comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Prior gͦ domus presentis eccłie sta¬
tum Interior uite celestis in. gressũ
designat. Un de recte: inpriori m̃sa
& candelabra sunt facta. Quia nĩ¬
mirum in hacuita: lumine sc̃arũ
scripturarum: c. sacram̃torum ce¬
lestium refectione. opus habemus.
Infuturo autẽ talib non egemus
subsidiis. Ubi uixta psalmiste uo¬
cem: quicumq apparuerint cum
uisticia: satiabuntur manifestata
gloria xp̃i. In hac quoq iuta: corda.
lustorum quasi altare incensiaure¬
ui: splendida fulgent ꝑmunditiã
scĩtatis. Aromatib sunt referta: de-¬
sideriorum spiritalium. Incenso fla¬
grant amoris continui: &e quasi in
proximo celestis introitus posita: su
ubi xp̃c est indextera dci sedens. Qẽ
aptissime archa testamentiqueerat
intra uelum designat. Inqua ur-¬
na erat aurea habens manna: et
uirga a aron que fronduerat: &e ta¬
bule testamenti. Ip̃a namq archa
naturam humanitans eins. Urna
manne: plenitudinẽ diuĩnitatis:

Expanded text:
Prior ergo domus praesentis Ecclesiae staPrior ergo domus praesentis Ecclesiae statum, interior vitae coelestis ingressum designat. Unde recte in priori mensa et candelabra sunt facta, quia nimirum in hac vita, lumine sanctarum Scripturarum et sacramentorum coelestium refectione opus habemus; in futuro autem talibus non egemus subsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem quaecunque apparuerint cum justitia, satiabuntur manifestata gloria Christi. In hac quoque vita corda justorum, quasi altare incensi aureum, splendida fulgent per munditiam sanctitatis, aromatibus referta desideriorum spiritualium incendio flagrant amoris continui, et quasi in proximo coelestis introitus positus  Aubi Christus est in dextra Dei sedens. Quem aptissime arca testamenti, quae erat intra velum, designat, in qua urna erat aurea habens manna, et virga Aaron quae fronduerat, et tabulae testamenti. Ipsa namque arca naturam humanitatis ejus, urna mannae plenitudinem divinitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
surgit. Quia presens eccł̃ia ad
iudendam speciem sc̃e trinitatis:
tota intentione suspenditur. Suꝑ¬
lor domus: triginta eque cubitos
se maltum atcollit. Quia solute
corporib anime ꝑfectorum: usq
addiem uniuersalis iudicii: eius¬
dem beate ce indiuidue trinitatis:
presenti uisione fruuntur. Supre¬
ma domus. bis tricenis aita est
cubitis: quia resuscitati amortus
om̃s electi: incontemplatione eidẽ
sui conditoris qui intrib ꝑsonis
unus. ẽ. deus: eterna sp̃c simul ⁊
carnis ĩmortalitate gaudebũt. Factꝰ
est autem medius paries ĩtemplo.
detabulatis cedrinis iuginti cubi¬
torum altitudinis: qui diuideret
oraculum. id. ẽ. sc̃m sc̃orum: apri¬
ore parte templi. Habebatq ora¬
culum .xx. cubitos longitudinis:
c̃ xx. cubitos altitudinis. Porro
mense: & candelabra deauro. Sed
aͦ altare aureum prope ostium
oraculi:. Quatinus incenso in eo
thimiamate: uapor fumi ascendẽs
glorie obumbrantia ꝓpiciatoriũ.

Expanded text:
surgit, quia praesens Ecclesia ad surgit, quia praesens Ecclesia ad videndam speciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, usque ad diem universalis judicii, ejusdem beatae et individuae trinitatis praesenti visione fruuntur. Suprema domus bis tricenis alta est cubitis, quia resuscitati a mortuis omnes electi, in contemplatione ejusdem sui Conditoris, qui in tribus personis unus est Deus, aeterna spiritus simul et carnis immortalitate gaudebunt. Factus est autem medius paries in templo de tabulatis cedrinis viginti cubitorum altitudinis, qui divideret oraculum, id est. Sanctum sanctorum a priore parte templi, habebatque oraculum viginti cubitos longitudinis, et viginti cubitos altitudinis. Porro mensae et candelabra de auro: sed et altare aureum prope ostium tabernaculi, quatenus incenso in eo thymiamate, vapor fumi ascendens brantia propitiatorium.
Abbreviated transcription (Latin):
quisq. & conditorem ex toto corde.
tota anima. tota uirtuterꝰ &̾ proxi¬
mum tamquam se ip̃m: diligere
ꝓbatur. B̾ene triginta in altitudi¬
ne sunt cubiti: quia omis electoꝵ
spes adusionẽ sc̃e trinitatis: quan¬
tum ualet se exercendo: purifican¬
do preparat. Sexigitur adfidei
longanimitatẽ os tria. ad celsitu¬
dinem spei. Ouo ꝑtinent aellati¬
tudinem amoris. Quib tribus
uirtutum insignib totum sancte
autẽ ꝑ denarium qui ꝑfectus est
numerus: singula hec multipli¬
santur: multiplex eiusdem ꝑfec¬
dlonis. augm̃tum figurate denũ¬
tiat. Notandum sane qd̾ trigĩ¬
ta cubiti altitudinis: non usq
adsulmum templi fastigium:
culi: alii triginta cubiti altitu¬
dinis adsurgelant. Porro terci¬
um cenaculum qd̃ suꝑ erat. sex¬
aginta habebat cubitos in altitu¬
dine. Ac sic omnis altitudo domꝰ:
incentum iuginti erat cubitos
extenta. Prima igitur domus:
triginta cubitis in altitudine

