comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
larent. Diuldam eos ĩ acob: ⁊disꝑ¬
d̾am eq inisrł. h duo nominant᷑: diui¬
sio ⁊ dispersio. ideurro qr nnulli ex ip̃is
domino c̾didunt: quidam iinfideli¬
qui ab eis separant᷑ et ueiunt ad fi¬
dem disꝑsi autem: hii quorum prĩa
temploq subuenso per oibem terre in¬
Edulum gemus spargitur.
Ula: te laudabunt fĩs tin. ꝑ hũc
.emniudam uerus confessor expͥ¬
simitur xpxe. qui ex eiꝯ tribu scłm carnẽ
est genitus. Ip̃m laudant fis sin: apos¬
toli .s. ⁊ omnes cohrdes eiꝯ qu per a dop¬
tione filii deo prĩ effcĩ sunt: ⁊xͥ frẽs ꝑ
tuorum. histem enim in anib atq eo¬
dexteram meam: donec põam iniuicos
cob adorant eum: ꝑ eletõe gr̾e salui
facti. Catulus leomo iuda. Qm̃nas¬
cendo paruulꝯ fcũs ẽ: sic̃ scriptumẽ.
Paruulꝯ natus ẽ nob̾. ad precu fi¬
limi ascendisti. Idest ascende̾s in cruce.
captiues ppłos redemisti. Et quos ille
leo contrariꝯ inuaserat: tu moriens

Expanded text:
larent. Dividam eos in Jacob, et displarent. Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel . Hic duo nominantur, divisio et dispersio. Idcirco, quia nonnulli ex ipsis crediderunt, quidam in infideliqui ab eis separantur, et veniunt ad fidem; dispersi autem, quorum patria temploque subverso, per orbem terrae incredulum genus spargitur. Juda, te laudabunt fratres tui. Per hunc Judam verus confessor exprimitur Christus, qui ex ejus tribu secundum carnem est genitus. Ipsum laudabunt fratres sui: Apostoli scilicet et omnes cohaeredes ejus, qui per adoptionem Patris, filii Dei effecti stuorum. Iisdem enim manibus atque eodexteram meam, donec ponam inimicos cob adorant eum per electionem gratiae salvi facti. Catulus leonis Juda. Quoniam nascendo parvulus factus est, sicut scriptum est: Parvulus natus est nobis. Ad praedam, fili mi, ascendisti , id est, ascendens in crucem, captivos populos redemisti. Et quos ille leo contrarius invaserat, tu moriens
Abbreviated transcription (Latin):
Qumq aũt stolas accepit: idest:
lus: et eius portio meritorumerube
ꝙ in prou̾biio legitur. Siño domes¬
tici enis uestiti sunt dupplicib .i. in
istica uł morali intłłigentia. Mittũ¬
tur et patri munera. filius honorat
portant ħ munera asini: illi gentiles
mutiles et laboriosi. Nunc autem
utiles portant in typoxͥ munera: por¬
tant in euanglio minierum largi¬
torem. Dimisit ioseph fres suos: ꝗ¬

Expanded text:
Quinque autem stolas accepit, id est,lus, ejus exuberat portio meritorum; sed in Proverbiis loquitur, Omnes domestici ejus vestiti sunt duplicibus , id est, mystica vel morali intelligentia. Mittuntur et patri munera, Filius honorat Portant haec munera asini illi, gentiles inutiles et laboriosi, nunc autem utiles portant in typo Christi munera. Portant in Evangelio munerum largitorem. Dimisit ergo fratres suos; p
Abbreviated transcription (Latin):
eus: illud ẽ qd inrxp̃o completũ ẽ. Adora¬
uerunt eum omnes reges tetre:. omues
gẽtes ẜuuit ei. Scilicet ꝑ ficez. fructuz
bonorum oꝑũ offentes. Ipee quẽ sol ⁊ lu¬
na et stelle adorant. de quo sole dictũ est.
Uñ pr̃ suus increpauit eũ dicẽs. Nũꝗd

Expanded text:
 illud est quod in Christo completum est. Adoraverunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei, scilicet per fidem fructum bonorum operum offerentes. Ipse est quem sol et luna et stella adorant. De quo sole dictum est: Unde pater suus increpavit eum dicens: Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ẽ eccłia. Ip̃m ergo scalam intelli¬
gauuis. qr ip̃e dix̃. Ego sum uia.
ad ip̃m ergo ascenditur: ut excel
ut iumembris suis pariuilis nu¬
tuatur Et pet illum solum se
erigunt: ut eum sublimit̾ expec¬
tent. Pet ip̃m ⁊ se humiliaut ut
eum oublimis ac tempãt᷑ ãnũ ciẽt.
Post hanc uisiouom in de ia cob
iter faciens: uroit oues ⁊ pastor¬
es. ⁊ puteũ aq̃ uiue. et lapitẽ mag¬
nũ supecpositu puteo. figuralit̾ per
oues uistorum ppłi sigͥc᷑abãt᷑: oic̃ et
illd̾ qd̃ dc̃o ẽ in euangelio. ꝯtatuet
ou es ad dexterã. Pistores u̾o ꝓph̾e st̃.

Expanded text:
quod est ecclesia. ipsum et scalas intellegimus, quia ipse dixit: ego sum uia. ad ipsum ergo ascenut in membris illius parvulus nutriatur; et per ipsum solum se erigunt, ut illum sublimiter exspectent. Per ipsum etiam se humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. 6. Post hanc visionem inde Jacob iter faciens vidit oves, et pastores, et puteum aquae vivae, et lapidem magnum superpositum puteo. Figuraliter per oves justorum populi significabantur: sicut illud, quod dictum est in Evangelio: Statuit oves ad d
Abbreviated transcription (Latin):
re bõam opinionem: noli confugere
officiosum laborem. ħ in ecclia geri
quisꝗo aduertent. cerunt et experit᷑
in exemplis: qd̾ intlłigimꝰ inlibrio.
Quis non uideat hoc gen toto orbe
terrarum ⁊ uenire hoĩes ab operiby
xii rachel. ⁊ excipi de transuerso ad¬
eccłi asticamnecc̃i tatem. atq ordĩari
in labore tanꝙͣ li adicente ad mem
fidei:. laudatur appłis ⁊̃ illa uita ciuiꝰ
amore coni̾si speciez seculi reliq̃rũt
et ex cuius profesfione ad miscłiã
regende plebis assũpti sunt. Id eĩ
agunt in omnib laborib siusut
illa ꝓsessio q̃ se conuertunt qr tal¬
es rectores ppłi dedit irẽ infamet᷑.
recusantez noctem lie. ut rachel po¬

