comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia si ad liquidũ queras. nullus ho¬
minũ dignus potest uderi uicariꝰ
ẽẽ xp̃i. Om̃s enĩ quos elegit p̾us fue¬
rant peccatores. Quantũ ergo ad cõ¬
parationem ceteroꝵ ꝑtinet. hi digni
inuenti sũt: quantũ ergo ad rem ip¬
sam. om̃s indigni sunt. Sed scd̾m
ꝓpositum suũ & grãm que data ẽ no¬
bis in xp̃oihu ante tp̃ra scłaria. Qm̃¬
dignatione sua ds̃ olim decreuit pec¬
catores saluos face̾. Presciꝰ enĩ fuit
ds̃ quid futurũ eẽt in homine. ante¬
quã faceret cum ⁊ peccaret. quomͦ
rem tegraretur p̾destinauit quo tẽ¬
pore ⁊ꝑ quos ⁊qua ratione saluan
possint. ut neq merito suo qui sal¬
s dĩ gr̃a istum donum p̾stari uide¬
atur ꝑ fidem xp̃i. Nunc uero decla
rata ꝑ mlluminationẽ aduentus
saluatoris dñi nr̃i iħu xp̃i. Donum
dĩ qđ ante tempora scłaria latebat
ĩmisterio incarnatione ⁊ aduentu
xp̃i declatatum testat᷑. qñdo ceper̃

Expanded text:
quia si ad liquidum quaeras, nullus hoquia si ad liquidum quaeras, nullus hominum dignus potest videri vicarius esse Christi; omnes enim quos elegit, prius fuerant peccatores. Quantum ergo ad comparationem caeterorum pertinet, hi digni inventi sunt: quantum vero ad rem ipsam, omnes indigni sunt. Sed secundum propositum suum, et gratiam quae data est nobis in Christo Jesu ante tempora sadignatione sua Deus olim decrevit peccatores salvos facere praescius enim fuit Deus quid futurum esset in homine, antequam faceret eum et peccaret quomodo redintegraretur, praedestinavit, quo tempore, et per quos, et qua ratione salvari possint: ut neque merito suo qui salsed Dei gratia istud donum praestari videatur per fidem Christi. « Nuncrata per illuminationem adventus Salvatoris nostri Jesu Christi. Donum Dei quod ante tempora saecularia latebat in mysterio, incarnatione et adventu Christi declaratum testatur, quando coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ multis uidentibꝰ suscipiente eum
nube in celũ ascendit. Non ẽ ergo
infirmitaͬs causa s potestatis. quia
ubi putatꝰ inbecillitas. ibi apparet
potententia. Itaq stulte infirmatꝰ
dr̃ qui uicisse ꝓbatur. Hoc modo
nec in apło ẽ quod ad ruborẽ ꝑtinat.
quia si pressuris & cedibꝰ humilia¬
tus dr̃. ex illa parte confudit obtrec¬
Non infirmitate hunuliari s uolũ¬
tate ad quendam m̾itoꝵ ꝓfẽctũ. Idcͥ¬
co enĩ ds̃ seruos suos ab iniquis humi¬
liari ꝑmittit. ne illis iniuste p̾mia:
fec̃. Qm̃ uirtute dĩ uicta ẽ mors. ut
nos salui ẽẽ possimꝰ. Iuxta hoc ergo
conuent uicem nos ex aliqua parte
reddere redẽptori. Quia enĩ adomã
ei beneficia respondere ñ possumus:
uł legationem eiꝰ fidelit̾ ⁊ instant̾
agamꝰ. Et uocauit uocatione sc̃a .I.o
catio scã est. cum electi sunt ad guber¬
sen ior uocatur. qui dux eligit᷑ scĩta¬
tis. nõ scđ̾m merita nr̃a. Nerum est

Expanded text:
et multis videntibus, suscipiente eum et multis videntibus, suscipiente eum nube, in coelum ascendit . Non est ergo infirmitatis causa, sed potestatis; quia ubi putatur imbecillitas, ibi apparet potentia. Itaque stulte infirmatus dicitur, qui vicisse probatur. Hoc modo nec in Apostolo est, quod ad ruborem pertineat; quia si pressuris et caedibus humiliatus dicitur, ex illa parte confundit obtrecnon infirmitate humiliari, sed voluntate, ad quemdam meritorum profectum. Idcirco enim Deus servos suos ab iniquis humiliari permittit, ne illis injuste praemia fecit. » Quoniam virtute Dei victa est mors, ut nos salvi esse possimus: juxta hoc ergo convenit vicem nos ex aliqua parte reddere Redemptori. Quia enim ad omnia ei beneficia respondere non possumus, vel legationem ejus fideliter et instanter agamus. Et vocavit vocatione sua sancta. Vocatio sancta est, cum electi sunt ad gubersenior vocatur, qui dux eligitur sanctitatis. Non secundum merita nostra. Verum est;
Abbreviated transcription (Latin):
ens quoꝵ in eo ipso particeps ẽ nõ cre¬
scat. addens animũ huiꝰ modi uiri¬
ribꝰ: Sic gͦ recreat in se donũ gr̃ã dĩ
acceptum ꝑ ordinationẽ presbiterii.
dĩ animũ suũ confouet m̃tis a lacri¬
tate gaudens in semz ipso sic̃ innoui¬
tate ordinationis gaudet᷑. Deniq
subiecit nec enĩ inquit dedit nobis
sp̃m timoris. s uirtutis. Innouatus
enim homo exit de timore accipiẽs
sp̃m leticie ꝓpt̾ iusti ficationẽ. quia
om̃is inustꝰ intimore ẽ nõ fortis s
infirmus. non in dilectione s in odi¬
o. nec in mentis sobrietate sed errore
sauciꝰ. Si aũt his caruerit ꝑ fidem:
⁊ fortis & dilectus ⁊ sobriꝯ erit. Noli
itaq erubescere in testimoniũ domi
tiam habendam docet nec trepidari
deb̾e in ꝓfessione. non ẽ enim unde
erubescat᷑ in ea. quia si homo uisus
est xp̃s: gestis tam̃ apparuit ds̃.⁊ si
crucifixꝰ ẽ. resurrex̃ tam̃ amortius.

Expanded text:
ens, quorum in eo ipso particeps est, non creens, quorum in eo ipso particeps est, non crescat, addens animum hujusmodi viribus? Sic ergo recreat in se donum gratiae Dei acceptum per ordinationem presbyterii: dum animum suum confovet mentis alacritate, gaudens in semetipso, sicut in novitate ordinationis gaudetur. Denique subjecit: nec enim, inquit, dedit nobis spiritum timoris, sed virtutis. Innovatus enim homo exit de timore, accipiens m laetitiae propter justificationem; quia omnis injustus in timore est, non fortis, sed infirmus: non in dilectione, sed in odio: nec in mentis sobrietate, sed errore saucius. Si autem his caruerit, per fidem et fortis, et dilectus, et sobrius erit. Noli itaque erubescere testimonium Domini tiam habendam docet, nec trepidari debere in professione. Non est enim unde erubescatur in ea; quia si homo visus est Christus, gestis tamen apparuit Deus: etsi crucifixus est, resurrexit tamen a mortuis,
Abbreviated transcription (Latin):
in abrahe inqͥt lũbis  leui. quando
decimas obtulit melchi sedech. ita
⁊ hic aproauis dõ se dicit seruisse
quia ⁊ leui inproauo decimas dici¬
tur obtulisse. Est enĩ pat̾ leui iacob
auus isaac. ꝓ auus abraham. Młtũ
enim ergo memorem se timotheiꝓ
ficetur.⁊ auide illum de sid̾are. ꝓpt
lacrimarũ eiꝰ recordationẽ quas a¬
more fuderat aplisic̃ intelligitur re¬
cedentis a se. Non in merito gͦ aman¬
tem se desid̾at. ut gaudio impleatur
ex cõmuni leticia causa fidei sincere:
cat. certissime ⁊ in eo. Om̃is itaq hic
affectꝰ ꝓpt̾ fidem ẽ. que erat in eisin¬
uiolata. Qua de causa admoneo te
ut recires donũ dei quod ẽ inte ꝑin
positionẽ manuũ mearũ. Non em̃
dedit nob ds̃ sp̃m timoris. s u̾tuctis
& dilectionis. ⁊ sobrietatis. Propt̾ea
se parentum eius sinceritatẽ fidei sig¬
nificat memorasse ut fortiorẽ hunc:
faceret. Quis enĩ laudem il loꝵ audi¬

