comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credat si diligi ab illo. Et bene ad didit
unt in se erroris. qͦd et in aliis hereticis:
et sic̃ st̃ illi qͥ non causa amoris dĩ diligt̃
alios. s ꝓpt̾ beneficia cemꝑ alia. que ab
illis captant: uł qr inmalicia concordant
cum eis. Ut unanimesi. uno intellectu¬
atq consensu. uł una fide et uno ore:
id est una confessione honorificctis dm̃.
nitatem in qua genuit illum coet̾nũ
sͥ. et consubstantialẽ ante omĩa scła: q̃m
scdm humanitatẽ qua creauit illum
infine temporum in ut̃o uirginali. Ds̃
uͦ ẽ solũ mͦ hoĩs assumpti a u̾bo. hoc est
scdm humanitatẽ: unde ipse dic̃ mariȩ

Expanded text:
credat se diligi ab illo. Et bene addidit, credat se diligi ab illo. Et bene addidit, unt in se erroris, quod et in aliis haereticis: et sicut sunt illi, qui non causa amoris Dei diligunt alios, sed propter beneficia temporalia quae ab illis captant, vel quia in malitia concordant cum eis. Ut unanimes, id est uno intellectuatque uno consensu, vel una fide, et uno ore, id est una confessione, honorificetis Deum nitatem in qua genuit illum coaeternum sibi et consubstantialem ante omnia saecula, quam secundum humanitatem qua creavit illum in fine temporum in utero virginali. Deus vero est solummodo hominis assumpti a Verbo, hoc est secundum humanitatem; unde ipse dixit M
Abbreviated transcription (Latin):
iacob duodecim patͥarchas: et moyses
duodecim trib. filiorum isrł. Sic̃ autẽ
dr̃ ds̃ iusticie eo quod ipse iusticiã tͥbu¬
at om̃ibꝰ qͥ merent᷑ iustificari. ut in illoꝵ
cordibꝰ habitet: sic dr̃ ds̃ pacientie. qr
ipse tͥbuit pacientiam et in illoꝵ cordibꝰ
habitat. qui int̃ adu̾sa pacientiam
seruant. Similit᷑ dr̃ et ds̃ solatii: qͥa ip¬
se solatium p̾stat in se confidentibꝰ atq
in illorũ cordibꝰ habitare dignat᷑: qui
aliis consolationẽ impendẽ student.
uł qͥ in aliorum pacientia consolationẽ
accipunt: in adũsitatibꝰ constituti.
Os inquit pacientie et solatii de nobis
id ipsum saꝑe in alt̾utrum. ut unũ sen¬
tiatis de fide. spe. ⁊ caritate: et quod unꝰ
credit hoc speret alium credere. et quo d
inseẽ. boni: hoc in alio uelit. Uel id ipsũ
det nobis saꝑe. ut sic̃ sͥ ita unꝰ quisq pro¬
ximo uelit: id ẽ quods uult euenire.
hoc optet proximo. Et sic̃ diligit illũ: ita

Expanded text:
Jacob duodecim patriarchas; et Moyses Jacob duodecim patriarchas; et Moyses duodecim tribus filiorum Israel. Sicut autem dicitur Deus justitiae, eo quod ipse justitiam tribuat omnibus qui merentur justificari, et in illorum cordibus habitet: sic dicitur Deus patientiae, quia ipse tribuit patientiam, et in illorum cordibus habitat, qui inter adversa patientiam servant. Similiter dicitur et Deus solatii, quia ipse solatium praestat in se confidentibus, atque in illorum cordibus habitare dignatur qui aliis consolationem impendere student: vel qui in aliorum patientia consolationem accipiunt, in adversitatibus constituti. Deus autem, inquit, patientiae et solatii, det vobis idipsum sapere in alterutrum, ut unum sentiatis de fide, spe, et charitate: et quod unus credit, hoc speret alium credere, et quod in se est boni, hoc in alio, vel idipsum det vobis sapere; ut sicut sibi unusquisque, sic proximo velit, id est quod sibi vult evenire, hoc optet proximo suo; et sicut diligit illum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissione. qua dĩx ei ds̃. in ysaac uocabit᷑
t sem̃. debemꝰ fidem illiꝰ imitari. qͥ filii eiꝰ
dicim᷑ ꝑfidem & pacientiam. atq obedien¬
tiam: non deficientes intribulatione. Simi¬
lit̾ dum legimꝰ beatum iob gͣuit̃ eẽ. ꝑ cussũ.
et flagellatum. in tantũ. ut filiis et filiabus
omĩq substantia pͥuatꝰ instquiliio sedẽt.
testa saniem radens. qͥ quondã fuerat ut po¬
te potentissimus regum. et qͦmͦ omĩa adu̾sa
pacientissime sustinuerit. ꝓ qͣmerit it̾m
serat et in suꝑ fut᷑a p̃mia: debemꝰ ex hoc mag¬
nã consolationẽ reciꝑe. Et si forte aliqͣndo
calia nobis euenerunt: debemus ista ad me¬
moriam reducere. et pacientie. eius imita¬
tores existere: dicentes cũ illo sic̃ dño pla¬
cuit sic factumẽ: sit nom̃ diuĩ benedictũ.
Talia ethis similia sedulo aĩo reuoluentes
debemꝰ spem firmã tenere: ex pectantes
romanis. Uerbi grã. Sic̃ ysaãc benedix̃
filiis siuis esau. et iacob. ⁊post modum

Expanded text:
vocabitur tibi semen , debemus fidem illius imitari. qui filii ejus dicimur, per fidem et patientiam et obedientiam, non deficientes in tribulationibus. Similiter dum legimus beatum Job graviter esse percussum et flagellatum, in tantum ut filiis et filiabus omnique substantia privatus, in sterquilinio sederet testa saniem radens, qui quondam erat utpote potentissimus regum, et quomodo omnia adversa patientissime sustinuerit, pro qua iterum quae amiserat, et insuper futura praemia, debemus ex hoc magnam consolationem recipere: et si forte aliquando talia evenerint nobis, debemus ista ad memoriam reducere: et patientiae ejus imitatores existere, dicentes cum illo: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Talia et his similia sedulo animo revolventes, debemus spem firmam tenere, exspectantes Romanis. Verbi gratia: Sicut Isaac benedixit filiis suis Esau et Jacob, et postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
probationẽ parent: s debemꝰ dño iudici¬
um reseruare. Qͥa si quis nult de his u¬
dicare que incerta habent᷑: omĩpotenti
do quantũ inse ẽ. conatur auferre iudi¬
cium. Plerumq tam̃ in his nr̃a creduli
tas fallitur. ꝑtinet autẽ ad nos. ne ꝑnicio¬
sa opinione fallam᷑. ut quia non possumꝰ
hominũ indagare conscientiã de rebus
iniustũ eẽ. iustum ue nescimꝰ. amemus
nisticiã. iniusticiã detestando: ñ tamen
iudiciũ ꝓferendo. qͦ ad usq ueniat dñs ad
indiciũ. Qet illuminabit .i. manifestabit
demidabit. reuelabit. abscondita tenebra

