comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ canonicȩ. De aĩa ⁊ eiꝰ origine libri iiii.
o tempore qͥda uincentius uictorĩmau¬
iritania cariensi inuenit a pd̃ hyspanũ
quenda pb̃rm petrũ ñnulłu opꝰculum
meũ repͣhendere: uͥ quoda loco de origine
aĩȩ hominũ singuloꝵ. utrũ ex illa una pͥma
hominis. ac de inde exparentib ꝓpagentur
ansic̃ illi uni sine ulla pƿagatione singulȩ sin

Expanded text:
 KNOELL. DE ANIMA ET EIVS ORIGINE LIBRI IIII. Eodem tempore quidam Vincentius Victor in Mauritania Caesariensi inuenit apud Hispanum quendam presbyterum Petrum nonnullum opusculum meum, ubi quodam loco de origine animae hominum singulorum, utrum ex illa primi hominis ac deinde ex parentibus propagentur an sicut illi uni sine ulla propagatione singulae sin
Abbreviated transcription (Latin):
posteris ess a aron. De latͦne ⁊̃ cui dictũ est. ho¬
die mecũ eris in paradyso qđ ñfuerit uisibilit᷑
postea disputaui. Itẽ in quinto libro dixiuẽme¬
morant᷑ matres in generationib euangelicis
nͣ eas positas nͥ cũ patͥb. uerũ est qͥdt̃.s adrẽ de
qua agebat᷑ ñ ꝑtinet. Agebat᷑ autẽ de his qui
ducrbant frum ł pƿinquoꝵ c̃iuges. eox qͥsint
filiis defuncti essent. ꝓpt duos patres iosepb.
quoꝵ alterũ manicheus c̃memorat. alterũlu¬
cas. De qua questione diligent᷑ in ħoꝑe disse.¬
rui. cũ retractaremꝰ opꝰ nr̃m contra maniche¬

Expanded text:
posteris esset Aaron. De latrone etiam, cui dictum est: hoposteris esset Aaron. De latrone etiam, cui dictum est: hodie mecum eris in paradiso, quod non fuerit uisibiliterpostea disputaui. item quod in quinto libro dixi, ubi commemorantur matres in generationibus euangelicis, non eas positas nisi. cum patribus, uerum est quidem, sed ad rem, de qua agebatur, non pertinet. agebatur autem de his, qui ducebant fratrum uel propinquorum coniuges eorum, qui sine filiis defuncti essent, propter duos patres Ioseph, quorum alterum Matheus commemorat, alterum Lucas. de qua quaestione diligenter in hoc opere disserui, cum retractaremus opus nostrum contra Fa
Abbreviated transcription (Latin):
dixi ẽseqͣns fuisse ita ut c̃tinens ess aut dib
aliqͥb intͣmitterrt᷑ in censũ ñ uidi ñ fuisse
c̃sequens. Pot̃ enĩ sic intelligi qđ scriptũ est
inmundus erit usq aduespũ. ut ꝑ ipsam uel¬
ꝑam iam ñess: inmundus. susq ad ipsamut
uesꝑtino iam tempore incensum mundus
offerret. cũ ꝓpt̃ c̾andos filios pꝰ matutinu̾mn¬
censũ mixtꝰ ess uxori. Itt̃q uͥ qͣsitũ est qͦmͦ
ꝓhibitꝰ ess suꝑ funꝰ patris sac̾dos summꝰ intͣ¬
fiusse ñdu sepulto patre statĩ pꝰ eiꝰ mortẽ fi¬
ri. qͥsac̾dos suꝑ funꝰ non dũ sepulti patris ꝓhi¬
bet᷑ intͣrt. S parũ attendi potuisse ħ p̃cipi
magis ꝓpt̾ alios qͥ fut᷑i erant summi sacerdo¬
tes ñ patͥb summis sac̾dotib succedentib s
tam̃ ex filiis ide expꝰsteris aaronsiforte summꝰ
sac̾dos aut filios ñ haberet. aut ita reꝓboꝰ ha¬
b̾et ut nullꝰ eoꝵ pat̾ debuiss succrdere: sicͣ

Expanded text:
equens fuisse, ut aut continens esset, aut diebus aliquibus intermitteretur incensum - non uidi non fuisse consequens. potest enim sic intellegi, quod scriptum est: inmundus erit usque ad uesperam, ut per ipsam uesperam iam non esset inmundus, sed usque ad ipsam, ut uespertino iam tempore incensum mundus offerret, cum propter creandos filios post matutinum incensum mixtus esset uxori. itemque ubi quaesitum est, quomodo prohibitus esset super funus patris sfuisse nondum sepulto patre statim post eius mortem firi, qui sacerdos super mortem nondum sepulti patris prohibetur intrare. sed parum adtendi potuisse hoc praecipi magis propter illos, qui futuri fuerant summi sacerdotes non patribus summis sacerdotibus succedentes, sed tamen ex filiis, id eat ex posteris Aaron, si forte summus sacerdos aut filios non haberet aut ita reprobos haberet, ut nullus eorum patri deberet succedere, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ comitẽ cũ audissẽ pelagianos ci
nescio qͥd seripsisse de nob̃. qđ s. nuptias
Quox libroꝵ titulus ẽ. de nuptuis ⁊ c̃cupiscen¬
tia. Bonitatẽ quippe defendimꝰ nuptiae nt
putaret᷑ cax esst uiciũ c̃cupiscentia carnis.
lex in membris repugnans legi mentis qͦ
malolibidinis bene utit᷑ ad filios pc̃andoꝰ pu¬
dicicia c̃uigalis. Ut aũ duo libri essent. pͥmꝰ
accepissẽ alio libro ad eade ipsa respondi. huiꝰ
tero iudicũ feci notatis locutionib singuloꝵ
quȩ minꝰ usitatȩ sunt linguȩ nr̃x. qͣͥs parũ
aduertendo sensum qͥdẽ qͣrunt. qͥ legẽ diuui
nix eloqͥ& cũ sit locutionis genꝰ:⁊ ñ nũquã
exculpant aliqͥd qd̃ au̾itate qͥde ñ ab horreat.
nit᷑. s genere locutionis dixisse c̃dibilius appa¬
rit. alulta aut̃ in litteris sacris. obscura cog¬
nicio locutionis genere dilucescunt. Eptͣ qd̃
cognoscenda sunt eade genera locutionũ ubi
sententiȩ patent. ut ⁊ͣ uͥlatent cognitioip¬

