comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
babyloniosq superauit. Neͦpitemus illum darium cuius secundo anno
tem plum aedificatum est. quod por phirius suspicatur. ut annos da¬
nihelis extendat. ł eum qui ab alexan dro macoedonum rege suporatꝰ est.
Addit ergo nomen patris. additꝗ uictoriam. qua primus desemi ne
moedorum sub uertit regnum caldeorum: Ut auferat propter simili¬
tudinem nominis. leccionis errorem. Ego danihel intellexi in libris
numerum annorum de quo factus est sermo dni adhieremiam pro¬
phetam. ut complerentur desolationes hicrusalem septua ginta anni.
cinere. Predixerat hieremias septuaginta annos desolationis tẽpli.
post quos rursum uenir& populus inuideam. & aedificaretur tẽplũ.
& herusalem. Quaeres danihelent non facit negle gentem.
sed magis prouocat ad rogandam. Ut quod ds persuam ⁊ pinisit
dementiam. perhorum impleat preces: neglegentiã. et suꝑbia pariat

Expanded text:
Babyloniosque superavit, ne putemus illum Darium, cujus anno secundo templum aedificatum est quod Porphyrius suspicatur, ut annos Danielis extendat vel eum qui ab Alexandro Macedonum rege superatus est. Addit ergo nomen patris, additque victoriam, quia primus de semine Medorum, subvertit regnum Chaldaeorum, ut auferat propter similitudinem nominis, lectionis errorem. Ego Daniel intellexi in libris numerum annorum de quo factus est sermo Domini ad Jeremiam prophetam, ut complerentur desolationis Jerusalem septuaginta anni.anni. Praedixerat Jeremias septuaginta annos desolationis templi : post quos rursus veniret populus in Judaeam, et aedificarentur templum et Jerusalem: quae res Danielem non facit negligentem, sed magis provocat ad rogandum: ut quod Deus per suam promisit clementiam, per hujus  Al. horum impleat preces, ne negligentia superbia
Abbreviated transcription (Latin):
tro obtulerit ut introduceretur adregem. In quo m̃os
osten ditur nuntiorum. qui cum bona nuntie̾t: sua uide¬
ri uolunt. Qui aut̃ solutionem som nu repro mittit
utiq ante narraturus est somnium. Et nota quod de
filiis uida sit daniel. non sacerdos sicut infine belis fa¬
bula continet. Cutas ne uere potes indicare mihi som¬
ordinem quȩstionis ut primum somnium quod sema¬
gi ignorare responderant et postea inteꝵ pretationẽ
querat som nii. ut cum som nium audierit . et quȩ uiderat
inter rogat. sapientes. magi et harioli. et aruspi ces
nonqueunt indicare regi. Poaruspicibus quod nos uertarius.
in hebraico GARRARe nos bab&: quos solus sẏmachus eytas

Expanded text:
 obtulerit, ut introduceretur ad regem; in quo ἦθος ostenditur nuntiorum, qui cum bona nuntiant, sua videri volunt. Qui autem solutionem somnii repromittit, utique ante narraturus est somnium. Et nota quod de filiis Juda sit Daniel, non sacerdos, sicut in fine Belis fabula continet. Putasne vere potes indicare mihi somordinem quaestionis, ut primum somnium quod se magi ignorare responderant, et postea interpretationem quaerat somnii: ut cum somnium audierit, et quae viderat rinterrogat, sapientes, magi, et harioli, et haruspices non queunt indicare regi. Pro haruspicibus, quod nos vertimus, in Hebraeo GAZARENOS habet, quod solus Symmachus
Abbreviated transcription (Latin):
si sitierit potum da illi. Hec enim faciens carbones ignis congre¬
gabis super capud eius. non in maledictum et rondam̃pnationẽ
utpleriq aestimant sed in correctionem et pęnitudinem ut
superatus beneficus ex cocto frigore caritatis inimicus esse
desistat. Ad dis preterea regnum celorum eciam intesta
mento ueteri pepromittiꝰ ponis que testimonia de apo¬
ehri phis cum perspicuum sit regnum celorum primum
udre: penitentiam agite approqpinquabit enim regnum
celorum. Et desaluatore scyiptum ẽ. Exeotempore cepit

Expanded text:
si sitierit, da illi potum. Hoc enim faciens, carbones ignis congresi sitierit, da illi potum. Hoc enim faciens, carbones ignis congregabis super caput ejus ; non in maledictum et condemnationem, ut plerique existimant, sed in correctionem et poenitudinem, ut superatus beneficiis, excoctus fervore charitatis, inimicus esse desistat. 31. An rmento veteri repromitti : ponisque testimonia de apocryphis, cum perspicuum sit, regnum coelorum primum : Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . Et de Salvatore scriptum est: Ex eo te
Abbreviated transcription (Latin):
aspexerit. taceo dehominibus scłi quibus aperte bellum indicitur
et ininimititias contra dm̃ si pretiosis atiue nitentibus utantur
statimq oppressos grauissimo lithargo. ponis ac dicis inimico
numquam esse credendum quod sibiꝰ esse contrarium eciam
contineri: non anim aduerteris quo sensu insius locis dicta
sint preceptum ẽ michi ut diligam inimicos et opem propessecutoribus:
Iumquid uissum est ut ita diligam quasi praximum & consanguineum
& amicos ut intes emulum etnecessitatem sarium nulla distantiasit.
si in imicos diligo quasi proximos. amicis quid ampluis exibebo. aut
si boc dixeras illud tacere debueras. ne contranas ibi in eodem loco
dicere uidereris. Inimico num quam esse credendum. sed quo mͦ
diligatur inimicus. edex docae. uimentum aduersari sicȩciderit
sub Peuandum Et apłs. siesurierit inimicus tuus da illi cybum.

