comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis quatuor annis ualentiniano mortuo te¬
nuit. Gratiano ualentiniani filio in occiden¬
tali parte regnante una cum ualentiniano
fr̃e paruulo. Hic enim ualentinianus de iu

Expanded text:
tis quatuor annis Valentiniano mortuo tenuit, Gratiano Valentiniani filio in Occidentali parte regnante, una cum Valentiniano fratre parvulo. Hic enim Valentinianus de Ju
Abbreviated transcription (Latin):
transiens. dum magnis eam calamitatibus
affligeret. accepto nuntio de sebastiano qui
rediit. ratus ꝑiculosum sibi ac suis fore si
rum ille amicum se magis qͣm hostem iuderi
uolens. de regis barbari amicitiis imꝑuise p̃¬
sumens. infelici moite ꝑemptus est᷑. Post
hec imꝑator theodosius bellum contra Wan¬
ualos mouit. arioundo ⁊ ansila atq ger¬
mano ducib cum magna dasse directis
Qui longis cunctationib negotium diffe¬
rentes sicilie magis oneri qͣm affrice p̃si¬
dio fuere. ꝑħ temꝑa attila rex hunoꝵ uir
hxitis atq suꝑbus dum cum fr̃e bella suꝑ
hunos pͥnciparetur. thracias ⁊ illiricum se¬
ua depopulatione uastabat. om̃is cuuttates ⁊
castella inseruitutẽ redigens. p̃ter adriano¬
polim ⁊ heracleam que quodam ꝑinchum
uocabatur. Tunc exercitus romanorum
qui in sicilia morabatur. ad defensionẽ
orientalium partiũ reuertitur. Cogitur

Expanded text:
transiens, dum magnis eam calamitatibus transiens, dum magnis eam calamitatibus affligeret, accepto nuntio de Sebastiano, qui nem rediit, ratus periculosum sibi ac suis fore, si rum ille amicum se magis quam hostem videri volens, dum de regis barbari amicitiis improvise praesumeret, infelici morte peremptus est. Post haec imperator Theodosius bellum contra Vandalos movit, Ariundo, et Ansila, atque Germano ducibus magna cum classe directis. Qui longis cunctationibus negotium differentes, Siciliae magis oneri quam Africae praesidio fuere. Per haec tempora Attila rex Hunnorum, vir fortis atque superbus, dum cum fratre Bleba super Hunnos principaretur, Thracias et Illyricum saeva depopulatione vastabat, omnia castella et civitates in servitutem redigens, praeter Adrianopolim et Heracliam, quae quondam Perinthus vocabatur. Tunc exercitus Romanorum, qui in Sicilia morabatur, ad defensionem orientalium provinciarum revertitur. Cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
suis pene om̃ib trucidatis. ip̃e agothis tur¬
piter captus est. Postremo pax cum his¬
dem fc̃a est cum ẽa romani post huius lacͥ¬
mabilis belli ꝑniciem. humilius qͣm unqͣm
antea poposcissent. Ethii ĩq ingallus reb.
que componebantur intento gensericus
de cuius amicitia nichil metuebatur. karta-¬
ginem dolo pacis inuadit. om̃sq opes eius
excruciatis diuerso tormentoꝵ genere ci¬
uibus. muis suum u̾tit. nec ab eccl̃iarum
despoliatione desistens. qͣs sacris uasis exĩ¬
anitas. ⁊ sacerdotum amministratione
pͥuatas. iam non diuini cultus loca. sed
suoꝵ ẽẽ iussit habitacula. inuniu̾sum
captiui popłi ordinem seuus. sed p̃cipue
nobilitati ⁊ religioni infestus ut discer
ni nõ possit. hominib magis an d̾o bellũ
intulisset. Igitur kartago aWandalis hoc mͦ
capta est annis quingentis octoginta quin¬
q euolutis postqͣm romanis ceꝑat parere.
deq̃nti ueinde anno gensericus ad siciliam

Expanded text:
suis pene omnibus trucidatis, ipse a Gothis tursuis pene omnibus trucidatis, ipse a Gothis turpiter captus est. Postremo pax cum iisdem facta est, cum eam Romani post hujus lacrymabilis belli perniciem humilius quam unquam antea poposcissent. Aetio itaque in Galliis rebus quae componebantur intento, Gensericus, de cujus amicitia nihil metuebatur, Carthaginem dolo pacis invadit, omnesque opes ejus, excruciatis diverso tormentorum genere civibus, in jus suum vertit, nec ab ecclesiarum despoliatione abstinens, quas sacris vasis exinanitas, et sacerdotum administratione privatas, non jam divini cultus loca, sed suorum jussit esse habitacula, in universum captivi populi ordinem saevus, sed praecipue nobilitati et religioni infestus, ut discerni omnino non possit hominibus magis an Deo bellum intulisset. Igitur Carthago a Vandalis hoc modo capta est, annis quingentis octoginta quinque evolutis, postquam Romano coeperat juri parere. Deinde anno sequenti Gensericus ad Siciliam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i plebe attentius exclamante kyrieley¬
son. cura horam terciam omnib udenti¬
uam adolescentulum in aerem ⁊ audire
diuinam uocem ammonentẽ eum ep̃o ac
popło annunciare. ut letanias sic facerent
⁊ dicerent. sc̃s ds̃ Sc̃s fortis. Sc̃s immor¬
talis miserere nobis. nichil aliud apponẽ¬
tes. ꝓclus aũ ep̃s hac suscepta sententia.
tus cessauit. Pro beata pulcheria suꝑ mira¬
culo una cum fr̃e supͣ modum ammirata.
sanxit ꝑuniuersum orbem diuinum hũc
psalłe hymnum. ⁊ ex tunc receperunt om̃s
eccłie ꝑ singulos dies hunc canere deo. ꝑidẽ
tempꝰ pyrate multas in sulas p̃cipue q sici¬
liam depopulati sunt. Inter hec littorius qͥ
scd̃a ab ethio patricio potestate hunis auxi¬
liantib p̃erat. dum ethii glam suꝑare ap¬
petit. dumq aruspicum responsis. ⁊ demo¬
num significationib fidit pugnãcũ gothis
imprudenter conseruit. ac pͥmum magnã
hostium stragẽ dedit. post modum uero¬

Expanded text:
omni plebe attentius clamante Χύριε ἐλomni plebe attentius clamante Χύριε ἐλέησον, circa horam tertiam, omnibus videntidam adolescentulum in aerem, et audiri divinam vocem admonentem eum episcopo ac populo nuntiare ut litanias sic facerent et dicerent: Sanctus Deus, Sanctus fortis, Sanctus immortalis, miserere nobis, nihil aliud apponentes. Proclus autem episcopus hac suscepta litania, tus cessavit. Porro beata Pulcheria super miraculo una cum fratre supra modum admirata, sanxit per universum orbem divinum hunc psallere hymnum; ex tunc receperunt omnes Ecclesiae per singulos dies hunc canere Deo. Per idem tempus piratae multas insulas, praecipueque Siciliam, depopulati sunt. Inter haec Litorius, qui secunda ab Aetio potestate Hunnis auxiliantibus praeerat, dum Aetii gloriam superare appetit, dumque aruspicum responsis et daemonum significationibus fidit, pugnam cum Gothis imprudenter conseruit, ac primum magnam hostium stragem dedit, postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
tem ħt peccata remittere. Hec cum dixiss¬
set acesius. imꝑator ait. Oacesi pone scalã
⁊ si potes ascendere solus in celum ascẽde.
Igitur ualentinianus augustus constantis
⁊ galle filius ad theodosium pͥncipem suum
consobrinum. constantinopolim ꝓfectus ẽ.
filiamq eius eudoxiam nomine qͣm sibi eu¬
uoxia genuerat in matrimoniũ accepit. ⁊
romam recliit. consulatu ysidori ⁊ senatoris.
Seq̃nti anno theodosius imꝑator eudoxiam
uxorem suam hierosolimã misit gratificos
hymnos oblaturam deo. Que płima dona
eccłus contulit. ⁊ adoratis tam scã c̾ce qͣm
colendis locis. reu̾sa est ad regalia. Tricesimo
dem̃ imꝑii theodosii anno terreraotus facti
st̃̾ magni constantinopoli ꝑ quatuor menses
ita ut tim̃tes birantini. extra ciuitatem in lo¬
co qui dicitur campꝰ. eẽnt ꝑseuerantes. una
cum ep̃o ad deum precib ⁊ lecaniis uociferã¬
tes. Quadam ergo die fluctuante terra.⁊

