comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
finito pentatheuco moysi
uelut grandi fenore liberati.
ad ihesum filium naue ma-¬
num mittimus: quem hebrei
quem sophtim appellant: ad
rith quoq & hester. quos
hisdem nominibus efferunt.
Monemiisq lectorem. ut siluam
hebraicorum nominum. et
distinctiones per membra diui-¬
sas diligens seriptor conseru&.
ne & noster labor. & illius stu-¬
dium pereat. Et ut in primis
quod sepe testatus sum. sciat
me non in reprehensione uete.¬
rum noua cĩdere. sicut amici
mei criminantur. sed pro uili
parte offerre linguȩ meȩ
hominibus. quos tamen nostra
delectant: ut pro grecorum
labore maximo indigent. ȩdi¬
tionem nostram habeant. Et
sicubi in antiquorum uoli-¬
minum lectione dubitarint.
hȩc illis conferentes inueniant
quod requirunt. Maxime
cum & apud latinos tot sint
exemplaria quot codices: &
unus quisq pro arbitrio suo
uel addiderit uel subtraxerit
quod ei uisum est. & utiq
non possit uerum esse quod
dissonat. Unde cesso& areuato
uulnere contra nos insurgere

Expanded text:
finito Pentateucho Mosi, velut grandi fenore liberati, ad Jesum filium Nave manum mittimus, quem Hebraeiquem SOPHTIM appellant, ad RUTH quoque et ESTHER , quos iisdem nominibus efferunt. Monemusque lectorem, ut silvam Hebraicorum nominum, et distinctiones per membra divisas diligens scriptor conservet, ne et noster labor et illius studium pereat. Et ut in primis, quod saepe testatus sum, sciat me non in reprehensionem veterum nova cudere, sicut amici mei criminantur; sed pro virili parte offerre linguae meae hominibus quos tamen nostra delectant, ut pro Graecorum labore maximo indigent, editionem nostram habeant. Et sicubi in antiquorum voluminum lectione dubitarint, haec illis conferentes, inveniant quod requirunt: maxime cum apud Latinos tot sint exemplaria, quot codices; et unusquisque pro arbitrio suo vel addiderit, vel subtraxerit quod ei visum est: et utique non possit verum esse quod dissonat. Unde cesset arcuato vulnere contra nos insurgere
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uita uirtutis exemplũ
est. & hos libros quos eustochio
uirgini cristi negare non po-¬
tui. decreuimusdum spiritus
hos regit artus. prophetarum
explanationi incumbere: et
omissum iam diu opus quo-¬
dam post liminio repetere.
presertim cum & admirabilis
sanctusq uir pammachius
hoc idem litteris flagito: et
nos ad patriam festinantes.
mortiferos syrenarum cantus.
surda debeamus aure transire.

Expanded text:
cujus vita virtutis exemplum cujus vita virtutis exemplum est, et hos libros, quos Eustochio virgini Christi negare non potui, decrevimus, dum spiritus hos regit artus, Prophetarum explanationi incumbere, et omissum jamdiu opus, quodam postliminio repetere: praesertim cum et admirabilis sanctusque vir Pammachius hoc idem litteris flagitet, et nos ad patriam festinantes, mortiferos Sirenarum cantus surda debeamus aure transire.
Abbreviated transcription (Latin):
tibi similis. Arguam te. et
statuam illa contra faciem
tuam. Quȩ enim audientis
aut legentis utilitas est. nos
laborare: sudare : & alios dem¬
hendo laborare. dolere iudeos
quod calumpniandi eis & irri-¬
dendi cristianos sit ablata oe.¬
cãsio: & ȩcclesiȩ homines id
despicere. immo lacerare. in¬
de adu nsarii torqueantur:
Quod si uetus eis tantum inter¬
pretatio plac&. quȩ michi non
displic&&: et nichil extra reer¬
piendum piitant: cur ea quę
sub asteriscis & obęlis uel addita
sunt uel amputata. legunt &
negligunt: Quare danihelẽ
iuxta theodotionis translatio.¬
nem ȩcclesiȩ̃ susceperunt.
Cur origenem mirantur et
eusebium pamphili: cunctas
ȩditiones similiter disserentes:
Aut quȩ fuit stulticia postquã
uera dixerunt: proferre quȩ
falsa sunt. Unde autem
in nouo testamento probare
poterunt assumpta testimonia:
quȩ in libris ueteribis non
habentur.:. Hȩc dicimus: ne
omnino calumpniantibus tace.¬
re uideamur. Cȩterum post
sancte paulȩ dormitionem

Expanded text:
tui similis: arguam te, et statuam contra faciem tuam. Quae enim audientis vel legentis utilitas est, nos laborando sudare, et alios detrahendo laborare? dolere Judaeos quod calumniandi eis et irridendi Christianos sit ablata occasio, et Ecclesiae homines id despicere, immo lacerare, unde adversarii torqueantur? Quod si vetus eis tantum interpretatio placet, quae et mihi non displicet, et nihil extra recipiendum putant: cur ea quae sub asteriscis et obelis, vel addita sunt, vel amputata, legunt, et negligunt? Quare Danielem juxta Theodotionis translationem, Ecclesiae susceperunt? Cur Origenem mirantur, et Eusebium Pamphili, cunctas editiones similiter disserentes? Aut quae fuit stultitia, postquam vera dixerint, proferre quae falsa sunt? Unde autem in novo Testamento probare poterunt assumpta testimonia, quae in libris veteribus non habentur? Haec dicimus, ne omnino calumniantibus tacere videamur. Caeterum post sanctae Paulae dormitionem,
Abbreviated transcription (Latin):
eam. omniaq quȩ illius sunt.
sicut illi iuramento firmastis.
Ingressiq uiuenes. eduxerunt
raab & parentes eius: fratres
quoq & cunctam suppelleeti¬
lem. ac cognationem illius: &
extra castra israhel manere fece.¬
runt. Urbem aut̃ et omĩa quȩ in ea¬
inuenta sunt succenderunt.
absq argento & auro: & uasis
ȩneis ac ferro: quȩ inȩrarium
dñi conseerarunt. Raab uero
meretricem & domum patris
eius atq omnia quȩ habebat. fe.¬
cit iosue uiuere: & habitauerunt
in medio israhel usq in presen¬
tem diem: eo quod absconderit
nuncios quos miserat. ut explo-¬
rarent ihericho.
n tempore illo inprecatus est
coram dño : qui suscitauerit &
ȩdificauerit ciuitatem ihericho.
n primogenito suo fundamenta
illius iaciat . & in nouissimo li¬
berorum ponat portas eius.

