comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modo intelle gendũ est cũ in tro ieritis interrã quãdo uobis & requieueritis tera
sex annos seminabis agrũ tuũ & cetera. quasitunc fieri praeceptũ sit quando
terra requieuerit. cũ propterea terra requiescat qm̃ hoc fit requiem enĩ terre
septi moutique anno uult intellegi: quo iussit nihil in ea quequã operari peragri¬
culturã sednimirũ longum Yperbaton facit obscuritatẽ huic sensui: uidetus
ergohiceẽ ordo uerborũ : cum in troieritis in terrã quã ego douobis & requie¬
uerit terra quã ego douobis sabbata dñi quae abse surgunt. agrũtuũ non metes &
uuã sc̃ĩficationis tuae nonuindemiabis annus requi escendi eri terr&e: &erunt sab¬
bata terrae escatibi & puerotuo & puellaetuae & mercemariotuo & inquilino qui
applicitus adte & pecoribus tuis & bestus quae sunt interratua omne quod nascetur
exeo inescam : interposuit autẽ exponendos terra requies tat. & ait: sex annis semina¬

Expanded text:
modo intelligendum sit, cum introieritis in terram quam dabo vobis, et requieverit terra, sex annos seminabis agrum tuum, et caetera, quasi tunc fieri praeceptum sit quando terra requieverit, cum propterea terra requiescat, quoniam hoc fit. Requiem enim terrae septimo utique anno uult intellegi. quo iussit nihil in ea quemquam operari per agriculturam. sed nimirum longum hyperbaton facit obscuritatem huic sensui. uidetur ergo hic esse ordo uerborum: cum introieritis in terram quam ego do uobis et requieuerit terra quam ego do uobis, sabbata domini: quae ab se surgunt <ab> agro tuo non metes et uuam sanctificationis tuae non uindemiabis. annus requiescendi erit terrae. et erunt sabbata terrae esca tibi et puero tuo et puellae tuae et mercenario tuo et inquilino qui applicitus est ad te. et pecoribus tuis et bestiis quae sunt in terra tua omne quod nascetur ex eo in escam. interposuit autem exponendo quomodo terra requiescat et ait: sex annis semina
Abbreviated transcription (Latin):
uita homo a ꝑcutiente priuatussit : anexponere uoluit quomodo accipiendum sit
qđ dixerat hominis animã ꝑcussam & sicait & mortuus fuerit tã quã dicer& id

Expanded text:
uita homo a percutiente priuatus sit? an exponere uoluit quomodo accipiendum sit, uita homo a percutiente priuatus sit? an exponere uoluit quomodo accipiendum sit, quod dixerat "hominis animam percussam", et sic ait: et mortuus fuerit, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ergo distat inter illud peccatũ & hoctanti sceleris crimen: anforte hoc ipsum repe¬
tendo monstrecuit non leue illud eẽ peccatũ. sed tantũ scelus qđ morte puniendũ sit e
sed quia ꝑ distinctionem hoc intulit nondicens nominans enim sed nominans autẽ
sub obscurũ factũ est : & ideo si hocreste intellegitur. notandũ est &iã locutio¬
suerit. moste moriatur : nonait quicũq ꝑcusserit hominẽ & mortuus fuerit. sed
animã hominis cumpotius corpus hominis a ꝑcusse referiatur. sicut & dñs dicit:
nolite timereeos qui corpus occidunt: eomore ergo quo sol& scriptura appellat
animã uitam ipsam corporis quae fit ꝑ animã & hincuoluit ostendere homicidã quod
hominis animã ꝑcutiat id est ꝑcutiendo uita buminẽ priu& : Curergo ad didit & mor¬
tuus fuerit si iam hoc ipso ostendit homicidium quod animã hominis ꝑcusserit id est

Expanded text:
ergo distat inter illud peccatum et hoc tanti sceleris crimen? An forte hoc ipsum repeergo distat inter illud peccatum et hoc tanti sceleris crimen? An forte hoc ipsum repetendo monstravit non leve illud esse peccatum, sed tantum scelus quod morte puniendum sit? sed quia per distinctionem hoc intulit, non dicens, nominans enim, sed, nominans autem; subobscurum factum est. Et ideo si hoc recte intelligitur, notandum est etiam locutiofuerit, morte moriatur. Non ait, Quicumque percusserit hominem, et mortuus fuerit, sed, animam hominis; cum potius corpus hominis a percussore feriatur, sicut et Dominus dicit, Nolite timere eos qui corpus occidunt . Eo more ergo quo solet Scriptura, appellat animam vitam ipsam corhominis animam percutiat, id est percutiendo uita hominem priuet. cur ergo addidit: et mortuus fuerit, si iam hoc ipso ostendit homicidium, quod animam hominis percusserit, id est
Abbreviated transcription (Latin):
dum est offerendo sacerdotib: offerendẽ ꝑeos dño : & notandũ scĩ ficationis genus qđ
sit uoto & deuitione offerentis : sed utrum sicut istomodo sc̃i ficantur eaquȩ offerun¬
tur ab hominibus. ita & ipsi homines eodem modo seipsos scĩ ficare dicantur. cum
in aliquare seipsos uouent: obseruandum est inscripturis. LXXXUI.
t quitetigerit omnem in munditiam animae idest aliquid morticinum : cuius
secundũ legem tactus inquinauit
Homosi maledixerit dm̃ suũ. peccatũ accipi& nominans autẽ nomen dñi mortemoria¬
tur : quasi aliud sit maledicere dm̃suũ. aliud nominare nomen dñi. atq: illud sit pec¬
catũ. hoc autẽ peccatũ nefas. ut &ic̃c mostesit dignũ: quã uis hoc loco ita intelle gen¬
dũ sit qđ dictũ est nomend ñ iuit cũ maledicto fiat. id est maledicendo nomin& : quid

