comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si ad alicinus eccłȩ dedicati¬
onem denuntiata sollemni¬
tate concurreret: festinare¬
mus omnes simul inueniri:
interesse unusquisq satage¬
ret: Graui se damno affiic¬
tum crederet: si sollemita¬
tem communis leticiȩ non
uideret: Ecce in cȩlestibus
electorum ciunum lȩticia agi¬
tur: uicissim de se omnes in
suo conuentu gratulantur:
et tamen nos ab amore ȩter¬
nitatis tẽpidi. nullo desiderio
ardemus: interesse tante sol¬
lemnitati non querimus Pri¬
uamur gaudiis: et leti sumꝰ.
Accendamus ergo animum
frẽs: recalescat fides in id qͦd
credidit: In ardescant ad su¬
perna nr̃a desideria: et sic
amare. iam ire est: Ab inter.¬
ne sollemnitatis gaudio nul¬
la nos aduersitas reuocet:
quia et siquis ad locum pro¬
positum ire desiderat: enus
desideriũ quelibet uiȩ aspe-¬
ritas non immiitat: Nulla¬
ergo nos prosperitas blan¬
diens sediicat : quia stultus
uiator est. qui in itinere a¬
mena prata conspiciens: ob¬

Expanded text:
si ad alicujus Ecclesiae dedicatisi ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntiata solemnitate concurreret, festinaremus omnes simul inveniri, et interesse unusquisque satageret, gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non videret. Ecce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se omnes in suo conventu gratulantur, et tamen nos, ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio ardemus, interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur gaudiis, et laeti sumus. Accendamus ergo animum, fratres, recalescat fides in id quod credidit, inardescant ad superna nostra desideria, et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio 1488 nulla nos adversitas revocet, quia et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, ob
Abbreviated transcription (Latin):
tus presens dei: qui dum
sine defectu conspicitur: si¬
ne fine mens uite cibo saci¬¬
eternitatis sacietate leti sunt:
quiq iam laqueos uolup¬
tuose tẽporalitatis euase¬
runt: Ibi ymnidici angło¬
rum chori: ibi societas super¬
norum ciuium: ibi dulcis
sollemnitas a peregrinatio¬
untium: Ibi prouidi pro¬
pħarum chorr: ibi iudex
apłorum numerus: ibi innu¬
merabilium martyrum ui¬
ctor exercitus: tanto illic lȩ¬
tior. quanto hic durius af¬
flictus: Ibi confessorũ constã¬
tia: premii sui perceptione
consolata: Ibi fideles uiri:
quos a uirilitatis suȩ robo¬
re uoluptas scł̃i emollire
non potuit: Ibi scẽ mulie¬
res: quȩ cum scło et sexum
uicerunt: Ibi pueri: qui hic
annos suos moribus trans¬
cenderunt: Ibi senes: quos
hic et etas debiles reddidit:
et uirtus operis non reli-¬
cum tantorum ciuium sol¬
lemnitate gaudeamus: Ip¬
sa nos letantium festiuitas
inuitet: Certe sicubi popu¬
lus nundinas celebraret:

Expanded text:
tus praesens Dei, qui dum tus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiaeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinatiountium. Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus; ibi confessorum constantia, praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi emollire non potuit; ibi sanctae mulieres quae cum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenderunt; ibi senes quos hic et aetas debiles reddidit, et virtus operis non relicum tantorum civium solemnitate gaudeamus. Ipsa nos laetantium festivitas invitet. Certe sicubi populus nundinas celebraret,
Abbreviated transcription (Latin):
si ex duobus gregibus unũ
ouile efficit: quia iudaicũ
et gentilem ppłm in sua fide
coniungit: paulo attestante
qui ait: Ipse est pax nr̃a:
qui fecit utraq unum: Dũ
enim ad ȩternam uitam ex
utraq natione simplices eli¬
git: ad ouile propriũ oues
deducit. De quibus profec¬
to ouibus rursum dicit:
Oues meȩ uocem meã at̃i¬
diunt: et ego cognosco eaᷤ
et sequuntur me: et ego
uitam eternam do eis: De
quibus et paulo supertus
dicit: Per me siquis intro-¬
ierit saluabitur: et ingre¬
diet᷑ et egrediet᷑: et pascua
inuemiet: Ingredietur quip¬
pe ad fidem: egredietur ue¬
ro a fide ad speciem: a cre-¬
dulitate ad contemplatio¬
nem: Pascua autem mue¬
met. in ȩterna refectione:
Oues ergo eius pascua in¬
uement: quia quisquis il¬
lum corde simplici sequit᷑:
eternȩ uiriditatis pabulo
nutritur:. Quȩ autem sunt
istarum ouium pascua: m¬
si eterna gaudia sempiter.¬
ne uirentis paradisi: Pascu¬
a namq electorum sunt uul.¬

Expanded text:
si ex duobus gregibus unum si ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit, Paulo attestante, qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Dum enim ad aeternam vitam ex utraque natione simplices eligit, ad ovile proprium oves deducit. « De quibus profecto ovibus rursum dixit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis; de quibus et paulo superius dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingredietur quippe ad fidem; egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem; pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua invenient, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi aeterna gaudia sempiterne virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt, vul
Abbreviated transcription (Latin):
non ex credulitate: sed ex ope¬
ratione: Nam idem ipse qui
hec loquitur. ioħes euangłista
testatur: dicens: Qui dicit se
nosse deũ: et mandata enus
non custodit: mendax est:
Unde et hoc in loco dñs pro¬
tinus subdit: Sicut nouit
me pater: et ego agnosco
patrem: et animam meam
pono pro ouibus meis: Acsi
aperte dicat: In hoc constat
quia et ego agnosco patrẽ.
et cognoscor apatre: quia
animam meam pono pro
ouibus meis: Id est ea cari¬
tate per quam pro ouibus
morior: quantum patrem
diligam ostendo: Quia ue¬
ro non solum iudeam seb
etiam gentilitatẽ redimere
uenerat: adiungit: Et aliaᷤᷤ
oues habeo quȩ non sunt
ex hoc ouili: et illas opor¬
tet me addiicere: et uocẽ
meam audient: Et fiet unũ
ouile: et unus pastor: Re.¬
demptionẽ nrãm qui ex
gentili ppło uenimus dñs
aspexerat: cum se adducere
et alias oues dicebat: Hoc
cotidie fieri frẽs aspicitis:
hoc reconciliatis gentibus
factum hodie uidetis: Qua¬