Expanded text:
in Abrahae, inquit, lumbis erat Levi , quando in Abrahae, inquit, lumbis erat Levi , quando decimas obtulit Melchet hic a proavis Deo se dicit servisse, quia et Levi in proavo decimas dicitur obtulisse. Est enim Levi pater Jacob, avus Isaac, proavus Abraham. Multum ergo se memorem profitetur, et avide illum desiderare propter lacrymarum ejus recordationem, quas amore fuderat Apostoli, sicut intelligitur, recedentis a se. Non immerito ergo amantem se desiderat, ut gaudio impleatur ex communi laetitia, causa fidei sincerae,cat, certissime et in eo. Omnis itaque hic affectus propter fidem est, quae erat in eis inviolata. « Qua de causa admoneo te, ut recrees donum Dei, quod est in te per impositionem manuum mearum. Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis, et dilectionis, et sobrietatis. » Propterea se parentum ejus sinceritatem fidei significavit memorasse, ut fortiorem hunc faceret. Quis enim laudem illorum audi
Abbreviated transcription (Latin):
mor lacrimarũ tuarũ. ut gaudio re¬
plear recordationẽ accipiens eiꝰ qͦ
est in te sincere fidei. que habitauit
pͥmum in auia tua loide.⁊ matre
tua eunice. certũ autẽ habeo qd̃ et
inte. Qm̃i dignũ ẽ meminisse bo¬
noꝵ. Idarco dõ gr̃as agit.qr memo
rat timothei uiri mirabilis ũ etiã¬
a0
hoc ipsum dei donũ sit. Non enim
sine merito ẽ. qui cogitat de bonis
uiris. Et quia idem ds̃ xp̃ianorum
est qui erat iudeoꝵ. ei se deo grãs re¬
ferre testatur. cui a ꝓ auis famulatꝰ
ẽ. Quando enĩ hoc sꝑabant ꝓgeni¬
tores eiꝰ qd hic ceperat p̾dicare una
coꝵ fides ẽ. Et quia in paraentũ suc¬
cessit seruitia: ⁊ quia in his erat adh
cum illi deo seruirent. Recte ait cui
a proauis seruio. ⁊ seruio quomodo:
in conscientia pura inquit. sic enim
hoc ageret ñ maliuolentia. Nam si¬
mili modo ⁊ in epła adhebreos scuip¬
tum ẽ. Quia leui qui decimas acce¬
pit. decimas dedit melchi sedech. Q

Expanded text:
mor lacrymarum tuarum, ut gaudio remor lacrymarum tuarum, ut gaudio replear, recordationem accipiens ejus, quae est in te, sincerae fidei, quae habitavit primum 305 in avia tua Loide, et matre tua Eunice: certum autem habeo quod et in te. Quoniam dignum est meminisse bonorum, idcirco Deo gratias agit, quia memor erat Timothei viri mirabilis, ut etiam hoc ipsum Dei donum sit; non enim sine merito est, qui cogitat de bonis viris. Et quia idem Deus christianorum est, qui erat Judaeorum, ei se Deo gratias referre testatur, cui a proavis famulatus est. Quando enim hoc sperabant progenitores ejus, quod hic coeperat praedicare, una eorum fides est. Et quia in parentum successit servitia, et quia in his erat adhcum illi Deo servirent, recte ait: Cui a proavis servivi, et servio. Quomodo? In conscientia pura, inquit. Sic enim hoc ageret, non malevolentia. Nam simili modo et in Epistola ad Hebraeos scriptum est, quia Levi, qui decimas accepit , decimas dedit Melechisedech; quia
Abbreviated transcription (Latin):
liam epłam scribit ad timothe¬
um. ut iam eruditum ecdastica
disciplina & que spes sit ꝓmissionis
suo exemplo ad martirium ꝓuocet.
et quia futurũ est ut quidam a sañ
doctrina eo quod dura illis iudeat᷑
ad fabulas conuertantur. id est
ad humana commne  a.
ficat ut que ⁊ quanta ꝓmissio
infuturo in fide xp̃i sit edocet.
ut p̾dicatione eiꝰ crem̃tũ faci¬
at insaluandis disciplina dñi¬
ca. Idonei enĩ serui sũt. qui in¬
tantia sua ⁊ fide negotia dñorum
suoꝵ ex aggerant. qd idõ huic quasi
km̃o filio scribit ut huiꝰ rei unitator
existat. Padem ceteris tradens. ut
ꝑ traducem successionẽ in deficiens
sit idoneus doctor.ꝑ quẽ ad seuera¬
ta asserta ueritas multos adqͥrat
ad uitam ꝓmissam. Grã mĩa pax¬
huic patris in miseratione exoptat.
gr̃a sit utriusq. Grãm habeo deo
meo cui seruio a ꝓauis inconscĩa pu¬
ra. qd̾ in deficientem habeam tui
memoriam in p̾cibꝰ meis nocte
dieq multũ desid̾ans te uidere. me¬

Expanded text:
liam epistolam scribit ad Timotheum, ut jam eruditum ecclesiastica disciplina, et quae spes sit promissionis, suo exemplo ad martyrium provocet: et quia futurum est, ut quidam a sana doctrina, eo quod dura illis videatur, ad fabulas convertantur, id est, ad humana commenta. Cficat; ut quae et quanta promissio in futuro in fide Christi sit, edoceret; ut praedicatione ejus incrementum faciat in salvandis disciplina Dominica. Idonei enim servi sunt, qui instantia sua et fide negotia dominorum suorum exaggerant. Quod ideo huic quasi charissimo filio scribit, ut hujus rei imitator exsistat, eadem caeteris tradens; ut per traducem successionum indeficiens sit idoneus doctor, per quem asserta veritas multos acquirat ad vitam promissam. Gratiahuic Patris in miseratione exoptat, gratia sit utriusque. « Gratiam habeo Deo meo, cui servio a proavis in conscientia pura, quod indeficientem habeam tui memoriam in precibus meis, nocte dieque multum desiderans te videre, me
Abbreviated transcription (Latin):
stabilitatis generare scrupulĩ. So¬
lent enĩ incontentione talia opponi
elumato maliuolentie gͦ ut moueãt
animos incipientiũ frm̃. Sollicite
cura temz ip̃m ꝓbabilẽ exhibeas dõ
oꝑariũ. non inpudoratum. recte trac¬
tantẽ uerbũ ueritatis. Qm̃ sũt aliqͥ
qui cõtentionẽ dicant ꝓdẽẽ. apłsaũ¬
sciens magis obẽẽ. hoc mandat ut
unꝯ quisq hoc curet ut sp̾ta alterta¬
tione semet ipsũ ꝓbabilẽ faciat. ⁊ ĩ¬
pudoratos appellans eos qui contẽ¬
tionibꝰ nituntur. Necesse ẽ. ut con¬
tentio extorqueat aliquid immo mł¬
ta que dicantur contͣ consciam ut
intꝰ in animo ꝑdat foris uictor abs¬
cedat. Nemo enĩ patitur se uinci.
licz sciat uera que audit. Recta anͥ
tractet ⁊ bona conscientia qui uole¬
tibꝯ loquit᷑ ⁊ pacificis. Conlatio gͥ
int̾ dĩ ẜuos esse debet. ñ alt̾catio. ꝓ