Expanded text:
eam, et omnia quae illius sunt, eam, et omnia quae illius sunt, sicut illi iuramento firmastis ingressique iuvenes eduxerunt Raab et parentes eius fratres quoque et cunctam supellectilem ac cognationem illius et extra castra Israhel manere fecerunt urbem autem et omnia quae in ea sunt succenderunt absque argento et auro et vasis aeneis ac ferro quae in aerarium Domini consecrarunt Raab vero meretricem et domum patris eius atque omnia quae habebat fecit Iosue vivere et habitaverunt in medio Israhel usque in praesentem diem eo quod absconderit nuntios quos miserat ut explorarent Hiericho in tempore illo inprecatus est coram Domino, qui suscitauerit, & ædificauerit ciuitatem Iericho. In primogenito suo fundamenta illius iaceant, & in nouissimo liberorum ponat portas eius.
Abbreviated transcription (Latin):
bucinis sacerdotes : dixit iosue
ad omnem israhel. Uociferami¬
ni. Oradidit enim uobis dñs
ciuitatem. Sitq ciuitas hȩc
anathema. & omnia quȩ in ea
sunt. Sola raab meretrix ui¬
uat : cum uniuersis qui cum
ea in domo sunt. Abscondit
enim nuncios : quos direximus.
Uos autem cauete. ne de his quȩ
precepta sunt quippiam con¬
tingatis: & sitis preuaricationis
rei : & omnia castra israhel
sub peccato sint. atq turbentur.
Q uicquid autem auri argentiq
fuerit. & uasorum ȩneorum
ac ferri: dño consecretur: repo¬
situm in thesauris eius. Igitur
clangentibus tubis. postquam
in aures multitudinis uox soni.¬
tusq increpuit: muri ilico
corruerunt: & ascendit unusquisq
per locum qui contra se erat.
Cȩperuntq ciuitatem: & interfe.¬
cerunt omnia quȩ erant in ea:
a uiro usq ad mulierem. ab in-¬
fante. usq ad senem. Boues quoq
& oues. & asinos: in ore gladii per
mulieris meretricis. & producite

Expanded text:
buccinis sacerdotes, dixit Josue buccinis sacerdotes, dixit Josue ad omnem Israel: Vociferamini: tradidit enim Dominus vobis civitatem: sitque civitas haec anathema: et omnia quae in ea sunt, Domino: sola Rahab meretrix vivat, cum universis qui cum ea in domo sunt: abscenim nuntios quos direximus. Vos autem cavete, ne de his, quae praecepta sunt, quidpiam contingatis, et sitis praevaricationis rei, et omnia castra Israel sub peccato sint atque turbentur. Quidquid autem auri et argenti fuerit, et vasorum aeneorum ac ferri, Domino consecretur, repositum in thesauris ejus. C. XXIclangentibus tubis, postquam in aures multitudinis vox sonitusque increpuit, muri illico corruerunt: et ascendit unusquisque per locum, qui contra se erat, ceperuntque civitatem, et interfecerunt omnia quae erant in ea, a viro usque ad mulierem, ab infante usque ad senem. Boves quoque et oves et asinos in ore gladii percmulieris meretricis, et producite
Abbreviated transcription (Latin):
Uadite. & circũite ciuitatem ar.¬
mati : precedentes aream dñi.
Cumq iosue uerba finisset. &
septem sacerdotes septem buci¬
nis clangerent ante arcam
federis dñi: omnisq precedera&e
armatus exercitus .: reliquum
uulgus arcam sequebatur: ac
bucinis omnia concrepabant.
dicens. Non clamabitis. nec au-¬
dietur uox uestra: neq ullus
sermo ex ore uestro egredietur.
donec ueniat dies in quo dicã
uobis. clamate & uociferamini.
Circumiuit ergo area dñi ciui¬
tatem semel per diem: & reuer¬
sa in castra. mansit ibi. Igitur
iosue de nocte surgente. tule.¬
runt sacerdotes arcam dñi.
& septem ex eis septem bucinas
armatus populus ibat ante
eos. Uulgus autem reliquum
sequebatur arcam. & bucinis
personabat. Circumieruntq
ciuitatem secundo die semel:
& reuersi sunt in castra. Sic
fecerunt sex diebus. Die autem
septimo diluculo consurgentes.
circumierunt urbem: sicut dis-¬
positum erat septies. Cumq
septimo cireu̾itu clangerent

Expanded text:
Ite, et circumite civitatem, arIte, et circumite civitatem, armati praecedentes arcam Domini. Cumque Josue verba finisset, et septem sacerdotes septem buccinis clangerent ante arcam foederis Domini, omnisque praecederet armatus exercitus, reliquum vulgus arcam sequebatur, ac buccinis omnia concrepabant dicens: Non clamabitis, nec audietur vox vestra, neque ullus sermo ex ore vestro egredietur: donec veniat dies in quo dicam vobis: Clamate et vociferamini. Circumivit ergo arca Domini civitatem semel per diem, et reversa in castra, mansit ibi. Igitur Josue de nocte consurgente, tulerunt sacerdotes arcam Domini, et septem ex eis septem buccinas,armatus populus ibat ante eos, vulgus autem reliquum sequebatur arcam, et buccinis personabat. Circumieruntque civitatem secundo die semel, et reversi sunt in castra. Sic fecerunt sex diebus. Die autem sepcircuierunt urbem, sicut dispositum erat, septies. Cumque septimo circuitu clangerent
Abbreviated transcription (Latin):
rans ait. Quid dñs meus lo¬¬
quitur ad seruum suum: Sol¬
ue inquit calciamentum de
pedibus tuis. Locus enim in
quo stas: sanctus est. Fecit qi
erat atq munita timore fil.¬
rum israhel: & nullus egredi
audebat aut ingredi. Dixitq
nus tuas ihericho & regem eius
omnesq fortes uiros. Cireut
urbem cuncti bellatores.
diebus. Septimo autem die.
sacerdotes tollant septem bii:¬
cinas quarum usus est in
iubeleo: & precedant arcam fe-¬
deris . septiesq circũibitis ciui-¬
tatem: & sacerdotes clangent
uox tubȩ longior atq concisior.¬
& in auribus uestris increpii-¬
erit : conclamabit omnis popu¬
lus uociferatione maxima: &
muri funditus corruent ciui-¬
tatis : ingredienturq singuli
per locum contra quem stete¬
rint.Uocauit ergo iosue fili¬
us nun sacerdotes: & dixit ad
eos. Tollite arcam fȩderis dñi:¬
& septem alii sacerdotes tol¬
lant septem iubeleorum buci¬
nas : & incedant ante arcam
dñi. Ad populum quoq ait.

Expanded text:
rans ait: Quid dominus meus lorans ait: Quid dominus meus loquitur ad servum suum? Solve, inquit, calceamentum tuum de pedibus tuis; locus enim, in quo stas, sanctus est. Fecitque erat atque munita, timore filiorum Israel, et nullus egredi audebat aut ingredi: C. XX.nu tua Jericho, et regem ejus, omnesque fortes viros. Circuite urbem cuncti bellatores diebus; septimo autem die sacerdotes tollant septem buccinas quarum usus est in jubilaeo, et praecedant arcam foederis, septiesque circuibitis civitatem, et sacerdotes clangent vox tubae longior atque concisior in auribus vestris increpuerit, conclamabit omnis populus vociferatione maxima, et muri funditus corruent civitatis, ingredienturque singuli per locum contra quem steterint. Vocavit ergo Josue filius Nun sacerdotes, et dixit ad eos: Tollite arcam foederis, et septem alii sacerdotes tollant septem jubilaeorum buccinas, et incedant ante arcam Domini. Ad populum quoque ait:
Abbreviated transcription (Latin):
in prepucio erant. nec eos in
uia aliquis circumciderat. Post.¬
quam autem omnes circumeisi
sunt. manserunt in eodem cas.¬
trorum loco. donec sanarentur.
Dixitq dñs ad iosue. Hodie
abstuli obprobrium egipti a uo.¬
bis. Gocatumq est nomen loci
illius galgala: usq in presentẽ
diem. Manseruntq filii israhe
in galgalis: & fecerunt phase
quarta decima die mensis ad
uesperum in campestribus iheri.¬
cho. & comederunt de fructi¬
bus terrȩ die altero azimos
panes. & polentam eiusdẽ anni.
Defecitq manna.
postquam comederunt de
frugibus terrȩ. Nec isi sunt
ultra illo cibo filii israhel: sed
comederunt defrugibus presen¬
tis anni terrȩ chanaan. Cum
autem iosue esset in agro iir.¬
contra se : & euaginatum tenen.¬
tem gladium. Perrexitq ad eum
& ait. Noster es. an aduersari.¬
orum: Qui respondit. Nequa.
quam : sed sum princeps exerer.¬
tus dñi. & nunc uenio. Cecidit
iosue pronus in terram: & ado¬