Expanded text:
non ex credulitate, sed ex openon ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Unde et in hoc loco Dominus protinus subdit: Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, ovile et unus pastor. Redemptionem nostram qui ex gentili populo venimus Dominus aspexerat, cum se adducere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis; hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
narius autem fugit quia
mercennartus est: et non
pertinet ad eum de ouibuᷤ:
Sola ergo causa est.ut mer¬
cennarius fugiat: quia mer¬
cennarius est: Acsi aperte
diceretur: Stare in pericu¬
lo ouium non potest: qui
in eo quod ouibus prȩest.
non oues diligit: sed lucrũ
terrenum querit: Dum eñi
honorem amplectitur: dũ
temporalibꝰ commnodis leta¬
tur: opponere se contra
periculum trepidat: ne hoc
quod diligit amittat: Sed
quia redemptor ñr culpas
ficti pastoris innotuit: ite¬
rum formam cui debeamuᷤ
imprimi ostendit: dicens:
Ego sum pastor bonus:Atq
subiungit. Et cognosco me¬
diligo: Et cognoscunt me
mee: Acsi patenter dicat ꝑ
diligentes obsequuntur.
Qui enim ueritatẽ non ai¬
ligit. ad huc minime cog¬
uia ergo audistis frẽs
pensate in uerbis dominicis
etiam periculum ur̃m: Uide¬
te si oues eius estis: uidete
si eum cognoscitis: uidete
si lumen ueritatis scitis: Sci¬
tis autem dico: non per fidẽ:
sed per amorem: Scitis dico:

Expanded text:
narius autem fugit, quia narius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. » Sola ergo causa est, ut mercenarius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, quia in eo quod ovibus praeest, non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit iterum formam cui debeamus imprimi ostendit, dicens: Ego sum Pastor bonus. Atque subjungit: Et cognosco diligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cogQuia ergo audistis, fratrpensate in verbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico,
Abbreviated transcription (Latin):
ed est alius lupus:
qui sine cessatione
cotidie non corpora sed men-¬
tes dilaniat: malignus ui¬
delicet sp̃s: qui caulas fi¬
delium insidians circuit:
et mortes animarũ que-¬
rit: De quo lupo mox sub-¬
ditur: Et lupus rapit: et
dispergit oues: Lupus ue¬
nit et mercennarius fugit:
quia malignus sp̃s men¬
tes fid elium in temptatio.¬
ne dilamat: et is qui lo¬
cum pastoris tenet. curam
sollicitudimis non habet:
Animȩ pereunt: et ipse
de terrems commodis lȩ¬
tatur: Lupus rapit et dis¬
pergit oues: cum altũ ad
luxuriam pertrahit: aliũ
in auaritiam accendit: ali¬
um in superbiam erigit:
alium per iracundiã diui¬
dit: Hunc muidia stimu¬
lat: illum fallatia supplan¬
pus dissipat: cum fideliũ
ppłm. diabolus per temp¬
tationes necat: Sed con¬
tra hȩc mercennarius nul¬
lo zelo accenditur: nullo
feruore dilectionis excita¬
tur: quia dum sola exteri¬
ora cõmoda requirit: inte.¬
riora gregis damna negli¬
genter patitur: Unde et
mox adiungitur: Mercen¬

Expanded text:
ed est alius lupus, qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians, circuit et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: « Et lupus rapit et dispergit oves. » Lupus venit et mercenarius fugit: quia malignus spiritus dum mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet, curam sollicitudinis non habet, animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. « Lupus rapit et dispergit oves, » cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit: alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit: hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplangem dissipat, cum fidelium populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur: quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox subjungitur: « Merce
Abbreviated transcription (Latin):
ut multitu¬
dine uincerẽt.
quem ratione
superare non
poterant: Auerĩtate nudõ
se esse professi sunt: qui
multitudine se armaue¬
runt: Dicebant enim apud
se: Unus lo quatur pro om¬
nibus: et omnes loquam᷑
per unum: ut si quidem
uicerit: omnes uideamur
uictores: si autẽ uictus fu¬
erit: uel solus iideatur
confusus: O pharisei: qui¬

Expanded text:
ut multitudine vincerent, quem ratione superare non poterant. A veritate nudos se esse professi sunt, qui multitudine se armaverant. Dicebant enim apud se: Unus loquatur pro omnibus, et omnes loquamur per unum, ut si quidem vicerit, omnes videamur victores; si autem victus fuerit, vel solus videatur confusus. Magister, qu
Abbreviated transcription (Latin):
at uxorem: quomodo co¬
gnoscitur uxoris plena di¬
lectio: Uxor neminẽ de-¬
bet sapientiorẽ extimare
quam uirum suum: Etsi
sit alter sapientior: tamen
neminẽ fortiorem debet
putare quam uirum suũ:
illa intelligere non debet
alterum fortiorẽ: Uxor
nemmnẽ debet formosiorẽ¬
putare quam uirum suũ
Etsi sit alter formosior: ta¬
erfectum odium et per¬
fectus amor. rerumiu.
dicium non cognoscit: Vt.
puta si perfecte odias ali¬
quem: qualiacũq fuerint
apud illum. omnia tibi di¬
splicent: siue quȩ dicit si¬
tamen tibi mala uidentur:
amas: quȩcumq sunt a¬
pud eum placent tibi: siue
quȩ loquitur. siue quȩ a¬
git: Et si mala sint:tamen
bona tibi uidentur: Ergo¬
et uxor si uidens aliquem
dixerit quam sapiens uir:
utiam uir meus talis esset:
iam amor eius minus ha¬
bet aliquid de perfecto a¬

Expanded text:
ad Dei. Quomodo cognoscitur uxoris plena dilectio? Uxor neminem debet sapientiorem putare quam virum suum, etsi sit alter sinem fortiorem debet putare, quam virum suum; intelligere non debet alterum fortiorem. uxor neminem debet putare formosiorem, quam virum suum; etsi alter sit formosior, taerfectum odium et perfectus amor judicium rerum non cognoscit. Ut puta, si perfecte odias aliquem, qualiacunque fuerint apud illum, omnia tibi displicent, sive quae dicit, sia tibi mala videntur. amas, quecumque sunt apud eum tibi placent, sive que loquitur, sive que agit. nam etsi mala sint, tamen tibi bona esse videntur". terer videns aliquem dixerit: quam sapiens vir, utinam vir meus talis esset! jam amor ejus minus habet aliquid de perfecto a
Abbreviated transcription (Latin):
omnis. xp̃iana quȩ sponsa
est xp̃i: ita debet diligere
deum: ut nichil sit in mun.
do quod amplius amet
quam eum: Pro quantaem̃
parte plus aliquid amaue.¬
rit: pro tanta parte minuꝰ
amat deum: Quid est in
tota anima diligere deum:¬
Id est certissimũ animum
habere in ueritate: et fir¬
mum esse in fide: Alius em̃¬
est amor cordis: et alius
amor ammȩ: Amor cordis
quodam modo carnalis
est: ut etiam carnaliter

