comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uictimas immolabant. &. liba fun¬
debant. Qd cũ uidissem: dixi ad eos.
Quid ẽ bama. hoc enĩ int̾pretat᷑ ex¬
celsũ. aut cur ingredimini istiꝰmo¬
di locũ. quẽ uobis in cunctis collib¬
e legisti. ita ut usq hodie istiꝰmodi loca
appellentur bamoth. et antiquus er¬
ror nomen pͥstinũ teneat: ꝓ bama qd̾
nos in excelsũ uertimꝰ: inseptuaginta
qđ in hebraico sermone nichil resonat.
Potest bama. si utrãq sillabã in duo di¬
uidas uerba: significare. in quo. Sed
p̃senti loco. sensus iste ñ congruit. Ubi¬
cũq aut̃ in regũ et paralypomenon li¬
bris scribitur. ad huc popłs adolebat
incensũ. et immolabat in excelso: bam̃a
singularit̾ &. bamoth pluralit̾ excelsa

Expanded text:
victimas immolabant, et liba funvictimas immolabant, et liba fundebant, quod cum vidissem, dixi ad eos: Quid est, BAMA? hoc enim interpretatur excelsum: aut cur ingredimini istiusmodi locum quem vobis in cunctis collibuelegistis, ita ut usque hodie istiusmodi loca appellentur BAMOTH, et antiquus error nomen pristinum teneat? Pro BAMA, quod nos in excelsum vertimus, in Septuaginta quod Hebraico sermone nil resonat. Potest BAMA  , si utramque syllabam in duo dividas verba, significare, in quo; sed praesenti loco sensus iste non congruit. Ubicumque autem in Regum, et Paralipomenon libris scribitur: Adhuc populus adolebat incensum, et immolabat in excelso: BAMA singulariter, et BAMOTH   pluraliter excelsa
Abbreviated transcription (Latin):
ibi furorẽ munerũ suoꝵ. et posuer̃t
ibi odorẽ fraglantię suȩ .&. libauert̃
libamina sua. Et dixi ad eos. Quid ẽ
abana. quia uos intratis illuc : Et
solitudine delinqͦntes. in cunctas
disꝑgere nationes. et dare illis p̃cepta
non bona. ut qđ mͥ offerre debuerant.
idolis immolarent. et om̃e pͥmitiuũ
ficerem eos atq delerem. Quando aũ
dicit uolui: ostendit se ñ fecisse qđ uo¬
luit. Illudq qđ sequit᷑. &. scient quia
ego dñs ds̃. in lxx ñ habetur. Non enĩ eis
uidebat᷑ consequens: pꝰ int̾fectionem
nosse qđ ipse sit dñs. Sed tu fili homi¬
nis rursũ loquere ad eos. hoc est senio
duxere ꝓnichili. Post quã introduxi
eos in t̾rã quã mea fortitudine possede¬
runt: quã ego ad possidendũ dederã:
illi uerterunt ad ex asꝑandũ me. Cum
enĩ uidissent omne collẽ excelsũ. lig¬
nũq nemorosũ : sacrificabant in mon¬
tib. ⁊ in lucis et in saltib. et idolis

Expanded text:
ibi furorem munerum suorum, et posuerunt ibi furorem munerum suorum, et posuerunt ibi odorem fragrantiae eorum, et libaverunt ibi libamina sua. Et dixi ad eos: Quid est abbana, quia vos intratis illuc? Et vsolitudine delinquentes in cunctas dispergere nationes, et dare illis praecepta non bona, ut quod mihi offerre debuerunt, idolis immolarent, et omne primitivumrficerem eos atque delerem. Quando autem dicit, volui, ostendit se non fecisse quod voluit. Illudque quod sequitur: Et scient quia ego sum Dominus, in LXX non habetur. Non enim eis videbatur consequens post interfectionem nosse, quod 234 ipse sit Dominus. Sed tu, fili hominis, rursum loquere ad eos, hoc est, ad seduxere pro nihili; postquam introduxi eos in terram quam mea fortitudine possederunt, quam ego ad possidendum dederam, illi verterunt ad exasperandum me. Cum enim vidissent omnem collem excelsum, lignumque nemorosum, sacrificabant in montibus, et in lucis et saltibus, et idolis
Abbreviated transcription (Latin):
auctorẽ offenderant.
uam obrem loquere ad domũ isrł fi¬
li hominis: et dices ad eos. Hȩc dicit
dñs ds̃. Adhuc et in hoc blasphema¬
uert̃ me patres ur̃i: cũ spreuissent me
contemnentes: ⁊ in duxissem eos in t̾¬
rã. suꝑ quã leuaui manũ meã. ut da¬
et omne lignũ nemorosũ. ⁊ immola¬
uer̃t ibi uictimas suas. et dederunt
ibi irritationẽ oblationis suȩ. et posu¬
erunt ibi odorẽ suauitatis suȩ. et liba¬
uert̃ libationes suas. Et dixi ad eos.
Quid ẽ excelsũ ad qđ uos ingredimini:
Et uocatũ ẽ nom̃ eiꝰ excelsũ: usq in hẽ
derrco loquere ad domũ isrł. fili hois
et dices ad eos. hȩc dicit ad onay dnis
Usq ad hoc me adiracundiã ꝓ uocaue¬
runt patres ur̃i. in delictis suis quib
corruert̃ in me. et introduxi eos in
terrã suꝑ quã leuaui manũ meã ut
traderẽ eam illis: uidert̃q omnem
collẽ excelsũ. et om̃e lignũ nemorosũ.
⁊ immolauert̃ ibi diissuis. ⁊ posuert̃

Expanded text:
auctorem offenderant. auctorem offenderant. Quamobrem loquere ad domum Israel, fili hominis, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Adhuc et in hoc blasphemaverunt me patres vestri, cum sprevissent me contemnentes, et induxissem eos in terram super quam levavi manum meam, ut daet omne lignum nemorosum, et immolaverunt ibi victimas suas, et dederunt ibi irritationem oblationis suae, et posuerunt ibi odorem suavitatis suae, et libaverunt libationes suas. Et dixi ad eos: Quid est excelsum ad quod vos ingrEt vocatum est nomen ejus excelsum usque in hunc dcirco loquere ad domum Israel, fili hominis, et dices ad eos: Haec dicit Adonai Dominus: Usque ad hoc me ad iracundiam provocaverunt patres vestri in delictis suis, quibus corruerunt in me, et introduxi eos in terram super quam levavi manum meam ut traderem eam illis. Videruntque omnem collem excelsum, et omne lignum nemorosum, et immolaverunt ibi diis suis, et posuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. uolui ulos diuidere innationes.
⁊ in toto orbe disꝑgere. et dare illso
cepta ñ bona. et iudicia inquib non
uiuerent. ut polluerẽ illos inmune¬
rib suis. qͥa om̃ia pͥmogenita idolis
consecrabant. et delerẽ illos in ꝑpetuũ.
et scirent qđ ego essem dñs. ꝑ quȩ osten¬
dit eis ñ se dedisse p̃cepta ñ bona. qui
in heremo morabant᷑. s his qͦs dispge¬
re uoluit innationes. et facere in toto
orbe peregrinos: dare coegisse quȩ non
dedit. ut ibi p̾cepta dĩ bona. uicio suo ñ
bona facerent: dũ idolis exhibent quȩ
ds̃ sibi p̃ceperat ex hibenda. Potest et hoc
dici. qđ ante offensam. de calogũ tantũ
acceꝑint. post idolatriam uͦ atq blasphe¬
miam. multiplices legis cerimonias: ut dõ
potiꝰ offerrent uictimas qͣs demonib
offerebatł. ⁊ cõꝑatiõe sacͥ legii leuiꝰ fieroꝵ
qd ñ erat ꝑse bonũ. ⁊ neqͦꝗͣ malũ qͥa deo
offerebat᷑. et tam̃ ñ bonũ. quia boni

