comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nium prophaȩ longe posterioris ađ sunssit iacobdilexi erau autẽ odio
habui : ut intelleger&ur hoc a pertũ postea ꝓpropli&am. quod antequam
illi nascerentur erant indi prȩdestinatione pergratiã: quid enĩ dilige¬
bat iniacob Antequã natus fecis se aliquid boni nisi gratuitũ misericor¬
die sue donũ &quid oderat in erau. ante quã natus feciss& aliquid mali.
Nisi orginalepeccitũ :Nã neque in illo diligere iustitiã : quã nullam
ille fecerat neque in isto odiss& naturã. quũ bonã ipse fecerãt: miri
est aut̃ cũ his co artantur angustiis. in quanta se abrista p̃cipit &me¬
tuentss reia ueritatis: ideo inquiunt . ñ dũ natorũ aliũ oderat alium
diligebat: quia eorũ futura opera p̃uidebat: quis istũ acutis simun
sensũ defuisse apło non miraur hoc quippe ille non uidit. quando
sibi uelut aduersuntis obiecta quȩstione non id potius. tabreue tã

Expanded text:
nium prophetae lonnium prophetae lonhabui, ut intellegeretur hoc apertum postea per prophetam. quod. antequam illi nascerentur. erat in dei praedestinatione per gratiam. quid enim diligebat in Iacob. antequam natus fecisset aliquid boni. nisi gratuitum misericordiae suae donum? et quid oderat in Esau, antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret iustitiam, quam nullam ille fecerat. neque in isto odisset naturam. quam bonam ipse fecerat. Mirum est autem, cum his coartantur angustiis. in quanta se abrupta praecipitent metuentes retia ueritatis. \'Ideo\', inquiunt. nondum natorum alium oderat, alium diligebat, quia eorum futura opera praeuidebat.\' quis istum acutissimum sensum defuisse apostolo non miretur? hoc quippe ille non uidit, quando sibi uelut aduersantis obiecta quaestione non id potius tam breue, tam
Abbreviated transcription (Latin):
malis meritis ad quirere potuit uindlentiã suffocantlsr & ecbonir ille
diligentiam baptizantis nĩmiȩ uanitatir & cȩcitatis sunt : si&iam his
consideratis : ñdũ dignantur exclamare nobiscũ. Galtitudo diuitiarũ
sapientiȩ & scientiȩdĩ quã in scrutabilia sunt iudiciueiꝰ & inuestigabi¬
lesuia e ei: ũ itaq misericordiȩ gratuita edĩ pertinacissima aduer¬
sent insania sinant filiũ hominis. inqualiba actate querere & sal¬
Nic faeri qu. perierat : nec descrutabilibus iudicus eius audeant iu¬
sticar ena inuna cadimq caura suptralut ueniat inisericordit ei
sep uli maneat lra eiur: quieñ sunt isti quires pondeant do q̃uan
do quidem ille rebace hubenti geminos exinocontiantitart &ꝓ quao
elecione propositum eiꝰ manera. clectiõme sulicos gratien dleibnen
clatione quia eligendo facit ipse noncum inuenit ñ exoperibur sed exuocane

Expanded text:
meritis malis adquirere potuit uiolentiam suffocantis nec bonis ille meritis malis adquirere potuit uiolentiam suffocantis nec bonis ille diligentiam baptizantis? nimiae uanitatis et caecitatis sunt, si etiam his consideratis nondum dignantur exclamare nobiscum:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! non itaque misericordiae gratuitae dei pertinacissima aduersentur insania. sinant filium hominis in qualibet aetate quaerere et saluum facere, quod perierat, nec de inscrut-abilibus iudiciis eius audeant iudicare, cur in una eademque causa super alium ueniat misericordia eius, super alium maneat ira eius. Qui doquidem ille Rebeccae habenti geminos ex uno concubitu Isaac patrelectionem propositum ejus maneret: electionem scilicet gratiae, non debiti, electionem qua eligendos facit ipse, non invenit; non ex operibus, sed ex vocante
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate ñ cadit passer int̃rã quȩ nec fa go p̃mitur nec fortuitis
cusib inpeditur: neculla ini quitate corrũ pitur: ut renas cantur
adhereditatẽ cȩleste non consulit omnibus paruulis filiorum suo¬
rũ & ñ nullis consulit &iã paruulis impiorũ: iste in fans defidelibus con¬
iugatis ortus. lȩcitia parentũ susceptus. matris uł nutricis somuolentia
suffocatus. fit extor ris expers suorũ fidei: ille in fans de sacrilego stu¬
pro nascitur crudelitimore matris exponitur. alienorũ miseri cordi
pidate colligitur. eorũ xp̃iana sollicitudine baptiatur. fitaet ni consers
& particeps regniyista coriͣme considerent hinc audeant dicere dm̃
ul aiceptorẽ in suugratia ꝑsonarũ uł remuneratore p̃cedentiũ merito¬
rum: niã & siconabuntur maioriracatis : aliquamerita suspicari. scumala
seubona quid deistir in fantibus dicent᷑. quorũ nec iste sib ullis propris

Expanded text:
uoluntate non cadit passer in terram. quae nec fato premitur nec fortuitis uoluntate non cadit passer in terram. quae nec fato premitur nec fortuitis casibus impeditur nec ulla iniquitate corrumpitur, ut renascantur ad hereditatem caelestem, non consulit omnibus paruulis filiorum suorum et nonnullis consulit etiam paruulis impiorum. iste infans de fidelibus coniugatis ortus. laetitia parentum susceptus. matris uel nutricis somnolentia suffocatus fit exsors expers suorum fidei; ille infans de sacrilego stupro nascitur. crudeli timore matris exponitur, alienorum misericordi pietate colligitur. eorum Christiana sollicitudine baptizatur, fit aeterni consors et particeps regni. ista cogitent, ista considerent, hic audeant dicere deum uel acceptorem in sua gratia personarum uel remuneratorem praecedentium meritorum. Xam etsi conabuntur maioris aetatis aliqua merita suspicari seu mala seu bona. quid de ipsis infantibus dicent. quorum nec iste sibi ullis propriis
Abbreviated transcription (Latin):
don iturisunt ñ opin eos intantam dementiã producturos. quan¬
tulũ cumque nom̃ xp̃ianũ tenerecupientes. Cur ergo in regnõcȩlo¬
rum ñ accepto regenerationis laua croparuulus nullus intrabis
cer&ur elegit: quid dicã de inopinutis & repentinis in uumerabilibus
mortibus. quibus sȩpe &iã religiosorũ xpi anorũ prȩueniuntur
& paptismo p̃ripiunt infantes. cũ e contrario sacrilegorũ nbgni¬
micorũ xp̃i. aliquo modo inxp̃i anorũ manus uenientes. exha
uita ñ sine sacram̃to regenerationis emigrent : qudhĩnẽ dictu¬
i sunt quiut gratia daripossit Non nulla prȩcedere merito hur¬
nu contendunt teesit ꝑsonarũ acceptor ds̃ quȩ tandeno hiñ merte
paesser : si eorundem cogitaueris paruulorũ nullas propriu. utris que
ẽ illa massa quũ cõmunis: si parentũ adtenderis. bona sunt ilia quo¬
rũ filii repentinis mortibus. sine xp̃i baptimate perier: malauero illa

