comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baptiatos scribit et sp̃m̃ sicut ignem esse
aploꝵ acta decdarat. Uides igitur ꝑ orã¬
preostensa. nõ tñ ip̃m deũ ut ẽ proprie
reuelatum. Deniq uam morses rogaret
ut facie dei preuideret. quid ad illũ cõ¬
tinuo dixit deus. Hon potes inquit ui¬
dere faciẽ meam. nõ enim uidebit hõ
faciẽ meam et uiuet hoc ip̃o quod ne¬
gatur aspectus claritas indicatur. que
stilicet tanta ẽ quãta credendũ est que
inuisibilis indicatur. Cum ergo moises
uites. totius deniq orbis ornamẽta ili¬
gesserit indicarit expresserit et testanoniũ¬
mentũ ꝑ hibuit dicens Nema enĩ ex
ꝓphietis ut seruus meꝰ morses cui fatie ad
fatiem et os ad os locutus est. deũ tñ pu¬
re iudere nõ potuit. merito quidẽ ꝓphetie
dignus. sed non usque adeo ut in tueri dm̃
dimus que in mõte syna cua moise locu¬
tum eẽ scimui. qui agendis explicandis¬
q rebus apatre aduenerat. qui omĩa a
principio ꝑ ipm̃ ordinari et explicari et

Expanded text:
baptizatos scribit , et Spiritum sicut ignem esse Apostolorum Acta declarant . Vides ergopraeostensos; non tamen ipsum Deum, ut est proprie revelatum. Denique cum Moyses oraret ut faciem Dei pure videret, quid ad illum continuo Deus? Non poteris, inquit, videre faciem meam; non enim videbit homo faciem meam, et vivet . Hoc ipso quod negatur aspectus, claritas assignatur, quae scilicet tanta est, quanta credenda est, quae invisibilis indicatur. Cum ergo Moyses vices, totius denique orbis ornamenta digesserit, indicarit, expresserit; cui ipse Domiperhibuit dicens: Nemo erit ex prophetis ut servus meus Moyses, cui facie ad faciem, ore ad os locutus sum ; Deum tamen pure videre non potuit. Merito quidem prophetia omni dignus, sed non usque adeo ut intueri Deum dimus, quem in monte Sina cum Moyse locutum esse scimus , qui agendis explicandisque rebus a Patre advenerat; quia omnia a principio per ipsum et ordinari, et explicari, et
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ habet sapĩa dei. quod dedeo ꝓ cessit ad
creanda onña tam celestia quã terrena
nam quo cepit ẽẽ adeo creata est sapĩa.
ĩmo genita nõ sibi quia semꝑ erat. sed his
que ab ea fiere oportebat ut qui a qualis
otquanta eẽt scri nõ poterat de effectu
opm suoꝵ uirtus eius et potẽtia nosceret᷑.
utdum conditorẽ deconditis estimamus
magis tĩmeremꝰ cũ fca miramur hec ẽ¬
illa in quã sapientia dei que dicit. Ego ex
ditrix et effectrix idest filuis dei ꝑ que

Expanded text:
tium habeat Sapientia Dei, quod de Deo processit ad tium habeat Sapientia Dei, quod de Deo processit ad creanda omnia tam coelestia quam terrestria, non quo coeperit esse in Deo. Creata est ergo Sapientia, immo genita, non sibi quae semper erat, sed his quae ab ea fieri oportebat; ut quia quanta et qualis esset sciri non poterat, de effectu operum suorum virtus ejus et potentia nosceretur: ut quod de conditis aestimamus, tunc magis timeremus cum facta miramur. Caeilla Sapientia Dei, quae dicit: Ego ex ditrix et effectrix, id est, Filius Dei per quem
Abbreviated transcription (Latin):
uit inquit cor meũ u̾bir bouu. Nõ enim
dixit in p̾ncipio fim̃ est uerbũ. sed inprinc
inpͥncipio in quit erat. nõ quod duo pͥnuaͣ
exreru diuersitate dicamus. sed quia ẜ¬
mo. filius semꝑ cum patre et de pr̃e natus
est. hac ꝑ inde cuiꝰ origo ꝓm̃cipiu nõ ht
sempit̾mis cũ pre credendus est: quia nec
pater potest im ꝗͣ sine filio noiari nec filiꝯ
quia scdm̃ apłm ip̃e est sapĩa pairis. Eigo
inquit exore dtissimi prodiui. Nõ gͦ aliũ¬
de quã depre quia semꝑ fuit cũ pr̃e. et iõ
sapiã dei appellatur. ut nũqua pr̃ sine
sapiẽtia hoc ẽ sine filio suo eẽ credat᷑. Hec
est illa sapietia ineffabilis que initium
uiaꝵ dei apud salomõ. uł condita. uł
genita. uł arata describit᷑. Quã tñ si con¬
ditam dicit ut semꝑ eam cũ deo fuisse as¬
tendat. quod enĩ initiũ deo dabit ut
pientia suã candidit quasi aliqñ sine sa¬

Expanded text:
vit, inquit, cor meum Verbum bonum. Non enim vit, inquit, cor meum Verbum bonum. Non enim dixit: In principio factum est Verbum, sed in principio, in principio, inquit, erat. Non quod duo principia ex rerum diversitate dicamus, sed quia Sermo Filius semper cum Patre est, et de Patre natus est. Ac proinde cujus origo principium non habet, sempiternus cum Patre credendus est; quia nec Pater potest umquam sine Filio nominari, nec Filius quinquit, ex ore Altissimi prodivi . Non ergo aliunde quam de Patre, quia semper cum Patre. Et ideo Sapientia Dei appellatur, ut numquam Pater sine Sapientia, hoc est, sine Filio suo fuisse credatur. Haec est illa Sapientia ineffabilis quae initium viarum Dei apud Salomonem vel condita, vel genita, vel creata describitur; quam tamen sic conditam dicit, ut semper eam cum Deo fuisse ostendat. Quod enim initium Deo dabis, ut pientiam suam condidit, quasi aliquando sine Sa
Abbreviated transcription (Latin):
prĩs substantia. dicat quis depr̃ĩs substantia
nõ est. Sul contio est idest ex nullis extã¬
tibus. ut idem arrius dixit. Sublato enĩ
id quod expr̃e est. undecũq fuerit filius.
necesse est ut et initiũ ex nihil. et ortum
ex patre habeatur. Nihil enĩ sine initio. ni¬
si solus deꝯ. ũ et filius sicut ip̃e dñs ait. E¬
go et pater imũ sumꝯ. quod ideo dixit ut
duaꝵ ꝑsonaꝵ uotabula uniꝰ ditatis ma¬
iestatisq demõ straret: sicut ꝓphã exdi
aliunde quã depaterno pectore. et ut ita
dixeriin deutero cordis dei credinꝰ ex
titisse et promde eum regẽ appellauit.
qr ipẽ est rex regum et dñs dñoꝵ. cui et¬
omia oꝑa diuina subiecta sũt. omia¬
Inprincipio inquit erat u̾bũ et u̾bũ erat
apud deũ etdeꝰ erat u̾bu. omĩa ꝑ eum
ftã sut. et sine eo fañ est nihil lgitur ꝙ
inpricipio erat semꝑ fuisse credendũ est.
sed nec alunde eẽ qua dedeo. qui pͥnap
nõ habet. idest decorde prĩs. quia eructa¬