Expanded text:
ri bonam opinionem? noli defugere ri bonam opinionem? noli defugere officiosum laborem. haec in ecclquisquis adverterit, cernit. Experimur in exemplis quod intelligimus in libris. Quis non videat geri toto orbe terrarum, venire omnes ab operibus xum Rachel, et excipi de transverso ecclesiastica necessitate, atque ordinari in labore tamquam Lia dicente, Ad me fidei, laudatur a populis etiam illa uita. cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione ad misericordiam regendae plebis adsumpti sunt. id enim agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio, quo se conuerterant, quia tales rectores populis dedit, latius et recusante noctem Liae, ut Rachel po
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ergo dc̃m est. Parum est tͥ q. acce¬
pisti uirum meũ ⁊ insuper et mãdra¬
goras filii mei uis acciꝑe: Ac si drẽ¬
tur. Paruĩ ẽ qd̾ homines ad laboreni
rerum gerendaiũ nectͣiq in ccio de¬
tinet uita studico ⁊ insuper et ppła¬
rem gliamreqrit: ꝓoinde ut iuste.¬
cam cõparet: impertit rachel uirui
sororisue illa nocte: ut scilicet qui
uirtute laboriga regͥnũ ppłorũ ac¬
comedati sunt : ⁊ si scientie uacare
delegerint sꝯcipiant experientiaz
temptatõnũcurar̃q saremiã ꝓ uti¬
litate comunine ip̃a doctrina sapiẽcie
cui uaccare statuerant blasphemet᷑:
neq adipiscatur ab ĩꝑitiorib ppłis
exitunatrem bu̾am. qd̾ illa poma signi¬
ficant ⁊ ⁊ qd̾ necc̃ium ẽ ad exhortatõei
discentium. S plane ut hanc cuiũ
suscipiant: ui coguntur satis. Et h
siginficatum ẽ ꝙ cunuẽiret de agro
ia coboccuirit ei ha. eumq detines
ait. Ad me intrabio. Conduxi eĩ

Expanded text:
ita ergo dictum est: parum est tibi, quod acceita ergo dictum est: parum est tibi, quod accepisti uirum meum, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? ac si diceretur: parum est, quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui uirtute laboriosa regimini populorum adcommodati sunt, etiamsi scientiae uacare delegerant, suscipiant experientiam temptationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui uacare statuerunt, blasphemetur neque adipiscatur ab inperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. sed plane ut hanc curam suscipiant, ui coguntur. satis et hoc significatum est, quod cum ueniret de agro Iacob, occurrit ei Lia eumque detinens ait: ad me intrabis: conduxi enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad iuchel. Ad ip̃am uero liam ꝑfili¬
um pͥmoxenitũ .i. ꝑ honorẽ fecundi¬
tatio in quo e omnio fiucto labori¬
ose. itq inter certamina tempta tõnũ
penlitantis actionisu q̃m pliq bon¬
o ingenio p̾diti studioq flagrantes.
tces. ⁊ in doctrine ccium toto pectore
tanq̃m inspeciose rachel ferunt᷑ am¬
innotestens pplarem głiam m̾cat᷑:
iniustum ẽ aũt ut consequatur si a¬
morem suum annustrandis ecc̃as¬
ticis curis aptum ⁊ idoneũ in ccio
detinet. nec gubñtõem comunis uti¬
litatis appetit: ꝓpte̾a liasorori sue
dicit. Parumẽtibi ꝙ uium meũ ac¬
cepisti ⁊ insupe: et mandragorã fili
menius acciꝑe : Punũ uirũ signisi¬
cans ecs omnes. qui cum sut a gen¬
di uirtute habiles. ⁊ ligni quib ie¬
gimẽ eccłi e cõnitratur. ad dispẽsã¬
dum fidei sacram̃tũ: illi accensi stu¬
dio doctune. atq uidagande et cõtẽp¬
lande sapientie. seab om̃ib actionũ¬
b molestus remouere: atq in ocio

Expanded text:
vero Liam per filium primogenitum, id est, per honorem fecunditatis ejus, in quo est omnis fructus laboriosae atque inter certamina tentationum periclitantis actionis, quam plerique bono ingenio praediti studioque flagrantes, iones, et in doctrinae otium toto pectore, tanquam in speciosae Rachel feruntur aminnotescens popularem gloriam mereatur, iniustum est autem, ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationi communis utilitatis inpertit. propterea Lia sorori suae dicit: parum est tibi, quod uirum meum accepisti, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? per unum uirum significans eos omnes, qui cum sint agendi uirtute habiles et digni, quibus regimen ecclesiae committatur, ad dispensandum fidei sacramentum illi accensi studio doctrinae atque indagandae - et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis remouere atque in otio
Abbreviated transcription (Latin):
et filii ⁊ spe scĩ. ppło fideli ꝓposuit ⁊ ut
quisq hec pleno corde penspexerit. ef¬
ficiatur ouis dei.
Ost longumigitur ẜuitutez
qͣm iacob apd secerum suum
p uxorib uł merrede sustit᷑uit. p̃cep̃
ei dñs ut reuerr̾etur in prĩam suam.
Tunc ignorante scoo cum uxoribꝰ¬
tꝰ est eum in monte gala ad cũ furore.
atq ydola que rachel furata fuat. a¬
pd̃ eum requisiuit. nͨͦ reperit. Qͥd gͦ
aboli typum figunat. Laban quippe.
int̾p̃tatur de albatio. De albatio
autem diabolꝯ ũ inconuement̾ ac¬
cipitur. qr cum sit ex merito tene¬
broso: transfigurat se ĩangelũ lucis.
Huic seruiuit iacob .i. ex parte repbo¬
rum uidaicus populꝯ: ex cuius car¬
ne incarnatus dominꝰ uenit. pot̃
⁊ per laban mundo hic expͥmr q cuz
furore ia cob ꝑsequitur. qr ełccos qͦs¬
q quiredẽptoris ur̃i mẽbra sunt ꝑ¬
sequendo opprimuͤt᷑ coñt̾. huiiᷤ filiã
seuinundi seu diaboli iacob abstu¬

Expanded text:
et Spiritus sancti, populo fideli proposuit, ut quisquis hoc pleno corde perspexerit, efficiatur ovis Dei. Post longam igitur servitutem, quam Jacob apud socerum suum pro uxoribus vel pro mercede sustinuit, praecepit ei Deus ut reverteretur ad patriam suam. Tunc, ignorante socero suo, cum uxoributus est eum in monte Galaad cum furore, atque idola, quae Rachel furaverat, apud eum requisivit, nec reperit. Quid eraboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur, qui cum sit ex merito tenebrosus, transfigurat se in angelum lucis . Huic servivit Jacob ex patre reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus exprimi, qui cum furore Jacob persequitur, quia electos quosque, qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, seu mundi, seu diaboli, Jacob abstu
Abbreviated transcription (Latin):
uangelium ꝓspice̾ meruer̾t. Q ⁊̃ tam
diu stil fuit: quousq sinagoga popu¬
lum gerebat. Cur aũt iacob ꝓ rachel
dominus ut ecc̃am assum̾et. pͥꝯ sibi
ip̃io iacob .uii. annorũ ꝑ duabꝰ uxo¬
rib. huius uite presẽtis tp̃e si gͥcat.