Expanded text:
quisque et conditorem ex toto corde, quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam seipsum diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctaeautem per denarium, qui perfectus est numerus, singula haec multiplicantur, multiplex ejusdem perfectionis augmentum figurate denuntiatur. Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis non usque ad supremum templi fastigium, culi alii triginta cubiti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti erat cubitos extenta. Prima igitur domus triginta cubitis in altitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ce̾ immobiles animo. ẽẽ. debere
signaret. Sicut enũ quadratũ
quacumq uertitur stabit: ita
nimirum uita ꝑfectoꝵ que ad
ueritatis lineã sollicite directa. ẽ:
nullis temptationum inpulsib.
a sua nouit stabilitate deici. Erat
autẽ templum de marmore pario
qui.ẽ. lapis albis extructum:
ut candorem ecclesiastice castita¬
tis exprimeret. De quo ĩ amoris
cantico dñs ait. Sicut lilium ĩ¬
terspinas: sic amica mea inter
filias. Habebat uero sexaginta
cubitos in longitudine. c. .xx.
cubitos inlatitudine. ce.xxͣx. cu¬
bitos maltitudine. Longitudogͦ
miter inter oꝑa sua bona: pra¬
uorum adu̾sa tolerat. Latitudo
caritatem: qua ip̃a intus ꝑuis¬
cera pietatis spaciatur. Altitu¬
gitudo seraginta. ẽ. cubitorũ. Sena¬
rio enim numero bonorum oꝑum
solet ꝑfectio designari. Quia & dñs
titudinis: quia geminum. ẽ. p̾cep¬
tum caritatisꝰ. qua eccł̃ia intribu¬
latione dilatatur: quando ꝑfectus

Expanded text:
et immobiles animo esse debere et immobiles animo esse debere signaret. Sicut vero quadratum, quocumque vertitur, stabit, ita nimirum vita perfectorum quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem Templum Dei marmore pario, quod est, lapide albo extructum, ut candorem Ecclesiastieae castitatis exprimeret, de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. Habebat idem LX cubitos in longitudinem, XXX cubitos in latitudinem, XXXX cubitos in altitudimiter inter opera sua bona pravorum adversa tolerat; latitudo charitatem, qua ipse intus per viscera pietatis spatiatur; altitugitudo sexaginta est cubitorum; senario enim numero bonorum operum solet perfetio designari, quia et titudinis, quia geminum est praeceptum charitatis, qua Ecclesia in tribulatione dilatatur, quando perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
crescentis eccłie fabricam. sua pre¬
dicatione genuerunt. Quandoe¬
nim inscripturis. fundamenta
plurali numero dicuntur. uel pre¬
dicatores scõs : uel firmas iustoꝵ
cogitationes significant. Unde
est illud psaimiste fundamenta
eius inmontib scĩs. At cum siu¬
gulari numero fundam̃tum po-¬
nitur: ipsum sepius auctorẽ bo¬
norum omnium indicat: de quo
apłs ait. Fundam̃tum enĩ aliud
nemo potest ponere. pret̾ id qđ
de quo rursus ad credentes. Sed
estis inquit ciues sc̃õrũ cr domes¬
tici dei: suꝑ edificati suꝑ funda¬
mentum apłorum ce ꝓphetarũ:
In hoc ergo fundamento lapides
grandes ce: pretiosi qui templum
omne gestarent sunt positi. Q a
ꝑ ip̃m adꝓpagandam toto orbe ec¬
clesiam: &e prius patriarche ac ꝓ
structi. Qui quo artius eiꝰ amori
inherebant: eo fortius sectatores
suos: mnedificio celesti sustenta¬
bant. Quos uidelicet lapides:
rex quadrare precepit: ut magis¬
tros eccł̃ie: compositos moribus

Expanded text:
Ecclesiae crescentis fabricam sua praeEcclesiae crescentis fabricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Unde est illud Psalmistae: Fundamenta ejus in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius auctorem bonorum omnium indicat, de quo Apostolus ait: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod de quo rursus ad credentes: Sed estis, inquit, cives sanctorum, et domestici Dei, superaedificati super fundamentum apostolorum et prophetarum . In hoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et prius patriarchae et pstructi, qui quo arctius amori ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare prtros Ecclesiae compositos moribus,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uacuorum cogitatuũ latebras:
manu sedue discretionis exauri¬
unt: Quatinus firmã in sequie¬
tamꝰ que sedem: petre illi fortis¬
sime hoc. ẽ. xp̃o preparent. fitefne
ut ꝑeius p̾resentiam: insuꝑabiles
inter seculi terrentis adu̾sa simul
ꝙ prosꝑa blandientis ꝑdurent.¬
euuangłice lectionis expositione
transcurrimus. Sed uidetur con¬
gruum: sollempnitati quam co-¬
limus de edificio templi aliqua cõ¬
memorare: qꝰ quam decenter or¬
natus illius eccłie significationi
conueniat indagare. Harrat gͦ
scriptura: quia preceꝑit salomon.
ut tollerent lapides grandes: la¬
pides preciosos infundam̃tum tẽ¬
pli. o̾ quadrarent eos. Lapides
auten grandes ce̾ preciosi: qui in
fundamento locati totum honus
templi sibi suꝑ impositum portãt
eximias sc̃e ecclł̃ie doctores ĩsinu¬
ant. Grandes nimirum: excel¬
lentia meritorum. Pretiosos: cla¬
ritate signorum. Qui abipsodo¬
mino uerbum audientes: totã

