comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huc. ut iam tandem ueniat: iustum
iudiciũ. Et p̾dicit: ñ optat. Et qͣuia
crescente inuidia malorum: crescũt
ges iꝰtum. ut iustꝰ iustificetur. adhuc.
Et quia ꝓpter simulationẽ ñ ꝯgnoscit᷑
ab homine uͥsit ueraiꝰticia: subdit. qd̾
dõ tantũ ꝯuenit. Tu dico o ds̃ scrutans
corda et renes .i. cogitatões. et delecta¬
tiones quas in occulto scrutatur. uͥ nul¬
lus uidet. nͥ ipse qui ꝑspicit corda .i.
ds̃. Ipse enim solus: scrutatur corda .l.
quid quisq cogitet. & renes .i. qͣdꝙ̃ꝙ¬
delectet: quia finis cure: et cogitatio¬
nis: ẽ delectatio. ad quã: cura et cogita¬
tione: nititur quisq ꝑuenire. QSue de¬
lectatio: ꝑ renes accipitur. qr in renib¬
quam in hanc erũpnosam. et fallacis
leticie uitam: ꝑ prolis successionem:
natura humana tranfundit᷑. Oꝑ a aũ
nr̃a: que sunt indictis et factis posst̃
uidere hoĩes. s ex quo aĩo fiant: et qͦ
uenire cupiant: solus ds̃ uidet. qui cũ

Expanded text:
huc , ut jam tandem veniat justum judicium et praedicit, non optat. Rem. Et quia crescente invidia malorum, crescunt ges justum, ut justus justificetur adhuc. Et quia propter simulationem non cognoscitur ab homine ubi sit vera justitia, subdit, quod Deo tantum convenit. Tu, dico, o Deus, scrutans corda et renes, id est cogitationes et delectationes, quas in occulto scrutatur, ubi nullus videt nisi ipse qui prospicit corda, id est Deus. Ipse enim solus scrutatur corda, id est quod quisque cogitet; et renes, scilidelectet, quia finis curae et cogitationis est delectatio, ad quam cura et cogitatione nititur quisque; pervenire. Quae delectatio per renes accipitur, quia in renibquam in aerumnosam, et fallacis laetitiae vitam, per prolis successionem natura humana transfunditur. Opera autem nostra quae sunt in dictis et factis possunt videre homines; sed quo animo fiant, et quo venire cupiant, solus videt Deus, qui, cum
Abbreviated transcription (Latin):
qr iniqꝰ simił ẽ. aꝑienti lacũ. et effodiẽti.
et incidenti in foueam quã fecit. Et
rerum. qui dr dolor. quia dolor ẽ. mał:
de t̃renis reb amissis. ꝓquib mala
machinantur. heȩ sunt semen unde
iniquitas .i. inusticia. nascitur. Unde
adit. et ꝑ arturit .i. nititur efficere in¬
iusticiam. scilicet ut decipiat ꝓximũ.
emisit iniquitatẽ. Iniquitas ẽ. hoc
qd iniꝰticia. Hoc gͦ peꝑit: qd parturruit.
In qͦnotatur peccatũ oꝑis patrati.
Emisit enim iniquitatẽ: cum ad actũ
ꝑcluxit. Et in emissa iniquitate: est
lacꝰ .i. p̃cipitiũ aliis. Uñ subdit. La¬

Expanded text:
imiliter est aperienti lacum et effodienti, et incidenti in foveam quam fecit. Glrerum. Qui dicitur dolor, quia dolor est malis de terrenis rebus amissis, pro quibus mala machinantur. Hae sunt semen, unde iniquitas, id est injustitia nascitur. Unde addit: Et parturit, id est nititur efficere injustitiam, scilicet ut decipiat proximumemisit, iniquitatem. Iniquitas hoc est quo injustitia. Hoc ergo peperit, quod parturit. In quod notatur peccatum operis patrati. Emisit enim iniquitatem, cum ad actum perduxit. Et in emissa iniquitate, est lacus, id est praecipitium aliis. Unde subdit: VE
Abbreviated transcription (Latin):
manib meis. et. Si reddidi retribuen¬
tib mͥ mala: decidam mĩto abinimi¬
cis meis inanis. Et si reddidi mala.
ꝓbonis reddunt mala: quã si sustinẽt
abhis: quib bona ñ fecerit. Qdẽ. dicẽ.
Si᷑ te ñ sum imitatꝰ patientia.ꝙͣ ꝓme o¬
ꝑatus es in illo silentio: ut pacientissi¬
me sustineres dolos ꝓditoris tui: merito
decidam. ñ iure uirando: hoc inp̃cat᷑ sͥ.
s dicit. quid ꝯtingat se uidicantib ꝓro¬
qd̾ ẽ. grauissimũ iurisuirandi genꝰ. Cum
homo dicit. Si istud feci: illud patiar.
Decidam dico. ab inimicis meis .i. suꝑatꝰ.
et inanis factus. ¶Tenim se uindicat.
occulte a diabolo suꝑatꝰ: inanis factus:
uana et suꝑba leticia de boc: quod qͣsi¬
uinei ñ potuit. Q uero ñ retribuit mala.

Expanded text:
etc. VERS. 4.-- « Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimicis meis inanis. » Si reddidi mala, pro bonis reddunt mala, quam si sustineret ab his quibus bona non fecerit: quod est dicere: Si te non sum imitatus patientia quam pro me operatus es in illo silentio, ut patientissime sustineres dolos proditoris tui merito decidam. Non jurejurando hoc imprecatur sibi, sed dicit quid contingat se vindicantibus. Proquod est gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit, si illud feci, illud patiar. Decidam dico ab inimicis meis superatus et inanis factus. Qui enim se vindicat occulte a diabolo superatur, inanis factus vana et superba laetitia de hoc quod vinci non potuit qui vero non retrib
Abbreviated transcription (Latin):
manib meis.i. in oꝑib. qͣre ħmͥ ꝯtingat.
Uł si reddidi retribuentib mͥ mala: qd dr̃
equitas apd̾ homines: mĩto decidam. &
si ita ñ uideatur hominib. decidã dico:
suꝑatꝰ. abinimicis meiᷤ absalon .s. et ꝯpli¬
cibus eiꝰ. ⁊ factus inanis afructu mansu¬
etudinis. que in dauid habundauit. De¬
inde ex ꝑͣ ipsiꝰ dauid. et uiri ꝑfecti: ꝯmu¬

Expanded text:
gat. Vel, si reddidi retribuentibus mihi mala: quod dicitur aequitas apud homines, merito decidam, et si non ita videatur hominibus. Decidam dico, superatus ab inimicis meis, Absalon scilicet et complicibus ejus, et factus inanis, a fructu mansuetudinis, quae in David abundavit. Deinde ex persona ipsius David, et viri perfecti commu
Abbreviated transcription (Latin):
caput. ħ̾ iõ: q noluit peccatum euade.
s seruus eẽ. pecẽi libidine dñante ra¬
tioni. et iõ ipse inferior: grauatur mi¬
quitate. que sedet suꝑ talentum plũ¬
bi: in zacharia ꝓpħa. et in illum deseen¬
dit. et honerat. ut ñ reuolet ad requiẽ
scõrum.Uł distingue: inter caput et
uerticem. et ꝯũtetur. et descendet. Eaput¬