Expanded text:
ium, cum audissem Pelagianos ei nescio quid scripsisse de nobis, quod scilicetquorum librorum titulus est: de nuptiis et concupiscentia. bonitatem quippe defendimus nuptiarum, ne putaretur earum esse uitium concupiscentia carnis et lex in membris repugnans legi mentis, quo malo libidinis bene utitur ad filios procreandos pudicitia coniugalis. ut autem duo libri essent, primus accepissem, alio libro ad eadem ipsa respondi. Huiustero Iudicum, feci notatis locutionibus singulorum, quae minus usitatae sunt linguae nostrae, quas parum aduertendo sensum quaerunt, qui legunt, diuiiorum, cum sit locutionis genus, et nonnunquam exsculpunt aliquid quod a veritate quidem non abhorreat; nitur, sed genere locutionis hoc dixisse credibilius apparet. Multa autem in Scripturis sanctis obscura, cognito locutionis genere dilucescunt. Propter quod cognoscenda sunt eadem genera locutionum ubi sententiae patent; ut etiam ubi latent, cognitio ip
Abbreviated transcription (Latin):
b dam cum ficut poterã responderem.
uoluerunt poeius scribi quȩ dicebam
quam sine litteris fundi. Ubi cum eis ob¬
temperarem lib̃ unꝰ accessit suꝑiorib
opusculis meis. In quo libro qđ auͣ ait ĩqͣm
scimus quia lex spiritalis est. ego auttͣ
carnalis sum. satis ostendit non posse un¬
pleri leggem nisi aspiritualib quales facͣ
gr̃a dĩ. Q d utiq ñ exꝑsona apłi accipiuo¬
lui quia iam spiritalis erat. s hominiᷤ sub
lege positi non dum sub gr̃a. Sic enimpͥ¬
us hec u̾ba sapiebam. quȩ postea lectis
quibusda diuinoꝵ tractatorib eloqͥoꝵx
quox me moueret auctoritas c̃sid aui
diligentius. ⁊ uidi ⁊̃ de ipso apło possc̃
intelligi qđ ait. scimꝰ quia lex spiritalis
est. eigoꝰ carnalis sum. Qđ ineis libris qͦs
contra pelagianos nuꝑ scripsi quantũ
potui diligenter ostendi. In isto gͦ libro
& hoc qđ dictum est. ego autẽ carnalis
sum.⁊ de inde cetera usq ad eum locũ

Expanded text:
bus cum, sicut poteram, responderem, voluerunt scribi potius quae dicebam, quam sine litteris fundi. Ubi cum eis obtemperarem, liber unus accessit superioribus opusculis meis. In quo libro: Quod autem ait, inquam, « Scimus quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum; » satis ostendit non posse impleri Legem, nisi a spiritualibus, quales facit gratia dei. quod utique non ex persona apostoli accipi uolui, qui iam spiritalis erat, sed hominis sub lege positi, nondum sub gratia. sic enim prius haec uerba sapiebam, quae postea lectis quibusdam diuinorum tractatoribus eloquiorum, quorum me moueret auctoritas, consideraui diligentius et uidi etiam de ipso apostolo posse intellegi, quod ait: scimus, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, quod in eis libris, quos contra Pelagianos nuper scripsi, quantum potui, diligenter ostendi. in isto ergo libro et hoc, quod dictum est: ego autem carnalis sum et deinde cetera usque ad eum locu
Abbreviated transcription (Latin):
is me intelligi uoluisse ilła quȩ ꝓpͥe di
nam ista ꝓptͣ originẽ natura appellat᷑.
quȩ origo utiq habet uiciũ qđ est c̃tra
naturam. Et iterũ qͣđ dictũ est peccati
reum tenere quemquã quia ut fecit
qd facere: ñ potuit summȩ iniquitatis
est ⁊ infamiȩ. Cur gͦ inquiunt paruuli
tenent᷑ rei: respondet᷑ quia ex ciꝰ origi¬
ne. tenent᷑. qui ñfecit qđ facere potuit
diuinũ scilicet seruare mandatũ. Qđ
aut̃ dixi. illȩ animȩ quidquid faciunt
si natura ñ uoluntate faciunt. id est si
libero ad faciendui. & non faciendũ mo¬
tu animi carent. si deniq his abstinen¬
di ab oꝑe suo potestas nulla c̃cedit᷑ pec
turbat de paruulis questio. quia ex
illius origine rei tenent᷑. qui uoluntate

Expanded text:
is me intellegi uoluisse illam, quae propriis me intellegi uoluisse illam, quae proprinam ista propter originem natura appellatur, quae origo utique habet uitium, quod est contra naturam. et iterum quod dictum est: peccati reum tenere quemquam, quia non fecit quod facere non potuit, summae iniquitatis est et insaniae, cur ergo., inquiunt, 'paruuli tenentur rei?\' respondetur, quia eius ex origine tenentur, qui non fecit quod facere potuit, diuinum scilicet seruare mandatum. quod autem dixi: illae animae quidquia faciunt, si natura, non uoluntate faciunt, id est si Libero et ad faciendum et ad non faciendum motu animi carent, si denique abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, pea non perturbat de paruulis quaestio, quia ex illius origine rei tenentur, qui uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
ñsanam̃ nͥ gr̃a saluatoris. Qđ si quisquã di¬
uoluntatẽ. s uiciosam peccatoq seruuente
n resistendu est nec de uerbis cũ resconster
c̃trouersia facienda ⁊̃ sic enim ostendit᷑ si¬
ne uoluntate nullum sit esst peccatũ. si¬
ut in oꝑt siue in origine: Rursus in roqđ
dixi iam querere. poterã utrũ illud ma¬
lum genꝰ animarum ante quã mͦ miscere¬
tͣ habuiss aliquam uoluntatẽ. si enim ñ
habebat sint: peccato atq innocens erat¬
catum dicitis paruuloꝵ quoꝵ uoluntatr̃
non trnctis rram : Responũet᷑ ñ eos ꝓpͥeta¬
te uoluntatis s origine reos teneri. Om̃is
enim terrenꝰ qui est origine nisi adam:
Porro aut̃ ada habebat uoluntatẽ. qua
uoluntate cũ peccass ꝑ eũ peccatũ intra¬
uit in mundu. Itemq in eo qđ dixi natu
ram esse malȩ animȩ. nullomodo. Cur¬
runt si querit᷑ quomͦ accipiamꝰ qđ ait
apls. fiumꝰ ⁊ nos natura filu irt sicut ce¬
teri respondemꝰ naturã in his uerbis me.¬

Expanded text:
 gratia saluatoris. quod si quisquam diuoluntatem, sed uitiosam peccatoque seruientem, non resistendum est nec de uerbis, cum res constet, controuersia facienda. etiam sic enim ostenditur sine uoluntate nullum esse peccatum siue in opere siue in origine. Rursus in eo, quod dixi: iam quaerere coeperam, utrum illud malum genus animarum, antequam bono misceretur, habuisset aliquam uoluntatem. si enim non habebat, sine peccato atque innocens erit etcatum dicitis paruulorum, quorum uoluntatem non tenetis ream?\' respondetur non eos proprietate uoluntatis, sed origine reos teneri. omnis enim homo terrenus quid est origine nisi Adam? porro autem Adam habebat utique uoluntatem, qua uoluntate cum peccasset, peccatum per eum intrauit in mundum. Itemque inae nullo modo queunt, si quaeritur, quomodo accipiamus, quod ait apostolus: fuimus et nos natura filii irae sicut et ceteri, . respondemus naturam in his uerbis me
Abbreviated transcription (Latin):
s: postra quãius ñꝑom̃ia inualentim he¬
resem lapsus est. Y Nocthiani aquoda no¬
etho. qui dierbat xꝑ̃aa eundẽ ipsum esse
trant. & hospites suos. hoc mͦ existiman¬
tes d̃o se debere. seruire: Alia quoq here¬
tica docere dicunt᷑ turpia. s quȩ illa sint.
nec ipse ẽmemorat epiphaniꝰ. nec uspiãpo¬
ni. qui se ipsos isto nomine quasi ꝓpter
mundiciã suꝑbissime atq odiosissime: noĩ¬
nant. scd̃as nuptias non admittunt. peni¬
tentiã denegant. nouatũ sectantes hereti¬
cũ. Unde etiã nouaciani appellant᷑.An¬
gelici. inangelox cultũ inclinati. quosepi¬
phanius iã omnino defecisse testat᷑. Apos¬
tolici qui se isto nomine arrogantissime
uocauerunt. eo qd̃ insuã c̃munionẽ non
reciꝑent utentes c̃iugib & resꝓprias pos¬
sidentes. quales habet᷑ catholica ȩccła. ⁊ me¬
nachos: clericos plurimos. Sed ideo isti he¬
retici sunt. quo se ab ȩccła separantes. nul¬
ła spem putant eos habere: qui utunt᷑ hiᷤᷤ