Expanded text:
stabilitis generare scrupulum. Sostabilitis generare scrupulum. Solent enim in contentione talia opponi, elimato malevolentiae ferro, ut moveant animos insipientium fratrum. « Sollicite cura temetipsum, ut probabilem exhibeas Deo operarium, non impudoratum, recte tractantem verbum veritatis. » Quoniam sunt aliqui, qui contentionem dicant prodesse, Apossciens magis obesse, hoc mandat, ut unusquisque hoc curet, ut spreta altercatione, semetipsum probabilem faciat, impudoratos appellans eos, qui contentionibus nituntur. Necesse est enim ut contentio extorqueat aliquid, immo multa quae dicuntur contra conscientiam; ut intus in animo perdat, foris victor abscedat. Nemo enim patitur se vinci, licet sciat vera, quae audit: recte autem tractat, et bona conscientia, qui volentibus loquitur et pacificis. Collatio ergo inter Dei servos esse debet, non altercatio.
Abbreviated transcription (Latin):
a patitur ⁊ exitia. in regno erꝰ głosꝰ
appareat. Si negamꝰ ⁊ ille negabiit
nos .I. erum ẽ quia si minime cõ¬
fessi illũ fuerimꝰ corã hominibꝰ tũc
dicet ⁊ ip̃e nob̃ in illa necessitate fu¬
turi uidicii.nescio uos. hec ẽ punici¬
onis significatio. Si nõ credimus.
ille fidelis pmanz. negare seinzip̃m
ñ potest. Nemo po̾t dño auferre quod
ht̃ quis enim illo fortior ẽ. ꝑ quẽ om̃a
extiter̃: nec addi potest ꝑfecto. quia ñ
illi aliquid prãt qui sedit in illũ quo¬
modo nichil aufert qui ñ credit ei. Ne¬
quid gͦ agitur ad ꝓfectum nr̃m ꝑtin
ne in ignorantia maneamꝰ. nec enĩ
a nob̾ firmat᷑. cum ipse ex se ⁊ apd̾ se
firmꝰ sit. Hec admonẽs ꝯtestanscorã
dño noli uerb̃ pugnare. Ad nicħ enĩ
utile ẽ. nisi ad subu̾sionẽ audientiũ
Contentiones uitandas monet. p̾¬
cepta aũt danda sub dĩ timore ꝙ ter¬
rore. Quia contentio adhuc minus

Expanded text:
a patitur aut exitia, in regno ejus gloriosus a patitur aut exitia, in regno ejus gloriosus appareat. « Si negamus, et ille negabit nos. » Verum est: quia si minime confessi illum fuerimus coram hominibus, tunc dicet et ipse nobis in illa necessitate futuri judicii, nescio vos. Haec est punitionis significatio. « Si non credimus, ille fidelis permanet, negare semetipsum n potest. » Nemo potest Domino auferre quod habet. Quis enim illo fortior est, per quem omnia exstiterunt? Nec addi potest perfecto, quia non illi aliquid praestat, qui credit in illum, quomodo nihil aufert, qui non credit ei. Quidquid ergo agitur ad profectum nostrum pertinet, ne in ignorantia maneamus. Nec enim a nobis firmatur, cum ipse ex se, et apud se firmus sit. « Haec admone contestans coram Domino. Noli verbis pugnare; ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem audientium. » Contentiones vitandas monet. Praecepta autem danda sub Dei timore, et terrore, quia contentio potest adhuc minus
Abbreviated transcription (Latin):
alligantes claudentes si possit tace¬
re. nescientes quia u̾bum dĩ alligare
ñ poterant. Deniq sepe clausus nõ
dispendiũ fec̃ s lucrũ. Neq enĩ de¬
fuit cui p̾dicaret in carcere. ut quoᷤ li¬
bere inuitare ad fidem ñ posset. ĩ uĩ¬
culis positꝰ pasceret dĩ uerbo. Ideo:
om̃ia suffero ꝓpt̾ electos ut ⁊ ipsi salu¬
te ꝯsequantur. que ẽ in xp̃o iħu cũ¬
gła celesti. Tt p̾dicatione sua salua¬
ret homines p̾destinatos ad uitam.
exit ꝯ erat subiectus. sciens ꝓfectum
se habiturum quesite salutis illoꝵ.
ueniri significat. si in forma baptis¬
matis manserimꝰ ubi om̃ia delicta
moriunt᷑. ut innouati om̃ia uicia.
uetera ⁊ crimina fugiamꝰ. ut aueto¬
ris secuti uestigia. peccatis mortui
uideamur. Si uͦ additũ fuerit ad
causãut ⁊ tribulationes ac p̾ssuras
ñ egre ꝓ nomine dñi patiam᷑. susti¬
nentes hec simul cũ illo regnabimꝰ.
Dignum ẽ enĩ ut qui ꝓ illo obꝓbri¬

Expanded text:
alligantes, claudentes si posset tacealligantes, claudentes si posset tacere, nescientes quia verbum Dei alligari non poterat. Denique saepe clausus non dispendium fecit, sed lucrum; neque enim defuit, cui praedicaret in carcere, ut quos libere invitare ad fidem non posset, in vinculis positus pasceret Dei verbo. Ideo omnia suffero propter electos; ut et ipsi salutem consequantur, quae est in Christo Jesu custi. Ut praedicatione sua salvaret homines praedestinatos ad vitam, exitiis erat subjectus, sciens profectum se habiturum quaesitae salutis illorumisti perveniri significat, si in forma baptismatis manserimus, ubi omnia delicta moriuntur; ut innovati omnia vitia vetera et crimina fugiamus, ut auctoris secuti vestigia, peccatis mortui videamur. Si vero additum fuerit ad causam, ut et tribulationes ac pressuras non aegre pro nomine Domini patiamur, sustinentes haec, simul cum Dignum est enim ut qui pro illo opprobri
Abbreviated transcription (Latin):
lectum. In om̃ibꝰ tante abstinentie
fuit sc̃s timotheꝰ.ut etiã alicitis tem¬
paret. Hoc enim uult intelligi. quia
a participatione gazophilacu se abs¬
pit qui p̾mꝰ est. ⁊ sic ceteris distribue¬
meũ in quo laboro usq ad iuncula qͣ¬
si latro. s uerbũ dĩ nõ est alligatum.
Qm̃ multi futuri erãt filii diaboliqui¬
dĩ filium incarnatũ negarent. Idc̾co
ħ memorat. qm̃ fallacit̾ sub nomine
apłoꝵ hoc ad seuera remitunt᷑. Sub¬
male m̃tis falsa conloquia. nec enim
plus hereticis credendum ẽ de apłis
qm̃ his ipsis dep̾cͤatione sua testanti¬
bꝰ quã p̾dicationẽ cum labore se ag̾e̾
queritur. Pressinis enĩ tribulabat᷑
⁊ carteribꝰ eo quod iudeos quã gen¬
tiles offenderet. sic̃ illis uidebatur ĩ¬
credibilia p̾dicando. Iratos enĩ ha¬
bebat iudeos ꝓpt̾ legem qm̃ cessare¬
docebat. gentiles aũt inimicos facieb¬
at. quia unũ dm̃ p̾dicabat in xpisto
Unde quasi latronẽ hunc tractabãt.