Expanded text:
Christiana, quae sponsa est Christi, ita debet diligere Deum ut nihil in mundo sit, quod amplius amet quam eum. Pro quanta autem parte plus aliquid amaverit, pro tanta parte minus amat Deum. Quid est in toto corde, anima diligere Deum? Certissimum animum habere in veritate, et firmum in fide. Alius est amor cordis, alius animae. Amor cordis quodammodo carnalis est, ut etiam carnaliter
Abbreviated transcription (Latin):
Et uide quia non dixit
sed diliges: Qm̃ cognosce¬
re unum deum: pene pro¬
prium est humane nature:
Diligere autẽ eum: religio.¬
si cordis et recti : Et quicũq¬

Expanded text:
e. Ideo non dixit, sed diliges, quia cognoscere unum Deum, pene proprium est humanae naturae; diligere autem, religiosi cordis et recti. Huic si
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ: dicente ioħe: Per¬
fecta caritas. foras mittit ti¬
morem: Donec enu homo
plius diligit: Timere enim
seruorum est: diligere filio¬
rum: Timor sub necessitate
est: dilectio in libertatẽ:
Qui in timore seruit deo.
penam quidem effugit᷑: mer¬
propter timorem: Non uult
ergo deus ut timeatur ab
hominibus quasi dñs: sed
ut diligatur quasi pater:
qui adoptionis sp̃m dona¬
uit hominibus: Aam si

Expanded text:
imebis, dicente Joanne : Perfecta dilectio foras mittit timorem. Donec enim homo diligit. Timere enim servorum est, diligere autem filiorum; timor sub necessitate est, dilectio in libertate. Qui in timore servit Deo, poenam quidem evadit, merpropter timorem. Non vult ergo Deus, ut timeatur ab hominibus quasi Dominus, sed ut diligatur quasi Pater, qui adoptionis spiritum donat hominibus. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
gistrũ uocat: cuius non
uult esse discipulus: Sim¬
plicissimus interrogator:
et malignissimus insidia¬
tor: De magno mandato
interrogat: qui nec mini¬
mum obseruat: Ille enim
debet interrogare de maio.¬
re iusticia: qui iam minorẽ
respondit: ut interrogati¬
onis eius fictam conscien¬
tiam. statim primo respon¬
so percuteret dicens: Dili
mum mandatũ dici¬
mus quantum ad dignita¬
tem mandatorũ: non quan¬
tum ad utilitatẽ: Alioquin.
utilitas omnium mandato¬
rum una est: et omnia mã¬
data quȩ unum uidentur
esse mandatũ: ita sibi cohe¬
rent: ut alterum sine alte¬
ro esse non possit: Utputa¬

Expanded text:
gistrum vocat, cujus non vult esse discipulus. Simplicissimus interrogator, et malignissimus insidiator, de magno mandato interrogat, qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare de majori justitia, qui minorem respondit, ut interrogationis ejus fictam conscientiam statim primo responso percuteret dicens. Quod mum mandatum dicimus, quantum ad dignitatem mandatorum, non quantum ad utilitatem. ut omnium mandatorum una est utilitas, et omnia mandata unum videntur esse mandatum, ita sibi invicem cohaerent, ut alterum sine altero esse non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
grauabat officia: sp̃s extin¬
guebat ardorem: Deinde
docetur humilitas: dum illo
conuiuio nuptiali appetentia
loci superioris arcetur: clemen¬
ter tamen: ut persuasionis
humanitas asperitatẽ coher¬
citionis exduderet: ratio
proficeret ad persuasionis
mo limine humanitas copu¬
latur: quȩ ita dñice senten¬
tiȩ definitione distinguitur.
si in pauperes et debiles coy¬
feratur: Nam hospitalem re.¬
muneraturis esse: affectus
auariciȩ est: Postremũ qua¬
si emerite milicie uiro. con¬
temnendarũ stipendiũ pre.¬
scribitur facultatũ: quod neq
ille qui studiis intentus in-¬
ferioribus. possessiones sibi
terrenas coemit: regnum
cȩlorum possit ad ipisci. cum
dñs dicat: uende omnia

Expanded text:
grauabat officia, spiritus exstingrauabat officia, spiritus exstinguebat ardorem. deinde docetur humilitas, dum in illo conuiuio nuptiali adpetentia loci superioris arcetur, clementer tamen, ut persuasionis humanitas asperitatem coercitionis excluderet, ratio proficeret ad persuasionis mo limine humanitas copulatur, quae ita dominicae sententiae definitione distinguitur, si in pauperes et debiles conferatur; nam hospitalem remuneraturis esse affectus auaritiae est. postremum quasi emeritae militiae uiro contemnendarum stipendium praescribitur facultatum, quod neque ille qui studiis intentus inferioribus possessiones sibi terrenas coemit regnum caeli possit adipisci, cum dominus dicat: uende omnia
Abbreviated transcription (Latin):
diligentibus
pta commi¬
nio: nec incõ¬
positi manebimus: Nam et
qui compositi nunc sumus.
unum erimus: et in animȩ
substantiã transformabimur.
Neq enim in resurrectione
aliud erit alio inferius: si¬
cut nunc fragilis in nobis
est carnis infirmitas: et cor¬
poralis habitudo nature uel
uulneribus patet: uel iniu¬
riis subiacet: uel sui oneris
mole depressa. super terras
nequit extollere altius atq
eleuare uestigiũ: sed in sim¬
plicis creature grãm figura¬¬
bimur: cum completũ fue¬
rit quod dictum est a ioħe:
et nondum reuelatũ est qͥd
erimus: Sed scimus quia
cum reuelatũ fuerit: simileᷤ
taq cum dei natura sit sim¬
plex: xp̃s enim deus est:
sos quoq in eandem ima.¬
ginem figurabimur: ut qua¬
lis celestis tales et cȩlestes:
Igitur sicut portauimus ima¬
ginem illius terreni: porte¬
mus et imaginẽ huius cȩ¬
lestis: quam animus noster
debet induere: Et ideo pri¬
mo ab hinc loco curatur
hydropicus: in quo fluxus
carnis exhuberans. animȩ

