comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
narbonensem ꝓuinciam alluit. mox ligusticꝰ.
qui iuxta geniam urbem ẽ ꝓximus. Posthȩc
tyrrenus qui italiam attingit. quẽ greci io¬
incum. itali inferum uocant. Inde siculus
qui asicilia usq ad cretam uadit. Deinde est¬
creticus. qui in panphiliam & egyptum ꝑten¬
dit. Inde ellespontus. qui iu septenitrionem re¬
torquens anfractib magnis iurta greciam &
illiricum inangustias septem stadioꝵ stringit᷑
quo xerses ponte nauib facto. ingreciam com¬
meauit. Ibi ẽ abid̃os. Iude diffusus equore pa¬
tenti rursus stringitur: & facit ꝓpontidem. qui
mox inquingentos passus coartat᷑. fitq bosforꝰ¬
& tracius. quo darius copias transportauit.
Inde ponticus sinus amplissimus a tergo meo¬
tidis paludib. qͦd mare ex inultitudine flumi¬
num dulcius quam cęt̾a. neliulosumq & bre¬
unis: unde & pontum uocatum qͦd sit breuiꝰ
atq eo pret focas & tinnos atq delfinos alias

Expanded text:
Narbonensem provinciam adluit. Mox Ligusticus, Narbonensem provinciam adluit. Mox Ligusticus, qui iuxta Genuam urbem est proximus. Post haec Tyrrhenus, qui Italiam adtingit; quem Graeci Ionium, Itali Inferum vocant. Inde Siculus, qui a Sicilia usque ad Cretam vadit. Deinde Creticus, qui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit. Deinde Hellespontus, qui in septentrionem retorquens, anfractibus magnis iuxta Graecias et Illyricum in angustias septem stadiorum stringitur; quo Xerses ponte navibus facto in Graeciam commeavit: ibi est Abydos. Inde diffusus aequore patenti rursus stringitur et facit Propontidem; qui mox in quingentos passus coartatur, fitque Bosphorus Thracius, quo Darius copias transportavit. Inde Ponticus sinus amplissimus a tergo Maeotidis paludibus; quod mare ex multitudine fluminum dulcius quam cetera, nebulosumque et brevius. Unde et Pontum vocatum, quod sit pervius; atque eo praeter phocas et thynnos atque delphinos, alias
Abbreviated transcription (Latin):
reo colore nitet: occeanus quasi cianeus. Iste ẽ qui
horas t̾raruumn amplectit᷑. alt̾iusq estib accedit
atq recedit. Respirantib enim in ꝓfundum
uentis. aut reuomit maria: aut resorbet. Quiq
i proximis regionib diu̾sa uocabula sumpsit. ut
gallicus. germanitꝰ sciticus. caspus. hyrcanus.
athlanticꝰ. gaditanus. Nam gaditauum frecũ
agadib dicꝰtum. ubi pͥmum ab occeano maris
magni lamen aꝑitur: unde & hercules cum ga¬
dib ꝑuenisset. columpnas ibi posuit. sperans¬
occeano fiuit. & in meridiem u̾git: deinde
ad septentrionẽ tendit. Quod uide magnum
appellatur. quia cęta maria in comparatione
enis ininora siuit. Istud ẽ & medit̾raneum. qͥa
pinediam t̾ram uiq adorientem ꝑfiniditur.¬
europam. & affricam asiamq dist̾minans. Cn¬
ius pͥmȩ partis sinus qui uihispanis ꝑfundit᷑.
ibericus & ualericꝰ appellat᷑: deinde gallicus qͥ

Expanded text:
reo colore nitet: oceanus quasi κυάνεος. Iste est qui reo colore nitet: oceanus quasi κυάνεος. Iste est qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit atque recedit; respirantibus enim in profundum ventis aut revomit maria, aut resorbet. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit: ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Athlanticus, Gaditanus. Nam Gaditanum fretum a Gadibus dictum, ubi primum ab Oceano maris Magni limen aperitur; unde et Hercules cum Gadibus pervenisset, columOceano fluit, et in Meridiem vergit, deinde ad Septentrionem tendit. Quod inde Magnum appellatur, quia caetera maria in comparatione ejus minora sunt. Istud est, et Mediterraneum, quia per mediam terram usque ad Orientem Europam et Africam Asiamque disterminans. Cuius primae partis sinus, qui in Hispaniis perfunditur, Ibericus et Balearicus appellatur. Deinde Gallicus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd aque eiꝰ mare sint. Equor aut̾ uocatũ
quia equalit̾ sursum ẽ: & quamts aquȩ flue¬
tuantes uelut montes erigant᷑. sedatis rursꝰ
tempestatib ad equant᷑. Altitudo enim maris
dit̾isa est: indiscreta tam̃ dorsi eiꝰ equalitas.
Id̾o aut̃ mare incrementum ũ caꝑe cum om̃a
flumina om̃s fontes recipiat. causa hȩc est:
partim quod influentes undas ipsa magnitudo
eiꝰ ñ sentiat. Demide qͦd amara aqua duice
fluentum consumat: uel qͦd ipse nubes mul¬
tum aquarum ad se trahant. suie quod illud
partim anferant uenti. partim sol exsiccet.
postremo qͦd ꝑocculta quȩdam t̾rȩ foramina ꝑco¬
latum. & ad capiit amnium fontesq reuolutum
recurrat. Maris aut̃ certum eẽ colorem s ꝑquali¬
tate uentoꝵ mutari. uani mͦ flauumẽ mͦ lucu¬
ientum. mͦ atrum. De occxano. xui.¬
cceanum & g̾ci & latini ideo nominant. eo qͦd
incirculi uiodo ambiat orbeni. siue a celerita¬
te: eo qđ ocius currat. Item quia celum purpu¬

Expanded text:
o quod aquae eius amarae sint. Aequor autem vocatum quia aequaliter sursum est; et quamvis aquae fluctuantes velut montes erigantur, sedatis rursus tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem mare incrementum non capere, cum omnia flumina, omnes fontes recipiat, haec causa est: partim quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatus, et ad caput amnium fontesque revolutus recurrat. Maris autem certum non esse coltate ventorum mutari; nam modo flavum est, modo lutulentum, modo atrum. § 15 De oceano. Oceanum Graeci et Latini ideo nominant eo quod in circuli modum ambiat orbem. Sive a celeritate, eo quod ocius currat. Item quia ut caelum purpu
Abbreviated transcription (Latin):
nem hec est distantia. quod originalit̾ scd̾m
naturȩ substantiam. simul cuncta creata
rum alt̾nationem formata sunt. Tocius
enim creature origo simul extitit. specie
confusa atq informis. qͣm g̾ci chaos appellant:
dequa post modum omnia singillatim per
species uarias formasq ꝓprias prodiderint.
species de informi mat̾ia. Promde diias res
matiani. quȩ quidem ex nichilo facta pre¬
cessit. tam̃ res ex se factas. ñ et̾nitate s sola
ex nichilo condidit ds. s quedam fecit ex
nichilo: quedam exaliquo. De nichilo mun¬
dum. angłos & animã. Ex aliquo hominem.
& cet̾am mundi creaturam. Mundꝰ latine
aphisosophis dictus. quod in sempit̾no motu
sit: ut celum. sol. luna. aer. maria. Nulla
enim requies eius elem̃tis concessa ẽ: id̾ oq
semꝑ in notu ẽ. Unde & animalia uarroui
uidentur elementa. qm̃ ꝑsemet ipsa inquit
mouentur. Greciuͦ nomen mundo accom
ꝑellatur enim apud eos cosmos: qͦd significat
occidentem: septemtrionẽ. & meridiem.