Expanded text:
tem habet peccata dimittere. Haec cum dixistem habet peccata dimittere. Haec cum dixisset Acesius, imperator ait: O Acesi, pone scalam, et si potes ascendere in coelum solus, ascende. Igitur Valentinianus Augustus, Constantii et Gallae filius, ad Theodosium principem suum consobrinum Constantinopolim profectus est, filiamque ejus Eudoxium nomine, quam sibi Eudoxia genuerat, in matrimonium accepit, et Romam rediit, consulatu Isiodori et Senatoris. Sequenti vero anno Theodosius imperator Eudoxiam uxorem suam Jerosolymam misit gratificos hymnos oblaturam Deo. Quae plurima dona ecclesiis contulit, et adoratis tam sancta cruce, quam colendis locis, reversa est ad regalia. Trigesimo deinde imperii Theodosii anno, terraemotus magni facti sunt Constantinopoli per quatuor menses, ita ut timentes Byzantii extra civitatem in loco qui dicitur Campus essent perseverantes una cum episcopo ad Deum precibus et litaniis vociferantes. Quadam ergo die fluctuante terra, et
Abbreviated transcription (Latin):
nunc locus edicere de hac heresi unde
faciens oblationes ⁊ disꝑtiens uniciuq
portionem ⁊ tradens. hoc urare ꝓbenedi¬
cere miseros homines cogit tenens. utra¬
redeas. Et infaustus homo non pͥus gu
deam ad corelium dicit. De hac gͥ religio¬
ne uolens imꝑator. constantinus pacisci
eccl̃ias. acesium ep̃m ad concilium incenũ
euocauit. Quẽ pt diffinitionẽ fidi reqͥsiuit si ⁊
ip̃e ⁊ sẽtiret ĩ fide. ⁊ paschał diffinitoe festiuitatis
ip̃e ꝑcepi ⁊ terminum fidei. ⁊ tempus
paschalis festiuitatis. Porro denuo imꝑa¬
tore requirente. cur ergo te a communiõe
separas. ille ea que sub decio gesta sunt
ꝑ secutionis temꝑe replicauit ⁊ subtilitatẽ
acerbissime regule de duxit admedium¬
dicens. quia non oporteat eos qui post
baptisma peccant pc̃co quod ad
s inuitandos quidem ad penitentiam.
spem uero remissionis nõ asacerdotibus
s a d̾o solum modo sustinere. qui potesta¬

Expanded text:
nunc locus edicere de hac haeresi unde nunc locus edicere de hac haeresi unde faciens oblationes, et dispertiens unicuique portionem, et tradens, hoc jurare pro benedictione miseros homines coegit, tenens utraredeas, et infaustus homo non prius gudeam ad Cornelium. De hac religione volens imperator Constantinus pacisci Ecclesias, Acesium episcopum ad concilium Nicaenum evocavit. Quem post definitionem fidei requisivit, si et ipse consentiret in fipercepi et terminum fidei et tempus paschalis festivitatis'. Porro denuo imperatore requirente: 'Cur ergo te a communione separas?' ille ea quae sub Decio gesta sunt persecutionis tempore replicavit et subtilitatem acerbissimae regulae deduxit ad medium, quia non opbaptisma peccant peccato quod ad sed invitandos quidem ad poenitentiam, spem vero remissionis non a sacerdotibus, sed a Deo solummodo sustinere, qui potesta
Abbreviated transcription (Latin):
Plus tamen mori potuerunt nisi deo ꝓui¬
uente quidã uiri xp̃iani suꝑuenissent. pis¬
catores atq negotiatores qui alios cũ neca¬
rentur eripientes recreauerunt. Tunc ma
lum stulticie eoꝵ sentientes alios ne semet¬
ip̃os interficerent. iactu tenuerunt. nun¬
ciantes eoꝵ mortem qui pͥmo ceciderant.
Qui etiam cognoscentes seductionem cul¬
pabant se eo qd̃ ei facile crediderunt. Cun¬
disparuit. deditq suspicionem quia fu
erit demon herroneus humano soemate
dium inurbe constantinopolitana fac¬
tum paulatim ꝑuenit ad termas que uo¬
cantur achillee. deinde ad locum qui di¬
citur pelarg̾. ita ut nouatianoꝵ compre¬
hñd̾etur eccł̃ia. Tunc fertur paulum eoꝵ
ep̃m inter flaminas eccłie restitisse. supplicã¬
tem deo ne eccł̃ia pariter cremaretur. Qui¬
locus ereptus est ⁊ hactenus xuͦi kł. septb̃.
men locum non solum xp̃iani. sed etiam
pagani ex eo temꝑe uenerantur. Ex ig̃

Expanded text:
plus tamen mori potuerunt, nisi, proviplus tamen mori potuerunt, nisi, providente Deo, quidam viri Christiani supervenissent piscatores atque negotiatores, qui alios, cum necarentur, eripientes recreaverunt; tum malum suae stultitiae sentientes, alios, ne semetipsos jactu interficerent, tenuerunt, nuntiantes eorum mortem qui primo ceciderant. Qui etiam cognoscentes seductionem, culpant se, eo quod facile ei credidissent. Cumdisparuit, deditque suspicionem quod fuerat olim daemon erroneus, humano schemate dium in civitate Constantinopolitana factum paulatim pervenit ad thermas, quae vocantur Achilleae, deinde ad locum qui dicitur Pelargus, ita ut Novatianorum comprehenderetur ecclesia. Tunc fertur Paulum episcopum eorum intra flammas ecclesiae restitisse, supplicantem Deo, ne ecclocus ereptus est et actenus stat illesus; in que locum non solum christiani, sed etiam pagani ex eo tempore ven
Abbreviated transcription (Latin):
fidem arriana impietate subu̾tere quosdã
iure basilicarum suarum. etiam ciuitatib
pelleret cum ip̃oꝵ constatia nullis fuꝑbissi¬
mi regis terrorib oederet. Cura eadem tẽꝑa
młti iudeoꝵ increta xp̃iami facti sunt ꝑꝑ huiꝰ¬
xit semetipsum ẽẽ moysen ⁊ celitus destina¬
tum. ut iudeos illam insulam habitantes ꝑ
mare decduceret. ip̃i se eẽ dicens. qui olim
cuibat itaq toto anno unamqͥnq illius¬
insule ciuitatẽ suadebat q iudeis ut crede¬
rent. monẽs ut om̃s pecunias ⁊ possessio¬
spe capti om̃e opus ꝓpͥum negligebant.
contemuentes etiam possessiones suas. ⁊
dimittentes eas quib cunq ꝑsonis. Cum¬
q uenisset dies qͣm designauerat seductor
ille iudeus eo p̃cedente sequebantur om̃s
tem ussitq ut timorum scemate semet¬
ip̃os euoluerent. Hoc gͦ faciebant pͥores. ⁊
cum uenirent ad rupes moriebantur tam¬
dilacerati acutis rupib qͣm in aqua necati.

