comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit homo s ⁊̃ qͥd sit d̃s. Pot̾is ꝙ intelligere
Auttorẽ eiꝰ ubri sapientõrẽ suisse ip̃o apol¬
line. eloq̃ntõrẽ demostene: sb̃tiliorẽ aristo¬
tile moraliorẽ socͣce disciorẽ platone. Hec
dita sint ꝓ eo qd̃ matrobiꝰ ad ꝓbandũ
aiãe ecelo lapsas inducit auctoritatẽ
resporisi telphici notys elytos. Et hãc
ẽe hoĩs agnitõnẽ sui ditit si erordia p̃¬
ma respexerit. ut et ꝯstientia nouił sue o¬
riginis uͥtutes induat qͥb eo ũde descen¬
d̾at reascendat. E odẽ loco accipienda
est uirgilii auctoritad. de heroib qͦs apd̃
inferos relegauit. qͦs dicit nosse solẽ
suũ ⁊ sua sydera ti ⁊̃ res leuiores quas
uiui ex̾cuerant eos post mortẽ ex̾cere
sequit᷑ tellure repostos. Hec aũ opini
rere solent in eo h̃ĩtu intͦ pͥus iuxant
id ẽ rustici in rusticano. milites in mili¬
tari: sit̃ uulgꝰ assere solet de familia
herichini de qͣ henritus autelianẽsis
ep̃t nr̃i beluacensis ep̃i fr̃ refr̾e solebat

Expanded text:
sit homo, sed etiam quid sit Deus; poterisque intelligere auctorem hujus libri sapientiorem fuisse ipso Apolline, eloquentiorem Demosthene, subtiliorem Aristotele, moraliorem Socrate, discretiorem Platone. Haec dicta sunt pro eo quod Macrobius ad probandum animas e coelo lapsas inducit auctoritatem responsi Delphici gnothi seauton. Et hanc esse hominis agnitionem sui dicit. Sed exordia prima respexit, ut conscientia nobilis suae originis virtutes induat, quibus eo unde descenderat reascendat. Eodem loco accipienda est Virgilii auctoritas de heroibus, quos apud inferos relegavit, quos dicit nosce solum suum, et sua sidera: qui etiam res leviores, quas vivi exercuerant, eos post mortem exerceresequitur tellure repostos. Haec autem falrere solent in eo habitu, in quo prius vixerant: id est rustici in rusticano, milites in militari, sicut vulgus asserere solet de familia Hellequini, de qua Henricus Aurelianensis episcopus nostri Belvacensis episcopi frater referre solebat
Abbreviated transcription (Latin):
res uerã ꝯgnitõnẽ hoĩs ħeri posse ex
sb̃ cola sp̃t inmũdi sententia. s de sola sp̃t
sc̃i doct̾ͥna salutari. Si aũ de eadẽ ꝯgnitõ¬
ne ꝑ fectõrẽ tractatũ cupis ꝯgnosc̾e lege
moralia bĩ gregorii: de ip̃o scĩ sp̃c ore ꝓ¬
fusa. teste petro dyacono. Qui colũbam
uidit ad aurẽ gregorii u̾ba q̃ scͥb̾et sug¬
gentẽ. Lege ty pulch̾ruũ uibrũ uĩ ber¬
nardi de ꝯsideratõne. Ad eugeniũ ppͣm

Expanded text:
res veram cognitionem hominis haberi posse ex subdola spiritus immundi sententia, sed de sola Spiritus sancti doctrina salutari. Si autem de eadem cognitione perfectiorem tractatum cupis agnoscere, lege Moralia beati Gregorii de ipso sancti Spiritus ore profusa, teste Petro Diacono, qui columbam vidit ad aurem beati Gregorii verba quae scriberet suggerentem. Lege quoque pulcherrimum librum B. Bernardi De consideratione ad
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa: seq̃batur angłm p̃ceden¬
tem ⁊ cũ nõ longe ꝑgerẽt fetor eua¬
nuit. Destructis ꝙ tenebris lux appa¬
ruit. Fugato q tumore. seturitas redi¬
it Et de posita tristicia aĩa illa reple¬
ta est gaudio ⁊ leticia. ita ut se tam
cito mutatã miraret᷑ ⁊ diceret. O
dñe quomͦ tam cito mutata sũ. Cui
angłd. Dñdicta sis Ne timueris.
Hec est mutatio dext̃e excelsi ꝑ aliã
uiã: redire debemꝰ ui regione nrãm

Expanded text:
ima sequebatur angelum praecedentem; et cum non longe pergerent, fetor evanuit, destructisque tenebris lux apparuit, fugatoque timore securitas rediit, et deposita tristitia anima illa repleta est gaudio et laetitia; ita ut se tam cito mutatam miraretur, et diceret: « O domine, quomodo tam cito mutata sum? » Cui angelus: « Benedicta sis. Ne mireris, haec est mutatio dexterae Excelsi. Per aliam viam redire debemus in regionem
Abbreviated transcription (Latin):
nie: monast̾io suo. Ad cuiꝰ officinas in
Rollo autẽ iste de quo supͣ dcm est nobi¬
ui quidẽ s ꝑ uetustatẽ obsoleta ꝓ sapia
noricoꝵ. eltus regis p̃cepto pr̃ia puisꝰ
mł̾tos q̃s uł es alienũ uł ꝯscientia sce¬
lerũ exagitabat: Magnis speb solli¬
citatos secũ adduxit. Piratitã aggͤssꝰ
misiam adorant qͣm karotus calluꝰ a
tostantinopon cũ aliis religͥis ad reli
fecerat. Hanc tamisiã. in modũ uexilli
rũt ridere ⁊ in eam sagutas dirig̾e: ⁊¬
mox obtenebiatis: nͨ ante ced̾e uͦ recoo¬
tend̾e̾ ualebãt. Qd̃ uidentes oppidaui:
młta eoꝵ cede se saciauit. Euafit tñ
tollo: quem sue fidei dd reseruabat.
urbes obtinuit

Expanded text:
niae in monasterio suo. Ad cujus officinas insRollo autem iste, de quo supra dictum est, nobili quidem, sed per vetustatem obsoleta prosapia Noricorum, regis praecepto patria pulsus, multos, quos vel aes alienum, vel conscientia scelerum exagitabat, magnis spebus sollicitatos secum abduxit, pyraticam aggressumisiam; quam Carolus Calvus a Constantinopoli cum aliis reliquiis advehi fecerat. Hanc camisiam in modum vexilli  ridere, et in eam sagittas dirigmox obtenebratis, nec ante tendere, nec retrocedere valebant. Quod videntes oppidani, mira eorum caede se satiarunt. Evasit tamen Rollo, quem suae fidei Deus reservabat. urbis obtinuit
Abbreviated transcription (Latin):
rapax tur bo tollẽs ad sydera fluctꝰ: u¬
pulit ad litus iam sine pupe ratẽ. Sic
misere felix quassa rate reb ademptiᷤ
euasi uentos. equore saxa iouem. Ecce
cͥd est hoĩs. qͥd iure uocare pat̾nũ. qua¬
miser ille ille sibi plaudere dote potest. Hoc
q reu̾ti: ad m̃r̃ẽ. nec opes tollere posse suas
ꝓpͥetatis ⁊ illũ: certius his dñm p̾mia
nulla manẽt. Res ⁊ opes p̾stant᷑ er faiu¬
lant᷑ ad horã. Et locuples mane: uespere
pauꝑ erit Nero potest reb ius assignare
manendi: que nutus hoĩs ñ didicere seqͥ.
Ius illis. deꝰ ascͥpsit. statuit ꝙ teneri. legib.
⁊ mitu stare uł ire suo. Ille simł semel ⁊ so¬
lus p̾uidit ⁊ egit. cuncta nͦ illa alit̾ uidit
agit ꝙ alit̾. Ot uidit facienda facit: regit
absq labore. Distiguit formis: tꝑe fine
loco. Crescendi stadiũ reb met᷑ ⁊ illas de¬
creuit u̾sat legib ip̃e manẽs. Ip̃e manẽs
dũ cũcta mouet mortalib egris: cõsulit¬

