comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim loca dicenda sunt
ex quib non corpora continen¬
tur. & locus : cuiq reiubi ÷.
locus xp̃i &ernus ubi semꝑ
est. ipsepat̃ est. & locus pa¬
tris filius÷. quia ego inquit
in patre. & pat̾ in me esi
&inhac oratione. sicut tu
pater inquit inme & egom
te: & locus noster. ips sunt.
quia sequit. ut &ipsin nobis
unũ sint: & nos locus di su¬
mus qm̃tẽplũ eius sumus
tus ÷ in pacelocus cius & ha¬
bitatiocius insion. qua
nos sumus: Sedquis ido¬
neus locaista. uelquȩ sunt
in locis istis sine spatiosis
capacitatib. & sine corpore¬
is molib cogitare: nompa¬
rũ tam̃ ꝓficit᷑. si saltim quic¬
quidtale oculo cordisoccur¬
rit: negat. respuit᷑. imp¬
bat᷑. & lux quadã in quaista
neganda. respuenda in ꝓ¬
banda cernuntꝰ. sicut po¬
tuerit cogitatus. & quã sit
certa cognoscitꝰ &amatur.
utinde surgatur. atq: ad in¬
teriora tendatur: Quacũ
penetrare mens inualida.
& minus quã illa sunt pura

Expanded text:
Si enim loca dicenda sunt, Si enim loca dicenda sunt, et quibus non corpora continentur, et locus est cuique rei ubi est; locus Christi aeternus ubi semper est, ipse Pater est, et locus Patris Filius est; quia, Ego, inquit, in Patre, et Pater in me est ; et in hac oratione, Sicut tu Pater, inquit, in me, et ego in te: et locus noster ipsi sunt, quia sequitur, Ut et ipsi in nobis unum sint : et nos locus Dei sumus, quoniam templum ejus sumus;tus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion , quae nos sumus. Sed quis idoneus loca ista, vel quae sunt in locis istis, sine spatiosis capacitatibus et sine corporeis molibus cogitare? Non parum tamen proficitur, si saltem quidquid tale oculo cordis occurrit, negatur, respuitur, improbatur: et lux quaedam in qua ista neganda, respuenda, improbanda cernuntur, sicut potuerit, cogitatur; et quam sit certa cognoscitur, et amatur, ut inde surgatur, atque ad interiora tendatur: quae cum penetrare mens invalida, et minus quam illa sunt, pura,
Abbreviated transcription (Latin):
mus enim claritatẽ quã dedit
pat̾ filio. Riã sicã dici hoclo¬
co intellegamus. Nonquã pat̃
equalifilio gignens eum dedit
sed quã facto hominis filio de¬
dit ei post mortẽ crucis. uan¬
doergo uidebimus illã filucla¬
ritatẽ. ꝓfecto tunc fi& uidi¬
ciũ uiuorũ atq mortuorum
tunc toll&ur impius neuideat
cordes qupsi dm̃ uidebunt:
nec mundicor des sunt impii
ꝓpterca nonuidebunt: Tunc
ibunt ipsi insuppliciũ &ernũ
ic enĩ toll&ur impius neui¬
deat claritatẽdm̃. Iustiau¬
tẽ ibunt inuitã &ernam.
men in forma serui darifica¬
ta. iudicantẽ uidere potuer̃t̃
sed sicut cognoscendus : am̃n¬
discordo solus uerus dr̃ cũ
patre & spũscõfilius quia
ipsatrinitas : solus uerus dr̃
Siergo secundũ id qđ filiusdi.
dr̃ ÷ patria qualis atq co&nus
accipiamus hocdictũ. uolo
ut ubi egosũ. & ipsi sint mecũ
inpatre cũxp̃o erimus: ed
ille sicut ille: Nos sicut nos
ulucũq corpore fuernnus.

Expanded text:
mus enim claritatem quam dedit mus enim claritatem quam dedit Pater Filio, etiamsi eam dici hoc loco intelligamus, non quam Pater aequali Filio gignens eum dedit, sed quam facto hominis Filio dedit ei post mortem crucis, quando ergo videbimus illam Filii claritatem, profecto tunc fiet judicium vivorum atque mortuorum. Tunc tolletur impius, ne videat oniam ipsi Deum videbunt : nec mundicordes sunt impii, propterea non videbunt. Tunc ibunt ipsi in supplicium aeternum; sic enim tolletur impius ne videat claritatem Domini: justi autem ibunt in vitam aeternam . men in forma servi clarificata judicantem videre potuerunt; sed sicut cognoscendus est a mundis corde solus verus Deus, cum Patre et Spiritu sancto Filius, quia ipsa Trinitas est solus verus Deus. Si ergo secundum id quod Filius Dei Deus est Patri aequalis atque coaeternus; accipiamus hoc dictum, Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum, in Patre cum Christo erimus; sed ille sicut ille, nos sicut nos, ubicumque corpore fuerimus.
Abbreviated transcription (Latin):
dis simili qualecũq sumamus
exemplũ sicui catus &ã subi
sit ubilux e. Nonest tam̃ ipse
cũluce sed absens : a prȩsenti
Itainfidelis atqimpius. Aut
&iã sifidelis & pius nondũ tam
adintuendũ sapientiae lum̃ idoneus
&iã siessenusquã pos sit ubi nonsi
cũpatrido dicebat. quos dedisti
mihi uolo ut ubiegosũ & ipsisint
mecũ. despecie illa omnino dice¬
bat. In quauidebim eũ sicut. es
Nemo serenissimũ sensũ nubi¬
losa contradictione ꝑturb&.
consequentia ꝑhibeant testimo¬
niũ prȩcedentib uerbis Nẽ pe
cũ dixiss& uolo utubiego sum &
ipsisint mecũ. Continuo secutis
adiunxit : ut uideant claritatẽ
meã quã de distimihi. quiadi¬
lexistime ante constitutionem
mundi Ut uideant dixit. Non
ut credant: Pideimerces : isto
nonfides.ienĩ fides adhe¬
breos inepistola recte di fini
est conuictio rerũ qua noniu¬
dentꝰ. cur non mer ces fidei
de finiatꝰ. uisiarerũ. quae credi¬
tȩ sperabantur. ũ iuderi¬

