comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mo & aduersis scłi de t̾rent᷑ & ꝓsperis in retiunt᷑ & aueritatis uia
diuertant. Gloriet᷑ aut̃ fr̃humilis in exaltatione sua. Ideo m¬
quit om̃e gaudiũ uos existimare oport& cũ intẽprationes ua¬
rias incideritis. quia om̃is qͥ aduersa humilit̃ ꝓ dño suffert subli¬
mit̃ ab illo regni p̾mia ꝑcipi&. Diues aut̃ inhumilitate sua. sub¬
audit᷑ a superiori uersu gloriȩt᷑. Qđ ꝑ uirisionẽ quȩ grecȩ hironia uo¬
catur dictũ etꝰ constat. Ita inquit głam suã quade uitus suꝑbit
& pauperes despicit aut eciã opprimit fuuendã ẽe memiinerit:
ut humiliatꝰ inȩt̃nũ pereat cũ porpurato illo diuite qͥ lax arum
despecrit egentẽ. Qm̃ sicut flos foeni transibit. Flos forni odo¬
ratu delectat & uisu. sed citissime grãm suȩ uenustatis & suauita¬
tis amittit: Ideoq rectissime huic p̃sens impior̃ felicitas assitnila

Expanded text:
et adversis saeculi deterrentur, et prosperis irretiuntur, ut a veritatis via et adversis saeculi deterrentur, et prosperis irretiuntur, ut a veritatis via divertant. Glorietur autem frater humilis in exaltatione sui. Ideo, inquit, omne gaudium vos existimare oportet cum in tentationes varias incideritis, quia omnis qui adversa humiliter pro Domino suffert, sublimia ab illo regni praemia percipiet. Dives autem in humilitate sua. Subauditur a superiore versu glorietur. Quod per irrisionem, quae Graece ironia vocatur, dictum esse constat. Ita, inquit, gloriam suam qua divitiis superbit et pauperes despicit, aut etiam opprimit, finiendam esse meminerit, ut humilitatus in aeternum pereat cum purpurato illo divite qui Lazarum despexit egentem. Quoniam sicut flos feni transibit. Flos feni et odoratum delectat, et visum, sed velocissimae gratiam suae venustatis et suavitatis amittit. Ideoque huic rectissime praesens impiorum felicitas assimilatu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ postulat. Qui enĩ menunit sedñi ñ obtẽperare p̃cep¬
tis. merito desperat dnm suis intendere p̃cib Scriptũẽ
eũi. Quiobturat aur̃e suã ne audiat legẽ. oratio eiꝰ erit
execrabilis. Qui enĩ hesitat. similis ẽ fluctui maris qui
auento mouetur & circũ fertur. Qui mordente se con¬
scientia peccati hesitat deꝑceptione prȩmiorũ celestiũ. facile
adinpulsũ tep̃tationũ statũ fidei deserit qui in tranquillita¬
te dõ seruire uidebat᷑. & ad libitũ hostis inuisibilis quasi ad fla¬
uult gaudere cũ scło. & illac regnare cũ xp̃o. Itẽ uir duplex ẽ ani¬
mo. qui in bonis quȩ facit ñ retributionẽ in terius sed exterius
iorẽ quȩrit. Vnde bene ꝑ quendã sapientẽ dicit᷑. Uȩp
t̃rã quaudo & dĩ ẽ qd oꝑe exchib&. et inundi qͥđ ꝑ cogitationẽ quȩrit
Om̃s aut̃ isti in constantes sunt in om̃ib iissuis. quia facillimo ani¬

Expanded text:
dum postulat. Qui enim meminit se Domini non obtemperasse praecepdum postulat. Qui enim meminit se Domini non obtemperasse praeceptis, merito desperat Dominum suis intendere precibus. Scriptum est enim: Qui obturat aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Qui enim haesitat, similis est fluctui maris qui a vento movetur et circumfertur. Qui mordente se conscientia peccati haesitat de perceptione praemiorum coelestium, facile ad impulsum tentationum statum fidei deserit, qua in tranquillitate Deo servire videbatur, et ad libitum hostis invisibilis, quasi ad flavult gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Deo. Item vir duplex est animo, qui in bonis quae facit non retributionem interius, sed favorem exterius quaerit. Unde bene per quemdam sapientem ditur, quando et Dei est quod opere exhibet, et mundi quod per cogitationem quaerit. Omnes autem isti inconstantes sunt in omnibus viis suis, quia facillime
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is quidẽ sapientia saluraris ado postulanda ẽ. qui asicut ui
sapiens ait omĩs sapientia ad ñodõ ẽ. & cũ ipso fuit seꝑ. Neq
aliquis ꝑliberũ arbitriũ sine luitorio gr̃ȩdiuinȩ quã uis pe¬
lagiani multũ contendant intelligere ac sapere ualo: sed
hic specialit̃ de illa sapientia dicere uidet᷑. qua nos intẽptatio
uti necesse ẽ. Si quis inquit ur̃m ñ potest intelligere uti¬
litatẽ tẽptationũ quȩ fidelib ꝓbandicausa eueniant᷑. postu¬
l& ado tribui sibi sensũ qͦ dinoscere ualeat quanta pietate par̃
castigat filios quos ȩt̾na hereditate dignos efficere curat.
Et consulteait. qͥd at om̃ib affluent̃ nequis uidelic& suȩ consci¬
us fragilitatis accipere sepenitentẽ posse diffidera. sed po¬
tius quis recoler& qui a desideriũ pauperũ exaudiuit dñs:
mpetrare desiderant. Postul& aut̃ infide nihil hesi taris :
Soc ẽ talẽ se exhibeat beneuiuendo quidignꝰ sit exaudiri

Expanded text:
Omnis quidem sapientia salutaris a Domino postulanda est, quia sicut vir sapiens ait: Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum illo fuit semper . Neque aliquis per liberum arbitrium sine adjutorio gratiae divinae, quamvis Pelagiani multum contendant, intelligere ac sapere valet. Sed hic specialiter de illa sapientia dici videtur, qua nos in tentationibus uti necesse est. Si quis inquit vestrum non potest intelligere utilitatem tentationum quae fidelibus probandi causa eveniunt, postulet a Deo tribui sibi sensum, quo dignoscere valeat quanta pietate Pater castigat filios, quos aeterna haereditate dignos efficere curat. Et consulte ait: Qui dat omnibus affluenter, ne quis, videlicet, suae conscius fragilitatis, accipere se petentem posse diffideret, sed potius quisque recoleret quia desiderium pauperum exaudivit Dominus. impetrare desiderant. Postulet autem in fide nihil haesitans. Id est, talem se exhibeat bene vivendo, ut dignus sit exaudiri
Abbreviated transcription (Latin):
do : pauperẽ tam̃ post mortẽ suo suscepit insinu. diuitẽ reliquit in
poenis. Sed ñ ideo diuitẽ reliquit quia diueserat qđ ipse fuerat.
sed quia miscricors & humilis qđ ipse fuerat ee despexerat. Et ec̃¬
humilis & in nocens quod ipse fuerat e̾e curarat. Talis ergo diues
hoc ẽ suꝑbus & impius t̾rena gaudia cęlestib ante ponens initine¬
rib suis marcesc&. hoc ẽ in actib suis peribit iniquis. quia it̃ dñi re
ingredi neglexit. Sed cũ ille ut foenũ ante ardorẽ sol
iustꝰ econtra ut arbor fructifera & eiꝰdẽ solis ardorẽ idẽ. seueritatẽ
iudicis integer suffert. & insuꝑbonor̃ oꝑerũ fructꝰ ꝓquib in ꝑpetuũ
remuneret᷑ affert. Unde recte sub iungitur.
EΛTUS UIR qui suffert tẽptationẽ. qͦuiacũꝓbatꝰ fu

