comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.i. diabolus cum ministris suis. qui
tanto magis moliuntur mortẽ aĩe.
quantomagis uicdent aliquem sta¬
re. Et qui inquirebant mala michi.
ut uxor et amici. locuti sunt uam¬
tates. qr ꝯͣsulentes corꝑi. animȩ cõ¬
traria suggert̃ . s. ut loqueretur ꝯtͣ¬
ditabantur. Ego autem tanquam
surdꝰ ad iniquitatem ꝯsulentium
ñ audiebam. & factus sum sic̃ mutꝰ
ñ apiens os suum. Mutus dicit. ⁊ ñ
aꝑiens os. quia mutus & si ñ clare
loquitur. saltem balbutiendo rem¬
murat. Hie gͦ penitens nichil asꝑum
nicħ ꝯtra dm̃ dixit. Et nota qd̾ ꝯtra ini¬
quas suggestiones tacet iste. qui supͣ
ꝯt̃ cdolores corꝑis rugiebat. Et factus
sum sic̃ homo ñ audiens: ꝑ hoo exi
latus sum dissimulanti. audire cõ¬
uitia sua. in quo homo ẽ .i. rationa¬
lis. ne ꝑ hoc: cadat in peiꝰ. Et ñ ha¬
bens in ore suo redargutiones.
Sic tacui qiͣ ñ eẽt quod iuste redar¬
guerem. Ecce magna uirtus. audi¬
re noxia.⁊ ñ reddere ꝯtrã. YTercia¬

Expanded text:
est diabolus cum ministris suis, qui quanto magis moliuntur mortem animae, tanto magis vident aliquem stare. Et qui inquirebant mala mihi, ut uxor, et amici, locuti sunt vanitates, quia consulentes corpori, animae contraria suggerunt, scilicet ut loqueretur ditabantur. Ego autem tanquam surdus ad iniquitatem consulentium, non audiebam. Et factus sum sicut mutus non aperiens os suum. Mutus dicit et non aperiens os; quia et si mutus clare non loquitur, saltem balbutiendo murmurat. Hic quoque poenitens nihil asperum, nihil contra Deum dixit. Et nota quod contra iniquas cogitationes tacet iste qui supra contra dolores corporis rugiebat. Et factus sum sicut homo non audiens, per hoc exislatus sum dissimulanti audire convicia sua, in quo homo est, id est rationalis ne per hoc cadat in pejus; et non habens in ore suo redargutiones, sic tacui quasi non esset quod juste redderem. Ecce magna virtus audire noxia, et non reddere contra. PAR
Abbreviated transcription (Latin):
audiens .i. factus sum qiͣ ñ possem
audire. et ñ habens inore suo redar¬
gutiones. Itã ꝯtra illos tacebat qiͣ
non eẽt: unde illos redargueret
qͦd ante fecerat: s implendũ erat
illud. Sic̃ ouis coram tondente. sic

Expanded text:
d est factus sum quasi non possem audire, et non habens in ore suo redargutiones. Ita contra illos tacebat, quasi non esset, unde illos argueret, quod ante fecerat: sed implendum erat illud: Sicut ovis coram ton
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣ ne arguas in furore. qr suffic̾e̾ tͥ
possunt que patior et hoc ẽ sIn sa¬
animi et corꝑis. Qea sicut sagitȩ
intenduntur. & infigunt᷑: ita uindic¬
te dĩ intense fuerunt in adam. ꝑ ꝯmi¬
nationem qͣ ds̃ ꝯminabat᷑ a de dicẽs.
In quac̾q die comedis morte morieris.
Et quia comedit: infixe sunt etiã in¬
nob ꝑ penam et culpam. Ille enĩ huiꝰ
miserie fuit origo: nos ꝓpago. Infixe
sunt. et ñ adhoram. s ꝯfirmasti diu
multis modis. ut ostendetur in seꝙ̃ti.
.i. uindictam. Captat hic mĩam a po¬
testate iudicis. Gõusq ꝯfirmasti: qd¬

Expanded text:
 Ne arguas in furore, quia sufficere tibi possunt quae patior. Et hoc esanimi et corporis, quia sicut sagittae intenduntur et infiguntur, ita vindictae intensae fuerunt in Adam per comminationem, qua Deus ei comminabatur Adae dicens: In quacunque die comederis, morte morieris . Et quia comedit, infixae sunt etiam nobis per poenam et culpam. Ille enim hujus miseriae fuit origo, nos propago. Infixae sunt, et non ad horam; sed confirmasti diu,multis modis, ut ostendetur in sequentiest vindictam. Captat hic misericordiam a potestate judicis. Eo usque confirmasti, q
Abbreviated transcription (Latin):
sum. et incuruatus sum abelatõe.
quia omnis qui se exaltat humili¬
abitur. Adeo iste incuruatus ẽ: ut
ñ possit se erigere. sicut curua mu¬
lier. quam inuenit dñs decem ⁊ octo
annis curuam: quã erexit. bineur
factus sum .i. tͥstis miser factus. et
hoc: usq in finem .i. usq ad mortẽ.
carebam. s ñ desꝑans. ingrediebar.

Expanded text:
sum, et curvatus sum, ab elatione, quia omnis qui se exaltat humiliabitur , a Deo iste incurvatus est, ut non possit se erigere, sicut curva mulier quam invenit Dominus decem et octo annis curvam, quam erexit. Vel, infactus sum, id est tristis. Miser factus, et hoc usque in finem, id est usque in mortem, carebam; sed non desperans ingrediebar,
Abbreviated transcription (Latin):
Alit̃ totum ab illo loco. Qoniã sagrite.
Et dicit sagitas uerba dĩ. quȩ pene¬
trant corda hominũ. et infigunt uulnꝰ
amoris: et ñ liuoris. I. ñ sponsa in can¬
ticis ait. Uuln̾ata sum caritate. ħ ĩn¬
cordi meo infixa sunt. que faciunt me
recordarĩ. Et quia ñdum ht̃ qd̾ amat:
Et ita. NIonẽ. sonitas in carne mea. idẽ.
cognosco ñeẽ. salutem carnis ꝯꝑa¬
tione futuri. Non ẽ. sanitas. & hoc:
Timore fute irȩ sic t̾retur iste: ut nõ
sit sanitas incarne: more uereeũdi
famuli qui futuris flagellis iã affli
imputo. ꝑ quod melius captat. ⁊ ħẽ.

Expanded text:
Aliter totum ab illo loco: Quoniam sagittae, et dicit sagittas verba Dei, quae penetrant corda hominum, et infigunt vulnus amoris, non livoris. Unde sponsa in Canticis ait: Vulnerata sum charitate. Haec incordi meo infixa sunt, quae faciunt me recordari Sabbati. Et quia nondum habet quod amat, Et ita, non est sanitas in carne mea, id est cognosco non esse salutem carnis, comparatione futuri. Non est sanitas, et hoc, timore futurae irae sic terretur iste ut non sit sanitas in carne, more verecundi famuli, qui futuris flagellis affligiturimputo, per quidquid melius captat. Et hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
tua. alia littera arguas me .i. nẽ sim
int̾ eos quib inuidicio dices. esur¬
iii. et ñ dedis manducare: ite male¬
dicti in ignem et̃nũ. Neq in ira tua
corripias me uł em̃des me .i. ne int̃¬
eos sim. qui ꝑ ignem em̃dati saluabũ¬
tur. s hic em̃da. quia tẽ gͣuior ignis.
& acccipitur hie ira et furor ꝓ eodẽ.
.i. pro iudicii die. quo malis uidebit᷑
d̃s irasci. ł ita de p̾senti. Rogat. ut
non iratus uidex. hic inferat torm̃¬
ta ad ꝑemptionẽ. s misericors ad cor¬
rectionem. Et ẽ. Odñe ne in ira tua ar¬
guas me. neq in furore tuo corripias
me .i. argues me. ita: ut pena sit a