Expanded text:
ctum. Tantae abstinentiae sanctus fuit Timotheus, ut etiam a licitis se temperaret; hoc enim vult intelligi, quia a participatione gazophylacii se abspit, qui primus est, et sic caeteris distribuemeum, in quo laboro usque ad vincula, quasi latro, sed verbum Dei non est alligatum. Quoniam multi futuri erant filii diaboli, qui Filium Dei incarnatum negarent; idcirco hoc memorat, quoniam fallaciter sub nomine apostolorum hoc asseverare nituntur. Submalae mentis falsa colloquia; non enim plus haereticis credendum est de Apostolis, quam his ipsis de praedicatione sua testantibus, quam praedicationem cum labore se agere queritur. Pressuris enim tribulabatur et carceribus, eo quod tam Judaeos quam gentiles offenderet, sicut illis videbatur, incredibilia praedicando; iratos enim habebat Judaeos propter Legem, quam cessaredocebat: gentiles autem inimicos sibi faciebat; quia unum Deum praedicabat in Christo. Unde quasi latronem hunc tractabant,
Abbreviated transcription (Latin):
uacent. nolunt enĩ argui maligna
oꝑa sua. Quare tales uolũt magistroᷤ.
qui seruiant morboseoꝵ. Prurunt
enĩ aures eoꝵ ut audiant fabulas
uanitatum. compositas sub nomĩe
doctrine quibꝰ delectent᷑. Quod nulliꝰ
tam ꝓpͥum ẽ. quam manicheis. qui ne¬
scio qui habent diu̾sa cõm̃ta inflaciꝰ
nominibꝰ nũcupata. cũ sint res fri¬
uole. & quedã deliram̃ta. Tuuͦ sobriꝰ
esto inom̃ibꝰ patiens. opꝯ fac eugłiste.
ministeriũ tuũ exple. ego enĩ iam
delibor. ⁊ tempꝰ solutionis mee in¬
stat. Admonet ⁊ hortat᷑ ut uigilet
in disciplina eccłiastica uirilit̾ agat.
scripturas explanet. ut prudentes
⁊ eruditi in anes fabulas uitent.
Apłs enĩ sciens passionẽ suã inmi¬
uere. exemplũ pie conu̾sationis. &
sana doctrine in sc̃o timotheo uult
relinquere ut ꝑ traducẽ nũquam¬
deeeñt doctores idonei. Passionẽ¬
tam̃ suã delibationẽ appellat. deo
enĩ immolatur. qui ꝓ iusticia eus

Expanded text:
vacent. Nolunt enim argui maligna vacent. Nolunt enim argui maligna opera sua: quare tales volunt magistros, qui serviant moribus eorum; pruriunt enim aures eorum, ut audiant fabulas vanitatum compositas sub nomine doctrinae, quibus delectentur. Quod nullis tam proprium est, quam Manichaeis, qui nescio quae habent diversa commenta inflatis nominibus nuncupata; cum sint res frivolae et quaedam deliramenta. Tu vero sobrius esto, in omnibus patiens, opus fac evangelistae, ministerium tuum exple; ego enim jam delibor, et tempus solutionis meae instat. Admonet et hortatur ut vigilet in disciplina ecclesiastica, viriliter agat, Scripturas explanet, ut prudentes et eruditi inanes fabulas vitent. Apostolus enim sciens passionem suam imminere, exemplum piae conversationis et sanae doctrinae in sancto Timotheo vult relinqueredeessent doctores idonei. Tamen passionem suam delibationem appellat. Deo enim immolatur, qui pro justitia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sta oportune. argue. hortare. increpa
mom̃i magnanimitate ⁊ doctrina.
Tam sollicite mandat iniuolate pre
dicandũ domũ dĩ. ut cũ testatione
curandũ instandũ que in eo ut assi¬
dua p̾dicatione ⁊ crebra obuirgatio¬
ne cum oportumtate ꝓuocet ad me¬
liorẽ ꝓfectũ. ⁊ ut faciliꝰ arguenti adsẽ¬
tiant. sine a maritudine ħ agendum
hortat᷑. Erit enĩ tempꝯ cũ sanã doct̾¬
na nõ sustinebũt. s a sua defid̾ia ma¬
gistros sͥ aggerent prurientes auri¬
ba. ⁊ a ueritate quidẽ auditũ au̾tẽt.
ad fabulas uͦ conu̾cent᷑. Et hec simili
bꝯ eruditi. In disciplina sana robus¬
tamaneant. ut postremo tp̃re cum
quidã a ueritate ad errorẽ conuerti
ceꝑint immobiles ꝑseuerent. Tales
enim dic̃ fucuros. qui ꝓ desideriis
suis doceri se ueluit. uta magistris
stantibꝰ & ueracibꝰ ad hos conu̾tant᷑
qui hec illos doceant que libent̾ au¬
diant. Quia ueritas illis asꝑa uide¬
bit᷑ ut relicta sana doctrina fabuliᷤᷤ

Expanded text:
portune: argue, hortare, increpa in omni magnanimitate et doctrina. Tam sollicite mandat inviolate praedicandum Dei donum, ut cum testatione curandum, instandumque in eo; ut assidua praedicatione et crebra objurgatione cum opportunitate provocet ad meliorem profectum: et ut facilius arguenti assentiant, sine amaritudine hoc agendum hortatur. Erit enim tempus, cum sanam doctrinam non sustinebunt; sed ad sua desideria magistros sibi aggerent, prurientes auribus: et a veritate quidem auditum avertent, ad fabulas vero convertentur. Et haec simili bus, eruditi in disciplina sana, robusti maneant, ut postremo tempore cum quidam a veritate ad errorem converti coeperint immobiles perseverent. Tales enim futuros dicit, qui pro desideriis suis doceri se velint; ut a magistris constantibus atque veracibus ad hos convertantur, qui haec illos doceant, quae libenter audiant; quia veritas illis aspera videbitur, ut relicta sua doctrina, fabulis
Abbreviated transcription (Latin):
te erudire ad salutẽ. Multũ ꝓdẽe sig¬
nificat uet̾is testam̃ti habere notici¬
am. Ipsas enĩ sacras litteras dicit qͦ
one eiꝰ ad salutẽ hominũ redimen¬
dam dedarãt. Hortatur enĩ ut in
his ꝓficiat. antiquitas enĩ hec robor
ẽ nouitatis. sciens qr a quo didic̃ fir¬
ma ẽ auctoritas. Signa enĩ ⁊ ꝓdigi¬
a uidit facta ꝑ eum. quibꝰ om̃is ser¬
mo subcũbit. Om̃is scriptura diui¬
nitꝰ inspirata utilis ẽ ad doctrinã.

