comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ꝓfecti sũt: nichil accipiessa
a gentilibꝰ. Nos gͦ debemꝰ susciꝑe
enismodi: ut cooꝑatores simꝰ ue¬
ritatis. Qui enĩ spiritalia dona
habentibꝰ tpeãlia subsidia tribuit.
in ipsis donis spiritalibꝰ cooꝑator
existit. Nã cũ pauci sint qui spi¬
ritalia dona ꝑcipiunt.⁊ multi qͥ
rebꝰ tẽporalibus abundant: per
inserũt: qͦd eisdem scĩs pauꝑibꝰ de
suis diuiciis solaciant᷑. Inde cũ ꝑ
ẏsaie uocem dñs derelicte genti¬
litati id est scẽ eccłe. spiritalium
uirtutũ merita tanquã deserto
arbusta ꝓmitteret: ulmũ quoq
parit̾ ꝓmisit dicens. Ponã deser-¬
tũ in stagna aquarũ: ⁊ terrã in¬
uiam in riuos aquaꝵ. Dabo in¬
solitudine cedrũ ⁊ spinã: myrtũ
⁊ lignũ oliue. Ponã in deserto
abietẽ  ulmũ ⁊ buxum simul:
ut uideant ⁊ sciant. ⁊ recogitent
⁊ intelligant pariter. Desertum
qppe dñs in stagna aquaꝵ.⁊ ter
quia gentilitati que prius per
ariditatẽ mentis nullos bonoꝵ

Expanded text:
ccipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere eiusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint, qui spiritalia dona percipiant, et multi, qui rebus temporalibus abundant, per unt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde cum per Isaiae vocem derelictae Dominus gentilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquasolitudine cedrum et spinam, myrtum et lignum olivae; ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum posum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
liũ fuer̃ :ͥ ad intellectũ dei omn¬
potentis insensibilia: Sicut etũ¬
quibusdã ex iudeis dicit᷑. Auferĩ
cor lapideũ de carne urã. Nec im¬
merito lapidũ nomine gentes sig¬
nificate sũt: que lapides coluer
Unde scriptũ est. Similes illis fiãt
qͥ faciũt ea: ⁊ om̃s qui confidũt
in eis. De quibꝰ nimirũ lapidibul¬
filii abrahe suscitati sũt: quia
dũ dura corda gentiliũ in abral
semine. id ẽ in xp̃o crediderũt.
eius filii facti sũt:. euiꝰ semini un¬
ti sũt. Unde ⁊ eisdẽ gentibꝰ per
igit᷑ nos ꝑ fidẽ xp̃i abrahe iam
sem̃ existimꝰ : iudei ꝓpt̃ ꝑfidiam
abrahe filii esse desierũt. Quia
uero in illo trem̃di examinis al
parentes boni malis filiis ꝓdesse nõ
poterut: testat᷑ ꝓpħa qͥ dicit. Noe et
danel ⁊ iob si fuerint in medio eoꝵ:
sum quia boni filii nichil malis
parentibꝰ ꝓsunt ͥ sed ad reatũ po¬
cuis maloꝵ parentũ ꝓficiat boni-¬
tas filioꝵ. ipsa ꝑ se ueritas iudeis¬

Expanded text:
ei omnipotentis invisibilia, sicut quibusdam Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quae lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant, qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis. De quibus nimiruAbrahae suscitati sunt, quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Quia vero in illo tremendi examinis die parentes boni malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorumsum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
sedentibꝰ apłis. in sede maiestatis sue
xp̃s apparieritꝰ. om̃s hunc electi et
reꝓbi parit᷑ uidebũt : ut et iusti de
munere retributionis sine fine gau¬
deant: et iniusti in ultione supplicii
in ꝑpetuũ gemant. Nam qͥa hoc ista
sententia intendit. qͦd in extremo
examine ab omĩ carne uidebit᷑: rec¬
te subuingit᷑. Hicebat aũt ad turbas:
que exibãt ut baptizarent᷑ ab eo. Ge¬
nimina uiꝑaꝵ: quis ostendit uobis
fugere a uentura ira . Uentura enĩ
ira ẽ: anmaduersio ultionis extreme.
Quã tũc peccator fugere nõ ualet. qͥ
nũc ad lamenta penitentie nõ re¬
curritꝰ. E̾ notandũ quod male sobo¬
ies. maloꝵ parentũ actiones imitan¬
tes. genimina uiperaꝵ uocantur.
Quia ꝑ hoc qͦd bonis inuident eosq
ꝑsequunt᷑. quod quibusdã mala re¬
tribuunt: qͦd lesiones ꝓximis inqͥrũt:
qm̃ in his omnibꝰ prioꝵ suoꝵ car¬
naliũ uiã sequunt᷑. quasi uenena

Expanded text:
is, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi ven
Abbreviated transcription (Latin):
magister adẽ ⁊ uocat te : Aduer¬
tendũ enã. quẽ admodũ eugh̃sta
nõ dixerit ubi. uel qͣndo. uł qͦmͦ
mariã dñs uocauerit. ut hoc in
uerbis marthe potiꝰ intelligeret᷑.
narrationis breuitate seruata. Illa
ut audiuit. surgit cito:⁊ uenit
ad eũ. Nondũ enĩ uenerat iħs in
castellũ: sed erat adhuc in illo loco

Expanded text:
te? Advertendum etiam quemadmodum evangelista non dixerit ubi, vel quando, vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis veritate servata. Illa ut audivit surgit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in castellum, sed erat adhuc in illo l
Abbreviated transcription (Latin):
ta desertũ in ciitatẽ que dicitur
effrem:⁊ ibi morabat᷑ cũ discipłis
suis. Nõ qͥa potentia eiꝰ defecerat:
in qua utiq si uellet ⁊ palã cũ
uideis cõuersaret᷑ ⁊ nichil ei face¬
rẽt:. sed in hominis infirmitate
uiuendi exẽplũ discipłis demons¬
trabat᷑. In qͦ appareret nõ eẽ pecca¬
tũ. si fideles eiꝰ qͥ sũt membra eius
ocłis ꝑsequentiũ se subtraherẽt:
⁊ furorẽ sceleratoꝵ latendo potꝰ
deuitarẽt. quã se offerendo magis
accenderent.
illa⁊ regionũ:⁊ ne cũ forrcati fuerint
cum bus sins. et adorauerint simula-¬
tra o. nocet te quispiam: ut comedas
de imins latis: Nec nrorem de filiabus
UOꝵ ac. ipius silus tuis: ne postqͣm ip̃e
diertorricate forncari faciant et
saes tuos in deos suos: Deos confla¬

Expanded text:
sertum, in civitate quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Non quia potentia ejus defecerat, in qua utique, si vellet, et palam cum Judaeis conversaretur, et nihil ei facerent. Sed in hominis infirmitate, vivendi exemplum discipulis demonstrabat, in quo apparet non esse peccatum, si fideles ejus qui sunt membra ejus, oculis persequentium se subtraherent, et furorem sceleratorum latendo potius devitarent, quam se offerendo magis accenderent.illarum regionum, ne cum fornicati fuerint cum diis suis et adorauerint simulacra eorum, nocet te quispiam, ut comedas de immolatis. nec uxorem de filiabus eorum accipias filiis tuis, ne postquam ipsae fuerint fornicatae, fornicari faciant et filios tuos in deos suos. deos confla
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uis pati:. Utiq nõ uis. Ecce
lex in corde tuo. qͦd nõ uis pati.
facere noli. ł hac̃ legẽ tͣnsgredi¬
mulũ dei moysen. Dictũ ẽ illic.
Nõ occides: nõ mechaberis:
nõ falsũ testimoniñ dices. ho¬
nora patrẽ ⁊ matrẽ. Nõ cõcu¬

