comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ ualuit reserare: ut pote loci primatem
cũ ario pagũ adisse. erectis aduerbũ om̃iũ anrib
int̃rogare specialut̃ cepit paulus quid colerq.
i quib numinib intã specioso & uenerabililo¬
co inseruiret. Cui respondit dio nỹsius. Des
quos coluert̃ patres nr̃i. quorũ uirtute &
lertia mat̃ t̃ra continet᷑. hos colimus & adi¬
ram̃: Aras quas uides martis &. herculis. me¬
curu & priapi nomine & honore saerate
st̃. Dũ uͦ paulus singula altaria & simulaci¬
F falsorũ deprũ ꝑlustrass&. int̃c& erasa
reperit altare unũ cun erat titulus sub¬
soriptus. dõ ignoto Et con ũsus ad eũx
lusdrin t̃rogauit illũ dicens. Quis ẽ ife
ds̃ incognitꝰ: Ad quẽ dionỹsius: Adhus
in qͥd ñ ẽ ipse dis̃ demonstratꝰ inter deos
sedẽ in cognitis nobis ⁊ scło uenturo futurus.
Ipse ẽ enĩ ds̃ quiregnaturus ẽ incelo &. int̃ra.
itaq paulusait. Quid uobis uidet: homo
uaturis mndũ. S ad huc in cognitus ẽ ho¬

Expanded text:
at, quasi venturum valuit reserare, ut pote loci primatem, cum Areopagum adisset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare specialiter coepit Paulus, quid coleret, et quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, quorum virtute et solertia mater terra continetur, hos colimus et adoramus: aras, quas vides, Martis et Herculis, Mercurii et Priapi nomine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustrasset, inter caeteras aras reperit altare unum, cui erat titulus superscriptus, Deo ignoto. Et conversus ad eum Paulus, interrogavit illum dicens: Quis est ille Deus incognitus? Ad quem Dionysius: adhuc, inquit, non est ipse Deus demonstratus inter deos, sed est incognitus nobis, et saeculo futuro venturus. Ipse enim est Deus, qui regnaturus est in coelo et in terra, ait Paulus: «Quid uobis uidetur: homo uaturus est mundum; sed adhuc incognitus est ho
Abbreviated transcription (Latin):
quis uisus leoninꝰ. quis uisus aqͥlinꝰ. quis usus um
astico sacro principatu. distincte ꝑcapius
quȩ in fra sequitt᷑. eligantissime mysticũ sin¬
m̃tũ pͥus ponens. & sic singulas singulis capti¬
lis mrsticorũ sacram̃torũ theorias subiunga
In quib ostendit cunc ta m eocdesiasticis ⁊ sacsi

Expanded text:
quis visus leoninus? quis visus aquilinus? quis visus quis visus leoninus? quis visus aquilinus? quis visus stico sacro principatu, distinctum per capitula, quae infra sequuntur, elegantissime mysticum sacramentum prius ponens, et sic singulas singulis capitulis mysticorum sacramentorum theorias subjungens. In quibus ostendit cuncta quae in ecclesiast
Abbreviated transcription (Latin):
peticio & congregatio boni angelici ordinis .xͦi. Cur
om̃s celestes potestates. cõmunit̾ uirtutes celestes
uocant᷑ . xͦiͦi. Cur qͥ apud homines sunt ierarc hi idẽ
sacri principes uidelic&. sacerdotes angelicio cant᷑.
Que sunt formales angelicarũ uirtutũ imagines
& ordines. quid quod igneũ est. Et qͥd ẽ &d
humana specie angeli ap parent. qͥ sunt illi
tactus. quȩ sunt ille palpebre. que sunt
illa suꝑcilia. quis auditus. quisunt illidentis.
qͥ st̃ humeri. que st̃ illa brachia & manus.
qͣd illud cor. quest̃ illa pectora. que st̃ illa
dorsa qͥ st̃ illi pedes. que st̃ ille ale: que ẽ
ila nuditas. quis ẽ ille uestitus. que ẽ illa
splendidissima uestis. quis ille sacerdo talis. que sunt
⁊one. quȩ st̃ ille uirgae. que st̃ ille lanceae. que
st̃ ille secures. quis ẽ ille geo metricalis furis. qu
sc̃ illi uenti. quȩ ille nubes. quod ẽ illud aes. qđ ÷̃
illid elec trũ. qͥst̃ illi colores differentiũ lapidi

Expanded text:
cur omnes coelestes potestates, communiter virtutes coelestes vocantur. Duodecimo, cur qui apud homines sunt hierarchi, id est, sacri principes, videlicet sacerdotes, angeli vocantur.cimo quinto, quae sunt formales angelicarum virtutum imagines et ordines quid, quod igneum est. Et quid est, quod humana specie angeli apparent? qui sunt illi tactus? quae sunt illae palpebrae? quae sunt illa supercilia? quis ille auditus? qui sunt illi dentes? qui sunt illi humeri? quae sunt illa brachia et manus? quod illud os? quae sunt illa pectora? quae sunt illa dorsa? qui sunt illi pedes? quae sunt illae alae? quae est illa nuditas? quis est ille vestitus? quae est illa splendidissima vestis? quis ille sacerdotalis? quae sunt zonae? quae sunt illae virgae? quae sunt illae lanceae? quae sunt illae secures? quis est ille geometricalis funis? qui sunt illi venti? quae illae nubes? quod est illud aes? quod est illud electrum? qui sunt colores differentium lapidum?
Abbreviated transcription (Latin):
si ei denorine nom̃ aptatũ. Hec pͥma cunc tarũ
Prima regio ẽ que egeũ mare respicat inqua
situs mos ex stat suꝑeminens urbi sat᷑m i priapi
anreae ftatue uariarũ illusionũ colebant᷑ de¬
mentus. fec eñ regio Rronos pagiis appel