Expanded text:
supervacuorum cogitatuum latebras supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus firmam quietamque fidem petrae illi fortissimae, hoc est, Christo praeparent; fitque ut per ejus praesentiam insuperabiles inter saeculi torrentis adversa simul et prospera blandientis evangelicae lectionis expositione transcurrimus, sed videtur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam
Abbreviated transcription (Latin):
datio ꝑfidie: non subruit domũ
fidei. Que enĩ adiutori suo uera¬
citer dicere potest: dum auciaret᷑
cor meum impetra exaltasti me:
non debellatur ab extraneis: quia
rabiem ꝑsequentium infidelium:
tum corona martyrii patiendo suꝑ¬
at. Non corrumpitur a falsis fra¬
trib. quia c. hereticorum dogia¬
ta: recte credendo refutat: ce uiti¬
osa quorumdam catholicorum
exempla: sobrie &r iuste & pie
uiuendo deuitat. Non obsecatur
fumo ꝓprie cupiditatis: quia fer¬
uet interius solo ardore dominice
saritatis. Hiuc autẽ homini: id
est redemptori nostro qui eccłiam
sibi uniuersalem inuncibili m̃tis
fortitudine copulauit: ꝓ modosro
quiq simͥ lantur electi: quod ip̃e
intota eccłia generalit̾ facit: hoc
illi insuis singuli cordib agere
specialiter curant. Nam quasi ĩ
altum fodiendo: suam iugilant̾
conscientiã discutiunt. Iequid
inea sordidum lateat solert ͤ in¬
quirunt. Cunctos a fundo cordis

Expanded text:
datio perfidiae, non subruit domum datio perfidiae, non subruit domum fidei. Quae enim adjutori suo veraciter dicere potest: Dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me, non debellatur ab extraneis, quia rabiem persequentium infidelium cum corona martyrii patiendo superat; non corrumpitur a falsis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholicorum exempla sobrie et juste, et pie vivendo devitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ecclesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cordibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis
Abbreviated transcription (Latin):
siam meam. Inundatione autẽ
facta: illum est flumen domui
ali: &e non potuit eam mouere.
Fundata enĩ erit supra petrã. Pa¬
tet expositio : quia pulsata ẽ. se¬
pe pressuris eccłia: nec deiecta.
Quod si qui credentium malis
iucti cesserunt: adhant utiꝙ do¬
mum non ꝑtinebant. Quia Si
supra petram fidei ce: non potius
suꝑ harenam ꝑfidie uelleuitatis
fundati consisterent: labe facta¬
Notandum autẽ: quod hec
mundatio temptationtum:
trib modis eccłiam impugnat.
Nam uel asua concupiscentia
temptatur quisq abstractus
o uilectus: uel falsorum fratrũ
improbitate fatigatur: uel aꝑti¬
orib externorum appetitur insi¬
diis. Que uidelicit temptam̃ta:
dñs alibi portas inferi non cu¬
pat or merito.Quia nimirum
si uiscerint: inet̾num trahunt
interitum. Et suꝑ hanc petram
inquit edificabo eccłiam meam:
⁊ porte inferi non preualebũt ad¬
uersus eam. Et si ergo pulsant: nõ
tamen deiciunt eccłiam xp̃i porte
diaboli. Et si eruit pulsant mun¬

Expanded text:
autem facta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere; fundata enim erat supra petram. Patet expositio, quia pulsata est saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui credentium male victi cesserunt, ad hanc utique domum non pertinebant, quia si supra petram fidei, et non potius super arenam perfidiae vel levitatis fundati consisterent, labefactaNotandum autem quod haec inundatio tentationum tribus modis Ecclesiam impugnat. Nam vel a sua concupiscentia tentatur quisque abstractus et illectus, vel falsorum fratrum improbitate fatigatur, vel aptioribus externorum appetitur insidiis. Quae videlicet tentamenta Dominus alibi portas inferi nuncupat, et merito, quia nimirum si vicerint, in aeternum trahunt interitum. Et super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Etsi ergo pulsant, non tamen dejiciunt Ecclesiam Christi portae diaboli; etsi irruit inun
Abbreviated transcription (Latin):
rita: in quib se xp̃c. ⁊ recipi p̾di¬
cat & audiri. Beati nichil ominꝰ
cs illi: quorum deuotio delata apħs.
suppliciis patrum nr̃orum: ꝑ xp̃i
rum morte letatur: martyres nõ
dubitat cum xp̃o regnare post
mortem. Sos uero eccłiaꝵ omĩ¬
um reuerentissimos patres: petrũ
dico os paulum: pussimis studiĩs
honoremus. quib xp̃i prestante
gratia factus. ẽ. hodie demortena¬
saus quib finis uite iiuenli mĩ¬
ꝓficiebat eccłiis: quod uiuebant.
Erat eis ceꝰ mori luccum: quitali
hãc morte: uitam sibi mercabant᷑
eternam. Erat eis mori lucrum:
quorum corruptioni incorcuptio
succedebat: ce dampna presentiũ
temporum: lucra ꝑpetua sequelan
tes. ꝓut ariditas lingue nr̃e inge¬
niiq tenuitas patitur. immo ut
misericors deus annuit ꝓloquam᷑.
Hic itaꝙ ille. s ꝑecrus quicõfiten¬
uaudissima inuictaq nob̃ crecdendi

