mobstinate sulpicituces: Ego¬
inquit non solumimodo taceo. sed olim
deistis tacere disposui. Nam quiu quan
dam uiduam uagam. nitidulam. sum ptuo¬

Expanded text:
ti quae verbum potius audiebat. Sed ti quae verbum potius audiebat. Sed in Martino ista regina utrumque complevit: et ministravit ut Martha, et audivit ut Maria. Quod si quis hoc uti voluerit exemplo, per omnia teneat exemplum: talis causa sit talisque persona, tale obsequium, tale convivium, et in omni vita semel tantum. VIII. Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum, tua constringit oratio: sed profiteor tibi, quia haec surdis auribus audientur: nam si Martini sequeremur vias, numquam causas de osculo diceremus, et universis scaevae opinionis opprobriis careremus. Verum sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus; ita nos in hac parte numquam vel Martini exemplo vel tuis disputationibus corrigendi fatemur. Verumtamen haec nobis jamdudum agentibus, quid tu tam, obstinate Sulpici, taces? Egoinquam, non solum modo taceo, sed olim de istis tacere disposui: nam quia qdam uiduam uagam, nitidulam, sumptuo
Abbreviated transcription (Latin):
gullus. quid tu inquit: non uides quod
solent docere gram matici. Locum. tem¬
puf personum: Proponeen imtibi
anteo culos captum in palatio impera¬
toris precib: ambiri. reginae fide cogi.
Temporis necessitute constringiut dau¬
sos carcere liberuret. exiliis dutos res
epo debuis se. ut prohis omnib: non ali¬
quantulum derigore propositi relaxa¬
ret: Uerun tumen quia occasione
huius exempli male usuros eẽ aliquos
arbitraris: Illiuero felices erunt. si
ad isciplincexempli istius uiri non rece¬
dunt. Uideant enim quia amastino
semeltuntum inuitu iam septuagena¬
rio non uidualibera. non uirgo lusciuĩ¬
ens. sed sub uiro uiuenfpsouiro pa¬
riter supplicante reginu seruiuit. et
minis truuit: Haec edenti: noncum. e
pulunte discubuit: necausa . ẽ. par¬
ticipure conuiuio. sed deferebunt
obsequium: Disceigitur disciplinum.
seruiut tibi inutrona non imperet.
seruiut non recumbut: sicut mas¬
tha illu ministrauit dño: Necticmen ẽ. ad¬
scita conuiuio: immoprȩlatu ẽ ministran¬

Expanded text:
Gallus, quid tu, inquit, non uides, quod solent docere grammatici, locum, tempus et personam? propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere liberaret, exiliis datos restepiscopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? uerumtamen quia occasione huius exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi uero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. uideant enim, quia Martino semel tantum in uita iam septuagenario non uidua libera, non uirgo lasciuiens, sed sub uiro uiuens, ipso uiro pariter supplicante, regina seruiuit et ministraupulante discubuit: nec ausa est participare convivium, sed deferebat obsequium. Disce igitur disciplinam: serviat tibi matrona, non imperet; et serviat, non recumbat: sicut Martha illa ministravit Domino, nec tamen est adscita convivio; immo praelata est ministran
Abbreviated transcription (Latin):
tentu non poterat. Corpus in aedicfa¬
tescebut: fides firma durabat. Cum
interim amonitus abbas ille persp̃m
ut discipulum uisitaret. pia sollicitudi¬
ne cognoscere cupiens quauitue substuu¬
tia ur fidelis aleretur. Quiminis trari
sibipanem abhomine noluis set adre¬
quirendum eum ipse proficiscitur. Ille
ubieminus senem uenire conspexit.
occurrit. agit gnatius. ducit ad cellulum.
Cum in gressi paniterambo conspiciunt
nis odor sentitur. tactuuero acsiante
puululum focis esset ereptus ostenditꝰ.
Aegyptitumen punis forma noncerni¬
tur. Obstupe factiambo. munus caeles¬
te cognoscunt. Cumille hoc abbutis
aduentui pracestitum fateretur. abbas
uero illius fidei aciustuti id potius ad¬
scriberet. Ituambo caelestem panem
cumm ulta exultutione fregerunt.
Quod cum senex admonus terium
post regressus fratrib retuliss e
tantus omnium incenderat ardos
animos. ut cestutim adheremum et sa¬
cracs solitudines ire properarent.