Expanded text:
rapax turbo tollens ad sidera fluctus, Impulit ad littus jam sine puppe ratem. Sic miser et felix, quassa rate, rebus ademptis, Evasi ventos, aequora, saxa, Jovem. Ecce quid est hominis, quid jure vocare paternum, Quamiser ille sibi plaudere dote potest. Hoc que reverti Ad matrem, nec opes tollere posse suas. prosperitatis, et illum Certius his dominum praedia nulla manent. Res et opes praestantur ei; famulantur ad horam, Et locuples mane, vespere pauper erit. Nemo potest rebus jus assignare manendi, Quae nutus hominum non didicere sequi. Jus illis Deus ascribit, statuitque teneri Legibus, et nutu stare vel ire suo. Ille simul semel et solus praevidit, et egit Cuncta, nec illa aliter vidit, agitque aliter. Ut vidit facienda facit, regit absque labore. Distinguit formis, tempore, fine, loco. Crescendi studium rebus metitur, et illas Secretis versat legibus, ipse manens. Ipse manens, dum cuncta movet, mortalib
Abbreviated transcription (Latin):
uuit tantꝰ tam citus agg̃opũ. Heu mͥ nul¬
la fides: nulla est ꝯstantia reb. Res ip̃e
qͥd sint. mobilitate docẽt. si es hõinũ at¬
t hoĩes. leuis alea u̾sa in horas. Et ue¬
nit a sũmo sũma ruina gͣdu. Cuncta sb̃
antipiti pendent mortalia casu: ⁊ spon¬
dẽt ꝓpria nobilitate fugam. Quittͥd ha¬
bes hodie cras te fortasse relinquit Aut
m̾ dũ lot̃ris desinet ẽẽ tuũ Has ludit
fortuna uices reges ce suꝑbos: aut ser¬
uos humiles hõ siuit ẽẽ diu. Illa dolo¬
sa comes. sola leuitate fidelis: nõ ĩpune
fauet. aut sine funie p̾mit Illa mnͥ qͦrdã
ultu blandita sereno mutauit uultꝰ
nubil a fc̃a suos. Accessit dãpius nouuꝰ
iue gͣuis ꝙ tyraunus: qͦ cenomãnoꝵ ꝯsu¬
le ius ꝑut. Cuius aues puduit sceleꝵ
genuisse patronũ fortune ꝙ pac̃e mo¬
bilitate dolis Ille pudor pr̃ie me nõ ĩpu¬
ne tuentẽ iusticie leges expulit apatria
Inde tamẽ scaudo: uitã ꝯmitto ꝓcellis.

Expanded text:
ult tantus, tam citus agger opum? Si mihi nulla fides, nulla est constantia rebus. Res ipsae quid sint mobilitate docent. Res hominum atque homines levis alea versat in horas, Et venit a summo summa ruina gradu. Cuncta sub ancipiti pendent mortalia casu, Et spondent propria mobilitate fugam. Quidquid habes hodie, cras te fortasse relinquet, Aut modo, dum loqueris, desinit esse tuum. Has ludit fortuna vices, regesque superbos, Aut servos humiles non sinit esse diu. Illa dolosa comes, sola levitate fidelis, Non impune favet, aut sine fine premit. Illa mihi quondam risu blandita sereno Mutavit vultus, nubila facta, suos. ille gravisque tyrannus, Quo Cenomanorum consule jus periit. Cujus avos puduit scelerum genuisse patronum, Fortunaeque parem mobilitate, dolis. Ille pudor patriae me non impune tuentem Justitiae leges, expulit a patria. Inde ratem scando, vitam committo procellis,
Abbreviated transcription (Latin):
dissimulando palpamꝰ: totũ illic ũ¬
dex flãma comburet. Ignis ubiq fe¬
rox: cuptis pugnabit hẽnis. Qnto¬
Dauiia insignata di ymagine. tetora¬
ta similitudĩe. despõsata fidedotata sp̃u. re¬
dẽpta sangͥne. deputata cũ angelis. capax

Expanded text:
dissimulando palpamus, totum illic vindex flamma comburet. Ignis ubique ferox ruptis regnabit habenis. QuantoDei insignita imagine, decorata similitudine, desponsata fide, dotata spiritu, redempta sanguine, deputata cum Angelis, capax
Abbreviated transcription (Latin):
truosus: ꝙͣ qd̃ in quib d̃a humanis cor¬
ꝑib bruros uidemꝰ aĩos ⁊ affectꝰ p̃celle¬
aĩalia censent num̾andos. Qͥd hic ditũt
suo st̾tore ꝯputrestũt. Ratõnis aũ tri¬
plex ẽ officiũ. Discͥnere. repbare eligere
na respuentes illo se ꝓph̃ite pallio male¬
dictõnis obuoluũt. Ue qui dicũt bonũ¬

Expanded text:
truosius, quam quod in quibusdam humanis corporibus brutos videmus animos, et affectus praecelleanimalia censent numerandos. Quid hic dicunt suo stercore computrescunt? Rationis autem triplex officium est, discernere, reprobare, eligere.et respuentes bona, illo se prophetico pallio maledictionis obvolvunt. Vae, qui dicunt malu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpaciũt᷑ oĩa ⁊ cͥ. Qͥd hic dicũt detͣctores
⁊ inuidi qͥ omñe frĩs honorẽ suã in ho¬
noratõnem reputant sue demptũ exis¬
timantes głie qͥtqͥd cesserit aliene cũ
potiꝰ eꝯtͣcio existimare debueruit sue
głie additũ t̾cqͥo aliene cessiss. Qd in¬

Expanded text:
patiuntur omnia , etc. Quid hic dicent detractores et invidi: qui omnem fratris honorem, suam inhonorationem reputant, suae demptum existimantes gloriae, quidquid cesserit alienae: cum potius a contrario existimare debuerant suae gloriae additum, quidquid alienae cessisset? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
mento nob̾ ẽ oĩa recta fr̃a uł dicta a no¬
bis ĩuisibilit̾ qͣntũ in nobis ẽ ⁊ it ab scõ¬
dito facienda ẽẽ uł dicenda ut pr ñr qui
uidet in ab scondito reddat nobis. Alioqͥn
gͣndis reu̾a abusio ẽ ⁊ fere magicis ade¬
qͣmda uestigiis. auctorẽ absconditũ ⁊ ĩ¬
uisibilẽ in sus recte factis uł dictis per
iactancie uiciũ ad humanos ocłos foras
expompari. Huic uitio efficatissimũ ⁊ ce¬
łrimũ remediũ est. s mens nr̃a fretĩñtiꝰ
uisitet mala sua qͣm bona. Qrta uͦ uisita¬
tõ id est ꝯsid̾atõ int̾ioris hoĩs scilicet qͦ¬
mͦ aĩa illoqͣlit̾ totũ corpus uegetat seꝙ¬

Expanded text:
ia recte facta vel dicta nobis invisibiliter, quantum in nobis est, et in abscondito esse facienda vel dicenda: ut Pater noster qui videt in abscondito, reddat nobis. Alioquin grandis revera abusio est, et fere magicis adaequanda vestigiis, auctorem absconditum et invisibilem in suis recte factis vel dictis per jactantiae vitium ad humanos oculos foras expompari. Huic vitio efficacissimum et celerrimum remedium est, si mens nostra frequentius visitet mala sua, quam bona. Quarta vero visitatio, id est consideratio interioris hominis, scilicet quomodo anima illocaliter totu
Abbreviated transcription (Latin):
ut accepimꝰ. angli totam incantib ⁊ po
mane dñico corpori ꝯmunicarũt. Comeᷤ
arma poposcit. ⁊ casu loricã inu̾sã in¬
diit ministris tumłtuantib. Qũe casũ
risu corrigẽs. u̾tet᷑ inqͥt comitatꝰ meꝰ in
regnũ. Tũt cantilena de rollando incho¬
ata: p̃liũ ꝯmissũ ẽ. Pugnatũ ẽ utrũꝙ
acrit᷑. Eossatũ qd̾dã p̃ruptũ: angli fugi¬
etites. uoto dͥ ꝯpendio ĩuaserũt. Ubi tot
norchinãnos ꝯtultau̾e: ut tumulo tada¬
u̾um plauiciẽ campi eqͣrẽt. Aroldꝰ a lon¬
ge ictu sagitte in cerebro ꝑtussus: occu¬
buit. Iacentis fenur. unꝰ mulitũ gladio
ꝓscindẽs. ignomine uocatꝰ est a uolł̾o ⁊
milicia pulsus Idẽ wll̾s eadẽ die discrẽdo
pugnando. hortando. tres etiͦs fortissimoᷤᷤ
sb̃ se cõfessos amisit. Susurrabant ei
custodes corꝑis. ut se a ꝑicło sb̾tͣheret. S
ꝑsitur ussꝑ in noctẽ Nichil sanguinis
hen us