Expanded text:
aspexerit. Taceo de hominibus saeculi, quibus aperte bellum indicitur, aspexerit. Taceo de hominibus saeculi, quibus aperte bellum indicitur, et inimicitiae contra Deum, si pretiosis atque nitentibus utantur ; statimque oppressus gravissimo lethargo, ponis et dicis: Inimico numquam esse credendum , quod sibi esse contrarium, etiam contineri, non animadvertens, quo sensu in suis locis dicta sint. Praeceptum est mihi, ut diligam inimicos, et orem pro persecutoribus. Numquid jussum est, ut ita diligam, quasi proximos et consanguineos et amicos, ut inter aemulum et necessarium nulla distantia sit? Si inimicos diligo quasi proximos, amicis quid amplius exhibebo? Aut si hoc dixeras, illud tacere debueras, ne contraria sibi in eodem loco dicere videreris, Inimico numquam esse credendum . Sed quomodo diligatur inimicus, et lex docet : Jumentum adversarii si ceciderit, sublevandum: et Apostolus: Si esurierit inimicus tuus, ciba illum;
Abbreviated transcription (Latin):
faciem audias uerba dĩ. etinde nobis cornuta fronte procedas nec
hoc sufficit sed repente mutaris instoitum et dezezonis nobistonas
suꝑ ciliao cristinianum illius debepe ẽẽ patientiȩ. ut siquis sua
auferre uoluerit gratanter amittat. Nonne nobis satis est
pacienter ꝑdere quod habemus nisi uolento atque raptori
agamus gratias et eum cunctis benedictionibus prosequamp.
Docet euangłm eum qui nobiscum uelit iudicio contendere.
et perlites & uirgia aufferretunicam &tiam pallium esse
Hoc dico non quod aliquid sceleris in hac sententiasit srdquod
ubique yperbolicds mediocria transeas & magna secteris. Unde
adiungis gloriam uestium eeornamentoꝵ đo esse contrariam. Quȩ¬
sunt rogo inimititiȩ contra dm̃ situnicam habuero mundiorem.
sacrificiorum candida ueste processerit. Cauete derici. cauetemonachi.
uiduȩ et uirgines periclitamini nisi sordidas uos atq pannosas uulgus

Expanded text:
faciem audis verba Dei, et inde nobis cornuta fronte procedis. Nec faciem audis verba Dei, et inde nobis cornuta fronte procedis. Nec hoc sufficit, sed repente mutaris in Stoicum, et de Zenonis nobis tonas supercilio, Christianum illius debere esse patientiae, ut si quis sua auferre voluerit, gratanter amittat . Nonne nobis satis est, patienter perdere quod habemus, nisi violento atque raptori agamus gratias, et eum cunctis benedictionibus prosequamur? Docet Evangelium ei, qui nobiscum velit judicio contendere, et per lites ac jurgia auferre tunicam, etiam pallium esse perdamus. Hoc dico, non quod aliquid sceleris in hac sententia sit, sed quod ubique ὑπερβολικῶς mediocria transeas, et magna secteris. Unde adsunt, rogo, inimicitiae contra Deum, si tunicam habuero mundiorem? sacrificiorum candida veste processerint? Cavete, clerici; cavete, monachi; viduae et virgines, periclitamini, nisi sordidas vos atque pannosas vulgus
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorem mirabinur atq gaudebimus haberete solum possidere
cum socus qđ nec patriarcharum. nec ꝓphetarum. nec a postolorum
quispiam habutt. sin autem origenes om̃s rationales crrataras dicit
non esse perdendas & diabola tribute poenitentiam. Quid adnos
qui diabolum et satellites eius om̃sq impis et preuaricatores dicimus
perire perpetuo etxpianas sunpeccato preuenti fuerint saluandas
quȩ siuera sunt os aperire non poteris sapientiam & intellectum
scripturarum nisi qui didicerte scipe nonposse. Etiterum. Scien¬
ciam legis usuppape non debere indoctum aut enim magistrum
aquo didiceris proferre cogeris ut tibi scientiã legis usurpare liceat.
autsi magis tertalis ẽ qui ab alio non didicerit et docuerit tequod
ipse ignorabat restat ut non pecte facias quin doctus usurpas scien¬
tiam scripturarum et magister priusquam discipulus essecepisti.

Expanded text:
peccatorem, mirabimur atque gaudebimus habere te solum et possidere peccatorem, mirabimur atque gaudebimus habere te solum et possidere cum sociis, quod nec Patriarcharum, nec Prophetarum, nec Apostolorum quispiam habuit. Si  Al. Sin autem Origenes omnes rationabiles creaturas dicit non esse perdendas, et diabolo tribuit poenitentiam, quid ad nos, qui et diabolum et satellites ejus omnesque impios et praevaricatores dicimus perire perpetuo, et Christianos si in peccato praeventi fuerint, salvandos quae si vera sint, os aperire non poteris: Sapientiam et 727 intellectum Scripturarum, nisi qui didicerit, scire non posse. Et iterum: Scientiam legis non usurpare debere indoctum . Aut enim magistrum, a quo didiceris, proferre cogeris, ut tibi scientiam legis liceat usurpare: aut si magister talis est, qui ab alio non didicerit, et docuerit te quod ipse ignorabat, restat ut non recte facias, qui indoctus usurpas scientiam Scripturarum, et magister prius quam discipulus esse coepisti.
Abbreviated transcription (Latin):
ntecionem urt Qui aut̃ mala egerunt. in resurreccionem udicii.
nde o apłs. eodem sensu quia eodem et spiritu loquitur ad romanos
Qui cumque enim sinelege pectauerunt sine lege etperibunt
Et qui cumque in lege peccauerunt per legem iudicabuntur
sine lege impius est qui mnȩcernum peribit. In lege peccator
gredens indm̃ quipir legẽ iudicabitur & non peribit. Si peccatores
et miqui ȩternis ignibus exuruntur nontimes sententiam tue
qui miquum et pelatorem esse tedics et argumentaris non esse
hominem sinepectato sed esse posse: Ergo solus ille saluetur qͥ
numquam fuit nec est sed futurus est haud forsitant nec futurus . et
percant om̃s quos retrofuisse legimus. Eu ipse qui catoniana nob̃
in flaris superbia. et milonis umeris intumescis qua temeritate pec¬
cator magistri nomen adsumis. Aut si uistais et bumilitate simulas

Expanded text:
rectionem vitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem judicii . rectionem vitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem judicii . Unde et Apostolus eodem sensu, quia eodem et spiritu, loquitur ad Romanos: Quicumque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt. Et quicumque in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . Sine lege impius est, qui in aeternum peribit. In lege peccator credens in Deum, qui per legem judicabitur, et non peribit. Si peccatores et iniqui aeternis ignibus exuruntur, non times sententiam tuam, qui iniquum et peccatorem te esse dicis? Et argumentaris hominem non esse sine peccato, sed esse posse. Ergo solus ille salvetur, qui numquam fuit, nec est, sed futurus est, 726 aut forsitan nec futurus: et pereant omnes, quos retro fuisse legimus. Tu ipse qui Catoniana  Al. Catoniaca nobis inflaris superbia, et Milonis humeris intumescis, qua temeritate, peccator, magistri nomen assumis? Aut si justus es, et humilitate simulas
Abbreviated transcription (Latin):
utpossimus dicere. Om̃is peccator et iniquus impius ẽ. Impifas enĩ
propriȩ ad eos pertin&. qui dĩ notitiam non habent uel cognitam trans¬
tressionem mutarunt. seccatum autem et inquitas pro qualitate
uicio post peccati & iniquitatis uulnera recipit sanitatem.
nde scriptum t̃. Multa flagella peccatorum & non interit̾ sempiternus
et penoin. flagella atque cruciatus emendatur isrł. Quem enim
diligit das compit. flagellat autem omẽm silium quem recipit.
lud est cedere magistsi & parentis affectu aliud contra aduersa¬
rios crudeli animo deseuire quam ob causam et in primo psalmo
canitur. Qñ non resurgunt impii iniuditio: neque peccatores i
consilium iustorum. Aluid est gloriam perdere resurgendi. aliud
perire perpetuo ueni& inquit hora inqua om̃s qui insepulchris
sunt iuo audient uocem euis & egredientur quibona fecerunt in resur¬