Expanded text:
tua. Alia littera, arguas me, id est ne sim inter eos, quibus in judicio dices: Esurivi, et non dedistis mihi manducare. Ite, maledicti, in ignem aeternum . Neque in ira tua corripias me, vel emendes me; alia litsalvabuntur; sed hic emenda, quia tunc gravior ignis. Et accipitur hic ira et furor pro eodem, id est pro judicii die quo malis videbit Deus irasci. Vel ita: Cassiod. Rogat ut non iratus judex inferat tormenta ad peremptionem, sed misericors ad correctionem. Et est, o Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me, Hier. argue me ita
Abbreviated transcription (Latin):
uiter afflictus. Hic enĩ penitentem
inducit multimodis eruciatum.
ita ut ipsum iob quicarnis incenti¬
ua et ingentia uicit supplicia: uidea¬
tur ꝓponere tyronib in exemplum.
lit cruciatꝰ grate amplectant᷑. mino¬
res quidem meritis .i. ꝙͣ ipsi merue¬
runt. ꝑ quos abȩt̾na pena libantur.
& ħẽ. Pͥs almus iste ẽ. dauid .i. peni¬

Expanded text:
us. Cassiod. Hic enim poenitentem inducit multis modis cruciatum, ita ut ipsum Job qui carnis incentiva et ingentia vicit supplicia, videatur proponere tironibus in exemplum ut cruciatus grate amplectantur, minores quidem meritis, id est quam ipsi meruerunt, per quos ab aeterna poena liberantur. Et hoc est: psalmus iste est David, id e
Abbreviated transcription (Latin):
dixi neqñ suꝑ gaudeant mͥ inimici
mei: Ideo intͣ mala maxime cauẽt
sc̃s. ne de lapsu eiꝰ exultet inimicꝰ.
hoc̃ dixi : et tam̃ ħ euenit forsitan
ad em̃dationem. Et hoẽ. dum ꝯmo¬
cuti sunt. Si ꝯmouentur aliquãdo:
humana infirmitate.irrident ĩpii:
uñ dolent pii. S et iõ etiã exaudies:¬
Qm̃ ego in flagella paratus sum: & do¬
lor meus in ꝯspectu meo semꝑer
sum: ut flagella feram. flagellat
enim ds̃ omnẽ filium quẽ recipit:
Et iõ: ñ insultẽt immici. Et dolorm̃s
quia deliquit. impiꝰ se defendit. ĩtꝰ
lor: Non de fiagello qͦd ẽ. medicina:
s de peccati uuln̾e. Nisi enim doleret:
iniquitatẽ meã ego annuntiabo .⁊.
ꝯfitebor. & qr ñ sufficit ꝯfiteri: ad¬
dit. Et cogitabo .i. sollicitus ero. et

Expanded text:
dixi: Nequando supergaudeant inimici mei. Aug. Inter mala maxime cavet sanctus ne de lapsu ejus insultet inimicus. Hoc dixi, et tamen hoc evenit forsitan ad emendationem. Et hoc est, dum comcuti sunt si commoventur aliquando humana infirmitate, irrident impii, unde dolent pii. Et ideo etiam exaudiesego in flagella paratus sum; et dolor meus in conspectu meo semper ad hoc natus sum, ut flagella feram. Flagellat enim Deus omnem filium quem recipit . Et ideo, non exsultent inimici; et dolor meuquia deliquit, impius se defendit, justus lor? non de flagello, quod est medicina, sed de peccati vulnere, nisi enim doleret, iniquitatem meam annuntiabo, id est confitebor. Et quia non sufficit confiteri, addit, et cogitabo, id est sollicitus ero, et
Abbreviated transcription (Latin):
gitur inpara¬
lipomenon. qd̃
archa dni re¬
ducta aphilis¬
teis. dauid ante eam ꝯstituit canto¬
res quatuor milia.⁊ totidem ianito¬
res. quib p̃fecit filios chore. Eantori
b uͦ ꝓposuit ducentos octoginta et
octo iuros. int̾ quos fuerunt a saph.
eman.ethan. & yditum. quorũ noĩa
esdras frequent᷑ posuit in tytulis.
Tum ꝓ honore ministis: tum ꝓpter.
nominũ int̾p̃tationes. ꝑ quas sub¬
iectorum psalmorũ intellectus ꝑã¬
duntur. sicut huiꝰ ꝑsalmi aꝑitur.
transiliens eos .i. remanentes inmũ¬
do: herentesq t̾r̃enis: de qͦ transiliẽ¬
te agitur hic. docet enim ꝑs al̾mus
iste a dilectione scłi ad dei legem &
inde ad et̾nitatem m̃te transilire. Et
qr hoc iocundũ ẽ. m̃ti. et si gͣue sit car¬
ni. iõ intytulo bene apponitur cantiẽ¬

Expanded text:
gitur in Paralipomenon quod arca Domini reducta a Philisthaeis, David ante eam constituit cantores quatuor millia, et totidem janitores, quibus praefecit filios Core, cantoribus vero praeposuit ducentos octoginta et octo viros, inter quos fuerunt Asaph, Eman, Ethan et Idithun, quorum nomina Esdras frequenter posuit in titulis, tum pro honore mysterii, tum propter nominum interpretationes, per quas subjectorum psalmorum intellectus panduntur, sicut hujus psalmi aperitur transiliens eos, id est remanentes in mundo, haerentesque terrenis, de quo transiliente agitur hic. Docet enim psalmus iste a dilectione saeculi ad Dei legem, et inde ad aeternitatem mente transilire. Et quia hoc jocundum est menti, et si grave sit carni, ideo bene in titulo apponitur canti
Abbreviated transcription (Latin):
inter blas phemos & iniquos. lĩgue
ꝯtinentiam seruare. certamina & rixa
opprime̾. Hoc enm silentium multũ
ẽ utile. Modꝰ. triꝑtitus ẽ. ꝑsalmꝰ. Primo
agit de ꝯtinentia lingue. int̾ blas phe¬
mos et ꝯtumeliosos. uñ et optat no¬

Expanded text:
inter blasphemos et iniquos linguae continentiam servare, certamina et rixas comprimere. Hoc enim silentium multum est utile. Modus. Tripartitus est psalmus primo agit de continentia linguae inter blasphemos et contumeliosos. Unde et optat no
Abbreviated transcription (Latin):
domo. inporta. in sepulchro. hoc ẽ. tri¬
duum: quo moyses uolebat eduee po¬
pulum dei de egypto. Item nota: pecca¬
torum ampiorum. pestilentiȩ. Nã ĩmpiꝰe.¬
qui peccat in dm̃. peccator in se. pestilẽs:

Expanded text:
domo, in porta, in sepulcro: hoc est tridomo, in porta, in sepulcro: hoc est triduum quo Moyses volebat educere populum Dei de Aegypto. Item nota: Peccatorum impiorum pestilentiae. Nam imppeccat in Deum, peccator in se, pestil
Abbreviated transcription (Latin):
luntate actu u̾bi. doctrina. uł ꝯsuetudine.
Item: cogitatio large accepta tria ꝯples¬
culpa. & delechaitionem atq ꝯsensum. que
sunt mortalia. Qͥ gͦ peccat ꝯsensu: et co¬
gitatione peccat. Q uero nec cogitatione
peccat.: nec ꝯsensuł delectatione. Hec aũt
tria genã peccandi: notat per tria ũba.
scilicet. abiit. stetit. sedit. ꝑ abiit peccatũ
uoluntatis. ꝑ sterit: peccatum oꝑis. ꝑsedit:
dens: in pecc̃o delectatus ẽ. sedit.: cum se¬
stulte excusando: et culpam incitatorẽ
lens redire: nisi ꝑ eum liberatꝰ qui ni¬
ebil borum bũit. Et dicitur hoc asimi¬
li exulamtium. qui dum inuia sunt:
facilius reuocantur. Cum iam stant: dis¬
ficilius. Demum difficillime: cum iam
ibi dñi.: et magistri effecti sunt. Ita qui
sola uoluntate peccat: facilius redit.
Q oꝑe. difficilius. Q uͦ ꝯsuetudine uł¬
ũbi doctrina: difficillime reuocat᷑. hii st̃¬
tres mor̾tui quod dominꝰ suscitauit. in