Expanded text:
in praeputio erant nec eos in in praeputio erant nec eos in via aliquis circumciderat postquam autem omnes circumcisi sunt manserunt in eodem castrorum loco donec sanarentur dixitque Dominus ad Iosue hodie abstuli obprobrium Aegypti a vobis vocatumque est nomen loci illius Galgala usque in praesentem diem manseruntque filii Israhel in Galgalis et fecerunt phase quartadecima die mensis ad vesperum in campestribus Hiericho et comederunt de frugibus terrae die altero azymos panes et pulentam eiusdem anni defecitque manna postquam comederunt de frugibus terrae nec usi sunt ultra illo cibo filii Israhel sed comederunt de frugibus praesentis anni terrae Chanaan cum autem essecontra se, et evaginatum tenentem gladiuet ait: Noster es, an adversariorum? Qui respondit: Neqquam: sed sum princeps exercitus Domini, et nunc venio. Cecidit Josue pronus in terram, et ado
Abbreviated transcription (Latin):
qui propinqua possidebant mag¬
no mari loca. quod siccassae dñs
fiuenta iordanis coram filiis is¬
rahel donec transirent: dissolutũ
est cor eorum: & non remansit
in eis spiritus : timentium introitũ
filiorum israhel.
Eo tempore ait dñs ad iosue. Fac
tibi cultros lapideos. & circumei-¬
de secundo filios israhel. fecit
quod iusserat dñs: & circumeidit
filios israhel in colle prepuciorũ.
Hȩc autem causa est: secundȩ cir-¬
cumcisionis. Omnis populus qui
egressus est ex egipto generis
masculini uniuersi bellatores
uiri. mortui sunt in deserto.
per longissimos uie ereuitus.
qui omnes circumcisi erant. Popu¬
lus autem qui nanis est in deser-¬
to per quadraginta annos itine.¬
ris latissimȩ solitudinis. in cir¬
cumcisus fuit: donee consu¬
merentur qui non audierant.
uocem dñi : & quibus ante iu-¬
rauerat. ut. ostender& eis terrã
lacte & melle manantẽ. Horũ
filii in locum successerunt pa-¬
trum: & circumeisi sunt ab
iosue : quia sicut nati fuerant

Expanded text:
qui propinqua possidebant Magno mari loca quod siccasset Dominus fluenta Iordanis coram filiis Israhel donec transirent dissolutum est cor eorum et non remansit in eis spiritus timentium introitum filiorum Israhel eo tempore ait Dominus ad Iosue fac tibi cultros lapideos et circumcide secundo filios Israhel fecit quod iusserat Dominus et circumcidit filios Israhel in colle Praeputiorum haec autem causa est secundae circumcisionis omnis populus qui egressus est ex Aegypto generis masculini universi bellatores viri mortui sunt in deserto per longissimos viae circuitus qui omnes circumcisi erant populus autem qui natus est in deserto per quadraginta annos itineris latissimae solitudinis incircumcisus fuit donec consumerentur qui non audierant vocem Domini et quibus ante iuraverat ut ostenderet eis terram lacte et melle manantem horum filii in locum successerunt patrum et circumcisi sunt ab Iosue quia sicut nati fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
ram chanaan. terram peregri-¬
nationis eorum: in qua fuerunt
aduenȩ. Ego audiui gemitum
filiorum israhel quo egiptii
oppresserunt eos : & recordatus
sum pacti mei. Ideo dic filiis
israhel. Ego dñs qui educam
uos de ergastulo ȩgiptiorum. &
eruam de seruitute. ac redimam
in brachio excelso. & iudiciis
magnis: & assumam uos michi
in populum: & ero uester deus.
Scietisq quod ego sim dñs ds̃
uester. qui eduxerim uos de er-¬
gastulo ȩgiptiorum: & indiixe.¬
rim in terram super quam le-¬
uaui manum meam. ut darem
eam abraham. ysaae. & iacob.
daboꝙ illam uobis possidendã:
ego dñs. Narrauit ergo moyses
omnia filuis israhel. Qui non
adquieuerunt ei: propter angusti¬
am spiritus & opus durissimum.
Locutusq est dñs ad morsen: di-¬
cens. Ingredere & loquere ad pha-
raonem regem ȩgipti: ut dimit.¬
tat filios ifrahel de terra sua.
Respondit moyses coram domino.
Ecce filii israhel non me audiunt:
& quomodo audi& me pharao.

Expanded text:
ram Chanaan terram peregriram Chanaan terram peregrinationis eorum in qua fuerunt advenae ego audivi gemitum filiorum Israhel quo Aegyptii oppresserunt eos et recordatus sum pacti mei ideo dic filiis Israhel ego Dominus qui educam vos de ergastulo Aegyptiorum et eruam de servitute ac redimam in brachio excelso et iudiciis magnis et adsumam vos mihi in populum et ero vester Deus scietisque quod ego sim Dominus Deus vester qui eduxerim vos de ergastulo Aegyptiorum et induxerim in terram super quam levavi manum meam ut darem eam Abraham Isaac et Iacob daboque illam vobis possidendam ego Dominus narravit ergo Moses omnia filiis Israhel qui non adquieverunt ei propter angustiam spiritus et opus durissimum locutusque est Dominus ad Mosen dicens ingredere et loqraonem regem Aegypti, ut dimittat filios Israel de terra sua. Responditque Moyses coram Domino: Ecce filet quomodo audiet me Pharao
Abbreviated transcription (Latin):
numerum laterum. Uidebantq
se prepositi filiorum israhel in
malo : eo quod diceretur eis. non
minuetur quicquam de lateri-¬
bus per singulos dies. Occurre¬
runtq moysi & aaron qui sta-¬
bant ex aduerso egredientes
a pharaone : & dixerunt ad eos.
Uideat dñs & iudic&: quoniam
fȩtere fecistis odorem nostrum
coram pharaone & seruis eius.
& prebuistis ei gladium ut occider& nos.
Reuersusq moyses ad dñm: ait. Dñe.
cur afflixisti populum istum: Quare
misisti me: Ex eo enim quo ingres
sus sum ad pharaonem ut loquerer
in nomine tuo. afflixit populum
tuum: & non liberasti eos. Dixitq
dñs ad moysen. Nunc uidebis que
facturus sum pharaoni. Per manũ
enim fortem dimit& eos. & in
manu robusta eici& illos de ter-¬
ra sua.
ocutiisq est dñs ad moysen.
dicens. Ego dñs qui apparui
abraham. & ysaac. & iacob. in dõ
omnipotente: & nomen meum
adonay non indicaui eis. Pepigiq
cum eis fȩdus ut darem illis ter-¬