Expanded text:
diligentibus pta communio: nec compositi manebimus; nam et qui compositi nunc sumus, unum erimus, et in unam substantiam transformabimur. Neque enim in resurrectione aliud erit alio inferius, sicut nunc fragilis in nobis est carnis infirmitas, et corporalis habitudo naturuulneribus patet uel iniuriis subiacet uel sui oneris mole depressa supra terras nequit extollere altius atque eleuare uestigium., sed in simplicis creaturae gratiam figurabimur, cum conpletum fuerit quod dictum est a Iohannet nondum reuelatum est quid erimus, sed scimus, quia cum reuelatum fuerit, similes  cum dei natura sit simplex — spiritus enim deus est — nos quoque in eandem imaginem figurabimur, ut qualis caelestis tales et caelestes. igitur sicut portauimus imaginem illius terreni, portemus et imaginem huius caelestis, quam animus noster debet induere. Et ideo primo abhinc loco curatur hydropicus, in quo fluxus carnis exuberans animae
Abbreviated transcription (Latin):
colaz Euius radix est cõ¬
tricio cordis: rami sunt.
opera bona: folia.cõfes¬
sio integra: fructus uero.
satisfactionis pena: On¬
de ille facit penitenciam.
sed non dignos fructus:
missis: Elle uero agit pe¬
nitenciã ⁊ fructus. sed nõ
in parte satisfacitz Eed
ille facit dignos fructus.
qui in dolore cordis tan¬
tum affligitur per penã.
quãtum deliquit per cul¬
pam: secũdum illud apo¬
calipsis. quãtum se glori¬
ficauit. et in deliciis fuit:
tantũ date ei tormentũ
et luctũ: Et in deutero¬
nomio. Pro mensura
peccati: erit ⁊ plagarum
modus: Unde non solũ
fructus penitencie: sed ẽ¬
ciam dignos fructus pe¬
nitencie admonet esse fa¬
ciendos: Uam hoc iusti¬
cia exigit, ait gregorius:
ut siquis in culpã lapsus
est. tanto a se debeat lici¬
ta abscidere: quanto se no¬
uerit illicita perpetrasse
ilon igitur ultra negliga¬
mus fratres mei dilectissi¬
mi penitenciẽ tempus: nec
ultra de die in diem diffe¬

Expanded text:
cola. Cujus radix est concola. Cujus radix est contritio cordis, rami sunt opera bona, folia, confessio integra, fructus vero, satisfactionis poena. 25. Unde ille facit poenitentiam, sed non dignos fructus, missis. Ille vero agit poenitentiam et fructus, sed non in parte satisfacit. Sed ille facit dignos fructus, qui in dolore cordis tantum affligitur per poenam, quantum deliquit per culpam, secundum illud Apocalypsis: « Quantum se glorivit, et in deliciis fuit, tantum date ei tormentum et luctum. » Et in Deuteronomio: « Pro mensura peccati erit et plagarum modus. » Unde non solum fructus poenitentiae, sed etiam dignos fructus poenitentiae admonet esse faciendos. Nam hoc justitia exigit, ait Gregorius, ut, si quis in culpam lapsus est, tantopere a se debeat licita abscindere, quanto se noverit illicita perpetrasse. Non igitur ultra negligamus, fratres mei dilectissimi, poenitentiae tempus, nec ultra de die in diem diffe
Abbreviated transcription (Latin):
licet ⁊ garinus: pariter
dixerũt. Nos semper¬
audiuimus: et ex audi¬
i. tu credunus: quod beni¬
gnus est ⁊ misericors deꝰ:
et prestabilis super ma¬
licia: Qui neminẽ uult
perire ⁊ sed omnes potiꝰ
saluos facero: et ad agni¬
tionem ueritatis uenire:
Apud quem non est per¬
sonarũ acceptio: sed in
omni gente. qui fecerit
nolũtatem cius: acceptꝰ
est illi, Eet ꝙuis nos
ambo.litteras ignoremꝰ:
xp̃m tamen ⁊ hunc cru¬
cifixũ. fide nouimus: si¬
ne quo omne scire. nesci¬
ro est. Et quicquid ec¬
clesi credit. firmiter cre¬
dimũs. et simpliciter
confitẽmur ⁊ sperantes
in hac fide saluari: et remis¬
sionem peccatoꝵ acciꝑe
per uerbũ eius: Nellemꝰ
tamen informari: cũ dñs
per plusꝙͣ prophetã suũ.
nos admoneat. ut facia¬
mus. dignos penitencie
fructus: quales sint isti
digni fructus: Quibus
beatus bruno respondit.
Penitencia inquit est ar¬
bor: quã in medio eccłie
sue plantauit celestis agri¬

Expanded text:
licet et Guarinus, pariter licet et Guarinus, pariter dixerunt. Nos semper audivimus et ex auditu credimus quia benignus est et misericors Deus et praestabilis super malitia, qui neminem vult perire, sed omnes potius salvos facere, et ad agnitionem veritatis venire, apud quem non est personarum acceptio, sed in omni gente, qui fecerit voluntatem ejus, acceptus est illi. Et quanquam nos ambo litteras ignoramus, Christum tamen et hunc crucifixum, fide novimus, sine quo omne scire nescire est. Et quidquid Ecclesia credit, firmiter credimus, et simpliciter confitemur, sperantes in hac fide salvari, et remissionem peccatorum accipere per verbum ejus. Vellemus tamen informari, cum Dominus per plusquam prophetam suum nos admoneat, ut faciamus dignos poenitentiae fructus, quales sint isti digni fructus. Quibus beatus Bruno respondens, poenitentia, inquit, est arbor, quam in medio Ecclesiae suae plantavit coelestis agri
Abbreviated transcription (Latin):
nignus. ⁊ misericors est
Qui et in aduentu nr̃o
gaudebit: et uoti cõpotes
faciet:os quoqz uos
in uia dirigemus: quam
nera. frequẽter ambula¬
uimus: Tunc hugo quẽ
cognominabant capella
te plura de uiro hoc: cuiꝰ
fama. iam ubiq redolet:
quod uir dei sanctus est:
salutẽ animarũ sitiẽs Q
propt̾ea:quia caritas qua
ipse plenus est. nũꝙͣ ex¬
cidit: nos li benter it spe¬
ego iam senex sim. et de¬
bilis: et uia hec arta sit
et difficilis: quia tamen
artauia ducit ad uitam:
lata uero ad perditionẽ:
cũ nulla sit etas ad peni¬
tẽciã sera. dicente dño.
quacũq hora ingeniue¬
rit peccator: non recor¬
dabor amplius iniqui
sicut ⁊ primis: si decre¬
ueritis illue accẽdere. et
hanc uiam aggredi : et
ego sequar: Et quocũq
perrexeritis : pergã: Et
quecũq uos terra receꝑit:
me recipiet ⁊ ibiq locum
raccipiã sepulture: Sola¬
qz mors. nos ab inuicem
separabit: Bec audiẽtes.
reliqui duo: andreas sci¬