Expanded text:
tum vis pati? Utique non vis. Ecce tum vis pati? Utique non vis. Ecce lex in corde tuo: Quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgredifamulum Dei Moysen: dictum est illic, Non occides; Non moechaberis; Non falsum testimonium dices; Honora patrem et matre
Abbreviated transcription (Latin):
multa quidẽ dici possũt. sic̃ se
habẽt obscura scripturaꝵ. que
ꝓ cdiuersitate intelligentzũ mul¬
tos sensus pariũt. Dicamꝰ ⁊ nos
qͥd nob̾ uideat᷑ significare mortu¬
us qͣtriduanꝰ. Quomͦ enr̃ in illo
ceco intelligimꝰ quodã mͦ huma¬
nũ genꝰ. sic forte ⁊ in isto mor¬
tuo multos intellecturi sumꝰ.
Diuersis enĩ modis una res sig¬
nificari potest. Homo qͣndo nas¬
cit᷑. ĩ cũ morte nascit᷑. qͥa de
adã peccatũ trabit᷑. Unde dic̃¬
apłs. ꝑunũ hominẽ peccatũ
intrauit in mundũ. ⁊ ꝑ pecca¬
tũ mors: ⁊ ita in om̃s homines
ꝑtransiit. in qͦ om̃s peccauer. Ee¬
ce habes unũ diẽ mortis: qͦd
homo trahit de mortis ꝓpagine.
Deinde crescit : incipit accedere
ad rationales annos ut legẽ
sapiat naturalẽ. qͣm om̃s ha¬
bẽt in corde fixã: quod tibi fie
ri nõ uis. alii ne feceris. Nũqͥd
hoc de paginis dicit᷑ : ⁊ nõ in
natura ipsa qͦdã mͦ legit᷑ ⁊ Fur-¬

Expanded text:
multa quidem dici possunt, sic ut se habent obscura scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus, quomodo in illo caeco intelligimus, quodammodo humanum genus, sic forte, et in isto mortuo multos intellecturi sumus. Diversis enim modis, una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit, ecum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unum diem mortis, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris. Numquid hoc de paginis discitur, et non in natura ipsa quodammodo legitur? Fur
Abbreviated transcription (Latin):
sũt: sed que sũt hominũ. Nemo gͦ
se palpet. De suo sathanas ẽ:de
dei beatꝰ ẽ. Qd ẽ enĩ de suo: nisi
de peccato suo: Tolle peccatũ. qͥd ẽ
tuũ:. Iusticia inqͥt de meo ẽ. Quid
enĩ habes qͦd nõ accepisti: Cũ gͦ
uellẽt dare cõsiliũ homines deo.
discipłi magistro. serui dño. egroti
medico: corripuit eos ⁊ ait. Nõne
duodecĩ hore sũt dieiꝰ. Siqͥs ambu¬
lauerit in die:. nõ offendit. Me seqͥ¬
min: si nõ uultis offendere. Nolite
mͥ cõsiliũ dare:. qͦs a me cõsiliũ op¬
portet acciꝑe. Quo gͦ ꝑtinetꝰ nõne
duodecĩ hore sũt diei ⁊ Quia ut diẽ
se ẽẽ ostenderet: duodecĩ discipłos
elegit. Si ego sũ inqͥt dies. ⁊ uos ho¬
re  nũqͥd hore diei cõsilũ dant:
Hore diẽ sequunt᷑. nõ horas dies. Si
gͦ illi hore  qͥd ibi iudasꝰ Et ipse int̃
duodecĩ horas ⁊ Si hora erat: luce¬
bat. Si lucebat: qͦmͦ diẽ ad mortẽ

Expanded text:
sunt, sed quae sunt hominis. Nemo ergo sunt, sed quae sunt hominis. Nemo ergo se palpet; de suo satanas est, de Dei beatus est. Quid est enim de suo, nisi de peccato suo? Tolle peccatum, quod est tuum? Justitia, inquit, de meo est. Quid enim habes quod non accepisti ? Cum ergo vellent dare discipuli magistro, servi domino, aegroti medico, corripuit eos, et ait: Nonne duodecim sunt horae diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. Me sequimini, si non vultis offendere. Nolite mihi consilium dare, quos a me consilium oportet accipere. Qduodecim horae sunt diei? » Quia ut diem se esse ostenderet, duodecim discipulos elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, nunquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non horas dies. Si ergo illi horae, quid ibi Judas, et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat, si lucebat, quomodo diem ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
reret᷑. ⁊ uite displicuit. id ẽ ipsi
dnõ. Riã cũ indicaret discipłis qͦd
sathana. Nõ enĩ sapis que dei sũt.
sed quȩ sũt hominũ. Et paulo an¬
te cõfitens filiũ dei. laudẽ meriierat.
Audierat enĩ. Beatꝰ es simon bario¬
na. qͥa nõ tibi reuelauit caro ⁊ san¬
guis: sed pat̃ m̃s qͥ in celis ẽ. Cui
dixerat beatꝰ es. illi dic̃ redi retro
sathana: qͥa beatꝰ nõ a se erat. Sed
unde  Quia nõ tͥ reuelauit caro
⁊ sanguis. sed pat̾ ms qͥ in celis ẽ.
Ecce unde beatꝰ. Nõ de tuo: sed de
meo. Nõ qͥa pat̾ ego. sed qͥa omĩa
que habet pat̾ mea sũt. Si beatꝰ.
de ipsius dñi. Sathanas de cuiͦe
Ibi dic̃. Rationẽ qͥppe reddidit bea¬
titudinis ut diceret: nõ caro et
sanguis tͥ reuelauit hoc. sed pat̃
m̃s qͥ in celis ẽ. Hec ẽ causa bea¬
ttudins tue. Quod uͦ dixi redi
post me sathana. audi etiã huiꝰ
rei causã. Nõ enĩ sapis que dei