Expanded text:
probationem patent, sed debemus Domini judicio reservare, quia si quis de his judicat quae incerta habentur, omnipotenti Deo, quantum in se est, conatur auferre judicium. Plerumque tamen nostra credulitas in his fallitur. Pertinet autem ad nos, ne perniciosa opinione fallamur: ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de rebus injustum esse justumve nescimus, amemus justitiam injustitiam detestando, non tamen judicium proferendo quoadusque veniat Dominus ad judicium: qui et illuminabit, id est manifestabit, de
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dnĩnst̃ secuti: et eiusp̃dicationẽ audier̃.
Dicebant ⁊̃ illum seductorẽ. et false doctrine
p̃dicatorẽ. honorantes ampliꝰ pseudo aplos
seductores suos. qͥ eis blande loquebant: ꝙ
illũ qui ueritatẽ p̃dicans. eoꝵ uicia redai¬
guebat. Quod ut apło manifestũ ẽ. inter
cet̾a scͥpsit etiã ista que hic dicunt᷑. osten¬
dens hoc debere intelligi de se et sentire.
qs̾ ds̃ illũ ad apłatꝰ dlignitatẽ elegerat: in¬
quiens. Sic nos. me et barnabã et sostenen
existimet homo chorintius uł alius qͥlibet.
ut ministros x. Ac si diceret. aliis ũbis. No¬
lite nos o chorintii despicere acsꝑnere. eo
quod nos non sumus uocati cum petͦ. aliis
tus accersiuit: & ẽadẽ mͥ reuelauit de celo
qͣ illos docuit int̾ra. Nec rogo uit me et har¬
nabã similes iͦ existimetis: ẜ ut ministros.x.¬

Expanded text:
secuti, et ejus praedicationem audierunt. Dicebant etiam illum seductorem et falsae doctrinae praedicatorem, honorantes amplius pseudoapostolos seductores suos, qui eis blande loquebantur quam illum qui, veritatem praedicans, eorum vitia redarguebat. Quod ut Apostolo manifestatum est, inter caetera ista scripsit, quae hic dicuntur, ostendens hoc debere intelligi de se et sentiri, quod Deus illum ad apostolatus dignitatem elegerat, inquiens: Sic nos, me, et Barnabam, et Sosthenen existimet homo, Corinthius, vel alius quilibet, ut ministros Christi; ac si diceret aliis verbis: Nolite, o Corinthii, nos despicere ac spernere, eo quod nos a Domino non sumus vocati cum Petro aliisqtus accersivit, et eadem mihi revelavit de coelo, quae illos docuit in terra. Nec rogo ut me et Barnabam similes Christo existimetis, sed ut ministros
Abbreviated transcription (Latin):
do aliis ministt. sic̃ paulus qui et seruia¬
bat ꝙ p̃dicabat. & ministrabat. Xp̃o etiã
ministrat. qui bona temꝑalia ꝓ amore
eiꝰ. pauꝑibꝰ erogat. quod idem apłs ad im¬
plebat. ñ solum de alienis pauꝑes susten¬
tando: s de h qͦd labore manuũ ad quire¬
bat. Quod aut̃ seqͥuit᷑. & dispensatores mi¬
nisterior di: et ut qͥdã codices habent.
miusterioꝵ dĩ. meliꝰ ẽ dicere mist̾ioꝵ dei
qr si dixerimꝰ minist̾ior erit sensus.: qͣsi can¬
tũ mͦ ad disponendos & ordinandos gͣdus
eccłiasticos sint uocati: epõs uidelicet prbos
diacones cet̃osq ordines. qͥ et ministeria
eccłastica appellant᷑. Cũ uͦ dicimꝰ dispensa¬
tores misterioꝵ intelligimꝰ illos electos: ad
dispensanda suis auditoribꝰ misteria.
& sacramenta uet̾is nouiꝙ: testamenti.
quamius et ordines eccłe sic̃ et aliĩ apłi:
ita et ipsi ordinauerint. Dispensatores
gͦ fuerunt: quia sic̃ qͥs pat̾ familias eligit
dispensatorẽ indomo sua. qui conserius suis

Expanded text:
do aliis ministrat, sicut Paulus, qui et servabat, vel praedicabat, et ministrabat. Christo etiam ministrat qui bona temporalia pro amore ejus pauperibus erogat, quod idem Apostolus adimplebat; non de alienis pauperes sustentando, sed de hoc quod labore manuum acquirebat. Quod autem sequitur: Et dispensatores mysteriorum Dei: et, ut quidam codices habent, ministeriorum Dei, melius est dicere mysteriorum Dei, quia si dixerimus ministeriorum, erit sensus quasi tantummodo ad di ponendos et ordinandos gradus ecclesiasticos sint vocati, episcopos videlicet, presbyteros, diaconos, caeterosque ordines, qui et ministeria ecclesiastica appellantur. Cum vero dicimus, dispensatores mysteriorum, intelligimus illius electos ad dispensanda suis auditoribus mysteria et sacramenta Veteris Novique Testamenti, quamvis et ordines Ecclesiae, sicut alii apostoli, ita et ipsi ordinaverint. Dispensatores go fuerunt, quia sicut aliquis paterfamilias elegit dispensatorem in domo sua, qui conservis suis
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm paruuł in xͦ. lac nob̃ potũ dedi non
escã. istor misterioꝵ diuinoꝵ dispensator
erat ipse. Ideoꝗ se hoc uolebat haberi asius
auditoribꝰ quod erat. id est minist᷑ xͥ. et dis¬
pensator sacramentoꝵ eiꝰ: in qͦ ñ ũbũ tantũ
s uirtꝰ fulgebat. hic iam querit᷑ int̾ dispen¬
satores: ut fidelis quis inueniat᷑. Licet qͥdã
ħc u̾sicłm interrogatiue uelint leg̾e t̃m
scdm beatũ augustinũ potiꝰ ẽ affirmatiue
legendũ : sic̃ sequens manifestauit sensꝰ.
hic id est inp̃senti scło querit᷑⁊ consid̾at᷑
adeo: ut fidelis qͥs inueniat᷑ dispensator
ado. int̃ dispensatores alios: sic̃ ego sũ. et
barnabas. Pseudo gͥ apłi qui uos decipi¬
unt. non st̃ fideles dispensatores qm̃ a fide
& cdoctͥna xͥ. discordant. Nam in ħ ñ erant
ficdeles dispensatores: qr ad ult̾abant tĩbũ
dĩ. et defraud abant. Paulus aut̃ fidelis
dispensator erat. qr sic̃ ex dõ corã dõ: in xͦ.¬

Expanded text:
 lac potum dedi vobis, non escam. Istorum mysteriorum divinorum dispensator erat iste, ideoque se hoc volebat haberi a suis auditoribus quod erat, id est minister Christi et dispensator sacramentorum ejus, in quo non verba tantum, sed virtus fulgebat. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelium interrogative velint legere, tamen secundum beatum Augustinum potius est affirmative legendus: sicut sequens manifestabit sensus: Hic, id est in praesenti saeculo, quaeritur et consideratur a Deo, ut fidelis dispensator quis inveniatur inter dispensatores alios, sicut ego sum et Barnabas. Pseudo igitur apostoli qui vos decipiunt non sunt fideles dispensatores: quoniam a fide et doctrina Christi discordant. Nam in hoc erant infideles dispensatores, quia adulterabant verbum Dei et fraudabant. Paulus autem fidelis dispensator erat, quia sicut ex Deo coram Deo
Abbreviated transcription (Latin):
rege regum: et dño dominantiũ. Notandũ
q quod dicit erit radix iesse. subu̾bo fut᷑i
temꝑis loquens ad natiuitatẽ.xͥ. humanã
resper̃: qͦ ad huc futura erat. qñ ista p̃dixit.
ꝑ uirginẽ ł a mortius resurgendo reg̃e gen
gub̾nat gentes in se credentes: et ipse defen¬
dit illas ab insidiĩs & infestationibꝰ demo
Es aut̃ spei qͥ tͥbuit spem fut᷑orum bonoꝵ
in se credentibꝰ repleat uos omĩ gaudio spĩ¬
ali. et pace .i. concordia. ⁊ amore fr̃no incre
dendo ut credentes in eum qui uos ꝑsangui¬
nem suũ pacificauit deo patͥ: sitis et ipsi
iniuicẽ concordes et pacifici qͥ actenꝰ fuistis in¬
uicem dissidentes. Ut habundetis inspe et