Expanded text:
luntate et actu, verbi doctrina vel consuetudine. luntate et actu, verbi doctrina vel consuetudine. Item: Cogitatio large accepta tria complecculpa, delectationem atque consensum quae sunt mortalia. Qui ergo peccat, consensu et cogitatione peccat. Qui vero nec cogitatione peccat, nec consensu, vel delectatione. Hic autem tria genera peccandi notat per tria verba scilicet: Abiit, stetit, sedit. Per abiit, peccatum voluntatis; per stetit, peccatum operis, per sedit pdens, in peccato delectatus est; sedit, cum se excusando et culpam in Creatorem lens redire nisi per eum liberatus, qui nihil horum habuit. Et dicitur hoc a simili exsulantium, qui dum sunt in via, facilius revocantur; cum jam stant, difficilius; demum difficillime, cum jam ibi magistri et domini effecti sunt. Ita qui sola voluntate peccat facilius redit; qui opere, difficilius; qui vero consuetudine vel doctrina verbi, difficillime revocatur. tres mortui, quos Dominus suscitavit, in
Abbreviated transcription (Latin):
lus ñ apponitur: quia psalmus iste pͥncipi¬
um ẽ ⁊ p̃facio.⁊ caput libri. sic̃ insequenti
dicitur. In capite libri scͥptum ẽ. de me. & s̾
illo agit.: qui ẽ. omniũ pͥncipiũ .i. de xp̃o qͥ¬
ret: ne titulus p̃seͥptus: libri caput et
Similiter: intentio. Modus autẽ tractan¬
di.:talis ẽ. Bipertitus ẽ. psalmꝰ. Primo agit
de beato uiro. ꝑ beatitudinem eiꝰ nobis
blandiens. Scdo: agit de ultionib iniqͦr̃.
t̾rens nos adũsis. Ibi. Non sic impi nõ
sic. De beato autem uiro: agit boc modo.
stimo u̾su: ostendit eum ĩmunẽ ab omĩ
malo. Scdo: plenum omni bono in se. In¬
De utilem aliis. ⁊ hoc: usq ad partiei¬
onem. Ad ostendendum uͦ eum ĩmunem
abomni malo: utitur ꝯparatione uet̾ĩs
hominis scilicet a de. ostendens illum ple¬
num eẽ. omni malo. quia ñ ualet meliꝰ
ostendi cuiꝰq rei excellentia: quam si sui
stendit itaq ueterem adam: tͥplicigenẽ
peccandi deliquisse. scił cogitatione. ułuo¬

Expanded text:
lus non apponitur, quia psalmus iste principium est et praefatio, et caput libri, sicut in sequenti dicitur: In capite libri scriptum est de me: et de illo agit, qui est omnium principium, id est, ret, ne titulus praescriptus, libri caput et Similiter intentio. Modus autem tractandi talis est. Bipartitus est psalmus. Primo, agit de beato viro, per beatitudinem nobis blandiens. Secundo, agit de ultionibus iniquorum, terrens nos adversis, ibi: Non sic impii, non sic. De beato autem viro agit hoc modo: Primo versu ostendit eum immunem ab omni malo; secundo, plenum omni bono in se, inde utilem aliis, et hoc usque ad partitionem. Ad ostendendum vero eum immunem ab omni malo, utitur comparatione veteris hominis, scilicet Adae, ostendens illum plenum esse omni malo, quia non valet melius ostendi cujusque rei excellentia, quam si sui stendit itaque veterem Adam triplici genere peccandi, diliquisse, scilicet cogitatione, vo
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑ me eram mortuus. ꝑ te ẽ. uita
quam tibi annuntio. Et pedes meos
de lapsu. alia translatio ht̃. occło me¬
os a lacrimis. ⁊ pedes meos a lapsu:
hoc in spe. Ad hoc eripusti: ut pla¬
ccam coram dõ. non coram alienis. s.
allophilis qui longe sunt a scĩs. qui
ñ habent lum̃ un uideant. Ego dico
existens inlumine iuuentium. In lu¬
mine ẽ. qui gͣtis dm̃ amat: quod ne¬
mo fit. nec etiam diabolus nisi solus
deus. ł de futo᷑ potest accipi sice. Ideo
laudabo: in futuro: qr eripusti .i. eri¬
pies. animã meã de morte ȩt̾n᷑a. ⁊ oc.¬
culos meos alacrimis. ⁊ pedes mõs
a lapsu. ut placeam coram dõ ĩ.l.ii.¬
Hoc in futuro ubi nec anima in pec¬
cando moritur: nec occli flent mala.
nec pedes labunt᷑. Quod ñ ẽ. hic ubi
etiam ꝑfecte dõplacet. Sñ addit.

Expanded text:
quia per me eram mortuus. Per te est vita quam tibi enuntio; et pedes meos de lapsu. Alia translatio habet: Oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu. Hic in spe ad hoc eripuisti ut placeam coram Deo, non coram alienis, scilicet Allophylis, qui longe sunt a sanctis, qui non habent lumen, unde videant. Ego dico existens in lumine viventium. In lumine est qui gratis Deum amat, quod nemo scit, nec etiam diabolus nisi solus Deus. Vel de futuro potest accipi, sic: Ideo laudabo in futuro, quia eripuisti, id est eripies animam meam de morte aeterna, et oculos meos a lacrymis, et pedes a lapsu, ut placeam coram Deo in lumiHoc in futuro, ubi nec anima peccando moritur, nec oculi flent mala, nec pedes labuntur: quod non est hic, ubi etiam perfecte Deo placet. Unde addit:
Abbreviated transcription (Latin):
.i. p̃dicationes quib regulam uiuẽd.
et salutẽ mundo dedit. Hec duo p̃di
In deo patre laudabo u̾bum .i. filiũ
monem .i. filium quia quiequid secd
substantiam dicam. de una ꝑsona &
de reliquis. Etiam siquid urget. in dõ
sꝑaui. Mundana ꝯtẽntio. Et iõ: non
timebo quid faciat michi homo. Qͥa
et si que extra sunt eripit: ñ que in¬
tus. quia nichil nisi mundana eripit.
Tercia pars ubi eccłia iam de mał
scłi libera. in futura beatitudine. uł¬
hic etiam laudem dei cantaturam
se dicit. Qͣ dicat. Non timebo: qr uo¬
ta tua o ds̃ sunt in me. Intͦus sunt
que a nobis numꝙͣ recedunt. Noñ
extra quero quod offeram: qr de ara
cordis. de cellario ꝯscientie exit totũ
qd̾ caritate accẽdendum.ẽ. Ꝙ uota:
sunt laudationes. ł uota dico lauda¬
tionis alia littera. que uota reddam
tibi in et̾nitate. ł etiam hic. Iõ lauda¬