Expanded text:
te erudire ad salutem. Multum prodesse sigte erudire ad salutem. Multum prodesse significat veteris Testamenti habere notitiam; ipsas enim sacras litteras dicit, quonem ejus ad salutem hominum redimendam declarant. Hortatur autem eum, ut in his proficiat; antiquitas enim haec robur est novitatis, sciens quia a quo didicit, firma est auctoritas; signa enim et prodigia vidit facta per eum, quibus omnis sermo succumbit, Omnis Scriptura divinitus inspirata
Abbreviated transcription (Latin):
quã aũ homines ⁊ deceptores ꝓfĩ¬
cient in peiuis. ipsi errantes. atq alioᷤ
erroribꝰ inuoluentes. Idõq ⁊ quan¬
ta passꝰ sit memorat.ut auxilia dei
ostendat quibꝰ defendit ⁊ tutos p̾s¬
tat ẜuos suos abinpudentia satha¬
ne. ut securos illos faciant ⁊ erigat.
rle timeant que in rogari possunt
AD
a ꝑfidis. s in ꝑsecutione alacres sint
certi qr om̃s qui in xp̃o recte conu̾tũ¬
tur. odio habent᷑ etiã a corporis sui mẽ¬
bris. Mdali aũt in deteriꝰ ꝓficient. dũ
uident multos sibi dare adsensũ. ita
ut ceteros in errorẽ mutant. Dũ enĩ
sciuntur ẽẽ mali ⁊ deceptores ⁊ nicħ¬
ominꝰ florere ⁊ ꝓspari In mũdo: at¬
trahunt quosdã ut imitatores eoꝵ
efficiantur. ñ solũ in ꝓpͥis erroribus
puniendi uerũ etiã in hoꝵ quos exẽ¬
plo suo deꝑdunt. Cuuͦ ꝑseuera ĩ hi
que didicisti ⁊ que tͥ credita sũt. sci¬
ens a quibꝰ didiceris. ⁊ quia ab infan¬
tia sacras luteras nosti que possunt

Expanded text:
quam autem homines et deceptores proficient in pejus: ipsi errantes atque alios erroribus involventes. Ideo quae et quanta passus sit, memorat; ut auxilia Dei ostendat, quibus defendit et tutos praestat servos suos ab impudentia Satanae: ut securos illos faciat, et erigat, ne timeant quae irrogari possunt a perfidis: sed in persecutione alacres sint, certi quia omnes qui in Christo recte conversantur, odio habentur etiam a corporis sui membris. Mali autem in deterius proficiunt, dum vident multos sibi dare assensum, ita ut caeteros in errorem mittant. Dum enim sciuntur esse mali et deceptores, et nihilominus florere et prosperari in mundo, attrahunt quosdam, ut imitatores eorum efficiantur, non solum in propriis erroribus puniendi; verum etiam in horum, quos exemplo suo deperdunt. Tu vero persevera in his, quae didicisti, et quae tibi credita sunt, sciens a quibus didiceris, et quia ab infantia sacras litteras 311 nosti, quae possunt
Abbreviated transcription (Latin):
possint. cũ hic dicat posse malos inmu¬
tari in bonũ. ⁊ sordidos purificari. Po¬
tuerant enĩ hymeneus ⁊ philitꝰ mun¬
dare sensũ suũ si uoluissent. ut fierẽt
uas scĩficatum p̾paratum in honorem.
Iuuenilia aũ desid̾ia fuge. Iuuenilia
desideria adu̾sa sũt. Sunt enĩ uolun¬
tates mundane. que mũcdane om̃ibꝰ¬

Expanded text:
possint; cum hic dicat posse malos immupossint; cum hic dicat posse malos immutari in bonum, et sordidos purificari. Potuerant enim Hymenaeus et Philetus mundare sensum suum, si voluissent; ut fierent vas sanctificatum, praeparatum in honorem. Juvenilia autem desideria fuge. Juvenilia desideria adversa sunt; sunt enim voluptates mundan
Abbreviated transcription (Latin):
anus aũt elatꝯ suꝑbia. ut eccłe sue ue
ritatẽ & scĩtatem generalẽ defende¬
ret. hoc modo in telligendũ decreuit.
quasi eccła penes ipsum sit. ⁊ cũctos
habeat purificatos. ꝓpter illas causaᷤ
quibꝰ nos innocentes accusat. S qͣd
opꝯerat ħ loco de mundo aliquiddi¬
cere aut quid ad firmare. mundũ do¬
mũ magnã significans. Nam dicit
dñs apłis. non estis de mundo. ego
in una domo om̃s sub uno sũt nomi¬
ne. uno enĩ dñi sui nomine censent᷑
om̃s. mundꝰ aũ diu̾se ꝓfessionis con¬
tinet homines. Ita ut dispares ꝓfite¬
ant᷑ se habe deos & dños. non ergo
domĩ magnã mundũ dix s eccłam¬
in qua om̃s subuniꝰ sũt dñi nomine
Siquis ergo purgauerit semetipsum
ab istis. erit uasin honorem sc̃ificatũ.
utile dño ad om̃e opꝰ bonũ p̾paratum
Nunc alia heresis fraude sua cõuinci¬
tur. que ad̾ seri̾s animas quasclam na¬
tura ẽẽ malas que ad bonũ cogi non

Expanded text:
anus autem elatus superbia, ut Ecclesiae suae anus autem elatus superbia, ut Ecclesiae suae veritatem et sanctitatem generalem defenderet, hoc modo intelligendum esse decrevit, quasi Ecclesia penes ipsum sit, et cunctos habeat purificatos, propter illas causas quibus nos innocentes accusat. Sed quid opus erat hoc loco de mundo aliquid dicere, aut ut quid affirmaret mundum domum magnam significare? Nam dicit Dominus apostolis: Non estis de mundo, ego in una domo omnes sub uno sunt nomine; uno enim Domini sui nomine censentur omnes: mundus autem diversae professionis continet homines; ita ut dispares profiteantur se habere et deos et dominos. Non ergo domum magnam mundum dicit, sed Eccin qua omnes sub unius Domini sunt nomine. Si quis ergo purgaverit seipsum ab istis, erit vas in honorem sanctificatum, utile Domino, ad omne opus bonum praeparatum. Nunc alia haeresis fraude sua convincitur, quae asserit animas quasdam natura esse malas, quae ad bonum cogi non
Abbreviated transcription (Latin):
templo hierosolimis in quo typus
erat eccłe. manifestis lectionibus
ad ꝓbatur. Erant enĩ s̾ ibi saduce¬
i. ex quoꝵ radice erãt hymineus
⁊ phylitus. de quoꝵ praua senten¬
tia cũ apłs eẽt locutus. statim ħ
subiecit. uit non eẽ mirabile ĩ eccła¬
uide homines dissentientes. Nam
et ĩ coruthioꝵ ecle de qua dixi. qui¬
dam erant qui dissentientes resur
rectionẽ negabant. In sanꝯ tam̃ no¬
uatianus ut errori suo blandiatur:
Alit̾ ħ intelligendũ tradit. ut domꝰ
magna totꝰ mundꝰ significari cre¬
cdatꝰ. Quia habet hominũ diu̾sita¬
tẽ. cum cõstat apłm exemplo usum
domꝰ diuitis ⁊ opulentis que ꝙͣuis
copiosa sit. habeat tam̃ ligna ⁊ ficti
lia. ħ modo ⁊ eccła quãquã sc̃ã dicat᷑
habet tam̃ ⁊ uitiosos & praua sentiẽ¬
tes. sic̃ suꝑiꝰ memoraui. Quos cõtu¬
melia dignos ostendit. ñ tam̃ ꝑitos.
s purgandos ꝑ ignẽ. quia domuiex
aliqua parte necessaria sũt. Nouati¬