Expanded text:
Deum, volui illos dividere in nationes, Deum, volui illos dividere in nationes, et in toto orbe dispergere, et dare illis praecepta non bona; et judicia in quibus non viverent, ut polluerem illos in muneribus suis, quia omnia primogenita idolis consecrabant, et delerem eos in perpetuum, et scirent quod ego essem Dominus. Per quae ostendit non se dedisse eis praecepta non bona qui in eremo morabantur, sed his quos dispergere voluit in nationes, et facere in toto orbe peregrinos, dare cogitasse quae non dedit: ut ibi Dei praecepta bona, vitio suo non bona facerent, dum idolis exhibent quae Deus sibi praeceperat exhibenda. Potest et hoc dici, quod ante offensam, decalogum tantum acceperint; post idololatriam vero, et 233 blasphemiam multiplices legis caeremonias, ut Deo potius offerrent victimas, quas daemonibus offerebant, et comparatione sacrilegii, levius fieret quod non erat per se bonum, et nequaquam malum, quia Deo offerebatur, et tamen non bonum, quia boni
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. p̾cepta ñ bona: hoc est dimi¬
sit eos cogitationib et desideriis suis.
ut facerent quȩ ñ conueniunt. Et pol¬
luit eos inmunerib suis. sicut sacer¬
dos. lepsos de popło separans. et eos pol¬
lutos esse demonstrans. dũ idolis offer̃t
quȩ dõ offerre deberent. ⁊ transducunt
om̃ẽ qđ aꝑit uuluã ꝑ ignẽ baali. id est
pͥmogenita. Ut post quã deserti fueritł
adõ ⁊ idoloꝵ cultui traditi. tc̾ intelli¬
gant qđ ipse sit dñs. quẽ suo uicio ad ira¬
cundiam concitarunt. Hunc locũ ma¬
nifestius int̾pretatꝰ ẽ symmachus : ꝓ
p̃terito ponens futurũ. Igit᷑ ⁊ ego da¬
bo eis p̃cepta ñbona. et iudicia ꝓpter
quȩ ñ uiuent. &. polluã eos ꝓpt̃ mu¬
nera sua: quia consecrant et transdu¬
cunt om̃e qđ aꝑit uuluã. ut deleam
eos. ⁊ scient quia ego dñs. Et ẽ sensus.
Quia uidi filios patrũ scelerib ad ȩqͣri.
et eadẽ facere ꝓpt̾ quȩ illi offenderant

Expanded text:
gentibus praecepta non bona, hoc est, dimigentibus praecepta non bona, hoc est, dimisit eos cogitationibus, et desideriis suis, ut facerent quae non conveniunt. Et polluit eos in muneribus suis: sicut Sacerdos leprosos de populo separans, et eos pollutos esse demonstrans; dum idolis offerunt quae Deo offerre deberent. Et transducunt omne quod aperit vulvam per ignem Baali, id est, primogenita; ut postquam deserti fuerint a Deo, et idolorum cultui traditi, tunc intelligant quod ipse sit Dominus, quem suo vitio ad iracundiam concitaverunt. Hunc locum manifestius interpretatus est Symmachus, pro praeterito ponens futurum. Igitur et ego dabo eis praecepta non bona, et judicia propter quae non vivent, et polluam eos propter munera sua, quia consecrant, et transducunt omne quod aperit vulvam, ut deleam eos, et scient quia ego Dominus. Et est sensus: Quia vidi filios patrum sceleribus adaequari, et eadem facere propter quae illi offenderant
Abbreviated transcription (Latin):
delerem eos. Et qđ illi p̃termiserunt:
et scient quia ego dñs.
bi ueteri testamento. contͣ filios eoꝵ
qui in solitudine corruer̃t. dñs leuaue¬
rit manũ suam. uolens eos disꝑgere
in nationes. scriptura ñ dicit : sed ex eo
qd hic refert. factũ esse credendũ est.
Siue hoc significat. qđ postquã t̾rã reꝓ¬
missionis intrauerint. uariis teporib
ob multa peccata. diuersis traditi st̃
gentib regibq Et eo tẽpore. quȩ na¬
sint eis non bona. dũ nequaꝗͣ. ualent
in captiuitate legis p̃cepta seruare.
et facere quȩ diuims sermo mandauit.
Neq dixit. dedi eis p̾cepta mala: sed non
bona. Non enĩ statĩ sequit᷑. ut qđ bo¬
nũ ñ est. sit malũ. sicut et apłs docet.
bonũ esse homini uxorẽ uł mulierem
ñ tangere. s ꝓpt̾ in continentiã. unũ¬
quẽq possidere uassuũ inscĩficatione
et castitate. Qđ si fecerit. nec bonum
nec malũ est. Dedit gͦ eis ds̃ disꝑsis in

Expanded text:
delerem eos et quod illi praetermiserunt: delerem eos et quod illi praetermiserunt: et scient quia ego Dominus. Ubi in veteri Testamento contra filios eorum, qui in solitudine corruerunt, Dominus levaverit manum suam, volens eos dispergere in nationes, Scriptura non dicit: sed ex eo quod hic refert, factum esse credendum est. Sive hoc significat, quod postquam terram repromissionis intraverint, variis temporibus ob multa peccata diversis traditi sunt gentibus regibusque, et eo tempore quae nasint eis non bona, dum nequaquam valent in captivitate legis praecepta servare, et facere quae divinus sermo mandavit. Neque dixit, dedi eis praecepta mala: sed, non bona. Non enim statim sequitur, ut quod bonum non est, sit malum: sicut et 232 Apostolus docet, bonum esse homini uxorem vel mulierem non tangere; sed propter incontinentiam unumquemque possidere vas suum in sanctificatione et castitate . Quod si non fecerit, nec bonum nec malum est. Dedit ergo eis Deus dispersis in
Abbreviated transcription (Latin):
serto. Auerti aut̃ manũ meã. et feci
ꝓpt̾ nomen meũ: ut ñ uiolaret᷑ coram
gentib de quib eieci eos in oculis earũ.
ed et filii inquit parentũ scelera st̃ secuti:
fecert̃q om̃ia quȩ illi fecerant. Uide
qua et patres eoꝵ miscđiȩ meȩ magni¬
tudine seruati sunt: et ob easdẽ causas
quib et patrũ misertꝰ sũ: ut unꝰ atq
idem creator amboꝵ. simili irã meã
patientia mittigarẽ. Manifesta ꝑcur¬
rimꝰ: ut ad obscuriora transeamus.
terũ leuaui manũ meã in eos in solitu¬
dine: ut disꝑgerẽ illos innationes. et
uentilarẽ in t̾ras. eo qđ iudicia mea ñ
fecissent. et p̃cepta mea reꝓbassent. &
sabbata mea uiolassent. et post idolaᷤᷤ¬
siue cogitationes patrũ fuissent oculi
eoꝵ. Ergo et ego dedi eis p̾cepta ñ bona.
et iudicia in quib ñ uiuent: et pollui
eos inmunerib cũ offerrent. siue trans¬
ducerentꝰ. omne qđ aꝑit uuluã ꝓpter
delicta sua: ꝓ quo lex transtulert̃. ut

