comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siam intendat insingula uerba
psalmodie. sicut gustꝰ in tentus
est. in discretione saporis cyborũ:
iste est qui compleuit qd̃ dicit᷑
semꝑ orare: bonũ etiam et sono
uocis dm̃ spiritalibus hymnis
glorificare.Hichil est sola uoce
canere : sine cordis intentione̾.
S sicut ait apłs: Cantantes in
cordibus uris: hoc ẽ non solum
& alibi. Psallam spũ: psallam
et mente. Sicut orationibris
regim᷑: ita psalmors ftudiis de¬
lictam᷑ Psallendi enĩ utilitas:
tristia corda consolat᷑. gratiores
mentes facit. fastidiosos oblecꝰtat:
in ertes ex suscitat. peccatores
ad lamenta inuitat. Ham quã¬
iiis dura sint carnalium corda.
statĩ ut psalmi dulcedo inso¬
nuerit: ad affectum pietatis
animũ eors in flectit. Dum

Expanded text:
suam intendat in singula verba suam intendat in singula verba psalmorum, sicut gustus intentus est ad discretionem saporis ciborum, iste est qui compleat hoc quod dicitur: semper orare, bonum et sono vocis Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere sine cordis intentione; sed, sicut ait Apostolus: Cantantes in cordibus vestris , hoc est, non solum et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis animum eorum inflectit. Dum
Abbreviated transcription (Latin):
deum. multiplex oranti sermo:
sed pura sinceraq orationis inten¬
tio. In terrogauert̃ quidam ab¬
batem macharium dicentes. Quo¬
modo debemꝰ orare. Et dixit eis
senex. Hon opus ẽ multũ loqui
in oratione:s extendere manus
frequenter & dicere. Dñe sicut
uis. & sicut scis miserere mei. Hic
beatꝰ benedictꝰ ait. Hon in multi¬
loquio: sed in puritate cordis et
conpunctione lacrimarum. nos
exaudiri sciamꝰ. Et ideo breuis
lebet esse & pura oratio:nisi for¬
te ex affectu inspirationis diui
obedire illi: qui nos ꝑpro¬
hetam ad monet dicens. Psal¬
lite sapienter: idẽ non queramꝰ
sonũ auris. sed lumen cordis. &
quod lingua cantamꝰ: opere cõ¬
þleamus. Cantat et sapienter:
qui qd̃ psallit in telligit. Nemo
nĩ sapienter agit: qui qd̾ ope¬
rat᷑ non intelligit. Qd̃ enĩ ẽ in
om̃ib cybis gustꝰ. quo dinoscit᷑
cuius saporis sit: Hoc est & in
uerbis scę scripture prudentia &
sensus. Si quis ergo ita animam

Expanded text:
Deum multiplex orantis sermo: Deum multiplex orantis sermo: sed plura, sinceraque orationis intentio. Interrogaverunt quidam Abbatem Macharium dicentes: Quomodo debemus orare? Et dixit eis senex: Non opus est multum loqui in oratione, sed extendere manus frequenter, et dicere: Domine, sicut vis, et sicut scis, miserere mei. Hinc beatus Benedictus ait: Non in mutiloquio, sed in puritate cordis, et compunctione lacrymarum, nos exaudiri sciamus. Et ideo brevis debet esse et pura oratio, nisi forte ex affectu inspirationis divinobedire illi, qui nos per Prophetam admonet dicens: Psallite sapienter , id est, non quaeramus sonum auris, sed lumen cordis: et quod lingua cantamus, opere compleamus. Cantat et sapienter, qui quod psallit intelligit. Nemo enim sapienter agit, qui quod operatur non intelligit. Quod enim est in omnibus cibis gustus, quo dignoscitur cujus saporis sit, hoc est et in verbis sanctae Scripturae, prudentia et sensus. Si qu
Abbreviated transcription (Latin):
riter ad orationẽ. Et extendens
in celum manus orauit: & statĩ
pluuia descendit Qd̃ cũ iudiss
fr̃ ille timuit: et ꝓcidens ad ora¬
uit senem: Ham &. dñs discipłi
ait: Habete fidem: Amen dico
tum precibus beati patris gregi¬
rii neocesariensis legimus. qui
cũ uolens edificare eccłam ĩ loci
apto. uideretq eum angustiore
esse quã res exigebat: uenit noct
ad locum & genibus flexis ora¬
uit dñm. ut montem longuis
iuxta fidem petentis ageret. s
mane facto reuersus in uentt
montem tantum spatii teli qͥlt
structorib eccłe: quantũ opis
habebant Nam et scã scolastica
manꝰ ac capud in mensa posust.
ꝙ ut plueret orauit. ꝙ. statim
pluuria suꝑ illos decelo descendit.
Nam et ꝓinde tardiꝰ iustorũ exau¬
diuuut᷑ orationes: ut dũ differunt᷑
maioribus premiis cumulentur.
Oratio nãq pͥuatis locis oportu¬
nui fundit᷑ : dũ deo tantum tes¬
te de promit. Heq enĩ conciliat

Expanded text:
riter ad orationem. Et extendens riter ad orationem. Et extendens in coelum manus oravit, et statim plavia descendit. Quod cum vidisset frater ille, timuit; et procidens adoravit senem Nam et Dominus discipulis ait: Habete fidem. Amen dico tum precibus beati Patris Gregorii Neocaesariensis legimus. Qui cum volens aedificare Ecclesiam in loco apto, videretque eum angustiorem esse quam res exigebat, venit nocte ad locum, et genibus flexis oravit Dominum, ut montem longius juxta fidem petentis ageret. Et mane facto, reversus invenit montem tantum spatii reliquisse structoribus Ecclesiae, quantum opus habebat. Nam et sancta Scholastica manus et caput in mensam posuit, et ut plueret, oravit: et statim pluvia super illos de coelo descendit. Nam et proinde tardius justorum exaudiuntur orationes: ut dum differuntur, majoribus praemiis cumulentur. Oratio namque privatis locis opportunius funditur, dum Deo tantum teste depromitur. Neque enim conciliat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficit oratio illiꝰ. cuiꝰ ad huc do¬
lor in mente uł odium mauet in
pectore. Libentiꝰ sacͥficium ora¬
tionis accipitur: qđ in conspec¬
⁊u misericordis iudicis ꝓximi
dilectione condit᷑. Qd̾ tunc uera¬
citer quisq cumulat: si hoc eti¬
am ꝓ ad uersariis impendat. Tan¬
tus esse debet orantis erga dm̃
affectꝰ. ut non desꝑet precis esfec¬
tum. In anicer qutẽ oramꝰ: si
spei fidutiam non habemꝰ. Petat
ergo ait apłs: unꝰ quisq infide
nichil dubitans. Et dñs. Omĩa
dentes accipietis. Uenit qͥdam
senex aliquaido in montẽ sinay
et cũ exiret in de occurrit ei frat
inuia. et in gemiscens dicebat seni
Affligim abba ꝓpt̾ siccitatem: quia
nobis non pluit. Et dicit ei senex.
Quare non oratis et rogatis deum
Et ille respondit. Et oramus et
de precam᷑ assidue deum: et non
pluit: Et dixit senex. Credo qͥa
non oratis attentiꝰ. Uis autem sei¬
re quia ita est: ueni: stemus pa¬