Expanded text:
Patris substantia dicant. Qui si de Patris substantia non est, ἐξ οὐκ ὄντων est, id est, ex nullis exstantibus, ut idem Arius tradidit: sublato enim eo quod Pater est, undecumque fuerit Filius, necesse est ut et initium ex nihilo, et ortum ex tempore habeat: nihil enim sine initio, nisi solus Deus. Unde et Filius, sicut ipse Dominus ait: Ego et Pater unum sumus . Quod ideo dixit, ut duarum personarum vocabula in unius deitatis majestate monstraret, sicut et propheta ex aliunde quam de paterno pectore, et ut ita dixerim, de utero cordis Dei credimus natum. Et proinde eum regem appellat, quia ipse est rex regum: Deum Dominum, cui omnia In principio, inquit, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Omnia per eum facta sunt, et sine eo factum est nihil . Igitur quod in principio erat, semper fuisse credendum est. Sed nec aliunde esse quam ex eo qui principium non habet, id est de corde Patris, quia eructa
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit patri suo homiem illu gratissimu
munq. conseditq addexteram patris scch
quod sociptum est. Dixit dñs dño ieo sede
ad dextera mea. Misit nobis spm̃ scm̃ de
propria sua et in ipsa una substantia pro¬
tectorem. signatore. et deductorẽ in iutã
as. Et iteꝵ. Spiritus ex me prodiet. Et ip̃e
eo utique quod est filius de eo quod pa¬
ter est. xindde prefuuto tempore ueritu¬
rus uiuos mortuosq iudicaturꝰ: ut red¬
dat credentib premiu. nõ credentib
uero supplicia. Cuiꝰ regnũ eternũ. in¬
mortale nec initium habet nec finem.
auꝰ est honor et glaria insecula seculo¬
rum. Amen.

Expanded text:
obtulit Patri suo hominem illum gratissimum obtulit Patri suo hominem illum gratissimum munus, consedit ad dexteram Patris, secundum quod scriptum est: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam . Misit nobis Spiritum sanctum de propria sua, et ipsa una substantia sua, protectorem, sanctificatorem et deductorem in vitam as . Et iterum: Spiritus ex me prodibit . Et ipseo utique quod est Filius, quia et Filius de eo quod Pater est. Exinde praefinito tempore venturus, vivos mortuosque judicaturus; ut reddat credentibus praemia, non credentibus vero supplicia. Cujus regnum aeternum, immortale; nec initium habet, nec terminum: cui est honor et gloria in saecula saeculorum. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
est. et mũdus eũ nõ cognouit. Cebeꝵ amẽ¬
tia est credere posse ab eo liberari qui ut
ut sensus tui iniquitas acatolicis admit¬
tatur. Nos enĩ ccedimꝰ ĩ mutabilem et ĩ¬
conuertibilem uerbum et spm idest fi¬
liũ dei. qui cũ homĩem induit. nõ statũ
uertit. non ordinẽ perdidit nõ substã¬
tiam ĩ mutauit sed indumẽto eusde
corꝑis eterno claritatis sue lumĩe illus¬
trato ueniens ad nes ꝑ tramite corporis
eius lux scĩ spiritus et eterne iite gratia
redimdaret. quẽ et si passum ccedinꝰ et
sepultu. sed homo ille passus ẽ quẽ filiũ
dei suscepit. quẽ unisuit. quẽ port auit.
S quia totũ ad auctore referebat᷑ quicꝙ¬
ille homo patiebatur. ideo mors et pas¬
sio dñi dicebat᷑. Nam constat ĩ mortale
quod dei est: homis quod caducu. Tertia
quoq die resurrexit. nõ deus in homine.
sed homo potius indeo. Ascendit in celos.

Expanded text:
est, et mundus eum non cognovit . Caeterum amenest, et mundus eum non cognovit . Caeterum amentis est credere ab eo posse liberari, qui ut ut sensus tuae iniquitatis a catholicis admittatur: nos enim credimus immutabilem et inconvertibilem, Verbum et Spiritum, id est, Filium Dei; qui cum hominem induit, non statum vertit, non ordinem perdidit, non substantiam immutavit: sed illuvias ejusdem corporis aeterno claritatis suae lumine illustravit; ut ad nos per tramitem corporis ejus lux sancti Spiritus, et aeternae vitae gratia redundaret. Quem etsi passum credimus et sepultum; sed homo ille passus est, quem Filius Dei suscepit, quem induit, quem portavit. Sed quia totum ad auctorem referebatille patiebatur: ideo mors et passio Domini indicatur; nam constat immortale esse, quod Dei est: hominis, quod caducum. Tertia quoque die resurrexit, non Deus in hominem, sed homo potius in Deum. Ascendit in coelos,
Abbreviated transcription (Latin):
ggat uisus sed sibi facta est quia quod
nõ uudetur infirmitatis est nr̃e quotũ
oculos nibiũ texit obsturitas ita et ma¬
iestas illa diuina que ut dixi corpus in¬
duerat ptobat se nõ suo detrimẽto pro¬
priolaliusse fulgore seil carnis ut dixi
beneficõ. quꝰ canisa filius dei filiꝯ horĩs
eẽ sustinuit. Nemꝑe enũ despũ scõ dm̃
uirga cõcepit. et quod concepit hoc peꝑit
idẽ ddm̃ homĩ suo ut dixi sociatũ sicut
sicut angls admariã uirgiñẽ dicit. Spi¬
ritus dei ueniet inte. et uirtus altissimi
obumbrabit te. p̃terea et quod nascet᷑ ex
te scc̃ uocabitur filius dei. Uidetis ergo
ip̃m spm̃ idest filiũ dei uenisse ad uirgĩe
et inde deum et homie processisse. nec
tñ ipso indumẽto carnis dei filiũ eẽ mu¬
tatum sed euadẽ ip̃m ẽẽ in homĩe qui fua¬
erat ante mũdum apud ptẽm. ꝑ quẽ st̃
facta omĩa.et sine quo fam̃ est᷑ tuhil. si
tut ait euanglista. Mundꝰ ꝑ eum factus

Expanded text:
isus sibi salva est; quia quod non videtur, infirmitatis est nostrae, quorum oculos nubium texit obscuritas: ita et majestas illa divina, quae ut dixi corpus induerat, probat se non detrimento proprii latuisse fulgoris, sed carnis, ut dixi, beneficio, cujus causa Filius Dei, Filius hominis esse sustinuit. Nempe enim de Spiritu Dei Virgo concepit, et quod concepit, hoc peperit, id est, Deum homini suo ut jam dixi sociatum: sicut . Sicut et angelus ad Mariam virginem dicit: Spiritus Dei veniet in te, et virtus Altissimi obumbrabFilius Dei . Vides ergo ipsum spiritum, id est Filium Dei venisse ad virginem; et inde Dei et hominis Filium processisse: nec tamen ipso indumento carnis Dei Filium esse mutatum; sed eumdem ipsum esse in homine, qui fuerat ante mundum cum Patre; per quem facta sunt omnia, et sine quo fit: Mundus per ipsum factus
Abbreviated transcription (Latin):
iis rebus magna quandã differẽtia
inter esse. Aliter enĩ angeli. aliter sin¬
gule queq uirtutes consatutõni suar
substantias acceperũt. sicuti apłus ait.
alia claritas solis alia claritas lune.
alia claritas stellaꝵ. Sic et inhoc mũ¬
do. ut diuers a genera uerum ita et
diuersa corpora auimari et onĩa
sui ciuusq generis substantia noscunt᷑
atq eadem caro. Si ergo ea que adeo
facta sunt iliuersas qualitates subitã¬
tiaꝵ suaꝵ habent. tu putas indeota¬
lem esse substantia qualem habet ali¬
quis horum quod fcm̃ est ut possit cõ¬
traria respicere. Absit. Que est enĩ sub¬
stantia dei nisi ip̃m quod deus. sim¬
plex. singulare. parum nulla cũiretõe
⁊ ꝑmixtũ limpidu bonũ. ꝑ stm̃ beatũ. in¬
tegrum. sañ totum. an putas tu inane ali¬
quid ẽẽ et uacuũ quod deus est. hoc enĩ
dia blasfemia est. ut uiane putetur per
quẽ cuncta constituũtur qui omĩa ubo