Expanded text:
Evangelium perspicere meruerunt; quae etiam tandiu sterilis fuit, quousque Synogoga populum generavit. Cur autem pro Rachel Dominus, ut Ecclesiam assumeret, prius ipsa Jacob septem annorum pro duabus uxorib
Abbreviated transcription (Latin):
uł ex parre capiat᷑: alio quoq sẽsu
liam ⁊ rachel uictorinꝯ martir et cet̾i
in similitudĩe ecc̃e uł sinagoge int̾p¬
tati sunt. Liam enim maiorem natu
sinagoge tenuisse existimant typ¬
um: qr pͥor dei gauit genuit ppłin. Et
quidem ⁊ cculis legitur grauida: qr
lex ꝑ moysen data cooꝑta est atq sig

Expanded text:
 Alio quoque sensu Liam et Rachel Victorinus martyr, et caeteri in similitudine Ecclesiae vel Synagogae interpretati sunt. Liam enim majorem natu Synagogae tenuisse existimant typum, quia prior Dei genuit populum. Et quidem et oculis legitur gravida, quia lex per Moysen data cooperta est atque sig
Abbreviated transcription (Latin):
erit et salutis: tunc sc̃i paut̾ et fi del¬
es habeant copiosam iusticie frugẽ:
ue fides eorum inopia sermnonis atte¬
nuata deficiat. Inde ioseph qui typũ
iao suꝑ uniu̾samterra egrpti. Et do¬
uimus nr̃ pꝰͦqͣm est distractuo aiuda
ut ioseph afrĩb. ⁊ de inferuorũ carc̾e
surrexit: ascendit currum regni cel¬
estie. de quo clictum est. Currus dei
decemmilib. Et accepit poct̾atẽ apĩe
pelicandi ⁊ iuidicandi: dic̃ pauluo apłs
ait. Et dedit ei nomen ꝙ est suꝑ om̃e
nom̃: ut innõie iħu omnegenu flec¬
tatur celestiũ. terrestriũ ⁊ inferoꝵ.
Accepit q et anulum pontificatum
scilicet clĩ fidei. quo credentiũ aĩe Salu¬
tis signo signantur frontibq et
cordib mĩs per signum crucis fig¬
ura ecerin regis exprimitur. Iduitur¬
q stolabissina .i. carriem scam bisso
splendidiorem. ⁊ stolam inmortalitͣ¬
tio. Accepit quoq torquem auteã:
.i. bonum uitellectum. Preco ante e
tubam angeli: qr ip̃e dixit. ueniet in

Expanded text:
erit et salutis, tunc sancti pariter ac fideles habeant copiosam justitiae frugem, ne fides eorum inopiae sermonis tenuitate deficiat. Inde Joseph qui typum rao super universam terram Aegypti; et Dominus noster postquam est distractus a Juda, ut Joseph a fratribus, et de inferorum carcere surrexit, ascendit currum regni coelestis, de quo dictum est: Currus Dei decem millium, et accepit potestatem a Patre praedicandi et judicandi, sicut Paulus apostolus ait: Et dedit ei nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum. Accepit quoque et annulum, pontificatum scilicet fidei, quo credentium animae salutis signo signantur, frontibusque et cordibus nostris per signum crucis figura aeterni regis exprimitur. 19. Induiturque stola byssina, id est, carnem sanctam bysso splendidiorem, et stola immortalitatis; accepit quoque torquem auream, id est bonum intellectum. Praeco ante etubam angeli, quia ipse dixit: Veniet in
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ysaac duni rogaret dn̾m
ut pareret uxor eio questilis e¬
tat. cccessit dnis que postulabat. Il¬
lidebanturq genum in utero eiorĩ¬
clusi angustia. Que dum agerent᷑.
int̾rogauit domiiũ. accepitq respõ¬
sum duegentes mut̾o tuo sunt: ⁊
duo ppłi deuentre tuo diuident᷑. po¬

Expanded text:
gitur Isaac, dum rogaret Dominum ut pareret uxor ejus, quae sterilis erat, concessit Dominus quae postulabat. Illidebanturque gemini in utero ejus inclusi angustia. Quae, dum angeretur, interrogavit Dominum, accepitque responsum: Duae gentes in utero tuo sunt, et duo p
Abbreviated transcription (Latin):
he: o prolatio certissimio decum̃tis
nr̃e uocatiõis. iustificationis ⁊ głifica¬
tiomis erubescinit siñ dubio ⁊ confun¬
duntur. et nos magis quam se iustifi¬
canitos eẽ fatentur. pignora emni refft̃
habere secum ecca. Accusaret᷑ eĩ auideis.
qĩ adult̾atux legis: s ostendit unrgã
signum passionio ⁊ monile legio legit¬
tia. ⁊ amilum: pignus inmortalitatis.
Qd̾ autem scriptura inoucit pariẽtez
chamar. ⁊ duo in utero geminos hab¬
entem. quorum scilicet pͥmus qui di¬
citur zara. misit manuz suam. ⁊ obste¬
trix ligauit coccinum. ⁊ debiue illo man¬
unintrinsecꝰ retrahente. posti̾oͬ qui
phares uratur porex̾ manun. ⁊ nascẽ¬
do pcessit. siguralit̾ ꝯgruit ꝙ ostende̾t
isrł in legis oꝑa manũ suam ⁊ ⁊ eam ꝓphe

Expanded text:
hae; sed prolatis certissimis dochae; sed prolatis certissimis docnostrae vocationis justificationisque et glorificationis, erubescunt sine dubio et confunduntur, et nos magis quam se justificatos esse fatebuntur. Pignora enim refert habere secum Ecclesia. Accusatur enim a Judaeis quasi adulteratrix legis; sed ostendit virgam signum passionis, et monile legis legitimae, et annulum pignus immortalitatis. Quod autem Scriptura dicit parientem Thamar et duos in utero geminos habentem, quorum scilicet primus, qui dicitur Zara, misit manum suam, et obstetrix ligavit coccinum; et dehinc illo manum intrinsecus retrahente posterior, qui Phares vocatur, porrexit manum, et nascendo processit: figuraliter congruit quod extenderit Israel in le
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Curut enimułut ẜuuo ad fon cer¬
tes a qͣrum: ꝑuenire ad semẽ abralx.
Illic euim a nõ cognoxẽte feratur. qr¬
uisuiuit michi. Accepit incocultoa¬
nulum: mouile ⁊ uirgani. Uocatõne
signatur. ⁊ iustificatõe decoratur.
głi ficatõe exaltatur. quos enim p̾des¬
tinauit: illos ⁊ uocauit. Quos antẽ
Utrauit. illos ⁊ iustificauit. Quos¬
aũt uecauit iustificauit: illos ⁊ gli¬
ficauit. S ħ ut dixi adhuc ĩ ecculto:
ubi sit et cccepto̾ sc̃e ubtatis. Mitti¬
tur autem ꝓmissꝯ eduo: tanꝙͣ mere¬
trici. hedus. exprobrato poc̃i. Peñde
odollamitem tanꝙͣ in crepante ⁊ di¬
centem generatio iuperaru. S ñ
eaminuẽit põci exprobratio: qͣm mu¬
tauit confessionis amaritudo. Post
ueroiam publicis signis anuli. moni¬
lis.⁊ uirge. uicit tem̾e indicantes iu¬
deos. quorũ iam ꝑpoãm uidao ip̃e ges¬
tabat quihxdieq dicunt non hiic po
pulumn eẽ xͥ. nec habere nec semẽ abra¬