Expanded text:
nignus et misericors est. nignus et misericors est. Qui et in adventu nostro gaudebit et voti compotes faciet. Nos quoque vos in via dirigemus, quam frequenter ambulavimus. 23. Tunc Hugo, quem cognominabant Capellante plura de viro hoc, cujus fama jam ubique redolet, quia vir Dei et sanctus est, salutem animarum sitiens. Qui propterea, quia charitas, qua ipse plenus est, nunquam excidit, nos libenter ut speego jam senex sum et debilis, et via haec arcta est, et difficilis, quia tamen « arcta via ducit ad vitam, lata vero ad perditionem, » cum nulla sit aetas ad poenitentiam sera, dicente Domino: « Quacunque hora ingemuerit peccator, non recordabor amplius iniquitis sicut et primis; si decreveritis illuc accedere, et hanc viam aggredi, et ego sequar, et quocunque perrexeritis, pergam. Et quaecunque vos terra receperit, me recipiet, ibique locum capiam sepulturae, solaque mors nos ab invicem separabit. 24. Haec audientes reliqui duo, Andreas sci
Abbreviated transcription (Latin):
rũ utiq fanctũ: iustum et
rectũ: ac timentem deum:
Si enim laudatur castitas:
quis illo mindior: Gi
sermonis ueritas: quis
in loquẽdo cautior: Gl
dei caritas: quis feruen¬
tior: Si proximi: quis
benignior: Si hũilitas:
quis deiẽctior: Si elemo¬
sina: quis largior: E i
oratio: quis  deuotior:
Si la crimarũ flumina:
templatio: quis sublimi¬
or: Si tolerancia: quis
in tribulatione fortior:
Gl iusticia: quis distric¬¬
tior: Gi prudencia: quis
circumspectior Si tempe¬
rancia: quis moderatior:
Exceptis his que clero
ret plebi per eum bona per¬
uenerũt:Hic itaq ha¬¬
bet in diocesi sua. montes
altissimos: et in eis  deser¬
ta loca ꝙͣ plurima: ab õi
hominũ  transitu ⁊ consor¬
tio separata: ad hanc ar¬¬
propterea optime dispo¬
sita: Cũq ipse exemplo
suo ⁊ doctrina homines
ad penitenciã inuitet et
trahat: si ad eum libet ac¬
cedere: locũ quẽ querumꝰ
poterimus ab eo faciliter
impetrare: Pius enum. be¬

Expanded text:
rum utique sanctum, justum et rum utique sanctum, justum et rectum ac timentem Deum. 22. Si enim laudatur castitas, quis illo mundior? Si sermonis veritas, quis in loquendo cautior? Si Dei charitas, quis ferventior? Si proximi, quis benignior? Si humilitas, quis dejectior? Si eleemosyna, quis largior? Si oratio, quis devotior? Si lacrymarum flumina, templatio, quis sublimior? Si tolerantia, quis in tribulatione fortior? Si justitia, quis districtior? Si prudentia, quis circumspectior? Si temperantia, quis moderantior? Exceptis iis, quae clero et plebi per eum bona advenerant. Hic itaque habet in dioecesi sua montes altissimos, et in eis deserta loca quam plurima ab omni hominum transitu et consortio separata, ad hanc ppropterea optime disposita. Cumque ipse exemplo suo et doctrina homines ad poenitentiam invitet et trahat, si ad eum libet accedere, locum, quem quaerimus, poterimus ab eo faciliter impetrare. Pius enim, be
Abbreviated transcription (Latin):
per dilectũ suũ: Qui
non ĩuenitur per uicos
ant plateas ciuitatis:
sed in solitudine: Igitur
fratres mer oremus deũ
ut nobis locũ talem di¬
gnetur ostendere: ĩ quo
que iam eo inspirãte. mẽ¬
te cõcepimus: possimus
opere perficere, Facta
itaq oratione. ouo ste¬
phani. burgensis ⁊ dien¬
sis canonici: dixerunt:
Non longe. uenerabiles
cui coheret monasteriũ
nostrũ.sancti rufi. pro¬
pe fluenta rodani. in cõfi¬
mbus diocesis diensis.
unde alter nostrũ. origi¬
nem duxit: est ciuitas a¬
lia grati anopolitana. sic
dicta. uel quia sub gratia¬
no ĩperatore cõdita: uel
ab ethimologia nominis:
quasi gratiosa. nobilis et
populosa. Et in ea est
beatus hugo: eiusdẽ cu¬
tatis episcopus: Qui
ante eius assũptionẽ. ad
episcopalẽ dignitatẽ. erat
canonicus ecclesie ualen¬¬
tine: oriundus de castro
nouo. supra flumen ysare :
quod quatuor dũtaxat
miliaribus a ciuitate dis¬
tat. Quem nosipsi ⁊ ui¬
dimus et cognouimus:ui¬

Expanded text:
per dilectum suum? » Quae per dilectum suum? » Quae non invenitur per vicos aut plateas civitatis, sed in solitudine. Igitur, fratres mei, oremus Deum, ut nobis locum talem dignetur ostendere, in quo, quae jam, eo inspirante, mente concepimus, possimus opere perficere. 21. Facta itaque oratione, duo Stephani, Burgensis et Diensis, canonici, dixerunt:ores venerabiles, cui cohaeret monasterium nostrum Sancti Ruffi prope fluenta Rhodani, in confinibus dioecesis Diensis, unde alter nostrum originem duxit, est civitas alia Gratianopolitana, sic dicta vel quia sub Gratiano imperatore condita, vel ab etymologia nominis, quasi gratiosa, nobilis et populosa. Et in ea est beatus Hugo, ejusdem civitatis episcopus, qui ante sui assumptionem ad episcopalem dignitatem, erat canonicus Ecclesiae Valentianae oriundus de Castro Novo super flumen Isaram, quod quatuor duntaxat milliaribus a civitate distat. Quem nos ipsi, et vidimus et cognovimus vi
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ quin a spiritu suo:
ut tẽtaretur a diabolo:
dit in mõtem solus orare.
Xp̃s in deserto turbas
pauit:suo exemplo no¬
bis quãtum solitudo pro¬
sit insinuans: Gancti
ẽciam ac uenerabiles
patres. paulus. antho¬
nius. hylarion. duo ma¬
charii. eulalius. arseniꝰ
euagrius. basilius. bene¬
dictus. et ceteri nobis
innumerabiles: quãtum
in solitudine profecerint:
uos ipsi cõsiderate. Et
probabitis suauitates
psalmodiarũ: studialec¬
tionũ: feruores oratio¬
nũ: subtilitates medita¬
tionũ: excessus cõtẽpla¬
tionũ: baptismata lacri¬
solitudine posse iuuari.
Hinc est quod de pec¬¬
catrice anima. quã cupit
ad se dñs reuocare : pro¬¬
pheta at: elddiicã eam
in solitudinẽ: et ibi lo¬
quar ad cor eius: De
ea uero. que carnis uin¬
culis absoluta: eterna
gaudia intrare merint:
in canticis dicitur. Que
est ista. que ascendit per
iterũz Que est ista que
ascendit de deserto. deli¬
ciis affluens : innixa su¬