Expanded text:
daturi sunt? Non opinor eos in tantam dementiam prorupturos, quandaturi sunt? Non opinor eos in tantam dementiam prorupturos, quantulumcunque nomen Christianum tenere cupientes. Cur ergo in regnum coelorum non accepto regenerationis lavacro parvulus nullus intrabit?ceretur, elegit? quid dicam de inopinatis et repentinis innumerabilibus mortibus. quibus saepe etiam religiosorum Christianorum praeueniuntur et baptismo praeripiuntur infantes, cum e contrario sacrilegorum et inimicorum Christi aliquo modo in Christianorum manus uenientes ex hac uita non sine sacramento regenerationis emigrent? quid hic dicturi sunt, qui, ut gratia dari possit, nonnulla praecedere merita humana contendunt, ne sit personarum acceptor deus? quae tandem hic merita praecesserunt? si eorundem cogitaueris paruulorum, nulla sunt propria, utrisque est illa massa communis: si parentum adtenderis, bona sunt illa, quorum filii repentinis mortibus sine Christi baptismate perierunt, mala uero illa,
Abbreviated transcription (Latin):
orations affeccu & irtectu: doneo sa & omines languores nr̃õs. & redi¬
ma de corruntione uta nr̃am. & corinenos inmiseratione &mi¬
sericordia: uerum isti quiper sonarĩ acceptorẽ fieri existin
om̃i simnuna tademque causa. superaliqs ueniat misericordiaeius
superaliõs mã ment ira eius nompetotas uires argum̃ tationis hu¬
manȩ in paruulis ꝑdiuit: tuã ut interumtaceam quod non est pre¬
quens apłeait perun us deliccũ in omnes homines adiustifica¬
uulis dicã. quod ipsi quoq aucto ritate euanz łica t̃riti. uł potpa
ep̃i anorũ populorũ concordissima fidei conspiratione per
fract : fculla excuratione concedunt quod nullus paruulus nisi
renatus eraquu & spũ intrat in regnũ cȩlorũ : quũ quȩso al¬
laturi sunt caurã quod alius sic gułi natur ut baptigatus li nc
exeatalius in fideliã manibus traditus uł &iã fideliũ prius quo
abeis baptiz anddus offeratur. expir&t : an hoc fato uel foretune

Expanded text:
affectu et effectu. donec sanet omnes languores nostros et redimat de corruptione uitam nostram et coronet nos in miseratione et misericordia. Verum isti, qui personarum acceptorem fieri existimant deum, si in una eademque causa super alios ueniat misericordia eius, super alios maneat ira eius, nempe totas uires argumentationis humanae in paruulis perdunt. nam ut interim taceam, quod non est praequens apostolus ait: Per unius delictum in omnes homines ad condemnauulis dicam. quod ipsi quoque auctoritate euangelica territi uel potius Christianorum populorum concordissima fidei conspiratfracti, sine ulla excusatione concedunt: quod nullus parvulus, nisi renatus ex aqua et Spiritu, intret in regnum coelorum; quam, quaeso, allaturi sunt causam, quod alius sic gubernetur ut baptizatus hinc exeat, alius infidelium manibus traditus, vel etiam fidelium, priusquam ab eis baptizandus offeratur, exspiret? An hoc fato vel fortunae
Abbreviated transcription (Latin):
ergo fites quidicunt. quid adhuc conqrit᷑ ñã uoluntatieĩ quis resistit
nis qđ legit᷑ in libro salomonis insipientia uiri uiolat uiar eiur
Dr̃aũ causator incordesuo: quã uisitaq dr faciat uasairȩ inper¬
ditionẽ ut ostendat iram. & de monstret potentiam ruam quam
bene utit᷑ etiam malis. Qut notas raci& potentiam suam gloriae
suae inuara misericor diȩ qͥuae facit in honore ñdam nabili masse
debitũ sed suae gratiae largitate donatũ : Tam̃ incirdẽ irae uans
Proptermeritũ masse in contumeliam debitũ fatis. id et hominib
propter naturae quidebonẽ creatis. sed propt̃ uitia supplitio destina¬
tis. iniquitatem quã restissime ueritas inprodat dim nare nouit ipre
N sacere : sicut enim uoluntati eiur tribuit᷑ humana natura nullo
dobitante laudanda: sic hominir uolumtati culua eribut. Nullort cu¬

Expanded text:
ergo fit in eis. qui dicunt: Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit? ergo fit in eis. qui dicunt: Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit? nisi quod legitur in libro Salomonis: Insipientia uiri uiolat uias eius: deum autem causatur corde suo. Quamuis itaque deus faciat nasa irae in perditionem, ut ostendat iram et demonstret potentiam suam, qua bene utatur etiam malis, et ut notas faciat diuitias gloriae suae in uasa miserium. tamen in eisdem irae uasis propter meritum massae in contumeliam debitam factis. id est in hominibus propter naturae quidem bona creatis sed propter uitia supplicio destinatis iniquitatem, quam rectissime ueritas inprobat, damnare nouit ipse, non facere. sicut enim uoluntati eius tribuitur humana natura nullo dubitante laudanda, sic hominis uoluntati culpa tribuitur nullo recu
Abbreviated transcription (Latin):
scientia uerũ etiam & delectatione legis. postea dicit: miser ego homo
gratia saluatoris: nemo liberut uenundatos subpeccato auinculs
captiuantir nisi gratia re dimentis : ac ꝑhoc uniuersi quise innequit ur
& in quitatib excusatos uolunt. Ido lifirsime puniunt᷑ qm̃ qui libenentur
non nisi gratia liberat᷑: Nam si excusatio illic iustaess& non indelam
gratia. sediustitia liberar& : cumuero ñ liberat nisigratia : nihil iusto
inuenit in eo quẽ liberat . ñ uoluntatẽ ñ operationẽ ñ saltẽ ipsam excu¬
sationẽ: Nam si haec iusta est : quirquis eautit᷑ merito ñ gratia liberatur
Nouimus enim libertꝰ ꝑ gratiam xp̃i. quosdam etiam eorũ quidicunt
quidadhuc conqrit᷑ nã & uoluntieius quis resistit : quae siiusta est ex¬
cusatio nonlam gratuita gratia. sed propt̃ huiur excusationis iustitiã
a est qua homo liberat᷑. siñ secđm debitũ iustitiae re tribuit᷑ nihil