Expanded text:
haec est distantia, quod originaliter secundum materiae substantiam simul cuncta creata rum alternationem formata sunt. Totienim creaturae origo simul exstitit, speciesconfusa atque informis, quam Graeci chaos appellant. De qua postmodum singillatim per species varias formasque proprias prodierunt. species de informi materia. Proinde duas res materiam; quae quidem ex nihilo facta, praecessit tamen res ex se factas non aeternitate, sed sola ex nihilo condidit Deus, sed quaedam fecit ex nihilo, quaedam ex aliquo. De nihilo mundum, angelos et animam; ex aliquo hominem et ceteras mundi creaturas. Quae a philosophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut caelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies eius elementis concessa est, ideoque semper in motu est. Unde et animalia Varroni videntur elementa. 'Quoniam per semetipsa,' inquit, 'moventur.' Graeci vero nomen mundo de ornrum. Appellatur enim apud eos κόσμος, quod sigOccidentem, Septentrionem et Meridiem.
Abbreviated transcription (Latin):
maere uolitare. Et nos in cousuetudine hunc
aerem celum uocaius. Nam cum desereno uel
ther lociis ẽ in quo sẏdera sunt: & signifi¬
cat eum ignẽ qui a toto inundo inaltũ¬
seꝑatus ẽ. Sane ether ẽ ipsum elementum.
ethera uͦ splendor etheris. & est sernio g̾cus.
Spera celi dicta. eo quod species erus in rocũ¬
dunt infantes. Nam phylosophi dñt cȩlum
inspere figuram undiq ẽẽ conuexum om¬
nib partib equale. concludens t̾ram iN
media mundi mole libratam. Hoc moueri
dicunt. & cum motu eius sydera ineo fixa
ab oriente usq ad occidentem circuire. sep¬
teitrionib breuiores giros uixta cardinẽ
ꝑagentib. Axis ẽ septemtrionalis linea
recta. quȩ ꝑmediam pilam sperȩ tendit.:¬
& dicta axis. qͦd in ea spera ut rota uoluit᷑.
uel quia ibi plaustrum ẽ. Ouo autẽ sunt

Expanded text:
in aere volare; et nos in consuetudine hunc in aere volare; et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus. Nam cum de sereno vel ether locus est in quo sidera sunt, et significat eum ignem qui a toto separatus est. Sane aether est ipsum elementum; aethera vero splendor aetheris, et est sermo Graecus. Sphaera coeli dicta, eo quod species ejus in rotundunt infantes. Nam philosophi dicunt coelum in sphaera figuram undique esse convexum, omnibus partibus aequale, concludens terram in media mundi mole libratam. Hoc moveri dicunt, et cum mora ejus sidera in eo fixa ab Oriente usque ad Occidentem circuire, Septentrionibus breviores gyros juxta cardinem peragentibus. 3. Axis est Septentrionis linea recta, quae  dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est. Cardines ext
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra diluatur inaquam: aqua rarescat in
aere. aer inignem extenuetur. Quappt̾
ex eo quod ampliꝰ ht̃ accepisse uocabulũ
Sunt aut̃ diuina ꝓuidentia ꝓpriis anuma¬
tib distributa. Nam celum angłis. aerẽ
uolucrib. mare piscib t̾ram hominib
cet̾is q animantib creator ipse impleuit.
celatum uas impressa lumina habeat
stellarum: ueluti signa. Nam celatum dr
uas qͦd signis eminentiorib refulget. Di¬
stiuxit enim eũ d̃s claris luminib & impl¬
uit. sole scilicet & lune orbe fulgenti. &
astroꝵ micantium splendentib signis ad¬
yactai: id ẽ auidendo. eo qͦd aer ꝑspicuus
sit: & ad speculandum purior. Celum aut̃
in scͥpturisscis id̾o firmamentũ uocatum
qͦd sit cur su syderum & ratis legib fixisq
firmatum. Int̾dum & celum ꝓ aere accips
ubi uenti & nubes & ꝓcelle ͤfurbines fuint.
Lncretius. Cęlum qͦd dr aer. & ꝑsalmus uo¬
uicres celi appellat. cum manifestum sit aues

Expanded text:
terra diluatur in aquam, aqua rarescat in terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aerem, aer in ignem extenuetur. 3. Quapropter que eorum ex eo quod amplius habet accepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia propriis animantibus distributa, nam coelum angelis; aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus, caeterisque animantibus Creator ipse implevit. caelatum vas impressa stellarum habeat luminaria veluti signa: nam caelatum dicitur vas, quod signis eminentioribus refulget. Distinxit enim illud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adpacea, id est a videndo, eo quod aer perspicuus sit et ad speculandum purior. Coelum autem in Scripturis sanctis ideo firmamentum vocatur, quod sit cursu siderum, et ratis legibus fixisque firmatum. Interdum et coelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes, procellae et turbines fiunt: Unde Lucretius: Coelum, quod ucres caeli' appellat, cum manifestum sit aves
Abbreviated transcription (Latin):
bam in litt̾is. Lict̾ã aut̃ pars minima ath¬
mus ẽ: nec diuidi potest. A thomus gͦ est
qͦd diuidi ñ potest. ut ingermetrica punes
diuisio. De elementis. iii.
len greci rerum quandã pͥmam matͥ¬
am dicunt. nilo prorsus modo form¬
tam. s omnium corporalium formarũ
capacem ex qua uisibilia hȩc elem̃ta form¬
ta sunt: unde & eius diriuatione uocam¬
lum acceꝑunt. Hanc ylen latini mat̾iam
appellauerunt. ideo quia omne informe
unde aliquid faciendum ẽ. semꝑ matera
nuncupatur: Pinde etiam poete siluam
nominauerunt. nec incongrue: quia ma¬
terie siluarum sunt. Greci aut̃ elementa
iccoixia nuncupant. eo qͦd sibi societatis con¬
cordia & cominunione quadam conuenian
Nam sic ea int̾ se uaturali quadam ratione
iuncta dicunt᷑. ut mͦ originẽ ab igni repen¬
tes usq ad t̾ram. mͦ a t̾ra usq ad ignem: ut
ignis quidẽ inaere desinat. aer in aqua den¬
setur. aqua in t̾ram crassescat. rursusq