Expanded text:
Rege regum, et Domino dominantium. Notandumque quia quod dixit: Erit radix Jesse, sub verbo futuri temporis loquens, ad nativitatem Christi humanam respexit, quae adhuc futura erat quando ista praedixit. per virginem, vel a mortuis resurgendo regere genegit et gubernat gentes, in se credentes, et ipse defendit illas ab insidiis et infestationibus daemDeus autem spei, qui tribuit spem futurorum bonorum in se credentibus, repleat vos omni gaudio spiritali et pace, id est concordia, amore fraterno in se credendo; credentes in eum qui vos per sanguinem suum pacificavit Deo Patri, sitis et ipsi invicem concordes et pacifici, qui hactenus fuistis invicem dissidentes: ut abundetis in spe et
Abbreviated transcription (Latin):
scđm carnẽ: ꝑ mariã uirginẽ. Hoc qͦd
dic̃ erit radix iesse: dupplicit᷑ intelligi po¬
test. hoc mͦ. Iesse. ipse ẽ radix: daruduꝰ fi¬
arboris. Nlos uͦ rami istius xp̃s ẽ qͥdic̃ ad
eccłam. incantico canticoꝵ. Ego flos campi.
aut̃ intellectu radix iesse. xp̃s est. uerbũ
scilicet di patͥs: quod int̃ cet̾a. que creauit
iesse qͦ creator extitit. Omĩa enĩ ꝑipsum¬
facta st̃: et sine ipso factũ ẽ nichil. Qui gͦ scł̃m
carnẽ exiesse originẽ dux̃: ipse utiq scdm di¬
umnitatẽ radix et creator iesse extitit. Iesse¬
aut̃ interp̃tat᷑. est: mͥ. Est u̾bum substantiũu
ẽ. Quod uͦ dr̃ erit radix iesse. similit̃ erit: ab
eodẽ uerbo substantiuouenit. et ponit᷑ pro
dixerit ꝓpħa. erit radix iesse et non potius
erit radix booth ł obed. cum et ipsi iusti exti¬
terint. et patres isai : Ad quod dicendũ est.
ideo dixisse ꝓpħam. erit radix iesse. et non
radix bootħ siue obed: ut ostenderet dnm̃¬

Expanded text:
m carnem per Mariam virginem. Hoc quod dicit: Erit radix Jesse, dupliciter intelligi potest hoc modo: Jesse ipse est radix, David vero fiarboris: flos vero rami istius, Christus, qui dicit ad Ecclesiam in Canticis canticorum: Ego flos campi .autem intellectu, radix Jesse Christus est, Verbum scilicet Dei Patris, quod inter caetera quae creavit, Jesse quoque creator exstititsine ipso factum est nihil . Qui ergo secundum carnem ex Jesse originem duxit, ipse quoque secundum divinitatem radix et creator Jesse exstitit. Jesse interpretatur Est mihi. Est, verbum substantivum est. Quod vero dicitur: Erit radix, similiter erit, ab eodem verbo substantivo venit, et ponitur prodixerit Propheta: Erit radix Jesse, et non potius: erit radix Booz vel Obed, cum et ipsi justi exstiterint, et patres Isai? Ad quod dicendum est, ideo dixisse Prophetam: Erit radix Jesse, et non radix Booz vel Obed, ut ostenderet Dom
Abbreviated transcription (Latin):
carnalẽ. Cui enĩ plus diitit᷑. plus debet
dilig̾e. Sic̃ scͥptumẽ. ꝓpt̾ hoc confitebor
t ingentibꝰ dñe: et nomini tuo cantabo.
Psalmista loquitur exꝑsona filii dĩ. deo
pat̾ grãs referentis ꝓpt̾ obedientiã gentiũ:
adfidem uenientiũ. Qͣmͦ gͦ laudat et

Expanded text:
carnalem: Cui enim plus dimittitur, plus debet diligere . Sicut scriptum est: Propterea confitebor tibi in gentibus, Domine, et nomini tuo cantabo. Psalmista loquitur ex persona Filii Dei, Deo Patri gratias referentis, propter obedientiam gentium ad fidem venienti
Abbreviated transcription (Latin):
Opt̃ ueritatẽ in qͥt di patͥs ad confirmandas
ꝓmissiones patrũ. id ẽ. ut confirmaret ds̃
pat᷑ ꝓmissiones suas quas locutꝰ ẽ. adscõs
patres de salute gentiũ: dicens abrahe.
in semine tuo benedicent᷑ om̃s gentes: siue
it uerax apparet. cõplendo ꝓmissiones¬
quas patres ꝓmiserant de salute gentiũ:
ce qͦ p̃dixerant de eadem circumcisione.
sp̃itali. Nisi enĩ ꝑ grãm baptismatis mun¬
darentur gentiles. et ꝑfidẽ dnĩ saluatoris:
neqͣqͣm infiliationẽ abrahe tͣnsirent. Neqͣ¬
quã etiam eẽt cõpletũ: quod dicit moyses.
Innouissimis diebꝰ circuncidet dñs cor cuũ.
et ñ carnẽ cuam: id est mundabit ilłd ab in¬
fidelitate. omĩbꝰ q peccatis: ꝑbaptismũ.
iluã qͦq et echielis ꝓpħe dicentis. effundam
suꝑuos aquã mundã: uidelicet baptisma¬
tis. Gentes ant̃ suꝑ miscd̾ia. id ẽ. de mise¬
ricordia honorare dm̃. sub̾ debent. qr qͣtis

Expanded text:
opter veritatem, inquit, Dei Patris, ad confirmandas promissiones patrum, id est ut confirmaret Deus Pater promissiones suas, quas locutus est ad sanctos patres de salute gentium, dicens Abrahae: In semine tuo benedicentur omnes gentes , sive ut verax appareret complendo promissionesquas patres promiserant de salute gentium, et quae praedixerant de eadem circumcisione spiritali. Nisi enim per gratiam baptismatis mundarentur gentiles et per fidem Domini Salvatoris, nequaquam in filiationem Abrahae transirent, nequaquam etiam esset completum quod dicit Moyses : In novissimis diebus circumcidet Dominus cor tuum, et non carnem tuam, id est mundabit illud ab infidelitate omnibusque peccatis per baptismum; illud quoque Ezechielis prophetae, dicentis: Effundam super vos aquam mundam , aquam videlicet baptismatis. Gentes autem super misericordiam, id est de misericordia, h
Abbreviated transcription (Latin):
circũcisione spĩali intelligendũ .i. degrã
baptismatis. Circũcisio spĩał que ẽ : expolia¬
tio utiq uiciorũ qͦ fit ꝑbaptismũ. cuiꝰ mi¬
nist᷑ excitit ipse dñs: in se suscipiendo: et
aliis clando. Suscepit enĩ baptismũ. qͣndo

