comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Tunc lactea colla auro necꝰtuntunt᷑.
Scd̾m diu̾sitatẽ enim celi & facies honu¬
num. & colores. & corporũ qͣntitates. & ani¬
moꝵ feritates. existiuit. Inde romanos gͣues.
g̾cos leries. affros uersipelles. gallos natupa
feroces atq acriores ingenio ꝑuidemus:
qͦd natura climatum facit. Galli autem
senones antiquitus ⁊ enones dicebantur.
cum liberum hospicio recepissent. Postea
aut̃.z. in .s. litt̾am comiutata ẽ Uac¬
ca oppidum fuit iuxta pyreneum aquo
sunt cognominati uaccei. Dequib credit᷑.
dixisse poetam. Lateq uagantes uaccei.
Hi pyreneis uigis ꝑ amplam montis habi¬
tant solitudinem. Idem & uias co nes qͣst
pompeius edomita hispania & ad trium¬
phum redire festinans de pyreneis uigis
deposut. & inunum oppidũ congregauit.
unde & conuenarum urbs nom̃ accepit.
Hyspani ab hibero amne primũ hiberi.
pt ea abspalo spani cognominati st̾. Gal¬
lici a candore dicti. unde & galli. Reliqͥs

Expanded text:
eis: Tunc lactea colla Auro innectuntur; eis: Tunc lactea colla Auro innectuntur; secundum diversitatem enim coeli et facies hominum, et colores, et corporum quantitates, et animorum diversitates existunt. 415 Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit. 106. Galli autem Senones antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent, postea x in s litteram commutata est. 107. Vacca oppidum fuit juxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccaei, de quibus creditur dixisse poeta: Lateque vagantes Vaccaei. Hi Pyrenaei jugis peramplam montis habitant solitudinem. Idem et Vascones, quasi Pompeius, edomita Hispania, et ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis deposuit, et in unum oppidum congregavit. Unde et Convenarum urbs nomen accepit. 109. Hispani ab Ibero amne primum Iberi, postea ab Hispalo HISPANI cognominati sunt. leci a candore dicti, unde et Galli. Reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
hodieq testes sunt. Hi postea rebelles roma
nis effecti. plusqm octoginta milia arma¬
toꝵ ripe rheni fluminis nisederunt. &
noiũ gentis obtinuerunt. Saxonum gens
in occeani lictorib & paludib inuiis sita.
uircute atq agilitate habilis. mde & appel¬
lata: quod sit durum & ualidissimum ge¬
nus hominũ. & prestans cȩtis pyraticis.
ranci a quodam ꝓpͥo duce uocatipri¬
tant᷑. Alii eos a feritate moꝵ nuncupa¬
tos existimant. Sunt enim in illis mores in¬
conditi. naturalis ferocitas animoꝵ. Britones
quidã latine nominatos suspicant᷑ eo qͦd bruti
sint: gens intra occeanũ int̾ fuso mari. quasi
extra orbẽ posita. dequib uirgilius. Toto
diuisos orbe britannos. Scoti ꝓpria liugua
nom̃ habent a picto corpore. eo qͦd aculeis
ferreis cum atram̃to uariarũ figurarum
stigmate annotentui. Galli a candore cor
poris nuncupati. Gala en im g̾ce: lac dicit᷑.
Unde & sibilla siceos appellat: cum eis ait de

Expanded text:
hodieque testes suhodieque testes sunis effecti, plusquam octoginta millia armatorum ripae Rheni fluminis insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. 100. Saxonum gens in Oceani littoribus et paludibus inviis sita, virtute atque agilitate habilis. Unde et appellata, quod sit durum et validissimum genus hominum, et praestans caeteris piraticis. 101. Franci a quodam proprio duce vocati putantur. Alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum. 102. Britones quidam Latine nominatos suspicantur, eo quod bruti sint, gens inter Oceanum, interfuso mari, quasi extra orbem posita. De quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos. 103. Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento variarum figurarum stigmate annotentur poris nuncupati sunt: gala enim Graece lac dicitur: unde et sibylla sic eos appellat, cum ait de
Abbreviated transcription (Latin):
corpora inmanesq nationes seuissimis
duratȩ frigorib. qui mores ex ipso celi¬
rigore transerunt. ferocis annz & semꝑ
indomiti. raptu uenatuq uiuentes. Hoꝵ
plurune gentes. uarie armis. discolores
habitu. linguis dissone. & origine uocabu¬
loꝵ incerte: ut tollerates. auisi. uari quadi.
tungri. marcomanui. bruteri. camasi. blan¬
giane. tubantes. Quoꝵ imiuanitas. barba¬
riei. etiam in ipsis uocabulis horrorẽ quendã
significat. Sueui pars germanoꝵ fuerunt
infine septemtrionis. de quib lucanus.
Fundit ab extremo flauos aqͥlone suerios.
Quoꝵ fuisse centum pagos & ppłos. multi ꝓ¬
did̾unt. Dicti aut̃ sueui putant᷑ amonte
sueuo. qui ab ortu inicium germanie facit.
cuiꝰ loca incoluerunt. Burgundiones qͦndã
aromanis subacta int̾iori germania. ꝑ ca¬
stroꝵ limites positi a tyberio cesare ininag¬
nai creuerunt gentẽ. atq ita nom̃ ex locis
sumpserunt. quia crebra ꝑliuites habita

Expanded text:
corpora, immanesque nationes, saevissimis corpora, immanesque nationes, saevissimis duratae frigoribus, qui mores ex ipso coelrigore traxerunt; feroces animi, et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes, variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae: ut Tolleraces, Amsivari, Quadi, Tungri, Marcomanni, Bruteri, Camasi, Blangioni et Ubantes; quorum immanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quemdam significat. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis, de quibus Lucanus: Fundit ab extremo flavos, ab Aquilone Suevos; quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab ortu solis initium Germaniae facit, cujus loca incoluerunt. Burgundiones, quondam a Romanis subacta interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare, in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑculusq dagos. Bessi barbari fuerunt
qui amultitudine bouin sic uocati credun¬
tur. Dequib quidã. Qui colit t̾re media.
uel ille diuitis multo boue pilleatꝰ accola
rippȩ. Gi pedes pedestri p̾lio magis qͣm
equestri sunt iisi. & ex hac causa ita uocati.
Sarmate quos g̾ci reginos uocant. ex orti
sunt ab ascana filio gonier. nepote ia feth.
Nipatentib campis armati inequitabant.¬
prius qͣm eos lentulus danubio ꝓhiberet.
atq iude obstudium armoꝵ sarmate
nuncupati existimant᷑. Lauus fluuius
fertur ultra danubrum. a quo alam dicta
sunt: sic̃ & ppł in habitan tes uixta leman¬
num fluuium alemanni uocant᷑: deqͥb
lucanus. Deseruere cauo tentoria fira le¬
manno. Langobardos uulgo fertur no¬
minasse ꝓlixa barba & nunqͣm consa Urri¬
dilicus ẽ amnis ab extremnis gallie erum¬
pens. iuxta quẽ fluuium in habitasse &
ex eo nom̃ traxisse uriandali ꝑ hibentur.
Germanie gentes dicte. qͦd sint immnania

