comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teirationeni.u rũ capilli ad capillos redeant. & ungues adungus
ari quiequid eoꝵ perierat mutet᷑ in carnem. & in partes alias cor¬
poris reuoceri eprante artificis ꝓuidentia. ne quid indecens fiat.
eo ilbud est consequens ut ideo diuersa statura sit reuiuiscentiũ sun¬
geloꝵ. quia fuerat diuersa uiuentium : aut macra eũ eadsem mna¬
sio: dur punrgues cũ eidem pinguedine reuiuiscant. Nesori ent
ulia corruptione. honere. difficultate. In quibꝰ tanta facisites
male dicit ᷑. q toñ corpus non anima est: ita tune sporii Cati¬

Expanded text:
tegrationem, utrum capilli ad capillos redeanttegrationem, utrum capilli ad capillos redeantnem, et in alias partes corporis revocetur curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas,imale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita tunc spirit
Abbreviated transcription (Latin):
cues formasq uertunt᷑. quanuis ad corpus redeant unde dilapsa
sunt: ad eascem quoq corporis partes ubi fuerant. redire neces¬
se sit alioquin si capillis redit qđ tam crebra tonsura detraeces¬
si unguibꝰ qđ totiens dempsit ȩxectio: immoderata & indecens. co¬
itartibus: & ideo resurrectionẽ carnis non credentib oceurxit
informitas. Sed quemadmodum si statua cuius libet solubilis me¬
talli. aut igne liquesceret. aut conteret᷑ in puluerem. aut confund¬
tit᷑ in massam. & eam uellet artifex rursus ex illiꝰ materiȩ quant¬
rate reparare. nichil interesset ad eius integritatẽ. quȩ partieula
materie tu membro statuȩ redderet᷑. dum tam̃ totum ex quo aos¬
siluta fuerat. restituta resumeret: ita ds mirabiliter atqꝙ inet¬
fabiliter artifex. de toto quo caro nr̃a constiterat. eam mirabile
⁊ ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid atcinebit ad eiꝰ redim¬

Expanded text:
cies formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant, unde dilapsa cies formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant, unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes, ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si in capillis redit qsi unguibus quod toties dempsit exsectio; immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare; nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redin
Abbreviated transcription (Latin):
stra dicunt᷑. ad humanȩ naturȩ figuram resurrecdone reuo¬
cabunt᷑: ita ut singule animȩ singula sua corpora obtinearte :¬
nulus cohȩrentib etiam quecunq coberentia nata fuerant: Cor
scorsum sibi singulis sua membra gestantibꝰ quibꝰ humami cot¬
poris complet᷑ integritas. Non enĩ perit do terrena materies.
de qua mortalium creat᷑ caro. Sed in quemlibet puluerem cineremne
soluit. in quoslibet halitꝰ atirasq diffugiat. in quaneunq aliorun
corporum substantiam. nł in ipsa clem̃ta uertat᷑. in quor unenno
animalium: etiam hominum cibũ cedat carnemꝙ mittet᷑. unicino
bumanȩ animȩ puncto temporis redit: quȩ illam primitꝰ. ut hon
ficret . eresceret. uiueret. animauit. Ipsa itaq terrena materies
que discedente anima fit cadauer. non ita in resurrectione repa¬
rabit̃: ut ea quȩ dilabunt᷑. & in alias atq alias aliarũ rerũ spe¬

Expanded text:
stra dicuntur: ad humanae naturae figuram resurrectione revostra dicuntur: ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singulae animae, singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecunque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus quibus humani corporis complebitur integritas. Non perit Deo terrena materies de qua msolvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum corporum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium, etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur; illi anima humana in puncto temporis reddit, qui illam primitus, ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum spe
Abbreviated transcription (Latin):
uouime mtren sit quȩdã uita occułta. que nondũ motibꝰ iiuenti
mortua ibi relinquant᷑ occidant: impudentia minia uidet̃un
Ex quo autem incipit homo uiuere : ex illo utiꝙ ian mori ꝓotest : Nor¬
tuus uero. ubicunꝙ illi mors potuit euenire. quomꝰ adere surrec¬
tionẽ mortuoꝵ non ꝑtineat : reperue non possumi hegoenunt
monstra que nascuntur & uiuunt. quãlibet eito moruansu aua
resurrectura negabunt᷑. aut ita resurrectura credenda suit biae
non potius correcta emendataq natura. Abset enim. tt illũ bumẽ¬
brem qui nuꝑ natus est in oriente. de quo & fr̃s fidelissimiteqet
tum reliquit: ab sit inquã ut unũ hominem duplicem. ae nxger
potus eluosre subfecturos. q futurum fuerat si gemina nascerent᷑.
postus enoi se sita e. cȩcera. quȩ singulliꝰ queꝙ partus. uł amplũ
ut minus aliquid habendo. quadam nimia deformttate mon¬

Expanded text:
vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionemonstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt; ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente, de quo, fratres dilectissimi, qui ptum reliquit. Absit, inquam, ut unum duplicem hominem, ac non potius duos homines, quod futurum fuerat, si gemini nastimemus! Ita et caetera quae singuli quique partus vel amplius, vel minus aliquid habendo, quadam nimia deformitate mon
Abbreviated transcription (Latin):
neme allerogandus est cui diett᷑ in psalmo. Añs illomin adio trea
ae sasus mea. quẽ timebo: Ut illuminatio detrabat ios qeraaciũ:
selus ii femnitatem. Ham & ipsa penitentia. quando digua cag
minum ex istimatio: quã iusticia qua se quisc humiliat peniter¬
go uide non solum cũ agitur penitentia: uerũ etiã at anbusd̃
do misedia ueressaria est. Alioquin non diceret apłs de quibuscd̃.
S sorise det uus ds penitentiam. Et ut petrus amas iteerta p ent¬
misit euanglista  ait. Respexit eũ dñs.a quuers inȩqrła sear
pecetta noncredens. contemnit tantam dium muneris enũ¬
⁊ pecem aoin hac obstinatione mentis. diem claudit urȩ. teemũ.
reus est illo irremissibili peccato in spm̃ scm̃. in quo xpͥc pecata¬
duncesit unter doctos quęri ac dispuari potest a qđ utrũ ab
homine inueniri possit. ighoro. quando incipat homo nutero