Expanded text:
bam in litteras. Littera, pars minima, atobam in litteras. Littera, pars minima, atomus est, nec dividi potest. Atomus ergo est quod dividi non potest, ut in geometria punctuομος indivisio. De elementis . Ὕλην Graeci rerum quandam primam materiam dicunt, nullo prorsus modo formatam, sed omnium corporalium formarum capacem, ex qua visibilia haec elementa formata sunt; unde, et ex ejus derivatione vocabulum acceperunt. Hanc hylen Latini materiam appellaverunt, ideo quia omne informe, unde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. Proinde et eam poetae silvam nominaverunt. Nec incongrue, quia materiae silvarum sunt. 109 2. Graeci autem elementa στοιχεῖα nuncupant eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant, nam sic ea inter se naturali quadam ratione juncta dicuntur, modo originem ab igne repetentes usque ad terram, modo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat, rursusque
Abbreviated transcription (Latin):
res & herbas. & fruges om̃soriri. & ex his ignẽ
& a quam. & umu̾sa gigni atq constare qͥdã
philosophoꝵ gentium putauerunt. Sunt
aut̃ achomi aut in corpore. aut intempore.
aut inuumero. In corpore: ut lapis. Diuidis¬
enim eum in partes. & partes ipsas diuidis in
grana ueluti siit arene: rursumq ipsa hare¬
ne grana diuide innimutissimum puluerẽ.
incorporib. In tempore uͦ: sic intelligit᷑ acho¬
mus. Annum u̾bi grã diuidis in menses. nĩ¬
ses indieb. dies in horas. Adhuc partes hora¬
rum adinittunt diuisionẽ. donec uenias ad
tantum temporis punctum. & quandã mo
menti stillã. ut ꝑnullam morulam ꝓducipos¬
sit: & ido iam diuidi ũ potest. Hic ẽ athomus
temporis. In numeris atputa. octo diuidim¬
tur in quatuor. rursus quatuor in duobus.
deinde duo inunum. Unus aut̃ athomus
ẽ: quia in secabilis ẽ. Sic ꝙ littã. Nam oratio¬
nem diuidis inuerbo. u̾bum insyllabrs. syna¬

Expanded text:
res et herbas et fruges omnes oriri, ex his ignem res et herbas et fruges omnes oriri, ex his ignem et aquam et universa gigni atque constare quidam philosophi gentium putaverunt. Sunt autem atomi aut in corpore, aut in tempore, aut in numero. In corpore, ut lapis. Dividis eum in partes et partes ipsas dividis in grana, veluti sunt harenae; rursumque ipsa harenae grana divide in minutissimum pulverem, in corporibus. In tempore vero sic intellegitur atomus. Annum, verbi gratia, dividis in menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt divisionem, quousque venias ad tantum temporis punctum et quandam menti stillam, ut per nullam morulam produci possit; et ideo iam dividi non potest. Haec est atomus temporis. In numeris, ut puta octo dividuntur in quattuor, rursus quattuor in duo, deinde duo in unum. Unus autem atomus est, quia insecabilis est. Sic et littera: nam orationem dividis in verba, verba in syllabas, sylla
Abbreviated transcription (Latin):
qui septem stellarum radiis fulgens iuseipsũ
reuolutus rotat᷑. qͦd idõ plaustrum uocati:
quia in modum uehiculi uoluitur. & mͦ tres
ad summa eleuat. mͦ quatuor inclinat. Hic
aut̃ inceli axe constitutus semꝑ uersatur. &
nunqͣm mergituur: s dum in seipso uoluitur
nox finitur. Meridies uel quia ibi sol mediũ
diem faciat quasi medidies: uel quia tunc
purius micat echer. Merum enĩ purũ dr.¬
Ianue cęli duȩ sunt: oriens & occasus. Nam
una porta sol ꝓcedit. alia se recipit. Cardinẽ
aut̃ mundi duo. septentrio & meridies. In
ipsis enim. uoluitur cȩlum. De athomis .ii.¬
thomos philosophi uocant quasdam
inmundo corporum partes. tam minu¬
tissimas. itt nec uisui pateant. nec thomum
idẽ sectionem recipiant. Uude & athomi di¬
cti sunt. Hiꝑmane totius inundi in requie¬
tis motib uolitari. & huc atq illuc ferri di¬
cunt᷑: sicut tenuissimi pulueres qui infusi
ꝑfenestras radiis solis uidentur. Eix his arbo.¬

Expanded text:
qui septem stellarum radiis fulgens, in seipso revolutus rotatur, qui ideo Plaustrum vocatur, quia in modum vehiculi volvitur, et modo tres 39 ad summa elevat, modo quatuor inclinat. Hic autem in coeli axe constitutus semper versatur, et nunquam mergitur. Sed dum in seipso volvitur, et nox finitur. 4. Pqui septem stellarum radiis fulgens, in seipso medium diem, quasi medidies: vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum danuae coeli duae sunt: Oriens et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia se rautem mundi duo, Septentrio et Meridies; in ipsis enim volvitur caelum. § 2 De atomis. Atomos philosophi vocant quasdam in mundo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant nec τομήν, id est sectionem, recipiant; unde et ἄτομοι dicti sunt. Hi per inane totius mundi inrequietis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbo
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ stamus. ideo ad orientẽ conu̾tim᷑.
unde celum surgit. ñ tanqͣm ibi habitet
ds̃. quasi cęt̾as in undi partes de seruerit
qui ubiq p̾sens ẽ ñ locoꝵ spaciis s maiesta¬
tis potentia: s ut ammoneatur aninnis ad
naturam excellentiorem se comertere id
ad corpꝰ excellentius id ẽ ad corpꝰ celeste con¬
atq interire. adscondit enm linũ mundo
& tenebras suꝑinducit. Septentrio autem
A septem stellis axis uocatus. quȩ in ipso reuo¬
lute rotantur. Hic ꝓprie & uertex dr. eo quod
uertitur: sicut poeta ait. Uertitur int̾ea cȩlum.¬

Expanded text:
orationem stamus, ad orientem convertimur, unde coelum surgit: non tanquam ibi habitet et Deus, quasi caeteras mundi partes deseruerit qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia; sed ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem se convertere, id est ad corpus excellentius, id est ad corpus coeleste conatque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo quod vertitur, sicut poeta ait: Vertitur interea coelum
Abbreviated transcription (Latin):
arum quinq angulis ex una linea con¬
stat. De candido circulo. xxui¬
acteus circulus ẽ uia quȩ inspera uidet᷑.
a candore dicta quia alba ẽ: quan aliqui
dicunt iuami ẽẽ qua cireuit sol: & exsplen¬
doris ipsius transitu ita lucere. De magnitu¬

