comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in corde definita qua estio est : nonquam uolebamus sedubi quidien¬
re undenont contro uersia qđ caro ab illo ita sepenomin&ur it uelt
intellegi non substantiã sed opera casnis : Quidhoc ad remuitia casuis
contraria sunt uoluntati hominis nonnatura acusatur seduicus
ied icus quaeritur : Quid ÷ qđ interogat quis fecit homini spin
& respond& sibi sine dibio ds̃ : & item interogat: casnem quis creaus
Item que respondet : credo ds : Intefogat tertiobonus ÷ quiutruinq¬

Expanded text:
in corde; definita quaestio est, non quam volebamus, sed ubi quid senin corde; definita quaestio est, non quam volebamus, sed ubi quid senre, unde non est controversia, « quod caro ab illo ita saepe « nominetur, ut velit intelligi, non substantiam, sed opera carnis. » Quid hoc ad rem? Vitia carnis contraria sunt voluntati hominis: non natura accusatur; sed vitiis medicus quaeritur. Quid est quod interrogat, « Quis fecit homini spiritum? » et respondet sibi, « Sine dubio Deus. » Et item interrogat, « Carnem quis creavit? » itemque r
Abbreviated transcription (Latin):
corporis quaebona ÷ : sed deuitiis car alibus unde non liberatur honio
sine gratia saluatoris: Nec quando permortem corporis discedit a cor pore
& hocut dicer & apostolus quid supra dixerat uideo aliam legem in me¬
bris. repͥugnantem logimentis meae & captiuum mneducentẽ in lege
peceati quo ÷ imembris meis : Ecce qđ iutium natur acliumanȩ in¬
oboedientia uoluntatis inflixit: Oraresinatur ut san&ur quidtan¬
tum denaturae porsibilitate p̃sumitur uulnerata sauciata ueata
perdita : : Vera confessione non falsa defensione opus hab&. Eratiua
ergodĩ nanqua instituatur sed qua restituatur quaeratus qua ab
isto soladamatur non esse necessaria cumtace xur : qui sioninino
nilul degratiadĩ dicer& nec eam quȩstionem soluendam sibi ꝓpone¬
r& ut a sedehacre inuidiam remouer& : Poss& putarihoc quidem
sentire qđ ueritas hab& sed non dixisse quia non ubique omiua dicen¬
dasunt : Proposuit de gratia quaestione id respondit quod liabeba

Expanded text:
corporis, quae bona est, sed do uitiis carnalibus, unde non liberatur homo sine gratia saluatoris nec quando per mortem corporis discedit a corpore. et hoc ut diceret apostolus, quid supra dixerat ? uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuum me ducentem in lege paceati, quae obedientia voluntatis inflixit. Orare sinatur, ut sanetur. Quid tantum de naturae possibilitate praesumitur? Vulnerata, sauciata, vexata, perdita est: vera confessione, non falsa defensione opus habet. Gratia ergo Dei, non qua instituatur, sed qua restituatur, quaeratur; quae ab isto sola clamatur non esse necessaria, cum tacetur. Qui si omnino nihil de gratia Dei diceret, nec eam quaestionem solvendam sibi proponeret, ut a se de hac re invidiam removeret, posset putari hoc quidem sentire, quod veritas habet; sed non dixisse, quia non ubique omnia dicenda sunt: proposuit de gratia quaestionem, id respondit quod habebat
Abbreviated transcription (Latin):
eos dipuitat quidicunt & quis nolit sine peccato ẽẽ : sihoc in hominis ẽ&̃
positum potestate : Recte quidem disputat hoc ipso eos consiterinon
ẽẽ in possibile quia hoc uel multi uel omnes uolunt: sed hoc unde sit
possibile confiteatus & pax÷ : Ipsa ÷ enĩ gratiadi ꝑ ihm̃ xp̃mdim nos

Expanded text:
eos disputat, qui dicunt, « Et quis nolit sine peccato esse, si hoc in hominis esset positum potestate? » Recte quidem disputat, « hoc ipso eos confiteri non esse impossibile, quia hoc vel multi, vel omnes volunt: » sed hoc unde sit possibile confiteatur, et pax est. Ipsa est enim gratia Dei per Jes
Abbreviated transcription (Latin):
contraria ergo non bapte atis potest carei ẽẽ contraria: Etr¬
nat quemaminodum cum sit eliam imprisilla ab eomultum de¬
fonsa natura : certeuelieis concedit esseuitiatan suanuels
quo eum durandum misericis saimaritanus adugt. poeru sus
stis concedit carnem ẽẽ contrariam: Dicat
sanorus coipso opus : saluatore quo instiricta: natutan¬
factumt ut l abitar& in nolis siopus esse fateamur parur s& nag¬
nis id÷ auagitibus infantum us quet anos senum tota qua inter nos : liuus
cem aduersantur ut non ea quaeiulttis faciatis ad galatas utorino
id scripsit Quibus dicit quiergo tribuit uobis spm: & urtutes opera¬
tur in uobis ixoperibus logis ame auditu fidei : uinde apar& cum xpia¬
nis loqui & quibus de tribuerat spm ergo &iam baptsiatis : Eara las¬
tũ ans coro inuenitus esseontraria & non ades se possibias illa quam in se¬

Expanded text:
contraria? ergo non baptizatis potest caro esse contraria. expcontraria? ergo non baptizatis potest caro esse contraria. exponat quemadmodum, cum sit etiam in ipsis illa ah co multum defensa natura. certe uel in eis concedit esse uitiatam. si iam quo cum curandum misericors Samaritanus aduexit. porro si uel istis concedit carnem esse contrariam, dicat sanetur, co ipso opus est saluatore, quo instituta est nafactum est, ut habitaret in nobis , si opus esse fateamur parvis et magnis, id est, a vagitibus infantum usque ad canos senum; tota quae inter nos est, hujus cem aduersantur, u t non ea quae uultis faciatis. ad Galatas, ut opinor, id scripsit, quibus dicit: qui ergo tribuit uobis spiritum et uirtutes operatur in uobis, ex operibus legis an ex auditu fidei? unde apparet eum Christianis loqui et quibus deus tribuerat spiritum, ergo etiam baptizatis. ecce et baptizatis caro inuenitur esse contraria et non adesse possibilitas illa, quam inse
Abbreviated transcription (Latin):
rer cacratem : Quo cotus pato qđ uelit uidere sednom porest siaute
uidi & non potest in est uoluntas sedamis sac possibilitos Adliueui¬
d&e quas mnoles con&ur quasuam sententiã ducat intur pere siua¬
ler&: obicitenũ sibi questionẽ dicens sedea ronolis secundum
a postolum contraria ÷ inquies. Deinder esponde quõ modo
fieri potest urcuicumque bartiato sit caro contraria Cun se¬
cundum cundem apostolum in carnenon ẽẽ intellogatur taeriait
uos autem in carne non estis : Bena quod baptĩ atis dicit castiẽcor¬
trariam eẽ nom posseciđ atrũ uerũ ueruim sit post uidoluuuis
Nanc uero q non potuit penitus se obliusci. cẽ x pianũ sedidliae
cenuter recor datur ẽ : Recessit adefensione nature : ub iest ergo
inseporabilitas pos sibilitatis anforte nondumi bapetrati in natura
homina nonsunt̃ hic procsus lnc possa iuigilare &s̃ aduertur po¬
test quomodo fieri porest inquit ut tuicumque lapteratos ⁊ coro