Expanded text:
ut possimus dicere, omnis peccator et iniquus etiam impius est. Impietas enim ut possimus dicere, omnis peccator et iniquus etiam impius est. Impietas enim proprie ad eos pertinet, qui notitiam Dei non habent, vel cognitam transgressione mutarunt. Peccatum autem et iniquitas pro qualitate vitiorum, post peccati et iniquitatis vulnera, recipit sanitatem. Unde scriptum est: Multa flagella peccatoris : et non interitus sempiternus. Et per omnia flagella atque cruciatus emendatur Israel. Quem enim diligit Dominus corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Aliud est caedere magistri et parentis affectu: aliud contra adversarios crudeli animo desaevire. Quam ob causam, et in primo Psalmo canitur: Quoniam non resurgunt impii in judicio. Jam enim iconsilio justorum . Aliud enim est gloriam perdere resurgendi, aliud perire perpetuo. Veniet, inquit, hora, in qua omnes qui in sepulcris sunt, audient vocem ejus, et egredientur, qui bona fecerunt, in resur
Abbreviated transcription (Latin):
dicis uidicare utsi uoluerit mniquis et peccatoribus. parcere tepes¬
scribente non possit. Dicis enim. scriptum est incentesimo tertio
spalmo. Deficiant peccatores a terra. et iiqui ita utnon sint.
Etinisaia. Comburentur iniqui et peccatores ate simul. Etqui
reliquerunt dnm̃ consum mabuntur et non intellegis comminati¬
onem dĩ inter dum sonare clementiam. non enim dicit eos
Aeternus ignibus exurendos sed aterra deficere etiniquos esse
cessare. Aluid est namque apeccato & iniquitate desistipe¬
aliud ipsos perire imperpetuum et  aetertis ignibus
concremar. Denique isaias. Dequo ponis testimonium
in ȩternum & qui dereliquerunt dnm̃ consummabuntur
propriȩ hoc dehȩreticis loquitus qui pectum fi deitramitem
Deinde cuius estemeritatis inͥquos & peccatores impus uingere qui a nobis
sic deffiniuntur. om̃is impius iniquus est etpeccator necreciprocat

Expanded text:
dicis 724 judicare, ut si voluerit iniquis et peccatoribus parcere, te pradicis 724 judicare, ut si voluerit iniquis et peccatoribus parcere, te praescribente, non possit? Dicis enim: « Scriptum est in centesimo tertio psalmo: Deficiant peccatores a terra et iniqui, ita ut non sint. Et in Isaia: Comburentur iniqui et peccatores simul, et qui relinquunt Deum, consummabuntur. » Et non intelligis comminationem Dei interdum sonare clementiam? Non enim dicit eos aeternis ignibus exurendos, sed a terra deficere, et iniquos esse cessare. Aliud enim est ipsos a peccato et iniquitate desisaliud ipsos perire in perpetuum, et aeternis ignibus concremari. Denique Isaias de quo ponis testimonium,in aeternum. Et qui relinquunt Deum, consummabuntur. Proprie hoc de haereticis loquitur, qui rectum fidei tramitem Deinde cujus est temeritatis, iniquos et peccatores impiis jungere; qui a nobis sic definiuntur. Omnis impius iniquus est et peccator, nec reciprocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad nõ gressus bominis diriguntur. & non in homine uia eius.
et nemo potest quicquamꝰ accipere nisi datum eidatũ fueritt
desuper: & in alio loco. Quid enim habes quod non accepisti.
si autem accepis li quid gloriaris quasi non acceperis. Dicente dno salua¬
tore : Non descendi decdo ut faciã uoluntatem meã. sed uoluntatem
eius qui me misit patris. Et in alio loco. Pater sipossibile est. trans¬
seat ame calix iste. Uerũtam̃ non qđ ego uolo sod quod tu. Eten
alio inorttione dõminica. fiat uoluntas tua sicut in celo &untra
iuo sencentiae temeritate aufers dĩ om̃e presidium. & qđ moalio
loco frustra conaris adiungere non absque dĩ gatia quo modos sen¬
uri uelis ex hoc loco intilligitur Dum gatiã eius non ad singularefers
nom parcendum sed ȩcenis eos ignibus exurendis ferre quis possit
nter dicere te misericordiȩ dĩ & ante diem iudicu desententia iui¬

Expanded text:
A Domino gressus hominis diriguntur ; et, Non est in homine via ejus ; A Domino gressus hominis diriguntur ; et, Non est in homine via ejus ; et, Nemo potest quidquam accipere, nisi datum fuerit ei desuper. Et in alio loco, Quid enim habes quod non accepisti? Et si accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? dicente Domino Salvatore: Non descendi de coelo, ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit Patris . Et in alio loco: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Verumtamen non quod ego volo, sed sicut tu . Et in Oratione Dominica: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra . Qua sententiae temeritate aufers Dei omne praesidium? Et quod in alio loco frustra conaris adjungere, Non absque Dei gratia, quomodo sentiri velis, ex hoc loco intelligitur, dum gratiam ejus non ad singula refers non parcendum, sed aeternis eos ignibus exurendos, ferre quis potest, et interdicere te misericordiam Dei, et ante diem judicii de sententia ju
Abbreviated transcription (Latin):
serui dĩ sed inter seruos eius principalem tenent locum frustra
seruis dĩ blanditias & dulcedinem reseruasti cum hoc propriae
hereticorum sit & eox qui decipere cupiunt audientes. dicente
etper dulces sermones & benedictiones seducunt corda in¬
nocentium semper insidiosa. callida. blanda ẽ adolatio pul¬
chreq adolatur apud pbylosophos diffinitur blandus inimicus
Uertas amara est rugosae frontis actristis offenditq correptos
nde &e apłs loquitur. Inimicus uobis factus sum ueritatem
dicens uobis. Et commicus Obsequium amicos ueritas odiũ
parit. Qua propter et paschacum amaritudinibus cõmedim
Et uas electionis doc&. Pascha celebrandum inueritate & sincer¬
tate. Uoritas in nob sit et sinceritas et amaritũdo ilico con
propria regi. quis xpianorum possit audire. sienim non
unus. nec pauci nec multi sed om̃s reguntur propria uolun¬
tate ubi erit auxilium dĩ. Et quomodo illud ixpones.