Expanded text:
 omnia, in Valentini haeresim lapsus est. XXXVI. NOETIANI a quodam Noeto, qui dicebat Christum eumdem ipsum esse trant, et hospites suos, hoc modo existimantes Deo se debere servire. Alia quoque haeretica docere dicuntur et turpia: sed quae illa sint, nec ipse commemoravit Epiphanius, nec uspiam poRI, qui se ipsos isto nomine, quasi propter munditiam, superbissime atque odiosissime nominant, secundas nuptias non admittunt, poenitentiam denegant, Novatum sectantes haereticum: unde etiam Novatiani appellantur. XXXIX. ANGELICI, in angelorum cultum inclinati, quos Epiphanius jam omnino defecisse testatur. XL. APOSTOLICI, qui se isto nomine arrogantissime vocaverunt, eo quod in suam communionem non reciperent utentes conjugibus et res proprias possidentes: quales habet Catholica et monachos et clericos plurimos. Sed ideo isti haeretici sunt, quoniam se ab Ecclesia separantes, nullam spem putant eos habere, qui utuntur his
Abbreviated transcription (Latin):
minũ qđ non potest inetatib singuloꝵ
sicut incorpore non potest simul &u¬
uentus esse ⁊ senectus. in animo aut̃ po¬
test. illa ꝓpter alacritatem ista ꝓpt gra
quando cogitaciones nr̃as uiderr possi¬
mus. Ubi qđ dixi angelica corpora qua¬
lia nos speramus habituros lucidissima
si hoc sine membris que nunc habemꝰ
⁊ sine substancia quam uis ineorrupti¬
bilis tamen carnis accipiat᷑. errat᷑. Mul¬
to aut̃. melius inoꝑe de ciuitatr dĩqͤs¬
tio ista tractata est de uidendis cogi
nem & similitudinẽ qĩ. ubi quidem
qđ̃ dixi. homo sine uita non reete appel

Expanded text:
minum, quod potest in aetatibus singulorum, sicut in corpore non potest simul et iuuentus esse et senectus, in animo autem potest, illa propter alacritatem, ista propterquando cogitationes nostras uidere possumus. ubi quod dixi: angelica corpora, qualia nos speramus habituros, lucidissima si hoc sine membris, quae nunc habemus, et sine substantia quamuis incorruptibilis, tamen carnis accipiatur, erratur. multo autem melius in opere de ciuitate dei quaestio ista tractata est de uidendis cogitnem et similitudinem dei. ubi quid est, quod dixi: homo scilicet uita non recte appel
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ fccisse. Func appelłe dicunt quida
⁊̃ de xp̃o tã falsa sensisse: ut diceret eũ ñ qͥd̃e
carnẽ deposuisse de celo. sexelementis mun¬
di accepisse quã mundo reddidit. cũ sine car
uanitate de sathanȩ terra germinasse asse¬
rant uitẽ. Etiã ipsi ñ sanã doctrinã suã qͥb
uolunt instant nominib principũ. carnis
resurrectionẽ cũ ueteri testam̃to respuente̾.
Taciam a taciano quoda instituti qui ⁊ encra¬
titȩ appellati sunt. Nuptias dampnant. atq
omnino pares cas fornicationib aliisq cor:¬
ruptionib faciunt. nec recipiunt in suoꝵ mu¬
merũ ẽiuigio utentẽ: siue marẽ siue feminã.

Expanded text:
e fecisse. Hunc Apellem dicunt quidam etiam de Christo tam falsa sensisse, ut diceret eum non quidem carnem deposuisse de coelo, sed ex elementis mundi accepisse, quam mundo reddidit, cum sine carnvanitate de satana et terra germinasse asserant vitem. Etiam ipsi non sanam doctrinam suam, quibus volunt, inflant nominibus principum, carnis resurrectionem cum Vetere Testamento respuentes. XXV. TATIANI a Tatiano quodam instituti, qui et Encratitae appellati sunt, nuptias damnant, atque omnino pares eas fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt: nec recipiunt in suorum numerum conjugio utentem, sive marem, sive feminam.
Abbreviated transcription (Latin):
diumũ sem̃ aliud nasceret᷑ tãquã filiox dĩ.
łti quoq multa de principatib ⁊ potestatib
uanissima fabulant᷑. Quicda eos dicunt sem
filiũ noe xpͣaa putare. Archonitici aprin¬
cipib appellati. uniuersitatẽ quã d̾s condi¬
dit oꝑaesse principiũ dicunt. Oꝑant᷑ ⁊̃ quan¬
qa turpitudinẽ. resurrectionẽ carnis negãt.
serdoniani acerdone nominati. qui duopͥn¬
cipia sibi aduersantia dogmatitauit. dmq
uere. mortuũ uel quidquã passum s simulas¬
se passionẽ. Quidã uͦ induob principiis suis
duos deos ita eũ dixisse. ꝑhibent. ut unꝰ eoꝵ er̃t
bonꝰ altͣ aut̃ malus. Resurrectionẽ mortuoꝵ.
quoq: aquo marcionitȩ appellati sunt. cerdo¬
nis secutꝰ dogmata de duob principiis. quã¬
ius epiphanius tria dicat asseruissẽ principia
bonũ. iustũ. prauũ. Sed eusebius siuerũ quen¬
da ñ marcionẽ triũ principioꝵ atq naturde
scribit auctorẽ. Appellitȩ sunt. quox appellẽ

Expanded text:
um semen aliud nasceretur, tanquam filiorum Dei. Hi quoque multa de principatibus et potestatibus vanissima fabulantur. Quidam eos dicunt Sem filium Noe Christum putare. XX. ARCHONTICI a principibus appellati, universitatem, quam Deus condidit, opera esse principum dicunt. Operantur etiam quamdam turpitudinem. Resurrectionem carnis negant. XXI. CERDONIANI a Cerdone nominati, qui duo principia sibi adversantia dogmatizavit: Deumque vere mortuum vel quidquam passum, sed simulasse passionem. Quidam vero in duobus principiis suis duos deos ita eum dixisse perhibent, ut unus eorum esset bonus, alter autem malus. Resurrectionem mortuorum quoque, a quo Marcionitae appellati sunt, Cerdonis secutus est dogmata de duobus principiis: quamvis Epiphanius eum tria dicat asseruisse principia, bonum, justum, pravum: sed Eusebius Sinerum quemdam, non Marcionem, trium principiorum atque naturarum scribit auctorem, . XXIII. APELLITAE sunt, quorum Apelles
Abbreviated transcription (Latin):
lx i de co qd scriptũ est in euangelio t̃bas
dm̃ in monte. pauisse de panib quinq:
regiam scilicet ⁊ sacerdotalem. ad quas
q̃ sacro sc̃a illa unctio ꝑtinebat. diren¬
du pocius fuit. maxime ꝑtinebat. qm̃
unctos aliquando legimꝰ ⁊ ꝓphetas. Item¬
qd̃ dixit lucas qui tam̃quã ascendentt᷑
post abolitionem percatix sacerdotem
xp̃m insinuauit cũ ꝑ nathan ascendit
ad dauid. quia nathan ꝓpħa missus erat
cuiꝰ correptione dauid impius percati
abolicient᷑ penitendo impetrauit non
sic accipiendum est. tamquã fuerit ip¬
se. nathan ꝓpħa qui filius dauid. quia
nec hic i dictum est. qđ ipse ꝓpħa missus