Expanded text:
numerum laterum. Videbantque numerum laterum. Videbantque se praepositi filiorum Israel in malo, eo quod diceretur eis: Non minuetur quidquam de lateribus per singulos dies. Occurreruntque Mosi et Aaron, qui stabant ex adverso, egredientesa Pharaone et dixerunt ad eos videat Dominus et iudicet quoniam fetere fecistis odorem nostrum coram Pharao et servis eius et praebuistis ei gladium ut occideret nos reversusque Moses ad Dominum ait Domine cur adflixisti populum istum quare misissus sum ad Pharaonem ut loquerer ex nomine tuo, afflixit populum tuum: et non liberasti eos. Dixitque Dominus ad Moysen: Nunc videbis quid facturus sum Pharaoni: per manum enim fortem dimittet eos, et in manu robusta ejiciet illos de terra sua.est Dominus ad Mosen dicens ego Dominus qui apparui Abraham Isaac et Iacob in Deo omnipotente et nomen meum Adonai non indicavi eis pepigique cum eis foedus ut darem illis ter
Abbreviated transcription (Latin):
& exactores ad populum. dixe¬
runt. Sic dicit pharao. Non do
uobis paleas. Ite & colligite sicubi
inuenire potuerits . nec minuetur
quicquam de opere uestro. Disper-¬
susq est populus per omnem ter¬
ram egipti. ad colligendas paleas.
Prefecti quoq operum instabant.
dicentes. Complete opus uestrũ
cotidie. ut prius facere solebatis.
quando dabantur uobis palex̧.
Flagellatiq sunt qui preerant ope-¬
ribus filiorum israhel: ab exacto¬
ribus pharaonis dicentibus. Qua-¬
re non impletis mensuram late-¬
rum sicut prius: nec heri nec
hodie. Ueneruntq prepositi
filiorum israhel. & uociferati
sunt ad pharaonem: dicentes. Cur
ita agis contra seruos tuos: Paleȩ
non dantur nobis. & lateres simi¬
liter imperantur. En famuli tui
flagellis cedimur: & iniuste agitur
contra populum tuum. Qui ait.
Uacatis otio: & idcirco dicitis.
Eamus & sacrificemus dño. Ite ergo
& operamini. Paleȩ non dabun-¬
tur uobis .: & reddetis consuetum

Expanded text:
et exactores, ad populum dixeet exactores, ad populum dixerunt: Sic dicit Pharao: Non do vobis paleas; ite, et colligite sicubi invenire poteritis, nec minuetur quidquam de opere vestro. Dispersusque est populus per omnem terram Aegypti ad colligendas paleas. Praefecti quoque operum instabant, dicentes: Complete opus vestrum quotidie, ut prius facere solebatis, quando dabantur vobis paleae. Flagellatique sunt qui praeerant operibus filiorum Israel, ab exactoribus Pharaonis, dicentibus: Quare non impletis mensuram laterum sicut prius, nec heri, nec hodie? Veneruntque praepositi filiorum Israel, et vociferati sunt ad Pharaonem, dicentes: Cur ita agis contra servos tuos? Paleae non dantur nobis, et lateres similiter imperantur: en famuli tui flagellis caedimur, et injuste agitur contra populum tuum. Qui ait: Vacatis otio, et idcirco dicitis: Eamus, et sacrificemus Domino. Ite ergo, et operamini, paleae non dabuntur vobis, et reddetis consuetum
Abbreviated transcription (Latin):
chi in deserto. At ille respondit.
Quis est dñs ut audiam uocem eius:
& dimittam israhel. Nescio do-¬
minum. & israhel non dimit tam.
Dixerunt. Ds̃ hebreorum uocauit
nos. ut eamus uiam trium dierũ
in solitudinem: & sacrificemus dño
dõ nostro: ne forte accidat nobis
pestis aut gladius. Ait ad eos rex
egipti. Quare moyses & aaron
sollicitatis populum ab operibus
suis. Ite ad onera uestra. Dixitq
pharao. Multus est populus terrȩ.
Uidetis quod turba subcreuerit.
Quantomagis si dederitis eis requi-
em ab operibus: Precepit ergo
in die illo prefectis operum
& ex actoribus populi : dicens.
Nequaquam ultra dabitis pale-¬
as populo ad conficiendos late.¬
res. sicut prius. Sed ipsi ua-¬
dant & colligant stipulam:
& mensuram laterum quos
eos : nec minuetis quicquam.
Uacant enim. & idcirco uociferan¬¬
tur dicentes. E amus: & sacrifi¬
cemus dõ nostro. Opprimantur
operibus & expleant ea: ut non
adquiescant uerbis mendacibus.
Igitur egresii prefecti operum

Expanded text:
to at ille respondit quis est Dominus ut audiam vocem eius et dimittam Israhel nescio Dominum et Israhel non dimittam dixerunt Deus Hebraeorum vocavit nos ut eamus viam trium dierum in solitudinem et sacrificemus Domino Deo nostro ne forte accidat nobis pestis aut gladius ait ad eos rex Aegypti quare Moses et Aaron sollicitatis populum ab operibus suis ite ad onera vestra dixitque Pharao multus est populus terrae videtis quod turba succreverit quanto magis si dederitis eis rem ab operibus? Praecepit ergo in die illo praefectis operum et exactoribus populi, dicens: Nequaquam ultra dabitis paleas populo ad conficiendos lateres, sicut prius: sed ipsi vadant, et colligant stipulas. Et mensuram laterum, quoseos, nec minuetis quidquam; vacant enim, et idcirco vociferantur, dicentes: Eamus, et sacrificemus Deo nostro. Opprimantur operibus, et expleant ea, ut non acquiescant verbis mendacibus. Igitur egressi praefecti operum
Abbreviated transcription (Latin):
nno quarto fundata est domus
dñi in mense zio. & in anno un.¬
decimo mense bul. ipse est men.¬
sis octauus. perfecta est domus
in omni opere suo. & in uniuersis
septem. Domum autem suam
ȩdificauit salomon tredecim an.¬
nis . & ad perfectum usq perdu.¬
xit. Edificauit quoq domum
saltus libani centum cubitorum
longitudinis. & quinquaginta eu¬
bitorum latitudinis: & triginta
cubitorum altitudinis. Et qua¬
tuor deambulaera inter columnas
cedrinas. Ligna quippe cedrina
exciderat in columnas. & tabula-.¬
tis cedrinis uestiuit totam came.¬
ram: quȩ quadraginta quinq
columnis sustentabatur. Unus
autem ordo habebat columnas
quindecim contra se inuicem
positas: & e regione se respicientes
equali spatio Inter columnas:
& super columnas quadrangula.¬
ta ligna: in cunctis ȩqualia. Et
porticum columnarum fecit
quinquaginta cubitorum longi.¬
tudinis. & triginta cubitorum
latitudinis. Et alteram porticũ
in faciem maioris porticus: et
columnas. & epistilia super co.¬