Expanded text:
dubium, quin a spiritu suo, dubium, quin a spiritu suo, ut tentaretur a diabolo. dit in montem solus orare. Christus in deserto turbas pavit, suo exemplo nobis quantum solitudo prosit, insinuans. Sancti etiam et venerabiles Patres, Paulus, Antonius, Hilarion, duo Macharii, Eulalius, Arsenius, Evagrius, Basilius, Benedictus, et caeteri nobis innumerabiles, quantum in solitudine profecerint, vosipsi considerate. Et probabitis, suavitates psalmodiarum, studia lectionum, fervores orationum, subtilitates meditationum, excessus contemplationum, baptismata lacrysolitudine posse juvari. Hinc est, quod de peccatrice anima, quam cupit ad se Dominus revocare, propheta ait: « Adducam eam in solitudinem, et ibi loquar ad cor ejus. » De ea vero quae, carnis vinculis absoluta, aeterna gaudia intrare meruit, in Canticis dicitur: « Quae est ista quae ascendit de itur: « Quae est ista quae ascendit de deserto, deliciis affluens, innixa su
Abbreviated transcription (Latin):
cans: ꝙͣ impediãt socii
graciã lacrimarũ. Qui
eciam cũ dixisset. bonũ
est prestolari cũ silencio
salutare dei : addidissetq
bonũ est uiro cũ portaue¬
rit iugum ab adolescẽcia
sua: adiecit ⁊ ait. Sede¬
bit solitarius ⁊ tacebit:
quia leuabit se supra se
Belias in monte ad ostiũ
spclince solus. dominuz
transeintẽ agnouit. Et
helizeus. duplicẽ eius spi¬
ritum. dum tolleretur:
accepit: Bohannes bap¬
tista. ab utero spiritu scõ
repletus: nec mirabili
natiit.ate. nec parentum
sanctitate securus: frequẽ¬
ciam hominũ tanꝙͣ peri¬
culosam fugiens: solitu¬
dinis deserta petiit: ubi
quid uirtiitis quid ue
meriti acquisierit: baptis¬
mus xp̃i. et pro iusticia
mors suscepta monstraint.
Talis en un factus est in
solitudine: ut dignus es¬
set lauantẽ omnia xp̃m
solus lauare: et pro ueri¬
tate. nec carcerẽ. nec mor¬
tem declinare. Quid¬
noster. cuius uirtus. nec
secreto iuuari. nec publi¬
co poterat impediri: du¬
ctus est in desertũ. non

Expanded text:
cans, quod impedirent socii gratiam lacrymarum Quin etiam, cum dixisset: « Bonum est praestolari cum silentio salutaro Dei, » addidissetque: « Bonum est viro, cum portaverit jugum ab adolescentia sua, » adjecit et ait: « Sedebit solitarius et tacebit, quia levabit se supra se. » Elias, in monte ad ostium speluncae, solus, Dominum transeuntem agnovit. Et Eliseus duplicem ejus spiritum, dum tolleretur, accepit. Joannes Baptista, ab utero Spiritu sancto repletus, nec mirabili nativitate, nec parentum sanctitate securus, frequentiam hominum tanquam periculosam fugiens, solitudinis deserta petiit, ubi quid virtutis, quidve meriti acquisierit, baptismus Christi, et pro justitia mors suscepta monstravit. Talis enim factus est in solitudine, ut dignus esset lavantem omnia Christum, solus lavare, et pro veritate nec carcerem, nec mortem declinare. 20. Quid noster, cujus virtus nec secreto juvari, nec publico poterat impediri, ductus est in desertum, non
Abbreviated transcription (Latin):
uale dicentes caris ⁊ notis
et laboriosa uia: angelo
domini eos antecedente.
dirigente ⁊ protegẽte: ad
memor.atũ beatissimũ hu¬
gonẽ gratianopolitanum
ciuitati: uidit idem epi¬
scopus in sõnis: deũ in
solitudine cartiisie. dig¬
nũ sibi habitaculũ cõstru-¬
entem Uidit eciam stel¬
las septem aureas. in mo¬
dum corone dispositas:
a terra paululũ cleuatas:
et a ceteris que in firma¬¬
mento sunt. in situ. motu.
colore. et splendore dif¬
ferentes: enusdem ninne¬
ri. uiris septem. tot enim
ipsi erant ⁊itincris duca¬
tum prebentes: eane
autem facto cum esset.
sollicitus: affuerũt pul¬
santes ad fores episeopa¬
lis ꝑ alacii. dicti septem
uiriꝵ beatus scilicet bru¬
no: cũ suolicet breuca
sancto tamen collegio:
Quod cũ fuisset eidem
episcopo nũciatũ: cõfẽ¬
stim iubet eos introduci.
Ipsi uero ingressi: et
ad pedes eius. humiliter
prostrati: petita ⁊ obtẽ¬
ta benedictione. sui ad
cũ aduẽtus causas enar¬

Expanded text:
uis charis et notis, et laboriosa via, angelo Domini eos antecedente, dirigente et protegente, ad memoratum beatissimum Hugonem Gratianopolitanum ivitati, vidit idem episcopus in somnis Deum, in solitudine Carthusiae dignum sibi habitaculum construentem. Vidit etiam stellas septem aureas, in modum coronae dispositas, a terra paululum elevatas, et a caeteris, quae in firmamento sunt, in situ, motu, colore et splendore differentes, ejusdem numeri viris septem tot enim ipsi erant itineris ducatum praebentes. Mane autem facto, cum esset sollicitus, adfuerunt pulsantes ad fores episcopalis palatii dicti septem viri, beatus scilicet Bruno cum suo, licet brevi, sancto tamen collegio. Quod cum fuisset eidem episcopo nuntiatum, confestim jubet eos introduci. Ipsi vero ingressi, et ad pedes ejus humiliter prostrati, petita et obtenta benedictione, sui ad eum adventus causas enar
Abbreviated transcription (Latin):
rientiũ: sed eis potius
penitendi tempus conce¬
dis ⁊spaciũ: qui abrahã
seruum tuũ. de terra sua.
et de cognatione sua. et
de domo patris sui exire
precepisti: qui populũ
tuũ. in manu potenti. edu¬
xisti de terra egiptr: qui
uere penitẽtibus ueniam
promisisti: extende suꝑ
nos quesumus misericor¬
diã tuã: et mittere digne¬
ris sanctũ angelum tuum
de celis: qui  doce at nos
quid agere debeamus:
et dirigat nos in uiam a¬
iusticie. et in semitis mã¬
datoꝵ tuorũ: et locũ quẽ
elegeris. nõbis ostendat:
in quo. tibi digne seruire.
mundi huius pericula
euadere: et dignos pe¬
nitencie fructus facere
ualeamus: Defende nos
dñe ab insidiis inimicoꝵ
nostrorũ: qui festinãt cũc¬
ta perdere: et non intres
in iudiciũ cum seruis tis:
sed per meritum passionis
ihesu xp̃i filii tui domini
expiatos: fac nos post
.huius uite exitũ. ad te qui
uia ueritas ⁊ uita es. ab oĩ
pena liberos. feliciter per¬