Expanded text:
proficit oratio illius, cujus adhuc doproficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. Libentius sacrificium orationis accipitur, quod in conspectu misericordis judicis, proximi dilectione conditur. Quod tunc veraciter quisque cumulat, si hoc etiam pro adversariis impendat. Tantus esse debet orantis erga Deum affectus; ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Petat ergo unusquisque in fide, nihil dubitans . Et Dominus, Omnia dentes accipietis . Venit quidam senex aliquando in montem Sinai, et cum exiret inde, occurrit ei frater in via, et ingemiscens dicebat seni: Affligimur, Abba, propter siccitatem, quia nobis non pluit. Et dixit ei senex: Quare non oratis et rogatis Deum? Et ille respondit: Et oramus et deprecamur assidue Deum, et non pluit. Et dixit senex: Credo quia non oratis attentius. Vis autem scire quia ita est? Veni, stemus pa
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ conseruet. Ham nichil
ꝓficit oratio: si denuo cõmitut᷑
unde iam uenia postulat᷑ Ille
enĩ precis clesideratũ effectum
sine dubio ꝑcipit: qui qd̾ oran¬
do ablui postulat. de linquendo
non iterat. Tunc ergo ueractẽ
oramus: quando aliunde noi
cogitamus. Ham reuera tuns funt
iinpetranda diuina munera
credimꝰ: quandos implici assecht
assistimus cũ oramꝰ. Quando
autẽ stamꝰ ad orationẽ: iugilare
&. in cũbere ad p̾ces toto corde debe¬
mus. ut cogitatio omĩs carnalis
ꝙ secularis abscedat. nec quicqͣm
tunc aliud animus quam id solũ
cogitet qd̾ p̾catur. Ideo & sacer¬
dos frm p̾parat mentes dicendo
sursum corda: ut dũ respondet¬
plebs habemus ad dnm̃. ammo¬
net᷑ nichil aliud se quã dnm cogi¬
tare debere. Qui ledit᷑ non desis¬
tat orare ꝓse ledentib Alioqͥn
iuxta dĩ sententiam peccat: qui
pinimicis non orat. Sicͣ nullũ
ꝓficit in uulnere medicamentũ
si ad huc in eo serrũ sit: ita nichil

Expanded text:
tionem conservet. Nam nihil tionem conservet. Nam nihil proficit oratio, si denuo committitur, unde jam venia postulatur. Ille enim precis desideratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando ablui postulat, delinquendo non iterat. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Nam revera, tunc impetranda divina munera credimus; quando simplici affectu assistimus, cum oramus. Quando autem stamus ad orationem, vigilare et incumbere ad preces toto corde debemus, ut cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat: nec quidquam tunc aliud cogitet animus, quam id solum quod precatur. Ideo et sacerdos fratrum praeparat mentes dicendo: Sursum corda, ut dum plebs respondet: Habemus ad Dominum, admoneatur, nihil aliud se quam Dominum cogitare debere. Qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus, alioquin juxta Dei sententiam peccat, qui pro inimicis non orat . Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum si adhuc in eo ferrum sit, ita nihil
Abbreviated transcription (Latin):
secretissimas aures dei non fatiuti
uerba nrã: s desid̾ia. Eternam
et enĩ uitã si ore petimus nec ta¬
men corde desideramꝰ: clamantes
tace mus. Si uero clesideramꝰ
ex corde etiam cũ ore conticesei¬
mus: tacentes clamamꝰ. Hinc ẽ
qd̃ in heremo poputꝰ uocib ꝑstre¬
pit. & moyses abstrepitu uerboꝵ
tacet. et tamen silens aure diui¬
ne pietatis audit᷑: cui dicit᷑. Quid
clamas ad me. Intus ẽ ergo in
desid̾io clamor secretꝰ. qui adhii¬
manas aures non ꝑuenit: & ta¬
men auditũ conditoris replet.
Nũ quã ẽ sine gemitu orandũ:
uam peccatoꝵ recordatio mero¬
rem gignit. Dũ enĩ oramus. ad
memoriam culpam reducimꝰ:
et magis reos tunc nos ẽẽ cog¬
noscimus.Idõq cũ deo adsifti¬
mus gemere & flere debemus:
reminiscentes quã grauia sint
scelera que conmisimus. quam¬
que dira in ferni supplitia q̃
timemꝰ. Mens qualem se in ora¬
tioneꝵ offert: talem post ora¬

Expanded text:
secretissimas aures Dei non faciunt secretissimas aures Dei non faciunt verba nostra, sed desideria. Aeternam etiam vitam si ore petimus, nec tamen corde desideramus, clamantes tacemus. Si vero desideramus ex corde, etiam cum ore conticescimus, tacentes clamamus. Hinc est quod in eremo populus vocibus perstrepit, et Moyses a strepitu verborum tacet: et tamen silens, aure divinae pietatis auditur. Cui dicitur: Quid clamas ad me ? Intus est ergo in desiderio clamor secretus, qui ad humanas aures non pervenit, et tamen auditum conditoris replet. Nunquam est sine gemitu orandum. Nam peccatorum recordatio moerorem gignit. Dam enim oramus, ad memoriam culpam reducimus: et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sint scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia, quae timemus. Mens qualem se in oratione offert, talem post ora
Abbreviated transcription (Latin):
tuat: ut quotiens quoli¬
Ad dratrone se subdat. Quia frequeis
oratio: uitioꝵ expugnationem ex¬
tinguit. Tam ꝑseueranter in tend̾e
oportet animũ nrm̃ orando atq
pulsando : quousq in portunas de¬
siderioꝵ carnalium suggestiones
que nrĩs obstrepunt sensib fortis¬
sima intentione suꝑemus: ac tam¬
dui insift̾e. quo usq ꝑsistendo uin¬
camus. Ham negligentes orationes:
nec ab ip̃o homine in petrare ualenł
qd̾ uolunt. Quando quisꝙ orat:
scm̃ ad se spm̃ ad uocat. At ubi ue¬
nerit: confestim tenaytamenta de¬
monior que se mentibus huma¬
nis in mergunt. presentiam eus
ferre non sustinentes effugiunt.
Oratio cordis ẽ: non labioꝵ. Neq
enĩ uerba de precantis ds̃ in tendit:
sed orantis cor aspicit. Qd̾ si corta¬
cite oret & uox sileat: quãuis ho¬
mines lateat: deum latere ñ po¬
est. qui conscientie presens est.
Meliꝰ ẽ autẽ cũ silentio orare corde
sine sono uocis: quã solis uerbis
sine intuitu mentis. Uoces apd̃