Expanded text:
c ideo, quia noluit ipse peccatum evadere, sed servus esse peccati, libidine dominante rationi. Et ideo ipse inferior gravatur iniquitate, quae sedet super talentum plumbi, in Zacharia propheta, et in illum descendet; et onerat, ut non revolet ad requiem sanctorum. Vel distingue inter caput et verticem, et convertetur et descendet.
Abbreviated transcription (Latin):
alto secreto. Qͦ cecitas in isrł facta ẽ: ut
plenitudo gentiũ subinttaret. et sic oĩs
ifrł saluus fie̾t. De quo silentio: apłs
amirans: ñ exponens exclamat. Oalt¬
tudo diuitiarum sapientiȩ et scientiȩ dĩ ⁊ c̃.
Hoc silentio dñs occultans: uide et iu¬
dĩs passionis sacͣm̃tum: runam frĩs .i.¬
scelus uide: ꝯũtit in misccłiã et qd̾ ille
tem omiũ inflexit. Canͣtat gͦ hunc psal¬
mum domino fi deł.cui facta sunt uer¬
ba cusi .i. manifestatio huiꝰ silentii .i.
ẽ. et reuelauit. Non enim erat absꝯden¬
dum eis ꝓ quib gestum ẽ. Mĩstĩũ gͦ in¬
carnationis et passionis. silentiũ fuit
iudeis. s reuelatio fuit fidelib. quib
xp̃s nota fecit omĩa: que a patre audi¬
uit. Et sieut ꝑ architofel significatur ui¬
das: ita ꝑ absalon significantur uidei.
Ut enim dauid a filio iniquo patitur.
ita xp̃e: a popło quem nutrierat. sustinu¬
it. sic̃ ꝑ ysaiam ait. filios enutriui. et

Expanded text:
o secreto, quo caecitas in Israel facta est, ut plenitudo gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret . De quo silentio Apostolus admirans, non exponens exclamat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, etc. Hoc silentio Dominus occultans Judae et Judaeis passionis sacramentum, ruinam fratriscelus Judae convertit in misericordiam, et quod ille tem omnium inflexit. Cantat ergo hunc psalmum Domino fidelis, cui facta sunt verba Chusi, id est manifestatio hujus silentii, id est ens operatus est. Non enim erat abscondendum eis, pro quibus gestum est. Mysterium ergo incarnationis et passionis, silentium fuit Judaeis, sed revelatio fuit fidelibus, quibus Christus nota fecit omnia quae a Patre audivit ; et sicut per Achitophel significat Judas, ita per Absalon significantur Judaei. Ut enim a filio iniquo patitur, ita Christus a populo quem nutrierat sustinuit, sicut per Isaiam ait: Filios enutrivi et
Abbreviated transcription (Latin):
.s. eẏbum sͥ. quia ñ tantũ ẽ. leo: ut suꝑͣ
dictum ẽ s et serpens apellatus ẽ. Cui
dictum ẽ. in maledictione. t̾ram mandu¬
cabis. et pecc̃ori dictum ẽ. t̾ra es: et in
am .i. aĩam meã in t̾ram redactam: Sͥ
incorꝑet. et ibi sit despicabilis. Unde¬

Expanded text:
 cibum sibi, quia non tantum est leo, ut supra dictum est, sed et serpens appellatus est. Cui dictum est in maledictione; terram manducabis . Et peccatori dictum est: Terra es, et in am, id est, in terram redactam sibi incorporet, et ibi sit despicabilis.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando. rapiat ut leo .i. diabolus:
qui ut leo rugiens cͥcuit querens quẽ
deuoret. qui in ilł pugnat. uitiis enim
et pecc̃is utitur qiͣ armis. ad impug¬
nandum fideles. Rapiat dico: aĩa meã.
de corꝑe. Non curat iste si affligitur.
libera et rapiat. domini ẽ. liberare. leoĩs
raꝑe. Attende etiam ꝯgruum ordinem
dum priꝰ dicit: ꝑsequentes. deinde leo
iam uictis uitiis: ñ ht̃ bellum nisi ꝯtra
diabolum. dicens. Saluum me fac ex oĩ¬

Expanded text:
aliquando rapiat ut leo, scilicet diabolus, qui ut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret , qui in illis pugnat. Vitiis enim et peccatis utitur, quasi armis, ad impugnandum fideles. Gl. int. Rapiat dico, animam meam. De corpore non curat iste si affligatur. libera et rapiat. Domini enim est liberare, leonis rapere. Attende etiam congruum ordinem, dum prius ponit persequentes, deinde leonjam victis vitiis non habet bellum nisi contra diabolum dicens: Salvum me fac ex o
Abbreviated transcription (Latin):
deducat. Qͣ. Dixi: clecidam inanis. &
ñ habent quid faciant. In carnem quidẽ
seuire posst̃. s animã in potestate habere
nequeunt. quã diabolus impugnando
.i. suggerendo ꝑsequitur. et ꝯpͣhendit: cũ
decipit᷑. Uñ subdit. Et ꝯp̃hendat .i. decipi¬

Expanded text:
dicat: Dixi: decidam inanis, etnon habent quid faciant. In carnem quidem saevire possunt, sed animam in potestate habere nequeunt. Quam diabolus impugnando, scilicet suggerendo persequitur, et comprehendit, cum decipit. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
Exxurge .i. appare domine ds̃ mĩs in ꝑre¬
appare. ut a te diseant alii suꝑbiã uĩcẽ.
nẽ possideant᷑ a suꝑbo. dico: apꝑare hu
uel amando. ut credentes. Et ꝓpt̃ hãc¬
Et odomine regred̾e. resurgendo. ascẽ¬
spm̃e quo fit ꝯgregatio. Uł ꝓpt̃ hãc .i ꝓpt̃¬
ꝑsequentẽ sẏnagogã. regͤde in altũ. te il
in malis: subtrahe te illis. Uł ita. abillo
uͥ p̃catur xp̃i resurrectõe sic̃ in p̃cedenti

Expanded text:
exsurge, id est appare, Domine Deus meus, in praeappare, ut a te discant alii superbiam vincere, ne possideantur a superbo. Dico appare humersequentes; vel amando, ut credentes. E o Domine, regredere, resurgendo, ascenSpiritum quo fit congregatio. Vel propter hanc, sequentem Synagogam regredere in altum te illin malis, subtrahe te illis. Vel ita ab illo ubi precatur Christi resurrectionem, sicut in prae
Abbreviated transcription (Latin):
suis. quia mali st̃. et ꝯturbent᷑. iudicii ti
li de peccatis erubescant. et ꝑeniteant.
et ñ differatur: s erubescant ualde uelo¬
citer. hoc̾ ad effectũ optantis refert᷑. uł
ad potentiã .xͥ. qui tam celeri temꝑe: cito
gentes ad fidẽ ꝯũtit. Nel ita. ꝯutantur
uelocit᷑ a mał. et᷑ pꝰ ꝯũsionẽ: crubeseãt
ualde. ex recordatõe pecc̃oꝵ. qͦd ẽ. custodi¬
a uͥtutis. Uł ꝓpħia ẽ. hic: ñ optatio. ubi
p̃dicit qͦd futurum sit de iniicis: qui
hic pecc̃orũ suorũ peniter oe nolunt. sEͣ
dicat. me exaudiuit dñs. s et õs inimi¬
in futo. hoͣc utiq ñ ẽ. hic. uͥ potiꝰ iniqui
irrident eos: qui omĩa relinqunt. et suis
irrisionib: infirmos dexͥ. nomine etu¬
bescere faciunt. S in iudicio hoc erit.
ubi erubescentes dicent de bonis. sicut
scͥptum ẽ. hii sunt quos aliquando ha¬
buimꝰ inderisum. & in similitudinẽ ĩpꝑii.
nos insensat uitã illorũ estimabamꝰ