Expanded text:
do, pauperem tamen post mortem suo suscepit in sinu, divitem reliquit in poenis. Sed non ideo divitem reliquit quia dives erat, quod et ipse fuerat, sed quia misericors et humilis, quod ipse fuerat, esse despexerat. Et ehumilis et innocens, quod ipse fuerat, esse curabat. Talis ergo dives, hoc est superbus et impius, terrena gaudia coelestibus anteponens, in itineribus suis marcescet, hoc est in Actibus suis peribit iniquis, quia iter Domini rectum ingredi neglexit. Sed cum ille ut fenum ante ardorem solis decidit, justus e contra, ut arbor fructifera, et ejusdem solis ardorem, id est, severitatem judicis integre suffert, et insuper bonorum operum fructus pro quibus in perpetuum remuneretur, affert. Unde recte subjungitur: Beatus vir qui suffert tentationem, quoniam cum
Abbreviated transcription (Latin):
consentiendo ad interitũ decidit. Tẽptatꝰ ẽ iob multi plicit̃. sed
quia nec possessiones nec salutẽ corporis diuino a mori p̃posuerat.
tẽptari quidẽ suggestione hostili potuit. seal consentire uel sal¬
tẽ delectare peccato nulla tenꝰ ualebat. Sdergodicit᷑ quia pec¬
catũ cũ consũ matũ fuerit genera᷑ mortẽ. respicit econtrio
adhoc qđ supra dictũ ẽ de eo qͥ suffert tẽptationẽ . qm̃ cũ ꝓ¬
batꝰ fuerit accipi& coronã uitȩ. Sicut enĩ ille qui teptatur
sperat p̾miauitȩ. ita nimirũ qui concupiscentus suis in¬
lectꝰ tẽptationẽ superat᷑ merito ruinã mortis incurrit.
o LITE itaq errare fr̃s mei dilectissimi.
Uidelic& estimando q̃d tẽptam̃ta uitior adõ sumant ori¬
ginẽ . Quã uis sciamꝰ ñ nullos exigentib meritis p̃ceden¬
tiũ criminũ in alia rursus scelera iusto districti iudicis cor

Expanded text:
consentiendo decidit. Tentatus est Job multipliciter, sed quia nec possessiones, nec salutem corporis divino amori praeposuerat, tentari quidem suggestione hostili potuit, sed consentire vel saltem delectari peccato nullatenus valuit. Quod ergo dicitur, Peccatum, cum consummatum fuerit, generat mortem: respicit e contrario ad hoc quod supra dictum est de eo qui suffert tentationem, quia cum probatus fuerit, accipiet coronam meretur, ita nimirumque qui concupiscentiis suis illectus a tentatione superatur, merito ruinam mortis incurrit. Nolite itaque errare, fratres mei dilectissimi. Videlicet aestimando quod tentamenta vitiorum a Deo sumant originem. Quamvis sciamus nonnullos exigentibus meritis praecedentium criminum, in alia rursus scelera justo districti judicis corruisse
Abbreviated transcription (Latin):
cũq iactantia. Hinc ieremias bent.stituti adolescentis uitã de¬
seribens. modestiã taciturnitatis int̃ prima uixgutũ studia
cõputat. Bonũ ẽ uiro inquit cũ portauerit iugũ aolescentia sua.
sedebit solitaruis & tacebit Et tardus inquitadirã. quia matu¬
s sapientiȩ ñ nisi tranquilla mente ꝑcipit᷑. Scrip¬
ꝑturbationis ac litiũ ne nobis ira subripiat caueamꝰ: AAut si
forte subripuerit intra oris septa eiꝰ cohibeam impetũ. gee gucta
hora discriminis liberius eã adintegrũ anr̃o corde ꝑtep expur

Expanded text:
mcunque jactantiae. Hinc Jeremias bene instituti adolescentis vitam describens, modestiam taciturnitatis inter prima virtutum studia computat. Bonum est vero, inquit, cum portaverit jugum ab adolescentia sua. Sedebit solitarius et tacebit . Et tardus ad iram. Quia maturitas sapientiae non nisi tranquilla mente percipitur. Scripturbationis ac litium ne nobis ira subripiat caveamus; aut si forte surripuerit, intra oris septa ejus cohibeamus impetum, et exacta hora discriminis liberius eam ad integrum a nostro corde per tempu
Abbreviated transcription (Latin):
digni habiti sunt ꝓ nomine ihũ contumeliã pati. Nonigitur
contristari debemꝰ si tẽptati. sedsi tẽptationib superati fue¬
rimꝰ. Scientes q̃d ꝓbatio fideiur̃ȩ patientiã operatur. Ideo¬
inquit aduersis tẽptamim ut uirtutẽ patientiȩ discatis. &
ꝑ hanc ostendere possitis ac ꝓbare quã firmã fidẽ futurȩre¬
tributionis in corde gestetis. Neq huic loco contrariũ pu
tari deb& sed potius consonũ intelligi q̃d paulus ait Scient
q̃d tribulatio patientiã operat᷑: Patientia aut̃ ybationẽ. quia¬

Expanded text:
digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. Non ergo digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. Non ergo contristari debemus si tentati, sed si a tentationibus superati fuerimus. Scientes quod probatio fidei vestrae patientiam operatur. inquit adversis tentamini, ut virtutem patientiae discatis, et per hanc ostendere possitis ac probare quod firmam fidem futurae retributionis in corde gestetis. Neque huic loco contrarium debet putari, sed potius consonum intelligi, quod Paulus apostolus ait: Scientes quod tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem
Abbreviated transcription (Latin):
tamiã & cȩtera. Itaq iustos hortat᷑ ne intẽptationib afide de¬
ficiant: Peccantes aut̃ castigat & ammon& ut apeccatis sec̃¬
ammon& ut pęni tentiã denece saluatoris cȩterisq quibus
implicabantur scelerib gerant. ante quã eos ultio cȩlestis
uel inuisibilit̃ uel &iã uisibilit in ruens ꝑcellat. to oiestis¬
Made gaudiũ existimate fr̃s mei. cũ inteptationes uarias in¬
ciderits. Aꝑfectiorib inchoat uerbũ. ut ꝑordinẽ ueniat ad
eos quos in ꝑfectos e̾e uidebat corrigendos atq adꝑfectionis
culmen erigendos. Et notandũ qd ñ ait simplicit᷑ gaudete.
uel gaudiũ existimate : sed om̃e inquit gaudium exis timate
cũ ih tẽptationes uarias incideritis. Om gaudio dignum
tiens iniuste ut petrus ait. & ut co apłus eiꝰ paulus. Non sunt
inobis. Ezapłi om̃s ibant gaudentes a conspectu concilii. qm̃