Expanded text:
m caecus puto quod uelit uidere. sed non potest; si autem uult et non potes, inest uoluntas, sed amissa est possibilitas. Adhuc uidete quas moles conetur, qua suam sententiam ducat, inrumpere, si ualeret. obicit enim sibi quaestionem dicens: sed caro nobis secundum apostolum contraria est, inquies. deinde respondet: qui fieri potest, ut contraria baptizato sit caro contraria, cum secundum eundem apostolum in carne non esse inteltellegatur? ita enim ait: uos autem carne non estis. bene, quod baptizatis dicit carnem contrariam esse non posse; quod utrum uerum sit post uidebimus. nunc uero quia non potuit penitus se obliuisci esse Christianum, sed id licet tenuiter recordatus est, recessit a defensione naturae. ubi est ergo inseparabilitas possibilitatis? an forte nondum baptizati in natura hominum non sunt? hic prorsus, hic posset uigilare et, si aduertat, potest. qui fieri potest, inquit, ut cuicumque baptizato sit caro
Abbreviated transcription (Latin):
ussicere &ae aliqubus uinculis sedauso at que obseratoutiu
liperite enuone ueleamus nequeutareriatut nosras t petes¬
te. Cum in porestate fuerit atela uder aut manestte sĩ regri
pide cont geat uoluntatis enmi arbtr io inquit acdei beratio
irliatur que qud naturali necessitate constringietur scellio
mmillo qucestio ẽ perm ab iurdum :÷ utideo dicamus font¬

Expanded text:
efficere et ore aliquibus uinculis sic clauso atque obserato, ut id efficere et ore aliquibus uinculis sic clauso atque obserato, ut id aperire minime ualeamus neque ut aperiatur in nostra sit potestate, cum in potestate fuerit ut clauderetuinde contexat: « Voluntatis enim arbitrio, » inquit, « ac deliberatione privatur, quidquid naturali necessitate constringitur. » Et hic nonnulla quaestio est. Per enim absurdum est, ut ideo dicamus non
Abbreviated transcription (Latin):
imlitudimibus quid dicat in lustrat : ut puta inquid loquipos sum:
qđ loqui possum meam non ÷ qđ loquor meum : idest pprice uolun¬
tatis & quia qđ loquor meum ÷ utrũ que facere possum: idestelo qui
& nonloqui Quia uero qđ loqui possum meũ non est. Ioest arbitti
mei at que u oluntatis necesseẽ mesem ꝑ loquiposse & suoduero
nom posselo qui non poss& ame non pos seloqui nisi forte membrũ
illud adimam: quolo quendi impleriofficium potest : onulta quidẽ
dici possent quibus siuelit homo adimat sibi por sib litatẽ loquendi
non adempeo illo menbro quo lo quimur uelut s aliqud siat unde
uox ipsatollatur loquinemo poterit manentibus mẽ nbr is non
etum uox lominis membrum ÷ uga tosane aliquo intericao mẽ¬
ro fieri potest non adempto : sedieuerbo p̃mereiuidoarinibi que
bitentio sedicatur &iam ugore adimere ẽ porsumas quiden

Expanded text:
imilitudinibus quid dicat inlustrat. ut puta, inquit, loqui possum. imilitudinibus quid dicat inlustrat. ut puta, inquit, loqui possum. quod loqui possum meum non est; quod loquor meum est, id est propriae uoluntatis; et quia quod loquor meum est, utrumque facere possum, id est et loqui et non loqui. quia uero quod loqui possum meum non est, id est arbitrii mei atque uoluntatis, necesse est me semper loqui posse; et si uoluero non posse loqui, non possum tamen non posse loqui, nisi forte membrum illud adimam, quo loquendi inpleri officium potest. multa quidem diei possent, quibus, si uelit. homo adimat sibi possibilitatem loquendi non adempto illo membro quo loquimur. uelut si aliquid fiat unde uox ipsa tollatur, loqui nemo poterit manentibus membris; non enim uox hominis membrum est; uexato sane aliquo interiore membro fieri potest, non adempto. sed ne uerbo premere uidear mihique contentiose dicatur: \'etiam nexare adimere est\', possumus quidem id
Abbreviated transcription (Latin):
audiris falsanos deillis iactante fama & quibusdam fratribus
idoneistestibus asseuerantibus credidis se putaremus : Qquidenm
dicibreuius potut & uerius quam possibilitatem non peccande
quanta cumq ÷ uelerit in homine non nisido debere repitar
hoc & nosdicimur iungamus dexteras anaudienda sunt c&eras
Audenda plane & corripienda utique uel cauenda : Nam cumdies¬
tur in quidipsum posse arbitru bumani omnino non essesd
natura sedauctoris naturaedi scilic& : & quifieri potest u
absquedi gratia intellegatur quod ad dm̃ ꝓprice pertinere
cens&ur iam cepit apparere quid dicat: Sed nefate falle¬
mur latius de planat & clarius sedut hos manifestius
inquit fiat : paulo latius disputandum ÷ : Dicinus enim cuius¬
cumque reipossili litatẽ nontatitam in arbitrii iumani potes¬
tate quam ii natura inecessitate consistere : q semplis &iam uels¬

Expanded text:
auditis falsa nus de illis iactante fama et quibusdam fratribus auditis falsa nus de illis iactante fama et quibusdam fratribus idoneis testibus asseuerantibus credidisse putaremus. quid enim dici breuius potuit et uerius quam possibilitatem non peccandi, quantacumque est uel erit in homine, non nisi deo debere reputari? hoc et nos dicimus, iungamus dexteras. An audienda sunt cetera? audienda plane et corrigenda utique uel cauenda. nam cum dicitur, inquit, ipsum posse arbitrii humani omnino non esse, sed naturae, sed auctoris naturae, dei scilicet, ecqui fieri potest ut absque dei gratia intellegatur, quod ad deum proprie pertinere censetur ? iam coepit apparere quid dicat; sed ne forte fallamur, latius id explanat et clarius. sed ut hoc manifestius, inquit, fiat, paulo latius disputandum est. dicimus enim cuiuscumque rei possibilitatem non tam in arbitrii humani potestate quam in naturae necessitate consistere. exemplis etiam uel s
Abbreviated transcription (Latin):
& hiunc cruci fixum ea quippefides iustos sanauit antiquos quoe sanat
& nofid÷ mediatorisdi & hominum hominis xpiiliu fides sanguiniser
fides cruciseius fides mortis & resur rectionis eius habentes ergo eun¬
dem sp̃mfidei & noscredimus Propter qđ &lo quimus: stiuero obiec¬
ta sibi quaestione inquareuera intolerabilis uid&us cordibus diris¬
tiani s quid respondeat adtendamus : At enim sedioc ÷ qđ mul¬
tos mou& inquies qđ non ꝑdi gratiam hiominem sine pec cato esse
porse defendis precsus lioo : qđ mou& hoc ẽ qđ obicimus romipsam
dicit hoc omnino egerrime sustinemus : Hino axp̃ianis talia dispu¬
tari ea quam in alios &inipsos habemus dilectione non ferimus
Audiamus igitus quo modose ab obiectione questionis hiuius epe¬
diat : Dignorantiae caecitas in quid : oimperitamentis ignauia
quanid sinedi gratia defensori ecistimat qđ do tantum audeat
debere reputari : Sinesciremus quae sequantur iustantũ modo