Expanded text:
circumcisione spiritali intelligendum, id est de gratia baptismatis. Circumcisio spiritalis quae est? Exspoliatio utique vitiorum quae fit per baptismum, cujus minister exstitit ipse Dominus in se suscipiendo et aliis dando.
Abbreviated transcription (Latin):
tia accipi potest. uidelicet tam carnalis qͣ
spĩtalis: qm̃ utͥusq minist̾ extitit dñs. iñ se
suscipiendo: et aliis dando. Circũcisionis
enĩ carnalis minist̾ excitit: qr antequam
ueniret in mundũ ꝑincarnationis miste¬
rium ipse qͥẽ. u̾bũ dĩ patͥs. ministrauit illã
dando. et p̃cipi endotit obserriaret᷑. quia
ipse loquebant᷑ ꝑ angłm ad scõs patres sic̃
in libris ꝓpħicis sepissime manifestat᷑. uͥ dr̃.
Os siue uerbũ diuĩ locutum ẽ. Ueniens etiam¬
in carnẽ. minist̃ extitit circumcisionis: qr ulã

Expanded text:
carnalis quam spiritalis, quoniam utriusque minister exstitit Dominus in se suscipiendo, et aliis ministrando. Circumcisionis enim carnalis minister exstitit, quia antequam veniret in mundum per Incarnationis mysterium, ipse qui est Verbum Patris, ministravit illam dando et praecipiendo ut observaretur, quia ipse qui loquebatur per angelum ad sanctos patres, sicut in libris propheticis saepissime manifestatur, ubi dicitur: Os, sive verbum Domini locutum est, veniens in carne etiam minister exstitit circumcisionis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
gentes: baptizantes cos in noĩe scẽ tͥnitatis.
Ecce qͦmͦ fuit dñs nr̃ iłis xp̃s minist̾ circũ¬
cisionis spĩalis. Possumꝰ etiã et hȩc ueracit᷑
dicere quia cotidie ad ministrabat ipse
candem circumcisionẽ: dimitendo pec¬
cata inbaptismate. Misteriũ et enĩ cingen¬
di corꝑa tradidit suis fidelibꝰ: potestatem
aut̃ dimitendi peccata sͥ ꝓpͥe reseruauit:
sicut iołis precursor eiꝰde ẽo dicit curbis.
Ipse uos baptrabit in spũ scõ: et igni. Et ite¬
rum. Ego inquit ioħs nesciebam eũ: qͦd sͥ
eẽt seruaturus potestatẽ baptrrandi. nulli¬
q traditurꝰ: s qͥmisit me baptizare. ille mͥ
dix̃. Suꝑ quẽ uidis spm̃ descendentẽ. et ma¬
nentẽ suꝑ eum: hic ẽ qͥbaptizat. Apło di¬
cente xp̃m iħm ministrũ fuisse circũcisio

Expanded text:
tizantes eos in nomine sanctae Trinitatis . Ecce quomodo fuit Dominus Jesus minister circumcisionis spiritalis. Possumus etiam et hoc veraciter dicere, quia quotidie administrat ipse eamdem circumcisionem dimittendo peccata in baptismate. Ministerium etenim tingendi cocata sibi proprie reservavit, sicut Joannes praecursor ejus de eo dicit turbis: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni . Et iterum: Ego, inquit Joannes, nesciebam eum quod sibi esset servaturus potestatem baptizandi, nullique traditurus, sed qui misit me baptizare, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum, hic est qui baptizat . Apostolo dicente
Abbreviated transcription (Latin):
se ipso. s. ds̃ plus de hoĩe. quam homo
de se. Tanta profunditas ẽ in homine.
ut lateat plerumq: ipsum hoĩem in qͦẽ.
Quanta profunditas infirmitatis
latebat inpetͦ. quando quid uitus in
se ageretur nesciebat. et se cum dño
ulpro dnõ moriturum temere ꝓmitte¬
bat: Nam hoc illi xp̃s p̃nuntiabat.
quod ipse inse ignorabat. Itaq sub̾
qr nescitis quid sit in homine. et do¬
minus ẽ qui discernit et iudicat
me: nolite ante tempꝰ iudicare
qͦ ad usq ueniat dñs ad iudiciũ. De aꝑtis
rebꝰ que cognosci posst qͦ aĩo fiant: ꝑmutit᷑

Expanded text:
seipso: sed Deus plus de homine, quam de seipso: sed Deus plus de homine, quam de se homo. Tanta profunditas est in homine, ut lateat plerumque ipsum hominem in quo est, quanta profunditas infirmitatis latebat in Petro, quando quid intus in se ageretur nesciebat, et se cum Domino, vel pro Domino, moriturum temere promittebat. Nam hoc illi Christus praenuntiabat quod ipse in se ignorabat. Itaque, subaudis qui nescitis quid sit in homine, et Dominus est qui discernit et judicat me, nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus ad judicium. De apertis rebus quae cognosci possunt quo animo fi
Abbreviated transcription (Latin):
qr nescio utrũ placeant ei que ago aut
qualit̾ ea accipiat qͥ meliꝰ cognoscit quid
sit in me quam ego qm̃et si in maximis oꝑi¬
bus ꝑ eccator non deliqͥ saltem in cogi
ipsum cognosco quam uos qui me di¬
iudicatis et detrahitis: et meliꝰ ds̃ quã
ego. Unde sequit᷑. Qui aut̃ iudicat me:
dñs est. Non ideo bona ẽ. conscientia mea:
qr laudat me aliquis: neq ideo mala:
si uos illã diuidicatis. Quid enĩ dam
pnatis quod non iuidetis: Ille debet
alium rep̃hendẽ. qui aliquid repre¬
hensibile in eo uidet. quod eius offen¬
dit oculos. Uos autẽ nolite me iudi¬
cat᷑e et detrahere quasi seductorem
⁊ rusticanũ. aliud q ostentantẽ ext̾ius
et aliud oꝑantẽ int̾ius: qr dñs iudicat
me .i. discernit. ⁊ ꝓbat causã meã. et
considerat actus meos. qui nouit non
solũ de oꝑibus s etiam de cogitatiombꝰ
iudicare. Quantũ et enĩ posst̃ homi¬
nes de alio iudicare. plus hõ utiq de

Expanded text:
quia nescio utrum placeant ei quae ago, aut quia nescio utrum placeant ei quae ago, aut qualiter ea accipiat, qui melius cognoscit quid sit in me quam ego, quoniam et si in maximis operibus peccatorum non deliqui, saltem in cogitidem ego memetipsum cognosco quam vos qui me dijudicatis et detrahitis, et melius Deus quam ego. Unde et sequitur: Qui autem judicat me, Dominus est. Non ideo bona est conscientia mea, quia laudat me aliquis; neque ideo mala, si vos illam dijudicatis. Quid enim judicatis vel damnatis quod non videtis? Ille debet alium reprehendere, qui aliquid reprehensibile in eo videt, quod ejus oculos offendit. Vos autem, nolite me judicare et detrahere quasi seductorem et rusticum, aliudque ostentantem exterius, et aliud operantem interius, quia Dominus judicat me, id est, discernit et probat causam meam et considerat actus meos, qui novit non solum de operibus, sed etiam de cogitationibus judicare. Quantum enim possunt homines de alio judicare, plus homo utique de
Abbreviated transcription (Latin):
illis edocti sunt: et qui ab hominibꝰ extol¬
lunt᷑.S. neq me ipsum iudico. id est. neq¬
ego me ipsum rep̃hendo in aliqͦ contͣ le¬
ges diuinas aut humanas egisse: quia
nulli uicio subiaceo. Quare: Nichil enĩ.
sub aridis mali consciꝰsum: id est. nulliꝰ
cͥminis malũ in me recognosco. post quã
originalibus: et actualih. Et̃ est sensus. Si
ego me irrep̃hensibilẽ inuenio. qͥ melius
me ipsũ noui. quam uos. qͦmͦ pocestis di¬
uidicare conscientiã meã : Qmͦ ualetis ex¬
aminare qͦ aĩo et intentione facio. qͥcqͥd
facio: Maxime cĩ nemosciat hominũ qͦ
fat̾i: subiunxit. S. ñ in ħ iustificatꝰ sũ .ẜ. apͣ¬
me: uł apd̾ dm̃. Acsidicẽt aliis ũbis. Licet
ego in me nicħ mali nicħq rep̃hensione
dignũ inueniã. et quidã me detrahant
iniuste. quidã extollant suis fauoribꝰ: ta¬
men ñ ideo iustificatꝰ sũ apud me. neq
iustificãum me credo eẽ. ꝑ hoc apuddm̃:¬

