comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idest
rationis & uitae Ignarus non ignarus id est in scius id est sinenaribus olfecisse
enim u&eres scisse dicebant Ignarus autem du&s significat uel quilgnorat
uel qui ignoratur. Ignarus qusignorat : inmemor quioblitus perdidit enim
memoriã Inscius quia sine scientia e est ⁊dioła inperitus grecum est
Inperitus sine peria In consultus ab eo quod non accipiat consilum Inconsul¬
tus quia est si ne consilio & inscius rerad que ignarus. Ineptus apto contrarius
est quasi in aptus . Inops quisi ne terra est opꝰẽreenim terram intelligifus
quia opem fert fructificando alii inopem intellegunt non sepultum inhu¬
matum cuin& inane absentis surrexit tumulis Ignobilis eo quod sit igno¬
tus & uilis & obscuri generis culus ne nomen quidem scitur : Ircosus
quia sudore corporinꝰ fa&i doput& Ignotus ignobilis uel exm prouisa
ueniens : In prouisus dictus eo quod sabito sit & non porro ante uisus

Expanded text:
id est rationis et vitae. Ignarus, non gnarus, id est inscius, id est sine naribus. Olfecisse enim veteres scisse dicebant. Ignarus autem duo significat, vel qui ignorat, vel qui ignoratur. Ignarus qui ignorat.o Inmemor, qui oblitus est: perdidit enim memoriam. Inscius, quia sine scientia est. Idiota, inperitus, Graecum est. Inperitus, sine peritia. Inconsultus, ab eo quod non accipiat consilium. Inconsultus, quia est sine consilio et inscius rerum atque ignarus. Ineptus, apto contrarius est, quasi inaptus. Inops, qui sine terra est: Opemo enim terram intellegimus, quia opem fert fructificando. Alii inopem intellegunt non sepultum, inhumatum, cui nec inane absenti surrexit tumulum. Ignobilis, eo quod sit ignotus et vilis et obscuri generis, cuius nec nomen quidem scitur. Ircosus, quia sudore corporis foetido putet. Ignotus, ignobilis, vel ex inproviso veniens. Inprovisus dictus eo quod subito sit et non porro ante visus.
Abbreviated transcription (Latin):
pestas mn astuosa quasi sine tempore h& est sine astu perquẽ dinuscitur tempũ
Unde est intempestiue uenistȩ ergo itẽ pesta dicitur quia car& tempor& Iet
astum. Gallicinium proptergallos lucis prȩnuntias distum matua nũot
inter abscessum tenebrarũ & aurore aduentũ & distũ matutinũ quȩ hocĩp
inchoante manesit Diluculum quasiiam incipiens parua dieilix & he
aurora quȩ solem p̃cidit: estautẽ aurora diei dariscentis gordiut a¬

Expanded text:
pesta inactuosa, quasi sine tempore, hoc est sine actu, per quem dinoscitur tempus; unde est: 'Intempestive venisti.' Ergo intempesta dicitur quia caret tempora, id est actum. Gallicinium propter gallos lucis praenuntios dictum. Matutinum est inter abscessum tenebrarum et aurorae adventum; et dictum matutinum quod hoc tempus inchoante mane sit. Diluculum quasi iam incipiens parva diei lux. Haec et aurora, quae solem praecedit. Est autem aurora diei clarescentis exordium
Abbreviated transcription (Latin):
terrestrium animalium aut exspeciae propria siue moribus se ucolore uel
figura aut asexu similitudine terrestrium ut ranȩ & uituli & leones & nigri
meruli & pauidi uerso colore dorso & collo picti & turdi allo uarii & c&e
raq sibi iustas pecies terres trium animalium nomina uindi cauerunt ex moribus terrestriũ

Expanded text:
terrestrium animalium, aut ex specie propria sive moribus seu colore, vel figura, aut sexu. Ex similitudine terrestrium: ut ranae et vituli et leones et nigri meruli et pavi diverso colore, dorso et collo picti, et turdi albo varii, et cetera quae sibi iuxta species terrestrium animalium nomina vindicaverunt. Ex moribus terrestriu
Abbreviated transcription (Latin):
damater alterum inquirit cum quo ducere collo aratra consueuit & fre¬
quas inugitu pium testatur affectum si forte defecertt ꝑ ac cadicta
qua siboacca est enim ex qualitatemobilium nominum si cudeo leema
draco hracena. Vitulus & uitula auiriditate uocati sunt idest a&e ut
in uenfa est autbacca Bubali uocati perdiriuationem quod sit similesbou
adeo indomiti ut preferitate iugum ceruicibus non recipiant hos africa pro¬
creantur . Vri a grestes bobersunt ingermania habentes cornua intan¬
tum protensa ut regiis mensis insigni capacitate & ex eis gerulȩ siant
ictiuri a poton on ro idest amontibus. Camelis causa nomendeditꝰ
do honerantur utt breuiores & humiles fiant acubant qui a grecitamh umi
le & breuedicunti siueꝰ curblis est dorso. camur enim uerbo greco curbum

Expanded text:
alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum si forte defecerit. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Vitulus et vitula a viriditate vocati sunt, id est aetatenixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate ex eis gerulae fiant. Dicti uri ἀπὸ τῶν ὀρέων, id est a montibus. Camelis causa nomen dedit, sive quod quando onerantur, ut breviores et humiles fiant, ale, et breve dicunt; sive quia curvus est dorso. Camur enim verbum Graecum curvum
Abbreviated transcription (Latin):
est in quo natibus perseuerando alii pernicem uelocem intellegunt pedib:
nam perniciet pedum est ut pernicius Iignea plantis sicut celeritas pin¬
narum est ut celeri quiefuga subsidera lapsȩ. Piger quasi pedibus ȩger
estenim tardus ad ince dendum quod nomen perusum transiit &adaniꝰ¬
mum Pernox peruigilans noctem Perseuerans Pertinax inoudenter
tenens quasi pertinens. P&ulans nunꝰ quidem pro audacer & in probo
ponitur olimautem acerui flagitatores & propriae argentariorum pu¬
eri quod era &iarerum crebrius & asperius exigebant ap&endo o&u¬
lantes uocati Procax proprice idem quod p&ax namo meneosusatẽ¬
m suptor qui omnia porro agit & quasi proicit Pressud
Meregimus longea pattria positus sieut alientgona. Progeetus quasilonge &p