Expanded text:
et hunc crucifixum. ca quippe fides iustos sanauit antiquos, quae sanat et nos, id est mediatoris dei et hominum hominis Christi lesu, fides sanguinis eius, fides crucis eius, fides mortis et resurrectionis eius; habentes ergo eundem spiritum fidei et nos credimus, propter quod et loquimur. Iste uero obiecta sibi quaestione, in qua reuera intolerabilis uidetur cordibus christianis, quid respondeat adtendamus. ait enim: sed hoc est quod multos mouet, inquies, quod non per dei gratiam hominem sine peccato esse posse defendis. prorsus hoc est quod mouet, hoc est quod obicimus. rem ipsam dicit; hoc omnino aegerrime sustinemus, hinc a Christianis talia disputari ea quam in alios et in ipsos habemus dilectione non ferimus. audiamus igitur quomodo se ab obiectione quaestionis huius expediat: o ignorantiae caecitas, inquit, o inperitae mentis ignauia, quae id sine dei gratia defensari existimat, quod deo tantum audiat debere reputari! si nesciremus quae sequantur, his tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
non ea quauo lunt faciunt : & denan peccando utique agebat
non deuolando quia hommes non aliteserant : Eccelomoqus
uult bonum nonagit sed qđ non uuilt malum hoc agit u iellenl
adiac& ꝑficere autem bonũ non adiac& : Vbi est pos sibilios
que insepurabiliter ꝓbatur essenaturae : Quem lib& eni
ins&rans figur & side seipso ista ñdicit a postolus hominẽ ces¬

Expanded text:
non ea quae uolunt faciunt. et de non peccando utique agebat, non ea quae uolunt faciunt. et de non peccando utique agebat, non de uolando. quia homines non alites erant. ecce homo quod uult bonum non agit, sed quod non uult malum. hoc agit; uello illi adiacet. perficere autem bonum non adiacet. ubi est possibilitas, quae inseparabiliter insita in se transfiguret, si de se ipso ista non dicit Apostolus, hominem ce
Abbreviated transcription (Latin):
&ideo sub obscure : Sedita poss& diciplanius qr posse nonsieo¬
care nostrũ non ÷ seu uelimus seu nolumus possumus ñ pecca¬
re: Non enimait seu uelimus seu nolimus ñ peccamus sine
dubio enim peccamus siuolumus : sed tamen uelimus nolimus
habere nos asserit non pec candi possibilitatem quam naturae
insitam dicit: Sed dehomine sanis pedibur tollerabiliter dici
potest uelit nolit hab& ambulandi pos sibilitatem : Confrac¬
tis uero & siuelit non hab& : Vitiata ÷ natura de qualo quitus
quid suꝑbit terra &cinis uitiata ÷ medicum implorat : Saluum
mefacdñe damat̃ sona animã meam clamat quidint̃ cdudit ħas
uoces ut defendendo quasi p̃sentem possibilitatem futurã i¬
pediat sanitatem ÷ & uid&e quid adiungat unde illud confis¬
mare ꝙistimat : Quia nulla inquit adimere uoluntas ptis
qđ in separabilit̃ insitum ꝓbatur ẽẽ nature : ẽ cce homines

Expanded text:
ideo subobscure. sed ita posset dici planius: quia posse non pecideo subobscure. sed ita posset dici planius: quia posse non peccare nostrum non est, seu uelimus seu nolimus, possumus non peccare. non enim ait: seu uelimus seu nolimus, non possumus; sine dubio enim possumus, si uolumus; sed tamen uelimus nolimus habere nos asserit non peccare possibilitatem, quam naturae insitam dicit. sed de homine sanis pedibus tolerabiliter dici potest: uelit nolit habetis ambulandi possibilitatem; confractis uero, et si uelit, non habet. uitiata est natura de qua loquitur — quid superbit terra et cinis?—, uitiata est, medicum implorat: saluum me fac, domine, clamat; sana animam meam clamat. quid intercludit has uoces, ut defendendo quasi praesentem possibilitatem futuram inpediat sanitatem ? Kt uidete quid adiungat, unde illud confirmare existimat: quia nulla, inquit. adimere uoluntas potest, quod inseparabiliter insitum probatur esse natur
Abbreviated transcription (Latin):
pirietam ut heo maioris uitu sit nomuderez quia non peccure in quit
os rumt̃ possumus peccare & nom percure qud sialius dicat quia
palle infelicitatem nostrũ ÷ possimus eam & uelle &nolle ata¬
meream uelle omnino noupos sumus : quis enim ullo modo uelle
e rossit in felix e&iam sialiud ult ubncum & nolentem it folici¬
fis consequatur: Deinde quiadi multo magist non peccare
mn audebimus cum dicere & peccare posse & nonpetcare ab sit
solbis uedũ porsepericure dicimus nonenũ ut stalti putant Ideot̃
erit omnipotens qr nec mori potest & negare seipsum ñ potest
Quid:÷ ergo quod loquitur & quibus locutionum regulis conatur
ꝑsuadere qđ nonuult considerare : Ad huc addit & dicit quia
ueroposse non peccare nostrũ non÷ &si uoluerimus non pusse
non peccare non possumus ñ posse ñ peccare :In torte hocdixit