Expanded text:
nis rebus magnam differentiam nis rebus magnam differentiam interesse? Aliter enim angeli, aliter singulae quaeque virtutes, constitutionum suarum substantias acceperunt, sicuti Apostolus ait: Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum . Sic et in hoc mundo, ut diversa genera rerum, ita et diversa 514 corpora animantium, et omnibus sui cujusque generis substantia, sicut  eadem caro . Si ergo ea quae a Deo facta sunt, diversas qualitates substantiarum suarum habent, tu putas in Deo talem esse substantiam, qualem habet aliquid horum quod factum est, ut possit contraria recipere? Absit. Quae est enim substantia Dei nisi ipsum quod Deus est, simplex, singulare, purum, nulla concretione permixtum, limpidum, bonum, perfectum, beatum, integrum, sanctum totum? An tu putas inane aliquid esse et vacuum quod Deus est? Hoc enim dici blasphemia est, ut inane putetur per quem cuncta constiterunt, qui omnia verbo
Abbreviated transcription (Latin):
traria recipiat deus uero qui nihil dd¬
uersum itomttere potest in sub stan¬
na dici nõ debeat lgnoscerem tibi si
hoc simpliciter diceres. si ratõm uelles
sare si rudis etdhanc questionẽ auce¬
deres. si non ipẽ eẽs qui semꝑ decelia
substantia ũł de nullis extantib dei
filiũ ad sereres. At cum idem ipẽ sis. ꝗ
hinc sepe conuictus. sepe am fessus. sepe
negandus sepuis aliter ĩmutando dã¬
natus sis qui nũc etiã nũc uiam ambigi¬
onem et potentia regum ex aptis turbas
omĩa. quomõ me putas ignoscere tibi
posse frequentiꝰ radem retracti. Sed
ne udealur hec ꝑuersitas preiudicat a
magis qũa ex aminata damnari bre¬
uiter tibi deliete aippositõne respondeã
Prohibes itatq indeo subitantia nomi¬
nari quasi omne quod substãtia dẽ
res ipsa imius generis habeatur Anig¬
noras aliter relestia. aliter terrena cõ¬
stare. sed et in ip̃is celestib atq mũda¬

Expanded text:
traria recipiat, Deus vero, qui nihil ditraria recipiat, Deus vero, qui nihil diversum admittere potest, substantia dici non debet. Ignoscerem tibi si hoc simpliciter diceres, si rationem rei velles scire, si rudis ad hanc quaestionem accederes, si non ipse esses qui semper vel de alia substantia, vel de nullis exstantibus Dei Filium asserebas. At cum idem ipse sis qui hinc saepe convictus, saepe confessus, saepe negasti, saepius aliter immutando damnatus es, qui etiam nunc vi, ambitione et potentia exagitas, turbas omnia: quomodo me putas ignoscere tibi posse frequentius eadem retractanti? Sed ne videatur haec perversitas praejudicata magis quam examinata damnari, breviter tibi de hac oppositione respondeam. Prohibes itaque in Deo substantiam nominari, quasi omne quod substantia dicitur, res ipsa unius generis habeatur. An ignoras, aliter coelestia, aliter terrena constare; sed et in ipsis coelestibus atque munda
Abbreviated transcription (Latin):
negare dicũt tibi. Ue illi utiq erit N
incarne baptiatus nõ fuerit. et mra
ip̃ius dum incorꝑe est de morte delictoꝵ
suoꝵ et sepuloro criminu pbaplismũ
uerissimile cõfessiom̃ ĩ nocentiũ mẽtes
occulta fraude sedutũt. et ut solet leta
le poculũ mellis dulcedine tpratu suau¬
tate fallente perimere. sic et hoc malu
ꝑblandimẽta auriũ audientiũ sensus
mĩare si habuissẽt quomõ illu ad ali¬
am intelligentiã seuo sensu ꝑ uerterẽt.
Sed cum uiderẽt se inhoc uerbo cõe ludi
iullã om̃io mentõm hiiꝯ rei fieri uo¬
luerũt: ne aut profitendo hoc trederẽt
tut iredentes uiderẽtur. subtili inigeĩo
excusaantes quod aut scriptũ nõ esset
aut deũ in substantia dici nõ oportere
ne corporeus cederetur. Deus etenim
inquit et fecit ut sit subitantia. non
tñ ut ipẽ deus insubstantia deo uteret
quippe aiunt. Cum om̃is coͣstantia cõ¬

Expanded text:
negare, dicent tibi: Vae utique illi erit, qui negare, dicent tibi: Vae utique illi erit, qui in carne baptizatus non fuerit, ut anima ipsius dum in corpore est, de morte delictorum suorum, ut de sepulcro criminum per baptisma, verisimilem confessionem, innocentium mentes occulta fraude seducunt. Et ut solet lethale 513 poculum mellis dulcedine temperatum, suavitate fallente, perimere; sic et hoc malum per blandimentum aurium, audientium sensus minare, si haberent quomodo illud ad aliam intelligentiam saevo sensu perverterent. Sed cum viderent se in hoc verbo concludi, nullam omnino mentionem hujus fieri voluerunt, ne aut profitendo hoc crederent, aut credentes professi viderentur: subtili ingenio excusantes, quod aut scriptum non esset, aut Deum in substantia dici non oporteret, ne corporeus crederetur. Deus etenim, inquiunt, efficit ut sit substantia, non tamen ut ipse Deus in substantia deputetur. Quippe aiunt cum omnis substantia con
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuerit nõ ibit intenebras. sed habe¬
bit lumẽ iute. Eogo quia lumẽ pater. et
lumẽ filius. recte lum̃e delumĩe credim q¬
it a asseris quasi aprẽ qui ueꝵ lumẽ est.
aliud lumẽ sit fem̃ quod ile ip̃a pris
substantia nõ sit. sed sicut aluid quol¬
libet lumen. quanꝗͣ deo sit fañ. longe
tñ aluid sit abeo qui fuerit. Et ideo lu¬
men exlumine nõ delumine dicis. Cui
ergo hec ut prelocutus es mecũ ita nõ
nũtias cum siripta nõ suit Cur nõ et
unius substãtie uocablm̃. quod si in scp¬
turis nõ putas contineri mecũ ꝑiter ꝓ¬
fiteris. nisi quia tu illis habiusti. quod¬
modo malignꝰ sensus tuus occultat
sraude. Inutroq contingeris ut mecũ
hoc ip̃m sono uatis exprimeres. sed tñ
longe dicti intelligẽtia seꝑaris. sicuti et
illi heretia qui resuxrectum carnis ne¬
gant. ada ecipiendas aĩmas simplices
ue dicũt ins qui nõ mearne resuriũt
Sed si discutias eos qui hoc dixexĩt. cũ
suas eos carnis resurrectoin om̃ino

