comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
purpuratus adquem dercendit
& dnr̃ u nctos decarcere dimit¬
teret Porsumur infernum
occurrentem dicere et eum an¬
gelum qui inferis poenis p̃po¬
situs ẽ : qui suscitauit omnergi¬
ganter: proquo alui rafum
aliititanas transtulerunt
gi ganter autem uocantur iux¬
ta et hnicorum consu&udinẽ
qui eor tegenis aestimant quor
terra genuerit. Norautem gi¬
ganter iuxta grȩci sermonis
& omologiam eor appellare
porsumus qui terrenis ope¬
ribur seruierunt: Denique
sequitur Omner principer
terrae qui surrexerunt de
honorabant propotentia ⁊
Postea mirarentur inpoenis
et dicerint et uulneratus
es sicut & nor nr̃i similis
effectus er ⁊ Quae uerba
hunc sensum. habent.
Putabamur nos in becillitate
nostra non potuis sereriste¬
re potentiae dĩ et te erre
solum qui in tua altitudine.
permanerer ⁊ sed ut rebus
ostenditur et tuuulneratus
et captuser nr̃ique similis
effectus es Vt quos interra
dignitas separauit: apud
inferor poena consoci&:

Expanded text:
purpuratus: ad quem descendit purpuratus: ad quem descendit et Dominus, ut vinctos de carcere dimitteret. Possumus infernum occurrentem dicere et eum angelum qui inferis poenis praepositus est, qui suscitavit omnes gigantes: pro quo alii Raphaim, alii Titanas transtulerunt. Gigantes autem vocantur juxta Ethnicorum consuetudinem, qui eos terrigenas existimant, quos terra genuerit. Nos autem gigantes, juxta Graeci sermonis etymologiam, eos appellare possumus, qui terrenis operibus servierunt. Denique sequitur: Omnes principes terrae surrexehonorabant pro potentia sua, postea mirarentuet dicerent: Et tu vulneratus es sicut et nos: nostri similis effectus es. Quae verba hunc sensum habent: Putabamus nos pro imbecillitate nostra non potuisse resistere potentiae Dei, et te esse solum, qui in tua altitudine permaneres; sed ut rebus ostenditur, et tu vulneratus et captus es, nostrique similis effectus; ut quos in terra dignitas separavit, apud inferos poena consociet.
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. De quibus in
psalmis scriptum est Vineam
de aegrpto transtulisti & eie¬
cistigenter et plantasti eam
Operuit montesumbraeĩ & ar¬
busta ẽ caedror i .. hascaedror
dĩ qui aliquando peccauerunt
tradidit dñs supplicus conte¬
rendas. Vnde & in alio psalmo
dicitꝰ conteret dñs caedrorliba¬
ni Abi&es autem excelsi quiq
& indñi seruitute sublimer debent
accipi quae consona uocedixe¬
runt: Ex quo tũ dormisti nota
quod & mortis mori appell& ur
dormitio: non ascendit qui suc¬
cidat nor: uicto enim forti et di¬
reptir uasir eiur &iam ceteri
satelliter corruerunt: Vnde &
dñi loquitꝰ in euangelio Ite
inignem cc&ernum qui p̃paratus
ẽ diabulo & angelireius quan¬
tus iste lignorum arborumque
caesores suis securib: succidert̃
& facile corruere. infernus
quoque conturbatus siue
uersus in amaritudinem
in oc cursum aduentus
uiri nabuchodonosor
locus suppliciorum adq crucia¬
tum est in quouid&ur diuer

Expanded text:
rentur, de quibus in rentur, de quibus in psalmis scriptum est: Vineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam. Operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei . Has cedros Dei, quia aliquando peccaverunt, tradidit Dominus suppliciis conterendas. Unde in alio psalmo dicitur: Conteret Dominus cedros Libani . Abietes autem excelsi quique, et in Domini servitute sublimes debent accipi, quae consona voce dixerunt: Ex quo tu dormisti. Nota quod et mortis mors, appellatur dormitio. Non ascendet qui succidat nos. Victo enim forti, et direptis vasis ejus, etiam caeteri satellites corruerunt. Unde et Dominus loquitur in Evangelio : Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo, et angelis ejus. Quantos isti lignorum arborumque caesores suis securibus succiderunt, et fecere corruere? Infernus quoque conturbatus, sive versus in amaritudinem, in occursum adventus veri Nabuchodonosor, locus suppliciorum atque cruciatuum est, in quo videtur dives
Abbreviated transcription (Latin):
sustinere iugum leuissimum
iugum saluatoris : hoc autem
baculo & hacuirga insanabili
genter furore cedebat & fugienter ꝑ¬
sequebatur cruideliter non emen¬
adire uolenr traditor sed occi¬
dere: Conquieuit & siluitom
nis terra. gauisa est et exulta
superte . & caedrilibani ex quo
dormisti non arcendit qui suc¬
cidatnos : in fernus subter con¬
turbaturẽ in occursũ aduen¬
tustui suscitauit tibi gigantes
omner principer terrae. surre¬
xerunt desoluirsuis omnes prin¬
cipes nationum. uniuersi rer¬
pondebunt et dicenttibi et tu
uulneratus es sicut et nos nr̃i
similis effectus es : detracta ẽ
ad inferor superbiatua conci¬
d& cadecuertuum sub terre.
sternetur in eaputrido & operi¬
mentum tuũ erunt uermes
Ad interitum regir impii qui
percutiebat plaga in sanabili
nationir : Et persequebatur
eas crudeliter Omnister¬
ra conquieuit & siluit quae
priur turbationũ & seditionis
plenaerat. in tantum ut abi¬
&er & caedrilibani. laeta¬

Expanded text:
sustinere jugum levissimum, sustinere jugum levissimum, jugum Salvatoris. Hoc autem baculo et hac virga, insanabili gentes furore caedebat, et fugientes persequebatur crudeliter: non emendare volens traditos, sed occidere. Conquievinis terra, gavisa est et exsultasuper te, et cedri Libani. Ex quo dormisti non ascendit qui succidat nos. Infernus subter conturbatus est in occursum adventus tui, suscitavit tibi gigantes. Omnes principes terrae surrexerunt de soliis suis, omnes principes nationum. Et universi respondebunt, et dicent tibi: Et tu vulneratus es sicut et nos, nostri similis effectus es: Detracta est ad inferos superbia tua, concidit cadaver tuum; subter te sternetur tinea, putredo et operimentum tuum erunt vermes. Ad interitum regis impii, qui percutiebat plaga insanabili nationes, et persequebatur as crudeliter, omnis terra conquievit, et siluit, quae prius turbarum, et seditionis plena erat, in tantum ut abietes, et cedri Libani laeta
Abbreviated transcription (Latin):
s dirponitur ut quiminus deli¬
querint ante purgentur: No¬
uissimur autem in imicus destru¬
aturmori Cu mergo irrahel
deseruitute dura fuerit libera¬
tus. sunm& parabolã contra
regem babrlonis quam debemus
intellegere ut parabo lam:
sienim contranabuchodonosor
sermo est & simplex historiae
exposito: quomodo parabo la di¬
rit exactor qui exigere consu¬
euerat urq: ad nouissimum
non alios nisi debitorer qui
dicunt in oratione dominica
dimitte nobis debita nostra
sicut & nordemisemus debi¬
toribur nostris. Huic ex acto
mittit in carcerem. et exigit
urque ad peccatum minum ⁊
Denique & paulor a postolus
incorintho fornicantem qui
uxorem patris acceperat phy¬
gelum et hermogenem tradi¬
dit ex actori: Et dehir exacto¬
ribus &iam supradicit᷑: popu¬
lus meus exactorer uestri de¬
praedantur uos : Et qui repetunt
dominantur uestri: Protribu¬
tuaquila famem in t̃p̃tatus
ẽ sublato enim a nobis spon¬
siue obprimit : Quia noluimus