Expanded text:
dum est, offerendo sacerdotibus offerendum per eos Domino. Et notandum sanctificationis genus, quod dum est, offerendo sacerdotibus offerendum per eos Domino. Et notandum sanctificationis genus, quod fit voto et devotione offerentis. Sed utrum sicut isto modo sanctificantur ea quae offeruntur ab hominibus, ita et ipsi homines eodem modo seipsos sanctificare dicantur, cum in aliqua re seipsos vovent, observandum est in Scripturis. LXXXVI. I, 4. Et qui tetigerit omnem immunditiam animae: id est, aliquid morticinum, cujus secundum Legem tactus inquinat. LIb. XXIV, 15, 16. Homo, homo si maledixerit Deum suum, peccatum accipiet: nominans autem nomen Domini, morte moriatur: quasi aliud sit maledicere Deum suum, aliud nominare nomen Domini; atque illud sit peccatum, hoc autem tantum nefas, ut etiam morte sit dignum. Quamvis hoc loco ita intelligendum sit, quod dictum est, nomen Domini, ut cum maledicto fiat, id est maledicendo nominet. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
bunt nomen sc̃m meũ quanta ipsi sc̃ĩ ficant mihi egodñs: & dices illis: inꝓgenies ur̃as
omnis homo quicũq: accesserit ab omni senine ur̃o ad sca quȩ cũq sc̃i ficauerint
filii isrł dño & in munditia eius in illo rex terminabitur anima illa ame : Ego dñs
dsuester: ab lecta est omnis ditatio neminẽ sacerdotũ uel summorũ uel secundorum
debuisse accedere ad scã siinmunditia eius in ipso ess& : erat ergo consequens continen¬
tia sacerdotis neꝓpt̃ filiorũ ꝓcreationẽ aliquibus diebus non im poneretur conti¬
nuationis incensum qđ asolis summis sacerdotib: bis die solebat imponimane & ues¬
pere : quando quidem postcartũ coniugalẽ &iam loto corpore in mundus erat us e
adues pertẽ a quo id netesse erat imponi : qđ autẽ ait quae scificant filii isrł. intelligen¬

Expanded text:
bunt nomen sanetum meum, quanta ipsi sanctificant mihi; ego dominus. et dices illis: in progenies uestras bunt nomen sanetum meum, quanta ipsi sanctificant mihi; ego dominus. et dices illis: in progenies uestras omnis homo quicumque accesserit ab omni semine uestro ad sancta quaecumque sanctificauerint filii Israhel domino et inmunditia eius in illo, exterminabitur anima illa a me: ego dominus deus uester. ablata est omnis dubitatio neminem sacerdotum uel summorum udebuisse accedere ad sancta, si immunditia ejus in ipso esset. Erat ergo consequens continentia sacerdotis, ne propter filiorum procreationem aliquibus diebus non imponeretur continuationis incensum, quod a solis summis sacerdotibus bis in die solebat imponi, mane et vespere: quandoquidem post coitum conjugalem etiam loto corpore immundus erat usque ad vesperam, a quo id necesse erat imponi. Quod autem ait, quae sanctificant filii Israel, intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
illo. cuisetũ crucifixo dñs ait: hodie mecum eris in para diso: neque enim sine sci ficatione
inuisibili tanta felicitate donatus est: ꝓ inde colitur in uisibilẽ sc̃ificationẽ quibusdã
affuisse ati: pro fuisse sin eui sibilibus s a cramentis quaȩ ꝓtẽporũ diuersitate muta¬
taest ut alia tunc fuerint. & alia modo sint : uisibilem uero sũ ficationẽ quae fier& per
uisibilia sacramenta : sin eista in uisibili posse ad eẽ. non posse prodesse: nec tamen
sacramentũ uisibile contẽpnendum est : nam contẽptor eius. in uisibiliter scĩficari
nullo modo potest: hincest quod cosnelius & quicũeo erant cũ iam in uisi biliter in fuso
scõsp̃uscĩficati apparerent. baptizati sunt : tamen nesuꝑflua iudicata est uisibilis
scĩ ficatio quam inui sibilis iam praecesserat. LXXXU.¬
Et locutus est dñs ad
moysendicens: dicaaron & filiis eius & attendant a scĩs filiorũ isrł & non ꝓfana¬

Expanded text:
illo, cui secum crucifixo dominus ait: hodie mecum eris in paradiso. neque enim sine sanctificatione inuisibili tanta felicitate donatus est. proinde colligitur inuisibilem sanctificationem quibusdam adfuisse atque profuisse sine uisibilibus sacramentis, quae pro temporum diuersitate mutata sunt, ut alia tunc fuerint et alia modo sint, uisibilem uero sanctificationem, quae fieret per uisibilia sacramenta, sine ista inuisibili posse adesse, non posse prodesse. nec tamen ideo sacramentum uisibile contemnendum est; nam contemptor eius inuisibiliter sanctificari nullo modo potest. hinc est, quod Cornelius et qui cum eo erant, cum iam inuisibiliter infuso sancto spiritu sanctificati adparerent, baptizati sunt tamen; nec superflua iudicata est uisibilis sanctificatio, quam inuisibilis iam praecesserat. Et locutus est dominus ad Moysen dicens: dic Aaron et filiis eius: et adtendant a sanctis filiorum Israhel, et non profana
Abbreviated transcription (Latin):
picientibus uiderentur quod icmen uelamen siue cetius ab illo ordine colum narum siue
exterius poncretur quod non sactis eluc&. proculdubio disttebat moderato inter uallo
ab eodem ordine columnccrum. nequinque columnae ad quattuor columnas densus
constipatae interdũderent potius ad itum quamuelarent : secundum istum ita quemo¬
dum & secundum hanc farmam tabernaculi nihil iam opus est uicentes illces columnas
latorum interioris tabernaculi ad austrum & a quilonem constituere densiores & ra¬
riores illecs osto facere quae ab occidente fuerant : decem quippe illȩ atru exte¬
rioris ab ecedem paste occidentis non longum ordinem faciunt columnaerum quo

Expanded text:
picientibus uiderentur. quod tamen uelamen, siue interius ab illo ordine columnarum siue picientibus uiderentur. quod tamen uelamen, siue interius ab illo ordine columnarum siue exterius poneretur — quod non satis elucet — procul dubio distabat moderato interuallo ab eodem ordine columnarum, ne quinque columnae ad quattuor columnas densius constipatae intercluderent potius aditum quam uelarent. Secundum istum itaque modum et secundum hanc formam tabernaculi nihil iam opus est uicenas illas columnas laterum interioris tabernaculi ad austrum et aquilonem constituere densiores et rariores illas octo facere quae ab occidente fuerant. decem quippe illae atrii exterioris ab eadem parte occidentis non longum ordinem faciunt columnarum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
non possumus alitre stactuere. quia & tabernaculum & altecre circumdari atrio
precepit : restat igitur ut illa latera quindetim cubitorum hinc atquehinc & co¬
lum narum ternarum sic accipanus ale teribus : ut ipsa faciant interuallum toti¬
dem cabitorum interposiam atrii & ostium tabernaculi interioris : postam qudẽ
date tem n um trubitis inquat tuor columnis &habentem uelum acu pisto ope¬
re uariatum iuginti cubitorum. ostiumuero tabernaculi interius ubi ponatur
uelcemen illud in quinque columnis extentum : quod utiq non intra illum ordinẽ
osto colum narum sed ex tres foris ad atrium positum intelle gere debemus : nunceñ
erit uelum hostii tebernaculi: quodhostium ta quã ualus apperiebatur ubi aulea
interse circulis & ansis non coniunge bantur : aut si foste intraillũ ordinem oc¬
to columnarũ tabernaculi interioris opponebatur hoc uelamen in quinque colũ¬
nis hostiotaber naculi. ut quando aperiebactur. interiora non nudarentur neque apros¬