Expanded text:
si ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum si ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum Prima regio est, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat supereminens urbi, ubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum illusionum colebantur dementiis: haec enim regio Kronos pagos
Abbreviated transcription (Latin):
curidia: pat̾na uiscera ⁊ mat̾na ubera appella¬
ta. lonici maris faucib bitalassi more int̃ clisi
aegeũ pelagus aleua contingit. Urbs inclra
⁊ antiqͣ sola p̃t̃ ext̃nũ increm̃tũ gloriosa
Cuius ciub ñ dedit iniciũ collecta natiuti
sed que illis sedes ẽadẽ est & origo. Terriun
fertilitate opulenta. fandi & eloquentie
nutrix. philoso phorũ ⁊ sapientiũ genen
Ar ciũ liberaliũ & di uitiarũ om̃iũ copia
urbib cunctis emicuit. Hec sitaẽ mata
elladis prouintia. qͣ ci crops& menander e¬
ges generosi splenduert̃. ubi apollo ⁊hoy¬
cratis ac aris tõtelis c& eriq: inuentores & ps¬
pagatores totius peritiae sunt exorti.
me nandri regũq suc cedentiũ. cultus simu¬
lacrorũ ⁊ statuarũ ad oratio idolorũq suꝑsti¬
tiosa religio pͥ ma ẽ reꝑta. & sanc cionib ꝓ pala¬
ta. hec qͦq in ꝓuectu sui ẽ minerue sacrata . & ip¬

Expanded text:
cundia, paterna viscera et materna ubera appellacundia, paterna viscera et materna ubera appellata: Ionici maris faucibus, bithalassi more, interclusa, Aegeum pelagus a laeva contingit. Urbs inclyta et antiqua, sola praeter externum incrementum gloriosa: cujus civibus non dedit initium collecta nativitas: sed quae illis sedes, eadem est et origo: terrarum fertilitate opulenta, fandi et eloquentiae nutrix, philosophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et divitiarum omnium copia prae urbibus cunctis emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, qua Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
presitusti esse & ñ uulnera. sed ir t̃ ceten
charis matũ munera. talẽ tuis testib tribs¬
isti ꝓ labore mercedẽ. ut nullu tuo
isse gaudeat hostis in bellẽ. quin irimo pi¬
pauũ illis es largitus triũpħu. ut et clesiar
tuȩ sẽꝑsint in exemplũ. De quorũ collegio
beatis paulus a postolus quẽ celo p̃sidens
humanita & be nignitas saluatoris nr̃i dĩ cõ¬
pellans saulũ strauit ac paulũ statuit. etaq
merito ac numero sociauit. replens xp̃i e
uuangelio ñ solũ ab hie rosolimis usq m illi¬
ricũ. uerũ ⁊usq ad t̃minos qͦ modo adõ con¬
titutis magister om̃iũ gentiũ ꝑagrans
superiores⁊ uicinas ciuitates. tẽpore quo
priceps claudius agebat inceptris deue
ince t ropolis in confinio thracis ꝓspiciens
la ce macr : t̃runos posita meddia int̃acha¬
iã &. macĩ domiã iac& quia nihil habuit
⁊ etiuclarius. Situ terrarũ eminentib at fre¬
quentib collib montuosa antiqͣ seriptor sa¬

Expanded text:
praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illtuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus, quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus magister omnium gentium, peragrans superiores et vicinas civitates, tempore quo princeps Claudius agebat in sceptris devmetropolis in confinio Thraciae prospiciens Lacedaemoniae terminos, posita media inter Achaiam et Macedoniam jacet, qua nihil habuit Graecia clarius situ terrarum, eminentibus et frequentibus collibus montuosa, antiqua scriptorum fa
Abbreviated transcription (Latin):
laudare obse quentib & iã ceteris angelon
choris. & sensualit᷑ alleluia concinertib
quido manifestat. Cuius libriẽ primas
capitulatio. que ẽ ec clesiaftici princis¬
tus traditio. & que ẽ eiꝰ speculatio. ͦ¬
De his que mn baptis matis in luminatione
fici untur .iiͦ. dehis que in conlatione¬

Expanded text:
laudare obsequentibus etiam caeteris angelorum choris, et sensualiter Alleluia concinentibus, liquido manifestat: cujus libri est prima ista capitulatio, quae est ecclesiastici principatus traditio, et quae est ejus speculatio. De his, quae in baptismatis illuminatione perficiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
natione cũ dõ benigno ꝑ multã benignitatẽ
misericor diã fieri & sẽpermanere cũco ahs¬
gari
demalis i ustisicartibus nos : Atq post pauca. Et siuis
ait diunã uisionẽ sc̃i euus cdã iuiri referã tibi. qũi n
ridebis. Uera enĩ dicã. Cũ essem aliquando secus cre