Expanded text:
arum quinque angulis, et ex una linea conarum quinque angulis, et ex una linea constat. De candido circulo . Lacteus circulus via est, quae in sphaera videtur, a cadicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu ita lucere. « Habit
Abbreviated transcription (Latin):
manitate frigoris aut cõloris in habitabi¬
les existunt. Quȩ ido zone uel circuli ap¬
pellant᷑. eo qͦd in circunductione spere exi¬
stunt. Quoꝵ pͥmus circulus id̾o arctius
appellatui: eo quod iutra eũ arctoꝵ signa in
lonis finib estatẽ facit. & ultra eũ circulũ
ñ transit. s statim reu̾titur. & inde tropicus
appellatur. Tercius circulus hymermus.
qui a iatinis ido equinoctialis dictus ẽ: eo qͦd
sol cum adeum orbem ꝑuenerit equinocti¬
um facit. Hymera enim latine dies d̾r.
atq nox. Quo circulo: dimidia spere pars
constituta ꝓspicitur: Quartus aut̃ circulꝰ
antarticꝰ uocatui: eo quod contrarius sit
circulo quẽ arcticon nominamus. Quĩtus
circulus cymerinꝰ tropicus. quiꝰ latinis hye¬
cum ad eum circulũ ꝑ uenerit hicmem
his qui ad aquilonẽ sunt facit. & estatẽ
his qui maustri partib commemiorantur.¬
De zodiaco circulo. xxiii.
odiacus autem circulus est: qui ex liue¬

Expanded text:
manitate frigoris aut caloris inhabitabimanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Quae ideo zonae vel circuli appellantur, eo quod in circumductione sphaerae existunt. Quoruappellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiecum ad eum circulum pervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his qui austri partibus commDe zodiaco circulo . Zodiacus autem circulus est, qui ex line
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ inducit. Septemtrionalis autẽ a sep¬
tem stelus axisuocatin: quȩ impso reuo¬
lute rotantur. Hic ꝓprie & uertex dr. eo
quod u̾titur. Meridles autẽ uocatur.
uel qͦd ibi sol facit medium diem quasi¬
medidies: uel quia tunc purus emicat echer.
Merum enin purum dr. Sunt & alia sep¬
tem climata celi quasi septem linee aborien-¬
te mnoccidentẽ: sub quib & mores homi¬
uum dispares. atq aninialia specialicen
diu̾sa nascunt᷑: quȩ uocata sunt alocis
quib dam famosis. quoꝵ pͥmuni ẽ me¬
rois. scđ̾m sonois. t̾cium catacoras id ẽ affri¬
ca. quartum rodꝰ. quintum hellespontus
sextum mesopontum. septimsi brustenus.
dimidia pars ẽ sperȩ. Hemisperion
supra t̾ram ẽ. ea pars celi quȩ a uobis tota
uidetur. Hemisperion sub t̾ra ẽ: quȩ uidĩ
ñ potest quamdui subt̾ra fuerit. De qͥnq
sunt: quarum distinctionib quedam
partes temꝑie sua in colunt᷑. quȩdam im¬

Expanded text:
superinducit. Septentrio autem a sepsuperinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatus, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie et vertex dicitur eo quod vertitur. Meridies autem vocata, vel quia ibi sol facit medium diem quasimedidies, vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Sunt et alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis; quorum primum est Merois, secundum Syene, tertium Catachoras, id est Africa, quartum Rhodus, quintum Hellespontus, sextum Mesopontum, septimum Borusthenes. dimidia pars sphaerae est. Hemisphaerion supra terra est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae videri non potest, quam diu sub terra fuerit. De quinqusunt, quarum distinctionibus quaedam partes temperie sua incoluntur, quaedam in
Abbreviated transcription (Latin):
& dicti cardines. eo quod ꝑ eos u̾titur
celum. uel quia sicut cor uoluuntur. De
ulud. Conuexum quotiens claudit nox
humida celum. Conuexum eium cur¬
uum ẽ: quasi conu̾sum seu inclinatum.
& admodum circuli flexum. De ianuisceli.
anue celi due sunt. ortus & occasus. xuiii.¬
Nam una porta sol ꝓcedit. alia se recepit.
De gemina facie ceu. Xi x.
acies celi uel caput orientalis regio: ulti¬
Sic mundi pars una iacet: quai zona ni¬
ualis ꝑpetueq p̃munt hyemes.
De quatuor partib celi. xx.
lẏmata celi id ẽ plage uel partes qͣtuor
sunt. Ex quib prinia pars orientalis
est. unde alique stelle oruintur: scda occi¬
dentalis. ubi nob̾ aliquȩ stelle occidunt.
t̾̃cia septemtrionalis ubi sol ꝑuenit indie¬
bus maiorib. quarta australis ubi sol
ꝑuenit innoctib maiorib. Oriens aut̃
ex ortu solis ẽ nuncupatus. occidens quod
diem facit occidere atq interire. Abscon¬
dit enun lumen amundo. & tenebras

Expanded text:
Et dictae cardines eo, quod per eos vertitur Et dictae cardines eo, quod per eos vertitur caelum, vel quia sicut cor volvuntur. De illud: Convexum quotiens cludit nox humida caelum. Convexum enim curvum est, quasi conversum seu inclinatum, et in modum circuli flexum. De ianuis caeli . Ianuae caeli duae sunt, oriens et occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipit. De gemina facie caeli . Facies caeli vel caput orientalis regio, ulti4, 106: Sic mundi pars ima iacet, quam Zona nivalis perpetuaeque premunt hiemes. De quattuor partibus caeli . Climata caeli, id est plagae vel partes, quattuor sunt, ex quibus prima pars orientalis est, unde aliquae stellae oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maioribus. Oriens autem ab exortu solis est ndiem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
australis. qui minqm iudetur & austrono¬
thus dr̃. His duob polis moueri speram
celi dicunt. & cum motu eiꝰ syd̾a in ea fixa
aboriente usq ad occidentem circuire.
septemtrionib breuores giros iuxta
cardinem ꝑagentibus. De eiusde̾ spere
semel indie & in nocte u̾titur inginti
quatuor horarum spaciis. quib sol cur¬
anta celeritate spera celi dicitur cui¬
rere. ut nͥ adu̾sus precipiten eiꝰ cursũ
astra currerent quȩ eam remorarent. mun¬
dirunam faceret. de axe celi. xiiii.
mediam pilam spere tendit. & dicta axis
quod inea spera nt rota uoluitur. uelquia
ol sunt circul qui currunt ꝑaxem.
Horuim al t̃ ẽ septentrionalis qui nun¬
quam occidit. appellaturq boreus: alt̾ au
sralis qui nunqm̃ uidet᷑. & austronothus dr¬
Sdicti poli qͦs sint axium cieli: ex¬
usu plaustroꝵ merito. apoliendo scil¬
cet nominati. S polus boreus semꝑ iudet᷑.
austronothus numquã: quia dextra celi al¬
ardines celi extreme partes sunt axis.