Expanded text:
non possumus altare statuere, quia et tabernaculum et altare circumdari atrio praecepit. restat igitur, ut illa latera quindenum cubitorum hinc atque hinc et columnarum ternarum sic accipiamus a lateribus, ut ipsa faciant interuallum totidem cubitorum inter portam atrii et ostium tabernaculi interioris: portam quidem patentem uiginti cubitis in quattuor columnis et habentem uelum acu picto opere uariatum uiginti cubitorum, ostium uero tabernaculi interius. ubi ponatur uelamen illud in quinque columnis extentum: quod utique non intra illum ordinem octo columnarum, sed extra foris ad atrium positum intellegere debemus. tunc enim erit uelum ostii tabernaculi, quod ostium tamquam ualuis aperiebatur, ubi aulaea inter se circulis et ansis non coniungebantur, aut, si forte intra illum ordinem octo columnarum tabernaculi interioris, opponebatur hoc uelamen in quinque columnis ostio tabernaculi, ut quando aperiebatur interiora non nudarentur, ne a pros
Abbreviated transcription (Latin):
aegrpti non uiderent ab hominationes suas: hoc autẽ in telle gendum est mistice signi¬
ficari : quod &iam depcestoribus diximus quierant aegyptis ab hominabiles : & ideo
sepccratam terrã is rabelitae acceperunt . cum uenerunt in aegyptum : sic enim & sacri¬
ficia is rahelitarum ab hominationes sunt aegyptiis. sicut in iquis uita iustorũ

Expanded text:
Aegyptii non viderent abominationes suas. Hoc autem intelligendum est mystice significari, quod etiam de pastoribus dicimus, qui erant Aegyptiis abominabiles ; et ideo separatam terram Israelitae acceperunt, cum venerunt in Aegyptum. Sic enim et sacrificia Israelitarum abominationes sunt Aegyptiis, sicut iniquis vita justorum.
Abbreviated transcription (Latin):
aperte poneretur. undeiam incipiunt signa quibus magi similia neconati sunt
facere : proculdubio enim quia ubi que fuerant scinifes in regno pharaonis non aut̃
fuerant interra gessem : ubi conatisunt magisimiliter facere & minime potuerunt :
quousq: ergo deficerent. nihil de illius terrae segreigatione dictum est : sed ex quo
coeperunt eafieri. ubi iam illi similia facere nec canari auderent. XXUI

Expanded text:
aperte poneretur, unde iam incipiunt signa quibus magi similia nec : conati sunt aperte poneretur, unde iam incipiunt signa quibus magi similia nec : conati sunt facere: procufuerant in terra Gessen, ibi conati sunt magi similiter facere, et minime potuerunt. Quo usque ergo deficerent, nihil de illius terrae segregatione dictum est; sed ex quo coeperunt ea fieri, ubi jam illi similia facere nec conari auderent. XXVI
Abbreviated transcription (Latin):
dire & insuperi oribus ne quiuisse : omnino ergocestit causa est quare illa facere hucusque
ꝑmissi sunt : commendatur enimfortasse trinitas. & quod uerum est summi philo sophigen¬
tium quantumeorum lit teris indagactur. sinespũ stõ philo sophatisunt : quamuis de
patre & filio nontacuerunt: quod &icm didimus in libro suo meminit. quem scrip¬
sit despu sco XXUΙ. Ecce ego mitto inte & inseruos tuos & in populum tuum
& in domostuas cẏnomiã & implebuntur domus aegyptiorũ cynomia: ut scias qm̃
egosum dñs ds̃ omnis terrae & dabo inter ucllum interpopulum meum. & interpo¬
pulum tuum : quod hic scriptura a peruit. ne ubique dicer&. intellegeredelemus
sed in posterioribus & in prioribus signis factum eẽ. ut terra inqua haebi tabat
populus dĩ nullis plagis talibus uexare tur oportunum autem fuit ut ibi hoc

Expanded text:
dire et in superioribus nequiuisse? omnino ergo certa causa est quare illa facere huc usque dire et in superioribus nequiuisse? omnino ergo certa causa est quare illa facere huc usque permissi sunt. commendatur enim fortasse trinitas et, quod uerum est, summi philosophi gentium, quantum in eorum litteris indagatur, sine spiritu sancto philosophati sunt, quamuis de patre et filio non tacuerint, quod etiam Didymus in libro suo meminit, quem scripsit de spiritu sancto. Ecce ego mitto in te et in seruos tuos et in populum tuum et in domos tuas cynomian, et implebuntur domus Aegyptiorum cynomia, ut scias, quoniam ego sum dominus deus omnis terrae. et dabo interuallum inter populum meum et inter populum tuum. quod hic scriptura aperuit, ne ubique diceret, intellegere debemus et in posterioribus et in prioribus signis factum esse, ut terra in qua habitabat populus dei nullis plagis talibus uexaretur. oportunum autem fuit, ut ibi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quoduno euangelista it tenitrrante uerbadnĩ utdicer&t si ego indigito dĩ
eicio demonia alius euangelista id ipsum narranis: ex ponere uoluit quid sit digi¬
tusdi & ait : siego in spũ dĩ eicio demonia: cum ititq magifaterentur quorum pharao
potentia praefidebact digitumdi esse in mase. in quo supercebantur. & eorum ueneficia
frustrabantur : tamen induratum est corpharaonis nunc mirabili omnino duritia:
curautẽ intertia istc plaga magi defereruͥnt: nam plagȩ coeperunt ex quo aqua insan¬
quinem ues saest : & sentire & explicare difficileost : poterantenim & in primo sig¬
no deficere ubi in serpentem uirga conuersa este & in prima plaga ubi aqua in san¬
guinem commutata est : & in secunda deranis. sihoc uoluis set digitusde id est sp̃s di,
quis enim dementissimus dixerit digitum di in hoc signo potuisse conatus magorum impe¬

