comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam ipse. ꝙ ideo quȩ pater uidi-¬
cat: ꝑ ipsam uidicat. Omnia enim
que appetunt unitatẽ. hanc habe¬
ant regulam. uł formã. uł exemplũ.
uł quo alio uerbo dicise sinit. qm̃
sola eius similitudinẽ a quo ẽẽ acce¬
pit. impleuit. si tam̃ accepit non
incongrue dicitur. ꝓ ea significati¬
one qua filius appellatur. quia non
de seipso ẽ: sed de pͥmo sũmoq prin¬
cipio qui pat̾ dicitur. ex quo omnis
pacernitas in celo & interra nomina¬
.tur. Pater gͦ non uidicat quemquã.
sedom̃e iudicium dedit filio: et spi¬
ritalis homo iudicat om̃ia. Ipse aũ
a nemine iudicatur .i. a nullo homi¬
ne. s a sola ipsa lege scłm quam ui¬
dicat om̃ia. Qm̃ et illud uerissime
dictum est. Oportet nos om̃s exhibe¬
ri: ante tribunal xp̃i. Om̃ia gͦ uidi¬
cat. quia suꝑ omĩa ẽ: quando cũ do
est. Cum illo ẽ autẽ quando purissi¬
me intelligit. & tota caritate quod
intelligit. diligit. Ita etiam quantũ

Expanded text:
quam ipse, et ideo quae Pater judiquam ipse, et ideo quae Pater judir ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non de seipso est, sed de primo summoque principio, qui Pater dicitur; ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur . Pater ergo non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : et, spiritualis homo judicat omnia, ipse autem a nemine judicatur , id est a nullo homine, sed a sola ipsa lege secundum quam judicat omnia; quoniam et illud verissime dictum est, Oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi . Omnia ergo judicat, quia super omnia est, quando cum Deo est. Cum illo autem est, quando purissime intelligit, et tota charitate, quod intelligit, diligit. Ita etiam, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Quare pͥus abste quero ut de ma¬
nifeste̾ssimis capiamus exordium.
utrum cu ipse sis. antu fortasse me¬
cuis ne in hac int̾rogatione fallaris.
cum utiq si non esses. falli omĩno ñ
posses. UEge potius ao cet̾a. A figo
qm̃ manifestũ est. ẽẽ. te. nec tͥ alit̾
manifestũ esset nͥ uiueres. id qͦq ma

Expanded text:
sit. Quare prius abs te quaero, ut de masit. Quare prius abs te quaero, ut de manifestissimis capiamus exordium; utrum tu ipse sis. An tu fortasse metuis, ne in hac interrogatione fallaris, cum utique si non esses, falli omnino non posses? E. Perge potius ad caetera. A. Ergo quoniam manifestum est esse te, nec tibi aliter manifestu
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Hec ẽ aut̃ uita et̃na ut credant.
neq inuentum dici potest quod
in cognitum credit᷑. neq qͥsꝗͣ inue¬
niendo d̾o fit idoneus. nͥ atte credi¬
d̾it. quod ẽ postea cogniturꝰ. Qua ꝓpt̾̃
dñi p̃ceptis obtemꝑantes q̃ramꝰ in¬
stant̃. Eͦd enĩ hortante ipso q̃rimus.
eo ipso demonstrante inueniemꝰ. qͣn¬
cum hec inhac uita et a nob̾ talib
inueniri queunt. Nam ⁊ ameli¬
orib etiam dum has t̾ras in colunt.
& cerce abonis et piis om̃ib post
hanc uitam eudentiꝰ atq ꝑfectius.
ista cerni obtineriq credendũ est.
et nobis ita fore sꝑandũ. et ita con¬
tẽptis t̾renis et humanis om̃imo¬
do clesid̾anda et diligenda st̃. Que
mum. quomͦ manifestũ est. am̃ ẽẽ.
deinde utrum ab illo sint quec̃q
inquantumẽq sunt bona st̃. Postremo
utrum in bonis numeranda sit. uolun-¬
cas lib̾a. Quib comꝑtis satis apparebit
ut opinor. utrum recte homini data

Expanded text:
ait, Haec est autem vita aeterna ut credant; ait, Haec est autem vita aeterna ut credant; neque inventum dici potest, quod incognitum creditur; neque quisquam inveniendo Deo fit idoneus, nisi antea crediderit quod est postea cogniturus. Quapropter Domini praeceptis obtemperantes quaeramus instanter. Quod enim hortante ipso quaerimus, eodem ipso demonstrante inveniemus, quantum haec in hac vita, et a nobis talibus inveniri queunt: nam et a melioribus etiam dum has terras incolunt, et certe a bonis et piis omnibus post hanc vitam, evidentius atque perfectius ista cerni obtinerique credendum est; et nobis ita fore sperandum est, et ista contemptis terrenis et humanis, omni modo desideranda et diligenda sunt. mum, quomodo manifestum est Deum esse; deinde, utrum ab illo sint quaecumque in quantumcumque sunt bona; postremo, utrum in bonis numeranda sit voluntas libera. Quibus compertis satis apparebit, ut opinor, utrum recte homini data
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hend̾e ñ ualeret. nullomͦ rep¬
periret. curetiam nollet imitari.
ASigͦ utrum sit d̾s satis ẽẽ existi¬
mas. qͦd ñ cemere tantis uiris cre¬
dendum ẽẽ iudicauimus. eur non
queso te dehis quoq reb. quastã¬
quam incertas et plane in cognitaᷤᷤ
querere instituimus. similit̃ putaᷤᷤ
eordem uiroꝵ auctoritati sic ẽẽ cre¬
denoum. ut inde uestigati one earũ
nichil ãpliꝰ laboremꝰ: U S nosio
quod eredimꝰ. nosse et incellig̾e cu¬
pimus.  Recte memuinisti quod
etiam in exordio suꝑioris disputatio¬
nis anobis positum eẽ. negare ñ pos¬
sumus. nisi enum ⁊ aliud e̾e̾t credere.
altud in tellig̾e ⁊pͥmo credendum eẽt
qͦd magnum & diuinũ intellig̾e cu¬
peremus. frustra ꝓpħa dixisset. nͥ
dñs nr̃. et dictis et factis ad creoen¬
dum pͥmo hortatꝰ ẽ. qͦs ad salutẽ uoca¬
uit. S postea cũ de ipso dono loq̃re¬
tur. quod erat dicturꝰ credentib. ñ