Expanded text:
servi Dei, sed inter servos ejus principalem tenent locum, frustra servi Dei, sed inter servos ejus principalem tenent locum, frustra servis Dei blanditias et dulcedines reservasti, cum hoc proprie haereticorum sit, et eorum qui decipere cupiunt audientes, dicente Et per dulces sermones et benedictiones 723 seducunt corda innocentium . Semper insidiosa, callida, blanda est adulatio. Pulchreque adulator apud philosophos definitur blandus inimicus. Veritas amara est, rugosae frontis ac tristis, offenditque correptos. Unde et Apostolus loquitur: Inimicus vobis factus sum, veritatem dicens vobis ? Et Comparit. Quapropter et pascha cum amaritudinibus comedimus et Vas electionis docet pascha celebrandum in ueritate et sinceritate ; veritas in nobis sit sinceritas, et amaritudo illico conspropria regi, quis Christianorum potest audire? Si enim non unus, nec pauci, nec multi, sed omnes reguntur propria voluntate, ubi erit auxilium Dei? Et quomodo illud exponis?
Abbreviated transcription (Latin):
ungis enim & ponis intitulo qđ feminȩ dõ psallere debeant.
Quis enĩ ignorat psallendum esse feminis incubilibus suis &e
absq uirorum frequentia et congregatione turbarũ. Uerũ tudonas qđ
lic&. ut qd uerecundȩ facere debeant et absq ullo arbitro magiftri
deore suo sed semper quod dulce & suaue est debere proferre etquasi¬
alius seruus dĩ sit alius doctor & sacerdos ȩcđȩ oblitus prioris sen¬
tenciȩ. HNec semel dixisse contentus id ipsum replicas et conculcas sa¬
cerdotem siue doctorem nemini adulari debere sed audenter om̃s
corripere ne ecse & alios qui eum audiunt perdat tantamne esse
inuno opere dissonantiam ut quid prius dixeris nescias. Si enim seruus
dĩ nichil amarum desuo debet oreproferre sed semper quod dul¬
ce & suaue est. aut sacerdos et doctor serui dĩ non erunt qui
fiducialiter debent corripere peccantes & nulli adulari sed au¬
dac ter omnes increpare aut si sacerdos & doctor non solum

Expanded text:
ungis enim et ponis in titulo, Quod et feminae Deo psallere debeant. Quis enim ignorat psallendum esse feminis in cubiculis suis, et absque virorum frequentia et congregatione turbarum? Verum tu donas quod non licet; ut quod verecunde facere debeant, et absque ullo arbitro, magistri de ore suo, sed semper quod dulce esalius sit servus Dei, alius doctor et sacerdos Ecclesiae, oblitus prioris sentur. Nec semel dixisse contentus, idipsum replicas, et inculcas sacerdotem sive doctorem nemini adulari debere, sed audenter omnes corripere, ne et se et eos qui eum audiunt, perdat. Tantane est in uno opere dissonantia, ut quid prius dixeris nescias? Si enim servus Dei nihil amarum de suo debet ore proferre, sed semper quod dulce et suave est: aut sacerdos et doctor servi Dei non erunt, qui fiducialiter debent corripere peccantes, et nulli adulari, sed audacter omnes increpare; aut si sacerdos et doctor, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
stulte interrogationitue liber sapientie. altiora te nequesi¬
eris et fortiorate nescrutatus sis. Et uerũ noli eẽ sapions mul¬
mini contra dicas. audi apłm euangłioa clangentẽ tubã.
Oaltitudo diuiciapũ & sapienti ȩ. ascientie dĩ. quã inscrutabi¬
lia sunt iuditia eiꝰ. et inuestigabiles uiȩ eius. Quis cognouit
sensum dñi. autquis consiliarius eius fu̾it: Iste sunt questi¬
ones dequibus in alio loco scribit. Stultas aut̃ et in eruditas
questiones deuita sciens quoniam lites generant. Eteccle¬
efficiar. et ipsa longe facta est ame. Profunda ꝓfunditas
quis inueniet eam. a mequȩris quare figulus aliud uas
fecerit in honorem. alud in contumeliam  et non ad quies¬
cis paulo prosuo dñõ respondenti. Ohomo tu quis es qui res¬
ut stulta. immo impia scisscitatio inperpetuum conticescat.

Expanded text:
stultae interrogationi tuae liber Sapientiae: Altiora te ne quaesistultae interrogationi tuae liber Sapientiae: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Et alibi: Noli esse sapiens mulmini contradicas, audi Apostolum, Evangelica clangentem tuba: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit ? Istae sunt quaestiones, de quibus et in alio loco scribit: Stultas autem et ineruditas quaestiones devita, sciens quoniam lites generant . Et Ecclesapiens efficiar, et ipsa longe facta est a me. Profunda profunditas, quis eam inveniet ? A me quaeris, quare figulus aliud vas fecerit in honorem, aliud in contumeliam, et non vis acquiescere Paulo, pro suo Domino respondenti: O homo! tu quis es, qui resut stulta, immo impia sciscitatio tua in perpetuum conticescat.
Abbreviated transcription (Latin):
tuam contra scãs scripturas facere. Uolunt enim eloquia scriptũ¬
rarum eciam ignorantiam haberȩ peccatum. Unde & iob:
Offeret hostias ppofilus suis ne forte per ignorantiam in cogitatione peccaue¬
rint. Etqui ligna ceͦ si securi acferro fugiente deligno homo fuerit occisus:
pergere iubetur ad urbem fugitiuorum et tam diu ibi iubrtur esse. quam¬
du sacerdos maximus moriatur .: id est redimatur sanguine saluato¬
ris aut in dono baptis matis aut inpoenitentia quae imitatur baptis mi
gratiam per in effabilem dementiam creatoris qui non uult perire
quemquam nec delectatur mortibus peccatorum sed ut reuertatur
Rogo que est ista iustitia ut inpeccato tenear erroris cuius reatum non
habet conscientia. Nescio me peccasse et eius rei quã nescio poenas
luo utqiđ plus faciam si sponte peccauero
Ame sententiȩ et dispositionis dĩ causas requiris. Respandebit