Expanded text:
ns. Cucurrit enim velut cervus ad fonns. Cucurrit enim velut cervus ad fontes aquarum pervenire ad semen Abrahae. Illo enim non cognoscente feratur ui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus haedus tamquam meretrici, haedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitam tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestabat, qui hodieque dicunt non hunc esse populum Christi nec habere nos semen Abra
Abbreviated transcription (Latin):
aqͣ. uenit ergo doumus ad oues tõ¬
dendas. hoc ẽ ad exhonerandas sarci¬
nis pec̾orum: ex quibus in ecc̃e lau¬
de incanticis canticorũ dentes ẽent
ulut grex de tonsaruz. Iam deinde tha¬
mar habitum mutat. Nam ⁊ cõmu¬
tans in t̾p̃tatur. Thamar mutat ha
amantudinis inq̃ domino fel minis¬
trauit: s illius inqua petin amare
fleuit. Nam ⁊ uida: latine confes¬
sio est. Confessioni ergo a mariti ido
misceatur: ut uera penitentia pre¬
signet᷑. hac penitentia fecuntatur
eccłia: in omnib gentib cõstituta.
oportebat enim xͫ pati ⁊ ⁊ resurgere
terria die. et p̾clicari in nomine eiꝯ pe¬
nitentiã ⁊ remissionem pcc̾oruiz per¬
omues gentes: incipientib ab ihrł.
Nam ⁊ ip̃e habitus meretriciꝰ ⁊ con¬
fessio poc̾orũ ẽ. Typum quippe eccłie
gerit thamar ex gentib eucrate. se¬
dens cum hoc habitu ad portam me¬
maniuel enahin: qd interpretat᷑ fõ¬

Expanded text:
aqua. uenit autem dominus ad oues toaqua. uenit autem dominus ad oues todendas, hoc est, exonerandas sarcinis peccatorum, ex quibus Ecclesiae laudatae in Canticis canticorum dentes essent velut grex detonsarum . 15. Jam deinde Thamar habitum mutat, nam et commutans interpretatur. Thamar mutat habamaritudinis, in qua Domino fel ministravit: sed illius in qua Petrus amare flevit; nam et Juda Latine confessio est. Confessioni ergo amaritudo misceatur, ut vera poenitentia praesignetur. 16. Hac poenitentia fecundatur Ecclesia in omnibus gentibus constituta. Oportebat enim Christum pati, et resurgere tertia die, 338 et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem pomnes gentes incipientibus ab Hierusalem . Nam et ipse habitus meretricis confessio peccatorum est. Typum quippe Ecclesiae gerit Thamar ex gentibus evocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Enan vel Enachin, quod interpretatur fo
Abbreviated transcription (Latin):
damelis. Tunc uenit cui repositũ erat
domus usnł. figuram gessit iste uidas: c̃
rret ad tondendas oues suas ĩthanina.
ꝙ interpretatur deficiens Iameĩ defece¬
rat princeps ex iida. ⁊ omne mͣgr̾iuz atz
unctio uideoru: donec ueniret cuirepo¬
situm erat. uenit aũt cum suo pastore
odollamite cuinomẽ byras : ⁊ int̾pretat᷑
odollamites testimõiuz iaqͣ. Cum l
r ip̃e hyras ꝙ nomen illiꝯ pastoris fuit.
interpretatur fũs meinisio. uidit or̾o
frẽm suum ioħ̾s ⁊ fre̾m secundim semẽ
abrahe. scdin cognatõe ei ꝯ m̃rie mũs
eius ⁊ helizabet mrĩs sue. eundẽq do¬
minũ ⁊ dm̃ suum. Q sicut ip̃e dixit:
et explenitudine eius accepit. uidit
onmino: ⁊ideo iinatis mulier̃ m̃ior
illo non surrent. qr ex omnib p̃nũci¬
antib xp̃m ip̃e uidit: qd̾ multi iusti
et pphe cupierunt uidere et ñ uidert̃.
Sauitauit ex utero: agnouit per¬
feccio ⁊ colunba: udeo canqͣm odol¬
lamites. uere testimoniuz ꝑhibet in

Expanded text:
epositum erat,domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens." iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Odollamite, cui nomen erat Iras; et interpretatur Odollamites "testimonium in aqua." cum hoc et ipse Iras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris. mei uisio." uidit omnino fratrem suum Iohannes, fratrem secundum semen Abrahae, secundum cognationem Mariae matris eius et Elisabeth matris suae eundemque dominum et deum suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiantibus Christum ipse uidit, quod multi iusti et prophetae cupierunt uidere et non uiderunt; salutauit ex utero, agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in
Abbreviated transcription (Latin):
habens cerram intelligentia u̾ita¬
tis. ip̃a e nichel. Unde ⁊̃ diciturboã
facie: ⁊ pulcra specie. lunc euim amat
onmis pie studiosus: ⁊ ꝓpt̾ hanc ser¬
uit gre dei: qua pec̃a nr̃a ⁊ si fu̾nt sic̃
fenicium tamqͣm ux deababunt̾. lã¬
ban quippe interpretat᷑ de albatio: cui
seruit iacob pp̃ rachel. Neq eĩ se qͥsq
conu̾tit subgr̃a remissionis pec̾orum
ẜuire iusticie: uͥut quiete uiuat ĩ u̾
Nam quis tantundem amau̾it in
operib iusticie. laborem actionum
atq passionum: Quis eam uitar
ꝓpter ce ip̃am expecierit: Sic̃ nec iac¬
ob lian: S tamen sibinocte subpo¬
si tamnusum generandi ãplexꝯ̃. fe¬
cunditatemeiꝯ exꝑto ẽ. Dominꝯ eĩ
eam qr ꝑ seip̃̾am diligi non pof̾at : pri¬
mo ut ad rachel ꝑuẽnet᷑ tolerari fec̃.
Aeiñ pp̃ filics cõmendauit. Ita u̾o unꝰ¬
quisq utił dei fuis. sb̃ deabatõis pec¬
catorumsuorum grã cõstitutꝰ. qͥda¬
tatur: nͥ doctrinã eapiẽtie : ꝙ płiq

Expanded text:
ellegentiam ueritatis, ipsa est Rachel.\' unde etiam dicitur bona facie et pulchra specie. Hanc enim amat omnis pie studiosus et propter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur „dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quisque conuertit sub gratia remissionis peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerter Liam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum? quis eam uitam propter se ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel perueniretur, tolerari fecit, deinde propter filios commendauit. ita uero unusquisque utilis dei seruus sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus qtatur, nisi doctrinam sapientiae? Quam plerique
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentes ⁊ dgrẽdẽtes. hec uiso eui¬
gilaint: uuxitqz lapidẽ dicẽt. uere hic
doniuo dei ẽ. et porta celi. Et hio dictis:
discessit. sominus iste iacob: mors si¬
ue passio xͥ e. lapis ad caput eiꝰ ꝗ uo
scendit. Erectio autem lapicdis: re¬
dixit. Ego sum uia. ꝑhanc ascende¬
bant et degrendebant angeli: in qo
siginficati sunt euangeliste ⁊ p̾clica¬
tores xͥ. Ascententes utiq cũ ad ĩtel

