comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aGNa GRãe
commendatio. Nemo ue¬
nit nisi tractus. Quem
trahat & quẽ non trahat.
quare illũ trabat & illũ non
trahat: noli uelle iudicare. si non uis errare.
Semel accipe. & intellige. Nondum tra¬
heris. ora ut traharis. Quid hic dicimꝰ
fr̃s  Si trahimur ad xp̃m. ergo inuiti
credimus: ergo uiolentia adhibetur
non uoluntas excitatur. Intrare quisqua
eccłam potest nolens. accedere ad altart porde
nolens. accipere sacramentũ potest no¬
lens: credere non potest nisi uolens. Si
corpore crederetur. fieret in nolentib
Sed non corpore creditur. Apłm audi
Corde ereditur adiustitiam. Et qiuis len¬
quitio : Ore autem confesio sit ad salutẽ
De raclice cordis surgit ista confessio: liqͥn¬
do audis confitentẽ. & nescis credentẽ. Sed
nec debes uocare c̃fitentem. quem uidicas ñ
credentẽ. Hoc est enim confiteri. dicere
quod habes in corde. Si autem aliud .ii.¬
in corde habes. aliud dicis: loqueris. non
consiteris. Cum ergo in xp̃m corde cre¬

Expanded text:
agna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde cre
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatis dictum est. Non tamen dicen¬
do & qui manducat me & ipse uiuet
ꝓpter me: eandem nr̃ãm & suam aeqͣ¬
litatem significauit. sed grãm mediato¬
ris ostendit. Hic est panis qui de cęlo
descendit: ut illum manducando ui¬
uamus. quia aeternam uitam ex nob̃
habere non possumus. Non sicut in¬
quit manducauerunt patres uestri
manna. & mortui sunt: qui mandu¬
cat hunc panem. uiuet in aeternũ.¬

Expanded text:
qualitatis dictum est. Nec tamen dicenqualitatis dictum est. Nec tamen dicendo: « Et qui manducat me, et ipse vivet propter me, eamdem nostram et suam aequalitatem significavit; sed gratiam mediatoris ostendit. 20. Hic est panis qui de coelo descendit: ut illum manducando vivamus, quia aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut, inquit, manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
tum adiudicium sibi manducet & bi¬
& ego uiuo ꝓpter patrem: & qui mandu¬
cat me. & ipse uiuet ꝓpter me. Non ait
sicut manduco patrem & ego uiuo ꝓpt̃
patrem. & qui manducat me & ipse ui¬
uet ꝓpter me. Non enim filius patris¬
participatione fit melior. qui est natus¬
aequalis. sicut participatione filii per
unitatem corporis eius & sanguinis fide¬
catio potatioq significat In qua senten
tia si recte accipiuntur hȩc uerba ita
dixit. sicut misit me pater et ego uiuo
ꝓpter patrem. & qui manducat me &
ipse uiuet ꝓpter me: ac si dicer&. Ut ego
uiuo ꝓpter patrem idest ad illum tan¬
quam maiorẽ referam uitam meã. exi¬
nanitio mea fecit in qua me misit : ut
autem quisq uiuat ꝓpter me participa¬
tio facit quamanducat me. Ego itaq hu¬
miliatus uiuo ꝓpter patrem. ille erectꝰ
uiuet ꝓpter me. Si autem ita dictum
est uiuo ꝓpter patrem. quia ipse de illo
non ille de illo est. sine detrimento ae¬

Expanded text:
tum ad judicium sibi manducet et bitum ad judicium sibi manducet et biet ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non ait: Sicut manduco Patrem, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non enim Filius participatione Pataequalis; sicut participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis,catio potatioque significat, etia si recte accipiuntur haec verba, ita dixit: « Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me; » ac si diceret: Ut ego vivam propter Patrem, id est ad illum tanquam majorem referam vitam me, exinanitio mea fecit, in qua me misit. Ut autem quisquam vivat propter me, participatio facit, qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est: Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso, sine detrimento ae
Abbreviated transcription (Latin):
quit uere est cybus: & sanguis meus uerus
est potus. Cũ idenĩ eẏbo & potu appetant
homines ut non esuriant neq sitiant: hoc
ueraciter non prestat nisi iste cibus et
potus qui eos aquibus sumitur inmorta¬
les et incorruptibiles facit. id est societas
ipsa scõrum ubi pax erit & unitas plena
atq ꝑfecta. Propterea enim sicut & iam
ante nos hoc intellexerunt homines di
in eis rebus commendauit. quae ad unũ
aliquid rediguntur exmultis: Namq
aliud in unum exmultis granis confit &¬
constat. aliud inunum ex multis acuis
confluit. Deniq iam exponit quomodo
id fiat quod loquitur. & quid sit man¬
ducare corpus eius & sanguinem bibe¬
re. Qui manducat carnẽ meam et
bibit sanguinem meũ: in me manet. &
ego in illo. Hoc est ergo manducare illã
manere. & illum manentẽ inse habere
Ac per hoc qui non manet in xp̃o. et
in quo non manet xp̃c: ꝓcul dubio non
manducat eius carnem nec bibit eius
sanguinem. & iam si tantȩ rei sacramen¬

Expanded text:
quit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines Deinguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis confit: aliud in unum ex multis acinis confluit. 18. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio nec manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiamsi tantae rei sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi ordine celebrato et
spirituali lȩtitia deuotione
cõpleta oportet nos adsalubri¬
tatẽ recurrere parcitatis. reme¬
diumq ieiunii & exercendis mentibus
et castigandis adhibere corporibus:
ut quia nos satis dehoc & diuina monita
& ꝓpria experimenta docuerunt. pri¬
mum ꝓsacratissimoꝵ dierum decursu di.¬
uinȩ pietati gr̃as referamus. tum scas
continentiȩ diligentias appetentes ali¬
quantulũ nobis de terrenor cẏboꝵ ha¬
bundantia subtrahamus. ita ut ꝓficiat
elemosinis quod non mittitur m̃sȩ
Tunc enim demũ ad animȩ curationẽ
ꝓficit medicina ieiunii. cum abstinen¬
tia ieunantis esuriem reficit in digen¬
tis. Quia ergo scimus apud misericor¬
dem dm̃ ieuinus prȩcellere elemosinȩ
largitatem dicente ipso date elemosinã
et omnia munda sunt uobis. si anin& nras
retributionis adꝓinerendã dñi miscđan