Expanded text:
. Ille rogandus est, cui dicitur in psalmo: Dominus illuminatio mea, . Ille rogandus est, cui dicitur in psalmo: Dominus illuminatio mea, et salus mea : ut illuminatio detrahat ignorantiam, et agere; nam ipsa poenitentia, quando digna est minem existimatio quam justitia qua se quisque humiliat poenitedo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam, ut agatur, Dei misericordia necessaria est, alioquin non diceret Apostolus de quibusdam: « Ne forte det illis Deus poenitentiam , » et ut Petrus amare fleret, praemisit evangelista et ait: « Respexit eum Dominus . » Prpeccata non credens, contemnit tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccato in Spiritum sanctum, in quo Christdem inter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero
Abbreviated transcription (Latin):
faceret iudiciũ. fecit autẽ iniquitatem. & non iusticiã: sed cla
Quoꝵ duum. illud ignorantiȩ malum est: hoc infirmitatis. Con¬
eraquȩ quidem pugnare nos conuenit : sed ꝑfecto uincimꝰ nisi
diuinitus adiuuemur. ut non solum uideamꝰ quid faciendũ sit:
sed et am acesdente sanitate. delectatio iusticiȩ uineat in nobis
harũ rerũ delectationes. ꝑ quas uł habere cupiendo. uł amitt̾e
metuendo: scientes uidentesꝙ peccamus. iam non solum pecra¬
tores. qđ eramꝰ cũ etiam ꝑ ignorantiam peccabamꝰ: uerum etiã
preuaricores legis. cũ id non facimꝰ qđ faciendum ẽe. noui¬
mais ÷ uł facimus qđ non faciendtm esse lanscimus. &e naptt
non solum si peccamꝰ ut ignoseat. ꝓpt̃ qđ dicimꝰ. dimtoet
nob debita nr̃a. sicut & nos dimattimꝰ debitoribꝰ nt̾is: uerũ etiam¬
no plebemusat regat᷑: ꝓpt̃ qdđ dicimnꝰ. ne nos inferasun temetio pea

Expanded text:
faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justifaceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justiquorum duorum illud ignorantiae malum est, hoc infirmitatis. Contra quae quidem pugnare nos convenit: sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam accedente sanitate delectatio justitiae vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, metuendo, scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam peccabamus, verum etiam legis praevaricatores, cum id non facimus quod faciendum esse jam novimus, vel facimus quod non faciendum esse jam scimus. Quapropter non solum si peccavimus ut ignoscat, propter quod dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris  ut regat, propter quod dicimus: Ne nos inferas in tentationem
Abbreviated transcription (Latin):
gens. Mox quippe ait. Si offers munus tuum ad altare. ꝙ ibi
recordatꝰ fueris quia frater tuus habet aliquid aduersum te: &c̃
ut quis existimaret quã magnũ peccatũ sit. dies obseruare. &
menses. & annos. & tempora. sicut obseruant is qui aertis diebus
siue mensibꝰ. siue annis. uolunt uł nolunt aliquid in choare . eo
qđ sod̾m uanas doctrinas hominũ. fausta ut infausta existiment
tempora. nisi malihuius magnitudinem extimore apłi pensa¬
renus. qui talibꝰ ait. timeo ne forte sint causa laborauerim in
cum inconsuetudinẽ uenerint: aut parua. aut nulla esse cre¬
duntur. usqꝙ adeo ut non solum non oceultanda. uerum eciã prȩ¬
dicanda & diffamanda uideantur : quando sicut scriptũ est. sau¬
datur peccator in desideriis animȩ suȩ. & qui iniqua gerit bene¬
dicit᷑ Tdlis in diumis libris iniquitas. clamor uocat᷑. sicut ha¬
bes apud isaiam ꝓpb̾am de uinea mala. Expectaui inquit it

Expanded text:
gens: mox quippe ait, Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi gens: mox quippe ait, Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum  Quis aestimaret, quam magnum peccatum sit dies observare, et menses, et annos, et tempora sicut observant qui certis diebus, sive mensibus, sive annis volunt et nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora, nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui talibus ait: Timeo, ne forte sine causa laboraverim in cum in consuetudinem venerunt aut parva aut nulla esse creduntur, usque adeo non solum non occultanda, verum etiam praedicanda, diffamanda videantur, quando, sicut scriptum est, « Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur . Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur. Sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uotunso concessa. Quale illud est: qđ & uenerabilis paulus coniu¬
gib uit e Porce fraudare inuicem. nisi ex consensu ad tempꝰ: ut
uacctis orationi. It iterũ ad ipsũ reuertimini. ne uos temptet sa¬
pectatum. misceri seilicet coniugi. non filioꝵ ꝓcreandoꝵ cansea
qd bonũ est nuptiale. s carnalis etiã uoluptatis. ut fornica¬
tionis siue adulteris. siue cuiusquã alterius immunditiȩ. ut est mor¬
tiferum malum qđ turpe est etiam dicere. qđ potest temptante
sathana libido ꝑtrahere. incontinentiũ deuitet infirmitas: pos¬
set gͦ ut dixi hoc putari non eẽ. peccatũ. nisi addidisset. Hoc aũ
catum. cum dari ueniam facientibꝰ apłica auetoritas fateatur:
Iunt quȩdam quȩ leuissima putarentur. nisi in scripturis demor¬
strarent᷑ opinione grauiora. Quis enĩ dicentẽ frĩ suo. fatue. reũ
gehennȩ putaret. nisi ueritas diceret: Cui tam̃ uulneri subiecit
continuo medicinam. prȩceptum fraternę reconciliationis adum¬

Expanded text:
do fuisse concessa: quale illud est quod venerabilis Paulus conjuitur: nolite fraudare inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi, et iterum ad id ipsum estote, ne uos temptet sapeccatum, misceri scilicet conjugi, non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis, ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante Satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autecatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritas fateatur? autem quaedam quae levissima putarentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjun
Abbreviated transcription (Latin):
ctno sonus tinon sequirat ista post morte : nec dam omali sutt
ei non psint ista post mortẽ. Est uero calis inbono: ut hee non
requirat. Est rursus talis in malo: ut nec his ualeat cũ uta tran¬
sierit. aduuari. Quo cirea hic om̃e meritũ cõparat᷑. quo possit
post hanc uitã releuari quispiam uł grauari. Nemo gͦ se speret.¬
qđ hic neglexit. cũ obierit apud dm̃ ꝓmereri. Non autẽ ista quȩ
pro defunctis cõmendandis frequentat᷑ ȩccła. illi apłicȩ sunt aduer¬
sa sententiȩ: qua dictũ est. Om̃s enĩ stabimꝰ ante tribunal xp̃i. ut
referat unusquisq scd̾m eaquȩ ꝑ corpꝰ gessit. siue bonũ. siue ma¬
lum. Quia etiam hoc meritum sibi quisq cũ in corpore uiueret
cõparauit : ut ei possint ista prodesse. Non itu enĩ om̃ibꝰ pro¬
sunt. Q quare non om̃ibus prosunt. nisi ꝓpt̾ differentiã uitȩ quã
quisq gessit in corpore : Cum ergo sacrificia. siue altaris. siue