Expanded text:
serto. Averti autem manum meam, et feci propter nomen meum, ut non violaretur coram gentibus, de quibus ejeci eos in oculis earum. » Sed et filii, inquit, parentum sunt scelera secuti, feceruntque omnia quae illi fecerant, unde  qua et patres eorum misericordiae meae magnitudine reservati sunt, et ob easdem causas quibus et patrum misertus sum, ut unus atque idem creator amborum simili iram meam patientia mitigarem. Manifesta percurrimus, et ad obscuriora transimus. « Iterum levavi manum meam in eos in solitudine ut dispergerem illos in nationibus, et ventilarem in terras, eo quod judicia mea non fecissent, et praecepta mea reprobassent, et sabbata mea violassent, et post idolasive cogitationes patrum suorum fuissent oculi eorum. Ergo et ego dedi eis praecepta non bona, et judicia in quibus non vivent, et pollui eos in muneribus suis cum offerrent sive transducerent omne quod aperit vulvam propter delicta sua pro quo LXX transtulerunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstinas: et mala peccata ad inuenti¬
onĩ̃ auferte. Et si post hȩc audieri¬
tis me. et nom̃ meũ ñ pollueritis in
munerib ur̃is. atq simulachris:
tc̃ in monte scõ meo offeretis mͥn ui¬
ctimas. ⁊ seruietis omĩs domꝰ isrł.
Aquila uͦ sẏminacho ex parte consen¬
tiens: ex parte discordat. Ite inquit
pꝰ idola ur̃a et seruite eis: quia in dig¬
ni estis meo imꝑio: nec me ur̃a cultu¬
ra delectat. Qđ si & in hoc nequaꝗͣ au¬
dieritis me. sed nomen meu̾ sc̃m pollue¬
ritis. dũ mͥ offerre simulatis quȩ offer¬
tis idolis. et nominimeo tantã blasphe¬
miam facitis. ut qui idoloꝵ cultores
estis meos uos esse dicatis: hoc scitote
qđ in monte sco meo. in monte excel¬
so isrł. ibi seruitura sit mͥ om̃is domꝰ¬

Expanded text:
pristinas, et malarum adinventipristinas, et malarum adinventionum auferte peccata: et si post haec audieritis me, et nomen meum non pollueritis in muneribus vestris atque simulacris: tunc in monte meo sancto offeretis mihi victimas, et servietis, o omnis domus Israel. Aquila vero Symmacho ex parte consentiens, in parte discordat: Ite, inquit, post idola vestra, et servite eis, quia indigni estis meo imperio, nec me vestra cultura delectat. Quod si et in hoc nequaquam audieritis me, sed nomen sanctum meum pollueritis, dum mihi offerre simulatis quae offertis idolis, et nomini meo tantum blasphemiam facitis, ut qui idolorum cultores estis, meos vos esse dicatis; hoc scitote, quod in monte sancto meo, in monte excelso Israel, ibi servitura sit m
Abbreviated transcription (Latin):
in munerib ur̃is. ⁊ in idolis ur̃is. lxx
Tuos domꝰ ifrł: hec dicit ad onay dñs
Unusqͥsq ad inuentiones suas aufe¬
rat: et pꝰ hȩc si uos audieritis me. et
nom̃ meũ scm̃ ñ pollueritis ultͣ in mu¬
nerib ur̃is. et instudiis ur̃is. Huns
locũ manifestiꝰ int̃p̃tatꝰ ÷ symmachũ
nusquisq idolis suis euntes seruit.¬
quia noluistis audire me. Nom̃ aũ
meũ sc̃m nolite ultra polluere: per
munera ur̃a atq simulachra. In mon¬
te uͦ scõ meo. in monte excelso ifrł ait
dñs ds̃: ibi seruiet mͥ om̃ĩs domꝰ ifrł.¬
yminachi translatio: hanc habet in¬
telligentiã. Quia mͥ seruire ñ uultis.
ite seruite idolis. ⁊ simulachroꝵ ur̃oꝵ
calcate uestigia: me enĩ audire ñ
uultis. Et nequaꝗͣ mͥ hostias unmo¬
letis. nec adoleatis incensũ: nec m̃s.
popłs appellemini. Michi enĩ neqͣꝙͣ
in lucis. et fanis. & idoloꝵ locis. serui¬
ent cultores mei. qđ uos facitis: sed
sum. Perelinquite cogitationes ur̃as

Expanded text:
muneribus vestris, et in idolis vestris. LXX: Et vos, domus Israel, haec dicit Adonai Dominus: Unusquisque adinventiones suas auferat: et post haec si vos audieritis me, et nomen meum sanctum non pollueritis ultra in muneribus vestris, et in studiis vestris. Hunc locum manifestius interpretatus est Symmachus: Unusquisque idolis suis euntes servitquia noluistis audire me: nomen autem meum sanctum nolite ultra polluere per munera vestra atque simulacra. In monte vero sancto meo, in monte excelso Israel, ait Dominus Deus, ibi serviet mhabet sensum: Quia mihi servire non vultis, ite et servite idolis, et simulacrorum vestrorum calcate vestigia. Me enim audire non vultis, ut nequaquam mihi hostias immoletis, 237 nec adoleatis incensum, nec meus populus appellemini. Mihi enim nequaquam in lucis, et fanis, et idolorum locis servient cultores mei, quod vos facitis: sed sum. Derelinquite cogitationes vestras
Abbreviated transcription (Latin):
ego respondebo uobis domꝰ isrł: Uiuo
ego dicit dñs ds̃: quia ñ respondebo uob̾.
atrũ ur̃oꝵ imitamini uicia. ⁊ ꝑ easdẽ
in ceditis uias: ut delicta similia similẽ
mereant᷑ &. pęnã. Et in tantũ scelerũ
ꝓficitis: ut filios ur̃os ꝑ ignẽ dȩ monib
consecretis. Nec semel hoc fecisse suffici¬
at: sed usq inp̃sentiarũ agitis eadem.
Non quo hȩc seniores in captiuitate faci¬
ant: s quo illi qui ierosolimis morabant᷑
& quib captiuitas imminebat. hȩc
om̃ia facere ñ cessent. Et cũ tantis fla¬
gitiis obligati sitis. responsionẽ inqͥt
meã quęritis : Uiuo ego dicit dñs.¬

Expanded text:
o ego, dicit Dominus Deus, quia non respondebo vobis. Patrum vestrorum imitamini vitia, et per easdem inceditis vias, ut delicta similia similem mereantur et poenam, et in tantum scelus profecistis, ut filios vestros per ignem daemonibus consecretis: nec semel hoc fecisse sufficiat, sed usque in praesentiarum 235 agatis eadem. Non quod haec seniores in captivitate faciant, sed quod illi qui Jerosolymis morabantur, et quibus captivitas imminebat, haec omnia facere non cessent. Et cum tantis flagitiis obligati sitis, responsionem, inquit, meam quaeritis? Vivo ego, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
to: ut om̃ino ñ introducerẽ eos in t̾rã
quã dedi eis. terrã fluent̾e lacte ⁊ mele
fauus ẽ ultra omnẽ t̾rã: eo qđ iustifica¬
tiones meas reppuler̃t. & inp̃ceptis me¬
is non ambulauert̃. et sabbata mea uio¬
lauer̃t. et post cogitationes cordiũ suoꝵ
ambulant. Et peꝑcit oculus m̃s suꝑ eos.
ne delerem eos: et ñ int̾feci eos in c̃sũpti