Expanded text:
scientia uerum etiam delectatione legis postea dicit: Miser ego homo,scientia uerum etiam delectatione legis postea dicit: Miser ego homo,gratia saluatoris: nemo liberat uenundatos sub peccato a uinculis captiuitatis nisi gratia redimentis. Ac per hoc uniuersi, qui se in uequitiis et iniquitatibus excusatos uolunt ideo iustissime puniuntur, quoniam, qui liberantur. nonnisi gratia liberantur. nam si excusatio illa iusta esset. non inde iam gratia sed iustitia liberaret. cum uero non liberat nisi gratia, nihil iustum inuenit in eo. quem liberat. non uoluntatem, non operationem, non saltem ipsam excusationem; nam si haec iusta est, quisquis ea utitur. merito non gratia liberatur. nouimus enim liberari per gratiam Christi quosdam etiam eorum, qui dicunt: Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit? quae si iusta est excusatio. non iam gratuita gratia sed propter huius excusationis iustitiam a est, qua homo liberatur, si non secundum debitum iustitiae retribuitur. nihil
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui intelligere noluer̃ sine dubitatione peccatũ est. In eis aũqui ñ
potuer̃ poena pecratiergo in utrisq ñ est iustu excusatio. sediustadã¬
natio: Ideo aũ diuina eloquia. eos in excus abiler dicunt. quiñ ignonoi¬
tes sed scientes peccant ut secãm iudicium suꝑbiaesuae. quomultum
confidunt de uirib propriae uoluntutir se in excusabiles uideant:.
quia deignorantia lam ñ habent excusationẽsuam. & non dũm̃
est iustitia cui p̃sumebant suficere uoluntatẽ: aduero ille cui
dñr & sciendi & oboediendi largitus largitus est grutiam: ꝑlegem in¬
quid cognitio peccati. & peccatũ non cognoui nisiꝑlegẽ. nam concupis¬
centiam nesciebam nisilexdicer& ñ concupisces nec uult intellegi
hominem praecep. legir ignarũ sedliberatricir indignũ gratiae uo
dicit: Condelestor legidi secđm interiorẽ hominẽ: & cum hac uonsolũ

Expanded text:
eis. qui intellegere noluerunt. sine dubitatione peccatum est, in eis autem, qui non eis. qui intellegere noluerunt. sine dubitatione peccatum est, in eis autem, qui non potuerunt, poena peccati. ergo in utrisque non est iusta excusatio sed iusta damnatio. Ideo autem diuina eloquia eos inexcusabiles dicunt, qui non ignorantes sed scientes peccant. ut secundum iudicium superbiae suae, quo multum confidunt de uiribus propriae uoluntatis, se inexcusabiles uideant, quia de ignorantia iam non habent excusationem et nondum est iustitia, cui praesumebant sufficere uoluntatem. at uero ille, cui dominus et sciendi et oboediendi largitus est gratiam: Per legem. inquit, cognitio peccati et: Peccatum non cognoui nisi per legem; nam concupiscentiam nesciebam. nisi lex diceret: \'Non concupisces\\ nec uult intellegi hominem praeceptricis legis ignarum sed liberatricis indiguum gratiae, ubi dicit: Condelector legi dei secundum interiorem hominem et cum hac non solum
Abbreviated transcription (Latin):
de uiribus liberi arbitrii excuratam seputat quando ignoruntiae
non uoluntatis uidetꝰ esse ꝗđ peccat: recundũ hanc in excusationem . ih¬
excusabiles dicit scriptura diuina quoscũq scientes peccare nͨ uincit :
dĩ tam̃ iustũ iudicium nec illis parcit qui ñ audier̃: quicũq enim sine
lege peccauer̃. sinelege peribunt, & quã uirseips exsusando uideantur
non amittit hanc excusationẽ quiscit se fecisse hominẽrectũ. eiq oboe¬
dientiae dedisse p̃ceptũ nec nisieius omale usus est libero uoluntatir
arbitrio &iam qđ transin& inposteros manasse peccatũ: neq enim
damg nant᷑ qui ñ peccauer̃ : quando quidem illud ex uno in om̃rꝑ transit
in quo ante propriam insingulis quib: que peccutu. omnes cõmuni ter
peccauer̃: acꝑ hoc: in excus abiles est omnis peccator. uelreatu originis.
uel additu menta etiam propriȩ uoluntatis. siue quinouit siue qui
ignorat. siue quiiudicat siue quiñ iudicat quia &ips ignorunti a in

Expanded text:
de uiribus liberi arbitrii excusatam se putat, quando ignorantiae non uoluntatis uidetur esse, quod peccat. Secundum hanc excusationem inexcusabiles dicit scriptura diuina. quoscumque scientes peccare conuincit. dei tamen iustum iudicium nec illis parcit. qui non audierunt; quicumque enim sine lege peccauerunt, sine lege peribunt. et quamuis se ipsi excusare uideantur. non admittit hanc excusationem, qui scit se fecisse hominem rectum eique oboedientiae dedisse praeceptum nec nisi eius, quo male usus est. libero uoluntatis arbitrio, etiam quod transiret in posteros. manasse peccatum. neque enim damnantur, qui non peccauerunt, quando quidem illud ex uno in omnes pertransiit, in quo ante propria in singulis quibusque peccata omnes communiter peccauerunt. ac per hoc inexcusabilis est omnis peccator uel reatu originis uel additamento etiam propriae uoluntatis. siue qui nouit siue qui ignorat siue qui iudicat sine qui non iudicat, quia et ipsa ignorantia in
Abbreviated transcription (Latin):
ter imxp̃iano exfide adhuc uiuenti & non dum cernenti qual
perfectumest sed ex parte scientinosse uł credere. quod neminẽ di
liber& nisi gratuita miseri cordia ꝑdñm nrm ihm̃ xp̃m & nemin¬

Expanded text:
terim Christiano ex fide adhuc uiuenti et nondum cernenti, quod terim Christiano ex fide adhuc uiuenti et nondum cernenti, quod perfectum est, sed ex parte scienti nosse uel credere. quod neminem deus liberet nisi gratuita misericordia per dominum n
Abbreviated transcription (Latin):
sibi obiecit apostolus ut dicant: quid adhuc conqueriturn amuolun¬
tate eius quis resistit hoc estenim dcere: quid denobis fit quaere la
quod dm̃ offendamus male uiuendo cumillius uoluntatinemopossit
resistere quinos obdurauit miseri cordiam non prȩstando siergo
illos non pud&. hac excusatione non nobis sed a postolo contra¬
dicȩre : quurnos pigeat eis quod dixit aposcolus. hocidem atq
identidem dicere. ohomo tu quis es qui res pondeas dõ : numquid deo
figiientũ ei quisefinxi. quaresic me fecisti: An non habet potes
tatẽ figulus lud ex eãdem massa uti que merito recte qued am¬
nata facere aliuduas in honoren indebitam propter miscricor¬
dice gratiam aliud in contumeliam debitam propter irae eius¬
iustitiam & ut notas faciat diuitias gloriaesuae inuasamiseri¬
cordice si c osaendens quidei largiatur. cum id supplicium
recipient uasa irȩ quod pariter omnib: debeatar: satis sit in¬