Expanded text:
tem: nec tam malus vt ei non prosint ista post mortem. Est & talis in bono, vt hæc non requirat. Et est rursus talis in malo, vt nec his valeat adiuuari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam releuari quispiam vel grauari. Non qui hic neglexit cum obierit Dominum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia illi apostolicae sunt adversa sententiae qua dictum est: Omnes enim astabimus ante tribferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum sive malum; quia etiam hoc meritum sibi quisque cum in corpore viveret comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim omnibus prosunt; et quare non omnibus prosunt, nisi propter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore? Cum ergo sacrificia, sive altaris, sive
Abbreviated transcription (Latin):
psi nati sunit : non improbabilte. dieit᷑. Iuli qui peert de quies¬
centia. reddam peccata patrum in filios: cenet eos utiq antequam
s regenerationẽ ad testam̃tum nouũ incipiant ꝑtinere. Quieqͥd
in alcrnsione in celũ & sessione ad dexterã patris. tta gestũ est : ut
his reb tonmystice cantũ dictis. sed etiam gestis: configuraret᷑
uita xpiana. quȩ hic gerit᷑. Nam ꝓpter crucẽ diccũ est: qui autẽ
ibuxpͥi sunt. carnem suam crucifixerunt cũ passionibꝰ & coneu

Expanded text:
psi nati sunt, non improbabiliter dicitur. Illa quippe divina sententia, Reddam peccata patrum in filios ; tenet eos utique antequam per regenerationem ad Testamentum Novum incipiant pertinere. Quod in ascensione in coelum, et sessione ad dexteram Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis, configuraretur vita Christiana, quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est: « Qui autem Christi sunt, carnem suam cru
Abbreviated transcription (Latin):
pati ort umnpit ⁊ ustis portibꝰ gł sa ꝓbatio est: infirnuis perietalosa
toe oro  quar doute ueriatẽ predicat errantibꝰ cotaat potestis
amono Sonum etaq fac it habebis laudẽ ex illa Siue eñ poute¬
s uers abo fauens asique corrigat. laudem habet et ilaudem
Euerit emenidaie siut inimica ueritati in aliquẽ seuat. launfusi¬

Expanded text:
tatem oppugnat, iustis fortibus gloriosa probatio est, infirmis periculosa temptatio. Quando autem veritatem predicat errantibus, cordatis em, bonum fac et habebis laudem ex illa. siue enim potestas ueritati fauens aliquem corrigat, laudem habet ex illa, qui fuerit emendatus; siue inimica ueritati in aliquem saeuiat, laudem h
Abbreviated transcription (Latin):
Quqͣ credibie ⁊ fieri. nõ sentiente qꝰ nuntiat. q passio que asibis
¶ã ꝑ cortinu ationẽ molis currit. ut cet̾as anime parces que alibi st̃.
latere uon sunat .M illud tota sentit anima qd in particła fit pedis.
ibr tauioti sentit u bi fit bota gͥ singłis partib simul adese. quea lice
simil seutit en suiglis si tañi hoc mͦ adest cota ut candor aut alia hce
qualiea iuna qͥꝙ parte corꝑis toca÷. Nam qd daliqua parte
a se dis tare contuncitur:¬
tiosum uerbũ est: quod sinc utilitate & loquentis dicit᷑ ꝙ audientis
hoc est si omissa ratione. de reb friuolis loquam᷑: & fabulas nor¬
remus antiquas. Cecerũ qui scurrilitatẽ replicat. cachinnis ora dissol¬
uit ꝙ aliquis ꝓfert turpitudinis: hic ñ otiosi sermonis s crimarosi
ebit reus. Exuerbis em̃ tuis nistificaberis: ꝙexuerb̾ tus cõ demunabis.

Expanded text:
quo credibile est fieri non sentiente quod nuntiat: quia passio quae fit non per continuationem molis currit, ut caeteras animae partes quae alibi sunt latere non sinat; sed illud tota sentit anima quod in particula fit pedis, et ibi tantum sentit ubi fit. Tota igitur singulis partibus simul adest, quae tota simul sentit in singulis. Nec tamen hoc modo adest totqualitas in unaquaque parte corporis tota est. Nam quod in alia parte a se distare convinciturtiosum verbum est quod sine utilitate et loquentis dicitur et audientis, hoc est si omissa ratione de rebus frivolis loquamur et fabulas narremus antiquas. Caeterum qui scurrilitatem replicat, cachinnis ora dissolvit, et aliquid profert turpitudinis: hic non otiosi sermonis, sed criminosi tenebitur reus. Ex verbis tuis justificaberis, et ex verbis tuis condemnaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
quando coꝵ consusit utilitati non uoluntati. quia ipsi sibe inueni¬
quans sor onimiei. amiei uero eoꝵ potiꝰ illi quos inimacos pigant.
qresdostt errando mala ꝓ bonis. cũ reddere mela xpiarus norei
debeatne ꝓ muus nusta taq genera sunt elemosinrariẽi quȩ cũ
fadimusi ea dunaliit ut dimittant᷑ nr̃a peccata. Sedea uachilestu¬
faaiuisqua er corde dimtctinus. qđ in nos quise peccaipe ⁊ eunus
mai magiramestr erga eum esse beniuolum. site etiam benefieuo
qui tibi niesis mali fecerit. Illud multo grandins. & magnificer¬
cissims posittatis est ÷ et tuũ quoq inimicũ diligas. e eigurcibi
malim uot a sipstest factt. tubonũ semꝑ uelis faciasꝙ cũ pessis¬

Expanded text:
quando eorum consulitur utilitati, non voluntati: quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici vero eorum potius illi quos inimicos putant; et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala christianus non debeat nec pro malis. Multa itaque gefacimus, adjuvamur, ut dimittantur nostra peccata, sed ea nihil estmajus, qua ex corde dimittimus quod in nos quis peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficium, qui tibi nihil mali fecerit; illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult
Abbreviated transcription (Latin):
ootest falli. In quibꝰdam rebus magno. in quibꝰdam paruo. in quibꝰaã
nullo malo. inquibusddã non nullo eciã bono fallim᷑. Nam magno ma
ad mortẽ ducit ģcernam. Paruo ant̃ malo fallit̾: qui falsũ ꝑ uero ap¬
probando. incidit in aliquas molestias temporales. quibꝰ tam̃ adhibi¬
ta fidelis patientia conuertit eas inusũ bonũ. Uelut si quisquam
bonũ hominẽ putando qui malus est: aliquid ab eo patiat᷑ mali
Qui uͦ malũ hominẽ ita bonũ eredit. ut nichil ab eo patiat᷑ mali:
Mello mals falis. nec in cum cadit illa ꝓpħiea detestatio. ue us qu
mueuat qoł malu est bonum. De ipsis enĩ petꝰ quibꝰ homnes mrdus
non de Hoiuis dictũ e intelligendã est. In quibꝰ reb ontes urale
lam uiam non ꝑtinet qua inus ad rum. Auȩ uicu fides est agi¬