Expanded text:
rientium, sed eis potius rientium, sed eis potius poenitendi tempus concedis et spatium, qui Abraham servum tuum de terra sua et de cognatione sua et de domo patris sui exire praecepisti, qui populum tuum in manu potenti eduxisti de terra Aegypti, qui vere poenitentibus veniam promisisti, extende super nos, quaesumus, misericordiam tuam, et mittere digneris sanctum angelum tuum de coelis, qui doceat nos, quid agere debeamus, et dirigat nos in via justitiae, et in semitis mandatorum tuorum, et locum, quem elegeris, nobis ostendat; in quo tibi digne servire, mundi hujus pericula evadere, et dignos poenitentiae fructus facere valeamus. 28. Defende nos, Domine, ab insidiis inimicorum nostrorum, qui festinant cuncta perdere, et non intres in judicium cum servis tuis; sed per meritum passionis Jesu Christi Filii tui Domini expiatos, fac nos post hujus vitae exitum, ad eum, qui via, veritas et vita est, ab omni poena liberos feliciter per
Abbreviated transcription (Latin):
est⁊ et scitote esse iudi¬
cium: Et sponsa in can¬¬
ticis ad sponsum: Euge
dilecte mi. et assimilare
super montes aromatũ.
Quid inquã aliud hor¬
tantur omnes isti: insi
cut mundũ istũ contem¬
nendo fugiamus: Qui
recte per babilonẽ.⁊ aqui¬
lonem designatur: Ham
babilon: interpretatur
confusio: Ab aquilone
uero. pandetur omne ma¬
lum Eugiamus igitur:
fugiendo superamus: Fu¬
giamus inquã. non sicut
monas a facie domini:sed
rad ipsum dñm. ubiq p̃¬
sentem:humiliter
deprecantes: ut per suã
misericordiã. auertat a
nobis indignationẽ suã.
quam iuste meruimus:
ner⁊ nos omnes cũ isto
et ceteris impiis pariter
pereamus: Hec dicens:
tam ip̃se ꝙͣ qui aderãt cę¬
teru lacrimas ultra cõtiñe
non ualentes : fleuerũt
pariter: et prostrati in
terrã. leuauerũt uoçes
suas dicentes. DOmine
deus omnipotens: cuius
misericordia. omne suꝑ¬
excedit iudiciũ : qui non
letaris in perditione mo¬

Expanded text:
est, et scitote esse judiest, et scitote esse judicium. » Et sponsa in Canticis ad sponsum: « Fuge, dilecte mi, et assimilare super montes aromatum. » Quid, inquam, aliud hortantur omnes isti, nisi ut mundum istum contemnendo fugiamus, qui recte per Babylonem et aquilonem designatur. Nam Babylon interpretatur confusio; ab aquilone vero pandetur omne malum. 27. Fugiamus igitur, fugiendo superamus. Fugiamus, inquam, non sicut Jonas, a facie Domini, sed ad ipsum Dominum, ubique praesentem, humiliter deprecantes, ut per suam misericordiam avertat a nobis indignationem suam, quam juste meruimus, ne et nos omnes cum isto et caeteris impiis pariter pereamus. Haec dicens tam ipse, quam qui aderant caeteri, lacrymas ultra continere non valentes, fleverunt pariter, et prostrati in terram levaverunt voces suas dicentes: Domine Deus omnipotens, cujus misericordia omne superexcedit judicium; qui non laetaris in perditione mo
Abbreviated transcription (Latin):
tem cognouimus: ut ex
reius ore. iam frequẽter au¬
diuimus: iusto dei iudi¬
cio. daniatus est: et eter¬
nis cruciatibus datus.
Quid igitur faciemus
nos peccatores ⁊ miseri:
qui ex operibus que feci¬
mus iustificari non possu¬
acceptor est deus: Absĩt.
Llon est enim apud eum
transmutatio. aut uicissi¬
tudinis obumbr.itio:sed
quibus uult miseretur: et
quos uult indirat. Quid
inꝙͣ aliud faciemus: nisu
uut fugiamus auentura irac¬
i Dedit enim dũs metuẽti¬
bus se significationẽ: ut
fugiant a facie arcus: Hĩc
propheta ait Eugite de
medio babilonis: ut sal¬
uet uusquisq aĩam suã.
Et iterũ: Recedite de
medio babilonis: et de
terra caldeoꝵ egredimini:
et estote quasi heduante
gregem. Et iterum
Fugite. saluate aninas¬
uestras: et eritis quasri
mirice in deserto: Stem
alius propheta. O .oo.
fugite de terra aquilo¬¬
nis: quoniam in quatuor
uentos celi. dispersi uos
Et beatus iob Eugite
inquit a faci gladii:
qm̃ ultor ĩiquitatũ gladiꝰ