Expanded text:
suis quia mali sunt; et conturbentur judicii timli de peccatis erubescant, et poeniteant,et non differatur, sed erubescant valde velociter. Aug. Hoc ad effectum optantis refertur, vel ad potentiam Christi, qui tam celeri tempore cito gentes ad fidem convertit. Vel ita, convertantur velociter a malis. Et post conversionem, erubescant valde, ex recordatione peccatorum, quod est custodia virtutum. Vel prophetia est hic non optatio, ubi praedicit quid futurum sit inimicis qui hic suorum peccatorum poenitere nolunt, quasi dicat me exaudivit Dominus, sed omnes inimifuturo. Hoc utique non est hic, ubi potius iniqui irrident eos qui omnia relinquunt, et suis irrisionibus infirmos de Christi nomine erubescere faciunt. Sed in judicio hoc erit, ubi erubescentes dicent de bonis sicut scriptum est: Hi sunt quos aliquando habuimus in derisum et in similitudinem improperii. Nos insensat
Abbreviated transcription (Latin):
mistĩa. s breuiter et obseure. Intentio¬
ne monet ad graciar̃ actõnẽ. ꝓ mani¬
festatõe silentii. Moͣdꝰ. Quiq sunt par¬
ticiones. Prͣimo petit ab omĩb ꝑseeut
surrectõis xp̃i subueniat.ibi. exurge
domine ds̃. Tercio: agit de uidicio re¬
gressi. ibi. dñs udicat popłos. Qrto:¬
ꝓ metu futuri uidicii terret. spem reu̾¬
sis ꝓmittens. ibi. d̃s̃ uidex Qͥnͣtoᷤ: leta
ꝯ clusio ponit᷑ de ꝯfessione laudis.ibi.
confitebor domino. fideł gͦ iste: ñ de se
p̃sumens. orat a domino lib̾ari. p̃ten¬
dens m̃itum. hoc modo. O dñe. omĩũ
ms̃ dominꝰ et ds̃ uoluntate. ego sꝑaui ĩ

Expanded text:
mysteria, sed breviter et obscure. Intentio. Monet ad gratiarum actionem, pro manifestatione silentii. Modus. Quinque sunt partitiones. Primo, petit ab omnibus persecusurrectionis Christi subveniat, ibi: Exsurge, Domine; tertio, agit de judicio regressi, ibi, Dominus judicat populos; quarto, metu futuri judicii terret, spem reversis promittens, ibi, Dominus judex; quinto, laeta conclusio ponitur de concessione laudis, ibi, Confitebor. Fidelis ergo iste non de se praesumens, orat a Domino liberari, praetendens meritum hoc modo, o. VERS. 1.-- meus Dominus et Deus voluntate, ego speravi in
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. quͣasi suꝑato onĩ bello iutiorũ iam
ꝑfecto nichil restet: nisi inuidꝰ diabolꝰ.
Demde qd̾ ꝑ pluralem numerum dixe¬
rat: ꝑ singłarem subinfert dicens. Et
ẽ. qui saluũ faciat. s. dando uitam ȩt̾nã.
redimat: neq saluum faciat: ille rap̃.
Et ut m᷑anifestũ sit ꝑfectum uirum ħ
dicere. cui solius diaboli fraudulentissi¬

Expanded text:
 Quasi superato omni bello vitiorum, jam perfecto nihil restet, nisi invidus diabolus. Deinde quod per pluralem numerum dixerat per singularem subinfert dicens: Libest qui salvum faciat, id est dando vitam aeternam, redimat, neque salvum faciat, ille rapit. Et, ut manifestum sit perfectum virum hoc dicere, cui solius diaboli fraudulentissi
Abbreviated transcription (Latin):
His uerbis: dat exemplum fideliter
orantes exaudiri. Etͤ nota: qd̾ terhic po¬
nitur. dominꝰ. qm̃ scãm trinitatẽ p̃cib
affuisse ostendit. Incepit a lacͥmis exau¬
ditus. exultat. sicut fit: et in aliis peni¬

Expanded text:
His verbis dat exemplum fideliter orantes exaudiri. Et nota quod ter hic ponitur Dominus, quia sanctam Trinitatem precibus adfuisse ostendit. Incipit a lacrymis, exauditus exsultat, sicut fit et in aliis poeni
Abbreviated transcription (Latin):
de hereditate habenda. Modꝰ triꝑtitus ẽ
psalmꝰ. Primo agit de hereditate: ꝙͣ sibi
petit. et asserit sͥ dari. emulã dicens ex¬
cludi. Scͤdo: petit auciliũ ꝯtraea: que e¬
mula ingerit. iͥ. domine deduc me: tc̃io:¬
p̃mia bonorũ ostendit. ut sicut tret pena:
ita allitiant p̃mia. ibi. Et letent᷑ omnes¬
qui. Hot modo distinguitur psalmꝰ hic¬
scdm cassiodorum. Augustinus autem:
quinq fac̃ particiones. hoc modo. Pruis
orat eccłia: ut audiat᷑. Scdo: ut intelli¬
gat que impediunt eam aduidendũ
dm̃. uł: ut se exauditam cognoscat.ibi.
Qm̃ ad te orabo dñe. Tercio ꝓmittit se fu¬
turã dĩ domũ. ibi. Ego autẽ.m. Qrto: o¬
cate a dõ: trͣina ẽ. hic oratio. que orat
separari amalitia scłi. et ad dm̃ ꝑueni¬
.i. oris psalmodiã. et intellige clamorẽ .m.
.i. cordis affectũ. qͦ ad te clamo. qͦ clama¬
bat moyses: tacens. & susanna: ap̃sbi¬
teris accusata. Intellige dico: et ꝑcipe
qd̃ ait. intellige. bene ostenditur:

Expanded text:
de haereditate habenda. Modus: tripartitus est psalmus: primo, agit de haereditate quam sibi petit, et asserit sibi dari, aemulam dicens excludi; secundo, petit auxilium contra ea quae aemula ingerit; ibi, Domineret poena, ita illiciant praemia; ibi, Et laetentur. Hoc modo distinguitur hic psalmus. secundum Cassiodorum. Augustinus autem, qui quinque facit partitiones, hoc modo: prius orat Ecclesia, ut audiatur; secundo, ut intelligat quae impediunt eam ad videndum Deum, vel ut se exauditam cognoscat, ibi, Quoniam ad te orabo; tertio, promittit se futuram Dei domum, ibi, Ego autem; quarto, ocatae a Deo, trina est oratio hic, quae orat separari a malitia saeculi, et ad Deum pervenige clamorem meum, id est cordis affectum, quo ad te clamo, Aug. quod clamabat Moyses tacens, et Susanna a presbyteris accusata. Intellige, dico, et perciatis. Et per hoc quod ait. Intellige, bene ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
greco qd̾ irã. Uñ et hic uariȩ dicit᷑. Nam¬
et in aliis codicib: priꝰ inuenitur furor.
postea ira. In aliis.ẽ ꝯu̾so. pͥus ira: deind̃
furor. In aliis ꝓ furore indignatio ponit᷑.
siue bilis. alia littera. E st᷑ autẽ furor uł
ira:motus animi ꝓuocans ad penam
inferendã. Qͥ tam̃ motꝰ: in dm̃ ñ cadit.
de quo scͥptum ẽ. ẽu autẽ dñe uͥtutũ cũ
tranquillitate iudicas. Qod autẽ tran¬
quillum ẽ: ꝑturbatum ñ ẽ. Non gͦ in dm̃

Expanded text:
Graeco, quod ira, unde et hic varie dicitur. NamGraeco, quod ira, unde et hic varie dicitur. Nam in aliis codicibus prius invenitur furor, post ira. In aliis e converso, prius ira, deinde furor. In aliis pro furore, indignatio ponitur sive bilis, alia littera. Est autem ira et furor motus animi, provocans ad poenam inferendam, qui tamen motus in Deum non cadit. De quo scriptum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas . Quod autem tranquillum est, perturbatu
Abbreviated transcription (Latin):
tis facio ꝓ peccatis. ꝯmunicatio corꝑis
& sangͥnis dñi. Horũ penitentialium:¬
maritudine penitudinis incipiunt. et
in certitudinẽ uenie terminãtur. sic̃ hic
patet. Coͣncessio qͦ dep̃catiua ẽ. hic uͥ pec¬
catũ ꝯcedr. et uenia postulatur. Qͤ licet
aput iudices scłares locũ ñ ht̃: aꝑut dm̃
tam̃ multũ ualet cui placet peccĩ ꝯfessio.
et damꝑnatio. Intentione monet ad pe¬
nitentiam. Modꝰ. quatuor ft̃ particiones.
Primo ẽ. exordiũ. in quo captat a ꝑͣ iudiciᷤᷤ¬
ꝑ eiꝰ pͥatẽ. ꝯsuetudinẽ parcendi. quia ñ
uult a mortius: s a uius rogari. Sc̃do ex¬
ponit erumpnas penitentis. ibi. Labo¬
raui⁊ c̃. Tercio ostendit se correctũ. ut
separetur a mał. ibi. discedite a me. ⁊c̃.
Qͣrto: ꝓ inimicis ꝯũtendis orat ibi. Eru¬
bescant. ⁊ c̃. In ꝑsona gͦ penitentis in uidi¬
ne arguas me infurore. furor idem ẽ. ex