Expanded text:
 disponitur: ut qui minus deli disponitur: ut qui minus deliquerint, ante purgentur. Novissimus autem inimicus destruatur mors. Ergo cum Israel de servitute dura fuerit liberatus, sumet parabolam contra regem Babylonis, quam debemus intelligere ut parabolam. Si enim contra Nabuchodonosor sermo est, et simplex historiae expositio, quomodo parabola dirit exactor, qui exigere consueverat usque ad novissimum onsuetus non alios nisi debitores, qui dicunt in Oratione Dominica: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Huic exactorimittit in carcerem et exigit usque ad peccatum minimum. Denique et Paulus apostolus Corinthium fornicantem, qui uxorem patris acceperat, necnon Phygellum et Hermogenem tradidit exactori . Et de his exactoribus etiam supra dicitur: Populus meus exactores vestri depraedantur vos; et qui repetunt, dominator vestri. Pro tributo, Aquila famem interpretatus est. Sublato enim a nobis sponsive opprimit; quia noluimus
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur locum istum iudaȩ in¬
t̃ pra&antur carnaliter quod
postquam reuersi sunt deba¬
bylone factum erre docere
non potuerunt: neq: enimba¬
brlonii seruierunt eis. qui eos
prius coeperant nec uictis
babrloniis domus eorũ posside¬
runt Neq habuert̃ cos inser¬
uor & ancillas: restat igitur
ut iuxta fabulas suas deimperio
hoc futurum esse romano quib
superatis inultimo tempore
seruiturae sint eis gentes quib:
ante seruierint quod sequenter
literam spese falsa decipiunt:
quis eis concedit ut roma uo¬
c& urbabrlon: Et nabuchodonosor
rex romani imperii: quomodo
cersauit ex actor qui euit tribu
tum. Contriuit dñs baculum
impiorum uirgam dominan¬
tium cedentem populor in in¬
dignatione: plagi in sanabili su¬
bentem infuro re genter per¬
sequentem crudeliter. In p&ri¬
epistala legimus tempus ẽ ut
incipiat iudicium ad omodĩ Et
in ezechiele tortorib: dicit ur
ascĩs meir incipite: prodiuer¬
sitate quippe peccati iudicii ordo¬

Expanded text:
quuntur. Locum istum Judaei inquuntur. Locum istum Judaei interpretantur carnaliter, quod postquam reversi sunt de Babylone, factum esse docere non poterunt. Neque enim Babylonii servierunt eis, qui eos prius ceperant; nec victis Babyloniis, domus eorum possederunt: neque habuerunt eos in servos et ancillas. Restat igitur ut juxta fabulas suas de imperio hoc putent futurum esse Romano: quibus superatis in ultimo tempore, serviturae sint eis gentes, quibus ante servierint. Quod si sequentes litteram, spe se falsa decipiunt, quis eis concedet, ut Roma vocetur Babylon, et Nabuchodonosor rex Romani imperii? Quomodo cessavit exactor, quievit trtum? Contrivit Dominus baculum impiorum, virgam dominantium cedentem populos in indignatione plaga insanabili, subicientem in furore gentes, persequentem crudeliter. ConquiEpistola legimus: Tempus est, ut incipiat judicium a domo Dei . Et in Ezechiel tortoribus dicitur: A sanctis meis incipite . Pro diversitate quippe peccati, judicii ordo
Abbreviated transcription (Latin):
suam dequa saluator loquitur
Beatimites : qnm̃ ipsi possede¬
bunt terram. Et credouide¬
rebona dñi interra uiuenti¬
um Adiung&ur quoque
domui ia cob qui electi sunt
neb unt reliquias domurirrł
& adducent eor indocum suũ
ut habitent in tabernaculis
eorum & possidebit eos do¬
mus irrł superterram dñi
inseruos & ancillas: Prodest
quippe malis ut bonis ser¬
uiant : Vnde & esaudicitur
seruier fratrituo. &ia cob
serui& tibi fratertuus. & accipi¬
enteos quer ȩsophis matibus
ante deceperant & exactores
suos qui omnia lucricausa
faciunt redigentes inserui¬
tutem: Postquã aut̃ requieuerit
ia cob&irł a labore suo quomultũ
contra scłm et her&icos pugnando
labor auerat : & a confusione
& seruitute sua quamaligne in t̃¬
pr&atione & falsir dogmatibus
ante seruierat Tunc sumet
planctum adq: parabolã contra
regembabrlonis. sermonem ui¬
delic& her&icum errorir &
confunonis et dicit quae se¬

Expanded text:
suam, de qua Salvator loquitur: suam, de qua Salvator loquitur: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram , et Credo videre bona Domini in terra viventium . Adjungentur quoque domni Jacob, qui electi sunt nebunt reliquias domus Israel, et adducent eos in locum suum, ut habitent in tabernaculis eorum; et possidebit eos domus Israel super terram Domini in servos et ancillas. Prodest quippe malis, ut bonis serviant. Unde et Esau dicitur: Servies fratri tuo. Et ad Jacob, Serviet tibi frater tuus . Et accipient eos qui se sophismatibus ante deceperant: et exactores suos, qui omnia lucri causa faciunt, redigent in servitutem. Postquam autem requieverit Jacob et Israel a labore suo, quo multum contra saeculum et haereticos pugnando laboraverat; et a concussione et servitute sua, qua malignae interpretationi et falsis dogmatibus ante servierat: tunc sumet planctum atque parabolam contra regem Babylonis: sermonem videlicet haeretici erroris et confusionis: et dicet quae se
Abbreviated transcription (Latin):
& recalcitrauit dilectus:
si ue luxta hebraicum. suꝑ
uallem pinguium. id est.
ges semanim. In qua &iam
nomen loci significatur.
in quo ludas dnm tradidit:
uallis autem pinguis si ue
pinguium dicitur propt̃
ubertatem. et scribas et
pharisa eos qui ibi dnm
conpraehenderunt: Deq¬
bus inpsalmo scriptumẽ.
tauri pingues obsederun
me: haec uallis pinguium
id est gessemanim in hoc
capitulo secundo appelatͥ
& miror quo modo lxx.
primum eam dixerint mon¬
tem pinguem & postea mon¬
tem excelsum. Ebrius aut̃
proditur. non uino. sed aua¬
ritia. et furore aspidum
insanabili. Et diabuli cibus
qui post buccillam intrauit
in eum: et penitus deuora¬
tus est. quia oratio eius uer¬
habuit. Uer bum hebraicũ.
Secchoro. ambiguum ẽ. et uł
ebrius uel mercen narius
sonat. Unde & issachar in¬
ter pra&atus. est. merces &
ebri& as. C& erique ebrius.
soli lxx mercennarius
transtulerunt.: In dieilla
erit dñs ex ercituum corona
gloriae et sertum ex ulta¬