Expanded text:
fidem Ariana impietate subvertere, quosdamfidem Ariana impietate subvertere, quosdamjure basilicarum suarum, etiam civitatibus pelleret, cum ipsorum constantia minime superbissimi regis terroribus cederet. Circa eadem tempora multi Judaeorum in Creta Christiani facti sunt xit semetipsum esse Moysen, et coelitus destinatum, ut Judaeos illam insulam habitantes per mare deduceret, ipsum se esse dicens, qui olim cuibat itaqinsulae civitatem, suadebatque Judaeis ut crederent: monens ut omnes pecunias atque possessiospe capti, omne opus proprium negligebant, contemnentes etiam possessiones suas, et dimittentes eas quibuscunque personis. Cumque venisset dies quam designaverat seductor ille Judaeus, eo praecedente sequebantur omnestem, jussitque ut tomorum schemate semetipsos evolverent. Hoc ergo faciebant priores. Et cum venirent ad rupesdilacerati acutis rupibus, quam in aqua necati;
Abbreviated transcription (Latin):
q usus. pacem pͥncipum ethins interpola¬
te dignitatis obtinuit nec multopost pa¬
triciatus etiam dignitatem adeptus est.
Post eam igit᷑ que premissa est africe cla¬
dem. data ꝑtͥgtium ad habitandum. Wã¬
dalis africe portione pax cum eisdem neces¬
saria magis qm utilis facta est. His etiã
temporib gundigartũ burgondionũ regẽ
intra gallias habitantem. ethius patriciꝰ
bello obtriuit. pacemq ei supplicanti cõ¬
cessit. Interea pacis gothi placita ꝑturbãt.
⁊ pleraq municipia suis uicina sedibus us
urpant. Cuinq eẽnt maxime oppido nar¬
bonensi infesti. ciuesq eius longa obsidio¬
ne ⁊ fame affligerent . adueniens comes
littorius hostes infugam u̾ͥtit. ⁊ cuutatem
allata frumenti copia a fame liberauit. De¬
inde anno sequenti. bellum adu̾sum go
thos hunis auxiliantibus gestum ẽ. Hac
tempestate gensericus apud africam ĩtra
habitationis sue limites cupiens catholicã

Expanded text:
que usus pacem principum et ius interpolaque usus pacem principum et ius interpolatae potestatis obtinuit nec multo post patriciatus etiam dignitatem adeptus est. post eam igitur, quae praemissa est, Africae cladem data per Trigetium ad habitandum Wadalis Africae portione, pax cum eisdem necessaria magis quam utilis facta est. His etiam temporibus Gundicarium Burgundionum regem intra Gallias habitantem Aetius Patricius bello obtrivit, pacemque ei supplicanti concessit. Interea Gothi pacis placita perturbant, et pleraque municipia vicina sedibus suis upant cumque essent maxime oppido Narbonensi infesti civesque eius longa obsidione et fame affligerent, adveniens comes Litorius hostes in fugam vertit et civitatem adlata frumenti copia a fame liberavit. Dehinc anno sthos Hunnis auxiliantibus gestum est. Hac tempestate Gensericus apud Africam intra habitationis suae limites, cupiens Catholicam
Abbreviated transcription (Latin):
bonefacius. At stupe fc̃a placida ethium qui¬
oem in nullo lesit. Bonefacio uero cum iura¬
mentis uerbum misit exortatoriumr Porro
gonthario mortuo. Gensericus halanorum
wandaloꝵ q factus est imꝑator. Bonefacns
ergo uerbo suscepto contra Wandalos armat᷑
exercitu magno sibi ueniente tam a roma qͣm
a constantinopoli. cuius hasꝑus erat magister.
Inito aũ contra gensericum p̃lio suꝑatus ro
manoꝵ est exercitus. Sicq bonefacius cum as¬
ꝑo romam ueniens. suspitionem dissoluit.
rei ueritate monstrata. ⁊ accepta ab imꝑato¬
re magistri militũ dignitate cum reisistentẽ
sibi echium bello suꝑauisset. paucis inter¬
iectis dieb morbo extinctus est. Porro africa
ditur. Ethuis uero cum deposita dignita¬
te ĩagro suo degeret. ibiq eum quidam¬
emulus eius repentino in cursu oppͥmere
temptasset. ꝓfugus ad urbem atq illinc
ad dalmatiam deinde inpannoniã ad
hunos ꝑuenit. Quoꝵ amicitiis auxilio¬

Expanded text:
Bonifacius. At stupefacta Placidia Aetium quiBonifacius. At stupefacta Placidia Aetium quidem in nullo laesit: Bonifacio vero cum juramentis verbum misit exhortatorium. Porro Gunthario mortuo, Gensericus Alanorum, Vandalorumque factus est imperator. Bonifacius ergo verbo suscepto contra Vandalos armatur exercitu magno sibi veniente tam e Roma, quam a Constantinopoli, cujus Aspar erat magister. Inito autem contra Gensericum praelio, superatus est Romanorum exercitus. Sicque Bonifacius cum Aspare Romam veniens, suspicionem dissolvit, rei veritate monstrata, et accepta ab imperatore Magistri militum dignitate. Qui cum resistentem sibi Aetium praelio superasset, paucis diebus interjectis morbo exstinctus est. Porro Africa ditur. Aetius vero cum deposita dignitate in agro suo degeret, ibiqeius aemulus repentino incursu opprimere temptasset, profugus ad urbem atque illinc ad Dalmatiam, deinde Pannonias ad Hunnos pervenit, quorum amicitiis auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
facius uero sentiens se non posse tuto a¬
fricam tenere. cernensq sibi ꝑiculum in¬
strare inꝑniciem totius reipublice effer¬
uescens tranffretans alibia in hispaniam.
ad wandalos halanosq uenit. Cumq mo¬
digisdum inuenisset. mortuum ⁊ filios eiꝰ
gotharium ⁊ gensericum principatum mo¬
oerantes hortatus est ut hesꝑiam ⁊ libiam
intres partes diuiderent. pollicitiq sunt.¬
ut unicuiq tercie parti una se cum ip̃o pͥn¬
cipaturos in cominuni tam̃ in quemlibet
hostem ituros. In talib ergo ꝓfessionibus
wandali halaniq fretum transmeantes
lybiam habitauerunt. ⁊ cunctam pene afri¬
cam ferro flamma rapinis crudelissime
oeuastantes. catholicam fidem in suꝑ ar¬
riana impietate subuertunt. sub hoc tur¬
rumam cerneret. tercio eius obsidionis mense
gerat. ad xp̃m ꝑrexit sodẽ tẽꝑe quidem se¬
natus romani amici bonefacii falsam accu¬
scriptam epłam. quam ad eos idem miserat