Expanded text:
namque uno euangelista ita narrante uerba-domini, ut diceret: si ego in digito dei namque uno euangelista ita narrante uerba-domini, ut diceret: si ego in digito dei eicio daemonia, alius euangelista id ipsum narrans exponere uoluit quid sit digitus dei et ait: si ego in spiritu dei eicio daemonia. cum itaque magi faterentur, quorum Pharao potentia praefidebat, digitum dei esse in Moyse, quo superabantur et eorum ueneficia frustrabantur, tamen induratum est cor Pharaonis nunc mirabili omnino duritia. cur autem in tertia ista plaga magi defecerint — nam plagae coeperunt ex quo aqua in sanguinem uersa est — et sentire et explicare difficile est. poterant enim et in primo signo deficere, ubi in serpentem uirga conuersa est, et in prima plaga, ubi aqua in sanguinem commutata est. et in secunda de ranis, si hoc uoluisset digitus dei, id est spiritus quis enim dementissimus dixerit digitum dei in hoc signo potuisse conatus magorum inpe
Abbreviated transcription (Latin):
tua adiuuabunt me: nondixit muneratua uel praemia tua. sediudicia tua. Multũ
est aut̃ ut sincẽra siducia dicipossit: probamednẽ & temptame : urerenes meus & cor
meum : & nesibi aliquid ex suis uiribus tribuisse uideretur : Continuo addidit. qm̃ mi¬
sericordiatua anteo culos meos est & conplacui inueritate tua: factam ergi᷑ se cõ¬
memorat mi sericordiã utton placere poss inueritate : qm̃ uniuersae uia edñĩ mi¬
sericordia &ueriits XXU. Quod dixerunt magi ad pharaonem digitus di est hoc:
qm̃ non potuerunt educere scinifes. senserunt ꝓfecto cum artium suarũ nefariarum
scirent potentiam nomttclibus artibus uelut potentior in eis ess& mses suos contnatus
suisse frustratos ut non possent educere scinifes. sed digitodĩ quiutiq operatur per
mossen: digitus dĩ autem sicut euangelium manifestissime loquitur. sc̃s sp̃s intellegitur

Expanded text:
tua adiuuabunt me. non dixit: ,,munera tua" uel "praemia tua", sed: indicia tua. multum tua adiuuabunt me. non dixit: ,,munera tua" uel "praemia tua", sed: indicia tua. multum est autem, ut sincera fiducia dici possit: proba me, domine, et temta me; ure renes meos et cor meum. et ne sibi aliquid ex suis uiribus tribuisse uideatur, continuo addidit: quoniam misericordia tua ante oculos meos est, et complacui in ueritate tua. factam erga se commemorat misericordiam, utsericordia et ueritas. Quod dixerunt magi ad Pharaonem: digitus dei est hoc, quoniam non potuerunt educere scinifes, senserunt profecto, cum artium suarum nefariarum scirent potentiam, non talibus artibus, uelut potentior in eis esset Moyses, suos conatus fuisse frustratos, ut non possent educere scinifes, sed digito dei, qui utique operabatur per Moysen. digitus dei autem, sicut euangelium manifestissime loquitur, spiritus sanctus intellegitur.
Abbreviated transcription (Latin):
patientia dĩ secundũ corda hominum quibusdã utilis ad penitendũ. quibus dam
in utilis adresistendũ dõ & in malo ꝑseuerandum: non tamen ꝑseipsa in utilis ẽ.
sed secundũ cormalum sicut iam diximus: hoc & apłs dicit : ignoras quia patien¬
tiadĩ adpaenitentiã te adducit : secundũ autem duritiã cordistui & corinpe¬
nitens thesaurizas tibi iram indiem irae & reuelationis iusti iudiciidĩ. qui red¬
non dixit xp̃ibonum seodorem eẽ his quiscd ui fiunt. malum autẽ his qui pereunt : sed
taentum bonum odorem sedixit . Illi uero torlessuntuit & bonoodore pereant serun¬
dum sui cordis ut sepe dictum est queclita tim. quȩmundatt dã est bona uolunta¬
te indi gratia ũit incipiant ei prod esse iudiciadi quaemalis cordibus nocent : unde
illemutato in melius corde cantebat : uiu& animamea & laudabitte : & iudicia

Expanded text:
patientia dei secundum corda hominum quibusdam utilis ad paenitendum, quibusdam patientia dei secundum corda hominum quibusdam utilis ad paenitendum, quibusdam inutilis ad resistendum deo et in malo perseuerandum; non tamen per se ipsa inutilis est, sed secundum cor malum, sicut iam diximus. hoc et apostolus dicit: ignorans quia patientia dei ad paenitentiam te adducit? secundum autem duritiam cordis tui et cor inpaenitens thesaurizas tibi iram in diem irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui rednon dixit Christi bonum se odorem esse his qui salui fiunt, malum autem his qui pereunt, sed tadum sui cordis, ut saepe dictum est, qualitatem, quae mutanda est bona uoluntate in dei gratia, ut incipiant ei prodesse iudicia dei, quae malis cordibus nocent. unde ille mutato in melius corde cantabat: uiuet anima mea et laudabit te, et indicia
Abbreviated transcription (Latin):
tur propterea corpharaonis induratum fuisse : quia & incantatores a egyptiorum
similia fererunt : sed consequentia docebunt quanta fuerit illa obduratio &iam cũ
ubiq factum erat : sed similis quaestio est unde & aquam in sanguinẽ uerterint. sito¬
ta aqua aegypti in sanguinem conuersaiã fuerat: proinde intellegendum est regionẽ
ubi filii isrł habitabant plagistalibus non fuisse ꝑcussam. & in de potuerunt in¬
cantatores uel a quã haurire quam in sanguinem uesterent. uel aliquas rances
educere ad solam demonstrationem magicae potentiae : quanquam potuerunt
&iam postea quam illa compressa sunt facere sed scriptura citoranrando con¬
refrigeratio & in grauatum est coreius. & non ex audiuit eos sicut dixerat dñs:
hic appar& non illis tantũ suisser ausãs obdurationis cordis pharaonis quod
incantatores eius similia faciebant. uerũ &iã ipsam dĩ potentiã qua parcebat

Expanded text:
tur propterea cor Pharaonis induratum fuisse, quia et incantatores Aegyptiorum tur propterea cor Pharaonis induratum fuisse, quia et incantatores Aegyptiorum similia fecerunt; sed consequentia docebunt quanta fubique factum erat. Sed similis quaestio est, unde et aquam in sanguinem verterint, si tota aqua Aegypti in sanguinem conversa jam fuerat. Proinde intelligendum est regionem, ubi filii Israel habitabant, plagis talibus non fuisse percussam: et inde potuerunt incantatores vel aquam haurire, quam in sanguinem verterent, vel aliquas ranas educere ad solam demonstrationem magicae potentiae. Quanquam potuerunt etiam, posteaquam illa compressa sunt, facere: sed Scriptura cito narrando conrefrigeratio, et ingravatum est cor ejus, et non exaudivit eos, sicut dixerat Dominus. Hic apparet non illas tantum fuisse causas obdurationincantatores eius similia faciebant, uerum etiam ipsam dei patientiam, qua parcebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ta mundi quaedam occultae seminariae rationes. quibus cumelata
fuerit oportunitas temporalis atque causalis .: prorumpunt inspecies
debitas suis modis & finibus : & sic nondicuntur angeli quiista faciunt
animalium creatores. sicut nec agricolae segetum uel cerborũ uel quorũ¬
que interra gignentium creatores dicendisunt : quamuis nõuerant prae¬
bere quasdam uisibiles oportunitates & causas ut illa nascantur : quodd
autem isti faciunt uisibiliter. hoc angeli inuisibiliter: ds̃ uero solus unus
creator est : qui causas ipsas & rationes seminarias rebus in seruit: res bre¬
uiter dicta est: quae si ex emplis & copiosa disputatione explicetur ut fa¬
cilius intellegatur. longo sermone opus est: a quo seratio nostrae festinationis excusat.¬
CII Fecerunt autem similiter & incantatores aegyptiorũ ueneficiis suis. & indu¬
ratumest corpharaonis & non ex audiuit eos sicut dixit dñs: Cum haet dicuntur. uide¬