Expanded text:
tenta non poterat: corpus inedia fatenta non poterat: corpus inedia fatiscebat, fides firma durabat-cmn interim admonitus abbas ille per spiritum ut discipulum uisitaret, pia sollicitudine cognoscere cupiens, qua uitae substantia fidelis aleretur, qui ministrari sibi panem ab homine noluisset, ad requirendum eum ipse proficiscitur. ille ubi eminus senem uenire conspexit, occurrit, agit gratias, ducit ad cellulam. cum ingressi pariter ambo, conspiciunt nis odor sentitur, tactu uero ac si ante paululum focis esset ereptus, ostenditur: Aegyptii tamen panis forma non cernitur. obstupefacti ambo munus caeleste cognoscunt. cum ille hoc abbatis aduentui praestitum fateretur, abbas uero illius fidei ac uirtuti id potius adscriberet: ita ambo caelestem panem cum multa exultatione fregerunt. qpost regressus fratribus retulisset, tantus omnium incenderat ardor animos, ut certatim ad eremum et sacras solitudines ire properarent,
Abbreviated transcription (Latin):
in uoluta. ferricoepit. Dein monas¬
terium quus iuictor ingressus. in occursũ
fratrum expectuntib cunctis captiuam
bestium resoluto pullio non sineiac¬
tuntiae tumore deposuit. Sed cum in¬
funtium fidem atque uistutem ceteri
predicarent. Abbus ille altiore consi¬
lio ne infirma aetus insolesceret. uis¬
gis utrumque conpescuit. multum ob¬
iurgatos curipsi quod pereos dñs ope¬
ratus fuerat pro didissent. Opus
illud non suuefidei sed diuinaefusse
Discerent potius dõ inhumili¬
tute seruire et non in signis et uistutibus
gloriuri. Quia melior esset infirmita¬
tis conscientia uirtutium uanitate: Hoc
ubiille monachus audiuit. et periclitutos
infuntulos serpentis occursu. et ipsos
in super multa uerbera. uicto serpente
meruisse. ab batem obsecrat nesibi post
haec punis ullus autcib aliquis mitte¬
retur. Iamque octius dies fuerat
emensus: quose homoxp̃i intra periculũ
fumis ipse conclus erat. Arebant mem¬
brrieiunio : sed deficere mens caelo in¬

Expanded text:
inuolutam ferre coepit. dein monasterium quasi uictor ingressus in occursum fratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiae tumore deposuit. sed cum infantium fidem adque uirtutem ceteri praedicarent, abbas ille altiore consilio, ne infirma aetas insolesceret, uirgis.utrumque conpescuit, multum obiurgatos, cur ipsi, quod per eos Dominus operatus fuerat, prodidissent. opus illud non suae fidei, sed diuinae fuisse uirtutis: discerent potius Deo in humiltate seruire, non in signis et uirtutibus gloriari, quia melior esset infirmitatis conscientia uirtutum uanitate. Hoc ubi ille monachus audiuit, et periclitatos infantulos serpentis occursu et ipsos insuper multa uerbera uicto serpente meruisse, abbatem obsecrat ne sibi post haec panis ullus aut cibus aliqui mitteretur. iamque octauus dies fuerat emensus, quo se homo Christi intra periculum famis ipse concluserat - arebant membra ieiunio, sed deficere mens caelo in
Abbreviated transcription (Latin):
AMBACT EN SI
Id ẽ. catello ueteri quod iune fre¬
quens habitatur afratrib: idolũ
nouerctis grandi opere constructũ
Politissimis saxis moles turritu
cedenf suꝑstitionem locioperis dig¬
nitate seruabat. Huius destructio¬
nem marcello ibidem consistenti
prbo uirbeatus suepe mandauerał.
Post aliquantum tempus regressis
increput prbm. Cur adhuc idoli
structura consis teret. Ille causatus
uix militari manu et ui publicae
multitud in istantam molem pos¬
sesub uesti. Nedumid facile putu¬
ret ꝑ in becilles clericos aut infir¬
mos monachos quiuis secururi.
Lunc murtinus recurrens ad nota
presidia. noctem totum in oratio¬
ne ꝑuigilut. Mane ortatem pes¬
tuf aedem idoli usq ad funda men¬
tum prouoluit. Uerum huec mar¬
cello teste dictasunt.
ALMAMEIUS NONDISSIMILEM
Insimilio pere uirtutem refrige¬
rio adstipulante ꝑhibebo. Cõ¬
lum nam in mensue molis cuiidolũ
suꝑstubat parabat euertere
sed nulluerat facultus. quuid
daretur effectui. Tum adorutio¬