Expanded text:
facius igitur sentiens se non posse tuto Afacius igitur sentiens se non posse tuto Africam tenere, cernensque sibi periculum instare, in perniciem totius reip. effervescens, transfretans a Libya in Hispaniam ad Vandalos Alanosque venit. Cumque Modogisclum invenisset mortuum, et filios ejus Guntharium, et Gensericum imperium moderantes, hortatus est ut Hesperiam, Libyamque in tres partes dividerent. Qui polliciti sunt unicuique parti se una cum ipso principaturos, in communi tamen in quemlibet hostem ulturos. In talibus ergo professionibus Vandali, Alanique fretum transmeantes, Libyam habitaverunt, et cunctam pene Africam ferro, flamma, rapinis crudelissime devastantes, insuper Catholicam fidem Ariana impietate subvertere. Sub hoc turtis suae ruinam cerneret, tertio ejus dem obsidionis mense,gerat, ad Christum perrexit. Eodem tempore quidam senatus Romani amici Bonifacii falsam accuctam pridem epistolam, quam ad eos idem miserat
Abbreviated transcription (Latin):
lentinianus non solum britanniam ⁊ gal-¬
liam ⁊ hispaniam saluare nequiuit. s
occidentalem libiam que uidelicet regio
uocatur afroꝵ amisit hoc modo. Quo p̃-¬
tores erant quos diximus ethius scilicet¬
⁊ bonefatius quos theodosius postulante
ualentiniano romam direx̃. Cumq bone¬
fatius principatum occidentalis libie ꝑce¬
pisset ⁊ apũd africam potñtia głia q au-¬
geretur. inuidia inflaminatus echiꝰ acu-¬
sationem facit. aduersus eum tanqͣm re-¬
bellionem meditantem. ⁊ obtinere libiã
satagentem. Et ħ quidem placidr fateba-
noli. incusatus enĩ es.⁊ te dolose uolunt
imꝑatores occibe. ħ̃ suscipiens bonefacius
⁊ ueluti ꝓpͥo seruo ethio credens. accersitus
accedere distulit. Gunc imꝑatores ethium
qͣi deuotum receꝑunt. ⁊ aduersus bonefa¬
cium mauortium ⁊ Galbionem mittũt.
Qui dum bonefacium obsidere parant
ab eo interempti sunt. Rursus contra
bonefacium sigiluuldus dirigitur. Bone¬

Expanded text:
lentinianus non solum Britanniam, et Gallentinianus non solum Britanniam, et Galliam, et Hispaniam salvare nequivit, sed et occidentalem Libyam, quae videlicet regio vocatur Afrorum, amisit hoc modo. Duo praetores erant quos diximus, Aetius, et Bonifacius, quos Theodosius postulante Valentiniano Romam direxerat. Cumque Bonifacius principatum occidentalis Libyae percepisset, et apud Africam potentia gloriaque augeretur, invidia flammatus Aetius accusationem facit adversus Bonifacium, tanquam rebellionem meditantem, et obtinere Lybiam satagentem, et haec quidem Placidiae fatebanoli: incusatus enim es, et te dolose vocant imperatores. Haec suscipiens Bonifacius, et veluti proprio servo Aetio credens, accersitus accedere distulit. Tunc imperatores Aetium quasi devotum recipiunt, et adversum Bonifacium Mavortius et Gabio mittuntur. Qui dum Bonifacium obsidere parant, ab eo interempti sunt. Rursus contra Bonifacium Suuldus comes dirigitur. Boni
Abbreviated transcription (Latin):
gothi. ⁊ alie g̃s multe ac maxime trans
danubium hisꝑboreis locis habitantes. Ex
quibus quatuor rationabiliores sunt. Gothi
scilicet ypogothi. Gepĩdes. ⁊ Wandali. nom̃
tantum ⁊ nichil aliud miitantes unaq
lingua utentes. Om̃s autem ferre erant
arriane malignitatis. Isti sub archadio et
honono danubium transeuntes interra lo
quib post modum diuisi sunt langobardi.
⁊ auares uillas que sunt circa siggidonem̃
⁊ sirmium habitauerunt. hipogothi uero
post alaricum romam depopulantes ingallias
abierunt. ⁊ que ibidem erant obtinu¬
erunt. Gochi autem pannoniam ha¬
thracie uillas habitauerunt ⁊ ꝑ quin
rantes. occidentis quoq obtinuerunt
imꝑium. Porro Wañdali halanis sibi so¬
ciatis ⁊ germanis qui nunc franci uocan¬
tur ascitis. transeuntes ninum fłuiũ mo-¬
oogisdo duce habito habitauerunt in
hispauia que est prima europe ꝓuinci¬
arum ab occidentali occeano. Interea ua¬

Expanded text:
Gothi, et aliae gentes multae, ac maximae trans Gothi, et aliae gentes multae, ac maximae trans Danubium in Hyperboreis locis habitantes; ex quibus rationabiliores quatuor sunt, Gothi scilicet, Hypogothi, Gepides, et Vandali, nomen tantum, et nihil aliud mutantes, unaque lingua utentes: omnes autem fidei erant Arianae malignitatis. Isti sub Arcadio et Honorio Danubium transeuntes, locati sunquibus postmodum divisi sunt Longobardi, et Avares, villas, quae sunt circa Singidonem et Sirmium, habitavere. Hypogothi vero post Alaricum Romam depopulantes, in Gallias abierunt, et quae ibidem sunt obtinuere. Gothi autem Pannoniam haThraciae villas habitaverunt, et per arantes, Occidentis quoque obtinuerunt Imperium. Porro Vandali, Alanis sibi sociatis, et Germanis, qui nunc Franci dicuntur ascitis, transeuntes Rhenum fluvium Modogisclo duce, habitaverunt in Hispania, quae est prima Europae provinciarum ab Occidentali oceano. Interea Va
Abbreviated transcription (Latin):
nec imminente ethio non impuniti ab¬
todecimo imꝑii theodosii. maruthas ep̃s
mesopotamie silium regis ꝑsarum his¬
dibergen ademonio uexatum sanauit.
Interea theodosius imꝑator multa benigni¬
tate motꝰ. licet ꝑsas potñtissime uicit.
pacem tam̃ xp̃ianis qui habitabant ĩ ꝑsi
de amplectitur. Cuiꝰ rei gr̃a mittit legata¬
rios helionem patͥcium quem ualde hono¬
randum ducebat. ⁊ antholium orientis
p̃torem. Ghararanes aũ sciens suꝑationem
suam suscepit legationẽ. ⁊ ita ꝑsecitio ces¬
sauit. que ĩ xp̃ianos agitabatur. uictoria
siquidem auxilio dei. aꝑsis collata romani
płuni pollentes eloquiis conscribebant laudes
imꝑatoris. Cuns uxor heroico metro multa
conscͥpsit. Erat enim eloquens filia leontii so¬
phiste atheniensis. a patre om̃ib lectionib
erudita. Qͣm dum imꝑator ductͣus esset u
tismate cum pͥus uocaretur athenias eudo¬
xie nomen imposuit. Eodem temꝑe erãt