Expanded text:
ssimili qualecunque sumamus exemplum, sicut caecus etiam si ibi sit ubi lux est, non est tamen ipse cum luce, sed absens est a praesente, ita infidelis atque impius, aut si fidelis et pius, nondum tamen ad intuendum lumen sapientiae idoneus, etiamsi esse nusquam possit ubi non sicum Patri Deo dicebat, Quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum; de specie illa omnino dicebat, in qua videbimus eum sicuti est . 3. Nemo serenissimum sensum nubilosa contradictione perturbet; consequentia perhibeant testimonium praecedentibus verbis. Nempe cum dixisset, Volo uilli sint mecum, continuo secutus adjunxit: Ut videant claritatem meam, quam dedisti mihi, quia dilexisti me ante constitutionem mundi. Ut videant, dixit, non Ut credant. Fidei merces est ista, non fides. Si enim fides ad Hebraeos in Epistola recte definita est convictio rerum quae non videntur , cur non merces fidei definiatur visio rerum quae creditae sperabantur? Cum videri
Abbreviated transcription (Latin):
spatia uel finita uelinfinita
potest a ciem suȩ contẽplatio¬
nis. uel intentionis auertat.¬
& noninquiratͥ aequalis patri
filius ubisit. qum̃ nemom
uenit ubinonsit: sed quiuult
querere quarat potius ut
cũ illosit: Nonutiq sicut
ille. sedubicũq eẽ potuerit:
Qui enĩ homini poenaliter
pendeni salubi er con¬
fitenti ut hodie mecu eris
inparadiiso secundũ i qđ
homo erat. anima eius. ipso
die futura fuerat in inferno
caroinse pulcheo: secundũ¬
id autẽ qđ dserat utiq & in pa¬
radisoerat: & id eo latronis
anima a pristinis facinoribus
absoluta &illius munerã iam
beata. quãuis ubiq sicutille eẽ
non poterat. Tam̃&iã ipsodie
cũ illomparadiso poterat. un¬
de ille quiubiq semꝑ ÷ non re¬
cesserat. Proptereanimirũ
nonei satis fuit dicere. uolo
ut ubiego sũ & ipsisint. sed ad¬
didit mecũes se Cũ illo enim:
esse possunt ubi sille: qnm̃

Expanded text:
spatia vel finita, vel infinita spatia vel finita, vel infinita  quantum potest, aciem suae contemplationis vel intentionis avertat. Et non inquiratur aequalis Patri Filius ubi sit, quoniam nemo invenit ubi non sit. Sed qui vult quaerere, quaerat potius ut cum illo sit; non ubique sicut ille, sed ubicumque esse potuerit. Qui enim homini poenaliter pendenti, et salubriter confitenti ait, Hodie mecum eris in paradiso ; secundum id quod homo erat, anima ejus ipso die futura fuerat in inferno, caro in sepulcro; secundum autem id quod Deus erat, utique et in paradiso erat. Et ideo latronis anima a pristinis facinoribus absoluta, et illius munere jam beata, quamvis ubique sicut ille esse non poterat; tamen etiam ipso die cum illo in paradiso esse poterat, unde ille qui ubique semper est, non recesserat. Propterea nimirum non ei satis fuit dicere, Volo ut ubi ego sum, et illi sint; sed addidit, mecum. Esse enim cum illo, esse possunt ubi est ille, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
est in misericordia propter
multã dilectionẽ quadilex̃nos.
&cũes semus mortiu peccatis
uiuificauit nos xp̃o. Cuius gra¬
tia sumus salufacti. & simul
excitauit. & simul sedere fecit
go potest intellegidixis sedñm.
ut ubiegosũ & illisint mecum
ipsequidem de sedix̃ qđ ibi
iamess& : De nobis autẽ. uelle
sedixit. ut es semus ibi cũillo ñ
qđ iames semus ostendit: apos¬
tolus autẽ qđ dñs uelle sedix̃
ut fier&. Tã quã factũ suerit
est locutus.onem̃ait excita¬
turus : & incalestib sedere
facturus. sedexcitauit & se¬
dere incelestib fecit. quia ñ
in anit̃ sed fidelit̃ iã deputat
Factũ. qđ futur ũee rĩdubiat¬
Quoduero attin& ad formãdi
inqua ȩ qualis ÷ patri. si secun¬
dũ etc̃ uelimus intelle gere
qđ dictũ est. uoloutubiego
sũ & illisint mecũ. abscedat
ab animo omnis imaginũ cor¬
poraliũ cogitatio: quicquid
mentioccurrerit longũlatũ
crassũ. qualib& luce corporca
coloratũ. ꝑ qualib& locorũ

Expanded text:
 propter multam dilectionem qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo, cujus gratia sumus salvi facti; et simul excitavit, et simul sedere fecit go potest intelligi dixisse Dominus, Ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Et ipse quidem de se dixit quod ibi jam esset; de nobis autem velle se dixit ut essemus ibi cum illo, non quod jam essemus ostendit. Apostolus autem quod Dominus velle se dixit ut fieret, tanquam factum fuerit est locutus. Non enim ait, Excitaturus est, et in coelestibus sedere facturus; sed, excitavit, et sedere in coelestibus fecit: quia non inaniter sed fideliter jam deputat factum quod futurum esse non dubitQuod vero attinet ad formam Dei in qua aequalis est Patri, si secundum eam velimus intelligere quod dictum est, Volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum; abscedat ab animo omnis imaginum corporalium cogitatio: quidquid menti occurrerit longum, latum, crassum, qualibet luce corporea coloratum, per quaelibet locorum
Abbreviated transcription (Latin):
& nolus amplius. Quod si
& hoc factũ ess&. Adhuc
quariposs& utrũ ideo fuis¬
sec factũ qđ st&eramus ex¬
cellentius. Anqđ de speratius
iacebamus. Cum uero nouerim
bonorũ omniũ creatorem. repa¬
randis angelis malis nihilgra¬
tiae contulisse: cur non potus
intellegimus qđ tanto dã nabi¬
lior eorũ iudicata sit culpa.
quanto erat natura sublimior
Tanto enimminus quã nos pec¬
care debuerunt: quanto me¬
liores nobis fuerunt: Uunc
autẽ in offendendo creatorẽ
tanto execrabilius beneficio
cius ingrati extiterunt: quan¬
to beneficentius st̃ creati.
Neceis satis fuit desertores ẽẽ
illius: nisi & nostrifierent
deceptores. ocitaq nobismas¬
nũ bonũ confer& qui dilexit
ipsũ cuius mẽbraeẽ nos uoluit
aquales angelis scĩs simus
Quib & natura inferiores con¬
ditisumus. & peccato indigni¬
ores facti. quieorũ fieriquales¬
cũq socii deberemus.