Expanded text:
reretur, et vitae displicuit, id est, ipsi reretur, et vitae displicuit, id est, ipsi Domino: nam cum indicaret discipulis quosatanas, non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum. Et paulo ante confitens Filium Dei laudem meruerat: audierat enim, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Cui dixerat, Beatus es; illi dicit, Redi retro, satanas: quia beatus a se non erat, Sed unde? Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde beatus, non de tuo, sed de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de ipsius Domini; satanas de cujus? Ibi dicit: rationem quippe reddidit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae. Quod vero dixi, Redi post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapis quae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pidare iudei: ⁊ iterũ uadis illucs
Respondit iħs. Nõne duodecĩ hore
sũt diei. Quid sibi uult ista res
ponsio: Illi dixer̃. Modo te lapi¬
dare uolebãt iuder. ⁊ iterũ illuc
uadis ut te lapident:. Et dñs. Nõ¬
ne duodecĩ hore sũt diei:. Siqͥs
ambulauerit in die nõ offendit:
qͥa lucẽ huiꝰ mũdi uidet. Si aũt
ãbulauerit nocte. offendit: qͥa
lux nõ ẽ in eo. De die qͥdẽ locutꝰ
ẽ. sed in nrã intelligentia qͣsi ad¬
huc nox ẽ. Inuocemꝰ diẽ. ut ex¬
pellat noctẽ:i cor lumine illus¬
tret. Quid enĩ dñs dicere uoluit:
Quantũ mͥ uidet᷑. qͣntũ sublucet
altitudo ꝓfunditasq sententie: re¬
darguere uoluit illoꝵ dubitatio¬
nẽ ⁊ infidelitatẽUoluer̃ enĩ cõsi¬
liũ dare dnõ ne moreret᷑: qͥ uene¬
rat mori ne ipsi morerent᷑. Sic etiã
qͦdã alio loco petrus sc̃s diligens
dñm. sed adhuc nõ plene intelli¬
gens cur uenisset. timuit ne mo¬

Expanded text:
pidare Judaei, et iterum vadis illuc? pidare Judaei, et iterum vadis illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim horae sunt diei? Quid sibi vult ista responsio? Illi dixerunt, Modo te lapidare volebant Judaei, et iterum illuc vadis, ut te lapident? Et Dominus, Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt: si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo. De die quidem locutus est, sed in nostra intelligentia quasi adhuc nox est. Invocemus diem, ut expellat noctem, et cor lumine illustret. Quid enim Dominus dicere voluit? Quantum mihi videtur, quantum sublucet altitudo profunditasque sententiae, redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timuit ne mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quã: ꝑ illã infirmitatẽ. Bilige.¬
bat aũt iħs marthã.⁊ sororẽ eiꝰ
mariã. ⁊ lazarũ. Ille languẽs.
ille tristes: om̃s dilecti. Sed dili¬
gebat eos ⁊ languentiũ saluator.
mimo etiã mortuoꝵ suscitator.
⁊ tristiũ consolator. Ut gͦ audi¬
uit qͥa infirmat᷑. tũc qͥdẽ man¬
sit in eodẽ loco duobꝰ diebꝰ. Nun¬
ciauer̃ illi. mransit illic ille.
Tãdi tẽpus dictũ ẽ: qͦusq qͣtri¬
duũ cõpleret᷑. Nõ frustra. nisi
qͥa forte. iimo qͥa certe ⁊ ipse
numerus dierũ intimat aliqͦd
sacramentũ. Deinde post hec
dic̃ discipłis suis. Eamꝰ in uideã
iterũ. Ubi pene fuerat lapidat᷑.
Qui ꝓpt̾ea iide discessisse uidebat᷑.
ne lapidaret᷑. Discessit enĩ ut ho¬
mo: sed in redeundo qͣsi oblitus
infirmitatẽ. ostendit potestatẽ.
Camꝰ inqͥt in uideã. Deinde hoc
dicto. uidete quẽadmodũ disci¬
puli territi fuerĩt. Bicũt ei dis¬
cipłi. Rabi. nũc querebãt te la¬

Expanded text:
Per quam? Per illam infirmitatem. Diligebat autem Jesus Martham et sororem ejus Mariam, et Lazarum. « Ille languens, illae tristes, omnes dilecti. Sed diligebat eos, et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quod infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illae, mansit illic ille. Tandiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe, et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit discipulis suis: Eamus in Judaeam iterum ubi pene fuerat lapidatus; qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo, sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, inquit, in Judaeam. Denique hoc dicto, videte quemadmodum discipuli territi fuerunt. Dicunt ei discipuli: Rabbi, nunc quaerebant te la
Abbreviated transcription (Latin):
credatis qͥa nõ ibierã. Et scio qͥa
nõ mortius fuerat nunciatꝰ. Sed
qͥd lateret eũ qͥ creauerat : ⁊ ad
cuiꝰ manꝰ anima morientis exierat :
Hoc ẽ qͦd ait. gandeo ꝓpt̾ uos ut
sciatis qͥa nõ ibi erã: ut iã inciꝑẽt
admirari qͥa dñs potuit dicere mor¬
tuũ. qͦd nec uiderat nec audierat.
Ubi sane meminisse debemꝰ. qͦd adhuc
etiã ipsoꝵ discipłoꝵ qͥ in eũ ram
crediderãt miraculis edificabat᷑ fi¬
ꝑet. sed ut ea que iã eẽ ceꝑat cres¬
ceret. qͣmuis tali uerbo usus sit.
qͣsi tuc̃ credere inciꝑẽt. Nõ enĩ
ait. gaudeo ꝓpt̾ uos ut urã fides
augeat᷑ sue firmet᷑ ͥ sed ait ut
credatis. qͦd intelligendũ ẽ. ut am¬
pliꝰ robustiusq credatis. Sed eamꝰ
ad eũ. Dix̃ gͦ thomas qͥ dicit᷑ didimꝰ
ad cõdiscipłos. Eamꝰ ⁊ nos: ⁊ mo¬
riam᷑ cũ eõ. Uenit atãq iħs. et

Expanded text:
 non eram, sed scio quia non mortuus fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum, qui creaverat, et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait: Gaudeo propter vos, utcredatis quia non ibi eram, » ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat, nec audierat. Ubi sane meminisse debemus, quod adhuc etiam ipsorum discipulorum, qui in eum non crediderant, miraculis aedificabatur fit, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret: quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait, gaudeo propter vos, ut vestra fides augeatur, sive firmetur; sed ut credatis, quod intelligendum est, ut amplius robustiusque credatis. « Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos, ut moriamur cum eo. Venit
Abbreviated transcription (Latin):
res. Si enĩ peccatores ds̃ non
amaret. de celo ad t̾ras nõ des¬
dix̃ eis. Infirmitas hec nõ est
ad mortẽ. sed ꝓ gła dei. ut głi¬
ficet᷑ filiꝰ dei. Talis głificatio
ipsius nõ ipsũ auxit: sed nobis
ꝓfuit. Hoc gͦ ait. Nõ ẽ ad mortẽ:
qͥa ⁊ ipsa mors nõ erat ad mortẽ.
sed potiꝰ ad mixaculũ: qͦ facto cre¬
derent homines in xp̃m. ⁊ ui¬
tarẽt uerã mortẽ. Sane iudete
quẽridmodũ tanquã ex obliquo
dñs deũ se dixit: ꝓpt̾ qͦsdã qͥ negãt¬
hoc negãt: qͦd filiꝰ dei sit ds̃. Ec