Expanded text:
tisfactio pro peccatis, communicatio corporis tisfactio pro peccatis, communicatio corporis et sanguinis Domini: horum poenitentialiummaritudine poenitudinis incipiunt, et in certitudinem veniae terminantur, sicut hic patet. Concessio quoque deprecativa est hic, ubi peccatum conceditur, et venia postulatur, quae, licet apud judices saeculares locum non habeat, apud Deum tamen multum valet, cui placet peccati confessio et damnatio. Intentio: Monet ad poenitentiam. Modus: Quatuor sunt partitiones. Primo, est exordium in quo captat a persona judiciper consuetudinem parcendi, quia non vult a mortuis, sed a vivis rogari. Secundo, exponit aerumnas poenitentis, ibi, Laboravi. Tertio, ostendit se correctum, ut separetur a malis, ibi, Discedite a me, etc. Quarto, pro inimicis convertendis orat, ibi, Erubescant, etc. In persona ergo poenitentis, in judine arguas me in furore tuo. Aug. Furor idem est ex
Abbreviated transcription (Latin):
uero: ꝑtinet t̾nariꝰ ꝓpt̃ tͥplicẽ ium animȩ.
quȩ ẽ. rationał. irascibił. ꝯcupiscibił. ꝑac¬
ta gͥ utraq uita. qͣ septenario numero
transacto: ueniet octauus dies iudicii.
ȩccłia.⁊ penitens: hic orat. Et ẽ. sengꝰ ti¬
tuli. ꝓsalmꝰ iste. qui dr psalmꝰ: eo qͦd mo¬
net ad bene agendũ: dirigens nos in f¬
nem .i. in xp̃m: qui ẽ ꝯsũmatio fidelium:
in p̃senti ad iusticiam: infutõ ad coronã:
attribuitur dauid .i. penitenti. qui hic lo¬
quitur. penitens. et timens: de pecc̃is suiꝰ.
cator timet argui. et iõ. penitet. & ẽ.
istessalmꝰ pͥmus omĩũ penitentialiũ
psalmoꝵ. qui sunt septẽ. iõ: ut osten¬
datur ꝑ septiformem spm̃ posse deleri.
qͣuicqͣuid in septenario huiꝰ uite ꝯmitti¬
tur. Et quia septẽ st̃ p̃cipue modi remis¬
sionis. quib pecc̃a delentur: scił baptis¬
mus. elemosina. martyrium. ꝯũsio frĩs
errantis remutẽ in se peccanti. fletꝰ & sa¬

Expanded text:
triplicem vim animae, quae est rationalis, irascibilis, concupiscibilis. Peracta ergo utraque vita, quasi septenario numero transacto, veniet octavus dies judicii, Ecclesia, et poenitens hic orat. Et est sensus, Psalmus iste, qui dicitur psalmus eo quod monet ad bene agendum, dirigens nos, in fm, qui est consummatio fidelium, in praesenti ad justitiam, in futuro ad coronam. Attribuitur David, id est poenitenti, qui hic loquitur, poenitens et timens de peccatis suis, cator timet argui, et ideo poenitet. Et est iste psalmus primus omnium poenitentialium psalmorum, qui sunt septem. Ideo ut ostendatur per septiformem Spiritum posse deleri quidquid in septenario hujus vitae committitur, et quia septem sunt praecipue modi remissionis, quibus peccata delentur, scilicet baptismus, eleemosyna, martyrium, conversio fratris errantis, remittere in se peccanti, fletus et sa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. penitꝰ eẽ. extra dm̃. nͥ eẽ. in sũma cecitate :
Siquidẽ ds̃ habitat lucem in accessibilẽ.
Heȩ autem tenebre: hic iam incipiunt
in peccante. cum abint̾ĩore dĩ luce seclu¬
ditur. s ñdum penitus : dum in hacui¬
ta peccator ẽ. Et ideo dic̃ turbatum. nõ:
extinctum occulum. Qͣdicat. Ideo la

Expanded text:
e in summa caecitate? Siquidem Deus habitat lucem inaccessibilem: hae autem tenebrae hic jam incipiunt in peccante, cum ab interiore Dei luce secluditur; sed nondum penitus, dum in hac vita est. Et ideo dicit turbatum, non exstinctum oculum
Abbreviated transcription (Latin):
cia pars. ubi ostenditur correctio busꝰ:
qui orat: ut separetur ab illis: nunc aĩo.
in futo᷑ etiam loco quorum collegio ꝑec¬
cauit. et insistat mandatis dĩ.Uł ñ eͣst
optatio: s ꝓpħia ẽ. hic. quia ita iniudiei¬
o futurum ẽ. qn̾ a iuistis impii seꝑabunt᷑.
Uel hoc etiam nunc fit in area. uͥ iamgͣ¬
na a paleis nuda sunt. et seꝑata m̃te.
et sunter eas: lateant. atq iedẽ ꝯuen¬
ticłis ꝯtineantur. Dicit gͦ iste penitẽs
post tantas difficultates. se auditũ sig¬
nificans: discedite a me. nc̃ aĩo: in futo᷑
etiam loco. oms̃ qui oꝑantur iniqͥtatẽ.
qm̃ exaudiuit dñs uocem fletꝰ mei. scił¬
dep̾cationem meã: dñs orationẽ mea sus¬
cepit. Exaudiuit dominꝰ remittendo
dep̾cationem meã. que ẽ ꝓdeponendis
ñ sufficit semel dicere qͦd gaudet. Uñ
subdit. dominꝰ suscepit. quasi oblatõẽ.

Expanded text:
tia pars, ubi ostenditur correptio hujus qui orat, ut separetur ab illis malis nunc animo, in futuro, etiam loco, quorum collegio peccavit, et insistat mandatis Dei. Vel non est optatio, sed prophetia hic, quia ita in judicio futurum est, quando a justis impii separabuntur. Vel etiam nunc fit hoc in area, ubi jam grana a paleis nuda sunt, et separata mente, etsi inter eas lateant, et eisdem conventiculis contineantur. Dicit ergo iste poenitens post tantas difficultates se exauditum significans. Discedite a me, nunc animo in futuro, etiam loco. Omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. deprecationem meam: Dominus orationem meam suscepit. » Exaudivit Dominus remittendo deprecationem meam quae est pro deponendis non sufficit semel dicere quod gaudeat, unde subdit: Dominus suscepit Cassiod., Rem.
Abbreviated transcription (Latin):
mis meis .i. amaritudine penitentie:
stratum meũ .i. sensualitatẽ.s. rigabo.
Idẽ. fertilem faciam. que priꝰ erat ari.¬
tas corꝑis. et delectatio scłi. in qͣ eger
animꝰ quiescit. inͨ qͣ homo resoluitur.
Strat̾ ẽ: cumulꝰ peccatorũ. ut uestium.
quo resoluto ꝑ ymbrem lacͥmarũ: noua
messis uirtutum succrescat: et ẽ sensꝰ.
Lauabo .i. lacͥmis penitentiȩ delebo lee¬