Expanded text:
 est, id est, in conatibus perseverando. Alii pernicem velocem intelligunt pedibus;  est, id est, in conatibus perseverando. Alii pernicem velocem intelligunt pedibus; nam pernicitas pedum est, ut: Pernicibus ignea plantis; sicut celeritas pennarum est, ut: Celerique fuga sub sidera lapsae. 213. Piger, quasi pedibus aeger. Est enim tardus ad incedendum, quod nomen per usum transiit et ad animum. Pernox, pervigilans nocte. Perseverans . . . . . Pertinax, impudenter tenens, quasi pertinens. 214. Petulans, nunc quidem pro audace et improbo ponitur; olim autem acerbi flagitatores, et proprie argentariorum coactorum pueri, quod pretia rerum crebrius et asperius exigebant, a petendo PETULANTES vocati. 215. Procax, proprie idem quod petax. Nam procareconsumtor, qui omnia porro agit et quasi proicit. ProfuguPeregrinus, longe a patria positus, sicut alienigena. Proiectus, quasi longe
Abbreviated transcription (Latin):
bus dicti sunt quod huius modi affectu dientibus exibeant ut quasi pa¬
tres illor redant. Pedagogus est qui paruulis ad signatur &e grecum
nom̃ est & est compositum ab eo quod puero agat id est doc& uit lasciuientẽ
refren& a&atem. Prȩsens dictus quod sit praesentibus id est coram oculos
qui sensum sunt corporis. Prior quod primussit ordine & primus quasi prae¬
quod pateat illi qua quã uelit & nemo interclãidat nullus obsistere ualeat
Praeopimus praec&eris opibus cupiosus. Paecunio sus tullius primum eos
dictos refert qui plurimam habuissent pecuniam ⁊dest pecora ita enim¬
& antiquos eos appellabant paulatim autem per abusionem nomen aliu
deuolutum est. Peruica xpro priaedicitur qui i pro posito suo aduicto¬
riam perseuerat anti qui enim ui tͥiã dicebant quam nos uictoriam crecb

Expanded text:
oni a patribus dicti sunt, quod hujusmodi affectum clientibus exhibeant, ut quasi paoni a patribus dicti sunt, quod hujusmodi affectum clientibus exhibeant, ut quasi patres illos regant. 207. Paedagogus est qui parvulis assignatur. Graecum nomen est, et est compositum ab eo quod pueros agat, id est, ductet, et lascivientem refrenet aetatem. 208. Praesens dictus, quod sit prae sensibus, id est, coram oculis, qui sensus sunt corporis. Prior, quod primus sit ordine; et primus, quasi praeequod pateat illi quaqua velit, et nemo intercludat, nullus obsistere valeat. Praeopimus, prae caeteris opibus copiosus. 210. Pecuniosos Tullius primum eos dictos refert, qui plurimam habuissent pecuniam, id est, pecora. Ita enim antiqui eos appellabant. Paulatim autem per abusionem nomen in aliud devolutum est. 211. Pervicax proprie dicitur qui in proposito suo ad victoriam perseverat. 489 Antiqui enim viciam dicebant, quam nos victoriam; credo
Abbreviated transcription (Latin):
percutitur enim & tolerat. Perfectus cui nihil iamadici potest huie
nomina apud grammaticor. Comparatio non adicitur quia sidixeris
ille perfectior est iste perfectus nonerit. Pulcer abspeciae catis distus
quod est pellis postea transut hoc nomen ingenus Nam pulcritudo hominis
aut in uultuest ut os humerosq: dõsimilis aut in capillis ut samquae ipse deco¬
ram caesariem aut moculis ut la&os asflarat honores aut incandore ut
qualemanus addunt ehori decus aut inlinia mentis ut temulto plusb&inia
menta ospiti is delectabant aut in proceritate uturnus uertitur in mediis
& tota uertice supra est. Pellax aperlicendo praespicax splendidus
eo quod perluceat. Perp&uus. Perennis ab eo quod sit perp&uus annis
Praesuluocatus quia praeest sollicitudine .: Praepositus appellatus eo quod
subiectorum a famulantium ordinator uel rector. Pat

Expanded text:
Percutitur enim et tolerat. Perfectus, cui nihil iam adici potest. Huic Percutitur enim et tolerat. Perfectus, cui nihil iam adici potest. Huic nomini apud Grammaticos conpar'Ille perfectior est,' iste perfectus non erit. Pulcer ab specie cutis dictus, quod est pellis: postea transiit hoc nomen in genus. Nam pulcaut in vultu est, ut: Os, humerosque Deo similis; aut in capillis, ut: Namque ipsa decoram caesariem; aut in oculis, ut: Laetos oculis afflarat honores; aut in candore, ut: Quale manus addunt ebori decus; aut in lineamentis, ut: Te multo plus figura et lineamenta hospitis delectabant; aut in proceritate, ut Turnus: Vertitur in mediis, et toto vertice supra est. 205. Pellax a pelliciendo. Perspicax, splendidus, eo quod perluceat. Perpetuus . . . . . Perennis, ab eo quod sit perpetuus annis. 206. Praesul vocatus, quia praeest sollicitudine. Praepositus appellatus, eo quod sit subjectorum ac famulantium ordinator, vel rector. Patr
Abbreviated transcription (Latin):
orando nominatus id est dicendo Namoraredicere est. Obaudiens ab
aure eoquod audiat imperantem. Opes quod inferat osteo pedem
Ospes facilis aptus & astpopatens Vnde & ospitalis homodiciturOsi
iimiquus ab odiodictus sicut amator ab amore & est generis communis.
dibilis o diohabitus Obsitus obsessur idest undiq: insidiis conuallatus.
Abscenus inpurȩ libi dinis auitio obscuro dictus. Obtunsus eb&ior & oblusior
quasi ex omni partetunsus. Obnixus contranisus & conabundus. obnixius
quia obligatus est nexibusculpȩ. Oblectator quasicum lacte cum fraude¬
Oerlctator malignus & quiob stringillando officiendoq nonsenat quem
crogredi & augescere. Orbus quod liberos non hab& quasi oculis
amissis. Opi fex quod opus faciat aliquod: opilio ouium pastor quasi ouilio
Irudeis quasi porro uidens pħraes picax es ⁊ erum eting¬
torum praeuid& casus. Patiens dictus a pauendo pauere enimfern