Expanded text:
umquam videtur, et Austronotius dicitur. His duobus polis moveri sphaeram caeli dicunt, et cum motu eius sidera in ea fixa ab oriente usque ad occidentem circuire, septentrionibus breviores gyros iuxta cardinem peragentibus. De eiusdem sphaersemel in die et nocte vertitur viginti quattuor horarum spatiis, quibus sol curTanta celeritate sphaera caeli dicitur currere ut, nisi adversus praecipitem eius cursum astra currerent, qui eam remorarent, mundi ruinam faceret. De axe caeli . mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia oli sunt circuli qui currunt per axem. Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam videtur, et austronotius didicti, quod sint axium cycli exusu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli alCardines caeli extremae partes sunt axis.
Abbreviated transcription (Latin):
hẏlosophi autẽ mundi septẽ celos
id̾ẽ planetas globoꝵ. consono motu
intro duxerunt. quoꝵ orbib conexa
memorant omma: quos sibi mueros
& uelut insertos u̾sari retro & contra¬
rio cet̾is motu ferri arbitrantur. Am¬
brosus sc̃s in libro exameron sic eloqui¬
tur dicens. Legimus indauid. laudate
eum celi celoꝵ. Utrum enim unum sit
celum anplures contentio ẽ. dum aliqͥ
libris celi celoꝵ leguntur. & apłs paulus
usq ad t̾cium celum fuisse se intelligit
raptum. S de numero eoꝵ nichil sibi p̃¬
suurat humana temeritas. Fecte emm
eos d̾s̃ ñ iufornes uel confusos. s ratione
quadam ordine suo distinctos. Nam suꝑio¬
ris curculi celum ꝓpͥo discretum t̃mino. eqͣ¬
lib undiq spaciis collecꝰtum extendit. atq
in eo uirtutes sp̃ũalium creaturarũ con¬
stituit. Cuius quidem celi naturam ar¬
tifex mundi d̾s aquis temꝑauit: ne con¬
flagratio suꝑioris ignis inferi elem̃ta suc¬
cederet. Dehinc circulum inferioris celi

Expanded text:
hilosophi autem mundi septem caelos, id est planetas, globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, et e contrario ceteris motu ferri arbitrantur. brosius sanctus, in libro Hexaemeron sic loquitur, dicens: Legimus in David: Laudate eum coeli coelorum. Utrum enim unum sit coelum an plures, contentio est, dum aliqui libris, et coeli coelorum leguntur, et apostolus Paulus usque ad tertium coelum fuisse se intelligit raptum. 25 Sed de numero eorum nihil sibi praesumat humana temeritas. Fecit autem eos Deus non informes, vel confusos, sed ratione quadam ordine suo distinctos. Nam superioris circuli coelum proprio discretum termino, et aequalibus undique spatiis collectum ostendit, atque in eo virtutes spiritualium creaturarum constituit. Cujus quidem coeli naturam artifex mundi Deus aquis temperavit, ne conflagratio superioris ignis inferiora elementa succenderet. Dehinc circulum inferioris coeli,
Abbreviated transcription (Latin):
unde & codem momento cum oritur.
& orienti siml & occidenti equalit̾ apparet.
Quod uͦ tanqͣm cubitalis nobis uidetur. cou¬
siderare oportet quantum sol distat at̾ris.
Nam dum sol suꝑior sit luna. & tam̃ a nob̾¬

Expanded text:
unde, et eodem momento quo oritur, et Orienti simul, et Occidenti aequaliter apparet. Quia vero tanquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, Nam dum sol superior sit a luna, et tamen a nob
Abbreviated transcription (Latin):
iam utrunq uocabulũ sub ina designa¬
tione habetui: nec distat uulgo utrun le¬
tanie an ex homologesin dicant᷑. Supplica.¬
cionis aut̾ nomen quodã modo nunc exgen¬
tilitate retinet᷑. Nam ferie aut legitime
erant apud eos: aut indic̾te. legitime feriȩ.¬
quia pauꝑtas antiqua romanoꝵ excolla¬
tione sacrificabat. aut certe debonis damp¬
natorum. Unde supplicia dicuntur. supplica¬
tiones quȩ fiebant debonis passoꝵ supplicia.
Sacre enim res: de bonis execrandoꝵ fiebant.
e deo

Expanded text:
natione habeatur, jam non distat vulgo utrum Litaniae an exomologesis dicantur. Supplicationis autem nomen quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae, aut legitimae erant apud eos, aut indictae. Indictae autequia paupertas antiqua Romanorum ex conlatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis passorum supplicia. Sacrae enim res de rebus execrandorum fiebant. e Deo
Abbreviated transcription (Latin):
dum quisqm ẽẽ existimauerat raꝑe. ad utf¬
ri. furari. S ubi hec et̾nȩ dampnationi ob¬
noxia ẽe̾ cognouit: cognitis his confitetur
errorẽ. Confessio aut̃ errouis: ꝓfessio ẽ desi¬
uendi. Desinendum gͦ apeccatis ẽ: dun
confessio ẽ. Confessio aut̃ antecedit: remis¬
sio sequitur. Ceterum extra ueniã est: qͥ
peccatum cognoscit. nec cognitum consitet᷑.
taq ex homologesis ꝓ st̾nend & humihan¬
di hominis disciplina ẽ. habitu acq uictu
sacco mͦicinere incubare. corpꝰ sordib obscu¬
rare. animam merorib deicere. illa quȩ
peccant tristi tractatione inuitare. Lecanie
aut̃ g̾co nomine appellantui. quȩ latine dicin¬
cur rogationes. Int̾ letanias uͦ & ex homologesin