Expanded text:
uitiatam, ut hoc maioris uitii sit non uidere. Quia non peccare, inquit, uitiatam, ut hoc maioris uitii sit non uidere. Quia non peccare, inquit, nostrum est, possumus peccare et non peccare. quid, si alius dicat: \'quia nolle infelicitatem nostrum est, possumus eam et uelle et nolle\'? et tamen eam uelle omnino non possumus. quis enim ullo modo uelle esse possit infelix, etiamsi aliud uult ubi cum et nolentem infelicitas consequatur? deinde quia dei multo magis est non peccare, num audebimus cum dicere et peccare posse et non peccare ? absit a nobis ut deum posse peccare dicamus! non enim, ut stulti putant, ideo non erit omnipotens, quia nec mori potest et negare se ipsum non potest. quid est ergo quod loquitur et quibus loeutionuni regulis conatur persuadere, quod non uult considerare? adhuc addit et dicit: quia uero posse non peccare nostrum non est, et, si noluerimus non posse non peccare. non possumus non posse non peccare. intorte hoc dixit et
Abbreviated transcription (Latin):
qđ eas uoluid adlibere: Sequitur enĩ & dicit similiergo modo
denom peccandi pos sibilitate intellegendum ÷ qđ non pectare
nostrumsit posseuero non peccare ñ nostrũ : Side in tegra & sa¬
na hiominis natura loquer&ur quã modo non liabemus speenim
salui factisumus spes autem qua iud &ur non ÷ spes siaute qđ nonui¬
demus speramus ꝑpatientiã exspectamus nec sic recte dicer& qđ
non peocare. nostrumi tantum modo sit quamuis peccare nostrũ ec̃t
Nom & tune ẽte. ad iutoruundi &tam quã iumen sanis oculis qđad¬
uiti uideant seprebere uolentibus : quia uero dehacuita disput&
i corpus qđ corrum pitur aggrauat animã & deprimit terrena
ubitatio sensum multacogitantem miror quo arde&iam sine
litorio medicina saluattuis nostri: nostrũ put& esse non peccare
osse uero nonpeccare nature. eẽ. contendat quã sic appar& c̃ẽ

Expanded text:
quod est uoluit adhibere. sequitur enim et dicit: si- mili ergo modo quod est uoluit adhibere. sequitur enim et dicit: si- mili ergo modo de non peccandi possibilitate intellegendum est, quod non peccare nostrum sit, posse uero non peccare non nostrum. si de integra et sana hominis natura loqueretur— quam modo non habemus; spe enim salui facti sumus; spes autem quae uidetur non est spes. si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus —, nec sic recte diceret, quod non peccare nostrum tantummodo sit, quamuis peccare nostrum esset; nam et tunc esset adiutorium dei et tamquam lumen sanis oculis, quo adiuti uideant, se praebere uolentibus. quia uero de hac uita disputat, ubi corpus quod corrumpitur adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, miror quo corde etiam sine adiutorio medicinae saluatoris nostri nostrum putet esse non peccare, posse uero non peccare naturae esse contendat, quam sic apparet esse
Abbreviated transcription (Latin):
do dat: itemsi quod audire possumus uel nom possumus it nostrapotes¬
tatenonẽ. sedinnaturȩ constrictione qđue ro audimus uel non
audimus boc ꝓprie uoluntatis : quus non adendit quantu er¬
diamus inuti quopen&rant in sensam nostrani &amautuess
turatis sicuti est. deproximo serrestridor uel gunntus sualaoe¬
quam opturatio aurium ostendit non in potestate nostra esieas¬
tis auribus nonaudirefacit &um fortasse talis opturatio que ss
nones semnosta potestate pos seodeari uel non posse sellures
caniuntes oleus graues & molestos quando consticut faes
siquis nos illananibus ligatis constituat seruata prorscis integri¬
tate ac salute membrocum uelimus nonodorarȩ nec omnino possi¬
mus quia cum sp̃m ducere cogimur simuil &odorem quemnolumus
trabimus: Sicut ergo iste simlitudines salsce sunt ita &illud ꝓpter

Expanded text:
dat? item si quod audire possumus uel non possumus in nostra potesdat? item si quod audire possumus uel non possumus in nostra potestate non est, sed in naturae constrietione, quod uero audimus uel non audimus. hoc est propriae uolnntatis, cur non adtendit, quanta audiamus inniti. quae penetrant in sensum nostrum etiam auribus opturatis. sicuti est de proximo serrae stridor uel grunnitus suis? quamquam opturatio aurium ostendit non in potestate nostra esse apertis auribus non audire, facit etiam fortasse talis opturatio, quae ipsum non esse in nostra potestate posse odorari uel non posse, sed in ncum inter odores graues et molestos quando constituti fuerimus, si quis nos illic manibus ligatis constituat, seruata prorsus integritate ac salute membrorum uelimus non odorari nec omnino possimus, quia cum spiritum ducere cogimur, simul et odorem quem nolumus trahimus. Sicut ergo istae similitudines falsae sunt, ita et illud propter
Abbreviated transcription (Latin):
nelle nenpossumur mescio qua abona constrietione uttlr
nec dicere audemus Ideo dm̃ nonuolantatem sedneces sitatẽ habere
iustitiae qr nom potest uelle peccare : AAtendite &iam qua fecun¬
tur. hoc inquit & deauditu &doratu ueliusa sentiri pos sibile
ẽ qđ audire ad orare udere potestatis nostre sit pos seuero au¬
dire uel eda are uel uidere potestatis non sit sed in neces sitate¬
nacurali consistat : Aat ego non intellego quid dicat aut ip sequo¬
modo enĩ in potestate nostra non .ẽ. uidendi possibilitas sie ipo¬
testate nostra ẽ non uidendi necersitas quia in potestate . ẽ. caeci¬
tas quaidipsum uiderepossenolis siuoliumus adimamus quomo¬
doautem in nostra potestate .ẽ. uidere siuelimus cum &iari salua
integritate naturam corp&ris oculoum que nostrorũ pec uolen¬
tes udere possimus siue ꝑ noctem luminis quo fer in secus adi¬
bentir a demptis siuenos quis quã intenebroso loco aliquo in dau¬

Expanded text:
nolle non possumus nescio qua et bona constrictione naturae nee dicere audemus ideo deum non uoluntatem sed necessitatem habere iustitiae. quia non potest uelle peccare. Adtendite etiam quae sequuntur. hoc, inquit, et de auditu, odoratu uel uisu sentiri possibile est, quod audire, odorari, uidere potestatis nostrae sit, posse uero audire uel odorari uel uidere potestatis nostrae non sit, sed in naturali necessitate consistat. ant ego non intellego quid dicat ant ipse. quomodo enim in potestate nostra non est uidendi possibilitas, si in potestate nostra est non uidendi necessitas, quia in potestate est caecitas. qua id ipsum uidere posse nobis, si uolumus, adimamus? quomodo autem in nostra potestate est uidere, si uelimus, cum etiam salua integritate naturae corporis oculorumque nostrorum nee uolentes uidere possimus siue per noctem luminibus quae forinsecus adhibentur ademptis siue nos quisquam in tenebroso loco aliquo inclu
Abbreviated transcription (Latin):
ait eritis sicut di. Ideo dictum ÷ iitium omnis peccati superbia
&initium siꝑbie hominis a postatare adõ: quid autem sihuult quod
dicit÷ Deinde quom ododõ ꝓillius peccatireatii subditus ẽẽ poterit
quod suum non ẽẽ cognouerit sium enimnon est in quĩsineces sarium
ẽ at sisium ÷ uoluntarium ẽ g&si uoluntarium ÷ uitari potest
Nosres pandemus suum ÷ ominino seduitium quod conimittitur
nondum omini ex parte sanatum ÷ : quod quidẽ ut inolescer & denon
recte usa sanitate descendit ex quo utiolam maleualens uedinfir¬
mitate udl cecitate plura comimittit : ꝓquosipplicandũ ÷ utra¬
mnełus & deinceps in ꝑpeia sanitate uitatur Non su perbiondũ
quasihiomo eadem potestate san&ur qua potestate uitiatus est
&liac quidem ita diperim ut altius di udicium mefatear igno¬
rare : Quir &liam ipsam superluam. qua tinrecte foctisanimo