Expanded text:
dilectissimi, ordine celebrato et spiritalis laetitiae devotione completa, oportet nos ad salubritatem recurrere parcitatis, remediumque jejunii et exercendis mentibus et castigandis adhibere corporibus: ut quia nos satis de hoc et divina monita et propria experimenta docuerunt, primum per sacratissimorum dierum recursum divinae pietati gratias referamus, tum sanctas continentiae delicias appetentes, aliquantulum nobis de terrenorum ciborum abundantia subtrahamus: 319 ita ut proficiat eleemosynis quod non impenditur mensis. Tunc enim demum ad animae curationem proficit medicina jejunii, cum abstinentia jejunantis esuriem reficit indigentis. Quia ergo scimus apud misericordem Deum jejuniis praecellere eleemosynae largitatem, dicente ipso Domino: Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis : si animas nretributionis ad promerendam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
leluia proferimus aturpi et maligna
cogitatione prȩcordia casta gestamus.
Et tantum ratione suauis erit ei laudatio
nr̃a : si non in rebus caducis & infimis. sed
delectemur in dño. Quod ipse prestare
dignetur. qui tanta nobis tamq prȩcla¬
ra beneficiorum pignora per paschalia

Expanded text:
leluia proferimus, a turpi et maligna leluia proferimus, a turpi et maligna cogitatione praecordia casta gestamus. Ea tamen ratione suavis erit ei laudatio nostra, si non in rebus caducis et infimis, sed delectemur in Domino. Quod ipse praestare dignetur, qui tanta nobis tamque praeclara beneficiorum pignora per paschalia
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uestigia sequimur: ad eorum in
quidem fr̃s mei pulcherrimam & iam
in presenti futurȩ beatitudinis figuram
gerimus. de qua modo aliquanta per¬
strinximus: Sed ita nobis uidendum est:
ut quae exterius inimagine colimus.
ante interni arbitri oculos ueraci corde
seruemus. Perseueremus ergo et nos in
& operibus exercendo quae docent.
orationibis in cumbamus assiduis. Do¬
minici panis communione dignisataga¬
mus. existere : unanimiter in aecclesia
horis persistamus canonicis. Panem in¬
digenti proximo uel quicquid ualemꝰ
piȩ consolationis porrigamus: ut ita cy
ria uiui panis potius mentis intima le¬
tificet. Simplicitatem cordis in omnibus
teneamus. quod est sola intentione suꝑnȩ
retributionis bona operari. Et quod prȩ¬
sentia festa maxime decet: ymnũ diui¬
nȩ laudis consona uoce simul et mente
personemus. Sic enim solummodo dõ nr̃o
iocunda fit laudatio: si quod ore canimꝰ
non inpugnamus opere. si cum labiis al¬

Expanded text:
nunc vestigia sequimur, ad eorum in nunc vestigia sequimur, ad eorum in quidem, fratres mei, pulcherrimam etiam in praesenti futurae beatitudinis figuram gerimus, de qua modo aliquanta perstrinximus: sed ita nobis vivendum est ut quae exterius in imagine colimus, ante interni arbitri oculos veraci corde servemus. Perseveremus ergo et nos in et operibus exercendo quae docent, orationibus incumbamus assiduis, Dominici panis communione digni satagamus existere, unanimiter in ecclesia horis persistamus canonicis, panem indigenti proximo, vel quidquid valemus piae consolationis porrigamus  Al. add. ria vivi panis potius mentis intima laetificet, simplicitatem cordis in omnibus teneamus, quod est sola intentione supernae retributionis bona operari: et quod praesentia festa maxime decet, hymnum divinae laudis consona voce simul et mente personemus. Sic enim solummodo Deo nostro jucunda fit laudatio, si quod ore canimus, non impugnamus opere: si cum labiis Al
Abbreviated transcription (Latin):
tius quam corporis alimonia gaudentes.
& prȩ memoria patriae caelestis orationi¬
bus ac lacrimis insistentes salubribus.
Deniq luca referente cognouimus de illis
tribus milibus uirorum qui ipso die pen¬
tecostes petro predicante crediderunt.
quam parco uictu contenti fuerint. qua
sobriam caelestemq interri degerint ui¬
tam. Et erant inquit perseuerantes in
doctrina apłorum & commnunicatione
fractionis panis & orationibus. Et paulo
post. Cotidie quoq ꝑdurantes unanimi¬
ter in templo et frangentes circa domus
panem : sumebant cỹbum cum exulta¬
tione & simplicitate cordis collaudantes
dm̃: et cȩtera huiusmodi. Ad quoꝵ nos
exemplum uitam moresq sollerter apta¬
re necesse est: quia perfectum uitae ma¬
gisterium est ȩcclesiae primitiuȩ semꝑ
actus imitari. illamq ȩdificii spiritalis
normam ad finem usq seruare quam ab
ipsis apłis infundamento fidei liquet e̾e
propositam. Nec dubitandum quia quoꝵ

Expanded text:
tius quam corporis alimonia gaudentes, tius quam corporis alimonia gaudentes, et prae memoria patriae coelestis orationibus ac lacrymis insistentes salubribus. Denique Luca referente, cognovimus de illis tribus millibus virorum, qui ipso die Pentecostes, Petro praedicante, crediderunt, quam parco victu contenti fuerint, quam sobriam coelestemque in terris egerint vitam. Erant, inquit, perseverantes in doctrina apostolorum, et communicatione fractionis panis, et orationibus . Et paulo post: Quotidie quoque perdurantes unanimiter in templo, et frangentes circa domos panem, sumebant cibum cum exsultatione et simplicitate cordis, collaudantes Deum, et caetera hujusmodi. Ad quorum nos exemplum, vitam moresque solerter aptare necesse est, quia perfectum vitae magisterium est, Ecclesiae primitivae semper actus imitari, illamque aedificii spiritualis normam ad finem usque servare quam ab ipsis apostolis in fundamento fidei liquet esse propositam. Nec dubitandum quia quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ducendos esse speramus: iuxta hoc qđ
paulo ante apostolo teste docuimus.
Quod uero inter haec ieiuniorum castiga¬
tio repetitur: de ipsorum apłorum exem¬
plo sumptum credere debemus. qui ac¬
cepto spũ quo perfectius noua cȩlestiũ
bonorum suauitate fruebantur. eo altius
mentem amemoria deliciarum abstule¬
re terrestrium. Iam enim aduenerat
tempus illud de quo dñs prędixit. quia
discipuli qui ipso secum conuersante ie¬
iunare non possent. ablato eo ier marers
hannis dicentes. quare nos & pharisei ie¬
iunamus frequenter. discipuli autem
umabunt. Quia ergo & antt pasionẽ
& post resurrectionem dominicam ꝓpt̾
ipsius dñi prȩsentiam lugere ac ieiunare
nequiuerant: constat profecto quia post
ablationem eius spontaneis se subdidere
ieiuniis. Namq ubi scĩ sp̃s sunt accepti¬
one recreati: sicut acęteris mund alibus
in lecebris. sic et ab ȩpularum appetitu
mentem prorsus auerterant animȩ po-¬