Expanded text:
est malus. In quibusdam ergo rebus magno, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malad mortem ducit aeternam. Parvo autem malo fallitur, qui falsum pro vero approbando incidit in aliquas molestias temporales, quibus tamen adhibita fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam bonum hominem putando qui malus est, aliquid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit, ut nihil ab eo patiatur mali, nullo malo fallitur: nec in eum cadit illa prophetica detestatio, Vae iis qui dicunt quod malum est bonum. De ipsis enim rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus dictum intelligendum est. Unde qui adulterium llam viam non pertinet, qua imus ad Deum: quae via fides est
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ip̃sa damnatio. Post resurrectionẽ uero. facto uniuerso
tamen: & angłoꝵ & hominũ. Istis uoluntas nulla: illis facul¬
tas non poterit ulla esse peccandi. uł ulla conditio moriendi
ntequã possit homo caꝑax esse mandati: scđm carnẽ uiuat. necese
est: Sen si iam sacram̃to regenerationis imbutꝰ est: nichilci oberit.
si tune ex hac uita migrauerit: quia ideo xp̃c mortuus est & re¬
surrerit. at & uiuoꝵ & mortuoꝵ dominet᷑. Nec tenebit eũ re¬
gnum mortis: ꝓ quo xp̃c mortiuis est. ille liber in mortuis. Om¬
nia igit᷑ prȩcepta diuina referunt᷑ ad caritatẽ. de qua dicte a¬
postolus. Finis aut̃ prȩcepti est caritas. de corde puro. & consci¬
entia bona. & fide non ficta. Om̃is itaq prȩcepti finis est cari¬
tas idẽ. ad caritatẽ refert᷑ om̃e prȩceptũ. Qđ uero ita fit. uł
timore penȩ. uł aliqua intentione carnali. ut non referatur
ad illam caritatem quã diffundit sp̃s sc̃s in cordibꝰ nr̃is: ñdũ

Expanded text:
ine vel miseria. Post resurrectionem vero facto universo tamen et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendintequam possit autem homo capax esse mandati, secundum carnem vivat necesse est: sed si jam Sacramento regenerationis imbutus est, nihil ei oberit si tunc ex hac vita migraverit. Quia ideo Christus mortuus est et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur ; nec tenebit regnum mortis nia igitur praecepta divina referuntur ad charitatem, de qua dicit Apostolus: Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Omnis itaque praecepti finis est charitas; id est, ad charitatem refertur omne praeceptum. Quod vero ita fit vel timore poenae, vel aliqua intentione carnali, ut non referatur ad illam charitatem quam diffundit Spiritus sanctus in cordibus nostris , nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ens falsum dicit. qͥmꝰ id uerũ putat: quã qui mentiendi animum
sciens gerit. nesciens uertim eẽ. qđ dicit. Ille nanꝙ non aliud ht̃
in animo. aliua in uerbo: huic uero qualecunq ꝑ seipsum sit qđ ab
eo dicit᷑ aliud et tam̃ clausum in pectore. aliud in lingua promptũ
est᷑: qđ malum est ꝓprie mentientis. In ipsarũ tam̃ quę dicunt᷑ con¬
sideratione rerum tantũ interest qua in requisq fallat᷑ siue menti¬
atur : ut cũ falli quã mentiri mintis sit malũ. quantũ ꝑtinet ad
hominis uoluntatẽ : tam̃ longe sit colerabiliꝰ in iis quȩ a religione

Expanded text:
ens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum ens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo: huic vero qualecumque per se ipsum sit quod ab eo dicitur, aliud tamen clausum in pectore, aliud in lingua promptum est; quod malum est proprium mentientis. In ipsarum autem quae dicuntur consideratione rerum tantum interest, qua in re quisque fallatur sive mentiatur, ut cum falli quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ sibul monea it quidem non errat qud mendatio contigon bb
soutt ipse quia uerum sit: sed in hos fallitꝰ qd puent obinen ube
posuem suenda iun. cum magis facienti quã patiera obsit om̃e
siubee at elle qui consulendi: quomodo ille qui nocendi uoliua lie
merete: Aiute atti don ideri: qui uiatorem mentiendo in diuersu
permt: quantũ is qui uiam uitȩ mendatio fallente deprauat
qo salamoso est non fallit ipse. sed fallit᷑. Non itaꝙ mendatir sed
alu uando temertartis arguendus est: qui falsa icantiꝰ eredituꝑ
ulriliabiobet: sotius q contrario qđ in ipso est ille mentit: qui dicit
uerũ qa bet ał falsi. ⁊s eñi ad aminũ eius attinet. quia non qđe
cemillo hrodo siber est a mendatio: qui ore nesciens uebum loquitur
sciens aucem uoluntate mentit᷑: Non consideratis itaꝙ rebꝰ ipsis de
suen aliqua dictt seđ sola intentione dicentis: melior est qui nesci¬

Expanded text:
edentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne sic peccat ille qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut vero tantum nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. : quoniam quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautius credita pro veris habet. Potiusque e contrario, quantum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quoddicit: nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesci
Abbreviated transcription (Latin):
SN FIdeS & bonarũ rerũ ⁊ malarũ. quia ⁊ bona credunt᷑ ⁊ iala. &
side bona non masa. Est eciam fides ⁊ p̃cicarũ rerũ. ⁊ p̃sentiũ. ⁊ fucurirũ

Expanded text:
 fides bonarum rerum et malarum, quia et bona creduntur et mala et hoc  fides bonarum rerum et malarum, quia et bona creduntur et mala et hoc fide bona non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum et praesentium et futurarum.
Abbreviated transcription (Latin):
S. incest quancũ ⁊ i quib reb erret᷑.⁊ quã facile qͥsq corrigat. uł quanci
ꝑanatia sitũ defenoere couecꝰ errorẽ. bonȩ quippe spei ẽ homo. si eũ sie ꝓficiai¬
cem dies ulcimus uie huius inueneric: ut adiciant᷑ ei quȩ ꝓficienti defuerunt
iꝑficiendus quam puniendus pocius uidicecur: Luocuta si hominib qͥ
ꝓpt̾ea me dilererunc quii ꝑuenit ad eos ancequĩ me diligerent aliqua inci
laboris ucilicas: uolo eristere ingrituis. quanco magis deo quem ñ diligereniᷤ
nisi prius dileriss: nos ⁊ fecis: dilectores suos: A m̃ caritas ex ipso est. sic̃ aiei
quos fecit maguos nonsolũ amatores ucrũeciã p̃dicatores suos d uid e auiceni
in gratius qua negare ipsam gr̃am dei. dicendo eam scd̾m merita nrã dari: qd̾ in
pelagianuis fid es e a choliea exboruit. qd ipsi pelagio capicale crim ebiecit. qd ipse
elagus ñ ⁊uidẽ amore ueriticis dei sed cam̃ suȩ danacionis cimore dimnauit.