Expanded text:
tuam contra sacras Scripturas facere. Volunt enim eloquia Scriptutuam contra sacras Scripturas facere. Volunt enim eloquia Scripturarum etiam ignorantiam habere peccatum: unde et Job offert hostias pro filiis suis, ne forte per ignorantiam in cogitatione peccaverint. Et qui ligna caedit, si securi ac ferro fugiente de ligno, homo fuerit occisus, pergere jubetur ad urbem fugitivorum et tamdiu ibi esse, quamdiu Sacerdos maximus moriatur, id est, redimatur sanguine Salvatoris, aut in domo baptismatis, aut in poenitentia, quae imitatur baptismatis gratiam per ineffabilem clementiam Salvatoris, qui non vult perire quemquam, nec delectatur mortibus peccatorum, sed ut convertantur . C. Rogo quae est ista justitia, ut in peccato tenear erroris, cujus reatum non habet conscientia? Nescio me peccasse, et ejus rei quam nescio, poenas luo? Et quid plus faciam, si sponte peccavero? A. A me sententiae et dispositionis Dei 731 causas requiris? Respondet
Abbreviated transcription (Latin):
seruo tuo Cum ecda & iam ea quȩ perignorantiam deliqͥuimus
etsola cogitatione pectamus. delicta esse fateatur. intantum ut
hostias proerrere iubeat offerri et pontisex qui procuneto popu¬
lo deprecatur: ante ꝑrose offerat uictimas qui certe num quã
pro alus iuberetur. offerre suustus ipse non esset. Nec rupsus pse
offerr& si peccatum carene ignorantiȩ: Sclic&e nunc michilatis¬
sima seripturariui spatia peragranda sunt ut docram erporẽ
et ignorantiam esse peccatum:
eam iam mechatus est eam incordesuo. Plonergo solus aspectus
et incentua uitiorum reputatur inpeccatum: sed ea quibus tribu¬
imus ad sensum : aut enim uitare possumus malam cogitatunem
& consequenter possumus carere peccato . aut siuitare non possionus
non reputatur inpeccatum quod caueri non potest
allide quidem argumentaris. sed non intellegis argumentationẽ

Expanded text:
servo tuo : cum Ecclesia etiam ea quae per ignorantiam delinquimus, servo tuo : cum Ecclesia etiam ea quae per ignorantiam delinquimus, et sola cogitatione peccamus, delicta esse fateatur: in tantum, ut hostias pro errore jubeat offerri , et Pontifex qui pro cuncto populo deprecatur, ante pro se offerat victimas, qui certe numquam pro aliis juberetur offerre, nisi justus ipse esset, nec rursum pro se offerret, si peccato careret ignorantiae. Scilicet nunc mihi latissima Scripturarum spatia peragranda sunt, ut doceam errorem et ignorantiam esse peccatum. eam, jam moechatus est eam in corde suo ? Non ergo solus aspectus et incentiva vitiorum reputantur in peccatum; sed ea quibus attribuimus assensum. Aut enim vitare possumus malam cogitationem, et consequenter possumus carere peccato; aut si vitare non possumus, non reputatur in peccatum, quod caveri non potest. A. Callide quidem argumentaris, sed non intelligis argumentationem
Abbreviated transcription (Latin):
titulo tertii libriponit. Neminem sine sorde etsine peccato esse
nis. Si dixerimus quia peecatum non habemus. nos ipsos decipimus
& ueritas in nobis non est. Tue diuerso ad seris posse hominem&
sinepeccato esse. & ut hoc uerum dixisse uidearis. statim iungis
et dĩ mandata facile custodipt suelit. quae aut rarus autnullus
impleuit. Sienim facilia sunt. debent a compluribus custo diri
sin autem ut toncedamus tibi rarus quisque ea explere potest. Mani¬
festum est difficile esse quod rarum est atque ut hoc augeas & magnitu¬
dinem tuȩ uirtutis osterdas quo scilice debono conscientiȩ thesauro
eruc tuare credaris. Ponis intitulo necleuiter quidem esse peccandũ.
& quid sit hoc leuiter neforte in opere tealiquis dixisse aestimare
ad nectis malum neccogitandum neq illius recordaris sentenciȩ
Delicta quis intellegit. ab occultis meis munda me & ab alienis parte¬

Expanded text:
titulo tertii libri ponit, « Neminem sine sorde et sine peccato essetitulo tertii libri ponit, « Neminem sine sorde et sine peccato essenis: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nosmetipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Tu e diverso asseris, Posse hominem sine peccato esse: et ut hoc verum dixisse videaris, statim adjungis, Et Dei mandata facile custodire, si velit, quae aut rarus, aut nullus implevit. Si enim facilia sunt, debent a pluribus custodiri. Sin autem, ut concedamus tibi, rarus quisquam ea implere potest, manifestum est esse difficile quod rarum estdinem tuae virtutis ostendas, quo scilicet de bono conscientiae thesauro eructuare credaris, ponis in titulo, « Ne leviter quidem esse peccandum. » Et quid sic hoc « leviter, » ne forte in opere te aliquis dixisse aestimaret, annectis, « Malum nec cogitandum. » Neque illius sententiae recordaris, Delicta quis intelligit? Ab occultis meis munda me, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates etuicos docens insinagogis eorum & ppedicanseu
angelium regni. Et apłis precepit. Ite ecpredicate dicentes.
quoniam approquinquabit regnum celorum. Lu autemnos
manicheos uocas Cur legi euangłm preferentes. In illa umbrã
in hoc ueritatem esse dicamus & non intellegis stultitiam tuam
inpudentiam eccopulatam. aliud esse dampnare legem quod
manicheus fecit. aliud legi preferre euangłm quȩ apostolica
doctrina est. In illa enim serui in hoc presens dñs loquitur.
bipromititur. hic impletur. Ibi initia. hic perfectio est. In
illa operum fundamenta uiciuntur. hic fidei etgratiȩ culmen
imponitur. hecposuimus ut egregu preceptoris doctrina mon¬
& di mandata facile custo dire siuelit. Dequo abunde dictum est.
umque se imitatorem immo expletorem operis beatimartyrisu
CyxRiatii scribentis adcirinum esse faceatur non incellegis in eodẽ.
opere ei dixisse contraria. Ille enim inquinquagesimo quarto

Expanded text:
 synagoga eorum, et praedicans regnum Dei . Et Apostolis praecipit: Ite et praedicate, dicentes, quoniam appropinquavit regnum coelorum. Tu autem illos Manichaeos vocas, quia Legi Evangelium praeferentes, in illa umbram, in hoc veritatem esse dicamus, et non intelligis 729 stultitiam tuam impudentiae copulatam. Aliud esse  Al. est damnare Legem, quod Manichaeus facit; aliud Legi praeferre Evangelium, quae apostolica doctrina est. In illa enim servi, in hoc praesens Dominus loquitur; ibi promittitur, hic impletur; ibi initia, hic perfectio est; in illa operum fundamenta jaciuntur, hic fidei et gratiae culmen imponitur. Hoc posuimus, ut egregii praeceptoris doctrina monet Dei mandata facile custodire, si velit » de quo abunde dictum est: cumque se imitatorem, imo expletorem operis beati martyris Cypriani scribentis ad Quirinum esse fateatur, non intelligit in eo opere ei dixisse contraria. Ille enim in quinquagesimo quarto
Abbreviated transcription (Latin):
daꝑio. fuie ꝙro. mirabilium signorune acciderit. in hisuero
narantur sem nido quae singulissint uisa temporibus.
nopum solus propheta conscius est. & nullam habent
memoria ꝑsenera. Uidctani inuilione meanocte. & ecce
quetaor nentieto pugnabant in marimagno. & quãtuor