Expanded text:
 de eo, quod scriptum est in euangelio, turbas dominum in monte pauisse de panibus quinque. regiam scilicet et sacerdotalem, ad quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat, dicendum potius fuit: maxime pertinebat, quoniam unctos aliquando legimus et prophetas. item dixi: Lucas, qui tamquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuauit, per Nathan ascendit ad Dauid, quia Nathan propheta missus erat, cuius correptione Dauid ipsius peccati abolitionem paenitendo inpetrauit. non sic accipiendum est, tamquam ipse fuerit Nathan propheta, qui filius Dauid, quia nec hic dictum est, quia ipse propheta missus
Abbreviated transcription (Latin):
lat᷑ cũ homo⁊ dicat᷑ cadauer hominis.
Erggo saltrͣ dicere debui. ñpprie dicit᷑
ubi dixi non recłt dicit᷑. Item dixi neq
inscite distinguunt᷑. quod aliud est ima¬
go ⁊ similitudo dĩ. aluid ad imaginẽ & si¬
militudinem dĩ. sicut hominem factũ ac¬
cipimꝰ. qđ non ita est intelligendum qͣsi
homo nͣdicat᷑ ymago qĩ cũ dicat apls ur¬

Expanded text:
atur homo etiam cadaver hominis? Ergo saltem dicere debui, Non proprie dicitur; ubi dixi, non recte dicitur. Item dixi: Neque inscite distinguitur, quod aliud sit imago et similitudo Dei, aliud ad imaginem et similitudinem Dei, sicut hominem factum accipimus. Quod non ita intelligendum est, quasi homo non dicatur imago Dei, cum dicat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓptͣ hanc liceat dimittert uxorem
latebrosissima questio est. licet tam̃
ꝓpt̃ istam quȩ in stupris eͣmitut᷑
nulla questio est. uUbi dixi ħ ꝑmissum es¬
se ñ iussum. non attendi aliam scripturã

Expanded text:
pter hanc liceat dimittere uxorem, latebrosissima quaestio est. Licere tamen propter istam quae in stupris committitur, nulla quaestio est. Et ubi dixi hoc permissum esse, non jussum, non attendi aliam Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
re. lectorem istam sibi nr̃am disputatio¬
nem deberr sufficere: s legat & alia si¬
ue nr̃a quȩ postra scriptã sunt. siue ali¬
& melius c̃siderata atq tractata.ł ipse
si potest ea que hic merito mouere
possunt. iugilantiore atq intelligen¬
tiore ment̾e discutiat. ñ quia omne
peccatũ fornicatio est. neq em̃ omnẽ
peccantẽ ds ꝑdit. qui cottidie scõs su¬
os exaudit dicentes. dimitie nob̃ de¬
bita nr̃a cũ ꝑdat omnẽ qui fornica¬
tͣ abeo. S qualit intelligenda aiq eli

Expanded text:
re lectorem istam sibi nostram disputationem debere sufficere, sed legat et ea siue nostra, quae postea scripta sunt, siue aliorum melius considerata atque tractata, uel ipse, si potest, ea, quae hic merito mouere possunt, uigilantiore atque intellegentiore mente discutiat, non quia omne peccatum fornicatio est — neque enim omnem peccantem deus perdit, qui cotidie sanctos suos exaudit dicentes: dimitte nobis debita nostra, quum perdat omnem, qui fornicatur ab eo — sed quatenus intellegenda atque li
Abbreviated transcription (Latin):
na potuer̃. s satis ad inquisita responsũ
in capite quis adquẽ seribat. S ideo int
nomina nr̃a ñ habet multo plirior est. Ni
eo multo plura tractant᷑. In pͥmo gͦ qđ de
occurrit unde possit ꝓbari. nͥ exlibrosapi¬
entiȩ:. quẽ uidei ñ recipunt in auctoritañ
canonicã. Qd̃ tam̃ fidelib potuit ꝓueni¬
re. ñ illis adu̾sus dm murmuratorib. qͥ ꝓfec

Expanded text:
nia potuerunt; sed satis ad inquisita responsum in capite, quis, ad quem scribat: sed ideo inter nomina nostra non habet, multo est prolixior, et in eo multo plura tractantur. In primo igitur quod de occurrit unde possit probari, nisi ex libro Sapientiae , quem Judaei non recipiunt in auctoritatem canonicam; quod tamen fidelibus potuit provenire, non illis adversus Deum murmuratoribus, qui profec
Abbreviated transcription (Latin):
u adu̾sus partẽ donati multa qͥđr¬
c̾bris disputacionib agerrmꝰ: attu¬
lit ad eccłam qͥdã laicꝰ tunc eox ñnulla cͣtͣ
nos dictata ł scripta. in paucis uelut testi¬
moniis quȩ suȩ cause suffiagari posse pu¬
tant. His brruissime respondi łłuiꝰ libelli
titulus est. cͣtra qđ attulit centuriꝰ acdona¬
tistis. ⁊ incipit sic. Peco qđ scriptũ est insalo¬
mone de aqua aliena abstinrte. Adinqͥsi¬

Expanded text:
 aduersus partem Donati multa crebris disputationibus ageremus, adtulit ad ecclesiam quidam laicus tunc eorum nonnulla contra nos dicta uel scripta in paucis uelut testimoniis, quae suae causae suffragari putant. breuissime respondi. huius libelli titulus est: contra quod adtulit Centurius a Donatistis, et incipit sic: Dicis eo, quod scriptum est in Salomone: ab aqua aliena abstinere.
Abbreviated transcription (Latin):
posui illius latͦnis exempłu qđd̃ utrũ ñfuerit
baptizatꝰ incertũ est. In libro Uͦ de uasis au¬
reis ⁊ argentris indomo magna ẽstitutis
sensũ cypriani secutꝰ sum. qui ħ accepit in
bonis. in malis aut̃ lignea ⁊ fictilia. adilla
referans qđ dictũ est. alia quidt̃ in honorẽ:
Adħ aut̃ qđ dictũ est alia uͦ incͣtumeliam.
S magis apꝓbo qđ aput yconiũ postearep

Expanded text:
posui illius latronis exemplum, quia utrum non fuerit baptizatus incertum est. in libro septimo de uasis aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea et fictilia, ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed magi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ se ipsa debet esse c̃tenta. s do mens nr̃a sub¬
dencda est. Item respondens ei cũ quo disputa¬
bat᷑. hic plane inquã ñerras. Quod ut tͥ omen
sit. adreliqua libent᷑ optauerim. hoc licet non
serio s ioco dictũ sit. nollem tam̃ eo u̾bo uti. Om̃
quippe legisse me ñ recolo. siue insacris litte.¬
ris nr̃is. siue in sermone cuiusquã ȩcclesiastici
disputatoris. quam uis ab hominatio inde sit
dicta quȩ in diuinis libris assidue reperit᷑. In
scdo aut̃ libro ꝓrsus in epta est. ⁊ insuła illa qͥsi
fabula de filocalia: de philosophia. quot sint
gͥmanȩ ⁊ codẽ parentr ꝓereatę. Aut enun filo¬
calia quȩ dicit᷑ ñ nͥ in nugis est. ⁊ hoc philosophi¬
e nulla racione germana. aut si ꝑꝑea est hoc no¬
sapientiȩ pulchritudo. eade ipsa est in reb in¬
corporalib atq summis filocalia quȩ philoso¬
phia. neq ullomͦ sunt quasi sorores duȩ. Alio

