comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
red in ardifice hoc ẽ sapientia dĩ antequa
fier& uita erat quod factum ẽ transiit
quod est insapientia transire nͥ potest. Vi¬
ta ergo in illo erat quod factũ ẽ. & qualis
uitã quia & anima corponruita est
Corpus nr̃m hab& uita sua qua cũ ami¬
serit mors ẽ corpons. Talisergo erat
illauito: ñ Sed uita erat luxhominũ.
Num quid lux pecorum: namistalux &
hominum & pecorum ẽ: est queda lux
hominum unde distant homines ape

Expanded text:
sed in arte, hoc est, in Sapientia Dei, antequam fieret, vita erat. Quod factum est, transiit: quod est in Sapientia, transire non potest. Vita ergo in illo erat, quod factum est. Et qualis vita? Quia et anima corporis vita est: corpus nostrum habet vitam suam; quam cum amiserit, mors est corporis: talis ergo erat illa vita? Non: sed vita erat lux hominum. Numquid lux pecorum? Nam ista lux et hominum et pecorum est. Est quaedam lux hominum: unde distant homines a pe
Abbreviated transcription (Latin):
dex falsũ. sed sic intellegas. Quis ailintellegrt qui
imitatus suent humilitate p̃conis & cognouent
celsi tudine iudicis Nihilenim humilius ipsop̃con
fẽs mei nullũ tantũ mentũ iohannes habuit qua
deistahumilitate quodcũ possit fallere homines

Expanded text:
udex falsum; sed si intelligas. Quis autem intelliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humilius ipso praecone. Fratres mei, nullum tantum meritum Joannes habuit quam de ista humilitate, quod cum posset fallere homines
Abbreviated transcription (Latin):
uentuhelias. quod in prima iohannes: Namq inte¬
Idat cantas urã qua uerum dica : quando concepturo
uiceheliae : quia quodh elias secimdo. fiod ehannes
pymo aduentu suit Recte ergamo do iohannei pos
adprmũ aduentumthoc ille ad secundene. Sippndi

Expanded text:
uod in primo Joannes. 6. Namque intendat Charitas vestra quam verum dicam. Quando conceptus est vice Eliae? Quia quod Elias secundo, hoc Joannes primo adventui fuit. Recte ergo modo Joannes proprie ad primum adventum, hoc ille ad secundum eri
Abbreviated transcription (Latin):
dices honora patrẽ de pieem
Non concupiscis remꝓximitur don
concuputes uꝑorem ꝓ mi turalonno
istaomnia & hob p̃ciqiuntur Bed que¬
semercedem seniestibi diciut
bilia ꝑuisibilia tenebantur. Quare
tenebantur. nepoenitus interirent&
adidolalaberentur. Nam fecerunt
hoc fss meis cutlegitur obletitanta
miracula quae fecit dr̃ quora aculs
eorum. Marediscinum ẽ uia fadaẽ
in medus fluctib sequentes hostes eorx
hisdemaquis oꝑcisunt ꝑ quas illi tran¬
serunt & cum morses homodĩ reces¬
sur& ab oculis eorum idolũ p&i eri
& dixerunt  ac nob̵ deos quinos p̃ce¬
dant quia ille homo dimisitnas: Tota
spes eorũ in homine positaerat non
in dõ. Eccemorituus ẽ homo nũ quid
moretuur ẽ dr̃ quieruen decera

Expanded text:
dices, Honora patrem et matrem, dices, Honora patrem et matrem, Non concupconcupisces uxorem proximi tui . Nonne ista omnia et nobis praecipiuntur? Sed quaere mercedem, et invenies ibi dici: Ut ibilia, per visibilia tenebantur. Quare tenebantur? Ne penitus interirent, et ad idola laberentur. Nam fecerunt hoc, fratres mei, sicut legitur, obliti tanta miracula quae fecit Deus coram oculis eorum. Mare discissum est; via facta est in mediis fluctibus; sequentes hostes eorum eisdem aquis operti sunt, per quas illi transierunt : et cum Moyses homo Dei recessisset ab oculis eorum, idolum petierunt, et dixerunt: Fac nobis deos qui nos praeeant, quia ille homo dimisit nos. Tota spes eorum in homine posita erat, non in Deo. Ecce mortuus est homo: numquid mortuus est Deus qui eruera
Abbreviated transcription (Latin):
atis Ideo uita &erna ꝓmitattur in nouotesta¬
mercto łegite uecus testamentum. & uid& e
quia carnali adhuc populo eaquidem p̃cipie¬
uitur. quae nob: Namunum dm̃coleres&
nobis p̃cipituon accepes inuanũ noit̃
ebsiditui. Q nobir p̃cipitur quod est secun¬
dũ pceptum obseruadiem sabbati. Pie¬
asbati magis nobis p̃cipitur quia spin¬
talit᷑ obreruandũ p̃cipitur. Iudei enĩ
seruilit̃ obseruabant diemsabbati. ad
luxuna ad ebrs latem quanto molius
seminaeeo rum lana facerent. qu& illo
ut illor dicamus obseruare rabbatum
Spintalit̃ obseruat. sabbatum xp̃ianus.
absunens scab opere seruili. Quidest
eñ ab opere seruili. a peccato: unde
ꝓbamus dñm intem oga. Omnis cib
raert peccatum seruim e ꝑ eccatiusrgo
obseruatio rabbat
Dum illa omnia pit¬
cipia nobis magis p̃ci¬
pluntur & obreruand
sunt. Non occide Ne
moethabeny. Non fprabo¬
ne Nonfal sem testimoti ĩdi

Expanded text:
atis. Ideo vita aeterna promittitur in Novo Testaatis. Ideo vita aeterna promittitur in Novo Testamento. Legite Vetus Testamentum, et videte quia carnali adhuc populo ea quidem praecipiebantur quae nobis. Nam unum Deum colere, et nobis praecipitur. Non accipies in vanum nomen Domini Dei tui, et nobis praecipitur: quod est secundum praeceptum. Observa diem sabbati, magis nobis praecipitur: quia spiritualiter observandum praecipitur. Judaei enim serviliter observant diem sabbati, ad luxuriam, ad ebrietatem. Quanto melius feminae eorum lanam facerent, quam illo ut illos dicamus observare sabbatum. Spiritualiter observat sabbatum christianus, abstinens se ab opere servili. Quid est enim ab opere servili? A peccato. Et unde probamus? Dominum interroga: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Ergo observatio sabbati. Jam illa omnia praecepta nobis magis praecipiuntur, et observanda sunt: Non occides, Non moechaberis, Non furaberis, Non falsum testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
uisa sunt ñ erat illa substantia di Illa etum
carnin oculis uidemur dĩ substantia: undes
uid&cur ÷ eu angelium interr oga Beati
mundo corde: quia ipsi dm̃udebunt ꝥuerun
homines quidicer entuanitate cordis sui decepti
llienimquicarnemꝵp̃i uiderunt aliqui crediderx.
aliqui crucifixerunt. & qui erediderunt. tullo cruci¬
fixo cut l auerib enisup sam post resunetione
palparent. fi desadeos ñ reuocaretur : Si ergo p̃p
carne ut uisibilis filius & nos concedimus & est
catholicafides Siau ante carnem sicut ipsidi¬
lit̃ ꝑ creaturam ihiabur typus ostendert¬
tur. Nonutiq substantia ipsa demons trabatir
& manifestabatur. & hoc aditendat cantas
ura leuedo cum̃ttum sapientia di uidere oculis
ñ potest : Fns sixp̃s sapientia dĩ & uirtur dĩ Si
xp̃s uerbum dĩ uerbũ haminis oculis nꝰuid&ur
uerbum dĩ uider sic potest: expellit᷑ergode
cordib: uñs carnales cogitationes utuerentis
subgratia ut add nouum testamentum ꝑtene¬