Expanded text:
dum quisquam esse existimaverat rapere, adultedum quisquam esse existimaverat rapere, adulterare, furari; sed ubi haec aeternae damnationi obnoxia esse cognovit, cognitis his, confitetur errorem. Confessio autem erroris professio est desinendi: desinendum ergo a peccatis est, dum confessio est. Confessio autem antecedit, remissio sequitur. Ceterum extra veniam est qui peccatum cognoscit nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi et humilificandi hominis disciplina est, habitu atque victu, sacco et cinere incubare, corpus sordibus obscurare, animum maeroribus deicere, illa, quae peccant, tristi tractatione mutare. Litaniae autem Graeco nomine appellantur, quae Latine dicuntur rogationes. Inter litan
Abbreviated transcription (Latin):
deplorat ꝑeccatum. quia incilicio asꝑitas. &
intentiam agimꝰ. ut inpunctione cilicii cog¬
noscamus uicia quȩ ꝑculpam commnisimus.
& ꝑ faiullam cineris ꝑpendamꝰ mortissenten¬
tiam ad qͣm ꝑ eccando ꝑ uenimus. Reconcilia¬
tio ẽ: quȩ ptꝰ complem̃tum penitentie adhibet᷑.
Nam sicut conciliamur dõ qͣndo pͥmũ agenti¬
litate conu̾timur: ita reconciliam᷑ qͣndo post
peccatum penitendo regredimur. Exhomo¬
logesis g̾co uocabulo drr. qͦd latine confessio
int̾pretat᷑. Cuius nominis dupplex significa¬
noẽ. Aut enim in laude intelligit᷑ confessio.
quisq conficetur sua peccata. Ab eo ẽ indul
gentia. cuiꝰ indeficiens ẽ miscd̃ia. Exr hoc gͥ
g̾co uocabulo expͥmitur & frequentat᷑ exho¬
mologesis: qua delictum nrm dño consitem.
ñ quidẽ ut ignaro: cuiꝰ cognitioni nichil oe¬
cultum ẽ. S confessio ẽ: rei scilicet eiꝰ quȩ ig¬
ratur ꝓfessa cognitio. Utile enimi sibi ac iocũ¬

Expanded text:
deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas et enitentiam agimus, ut et in punctione cilicii, cognoscamus vitia quae per culpam commisimus, et per favillam cineris perpendamus mortis sententiam, ad quam peccando pervenimus. Poenitenvero est quae post complementum poenitentiae adhibetur; nam sicut conciliamur Deo quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. 75. Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, cujus nominis duplex significatio est. Aut enim in laude intelligitur confessio, dum quisque confitetur sua peccgenda, cuius indeficiens est misericordia. Ex hoc igitur Graeco vocabulo exprimitur et frequentatur exomologesis, qua delictum nostrum Domino confitemur; non quidem ut ignaro, cuius cognitioni nihil occultum est; sed confessio est rei scilicet eius quae ignoratur professa cognitio. Utile enim sibi ac iucun
Abbreviated transcription (Latin):
crepationis ẽ: ad u̾sus diaboluĩ ut tliscedat.
sicut ẽ illud in zacharia. Q ostendit mͥ iħm
sac̾dotẽ magnum stantẽ coram angło dñi: &
sathan stabat a dexcriseiꝰ. ut ad u̾saretur ei.
Wdixit dũs adsathan. Increpet dñs inte sachan.
ꝙ increpet dñs in te qui elegit hierłm. Hoc est
exorcisium. increpare & conuirare ad u̾sus
diabolum. Unde sciendum qͦd ñ creat᷑a cq in
infantib exorcitat᷑ aut ex suffiat᷑. s ille sub
quo sunt om̃s qui cũ peccato nascinit᷑. Est
enim pͥnceps peccatoꝵ. Symbolũ ꝑg̾cam lin
res munum conferunt. Id enim fecer̾t apħ.
qͦd sensit: Discessuri enim ad euangłiandũ
ciantes. Iccirco gͥ istud indicium postere.
cuulib hoc obseruari ferunt. qm̃ & armoꝵ
doli subreptio fiat. sẏmbola discreta umis
ones uel signa uel indicia nominantui:

Expanded text:
crepationis est adversus diabolum, ut discedat: crepationis est adversus diabolum, ut discedat: sicut est illud in Zacharia3, 1: 'Et ostendit mihi Iesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut adversaretur ei; et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Satan, et increpet in te Dominus, qui elegit Hierusalem.' Hoc est exorcismus increpare et coniurare adversus diabolum; unde sciendum est quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorum. Symbolum per linguam res in unum conferunt. Id enim fecerunt Aposquod sensit. Itiantes. Idcirco igitur istud indicium posuerunt, civilibus hoc observari ferunt, quoniam et armorum doli subreptio fiat, symbola discreta, id eine signa vel indicia nominantur;
Abbreviated transcription (Latin):
rigat: s qui incrementũ dat d̾s. Unde & g̾ce
myst̾ium d̾r. qͦd secretã & reconditã habeat dis¬
positionẽ. Baptismum g̾ce: latine tuictio int̾¬
pretatur. Quȩ iccirco tinctio dr. quia ibi
homo spu̾ gr̾e in melius immutatui: & longe
aliud quã erat efficit᷑. Prius enim fedi erani
deformitate peccatoꝵ. in psa intinctione
reddimur pulchri dealbatione uirtutum.
Unde & incanticis scribitus canticoꝵ. Quȩ
ñ alit̾ uisi sub trinitatis designatione ⁊ dest

Expanded text:
rigat, sed qui incrementum dat, Deus'; unde et Graece mysterium dicitur, quod secretam et reconditam habeat dispositionem. Baptismum Graece, Latine tinctio interpretatur; quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo spiritu gratiae in melius inmutatur, et longe aliud quam erat efficitur. Prius enim foedi eramus deformitate peccatorum, in ipsa tinctione reddimur pulchri dealbatione virtutum; unde et in Canticis scribitur canticorum8, 5:non aliter nisi sub Trinitatis designatione, id est
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fiebant anteqͣm ad hostẽ ꝑgerent. uicti¬
me uͦ sacrificia quȩ post uictoriam deuictis
hostib immolabant᷑. & erant uictime ma¬
iora sacrificia quã hostie. Alii uictimã dictã
putauerunt. quia ictu ꝑcussa cadebat: uel
quia uincta ad aras ducebat᷑. Holocaustum
illud ẽ: ubi totum igni consumtt᷑ qͦd offertur.
Antiqui eium cum maxuna sacͥficia anminis¬
trarent. solebant totas hostias in sacrorum
consuniere flamiuna. & ipsa erant holocausto¬
censio. & holocaustum totum in censum dr
Cerimonie apud latinos dicunt᷑ sacra om̃a.
quȩ apud g̾cos orgia uocant᷑ Proprie aut̃
uisum ẽ doctorib a carendo appellari cerimo¬
nias. quasi carimonias: eo qͦd ea quȩ insacͥs
diuinis offerunt᷑ insuo usu carerent homi¬
nes. quod nom̃ etiam iusu ẽ litt̾arum sc̃aꝵ.
Alii etiam cermonias ꝓpͥe in obseruationib
nideoꝵ credunt. abstmentias scilicet qͣrũ dam