Expanded text:
Dario, sive Cyro mirabilium signorum acciderit. In his vero narrantur somnia quae singulis sint visa temporibus: quorum solus propheta conscius est, et nullam habent memoria perseveret. Videbam in visione mea nocte: et ecce quatuor venti coeli pug
Abbreviated transcription (Latin):
Quod siquis contentiosus regem quoq legerit dicamus
eos non pro caciter regem adeffusionẽ sui sangninis pro¬
uocare. sed ita peddefegi honorem debitũ dĩ cultus

Expanded text:
Quod si quis contentiosus regem quoque legerit: dicemus eo non procaciter regem ad effusionem sui sanguinis provocare, sed ita reddere regi honorem debitum, ut Dei cultus
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. dĩ secreta audire merearis. et esse conscius futurorum:
Tu ergo anim aduerte sermonem. & intellege uisionem.
Si damheli dicitur diligenter adtende ut andias. & intel¬
legas qued uideas. qued nos facere oport&. quoruni oculi iguorantia e
phieta dixerat eduxisti populum tuum. & nomen tuum in uoca
est super ciuuitatem tuam. & super populum tuum prop¬
terea expersona dĩ loquitur gabrihel. nequaquam populus dĩ
S imile quid & in exodo legimus quando ds̃. loquiturꝰ moysen
Descende peccauit populus tuus hoc est non populus meus. quia
me deseruit. Quia igitur postulas pro ierusalem. & oras pro
populo iudeoru audi quod inseptuaginta annorum eb doma¬
dibus. futura sunt populo tuo. & urbi tuae. quat secuuartur

Expanded text:
tuo, Dei secreta audire merearis, et esse conscius futurorum. 681 Tu ergo animadverte Sermonem, et intellige visionem. Si Danieli dicitur: diligenter attende, ut audias et intelligas, quod vides: quid nos facere oportet, quorum oculi ignopheta dixerat: Eduxisti populum tuum, et nomen tuum invocatum est super civitatem tuam, et super populum tuum, propterea ex persona Dei loquitur Gabriel: Nequaquam populus Dei Simile quid et in Exodo legimus, quando Deus loquitur ad Moysen: Descende, peccavit enim populus tuus , hoc est, non populus meus, quia me deseruit. Quia igitur postulas pro Jerusalem, et oras pro populo Judaeorum, audi quid in septuaginta annorum hebdomadibus futurum sit populo tuo, et urbi tuae quae sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
nunc adte missussum. & egressus sum. nonafaciȩ dĩ. ne ab eo
recederem. sed ut adte uenireni. AB EXORDIO precum tua

Expanded text:
Nunc ad te missus sum, et egressus sum, non a facie Dei, ut ab eo recederem, sed ut ad te venirem. Ab exordio precum tua
Abbreviated transcription (Latin):
uasa fucrunt in idola babylonis. non est iratus dñs.
U idebantur rem secundum prauam quidem õpinionẽ
tamen diuno cultui consecrasse. Post quam autem¬
humanis usibus diuina contaminant . statim poena post
sacrilegium. Laudant aut̃ deos suos insultantes dõ iudeorũ.
quoa illis uictoriam tribu entibus bibebant inuasis eiuis.
uxta tro pholo giam hoc dicendum est quod omnes

Expanded text:
vasa fuerunt in idolio Babylonis, non est iratus Dominus: vasa fuerunt in idolio Babylonis, non est iratus Dominus: videbantur enim rem Dei secundum pravam quidem opinionem, tamen divino cultui consecrasse: postquam autemhumanis usibus divina contaminant, statim poena sequitur post sacrilegium. Laudant autem deos suos, insultantes Deo Judaeorum; quod illis victoriam tribuentibus, bibebant in vasis ejus. Juxta tropologiam, hoc dicendum est: quod omnes
Abbreviated transcription (Latin):
pater eius detemplo. quod fuit in hierusalem. ut biberet
Tradunt hebrei huius cemodi fabulam. usq ad hex agesimũ
annum quo hicremias captiuitatẽ populi uideorum¬
aie dixerat esse soluendam: Dequo et zacha¬
rias in principio uoluminis sui loquitur: Irritam pu¬
tans dĩ pollicitationẽ balthasar. falsumq promissum:
uersus ingaudium. fecit grande conuiuium. insultans
quodam modo spei iudeorum. et uasis templi dnĩ. sed
statim ultio consecuta est. Quod aut̃ balthasar patrẽ
nabiichodonoser uocat. non faest errorem soę scriptu¬
re scientibus consugͣainem. qua patres omnel ꝓroaui. et
maiores uocantur. Et hoc considerandum quod
sobrius ista non faciat. sed itemulentus. oblitusq pęnȩ
quȩ nabuchononosor proauum illius consecuta est
Dibebant uirum et laudeͬbant deossuos aureos. etargenteos.
aeneos. ferreos. ligneosq & lapideos. Quanta stultitia: inaureis
uasis bibentes. deos ligneos laudabant. et lapideos. Quam du

Expanded text:
pater ejus de templo quod fuit in Jerusalem, ut biberent adunt Hebraei hujusmodi fabulam: usque ad septuagesimum annum, quo Jeremias captivitatem populi Judaeorum dixerat esse solvendam, 652 de quo et Zacharias in principio voluminis sui loquitur, irritam putans Dei pollicitationem Balthasar, falsumque promissum, versus in gaudium, fecerit grande convivium, insultans quodammodo spei Judaeorum, et vasis templi Dei, sed statim ultio consecuta est. Quod autem Balthasaris patrem Nabuchodonosor vocat, non facit errorem scie Scripturae consuetudinem: qua patres, omnes proavi et majores vocantur. Et hoc considerandum, quod sobrius ista non faciat; sed temulentus, oblitusque poenae quae Nabuchodonosor proavum illius consecuta est. Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. Quanta stultitia! in aureis vasis bibentes, deos ligneos laudabant et lapideos. Quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
perat potestatem: quam ob causam tam crudelis
sententia a facie regis esset egressa. Scientes autẽ¬
caldei quod decuplum super cunctos hariolos. et
magos qui erant in uni uersa caldea dani el et tres¬
S
pueri saperent et intellegerent. celauerant eos inter roga¬
tionẽ regis ne preferrentur sibi in inter pretatione somnu
& obhanc causam interrogat damel degudelitate senten¬
tiȩ. qui causam sui periculi nȩscebat. Daniel ingressus¬