Expanded text:
tuat, ut quoties quoliad orationem se subdat, quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tam perseveranter intendere oportet animum nostrum orando, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis orat, sanctum ad se spiritum advocat: at ubi venerit, confestim tentamenta daemoniorum, quae se mentibus humanis immergunt, praesentiam ejus ferre non sustinentes, effugiunt. Oratio cordis est, non labiorum. Neque enim verba deprecantis Deus intendit: sed orantis cor aspicit. Quod si cor tacite oret, et vox sileat, quamvis homines lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Melius est autem cum silentio orare corde sine sono vocis, quam solis verbis sine intentu mentis. Voces apud
Abbreviated transcription (Latin):
longȩ ante nos reuerendȩ memo¬
riȩ gregorius natamenus edoen¬
it. non una eadẽq cuncꝰtis exor¬
tacio congruit. quia nec cunctos
par morũ qualitas astringit:
Sepe namq aliis officiunt: que
aliis. ꝓsunt: quia et plerũqe
bȩ que hec animalia nutrum
alia occidunt: et lenis sibiliũ
ȩquos iuitigat. catulos instigat
et medicamentũ qđ hunc mor¬
bũ inminuit. alteri uires iun

Expanded text:
longe ante nos reverendae memoriae Gregorius Nazianzenus edocuit , non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt, quae aliis prosunt. Quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt; et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat. Et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jun
Abbreviated transcription (Latin):
p̃erpitacio impellit: Aliter qui
in hoc quod temꝑaliter appe¬
tunt ꝓsꝑantur: aliter qui qui¬
dem quȩ mundisunt coneu¬
piseunt. sed tamen aduerfita¬
tis labore fatigantur: Aliter
conuigus obligati: aliter a con¬
iugus nexib liberi Aliter am¬
mixtionem carnis exꝑti: alit̃
ignorances: Aliter qui pecca¬
ta deplorant oꝑum. aliter qui
cogitacionum: Aliter qui com¬
missa plangunt nec tam̃ dese¬
runt: aliter qui deserunt nec
tamen plangunt. aliter qui
illicita quȩ faciunt etiã lau¬
Dant: aliter quiacerisant pra¬
ua nec tamen deserunt. Aliter
qui repentina concupiscentia
suꝑantur: atq aliter qui in
ulpa ex consilio ligantur.
aliter qui licet minima crehro
samen nilicita faciunt. atq
it̃ qui se a paruis eustodiunt.
sed aliquando ingrauib de¬
mergunti. Aliter nec qui
bona iuchoa̾nt: aliter q
chiaata minime consinnic. ⁊i
Aliter qui mala occulte agunt
et bona publice: qͣui bona quȩ
faciunt abscondunt. et tamen

Expanded text:
praecipitatio impellit; aliter qui praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur; aliter conjugiis obligati, aliter a conjugii nexibus liberi; aliter commistionem carnis experti, aliter ignorantes; aliter qui peccata deplorant operum, aliter qui cogitationum; aliter qui commissa plangunt, nec tamen deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina concupiscentia superantur, aliter qui in culpa ex consilio ligantur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
senes. aliter mopes: alit̾ locupletes.¬
Aliter hunus mundi sapientes:
aliter hebetes: alit̃ impudentes:
tientes. aliter bennioli: aliter in¬
uidi:. Aliter simplices: alit̾ impũri.
aliter incolumes: aliter egri.
Aliter qui flagella metiuit et
ppterea innocenter uiuunt: alit̃
quis in iniquitate ditruerunt.
ut nec ꝑ flagella corrigantur.
Niter nimis taciti: aliter multi¬
iraeundi Alit̃ humiles: aliter
elati. alit̃ ꝑtinaces: aliter inron¬
tatitẽsi alitei gulȩ dediti: alite
abstinentes: Aliter qui sua mis¬
nicorditer tribuunt: alit̃ qi
alieua rãpere contendunt: Auit̃
qui nec aliena rapiunt nec sua
argiuintur: aliter qui ea que ha¬
bent sua tͥhiunt. & aliena raꝑe
non desistinit: Aliter discordes.
aliter pacati. aliter semmantes
urgia: aliter patifici Aliter
mmonendi sunt qui saerȩ le¬
gil uerba non recte nteligunt:
aliter qui recte quidẽ intelligũt.
aliter quos a p̃dicatione inꝑfec¬
tio uel etas ꝓhib&. et tamen

Expanded text:
senes; aliter inopes, aliter locuplealiter hujus mundi sapientes, aliter hebetes; aliter impudentes, tientes; aliter benevoli, aliter invidi; aliter simplices, aliter impuri; aliter incolumes, aliter aegri; aliter qui flagella metuunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duruerunt, ut nec per flagella corrigantur; aliter nimis taciti, aliter multiiracundi; aliter humiles, aliter elati; aliter pertinaces, aliter inconstantes; aliter gulae dediti, aliter abstinentes; aliter qui sua misericorditer tribuunt, aliter qui aliena rapere contendunt; aliter qui nec aliena rapiunt, nec sua largiuntur, aliter qui et ea quae habent sua tribuunt, et aliena rapere non desistunt; aliter discordes, aliter pacati; aliter seminantes jurgia, aliter pacifici; aliter admonendi sunt qui sacrae legis verba non recte intelligunt, aliter qui recte quidem intelligunt, aliter quos a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑitia mertis congrint subrectaꝑ.
qui qͣmus lumen scientiȩ sua cui¬
pa erigente non habeant. distre¬
to tamen iudicio agit᷑: ut ꝑ eorũ
ignorantiã hi etiã qui sequuntur
offendant: hinc namq in euuan¬
Qłio ꝑsemet ip̃am ueritas dicit.
Si eecus cȩ co ducatũ p̃beat. ambo
in foueã cadunt: hinic psalmista ũ