Expanded text:
sibi obiecit apostolus. ut dicant: Quid adhuc conqueritur? nam uolunsibi obiecit apostolus. ut dicant: Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit? hoc est enim dicere: \'Quid de nobis fit querela, quod deum offendamus male uiuendo. cum illius uoresistere, qui nos obduravit misericordiam non praestando? Si ergo illos non pudet hac excusatione, non nobis, sed Apostolo contradicere, cur nos pigeat eis quod dixit Apostolus, hoc idem atque identidem dicere: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? annon htatem figulus luti ex eadem massa, » utique merito recteque damnata, « facere aliud vas in honorem » indebitum, propter misericordiae gratiam, « aliud in contumeliam, » debitiustitiam et ut n otas faciat diuitias gloriae suae in uasa misericordiae sic ostendens, quid eis largiatur, cum id supplicium recipient uasa irae, quod pariter omnibus debebatur? satis sit in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intellege din sedexcurabt̃ se in quaitd homunts quinoluti Rte¬
& fidelit̃ uiuere dicentes : quid nos fecim: qui maleuuum:: quando quiđẽ
gratiam unde beneui uerem: nonaccepim:: Non possunt ueracit̃ dicere.
ni hil mali sefecis se qui maleui uunt: sienĩ nihil malefaciunt. beneuiuud
s iaut̃ male uiuunt de suo maleuiuunt. sed quod originulit̃ traxer̃ uł quod
in suꝑ ad dider̃: sed siuaras̃ irae que ꝑ fecta sunt ad perditionẽ quȩ illis
debita redditur. sibi hoc in putent. quia ex ea massa fucta s. quã ꝓpt̃ uni¬
us peccatũ in quoom̃s peccauer̃ merito dr̃ iuste quȩ dã nauit: si aũ uasa
sunt misericordiȩ. quib ex eadẽ massa factis. suppliciũ debitũ reddere uo¬
luit. non ee inflent. sed ipsũ glori ficent. qui eis misericordiã ñ debitã p̃strat:
Vs quid aliter sapiunt & hoc quoq illis ipsereuel auis: põstremum qnm̃
seistiexcus abunt modonempg illo quem breuiter tamquam exeorum uoce

Expanded text:
non intellegetis. \'Sed excusabunt se\'. inquit. \'homines, qui nolunt recte fideliter uiuere, dicentes: Quid nos fecimus, qui male uiuimus. quando quidem gratiam, unde bene uiueremus, non accepimus?\' non possunt ueraciter dicere nihil se mali facere, quia male uiuunt: si enim nihil mali faciunt. bene uiuunt: si autem male uiuunt. de suo male uiuunt. uel quod originaliter traxerunt uel quod insuper addiderunt. sed si uasa sunt irae, quae perfecta sunt ad perditionem. quae illis debita redditur, sibi hoc inputent, quia ex ea massa facta sunt, quam propter unius peccatum, in quo omnes peccauerunt. merito deus iusteque damnauit; si autem uasa sunt mis eric-ordiae. quibus ex eadem massa factis supplicium debitum reddere noluit. non se inflent, sed ipsum glorificent. qui eis misericordiam non debitam praestitit et, si quid aliter sapiunt, hoc quoque illis ipse reuelabit. Postremo quonam se isti excusabunt modo? nempe illo, quem breuiter tamquam ex eorum uoce
Abbreviated transcription (Latin):
teruta q uoqq uirtureius aediumitar ut fuit in excu sabiles: siergoistor
inexcusabiles dicit quilnuisi biliu illius ꝑ ea quȩ fastar intellesti con¬
spicere potuer̃. nec oboedier̃ tumen ueritati. sed iniqui & impii per¬
dm̃ glorificauer aut gratiar eger : quanto magir in excus abiles sunt
gi erlege eiur instrusti confidunt scipsos duceresse ceorũ. & alior do¬
centes seipios ñdocent quip̃dicant ñ furandũ furunt & ceteru quae
aeions apostolus loquit᷑ẽn quippe dicit: propt̃ru inexcusabilir er o
bomo omnis qui iudicar in quo eium aliũ iudicar. tẽmos iprũ condem¬
ner eade menim agis qulludicar dicit e ĩam ipredñr in euangelio sinon

Expanded text:
go istos inexcusabiles dicit, qui inuisibilia eius per ea, quae facta sunt, intellecta conspicere potuerunt nec oboedierunt tamen ueritati, sed iniqui et impii perdeum glorificauerunt aut gratias egerunt —. quanto magis inexcusabiles sunt, qui ex lege eius instructi confidunt se ipsos duces esse caecorum et alios docentes se ipsos non docent, qui praedicant non furandum et furantur et cetera. quae de ipsis apostolus loquitur! eis quippe dicit: Propterea inexcusabilis es o homo omnis, qui iudicas; in quo enim alium iudicas. temet ipsum condemnas; eadem enim agis. quae iudicas. Dicit etiam ip
Abbreviated transcription (Latin):
minis aute gratiã. quo merito percipiat gratium. cũ omnebonũme¬
ritũ urm̃ non in nos faciat nisi gratia: &cum dr̃ coronat meritanra¬
teulul aliud coronat quã munera sua : sicut enĩ ab initio fidei miseri cor¬
diã eouiecuti sum: non quia fiddes eramur seduc essemur sic in fiae
quodẽ uita terua coronabit nos sicut scriptum est. in miseratione &mi¬
se rurdiamonitaq frusttado cantatur & mi sericordueius p̃uenic m e
iusericordiacius sub sequetur me: unde &ipia uitat uterua que iito
in fine ha bebitur. &ideo meritis pcedentibus redditur : tam quia cado
me sactq ibus redditur uanobis parata sunt ꝑ nram sufficientua s ditno¬
bii facta pergraciam &iam ipra gratia nunc operatur i obalisad nis
quia gradis datur nec ideo qui ameritis̃ datur sed quia data sunt ai pie
merit a quibus datur ubiaute inuenĩmus uitã ec̃ nã gratiã nuncupari
habemus apud cundem graciȩ magnificũ defensors apostolũ paulis