Expanded text:
to, ut omnino non introducerem eos in terram to, ut omnino non introducerem eos in terram quam dedi eis: terram fluentem lacte et melle: favus est ultra omnem terram: eo quod justificationes meas repulerunt, et in praeceptis meis non ambulaverunt, et sabbata mea violaverunt, et post cogitationes cordium suorum ambulaverunt. Et pepercit oculus meus super eos, ne delerem eos, et non interfeci eos, in
Abbreviated transcription (Latin):
rorem suũ suꝑ eos indeserto. et consu¬
meret illos: quando locutꝰ ẽ ad moy¬
sen. Dimitte me: et iratꝰ furore contͣ
eos delebo illos. Sed noluit facere par¬
cens ȩgyptiis. et &teris gentib ne
scandalirarentur: et ipsis quoꝵ miser¬
tus ẽ. expectans pęnitentiã conũsoꝵ.
N otandũq qđ quando c̃stitutis in egyp¬
to loquebatur. pꝰ offensã. feci ait ꝓpt̃
nom̃ meũ. ut non uiolaret᷑ corã gentib
de quib eieci eos in conspectu earũ.
go gͥ leuaui manũ meã suꝑ eos in de¬
serto. ne educerem eos in t̾ra quã dedi
eis. fluent̾e lacte et melle. precipuã
t̾rarũ om̃iũ: quia iudicia mea ꝓiecera¬
nt. et in p̾ceptis meis ñ ambulauerant.
et sabbata mea uiolauerant. Post ido¬
la enĩ cor eoꝵ gradiebatur. Et peꝑcit
oculus m̃s suꝑ eos. ut ñ int̾ficerem eos:
nec consũpsi eos in deserto. Lxx.
t ego leuaui manũ meã suꝑ eos indeser¬

Expanded text:
rorem suum super eos in deserto, et consurorem suum super eos in deserto, et consumeret eos, quando locutus est ad Moysen: Dimitte me, et iratus furore contra eos, delebo illos . Sed noluit facere, parcens Aegyptiis, et caeteris gentibus, ne scandalizarentur, et ipsis quorum misertus est, exspectans poenitentiam conversorum. Notandumque quod quando constitutis in Aegypto loquebatur post offensam: Feci, ait, propter nomen meum, ut non violaretur coram gentibus de quibus ejeci eos in coEgo igitur levavi manum meam super eos 229 in deserto, ne educerem eos in terram quam dedi eis, fluentem lacte et melle: praecipuam terrarum omnium, quia judicia mea projecerant, et in praeceptis meis non ambulaverant, et sabbata mea violaverant. Post idola enim cor eorum gradiebatur, et pepercit oculus meus super eos, ut non interficerem eos, nec consumpsi eos in deserto. LXX: Et ego levavi manum meam super eos in deser
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ ẽ uob̾. qui uiolauerit illud morte
morietur : qui fecerit in eo opus. int̾fi¬
cietur anima illa de medio popłi sui.
Ergo sabbatũ et circũcisio. in signũ da¬
ta sunt ueri sabbati. et uerȩ circũcisi¬
onis. ut sciamꝰ nobis inꝑfecto et ęt̾no
sabbato requiescendũ a scłi oꝑib: ut
non p̃putium s cor circũcidamꝰ. Uñ
in sex dieb oꝑantes die septimo requi¬
escimꝰ: ut nichil aliud die et nocte
faciamꝰ. nisi omne qđ uiuimꝰ. deberi
dño nouerimꝰ. Et redeunte ebdoma¬
da totos nos etꝰ nomini consecramus:
ut ꝑ sc̃ificationẽ diei. recordem᷑ dñi
qui sc̃ĩficat nos. Hȩc p̾cepta et iustifi¬
cationes et obseruantiam sabbati. de¬
dit dñs in deserto. ut facientes illa ui¬
uerent in eis. non de illis ad maiora
transirent. sicut in euangłio ꝓmissũ
est. Quȩ illi uiolauer̃t. non semel. nec
parũ : sed uehement̃. ut uiolationis
eñyracic monstraret᷑. Dixit gͦ et in
sua mente decreuit. ut effunderet fu¬

Expanded text:
st vobis. Qui violaverit illud, morte morietur. Omnis qui fecerit in eo opus, interficietur anima illa de medio populi sui . Ergo sabbatum et circumcisio in signum data sunt veri sabbati, et verae circumcisionis: ut sciamus nobis in perfecto, et aeterno sabbato requiescendum a saeculi operibus, et non praeputium, sed cor circumcidamus. Unde in sex diebus operantes, die septimo requiescimus, ut nihfaciamus nisi omne quod vivimus, deberi Domino noverimus, et redeunte hebdomade, totos nos ejus nomini consecramus, ut per sanctificationem diei recordemur Domini qui sanctificat nos. Haec praecepta et justificationes et obserdit Dominus in deserto, ut facientes illa viverent in eis: non de illis ad majora transirent, sicut in Evangelio promissum est. Quae illi violaverunt, non semel nec parum. Sed vehementer, ut violationis ἐπίτασις monstraretur. Dixit ergo et in sua mente decrevit, ut effunderet fu
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ meũ : ne uiolaret᷑ corã gentibus:
de qͥb eieci eos inconspectu earum.
ec ad eosdñr. qui ducti sunt de ȩgypto
in desertũ. Ut egyptioꝵ uiciis liberati
faciliꝰ ĩ solitudine di p̃cepta cõplerent. ⁊¬

Expanded text:
e violaretur coram gentibus, de quibus ejeci eos in conspectu earum. Haec ad eos dicuntur qui educti sunt de Aegypto in desertum: ut Aegyptiorum vitiis liberati facilius in solitudine praecepta 228 Dei
Abbreviated transcription (Latin):
corã gentib in quarũ medio erant::
de terra ȩgypti.¬
Uod facere cogitabam ꝓpt̾ iusticiam.
non feci ꝓpt̾ clementiȩ magnitudinẽ.
ne pollueret᷑ nom̃ meũ. et uiderer non
potuisse complere. qđ isrłi reꝓmiseram.
Peꝑci gͥ nomini meo: ne haberent occa¬
sionẽ blasphemandi nationes. int̾ quaᷤᷤ
notꝰ factꝰ sũ eis in terra egypti. huc usq
qͥd eis ꝓ miserit in t̾ra egẏpti constitutis.
&. quomͦ stat̾i offenderint. &. qͥd contͣ
eos dñs cogitarit.&. tam̃ non fecerit:
de egypto locutus est.
ieci gͦ eos de terra ȩgypti. et eduxi in
desertum: &. dedi eis p̃cepta mea &. iu¬
dicia mea ostendi illis. quȩ faciat hõ
& uiuat in eis: in suꝑ & sabbata mea
dedi eis. ut esset signũ inter me &. eos.
et scirent qͥa ego dñs sc̃ificans eos. Et
irritauert me domꝰ isrł in deserto. in
p̃ceptis non ãbulauert̃ et iudicia mea
ꝓiecerunt. quȩ faciens homo uiuet in¬