Expanded text:
ta mundi quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data ta mundi quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles oportunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibiliter, hoc angeli inuisibiliter; deus uero solus unus creator est, qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inseuit. res breuiter dicta est: quae si exemplis et copiosa disputatione explicetur, ut facilius intellegatur, longo sermone opus est, a quo se ratio nostrae festinationis excusat. Fecerunt autem similiter et incantatores Aegyptiorum ueneficiis suis; et induratum est cor Pharaonis et non exaudiuit eos, sicut dixit dominus. cum haec dicuntur, uide
Abbreviated transcription (Latin):
uirats hoc enim potuit absorbere quoderant. non quod esse uidebantur &
nonerant : sed qm̃ lixit ab sorbuit uirga aaron uirgas illorũ : drato utiq
potuit uirgis ab sorbere non uirga: sed eo nomine appellata res est unde
uersa est non in quouersa est: quia in id &iaem reuersa est. Ideo hoc uocari
debebat quod principaliter erat : quidergo dicendum est deuirgis magorũ.
utrum & ipsi ueri dracones factifuerante sed earatione uirgae appellatȩ
sunt quauirga a aron: anpotius uidebatur esse quod nonerant ludificatio¬
ne ueneficia : Cur ergo ex utraque parte & uirgaedicuntur & dracones. ut
defigmentis illis nihil differcot loquendi modus: sed domonstrare diffi¬
cileest quomodo &iam̃ siueri dracones facti sunt ex uirgis magorum.
non fuerint tamon creatores draconum nec maginec angeli mali quibus
ministris illa operabantur : in sunt enim rebus corporeis ꝑ omnia elemen¬

Expanded text:
uirgas; hoc enim potuit absorbere quod erant, non quod esse uidebantur et uirgas; hoc enim potuit absorbere quod erant, non quod esse uidebantur et non erant. sed quoniam dixit: absorbuit uirga Aaron uirgas illorum, draco utique potuit uirgas absorbere, non uirga. sed eo nomine apuersa est. non in quod uersa est, quia in id etiam reuersa est; et ideo hoc uocari debebat quod principaliter erat. quid ergo dicendum est de uirgis magorum? utrum et ipsae ueri dracones factae fuerant, sed ea ratione uirgae appellatae sunt qua et uirga Aaron? an potius uidebantur esse quod non erant ludificatione uenefica? cur ergo ex utraque parte et uirgae dicuntur et dracones, ut de figmentis illis nihil differat loquendi modus? sed demonstrare difficile est quomodo, etiam si ueri dracones facti sunt ex uirgis magorum. non fuerint tamen creatores draconum nec magi nec angeli mali, quibus ministris illa operabantur. insunt enim rebus corporeis per omnia elemen
Abbreviated transcription (Latin):
ego indurcbo : tamquam dicer& quamdurum sit demonstritbo XV
Silo quetur uobis pharaodicens. datenobis signum aut portentum : & dices
aaron fratrituo : sume uirgam & proice illam palam pharaone & palam
seruis eius : & erit draco : hic ceste non ministerio uocis erat opus. cuiui de¬
bectur uelut ex necessitate datus a aron propter gracilita temuuis
mosi: sed uirga erat proicienda ut draco fier& : Cur ergo lioc moses ipse
non fecit. nisi quia ista meditatio ipsius a aron inter mosen & phara onem
alicuius magnȩ rei figuram gerit. XX. Etiam hoc notandũ qđ cũ & signũ
palam pharaone fier & scriptũ est : & ꝓiecit aaron uirgũ suã : Llm forte dixiss&
piecit uirgam nulla e&̃ quaestio : quod uero ad didit suam cum eam moses dede¬
rit: non frustra forsitan dictum est: anerat utriq illa uirga communis. ut cu¬
uirgit m illorum : sidictum ess& ab sorbuit draco a aron uirgas illorũ. intelle¬
geretur uerus draco aaron phantastica illa figmenta non absorbuisse sed

Expanded text:
ego indurabo, tamquam diceret: "quam durum sit demonstrabo" . Si loquetur uobis Pharao dicens: date nobis signum aut portentum, et dices Aaron fratri tuo: sume uirgam et proice illam palam Pharaone et palam seruis eius, et erit draco. hic certe non ministerio uocis opus erat, cui uidebatur uelut ex necessitate datus Aaron propter gracilitatem uocis Moysi; sed uirga erat proicienda, ut draco fieret. cur hoc ergo Moyses ipse non fecit, nisi quia ista mediatio ipsius Aaron inter Moysen et Pharaonem alicuius magnae rei figuram gerit? Etiam hoc notandum, quod cum id signum palam Pharaone fieret scriptum est: et proiecit Aaron uirgam suam, cum forte si dixisset: "proiecit uirgam", nulla esset quaestio; quod uero addidit "suam", cum eam Moyses dederit, non frustra forsitan dictum est. an erat utrique illa uirga communis, ut cuuirgas illorum. si dictum esset: „absorbuit draco Aaron uirgas illorum", intellegeretur uerus draco Aaron phantastica illa figmenta non absorbuisse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
t suꝑ altare auread operient uestimentum iacinthinum & adoperient illud
operimonto pellicio iacinthino: posset istalocutio uideri quã uelut absurdam
& non inte gram latini inter p̃tes transferre uoluerunt. idessuꝑcdtare aureũ ad¬
operient uestimentũ iacbintinũ tam quã debuerit dici & altare aureum adoperi¬
ent uestimento iacinthino: namadoperient uestimentum i acinthinum hocuidetur sig¬

Expanded text:
t super altare aureum adoperient vestimentum hyacinthinum: et adoperient illud operimento pelliceo ianthino. Posset ista locutio videri, quam velut absurdam et non integram Latini interpretes transferre voluerunt, id est super altare aureum adoperient uestimentum hyacinthinum; tamquam debuerit dici: et altare aureum adoperient uestimento hyacinthino. nam "adoperient uestimentum hyacinthinum" hoc uidetur sig
Abbreviated transcription (Latin):
uelut reuiuis centis corporis ad filios ꝓcreandos diuꝑ mcensisse asseraNT . Ita ut posset & alios ꝓ¬
creare : sed multo ẽ cebsolutius deccd ules tentula potuisse seniorẽ qđ senior deseniore ñ posset
nisi ds̃ illimiraculũ prȩstitis sec maximȩ ꝓpt̃ sarȩ ñ solũ xatẽ uerũ &icc̃ sterelitatẽ : sane
xic̃ grandioris eactis & sicut scriptura loquitur plenũ dierũ possedici seniorẽ hoc ẽ p̃sbi¬
terũ hinc intelligi potest : quia hoc abrahã appellactiis ẽ. quando mortuus ẽ : ꝓinde omnis se
tutẽ senec tuti uicinaẽ : & ex hoc &iã ipsa a senec tute nom̃ accepit inlatina lingua: Aut prb̵t¬
semor appellatur apud gretos aut maxime sicut scriptura loquit᷑ prbtoꝵ & neõ tero ꝵ di