Expanded text:
rita, in quibus se Christus et recipi praedicat et audiri; beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostosuppliciis patrum nostrorum, pro Crum morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverendissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus, Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis; quibus finis vitae vivendi iniproficiebat Ecclesiis quod vivebant, Erat eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebanttes, prout ariditas linguae nostrae ingeniique tenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuit, proloquamur. 2. Hic itaque ille est Petrus qui confitenvalidissima in
Abbreviated transcription (Latin):
populari ceꝰ cõmunione urbium
segregatus: uitam inter flustꝰ age¬
bat in nocuam. ceꝰ uictum desim¬
plicitate querebat. Quem tamen
ita dixerunt pauꝑem: ut compe¬
tens ei substantia non de esset quẽ
bene merentem dedeo copiosi ma¬
ris dines unda pascebat. Rectus
ergo. ẽ. ad predicationẽ salutaris
uerbi: ut mutata uice celestis my¬
sterio sacrameni qui captura pis¬
cium alebatur: salute hominum
pasceretur. Oloriosissimum etiam

Expanded text:
populari, et communione urbium populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unda pascebat. Electus ergo est ad praedicationem salutaris verbi, ut, mutata vice coelestis mysterio sacramenti, qui captura piscium alebatur, salute hominum pasceretur. Gloriosissimum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
iuidicis equitas non repellit. Et ideo
diligenter intendite: que sit eiꝰglẽ
magnitudo. cui dum claues regni
committuntur et̾i: celũ illi clande
& aꝑire ꝑmissum. ẽ. Norum itaq¬
kĩm ꝑuniu̾sum mundum uenerã¬
da hodie passio celebratur. horum
hodie concursu letissimo excolit
roma martyriũ: cẽ quorũ dudũ
impia ꝑsecuta. ẽ. sanguinem eoꝵ
nunc peculiari deuota patrocinio
passiofratres. quorũ ho¬
die natalem sollempni¬
tatem celebramus : cunctis. ẽ. hono¬
randa credentib quos ꝓ iusticie pi¬
etatisq plenitudine. saluator mũ¬
di humanogeneri: ce patres esse
dedit oꝰ iudices. Quante autem
integritatis. quante ue pietatis fu¬
erint: hinic uel maxime ꝑuiden¬
dum. ẽ. quod ille eos ademũda¬
tionem corrrupti seculi. ꝙ̾ minis¬
terium sue uoluntatis elegit quẽ
non fallebat electio. Nocauit
namq petrum: opib pauꝑẽ oꝑe
piscatorem. quia conuersationem

Expanded text:
udicis aequitas non repellit. Et ideo udicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire permissum est. Horum itaq universum mundum veneranda hodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio passio, fratres, quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
adpatrem: pascendas oues suas ag.¬
nosq cõmendat. Ut quos ille pie¬
tatis miseratione redimerat: hicfi¬
dei sue urrtute seruaret. Et rectesa¬
neei. arbit᷑ occultorum. deifilius
pastendas oues suas tuendaso cõ¬
misit: cui nouerat innutriendo gre¬
ge diũco: nec studium de.ee. nẽc
fidem. Hii. ẽ. petrus qui dum ad
crucem tamqͣm crucifyci discipłs
duceretur: uersose poscens corꝑe
crucifigi: passionem nõ rennuit :
sed equautatem crutis dominite de¬
clinauit. ut ostenderet uniuersis:
aclmixande se humilitans uirauitẽ.
nori que mysterii disciplinam.: et
inter tormenta seruasse. Quã se
qru repulso timore mortis. moriendi
ordinem. tam acerbum inpassione
quessuit. Quid etiã degloriosis.¬
simo referam paulo inquo dñs fi¬
cdem nominis sui dum ipsam fi.¬
dem ꝑsequereturelegit: Qui dũ
uelut acerrimus ꝑsecutor xp̃ranã
uastat eccliam: inimico adhuc eius
inpectore. amĩtum sibi cor xp̃c ĩue¬

Expanded text:
ad Patrem, pascendas oviculas suas agad Patrem, pascendas oviculas suas agnosque commendat: ut quos ille pietatis miseratione redemerat, hic fidei suae virtute servaret. Et recte sane ei arbiter occultorum Dei Filius pascendas oves suas tuendasque commisit, cui noverat in nutriendo grege dominico nec studium deesse nec fidem. Hic est Petrus, qui dum ad crucem tanquam crucifixi discipulus duceretur, verso se poscens corpore crucifigi, passionem non renuit, sed aequalitatem crucis dominicae declinavit, ut ostenderet universis admirandae se humilitatis virtutem novique mysterii disciplinam et inter tormenta servasse. Quam secqui repulso timore mortis, moriendi ordinem tam acerba in passione quaesivit! Quid etiam de gloriosissimo referam Paulo, in quo Dominus fidem nominis sui, dum ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum velut acerrimus persecutor Christianam vastat Ecclesiam, inimico adhuc ejus in pectore amicum sibi cor Chri
Abbreviated transcription (Latin):
mul cꝰ illud. nedum suꝑaquas
ambilans petrus pede intrepidoꝵ
tanto oꝑe ddicimin trepidassi. cum
pia trepidatio sua maiorem ꝓficit
ad fidem: ut enim crelidit ꝑecrus
imꝑio dñi sui posse se affluctibus
susfentari: ita nichilhominꝰ dum¬
mergitur: credidit ip̃ums dñisu
se uirtute saluandum. Uere bea¬
ti petri a̾ clumtrepidat miraibils
potuit turbare formido. Elaman¬
do eñ clum mergitur dñe libera
me: dese ddiffisus. ẽ: nõ de d̃no du¬
bitauit. Nequis ergo timorem
hunc gloriosissimi petci ducat in
uitium: qm̃ timor iste quamus̃
prinã cuis tuidanerit fidem con¬
fidentiam tam̃ in eo reparate cre¬
dulitatis ornauit. Hic ẽ. perrus
nis libenter indulsit. Ut enĩ sic̃
apłs paulus edocuit: petra ctat xe.
sic̃ in deserto: dominico sitienti pplo.
aqua flxit epetra: ita uniu̾so mun¬
do ꝑfidie ariditate lassato: de ore
pete fons salunfere cõfessionis aner¬
stt. Sic ẽ pecrus cui xp̃c asceusur