Expanded text:
perat 629 potestatem, quam ob causam tam crudelis perat 629 potestatem, quam ob causam tam crudelis sententia a facie regis esset egressa. Scientes Chaldaei, quod decuplum super cunctos hariolos et magos qui erant in universa Chaldaea, Daniel et tres pueri saperent et intelligerent, celaverunt eos interrogationem regis, ne praeferrentur sibi in interpretatione somnii. Et ob hanc causam interrogavit Daniel de crudelitate sententiae, qui causam periculi sui nesciebat. Cum ergo re
Abbreviated transcription (Latin):
non est cum hominibus con uersatio. Confitentur magi.¬
confetentur harioli. et omnis scientia secularis lit teratu¬
rȩ prescientiam futurorum non esse hominum sed dĩ.
Ex quo probatur prophetas dĩ spũ locutos. qui futura ceci¬
nerunt. Quo audito rex in furore. et in ira magna precepit.
ut perirent om̃s sapientes babilonis et egressa sententia
perirent. Querunt hebrei curdaniel. et trespueri
non sint in gressi adregem cum aliis sapientibus. et
prolata sententia iubeantur perire cum ceteris.
Q uod ita edisserunt. ut eotem pore. quo rex pręmia.
et dona et honorem maximum p̾romittebat. ire
noluerint. nempudenter diuitias. et dign̾itatem
cal deorum uiderentur appetere. aut certe ipsi cal¬
dei inuidentes gloriȩ eorum. et scientie: soli in gres¬
si sant. quasi soli prȩmia pͤrcepturi. et postea inperi¬
culo uoluerint habere consortes. quos in spe gloriȩ
refuta uerilnt. Et in ter lg auit eum quia rege acce¬

Expanded text:
non est cum hominibus conversatio. non est cum hominibus conversatio. confitentur harioli, et omnis scientia saecularis litteraturae, praescientiam futurorum non esse hominum, sed Dei. Ex quo probatur prophetas Dei spiritu locutos, qui futura cecinerunt. Quo audito, rex in furore et ira magna praecepit, ut perirent omnes sapientes Babylonis. Et egressa sententia . Quaerunt Hebraei, cur Daniel et tres pueri non sint ingressi ad regem cum aliis sapientibus, et prolata sententia jubeantur perire cum caeteris. Quod ita edisserunt, ut eo tempore quo rex praemia et dona, et honorem maximum promittebat, ire noluerint, ne impudenter divitias et dignitatem Chaldaicam viderentur appetere. Aut certe ipsi Chaldaei invidentes gloriae eorum et scientiae, soli ingressi sunt, quasi soli praemia percepturi, et postea in periculo voluerint habere consortes quos in spe gloriae refutaverant. Et interrogavit eum qui a rege acce
Abbreviated transcription (Latin):
sit incorde regis. ut ferentibus alus posset renu nisti eorum
quȩ uiderat. et ne quaquam cum deciperent mentientes.
Responderunt caldei siriate: huc usq quȩ lecta sunt sermone
narrantur hebreo. Abhocloco usq ad uisionem anni tercu
regis bal thasar quam daniel uidit insusys hebrai cis quidẽ
litteris. sed lingua scribuntur caldaita. quam hic siriacã¬
uocant. Hisi in di caueritis mihi som nium et con iecturã
euis. peribitis uos. et domus urãe puplicabuntur. & reł.
Conminatus est poenam. proponitꝰ et premia. ut si potu¬
erint som niim dicere. consequenter credat & iam his
quȩ in certa sunt. hoc est quid signi fic& som nium.
Q uod si non potuerint eadicere de quibus rex in plerisq
con susus poterat recor dari. &iam future inter precationis
per dant sidem. Deniq. sequitur. Som nium dicite mihi ut
sciam quod inter pretationem quoq euis ueram loquami ii:
qui in dicet illam in conspectu regis. exceptis dus quo rum

Expanded text:
sit in corde regis: ut referentibus aliis, 628 posset reminisci eorum quae viderat, et nequaquam eum deciperent mentientes. Responderunt Chaldaei regi Syriace. Hocusque quae lecta sunt, sermone narrantur Hebraeo. Ab hoc loco usque ad visionem anni tertii regis Balthasar, quam Daniel vidit in Susis, Hebraicis quidem litteris, sed lingua scribuntur Chaldaica, quam vocat hic Syriacam. Nisi indicaveritis mihi somnium et conjecturam ejus, peribitis vos, et domus vestrae publicabuntur, etc. Comminatus est poenam, proponit et praemia: ut si potuerint somnium dicere, consequenter credat etiam his quae incerta sunt, hoc est, quid significet somnium. Quod si non potuerint ea dicere, de quibus rex in plerisque confusus poterat recordari, etiam futurae interpretationis perdant fidem. Denique sequitur. Somnium itaque dicite mihi, ut sciam quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. qui indicet illum in conspectu regis: exceptis diis, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
can dã. Tempus postulat non quo tractatione. et saga¬
citate mentis occulta perquireret. sed quo occultorũ
dñm precaretur. et ideo ananiam. et᷑ misaelem etazari¬
am iungit ad preces. nesolus desuomerito iuideatur
presumere. ut quorum erat commune discrimen. com¬
munis esset oratio. Tunc danieli peruisionem noc tẽ.
misterium reuelatum est. Somni um regis suo discit
somnio. immo et somniũ & interp̾tationẽ eiusdẽ reue¬
latione cognoscit quod demones ignorabant. sapienti¬
a seculi scire non poterat. Vnde et apostoli mysterium
quod tunctis retro generationibus fuerat ignoratum:
dño reuelante cognoscunt. Et daniel benedxit dõ celi.
benedicit. Du cnim qui non fecerunt celum et terram
peribunt. Ipsemutat tempora. et etates transfert. reg¬
na atq: constituit. Non ergo miremur siquan do
cernimus et regibus reges. et regnis regna
suc cedere. quȩ dĩ gubernantur. et mutantur et fi¬
niuntur arbitrio: Causasq singulorum nouit