Expanded text:
reprehendere non valeret, nullo modo rereprehendere non valeret, nullo modo reperiret cur etiam nollet imitari. A. Si ergo utrum sit Deus, satis esse existimas, quod non temere tantis viris credendum esse judicavimus; cur non, quaeso te, de iis quoque rebus, quas tanquam incertas et plane incognitas quaerere instituimus, similiter putas eorumdem virorum auctoritati sic esse credendum, ut de investigatione earum nihil amplius laboremus? E. Sed nos id quod credimus, nosse et intelligere cupimus. 6. A. Recte meministi, quod etiam in exordio superioris disputationis a nobis positum esse , negare non possumus. Nisi enim aliud esset credere, et aliud intelligere, et primo credendum esset, quod magnum et divinum intelligere cuperemus, frustra propheta dixisset, Nisi ue Dominus noster et dictis et factis ad credendum primo hortatus est, quos ad salutem vocavit. Sed postea cum de ipso dono loqueretur, quod erat daturus credentibus, non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuicaciter s studiose id uellet agnos¬
cere.ł hoc qͦd ulcimũ posuisti sitiᷤᷤ me adno
ei responoere deb̾em. cerce enim
qũauis eẽt absurdissimus. conced̾er
mͥ ẽ doloso & ꝑuicaei de nulla onili
et maxime dere canta ñ ẽẽ disseren¬
dum. Quo concesso pͥor mecum age¬
ret ut sibi crederem bono ani mo
eum istuc querere. neq aliquid in
se quod adrem hanc attinet doli ac
ꝑuicaciȩ latere. eum̃ ego demonstra¬
rem. quod euius fabillimũ puto. qua¬
to eẽt equius cũ sibi de occultis ani¬
mi sui que ipse nosse uellet alte¬
rum credere qui ñ noss ut etiam
ipse tantoꝵ uiroꝵ libris qui secũ
filio cũ uixisse testatum litteris re¬
liquerunt ẽẽ cłm crederet. qu̾a
et ea se uidisse scͥpserunt que nul¬
lomodo fieri possent. si non eẽt õs.
et nimis stultꝰ eẽt sime rep̃hen¬
det qd̾ illis credid̾im qui sibi uel¬
let ut crederem. Iam uͦ qd̾ recte

Expanded text:
pervicaciter, sed studiose id vellet agnospervicaciter, sed studiose id vellet agnoscere? E. Hoc quod ultimum posuisti, satis me admonet quid ei respondere deberem. Certe enim quamvis esset absurdissimus, concederet mihi, cum doloso et pervicaci de nulla omnino et maxime de re tanta, non esse disserendum. Quo concesso, prior mecum ageret, ut sibi crederem bono animo eum istuc quaerere, neque aliquid in se, quod ad rem hanc attinet, doli ac pervicaciae latere. Tum ego demonstrarem, quod cuivis facillimum puto, quanto esset aequius, cum sibi de occultis animi sui quae ipse nosset, vellet alterum credere qui non nosset, ut etiam ipse tantorum virorum Libris, qui se cum Filio Dei vixisse testatum Litteris reliquerunt, esse Deum crederet; quia et ea se vidisse scripserunt, quae nullo modo fieri possent, si non esset Deus; et nimium stultus esset, si me reprehenderet quod illis crediderim, qui sibi vellet ut crederem. Jam vero quod recte
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. neq non oari neq alit̾ eam
I
dari debuisse quẽm data ẽ. Ille enĩ
dedit. euiꝰ factum recte rep̃hendi nu¬
lo pacto potest. ¶ Quamquam hes
inconcussa fide teneam. tam̃ qͥa cog̃¬
nitione non dum teneo. ita queramꝰ
quasi om̃ia incerta sint. Uideo enĩ
ex hoc qͦd incertũ est. utrum ad rec¬
te faciendum uoluntas lib̾a data sit.
cũ ꝑ illam etiam peccare possimus.
fierietiã illud incertum utrum dari
debuerit. Si enĩ incertũ ẽ adrecte
faciendũ datam ẽẽ. incercũ ẽ eciam
dari debuisse. Ae ꝑhoc etiã utrum
eam as dederit in certum erit. quia
si incercũ est dari debuisse. incer¬
cum ẽ ab eo datã ẽẽ. quẽ nefas ẽ cre¬
dere dedisse aliquid quod dari non
debuit. A Illud saltim tͥ cercum est
dm eẽ. ¶ Etiã hoc ñ contemplando
s credendo inconcussum teneo.
utrũ uera credideris. relinqueres¬
ne hominẽ. an aliquomͦ qͦs in con¬
cussum tenes ꝑsuad endum ẽẽ arbi¬
trareris p̃sertĩsiille non obluctari

Expanded text:
ta est, neque non dari, neque aliter i eam debuisse quam data est. Ille enim dedit, cujus factum recte reprehendi nullo pacto potest. 5. E. Quanquam haec inconcussa fide teneam, tamen quia cognitione nondum teneo, ita quaeramus quasi omnia incerta sint. Video enim ex hoc quod incertum est, utrum ad recte faciendum voluntas libera data sit, cum per illam etiam peccare possimus, fieri etiam illud incertum, utrum dari debuerit. Si enim incertum est ad recte faciendum datam esse, incertum est etiam dari debuisse: ac per hoc etiam utrum eam Deus dederit, incertum erit; quia si incertum est dari debuisse, incertum est ab eo datam esse, quem nefas est credere dedisse aliquid quod dari non debuit. A. Illud saltem tibi certum est, Deum esse. E. Etiam hoc non contemplando, sed credendo inconcussum teneo. utrum vera credideris; relinqueresne hominem, an aliquo modo, quod inconcussum tenes, persuadendum esse arbitrareris; praesertim si ille non obluctari
Abbreviated transcription (Latin):
et tenere nos conuenit. unius sub¬
stantię tͥnicatem. unum dm̃ a quo
sumus. ꝑ quem sumus in quo sumus
a quo discessimus. cui dissimiles fac¬
ti sumus. a quo ꝑire non ꝑ missi sumꝰ
Principium ad quod recurrimur.
& formam quam seqͥmur. et gr̃am
quam reconciliam᷑. dm̃ uiuum quo
auetore conditi sumus. et similicu¬
oinem eius. ꝑ quam adunitarem re¬
formanur. et pacem qua unicati
adheremus. đm qͥ dixit fiat. et uer¬
bum ꝑ quod factum ẽ omne quod
substantialit᷑ & naturalit̃ factum ẽ.
et donum benignitatis eiꝰ quo pla¬
cuit. et conciliatum est auctori suo.
ut non in teriret qͥcqͥd abeo ꝑ uerbũ
factum᷑. Unum dm̃ quo ereatore
uiuimus: ꝑ quem reformati sapien¬
ter uinimus. quem diligentes & quo
fruentes beate uiuimus. unum dm̃
ex quo omĩa. ꝑ quem om̃ia in quo
omia. ipsi gła in seła scłoꝵ amen.¬