Expanded text:
et nobis amplius. Quod si et nobis amplius. Quod si et hoc factum esset, adhuc quaeri posset utrum ideo fuisset factum, quod steteramus excellentius, an quod desperatius jacebamus. Cum vero noverimus bonorum omnium Creatorem reparandis angelis malis nihil gratiae contulisse, cur non potius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura sublimior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit ipsum cujus membra nos esse voluit, aequales Angelis sanctis simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et peccato indigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ordinatis sime diligit.
Uembra quippeunigeniti
adangelorũ scõrũ ȩqualita¬
tẽ. gratiesuȩ largitate ꝑ¬
ducit Unigenitus autem
cũsit dr̃. omniũ ꝓculdubio
est dnr̃ angelorũ. Natura
qua dr̃ ÷ non angelis sed pa¬
tripotius equalis : gratia
uero qua homoest quomodo
non excedit excellentiã cuius¬
lib& angeli. cũ sit una ꝑsona
carnis & uerbr Quãquã ñde¬
sint qui&iã nos angelis praefe¬
rant: quiaꝓ nobis inquiunt.
non pangelis mortuus ÷ xp̃s
sicut ait apostolus. Iuxtatẽ¬
pus ꝓimpus mortuus ÷: Hic
ergo non meritũ nrm̃ seddi
miscricordia cõmendatur:
ã quale ÷ ideo se uelle laudari
Qui auitio suo tãde testabiliter
egrotauit. ut non poss& ali¬
ter quã medici morte sanarri.
Non ÷ hec nostrorũ gloria meri¬
torũ. sed medicina morborũ.
Anideonos prȩferimus ange¬
lis. Quiacũ & angeli peccaue¬
rint. Nihil eis tale unde sana¬
rentꝰ inpensu ÷. quasi aliquid
cis uel parũ fuerit inpensũ

Expanded text:
ta ordinatissime diligit? ta ordinatissime diligit? Membra quippe Unigeniti ad Angelorum sanctorum aequalitatem gratiae suae largitate perducit: Unigenitus autem cum sit Dominus omnium, procul dubio est Dominus Angelorum, natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Verbi? 7. Quanquam non desint qui etiam nos Angelis praeferant; quia pro nobis, inquiunt, non pro Angelis mortuus est Chrsicut ait Apostolus, juxta tempus pro impiis mortuus est . Hic ergo non meritum nostrum, sed Dei misericordia commendatur. Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici morte sanari? Non est haec nostrorum gloria meritorum, sed medicina morborum. An ideo nos praeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sanarentur impensum est? Quasi aliquid eis vel parvum fuerit impensum,
Abbreviated transcription (Latin):
romnde miro & diui nomo¬
do & quando nos oderat
diligebat. Oderatenĩ nos
quales ipse non fecerat:
et qr iniquitas nr̃a opuscius
Et hoc quidem inomnib in¬
tellegi potest de illo. cuiuera¬
citer dicitꝰ. Nihil odistihorũ
quȩ fecisti. Aonenĩ qđcũq
odis s& eẽ uoluiss&. aut
omnino eẽt. qđ omni potens
es se noluiss&. nisi& meo
Moͣrito quippe odit. & uelut
ar egula suae artis alienũ im¬
ꝓbat uitiũ: Amat tam̃ suũ
&iã inuitiosis. uel sanatione
beneficiũ. uel dãnatione iudi¬
ciũ itads̃. & nihil odit corum
qua fecit. Naturarũ enim
non uitiorũ conditor. mala
quaeodit ipsenonfecit: & de
malis cisdem. uel sanando
ea ꝑmisericordiã. uelor¬
dinando ꝑiudiciũ. bonasunt
ipse qua facit Cumigitꝰ eorũ
quȩ fecit nihil oderit quis
digne pos sit eloqui quantũ¬
diligat mẽbra unigenitisur
etquanto amplius ipsũ uni¬
genitũ. in quo condita sunt
omnia uisibilia. &inuisibilia
quȩ in suis generib ordina¬

Expanded text:
Proinde miro et divino moProinde miro et divino modo, et quando nos oderat, diligebat; oderat enim nos quales ipse non fecerat, et quia iniquitas nostra opus ejus Et hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo cui veraciter dicitur: Nihil odisti eorum quae fecisti . Non enim quod odisset, esse voluisset, aut omnino esset, quod omnipotens esse noluisset, nisi et in eo Merito quippe odit, et, velut regula suae artis, alienum improbat vitium; amat tamen suum etiam in vitio pro sua vel sanatione beneficiorum, vel damnatione judicium. Ita Deus nihil odit eorum quae fecit. Naturarum enim, non vitiorum conditor, mala quae odit, ipse non fecit, et de malis eisdem, vel sanando ea per misericordiam, vel ordinando per judicium, bona sunt ipsa quae fecit. Cum igitur eorum quae fecit, nihil oderit, quis digne posdiligat membra Unigeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordina
Abbreviated transcription (Latin):
diligit ds̃. Neq mutabilis:
Non enĩ ex quoei reconciliati
sumus ꝑsanguinẽ filueius
nos coepit diligere. sedante
mundi constitutionẽ dilexnos.
utcũ eius unigenito. &iãnos
filiressemus priusquã om¬
nino aliquidessemus. Quod
ergo reconciliatisumus do
ꝑ mortẽ filueius. Nonsicau¬
diatꝰ. nonsic accipiat quasi
ideo nos reconciliauerit ei
Filuq. ut iã inciperat amare
quos oderat. sicut reconcili¬
atur inimicus inimico. utde¬
inde sint amici. & inuicẽdi¬
ligant quioderant inuicem
sediãnos diligenti reconcili¬
atisumusei: Cũ quoꝓpt̃ pecca¬
tũ mnimicitias habebamus.
Iuodutrũ uerũ dicã. At¬
testatur apostolus: Cõmen¬
dat inquit dilectionẽ suã ds
tores essemus. xp̃s ꝓnobis
mortuus est Habebat itaq
illeerganos caritatẽ. &iã
cũinimicitias aduersũ eum
exercentes operaremur
iniquitatẽ: & tam̃ ciueris¬
sime dictũ ÷. o distidñẽ om¬
nes quio perant᷑ iiquitatẽ.

