comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliud qđ pista readdatur. salus nen÷ bis qui
hanc uouerunt: amissã iam reddere non possc̃.
Nuiquit gͥ pontẽ misericordie p̃cidere audebi¬
mus. eĩ modi: Dicat hoc qui audit: ego nec
p̃sumo nec uolo. Uideat qui dicere hoc uolu¬
erit: neforde sibi ꝑiculũ struat. Ergo aliud :
quod reddere possis ꝓuirginitate tua. si cam
ꝑdidisti. Quid aliuo.  R cdde penitenciã tuã.
redae gontricionẽ tuã. redde humilitatem
tuã. ꝓ rouirgintate carnis. cordis redae hu
militatẽ. Pro carne franta. frange cor. Humi¬
litatẽ ꝓse debiusti. eciã siuirguntatẽ habue¬
ras. Et cam̃ si uirginitatẽ reddere non poxes.
redae ꝓ illa humilitatẽ. ⁊ satis faciet tam
ꝑse quã pilla. Uide quanta uirtus÷ humili¬
tas. S ocias uirgmitati humilitas. ⁊ socia hu¬

Expanded text:
lus non est iis qui hanc voverunt, et amissam jam reddere non possunt. Nunquid igitur pontem misericordiae praescindere audebimus ejusmodi? Dicat hoc qui audet. Ego nec praesumo nec volo. Videat qui hoc dicere voluerit ne forte sibi ipsi periculum struat; ergo aliud est quod reddere possis pro virginitate tua si eam perdidisti. Quid aliud? Redde poenitentiam tuam? redde contritionem tuam; redde humilitatem tuam. Pro virginitate carmilitatem cordis. Pro carne fracta frange cor. Humilitatem per se debueras, etiamsi virginitatem habueras; et tamen si virginitatem reddere non potes, redde pro illa humilitatem, et satisfaciet tam pro se quam pro illa. Vide quanta virtus est humilitatis. Socia est humilitatis virginitas, et socia
Abbreviated transcription (Latin):
putat᷑ adculpã. Qui amat inquid animã
suã : ꝑdet eam. Et qui ꝑ diderit animãsuã
ꝓpt̃me: inueniet eã. Seruat sibi quimͥtbuit:
⁊ qui sibi retinet amittit. Uouete gͦ ⁊ reddi¬
te. Siuoues animã tuã redle animã tuam.
Noli putare qđ reddere possis ꝓ anima tua pe¬
cuniã tuã. Hoe enĩ esset plus uoue ⁊ minus
reddere: ⁊ nonessat equa reconpensatio. Situa
das dõ. te ipsũ ⁊abulo: non est equa portio.
Nonne suecte osseras ⁊ non recte diidas pee¬
casti.: Plus ualat anima ⁊ migꝰ peccuma.

Expanded text:
lpam. Qui amat, inquit, animam suam perdet eam , et qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam . Servat sibi qui mihi tribuit, et qui sibi retinet amittit. Vovete ergo et reddite. Si voves animam tuam, redde animam tuam. Noli putare quod reddere possis pro anima tua pecuniam tuam. Hoc enim esset plus vovere et minus reddere, et non esset aequa recompensatio Si tua das Deo, teipsum zabolo, non est aequa partitio. Nonne si recte offeras et non recte dividas, peccasti? Pl
Abbreviated transcription (Latin):
himilitas. Est gͥ aliqͥs ꝗd reddas ꝓuirginitate
tua: sullã redlere non potest. Est unde satis¬
facias dõ. etiã si istã non offeras. Nũ quid sic dico
dc anima tua. Perde animã tuã. ita ut cam¬
ampliꝰ reddere non possis. ⁊ uide si aliqͥs aibi
suꝑ÷ quos ꝓilla reddere possif. Propta dintibi.
qr hoc unũ ÷ ꝓ qͦ conmucacio nulla dari potest.
siboc solũ cdari ñ potest. Hoc nͥ reddis. quicqͥs
dederis nonsatis facis. Hocsireadis. quic quio
non dederis non offendis. Incipiuti⁊

Expanded text:
habeatur. Est igitur aliquid quod reddas pro virginitate tua, si illam reddere non potes. Et unde satisfacias Deo, etiam si istam non offeras, nunquid sic dico de anima tua? Perde animam tuam ita ut amplius eam reddere non possis; ei vide si aliquid tibi superest quod pro illa reddere possis. Propterea dixi tibi: Quia hoc unum est pro quo commutatio nulla dari potest. Si hoc solum dari non potest, hoc nisi reddideris quidquid dederis non satisfacis. Hoc si reddis quidquid non dederis, non offendis. PARS
Abbreviated transcription (Latin):
tibi retro respiecre. ut de inceps ad exꝑientiã
licet tibi aliud pisto reao. s. istud potes reo¬
dere S quid. facimꝰ. Ecce nouisti ⁊ nonuoꝵ in¬
cũ teniusti.: qr uirgritatẽ amisisti. Noripo. g¬
tes ampliꝰ reddere uirgicatẽ. Non potes dare i¬
quod non habes. Semel amissa÷ uirgitutas: uto¬
ampliꝰ reparari. aut recuperari non potest. Tui no
Quid gͦ facies: Q uidredddes dño dõ tuo ꝓuirgi¬
nitade tb̾a quã uouisti. ⁊ post uotũ amisisti e ur¬
est nealiquis aliuo qđ ꝓista redai possit. ud

Expanded text:
tibi retrospicere, ut deinceps ad experientiam tibi retrospicere, ut deinceps ad experientiam licet tibi aliud pro isto reddere, si istud potest reddere. Sed quid facimus? Ecce vovisti et votum non tenuisti, quia virginitatem amisisti. Non potes amplius reddere virginitatem, non potes dare quod non habes. Semel amissa est virginitas, amplius reparari aut recuperari non potest. Quid autem facies? Quid reddes Domino Deo tuo pro virginitate tua quam vovisti et post votum amisisti? Estne aliquid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uideris uł meliꝰ. faciendũ qdđ facias. Pocest
quidẽ dispensatio ficri cireate. s ñ debet fieri
atr. Nlam tu quid ẽ quantũ inte: hoc aebes qđ
uoinsti. ipsũ ⁊ ñ aliuo. Nontibi licet alino pro
alio cõmutare.s dispensatori magistro tuo si
uolilerit ⁊ expedire nõuerit licet alius acciꝑe.
Sudẽ ate datur debitũc̃. si ab illo alius accipit᷑
indulgencia: Nã iecireo dispensator dicitur.
ille qui subiectis om̃ibꝰ sedm utilitatĩ ⁊ fructũ
reconpensationis diu̾sa quedã aprutusri alia
abhis que pposita fuerant salibti doracionabli
conmutatione inpendere potest. Siegͦ uotũ
tuĩ incua constat uoluntate: sic cõmita ciõ
uotis tui milliꝰ constat potestate. Iilic ꝑte
oꝑari potes bonũ qđ delectat. hic aũt censu¬
lere illũ debes quid mag̾ expediat. Est adhue
ampliꝰ aliquis qđ dictis adiciendũ uidetur.
eces nonisti uigmitatẽ curnis cue. ano dõ tuo:
dico quia readere adebes qđ̃ uouisti. Nonlicet