Expanded text:
ut accepimus, Angli totam in cantibus et ut accepimus, Angli totam in cantibus et mane Dominico corpori communicarunt. Comes arma poscit, et casu loricam inversam induit, ministris tumultuantibus. Quem casum risu corrigens: « Vertetur, inquit, comitatus meus in regnum. » Tunc cantilena de Rollando inchoata, praelium commissum est; pugnatum est utrinque acriter. Fossatum quoddam praeruptum Angli fugientes noto sibi compendio invaserunt: ubi tot Normannos conculcavere, ut tumulo cadaverum planitiem campi aequarent. Aroldus a longe ictu sagittae in cerebro percussus interiit. Jacentis femur unus militum gladio proscindens ignominiae notatus est a Willelmo, et militia pulsus. Idem Willelmus ea die discurrendo, pugnando, hortando, tres equos fortissimos sub se confossos amisit. Susurrabant ei custodes corporis, ut se a periculo subtraheret; sed perstitit usque in noctem. Nihil sanguinis ex ejus
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ anglie misit. Cõuentũ ẽ apd̃ scm̃
wasaricũ: expectat᷑ q aura młtis dieb ad
tͣnͣsfretandũ. Qua tardante niuuis ⁊ ppło
will̃mi inmuirante: lusit corpꝰ sci ualla¬
riti foras efferri. ꝓuento postulando.
Mox ꝓsꝑ uentꝰ carbasa inpleuit. ⁊ hastĩ¬
gas appułunt. In egressu nauis pede
lapsus. audiuit acclamari sͥ a ꝓximo
milite. Tened angliã comes. tex futurꝰ.
A roldꝰ reu̾tẽs a bello qͦ regẽ noricoꝵ uit̾¬
at: msit exploratores. Qͥ intͣ castͣ dep̃¬
hensi: ussi sũt ab wilł̃o cirtũduci ꝑten¬
toria: ⁊ mox large pasti ad dnũm suũ in¬
tolumes renutti. Redeũtes ñtiant du¬
cis magnificaui ꝯfidentiã: ⁊ addurit
pene om̃s in ex̾citu illo p̾b̃ros uideri. qr.¬
s. tantã faciem cũ utroq labio rõsam
nes discederet. uł sb̾ eo regnaret. uł certe¬
spectante spectante utroq ex̾citu gladio
rẽ uentilaret. Aroldꝰ legatũ nͨ responso
dignatꝰ. tra tͣbide abegit. Illam noctẽ

Expanded text:
um Angliae misit. Conventum est apud Sanctum Walaricum, exspectaturque aura multis diebus ad transfretandum. Qua tardante nimis, et populo Guillelmi murmurante, jussit corpus Sancti Walarici foras efferri pro vento postulando. Mox prosper ventus carbasa implevit, Hastingis appulerunt. In egressu navis pede lapsus, audivit acclamari sibi a proximo milite. Tenes Angliam comes rex futurus. Aroldus revertens a bello, quo regem Noricorum vicerat; misit exploratores. Qui intra castra deprehensi, jussi sunt ab Willelmo circumduci per tentoria, et mox large pasti ad Dominum suum incolumes remitti. Redeuntes nuntiant ducis magnificam confidentiam, et addunt, pene omnes in exercitu illo presbyteros videri; q totam faciem cum utroque labio rasam nes discederet, vel sub eo regnaret; vel certe spectante utroque exercitu, gladio rem ventilaret. Aroldus legatum nec responso dignatus turbide abegit. Illam noctem,
Abbreviated transcription (Latin):
s fau. ac si dic̾et Pu̾bũ quidẽ tuũ dñe
uent̾ carnalitatis p̃mit᷑. s palatum
cordis intꝰ sapore dulcedinis delectatur.
qr ⁊ si foris infirmitatẽ gͣuat labor oꝑiꝰ
iutꝰ tñ desid̾iũ pascit dulcedo ⁊ gustus
suauitatis. Huic ẽ qd̃ dilõs ille iohes¬

Expanded text:
. Ac si diceret: per verbum quidem tuum, Domine, venter carnalitatis premitur, sed palatum cordis intus sapore dulcedinis delectatur, quia et si foris infirmitatem gravat labor operis, intus tamen desiderium pascit dulcedo et gustus suavitatis. Hinc est quod dilectus ille e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. nutͥmentũ ad nat᷑am: massa
ad miseriã. Gula ꝑcipit saporem: ⁊¬
stomachꝰ nutm̃tũ ⁊ massam. alt̾um
ad refectõnẽ: att̾um ad gͣuar̃. Nutͥmã¬
tũ ut illud in corpꝰ traitiat massã ut
illam eiciat. Sapor qͦdãmͦ spũał est¬
⁊ itõ solũ mͦ delectat. ñ gͣuat. Inde ẽ
qid̃ sames in fautib saciari nũqͣm
potest: qr ibi nec appetitꝰ m̃surã ħt. uͦ
delectatõ finẽ In stomacho aũ sacieta¬
nutͥm̃tũ qd̾ sustentat. ñ ꝑcipit siue maᷤ¬
sa qͣ gͣuat: ne id qd̃ ꝓdest ultra modũ
cas noli int̾rogare fances tuas si satiᷤᷤ
delect atõne repleas stomachũ tuũ o¬
nere suffocabis. Uentr̃e potiꝰ dem̃sura
as. fantes ab auiditate ꝯpesce. ħ tũ
de cibo corꝑali intellige. Nã de refectõne
sp̃uał cibi fauces pociꝰ ꝙͣ uent̾ ꝯsulende.

Expanded text:
pertinet, nutrimentum ad naturam, massa ad miseriam. Gula percipit saporem, stomachus nutrimentum et massam: alterum ad refectionem, alterum ad gravamen. Nutrimentum ut illud in corpus trajiciat; massam ut illam ejiciat. Sapor quodammodo s ideo solummodo delectat, non gravat. Inde est quod fames in faucibus satiari nunquam potest, quia ibi nec appetitus mensuram habet, nec delectatio finem. In stomacho autem fames satietanutrimentum, quod sustentat, non percipit sine massa quae gravat, ne id quod prodest ultra modum cas, noli interrogare fauces tuas an satis delectatione repleas, stomachum tuum onere suffocabis. Ventrem potius de mensura at, fauces aviditate compesce. Hoc tamen de cibo corporali intellige dictum. Nam de refectione spiritualis cibi f
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ex̾ticium uͥtutis. Massa uero pondꝰ labo¬
ris. Quia gͦ ille sapor int̾ne dulcedinis
sine fastidio sumit᷑. qͣi de tͦd̃a sp̃ualis
tibi gustu fauces cordis delectõnẽ ꝑcipi¬
unt. s saturari ñ possunt. Quia uͦ ex̾titi¬
ũ uͥtutis qͦ aĩa pasciturũ sumt᷑. sine põ

Expanded text:
est exercitium virtutis; massa vero, pondus laboris. Quia igitur sapor ille internae dulcedinis sine fastidio sumitur, quasi de quodam spiritualis cibi gustu fauces cordis delectationem percipiunt, sed saturari non possunt. Quia vero exercitium virtutis, quo anima pascitur, non s
Abbreviated transcription (Latin):
accedit᷑. De mͥ qͥa de illa descendi. susi
prius leuit inanit̾. descendissẽ: mas¬
cendendo. tã diu tã gͣuit nõ laborassẽ
S quid dico descẽdi : Nã fortasse c̾cius
fit pessumꝰ. s paulatim descendit. Cũ¬