Expanded text:
t illa substantia Dei. Illa enim oculis carnis videmus: Dei substantia unde videtur? Evangelium interroga: Beati mundo corde; quia ipsi Deum videbunt . Fuerunt homines qui dicerent vanitate sui cordis decepti,Illi enim qui carnem Christi viderunt, aliqui crediderunt, aliqui crucifixerunt: et qui crediderunt, illo crucifixo nutaverunt; et nisi ipsam post resurrectionem palparent, fides ad eos non revocaretur. Si ergo propter carnem visibilis Filius; et nos concedimus, et est catholica fides: si autem ante carnem sicut ipsi di creaturam, in quibus typus ostenderetur: non utique substantia ipsa demonstrabatur et manifestabatur. Et hoc attendat Charitas vestra lene documentum. Sapientia Dei videri oculisVirtus Dei ; si Christus Verbum Dei; verbum hominis oculis non videtur, Verbum Dei videri sic potest? 19. Expellite ergo de cordibus vestris carnales cogitationes, ut vere sitis sub gratia, ut ad Novum Testamentum pertine
Abbreviated transcription (Latin):
sperantuefum. Si coffenderunt in p̃sen¬
tem offenderuntaamꝗ in humilemla¬
piddn. Tapis enimille adhucparuus erat:
iamquidem praecisus de montesinema¬
p̃cisum demonte sine manib: Sedquid
sequitur. & creuitinquid lapisille :¬
& factus ẽ mons magnus & impleuit
uniuersa faciem terae: Videa tergo
iam praecisus ẽrat demonte. Montẽ
regnum uult intelleiiuda eorum
Sed regnũ iudȩorum ñ impleberat uni¬
uersa faciem terrae: In de p̃cisus ẽ ille
lapis qui indenatus ẽ in prȩsentia dñs
& quare sine manib squia sin eopere uinh
urgo pepent xp̃m: lamergo erat lapis
illo praecnussine manib anteo calosiu¬
daeorum. Sed humilis erat ñ in mento
quia ñdum creuent lapis ille & mplebo¬
rat orbẽ terarum quo dostendit inregno
suo quod est &desia qua impleuit aotam
faciemterae. Quia ergo ñ dũ creuerat of¬
fenderunt in illum tamq̃ in lapidẽ & factũ
lapirille conter& eos. Pymosuꝑ humilem
ceciderunt. & excelsus suꝑillosuenturus ẽ

Expanded text:
sperarent venturum, sic offenderunt in praesentem, offenderunt tanquam in humilem lapidem. Lapis enim ille adhuc parvus erat, jam quidem praecisus de monte sine ma Sed quid sequitur? Et crevit, inquit, lapis ille, et factus est mons magnus, et implevit universam faciem terrae . Videat ergo te Judaeos jam praecisus erat de monte. Montem regnum vult intelligi Judaeorum. Sed regnum Judaeorum non impleverat universam faciem terrae. Inde praecisus est ille lapis, quia inde natus est in praesentia Dominus. Et quare sine manibus? Quia sine opere virili Virgo peperit Christum. Jam ergo erat lapis ille praecisus sine manibus, ante oculos Judaeorum: sed humilis erat. Non immerito; quia nondum creverat lapis ille, et impleverat orbem terrarum: quod ostendit in regno suo, quod est Ecclesia, qua implevit totam faciem terrae. Quia ergo nondum creverat, offenderunt in illum tanquam in lapidem: et factum lapis ille, conteret eos . Primo super humilem ceciderunt; excelsus super illos venturus est:
Abbreviated transcription (Latin):
go comps abimus dista p̃conis cũdiis iudicir ab sit u
p̃co mendratur. Hocenimlo quitur quod audit au¬
uentum suũ. & hocdic ere : quia & in sp̃uheliae erat
io hannes : & quod eratiohannes ad pnmil aduenti
hoc eratheliar ad sccundũ aduentum. Quo modo¬

Expanded text:
go comparabimus dicta praeconis cum dictis judicis? Absit ut praeco mentiatur: hoc enim loquitur quod audit a juventum suum, et hoc dicere, quia in spiritu Eliae erat Joannes. Et quod erat Joannes ad primum adventum, hoc erit Elias ad secundum ad
Abbreviated transcription (Latin):
dit quia ꝓp̃homines uoluit plucerna de¬
monstran ad fidem credentium ut ꝑ ipsa
lucerna inimici eius confunderentur lii
enum inimiciquiillum temptabant & di¬
cebant. Dic nobis in quapotestate ista facis.
Interro gabo uos& ego inqui dunaser mone
dicite mihi : Haptis mu iohannis unde est
decaelo an abhominibur &turbatisunt &
dixerunt apud sȩm& ipsos Sidixenmusde
caelo dicturus ẽ nobis quare ergo ncredi¬
distis illi quia illex p̾o ꝑhybuerat aestimo¬
nium & dixerat: Non sum ego xp̃s. sedille.
Siau ex hominib dixenmus ẽẽ timerus
plus timentes uentatis confessionem:
Responderunt mendaciũ uentati. & mena¬
ta ẽ iniquitas sibi. Dixeruntenim nescim
& dñs quia ipsi contra se clauserant negan¬
do sescire quod nouerant. nec ipse illi sape¬
ruit quia npulsauerunt. Dictũ ẽ enim
Pulsate & apen&ur uob. Non solum a uilli
ñpulsauerunt ut apen recur. sed negando
ostium ipsum contrase adstrnexerunt