Expanded text:
entes. Hoc viso evigilavit, unxitque lapidem dicens: Vere hic domus Dei est, et porta coeli, et his dictis discessit . Somnus iste Jacob mors sive passio Christi est. Lapis ad caput ejus, quiscendit, erectio autem lapidis redixit: Ego sum via . Per hanc ascendebant et descendebant angeli, in quibus significati sunt evangelistae, praedicatores Christi, ascendentes ut
Abbreviated transcription (Latin):
per paulum dicitur. Et auaricia q̃
est ydolorum seruitꝰ. Laban ergo
ueĩens apd iacob idolũ ñ inueĩt: qr
ostensis mũdi thesauris diabolꝯ re
demptori nr̃ uestigia in eo cc̃cupis¬
centie trene ñ reppit. S q̃ iacob nõ
chel quippe q̃ et ouis dr⁊ ecclia figu¬
ratur. Eecłe autem est humilitatẽ
penitentie appet̾e: sic̃ scͥptue̾. Surgite
pͣqͣm seditis. Richel ergo sedendo y¬
tem pine cooꝑuit. De hac cooꝑtiõe
misse sunt iquitates. ⁊ qͦr tectast̃ pͦ¬
cata. Qos g̾ uichel illa significauit.
qr idola sedendo p̾mimꝰ: Si culpas a¬
uaricie penitendo dampnamus. Que¬
utiq auaricie ĩumũdicia. ñ illos qui
uinłr cununt impedit: quib dicitur.
urilit̾ agite et confortetur cor nr̃m:
S his maxĩe euẽit. qui qĩ effeminato
gressu gradientes ꝑblandimẽta scłi re¬
soluinitur. un ⁊ illic eiusdẽ rachel ħ u̾
ba sunt. Iux̃ consuetudinẽ feminariĩ

Expanded text:
um dicitur: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Laban ergo veniens apud Jacob, idola non invenit, quia, ostensis mundi thesauris, diabolus in Redemptore nostro vestigia concupiscentiae terrenae non reperit. Sed quae Jacob non chel quippe, quae ovis dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem est humilitatem poenitentiae appetere, sicut scriptum est: Surgite, postquam sederitis . Rachel ergo sedendo itentiae cooperuit. De hac cooperatiomissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Nos quidem Rachel illa significabat, qui idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus. Quae avaritiae immunditia non illos qui viriliter currunt impedit, quibus dicitur, Viriliter agite et confortetur cor vestrum ; sed hos maxime impedit, qui quasi effeminato gressu gradientes, per blandimenta saeculi resolvuntur. Unde illic ejusdem Rachelis haec verba sunt, Juxta consuetudinem femi
Abbreviated transcription (Latin):
to tua.⁊ Et in pinguedine tetre. u
ciq in fecunditate rerum ⁊ potentia
regni. que m illo ppło fuit: ⁊ inrore
celi erit benelictio tua. idx̃ inelcqͥio¬
dei Ip̃is enim cdita st eloꝗa di ⁊ le¬
gis testam̃ta. diueo gladio⁊ itx qr sã¬
minori: scilicet ppło xͥano. Tempꝰ qͦ
uenet ut excutias ⁊ soluas iugu¬
eiꝰ de ceruicib tins: dum peragni¬
cõem fidei ad gr̃am xͥ conuersus de¬
posuetisꝰ onuo legis. qñ iam ñ ẜuies
ppło minori: oiͦper fidem fr̃ uocaber
io Igitur esau post benedictõe pris:
imudie stimulis cõcitatus nece frĩ
suo iacob fraudulent ex ogitat. h
crucis tradidit: uͥũ ⁊̃ coentos inillo
usq ad effusionẽ aingninis pecutꝰ
e. ꝓacob auiez dolos fugieno frio: re
licta domo. pri̾a. uł parentib. indit ĩ
regionem longniquã ut acaꝑet oͥ ux¬

Expanded text:
tio tua; et in pinguedine terrae, id est, in fecunditate rerum, et potentia regni, quae in illo populo fuit; et in rore coeli erit benedictio tua, id est, iDei. Ipsis enim credita sunt eloquia Dei, et legis testamenta. Vives gladio, id est, quia sanminori, scilicet populo Christiano. Tempusque veniet cum excutias et solvas jugum de cervicibus tuis. Dum per agnitionem fidei ad gratiam Christi conversus, deposueris onus legis, quando jam non servus populi minoris, sed per fidem frater vocaberis. 14. Igitur Esau post benedictionem patris invidiae stimulis concitatus, necem fratri suo Jacob fraudulenter excogitat. crucis tradidit, verum etiam credentes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens fratris, 322 relicta domo patria, vel parentibus, vadit in regionem longinquam, ut acciperet sibi ux
Abbreviated transcription (Latin):
lis primo datesunt: et pꝰmolu getiliũ.
iduto ẽ ppłs. Pelles aũt que eio brachi¬
plebis. que xp̃e in extentõe manuũ ct¬
uci secumpat̾ affix ip̾eeĩ in corpore
suo: non sua oz aliẽa peccata portauit.
Qd ysaic quent a iacob cur tamcito
uenerit. admiratur uelocem ĩ eccliis cͥ¬
dentiunfidem. Qd̾ cibi delectabiles.
offetuntur: Lostia placẽs do salo ẽ pec¬
catorii. Qd̾ postum consequitur beñ¬
dictio ⁊ eiꝯ odore ꝑfruitur: uitutẽ re¬
surtectionis ⁊ regniaperta uoce renũci¬
at. Talit̾ ei benedicitur. Ecce ocor fi¬
lu mer sicut odor agri plem. Qdore no

Expanded text:
lis primo datae sunt et postmodum gentilium lis primo datae sunt et postmodum gentilium indutus est populus. Pelles autem quae ejus brachiplebis, quae Christus in extensione manuum cruci secum pariter affixit. Ipse enim in corpore suo, non sua, sed aliena peccata toleravit. Quod Isaac quaerit a Jacob cur tam cito venerit, admiratur velocem in Ecclesiis fidem credentium. Quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens Deo salus est peccatorum. Quod post esum sequitur benedictio, et ejus odore perfruitur, virtutem resurrectionis et regni aperta voce pronuntiat. Taliter enim benedicitur: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni. Odore no
Abbreviated transcription (Latin):
dicauerit: ypoliti martins u̾ba sicut
ea excellentissime scientie ac dectͥue
ieroniino replicauit: inhccloco po¬
nenda sunt. Usaie in ꝗt portat yma¬
guiem dei patris: rebecea sp̃c sci÷ esau
ppli puoris ⁊zabuli. iacob ecclie txp̃i.
ostenchit. Occuli enio caligasse: si de
ꝑisse de mundo. ⁊ religiois lum̃ aũ
eum neglectum ee sigͥcat. Qd̾ filius
maior uiratur: acceptio legio ẽ uide¬
orum qd̾ escas eius atq captura
dilexit pĩ: homines aerrore saluati.
quos per dect̾nam umusꝗsq uenat᷑.
Setino dei repromissionis ẽ ben̾dictõ.¬
⁊ opes regni futuri. in quo cumxͦ scĩ
formagerit in hecleco six̃ eci que fu¬
tatur. lequiturad filium minore. ua¬
catis tenebantur onorii. Si quide¬
in omnibꝰ scripturis hbedi ꝓ peccatori¬
b accipuntur. Qd aũt duqs iubet᷑
afferre: duorum ppłorum significat᷑
assimptio Qd̾ teneros ⁊ bonos. docibi
sccipture o unt sunt hebreorii: que il¬