Expanded text:
mul et illud, ne, dum super aquas mul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido ptantopere dicimus trepidasse, cum pia trepidatio sua majorem profecit ad fidem? Ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus susmergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum. Vere beati Petri, et dum trepidat, mirabilispotuit turbare formido; clamando enim dum mergitur: Domine, libera me, de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Ne quis ergo timorem hunc gloriosissimi Petri ducat in vitium: quoniam timor iste, quamvis primam ejus turbaverit fidem, confidentiam tamen in eo reparatae credulitatis ornavit. Hic est Petrus,nis libenteapostolus Paulus edocuit, petra erat Chrisicut in deserto Dominico sitienti populo aqua fluxit e petra, ita universo mundo perfidiae ariditate lassanti, de ore Petri fons salutiferae confessionis emersit. Hic est Petrus, cui Christus ascensurus
Abbreviated transcription (Latin):
pater ꝑpecrum nobis reuelasset
ecelo: Hec illi confessio dedit: ut
ante claues regni celestis acciperet᷑:
quam celi ianuas introiret. Nul
la itaq uos fratres decreditis petro
clauib regni more nr̃are clauium
enĩ celi: lingna. ẽ. petri. Quia si.¬
gulorum merita censendo apłs. li.
nitiꝙ regnum celi aut clandiaut
apit. Nonest ergo clauis istamor¬
ccalis arcificis aptata manu: sed da
ta axp̃o potestas est iudicandi.
Demiq ait eis. Quorum temiseti¬
tis peccata. remissa erunt. Et quoꝵ
retinueritis. detanta erunt. Hic est
petrus quem xp̃i. ẽt confidentisai¬
nium: subiecta uestigiis eius ma¬
raaꝓbauerunt. Nam a dño suo no¬
uos sibi dari influctib gressus: uit
fidelis ꝓoposcit: st̾ ut duectus eme¬
ruit. Qui obhoc solum trepidasse
uisus est: ut fragilitas humana
cognosceret. quanta esset int̾ dñm
seruũ ꝙ distantia. dum adgraua¬
ta peccatis caro mergitur: & ĩma¬
culati nescit planta dissidere. Sn¬

Expanded text:
Pater per Petrum nobis revelasset Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Haec illi confessio dedit, ut ante claves regni coelestis acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium es coeli lingua est Petri; quia singulorum merita censenda apostolus unicuique regnum coeli aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis aptata manu, sed data est a Christo potestas judicandi. Denique ait ei: Quorum remiseritis peccata, remissa erunt; et quorum detinueritis, detenta erunt . Hic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum et servum distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: si
Abbreviated transcription (Latin):
filius sempit̾nus. Tn dñe hominibꝰ
natus es homo: qui incogitabili ma
iestate: deus es apua dm. Tues xp̃s:
qui ꝑ redemptione nr̃a: adpassionẽ
ueniens. inpassibilis ꝑ manes apucd
patrem. Quis igitur umquam ⁊̃
tantum hoc incomprehense deitatis
archanum. humani sensus atcollere
potuisset obtutum nisiabore petri
salutaris huiꝰ ficdei ueritas racdiass:
Quis meritorum eius głam qm̃ius
magno. equiperare possit eloquio.
aquo nobis adorande diuinstatis
fides & cepit oe ꝑmanet.: Quiã
tato gloriosius iuro qui fidem secreti
inscrutabilis loquendo edidit uĩuẽ¬
do docuit. paciendo firmauit. Ut
autẽ confessionis huius quanta. ẽẽt.
magnitudo salutaris ostenderet: ait
ei. Beatus essymon bariona. quia ca¬
ro os sanguis. non reuelauit tibi: sed
pater meus qui. ẽ. incelis. Et tibida¬
bo claues regni celorũ. Quis ergo
xp̃m ꝑcarnem ce̾ incarne natum.
omĩpotentis patris. eẽ. filium senti¬
re potuisset. nisi propitius hoc ip̃e

Expanded text:
Filius sempiternus: tu Domine ab hominibus natus es homo, qui incojestate Deus es apud Deum. Tu es Christus, qui pro redemptione nostra ad passionem veniens, impassibilis permanes apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno aequiparare possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis; Et: Tibi dabo claves regni coelorum . Quis ergo Christum per carnem et in carne natum, omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset, nisi propitius hoc ipse
Abbreviated transcription (Latin):
filii dauid. filii abraham. Hii. ẽ.¬
ordo p̾posterus: sed necessario per¬
mutatus. Si enĩ primo posuisset
abraham. & postea cdauid: rursus
repetendus esset abrabã. ut ordo

Expanded text:
filii David, filii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessario commutatus: si enim prius posuisset Abraham et postea David, rursus ei repetendus esset Abraham, ut
Abbreviated transcription (Latin):
di huius cupiditas ꝑfecte deseratur.
Nam quicquid in eo concupistimꝰ:
hoc ꝓcul dubio ꝓximis inuidemus.
Uiattur &e enĩ ꝗd nob̾ desit qd̾ alt̾
assequitur. Et quia semꝑ ĩuidia.
abona uoluntate discordat: moxut
hec mentẽ ceꝑit. illa ddiscedit. Uncle
predicatores sci. ut possent proxuos