Expanded text:
tus fuerit, non ibit in tenebris, sed habebit lumen vitae . Ergo quia lumen Pater, et lux Filius, recte lumen de lumine. Sed ita asseris, quasi a Patre qui verum lumen est, aliud lumen sit factum, quod de ipsa Patris substantia non sit: sed sicuti aliud quodlibet lumen, quamquam a Deo sit factum, longe tamen aliud sit ab eo qui fecerit; et ideo lumen ex lumine, non de lumine dicis. Cum ergo haec praelocutus sum, licet mecum non nuntias, cum scripta non sint. An non et unius substantiae vocabulum, quod in Scripturis non putas contineri, mecum pariter profiteris: nisi quia illic habuisti quomodo malignos sensus tuos occulta fraude in utroque contegeres; ut mecum hoc ipsum sono vocis exprimeres, sed tamen longe dicti intelligentiam separares? Sicuti et illi haeretici qui resurrectionem carnis negant ad decipiendas animas simplicium, vae dicunt his qui in carne non resurgunt. Sed si discutias eos cur hoc dixerint, cum scias illos carnis resurrectionem omnino
Abbreviated transcription (Latin):
facta sut omĩa dũmodo et ip̃m fcm̃
intelligas licet nõ ib⁊ ut cetera. Sed ut
ad id reuertar quod dicis insccipturis dĩ¬
uocabulũ nõ in ueniri finge hoc interi
sic lit ut ubicunq legitur substantia
res dei nõ deus accipitur. quid et tu ali¬
ud quod scriptu nõ est pariter ꝓfiteris.
idest deũ exdeo. lumẽ exlumine. quio
ad hec ilicis. aut totũ mecũ tene. aut toͫ
omitte. Si unius substãtie uocabłm ideo
times dicere. ipua siriptũ nõ est. timere
idemtidem debes deu exdeo. et lumez

Expanded text:
facta sunt omnia; dummodo et ipsum factum facta sunt omnia; dummodo et ipsum factum intelligas, licet non ita ut caetera. Sed ut ad id revertar, quod dicis in Scripturis divvocabulum non inveniri, finge hoc interim sic sit, eo quod ubicumque substantia legitur, res Dei non Deus accipiatur; quamquam et aliud quod scriptum non est, pariter profitearis, id est, Deum ex Deo, lumen ex lumine: quid ad haec dicis? Aut totum mecum tene, aut totum omitte. Si enim unius substantiae vocabulum inde times dicere, quia scriptum non est; timere identidem debes Deum ex Deo, et lumen
Abbreviated transcription (Latin):
luit et unde uoluit fam̃ inducit. dũmo¬
do aliunde eũ et nõ de eo quad pater ẽ.
extitisse confingãt. Quẽ et si natum dicit
sed et hoc dictate̾nus qr rursus ome qđd
natum est. fañ intelligit. eo quod et nos
adeo geniti appellamur quos constat
oẽ factura. Ut si arrianus uõ es. et uer
filiũ de uero patre natũ nõ factũ aignos
scur nõ eum cum patre uniꝰ sub stan¬
tie dicis. frustra times o homo profiteri
quod credis. aut frustra iredis si ita nõ
uredis. et merito heretico leuotaris Et
quanꝗͣ nũc ĩ mut aueris ilictũ. quod pu¬
taueris ꝓhibuisse dei filiũ nũ cupari
factura. sed cum subiungis sicut ali¬
quid harũ quod fcm̃ est ex aperto oste¬
dis nõ obhoc facturã dici noliusse. qͣsi
nõ debeat factus intelligi. sed non ita
fom̃ uis sicut aliquid hoꝵ quod fum̃
est sed tñ fcm̃. Alitex enim dicis fcm̃
ui pote perfectam meatura ꝑ quem

Expanded text:
luit, et unde voluit factum inducit; dummoluit, et unde voluit factum inducit; dummodo aliunde eum, et non de eo quod Pater est, exstitisse confingat. Quem etsi natum dicit, sed hoc dicto tenus; quia rursum omne quod natum est, factum intelligit; eo quod et nos a Deo geniti appellemur, quos constat esse facturam. Vel si Arianus non es, et verum Filium de vero Patre natum, non facis, cur non eum cum Patre unam substantiam dicis? Frustra times, homo, profiteri quod credis; aut frustra credis, si ita non credis, et merito haereticus denotaris. Et quanquam non immutaveris dictum, quo putaris prohibuisse, Dei Filium nuncupari facturam; sed cum subjungis, Sicuti aliquid horum quod factum est, ex aperto ostendis non ob hoc facturam dici noluisse, quasi non debeat factus intfactum vis, sicut aliquid horum, quod factum est, sed tamen factum. Aliter enim dicis factum, utpote perfectam creaturam, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
ptãtes omiã ꝑ ip̃m et in ip̃o condit ⁊ sũt.
ipe est ante omia. et omĩa in ip̃o cõstãt.
hinc et saloman. Cum sis inquit una
omĩa potens et ꝑmanens in se omĩa in¬
nouat et ꝑ nonatãnes in animas scãs
le transfert. quod cõfirmans aplũs ait.
Interiorẽ hamiẽm habitare xpr. ut
ꝑ quẽ aprĩcipio omĩa frc̃a sũt ꝑ ip̃m ĩ¬
obhoc nomĩari nõ oportere. qr insccip¬
turis dĩnis non cõtinetur. Queso aut̃ o
homo qui hoc ꝓhabes utrũ nomĩari non
debeat quia scciptũ nõ est.an quia cce
di ita nõ licet. quod si ita rredendũ ẽ
cur nõ ite ꝓfitendu. Corde enĩ inquit apł
creditur a cliustitia: ore autẽ confessio
fit adsalute. aut si ideo nomĩandũ nõ
est quia nec ita credendũ. aptines arri¬
ane labis assertõm que ideo prem̃ et fi¬
liũ umꝰ esse essentie denegauit. quia fͫ
dei modo ex inhilo. modo exprẽ. sed et¬
ab alia substantia qñ uoluit etquomõ uo¬