Expanded text:
escendi. Nisi enim prius leviter, inaniter descendissem; in ascendendo tamdiu, tam graviter non laborassem. Sed quid dico, Descendi? nam fortasse rectius fit pessimus, sed paulatim descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt stare. O quã salubriꝰ ad tac¬
tũ angłi neruꝰ femoris iacob emar¬
cuit: qͣm angłi suꝑbientes meus in¬
tumuit: euanuit. ruit. Utinã ⁊ meũ
tieruũ angłs tangat ut marcescat.
si forte ex hac ĩfirmitate incipiã ꝓfi¬
cete. q̃ ex mea fmitate nõ p̾sum nisi

Expanded text:
et? O quam salubrius ad tactum angeli nervus femoris Jacob emarcuit , quam angeli superbientis intumuit, evanuit, ruit. Utinam et meum nervum angelus tangat ut marcescat, si forte ex hac infirmitate incipiam proficere, qui ex mea firmitate non possum nisi
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentie. ⁊ iugor patientie. Gad
pͥus est ut temperantes simꝰ ad bona
ꝓpͥa: postoa ⁊̃ ut fortes simus ad tolerã¬
da mala alieria. Hec est gemina u̾tu¬
tũ ꝓles qͣm zelpha qͥdẽ ꝑit indolore:
uerũptũ ad magnã bĩtudinẽ dñe sue¬
hĩc est ꝙ nato gad. ba: exclamat di¬

Expanded text:
abstinentiae et vigor patientiae. Gad terior, quia prius est ut temperantes simus ad bona propria; postea etiam ut fortes simus ad toleranda mala aliena. Haec est gemina virtutum proles, quam Zelpha quidem parit in dolore, verumtamen ad magnam beatitudinem dominae suHinc est quod, nato Gad, Lia exclamat, di
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut ancilla rachel redigatur sub
uiri potestate: ꝙͣ ancilla lye. Si .n.
ymaginatõis euagatio q̃ fit ꝑ inu¬
tiles cogitatõnes pͥus ño reprimitur
abs dubio sensualitatis appetitus
iumoderatꝰ minime tẽꝑat᷑ Qui igit᷑
uult corꝑaliũ uoluptatũ desideria
tẽperare: pͥus assuescat carnales deli
to talia rariꝰ cogitau̾is. tanto rariꝰ tan¬
to tepidius ea desiderabis Paret ni

Expanded text:
est ut ancilla Rachel redigatur sub viri potestate quam ancilla Liae. Si enim imaginationis evagatio quae fit per inutiles cogitationes prius non reprimitur, absque dubio sensualitatis appetitus immoderatus minime temperatur. Qui igitur vult corporalium voluptatum desideria temperare, prius assuescat carnales delicque quanto talia rarius cogitaveris, tanto rarius, tanto tepidius nimirum ea desiderabis. Haec, ni
Abbreviated transcription (Latin):
tũ feda eẽs: dilexit te ut pulcrã saceret
Et ut ostend̾et tͥ qͣntũ te dilig̾et. ñ nͥ mo¬
riendo a morte te lib̾are uoluit. Nlũc aũ
tam sincera caritate te diligit ac si sẽꝑ
cũ eo ꝑstitisses nec exprobrat tͥ reatũ
ac tuũ illi amorẽ in ꝯtaminatũ tõser¬
uare uolueris: maiora se pͥorib datuꝵ¬

Expanded text:
um foeda esses, dilexit te ut pulchram faceret, et ut ostenderet tibi quantum te diligeret, non nisi moriendo a morte te liberare voluit, ut non tam sincera charitate te diligit, ac si semper cum eo perstitisses, nec exprobrat tibi reatuac tuum illi amorem incontaminatum conservare volueris, majora prioribu
Abbreviated transcription (Latin):
ris rome ante ocł̃os om̃iũ a dyabolo at¬
reptꝰ. ita ut se ip̃m dentib discerperet:
uissu imꝑatoris ad pͣm iohm ad ductꝰ
ut cathena sc̃i petri collo eiꝰ cirtumdaret᷑.
dũ a fallatib clicis semel ⁊ bis alia
cathena furenti adhib̾et᷑ nec qͥcqͣm re¬
medii ꝓueniret ubi nil u̾tutis merat.
tantẽ ua sc̃ petri cathena allata. et
collo furentis circũdata. dyabolus
spurtians ⁊ iułtũ clamãs abcessit.
Qua cathena deo deritus meterisis
ep̃c arrepta tũ diceret se eam nisi ma¬
nu abscisa nõ dimissurũ. tandẽ i ꝑ a¬
tor sedato letigio a ppͣ ioh̾e obtinuit
ut anulũ nuiꝰ cathene exsectũ ep̃c in̾e¬

Expanded text:
lo arreptus, ita ut seipsum dentibus discerperet, jussu imperatoris ad papam Joannem adductus, ut catena sancti Petri collo ejus circumdaretur, dum a fallacibus clericis semel et bis alia catena furenti adhiberetur, nec quidquam remedii proveniret, ubi nihil virtutis inerat; tandem vera sancti Petri catena allata, et collo furentis circumdata, diabolus clamans, et multum spumans abscessit. Qua catena Deodericus Metensis episcopus arrepta, cum diceret se eam, nisi manu abscissa, non dimissurum, tandem imperator sedato litigio a papa Joanne obtinuit, ut annulum hujus catenae exsectum epi
Abbreviated transcription (Latin):
miliantate cet̾is dem̃ctior dũ in italia
expeditõne ꝑ trienniũ sb̃ eo uulitaret:
mlta corꝑa ⁊ pignora scõꝵ de diu̾sis y¬
talie locis quocũt mͦ potuit collegit
Primũ a marsia scm̃ elpidiũ cõfessdrẽ
cuiꝰ sociũ ẽitiũ ep̃m ip̃e imꝑator iam
sb̃stulerat. Ab amitius enticetem¬
mr̃em martytẽ: cũ reliqͥs maronis
⁊ uictorini socioꝵ eiꝰ. A fiaginus: feli

Expanded text:
dum in Italica expeditione per triennium sub eo militaret, multa corpora et pignora sanctorum de diversis Italiae locis quocumque potuit modo collegit. Primum a Marsia sanctum Elpidium confessorem, cujus socium Euticium ipse imperator jam sustulerat: ab Amiternis Euticetem martyrem cum reliquiis Maronis et Victorini sociorum ejus, a Fulginis Feli
Abbreviated transcription (Latin):
O tꝑe fuit in anglia
pcc̃a rep̃hesus asua ꝯscĩa ꝓposuit ire ie¬
rosolimã ut ibi iures suas expend̾et ĩ
seruitio dei uxͣ illud. Fortitudinẽ meã
ad te tustodiam. Et de ħ uoto ꝯsuluit ab¬
bẽm qũedã tist̾cietisis ordĩs: tͥ ꝑ suasit
ei ut ste religiõis accipet. ⁊ ad celestẽ urłm¬
ꝓparet. Et fecit sic. Et cepit eẽ ualce fuẽs
in religiõe. Postea tẽptatꝰ a sathana. mu-¬
tauit ꝓpositũ: ⁊ ꝓposuit se corꝑałr itux
usꝙ ĩ cͣstinũ. Cadẽ nocte cũ de necessatus
ad lectũ suũ rediret: uidit sẽ ꝙͣdã tͣbẽ dor
nitorii. demonẽ sedẽtẽ in sp̃e symii. Et
cepit togitare qd̃ dyabolus eẽt: qr in illo
ordĩe tales bestie ñ niitũt᷑. Dyabolus anĩ
sentiens se ꝯgnitũ. desiliit de tͣbe sr̃ illũ ⁊
eiꝰ ⁊ ore exibat. Et ħ ftõ euanuit. Illo cla¬
mãte frẽs excitati st̃ ⁊ uidentes illum uo¬
uiciũ tã gͣuit̾ lesũ portauerũt ĩ infirmi¬