Expanded text:
tamiam, etc. . Itaque justos hortatur ne in tentationibus a fide detamiam, etc. . Itaque justos hortatur ne in tentationibus a fide deficiant, peccantes castigat et admonet ut a peccatis se coadmonet, ut poenitentiam de nece Salvatoris caeterisque quibus implicabantur sceleribus gerant, antequam eos ultio coelestis vel invisibiliter, vel etiam visibiliter parcellat. istimate, fratres mei, cum in tentationes varias incideritis. A perfectioribus inchoat verbum, ut per ordinem perveniat ad eos quos interfectos videbat esse corrigendos, atque ad perfectionis culmen erigendos. Et notandum quod non ait simpliciter Gaudete, vel Gaudium existimate, sed Omne inquit gaudium existimate, cum in tentationes varias incideritis; omni gaudio dignotiens injuste, ut Petrus ait . Et coapostolus ejus Paulus: Non sunt udentes a conspectu concilii, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
sione erant sicut p̃sentes conloquendo docere sic & absen¬
tes ꝑ eplãm consolari. instruere. increpare. corrigere. Duo¬
beato stephano quia facta ẽ in illa die ꝑ secutio magna in ȩcđa
quȩ erat inierusolimis. & om̃s disꝑsisunt ꝑ regiones udeȩ & sama¬
riȩ p̃ter apłos. Hlis ergo disꝑsis qui ꝑsecutionẽ passi sunt ꝓpt̃
epłȩ testantur. nec non & eis quistiã fidei exortes durabant.
quin&e ipsã in credentib quantũ ualuere ꝑ sequi ac ꝑ turbare
studebant. Qui tamen om̃s in disꝑsione fuerant uarus casibus
patria ꝓfugi & innumeris cȩdib mortibusq atq erumnis
ubicũ q erant ab hostib p̃ssi. sicut in historia ecclesiastica suffi
nicȩ passionis longe lateq iã fuisse disꝑsos. dicente luca. Erant
aut̃ inierus alẽ habitantes uidȩi uiri religiosi exomi natione quȩ
sub cȩlo ẽ. Quarũ & ⁊ã nationũ plurimȩ nominatĩ exprimuntur.
cũ sub infertur. Parthi & medi & elamite & qui habitant mesopo¬

Expanded text:
cumcisione erant, sicut praesentes colloquendo docere, sic et absentes per Epistolam consolari, instruere, increpare, corrigere. Duobeato Stephano, quia facta est in illa die persecutio magna in Ecclesia quae erat Jerosolymis, et omnes dispersi sunt per regiones Judaeae et Samariae, praeter apostolos. His ergo dispersis qui persecutionem passi sunt propter Epistolae testantur, nec non et eis qui etiam fidei exsortes durabant, quin et ipsam in credentibus quantum valuere persequi ac perturbare studebant. Qui tamen omnes in dispersione fuerunt variis casibus patria profugi, et innumeris caedibus mortibusque atque aerumnis, ubicunque erant ab hostibus pressi, sicut Historia ecclesiastica sufficnicae passionis longe lateque jam fuisse dispersos, dicente Luca: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est . Quarum etiam nationum plurimae nominatim exprimuntur, cum subinfertur: Parthi, et Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopo
Abbreviated transcription (Latin):
scathe drȩ dignitatẽ etiã paulus apłus ineo nomi nando uene
suã ep̃laminisit. Merito hȩc prima poni debuit. merito pegri
scripsit qui degentilitate ad uidaismu. de iudaismo adel ecti¬
onis euangelice grãm conuersi sunt. Merito iohauius epłee
uolo cosunt positre : qui a hisscripsit ipse qui degextib credider.
cũ neo natura nec professione iudei extitissent. Deniq mul¬
tiscriptorum ȩcclesi asticor in quib ẽ & sc̃s athanasuis alexan¬
drine p̃sul ȩccłie primã eiꝰ epłam scriptã ad parthos et testant.

Expanded text:
Cujus cathedrae dignitatem etiam Paulus apostolus in eo nominando venersuam Epistolam misit, merito prima poni debuit; merito Petri i, hoc est, eis scripsit qui de Gentilitate ad Judaismum, de Judaismo ad electionis evangelicae gratiam conversi sunt. Merito Joannis Epistolae tertio loco sunt positae, quia his scripsit ipse qui de gentibus crediderunt, cum nec natura nec professione exstitissent. Denique multi scriptorum ecclesiasticorum, in quibus est sanctus Athanasius Alexandrinae praesul Ecclesiae, primam ejus Epistolam
Abbreviated transcription (Latin):
uero epłas eiꝰ conueniebat ab inuicẽ separari. quas idẽ scripsit
tcdesus Porro io hannes multo post tempore suas epłas simul
& euangłm scripsit. quando post occisionẽ domitiani reuersus
de exilio turbatã se absente ꝑ hereticos repperit ecelesiam.
quos in suis epistolis ꝑcutiens sẽpe cognominat antichri stos.

Expanded text:
 ejus Epistolas ab invicem separari, quas iisdem scripsit Ecclesiis. Porro Joannes multo post tempore suas Epistolas simul et Evangelium scripsit, qui post occisionem dominicam reversus de exsilio turbatam se absente per haereticos reperit Ecclesiam, quos in suis Epistolis percutiens saepe cognominat Antichristos.
Abbreviated transcription (Latin):
cerant: nc̃ aut̃ quia exterib signis scã eccła ñ indig&. quicũq cre¬
dens innomine ihũ xp̃i frat̃nã habuerit caritatẽ spiu sc̃o insema¬
nenti testimoniũ ꝑ hib&. Hoc enĩ agit sp̃s sc̃s in homine. ut sit in
caritas. Quia caritas inquit paulus dĩ diffus aẽ incordi
ꝑ spm̃scm̃ quidatꝰ nob̵ ẽ. Verũ quia multi caritatẽ ñ habentes &

Expanded text:
cerant. Nunc autem quia exterioribus signis sancta Ecclesia non indiget, quicunque credens in nomine Jesu Christi fraternam habuerit charitatem, Spiritui sancto in se manenti testimonium perhibet. Hoc enim agit Spiritus sanctus in homine, ut sit in illo charitas. Quia charitas inquit Paulus diffusa est in cordi datus est nobis. Verum quoniam multi caritatem non habentes et
Abbreviated transcription (Latin):
Doc& in euangło dñs ubi tanta uentura p̃dic ebat. qualia iohan¬
nes iã suo tẽpore uenisse ꝓdebat. At tendite inquit a falsis ꝓhetis
qui ueniunt aduos inuestim̃tis ouiũ. intrinsecus aut̃ suntꝰ lupi
rapaces. A fructib eor̃ cognoscetis eos. Nũ quid colligunt despi¬
nis uuas. aut de tribulis ficus : Hisunt ergo fructꝰ a quib spiritꝰ
maligni qui in pseudo ꝓphetis loquunt᷑ ualent dinosci. Spinȩ
scilic& schismatũ & horribilł heresiũ tribuli: quib eos quisibi
incaute adꝓpiant fide lacerando contaminant. Sed econtra
fessionẽ hoc loco ñsolũ catholicȩ fidei sed & operationis bonȩ
quȩsit ꝑ caritatẽ requirit. Alio quin ñ nulli heretiei confitent᷑.
multi schismatici multi falsi catholici ihm xp̃m in carneue¬
nisse : sed confessionẽ suã factis negant. ñ habendo caritatẽ
Caritas quippe dĩ filiũ adduxit ad carnẽ. & ideo quisquis ñ hab&
caritatẽ. negat illũ in carne uenisse. talisq sp̃m exdõ ñ ha¬