Expanded text:
videris, vel melius faciendum quod facias. Potest quidem dispensatio fieri in te, sed non debet fieri a te. Nam tu quidem, quantum in te est, hoc debes quod vovisti, ipsum et non aliud. Non tibi licet aliud pro alio commutare, sed dispensatori mavoluerit et expedire noverit licet aliud accipere. Si idem a te datur debitum est; si aliud ab illo accipitur, indulgentia est. Nam idcirco dispensator dicitur ille qui a subjectis omnibus secundum utilitatem et fructum recompensationis diversa quaedam a primis et alia ab iis quae proposita fuerant salubri ac rationabili commutatione impendere potest. Sicut ergo votum tuum in tua constat voluntate; sic commutatio voti tui in illius constat potestate. Illic per te operari potest bonum quod delectat, hic autem consulere debes illum quod magis expediat. Est autem adhuc amplius aliquid quod dictis adjiciendum videtur. Ecce vovisti virginitatem carnis tuae Domino Deo tuo, dico quod reddere debes quod vovisti. Non licet
Abbreviated transcription (Latin):
dieo qi ⁊ hoc totũ cõmutacionẽ. habere potest.
qr pocest ⁊ilocus aestrui. ⁊ homines mori. ⁊
habit᷑ mutari. Nlũquid putas idõ ꝑdis ani¬
mã tuã silocꝰ aliquis uastat᷑. aut si homines
moriunt᷑ : tantũ mͦ exte ñfiat qđ millisfit.
neq inte remaneat. qđ ate fieri debuit. Nontͥ
periłm tuũ. uͥ non ÷ culpatua: fac qđ potes tu.
⁊ quantũ potes. ⁊ sufficit cͥ. Abona uoluntate
non ampliꝰ exgit᷑. nͥ quantũ potest. Siautẽ

Expanded text:
otum commutationem habere potest, quia potest et locus dirui, et homines mori, et habitus mutari. Nunquid, putas, ideo perdis animam tuam, si locus aliquis vastatur, aut si homines moriuntur? Tantum ex te non fiat quod in illis fit, nec in te remaneat quod in te fieri debuit. Non est periculum tuum, ubi non est culpa tua, fac quod potes tu, et quantum potes, et sufficit tibi. A bona voluntate non amplius exigitur, nisi quantum potest. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
facis sraudẽ sacis. plus uoutus ⁊ mułꝰ mldens.
Cũ anima tua dere potes. porcumã turã ꝓai̾i
non potes. nisi forie ꝓ anima cua iti poctunã
tuã dare uolutris. ut anĩmaltua. idate ie¬
rabilior fiat. Ptoilla cũ ila amat᷑ ꝓilla at¬

Expanded text:
facis, fraudem facis; plus vovens et minus reddens. Cum anima tua dare potes pecuniam tuam, pro anima non potes, nisi forte pro anima tua ita pecuniam tuam dare volueris, ut anima tua data acceptabilior fiat. Pro illa, cum illa amatur, pro
Abbreviated transcription (Latin):
at hoc dispensatio uocatur. ⁊ bonat dispensa¬
cio ista. Ecet ergo quomͦ bene millo uolun¬
tarie dampnũ sustincri potest. quomaiꝰ meb̾
adquiri potest. Unũ: si auctoutatẽ uis. qđ
cõmutacionẽ non recipit. nonego dicos ueri¬
cas dicit. Et siego dico post ueritatẽ dico.
i scãm ueritatẽ dico. quia nondabit hõmo
cõmutacionẽ panima sua. S forte responde¬
bis ⁊ dices. quia nondint ueritas nondabit.
s quã dabit homo cõmutacionẽ panima sua.
Eece gͥ non affirmauit. s int̾rogauit. tu respon¬
de si podes. quã dabit homo coniucacionẽ
panima sua. Uides manifeste quia unũ:
quos conmutacionẽ nonrtcipit. atti dispen¬
sacionẽ admittit. hoc si uoles unmo quia no¬
ues non eñi bonus esso potes. si hoc nonuoue.¬
ris. redde quod uouisti. ⁊ ipsũ quod uouisti
redde. quia si aliud reddere uolueris. non
accipitur ꝓ isto quodeũq illud fuerit. Uoue¬
te inguis psalmista ⁊ reddite dnõ dõ uro om̃s

Expanded text:
satio vocatur, et bona est dispensatio ista. Ecce ergo quomodo bene in illo voluntarie damnum sustineri potest, quo majus nihil acquiri potest? Unum est, si auctoritatem vis quod commutationem non recipit, non ego dico sed veritas dicit; et si ego dico, post veritatem dico, et secundum veritatem dico; quia non dabit homo commutationem pro anima sua . Sed forte respondebis et dices quod non dixit veritas non dabit, sed quam dabit homo commutationem pro anima sua? Ecce igitur non affirmavit, sed interrogavit, tu responde, si potes, quam dabit homo commutationem pro anima sua? Vides manifeste quod unum est quod commutationem non recipit, neque dispensationem admittit. Hoc si voves, imo quia voves non enim bonus esse potes si hoc non voveris redde quod vovisti, et ipsum quod vovisti redde, quia si aliud reddere volueris, non accipitur pro isto quodcunque illud fuerit: Vovete, inquit Psalmista, et reddite Domino Deo vestro, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Qđuotũ nullã cõcotacione Adanttat .u.¬
ss scire que sunt illa q̃ cõmutacionem
tacionẽ nullã admittit. Nã dispensatio esse
non potest: nisi teccapensatio esse nou pocest.
Dispensatio quippe nom̃ dispendiĩ: ⁊ de cri¬
mentũ sonat quantũ inipso: scultũ uero ÷
uoluntaric danpnũ sustin̾e ubi nullũ lucrũ
consequit᷑. ubi aut inparuo adetrim̃tũ uo

Expanded text:
otum nullam commutationem admittat. Vis scire quae sunt illa quae commutationem ullam tationem nullam admittit. Nam dispensatio esse non potest, ubi recompensatio esse non potest. Dispensatio quippe nomen dispendii est, detrimentum sonat quantum in ipso est. Stultum vero est voluntarie damnum sustinere, ubi nullum lucrum consequitur. Ubi autem in parvo
Abbreviated transcription (Latin):
Ieuota lenenda non sint. iui¬
criptura dicit. Uota stultoꝵ frangenda
sunt. uota quippe stultoꝵ. intelligi.¬
mͦ. ea que uł demalo fiunt. uł debono male.
Uerbi gr̃a. Siquis uoluerit quẽ piã interficere.
siue quoslibet aliud inquo culpa constaret se
facturũ uotũ de malo eẽt.⁊ malũ eẽt. ⁊ iccirco
soluendũ esset. inquo pruna culpa fuit. uou̾e.
Scda foret si in plcretur ꝑficere. Similit̃ ⁊ uotũ
de bono factũ sibene nonfiat int̾uota stultoꝵ
que frangendasunt deputatur. Bene aut̃ ñ fit
etiã sidebonofit illuo uotũ inq uouet᷑. uł qđ
non licet uł qđd non expedit. Non licet ut mulier
non consentiente uł pociꝰ contradicente uitosuo
continenciã uoueat. Non expedit ut siquispiã