Expanded text:
ritia meritis congruit subjectorum, quia quamvis lumen scientiae sua culpa exigente non habeant, districto tamen Dei judicio agitur, ut per eorum ignorantiam hi etiam qui sequuntur offendant. Hinc namque in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam caden
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑batam pedib oues bibunt:
cũ subiecti quiq ñ sectant᷑ ũba
quȩ audiunt. sed solaquȩ conspi
fontib in potib lutũ sumunt.
hinc quoq scriptũ est: Prophe¬
cit: facti sunt domui israel i
offendicłm iniquitatis Nemo
quippe amplius in ȩccłia nocet:
quam qui ꝑuerse agens nomen
uel oidinẽ sc̃ĩtatis habet De¬
linquentẽ namq hunc redar¬
guere nullus p̃sumit: et mex¬
emplum culpa uehem̃ter exten¬
ditur. qͣndo ꝓ reuerentia ordi¬
nis peccator honorat᷑ Indigni
autẽ quiq tanti reatus pond̾e
fugerent: si ueritatis senten¬
ciã sollieita cordis aure pensa¬
rent. qua dñs ait. qui scandalitauerit
unũ de pusillis istis qui in me credĩt:
expedit ei ut suspendat᷑ mola asina¬

Expanded text:
turbatam pedibus oves bibunt, turbatam pedibus oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae consfontibus in potibus lutum sumunt. Hinc quoque scriptum est per prophecit: Facti sunt domui Israel in offendiculum iniquitatis. Nemo quippe amplius in Ecclesia nocet, quam qui perverse agens, nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit; et emplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentia ordinis peccator honoratur. Indigni autem quique tanti reatus pondera fugerent, si veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quae ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asina
Abbreviated transcription (Latin):
funt: qui in ipa honoris sumimi tãtie
positi. ꝓuidendi itiueris offieutas
fusceꝑunt: quib hi nimiti qui sub¬
sequent᷑ inherent dorsa nominan¬
tur. Obscuratis ergo ociilis dorsum
fleditur: quia eũ lumensciendiȩ ꝑ¬
dunt qui p̃eunt: ꝓfecto ad portan¬
la peccatiorũ onera euruant᷑ qui
ꝑserutant᷑᷑ seo quȩ intelligendo
Benetrant inuendo coneuleãt.
epente docent: quȩ ñ oꝑe sedme¬
dicacione chidicerant. et qd ũbis
p̃dicant: morib impugnant.
Unde fit: ut cũ pastor ꝑ abrũp¬
ta gͣditur: ad pͥcrpiciũ grex sequa¬
cõcemptibilẽ pastorc̃ scientẽ: quȩ
aquam biberetis: reliquã pedib
ur̃is turbabatis. et oues meȩ quȩ
conculcata erant pedib ur̃is pas¬
cebantur: et quȩ pedes ur̃i tur¬
bauerant hȩc bibebant: Aquã
cũ fluenta ueritatis recte intelli¬
gentes hauriunt: Sed eandem
aquã pedib turbare est: sẽȩ me¬
ditacionis studia male uiuendo
corrumꝑe: Aquã seilieq eorum

Expanded text:
is summa facie positi, providendi itineris officium susceperunt. Quibus hi nimirum qui subsequenter inhaerent, dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis, dorsum flectitur; quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto ad portanda peccatorum onera curvantur qui perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant vivendo conculcant. Repente docent quae non opere, sed meditatione didicerunt, et quod verbis praedicant moribus impugnant. Unde fit ut cum pastor per abrupta graditur, ad praecipitium grex sequacaquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis: et oves meae, his quae conculcata fuerant pedibus vestris, pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . Aquam cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt, sed eamdem aquam pedibus turbare est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet pastorum
Abbreviated transcription (Latin):
le in caritate aliis bonũ prebet
exemplum: qui dm̃ ex toto corde.
tota mente. tota uirtute diligit.
et ꝓximũ sicut semet ipsum.
Ille in fide bonũ prebet exem¬
plum: qui recte creclendo bene
uunt: et bene iuuendo fidem
rectam custodit. Ille in castita¬
te aliis bonũ prebet exemplũ:
qui castitatis pulcritudinem
diligens. non solũ eam suo seruat
in corꝑe: s etiã a cogitatioĩbus pra¬
iis tutam custodit in mente: hͥa
nichil ꝓdest incorruptio carnis:
ubi non est integritas mentis.l.
De uocatione diume pietatis. x

Expanded text:
s bonum praebet exemplum qui Deum ex toto corde, tota mente, tota virtute diligit, et proximum sicut semetipsum . Ille in fide bonum praebet exemplum, qui recte credendo bene vivit, et bene vivendo fidem rectam custodit. Ille in castitate aliis bonum praebet exemplum, qui castitatis pulchritudinem diligens, non solum eam in suo servat corpore, sed etiam a cogitationibus pravis tutam custodit in mente, quia nihil prodest incorruptio carnis ubi non est integritas mentis. CAPUT L. De vocatione di
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes presto erant altario:
ab uxorũ suoꝵ se continebant cõ¬
cubitu. Hunc autẽ quia cotidie
corpus dñi. aut confitiendũ nobis
est ad altare. aut sumendũ. a car¬
nali cõcubitu cotidie nobis
est abstinendũ. Hinc paulus ti¬
motheum ammonet dicets. Exẽ¬
plũ esto fidelium in sermone: in
conuersatione. in Karitate. infi¬
de. in castitate. Qui enĩ aliis
in sermone exemplũ debet p̾bẽre:
modũ locutioĩs non debet igno¬
rare. sed diligenter cdebet adten¬
dere: quid. ciii. quando. uel quo¬
modo debeat loqui: ut sermo
eiꝰ non fatius. sed scd̃m dñi pre¬
ceptũ. sale sapientie sit conditꝰ
Ille in conuersatiõe bonũ aliis¬

Expanded text:
sacerdotes praesto erant altari, ab uxorum suarum se continebant concubitu: nunc autem quia quotidie corpus Domini aut conficiendum nobis est ad altare, aut sumendum a carnali concubitu quotidie nobis est abstinendum. Hinc Paulus Timotheum admonet, dicens: Exemplum esto fidelium in sermone, in conversatione, in charitate, in fide, in castitate . Qui enim aliis in sermone exemplum debet praebere, modum locutionis non debet ignorare, sed diligenter debet attendere, quid, cui, quando vel quomodo debeat loqui, ut sermo ejus non fatuus, sed, secundum Domini praeceptum, sale sapientiae sit conditus . Ille in conversatione bonu
Abbreviated transcription (Latin):
sellicet ꝑ temptationũ exereitiũ
ꝓbentur infide ꝑfecti. Cũ autem
ꝓbati sint ueraciter esse fideles: hoc
est ꝑfecti et in tegri in nullo defi¬
cientes. iure accipiant ꝓmissam ui¬
te eterne coronã. Duplex ẽ enĩ genꝰ¬
tẽptationis: unũ qd̾̃ decipit. aliud
qd̾ ꝓbat. Scd̃m hoc qd̃ decipit.
scriptũ est. Hemo cũ tẽptat᷑. dicat
qm̃ a deo tẽptat᷑. Ds̃ enĩ neminẽ
tẽptat. Sed̾m illud qd̾ ꝓbat: d̾s¬