Expanded text:
procul usque Dacos. Bessi barbari fuerunt, procul usque Dacos. Bessi barbari fuerunt, qui a multitudine boum sic vocati creduntur. De quibus quidam: Qui colit terrae medio, vel ille Divitis multo bove pileatus Accola ripae. Gipedes pedestri praelio magis quam equestri sunt usi, ex hac causa vocati. Sarmatae, quos Graeci Reginos vocant, exorti sunt ab Ascanio filio Gomer, nepote Iafeth; patentibpriusquam eos Lentulus Danubio prohiberet: atque inde ob studium armorum Sarmatae nuncupati existimantur. Lanus fluvius fertur ultra Danubium, a quo Alani dicti sunt: sicut et populi, inhabitantes juxta Lemannum fluvium, Alemani vocantur, de quibus Lucanus: Deseruere cavo tentoria fixa Lemanno. Langobardos vulgo fertur nominasse prolixa barba et nunquam tonsa. Vindilicus amnis ab extremitate Galliae erumpens, juxta quem fluvium inhabitasse, et ex eo traxisse nomen Vandali perhibentur. Germaniae gentes dictae, quod sint immania
Abbreviated transcription (Latin):
gens s galloꝵ ueterum ꝓpago qui appen¬
ninum montẽ incolunt. dequib hystorie
phibent eo quod tempore a quose cladis im.¬
nominatos. Marsi gens italie. dicta a co
mite liberi marsia. qui usum illis uitis os¬
cendit. & obhoc illi statuam fecerunt. qͣm
ꝑtꝰ ea romani uictis marsis tulerunt: Mar¬
sos aut̃ g̾ci tuscos uocant. quasi. oqehoie
qͦd multos serꝑentes habeant. & ocheic.
serpens dicatui: illesos aut̃ eẽ carminum
maleficiis. In habitant aut̃ plagam appen¬
uii moutis simul cum umbris. Goti. ꝗ
magog filio iafeth. nominati putantui:
qesimilitudine ultimȩ sillabȩ: qͦs uet̾es magͥ
getas qmͣ gotos uocauerunt. gens fortis &
potentissima. corꝑoꝵ mole ardua. armoꝵ
genere t̾ribilis. Dequib lucanꝰ. Hinc dacos
premat. inde getas. occurrat hiberis. Dac
aut̃ gotoꝵ soboles fuerunt. & dictos putãt
dacos quasi dagos. quia de gotoꝵ stirpe
creati sunt. De quib ille. Ipse ibis aretos.

Expanded text:
gens, sed Gallorum veterum propago, qui Appengens, sed Gallorum veterum propago, qui Appenninum montem incolunt; de quibus historiae perhibent eo quod tempore aquosae cladis imnominatos. Marsi gens Italimite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit, et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vocant, quasi ophiuchous quod multos serpentes habeant, et ophis serpens dicatur: illaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis simul cum Umbris. Gothi a Magog filio Japhet nominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. Daci autem Getarum soboles fuerunt, et dictos putant Dacos quasi Dagos, quia de Gothorum stirpe creati sunt, de quibus ille: Ibis Arctoos
Abbreviated transcription (Latin):
omnium gentium fuerunt. unde & multa
deeis fabulosa memorant᷑. qͦd captiuos diis
sins litarent. & humanũ sanguinẽ mnossib
capitum potare soliti essent. De quib & urr
gilus. Eufuge crudeles t̾ras. fuge littꝰ auaũ
quasi crudelium & auaroꝵ. Histrorum gens
originẽ a colcis ducit. qui missi ad argo nau¬
tas ꝑsequendos ut aponto intrauerunt strum
fluuium. a uocabulo amnis quo amari
recesser unt appellati sunt.
omani a romuli nomine nuncupati.
qui urbẽ romam condidit. gentiq &
ciuitati nom̃ dedit. Hi antea a satur no sa¬
turni. a latino latini uocati sunt. Nam latmꝰ
italie rex fuit. qui ex suo nomine latinos ap¬
pellauit. qui pt̾ ea romani nuncupati sunt
Hi & quirites dicti. quia quirmꝰ dictus ẽ ro¬
mulus. qͦd semꝑ hasta titebat᷑. quȩ sabinoꝵ
lingua quiris dr̃. Italus quoq & sabmus
& sẏcanus fũs fuerunt. ex quib nomina
italie gers ẽ. a frequentia sacroꝵ & churs

Expanded text:
omnium omnium de eis fabulosa memorantur: quod captivos diis suis litarent, et humanum sanguinem in ossibus capitum potagilius: Heu! fuge crudeles terras, fuge littus avarum! quasi crudelium et avarorum. Istrorum gens originem a Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari recesserunt, appellati sunt. Romani a Romuli nomine nuncupati, qui urbem Romam condidit, gentique et civitati nomen dedit. Hi ante a Saturno Saturnii, a Latino Latini vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nomine Latinos appellavit, qui postea Romani nuncupati sunt. Hi et Quirites dicti, quia Quirinus dictus est Romulus: quia semper hasta utebatur, quae Sabinorum lingua quiris dicitur. Italus quoque et Sabinus et Sicanus fratres fuerunt, ex quibus nomina Italiae gens est a frequentia sacrorum et turis
Abbreviated transcription (Latin):
Macedones a nomine emationis regionis
antea emati nuncupati siuit: pbstea nia¬
cedones dicti. amnacedone rege deucalionis
mat̾no ⁊ nepote. Epyrote. apyrro acillis
filio prius pirride. postea apyrro rege ad ita¬
liam transire p̃sumpserunt. Dorus neptun¬
& ellepis filius fuit. iide dori & originem ꝙ
nom̃ ducunt. Sunt aut̃ pars g̾cie gentis. ex
quib etiam cognomina ẽ. t̾cia lingua gͥmoꝵ
quȩ dorica appellat᷑. Lacedemones a lacede¬
mone semele filio dicti. Hi dui ꝑseuerantes
inbellum contra messenios. ueriti ne duitui¬
uitate p̾lii spem ꝓmissam amitterent. p̃ce¬
perunt ut uirgines eoꝵ cum iuuenib dom
relictis concumbereut: sicq exꝓiniscuo
qͦs & lacedemoneĩ. Spartanos uͦ. ꝓpt̾ repen¬
tinos adu̾sus chathinũ quasi det̾ra cantra¬
ctos ex omni parte conflictus ita uocatos.
orti & cognominati. ut suꝑiꝰ dictũ ẽ ꝑ hibent᷑¬
qͣsi tiraces. licet gentiles eos exmorib ita die¬
tos existiment. qͦd sint truces. Seuissimi enĩ