Expanded text:
orando nominatus, id est dicendo; nam orare dicere est. Obaudiens, ab aure, eo quod audiat imperantem. Ospes, quod inferat ostio pedem. Ospes, facilis, aptus et ostio patens: unde et ospitalis homo dicitur. Osor, inimicus, ab odio dictus, sicut amator ab amore; et est generis communis. Odibilis, odio aptus. Obsitus, obsessus, id est undique insidiis convallatus. Obscenus, inpurae libidinis, a vitio Obscorum dictus. Obtunsus, hebetior et obclusior, quasi ex omni parte tunsus. Obnixus, contranisus et conabundus. Obnexus, quia obligatus est nexibus culpae. Oblectator, quasi cum lacte, Obtrectator, malignus et qui obstringillando officiendoque non sinat quempiam progredi et augescere. Orbus, quod liberos non habet; quasi oculis amissis. Opifex, quod opus faciat aliquod. Opilio custos ovium ovium pastor quasi ovilio. Prudens, quasi porro videns. Praespicax est enim et incertorum praevidet casus. Patiens dictus a pavendo. Pavere enim ferire est.
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqua uerba. quatenus id quod in effabileest. ut cũq: dici postest
qm̃ dedõ nihil digne humanus sermo dicit sicut sunt & alia.
liqtur prototius mundi rebus ab ipso creatis nihilenĩ est qu
non originẽ adõ traxerit ipse & unus quia diuidi non potest uel quia ni¬
hil aliutꝰ essepotest quod taridem capiat potestatis. hȩd eigitur quae

Expanded text:
et reliqua verba, quatenus id quod inefet reliqua verba, quatenus id quod inefquomodo Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis: nihil enim est quod non originem a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest quod tantumdem capiat potestatis. Haec igitur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
piens non esse. ds̃ autem hab& essentiam hab& & sapientiam
sedque hab& hoc & est &omnia unusest hac ꝓinde simplexest
quia non in eo aliquod accedentis est. Sed & quodꝰ est & quod in ipso est
essentia est excepto quod relatiue adquam cũq: per sonam est.
ummebonus quia incommutabilis est. creatura uero
sũmum est quia mutabilis est. &dum sit quidem bonum non tamen
es sepotest & sũmum. Incorporeus autem uel in corporalis ideo dici¬
turds̃ ut sp̃s credatur uel intellegatur esse non corpus nam dum dicitur
sps eius significatur substantia In mensus quia cuncta concludit ipse
anullo concluditur sed omnia intraeius omni potentiã coartantur
Perfectus dicitur quianihil ei possit adici ad tamen de consummatio
alicuius facti ꝑfectio dicitur. dr̃ autẽ qui non est factus quomodo ẽ
ꝑfectus. Sed hoc uocabulũ delisonrõ sumpsit humana in opia. sicut

Expanded text:
piens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam; piens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam; sed quae habet, hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex est, quia non in eo aliquid accidentis est, sed et quod est, et quod in ipso est, essentialiter est, excepto quod relative ad quamcumque personam est. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non summum est, quia mutabilis est. Et dum sit quidem bonum, non tamen esse potest et summum. Incorporeus autem vel incorporalis ideo dicitur Deus, ut spiritus credatur vel intellegatur esse, non corpus. Nam dum dicitur spiritus, eius significatur substantia. Inmensus, quia cuncta concludit, ipse a nullo concluditur; sed omnia intra eius omnipotentiam coartantur. Perfectus dicitur quia nihil ei possit adici. Adtamen de consummatione alicuius facti perfectio dicitur. Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hoc vocabulum de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. Qm̃ caelũ sedes eius hab&ur unde est illitd caelũ caelidñõ & hase
ista quatuor unum significant. Nam una eademq res dicitur siue
dicatur a&ernus drͦ siue in mortalis siue in corruptibilis. siue i¬
mutabilis. In uisibilis quianum quam ꝑsubstantiam suã apparunt
oculis mortalium trinitas nisi ꝑspeciem subiectae creaturae eadẽ
corporeae Nã nemo potest ipsa manifestationẽ essentia e dĩ uidere¬
mana suc cumbit Nonenim ad tingunt eum illepas sionerꝰ ut libido
iracunda cupiditas timor, meror Inuidia &c&era quibus mens
ana turbatur Sed cum dicitur dm̃ irasci aut zelare ai
re nrõ usudicitur. apuddm̃ enim ꝑturbatio nulla est aput quem
tranquillitas summa est. Simplex autẽ dicitur siue non amitten¬
do quod hab& seuquia non aliud est ipse & aliud quod in ipso est. sicut
in homine cuius aliud est esse & aliud sapere. Nã &esse potest & sa¬

Expanded text:
dictus, quomodo coelum sedes ejus habetur. Unde est illud: Coelum coeli Domino . Et haec dictus, quomodo coelum sedes ejus habetur. Unde est illud: Coelum coeli Domino . Et haec ista quatuor unum signidicatur aeternus Deus, sive immortalis, sive incorruptibilis, sive immutabilis. 23. Invisibilis, quia nunquam per substantiam suam apparuit oculis mortalium Trinitas, nisi per speciem subjectae creaturae, ejusdemque corporeae; nam nemo potest ipsam manifestationem essentiae Dei mana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, moeror, invidia, et caetera quibus humana mens turbatur. 25. Sed cum dicitur Deum irasci, aut zelare, aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum enim perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. 26. Simplex autem dicitur, sive non amittendo quod habet, seu quia non alin homine, cuius aliud est esse, et aliud sapere. Nam et esse potest, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
In mortalitatem quia in elus natura nulla est commutatio. Nam omi
mutabilitas non in conuenienter mortalitas dicitur gecundũ quad&anim
dicitur mori non quia incorpus uel in aliquã alteram substantiam
muta tur auuertitur uenonitsa sua substantia : quid quidalio modo
nunc est aut fuit. secundũ id quod destitit esse quoderat mortas
utiq: deprehenditur hac ꝑhoc solus ds̃ dicitur inmortalis quia sol
in commutabilis In corruptibilis appellatur quia corrumpi & disso¬
ui nom potest ne diuidi quidd quid enim capit diuisionem & interitum
capit ille n& diuidi potest n& interire. inde in corruptibilis est. in de
Incomamin abilis est quia semꝑ man& & mutari nescit n& proficit
quia ꝑ fectus est n& deficit quia a &ernus est. A&ernus est quia sine
tempore est non enim hab& mitium neq finẽ hinc & sempiterius
eo quod sit semꝑ a&ernus a quibusdam autẽ A&nus ab&here credit᷑