Expanded text:
ducendos esse speramus, juxta hoc quod ducendos esse speramus, juxta hoc quod paulo ante Apostolo teste docuimus. Quod vero inter haec jejuniorum castigatio repetitur, de ipsorum apostolorum exemplo sumptum credere debemus, qui accepto Spiritu, quo perfectius nova coelestium bonorum suavitate fruebantur, eo altius mentem a memoria deliciarum abstulere terrestrium. Jam enim advenerat tempus illud de quo Dominus praedixit, quia discipuli ipso secum conversante jejunare non possent, ablato autem eo jejunntur dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem bunt. Quia ergo et ante passionem t post resurrectionem Dominicam propter ipsius Domini praesentiam lugere ac jejunare nequiverant, constat profecto quia post ablationem ejus spontaneis sese subdidere jejuniis. Namque ubi sancti Spiritus sunt acceptione recreati, sicut a coeteris mundialibus illecebris, sic et ab epularum appetitu mentem prorsus averterant: animae po
Abbreviated transcription (Latin):
stantes dño supplicamus. & quamuis inter¬
missa repetentes iciunia tamen alleluia
cotidie personamus: nemo absq discretio¬
ne apta & congrui ratione mysterii
putet actitari. Quia enim sp̃s scĩ septi¬
formis est gratia: iure sollemnitas aduen¬
tus eius per septem dies laude ymnoꝵ
orbe nouos semper dõ populos ꝑ aquam
regenerationis ad gregare consueuit:
merito saluti eorum congaudentes quo¬
usq albis induuntur stolis & nitorem
purificatȩ mentis splendore habitus pre¬
monstrant ymnum dõ deuotȩ laudis
offerimus uixta pręceptum ipsius piissi¬
mi pastoris ac redemptoris nr̃i quo ait.
Congratulamini michi. quia inueni ouem
tunc stantes oramus. obsignificantiam
uidelicet liberationis eorundem qui ꝑ
donum scĩ sp̃s demorte animȩ aduitam
resuscitari ac resurgere meruerint
Cuius donante gratia & iam carnis immor¬
talitate nos innouissima die uestiendos
atq ad gaudia beatȩ resurrectionis per¬

Expanded text:
stantes Domino supplicamus, et quamvis interstantes Domino supplicamus, et quamvis intermissa repetentes jejunia, tamen Alleluia quotidie personamus, nemo absque discretione apta et congrua ratione mysterii putet actitari. Quia enim Spiritus sancti septiformis est gratia, jure solemnitas adventus ejus per septem dies laude hymnorum orbe novos semper Deo populos per aquam regenerationis aggregare consuevit, merito saluti eorum congaudentes, quousque albis induuntur stolis, et nitorem purificatae mentis splendore habitus praemonstrant, hymnum Deo devotae laudis offerimus, juxta praeceptum ipsius piissimi Pastoris ac Redemptoris nostri, quo ait: Congratulamini mihi, quia inveni ovem tunc stantes oramus, ob significantiam videlicet liberationis eorumdem, quia per donum Spiritus sancti de morte animae ad vitam resuscitari ac resurgere meruerunt; cujus donante gratia, etiam carnis immortalitate nos in novissimo die vestiendos, atque ad gaudia beatae resurrectionis per
Abbreviated transcription (Latin):
per septem sȩpe requiem designari luce
clarius est. Septem uero septies ducta
eiusdem requiei perfectionem insinuant.
quae nullo umquam fine clauditur. nulla
labe maculatur. Sed ubi dies iudicii uni¬
uersalis ac resurrectionis aduenerit: am¬
pliori corporum receptorũ gratia perfi¬
citur. Quod enim adseptem septimanas
monas additur. idest ipsa dies dominica
pentecostes qua sp̃m scm̃ accepit aeccła
primitiua . & ita quinquagenarius nume¬
rus perfecte completur: ipsum uidicii
& resurrectionis omnium tempus osten¬
dit. quando scãrum requies animarum
quae nunc in illa uita geritur etiam cor¬
porum immortalium receptione gemi¬
nabitur. & ille apłi sermo adimplebitur.
Quod si sp̃s eius qui suscitauit ilm amortu¬
is habitat in uobis: qui suscitauit iħm¬
amortuis uiuificabit & mortalia corpora
ur̃a per inhabitantem sp̃m eius inuobis.
Uerum hoc quoq quod non statim per acta
die genu quinquagesima adorandum

Expanded text:
per septem saepe requiem designari luce per septem saepe requiem designari luce clarius est. Septem vero septies ducta ejusdem requiei perfectionem insinuant, quae nullo unquam fine clauditur, nulla labe maculatur, sed ubi dies judicii universalis ac resurrectionis advenerit, ampliori corporum receptorum gratia perficitur. Quod enim ad septem septimanas monas additur, id est, ipsa dies Dominica Pentecostes, qua Spiritum sanctum accepit Ecclesia primitiva, et ita quinquagenarius numerus perfecte completur, ipsum judicii et resurrectionis omnium tempus ostendit, quando sanctarum requies animarum, quae nunc in illa vita geritur, etiam corporum immortalium receptione geminabitur, et ille Apostoli sermo adimplebitur: Quod si Spiritus ejus qui suscitavit Jesum a mortuis, habitat in vobis, qui suscitavit  vivificabit et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis . Verum hoc quoque quod non statim peracta die quinquagesima genu ad adorandum
Abbreviated transcription (Latin):
subsistit. uidelicet igne. aere. aqua et
terra: Futurae autem uitae beatitudo
denario numero non inconuenienter ex¬
primitur. Hinc est enim quod dñs ope¬
rarios uineae denario remuneratos esse
perhibet. Operarii quippe uincȩ. culto¬
res sunt ȩcclesiae scãe. Denarius autem
uitȩ caelestis perfectionem designat. in
qua gloriam dnĩ summi uidelicet regis
uerum &iam in eo quod decem obolis qui¬
est perfectus numerus constat unde et
nomen accępit. Recte ergo quadragena¬
rio hoc est quaternario dierum numero
ieinium annue celebramus: ut per hoc
specialius ammoneamur quia quam diu
uiuimus in mundo procaelestium prȩmioꝵ
adeptione semꝑ laborare debemus Recte
& iam quinquagenario dierum numero
statum futurae nr̃ȩ beatitudinis inimagi
do. alleluia canendo. stantes orando. quae
sunt̃ aptissima ꝑpetuȩ quietis resurrectio¬
nis & laudis praesagia. Septies enim septe¬
ni quadraginta nouem faciunt. Et quidẽ