Expanded text:
templo Hierosolymis, in quo typus templo Hierosolymis, in quo typus erat Ecclesiae, manifestis lectionibus approbatur. Erant enim ibi Sadducaei, ex quorum radice erat Hymenaeus et Philaetus, de quorum prava sententia cum Apostolus esset locutus, statim hoc subjecit, ut non esset mirabile in Ecclevideri homines dissentientes; nam et in Corinthiorum Ecclesia, de qua dixi, quidam erant qui dissenrectionem negabant. Insanus tamen Novatianus, ut errori suo blandiatur, aliter hoc intelligendum tradit, ut domus magna totus mundus significari credatur, quia habet hominum diversitatem, cum constet Apostolum exemplo usum domus divitis et opulentis, quae, quamvis copiosa sit, habeat tamen et vitiesia, quamquam sancta dicatur, habet tamen et vitiosos et prava sentientes, sicut superius memoravi. Quos contumelia dignos ostendit, non tamen perituros, sed purgandos per ignem; quia domui ex aliqua parte necessarii sunt. Novati
Abbreviated transcription (Latin):
die uidicii cognoscet ds̃ qui habet
signũ eiꝰ dissentientes a ꝑfidoꝵ et
hereticoꝵ iniquitate. que dĩ ꝓmissi¬
onẽ infirmare se putat. Nichil eĩ
tam iniquũ quã dĩ fidĩ contraire. sic¬
⁊ dat̾an & habiron ⁊ coredictũ est a
moyse cũ contra dĩ p̾ceptũ offerre
sacrificia p̾sum̾ẽt. Cognouit itaq
dñs qui sũt eiꝰ. quo dicto ostendit qͣ
ꝑnicies maneret eos qui dĩ uerba ĩ¬
uerterent. In magna aũt domo nõ
solũ sunt uasa aurea ⁊ argentea. s
⁊ lignea. ⁊ fictilia. & quedam in ho¬
norẽ. quedam aũt incontumeliam.
hoc dicto significauit in eccła diu̾¬
sos eẽ homines. quosdã bonos et
sũmos uiros. quos in aurũ intelligi
uult. Quosdam bonos tantũ. quos
in argentũ designat. Alios uͦ non
bonos. quos uasa lignea ⁊ fictilia ap¬
pellat. quod nulli ambiguũ puto.
Nam in corinthioꝵ hoc eccła ꝓbat.
f̃ requens ẜmo obiurgantis apłi.
Nunc aũt ineccłia nr̃a palã ẽ. ⁊ in

Expanded text:
scet Deus, qui habent signum ejus, dissentientes a perfidorum et haereticorum iniquitate, quae Dei promissionem infirmare se putat; nihil enim tam iniquum, quam Dei fidei contraire. Et sic Dathan, et Abiron, et Core dictum est a Moyse, cum contra Dei praeceptum offerre sacrificia praesumerent : Cognovit, inquit, Dominus, qui sunt ejus. Quo dicto opernicies maneret eos, qui Dei verba inverterent. « In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et quaedam in honorem, quaedam autem in contumeliam. » Hoc dicto significavit in Ecclesia diversos esse homines; quosdam bonos et summos viros, quos in auro intelligi vult; quosdam bonos tantum, quos in argento designat; alios vero non bonos, quos vasa lignea et fictilia appellat; quod nulli ambiguum Nam in Corinthiorum hoc Ecclesia probat frequens sermo objurgantis Apostoli; nunc autem in Ecclesia nostra palam est, et in
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Ex emplũ ħ de apocriphis ẽ. Iã¬
nes enĩ ⁊ mãbres fr̃s erant magi uł
uenifici egiptioꝵ qui arte magie sue
uirtuti dĩ que ꝑmoysen agẽbat em¬
ulatione cõm̃titia resistere se putant.
S cũ in moysi uirtꝰ in oꝑibꝰ cresc̾et
humiles facti confessi sũt cũ dolore
uulnerũ. dñ in moy se oꝑatũ. Unde
similit̾ ⁊ hos ñ ampliꝰ ꝓficere ĩ im¬
pietate adsertionis sue dic̃. qr imꝑi

Expanded text:
fuit. » Exemplum hoc de apocryphis est. Janfuit. » Exemplum hoc de apocryphis est. Jannes enim et Mambres fratres erant magi, vel venefici Aegyptiorum, qui arte magiae suae, virtuti Dei, quae per Moysen agebat, aemulatione commentitia resistere se putabant. Sed cum in Moyse virtus in operibus cresceret, humiles facti confessi sunt cum dolore vulnerum, Deum in Moyse operatum. Unde similiter et hos non amplius proficere in impiet
Abbreviated transcription (Latin):
unt ⁊ semꝑ accurati ꝓcedunt ieui¬
niis insistere se iactant̾ predicant.
Cum om̃s saginati uideant᷑. tantũ
quod arte quadam pallidi cernunt᷑
ut fallant. Hec gͦ apl̾s maxime de
his ꝓpħauit quos constat apłoꝵ tẽ¬
pore ñ fuisse sic̃ nec arrianos. quippe
cum dioclecianus imꝑator constitu¬
tione sua designat dicẽs. sordidam
hanc ⁊ in purã heresim que nuꝑ in¬
quit egressa ẽ de ꝑsida. hi inueniũt
mulieres p̾uanitate noua aliquid
desid̾antes audire.⁊ ꝑ ea que placi¬
ta sunt suadent illis feda ⁊ ullicita.
cupide enim sũt discendi. cũ uidici¬
um ñ habeant ꝓbandi: hoc ẽ semp
discere. ⁊ ueritatis scientiam ñ habere.
Qise admodũ aũt iamnes ⁊ mãbres reᷤᷤ¬
titer moysi. ita ⁊ hi resistunt ueritati.
homines corruptim̃te. reꝓbi cuta fi¬
dem. s ñ ꝓficient ampliꝰ. Ignorantia
enĩ coꝵ euidens erit om̃ibꝰ. sic̃ ⁊ illoꝵ

Expanded text:
unt, et semper accurati procedunt; jejuunt, et semper accurati procedunt; jejuniis insistere se jactanter praedicant, cum omnes saginati videantur, tantum quod arte quadam pallidi cernuntur, ut fallant. Haec ergo Apostolus maxime de his prophetavit, quos constat apostolorum tempore non fuisse, sicut nec Arianos: quippe cum Diocletianus imperator constitutione sua designet, dicens: Sordidam hanc, et impuram haeresim, quae nuper, inquit, egressa est de Persida. Hi inveniunt mulieres prae vanitate novum aliquid desiderantes audire, et per ea quae placita sunt, suadent illis foeda et illicita; cupidae enim sunt discendi, cum judicium non habeant probandi: hoc est semper discere, et veritatis scientiam non habere. Quemadmodum autem Jannes et Mambres restiterunt Moyhomines corrupti mente, reprobi circa fidem, sed non proficient amplius. Ignorantia enim eorum evidens erit omnibus, sicut et illorum
Abbreviated transcription (Latin):
tutem eiꝰ abnegantes.qr ꝓfitẽtur
quidẽ seinz ipsos xp̃ianos cum sint
et nequissimi oꝑis ⁊ sensu ꝑu̾si. Non
enĩ in ꝓfessione magis quã ingestis
laus dĩ ⁊ uirtꝰ ẽ. Ex hissũt enĩ qui ĩ¬
ripunt in domos ⁊ captiuas dicunt
mulierdas oneratas peccatis. qͦ du¬
cunt᷑ uariis desideriis. semꝑ discẽtes
⁊ nũꝙͣ ad scientiam ueritatis ꝑueni¬
entes. Quãuis om̃ibꝰ hereticis ħ
ueniat ut subintrantes domꝰ muli¬
eres sub dolis ⁊ uersutis uerbis capi¬
ant ut ꝑ eas uiros decipiant more pa¬
tris sui diaboli. qui ꝑ euam adam cir¬
cumuenit. M anicheis tam̃ p̾ ceteris
congruit. Nulli enĩ tam inportum
tam fallaces. tã captiosi sũt quã ip̃i
quos constat aliud colere. & aluid ꝓ¬
fiteri. aliud intꝯgerere. et foris ali¬
ud uindicare. Nam scĩmoniũ defẽ¬
dunt ⁊ lege sua fauente turpit̾ uiuũt
miscđam laudant cũ int̾ se inustid̃¬
p̾hendant᷑. Mundũ sꝑnendũ ad ser¬