Expanded text:
minis ante gratiam, quo merito percipiat gratiam, cum omne bonum meritum nostrum non in nobis faciat nisi gratia: et cum Deus coronat meritanihil aliud coronet quam munera sua? sicut enim ab initio fidei misericordiam consecuti sumus. non quia fideles eramus, sed ut essemus, sic in fine, quod erit uita aeterna, coronabit nos. sicut scriptum est, in miseratione et misericordia. non itaque frustra deo cantatur et: Misericordia eius praeueniet me et: Misericordia eius suutique in fine sine fine habebitur, et ideo meritis praecedentibus redditur; tamen quia eadem merita quibus redditur, non a nobis parata sunt per nostram sufficientiam, sed in nobis facta per gratiam, etiam ipsa gratia nuncupatur, non ob aliud nisi quia gratis datur; nec ideo quia non meritis datur, sed quia data sunt et ipsa merita quibus datur. Ubi autem invenimus etiam vitam aeternam gratiam nuncupari, habemus apud eumdem gratiae magnificum defensorem apos
Abbreviated transcription (Latin):
Curaũ illũ potius quã illũ liber& aut ñ liber& scruta ir qui potest iudiciorũ esꝰ
tã magsum profundum. uerũ tamen caueat prȩcipitiũ: Nũ quid enĩ mi¬
& in maioribus dit̃ taxat aetatibus. merito dicipotest. hi noluer intellege¬
re utbeneagerent. hi. quode grauius intellexerunt & non oboe dier̃ qua
sicut scriptumest. uerbis non emen dabitur seruus dolosus. sieni & intellec¬
erit nobo edi& : unde non oboedi& : nisi sua pessimauo luntarte : c̃uigraui¬
ordã natio diuinu ȩquitate deb&ur: cuiplur datur plus exgitur abeo:
istos quippe scriptura inȩccurabiler dicit quos non lat& ueritas & in cis
ꝑ seuerat iniquitas: reuelatur eñ iradĩ decelo ait apłs. suꝑomne impi¬

Expanded text:
cur autem illum potius quam illum liberet aut non liberet, scrutetur, qui potest, iudiciorum eius tam magnum profundum. uerum tamen caueat praecipitium. numquid enim iniuiae eius. Et in maioribus dum taxat aetatibus merito dici potest: Hi noluerunt intellegere, ut bene agerent: hi, quod est grauius, intellexerunt et non oboedierunt, quia, sicut scriptum est. uerbis non emendabitur seruus durus; si enim et intellexerit, non oboediet. unde non oboediet nisi sua pessima uoluntate? cui grauior damnatio diuina aequitate debetur: cui enim plus datur, plus exigetur ab eo. istos quippe scriptura inexcusabiles dicit, quos non latet ueritas et in eis perseuerat iniquitas. reuelatur enim ira dei de caelo, ait apostolus, sup
Abbreviated transcription (Latin):
merito sicut hunianũ meritũ malũ. ñ dubitatur et̃ peccatum : non
a contrario r&ulit dicem: stipindiũ iustitiȩ uita aetna sed rnitia i¬
peceti sũ mors quidtedis ponis extollere o humana ñ iusticiȩ sua
mminum ut haberes ea stamei haber ea profecto accepisti quident
ioftiae quidem stpendiũ est. sedtibigrauie ẽst scipia iunt  ien¬

Expanded text:
merito. sicut humanum meritum malum non dubitatur esse peccatum, non merito. sicut humanum meritum malum non dubitatur esse peccatum, non a contrario rettulit dicens: \'Stipendium iustitiae uita aeterna,\' sed: Gratia, ipeccati sit mors, quid te disponis extollere, o humana non justitia, sed minum. ut haberes eam, si tamen habes eam, profecto accepisti; quid eniustitiae quidem stipendium est, sed tibi gratia est. cui grati
Abbreviated transcription (Latin):
dño nr̃o ui deobsecrote inquanta breuitate quã uiglant uerba posue¬
ops quibus diligent consideratis questionis huius aliquantu lũ hbices su
obsebrttas cũ enĩ dixis s& sapendium peccatimors quis ncũ congrue¬
tur mors. i tamerico iustitie tã quã flipendium uita uet̾na: Aut
de&iã & merces appellatur. plurimis sc̃arũ scripturarum locir
nus quã por rodicta est merces iustitia uel fides quia iustitiȩ uel
fidei redditur merca quodẽ autẽ mercer operanti. hoc militanti sti¬
ꝑendium sed beatus apłr aduersur elationem quȩ usque ad eo ña¬
gis temptat in repese ut & nbi propt̃ ipram dicat datũ angelũ rata¬
nȩc aquo cola ficer&ur neuerticẽprȩ sumptionis criger&: duersus
hant eroclationis pestem ui gilantis sime militans sti pei diũ itaquit
peccati morꝰ rectestipendium quia debesi quia digne ratibute q ua
merito redditur: deinde nec iusticia dehuma nose extoller& bono

Expanded text:
nostro. Vide, obsecro te. in quanta breuitate quam uigilanter uerba posuerit. quibus diligenter consideratis quaestionis huius aliquantum dilucescat obscuritas. cum enim dixisset: Stipendium peccati mors, quis non eum congruetur mors ita merito iustitiae tamquam stipendium uita aeterna. aut de etiam et merces appellatur plurimis sanctarum scripturarum locis: numquam porro dicta est merces iustitia uel fides, quia iustitiae uel fidei redditur merces. quod est autem merces operanti, hoc militanti stipendium. Sed beatus apostolus aduersus elationem, quae usque adeo magnis temptat inrepere, ut et sibi propter ipsam dicat datum angelum Satanae, a quo colaphizaretur, ne uerticem praesumptionis erigeret, aduersus hanc ergo elationis pestem uigilantissime militans: Stipendium, inquit, peccati mors: recte stipendium, quia debetur, quia digne retribuitur, quia merito redditur. deinde, ne iustitia de humano se extolleret bono
Abbreviated transcription (Latin):
enim alitor inde inpunitus exisset: Anatbemati⁊ auit eos quidicua
gratiamdi secundum meritadari: sed nibil aliud in eorumetaam
posteriorib disputationib: inuenitur quam merits daruetiam
gratiam: decuius commendatione. maxime adromanos a postolicao
epistola loquiturimm de se praedicutio eius. uelut acapite orbisto¬
toorbe diffunde ret: euest enim qua iustificatus impius. ides fu
iustus quiprius fuerat impius : & inde percipienda huius gratia
merita nulla prȩcedunt : qnm meritis impi non gratia sed poena
deb&ur ÷ necita est gratia si nondar&ur gratuita sed debita
reddeur: sed cum ab istis quaeritur. quam gratiam pelagius
cogitar ec sine ullis prȩcedentib: meritis dariquando anathema¬
tz abi at eos quidicunt gratiam dĩ secundum merita nostradari
sesponde: s in eullis praecedentib: meritis gratiamai psã humanam

Expanded text:
enim aliter inde inpunitus exisset — anathematizauit eos, qui dicunt enim aliter inde inpunitus exisset — anathematizauit eos, qui dicunt gratiam dei secundum merita nostra dari. sed nihil aliud in eorum etiam posterioribus disputationibus inuenitur quam meritis dari eam gratiam, de cuius commendatione maxime ad Romanos apostolica epistula loquitur. ut inde se praedicatio eius uelut a capite orbis toto orbe diffunderet: ea est enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderetur. Sed cum ab istis quaeritur. quam gratiam Pelagius cogitaret sine ullis praecedentibus meritis dari. quando anathematizabat eos, qui dicunt gratiam dei secundum merita nostra dari. respondent sine ullis praecedentibus meritis gratiam ipsam humanam
Abbreviated transcription (Latin):
a quier uiae inuestigabiles. nisi dequibus inpsalmo canitur uniuerdae
uide dnũ eniseri cordia &ueritas : igitur in uestigabiles sunt misericordirad¬
uentasei : quo cuius uult miser&ur nion iũsttciũ sođ misericordia gratis
& quem uult obdurat. i iniquitate sedueritate uindite: quȩ tani nnseri¬
cordi &ueritas ecurte ita sibi occurrunt. quia scriptũ est misericor¬
da & ueritas occurrer sibi : ut nec misericordia inpedia uerrants. qua
dectitur dignus  aec ueritas miseri cordia. qualiberue indignus que
incur sua merita iactaturuse liberatus cuisidigna suis merias red¬
derentur: non esret nisidamnatus : ñ ulla ne igtur smerita iusto¬
lm sunt plane quia iusti sunt. sed ut iusa fierent merita non suerut
iustienim faco sunt cumiustif catisunt sed sicut dicit apostolus iusa¬
sicatigratis pergratiamipsius : cumigitur huicgrariae inranino
festique sunt ists pelagius tamen in ecclesias aco iudicio palesano. non