Expanded text:
et recalcitravit dilectus . et recalcitravit dilectus . Sive juxta Hebraicum: super vallem pinguium, id est, Gessemanim: in qua etiam nomen loci significatur, in quo Judas Dominum tradidit. Vallis autem pinguis, sive pinguium dicitur, propter ubertatem, et Scribas et Pharisaeos qui ibi Dominum comprehenderunt: de quibus in psalmo scriptum est: Tauri pingues obsederunt me . Haec vallis pinguium, id est, Gessemanim, in hoc capitulo secundo appellatur; et miror quomodo LXX primum eam dixerint montem pinguem, et postea montem excelsum. Ebrius autem fuit proditor non vino, sed avaritia et furore aspidum insanabili, et diaboli cibo, qui post buccellam intravit in eum , et penitus devoratus est, quia oratio ejus verhabuit. Verbum Hebraicum SACCHORE   ambiguum est, et vel ebrios, vel mercenarios sonat. Unde et Issachar interpretatur, est merces: et ebrietas: caeterique ebrios: soli LXX mercenarios transtulerunt. In die illa erit Dominus exercituum, corona gloriae, et sertum exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
mercedis causa faciunt.
et degloria dñi concide¬
runt. Nec secuntur teriuita¬
tem annae. & humilitatem
ecclesi asticam. sed in mon¬
te pinguissimo uersantͥ
ebrii absque uino. prop¬
terea fortis & durus fu¬
ror dnĩ quieos puniturus
est grandine praecipiti.
quae non intecta sed in
capita mortalium ruit.
inundationibus compara¬
tur. Quae quicquid ob¬
uium inuenerunt trahiñs.
haec corona in luriae mer¬
cennarii appellantur
ephraim. qui luxta a pos¬
erunt Et uersantur in
superbia. et dulcissi mõs
cibus diaboli sunt quieos
cotidie deuorat.: secun¬
dum proph&iam: illud
possumus dicere quod co¬
ronam in iuriae uoc&.
scribas & pharisaeos:
quidnm blasphemant et
appellantur mercennarii
ephraim propter iudam
quide tribu ephralm et
deuico eiusdem tribu sca¬
rioth dnm pr&io uendi¬
dit. quiuere flos aposto¬
li cae gloriae cecidit suꝑ
montem pinguir si mum.
de quodictum putamus man¬
ducauit & bibit iacob et
saturatus est. In pinguatus

Expanded text:
mercedis causa faciunt, mercedis causa faciunt, et de gloria Domini conciderunt: nec sequuntur tenuitatem mannae, et humilitatem Ecclesiasticam; sed in monte pinguissimo versantur ebrii absque vino. Propterea fortis et durus furor Domini, qui eos puniturus est, grandini praecipiti, quae non in tecta, sed in capita mortalium ruit, inundationibus comparatur, quae quidquid obvium invenerint, trahunt. Haec corona injuriae, mercenarii appellantur Ephraim, qui juxta Aposerunt, et versantur in superbia, et dulcissimus cibus diaboli sunt, qui eos quotidie devorat . Secundum prophetiam illud possumus dicere, quod coronam injuriae vocet Scribas et Pharisaeos, qui Dominum blasphemappellabantur mercenarii Ephraim, propter Judam, qui de tribu Ephraim et de vico ejusdem tribus Iscarioth, Dominum pretio vendidit, qui vere flos apostolicae gloriae cecidit super montem 373 pinguissimum, de quo dictum putamus: Manducavit et bibit Jacob, et saturatus est, et impinguatus,
Abbreviated transcription (Latin):
miscuit hieroboam. qua¬
propter poenam illis dñs
comminatur. quod sicut
grandinis turbo uniuer¬
sa confringit. & impe¬
tus aquarum inundanti¬
um quicquid obuium
inuenerit rapit. sic abas¬
syriorum deleatur exer
citu. Et quod reliquum
fuerit in montes siue ur¬
bes mediaẽ transseratur.
Conparat autem gloriã
decem tribuum coronae
uariorum florum. quae
tantam habuerit pulchri¬
tudinem : Ut quomodo
si quis ante quam aestas
ueniat et autumnus.
in arborem statim ut ma¬
nu tenuerit deuorat.
sic et decem tribus cum
assyriis uiderit uast&
acdeuor&. et nihil omni¬
no pristini populi relin¬
quat insa maria  hocbre¬
uiter luxta historiam dic¬
tum est transeamus ad alle¬
goriam secundum expo¬
sitionem osee proph&ae:
n quo ephraim & ioseph
et samariam. et decem
tribus quae scissȩ sunt
a corpore duo decim tri¬
buum: Et templum dñi
reliquerunt. retulimus
adhereticos qui uere iux
ta Ixx editionem coro¬
nam in luriae sunt dnm
blas phemantes: Etomnia

Expanded text:
miscuit Jeroboam. Quamiscuit Jeroboam. Quapropter poenam illis Dominus comminatur, quod sicut grandinis turbo universa confringit, et impetus aquarum inundantium quidquid obvium invenerit, rapit: sic ab Assyriorum deleantur ecitu, et quod reliquum fuerit, in montes sive urbes Mediae transferatur. Comparat autem gloriam decem tribuum coronae variorum florum, quae tantam habuerit pulchritudinem, ut quomodo si quis antequam aestas veniat et autumnus, in arbore, statim ut manu tenuerit, devorat: sic et decem tribus cum Assyrius viderit, vastet et devoret, et nihil omnino pristini populi relinquat in Samaria. Hoc breviter juxta historiam dictum sit. Transeamus ad allegoriam. Secundum expositionem Osee prophetae, in quo Ephraim et Joseph et Samariam et decem tribus, quae scissae sunt a corpore duodecim tribuum, et templum Domini reliquerunt, retulimus ad haereticos, qui vere juxta Septuaginta editionem, corona injuriae sunt, Dominum blasphemantes, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
qui uiderit ante quam
sumat manu cupi & eã
deuorari: Di camus pri¬
mum luxta historiam.
dein iuxta tropologiam.
ad extremum luxta uati¬
cinium proph& ale.
loquitur sermo diuinus
aduersum decem tribus
quae regnabant insama¬
riam propter hiero boã
qui de tribu ephra imfuit
Appellabantur ephraim
et uocat eos coronam suꝑ¬
biae quia conparati du¬
abus tribubus quae ap¬
pellabantur iuda sublimi¬
ores erant et numero
& robore. Ebrios que
eos dicit ephraim qui
suum non intellegant
creatorem sed prodño
adorent uit ulos aure¬
os. indan & in bethel.
isti quondam inflore
fuerint dñi et gloria
quando regeia bantur
addauid et salomone.
et induo decim tribubus
erant ad oranterdm̃ intẽ¬
plo hierusalem qui fue¬
runt inuertice uallis pin¬
guissi mae quod hebraice
dicitur. gessemanim .
significat autem locum
ubi traditur dñs ẽ. super
culus uallis uerticem tẽ¬
plum dñi situm ẽ. isti
in ebriati sunt uino erro¬
ris & amentiae quod eis