Expanded text:
scilicet per tentationum exercitium scilicet per tentationum exercitium probentur in fide perfecti; cum autem probati sint veraciter esse fideles, hoc est perfecti et integri, in nullo deficientes, jure accipiant promissam vitae aeternae coronam. Nemo, cum tententationis, unum quod decipit, alterum quod probat. Secundum hoc quod decipit, scriptum est: Nemo, cum tentatur, dicat quod a Deo tentatur. Deus enim neminem tentat . Secundum illud q
Abbreviated transcription (Latin):
lapis ergo uiuus edificat᷑ a xp̃o
in domo eiꝰ: quicũq donante et
ad uiuante ipso bonis in defessus.
a sistere curat oꝑibus. In t̾emplo ergo
uiuo et sc̃o: non possunt lapides
poni nisi uiui et scĩ. Ergo om̃i
labore nitendũ est. ut simus illi
lapides de quib scriptũ est: Lapi¬
des scĩ uuoluunt᷑ suꝑ terram. ꝙ cũ
fuerimus ium lapides et ex om̃i
parte dolati. edificem intẽplum.
Et simus cũ apostolis et ꝓphis ha¬
bitacłm dei scm̃ spiritale nõmanu¬
fac̾tom. lxi. De sufferentia tẽp
lus qui suffeit tationuq.¬
temptationẽ: qm̃ cũ ꝓbatus fuerit
accipiet coronã uite. quã repro¬
misit deus diligentibus se. Huic
simile est illud in apocalipsi:
Esto fidelis usq ad mortem: et da¬
botibi coronã uite. quã reꝓmisit¬
ds̃ inquid diligentibus se: aꝑte
ammonens quia tanto ampliꝰ
gaudere intẽptatioĩbus oportet.
quanto cercius claret dm̃ his
quos diligit mauis sepe tempta¬
tionum pondus inponere: ut

Expanded text:
lapis ergo vivus aedificatur a Christo in domo ejus, quicunque, donante et adjuvante ipso, bonis indefessus insistere curat operibus. In templo ergo vivo et sancto non possunt lapides poni, nisi vivi et sancti. Ergo omni labore nitendum est ut simus illi lapides de quibus scriptum est: Lapides vivi volvuntur super terram , et cum fuerimus vivi lapides, et ex omni parte dolati, aedificemur in templum: et simus cum apostolis et prophetis habitaculum Dei sanctum, spirituale, non manufactum . CAPUT LXI. De sufferentia tentalus qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Huic simile est illud in Apocalypsi. Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae, quam repromisit, inquit, Deus diligentibus se . Aperte admonens quia tanto amplius gaudere in tentationibus oportet, quanto certius claret Deum his quos diligit majus saepe tentationum pondus imponere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalib sine murmuratione obe¬
dit: et om̃ib ꝓpriis renuntiat uo¬
luntatibus. luii. De circumcisiõe

Expanded text:
spiritualibus sine murmuratione obedit, et omnibus propriis renuntiat voluntatibus. CAPUT LVII. De circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
et mandata eiꝰ non sunt grauia.
Hoc & ipse dñs dic̃. Siquis dili¬
git me: sermonem meum serua¬
bit. Probatio ergo dilectionis:
tris nos uoluntatibus martamꝰ.
Nam qui ad huc per inlicita
desid̾ia de fluit. ꝓfecto dm̃ non
amat quia ei insua uoluntate
contra dicit.

Expanded text:
et mandata ejus gravia non sunt . Hoc et ipse Dominus ait: Si quis diligit me, sermonem meum servabit . Probatio ergo dilectionis, tris nos voluntatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit.
Abbreviated transcription (Latin):
dei non peccat: horrescit om̃e ma¬
lum amplectaendo iusticie bonũ.
nec eum delectat peccatũ. etiã si sce¬
leris impunitas ꝓmittatur. Qui
uero sola pena supplicii inseuitia
repͥmit: quã us non expleat opus
peccati. uiuit tamen in eo uoluntas
peccandi. Dolet que sibi in licitũ
qd̃ lex ꝓhibere dinoscitur. Ille
ergo mercedem boni oꝑis ꝑcipit.
qui amando iusticiam facit. non
his qui eã solo metu penarum in¬
uitus custodit. Om̃e peccatũ ante¬
quã admittatur: amplius ꝑtimes¬
estur. Quãiuis autẽ graue sit dũ
inusum uenerit: Leue existima¬
tur. et sine ullo metu cõmictitur.
Istis fomitibus quasi quibusdã

Expanded text:
Dei non peccat, horrescit omne maDei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec cum delectat peccatum, etiamsi sceleris impunitas promittatur. Qui vero sola poena supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi, doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit, qui amando justitiam facit, non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. Omne peccatum antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quamvis autem grave sit, dum in usum venerit, leve existimatur, et sine ullo metu committitur. Istis fomitibus quasi quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
uenerantur. Ideoq cecantur d.ui¬
no iuditio punienda cõmitte
et in penam cõmissam facinoris.
facinus deteriꝰ ad dere. Sepe p¬
catũ.: alteriꝰ peccati causa est. Qd̃¬
cum cõmettitur: aliud ex ipso qul¬
si sua soboles oritur. sicut fieri solet
nasci libidinem exnimia uentris inglu¬
uie: Pena uero peccati peccatum ad¬
mittitur: quando ꝓmerito cuiusq
peccati deo deserente in aliud pecca¬
tum deteriꝰ itur. de quo ampliꝰ qui
ad miserit sordidetur. Ergo p̃cedeis
peccatũ causa ẽ sequentis peccati. se¬
quens uero peccatum. pena ẽ prece¬
dentis delicti Precedentia itaq
peccata sequentiũ sunt criminũ cau¬
s̃a: ut illa que secunt᷑ sint preceden¬
tium pena. Precedentũ peccatorũ
pena ipsa uocatur induratio: ueni¬
ens de diina iusticia. Hinc ẽ qd̃
ait ꝓpħa. Indurasti cor nrm̃ neti¬
meremus te. Alud est non peccare
amore dilectionis dei: aliud tunore
supplicii. Qui enĩ amore caritatis