Expanded text:
dicaverit, Hippolyti martyris verba, sicut dicaverit, Hippolyti martyris verba, sicut ea excellentissimae scientiae ac doctrinae Hieronymus replicavit, in hoc loco ponenda sunt. Isaac, inquit, portat imaginem dei patris, Rebecca spiritus sancti, Esau populi prioris et diaboli, Iacob ecclesiae ostendit; oculos ejus caligasse, fidem periisse de mundo, et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. Quod filius major vocatur, acceptio legis est Judaeorum. Quod escas atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore salvati, quos per doctrinam justus quisque venatur. Sermo Dei, repromissionis est benedictio et spes regni futuri, in quo cum Christoformam gerit in hoc loco Spiritus Jacob, loquitur ad filium minorem. « Vaccatis tenebantur obnoxii. Haedin omnibus scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod autem duos jubetur afferre, duorum populorum significabatur assumptio, quod teneros et bonos, docibilscripturae sunt Hebraeorum, quae il
Abbreviated transcription (Latin):
bom: ⁊ uicia numerosiora untutibꝰ
sunt. S tamen ⁊ in nob̾ gr̃a dei. ppłs
ppłm supera ͭ ⁊ maior ẜuit minori. Ser¬
cediĩt. ꝓcedit autem esau pͥmꝯ uifus:
plexa erat calcaneo esau. Sz cur ill¬
de peccati ⁊ nequide scalore extitit
circumdatus e Cuius id̾o minori
calcaneu tenuit: qr mistiee ma¬
iorem pplin minor suꝑatum eẽt.
Nam ꝙ iste esau pͥmogenita sua
ppt̾ escam fuĩ ouo eidem iuniori ue¬
nundauit. ac postincclum paterna
benedictõe sͥ ꝓmissa priuatus ẽ: sig¬
excli indicauit liber pͥmogenitus
filius nuncupato ẽ. qui p̾p presẽtis
seculi lucua non solum primatuo.
ci non merut: du̾o quod amm̃o ei¬
dem exprobrante ciundicit. Auferet᷑
auob̾ regnum dei. ⁊ dabitur genti fa¬
Primogenita autem ip̃a uestio
erat sacerdotalis: quam maiores
natu cum benedictione pris iuduti.
uictunas deo ułut pontifices offere¬
io caruerunt uidei: cumgłia regin
futuri. Iam sequitur deite ip̃a beñdic¬
tõ ĩ iacob. Quetũ quid figuralit̾ in¬

Expanded text:
boni; et vitia numerosiora virtutibus sunt, sed tamen et in nobis gratia Dei populus populum superat, et major servit minori. Sercedunt. Procedit enim Esau primus rufus, jus implexerat calcaneo Esau . Sed cur illac peccati et nequitiae squalore exstitit circumdatus. Cujus ideo minor calcaneum tenuit, quia mystice majorem populum minor superatus esset.Nam quod iste Esau primogenita sua propter escam fratri suo eidem juniori venumdedit, ac postmodum paterna benedictione sibi promissa privatus est, sigExodi indicat liber, primogenitus filius nuncupatus est: qui propter praesentis saeculi lucra, non solum primatus ci non meruit, Domino quodammdem exprobrante, cum dicit: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti faPrimogenita autem ipsa vestis erat sacerdotalis, quam majores natu cum benedictione patris induti victimas Deo, velut pontifices, offereio caruerunt Judaei cum gloria regni futuri. Jam sequitur deinde ipsa benedictio in Jacob. Quae tamen quid figuraliter in
Abbreviated transcription (Latin):
tib ad eũ conu̾si. Ip̃m adorant tribꝰ.
diio frum suorum: qr plebi luatur
iudeorum. Ip̃m a dor ant filii niris
eiuis: qr ip̃e secundũ carnem exeatia¬
tus ẽ. ip̃m quimaledixent m̃lediẽt
ẽ. ⁊ qui bebenedixent. benedicfoibꝰ
is benediciputatur: qui ab eis err¬
antib expectatur. Ecce beñdictõei
promissam repetente maiore expa¬
int p̃saac: ⁊ aliũ se ꝓ alio benedixisse
cegngut. nec tamen indignat᷑ reue¬
dictõem infilio dicens. benedi eu:

Expanded text:
tribus, s fratrum suorum, quia plebi dominatur Judaeorum. Ipsum adorant filii matris ejus, quia et ipse secundum carnem ex ea natus est. Ipsum qui maledixerit, maledictus est; et qui benedixerit, benedictionibus is benedici putatur, qui ab eis errantibus exspectatur. Ecce benedictionem promissam repetente majore, expavit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit; nec tamen indignatur revedictionem in filio, dicens: Benedixi eum,
Abbreviated transcription (Latin):
pe interpretatur rubꝰ. quo uł qua
significatur eccͣa in qua nob̾ apli p̃¬
dicant. in hac mansione moyses as¬
cendit ad dominũ. ibiq descendit
dño ĩ monte sinay.daus legẽ ppło
suo. ibi fabricatur rabernaculũ uͥ
p̃cipitur uanetas hostiaru. Uasoꝵ
diuersitas. indumenta pentificis.
sacerclotum ac leuitarum cerimõĩe.
Ibi numerus ppłorum et leuitarũ.
et ꝑ singulas trib ppli distributõ
oblatc̃es quoq principum in hac
mansione descripte sunt. Uue qͦ
argentee tube ad promouenda cas¬
tra: ibi dem fieri uibentur .ii.¬
Biq pãpitur inmindins qui
pͥmo die pasche mẽse intẽe non
potueruit: ũ m̃se ẜo conuẽiant. S
quid sͥ ułit qd̾ hi qui lõgius habi¬
tunt ul inmundi inaĩa fuerint:
in secũ do mense pascha uissi sunt
fac̾e: Qd nimirum in typum ĩ tel¬
ligitur ppłi gentium: qui cũ om̃ib
demonib fornicati. inmundi uid̾¬
bantur in anua. salubriuero con

Expanded text:
pe interpretatur rubus, et significatur Ecclesia in qua nobis apostoli praedicant. In hac mansione Moyses ascendit ad Dominum, ibique descendit Dominus in monte Sinai, dans legem populo suo: ibi fabricatur tabernaculum, ibi praecipitur veritas hostiarum, vasorum diversitas, indumenta pontificis, sacerdotum ac Levitarum caeremoniae: ibi numerus populorum Levitarumque, et per singulas tribus populi distributio. Oblationes quoque principum in hac mansione descriptae sunt. Duae quoque argenteae tubae ad promovenda castra ibidem fieri jubentur. Ibique praecipitur immundis, qui primo mense Paschae interesse non potuerunt, ut meum, quod hi qui longius habitant, vel immundi in anima fuerint, in secundo mense pascha jussi sunt facere? Quod nimirum in typum intelligitur populi gentium, qui cum omnibus daemonibus fornicati, immundi videbantur in anima, salub
Abbreviated transcription (Latin):
apperiri nob̾ int̾dum mͣre. ⁊ pret̾ita
tenditur usq ad monte siuai. In¬
terpretatur autem sin tubꝰ. uł odiũ:
qr pꝰea qͣm uenerimꝯ in locum eccͣe
dequa dominus nob̾ sit locut᷑us: gr
pulsatio. iuxͣ qt̾ dominus ait. Pul
cipunꝯ sacramenta pulsare. ¶De¬
cima mansio in alis: qd interprẽtat᷑
mentaret᷑ cotũ. In hac solitudine
diei manna. Et nota in decima mã¬
perfectẽem augelorum panẽ mãdu¬
cari. ¶Undecuna masio est in ra¬
phidim. que interpretatur desolacõ
forcium : uł remissio manuũ. In hc
si cienti ppło fons de petra oreb insili¬
tudinenixͥ aqͣm erupit. Ibi iłx ĩty¬
po saluatoris contra amalech mili¬
tat. et insigno crucio demonũ adu̾¬
sus uos temptam̃ta surgentia deiĩ¬
cuntur. u̾ uenit iethro ad moysẽ
pum ecc̃e ex gentib cc̃gregate:. le¬
gis innunitio euangłio suggẽte
cõplet̾. Pulchre autem desolatio
ac sauitas fortium raphid̾m dicit᷑.
uł propt̃ dissipatum amalech: uel