Expanded text:
nno quarto fundata est domus Domini in mense Zio, et in anno undecimo, mense Bul ipse est mensis octavus, perfecta est domus in omni opere suo, et in universis septem. Cap. VII. Domum autem suam aedificavit Salomon tredecim annis, et ad perfectum usque perduxit. Aedificavit quoque domum saltus Libani centum cubitorum longitudinis et quinquaginta cubitorum latitudinis et triginta cubitorum altitudinis et quattuor deambulacra inter columnas cedrinas ligna quippe cedrina exciderat in columnas et tabulatis cedrinis vestivit totam cameram quae quadraginta quinque columnis sustentabatur unus autem ordo habebat columnas quindecim contra se invicem positas et e regione se respicientes aequali spatio inter columnas et super columnas quadrangulata ligna in cunctis aequalia eporticum columnarum fecit quinquaginta cubitorum longitudinis, et triginta cubitorum latitudinis, et alteram porticum in facie majoris porticus, et columnas et epistylia super co
Abbreviated transcription (Latin):
Non accipies loco pignoris infe.¬
riorem & superiorem molam.
quia animam suam apposuit
sollicitans fratrem suum de
filiis israhel. & uendito eo ac.
incurras in plagam leprȩ. sed
facies quȩcumq docuerint te
sacerdotes leuitici generis.
iuxta id quod precepi eis: et

Expanded text:
Non accipies loco pignoris inferiorem et superiorem molam; quia animam suam apposuit sollicitans fratrem suum de filiis Israel, et vendito eo, accincurras plagam leprae, sed facies quaecumque docuerint te sacerdotes Levitici generis, juxta id quod praecepi eis, et
Abbreviated transcription (Latin):
do creatȩ sunt : in die quo fecit dñs
ds cęlum & terram. & omne uirgul¬
tum agri ante quam oriretur in t̾ra
omnemq herbam regionis. prius¬
quam germinaret. Non enim plu¬
erat dñs ds̃ super terram: & homo
non erat qui operaretur terram:
sed fons ascendebat ȩ terra: irrigauᷤ
uniuersam superficiem terrȩ. Forma¬
uit igitur dñs dĩ hominem de li-¬
mo terrȩ : & inspirauit in faciem
eius spiraculum uitȩ: & factus est

Expanded text:
s Deus coelum et terram: Et omne virgultum agri antequam oriretur in terra, omnemque herbam regionis priusquam germinaret: non enim pluerat Dominus Deus super terram, et homo non erat qui operaretur terram; sed fons ascendebat e terra, irrigans universam superficiem terrae. Formavit igitur Dominus Deus hominem de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spir
Abbreviated transcription (Latin):
adȩ & uxori eius tunicas pellici¬
as: & induit eos: & ait. Ecce adãs
factus est quasi uniis ex nobis:
sciens bonum & malum. Nunc
ergo. uidete: ne forte mittat ma-¬
rum suam. & sumat etiam de
in ȩternum.  emisit eum dñs
ds̃ de paradiso uoluptatis: ut ope¬
raretur terram de quã sumptus est.
Fiecitq adam. & collo cauit ante

Expanded text:
Adam et uxori eius tunicas pelliciAdam et uxori eius tunicas pellicias et induit eos et ait ecce Adam factus est quasi unus ex nobis sciens bonum et malum nunc ergo ne forte mittat manum suam et sumat etiam de in aeternum emisit eum Dominus Deus de paradiso voluptatis ut operaretur terram de qua sumptus est eiecitque Adam et co
Abbreviated transcription (Latin):
serpentem. Quia hoc fecisti: ma¬
ledictus es inter om̃ia animantia
& bestias terrȩ. Super pectus
tuum gradieris : & terram comede
cunctisꝰ diebus uitȩ tuȩ. Inimici¬
cias ponam inter te & mulierem.
& semen tuum & semen illius. Ipsa
conter& caput tuum: & tu insidi¬
aberis calcaneo eius.
Sulieri quoq dixit. Multi¬
plicabo erumnas tuas: & concep¬
tus tuos. In dolore paries filios:
& sub uiri notestate eris: & ipse
dominabitur tui. Abdȩ uero di¬
xit. Quia audisti nocem uxoris
tuȩ. & comedisti de ligno ex quo
preceperam tibi ne comederes: ma¬
ledicta terra in opere tuo. In la¬
boribus cõmedes eam: cunctis di¬
ebus uitȩ tuȩ.Spinas & tribu¬
los germinabit tibi: & comedes
herbas terrȩ. In sudore uultus
tui uesceris pane tuo: donec reuer¬
taris in terram de quã sumptus es:
quia puluis es. & in puluerem re-¬
uerteris. Et uocauit adam no¬
men uxorissuȩ eua: eo quod ma-¬
ter esset cunctorum uiuentium.
ecit quoq dñs ds̃..

Expanded text:
serpentem: Quia hoc fecisti, maledictus eris inter omnia animantia et bestias terrae: super pectus tuum gradieris, et terram comedes cunctis diebus vitae tuae inimicitias ponam inter te et mulierem et semen tuum et semen illius ipsa conteret caput tuum et tu insidiaberis calcaneo eius mulieri quoque dixit multiplicabo aerumnas tuas et conceptus tuos in dolore paries filios et sub viri potestate eris et ipse dominabitur tui ad Adam vero dixit quia audisti vocem uxoris tuae et comedisti de ligno ex quo praeceperam tibi ne comederes maledicta terra in opere tuo in laboribus comedes eam cunctis diebus vitae tuae spinas et tribulos germinabit tibi et comedes herbas terrae in sudore vultc revertaris in terram de qua sumptus es quia pulvis es et in pulverem reverteris et vocavit Adam nomen uxoris suae Hava eo quod mater esset cunctorum viventium fecit quoque Dominus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ boni & mali. G fluuius
egrediebatur de loco uoluptatis:
ad irrigandum paradisum. Qui
inde diuiditur in quatuor capita.
Nomen uni physon. Ipse est qui cir¬
cuit omnem terram euilath. ubi
nascitur aurum. Et aurum illius
terrȩ optimum est. Ibiq inueni¬
tur bdellium: & lapis onichinus.
Et nomen fluuio secundo. geon.
Ipse est qui cicuit omnem terran
ethiopie. Nomen uero fluminis
tercu: tigris. Ipse uadit contra assy¬
rios. Hluuius autem quartus. ipse

Expanded text:
luvius egrediebatur de loco voluptatis ad irrigandum paradisum, qui inde dividitur in quatuor capita. Nomen uni Phison; ipse est qui circuit omnem terram Evilath, ubi nascitur aurum. Et aurum terrae illius optimum est, ibique invenitur bdellium, et lapis onychinus. Et nomen fluvii secundi Gehon; ipse est qui circuit omnem terram Aethiopiae. Nomen vero fluminis tertii, Tigris; ipse vadit contra Assyrios. Fluvius autem quartus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
& omnis ornatus eorum. Com¬
pleuit ꝙ ds̃ die septimo opus suũ
quod fererat: & requieuit die
septimo ab uniuerso opere quod
patrarat. Et benedixit diei septi¬
mo. & sanctificauit illum: quia in
ipso cessauerat ab omni opere suo
quod creauit ds̃ ut facer&. Cãp̃uiii¬