Expanded text:
di hujus cupiditas perfecte deseratur. di hujus cupiditas perfecte deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos
Abbreviated transcription (Latin):
odis repleta.ẽ. bona uoluntate. Hinc
& enim psaimista dicit. In me sũt
deus uota tua: que reddam lauda¬
tiones tibi. Ac si aꝑte dicat a si ex¬
terius munera offerenda nõ habeo.
intra memet ip̃m tamen inuenio qd̵
inam tue laudis impono: Quia
qui nr̃a datione non pasderis: obla¬
tione corcdis melius placaris. Nil
quippe offertur deo ditius: uolunta¬
te bona. Uoluntas enĩ bona sicad¬
uersa alterius. sic̃ nr̃a ꝑtimescere:
Dic de prosꝑitate ꝓximi: sic̃ de nr̃o
ꝓfectu gratiiari. Aliena dampna
nr̃a credere: aliena lucra nr̃a depu¬
tare. Amitum non proꝑt̾ mundũ
sed propt̾ dm̃ diligere. Inmicum
etiamamando tolerare. Nulli qdđ̃
pati non uis: facere. Nulli quod
tibi iuste inpendi desideras: nega.
concurrere: sed prodesse etiam ultra
uires uellei Quid ergo isto holocau.¬
sto locupletuis. quando ꝑ hoc quod
deo ymmolat. inara cordis anima
semet ipãm mactat: Sed hoc bo¬
ne uoluntatis sacrificium: num¬
quam plene ꝑsoluitur: nisi mun¬

Expanded text:
epleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendi desideras denegarconcurrere, sed prodesse etiam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4. Sed hoc bonae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mun
Abbreviated transcription (Latin):
te: popłs iuxta morem cõmunie⁊
Meum autẽ erit ostendere: quomͦ
ꝑmemet ip̃m locum consecrauerĩ
illum. Adueniunt mane cũobla¬
tionib. & magna instantia p̾cũ
intrant regiam australem. Et ecce
longa porticus inaquilonem por¬
resta. atꝙ illam attingens pꝰ erulã
extra ianuam qua uestigia mar¬
mori iliximus impressa. Sed pri¬
usqͣm huc ꝑuenias: apparet adori¬
entem basilica ꝑgrandis: qua ꝑ

Expanded text:
te, populus juxta morem communicet: meum autem erit ostendere quomodo per memetipsum locum consecraverim ipsum. Adveniunt mane cum oblationibus, et magna instantia precum intrant portam australem. Et ecce longa porticus in aquilonem porrecta, atque illam attingens posterulam januam extra quam vestigia marmore diximus impressa. Sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basilica praegrandis, a
Abbreviated transcription (Latin):
ut diligatis inuicem: ꝓtinus addi¬
ddit sicut ililexi uos. Ac si aꝑte dicat.
Al hoc amate: ad qd̾ amaui uos.
Qua in refratres kñi: solert̃ intu¬
endum.ẽ. quod antiquus hostis
dum mentem nrãm adrerum tem¬
poralium delectationẽ trahit: in¬
firmiorem contra uos proximum.
excitat: qui ea ip̃a que diligimus.
afferre moliatur. Nec curat anti¬
quus hostis hec faciens ut terrena
tollat: sed ut caritatem innobis
feriat. Nam mnodio repente exar¬
descimus: ce dum foris iniicti esse
cupimus intus grauiter ferimur.
Dum parua foris defendimꝰ. intus
amutimus maxima. Quia dum
rem diligimus temporalem: uerã
amutimus dilectionẽ. Omĩs quip¬
pe qui nr̃a tollit: inimicus. ẽ. Sed
si odio habere ceꝑimus inimicum:
intus. ẽ. qd ꝑdimus. Cum gͦaliquid
exterius aꝑximo patimur: contra
occultum raptorem interius uigile¬
mus. Qui numquam melius uĩn¬
citur: nisi cum raptor exterior a¬
matur. Una quippe &e summa ẽ
probatio caritatis: si & ip̃e diligit᷑

Expanded text:
atis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod amavi vos. 2. Qua in re, fratres charissimi, solerter intuendum est quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi ualet: quia nondehis qui
fuerant: sed de his qui. e̾ẽ. ineccłia
poterant loquebatur. Quitunc
noua &e uetera ꝓferunt: cum utri¬
uiꝙ testamenti predicam̃ta: uo¬
cib &̾ morib loquuntur. Quod
tamen intelligi &̃ aliter potest.

Expanded text:
intelligi valet, quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant loquebatur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur. Quod tamen intelligi et aliter potest.
Abbreviated transcription (Latin):
głio duplicauerunt. Bene autẽ alia
quinq uel alia duo inlucrum ue¬
nisse referuntur: quia dum utriq
serui predicatio impenditur quasi
accepta talenta geminantur. Qui¬
autẽ anum acceꝑat: ab iens fodit
interram ⁊ abscondit pecuniã dñi
qui acceptum ingenium int̾renis¬
o caducis actib implicat: lucrũ
spiritale non querens. neq cor ater¬
renis cogitationib leuans. Alius¬
nam patris familie. molliter et
delicate uiuendo enarrauerit. Post
multum uerotemporis uenit dñs
seruorum illoꝵ: oe posuit rationẽ

Expanded text:
 reportant. Bene autem alia quinque vel alia duo in lucrum venisse referuntur, quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. acceperat, abiens, fodit in terram, et abscondit pecuniam domini est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spiritale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunam patrisfamilias molliter et delicate vivendo enervarit. Post multum vero temporis venit dominus servorum illorum, et posuit ratione
Abbreviated transcription (Latin):
sensib. celestium sibi noticiã dupli¬
cauit. Excreaturis intelligens creato¬
rem: excorporalib incorporalia. exui¬
sbilib inuisibilia. exbrenib et̾na.
Similiter ce qui duo acceperat: lu¬
cratus est alia duo. Quia sunt