Expanded text:
qui viderit, antequam qui viderit, antequam sumat manu, cupiet eam devorare. Dicamus primum juxta historiam, deinde juxta tropologiam, et ad extremum juxta vaticinium prophetale. Loquitur sermo divinus adversum decem tribus quae regnabant in Samaria, et propter Jeroboam, qui de tribu Ephraim fuit, appellabantur Ephraim. Et vocat eos coronam superbiae: quia comparati duabus tribubus, quae appellabantur Juda, sublimiores erant et numero et robore. Ebriosque eos dicit Ephraim, qui suum non intelligant Creatorem, sed pro Domino adorent vitulos aureos in Dan et Bethel. Isti quondam in flore fuerunt Domini, et in gloria, quando regebantur a David et Salomone, et in duodecim tribubus erant adorantes Deum in templo Jerusalem, qui fuerunt in vertice vallis pinguissimae, quod Hebraice dicitur GE SEMANIM . Siginificat autem locum ubi traditus Dominus est; super cujus vallis verticem templum Domini situm est. Isti inebriati sunt vino erroris et amentiae, quod eis
Abbreviated transcription (Latin):
in uertice uallis pinguissi¬
mȩ erranter auino. Ecce
imp&us grandinis turbo
confringenfes. sicut impe¬
tus aquarum multarum
inundantium. et emissa¬
rusi super terram spatio¬
sam. pedibus conculcabit᷑
corona superbiae ebriorũ
ephraim. Et erit flos deci¬
dens gloriae exultationis
eius qui est super uerticem
uallis pinguium. quasi tẽ¬
poraneum ante maturita¬
tem autumni quod cum
aspexerit uidenr. statim
ut manu tenuerit deuora¬
bit illud. Lxx. llaecoro¬
nae in iuriae mercennarii
ephraim flos cadens deglo¬
ria super uerticem montis
pingus. qui ebrii estir abr¬
que uino. Ecce fortis &
durus furor dni sicut
grando quae fertur inpro¬
num pon habens umbra¬
÷culum et quae uiolenter
decid&. si cut aquarum
multitudo trahens humũ
Tet faciens sibi spatium
Emanibus & pedibus con¬
÷ culcabitur. corona in lu¬
riae mercennarii ephra
Tim erit flos qui cecidit¬
E despe gloriae supersũ¬
mitate montis excelsi
sicut praematura sicus quã

Expanded text:
in vertice vallis pinguissiin vertice vallis pinguissimae, errantes a vino. Ecce impetus grandinis, turbo confringens, sicut impetus aquarum multarum inundantium et emissarum super terram spatiosam. Pedibus conculcabitur corona superbiae ebriorum Ephraim. Et erit flos decidens gloriae exsultationis ejus, qui est super verticem vallis pinguium, quasi teporaneum ante maturitatem autumni, quod cum aspexerit videns, statim ut manu tenuerit, devorabit illud. LXX: Vae coronae injuriae mercenarii Ephraim: flos cadens de gloria super verticem montis pinguis, qui ebrii estis absque vino. Ecce fortis et durus furor Domini, sicut grando quae fertur in pronum, non habens umbraculum, quae violenter decidit sicut aquarum multitudo trahens humum, et faciens sibi spatium: manibus et pedibus conculcabitur corona injuriae mercenarii Ephraim. Et erit flos qui decidit de spe gloriae in summitate montis excelsi, sicut praematura ficus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ex planationis inesaiã
proph&am ꝑ interualla
dictamus. Vnde expl&o octa¬
uo uolumine nuncpost aliquan¬
tũ temporis spatium transimis
ad nonum. Non absq: morsu
& obtrectationibus inuidorũ
quid ignoranter quidaudiañ
quidloquuNur de eo aut lu¬
dicare quod nesciunt. & ante
dispiciunt quam probent
eruditosq: se aestimant. Et dis¬
sertos. si decunctis scriptorib
detrahant quorum liuorem
& musitationem garrolam
contemnentes dĩ poscamus
auxilium. & psalmistae
inpraecationem dicamus.¬
dissipa genter quaebella uo¬
lunt ñĩ enim locus in
pace est quae exsuperat om¬
nem sensum quam & prophe¬
ta desiderat. clamitans.
dñe dr̃ noster pacem da nobis
omnia enim reddidisti nob.
Sediam propanamus isaiae
capitulum et cum morse in¬
grediamur nubem et caligi¬
nem et clarific&ur uultus
noster. & iuxta hebraicum
cornuta sit facies. audiantur¬
que erutilent tonitrua et
nae superbiae ebriis ephra¬
im et flori decidenti gloria
ex ultatio nis eius qui erañ

Expanded text:
explanationes in Isaiam prophetam per intervalla dictamus. Unde expleto octavo volumine, nunc post aliquantum temporis spatium transimus ad nonum: non absque morsu et obtrectationibus invidorum, qui ignorantes quid audiant, quid loquantur, de eo audent judicare quod nesciunt, et ante despiciunt quam probent, eruditosque se aestimant et disertos, si de cunctis Scriptoribus detrahant. Quorum livorem et mussitationem garrulam contemnentes, Dei poscamus auxilium, et Psalmistae imprecatione dicamusDissipa gentes quae bella volunt . Domini enim locus in pace est, quae exsuperat omnem sensum. Quam et Propheta desiderat clamitans: Domine Deus noster, pacem da nobis: omnia enim reddidisti nobis . Sed jam proponamus Isaiae capitulum, et cum Moyse ingrediamur nubem et caliginem, ut clarificetur vultus noster, et, juxta Hebraicum, cornuta sit facies: audianturque et rutilent tonitrua et nae superbiae ebriis Ephraim, et flori decidenti gloriae exsultationis ejus, qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta a nagõgen illud hebra¬
icum in quo diximus omner
enim mensae eorum reple¬
tue sunt uomitu sordiumq:
ita ut nonsit ultra locusu
adhereticos et adscribur
acpharisueos. sic referripo¬
test: ut uni uersam doctri¬
nam corum cuncta misteri¬
a dicamus uomitu plena et
sordiumdum scripturarũ

Expanded text:
. Juxta anagogen illud Hebra. Juxta anagogen illud Hebraicum, in quo diximus: Omnes enim mensae eorum repletae sunt vomitu sordiumque, ita ut non sit ultra locus, ad haereticos, et Scribas, ac Pharisaeos sic referri potest, ut universam doctrinam eorum et cuncta mysteria dicamus vomitu plena et sordium, dum scripturaru
Abbreviated transcription (Latin):
proditorem qui abinitio
fuerat.. Loculos enim pecu¬
niae pauperum ipse porta¬
bat. Tuncsit inspem et
ingloriae coronam his
qui de iuda eis in dñmcre¬
diderunt: Haud dubium
quin apostolos signific&
quos ad praedi cationem
euangelii reseruar&
Et non statim permiserit
proxp̃o sanguinem fun¬
dere : Omnes enim scri¬
bue & pharisuei uino et
sicera dequibus supra
diximus in ebriati sunt.
Tam sacerdos pͥsed do pro¬
phetue. sed tendiculȩ co¬
ruma atque insidiue fue¬
re pronihilo. quia et iu¬
das ipse qui prodidit. se¬
cit propter pecuniam et
sacerdoter qui proditorẽ
pecumar corruperunt tu¬
propterine cemloblectionis
suue .r Ipse enim flagellũ
defuniculis faciens: Cicit
de templo cos qui uendebañ
bo ues etouer. Et cathedras
uendentium columbas. et
m̃imulariorum mensas sua
auctoritate sub uertit dicens
ad cos. scriptum ẽ.. Domus
patris mei domus orationis
uocabitur ullos autem fecis¬
tis eam domũs negotiationis.
siue speluncam latronum