Expanded text:
tates: omnia per ipsum, et in ipso condita sunt: et ipse est ante omnia, et omnia in ipso constant . Hinc et Salomon: Cum sit, inquit, una, omnia potest; et permanens in se, omnia innovat, et per nationes in animas sanctas se transfert . Quod confirmans Apostolus ait in interiore homine habitare Christum; ut per quem a principio omnia facta sunt, pob hoc nominari non oportere, quia in Scripturis divinis non continetur. Quaero et ego, homo qui hoc prohibes, si ideo nominari non debet, quia scriptum non est, an quia ita credi non liceat? Quod si itnon ita profitendum? Corde enim, inquit Apostolus, creditur ad justitiam: ore autem confessio fit ad salutem . Aut si ideo nominandum non est, quia nec ita credendum; obtinuit Arianae labis assertio, quae ideo Patrem et Filium unius substantiae denegavit, quia Filium Dei modo ex nihilo, modo ex Patre, sed ab alia substantia, quando voluit, et quomodo vo
Abbreviated transcription (Latin):
nũtium magni consilii indicaret. in ho¬
mine uẽo tum quo colluctatus fiusse de¬
sccibitur. ut imaginẽ futute colluctatõis
quã cum istł habiturꝰ erat cũ scdm̃ ho¬
miẽm aduenisset ꝑspicue indicaret.S
ut deum crederet cui quo tãto cͥtamĩe
udens deum nomẽ accepit. Uidi enĩ in¬
quit deum faue ad fatiem et salua ftã ẽ
anima mea. et utiq siguram hom̃is u¬
derat quã deꝯ dei filuis induerat. Morsi
in rubo in flamina ignis apparuit. ut lu¬
men ccedentib. in credulis iudiciũ osten¬
decet. quia xp̃us ccedentib salus est. nõ
dicenis. Aliis odor uite inuitam. aliis odor
mortis ĩ mortem. poplm̃ isrł incolunma

Expanded text:
nuntium se magni consilii indicaret. In honuntium se magni consilii indicaret. In homine vero cum quo et colluctatus fuisse describitur, ut imaginem futurae colluctationis quam cum Israel habiturus erat , cum secundum hominem advenisset, perspicue indicaret. Sed ut Dominum crederet, cum quo tanto certamine id est, homo videns Deum, nomen accepit. Vidi enim, inquit, Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Et utique figuram hominis viderat, quam Deus Dei Filius induerat. Moysi in rubo in flamma ignis apparuit, ut lumen credentibus, incredulis judicium demonstraret: quia Christus credentibus salus est, non ait: Aliis odor vitae in vitam, aliis odor mortis i
Abbreviated transcription (Latin):
retice interea que fcã sut cũ omĩa quẽ¬
admodũ uoluit fecit. que enĩ fitã sũt ad
lir scripte conditõni deseruiũt. quod nõ
fecit sue uoluntatis et proprii iuris est
ueq potest in aliud quam est aliquo to¬
gente mutari. sed pro ut uult et aui uuli¬
sese demonsirat. Nam si angeli infigura
hoñn sepe sunt uisi et tñ aliud nõ sunt qͣ
quod eẽ norunt. neq substantiã mutant
angelis ut hoc possent sua in stitu tõne con¬
cessit. Huc accedit quod filiũ dei ut iam
dictum est uisum a p̾atrib approbamꝰ.
ut non totum in illo quod est deus uideret
sed dispositiones rerum futuraꝵ que suis
quabusq temparib complende erant ĩ
illo. pimagine cernerent᷑ Nam quis fi¬
lium dei uidere potuit anteꝗͣ conspicabi
lem materia que ei complatuit assump¬
sit uł ipm homiẽm induere dignatꝰ e¬
alibi in angło. alibi eque uidetur in homi¬
ne. qui ieleo se mangelo mõstrauit ut se¬

Expanded text:
retice, inter ea quae facta sunt, et eum quretice, inter ea quae facta sunt, et eum quodum voluit, fecit. Quae facta sunt, ascriptae conditioni deserviunt: qui vero fecit, suae voluntatis et proprii juris est. Neque potest in aliud, quam quod est, aliquo cogente, mutari: sed prout vult, et cui vult, se demonstrat. Nam si angeli in figura hominum saepe sunt visi, et tamen aliud non sunt, quam quod se esse norunt, neque substantiam mutant, angelis, ut hoc possent, sua institutione concessit? Huc accedit quod sic Filium Dei, ut jam dictum est, visum a patribus approbamus, ut non totum in illo, quod Deus est, videretur: sed dispositiones rerum futurarum, quae suis quibusque temporibus complendae erant, in illo per imaginem cernerentur. Nam quis Filium Dei videre potuit, antequam conslem materiam cum placuit assumpsit, vel ipsum hominem induere dignatalibi in angelo, alibi aeque videtur in homine . Qui ideo se in angelo demonstravit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sa erroris. hec origo heresis arriane dum
nõ intelligunt uirtutem dei neq tanti sa¬
tramenti dispositiõm agnoscũt. ut deu
humanis conditõib conꝑarent. Quibris
p̾mo in loco respondendũ est. filiũ dei non
gulis pro ut uult reuelare dignatur ha¬
bitu mutet. et nõ substantia uertat. nec
ꝓprietatem qualitatis amiitat. sed iuxta
meritũ udentis temꝑamentũ mauestatis
adhibeat ip̃e tñ idem ut semꝑ est in
substantie sue proprietate ꝑmaneat si¬
tut scriptum est. Mutabris eos et mutabũ¬
tur.tu autẽ idem ip̃ẽ es et añi tui nõ de¬
ficient. Nam et si multa sint exhis .que
in hoc mũdo uident᷑. que ex alio cõuer¬
tuntur inaliudut desinant ẽẽ ꝙ erant
et hoc sint quod retro fuerant ut limus
quod in homĩem figuratur. limus esse
datur intestam.uł lapis cum dissoluit
decoctus incaltem. ut arena que muta¬
tur in uitrum. et cetera que longum ẽ
retensere sed multũ inter est stulte he¬

Expanded text:
sa erroris, haec origo haeresis Arianae, dum sa erroris, haec origo haeresis Arianae, dum non intelligunt virtutem Dei, neque tanti sacramenti dispositionem agnoscunt, ut Deum humanis conditionibus comparent. Quibus primo in loco respondendum est, Filium Dei non gulis prout vult, revelare dignatur, habitum mutet, non substantiam vertat; nec proprietatem qualitatis amittat, sed juxta meritum videntis, temperamentum majestatis adhibeat; ipse tamen idem, ut semper est; in substantiae suae proprietate permaneat. Sicut scriptum est: Mutabis eos et mutabuntur, tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Nam etsi multa sunt ex his quae in hoc mundo videntur, quae ex alio convertuntur in aliud, ut desinant esse quod erant, et hoc sint quod retro non fuerant: ut limus cum in hominem figuratur, limus esse datur in testam: ut lapis, cum dissolvitur decoctus in calcem: ut arena cum mutatur in vitrum; et caetera, quae longum est recensere. Sed multum interest, stulte hae
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ greci omousion appellãt id est cum
alio ip̃m ut ꝑsone audiendoꝵ nominu
fierent. nõ ut substantia uocabula sepa
ane traducatur: cur norunt filiũ dei pris
substantiã tredi breuiter in timabo. Aiũt
oiũ cum sit deꝰ pater om̃pł. inuisibilis ĩ¬
et cõuertibalis atq mutabilis. quia uari¬
is figuris singulis quibusq sese mõstrau ͭ
litabe qua pater est ꝑmansisset ex aiuus
substantia erat. qr quod depatre est nec
utiq ex illa quã quod uenerat natũ ẽ
emole in eo inquiunt corrupta substãtia
statutũ uertit ordie perdidit cõtinuo
ĩuutatõne ipsa formatus dedeo in ho¬
mine de spiritu incarne. et utiq trans¬
latio om̃is interemptõ est pristini. Ac ꝑ
hoc aiunt si filius depatru sub stantia es¬
sue uel translatõne uł fine. et ꝓinde filiũ ex
alia substantia credere maluerũt. quia uer¬
ti et mutari et uideri posset quia hoc depa¬
tris substantia credi non liceat. Nec est cau¬