Expanded text:
Et quae sunt viae investigabiles, nisi de quibus in Psalmo canitur: Universae viae Domini misericordia et veritas ? Igitur investigabiles sunt misericordiaam, cuius uult. miseretur non iustitia sed misericordia gratiae e t, quem uult, obdurat non iniquitate sed ueritate uindictae. quae tamen misericordia et ueritas ita sibi occurrunt, quia scriptum est: Misericordia et ueritas occurrerunt sibi, ut nec misericordia impediat ueritatem. qua plectitur dignus. nec ueritas misericordiam. qua liberatur indignus. quae igitur sua merita iactaturus est liberatus. cum, si digna suis meritis redderentur. non esset nisi damnatus? nullane igitur sunt merita iustorum? sunt plane, quia iusti sunt. sed ut iusti fierent, merita non fuerunt: iusti enim facti sunt, cum iustificati sunt sed, sicut dicit apostolus, iustificati gratis per gratiam ipsius. Cum igitur huic gratiae inimici infestique sint isti. Pelagius tamen in ecclesiastico iudicio Palaestino — non
Abbreviated transcription (Latin):
ferrisibi liberum arbitrium si nec ipsam bonam uoluntatem sine ad¬
iu toriodĩ hominẽ habere consenser int : non intellegunt non sefirmare
humanum arbitrium sedim pellere. ut per in ania feratur. Non in dño:¬
quod autem in petras tabili cohloc&ur. paratur enim uoluntas ad no
qđ autem personarũ acceptorem dm̃ sec redere ex istimant si credar̃
quod sine ullis praecedentib: mentis. cuius uult miseretur. & quol dig¬
natur uoccit & quem uult religiosum facit parum adtendunt qđ
debita reddatur poena dam nata in debita gratia liberato ut nec ille

Expanded text:
ferri sibi liberum arbitrium, si nec ipsam bonam voluntatem sine adferri sibi liberum arbitrium, si nec ipsam bonam voluntatem sine adjutorio Dei hominem habere consenserint, non intelligunt, non se firmare liberum arbitrium; sed impellere ut per inania feratur, non in Domino, tanquam in petra stabili collocetur: Paratur enim voluntas a Domino . Quod autem personarum acceptorem Deum se credere existimant, si credant, quod sine ullis praecedentibus meritis, cujus vult miseretur, et quos dignatur, vocat, et quem vult, religiosum facit, parum attendunt, quod debita reddatur poena damnato, indebita gratia liberato; ut nec ille
Abbreviated transcription (Latin):
uiceim eonlo quiorum. scĩs simo & fidelis simo perlatore. quemuoluisti esse
apudnos Non solũ aducctorem scriptorũ tuorũ uerum &iam narratorõ
testemque factorem : tescripta persoluimus &aliquanto diutius eũ sertuoci¬
namustia dmonentes ut docendis instes quib terrendis satis quantum
conperimus insticisti sunt enim quidam quiiustissime dam natas impi¬
&ates adhacliberius defendendas putaent : & sunt qui occultius peno¬
trant domos & quod in aperto clamare iam metuant in secre to seminaro
non quiescunt : sunt autẽ quiom nino siluerunt magno timore conpres¬
si sed ad huc corde retinent qđ oreiam profetre non audent quicantn
es se fratrib: possunt expriore ipsius dogmatis defensione notissumi :
proinde alii seuerius quo ercendi. Alii uigilantius uestigandi. Alii
tractandi quidem lenius sed non segnius sunt docendi uts inontiment᷑
neperdant nontamen neo legantur nepereant: quodenim putunt au

Expanded text:
uicem conloquiorum sanctissimo et fidelissimo perlatore, quem uoluisti esse uicem conloquiorum sanctissimo et fidelissimo perlatore, quem uoluisti esse apud nos non solum aduectorem scriptorum tuorum uerum etiam narratorem testemque factorum, rescripta persoluimus et aliquanto diutius tecum sermocinamur admonentes, ut docendis instes, quibus terrendis satis, quantum comperimus, institisti. sunt enim quidam, qui iustissime damnatas impietates adhuc liberius defendendas putant, et sunt, qui occultius penetrant domos et, quod in aperto clamare iam metuunt. in secreto seminare non quiescunt, sunt autem. qui omnino siluerunt magno timore compressi. sed adhuc corde retinent, quod ore iam proferre non audent, qui tamen esse fratribus possunt ex priore ipsius dogmatis defensione notissimi. proinde alii seuerius cohercendi. alii uigilantius uestigandi. alii tractandi quidem lenius sed non segnius sunt docendi, ut. si non timentur. ne perdant, non tamen neglegantur. ne pereant.
Abbreviated transcription (Latin):
pbo fycto Augustinus epistola quã ꝑ carissimũ fraetre nrat aluinum
neoletũ pirsiplexioreime missurũ promisi persom fratre ecompres niuo
ruoi tue fi nut̃ quinob̵ literasattulit sinceritatistuȩ plenas sin ceritate
fidei tau qs uob tantũ guudium contuler quanto magis pessum habere quã
dicor e q uodem̃ fietendũ ẽ caritatituȩ trister erainus minis. cũ faaartista¬
nun ciasse ende mi famu ñtacut. deinde cũ litteris a postolicȩ sedis deilo¬
aur eana tionse qultto ricã mis sis tue quoque littero aduener abole oe see
aureliũ consequito sunt . quȩta & sibreuer erant dueneralilom ses
quid deillo dogmate contra quȩrenti res litteristuis fides ipsu nobcũ roma nȩ
nr̃is: Sed &iã tantũ ibilȩcitiȩ lum̃ infulsit ut nihilegisse in nob̵ uider&ur
Ille mȩror &timor tuhil suecessus horum ampliorẽ fragrantiã gaudiorum
tenemus. Ampleccimur. oscu lamur: arem eante anobis adte. nr̃o rum in¬