Expanded text:
oluit per lucernam demonstrari ad fidem credentium, ut per ipsam lucernam inimici ejus confunderentur. Illi enim inimici qui illum tentabant, et dicebant, Dic nobis, In qua potestate ista facis? Interrogabo vos et ego, inquit, unum sermonem: dicite mihi, baptismus Joannis unde est? de coelo, an ab hominibus? Et turbati sunt, et dixerunt apud semetipsos, Si dixerimus de coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis illi? quia ille Christo perhibuerat testimonium, et dixerat, Non sum ego Christus, sed ille . Si autem ex hominibus dixerimus esse, timemus plus timentes veritatis confessionem, responderunt mendacium veritati; et mentita est iniquitas sibi . Dixerunt enim: Nescimus. Et Dominus, quia ipsi contra se clauserant, negando se scire quod noverant, nec ipse illis aperuit, quia non pulsaverunt. Dictum est enim: Pulsate, et aperietur vobis . Non solum autem illi non pulsaverunt, ut aperiretur; sed negando, ostium ipsum contra se obstruxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
r& & ꝓme moritalit̃nas cer&ur. Ideo
cunidixisr& exlonatisunt. quasinemi¬
raremur & exhoneremus tanta gra¬
tiamut nobis incredibile ui der&ur
quia honunes ex dõ natisunt quasise¬
curunte faciens ait. & uerbum caro
factum ẽ & habitauit in nobis Quia
ergo mirans quia homines ex abnar

Expanded text:
et pro me mortaliter nasceretur. Ideo et pro me mortaliter nasceretur. Ideo cum dixisset, ex Deo nati sunt; quasi ne miraremur, et exhorreremus tantam gratiam, ut nobis incredibile videretur quia homines ex Deo nati sunt, quasi securum te faciens, ait: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Quid ergo miraris quia homines ex
Abbreviated transcription (Latin):
caro de carnemea & a postolus ait. Qui
diligit ux orem sua seipsum diligit.
Nemoenimumqua carnemsua odio ha¬
b& Ponitur ergo caro puxore quoniod
aliquando & sps pmanto quare quia
ille regit. haecregitur. Ille imperare
deb&. ista seruire : Na ubi caro imperat.
dono ubi feminah ab& impenum suꝑ
uirum Recta au domus ubiuir imperat.
semina optemperat. Redus ergo ipse
nomo ubi: primperat caro seruit. Hi
ergo uͥ exuoluntate carnis. neq ex uo¬
luntate uini sed e dõ natisunt: Vtau
homines nascerentur exdo pnmo ex
tus exhominib nͥ que siuit quidẽ nisima¬
treminterra. quia iampatrem habebat
incaelo Natus ex dõ ꝑquẽ efficeremur
&nacus exfemina homine. perquem
reficeremur : Noliergo miran .o. homo
ut ausecurus narcerens exdõ. & diceres
tibi nsinecaus a dr̃ nasciexhomine uo¬
Luit. nisi quia alicinus momentime
oxestim auit. ut in maraalẽ me face

Expanded text:
caro de carne mea ; et Apostolus ait, Qui caro de carne mea ; et Apostolus ait, Qui diligit uxorem suam, seipsum diligit; nemo enim unquam carnem suam odio habet . Ponitur ergo caro pro uxore, quomodo et aliquando spiritus pro marito. Quare? Quia ille regit, haec regitur: ille imperare debet, ista servire. Nam ubi caro imperat, domo, ubi femina habet imperium super virum? Recta autem domus, ubi vir imperat, femina obtemperat. Rectus ergo ipse homo, ubi spiritus imperat, caro servit. 15. Hi ergo non ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Ut autem homines nascerentur ex Deo, primo ex tus ex hominibus. Non quaesivit quidem nisi matrem in terra, quia jam patrem habebat in coelo: natus ex Deo, per quem efficeremur; et natus ex femina, per quem reficeremur. Noli ergo mirari, o homo, ut tu securus nascereris ex Deo, et diceres tibi: Non sine causa Deus nasci ex homine voluit, nisi quia alicujus momenti me existimavit, ut immortalem me faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
fedit his quipeceperunt illũ. deditei potestas¬
tgni filios ddĩ fien. his quicredunt in nomine
cibs ur aeneant liqnũ & mare transeant. &
filii quomodo ee possunt. sed filiihominum
nascunturoꝵ corne & sanguine & exuolun¬
tate uinꝰ. & complexi conugu. Illi au quomo
donarcuntur : quinꝰ ex sanguinibue tamqua
mans & feminȩ sangu: Non ẽ latinum
sed quia grece positume pluralitonmaluit
ille qui int̃ p̃tabatur ncponere & quaamin
latinae loquis ec undum gramaticosxrtot
xplicare uentatem secundum audĩa mn¬
rmorum : Si enim dicer& sanquin e sirgu¬
Mnnumero ñ explicar& quod uolebat : Ex
suguinib: enim bomines nascuntur. mans
& eminae. Dialmur ergo n timeamus se¬
ilas gramati corios dumtamen adue¬
ritatem solida & ceraiorem ꝑueniamus.
Nephendit quuntellegit. in gratus quia in¬
tellexit. ñ ex sanguinib. neq ex uoluntate
carius. neq ex uoluntate uin Carnẽ ꝑfe¬
mina posuit. quia de costa cumfacta e&

Expanded text:
illum? Dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus: ut teneant lignum, et mare transeant. 14. Et filii quomodo esse possunt? Sed filii hominum nascuntur ex carne et sanguine, et ex voluntate viri, et ex complexu conjugii. Illi autem quomodo ei nascuntur? Qui non ex sanguinibus: tanquam maris et feminae. Sanguina non est latinum: sed quia graece positum est pluraliter, maluit ille qui interpretabatur sic ponere, et quasi minus latine loqui secundum grammaticos, et tamen explicare veritatem secundum auditum infirmorum. Si enim diceret sanguinem singulari numero, non explicaret quod volebat: ex sanguinibus enim homines nascuntur maris et feminae. Dicamus ergo, non timeamus ferulas grammaticorum; dum tamen ad veritatem solidam et certiorem perveniamus. Reprehendit qui intelligit, ingratus quia intellexit. Non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri. Carnem pro femina posuit: quia de costa cum facta es
Abbreviated transcription (Latin):
en colo dñ cotidie adecclena cunrs genua :¬
mibi tuta sunt inorationib & adsiduae egro¬
to bomicidia faciunt homines rapin ar faci¬
unt & exultant habundant berce uia: faci
ergo qua erebar a dõ. cerite aclgratia ꝑtin eba
Sigratiam ideo tibidedit quia gratis dedit
gratis ama: Noliadũ¬
mium dilige¬
reddm̃ ipse sit prae
deledationem dñi. Nolitimere neastudiod¬
ficias. lalis ent illa deletatio pulentadinis ut
ero quiasatiabens fastidiũ timeo. Vbinec sasb¬
dium ent necfimes. Quid dica nesciosedas
habe quod exhybeat. ñ inuenientib: quo mo
dicant& eredentib: quod aceipiantio: quomo¬