Expanded text:
natione cum Deo benigno per multam benignitatem et misericordiam fieri, et semper manere, cum eo et segregari de malis injustificantibus nos? atque post pauca: Et si vis, ait, divinam visionem sancti cujusdam viri referam tibi, quam non deridebis: vera enim dicam, Cum
Abbreviated transcription (Latin):
iuase mani festauit diunitate nũqua defuis¬
se q̃ reelut. muniuersis gentib apostolorũ
p̃dicatio ꝓfutura suc cessit. ita ut fide eres¬
cente multi mererent᷑ fieri xp̃i nominis
confessores. Quos catholica post modũ¬
gauda mat̃ ecclesia ꝓmeruisse marii¬
tantos se habere duces atq rectores.
Qui si quidẽ cũ imminere suas cernerent pasi
onis gloriã & p̃miũ trans migrarent. Vndͥ

Expanded text:
uisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum raedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martytantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cernerent passionis gloriam et praemium transmigrarent. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
quã macte uirtutis sit in ad uitorio nr̃
fragilitatis ad huc laborantiũ in agone
quã felix cũ ꝓprioIbeato recepto coro¬
re gaudebit ꝑ p& uo cũ sociis suis &onꝰ¬
b angeli cis choris cunctisq scĩs dñi I dr
tis mnet̾na felicitate. per eundẽ dñm ai
testatis trinitate ꝑfect& uiuit & regii
ds̃ per om̃ia scła seculorũ Amen. Eplb
la hilduxnni abbatis indigni. ad cun
sc̃ẽ catholice matris ec clesie filios et fius
pandens quo modo inuenire quis ques
esderans ualcat. inepisto acdxĩians¬

Expanded text:
quam mactae virtutis sit in adjutorio nostrae quam mactae virtutis sit in adjutorio nostrae fragilitatis, adhuc laborantium in agone, quam felix cum proprio et beato recepto corpore gaudebit perpetuo cum sociis suis, et omnibus angelicis choris, cunctisque sanctis Domini et electis in aeterna felicitate, per eumdem Dominum otestatis trinitate perfecta vivit et regnat Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen. III. Epistola Hilduini abbatis indigni, ad cunctos sanctae Catholicae matris Ecclesiae filios et fideles, pandens quomodo invenire quisque scire desiderans valeat in epistola, a
Abbreviated transcription (Latin):
cesuis eũ om̃i decore interg&: Unde & cente¬
sina undecima olipiade. romanoꝵ consul mal¬
nilius torquatꝰ filiũ suũ lic& uictort᷑ qđ contra
iperium in hostes pugnauerit. uirais cesũ
securi ꝑcussit: Qua ꝓpt᷑ ex ins uos & quiq
legentes adũtte. quantȩ nobilitatis hic sc̃s
diũ dyonisius scđ̃m terrenã generationẽ fuit
in scło. quantȩ sublimitatis scđm sp̃italẽ re¬
generationẽ in dño quanti fauoris & fidei
tanta terrarũ spatia pio ⁊ elo ueritatis ꝑ¬
lustrando in xpĩana religione : quantȩ
estimationis etiã apd̃ orbis principẽ : qͥ
ut tucidaret᷑ huc: roma suos aperito
as direxerit in nobilitate ꝓsapiȩ a.
fanatici cultus reuersione : Quantȩ for¬
qtudinis in torpitorũ ꝑlatione: quã ab¬
ies tissimȩ
uilitatis in occisione. quã p̃ ciosissime sci tatis
corã dõ in morte : quã ex cellentissime
& in cogitabilis glorie cũ xp̃o in caelo:

Expanded text:
caesus, cum omni dede core interiret. Unde et centecaesus, cum omni dede core interiret. Unde et centesima undecima olym piade Romanorum consul Manlius Torquatus filium suum, licet victorem, quod contra imperium in hostes pugnaverit, virgis caesum, securi percussit. Quapropter ex his vos et quique legentes advertite, quantae nobiliationem fuit in saeculo, quantae sublimitatis secundum spiritualem regenerationem in Domino, quanti fervoris et fidei, tanta terrarum spatia pio zelo veritatis perlustrando in christiana religione, quantae aestimationis etiam apud orbis principem, qui ut trucidaretur, huc Roma apparitores suos direxerit, in nobilitate prosapiae et fanatici cultus eversione, quantae fortitudinis in tormentorum perlatione, quam abjectissimae vilitatis in occisione, quam pretiosissimae sanctitatis coram Deo in morte, quam excellentissimae et incogitabilis gloriae cum Christo in coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
uus & amicus dñi fuderat. nr̃o mendatio
adstipulari ñ indiga. que suo sibi testi¬
monio fufficit: que que tes tes ueracis¬
simos quos repleuerit testificantes uera¬
tia efficit Demq quod nos diu multũ¬
q anxiantes quȩ sumus. aliqius alius
forte mirabit᷑. uidelic& cur post om̃ia
torm̃ta nouissime uelut ab inttio hisci
iuri nudi publice uirgis cesi.  exstudio
hebetatis securib sunt de collati Quod
tanto magis potest cogitando mirari:
quanto aliis sc̃is dĩ hoc de collationis¬
genus rarius aut nusqͣm legit᷑ ad hiberi
Qui nouerit uti in uerbis passionis illorũ
conirimus.: multa u&erũ gestare uolue¬
tes didicimus. antiquitus morẽ fuisse
romanũ. ut quis quis nobilissimorũ peꝰ
maiestatis. amalicia & defensione rei¬
publicȩ. alio se conferens contrasenã
uotũ agere. ł alit̃ quã se sententia b¬
beret. docere qͦ qͦ modo p̃sũsisset. se¬
curi ignominio se flagellis pulbies