Expanded text:
non se ipsa debet esse contenta, sed deo mens nostra subnon se ipsa debet esse contenta, sed deo mens nostra subdenda est. item respondens ei, cum quo disputabatur: hic plane, inquam, non erras; quod ut tibi omen sit ad reliqua, libenter optauerim. hoc licet non serio, sed ioco dictum sit, nollem tamen eo uerbo uti. omen quippe me legisse non recolo siue in sacris litteris nostris siue in sermone cuiusquam ecclesiastici disputatoris, quamuis abominatio inde sit dicta, quae in diuinis libris adsidue reperitur. In secundo autem libro prorsus inepta est et insulsa illa quasi fabula de philocalia et philosophia, quod sunt germanae et eodem parente procreatae. aut enim philocalia quae dicitur non nisi in nugis est et ob hoc philosophiae nulla ratione germana aut, si propterea est hoc nosapientiae pulchritudo, eadem ipsa est in rebus incorporalibus atque summis philocalia, quae philosophia, neque ullo modo sunt quasi sorores duae. alio
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis corporis ullus sensus attingit. E st u
sensus ⁊ mentis. S eox more tunc loquebar qͥ
sensum ñ nisi corporis dicunt. ⁊ sensibilia ñ nͥ
corporalia. Itaq ubicũq sic locutus sum. pa¬
rũ est ambiguitas euitata nͥ apud eos quoꝵ c̃¬
suetudo est locutionis huiꝰ. Itẽ dici. Quidcen
mine optimũ est uiuere: Et quid dixerim
in homine esse optimũ. paulopꝰ explicans. qͥs
inquã dubitauerit nichil esse aliud optimũ
hominis. quã eã parte amici cui dominanti
obtemperare ẽuenit cetera quȩ in homine¬
sunt : Nec aut̃ ne aliã postules diffinitionẽ.
mens aut racio dici potest ħ qͥdẽ uerũ est:
Nam quantũ attinet ad hominis naturã ni¬
chil est in eo melius. quã mens ⁊ racio. sed nͣ
scđm ipsam habet uiuere qui beate uult
uiuere: Alioquin scđm homine̾ uiuit. cum
scđm dm̃ uiuendu sit. ut possit ad beatitu¬
dinẽ ꝑueni¬
re. ꝓptͣ quã consequenda

Expanded text:
mortalis corporis sensus adtingit; est enim mortalis corporis sensus adtingit; est enim sensus et mentis. sed eorum more tunc loquebar, qui sensum non nisi corporis dicunt et sensibilia non nisi corporalia. itaque ubicumque sic locutus sum, parum est ambiguitas euitata nisi apud eos, quorum consuetudo est locutionis huius. item dixi: quid cenmine optimum est, uiuere? et quid dixerim in homine esse optimum, paulo post explicans: quis, inquam, dubitauerit nihil esse aliud hominis optimum quam eam partem animi, cui dominanti obtemperare conuenit cetera, qusunt? haec autem, ne aliam postules definitionem, mens aut ratio dici potest. hoc quidem uerum est — nam quantum adtinet ad hominis naturam, nihil est in eo melius quam mens et ratio — sed non secundum ipsam debet uiuere, qui beate uult uiuere. alioquin secundum hominem uiuit, cum secundum deum uiuendum sit, ut possit ad beatitudinem peruenire, propter quam consequendam
Abbreviated transcription (Latin):
candum est ꝓuidentiã. hoc ⁊̃ ibi ñtacui di¬
eeus Et enim fortasse quȩ uulgo fortunano¬
minat᷑. occulto quoda numine regit᷑. nichi¬
q: aliud in reb casum uocamꝰ. msi cuiꝰ ratio⁊
causa scereta est. Dixi quidt hoc. Uerũtamen
penitit me illic nominasse fortunã. cũ uideã
fortuna. Q. d̃ aut̃ quoda loco dixi ita compa¬
ratum est. siue: ꝓmeritis nr̃is. siue ꝓnecessita¬
te nature. ut diuinũ animũ mortalib inhe¬
rentẽ. nequaquã philosophiȩ portus accipi
dicere: ꝓmeritis nr̃is sicut uerũ est ex ada
tracta miseria. nec addere siue ꝓ necessitate
naturȩ. quando quide naturȩ nr̃ȩ dura
cessitas merito p̾cedentis in¬
iqui¬
tatis exorta est. Itẽq illie
qđ arxi nichil omnino colenłu esse. totũq
abiciendu quidquid mortalib occulis c̃¬
nit᷑. quid quid merito ullus sensus attin¬
git. addenda u̾ba erant: unt diceret᷑ quid quid

Expanded text:
candum est prouidentiam. hoc etiam ibi non tacui dicandum est prouidentiam. hoc etiam ibi non tacui dicens: etenim fortasse, quae uulgo fortuna nominatur, occulto quodam ordine regitur, nihilque aliud in rebus casum uocamus, nisi cuius ratio et causa secreta est. dixi quidem hoc, uerum tamen paenitet me sic illic nominasse fortunam, cum uideam fortuna. quod autem quodam loco dixi: ita conparatum est siue pro meritis nostris siue pro necessitate naturae, ut diuinum animum mortalibus inhaerentem nequaquam philosoph\'ae portus accipiadicere: pro meritis nostris, sicut uerum est ex Adam tracta miseria, nec addere: siue pro necessitate naturae, quandoquidem naturae nostrae dura cessitas merito praecedentis iniquitatis exorta est. itemque illic quod dixi: nihil omnino colendum esse totumque abiciendum quidquid mortalibus oculis cernitur, quidquid ullus sensus adtingit, addenda erant uerba, ut diceretur: quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
quantum potero curabo ut eundem ordinẽ
furram incupiditatib huiꝰ mundi
uel que adipisci uoleba.⁊ me ad xp̃i¬
anţ uitȩ ocium c̃tulissem. nondu baptizatus
contra achademicos. ł de achademicis primũ
scripsi: ut argumenta cox quȩ multis inge¬
runt ueri inueniendi desperationẽ. ⁊ phibent
cuiquã rri assentiri. ⁊ omnino aliqͥd tãquam
manifestũ certũq sit apꝓbare sapientt̃. cũciꝰ
omĩa uideant᷑ obscura ⁊ in certa. ab animomie¬
o quia ⁊ me mouebant quantis possem racio¬
nib amouerem. Quod miserante atq iuuan¬
te dño factũ est. S ieisdt trib libris meis
ñ mͥ placet totiens me appellasse fortunam.
quã uis ñ aliquã dtã uolurrim hoc nomine
intelligi. S fortuitũ rerũ euentũ ł in corpo¬
ris nr̃i ł merternis bonis ł ma lis¬
unde ⁊ illa uerba sunt qͣ
nulla
religio ꝓhibet dic̾ert. forte forsan. forsitan.
fortasse. fortuitu. qđ tntotũ ad diuinã rruo¬