Expanded text:
ore fuit in Anglia peccata reprehensus a sua conscientia proposuit ire Jerosolymam, ut ibi vires suas expenderet in servitio Dei, juxta illud: Fortitudinem meam ad te custodiam ; et de hoc voto consuluit abbatem quemdam Cisterciensis ordinis: qui persuasit ei ut crucem religionis accipearet. Et fecit sic: et coepit esse valde fervens in religione. Postea tentatus a Satana mutavit propositum; et proposuit se corporaliter suam usque crastinum. Eadem nocte cum de necessariis ad lectum suum rediret, vidit mitorii daemonem sedentem in specie simiae: et coepit cogitare quod diabolus esset, quia in illo ordine tales bestiae non nutriuntur. Diabolus autem sentiens se cognitum, desiliit de trabe super illumejus et ore exibat. Et hoc facto evanuit. Illo clamante fratres exterriti sunt: et videntes illum novitium tam graviter laesum, portaverunt in infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
deo ag̾et ñ moditũ detanta hõis dei ꝯ¬
pũctꝰ simplici pͦitate. Seq̃nti uͦ die ꝑ
liab ouicłam ꝯmendauit. Qͣm ille
ob sc̃i reu̾entiã deuote suscipientes:
diligent̾ longo tꝑe nutͥerunt donec¬

Expanded text:
 ageret, non modicum de tanta hominis Dei compunctus simplici puritate.Sequenti autem die per labus oviculam commendavit; quam illae ob sancti reverentiam devotissime suscipientes, diligent
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ĩ itin̾e gĩdã uiꝵ qͥ duos in hu¬
os attrectauit. Dixit aũ ad uiꝵ. Qͣre
fres meos aguicłos sic ligatos et
suspensos excrutias. Qui cũ respon¬
diss qd̃ eos ad foris p̃cũ necessitatẽ¬

Expanded text:
n itinere quemdam virum, qui duos in huos attrectavit. Dixit autem ad virum: "Quare fratres meos agniculos sic ligatos et suspensos excrucias?". Qui cum respondisset quod eos ad forum pretii necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ mẽtẽ diuini amoris dulcedo
repleu̾at. ut in oĩb oꝑa creatoris mirã¬
da ꝯsiderãs. maxĩa ⁊̃ erga cunctas aẜ.¬
flueret pietatis te n̾itudĩe creat᷑as.
Int̾ alias tñ illas p̃cipue diligebat
qͣs ut puta ouicłas simplicioris et
mansuetioris nature inidebat qͣꝵ ⁊̃
que widẽ ministrũ ꝯstitu̾at tnͣsieris qm¬

Expanded text:
i mentem divini amoris dulcedo repleverat, ut in omnibus opera Creatoris miranda considerans, maxima etiam erga cunctas afflueret pietatis teneritudine creaturas. Inter alias tamen illas praecipue diligebat, quas, ut puta oviculas, simplicioris et mansuetioris naturae videbat, quarumquem ibidem ministrum constituerat, transiens, q
Abbreviated transcription (Latin):
stepħm ppͣm sentiens recõciliauit or¬
dinatos a formoso. tͦs stepħs ꝑ ũi
intꝰ rome ⁊ nõ foris exordinau̾at.
net tame p̃sũpserat eo⁊ iterũ cõse¬
trare. his recõciliatis. theodorus ppͣ
ubros abrenũciatõis reddidit: ⁊ ig¬
dam formosi ordinatõnẽ qͣmͣ scephs
tib francoꝵ archiep̃is ⁊ rege apud
rouennam statuit: ⁊ corã eis combus¬
ta est synodus: qm stepħ̃s in dãpna¬
tõnẽ formosi fecerat. Eodem anno
francone leodicensũ ep̃o mortuo ste¬
pħs ep̃c subrogat᷑. uir sc̃itate ⁊ sciẽ¬
tia clarus. qͥ uitã ⁊ passionẽ scĩ lam¬
berti mr̃is ad hermãnũ archiep̃m
nũ de eodẽ mr̃e ⁊ cantũ desc̃a n trini

Expanded text:
Stephanum papam sentiens, reconciliavit ordinatos a Formoso, quos Stephanus per vim intus Romae et non foris exordinaverat; nee tamen praesumpserat eos iterum consecrare. His reconciliatis Theodorus papa libros abrenuntiationis reddidit, et igdam Formosi ordinationem, quam Stephanus tibus Francorum archiepiscopis et rege apud Ravennam statuit, et coram eis cumbusta est synodus, quam Stephanus in damnationem Formosi fecerat. HungaroFrancone Leodicensium episcopo mortuo, Stephanus episcopus subrogatur, vir sanctitate et scientia clarus, qui vitam et passionem sancti Lamberti martyris ad Herimannum archiepiscopum n
Abbreviated transcription (Latin):
equiraret᷑. In brathbãte auguille uinu¬
m̾apiles ꝓpt̃ glaciem a paludib exeuu¬
tes. qd̾ dictu nurũ est in ferulib fugien¬
tes latuerũt. S ibi ⁊̃ pͥuimietate frigo¬
ris deficientes. ꝯputruerũt. Mortalitas¬
temꝑies aeris nũc uiue nũt pluiia ñt
gelu alt̾natĩ satis notia ust inmedio
martio ptꝰ ea diutino frigore ⁊ pliuua a
urunt᷑. Gyrꝰ hebrea lungna sor dicta urb¬
fenitis maxĩa ⁊ antitͥ in corde maris sira
sydomoꝵ toloruia negoctatõ maris empo¬
riũ totiꝰ orb̾. naticinatõ ꝓph̃aꝵ celebrata
⁊ carminib poetaꝵ inclita olim quidẽ
in sula s a uabugodonosor uł ab alexan¬
dro ꝓpt̾ expugnatõnẽ multis in breui
freto agg̃ib ꝯportatis t̾ra ꝯtuiens ft̃a:
p̾tem a nabugodonosor expugnata ⁊ ꝑtĩ
captiuata. ⁊ ptꝰ ea ab alexandro penĩtꝰ
tiũ statũ restitura: nr̃is mͦ temꝑib ĩ fine
mũdi a xͥanis t̾ra mariꝙ obsessa capit᷑

Expanded text:
erunt. In Bracbanto anguillae innumerabiles propter glaciem a paludibus exeuntes, quod dictu mirum est, in foenilibus fugientes latuerunt; sed ibi etiam pre nimietate frigoris deficientes computruerunt. temperies aeris, nunc nive, nunc pluvia, nunc gelu alternatim satis deterrima, usque in medio Martio. Postea diutino frigore et pluvia auruntur. Tyrus Hebrea lingua Sor dicta, urbenicis, et antiqua, in corde maris sita, Sydoniorum colonia, negotiatio maris, emporium totius orbis, vaticinio prophetarum celebrata, et carminibus poetarum inclyta, olim quidem insula, sed a Nabuchodonosor vel ab Alexandro propter expugnationem multis in brevi freto aggeribus comportatis, terra continens facta, pridem a Nabuchodonosor expugnata, et partim captivata, et quum statum restituta, nostris modo temporibus in fine mundi a christianis terra marique obsessa ca
Abbreviated transcription (Latin):
octurrunt. Qui sunt qui teneant ordi¬
nem: aut qͥ. teneant. uͥ maneant: et
unde uiuant: ut plures suit: ⁊ boni
ꝓpõiti ut cohitandi suppectant edifi¬
cia: ⁊ uictui hẽant necessaria. Sic mñ in
simł cohĩtent qͥ ordinate. uiu̾e possint
ne uł excusante paucitate irregularit᷑
uiuant. uł ꝓ młtitudĩe cohĩtantium
necessitati eoꝵ illicita q̃rant. Qui .ii. mł¬
tos cõgregant: necesse ẽ ut eoꝵ uittui
młta q̃rant. S dũ q̃runt plura: cres¬
cit ext̾ior tura. Spargunt᷑ ꝑ diu̾sas
regiones ecc̃ie bñficia: sꝑgunt᷑ ⁊ fr̃rs
soli int̾ scl̃ares hĩtant uolentes pati
fraudẽ. s iudicio contend̾e parari. Qͥ
aut qͥn suuł hĩtant: claustrali ñõ