Expanded text:
subsistit, videlicet igne, aere, aqua et subsistit, videlicet igne, aere, aqua et terra. Futurae autem vitae beatitudo denario numero non inconvenienter exprimitur. Hinc est enim quod Dominus operarios vineae denario renumeratos esse perhibet. Operarii quippe vineae cultores sunt sanctae Ecclesiae. Denarius autem vitae coelestis perfectionem designat, in qua gloriam Dei, summi videlicet regis,verum etiam in eo quod decem obolis, qui perfectus est numerus, constat, unde et nomen accepit. Recte ergo quadragenario, hoc est quater denario dierum numero, jejunium annue celebramus, ut per hoc specialius admoneatur, quia quandiu vivimus in mundo, pro coelestium praemiorum adoptione semper laborare debeamus. Recte etiam quinquagenario dierum numero statum futurae nostrae beatitudinis in imagido, Alleluia canendo, stantes orando, quae sunt aptissima perpetuae quietis, resurrectionis et laudis praesagia. Septies enim septem quadraginta novem faciunt. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum dominicae resurrectionis. ob
memoriam dominici conuictus cum dis
tis ac uitȩ immortalis. Sed et genu inora¬
tione minime uxta morem flectimus:
quia procerto genuum inflexio peniten¬
tiae et luctus indicium est. Quod & iã
omnibus dominicis diebus obseruandum
propter eiusdem resurrectionis uel domi¬
nicae uel nrae sacramenta patres institue:¬
runt: Desacramento autem quinquage¬
narii uel quadragenarii numeri multi¬
pliciter apatribus disputatum est. Sed
nos quia in longum duximus sermonem:
breuiter modo fraternitati ur̃ãe dicere
satis ẽ quod rectȩ ieiuniorum cerimoniae
quadragenario dierum numero obseruen¬
tur. ut scilicet per hoc insinuetur quod
toto huius uitae tempore pro aeternae
uitae perceptione laborare debeamus.
Quater enim deni quadraginta sunt. Et
uita praesens congrue quaternario nume¬
ro figuratur: uel quia quattuor annuis
temporibus tota uariatur. uel quia mun¬
dus ipse in quo uiuimus quattuor elem̃tis

Expanded text:
nimirum Dominicae resurrectionis, ob nimirum Dominicae resurrectionis, ob memoriam Dominici convictus cum distis ac vitae immortalis. Sed et genu in oratione minime juxta morem flectimus, quia pro certo genuum inflexio poenitentiae et luctus indicium est. Quod etiam in omnibus Dominicis diebus observandum propter ejusdem resurrectionis, vel Dominicae vel nostra sacramenta patres instituerunt. De sacramento autem quinquagenarii vel quadragenarii numeri multipliciter a Patribus disputatum est. Sed quia nos in longum duximus sermonem, breviter modo fraternitati vestrae dicere sat est quod recte jejuniorum caeremoniae quadragenario dierum numero observantur, ut scilicet per hoc insinuetur quod toto hujus vitae tempore pro aeternae vitae perceptione laborare debeamus. Quater enim deni quadraginta sunt, et vita praesens congrue quaternario numero figuratur, vel quia quatuor annuis temporibus tota variatur, vel quia mundus ipse in quo vivimus quatuor elementis
Abbreviated transcription (Latin):
qui deposita iam infirmitate corporis immo
finita & ꝑresurrectionis uirtutem in caele¬
stem glam commutata dignatur tamen
adhuc discipulorũ inter esse conuiiuo ut so
cios eos habere possit in caelo. ut praecepta
quibus adregnum di perueniant uiuacius
ipsa familiaritate commendet. Quid enim
fratres mei. quid sibi uult horum coniunc¬
tio uerborum qua dicitur. apparens eis &
loquens de regno di & conuescens. nisi qͥa
patenter ostenditur quod obhoc maxime
conuictui sociabatur eorum cum de regno
dĩ loqueretur. ut terrenas inter eos sumens
strabat artius eos uinculis suae caritatis ob¬
ligaret atq illius temporis memoria roborars
de quo eis ante passionem suam promitten¬
do praedixerat. et ego dispono uobis sicut
disposuit michi pater meus regnum ut
edatis & bibatis super mensam meam in
regno meo: Merito ergo sacroscĩs diebus
his nos quoq maioribus ȩpulis atq ym¬
nis caelestibus uacamus obreuerentiam

Expanded text:
qui, deposita jam infirmitate corporis, imoqui, deposita jam infirmitate corporis, imofinita, et per resurrectionis virtutem in coelestem gloriam commutata, dignatur tamen adhuc discipulorum interesse convivio, ut eos socios habere possit in coelo, ut praecepta, quibus ad regnum Dei perveniant, vivacius ipsa familiaritate commendet. Quid enim, fratres mei, quid sibi vult horum conjunctio verborum, qua dicitur, « Apparens eis et loquens de regno Dei, et convescens, » nisi quia patenter ostenditur quod ob hoc maxime convictui sociabatur eorum cum de regno Dei loqueretur, ut terrenas inter eos sumens strabat, arctius eos vinculis suae charitatis obligaret, atque illius temporis memoria roboraret, de quo eis ante passionem suam promittendo praedixerat: Et ego dispono vobis, sicut disposuit mihi Pater meus regnum, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo . Mehis nos quoque majoribus epulis atque hymnis coelestibus vacamus, ob reverentiam
Abbreviated transcription (Latin):
tionis lȩtabundum hoc tempus habere
fecit ac festiuum. Sed et in caelum ascen¬
dens nequaquam eis priscȩ suae presentiae
dulcȩdinem abstulit. sed eandem potius
promisso sp̃s scĩ charismate cumulauit.
Deniq cum promitteret eos sp̾u scõ bapti¬
zandos post dies non multos eisq benedi¬
cens ascenderet ac ferretur in caelum ꝗͣ¬
dragesimo utiq die suae resurrectionis. mox
illi adorantes regressi sunt in hierusalem
cum gaudio magno. & erant semꝑ intẽplo
laudantes & benedicentes dm̃. Hoc quoq
nobis gaudio ac laude & benedictione cae¬
lesti qua sp̃s scĩ prestolabantur aduentũ
usq addiem quinquagesimam quã greci
pentecosten appellant: sollemnitatis huiis
lȩtitiam docuerunt esse protelandam. Inter
uersationem cum discipulis non solum fu¬
turi saeculi gaudia quae cum illo sumus
habituri prȩsignauit: uerum &iam in effa¬
bilem circa nos suȩ pietatis ostendit affectũ.