Expanded text:
ymis meis, id est amaritudine poenitentiae, stratum meum, id est sensualitatem, rigabo, id est fertilem faciam, quae prius erat ariectatio saeculi, in qua aeger animus quiescit: in qua homo resolvitur. Stratus est, cumulus peccatorum, ut vestium: quo resoluto per imbrem lacrymarum, nova messis virtutum succressit. Et est sensus: Lavabo, id est lacrymis poenitentiae delebo
Abbreviated transcription (Latin):
bam iactantiã ut uelim głiari aput̃
homines. Pulu̾is enim quẽ ꝓicit uẽtꝰ:
suꝑborum iactantia ẽ.  Uult gͦ ut glo¬
ria sua sit solida intꝰ: uͥ ds̃ uidet. Est
enim pulius: si apud hoĩes głiatur. qͣm
secretis suis latet incognitꝰ. Appare
dico: inira tua .i. iniundicta ꝯtradi¬
abolum. ꝑfectus enim iste. ñ p̃eatur
hic adũsꝰ homines. s adũsꝰ diabolũ.
ut possessionẽ amittat .i. peccatores &
impios qui st̃ eiꝰ possessio. eum enim
iustificatur impł: expossessione dia¬
boli: migrat in templũ dĩ.Et qr ablati¬
o hominis pena ẽ. diaboli: ideo dr̃ ira dĩ
ꝯtra eũ. Uñ subdit. Et exaltare insinib¬

Expanded text:
et jactantiam, ut velim gloriari apud homines. Pulvis enim, quem projicit ventus, superborum jactantia est. Vult ergo ut gloria sua sit solida intus, ubi Deus videt. Est enim pulvis si apud homines gloriatur. Ecce quam secretis suis latet incognitus. Cassiod. Appare, dico, in ira tua, id est in vindicta contra diabolum. Perfectus enim iste non precatur hic adversus homines, sed adversus diabolum, ut possessionem amittat, id est peccatores et impios, qui sunt ejus possessio. Aug. Cum enim justificatur impius, ex possessione diaboli migrat in templum Dei. Et quia ablatio hominis poena est diaboli, ideo dicitur ira Dei contra eum. Unde subdit: Et exaltare in finib
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ. Non ẽ. gͦ ꝯtra hoc qͦdꝰ in inferno ꝯfes¬
Sus ẽ. diues ille exangłicꝰ. qui lazarumui¬
dit in requie: et si de ꝓfundo euiꝰ larari ꝯpa¬
ratõe. coactus ẽ. ꝯfteri mala sua usq a dõ:
ut etiam fratres roget: ab his p̾moneri.
s pꝰ udiciũ: in ꝓfundiorib tenebris ert̃
imꝑii. ubi nullam dĩ lucem uidebt̃. cui ali¬
quid ꝯfiteant᷑. U ł mortẽ dic̃ pecẽm. quod
ꝯtẽpta diuina lege ꝯmittitur. ut acule.¬
um mortis: mortẽ appellemꝰ: eo qͦd mortẽ
generet. Aculeꝰ enim mortis: peccatum
ẽ. in quo: ĩmemor ẽ. dĩ: qui p̃cepta eiꝰ ꝯtẽp¬
nit. Infernũ uͦ dicit: cecitatẽ animi. quam
incurrit quis: cum desꝑat. Eecitas enim
desꝑatõis: peccantẽ :i. morientẽ excipit:
& inuoluit: ut det᷑ in reꝑbum sensum.
bittera sic ꝯtinuat᷑. Ideo ita gemo ꝓ pec¬
cato: et doleo: qm̃ ñ ẽ. qui memor sit tui
in morte .i. in peccato. quo lex diuina cõ¬
tempnitur. in inferno autẽ .i. in cecitate

Expanded text:
dicium. Non est ergo contra hoc, quod in inferno confessus est dives ille evangelicus, qui Lazarum vidit in requie, etsi de profundo, cujus Lazari comparatione coactus est confiteri mala sua, usque adeo ut etiam fratres roget ab his praemoneri. Sed post judicium in profundioribus tenebris erunt impii, ubi nullam Dei lucem videbunt, cui aliquid confiteantur. Vel mortem dicit peccatum quod contempta divina lege committitur, ut aculeum mortis mortem appellamus, eo quod mortem generet. Aculeus enim mortis peccatum est, in quo immemor est Dei, qui praecepta ejus contemnit. Infernum autem dicit caecitatem animi quam incurrit quis cum desperat. Caecitas enim desperationis, peccantem, id est morientem excipit et involvit, ut detur in reprobum sensum. Littera sic continuatur: Ideo ita gemo pro peccato et doleo, quoniam non est qui memor sit tui in inferno, id est in peccato, quo lex divina contemnitur. In inferno autem, id est in caecitate
Abbreviated transcription (Latin):
extͣhere: et hoc faciam: ꝑ singłas noc¬
tes: .i. ꝑ singła peccata: ex ea orientia.
Ideo autẽ ait ꝑ singłas noctes: ut in¬
telligi daret. qd̾ qiͣ alternatim patit᷑
dies et noctes. Qlenim sp̃ũ ꝓmꝑtꝰ sen¬
tatione huiꝰ scłi ꝑ carnis infirmitatẽ
aliqñ requiescit : et tanꝙͣ dies et noc¬
tes alterno affectu cogitur pati. Noc¬
tes patitur: cum carne seruit legi
peceati. et dies sentit: cum m̃te seruit
tutũ germinet. Et nota qd̾ ait riga¬
bo. cum supͣdixit lauabo. Ampliꝰ enim
ẽ. rigare: quam lauare.qr potest ali¬
quid insuꝑficie lauari. Rigatio uero:
ad int̾ĩora ꝑtinet. ꝑ qd̃ significat fletũ
usq ad cordis intima ꝑmeare. Seqͥt᷑.

Expanded text:
extrahere. Et hoc faciam, per singulas noctes, id est per singula peccata ex ea orientia. Ideo autem ait, per singulas noctes, ut intelligi daret quod quasi alternatim patitur, dies et noctes. Qui enim spiritu tatione hujus saeculi per carnis infirmitatem aliquando requiescit, tanquam dies et noctes alterno affectu cogitur pati. Noctes patitur, cum carne servit legi peccati, et dies sentit, cum mente servittutum germinet. Et nota, quod ait, rigabo, cum supradixit, lavabo. Amplius enim est rigare quam lavare, quia potest aliquid in superficie lavari, rigatio vero ad interiora pertinet. Per quod significat fletum usque ad cordis intima permanere.
Abbreviated transcription (Latin):
uetur. Ex difficultate autẽ sanatoĩs: fit
diligentior custodia recepte sanitatis.
Et᷑ etiam iõ: ut ostendatur que pena sit ñ
ꝯũsis: si tanta ẽ. difficultas ꝯũsis. Uñ ali¬
bi. Si iustꝰ uix saluabit᷑: impiꝰ uͥ parebit:
Reatu infirmat᷑ anima. a quo reatu: sa¬