Expanded text:
res . Si enim peccatores Dominus non res . Si enim peccatores Dominus non amaret, de coelo ad terram non desillis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait: Non est ad mortem, quia ipsa mors non est ad mortem, sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte, quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixit, propter quosdam qui neganthoc negant, quod Fil
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ dicentes. Iã intelligimꝰ qͦd
miser̃ ubi erat dñs: qm̃ absens
erat. trans iordanẽ scilicet. Mi¬
ser̃ ad dñm. nuntiantes qͦd egro¬
taret fr̃ eaꝵ ut si dignaret᷑
ueniret.⁊ eũ ab egritudine li¬
beraret. Ille distulit sanare:
ut posset̃ resuscitare Quid gͦ
ecce quẽ amas infirmat᷑. Non
dixer̃ uenz. Amanti enĩ tantũ¬
mͦ nunciandũ fuit. Nõ ause sũt
dicere: ueni ⁊ sana. Nõ ause
sũt dicere: ĩbi iube.⁊ hic fiet.
Cur enĩ nõ ⁊ iste : si fides illꝰ cen¬
turionis inde laudat᷑ s Nit enĩ.
Nõ sũ dignꝰ ut intres sub tectũ
meũ: sed tantũ dic uerbo. ⁊ sa¬
nabit᷑ puer meus. Nichil hor
iste: sed tantũmͦ. dnẽ ecce quẽ
amas infirmat᷑. Suffic̃ ut noue¬
ris: nõ enĩ amas ⁊ deseris. Dicet
aliqͥs. Quomͦ ꝑ lazarũ peccator
significabat᷑ . ⁊ a dñõ sic ama
bat᷑. Nudiat eũ dicentẽ. Nõ
ueni uocare iustos:. sed peccato¬

Expanded text:
ad eum, dicentes. Jam intelligimus quia ad eum, dicentes. Jam intelligimus quia miserunt ubi erat Dominus, quoniam absens erat. Trans Jordanem, scilicet, miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut, si dignaretur, veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo ecce quem amas, infirmatur. Non dixerunt Veni; amanti enim tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere Veni et sana. Non ausae sunt dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc et iste, si fides illius centurionis, inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum iste, sed tantummodo: Domine, ecce quem amas, infirmatur. Sufficit ut noveris, non enim amas, et deseris. Dicet aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Dbatur? Audiat eum dicentem: Non veni vocare justos, sed peccato
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enĩ famosa peccatrix.⁊ de
illa dictũ ẽ: dimiitunt᷑ ei pec¬
cata multa. qm̃ dilexit mul¬
tũ Uidemꝰ multos: nouimꝰ mul¬
tos. Nemo desꝑet: nemo de se
p̃sumat. ł desꝑare malũ ẽ:i
de se p̃sumere. Sic noli desꝑa-¬
re: ut eligas de qͦ debeas p̃sume¬
re. Ergo ⁊ dñs lazarũ suscita¬
uit. Audistis qualẽ: id ẽ qͥd sig¬
nificet lazari resurrectio. Le
hac lectione manifesta sũt. ex¬
positionẽ in singulis nõ que¬
ramꝰ. ut necessaria ꝑtractemꝰ.
Erat aũt qͥdã languens lazarus¬
⁊ martbe. In suꝑiori lectione
meministis qͦd dñs exiit de ma¬
nibꝰ eoꝵ qͥ lapidare illũ uolu¬
erãt: ⁊ discessit trans iordanẽ
ubi iob̃es baptizabat. Ibi g
dnõ cõsiituto. infirmabat᷑ in
bethania lazarus. qͦd castellũ
erat ꝓximũ ierusolimnis. Ma-¬
ria aũt erat que unxit dnm
unguento.⁊ extersit pedes
eiꝰ capillis suis: cuiꝰ fr̃ lazarus
infirmabat᷑. Miser̃ gͦ sorores eiꝰ

Expanded text:
catrix: et de illa dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeas praesumere. 4. Ergo et Lazarum Dominus suscitavit. Audistis qualem, id est, quid significet Lazari resurrectio. Leghac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autmus. In superiore lectione meministis quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerunt, et discessit trans Jordanem, ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Jerosolymis. Maria autem erat quae unxerat Dominum unguento, et extersit pedes arus infirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tales essemꝰ amatores uite ꝑmanen¬
tis. qͣles sũt homines amatores ui¬
te fugientis. Quid nõ fac̃ homo
sub mortis ꝑiculo cõstitutusꝰ Gla¬
dio impendente ceruicibꝰ. ꝓdider̃
homines qͥcqͥd sibi unde uiuerẽt
reseruabãt. Quis nõ cõgnuo ꝓdi¬
dit ne ꝑcuteretur : Et post ꝓditi¬
de uiueret: eligens uitã m̃dican¬
tẽ. quã celerẽ mortẽ : Cui dictũ
ẽ. nauiga ne moriaris ÷ͥ distulit:
Cui dictũ ẽ labora ne moriaris:
⁊ piger fuit ⁊ Leuia ds̃ iubet. ut
in eternũ uiuamꝰ:⁊ obedire neg¬
habes ut uiuas exiguo tpre in
labore sollicitꝰ: sed da pauꝑi un¬
de habes. ut uiuas semꝑ sine
labore securus. Accusant nos a¬
matores uite tẽporalis. quã nec
cũ uolũt nec quã diu uolũt ha¬
bent: ⁊ nos inuicẽ nõ accusamꝰ.:¬

Expanded text:
tales essemus amatores vitae permanentales essemus amatores vitae permanentis, quales sunt homines amatores vitae fugientis! Quid non facit homo sub mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodiderunt homines quidquid sibi, unde viverent, reservabant. Quis non continuo prodidit ne de viveret, eligens vitam mendicantem, quam celerem mortem? Cui dictum est, naviga ne moriaris, et distulit? Cui dictum est, labora ne moriaris, et piger fuit? Levia Deus jubet, ut in aeternum vivamus, et obedire neghabes, ut vivas exiguo tempore in labore sollicitus; sed: da pauperi unde habes, ut vivas semper sine labore securus. Accusant nos amatores vitae temporalis, quam nec cum volunt, nec quandiu volunt, habent. Et nos invicem non accusam
Abbreviated transcription (Latin):
fecto significãt. Quoꝵ factoꝵ sig¬
nificationẽ inuenire aliqͣnto ẽ
oꝑosius: quã ea legere uel audi¬
re: Admirantes audiebamꝰ tan-¬
quã magni miraculi spectaculo
ante nrõs ocłos cõstituto. cũ eugħ¬
ũ legeret᷑: quẽ admodũ reuixe¬
rit lazarus. Si attendamꝰ mi¬
rabiliora oꝑa xp̃i. omĩs qͥ credit
resurgit. Si attendamꝰ om̃s. ⁊ intel¬
ligamꝰ detestabiliores mortes: omis
qͥ peccat morit᷑. Sed mortẽ carnis
omĩs homo timet: mortẽ anime
pauci. ꝓ morte carnis que sine
dubio quandoq uentura ẽ. cur-¬
rũt om̃s ne ueniat: Inde est qͦd
laborãt Laborat ne moriat᷑ homo
moriturus:⁊ nõ laborat ne peccet
homo in eternũ uicturus. ̾ cũ
laborat ne moriat᷑: sine causa la¬
borat. Id enĩ agit ut multũ. ut mors
differat᷑:. nõ ut euadat᷑. Si aũt pec¬
care nolit: nõ laborabit. ⁊ uiuet ĩ
eternũ. S si possemꝰ excitare homi¬
nes ⁊ cũ ipsis pariter excitari: ut