Expanded text:
nec imminente Aetio non inpuniti abnec imminente Aetio non inpuniti abto imperii Theodosii, Marunthas episcopus Mesopotamiae filium regis Persarum Hisdegerdis a daemonio vexatum sanavit. Interea Theodosius imperator multa benignitate motus, licet Persas potentissimos vicerit, parcens tamen Christianis, qui habitabant in Perside, pacem amplectitur, cujus rei gratia mittit legatos Helionem patricium, quem valde honorandum dicebat, et Anatolium Orientis praetorem. Vararanes autem sciens superationem suam, suscepit legationem, et ita persecutio cessavit, quae in Christianos agitabatur. Victoria siquidem auxilio Dei de Persis collata, Romani plurimi pollentes eloquiis conscribebant laudes imperatoris. Cujus uxor heroico metro poemata multa confecit. Erat enim eloquens, filia Leontii sophistae Atheniensis, a patre omnibus lectionibus erudita. Quam dum imperator ducturus esset uxt in baptismate cum prius vocaretur Athenias, Eudoxiae nomen imposuit. Eodem tempore erant
Abbreviated transcription (Latin):
simus septimus ab augusto. regnum romano¬
rum orientali regebat imꝑio. Ad quem legatio
ad africam quam bonefacius obtinebat bella
re poscit ad defensionẽ sui infirmior fc̃s est.
At uero theodosius legatis ioħis in carcere tru¬
sis ardubarium p̃torem mittit adu̾sus eum.
Quem tyrannus apd̃ rauennam agg̃ssus in¬
clusit. Quo theodosius agnito. ualentinia
tis dirigit regñ. ⁊ hasparem ardubarii fili¬
oem inuiam que rauenne ad iacet qͣm deus
ꝑanam oꝑatus ẽ. Et transmeantes ꝑ aridam
ardubarium uero auincłis absouerunt. ⁊ ra¬
uennam crudeliter depopulatisunt eo quod il
liuis maxime ciuͤs tyrannice parti fauissent.
Castinum uero magistrum militum exilio¬
acceꝑat. eius studio remeassent ad ꝓpria.
ualentinianus gͥ consensu totius ttalie
imꝑator efficitur. Itemq ex decreto the¬
odosii augustꝰ appellatur. Oum ħ gerũ¬
tur arelas nobile oppidum galliarum
agothis multa ui moppugnatũ est. do¬

Expanded text:
simus septimus ab Augusto regum Romanosimus septimus ab Augusto regum Romanorum Orientale regebat imperium. Ad quem legationum deprecans Africam, quam Bonifacius obtinebat, bello reposcere, quia ad defensionem sui infirmior factus est. At vero Theodosius legatis Joannis in carcere trusis, Ardaburium praetorem mittit adversus eum, quem tyrannus apud Ravennam aggressus inclusit. Quo Theodosius agnito, Valetale regnum direxit, et Asparem, Ardubarii filidem inviam, quae Ravennae adjacet, qua Deus pervium operatus est. Et transmeantes per aridam, Ardaburium autem a vinculis absolverunt, et Ravennam crudeliter depopulati sulius maxime cives tyrannicae parti favissent. Castinum vero magistrum militum acceperat, eius studio remeassent ad propria. Valentinianus igitur consensu totius Italiae imperator efficitur itemque ex decreto Theodosii Augustus appellatur. dum haec geruntur Achillas nobile oppidum Galliarum a Gothis multa vi oppugnatum est, do
Abbreviated transcription (Latin):
fecta. atheodosio augusto archadii. alterius
germani sui filio suscipitur. Itaq honorius¬
cum annis quindecim imꝑass. cum iam
ante cum fr̃e. annis tredecim ac sub patre
duobus regnass rempublicam ut cupierat
pacatam relinquens. apud urbem romam
uita exemptus est. Corpus enis iuxta beati
petri apłi martͥrium in mausoleo postitũẽ.
huic soboles nulla fuit. Nam due stiliconis
filie idest maria ⁊ hermantia una post alterã
eius coniugio sociate utreq dei iuditio inopi¬
nata morte p̃uente ex hac luce migrauere. fuit
sane honorius morib ⁊ religione patͥ theodosio
non ualde ab similis. Cuiꝰ temꝑib qͣmuis mul¬
ta ⁊ externa ⁊ ciuilia bella surrexerint. uł nullo
uel minimo sanguine quieuere. Exempto reb
humanis honorio fultus. Castini magistri mi¬
litum p̃sidio ioħs quidam ex imꝑialib sub-¬
scriptorib imꝑium inuadit. Anno ab urbe
septimo theodosius archadii filius quadrage¬

Expanded text:
fecta, a Theodosio Augusto, Arcadii alterius fecta, a Theodosio Augusto, Arcadii alterius germani sui filio suscepta est. Honorius annis qantea cum fratre annis tredecim ac sub patre duobus regnasset, rem publicam, ut cupierat, pacatam relinquens apud urbem Romam vita exemptus est corpusque eius iuxta beati Petri apostoli martyrium in mausoleo sepultum est. huic soboles nulla fuit. nam duae Stiliconis filiae id est Maria et Hermantia una post alteram eius coniugio sociatae utraeque dei iudicio inopinata morte praeventae ex hac luce virgines migravere. fuit sane Honorius moribus et religione patri Theodosio non valde absimilis. cuius temporibus quamvis multa externa et civilaut minimo sanguine quievere. Exempto igitur rebus humanis Honorio, fultus praesidio Castini magistri militum, Joannes quidam ex imperialibus subscriptoribus imperium invadit. THEODOSIUS. 1177, Theodosius Arcadii filius quadrage
Abbreviated transcription (Latin):
sius subiectione ꝓmissa contra hostes auxi¬
lia flagitant. Quib statim ab honorio mis¬
sa mlitũ legio magnam barbarorũ mul¬
titudinẽ strauit ceterosq britannie fini¬
bus expulit.S mox ũ discessere romani ad¬
uia erãt. conculcant ac deuorant. Rursus
ad uolant romani cesumq hostem trans
maria fugant. hoc temꝑe cum Wandali ha¬
laniq hispanias infestarent. honorius ad
eas defensandas castinium ducem cum ex̃ci
tu dirig̃. Qui castinius predarũ uirum bo¬
ne facium ac bellicis cartibus ex̃citum inepto
⁊ inuirioso imꝑio ab expeditionis sue societa¬
te au̾tit. Bonefacius uero ꝑiculosum sibi in¬
dignũq ratus eum sequi quem discordem
urbis atq inde ad africam ꝓripuit. magnũ¬
to collega ob suam intemꝑanitiam priuatꝰ.
nicħ dignum in hispanus gessit. Inter hec
placida augusta a fr̃e honono pulsa adori¬
entem cum honorio ⁊ ualentinano filiis ꝑ¬

Expanded text:
sui subjectione promissa, contra hostes auxisui subjectione promissa, contra hostes auxilia flagitant. Quibus statim ab Honorio missa militum legio magnam barbarorum multitudinem stravit, caeterosque Britanniae finibus expulit. Sed mox ut discessere Romani, adi conculcant ac devorant. Rursumque advolant Romani, caesumque hostem trans maria fugant Hoc tempore cum Vandali Alanique Hispanias infestarent, Honorius ad eas defensandas Castinutu dirigit. qui Castinus praclarum virum Bonifatium ac bellicis artibus exercitum inepto et iniurioso imperio ab expeditionis suae societate avertit. Bonifatius vero periculosum sibi indignumque ratus eum sequi, quem discordem urbis atque inde ad Africam proripuit magnumto collega ob suam intemperantiam privatus nihil dignum in Hispaniis gessit. Inter haec Placidia Augusta a fratre Honoentem cum Honorio et Valentiniano filiis pro
Abbreviated transcription (Latin):
Ex aqua ualentinianum filium constã¬
tius genuit qui post ea reipublice imꝑi¬
um gessit. Hoc in temꝑe fedus firmissnĩt im
cum rege gothoꝵ wallia constantus pe¬
pigit. tribuens ei ad habitandum aquita¬
niam gallie ꝓuintiam eidemq ꝓuintie qͣs¬
dam ciuitates uicinas. Cernens itaq ho¬
norius ubiq se constantii uirtute ⁊ inge¬
nio seu ꝑ bella seupatis moderatione tueri. eũ
cunctis annitentib apõ rauennam in regni
consortium asciuit. Qui necdum septem
m̃sibus euolutis ex hac luce subtractus est.
his dieb apud bethleem palestine beatissimꝰ
iheronimus expletis nonaginta uno annis
apud hispanias factione ionmniani qui tunc
in re militari darus habebatur tyranndem ar¬
ripuit. nec multo post seꝑati utriq ⁊ captrab
honorii exercitu. esoem cum apud rauennam
tricennalia sua ꝑageret p̃sentatur. Hac tem
pestate britanni scotoꝵ pictorũq infestatio¬
nem non ferentes romam mittunt. ac cum¬