Expanded text:
uibus rebus erretur; et quam facile quisque corrigat, vel quanta pertinacia suum defendere conetur errorem. Bonae quippe spei est homo, si eum sic proficientem dies ultimus vitae hujus invenerit, ut adjiciantur ei quae proficienti defuerunt, et perficiendus quam puniendus potius judicetur. 56. Quocirca, si hominibus, qui propterea me dilexerunt, quia pervenit ad eos, antequam me diligerent, aliqua mei laboris utilitas, nolo existere ingratus: quanto magis Deo, quem non diligeremus, nisi prius dilexisset nos, et fecisset dilectores suos? quoniam charitas ex ipso est : sicut dixerunt quos fecit magnos, non solum amatores, verum etiam praedicatores suos. Quid est autem ingratius, quam negare ipsam gratiam Dei, dicendo eam secundum merita nostra dari? Quod in Pelagianis fides catholica exhorruit, quod ipsi Pelagio capitale crimen objecit: quod ipse Pelagius, non quidem amore veritatis Dei, sed tamen suae damnationis timore dam
Abbreviated transcription (Latin):
ut retribueret᷑ nobis regnacio salucaris. Ille quippe nos fecit credere in xp̃m.
qui nobis fecit in quẽ credimꝰ xp̃m. Ilie facit in hominib pͥncipiũ fidci. ⁊ pfecti¬
onẽ in ib̾m: qui fȩcit hominẽ principẽ fidei ⁊ ꝑfectorẽ iħ̾en.¬

Expanded text:
ut retribueretur nobis regeneratio salutaris; ille quippe nos fecit credere in Christum, ut retribueretur nobis regeneratio salutaris; ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum; ille facit in hominibus principium fidei et perfectionem in Jesum, qui fecit hominem principem fidei et perfectorem
Abbreviated transcription (Latin):
ureetio ut quo actolieret aicuis ñ haberet. sic̃ ꝓnobis ipsa aiuimicas quousꝙ se
aeponere humilius ñ habuit. quã suscepta naca hominis cũ infurmitace car¬
nis usq ad mortẽ crucis. Sicut g pdestinatꝰ: ille unus ut caput eẽc nr̃i: Ica
mulci pͥdestinaci sumus. ut im̃bra eiꝰ cẽmus. humana hic merica concicescat
quȩ pierunc ꝑ adam:⁊ regnet quȩ regnat dĩ gra ꝑ ib̾m xrpĩ dnum̃ sr̃m.¬
unicũ di fiulĩ. unũ dĩm. ⁊iuis qͥs in capice nt̃s p̾cedencia merica singłaris uutꝰ
guacionis inuenerit: ipse in nobis m̃bris eius p̾cesentia merita inulciplicate
regnacionis inquirat. Neq enĩ ret̾buta ÷ xp̃o ulla gn̾atio s tbuta. ut auenusi ab
oinni obligactione peccati. de spĩi ⁊ iurgine nasceretur: Sic ⁊ nobis ut ex aqͣ ⁊ spu
uenas ccremur ñ retribucũ: ꝓ auquo merico.s gracis cributũ. Et si nos as laua¬
erũ regn̾ationis fides dux̃. non idco putire debemus priores nos dedisse aliqͥuidi

Expanded text:
obis ipsa divinitas quo usque se deponeret humilius, non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. Sicut ergo praedestinatus est ille unus, ut caput nostrum esset: ita multi praedestinati sumus, ut membra ejus essemus. Humana hic merita conticescant, quae perierunt per Adam: et regnet quae regnat Dei gratia per Jesumnicum Dei Filium, unum Dominum. Quisquis in capite nostro praecedentia merita singularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita multiplicatae regenerationis inquirat. Neque enim retributa est Christo illa generatio, sed tributa, ut alienus ab omni obligatione peccati, de Spiritu et Virgine nasceretur. Sic et nobis ut ex aqua et Spiritu renasceremur, non retributum est pro aliquo merito, sed gratis tributum: et si nos ad lavacrum regenerationis fides duxit, non ideo putare debemus, priores nos dedisse aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
rare ab ouib sanis morbidam. ab illo cui nichil est impossibile ipsa forsican
separatione sanandam. Nesciences enĩ qui ꝑtineant ad p̃ddesti nacoꝵ nume¬
rũ. qui non ꝑcineat: sic affici debemus caricacis affectui. ut om̃s uelimꝰ saluos
fieri. Hoc quiipe fit cũ singłos quosq ut occurrerint cũ quib id agere ualeamꝰ
ad hoc conam᷑ ad ducere. ut iustificati ex fide pacẽ habeant ad dm̃. qͣm p̾dica

Expanded text:
rare ab ovibus sanis morbidam: ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan rare ab ovibus sanis morbidam: ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan separatione sanandam. Nescientes enim quis pertineat ad praedestinatorum numerum, quis non pertineat; sic affici debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. Hoc quippe fit, cum singulos quosque, ut occurrerint cum quibus id agere valeamus, ad hoc conamur addudere, ut justificati ex fide pacem habeant ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
icũ uoluerit reges in cerra ds consticuere reges. magis habet in pocestace uo¬
luntates hominũ quã ipsi suas: quis alius faicit ut saiubris sit correptio.
⁊ fiac incorrepti corde correptio. ut celesti constituat᷑ in regnos Corripiant᷑¬
icaꝙ subditi frs a pͥposicis. correptionib a caritate uenientib ꝓ culparum
diusicate diu̾sis. uł muorib ł amplioribꝰ. quia ⁊ ipsa quȩ damnacio noĩacut
quã facit ep̃ale iudicium. qua pena u ecłia nulla maior est: pocest si d̾s uoluerit
in correptionẽ saluberrimã cedere atq ꝓficere. Neq enĩ scimus qͥd contingac
sequenti die. aut ance finẽ uitȩ huius de aliquo desꝑandũ ẽ. aut concradici¬
deo pocest ne recipiat ⁊ det penicentiã. ⁊ accepto sacrificio sp̃s contribulati cor¬
disq concriti. a reatu quãuis iustȩ damnacionis absoluat. damnatũq ipse
non damnet. Pastoralis cñ necessitas hc ne plures serpant dira contagia. sepa¬