Expanded text:
diligit Deus, neque mutabilis. diligit Deus, neque mutabilis. Non enim ex eo quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, nos coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus unigenito etiam nos filii ejus essemus, priusquam omnino aliquid essemus. Quod ergo reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, non sic audiatur, non sic accipiatur, quasi ideo nos reconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat: sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant, qui oderant invicem; sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum verum dicam, attestetur Apostolus: Commendat, inquit, dilectionem suam Deus tores essemus, Christus pro nobis mortuus est. Habebat itaque ille erga nos charitatem, etiam cum inimicitias adversus eum exercentes, operaremur iniquitatem; et tamen ei verissime dictum est: Odisti, Domine, omnes qui operantur iniquitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
significat quidicit. sicut
illud itacillud. sedaliqan¬
dotantũ quia ÷ illud. est &
illud. Autqr est illud. ut
sit & illud. Quisenimdixe¬
rit. coprsus modo inmun¬
dũ axpo apostolos missos.
quomodo ÷ ipse missus apa¬
tre Vt enĩ alias taceã
differentias quas cõmemo¬
rare longũ ÷: missi sunt
certe illi cũiã homines es¬
sent. missus: autẽ ipse ut
homoeẽt: &tã superiusait
sicut memisit inmundũ.
&egomisieos inmundum:
tãquã dicer&. quia misis¬
time misieos. Ita & hoc
locodilexisticos inquit sic̃
est quã dilexistieos. qnm̃
& medilexisti. Aonenim
mebra fili nondiliger&
quidiligit filiũ: Aut alia
causa ÷ diligendimẽbra
eius Nisiquia diligiteũ
eddiligit filiũ secundudi¬
uinitatẽ qr genuit illum
equalẽ sibi: diligit eũ &iã secum¬
Nos autẽ diligit qm̃ sumuscius
mebra que diligit: & hocutes¬
semus. ꝓpt hocnos dilex̃ ante¬
quã essemus. Qua propt̃ in¬
conprehensibilis ÷ dilectio qua

Expanded text:
significat, qui dicit: Sicut illud, ita et illud; sed aliquando tantum, quia est illud, est et illud; aut quia est illud, ut sit et illud. Quis enim dixerit eo prorsus modo in mundum a Christo apostolos missos, quo modo ipse est missus a Patre? Ut enim alias taceam differentias, quas commemorare longum est, missi sunt certe illi cum jam homines essent, missus est autem ipse, ut homo esset; et tamen superius ait: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum, tanquam diceret: Quia misisti me, misi eos. Ita et hoc loco: Dilexisti eos, inquit, sicut et est quam dilexisti eos, quoniam et me dilexisti. Non enim membra Filii non diligeret: qui diligit Filium. Aut alia causa est diligendi membra ejus, nisi quia diligit eum. Sed diligit Filium secundum divinitatem, quia genuit illum aequalem sibi. Diligit eum etiam secunNos autem diligit, quoniam sumus ejus membra quem diligit; et hoc ut essemus, propter hoc nos dilexit antequam essemus. Quapropter incomprehensibilis est dilectio qua
Abbreviated transcription (Latin):
rat mox futurus. ꝯtuit &¬
illo modo quo anteiã dixero
loquens adnichodemũ. ne¬
mo ascendit incȩlũ nisiquide
cȩlo descendit. filius homi¬
nis qui e incęlo. am&ibi
nonclixit. erit sedest
loergonos futur os ẽẽ ꝓmisit.
lla enim forma seruileuata ÷
quã sũpsit exuirgine. &ad pa¬
tris dexterã conlocata.rop¬
ter sp̃e tantihuius boni. & a

Expanded text:
rat mox futurus. Potuit et rat mox futurus. Potuit et illo modo quo ante jam dixerat loquens ad Nicodemum: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo . Nam et ibi non dixit Erit, sed Est, lo ergo nos futuros esse promisit. Illo enim forma servi levata est, qua sumpsit ex Virgine, et ad Patris dexteram collocata. Propter spem tanti hujus boni
Abbreviated transcription (Latin):
mus: necpoterit nisi ficri
qđ omni ƿotenti patri. seuel
& substantia uoluntatis am¬
borũ. Aã illud qđ dixis se
legit᷑ ꝓpinquante passione.
uerũ non qđegouolo sed qđ
tuuis pat̃. quasialia patris
alia filusit uoluntas. aut fue¬
rit. sonũ nr̃ae infirmita¬
tis. quãuis fidelis quãuis
insecaput nrm̃trans figuraũ
Quando &uiã peccata nr̃a portaũ
Un ãuero eẽ patris & filuuolun¬
tatẽ. quorũ&iã sps unus est.
quo adiuncto agnoscimus trini¬
tatẽ. & suntellegere nondũ ꝑ¬
mittit infirmitas. credatpi&as
breuitate iãdixim. hocipsũ
quantũ ualemus. quid sit
qđ dignatus: ꝓmitter euidea¬
mus: Quos dedistimihun
quit. uolo ut ubi egosũ. &ip¬
sisint mecum.Quantũ adti¬
n& adcreaturã in qua factus
est ex semine dauid secundũ
carnẽ. mecipse adhucerat
ubi futur userat: sedeomo¬
do dicere potuit ubiego sum
quo intelle geremus. qđ cito
fuerat ascensur us incaelum
utiã ibieẽ sedicer&. ⁊bi fue¬

Expanded text:
mus, nec poterit nisi fieri mus, nec poterit nisi fieri quod omnipotenti Patri se vellet substantia voluntatis amborum. Nam illud quod dixisse legitur propinquante passione: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater , quasi alia Patris, alia Filii sit voluntas, aut fuerit, sonus est nostrae infirmitatis quamvis fidelis, quam in se caput nostrum transfiguravit, quando etiam peccata nostra portavit. Unam vero esse Patris et Filii voluntatem, quorum etiam Spiritus unus est, quo adjuncto agnoscimus Trinitatem, etsi intelligere nondum permittit infirmitas, credat pietabrevitate jam diximus, hoc ipsum, quantum valemus, quid sit quod dignatus est promittere videamus. Quos dedisti mihi, inquit, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum. Quantum attinet ad creaturam in qua factus est ex semine David secundum carnem, nec ipse adhuc erat, ubi futurus erat; sed eo modo dicere potuit Ubi ego sum, quod intelligere debemus, quod cito fuerat ascensurus in coelum, ut jam ibi esse se diceret, ubi e
Abbreviated transcription (Latin):
sus. ut mundus exmundo
libera r&ur. nemundus ado
reconciliandus. cũ mundo ini¬
micis simo clãnar &ur. Sicut
enimait in huius orationis
exordio deditei potestatẽ
omniscarnis. Id ÷ omnis
hominis. ut omne qđ dedis¬
tiei. D&eis uitã xernam.
Abiostendit potestatẽ siqui¬
dem omnis hominis accepis¬
se: ut liberar& quos uolue¬
rit. dãn& quos uoluerit.
quiiios & mortuos iudicabit :
sed eos sibicẽ datos. quibus
omnib dexiuitã &ernam.
Sicenimait ut omne qđ
Iroinde non eidatisunt qui¬
b uitã nondabit a&ernam.
Quãius &ipsorũ potestas data
sit. cui potestas data est om¬
nis carnis. Id ÷ omnis homi¬
nis. Itamundus reconcilia¬
tos. exinimicoliberabitꝰ mim¬
do. Cũmillũex erit potesta¬
tẽ suã ut eũ in mortẽ mittat
xernã: hunc autẽ facit suũ.
cuiuitã donet ernã. Qua¬
ꝓpt̃ omnibus pror¬
sus ouibus suis bonus
pastor.
omnib mẽbris suis magnũ
caput ꝓmisit hoc pramium
ut ubiestipse & nos cũillo si¬