Expanded text:
imus, ut ex ejus ore jam frequentes audivimus, justo Dei judicio damnatus est et aeternis cruciatibus datus. 26. Quid igitur faciemus nos peccatores et miseri, qui ex operibus, quae fecimus, justificari non possuacceptor est Deus? Absit. Non est enim apud Deum transmutatio, aut vicissitudinis obumbratio, sed quibus vult, miseretur, et quos vult, indurat. Quid, inquam, aliud faciemus, nisi ut fugiamus a ventura ira? Dedit enim Dominus metuentibus se significationem, ut fugiant a facie arcus. Hinc et propheta ait: « Fugite de medio Babylonis, ut salvet unusquisque animam suam; » et iterum: « Recedite de medio Babylonis, et de terra Chaldaeorum egredimini, et estote quasi haedi ante gregem. » Et iterum: « Fugite, salvate animas, et eritis quasi minicae in deserto. » Item alius propheta: « Oh! oh! oh! fugite de terra aquilonis, quoniam in quatuor ventos coeli dispersi vos. » Et beatus Job: « Fugite, inquit, a facie gladii, quoniam iniquitatum gladius
Abbreviated transcription (Latin):
cis xp̃i. romanis arcibus
inferebas: quo te diumis
prȩordinationibus ante¬
ĩbant: et honor potesta
ctionis. et specialis magi¬
ster gentium paulus occur¬
rens: eodem tibi consocia¬
tus est tempore: quo iam
omnis innocentia. omnis
pudor. omnisq libertas:
sub neronis laborabat im¬
perio: Cuius furor per om¬
nium uitiorum inflamma.¬
tus excessum. in hunc eũ
usq torrentẽ suȩ prȩcipi¬
tauit insaniȩ:ut primus
nomini. xp̃iano atrocitatẽ
generalis persecutionis in¬
ferret: quasi per scõrum
neces. gra dei posset extin¬
gui: Cuius hoc ipsum erat
maximũ lucrum: ut con¬
temptus itȩ huius occi¬
duȩ. perceptio fieret feli¬
citatis eternȩ: Preciosa er¬
go in conspectu dñi: mors
scõrum eius: Nec ullo cru¬
delitatis genere destrui
potest: sacramento crucis
xp̃i fundata religio: Octaua.

Expanded text:
cis Christi Romanis arcibus cis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinationibus anteibant et honor potestatctionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio.
Abbreviated transcription (Latin):
unquid aut iudicio pi¬
lati. aut seiicia iudeo¬
rum. minor erat uel in dau¬
dio potestas: uel in nerone
crudelitas: Uincebat ergo ma¬
teriam formidinis: uis amo¬
ris: Nec estimabas terrori¬
peras alendos: Hunc autẽ
intrepidȩ caritatis affectũ
iam tunc profecto concepe¬
ras: quando professio tui
amoris in dñm. trinȩ inter¬
rogationis est solidata my¬
sterio: Nec aliud ab hac mẽ¬
tis tuȩ intentione quesitum
est: quam ut pascendis eiu
quem diligeres ouibus. cibũ
quo ipse eras opimatus im¬
penderes: Augebant quoq
fiduciam tuam tot signa
miraculorũ: tot dona hari¬
smatũ: atq experimenta
sam pplos qui ex circumcisi.¬
one crediderant erudieras:
iam antiochenã eccłam. tibi
primum xp̃iani nominis
dignitas est orta fundaue¬
ras: Iam pontum. galatiam.
capadociã: asiam atq byti¬
niam: legibus euangłice pre¬
dicationis impleueras. Nec
ut dubius de prouectu õpe¬
ris. aut de spacio tuȩ igna¬
rus ȩtatis: tropheum cru¬

Expanded text:
umquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimabas peras diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta pulos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum cru
Abbreviated transcription (Latin):
autem inspecie pa¬
nis et mm quam indemꝰ.
res inuisibiles id est carnẽ
et sanguinem honoramꝰ:
nec similiter prendimus
has duas species. quẽ adino¬
dum ante consecracionẽ
prendebamus: cumi fidelit
fateamur ante consetracõ¬
nem panem esse et uinũ
quod natura formanit:
post consecracionem uero¬
cas: Quomodo uera caro
quomodo netus sangnis:
quia similitudinẽ nõ indeo
carnis. et sanguinis non¬
omnium dixi tibi de sermo¬
ne xp̃r. qui oꝑatur ut pos¬
sit mutare et conuertere
genera et instituta natu-¬
re: Deinde ubi nõ tulerũt
sermonem xp̃i discipłi eiꝰ:
sed audientes ꝙ carnem
suam daret mandutare.
et sanguinem suumi ad
bibendũ: recedebãt: Solus
autem petrus dixit: Uerba
uite eterne habes. Et ego
quomodo ate recedam:. Ne
igitur plures hoc dicerent
esset cruoris sed maneret
gracia redẽptionis: ideo
m similitudinẽ quidem ac¬
cipis sacramentũ: sed uere
nature gloriam uirtutẽq
consequeris: Ego sum in¬
quit panis uiius: qui de

Expanded text:
autem in specie panis et vini quam videmus, res invisibiles, id est Christi carnem et sanguinem honoramus, nec similiter pendimus has duas species, quemadmodum ante consecrationem pendebamus: cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vinum, quod natura formavit, post consecrationem verocas? Quomodo vera caro, quomodo verus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non video sanguinis omnium dixi tibi de sermone Christi, qui operatur ut possit mutare, et convertere genera et instituta naturr. Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli ejus, sed audientes quod carnem suam daret manducare, et sanguinem suum daret bibendum recedebant, solus tamen Petrus dixit: Verba vitae aeternae habes , et ego a te quomodo recedam? igitur plures hoc facerent esset cruoris, sed maneret gratia redemptionis, ideo in similitudinem quidem accipis sacramenta, sed verae naturae gratiam virtutemque consequeris. Ego sum, inquit, panis vivus, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
frangitur hostia:
dum sangins de calice ĩ ora
fidelium funditur: quid
aliud quam dinci corporis
in cruce ĩmolatio. eiusq
sanguinis de latere effusio
Pains et calix non qua¬
libet sed certa consecratõne
scitur. Proinde ꝙ ita sit
nobis. quãuis sit panis ⁊
calix: alimentũ est refectio
iis: Ante bñdictiõnẽ alia
species noĩatur: post bene
uerit hoc corpus: fiet ei re¬
missio peitatorum. Neg¬
ca distributione sp̃nalis
alimonie. hoc impertitur.
ohoc sumiture ut accipien¬
tes uirtutem celestis cibr
in carnem ip̃ius qui caro
nr̃a factus est transeam
Est cibus refectionis: ita
et sanguis potus, Sicut
emm caro xp̃i uere ẽ tibu̾.
est potus: Cirta hoc corpꝰ

Expanded text:
frangitur hostia, dum sanguis de calice in ora fidelium funditur, quid aliud quam dominici corporis in cruce immolatio eiusque sanguinis de latere effusio Panis et calix non qualibet, sed certa consecratione scitur. Proinde, quod ita fit nobis, quamvis sit panis et calix, alimentum est resurrectioeodem. Ante benedictionem alia species nominatur, post benedanducaverit hoc corpus, fiet ei remissio peccatorum. ca distributione spiritalis alimoniae hoc impertitur, hoc sumitur, ut accipientes virtutem coelestis cibi in carnem ipsius, qui caro nostra factus est, transeamus? Idem est cibus refectionis, est cibus sanguinis. Sicut enim caro Domini vere est cibus, est potus