Expanded text:
cum voluerit reges in terra Deus constituere, magis habet in potestate voluntates hominum quam ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit correptio, et fiat in correpti corde correctio, ut coelesti constituatur in regno? CAPUTis subditi correptionibus de karitate venientibus pro culparum diversitate diversis, vel minoribus,vel amplioribus, quia et ipsa, que dampnatio nominatur, quam facit episcopalem iudicium, qua pena in Ecclesia nulla maior est, potest, si Deus voluerit in correptionem saluberrimam cedere ac proficere. Neque enim scimus quid contingat sequenti die, aut ante finem vite huius de aliquo desperandum est? Aut conDeo potest, ne respiciat et det poenitentiam, et accepto sacrificio spiritus contribulati cordisque contriti a reatu quamvis justae damnationis absolvat, damnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia, sepa
Abbreviated transcription (Latin):
fixa sc̃. Ad hanc uocationẽ qui ꝑtinent: om̃s st̃ docibiles dei. iã uoliu
ueniunt ad filiũ. qm̃ audierunt ⁊ didicerunt a patre ꝑ filiũ qui eiuden¬
cissune dic̃. omĩs qui audiuit a patͤ: didicit. uenit ad me. Istoꝵ auce nemo ꝑit
quia om̃e qͥ dedit ei pat̾ ñ ꝑdit ex eo quicq̃. Liusquis gͦ inde ẽ. omnino non
peris. Nec crant inde qui ꝑiert̃. Prept̾ qd̾ dictũ est . ex nobis exierunt s. ñ eran er
nobis. Nim si fuissent ex nobis: mansissent utiq nobiscũ. Incelugainꝰ gͦ uocati
onẽ qua fiunt electi. ñ qui eligunt᷑ qr credid̾unt.s qui eligunt᷑ ut credant.
unc eiĩ ⁊ dñs ipse sacis aꝑic ubi dicit. Non uos me clegistis. s ego elegi uos. Naisi
ꝓpt̾ea electi erant quia credid̾ant: ipst cũ prius utiq elegerant ciecendo in eũ
ut eligi mererent᷑. Aufcit auc̃ hoc omnino qui dicit. Non uosme elegistis .s. ego
uos degi. E lecti ⁊ ipsi quidẽ ꝓculdubio elegerunt eũ: qñ credidert̃ in eũ.¬

Expanded text:
a : Ad hanc vocationem qui pertinent, « omnes sunt docibiles Dei , » veniunt ad Filium, quoniam audierunt et didicerunt a Patre per Filium, qui evidentissime dicit: « Omnis qui audivit a Patre, et didicit, venit ad me . » Istorum autem nemo perit, « quia omne quod dedit ei Pater, non perdit ex eo quidquam. » Quisquis ergo inde est, omnino non perit, nec erant inde qui perierunt, propter quod dictum est: « Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . » Intelligamus edant; hanc enim et Dominus ipse satis aperit ubi dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Nam si propterea electi erant quia crediderant, ipsi eum prius utique elegerant credendo in eum, ut eligi mererentur: aufert autem hoc omnino, qui dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. » Et ipsi quidem procul dubio elegerunt eum, quando crediderunt in eum
Abbreviated transcription (Latin):
sod̾m ea que ꝑ corpus gessit. nisi scd̾m ea quȩ gessit eo cempore quo in corpore fuit.
ut ꝑ corpus incelligamus ꝑ corporis cempuss Post corpus autẽ nemo erit in cor¬
poro. iusi resuirectione nouissima. ñ ad ulla merica comparanda.s ad recipienda
ꝓbonis meritis p̾mia: ꝓ malis luenoa supplicia. hoc aut᷑ medio cempore incer
depositionẽ ⁊ receptionẽ corporis. scd̾m ea quȩ gesserunt ꝑ corporis cempꝰ siue cri

Expanded text:
dum ea quae per corpus gessit; nisi, Secundum ea quae gessit eo tempore quo in corpore fuit, ut per corpus intelligamus, Per corporis tempus? Post corpus autem nemo erit in corpore, nisi resurrectione novissima; non ad ulla merita comparanda, sed ad recipienda pro bonis meritis praemia, pro malis luenda supplicia. Hoc autem medio tempore inter depositionem et receptionem corporis, secundum ea quae gesserunt per corporis tem
Abbreviated transcription (Latin):
quid ipse ñ ꝑseuerando peccauit. qui ꝑseuerantiã ñ accepit: Noq enim
dici potest id̾o ñ accepisse: quia ñ ÷ discietus a massa ꝑdicionis gĩx̧ largitate.
N ondũ qͥppe erat in gn̾e humanaͦ illa ꝑdicionis massa. añꝙͣ peccasset ex quo
dnĩnq rerũ omĩũ qui ereauit oiã bona ualde.⁊ mala ex bonis exorcura e̾e.
p̃sciuit.⁊ sciuit magis ad suã omnipotencissimã bonitatẽ ꝑtinere etiã de
ostendere quid posset eoꝵ liberũ arbitriũ. deinde quid posset suȩ grȩ bene
qua beati fuert̾: ñ pocuer̃ eiꝰ effug̾e iudiciũ. ꝑ qd̾ miserrimi effecti suñt
cti aut̃ ꝑ ipsũ lib̾m arbitũ in u̾itace stetert̃. eamq de cͤasu nũꝙͣ fucuro¬