Expanded text:
immortalitatem ; quia in ejus natura nuimmortalitatem ; quia in ejus natura numutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur; secundum quod et anima dicitur mori, nmutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur, ac per hoc solus Deus dicitur Immortalis, quia solus incommutabilis. 20. Incorruptibilis appellatur, quia corrumpi et dissolvi non posset, nec dividi. Quidquid enim capit divisionem, et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec interire; inde incorruptibilis est. 297 21. Incommutabilis est, quia semper manet, et mutari nescit; nec proficit, quia perfectus est; nec deficit, quia aeternus est. 22. Aeternus est, quia sine tempore est. Non enim habet initium, neque finem. Hinc et sempiternus, e
Abbreviated transcription (Latin):
S eptimũ eacora ÷ quod generaliter inter preatur chñs. quod
Aneser ereatur ae bunc re uel quod ereatura omnis dominia tu
quod &iam in alleluia in nouis sima sillaba sonat UII ꝑee
Vonum Te daara matim hoc est quatiuor lit terarũ quod ꝓpinae a pe
hebreos indoponitur Toðe ioðe id est duabus la qua edupplicatu
ineffabilȩ illut & glorio sum dĩ nomen efficiunt : dicitor autẽ in effabilis
non quia diei non potest sed quia finiri sensui intellectu humano nullatenu
potest &ideo quia deeo nihildigne dicipotest in effabilis est ut
ecimum Saddai id est omp̃s uocatus autem omnp̃s eo quod
facit enim quið quid uult & in de omnp̃s item omnp̃s quia ipsius sunt
omnia qua eubiq: sunt solus enim todͥis mundi hab& imperium
Dicuntur autem & alia quaedam in dm̃ substantialiter nomina ut inre¬
talis in corruptibilis in conmutabilis a&ernus unde & merito cunt
praeponitur creaturae . Inmortalis sicut deeo scriptũ est qui solus hab

Expanded text:
eptimum Adonai, quod generaliter Dominus interpretatur, quod dominetur creaturae cunctae, vel quod creatura omnis dominatui equod etiam in alleluia in novissima syllaba sonat. 16. Nonum Tetragrammaton, hoc est, quatuor litterarum, quod proprie apud Hebraeos in Deo ponitur, id est, duabus ia, ia, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum nomen Dei efficiunt; dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest, et ideo quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. 17. Decimum Saddai, id est, Omnipotens. Vocatus autem Omnipotens eo qns esset. Facit enim quod vult, et inde omnipotens. Item omnipotens, quod ipsius sunt omnia quae ubique sunt. Solus enim totius mundi habet imperium. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut immortalis, incorruptibilis, incommutabilis, et aeternus. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae. Immortalis, sicut de eo scriptum est: Qui solus habet
Abbreviated transcription (Latin):
aegi pto liberandũ pespondit egosum qui sum & dicis filiis
israhel qui est misit me ad uos tam quã inelus conparatione qui
uere est quia in commutabilisa est eaquȩ commutabilia factast.
quasi non sint quod enimdicitur. fuit non est . & quod dicit erit
nondum est. Ds autem esse tantũ nouit fuisse & futurũ esse
non nouit. Solus enim pater cumfilio & spũscõ ueraater est
cuius essentiae conparatũ esse nrm̃ nonesse est. unde & in con¬
loqui oddicimus uiuit dẽ quia essentia uita uiuit qu aom roors

Expanded text:
Aegypto liberandum, respondit: Ego sum qui sum, et dices filiis Aegypto liberandum, respondit: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel, qui est, misit me ad vos , tanquam in ejus comparatione, qui vere est, quia incommutabilis est, ea quae commutabilia facta sunt, quasi non sint. Quod enim dicitur, fuit, non est; et quod dicitur, erit, nondum est; Deus autem esse tantum novit, fuisse et futurum esse non novit; solus enim Pater cum Filio et Spiritu sancto veraciter est, cujus essentiae comparatum esse nostrum, non esse est. Unde et in colloquio dicimus: vivit Deus, quia essentia vita vivit, quam mors
Abbreviated transcription (Latin):
uartum nomen dicitur saba oth quoduertitur in latinum ex¬
ercituum siue uirtutũ dequo in psalmo ab angelis dicitur
Quis est iste rex gloriae dñs uirtutũ. sunt enimꝰ inelus mundi
ordinatione uirtutes multae. Vt angeli archangeli principa¬
tus & potestates cunctiq caelestis militiae ordines quorũ tamen
ille dñs est omnes enim sub ipsosunt eiusq: dominatu subiacent
uintum elion. quod interpr&atur in latinũ ex celsus quia suꝑ cȩlos
est sicut scriptum estꝰ excelsus dñs supra caelos gloria elus
E xcelsus autem dictus ꝓualde celsus exenim pro ualde ponitur
sicut eximics quasi ualde eminens. NNI
dest qui estids̃ enimsolus quia acernus esta hoc est quia ex¬
ordium non hab& essentiae nomen uere ten& hoc enim
nomen adscm̃ morsen ꝑ angelum est delatũ quaerenti enim
quodess& nomenelus quienim ꝑgere s piebat ut populum ex