Expanded text:
tionis laetabundum hoc tempus habere tionis laetabundum hoc tempus habere fecit ac festivum. Sed et in coelum ascendens nequaquam eis priscae suae praesentiae dulcedinem abstulit, sed eamdem potius promisso Spiritus sancti charismate cumulavit. Denique cum promitteret eos Spiritu sancto baptizandos post dies non multos, eisque benedicens ascenderet ac ferretur in coelum, quadragesimo utique die suae resurrectionis, mox illi adorantes regressi sunt in Hierusalem cum gaudio magno, et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum. Hoc quoque nobis gaudio, ac laude, et benedictione coelesti, qua Spiritus sancti praestolabantur adventum usque ad diem quinquagesimum, quem Graeci Pentecosten appellant, solemnitatis hujus laetitiam docuerunt esse protelandam. Inter versatione cum discipulis, non solum futuri saeculi gaudia, quae cum illo sumus habituri praesignavit, verum etiam ineffabilem circa nos suae pietatis ostendit affectum,
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta illud psalmistȩ. Et in templo eus
omnes dicent głam. Unde et alibi dicit.
Caeli enarrant głam dĩ. Cȩlos quippe cȩ¬
lestis patriae ciues appellat. Et quidem
terrigenȩ głam di narrare possunt. non
autem hanc enarrare nisi caeli ciues suf¬
ficiunt. Qui quo hanc uicinius uident.
eo certius ualent eloqui. Utrãq sane hanc
sollempnitatẽ hoc ẽ & quadragesimȩ & quin¬
quagesimȩ non quorulib& hominum sed
ipsius dñi ac saluatoris nr̃i prima nobis
sanxit auctoritas. Quadragesimam ui
tur angelicis. ubi suo nos informauit
exemplo quia permacerationem carnis
aduersarii spiritalis machinas euitare
& ad angelorum debeamus peruenire
consortium. porro quinquagesimȩ nob
gaudia in eo seruanda monstrauit: quod
post resurrectionem scipsum discipulis
uiuum in multis argumentis perdies qua¬
draginta prębuit apparens eis & loquens
de regno dĩ & conuescens ut in eorũ actib
legimus quia illos suae frequentia uisita¬

Expanded text:
juxta illud Psalmistae: Et in templo ejus juxta illud Psalmistae: Et in templo ejus omnes dicent gloriam . Unde et alibi dicit: Coeli enarrant gloriam Dei. Coelos quippe coelestis patriae cives appellat. Et quidem terrigenae gloriam Dei narrare possunt, non autem hanc enarrare nisi coeli cives sufficiunt, qui quo hanc vicinius vident, eo certius valent eloqui. Utramque sane hanc solemnitatem, scilicet et Quadragesimae et Quinquagesimae, non quorumlibet hominum, sed ipsius Domini ac Salvatoris nostri prima nobis sanxit auctoritas: Quadragesimam vidtur angelicis: ubi suo nos informavit exemplo, quia per macerationem carnis adversarii spiritualis machinas evitare, et ad angelorum debeamus pervenire consortium. Porro Quinquagesimae nobis gaudia in eo servanda monstravit, quod post resurrectionem seipsum discipulis vivum in multis argumentis per dies quadraginta praebuit, apparens eis, et loquens de regno Dei et convescens, ut in eorum Actibus legimus, quia illos suae frequentia visita
Abbreviated transcription (Latin):
requie sempiterna & audire uocem lau¬
dis eius. & ipsi cum scĩs eum benedicere.
głam regni eius dicere. potentiam uirtu-¬
tis eius loqui mereamur. Idcirco autem
allelura tempore quadragesimae inter¬
mittendam esse sanxerunt. quamuis
in ȩcclesia numquam adiuina laude
cessatur : sed aliis uerbis quae idipsum
perfecte significant eius cotidie dona
canuntur. ut noua eius repetitio ma¬
iorem gratioremq paschalibus sollem¬
niis honorificentiam reddat & splendo¬
rem. Ded et hoc in eo mysterium maxi¬
me designare uoluerunt: quod in huius
exilii peregrinatione sicut exparte no¬
uimus & exparte prophetamus. ita
etiam exparte dñm laudemus dicentes
cum propheta quomodo cantabimus
canticum dñi in terra aliena : Cum uero
nostram patriam terram scilicet uiuen¬
tium domumq regni caelestis olim
nobis adño repromissam intrare merue¬
rimus : tunc ut illum perfecte intueri.
sic etiam perfecte ualebimus laudare

Expanded text:
requie sempiterna et audire vocem laurequie sempiterna et audire vocem laudis ejus, et ipsi cum sanctis eum benedicere, gloriam regni ejus dicere, et potentiam virtutis ejus loqui mereamur. Idcirco autem Alleluia tempore Quadragesimae intermittendam esse sanxerunt, quamvis in Ecclesia nunquam a divina laude cessatur, sed aliis verbis quae id ipsum perfecte significant, ejus quotidie dona canuntur, ut nova ejus repetitio majorem gratioremque paschalibus solemniis honorificentiam reddat et splendorem. Sed et hoc in eo mysterium maxime designare voluerunt, quod in hujus exsilii peregrinatione, sicut ex parte novimus, et ex parte prophetamus, ita etiam ex parte Dominum laudamus, dicentes cum Propheta: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? Cum vero nostram patriam, terram scilicet viventium, domumque regni coelestis nobis olim a Domino repromissam intrare meruerimus, tunc ut illum et perfecte intueri, sic etiam perfecte valebimus laudare,
Abbreviated transcription (Latin):
pacis uisione multitudinis uidentiũ dm̃
erit cor & anima una uidelicet diligen¬
di ac laudandi eum. cuius se gratia ui¬
derint esse saluatos. Et ibi ueraciter ert̃
omnibus omnia communia: quia sicut
apłs ait. erit ds̃ omnia in omnib In cuiꝰ
tẏpum temporis ac laudabundȩ nrae
quietis ultimi septem psalmi qui specia¬
liter in dni laude canuntur alleluia
titulo prȩnotantur. Septima quippe
dies sabbati id est requiei per legem uo¬
cari et haberi praecepta est. Et apte
liber psalmorum post tanta caelestium
praeceptoꝵ instituta.tot archanorum
spiritalium mysteria decantata tantas
saluberrimȩ confessionis ac deprecationis
humillimȩ uoces editas septem alleluia
titulis finitur: quia quicquid in hac
uita boni gerimus. quicquid in obsequiũ
redemptoris nr̃i lingua exultante pro¬
ferimus. quicquid pro aeternȩ patriae
desiderio cogitamus. cuncta haec nimirũ
ea nobis mercede re conpensantur: ut in