Expanded text:
ego colo Deum, quotidie ad ecclesiam curro, genua mihi trita sunt in orationibus; et assidue aegroto: homicidia faciunt homines, rapinas faciunt; exsultant et abundant, bene est illis. Talia ergo quaerebas a Deo? Certe ad gratiam pertinebas. Si gratiam ideo tibi dedit Deus, quia gratis dedit, gratis ama. Noli ad praemium diligere Deum; ipse sit praedelectationem Domini. Noli timere ne fastidio deficias: talis erit illa delectatio pulchritudinis, ut ero quia satiaberis, fastidium timeo: ubi nec fastidium erit, nec fames, quid dicam nescio; sed Deus habet quod exhibeat non invenientibus quomodo dicant, et credentibus quod accipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
ptatos Non enim nosnatisumin dedoquo¬
xp ÷ ontinibit illeh abere coheredes quio
reditas erisñfit angusta : Si multiponride¬
ntallu ipsi cerae illo possi derã fiunthoredi¬
asipsus & ille uici simsitherecaitas ipsorũ

Expanded text:
ptatos. Non enim nos nati sumus de Deo, quomti . Non timuit ille habere cohaeredes; quia haereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsoru
Abbreviated transcription (Latin):
amen cumaudi quia fure m figir homine
animo. Vides exalia parite senen curuumba¬
culo mnitentem uix se mobenteniruqi ruba¬
Audis quia nistur ẽ amas ampta teqs. talu
nobis prȩmia ꝓmirra sunt fro mei Paleau

Expanded text:
amen cum audis quia fur est, fugis hominem animo. Vides ex alia parte senem curvum, baculo innitentem, vix se moventem, rugis unAudis quia justus est; amas, amplecteris. Talia nobis praemia promissa sunt, fratres mei:
Abbreviated transcription (Latin):
batur bonus fuisti: Si auut ueru̾ e in alus fiusti
credi distiauineum quiiustificat impiũ. quid
ẽ quiiustificatimpiũ : ex impio facit pium: Co¬
tita quid ꝑlegem tibi in minere debȩbat. &quid
ꝑgratia consecutussis consecutus au es. istam
gratia sid&. enriustus exside: Iustur enim exfi¬
ꝓmerebens dm̃uiuendo exfide. accepis proemiũ
iamoraalitate & uita aecterna. & lla gratia
na. Sienimfides gratia ẽ. & uita ȩgerna quasi
merces ẽ sid& Vid& urquidem ds uita aecter¬
na tam̃q̃ debita. reddere: cuidebita: fideli quia
ꝓmerait illũ ꝑfidem. Sed quia ipsa fides ipsa gratia
ẽ. & uita aeaerna gratia ẽ ꝓgratia. Audi paulũ
apostolum consiten temgratia & postea debitũ
expectentem confessio gratiae quae ẽ inpaulo
quipnius quiblaphenus & ꝑsecutor & iniunasur
sed nuren cordio inquid consequutus sum indig¬
nũ sed quiconsequeretur. Consecutũ tam̃ ñ ꝑme

Expanded text:
batur, bonus fuisti: si autem, ut verum est, malus fuisti, batur, bonus fuisti: si autem, ut verum est, malus fuisti, credidisti autem in eum qui justificat impium Quid est, qui justificat impium? Ex impio facit pium; cogita quid per legem tibi imminere debebat, et quid per gratiam consecutus sis. Consecutus autem istam gratiam fidei, eris justus ex fide Justus enim ex firaemium immortalitatem, et vitam aeternam. Et illa gratia tia. Si enim fides gratia est, et vita aeterna quasi merces est fidei: videtur quidem Deus vitam aeternam tanquam debitam reddere Cui debitam? Fideli, quia promeruit illam per fidem; sed quia ipsa fides gratia est, et vita aeterna gratia est pro gratia. 10. Audi Paulum apostolum confitentem gratiam, et postea debitum expetentem. Confessio gratiae quae est in Paulo? Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus: sed misericordiam, inquit, consecutus sum . Indignum se dixit qui consequeretur: consecutum tamen non per
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudine eius noromnes accepimur & gratiau
ꝓgratia id estaccepimus ut nescioquid nos uolus¬
ntintellegere. deplenitudine eius accepine. ton¬
infide ambulanter in gratia ambulamur T In
queratlatebras cogitationũ suarum redeat
ad senem factorum suorum ñ adaendat quidit
nnam aliquid est. Sed quid fuent utẽ& aliquit᷑
inueni& ñ sedignũ fusre nin supplicio : Siergo
supplicio dignur suisti & uenitille qui ñ peccato
punir& sed peccata donar&s. gratia tibi data
ñ merces reddita. Vnde uoca turgratia quio
gratirdatur : Nenim p̃cedentibus mentis
nisi eti quod accepisti. Hancergo accepit gratia
ima peccator iteius peccata dimituerentar
imeruit: Initer og& iustitia inuenit poenam:
ꝓmiserat ñ solũgratia dedit. sed &uentatem. Nuo¬
excoquia tantũ donũ indigni accepimus. gratia
uocatur. Quid estgratio : gratirdata: Quidest
ces reddita ẽ. ñ gratia donata. Si aũ ueredebe¬

Expanded text:
plenitudine ejus nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia, id est, accepimus: ut nescio quid nos voluerit intelligere de plenitudine ejus accepisse; et inIn fide ambulantes, in gratia ambulamus. Unde quaerat latebras cogitationum suarum, redeat ad seriem factorum suorum: non attendat quid sit, si jam aliquid est; sed quid fuerit, ut esset aliquid; inveniet non se dignum fuisse nisi supplicio. Si ergo supplicio dignus fuisti, et venit ille qui non peccata puniret, sed peccata donaret; gratia tibi data est, non merces reddita. Unde vocatur gratia? Quia gratis datur. Non enim praecedentibus meritis emisti quod accepisti. Hanc ergo accepit gratiam primam peccator, ut ejus peccata dimitterentur. Quid meruit? Interroget justitiam; invenit poenam: promiserat; non solum gratiam dedit, sed et veritatem. Quoex eo quia tantum donum indigni accepimus, gratia vocatur. Quid est gratia? gratis data. Quid estces reddita est, non gratia donata; si autem vere debe
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝑcarne. Quia cum hic ẽ& ꝑdiuini¬
tatem abstultis & caecis & iniquis uide
n goterat. Ipsunꝰ quid tenebrae sunt.
dequib: dictũ ẽ lux luc& intenebns &
enebrae eam nͦ conplienderunt: Ecce
pus ẽ ut habers unde uiddeas quod aibi
das ab eo quinu: qua recedit Opuse̾ ut
to ñ deseras an ddeerers nolicadere
&ntibi occidet Sitifecens casum ille
ubi facitocsum Gi aui tustas. p̃senr ẽ
tibi sed nonst& Ni cordare imddecetide¬
ni undee deiecit quipniorate cecidit
Deiecitenim to. non ui non impul su ses
unlunrate aua Sicnimalo ñ consenti¬
re: starcs in luminatur maneres ⁊ odo