Expanded text:
sus, ut mundus ex mundo sus, ut mundus ex mundo liberaretur, ne mundus Deo reconciliandus cum mundo inimicissimo damnaretur. Sicut enim ait in hujus orationis exordio: Dedisti ei potestatem omnis carnis, id est omnis hominis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam . Ubi ostendit potestatem se quidem omnis hominis accepisse, ut liberet quos voluerit, damnet quos voluerit, qui vivos et mortuos judicabit; sed eos sibi esse datos, quibus omnibus det vitam aeternam. Sic enim ait: Ut omne quod Proinde non ei dati sunt, quibus vitam non dabit aeternam: quamvis et ipsorum potestas data sit, cui potestas data est omnis carnis, id est omnis hominis. Ita mundus reconciliatus ex inimico liberabitur mundo, cum in illum exserit potestatem suam, ut eum in mortem mittat aeternam: hunc autem facit suum, cui vitam donet aeternam. Quapropter omnibus prorsus ovibus suis bonus pastor, omnibus membris suis magnum caput, promisit hoc praemium, ut ubi est ipse, et nos cum illo si
Abbreviated transcription (Latin):
suos erigit. quamaior omni¬
noesse non possit. udite &
estote inspe gaudentes. ꝓpter
qduita ista non amanda sedto¬
lerandasit. ut eẽ possitis ine¬
ius tribulatione patientes.
udite inquã. & quospes nos¬
ihs̃ dicit. filiusdi unigenitus:
Quipatrico a&ernus & aequa¬
lis ÷ dicit. quippt̃ nas hamo
factus:. sed sicut omnis homo
mendax non factusest. Hicit
iua. uita ueritas. dicitquimumn¬
dũ uicit. dchis quib uicit dicit.
udite credite. sperate desi¬
derate qđ dicit. Pater inquit
quos de distimihi uolout ubi
egosũ. Willisint mecũ. Qui¬
quosait apatre
datossibi: Aonne illi dequib
aliolocodicit. Nemouenit ad
me nisipat quimisit me traxe¬
riteũ ã quomodo caquafi¬
eridicit apatre faciat & ipse
cũpatre. siquid in hoc euange¬
lio ꝓficimus nouimus: psist̃
ergo quos apatre accepit.
Quos & ipse demundo elegit:
atq eligit ut iam non sint de
mundo. sicut non ÷ &ipsede
mundo ut sint tam̃ & iã ipsi

Expanded text:
suos erigit, qua major omnino esse non possit. Audite, et estote in spe gaudentes, propter quod vita ista non amanda, sed toleranda sit, ut esse possitis in ejus tribulatione patientes. Audite, inquam, et quo spes nosJesus dicit; Filius Dei unigenitus, qui Patri coaeternus et aequalis est, dicit, qui propter nos homo factus est, sed sicut omnis homo mendax non factus est, dicit; via, vita, veritas dicit; qui nondum vicit, de his quibus vicit, dicit; audite, credite, sperate, desiderate quod dicit: Pater, inquit, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Quidicit a Patre datos sibi? Nonne illi de quibus alio loco dicit: Nemo venit ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum ? Jam quomodo ea quae fieri dicit a Patre, faciat et ipse cum Patre, si quid in hoc Evangelio profecimus, novimus. Ipsi sunt ergo quos a Patre accepit, quos et ipse de mundo elegit. Ad quae elegit? ut jam non sint de mundo, sicut non est et ipse de mundo, et sint tamen etiam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
pauescens xpĩnsibi negari. quã
usq: ad suor pedes humiliari
dñe ait. Nonteentũ pedes meos.
sed & manus & caput. Quando¬
quidem sic minccris lauandatibi
mea membra non solumima
non subtraham. Uerũ eiccm
prima substerno Nemi hi se¬
ger capiendam tecũ partem¬
cũ nullam tibi nego abluendam
meicorporis partem Dicitei
nisi pedes lauare. sed ÷ mundus

Expanded text:
pavescens Christum sibi negari, quam pavescens Christum sibi negari, quam usque ad pedes suos humiliari: Domine ait mi, non tantum pedes meos, sed manus, et caput. Quandoquidem sic minaris, lavanti tibi membra mea, non solum ima non subtraho, verum etiam prima substerno. Ne mihi neges capiendam tecum partem, nullam tibi nego abluendam mei corporis partem. Dicit ei nisi pedes lavare, sed est mundus
Abbreviated transcription (Latin):
atq ait. Dñe: tumihi lauees pedes.
quidesttu. quid ÷ mihi : Cogitan¬
decsunt potiur quã dicenda Nefor¬
te quod ex his uerbis aliqua tenus
dignũ concipit anima. Non explic&
linguac. Sed res pondit ihr̃ & dix̃ci.
Quodego facio timmercirmodo scies
autẽ postec Nec tamen ille domini
ci facti altitudine ex territus per¬
mittit ficri quodcur fier &igno¬
rabat sedusq ad suos pederhumile
xp̃m adliuc non uult iudere.
Nou potest sustinere: Non la¬
uabis in quit mihi pedes inacter¬
inũ. Quid ⁊ina&ernũ ⁊ Nũquã
hoc feram numquã patiar.
Nũ quam sinam: hoc quippe in&er¬
nũ nonfit. quod num quã fit.
Tum seclucctor egrũ reluc¬
tantẽ. de ipsius scclutis peri¬
culo exterrens. Sinon laue¬
rote inquit. non habebis par¬
tẽmecũ. It adictums. sinonla¬
uerote. cũ desolis pedib age¬
r&ur. quomodo dici adrol&
calcas me. quando a rolaplan¬
ta calcatur. Atille amore &ti¬
more per turbatur. & plus ex¬