Expanded text:
vetur. Ex difficultate autem sanationis, fit vetur. Ex difficultate autem sanationis, fit diligentior custodia receptae sanitatis. Et ideo, ut ostendatur quae poena sit non conversis, si tanta difficultas est conversis. Unde alibi: Si justus vix salvabitur, impius ubi parebit? . rmus sum. Alcuin. Reatu infirmatur anima. A quo reatu, sa
Abbreviated transcription (Latin):
Qiͣ dicat. ne arguas. s potiꝰ. o dñe mi¬
serere. in hac uita. mei. miseri. et opꝰ ẽ. qm̃¬
infirmus sũ. nata᷑ et uitio. ad eo: qr᷑ iusti¬
ciam sustinere nequeo. & ñparum sũ
infirmꝰ. s usq ad ossa ꝑuenit infirmi-¬
tas .i. ad robur anime. & hoc: ualde.
et hoc ẽ. quod aitꝰ. Uere sum infirmꝰ: qm̃
ꝯturbata sunt ossa mea .i. forͣtitudo aĩȩ.
Demde sequit᷑ expositio ossiũ: cũ ait.
medicꝰ. qr ego sum egrotꝰ. tu medicꝰ. ego
habeo infirmitatẽ. tu. sanitatẽ. ego sũ
infirmꝰ: ꝓ pecc̃o. tu: salia ꝑ miscdiam.
Oro ut sanes: et tu dñe differs. s usq qͦ:
ẽ. crudelitas: dilatio dĩ. s ideo differt.
ut ꝑsuadeat animȩ. inͣque mala se p̃ci¬
pitauit. Et iõ etiam q ñdũ hic tam ꝑfec¬
te orat: ut dicatur ei. adhuc te loquẽte:
dicã ecce adsum. et etiã iõ: exͣ difficulta¬
te sanatoĩs. in de magis deinceps: caue¬
at sͥ. Qed enim facile sanat᷑. ñ multũ ca¬

Expanded text:
i dicat: Ne arguas, sed potius, o Domine, miserere in hac vita mei miseri. Et opus est eo quia justitiam sustinere nequeo. Et non parum sum infirmus, sed usque ad ossa pervenit infirmitas, id est ad robur animae, et hoc valde. Aug. Et hoc est quod ait: vere sum infirmus Quoniam conturbata sunt ossa mea, id est fortitudo animae. Deinde sequitur expositio ossium cum ait: Emedicus, quia ego aegrotus sum, tu medicus: ego habeo infirmitatem, tu sanitatem; ego sum infirmus pro peccato, tu sana per misericordiam. Oro ut sanes, et tu, Domine, differs, sed usquequot autem crudelitas dilatio Dei; sed ideo differt, ut persuadeat animae in quae mala se praecipitavit. Et ideo etiam, quia nondum hic tam perfecte orat, ut dicatur ei: adhuc te loquente, dicam: Ecce adsum. Et etiam ideo, ut ex difficultate sanationis, inde magis caveat sibi. Quod enim facile sanatur, non multum ca
Abbreviated transcription (Latin):
Cm̃dabunt᷑ uͦ .i. purgabunt᷑. qui suꝑ fun¬
dam̃tũ illd̃: ligna.fenũ. stipulam. edifi¬
cauert̃. Iste gͦ nolens inter eos eẽ. qui ar¬
guentur uel corrripientur: sciens horrẽ
ure me. s in furore tuo. uł in indignatõe
tua.i. in futo᷑ iudicio uͥ malos dampna¬
castigandũ. in ira tua .i. iniudicio. qͣiͣdicat.
hic saname ne ibi opꝰsit. Ubi enim ẽ. sa¬
nitas: nec mors metuenda ẽ: nec urẽn¬
tis aut secantis medici manꝰ. S. ñ subic̃.¬

Expanded text:
tur qui super fundamentum illud, ligna, fenum, stipulam aedificaverunt. Iste ergo nolens esse inter eos qui arguentur, vel corripientur, sciens horrendure me; sed in furore tuo, vel indignatione tua, id est in futuro judicio, ubi malos damnacastigandum in ira tua, id est in judicio, quasi dicat hic sana me, ne ibi opus sit. Aug. Ubi enim est sanitas, nec mors metuenda est, nec urentis aut secantis medici manus. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
abira mea ꝓpͥa. turbatꝰ ẽ. et mĩto: qr inue¬
teraui inter om̃s inimicos meos. scił ui
tia. uł malos homines. qui uere sunt ini¬
mici: ad dm̃i ꝯͣu̾tentiũ: a quib separat᷑ oĩs
Etiam inter om̃s inueteraui. a nullo fui
ĩmunis. omib ꝯsensi. Uł ita p̃ legi. Idͤeo
sic laboro: quia inuet̾aui m̃bͤrum factꝰ.
uetĩs hominis. et dicit hoc a simili uet̾is
uestis que nec ẽ. usui: nec decori. int̾ om̃s
quib ꝯsensi. ꝑ hoc ostendit se omĩb uiti¬
is subiectum. hoc ideo dicit: ne quis
desꝑet de gͣuitate pecc̃oꝵ. S unde hoc :
Quia occłs ms̃. rationis: turbatꝰ ẽ. afu¬
tũ. et ymbres creb̾rimos lacͥmarũ. ex au¬
ditum se significans subdit. Hiscedite¬

Expanded text:
Turbatus est, et merito, quia inveteravi inter omnes inimicos meos, scilicet vitia vel malos homines qui vere sunt inimici ad Deum se convertentium, a quibus separatur omnis si dicat: Etiam inter omnes inveteravi, a nullo fui immunis, omnibus consensi. Vel ita legi potest: Ideo sic veteris hominis. Et dicit a simili veteris vestis, quae non est apta usui nec decori. Inveteravi, hoc ostendit se omnibus vitiis subjectum. Hoc ideo dicit, quis desperet de gravitate peccatorum. Sed unde hoc? quia, oculus meus, rationis, turbatus est a futum, et imbres creberrimos lacrymarum, exauditum se significans; subdit: VE
Abbreviated transcription (Latin):
cienti. ꝑ hoc declarat: se in ꝑfectõe eẽ.i.an
deduc dico. in iusticia tua. quͤa peniten¬
tes et supplices recipis. ñ iniusticia hoĩs.
.i. que homini uidet᷑ iusticia. uͥ malum
malũ infert. s in suis malis eos relinqͥt.
in id qͦd elegert̃: eos expellens: hõmo
uͦ cum ꝑunit: malo uoto hoc agit. et
lum. Deĩ causam subponit. qͣre debeat
deduci. ꝓpter inimicos meos. ꝯfundendoᷤ.
uł ꝯũtendos. Et dirige uiã meã. qͣ st᷑ ad
te. in ꝯspectu tuo .i. in ꝯͣscientia mea.s. uͥ¬

Expanded text:
cienti. Per hoc declarat se in profectione esse, id Deduc, dico in justitia tua qua poenitentes et supplices recipis, non in justitia hominis, id est quae homini videtur justitia, ubi malum malum infert, sed suis malis eos relinquit, in id quod elegerunt expellens eos. Homo vero cum punit, malo voto hoc agit. Et lum. Deinde causam supponit, quare debeat deduci. Propter inimicos meos, confundendos, vel convertendos: Et dirige viam meam qua itur ad te, in conspectu tuo
Abbreviated transcription (Latin):
turbatus ẽ. a furore. dĩ et futo᷑: quẽ timeo:
et p̾senti quẽ sentio. Uł asua ira ꝓpria:
turbatus ẽ. occłs. Qͣ turbante: solem
int̾ĩorẽ .i. sapientiã dĩ: ñ potest uidere.
et quasioccasum in se pati arbitrat᷑ mẽs:
que sua ꝑturbatõe: illum uidere ñ sinit᷑.
Uñ apłs. Sol non occidat suꝑ iracundiã¬

Expanded text:
furore Dei, et futuro, quem timeo, et praesenti, quem sentio. Et a sua ira propria turbatus est oculus, qua conturbante solem interiorem, id est sapientiam Dei, non potest videre, et quasi occasum in se pati arbitratur mens quae sua perturbatione illum videre non sinitur. Unde Apostolus: Sol non occidat super iracundia
Abbreviated transcription (Latin):
batus a furore uel abira occłs m̃s.
furor siue ira: acciꝑitur hic. uł dĩ: uł ip¬
sius hominis. Item ira dĩ duplex ẽ. scił
que iniudicio erit. et hic in p̃senti: ẽ. in
sum. ibi extĩores tenebre erunt. quia tc̃¬