Expanded text:
nit per carnem: quia cum hic esset per divininit per carnem: quia cum hic esset per divinitatem, ab stultis et caecis et iniquis videri non poterat. Ipsi iniqui tenebrae sunt de quibus dictum est, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . EcceOpus est ut habeas unde videas quod tibi das ab eo qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli cadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occasum: si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde cecideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Dejecit enim te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illuminatus maneres. Modo
Abbreviated transcription (Latin):
salu. .erat luxt era quac in lumina t omnẽ
homine uenientem in hiinc mundũ Siomnẽ
hominemuenientem & ipsum iohante:
uenerat: & unde porr& anima uiciere quod
ꝑfectue e. Quo modo plerumq uetiali
dua corpore radiato cognoscatur Orais
Et sol omo culir uidere ñ possumus quia
qui saucias habento culor idonei suni¬
retum a sole uel montem uel arborem
at aliquid eius modiidonei sunt uidert
inalio inlustraco de monstratur illis
oraus ille cuiuidendo adhucminurido¬
conficentemseradia tũ seinlum in atum
eẽ Nonquiaradiar& & inluminar& :
cognitur e ille quuinlu. uinat cognitur e
qui in lustrat. cognitus e qui impl& &
quiẽ qui inluminat inquidoninem ho¬
mine uenientẽ in hunc mundũ: Namsi
illinc ñ receder&: ñ e& inluminandus.
sedideo Inc inluminandus : quia illine
recessit ubi homosemꝑ poterat ee in¬
luminatus Quidergo siuenit huc. ubi
eratꝰ in hoc mundo erat. Hic erat& huc
uenit Hicerat ꝓdiuinitatemihucue¬

Expanded text:
t omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent oculos, idonei suna sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujusmodi idonei sunt videre; et in alio illustrato demonstratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus idoconfitentem se radiatum ac se illuminatum esse, non qui radiaret et illuminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. Et quis est? Qui illuminat, inquit, omnem hominem venientem in mundum. Nam si illinc non recederet, non esset illuminandus: sed ideo hic illuminandus, quia illinc recessit, ubi homo semper poterat esse illuminatus. 8. Quid ergo? Si venit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc ve
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ quide ꝑ hominem mors. & ꝑ homine
resuirectio morauorum : Per quem ho¬
minem mors. & ꝑ quem hominem resur¬
restio morauorum. Nolite festinare:
Sequitur & dĩc. Sic enim in adã omnes
buntur. Quiꝑtinent adadam omnes
cato quia nemonatur ẽ p̃er adam:
Vtau nascerentur exada necemtatir fun

Expanded text:
Quoniam quidem per hominem mors, et per hominem Quoniam quidem per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Per quem hominem mors, et per quem hominem resurrectio mortuorum? Noli festinare: sequitur, et dicit: Sicut enim in Adam omnesbuntur . Qui pertinent ad Adam? Omnes cato? Quia nemo natus est praeter Adam. Ut autem nascerentur ex Adam, necessitatis fuit
Abbreviated transcription (Latin):
suae. sed in ea gratia qua pnimũ accepimꝵ
ꝑ seuerant̃ ambulemur.l.exenim ꝑmor
sendata ẽ. quae reostenebat. Quid enĩait
a postolus ł. ex sub intrauit ut habundar&
delictũ. hocꝓderat suꝑbis ut habundar&
delictum multum enĩ sibi dabant. & quasi
umbus suis multum ad signabant. & ñ po¬
terant implere iustitia nisia diubar&
illequiiuserat. Suꝑbia eorum uolenrdo¬
mare dr̃. deditlegem tam̃q̃ dicens. Ecce
implecte neputedis deeẽ iubentem ñ de e
quiiubeat sed deestqui impleat. Si ergo
deest qui impleat unde ñ implet quia
natur ẽ cũ tradicepeccati & moritude
adanatur traxit secunđ quodibi concep¬
tumẽ. Cecidit prius hamo & omnes
quideillonati sunt deillo traxerunt con¬
cupiscentia carnis. Oporaebatutnasce¬
recur alius homo quinulla traxit con¬
cupiscentia. Homo& homo homo ad
moraem homo aduita. Sic dĩc a postolus

Expanded text:
suae: sed si in ea gratia quam primam accepimus, suae: sed si in ea gratia quam primam accepimus, perseveranter ambulemus. 11. Lex enim per Moysen data est: quae reos tenebat. Quid enim ait Apostolus? Lex subintravit, ut abundaret delictum . Hoc proderat superbis, ut abundaret delictum: multum enim sibi dabant, et quasi viribus suis multum assignabant; et non poterant implere justitiam, nisi adjuvaret ille qui jusserat. Superbiam illorum volens domare Deus, dedit Legem, tanquam dicens: Ecce implete, ne putetis deesse jubentem. Non deest qui jubeat, sed deest qui impleat. 12. Si ergo deest qui impleat, unde non implet? Quia natus cum traduce peccati et mortis. De Adam natus, traxit secum quod ibi conceptum est. Cecidit primus homo; et omnes qui de illo nati sunt, de illo traxerunt concupiscentiam carnis. Oportebat ut nasceretur alius homo qui nullam traxit concupiscentiam. Homo, et homo: homo ad mortem, et homo ad vitam. Sic dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
cursum consumaui fidẽ seruaui. Decaectero repo¬
sita est mihicoronaius titiae. Iam debitã flagi¬
tat. iam debitumexigit Namuide uerba seque¬
da qua mihi redd& dñr m illo die iustus iudex
utante surceperat gratia misen cordem patrẽ
opus habebat ut proemium gratiae iudicemiur¬
tum qui ñ da nauit impium dã pnauit fidelem :
tam̃ sibene cogites. ipsededit sidempnmo
quia eum ꝓmeruisti. ñ enim decuo ꝓmeruisti
ut ibi aliquid deberectur: quodergo men lic
in mortalitatir postea tnbuit : don asua co¬
ronat. ñ mentatua. Eccefr̾s omnerde
plenitudineeius accepimus. deplenitudi¬
ne miren cordiae eius. deabũd antiabo¬
nitatir eius accepimus. Quid semissione
peccatorum utiustificaremur exfide
tia id est ꝓhacgratia in qua exsi deuuum
receptun sumus aliam quid itam̃ nisi
gratio : Nasi dixero quia & hõc deb&ur¬
mihi aliquid mad signo quan debebatur.
Coronat aud̃ in nobis dona misen cordiae