Expanded text:
vus et amicus Domini fuderat, nostro mendacio vus et amicus Domini fuderat, nostro mendacio astipulari non indiget, quae suo sibi testimonio sufficit, quaeque testes veracissimos quos repleverit, testificantes veracia efficit. Denique quod nos diu multumque anxiantes quaesivimus, aliquis alius forte mirabitur, videlicet cur post omnia tormenta novissime, velut ab initio, hi sancti viri nudi publice virgis caesi, et ex studio hebetatis securibus sint decollati: quod tanto magis potest cogitando mirari, quanto aliis sanctis Dei hoc genus decollationis rarius aut nusquam legitur adhiberi. Qui noverit, uti ex verbis passionis illorum conjicimus, et multa veterum gesta revolventes discimus, antiquitus morem fuisse Romanum, ut quisquis nobilissimorum reus Majestatis, a militia et defensione Reipublicae alio se conferens, contra senatus votum ageret, vel aliter quam se sententia haberet docere quo modo praesumpsisset, securi ignobiliose, flagellis publice
Abbreviated transcription (Latin):
dicendisunt homines. quide traurit.
eũ in celis iã mortalit̾ regnantẽ.: qu̾̃e
adhue it mortali corpore uenerates:
b estiȩ agonizantẽ: Suf ficiens ẽ enĩ
illi suisq comitib lausilla in scło quã sple¬
didissima eorũ monumenta testantur. &
celebri aeloratione xp̃i anus orbis totus
fere ꝙ clamat: Nec mirũ si martir iħu
dñai istorũ sustineat cauillationes. cũ
idẽ ds̃ maiestaatis quire sur gens amor¬
tuis iã ñ morit᷑. & in celis ad dexterã
patris sedet subiectis sibi principatib
& om̃iũ angelorũ pos testatibus. ꝑ tanta
annorũ uolunina ad huc ab in credulis
in terĩ donec plura sumatis de cognitione
fuffragatoris ur̃i auguste serenissime su¬
mite. ⁊ ueratit in notescite. quia hec que¬
fideliter ur̃ẽ dominationi dirigimus. ue¬
ratit᷑ ex ueratib hystorio graphis & in s¬
toriarũ paginis colligere ꝓ curauimus .:
ũs ueritas ꝓ qua p̃ciosũ sanguinẽ hic ser¬

Expanded text:
dicendi sunt homines, qui detrahunt dicendi sunt homines, qui detrahunt etiam in coelis immortaliter regnanti, quem adhuc in mortali corpore veneratae sunt bestiae agonizantem. Sufficiens enim est illi suisque comitibus laus illa in saeculo, quam splendidissima eorum monumenta testantur, et celebri adoratione Christianus orbis fere totus proclamat. Nec mirum, si martyr Domini Jesu istorum sustineat cavillationem, cum idem Deus majestatis, qui resurgens a mortuis, jam non moritur, et in coelis ad dexteram Patris sedet, subjectis sibi principatibus, et omnium angelorum potestatibus , per tanta annorum volumina adhuc ab incredulis interim, donec plura sumatis de cognitione suffragatoris vestri, Auguste serenissime, sumite, et veraciter innotescite omnibus, quia haec fideliter vestrae dominationi dirigimus, veraciter ex veracibus historiographis et historiarum paginis colligere procuravimus: quoniam veritas, pro qua pretiosum sanguinem hic ser
Abbreviated transcription (Latin):
datiũ querit : co mesꝰ dis cipulus eius qͥ
ab initio mendax & pat̾ m̃datu extitu.
non in merito rectorũ decao erit :
Et quanta sit hebitu susurronũ pessimi gene¬
ris hominũ aestimare ñ ualeo. qui docto¬
rẽ egregiũ & eximiũ martyre se habere
głam patriẽ sue suãq quererent. contende¬
re debuissent: pocius se cũ habeant. ñ habere
in murmurent: Quanta qͦ qs mentiũ amenti¬
ũ ꝑ uersitas dolere ut res postulat ne queo.
que cũ uotis & laudũ p̃coniis martr̾rẽ.
gloriosũ sius iniquitatibus debuissent con¬
ciliare ꝓpiciũ. de tractione & famȩ mi¬
noratione laborant. quantũ ex ipsis est
sibi habere infestũ. S isdẽ incelis taliũ
nec laude crescit. nec derogationẽ de cres¬
cit. qui saluatori iunctus & conciuis an¬
gelorũ effectus. desũma celorũ aree
singulorũ uoluntates intendit. sequens
na uolumine plenus ꝑscrutatur & pene¬
trat In hoc quin eciã seculo ñ eiget gle
testi monio huius modi hominũ. si tamen