Expanded text:
velut reviviscentis corporis ad filios procreandos, diu permansisse asserant, ita ut posset et alios provelut reviviscentis corporis ad filios procreandos, diu permansisse asserant, ita ut posset et alios procreare. Sed multo est absolutius de adolescentula potuisse seniorem, quod senior de seniore non posset, nisi Deus illic miraculum praestitisset, maxime propter Sarae non solum aetatem, verum etiam sterilitatem. Sane etiam grandioris aetatis et, sicut scriptura loquitur, plenum dierum posse dici seniorem, hoc est rcpsoputrjv hinc intellegi potest, quia hoc Abraham appellatus est quando mortuus est. proinde omnis senuae infra senectutem senectuti uicina est et ex hoc etiam ipsa a senectute nomen accepit in latina lingua, ut rcpsapursenior appelletur. apud Graecos autem, maxime sicut scriptura loquitur, TCpsaptkepoi
Abbreviated transcription (Latin):
sic : qm̃ ab hominationes aegyptiorũ non immolabimus dñodõ nr̃o : contrarium sen sum
facit addita pticula negatiua tum moses dixerit. non potest fieri sic. ab hominatinei
aegrptiorum immolabimius dño dõ nr̃o : & ideo inheremum dicebant sexre uelle. ubi

Expanded text:
sic, quoniam abominationes Aegyptiorum non immolabimus domino deo nostro. contrarium sensum sic, quoniam abominationes Aegyptiorum non immolabimus domino deo nostro. contrarium sensum facit addita particula negatiua, cum Moyses dixerit: non potest fieri sic; abominationes enim Aegyptiorum immolabimus domino deo nostro; et ideo in heremum dicebant se ire uelle, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Quod habent lat ini euntes immolare dño dõ uestro interra grecus hab& uenientes
immolate dño dõ ur̃o interra : nolebat enim eos ire quodicebant. sed ut illic in aegypto
immolarent uolebat: hoc ostendunt uerba mossi quae seqͥuntur. ubi dicit non possefieri¬
propter ab hominationes aegyptiorum.
Quod ait moses non potest fierisic: ab hominationes enim aegyptiorũ immolabi mus
dño nr̃o id est haec immolaturi sumus quae ab hominantur aegyptii & ꝓpterea in aegyp¬
to non possumus hoc manifes tant uerba quae ad iungit & dicit : sienim immala uerimus
ab hominationes aegẏptiorũ palam ipsis lapidabimur : hoc non intellegentes quidam
inter ptes nri. sic inter p̃tatisunł utdicerent: nom potust᷑ fierisic num quid ab bomina¬
tiones a egyptiorum immolabimus dño dõnr̃o cummagis hoc scriptura dixerit quia aegyp¬
tiorum ab hominationes immola turi sunt : alii utro latini sit habent: non potest fieri

Expanded text:
Quod habent latini: euntes immolate domino deo uestro in terra, graecus habet: uenientes immolate domino deo uestro in terra. nolebat enim eos ire quo dicebant, sed ut illic in Aegypto immolarent uolebat. hoc ostendunt uerba Mopropter abominationes Aegyptiorum. Quod ait Moyses: non potest fieri sic; abominationes enim Aegyptiorum immolabimus domino deo nostro. id est: haec immolaturi sumus quae abominantur Aegyptii et propterea in Aegypto non possumus. hoc manifestant uerba quae adiungit et dicit: si enim imm immola ueri mus abominationes Aegyptiorum palam ipsis, lapidabimur. hoc non intellegentes quidam interpretes nostri sic interpretati sunt, ut dicerent: non potest fieri sic; numquid abominationes Aegyptiorum immolabimus domino deo nostro? cum magis hoc scriptura dixerit, quia Aegyptiorum abominationes immolaturi sunt. alii uero latini sic habent: non potest fieri
Abbreviated transcription (Latin):
in psedmo: fund amentiteius inmontibus scĩs diligit dns portassion : in deenim
pstdmus incipit. nec aliquid deillo uel deilla dixerat cuius fundamenta intelle¬
giuoluit dicens: fundamenta eius in montibus scis: sed quia sequitur diligit dñs
postassion: Ergo fundamenta uel dñi uelsin & ad faciliorem sensum magission
ut fundamenta ci uittctis accipiantur : sed quia in hoc ꝓnomine quod est eius ge¬
nus ambiguum est omnis enm generis est hoc ꝓ nomen idest & masculini & feminini
& neuori in graeto autẽ in feminino genere ditatur ATNC masculino aoc

Expanded text:
in psalmo: fundamenta eius in montibus sanctis; diligit dominus portas Sion. inde enim in psalmo: fundamenta eius in montibus sanctis; diligit dominus portas Sion. inde enim psalmus incipit nec aliquid de illo uel de illa dixerat, cuius fundamenta intellegi uoluit dicens: fundamenta eius in montibus sanctis. sed quia sequitur: diligit dominus portas Sion, ergo fundamenta uel domini uel Sion, et ad faciliorem sensum magis Sion, ut fundamenta ciuitatis accipiantur. sed quia in hoc pronomine, quod est "eius", genus ambiguum est — omnis enim generis est hoc pronomen, id est et masculini et feminini et neutri — in graeco autem in feminino genere dicitur aotra
Abbreviated transcription (Latin):
& procidit ad pedes eius &dixit. stetit sanguis circumcisionis in fantis mei & recssit ab eo :¬
ꝓpt̃ quod dixit desiit sanguis circum cisionis. primum quaeritur quem uolebat anielus
octidere utrum mosen quia dictum est occurrit ei angelus & quaerebat eum octidere :
namcui pubitur occurrisse nisi illi quiun uerso suorum comitatui praefuit. &¬
a quo ceteri ducebantur : anpuerũ quȩ rebat occidere. cuimater circumtidendo
subuenit. ut obboc intellegatur occidere uoluisse infantem quia non erat circum¬
cisus. atqueita sencire pracceptum circumcisionis seueritate uindictae : quod siita
est. incrtum est prius de quo dixerit quaerebat eum occidere : quia ignorebatur quẽ
nisi ex consequentibus reperiatur. misa sane locutione & inusitictã ut prius dice¬
r& occurritei & quaerebat eum occidere dequonihil antedixerat: sed teclis est