Expanded text:
Macedones a nomine Emathionis regis antea Emathii nuncupati sunt; postea Macedones dicti a Macedone rege, Deucalionis materno nepote. 79. Epirotae a Pyrrho Achillis filio prius Pyrrhidae, postea vero a Pyrrho rege ad Italiam transire pet Ellepis filius fuit, unde Dori et originem et nomen ducunt. Sunt autem pars Graeciae gentis; ex quibus etiam cognominata est tertia lingua Graecorum, quae Dorica appellatur. Lacedaemones a Lacedaemone Semelae filio dicti. Hi diu perseverantes in bellum contra Messenios, veriti ne diuturnitate praelii spem prolis amitterent, praeceperunt ut virgines eorum cum juvenibus domi relictis concumberent, sicque ex pro misquos et Lacedaemones. Spartanos vero propter repentinos adversus Cadmum quasi de terra contractus, et ex omnia parte conflictus, ita vocatos. xorti et cognominati ut superius dictum est perhibentur: licet gentiles eos a moribus ita dictos existiment, quod sint truces; saevissimi enim
Abbreviated transcription (Latin):
Melius ẽ tam̃. si mea mores qͣm pulcͥtudo
querantur. Nunc aut̃ ille queruntur quas
aut diuitiȩ aut forma. ñ quas ꝓbitas moꝵ
cominendat. Id̾o aut̃ femine sub uiri potes¬
tate consistunt: quia leuitate anum plerp̃q
deciꝑiuntui: Unde & equum erat eas uiri
anctoritate reprimi. Pinde uet̾es uoluert̾
feminas innuptas quamius ꝑfecte etatis
esent. ꝓpt̾ ipsam animni leuitatẽ in tutela

Expanded text:
Melius tamen si in ea mores quam pulchritudo Melius tamen si in ea mores quam pulchritudo quaeratur. Nunc autem illae quaeruntur, quas aut divitiae aut forma, non quas probitas morum commendat. Ideo autem feminae sub viri potestate consistunt, quia levitate animi plerumque decipiuntur. Unde et aequum erat eas viri auctoritate reprimi. Proinde et veteres volueruut feminas innuptas, quamvis perfectae aetatis essent, propter ipsam animi levitatem in tutela
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. qͦd sit auidꝰ auri. & nunqͣm opib ex¬
pleatui: & quantum plus habuerit. tantum
ꝑlus cu piat. flacci suꝑ hoc concordante senten
tia qui ait. Semꝑ auarus eget. U salustius.
quod neq auaritiȩ copia neq in opia minuat᷑
amarus. a sapore translatum noiñ habet. Est
enin insuauis nec nouit quemqͣm ad suum¬
consortium aliqua inuitare dulcedine.
adult̾. uiolator maritalis pudoris. eo quod
legitur ingenesi: & benedixit eos dicens.
erescite & multiplicamini. Scd̃a causa adui¬
gendo marito quatuor expectari solent auitꝰ.
gemis. pulcͥtudo. sapientia. Ex his: sapientia
ꝑotentior ẽ. Ad amoris affectum refert hec ꝗͣ¬
tuor uirgilius. de enea. quod his dido mpulsa
tione. equib ille iactatus factis quȩ bella ex¬
hausta canebat. Genere. credo equidem nec
uana fides genus ẽẽ deoꝵ. Item meligendã
uxorem quatuor res impellunt hominẽ ad
amorem. pulc̾cudo. genus. diuitie. mores.

Expanded text:
dictus, quod sit avidus auri, et numquam opibus exdictus, quod sit avidus auri, et numquam opibus expleatur, et quantum plus habuerit tantum plus cupiat, Flacci super hoc concordante sententia, qui ait: Semper avarus eget . . . , et Sallustii: Quod avaritia neque copia, neque inopia minuitur. 10. Amarus, a sapore translatum nomen habet. Est enim insuavis, nec novit quemquam ad consortium suum aliqua invitare dulcedine. Adulter, violator maritalis pudoris, eo quodlegitur in Genesi1, 28: 'Et benedixit eos,' dicens: 'Crescite et multiplicamini': secunda causa adiugendo marito quattuor spectari solent: virtus, genus, pulchritudo, sapientia. Ex his sapientia potentior est ad amoris affectum. Refert haec quattuor Vergilius de Aenea, quod his Dido inpulsatione: Heu quibus ille iactatus fatis, quae bella exhausta canebat! Genere: Credo equidem, nec vana fides, genus esse deorum. Item in eligenda uxore quattuor res inpellunt hominem ad amorem: pulchritudo, genus, divitiae, mores.
Abbreviated transcription (Latin):
Armiger. quod arma gerat. Alacris. letus.
alacrit̾ gestiens & nullus rei nouitate turbatꝰ.
Agilis. ab ageudo aliquid celerit̾ sicut docilis.
Emulus. eiusdem rei studiosus quasi imitator
& amabilis. alias: immicus iuenit᷑. Equis ẽ
scdm uaturam iustus. dictus ab equalitate. hoc
ẽ ab eo qͦd sit equalis. un de & equitas appellata.
ab equalitate quadam scilicet. Equeiuis. ab eo
qͦd sit alt̾i equasis euo. id ẽ coetanens. Arrogans
eo quod multum rogeti .I: & ille fastidiosus sit.
Audax ꝓprie ꝓarrogante ponit᷑. Animosus.
q̃d sit animis & uirib plenus. Annuatus.
quasi animo auctus. qͣsl animo firmatus. Eiatꝰ
ꝑ eo qͦd seipsum supra mensurã suam eleuet du
magnꝰ sibi uidet᷑ de his quȩ agit. Attollens
qͦd se elenet & erigat. Ambitiosus. qͦd honoris
ambiat. Auidus dictus. ab auendo. Auere enĩ
cupere ẽ. hinc & auarus. Nam quid ẽ auarũ
esse. nͥ ꝓgredi ultra quam sufficit: Auarꝰ ex eo

Expanded text:
Armiger, quod arma gerat. Alacris, laetus, Armiger, quod arma gerat. Alacris, laetus, alacriter gestiens, 459 et nullius rei novitate turbatus. Agilis, ab agendo aliquid celeriter, sicut docilis. Aemulus, eiusdem rei studiosus, quasi imitator et amabilis. Alias inimicus invenitur. Aequus est secundum naturam iustus dictus, ab aequitate, hoc est ab eo quod sit aequalis; unde et aequitas appellata, ab aequalitate quadam scilicet. Aequaevus, ab eo quod sit alteri aequalis aevo, id est coaetaneus. Adrogans, eo quod multum rogetur, et ille fastidiosus sit. Audax proprie pro adrogante ponitur. Animosus, quod sit animis et viribus plenus. Animatus, quasi animo auctus, quasi animo firmatus. Aelatus, pro eo quod se ipsum super mensuram suam elevet, dum magnus sibi videtur de his quae agit. Adtollens, quod se elevet et erigat. Ambitiosus, quod honores ambiat. Avidus dictus ab avendo; avere enim cupere est. Hinc et avarus. Nam quid est avarum esse? progredi ultra quam sufficit. Avarus ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
omuib patet.
Proinde que¬
dam noscendi
miuum unde ueniat a philosophis eam
teneat rationem: ut ꝑdenominationem
homo abhumanitate. sapiens a sapientia
nomietui: quia prius sapientia deinde
sapiens: tamen claret alia sꝑecialis iuori¬
gine quoꝵdam nominum causa. sicut
homo ab humo. unde ꝓpͥe homo ẽ appellatꝰ.
eros. uir fortis & sapiens.
Auctor. ab angendo dictus. Auctorem
aut̃. feminino genere dici ñ posse. Nam que
licet & qui alit & qui alitur alumnus dicipos¬
sit. idẽ & qui nutrit & qui nitritur. s mehꝰ
tam̃ qui nutrit. Amicus ꝑdi riuationem
quasi anunicustos. Dictus aut̃ ꝓprie amicus
abhamo. idẽ a cathena caritatis. unde & haii
ꝓnus ad amorẽ. Astutus. ab astu uocatus. qͦd
ẽ callidi & cauti nominis. qui possit sine pe¬
riculo aliquid facere fortit̾. Argutus. quia
argum̃tũcito inuenit in loquendo. Acer.
inunã qmͣq formã uegetus ac iumuis.
Alacer. auelocitate & cur su. quasi dic̾et aliger