Expanded text:
autem ejus abnegantes; quia profitentur autem ejus abnegantes; quia profitentur quidem semetipsos christianos, cum sint et nequissimi operis, et sensu perversi. Non enim in professione magis, quam in gestis laus Dei et virtus est. Ex his enim sunt, qui irrepunt in domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur a variis desideriis, semper discenteset nunquam ad scientiam veritatis pervenientes. » Quamvis omnibus haereticis hoc conveniat, ut subintrantes domos, mulieres subdolis, et versutis verbis capiant, ut per eas viros decipiant, more patris sui diaboli, qui per Evam Adam circumvenit: Manichaeis tamen prae caeteris congruit. Nulli enim tam importuni, tam fallaces, tam captiosi sunt, quam ipsi, quos constat aliud colere, et aliud profiteri, aliud intus gerere, et foris aliud vindicare. Nam sanctimoniam defendunt, et lege sua favent, et turpiter vivunt: misericordiam laudant, cum inter se injusti deprehendantur; mundum spernendum asser
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ꝓsit modestia declarauit. Si eĩ
ħ inquibꝰdam hereticis placitũ ẽ qr
humiles uident᷑ qnͣtomagis lauda¬
bile ⁊ fructuosũ erit in catholico si fu¬
erit mitisan quo ⁊ sensꝰ utilis ⁊ graui¬
quia innouissimis diebꝰ instabunt
tpra ꝑiclosa. erũt homines sui tãtũ
amatoref. Auari. in solentes. suꝑbi.
blasphemi. parentibꝰ nõ obsequen¬
tes. ingrati. impii. sine fide. sine dilec¬
tione. criminatores. incontinentes.
iinites. bonoꝵ inimici. ꝓditores.
ꝓt̾ui. tumidi. amatores uoluptatũ
magis quã dĩ. habentes formã pieta¬
tis. uirtutẽ eiꝰ abnegantes.⁊ hos de¬
uita. P rophetia est hec scĩ apłi. in qͣ
p̾uidit quanta mala futura eent ui
ca fidei sũt denotantꝰ. Ipse enĩ apłs
dix̃. quo enĩ mͥ de his qui fõris sũt iu¬
ꝓfiteri. quomodo in conu̾satione h¬
umana possunt ẽẽ beniuoli: Ideoe¬
nim dix̃. habentes formã pietatis. uͥ

Expanded text:
tamen prosit modestia, declaravit; si enim tamen prosit modestia, declaravit; si enim hoc in quibusdam haereticis placitum est, quia humiles videantur: quanto magis laudabile et fructuosum erit in catholico, si fuerit mitis, in quo et sensus utilis, et graviquia in novissimis diebus instabunt tempora periculosa; erunt enim homines sui tantum amatores, avari, insolentes, superbi, blasphemi, parentibus non obsequentes, ingrati, impii, sine fide, sine dilectione, criminatores, incontinentes, immites, bonorum inimici, proditores, protervi, tumidi, amatores voluptatum magis quam Dei, habentes 310 formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes; et hos devita. Prophetia est haec sancti Apostoli, in qua praevidit quanta mala futura essent hca fidei sunt, denotantur. Ipse enim Apostolus dixit: Quo enim mihi de iis, qui foris sunt, juertinet, profiteri; quomodo in conversatione humana possunt esse benevoli? Ideo enim dixit: Habentes formam pietatis, virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
inuocant dnm de puro corde. ħ sec¬
tanda ubet. que iuuenili etati de¬
uia uidentur ⁊ asꝑa. Qui enĩ iusti¬
ciã eleͥgit ei nichil facit contrariũ. ⁊
qui fidem diligit: seruat mandata.
Qui aũt caritatẽ sequit᷑. om̃ibꝰ hu¬
milis ẽ. pacis uͦ custos nullũ lacessit
ad iurgiũ. Stultas aũ ⁊ in eruditas
questiones deuita. sciens qr generãt
lites. In sensate questiones partun
in fideliũ partim hereticoꝵ sũt. alioꝵ
ex parte infideliũ que modestos ho¬
mines cogunt adlitẽ. Inmutant᷑ e¬
nim mimia contradictione impieta¬
tis coꝵ. ⁊ iratidicunt a liq̃d contͣ p̃po¬
situm suũ. Nã solent quidã hereti¬
coꝵ pacientiã fingere. quãus a catho¬
lico ñ possint audire aliquid asperĩ
ut comm̃dent p̃ua sua conloquia
ideo dissimulandũ abhis ẽ. Senios
o om̃s. docibilẽ. pacientẽ. modestũ.
corrigentẽ eos qui diuersa fentiunt.
uoluntatẽ. Hec nulla indigent int̾¬
pͥtatione. sunt eiũ manifesta. quãtũ

Expanded text:
rde. Haec sectanda jubet, quae juvenili aetati devia videntur et aspera. Qui enim justitiam eligit, ei nihil facit contrarium; et qui fidem diligit, servat mandata: qui autem charitatem sequitur, omnibus humilis est; pacis vero custos nullum lacessit ad jurgium. Stultas autem et ineruditas quaestiones devita, sciens quia generant lites. Insensatae quaestiones partim infidelium, partim haereticorum sunt: ex parte infidelium, quae modestos homines cogunt ad litem; immutantur enim nimia contradictione impietatis eorum, et irati dicunt aliquid contra praepositum suum. Nam solent quidam haereticorum patientiam fingere quamvis a catholico non possint audire aliquid asperum ut commendent prava sua colloquia; idcirco dissimulandum ab his est. Servum ad omnes, docibilem, patientem, modestum, corrigentem eos, qui diversa sentiunt: voluntatem. Haec nulla indigent interpretatione; sunt enim manifesta. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃dicta sũt ẜuentꝰ. Contraria autẽ
religiomi euitanda que nom̃ tantum
scientie usurpãt: fallaces in ꝓfessioe
ut decipiant simplices. Fidem enu
simulant. i qua excider̃ ut ꝑfidiã in¬
ferant. Et manu ꝓpa subscripsit di¬
cheum.

Expanded text:
supra dicta sunt, serventur; contraria autem supra dicta sunt, serventur; contraria autem religioni evitanda, quae nomen tantum scientiae usurpant, fallaces in professione, ut decipiant simplices, fidem enim simulant, a qua exciderunt, ut perfidiam inferant. Et manu propria subscripsit, dicum.
Abbreviated transcription (Latin):
his capiunt in futurũ. s daminũ nisi
cũ indigentibꝰ partiant᷑. Neq enuim
et̾ne sunt. ut future uite p̾ponantur.
Sic suꝑbos faciunt. q̃si in mortalita¬
tẽ polliceant. Resurrectionis exem¬
plũ habemꝰ in xp̃o. et a multis nõ sic
diligitur xp̃s sic̃ diuitie. Quarũ nul¬
lũ exemplũ iudetur qd aliquẽ a mor¬
te liberarunt. Xp̃s nos redemit. nõ di¬
uitie. Ipse enim future uite iustar
ostendit ut his om̃ibꝰ sp̃tis ipsũ sequa¬
mur. ut ad in mortales ⁊ celestes diui¬
cias ueniamꝰ. Quare hoc aͣniti debemꝰ
ut bonis factis diuites simꝰ. ⁊ de his
t̾renis copiis sp̃ales diuitias ad quira¬
mꝰ. Senunemꝰ in terra ut metamꝰ
in celis. ubithe saurꝯ coilloqiat᷑ et̾iuis.
O tuothee comm̃datũ custodi. deui¬
tans ꝓfanas uocum nouitates. ⁊ oppo¬
sitiones fallaces nominis scientie. ꝙͣ
quidam ꝓmittẽtes circa fidẽ excidet.
grã tecum. Cadem admonet ut ea qͦ