Expanded text:
coram gentibus, in quarum medio erant, coram gentibus, in quarum medio erant, de terra Aegypti.uod facere cogitabam propter justitiam, non feci pro clementiae magnitudine, ne pollueretur nomen meum et viderer non potuisse complere quod Israeli repromiseram. Peperci igitur nomini meo, ne haberent occasionem blasphemandi nationes, inter quas notus factus sum eis in terra Aegypti. Hucusque quod eis promiserit in terra Aegypti constitutis, et quomodo statim offenderint, et quid contra eos Dominus cogitaverit et tamen non fecerit, cutus est. Ejeci ergo eos de terra Aegypti, et eduxi in desertum, et dedi eis praecepta mea, et judicia mea ostendi illis, quae faciat homo, et vivat in eis. Insuper et sabbata mea dedi eis, ut esset signum inter me et eos, et scirent, quia ego Dominus sanctificans eos. Et irritaverunt me domus Israel in deserto: in praeceptis meis non ambulaverunt, et judicia mea projecerunt, quae facie
Abbreviated transcription (Latin):
dũ liberũ homini seruatur arbitriũ.
Et fecerunt om̃ia. quȩ ne facerent lege
p̃cepi: statim desꝑantes salutẽ. et
musitantes contra moysen. dĩq reꝓ¬
missionib diffidentes. Unde sequit᷑.
Tdixi. ut effunderem in dignationem
meã suꝑ eos: et implerẽ iram meã in
eis. in medio terrȩ ȩgypti.
tatĩ ut p̃cepi eis relinquere siue abice
re offensiones oculoꝵ suoꝵ. et in idoliᷤ
ȩgypti nequaꝗͣ pollui: irritauert
me. et noluer̃t audire quȩ dixi. S
econtrario fecert̃ quȩ ñ facienda p̃ce¬
pi. Idõ decreueram. ut effunderẽ in
eos furorẽ et indignationẽ meã. et
implerem irã meã quã mente c̃cepe¬
rã in medio ȩgypti: quia nec dũ egres¬
si fuerant de egypto. Sequit᷑ enĩ.
eos fuisse egressos de ȩgypto. quando
effundere uoluit in dignationẽ suã. n
implere irã suã in eis. et ꝑcutere eos in
medio t̾rȩ egypti.
ł feci ꝓpter nom̃ meũ. ut ñ uiolaret᷑

Expanded text:
dum liberum homini servatur arbitrium: dum liberum homini servatur arbitrium: et fecerunt omnia, quae ne facerent lege praecepi: statim desperantes salutem, et mussitantes contra Moysen, Deique repromissionibus diffidentes. Unde sequitur: Et dixi ut effunderem indignationem meam super eos, et implerem iram meam in eis in medio terrae Aegypti. Statim ut praecepi eis relinquere, sive abjicere 227 offensiones oculorum suorum, et in idolis Aegypti nequaquam pollui, irritaverunt me, et noluerunt audire quae dixi, sed e contrario fecerunt quae nonfacienda praecepi. Ideo decreveram, ut effunderem in eos furorem et indignationem meam, et implerem iram meam quam mente conceperam in medio Aegypti. quia necdum egressi fuerant de Aegypto. Sequitur enim eos fuisse egressos de Aegypto, quando effundere voluit indignationem suam, et implere iram suam super eos, et percutere eos in medio terrae Aegypti. Et feci propter nomen meum, ut non violaretur
Abbreviated transcription (Latin):
rũ atq hereticoꝵ. quȩ recte idola
nominant᷑. aspectaculis quoq immo
offensionib ȩgypti remoueamur. ⁊
arenȩ. circitheatroꝵ. et om̃ib quȩ
animȩ contaminant puritatẽ. et
ꝑsensus ingrediunt᷑ admentẽ. imple¬
turq qđ scriptũ est. Mors intrauit
ꝑ fenestras nr̃as.
Trecesserunt a me: siue ut symma¬
chus int̾pretatꝰ ẽ. ñ ad quieuert mͥ
Statiq uocati recedunt adõ: ut nullũ
sit spatiũ int̾ uocationẽ et recessione¬
Et hoc notandũ: qđ nemo recedit ađo.
nͥ qui ante cũ eo fuerit. Unde &. dra¬
co in iob uolumine: apostata. p̾uari¬
cator et recedens appellatur.
olueruntq audire. Unusqͥsq ab ho¬
minationes oculoꝵ suoꝵ ñ ꝓiecit : ⁊
idola egypti ñ reliquer̃t. L xx.
Tnoluert audire me. Abhominatio¬
nes oculoꝵ suoꝵ ñ ꝓiecert: et ad in¬
uentiones ȩgypti non reliquerunt.
Ropterea inquit irritauer̃t me. et re¬
cesserunt ame: quia noluer̃t audire.

Expanded text:
rum atque haereticorum, quae recte idola rum atque haereticorum, quae recte idola nominantur. A spectaculis quoque, immo offensionibus Aegypti, removeamus oculos, arenae, circi, theatrorum, et omnibus quae animae contaminant puritatem, et per sensus ingrediuntur ad mentem; impleturque quod scriptum est: Mors intravit per fenestras vestras . recesserunt a me. Sive ut Symmachus interpretatus est: Non acquieverunt mihi. Statimque vocati recedunt a Deo, ut nullum sit spatium inter vocationem, et recessioneEt hoc notandum, quod nemo recedit a Deo, nisi qui ante cum eo fuerit. Unde et draco in Job volumine, apostata, praevaricator, et recedens appellatur . Nolueruntque audire me. Unusquisque abominationes oculorum suorum non projecit, nec idola Aegypti reliquerunt. LXX: Et noluerunt audire me. Abominationes oculorum non projecerunt, et adinventiones Aegypti non reliquerunt. Propterea, inquit, irritaverunt me, et recesserunt a me, quia noluerunt audire me,
Abbreviated transcription (Latin):
Ro offensignib quȩ hebraicȩ  ds ur̃.
tatus ẽ nausias. aquilȩ scda ȩditio. ab¬
scisiones: ut significarent abiciendas
ab oculis lippitudines. et quasi nau¬
siam. quȩ ñ solũ aspectũ impedit. s
contra cernentib uomitũ creat. Ge¬
lule quoq uerbũ hebraicũ ẽ: qđ hex
ad inuentiones: aquilȩ pͥma editio.
in quinam̃ta: scd̾a. symmachusq et
theodotio. idola int̾pretati st̃. Quos
et nos in p̾sentiarũ secuti sumus. Pre¬
cepit aut̃ ex euntib primũ de egyp¬
to. ut obliuiscant᷑ idoloꝵ quib mul¬
to tempore seruiert̃. immo abiciant
ea ab oculis suis. ut ne aspectu quidẽ
digna habeant. et quib multo tp̃re
polluti sunt ultra non ad quiescant.
ȩgyptia. non uarioꝵ figmenta mon¬
stroꝵ. Sed et nob̾ quando eximꝰ de
ȩgypto iubetur ut offensiones oculoꝵ
nr̃oꝵ abiciamꝰ. ne scilicet his delecte¬
mur quib antea delectabamur in
scło. ne simulachris egypti polluamͣ
ad inuentionib uidelicet philosopho¬