Expanded text:
eci ὁμούσιον appellant, id est cum uno aliud ipsum, ut personae audientia nominum fierent, non ut substantiam vocabula separanae traducam, cur nolint Filium de Patris substantia credi, breviter intimabo. Aiunt enim: Cum sit Deus Pater omnipotens, invisibilis, inest; et convertibilis atque mutabilis, quia in variis figuris singulis quibusque sese monstravit. Qui litate qua Pater est, 520 permansisset, ex cujus substantia erat: quia quod de Patre est, necutique ex illa quam quod venerat natum est. Unde jam, inquiunt, corrupta substantia statum vertit, ordinem perdit, continuo immutatione ipsa formandus de Deo in hominem, de spiritu in carnem. Et utique translatio omnis, interemptio est pristini. Ac per hoc, aiunt, si Filius de Patris substantia essuae vel traditione, vel fine: et proinde Filium ex alia substantia credere maluerunt, quod converti, et mutari, et videri possit; quia hoc de Patris substantia credi non liceat. Haec est cau
Abbreviated transcription (Latin):
uit. que ip̃e filius ratõ dicit᷑. que tñ ratio
multis nomĩb appellat᷑. mado uerbũ. mõ
uirtus. mõ sapientia. mõ dextera. mõ bra¬
chium. mõ marigaritan mõ thesaurq. mõ
retia. mõ aratrum. mõ fons. modo petra.
et inomĩb. ut ꝑ hec uocabula diuinaꝵ
disputatõnu misteria cognoscant᷑. nõ
ut ip sa maiestas filii dei proprie diffinita
mõstraretur. lioc est enim filius dei quodd
consistit. dapiẽtia appellatur. quia nõ ali¬
chana celestia reserauit. Dexte̾a nũcupat¬
brachiũ dr̃ qr ab ipõ omĩa continentur
hargarita appellatim. ut nihil illo p̃tiosi ꝰ
habeatur thesaurus dicit᷑. ut in ip̃o om̃s
gatur ubi bonoꝵ malorũq discrimen a¬
gnosatur. Aratrũ nuncupat᷑. qr signo crucis
eius dura pectora subigunt᷑ ut necessario
sitientia conda celestis aque grã irrigãt.
petra dr̃ qr credentib fortitũdinẽ. in cre¬
dulis duritiam prestat. Lapis angularis

Expanded text:
uit, quia et ipse Filius ratio dicitur: quae tamen ratio uit, quia et ipse Filius ratio dicitur: quae tamen ratio multis nominibus appellatur, modo verbum, modo virtus, modo sapientia, modo dextera, modo brachium, modo margarita, modo thesaurus, modo retia, modo aratrum, modo fons, modo petra, in omnibus, ut per haec vocabula divinarum dispositionum mysteria cognoscantur, non ut ipsa majestas Filii Dei proprie definita monstretur. Quid est enim Filius de eo quod consistit. Sapientia appellatur, quia de ccana cBrachium dicitur, quia ab ipso omnia continentur. Margarita appellatur, ut nihil eo pretiosius habeatur. Thesaurus dicitur, quia in ipso omgatur, ubi bonorum malorumque discrimen agnoscitur. Aratrum nuncupatur, quia signo crucis ejus dura pectora subjugantur, ut necessario sitientia corda coelestis aquae gratia irrigantur. Petra dicitur, quia credentibus fortitudinem, incredulis duritiam praestat. Lapis angularis
Abbreviated transcription (Latin):
engo in sentẽtia sua deus. cuiꝰ cognitõ est
uita eterna. qui tantus est quantꝰ dici
nõ potest. quod tũc digne eitimatur cũ
inestimabilis dr̃. Eit utiq uelis ac uolis
Crgo ip̃m quod est hoc erit sub stalia eiꝯ
est quantus etqualis sit nec mente con¬
aipi nec sensu estimari. nec dĩmo diffi¬
niri potest dummõ constet eẽ quod ẽẽ
creditur ut de eo ip̃o quod deus est in
unius essentie cum prẽ sicut ip̃e dñs ait.
Ego in patae. et pater inme. Et ego et
pater imũ sumꝰ. Etego dedeo patre exi¬
ui et qui me uidet iuolet et prem. nõ
ĩmerito quia filius dei dedeo palre ẽ
natus. et ideo de initate subibãtie et
demaiestate diuinitatis unu sunt
sicut et ieremias ꝓpliã ait. quis stabit ĩ
substantia dñi. et uidebit uerbũ domini
pessimis. et apud salomõ. Subitãtia mea
dulcedo mea est. Cum ergo hanc unita¬
comꝑari quia talis est filiꝯ qualis et pater.
non enĩ unũ cũ prẽ se diceret nisi talem

Expanded text:
ergo in substantia sua Deus, cujus cognitio vita aeterna est, et qui tantus est quantus dici non potest. Qui tunc digne aestimatur, cum inaestimabilis dicitur, utique velis ac nolis. Ergo ipsum quod est, hoc est substantia ejus est, quantum et quale sit, nec mente concipi, nec sensu aestimari, nec animo definiri potest; dummodo constet esse, quod esse creditur; ut de eo ipso quod Deus est, indunius substantiae cum Patre, sicut ipse Dominus ait: Ego in Patre, et Pater in me ; et: Ego et Pater unum sumus ; et: Ego de Patre exivi ; et: Qui me videt, videt et Patrem . Non immerito, quia Filiut: et ideo de unitate substantiae, et de majestate deitatis unum sunt, sicuti et Jeremias prophetavit: Quis stabit in substantia Domini, et videbit verbum Domini pessimis . Et apud Salomonem: Substantia mea, dulcedo mea est . CAPUT V. 515 Cum ergo hanc unitacomparari, quia talis est Filius qualis et Pater. Non enim ipse cum Patre unum se diceret, nisi talem
Abbreviated transcription (Latin):
te ĩ molari sustinuit. Aquala dr̃. qr post
uenerabilẽ resurrectom ut rex altam ad
patris reuolat sedem. leo dictus ẽ. qr ipe
est rex regu.qui mortẽ ac diabolũ sue¬
uirtutis potestate cõminuit. Uitqr per¬

Expanded text:
tem pati sustinuit. Aquila dicitur, quia post venerabilem resurrectionem, ut rex alitum ad Patris pervolat sedem. Leo dictus est, quia ipse est rex regum, qui mortem ac zabulum virtutis suae potestate comminuit. Via e
Abbreviated transcription (Latin):
si non uere prpͥetate ꝑ sonaꝵ tam prĩs
ꝗͣ filii seruauimꝰ. S quia uniꝰ dei uoc abu¬
lu aixunꝯ. ꝑsonas negasse putamur. Et
Hinc uerisimile uisum est quod pasimꝰ.
nos prẽm et filiũ ita noĩamus ut unu
deũ inhil ꝑsonis et nominemꝰ et assigne¬
mus. Porro iter pater et filius et duo no¬
mĩa appellantur. natõne tñ et substãtia
unũ sũt. Et cum prẽm et filiũ statuo. uni
tatem generis assigno. hec omĩa in telligi
posse estimata sũt. quasi ista uotabula ui¬
ter pr̃ẽm et filiũ ita posita sint ut est no¬
pitõ nõ admitti. Qui enĩ filiũ dei nõ aliũde
natũ dixeram quã ꝓprie deprẽ. totũ detoto.