Expanded text:
dicationes, quibus regulam vivendi et salutem mundo dedit. Haec duo praeIn Deo Patre laudabo Verbum, id est, Filium; monem, id est Filium, quia quidquid secundum substantiam dicam de una persona, et de reliquis. Et si quid urget, in Deo speravi, mundana contemno. Et ideo, non timebo quid faciat mihi homo, quia etsi quae extra sunt, eripit, non quae intus, quia nihil nisi mundana eripit. Tertia pars, ubi Ecclesia jam de malis saeculis libera, in futura beatitudine, vel etiam hic laudem Dei cantaturam se dicit. Quasi dicat: Non timebo, quia vota tua, o Deus, sunt in me. Intus sunt quae a nobis nunquam recedunt. Non extra quaero quod offeram, quia de ara cordis, de cellario conscientiae exit totum quod charitate accendendum est. Quae vota sunt laudationes. Vel vota dico, laudationis tibi alia littera. Quae vota reddam tibi, in aeternitate, vel etiam hic. Ideo lauda
Abbreviated transcription (Latin):
Qu si dicat. Tacui. unde existimasti
o inique qd ero tui simił. ꝯsentien¬
do mał quia placͦere putas michi
mala quem noncredis ultorem. S
ego arguam te. et arguendo. statuã
te ꝯtra faciem tuã .i. ostendam te tͥ.
et displicebis tͥ: quod et modo fac̾es.
si te uideres: michi uero placeres.

Expanded text:
Quasi dicat: Tacui, unde existimasti, o inique, quod ero tui similis, consentiendo malis, quia placere mihi putas mala, quem non credis ultorem; sed ego arguam te, et arguendo statuam te contra faciem tuam, id est ostendam te tibi, et displicebis tibi, quod et modo faceres, si te videres. Mihi vero placeres s
Abbreviated transcription (Latin):
refundo: s u̾tatem ꝓfiteor. quam
diligis. hic penitens quia in confi¬
tendo dixit u̾itatem: quã ds̃ suꝑ
sacrificia querit: supplicat sibisu¬
bueniri. bita. Iõ ita punio peccm̃
meum: quia ecce in manifesto
u̾itatẽ dilexisti. qua pecẽm puni᷑a.
licet sis pius indultor: tam̃ es u¬
stus ultor. Sic enim miscłiam dat
deus. ut seruet iu̾tatẽ. ut nec pec¬
cata eius sint impunita: cui igno¬
seit. Ignoscit enim seipsum puni
u̾itas ẽ. quod punitur peccatũ.¬
¶ Incerta. Scda pars. scdm quosdã.

Expanded text:
refundo, sed veritatem profiteor, quam diligis. Hic poenitens, quia in confitendo dixit veritatem quam Deus super sacrificia quaerit supplicat sibi subveniri. Vel ita: Ideo ita punio peccatum meum, quia, ecce in manifesto, veritatem dilexisti, qua peccatum punias, licet sis pius indultor. Sic es indultor. Sic enim misericordiam dat Deus, ut servet veritatem, ut nec peccata ejus sint impunita cui ignoscit. Ignoscit enim seipsum punieveritas est quod punietur peccatum. Incerta secunda pars secundum quosda
Abbreviated transcription (Latin):
ritate iungim. ponebas. insidio¬
se scandalum .i. heres es.ł alia. qͥb
innocens capiebatur. ł ita. Seclẽs
adu̾sus fratrem tuum detͣhebaris.
aliã littera. frater hic accipitur ali¬
quis bene ambulans. et bene do¬
ͥus cens. euĩ dum detͣhit aliquis doc¬
tus: ponit scandalum infirmo. qͥ
dicitur hic filius matris. et ẽ. Se¬
dens. quasi cum studio. adu̾sus fra¬
trem tuũ. bene docentem. et ambu¬
lantem. detrahebas. et dum hoc
te .i. minori doctrina ponebas scan¬
dalum. dum̃ enim detrahit qͥ doctꝰ
uidetur. fratͥ fors an bene docenti.
ł bene ambulanti: ponit scandalũ
infirmo. qui nes cit iudicare. Et iõ
ñdum patris ad m̃sam accedens.
cuiꝰ pane pascatur .i. ualidioris doc¬
trinȩ cybo. et iõ: ignarꝰ ẽ. tudicandi.
Hec p̃dicta fecisti o inique: et tacui.
.i. dĩstuli penam. expectãs ad pęni¬
tentiam: s tu u̾tis adimpunitatẽ. Uñ¬

Expanded text:
ritate jungimur, ponebas insidiose scandalum, id est haereses. Et alia, quibus innocens capiatur. Vel ita: sedens adversus fratrem tuum, detrahebas. Alia littera: Frater hic accipitur, aliquis bene ambulans, et bene docens: cui dum detrahit aliquis doctus, ponit scandalum infirmo, qui dicitur hic filius matris. Et est, sedens, quasi dicat: Cum studio, adversus fratrem tuum, bene docentem, et ambulantem detrahebas. Et dum hoc id est minori doctrina, ponebas scandalum. Dum enim detrahit qui doctus videtur fratri forsan bene docenti, vel bene ambulanti, ponit scandalum infirmo, qui nescit judicare. Et ideo  Ecclesiae, nondum patris ad mensam accedens, cujus pane pascatur, id est validioris doctrinae cibo. Et ideo, ignarus est judicandi. Haec praedicta fecisti, o inique, et tacui, id est distuli poenam, exspectans ad poenitentiam, sed tu vertis ad impunitatem. VER
Abbreviated transcription (Latin):
qui de sp̃u sc̃õ es ꝯceptus. Adutẽ¬
da ẽ. autẽ humilitas penitentis:
qui omĩa ꝯfitetur. etiam a parenti¬
b traductã. Uñ minuit᷑ inuidia
et omina ꝯfitet᷑. Sequitur. Et in pec¬
catis libidinis ꝯceꝑit me ł aluit
me in utero. mater mea .i. ĩ ꝯcupis¬
centia libidinis quȩ pecc̃o ẽ: nisi
excusetur ꝑ bona ꝯiugii. Nam hoc
opus castum in ꝯuige ñ ht̃ culpã:
s origo pecẽi in ꝓle. secum trahit de¬
bitam penam. Ideo ita fateor me

Expanded text:
qui de Spiritu sancto es conceptus. Advertenqui de Spiritu sancto es conceptus. Advertenda est humilitas poenitentis, qui omnia confitetur a parentibus traducta, unde minuitur invidia et omnia confitetur. Et in peccatis libidinis concepit me, vel aluit me in utero mater mea, id est, concupiscentia libidinis quae peccatum est, nisi excusetur per bona conjugii. Nam hoc opus castum in conjuge, non habet culpam, sed origo peccati in prole secum trahit debitam poenam. Ideo ita fateor me
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dixit xp̃m iustũ. et in iusticia
alios iuncere. S ne putetur uĩce̾
tantum eos. qui grandia ꝯmisert̃:
et ñ eos qui ex quo nati sunt. nich
tale ꝯmisert̃. ꝑsonam totiꝰ huma¬
ni geni̾s in se ostendẽs subdit.
Ecce enim. Qͣ dicat. Uere uincis.
mirum: qr ecce ꝯceptus sũ in miqͥ¬
tatib .i. originalib et actualib .i.
ita ꝯceptus sum: quod et macła
originał peccati teneor et ad actu¬
alia ꝓnꝰ existo. In miqͥtatib se ꝯcep¬
tum dicit. non quia peccm̃ sit cõ¬
misceri ꝯiugib eum sit causa pł.
penali fit. Et quod de corꝑe mor¬
tuo ꝑ peccm̃ seminatur: cum uin¬
cło peccĩ originalis nasettur. et
se ꝯceptum in iniquitatib dicit.
eo quod de adulterio sit natus. ĩmo
de scõ gesse et ꝯuige ipsius: s ideo
quia in omnib trahitur iniqui¬
tas.ex adam et uincłm mortis.
Nemõ enim nascitur nisi trahẽs
nisi tu qui de spũ scõ es ꝯceptus.
Ergo etiam in his imputas pecc̃a.
qui nullum actuale ꝯmiserunt.