Expanded text:
ota tenenda non sint. Scriptura dicit: Vota stultorum frangenda sunt . Vota quippe stultorum intelligimus ea quae vel de malo fiunt, vel de bono male. Verbi gratia: Si quis voveret quempiam interficere, sive quodlibet aliud in quo culpa constaret se facturum, votum de malo esset, et malum esset, et idcirco faciendum non esset. In quo prima culpa fuit vovere, secunda foret si impleretur perficere. Similiter et votum de bono factum, si bene non fiat, inter vota stultorum quae frangenda sunt deputatur. Bene autem non fit, etiam si de bono fit, illud votum in quo vovetur quod non licet, vel quod non expedit. Non licet ut mulier, si non consentiente vel potius contradicente viro suo, continentiam voveat. Non expedit, ut si quispiam
Abbreviated transcription (Latin):
culpa p̾cedentis culpe pena fuit: qr nisi sp̃s in
appetitu suo mensurã deseruisset. caro subiecta
sp̃ui adu̾sus ipsũ sp̃m insuo appetitu terminũ
mensure nontransiret. Qoane Aopetitus infe¬
hom̃is corpꝰ sanũ ⁊uitegrũ condider ⁊c ͧͫͥ¬
Sanũ. qr nicħ illi inerat ad corruptionẽ: integrũ
qi nicħ ei de erat ad ꝑfectionẽ. S inutroq talẽ
conditionẽ posuerat: ut nec integritas nec sani¬
tas sine ãminicło posset conseruari. Itaq in rebꝰ
creatis fori̾secꝰ quedã ordinauit: qͥ ad conseruan¬
dã atq tuendã incolumitatẽ siue uttegͥdatẽ eiꝰ
uale potuissent. Id sp̃oi cannis cora in bone

Expanded text:
culpa praecedentis culpae poena fuit, quia nisi spiritus in culpa praecedentis culpae poena fuit, quia nisi spiritus in appetitu suo mensuram deseruisset, caro subjecta spiritui adversus ipsum spiritum in suo appetitu terminum mensurae non transiret. CAP. XVIII. Quare infehominis corpus sanum et integrum condiderat. Sanum, quia nihil illi inerat ad corruptionem. Integrum, quia nihil ei deerat ad perfectionem. Sed in utroque talem conditionem posuerat, ut nec integritas nec sanitas sine adminiculo posset conservari. Itaque in rebus creatis forinsecus quaedam ordinavit, quae ad conservandam atque tuendam incolumitatem sive integritatem ejus valere po
Abbreviated transcription (Latin):
quatinꝰ inco uł pimniret᷑ si aiusticia recederit. aił
remuneraret᷑ si miusticia ꝑ man̾e̾t. cũ utiq pt¬
nã om̃ino pati nom posset. si cõmodũ nullũ appe¬
teret. Incomodũ quippe nicħ aliud eẽ constat:
nͥ qđ uoluntatis sue appetitui contrariũ ẽe ꝓbatur.
Quia gͥ homo appetitũ usticie deseruit: appetitus
comodi solus illi ad penã remansit. In quo qͥdẽ
dupplicit̾ punitur. siue cũ abhis que ordinate
appetit restringit᷑. siue cũ ad alia comoda que
ordinate appeti non possunt. appetenda relaren¬
tur. In alt̾o ẽ pena: in alt̾o ⁊ pena ⁊ culpa. Men¬
suta eñi suꝑioris appetitus inlibero arbitrio
posita fuerat: mensura uero inferioris appetitus
concessa indono. Quaꝓpt̾ illã ten̾e uelle uirtutis
fuisset: istã aũt retin̾e posse felicitas. Un sicut
culpa fuit illã ñ tenuisse: ita pena facta: istam
amisisse. Inqͣ tn pena etĩ culpa fuit. qr ⁊hic qͥq
mensurã nonteñe. contra iusticiã fuit. Hec aũt

Expanded text:
 si a justitia recederet, vel remuneraretur si in justitia permaneret, cum utique poenam omnino pati non posset: si commodum nullum appeteret. Incommodum quippe nihil aliud esse constat, nisi quod voluntati suae sive appetitui contrarium esse probatur. Quia igitur homo appetitum justitiae deseruit; appetitus commodi solus, illi ad poenam remansit. In quo quidem dupliciter punitur, sive cum ab iis quae ordinate appetit restringitur, sive cum ad alia commoda quae ordinate appeti non possunt appetenda relaxatur. In altero est poena, in altero poena et culpa. Mensura autem superioris appetitus in libero arbitrio posita fuerat. Mensura vero inferioris appetitus concessa in dono. Quapropter illam tenere velle, virtutis fuisset; istam autem retinere posse, felicitatis. Unde sicut culpa fuit illam non tenuisse, ita poena facta est illam amisisse. In qua tamen poena etiam culpa fuit, quia et hoc quoque mensuram non tenere contra injustitiam fuit. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
cordis quibꝰ anima rationalis ad om̃e
quod facit agendũ inpellit᷑. Unus÷ timor
alt̾: amor. ħec duo eũ bonasunt: om̃e bonũ
efficiunt. Pertimorẽ enũ mala cauent᷑. ꝑ amorẽ
receditur. ꝑ amorẽ uero malũ mala ꝑpetrant᷑.
Sunt gͦ duo hec quasi porte due ꝑ quas mors
iuita ingrediunt᷑. mors quidẽ quando ape¬
ruint᷑. ad malũ. iuta au̾t quiando adbonũ
reserantur. Qoid sit Iimor. iiii¬
Imor est affectus mentis quo mouet᷑

Expanded text:
cordis, quibus anima rationalis ad omne quod facit agendum impellitur. Unus est timor, alter amor. Haec duo cum bona sunt omne bonum efficiunt. Per timorem enim mala caventur; per amorem receditur; per amorem vero malum mala perpetrantur. Sunt ergo duo haec quasi portae duae, per quas mors et vita ingrediuntur Mors quidem quando aperiuntur ad malum, vita autem quando ad bonum referantur. CAP. IV. Quid sit timor. Timor est effectus mentis quo movet
Abbreviated transcription (Latin):
gestificatio quedã ꝓmissionis spon¬
caneeꝰ qđ ad solũ dm̃ ⁊ adea que dĩsunt. magͥ
ꝓprie refertur. Uouere si quidẽ ÷ testificatione
ꝓmissionis spontanee dõse obligare ac debitorẽ
statuere. Namqui ꝓmitat simplicit᷑: sespondet
facturũ aliquid. Quiuero uouet contestat᷑ ꝓmis¬
sioni sue. ⁊ affirmat ipsã ꝓmissionẽ. ubi inqͣntũ:
contestacio obligatur. Uotũ aut̾ aliud occultũ est
addm̃ ⁊ corã dõ. aliud manifestũ ad dm̃ ⁊ coram¬
aõ. homine. Occultũ uotũ fractũ peccatis. ma¬
nufestũ aũt uotũ fractũ peccatũ ⁊ scandalũ. In¬
illo ds̃ offendit᷑. in isto uero etiã in ꝑximũ pecca¬
tur. Quod siqueris que uota om̃ino tenendasint

Expanded text:
testificatio quaedam promissionis spontaneae quae ad solum Deum et ad ea quae Dei sunt magis proprie refertur. Vovere siquidem est testificatione promissionis spontaneae Deo se obligare ac debitorem statuere. Nam qui promittit simpliciter spondet se facturum aliquid; qui vero vovet, contestatur promissioni suae et affirmaomissam exigitur. Votum autem aliud occultum ad Deum et coram Deo; aliud manifestum ad Deum et coram homine. Occultum votum fractum peccatum est; manifestum votum fractum, peccatum et scandalum. illo Deus offenditur, in isto vero etiam in proximum peccatur. Quod si quaeris quae vota omnino tenenda sint
Abbreviated transcription (Latin):
E uotis: uotũ non soluo. Tupostulas¬
ti. ⁊ ego quod nonspopondi. soluere
cogor. Modicũ int̾ frequentes occupa¬
ciones futuras oeui sũmatĩ ꝑstrunsi. s nonplene
ꝓsecutussũ. qđd quesisti. Queris de uotis utrũ pa¬
ri debito ⁊ eadẽ necessitate. astringuant ꝓmisso¬
res suos. Si interrogationi tue tm̃ ⁊ nonedifica
potiust̃. qm̃ unũ inuotis om̃ibꝰ debicoũ constat.
Uerũ quiate non questionẽ mouisse. s ecdificatiõem
magis quesisse. non dubito quantũ interĩ ꝓtẽꝑe
possibilitas se suggessit ⁊ ratio: deuotioni tue
satis face conatussum. Pe loinsi modis euibos cens