Expanded text:
ffensionibus, quae Hebraice dicuntur tatus est, nauseas, Aquilae secunda editio, abscissiones, ut significarent abjiciendas ab oculis lippitudines, et quasi nauseas, quae non solum aspectum impediunt; sed et contra cernentibus vomitum creant. GELULE   quoque verbum Hebraicum, est, quod LXX adinventiones; Aquilae prima editio, inquinamenta; 226 secunda, Symmachusque et Theodotio, idola interpretati sunt: quos et nos in praesentiarum secuti sumus. Praecipit autem exeuntibus primum de Aegypto, ut obliviscantur idolorum, quibus multo tempore servierunt, immo abjiciant ea ab oculis suis, ut ne aspectu quidem digna habeant: et quibus multo tempore polluti sunt, ultra non acquiescant. egyptia, non variorum figmenta monstrorum. Sed et nobis, quando eximus de Aegypto, jubetur ut offensiones oculorum nostrorum abjiciamus: ne scilicet his delectemur, quibus antea delectabamur in saeculo, ne simulacris Aegypti polluamur, adinventionibus videlicet philosopho
Abbreviated transcription (Latin):
N monte scõ meo. in monte excelso isrł.
ait dñs ds̃. ibi seruiet mͥ om̃is domꝰ isrł:
om̃is in quã terra in qua placebunt mͥ.¬
Et ibi requirã pͥmitias ur̃as. et in itiũ
decimarũ ur̃arũ: in om̃ib scĩficatio¬
nib ur̃is. In odorem suauitatis suscipi¬
am uos. cũ eduxero uos de popłis. et con
gregauero de terris. in quas disꝑsi estis.
et scificabor in uobis in oculis nationũ.
& scietis quia ego dñs.
De hoc monte in quo seruitura ͤᷤ dõ oĩs
domus isrł ÷ isaias et micheas pari uo¬
ce cecinert̃. In nouissimis dieb erit ma¬
nifestus mons domꝰ dñi inuertice mon¬
tiũ. et eleuabit᷑ suꝑ colles. et conflueł
ad eũ om̃s gentes et ibunt popłi mul¬
ti ⁊ dicent. Uenite ascendamꝰ ad mon¬
tẽ dñi. et in domũ dĩ iacob. &. docebit¬

Expanded text:
to meo, in monte excelso Israel, ait Dominus Deus: ibi serviet mihi omnis domus Israel: omnes inquam in terra in qua placebunt met ibi requiram primitias vestras, et initium decimarum vestrarum, in omnibus sanctificationibus vestris, in odore suavitatis suscipiam vos, cum gregavero vos de terris in quas dispersi estis, et sanctificabor in vobis in oculis nationum, et scietis quia ego Dominus. » De hoc monte in quo servitura est Deo omnis domus Israel, Isaias et Michaeas pari voce cecinerunt: « In novissimis diebus erit manifestus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et confluent ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini, et in m
Abbreviated transcription (Latin):
latenter ostenditur. ⁊ postes suꝑ li¬
minaris siue uestibuli. hoc enĩ hu¬
meruli uidentur significare ⁊ late¬
ra domus. et latitudinẽ parietum:
cuncta rationis plena esse atq men¬
N surȩ. et nichil in templo dñi repꝑiri
qđ absq mensura ⁊ sapientia consti

Expanded text:
latenter ostenditur, et postes superlilatenter ostenditur, et postes superliminaris, sive vestibuli hoc enim humeruli videntur significare et latera domus, et latitudinem parietum, cuncta rationis plena esse atque mensurae, et nihil in templo Domini reperiri quod absque mensura et sapientia consti
Abbreviated transcription (Latin):
tur intrinsecus. non haberet ꝑ fectam
scientiam. nec clarum lumen &. cunctis
patens: sed plerisq ex parte esset abscon¬
ditum. Nẽ enĩ uidemus in eniginate.
Et. nec dũ nouimus. sicut oportet nos sci¬
re. Cum autẽ uenerit quod ꝑfectũ est:
tunc qđ ex parte fuerat destruetur. Et
erat similitudo palmarũ hinc atq inde.
Eleganter in interiorib templi. ⁊ in scĩs
sco̾ꝵ non posuit dextram ⁊ si nistrã. ne
quid sinistrum in his quȩ magna sunt
et archana dicere uideretur. sed hinc
ptum est. Qui te ꝑcusserit in dextrã
maxillam: prebe ei ⁊ alteram. Nũqͥd
dicere non potuit et sinistrã ⁊ Sed qͣn¬
do ꝑcutitur dextra. prebet᷑ altera
dextera. quia in scõ uiro utrũq dex n¬
trum. utrumq ꝑ fectũ est. Et in hu¬
merulis uestibuli: scđ̾m latera domus
latitudinẽq parietum. ꝓquo .lxx.
transtulerunt. In laquearib elam.
lis ponderis. suie mensurȩ. Per quȩ

Expanded text:
tur intrinsecus, non haberet perfectam tur intrinsecus, non haberet perfectam scientiam, nec clarum lumen et cunctis patens: sed plerisque 506 ex parte esset absconditum. Nunc enim videmus in aenigmate ; et nec dum novimus sicut oportet nos scire: cum autem venerit quod perfectum est, tunc quod ex parte fuerat, destruetur. Et erat similitudo palmarum hinc atque inde. Eleganter in interioribus Templi, et in sanctis sanctorum non posuit dexteram et sinistram: ne quid sinistrum in his quae magna sunt et arcana dicere videretur; sed hinc elio scriptum est: Qui te percusserit in dexteram maxillam, praebe ei et alteram . Numquid dicere non potuit, et sinistram? Sed quando percutitur dextra, praebetur altera dextra: quia in sancto viro utrumque dextrum, utrumque perfectum est. Et in humerulis vestibuli secundum latera domus, latitudinemque parietum: pro quo LXX transtulerunt, in laquearibus Aelam, alis ponderis, sive mensurae: per quae
Abbreviated transcription (Latin):
introitus nequaꝗͣ duob ⁊ ingentib.
sed quatuor minorib claudatur uł
aꝑiatur forib In quib ostiis templi
siue scĩ scoꝵ celata erant cherubim
de quib supra diximus. & sculptu¬
rȩ palmarum. ut post scientiȩ mul¬
titudinem uictoria intrantib p̃be¬
retur. Quȩ sculptura palmarũ: in
om̃ib quoq parietib templi erat.
Redditq causas. quare celatȩ fuerint
in ipsis ostiis cherubim. &. palmarũ
ex pressȩ similitudines. Unde ⁊ gros¬
siora erant ligna in uestibulo portę
forinsecus. ut &. firmitatẽ haberent.
⁊ celaturam possint recipere. Pulchreq
iuxta intelligentiam spiritalẽ. firmio¬
ra ⁊ celata sunt ostia: ut ⁊ firmitatẽ
habeant &. pulchritudinẽ : ne quis
ad scã scõrũ similis oriȩ possit irrũꝑe.
⁊ sibi sacerdotium uendicare. Suꝑ quȩ
ostia erant fenestrȩ obliquȩ siue abscon¬
dite: ut ipsum quoq lumen qđ p̃beba¬