Expanded text:
m justum et in justitia alios vincere; sed ne putetur eos vincere tantum qui grandia commiserunt, et non eos qui ex quo nati sunt, nihil tale commiserunt. Personam totius humani generis in se ostendens subdit: Ecce enim. Quasi dicat: Vere vincis. mirum, quia ecce conceptus sum in iniquitatibus originalibus et actualibus, id est ita conceptus sum, quod et macula originalis peccati teneor, et ad actualia pronus existo. In iniquitatibus se conceptum dicit, non quia peccatum sit misceri conjugibus, cum sit causa prolpoenali fit; et quod de corpore mortuo per peccatum seminatur, cum vinculo peccati originalis nascitur; et on igitur se conceptum in iniquitatibus dicit, eo quod de adulterio sit natus, imo de sancto Jesse, et conjuge ipsius sed ideo quia in omnibus trahitur iniquitas ex Adam, et vinculum mortis. Nemo enim nascitur, nisi trahens nisi tu qui de Spiritu sancto conceptus es. Ergo etiam in his imputas peccata, qui nullum actuale peccatum co
Abbreviated transcription (Latin):
ut secum uelit hominẽ uidicare.
Uñ in ysaia. Iudicate uit̾ me et ui¬
neam meã. Et postea qiͣ subiudice
ex pastore regem fecit. talem habr
iusticiam: ut uincat si inter se et
tibi soli. Qͣ dicat. Iõ tibi dico: mun¬
da. qr peccaui in me: tibi soli. quia
tu solus sine pecc̃oes. et iõ iustus
punitor. Ille ẽn̾im iuste punit: qui
non habet quod in illo puniatur.
Ille ẽ. iustus rep̾hensor: qui ñ ht̃ in
se quod rep̾hendatur. Hic ẽ. inter ho¬
mines solus xp̃s. de quo ysaias.
Qͥ peccm̃ ñ fecit. nec inuentus ẽ.
dolus in ore eiꝰ. Et malũ in ꝓximũ
coram te feci : i. in tui p̃sentia. Tibi

Expanded text:
ut se cum homine velit judicari. Unde in Isaia: Judicate inter me et vineam meam , et postea quasi sub judice ontra eum quem ex pastore regem fecit, talem habet justitiam, ut vincat, si inter se et Tibi soli, quasi dicat, ideo dico tibi munda, quia, peccavi in me, tibi soli, quia tu solus sine peccato es. Et ideo justus punitor. Ille enim juste punit, qui non habet in se quod in illo puniatur. Ille est justus reprehensor, qui non habet in se quod reprehendatur. Hic est inter homines solus Christus, de quo Isaias: Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Et malum in proximum cor
Abbreviated transcription (Latin):
scit iustum: ut peccã puniat. sub¬
dit. Qoniam iniquitatẽ meã. Poss:
bit iusticia ut hoc sit impunitũ: nõ:
Ignosce. quia ego agnosco. non dis¬
simulo: et peccatũ meũ ꝯtra me ẽ.
semꝑ. Sibi fecit iste qd̃ ds inuidicio
faciet᷑. Unde supra. Arguam te. et
statuam ꝯtra faciẽ tuã .ł. sedm aliã
litteram. Et peccm̃ meũ corã me ẽ seꝑ.
Nonͣ h̃t̃ peccm̃ pꝰ t̾gum ut pͥus hũit:
cum neglige̾t. Post t̾gum enĩ pecc̃m
hũit: cum rex sententiam in diuitẽ
qui rapuit ouẽ pauꝑis dedit. oblitus
malum coram te feci: ut iustificeris
Peccaui in me carnis uoluntate. secd
tibi soli. quia rex ẽ. omĩb superior.
et iõ a deo tantum qui ẽ. maior eopu¬
niendus ẽ. Siquis de popło errau̾it.
et deo peccat & regit. Rex uero ñ
ht̃ hominẽ qui sua facta duudicet.
Iõ ait. tibi soli peccaui et malum cõ¬
missum in ꝓcimũ. coram te feci. h
dicit qͣuia ubiq scit eũ eẽ uñ se ar¬
guit. qr eo p̾sente. peccare ñ erubuit.

Expanded text:
scit justum ut peccata puniat, subdit, quoniam iniquitatem. Posset bit justitia ut hoc sit impunitum? non, Ignosce, quia ego cognosco, non dissimulo, et peccatum meum contra me est semper. Sibi fecit iste quod Deus faciet. Unde supra: Arguam te, et statuam contra faciem tuam . Vel secundum aliam litteram, et peccatum meum contra me est semper, non habet peccatum post tergum, ut prius habuit cum negligeret, post tergum enim peccatum habuit, cum rex sententiam in divitem, qui rapuit ovem pauperis, dedit, oblitus malum coram te feci, utpeccavi in me carnis voluptate, sed tibi soli, quia rex est omnibus superior, et ideo a Deo tantum, qui est major eo, puniendus est. Si quis de populo erraverit; et Deo peccat et regi. Rex vero non habet hominem qui sua facta dijudicet. Ideo ait: Tibi soli peccavi, et malum, commissum in proximum, coram te feci. Hoc dicit, quia ubique scit Deum esse. Unde se arguit, quia eo praesente non erubuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tenditur ibi. Incerta et occulta. ⁊ ẽ.¬
Tercio ex confidentia securꝰ. petit
deletionem omĩum pecõrum. et
plenam restitutionẽ. ibi. Au̾te. f. tuã.
Qerto dicit. quid restitutus persol¬
uat. ibi. docebo iniquos. ¶nto de
edificatione ierłm ꝓphat ibi. Beni

Expanded text:
tenditur, ibi, incerta, etc. tenditur, ibi, incerta, etc. Tertio ex confidentia securus petit dilectionem omnium peccatorum et plenam restitutionem, ibi, averte faciem tuam. Quarto dicit quid restitutus persolvat, ibi, docebo. Quinto de aedificatione Jerusalem prophetat, ibi, benig
Abbreviated transcription (Latin):
clamaui. ꝑsecutus ẽ. inimieꝰ animã
mã d hic a piõ petit misccłiam. alibi
gͦ districtiora fortiorib. Hic temꝑa¬
ta ꝓuidit infirmis. forsan iõ dicit.
Docebo iniquos uias tuas: et impis
ad te ꝯu̾tentur: qr preuidit ꝑ huc̃
psalmũ plures petituros ueniam.
Et ẽ. iste psalmus quartus in ordi¬
ne penitentialium. ⁊ in ordine ꝑsal¬
morum quinqͣgesimus ẽ ꝓmodo
iubilei. qr hic ẽ. psalmus remissio¬
nis. Iubileus quippe annus in le¬
ge quinquagesimnus erat. in quo
omnib debita remittebant᷑. et po
dicebatur. Ita ꝑ penitentialem
humilitatem. de qua hic agitur.
plena p̾statur pecẽorum remis¬
sio. Intentione monet ad pęni¬
tentiam. Modꝰ. quinq sunt par
ticiones. Prma pars ẽ. dep̃eatio.
ubi caꝑtat a ꝑsona iudicis ꝑmi
qua punire debet. nisi qͥ a iste sa¬
tĩfacit. quod ẽ. a sua ꝑsona capta¬
re. Scdo ex auctoritate dĩ manife¬
stantis. eum fidutia ablutionis os¬