Expanded text:
 In epistula, quam per carissimum fratrem nostrum Albinum acolithum misi, prolixiorem me missurum esse promisi per sanctum fratrem et conpresbyterum nostrum Firmum. qui nobis litteras adtulit sinceritatis tuae plenas sinceritate fidei tuae. quae nobis tantum gaudium contulerunt, quantum magis possumus habere quam dicere. quod enim fatendum est caritati tuae, tristes eramus nimis, cum fama iactanuntiasse eadem fama non tacuit: deinde cum litteris apostolicae sedis de illorum damnatione ad Africam missis tuae quoque litterae ad uenerabilem senem Aurelium consecutae sunt, quae tametsi breues erant, tuum tamen quid de illo dogmate contraque sentires, in litteris tuis fides ipsa nobiscum Romanaenostris, sed etiam tantum ibi laetitiae lumen infulsit, ut nihil egisse in nobis uideretur ille maeror et timor nisi successurorum ampliorem flagrantiam gaudiorum.tenemus, amplectimur. osculamur et remeante a nobis ad te nostrorum in
Abbreviated transcription (Latin):
s laeus s⁊ g lorrerrez udeautẽ quo d ꝑducit sinondeseruerir. Ec dusente
Nore gon nuseriȩ seculuris utint spinus &etribulon pacie in ledioce ae
dore conquiras: ñ ad marina discriminua r bulos putinercimo onia
aeua Ligno fragili incerta lucra secteris. ubi intentione quȩstanso mulo
merser̃ i d domũdi teducitiñ hospitẽ ad tompus ut migres qea sea habi¬
attorens utpermaneas inca : sequitur enĩ &ut in habitẽ in domodñ ÷ lon¬
gitudinẽ dierũ: Domus hec dm̃ longitudiñe dierũ urtaet nae nellio
esuries ũ sicies ñ laborabis estuii solis & lunȩ. frigur &tem pes tantes hie¬
peis ũ sritie: tristitia & meror inea ñ sunt consortiam semper scorui.
beatuseris giudebis cum eir &ȩxultabis uiuendo & laudando in sela selo¬
rũ din dicit en ̃ in alio psulio ꝑeati qui habitant indomotua in sclã sebo¬
ger dauedabunt te hex est spes fideiurae dilectis simi acces sistis addm̃ ero

Expanded text:
si non deserueris deducentem. Non in agrum miseriae saecularis, ut inter spinas et tribulos panem in labore et sudore conquiras; non ad marina discrimina, ut mercimonii causa ligno fragili incerta lucra secteris, ubi intentione quaestus multi merserunt. Ad domum Dei te ducit, non ut hospitem ad tempus, ut migres ex ea; sed habitatorem, ut permaneas in ea. Sequitur enim, Et ut inhabitem in domo Domini in longitudine  laborabis aestu solis et lunae, frigus et tempestates hiemis non senties. Tristitia et moeror in ea non sunt. Consortio semper sanctorum beatus eris. Gaudebis cum eis, et exsultabis, vivendo et laudando in saecula saeculorum Deum. Dicit enim in alio psalmo, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabu
Abbreviated transcription (Latin):
auter in er itũ misericordio iec in uemimus quia nulluist nice ⁊te euact¬
cli pi se en quaos do atur sed mertis redditur sicni dicei linc fi dom praci¬
atituie inqua ess& meritũ gnetig : quid meriti habebet honis dom prdm
ira ccrpe⁊ d fidem q̃uid enĩ hab& quo dnon accepit si aut accepi. quiago¬
patur qua siñ acceperit sicut enĩ ñ haber& hono iA entpit intrllaei

Expanded text:
autem meritum misericordiae, nec invenimus, quia nullum est, ne gratia evacuetur, si non gratis donatur, sed meritis redditur. 15. Si enim dixerimus fidem praecessisse, in qua esset meritum gratiae, quid meriti habebat homo ante fidem, ut acciperet fidem? quid enim habet quod non accepit? si autem accepit, quid gloriatur q
Abbreviated transcription (Latin):
opeita ii separabibs trinitatis sed filius se hono rans patres en ad fer¬
tullius ustautas docum̃tum: sed magnũ pber huimni eetti ecemipsor
iteru ist libem arbitrii defeniores immode cepcores. quia seuplunꝰ¬
rer &inflatores quia presumotorer ñ aduersum noi. setd l iiꝑ leto
s uangeliuo loquuturi quid aliud dicunt quã ra quod ato sibic
ab altero opposuit uelũd ex eorũ uoce qui nolunficeipose quoui

Expanded text:
opera inseparabilis trinitatis; sed filius sic honorans patrem non adfert ullius distantiae documentum, sed magnum praebet humilitatis exemplum. Hic iterum isti liberi arbitrii defensores. immo deceptores quia inflatores et inflatores quia praesumptores non aduersus nos sed aduersus euangelium locuturi quid aliud dicent quam id, quod apostolusab altero opposuit uelut ex eorum uoce. qui nolunt accipere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
derent. ñ dicerent. tues scr̃ dĩ. uł tues filius dĩ: siaũ diligerent.
non dicerent: quid nob & tibi fides igitur ad xp̃m nos trait quȩ
nisi de suꝑ gratuito munere nob daretur. Non ipse dicer& ne¬
mopotest uenire ad me . nisi pater quimisit me agtraxeriteũ:
unde & paulo postait: uerba quȩ loquutus sum uob sp̃s & uita sunt¬

Expanded text:
derent, non dicerent: Tu es sanctus dei uel: Tu es filius dei: si autem diligerent, derent, non dicerent: Tu es sanctus dei uel: Tu es filius dei: si autem diligerent, non dicerent: Quid nobis et tibi? Fides igitur ad Christum nos trahit, quae nisi desuper gratuito munere nobis daretur. non ipse diceret: Nemo potest uenire ad me. nisi pater, qui misit me. traxerit eum. unde et paulo post ait: Verba, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dt ds̃ quiunicuq partitur m̃surã fidei : unde & alibi dr̃, paxx fr̃ibus &
caritas cũ fide : quã ne sibi tribuerent. continuo subuyit. adõ patre
bus dr̃ partitur m̃ surã fidei : sicut nec omã germinant qͣ plantant᷑
& rigantꝰ sed quib: dr̃dat increm̃tũ. quuraũt ille credat. ille non
credat cũ ambo idem audiunt & si miraculũ in eorũ conspectu
fiat ambo idem uideant: altitudo ẽ diuitiarũ sapientie & scientie
eius cuius inscrutabiliu sunt iudicia: & apud quẽ ñ est imquitas. dũ
cuius uult miser&ur. & quẽ uult obdurat: Neq enĩ propt̃ ea sunt
ista in iusta quia occulta: deinde post remissionẽ peccatorũ. nisimun¬
& er̃ nouissima hominis illius peiora quam erant prima : aut̃
circũ cisio est aliquid neque p̃putiũ: sed fides qͣ ꝑ di lectionẽ ope¬
ratur: ista quippe fides ẽ ep̃i anorũ ñ dȩmoniorũ : Nã demones
credunt & contre mescunt : sed nũ quid & diligunt : Nã siñ cre¬