Expanded text:
cet qui sint, qui teneant ordinem, aut quid teneant, ubi maneant et unde vivant, ut plures sint et boni propositi, ut cohabitandi suppetant aedificia, et victui habeant necessaria. Sit tamen in simul habitent, qui ordinate vivere possint, ne vel excusante paupertate irregulariter vivant, vel pro multitudine cohabitantium, necessitati eorum illicita quaerant. Qui enim multos congregant, necesse est, ut eorum victui multa quaerant. Sed dum quaerunt plura, crescit exteriorum cura, sparguntur per diversas regiones ecclesiae beneficia, sparguntur et fratres, soli inter saeculares habitant nolentes pati fraudem, sed judicio contendere parati. Qui aut quinque simul habitant, claustrali non
Abbreviated transcription (Latin):
tenenda ẽ institutõ: ne uł dissoluti iu¬
uamus in delicuis. aut ardiuitate ꝓ¬
duriora p̃cepta. que nõ possit. huma¬
na conditio sustin̾e. Edificia st̃m extra¬
cohĩtatõnem scł̃ariũ debũt cõstitui.
ne silentiũ claustri sñ dormitorii qͥes.
tumłtuantis ppłi strepitu cõturbet᷑.
ne dũ lingua tacet respondeat cor: uł
dum corꝰ quietem recipit. aĩmꝰ sit in¬

Expanded text:
eranda est institutio, ne vel dissoluti vivamus in deliciis, aut arduitate pduriora praecepta, quae non possit humana conditio sustinere. Timor in eis estcohabitationem saecularium debere constitui, ne silentium claustri, sive dormitorii quies tumultuantis populi strepitu conturbetur; ne, dum lingua tacet, respondeat cor, vel, dum corpus quietem recipit, animus sit in
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib ecc̃is. qͥ licet multa poᷤᷤ¬
sideant. in aliis tñ pauꝑtatẽ amant.
empla pauꝑtatis diligũt ⁊ ea q̃ de pau¬
ꝑtate scripta sunt studiose legunt. le¬
gentes se ip̃os cõspiciũt: ⁊ sb̾ on̾e diui¬
ciaꝵ dolentes gemunt. Hi sũt pauꝑeᷤ
spũ: non hĩtu. Nos ã ad oculũ pauꝑes
sumus locũ mutanimꝰ nõ auimum:
uestẽ nõ mẽtẽ. Sunt ⁊̃ in maiorib ec¬
cłis aliqui sublimes oculis inflati
rint ex lat̾e respituint. Derident eos
detͣhunt illis uatantes ocio: ponenteᷤᷤ
sĩbolum .q. canes dente lundo ossa pau
ꝑum corrodentes: odientes saccũ ĩ̾oui¬
mi. tuncã bñdicti: maculã enlalii.
lacrimss arseriii: nuditatẽ apłi ollã

Expanded text:
majoribus ecclesiis, qui licet multa possideant, in aliis tamen paupertatem amant, empla paupertatis diligunt, et ea quae de paupertate scripta sunt, ut studiose legunt legentes, seipsos conspiciunt, et sub onere divitiarum gemunt. Hi sunt pauperes spiritu, non habitu. Nos autem ad oculum pauperes sumus, locum mutavimus, non animum, vestem, non mentem. Sunt etiam in majoribus ecclesiis aliqui sublimes oculis, inflati rint, ex latere respiciunt, derident eos, detrahunt illis, vacantes otio, ponentes symbolum, quasi canes dente livido ossa pauperum fratrum corrodentes, odientes saccum Hieronymi, tunicam Benedicti, matulam Eulalii, lacrymas Arsenii, nuditatem Pauli, ollam
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ in o.⁊ .in. Semꝑ qͥdẽ laudas. si sem
diligit: libent̾ facit. quicꝙͣ honori
dĩ militare cognou̾it. Multũ cõmẽ¬
dat boĩtatẽ dei nõ solũ largitas sua:
s ⁊̃ iniquitas ur̃a. Si .ii. magnnm
ẽ mil ꝓmentib gratis impendere mł¬
ta: quale qͣntũ ue erit tribuere bona
ꝓm̾ientib mala. O qualis pietas: ꝙͣ
nulla nr̃a suꝑare potest impietas.
Aua sũt q̃ misericordit̾ ignoscit: a¬
lia q̃ affluent̾ tribuit. Confiteam᷑¬
actitat: ne ingratus appareat. uel
de indulta uenia. uł de contessa gr̃a¬

Expanded text:
ejus in ore meo . Semper quidem laudas, si sempdiligit, libenter facit quidquid honori Dei militare cognoverit? Multum commendat bonitatem Dei non solum largitas sua, sed etiam iniquitas nostra, Si enim magnum est nil promerentibus gratis impendere multa, quale quantumve erit tribuere bona promerentibus mala? O qualis pietas, quam nulla nostra superare potest impietas! Alia sunt quae misericorditer ignoscit, alia quae affluenter tribuit. Iactitat, ne ingratus appareat, vel de indulta venia, vel de concessa gra
Abbreviated transcription (Latin):
fuo glomu̾s regente ressus meos:
intentꝰ suꝑ unũ doliũ ubi erat feruẽs aqua
uidi ibi prẽm meũ ludouicũ stare usq ad
semora. Et dũ eem̃ nimis dolore aggra
role: noli tunere. Scio qr reu̾tet᷑ rursus
sp̃c tuꝰ ad corpꝰ tuũ: ⁊ ꝑmisit te ds̃ hucue¬
uire ut uideres ꝓpt̾ q̃ pic̃a ego ⁊ uẽs tͦs¬

Expanded text:
o glomeris regente gressus meos, intuitus super unum ubi erat fervens aqua, vidi ibi genitorem meum Lodowicum stare usque ad femora; et nimis dolore aggravrole, noli timere. Scio quia revertetur rursus spiritus tuus ad corpus tuum; et permisit te Deus huc venire, ut videres p
Abbreviated transcription (Latin):
est enĩ regnũ celoꝵ Dico uob̃: qd̃ an¬
głi eoꝵ semꝑ uidẽt faciẽ prĩs mei qui
in ceł est. Tu uͦ redde illi potestatem
nes. Disuodans gͦ filũ de pollice dextͤ
mee. tonabã illi monachiã omñe uupũ¬
ꝑ fiũ glomiis. Stati ꝙ ipm glomũꝰ sul¬
mirabile reu̾sus ẽ sp̃c meꝰ in torpꝰ
meũ: ualde fessus ⁊ cõt̾ritꝰ.¬

Expanded text:
est regnum coelorum: dico vobis, quia angeli eorum vident faciem Patris mei qui in coelis est. » Tu vero redde illi potestatem nes. Disnodans ergo filum de pollice dextrae meae, donabam illi monarchiam omnem imp filum; statimque 166 ipsum glomus fulmirabile, reversus est spiritus meus in corpore meo valde fessus et conterrit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alb̃es ⁊ om̃us ordo eccl̃iastitꝰ missis ⁊
oblatõib ⁊ oratõib ⁊ psalmodiis . iuugili¬
is ⁊ elemosiras: uelotit̾ liberabor de ista
ducti in padisi gaudiuĩ. Dỹx q ad me.
karole. tespice sinnstrorsũ. respexi et
uidi duo dolia bullientia altissima
te emendau̾is: ⁊ pẽitẽtiã egeris de tu¬
id nephãdis delictis. Tũc cepi grauit̾
horr̾e. Ceruẽs autẽ ductor mẽ me in
tanto pauore: dixit ad me. Seũre me¬
ad dext̃am luculentissime uallis ꝑa¬
genti claritate sed̃e tũ głosis regib¬

Expanded text:
ordo ecclesiasticus, missis et oblationibus, et orationibus, et psalmodiis, vigiliis, et eleemosynis, velociter liberabor de isto ducti in paradisi gaudium. » Dixitque ad me: « Respice sinistrorsum. » Respexi, et vidi duo dolia altissima te emendaveris, et poenitentiam egeris de tuis nefandis delictis. » Tunc coepi graviter horrere. Cernens autem ductor meus me in tanto pavore, dixit ad me: ad dexteram partem luculentissimae vallis pagenti claritate cum gloriosis regib
Abbreviated transcription (Latin):
Natura uͦ quoꝵ ꝯplexio talis eit: ut põ¬
dus laboris ieiunii ⁊ uigiliaꝵ. ferce
ñ ualeant. Qui ⁊̃ cibos exquisitos fas¬
tidiunt: qui sibi suntõm: qui talore
solis dissoluti. cito lassant᷑. ⁊ frigore
statim torpescunt. Tales ⁊̃ qͦsd̃a de
ppło nat᷑a psalmauit. Omũb his: ꝯ¬
paciens est religio. Est autẽ uera et
falsa compassio: utra tũ trib modis