Expanded text:
ait, Eritis sicut dii . Ideo dictum est, Initium omnis peccati superbia; ait, Eritis sicut dii . Ideo dictum est, Initium omnis peccati superbia; e hominis apostatare a deo. Quid autem sibi uult quod dicit: deinde quomodo deo pro illius peccati reatu subditus esse poterit, quod suum non esse cognouerit ? suum enim non est, inquit, si necessarium est. aut si suum est, uoluntarium est; et si uoluntarium est, uitari potest. nos respondemus: \'suum est omnino, sed uitium quo committitur nondum omni ex parte sanatum est; quod quidem ut inolesceret, de non recte usa sanitate descendit; ex quo uitio iam male ualens uel infirmitate uel caecitate plura committit pro quo supplicandum est, ut sanetur et deinceps in perpetua sanitate uiuatur, non superbiendum, quasi homo eadem potestate sanetur qua potestate uitiatus est\'. Et haec quidem ita dixerim, ut altius dei indicium me fatear ignorare cur etiam ipsam superbiam, quae et in recte factis animo
Abbreviated transcription (Latin):
tam suꝑbum quã dm̃ contemnere. Omnino ergo peccatũ & su¬
ꝑbia ẽ &iam scriptura dicente Inicium omnis peccati sus
bia ÷: Quaer& diligenter & ueni& in lege multum discrelum¬
ẽẽ ac&eris peccatis peccatum suꝑbiae multa enĩ peccata
suꝑbiam committuntur sed neque oninia suꝑbefiunt que
ꝑperam fiunt : Certe anescientibus certe ab infisinis certeple¬
rumque a flentibus & gementibus & quedam suꝑbi& cũmos¬
num sit ipsa peccatum itasine aliis ꝑse ipsa ÷ ut &iam plerus
ut dixi non peccatir sedin ipsis recte factis pedeceleriore susi¬
ueni& &obrepat. Sedideo uerissime dictum ẽ qđ iste a ins
intellexit̃ initium omnis peccati suꝑbia quo diabolum aqsꝰ
extitit ougo peocati ipsa deic̃it & subsequente in uidentia hon¬
nem stantem unde ipsececidit indesubuertit : Namuaqui
iactantiae ianuam qua intraru serpens ille quee suat quo

Expanded text:
tam superbum quam deum contemnere? omnino ergo peccatum et sutam superbum quam deum contemnere? omnino ergo peccatum et superbia est etiam scriptura dicente: initium omnis peccati su p superbia est. quaerat diligenter. eesse a caeteris peccatis peccatum superbiae. Multa enim peccata per superbiam committuntur, sed neque omnia superbe fiunt, quae perperam fiunt; certe a nescientibus, certe ab infirmis, certe plerumque a flentibus et gementibus. Et quidem superbia, cum magnum sit ipsa peccatum, ita sine aliis per se ipsa est, ut etiam plerumque, ut dixi, non in peccatis, sed in ipsis recte factis pede celeriore superveniat et obrepat. Sed ideo verissime dictum est, quod iste aliter intellexit, Initium omnis peccati superbia: quoniam diabolum, a quo exstitit origo peccati, ipsa dejecit, et subsequente invidentia hominem stantem, unde ipse cecidit, inde subvertit. Nam utique jactantiae januam, qua intraret, serpens ille quaesivit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tir obtonsa quid quod &iam similitudines adhiba
iuibus magis amimoneat quid ei debeat responderi
uud ami plius dicam inquit nisi qr credi potest qđignes
gtibus extinguntur sic redi potest qđ peccatis pec¬
seta cur eutus: Quidsignes quis quam ex tinguere
nom potest ignibus sedtamen posse ut dacui dolnescurari dolor ibus
Possunt &iamrsiqua erat & discat uenenis uenena depelli: Namsi
& auiertit aliquando calaes febrium . quibusdam caloribus medi¬
cinalibus frangi&iam ignes ignibus foetas se conced& extingui
Quonam modo inquit suꝑbiam ipsam acpeccato separabimus
quid enim hoc urg& cummanifestum sit: &iamipsam esse pecca¬
turiꝰ Tam peccare inquit superbire est quã suꝑbire peccare :
Nam que rerȩ quid sit qđ cumque peccatum &iude siinuenie s ali¬
quiꝰd si ne suꝑbiae apellatione peccatum: Hanc autem sententũ
di contemtus ẽ. & omnis di contenitus suꝑbia ẽ: Quidenim

Expanded text:
tur obtunsa. quid quod etiam similitudines adhibet, tur obtunsa. quid quod etiam similitudines adhibet, quibus magis ammoneat quid ei debeat responderi? quid amplius dicam, inquit. nisi quia credi potest quod ignes ignibus extinguntur, si credi potest quod peccatis peccata curentur? quid si ignes quisquam extinguere non potest ignibus, sed tamen possunt, ut docui, dolores curari doloribus? possunt etiam, si quaerat et discat, uenenis uenena pelli. nam si et aduertit aliquando calores febrium quibusdam caloribus medicinalibus frangi, ctiam ignes ignibus fortasse coneedet extingui. Quonam modo, inquit, superbiam ipsam a peccato separabimus ? quid enim hoc urget, cum manifestum sit etiam ipsam esse peccatum ? tam peccare, inquit. superbire est quam superbire peccare. nam quaere quid sit quodcumque peccatum et uide, si inuenies aliquod sine superbiae appellatione peccatum. hanc autem sententiamdei contemptus est et omnis dei contemptus ptus superbia est. quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
pere animo hiumano ut qđ bene operatur suuum tantum modo
existim& &dicat in abundantia nonmouebor in adernum
Ideo quin uolun tate sua praestiterat deccrienis uirtutem a uer¬
tit paululum faciemsuam : ut quiloc dixerat fier& conturbatus
homini necesse ÷ peccare nepecces seddicitur homini de¬
serit aliquantum ds̃ unde suꝑbis ut scias nontuũ sed eus
ee & discas suꝑbus non esse: Nam illud &iam a postoli qua¬
le ÷ non neita misabule ut nisi quip sedicit cuiue ra dicen¬
di contra dicere nefas ÷ nansit credibile : Qui senĩ nesci¬
t fidelium a setana uenis seprimam peccati s uasioneni
qđ ille primus auetorsit omnium peccatorũ & tamen:
iudam traduntur satanae ut discant non blas phema
uo miodo igitur opus satana excluditur operesa¬
tamae i Hac atque huius modi intueatur neciudeantur
minis acutaqua acudesonant & discussa in ueniun¬