Expanded text:
Quartum nomen Dei dicitur Sabaoth, quod vertitur in Latinum exQuartum nomen Dei dicitur Sabaoth, quod vertitur in Latinum exercituum, sive virtutum, de quo in psalmo ab angelis dicitur: Quis est iste rex gloriae, Dominus virtutum . Sunt enim in hujusmodi ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus, et potestates, cunctique coelestis militiae ordines, quorum tamen et ille Dominus est; omnes enim sub ipso sunt, ejusque dominatui subjacent. Quintum Elion, quod interpretatur in Latinum excelsus, qui supra coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, super coelos gloria ejus . Excelsus autem dictus pro valde celsus, ex enim pro valde ponitur, quasi eximius, quasi valde eminens. Sextum Eiei, id est, qui est: Deus enim solus, qui aeternus, est, et ob hoc qui exordium non habet essentiae nomen vere tenet: hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum: quaerenti enim, quod esset nomen ejus, qui eum pergere praecipiebat ad populum ex
Abbreviated transcription (Latin):
Neatissimus hieromimus uireruditis simus & mulia no
Vstiguarum peritus hebreorũ nominũ interpr&ationẽ pr¬
u in latinam linguam conuertit ex quibus probreuitãte
reter missis multis quaedam huic operi adiectis spte¬
Lt pr&ationibus interponenda studui uocabulorum enim
expositiosatis indicat: Quid uellint intelligi. habent enĩquaedam
expropriscausis nominum rationem In principio autẽ decemno
mina ponimus quibus apud hebreos siocatur. Primum aput hebre¬
as dĩ nomen el dicitur quod alii dm̃ alii & himologiam eius exps¬
mentes schiros idest fortem interpraati sunt. ideo quodnul¬
la infirmitate obprimitus sed fortis est & sufficiens adomnia
ꝓp&randa  Qecundum nomen eloi. Tertium elo e. quod
utrumq: inlatinum ds̃ dicitur est autem nomen in latinum
dicitur id est timor unde tractum est. dr̃. Quod eum colentibus
sit timor dr̃ autem ꝓpriae nomen est trinitatis ꝑtinens ad pa
indõ infrasunt posita uocabula referuntur

Expanded text:
eatissimus Hieronymus, vir eruditissimus et multarum linguarum peritus, Hebraeorum nominum interpretationem prs in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multis quaedam huic operi adiectis interpretationibus interponenda studui. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velit intellegi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In principio autem dmina ponimus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. 3. Primum apud Hebraeos Dei nomen El dicitur, quod alii Deum, alii etymologiam ejus exprimentes, ἰσχυρὸν, id est, fortem, interpretati sunt, ideo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est, et sufficiens ad omnia perpetranda. 4. Secundum nomen Eloïm. 5. Tertium Eloe, quod utrumque in Latinum Deus dicitur. Est autem nomen in Latinum i δέος, id est, timor; unde tractum est nomen Deus, quod eum colesit timor; Deus autem proprie nomen est Trinitatis, pertinens ad Patinfra Deum sunt posita, vocabula referuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
homines doctissimi anti quissimas istorias praescrutantes n& om¬
ninum sed aliquarum existis origines gentium potuerunt repperi¬
re nam quod exfilio cam quiuo cabatur mesram reguoti sunt ex¬
horti nulla hic resonat origo uocabuli sicut n& a&hiopum quidicun¬
tur adeum filium cham pertinere. quicus appellatus est & siomnia
considerentur plurima tamen gentium mutata quam manentia¬
bula apparent quibus postea nomina diuersadnatio pam que
Indi ab indo flumine dicti sunt qui aboccidentali parte eos includit
eres a proprio oppido nomen sortiti sunt. Ciens a dorientem sita api
quos de arboribus lana contexitur de quibus esiiuos ignoti faciae sedno

Expanded text:
homines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omhomines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerunt reperire. Nam quod ex filio Cham, qui vocatur Mesraim, Aegyptii sunt exorti, nulla hic resonat origo vocabuli, sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere qui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, plura tamen gentium mutata quam manentia vocabula apparent; quibus postea nomina diversa dedit ratio. Namque Indi ab Indo flumine dicti sunt, qui ab occidentali parte eos includit. Seres a proprio oppido nomen sortiti sunt, gens ad Orientem sita, apud quos de arboribus lana contexitur. De quibus est illud: Ignoti facie, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
scanas a quo sarmatae quos greci reginos uocant. Ixfetib¬
Rifan aquo paflagonas Setorn& a quo sunt friges. pil nubiga
elisaa a quibus grecielisei quiuocantur eolides. Vnde & lingua quin¬
ta grece eolis appellatur T arsis a quocilices ut losippus arbitratur
unde & m&ropolis ciuitas eorum tarsis dicitur. C&tim a quocetr id
estcipri a quibus hodieq urbs scita nominatur: dodannim a quoro¬
diHa&& sunt gentes destirpe iaf&h quia tauro monte ada quilo¬
nem mediam partem asiae & omnem europam usque adoceanum brit¬
tania cum possident nomina & locis &gentibus relinquentes. dequibus
postea in mutata sunt plurima. C&era permanent ut fuerunt Nam
multarum gentium uocabula partim manserunt itauthodieq
appareat unde fuerant diriuata sicut ex asur. assurii exeber
hebrei partim uero temporis u&ustare itamutata sunt ut uix

Expanded text:
 Japhet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci Reginos vocant. 33. Ri Japhet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci Reginos vocant. 33. Rigones. Gotorna, a quo sunt Phryges. Filii Iavan Elisa, a quibus Graeci Elisaei, qui vocantur Aeolides. Unde et lingua quinta Graece Αἰολίς appellatur. Tharsis, a quo Cilices, ut Iosephus arbitratur. Unde et metropolis civitas eorum Tharsus dicitur. Cethim, a quo Citii, id est Cyprii, a quibus hodieque urbs Citium nominatur. Dodanim, a quo Rhodii. Haec sunt gentes de stirpe Iaphet, quae a Tauro monte ad aquilonem mediam partem Asiae et omnem Europam usque ad Oceanum Brittanicum possident, nomina et locis et gentibus relinquentes; de quibus postea inmutata sunt plurima, cetera permanent ut fuerunt. Nam multarum gentium vocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerant derivata, sicut ex Assur Assyrii, ex Heber Hebraei: partim vero temporis vetustate ita mutata sunt, ut vix
Abbreviated transcription (Latin):
quintus gergesseus a quo gergessei. Sextus heueus aquo euei ipsisuntg¬
baonite aciuitate gabaon qui supplices uenerunt adihm̃. Septimur
ałceus qui arcas condidit oppidum contra tripolim in radicibus libanisitũ
ꝯctauus aseneus a quo a senei. Nonus aradius a quo aradisunt : qui andũ
insulam possederunt. angusto fr&u afuenicis litore separatam
us amorreus. aquo seriae nobilis ciuitas q uocatur coeli
ditanum fr&um omnem meridianam partem tenent
ltem xripas Filiorum iapeth
Edi igitur ia f&h septem nominantur gomer. ex quogalatȩ idẽgalli¬
Tenagoc aquo arbitrantur scitas & gothos traxisse originem. Mada i
a quo medos existere putat Tuban a quo iones qui & greci unde & ma¬
re ionium Tubal a quo iberii qui & spani lic& quidam exeo &ita¬
los suspicentur. Mosoch ex quo cappadoces. Vnde &urbs aput eos
us que hodie mal&dicitur. Turas ex quo traces quorum non satis inmu¬
tatum uocabulum est quasitiraces. FILITAO MERNepoteS¬