Expanded text:
et procidit ad pedes eius ut dixit: stetit sanguis circumcisionis infantis mei. et recessit ab eo, pet procidit ad pedes eius ut dixit: stetit sanguis circumcisionis infantis mei. et recessit ab eo, propter quod dixit: desiit sanguis circumcisionis, primum quaeritur, quem uolebat angelus occidere, utrum Moysen, quia dictum est: occurrit ei angelus et quaerebat eum occidere. nam cui putabitur occurrisse. nisi illi qui uniuerso suorum comitatui praefuit et a quo ceteri ducebantur? an puerum quaerebat occidere, cui mater circumcidendo subuenit, ut ob hoc intellegatur occidere uoluisse infantem, quia non erat circumcisus, atque ita sancire praeceptum circumcisionis seueritate uindictae? quod si ita est, incertum est prius de quo dixerit "quaerebat eum occidere", quia ignoratur quem, nisi ex consequentibus reperiatur, mira sane locutione et inusitata, ut prius diceret: "occurrit ei et quaerebat eum occidere", de quo nihil antea dixerat. sed talis est
Abbreviated transcription (Latin):
litate nihileidñs praesttre uoluit. sed propt̃ hoc ad iutorium fratris ad iunxit :
qui poss& ea utiuoce quaepopulo docondo sufficer& : quod aut̃ ait. & dabis uer¬
bamea inos eius ostendit quod ealoquendo ess& daturus: Nam sitantum modo
audiendo sicut populo in aures dicer&: deinde quod paulo postait. & loquetur
ipsetibi ad populum. & ipse erit tuumios & hic sub auditur adpopulum & cum
dicit. tibi loquetur adpopulum satis indicat in mosen principatum. in a aron mi¬
nisterium : deinde quod ait. tuautem illieris quae ad dm̃ magnum hic fotiessis
ꝑ scruttendumest sacramentũ. cuius figuram gerat uelut medius moses inter
dm̃ & aaron. & medius aarun intermosen & populum. XI
nei quod scriptum est. & factu mest inuia ad refectionẽ obuiauit ei angelus. & quae¬
rebat eum occidere & as sumpto sepphora calculo circumcidit praeputium fili siu

Expanded text:
litate nihil ei praestare dominus uoluit, sed propter hoc adiutorium fratris adiunxit, litate nihil ei praestare dominus uoluit, sed propter hoc adiutorium fratris adiunxit, qui posset ea uti uoce, quae populo docendo sufficeret. quod ergo ait: et dabis uerba mea in os eius, ostendit quod ea loquenda esset daturus: nam si tantummodo audienda sicut populo, in aures diceret. deinde quod paulo post ait: et loquetur ipse tibi ad populum et ipse erit tuum os, et hic subauditur "ad populum". et cum dicit: tibi loquetur ad populum. satis indicat in Moysen principatum, in Aaron ministerium. deinde quod ait: tu autem illi eris quae ad deum, magnum hic fortassis perscrutandum est sacramentum, cuius figuram gerat ueluti medius Moyses inter deum et Aaron et medius Aaron inter Moysen et populum. In eo quod scriptum est: et factum est in uia ad refectionem obuiauit ei angelus et quaerebat eum occidere. et adsumto Sepphora calculo circumcidit praeputium filii sui
Abbreviated transcription (Latin):
luis serquod & ꝑ unum poss& sicredidisset : uerum tamen eadem uerba omnia diligen¬
tius considerata non significant iratum dñm prouindicta dedissea aron: sicem̃ dicit
non neeite a aron fratertuus leuites scio quia eloquens est . loquetur ipse quibus
uerbis ostenditur ds̃ increpasse potius eum quitimer&ire quod ips ee& minus ido¬
neus. cum haber& fratrem ꝑquem posset adpopulum loqui quod uell& qm̃ erat ipse
gracilis uocis & linguae terdioris quan quam dedõ totum sperare deberet : deinde
eadm ipsa quae paulo ante ꝓmiserat & postea quam iratus est dicit: dixerat enim
aperiostiuum & instruamte nunc autem dicit aperiostuum & oseius & instruã
uos quae faciatis: sed qm̃ addidit & loquetur ipsetibi ad populũ uidetur oris aꝑ¬
tio praestita: propt̃ quod dicit moses linguae secerdioris: deuocis autẽ graci¬

Expanded text:
luisse, quod et per unum posset. si credidisset. uerum tamen eadem uerba omnia diligenluisse, quod et per unum posset. si credidisset. uerum tamen eadem uerba omnia diligentius considerata non significant iratum dominum pro uindicta dedisse Aaron. sic enim dicit: nonne ecce Aaron frater tuus Leuiverbis ostenditur Deus increpasse potius eum qui timeret ire, quod ipse esset minus idoneus, cum haberet fratrem per quem posset ad populum loqui quod vellet; quomodo erat ipse gracilis vocis et linguae tardioris, quanquam de Deo totum sperare deberet. Deinde eadem ipsa quae paulo ante promiserat; et posteaquam iratus aperiam os tuum et instruam te; nunc autem dicit: aperiam os tuum et os eius et instruam uos quae faciatis. sed quoniam addidit: et loquetur ipse tibi ad populum, uidetur oris apertio praestita, propter quod dicit Moyses linguae se esse tardioris. de uocis autem graci
Abbreviated transcription (Latin):
uccdetũ & ego aperiam ostuum & instruamte quae locuturus es : satis hic appa¬
r& nontantum instructionẽ oris sed ipsam &ic̃ aꝑtionem addi uoluntatem &
gratiã ꝑtinere: non enim ait tuaperi ostuum & ego instruamte : sed utrumq ipse
ꝓmisit a periam & in struicm : alibi autem dicit in psalmo: dilata ostuurt & adim¬
plebo illud: ubi significat in homine uoluntatem accipiendi quod ds̃ donat
uolenti ut ced uoluntittis ex ordium ꝑtineat dilata ostuum. addi aut̃ gratiã
& cedimplebo illud hic uero & aperiam ostuum & instruainte . X.¬
Et ircctus iracundia dñs dixit: quemad modum poss& intellegi i rascens ds̃ quia
non sicut homo ꝑ inrationabilem ꝑturbationem : ꝑ omnia tenendum est ubitele ali¬
quid scriptura dicit nedehoc eadem sepe loqueretur ad populum : uideturenim tam quã
diffidenti non dedisse plenissimam facultatem quamdaturus erat & perduos agi uo¬