Expanded text:
illis edocti sunt, et qui ab hominibus extolillis edocti sunt, et qui ab hominibus extolluntur. Sed neque me ipsum judico, id est, neque meipsum reprehendo in aliquo contra leges divinas aut humanas egisse, quia nulli vitio subjaceo. Quare: Nihil enim, subaudis mali, mihi conscius sum, id est, nullius criminis malum in me recognosco, postquam poriginalibus et actualibus. Et est sensus: si ego meipsum irreprehensibilem invenio qui melius meipsum novi quam vos, quomodo potestis dijudicare conscientiam meam, quomodo potestis examinare quo animo et intentione facio quidquid facio, maxime cum nemo sciat hominum quafateri, subjunxit: sed non in hoc justificatus sum, me vel apud Deum, ac si diceret aliis verbis: Licet ego in me nihil mali nihilque reprehensione dignum inveniam, ut quidam mihi detrahant injuste, quidam extollant suis favoribus: tamen non ideo justificatus sum apud me, neque justificatum esse credo per hoc apud Deu
Abbreviated transcription (Latin):
quare autẽ paulus imitator illoꝵ. sic rustice
⁊ ñ philosophice. siue di aletice disputat. qͥ
doctor legis extitit: hoc mir̃ est. Non ẽ gͥaliud
nͥ qr maguis et seductorẽ. ut quia non potuit
ꝑ seqñdo xp̃i anos ꝑdẽ. saltim seducendo sua
p̃dicatione falsa decipiat: fingens se socuum
rans de eorũ detractionibꝰ et irrisionibꝰ. scieis
procerto qr nichil nocent homini aliena
u̾ba quẽ ꝓpͥa ñ maculat conscientia: sub¬
incrilit inquiens. M inquit ꝓ minimo ẽ.
cer .i. detrahar et irridear. auobis. uel
dampner: qui legibus diumis debuera¬
tis uti. Aut abhumano die .i. ab ilł qͥ hu¬
manis legibꝰ utuntur. et humanis laudi¬
bus et fauoribꝰ delectantur. loquentes et
p̃dicantes philosophice. ut ab hominibꝰ lau¬
dent᷑. qr neꝗ contra leges diuinas. neq con¬
tra humanas aliqͥd ꝑpetͦ. Humanas le¬
ges uł laudes diei comparat: quia illi ha¬
bent᷑ et uident᷑ clari et iocumdi. qui in

Expanded text:
quare autem Paulus, imitator illorum, rustice, quare autem Paulus, imitator illorum, rustice, et non philosophice, sive dialectice disputet, qui doctor legis exstitit, hoc mirum est. Non est ergo aliud, nisi quia magus et seductor est, ut qui ante non potuit persequendo Christianos perdere, saltem seducendo sua praedicatione falsa decipiat, fingens se socium rans de eorum detractionibus et irrisionibus, sciens pro certo quia nihil nocent homini aliena verba quem propria non maculat conscientia, subintulit, inquiens: Mihi, inquit, pro minimo est, judicer, id est si detrahar et irridear a vobis, vel damner quia legibus divinis debueratis uti, aut ab humano die, id est ab illis qui humanis legibus utuntur, et humanis laudibus et favoribus delectantur, loquentes et praedicantes philosophice, ut ab omnibus laudentur: quia neque contra leges divinas, neque contra humanas aliquid perpetro. Humanas leges vel laudes diei comparat, quia illi habentur et videntur clari et jucundi qui in
Abbreviated transcription (Latin):
suũ impleat. p̃dicationi insistit: s ut ado
p̃miũ sui laboris ꝑcipiat. Igit᷑ si euangł̃i
ꝑ malos ñ dispensaret᷑. nequaquã dñs dicẽt
que dicunt bona facite: et que faciunt ma¬
la. facẽ nolite. Rursussi ꝑbonos ñ dispensa¬
retur. nequaquã apłs alibi diceret: imitato¬
res mei estote:sic̃ et egox. Multi gͦ dispensa¬
tores sunt: ꝑ quor ministeriũ ꝑuenit᷑ ad et̾¬
nam salutẽ.S. querit᷑ a deo int̾ dispensatoreᷤ
inp̃senti ut fideł qͥs inueniat᷑. uidelicet itt qͦd
p̃dicat ore: oꝑibus exornet. Michi aut̃ ꝓmi
nimo ẽ. ut auobis uidicer: aut abhumano
die. Pseudo apł̃i atq philosophi. et quidam
chorinthioꝵ seducti abillis. dinidicabant sine
deridebant paulũ apłm. eo quod non discre¬
paret a p̃dicatione petͥ aliorum q apłoꝵ. sim¬
pliciter ⁊ rustice p̃dicabant: dicentes. Si pe¬
trus. andreas. iacobꝰ. et ioħs qͥpiscatores fuert̃
rustice p̃dicant. et ñ scolastice ñ ẽ adõ mirũ.

Expanded text:
o praemium sui laboris percipiat. Igitur si Evangelium per malos non dispensaretur, nequaquam Dominus diceret: Quae dicunt bona, facite: et quae faciunt mala, facere nolite . Rursus, si per bonos non dispensaretur nequaquam Apostolus alibi diceret: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . tores sunt per quorum ministerium pervenitur ad aeternam salutem; sed quaeritur a Deo inter dispensatores in praesenti, ut fidelis quis inveniatur, videlicet, ut quod praedicat ore, operibus exornet. Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die. Pseudoapostoli atque philosophi et quidam Corinthiorum seducti ab illis, dijudicabant seu deridebant Paulum, eo quod non discreparet a praedicatione Petri aliorumque apostolorum, simpliciter et rustice praedicans, dicentes: Si Petrus, Andreas, Jacobus et Joannes, qui piscatores fuerunt, rustice praedicabant, et non scholastice, non est adeo mirum;
Abbreviated transcription (Latin):
scandalizare: s potiꝰ maifectũ caritatis debe¬
mus eũ colligere. Ideo gͦ dicit nos susceptos
inhonorẽ dĩ patͥs. ut ds̃ pat̃ ꝑnos et ꝑ bona
oꝑa nr̃a głificetur et laudetur cũ filio suo.
omĩbꝰ inse credit᷑is. Sic luceat lux urã coram
hominibꝰ: ut uideant oꝑa urã bona: et głifi¬