Expanded text:
ando peccavit, qui perseverantiam non accepit? Neque enim dici potest, ideo non accepisse, quia non est discretus a massa perditionis gratiae largitate. Nondum quippe erat illa in genere humano perditionis massa antequam peccasset, ex quoDominumque rerum omnium, qui creavit omnia bona valde, et mala ex bonis exoritura esse praescivit, et scivit magis ad suam omnipotentissimam bonitatem pertinere, etiam ostenderet quid posset eorum liberum arbitrium, deinde quid posset suae gratiae bequa beati fuerunt, non potuerunt ejus effugere judicium, per quod miserrimi effecti sunt. Caeteri autem per ipsum liberum arbitrium in veritate steterunt, eamque de suo casu nunquam futur
Abbreviated transcription (Latin):
gocauit. ne pucent᷑ in eis cẽ. aliqui uocati ⁊ ñ electi. ꝓpt̾ iliã dñĩcam
encenciã. multi uocati pauci electi. Qcũq enĩ electi: sine dubio ÷ uocati. Non aut̃
ñ fauit᷑ ds. Hoꝵ si qͥsꝙ̃ perit: uicio humano uincit᷑ ds. S nemo eoꝵ perit: quia
nulla re uincit᷑ đs. Electi aut̃ sc̃ ad regnandũ cũ xp̃o: ñ quomͦ elects est iudas
ad opris cuui congruebat. Ab illo qͥppe electus: qui nouit bene uti etiã malis. ut
⁊ꝑeius opꝰ dãnabile. illud ꝓpt̾ q ipse uenerat opus ueneribile compleret᷑. Clu
g audimus nonne ego uos auodecumn elegi. ⁊ uinꝰ ex uobis diabolus est. illos debemꝰ

Expanded text:
 ne putentur in eis aliqui esse vocati, et non electi, propter illam Dominicam sententiam: « Multi vocati, pauci electi . » Quicunque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem  fallitur Deus. Horum si quisquam perit, vitio humano vincitur Deus: sed nemo eorum perit, quia nulla re vincitur Deus. Electi autem sunt ad regnandum cum Christo; non quomodo electus est Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per ejus opus damnabile, illud propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? illos debemus
Abbreviated transcription (Latin):
alim̃cis ñ possumus uiuere. nec tam̃ cũ affuerint aluñca: cis fit ut uiuat qui
Ac uͦ beaticudo ꝙ̃ ñ ht̃ homo. cũ data fuerit: concinuo fit beatus. Aduitoriũ ÷ enĩ
est. ⁊ sine quo ñ fit. quia ⁊ si dita fuerit homini beaticudo concinuo fit beatus.
⁊ si daca ĩiꝙ̃ suerit: nũꝙͣ crit. Alunenta uͦ ñ consequent̾ faciunt ut homo
uiuat. s cam̃ sine illis non pocest uiuere. Primo itaq homini qui in eo bono
quo fictus fuerrit rectus. acceꝑat posse ñ peccare. posse ñ mori. posse ipsũ bonũ
ii deserere: dacũ ẽ ad uitoriĩ ꝑseuerantiȩ ñ quo fieret ut ꝑseuerara. s sine quo
ꝑ lib̾m arbitũ ꝑseuerare ũ possec. Nc̃ uͦ scĩs in regno dĩ ꝑ grãmdi p̾destiuatis.

Expanded text:
alimentis non possumus uiuere, nec tamen, cum affuerint alimenta, eis fit, ut uiuat qui alimentis non possumus uiuere, nec tamen, cum affuerint alimenta, eis fit, ut uiuat qui at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim mini beatitudo, continuo fit beatus; et si data nunquam fuerit, nunquam erit. Alimenta vero non consequenter faciunt ut homo vivat: sed tamen sine illis non potest vivere. Primo itaque homini, qui in eo bono quo factus fuerat rectus acceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adjutorium perseverantiae, non quo fieret ut perseveraret, sed sine quo per liberum arbitrium perseverare
Abbreviated transcription (Latin):
posse descrere. P otuit enĩ ñ peccare pͥmus homo. pocuit ñ mori. pocuit bonum
ñ descrere. Nũqͥd dicturi sumꝰ ñ pocuit peccare. qui cale habebat lib̾m arbicͥu:
ut ũ pocuit mori. cui dictũ: si peccau̾is morte morieris: Aut non pocuit bonĩi
deserere. cũ hoc peccando deseruerit. ⁊ ideo morcuus sit: Prima gͦ liberta
uoluntacis erat: posse ñ peccare. Noussima erit multo maior: non posse peccare.
rima inimorcalicas erat posse ñ mori. nouissima erit multo maior: ñ posse mori.
Prima erit ꝑseuerantię poffestas bonũ posse ñ deserere. noiussima erit ꝑseueran¬
ciȩ felicicas. bonũ ñ posse deserere. Nuqͥd quia bona nouissima potiora atq meli¬
ora sc̃. ideo fuert̃ illa pͥma ł nulla ł paruas Itẽq ipsa adiuitoria distinguendas.
liud ÷ adiutoriũ sũ quo aliqͥd ñ fit. ⁊ aliud aduicoriũ quo aliquid fit. Nam siue

Expanded text:
posse deserere. potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum posse deserere. potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. numquid dicturi sumus: "non potuit peccare" qui tale habebat liberum arbitrium? aut: "non potuit mori" cui dictum est: si peccaueris, morte morieris? aut: "non potuit bonum deserere", cum hoc peccando deseruerit et ideo mortuus sit? prima ergo libertas uoluntatis erat, posse non peccare; nouissima erit multo maior, non posse peccare. prima immortalitas erat posse non mori; nouissima erit multo maior, non posse mori. prima erat perseuerantiae potestas bonum posse non deserere; nouissima erit perseuerantiae felicitas bonum non posse deserere. numquid quia erunt bona nouissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima uel nulla uel parua? Itemque ipsa adiutoria distinguenda sunt. aliud est adiutorium, sine quo aliquid non fit, et aliud est adiutorium, quo aliquid fit. nam sine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd̾ posset. ⁊ sñ quo ũ posset bonũ pscuerant᷑ cenere qͣ uellet.S qr noluit ꝑmauere.¬
ꝓ fecto eꝰ: culpa. cuiꝰ mericũ fuisset. si ꝑmanere uoluisset. Sic fecert̃ angłi scĩ. qui
ddentib aluis ꝑ lib̾m arbicriũ. ꝑ idẽ lib̾m arbicͥũ steteit̃ ipsi. ⁊ buiꝰ mansionis debi¬
cũ incedem reciꝑe meruert̃. cancã scilicet bicudinis plenitudinẽ: qua eis certissimũ
sit sempse in illa eẽ. mansuros. Si aut̃ hoc adiucoriũ uł angło uel homini cũ pͥmũ
facli st̃ defuissent: qm̃ ñ calis nac̾a facta erat ut sũ adiutorio diuino posset mane
Nudlet ñ utiq sua culpa cecidissent. Aduicoriũ qͥppe defusset. sine quo manere ñ
N ia ista quid int̾ se differant. diligent̾ ⁊ uigilant̾ incuendũ ÷. Posse ñ peccare.
ni posse peccare. Posse ñ mori. ⁊ ñ posse mori. Bonũ posse ñ deseiere: boni ñ