Expanded text:
venerantur. Ideoque caecantur divivenerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, in aliud peccatum deterius iadmiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati, sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio, veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te . Aliud est non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
in dustria. Grauiꝰ est infirmi¬
tate: quã ignorantia delinquere.
Gtauiꝰ in dustria: quã infirmitate
peccare. Industria nãq peccat: qui
studio ac deliberatione mentis. ma¬
lũ agit. In firmitate autẽ: qui casu
uel precipitatione delinquid. Ne¬
quius autẽ et cle industria peccan
qui non solum non bene uiuunt:
s etiã et bene uiuentes. si possirt
ã ueritate diuertunt. Sunt pecca¬
ta leuia: que ab incipientibus cot¬
cliana satisfactione purgantur.
Que tam̃ a ꝑfectis uiris: uelud
magna ctimina euitantur. Quid
autẽ homines de magnis scelerib
agere debent. quando etiã ꝑfec̾ti
leuia queq delicta quasi grauis¬
sima lugent. Experimento mino
scelerib. qui de paruis corrigi non
nouerunt. Iuditio autẽ diuino in
reatui nequiore labuntur: qui dis¬
tringere minora sua facta contẽp¬
nunt. Multi acrimine corruunt
incrimen: qui dei cognitionẽ ha
bentes. timorẽ eiꝰ negligunt: E quẽ
nouert᷑ ꝑscientiam: ꝑ actionem nou

Expanded text:
industria. Gravius est infirmitate quam ignorantia delinquere: gravius industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit. Infirmitate autem, qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed etiam et bene viventes si possunt a veritate divertunt. Sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris velut magna crimina evitantur. Quid autem homines de magnis sceleribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta quasi gravissima lugent? Experimento minorsceleribus, qui de parvis corrigi non noverunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur, qui distringere minora sua facta contemnunt. Multi a crimine corruunt in crimen, bentes, timorem ejus negligunt; et quem noverunt per scientiam, per actionem non
Abbreviated transcription (Latin):
sis quoq cõcontͣ se et aaron
cõqueri popłm eognouisset:
ait: Nos enim quid sumus:
lec contͣ nos est murmur ur̾m:
aliter ammonendi sunt ser¬
ui: atq aliter domini:
humilitatẽ conditionis aspi¬
ciant: dm̃ uero ut nature
conditi memoriã ñ amittãt:
Serui ammonendi sunt ne dños
si ordinatiomi illius suꝑbiendo
contͣdieũt. dñi quoq ammonen¬
di sunt: ne contͣdeũ de iuñe
eius suꝑbiant. si eos quos ꝑ con¬
ditionẽ tenent subditos. equa¬
les sibi ꝑ naturȩ consortiũ ñ eog¬
noseunt: Isti aminonendi sũt
ut sciant se seruos esse dñorum:
illi ammonendi sũt ut cognos¬
cant se conseruos esse seruorũ.
Itis nãq dicit᷑: serui obedite
dñis carnalib et rursũ. qui¬
cũq sũt sub uigo serui. dnos

Expanded text:
ses quoque cum contra se et Aaron ses quoque cum contra se et Aaron conqueri populum cognovisset, ait: Nos enim quid sumus? Nec contra nos est murmur vestrum, aliter admonendi sunt servi, aliter domini. humilitatem conditionis aspiciant; domini vero, ut naturae conditi, memoriam non amittant. Servi admonendi sunt, ne dominum si ordinationi illius superbiendo contradicunt; domini quoque admonendi sunt, quia contra Deum de munere ejus superbiunt, si eos quos per conditionem tenent subditos, aequales sibi per naturae consortium non agnoscunt. Isti admonendi sunt ut sciant se servos esse dominorum: illi admonendi sunt ut cognoscant se conservos esse servorum. Istis namque dicitur: Servi, obedite dominis carnalibus . Et rursum: Quicunque sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Qui& si quando ꝓ infirmiall
se se abstinere iux possunt: is
extrema quȩdã atq ext̃iora p¬
positorũ mala sed tam̃ himi¬
liter loquantur. quasi oram
clamidis silenter ineidũt. ql
uidelicet dũ p̃latȩ dignitat sal¬
tim innoxiȩ et latent᷑ derogant.
quasi regis suꝑ positi uestẽ fędãt.
Sed tandem ad semetipsos redeũt:
seq uehementissime uel tenuissi¬
ma uerbi laceratione rep̃hendũt.
Inde bene illic scriptũ est. Post
hec dauid ꝑcussit corsuũ: eo qd̾
abscidisset orã clamidis saul.
Facta quippe p̾positorũ oris gla¬
dio ferienda ñ sunt : etiã cũ rec¬
te rep̾hendenda iudicantur.
Si quãdo uero contͣ eos uel in
minimis lingua labitur: ne¬
cesse est ut ꝑ afflictionẽ penitẽ¬
tie eor p̾mat᷑. quatinus adsemet
ipsũ redeat: et cũ p̃posite potes¬
tati deliquerit. enis contͣ iudi¬
ciũ a quo fibi p̃lata est ꝑhorres¬
eat Nam cũ p̃positis deliqui¬
mus: eius ordini qui eos nobis
p̃tulit obuiamus: Unde moy¬

Expanded text:
 si quando propter infirmitatem sese abstinere vix possunt ut extrema quaedam atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter, loquantur, quasi oram chlamydis silenter incidunt, quia videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem secant; sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. Unde et bene illic scriptum est, quia post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamydis Saul. Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum rede reprehendenda iudicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis lingua labitur, necesse est, ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, quatinus ad semet ipsum redeat, et, cum praepositae potestati detraxerit, eius contra se iudicium, a quo sibi praelata estcat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordini qui nobis eos praetulit obviamus. Unde Moy
Abbreviated transcription (Latin):
mon itẽrũ dicit. In multiloquio
peccatũ nõ deerit. Esayas ꝓpħa
ait. Cultꝰ iustitie silentium.
Uidelicet indicans quia mentis
iusticia desolatur: quando ab in¬
moderata locutione nõ parcit᷑.
Hinc iacobus ait̃. Si quis putat
se religiosũ esse non refrenans
linguã suã. sed seducens corsuuͣ
huius uana ẽ religio. Praui ho¬
mines sicut insensu leues sunt:
ita in locutione precipites. et
reticere ꝑ tractando negliguriꝰ
que locuntur: Sed quod leuis
conscientia concipit: leuior
ꝓtinus lingua ꝑducit. Per se¬
met ipsam nos ueritas amino¬
net dicens. Om̃e uerbũ otiosum
qd̾ locuti fuerint. hoĩes. rationẽ