Expanded text:
scandalizare, sed potius in affectum charitatis debescandalizare, sed potius in affectum charitatis debemus eum colligere. Ideo ergo dicit nos susceptos in honorem Dei Patris, ut Deus Pater per nos et per bona nostra opera glorificetur et laudetur cum Filio suo, in se credituris: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
głificamꝰ siue laudamꝰ. quando eiꝰ fidẽ
sincerissimã tenentes in corde. omĩq:
intellectu confitem᷑ eum ore uerũ dm̃
eẽ. et fidem quã habemus. bonis oꝑib
exornamus: iuxta qͦd ipsa ueritas am¬
monet dicens. Uideant oꝑa ur̃a bona &
głificent patrẽ urm̃ qui ẽ in celis. Propt̃
huc frĩbꝰ in fide loquens. et de differentia
ꝙyborum quos precipis suscipi in affectũ:
ista p̃sentia. Et̃ est sensus ꝓpt̃ hoc talia
dico: ut suscipiatis incaritatis affectũ
fis ad huc infirmos in fide. neq scandalire¬
tis eos suadentes ut comedant cibos: quos
ipsi decestant᷑ quasi immundos. Et̃ ita sus¬
cipite illos cũ caritate: sic̃ et xp̃s suscepit uo̾
ad fidem suam. in honorẽ dĩ patͥs: ut ds̃ pat̾
adfidem suã iudos blasphemantes. et nos
gentiles ydolatras omĩq immuinditia reple¬
tos. atq a cognitione dĩ alienos: multoma¬
gis nos non debemꝰ despicere frẽm nrm infrr¬
mũ in fide. neq in aliquo contristare. arit

Expanded text:
glorificamus sive laudamus, quando ejus fidem sincerissimam tenentes in corde omnique intellectu, confitemur eum ore verum Deum esse, et fidem quam habemus bonis operibus exornamus, juxta quod ipsa Veritas admonet, dicens: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem huc fratribus in fide loquens, et differentia ciborum quos praecepit suscipi in affectum cinent ista praesentia, et est sensus: Propter hoc talia dico ut suscipiatis in charitatis affectum fratres adhuc infirmos in fide, neque scandalizetis eos suadentes eis ut comedant cibos quos ipsi detestantur quasi immundos, et ita suscipite illos cum charitate, sicut et Christus suscepit vos ad fidem suam in honorem Dei Patris, ut Deus Pater ad fidem suam Judaeos blasphematores, et vos gentiles idololatras, omnique immunditia repletos, atque a cognitione Dei alienos, multo magis nos debemus non despicere fratrem nostrum infirmum in fide, neque in aliquo contristare aut
Abbreviated transcription (Latin):
laudauit illũ deo placuisse: Quecũq in¬
quit scͥpta sunt: in lege. ꝓpħis psalmis. et
reliqͥs scͥpt᷑is ad nr̃am doctiam scͥpta sunt.
ut nos inde doceam᷑ qͥ ad fidem uenimus.
Qm: ut ꝑpacientiã p̃cedentiũ patrũ edocti
lationẽ scͥpturarum spem habeamꝰ: id est ex¬
pectationẽ futuroꝵ honoꝵ teneamus. Uidea¬
mus qͦm ꝑtinent ad nrãm doctrinã. eaqͦ
scͥpta sunt indirunis libͥs. Dum legimꝰ ꝑpłm
isrł de egypto egressum ꝑ mare rubrũ tͣns¬
ductũ pharaone &e egyptiis submersis aꝗͣ
de petͣ eis datam. manna de celo largitũ
et pꝰ multa plia qͦ cont᷑ hostes uirilit ꝑege¬
runt. t̾ram repmissionis ingressũ debeni
inde et doceri. ⁊ docere: ut ꝑ egyptũ intel

Expanded text:
laudavit illum Deo placuisse? Quaecunque, inquit, scripta sunt in Lege, Prophetis, et Psalmis, et reliquis scripturis, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut nos inde doceamur qui ad fidem venimus. Quomodo? Ut per patientiam praecedentium patrum edocti,  id est exspectationem futurorum bonorum teneamus. Videamus quomodo pertineant ad nostram doctrinam ea quae scripta sunt in divinis Libris. Dum legimus populum Israel de Aegypto egressum, per mare Rubrum transductum, Pharaone et Aegyptiis submersis, aquam eis de petra datam, manna de coelo largitum, et post multa praelia quae contra hostes viriliter peregerunt, terram repromissionis ingressum, debemus inde et d
Abbreviated transcription (Latin):
certamina et bella que habemus ad u̾sus de¬
mones. Post quorum debellationẽ. si recte in
fide ꝑmanserimꝰ. merebim᷑ ꝑuenire ad pa¬
tͥam celestẽ. que significat᷑ ꝑ t̾ram reꝓmis¬
sionis: de qua psalmista dicit. Credo iudẽ
bona dnĩ: in terra uiuentiũ. Hanc t̾ram
id est soliditatẽ eterne patͥe: ñ nͥueri isrłite
accipiunt. Iterum dum legimꝰ fidem et obe¬
dientiam beati abrahȩ. & pacientiam. qͣmͦ¬
torum annor curricła ꝑ egͥnatus ẽ. in terra

Expanded text:
certamina et bella quae habemus adversus daemones: post quorum debellationem, si recte in fide permanserimus, merebimur pervenire ad patriam coelestem: quae significatur per terram repromissionis, de qua Psalmista ait: Credo videre bona Domini in terra viventium . Hanc terram, id est soliditatem aeternae patriae, nonnisi veri Israelitae accipiunt. Iterum dum legimus fidem et obedientiam beati Abrahae et patientiam, qtorum annorum curricula peregrinatu
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs libido et incontinentia. uł ĩmundi¬
citia: impudicicia appellat᷑. Oꝑatores uͦ¬
eius dicunt᷑ impudici: inuerecundi. atꝙ
irceligiosi. Non incontentione. Contentio
ẽ alt̾catio. siie controu̾sia. que plerumꝙ
ex questionibꝰ scͥpturarũ solet oriri: ut iu¬
deatur quis aliqd sapientie hab̃e dũ aliũ
uicerit sua pulsatione: et maxime ex re
nulliꝰ utilitatis nascit᷑. Ideo uͦ uitãda ẽ.
qr rixam generat.De qua procedit odiũ.
et de odio enormitas mali. Non inemula¬
tione. Emulatio uarias habet significa¬
tiones. Significat enũ imitationẽ. signifi¬
cat studium. fignificat et inuidiam. qͣ qͥs
alt̾ius felicitate torquet᷑: ut in hoc loco.
sic indui arma lucis: ut indie honeste
ambulemꝰ. Nolite inquit ambulare ec
iuuere incõmessationibꝰ et in reliquis