Expanded text:
clamavi ; Persecutus est inimicus animam clamavi ; Persecutus est inimicus animam meam . Sed hic a pio petit misericordiam. Alibi ergo districtiora fortioribus; hic temperata providit infirmis. Forsan ideo dicet, docebo iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur, quia praevidit per hunc psalmum plures petituros veniam. Et est iste psalmus quartus in ordine poenitentialium, et in ordine psalmorum, quinquagesimus est, pro modo jubilei, quia hic est psalmus remissionis. Jubileus quippe annus in lege quinquagesimus erat, in quo omnibus debita remittebantur, et podicebatur. Ita per poenitentialem humilitatem, de qua hic agitur, plena his praestatur peccatorum remissio. Intentio: Monet ad poenitentiam. Mtitiones. Prima pars est deprecatio, ubi captat a persona judicis per qua punire deberet, nisi quia iste satisfacit, quod est a sua persona captare. Secundo ex auctoritate Dei manifestantis confidentia ablutionis os
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑitatis: quẽ bella ñ uicerunt.
dau̾id̃ autem hie ꝓponitur ad exẽ¬
plum. ñ cadendi. ñ ꝓsꝑitatis ocia
affectandi: s sicecidis resurgendi.
Et ne desꝑes de peccĩ immanitate.
cum uideas dauid pꝰreatum homi¬
cidii et adult̾ii. ꝑ penitentie humi¬
litatem dõ placuisse. Nam arguẽte
eum nathan ꝓpħa. rex non erubuit
peccm̃ publice ꝯfiteri. Non se ex¬
cusauit ut solet homo. &a se pȩ¬
nas exegit. quas uix ferret aliqͥs
coactus. In ꝯspectu omĩũ. reum se
abiecit: cuius uidiciũ ab omĩb ti¬
mebatur. Uñ hic specialit̃ humi¬
litas ostenditur. que a dõ penitẽ¬
tib ualet. In de ẽ. quod hic penitẽ¬
tiał ꝑsalmus. plus aliis frequen¬
tatur in eccłia. quia hic magis
humilitas ostenditur. Et quia ħ ẽ.
quia hic nichil difficile dicitur ut
maliis. lauabo ꝑsingulas noctes
lectum meũ. ⁊ grauata ẽ. suꝑ me
manus tua. putruert̃ et corrupte¬
sunt eycatrices meȩ. cynerem tanꝙͣ
ꝑanem manducabam. deꝑfundis

Expanded text:
tis, quem bella non vicerunt. David autem hic apponitur in exemplum non cadendi, non prosperitatis otia affectandi, sed si cecideris resurgendi. Et ne desperes de peccati immanitate, cum videas David post reatum homicidii et adulterii, per poenitentiae humilitatem, Deo placuisse. Nam arguente eum Nathan propheta, rex non erubuit peccatum publice confiteri. Non se excusavit, ut solet homo, et a se poenas exegit, quas vix ferret aliquis coactus. In conspectu omnium reum se abjecit cujus judicium ab omnibus timebatur. Unde hic specialiter humilitas ostenditur, quae adeo poenitentibus valet. Inde est quod hic poenitentialis psalmus plus aliis frequentatur in Ecclesia, quia hic magis humilitas ostenditur, et quia hoc esquia hic nihil difficile dicitur ut in aliis: Lavabo per singulas noctes lectum ; et Gravata est super me manus tua ; Putruerunt et corruptae cicatrices meae ; et Cinerem tanquam panem manducabam ; De profundis
Abbreviated transcription (Latin):
ecce ꝑ miscdiam et miserationẽ pe¬
tit iste. Qẽ. miscdia in natura.⁊ mise¬
ratio in effectu. Qomͦ uero misereri
uelit ostendit. dele. ut nullũ rema¬
neat peceĩ uestigiũ. INiquitatem
meam. ꝯtra ꝓximũ ꝯmissam. Et quẽ
modum delendi uelit. pꝰea subdit.
baua me abiniquitate mea. quia
peccaui ꝯtra uriam. Laua dicit. qrͣ
mi. uͥ plena remissio et ablutio. Et
taliter ablui petit. Et laua me apec¬
cato meo adult̾ii. quod in me fuit
carnis uoluptate. Laua dico: ãpliꝰ
quam ab actu peccati.qr plus pecca¬
ui quã actu quiã scient᷑ et ex uolũ¬
tate utrumq feci. Tu gͦ laua ampliꝰ.
ut ñ modo culpam oꝑis. s etiam re¬
atum uoluntatis abstergas. ł am¬
plius laua. quam petere intelligam.
baua dico: et munda me .i. sic laua.
ut mundes me. bauantur enĩ q̃dã.

Expanded text:
Ecce per misericordiam et miserationem petit iste. Et est misericordia in natura, miseratio in effectu. Quomodo vero misereri velit, ostendit, dele ut nullum remaneat peccati vestigium, iniquitatem meam contra proximum commissam: quem modum delendi velit, ostendit: lava me ab iniquitpeccavi contra Uriam. Lava dicit, quiami, ubi plena ablutio et remissio, et taliter ablui petit. Et lava me a peccatis meis, quod in me fuit carnis voluptate. Lava dico, amplius quam ab actu peccati, quia plus peccavi quam actu, quia scienter, et ex voluntate utrumque feci. Tu ergo, amplius lava, ut non modo culpam operis, sed etiam reatum voluntatis abstergas. Vel, amplius lava, quam petere intelligam; lava dico, et munda me, scilicet sic lava, ut mundes me; lavantur enim quaedam,
Abbreviated transcription (Latin):
aufert iudicio . s. discussioni. quia
uib uuln̾b tyriacam remissionis
infundas. Misediam dico: magnã
quia. magna ẽ. miseria mea. et iõ
magnam exigit medicinam. De gͣui
quanta sit. Bene gͦ dicit magnam.
quẽ de celo dm̃ deposuit. corꝑe in¬
duit. ut pateret᷑ et moreretur. ꝑꝙͣ
credebat iste se facile absolui. ꝑ quã
sciebat et genus humanum lib̾a¬
ri. Qbͥd gͦ non poterat dare. ẽ scđm
se rogatur ds̃ ignoscere Et sełm¬

Expanded text:
aufert judicio, id est discussioni, quia avibus vulneribus ciriacam remissionis infundas. Misericordiam dico magnam, quia magna est miseria mea, et ideo magnam exigit medicinam; de graviquanta sit. Bene ergo dicit, magnam, quae de coelo Deum deposuit, corpore induit, ut pateretur et moreretur, per quam credebat iste se facile absolvi, per quam sciebat genus humanum liberari. Quid ergo non poterat dare, cum secundum se rogatur Deus ignoscere? VE
Abbreviated transcription (Latin):
potest resistere .i. qui me dm̃ ẽẽ. nõ
creditis intelligite. quod dixi. s. qd̾
laudem uolo. s ñ apeccõre. nemo
dicat sibi ñ predictum. Iõ intelligi¬
te : ne qñ rapiat ds̃ .i. ẽgo ad pęnã:
et ñ sit qui eripiat. Q  nͨdo diabolus
rapit. deus eripit. Cum ds̃ rapit:
nemo ualet liberare. Ihoc .s. intel¬
canunt. s sacͥficium .l.ñ animalium
honorificabit me. Nemo enĩ michi¬
offert hoc sacrificium. & malꝰ ẽ. qr
nemo laudat. nisi bonꝰ. qr si laudat:
et bene uiuit. Non enim laudat si
benedicit: et male uiuit. Nec qͥ be¬
ne iuuit si sibi dat. uł si suꝑ alium
se extollit. eui potius rogare deb̾et
quod ht̃. Qiuie⁊ cat gͦ a mał: et offert
sacrificium laudis. Et illie .i. in sacrifi¬
cio laudis: ẽ. iter. quia hoc sacͥficum
ẽ. ua ad dm̃. Et ẽ. hec scala iacob. qͣ
angeli ascendunt & descendunt.
.l. fideles ascendunt ad laudem diui¬
nitatis: et descendunt ad laudem
humanitatiꝰ ĩ xp̃o. Qͦ itinere ostẽ¬