Expanded text:
quantum potero, curabo, ut eundem. ordinemquantum potero, curabo, ut eundem. ordinemfueram in cupiditatibus huius mundi uel quae adipisci uolebam et me ad Christianae uitae otium contulissem, nondum baptizatus contra Academicos uel de Academicis primum scripsi, ut argumenta eorum, quae multis ingerunt ueri inueniendi desperationem et prohibent cuiquam rei adsentiri et omnino aliquid, tamquam manifestum certumque sit, adprobare sapientem, cum omnia eis uideantur obscura et incerta, ab animo meo, quia me mouebant, quantis possem rationibus amouerem. quod miserante atque adiuuante domino factum est. Sed in eisdem tribus libris meis non mihi placet totiens me appellare fortunam, quamuis non aliquam deam uoluerim hoc nomine intellegi, sed fortuitum rerum euentum uel in corporis nostri uel in externis bonis aut malisunde et illa uerba sunt, quae nulla religio dicere prohibet: forte, forsan, forsitan, for-tasse, fortuito, quod tamen totum ad diuinam reuo
Abbreviated transcription (Latin):
aduersa sentiunt. Cũ uero id ipsum dicunt
omis. ⁊ uerũ dicunt. ⁊ ab unius ueri magistrima¬
gisterio ñ recedunt. offendunt aut̃ ñcũ illius
multa dicunt. s cũ addunt sua. Sic quippe in¬
cidunt ex multiloquio etiã infalsiloquiu. Scri¬
bere aut̃ mͥ ista placuit. ut hic emittã in manꝰ
hominũ aquib ea quȩ iã edidi reuocare emen¬
dando ñ possum. Nec illa sane p̾trreo quȩ cate¬
cuminis iam licet relicta spt quã terrenãge.¬
reb̾a. s ad huc seculariũ litter& inflatus c̃sue¬
tudine. scripsi. quia ⁊ ipsa exierunt innoticiã
describentium atq legentiũ. ⁊ legunt᷑ utilit̾
si ñnullis ignoscat᷑. ł si ñ ignoscat᷑. ñ tam̃ in hert¬
at᷑ erratis. Qua ꝓpt̾ qui cumq ista lecturi sum
ñ me imitent᷑ errantẽ. s: in melius ꝓficientẽ.
Inuent& enim fortasse quomͦ scribendo ꝓfe¬
cerim. quisquis opuscula mea ordine qͦscrip¬
ta sunt legrrit. Qđ ut possit. hoc opere

Expanded text:
aduersa sentiunt. cum uero ipsum dicunt aduersa sentiunt. cum uero ipsum dicunt omnes et uerum dicunt, ab unius ueri magistri magisterio non recedunt. offendunt autem, non cum illius multa dicunt, sed cum addunt sua. sic quippe incidunt ex multiloquio etiam in falsiloquium. Scribere autem mihi ista placuit. ut haec emittam in manus hominum, a quibus ea, quae iam edidi, reuocare et emendare non possum. nec illa sane praetereo, quae catechumenus iam, licet relicta spe, quam terrenam gerebam, sed adhuc saecularium litterarum inflatus consuetudine scripsi, quia et ipsa exierunt in notitiam describentium atque legentium et leguntur utiliter, si nonnullis ignoscatur uel, si non ignoscatur, non tamen inhaereatur erratis. quapropter quicumque ista lecturi sunt, non me imitentur errantem, sed in melius proficientem. inueniet enim fortasse, quomodo scribendo profecerim, quisquis opuscula mea ordine, quo scripta sunt, legerit. quod ut possit, hoc opere,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ si ñ falsa aut cerit uideant᷑. suie ⁊̃ c̃iun¬
cant᷑ ñ necessaria. Qut̃ uero xp̃c fideliũ suoꝵ
ñ terruit ubi ait. omne u̾bũ ociosum qđ̃ cũq
dixerit homo. reddet ꝓillo racione̾ indie: iuidi¬
mo uelox ad audiendu tardus aut̃ ad loqͥn¬
dui. Et alio loco. Nolite. inquit plures magis¬
tri effici. fr̃s mei. scientes quo maius iudiciũ
sumitis. In multis enim offendimꝰ om̃s. Siqͥs
in uerbo ñ offendit hic ꝑfectus est uir: egom
hanc ꝑfectionẽ nec nunc arrogo cũ iã simse¬
nex. Quanto minus cũ iuuenis cepi scribere.
uel apud populos dicere: tantũq mͥ tͥbutũẽ
ut ubicu̾q pͣsente loqui opus esset ad ppłm
rarissime tacere atq alios audirc ꝑmitte¬
rer: ⁊ essem uclax ad audiendũ. tardus aut̃
adloquendu. Restat gͥ ut me ipsum ipst ui¬
dicẽ sub magistro uno. cuiꝰ de offensionib
meis udiciũ enadere: cupio. Aagistrõ aut̃
plures tunc Existimo. cũ diu̾sa atq inter se

Expanded text:
e si non falsa, at certe uideantur siue etiam conuincantur non necessaria. quem uero Christus fidelium suorum non terruit, ubi ait: omne uerbum otiosum, quodcumque dixerit homo, reddet pro illo rationem in die iudit, uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum; et alio loco: nolite, inquit, plures magistri fieri, fratres mei, scientes, quoniam maius iudicium sumitis. in multis enim offendimus omnes. si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. ego mihi hanc perfectionem nec nunc arrogo, cum sim senex, quanto minus, cum iuuenis coepissem scribere uel apud populos dicere tantumque mihi tributum est, ut, ubicumque me praesente loqui opus esset ad populum, rarissime tacere atque alios audire permitterer et esse uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. restat igitur, ut me ipse iudicem sub magistro uno, cuius de offensionibus meis iudicium euadere cupio. magistros autem plures tunc fieri existimo, cum diuersa atque inter se
Abbreviated transcription (Latin):
potuit dici ꝓpt̃ta eorpꝰ d̃m dare. quia ñ est
nichil ñ est manitas non est corporis. laie
qualitas. s ubiq totꝰ. & ꝑ locoꝵ spacia nulla
partitꝰ in sua tam̃ natura atq suba inmu¬
tabilit᷑ ꝑmanet. Nonideo gͦ est tertulliañ
factus hereticꝰ. s quia transiens ad catafri¬
gas quos ante: destruxerat. cepit ÷ sedas
nuptias ẽtra apostolicã doctrinã tamquã
stupra dampnare. ⁊ post modu ⁊̃ ab ipsis
diuisus. sua ẽuenticula ꝓpagauit. Dicit
sane ⁊̃ ipse animas hominum pessimas p̾
sis rusticana in campo nr̃o id ypponiensi
ł pocius fuit. Paulatim enim diminuta
in una exigua uillula remanserat. inqua
quide paucissimi s om̃s ħ fuerunt. qͥ om̃s
mͦ correcti ⁊ catholici facti sunt. nec facti¬
sunt. nec aliquis illius suꝑsedit horroris.
Abelott uocabant᷑ punica declinatione
nominis. Hos ñ nulli dicunt ex filio acdȩ
fuisse nominatoꝰ qui ẽ uocatꝰ abel. Unde a.