Expanded text:
dacium quaerit, comes et discipulus ejus, qui ab initio mendax et pater mendacii exstitit, non immerito rectorum decreto erit. XIV. Et quanta sit hebetudo susurronum, pessimi generis hominum, aestimare non valeo, qui cum doctorem egregium et eximium martyrem se habere, si gloriam patriae suae, suamque quaererent, contendere debuissent; potius se, cum habeant, non habere immurmurent. XV. Quanta quoque sit amentium perversitas, dolere, ut res postulat, nequeo: quae cum votis et laudum praeconiis martyrem gloriosum suis iniquitatibus debuissent conciliare propitium, detractione et famae minoratione laborant, quantum ex ipsis est, sibi habere infestum. Sed isdem in coelis talium nec laude crescit, nec derogatione decrescit: qui Salvatori junctus, et concivis angelorum effectus, de summa coelorum arce singulorum voluntates intendit, et sequens vino lumine plenus, perscrutatur et penetrat. In hoc quin etiam saeculo non indiget gloriae testimonio hujusmodi hominum, si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ceriũ epistolã. & uis bu conscriptionẽ
ꝑ quirat Irelegat. ibiq discere poter
quis iste dionysius fuerit.Iqualit pos
martyrii palmã ad xp̃m ꝑrexeris
si hic eis in sui conexione man̾ dare
fidei de trectauerit De his aut & alis
ti legentis cõmodũ ac placitũ fueri
Ialibi ea inuenire ne quiuerit. litter¬
rũ nr̃e paruitatis ex hoc adsere nss¬
mũ augustũ affatĩ instrui lection
ualebit᷑. Nã & si eis credere dignos
ñ fuerit: ille sibi tam̃ sine quoliba suꝑcili

Expanded text:
cerium epistolam, et Visbii conscriptionem cerium epistolam, et Visbii conscriptionem perquirat et relegat. Ibique discere poterit quis iste Dionysius fuerit, et qualiter per martyrii palmam ad Christum pervenerit, si hic eis in sui connexione manus dare fidei detrectaverit. De his autem et alti legentis commodum ac placitum fuerit, et alibi ea invenire nequiverit, litterarum nostrae parvitatis ex hoc ad serenissimum Augustum affatim illustratione valebit. Nam et si eis credere dignatus non fuerit, illae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
mul. noluit reuelari cuncta. ł cuncꝰ us
inse mel: multaq manifesta iterũ eẽ ẽ¬
re oc cultata: Ad mentẽ enĩ deb& red
delegis libro diu latenti. & denuo sub ad¬
miratione in uento: et cũ daniel dicat per¬
transibt̃ plurimi Imultiplex erit scientia :
quanto magis nullus abi urare debebit.
qͦđ multis comitib aliorsũ intuentib seg¬
nis qͥ que aut tard post grahens ꝑ ditionẽ
inuia quã p̃cedentes triuerant in uenire
ñ possit. Abiecta denique om̃i ãbiguita¬
te qd iste ipse dionẏsius cuius hic gesta
seribunt᷑ ñ sit ario pagites & athenarũ
ep̃s. quid quis que dixerit ueluti de autu¬
matione gregorii turonensis ep̃i . & sub¬
reptione sc̃ĩ bede p̃sbiteri. atq aliorũ
ꝗͦrũq sine auctoritate iactat᷑. qͥ curio¬
sus hoc scire uoluerit. ut de multis quedã¬
de signe mus ex nomine. eusebii cae¬
sariensis hystoriarũ. Iaristarchi greco¬
ru chronographi adonesiforũ primi¬

Expanded text:
simul , noluit revelari cuncta, vel cunctis simul , noluit revelari cuncta, vel cunctis simul: multaque manifesta iterum esse tempore occultata. Ad mentem enim debet redi, de legis libro diu latente, et denuo sub admiratione invento. Et cum Daniel dicat: Pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia : quanto magis nullus abjurare debebit, quod multis comitibus aliorsum intuentibus, segnis quique aut tardus post gradiens, perditionem in via, quam procedentes triverant, invenire non possit. Abjecta denique omni ambiguitate, quod iste ipse Dionysius, cujus hic gesta scribuntur, non sit Areopagites et Athenarum episcopus, quid quisque dixerit, veluti de autumatione Gregorii Turonensis episcopi, et subreptione Bedae sancti presbyteri, atque aliorum quorumque sine auctoritate jactatur: qui curiosius hoc scire voluerit, ut de multis quadesignemus ex nomine, Eusebii Caesariensis historiam, et Aristarchi Graecorum chronographi ad Onesiphorum primi
Abbreviated transcription (Latin):
onis in disciplinationẽ adtendant. cũ ꝑso¬
narũ acceptorẽ in hac dũrtaxat parte ñ
ẽẽ dñm sciant. In qua lic& me imperitũ
sermone. ñ tam̃ scientia fateor. Qum po¬
tius hunc de qͦ res agit᷑ inclrtũꝰ uerũ
xp̃i militẽ ante oculos ponant. cui huma¬
ne uocis dignitate impar om̃e erit. quic¬
uiel in laude eius aliquis nc̃ mortaliũ
dixerit.
Qũo ab eo solo digne potest laudari. aquo
& ꝑ qũe talis meruit fieri Uera itaq aue¬
ratib de eoscriptal simplicit̾ in unum
collecta fidelit̾ relegant: sinr̃e impe¬
ritie fuerint indignati. ad ueterũ mo¬
nim̃ta recurrant . quia nos ñ nir̃a nec n¬
ua con cudimꝰ. sed antiqͦrũ antiqua de¬
ta de abditis ad modũ tomis eruimus.
& ueritatis sincertir seruata. paginis n¬
nifestiorib: indimnus : C& erũ nemine
sani capitis hec minus acceptari puru
quia anteriori tẽpore reꝑta ñ fueran
cũliqͥ do noscat quodis qͥ creauit om̃al