Expanded text:
et tenere nos convenit: unius subet tenere nos convenit: unius substantiae Trinitatem, unum Deum a quo sumus, per quem sumus, in quo sumus: a quo discessimus, cui dissimiles facti sumus, a quo perire non permissi sumus: principium ad quod recurrimus, et formam quam sequimur, et gratiam qua reconciliamur: unum Deum quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus per quam ad unitatem formamur, et pacem qua unitati adhaeremus: Deum qui dixit, Fiat ; et Verbum per quod factum est omne quod substantialiter et naturaliter factum est; et Donum benignitatis ejus, quo placuit et conciliatum est auctori suo, ut non interiret quidquid ab eo per Verbum factum est: unum Deum quo creatore vivimus, per quem reformati sapienter vivimus, quem diligentes et quo fruentes beate vivimus: unum Deum ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, ipsi gloria in saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
tem bonus nͥ exercendus inpotestatẽ
datur nullo dubitante non ẽ colen¬
dus. Cuiꝰ leticia ẽ nr̃a miseria.
Religet gͦ nos religio uni omipo¬
tenti deo. quia int̾ mentẽ nr̃am
qͣillum in telligimus patrem et ue¬
ritatem. id ẽ lucem in teriorem.
ꝑ quam illum intelligimꝰ nulla int̾¬
posita creatura est. Quare ipsam
quoq uericatẽ nulla ex parte dissi¬
milem in ipso & cum ipso uenerem᷑.¬
que forma est omĩum quȩ abimo fae¬
ca sunt &̾ adunũ nitunt᷑. Unde ap¬
paret spiritalib animis ꝑ hanc formã
ẽẽ facta om̃ia quę sola implet quos
appetunt om̃ia. q̃ tam̃ omĩa neq
fierent apatre ꝑfilium. neq suis fi¬
nib salua ee̾nt. nͥ ds sumine bonus
ẽẽt. qui et nulli nature quȩ abipso
bona ẽẽ posset inuidit. & in bono ip¬
so alia quantum uellent. alia quan¬
tum possent ut manerent inuidit.
Quare ipsum donum di cum patre
et filio eque in cõmutabile colere.

Expanded text:
tem bonus nisi exercendus in potestatem tem bonus nisi exercendus in potestatem datur; nullo dubitante non est colendus; cujus laetitia est nostra miseria Religet ergo nos religio uni omnipotenti Deo; quia inter mentem nostram qua illum intelligimus Patrem, et veritatem, id est lucem interiorem per quam illum intelligimus, nulla interposita creatura est. Quare ipsam quoque Veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso, et cum ipso veneremquae forma est omnium, quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc formam esse facta omnia, quae sola implet quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset: qui et nulli naturae, quae ab ipso bona esse posset, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent dedit. Quare ipsum Donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere
Abbreviated transcription (Latin):
tendentes ⁊ ei uni religantes animas
nf̃as. un̾de religio dicta creoitur.
om̃i suꝑsticione careamus : Cece
unum dm̃ colo. unum om̃ium pͥnci¬
pium. et unam sapientiam qua
sapiens ẽ quec̃q anima sapiens ẽ.
& ipsum munus. quo beata sunt
dilig̃ hunc dm̃. certus sum quod
etiam me diligit. Qͥs quis in illo
manet. et potest humanas p̃ces
sentire. in illo me exaudit. Qͥsqͥs
ipsum habet bonũ suum. in ipso
me adiuuat. nec mͥ eius parcici¬
pationẽ potest inuidere. Dicant
mͥ gͦ ad oratores aut adulatores
partium mundi. quen ñ optimũ
sibi conciliet. qui hoc unum colit.
qͦd om̃is optimus diligit. & cuus
cognitione gaudet. & ad quod pͥn¬
cipium recurrendo fit optimus.
Qͥs qͥs uͦ angłs excessus suos dilig̃.
&̾ ueritateͥ e̾e̾ subditꝰ nonuult. a̾
pͥuato suo letari cupiens acõmu¬
nione om̃ium bonoꝵ et uera be¬
aticudine lapsus est. eui om̃s mali
subiuigandi & premendi. nullus au¬

Expanded text:
tendentes, et ei uni religantes animas tendentes, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus? 112. Ecce unum Deum colo, unum omnium Principium, et Sapientiam qua sapiens est quaecumque anima sapiens est, et ipsum Munus quo beata sunt diligit hunc Deum, certus sum quod etiam me diligit. Quisquis in illo manet, et potest humanas preces sentire, in illo me exaudit. Quisquis ipsum habet bonum suum, in ipso me adjuvat, nec mihi ejus participationem potest invidere. Dicant ergo mihi adoratores, aut adulatores partium mundi, quem non optimum sibi concillet, qui hoc unum colit, quod omnis optimus diligit, et cujus cognitione gaudet, et ad quod principium recurrendo fit optimus. Quisquis vero angelus excessus suos diligit, et veritati esse subditus non vult, et privato suo laetari cupiens a communi omnium bono et vera beatitudine lapsus est, cui omnes mali subjugandi et premendi, nullus au
Abbreviated transcription (Latin):
concessum ẽ. Illos aut̃ años in ip¬
sis mentib formĩdamus. qui unus
est oculꝰ incuende acꝑcipiende ue¬
ritatis. Quare si om̃ib potestatib
que dant᷑ hominib ad regendam
rem publicam ꝓ nr̃o uinculo sub¬
diti sumus. reddentes cesari qͦd cesa¬
ris ẽ. et d̾o qͦd dĩ ẽ. non est metu¬
endum ne hoc post nr̃am mnortẽ aliqͥs
exigat. et aliud est seruitꝰ animȩ.
altuo seruitꝰ corꝑis. Iusti aut̃ ho¬
mines & inuno d̾o habentes om̃ia
gaudia sua. quando ꝑ eoꝵ facta d̾s
benedicit᷑. congͣtulant᷑ laudantib
Cum uͦ ipsi canquam ipsi laudan¬
tur. corrigunt errantes quos pos¬
sunt. Quos aut̃ non possunt. ñ
eis grãtulant᷑. & abillo uicio cor¬
rigi uolunt. Qͥb similes uel etiã
mundiores atq sanctiores. si st̃
boni angłi. et om̃ia seã d̾i minis¬
teria. qͥd metuimus. ne aliquẽ illor
offendamꝰ. si ñ suꝑsticiosi fuerimus.
c̾um ipsis adiuuantib ad imum õm

Expanded text:
concessum est: illos autem dominos in meconcessum est: illos autem dominos in mentibus ipsis formidamus, qui unus est oculus intuendae ac percipiendae veritatis. Quare si omnibus potestatibus, quae dantur hominibus ad regendam rempublicam, pro nostro vinculo subditi sumus, reddentes Caesari quod Caesaris est, et Deo quod Dei est , non est metuendum ne hoc post mortem nostram aliquis exigat. Et aliud est servitus animae, aliud servitus corporis. Justi autem homines, et in uno Deo habentes omnia gaudia sua, quando per eorum facta Deus benedicitur, congratulantur laudantibus: cum vero ipsi tanquam ipsi laudantur, corrigunt errantes quos possunt; quos autem non possunt, non eis gratulantur, et ab illo vitio corrigi volunt. Quibus si similes, vel etiam mundiores atque sanctiores sunt boni Angeli, et omnia sancta Dei ministeria; quid metuimus ne aliquem illorum offendamus, si non superstitiosi fuerimus, cum ipsis adjuvantibus ad unum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
platione beati sunt. Neq enum et nos
uidendo angłm beati sumus. s uerita
tem uidendo. qua etiam ipsos dili¬
gamus angłos. ⁊ his congratulam᷑.
Nec iniidemꝰ qͦd ea paratiores. &̃ nul¬
lis molestiis int̃pedientib ꝑfruunt᷑.
S magis eos diligimus. qm̃  nos cale
aliquid sperare acõmuni deo iussi
sumus. Quare honoramus eos cari¬
tate non seruitute. nec eis templa
constitiumus. Nolunt enĩ se sie hono¬
rari anob̾. quia nos ipsos cum boni
sumus. tẽpla summi d̾i esse nouer̃t.
Recte itaq seribitur hominẽ ab
angło ꝓhibitum nese adoraret sed
similes sunt suꝑbis hominsb quib
si liceat similit̾ coli uolunt. S istos
homines ꝑpetiminus. illos uͦ colere
magis ꝑiculosum est. Om̃is enim
hominũ dominatꝰ in homines. aut
dominantiũ aut seruientiũ morte
quod est post mortem magis metu¬
enda est. Illud etiam cuius cognos¬
cere facile ẽ quod sub homine do¬
minante liberas cogitationes hab̾e