Expanded text:
rum complexio talis est, ut pondus laboris, jejunii et vigiliarum ferre non valeat, qui etiam cibos exquisitos fastidiunt, qui sunt oneri sibi, qui calore solis dissoluti, cito lassantur, et frigore statim torpescunt. Tales etiam quosdam de populo natura plasmavit. Omnibus his compatiens est religio. Est et vera, et falsa compassio, utraque tamen tribus modis
Abbreviated transcription (Latin):
mẽt: ⁊ aĩe sue mortẽ cõferũt. Impos¬
sibilitatis sue usũ: uite p̾cedentis fo¬
re cãm testant᷑. s ut dici solet: maluᷤ
usus abolendus est. Gen̾e delitati sũt.
filii nobiliũ qui sic̃ fuerũt in sclo no¬
biliores dignitate gn̾is: ita ĩ con¬
uentu fr̃m nobiliores st̃ ꝓcessu bo

Expanded text:
ae suae mortem inferunt. Impossibilitatis suae, usum vitae praecedentis esse causam testantur; sed, ut dici solet, malus usus abolendus est. Genere delicati sunt filii nobilium: qui, sicut fuerunt in saeculo nobiliores dignitate generis, ita in conventu fratrum nobiliores haberi vo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃es .s. uoluntate. usu gu̾e nata᷑. uolũ¬
tate delitati sũt: qͥ cũ gͦssiorib cibis uti
possent uolunt. s diu̾sa ⁊ exqͥsita fer¬
cula q̃rentes: respõdent uent̾. ⁊ petẽ¬
ti obediunt. Respondeo huic ⁊ ego. ꝙ¬

Expanded text:
et voluntate, usu, genere et natura. Voluntate delicati sunt illi qui cum grossioribus cibis uti possunt nolunt; sed diversa et exquisita fercula quaerentes, respondent ventri et petenti obediunt. Respondeo, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
Ntegritatis tue curiosius explorator:
uitã tuã cotidiana discussione ex ami¬
na. Atcende diligent̃. qͣntũ ꝓficis: uel
qͣnͣtũ deficis. qͣlis sis ĩ morib tͣilis
uĩ affectib. Stude cognoscere te: qͥa¬
młto melior es ⁊ laudabilior site tog-¬
noueris qũa si te neglecto cognosce¬
res cursũ syderũ: uires ħ̾baꝵ. ꝯplexi¬
ones hoĩm naturas aĩaliũ. Cũ ad orã¬
dũ uł psallendũ eccĩam intͣueris: fluc-
ut soli dõ possis uacare. Fieri .i. non
mũdo ⁊̃ tatẽs fabulat᷑. Intende illi: tͥ
intendit tͥ. Audi illũ loquentẽ tͥ: ut
exaudiat te loquentẽ sibi. Ita fiet. ut
diuinis laudib soluendis debita reue¬
rẽtia ⁊ sollicitudine assistas: si singła
faciã dico: s tꝑ facere uelle. ⁊ ñ fetisse
penitet: ⁊ nõ facere piget. O ꝙͣ felix eẽs:¬

Expanded text:
ntegritatis tuae curiosus explorator vitam tuam in quotidiana discussione examina. Attende diligenter quantum proficias, vel quantum deficias qualis sis in moribus, et qualis in affectibmulto melior et laudabilior es, si te cognoscis, quam si te neglecto cognosceres cursum siderum, vires herbarum, complexiones hominum, naturas animalium, et hasive ad psallendum ecclesiam intraveris, fluctuut soli Deo possis vacare. Fieri enim non mundo etiam tacens fabulatur. Intende ergo illi qui intendit tibi; audi illum loquentem tibi, ut ipse exaudiat te loquentem sibi. Ita fiet, si divinis laudibus solvendis debita reverentia et sollicitudine assistas, super singfaciam dico, sed quod facere vellem, et non fecisse poenitet, et non facere piget. Tu vero
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ cogitatõ occupatõe tẽꝑaliũ ĩpedit᷑
meditatõ cõturbat᷑ ocio: cõtemplatõ
curiositate reuocat᷑ ⁊ sit fit qnͣq ut
meus otiosa uoluptate torpescat. Cũ
gͥ hõ int̾ior iacet in lectulo uolupta¬
tis: dũ sop̃no torpescit iuercie ⁊ sõp¬
nis deludit᷑ curiositatis cõuocat et
hortatur ext̾iorem ut inclinet aurẽ
rumorib: loquat᷑ uana mollib ui¬
duat᷑ mane comedat. gallus cene t̾¬
minet lectonẽ. Euntib dormitum.
surgentes ad ugilias obuuent frẽs
iugilantib illis dormiant. teddeintiar
sugant. S meliꝰ forsitan eẽt si nich̾ di¬
c̾ent ꝙͣ si sb̾trattis sillabis aut dictõib
oscitando psalmos detantarent. labo
ret igit᷑ hõ int̾ior ⁊ ext̾ior: nedicat᷑ eis
Quid hic statis tota die o. Audiant m̃¬

Expanded text:
editur, meditatio otio conturbatur, contemplatio curiositate revocatur, et sic fit quandoque, ut mens otiosa voluptate torpescat. Cum igitur homo interior jacet in lectulo voluptatis, dum somno torpescit inertiae, et somniis deluditur curiositatis, convocat et hortatur exteriorem, ut inclinet aurem rumoribus, loquatur vana, mollibus induatur, mane comedat, gallus coenae terminet lectionem, euntibus dormitum surgentes ad vigilias obvient fratres, vigilantibus illis dormiant, redeuntibus surgant. Sed melius forsitan esset, si nihil dicerent, quam si subtractis syllabis, aut dictionibus, oscitando psalmos decantarent. ret igitur homo interior et exterior, ne dicatur eis: Quid hic statis tota die otiosi?
Abbreviated transcription (Latin):
tium stultitiam: labor scĩam
labor scĩe. labor ext̾ioris: ex̾cituũ oꝑa¬
eĩticii: in senio doctune. ut qui nescit
in puericia discat qui didicit in iuuen¬
tute ad usũ dutat: q̃ ad usũ duxit in
senio doceat. Est ⁊ alius labor int̾ior
.s. cogitatõis ⁊ meditatõis: ut ad reqͥẽ
ꝑueniat cõtemplatõis. ut si qͥd ꝑ obli¬
iuionem sub nube dubitatõis lateat
obscurũ: fiat togitatõe liquidũ. me¬
ditatõne liquidius. cõtemplatõe li¬
quidissimũ. Cũ .ii. aliqͥd decelestib of¬
fert memoria mẽti prius qͣi cõfusũ
u cogitatõe c̾uit᷑. pꝰea uͦ meditatõe diᷤ¬
cernit᷑. ad ultimũ u̾o cõtẽplatõne di¬

Expanded text:
tium stultitiam, labor scientiam labor scientiae; labor exterioris, exercitium operaexercitii, in senio doctrinae, ut qui nescit, in pueritia discat; quae didicit, in juventute ad usum ducat; quod ad usum duxit, in senio doceat. Est et alius labor interior, scilicet cogitationis et meditationis, ut ad requiem perveniat contemplationis, ut si quid per oblivionem sub nube dubitationis lateat obscurum, fiat cogitatione liquidum, meditatione liquidius, contemplatione liquidissimum. Cum enim aliquid de coelestibus offert memoria menti, prius quasi confusum in cogitatione cernitur; postea vero meditatione discernitur; ad ultimum vero conte
Abbreviated transcription (Latin):
ut oͥb ꝓsit. Et de oͥb clandestinas ⁊ su¬
curratas delatõnes nõ recipias adu̾
regłã ut õnẽ qui palã uet᷑ dic̾e t in
aure logutꝰ ẽ: suspectũ hẽas. Q si te
uidicante dicendũ corã ille uoluerit de
pondeant. tu illi hẽas fidẽ. uaccans tͥ
⁊ eccĩe dei. Si qͦ minꝰ aut fidelis ĩueĩat᷑
aut prudẽs fideli potiꝰ ꝯmittendũ.e.¬