Expanded text:
omnibus patet. Proinde quaedam noscendi minum, unde veniant, a philosophis eam teneat rationem, ut per denominationem homo ab humanitate, sapiens a sapientia nominetur, quia prius sapientia, deinde sapiens; tamen claret alia specialis in origine quorundam nominum causa, sicut homo ab humo, unde proprie homo est appellatus. Aeros, vir fortis et sapiens. Auctor ab augendo dictus. Auctorem autem feminino genere dici non posse existimalicet et qui alit et qui alitur, alumnus dici potest, id est, et qui nutrit, et qui nutritur, sed melius tamen qui nutrit. 4. Amicus per derivationem quasi animi custos; dictus autem proprie amicus ab hamo, id est, catena charitatis; unde et hami,pronus ad amorem. 6. Astutus ab astu vocatus, quod est callidi et cauti hominis, qui possit sine periculo fortiter aliquid facere. Argutus, quia argumentum cito invenit in loquendo Acer, in unamquamque formam vegetus ac nimius. Alacer, a velocitate, et cursu, quasi diceret aliger.
Abbreviated transcription (Latin):
educandis: tantum & ipse inuicẽ apullis suis
aluntur. Olor auis ẽ: quͣ g̾ci cignum appel¬
lant. Oior aut̃ dictus. quod sit totus plums
albus. Nuilus eium memunt cignum ni
grum. Olo enim g̾ce totum dr. Cignus aut̃
a canendo. ẽ. appellatus. eo quod carminis dul¬
cedinem moduiatis uocib fundit. Ideo aut̃
suauit̾ eum canere. qͥ a collum longum &i
flexũ habet: & necesse ẽ eluctantem uocem
ꝑlongum & flexuosum iter uarias reddere
modulationes. Fertur in hyꝑboreis partib¬
p̃cinentib citharedis olores plurimos ad uo¬
lare. apteq ad modum concinere. Olores aut̃
latinum nomen ẽ. Nam g̾ce cigni dicuntur.
Naute uͦ sibi hunc bonam prognosiam face¬
re dicunt. sicut emilius ait. Cignus iauspi¬
ciis semꝑ letissimus ales. Hunc optant naud.
pennas habere uideatur. tam̃ de t̾ra altius
ñ eleuatur. Oua sua fouere negligit. s ꝓiecta
tantum modo fotu pulu̾is animantur. Un¬

Expanded text:
educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis aluntur. 18. Olor, avis est quam Graeci κύκνον appellant. Olor autem dictus, quod sit totus plumis albus; nullus enim meminit cyggrum. Olor enim Graece totum dicitur. Cygnus autem a canendo est appellatus, eo quod carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum canere, quia collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter varias reddere modulationes. Fertur in hypraecinentibus cytharoedis, olores plurimos advolare, apteque admodum concinere. Olores autem Latinum nomen est; nam Graece cygni dicuntur. Nautae vero sibi hunc bonam prognosin facere dicunt, sicut ait Aemilius: Cygnus in auspiciis semper laetissimus ales. Hunc optant nautaepennas habere videtur, tamen de terra altius non elevatur. Ova sua fovere negligit, sed projecta tantummodo, fotu pulveris animantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Tali enui sono susurrant. Hȩ aut̾ diun
ꝑgunt. unam sequuntur ordine litt̾ato.
Dequib lucanus. & turbata ꝑit disꝑsis litt̾a
pennis. Excelsa aut̃ petunt. quo facilius u¬
deant quas petant t̾ras. Castigat autẽ uoce
quȩ cogit agmen. At ubi raucescit: succedit aia
Nocte aut̃ excubias diuidunt. & ordinemui¬
giliarum ꝑuices faciunt. tenentes lapillos
suspensis digitis. quib sonnos arguant. Os
cauendum erit. clamore indicant. Etatem
millis color ꝓdit. nam senectute nigrescunt.
Ciconie uocate a sono quo crepitant. quasi
cicauie: queni sonum oris potius ẽẽ qͣm uoci
nuncie societatis comites. serpentiũ hostes.
maria transuolant. masiam collecto agnine
ꝑgunt. Cornices eas duces p̃cedunt. & ipse
quasi exercitus ꝓsecuntur. Ex inna illis circa
filios pietas. Nam ad eo nidos impensius fo¬
uent. ut assiduo incubitu plumas exuant.
Quantum aut̃ tempꝰ impenderint iufetib

Expanded text:
tali enim sono susurrant. Hae autem dum tali enim sono susurrant. Hae autem dum ant, unam sequuntur ordine litterato. De quibus Lucanus: Et turbata perit dispersis littera pennis. Excelsa autem petunt, quo facilius videant quas petant terras. 15. Castigat autem voce quae cogit agmen. At ubi raucescit, succedit alia; nocte autem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos suspensis digitis, quibus somnos arguant, quod cavendum erit clamor indicat. Aetatem in illis color prodit, nam senectute nigrescunt. 16. Ciconiae vocatae a sono quo crepitant, quasi cicaniae, quem sonum oris potius esse constat nuntiae, societatis comites, serpentium hostes, maria transvolant, in Asiam collecto agmine pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipsae, quasi exercitus, prosequuntur. 17. Eximia illis circa filios pietas; nam adeo nidos impensius fovent, ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus impenderint in fetibus
Abbreviated transcription (Latin):
tutib: de tanta sublimitate pisciculos na¬
tare uideat. actorm̃ti instar descendens rap¬
tam p̃dam pennis ad licus ꝑtrahat. Nam
& contra radium solis fertur obcutũ ñ flectere.
Unde & pullos suos ungue suspensos radiis solis
obicit. & quos udit immobilẽ tenere aciem
ut dignos genere conseruat. si qͦs uͦ inflectere
obtutum: quasi degeneres abicit. Uultur
a uolatu tardo nominata putatur. Magni¬
tuidine quippe corporis p̃petes uolatus ñ ht̃.
Harum quasdam dicunt concubitu ñ misce¬
ri. & sine copula conciꝑe & generare: natos¬
q earum pene usq ad centum a unos ꝓced̾e.
Uultures aut̾ sicut & aquile etiam ultra
maria cadauera sentiunt. Altius quippe
uolantes. quȩ multa montium obscurita¬
te celantur exalto ille conspiciunt. Gradi¬
pes apud g̾cos uocatur auis apud uos tarda
eo quod graui nolatu detenta. uequaquam
ut cęc̾ẽ nolucres attollitur uelocitate penna