Expanded text:
atque ait, Domine, tu mihi lavas pedes? atque ait, Domine, tu mihi lavas pedes? Quid est, tu? quid est, mihi? Cogitanda sunt potius quam dicenda; ne forte quod ex his verbis aliquatenus dignum concipit anima, non explicet lingua. 2. Sed respondit Jesus, et dixit ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. Nec tci facti altitudine exterritus, permittit fieri quod cur fieret ignorabat, sed usque ad suos pedes humilem Christum adhuc non vult videre, non potest sustinere. Non lavabis, inquit, mihi pedes in aeternum. Quid est, in aeternum? Nunquam hoc feram, nunquam patiar, nunquam sinam. Hoc quippe in aeternum non fit, quod nunquam fit. Tum Salvator aegrum reluctantem de ipsius salutis periculo exterrens: Si non lavero te, inquit, non habebis partem mecum. Ita dictum est si non lavero te, cum de solis pedibus ageretur, quomodo dici assolet: calcas me, quando sola planta calcatur. At ille amore et timore turbatus, et plus ex
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ p&rũ. & dicit ei p&rus:
Dñe tumihi lauas pedes. quis
enim non ex pauas cer& lauari
sibi pedes adifilio :. quam uirita¬
q magne fuirset audaciae con¬
tradicere seruum dño. hominẽ
do: tamen hoc p&rus facere
maluit quã per p&i. Ut sibipe¬
des lauarentur a dño & dõ
Nec putecre debemus hoc parũ
intercaeros formidasse. atq
recusas re. cumidedi anteipsũ
libenter uel ac quanimiter sibi ficri
per missrent. Pacilius quippesic
accipiuntur istecuerbacucengelii
quia cũ dic tũ esr& coepit lecuecre
pedes discipulorũ & exter gerelin¬
teo quoerat prȩcinctus. Deinde
nẽ parũ. quasi aliquib: iam lauiss&
& posteos ueniss& ad primum:
Quis enim nesciat primũ aposto¬
lorũ esse beatissimũ parum ⁊.
sed nonita intellegendũ ÷ qđ post
aliquos adillũ uenerit. sed quod
abillo coeperit. Quando ergope¬
des discipulorũ lauccre coepit.
uenit ad cũ a quo cocpit idest ad
p&rũ & tunc parus quod &icm
quilib& eorũ ex paiuss& & ex pauit

Expanded text:
monem Petrum; et dicit ei Petrus: Domine, tu mihi lavas pedes? Quis enim non expavesceret lavari sibi pedes a Dei Filio? Quamvis itaque magnae fuisset audaciae contradicere servum Domino, hominem Deo: tamen hoc Petrus facere maluit, quam perpeti ut sibi pedes lavarentur a Domino et Deo. Nec putare debemus hoc Petrum inter caeteros formidasse atque recusasse, cum id alii ante ipsum libenter vel aequanimiter sibi fieri permisissent. Facilius quippe sic accipiuntur ista verba Evangelii, quia cum dictum esset, Coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus; deinde nem Petrum. Quasi aliquibus jam lavisset, et post eos venisset ad primum. Quis enim nesciat primum apostolorum esse beatissimum Petrum? Sed non ita intelligendum est, quod post aliquos ad illum venerit, sed quod ab illo coeperit. Quando ergo pedes discipulorum lavare coepit, venit ad eum a quo coepit, id est, ad Petrum: et tunc Petrus, quod etiam quilibet eorum expavisset, expavit,
Abbreviated transcription (Latin):
sed inhis dif̃ficul tectib: actionũ
peccare meuiunt : lecur inquit
pederineor. quomodo in quibo
eos quis quis enim in uerbo is¬
non offendit: hic per fectus est
uir. Et quis est perfectus
quis est quinon offendit inteen¬
tec abundantiec iniquitectis
tanto frigore caritatis : Laui
pedes meos quomodo inquina¬
bocos quando quidem lego
& audio Nolite multima gistri
ficri fratres qum̃ maius iudiciũ
sumitis. inmultis enimoffendi¬
mus omnes: lauipedes in eos quo¬
modo in quincboeor. sed ecce
Dimitte nobis debita nostra qum
non est extincta carita: nr̃a
quia & nos dimittimus debitori¬
b nr̃is: Quandote audimus
exultant tecũ incdestib: ossa
humiliata. Sed quandote prȩ¬
dicamus. Terrã calcamus. ut ti¬
bi aperiamus: Et ideo sireprȩ¬
hendimur ꝑ turbamur silauda¬
mur inflamur. Lauapedes nr̃s
ante mundatos. sedcũ ãperien¬
dũ tibi terrã ꝑgimus. inquinatos.
accuobis hodicratissint dilectir¬

Expanded text:
sed in his difficultatibus actionum sed in his difficultatibus actionum peccare metuunt, Lavi, inquit, pedes meos; quomodo inquinabo illos? Quisquis enim in verbo non offendit, hic perfectus est vir. Et quis est perfectus? quis est qui non offendit in tanta abundantia iniquitatis, tanto frigore charitatis? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Quandoquidem lego, et audio, Nolite multi magistri fieri, fratres, quoniam majus judicium sumitis: in multis enim offendimus omnes . Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Sed ecce Dimitte nobis debita nostra, quoniam non est exstincta charitas nostra: quia et nos dimittimus debitoribus nostris . Quando te audimus, exsultant tecum in coelestibus ossa humiliata . Sed quando te praedicamus, terram calcamus ut tibi aperiamus: et ideo si reprehendimur, perturbamur; si laudamur, inflamur. Lava pedes nostros ante mundatos, sed cum ad aperiendum tibi per terram pergimus, inquinatos. Haec vobis hodie satis sint, dilectis
Abbreviated transcription (Latin):
ripossẽ scõs apostolas & prȩ¬
dicatores ueritatis antiquos
excitari aduersus abundanti¬
ã imquitatis qua feruor friguit
caritatis: sed incis quiiam decor¬
pore exierunt. & carnis indumen¬
to expoliatisunt. Neq enimabea
separatisunt. Respond& ecdesia
Exiume tonicamea. quomodo
induã eã. Recipi&ur quidem
illa tonica & ieis quilam exutisunt
Nontamennunc quando ferues¬
cendisunt frigidi. sed tunc quan¬
doresur recturis unt mortu.
Has samergo difficultatẽ prop¬
ter mopiã prȩdicatorũ. Et reco¬
lens illa sua membrec sana ser¬
monib: scã morib sediam ex utec
corporib Ingemit & dicit eccle¬
sia. Exiume tonicamineã quomo¬
do induam membra illamca quȩ
xp̃o aperirc euangelizando ex¬
cellentissime potuerunt. quomo¬
do ad corpora quib: exutci sunt
redire possunt ⁊ deinde res¬
piciens ad eos qui prȩdicare & po¬
pulcs adquirere acregere .ni
acsixp̃o ad ferreutcũq porsunt