Expanded text:
pere animo humano, ut quod bene operatur, suum tantummodo pere animo humano, ut quod bene operatur, suum tantummodo existimet, et dicat in abundantia sua, Non movebor in aeternum? Ideo qui in voluntate sua praestiterat decori ejus virtutem, avertit paululum faciem suam, ut qui hoc dixerat fieret conturbatus: homini: \'neecsse est peccare, nc pecces, sed dicitur homini: \'deserit aliquantum deus, unde superbis, ut scias non tuum, sed eius esse et discas superbus non esse\'. nam illud etiam apostoli quale est! nonne ita mirabile, ut nisi quia ipse dicit, cui uera dicenti contradicere nefas est, sit credibile ? quis enim nesciat fidelium a satana uenisse primam peccati suasionem et quod ille primus auctor sit omnium peccatorum? et tamen quidam traduntur satanae, ut discant non blasphemare. quomodo igitur opus satanae excluditur opere satanae? haec atque huiusmodi intueatur, ne uideantur ei nimis acuta, quae acutule sonant et discussa inueniun
Abbreviated transcription (Latin):
doloem necessarium fuisse neulceris dolox et̃: Sed ds inqui¬
unt potest ominia sanare locutiquete ut san& arinia sol
ait udiciosuo necoidinem sanandi accipit ab egruto : ꝓcaldi¬
bio quippe fis missimũ a postolum uolebat efficere cuitama
dicit iustuss in firmitate ꝑficitus a nonestotiens orant
aufert nescio quem stimulum carnis: quem sibi dicit datun
nem magnitudine reuelationem atoller&ur. C&era ens
uititiatantum in malefactis ualent sola autem suꝑbia &ian
recte sactis cauenda ÷ unde ammonentur illin edonadi sue po¬
testati tribuendo seseque ꝯe collendo grauius pereant qua
si nihil operarentur boni. Quibus dicitus cumtimore atre
uestram ipsorum salutem operamimi dsenim ÷ quio peratus inuobis
& uelle & o peruri ꝓbonauoluntate : qua reergo cumtimare & tre
more & non potius cum securitate : sid soperatur nisi qr pteruolunta¬
tem nostram sinequa bene non possumus operaricito potest subri¬

Expanded text:
dolorem necessarium fuisse, ne ulceris dolor esset.\' Sed deus, inquidolorem necessarium fuisse, ne ulceris dolor esset.\' Sed deus, inquiunt, potest omnia sanare, hoc utique agit, ut sanet omnia, sed agit iudicio sno nec ordinem sanandi accipit ab aegroto. procul dubio quippe firmissimum apostolum nolebat efficere, cui tamen dicit: uirtus in infirmitate perficitur et non ei totiens oranti aufert nescio quem stimulum carnis, quem sibi dicit datum, ne in magnitudine reuelationum extolleretur. cetera enim uitia tantum in male factis ualent, sola autem superbia etiam in recte factis cauenda est. unde ammonentur illi, ne dona dei suae potestati tribuendo seseque extollendo grauius pereant quam si nihil operarentur boni, quibus dicitur: cum timore et tremore nostram ipsorum salutem operamini; deus enim est qui operatur in nobis et uelle more, et non potius cum securitate, si Deus operatur; nisi quia propter voluntatem nostram, sine qua bene non possumus operari, cito potest subre
Abbreviated transcription (Latin):
perit nondeserit. smondeseratur. ut piesau per iurte¬
que uiuatur. Sicut eñĩ oculus caporis &iam plenis simesanus
nisi candore lucis adiutus non potest cernere sio homꝰ ꝑ fectis sime
iustificatus nisi a&na iuceiustitiae diuinitus adiuu&ur recte
nom potest uiuere. Sanat ergo ds̃ ñ solum ut deleat qđ pec cau¬
mus sedut prtest& &iam nepeccemus : Acute san& ractat &uer¬
sat & quantum sibi uid&ur redarguit atque conumcit qđ eisdi¬
citur &iam necessarium fuisse hominiada ferendam supbi ae
uel gloriae oc cansionem ut absque peccato ẽẽ non poss& Abso¬
dissimum quispe astultissimũ patat peccatũ fuis sesi ne pecca¬
tum. ẽ& quo & ipsa suꝑbia utique peccatũ ÷ quas non &uldr
indolore ẽ: a sectio doloem operatur utdolor dolore tollatur
hocsia perti nones senus & iali quibus terris ubusta numquam
contigerant Audiremus si nedubio utique deridentes fortas¬
sis &iam uerbis huius ut iremus &d iceremus absedis sinũ

Expanded text:
duxerit, non deserit, si non deseratur, ut pie semper iusteque uiuatur. sicut enim oculus corporis etiam plenissime sanus nisi candore lucis adiutus non potest cernere, sic homo etiam perfectissime iustificatus, nisi aeterna luce iustitiae diuinitus adiuuetur, recte non potest uiuere. sanat ergo deus non solum ut deleat quod peccauimus, sed ut praestet etiam ne peccemus. Acute sane tractat et uersat et, quantum sibi uidetur, redarguit atque conuineit quod eis dicitur \'etiam necessarium fuisse homini ad auferendam superbiae uel gloriae occasionem, ut absque peccato esse non posset. absurdissimum quippe et stultissimum\' putat \'peccatum fuisse ne peccatum esset, quoniam et ipsa superbia utique peccatum est\'; quasi non et ulcus in dolore est et sectio dolorem operatur, ut dolor dolore tollatur. hoc si experti non essemus et in aliquibus terris, ubi ista numquam contigerant, audiremus, sine dubio utique deridentes fortassis etiam uerbis huius uteremur et diceremus: \'absurdissimum est
Abbreviated transcription (Latin):
quod a ntraria: capossiui ut non eaquȩ uolumus facianus utiu
ef nonnaturo gratia medicinalis queratus & contro uersia fin¬
enurot e uopupre st bana ab onodo candita quo modo conrtraliu¬
uos mntiocinationen innenlartũ atis hominlius posstnt si ce

Expanded text:
quod contraria est caro spiritui, ut non ea quae uolumus faciamus, uitium quod contraria est caro spiritui, ut non ea quae uolumus faciamus, uitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratur et controuersia finiatur. Duo quippe ista bona a bono deo condita quomodo contra huius ratiocinationem in non baptizati
Abbreviated transcription (Latin):
Dem de concludit sugitur & sprbonus & caro bona daliono auso
condita quo modo fieri potest ut duo hona por siunt sibi ẽẽ contraria
Omitto dicere quia tota liuius rationatio turbardur siquis ab eo
quarer& aestus a frigus quifecit responder& enim si nedubiods̃non
ego multa interrogo ipsecondudat ictrũ aut ista pos sint diciñbona
aut nonappareant interse essecontraria : Incfurtedicit qualitates
sunt iste substantiarur non substantiae : ita ẽ . uerum ÷ sed quali¬
tates naturales &addicreaturam sinedibio ꝑtinentes : Substin¬
tiae quippe non ꝑse ipsas sed ꝑsuas qualitates sicut aqua &ignis dicunt
mus sedut ratiati nationeni eius non necessaria in latione condusam
ostenderemus bocdiximus posseẽnim & contraria non inuico
aduer sasis sed xaltes utram temperari & lonam ual qu dinẽred¬
dere sicut incor pere siccitasin & liumiditas. frigus calor q̃uo rum
euiuium tem poratione lona coporalis ual&uido consistt. Sed