Expanded text:
fecto significant: quorum factorum significationem invenire, aliquanto est operosius, quam ea legere vel audire. Admirantes audiebamus, tanquam magni miraculi spectaculo ante nostros oculos constituto, cum Evangelium legeretur, quemadmodum revixerit Lazarus. Si attendamus mirabiliora opera Christi, omnis qui credit, resurgit: si attendamus omnes, et intelligamus detestabiliores mortes, omnis qui peccat moritur. Sed mortem carnis omnis homo timet, mortem animae pauci. Pro morte carnis quae sine dubio quandoque ventura est, curant omnes ne veniat: inde est quod laborant. Laborat ne moriatur homo moriturus, et non laborat ne peccet homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moriatur, sine causa laborat; id enim agit ut multum mors differatur, non ut evadatur: si autem peccare nolit, non laborabit, et vivet in aeternum. O si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excitari, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ gehenna uita ꝓmittit᷑ et̃¬
na:⁊i ipsa cõtẽpnit᷑. Transgredi¬
unt᷑ homines eugłiũ. Ecce qͣr¬
tus dies mortis. Merito iã putet.
Nũqͥd ⁊ talibꝰ neganda ẽ miscđia
Absit. Etiã ad tales dñs excitan¬
dos nõ dedignat᷑ accedere. Mul¬
ti aũt ex iudeis uenerãt ad mar¬
thã ⁊ mariã: ut cõsolarent᷑ eas
de frẽ suo. Martha gͦ ut audi¬

Expanded text:
natur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipse contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium, ecce quartus dies mortis. Merito jam putet: nunquid et talibus neganda est misericordia? absit etiam, ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre suo. Martha ergo ut
Abbreviated transcription (Latin):
HSic docem᷑ etiã ꝑ homines malos
ꝓphetie sp̃m futura p̃dicere. Quod
tam̃ euglica diuino tribuit sacra¬
m̃to:. qͥa pontifex fuit.id ẽ sũmꝰ sa¬
cerdos. Potest aũt mouere qͦmͦ di¬
cat᷑ pontifex anni illiꝰ: cũ ds̃ unũ
cõstituerit sũmũ sacerdotẽ. cui mor¬
tuo unꝰ succederet. Sed intelligendũ
ẽ. ꝑ ambitiones ⁊ cõtentiones int̾ iu¬
deos postea cõstitutũ ut plures es¬
sent: ⁊ ꝑ annos singulos uicibꝰ mi
nistrarẽt. Nã ⁊ de zacharia hoc di
ret plures eos fuisse.⁊ uices suas
habuisse. Nã incensũ nõ licebrt
trabãt : qͥbꝰ alio anno alii succe¬
debãt. ex qͥbꝰ sorte exibat qͥ incen¬
sũ poneret. Quid ẽ gͦ qͦd ꝓpħauit¬

Expanded text:
Hic docuit etiam per homines malos prophetiae spiritum futura praedicere: quod tamen evangelista divino tribuit sacramento, quia pontifex fuit, id est, summus sacerdos. Potest autem movere quomodo dicatur pontifex anni illius, cum Dominus statuerit unum summum sacerdotem, cui mortuo unus succederet? Sed intelligendum per ambitiones et contentiones inter Judaeos postea constitutum, ut plures essent, et per annos singulos vicibus 578 ministrarent. Nam de Zacharia hoc dicret plures eos fuisse, et vices suas habuisse: nam incensum non licebat trabant, quibus alio anno alii succedebant, et quibus sorte exibat qui incensum poneret. Quid est ergo quod p
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑueniet in te:⁊ uirtꝰ altissimi
obumbrabit tibi. Que tale umbra-¬
culũ haberet: qͣndo ardore libidi¬
iis estuaret:. Qui gͦ nõ qua uenisti
ad te uenit: liberat tẽ. Ybi te in
uenit: Uenundatũ sub peccato:
iacentẽ in morte pͥmi hominis :
trahentẽ peccatũ primi hominis:
habentẽ reatũ ante quã habere
possis arbitriũ. Ecce ubi te inuenit:
qͣndo paruulũ inuenit. Sed paruu¬
li etatẽ excessisti. ecce creuisti pͥmo
peccato multa addidisti: legẽ acce-¬
pisti: p̃uaricator extitisti: sed noli
ẽẽ sollicitꝰ. Ubi abundauit pecca¬

Expanded text:
perveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Quae tale obumbraculum haberet, quando ardore libidinis aestuaret? Quia ergo non qua venisti ad te vevenit venundatum sub peccato, jacentem in morte primi hominis, trahentem peccatum primi hominis, habentem reatum antequam habere posses arbitrium: ecce ubi te invenit, quando parvulum invenit. Sed parvulus aetate excessisti, ecce crevisti, primo peccato multa addidisti, legem accepisti, praevaricator exstitisti: Sed noli esse sollicitus, ubi abundavit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
cere. qͥd dicã catholicos nõ intelli¬
gentes: ⁊ nõ potiꝰ negligentes: Nõ¬
ẽ enĩ multũ siqͥs uelit ẽẽ diligens
derare in codice circũstantiã lecti¬
onis Quod si fecerit: ibi mox inue¬
niet unde aduersariũ loquacẽ re¬
darguat: unde hostes legis rebel¬
lesq ꝓsternat. Et si enĩ tardus ẽ
ad intelligenda uerba apłi:. mani¬
festa ibi laus exp̃ssa ẽ legis dẽi. Ui¬
dete enĩ priꝰ ⁊ aduertite. Cũ eẽmꝰ
erigit ceruicẽ : ex altat cornua :
impetit te: facit impetũ. Eece inqͥt
passiones peccatoꝵ. que ꝑ legẽ sũt.
Quomͦ bona ẽ lex ꝑ quã sũt in nob̾¬
bris nrĩs ut fructũ ferãt mortiꝰ
Lege aliqͣntũ: ꝓgredere: totũ ais
patient᷑: ⁊ si nõ intelligent᷑. ho
enĩ qͦd ait passiones peccatoꝵ que
ꝑ legẽ sũt oꝑant᷑ in membris mis
multũ ẽ ut intelligas. sed priꝰ
esto mecũ legis laudatorꝰ. ⁊ tue
fieri mereberis intellector. Clan¬
sũ cor habes : ⁊ clauẽ accusas:

Expanded text:
dicam, catholicos non intelligentes, et non potius negligentes? Non enim multum est, si quis velit esse diligens,derare in codice circumstantiam lectionis. Quod si fecerit; ibi mox inveniet unde adversarium loquacem redarguat, unde hostes Legis rebellesque prosternat. Etsi enim tardus est ad intelligenda verba Apostoli, manifesta ibi laus est expressa legis Dei. dete enim prius et advertite. Cum enim essemus erigit cervicem, exaltat cornua, impetit te, facit impetum: Ecce, inquit, passiones peccatorum quae per Legem sunt. Quomodo bona est Lex, per quam in nobmbris nostris, ut fructum ferant morti? Lege, aliquantum progredere, totum audi patienter, et si non intelligenter. Hoc enim quod ait, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, multum est ut intelligas: sed prius esto mecum Legis laudator, et tunc fieri mereberis intellector. Clausum cor habes, et clavem accusas?
Abbreviated transcription (Latin):
tis in qua detinebam᷑. ita ut sel¬
uiamꝰ in nouitate sp̃s ⁊ nõ ill
uetustate liitere: qͣn ubiq uddt
legẽ accusare atq culpare .
dit hoc ⁊ ipse : uidit. sensit se
nõ intelligi. ⁊ cont᷑ obseurisa¬
tẽ uerboꝵ suoꝵ cogitations
hominũ cõmoueri. Sensit qͥd pos¬
sit dicere. sensit qͥd possit contͣ¬
dicere.A pͥor hoc uoluit dicere:
ut tũ nõ inuenires qͦd diceres.