Expanded text:
Quintus Gergesaeus, a quo Gergesaei. Sextus Hevaeus, a quo Hevaei. Ipsi sunt Gabaonitae, a civitate Gabaon, qui supplices venerunt ad Iesum. Septimus Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. Octavus Sinaeus, a quo Sinaei. Nonus Aradius, a quo Aradii sunt, qui Aradum insulam possiderunt angusto fretu a Phoenicis litore separatam. Decimus Samareus, a quo Syriae nobilis civitas, quae vocatur Coelesditanum fretum omnem meridianam partem tenent. Item tribus filiorum Iafeth. Filii igitur Iaphet septem nominantur: Gomer, ex quo Galatae, id est Galli. Magog, a quo arbitrantur Scythas et Gothos traxisse originem. Madai, a quo Medos existere putant. Iavan, a quo Iones, qui et Graeci. Unde et mare Ionium. Thubal, a quo Iberi, qui et Hispani; licet quidam ex eo et Italos suspicentur. Mosoch, ex quo Cappadoces. Unde et urbs apud eos usque hodie Mazaca dicitur. Thiras, ex quo Thraces; quorum non satis inmutatum vocabulum est, quasi Tiraces. Fili
Abbreviated transcription (Latin):
neque enim contra praeceptũ reputatur ab apostolis factum
qui in carcere audientibus custodibus orabant & canebant dõ
ribus nam est obseruatio quarundam orarũ communium qua
interspatia signant. Pertia Sexta Nona similiter & noc tis
sedideo ha&c orandi ore diuisefunt ut si forte aliquo fuerimus
operare dempti ipsumnos adofficium tempus admoneat qua
tempora inscripturis inueniuntur. Primũs enĩ sps scs congregan
discipulis ora tertia infusus est parus quadie uisione communica¬
tionis in illo uasculo exꝑtus est Sexta ora orandi gratiam ascende¬
rent. Idem &iam cum iohanne oranona templũ adiit quando parali

Expanded text:
Neque enim contra praeceptum reputatur ab Apostolis factum, Neque enim contra praeceptum reputatur ab Apostolis factum, qui in carcere audientibus custodibus orabant et canebant Deo. Dsingularibus. Nam est observatio quarundam horarum communium, quae diei interspatia signant, tertia, sexta et nona; similiter et noctis. Sed ideo haec orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsud nos ad officium tempus admoneat; quae tempora in Scripturis inveniuntur. Primum enim Spiritus sanctus congregatis discipulis hora tertia infusus est. Petrus, qua die visionem communicationis in illo vasculo expertus est, sexta hora orandi gratia ascenderat. Idem etiam cum Iohanne hora nona templum adiit, quando paral
Abbreviated transcription (Latin):
elus ut aduersar&ur ei & dix̃ dñs adsatan. increp& dñs intesatan
pare & coniurare aduersus diabolum undesciendũ quod noncre¬
aturadĩ in infantibus ex orcig&ur aut exuflatur sed ille sub quo
sunt omnes quicũ p&cato nascuntur. est enim princeps peccatorũ
Simbalũ ꝑlinguam grecam signum uel cognqͥtio inter pr&atur
Odescefsurienim a postoli adeuangeligandũ ingentibus hoc sibi
praedicationis signũ uel indiciũ posuer̃. continent autẽ confessione
trinitatis & unitatẽ ecclesiae & omnem xpĩani doc matis sacra¬
mentũ quod simbalũ fidei & speinonse non scribitur in carta n&
a tramento sed intabulis cordis carnalibus. Oratio p&itio dicitꝰ
nam orareest p&ere sicut exorare inp&rare constat autemora¬
tio loco & tempore. loco quia nonibiq: cũ ꝓhibeamur axpo inpubl¬
cum sed ubi oportunitatis dederit aut necessitas inportauerit

Expanded text:
eius, ut adversaretur ei; et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Sateius, ut adversaretur ei; et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Satpare et coniurare adversus diabolum; unde sciendum est quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorum. Symbolum per linguam Graecam signum vel cognitio interpretatur. Discessuri enim Apostoli ad evangelizandum in gentibus hoc sibi praedicationis signum vel indicium posuerunt. Continet autem confessionem Trinitatis et unitatem Ecclesiae et omne Christiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus. Oratio petitio dicitur. Nam orare est petere, sicut exorare inpetrare. Constat autem oratio loco et tempore. Loco, quia non ubique, cum prohibeamur a Christo in publico, sed ubi opportunitas dederit aut necessitas inportaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
missiodatur. Ita ꝑunctionem sc̃ificatio sp̃s adib&ur & hoc depristina
disciplina quaungui insacerdotium. & in regnum solebant ex quo
& aaron usnore unctus est quȩdum carnaliter fit spiritaliter pro¬
ficit. Quomodo & in ipsa baptis migratia uisibilis actus quod in aqua
mergimsur sed spiritalis effectus quod delictis mundamur hoc signi¬
ficat illud unguentũ quod pec catrix mulier suꝑpedes & ea quaedici¬
tur non fuisse p&ccatrix suꝑ caput ihũ fundisse scribuntur
Manus inpositio ideo fit. ut ꝑbenedictionem aduocatuf. inuite¬
tur sp̃s sc̃s. tunc enim ille paraditus post mundata & benedicta
corporalibens a patre descendit & quasi suꝑ baptismi aquã tam quã
suꝑ pristinam sedem sed cognoscens quiesc& Nam legitur quod in
ut discedat sicut est illud inxaccharia. & ostendit mihi ihm̃ sa¬
cerdotẽ magnũ stantẽ corã angelã dñi. & satan stabat ad extris