Expanded text:
e votis, votum non solvo; tu postulasti, et ego quidem quod spopondi solvere cogor. Modicum inter frequentes occupationes furatus otium summatim perstrinxi, sed non plene prosecutus sum quod quaesisti. Quaeris de votis utrum pari debito et eadem necessitate astringant promissores suos; si interrogationi tuae tantum et non etiaquod non unum in votis omnibus debitum constat. Verum quia te non quaestionem movisse, sed aedificationem magis quaesisse non dubito, quantum interim pro tempore possibilitas se suggessit et ratio, devotioni tuae satisfacere conatus sum. CAP. II. De quinque modis
Abbreviated transcription (Latin):
ereditarisũnt ꝑuerbũ eoꝵ inme. ut̃ unii sint
sicut cupat᷑ inme ⁊ eg̃o inte ⁊ ipsi innod uñs it
Siquis cemerario auso ⁊ faerilego in defuncto
querit ꝓpinquitatẽ. uł subalt̾o affinitatis uoca¬
bula dissipare. uł susceptã sobolẽ alt̾icopule
credens legitime sociari. ꝓpinquitatis prioris.
hie negat dĩ uerbũ ualidũ ẽẽ uł forte. ⁊ quitã
facile ł tã uelocit᷑ querit aissolu̾e. hie ñcredit¬

Expanded text:
 in me, ut unum sint sicut tu Pater in me, et ego in te; et ipsi in nobis unum sint . Si quis temerario ausu et sacrilego in defuncto quaerit propinquitatem, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel susceptam sobolem alterius copulae credens legitime sociari propinquitatis prioris; hic negat verbum Dei validum esse vel forte. Et qui tam facile vel tam velociter quaerit dissolvere, hic n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin̾e uni. si ñ ꝑtineat alti: Qđ minune fieri
posse eredendũ:. Nlam uno defuncto insuꝑstite
affinitas non delet᷑. nec alia copula conugalis
affinitatẽ prioris copule solu̾e potest. S neq
alti̾us comunctionis sobolẽ placet. ad ipsiꝰ affini¬

Expanded text:
rtinere, nisi pertineat alteri? quod minime fieri posse credendum est; nam uno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem prioris copulae solvere valet. Sed neque alius conjunctionis soboles placet ad ipsius affini
Abbreviated transcription (Latin):
rebit irorisue. ⁊ erunt duo incarneuna. Cui
non contradix dñs. Deinde cũ ueritas auretur
det̾ra interrã ⁊ iniusibilis inhumanitate appa¬
ruit: interrogatũ: silicitũ eẽt honuni uxorem
dimitt̾e. Quod phibens fieri uetuit. ꝓpt̃ si form̃¬

Expanded text:
rebit uxori suae, et erunt duo in carne una ; cui non contradixit Dominus. Deinde, cum Veritas oriretur de terra, in terra et visibilis in humanitate apparuit, interrogatum est si licitum esset homini uxorem relinquere. Quod perhibens vetuit
Abbreviated transcription (Latin):
cet io qđ̃ cogitaueris. Uerũ aliquotiens contin¬
git. ut is qđ scđm delectacionẽ placet. scđm ra¬
cionẽ non placcat. ⁊ut ñdũ ipsa ratio ad quiescat.
ad illus ut faciat ipsũ qđ delectat. Et est quidẽ
in ipsa delectaciõe quasi quedã uoluntas facti.
s in ipsa ratione necdũ tam̃: ꝓpositũ faciendi.
Si aut secutũ suerit post uoluntatẽ ꝓpositũ ut
mens iis qđ aelectat: assensũ confirmet. iã tenet᷑.

Expanded text:
ontingit ut id quod secundum delectationem placet, secundum rationem non placeat, et ut nondum ipsa rationi acquiescat ad illud ut faciat ipsum quod delectat. Et est quidem in ipsa delectatione quasi quaedam voluntas facti, sed in ipsa ratione necdum tamen est propositum faciendi. Si autem secutum fuerit post voluntatem propositum, ut mens in id quod delec
Abbreviated transcription (Latin):
sufficis tantũ dilige. totũ cognitione inpleatur.
tatũ dilectione afficiat᷑. totũ memoria teneatur.
Quantũ illuminaris tantũ afficiaris ut totum
Aulce sit. quieqͥs de ilło incognitionẽ ⁊ memoriã
uenit. Si recte ꝓbat᷑ totũ. cur nontotũ diligat᷑ :
Quantũ ignotescere cdlignat᷑ nobis. totũ diligatur
anobis. Totũ qđ caꝑe possumꝰ diligamꝰ. ⁊ qͣn¬
tũ possum. Pessiensora dilis endi Proxiar̃o. de

Expanded text:
sufficis, tantum dilige. Totum cognitione impleatur, sufficis, tantum dilige. Totum cognitione impleatur, totum dilectione afficiatur, totum memoria teneatur. Quantum illuminaris, tantum afficiaris, ut totum dulce sit quidquid de illo in cognitionem et memoriam venit. Si recte totum probatur, cur non totum diligatur. Quantum ergo innotescere dignatur nobis tantum diligatur a nobis. Totum quod capere possimus diligamus, et quantum possumus. De mensura diligendi proximum. De
Abbreviated transcription (Latin):
cendi ⁊ ꝑficiendi. postia cũ consũmabunt᷑ om̃ia
stabis ineo as qđ ꝑuenetis. ⁊ erit hoc sum mũ
tuũ u illo sup̃ qd nontransies amplius: s sum¬
mũ iliꝰ nonerit inque ꝓptetea sistas quasi non
inuenias amplius quocrescas. Iecireo ascende
dũ s otes quantũ pras: nũꝗ̃ nimis poris. ubi ñqͣ¬
⁊̃ e toti anima tua. ⁊ gtotameñ t̾ua. ⁊tt ex il¬
lo totũ tuũ inpleatur. etiã si atuo totũ illius
non coplate Cotũ replet intt: ⁊ suꝑhabimnã
in se. siuas nondeficit oleã sufficit. Cartuũ nislt
amoi illius oleu̾t̃. Quandin uis habes ille elcũ.
non habes ille adhu. amplłꝰ oleũ habet. Proptĩa
noli parcere illi. Cape quantũ potes. Dilige qͣn¬
tũ sufficis.: qi ille nondeficit. Dilige extotocors
tuo. ⁊ extota anima tua. ⁊ extita mente tua. ex
tito intellectu tuo. ⁊ extoto affectu tuo. ⁊ extota me¬
moria tua. Quantũ intelligis tantũ sapis. qͣntũ