Expanded text:
qua detinebamur, ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae, quasi utique videtur Legem accusare atque culpare. Vidit hoc et ipse, vidit, sensit se non intelligi, et contra obscuritatem verborum suorum cogitationes hominum commoveri: sensit quid possis dicere, sensit quid possis contradicere; et prior hoc voluit dicere, ut tu non invenias quod diceres.
Abbreviated transcription (Latin):
occidit. Gladio quẽ portabas te mi¬
micus occidit. Armis tuis te uicit:
armis tuis te int̾fecit. Recipe man¬
datũ. scito ẽẽ arma: nõ quibꝰ te
occidait sed qͥbus a te occidat᷑ ini¬
mieus. Sed noli p̃sumere de uiribꝰ
tuis. Uide paruũ dauid contͣ go¬
liã: uide paruũ contͣ ingentẽ:
sed in nomine dnĩ p̃sumentẽ. Tu
uenis ad me inqͥt cũ clipeo ⁊ lan¬
cea. ego aũt in nomine dnĩ omĩ¬
potentis. Sic sic: alit̾ nõ. omnino
alit̃ nõ ꝓsternit᷑ inimicus. Qui
p̃sumit de uiribꝰ suis:. ante quã
pugnet ipse se ꝓsternit. Uidete¬

Expanded text:
occidit. Gladio quem portabas, te inioccidit. Gladio quem portabas, te inimicus occidit; armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Recipe mandatum: scito esse arma, non quibus occidat te, sed quibus a te occidatur inimicus. Sed noli praesumere de viribus tuis. Vide parvum David contra Goliath, vide parvum contra ingentem; sed in nomine Domini praesumentem. Tu venis ad me, inquit, cum clypeo et lancea; ego in nomine Domini omnipotentis . Sic, sic; aliter non: omnino aliter non prosternitur inimicus. Qui praesumit de viribus suis, antequam pugnet ipse prosternitu
Abbreviated transcription (Latin):
laudas cũ suauitate id ẽ cũ sani¬
tite manduces. dic illi. Ego dixi
lñẽ miserere mei: sana animã
neã qͥa peccau tibi. E rgo inqͥt
muentũ ẽ michi mandatũ qͦd
brat in uitã: hoc eẽ in mortem.
Erat enĩ sibi antea ignotꝰ peccator:
factꝰ ẽ manifestus p̃uaricator. Ecce
inuentũ ẽ illi in mortẽ: qͦd erat
peccatũ ꝑ mandatũ fefellit me:
⁊ ꝑ illud occidit. Sic factũ ẽ pͥmo
in paradiso. Fefellit inqͥt me: oc¬
casione accepta ꝑ mandatũ. Uides
serpentẽ mulieri illi susurrantẽ :
Quesiuit ab ea qͥd dixerat ds̃. Res¬
pondit illa. Dixit nob̃ ds̃. Ex omĩ
ligno qͦd ẽ in paradiso edetis: de
ligno aũt scientie boni ⁊ mali nõ
edetis. Si ederitis: morte morie¬
mini. Hoc ẽ dei mandatũ. Contͣ
serpens. nõ inqͥt morte moriemi¬
nI. Sciebrit enĩ ds̃ qͥa qua die ede
dii. Occasione gͦ accepta. peccatũ
ꝑ mandatũ fefellit mei ꝑ illud

Expanded text:
laudas, cum suavitate, id est, cum sanilaudas, cum suavitate, id est, cum sanitate manduces, dic illi: Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi . Ergo, inquit, inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem. Erat enim sibi antea ignotus peccator, factus est manifestus praevaricator. Ecce inventum est illi in mortem, quod erat peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Sic factum est primo in paradiso: Fefellit, inquit, me occasione accepta per mandatum. Vide serpentem mulieri illi susurrantem. Quaesivit ab ea quid dixerit Deus: respondit illa, Dixit nobis Deus: Ex omni ligno quod est in paradiso, edetis; de ligno autem scientiae boni et mali non edetis. Ex eo si ederitis, morte moriemini. Hoc est Dei mandatum. Contra serpens: Non, inquit, morte moriemini. Sciebat enim Deus quia qua die edertanquam dii . Occasione ergo accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud
Abbreviated transcription (Latin):
dnẽ: ⁊ in suauitate tua doce me
iustificationes tuas. In tua suaui¬
tate doce me. doces me. Tunc
disco ut faciã. si in tua suauita¬
te doceas me. Ceterũ quã diu
plandit᷑ iniqͥtas ⁊ dulcis ẽ iniqͥ¬
tas: amara ẽ ueritas. In tua sua¬
uitate doce me: ut suauis mͥ¬
sit ueritas. Dulcedo contemnat᷑
iniqͥtatis:. multo ẽ melior ⁊ sua-
uior ueritas. Sed sanis suauis ẽ
panis. Quid meluis ⁊ p̃clariꝰ pane
celesti:᷑. Sed si nõ obstupefecerit
dentes iniqͥtas. Scriptura enĩ dic̃.
dic̃ uua acerba dentibꝰ noxia est.
⁊ fumꝰ ocłis: sic iniqͥtas utentibꝰ
ea. Qͥd ꝓdest qͥa panẽ laudatis:¬
tis. qͦd laudatis nõ manducatis.
Cũ gͦ audis uerbũ: cũ audis uerbũ
iusticie ⁊ ueritatis. ⁊ laudas mul¬
to laudabiliꝰ ẽ si facias. Fac gͦ qͦd
laudas. An dicturus es. uolo ⁊ nõ
ualeo: Quare nõ uales: Quia sa¬
nitas nõ ẽ Unde sanitatẽ ꝑdidis¬
NInisi qͥa peccando creatorẽ of¬
fendisti. Ergo ut eiꝰ panẽ quẽ

Expanded text:
n tua suavitate doce me justitias tuas . In tua suavitate doce me, et doces me. Tunc disco ut faciam, si in tua suavitate doceas me. Caeterum quamdiu blanditur iniquitas et dulcis est iniquitas, amara est veritas. In tua suavitate doce me: ut suavis sit veritas, dulcedine tua contemnatur iniquitas. Multo melior est et suavior veritas, sed sanis suavis est panis. Quid melius et praeclarius pane coelesti? Sed si non obstupefacit dentes iniquitas. Scriptura enim dicit: Sicut uva acerba dentibus noxia est, et fumus oculis; sic iniquitas utentibus ea . Quid prodest quia panem laudatitis? Quod laudatis non manducatis. Cum ergo audis verbum, cum audis verbum justitiae et veritatis, et laudas; multo laudabilius est, si facias. Fac ergo quod laudas. An dicturus es: Volo, sed non valeo? Quare non vales? Quia sanitas non est. Unde sanitatem perdidisti, nisi quia peccando Creatorem offendisti? Ergo ut ejus panem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃s homines ꝑtransiit Im
siit uerbũ attendite. qͦd audis¬
tis cõsiderate. Uidete qͥd ẽ ꝑtran¬
siit.Ptransiit:. inde ẽ ⁊ pariuilas
reus. Peccatũ nõdũ fecit: sed ma¬
xit. Etenĩ illud peccatũ nõ il
fonte mansit: sed ꝑtͣnsiit. No
in illũ aut illũ: sed in om̃s ho¬
mines ꝑtͣnsiit. Genuit peccat¬
res morti obnoxios pͥmꝰ pecad¬