Expanded text:
platione beati sunt. Neque enim et nos platione beati sunt. Neque enim et nos videndo angelum beati sumus; sed videndo veritatem, qua etiam ipsos diligimus Angelos, et his congratulamur. Nec invidemus quod ea paratiores, vel nullis molestiis interpedientibus perfruuntur: sed magis eos diligimus, quoniam et nos tale aliquid sperare a communi Domino jussi sumus. Quare honoramus eos charitate, non servitute. Nec eis templa construimus: nolunt enim se sic honorari a nobis; quia nos ipsos cum boni sumus, templa summi Dei esse noverunt. Recte itaque scribitur, hominem ab angelo prohibitum ne se adoraret, sed similes sunt superbis hominibus, quibus si liceat, similiter coli volunt: sed istos homines perpeti minus, illos vero colere magis periculosum est. Omnis enim hominum dominatus in homines, aut dominantium aut servientium morte quod est post mortem magis metuenda est. Illud etiam cuivis cognoscere facile est, quod sub homine dominante liberas cogitationes habere
Abbreviated transcription (Latin):
rationał si ꝑfecta est in comutabili
ueritati secum in trinsecꝰ sine strepitu
loquendi obtemꝑat. ñ ob temꝑans
aut̃ uiciosa fit. Non gͦ ꝑse excellit.
si ꝑialam eui libent̃ ob temꝑat. Qͦo
colit gͦ summꝰ angłs. id colendum est
etiam abhomine ultimo. Qͥa ipsa ho¬
minis natura. id ñ colendo facta est
ulcima. Non enĩ aliunde sapiens an¬
głs. aliunde homo. aliunde ille uerax
auunde homo. s abuna in cõmutabi¬
li sapientia & ueritate. Nam id ip¬
sum actum est cemꝑali dispositione
ad salutẽ nr̃am. ut nat᷑am humanã
ipsa d̾ĩ uirtꝰ. et d̾ĩ sapientia. in cõmu¬
tabilis et consubstantialis patͥ &̾ coet̃¬
na susciꝑe dignaret᷑. ꝑ quam nos do¬
ceret id ẽe̾ homini colendũ. qͦd ab
omini creat᷑a intellectuali & rationa¬
li colendum est. Hoc etiam ipsos
optimos angłos et excellentissima
minist̾ia cłi uelle credamꝰ. ut unũ
cũ ipsis colamus am̃. euius contem¬

Expanded text:
rationalis si perfecta est, incommutabili rationalis si perfecta est, incommutabili veritati secum intrinsecus sine strepitu loquenti obtemperat, non obtemperans autem vitiosa fit. Non ergo per se excellit, sed per illam cui libenter obtemperat. Quod ergo colit summus angelus, id colendum est etiam ab homine ultimo, quia ipsa hominis natura id non colendo facta est ultima. Non enim aliunde sapiens angelus, aliunde homo; aliunde ille verax, aliunde homo; sed ab una incommutabili sapientia et veritate. Nam id ipsum actum est temporali dispensatione ad salutem nostram, ut naturam humanam ipsa Dei Virtus, et Dei Sapientia incommutabilis, et consubstantialis Patri et coaeterna, suscipere dignaretur, per quam nos doceret id esse homini colendum, quod ab omni creatura intellectuali et rationali colendum est. Hoc etiam ipsos optimos Angelos, et excellentissima Dei ministeria velle credamus, ut unum cum ipsis colamus Deum, cujus contem
Abbreviated transcription (Latin):
mus et extinguimꝰ. colere utiq ñ
debemus. Nonsit nob̾ religio eul¬
cus corpoꝵ etherioꝵ atq celestium.
que quamuis om̃ib cet̾is corꝑib rec¬
te p̾ponant᷑. melior tam̃ ipsis est
queeũq uita. Qua ꝓpt̾ si aminata
st̃. melior est queuis anima ꝑse ip¬
sam ꝗͣ corpꝰ qͦd libet animatũ. et ca¬
men animã uiciosam nemo colen¬
dam ẽẽ censuerit. Nonsit nob̾ re¬
ligio cultꝰ illiꝰ uite qua dicunt᷑ arbo¬
res uiuere. qm̃ nullꝰ sensus in illa
est. n exeo genere ẽ ista etiam nr̃i
etiam capilli ⁊ ossa uiuunt. que sine
sensu p̾ciountur. Hac aut̃ melior ẽ
uita sentiens. & tam̃ uitam bestiar̃
colere non debemus. Nonsit nobis
religio uel ipsa ꝑfecta et sapiens ani
ma rationalis. siue in ministerio
uniũsitatis. siue in ministerio partũ
stabilita. siue que insummis homi¬
nib expectat cõmutationẽ. reforma¬
tonẽq porrionis suȩ. Qm̃ om̃is uita

Expanded text:
mus et exstinguimus, colere utique non mus et exstinguimus, colere utique non debemus. Non sit nobis religio cultus corporum aethereorum atque coelestium, quae quamvis omnibus caeteris corporibus recte praeponantur, melior tamen ipsis est quaecumque vita. Quapropter si animata sunt, melior est quaevis anima per seipsam, quam corpus quodlibet animatum; et tamen animam vitiosam nemo colendam esse censuerit. Non sit nobis religio cultus illius vitae, qua dicuntur arbores vivere: quoniam nullus sensus in illa est; et ex eo genere est ista qua nostri etiam capilli et ossa vivunt, quae sine sensu praeciduntur. Hac autem melior est vita sentiens, et tamen vitam bestiarum colere non debemus. Non sit nobis religio vel ipsa perfecta et sapma rationalis, sive in ministerio universitatis, sive in ministerio partium stabilita, sive quae in summis hominibus exspectat commutationem reformationemque portionis suae; quoniam omnis vita
Abbreviated transcription (Latin):
arcifices qui talia fabricant᷑. qͦs ca¬
men colere ñ debemꝰ. Nonsit nob̾
religio cultꝰ bestiarum. meliores
enĩ st̃ extremi homines qͦs cam̃ cole¬
re non debemus. Non sit nob̃ reli¬
gio cultꝰ homiinũ mortuoꝵ. qr si
pie uixerunt ñ sie habent᷑ ut ca¬
les q̃rant honores. S illum a nob̾
coli uolunt. quo illuminante letan¬
tur meriti sui nos eẽ conseruos.
honorandi gͦ sunt ꝓpt̃ imitationẽ.
non adorandi ꝓpter religionẽ. Si
aut̃ male uicerunt. ubicumq st̃.
ñ st̃ colendi. Nonsit nobis religio
cultus demonum. qr om̃us suꝑsticio
cũ sit magna pena hominũ ⁊ ꝑieu¬
losissima curpicudo. honor est ac
Non sit nob̾ religio t̾rarum eultꝰ &
aquarum. qr istis purior et lucioior
est aer etiam caliginosus. quẽ tamen
colere ñ debemꝰ. Nonsit nob̃ religio
etiam purioris aeris et seremoris
cultꝰ. qr luce absente in umbratur. &
purior illo ẽ fulgor ignis etiam huiꝰ