Expanded text:
cendi et proficiendi; postea, cum consummabuntur omnia, cendi et proficiendi; postea, cum consummabuntur omnia, stabis in eo ad quod perveneris. Et hoc erit summum tuum in illo, supra quod non transies amplius; sed summum illius non erit in quo propterea, si stas, quasi non invenias amplius quo crescas. Idcirco ascende, dum potes, quantum potes: nunquam nimis potes, ubi net ex tota anima tua, et ex tota mente tua, ut ex illo totum tuum impleatur; etiam si a tuo toto, illius non capiatur totum, replet te, et superabundat in se. Si vas non deficit oleum sufficit. Cor tuum vas est, amor illius oleum. Quandiu vas habes, ille infund vas non habes, ille adhuc amplius oleum habet. Propterea noli parcere illi, cape quantum potes. Dilige quantum sufficis, quia ille non deficit. Dilige ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, id est ex toto intellectu tuo, et ex toto affectu tuo, et ex tota memoria tua. Quantum intelligis, quantum sapis, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
anfestat nobis cũ dicit. Dilige dũm dm̃tuũ ex
doco corde tuo. ⁊ extota mente tua. ⁊ extota anima
tua. Quasi diceret. Nontibi precipio ut tantum
diligas uł tantũ diligas dm̃ tuũ. Quantũ potes:
tantũ dilige. Fossibilitas tua: ertt mensura tua.
Quanto plus amas. tanto plus habes. ⁊ quanto pluᷤ
habes. tanto felicior eris. Extendere gͦ ⁊ dilatare
quantũ potes: ut totũ inpleat᷑ qđ inte: etiã si
non totũ capiatur qđ in illo: Noli timere quasi
tibi deficere debeat ille siminꝰ capax fueris. Qn¬
tũcũq poteris. ñ quã tantũ poteris quantũ ille ẽ.
S i tantũ posses: tantũ esses. Nunc aut̃ crescere in
illo potes: equare illũ nonpotes. Cresce gͦ ⁊ ꝓfice.
Quanto maior inbono eris. tanto melior eris. Sisũ¬
mus eẽs: optimꝰ esses. Nunc quiasũmꝰ esse nonpo¬
incaritate. quia caritas sursũ aueit. sicut
ait apłs. Adhue excellentiorc̃ iã uobis aemon¬
trabo. Ascenae g̃ dũ potes. Modo tempusẽ cres¬

Expanded text:
anifestat cum dicit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente, et ex tota anima tua . » Quasi diceret: Non tibi praecipio ut tantum diligas, vel tantum Deum tuum. Quantum potes, tantum dilige: possibilitas tua erit mensura tua. Quanto plus amas, tanto plus habes; et quanto plus habes, tanto felicior es. Extendere ergo et dilatare quantum potes ut totum impleatur quod in te est, etiam si non totum capiatur quod in illo est. Noli timere quasi tibi deficere debeat ille, si nimis capax fueris. Quantumcunque poteris, nunquam tantum poteris quantum ipse est. Si tantum posses, tantus esses. Nunc autem crescere in illo potes, aequari illi non potes. Cresce ergo et profice. Quanto major eris in bono; tanto melior eris. Si summus esses, optimus esses. Nunc quia summus esse non poin charitate, quia charitas sursum ducit. Sicut ait Apostolus: « Adhuc excellentiorem viam vobis demonstrabo . » Ascende ergo, dum potes: modo tempus est cres
Abbreviated transcription (Latin):
arereeretur Siuͦ absc̃ditꝰ totus c̾it: fides quidẽ
adscientiã ñ adiuuaret᷑: ⁊ infidelitas de ignoran.¬
cia exensaretur Quocuca oportuit ut ꝓderet
se occultũ ac̃ ne totus cclarit᷑. ⁊prsus nescirecur.
⁊rursũ ad aliquid ꝑditũse ⁊ agnicũ occulraret.
ne tocus manifastaret᷑. ut aliqiuio e̾e̾t qđ cor hoĩs

Expanded text:
exerceretur. Si vero absconditus totus esset, fides quidem ad scientiam non adjuvaretur, et infidelitas de ignorantia excusaretur. Quocirca oportuit ut proderet se occultum Deus ne totus celaretur et prorsus nesciretur; et rursum ad aliquid proditum se et agnitum occultaret ne t
Abbreviated transcription (Latin):
Ata÷ homini ratio ⁊ ꝓuidentia ꝑ quã
hanc uitã suã inferiorẽ eustodiret.
eadem ꝓuidentia naturali fugiendo nona. sa¬
lubria appetendo mediis adutrũ libet utens.
Hacgͦ custodia munitꝰ. negligentiã uitare potu¬
it. s iuolentiã repellere non pocuit. In ꝓuiden¬
cia enĩ hominis erat. om̃em neglegenciã cau̾e:
s ñ eque inpotestate hominis erat. omnem ui¬
olentiã repellere. Propterea rationi humane
adiuncta: ꝓuidencia diuina. quatinꝰ ratio
humana inpaite una uigilaret. contra negle¬
genciã. ꝓuidentia diuina in parte altera cont̃
iuolentiã staret. Hac itaq gemina custodia
munita ciuitas uite humane. nullis ad uersis
lederet᷑: quia siratio humana ñ tepuisset ad¬
uersus negligentiã. ꝓuidentia diuina ñ quã
inhomine locũ uiolentie dedisset. Quia uero
ratio primũ hominẽ ꝑ negligentiã locũ suũ
deseruit. diuina post modũ ꝓuidentia iuiste
se acustodia sua subtrant. ut iã inuita hom̃is

Expanded text:
t homini ratio et providentia per quam hanc vitam suam inferiorem custodiret; eadem providentia naturali fugiendo noxia, salubria expetendo, mediis ad utrumlibet utens. Hac ergo custodia munitus negligentiam vitare potuit, violentiam repellere non potuit. In providentia enim hominis erat omnem negligentiam cavere, sed non aeque in potestate hominis erat omnem violentiam repellere. Propterea rationi humanae adjuncta est providentia divina, quatenus ratio humana in parte una vigilaret contra negligentiam, providentia divina in parte altera staret contra violentiam. Hac itaque gemina custodia munita civitas vitae humanae, nullis adversis laederetur, quia si ratio humana non tepuisset adversus negligentiam, providentia divina nunquam in homine violentiae locum dedisset. Quia vero ratio primum per negligentiam locum suum deseruit, divina postmodum providentia juste se a custodia subtraxit, ut jam in vita hominis
Abbreviated transcription (Latin):
pariter. om̃ia consũmantur. Hec sunt potentia.
scientia. ⁊ uoluntas: exquibus si collas unum
aliqđ : ꝑfectionẽ inminius. Sicuncta pariter
constituas: nichil deẽẽ conficeris. His gͦ uipse
rerũ conditor oꝑa sua ꝑfecit. ⁊ constat ipse ꝑfect:
possunt. quia penasunt: nec in toto ẽsũmari.
quia ꝑfectasunt: nec inunitate diuidi quia

Expanded text:
pariter omnia consummantur Haec sunt potentia, pariter omnia consummantur Haec sunt potentia, scientia et voluntas; ex quibus si tollas unum aliquod, perfectionem imminuis; si cuncta pariter constituas, nihil deesse confiteris. His ergo et ipse rerum conditor opera sua perfecit, et constat ipse perfectpossunt, quia plena sunt; neque in toto consummari, quia perfecta sunt; neque in unitate dividi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ritate. T̃ am̃ u utrobiq erant udẽ erant. qͥa
hic hoc erat qđ ibi erat. S qd hic erat. imago
erat. qđ ibi erat ueritas erat. foris aut potentia
nonerat. s signũ tantũ. neq sapiencia s signũ
tancũ. neq amor ł bonitas. s signũ tancũ: upsa
signa nec potentia erant. nec sapientia. nec amor.
sicut intus: s signa cantũ potentie. sapientie: ⁊ a¬
moris. Pocentie eñ signũ fuit: rerũ umensitas.
sapientie: pulchritudo: bonitatis utilitas. ⁊ nou
erant ipsẽ signa pocentiẽ. ł sapientia. uł bonitas:
s tantũ signa hoꝵ. attestantia his que intꝰ erant
propria. Et ꝓbata: crinitas uera inoꝑibus suis:
nec potuit ratio his adicere quicꝗͣ que ꝑfecta
erant: neq tollere aliquid. que constabant:
discreta. Sunt eñ triahec. que om̃e rationale
ꝑficiunt: nec sine his ꝑfectũ. ẽ. aliquid. Simi¬
liter ad omẽm effectũ concurrunt. triahec. qͥtũ
siquid i de fuerit. nichil absoluitur. isi adsint