Expanded text:
docet in Evangelio Dominus, ubi talia ventura praedicebat, qualia Joannes jam suo tempore venisse probat. Attendite, inquit, a falsis prophetis qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis eos. Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus ? Hi sunt ergo fructus a quibus spiritus maligni, qui in pseudoprophetis loquuntur, valent dignosci, spinae videlicet schismatum, et horridi haeresium tribuli, quibus eos qui sibi incaute appropiant, fidem lacerando, contaminant. Sicut e contrario fessionem hoc loco non solum catholicae fidei, sed et operationis bonae, quae fit per charitatem requirit, Alioqui nonnulli haeretici confitentur, multi schismatici, multi falsi catholici, Jesum Christum in carnenisse, sed confessionem suam factis negant, non habendo charitatem. Charitas quippe Dei Filium adduxit ad carnem. Et ideo quisquis non habet charitatem, negat illum in carne venisse, talisque spiritum ex Deo non ha
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ. quin postanti cristũ scĩ regnaturi sint Hȩc ẽ autẽ scrip¬
tura quae digestaẽ mant. Tec hei: p̃hares: & hȩc int̃p̃tatio
mis. AAanenumerauit ds̃ regnũ tuũ. & cõpleuit illuo
Techel ad perisũ ẽ instatera. & inuentũ ẽ minꝰ habens. Phares.
diuisũ ẽ regnũ tuũ. & datũ ẽ medis & ꝑsis. Tria tantũ uerba
in pariete script᷑a signauera.t. Mane. ł hecel p̃hares. Quor̃
prius numerũ sođm̃ꝰ appensionẽ. t̃tiũ diuisionẽ son
Nonsolũ ergo lectione opus fuit. sed & int̃p̃tatione eor̃ quȩle¬
gebat. ut in telliger& q̃id hȩc uerba prȩdicerent. qđ scilic&
numerass& ds̃ regnũ illius atq cõpless& etad pendiss& insta

Expanded text:
dubium, quin post Antichristum sancti regnaturi sint. Haec est autem scriptura quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec interpretatio sermonis: MANE, numeravit Deus regnum tuum, et complevit illutus es est in statera, et inventum est minus habens. PHARES, divisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. Tria tantum verba in pariete scriptura signaverat: Mane, Thecel, Phares, quorum primum, numerum, secundum, appensionem, tertium, divisionem sonat. Non solum ergo lectione opus fuit, sed interpretatione eorum quae legerat: ut intelligeret qui haec verba praedicerent: quod scilicet nume
Abbreviated transcription (Latin):
odotio & aquila Amba utimã int̃p̃tatist̃. quaechaldaice dicit᷑
essaitha. Cũq ab hȩbreo quȩrerẽ quidsignificar&: respondit.
appellat. Dixer̃ ergo uiruilli. Non inueniemꝰ daniheli

Expanded text:
odotio et Aquila ἀμβλάκημα interpretati sunt, quae Chaldaice dicitur odotio et Aquila ἀμβλάκημα interpretati sunt, quae Chaldaice dicitur ESSAITHA. Cumque ab Hebraeo quaererem quid significaret, respondit appellat. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Al.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabat c̃stituere eũ suꝑ omẽ regnũ. Vnde principes & satra
phȩ quȩ rebant occasionẽ. ut inuenirent daniheli exlatere re¬
gis. Proprincipib quos sĩ machus transtulit: theodotio
nata occasio ẽ. Quȩrebant occasionẽ ut inuenirent daniheli ex
latere regis. Et in hoc loco hȩbrȩi tale nescio qĩd suspicantur.
Latꝰ regis regina ẽ uel concubinȩ eiꝰ. cȩterȩq: uxores quȩ exlatere
dormiunt. Quȩ rebant ergo occasionẽ in reb: huuiscemodi sun
none. tactu. nutu. int̾nuntio possent accusare danihe
nuchus erat. & eũ in restupri arguere ñ poterant. Hoc illi
dixerint. qͥ propt̃ occasionẽ unius uerbi longas solent fabu¬
las texere. Nos in t̃p̃tem᷑ simplicit̃. qd nullã occasionẽ ad uer
reppererint. inquaregi noxius fuerit. eo qõd fidelis ce
& omis culpa & suspitio ngn in ueniret᷑ in eo. ꝓsuspitione the¬

Expanded text:
cogitabat constituere ecogitabat constituere ee quaerebant occasionem, ut invenirent Danieli ex latere regis, etc. Pro principibus, 658 quod Symmachus transtulit: Theodotio , invidiae et insidiarum nata occasio est. Quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Et in hoc loco Hebraei tale nescio quid suspicantur: latus regis, regina est, vel concubinae ejus caeteraeque uxores, quae ex latere dormiunt. Quaerebant ergo occasionem in rebus hujuscemodi, si in sermone, tactu, nutu, internuntio possent accusare Danielem. nuchus erat, et eum in re stupri arguere non poterant. Hoc illi dixerint, qui propter occasionem unius verbi longas solent fabulas texere. Nos interpretemur simpliciter, quod nullam occasionem adversus eum reperirint, in qua regi noxius fuerit, eo quod fidelis esset, et omnis culpae suspicio non inveniretur in eo. Pro suspicione The
Abbreviated transcription (Latin):
dimicante eỹro ꝓpinquo suo. Annũ uitȩ Agebat sexagesimũ scdin
quando cȩpit babilonẽ.:eratq filius astiagis. qͥ altero apud grȩcas
unũ fecit de trib principib qͥ uniuersoregno ei p̃erant. Ex quo
intelligimꝰ subuersa babilone dariũ reuersũ ad regnũ suũ in mediã
Acceperat. Nec ãbiguũ ẽ audisse eũ signũ atq portentũ q̃d baltha¬
sari acciderat. & in t̃p̃tationẽ quã dani hel ex posuerat. & quo modo
medor̃ regnũ ꝑsarũq p̃dixerit. Nemo ergo turbet᷑ q̃d nunc in
dario narret᷑ historia quã sub balthasar. qd postea lecturi sumꝰ
qui ad ario int̃fectꝰ ẽ. illud mihi uidet᷑ in causa q̃d statĩ historiã
historiȩ copulauit. In fine enĩ suꝑioris dixerat uisionis. & da
rius medus successit in regnũ annosnatꝰ lx .ii. Sub hoc igit᷑ da¬
rio qͥ int̃ fecit balthasar hȩc gesta st̃ quȩ dicturisumꝰ. Porro rex