Expanded text:
proditorem, qui ab initio fur proditorem, qui ab initio fur fuerat, loculos enim pecuniae pauperum ipse portabat : tunc sit in spem et in gloriae coronam his qui de Judaeis in Dominum crediderint, haud dublum quin apostolos significet, quos ad praedicationem Evangelii reservarit, et non statim permiserit pro Christo sanguinem fundere. Omnes enim Scribae et Pharisaei vino et sicera, de quibus supra diximus, inebriati sunt, tam sacerdotes quam pseudoprophetae. Sed tendiculae eorum atque insidiae fuere pro nihilo, quia et Judas ipse qui prodidit, fecit propter pecuniam, et sacerdotes qui proditorem pecunia corruperunt propter metum abjectionis suae. Ipse enim flagellum de funiculis faciens, ejecit de templo eos qui vendebant boves et oves, et cathedras vendentium columbas, et nummulariorum mensas sua auctoritate subvertit, dicens ad eos: Scriptum est: Domus Patris mei, domus orationis vocabitur, vos autem fecistis eam domum negotiationis, sive speluncam latronum
Abbreviated transcription (Latin):
transtulit. siue illa frumen¬
to siue ordeo. siuemilio. po¬
morumq: suco. et palmarũ
fructu. et alio quolib& gene¬
re conficitur. Igitur & sa¬
cerdoter et proph&ae here¬
ticorum exciderunt mente
propter siceram et absorti
sunt propter uinum.
quales fuerunt prisca etma¬
ximilla earumque princeps
montanus quiquid dicerent
nesciebant: uino in ebrian¬
tur. Quando scripturas
scũs male intellegunt atq
peruertunt: sicera quando
sae culari ab utuntura sapi¬
entia. Et dialecticorum ten¬
ticulis quae nontam iuncu¬
lasunt appellanda quam
& i magines quaecito pere¬
unt atque soluuntur. isti¬
us modi consilium maledic¬
tio possidebit. qui quues¬
tum putant esse pi&atem
& cuncta faciunt propter
auaritiã.Dehoc. fasmate
& a postolus loquebatur
adtendentes spiritibus
erroris et doctrinis due¬
moniorum In hypocrisi
loquentium mendatium.
Tertia explanatio .ẽ. quod
post quam dñs scribasa
pharisueos que sub uerte¬
rit et sotium eorum ludã

Expanded text:
transtulit, sive illa frumentranstulit, sive illa frumento, sive hordeo, sive millio, pomorumque succo, et palmarum fructu, et alio quolibet genere conficiatur. Igitur sacerdotes et prophetae haereticorum exciderunt mente propter siceram, et absorpti sunt propter vinum, quales fuerunt Prisca et Maximilla earumque princeps Montanus: et quid dicerent, nesciebant. Vino inebriantur, quando Scripturas sanctas male intelligunt, atque pervertunt. Sicera, quando saeculari abutuntur sapientia et dialecticorum tendiculis, quae non tam vincula sunt appellanda, quamet imagines, quae cito pereunt atque solvuntur. Istius modi consilium maledictio possidebit, qui quaestum putant esse pietatem, et cuncta faciunt propter avaritiam. De hoc phasmate et Apostolus loquebAttendentes spiritibus erroris, et doctrinis daemoniorum, in hypocrisi loquentium mendacium . Tertia explanatio est, quod postquam Dominus Scribas Pharisaeosque subverterit, et socium eorum Judam
Abbreviated transcription (Latin):
solum intemplo. sed inuerti¬
ce montium. Et nemorosis
locis ido latriae sordibus
cuncta complerent. Et dñs
in eis non haber& habitatio¬
nis locum: Hoc luxta litter¬
ram dictum sit. Porro lux¬
ta tropologiam priorem
sequamur intellegentiam
nec intactos lxx interpra&es
relinquamus. her& icis enum
ore diaboli deuoratis qui
montem superbiae pinguis¬
simum conscenderunt.
Dnrerit corona gloriae
his qui inecclesi au cõmoran¬
turet ad multitudinem
plurimorum errantium
conparati parius numero
Erit autem inspũ iudicii
super iudicium. quia laua¬
bit dñs sordes filiorum et
filiarum sion spũ iudicii.
siquis autem sanguinem
habuerit: Nequaquam
spũ iudicii. sed conbustio¬
nis igne purgabitur. Crit¬
q: populi fortitudo. et pro
quiuino draconum in ebri¬
atisunt et errauerunt
propter siceram. Suepedi¬
deuineis sit isiceram autem
omnem potionem quae in¬
ebriare potest. et statum
mentis euertere. quamꝓ
prie aquila ebrietatem

Expanded text:
solum in templo, sed in vertisolum in templo, sed in vertice montium, et nemorosis locis idololatriae sordibus cuncta complerent, et Dominus in eis non haberet habitationis locum. Hoc juxta litteram dictum sit. Porro juxta tropologiam, priorem sequamur intelligentiam, nec intactos LXX Interpretes relinquamus. Haereticis enim ore diaboli devoratis, qui montem superbiae pinguissimum conscenderunt, Dominus erit corona gloriae, his qui in Ecclesia commorantur, et ad multitudinem plurimorum errantium comparati, parvi sunt numero. Erit autem in spiritu judicii super judicium: quia lavabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion spiritu judicii. Si quis autem sanguinem habuerit, nequaquam spiritu judicii, sed combustionis igne purgabitur, eritque populo fortitudo, et prohqui vino draconum inebriati sunt, et erraverunt propter siceram. Saepe dide vineis fit. Siceram autem omnem potionem, quae inebriare potest, et statum mentis evertere, quam proprie Aquila ebrietatem
Abbreviated transcription (Latin):
maledictio comed& hoc
consilium siquidem istud
consilium propter auariti¬
amẽ Post quam omnis
terra samariae. id est de¬
cim tribuum assyrio fue¬
rit inundante. deleta &
conculcata pedibus coro¬
na superbiae ebriorum
ephraim. & immodum u¬
ficus temporaneae deuo¬
rata.  Tunc resi duis popu¬
lis isrł hoc ẽ. duarum tri¬
bũum iudae & beniamin.
ipse dñs erit corona uicto¬
riae. & sp̃s iudicue seden
tis super iudicium : Haud
dubium quin ezechiae
regis iudae & fortitudo eo¬
rum qui cuncta regione
populata de proelio reuer¬
tentes. seurbe clauserunt.
quod in hoc eodem prophe¬
ta lecturi sumus. Quan¬
do icentum octogintan
quinq: milia armatorũ
de as srrit exercitu. angelo
percuente deleta sunt.
lerum hi quoq: idẽ iudas
& beniamin. In ebriati sunt
uino idolatriae et contemp¬
ta religione templi dȩmonũ
simulacra uenerati: & nesci¬
erunt uidentem dnm qui
cuncta considerat. Omnes
enm mensae eorum & uni¬
uersa relegio. repletue sunt
uomitu sordiumq: ut non