Expanded text:
apparere nobis interdum mare, et praeterita tenditur usque ad montem Sinai. Interpretatur autem Sine rubus, vel odium, quia postea quam venerimus in locum Ecclesiae, de qua Dominus nobis sit locuturus, grapulsatio, juxta quod Dominus ait: Pulscipimus sacramenta pulsare. Decima mansio est in Alus, quod interpretatur entaretur totum: in hac solitudine diei manua; et nota, quod in decima manperfectionem angelorum panem manducare. Undecima mansio est in Raphidim, quae interpretatur dissolutio fortium, vel remissio manuum. In hac sitienti populo fons de petra Horeb in similitudinem Christi aqua erupit. Ibi Jesus in typo Salvatoris contra Amalech militat, et in signo crucis daemonum adversum nos tentamenta surgentia devincuntur. Ibi venit Jethro ad Moysen,pum Ecclesiae ex gentibus congregandae legis imminutio Evangelio suggerente completur. Pulchre autem dissolutio ac sanitas fortium Raphidim dicitur, vel propter dissipatum Amalech, vel
Abbreviated transcription (Latin):
erent titulum: cumctis his careãt
uiciis. nullamq huiismodi pertur¬
batõe appetant. que statum m̃tis
N hac mansioe ꝓhicuint᷑ de:
castris leꝓsi. fluxi.⁊ inmundi.
Leꝓsr ħrtici. fluxi cogitatõe. ĩmũdi:
oꝑa̾tõe. ut tanq̃ contͣacti  ⁊ morbi

Expanded text:
erint titulum cunctis his careant erint titulum cunctis his careant vitiis, nullamque hujusmodi perturbationem appetant, quae statum mentis In hac mansione projiciuntur de castris leprosi, fluxi et immundi. Leprosi haeretici, fluxi cogitatione, immundi opere, ut tanquam coinquinati et morbi
Abbreviated transcription (Latin):
Ubetur quoq in hac mansione
nazareis. ut uinũ ⁊ sicera ⁊ õe
qd̾ de uuio ẽ ñ bibant nec comedãt:
nec de uua quidem passauł acetũ q̃
potentes qui inicundi sunt ut uinũ
non bibant. ne cum bib̾int. ob lui¬
iscantur sapientie. Quid ergo n¬
azareorum nõie nͥ abstinẽtiũ cõ¬
tinẽtiumq uita designaturs His
inumo luxuria prohibetur: ini sice¬
ra om̃is uoluptas terrena. Si cera
enum ex diuerso conficitur genere:
sicut uoluptas ex diu̾sa uicioruz
oritur passione. Illi eĩ uinũ ñ bibt.
et si cerm bibunt. qui ad decipien¬
des homines umbras q̃faaz et ima¬
gines suulant hr̃e iuitutũ. Uua
passa illi uescuntur: qui pp̃ huma¬
nos cculos abstinentie pallore in¬
fiscͥuntur ut głiam capiant ab ho¬
minib. Acetum aũt hi bibũt. ꝙ
post uite sc̃ĩtate inuetustatẽ p̃t̾i¬
toru uicioru labuntur. ⁊ corrup¬
tr̃e uet̾io nequicie delecrantur. pc̃e¬
pit itaq deus ut ei qui scittis indu¬

Expanded text:
ubetur quoque in hac mansione Nazaraeis, ut vinum et siceram et omne quod de uvis est, non bibant, nec comedant: nec de uva quidem passa, sed nec acePotentes qui iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiae. Quid ergo Nazaraenorum nomine, nisi abstinentium continentiumque vita signatur? Hic in vino luxuria prohibetur, in sicera omnis voluptas terrena. Sicera enim ex diverso conficitur genere, sicut voluptas ex diversa vitiorum oritur passione. Illi enim vinum non bibunt, et siceram bibunt, qui ad decipiendos homines umbras quasdam et imagines simulant habere virtutum. Uva passa illi vescuntur, qui propter humanos oculos abstinentiae pallore inficiuntur, ut gloriam capiant ab hominibus. Acetum autem bibunt, qui post vitae sanctitatem in vetustatem praeteritorum vitiorum labuntur, tione veteris nequitiae delectantur. Praecepit itaque Deus ut qui sanctitatis indu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipes peccati morb ĩ repit:⁊ mors
ad plebes pertransit. scilicet uł dũ
mala decent. uł dum faciunt pr̃
ana pliq sacerclotes et clicipra
qui in bons exempluz ẽẽ debu¬
erunt. Hii eium quoseumq ex¬
emplo male conu̾sationis pclũts
de illis rr̃em sine dubio reclituri
sunt. Ex carnalium ppositorum
exemplo plerumq fit detĩor uita
subclitorum. et plebis meritofiũt
tales sac̾dotes. qui exemplo det̾iori
pplin destruant non elifficent. ex
merito enimplebis nonnũꝙͣ̃ ep̃i
de prauantur.quatenus ꝓcluiuis
corruant qui sequunt᷑. Capit ͤ el¬
anguente cetera corporis mẽbra
inficutur. unde et scriptũ ẽ. om̃e
capud languidu. et omne cor .¬
merens.a planta pedis usq adu̾¬
ticem: non ẽ in eosanitas. Caputẽ
languidũ. doctor ẽ agẽs pcc̃o. auꝰ
malumad corpo prouehitur. dũeo
uł peccante uł praue docente: pesti¬
fer langor ad plebes subiertas tr¬
ansfeitur. Det̾i̾ores sunt qui siũ
doctrinis siue exemplis uitam mor¬

Expanded text:
 ipsos peccati morbus irrepit, et mors ad plebes pertransit, scilicet, vel dum mala docent, vel dum prava faciunt. 2. Plerique sacerdotes, et clerici qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. Ex carnalium praepositorum exemplo, plerumque fit vita deterior subditorum; et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. Capite languescente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Caput enim languidum doctor est agens peccatum, cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subjectas transfertur. 5. Deteriores sunt qui sive doctrina, sive exemplis, vitam mor
Abbreviated transcription (Latin):
figuras de misticis chesauns sapientiũ
ut p̾liximus deꝓmentes. in una formã
in quib lector non nnĩ legit. s uet̾ũ re¬
legit. Qued enm ego loquo illidict̃
Et uor mea illorum ẽ lingua. Sũpta
itaq sunt ab auctorib: origene. uic¬
tormo. ambrgio. i eronimo. cassiano.
augotino. fulgentio: ac nũs insignit̾