Expanded text:
quae fiebant antequam ad hostem pergerent. Victiquae fiebant antequam ad hostem pergerent. Victimae vero sacrificia quae post victoriam, devictis hostibus, immolabant. Et erant victimae maiora sacrificia quam hostiae. Alii victimam dictam putaverunt, quia ictu percussa cadebat, vel quia vincta ad aras ducebatur. Holocaustum illud est, ubi totum igne consumitur quod offertur. Antiqui enim cum maxima sacrificia administrarent, solebant totas hostias in sacrorum consumere flamma, et ipsa erant holocaustocensio, et holocaustum totum incensum. Caerimoniae apud Latinos dicuntur sacra omnia quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari caerimonias, quasi carimonias; eo quod ea quae in sacris divinis offeruntur, in suo usu id carerent homines; quod nomen etiam in usu est litterarum sanctarum. Alii caerimonias proprie in observationibus Iudaeorum credunt; abstinentiam scilicet quarundam
Abbreviated transcription (Latin):
tio dr̃. quia offert᷑. Dona ꝓprie diuina dñr.
munera hominum. Nam munera dicunt᷑
obsequia. quȩ pauꝑes diuitib loco munerũ
soluunt. Itaq munus homini datur. donũ d̾o.
Unde etiam in templis donaria dicimus. Mu¬
nera aut̃ uocant᷑. quia manib uel accipiunt᷑
uel dant᷑. Duo aut̃ sunt quȩ offerunt᷑. donũ
& sacrificium. Donum dr. quicquid auro
argentoq aut qualibet alia specie efficitur.
Sacͥficiumi aut̾ ẽ uictima. & quec̃q nara cre¬
mantur scu ponunt᷑. Omne aut̃ qͦd dõ datui:
aut dedicat᷑ aut consecratui: Qͦdͦ dedicatur
dicendo dat᷑. unde & appellatur. Unde errant
qui consecrationẽ dedicationẽ putant signi¬
ficari. Immolatio ab antiquis dicta. eo quod
tio panis & calicis conuenit. Libatio aut̃:
ioui. Libare gͦ ꝓprie fundere ẽ: sumptũq
nom̃ exlibero quodã qui ing̾cia usum repꝑit
uitis. Hostie apud uetes dicebant᷑ sacrificia.

Expanded text:
tio vocatur quia offertur. Dona proprie divina dicuntur, tio vocatur quia offertur. Dona proprie divina dicuntur, munera hominum. Nam munera dicuntur obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem vocantur quia manibus vel accipiuntur vel dantur. Duo sunt autem quae offeruntur: donum et sacrificium. Donum dicitur quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur; unde et appellatur. Unde errant qui consecrationem dedicationem putant significari. Immolatio ab antiquis dicta eo quod itio panis et calicis convenit, libatio autem Iovi.' Libare ergo proprie fundere est, sumptumque nomen ex Libero quodam, qui in Graecia usum repperit vitis. Hostiae apud veteres dicebantur sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
insonandũ. ita & hebrei int̾ reliquas ꝓpͥeta¬
tes lingue sue hñt in t̾iectionẽ. ut quando
uolunt dñm dep̃cari. ponant u̾bum peten¬
cans sub dep̾cantis affectu. Si exhis duob uelis
compositum u̾bum facere. dices osi anna: qͦd
osanna: sicut face̾ solemus in u̾sib cũ scandi¬
mus. Litt̾a enim pͥma u̾bi sequentis excre¬
mam pͥoris u̾bi ueniens excludit. & dr̾ he¬
braice osaima: qͦd int̾pretat᷑ saluifica uel
saluum fac. ut sub audiamꝰ ppłm tuum
isrł. siue gn̾alit̾ mundum. Deniq ma ais¬
theus qui euangłm hebreo sermone
conscͥꝑsit ita posuit. ofianna barrama:
idẽ osanna in excelsis. qͦd saluatore nascente
pace facꝰta ñ solum int̾ra s & in celo: ut iam
dici aliquando cessaret. in ebriatꝰ ẽ gladius
meus in celo. Offertorium tali excausa sũpsit¬
uocabulum. fertum enim dr̃ oblatio quȩ altari
offertur & sacrificat᷑ a pontisicib a quo offer¬
torium nominatum: quasi ꝓpt̾ fertum. Obla¬

Expanded text:
st\', ita et Hebraei inter reliquas proprietates linguae suae habent interiectionem, ut, quando uolunt dominum deprecari ponant uerbum petendeprecantis est. si ex his duobus uelis conpositum uerbum facere, dices \'osianna\' siosanna: sicut fit in versibus, cum scandimus. Littera enim prima sequentis verbi extremam prioris verbi veniens excludit, et dicitur Hebraice osanna, quod interpretatur salvifica, ur, ut subaudiamus \'populum tuum Israhel\' siue generaliter \'mundum\'. denique Matheus, qui euangelium Hebraeo sermone conscripsit, ita posuit: \'osianna barrama\', id est \'osanna in excelsis\', quod saluatore nascente pace facta non solum in terra, sed et in caelo, ut iam dici aliquando cessaret: inebriatus est gladius meus in caelo. vocabulum. Fertum enim dicitur oblatio quae altari offertur et sacrificatur a pontificibus, a quo offertorium nominatum, quasi propter fertum. Obla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħat. & insynagogis iudeoꝵ celeberrime
legebat᷑ unde & ppłis notior erat hos u̾sus e̾ẽ
assumptos. qͦd ille qui reꝑmittebat᷑ degenere
dauid ueniret saluaturus isrł dicente dauid.
lapis quẽ repbauerunt edificantes. hic fae¬
tus ẽ incapit angii. a dũo factũ est hoc.

Expanded text:
at et in synagogis Iudaeorum celeberrime legebatur, unde et populis notior erat, hos uersus esse adsumptos, quod ille, qui repromittebatur de genere Dauid, uenerit saluaturus Israhel dicente Dauid: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. a domino factus es
Abbreviated transcription (Latin):
enim saera sunt nomina ut etiam ioh̃es
inapokalipsi referat. se spũ reuelante ui¬
d̃isse & audisse uocẽ celȩstis exercitus. tanqͣm
uocem aquarũ multarũ. & thonitr iũ ualidoꝵ
dicentium anĩ & alleluia. Ac ꝑ hoc sic oporcet
ntraq int̾ris dici: sicut incelo resonant.
O sanna: malteruis lingue int̾pretationẽ
in coto transire ñ potest. Multi aut̃ suꝑ hoc¬
sermone diu̾sa siuxerunt. equib nr hẏla¬
rius in commentariis mathei ita posuit.
Osanna hebraico sermone significatui¬
redemptio domꝰ dauid. Primũ redemptio
lingua hebrea ephod int̾p̃tat᷑. deide domꝰ
patet. Alii opinati sunt osanna glam dici
gͦ uc omissis opinionum riuulis. ad ipsum
fontẽ ut ab euanghstis sumptum ẽ. recurra¬