Expanded text:
tutibus, de tanta sublimitate pisciculos natutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, 89 ac formenti instar descendens raptam praedam pennis ad littus pertrahat. 11. Nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere, unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis objicit, et quos viderit immobilem tenere aciem, ut dignos genere conservat, si quos vero inflectere obtutum, quasi degeneres abjicit. 12. Vultur, a volatu tardo nominata putatur. Magnitudine quippe corporis praepetes volatus non habet: harum quasdam dicunt concubitu non misceri, et sine copula concipere, et generare, natosque earum pene usque ad centum annos procedere. Vultures autem, sicut et aquilae, etiam ultra maria cadavera sentiunt; altius quippe volantes multa quae montium obscuritate celantur ex alto illae conspiciunt. 13. Bradypus apud Graecos vocatur, avis apud nos tarda, eo quod gravi volatu detenta, nequaquam, ut caeterae volucres, attollitur velocitate pennar
Abbreviated transcription (Latin):
Nmnauib uola pars media alarum. quarum mo¬
tu penne agitantur: unde & uolucres. Pulli¬
dicunt᷑ omnnium auium nati. S & animaliũ
quadrupedum uati pulli dicuntur. & homo
paruus pullus. Recent̾ gͥ nati pulli. eo qͦd pollu¬
ti suit: uide & uestis nigra pulla dicta ẽ. Ale
sunt. in quib penne ꝑ ordinem fixe. uolandi
exhibent usum. Uocate aut̃ alȩ quod his aues
complexos alant. ac foueant pullos. Penna a
pendendo idẽ uolando dicta. unde & pende
uolucres enim pennarum auxilio mouentur.
qͣndo se aeri mandant. Pluma qͣsi piluma.
Nam sicut pili in quadrupedum corpore.
ita pluma mauibz. Anium nomina multa
a sono uocis constat ẽẽ composita. ut gruis.
coruus. cignus. pauo. miliuis. ulula. cuculus
gragulus. & cęt̾a. Uarietas enim uocis eorum.
docuit homines quid nominarent᷑. Aquila
abacumine oculoꝵ uocata. Tanti enu con¬
tuitus ẽẽ dicitur: ut cum suꝑ maria immo¬
bili penua feratui. nec humanis pateat ob¬

Expanded text:
et in avibus vola pars media alarum, quarum moet in avibus vola pars media alarum, quarum motu pennae agitantur, inde dicuntur omnium avium nati; sed et animalium quadrupedum nati pulli dicuntur, et homo parvus pullus. Recentes igitur nati pulli, eo qti sunt; unde, et vestis nigra pulla dicta est. 6. Alae sunt, in quibus pennae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae, quod iis aves complexos alant et foveant pullos. 7. Penna a pendendo, id est, a volando, dicta, unde, et pendere; volucres enim pennarum auxilio moventur, quando se aeri mandant. 8. Pluma, quasi piluma; nam sicut pili in quadrupedum corpore, ita pluma in avibus. 9. Avium nomina multa a sono vocis constat esse composita, ut grus, corvus, cygnus, pavo, milvus, ulula, cuculus, graculus, etc.; varietas enim vocis eorum docuit homines quid nominarentur. 10. Aquila, ab acumine oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat ob
Abbreviated transcription (Latin):
ditat. Pisces pleriq sine pedib sunt. nullum
auium gemis pedum officio caret. quia om̃ib
uictus eterris: & id̾o pedum mnunere fulciunt᷑.
quia huiusmodi escam querendam indigent
cornicis pedes uelut quib dam dignis. distan¬
Pedes auium quȩ carne pascinit᷑. quasi in¬
curuos atq sinuatos: ueluti ad p̾dam para¬
tos. Ea uͦ quȩ natandi habent consuetudi
quadam illos digitos pedum sͥ copulatos
atq coniunctos. Inquo aminirabilis patet
ratio nature. ut & ille aduolandum uel ad
rapiendum cibum usu accommodo fulciant᷑.
& iste ad natandum adiumenta habeant
competentia. quo melius aquis possuit
suꝑnatare. & quasi renus quib dam ita
pedib suis membrane illuis extensione la¬
tiorib aquarum filuenta ꝓpulsent. Aues
certas ñ habeant. s ꝑauia queq discurrant.
Altes nͦ quod alis alta intendant. & ad sulumia
remigio alarum conscendant. Uolueres a uo¬
lando. nam uude uolare iuide & ambulare dici¬
mus. Uola enim dr media pars pedis siue manꝰ.

Expanded text:
do ut pisces plerique sine pedibus sint, nullum auium genus pedum officio caret, quia omnibus uictus e terris. et ideo pedum munere fulciuntur, quia huiusmodi ad escam quaerendam indigent cornicis pedes uelut quibusdam digitis distanos a natura pedes, auium quae carne uescuntur quasi incuruos atque illud, uelut ad praedam paratos. ea uenustior, quae natandi habent usum et conquadam illos digitos pedum sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum adiumenta habeant conpetentia, quo melius aquis possint supernatare et quasi remis quibusdam ita pedibus suis membranae illius extensione latioribus aquarum fluenta dominariscertas non habeant, sed per avia quaeque discurrant. Alites, quod alis alta intendant, et ad sublimia remigio alarum conscendant. 4. Volucres a volando; nam unde volare, inde et ambulare dicimus. Vola enim dicitur media pars pedis, sive manus,
Abbreviated transcription (Latin):
& exercitum & reges hñt. p̾lia mouent. fu¬
mum fugiunt. tumultu exasꝑant᷑. Has
pleriq exꝑti sunt de boum cadauerib nasci.
Nam ꝓhis creandis uituloꝵ occisoꝵ carnes
uerberantur. ut ex putrefacto cruore u̾mes
creent᷑: qui postea efficiunt᷑ apes. Proprie
tam̃ apes uocantur exorte debobris. sicut¬
scabrones deequis. fuci demulis. uespȩ deas¬
nis. Costros g̾ri appellant. qui mextremis fauio
partib maiores creant᷑: quos aliqui reges. pi¬
tant dictos qͦd castra ducant. Fucus ẽ maiora
scabrone inmor. Dictus aut̾ fucus. qͦd aliens
labores edat. quasi fagus. De pascitur eni
qͦdñ laborauit. De quo uirgilius. Ignauuin¬