Expanded text:
dimicante Cyro propinquo suo, annum vitae agebat sexagesimum secundum, dimicante Cyro propinquo suo, annum vitae agebat sexagesimum secundum, quando cepit Babylonem: eratque filius Astyagis, qui altero apud Graecos unum fecit e tribus principibus, qui universo regno ejus praeerant. Ex quo intelligimus subversa Babylone, Darium reversum esse ad regnum suum in Mediam, um  Al. profectum acceperat. Nec ambiguum est, audisse eum signum atque portentum, quod Balthazar acciderat, et interpretatione quam Daniel exposuerat, et quomodo Medorum regnum Persarumque praedixerit. Nemo ergo perturbetur, quod nunc in Dario narretur historia, quam sub Balthasar, quod postea lecturi sumus, qui a Dario interfectus est, illud videtur mihi in causa, quod statim historiam historiae copulavit. in fine enim superioris dixerat Visionis: Et Darius Medus successit in regnum annos natus sexaginta duos. Sub hoc igitur Dario, qui interfecit Balthasar, haec gesta sunt quae dicturi sumus. Porro rex
Abbreviated transcription (Latin):
ficiant. oe lactentib: uteri ñ misereant᷑. Et ieremias. Sc̃i ficate
inquit c̃tra eã gentes & reges mediȩ aduces eiꝰ & uni uersos ma¬
gistratꝰ eiꝰ cunctãq t̃rã potestatis illius. Et inc̃ sequentib: Filia
babilon quasi area tẽpus triturȩ eiꝰ. Ad huc modicũ & ueni& tẽpꝰ
messionis eiꝰ. Qd autẽ in c̃uiuo captasit babilon: quã hortat᷑ ad
pugnã manifestius scribit isaias. Babilondilecta mea factaẽ
mihi in miraculũ. Pone mensã contẽplare inspecula comedentes
& bibentes. Surgite. principes arripite clipeũ. Placuit dario &¬
c̃stituit suꝑͣ regnũ suũ satrapas centũ uiginti. ut e̾en̾t in toto reg¬
nosuo & suꝑ eos pricipes tres. ex qͥb danihel unꝰ erat. losephus
de quo supra dixim huius loci scribens historiã. ita locutꝰ ẽ. Da¬
rius aut̃ qui babilonior̃ destruxit imperiũ iuuante se & parit̃

Expanded text:
rficiant, et lactantibus uteris non misereantur . Et Jeremias: Sanctificate, rficiant, et lactantibus uteris non misereantur . Et Jeremias: Sanctificate, inquit, contra eam gentes, reges Mediae, duces ejus, et universos magistratus ejus cunctamque terram potestatis illius . Et in consequentibus: Filia Babylon quasi area tempus triturae ejus: adhuc modicum, et veniet tempus messionis ejus . Quod autem in convivio capta sit 657 Babylon, quam hortatur ad pugnam, manifestius scribit Isaias: Babylon dilecta mea facta est mihi in miraculum: pone mensam, contemplare in specula comedentes et bibentes: surgite principes, arripite clypeupas centum viginti, ut essent in toto regno suo: et super eos principes tres ex quibus Daniel unus erat. Josephus de quo supra diximus, hujus loci scribens historiam, ita locutus est: Darius autem qui Babyloniorum destruxit imperium, juvante se, et pariter
Abbreviated transcription (Latin):
icȩ antiqͥtatis libro. obsessa babilone amedis & ꝑsis dario uidelio
&d ỹro in tantã uenisse balthasar regẽ babilonis obliuonẽ sui.
ut cȩleberrimũ in ir& c̃uiuiũ. & inuasis tẽplibiber&: et ob¬
sessus uacar& epulis. Unde potest stare historia. q̃d eadẽ
nocte sit captꝰ atq iugulatꝰ dũ om̃s aut uisionis int̃p̃tationis
pauore t̃rent᷑. aut occupatist̃ festiuitate aut ebriet
conuiiuii. Q aut̃ uincente cyro rege ꝑsarũ & dario rege
medor̃ solus darius successisse in regnũ scribit᷑. ordo ȩtatis
& ꝓpinquitatis & regni.ẽ. Darius enĩ lx duor̃ annor̃ erat.¬
& maius regnũ medor̃ quã ꝑsarũ legimꝰi. & auunculus quiprior
erat iure naturȩ. suc cessor regni debuit numerari. Vnde&
inuisione quae contrababilonẽ inisaia legit᷑. post multaquȩ
longũ ẽ ponere hȩc futura narrant᷑. Ecce ego suscitabo suꝑ eos me¬
dos qͥ argentũ ñ quęrant nec aurũ uelint. sed sagittis paruulos int̃¬

Expanded text:
icae antiquitatis libro, obsessa Babylone a Medis et Persis, Dario videlicet et Cyro in tantam venisse Balthasar regem Babylonis oblivionem sui, ut celeberrimum iniret convivium, et in vasis templi biberet, et obsessus vacaret epulis. Unde potest stare historia, quod eadem nocte sit captus atque jugulatus: dum omnes aut visionis interpretationisque pavore terrentur, aut occupati sunt festivitate, et ebrietate convivii. Quod autem vincente Cyro rege Persarum, et Dario rege Medorum solus Darius successisse in regno scribitur, ordo aetatis, et propinquitatis, et regni est. Darius enim sexaginta duorum annorum erat: majus regnum Medorum quam Persarum legimus: et avunculus qui prior erat jure naturae, successor regni debuit numerari. Unde et in visione quae contra Babylonem in Isaia legitur, post multa quae longum est ponere, haec futura narrantur: Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum velint: sed sagittis parvulos inte
Abbreviated transcription (Latin):
perpura . & circũ data ẽ torques aurea collo eiꝰ & prȩdicatũ
ẽ de eo qdhaber& potestatẽ t̃tius in regno siue t̃tiȩ partis
regni. Accepitaut̃ insigne regiũ torquẽ & porpurã ut da¬
rio quierat successurꝰ in regnũ fier& notior & ꝑ notitiã
honoratior. Nec mirũ sibalthasar audiens tristia soluerit
p̃miũ q̃d pollicitꝰ ẽ. Aut enĩ longo post tẽpr̃ crȩdidit uen¬
tura que dixerat. Aut dũ dĩ ꝓphetã honorat. sperat se ueni
consecuturũ: quã siñ impetrauit. maus fuisse credendũ
ẽ sacrilegiũ indm̃. quã honorẽ in homnẽ. V

Expanded text:
data est torques aurea collo ejus, et praedicatum est de eo, quod haberet potestatem tertius in regno. Sive tertiae partis regni. Accepit autem insigne regium, torquem et purpuram, ut Dario qui erat successurus in regnum fieret notior, et per notitiam honoratior. Nec mirum si Balthasar audiens tristia, solverit praemium, quod pollicitus est. Aut enim longo post tempore credidit ventura quae dixerat: aut dum Dei prophetam honorat, sperat se veniam consecuturum. Quam si non impetravit, majus fuisse credendum est sacrilegium in Deum, quam honor
Abbreviated transcription (Latin):
securꝰ ẽ : de hominib ꝑtimescit. Obsignat aut̃ & anulo optimatũ suor̃.
neqid suspitionis contraeos habere uideret᷑. Etabut rex indomũ suã.
eo. Quantaregis beniuolentia. ut cibũ nec die nec nocte cas
Siaut̃ rex nesciens din hoc facit ꝓaltero quẽ uult̾ adiscrimine liberare.
quanto magis nos ꝓpeccatis ꝓpriis inȩdia & uigiliis debemꝰi dm̃ adcle¬
m̃tiã flectere: Tuncrex primodiluculo consurgens. festinꝰ ad lacũ
qualeones nutriebant᷑. Festiuꝰ autẽ primo diluculo ꝑgit ad lacũ. cre¬
dens eũ uiuere Lacus latine aquarũ dulciũ congregatio