Expanded text:
si non vere proprietatem personarum tam Patris quam Filii servavimus? Sed quia unius Dei vocabulum diximus, personas negasse putamur. Et hinc verisimile visum est quod posuimus. Nos Patrem et Filium ita nominamus, ut unum Deum in his personis et nominibus assignemus. Porro iterum Pater et Filius, etsi duo nomina appellantur, ratione tamen et substantia unum sunt. Et cum Patrem ettatem assigno generis. Haec omnia intelligi posse aestimata sunt, quasi ista vocabula inter Patrem et Filium ita posita sint, ut est nopicio non admitti. Qui enim filium Dei non aliunde natum dixeram, quam proprie de Patre, totum de toto,
Abbreviated transcription (Latin):
studioso caritatu ostino ea que anobis
dicta sũt scoupulosius retractarẽt. et que¬
dam illic uł superflua uł ambigua dice¬
iet que aliter possent aquibuselã qua
a me dicta sũt accipi proinde rursus ea
ipã pleniore sermone in hoc libello diges¬
si ut et simplicitatẽ sensus mei ostenderẽ
et scrupulũ legentib amputaẽẽ. ham
hoc est quod aio posse tep̃hendi. quod ubi
uerbũ dei exꝑsona filii posiumꝰ. tale hoc u̾¬
bum inbelligere putemur. quale grãmatici
tradũt sp̃m oris aere offensu. intelligibi¬
lem auditui. S nos sapientia nõ huiꝯ mũ¬
di que destruitur sed illã que ex deo est
at dicens. Inprĩcipio erat dbum et uerbũ
erat apud deũ et deus erat u̾bu. oma
p illũ facta sũt et sine eo fcca est nihil
Unde mirari me fateor hoc ita sentiri po¬
tiusse quasi nos ꝑsonã ꝓpriam uerbi quod

Expanded text:
o charitatis officio, ea quae a nobis o charitatis officio, ea quae a nobis dicta sunt, scrupulosius retractaret; et quaedam ille vel superflua, vel ambigua diceret, quae aliter possent a quibusdam, quam a me dicta sunt, accipi. Proinde rursus ea ipsa planiori sermone in hoc libello digessi, ut et simplicitatem sensus mei ostenderem, et scrupulum legentibus amputarem. Nam hoc est quod aiunt posse reprehendi, quod ubi Verbum Dei ex persona Filii posuimus, tale hoc Verbum intelligere putemus, quale grammatici tradunt spiritu oris aerem offensum, intelligibilem auditu. Sed nos sapientiam non hujus mundi, quae destruitur, sed illam quae ex Deo est, um dicit: In principio erat Verbum, et Veerat apud Deum, et Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Unde mirari me fateor hoc ita sentiri potuisse, quasi nos personam propriam Verbi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dei indutus iam pridem aduersus arrianos
libellum edideram. quẽ tum amito legen¬
dũ dedissem. quia placuit credidit trans¬
cribendu. quod hoc ego magnope postula.¬
ui ut inferim dissimũlato auct̃ore doctis
uiris et prudentib legeret: ut si quẽ mouis¬
set quod illic plus aut minꝯ positũ iudẽt᷑
posset plurimoꝵ consilio emendare. Hemo
est enim qui sibi tam arroganter sũma
doctrine celestis assumat. ut putet se oĩa
misteria alliquidũ conphensa tenere.
queppe cũ apłus dicat. Qui ergo putat se¬
÷ aliquid sare. nec dũ scit quẽ admodũ oꝑ¬
teat sare. et modo ꝑ speculũ ineiugmate
tis omna que illic scripta erãt iuixta fidẽ
iuiri constare uidertit: tum et ip̃e petenti¬
b nõ negaret. ꝙ einm ita fecisse mãifestũ
est. Et quia res digna tam catolice cõfelsi¬
oni quã heretice responsiõĩ. uniuersoꝵ iu¬
ditõ estimata est. multi eũ ul legere ul de¬
scribere uoluerũt. S nõ de fuit qui uł pro

Expanded text:
dei ductus, jampridem adversus Arianos libellum edideram, quem cum amico legendum dedissem, quia placuit, credidit transcribendum. A quo hoc ego magnopere postulavi, ut interim dissimulato auctore, doctis viris et prudentibus legeret; ut si quem movisset, quod illic plus aut minus positum videretur; posset plurimorum consilio emendari. Nemo est enim qui sibi tam arroganter summam doctrinae coelestis assumat, ut putet se omnia mysteria liquido comprehensa retinere, cum Paulus apostolus dicat: Qui ergo putat se aliquid scire, necdum scit quemadmodum oporteat scire ; et, modo per speculum in aenigmate tis omnia quae illic scripta erant, juxta fidem veram constare viderentur, tum et ipse petentibus non negaret. Quod eum ita fecisse manifestum est. Et quia res digna tam catholicae confessioni, quam haereticae responsioni, universorum judicio aestimata est, multi eum vel legere vel describere voluerunt. Sed non defuit qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
sũt recte fidei ul bone uite us clare cõuersa¬
cõnis infamare plumant. Sed pruis si er¬
ga ep̃os aut auctores eccliẽ quishua cam̃
habuerit eos cũ caritate mãsuete cõuerãt.
ut tb eis uulnꝰ unde agif recte sanet᷑. aut
ipẽ si secus egerit accusator ex cõmiũcetur.
congruo canonice eos cõuotare debebunt.
Qui si aut suis rebus exspoliati aut apropiis
sedib eiecti aut exiliati uł oppressi itut in¬
ique tractati fuerint primo eruant᷑ et ca¬
nomce restituãtur atq omĩa sibi ablata
intergerrime eis legib reddant᷑. Im̃ prius¬
qua hec fiat ut inpredicto cõstitutu est
conalio nec tanonice cõuotari nec distri

Expanded text:
larae conversationis, aut infamare praesumat: sed prius, si erga episcopos vel auctores Ecclesiae quisquam causam habuerit, eos cum charitate mansuete conveniat, ut ab eis vulnus, unde agitur, recte sanetur: aut ipse, si secus egerit, accusator excommunicetur. congruo, canonice eos convocare debebunt . Qui si aut suis rebus exspoliati, aut a propriis sedibus ejecti, aut exsulantes, vel oppressi aut inique tractati fuerint, primo eruantur, et canonice restituantur , atque omnia sibi sublata integerrime eis legibus reddantur : quoniam priusquam haec fiant ut in praedicto constitutum est concilio, nec canonice convocari, n
Abbreviated transcription (Latin):
in scã romana ecliã põtificalis honoris acce¬
pisse cõsecratõm et stolam in quo dignitatis
fastigio ut adeo onm̃ potete regamur altissi¬
auxilio et meritum habeamꝰ. uris sanctis
ac deo acceptabilib nos tãmendãtes ora¬
tõnibꝰ poscimꝰ quatinus et urĩs dep̃catõ¬
bus pro nobus ad deũ effusis muniti. et eru¬
ditonibus bonis instructi digni efficiamur
cĩ om̃i nobis populo xpiauo cãmisso illesi
ꝓtegi uelamento diuino. Adsalutatom̃ ig¬