Expanded text:
 exercitum et reges habent, proelia movent, fu exercitum et reges habent, proelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. Has plerique experti sunt de boum cadaveribus nasci. Nam pro his creandis vitulorum occisorum carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore vermes creentur, qui postea efficiuntur apes. Proprie tamen apes vocantur ortae de bobus, sicutscabrones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. Costros Graeci appellant, qui in extremis favorum partibus maiores creantur: quos aliqui reges putant. Dicti quod castra ducant. Fugus est maior ape, scabrone minor. Dictus autem fugus quod alienos labores edat, quasi fagus; depascitur enim quod non laboravit. De quo VergiliusG
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ab eo quod sint iuida: unde & iua eo
qͦd intrinsecus humore sit plena. Nã huini¬
dum ẽ qͦd ext̾ius humorẽ habet. uuidum qͦd
int̾ius. Quidam aut̃ putant ouum g̾cam
habere originem nominis. Illi aut̃ dicunt
oha .ii. litt̾a ablata. Oua aut̃ quedã mani
uento concipuint᷑. s ñ sunt generabilia.
nͥ quȩ fuerint concubitu masculino concep¬
ta. & seminali sp̃u penetrata. Quoꝵ uim¬
tantam dicunt ẽẽ. ut lignum ꝑfusum eo¬
ñ ardeat. ac ne uestis quidem contra adu¬
ratur. Admixta quoq calce glutinare fert᷑
uitri fragmenta. de minutis uolatilib .uiii.
pes dicte. uel qͦd se pedib inuicẽ alligant.
uel ꝑeo qͦd sine pedib uascunt᷑. Nam pꝰt¬
ea & pedes & pennas accipiunt. Hȩ sollertes
ingenerandi mellis officio assignatas in colunt
sedes. domicilia in enarrabili arte compo¬
nunt. ex uariis florib fauum condunt.¬
textisq ceris ni numera ꝓle castra replent.¬

Expanded text:
dicta ab eo quod sint uvida. Unde et uva eo dicta ab eo quod sint uvida. Unde et uva eo quod intrinsecus humore sit plena. Nam humidum est, quod exterius humorem habet: uvidum, quod interius. Quidam autem putant ovum Graecam habere originem nominis. Illi autem dicunt oa, v littera ablata. Ova autem quaedam inani vento concipiuntur, sed non sunt generabilia, nisi quae fuerint concubitu masculino concepta et seminali sptantam dicunt ut lignum perfusum eo non ardeat, ac ne vestis quidem contra aduratur. Admixta quoque calce glutinare fertur vitri fragmenta. De minutis volatilibus . Apes dictae, vel quod se pedibus invicem alligent, vel pro eo quod sine pedibus nascuntur. Nam postea et pedes et pinnas accipiunt. Haec sollertes in generandi mellis officio adsignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte conponunt, ex variis floribus fatextisque ceris innumera prole castra replent,
Abbreviated transcription (Latin):
auem cacare. Fuyfurio uocatris. quod pͥus
farre infarinam reducto pasceret᷑. ficedule
dicte. quod ficos magis edant. Panditur
uersiculo ueteri illo. Cum me ficus alat. cũ
pascat dulcib uius. cur potuis nom̃ non de¬
dit uua mͥ: Carduelus. qͦd spinis & cardius
pascitur. Unde etiam apud g̾cos acantus di¬
cta ẽ: ab acantis id ẽ spinis quib alit᷑. Augu¬
res aut̃ dicunt. & ingestu. & inmotu. & in
uolatu. & inuoce auuim signa ẽẽ constitu¬
ta. Oscenes aues uocant. quia ore cantuq
auspicium faciunt. ut coruus. cornix. picꝰ
Alites quȩ uolatu ostendere futura uident᷑.
quȩ si aduerse sint inhibȩ dicunt᷑. quod inhi¬
beant id ẽ uetent: si ꝓspere p̃petes. W i deo
ĩpetes. quia om̃s aues asperiora petunt uo¬
lantes. Terciam faciunt speciem augurioꝵ
in auib. quam cominunem uocant ex utͦq
enimoua gignuntur: inde calore materni
corporis formantur & auimant᷑. Oua aut̃

Expanded text:
avem cacare.' Furfurio vocatus, quod prius avem cacare.' Furfurio vocatus, quod prius farre in farinam redacto pasceretur. Ficedulae dictae, quod ficus magis edant. Panditur versiculo veteri illoMart. 13, 49: Cum me ficus alat, cum pascar dulcibus uvis, cur potius nomen non dedit uva mihi? Carduelus, quod spinis et cardibus pascitur; unde etiam apud Graecos acalanthis dicta est, ab ἀκάνθαις, id est spinis, quibus alitur. Augures autem dicunt et in gestu et in motu et in volatu et in voce avium signa esse constituta. Oscines aves vocant, quae ore cantuque auspicium faciunt; ut corvus, cornix, picus. Alites, quae volatu ostendere futura videntur; quae si adversae sunt, inebrae dicuntur, quod inhibeant, id est vetent; si prosperae, praepetes; et ideo praepetes, quia omnes aves priora petunt lantes. Tertiam faciunt speciem auguriorum in avibus, quam communem vocant, ex utroque enim ova gignuntur. Inde calore materni corporis formantur et animantur. Ova autem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt minuta uolatilia a paruitate uocata.
unde & pusilli & parui. Merula antiquitꝰ
medula uocabatur eo quod moduletur: Alii
merulam auint uocitatam quia sola uolat.
quasi mera uolans. Hȩc cum in onmib lo¬
cis igra sit: in achaia tamen candida est.
Hirundo dicta quod cibos ñ sumt residens.
s in aere capiat escas & edat: garrula aius
& ꝑtortuosos orbes & flexuosos circuitus ꝑ¬
uolans. & in nidis construendis educandisq
fetib sollertissima. habens etiam quiddani
p̃scium qͦd lapsura deserat nec appetat cul¬
mina. Aliis quoq auib ñ impetitur. necunqͣni
preda ẽ. Maria transuolat. ibiq hieme mo¬
nouit etiam qnͣdo ueniat. qͣndo reuertat᷑.
nouit pra auis annunciare aduentus sui.
testimonio ueris inicium. Turdos a tardi
tate uocatos. Hiemis enim confinio se re¬
ferunt. Turdela quasi maior turdus. cuiꝰ
stercore iuscum generari putatur. Unde
& ꝓu̾bium apud antiquos erat. malũ sibi