Expanded text:
vade, et ego aperiam os tuum, et instruam te quae locuturus es; satis hic appavade, et ego aperiam os tuum, et instruam te quae locuturus es; satis hic apparet non tantum instructionem oris, sed ipsam etiam apertionem ad Dei voluntatem et gratiam pertinere. Non enim ait, Tu aperi os tuum, et ego instruam te; sed utrumque ipse promisit, Aperiam, et instruam. Alibi autem dicit in Psalmo, Dilata os tuum, et adimplebo illud . Ubi signiuolenti, ut ad uoluntatis exordium pertineat "dilata os tuum", ad dei autem gratiam "et adinplebo illud" — hic uero: et aperiam os tuum et instruam te. Et iratus iracundia dominus dixit. quemadmodum possit intellegi irascens deus, quia non sicut homo per inrationabilem perturbationem, per omnia tenendum est, ubi tale aliquid scriptura dicit, ne de hoc eadem saepe dicenda sidiffidenti non dedisse plenissimam facultatem, quam daturus erat. et per duos agi uo
Abbreviated transcription (Latin):
enim nouit quam iuste mandauerit: ad seruum autẽ ꝑtin& oboedienter facere quod
neque antenudlis tertianum diem. neque ex quo coepisti loqui famulotuo : Intellegtur
credere possefieri dĩ uoluntate subito eloquentẽ cumdicitt neq: ex quo coepistiloqui
famulotuo tam quam ostendens fieri potuisse ut ante ex ternum & nudlis tertianũ
diem quieloquens non fuiss& repente fier&. ex quocum illo dñs loqui coepit . Uiii
Quis fecit mutum & audientem. uidentẽ & caecum: non ne ego dñs ds̃  sunt quidõ ca¬
lumnienter uel scripturae potius uete ristestamenti. quiadixerat ds̃ quod ipsefece¬
rit cactum & mutum: quidergo dicunt dedño xp̃o aperte in euangelio dicente.
egoueni ut qui non uident uideant & qui uident caetifiant: quis autẽ nisi inspici¬
ens crediderit aliquid homini secundũ uitia corportlia posse accidere quod dĩ nolit

Expanded text:
enim novit quam juste mandaverit: ad servum autem pertinet obedienter facere quod enim novit quam juste mandaverit: ad servum autem pertinet obedienter facere quod neque ante nudiustertianum diem, neque ex quo coepisti loqui famulo tuo, intelligitur, credere posse se fieri Dei voluntante subito eloquentem, cum dicit, neque ex quo coepisti loqui famulo tuo; tanquam ostendens fieri potuisse ut ante hesternum et nudiustertianum diem qui eloquens non fuisset, repente fieret, ex quo cum illo Dominus loqui coepit. VIII. Ib. IV, 11. Quis fecit mutum et audientem, videntem et caecum: nonne ego Dominus Deus? Sunt qui Deo calumnientur, vel Scripturae potius Veteris Testamenti, quia dixerit Deus quod ipse fecerit caecum et mutum. Quid ergo dicunt de Domino Christo aperte in Evangelio dicente, Ego veni ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant ? Quis autem nisi insipiens crediderit aliquid homini secundum vitia corporalia posse accidere, quod Deus nolit?
Abbreviated transcription (Latin):
tus nec humana societate ordinatã : tamen sicut stephanus dicit in astibus a posto¬
lorum putibat intellegere fratressuos quod ꝑ eum ds̃ dar& illis salutẽ ut perhoc
testimonium uideatur mosses iam diuinitus ad monitus quod scriptura eolocotac&
ille quidictus est magni consilii angelus. & intellegitur xp̃s: supraenim dixit appa¬
interrambonã & multam in terram fluentẽ lac & mel : utrum terrã fluentẽ lac&
mel spiritediter acciperedebemus. quia secundum ꝓprietectem non hoc erat illa
quaedataest populo is rahel an locutionis est qua id ad laudem ubertictis & sua
clamor sodomorũ quo iniquitas sinetimore & sineuere cundia significatur .V.i
tea & uestem atq: addidit & prae dabiminieos. mandatihuius non potest iniustumeẽ iu¬
dicium : mandatum enim dñi est: dequo non iudicandũ sed ei optemperandũ fuit: ille

Expanded text:
tus, nec humana societate ordinatam. Tamen, sicut Stephanus dicit in Actibus Apostotus, nec humana societate ordinatam. Tamen, sicut Stephanus dicit in Actibus Apostolorum, putabat intelligere fratres suos, quod per eum Deus daret illis salutem : ut per hoc testimonium videatur Moyses jam divinitus admonitus quod Scriptura eo loco tacet ille qui dictus est, Magni consilii angelus , et intelligitur Christus? Supra enim dixit, Appain terram bonam et multam, in terram fluentem lac et mel: utrum terram fluentem lac et mel spiritualiter accipere debemus; quia secundum proprietatem non hoc erat illa quae data est populo Israel? an locutionis est, qua id ad laudem ubertatis et suavclamor Sodomorum , quo iniquitas sine timore et sine verecundia significatur. VI. tea et vestem, atque addidit, Et praedabimini eos: mandati hujus non potest injustum esse judicium. Mandatum enim Dei est, de quo non judicandum, sed ei obtemperandum fuit. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
norunt expectare caelestia sed circa terrena occupantur : qui autem it auiuunt ut
corum conuersatio sicut dicit apłs in caelissit : non eos existimo linguȩ suȩ modũ quan¬
tum adueritatem ꝑmendam adtin& falsi tac tẽ que uitandam exemplo illo obste¬
tricum debere formare: sed diligentius dehac quaestione disserendum est: ꝓpt alia
exempla qua e inscripturis reperiuntur .II. Defasto mossi cum occidit degyptium
ad defendendos fratressuus satis dis puttcuimus in illo opere quod deuita patri archa¬
rũ aduersus fccustum scripsimus : utrum indoles in eo laudabilis fuerit quahoc pecca¬
tum ad misserit sicut sol& uberterra &iam anteutilia seminia quadam herbarũ
quamuis in utilium feracitate laudari. anomnino ipsum factũ iustificandumsit: qđ
ideo non uidetur : quia nullã adhuc legitimã potestatẽ gerebat. nec acceptã diuini¬

Expanded text:
norunt expectare caelestia, sed circa terrena occupantur. qui autem ita uiuunt, ut norunt expectare caelestia, sed circa terrena occupantur. qui autem ita uiuunt, ut eorum conuersatio, sicut dicit apostolus, in caelis sit, non eos existimo linguae suae modum, quantum ad ueritatem promendam adtinet falsitatemque uitandam, exemplo illo obstetricum debere formare. sed diliexempla quae in Scripturis reperiuntur. II. Ib. II, 12. De facto Moysi, cum occidit Aegyptium ad defendendos fratres suos, satis disputavimus in illo opere quod de vita Patriarcharum adversus Faustum scripsimus: utrum indoles in eo laudabilis fuerit, qua hoc peccatum admiserit, sicut solet uber terrae, etiam ante utilia semina, quadam herbarum quamvis inutilium feracitate laudari; an omnino ipsum factum justificandum sit . Quod ideo non videtur, quia nullam adhuc legitimam potestatem gerebat, nec acceptam divini