Expanded text:
pacis visione multitudinis videntium Deum, pacis visione multitudinis videntium Deum, erit cor unum et anima una, videlicet diligendi ac laudandi eum, cujus se gratia viderint esse salvatos: et ibi veraciter erunt omnibus omnia communia, quia sicut Apostolus ait, Erit Deus omnia in omnibus . In cujus typum temporis ac laudabundae nostrae quietis, ultimi eidem psalmi, qui specialiter in Domini laudem canuntur, Alleluia titulo praenotantur. Septima quippe dies Sabbati, id est requiei, per legem vocari et haberi praecepta est. Et apte liber psalmorum post tanta coelestium praeceptorum instituta, tot arcanorum spiritualium mysteria decantata, tantas saluberrimae confessionis ac deprecationis humillimae voces editas, semper Alleluia titulis finitur: quia quidquid in hac vita boni gerimus, quidquid in obsequium Redemptoris nostri lingua exsultante proferimus, quidquid pro aeternae patriae desiderio cogitamus, cuncta haec nimirum ea nobis mercede recompensantur, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uerbo apud hebreos semꝑ allelua
canitur. Quod euangelista iohannes
in apocalypsi sua caelestium agmina
uirtutum cantantia se audisse perhibet.
Sed et uenerabilis pater tobias exuisione
angelica in telligens qualis supernorum
ciuium gła. quanta ipsius hierusalem
caelestis sit claritas: haec mẏstica uoce
dicebat. Ex lapide pretioso & mundo
omnes plateȩ eius sternentur. & ꝑ uicos
eius allelina cantabitur. Rectissime
autem et pulcherrime generalis scãe
ȩcclesiae mos inoleuit. ut hoc diuinȩ
laudationis carmen propter reueren¬
tiam primae auctoritatis a cunctis
per orbem fidelibus hebrea uoce cantet᷑
Quod ideo fit: ut ꝑtalis consonantiam de¬
uotionis omnis admoneatur ȩcclesia.
qͥa & nc̃ in una fide. confessione ac dilecti¬
one xp̃i consistere debeat. & ad illam
infuturo patriam festinare in qua nulla
diuersitas mentium. nulla est dissonan¬
tia linguarum. Nlam quomodo in hiero¬
solymis quondam multitudinis creden

Expanded text:
hoc verbo apud Hebraeos semper Alleluia hoc verbo apud Hebraeos semper Alleluia canitur: quod evangelista Joannes in Apocalypsi sua coelestium agmina virtutum cantantia se audisse perhibet. Sed et venerabilis pater Tobias ex visione angelica intelligens qualis supernorum civium gloria, quanta ipsius Hierusalem coelestis sit claritas, haec mystica voce dicebat: Ex lapide pretioso et mundo omnes plateae ejus sternentur, et per vicos ejus Alleluia cantabitur . Rectissime autem et pulcherrime generalis sanctae Ecclesiae mos inolevit, ut hoc divinae laudationis carmen, propter reverentiam primae auctoritatis, a cunctis per orbem fidelibus Hebraea voce cantetur. Quod ideo fit ut per talis consonantiam devotionis admoneatur Ecclesia quia et nunc in una fidei confessione ac dilectione Christi consistere debeat, et ad illam in futuro patriam festinare, in qua nulla diversitas mentium, nulla est dissonantia linguarum. Nam quomodo in Hierosolymis quondam multitudinis credent
Abbreviated transcription (Latin):
diis potius laudibusq diuinis quam ie¬
iuniis uoluerunt esse cẽlebrem: quati¬
nus annuis eius festis dulcius ammone¬
remur desiderium nr̃m ad optinenda
festa quae non sunt annua sed continua.
non terrena sed caelestia semꝑ accende¬
re fixumq tenere. quia non intempore
mortalitatis huius sed in aeternitate fu¬
turae in corruptionis uera nobis quęren¬
da felicitas. uera est inuenienda sollemni¬
tas. Ubi cessantibus cunctis languorib
tota indĩ uisione ac laude uita geritur.
iuxta hoc quod propheta corde pariter
et carne in dm̃ uiuum exultans aiebat.
Peati qui habitant in domo tua. insaecłm
saecłi laudabunt te. Unde merito quinqͣ¬
gesimȩ diebus in memoriam huius nr̃ȩ
quietissimȩ ac felicissimȩ actionis erebriuᷤ
ac festunus alleluia canere solemus. Alle¬
luia namq hebreus sermo est: & interp̃¬
tatur latine laudate dñm. Deniq inpsal¬
mis ubi nos canimus laudate dñm: pro