Expanded text:
figuras de mysticis thesauris sapientium, figuras de mysticis thesauris sapientium, ut praediximus, depromentes, in unam formam in, quibus lector non nostra leget, sed veterum releget. Quod enim ego loquor, illi dicunt; et vox mea ipsorum est lingua. Sumpta it, sunt, ab auctoribus haec Origene, Victorino, Ambrosio, Hieronymo, Cassiano, Augustino, Fulgentio, ac nostris
Abbreviated transcription (Latin):
eius ⁊ aꝑta deletat. Et quia iampdẽ
uxta littan a nob̾ sermo totꝰ cõtextꝰ
est: necesse ẽ ut p̾cedẽte hystorie fun¬
damento allogoricꝰ sensus sequat᷑. Nã
figuralit̾ quedam ex his intelligu̾t᷑
uere tanꝙͣ ꝓphetica udicia p̾cedẽtit fu¬
turorum. Sane non omnia que in lege
et ꝓphis scupta sunt mystioꝵ eigmͣti¬
b obteginitur: o prolio que aliquid
significant.⁊ que nͥ significant consecũ nectu
tur. Sic̃ enim incyt᷑aris ⁊ hiuiusincdi
organis musicis. nõ quidẽ om̃ia que tũ¬
guntur canorum aliqd resonãt. s tãt̃
corde : cetera tamen in toto cychare cor¬
pore ideo fc̃a sunt ut eẽt ibi quinecte¬
rentur et quo tend̾ent᷑ illa que ad cã¬
tilene suauitatem medulatum ẽ artif¬
ex: ita in his ꝓphicis narratõnib que
nent in significatõe futuroruz. Aut oi
nicħ sonant:. ad hee interponũt᷑. ut sit
uñ illa significantia tanquã sonantia
connectantur. Has aute mrerum gestar

Expanded text:
t. Et quia jam pridem juxta litteram a nobis sermo totus contextus est, necesse est ut, praecedente historiae fundamento, allegoricus sensus sequatur. Nam figuraliter quaedam ex his intelliguntur, vere tanquam prophetica indicia praecedentia futurorum. 4. Sane non omnia quae in lege et prophetis scripta sunt mysteriorum aenigmatibus obteguntur; sed pro his quae aliquid significantntur. Sicut enim in citharis, et hujusmodi organis musicis, non quidem omnia quae tanguntur, canorum aliquid resonant, sed tantum chordae, caetera tamen in toto citharae corpore ideo facta sunt, ut esset ubi connecterentur et quo tenderentur illa quae ad cantilenae suavitatem modulaturus est artifex: ita in his propheticis narrationibus nant in significationem futurorum, aut, si nihil sonant, ad hoc interponuntur, ut sit unde illa significantia tanquam sonantia connectantur. 5. Has autem rerum gestarum
Abbreviated transcription (Latin):
uoĩatur: uolũta¬
ea q̃ illic gerũt᷑
uis. Ludoꝵ origo sic tracłr. Liclios ex
ssa tnͣsuenas: in eustiuria ꝯscedis¬
se duce tirreno: qͥ fc̃ĩ suo cesserat r¬
ni. Contẽtõne gͥ in eucruria int̾ ce¬
dionis noĩe instituerũt. Inde romͣ
actersitos artifices mutuati sũt.¬
Et inde lucdialos uocatist̃. Uaro. a̾
clicit ludos alusu uocatos qd iuue¬
ues ꝑ lies festos solebãt ludi exul¬
tatone ppłm clelectare. Uñ eũ lusũ
uiuenũ et cliebꝰ festis et tẽplis ⁊ re¬
ligionibꝰ reputãt. Nich̾ iam ẽ de cã
uocabuli: cdũ reicã idolatͥa sit. Uñ
et ꝓmiscue lucli liberalia uocabãt᷑.¬
ob honore lib̾i pr̃is. Ob hoc despici¬
enda est. originis macła: ne bonũ
estimes: qd̾ iniciũ a malo accepit
Lulus a̾ aut gi̾nicꝰ ẽ: aut circenfis
aut glacdiatoriꝰ. aut scenicꝰ .ii. de lu

Expanded text:
inantur voluptaea quae illic geruntur. nis. Ludorum origo sic traditur: Lydios ex Asia transvenas in Etruria consedisse duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter cereligionis nomine instituerunt. Inde Romani arcessitos artifices mutuati suntet inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione populum delectare. Unde et eum lusum iuvenum et diebligionibus reputat. nihil iam de caussa uocabuli, cum! rei caussa idololatria sit. nam et cum promiscue ludi Liberalia uocarentuob honorem Liberi patris. Ob hoc dispicienda est originis macula, ne bonum aestimes quod initium a malo accepit. Ludus autem aut gymnicus est, aut circensis, aut gladiatorius, aut scenicus. De lu
Abbreviated transcription (Latin):
tasi sua. Adem et allofili. id est
ienigene ob hoc qd semper fue¬
ut iimici isrł et longe ab eoꝵ ge¬
nereet societate sepe seꝑati. ¶Clu
nanei appellati de chanaan filio s¬
dumi. quoꝵ t̾ram iudei possede¬
nit ex auꝰ orignie fuit emor pa¬
tsichem. Aquo amorrei st̃ min¬
cipati. ¶ Aegrptii ab egypto
quoda rege suo uocati st̃. Nam
mna. leni clicebantur. Int̾pretã¬
tur aut lingua hebraica egyp¬
cii affligentes: eo ꝙ afflixerũt
cłi ppłm priusꝙͣ diuino auxilio
liberarent᷑. ¶Armeniꝰ ex thessa¬
lia unus de mimiero clucũ iaso¬
nis qui ad colcos profecti st̃: re¬
collecta multitudine que amis¬
so rege iasone passim uagaba¬
t᷑. armenia conliclit gentiq ex
suo uocabulo nom̃ clecłit. ¶Lnneꝰ
est. ꝑsicus qͥ scitas ab eis diuisit
sata cognominato. Aquo limite
scithe a quibdã ꝑhibentur uocati
gens autiqͥssima semꝑ ħita in
partos bactuanosq. Femine at
coꝵ amazonũ regna condider̃t.
¶Massagete ex scitaꝵ origine st̃

Expanded text:
tique sua. Iidem et Allophyli, id est, alienigenae, ob hoc, quia semper fuerunt inimici Israel, et longe ab eorum genere et societate separati. 407 59. Chananaei appellati de Chanaam filio Cham, quorum terram Judaei possederunt. Ex cujus origine fuit Emor pater Sichem, a quo Amorrhaei sunt nuncupati. 60. Aegyptii ab Aegypto quodam suo rege vocati sunt. Nam antea Aerii dicebantur. Interpretantur autem lingua Hebraica AEGYPTII affligentes, eo quod afflixerint Dei populum, priusquam divino auxilio liberaretur. 61. Armenius ex Thessalia unus de numero ducum Jasonis qui ad Colchos profecti sunt: recollecta multitudine, quae amisso rege Jasone passim vagabatur, Armeniam condidit, gentique ex suo vocabulo nomen dedit. 62. Limes est Persicus qui Scythas aScytha cognominatus, a quo limite Scythae a quibusdam perhibentur vocati, gens antiquissima semper habita. Hi Parthos Bactrianosque; feminae autem eorum Amazonum regna condiderunt. Massagetae ex Scytharum origine sunt.