Expanded text:
enim sacra sunt nomina, ut etiam Joannes enim sacra sunt nomina, ut etiam Joannes in Apocalypsi referat se, Spiritu revelante, vidisse et audivisse vocem coelestis exercitus tanquam vocem aquarum multarum, et tonitruum validorum dicentium amen et alleluia; ac per hoc sic oportet in terris utraque dici sicut in coelo resonant. 22. Osianna in alterius linguae interpretationem in toto transire 283 non potest. Osi enim ssermone diuersa finxerunt, e quibus noster Hilarius in commentariis Mathei ita posuit: \'osanna\' Hebraico sermone significatur\'redemptiodomusDauid\'. primum \'redemptio\' lingua Hebraea \'pheduth> interpretatur, deinde \'domus\' patet. alii opinati sunt \'osanna\' \'gloriam\' dici ergo, ut omissis opinionum riuulis ad ipsum fontem/unde ab euangelistis sumptum est, recurra
Abbreviated transcription (Latin):
ubi diapsalna int̾posita fuerit. quia id̾o int̾¬
ponitur. ut comĩsio sensium uel ꝑsonarum
ẽe̾̃ noscatur. Hyminus ẽ canticũ laudantium.
qͦd de g̾co in latinum laus int̾pretat᷑. ꝓ eo qͦd
sit carmen letitie. & laudis. P roprie autẽ
hẏmni sunt: continentes laudẽ di. Si gͦ sit
laus & ñ sit di: ñ ẽ hymnus. Si sit & laus. &
laudem didicit᷑. & cantat᷑: tunc ẽ hẏnmus.
Cm contrarium ẽ chrenum. qͦd ẽ carmen la¬
menti & fimeris. Allelua duorum u̾borũ
int̾pretatio ẽ. hoc ẽ laus d̃. & ẽ nom̃ hebreũ.
Ia enim unum ẽ de decem nominib quib
apud hebreos d̾s uocatur. Amen significatꝰ
hebreum ẽ. Quȩ duo u̾ba idẽ am̃ & alleluia
nec g̾cis nec latinis. nec barbaris licet in suami¬
linguam omnino tranfferre. uel alia liugua
enunciare. Nam quamuis int̾pretari possint.
ꝓpt̾ sanctiorẽ tam̃ auctoritatẽ seruata est
ab apłis in his ꝓpͥe lingue antiquitas. Canto

Expanded text:
ubi diapsalma interpositum fuerit: quia ideo inteubi diapsalma interpositum fuerit: quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscatur. Hymnus est canticum laudantium, quod de Graeco in Latinum laus interpretatur, pro eo quod sit carmen laetitiae et laudis. Proprie autem Hymni sunt cantus continentes laudem Dei. Si sit laus, et non sit Dei, non est hymnus. Si sit laus, et laudem Dei dicitur et cantatur, tunc est hymnus. Cui contrarium est threnum, quod est carmen lamenti et funeris. Alleluia duorum verborum interpretatio est, hoc est laus Dei, et est Hebraeum. Ia enim unum est de decem nominibus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Amen significat Hebraeum est. Quae duo verba amen et alleluia nec Glinguam omnino transferre, vel alia lingua enuntiare. Nam quamvis interpretari possint, propter sanctiorem tamen auctoritatem servata est ab apostolis in iis propriae linguae antiquitas. 21. Tanto
Abbreviated transcription (Latin):
sterio ꝑdit hystoria. Hec aut̃ duo inquib dam
ꝑsalmoꝵ titulis uixta mnusicam arcẽ alt̾natim
sibi apponiuitur. Nam canticum psaini ẽ. cũ
id qͦd organo modulatur: uox ptꝰ ea cantantis
eloquitur. Psalmus uͦ cantici. qͦd humana uox
p̃loquitui. ars organi modulantis imitantur
Ps almꝰ aut̃ a psalt̾io dł̾rr. Unde nec mos ẽ exalio
oꝑe eum componi. Tres aut̃ gradꝰ sunt in cantan¬
do. primus succentoris. scd̾s incentoris. tercius
accentoris. Diapsalma. quidam hebreũ u̾bum
ẽe uolunt. quosignificatur semꝑ: idẽ quod illa
quib int̾ponitur hoc sempit̾ua e̾e̾ confirment.
Quioam uͦ g̾cum u̾bum existimant. qͦ signifi¬
cat᷑ int̾uallum psallendi: ut psalma sit quod
psallitur. diapsalma uͦ iut̾positum inpsallendo
silentium: ut quemadmodum simpsalma dr
uocis copulatio in cantando: ita diapsalma
disiunctio earum. ubi quedam requies distin¬
cte continuationis ostendit᷑. Unde illud ꝓba¬
bile ẽ. ñ conuingendas sententias in psallendo

Expanded text:
dit historia. Haec autem duo in quibusdam psalmorum titulis juxta musicam artem alternatim sibi opponuntur. Nam canticum psalmi est, cum id, quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmi vero canticum, quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur. Psalmus autem ex psalterio dicitur. Unde nec mos est, ex alio opere eum componi. Tres autem gradus sunt in cantando. Primus succentoris. Secundus incentoris. Tertius accentoris. Diapsalma quidam Hebraeum verbum esse volunt, quo significatur semper idem: quod illa, quibus hoc interponitur, sempiterna esse confirmet. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi: ut psalma sit, quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum in psalmo ducitur vocum copulatio in cantando: ita diapsalma disjunctio earum, ubi quaedam requies distinctae continuationis ostenditur. Unde et illud probabile est, non conjungendas sententias in psallendo,
Abbreviated transcription (Latin):
quia antebiduũ pasche maria caput ac pedeᷤ
dñi ungento ꝑ fudisse ꝑhibet᷑. Unde & dñs
discipulis suis dixit. Scitis quia pt bidiũ
pascha fiet. & filius hominis tradet᷑ ut cru¬
cifigatur: Sabbatum ab hebreis ex iuit̾p
catione uocabul sui requies nominatui:
qͦd d̾s impso ꝑfecto mundo requicuisset.
Siquidẽ & inea die requieuit dñis insepul¬
chro. ut quietis illuis myst̾ium confirmar&:
quẽ uideis obseruandũ inunibra futi p̾cep¬

Expanded text:
quia ante biduum paschae Maria caput ac pedes quia ante biduum paschae Maria caput ac pedes Domini unguente perfudisse perhibetur. Unde et Dominus discipulis suis dixit: Scitis, quia post biduum pascha fiet, et Filius hominis tradetur, ut crucifigatur retatione vocabuli sui requies nominatur, quod Deus in ipso, perfecto mundo, requievisset. Siquidem et eo die requievit Dominus in sepulchro, ut quietis illius mysterium confirmaret; quod Iudaeis observandum in umbra futuri praecep