Expanded text:
in sancta Romana Ecclesia pontificalis honoris accein sancta Romana Ecclesia pontificalis honoris accepisse consecrationem et stolam: in quo dignitatis fastigio, ut a Deo omnipotente regamur altissiauxilio, et meritum habeamus, vestris sanctis ac Deo acceptabilibus nos commendantes orationibus, poscimus, quatenus et vestris deprecationibus pro nobis ad Deum effusis muniti, et eruditionibus bonis instructi, digni efficiamur, cum omni nobis populo Christiano commisso, illaesi, protegi velamento divino. Ad salutati
Abbreviated transcription (Latin):
preuidere. sed pastoꝵ. Samus enĩ ut sem¬
per urẽ sedis presules primo apłi deinde
luccessores eoꝵ fecerũt. uos uniuersalis et¬
cliẽ et maxĩẽ eprstoꝵ qui ciculi proptꝰ cõ¬
templatõm et speculatõm uocant᷑ domĩ.
curam gerere. ac de reuelatõne et lege ura
assidue cogitare debere siuit scriptu est
Btũs qui meditatur in lege dnĩ die at nocte:
que meditatuẽ lectõne ꝑ figguram lrarum
tm̃ conspecta sed exuberante in uobis xp̃ĩ
recedente lege xp̃i dei dii saco sancta
ficut inpsalmis dicit ꝓpheta. Osiusti mede¬
tabitur sapiam: et lingua eius loquitur
udiciu lex dei eius incorde ipius. non
attramento sed spiritu dei uiui ura ĩ ar¬
cha consccipta neque in tabulis lapideis.
sed intabulis cordis carnalib. sicut btũsi¬
mi apłi pauli adcorinthios inissanos do¬
cet epistola. quib premissis significamꝰ
litate diuina gratia suo ut precipit mu

Expanded text:
praevidere , sed pastorum est. Scimus enim ut sempraevidere , sed pastorum est. Scimus enim ut semper vestrae sedis praesules, primo apostoli, deinde successores eorum fecerunt vos universalis Ecclesiae, et maxime episcoporum, qui oculi propter contemplationem et speculationem vocantur Domini, curam gerere, ac de religione et lege nostra assidue cogitare, sicut scriptum est: Beatus qui meditabitur in lege Domini die ac nocte. Quae meditatio non lectione per figuram litterarum tantum conspecta, sed exuberante in vobis Christrecedente lege Christi Domini sacrosancta, sicut in Psalmis dicit Propheta: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejusjudicium: lex Dei ejus in corde ipsius : non atramento, sed spiritu Dei vivi vestra in arcana conscripta; neque in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus , sicut beatissimi apostoli Pauli ad Corinthios missa nos docet epistola. Quibus praemissis, significamus litatem, divina gratia, suo ut praecepit mu
Abbreviated transcription (Latin):
ac nocte. Ete enĩ ecclia dei nõ leuiter ꝑtur¬
lateq resonant. nauitates insurgut. ta¬
lũ uie crescunt. ꝑ secutio imissatim perdito
fit populoꝵ. et urm̃ est enĩ nobs manũ
porrigere. uobis cõmissi sumꝰ. urinꝰ est nos
defendere atq liberare. nrin est auobus
auxiliũ expetere et urĩs parere iussionib
Prenimia ergo dolore et gemitu amiã que
nobis instant necessaria recondari. uobisq
sicgnasicari nequimꝰ. Ideci alnũ urm apos¬
tolatu ex oramꝰ ut suꝑ his leggem quȩ in
nicea memorata synoclo est promulga¬
ta. licet predictoꝵ insidiatoꝵ et alioꝵ ma¬
lorũ hont̃ ut facilius ep̃os deiq inmnistros
etque necessana fore cognoscitis ur̃e sancte
sedis auctoritate nos cunctosq fr̾es informe¬
tis. ut maloꝵ insidias hom̃. ura fulci aue¬
toritate illesi dño opitulãte euadere uale¬
amus. quia nõ est insidias lupoꝵ ouiu

Expanded text:
ac nocte ? Ecce enim Ecclesia Dei non leviter perturac nocte ? Ecce enim Ecclesia Dei non leviter perturlateque resonant, novitates insurgunt, calumniae crescunt, persecutio grassatur, perditio fit populorum. Vestrum est enim, nobis manum porrigere, quia vobis commissi sumus. Vestrum est nos defendere atque liberare; nostrumque est a vobis auxilium expetere, vestris parere jussionibus. Prae nimio nobis instant, et nos infestant, necessario recordari, vobisque significare nequimus. Ideo almum vestolatum, ut super his legem, quae in memorata Nicaena synodo est promulgata, licet praedictorum insidiatorum et aliorum malorum hominum ut facilius episcopos, Deique ministros et quae necessaria fore cognoscitis, vestrae sanctae sedis auctoritate nos cunctosque fratres informetis, ut malorum insidias hominum, vestra fulti auctoritate, illaesi, Domino opitulante, evadere valeamus: quia non est ovium, insidias luporum
Abbreviated transcription (Latin):
diatorib. colũne auerterent ecclesie. Cer¬
tũ est enĩ eidem sc̃i sedi ur̃e in honore
btissui petri patrũ dearta petuliarem
decoeuere reuerẽtiam dei ꝓ rebus inquiren¬
dis atq determinandis quis solliate decet
iustoq ab ip̃o presulũ ex aminari uerti¬
re aplico ciuꝰ sollicitudo semꝑ suit et est
tam mala damnare. quã probare laudeda.
Quo cuta humillimũ utõ aplic̃o columi per¬
soluẽtes obsequiu ut ip̃e dñs p̃cepit et scõri
decreta patru statuerũt uĩ lacrimis sug
gerimꝰ quod sine cordis gemitu reticere nõ
ualemus. Nam intm̃ a ꝑsecuturib scẽ dei ec¬
clesie nrisq inimicis ꝑ sequin. ut magis nol
tedeat uiuere qua mori. Unde pro om̃ĩb
fatemur ia tm̃ cor ẽẽ nrm̃ uulneratu ut
ꝓpheticum illud p̃ceptum ex optemꝰ dicetes
Quis idabit capiti nr̃o aquam. aut oculis nr̃is
fontẽ lacrimaꝵ ut sedentes ploremꝰ die

Expanded text:
diatoribus columnae everterentur Ecclesiae. Cerdiatoribus columnae everterentur Ecclesiae. Certum est enim, eidem sanctae sedi vestrae, in honorem beatissimi Petri, patrum decreta peculiarem decrevisse reverentiam Dei, pro rebus inquirendis atque determinandis, quae sollicite decet, justeque ab ipso praesulum examinari vertice apostolico, cujus sollicitudo semper fuit et est, tam mala damnare, quam probare laudanda. Quocirca humillimum vestro apostolico culmini persolventes obsequium, ut ipse Dominus praecepit, et sanctorum decreta patrum statuerugerimus quod sine gemitu cordis reticere non valemus. Nam in tantum a persecutoribus sanctae Dei Ecclesiae, nostrisque inimicis persequimur, ut magis nos taedeat vivere, quam mori. Unde prae omnibus fatemur in tantum cor esse nostrum vulneratum , ut propheticum illum planctum exoptemus, dicentes: Quis dabit capiti nostro aquam, aut oculis nostris fontem lacrymarum, ut sedentes, ploremus die