Expanded text:
homines pertransiit . Pertransiit, verbum attendite, quod audistis: considerate, videte quid est, pertransiit. Pertransiit: inde est et parvulus reus; peccatum nondum fecit, sed traxit. Etenim illud peccatum non in fonte mansit, sed pertransiit: non in illum aut illum, sed in omnes homines pertransiit. Genuit peccatores morti obnoxios primus pec
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cognouit. Uoluit frenare cõcu¬
piscentiã nõ ire post eã  restri¬
xit se. conatꝰ ẽ. uictꝰ ẽ. Qui fur
ante nesciꝰ maloꝵ suoꝵ. factꝰ act
cator: sed etiã p̃uaricator. Peccatis
enĩ ⁊ ante erat:. sed ante quã le¬
gẽ audiret. peccatorẽ se eẽ nela¬

Expanded text:
esse cognovit: voluit frenare concuesse cognovit: voluit frenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est, victus est. Qui fuit antea nescius malorum suorum, factus estcator, sed etiam praevaricator. Peccator enim et antea erat, sed antequam legem audiret, peccatorem se esse nesc
Abbreviated transcription (Latin):
crim̃i inuenit: Sed in foro. nõ i
celo. In lege mundi: nõ in lege era¬
toris mundi. Luxuriosus aũt. in¬
mundus atq lacuius felix dicitur
abundare uoluptatibꝰ. fru deliqis
Iam uͦ si se etiã uino ingurgiter
si bibat m̃suras sine m̃sura : parũ
ẽ.qͥa nõ inuenit crim̃: etiã uiri fu¬
tis accipit nom̃. Canto neqͥor. qͣnto
sub poculo inuictior. Cũ laudant᷑
ista. ⁊ dicit᷑ felix ẽ. magnꝰ ẽ. bene
ẽ illi:: ⁊ nõ solũ hoc nõ putat᷑ ẽẽ
peccatũ. sed etiã putat᷑ dei donũ:
uel certe suaue. blandũ. ⁊ liertũ
bonũ: ꝓcedit lex dei ⁊ dicit. Nõ
cõcupisces. Ille homo qͥ putabat magͥ¬
nũ bonũ esse. magnãq felicitatẽ
existimabat eri que possit cõcu¬
piscentie sue nõ negare : seqͥ qua
trahit : audit nõ cõcupisces: et
cognoseit eẽ peccatũ. Dix̃ ds̃. homo
audiuit: deo credidit: peccatũ iũ
uidit: qͦd bonũ putabat malũ

Expanded text:
crimen invenit? Sed in foro, non in crimen invenit? Sed in foro, non in coelo; in lege mundi, non in lege Creatoris mundi. Luxuriosus autem, immundus atque lascivus felix dicitur abundare voluptatibus, frui deliciis. Jamvero si se etiam vino ingurgitet, si bibat mensuras sine mensura; parum est quia non invenit crimen, etiam viri fortis accipit nomen: tanto nequior, quanto sub poculo invictior. Cum laudantur ista, et dicitur, Felix est, magnus est, bene est illi; et non solum hoc non putatur esse peccatum, sed etiam putatur vel Dei donum, vel certe suave, blandum et licitum bonum: procedit lex Dei, et dicit, Non concupisces. Ille homo qui putabat magnum bonum esse, magnamque felicitatem existimabat, ea quae posset, suae concupiscentiae non negare, sequi qua trahit; audit, Non concupisces; et cognoscit esse peccatum. Deus dixit, homo audivit, Deo credidit, peccatum suum vidit; quod bonum putabat, malum
Abbreviated transcription (Latin):
cõcupiscere. Malũ culpat lex: a tuo
malo te ꝓhibet lex. Ergo fac qͦd iu¬
bet lex. noli facere qͦd uetat lex.
ret nõ cõcupisces: Ibã enĩ post cõ¬
cupiscentiã meã: ⁊ qua trahebrit
currebã. eiꝰq illecebras blandas ⁊
ex carnali suauitate iocundas. mag¬
nũ felicitatẽ arbitrabar. Laudat᷑
enĩ peccator ait lex in desideriis
anime sue: ⁊ qͥ iniqͣ gerit benedicit᷑.
Inuenis hominẽ cõcupiscentias suas
carnales sectantẽ. totũq se illis ser¬
uũ donantẽ. Laucupari undiq uo¬
luptates: fornicari ⁊ in ebriari. Nõ
dixi ampliꝰ. Fornicari inquã.⁊ me-¬
briari. Hec dixi que licite cõmit¬
tunt᷑: sed nõ dei legibꝰ. Qͥs enĩ aliqͣn¬
do ad iudicẽ ductus ẽ. qͥa meretricis
lupanar intrauit Quis aliqͣndo
in publicis tribunalibꝰ accusatꝰ ẽ.
qͥa ꝑ suas lyristrias lasciuus immũ¬
dusq diffluxit: Quis aliqͣndo ha¬
bens uxorẽ. qͥa ancillã suã uiciauit.

Expanded text:
concupiscere malum culpat Lex, a tuo concupiscere malum culpat Lex, a tuo malo te prohibet Lex. Ergo fac quod jubet Lex, noli facere quod vetat Lex, ret, Non concupisces. Ibam enim post concupiscentiam meam, et qua trahebat currebam, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem arbitrabar. Laudatur enim peccator, ait Lex, in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur . Invenis hominem concupiscentias suas carnales sectantem, totumque se illis servum donantem, aucupari undique voluptates, fornicari, inebriari; non dico amplius; fornicari, inquam, inebriari. Haec dixi quae licite committuntur, sed non Dei legibus. Quis enim aliquando ad judicem ductus est, quia meretricis lupanar intravit? Quis aliquando in publicis tribunalibus accusatus est, quia per suas lyristrias lascivus immundusque defluxit? Quis aliquando habens uxorem, quia ancillam suam vitiavit,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi lex diceret nõ cõcupisces. Iã
mͦ te int̾rogo manichee : mͦ te
int̾rogo: responde mͥ. Mala ẽ que
dicit: nõ cõcupisces : Hoc nec luxu¬
riosus mͥ nequã aliqͥs respondet.
Etenĩ ipsi homines flagitiosi qͣndo
rep̃hendunt᷑ erubescũt: ⁊ qͣndo sũt
int̾ castos lasciuire nõ audent. Si gͦ
pisces: impime uis cõcupiscere. Nc¬
cusas legẽ: qͥa ꝑcittit libidinẽ. Frs
mei si nõ audiremꝰ apłm dicentẽ
lex peccatũ ẽ. absit: sed tantũmͦ
uerba legis cõmemorantẽ ubi dic¬
tũ ẽ nõ cõcupisces: etiã legẽ illo ñ
laudante. nos eã laudare deberemꝰ.
Illã laudare. nos accusare. Ecce
lex. ecce desuꝑ tuba diuina clamat
homini: nõ cõcupisces: nõ cõcupis-¬
ces. Rep̃hende si potes: fac si rep̃hen¬
dere nõ potes. Audisti nõ cõcupis¬
ces: rep̾hendere nõ potes: qͥa bonũ
ẽ qͦd dixit. nõ cõcupisces. Nalũ ẽ
cõcupiscere. Malũ culpat lex: a tuo
malo te ꝓhibet lex. Ergo malũ ẽ¬