Expanded text:
sensibus coelestium sibi doctrinam duplicavit, ex creaturis intelligens Creatorem, ex corporalibus incorporalia, ex visibilibus invisibilia, ex brevibus aeterna. Similiter qui duo acceperat lucratus est alia duo. Et ist
Abbreviated transcription (Latin):
mus dicit: non plargitate uel pau¬
citate alteri plus &s̾ alderi minus
tribuit: sed ꝓaccipientium iurib
quomodo cẽ. apłs eos qui solidũ
sybum capere non poterant lacte

Expanded text:
didit, non pro largitate et parcitate alteri plus, et alteri minus tribuens, sed pro accipientium viribus: quomodo et Apostolus eos qui solidum cibum capere non poterant, lacte
Abbreviated transcription (Latin):
uon habent depeccatosuo potest
mouere querentes utrum hi adqͥs
non uenit xp̃c nec locutus. ẽ. eis:
habeant excusationẽ depectato su-¬
o. Si etũ non habent cur id dictũ
est propterea istos non habere qui
uenit & locutus. ẽ ͣ Si autẽ habẽt
utrum adhochabeant ut penis alix¬
nentur an ut mitius puniantur:

Expanded text:
non habent de peccato suo. Potest non habent de peccato suo. Potest movere quaerentes utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim non habent, cur dictum est propterea istos non habere, quia venit, et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant, ut a poenis alienentur, an ut minus puniantur
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uenissem os locutus fuissem eis
pectatum non haberent. Iudei ergo
ꝑsecuti sunt xp̃m: qd̃ euidentissi.¬
me indicat euuangłm. Iudeis lo¬
cutus. ẽ. xp̃c: non aliis gentib. In
eis gͦ uoluit intelligi mundum: qͥ
ro non ineis soł: sed hos quosq ad
eundem mundum ꝑtinere monstͣ¬
uit. Quid. ẽ. ergosi non uenissem.¬
peccatum non haberent: Nũqͥo
sine peccato erant uidei antequam
xp̃c ad eos incarne uenissec: Quis
hoc uel stultissimus dycerit: Sed
magnum quoddam pectatum: nõ
omne peccatum quasi subgenerali
nomine uult intelligi. Hoc. ẽ enĩ
pectatum: quo tenentur cuncta pes-¬
cata. Quod unus quisq et nõ ha¬
beat: dimutuitur ei cuncta pectata.
Hoc. ẽ. autẽ qd non crediderunt in
xp̃m: qui propt̾ea uenit ut credat᷑
ineum. Hoc peccatum: sinonue¬
nisset non ttiq haberent. Aduentꝰ
quippe eius quantũ credentib sa¬
lutaris: tantum non credentib exi¬
tiabilis factus. ẽ. Sed qd̾ adiunxit
ateꝑ ait. Nunc autẽ excusationẽ

Expanded text:
nissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaei ergo persecuti sunt Christum, quod evidentissime indicat Evangelium; Judaeis locutus est Christus, non aliis gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui ro non in eis solis, sed hos quoque ad eumdem mundum per tinere monstravit. Quid est ergo, Si non peccatum non haberent? Nunquid sine peccato erant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum quo tenentur cuncta peccata: quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata. Hoc est autem, quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit, ut credatur in eum: hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus, quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est. Sed adjunxit atque ait: Nunc autem excusationem
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ quos punit. diligit mui¬
dus: aquo uidemus supͣ dicta
scelerum genema plerumq pumi¬
ri: nisi quia mundus est in eis a
quib talia scelera puniunt᷑: inui¬
dus ce ineis aquib talia scelera di¬
liguntur. Mundus ita ille qui s̃¬
intelligrtur inmalis atq impiis.
& odit qd̃ suum. ẽ. ex eapaͥtre ho¬
minum. qua sceleratis nocet: et
diligit quod suum. ẽ. ex parte ho

Expanded text:
quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ip̃o autẽ saxo quo satra cõtegit᷑
edis adaquilonem altaris. dulcis
qe nimium lucida guitatim a qua¬
delabitur quã incole stillam uocãt.
Ob hoc & uitreũ uas eusdem re¬
ceptiu preparatum: ar gentea pen¬
det catena suspensum. Mosq. ẽ.
popło cõmunicato: singulos ad
hoc uasculum ascendere ꝑgradꝰ
donumq celestis degustare liquo¬
ris. nam ceꝰ gustu suaiuis est: et
haustu salubris. deniq non nulli
post longas febrium flãmas hac¬
hausta stilla: celeri confestim refri¬
gerio potiuntur salutis. In niuaeris
compbantur. Maxime tam̃ euis¬
dem die natalis: tum ce̾ depuin¬
ciĩs crrcumpositis: plus solito con¬
flua turba returrat. Et angłice uir¬
tutis. maior quodammꝰ credatur
ab. ẽc. frequentia. At quod spiritali¬
deatur. Quia angłi sunt admi¬
nistratorii sp̃c. in ministeriũ missi