Expanded text:
sunt minuta volatilia, a parvitate vocata, sunt minuta volatilia, a parvitate vocata, unde, et pusilli et parvi. 69. Merula antiquitus medula vocabatur, eo quod moduletur. Alii merulam vocatam aiunt, quia sola volat, quasi mera volans. Haec cum in omnibus locis nigra sit, in Achaia candida est. 70. Hirundo dicta, quod cibos non sumat residens, sed in aere capiat escas, et edat, garrula avis, et per tortuosos orbes et flexuosos circuitus pervolans, et in nidis construendis educandisque fetibus solertissima, habens etiam quiddam praescium, quod lapsura deserat nec appetat culmina, a diris quoque avibus non impetitur, nec unquam praeda est, maria transvolat, ibique hieme commonouit hirundo quando ueniat, quando etiam reuertatur, nouit etiam pia auis adnuntiare aduentus sui testimonio ueris indicium. tate dictos; hiemis enim confinio se referunt. Turdela quasi maior turdus; cuius stercore viscum generare putatur. Unde et proverbium apud antiquos erat, 'Malum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rȩ ꝓpinquantẽ accipit̾ uidens rapit. ac ꝓpt̾¬
ea cura ẽ uniu̾sis ducem sollicitare generis
ext̾ni: ꝑ quam caueant pͥma discrimiua.
Cibos gratissimos habent semina uenenoꝵ.
qͣm obcausam eas uet̾es uesci int̾dixerunt.
Solum enum hoc aninal sicut & homo ca¬
ducum patitur morbum. Upupami. g̾ci
appellant. eo qͦd stercora huinana consideret.
& fetenti pascatur fimo. auis spurcissima.
cristis extantib galeata. semꝑ in sepulchris
& hunano stercore commorans. cuius san¬
guine quisq se muixerit. dormitũ ꝑgens
demones suffocantes se uidebit. Tucos qͦs
yspan circulos uocant. auoce ꝓpria nomina¬
tos. Hi ueniendi habent tempus. miluoꝵ
scapulis suscepti ꝓpt̾ breues & paruos uolatꝰ:
ne ꝑ longa aeris spacia fatigati deficiant.
Horum saliue cicadas gignunt. Qua passeris
nido reꝑta comedunt & sua obiciunt. post
illa suscepta & fouent & nutriunt. Passeres

Expanded text:
terrae propinquantem accipiter videns rapit; ac propteterrae propinquantem accipiter videns rapit; ac propterea cura est universis ducem sollicitare generis externi, per quam caveant prima discrimina. Cibos gratissimos habent semina venenorum; quam ob causam eas veteres vesci interdixerunt. Solum enim hoc animal, sicut et homo, caducum patitur morbum. Upupam Graeci appellant eo quod stercora humana consideret, et foetenti pascatur fimo; avis spurcissima, cristis extantibus galeata, semper in sepulcris et humano stercore commorans. Cuius sanguine quisquis se inunxerit, dormitum pergens daemones suffocantes se videbit. Tucos, quos Hispani ciculos vocant, a voce propria nominatos. Hi veniendi habent tempus, milvorum scapulis suscepti, 101 propter breves et parvos volatus, ne per longa aeris spatia fatigati deficiant. Horum salivae cicadas gignunt, ova passeris nido reperta comedit et sua objicit quae ille suscepta et fovet et nutrit. 68. Passeres vero
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sationes colores mutent. aues mansuete.
& in honunum multitudine conu̾santes. ac
sine felle: quas antiqui uenerras nuncupa¬
bant eo quod nndos frequentent. & osculo
morib appellatur. qͦd comes sit castitatis. Nã
dicit᷑ qͦd amisso corporali consortio solitaria
incedat. nec carnalem copulam ultra requi¬
nom̃ habet. aiis dolosa atq mminunda. Nam
masculus in masculum insurgit. & obliuis¬
citur sexum libido preceps. Ad eo aut̃ frau¬
dulenta. ut alt̾ius oua diripiens foueat. sed
fraus fructum ñ habet. Demq dum pulli
ꝓprie uocem genitricis audierint. naturali
quodam instinctu hanc quȩ fouit relinquũt:¬
& ad eandem quȩ genuit reu̾tuntur Cõ¬
turnices asono uocis dictas. quas greci orti¬
gias uocant. eo qͦd uisȩ fuerint pͥmum in
ortigia insula. Hȩ adueniencdi hñt tem¬
pora. Nam estate depulsa: maria transieant.
Ortigo metra dr quȩ gregem ducit. Eam

Expanded text:
conversiones colores mutent, aves mansuetae, conversiones colores mutent, aves mansuetae, et in hominum multitudine conversantes, ac sine felle, quas antiqui venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentent, et osculo moribus appellatur, quod comes sit castitatis. Nam dicitur quod amisso corporali consortio solitaria incedat, nec carnalem copulam ultra requinomen habet, avis dolosa atque inmunda; nam masculus in masculum insurgit, et obliviscitur sexum libido praeceps. Adeo autem fraudulenta, ut alteri ova diripiens foveat; sed fraus fructum non habet: denique dum pulli propriae vocem genetricis audierint, naturali quodam instinctu hanc quae fovit relinquunt, et ad eandem quae genuit revertuntur. Coturnices a sono vocis dictas, quas Graeci ὄρτυγας vocant, eo quod visae fuerint primum in Ortygia insula. Haec adveniendi habent tempora; nam aestate depulsa maria transmeant. Ortygometra dicitur quae gregem ducit. Eam
Abbreviated transcription (Latin):
derint eosposse temptare uolatus. nullas eis pre¬
uent escas. s uerberant peniis & anido precipi¬
tant: atq ad huic teneros compellunt ad p̃dam.
ne forte aduiti pigrescant. Capus italica lingͣ
dicitur a capiendo. Hunc ur̃i falconẽ uocant.
quod incuruis digitis sit. Milu us mollis ꝙ uiri¬
b s uolatu. quasi mollis auis. unde & nuncupa¬
tus. rapicissimus tam̃. & semꝑ domesticis auib
insidiatur. Ossifragus uulgo appellat᷑ ains que
ossa ab alto dimittit. & frangit. unde & afrangen¬
do ossa nom̃ accepit. Turtur de uoce uocatur
anis pudica. & semꝑ in montium iugis & in
desertis solitudinib commorans. Tecta enim¬
hominum & conu̾sationẽ fugit. & commora¬
tur insiluis: quȩ etiam hyeme deplumata in
truncis arboꝵ concauis habitare ꝑhibet᷑.
Cuius econtrario columba hospicia huma¬
na diligit. domoꝵ blanda semꝑ habitatrix.
Columbe dicte. quod earum colla ad singłas