Expanded text:
artifices qui talia fabricantur, quos taartifices qui talia fabricantur, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus bestiarum. Meliores enim sunt extremi homines, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus hominum mortuorum: quia si pie vixerunt, non sic habentur ut tales quaerant honores; sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur meriti sui nos esse consortes. Honorandi ergo sunt propter imitationem, non adorandi propter religionem. Si autem male vixerunt, ubicumque sint non sunt colendi. Non sit nobis religio cultus daemonum; quia omnis superstitio cum sit magna poena hominum, et periculosissima turpitudo, honor est ac nobis religio terrarum cultus et aquarum; quia istis purior et lucidior est aer, etiam caliginosus, quem tamen colere non debemus. Non sit nobis religio etiam purioris aeris et serenioris cultus: quia luce absente inumbratur; et purior illo est fulgor ignis etiam hujus
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ om̃ia que in mundo st̃ concupis¬
centia earnis. et concupiscentia
oculoꝵ. ẽ n ambitio scłi. N aili¬
gamus ꝑ carnis uoluptarẽ corrum¬
pere atq corrumpi. ne admisera¬
biliorem corruptionem doloꝵ
tormentoꝵq ueniamus. Non di¬
ligamus certamina ne angłis
qui talib gaudent inpotestatem de¬
mur humiliandi. uinciendi uer¬
berandi. N diligamus iusibilia
spectacula. ne abipsa ueritate ab¬
errando ⁊ amando umbras ince¬
nebras ꝓiciamus. Nonsit
nob̾ religio infantasma
nr̃is. melius est enĩ qua¬
lecumq uerum. quam omne qͥe¬
quid ꝓ arbitrio fingi potest. Et
tam̃ animã ipsam quauis anima
uera sit. cum falsa unaginat᷑ cole¬
re non debemus. Melior est enĩ ue¬
ra stipula ꝗͣ lux inani cogitatione
ꝓ suspieantis uoluntate formata. ⁊ ta¬
men stipulam quam sentimus & tan¬
gimus dementis est eredere colen¬
dam. N sit nob̾ religio humanoꝵ
oꝑum cultus. Meliores enĩ st̃ ipsi

Expanded text:
quoniam omnia quae in mundo sunt, concupisquoniam omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carnis, et concupiscentia oculorum est, et ambitio saeculi . Non diligamus per carnis voluptatem corrumpere atque corrumpi, ne ad miserabiliorem corruptionem dolorum tormentorumque veniamus. Non diligamus certamina, ne angelis qui talibus gaudent, in potestatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibilia spectacula, ne ab ipsa veritate aberrando et amando umbras, in tenebras projiciamur. 108. Non sit nobis religio in phantasmaris. Melius est enim qualecumque verum, quam omne quidquid pro arbitrio fingi potest; et tamen animam ipsam, quamvis anima vera sit cum falsa imaginatur, colere non debemus. Melior est vera stipula, quam lux inani cogitatione pro suspicantis voluntate formata; et tamen stipulam, quam sentimus et tangimus, dementis est credere colendam. Non sit nobis religio humanorum operum cultus. Meliores enim sunt ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ ipsus uel actone et cogniti¬
one. ad pacificandam naturam suam
et cognoscendum dm̃. intrãt in
gaudium dñi sii. Propt̾ea talentũ
quod male utenti aufertur. illi da¬
cur qui talentis qͥnq bene usus
est. Non qr cransferri po test
acumen intelligentie. s ita sig¬
nificatum ẽ posse hoc amitere
negligentes. et impios in geniosos
et adeam posse ꝑuenire diligen¬
tes  pios quamuis ingenio tardio¬
res. Non enim datum ẽ illud talen¬
tum ei qͥ acceꝑat duo. habet enim
et hoc qui iam in actione et in
cognitione bene uiuit. S ei qui
acceꝑat quinq. Nondum᷑ habet
ad et̃na contemplanda iooneam
mentis aciem. qui uisibilib cantũ
.i. temporalib credit. S habere
potest qui hor omnium sensibili¬
um dm arcificem laudat. et eum
ꝑsuadet fide. et expectat spe. et
mei. meq ipsum hortor uobiscum.
ut adid quo nos ꝑsapientiam suam
d̾s hortatur. quanta possumꝰ celeri¬
tate curramꝰ. Non diligamꝰ inundũ.

Expanded text:
ritatem ipsius vel actione et cognitione, ad pacificandam naturam suam et cognoscendum Deum, intrant in gaudium Domini sui. Propterea talentum, quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene usus est , non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse hoc amittere negligentes, et impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes, et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui acceperat duo habet enim et hoc, qui jam in actione et in cognitione bene vivit sed ei qui acceperat quinque. Nondum enim habet ad aeterna contemplanda idoneam mentis aciem qui visibilibus tantum, id est temporalibus, credit; sed habere potest, qui horum omnium sensibilium Deum artificem laudat, et eum persuadet fide, et spectat spe, et mei, meque ipsum hortor vobiscum, ut ad id quo nos per sapientiam suam Deus hortatur, quanta possumus celeritate curramus. Non diligamus mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
aliter poterant secutos ẽẽ. ꝑ quos id
factum est: ut necessaria non eẽnt
posteris. Cum enĩ ȩccłia catholica ꝑ
totum orbem diffusa atii. fundata
sit: nec miracula illa in nr̃a tempora
durare ꝑmissa sunt. ne animus semꝑ
uisibilia quereret. & eorũ consuetudi¬
ne frigesceret genus humanũ. quoꝵ
nouitate flagrauit. Nec iam nob̾ dubi

Expanded text:
aliter poterant secutos esse: per quos id aliter poterant secutos esse: per quos id actum est, ut necessaria non essent posteris. Cum enim Ecclesia catholica per totum orbem diffusa atque fundata sit, nedurare permissa sunt, ne anima semper uisibilia quaereret et eorum consuetudine frigesceret genus humanum, quorum nouitate flagrauit, uerum est qui
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ hispotius credamus qui ad mul¬
tos deos. an his qui adunum dm colen¬
dum nos uocant. Quis dubitet eos
potissimũ sequendos. qui ad unum
uocant: Presertim cũ illi multorũ
cultores de hoc uno dño cunctorum
& rectore consentiant. & certe ab u¬
no incipit numerus. Prius gͦ isti
sequendi sunt. qui unũ dm sũmũ
solum uerũ dm. & solũ colendum
ẽẽ dicunt. Si apud hosueritas non
eluxerit. tum demũ migrandum
ẽ. Sicut enim in ipsa rerũ natura
maior ẽ auctoritas unius. ad unũ
om̃ia redigentis. nec in genere hu¬
mano multitudinis. ulla potentiac̃
nͥ ꝯsentientĩ. idẽ unũ sentientis: ita in reli¬
gione qui ad unũ uocant. eorum
maior. & fide dignior. debet esse
auctoritas. Altera consideratio ẽ
dissensionis eius. quȩ de unius dei
cultu inter homines ortaẽ. S ac¬
cepimus maiores nros eo gradi
quõ a temporalib adȩterna con¬
scenditur uisibilia miracula. non emĩ