Expanded text:
summavi, fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae. Jam debitum flagitat, jam debitum exigit. Nam vide verba sequentia: Quam mihi reddet Dominus in illa die, justus judex . Ut ante susciperet gratiam, misericordem patrem opus habebat: ut praemium gratiae, judicem justum. Qui non damnavit impium, damnabit fidelem? Et tamen si bene cogites, ipse dedit fidem primo, qua eum promeruisti: non enim de tuo promeruisti ut tibi aliquid deberetur. Quod ergo praemium immortalitatis postea tribuit, dona sua coronat, non merita tua. Ergo, fratres, omnes de plenitudine ejus accepimus: de plenitudine misericordiae ejus, de abundantia bonitatis ejus accepimus. Quid? Remissionem peccatorum, ut justificaremur ex fide. tia; id est, pro hac gratia in qua ex fide vivimus, recepturi sumus aliam: quid tamen nisi gratiam? Nam si dixero quia et hoc debetur, aliquid mihi assigno, quasi cui debeatur. Coronat autem in nobis Deus dona misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
Testimonium deditcaelum destella.
iestimoniũ deditmare. poratauitambu¬
lantem dm̃m suum Testimoniũ dedenx
uentra deius iussum qui euerunt. Testi¬
moniũ deditterra. illo crucisixo conire¬
muit. Siommaista testimoniũ dederg
quomodo eum mundurñ cognouit nnsi
quia mundus dilectoresmundi cordeha¬
bitantes mundum & malusmundur
quia malihomin es habitatores mundi
Sĩc mala domus nꝰ pan&es sed in habitantes
In ꝓpnauenit i destinsua uenit. & sui eu̾ñ re¬
ceperunteum dediteis potestate filiordĩfien
Sisilii sunt nascuntur. Sinascuntarquo modo
nascuntn ex carne ñ ex sanguinib: ñ exuolinsa¬
te carnis nec exuoluntate ui. sedexdo nati
sunt. Saude antergo quia ex dõ natisunt
p̃sumant seꝑtinere addm̃ Accipiant docu¬
m̃ tum quia ex dõnatis̃ & uerbũ carofatũ
ẽ. & habitauit in nobis. Siuerbã nerubuĩt
nascide homine. homines erubercuntnas a¬

Expanded text:
Testimonium dedit coelum de stella ; Testimonium dedit coelum de stella ; testimonium dedit mare, portavit ambulantem Dominum ; testimonium dederunt venti, ad ejus jussum quieverunt ; testimonium dedit terra, illo crucifixo contremuit : si omnia ista testimonium dederunt, quomodo mundus eum non cognovit, nisi quia mundus dilectores mundi, corde habitantes mundum? Et malus mundus, quia mali habitatores mundi: sicut mala domus, non parietes, sed inhabitantes. 6. In propria venit, id est, in sua venit: et sui eum non receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri? Si filii fiunt, nascuntur: si nascuntur, quomodo nascuntur? Non ex carne, non ex sanguinibus, non ex voluntate carnis, non ex voluntate viri; sed ex Deo nati sunt. Gaudeant ergo, quia ex Deo nati sunt; praesumant se pertinere ad Deum; accipiant documentum, quia ex Deo nati sunt: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Si Verbum non erubuit nasci de homine, erubescunt
Abbreviated transcription (Latin):
absentes estir aluce. Caecus in role
p̃sentemhab& solem sed absens est ipse
soli : Noli te ergo eẽ tenebrae: Haec¬
ẽ est enim forae gratia dequa dicturur
sum utiam ñsimur tenebrae. & dicat
nobis apostolur : .s. uistis enim aliquando
t enebre : nunc au lux indño. Nuia ergo
ñ uidebator lux hõminũ. idest luxmentius
opuserat ut homo dicer& delucectestimo¬
num. Numquid est atenebrosi. sediara
inluminatur. Nectamen quia ideomlũ¬
minatus ideo ipsalux sediitatestimoniut
& quaeerat lux erat luyx uerd quaeilu¬
minat omno homine uenientem inhinc
mundũ &ubieratista ein hocmun do erã
& quo modo in hocmundo erat. Numquico
sicut istalux solis lunae lucernarumiSic
& ista lux in mundo ẽ & ñquiamundupeũ
factus est & mundur eum ñ cognouit Hoc
ẽ lux in tenebiy luc& & tenebrae eamnon
conprehenderunt. Mundureni tenebre
quia dilectores mundimundur Ñ enim
creatara ñ agnoui tereatorem suums

Expanded text:
absentes estis a luce. Caecus in sole absentes estis a luce. Caecus in sole praesentem habet solem, sed absens est ipse soli. Nolite ergo esse tenebrae. Haec est enim forte gratia, de qua dicturus sum, ut jam non simus tenebrae, et dicat nobis Apostolus: Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Quia ergo non videbatur lux hominum, id est lux mentium, opus erat ut homo diceret de luce testimonium, non quidem tenebrosus, sed jam illuminatus. Nec tamen quia illuminatus, idco ipsa lux; sed ut testimonium  quae erat lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et ubi erat ista? In hoc mundo erat. Et quomodo in hoc mundo erat? numquid sicut ista lux solis, lunae, lucernarum, sic et ista lux in mundo est? Non. Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit: hoc est, lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderuquia dilectores mundi, mundus. Num enim creatura non agnovit Creatorem suum?
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. Videamur & tunc intellegam
quidsitlux hominura. non distans a pe¬
cores nisi intellectu: Noli ab undeglon¬
an. deuinib prȩsumis. ab esteis uincerys
Deuelocitatem p̃sumis amuscir uincens
Depuldrtudine p̃sumis. quanta puldm¬
tudo est. inpennis pauonis Vndeergo
melior : eximagin e dĩ. Vbumago dĩm
iente inin tellestũ. Siergoi deo melior
pecore quihabes mentem qua in tellegas.
quod non potest pecus intellegere : Inde
aũhomo quiameliorpecore. lux hami¬
nũ ẽ. luxmentiũ. luxmentium supra
menter ẽ. exceditomner menter. Hoc¬
enim erat uita illa ꝑquem facta sunt
omnia: Vbierat hicerat an apulpa¬
trem erat  Rhicñerat. anquod uenus ẽ
apud patrem erat & hic erat. Siergo
hicerat quare ñ uidebatur quia liixin
tenebiis luc&. & tenebraeeam ñ comp̃¬
henderunt. Ohominer nolite ẽe tene¬
brae. noli te eẽ infideles in iusti miqui
rapaces auan. amatores saeculi haeo
suntitenebrae. lux ñ ẽ absens red uor

Expanded text:
oribus videamus, et tunc intelligemus quid sit lux hominum. Non distas a pecore, nisi intellectu: noli aliunde gloriari. De viribus praesumis? a bestiis vinceris: de velocitate praesumis? a muscis vinceris: de pulchritudine praesumis? quanta pulchritudo est in pennis pavonis? Unde ergo melior es? Ex imagine Dei. Ubi imago Dei? In mente, in intellectu. Si ergo ideo melior pecore, quia habes mentem qua intelligas quod non potest pecus intelligere; inde autem homo, quia melior pecore; lux hominum est lux mentium. Lux mentium supra mentes est, et excedit omnes mentes. Hoc erat vita illa per quam facta sunt omnia. 5. Ubi erat? hic erat; an apud Patrem erat, et hic non erat? an quod verius est, et apud Patrem erat, et hic erat? Si ergo hic erat, quare non videbatur? Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae cam non comprehenderunt. O homines, nolite esse tenebrae, nolite esse infideles, injusti, iniqui, rapaces, avari, amatores saeculi: hae sunt enim tenebrae. Lux non est absens, sed vos
Abbreviated transcription (Latin):
ho egosum Sed& habraba nmedio genereiau¬
no erture. Multianteillũ multi post iliamlas
uocem patir adfiliã. Antelucistrum genurtt.
Quia antelucistrum genitur & omnei peemnlum¬
nat. Dictur ẽ enĩqui demlucifer quicetidit en
denebrosus factur. quia inuentate ñst&rt. Et at
lleanteluciferum anteomine in luminatum
Si quidem ante omne mluminatumnt ne cen
eea quo inlumin anturomner quuinlumin anpes¬