Expanded text:
ait: In multiloquio peccatum non deerit . Isaias propheta ait: Cultus justitiae silentium . Videlicet indicans quia mentis justitia desolatur, quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Pravi quidem homines, sicut in sensu leves sunt, ita in locutione praecipites, et reticere pertractando negligunt quae loquuntur, sed quod levis conscientia concipit, levior protinus lingua producit. Per semetipsam nos Veritas admonet dicens: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, re
Abbreviated transcription (Latin):
hostis uulneribus detegit. quia
munitione custodie cireũ cludit.
In ꝓuerbiis scriptũ ẽ. Sicut urbs
batens et absq muroꝵ ambitu:
cohibere spm̃ suum. Quia enĩ
muroꝵ silentiũ nõ habet inimi¬
si iacłis ciuitas mentis: et cum
se ꝑ uerba extra semet ipsam eicst.
aptã se ad uersario oftendit. Plerũ¬
q ꝑ quosdã gradus desidiosa
mens infoueam lapsis inpellit᷑.
et duĩ otiosa uerba cauere negli¬
gimus ad noxia ꝑuenimus. Ut
prius loqui alienalibeat: et post¬
modũ de tractioib uitã de quib
loquimur mordeat. ad extremũ
uero. usq ad aꝑtas lingua contu¬
melias erũpat. Per effrenationẽ
lingue seminantur stimula. ori
untur rixe. accenduntut faces
seruiens rectitudinẽ iusticie te¬
nere nequaquã possit: testat᷑.
ꝓpħa qui ait. Uir linguosus

Expanded text:
hostis vulneribus detegit, quia hostis vulneribus detegit, quia se munitione custodiae non circumcludit. In Proverbiis scriptum est : Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, cohibere spiritum suum. Quia enim murorum silentium non habet, patet inimici jaculis civitas mentis, et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Plerumque per quosdam gradus desidiosa mens in foveam lapsa impellitur, et dum otiosa verba cavere negligimus, ad noxia pervenimus, ut prius loqui aliena libeat, et postmodum detractionibus vitam eorum de quibus loquimur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Per effrenationem linguae seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces serviens, rectitudinem justitiae tenere nequaquam possit, testatur Propheta qui ait: Vir linguosus
Abbreviated transcription (Latin):
quitur hoĩem qui habet bona
oꝑeRa. xxxix. Demultiloquiom
criptũ ẽ. In mułtiloquio:
non effugies peccatuim.
quĩ multis utitur uerbis: ledit
animã suã. et uir linguosus non
dirigitur suꝑ terrã. Et si i multi¬
loquio extollamur. corã dno non
ab soluim᷑ Unde melius ẽ ut illud
dum̃ rogantes clicamus. Pone dñe
custodiam ori meo: et hostium cir¬
cũstantie labiis meis. Et non de
cantes: ut uigilantes aspitiant. qͣn¬
to rectitudinis statu depereunt.
dũ ꝑ multiplicia uerba dilabunt᷑.
Humana et enĩ mens aque more¬
et circũclausa ad suꝑiora colligit᷑.
quia illud repetit unde descendit:
et relaxata de perit. quia se ꝑ infi¬
ma in utiliter spargit. Qui suꝑ¬
uacius uerbis asilentii censura
lissipatur: quasi tot ruus extra
se ducitur. Unde et redire intetiꝰ
mens. ad sui cognitionẽ nõ suffi¬
cit. quia ꝑ multi loquium sparsa
a secreto se intime consideratioĩs
ixcludit. Totã uero se insidiantis

Expanded text:
quitur hominem qui habet opera quitur hominem qui habet opera bona. CAPUT XXXIX. De multiloquio. Scriptum est: In mutiloquio non effugies peccatum . Et: Qui multis utitur verbis, laedit animam suam . Et, vir linguosus non dirigetur super terram . Et si in multiloquio extollamur, coram Domino non absolvimur. Unde melius est ut illud Dominum rogantes dicamus: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Et: Non dcantes, ut vigilantes aspiciant, quanto a rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa, ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit, et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Qui supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur, unde et redire interius mens ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa a secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero se insidiantis
Abbreviated transcription (Latin):
uerba. non dui ꝓtrahas. sed cito
incide qd̃ loqueris: et qui escis.
Dixit senex quidã. Taciturnitati
oꝑam da. et nichil cogites: et in¬
tende cogitationi tue. siue qui¬
escens in lecto: siue surgens cum
timore dei. et hec faciens malig¬
noꝵ impetus nõ timebis. Dixit
abba pastor. quia interrogauit
abba moyses frẽm zachariã. tẽꝑe
quo moriebat᷑ dicens. Quid uides :
Et ille dixit ei. Hichil melius: quã
tacere pater. Dixit ei. Uerũ ẽ fili.
Tace. Dix̃ quidã abb̃i amon. Siergo
sit necessitas cũ uicino loquendi
uidetur tibi ut de scripturis cum
eo loquar. aut de uerbis et senten¬
tiis senioꝵ Et dicit ei senex. Si
non potes tacere. bonũ ẽ magis ut
de u̾bis seniorũ loquaris: quã de
scriptura. Pericłm enĩ est non par¬
uum. Oixit senex. Quia homosi
uerbum quidẽ habeat oꝑa autem
non habeat adsimilabitur arbori
habenti folia. fructũ autẽ non.
Sicut enĩ arbor fructib plena: etia
foliis uiridis. ita et sermo conse¬

Expanded text:
erba, non diu pertrahas, sed cito incide quod loqueris, et quiesce tu. Dixit senex quidam: Taciturnitati operam da, et nihil cogites, et intende cogitationi tuae, sive quiescens in lecto, sive surgens cum timore Dei, et haec faciens, malignorum impetus non timebis. Dixit abbas pastor: Quia interrogavit abbas Moyses fratrem Zachariam tempore quo moriebatur, dicens: Quid vides? Et ille dixi ei: Nihil melius quam tacere, Pater. Dixit ei: Verum est, fili, tace. Dixit quidam abbati Ammoni: Si sit necessitas cum vicino loquendi, videtur tibi ut de Scripturis cum eo loquar, an de verbis et sententiis seniorum? Dixitque ei senex: Si non potes tacere, bonum est magis ut de verbis seniorum loquaris, quam de Scriptura. Periculum enim est non parvum. Dixit senex: Quia homo si verbum quidem habeat, opera autem non habeat, assimilabitur arbori habenti folia, fructum autem non. Sicut enim arbor fructibus plena etiam foliis viridis, ita et sermo conse
Abbreviated transcription (Latin):
huius scłi conuersatione se subtra¬
hunt: tanto in terne mentis atie
p̾sentiam dĩ. et angelice sotietatis
frequentiam contemplant᷑. Uia si¬
ne offendicło: uita monachi siue
cupiditatis et amoris in pedunento.
Dũ eñi quisq a consortio mundi
abstraitur. nec cupiditas eũ obli¬
gat consentientem: nec crutiat
sentientẽ. Ponũ est corporaliter
remotã esse a mundo. sed multo
ẽ meliꝰ uoluntate. utrũq aut̃
uiro ꝑfecꝰto. Ille gͦ ꝑfectus est: qui
huic scło et corꝑe et corde discretus
ẽ. Onager ut ait iob cõtẽpnit ciui¬
tatẽ. et monachi cõmunẽ seculariũ
cuuum conuersationẽ. Hi ad uersa
uite nr̃e appetunt. ꝓspera contẽmp