Expanded text:
 bonus et caro bona ut a bono auctore condita, qui fieri potest, ut duo bona possint sibi esse contraria? omitto dicere quia tota huius ratiocinatio turbaretur, si quis ab eo quaereret: \'aestus et frigus quis fecit?\' responderet enim sine dubio: \'deus\'. non ego multa interrogo, ipse concludat, utrum aut ista possint dici non bona aut non appareant inter se esse contraria. hic forte dicit: qualitates sunt istae substantiarum, non substantiae. ita est, uerum est, sed qualitates naturales et ad dei creaturam sine dubio pertinentes; substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualitates, sicut aqua et ignis, dicuntmus, sed ut ratiocinationem eius non necessaria inlatione conclusam ostenderemus, hoc diximus. possunt enim et contraria non inuicem aduersari, sed ex alterutro temperari et bonam ualitudinem reddere, sicut in corpore siccitas et humiditas, frigus, calor, quorum omnium temperatione bona corporalis ualitudo consistit. sed
Abbreviated transcription (Latin):
ferno alediues inuenit. Iincsenon poterat uti que libera requidieit:
quis ineliberauit decor poremaetis luuis. Vbicumqueaaten item di¬
derie libertatem certenseqarabilis perfibilitus illa aturģlab&s pes¬
sopraturale subsidiumꝰ lab& uelle ꝑliberium ar litrium quur quarit
baptisnatis siramentums Anppter commus sa pra&erita ut catantã
ignos cantur quaefieri infecta nou possunt᷑ Dinit tehomine damas
uđ dariabat. Nonem̃tantum desiderut ut ꝑindul gentianist deptie¬
ter iis inpautur sal&iam ut sit datsero adnonr et candum faetis & ca

Expanded text:
inferno ille diues inuenit. hinc se non poterat utique liberare qui dieit: inferno ille diues inuenit. hinc se non poterat utique liberare qui dieit: quis me liberabit d e corpore mortis huius ? ubicumque autem istam perdiderit libertatem, certe inseparabilis est possibilitas illa naturae, habet posse per naturale subsidium, habet uelle per liberum arbitrium; cur quaerit baptismatis sacramentum ? an propter commissa praeteriignoscantur, quae fieri infecta non possunt? Dimitte hominem, clamet quod clamabat. Non enim tantum desiderat, ut per indulgentiam sit de praeteritis impunitus, sed etiam ut sit de caetero ad non peccandum fortis
Abbreviated transcription (Latin):
tatus in xp̃o illihoc dament qui nondũ tale beneficium ꝑcepguint:
Querum in seuoces figurabant a postolus sitamen uel hocdicunt : sed
naturae ista defensio necillos hacuoce &x clamare ꝓmittit neque m
in baptizatis natura est & in non baptizatis natura non ÷ atsiue
in illis uitiata ẽẽ. conceditur ut non sine causa dament Inselix
homo quis meliberabit decue pore moetis huius eisque sub ueniaes
quorro autem ubinatura stã ꝑ diderit libertateri quã sili des
geptt cumdicit quisinedibetabie idonenim &ille sabisantiã casnis
accus sat cumdicit liberari secupere detor premortis hiuis cun&iã
cor poeis sicut animienatura do lona auetori tribuendasit sedutiq
deuitus eceporis dicit Nondec capuemors coapocis seporat sedco¬
tracta gullouitia coherent quibus iusta poena deb&us quã &iã min

Expanded text:
zatus in Christo? illi hoc clament, qui nondum tale beneficium perceperunt, zatus in Christo? illi hoc clament, qui nondum tale beneficium perceperunt, quorum in se uoces figurabat apostolus; si tamen uel hoc dicunt. sed naturae ista defensio nec illis hac uoce exclamare permittit. neque enim in baptizatis natura est et in non baptizatis natura non est. aut si uel in illis nitiata esse conceditur, ut non sine causa clament: infelix homo! quis me liberabit de corpore mortis huius ? eisque subueniatur Quaero autem, ubi natura istam perdiderit libertatem, quam sibi dari exoptat, cum dicit: quis me liberabit ? non enim et illo substantiam carnis accusat, cum dicit liberari se cupere de corpore mortis huius, cum etiam corporis sicut animae natura deo bono auctori tribuenda sit, sed utique de uitiis corporis dicit. nam de corpore mors corporis separat; sed contracta ex illo uitia cohaerent, quibus iusta poena debetur, quam etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ueust culaui cue quesite cupo ccitraria atueadhos plandiri
silierellam patio i na tionem suum quurteuimque snui tr
ab ono conditum: &ideo nom potest interse eẽ contrariũ : Siergo
nonbaptiratiqͣ certe fat&ur captem et̃ contrariam suisillũ intesro¬
gationibus urgeant & dicant: qui fecit hominis spm Vter esponde¬
bit ds : Item que illicarnem quis creauit respond& ste i dẽ credo ds¬
creauit bonum : Iste satebitur : Tunc illieum suogladio iugula¬
bunt inferentes conclusionem eius &dicentes sugitur sp̃r bonus
& caro hona aut abonaͦ auctore condita quificri potest ut duobo¬
na sibi pos sint ẽẽ contraria : In forte illes espondebit : dateueni¬
am quia non debui dicere cuicum que bapti: ato carnem nom pos¬
se ẽẽ contrariã ut hoc modo uobiis non bartizatis contraria confi¬
terer : Sed sine ulla e ceptione dicere debui carnem nulli eẽ con¬
trariam : Eccequoseipse compingit eccequNło quitur qui non uuli

Expanded text:
e sit caro contraria: » atque ad hoc probandum subjicere illam ratiocinationem suam, quia utrumque bonum est a bono conditum, et ideo non potest inter se esse contrarium? Si ergo non baptizati, quibus certe fatetur carnem esse contrariam, suis illum interrogationibus urgeant et dicant, Quis fecit homini spiritum? iste respondebit Deus. Itemque illicreavit bonum est? iste fatebitur. Tunc illi eum suo gladio jugulabunt inferentes conclusionem ejus et dicentes: Si igitur spiritus bonus, et caro bona ut a bono auctore condita, qui fieri potest, ut duo bona sibi possint esse contraria?\' hic forte ille respondebit: \'date ueniam, quia non debui dicere cuicumque baptizato carnem non posse esse contrariam, ut hoc modo uobis non baptizatis contrariam confiterer, sed sine ulla exceptione dicere debui carnem nulli esse contrariam\'. ecce quo sc ipse conpingit, esse quae loquitur, qui non uult
Abbreviated transcription (French):
ruder uont liono ustus snotura potest sadin alcata poterit
fid iuio nourertest, Quider goiam cpuse inplugibuas inatiar
enaneis anteruis adecausor quoro i hac duntagat quo s tiuane ue