Expanded text:
utrum iis potius credamus, qui ad mulutrum iis potius credamus, qui ad multo deos, an iis qui ad unum Deum colendum nos vocant. Quis dubitet eos potissimum sequendos qui ad unum vocant, praesertim cum illi multorum cultores, de hoc uno Domino cunctorum et rectore consentiant? et certe ab uno incipit numerus. Prius ergo isti sequendi sunt, qui unum Deum summum solum verum Deum, et solum colendum esse dicunt. Si apud hos veritas non eluxerit, tum demum migrandum est. Sicut enim in ipsa rerum natura major est auctoritas unius ad unum omnia redigentis, nec in genere humano multitudinis ulla potentia est nisi consentientis, id est unum sentientis: ita in religione qui ad unum vocant, eorum major et fide dignior esse debet auctoritas. 47. Altera consideratio est dissensionis ejus quae de unius Dei cultu inter homines orta est. Sed accepimus, majores nostros eo gradu fidei, quo a temporalibus ad aeterna conscenditur, visibilia miracula non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ceciderit. ibi debet incumbere: ut
surgat. Ergo ipsis carnalib formis
quib detinemur. nitendũ ẽ ad eas
cognoscendas. quascaro non nunci-¬
at. Eas enim carnales uoco. quȩ
ꝑ carnem sentiri queunt .i. ꝑ ocu-¬
los. ꝑ aures. ceterosq corporis sen¬
sus. his gͦ carnalib uel corporali-¬
b formis inherere amore pueros
necesse ẽ: adolescentes uͦ ꝓpe neces¬
se ẽ. Hinc iam ꝓcedente ȩtate: non
nib quasi priuatim. sed uniuer¬
so generi humano. tanquam pu¬
blice consulit: quid cũ singulis
agatur ds qui agit atq ipsi cũ
quib agitur sciunt. quid autẽ¬
agatur cum genere humano. ꝑ histo¬
riam commendari uoluit. & ꝑꝓphe¬
tiam. Temporaliũ autẽ rerum fides
siue preteritarũ. siue futurarũ ma¬
gis credendo quam intelligendo ua¬
let. s nr̃m est considerare quib uł
hominib uł libris credendum sit:
ad colendũ recte dm. que una salus
est. Huius rei pͥma disceptatio est.

Expanded text:
ceciderit, ibi debet incumbere ut ceciderit, ibi debet incumbere ut surgat. Ergo ipsis carnalibus formis, quibus detinemur, nitendum est, ad eas cognoscendas quas caro non nuntiat. Eas enim carnales voco, quae per carnem sentiri queunt, id est per oculos, per aures, caeterosque corporis sensus. His ergo carnalibus vel corporalibus formis inhaerere amore pueros necesse est; adolescentes vero prope necesse est; hinc jam procedente aetate non nibus quasi privatim, sed universo generi humano tanquam publice consulit; quid cum singulis agatur, Deus qui agit atque ipsi cum quibus agitur sciunt. Quid auteagatur cum genere humano, per historiam commendari voluit, et per prophetiam. Temporalium autem rerum fides, sive praeteritarum, sive futurarum, magis credendo quam intelligendo valet. Sed nostrum est considerare, quibus vel hominibus vel libris credendum sit ad colendum recte Deum, quae una salus est. Hujus rei prima disceptatio est,
Abbreviated transcription (Latin):
ut deo conditore atq rectore uni-¬
uerfitatis. decora sint omnia. Et
ẽ pulchritudo uniuersȩ creature.
ꝑ hec tria inculpabilis damptiati¬
one peccatorũ. exercitatione iuisto¬
rum. ꝑfectione beatorũ. Quã obrẽ¬
ipsa quoq animȩ medicina. quȩ diui¬
na ꝓuidentia. & meffabili bene fi-¬
cientia geritur: gradatim distincte¬
q pulcherrima ẽ. Distribiitur enĩ
in auctoritatem atq rationẽ. Aucto¬
ritas fidem flagitat. & rationi p̃pa¬
rat homnẽ. Ratio ad intellectum
cognitionemq ꝑducit. qua quã
neq auctoritatem ratiopenitus de¬
serit. cum consideratur cui creden¬
dum sit: et certe sũma ẽ ipsius iam
cognite atq ꝑspicuȩ ueritatis auc-¬
toritas. S quia temporalia deueni-¬
mus. & eorum amore ab eternisim
impedimur: quedam temporalis
medicina quȩ non scientes sed cre¬
dentes ad salutẽ uocat non naturȩ
excellentia. s ipsius temporis ordine
prior ẽ. Nam inquẽ locum quisq

Expanded text:
ut Deo conditore atque rectore uniut Deo conditore atque rectore universitatis decora sint omnia. Et est pulchritudo universae creaturae per haec tria inculpabilis; damnationem peccatorum, exercitationem justorum, perfectionem beatorum. CAipsa quoque animae medicina, quae divina providentia et ineffabili beneficentia geritur, gradatim distincteque pulcherrima est. Distribuitur enim in auctoritatem atque rationem. Auctoritas fidem flagitat, et rationi praeparat hominem. Ratio ad intellectum cognitionemque perducit. Quanquam neque auctoritatem ratio penitus deserit, cum consideratur cui sit credendum; et certe summa est ipsius jam cognitae atque perspicuae veritatis auctoritas. Sed quia in temporalia devenimus, et eorum amore ab aeternis impedimur, quaedam temporalis medicina, quae non scientes, sed credentes ad salutem vocat, non naturae et excellentiae, sed ipsius temporis ordine prior est. Nam in quem locum quisque
Abbreviated transcription (Latin):
restituta. & illi subdita uni a quo cre¬
ata ẽ: instaurato etiam corpore in pͥsti¬
nam firmitatẽ. non cum mundo possi¬
dere. sed mundũ possidere ceꝑit: nul¬
lũ eimalum erit. quia ista infima pul¬
chritudo temporaliũ uicissitudinũ
quȩ cũ ipsa ꝑagebatur sub ipsa ꝑage¬
tur. & erit sicut scriptum ẽ: cȩlum
nouum & terra noua non in parte la¬
borantib animis. s muniuersitate
regnantibꝰ. Omnia enĩ ur̃a inquit
non natura eius. sed contra naturam
eius ẽ: nichilq aliud quã peccatum
& pena peccati. inde intelligitur nul¬
lam naturã uł si melius. Itadicitur.
nullã substantꝰ siue eẽntiam malũ
ẽe. neq de peccatis penisq eius animȩ
efficitur. ut uniuersitasulla de for¬
mitate turpetur. quia rationalissub¬
stantia quȩ ab om̃i peccato munda
ẽ. deo subiecta. subiectis sibi cete¬
ris dominatur. ea uͦ quȩ peccauit.
ibi ordinata ẽ ubitales eẽ decet.