Expanded text:
ornatus eorum. Complevitque Deus die septimo opus suum quod fecerat. Et requievit die septimo ab universo opere quod patrarat. Et benedixit Deus diei septimo: et sanctificavit illum. Quia in ipso cessaverat ab omni opere suo quod creavit Deus ut faceret.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs d̃s de humo cunctis animan¬
tibus terrȩ. & uniuersis uolatili¬
bus cęli : adduxit ea ad adam:
ut uideret quid uocaret ea. Om¬
ne enim quod uocauit adam
animȩ uiuentis: ipsum est nomen
eius. Appellauitq adam nomi¬
nibus suis cuncta animantia. &
uniuersa uolatilia cęli: & omnes
nmisit ergo dñs ds̃ soporem in
adam. Cumq obdormisset. tulit
unam de costis eius: & repleuit car¬
nem pro ea. Et ȩdificauit dñs ds̃
costam quam tulerat de adam
in mulierem: & adduxit eam ad
adam. Dixitq adam. Hoc nunc

Expanded text:
cunctis animantibus terrae, et universis volatilibus coeli, adduxit ea ad Adam, ut videret quid vocaret ea. Omne enim quod vocavit Adam animae viventis, ipsum est nomen ejus: appellavitque Adam nominibus suis cuncta animantia terrae, et universa volatilia coeli et omnes "Inmisit, ergo, Dominus soporem in Adam, cumque obdormisset, tulit unam de costis eius et repleuit carnem pro ea, et edi/ficauit Dominus Deus costam quam tulerat de Adam in muliere et adduxit eam ad Adam; dixitque Adam: ho
Abbreviated transcription (Latin):
ptiis : plagas maximas quas
uiderunt oculi tui: & signa
atq portenta. manumq ro-¬
bustam & extentum brachium.
ut ediicer& te dñs ds̃ tuus. Sic
faciet eunctis populis quos
metuis. Insuper & erabrones
mitite dñs d̃s tuus in eos.
donec deleat omnes atq dis-¬
perdat. Qui te fugerint. &¬
latere potuerint. non timebis
eos: quia dñs ds̃ tuus in medio
tui est. Ds magnus & terribr¬
lis. ipse consumet nationes
has in conspectu tuo: paulatim
at.q per partes. Non poteris
delere eas pariter: ne forte
multiplicentur contra te bestiȩ
terrȩ. Dabitq eos dñs ds̃ tuus
in conspectu tuo: & interficiet
illos : donec penitus deleantur.
Trad& reges eorum in manus
tuas : & disperdet nomina eo-¬
rum sub cęlo. Nullus poterit
resistere tibi. donec conteras
eos. Sculptilia eorum igni
combures. Non concupisces
argentum & aurum de qui¬
bus facta sunt. neq assumes
ex eis tibi quicquam. ne offen¬
das: proꝑterea quia ab homina.¬

Expanded text:
ptiis plagas maximas quas ptiis plagas maximas quas viderunt oculi tui et signa atque portenta manumque robustam et extentum brachium ut educeret te Dominus Deus tuus sic faciet cunctis populis quos metuis insuper et crabrones mittet Dominus Deus tuus in eos donec deleat omnes atque disperdat qui te fugerint et latere potuerint non timebis eos quia Dominus Deus tuus in medio tui est Deus magnus et terribilis ipse consumet nationes has in conspectu tuo paulatim atque per partes non poteris delere eas pariter ne forte multiplicentur contra te bestiae terrae dabitque eos Dominus Deus tuus in conspectu tuo et interficiet illos donec penitus deleantur tradet reges eorum in manus tuas et disperdes nomina eorum sub caelo nullus poterit resistere tibi donec conteras eos sculptilia eorum igne conbures non concupisces argentum et aurum de quibus facta sunt neque adsumes ex eis tibi quicquam ne offendas propter ea quia abomina
Abbreviated transcription (Latin):
ustoddi ergo precepta & ceri¬
monias atq iudicia. quȩ ego
mando tibi hodie. ut facias.
Si post quam audieris hȩc iudi¬
cia custo dieris ea & feceris.
custodiet. dñs ds̃ tuus tibi ꝑa-¬
ctum & misericordiam quam
iurauit patribus tuis. & dilig&
te ac multiplicabit. Benedic&e.¬
q fructui uentris tui. & frii¬
etui terrȩ tuȩ. frumento tuo
atq uindemiȩ: oleo & armen¬
tis: gregibus ouium tuarum.
super terram pro qua iurauit
patribus tuis. ut dar& eam
tibi. Benedictus eris inter
omnes populos. Non erit
apud te sterilis utriusq sexus.
tam in hominibus quam in
gregibus tuis. Auferie dñs
a te omnem langorem: & in¬
firmitates egipti pessimas
rabis omnes populos: quos dñs
ds̃ tuus daturus est tibi. Non
parc& eis oculus tuus: nec
seruies diis eorum: ne sint
in ruinam tui. Si dixeris in
corde tuo. plures sunt gentes
istȩ quam ego: quomodo potero
delere eas. noli menuiere: sed
recordare quȩ fecerit dñs d̃s̃
tuus pharaoni. & cunctis ȩgi¬

Expanded text:
ustodi ergo praecepta et caerimonias atque iudicia quae ego mando tibi hodie ut facias si postquam audieris haec iudicia custodieris ea et feceris custodiet et Dominus Deus tuus tibi pactum et misericordiam quam iuravit patribus tuis et diliget te ac multiplicabit benedicetque fructui ventris tui et fructui terrae tuae frumento tuo atque vindemiae oleo et armentis gregibus ovium tuarum super terram pro qua iuravit patribus tuis ut daret eam tibi benedictus eris inter omnes papud te sterilis utriusque sexus, tam in hominibus quam in gregibus tuis. Auferet Dominus a te omnem languorem: et infirmitates Aegypti pessimas, rabis omnes populos, quos Dominus Deus tuus daturus est tibi. Non parcet eis oculus tuus, nec servies diis eorum, ne sint in ruinam tui. Si dixeris in corde tuo: Plures sunt gentes istae quam ego, quomdelere eas noli metuere sed recordare quae fecerit Dominus Deus tuus Pharaoni et cunctis Aegy
Abbreviated transcription (Latin):
moyses de conspectu pharaonis.
& orauit dñm. Qui flare fe¬
cit uentum ab occidente uehe¬
mentissimum. & arreptam lo.¬
custam proiecit in mare rubrum.
Non remansit ne una quidem: in
cunctis finibus ȩgipti. Et indu-¬
rauit dñs cor pharaonis: nec di-
misit filios israhel.
ixit autem dñs ad moysen.
Extende manum tuam in cęlum:¬