Expanded text:
diis potius laudibusque divinis, quam jediis potius laudibusque divinis, quam jejuniis voluerunt esse celebrem, quatenus annuis ejus festis dulcius admoneremur, desiderium nostrum ad obtinenda festa, quae non sunt annua sed continua, non terrena sed coelestia, semper accendere fixumque tmortalitatis hujus, sed in aeternitate futurae incorruptionis vera nobis quaerenda felicitas, vera est invenienda solemnitas, ubi cessantibus cunctis angoribus tota in Dei visione ac laude vita geritur. Juxta hoc quod Propheta, corde pariter et carne in Deum vivum exsultans, aiebat: Beati qui habitant in domo tua, in saeculum ulorum laudabunt te . Unde merito Quinquagesimae diebus in memoriam hujus nostrae quietissimae ac felicissimae actionis crebrius ac festivius Alleluia canere solemus. Alleluia namque Hebraeus sermo est, et interpretatur Latine: Laudate Dominum. Denique in psalmis ubi nos canimus Laudate Dominum, pro
Abbreviated transcription (Latin):
deipsa quam colimus quinquagesime
sollempnitate subtilius aliquid loqui.
Dicut enim imminentibus sollemnuis pas¬
chalibus quadragesimam ieiuniorum
obseruantiã celebrauimus: sic cisdem ꝑ¬
actis quinquagesimam non sine certi
causa mẏsterii festa deuotione agimus.
lam qͥa sc̃a ȩccła in quibusdam sis mebris
adhuc pro aeterna requie laborat in
terris. in quibusdam uero omnifinito
labore cum xp̃o iam regnat in caelis.
in memoriam utriusq uitȩ constituere
patres nr̃i gemina haec congrue reli¬
gionis sollemnia quadragesimam uide¬
licet afflictionis & ieinnioꝵ instante
iam dominicȩ. resurrectionis tempore
gaudiisq paschalibus. ut per eã nobis
sȩpius ad memoriam reuocarent quia
per labores et continentiam. ꝑuigiliaᷤᷤ
et orationes. per cȩtera quae apłs com¬
memorat arma iustitiae aduitae im¬
mortalis praemia debeamus attingere.
porro quinquagesimam ab ipso domi¬
nicȩ resurrectionis die in choare & gau¬

Expanded text:
de ipsa, quam colimus, Quinquagesimae de ipsa, quam colimus, Quinquagesimae solemnitate subtilius aliquid loqui. Sicut enim imminentibus solemniis paschalibus Quadragesimam jejuniorum observantia celebravimus, sic eisdem peractis, Quinquagesimam non sine certi causa mysterii festa devotione agimus. Nam quia sancta Ecclesia in quibusdam suis membris adhuc pro aeterna requie laborat in terris, in quibusdam vero omni finito labore cum Christo jam regnat in coelis, in memoriam utriusque vitae constituere patres nostri gemina haec congruae religionis solemnia, Quadragesimam videlicet afflictionis et jejuniorum, instante jam Dominicae resurrectionis tempore, gaudiisque paschalibus, ut per eam nobis saepius ad memoriam revocarent: quia per labores et continentiam, per vigilias et orationes, et per caetera, quae Apostolus commemorat , arma justitiae, ad vitae immortalis praemia debeamus attingere. Porro Quinquagesimam ab ipso Dominicae resurrectionis die inchoare, et gau
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit. Sed haec locutus sum uobis.
ut cum uenerit hora eoꝵ reminiscamini
quia ego dixi uobis. Magno pondere
pensandum est quod ait. ego dixi uobis.
Ego qui pro ur̃a uita ac salute moritu¬
rus sum: qui uos meo sanguine redemp¬
turus. qui intribulatione uos semper
adiuturus. qui aeterna uobis prȩmia
post tribulationem daturus sum. Mag¬
num quippe certantibus leuamen.
magnam consolationis grãm prestat:
quando illa certamina eadem futura
prȩdixisse reminiscitur . qui et milites
suos ne uinci possint adiuuare. et ne
in cassum uincant immortalem post
pręlia solet rependere palmam. Qui
enim hic horam persecutionis uenturã
ꝑsecutione suum fidelibus auxilium
pollicetur dicens. In mundo pressuram
habebitis. sed confidite. ego uici mundum
pse alibi legitime certantibus coronam
uitae repmittit dicens. Beati qui ꝑsecu¬
tionem patiuntur ꝓpter iustitiam. qm̃
ipsorũ est regnum caelorum. Haec de
explanando transcurrimus : nunc libet

Expanded text:
subjungit: Sed haec locutus sum vobis, subjungit: Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Magnopere pensandum est, quod ait, Ego dixi vobis, ego qui pro vestra vita ac salute moriturus sum, qui vos meo sanguine redempturus, qui vos in tribulatione semper adjuturus, qui aeterna vobis praemia post tribulationem daturus sum. Magnum quippe certantibus levamen, magnam consolationis gratiam praestat, quando ille certamina eadem futura praedixisse reminiscitur, qui et milites suos ne vinci possent adjuvare, et ne incassum vincant immortalem post praelia solet rependere palmam. Qui enim hic horam persecutionis  Al., inpersecutione suum fidelibus auxilium pollicetur, dicens, In mundo pressuram habebitis; sed confidite: ego vici mundum; ipse alibi legitime certantibus coronam vitae repromittit, dicens: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Haec deexplanando transcurrimus, nunc libet
Abbreviated transcription (Latin):
prȩconibus gratiae neces inferrent. Sed
frustra legem quae perfamulum data
est defendunt: qui gratiam quam ipse
filius offert accipere renuunt. In cassum
se dõ patri placere ȩstimant. qui dĩ filiũ
contempnere. imino etiam persequi ac
blasphemare laborant. Unde recte sub¬
iungitur. E haec facient: quia non noue¬
runt patrem neq me. Quia enim filius
in patre et pater est infilio. & qui uidet
filium uidet & patrem: patet profecto
quia quicumq filii credulitati obstinata
mente resistunt. nec patrem nosse ꝓbant᷑
Unde etiam idem iohannes ueritatem di-¬
uinȩ unitatis insinuans ait. Omnis qui
negat filium: nec patrem habet. Qui
confitetur filium: & patrem habet. Et
iterum. Et omnis qui diligit eum qui
genunit. cdiligit eum qui natus est exeo
Cerum quia discipuli qui patrem bene
nouerant et filium multa pro eiusdem
scientiae defensione ac propalatione fue¬
rant passuri: prõuida dñs ammonitione