Expanded text:
maledictio comedet hoc consilium: siquidem istud consilium propter avaritiam est. Postquam omnis terra Samariae, id est, decem tribuum Assyrio fuerit inundante deleta, et conculcata pedibus corona superbiae ebriorum Ephraim, et in modum ficus temporaneae devorata: tunc residui populi Israel, hoc est duarum tribuum, Judae et Benjamin, ipse Dominus erit corona victorti super judicium, haud dubium quin Ezechiae regi Judae; et fortitudo eorum, qui cuncta regione populata, de praelio revertentes, se urbe clauserunt. Quod in hoc eodem propheta lecturi sumus , quando centum octoginta quinque millia armatorum de Assyriorum exercitu Angelo percutiente deleta sunt. Verum hi quoque, id est, Judas et Benjamin, inebriati sunt vino idololatriae, et contempta religione templi, daemonum simulacra venerati, et nescierunt videntem Dominum, qui cuncta considerat. Omnes enim mensae eorum, et universa religio repletae sunt vomitu sordiumque, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
absorti sunt auino erraue¬
uerunt in ebri&ate. Nesci¬
eruntuidentem : ignora¬
uerunt iudicium siue mi¬
rabiliter. Omnes enim
mensae repletae sunt uo¬
mitu sordiumque itaut
non ess& ultra locus. Lxx
in die illo erit dñs sabaothi
corona speciei. quae com¬
pactaẽ igloriae reliquii
populi qui relinquentur. o
inspũ sudicii super iudicium
&. fortitudinemuuetans. it¬
interficere  Isti enim ui¬
no deceptisunt. errant
propterisiceram: sacerdosin¬
& proph&a exciderunt
mente propter siceram:n
Absorti sunt propteriunũ
uacilla uerunti proptern¬

Expanded text:
ti sunt a vino, erraverunt in ebrietate: nescierunt videntem, ignoraverunt judicium, sive mirabiliter. Omnes enim mensae repletae sunt vomitu, sordiumque, ita ut non esset ultra locus. LXX: In die illa erit Dominus Sabaoth corona spei, quae compacta est gloriae reliquiis populi. Relinquentur in spiritu judicii super judicium, et fortitudinem vetans interficere. Isti enim vino decepti sunt: errant propter siceram; sacerdos et propheta exciderunt mente propter siceram; absorpti sunt propter vinum, vacillaverunt, ho
Abbreviated transcription (Latin):
simũ leuitȩ quicustodiunt forestaber¬
naculi : Illa quoq: euangelii parabo¬
la inquadicunt᷑ duo debitores. unis
quidebebat quingentos denarios.
etalius quin quaginta: ad hancre¬
fertur intellegentiã. unde& apł
apud ephesios quibus misticaquȩ¬
q dissoluerat. uultꝑmanere usq
ad pente costen. donec ꝑfectȩ ad
dm̃ conuestant᷑ dicenr: ostiũ enĩ
mihi aꝑtum ẽ magnũ euidens.
sed aduersaruimulti : Imitatur aũ
et diabolus is rabeliticũ exercitũ
de quo ietro dederat genero suo
morsi consiliũ. ut constituerst su
ꝑpopulũ tribunos &centurioner
etqu in quage narios. undeimpus
rexmitut duos quinqua genarios
cũ sub ditir sibimilitibur ut exhibe¬
ant heliã. quidiuino igne consũp¬
tisunt. Testius aut̃ saluat᷑ exeis qui¬

Expanded text:
simum levitae, qui custodiunt fores tabersimum levitae, qui custodiunt fores tabernaculi. Illa quoque Evangelii parabola , in qua dicuntur duo debitores, unus qui debebat quingentos denarios, et alius quinquaginta, ad hanc refertur intelligentiam. Unde et Apostolus apud Ephesios, quibus mystica quaeque dissolverat, vult permanere usque ad Pentecosten, donec perfecte ad Dominum convertantur, dicens: Ostium enim mihi apertum est magnum et evidens, sed adversarii multi . Imitatur autem, et diabolus Israeliticum exercitum, de quo Jethro dederat genere suo Mosi consilium, ut constitueret super populum tribunos et centuriones et quinquagenarios . Unde impius rex mittit duos quinquagenarios cum subditis sibi militibus, ut exhiberent Eliam: qui divino igne consumpti sunt. Tertius autem salvat
Abbreviated transcription (Latin):
rant quinquaginta militũ. unde
& de canos dicimus qui decem prȩs̃
hominibus Nec mirũ siapud iudȩ¬
os omnis perierit dignitas bellato¬
rũ cũmilitandi subgladio . et arma
postandi ñ habeant potestatẽ.: quia¬
ꝑ uero quinqua genarius numerus
semꝑ refertur ad pęnitentiã. prin¬
cepsq pȩnitentiȩ & caput eorum
pandamus: ingenesi legimus lo¬
quente abrahã ad dñm . qđ a quin¬
quaginta primũ iusti sunuenian¬
tur inciuitate dixerit urbẽ eẽ sal¬
uandã : &uii ebdomadarũ in nu¬
meris idẽ pente coste celeb erri¬
ma fostiuitarẽ. Iubeleus quo que
idẽ remissionis annus. qui septe
tubȩ & ad om̃s reuestit᷑ anti qua
possessio hoccontin& sacram̃tum.
unde& d auid inquin quagesimonume¬
ro psalmũ scribit pęnitentiȩ : legimis
quoq in eodẽ numerorũ libro. qđ
de prȩda &spolus quin gentesimũ¬
caput tã dehominibus quã deium̃tis
accipiant sacerdotes. et quin quagen¬