Expanded text:
ritate; tamen utrobique erant, et idem erant, quia hoc hic erat quod ibi erat. Sed quod hic erat imago erat, quod ibi erat veritas erat. Foris autem potentia non erat, sed signum tantum; neque sapientia sed signum tantum; neque amor vel bonitas, sed signum tantum; nec et ipsa signa, neque potentia erant neque sapientia neque amor sicut intus, sed signa tantum potentiae, sapientiae et amoris. Potentiae enim signum fuit rerum immensitas; sapienerant ipsa signa potentia vel sapientia, vel bonitas; sed tantum signa eorum attestantia, his quae intus erant propria. Et probata est Trinitas vera in operibus suis; nec potuit ratio his adjicere quidquam quae perfecta erant, neque tollere aliquid quae constabant discreta. Sunt enim tria haec quae omne rationale perficiunt, nec sine his perfectum est aliquid. Similiter ad omnem effectum concurrunt tria haec, quorum siquid defuerit, nihil absolvitur; et si adsint
Abbreviated transcription (Latin):
tudo: s neputaretur prior pat̾ filio. sic̃ semꝑ in
hominibus: inũquã alit̾ esse potest. nisi pater
filiũ ante cedat: propterea potens dictus: ñ qđ
solus dicendus erat potens. quia de ipso solo ma-¬
gis dubitari poterat. quasi depriore ⁊ antiquo
⁊ annorũ numerositate: defecto: ⁊ dictus: filius
sapiens. non qđ soluserat. s quia de ipso solo magiᷤ
dubitari poterat. quasi de posteriore ⁊ etace ad¬
huc inmaturo: ⁊ sensu inꝑfecto. Iocireo dictus
ẽ. pater potens. ne pucetur prior filio: ⁊ filiꝰ sapi.¬
ens. ne credatur patre posterior: ⁊ sp̃s sc̃s bonus
siue benignus. ne crudeł enstimaretur deus.
⁊ consternaretur ad eũ conscientiabumana. si
spm̃ hab̾e diceretur as. ⁊ ñ additũ. fuisset sc̃i uł

Expanded text:
litudo. Sed ne putaretur prior Pater Filio sicut semper in litudo. Sed ne putaretur prior Pater Filio sicut semper in hominibus est; et nunquam aliter esse potest nisi Pater Filium antecedat; propterea potens dictus est Pat; sed solus dicendus erat potens, quia de ipso solo magis dubitari poterat quasi de priore et antiquo et annorum numerositate defecto. Et dictus est Filius sapiens, non quod solus erat, sed quia de ipsa solo magis dubitari poterat quasi de posteriore et aetate adhuc immaturo et sensu imperfecto. Idcirco dictus est pater potens, ne putetur prior Filio; et Filius sapiens, ne credatur Patre posterior; et Spiritus sanctus bonus sive benignus, ne crudelis existimaretur Deus et consternaretur ad eum conscientia humana, si Spiritum habere diceretur Deus, et non additum fuisset sanctus vel
Abbreviated transcription (Latin):
iñ .ẽ. qui gignit ipse quẽ gignit. s alter ab altero.
⁊ non altera natura gignentis ⁊ geniti. Et erat
similitudo int̾ diuina ⁊ humana. ⁊ ꝓpderea
ex hoc dictus pat̾ ⁊ filius. quia genuut ille
ẽ. filius: ⁊tam̃ quia natura una ̃. gigneatis
igeniti: ⁊ substantia una. non alius.c̃. gignen
agenito. quia acus ẜ. ⁊ deus unus gignens ⁊ ge.¬
quia deitas una gignentis ⁊ geniti: ꝓpcatta unũ
inuentisunt. in illo. quia deus erant. quiaunũ
erant. totũ quos erant. s nonunꝰ inuno. quia
pater erat qui anullo erat. ⁊ filius quia patre
qm̃ abucroq erat. ⁊ equalit̾ erat. Ec dicte sunt
tres ꝑsone. triahec: quia unũ quodq criũ. totũ
hoc erat. ⁊ ꝑsona trat: nec tam̃ una ꝑsona quia
unũ hoc totũ. s ꝑsone cres. quia tria in hocuno:
⁊ hoc unũ totũ. Et ħ tria tres ꝑsone. ⁊ hoc unũ
de sua substantia filiũ genuit. ⁊ erat inhoc simi¬

Expanded text:
et non est qui gignit ipse quem gignit, sed alter ab altero. et non est qui gignit ipse quem gignit, sed alter ab altero. Et non altera natura gignentis et geniti. Et erat in hoc similitudo inter divina et humana; et propterea ex hoc dictus est Pater et Filius, quia genuit ille,est Filius; et tamen quia natura una est gignentis et geniti; et substantia una non alius est gignens a genito, quia Deus est; et Deus unus, gignens et gequia deitas una gignentis et geniti. Propterea unum inventi sunt in illo quod Deus erant; quia unum erant totum quod erant; sed non unus in uno, quia Pater erat qui a nullo erat; et Filius qui a Patrequoniam ab utroque erat et aequaliter erat, et dictae sunt tres personae tria haec; quia unumquodque trium totum hoc erat; et persona erat; nec tamen una persona, quia unum hoc totum; sed tres personae, quia tria in hoc uno, et hoc unum totum; et haec tria tres personae, et hoc unum de sua substantia Filium genuit, et erat in hoc simi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spĩu scõ bonitas : ⁊ discernũtur que c̃mu¬
niasunt: in quibus ñ dicit᷑. quidẽ quodñ. ẽ. tam̃
quod÷ tacetur: ne credatur quod non: dicitur
eñi pater potens. ⁊÷ pater potens: ⁊ non solus pat̾.
unnatura una. ⁊ substantia una. Et.ẽ. filius
sapiens. s non solus: quia sapiens: pat̾ ⁊ fiiꝰ.
quia saprentia una. innatura una ⁊ substantia
ni. s unus benignus ⁊ unus bonus: quia benig¬
nitas una. ⁊ bonitas una. innatura una. ⁊ sub¬
stantia una. S cauit scriptura conscientie
humane: ut ñerraret indeo suo. similia horbꝰ
que non erant inipso arbitrans: qm̃ ab bominibꝰ
sumpta erant uocabula quedã. ñ ad omẽm si¬
milicudinẽ. ad significanda que dĩ erant. supͣ
homines. Et erat aliquid simile ibi. ne mu¬
catio aliena c̾e̾t. s ñ totũ ne idẽ crederet᷑. quod
intantũ differebat. ⁊ dictus: indcitate pater.
qm̃ ibi erat aquo erat. quide sua substantia
erat: sicut qui gignit. de sua substantiagignit.