Expanded text:
 ego sum . Sed et Abraham in medio genere humano ortus est; multi ante illum, multi post illum: audi vocem Patris ad Filium, Ante luciferum genui te . Qui ante luciferum genitus est, omnes ipse illuminat. Dictus est enim quidam lucifer qui cecidit: etenebrosus factus? Quia in veritate non stetit . Ergo ille ante luciferum, ante omnem illuminatum: siquidem ante omnem illuminatum sit necesse est, a quo illuminantur omnes qui illumina
Abbreviated transcription (Latin):
atus sputis inlitur. spinis coronatur incruce
uspensur morauus. lanc ea uulneraturide
ruce depositur in sepulchropositus ille ipse
iedicur uulnerum nostrorum crucifixus: ille
cui insultatum ẽ quopendente ꝑsecutores ca¬
put agitab ant& dicebant. Si filiur dĩ est. de¬
rcendat decruce : Ipre ẽ totus medicurner ipre
plane: Quare ergo n ostendit in sultantib: quia
ipseerat filiur dĩ ut sise ꝑmisit incrucoleuan.
saltim cum illi dicerent. si filius dĩ ẽ. descendat
decruce : Tunc descender& & ostender& eir
uerũ se e̾e filium dĩ. que milli ausi fuerant inn¬
dere: Noluit. Quare noluit: Num quid quia
ñ potuits potuit plane. Quidẽ enimampliur
decruce descendere. andesepulchrosur¬
gore : sed ꝑtulit insultantes : Namcrux non
ad potentia e docum̃tum sed ad exemplumpa¬
tientiae suscepta ẽ ibi uulnera tua curauit ubi
suadiu ꝑtulit: Ibia morae sempit̃na sanauit
ubi temporalit̃ mon dignatur ẽ. & moratuuse.

Expanded text:
illitus, spinis coronatus, in cruce suspensus, mortuus, lancea vulneratus, de cruce depositus, in sepulcro positus. Ille ipsemedicus vulnerum nostrorum, crucifixus ille cui insultatum est, quo pendente persecutores caput agitabant, et dicebant, Si filius Dei est, descendat de cruce : ipse est totus medicus noster, ipse plane. Quare ergo non ostendit insultantibus, quia ipse erat Filius Dei: ut si se permisit in crucem levari, saltem cum illi dicerent, Si filius Dei est, descendat de cruce; tunc descenderet, et ostenderet eis verum se esse Filium Dei, quem illi ausi fuerant irridere? Noluit. Quare noluit? numquid quia non potuit? Potuit plane. Quid est enim amplius, de cruce descendere, an de sepulcro resurgere? Sed pertulit insultantes: nam crux non ad potentiae documentum, sed ad exemplum patientiae suscepta est. Ibi vulnera tua curavit, ubi sua diu pertulit: ibi te a morte sempiterna sanavit, ubi temporaliter mori dignatus est. Et mortuus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Nonĩ e frs ut aextum diuinarũ senpturar
& maxime sc̃i euangelii nullum locum
preã mitaentes ꝑtractemus ut possu¬
nius & pura capacitate pascamur &
mustremus uõb unde& nos pascimurita¬
pitilũ prmum pr&ento diȩ domini cotrac¬
tatum e̾e ineminimus Id est inprncipio erat

Expanded text:
res, ut textum divinarum Scripturarum, et maxime sancti Evangelii, nullum locum praetermittentes pertractemus, ut possumus; et pro nostra capacitate pascamur, et ministremus vobis unde et nos pascimur. Capitulum primum praeterito die dominico tractatum esse meminimus, id est, « In principio erat
Abbreviated transcription (Latin):
statquemuos nꝰ scitis. Humilis enim uide¬
batur. & ꝓꝑterea lucerna accensa est
Iidecte quomodo datlocum quid aliud
posr& putan. Ipseẽ qui post meuenit:
antemefactur est. Sĩc iam diximus id
est ante positus ẽ mihi. Cuiurego non
sum dignus ut soluam comgia calciam̃¬
tieius. Quantã seabiscit: &ideo mul
nes sic se
humibi¬
comgia soluere.
Quamodohabenthumi¬
lian quidicunt nos baptizamus nor
dicit. ñ ego sed ille: illidicunt nos n
ẽ dignur iohannes soluere comgiã cal¬
ciam̃enti eius. Quod sidignũ sedicere
quamhumilis eeSi dignum ͤ dicera
& sic dicer& illeuenit postine quanłe
me factus ẽ. cuius tantũ modo comgia
calciamenti dignus sum soluere: Mul¬
tum sehumiliarr&: quando aũ necadhoc
sic seruus dnm agnouit & ex seruo ani¬
cus fien meruit:. Haec inb ethania fac¬
ta sunt trans iordane. ubieratiohannes
baptizansUltera die uidet io¬
hannes ih̃m uenientem adre &ait.
Ecceagnur dĩ eccoquitollitpeccata¬
mundi : Nemo sibi a đrog& & dicati

Expanded text:
t quem vos nescitis. Humilis enim non videbatur, et propterea lucerna accensa est. Videte quomodo dat locum, qui aliud posset putari. Ipse est qui post me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, id est, antepositus est mihi. Cujus ego non sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti ejus. Quantum se abjecit? Et ideo multnes sic se humilicorrigiam solvere; quomodo habent humilidicit, Non ego, sed ille: illi dicunt, Nos. Non est dignus Joannes solvere corrigiam calceamenti ejus: quod si dignum se diceret, quam humilis esset? Et si dignum se diceret, et sic diceret, Ille venit post me, qui ante me factus est, cujus tantummodo corrigiam calceamenti dignus sum solvere; multum se humiliasset. Quando autem nec ad hoc sic servus Dominum agnovit, et ex servo amiciamenti haec in Bethania facta sunt trans Iordanen ubi erat Iohannes baptizans altera die videt Iohannes Iesum venientem ad se et ait ecce agnus Dei qui tollit peccatmundi. Nemo sibi arroget, et dicat
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum : & dr̃ erat uerbum. Num quid fore
adõ fastum ẽ hoc uerbums Nonhoc erumerat
in prncipio apud dm̃. Quidergo alia quȩ
fecit dr̃ ñ similia sunt uerbo non quia om̃a
ꝑipsum facta sunt & sine ipso factdienihil

Expanded text:
 Deus erat Verbum. Numquid forte a Deo factum est hoc Verbum? Non. Hoc enim erat in principio apud Deum. Quid ergo? Alia quae fecit Deus non similia sunt Verbo? Non: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.
Abbreviated transcription (Latin):
credimus ñ uidemur
ꝓita fide praemium
ent  uidere quod
credimus. Nouerant
hoc ꝓpheae sedd occol¬
tum erat. antequa ueni¬
&. Nam qͥuidam suspinans
melle carnabit. qua÷ uis ipintali t᷑̃ ipsa
querenda sit & p&enda aut ferse
subi&tionem hostium suorum aut
morite inimicorum aut impena aut
facultates huiur saeculi. ra& enm
amore. & multum suspirat. & aestuat
Nhanelat. Videamus quidͥp&at
& puta quia habitas in clomo dñi ⁊ bide
biehigaudiũ tuũ sit contempler in
sideratis rogo uos uidem patest oculis
tangi potest puldintudo aliqua e quae
ocula deletat. Nonno martores ama¬
tisunt uehement̃ : a quand ocos
omemortimus in ardes cimnur amore. Quid
inalis amamur frs membra laniata a fehuid
quidsoedius sioculi carnis interogo uia
pulemur. sioculos cordi interoge Qucta¬
buud&uor adole cens pulchemm furequamo¬
boment: St ipsos inter oges nuihu lls corporo

Expanded text:
credimus, non videmus: pro ista fide praemium erit, videre quod credimus. Noverant hoc Prophetae, sed occultum erat antequam veniret. Nam quidam suspirans et melle carnaliter, quamvis spiritualiter ista quaerenda sit et petenda: aut forte subjectionem hostium suorum, aut mortem inimicorum, aut imperia et facultates hujus saeculi. Ardet enim amore, et multum suspirat, et aestuat, et anhelat. Videamus quid petputa quia habitas in domo Domini, unde ibi erit gaudium tuum? Ut contempler, insideratis, rogo vos? Videri potest oculis? tangi potest? pulchritudo aliqua est quae oculos delectat? Nonne martyres amati sunt vehementer; et quando eos commemoramus, inardescimus amore? Quid in illis amamus, fratres? Membra laniata a feris? Quid foedius, si oculos carnis interroges? quid pulchrius, si oculos cordis interroges? Quid tibi videtur adolescens pulcherrimus fur? Quomohorrent? Si ipsos interroges, nihil illo corpore
Abbreviated transcription (Latin):
sic ñ aperuit ossuũ Veni& alimanifestas Qñsile¬
bit. Quo modo manifestus ignisante cũ ardebit
& incircuitu eius tempestas ualidaꝰ Tempestas
ualida tollere hab& totã palea dearea quae
modotrituratur & ignis incendere quodat¬
tac& praecepto. Sienĩ tac& xp̃s quiꝰsibi uolunt
haec euangelia. quid sibiuolunt haec uocesa¬
postolicae. quid cartica psalmarum quidelo¬
quia ꝓph&arum in his enim omnibus xp̃sñta¬
uia & praesens occultus erat oporiebatenĩ
ut contempner&or. nin enĩ contenineret
ñcrucisiger eaur. Si ñ crucisigereaur. non
funder& sanguinem quo praetio non
temptus ẽ ut contempner&ur humilis
apparuit. aamen quia quasi in nocte
apparuit incorpore moraali Iucerna
sibi accendit unde uider&ur. Ipralu¬
cerna iohanner erat. De quo iammul¬
ta audistir & lectio prȩsenr eu angeli

Expanded text:
sic non aperuit os suum . Veniet autem manifestus, et non silesic non aperuit os suum . Veniet autem manifestus, et non silebit. Quomodo manifestus? ignis ante eum praeibit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tempestas illa tollere habet totam paleam de area, quae modo trituratur; et ignis incendere quod temtacet praecepto. Si enim tacet Christus, quid sibi volunt haec Evangelia? quid sibi volunt voces apostolicae, quid cantica Psalmorum, quid eloquia Prophetarum? In his enim omnibus Christquia et praesens occultus erat, oportebat ut contemneretur. Nisi enim contemneretur, non crucifigeretur: si non crucifigeretur, non funderet sanguinem, quo pretio nos temptus est; ut contemneretur, humilis apparuit. 3. Tamen quia quasi in nocte apparuit in corpore mortali, lucernam sibi accendit unde videretur. Ipsa lucerna Joannes erat , de quo jam multa audivistis: et praesens lectio Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
tis qm̃ iohannes baptista quanto praeclan¬
Sorerat innatis mulierum & quantoha¬
milior adagnoscendũ dñm. tanto meruit
norem quȩrens sediudicis sui quem tamq p̃co
prȩibat. Itaq ꝓph&is praeceden tib praenuntia¬
re dexp̃o futura concessum est huic au digito
ostendere: Sic enimignorabatur xp̃r abhis
qui ꝓph& is ñ crediderunt ante qua uenir&
sic ab eis ignorabatur & presens Uenerateni
lumilit̃ ꝑnino & occultus. tano occultior
quanto humilior. Popuiliau spernentes ꝑsuꝑ¬
bia sua humilitatem dĩ crucifixerunt salua¬
toremsuum & fecerunt damnator em suum.
ed qui pnmo uenit occultus. quiauenit humas¬
llis. Numquid deinceps ñ ẽ uenturus inani¬
festus quia excelsus. Audistis modo palmum:
ut iudicar&ur. ñ silebit cũ coepent uidicare :¬
ondicer&urmanifestusueni& nisi pninoue¬
niss& occultus Nec dicer&ur ñ silebit nisquia
pnino siluit. Quo modo ergo siluit intraga
eo saic oues adoccisione ductus ẽ & sicut
agnur cora eo quise aonder& fuit sine uoce

Expanded text:
iam Joannes Baptista quanto praeclarior erat in natis mulierum, et quanto humilior ad cognoscendum Dominum, tanto meruit norem quaerens, sed judicis sui, quem tanquam praeco praeibat. Itaque Prophetis praecedentibus praenuntiare de Christo futura concessum est; huic autem digito ostendere. Sicut enim ignorabatur Christus ab his qui Prophetis non crediderunt antequam veniret, sic ab eis ignorabatur et praesens. Venerat enim humiliter primo et occultus; tanto occultior, quanto humilior: populi autem spernentes per superbiam suam humilitatem Dei, crucifixerunt Salvatorem suum, et fecerunt damnatorem suum. 2. Sed qui primo venit occultus, quia venit humilis, numquid deinceps non est venturus manifestus, quia excelsus? Audistis modo Psalmum:ut judicaretur, non silebit cum coeperit judicare. Non diceretur, manifestus veniet, nisi primo venisset occultus; nec diceretur, non silebit, nisi quia primo siluit. Quomodo siluit? Interrogaet sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine voce,