Expanded text:
Ambatiensi, id est castello ueteri, quod nunc frequens habitatur a fratribus, idolium noueratis grande opere constructum. politissimis saxis moles turrita cedens superstitionem loci operis dignitate seruabat. huius destructionem Marcello, ibidem consistenti presbytero, uir beatus saepe mandauerat. post aliquantum tempus regressus increpat presbyterum, cur adhuc idolii structura consisteret. ille causatus uix militari manu et ui publicae multitudinis tantam molem posse subuerti, nedum id facile putaret per inbecillos clericos aut infirmos monachos quiuisse curari. tum Martinus recurrens ad nota subsidia nocte tota in oratione peruigilat: mane orta tempestas aedem idoli usque ad fundamentum prouoluit. uerum haec Marcello teste dicta sint. Aliam eius non dissimilem in simili opere uirtutem Refrigerio adstipulante perhibebo. columnam immensae molis, cui idolum superstabat, parabat euertere, sed nulla erat facultas, qua id daretur effectui: tum ad oratio
Abbreviated transcription (Latin):
oc ẽ ꝑfectum etrationabilt iciunum: quanoo
ut homo exterior ieiunat interior orae
fablius pieiunium oratio penetratt̃ caelum
łanceni homo spirttlis effectus angeliscet¬
ungit : dõq lberius copulat. Pieiuniũetia
occultu mysterior caelestiũ reuelĩt: diuiniq
sacramenti archancpandunt᷑. Sic namq
danihel angeloreuelunte mysteriorum
saguonentũ cognoscere meruit. Haetenim
uirtus et angelorũ manifes tutiones eteo
annuntiationes ostendit. Ieiuniu fortia
telasunt ad uersus temptumentu daemonior
Cito eñi ꝑ abstinentiam deuincunt. Uudettiã¬
dñs et saluator nt̃ eorumincursus leiunus
et orutionib: prȩmonet superure dicens
Hoc genus noneicit᷑. nisiꝑorationem etie¬
iunium. In mundienim sp̃s ibi sesemugis ini¬
ciunt. ubi plus uiderint escam et potum:¬

Expanded text:
oc est perfectum et rationabile jejunium, quando noster homo exterior jejunat, interior orat. Facilius per jejunium oratio penetrat coelum. Tunc enim homo spiritalis effectus, angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur. Per jejunium etiam occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Sic namque Daniel, angelo revelante, mysteriorum sacramenta cognoscere meruit. Haec enim virtus et angelorum manifestationes et eorum annuntiationes ostendit. Jejunia, fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum. Cito enim per abstinentiam devincuntDominus et Salvator noster eorum incursus jejuniis et orationibus praemonet superare, 256 dicens: Hoc genus non ejicitur nisi per orationem et jejunium . Immundi enim spiritus ibi se magis injiciunt ubi plus viderint escam et potum
Abbreviated transcription (Latin):
tiruit. quosequendus esset edocuit.
quospes nostra tendenda. quo animus
dirigendus instruxit. Quid tamen fiat
frater : quod mibiipsesum conscius.
conscedere arduum illut ac paenꝗͥtra¬
se non potero. Itus arcina molestu
sum neguto in astraconscensu sueua
miserabilem ducit inturtura. Spes
tumen super .ẽ. illa sola. illa postre¬
ma: ut quod pernos optinere non pos¬
sumus. saltem pronobis orante marti¬
no mereumur. S edquid te frater
diutius occupo epistola tum loquaci
Demororque uenturum : simuliam
pagina inpleta non recipit mihi
tamen haec fuit natio sermonem
istum longius proferendi: ut quia
doloris nuntium epistola defe¬
rebut eadem tibi exquudam
nostri confabu latione prcestu¬
ret cartusolatium¬

Expanded text:
trauit et quo sequendus esset edocuit: trauit et quo sequendus esset edocuit: quo spes nostra tendenda, quo animus dirigendus, instruxit. quid tamen fiet, frater? quod mihi ipse sum conscius, conscendere arduum illud iter ac penetrare non potero: ita sarcina molesta sum, negato in astra conscensu, saeua miserabilem ducit in tartara. spes tamen superest, illa sola, illa postrema, ut quod per nos obtinere non possumus, saltim pro nobis orante Martino mereamur. sed quid te, frater, diutius occupo epistula tam loquaci demororque uenturum? simul iam pagina inpleta non recipit. mihi tamen haec fuit ratio, sermonem istum longius proferendi, ut quia doloris nuntium epistula deferebat, eadem tibi ex quadam nostri confabulatione praestaret charta solacium