Expanded text:
 sive benignitas. Et discernuntur quae communia sunt. In quibus non dicitur quidem quod non est; tamen quod est tacetur, ne credatur quod non est. Dicitur enim Pater potens: et est Pater potens; et non solus Pater,in natura una, et substantia una. Et est Filius sapiens, sed non solus, quia sapiens est Pater, et Quia sapientia una in natura una et substantia ni, sed unus benignus et unus bonus; quia benignitas una, et bonitas una in natura una, et substantia una. Sed cavit Scriptura conscientiae humanae ne erraret in Deo suo similia hominibus quae non erant in ipso arbitrans, quoniam ab omnibus sumpta erant vocabula quaedam, non ad omnem similitudinem sed ad significanda quae Dei erant supra homines; et erat aliquid simile ibi ne imitatio aliena esset, sed non totum, ne idem crederetur quod in tantum differebat; et dictus in deitate Pater, quoniam ibi erat a quo erat qui de sua substantia erat. Sicut qui gignit de sua substantia gignit,
Abbreviated transcription (Latin):
qui dilectione patris ⁊ filii.: ⁊ sic quidẽ distix
ueritatẽ ad unaguiẽ ꝑquã inuenerat uerica¬
tem: ut qđ hic propriũ inuentũ: ad signisi.¬
cationẽ: uillic quasi singulare diceretur
insimplici natura idc̃.ẽ: neq unus eise potest
quos alterius non ẽ ubi idc̃.ẽ. unus: quos alt̾ t̃.
Cũ eñi potentia patris alius nonsit quã esscntia

Expanded text:
quae dilectio est Patris et Filii. Et sic quidem distinxit quae dilectio est Patris et Filii. Et sic quidem distinxit veritatem ad imaginem per quam invenerat veritatem, ut quod hic proprium inventum est ad significationem, illic quasi singulare diceretur in simplici natura idem est, neque unius esse potest quod alterius non est, ubi idem est unus est quod alter est. Cum enim potent
Abbreviated transcription (Latin):
potentia. sapientia. ⁊ aitior. ⁊ñ erat potentia
dealiquo. ⁊ de ipsa sapientia erat. amor autẽ
ae sapientia ⁊ potutia. ꝓcesserat. Et ñerat po¬
tentia sapientia. quia potentia ante sapientiã
erat: ⁊ de ipsa sapientia enerat: neq rursum
amor. poratia uł sapientia dici poterat. quia
proctiserat tantũ ab ipsis: ⁊ ipsa aliquando
sine ipsa extiterant. Et erant triahec discreta
inanima: ⁊ mabis tribus trinitas anime inuen¬
ta ẽ. Et ascendit anima abbis ad sũmã crini¬
tatẽ. ⁊ inuenit ibi patrẽ qui anullo erat. sicut
uase potentia: ⁊ filiũ qui apatre erat. sicut inse
uise dilectio: apotentia ⁊ sapientia processerat.
Et idõ potentiã patri tribuit. quia uise similitu¬
do fuerat illius. ⁊ sapientiã filio. qm̃ bec uise
imago illius erat. que apotentia orta erat. Ec
dilectionẽ spũi sc̃o actribuit. qm̃ iise apotentia
⁊ sapientia proceisit. sicut sp̃s sc̃s apatre ⁊ filio.

Expanded text:
potentia, et sapientia, et amor. Et non erat potentia potentia, et sapientia, et amor. Et non erat potentia de aliquo, et de ipsa sapientia erat; amor autem de potentia, et sapientia praecesserat. Et non erat potentia sapientia, quia potentia, ante sapientiam erat et de ipsa sapientia exierat. Neque rursum amor potentia vel sapientia dici poterat; quia processerat tantum ab ipsis, et ipsa aliquando sine ipso exstiterant. Et erant tria haec discreta in anima; et in his tribus Trinitas animae inventa est. Et ascendit anima ab his ad summam Trinitatem, et invenit ibi Patrem qui a nullo erat, sicut in se potentia; et filium qui a Patre erat, sicut in sein se dilectio a potentia et sapientia processerat. Et ideo potentiam Patri tribuit, quia in se similitudo fuerat illius; et sapientiam Filio, quoniam haec in se imago illius erat, quae a potentia orta erat; et dilectionem Spiritui sancto attribuit, quoniam in se a potentia et sapientia processit, sicut Spiritus sanctus a Patre et Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ trinitatẽ p̃ferebat. quasi uestigiũ qđ dã
umaginẽ in eifabilis trinitatis: un ipso hoc
tus. quai solũ sapientia erat. ⁊ sine ipso mens
sapientia nonerat: ⁊ processit nouissune amor
siuie gaudiũ mentis adsapientia suã: upse solũ
dilectio erat. quia sine ipso inmente ⁊ sapientia
dilectio ñ erat. Et positasunt hec nomina adꝓ
prietatẽ: quia unũ qđq ꝑse erat. ⁊ distinctas
tria hec. primũ potentia. aqua sapientia erat:
de inde ipsa sapientia. que depotentia nata fu¬
erat: nouissime amor. qui depotentia simul
⁊ sapientia processerat. Et distingebant᷑ hec.
quia prorsus hic idẽ ñ erant. que seꝑabantur
ab inuicẽ: ⁊ ñ constabant iuno. Propterea in
mente rationali. aliud potentia erat: quia
prior erat. sine sapientia. ⁊ adhuc sapientia ñerat.
Et uenit postea sapientia : ⁊ cũ potentia ẽẽ cepit.
quasi aliud inalio: ⁊ erant iã duo. potentia ⁊
sapientia: ⁊ additũ ÷ terciũ. ⁊ ria ẽe ceperunt.

Expanded text:
militer trinitatem praeferebat quasi vestigium quoddam et imaginem ineffabilis Trinitatis. Et in ipso hoc tus qui solum sapientia ejus erat; et sine ipso mens sapientia non erat: et processit novissime amor sive gaudium mentis ad sapientiam suam; et ipse solum dilectio erat, quia sine ipso in mente et sapientia dilectio non erat. Et posita sunt haec nomina ad proprietatem, quia unumquodque per se erat; et distincta sunt tria haec: primum potentia a qua sapientia erat; deinde ipsa sapientia, quae de potentia nata fuerat; novissime amor qui de potentia simul et sapientia processerat. Et distinguebantur haec, quia prorsus haec idem non erant qui separabantur ad invicem, et non constabant in uno. Propterea in mente rationali aliud potentia erat quia prior erat sine sapientia et adhuc sapientia non erat. Et venit postea sapientia, et cum potentia esse coepit, quasi aliud in alio. Et erant jam duo, potentia et sapientia: et additum est tertium. Et tria esse coeperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
patris. ⁊ filii ẽ: quia a pacre ⁊ filio: Ubi diligent
cauendũ. ne incõmunione confundat᷑ qđ̃ dis
uolumus: ñ attribuamꝰ uni qđ alci cõmune.ẽ.
neq c̃substantie unitatẽ demonstrare. assignemiꝰ
sũme: quantũ ualet ratio humana de mo¬
dico qđ suuĩ: ⁊ datũ ẽ illi: ⁊ est in illa ⁊ modicũ:
adꝑfectũ totũ. Tria eñi inuenit inse. ⁊ erhis
trinitatẽ de p̃bendit. que erat suptase ⁊ c̃testata:
illi natura foris. sicut de unitate deitatis. ⁊
apparuerunt. tria foris signa crinitatis. s non
imago ut illa que iitꝰ erant: ⁊ hec ipsa inꝑfecta
sumilitudine crant. Erat cũi potentia intuo.