Expanded text:
us prosit, et de omnibus. Clandestinas et susurratas delationes non recipias adverregulam, ut omnem, qui palam veretur dicere quod in aure locutus est, suspectum habeas. Quod si te judicante dicendum coram ille renuerit, deuni omnes respondeant. Tu illi habeas fidem, vacans tibi et Ecclesiae Dei. Si quominus aut fidelis inveniatur, aut prudens, fideli potius committendum.
Abbreviated transcription (Latin):
liud innotescendo ridiculũ: maiorẽ ostend̾e
fatuitatẽ ip̃oꝵ. Aiunt eñi qd̃ moyses ꝓp¬
t̾ legẽ suscipienda in celũ ascenterit ⁊ ibi
cũ angelis talit̾ alfratus sit. Dicebant
uisione ꝑt̾ritus. nicħ respond̾e p̃sũpsit s
dño se cõfortante ⁊ ut seceͤ responderet p̃ci¬

Expanded text:
liud innotescendo ridiculum majorem eorum fatuitatem ostendere. Aiunt enim quod Moyses pro lege suscipienda in coelum ascendit, et ibi cum angelis taliter altercatus sit. Dicebant visione perterritus, nihil respondere praesumpsit, sed Domino se confortante ut secure responderet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ molẽ capiti suo impositã attulisse:
ut suꝑ hostiũ cuieũ illam ꝓiciens om̃s
uno ictu ꝓsterueret. Cũq adueniens iam
ambos cuneos cõcordes inueniss. molẽ
tp̃ attulerat in mare ꝓiecit. Cuiꝰ magni¬
tudine aqͣ maris t̾cunos suos excedẽs
duas ciuitates sui effusione sbu̾tit ⁊ ip̃e
sunt qͣs longo tꝑe post. pharao rex egyp¬
ti falios isrb̃ edificare p̃cepit. Nõne fĩso
uiri esau de tribu sua ia tͣidringenti ex¬
qͣnto maior existimari potest filioꝵ esau
numerꝰ fuisse. Tantã eñi oportuit eoꝵ mł
gyptioꝵ geniti c̃ cũ ioseph uenerat pos

Expanded text:
que molem capiti impositam attulisse, ut super hostium cuneum, eum projiciens, omnes uno prosterneret ictu. Cumque adveniens jam ambos cuneos concordes invenisset, molem quam attulerat in mare projicit, cujus magnitudine aqua maris terminos suos excedens, duas civitates sui effusione subvertit, et ipsae sunt quas longo tempore post Pharao rex Aegypti filios Israel aedificare praecepit. Nonne, quaesoviri Esau de tribu sua jam quadringenti exquanto major existimari potest filiorum Esau numerus fuisse? Tantam igitur oportuit eorum gyp
Abbreviated transcription (Latin):
detor benignitatẽ utilitas. Inm̃sitas
creat᷑aꝵ cõstat in młtitudĩe ⁊ magnitu¬
dĩe. Multituto. in sumilib. indiu̾sis. ĩ
ꝑmixtis. Magnituto est in mole ⁊ spa¬
cio. Moles est in masła ⁊ pond̾e. Spatiũ
ẽ. in lato ⁊ longo ꝓ fundo ⁊ alto. Decor cre¬
at᷑aꝵ ẽ. in situ ⁊ motu in sp̃e ⁊ qͣlitate Si¬

Expanded text:
as. Immensitas creaturarum in multitudine et magnitudine; multitudo in similibus, in diversis, in permixtis. Magnitudo est in mole et spatio: moles est in massa et pondere: spatium est in longo et lato, profundo et alto. Decor creaturarum est in situ et motu, in specie et qualitate. Si
Abbreviated transcription (Latin):
pptu cõtendẽtib mantue synod̾ colligitur
⁊ mediante annone coloniense archiep̃o.
alexander se uire uirando de symonia expur¬
gans in sede apłica sb̾rogat᷑: catelo ut sy¬
cus comes treueroꝵ martirizato conone
apd̃ deũ ⁊ hoĩed reus. exiliat᷑ ab ĩꝑatore
Et suscepta ꝑegrinatõne sħ̃olimam eũdi
qͥd de eo ⁊ de oĩb qͥ in comitatu eiꝰ ꝑgebãt
actũ sit ad huc nescit᷑. Hinc francie hinc
scotis angliam u cursantib. angli fame

Expanded text:
papatu contendentibus, Mantuae synodus colligitur; et mediante Annone Coloniense archiepiscopo, Alexander se jurejurando de symonia expurgans, in sede apostolica subrogatur, Cadelo vero ut sycus comes Treverorum de martyrizato Conone apud Deum et homines reus, exsiliatur ab imperatore, et suscepta peregrinatione eundiquid de eo et de omnibus, qui in comitatu ejus pergebant, actum sit, adhuc nescitur. Hinc Francis, hinc Scottis Angliam infestantibus, Angli fame
Abbreviated transcription (Latin):
Tono qͥ ⁊ cõradꝰ pͥmiceriꝰ coloniensis ab
imꝑatore hẽrico ad suscipiendũ archiep̃a¬
tũ treueroꝵ missud. capit᷑ a comite tre¬
ueroꝵ deoderico ⁊ a satellitib eiꝰ. In siluã
ductus de rupe t̾cio p̃cipitat᷑ ⁊ ad huc
illesus gladio tr̃as u̾b̾at᷑. corpꝰ ꝙ eiꝰ foliis
suue obtegit᷑. Qd̃ arustico inuentũ. ad
uillam defert᷑ ⁊ sepelit᷑. Inde a deod̾ico uͥ¬
dunẽsiũ ep̃o tnͣsportatũ adcolegiũ mo

Expanded text:
ono, qui et Conradus, primicerius Coloniensis, ab imperatore Heinrico ad suscipiendum archiepiscopatum Trevirorum missus, capitur a comite Trevirorum Deoderico, et a satellitibus ejus in silva ductus, de rupe tertio precipitatur, et adhuc illesus, gladio transverberatur. Corpus ejus foliis silvae optegitur; quod a rustico inventum ad villam defertur et sepelitur; inde a Deoderico Virdunensium episcopo transportatum ad Tolegium mo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uidete. si ẽ dolor sumł ficut dolor m̃s.
Atcendite dolorẽ meũ: ut in dolore meo.
uideatis dolorẽ ur̃m. Dolor m̃s: ymago
ur̃i doloris ẽ. Ꝙ atcenditis in corpore
meo. attẽdite ⁊ uidete si simił doloꝵ ẽ
in corde ur̃o. Tnͣsitis a uob̾ ad me te tͣnͣ¬
site ame in uos. ⁊ uidete. Nolite flere
tͣnsitis ⁊ nõ atcẽditis: magis flenduᷤᷤ
mas o benigne ihũ ⁊ si nõ uerbis.

Expanded text:
et videte, si est dolor sicut dolor meus. Attendite dolorem meum, ut in dolore meo videatis dolorem vestrum; dolor meus imago vestri doloris est. Quid attenditis in corpore meo? Attendite et videte, si similis dolor non est in corde vestro. Transitis a vobis ad me, retransite a me in vos; et videte si non etransitis et non attenditis, magis est flendmas. o benigne Jesu! et si non verbis,
Abbreviated transcription (Latin):
uł timet uł minat᷑ ĩꝑiosa necessitas. Et
nulla obedienti sepe debet᷑ maior gla: in
ista uͦ in obediẽti maior semꝑ intentatur
pena. Ergo in hoĩe sursũ cor hũte p̃p ext̾i¬
ora sua regenda. moderanda ꝯponenda
palã oĩb ẽ qm necessaria sit uoluntati

Expanded text:
iculosa necessitas. Et in illa obedienti saepe debetur major gloria: in ista vero inobedienti major semper intentatur poena. Ergo in homine sursum cor habente propter exteriora sua regenda, moderanda, componenda, palam omnibus est quam necessaria sit voluntati