Expanded text:
securus est; de hominibus pertimescit. Obsignat autem et annulo optimatum suorum, securus est; de hominibus pertimescit. Obsignat autem et annulo optimatum suorum, ne quid suspicionis contra eos habere videretur. Et abiit rex in domum suam, . Quanta regis benevolentia, ut cibum nec die nec nocte capeSi autem rex nesciens Deum, hoc facit pro altero, quem vult de discrimine liberari: quanto magis nos pro peccatis propriis inedia et vigiliis debemus Deum ad clementiam flectere. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum isternam, in qua leones nutriebantur. Festinus autem primo diluculo pergit ad lacum, credens eum vivere. Lacus autem Latine, aquarum dulcium congregatio
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑsarũ. ut om̃e decretũ qd constituit rex ñ liceat uymuitari
Sicut rex intelligebat principes accusare propt̃ in uidiã: sic &
illi intelligebant regis animũ. q̃d uellet danihelẽ dep̃senti
morte eruere. Vnde iux talege medoratq ꝑsarũ dicunt re-¬
gis iussa ñ posse irrita fieri. Hix̃q rex daniheli. Dstuus quẽ¬
optinere ñ potuit. dĩ tradit potentiȩ. Nec ambigue loquit᷑
ut dicat sipotuerit liber& te : sed audact & c̃fident̃. ds inquit
tuus quẽ colis semꝑ ipse liberabit te. Audierat enĩ trespueros
qui inferioris ad anihele gradus erant flã mas uicisseb¬
nias & daniheli multa misteria reuelata. Vnde & diligebat
eũ. hominẽ que captiuũ habebat in honore inaximo: Allat᷑q ẽ.
lapis unꝰ & posit̾ suꝑos laci: quẽ obsignauit rex anulosuo & anulo opti
matũ suor̃. Obsignat anulo suo lapidẽ quoos laci claudebat᷑. neqĩd ẽ tra
danihelẽ moliant᷑ inimici. Credit enĩ eũ dĩ potentiae: & qui de leonib:

Expanded text:
atque Persarum, ut omne decretum, quod constituerit rex, non liceat immutari. Sicut rex intelligebat principes accusare propter invidiam: sic et illi intelligebant regis animum, quod vellet Danielem de praesenti morte eruere. Unde juxta legem Medorum atque Persarum, dicunt regis jussa non posse fieri irrita. Tunc rex obtinere non potuit, Dei tradidit potentiae. Nec ambigue loquitur: ut dicat, si potuerit liberare te; sed audacter, et confidenter: Deus, inquit, tuus quem colis semper, ipse te liberabit. Audierat enim tres pueros qui inferioris a Daniele gradus erant, flammas vicisse Babylonias; et Danieli multa mysteria revelata, unde et diligebat eum, hominemque 661 captivum lapis unus, et positus super os laci, quem obsignavit rex annulo suo, etc. Obsignavit annulo suo lapidem, quo os laci claudebatur: ne quid contra Danielem moliantur inimici. Credidit enim eum Dei potentiae: et qui de leonibus
Abbreviated transcription (Latin):
puoc& & quȩrit᷑ utrũ hoc in isto mundo futurũ sit an in altero
uel cęrte postalios mundos: quȩ nos ꝑdeliramentis & cassis ducen¬
tes sabulis. hoc solũ dicimꝰ ideo signa fieri ꝑ seruos dĩ apud bar¬
baras nationes : ut unius dĩ cultꝰ & religio p̃dicet᷑. Porro danihel
ꝑseuerauit usq ad regnũ darii regnũq cẏri ꝑsȩ. Ergo qõ dsupra infine

Expanded text:
 quaeritur utrum hoc in isto mundo futurum sit, an in altero, vel certe post alios mundos. Quae nos pro deliramentis, et cassis ducentes fabulis, hoc solum dicimus: ideo signa fieri per servos Dei apud barbaras nationes, ut unius Dei cultus, et religio praedicetur. Porro Daniel erseveravit usque ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Non leonũ feritas inmutata ẽ. sed rictꝰ eor̃ & rabies conclusaẽ ab
angło. Et id circo clausa. quiaꝓphȩtȩ bona oꝑa p̃cesserant: ut ñ
tã grã liberationissit. quã iustitiae retributio. Has autẽ uoces
inferni: qui a credidit indinsuũ. Tunc darius rexscripsit uniuer¬
sis poplis. tribub & linguis. habitantib in uniuersa t̾ra Sicut na

Expanded text:
Non leonum feritas immutata est: sed rictus eorum, et rabies conclusa est ab angelo, et idcirco clausa, quia prophetae bona opera praecesserant: ut non tam gratia liberationis sit, quam justitiae retributio. Has autem voces,inferni: quia credidit in Deum suum. Tunc Darius rex scripsit universis populis, tribubus et linguis habitantibus in universa terra: Pa
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimabili inclamauit. Cordis affectĩqd acrimis indicat. & oblitꝰ
regiȩ dignitatis. uctor ad captiuũ. dnscurrit ad seruũ. Danihel
serue dĩ uiuentis. Uiuentẽ uocat ad distinctionẽ deor gentiliũ.
qͥsimulacrasunt hominũ mortuor. Ds̃ tuus cur tuseruis sẽ ꝑ.
putas ne ualuit liberarete aleonib: : Non q̃d dubit& dedĩpotentia
dequo supra dixerat ds̃ tuus quẽ colis semꝑ ipse liberabit te. sed am¬
biiguã sententiã tẽperat. ut cũ danihel illesus apparuerit. quanto
res in credibilior est. tanto aduersũ principes iustior indignatio
sit. Rex in ȩt̾nũ uiuȩ. Honorat honorantẽ. & ei uita isp̃catur ȩt̾nã¬

Expanded text:
affatus est eum. Cordis affectum lacrymis indicat; et oblitus regiae dignitatis, victor ad captivum, dominus currit ad servum. Daniel serve Dei viventis. Viventem vocat, ad distinctionem deorum gentilium, qui simulacra sunt hominum mortuorum. Deus tuus cui tu servis semper, putasne valuit liberare te a leonibus? Non quod dubitet de Dei potentia, de quo supra dixerat: Deus tuus quem colis semper, ipse liberabit te; sed ambiguam sententiam temperat, ut cum Daniel illaesus apparuerit, quanto res incredibilior est, tanto adversum principes justior indignatio sit. Rex, in aeternum vive. Honorat honorantem se: et ei vitam imprecatur aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
Anno t̃tio cyriregis ꝑsarũ uerbũ reuelatũ ẽ daniheli. cognom̃to balthasaꝵ
Sed hoc significat᷑. ꝗd usq ad primũ annũ cyriregis qͥ chaldȩor̃ derstrux̃
imperiũ. dani hel potens fuerit inchaldȩa. postea uero adario in medos
trans latꝰ sit.
ANNO PRI MO BAITNA SARUISIO UII¬

Expanded text:
asar: sed hoc significatur, quod usque ad primum annum Cyri regis, qui Chaldaeorum destruxit imperium, Daniel potens fuerit in Chaldaea: postea vero a Dario in Medos translatus sit. Anno primo Balthasar
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ & paruulos om̃s sine peccato nasci. & electos in hac uita
tantũ ꝓficere posse dicebat ut sine peccato existant. Nã
cũ & ꝓphetadicat. ecce enĩ ininiquitatib conceptꝰ sũ & in
delictis peperit me mat̾ mea. sine culpam mundo ẽe ñ pos¬
mundat nos ab omĩ peecato ut nos ideo subiure hostis nr̃i
debita nr̃a ñ teneant quia ꝓ nobis mediator dĩ & hominũ
homo xp̃s iħ̃s gratuitꝰ reddidit qđ ñ debebat. Qui enĩ pro
nobis mortẽ carnis indebitã reddidit nos ad ebita animȩ
morte liberauit. Si confitem̃ peccata nr̃a fidelis & uistꝰ ẽ.