Expanded text:
praeconibus gratiae neces inferrent: sed praeconibus gratiae neces inferrent: sed frustra legem quae per famulum data est, defendunt, qui gratiam quam ipse Filius offert, accipere renuunt. Incassum se Deo Patri placere aestimant, qui Dei Filium contemnere, imo etiam persequi ac blasphemare laborant. Unde recte subjungitur: Et haec facient vobis, quia non noverunt Patrem, neque me. Quia enim Filius in Patre, et Pater est in Filio, et qui videt Filium, videt et Patrem , patet profecto quod quicunque Filii credulitati obstinata mente resistunt, nec Patrem nosse probantur. Unde etiam idem Joannes veritatem divinae unitatis insinuans, ait: Omnis qui negat Filium, nec Patrem habet: qui confitetur Filium, et Patrem habet . Et iterum: Et omnis qui diligit eum qui genuit, diligit eum qui natus est ex eo . Verum quia discipuli, qui Patrem bene noverant et Filium, multa pro ejusdem scientiae defensione ac propalatione fuerant passuri, provida Dominus admonitione
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod ministros noui testamenti odiꝰ
insequebantur et mortibus quia sicur
illis testimonium perhibet apłs ȩmulati¬
onem dĩ habent. sed non scđm scientiam:
Et de se ipse loquitur. Et ego quidem exis¬
timaueram me aduersus nomen iħu na¬
zareni debere multa contraria agere
quod et feci hierusolymis. Prȩdictis gͦ
pressuris aduersantium. repente quasi
consolans discipulos adiunxit. Sed uenit
hora. ut omnis qui interficit uos arbitre.¬
tur obsequium se prestare dõ: Ac si aꝑte
dicat. Bella quidem tribulationum a con¬
tribulibus ur̃is estis passuri. sed eo tolera¬
bilius haec suscipite quo non tam odio
ur̃i quam diuinȩ legis aemulatione uob̃
ingeruntur. Cuius memor ammonitio¬
nis beatus martyr stephanus flexis ge¬
nibus pro his qui se interficiebant pia uo¬
ce supplicabat dicens. Dñẽ. ne statuas illis
hoc peccatum. Arbitrabant᷑ ergo legis
aemulatores obsequium se prestare dõ. dũ

Expanded text:
in eo quod ministros Novi Testamenti odiis in eo quod ministros Novi Testamenti odiis insequebantur et mortibus: quia, sicut illis testimonium perhibet Apostolus, Aemulationem Dei habent, sed non secundum scientiam . Et de seipso  Al., se ipse loquitur: Et ego quidem existimaveram me adversus nomen Jesu Nazareni debere multa contraria agere, quod et feci Hierosolymis . Praedictis ergo pressuris adversantium repente quasi consolans discipulos adjunxit: Sed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Ac si aperte dicat: Bella quidem tribulationum a contribulibus vestris estis passuri, sed eo tolerabilius haec suscipite, quo non tam odio vestri, quam divinae legis aemulatione vobis ingerentur. Cujus memor admonitionis beatus martyr Stephanus, flexis genibus pro his qui se interficiebant, pia voce supplicabat, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Arbitrabantur ergo legis aemulatores obsequium se praestare Deo, dum
Abbreviated transcription (Latin):
quoq eorum qui eidem prȩdicationi re¬
sisterent pariter ex orturam ostendit
cum subdidit. Haec locutus sum uobis.
ut non scandaliremini: Absq synagogis
facient uos. Curauit namq pius magis¬
ter futura discipulis prauorum bella prȩ¬
dicere. quo minus haec eos uenientia pos¬
sent offendere. quia solent nimirum le¬
uius ferri aduersa quae possunt ante
prȩnosci. Nam quae inparato ac non
prȩuidenti animo mala ingeruntur.
grauius hunc sepe ab integritatis suae
statu deiciunt. Unde bene salomon am¬
monet dicens. Fili accedens adseruitutẽ
dĩ.sta iniustitia et timore dñi: & prepara
animam tuam ad temptationem. Non
solum uero discipulos saluator a contri¬
bulium societate pellendos. sed ab eis etiã
mortis pericula passuros fuisse prȩmo¬
niit. Nam sequitur. Sed uenit hora.
ut omnis qui interficit uos arbitretur
obsequium se prestare dõ. Arbitrabant᷑
autem obsequium se dõ prestare iudaei

Expanded text:
quoque eorum qui eidem praedicationi requoque eorum qui eidem praedicationi resisterent pariter exorturam ostendit cum subdidit: Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Absque synagogis facient vos. Curavit namque pius magister futura discipulis pravorum bella praedicere, quo minus haec eos venientia possent offendere, quia solent nimirum levius ferri adversa quae possunt ante praenosci. Nam quae imparato ac non praevidenti animo mala ingeruntur, gravius hunc saepe ab integritatis suae statu dejiciunt. Unde bene Salomon admonet dicens: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore Domini, et praepara animam tuam ad tentationem. Non solum vero discipulos Salvator a contribulium societate pellendos, sed ab eis etiam mortis pericula passuros fuisse praemonuit. Nam sequitur: Sed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Arbitrabantur autem obsequium se Deo praestare Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
cum dñõ: ideoq quae apud illum uide¬
runt & audierunt absq ulla ambiguitate
predicare ualebant. Unde bene petrus
alium pro uida ordinare uolens apłm.
non hunc neophytum sed probatum ex
tempore curauit eligere dicens. Oportet
ergo ex his uiris qui nobiscum congrega¬
ti sunt in omni tempore quo intrauit
et exiuit inter nos dñs iħc testem resur¬
rectionis eius nobiscum fieri unum ex istiᷤ
Hinc ipse gentibus xp̃m euangelizans.
considenter aiebat. Nunc ds̃ suscitauit
tertia die. et dedit eum manifestum
fieri non omni populo sed testibus prȩor¬
dinatis adõ nobis qui manducauimus
et bibimus cum illo postquam resurrex̃
amortuis. Sed quia crescentibus electoꝵ
meritis statim crescere solet antiqui ho¬
stis inuidia. qua uel per se ipsum latenter
uel per homines suae malignitati subdi¬
tos patenter inchoata pietatis germina
conetur obruere recte dñs promissa di¬
scipulis prȩdicandi fidutia persecutionẽ

Expanded text:
cum Domino, ideoque quae apud illum videcum Domino, ideoque quae apud illum viderunt et audierunt, absque ulla ambiguitate praedicare valebant. Unde bene Petrus alium pro Juda ordinare volens apostolum, non hunc neophytum, sed probatum ex tempore curavit eligere dicens: Oportet ergo ex his viris, qui nobiscum congregati sunt in omni tempore quo intravit et exivit inter nos Dominus Jesus, testem resurrectionis ejus nobiscum fieri unum ex istis . Hinc ipse gentibus Christum evangelizans, confidenter aiebat: Hunc Deus suscitavit tertia die, et dedit eum manifestum fieri non omni populo, sed testibus praeordinatis a Deo, nobis qui manducavimus et bibimus cum illo postquam resurrexit a mortuis . Sed quia crescentibus electorum meritis statim crescere solet antiqui hostis invidia, qua vel per seipsum latenter, vel per homines suae malignitati subditos patenter, inchoata pietatis germina conatur obruere, recte Dominus promissa discipulis praedicandi fiducia persecutionem