Expanded text:
ex qua Valentinianum filium Constanex qua Valentinianum filium Constantius genuit, qui postea rei publicae imperium gessit. hoc in tempore foedus firmissimum cum rege Gothorum Wallia Constantius pepigit, tribuens ei ad habitandum Aquitaniam Galliae provinciam eiusdemque provinciae quasdam civitates vicinas. cernens itaque Honorius ubique se Constantii virtute et ingenio seu per bella seu pacis moderatione tueri, eum cunctis adnitentibus apud Ravennam in regni consortium adscivit, qui necdum septem mensibus evolutis ex hac luce subtractus est. His diebus apud Bethleem Palaestinae beatissimus Hieronymus expletis nonaginta uno vitae pore Maximus apud Hispanias factione Ioviniani, qui tunc in re militari clarus habebatur, tyrannidem arripuit. nec multo post superati utrique et capti ab Honorii exercitu eidem, cum apud Ravennam tricennalia sua perageret, praesentantur. Hac tepestate Britanni Scotorum, Pictorumque infestationem non ferentes, Romam mittunt, ac
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipientehonorio. fauente constantio. sopi¬
tis apd̃ africam hereticis pax eccł̃ie reddit᷑.
In qua fulgentissimus tunc apõ hypponẽ
regimen totiusq magist̃ eccłie florebat au¬
gustinus. Interea Wallia Gothoꝵ rex cl̃i in¬
dicio territus gallam placidiam honeste
apud se habitam exigente constantino
fr̃i honorio reddidit. pacemq cum eo da¬
tis lectissimis obsidib pepigit. seq ꝓ roma¬
nis aduersum barbaros qui hispanias in¬
uaserant pugnaturũ spopondit. Miitunt
econtrario Wandaloꝵ. halanoꝵ. sueuoꝵ q
reges pͥncipi honorio legationem inter ħ
uerba. Tu cũ om̃ib pacẽ habe. omnium
obsides accipe. nos nobis confligimus nob
ꝑimus tibi uĩcimus. tue erit questꝰ reipublice
si utriq ꝑeamus. His itatantis in comodis
uII sauonte sopitis honorius placidam ger¬
manã suam constantino comiti suo fide in
tegͥrimo ⁊ ingenti uiro iam dudũ ꝓmis¬
sam magno cunctorũ gaudio sociauit.

Expanded text:
praecipiente Honorio, favente Constantio, sopipraecipiente Honorio, favente Constantio, sopitis apud Africam haereticis, pax Ecclesiae redditur. In qua fulgentissimus tunc apud Hipponem regium totius magister Ecclesiae florebat Augustinus. Interea Vallia rex Gothorum Dei judicio territus Gallam Placidiam apud se honeste habitam, exigente Constantio, fratri Honorio reddidit, pacemque cum eo, datis lectissimis obsidibus, pepigit, seque pro Romanis adversus barbaros, qui Hispanias invaserant, pugnaturum spopondit. Mittunt e contrario Vandalorum, Alanorum Suevorumque reges principi Honorio legationes in his verbis: Tu cum omnibus pacem habe, omnium obsides accipe. Nos nobis confligimus, nobis perimus, tibi vincimus, tuae erit quaestus reipublicae si utrique pereamus. His ita tantis incommodis, Deo favente, sopitis, Honorius Gallam Placidiam germanam tegerrimo et ingenti viro iam dudum promissam magno cunctorum gaudio sociavit,
Abbreviated transcription (Latin):
gestaret imꝑii africam strenue ⁊ dilauii
dices ab eo missos tutatus. consulatũ assecu¬
cum suum. uirum ingenio callidum. indu¬
striaq solexrem ac sapientem nominandũ
si anumi uires tranquillis studiis accomodas¬
s generum elegit. Cum quo quarumdam
ꝑicłoꝵ suspitiones cłum patitur fecit. Atq
aliqndiu africana annona extra ordinem
detenta. sp̃e tandem cum immensa satis in¬
credibili classe nauium romam contendit.
Nam habuisse hunc tria milia ⁊ septingẽ
xexxen quidem p̃clarsi illum ꝑsarum regẽ.
⁊ alexandrum magnum. uł quenqͣm aliũ
regem fuisse historie ferunt. Is simul ut
cum agiine militũ ad urbem ꝑgens litore
egressus est. occursu marini comins territ
⁊ infugam uersus arrepta naui solus kar¬
taginem rediit. atq ibi continuo milita¬
ri manu interfectus est. Hos om̃s hononꝰ
optima religione magnaq constantii indu¬
stͥa suꝑauit. Merito sane. Nam his diẽb

Expanded text:
gestaret imperii, Africam strenue adversum gestaret imperii, Africam strenue adversum judices ab eo missos tulatus, consulatum assecucum suum, uirum ingenio callidum industriaque sollertem et sapientem nominandum si animi uires tranquillis studiis adeommodauisset, generum allegit ; cum quo quorundam periculorum suspiciones dum patitur fecit atque, aliqdetenta, ipse tandem cum immensa satis incredibili classe navium Romam contendit. Nam habuisse hunc tria millia navium, et Xersen quidem praeclarum Persarum regem, et Alexandrum magnum, vel quemquam alium regem, fuisse historiae tradunt. Is simul ut cum agmine militum ad Urbem pergens littore egressus est, occursu comitis Marini territus, et in fugam versus, arrepta navi, solus Carthaginem rediit, atque ibi continuo militari manu interfectus est. Hos omnes Honorius optima religione, magnaque Constantii industria superavit. Merito sane. Nam his diebus
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita mil¬
nior in oriente imꝑat. Cuiꝰ
imꝑii anno scdo attieuis
ep̃s constantinopolitanus iudeum q̃ndã
paraliticum monens. suadens atq bapti¬
zans sanum ex lauacro eduxit. Scdm¬
imꝑator honorius dum uires reipublice¬
cotidianis cerneret labefactari in cõmoclis
uirum fortem stremium ⁊ bellicosũ. Constã¬
tium comitem ad gallias cũ exercitu mittit.
Is mox gallias introgressus. continuo cõ¬
stantinum tyrannum apd̃ arelatẽ extin¬
xit. Constans uero filus eiꝰ a gerontio suo
comite uienne ꝑemptꝰ est. Maximꝰ deuide¬
purpura exutus in hispania exulans egẽs
obiit. Ex inde iouinus apd̃ gallias assurgẽs.¬
mox cecidit. Sebastianus frater eiꝰ tyrannꝰ
qui futurũ se pͥncipem in senatu głatus ẽ.
pari nichilomius exitu ꝑiit. Atcalus qui
a gothis imꝑator fuerat effectus. captus
a coustantio missusq honorio truncata ma
nu uite relictus est. Heraclianus quoq a¬
frice comes missus cum idem attalus umbrã