Expanded text:
omnis libido, et incontinentia, vel immundomnis libido, et incontinentia, vel immunditia, impudicitia appellatur. Operatores vero dicuntur impudici, inverecundi, atque irreligiosi. Non in contentione. Contentio est altercatio sive controversia, quae plerumque ex quaestionibus Scripturarum solet oriri, ut videatur quis aliquid sapientiae habere, dum alium vicerit sua pulsatione, et maxime ex re nullius utilitatis nascitur. Ideo vero vitanda est, quia rixam generat, de qua procedit odium, et de odio enormitas mali: et aemulatione. Aemulatio varias habet significationes: Significat enim imitationem, significat studium, significat et invidiam, qua quis alterius felicitate torquetur, ut in hoc loco. sic indui arma lucis, ut in die honeste ambulemus: Nolite, inquit, ambulare, id est vivere in comessationibus et reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
tur alt̾natim: & p̃parant᷑ a sociis ꝑ dies
et uices. Sunt etiam alia conuutia. qͣ¬
ex cõmunione p̃parant᷑: quando unus
affert panẽ. alius carnes. aliꝰ uinũ atq
alius aliud: et idcirco comessationes.
h ẽ mense collationes appellant᷑. Uocan¬
tur quoq eẽdem cõmessationes turpia
et in honesta comuuia. qr sic̃ om̃s ꝓpriis
cibis utunt᷑ & cõmunibꝰ: ita etiam pro
bibitu suo unꝰ quisq qͥcquid scurrilitatis
et otiositatis sͥ placet loquit᷑. Non in ebe¬
tatibus. Briam genẽ masculino. dicimꝰ.
calicẽ aptum potationi: a quo dr̃ ebetas¬
que ẽ. nimia potacio tun. Non incubilibꝰ
Cubilia ꝓpͥe sunt lecti. siue lustra ferarũ.
dicta a fedis cubitationibꝰ. qͥbꝰ assimilant᷑
lecti illorum: qui cum meretcibꝰ in lupana¬
ribꝰ coeunt. Non impudicicis. Impudici᷑a
ẽ. in uerecondia et irreligiositas: siuetur¬
pis atq inrationalis coitus. Generalit̃ aut̃

Expanded text:
tur alternatim et praeparantur a sociis per dies tur alternatim et praeparantur a sociis per dies et uices. Sunt ex communione praeparantur, quando unus affert panem, alius carnes, alius vinum, atque alius aliud, et idcirco comessationes, hoc est, mensae collationes appellantur. Vocantur quoque eaedem comessationes turpia et inhonesta convivia, quia sicut omnes propriis cibis utuntur et communibus, ita etiam pro libitu suo unusquisque quidquid scurrilitatis et otiositatis sibi placet loquitur. Non in ebrietatibus. Briam genere masculino dicimus calicem aptum potationi, a quo dicitur ebrietasquae est nimia potatio vini. Non in cubilibus. Cubilia proprie sunt lecti sive lustra ferarum dicta a foedis cubitationibus, quibus assimilantur lecti illorum qui cum meretricibus in lupanaribus coeunt: et impudicitiis. Impudicitia est inverecundia et irreligiositas, sive turpis atque irrationabilis coitus. Generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
ma litcis sunt. fides. spes. caritas. par
pacientia. iusticia. cet̾eq uirtutes: que
nos adlucẽ eterne beatitudinis ꝑducunt.
Que non inmerito arma appellant᷑: qͥa
nos defendunt ad imꝓbitate malignoꝵ
spũũ. Abiciamꝰ gͦ oꝑa tenebrarũ. quando
expoliamur uiciis: & indium᷑ uirtutes.
Induam᷑ gͥ armalucis: hoc ẽ. undiq mu¬
mamus nos omĩbꝰ uirtutibꝰ ut simiis pro¬
tecti et tuti: contͣ ad u̾sa diaboli. Et qͦmͦ
debeamus illa indui. et his uirtutibus
exornari: apłs declarat fubnectens. Sic¬
inquit id ẽ. tali mͦ induamur arma
lucis. ut indie. hoc ẽ. inclaritate uir¬
tutũ honeste ambulemꝰ. Qͥ indie am¬
bulat. honeste ambulat. quia ñ offendit
pedẽ suũ ad lapidem: non cadit. non in¬
pingit. sicut ille qͥ in nocte ambulat. Nos
fensione ficłi. et gre siue scientie: ambu¬
lare debemꝰ. Non in cõmessationibꝰ. Com¬
messatio dicit᷑ mense collatio. siue mense
alt̾natio. Sunt enĩ conuiiiia qͤcelebran¬

Expanded text:
ma lucis sunt fides, spes, charitas, pax, patientia, et caeterae virtutes, quae nos ad lucem aeternae beatitudinis perducunt; quae non immerito arma appellantur, quia nos defendunt ab improbitate malignorum spirituum. Abjicimus ergo opera tenebrarum, quando exspoliamur vitiis, et induimur virtutibus. Induamur igitur arma lucis, hoc est, undique muniamus nos omnibus virtutibus, ut simus protecti et tuti contra adversa diaboli. Et quomodo debeamus illa arma indui et his virtutibus exornari, Apostolus declarat, subnectens: Sic, id est, tali modo induimini arma lucis, ut in die, hoc est in claritate virtutum, honeste ambulemus. Qui in die ambulat, honeste ambulat, quia non offendit pedem suum ad lapidem, non cadit, non impingit sicut ille qui in nocte ambulat. Nos fensione fidei et gratiae sive scientiae ambulare debemus. Non in comessationibus. Comessatio dicialternatio. Sunt enim conuiuia quae celebran
Abbreviated transcription (Latin):
uita p̃sens non incongrue nox appellatur.
quia uita p̃sens semꝑ indolore u̾satur et
łsticia. non habens ꝑpetuam leticiã. Illa
uͦ gaudiis sine fine mansuris florebit. ni¬
chil tͥsticie ad mitens. qͦ tunc plenissime
manifestabit᷑: cũ dñs de udicio in regnũ
tranfierit. Ergo quia iam appropinquat¬
dies. abiciamꝰ oꝑa tenebrarũ. id ẽ. ad ulte¬
riũ. homicidiũ. fornicationẽ. et cet̾a ta

Expanded text:
appellatur, quia vita praesens semper in dolore versatur et tristitia, non habens perpetuitatem: illa vero gaudiis sine fine mansuris florebit, nihil tristitiae admittens; quae tunc plenissime manifestabitur, cum Dominus de judicio in regnum transierit. Ergo quia jam appropinquat, Abjiciamus opera tenebrarum, id est adulterium, homic
Abbreviated transcription (Latin):
grãꝵ referant dño: corde. ore. & oꝑe: cuiꝰ grã
st redempti. cuiꝰ miscdia ab omĩb reatibus
purgati. In hoc uͦ qͦd subdit magnificate
eũ om̃s ppłi. udeos horcat᷑ ut gaudeant de
magnalia qͣ uob̾ contulit a diebꝰ antiquis: refe¬
rentes gentibꝰ. quanta et qualia uobis liben¬
tissime p̃stitit. Et rursũ ysaias ait. Erit
radix iesse: et qui ex urget reg̾e gentes. in
eũ. gentes sꝑabunt. Iesse ipse ẽ. isai pater

Expanded text:
corde, ore, et opere: cujus gratia sunt redemptae; cujus misericordia ab omnibus reatibus sunt expiatae. In hoc vero quod subdit: Magnificate eum, omnes populi, Judaeos hortatur ut gaudeant de magnalia quae vobis contulit a diebus antiquis: referentes gentibus quanta et qualia vobis libentissime praestitit. Et rursus Isaias ait : Erit radix Jesse; et qui exsurget regere gentes: in eum gentes sperabunt. Jesse ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nunc sedẽ credit᷑ implenitudine pat̾ne
maiestatis. Up̃s gͦ ipse ẽ sapientia. ipse ẽ iusti¬
cia. ipseẽ.pax. et relique uirtutes in iꝑsa
sĩ. Xpm̃ itaq induit: qui om̃s uirtutes
quas scit in illo eẽ. in quantũ ualet cũ adiu¬
corio illiꝰ assumit: iuxta qͦd apłs alias dicit.
Quot quot inxͦ baptizati estis: xp̃m indius¬
tis. id est om̃s uirtutes cunc indiustis: qͥ a
ab omĩbꝰ peccatis mundatiestis. Similit et
in hoc loco intelligendũ ẽ. indumini inqͥt¬