Expanded text:
rant quinquaginta militum. Unde rant quinquaginta militum. Unde et Decanos dicimus, qui decem praesunt hominibus. Nec mirum si apud Judaeos omnis perierit dignitas bellatorum, cum militandi sub gladio, et arma portandi non habeant potestatem. Quia vero quinquagenarius numerus semper refertur ad poenitentiam: princepsque poenitentiae, et caput eorum,pandamus. In Genesi legimus, loquente Abraham ad Dominum, quod a quinquaginta primum justis, si inveniantur in civitate, dixerit urbem esse salvandam. Et septem hebdomadarum in Numeris, id est, Pentecostes celeberrima festivitas est. Jubileus quoque, id est, remissionis annus, qui septentubae, et ad omnes revertitur antiqua possessio, hoc continet sacramentum. Unde et David in quinquagesimo numero Psalmum scribit poenitentiae. Legimus quoque in eodem Numerorum libro, quod de praeda et spoliis, quincaput, tam de hominibus, quam de jumentis accipiant sacerdotes, et quinquage
Abbreviated transcription (Latin):
tependentes. Describit munilia
feminarum & ꝑhȩc insignaciui¬
tatum. Ueliuxta a nago gen.
uariarum orna menta uistutũ.
Habent mulieres in lunae simili¬
tudinem bullulas dependen¬
tes quas nor ad eccłȩ ornamenta
trans ferimus quȩ in luminatur
sole iustitiȩ : Torques quoq quae
ad pectus usq pendentes intelle¬
gentiã ac principalementis in cor¬
dedemonstrant: & monilia que
uno sermone om̃a ornam̃ta signifi¬
cant & armillarũ bona o pera
qualis rebecca accipit insponsalib
& mitras capitis ornam̃ta & discri¬
minalia utiudiciũ habeat singuloꝵ
& pͣiscelidas quib nt̃ gressus or¬
nat᷑ & audiuimũs pestuus non
offendit: & cru& pedes meosalapsus
& murenulas q̃ auriatq argenti
texunt᷑ uirgulis sensũ uidelic&
scripturarũ : &olsactoriola utxp̃i
bonus odorsimus & in aures: neau¬
diamus iudiciũ sanguinis sed dnĩ
uerba dicentis qui hab& auresau¬
diendi audiat: & anulos quibis
signamur ad dnimilitiã quẽ dr̃ signi

Expanded text:
ta est. Describit monilia feminarum, et per haec insignia civitatum, vel juxta anagogen variarum ornamenta virtutum: habent mulieres in lunae similitudinem bullulas dependentes, quas nos ad Ecclesiae ornamenta transferimus, quae illuminantur sole justitiae. Torques quoque, quae ad pectus usque dependent, intelligentiam ac principatum mentis in corde demonstrant. Et monilia quae uno sermone omnia ornamenta significant, et armillarum bonquales Rebecca accepit in sponsalibus : et mitras, capitis ornamenta, discriminalia, ut judicium habeat singulorum: et periscelidas, quibus noster gressus ornatur, ut audiamus: Pes tuus non offendet ; et: Eruet pedes meos a lapsu ; et murenulas, quae auri atque argenti texuntuScripturarum. Et olfactoriola, ut: Christi bonus odor simus . Et inaures, ne audiamus judicium sanguinis, sed Domini verba, dicentis: Qui habet aures audiendi audiat . Et annulos quibus signamur ad Domini militiam, quem Deus
Abbreviated transcription (Latin):
adiudicandum dñs: dñr adiudi¬
candum ueni& Igitur postpro¬
ph&a ipsed ñs qui ad iudicandã
uenerat cum senibus populisui
& principibus eius loquitur ao
Stos & corripit delinquentes : qua¬
redepasceuis uineam meam.
Dequa scriptum est: uincã deae¬
grpto transtulisti: et in hoc eodẽ
ꝓpheta uinea dñi sab aoth dom
ẽ irrł. hanc uineã & in euangelio
locauit dñr agricolir pessimis: qui
missum ad sepatris familiȩ filium
interfecer̃: Rapinaait paupcris
indombururis ꝓ pauperẽ ułsimpli¬
citer accipe qui in dig& elemosy¬
na uł ceste pauperẽspũde quo
s criptum ẽ: beatur qui intellegit
suꝑ egenũ & pauperẽ: et paulus

Expanded text:
ad judicandum Dominus: Dominus ad judiad judicandum Dominus: Dominus ad judicium veniet. Igitur post prophetam ipse Dominus, qui ad judicium venerat cum senibus populi sui et principibus ejus, loquitur ad eos, et corripit delinquentes: Quare depascitis vineam meam? de qua scriptum est: Vineam de Aegypto transtulisti . Et in hoc eodem propheta: Vinea Domini sabaoth, domus est Israel . Hanc vineam et in Evangelio locavit Dominus agricolis pessimis, qui missum ad se patrisfamilias filium iuterfecerunt . Rapina, ait, pauperis in domibus vestris. Pauperem vel simpliciter accipe, qui indiget eleemosyna: vel certe pauperem spiritu, de quo scriptum est: Beatus qui intelligit super egenum et paupere
Abbreviated transcription (Latin):
aperti sunt sed stat adiudican¬
dum: & stat ut iudic& populos
uolens eos starequorum uia fue¬
rat dissipata : Contra princi¬
pes autem & presbiteros. popu¬
li sui uenit adiudicium non ut
iudic& sed ut pariter iudic&ur :
dans eis locũ defensionis si potũe¬
rint habere qđ respondeant : iux¬
ficoris insermonibustuis. & uincas
cũ fueris iudicatis: Inmichea quo
q ꝓpheta tale quidlegimus qđ m
suoloco interp̃tatisumus : Ergo
deyicpatac praesens locus acci¬
pitur. Intersenes autem & prin¬
ciper hoc fuisse reor inueteripo¬
pulo qđ nunc ẽ int̃ prbros &epos:
Vosenim de pasti estis uineam
rapina pauperis indomo ur̃a
quare ad teritis populummeũ
& facios pauporum commoli¬
tis siue conteritir: & ut lexint̃¬
pra&ati sunt confunditis:
Seruat consu&udinem prophe¬
talem ut mut& repente ꝑ sonas :
Supracnĩ ipsed ñr dixerat populus ñs
quibeatum tedicunt ipsidecipiunł:
& postea ꝓpheta subicerat. Stat

Expanded text:
aperti sunt : sed stat ad judicanaperti sunt : sed stat ad judicandum: et stat ut judicet populus, volens eos stare, quorum via fuerat dissipata. Contra principes autem et presbyteros populi sui venit ad judicium, non ut judicet, sed ut pariter judicetur: dans ei locum defensionis, si potuerint habere quod respondeant, juxficeris in sermonibus tuis, et vincas cum fueris judicatus . In Michaea quoque propheta tale quid legimus , quod in suo loco interpretati sumus. Ergo ευτερωτὰς, praesens locus accipitur. Inter senes autem et principes hoc fuisse reor in veteri populo, quod nunc est inter presbyterovos enim depasti estis vineam meam et rapina pauperis in domo vestra quare adteritis populum meum et facies pauperum commolitis, sive conteritis, et ut LXX interpretati sunt, confunditis. Servat consuetudinem prophetalem, ut mutet repente personas: supra enim ipse Dominus dixerat: Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt: et postea Propheta subjecerat: Stat
Abbreviated transcription (Latin):
łannos necdũ habes. et abrahã ui disti:
etille scienreẽ p̃ solũ pęnitentiũ prin¬
cipẽ sed &iustorũ. respondit : antẽ¬
quã abrahã ess& egosũ : qđ aut̃ dñs
princepssit quinquagenarius ex
una festiuitate intellegere possumis
dequaait : dñrest sabbati filius ho¬
minis quod si sabbatiet kalendarũ :
si balendarũ ẽtpasche idẽ azrmoꝵ:
si parchȩ & iubelei: suubelerẽt tab̵ na¬
culorũ : si tabernaculorũ etpete cos