Expanded text:
nno ab Urbe condita nior in Oriente imperator, cujus imperii anno secundo Atticus episcopus Constantinopolitanus Judaeum quemdam paralyticum monens, suadens atque baptizans, sanum ex lavacro eduxit, secunimperator Honorius, dum cotidianis cerneret labefactari incommodis, virum strenuum et bellicosum Constantium comitem ad Gallias cum exercitu Is mox ut Gallias ingressus est, continuo Constantinum tyrannum apud Arelatem exstinxit. Constans vero filius ejus a Gerontio suo comite Viennae peremptus est. In cupurpura exutus in Hispania exulans egens obiit. exinde Iovinus apud Gallias, mox adsurrexit, cecidit. Sebastianus tyrannus frater qui futurum se principem in senatu gloriatus est, pari nihilominus exitu periit. Athalus, qui a Gothis imperator fuerat factus, captus a Constantio, missus est Honorio, truncata que manu, vitae relictus est. Heraclianus quoque Africae comes missus, cum idem Athalus umbram
Abbreviated transcription (Latin):
pompeio lucio poitio catone consulib pom¬
peius diu obsedit. asculum ciuitatem. nec
Oecem ⁊ octo milia marsoꝵ ĩ ea pugna cũ
franco duce suo cesa sunt. capta tria milia
Quatuoi auteni milia italici euri ex ea cede
ꝓfugi. ugum montis coaucto inunum ag¬
mine forte conscenderant. ubi opp̃ssi exani¬
matiꝙ nuib miserabili morte riguerunt.
Namq ut attoniti timore hostium constite¬
rant. alii stirpib uł saxis redines. alii ar¬
bus moitis illorum indicium. nisi duitur¬
na immobilitas qͣm nll̃o modo humane uite
uegetatio diu ꝑpeti potest. Eadem die picentes
congressi ⁊ iucti sunt. Quoꝵ dux iudacilius
conuocatis ducib suis. post magnificas epu¬
las largaꝙ pocula cunctos adexemplum
sui ꝓuocans hausto ueneno ab sumptus est.
factum eius laudantib cunctis sed nemine
subsequente. Anno ab urbe condita sexcen
dendos pompeios romanc isset exercitus. ⁊¬
post humius albinus uir consularis tẽ¬

Expanded text:
Pompeio L. PorCio Catone consulibus PomPompeio L. PorCio Catone consulibus Pompeius diu obsedit Asculum ciuitatem; nec decem et octo milia Marsorum in ea pugna cum Franco imperatore suo caesa sunt, capta tria milia. quattuor milia autem Italici uiri ex ea caede profugi iugum montis coacto in unum agmine forte conscenderant, ubi oppressi exanimatique niuibus miserabili morte riguerunt. namqrunt, alii stipitibus vel saxis reclines, alii arbus mortis indicium, nisi diuturna immobilitas, quam nullo modo humanae vitae vegetatio diu perpeti potest. Eadem die Picentes congressi et victi sunt, quorum dux Judacilius, convocatis principibus suis, post magnificas epulas largaque pocula, cunctos ad exemplum sui provocans, hausto veneno absumptus est, cunctis factum ejus laudantibus, sed nemine subseqdendos Pompeios Romanus exercitus Postumius Albinus uir consularis, t
Abbreviated transcription (Latin):
roris. qm exorto sociali bello sumpserat. has
spe arridente deposuit. atq antiquum to¬
ge decorem recuꝑauit. Marius deinde sex
milia marsorum cecidit. septẽ milia armis
stris habebat. sacricolam ex cuns aucton¬
tate asserebat se omnia aggredi. Interea
lucius cornelius sylla p̃tor cum inginiti qua¬
tuor cohortib eseriam missus ubi arcifsi¬
ma obsidione romani ciues.⁊ milites
cingebantur. maximo bello ⁊ płima ce¬
de hostium urbem sociosq seruauit. G̃neꝰ
pompeiꝰ picentes graui p̃lio fudit. Qua uicto¬
ria senatus laticlauia ⁊ cetera dignitatis ĩ¬
signia recepit.cum togas tantum modo uic¬
toua cesaris respirantes sumpsissent. Portiꝰ
cato p̃tor etruscos plocurs legat᷑ umbros płi¬
mo sanguie impẽso ⁊ difficillimo labore
uicerunt. Silla p̃liaturꝰ simulacrhum apol¬
linis delphis ablatum supliciter orabat in
conspectu militum. ut ꝓ missa p̃staret. ⁊ ui¬
debatur fretus inire bellum. Igitur Gneo

Expanded text:
roris, quam exorto sociali bello sumpserat, hac roris, quam exorto sociali bello sumpserat, hac spe adridente deposuit atque antiquum togae decorem recuperauit. Marius deinde sex milia Marsorum cecidit, septem milia armis stris habebat sacricolam, ex cujus auctoritate asserebat se omnia aggredi. Interea L. Cornelius Sylla praetor cum viginti quatuor cohortibus Eserniam missus, ubi arctissima obsidione Romani cives, militesque premebantur, maximo bello, et plurima caede hostium, urbem sociosque servavit. Cn. Pompeius Picentes gravi praelio fudit, qua victoria senatus laticlavia et caetera dignitatis insignia recepit, cum togas tantummodo victoria Caesaris primo respirante sumpsisset. Portius Cato praetor Etruscos, Plotius legatus Umbros, plurimo sanguine impenso, et difficillimo labore vicerunt. Sylla praeliatus simulacrum Apollinis Delphis ablatum suppliciter orabat in conspectu militum, ut promissa praestaret, et videbatur fretus inire bellum. Igitur Cn.
Abbreviated transcription (Latin):
nentem. moram bello utilem fore. ⁊ paulis¬
ꝑ in castris exerceri militem oportere tyro¬
nem dolo icdeum agere ratꝰ contempsit. se¬
seq in insidias marsorum. ⁊ uniuersum ag¬
men exercitus sui incautus iniecit. Ubi ⁊ ip̃e
consul occisus. ⁊ mutti nobiles interfecti ⁊
octo milia militum romanorum cesa sunt.
Arma ⁊ corpora interfectorum in conspec¬
tu marii legati. tolenus fluius ꝑtulit
atꝙ intestimonium clacdis euexit᷑. Mariꝰ
raptis continuo copiis uictoies insꝑato op¬
pressit. octo milia marsorũ. ⁊ ip̃e interfecit.
Cẽpio autem auestinis. ⁊ marsis in insi
ołias decluctꝰ cũ exercitu trucidatus est. luciꝰ
uero ulius cesar postqͣm apd̾ esermam uictꝰ.
aufugerat. contractis undiq copiis aduer¬
sus samnitas ⁊ lucanos dimicans multa ho¬
stium milia interfecit. Cumq ab exercitu im¬
ꝑatoi appellatus eẽt romamꝙ nuncios deiuc¬
toria misisset senatus saga h est uestem me¬