Expanded text:
concupisces. Jam modo interrogo te, Manichaee, modo te interrogo, responde mihi. Mala est Lex quae dicit, Non concupisces? Hoc nec luxuriosus mihi et nequam aliquis responderit. Etenim et ipsi homines flagitiosi quando reprehenduntur, erubescunt; et quando sunt inter castos, lascivire non audent. Si ergo pisces; impune vis concupiscere; accusas Legem, quia percutit libidinem. Fratres mei, si non audiremus Apostolum dicentem, Lex peccatum est? Absit; sed tantummodo verba Legis commemorantem, ubi dictum est, Non concupisces: etiam Legem illo non laudante, nos tamen laudare deberemus: illam laudare, nos accusare. Ecce Lex, ecce desuper tuba divina clamat homini, Non concupisces. Non concupisces, reprehende si potes; fac, si reprehendere non potes. Audisti, Non concupisces, reprehendere non audes. Quia bonum est quod dixit, Nolpat Lex, a tuo malo te prohibet Lex. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sequerent᷑ homines: nisi aules
eẽt. Theatrũ. spectaculũ. mere¬
trix. lasciuia. turpissima canti¬
lena.dulcia sũt ista concupis¬
centie. Dulcia plane: suaura
delectabilia. Sed narrauer̃ mͥ
iniusti delectationes suas. sed nõ
que huiꝰmodi delectationibꝰ oble¬
tat᷑.: ubi turpitudine nulla mq

Expanded text:
sequerentur, nisi dulcis esset. Theatrum, spectaculum, meretrix lasciva, turpissima cantilena, dulcia sunt ista concupiscentiae; dulcia plane, suavia, delectabilia: sed, Narraverunt mihi injusti delectationes, sed non quae hujusmodi delectationibus oblectatur, ubi turpitudine nulla inq
Abbreviated transcription (Latin):
de ista carne:: aut eis¬
iã loquebat᷑ qͥ iã exierãt
morte de ista carne: Nõ utiq.
erant. Quid ẽ gͦ cũ eẽmꝰ in carne:
nisi cũ de carne p̾sumeremꝰ. hoc
ẽ de nob̾ cõfideremꝰ: Homini enĩ
dictũ ẽ:⁊ de hominibꝰ dictũ est.

Expanded text:
de ista carne, aut eis loquebatur qui jam exierant morte de ista carne? Non utique;erant. Quid ergo est, Cum essemus in carne; nisi, cum de carne praesumeremus, hoc est, de nobis consideremus? Homini enim dictum est, et de hominibus dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
nrã concordet : ⁊ uos fac̃ ds̃ ido¬
neos auditores: ⁊ nos debiti huiꝰ
fidelissimos redditores. Cũ eñ eẽmꝰ
que ꝑ legẽ sũt oꝑabant᷑ in membris
nr̃is. ut fructũ ferrent morti. Hic
uidet᷑ qͦd nõ intelligentibꝰ pͥmũ ⁊
grande ꝑiculũ ẽ. apłs rep̃hendere
⁊ culpare legẽ dei. Diẽ aliqͥs. Absit
cari. Et tam̃ fr̃s mei uerba ista ma¬
le intellecta fomitẽ insanie furori
manicheoꝵ subministrar̃. Mam¬
chei enĩ legẽ dei ꝑ moysen datã.
dicũt nõ a deo datã:⁊ eã eugłio
contrariã ẽẽ contendit̃t. Et quando

Expanded text:
nostra concordet; et vos faciet Deus idonostra concordet; et vos faciet Deus idoneos auditores, et nos debiti hujus fidelissimos redditores. CAPUT II. 2. Hper Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Hic videtur quod non intelligentibus primum et grande periculum est Apostolus reprehendere et culpare legem Dei. Dicit aliquis, Absit cari? Et tamen, fratres mei, verba ista male intellecta, fomitem insaniae furori Manichaeorum subministrarunt. Manichaei enim legem Dei per Moysen datam, dicunt non a Deo datam, et eam Evangelio cont
Abbreviated transcription (Latin):
consona uoce canta¬
uimꝰ. Beatꝰ uir quẽ
tu erudieris dnẽ:⁊ ex lege tua
docueris eũ. Silentiũ si p̃beatis:
auditis. Nõ inuenit locũ sapien¬
tia. ubi nõ ẽ patientia. Ros loqͥm᷑.
sed erudit ds̃. Nos loquim᷑. sed as̃
docet. Nõ enĩ beatꝰ dictꝰ ẽ quẽ
docet homo: sed quẽ tu erudieris
dnẽ. Nos plantare possitmꝰ ⁊ ri¬
gare: sed dei ẽ increm̃tũ dare.
Qui plantat ⁊ qͥ rigat: forinsecus
oꝑat᷑. Qui uͦ dat incrmtũ. intͦ¬
epła ꝓposita sit ad loquendũ. quã
difficilis : quã latebrosa: quã si nõ
intelligat᷑ aut male intelligat᷑
ꝑiculosa puto. fr̃s̾ in me scio.
que uob̾ cũ recitaret᷑ audistis.⁊
fluctuastis. Si aduertistis. aut si
aliqͥ ⁊ intellexistis. quã sit arduũ
sine dubitatione uidistis. Hanc
disserendo caritati urẽ. Nebitores
nos ẽẽ scio. exactores uos ẽẽ sen¬
tio Quẽadmodũ nos ut ista ꝑcipi¬
atis oramꝰ: sic ⁊ uos orate ut ea uob̃
explicare ualeamꝰ. Si enĩ oratio

Expanded text:
onsona voce cantavimus: Beatus vir quem tu erudieris, Domine, et ex lege tua docueris eum . Silentium si praebeatis, audietis. Non invenit locum sapientia, ubi non est patientia. Nos loquimur, sed erudit Deus: nos loquimur, sed Deus docet. Non enim beatus dictus est quem docet homo, sed quem tu erudieris, Domine. Nos plantare possumus et rigare: sed Dei est incrementum dare . Qui plantat et qui rigat, forinsecus operatur: qui dat incrementum, intsita sit ad loquendum, quam difficilis, quam latebrosa, quam si non intelligatur aut male intelligatur periculosa; puto, fratres, imo scio, quia nobiscum recitaretur, audistis; et fluctuastis, si advertistis; aut si aliqui et intellexistis, quam sit arduum sine dubitatione vidistis. Hanc disserendo. Charitati vestrae debitores nos esse scio, exactores vos esse sentio. Quemadmodum nos, ut ista percipiatis, oramus: sic et vos orate, ut ea vobis explicare valeamus. Si enim oratio