Expanded text:
ri posset, sanctos apostolos et praeri posset, sanctos apostolos et praedicatores veritatis antiquos excitari adversus abundantiam iniquitatis, qua fervor friguit charitatis. Sed in eis qui jam de corpore exierunt, et carnis indumento exspoliati sunt neque enim ab ea separati sunt, respondet Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Recipietur quidem illa tunica, et in eis qui jam exuti sunt, non tamen nunc quando fervefaciendi sunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. Passa ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam exuta corporibus, ingemit et dicit Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Membra illa mea quae Christo aperire evangelizando excellentissime potuerunt, quomodo ad corpora quibus exuta sunt, redire nunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, ac sic Christo aperire utcumque possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
repl&ũ ÷ rore. &crines mei
bundante iniquitate refrigercit
caritas multorũ. Noxquip¬
pe iniquitas ÷. Ros uero cius
&gutte In sunt qui refriger¬
cunt & cadunt. et faciunt re¬
friges cere caput xp̃i. hoc est ut
non am&xur dr. Caput eninrxpi
ds sed por teentur merinib
idest in sacramentis uisbilibus
tolerantur. Nequaquã interi¬
ora sensus adtingunt. Pulsat
er go ut excutiat qui&em scĩsoti¬
oris & clamat. A perimihi de
sanguine meosororinea. De
accessumeo proximamea. De
spũmeo colubamea. desermo¬
ne meo quẽ pleniur exotio didi¬
cistiper fectamea: Apcrimilii
prȩdicame adeos quippe quic lau¬
serunt contrame. Quomodo
intrabo sine aperiente quo¬
modo enim audient sine prędi¬
cante. hinc fit ut &iãhi quia¬
mant otiũ studiorũ bonorũ
& nolunt per p&ilcboriosarũ
molestias actionũ. Coqđ mi¬
nus idoneos adhaec ministran¬
da & sinerę prȩhensione agen¬
da sȩ sentiunt. mallent sifie¬

Expanded text:
repletum est rore, et crines mei repletum est rore, et crines mei bundante iniquitate refrigescit charitas multorum . Nox quippe, iniquitas est: ros vero ejus et guttae, hi sunt qui refrigescunt et cadunt, et faciunt refrigescere caput Christi, hoc est, ut non ametur Deus. Caput enim Christi Deus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mihi, de sanguine meo soror mea, de accessu meo proxima mea, de spiritu meo columba mea, de sermone meo quem plenius ex otio didicisti perfecta mea; aperi mihi, praedica me. Ad eos quippe qui clauserunt contra me, quomodo intrabo sine aperiente? quomodo enim audient sine praedicante ? 5. Hinc fit ut etiam hi qui amant otium studiorum bonorum, et nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus idoneos ad haec ministranda, et sine reprehensione agenda se sentiunt; mallent, si fie
Abbreviated transcription (Latin):
dueritatis. i Paro inde ineis qui
libenter & humiliter audire
nouerunt. Euitã qui&ã ii
studus dulcib & salubrib: agunt
scãdelici&ur eccleria &dicat
Egodormio & corieum
uigilatm QQuid ÷ ego dormio
&xcormeũe iugilatin nisi
ita qui erco. ut audiã otium
incũ non inpenditur nutriende
deridiae. sedꝑcipiendats apien¬
tiae : Egodormio &corineum
uigilat: uaco & uideo qũm tues
dñs quia sapientiã scribe̾ intẽ¬
pore otu. & quiminoratur ac¬
tiupse ꝑcipiexeã. Egodormio
& corineũ uigilat: egorequies¬
co anegotiosis actib. &an¬
mus meus diuinis sȩintendit
adfectib. Ced in his quustomo¬
do suauiter & humiliter sequi¬
escunt. dũotiose oblectatur
ecclesia. eccepulsat ille quiait.
Quae dico uobis intenebris dici¬
te in lumine. & quod in aure
auditis. prȩdicate suꝑ tecta.
Voxergo eius pulsat adianua
& dicit. A perimihi sorormea.
proxima mea. Colũba mea. per¬
fectamea. quia caput meũ

Expanded text:
veritatis. Proinde in eis qui veritatis. Proinde in eis qui libenter et humiliter audire noverunt, et vitam quietam in studiis dulcibus et salubribus agunt, sancta delicietur Ecclesia, et dicat, Ego dormio, et cor meum vigilat. Quid est, Ego dormio, et cor meum vigilat; nisi, ita quiesco ut audiam? Otium um non impenditur nutriendae desidiae, sed percipiendae sapientiae. Ego dormio, et cor meum vigilat: vaco, et video quoniam tu es Dominus : quia sapientia scribae in tempore otii; et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . Ego dormio, et cor meum vigilat: ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus divinis se intendit affectibus. 4. Sed in iis qui isto modo suaviter et humiliter requiescunt, dum otiose oblectatur Ecclesia, ecce pulsat ille qui ait: « Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta » . Vox ergo ejus pulsat ad januam, et dicit: « Aperi mihi, soror mea, proxima mea, columba mea, perfecta mea; quia caput meum
Abbreviated transcription (Latin):
pedes: Ergout apostolus iacob
dicit. sit omnis homo uelox adau¬
diendũ tardur autẽ ad loquendũ:¬
dicit & alius homodi. Auditui
meo dabis gaudiũ & lecitiã: & ex¬
ul tabunt orrahumiliata. Hoc ÷
quod dixi cũ ueritas auditur.
humilitar custoditur. Dicit&
alius. Amicus autẽ sponsestai
stat & audit eũ. & gecudiogau¬
d& propter uocẽ sponsi.
Fruamur auditus inestrepitu.
nobis loquente in trinsecus
ueritate. quamquã &iã cũ fo¬
rinsecus inronat per legentẽ.
per adnuntiantẽ. per prȩdi¬
cantẽ. per disputantẽ. per prȩ¬
cipientẽ. per consolantẽ. per
exhor teentẽ. per ipsũ &icem
cantantẽ. atq prallentẽ. ipsi
qui hec agunt inquinare pedes
suos timenit. cũ placere homi¬
nib: subrepente amore huma¬
ne laudis ad feetent. Cecrũ
quicos auditlibenter & pie
non hab& locũ iactandisȩ in la¬
borib alienis: & non inflatis
ossib humiliatis gaudio gau¬
d& propter uocẽ dominicae

Expanded text:
pedes. 3. Ergo, ut apostolus Jacobus pedes. 3. Ergo, ut apostolus Jacobus dicit, Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquenduDicit et alius homo Dei, Auditui meo dabis gaudium et laetitiam, et exsultabunt ossa humiliata . Hoc est quod dixi, Cum veritas auditur, humilitas custoditur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Fruamur auditu, sine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. Quanquam etiam cum forinsecus insonat per legentem, per annuntiantem, per praedicantem, per disputantem, per praecipientem, per consolantem, per exhortantem, per ipsum etiam cantantem atque psallentem; ipsi qui haec agunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed humiliatis gaudio gaudet propter vocem dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
Oadmirabile sacramentum.
Ogrande mesterium: Ergo¬
n&im& inquinare pedes uenien¬
do adcũ quilacuit ruorũ dirci¬
pulorũ pedes: tim&certe. quia
per terrã uenit adcũ. qui&iã
interraert. quia suos hic consti¬
tutos nondererit: An nonipse
& angelosdi ascendenter &¬
dercendenter ad filiũ hominis:
siascendunt ad eũ propterea
quia sursũert. quomodo adeũ
descendunt. sinon &iã hicest.
dicitergo eccleria: lauipeder
meos quomodo inquinabo eos:
&cis hoc dicit qui pre dicant xp̃m.¬
Et aperiunt illiostiũ. ut hecbit&
perfidem in cordib hominum:
Ineis hoc dicit: cũ deliberant utrũ
ministeriũ tale surcipiant: cuisȩ
minus idoneos existimant: ut sine
culpa impleant: Neforte alur
pracdicantes ipsireprobi fiaent:
Iutius enim ueritas auditur.
quã predicatur. Qm̃ncũ audit᷑.
humilitces custoditur: Cũ autem
prȩdicatur iuix non subripit.
cuiuis hominũ quantula cũq iac¬
tantia: In quautiq inquinantur