Expanded text:
introitus nequaquam duobus et ingentibus, introitus nequaquam duobus et ingentibus, sed quatuor minoribus claudatur vel aperiatur foribus. In quibus ostiis templi, sive sancti sanctorum caelata erant Cherubim, de quibus supra diximus, et sculpturae palmarum, ut post scientiae multitudinem, victoria intrantibus praeberetur. Quae sculptura palmarum in omnibus quoque parietibus Templi erat. Redditque cain ipsis ostiis cherubin, et palmarum expressae similitudines, unde et grossiora erant ligna in vestibulo portae forinsecus ut et firmitatem haberent, et coelaturam possent recipere. Pulchreque juxta intelligentiam spiritalem firmiora et caelata sunt ostia, ut et firmitatem habeant et pulchritudinem, ne quis ad Sancta sanctorum similis Oziae possit irrumpere, et sibi sacerdotium vendicare . Super quae ostia erant fenestrae obliquae, sive absconditae, ut ipsum quoque lumen quod praebeba
Abbreviated transcription (Latin):
ponderis uertere. Uir gͦ ille qui ꝓ¬
phetam in adita templi introduxe¬
rat. ⁊ in ter cȩtera ostenderat ei altare
ligneum. quod &. angulos et cornua
uxta .lxx. ⁊ parietes habebat ligneos:
dixit ei. Hoc altare qđ respicis ipsa
est mensa coram dño: quȩ insimili¬
tudine rubi ardet ⁊ non cõburitur.
De qua sc̃s loquitur ad dĩ. Parasti
in conspectu meo mensam: ad uersus
eos qui tribulant me. Quo quoq
ostia erant in templo. ⁊ in ipso sc̃ua¬
rio. ꝑquȩ utriusq instrumenti sa¬
cramenta monstrantur. Et in duob
ostiis ex utraq parte bina erant osti¬
ola. quȩ in se inuicem plicabantur:
ut & in historia spiritalẽ habeas
intelligentiam ⁊ in tropologia histo¬
riȩ ueritatẽ. quoꝵ utrũq altero in¬
diget: &. si unũ defuerit ꝑfecta ca¬
ret scientia. Quod aut̃ sequit᷑. bina
ostia erant ex utraq parte ostiorũ:
iuxta litteram ꝑspicuũ ẽ. Solent enĩ
in maiorib tricliniis bina sibi here¬
re ostia atq coniungi: ut maior

Expanded text:
ponderis vertere. Vir ergo ille qui prophetam in abdita templi introduxerat, et inter caetera ostenderat ei altare ligneum, quod et angulos et cornua juxta LXX, et parietes habebat ligneos, dixit ei: Hoc altare quod respicis, ipsa est mensa coram Domino, quae in similitudine rubi ardet, et non comburitur; de qua sanctus loquitur ad Deum: Parasti in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . Duo quoqostia erant in templo, et in ipso sanctuario, per quae utriusque instrumenti sacramenta monstrantur. Et in duobus ostiis ex utraque parte bina erant ostiola, quae in se invicem plicabantur: ut et in historia spiritalem habeas intelligentiam, et in tropologia historiae veritatem, quorum utrumque altero indiget, et si unum defuerit, perfecta caret scientia. Quod autem sequitur: « Bina ostia erant ex utraque parte ostiorum, » juxta litteram perspicuum est. Solent enim in majoribus tricliniis bina sibi haerere atque conjungi, ut major
Abbreviated transcription (Latin):
rib lignis. spoidaia hoc ẽ necessaria.
siue cura digna tͣnstulerint. Et ꝓ obliqͥs
fenestͥs: absc̃ditaᷤᷤ. Et qđ in fine testimonii
positũ ẽ. ⁊ m̃sꝰ ẽ hinc ⁊ inde lag̃aria suꝑ limi¬

Expanded text:
ribus lignis, σπουδαῖα, hoc est, necessaria, ribus lignis, σπουδαῖα, hoc est, necessaria, sive cura digna transtulerint, et pro obliquis fenestris, absconditas, et quod in fine testimonii positum est: et mensus est hinc et inde laquearia superlimi
Abbreviated transcription (Latin):
magni consilii angłs. et sua potest
dignis aꝑire mysteria: Ectetas aut̃
romȩ appellant solaria de cenaculorũ
parietibus eminentia. siue mȩniana
ab eo qui ea primus inuenit : quȩ
non nulli grecoꝵ ex ostras uocant.
Tlocutus est ad me. Hȩc ẽ mensa corã
dño. Et duo ostia erant in templo.⁊
inscũario. Et in duob ostiis ex utraq
parte bina erant ostiola:. quȩ inse in¬
uicem plicabantur. Bina enĩ ostia eratł
exutͣq parte ostioꝵ. Et celata erant in
ipsis ostiis templi cherubim &. sculptu¬
rȩ palmarũ: sicut in parietib quoq
ex pressȩ erant. Quã ob rem ⁊ grossio¬
ra erant ligna in uestibuli fronte
foruisecus. Suꝑ quȩ fenestrȩ obliquȩ.
⁊ similitudo palmarũ hinc atq
inde in humeris uestibuli scđ̾m
latera domus. latitudinẽq parietũ.
ultum in hoc loco. lxx ȩditio ab
hebraica ueritate discordat. Unde
hoc solum ad monebo: quod ꝓgrossio¬

Expanded text:
magni consilii angelus, et sua potest magni consilii angelus, et sua potest dignis aperire mysteria: ἐκθέτας autem Romae appellant solaria de coenaculorum parietibus eminentia, sive meniana, ab eo qui ea primus invenit, quae nonnulli Graecorum ἐξώστρας vocant. « Et locutus est ad me: Haec est mensa coram Domino. Et duo ostia erant in templo et in sanctuario, et in duobus ostiis ex utraque parte bina erant ostiola, quae in se invicem plicabantur: bina enim ostia erant ex utraque parte ostiorum. Et caelata erant in ipsis ostiis templi cherubin, et sculpturae palmarum sicut in parietibus quoque expressae erant. Quamobrem et grossiora erant ligna in vestibuli fronte forinsecus, c atque inde in humerulis vestibuli, secundum latera domus latitudinemque parietum. Multum in hoc loco Septuaginta editio ab Hebraica veritate discordat. Unde hoc solum admonebo quod pro crassio
Abbreviated transcription (Latin):
ses quã parietes eius. hoc est latera erant
lignea. In quo scripturȩ scȩ mysteria
humamis sermo non potest explicare:
quomͦ altare in quo ignis succendendꝰ
erat. mensa uidelicet thimiamatis ni¬
chil ab igne patiebatur. sed ut ita di¬
cam igne purius fiat. Sicut enĩ scõꝵ
pereunt. sed ꝑ ignem puriora mon¬
strantur: ita et altaris ligna quȩ
de lignis paradysi sunt non creman¬
tur igne uicino. sed puriora reddun¬
tur. Nec mirũ hoc de sc̃uario et in
teriorib templi et altari thimiamas
ni genus est. uł ligni habens simili¬
tudinem. quod quanto plus arserit
tanto mundus inueniatur. Ignosce
lector difficultati: ⁊ ueniam tribue
pauꝑis intelligentiȩ. ꝑfenestras enĩ
obliquas ⁊ in modum retis factas
&. quȩ semꝑ clausȩ sunt. uix usq ad
interiorẽ domũ cordis nr̃i oculũ pos¬
sumus intromittere : ut om̃ia quȩ
cernimus in umbra uideamus et ima
cognouit sensum dñi. nisi ille qui est