Expanded text:
est de conspectu Pharaonis, est de conspectu Pharaonis, et oravit Dominum. Qui flare fecit ventum, ab occidente vehementissimum, et arreptam locustam projecit in mare Rubrum: non remansit ne una quidem in cunctis finibus Aegypti. Et induravit Dominus cor Phamisit filios Israel. » « Dixit autem Dominus ad Moysen: Extende manum tuam in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
ixit autem dñs ad moysen.
Extende manum tuam super ter-¬
ram egipti ad locustam. ut ascen¬
dat super eam. & deuor& om¬
nem herbam quȩ residua fuit
grandini. Extendit moyses uir.¬
gam super terram egipti: & dñs¬
induxit uentum urentem tota
illa die ac nocte. Et mane fa¬¬
cto : uentus urens leuauit locu-¬
stas. Quȩ ascenderunt super
uniuersam terram egipti. & se-¬
derunt in cunctis finibus egip.¬
tiorum innumerabiles. quales
ante illud tempus non fuerant.
nec postea futurȩ sunt. Operu.¬
eruntq uniuersam superficiem
terrȩ : uastantes omnia. Deuora.¬
ta est igitur herba terrȩ: et
quicquid pomorum in arboribus
fuit quȩ grando dimiserat. Ni.¬
chilq omnino uirens relictum
est in lignis. & in herbis terrę.
in cuncta egiꝑto. Quam obrẽm
festinus pharao uocauit moysen
& aaron : & dixit eis. Peccaui in
dñm dm̃ uestrum: & in uos. Sed
nunc dimittite peccatum michi
etiam hac uice: & rogate dñm
dm̃ uestrum. ut auferat a me
mortem istam. Egressusq est

Expanded text:
ixit autem Dominus ad Moysem: Extende manum tuam super terram Aegypti ad locustam, ut ascendat super eam: et devoret omnem herbam quae residua fuit grandini. Et extendit Moyses virgam super terram Aegypti . induxit ventum urentem tota illa die, ac nocte, et mane facto, ventus urens levavit locustas. Quae ascenderunt super universam terram Aegypti, et sederunt in cunctis finibus Aegyptiorum innumerabiles, quales ante illud tempus non fuerant, nec postea futurae sunt. Operueruntque universam superficiem terrae, vastantes omnia. Devorata est igitur herba terrae, et quidquid pomorum in arboribus fuit, quae grando dimiserat, nihilque omnino virens relictum est in lignis et in herbis terrae, in cuncta Aegypto. Quam ob rem festinus Pharao vocavit Mosen et Aaron, et dixit eis: Peccavi in Dominum Deum vestrum, et in vos. Sed nunc dimittite peccatum mihi etiam hac vice, et rogate Dominum Deum vestrum, ut auferat a me mortem istam Egressusque
Abbreviated transcription (Latin):
tua israhel. Et separatus est om.¬
nis israhel a dauid: secutusq est
sibam filium bochri. Uiri autẽ
iuda adheserunt regi suo: a ior.¬
dane usq iherusalem. Cumq
uenisset rex in domum suam in¬
iherusalem: tulit decem muliers
concubinas suas quas de reliquerat
ad custodiendam domum: & tra.¬
didit eas in custodiam: alimenta
eis prebens. Et non est ingressus
ad eas: sed erant clausȩ usq ad
diem mortis sue. in uiduitate ui.¬

Expanded text:
tua Israhel et separatus est omtua Israhel et separatus est omnis Israhel a David secutusque est Seba filium Bochri viri autem Iuda adheserunt regi suo a Iordane usque Hierusalem cumque venisset rex in domum suam Hierusalem tulit decem mulieres concubinas quas dereliquerat ad custodiendam domum et tradidit eas in custodiam alimenta eis praebens et non est ingressus ad eas sed erant clausae usque ad diem mortis suae in viduitate vi
Abbreviated transcription (Latin):
ransiuit ergo rex in galgala: &
Ichamaan cum eo. Omnis autem
populus iuda transduxerat regẽ.
& media tantum pars affuerat.
de populo israhel. Itaq omnes
uiri israhel concurrentes ad regem.
dixerunt ei. Quare te furati sunt᷑
fratres nostri uiri iuda. & transdu.¬
xerunt regem & domum eius
iordanem: omnesq uiros dauid
cum eo: Et respondit omnis uir
iuda ad uiros ifrahel. Quia pro.¬
Pior michi est rex. Cur irasceris
super hac re: Numquid comedi¬
mus aliquid ex rege: aut mune.¬
ra nobis data sunt. Et respon.¬
dit uir ifrahel ad uiros iuda: &
ait. Decem partibus maior ego
sum apud regem quam tu. et
ad te. Cur michi fecisti iniuri.¬
am : & non michi nuntiatum est
priori ut rediicerem regem me¬¬
um: Durius autem responde-¬
runt uiri iuda: uiris israhel.
A ccidit quoq ut ibi essoe uir
belial nomine siba. filius bochri.
uir iemineus: & cecinit bucina.
& ait. Non est nobis pars in¬
domo dauid: neq hereditas in
filio isai. Uade in taber nacula

Expanded text:
ransivit ergo rex in Galgalam et Chamaam cum eo omnis autem populus Iuda transduxerat regem et media tantum pars adfuerat de populo Israhel itaque omnes viri Israhel concurrentes ad regem dixerunt ei quare te furati sunt fratres nostri viri Iuda et transduxerunt regem et domum eius Iordanem omnesque viros David cum eo et respondit omnis vir Iuda ad viros Israhel quia propior mihi est rex cur irasceris super hac re numquid comedimus aliquid ex rege aut munera nobis data sunt et respondit vir Israhel ad viros Iuda et ait decem partibus maior ego sum apud ad te cur mihi fecisti iniuriam et non mihi nuntiatum est priori ut reducerem regem meum durius autem responderunt viri Iuda viris Israhel accidit quoque ut ibi esset vir Belial nomine Seba filius Bochri vir iemineus et cecinit bucina et ait non est nobis pars in David neque hereditas in filio Isai vir in tabernacula
Abbreviated transcription (Latin):
at dñs ds̃ spirituum omnis
carnis hominem qui sit super
multitudinem hane. & possit
exire & intrare ante eos: et
ediicere illos uel introdiicere:
ne sit populus dñi sicut oues
absq pastore.

Expanded text:
at Dominus Deus spirituum omnis carnis hominem, qui sit super multitudinem hanc, et possit exire et intrare ante eos, et educere illos vel introducere, ne sit populus Domini sicut oves absque pastore.
Abbreviated transcription (Latin):
monem dñi dĩ nostri. murmu.
rastis in tabernaculis uestris:
atq dixistis. Odit nos dñs &
ideirco eduxit nos de terra
egipti. ut trader& in manu
amorrei. atq delerae. Quo
ascendemus : Nuncii terrue.¬
runt cor nostrum : dicentes.
Maxxima multitudo est: & nobis
in statura procerior. Urbes
magnȩ : & ad cęlum usq mura¬
tȩ. Filios enachin. uidimus ibi.
Et dixi uobis. Nolite metuere:
nec timeatis eos. Dñs dr̃ qui
ductor est uester. pro uobis
ipse pugnabit: sicut fecit in
egipto uidentibus cunctis: &
in solitudine. sicut ipse uidisti.
Portauit te dñs ds̃ tuus. ut solo