Expanded text:
ventem moram bello utilem fore, et paulisventem moram bello utilem fore, et paulisper in castris exerceri militem oportere tironem, dolo id agere ratus, contempsit, seseque in insidias Marsorum et universum agmen exercicos. occisus est, et multi nobiles interfecti, et octo millia militum Romanorum caesa sunt. Arma et corpora interfectorum in conspectu Marii legati Telonus fluvius pertulit, atque in testimonium cladis evexit. Marius, raptis continuo copiis, victores insperatus oppressit, octo millia et ipse Marsorum interfecit. Cin insidias, cum exercitu trucidatus est. L. uero Iulius Caesar postquam apud Aeserniam uictus aufugerat, contractis undique copiis aduersum Samnitas. et Lucanos dimicans multa hostium milia interfecit. cumque ab exercitu imperator appellatus esset Romamque nuntios de uictoria misisset, senatus saga, hoc est uestem mae
Abbreviated transcription (Latin):
gͣilarunt. Continuo atrocissimam ꝑ niciem
in famissima p̃cessere ꝓdigia. Nam ꝙ om¬
nium geu̾um animalia que manus homi¬
num blande ꝑpeti atq inter homines unie¬
re solita erant relictis stabulis pascius q cũ
balatu. hĩnitu. mugituꝙ miserabili ad sil¬
uas montesq fugerunt. Canes quoq quo¬
rum natura ẽ extra homines ẽẽ non posse
lacrimosis ululatib uagi lupoium ritu
oberrar̃t. flec mora post h tam grauia
ꝓdigia ciuilia bella secuta sunt. Apud u¬
deos ea tẽpestate pͥmus aristobolus rex pa¬
riter ⁊ pontifex diadematis sumplit insigne.
Igitur Gneus pompeius p̃tor cum piscentib
iussu senatus bellum gessit ⁊ uictus ẽ. post¬
qͣm sibi samnites papilium mutilium duc̃ẽ
p̃fecerant. Marsi uero a gamennonem ar¬
chipiratam preoptauerant. Iulius cesar.
samnitum pugna uictus. ceso fugit exercitu.
faitilius consul marium propinquum suũ
legatum sibi legit. quem assidue summo¬

Expanded text:
gularunt. Continuo atrocissimam perniciem gularunt. Continuo atrocissimam perniciem infamissima praecessere prodigia. Namque omnium generum animalia, quae manus hominum blande perpeti atque inter homines vivere solita erant, rebalatu hinnitu mugituque miserabili ad siluas montesque fugerunt; canes quoque, quorum natura est extra homines esse non posse, lacrimosis ululatibus vagi luporum ritu oberrarunt nec mora post haec tam gravia prodigia civilia bella secuta sunt. || apud Iudaeos ea tempestate primus Aristobolus rex pariter et pontifex diadematis sumpsit insignIgitur Gneius Pompeius praetor cum Picentibus jussu senatus bellum gessit, et victus est; postquam sibi Samnites Papium Mutilium imperatorem praefecerant, Marsi autem Agamemnonem archipiratam praeoptaverant, Julius Caesar, Samnitum pugna victus, caeso fugit exercitu. Rutilius consul Marium propinquum suum legatum sibi legit, quem assidue submo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sub ortu solis glob igneus eregione
septentrionis cum maximo celi fragore
emicuit. Apud aretinos cũ panes ꝑconui¬
uia frangerentur. cruoi e mediis panib
quasi ẽ uuln̾ib corpoꝵ fluxit. Preterea ꝑ
septem continuos dies grando lapidum.
immixtis etiam testarum fragm̃tis terrã
latissime uerberauit. In samnitibus uastis¬
simo terre hiatu flamina ꝓrupit. ⁊ usq in
celum extendi uisa est. Complures preterea
in itinere uidere romani globum coloris au¬
rei celo ad terram deuolui. maioiemꝙ fac¬
tum rursus a terra insublime ad orientẽ
solem ferri ac magnitudine sua ip̃m solem
obtexisse. Orursus tantis malis anxius
domi sue incerto quidem auctore interfectꝰ
est. Igitur picentes. Uestini. marsi. peligni¬
maurucini. Samnites. lucani. cum adhuc
occultam defectionem meditarentur. Gaium
seruium pretorem legatum ad se missum.
apud asculum occid̾unt. statimq clausa ei¬
uitate om̃es ciues romanos indicta cede iu¬

Expanded text:
Nam sub ortu solis globus igneus a regione Nam sub ortu solis globus igneus a regione Septentrionis cum maximo fragore coeli emicuit. Apud Aretinos, cum panes in convivio frangerentur, cruor quasi ex uulneribus corporum fluxit. praeterea per septem continuos dies grando lapidum, inmixtis etiam testarum fragmentis, terram latissime uerberauit. in Samnitibus uastissimo terrae hiatu flamma prorupit et usque in caelum extendi uisa est. conplures praeterea in itinere uidere Romani globum coloris aurei caelo ad terram deuolui maioremque factum rursus a terra in sublime ad orientem solem ferri ac magnitudine sua ipsum solem obtexisse. Drusus tantis malis anxius domi suae incerto quidem auctore interfectus est. Igitur Picentes Marrucini, Samnites, Lucani, cum adhuc occultam defectionem meditarentur, Gaium Servilium praetorem, legatum ad se missum, apud Asculum occiderunt. Statimque clausa civitate, omnes cives Romanos indicta caede ju
Abbreviated transcription (Latin):
mili ue habitu. suffragatores conciliarit.
inmicos ꝑ mulserit iudices temꝑau̾it.
orationem quoq a pretore concessam ni¬
chilo suminissiorem qͣm amimum habue¬
rit. Cum euidenti oppugnaretur calump¬
ma ⁊ opinione bonorum omniũ iure
dimittendꝰ putaretur ꝑ uirio iudicum
condempnatus ẽ. qui smirnam comini¬
grans. litterarum studiis intentus conse¬
nuit. Enno ab urbe condita sexcentesi¬
sare. ⁊ lucio marcio philippo consulib.¬
stinis causis sociale bellum totam com¬
mouit. italiam. Qui cum annis roma¬
nis iam populo romano obedirent. tum
libertatem sibi eqͣm asserere ceꝑrunt.
ꝑniciosum admoclum ħ bellum fuit. Ru¬
tilius consul meo occisus ẽ. Cepio nobilis
uiuenis portiꝰ cato alter consul. Int̾ea liuius¬
rursus tribunus plebis. latinos om̃s spe
libertatis illectos. cum placito explere nõ
posset inarma excitauit. Eo accefsit ut
mestam urbem ꝓdigia dira terrerent.

Expanded text:
milive habitu suffragatores conciliarit, milive habitu suffragatores conciliarit, inimicos permulserit, judices temperarit, orationem quoque a praetore concessam nihilo submissiorem quam animum habuerit. Cum evidenti oppugnaretur calumnia, et opinione bonorum omnium jure absoluendus putaretur, peiurio iudioum condemnatus est. qui Zmyrnam conmigrans litterarum studiis intentus consenuit. Anno ab Vrbe eondita DCLIsare et L. Marcio Philippo consulibstinis causis sociale bellum totam commovit Italiam. Qui cum annis numerosis jam populo Romano obedirent, tum libertatem sibi aequam asserere coeperunt, perniciosum admodum hoc bellum fuit. Rutilius cos. in eo occisus est, et Cepio nobilis juvenis, ac Portius Cato alius cos. Interea Livius trib. pl. Latinos omnes spe libertatis illectos, cum placitum explere non posset, in arma excitavit. Eo accessit, ut moestam urbem prodigia dira terrerent.