Expanded text:
quae et parvulos omnes sine peccato nasci, et electos in hac vita tantum proficere posse dicebat, ut sine peccato existant. Nam et cum propheta dicat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea , sine culpa in mundo esse non posmundat nos ab omni peccato, ut nos ideo sub jure hostis nostri debita nostra non teneant, quia pro nobis Mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus gratuito reddidit quod non debebat. Qui enim pro nobis mortem carnis indebitam reddidit, nos a debita animae morte liberavit. Si confiteamur peccata nostra, fidelis est, e
Abbreviated transcription (Latin):
quã post confessionẽ dũ repetunt resumunt. Sus uero in
sũ plangit nec tam̃ deserit. pȩne grauiori culpȩ se subicit :
qui & ipsã quã flendo impetrare potuit ueniã contepnit
Et quasin lutosaaqua sem& ipsũ uoluit. quia dũ fletib suis
uitȩ munditiã sub trahit. ante dĩ oculos sordidas ipsas &iã¬

Expanded text:
quam dum post confessionem repetunt, resumunt. Sus vero in quam dum post confessionem repetunt, resumunt. Sus vero in  qui admissum plangit, nec tamen deserit, poenae graviori se subjicit, quanto et ipsam, quam flendo impetrare potuit, veniam contempnit; et quasi in lutosa aqua semetipsum volvit, quoniam, dum fletibus suis vitae munditiam subtrahit, ante dei oculos sordidas ipsas etia
Abbreviated transcription (Latin):
serui sint corruptionis. Hos uersiculos sc̃s ieronimꝰ in libro
contra io uinianũ ponens. ita explanat. Nonne tibi uidet᷑
pinxisse sermo a postolicus nocuã imperitiȩ factionem.s
Aperiunt enĩ quasi fontes scientie quia quã ñ habent doctrina¬
rũ ꝓmittunt in brẽ uelud nubes ꝓphetiȩ ad quas ꝑueniat ue¬
ritas dĩ Et turbinib: ex agitant᷑ dȩmonũ atq uitior̾ loquun
siuũ reuertant᷑ errorẽ. & suadent in luxuria cibor̃
hoc ee ꝓuerbiũ dicit. quia deꝓuerbus salomonis testimoniũ
assumit q̃d ibi cũ expositone positũ ẽ. Sic̃ canis inquit
qui reuertit᷑ aduomitũ suũ. ita stultꝰ qͥ iterat stultitiã suã
Et addit desuo. & sus lota inuolutabro luti. Canis ergo cũ uo¬
ꝑfecto cibũ qui pectꝰ deprimebat ꝓicit. sed cũ adu
tũ reuertit᷑. unde leuigatꝰ fuerat rursus onerat᷑ & qui ad¬
missa plangunt. ꝓfecto nequitiã dequa satiati fuerant
& quȩ mentisintima de primebat confitendo ꝓiciunt :

Expanded text:
s sine aqua, etc. Hos versiculos sanctus Hieronymus in libro contra Jovinianum ponens ita explanat: « Nonne tibi videtur pinxisse apostolus novam imperitiae factionem? » Aperiunt enim quasi fontes scientiam, quia quem non habent doctrinarum promittunt imbrem, velut nubes prophetiae ad quas perveniat veritassuum revertantur errorem, et suadent in luxuria ciborumhoc esse proverbium dicit, quia de Proverbiis Salomonis testimonium assumit, quod ibi cum expositione positum est: Sicut canis, inquit, qui revertitur ad vomitum suum, ita stultus qui iterat stultitiam suam . Et addidit de suo: Et sus lota infecto cibum qui pectus deprimebat projicit. Sed cum ad vomitum revertitur, unde levigatus fuerat, eo rursus oneratur. Et qui admissa plangunt, profecto nequitiam, de qua male satiati fuerant, et quae mentis intima deprimebat, confitendo projiciunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcȩlos & t̾rã dicit. quȩ prius nominauerat. ꝑhȩc enĩ ꝑdita
mundus quiin his constitera᷑ perut. Nã superiores mundi
partes diluuiũ minime tangebat. Perut ergo t̃ra. qui a
subuersa & cooꝑta aquis ñsolũ tanto tẽpore insitũ sibi fru¬
ctificandi statũꝑ didit: sed &iã sic̃ supradocuimꝰ dissimilẽ
plerisq in locis ab ea quã primoacceperat faciẽ recepit.
erierunt & celi scđm quantitatẽ & spati ᷑ aeris huius.
Excreuit enĩ aqua ut sc̃s augustinꝰ ait & totã istã capacita¬

Expanded text:
elos et terram dicit, quae prius nominaverat. Per haec enim perdita mundus qui in his constiterat periit. Nam superiores mundi partes diluvium minime tangebat. Periit ergo terra, quia submersa et cooperta aquis non solum tanto tempore insitum sibi fructificandi statum perdidit, sed etiam, sicut supra docuimus, dissimilem plerisque in locis ab ea quam primo acceperat faciem recepit. Perierunt et coeli secundum quantitatem et spatia aeris hujus. « Excrevit enim aqua, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
tã quã a nobmissã quasi insta dies dñi. Rep̃hendit ergo
atꝰ petrus & in lusores nuncupat eos. qui aduen
dñi instare autumabartt. Vnde constat om̃ib qui dili¬
gunit aduentũ eiꝰ mentẽ in hac opinatione tẽperantius
cohibendã. ut neq uicinũ citiusq aduentũ eundẽq diẽ
dñi neq rursũ tardius hunc aduenturũ suspicemꝰ: Sed
hoc solũ seduli ꝓcuremꝰ. ut siue ocius siue sero aduemeis
paratosnos possit inuenire dũ uenerit. Lat& enĩ eos hoc
lentes. qd celierant prius & t̃radeaqua & ꝑ ac¬
sistens dĩ uerbo. Terra deaqua consistit. quia in princi¬
pio creaturarũ dix̃ ds̃. Congregent᷑ aquȩ in congrega¬
tionẽ unã. & appareat arida. Et factũ ẽ sic. Tadẽ ꝑ aquã
consistit dĩ uerbo. quia diuina dispositione uenis aqua¬
rũ tota intrinsecus plena ẽ Sic̃ corsꝰ animantiũ uenis
sanguinis redundare conspicimꝰ : ne uidelic& ariditate
deficer&. si aquarũ rigatio cessar&. Deniq uidemꝰ estatis