Expanded text:
re, quia non est nihil, non est inanitas, non est corporis vel animae qualitas, sed ubique totus, et per locorum spatia nulla partitus, in sua tamen natura atque substantia immutabiliter permanet. Non ergo ideo est Tertullianus factus haereticus; sed quia transiens ad Cataphrygas, quos ante destruxerat, coepit etiam secundas nuptias contra apostolicam doctrinam tanquam stupra damnare, et postmodum etiam ab ipsis divisus, sua conventicula propagavit. Dicit sane etiam ipse animas hominum pessimas possis rusticana in campo nostro, id est, Hipponensi, vel potius fuit: paulatim enim diminuta, in una exigua villa remanserat, in qua quidem paucissimi, sed omnes hoc fuerunt, qui omnes modo correcti et catholici facti sunt, nec aliquis illius supersedit erroris. Abelonii vocabantur, punica declinatione nominis. Hos nonnulli dicunt ex filio Adae fuisse nominatos, qui est vocatus Abel: unde A
Abbreviated transcription (Latin):
dum nato reꝓbauerit. De. quib ꝓptͣ hoc
c̃memorat᷑ quamuis longr postra ꝓla¬
tum ꝓpheticum testimonium. iacob dilexi.
esau autem odio habui. ad hoc ꝑduxira

Expanded text:
dum nato reprobauerit, de quibus propter hoc commemoratur quamuis longe postea prolatum propheticum testimonium: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, ad hoc perduxi ra
Abbreviated transcription (Latin):
iB R OR Ual quos ep̃e elabo¬
raui primi duo sunt ad simplicianũ ȩc¬
clẽ mediolanensis antistitẽ qui beatissi¬
mo successit ambrosio dt diuersis questi¬
dicemꝰ: lex peccatũ est: Absit. usq illud
tamquã homo describat᷑. ad huc suble¬
ge ñ sub gr̃a constitutꝰ. Longe enĩ ⁊̃ post
ea spiritalis hominis. ⁊ hoc ꝓbabilius esst
post se illa u̾ba cognoui. Posterior in hoc
libro questio est ab eo loco ubi ait. non
solũ aut̃ s ⁊ rebecca ex uno c̃cubitu ha¬
bens ysaac patris nr̃i. usq: ad illud ubi
ait. nisi dñs sabaoth. reliquiss nob semen

Expanded text:
ibrorum, quos episcopus elaboraui, primi duo sunt ad Simplicianum, ecclesiae Mediolanensis antestitem, qui beatissimo successit Ambrosio, de diuersis quaestidicemus? Lex peccatum est? Absit; usque ad illud tanquam homo describatur adhuc sub lege, nondum sub gratia constitutus. Longe enim postea, etiam spiritalis hominis — et hoc probabilius - esse posse illa uerba cognoui. posterior in hoc libro quaestio est ab eo loco, ubi ait: non solum autem, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri, usque ad illud, ubi ait: nisi dominus Sabaoth reliquisset nobis semen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗfieri ñ debuit. Quis quis aut̃ sciens pec-¬
cat. ni potest cogenti ad peccatũ sine preca¬
cogenti cupiditati bona uoluntate resis¬
tere ñ pot̾. & ideo facit contra p̾cepta uis¬
tieie. iam hoc ita peccatũ est. ut sit ⁊̃ pena
peccati. qua ꝓpt peccatũ sine uoluntate
esse ñ posse uerissimum est. Itt̃q diffincio
peccati qua diximꝰ peccatũ est uoluntas
retintnidi ł c̃sequendi qđ iusticia uetat
unde est liberũ abstinere ꝓpterea uera
est. quia id diffinitũ est quđ tantũmͦ pec¬
catum est. ñ qd̃ ⁊ pena peccati. Nã quando
tale. est ut ide sit ⁊ pena peccati quantũ
est qđ ualet uoluntas sub dominanti cu¬
piditate nisi forte. si pĩa est ut oret aur¬
iium Interim enim est libera quia inte¬
rimliberata est. ⁊ in tantũ appellat᷑ uo¬
luntas. Alioquin tucius tota cupiditas
quã tota uoluntas ꝓpͥt nuncupanda est
quȩ ñ est sicut manichci ddesipiunt alic¬

Expanded text:
quod fieri non debuit. qui autem sciens pecquod fieri non debuit. qui autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccacogenti cupiditati bona voluntate resistere non potest, et ideo facit contra praecepta justitiae, jam hoc ita peccatum est, ut sit etiam poena peccati. Quapropter peccatum sine voluntate esse non posse verissimum est. 4. Itemque definitio peccati qua diximus, Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere , propterea vera est, quia id definitum est quod tantummodo peccatum est, non quod etiam poena peccati. Nam quando tale est ut idem sit et poena peccati, quantum est quod valet voluntas sub dominante cupiditate, nisi forte, si pia est, ut oret auxilium? In tantum enim libera est, in quantum liberata est, et in tantum appellatur voluntas. Alioquin tota cupiditas, quam voluntas proprie nuncupanda est: quae non est, sicut Manichaei desipiunt, alie
Abbreviated transcription (Latin):
tie ñ nͥ uoluntate peccat᷑. Itẽq aliolo¬
co ipsam uoluntatẽ diffuit dicens. uo¬
luntas est animi motꝰ cogente nullo
lens a nolente discerneret᷑.⁊ sic ad illosie¬
ftrt᷑ intencio qui primi in parachyso feee¬
runt humano generi originale malũ
nullo cogente peccato ħ cͣ libera uolun¬
tatt peccando. quia scientes ẽtra p̃crptu
fecerunt. ⁊ ille. temptator suasit non co¬
egit ut hoc fieret. Nam qui nesciens pec¬
cauit. ñ in congruenter nolens peccasse
dici potest quam uis ⁊ ipse qđ nesciens fe¬
cit. uolens tam̃ fecit ita nec ipsius esse
potuit sine uoluntatt peccatũ. Quȩ uo¬
luntas utiq sicut diffinita est animimo
tus fuit cogentr nullo ad aliquid ł non
amittendi ł adipiscendu. Qđ enĩ si uolu¬
isset ñ feciss ñ coactus est facere. Quia
uoluit gͦ fecit. ⁊̃ siñ quia uoluit peccaũ
nesciens peccatũ esse qđ fecit. Ita nec ta¬
le peccatũ sint uoluntate esse potuit
factum peccatũ fuit. hoc enim factũ est

Expanded text:
tur nisi voluntate peccatur . 3. Itemque alio loco ipsam voluntatem definivi dicens: Voluntas est animi motus, cogente nullo,lens a nolente discerneretur, et sic ad illos referretur intentio, qui primi in paradiso fuerunt humano generi origo mali, nullo cogente peccando, hoc est libera voluntate peccando, quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam et qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest, quamvis et ipse quod nesciens fecit, volens tamen fecit; ita nec ipsius esse potuit sine voluntate peccatum. Quae voluntas utique sicut definita est, animitus fuit cogente nullo ad aliquid uel non amittendum uel adipiscendum. quod enim, si noluisset, non fecisset, non coactus est facere. quia uoluit, ergo fecit, etsi non, quia uoluit, peccauit nesciens peccatum esse, quod fecit. ita nec tale peccatum sine uoluntate esse potuit, factum peccatum fuit; hoc enim factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
sis fugerit deica substancia. tantũq ac tale
inde remanserit qđ iam dignũ ñsit inelec¬
toꝵ uentre purgari. Nec oua saltim sumunt.
quasi ⁊ ipsa cũ frangunt᷑ exspirent. nec opor¬
teat ullis mortuis corporib uesci.⁊ hoc sołu
iuuat excarne qđ farma ne moriat᷑ excipi¬
tͣ. S nec alimonia lactis utunt᷑. quãuis de
corpore ani mantis iuiuente mulge¬
atͣ siue sugat᷑. Nonquia putent deicȩ sub¬
stancie nichil ibi esse ꝑ mixtũ. s quia ipse
sibi erro ñ constat. Nam ⁊ uinũ ñbibunt.
dicentes fel esse principũ tenebrarũ. cum
uescant᷑ uuis. nec musti aliquid ł recentis¬
simi sorbeant. Animas auditoꝵ suoꝵ. inelec¬
tos resolui arbitrant᷑. aut feliciori ẽpen¬
dio in escas electox suoꝵ ut iã inde purga¬
Ferbas enim atq arbores sic putant uiu̾e
ut uitã quȩ illis in est & sentire credunt