Expanded text:
quod posset, et sine quo non posset perseverantquod posset, et sine quo non posset perseverantt: Angeli sancti, qui cadentibus aliis per liberum arbitrium, per idem liberum arbitrium steterunt ipsi, hujus mansionis debitam mercedem recipere meruerunt. Tantam scilicet beatitudinis plenitudinem, qua eis certissimum sit semper se in illa esse mansuros. Si autem hoc adjutorium vel angelo vel homini cum primum facti sunt defuisset, quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino adjutorio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidissent. Adjutorium quippe defuisset, sine quo manere non na ista quid inter se differant diligenter et uigilanter intuendum est, posse non peccare et non posse peccare, posse non mori et non posse mori, bonum posse non deserere, bonum non
Abbreviated transcription (Latin):
ea ad hoc donũ dĩ. qd̾ ÷ in bono ꝑseuerare usq in finẽ. quid de ipso
pͥmo homine senciamꝰ. qui certe sine ullo uicio factus ⁊ rectus. Nec dico.
si pseueranciã ñ habuit. quomͦ sũ uicio fuit. cui tũ necessariũ donũ dei¬
fuit. Huic namq interrogacioni facile respondet᷑. eũ ꝑseuerantiã ñ habu¬
isse. quia in eobono quo sine uicio fuit. ñ ꝑseuerauit. Cepit enĩ habere
uiciiĩ. ex quo cecidic. ẜ si cȩpit: anꝙͣ cepisset utiq sñ uicio fuit. Aliud :÷
eĩ ñ habere uiciũ. & aliud ÷ i ea bonicate in qua nullũ uiciũ ẽ. ñ mauere.¬

Expanded text:
et ad hoc donum Dei, quod est in bono perseverare usque in finem, quid de ipso primo homine sentiamus, qui certe sine ullo vitio factus est rectus. Nec dico: Si perseverantiam non habuit, quomodo sine vitio fuit, cui tam necessarium Dei donum defuit? Huic namque interrogationi facile respondetur, eum perseverantiam non habuisse, quia in eo bono, quo sine vitio fuit, non perseveravit: coepit enim habere vitium ex quo cecidit; et si coepit, antequam coepisset, utique sine vitio fuit. Aliud est enim non habere vitium; et aliud est in ea bonitate, in qua nullum vitium est, non manere. E
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾ius. ⁊ ħ ccrcissime scuet. Nam nec ipse posset &̃ in paradiso beacꝰ ẽe ĩmo
ibi ñ eẽt. uͥ eẽ. miscrũ ũ decera&. sicũ suicasus p̾scientia timore tanti mali mise
naturã nr̃am id ÷ animã rõnalem carnẽq hõis  rũ faceret¬
p̃c suscepit. susceptione singłarit̾ mirabili ł mirabilit̾ singłari. ut nulli
iusticie suȩ p̾cedentib mericis filiꝰ dĩ sic e̾et. ab icio quo ẽẽ. homo cepisset: ut¬
ipse ⁊ u̾bũ qd̾ sine inicio ẽ. una ꝑsona eẽt. lleq enĩ quisꝙ̃ canca huiꝰ rei & fidei cecus
est ignorantia: ut audeat dice quaniuis de spũ scõ ⁊ uirgine maria filiũ dei uacũ
unde fuit miciũ hõĩs xp̃i: Itẽq uirgine requirente quomͦ fier&̧ qd̾ ei ꝑ angelũ

Expanded text:
ulterius, et hoc certissime sciret. Nam neque ipse posset etiam in paradiso beatus esse, imo ulterius, et hoc certissime sciret. Nam neque ipse posset etiam in paradiso beatus esse, imo ibi non esset, ubi esse miserum non deceret, si eum sui casus praescientia timore tanti mali misenaturam nostram, id est, animam rationalem, carnemque hominis Christus suscepit, susceptione singulariter mirabili, vel mirabiliter singulari, ut nullis justitiae suae praecedentibus meritis, Filius Dei sic eipse et Verbum quod sine initio est, una persona esset. Neque enim quisquam tanta rei hujus et fidei caecus est ignorantia, ut audeat dicere, quamvis de Spiritu sancto et virgine Maria filium hominis naunde fuit initium hominis Christi? Itemque Virgine requirente, quomodo fieret quod ei per angelum
Abbreviated transcription (Latin):
anꝙ̃ cad̾ent.⁊ se in miseriã casuros ee̾. nesciebant. erat cam̃ adhuc qd̾ eoꝵ add̾et᷑
beicudini. si ꝑ lib̾m arbitũ in ueritate stetissent. donec istã sũmȩ beacitudinis
de se c̾tissime nossent. Hanc plenitudinẽ beacicudinis non habebant. S quia
nesciebant suã fut᷑am miseriam: minore quidẽ. s cam̃ beattitidine sine ullo
ucio fruebant᷑. Nã si suũ casũ futͤm nossent. et̾nũq suppliciũ: beati uciq
&ẽ. ñ possent. quos huiꝰ canti mali metꝰ ĩa cc̃ miseros eẽ. compelleret:
Siee homine fecit cũ libero arbicno. ⁊ quanius siu fucuri casus ignaruao.
tam̃ ideo beacũ.q ⁊ ñ mori ⁊ miscrũ ũ ficu in sua pocestace eẽ. sentiebat. In q̾
stacu recto atq sĩ uiciosi ꝑ ipsũ lib̾m arbitͥum mancre uoluisset. ꝓfecto
sñ ullo morcis ⁊ infelicitatis exꝑĩto accipert illã merico huiꝰ ꝑmansioĩs
beatitudinis plenitudinẽ qua ⁊ scĩ angłi st̃ beati. id ẽ. ut cadere ñ posset

Expanded text:
casuros esse nesciebant, erat tamen adhuc quod eorum adderetur beatitudini, si per liberum arbitrium in veritate stetissent, donec istam summae beatitudinis de se certissime nossent. Hanc plenitudinem beatitudinis non habebant: sed quia nesciebant suam futuram miseriam, minore quidem, sed tamen beatitudine sine ullo vitio fruebantur. Nam si suum casum futurum nossent aeternumque supplicium, beati utique esse non possent, quos hujus tanti mali metus jam tunc miseros esse compelleret. 28. Sic et hominem fecit cum libero arbitrio, et quamvis sui futuri casus ignarum, tamen ideo beatum, quia et non mori et miserum non fieri in sua potestate esse sentiebat. In quo statu recto ac sine vitio, si per ipsum liberum arbitrium manere voluisset, profecto sine ullo mortis beatitudinis plenitudinem, qua et sancti Angeli sunt beati, id est, ut cadere non posset