Expanded text:
t a furore. Vel ab ira oculus. Furor sive ira accipitur hic, vel Dei, vel ipsius hominis. Item ira Dei duplex est, scilicet quae in judicio erit, et hic in praesenti est, isum. Ibi exteriores tenebrae erunt, quia t
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ supͣ ancille exclusio: uͥ dictum ẽ. ñ ha¬
bitabit iuxta te malignꝰ. ⁊ c̃. In hõc intͦitu:
quo. orans: ut sim in eiꝰ ȩdificio. Hõe dr̃
de ꝓgressu qui ẽ. pͥus ꝙͣ detur ꝯsũmatio.
ad orabo dico: in timore tuo. quiẽ. mag¬
nũ p̃sidiũ: ꝓficientib ad salutẽ. s ꝑueni¬
entib: foras mittit᷑. Non enĩ timent iã¬

Expanded text:
sicut supra ancillae exclusio, ut dictum est: Non habitabit juxta te malignus, etc. In hoc introitu quo, orans ut sim in ejus aedificio. Hoc dicitur de progressu, qui est prius quam detur consummatio. Adorabo dico, in timore tuo, qui est magnum praesidium proficientibus ad salutem, sed pervenientibus foras mittitur. Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
ditiã uitȩ: Non iacebo int̾renis. querẽs
in eis beatitudinẽ. ꝑ hoc enĩ qd̾ ait astabo:
mane. scił mox ut tenebͣs uitiorũ deserit.
Uł ita. Mane astabo tͥ. ñ mutat᷑. et tẽ: iui¬
debo te. Non enĩ uidet dm̃ qͥ tͣrenis inhe¬
ret. s qͥ in mane uirtutũ dõ astat. Beati
reddit hic causã. qͣre mane astabit. et ui¬
posset ab iniquis uicdi. sine mane. Uere

Expanded text:
ditiam vitae; non jacebo in terrenis quaerens in eis beatitudinem. Per hoc enim quod ait, astabo, Mane, scilicet mox ut tenebras vitiorum deserit. Vel ita, Mane astabo tibi, non mutatur. Et tunc videbo, te. Non enim videt Deum qui terrenis inhaeret, sed qui in mane virtutum Deo astat. Beati reddit hic causam, quare mane astabit, et viposset ab iniquis videri sine mane. Vere
Abbreviated transcription (Latin):
Seda pars ubi nartat erumꝑnas quib¬
liberer: ego: laboraui satisfaciendo
iste. dum uidet quid egit. et que pena
Ad litteram: ꝑ noctes in lecto plorabo:
ꝓpeccatis. Idem repetit aliis uerb̃. lac̾¬
mis meis stratũ meũ rigabo. Ideͤm ac¬

Expanded text:
da pars, ubi narrat aerumnas, quibliberer, ego laboravi, satisfaciendo; iste, dum videt quid egit, et quae poena ad litteram, per noctes in lecto plorabo pro peccatis. Quod idem repetit aliis verbis lacrymis meis stratum meum rigabo. Idem ac
Abbreviated transcription (Latin):
subdit. neq ꝑmanebũt iniusti. In iustꝰ ẽe
qui ñ facit qͦd debr. ante occłos tuos .i.
ante lucem tuã. q occłi m̃tis eorũ: ꝓte
nebris pecẽorum: ñ sustinent lucẽ recte
intelligentiȩ. Et si aliqñ uident ueram
lucem: ñ ꝑmanent. qm̃ ea amant: que
a uero aũtunt. S si ħ nox tͣnsit: fit eis ma¬
ne: ut uideant. et inhereant uitati. Uł
ita. Ma. ex. Maͣne dicit. qñ incipiet
ego: astabotͥ. utͤ p̃sens. et tẽ: plene uide¬
telligam qͦd ñ placent tͥ iniqui. Et uere:

Expanded text:
subdit, neque permanebunt injusti. Injustus est qui non facit quod debet. Ante oculos tuos, id est ante lucem tuam, quia oculi mentis eorum prae tenebris peccatorum non sustinent lucem rectae intelligentiae, et si aliquando vident veram lucem, non permanent, quoniam ea amant quae a vero avertunt. Sed si haec nox transit, fit eis mane, ut videant, et inhaereant veritati. Vel ita, Mane, mane dicit, quando incipiet ego astabo tibi, ut praesens. Et tunc plene videintelligam quod non pl
Abbreviated transcription (Latin):
Odisti .i. uideris odisse. dum separas
a te. Noͣn emm odiũ cadit in dm̃. s o¬
dire dr malos: qr ñ sinit man̾enise. Os
dico: qui oꝑantur iniquitatẽ. Noͣnͣdic̃:
qui oꝑati st̃ ne excludat penitentiam.
ꝑ quã peccatores iustificant᷑. s qui oꝑãt᷑
iniquitatẽ. et accipit iniquitatẽ. genałr
cit. ñ ipse facit. Uñ apłs. Iam ñ ego oꝑor
illd̾: s qd̾ habitat in me pecc̃m. Sequit᷑.

Expanded text:
st videris odisse, dum separas a te. Non enim odium cadit in Deum, si odire dicitur malos, quia non sinit manere in se. Omnes dico qui operantur iniquitatem. Hier. Non dicit qui operati sunt, ne excludat poenitentiam, per quam peccatores justificantur; sed qui operantur iniquitatem. Et accipit iniquitatem, generalcit, non ipse facit. Unde Apostolus: Jam non ego operor illud, sed quod inhabitat in me peccatum . Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
de diũso. Erubescant gͦ sabelliani. qͥ diet
ipsum eẽ. patrẽ: qui ẽ. filiꝰ. ꝯfundentes ꝑͣs:
qui & dicti st̃ patri passiani. qr dict̃ patrẽ
fuisse passum. Arriani uͦ dicũt: aliud pa¬
trẽ eẽ: aliud filiũ: ñ unã substantiã: s du¬
as ꝑ atrẽ maiorẽ. filiũ minorẽ. Noli hoc
dicẽ: o tu catholice una enĩ ẽ. substantia
patͥs. et filii. una diuinitas. una coȩt̾̃nitas.
ꝑfecta eqͣlitas. nulla dissimilitudo. Sigͥ
credis alium eẽ. dm̃x. apat᷑. in aliqͦ tñdis¬
tantẽ scdm nat᷑am: a caribdi sabellii eua¬
sisti. s inscilleis scopuł arris naufragast.

Expanded text:
escant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui et dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patrem sui se passum. Ariani vero dicunt aliud Patrem esse, aliud Filium; non unam substantiam, sed duas: Patrem majorem, Filium minorem. Noli hoc dicere tu, caPatris et Filii, et una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas, nulla dissimilitudo. Si igitur credis alium Christum esse a Patre in aliquo tamen distantem secundum naturam, a Charybdi Sabellii evasisti; sed in Scyllaeis
Abbreviated transcription (Latin):
tinũ. Hũcusq ẽ. oratio ȩccłiȩ: ut audiat᷑.
Hic iam ẽ. intellectus eorũ que impedi¬
unt eã aduidendũ dm̃. uł ad hoc: ut se
exauditã eẽ. ꝯgnoscat. Priꝰ ȩccłia qiͣ in p̃sẽt
uolens audiri: dixit. Exaud̾.u .m. In quo
ipsã suã uocatõẽ ostendit. s caligans int̾
ꝓcellas huiꝰ scłi: sentit se ñ uidere qͦdcup̃.
& tam̃ sꝑat. Scit autẽ qͣre ñ uideat. quia
peccã fecert̃. s ea finita: uideb̾is ame.
Mane ẽ. finis tenebrarũ. et initiũ lucis. q̃
sẽꝑ crese it. ut nec incipientes excludãt᷑.
qui ꝯsuetudine. et amore peccandi. disce¬
dentib: qiͣ tenebris: incipiunt dm̃ uidere.
et in eo paulatĩ ꝓficiunt. Et quia ñ dũ exau¬
uit supͣ: uolens in p̃senti audiri. Et ideo
dix̃ ex audi. s quia in nocte clamauit:
ñ ẽ exaudita. et quia ñ ẽ. exaudita: sentit:
quid oporteat tͣnsire : ut audiat᷑. et iõ ait:
exaudies.Uł suꝑiꝰ exaudita c̃. s ñ intellig̃