Expanded text:
Patris et Filii, quia a Patre et Filio est. Ubi diligenter cavendum ne communione confundatur quod divolumus, non attribuamus uni quod alteri commune est, neque cum substantiae unitatem demonstrare assignemus asummae quantum valet ratio humana de modico quod suum est, et datum est illi et est in illa, et modicum est ad perfectum totum. Tria enim invenit in se et ex his Trinitatem deprehendit quae erat supra se. Et contestata est illi natura foris, sicut de unitate deitatis. Et apparuerunt tria foris signa Trinitatis, sed non imago ut illa quae intus erant: et haec ipsa imperfecta similitudine erant. E
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m locũ sit: qm̃ ħ. manifeste ñuidet᷑. Et non:
forma aliquid om̃ino. nͥ dispositio partiũ in coco:
⁊ cũħ mutatur. quia partes locũ mutant mutat᷑
forma in toto: quia disposid ⁊ parciũ mutatur.
que: forma tociꝰ. Et ita mutatio forme in toco fieri
ñ potest. sine mutacione loci inpartibꝰ s ñdr̃ mu¬
tacio loct. nisi otĩ totũ loc mutat. c̃ sitentib
partibꝰ in coto. Si chutacio temporis sequitur
mutacionẽ loci ⁊ forme. ⁊ non÷ uinꝗͣ sine ipsis
incorpore: qm̃ scd̾ma has solũ ordo inest. ⁊ sue¬
cessio: que tempꝰ uocat᷑. Iterũ c̃sidandũ. ẽ qm̃
ex his cribꝰ mutatiõibꝰ due extrusecus fiunt. qm̃
non mutant eẽ rei. s cuca rẽ aliquid: hoc ẽ muta¬
cio loci ⁊ temporis. Iterũ pͥma mutacio scdam ⁊

Expanded text:
 manifeste non videtur. Et non est forma aliquid omnino nisi dispositio partium in toto; et cum haec mutatur quia partes locum mutant mutatur forma in toto, quia dispositio partium mutatur quae est forma totius. Et ita mutatio formae in toto fieri non potest sine mutatione loci in partibus. Sed tatio loci nisi cum totum locum mutat consistentibus partibus in toto. Sic mutatio temporis sequitur mutationem loci et formae; et non est unquam sine ipsis in corpore. Quoniam secundum has solum ordo inest; et successio quae tempus vocatur. Item considerandum est quoniam ex his tribus mutationibus duae extrinsecus fiunt; quoniam non mutant esse rei, sed circa rem aliquid: hoc est mutatio loci et temporis. Iterum prima mutatio secundam et
Abbreviated transcription (Latin):
mucat᷑ aut forma. aut tẽpore. ꝙ q̃ formamu¬
tantur: aut augm̃tũ suscipiunt. aut diminiitiõem
aut alt̾ationẽ. Et que alc̾ãtionẽ quidẽ suscipiunt.
ñ illis accedẽ quicꝗͣ udetur qđ ñerat. aut qđ erat
reced̾ẽ ꝓbatur: s qđ erat tantũ alt̾at᷑. ⁊ alit̃ habet᷑:
⁊ ñfit sine loco hoc qm̃ partes locũ transmutant.
in eodẽ c̃sistẽte coto. Et ñfic tam nͥ scdm loc nectam̃¬

Expanded text:
aut forma, aut tempore. Et quae forma mutantur: aut augmentum suscipiunt, aut diminutionem, aut alterationem. Et quae alterationem quidem suscipiunt non illis accedere quidquam videtur quod non erat, aut quod erat recedere probatur; sed quod erat tantum alteratur, et aliter habetur. Et non fit sine loco hoc quoniam partes locum transmutant in eodem consistente toto; et non fit tamen nisi secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ordinibus ecdesiasticis. Quarta: de indum̃tis
sacris. Quinta de dedicatione eccłie. Sexta:
de baptisto. Septima: de confirmatione.
Octaua. de corꝑis ⁊ sanguuns ip̃i sacramento. Nona
deminoribus sacramentis ⁊ sacris. decima: desi¬
monia. Undecima de c̃iugio duodecima. deuo¬
tis. Tercia decima deuiciis ⁊uurtutibus. Quarta
decuna. de confessione ⁊ penitentia ⁊ remissione

Expanded text:
siasticis ordinibus. Quarta de indumentis sacris. Quinta de dedicatione Ecclesiae. Sexta de baptismo. Septima de confirmatione. Octava de corporis et sanguinis Christi sacramento. Nona de minoribus sacramentis et sacris. Decima de simonia. Undecima de conjugio. Duodecima de votis. Tertia decima de vitiis et virtutibus. Quarta decima de confessione et poenitentia et remi
Abbreviated transcription (Latin):
na modica despiciunt. neq rursũ modiea magniᷤᷤ
assotiari indignasunt: s ornant se inuicẽ inuna
ueritate. que propt̃ ueritatem placent omnia.
llemo gͥ miretur si post magna. ⁊ int̾ magna fidei
sacram̃ta eorũ que insuo ordine inferiora uiden¬
tur mentio fit: quia ñse abhorrent simul que
inueritate unũsunt. Nam ipse ds̃ humiliari
dignatus. ẽ adhumana des cendens: ut homunẽ
post modũ ad diuina subleuaret. nhoc sedo¬

Expanded text:
na modica despiciunt, neque rursus modica magnis na modica despiciunt, neque rursus modica magnis associari indignata sunt, sed ornant se invicem in una veritate, quae propter veritatem placent omnia. Nemo igitur miretur si post magna et inter magna fidei sacramenta, eorum quae in suo ordine inferiora videntur mentio fit, quia se non obhorrent simul, quae in veritate unum sunt. Nam ipse Deus humiliari dignatus est, ad humana descendens, ut hominem postmodum ad divina sublevaret.
Abbreviated transcription (Latin):
AGNE SUnt inscripturis sacris
spiritaliũ sensuũ ꝓfunditates.
Sed quia ñ om̃ibꝰ eadem intelli¬
gendi grã data ẽ: habet sacrum
eloquiũ quedã inse quibꝰ fidẽ
simpliciũ pascit. que quidẽ altioribus iuncta.
una ueritatis regulã perficiunt. Proꝑterea in sacͥ
eloquii tractacione ñ eadẽ qicendi forma ubique
seruuanda. ẽ: quia altiora fidei sacramenta excel¬
Slentiori sermone ⁊ digno scĩs reuerent᷑ tractanda
sunt. minora aut sacram̃toꝵ diuinorũ instrum̃ta
procapatitate sixipliciũ humiliori locucionis gn̾e
expłananda: ut constet qđͣ scriptũ. ẽ. infimbriis
aureis circũ amicta uerietatibus. Sicut enĩ sc̃a
electorũ eccłia morũ bonorũ ac uirtutũ uarietate
pulchre ad ornatur. ita sacra scriptura uñ ipsa
sc̃a eccłia uiuendi formã sumit. in suo sermone
pulera uarietate contexitur. inqua tam̃ uari¬
etas ipsa apta ẽ. ut scisma ñ generet. ⁊ auersitas
concors ut aduersitatẽ ñ pariat. Neq eñĩ inea mag̃.¬

Expanded text:
agnae sunt in Scripturis sacris spiritualium sensuum profunditates; sed quia non omnibus eadem intelligendi gratia data est, habet sacrum eloquium quaedam in se quibus fidem simplicium pascit; quae quidem altioribus juncta unam veritatis regulam perficiunt. Propterea in sacri eloquii tractatione, non eadem intendendi forma ubique servanda est, quia altiora sacramenta excellentiori sermone et digno sanctis reverenter tractanda sunt; minora autem sacramentorum divinorum instrumenta, pro capacitate simplicium humiliori locutionis genere explananda, ut constet quod scriptum est: In fimbriis aureis circumamicta varietatibus . Sicut enim sancta electorum Ecclesia morum bonorum ac virtutum varietate pulchre adornatur, ita sacra Scriptura unde ipsa Ecclesia sancta vivendi formam sumit, in suo sermone pulchra varietate contexitur; in qua tamen varietas ipsa apta est, ut schisma non generet; et diversitas concors, ut adversitatem non pariat. Neque enim in ea, mag