Expanded text:
tanquam per nos missam, quasi instet dies Domini . Reprehendit ergo beatus Petrus, et illusores nuncupat eos qui adventuDomini instare autumant. Unde constat omnibus qui diligunt adventum ejus mentem in hac opinatione temperantius cohibendam, ut neque vicinum, citiusque adventurum eumdem diem Domini, neque rursus tardius adventare suspicemur, sed hoc solum seduli procuremus, ut sive ocius sive sero veniens, paratos nos possit invenire dum venerit. Latet enim eos hoc volentes, quod coeli erant prius et terra, de aqua, etc. Terra de aqua consistit, qua in principio creaturarum dixit Deus: Congregentur aquae in congregatione una, et appareat arida; et factum est sic . Eadem per aquam consistit Dei verbo, quia divina dispensatione venis aquarum tota intrinsecus plena est, sicut corpus animantium venis sanguinis redundare conspicimus, ne videlicet ariditate deficeret, si aquarum irrigatio cessaret. Denique videmus aestatis
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ panis uiui qͥ decelo descendit: hoc ẽ ꝑsaeram̃ ta dominicȩ in¬
carnationis quib: renati estis & quib: nutriminiꝑueniatis ad
congẽ plationẽ diuine maiestatis. Rationabile in qͥt &esine dolo
lac concupiserte: ut in eo cresoatis in salutẽ. Precepto concupis¬
cenda lac uerbi tangit eos qͥ ad audiendas lectiones sacras inuiti
& fastidiosi ad ueniunt. ignari illiussitis & esuriei dequadñsait.
ati qͥ esuriunt & sitiunt iustitiã: Id eoq tardius ad
tis in crem̃ta ꝑ uenientes. quo possint solido uerbi cibo refici
idẽ archana cognoscere diuina uł maiora facerebona: Sita m̃
ta cordis um̃i malitia &̃ spurcitia. uitalẽ xp̃i alimoniã concu¬
piscite . si diuinȩ dulcedinis quanta sit multitudo sapitis. Nã qͥ

Expanded text:
de coelo descendit, hoc est, per sacramenta Dominicae incarnationis, quibus renati estis, et quibus nutrimini, perveniatis ad contemplationem divinae majestatis: Rationabiles, inquit, et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . Praecepto concupiscendi lac verbi, tangit eos qui ad audiendas lectiones sacras inviti et fastidiosi adveniunt, ignari illius sitis et esuriei, de qua Dominus ait: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . Ideoque tardius adtis crementum pervenientes, quo possint solido verbi cibo refici, id est, arcana cognoscere divina, et majora facere bona. Si tameta cordis vestri malitia et spurcitia spiritalem Christi alimoniam concupiscite, sic divinae dulcedinis quanta sit multitudo sapitis. Nam q
Abbreviated transcription (Latin):
quos dicere p̃miserat Ubi ẽ ꝓmissio aut aduentꝰ eiꝰ. Osten¬
dens dnm nequaquã oblitũ suȩ ꝓmissionis aut aduentꝰ ad
udicandũ uiuos & mortuos. Sed cũ ita unũ quẽq diẽ scłi nr̃i
et̾ na sua memoria cõtẽplat᷑ ut annor mille circuitꝰ. ita mille
annos ut unius dieispatiũ sine labore circũspiciat: Manifeste
in telligendũ qd ipsor̃ quoq dierũ & annor̃ om̃iũ finẽ certissime
nouerit. &absq ulla dubietate hoc quoq p̃nouerit quando ad¬
uentꝰ ipsius claritas reuelanda quando ꝓmissa scĩs sunt p̃mia
reddenda: Unde & recte subiungit᷑. Non tardat dñs pro¬
ad pęnitentiã reuerti. Quiigit᷑̾ om̃a nouit tẽpora nouis¬
sima & antiqua ñ tardat ꝓmissionẽ retributionis suȩ. sed
hanc utiq intẽpore quã ante om̃a tẽpora futurap̃ desti¬
nauit ostendit. Ideoq ad huc differt. ut electorprius sũ¬
mã quã cũ patre ante scła de creuitadimpleat. Vnde & in

Expanded text:
aut adventus ejus? ostendens Dominum nequaquam oblitum suae promissionis aut adventus, ad judicandum vivos et mortuos. Sed cum ita unumquemque diem saeculi nostri aeterna sua memoria complectatur, ut annorum mille circuitus, ita mille annos ut unius diei spatium sine labore circumspiciat, manifeste intelligendum quod ipsorum quoque dierum et annorum omnium finem certissime noverit, et absque ulla dubietate hoc quoque praenoverit, quando adventus ipsius claritas revelanda, quando promissa sint sanctis praemia reddenda. Unde et recte subjungitur: Non tardat Dominus proetc. Qui ergo omnia novit tempora, novissima et antiqua, non tardat promissionem suam, sed hanc utique in tempore quod ante omnia tempora futura praedestinavit ostendit. Ideoque adhuc differt, ut electorum prius summa, quam cum Patre ante saecula decrevit, adimpleatur. Unde et in
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatẽ. propt̃ uirtutũ suarũ magnitudinẽ statĩ
mercedẽ recipit Proposuerat enĩ in corde suo ne
pallueretur demensa regis. & tpulis regis p̃posuerat
uiles cibos id cireo grãm &t mi sedãm in conspectu pri¬
cipis euriuchorũ accepit dño largiente. E & quo
nũ ꝑuersorũ. Tempta nos obsecro seruos tuos dieb decẽ :
&dentur nobis legumina aduescendũ. &a qua ad bibendũ

Expanded text:
captivitatem, propter virtutum suarum magnitudinem statim mercedem recepit. Proposuerat enim in corde suo, ut non pollueretur de mensa regis, et epulis regiis praeposuerat viles cibos: idcirco gratiam et misericordiam in conspectu principis eunuchorum accepit, Domino largiente. Ex quo num perversorum. Tenta nos, obsecro, servos tuos diebus decem, et dentur nobis legumina ad vescend
Abbreviated transcription (Latin):
putant bo anerges. uł boanerchem. sed emendatius
legitur banere hem. Proposuit autẽ danihel incor¬
de suo. ne pullucretur demensa regis neq deuino potꝰ enꝰ
Qui demensa regis & de uino potꝰ eiꝰ non uult comedere ne
licebat. Discunt autẽ non ut sequantur. sed ut uidicent
atq: conuincant . quomodo siquis piã aduersũ mathe ma
ticos uelit scribere. imperitus mathe maticus risui pa¬
teat. & aduersus philosophos disputans siignor& dogma¬
ta philoso phorũ. Discunt ergo eamente do etrinã
chaldaicã. qua & moyses omem sapientiã aegyptiorũ

Expanded text:
putant boanerges, sed emendatius putant boanerges, sed emendatius legitur benereem. Proposuit autem Daniel in corde suo ne polluQui de mensa regis et de vino potus ejus non vult comedere ne licebat. Discunt autem non ut sequantur, sed ut judicent atque convincant. Quomticos velit scribere imperitus mathematitebit. Et similiter adversus philosophos disputans, si ignorat dogmata philosophorum. Discat ergo ea mente doctrinam chaldaicam, qua Moyses omnem sapientiam Egyptioru