Expanded text:
Ex ipso autem saxo quo sacra tegitur Ex ipso autem saxo quo sacra tegitur aedes, ad aquilonem altaris, dulcis et nimium lucida gudelabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flahausta stilla, celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Innumeris comprobantur, maxime tamen ejusdem die natalis, cum et de provinciis circumpositis plus solito conflua turba recurrit, et angelicae virtutis major quodammodo creditur adesse frequentia, ut quod spiritualier agi videatur: Quia angeli sunt administratorii spiritus in ministerium missi
Abbreviated transcription (Latin):
gradus ascenditur. Hec cum ip̃a
porticu sua quingentos. fere ho¬
mines caꝑe iidebatur. Altare ue-¬
nerandum rubroq contextũ pallio¬
lo: ꝓpe medium pariets meridiani
ostendens. Erat autẽ ipsa domus
angulosa: non in morem oꝑis hu¬
mani parietib erectis: sed instar
spelunce prerumptis. & sepib emi¬
nentib asperata scopulis culmi¬
ne quoq diuerse altrtudinis. Qs̃
hic uertice tangi: alibi manuuye
possit attingi. Credo docente ar¬
changło dm̃: non ornatum lapidr̃
sed cordis querere &̾. diligere purita.¬
tem. Uertex uero montis extrinsetꝰ.
partim cornea silua tegrtur: par¬
tim uirenti planitie dilatatur.
Mlissarum itaq celebratiõe com¬
pleta: magno actoniti gaudio:
quiq redierunt insua. Episcopo au¬
tem delegato ministrorum cantoꝵ
sacerdotumq officio. & mansioẽ
constructa. omnem ibidem cotidie
tem huc nocturno. ẽ. tempore au¬
sus ingredi: sed aurora transacta.
matutinos ibi decantant hymnos.

Expanded text:
gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum, rubroque contectum palliolo, prope medium parietis meridiem ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in more operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae praeruptis et saepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque diversae altitudinis, quod hic vertice tangi, alibi manu vix possit attingi, credo docente archangelo, Deum non ornatum lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea sylva tegitur, partim virenti planitie dilatatur. Missarum itaque celebratione completa, magno attoniti gaudio quique redierunt in sua. Episcopus autem delegato ministrorum, cantorum, sacerdotumque officio, et mansione constructa, omnem ibidem quotidie tem huc nocturno est tempore ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibi decantavit hymnos.
Abbreviated transcription (Latin):
iusti ambo ante dm̃. Iustisquip¬
pe parentib. ẽ. genitus: ut eo
confidentius iusticie precepta
popłis daret: quo hec ip̃e nõ qͣs
nouitia didicisset: sed uelud he¬
reditario iure. aꝓgenitorib accep¬
ta seruaret. Desacerdotali ꝓsapia

Expanded text:
justi ambo ante Dominum. Justis quipjusti ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia
Abbreviated transcription (Latin):
enturꝰ incarne dñs & re¬
demptor nr̃: multos dis¬
pensationis sue testes p̾¬
misit ceꝰ nuntios: qui diu̾sis tem¬
porib: diu̾sis israhelitice plebis
tribub orti: non diu̾si fide: secł
uno eodemq ꝑ omĩa sensu: eisdẽ
incarnationis eius myst̾ium: pro¬
phetando precinerent. Horum
ultimus &e quasi limes quidam
legis. & euuangłii: figure ꝙ ue¬
ritatis: iohannes apparuit. Oñc
atcestante quiait. Lex cr ꝓphete:
usq adiohannẽ. Ex eo: regnum
dei enuangłizatur. Unde etiam:
plusquam ꝓpħa dictus. ẽ. quia
quem ceteri alonge ꝓphetando so¬
lum predixerant: ille ce primo uen¬
turum ꝓphetando signauit: et
mox uenientem. ostendendo mõ¬
strauit. Qui certe gr̃a dispensatio¬
nis: non solum iustus. sed ce depõ¬
tificali stẏpe ortis parentib natꝰ
aꝑitur. Fuit enim sacerdos sic̃
ex lectione euuangłica audiuimꝰ:
nomine ⁊acharias deuice abia:
oe uxor illi defiliab a aron.⁊ no¬
men eius elit᷑abeth. Frant autẽ

Expanded text:
enturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ &e homines. Scd̃m hocgͥ
recte possumus dicere qđ cum ad
naturam dei non ꝑtineat humana
natura: ad ꝑsonam tam̃ unigeni¬
ti filii dei ꝑgrãm ꝑtinet humana na¬
tua. Et tanta gr̃a: ut nulla sit ma¬
ior: nulla prorsus equalis. Neq e¬
nim illam susceptionẽ hominis ul¬
la merita precesserunt: sed ab illa
susceptione: merita eius cuncta ce¬
perunt. Manet ergo filius ĩ dilec¬
tione qua eum dilecit pater: & id̾o
seuauit precepta eius. Quid. ẽ. enĩ
& ille homo. nisi qd̃ deus susceptor
est eius: Qs enĩ erat uerbum uni¬
genitus. gignenti co et̾nus: sed ut
mediator daretur nobis: ꝑ ineffa¬
bilem grãm uerbum caro factũ ẽ.
& habitauit in nobis.

Expanded text:
apud Deum et homines . Secundum hoc igitur recte possumus dicere quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura, et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus? Deus enim erat Verbum, unigenitus gignenti coaeternus. Sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
it: qua eum diligit pater. Ita quippe
dxxerat. Sicut dilexit me pater: & egodi¬
lexiuos. Atq his uerbis illa subiunix̃.
Manete indilectione mea. Illa procul
dubio: qua dilexciuos. Ergo qd̾ ait eti¬
am de patre: maneo in eius dilectione:
illa scilicet accipienda. ẽ: qua dilexit
eum pater:. Sed numquid ce hic gr̃a
intelligenda. ẽ. qua pater diligit filiũ:
sicut grã. ẽ. qua nos diligit filius. tũ
simus nos filii gratia nõ natura: u¬
nigenitus autẽ non gr̃a sed natura:
An hoc etiam inipso filio adhominẽ
referendum. ẽ: ita sane. Samdicẽ¬
do sicut dilexit me pater cr ego dilexi
uos. Gratiam mediatoris ostendit.
Mediator autem d̃i a hominum: nõ

Expanded text:
it qua eum diligit Pater. Ita quippe it qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non