Expanded text:
his capiunt in futurum, sed damnum; nisi his capiunt in futurum, sed damnum; nisi cum indigentibus partiantur: neque enim aeternae sunt, ut futurae vitae praeponantur. Sic superbos faciunt, quasi immortalitatem polliceantur. Resurrectionis exemplum habemus in Christo; et a multis non sic diligitur Christus, sicut divitiae, quarum nullum exemplum videtur, quod aliquem a morte liberarint. Christus nos redemit, non divitiae; ipse enim futurae vitae instar ostendit, ut his omnibus spretis, ipsum sequamur; ut ad immortales et coelestes divitias veniamus. Quare hoc eniti debemus, ut bonis factis divites simus, et his terrenis copiis spiritales divitias acquiramus; seminemus in terra, ut metamus in coelis, ubi thesaurus collocatur aeternus. Timothee, commendatum custodi, devitans profanas vocum novitates, et opposiquidam promittentes circa fidem exciderunt. Gratia tecum. Eadem admonet, ut ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
re patris ẽ qđ supͣdictum ẽ. cui honor ⁊
potestas et̾na am̃. Hoc est uerũ. Diui¬
qui prãt nob̃ om̃ia habundant̾ ad fru¬
endũ in uoluntate oꝑũ bonoꝵ. Diui¬
tes ẽẽ factis bonis. faciles adinꝑtiẽdũ
dam̃tũ bonũ in futurũ ut adp̾hẽdãt
uerã uitam. Iera uita ẽ illa quã sꝑ¬
amus futurã. que nec occasu ñ tempo
ra appellatꝰ. Hoc enĩ p̾sens imago uite
ẽ nõ ueritas.⁊ quia imago nõ om̃ino
manitas ẽ in hac uita illa adquirit᷑.
Et ut ad illam festinaret᷑ ex imagine
quã p̾cellat ueritas adiscit᷑. que neq
suꝑbia neq sꝑe diuitiarũ ad tingitut.
s humilitate ⁊ spe dĩ. Qui hanc p̾mi
sic. inpso enĩ sꝑandũ est.qr ipse prẽt
que usibꝰ sũt necessaria. Non in ipsis
s in auctore earũ. que enĩ spes uidetꝰ
in re caduca atq incerta: Quippe eũ
aliquanti exhis discedant. Qui autẽ
mhis man̾e uident᷑: nullũ lucrũ ex

Expanded text:
re Patris est, quod supra dictum est: Cui honor et re Patris est, quod supra dictum est: Cui honor et potestas aeterna, amen; hoc est verum. Diviqui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum in voluntate operum bonorum; divites esse factis bonis, faciles ad impertienddamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam. Vera vita illa est, quamra appellatur: haec enim praesens imago vitae est, non veritas. Et quia imago non omnino inanitas est, in hac vita illa acquiritur: et ut ad illam festinaretur, ex imagine quam praecellat veritas, addiscitur, quae neque superbia, neque spe divitiarum attingitur; ssit. In ipso enim sperandum est, quia ipse praestat quae usibus sunt necessaria, non in ipsis copiis, sed in auctore earum. Quae enim spes videtur in re caduca atque incerta? quippe cum aliquanti ex his discedant: qui autem in his manere videntur, nullum lucrum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ram dõ ⁊ xp̃o se mandare testetꝰ. Ut
t̾rorem incutiat passionẽ xp̃o memor¬
at. cuiꝰ passionis reus necesse ẽ fiat in
uidicu tacuit qd̾ p̾destinato tp̃r futu¬
rũ est dĩ nutu. quẽ solũ beatũ ⁊ poten¬
tem ⁊ regẽ regum ⁊ dñm ꝓnuntiat.
Solꝰ ẽ enum ipse qui ꝓpriã ⁊ a nulloht
acceptam beatitudinẽ atq potentia.
dñatum & regnũ. nec nõ in mortalita¬
tẽ. Hec om̃ia habet pat̾. similit̾ ⁊ fils
a patre. Lum̃ aũ in accessibile solius
patris ẽ. quia nulli unꝙͣ apparuit.
Deniq subiecit. quẽ uidit nemo hoĩ¬
num. nec uideri põt. Non quia aliud
lum̃ filii sit: quippe cũ in psalmo scp¬
tum sit. & in lumine tuo uidebims
uiĩ. Hoc ẽ lum̃ patris eẽ in filio. s qr
nemo uidit patrẽ. ac pħ in accessibile
habitat lum̃. Non ẽ enĩ ordo alicui ui¬
dendi patrẽ nisi xp̃o qui de dõ ẽ. hic ui¬
oit dm̃. E iliꝰ aũt qui a om̃ia ipse agit.
⁊ apparere dr̃ ⁊ uidi. Illud ergo peculia¬

Expanded text:
risto hoc se mandare testetur; et ut terrorem incutiat, passionem Christi memorat, cujus passionis reus necesse est fiat, qui uit, quod praedestinato tempore futurum est Dei nutu, quem solum beatum et potentem et Regem regum et Dominum pronuntiat: solus est enim ipse qui propriam et a nullo habet acceptam beatitudinem atque potentiam, dominatum et regnum, nec non immortalitatem. Haec 304 omnia habet Pater, similiter et Filius a Patre: lumen autem inaccessibile solius Patris est; quia nulli umquam apparuit. Denique subjecit: Quem vidit nemo hominum, nec videre potest. Non quia aliud lumen Filii sit; quippe cum in psalmo scriptum sit: Et in lumine tuo videbimus lumen. , hoc est, lumen Patris esse in Filio: sed quia nemo vidit Patrem, ac per hoc inaccessibile habitat lumen. Non est enim ordo alicui videndi Deum Patrem, nisi Christo: qui de Deo est, hic vidit Deum: Filius autem quia omnia ipse agit, et apparere dicitur et videri. Illud ergo peculia
Abbreviated transcription (Latin):
ad eruditionẽ que ẽ inpsa iusticia.
ut paratꝯ sit homo dĩ ad om̃e opꝰ
bonũ consũmatꝰ. Manifestũ ẽ qr
om̃is sc̃ptura cuiꝰ ds̃ auctor ostendi¬
tur utilis ẽ. Ad hoc enĩ data ẽ.ut ꝓ¬
ficiat imꝑitis. ⁊ instauret deforme.
ex trahens iniquos ad iusticiam ut
homo dĩ in om̃i oꝑe bono ꝑfectꝰ sit.
In nouo enĩ homine gradatim ꝓsi¬
ciens. constituit illũ hominẽ dĩ.⁊̃ es¬

Expanded text:
ustitia, ut paratus sit homo Dei, ad omne opus bonum comsummatus. Manifestum est quia omnis scriptura, cujus Deus auctor ostenditur, utilis est; ad hoc enim data est, ut proficiat imperitis, et instauret deformes, attrahens iniquos ad justitiam, ut homo Dei in omni opere bono perfectus sit; in novo enim homine gradatim proficiens, constituit illum hominem Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
tor fr̃nitatis. manꝰ cuiꝰ sũt aride: quo¬
modo uͦ patiens. qui semꝑ ad aliena
se tendit: aut quatenꝰ quietẽ animi
possit hab̾e. qui die noctuq auidita¬
te cupiditatis incendit᷑: S quiꝰ ab
homine dĩ timotheo iniquitas hec a¬
liena erat. bonũ certam̃ fidei adgre¬
di iubet᷑. Fideienĩ uictoria ẽ cũ om̃a
uitia ⁊ crimina subiugant᷑. ut ade

Expanded text:
tor fraternitatis, cujus manus sunt aridae? quotor fraternitatis, cujus manus sunt aridae? quomodo vero patiens, qui semper ad aliena se tendit? aut quatenus quietem animi possit habere, qui die nocteque aviditate cupiditatis incenditur? Sed quia ab homine Dei Timotheo iniquitas haec aliena erat, bonum certamen fidei aggredi jubetur. Fidei enim victoria est, cum omnia vitia et crimina subjugantur; ut ad