Expanded text:
annos necdum habes, et Abraham vidisti ? Et ille sciens se esse non solum poenitentium principem, sed et justorum respondit: Antequam Abraham esset, ego sum . Quod autem Dominus Princeps sit Quinquagenarius, ex una festivitate intelligere possumus, de qua ait: Dominus est Sabbathi, filius hominis . Quod si Sabbathi, et Kalendarum. Si Kalendarum, et Paschae, id est, Azymorum. Si Paschae, et Jubilei. Si Jubilei, et Tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
& uestimentis nr̃is operiemur :
Tantum modouocetur nomentuũ.
supernos auferob probrium nostrũ :
Cumpulcherrimi urbis hierusalẽ
gladio ceciderint etfortes perieriã
in proelio etmeruerunt luxerint¬
que portaeelus et ipsa fuerit desola¬
ta obnimiã hominũ raritatẽ inter¬
fectis bellatoribsseptẽ muleres ad¬
praehendent unũ uirum cupientes
habere semen hisione tdomesticos
inhierus alẽ cibũ e tuestimenũ seha¬
bere dicentes tantũ seabsq marito eẽ
uideantur: et sublacereillim aledicto
quod scriptũ ẽ maledictasterilis.
et quae non facit semen iisrħTacha¬
rias quoq hulc congruitsensui
Indieb illis adp̃hendentx homines
iudens samilaris ẽ. Et ideo hoc frequen¬
t̃. abitur lic& iuxta hebrȩiser monis

Expanded text:
estimentis nostris operiemur, tantummodo invocetur nomen tuum super nos: aufer opprobrium nostrum. Cum pulcherrimi urbis Jerusalem gladio ceciderint, et fortes perierint in praelio; et moeruerint, luxerintque portae ejus; et ipsa fuerit desolata ob nimiam hominum raritatem, interfectis bellatoribus, septem mulieres apprehendent unum virum, cupientes habere semen in Sion, et domesticos in Jerusalem: cibum et vestimentum se habere dicentes: tantum ne absque marito esse videantur, et subjacere illi maledicto, quod scriptum est: Maledicta sterilis, et quae non facit semen in Israel . Zacharias quoque huic congruit sensui: In diebus illis apprehendent decem homines Judaeis familiaris est: et ideo hoc frequenter abutuntur: licet juxta Hebraei sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
obquarum delicias atq luxdriam
de pasti sunt ex actores ueneã dñi
& rapina pauperis indomibuseoꝵ :¬
Etad triuer̃ populum eĩ & facier
pauperum confuderunt. quas
quidã putant uere feminasiudȩorũ
aliim&a foricor. deurbibus iud eae
dici arbitrantur. quȩ appellantur.
filiȩsion. minores ui delic& ciuita¬
tes uici &oppida. Vnde & in li¬
brohiesu persingulas tribur po
nuntur nomina ciuitatum & pos¬
tea discribuntur uillae atque cas¬
tella & filiae nuncupantur.
Alii secundum trophologiã muliẽ¬
res animas arbitrantur: quȩsi
extento collo ambulauerint & se
erexerint insuꝑbiã & ñ uirilem
duritiã sed dissolutionem sectatȩ
fuerint feminarũ corripiantur.
a sermone ꝓphetico & om̃a ꝑdant
ornamenta uistutum: Quȩ sublu¬
nulis tor quibusquȩ & monilibusat¬
q: armillis mitrir & discriminalib¬
& c& erisq̃: huiuscemo didercribunt᷑:
ab utendum ẽ. hoc testimonio. & ad¬
uersum ecłȩ feminas. qua eambu¬

Expanded text:
ob quarum delicias atque luxuriam ob quarum delicias atque luxuriam depasti sunt exactores vineam Domini: et rapina pauperis in domibus et attriverunt populum ejus, et facies pauperum confuderunt. Quas quidam putant vere feminas Judaeorum, alii metaphorice de urbibus Judaeae dici arbitrantur, quae appellantur filiae Sion: minores videlicet civitates, vici et oppida. Unde et in libro Jesu per singulas tribus pnuntur nomina civitatum , et postea describuntur villae atque castella, et filiae nuncupantur. Alii secundum tropologiam, mulieres animas arbitrantur, quae si extento collo ambulaverint, et se erexerint in superbiam, et non virilem duritiam, sed dissolutionem sectatae fuerint feminarum, corripiantur a sermone prophetico, et omnia perdant ornamenta virtutum, quae sub lunulis torquibusque et monilibus atque armillis, mitris et discriminalibus caeterisque hujusmodi, describuntur. Abutendum est hoc testimonio et adversum Ecclesiae feminas, quae ambu
Abbreviated transcription (Latin):
tura : facite ergo fructus dignor
paenitentiȩ ut qui xp̃i buptis mu
consecutus ẽ: Auferat malũ decor¬
desuo. & quies cat agere peruerse.
ac postea discut bonũ facere secun¬
dũ illud quod alibi p̃cipitur. decli¬
na amalo & fucbonum. Discitebe¬
ne facere: uirturergo discendu. ẽ
nec naturue tantum bonũ sufficit
udiustitiũ : nisiquis erudiatur c̃¬
grus disciplinis. hicsus quoq fi¬
liursirach. talequid loquitur de¬
siderusti supientiũ serua mandata
& dñs tribu& tibi eum. & in se¬
quentib: idem isaias commemorat.
omnis qui non didicerit iustitiam
super t̃ram ueritatẽ non faci& :
discenda ẽ ergo iustitia & magir¬
trorũ sapientiȩ terenda s̃ limina

Expanded text:
ergo fructus dignos poenitentiae : ut qui Christi baptisma consecutus est, auferat malum de corde suo, et quiescat agere perverse, ac postea discat bonum facere, secundum illud quod alibi praecipitur: Declina a malo, et fac bonum . Discite benefacere. Virtus ergo discenda est, nec naturae tantum bonum sufficit ad justitiam, nisi quis erudiatur congruis disciplinis . Jesus quoque filius Sirach tale quid loquitur: Desiderasti sapientiam, serva mandata, et Dominus tribuet tibi eam. Et in sequentibus idem Isaias commemorat: Omnis qui non didicerit justitiam super terram, veritatem non faciet . Discenda est ergo justitia, et magistrorum sapie
Abbreviated transcription (Latin):
qui necdum poterant capere spiri¬
talia pollic&ur cisbona presentis
saeculi : ut saltim praesentib: inuitati
faciant quae preceptar̃ : & quia no¬
luerunt dudire sed e contrario ꝓuo¬
terea eos gladius de uocarabit idẽ
romanus delebit exercitur: Ethȩc
inquid omnia fient. quia os dñi loquu¬
tumẽ: cuiur sententia permanentib
hominum peccatir non potest im¬
S mutari: Quomodo facta est mere¬
S trix ciuitar si delir plena iudicii iusti¬
tia requieuit in ea: Nunc autem ho¬
micidȩ uerbum hebraicũ. ialin. ꝓ

Expanded text:
qui necdum poterant capere spiriqui necdum poterant capere spiritualia, pollicetur eis bona praesentis saeculi, ut saltem praesentibus invitati faciant quae praecepta sunt. Et quia noluerunt audire: sed e contrario proterea eos gladius devoravit, id est, Romanus delevit exercitus. Et haec, inquit, omnia fient: Quia os Domini locutum est. Cujus sententia, permanentibus hominum peccatis, non potest immutari. Quomodo facta est meretrix civitas fidelis, plena judicii: justitia requievit in ea: nunc autem homici