Expanded text:
onis indisciplinationem attendant, cum persoonis indisciplinationem attendant, cum personarum acceptatorem in hac duntaxat parte non esse Dominum sciant. In qua scilicet me imperitum sermone, non tamen scientia, fateor. Quin potius hunc, de quo res agitur, inclytum et verum Christi militem ante oculos ponant, cui humanae vocis dignitate impar omne erit, quidquid in laude ejus aliquis nunc mortalium dixerit, quoniam ab eo solo digne potest laudari, a quo et per quem talis meruit fieri. Vera itaque a veracibus de eo scripta, et simpliciter in unum collecta fideliter relegant, et si nostrae imperitiae fuerint indignati, ad veterum monumenta recurrant: quia nos non nostra, nec nova cudimus, sed antiquorum antiqua dicta, de abditis admodum tomis eruimus, et veritatis sinceritate servata, paginis manifestioribus indimus. II. Caeterum neminem sani capitis haec minus acceptare putamus, quia anteriori tempore repetita non fuerant, cum liquido noscat quod is qui creavit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
mcitholice dilectiom qua qua uersũ spu sc̃o diffu¬
se pacẽ continuã &. gloriã optat sẽpiternam
ũ nos scripturali diffinitione ad moneat dicens. qͦd¬
augusti simul que plurimorũ ad hoc desideria
cognoscerẽ anhelare. Uisũ ẽ mihi & iã in hac
parte quid dã sudoris impendere. ut nonciã
dionisii que maxime gre corũ continet
hystorus. & quasi sepulta antiquorũ ser¬
niis apud latinos ñ modica portione se¬
uentio gloriosa diuinã misericordiã n¬
traret. Ut enĩ ante nos dictũ ẽ gestab
ui uentiũ. elem̃ta sunt uitã uolentiũ &e
em pla martrrũ exortationes sunt m
Qua propt̃ sequentia relegens. poculo de¬
briatus p̃claro. fidẽ pietatis eructet : & non
obsequiũ nr̃m no mini temeritaus assig¬
n&: Quia uͦ ut ꝑ quendã sapientẽ dicitur
multotiens inuili ꝑsona ueritas despicit᷑.
cui nihil p̃ferri debuiss& : suplicit̾ om̃s in
quorũ manus hec uenerint dep̃cor. ne in
his ꝑsone nr̃e humilitatẽ. Ia greste orati¬

Expanded text:
quaversum Spiritu sancto diffusae, pacem continuam et gloriam optat aeternam. I. Cum nos Scriptura generali definitione admoneat, dicens: QuodAugusti simulque plurimorum ad hoc desideria cognoscerem anhelare, visum est mihi, etiam in hac parte quiddam sudoris impendere, ut notitiamDionysii, quae maxime Graecorum continetur historiis, et quasi sepulta, antiquorum scriniis apud Latinos non modica portione seinterventio gloriosa divinam misericordiam impetraret. Ut enim et ante nos dictum est, gesta bene viventium, elementa sunt vitam volentium: et exempla martyrum, exhortatioQuapropter sequentia relegens, poculo debriatus praeclaro, fidem pietatis eructet, et non obsequium nostrum nomini temeritatis assignet. Quia vero, ut per quemdam sapientem dicitur, multoties in vili persona despicitur veritas, cui nihil praeferri debuisset, suppliciter omnes, in quorum manus haec venerint, deprecor, ne in his nostrae personae humilitatem et agrestis orati
Abbreviated transcription (Latin):
eclocũ nec montẽ benedictũ qͦ & inluminatus sum:
ddescende satisfac pło & ad nuntia me antio bia
frrcte. netumultus fiat in pło. Ego aut̃ reqͥeia sicut
lñs uoluit. luaut̃ neces ses ministrare in hunelo cũ:
scam̃ tuã. Et sub leuans uestim̃tacius ꝓcidens ad pedes.
illius. & osculatussũ uestigia euis. & tenens manꝰ eius
posui suꝑoculos meos dicens. Beredic obsetro mihidñe.
Etiterũ fleui. &doxi. Quales reliquias tollo ate in inemon
Et hȩ dicens motũ est corpus illius. Ego aũt timui taigo
misi antiochiam ad ep̃m. Qustatim alio die ueniens a
tribꝰ epis copis &cũeis ar dabarius militũ magist᷑ cuĩcis¬

Expanded text:
nec locum et montem hunc benedictum, in quo illuminatus sum; sed descendens, satisfac populo, et annuntia de me Antiochiae secrete, ne tumultus fiat in populo. Ego enim requievi, sicut Dominus voluit; tu autem ne cesses ministrare in hoc loco, etsancta tua. Et sublevans vestimenta ejus, procidi ad pedes ejus, et osculatus sum vestigia illius; et tenens majus ejus, posui super oculos meos, dicens: Benedic, obsecro, mi domine. Et iterum flevi et dixi: Quales reliquias tollam a te in memoriam? Et haec dicens, motum est corpus illius. Ego autem timui tangefratrem misi Antiochiam ad episcopum. Qui statim veniens cum tribus episcopis, et cum illis Ardaborius magister militum cum suis,
Abbreviated transcription (Latin):
erũ. conabatur rapere eũ demanib scĩ.
Et cepit clamare puer sc̃ẽ dĩ ad uiuame.
Et tanta improb instantia aggressus est.
ut oe iã me morabilẽ urũ compelleret. tra¬
hens puerũ. Conuersus gͦ sc̃s ad diabolũ dixit.
m probissime & animarũ corruptor. pat̾
te nebrarũ & ꝑditionis. ñ sufficit tibitua
ꝑditio quate & eos quisub test̃ a Ffecisti.
nisi&iã et dĩ mei temptes plasma. Diabo¬
lus aũt dixit adeũ. Pre udicas me basili.
ta ut plurum ex nobis audirent uoces
demonũ hec dicentiũ. clamante pło Ririe
eleison. Sc̃s aũt dĩ ait ad eũ. Incee pet
te dñs diabole. Quire spondens ait ad eũ.
Basili. p̃ iudicas mei Nonegoabii ad eũ. sed ipse
uenit adie. ab negauit xp̃m. et professus
ẽ mihi. Et ecce manu scrͥptã habeo &. indie