Expanded text:
 oratio Ecclesiae, ut audiatur, hic tamen intellectus eorum quae impediunt eam ad videndum Dominum. Vel ad hoc ut se exauditam esse cognoscat, prius Ecclesia quasi in praesenti volens audiri, dixit: Exaudi orationem in quo ipsa tuam vocationem ostendit; sed caligans inter procellas hujus saeculi, sentit se non videre quod cupit, et tamen sperat. Scit autem quare non videat, quia peccata fecerunt; sed ea finita, videberis. Alcuin. Mane est finis tenebrarum, et initium lucis, quae semper crescit, ut nec incipientes excludantur, qui consuetudine et amore peccandi discedentibus quasi tenebris et incipiunt Dominum videre, et in eo paulatim proficiunt, Aug. Et quvit, volens in praesenti audiri, et ideo dixit, Exaudi. Sed quia in nocte clamavit, non est exaudita. Et quia non est exaudita, sentit quid oporteat transire, ut audiatur. Et ideo ait, Exaudies. Vel superius exaudita est, sed non intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
itur ad patrẽ. Uñ subdit. & ds̃ ms̃. & t̾am̃
ñ dicit intendite. s intende. qr fides ca¬
tholica ñ duos aut tres dõs p̃dicat. s
ipsã trinitatẽ unũ dm̃. ñ ut eadem tͥnitas
simul possit. aliq̃n pat̃. aliq̃n filiꝰ. aliqͣndo

Expanded text:
itur ad Patrem. Unde subditur, Et Deus meus. Et tamen non dicit, intendite, sed intende. Quia fides catholica non duos aut tres deos praedicat, sed ipsam Trinitatem unum Deum; non ut eadem Trinitas simul possit aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓealiba .i. sara: honoranda .i. agit de ec¬
cłia honoranda: ꝑ lib̾am saram significa
la excluditur. Uñ. sequitur. Ꝙ ꝯsequit᷑
hereditatem. non sic: oynag oga:
que eicitur de domo. Ecclla uero: ẽ. quȩ he

Expanded text:
id est Sara honoranda, id est agit de Ecclesia honoranda, per liberam Saram significatla excluditur. Unde sequitur quare consequitur haereditatem, non sic Synagoga quae ejicitur de domo. Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
meum : Titulus. In finem
Titulus huius psalmi: hystorie genesis
alludit. uͥ legit᷑. qd̾ abra hã duos filios hũit.
unum quidẽ: de ancilla agar. scilicet his¬
mahelem. alterũ uͦ: de libera sara. scł ysaac.
Hẏsma hel uͦ maiornatu: ꝑsequebat᷑ ysa ac:
dum ludet cũ eo. Intelligens gͥ sara: ludũ
hismaheł cũ ysaac ꝑsecutõẽ eẽ. dix̃ uirosuo.
Cĩce ancillam: & filium eiꝰ: de domo. Eiecta
ẽ. itaq ancilla de domo: cũ filio. et libera ẽ
filio hereditatem optinuit. Ad hanc hysto¬
riam: iudetur respic̃e titulꝰ. cui ⁊̃: quedam
u̾ba psalmi alludunt. Uerum: ñ de hẏsto¬
ria: immo de significato: agitur in hoc psa¬
lmo. libera enĩ sara: quȩ ñ scdm natam:
s per dĩ grãm peperit: eccłiã significat. q̃ f¬
lios spũales dõ generat. ñ ui carnis: sed
gracia dĩ. Ancilla: significat sinagogã.
que ꝓtemꝑalib seruit. et totũcorpꝰ ma¬
lorum. qui fecundi: etͥ tͣrenis habundan¬

Expanded text:
mea. Titulus: In finem Titulus hujus psalmi historiae Genesis alludit, ubi legitur quod Abraham duos filios habuit, unum quidem de ancilla Agar, scilicet Ismaelem; alterum vero de libera Sara, scilicet Isaac. Ismael vero major natu persequebatur Isaac, dum luderet cum eo. Intelligens ergo Sara ludum Ismaelis cum Isaac persecutionem esse, dixit viro suo: Ejice ancillam et filium ejus de domo . Ejecta itaque est ancilla de domo cum filio, et libera cum filio haereditatem obtinuit. Ad hanc historiam videtur respicere titulus, cui etiam quaedam verba psalmi alludunt. Verum non de historia, imo de significato agitur hoc psalmo. Libera enim Sara, quae non secundum naturam, sed per Dei gratiam peperit, Ecclesiam significat, quae filios spirituales Deo generat, non vi carnis, sed gratia Dei. Ancilla significat Synagogam, quae pro temporalibus servit; et totum corpus malorum, qui fecundi et terrenis abundan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣ eũ qui in tribulatõnib et tẽꝑtatõib
suggĩt desꝑatõem: et est sensus. Bona
uoluntas tua qua uocas: ꝓtegit nos. &
uincere facit. Et accipitur totũ de p̾sen
partim de p̾senti: partĩ de fut᷑o. scutũ. N
qd̾ a rotunditate dicit᷑:. & ẽ. rotundũ in
patria dauid: duo facit.q corpꝰ munit.¬
et caput coronat. Ita: gͣtͣu̾ita uoluntas dĩ
qua nos uocat. ẽ. defensio hic: ꝯtra oĩa.
et in futo᷑ corona. ut clipeꝰ capiti aptatꝰͦ.
corona ẽ. cordi defensio. & est. Dñe co¬

Expanded text:
contra eum qui in tribulationibus et tentationibus suggerit desperationem. Et est sensus, bona voluntas tua qua vocas, protegit nos, et vincere facit, et accipitur totum de praesepartim de praesenti, partim de futuro. Scutum enim quod a rotunditate dicitur, et est rotundum in patria David, duo facit, quia corpus munit, caput coronat. Ita gratuita Dei voluntas, qui nos vocat, est defensio hic contra omnia, et in futuro corona, ut clypeus capiti aptatus, corona est, cordi defensio. Et, Domine co
Abbreviated transcription (Latin):
quã diluculum paratũ inueniemꝰ illũ:
in quo: sentit laborẽ. durum ẽ. enĩ et la¬
boriosum: ad serenitatẽ et tranquillita¬
tem diuine lucis: a t̾renarũ cupiditatil
addit. et eripe animã meã. peccatis liga¬
tam. qiͣ in ꝯu̾sione multis impeditam.
hostib et oppressam: tanꝙͣ in herentem
ꝑplexitatib huiꝰ scłi. et spinas quas dã
dilacerãtũ desidiorum: in iꝑsa ꝯu̾siõe
pacientem: et saluũ me fae .i. fac me
incolum̃ ꝓficere: in bono. dando uͥtutes.
et hoc ꝓꝑter miscdđiam tuã. ñ meis mĩtis.
qr uista damꝑnatõ: debet᷑ peccanti. et da
iminente morte. saluũ me fac ꝓꝑter mĩa¬

Expanded text:
quam diluculum paratum inveniemus eum . in quo sentit laborem. Durum enim est, et laboriosum ad serenitatem et tranquillitatem divinae lucis a terrenarum cupiditatum addit, et eripe animam meam peccatis ligatam, quasi in conversione, multis impeditam hostibus et oppressam, tanquam inhaerentem perplexitatibus hujus saeculi, et spinas quasdam dilacerantium desideriorum in ipsa conversione patientem. Et salvum me fac, id est fac me incolumem proficere in bono, dando virtutes. Et hoc, propter misericordiam tuam, non meritis meis, quia justa damnatio debetur peccanti, et datimminente morte, salvum me fac propter mi