Expanded text:
missio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina missio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spiritaliter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus, quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus, quod delictis mundamur. Hoc significat illud unguentum, quod peccatrix mulier super pedes, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix, super caput Iesu fudisse scribuntur. Manus inpositio ideo fit, ut per benedictionem advocatus invitetur Spiritus sanctus. Tunc enim ille Paracletus post mundata et benedicta corpora libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam tamquam super pristinam sedem recognoscens quiescit. Nam legitur quod in ut discedat: sicut est illud in Zacharia3, 1: 'Et ostendit mihi Iesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris
Abbreviated transcription (Latin):
amplificantur ha&dona n& malorum ad tenuantur quia neque
qui plantat est aliquid neque quirigat. sed quid incrementum dit
dr̃ unde & grece misterium dicitur quod secr&am & reconditam
habeat dispositionem Faptismum grece latiine tinctio in¬
ter pr&atur queid circo tinctio dicitur qua ibi homo spũgratia
in melius in mutatur & longe aliud quam erat efficitur. prius enm
pulcri dealbatione uirtutũ uinde & incanticis scribitur Canticoro
quae est ista que ascendit dealbata cuius misteriũ non aliternis nisi
bus testibus stat omne uerbum. Itahoc saoramentum confirmat
cernarius numerus. nominum diuinorum¬
ila inuisibilis ꝑ congruentem secꝓ fecto contractalem & uisibilẽ inpen¬
der&ur elementũ suꝑquẽ &iam in principio ferebatur sps sc̃s namsicut
uim purgationis ut in eis & caro & anima delictis in quinata mund&.¬

Expanded text:
amplificantur haec dona, nec malorum attenuantur, quia neque amplificantur haec dona, nec malorum attenuantur, quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus; unde et Graece mysterium dicitur quod secretam et reconditam habeat dispositionem. 43. Baptismus Graece, Latine tinctio interpretatur, quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo spiritu gratiae in melius immutatur, et longe aliud quam erat efficitur. 44. Prius pulchri dealbatione virtutum, unde in Canticis scribitur canticorum: Quae est ista quae ascendit dealbata? 45. Cujus mysterium non aliter nisi bus testibus stat omne verbum, ita hoc sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorumilla invisibilis per congruentem, sed profecto contrectabilem et visibilem inpenderetur elementum, super quem etiam in principio ferebatur Spiritus sanctus. vim purgationis, ut in eis caro et anima delictis inquinata mund
Abbreviated transcription (Latin):
factum quia prece mistica construatur. In memoriam pronobis domi¬
nice passionis. Vnde hoc eo iubente corpus xp̃i & sanguinem dicimus
quod dumsit exfructibus terrae sc̃ificatur & fit sacramentum operan¬
te in uisibi liter spũdĩ cuius panis & calicis sacramentum greci euca¬
ristiam dicunt quod latine bora gratia interpr&atur & quid meli
ne cum res gesta ita fit ut ali Aꝰ quidsignificare intellegatur. quod sc̃e
accipiendum est. sunt autem sacramenta baptismum & crisma corpus
& sanguis quȩ ob id sa cramenta dicuntur quia sub tegumento corpora¬
um rerum uirtus diuina secr&ius salutem eorundem sacramentorum
operatur unde & asecr&is uirtutibus uel asacris sacramenta dicun¬
tur que ideo fructuose penes ecclesiam fiunt quia sc̃s in ea manens
sp̃s eudem sacramentorum latenter operatur effectum. In de seu per
bonos. seu ꝑ malos ministros intradĩ ecclesiam dispensentur tamen
bilibus apparebat operibus n&bonorũ meritis dispensatorum

Expanded text:
factum, quia prece mystica consacratur in memoriam pro nobis dominicae passionis; unde hoc eo jubente corpus Christi et sanguinem dicimus, quod, dum sit ex fructibus terrae, sanctificatur, et fit sacramentum, operante visibiliter Spiritu Dei, cujus panis et calicis sacramentum Graeci Eucharistiam dicunt, quod Latine bona gratia interpretatur. Et quid mene, cum res gesta ita fit ut aliquid significare intelligatur, quod sancte accipiendum est. Sunt autem sacramenta baptismus et chrisma, corpus et sanguis. 40. Quae ob id sacramenta dicuntur, quia sub tegumento corporalium rerum virtus divina secretius salutem eorumdem 286 sacramentorum operatur, unde et a secretis virtutibus, vel a sacris sacramenta dicuntur. 41. Quae ideo fructuose penes Ecclesiam fiunt, quia sanctus in ea manens Spiritus eumdem sacramentorum latenter operatur effectum. 42. Unde seu per bonos seu per malos ministros intra Dei Ecclesiam dispensentur, tamenbilibus apparebat operibus, nec bonorum meritis dispensatorum
Abbreviated transcription (Latin):
insimilitudinem merenae serpentes quae ad collum ornandum aptatur
haeo interdum auriatq argenti texitur uirgulis unde & incanticis dr̃
canticorum muren Nlas aureas faciemus tibi uermicula tas argento
Cantellaesunt cataenulae colli In uicem se conprehendentes in modum¬
catinae unde &appellatue : Dextras commun esse uirorum acse¬
minarum qr utrisq: sexus dextrȩsunt : Armillae at̃ proprie uirorum
conlatue uictaruce causa militibus obar morum uiri
nondis crapat en ipsa quoque hoc ubi ponitur ambiendo constrangit
si aumilla latius extenditur circulus rotundus fit: Fubulae sunt
quibus pectus feminarum ornatur ũ pallgum tenetur aueris
inbumeris seucingulum in lumbis: Lun ulaesunt orgamenta mulierum in
lunaesimilitudine bulluloce aureae dependentes: Speculas unt in quibis
seminȩ uultus suos intuuntur dictum at̃ speculum uel qͦ splendore red¬
cdatur uelq ibi sseminae intuentes considerent speciem sui uultus & quie quid

Expanded text:
in similitudinem muraenae serpentis, quae ad collum ornandum aptatur. Haec interdum auri atque argenti texitur virgulis. Unde et dicitur in Canticis canticorum: Muraenulas aureas faciemus tibi vermiculatas argento. 15. Catellae sunt catcatenae; unde et appellatae. Dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utriusque sexus dexterae sunt. Armillae autem proprie virorum sunt, conlatae victoriae causa militibus ab armorum virtunon discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit; sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit. Fibulae sunt quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum, in lunae similitudinem bullulae aureae dependentes. Specula sunt in quibus feminae vultus suos intuuntur. Dictum autem speculum vel quod ex splendore reddatur, vel quod ibi feminae intuentes considerent speciem sui vultus et, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
gere non atoros ꝙͣ &usque hodie persȩ faciunt : Cena uocaria com¬
munione uescentium conon quippe greci communedicunt unde&
communicantes ꝗͣ communiter id est pariter conueniant apudu&eres
in solitum erat in propatulouescere & commnuniter epulari nes ingulari¬
tas luxuriam gigner& est ũt cȩnaues pertinum cibum ꝗͣ uesper nam