Expanded text:
aniel tempus postulat: non quo tractatione et sagacilate mentis occulta perquireret; sed quo occultorum Dominum precaretur. Et ideo Ananiam, et Misaelem, et Azariam jungit ad preces, ne solus de suo merito videatur praesumere: ut quorum erat commune discrimen, communis esset et oratio. Tunc Danieli per visionem nocte mysterium revelatum est. Somnium regis suo discit somnio: immo et somnium, et interpretationem ejus, Dei revelatione cognoscit, quod daemones ignorabant, sapientia saeculi scire non poterat. Unde et apostoli mysterium, quod cunctis retro generationibus fuerat ignoratum, Domino revelante, cognoscunt. Et Daniel benedixit Deo coelibenedixit. Dii enim qui non fecerunt coelum et terram, peribunt. Et ipse mutat tempora et aetates, et transfert regna atque constituit. Non ergo miremur, si quando cernimus, et regibus reges, et regnis regna succedere, quae Dei gubernantur et mutantur, et finiuntur arbitrio. Causasque singulorum novit
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis florere uirtutibus : Sitotum requiris ab omnibus tollis
rerum diuersitatem. & graciarũ distantiam. etereatoris artificem
uarictatem. Cui sacro propheta sonat carmine. Om̃a insapientia
fecisti. Indignetur lucifer quare lune fulgorem non habeat.
Luna super suis defectibus causetur. Cur annuum solis circulum
singulis mensibus expleat. Solquęratur quid offenderit ut lunȩ cursu

Expanded text:
cupiat florere virtutibus? Si totum requiris ab omnibus, 715 tollis cupiat florere virtutibus? Si totum requiris ab omnibus, 715 tollis rerum diversitatem, et gratiarum distantiam, et Creatoris artificis varietatem, cujus sacro Propheta sonat carmine: Omnia in sapientia fecisti . Indignetur lucifer, quare fulgorem lunae non habeat. Luna super suis defectibus et labore causetur, cur annum solis circulum singulis mensibus expleat. Sol queratur, quid offenderit ut lunae cursu
Abbreviated transcription (Latin):
esse eum omnium reum.¬
pse locus se interpretatur. non enim dixit unde coeperat disputatio¬
qui diuitem pauperi inhonorem pretulerit. reus erit adulteri uel ad¬
ulteri homicidii. In hoc enim delirant stoici paria conten dentes
esse peccata: sed ita qui dixit. non me chaberis. dyxit non occides
quodsi ñ occides mecharis aut̃. factus es tans gressor legis.
cuia enĩ leuibus peccatis. & grauia grauibus comparantur. ne
ferula dignum uicium gladioꝰ uindicandum ẽ. nec  gladio
dignum scelus ferula coercendum.
stꝰo utnullus sanctoꝵ uirtutes om̃s habeat hoc certe dabis in eo qđ
potest facere. si fecerit esse perfeccum.
Nontenes quid supra dioxerim.
Perfecium esse ineo quod fecit et inꝑfectũ in eo quod facere non potuit
Sed sicut perfectus est in eo quod fecit quia facere uoluit. ita et in eo perqđ
imperfectus ẽ quia nonfecit. perfectum esse potuisse si facere uoluisset.
Quis enim non uult facere quod perfectum est. aatquis non cupiat

Expanded text:
esse omnium reumpse locus se interpretatur. Non enim dixit unde coeperat disputatioqui divitem pauperi in honore praetulerit, reus est adulterii vel homicidii. In hoc enim delirant Stoici, paria contendentes esse peccata. Sed ita: Qui dixit, non moechaberis, dixit et, non occides; quod etsi non occidis, moecharis autem, factus es transgressor legis . Levia cum levibus, et gravia cum gravibus comparantur. Nec ferula dignum vitium, gladio vindicandum est; nec gladio dignum scelus, ferula coercendum. C. Esto, ut nullus Sanctorum omnes virtutes habeat; hoc certe dabis, in eo quod potest facere, si fecerit, esse perfectum. A. Non tenes quid supra dixerim? C. Perfectum esse in eo quod fecit, et imperfectum in eo, quod facere non potuit. C. Sed sicut perfectus est in eo quod fecit, quia facere voluit, ita et in eo, per quod imperfectus est, quia non fecit, perfectum esse potuisse, si facere voluisset. A. Quis enim non vult facere quod perfectum est? Aut quis non cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
est. nonueni iustos uocare s ed pecatores ad poenitentiam. simpli¬
cites accipiunt uxta illum sensum: non indigent san medico. sed
hi qui male habent. Alii uero interpretantur coactius non ueni
uo careiustos. nullus enim ad perfectum iustus ẽ. sed exaliqua par
peccator. S ed peccatores. qui bus mundus refertus est . Dicente dð.¬

Expanded text:
est: Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam , simpliest: Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam , simpliciter accipiunt, juxta illum sensum: Non indigent sani medico, sed hi qui male habent . Alii vero interpretantur coactius. Non veni vocare justos , nullus enim ad perfectum justus est, sed ex aliqua parte peccator; sed peccatores, quibus mundus refertus est, dicente D
Abbreviated transcription (Latin):
dies. sollicitus erit prose. Sufficit diȩi malitia sua. uos decrastinonon
cogitatis & instar auium presentum contenti estis quorum eple
bibsine uolitant trans flumina aethiopiae ut intersimi as et pauos
nouo deophys salo moni dona mittantur. Uis audire facillitatem
preceptorum dĩ: ausculta quod dicitur quam arta etangusta
ua ẽ. quae ducit aduitam. et pauci sunt qui inueniant eam
Non dixit qui gradiuntur peream: hoc enim ueldifficillimumẽ:
Sed qui inueniunt : paucienim inueniunt. & multo pauciores in¬
grediuntur peream. Filius quidem hominis. non hab& ubi capud
reclin&: Qui dicit misaia: suscipitelassum: ethec est requies mea.
Si non hab& ubi capud reclin&. et inquo requiescat dicens in alio loco.
super quem requiescam nisi suꝑ humilem etquetum ectim entem
uerbamea : Ubiest mandatorum facillitas. multa hoc quod scriptum

Expanded text:
dies sollicitus erit pro se. Sufficit diei malitia sua . Vos de crastino non dies sollicitus erit pro se. Sufficit diei malitia sua . Vos de crastino non cogitatis, et instar avium praesentibus contenti? quorum Epistolae biblinae volitant trans flumina Aethiopiae, 755 ut inter simias et pavos, nova de Ophir Salomoni dona mittantur. Vis audire facilitatem praeceptorum Dei? ausculta quod dicitur: Quam arcta via et angusta est, quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam ! Non dixit, qui gradiuntur per eam: hoc enim difficillimum est, sed qui inveniunt eam. Pauci enim inveniunt, et multo pauciores ingrediuntur per eam. Filius, inquit, hominis non habet ubi caput suum reclinet , qui dicit in Isaia, Suscipite lassum, et haec est requies mea . Si non habet ubi caput suum reclinet, et quo requiescat, dicens in alio loco: Super quem requiescam nisi super humilem, et quietum, et trementem verba mea : ubi est mandatorum facilitas? Multi hoc quod scriptum