Expanded text:
sis fugerit divina substantia, tantumque ac tale inde remanserit, quod jam dignum non sit in Electorum ventre purgari. Nec ova saltem sumunt, quasi et ipsa cum franguntur exspirent, nec oporteat ullis mortuis corporibus vesci, et hoc solum vivat ex carne, quod farina, ne moriatur, excipitur. Sed nec alimonia lactis utuntur, quamvis de corpore animantis vivente mulger sive sugatur: non quia putant divinae substantiae nihil ibi esse permixtum, sed quia sibi error ipse non constat. Nam et vinum non bibunt, dicentes fel esse principum tenebrarum; cum vescantur uvis: nec musti aliquid, vel recentissimi, sorbent. Animas Auditorum suorum in Electos revolvi arbitrantur, aut feliciore compendio in escas Electorum suorum, ut jam inde purgaHerbas enim atque arbores sic putant vivere, ut vitam quae illis inest, et sentire credant
Abbreviated transcription (Latin):
illis tamquã unã heresim ponit. Dicunt᷑ eu¬
chitȩ opinari monachis nͣlicere: sustentan¬
de uite  ca aliqͥd oꝑari. atq ita se ipsos mona¬
chos ꝓfiteri. ut omnino ab oꝑib uacent. Usq
adistos gͦ de heresib opꝰ suũ ꝓduxͣ sup̃dictꝰ

Expanded text:
illis tanquam unam haeresim ponit. Dicuntur Euillis tanquam unam haeresim ponit. Dicuntur Euchitae opinari, monachis non licere sustentandae vitae suae causa aliquid operari, atque ita se ipsos monachos profiteri, ut omnino ab operibus vacent. Usque ad istos ergo de haeresibus opus suum perduxit supra dictus
Abbreviated transcription (Latin):
de mariȩ carne fuisse susceptã. Pantidico¬
marite appellati sunt heretici. qͥ aiariȩ uir¬
ginitatiusq adeo c̃tͣdicunt. ut affirment rã
post xp̃m natũ uiro suo fuisse c̃mixtã.¶ Pos¬
chite ab orando sic appellati. Tantũ enĩorãt
ut cis qui hoc de illis audiunt. incredibile
uideat᷑. Nã cũ dñs dix̃ oportet semꝑ orare
& ñ deficere. & apłs. sint int̃̾missione orate.
qd sanissime sic accipit᷑. ut nulla dic int̃mit¬
tant᷑ c̾ta tempora orandi. isti ita nimis hoc
faciunt. ut hi uidicarent᷑ int̃ hercticos noĩ¬
andi. quã uis ñulli eos dicant de purifica¬
tione. animax nescio quȩ: phantastica ⁊ ri¬
dicule. fabulosa narrare. portã scilicet cũ
porcellis uidĩ exire de ore hominis quando
purgat᷑. & in eũ iusibili similit᷑ sp̃e ignẽ qͥn
c̃burat intrare: łł is adiungit epiphamꝰ cu¬
phenitas arrianos ⁊ satanianos & hos om̃s cũ

Expanded text:
de Mariae carne fuisse susceptam. LVI. ANTIDICOde Mariae carne fuisse susceptam. LVI. ANTIDICOMARITAE appellati sunt haeretici, qui Mariae virginitati usque adeo contradicunt, ut affirment eam post Christum natum viro suo fuisse commixtam. LVII. Posm dicuntur Εὐχίται, ab orando sic appellati. Tantum enim orant, ut eis qui hoc de illis audiunt incredibile videatur. Nam cum Dominus dixerit, Oportet semper orare, et non deficere ; et Apostolus, Sine intermissione orate : quod sanissime sic accipitur, ut nullo die intermittantur certa tempora orandi: isti ita nimis hoc faciunt, ut hinc judicarentur inter haereticos nominandi. Quamvis nonnulli eos dicant de purgatione animarum nescio quam phantasticam et ridiculam fabulam narrare , porcam scilicet cum porcellis videri exire de ore hominis quando purgatur, et in eum visibili similiter specie ignem, qui non comburat, intrare. His adjungit Epiphanius Euphemitas, Martyrianos, et Satanianos, et hos omnes cum
Abbreviated transcription (Latin):
os abstinere dicit epiphanius. philaster uͦ ⁊
hanc tͥbuit eiꝰ abstinentiã. UEtiam abetio
sunt uocati. ideq cunomiani ab eunomio
ethii discipulo. in qͦ nomine magis in notu¬
erunt. Funomiꝰ quippe indialetica p̃uale¬
ns acutius & celebrius defenit hanchere¬
sim dissimiłe patri ꝑ om̃ia asserens filiũ. ⁊
morut̃ inimicus. ut asseueraret qđ nichil
cuilibet obess quoꝵ libet ꝑ petͣcio ac ꝑseue¬
rantia peccatoꝵ si huius quȩ ab illo doce¬
bant᷑ fidei particeps ess Ua pollinaristas
apollinaris instituit qui de anima .xp̃i a.
chatholica fide dissenserunt. dicentes sic̃
Inqua questione testimonuis euangelicis uise
tunte quaracionałe animã hominis alefuisse
erunt. Ne ipsa uͦ eiꝰ carne. sic arecta fide dissen¬
sisse ꝑhibent᷑. ut dicerent carnẽ ilła & uerbu
ũbũ carnẽ factũ. hoc est uerbi aliquid incar¬
ne fuisse c̃uersum. atq mutatũ. ñ aut̃ carnẽ

Expanded text:
os abstinere dicit Epiphanius: Philaster vero et os abstinere dicit Epiphanius: Philaster vero et hanc eis tribuit abstinentiam. LIV. AETIANI ab Aetio sunt vocati, iidemque Eunomiani ab Eunomio Aetii discipulo, quo nomine magis innotuerunt. Eunomius quippe in dialectica praevalens, acutius et celebrius defendit hanc haeresim, dissimilem per omnia Patri asserens Filium, etmoribus inimicus, ut asseveraret quod nihil cuique obesset quorumlibet perpetratio ac perseverantia peccatorum, si hujus quae ab illo docebatur fidei particeps esset. LV. APOLLINARISTAS Apollinaris instituit, qui de anima Christi a Catholica dissenserunt, dicentes, sicuIn qua quaestione testimoniis evangelicis victi, mentem, qua rationalis est anima hominis, defuisse erunt. De ipsa vero ejus carne sic a recta fide dissensisse perhibentur, ut dicerent carnem illam et VerbVerbum carnem factum, hoc est, Verbi aliquid in carnem fuisse conversum atque mutatum, non autem carnem