Expanded text:
gere nona toros. Quod et usque hodie Persae faciunt. Coenam vocari a comgere nona toros. Quod et usque hodie Persae faciunt. Coenam vocari a communione vescentium: κοινὸν quippe Graeci commune dicunt: unde et communicantes quod communiter, id est pariter, conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vescere et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem cena vespertinum cibum, quam vespernam
Abbreviated transcription (Latin):
runt ꝑ saci&as & exuno cibo dcipotest pro eoꝙ satis sit. saturitas ãt a satu
est inmoderata uoracitas qua sicruda epula. Cuius crudelitate grauatur cor
& stomauis indigestus afficitur. In moderata i uoracitas uitium est.
s tantum id est salutis quantum sustentationinaturae qͥsufficiat : Ianticu¬
lum est primum cibum quo lelunium solintur unde & nuncu¬
patum nigidius nos ipsi leiunia ianta culis leuibus polluimus prandium
ab apparatu edendi dictum proprieãt ueeres prandium uocabant omniũ
militum cibum antepugnam unde est illud ducis ad loquium prandiamus tam¬
ꝙͣ adinferos cȩnaturi : Merenda est cibus quideclinante diesumitur quasi post¬
meridiẽ edenda & proximo cȩnã unde & ante cenia a quibus damuocantur:
tem merendare quasi meridie edere: ad nonaerastum est a tempore quo
romani u&eres ad cibos ad uocabantur sic marohalis imperat excelsos fran¬

Expanded text:
runt: nam satietas ex uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satrunt: nam satietas ex uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satest inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Iantaculum est primum cibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupatum. Nigidius 109: 'Nos ipsi ieiunia iantaculis levibus polluimus.' Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocabantur. Sic Martialis 4, 8, 6: Imperat excelsos fran
Abbreviated transcription (Latin):
n& unde & ad cibum uocare initare dr̃. Alimonia dr̃ eo quodei sumptu
corpus alatur banc iuuenes accipiunt ad incrementum senes adperse¬
uer antium neque u sub sistere poterit caro nisi consort&ur alimen as
Alimnentumin est quo alimur alimonium alendicura : Afluentia in¬
cupata quasi reinimium exuberantis effusio ultra ꝗ sacis est moasq: ñest :
Opulentia ab opedicta est quã sidiscutias inuenias cam tenere modum
ꝑ quo modo opitulatur ꝙͣ nimium est cum in commodius sit
sepe ꝗ purum Epulae ab opulentiamꝰ rerumdictae epulae autem sim
plices induonecessoria diuiduntur panem &uinum &duo super floa
quae terra & mari uescendi caura exquiruntur: daperat̃ regum sunt epulȩ pri¬
uatorum: diliciae nuncupatae ꝙ his delectentur honines easq: suauiter appe¬
tant: Pulmentum uocatur apulte siue i sola pultis siue quid aliud Elus permix¬
tione sumatur pulmentum propriedicitur: Saci&as ãt & saturitassibi diffe¬

Expanded text:
 invitare dicitur. 2. Alimonia dicitur, eo quod ejus sumptu corpus alatur. Hanc juvenes accipiunt ad incrementum, senes ad perseverantiam. Neque enim subsistere poterit caro, nisi confortetur alimentis. Alimentum enim est quo alimur, alimonium alendi cura. 3. Affluentia nuncupata, quasi rei nimium exuberantis effusio, ultra quam satis est, modusque non est. 4. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, cum incommodius sit quam parum? 5. Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et vinum, et duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione sumatur, pulmentum proprie dicitur. Satietas autem et saturitas sibi diffe
Abbreviated transcription (Latin):
num pater quod paubs romanis scribens exposuit dicens in quo lamamus ab¬
ba pater mnuno nomine duobus usus linguis dicit enim abba su ronm patrem
&rus sus latine nominat itidem patrem

Expanded text:
num pater, quod Paulus Romanis scribens exposuit, dicens: In quo clamamus: Abnum pater, quod Paulus Romanis scribens exposuit, dicens: In quo clamamus: Abba, pater, in uno nomine duabus usus linguis. Dicit enim abba Syro nomine patrem, et rursus Latine nominat itidem patrem
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam templi ut non ingreder &ur in mundus in omnire
dicti autem ostiarii quod praesure osteis templi ipsi enim
tenentes clauem omnia intus extra quie custodiunt at quȩ
interbonos & malos habentes iudiciũ fidelesrepiciunt respu¬
unt infideles
Noma dus gra n mologia uo eatos eto quods̃t singilaris moraseñ
e singlartas dicitur ergo si solitarius inter precatur uocabulum mo¬
radi quio facit mairba qui solus est: Plura sunt autem genera mo¬
um. cenobitae quos nos in communeuiuentes possumus appel
tenoliumenim plurimorum est Ana coritȩ sunt qui post cenobialem uitam
deserta p&unt & soli habitant per deserta & abeo quod procul ab hominibus
peces serunt tali nomine nancupantur sed ana chorite eliam &iohannem
cẽnobitȩ apostolus imnitantur. Eremitȩ hu sunt qui & anachoritȩ abhomi¬
mcons pecture motieremum & desertas solitudines app&e¬
mum dicitur quasi remotum Abba autem surum nomen significat in lati

Expanded text:
custodiam templi, ut non ingrederetur in eum immundus in omni re. Dicti autem ostiarii: quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus ex utraque parte custodiunt: atque inter bonos et malos habentes judicium, fideles recipiunt: respuunt infideles. Monachus Graeca etymologia vocatus, eo quod sit singularis, monas enim e singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi, quid facit in turba qui solus est? Plura sunt autem genera monachorum. Coenobitae, quos nos ino commune viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. Anachoritae sunt qui post coenobialem vitam deserta petunrecesserunt, tali nomine nuncupantur. Sed anachoritae Heliam et Joannem, coenobitae apostolos imitantur. Eremitae ii sunt qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. Abba autem, syr