Expanded text:
hujus saeculi conversatione se subtrahujus saeculi conversatione se subtrahunt, tanto internae mentis acie praesentiam Dei, et angelicae societatis frequentiam contemplantur. ne offendiculo, vita monachi, sine cupiditatis et amoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. Bonum est corporaliter remotum esse a mundo, sed multo est melius voluntate. Utrumque autem viro perfecto. Ille autem perfectus est, qui huic saeculo corpore et corde discretus est. Onager, ut ait Jeremias, contemnit civitatem , et monachi communem saecularium civium conversationem. Hi adversa vitae
Abbreviated transcription (Latin):
bui mundi .xiiii.
a que scłi amatoribus cara
sunt: scĩ uelud ad uersa refu¬
giunt : plus que aduersitatibus
mundi gaudent. quã ꝓsꝑitatibus
delectant᷑. Alienos esse adeo qͥbus
hoc scłm ad om̃e cõmodũ ꝓsꝑatur.
seruis aut̃ dei cuncta huiꝰ mundi
contraria sunt. ut dũ ista aduersa
seutiunt. ad celeste desiderrum ar¬
dentius excitant᷑. Magna apud
dm̃ refulget grã: qui huic mun
do contemptibilis fuerit. Ham
reuera necesse ẽ: ut que mundus
odit diligat᷑ a deo. Scĩ iuri ideo
contẽpnere cupiunt mundũ: et
motũ mentis ad suꝑna reuocare
ut ibi se recolligant unde deflu¬
xerunt: & inde se subtrahant. uii¬
de dispersi sunt. Qui post renun¬
tiationẽ mundi ad suꝑnam pa¬
triam scĩs desideriis inhiat: ab
hac terrena intentione quasi
quib dam pennis subleuatus eri¬
gitur. et in quo lapsus erat ꝑge
initũ conspieit: et ubi perueners
cũ gaudio magno intendit¬
huic mundo inoruint᷑ ut soli dõ
uiuere delectant᷑: quantoq ab

Expanded text:
bus mundi. 1. Ea quae saeculi amatoribus chara sunt, sancti velut adversa refugiunt; plusque adversitatibus mundi gaudent, quam prosperitatibus delectantur. 2. Alienos esse a Deo quibus hoc saeculum ad omne commodum prosperatur. Servis autem Dei cuncta hujus mundi contraria sunt; ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. 3. Magna apud Ddo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est, ut quem mundus odit, diligatur a Deo. Sancti viri ideo contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerunt, et inde se subtrahant, unde dispersi sunt. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pennis sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat per gemitum conspicit, et ubi pervenerit cum gaudio magno intendithuic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur; quantoque ab
Abbreviated transcription (Latin):
et si que sunt alie uͥtutes ꝑuenit᷑.
Hec enĩ sunt mansiones: ꝑ quas
qd regnũ celeste. et clm̃ patr̃e uen¬
turos nos esse credimꝰ. Hec ser¬
ua: netimeas initium bone uie
suscipere. que te aduitam ꝑducat
terrram. lxxx .uii. Quomodo¬
eatus beatus efficit᷑ homo.
qui ocdio habuerit hunc
mundũ: et tantũ modo meditatio
eiꝰ fuerit in deo. Deatꝰ qui execrat᷑
fuerit peccatũ & malciam: et dñi

Expanded text:
i quae sunt aliae virtutes, pervenitur. Haec enim sunt mansiones per quas ad regnum coeleste et Deum Patrem venturos nos esse credimus. Haec serva, ne timeas initium bonae viae suscipere, quae te ad vitam perducat aeternam. CAPUT LXXXVII. Quomodo beatus efficitur homo. Beatus qui odio habuerit hunc mundum, et tantummodo meditatio ejus fuerit in Deo. Beatus qui exsecratus fuerit peccatum et malitiam, et D
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ non delebitur. Oremus ergo
semꝑ frs dilectissimi: ut transse¬
rat nos dñs pius atq denignus
in illam beatam spem et ineff abilem
leticiam. et mansionẽ et̾nam ubi
est semꝑ laudatio et exultatio. et io¬
cũditas sẽpiterna. Si clesideras esse
celestis: semꝑ que terrena sunt
execrare et despice ꝑfectorũ exem¬
pla sectare. et imitator existe. Heco¬
gites intrate dicens multus est
labor ꝓpositi. atq institutionis
monachatꝰ nri. Ego aut̃ sum par¬
uus et infirmus: non ualeo in hoc
ꝓposito consistere. O dilectissime
fr᷑. intellige que dico. Si uolueris
ꝓficisci in longã regionẽ: non pote¬
ris uniꝰ hore spatio tociꝰ uie int̾ual¬
la concurrere. s gradatim coticlie
ꝑficis mansionem: et post multũ
tempꝰ aclaborem ad patͥam quam
desideras ꝑuenis. Sic ẽ regnũ cȩ¬
leste: et parachisus deliciarũ. et
desid̃abilis patͥa monachorũ: ad¬

Expanded text:
quod non delebitur. Oremus ergo quod non delebitur. Oremus ergo semper, fratres dilectissimi, ut transferat nos Dominus pius atque benignus in illam beatam spem et ineffabilem laetitiam et mansionem aeternam, ubi est semper laudatio et exsultatio, et jucunditas sempiterna. Si desideras esse coelestis, semper quae terrena sunt exsecrare et despice, perfectorum exempla sectare, et imitator existe. Ne cogites intra te dicens: Multus est labor propositi atque institutionis monachatus nostri; ego autem sum parvus et infirmus, non valeo in hoc proposito consistere. O dilectissime frater, intellige quae dico. Si volueris proficisci in longam regionem, non poteris unius horae spatio totius viae intervalla concurrere, sed gradatim quotidie perficis mansionem, et post multum tempus ac laborem ad patriam quam desideras pervenies. Sic est regnum coelorum, et paradisus deliciarum, et desiderabilis pat