Expanded text:
potest resistere, id est qui me Deum esse non creditis, intelligite quod dixi, scilicet quod laudem volo, sed non a peccatore. Nemo dicat sibi non praedictum. Ideo, intelligite, nequando rapiat Deus, id est ego ad poenam, et non sit qui eripiat. Quando diabolus rapit, Deus eripit. Cum Deus rapit, nemo valet liberare. Hoc scilicet intelnunt, sed sacrificium laudis, non animalium, honorificabit me. Nemo offert hoc sacrificium et malus est, quia nemo laudat nisi bonus, quia si laudat, et bene vivit. Nemo enim laudat, si bene dicit et male vivit; nec qui bene vivit, si sibi dat, vel si super alium se extollit, cui potius irrogare deberet quod habet. Quiescat ergo a malis, et offerat sacrificium laudis, et illic, id est in sacrificio laudis. Est iter, quia hoc sacrificium est via ad Deum. Haec est scala Jacob, qua angeli descendunt et ascendunt, id est fideles ascendunt ad laudem divinitatis, et descendunt ad laudem humanitatis, in Christo, quo itinere osten
Abbreviated transcription (Latin):
Et uincas .i. ostendas illos m̃daceᷤ.
cum udicaris ab eis. ñ facere qd̾
ꝓmisisti.ł ita agit ꝯtra illos qui
dicebant dm̃ dauid ñ indulgere. eo
qd tam grauiter dm̃ offenderat. Pre¬
catur gͦ dauid ut pareat. ut sic im¬
pleat quod ꝓmisit de uenia ingemi¬
scentis dicens. Qecumq hora pecc̃or
ingemuerit. omniũ iniquitatum eiꝰ
ñ recordabor. Qesi dicat. Iõ munda:
ut iustificeris in sermonib tus. qui
sunt de ꝓmissione uenie ingemi

Expanded text:
Et vincas, id est ostendas illos mendaces, Et vincas, id est ostendas illos mendaces, cum judicaris, ab eis, non facere quod promisisti. Vel ita: Agit contra illos qui dicebant Deum David non indulgere, eo quod tam graviter Deum offenderat. Precatur ergo David ut parcat, ut sic impleat quod promisit de venia ingemiscentis, dicens: Quacunque hora peccator ingemuerit, omnium iniquitatum ejus non recordabor . Quasi dicat, ideo munda, ut justificeris in sermonibus tuis qui sun
Abbreviated transcription (Latin):
niaris in sermonib tius. qr solus
in omĩb uerum potuit dicere hõ
ds̃. Uñ deus uerax. omnis homo
m̃dax. Et adeo iustus es: ut uin¬
cas omnes iusticia. Suꝑ̾as enim
omnes homines. omnes uidices.
et qui se putat iustum. coram te
iniustus ẽ. In cuiꝰ ꝯspectu astra nõ
sunt munda: qui in angłis suis rep¬
perit pͣuitatẽ. Tiigͦ solus uiste uidi¬
cas. cum .i. quãius iniuste iudicars.
.i. iniuste iudicatus sis. apilato.
et uideos: cum iudicaris .i. in ui¬
dicio quo iudicaturꝰ es. Uidẽt enĩ
iudicandum. et in eo iudicio uin¬
centem: qui ascendit suꝑ occasũ.
Occidendo enim uictor factus est.
Uñ eromors tua omors.ł ita ab il¬
lo loco ut iustificeris. Et ostendit¬
ꝓmiserat xp̃m ex tyrpe dauidnas¬
citurum Qed quidam ꝓpter pecc̃a
dauid. deum ñ implere dicebãt:
ꝯtra quos dicit dauid loquens ad
dm̃ patrem. Iõmunda: ut me
mundato iustificeris .i. ueraxe rep¬
periaris in sermonib tuis qui ft̃
de ꝓmissione .xͥ. quã michi fecisti.

Expanded text:
lus in omnibus unum potuit dicere homo Deus, unde Deus verax, omnis homo mendax . Vel adeo justus es, ut vincas omnes injustitias; superas enim omnes homines, omnes judices; et qui se putat justum esse, eoram te injustus est. In cujus conspectu astra non sunt munda ; qui in angelistuis reperis pravitatem . Tu ergo solus juste judicas, cum, id est quamvis injuste judicaris, id est injuste judicatus sis a Pilato et Judaeos, cum judicaris in judicio quo judicatus es; videt enim judicandum, et in eo judicio vincentem qui ascendit super occasum; occidendo enim victor factus est. Unde: Ero mors tua, o mors . Vel ita ab illo loco: Ut justificeris in sepromiserat Christum ex stirpe David nasciturum, quod quidam propter peccata David Deum non implere dicebant; contra quos David dicit loquens ad Deum Patrem. Ideo munda, ut me mundato justificeris, id eperiaris, in sermonibus tuis, qui sunt de promissione Christi, quam mihi fecisti.
Abbreviated transcription (Latin):
Sedens. Desi. cũm ocio. Ita tibi
placet. Nonenim casu alii dero¬
gat. s studio. quod enim transiẽs
aut stans facit᷑. ñ eum uoluntate
facit. S tu sedens loquebanis
adu̾sus fratrẽ tuũ .i. õmnẽ hoĩem.
qr omnis homo ẽ. frater ꝯditione
prime natiuitatis. Et adu̾sus fili

Expanded text:
si dicat: Cum otio ita tibi placet. Non enim casu alii derogat, sed studio. Quod enim transiens aut stans facit, non cum voluntate facit. Sed tu sedens loquebaris adversus fratrem tuum, id est omnem hominem, quia omnis homo est frater conditione primae nativitatis; e
Abbreviated transcription (Latin):
bas furem currebas cum eo: & cum
adulteris portionem tuã ponebas.
rebas cum eo. ascendendo. laudã¬
do. et eum adult̾is portionem tuã
ponebas. aliquo ꝯsensu. In his du
ob omnia notat crimina. aparte
totum. b sic. Si uidebas furem sani
intellectus scͥꝑturȩ. curcum eo assẽ¬
tiendo. ⁊ cum adulteris .s. qui pont̃
falsum intellectum in scͥpturis. por¬
tionem tuam ponebas. aliquo con¬
gua tua concinnabat dolos

Expanded text:
bas furem, currebas cum eo; et cum adulteris portionem tuam ponebas. rebas cum eo, assentiendo, laudando, et cum adulteris portionem tuam ponebas aliquo consensu. In his enim duobus omnia notat crimina, a patre totum. Vel sic: Si videbas furem, sani intellectus Scripturae, currebas cum eo, assentiendo, et cum adulteris, scilicet qui ponunt falsum intellectum in Scripturis, portionem tuam ponebas aliquo congua tua concinnabat dolos. »
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicau̾im. ipse reꝓb efficiar: non
scelerati se misceant diuinis ser¬
monib. Iõ in uet̾i tes tam̃to erat
labium eneum in introitu taber¬
nacłi. ubi sac̾dotes lauabant ma¬
nus. ingressuri in tab̾nacłm. et
egres suri. Uñ mundabimini qui