Expanded text:
O admirabile sacramentum! O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendo ad eum qui lavit suorum discipulorum pedes? Timet certe, quia per terram venit ad eum, qui etiam in terra est, quia suos hic constitutos non deserit. An non ipse et Angelos Dei ascendentes descendentes ad Filium hominis ? Si ascendunt ad eum propterea quia sursum est, quomodo ad eum descendunt, si non etiam hic est? Dicit ergo Ecclesia: Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? In eis hoc dicit qui possunt et aperiunt illi ostium, ut habitet per fidem in cordibus hominum . In his hoc dicit, cum deliberant utrum ministerium tale suscipiant, cui se minus idoneos existimant, ut sine culpa impleant, ne forte aliis praedicantes, ipsi reprobi fiant . Tutius enim veritas auditur quam praedicatur: quoniam eum auditur, humilitas custoditur; cum autem praedicatur, vix non subrepit cuivis hominum quantulacumque jactantia, in qua utique inquinantur
Abbreviated transcription (Latin):
qđ pedes dñs discipulis lauit:
Cũ iam ipsi discipuli loties sent.
Necopus haberent. nisi pederla¬
uare: Ubiuisum est intellegen¬
dũ quod baptismo quidem homo
totus abluitur. sed dũ isto poste¬
a uiuit insęculo humanis ad fec¬
tib terrã uel ut pedib calcans.
Ipsa scilic& conuersatione uitȩ
huiur contrahit Unde dicat:
Dimit te nobis debitec nostra.
Acsi &iã inde mundatur abeoqui
pedes lauit discipulis ruis. Nec
derinit interpellareꝓnobis:
Hic occurrerunt excanticocan¬
corũ ecclesiae uerba dicentis:
laui pedermeos. quomodo
in quinabo cosr cũ uelleire
& aperir eei quiuenerat ad eã
& pulsauerat. sibiq aperiri
poposcerat. illes peciorus for¬
ma praefilus hominũ: Hinc ques¬
tionataest. quãcoartare. nolui¬
mus angustus temporis. Ideo¬
q distidimus. quonã modo ee
ianuã. De indedicit. &iã ipse.
dit illec. Exuime. tonicamea quo¬
modo induccm eã : lecui pedes
meos quomodo inquinabo eos⁊

Expanded text:
quod pedes Dominus discipulis lavit, quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humanis affectibus terram velut pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hujus, contrahit unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, sibique aperiri poposcerat, ille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temporis, ideoque distulimus, quonam modo Eccjanuam » Deinde dicit etiam ipse: det illa: « Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » ?
Abbreviated transcription (Latin):
artecre questionem. quod &si
uor for teminus uid&is. Egout¬
cumq uideo quante disputatio¬
nis indigeat. Vnde pero ut eãpo¬
tiur rurpendi quã uel neglegen¬
tius uel angustius pertractccri
Non fraudata sed dilata expec¬
tatione patiamini. Aderit erum
dñs quinos debitores facit:
ut faciat &icm redditores:
iamreddendi tempur ag¬
nosco. donetunde reddã
quidonauit ut debeam. Dona¬
uit enim dilectionẽ de quadictũ
ert. Nenumi quicquã debeatis.
nisiut inuicẽ diligatis. donet
&icc ser monẽ quẽ uideo mede¬
bere dilectis: Expectationem
uertram. Ad hoc nempe distu¬
leram ut explicaremricut por se
quẽ ad modum & iam per terram
ueniatur ad xp̃m. cũ potius iube¬
amur quaerur sũ sunt querere.
Nonquac suꝑterrã. Sursum
enim xp̃s est sedens addexter̃a
patrir: sed profecto & hicert
propter quod raulo interra se¬
uienti dicit. Quid me per seque¬
ris ⁊ ut autẽ hoc querendum
susciperemus. hic tractaba t̃

Expanded text:
arctare quaestionem. Quod et si arctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat etiam redditores. jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non quae super terram . Sursum enim Christus est sedens ad dexteram Patris: sed profecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur
Abbreviated transcription (Latin):
o exhuius uite conteegione tollim¬
tur. Neccalcant terrã. ut opus
habeant pedes lauare. uerũ
&iccm in hs quib: is tm miscri¬
cordiã pracbens dñs. fecit cor
dese culo isto lotis &ic̃c pedib
emigrare. Inhis autẽ quihc de¬
morantur. Qicc̃ simundecsit
qum̃ iuste iuiuunt. opus tacmen
sine peccato. utique non sunt.
Propter hoc dicit incanticocan¬
ticorũ: lecui pedes meor. quo¬
modo in quinabo eos dicitemm
hoc cũ cogitur achep̃m uenire.
& terrã calcare conuenit.
Alia questiorur sus exoritur
ascendit incelũ & sed& addex¬
tercom patris. Nonne a posto¬
lus decmat& dicit: siergore¬
surrexistis cũ xp̃o que fursũ sunt
sapite: uib ixp̃s est ad dexterã
di sedensi s uae surnia sumsunt
querite: Nonquae superterrã:
Quomodo ergo ut achepm̃ eamus
terrã calcare conpellimur.
cũpotius nobis sursum corhec¬
bendum sit addnm. ut cũilloer¬
se porsimur᷑ Vid&is fr̃s hodier¬
ni tẽporis angustices. istoemco¬

Expanded text:
o ex hujus vitae contagione tolluno ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant terram ut opus habeant pedes lavare; verum etiam in iis quibus istam misericordiam praebens Dominus, fecit eos de saeculo isto lotis etiam pedibus emigrare. In his autem qui hic demorantur, etiamsi munda sit, quoniam juste vivunt; opus tamen sine peccato utique non sunt. Propter hoc dicit in Cantico canticorum, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos ? Dicit enim hoc cum cogitur ad Christum venire, et terram calcare cum venit. Alia quaestio rursus exoritur.ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris? nonne Apostolus clamat, et dicit, Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens, quae sursum sunt quaerite, non quae super terram ? Quomodo ergo ut ad Christum eamus, terram calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam co