comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctorica. dialetica. arte
copiosi. nec inmunes
sunt adelicto qr medi¬
tatio eoꝵ ẽ indolo. uñ
eccstes. fili nefatias
multos libros quib ñ
ẽ finis. om̃s añ libridi¬
uine scripture. qr con¬
sentiunt unus liber
sunt. uñ. Incapite lib̾

Expanded text:
torica et dialectica arte copiosi: nec immunes sunt a dilecto, quia meditatio eorum est in dolo. Unde Ecclesiasticus: Fili, ne facias multos libros, quibus non est finis. Omnes autem libri divinae Scripturae quia consentiunt unus liber sunt: unde, In capite lib
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tali affectui di¬
lecti mox amica colum¬
bini coidis. simplicitate
respondet. ⁊ iniuncto of¬
fitio se obedituram ꝓuit¬
tit. qiͣ. d. nõ solum᷑. hor¬

Expanded text:
Tali affatui dilecti, mox amica columbini cordis simplicitate respondet, et injuncto officio se obedituram promittit; quasi dicat, non solum hor
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ intus pulcritudimꝰ
hs̃. insecreto quietis. oi¬
dicisti. inpublita adaẽs
adutilitatem aliorũ de¬
monstra. Nammͥ quim
tima ꝓspitio tunc faciẽ
tuam᷑ ostendi estrmo tũ
utilitati ꝓximorum bo¬
nam actionem ostendi cõ¬
sidero:

Expanded text:
d intus pulchritudinis habes, et in secreto quietis didicisti, in publica actione ad utilitatem aliorum demonstra: nam mihi qui intima prospicio, tunc faciem tuam ostendi aestimo, cum utilitati proximorum bonam actionem ostendi considero.
Abbreviated transcription (Latin):
Pulc᷑. ut .lu. In nocte uitep̃tẽ¬
tis. uͥ uariantur statꝰ temꝑali¬
Ium compat lune. qunic̃ cdari
mundo. nunc despecta. nũc uͥtutum
candore plena. nũc p᷑uoꝵ de honestate
auitus. In beatitudine uͥ idẽ statꝰ ent
lic̃ sol fulgebunt iusti.Y¬
Nesciui. nũc sic sponsus. uł ip̃a ccc᷑.
labores suos euu᷑głicos sinagoge. mi¬
ranti p̾dicat. illa salubri penitudine
compuncta ꝓfitetur. se catisa ꝓpha¬
ne cecitatis duitius ab errasse.
.iiiͦiͦ. mũdi ꝑtes. uelocit̾ discurrentẽ
ꝑsonis. scriptũ fuit. s illi .iiiͬ. cqui.
eodẽ spũ. ad bellum unũ currit᷑ht̃.¬
cou̾tendi. uł reu̾tere corꝑe. reu̾tere
aĩo ab errore. ut declines amalo. Iter̃
reu̾dere corꝑe. reu̾tere aĩo ut facias
bonum. et neuelis eẽ turbata:¬

Expanded text:
Pulchra ut luna. In nocte vitae praesentis, ubi variantur status temporalium, comparatur lunae: quia nunc clara mundo, nunc despecta; nunc virtutum candore plena, nunc pravorum dehonestata vitiis. In futura beatitudine, ubi idem status erit, sicut sol fulgebunt justi.ea. Dum sic spon sus, vel ipsa Ecclesia, labores suos evangelicos Synagogae miranti praedicat: illa salubri poenitudine compuncta, profitetur se causa profanae caecitatis diutius aberrasse.  mundi partes velociter discurrentem, personis scriptum fuit; sed illi quatuor equi eodem spiritu ad bellum unum currum tconvertendi. Vel, revertere corpore, revertere animo ab errore, ut declines a malo. Iterum revertere corpore, revertere animo, ut facias bonum, et ne velis esse turbata
Abbreviated transcription (Latin):
cessaui. renuntiauit q cor meum. ul¬
tra laborare subsole. Naͣms malius¬
laboier sn sapientia. ⁊ doctrina et sol¬
licitudine.⁊ homini otioso. quesita

Expanded text:
cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum aliusin sapientia et doctrina et sollicitudine, homini otioso quesita
Abbreviated transcription (Latin):
Presciebat enim et
futura illoꝵ. Qm̃ cũ¬
sissent ut seclucerent
et cum magna solli¬
citudine.p̾misissent
illos. conseq̃bantur
illos pnĩe actus.
Idhuc enim int̾

Expanded text:
Praesciebat enim et futura illorum: quosissent ut se educerent, et cum magna sollicitudine praemisissent illos, consequebantur illos poenitentia acti. Adhuc enim int
Abbreviated transcription (Latin):
Suis quib di¬
damus tendicu
tore latronem
alatronib et
inter latroneᷤ
dei contempto¬
paruuloꝵ interfitiet

Expanded text:
suis quibus aidamus tendicultore latronem a latronibus et inter latrones Dei contemptoparvulorum inte
Abbreviated transcription (Latin):
se se sapientẽ.⁊con¬
sultum iudicans.
sibi qmͣ amico cred̾e
malit. Tertiusut
ominia q̃ utilia ⁊
necessaria estimat
bono caritatis ⁊ pa¬
cis postponat. Quar¬
tus ut omĩo desinat
abira. Quintꝰ uti¬
cupiat. qr alt̾ius
tristita ꝑitiosa.
las. postremus gra¬
dus ẽ om̃ĩum urti¬
orũ. ꝑemptornis
ut de hoc murido e̾¬
das te cotidie mi¬
gratutum

Expanded text:
sese sapientem et consultum judicans, sibi potius quam amico credere malit. Tertius, ut omnia quae utilia et necessaria aestimat, bono charitatis postponat. Quartus, ut omnino desinat ab ira. Quintus, ut icupiat, quia alterius tristitia perniciosa las. Postremus gradus, et omnium vitiorum peremptorius est, ut de hoc mundo credas te quotidie migraturum
Abbreviated transcription (Latin):
illuminat corda scõrũ.
atus. inꝑadiso locatuͤ
cunctis animantibus
p̾latus. ꝑ tñsg̾ssionem
mandati. ininiserus
tatis duuune inditiũ ẽ.¬

Expanded text:
illuminat corda sanctorumatus, in paradiso locatus, cunctis animantibus praelatus: per transgressionem mandati, in miseriistatis divinae indicium e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ In simplicitate
.. uoluntati ils
uos subicite. ⁊ mandata ẽ¬
todite. Qͣ dĩcet. Quẽ intel¬
ligitis nolite rep̾hendere
qr secreta dei nõ possunit
humana rõne conp̃hendi
quia inconp̾hensibilia
sũt uiditia eiꝰ. ⁊ innestiga¬

Expanded text:
 In simplicitate. Id est voluntati illius vos subjicite: et mandata custodite; quasi dicat: Qui non intelligitis, nolite reprehendere, quia secreta Dei non possunt humana ratione comprehendi, quia incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investiga
Abbreviated transcription (Latin):
libet p̾dicatorum qui suo cantu
abscessum hyemis. ⁊ ueris aduẽ¬
tum nuntiant qui ꝓcantu humi¬
lem gemitum reddunt. qui pudi¬
cicie amatores sũt qui semꝑ iniu¬
gis montiim. ł inu̾ticib arbor
morantur ⁊ conu̾cationem fugiũt
hominũ. dum inurando corꝑe poĩti
conu̾sationem hũt incelis. incola
⁊ inmat̾as fuus q̃ ñ sũt habrles e¬
tactu cadunt gͥ sonante turture
lis obseruantie intelligentiam
abiecit. uel ita. Synagoga procre¬
auit apłos. qui dulcem eibum
credentib miniscrarẽt. et quia
ꝓferente synagoga. apłos totuis
orbis fides salus q secuta ẽ. rec̃te
subditur. uinee florentes. ꝑflo¬
ritionem initia multiplicantiũ
plantata ẽ. uecinus flore succ̾
exp̾ssus poculi genis conficit.
sasuti ⁊ noluptati ad cõmodum
qd letificat corhominis.
Inforaminib infide. uel inca¬
pacitate inqua fideles locati. ab
bostibus sunt tuti.

Expanded text:
libet praedicatorum, qui suo cantu abscessum hiemis et veris adventum nuntiant, qui pro cantu humilem gemitum reddunt, qui pudicitiae amatores sunt, qui semper in jugis montium, vel in verticibus arborum morantur, et conversationem fugiunt hominum, dum in mundo corpore positi, conversationem habent in coelis, incolatet immaturas ficus, quae non sunt habiles etactu cadunt: ergo sonante turture,lis observantiae intelligentiam abjecit. Vel ita: Synagoga procreavit apostolos, qui dulcem cibum suis credentibus ministrarent. Et quia proferente Synagoga apostolos, totius orbis fides salusque secuta est, recte subditur. Vineae florentes. Per floritionem initia multiplicium Eccplantata est, de cujus flore succus expressus poculi genus conficit, saluti et voluptati accommodum, quod laetificat cor hominis.In foraminibus. In fide, vel in capacitate, in qua fideles locati ab hostibus sunt tuti.
Abbreviated transcription (Latin):
quos plurimos aderoganda
semina. u̾bi constitur. I
ditore suo munerib ⁊ pro¬
missis qͣ hec deuotione ope¬
rum suscepit manifestat
dicens. Dum eẽt rex. ⁊c̃. qd̾¬
ẽ cum dei filius uncarne ap¬
paruit eccłia ꝑ ipm misteri¬
um incarnationis inuir¬
tutum celestium feruorẽ
excreuit. Uel cum eẽt in humi¬
liatione crucis humanũ geniꝰ
ꝑcrucẽ. redemptum ex̾citio bo¬
noꝵ oꝑm odorem suaurtatis

Expanded text:
quos plurimos ad eroganda semina verbi constitui. VEditore suo muneribus et promissis, qua haec devotione operum susceperit, manifestat, dicens: Dum esset rex, quod est, cum Dei Filius in carne apparuit, Ecclesia per ipsum mysterium incarnationis in virtutum coelestium fervorem excrevit. Vel, cum esset in humiliatione crucis humanum genus per crucem redemptum, exercitatio bonorum operum odorem suavitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Id ẽ. sui speculatores pli¬
nos diuma sapĩa. uel re¬
clinatorium facit infer¬
ti lo. cum sp̃ẽ ꝑpetue qͥ etᷤᷤ
fidelib ꝓmititt᷑.¬

Expanded text:
Id est, sui speculatores plenos divina sapientia, vel reclinatorium facit in ferculo, cum spem perpetuae quietis fidelibus promitt
Abbreviated transcription (Latin):
dine post enarrata regis do¬
na. ip̃am quoq sp̃em etor¬
natum euis p̾dicare mcrp̃
⁊ aduidendum inuitat.
⁊ adtendendus ẽ ordo. et
post apłos depidam ammo¬
net ut successorib eorum¬

Expanded text:
dine post enarrata regis dona, ipsam quoque speciem et ornatum ejus praedicare incipit, et ad videndum eum invitat. Et attendendus est ordo, et post apostolos tepidam admonet, ut successoribus e
Abbreviated transcription (French):
Onige semiitas pecli¬
stabilientur. Ne cecli¬
neq adsinustm. aute
pedem tuum amalo
bias eñ que a dextris sunt s cigepia.¬

Expanded text:
ige semitam pedistabilientur. necin sinistram. auerte pedem tuum a malo. uias enim, quae a dextris sunt, noui
Abbreviated transcription (French):
Datet et demeretͥce qi et t̾¬
monis suauitatẽ. ⁊ formo¬
sitatẽ corꝑis adcapiendos
miseros querit.

Expanded text:
Patet de meretrice, quia et sermonis suavitatem et formositatem corporis ad capiendos miseros quaerit.
Abbreviated transcription (Latin):
buis modis ferendꝰ
ut ostuum nepra¬
uum loquatur ali¬
quid tua labra ne
detractionibus.
asuescant tustodi¬
as. ⁊ alios quoq
quos huicuitio
subditos nostine
te corrumpant

Expanded text:
bus modis sciendum est, ut os tuum ne pravum loquatur aliquid: tua labia ne detractionibus assuescant custodias; et alios quoque, quos huic vitio subditos nosti, ne te corrumpant
Abbreviated transcription (Latin):
sunt que a sinistͥs sũt¬
p̃e autem rectos fati¬
et g̃siutuos. Itmera
prudentie mee inclina
aurem tuam ut cogita¬
plinam labia tua con¬
enum clastillans labia
meretͥcis ⁊ nitiduiᷤᷤ oleo

Expanded text:
sunt quae a sinistpse autem rectos faciet cursus tuos, itinera prudentiae meae inclina aurem tuam, Ut custplinam labia tua conim distillans labia meretricis, et nitidius oleo
Abbreviated transcription (Latin):
cum puero. ⁊ dormient. et
cale facerit coepusculũ eius.
⁊ itauiuificanerit. resurgen
erit.⁊ inmorte requieũit. ca¬
ualemus.¬
sene.⁊ insipiente. qui nescit

Expanded text:
cum puero, et dormierit, et calefecerit corpusculum ejus, et ita vivificaverit resurgenterit, et in morte requieverit, cavalemuss
Abbreviated transcription (Latin):
sum tuum. Inmultis estoqt¬
magnatorum nõ p̾sumas
situbi non sunt senes nõ multum loqua
te tristes.precurre autẽ prior indomum
tuam. ⁊ illic ad uocare ⁊ illic lude ⁊age con¬
ceptiones tuas. ⁊nõ indelictis. ⁊ ubo suꝑbo

Expanded text:
sum tuum. In multis esto qmagnatorum ne praesumas, et ubi sunt senes non multum loquar trices. praecurre autem prior in domum tuam: illic auocare, illic lude et age conceptiones tuas, et non in delictis aut uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
in honore ⁊ qui timent deum erunt ĩ
oculis illius. Gloria duntum hono¬
ratorum. ⁊ pauꝑm timor dei est. noli
despicere homine iustum pauꝑem
⁊ noli magnificare uirum pecc̃orem
diuitem. Magnus ẽ uidex ⁊ potens ẽ
inhonore. ⁊ non est maior illõ qui
timet deum.seruo sensato liberise

Expanded text:
in honore: et qui timent Dominum, erunt in oculis illius. Gloria divitum, honoratorum et pauperum, timor Dei est. Noli despicere hominem justum pauperem, et noli magnifdiuitem. magnus est iudex et potens est in honore, et non est maior illo qui timet deum. seruo sensato liberi se
Abbreviated transcription (Latin):
Nec sponsa recolens in¬
dima consentie expaueiẽ
⁊ pigritiam suam accie¬
sans ex humilitate adia¬
borem festinatt. dicens

Expanded text:
ec sponsa recolens intima conscientiae, expavescit, et pigritiam suam accusans ex humilitate ad laborem festinat, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
In coĩcabile dei
mat̾ie. ł imagi¬
ni ascͥpserunt.
Aut obscura sa¬
cri. ⁊c̾. Sicut ĩ
lacris ysidis e¬
giptie et cereri
elusine fatiebãt
ham sieut ibi
osiris planctu
nium rapta y¬
serpina. Qmͣ qr
fascib exthena
enim confusa.
erant. ubi nul¬
laratio. nulla¬

Expanded text:
nicabile Dei materiae vel imagini ascripserunt.Aut obscura sacrificia. Sicut in sacris Isidis Aegyptiae, et Cereris Eleusinae faciebant. Nam sicut ibi Osiris planctu nium, rapta Proserpina. Quam quia facibus ex Aetna enim confusa erant: ibi nulla ratio, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
nitium. pessimũ enĩ ge¬
nus ẽ fornicationis quo a¬
nima recedit adeo.⁊ forni¬
catur cũ ydolis. ł diuini
dogmatis uĩtatem relin¬
quit. ⁊ sequitur falsitatẽ
heretice pͣiutatis uł oppi¬
monis. huic paulus aua¬
ritiam ydolorum. serurtu¬
tem appellat. Unde constat
omẽm malam concupiscẽ¬
liam. fornicõem uocari.
qua anima relicta suꝑi¬
ori lege. infi̾orum uolup¬
tate turpi naturarum qrͣ
mercede ꝓstrata. ł ꝓstitu¬
ta corrumpitir

Expanded text:
nitium. Pessimum enim genus est fornicationis, quo anima recedit a Deo, et fornicatur cum idolis, vel divini dogmatis veritatem relinquit, et sequitur falsitatem haereticae pravitatis, vel opinionis. Hinc Paulus avaritiam idolorum servitutem appellat. Unde constat, omnem malam concupiscentiam fornicationem vocari, qua anima relicta superiori lege inferiorum voluptate, turpi naturarum quasi mercede, prostrata vel prostituta corrumpitur
Abbreviated transcription (Latin):
cicero. Suscepit enĩ aute
uitam hominũ. consuetu¬
do coĩs. ⁊ cit beneficus ex¬
cellentes iuiros incelum fa¬
ma et uoluntate tollerent
hine heccuies. hinc castor
hinc pollux. hinc esculapł.
hinc liber. ⁊ alio loco atqͣ
impleris q cuutatib in¬
telligi potist. Aeuende uir¬
primi qui eos nouerãt eo
ritu liberos suos. ⁊ nepotes.
lleude om̃c posteros imbu¬
erũt. et hii. tñ sũmi reges
obcelebritatẽ tomiis in
tu dolens pater. citos rapti filii fec̃
imaginem. Et illum quitunc¬
qiͣ homo mortuus fuerat. nunc tã¬
qmͣ deum colere cepit. ⁊ constitu¬
it int̾ seruos suos. sacra ⁊ sacrificia
Deinde inderueniente tempe. con¬
ualescente intqua consuetudĩe
hic error tanqmͣ lexcustoditus est.
⁊ tyrannoꝵ imꝑio. colebantur figm̃¬
ta. hos quos inpalam hoĩes ho¬
norare nõ poterant. ꝓpter qd̾ longe
eẽnt. elonginquo figura eorum al¬
lata. euidenter imaginem regis q̃
honorare uolebãt. fecer̃t ut illum

Expanded text:
icens: "Suscepit autem vita hominum consuetudoque comunis ut beneficiis excellentes viros in celum fama ac voluntate tollerent: hinc Hercules, hinc Castor et Pollux, hinc Esculapius, hinc Liber". Et alio loco: "atque in plerisque civitatibus intelligi potest acuende virm illi primi qui eos noverant eo ritu suos liberos ac nepotes, deinde omnes posteros imbuerunt. Et hi tamen summi reges ob celebritatem nominis intu dolens pater, cito sibi rapti filii fecit imaginem. Illum qui tunc homo mortuus fuerat, nunc tanquam deum colere cepit, et constituit inter seruos sacra et sacrificia. Deinde interveniente tempore, convalescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. Et hos quos in palam homines honorare non poterant, propter hoc quod longe essent, e longinquo figura illorum allata, evidentem imaginem regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum
Abbreviated transcription (Latin):
Nota qr inmucis
der derra ꝓducit
muscas. ⁊ fluuius
ranas. cultoribus.
a̾ dei derra dat fruc¬
tum. ⁊ mare car¬
nis alimentum.
Dignum ẽ enim
ut fidelib suis ꝑoĩa
sua. nur̾mentum
diuina ꝓueuret
ꝓuidentia. Inimi¬
cis uͦ cõdignium
tam sͥ craturam in¬
ferat.
uste enĩ patiebq̃¬
tur ⁊c̾. Qui antiqͥs
dei seruos ad seue¬

Expanded text:
Nota quod inimicis Dei terra produxit muscas, et fluvius ranas; cultoribus autem Dei terra dedit fructum, et mare carnis alimentum. Dignum est enim, ut fidelibus suis per opera sua nutrimentum, divina procuret providentia. Inimicis vero condignum tam sibi creaturam inferat. Juste enim patiebantur. Qui antiquos Dei servos, e
Abbreviated transcription (Latin):
ouissime aũ iuderunt nouan crea¬
turam auium. cum adducti concupiscẽ¬
tia postulauerunt escas epulationis. In
allocutione enim desiderioꝵ. descendit ilł
cdemari ortigometra. ⁊ uexationes peccõ¬
rib suꝑ uenerunt nõ sine illis que añ
facta erant argumentis. ꝑium flumi¬
nuum. uste enim patiebantur. scd̃
suas nequitias. Et enim indetestabili¬
ore hospitalitatis instituerũt. Alii qui¬
dem ignotos. nõ recipiebant aduenas.
Alii aũ bonos hospites. inseruitutem
cia receꝑunt. hos qui eisdẽ usi erant in¬
stitutis seiissimis afflixerũt dolorib
ꝑcussi sunt aũ cecitate sicut illi infori¬
b uisti. cum subitaneis coopti eẽit

Expanded text:
ovissime autem viderunt novam creaturam avium, cum adducti concupiscentia postulaverunt escas epulationis. In allocutione enim desiderii, ascendit illis de mari ortygometra et vexationes peccatoribus supervenerunt non sine illis quae ante facta erant argumentis per vim fluminum iuste enim patiebantur secundum suas nequitias etenim detestabiliorem inhospitalitatem instituerunt alii quidem ignotos non recipiebant advenas alii autem bonos hospites in servitutem tia receperunt hos qui eisdem usi erant iustitiis saevissimis adflixerunt doloribus percussi sunt autem caecitate sicut illi in foribus iusti cum subitaneis cooperti
Abbreviated transcription (Latin):
refigurabatur deseruiens tuis p̾ceptis. ut pueri tu
custodirentur illesi. Nam nubes illoꝵ castra ob
bumbrabat et ex aqua que añ erat t̾ra apparuit ar¬
rida. ⁊ inmari rubro uiam sine inpedimento. et cã¬
pus germinans. de ꝓfundo nimio. ꝑqũe om̃is uatio
tnͣsiuit que tegebatur tua manu. Hidentes tua¬
mirabilia. ⁊ monstratam quã enim equi clepaue¬
runt et tanqmͣ agni exultauerũt magnificantes
te dñe qui liberasti illos. Memores enu ad huct
rant illoꝵ. que in colatu illꝙ facta fuerant qũi
ad modum ꝓ natione animalium pro¬
duxit terras muscas et ꝓ piscib eructa¬

Expanded text:
refigurabatur, deserviens tuis praeceptis, ut pueri tui custodirentur illaesi. Nam nubes castra eorum obumbrabat, et ex aqua, quae ante erat, terra arida apparuit, et in mari Rubro via sine impedimento, et capus germinans de profundo nimio per quem omnis natio transivit quae tegebatur tua manu videntes mirabilia monstra tamquam equi enim depaverunt et tamquam agni exultaverunt magnificantes te Domine qui ladhuc eorum quae incolatu illorum facta fuerant, admodum pro natione animalium eduxit terra muscas, et pro piscib
Abbreviated transcription (Latin):
sionis est aurum sacrificantiũ. ue illis qui¬
sectantur illucd. ⁊ omnis inprudens deꝑiet ĩillo. geacc¬
Geatus

Expanded text:
sionis est aurum sacrificantium: uae illis quisectantur illud et omnis inprudens deperiet in illo. beatus
Abbreviated transcription (Latin):
conmessatores pascit. confunclit patr̃e
suum. Qui coacernat liuitias. usuris et
fenore liberali inpauꝑes. eas congregat
Qui declinat aures suas neaudiat le¬
gem: oratio eius erit execrabilis. Qui
decipit iustos iniia mala: ininterrtu
suo corruet.⁊simplices possidebunt bo¬
pauꝑ aũ prudens scrutabitur eum. In ex¬
ultatione iustoꝵ multa gła ẽ. Regnan¬
tib impiis ruine hominum Qui abscon¬
dit scelera sua nõ dirigetur. Qui aũt
confessus fuĩt et reliquerit ea: misccłiã

Expanded text:
comessatores, confundit patrem suum. Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali in pauperes congregat qui declinat aurem suam, ne audiat legem, oratio eius erit execrabilis. qui decipit iustos in uia mala, in interitu suo corruet, et simplices possidebunt bopauper autem prudens scrutabitur eum. In exsultatione justorum multa gloria: regnantibus impiis ruinae hominum. Qui abscondit scelera sua, non dirigetur: qui autem confessus fuerit, et reliquerit ea, miseri
Abbreviated transcription (Latin):
dio meditandum.
tutis ⁊ denotionis. ad ip̃m refero. ⁊
inp̃senti uita. ue laborundo defitiã
ad iuiuat. et in fine secum adgan¬
dia recipiet.
ꝓ me humanitatẽ. in celolocasti. ꝑ
p̾̃sentiam diuine grẽ. uisita me.
ut in agrum mundi. sem̃ u̾bi tui
possim sꝑgere ⁊ uillas cohĩtationis
inunam fidem constituere.
nagro ꝓpĩam. inuilla pagani in
uenies eccłe. in florib. fides infructi¬
b uirtutes in malis pumicis. marti¬
rium designatur. In huis singulis
sponsa. duecti sui p̃sentiam q̃rit

Expanded text:
dio meditandum. tutis et devotionis ad ipsum refero, et in praesenti vita, ne laborando deficiam, me adjuvat: et in fine secum ad gaudia recipiet.pro me humanitatem in coelo locasti, per praesentiam divinae gratiae visita me: ut in agrum mundi semen verbi tui possim spargere, et villas cohabitationis in unam fidem constituere.agro Christiani, in villis pagani, in vineis Ecclesiae, in floribus fides, in fructibus virtutes, in malis punicis martyrium designatur. In his enim singulis sponsa dilecti sui praesentiam quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
Uue sp̃es sũt tio¬
ris. de altera dr. Te
tum gehenne pec¬
care desinunt. et
uitam corrigunt
hic introducit ca¬
ritatem. s foras
mitatur. Qui enĩ
sictimet. nõ dum
amat. necdesiderat
bona.s cauet ma¬
la. s tã secorrigit
⁊ bona desiderarer
dñans deus. Ip̃e creauit illam sp̃u sc̃o.
et uidit et dinumerauit. et mensus et effu¬
dit illam suꝑ ommia oꝑa sua. et supꝰ ẽni¬

Expanded text:
Duae species sunt timoris. De altera diciturtum gehennae peccare desinunt, et vitam corrigunt: hic introducit charitatem, sed et foras mittitur. Qui enim sic timet, nondum amat nec desiderat bona, sed cavet mala; sed tamen se corrigit, et bona desiderare nans Deus. Ipse creavit illam in Spiritu sancto, et vidit, et dinumeravit, et mensus est. Et effudit illam super omnia opera sua, et supe
Abbreviated transcription (Latin):
quela multum uirans õbrrpi lilcanem
capiti statuer ⁊ureuentia p̃ius obtura¬
tio aurium. Effusio sangunie enqua suꝑ¬
borum. ⁊ maleclictio illor auelitus audt¬
suum. uilige ꝓrimum ⁊ coniungere fide
cum illo. Qd si denudaueris abiconsa illius nonpseqrs
post̾eum. Sicut enim homo qui pdit amicũ suum
sicqui ꝑdit amiciciam ꝓximi sui ⁊ sieut qui dimitat
auem demanu sua. sic qui reliquisti ꝓrimum diuim
⁊si eum capies. Non illum sequeris qm̃ longe ab̃ est¬
roditmsmo effugit emm qiͣ caprea delaques qm̃us
nerata est amma euis. ultra eum nõ potet

Expanded text:
quela multum jurans horripilationem capiti statuet, et irreverentia ipsius obturatio aurium. Effusio sanguinis in rixa superborum, et maledictio illorum auditus suum dilige proximum et coniungere fide cum illo quod si denudaveris absconsa illius non persequeris post eum sicut ensic qui perdit amicitiam proximi sui. Et sicut qui dimittit avem de manu sua, sic qui reliquisti proximum tuum, et non eum capies: non illum sequaris, quoniam longe abest. Effugit enim quasi caprea de laqueo, quoniam vulnerata est anima ejus. Ultra eum non poteris
Abbreviated transcription (Latin):
asserit. ⁊abincarnatione
u̾bi usq adfinem mundi.
suauitatẽ ecusgłii exponit
afine usq adfinem̃ fortit᷑
ꝑtingit quibiq ꝑfecte agit
finis enĩ ꝑfectionem signisic̃¬

Expanded text:
asserit, et ab incarnatione Verbi usque ad finem mundi suavitatem Evangelii exponit. A fine ergo usque ad finem fortiter pertingit, quia ubique perfecte agit: finis enim perfectionem signific
Abbreviated transcription (Latin):
p̾fert qm̃ res suꝑ uacua fingit Cinis ẽ
enim cor eiꝰ. ⁊ t̾ra suꝑ uacua. spes illiꝰ. et
luto uilior uita illius qm̃ ignorauit qui
sefuixit. et qui inspirauit illi. aĩam et¬
sp̃m uitalem. s estimauerũt luxum eẽ.
uitam ur̃am ⁊ cõu̾sationẽ uite. cõpositã
ad lucrũ. ⁊ oportere uñcumq ⁊. exma lo
acquirere. Hic enĩ seit se suꝑ om̃s delinq¬
re. qui ext̾re mat̾ia. fragilia uasa. et sculp¬
tilt ar fiigiotrm̃s enim insip¬
felices supͣ modum anme ¶¬

Expanded text:
is est enim cor ejus, et terra supervacua spes illius, et luto vilior vita ejus: quoniam ignoravit qui se finxit, et qui inspiravit illi animam spiritum vitalem. Sed et aestimaverunt lusum esse vitam nostram et conversationem vitae conpositam ad lucrum et oportere undecumque etiam ex malo adquirere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipfelices supra modum animae
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ letitia. ex labore suo quo labo¬
raũit ip̃e. sub sole numero dier
uite sue. qͦs ledit ei deus. ⁊ hecẽ¬
ꝑs illius. ⁊ om̃i homini cui de dit
cleus diuitias atq sub̃am pote¬
statem q tribuit ut comedat ex
eis et fruatur ꝑte sua. et letetur¬
de labore suo. hõc est donun.
dei. Non enim satis recordabit᷑
clierum uite sue. eo quod deus oc
quens apd̃ homines. uir cui cleditͤ

Expanded text:
quo laboravit ipse sub sole, Numero dierum vitae suae, quos dedit ei Deus: et haec pars illius. Et omni homini, cui dedit Deus divitias, atque substei tribuit ut comedat ex eis, et fruatur parte sua, et laetde labore suo: hoc est donum Dei. Non enim satis recordabitur dierum vitae suae, eo quod Deus occquens apud homines: Vir, cui dedit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Consulit. Post qmͣ sin¬
gła eccłe menbra dñs si¬
gillatim p̾dicauit ⁊̃ ung¬
uenta quib tota eẽt deli¬
bata digna laude conmẽ
alis sint infusione conse¬
mo quippemea. uitama
merenir. uisi oꝑib iusti
indutꝰ que ł ip̃e fecit. Esi
infans erat. alii ꝓ eo fece¬
runt. ⁊in illo.

Expanded text:
Consulte postquam singula Ecclesiae membra Dominus sigillatim praedicavit, etiam unguenta quibus tota esset delibuta, digna laude commendalis sint infusione consemo quippe in ea vitam meretur, nisi operibus justis indutus, quae vel ipse fecit, vel si infans erat, alii pro eo fecerunt, et in illo.
Abbreviated transcription (Latin):
Talis est mamulieris. adu¬
⁊c̃. adultera quoq mẽs
ut ea q̃ commemorauit sẽ¬
p. uaga est. q̃ ubi celare
peccata potent peccata
negat se aliquid ꝓetras¬
se mali

Expanded text:
Talis est et via mulieris adulterae. Adultera quoque mens ut ea quae commemoravit, semper vaga est, quae ubi celare peccata poterit, negat se aliquid patrasse mali
Abbreviated transcription (Latin):
ibi płmeuanitates ⁊ sermones ĩnu¬
meri. tu uero cleum time. Sͣiuideriᷤᷤ¬
calumpnias egenorum. ⁊ iuolenta
iditia. ⁊ subuerti iustitiam in uro¬
uanitia. non mireris suꝑ hoc negotõ

Expanded text:
rimae vanitates et sermones innumeri tu vero Deum time si vidercalumnias egenorum et violenta t subverti iustitiam in provincia non mireris super hoc negotio
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte aũsalomon defe¬
nestra domus sue. se ꝑ c̃ã¬
cellos ꝓspexisse dicit.
ut ꝑmiloꝵ gesta diu¬
dicaret. Qui enim de fe¬
nestra ꝑcancellos ꝓspr¬
cit. ip̃e quid̃ eaquẽ foͥ¬
risaguntur plene con¬
siderare sufficit. nec tñ¬

Expanded text:
autem Salomon de fenestra domus suae se per cancellos prospexisse dicit, ut parvulorum gesta dijudicaret. Qui enim de fenestra per cancellos prospicit, ipse quidem ea quae foris aguntur, plene considerare sufficit, nec t
Abbreviated transcription (Latin):
intisligendum ẽ. qi qd̃
mane ꝑcit reꝓbis non
ꝑcit in diemottis. nec
acquiescet p̾cib sero
clamantium ad se. Hec
dona quoꝵ nõ ẽ ibitem¬
pusuel facultas susci¬
pit. delatur enm siqͥs
sponsam suam .i. eccłia

Expanded text:
intelligendum, quia qui nunc parcit reprobis non parcit in die mortis, nec acquiescit precibus sero clamantium ad se, nec dona quorum ibi tempus et facultas non est, suscipit, zelatur enim si quis sponsam suam, id
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta sit meditanot
diuine legis. ut cume
uigilans aliquid oꝑant̾
hanc sedula mentere¬
colas. eum dormieris ĩ
hunis memoria requieᷤ¬
cas. cum ugilaueris.
hanc pͥmum admentẽ
reuoces. sicemmfiet. ut

Expanded text:
Tanta sit tibi meditatio divinae legis, ut cum vigilans aliquid operaberis hanc sedula mente recolas; cum dormiveris, in hujus memoria quiescas, cum evigilaveris hanc primo ad mentem revoces, sic eteni
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autẽ acsulter ẽ. ꝓpter corclis inopi¬
am pdẽt aĩam suam. ẽuepituinem
⁊ignominiam congregat sibi ⁊ obpro¬
brium illius non delebitur. sunare¬
lus ⁊ furor uiri nõ ꝑcet inlie ur¬

Expanded text:
Qui autem adulter est, propter cordis inopiam perdet animam suam: Turpitudinem et ignominiam congregat sibi, et opprobrium illius non delebitur: Quia zelus et furor viri non parcet in die
Abbreviated transcription (Latin):
tormcationis. Sicut eñĩ
unus panis.diurnam
solum effug at esutiẽ
⁊nichiominus postino¬
dum e sunt qui comesto
pane saturatus. absces¬
serat sicqui intrat ad
scortum ad horam qui¬
dem euaporat libiome
s post paululum ardẽ¬
tior redit

Expanded text:
ornicatoris. Sicut enim unus panis diurnam solum effugat esuriem, et nihilominus postmodum esurit, qui comesto pane saturatus abscesserat, sic qui intrat ad scortum, ad horam quidem evaporat libidinem, sed post paululum ardentior redit
Abbreviated transcription (Latin):
l kanismatumr. lute
replentur que ka¬
rismata qr sola gr̃a dantur sb̃¬
lac filsis ministrat. sic de sola
grã. dona karismatũ. filus
donat. q̃ resident iuxͣ fluenta¬
de deo clarius nident. tanto ma¬
gis adaltiora cognoscenda in
pietas saluatoris. q̃ in illo sin

Expanded text:
arismatum luce replentur: quae charismata quia sola gratia dantur, sublac filiis ministrat, sic Deus sola gratia dona charismatum filiis donat: Quae resident juxta fluentde Deo clarius vident, tanto magis ad altiora cognoscenda intpietas Salvatoris, quae in illo sin
Abbreviated transcription (Latin):
gerimis. ⁊ ꝑ hoc insidianti mimi¬
gregib ouium. unum ouileim¬
pleat. qr capree comꝑantur qͥ mũ¬
dũ ẽ animal. uisu. ⁊ cursu insig¬
ne. ⁊ findens ungłam qd̃ addiscre¬
tionẽ bomi et mali. ꝑtinet ⁊ rrum¬
nat. qd̾ p̾t disc̾tionem ẽ fanendũ
Gemelli. pp̃ unam concordiam.
Oculi tui qͥ archana d̾espitiunt
ut possĩt maꝑto loqui. qui fluenta¬
a doctrine auditorib dare nõ cessãt
sic̃ ucuutate esebon. piscinc sẽꝑ
aquas hñtes copioseppło inĩtroi¬

Expanded text:
gerimus. Et per hoc insidianti inimigregibus ovium unum ovile impleat; qui capreae comparantur, quia mundum est animal, visu et cursu insigne, et findens ungulam, quod ad discretionem boni et mali pertinet; et ruminat, quod post discretionem est faciendum; gemelli propter unam concordiOculi tui. Qui arcana inspiciunt, ut possint in aperto proloqui, qui fluenta doctrinae auditoribus non cessant, sicut in civitate Hesebon piscinae semper aquis abundantes, copiose populo in introi
Abbreviated transcription (Latin):
multi diu̾sa sentiunt. ꝑcontionantis
rõem. ad unam snĩam ꝑdricuntur. Hie
gͥ liber. ideo contionator dr̃ qr ineo salomẽ¬
ea ꝑ inquisitionem dicat que forrasse ꝓ
temptationem imꝑita mens sentiati

Expanded text:
multi diversa sentiunt, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dea per inquisitionem dicat quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
enim nõ ẽẽ potest. qd̾ est. nanitas di¬
ci potest. qr ĩmͣtari potest. solus deus
semꝑ idem est: qd̾ est. qd̾ autem muta¬
tur. quodam mͦ. euanescit. ⁊ nõ est qd̾
erat: ad compationem creatoris. Oĩt
creatura uanitas potest dici. ⁊ qi
nichilum comꝑutariS ⁊

Expanded text:
enim non esse potest, vanitas dici potest, quia mutari potest. Solus Deus semper idem est quod est. Quod autem mutatur, quodammodo evanescit, et non est quod erat; ad comparationem Creatoris, omnis creatura vanitas potest dici et quasi nihilum computari.
Abbreviated transcription (Latin):
Coclee maris ferro cirrumcise lacrunis
purpurei coloris emitunt. qcub collectiᷤ
tincturam pipurei coloris conficitur
Cauales qui purpinam regis suscipumt
sñt p̾cordia fidelium. lana q̃ intragitur
ut indum̃tum regis. effitiatur. est hu¬
militas inpatiendo. q̃ iuincta est carnali

Expanded text:
Cochleae maris ferro circumcisae, lacrymas purpurei coloris emittunt, quibus collectis tinctura purpurei coloris conficitur. Canales, qui purpuram regis suspiciunt, sunt praecordia fidelium. Lana quae intingitur, ut indumentum regis efficiatur, est humilitas in patiendo, quae juncta est canali
Abbreviated transcription (Latin):
nerũt. In felices aũ sunt ⁊ inter
mortuos spes illorũ ẽ. Qui appel¬
lauerunt deos. oꝑa manuũ hoĩm
aurum ⁊ argentum artis inuenti¬
onẽ ⁊ similitudines aĩalium. aut
lapidẽ mutilẽ opus manuũ antiq
Aut si quis artifex fab̾ clesilua
lignum rectũ secuerit et huiꝰ clocte
raclat corticẽ oẽm et arte sua susuꝰ
diligenter fabricet uas inutile in
conũsationẽ uite reliquias autẽ
huius temporis. ad p̾parationẽ esce
abutat᷑. ⁊ reliquũ hoꝵ qd̃ ad nullũ
usum facit lignũ curuũ et u̾tici¬
b plenum. sculpat diligentery
uacuitatẽ suã. ⁊ꝑscientiam succ
tis figuret. illud. et assimilet ymagi

Expanded text:
nerunt infelices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curbus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam, et per scientiam suae tis figuret illud, et assimilet i
Abbreviated transcription (Latin):
plemi timore languebant
ꝑturbabat tnͣsitu anima¬
lium ⁊ serpentium sibilatione cõmoti
tremebundi ꝑibant Et aerem quem
nulla ratione quis effugere posset. ne
gantes se uidere. frequent̾ enim p̾oc¬
cupant pessima. arguente conscĩa. Cũ

Expanded text:
pleni timore languebant perturbabat transitu animalium et serpentium sibilatione commoti tremebundi peribant et aerem quem nulla ratgantes se videre. Frequenter enim praeoccupant vessima redarguente conscientia, cu
Abbreviated transcription (Latin):
Melior est bucella¬
⁊c̾. Melius est ꝑua
bona cum caritate fa¬
cere. sine scĩa p̾dicandi.
hoc ẽ enum siccam bu¬
cellam eẽ qmͣmagnis
effulgere uirtutib

Expanded text:
Melior est buccella. Melius est parva bona eum charitate facere, sine scientia praedicandi hoc est enim siccam buccellam esse quam magis effulgere virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
facit ꝓ extraneo. Qui aũ cauz¬
laqueos. securus erit. Mulier
robusti hebunt durtias Dencita ce aie
sue uur mi sericors. Qu aũ crudelis ẽ ꝓpinqͦs
abicit. Impiꝰ facit opꝰ instabile. seminati

Expanded text:
facit pro extraneo: qui aulaqueos, securus erit. Mulier robusti habebunt divitias. Benefacit animae suae vir misericors: qui autem crudelis est, et propinquos abjicit. Impius facit o
Abbreviated transcription (Latin):
ce dr̃. qd cãpd̾ eius arotun¬
ditate macumen erigitur
tas. hunic ⁊ fructus eius comiᷤᷤ
dr᷑. unde conifere cipssi.
Sicut campus floribus
ornatur. ita mundus in ea
noticia ⁊ fide decoratir. Y
¶Sicut lilium. ⁊c̃. laudato
se laudat sponsam ita. Sicut
lilium ñ potest spiis. com¬
ꝑari. inter quas sepe exori¬
tur. codem modo ꝓrima mea
sicut lili. Tu requiem que¬
ris. ⁊ laudes lectuli. s scito
qr candidior tribulationũ
li sine bonis. nec boni sine
malis eẽ possunt. bonus ñe
fuit qui malos tollerare
non potuit.
sum dogniatib eius inte¬
gritas tanqiͣ spinis pun¬
gitur ut cont hostes suos
iugilans exereatur. donec

Expanded text:
citur, quod caput ejus a rotunditate in acumen erigitur:tas, hinc et fructus cum conus dicitur: unde, Coniferae cypressi. Sicut campus floribus ornatur, ita mundus mea notitia et fide decoratur. VERS. 2.-- Sicut lilium. Laudato se, laudat sponsam, ita: Sicut lilium non potest spinis comparari, inter quas saepe exoritur: eodem modo proxima mea Sicut lilium. Tu requiem quaeris et laudes lectuli: sed scito quia candidior tribulationum li sine bonis, nec boni sine malis esse possunt: bonus non fuit, qui malos tolerare non potuit. sum dogmatibus ejus integritas tanquam spinis pungitur, ut contra hostes suos vigilans exerceatur, donec
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce audiens.Sponsase
ꝑdilectionem sponsi me¬
ruisse. ut abip̃o sponso
laudaretur. sponso uicẽ
in laudib tribuit. nõ qd
largiatur. s intelligens
decorem eius. ꝑ qm ⁊ ip̃a
escit. temꝑe .s. pacis. ubi
dei pulcritudinemliquidi
aspicit. ⁊ꝓlem fidelium
flore fidei redolentẽ. exaqͣ
so insurgente temptatione in
atie consistit. Uel lectulum
pusilli fideles qui deo sunt qͥeᷤᷤ
tus bonorum oꝑm. ꝑ quod
dant spem fructus .i. maiorũ¬

Expanded text:
 Audiens sponsa se per dilectionem sponsi meruisse, ut ab ipso sponso laudaretur, sponso vicem in laudibus tribuit: non quod largiatur, sed intelligens decorem ejus, per quem et ipsa escit, tempore scilicet pacis, ubi Dei pulchritudinem liquidius aspicit, et prolem fidelium flore fidei redolentem, ex aqu cum sponso insurgente tentatione in acie consistit. Vel, lectulus, pusilli fideles, qui Deo sunt quies tiis bonorum operum, per quod dant spem fructus, id est majoru
Abbreviated transcription (Latin):
mulier adultera nescit ħ̾eticus
hĩtant. ⁊ qdi inꝓfundis inferni
peni̾s luant et̾is. ipĩ actibus.
luxuriosorum. ip̃i heticorĩ dog¬
m̃atib qiͣ comuuuis delectant᷑
optums. at cum rite ineccłia ⁊ͥ
glice iltures ibi sũt. ⁊ in excel¬
sis celoꝵ. conuiue fidelium. pa¬
nem enimm celi dedit eis. panem
angłoꝵ manducat homo.¬

Expanded text:
cit haereticus, habitant. Et qui in profundis inferni poenas luunt aeternas, ipsi in actibus luxuriosorum, ipsi haereticorum dogmatibus, quasi conviviis delectantur opimis. At cum rite in Ecclesia gelicae virtutes ibi sint, et in excelsis coelorum convivae fidelium. Panem enim coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo
Abbreviated transcription (Latin):
tia itaꝙ sapĩe. deducet adregnum ꝑperlum.
Sigͦ delectamini in sedib et sceptre¬
Oreges populi. diligite sap̃iam ut reg
Quid est sapientia et quẽ aclmodũ
facta sit. referam: et nõ abscondam a
sacramenta dei. s abinitio natiuita¬
tis inuestigabo. et ponam in lucem
scĩam illus. ⁊ non preteribo uĩdatem
neq cum inuidia tabescente iter ha

Expanded text:
tia itaque sapientiae deducit ad regna perpetua. Si ergo delectamini sedibus et stereges populi, diligite sapientiam, ut autem sapientia et quemadmodum facta sit referam et non abscondam a vobis sacramenta Dei sed ab initio nativitatis investigabo et ponam in lucem scientiam illius et non praeteribo veritatem neque cum invidia tabescente iter ha
Abbreviated transcription (Latin):
Aut ꝑdere : In qͦ uidet̃ ql illipͥus innt̾rogauerunt dom̃ tẽptantes
eu ut pꝰssent accusare ꝓpt̃ sabbatũ. Quorũ intelligens iħc nequi

Expanded text:
aut perdere? In quo videtur quod illi prius interrogaverint Dominum, 543 tentantes aut perdere? In quo videtur quod illi prius interrogaverint Dominum, 543 tentantes eum, ut posse
Abbreviated transcription (Latin):
Tertius decimꝰ ĩgit᷑ iste : qͥ curatur insinagoga coꝵ Et notandđu qͥd nor
initinere neq foris. sed inc̾ciliabulo uideoꝵ. ubimanꝰ aruerat &etor¬
pebat p̃ariditate boni oꝑis. Porro in euuangelio qͦutuntur natate¬
ni legitur qͦd hic cem̃tarius fuerit istius modi auxiliũ petens.
Cem̃tarius inqͥt erã manib uictũ queritans. p̃corte iħu ut mihi resti¬
tuas sanitatẽ. netͣ pit̃ mñdicẽ cibos Quȩ nimirũ manꝰ usq inaduentũ
saluatoris arida ꝑmansit insinagoga iudȩoꝵ Sed pꝰ quã ille uenit:
reddita ÷ in apłis credentib & dext̃a restituta ÷ oꝑib bonis & donata :
sanitati. Quicueniss& insinagoga eoꝵ. int̾ rogabant oũ dicetites:
silic& sabbatis curare ut accusarent eum. Marcꝰ uͦ & lucas narrant iħ meos
int̾rogasse silic& sabbatis benefacere aut malȩ. animã saluã facere

Expanded text:
Tertius decimus igitur iste est qui curatur in synagoga eorum. Et notandum quod non Tertius decimus igitur iste est qui curatur in synagoga eorum. Et notandum quod non in itinere, neque foris, sed in conciliabulo Judaeorum ubi manus aruerat, et torpebat prae ariditate boni operis. Porro in Evangelio quo utuntur Nazareni legitur quod hic caementarius fuerit, istiusmodi auxilium petens: Caementarius, inquit, eram, manibus victum quaeritans, precor te, Jesu, ut mihi restituas sanitatem, ne turpiter mendicem cibos. Quae nimirum manus usque in adventum Salvatoris arida permansit in synagoga Judaeorum. Sed postquam ille venit, reddita est in apostolis credentibus, et dextera restituta est operibus bonis, et donata est sanitati. Qui cum venisset in synagoga eorum, interrogabant eum dicentes, si licet Sabbatis curare, ut accusarent eum. Marcus vero et Lucas narrant Jesum eos interrogasse, si licet Sabbatis bene facere aut male? animam salvam facere
Abbreviated transcription (Latin):
& c̃ꝓbatis qͥa fam̾e ꝑiclitantes panib recreauit dño c̃secratis. qͣ re
meos condempnatis discipłos. qui ñ oblatos do panes. sed grana tan
tũ mͦ ꝓfame sumunt Et notandũ qhoc exemplo qͥa opꝰ salutisnrȩ̃
saluaniur Cuiꝰ rei donũ simtellexssẽnt. ñ quã condẽpnas sent
in nocentes. id÷ apłos inuidiȩ causa. Maxime cũ cessante lege uni¬
uorsis ꝑ eos mniscdie nouitas subuenir& Ynde lucȩ clarius pat&
sens: qͥa melius ÷ esurientib misericordit̃ cibs recrȩare. quã otiũ sabba¬
ure deo uidetur ẽẽ sabbati dominꝰ. qͥ ꝓpt̃quẽ factũ ÷ sabbatum.
uenit insinagogã eoꝵ Porro lucas ñ in eodẽ sabbato. sed inalio uenis se
illũ infinagogam dicit Ubi ostendit aliqͦs int̾ fuisse dies. in qͥb ea dis¬
putauit quẽ sup̃ dicta sunt. deinde a segetȩ transisȩ & ialio sabbato
deagro sinagogam intrasse Et ecce homo manũ habens aridam.

Expanded text:
et comprobatis, quia fame periclitantes panibus recreavit Domino consecratis; quare et comprobatis, quia fame periclitantes panibus recreavit Domino consecratis; quare meos condemnatis discipulos, qui non oblatos Deo panes, sed grana tantum 542 modo prae fame sumunt? Et notandum hoc exemplo, quia opus salutis nostrae, salvamur, cujus rei donum si intellexissent, nunquam condemnassent innocentes, id est apostolos, invidiae causa. Maxime cum, cessante lege, universis per eos misericordiae novitas subveniret. Unde luce clarius patet sensus, quia melius est esurientes misericorditer cibo recreare, quam otium Sabbajure ideo videtur esse Sabbati dominus, quia propter quem factum est Sabbatum, venit in synagogam eorum. Porro Lucas non in eodem Sabbato, sed in alio venisse illum in Synagogam dicit. Ubi ostenditur aliquos interfuisse dies, in quibus ea disputavit quae supra dicta sunt, deinde a segete transisse, et in alio Sabbato de agro synagogam intrasse. Et ecce homo manum habens aridam.
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑ euuangelio. circuncidebant snsabbato ut octaua diȩ circun¬
cisio serua retur Nlã talia inlege q̃m plura inueniunt᷑. ex qͣñ puto
dĩ patris. hoc exemplũ ineoslem refere qui calũpniã suis intulerant
discipłis. Et grauiora legis opponit dispendia. lic& iud eant᷑ eẽ
sine criminẽ Proponit᷑ hic totũ ut suos igͥnocentes comꝓb&. & eos
qͥ calũ pniabantur apłos. reos & plenos inũidiȩ c̃iuncat Porro qͥd
Ait. qͥa tẽplo maior ÷ hic: ñ ꝓ nomen sedad uerbiũ loci ẽẽ grecꝰ ostendit
sermo ed qđ inaiorsit tem̃plo locꝰ qͥ dnm̃ templi teneat x ipse dñs
santior atq maior erat. lic& in loco p̃sens scđm carnẽ quã illud
hierosolimis tẽplũ. Adhuc autẽ quod eis obiecerat ex scripturis con¬
condẽpnassetis igͥnocentes. Et .ẽ. sensꝰ. Simiscđiã accipitis ab unelec h

Expanded text:
legitur Evangelio, circumcidebant pueros in Sabbato, ut octava die circumlegitur Evangelio, circumcidebant pueros in Sabbato, ut octava die circumcisio servaretur. Nam talia in lege quamplura inveniuntur, ex quo non puto ientia Dei Patris, hoc exemplum in eosdem refert qui calumniam suis intulerant discipulis, et graviora legis opponit dispendia, licet videantur esse sine crimine. Proponitur hic totum, ut suos innocentes comprobet, ut eos qui calumniabantur apostolos, reos et plenos invidia convincat. Porro quod ait, quia templo major est hic, non pronomen, sed adverbium loci esse Graecus ostendit sermo, eo quod major sit templo locus, qui Dominum templi teneat: et ipse Dominus sanctior atque major erat, licet in loco praesens secundum carnem, quam illud Hierosolymis templum. Adhuc autem quod eis objecerat ex Scripturis comcondemnassetis. Et est sensus: si misericordiam accipitis Abimelech,
Abbreviated transcription (Latin):
Qm inhioc ut dixi exterius exeplũ ostenditur aptis sunum a
outius ipsa ueritas du ꝓphetata latens aꝑitur. Dũ a duod ecĩ panes
ꝓpositionis duoderim p̃figurant apłos & messis deq̃grana decer¬
punt. uniuersitas ẽ. gent̾ium. Porro scribe xpharisei acsi saul
pontificẽ. ita ut dohȩo idureis uidã repsent& in facto Nlegis
inqͥt ui lege. qͥa sabbatis sacerdotes intẽplo sabbatũ uolant ꝓfanantes
eũ sine cxinunȩ : dico autẽ uob qa teplo maior ÷ hic Aꝑtissime eo
reuinẽ ꝑsingula dierũ sabbata sacerdotes intẽplo peiora facere:
& sabbata uiõlare Immolantes uictunas cedentes tauros. holo ca usto¬
mecta suꝑ lignoꝵ strue ponentes: & incend toncremantes.
absq necessitatis c̃temptui. Acsi dicera: Dũ aliã legẽ obseruare
cupitis. sabbatũ utiq uiolatis & destruitis. Uerũ &iã sic̃ in alio

Expanded text:
Quoniam in hoc, ut dixi, exterius exemplum ostenditur apertissimum, et Quoniam in hoc, ut dixi, exterius exemplum ostenditur apertissimum, et interius ipsa veritas diu prophetata, latens, aperitur; dum et duodecim panes propositionis duodecim praefigurant apostolos, et messis de qua grana decerpunt universitas est gentium. Porro Scribae et Pharisaei, ac si Saupontificem, ita ut Dohec Idumaeus Judam repraesentet in facto. Non legis, inquit, in lege, quia Sabbatis sacerdotes in templo Sabbatum violant profanantes eum sine crimine; dico autem vobis quia templo major est hic. Apertissime eos revincit per singula dierum Sabbata sacerdotes in Templo pejora facere, et Sabbata violare, immolantes victimas, caedentes tauros, holocaustomata super lignorum struem ponentes, et incendio concremantes absque necessitatis contemptu. Ac si diceret: Dum aliam legem observare cupitis, Sabbatum utique violatis et destruitis. Verum etiam, sicut in alio
Abbreviated transcription (Latin):
qͦrei geste ueritas c̃mendatur: quasidicer&. Quodsi dauid sc̃s ẽ.
& abimeleth pontifex a uob̾ iure ñ rep̃hendit᷑. qͥn ĩmo legis ut̃q
mandatũ ꝓbali excũsatione ñ uiolasse docetur . cur eandũ fam̃
ñ apꝓbatis indiscipłis meis: Presertĩ cũ maxina sit distantia
int̾utrũq reiopꝰ gestũ. Ille si quidẽ panes leuiticos comedit. isti
spicas õfricant inanib Ille in tabnaculo isti inagro. Ille indie
neo meniarũ. qͣndo locus eiꝰ apparuit uacuus ad m̃sã regis. isti iti
sabbato ad p̃sagiũ feriato Ille homo tantũ mͦ. ego đs &homo Ille
cũ suis militib t̾renis dimicans armis. istimissi dło patre & ame
p̃dicatores ut expugnanit tantũ duo decim uniuer sũ orbem
Que nimipũ figura ꝓlata & exẽplũ uincit omĩa philoso forum
epi ebeserata qͥb contexint᷑ ueri similia rerũ argiunenta

Expanded text:
quo rei gestae veritas commendatur. Quasi diceret, quod si David sanctus est, quo rei gestae veritas commendatur. Quasi diceret, quod si David sanctus est, et Abimelech pontifex a vobis jure non reprehenditur; quinimo legis uterque mandatum probabili excusatione non violasse docetur, cur eamdem famem non approbatis in discipulis meis? praesertim cum maxima sit distantia inter utrumque rei opus gestum. Ille siquidem panes Leviticos comedit, isti spicas confricant manibus; ille in tabernaculo, isti in agro; ille in die Neomeniarum, quando locus ejus apparuit vacuus ad mensam regis, isti in sabbato, ad praesagium, feriato; ille homo tantummodo, ego Deus et homo; ille cum suis militibus terrenis dimicans armis: isti missi a Deo Patre, et a me, praedicatores, ut expugnent tantum duodecim universum orbem. Quae nimirum 541 figura prolata in exemplum vincit omnia philosophorum epicheremata, quibus contexuntur verisimilia rerum argumenta.