Expanded text:
restituta, et illi subdita uni a quo est crerestituta, et illi subdita uni a quo est creata, instaurato etiam corpore in pristinam firmitatem, non cum mundo possideri, sed mundum possidere coeperit, nullum ei malum erit: quia ista infima pulchritudo temporalium vicissitudinum, quae cum ipsa peragebatur, sub ipsa peragetur; et erit, et scriptum est, Coelum novum et terra nova , non in parte laborantibus animis, sed in universitate regnantibus. Omnia enim vestra, inquit non natura ejus, sed contra naturam ejus est, nihilque aliud est quam peccatum et poena peccati; inde intelligitur nullam naturam, vel, si melius ita dicitur, nullam substantiam sive essentiam malum esse. Neque de peccatis poenisque ejus animae efficitur, ut universitas ulla deformitate turpetur. Quia rationalis substantia, quae ab omni peccato munda est, Deo subjecta, subjectis sibi caeteris dominatur. Ea vero quae peccavit, ibi ordinata est, ubi esse tales decet,
Abbreviated transcription (Latin):
bore nr̃o. Nulli autẽ uicto ludi agoni¬
stici placent. s tamen cũ eius dede¬
core decorisunt. Et hec enĩ quȩdã
imitatio ueritatis ẽ. Nec ob aliud a
talib ꝓhibemur spectaculis. nisi
ne umbris rerum decepti. ab ipsis
reb quarũ illȩ umbrȩ sunt aber¬
remus. ita uniuersitatis huius con¬
ditio atꝙ amminstratio. solis impiiᷤᷤ
animis damꝑnatisq non placet. sed
etiam cũ miseria eorũ multis uelmn t̾ra
uictricibꝰ uel incelosine periculo spec¬
t̾antib placet. Nichil enim iustũ dis¬
aut recte factis beata. omnis autẽ ir¬
rationalis aut cedat potentiori. aut
pareat meliori. aut comparetur eqͣ¬
li. aut certantẽ exerceat. aut damp¬
nato noceat. & omne corpꝰ suȩ animȩ¬
suş seruiat. quantum peius meritis
& ꝓrerum ordine sinitur: nullum
malũ est naturȩ uniuerse. s sua cui.¬
q culpa fit malũ. Porro cum anima
ꝑ dei gram̃ regenerata. & inintegrũ

Expanded text:
bore nostro. Nulli autem victo ludi agonibore nostro. Nulli autem victo ludi agonistici placent, sed tamen cum ejus dedecore decori sunt: et haec enim quaedam imitatio veritatis est. Nec ob aliud a talibus prohibemur spectaculis, nisi ne umbris rerum decepti, ab ipsis rebus quarum illae umbrae sunt, aberremus. Ita universitatis hujus conditio atque administratio, solis impiis animis damnatisque non placet; sed etiam cum miseria earum, multis vel in terra victricibus, vel in coelo sine periculo spectantibus placet: nihil enim justum disaut recte factis beata; omnis autem irrationalis aut cedat potentiori, aut pareat meliori, aut comparetur aequali, aut certantem exerceat, aut damnato noceat; et omne corpus suae animae serviat, quantum pro ejus meritis, et pro rerum ordine sinitur: nullum malum est naturae universae, sed sua cuique culpa fit malum. Porro cum anima per Dei gratiam regenerata, et in integrum
Abbreviated transcription (Latin):
biliter arsipsa custodit. Itaq ut
non nulli ꝑuersi. magis amant
uersum quam ipsam artem qua
conficitur uer icasus. quia plꝰ
se aurib quam en intelligentiȩ
dedicierunt. tta multi tempora¬
lia diligunt. conditricẽ uero ac
moderatricem temporũ diuinam
prouidentiam non requirunt. atq
in ipsa dilectione temporaliũ nolunt
transire quod amant. & tam absur
di sunt quam si quisquã inrecitati¬
one p̃clari carminis. unã aliquam
sillabã solam in ꝑpetuo uellet audi¬
re. S tales auditores carminũ non
inueniuntur. talib autẽ rerũ existi¬
matorib plena sunt om̃ia: ꝓpterea
quia nemo ẽ qui non facile non mͦ
totũ uersum. s etiam totũ carm̃
possit audire. Totum aut̃ ordinẽ
scłorum sentire. nullus hominũ po¬
test. Huc accedit quod carminis ñ su¬
mus partes. scłoꝵ uͦ partes dampna¬
tione factisumus. Illud gͦ canitur
sub iudicio nr̃o. ista ꝑagunntur de la-¬

Expanded text:
biliter ars ipsa custodit. 43. Itaque, ut biliter ars ipsa custodit. 43. Itaque, ut nonnulli perversi magis amant versum, quam artem ipsam qua conficitur versus, quia plus se auribus quam intelligentiae dediderunt: ita multi temporalia diligunt, conditricem vero ac moderatricem temporum divinam providentiam non requirunt; atque in ipsa dilectione temporalium nolunt transire quod amant, et tam sunt absurdi, quam si quisquam in recitatione praeclari carminis unam aliquam syllabam solam perpetuo vellet audire. Sed tales auditores carminum non inveniuntur; talibus autem rerum aestimatoribus plena sunt omnia; propterea quia nemo est, qui non facile non modo totum versum, sed etiam totum carmen possit audire; totum autem ordinem saeculorum sentire nullus hominum potest. Huc accedit quod carminis non sumus partes, saeculorum vero partes damnatione facti sumus. Illud ergo canitur sub judicio nostro, ista peraguntur de la
Abbreviated transcription (Latin):
sum multa cogitantẽ: qua rapitur
in ordinem successionis extrema
corporum puchritudo. Nam ideo
extrema ẽ: quia simul non potest
habere omnia. sed dum alia cedunt
atq succedunt temporalium forma¬
rũ numerũ in unam pulchritudinẽ
malum quia transit. Sic enim & uer¬
sus in suo genere pulcher ẽ. quãuis
duȩ sillabe simul dici nullo modo
possint. Nec enim sccd̃a enuntiatur.
nisi prima transierit. Atq ita ꝑ or¬
dinem ꝑuenitur ad fine. ut cũ sola
ultima sonat. nec secum sonantib
suꝑiorib formam tam̃ & decus me¬
tri cum preteritis contexta ꝑficiat.
nec ideo tam̃ ars ipsa qua uersus
fabricatur sic tempori obnoxia est:
ut pulchritudo eius ꝑ mensuras
morarum digeratur. sed simulha¬
bet om̃ia quib efficit uersũ. non
simulhabentem omnia. s posteri¬
orib priora tollentem. Propterea
tam̃ pulchrum quia extrema ue¬
stigia illius pulchritudinis osten¬
dit. quã constanter & incõmuta¬