Expanded text:
quidem non est homo iustus, si natura potest, sed medicina poterit quidem non est homo iustus, si natura potest, sed medicina poterit quod uitio non potest\'. Quid ergo iam opus est in pluribus inmorari? ueniamus interius ad causam, quam in hac dumtaxat quaestione ue
Abbreviated transcription (Latin):
simual cumof fectu in scis pueni&. Dum caritas di quantũ pletis sime
natura nostra sana at que purgata capere potest diffunditur inccrdi
quanseipse agendodicit defensare naturã cum & creacor & saluator
agnoscitur quam cun defensa uelut sana uiribus quen tegriscreitura
opitulatio saluatoris in anitur : Verumt÷ autem qđ ait qdđ d e tambo¬
nus quamustus talem hominem fecerit qui peccatimalo carere
suf ficer& sed si uoluis s& quis enim eum nescit sanũ &inculpalilem
factum &libero orbitrio atquea diuste uiuendum potestate libera
constitutum᷑. Sednunc deillo agitur quem semi iuiuum latrones n
uia reliquerunt, Qui grauibus saucius confos susque uuid uneribus
nonita potest adiustitiae culmeti ascendere sicut potuit indedes¬
cendere quidiam siam instabulo ÷ adhuc curatur: ponigitur
suiposibilie uub & sediubendo ammona & faicere quodrossi

Expanded text:
simul cum effectu in sanctis proueniat, dum caritas dei, quantum plenissime simul cum effectu in sanctis proueniat, dum caritas dei, quantum plenissime natura nostra sana atque purgata capere potest, diffunditur in cordquam se iste agendo dicit defensare naturam —, cum et creator et saluator agnoscitur quam cum defensa uelut sana uiribusque integris creatura opitulatio salnatoris inanitur. Verum est autem quod ait, \'quod deus tam bonus quam iustus talem hominem fecerit, qui peccati malo carere sufficeret, sed si uoluisset\'. quis enim eum nescit sanum et inculpabilem factum et libero arbitrio atque ad iuste uiuendum potestate libera constitutum ? sed nunc de illo agitur, quem semiuiuum latrones in uia reliquerunt, qui grauibus saucius confossusque uulneribus non ita potest ad iustitiae culmen ascendere, sicut potuit inde descendere, qui etiam si iam in stabulo est adhuc curatur. non igitur deus inpossibilia iubet, sed iubendo admonet et facere quod possis
Abbreviated transcription (Latin):
mines inquit peccatores possent ꝓbari: Definitioni tamen noshrte
nequa quam id obess& qui nontami hamines sintequã quid pos sint esse
defendimus : hic recte facit aliquando consentire : quo non iustifica¬
bitur in conspectudi omnis uiuens non ta memibiesse questio nẽ sed in
ipsa non peccandi possibilitate contendit inqua nec nos aduersis eho
certare opus ÷: Nam neque illud nimis curo utrum fuerint hic aliqu
ud sint ue ẽẽ pos sint quiꝑ fectam cuinlil addendum essa habuer
uel habeant uelbabituris int caritatemdĩ: Ipsa : enim ueris sima
plenis sima ꝑfectissima queiustitia quo id quoduoluntate hominis
adiutã per digratiam fieri porse confiteor & defeñdo quando uel iali
uel in quo fi& mimum certare nondebieo ueque deaipsa pos iclilits
contendo cumsa nota & aduta hominis uolintate por sibulitas ipsa

Expanded text:
mines, inquit, peccatores possent probari. definitioni tamen nostrae mines, inquit, peccatores possent probari. definitioni tamen nostrae nequaquam id obesset, qui non tam quid homines sint quam quid possint esse defendimus. hic recte facit aliquando consentire, quoniam non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens, non tamen ibi esse quaestionem, sed in ipsa non peccandi possibilitate contendit, in qua nec nos aduersus cum certare opus est. nam neque illud nimis curo, utrum fuerint hic aliqui uel sint uel esse possint, qui perfectam, cui nihil addendum esset, habuerint uel habeant uel habituri sint caritatem dei - ipsa est enim uerissima, plenissima perfectissimaque iustitia —, quoniam id, quod uoluntate hominis adiuta per dei gratiam fieri posse confiteor et defendo, quando uel ubi uel in quo fiat nimium certare non debeo. neque de ipsa possibilitate contendo, cum sanata et adiuta hominis uoluntate possibilitas ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Cumperxpi inquit iustitiam inon amines : sed eostantum quilli oboedire
cioluerunt ab aptis inieiur ablatione purgatisunt sc̃i ficatas ẽẽ non
dubium st : nom plane isto testimonio ꝓbat quoduult : Nam sicut dictũ ÷
sicut ꝑanius delictum in omner homines in condeminationẽ ut nullus p̃ter¬
mitter&ur. Sic &in eo qđ dictum ÷ ꝑunius iustitiã inomnes homines in
bartis moeius ab luuntur sed qi nemo iustificatus nisuineum credat abap¬
tis moeius ab iuatur : Ita que omnes dietum ÷ nealiquomodo al io p̃ter ipsã
quis quam salus fieri pos se credatur: sicut uno lit terarũ magistro inci¬
uitate constituto rectirsime Dicimus õmnes isteluc litteras doc&.
Non qromines ciuer lit teras discunt᷑ sed o nemodiscit nisi quemulldo¬
cuerit : Sic nemo iustificatur nisi quem xp̃s iusti ficauerit: sed estoin¬
quit consentiam qromnes peccatores suis s& estatur. dicit enĩ quid
fuerint non quod aliud ẽẽ non potuerint : Quam obrem & siomnes lo¬

Expanded text:
Christi, inquit, iustitiam non omnes, sed eos tantum, qui illi oboedire uoluerunt et baptismi eius ablutione purgati sunt, sanctifieatos esse non dubium sit. non plane isto testimonio probat quod uult. nam sicut dictum est : sicut per unius delictum in omnes hom ines in condemnationem. ut nullus praetermitteretur, sbaptismo eius abluuntur, sed quia nemo iustificatur nisi in eum credat et baptismo eius abluatur. itaque \'omnes\' dictum est. ne aliquo modo alio praeter ipsum quisquam saluns fieri posse credatur. sicut uno litterarum magistro in ciuitate constituto rectissime dicimus: \'omnes iste hic litteras docet\', non quia omnes ciues litteras discunt, sed quia nemo discit, nisi quem ille docuerit, sic nemo iustificatur, nisi quem Christus iustificauerit. Sed esto, inquit, consentiam quia omnes peccatores fuissetestatur. dicit enim quid fuerint, non quod aliud esse non potuerint. quamobrem et si omnes ho