Expanded text:
unicuique partitur mensuram fidei. unde et alibi dicitur: Pax fratribus et caritas cum fide, quam ne sibi tribuerent, continuo subiunxit: A deo patbus deus partitur mensuram fidei, sicut nec omnia germinant. quae plantantur et rigantur, sed quibus deus dat incrementum. cur autem ille credat. ille non credat. cum ambo idem audiant et. si miraculum in eorum conspectu fiat, ambo idem uideant. altitudo est diuitiarum sapientiae et scientiae eius, cuius inscrutabilia sunt iudicia et apud quem non est iniquitas. dum, cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat; neque enim propterea sunt ista iniusta. quia occulta. Deinde post remissionem peccatorum, nisi mun erunt nouissima hominis illius peiora. quam erant prima? ut autcircumcisio est aliquid neque praeputium sed fides, quae per dilectionem operatur. ista quippe fides est Christianorum non daemoniorum. nam et daemones credunt et contremescunt, sed numquid et diligunt? nam si non cre
Abbreviated transcription (Latin):
ma ascipio sibiesse : quod s̃ in potestate haber&ur ñ utiq poscerdur
u erun tamen nes altem orationis putarentur prȩcedere merita quib
non rratuita dar&ur gratia sediũ nec gratiu esse quia de bita red¬
dour&iã ipsa oratio int̃ gratiȩ munera repperitur: quid enĩ orem
actidoccongentiũ sicit oport& nescimi: sedipie sp̃r int pellut pro nob

Expanded text:
met a se ipso sibi esse, quod si in potestate haberetur, non utique posceretur. uerum tamen ne saltem orationis putentur praecedere merita, quibus non gratuita daretur gratia — sed iam nec gratia esset, quia debita redderetur —, etiam ipsa oratio inter gratiae munera reperitur. quid enim oremus, ait doctor gentium, sicut oportet, nescimus; sed ipse spiri
Abbreviated transcription (Latin):
tur : & nos inquies sicut aliquoties a uobis audimus inremissio¬
nẽ peccatorũ tã maiores aetate quã paruulos baptizam s &cũ uobis
contra dictum a nobis fuerit. ergo c̃ peccatũ in paruulis quodeis in sacro
baptis mate remittatur : Res ponditis nullum : tantũ in ad optione fili¬
orum baptizantur: hab& enĩ in eir gratia quod ad opt& non hab& unda
quod diluat, propt̃ solam uero symboli foriulũ uttradita consu&udo
seru&ur. Tin guntur in remissionẽ peccatorũm Aiores aut̃. ꝓpt̃ quodusu
liberi arbitrupeccata contra here potuer in remissonẽ peccatorum
baptizantur: Ocȩca urõrum sensuum corda omagisterium quod ob¬
uolutum mortali nebula uob̃ diabolus propinauit: quis hoc catholi¬
corũ sapientissim: ferat : qui suos ñ horreat potius nominare. quã

Expanded text:
atur. CAPUT VIII. 13. « Et nos, » inquies, sicut aliquoties a vobis audimus, « in remissioatur. CAPUT VIII. 13. « Et nos, » inquies, sicut aliquoties a vobis audimus, « in remissionem peccatorum, tam majores aetate quam parvulos baptizamus. » Et cum vobis ita contradictum a nobis fuerit, Ergo est peccatum in parvulis, quod eis in sacro Baptismate remittatur: respondetis, « Nullum: tantum in adoptionem filiorum baptizantur. Habet enim in eis gratia quod adoptet, non habet unda quod diluat: propter solam vero Symboli formulam, ut tradita consuetudo servetur, tinguntur in remissionem peccatorum. Majores autem propter quod usu liberi arbitrii peccata contrahere potuerunt, in remissionem peccatorum baptizantur. » O caeca vestrorum sensuum corda! O magisterium quod obvolutum mortali nebula vobis diabolus propinavit? Quis hoc catholicorum sapientissimus ferat? Quis vos non horreat potius nominare, quam
Abbreviated transcription (Latin):
hente patre: ipse enĩ dicit: Nemouenit adme nisi pater qui misit me
adtraxerit eũ : & uenire ad patrẽ & filiũ nemo potest nisi operante spũ
scõ patris & filii qui ubi uult spirat. & gratiã diuidit singulis ꝓut uult
quã salutẽnon ase dis sociatã sed in diuisa manu. atq unũ potens in ho¬
mine tota unus dr̃ & trinitas operatur quisquis ergo opus inse
ñ hab& trinitatis idẽ baptismũ salutare : Aet̃ nã uitã cũ uiuentib
scĩs in regnocȩlorũ non potesta dipisci baptis mũ enĩ xp̃i opus est
trinitatis quia ipse ẽ dicente apło paulo. plenitudo diuinitatis
& ñ ẽ. sicut & p&rus dic̃ inactib: apłorũ in alio aliquo salus: nec enĩ
nomen aliud datũ est subcȩlo hominibus in quo oporteatnos ral¬
uos fieri: ecceprinceps apłorũ p&rus inueritate loquitꝰ ueritatem
innullo alio nomine hominibus datã subcȩlo salutẽ nisi imp̃o:
tuĩ mendacio . da nom̃ aliud quod salua repossit paruulos minime

Expanded text:
im dixit: Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum . Et venire ad Patrem et Filium nemo potest, nisi operante Spiritu sancto Patris et Filii, qui ubi vult spirat, et gratiam dividit singulis prout vult: quam gratiam non a se dissociatam, sed indivisa manu atque potentia in homine tota unus Deus et Trinitas operatur. Quisquis ergo opus in se non habet Trinitatis, id est, Baptismum salutarem; aeternam vitam cum viventibus sanctis in regno coelorum non potest adipisci. Baptismus enim Christi opus est Trinitatis, quia ipse est, dicente apostolo Paulo, plenitudo divinitatis : et non est, sicut et Petrus dicit in Actibus Apostolorum, in alio aliquo salus. Nec enim nomen aliud datum est sub coelo hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . Ecce princeps Apostolorum Petrus in veritate loquitur veritatem, in nullo alio nomine hominibus datam sub coelo salutem, nisi in Christo: tu in mendacio da nomen aliud, quod salvare possit parvulos, minime
Abbreviated transcription (Latin):
traditurus eũ : & nequisquã existimar& credentes: sic ad eius p̃sen¬
dam ꝑtinere. quomđo ñ credentes idẽ non eis fides ipsa desuꝑ
daretur sed tantũ eorũ uoluntas p̃nos cerecur : mex adiecit atque
ait̃ dicebet eꝓppt̃ ea dieiuobis. quia nemo potest uenire adme nisi
suent ei dotum a patr enneo: hinc erat. quod eorũ qui audierantl

Expanded text:
ta. Item in eadem: Et ne quisquam existimaret credentes sic ad ejus praesentiam pertinere quomodo non credentes, id est, ut non eis fides ipsa desuper daretur, sed tantummodo voluntas eorum praenosceretur, mox adjicit atque ait: Propterea dixi vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo . Hinc erat quod eorum qui audierant l