Expanded text:
 creditur in plenitudine paternae majestatis? Christus ergo ipse est sapientia, ipse est instantia, ipse est pax, et reliquae virtutes in ipso sunt: Christum itaque induit, qui omnes virtutes quas scit in illo esse, inquantum valet cum Dei adjutorio illas assumit, juxta quod alias Apostolus dicit: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis ; id est, omnes virtutes tunc induistis: quia ab omnibus peccatis mundati estis. Similiter et in hoc loco intelligendum est: Induimini, inq
Abbreviated transcription (Latin):
ri sunt. Ista beatitudo et salus et̃na ꝓpior
ẽ. mͦ nobis: qͣm eẽt eo temꝑe quando cre¬
didimus. qm̃ diim finis mundi magis
ac magis appropinquat: uita fut᷑a. et
salus et̃na. magis ac magis festinat. Nox
tenebrosa: inpeccatis. Ista nox dũ precedit
cotidie inelectis. et ad iutã et̾nã p̃destina¬
tis: appropinquat dies. illuminatio ui¬
delicet ficdi cognotio sce tͥnitatis: et splen¬
dor uirtutũ. Qm̃ drim tͣnseunt cotidie

Expanded text:
ri sunt, ista beatitudo et salus aeterna propior ri sunt, ista beatitudo et salus aeterna propior est modo nobis quam eo tempore quando credidimus, quoniam dum finis mundi magis ac magis appropinquat, vita futura et salus aeterna magis ac magis festinat. Nox tenebrosa in peccatis. Ista nox quotidie praecedit in electis, et ad vitam aeternam praedestinatis appropinquat dies, illuminatio videlicet fidei, cognitio sanctae Trinitatis, et splendor virtutum, quoniam dum transeunt quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
qr hora ẽ: iam nos de sompno surgere.
qua apłs hic loquitur: Tempusẽ. ñ legis
s euangłice p̃dicatioĩs: sexta uidelicet
etas. finisq scł̃i in quo iam mͦ sumꝰ positi:
de quo idem apłs alias dicit. Eoce nunc
tempꝰ acceptabile. Dicit gͦ apłs romanis
et omĩbꝰ credentibꝰ. et etiam nec dum
credentibꝰ hoc scientes inqͥens: id est hoc
simus scientes. quia hora ẽ. siue cempus
iamnos desonno pigricie et desidie surg̃e.
de sompno quoꝙ: infidelitatis & uicioꝵ
atq ignorantie. De sompno hoc: precipit
etiam nos ꝓpħa exꝑgisci dicens. Exꝑgisci¬
mini ebrii. Et quare dicit iam tempus ẽ
surgere: Ille surgit: qui iacebat. Et nos si
actenus iaciumus inuiciis. et corpore ui¬
ciorum. surgamus ad bona oꝑa agenda:
et laboremus uirilit̃ studioseq Poterat ali¬
quis obicere apło. Cur precipis nof iam
nunc surgere: Ad hec ille reodens oausã¬
diũ sine fine mansurũ. Beaticudo ꝑpe¬
tua: quã soli electi cum angłis possessu¬

Expanded text:
 hora est jam nos de somno surgere. qua Apostolus loquitur? Tempus est non legis, sed Evangelicae praedicationis, sed videlicet aetas, finisque saeculi, in qua sumus jam positi, de quo idem Apostolus alias dicit: Ecce nunc tempus acceptabile . Dicit Apostolus Romanis et omnibus credentibus, etiam necdum credentibus. Hoc scientes, inquiens, id est, hoc scimus scientes, quia hora est sive tempus, jam nos de somno pigritiae et desidiae surgere, de somno quoque infidelitatis et vitiorum atque ignorantiae. De hoc somno praecipit etiam nos Propheta expergisci, dicens: Expergiscimini, ebrii . Et quare dicit, jam tempus est surgere? Ille surgit, qui jacebat, et nos si hactenus jacuimus in vitiis, et torpore vitiorum, surgamus ad bona opera agenda, et laboremus viriliter studioseque. Poterat aliquis objicere Paulo: Cur praecipis nos jam de somno surgere? Ad haec ille reddens causadium sine fine mansurum, beatitudo perpetua quam soli electi cum angelis possessu
Abbreviated transcription (Latin):
curi iam de p̃mio: de quibꝰ omibus
dixit dñs. Beatiqui lugent: qm̃ ipsi
consolabunt᷑. Id ipsum in uicẽ sentien¬
tes. hic sermo aꝑtius habet᷑ ingreco.
Est autẽ sensus. Sic sentite de alio. sicut
de uobis. id est sic̃ uobis bona optatis.
sic et aliis: et sicut uos diligitis. sic ali¬
os diligite: et ita estimate uos diligi
a fr̃e. ueluti a uobis ipsis. Non sicis¬
alta sapientes: id est suꝑba. s humi-¬
libus consentientes: ut et uos humi¬
nãꝙ: consentit. qͥ cũ humilibꝰ se humi¬
liat. ñ preferens se illis s socians: expec¬
tans quod dñs ꝓmisit. Omĩs qͥse humi¬
liat: exaltabit᷑. Quicũq enĩ humilita¬
tẽ ueram habent: ritiq eandẽ humi¬

Expanded text:
m de praemio, de quibus omnibus Dominus dicit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Idipsum invicem sentientes. Hic sermo apertius habetur in Graeco. Est autem sensus: Sic sentite de alio sicut de vobis, id est, sicut vobis bona optatis, sic et aliis; et sicut vosipsos diligitis, sic alios diligite; vel, ita aestimate vos diligi a fratre veluti a vobismetipsis. Non alta sapientes, id est superba, sed humilibus consentientes, ut et vos humiautem consentit, qui cum humilibus se humiliat, non praeferens se illis, sed socians et exspectans quod Dominus promisit: Omnis qui se humiliat, exaltabitur . Quicunque enim humilitatem veram habent, utique ea
Abbreviated transcription (Latin):
et doctrinam inscio: ideo faciat. ut
do et ñ hominibꝰ placeat: et sub au¬
diendũ ita. Qui tribuit: insimpli¬
gligat. Hec sollicitudo. id est mag¬
na cura: ciroa animas maxime
cibũ esurienti porrigendo. et potum
sicienti. uestim̃tũ algenti. et tectum
uaganti. inhylaritate et ingaudio
mentis hoc faciat: qr hẏlarem datorẽ
diligit ds̃. Cum gaudio et enĩ mentiᷤ
elemosina danda ẽ. et misccłia p̾s¬
tanda: securꝰ de mercede. qͥ huic
oꝑi insistit: quia parua tribuit ac
temporalia. et recepturꝰ ẽ maxima
p̃mia et et̃na. qm̃ elemosina que
pauꝑi largitur int̾ra. adnõ recipit᷑

Expanded text:
rinam inscio, ideo faciat, ut Deo et non hominibus placeat, et est subaudiendum: Ita qui tribuit, in simpligligat. Haec sollicitudo, id est magna cura, circa animas maxime peris, cibum esurienti porrigendo, et potum sitienti, vestimentum algenti, et testum vaganti, in hilaritate et gaudio mentis hoc faciat, quia hilarem datorem diligit Deus. Cum gaudio etenim mentis eleemosyna danda est, et misericordia praestanda. Securus sit de mercede qui huic operi insistit, quia qui parva tribuit ac temporalia, recepturus est maxima praemia et aeterna; quoniam eleemosyna quae pauperi largitur in terra, a Domino recip