Expanded text:
monem Domini Dei nostri murmurati monem Domini Dei nostri murmurati estis in tabernaculis vestris atque dixistis odit nos Dominus et idcirco eduxit nos de terra Aegypti ut traderet in manu Amorrei atque deleret quo ascendemus nuntii terruerunt cor nostrum dicentes maxima multitudo est et nobis in statura procerior urbes magnae et ad caelum usque munitae filios Enacim vidimus ibi et dixi vobis nolite metuere nec timeatis eos Dominus Deus qui ductor est vester pro vobis ipse pugnabit sicut fecit in Aegypto videntibus cunctis et in solitudine ipse vidisti portavit te D
Abbreviated transcription (Latin):
uobis aliquid uisum fuerit:
referte ad me . & ego audiam.
Precepiq omnia : quȩ facere
deberetis.
III.
rofecti autem de horeb. tran.¬
distis: per uiam montis amorrei.
sicut preceperat. dñs ds̃ noster
nobis. Cumq uenissetis in ca¬
desbarne. dixi uobis. Uenistis
ad montem amorrei: quẽ dñs
ds noster daturus est nobis. Ui.¬
de terram: quam dñs ds̃ tuus
dabit tibi. Ascende & posside eã.
sicut locutus est dñs ds̃ patribus
tuis. Noli metuere. nec quicquã
paueas.
t accesistis ad me omnes: atq di
ent per quod iter debeamus
ascendere: & ad quas pergere.
placuisset : misi ex uobis duode.
cim uiros. singulos de tribubus
suis. Qui cumꝰ perrexissent. &
ascendissent in montana: uene.¬
runt usq ad uallem bõtri.
Et considerata terra. sumentes
de fructibus eius ut ostende.¬
rent ubertatem: ad tulerunt:
ad nos: atq dixerunt. Bona
est terra: quam dñs ds̃ noster
daturus est nobis. Et noluistis
ascendere:: sed increduli ad ser¬

Expanded text:
vobis aliquid visum fuerit, vobis aliquid visum fuerit, referte ad me, et ego audiam. Praecepique omnia quae facere deberetis. C. III. Profecti autem de Horeb, trandistis per viam montis Amorrei sicut praeceperat Dominus Deus noster nobis cumque venissemus in Cadesbarne dixi vobis venistis ad montem Amorrei quem Dominus Deus noster daturus est nobis vide terram quam Dominus Deus tuus dat tibi ascende et posside eam sicut locutus est Dominus Deus patribus tuis noli mpaveas. t accessistis ad me omnes, atque dient per quod iter debeamus ascendere, et ad quas pergere cplacim viros singulos de tribubus suis qui cum perrexissent et ascendissent in montana venerunt usque ad vallem Botri et considerata terra sumentes de fructibus eius ut ostenderent ubertatem adtulerunt ad nos atque dixerunt bona est terra quam Dominus Deus noster daturus est nobis et noluistis ascendere sed increduli ad ser
Abbreviated transcription (Latin):
ixiq uobis illo in tempore.¬
Non possum solus sustinere.
uos. quia dñs ds̃ uester mul-¬
tiplicauit uos. & estis hodie.
sicut stellȩ cęli plurimi. Dñs
dĩ patrum uestrorum addat
ad hunc numerum multa mi.¬
lia : & benedicat uobis. sicut
locutus est. Non ualeo solus
uestra negotia sustinere: & pon-¬
dus ac iurgia. Date ex uobis
uiros sapientes & gnaros: et
quorum conuersatio sit pro¬
bata. in tribubus uestris: ut po¬
nam eos uobis principes. Dunc
respondistis michi. Bona res
est quam uis facere: Tuliq
de tribubus uestris uiros sapi¬
entes & nobiles. & constitui eos
principes. tribinos. & centurio¬
nes. & quinquagenarios. ac de¬
canos : qui docerent uos singula.
Precepiq eis dicens. Audite ilios.
& quod iustum est iudicate.
Siue ciuis sit ille siue peregri¬
nus: nulla erit distantia perso¬
narum. Ita paruum audietis
ut magnum: nec accipietis cu.¬
iuisquam personam : quia dĩ
iudicium est. Quod si difficile

Expanded text:
dixique vobis illo in temporedixique vobis illo in temporenon possum solus sustinere vos quia Dominus Deus vester multiplicavit vos et estis hodie sicut stellae caeli plurimae Dominus Deus patrum vestrorum addat ad hunc numerum multa milia et benedicat vobis sicut locutus est non valeo solus vestra negotia sustinere et pondus ac iurgia date e vobis viros sapientes et gnaros et quorum conversatio sit probata in tribubus vestris ut ponam eos vobis principes tunc respondistis mihi bona res est quam vis facere tulique de tribubus vestris viros sapientes et nobiles et constitui eos principes tribunos et centuriones et quinquagenarios ac decanos qui docerent vos singula praecepiqet quod justum est, judicate, sive civis sit ille, sive peregrinus. Nulla erit distantia personarum, ita parvum audietis ut magnum: nec accipietis cujusquam personam, quia Dei judicium est. Quod si difficile
Abbreviated transcription (Latin):
ad omnem israhel. trans iordanem.
in solitudine campestri contra ma¬¬
re rubrum. inter pharan. & tho¬
phel. & laban. & aseroth. ubi auri
est. plurimum: undecim diebus
de horeb per uiam montis sehir.
usq aci cades barne. Q uadrage¬¬
simo anno. undecimo mense.
prima die mensis. locutus est
moy ses ad filios israhel omnia
quę preceperat illi dñs ut dicer&
eis. postquam percussit seon re-¬
gem amorreorum qui habitauit
in ȩsebon. & og regem basan qui
mansit in astaroth & in ȩdrai.
est ad nos in horeb dicens. Suf¬
ficit uobis: quod in hoc monte
mansistis. Reuertimini. & ueni¬
te ad montem amorreorum. &
ad cetera quȩ ei ꝓxima sunt cam:¬
pestria. atq montana. & humili.¬
ora loca. contra meridiem &
iuxta litus maris: terram¬
chananeorum & libani: usq ad
flumen magnum eufraten. En
inquit tradidi uobis. Ingredimi.¬
ni & possidete eam. suꝑer qua
iurauit dñs patribus uestris
abraham. & ysaae. & iacob: ut
dar&e illam eis. & semini eorũ
post eos.

Expanded text:
ad omnem Israhel trans Iordanem in solitudine campestri contra mare Rubrum inter Pharan et Thophel et Laban et Aseroth ubi auri est plurimum undecim diebus de Horeb per viam montis Seir usque Cadesbarne quadragesimo anno undecimo mense prima die mensis locutus est Moses ad filios Israhel omnia quae praeceperat illi Dominus ut diceret eis postquam percussit Seon regem Amorreorum qui habitavit in Esebon et Og regem Basan qui mansit in Aseroth et in Edrai trest ad nos in Horeb dicens sufficit vobis quod in hoc monte mansistis revertimini et venite ad montem Amorreorum et ad cetera quae ei proxima sunt campestria atque montana et humiliora loca contra meridiem et iuxta litus maris terramChananeorum et Libani usque ad flumen magnum Eufraten en inquit tradidi vobis ingredimini et possidete eam super qua iuravit Dominus patribus vestris Abraham et Isaac et Iacob ut daret illam eis et semini eorum post eos