Expanded text:
ses quam parietes ejus, hoc est, latera erant ses quam parietes ejus, hoc est, latera erant lignea, in quo Scripturae sanctae mysteria, humanus sermo non potest explicare: quomodo altare, in quo ignis succendendus erat, mensa videlicet thymiamatis nihil ab igne patiatur, sed ut ita dicam, igne purius fiat. Sicut enim sanctopereunt, sed per ignem puriora monstrantur, ita et altaris ligna quae de lignis paradisi sunt, non cremantur igne vicino, sed puriora redduntur. Nec mirum hoc de sanctuario, et de interioribus templi et altari thymiamati lini genus est, vel lini habens similitudinem, quanto plus arserit, tanto mundius inveniatur. lector, difficultati, et veniam tribue pauperi intelligentiae. Per fenestras enim obliquas et in modum retis factas, et quae semper clausae sunt, vix usque ad interiorem domum cordis nostri oculum possumus intromittere, ut omnia quae cernimus in umbra videamus et imagcognovit sensum Domini ? » nisi ille qui est
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiã. alterũ refertur ad animi
ꝑseuerantiam. Om̃is igitur paries ꝑcir¬
cuitum templi a pauimento usq ad
laquearia cherubim habebat : ⁊ pal¬
mas mira arte celatas. Post quȩ ape¬
angulos contra faciem scoꝵ. Pruis
enim habemus scientiȩ multitudinẽ.
ꝑ quã uictoriam de hoste conseqͥm᷑:
&. postea nobis scũariũ aꝑitur &
templum. qđ habet quatuor anguloᷤ.
stationẽ firmissimã. ⁊ quȩ in nullam
partẽ decliuior sit. Hanc enĩ habet na¬
turam mensura quadranguli ut stabi¬
li consistat base. et in mystico nume¬
ro qui prudenti lectori ꝑspicuus est.
elementa quatuor ex quib constant
omĩa solida ꝑpetuaq possideat. Et
cuncta contra faciem scũarii aspicie¬
bant. Ante quod scũariũ siue in quo
scũario erat species altaris ligner: triũ
cubitoꝵ altitudine. &. longitudine
cubitoꝵ duoꝵ &. latitudine cubitoꝵ
Quod altare habebat cornua. Et tam ba¬

Expanded text:
prudentiam, alterum refertur ad animi prudentiam, alterum refertur ad animi perseverantiam. Omnis igitur paries per circuitum templi a pavimento usque ad laquearia, Cherubim habebat, et palmas mira arte caelatas: post quae apeangulos contra faciem sanctorum. Prius enim habemus scientiae multitudinem, per quam victoriam de hoste consequimur, et postea nobis sanctuarium aperitur et templum, quod habet quatuor angulos, et stationem firmissimam, et quae in nullam partem declivior sit. Hanc enim habet naturam mensura quadranguli, ut stabili consistat basi, et in mystico numero, qui prudenti lectori perspicuus est, elementa quatuor, ex quibus constant omnia, solida perpetuaque possideat. Et cuncta contra faciem sanctuarii aspiciebant: ante quod sanctuarium, sive in quo sanctuario erat species altaris lignei trium cubitorum altitudine, et longitudine cubitorum duorum, latitudine cubitorum Quod altare habebat cornua; et tam ba
Abbreviated transcription (Latin):
tionis di in xp̃o iħu. Quȩ palmȩ erant
int̾ cherub & cherub ut unũ cherub
duarũ palmarũ laterib uallaretur.
Quod cherub nequaꝗͣ ut in principio
huiꝰ ꝓphetȩ legimus .iiiͦiͬ. habebat fa¬
cies. hominis scilicet & leonis ⁊ ui¬
tuli ⁊ aquilȩ: sed tantũ duas. hoc
est hominis ⁊ leonis. Quoꝵ pͥmũ
ad rationẽ ꝑtinet : sequens ad furo¬
rem. qui significantius grece timos
appellatur. furorem autẽ dicimus.
non eum qui ꝑturbationi ⁊ uicio
ꝓximus ẽ: sed qui mentis c̃solidat
molliciem. &. fortiorem facit ani¬
mũ dimicantis. In principio enim
subiacemus ⁊ concupiscentiȩ. quȩ
refertur ad uitulũ: ꝓpt̃ terrȩ oꝑa.
Et alia sunt carnalia. alia spiritalia.
Quoꝵ extremũ: aquilȩ deputatur. Cũ
autẽ intrauerimus sc̃a sc̃oꝵ. et int̾iora
templi possederimus: nequaꝗͣ alia re
indigemus. nisi ratione atq fortitu¬
dine. Quoꝵ al terũ ad sensum atq

Expanded text:
tionis Dei, in Christo Jesu . Quae palmae erant tionis Dei, in Christo Jesu . Quae palmae erant inter Cherub et Cherub, ut unum Cherub duarum palmarum lateribus vallaretur: quod Cherub nequaquam, ut in principio hujus prophetae legimus, quatuor habebat facies, hominis scilicet, et leonis, et vituli, et aquilae; sed tantum duas, hoc est, hominis et leonis, quorum primum ad rationem pertinet, sequens ad furorem, qui significantius Graece θυμὸς appellatur. Furorem autem dicimus, non eum qui perturbationi, et vitio proximus est: sed qui mentis consolidat mollitiem, et fortiorem facit animum dimicantis. In principio enim subjacemus concupiscentiae, quae refertur ad vitulum, propter terrena opera; et alia sunt carnalia, alia spiritualia, quorum extremum aquilae deputatur. Cum autem intraverimus sancta sanctorum, et interiora templi possederimus, nequaquam alia re indigemus, nisi ratione atque fortitudine, 503 quorum alterum ad sensum atque
Abbreviated transcription (Latin):
uiment um ⁊ de pauimento usq ad
pliciter: ut aꝑtis eis triplex in tẽplo dĩ
intelligentia monstraretur: iux ta
illud quod alibi dicit᷑. Tu aut̃ descri¬
be ea tripliciter. Sequit᷑. Prospiceret᷑
aut̾e ꝑ eas non solum interius sed &.
exterius. ut quȩ interiora st̃ in uisi¬
bilia. quȩ exteriora uisibilia cogno¬
scamus: ut aliud mentẽ. aliud carnẽ.
aliud spiritalem intelligentiã. aliud
simplicem monstret historiam. Et
ꝑ om̃s parietes incircuitu tam intͥn-¬
secus quã extrinsecus: erant mensu¬
rȩ suȩ. Nichil enĩ absq ratione &
mensura in templo di . & maximȩ in
lignis de pauimento usq ad fenestras
ꝑtingentib Et tam fabrefactȩ erant
celature: ut non sculptȩ sed appositȩ
uiderentur. Cherubim interp̃tatur
scientiȩ multitudo. Igitur intrinsecꝰ
in interiorib templi. post scientiȩ mul¬
titudinẽ. celantur &. palmȩ. Inquib
signũ uictoriȩ ẽ: dicente apło. ꝑseqͦr

Expanded text:
vimentum et de pavimento usque ad vimentum et de pavimento usque ad bantur tripliciter: ut apertis eis, triplex in templo Dei intelligentia monstraretur, juxta illud quod alibi dicitur: Tu autem describe ea tripliciter . Prospicitur autem per eas non solum interius, sed et exterius: ut quae interiora sunt, invisibilia; quae exteriora, visibilia cognoscamus: ut aliud mentem, aliud carnem, aliud spiritualem intelligentiam, aliud simplicem monstret historiam, et per omnes parietes in circuitu, tam intrinsecus, quam extrinsecus, erant mensurae suae. Nihil enim absque ratione et mensura in templo Dei, et maxime in lignis, de pavimento usque ad fenestras pertingentibus, et tam fabrefactae erant caelaturae, ut non sculptae, sed appositae viderentur. Cherubim interpretantur scientiae multitudo. Igitur intrinsecus in interioribus templi post scientiae multitudinem caelantur et palmae, in quibus signum victoriae est, dicente Apostolo: Persequor