Expanded text:
sum multa cogitantem , quia rapitur sum multa cogitantem , quia rapitur in ordinem successionis extrema corporum pulchritudo. Nam ideo extrema est, quia simul non potest habere omnia; sed dum alia cedunt atque succedunt, temporalium formarum numerum in unam pulchritudinem malum, quia transit. Sic enim et versus in suo genere pulcher est, quamvis duae syllabae simul dici nullo modo possint. Nec enim secunda enuntiatur, nisi prima transierit; atque ita per ordinem pervenitur ad finem, ut cum sola ultima sonat, non secum sonantibus superioribus,formam tamen et decus metricum cum praeteritis contexta perficiat. Nec ideo tamen ars ipsa qua versus fabricatur, sic tempori obnoxia est, ut pulchritudo ejus per mensuras morarum digeratur: sed simul habet omnia, quibus efficit versum non simul habentem omnia, sed posterioribus priora tollentem; propterea tamen pulchrum, quia extrema vestigia illius pulchritudinis ostentat, quam constanter atque incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃i labore eius quẽ ip̃se labo¬
rat subsole. neq enim frustra ẽ ad¬
dicum uanitantiũ. quia siuanita¬
tes detrahas qui tanquã pͥma sectan¬
tur extrema. non erit corpꝰuanitas.
sed in suo genere quaniuis extremã
pulchritudinem sine ullo errore
monstrabit. Temporaliũ enim spe¬
cierum multiformitas ab unitate
dei hominẽ lapsum ꝑ carnales sen¬
sus diuerberauit. & mutabili a ua¬
rietate multiplicauit eius affectũ.
Ita factaẽ habundantia laboriosa.
& si dicipotest copiosa egestas. dũ
aliud & aliud sequitur. et nichil
cum eo ꝑmanet. Sic a tempore
frumenti. uini & olei sui multipli¬
catus est: ut non inueniat idipsũ.
.i. naturam incõmutabilẽ & sin¬
gularem quã secutus non erret.
et assecutus non doleat. Habebit
enim etiam consequentẽ redemp¬
tionẽ corporis sui quodiam non
corrumpetur. nunc uero corpus
quod corrumpitur aggrauat animã.
& deprimit terrena in habitatio sen¬

Expanded text:
in omni labore ejus, quo ipse laboin omni labore ejus, quo ipse laborat sub sole ? Neque enim frustra est additum, vanitantium, quia si vanitantes detrahas, qui tanquam prima sectantur extrema, non erit corpus vanitas; sed in suo genere, quamvis extremam, pulchritudinem sine ullo errore monstrabit. Temporalium enim specierum multiformitas ab unitate Dei hominem lapsum per carnales sensus diverberavit, et mutabili varietate multiplicavit ejus affectum: ita facta est abundantia laboriosa, et, si dici potest, copiosa egestas, dum aliud et aliud sequitur, et nihil cum eo permanet. Sic a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicatus est, ut non inveniat idipsum , id est naturam incommutabilem et singularem, quam secutus non erret, et assecutus non doleat. Habebit enim etiam consequentem redemptionem corporis sui , quod jam non corrumpetur. Nunc vero corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sen
Abbreviated transcription (Latin):
circunscriptam uidet immensa
spacia cogitatione format manit̃.
& hanc speciem sibi futurȩ habita.¬
tionis pollicetur. nesciens oculorũ
concupiscentiã setrahere. & cum
hoc mundo ire uelle extra mundũ.
Quem ꝓpt̃ ea ipsum esse non putat.
quia eius clariorẽ partem ꝑ infinitũ
falsa cogitatione distendit. Quod
non solum de hac luce. s etiam de
aqua. postremo de uino. de melle.
de argento. de auro. de ipsisdeniq
pulpis. uł sanguine. uł ossib quo¬
rumlibet animaliũ. & ceteris huiꝰ¬
cemodi rebus facillime fieri potest.
Nichil enim ẽ corporis quod non uel
unũ iuusum possit innumerabiliter
cogitari. uel in paruo spacio uisum
possit eadem imaginandi facultate
ꝑ infinita diffundi. S facillimũ est
execrari carnem. difficillimũ aut̃¬
Ao non carnalit̾ sapere. Hac gͦ ꝑuersita¬
supplicio. fit om̃ĩs natura corpore a
illud quod ꝑsalomonem dicitur.
Uanitas uanitantium & omĩa ua¬
nitas. Quȩ abundantia homini

Expanded text:
circumscriptam videt, immensa circumscriptam videt, immensa spatia cogitatione format inaniter: et hanc speciem sibi futurae habitationis pollicetur; nesciens oculorum concupiscentiam se trahere, et cum hoc mundo ire velle extra mundum; quem propterea ipsum esse non putat, quia ejus clariorem partem per infinitum falsa cogitatione distendit. Quod non solum de hac luce, sed etiam de aqua, postremo de vino, de melle, de auro, de argento, de ipsis denique pulpis, vel sanguine, vel ossibus quorumlibet animalium, et caeteris hujusmodi rebus facillime fieri potest. Nihil enim est corporis, quod non vel unum visum possit innumerabiliter cogitari, vel in parvo spatio visum possit eadem imaginandi facultate per infinita diffundi. Sed facillimum est exsecrari carnem, difficillimum autem non carnaliter sapere. CAPUT XXI.supplicio, fit omnis natura corporea illud quod per Salomonem dicitur: Vanitas vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia homini
Abbreviated transcription (Latin):
ingenore suo pulchrum. qm̃ forma
et specie continetur. Si autẽ diligat᷑
abanima quȩ negligit dm. nẽc. sic
quide̾ malum fit ipsa. S qm̃ pecca¬
tum est inalũ. quo ita diligitur fit
penalis dilectori suo. et eum impli¬
cat erumpnis. & pascit fallacibus
uoluptatib quia neq ꝑmanent. ne¬
q satiant: & torquent doloribꝰ: qͥa
cum ordinẽ suum ꝑagit pulchra
mutabilitas tempoꝵ. deserit aman¬
tem species concupita. & ꝑ cruciatũ
sentientis discedit a sensib et erroribꝰ
agitat ut hanc ẽe pͥmam speciem pu¬
tet. que om̃ium infima est: natura
scilicet corporea quã ꝑ lubricos sensus
carõ maledicta nunciauerit. ut cũ
aliquid cogitat intelligere se credat
umbris illusus fantasinatũ. Si qͣn¬
do autẽ non tenens integram diuinȩ
ꝓuidentiȩ disciplinã. s tenere se ar¬
bitrans: carm resistere conatur. usq
ad usibihum rerũ imagines ꝑuenit.
& lucis huius quã certis terminis

Expanded text:
in genere suo pulchrum; quoniam forma in genere suo pulchrum; quoniam forma et specie continetur: si autem diligatur ab anima quae negligit Deum, ne sic quidem malum fit ipsa; sed quoniam peccatum malum est, quo ita diligitur, fit poenalis dilectori suo, et eum implicat aerumnis, et pascit fallacibus voluptatibus: quia neque permanent, neque satiant, sed torquent doloribus. Quia cum ordinem suum peragit pulchra mutabilitas temporum, deserit amantem species concupita, et per cruciatum sentientis discedit a sensibus, et erroribus agitat; ut hanc esse primam speciem putet, quae omnium infima est, naturae scilicet corporeae, quam per lubricos sensus caro male delectata nuntiaverit, ut cum aliquid cogitat, intelligere se credat, umbris illusus phantasmatum. Si quando autem non tenens integram divinae providentiae disciplinam, sed tenere se arbitrans, carni resistere conatur; usque ad visibilium rerum imagines pervenit, et lucis hujus quam certis terminis