Expanded text:
derint eos posse tentare volatus, nullas eis praederint eos posse tentare volatus, nullas eis praebent escas; sed verberant pinnis et a nido praecipitant, atque a tenero conpellunt ad praedam, ne forte adulti pigrescant. Capus Itala lingua dicitur a capiendo. Hunc nostri falconem vocant, quod incurvis digitis sit. Milvus mollis et viribus et volatu, quasi mollis avis, unde et nuncupatus; rapacissimus tamen et semper domesticis avibus insidiator. Ossifragus vulgo appellatur avis quae ossa ab alto dimittit et frangit. Unde et a frangendo ossa nomen accepit. Turtur de voce vocatur; avis pudica, et semper in montium iugis et in desertis solitudinibhominum, et conversationem fugit, et commoratur in silvis. Quae etiam hieme deplumata in truncis arborum concavis habitare perhibetur. Cujus e contrario columba hospitia humana diligit semper domorum blanda habitatrix. 61. Columbae dictae, quod earum colla ad singulas
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & clangore eiꝰ galloꝵ ascensus incapitotio
dep̃hensus ẽ. fulica dicta. qͦd caro eius lepormã
sapiat. Lagos enim lepꝰ dr. unde & apud gre¬
cos lagois uocatur. Est aut̾ auis stagnensis. hũs
nidos inmedio aquȩ uel inpetris quas aquȩ cir¬
cundant. maritimoq semꝑ delectatur inꝓfim¬
do. que dum tempestatẽ ꝑsenserit. fugiens ui
uado ludit. Merguis. ab assiduitate mergendi
aurarum signa sub fluctib colligunt. & pre¬
uidentes equoris tempestatem. mꝰ cum da¬
more ad littora tendunt. Nam in pelago iam
grauissimã cẽ tempestatem cum ad littora
mergi confugerint. Accipit̾ auis. annno plle
armata quam ungalis. uii tutẽ maiorem il
minore corpore gestans. Hic ab accipiendo. id ẽ
capiendo nomen sumpsit. Est enim auis ra¬
piendis aliis auib auida. id̾oq uocat᷑ accipit̃
rapit: siquis accipit dixit. Pertur aut̃ acci¬
pitres circa pullossuos imꝑios e. Nam dum ui¬

Expanded text:
unde et clangore eius Gallorum ascensus in Capitolio unde et clangore eius Gallorum ascensus in Capitolio deprehensus est. Fuliga dicta, quod caro eius leporinam sapiat; λαγώς enim lepus dicitur, unde et apud Graecos λαγώς vocatur. Est autem avis stagnensis, habens nidos in medio aquae, vel in petris quas aquae circumdant, maritimoque semper delectatur profundo. Quae dum tempestatem praesenserit, fugiens in vado ludit. Mergis ab assiduitate mergendi aurarum signa sub fluctibus colligunt, et praevidentes aequoris tempestatem cum clamore ad litora tendunt. Nam in pelago iam gravissimam esse tempestatem, cum ad litora mergi confugerint. Accipiter avis animo plus armata quam ungulis, virtutem maiorem in minori corpore gestans. Hic ab accipiendo, id est a capiendo, nomen sumpsit. Est enim avis rapiendis aliis avibus avida, ideoque vocatur accipiter, rapit', dixit 'si quis accipit'. Fertur autem accipitres circa pullos suos inpios esse; nam dum vi
Abbreviated transcription (Latin):
marcius. nam alia ẽ pica. Pauo nom̃ desono uo¬
cis habet. cuius caro tam dura ẽ ut putredinẽ
uix sentiat. nec facile coquatur. Dequo quidã
alas. si potes hunc seuo tradere tlura cocõ. Basiauꝰ
a faside insula g̾cie unde pͥmum asportatusẽ
appellatus. Testatur iduetus disticon illud.
notum nil insi fasis erat. Gallus a castratione
uocatus. Int̾ cȩt̾as enin aues huic soli testiculi
adimuntur. Ueteres aut̃ abscisos gallos nocaban
Sicut aut̃ a leone lecna. & a dracone dracena:
ita agallo gallina. Cuius membra ut ferunt
quidam si auro liquescenti misceant᷑ consumi.
Anaus ab assiduitate natandi aptum nomen
accepit. Exquo genere quędam germane dicun¬
tur. qͦd plus cȩcĩs nutriant. Anseris nom̃ anans
dedit ꝑ diritationẽ uel asimilitudine. uel quod
& ipsa natandi frequentiam habeat. Ista iugi¬
lias noctis assiduitate clangoris testatur. Nulluĩ
aut̃ animal ita odorẽ hominissentit ut anser

Expanded text:
Martius; nam alia est pica. Pavo nomen de sono voMartius; nam alia est pica. Pavo nomen de sono vocis habet; cuius caro tam dura est ut putredinem vix sentiat, nec facile coquatur. De quo quidamalas, si potes hunc saevo tradere, dure, coco. Phasianus a Phaside insula Graeciae, unde primum asportatus est, appellatus. Testatur id vetus distichon illudMnotum nil nisi Phasis erat. Gallus a castratione vocatus; inter ceteras enim aves huic solo testiculi adimuntur. Veteres enim abscisos gallos vocabant. Sicut autem a leone leaena et a dracone dracaena, ita a gallo gallina. Cuius membra, ut ferunt quidam, si auro liquescenti misceantur, consumi. Ans ab assiduitate natandi aptum nomen accepit. Ex quo genere quaedam germanae dicuntur, quod plus ceteris nutriant. Anseri nomen ans dedit per derivationem, vel a similitudine, vel quod et ipsa natandi frequentiam habeat. Iste vigilias noctis assiduitate clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit ut anser;
Abbreviated transcription (Latin):
lum uefas hȩc credere. ut ds consilia sua corni¬
cib mandet. His int̾multa auspicia tribuunt
ce. Gragulos agarrulitate nuncupatos. ñ ut
quidam uolunt ꝓ eo qͦd gregatim uolent. cũ sit
manifestum ex uoce eos mincupari. Est eum
loquacissimum genus. & uocib importumĩ.
Picȩ quasi poetice. quod u̾ba indiscrimine uociᷤ
expruuant ut homo. Pramos enim arboꝵ
pendulȩ importuua garrulitate sonantes. &
si linguas insermone nequenit explicare: so¬
numitanĩ humanȩ uocis imutantur. Dequa
congrue quidam ait. Nica loquax certa dũm de
uoce saluto. sime ñ uideas. eẽ negabis auem.
Picus apico saturni filio nom̃ sumpsit. eo ques
ea inauspiciis utebatur. Nam ferunt hanc
auẽ quiddam habere diuinum. illo indicio.
quod inquacũq arbore nidificauerit. clauis
uel quicquid aliud fixum diuherere ñ potest
quin statim excidat ubi ea insederit. Iste ẽ picꝰ

Expanded text:
num nefas haec credere ut Deus consilia sua corninum nefas haec credere ut Deus consilia sua cornicibus mandet. Huius inter multa auspicia tribuunt ce. Graculus a garrulitate nuncupatus; non, ut quidam volunt, pro eo ut gregatim volent; cum sit manifestum ex voce eos nuncupari. Est enim loquacissimum genus et vocibus inportunum. Picae quasi poeticae, quod verba in discrimine vocis exprimat, ut homo. Per ramos enim arborum pendulae inportuna garrulitate sonantes, et si linguas in sermone nequeunt explicare, sonum tamen humanae vocis imitantur. De qua congrue quidam aitMart. 14, 76: Pica loquax certa dominum te voce saluto: si me non videas, esse negabis avem. Picus a Pico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod eam in auspiciis utebatur. Nam ferunt hanc avem quiddam habere divinum, illo indicio quod in quacumque arbore nidificaverit, clavum, vel quidquid aliud fixum, diu haerere non potest quin statim excidat, ubi ea insederit. Iste est picus