Expanded text:
praedicaverim, reprobus efficiar . Non praedicaverim, reprobus efficiar . Non ati se misceant divinis sermonibus. Ideo in Veteri Testamento erat labrum aeneum, in introitu tabernaculi, ubi sacerdotes lavabant manus, ingressuri tabernaculum, et egressuri. Unde: Mundamini, qui
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Tercia pars. Aquib sacrificium uelit
hic dicit. ubi peccatori sue nequitiȩ
imputant᷑. quiã laudem querit ds̃.
Ne putet turpis hanc sibi imꝑari:
ꝓhibet ne lingua p̾sumat laudare.
cui obuiat praua ꝯscientia. Non tñ
int̃ra dr laus ꝯu̾sis ad penitentiam.
s oblus dm̃. ut inferiꝰ ait. Qͣ dicat.
Immola dõ sacrificium laudis. S ui¬
de ne cantes.⁊ uiuas male: quia pec
sit. qiͣ hoc solo saluetur. qͥuod bene
de et inuoca. populo suo dixit. s ñ
cantem dicitur. securꝰ tam̃ sit ille qͥ
audit. a quocũq audiat bona. secũ¬
dum illud. Q dicunt facite: que ã
facunt nolite facere. Hoc inquã
dixit. Q re tu enarras iusticias me¬
assumis .i. indeuotus p̾sumis. tes¬
tam̃tum meũ scm̃ ꝑ os tuũ pollutũ
aliis p̃dicare: Qusi. Nec sc̃a uerba
os pollutum p̃sumat docere. ł os
heretici.⁊ si legere. Non enim lectio
negatur corrigendis. Yñ apłs ait.
Castigo corpus meũ. et in seruitu¬
tem redigo illud: ne forte cũ aliis

Expanded text:
 Tertia pars a quibus sacrificium velit, hic dicit, ubi peccatori suae nequitiae imputantur, quia laudem quaerit Deus, ne putet turpis hanc sibi imperari. Prohibet ne lingua praesumat laudare, cui obviat prava conscientia; non tamen interdicitur laus conversis ad poenitentiam, sed oblitis Deum, ut inferius ait. Quasi dicat: Immola Deo sacrificium laudis; sed vide ne cantes bene et vivas male, quia peccsit, quasi hoc solo salvetur, quod bene ec populo suo dixit, sed non cantem dicitur, securus tamen sit ille qui audit, a quocunque audiat bona, secundum illud: Quae dicunt facite, quae autem faciunt nolite facere . Hoc inquam, dixit: Quare tu enarras justitias meassumis, id est indevotus praesumis testamentum meum sanctum, per os tuum pollutum, aliis pos pollutum praesumat docere. Vel os haeretici; non enim lectio negatur corrigendis. Unde Apostolus ait: Castigo corpus meum et in servitutem redigo illud, ne forte cum aliis
Abbreviated transcription (Latin):
.l. qui dicunt post laborem sequi
oꝑacaritatis: quam sacrificia pe¬
iam impletum cernimꝰ. Iam enĩ
celi annuntia uert̃ nob̾ hanc iusti¬
ciam dĩ: quod quidam erunt ad
dexteram. quidã ad sinistram. Nul¬
lum granũ erit tẽcum palea. ⁊ si
nunc ꝑmixta. qm̃ d̃s qui ñ fallit¬

Expanded text:
 qui dicunt post laborem sequi opera charitatis, quam sacrificia pejam impletum cernimus. Jam enim coeli annuntiaverunt nobis hanc justitiam Dei, quod quidam erunt ad dexteram, quidam ad sinistram. Nullum granum erit tunc cum palea, et si nunc permista, quoniam Deus qui non fallit
Abbreviated transcription (Latin):
flãmatur. et m̃bra in suũ usũ rapit:
ne seruiant cupiditati. Uñ in leuit¬
cũm p̃cipitur. ut adipem cum re¬
nucłis offerant. qͥb int̾na caritas
significatur. S ne putes hec ho¬
locausta ẽe. de animalib subdit.
Non accipiam de domo tua uitulos:
Qsi dicat. Non arguam siñ feceris.
Et si feceris: nõ accipiam uitulos
in sacrificium. Uitulos dico: qui
non illos de domo tua. Uñ osee ꝓ¬
pħa. Reddemꝰ dõ uitulos labioꝵ
nr̃orum. Hoc̃ dicendo p̃nuntiat
nouum testam̃tũ uͥ omĩa figura¬
tiua sacͥficia cessant. Neq de gre¬
gib tius hyreos. Iõ ate non accipiã:¬

Expanded text:
flammatur et membra in suum usum rapit, ne serviant cupiditati. Inde in Levitico praecipitur, ut adipem cum renunculis offerant ; quibus interna charitas signatur. Sed ne putes haec holocausta esse de animalibuNon accipiam de domo tua vitulos. si dicat: Non arguam si non feceris; et si feceris non accipiam vitulos in sacrificium. Vitulos dico qui non illos, de domo tua. Unde propheta: Reddemus Deo vitulos labiorum nostrorum . Hoc dicendo praenuntiat novum testamentum, ubi omnia significativa sacrificia cessant, neque de gregibus tuis hircos. Ideo a te non accipia
Abbreviated transcription (Latin):
tie dĩ. Et io Si esuriero n dicam tͥ m̃s¬
est enim orbis tr̃s et plenitudo eius
ñ dicam tͥ. ut pascas me.Qͣ. Si ħ
datis: forsitan esurire putatis. qd̾
ẽ. insania. Meus enim ẽ: orbis t̾re:
gͦ ne q̃ras quod michi des. quia
sine labore habeo qd uolo. et ple¬
nitudo eiꝰ .i. om̃nis creature .s¬

Expanded text:
 « Si esuriero, non dicam tt enim orbis terrae, et plenitudo ejus.Non dicam tibi, ut pascas me. Quasi dicat: Si haec datis, forsitan esurire putatis, quod est insania, meus est enim orbis terrae, ergo ne quaeras quod mihi des, qui sine labore habeo quod volo, et plenitudo ejus, id est omnes creaturae, s
Abbreviated transcription (Latin):
Immola dõ. ñ dicit michi de altissi¬
s de se ut de alio loquit᷑. ut & mo.ut:¬
p̾sumere de uirib tius. indie tͥbu¬
lationis .i. adu̾sitatiᷤ quȩ iõ datur
ut homo inuocet. ł. nota. Tribula¬
tio ꝓpͥe ẽ. timore salutis. ñ carnaliũ.
Et eruam te. ne deficias. Ecce p̃miũ
oblationis. Et sic honorificabis me.
ut ĩam ñ deficias a me. ł honorif¬
cabiᷤᷤ me .i. apud alios causa honoris
eris michi. P eccatori autẽ dixit ds̃.

Expanded text:
immola Deo, non dicit mihi, sed de se, ut de alio loquitur praesumere de viribus tuis in die tribulationis, id est adversitatis, quae ideo datur ut homo invocet. Vel nostra tribulatio proprie est timore salutis, non carnalium; et eruam te, ne deficias. Ecce praemium oblationis. Et sic honorificabis me, ut jam non discedas a me. Vel honorificabis me, id est apud alios causa honoris eris mihi
Abbreviated transcription (Latin):
extraxit. dum pene frangeretur
rete. Et in erangłio paterfamilias
misit seruos suos ad exitus uarum
uocare ad nuptias. quos cumq rep.¬
quasi p̾sentia: hortatur angłos
ꝯgregantes. ñ iubet et applaudit.
Qͣsi dicat. Et quia ita erit. gͦ o an¬
głi messores. Congregate illi scõs
eius: qui ordinant testam̃tum eius

Expanded text:
traxit, dum pene frangeretur traxit, dum pene frangeretur rete . Et in Evangelio: Paterfamilias misit servos ad exitus viarum vocare ad nuptias quoscunque requasi praesentia, hortatur angelos congregantes, et applaudit. Quasi dicat: Et quia ita erit, ergo, o angeli messores, congregate illi sanctos ejus, qui ordinant testamentum ejus