Expanded text:
erum, conabatur rapere eum de manu sancti. erum, conabatur rapere eum de manu sancti. Et coepit clamare puer: Sancte Dei, adjuva me. Et tanta improbus instantia aggressus est, ut etiam memorabilem virum compelleret, trahens puerum. Conversus ergo sanctus ad diabolum, dixit: Improbissime, et animarum corruptor, pater tenebrarum et perditionis, non sufficit tibi tua perditio, qua te et eos qui sub te sunt affecisti, nisi etiam et Dei mei tentes plasma? Diabolus autem dixit ad eum: Praejudicas me, Basili. Ita ut plurimi ex nobis audirent voces daemonum haec dicentium, clamante populo: Kyrie, eleison. Sanctus autem Dei ait ad eum: Increpat te Dominus, diabole. Qui respondens ait ad eum: Basili, praejudicas me, non abii ego uenit ad me abnegauitque Christum et professus est mihi. Et ecce manuscriptam habeo et in die
Abbreviated transcription (Latin):
e spondens dicit ad eũ. Bene habeo sc̃e dĩ. Uidi
enĩ te hodie inuisu pugnantẽ prome. et uin¬
sacrũ clerũ et monasteria. & omnẽ xp̃o ama¬
bilẽ populũ.&. dixit eis. Filioli mei dileetissi¬
mi. om̃s gr̃as agatis dño. Ecce eñi ouẽ ꝑ diti
deb&r pastor bonus in humeris reportare.
⁊ offerre ecclesiȩ. Qua propt̃ debitũ ẽ et u
uigiliã facere nocte. ac postulare ei benꝙ¬
nit᷑atẽ. ut ñ uincat corraptor animarun
& iã in hoc facto. Et alacrit̾ populo coat¬
rato. ꝑ omnẽ noctẽ postula uert̃ dm̃ cũbo¬
no pastore cũ lacrimis clamantes proeo hiu¬
e elison. Et mature cũ om̃i multitudine płi
accepit sc̃s pucrũ. et tenens dexterã manum
eiꝰ. ducebat illũ in scam dĩ ee cłesiã cũ psal¬
inis et hỹmnis. Et ecce diabolus om̃i um
fascinans intristẽ uitã cũ om̃i ꝑ iiciosa uir¬
tute aduenit. & in uisibilit̃ apphendens pu¬

Expanded text:
Respondens dicit ad eum: Respondens dicit ad eum: uidi te hodie in uisu pugnantem pro me et uinsacrum clerum, et monasteria, et omnem Christo amabilem populum, et dixit eis: Filioli mei dilectissimi, omnes gratias agatis Domino. Ecce enim ovem perditam debet pastor bonus in humeris reportare et offerre Ecclesiae. Quapropter debitum est et nos vigiliam facere nocte, ac postulare ejus benignitatem, ut non vincat corruptor animarum etiam in hoc facto. Et alacriter populo coaggerato, per omnem noctem postulaverunt Deum cum bono pastore, cum lacrymis clamantes pro eo: Kyrie, eleison. Et mature cum omni multitudine populi accepit sanctus puerum, et tenens dexteram manum ejus, ducebat illum in sanctam Dei ecclesiam cum psalmis et hymnis. Et ecce diabolus omnium fascinans in tristem vitam, cum omni perniciosa virtute advenit, et invisibiliter apprehendens pu
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Credo dñe. ad uiua incredulitẽ meã . V
continuo app̃hendens manũ eiꝰ. faciensq xp̃
signũ in ipso et orans. reclusit eũ in uno loeo
interioris sacri periboli. Et dans ei regulã.
collaborabat ei ꝑtres dies. Post quos uisitaũ
eũ. et dicit ei. Quomo. habes fili: Dicit ad eum.
In magnasũ dñe defectione Sc̃ẽ di ñfero clamores
eorũ et t̃rores ac iaculationes. seulapidationes
eorũ tenentes manu scriptã meã causant᷑ me
dicentes : Tu uenisti ad nos. ñ nos adte. Et clicit
eisc̃s. Nolitimere fili. tantũ crede. Et dans ei
modicã ȩscã. faciensq suꝑ eũ xp̃i iterũ signacu¬
lũ. ac orans reclusit eũ. Et post paucos dies:
uisitauit eũ & dicit. Quo modo habes fili. ði¬
cit ei. Pat̃scẽ. a longe clamores eorũ audio et
minas. sed ñ uideo eos. Et iteru dans ei ȩscã. et
orans claudensq ostiũ abut. Et quadragesi¬
modie redit. et dicit ei. Quomodo habes fr̃t:

Expanded text:
ait: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Et ait: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Et continuo apprehendens manum ejus, faciensque Christi signum in ipso et orans, reclusit eum in uno loco interioris sacri periboli. Et dans ei regulam, collaborabat ei per tres dies. Post quos visitavit eum, et dicit ei: Quomodo habes, fili? Dicit ad eum: In magna sum, domine, defectione, sancte Dei, non fero clamores eorum et terrores, ac jaculationes seu lapidationes eorum. Tenentes manuscriptam meam, causantur me dicentes: Tu venisti ad nos, non nos ad te. Et dicit ei sanctus: Noli timere, fili tantum crede; et dans ei modicam escam, faciensque super eum Christi iterum signaculum ac orans, reclusit eum. Et post paucos dies visitavit eum, et dicit: Quomodo habes, fili? Dicit ei: Pater sancte, a longe clamores eorum audio et minas, sed non video eos. Et iterum dans ei escam et orans, claudensque ostium abiit. Et quadragesimo die rediit, et dicit ei: Quo modo 661 habes, frater?
Abbreviated transcription (Latin):
impietatẽ clamans. Miserere mihi miserere
sc̃e dĩ: Miserere nuhi discipule dñi quȩ
cũ demonib causã egi. Miserere mihi mi¬
serere propriũ patre ñ obaudientẽ. Et
uocans puerũ sciscitatus ẽ ab eo. si ista in hune
modũ seua haberent. Qui ita ad scm̃ cũ la¬
crinis ait. Etiam sc̃ẽ dĩ siego siluero. opera
me clamabunt. Et enarrat ei &iã ipse aprincipio
usq ad finẽ consequentẽ diaboli malã operationẽ.
Tunc dicit eisc̃s. Uis reuerti ad dñm dm̃ nr̃m. Ra
quẽ puer. Utique uolo. sed ñ ualeo. Dicit ei. qui¬
re.  Respondit puer. Scripto ab negaui xp̃m.
& professus sũ diabolo. Dicit ei. Nonsit tibi
cure. Benignus ẽ ds̃ nr̃. & recipiet te pentini¬
tẽ: conpatit᷑ em̃ malitiis nr̃is. Et iactans se pu¬
ella ad pedes sc̃i. euangelice dep̃cataẽ ei
dicens. Discipule xp̃i dĩ nr̃i. quantũ potesa¬
uiua nos. Dicit ad puerũ sc̃s. Credis saluari: qu

Expanded text:
impietatem clamans: Miserere mihi miserae, impietatem clamans: Miserere mihi miserae, sancte Dei, miserere mihi, discipule Domini, quae cum daemonibus causam egi; miserere mihi miserae proprium patrem non obaudienti. Et vocans puerum, sciscitatus est ab eo si ista in hunc modum se habent. Qui ad sanctum cum lacrymis ait: Etiam, sancte Dei, si ego siluero, opera mea clamabunt, et enarrat ei etiam ipse a principio usque ad finem consequentem diaboli malam operationem. Tunc dicit ei sanctus: Vis reverti ad Dominum Deum nostrum? Ad quem puer: Utique volo, sed non valeo. Dicit ei: Quare? Respondit puer: Scripto abnegavi Christum, et professus sum diabolo. Dicit ei: Non sit tibi curae, benignus est Deus noster, et recipiet te poenitentem; compatitur enim malitiis nostris. Et jactans se puella ad pedes sancti, evangelice deprecata est eum dicens: Discipule Christi Dei nostri, quantum potes adjuva nos. Dicit ad puerum sanctus: Credis salvari? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
alienus. Tenebraru ergo & dolorosȩi¬
gȩ repleta prosternit se in humũ. a
cepit disce̾pere se ipsã ungulis. &. ꝑcur
pectus ac clamare. Nemo ñ obediens pe¬
tib. saluus fuit unqu̾a. Quis annunciau
patri meo meã confusionẽ : Neu me
rȩ. in quantã pro funditat̾e ꝑ dicioniss¬
cendi curnatasũ. & nata continuo ran
ñ fui. Ista ergo lam̃tari eã discens erra¬
simus uir eiꝰ accurrit ad eã. contenden
ñ haberi ita ueritatẽ. Illa autẽ in conso¬
tionẽ ueniente. sua dibilib eiꝰ sermonibu
dixit ad cũ. Siuis satis mibi facere & msere
anime meȩ. erastina ego et tu unanimit ea
inus ad ecclesiã & cora me parncipa in con¬
taminatorũ mysteriorũ. & sic saus facta ero.
unc coactus. dixit ei sententiã capstuli. Con¬
tinuo ergo deponens illa muliebrem infirmi¬
tatẽ. et consiliũ bonũ consilians illi curra
ad pastore discipulũ. xp̃i ba syliũ. ad uersus

Expanded text:
alienus? Tenebrarum ergo et dolorosae palienus? Tenebrarum ergo et dolorosae plagae repleta, prosternit se in humum, et coepit discerpere seipsam ungulis, et percutere pectus ac clamare: Nemo non obediens parentibus salvus fuit unquam. Quis annuntiabit patri meo meam confusionem? Heu mihi miserae, in quantam profunditatem perditionis descendi! Cur nata sum, et nata continuo rapta non fui? Ista ergo lamentari eam discens erratissimus vir ejus, accucurrit ad eam contendens non haberi ita veritatem. Illa autem in consolationem veniente suadibilibus ejus sermonibus, dixit ad eum: Si vis satis mihi facere et miserae animae meae, crastina ego et tu unanimiter eamus ad ecclesiam, et coram me participa incontaminatorum mysteriorum, et sic satisfacta ero. Tunc coactus dixit ei sententiam capituli. Continuo ergo deponens illa muliebrem infirmitatem, et consilium bonum consilians illi, currit ad pastorem et discipulum Christi Basilium, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
se nec tutẽ meã cũ tribulatione ad inferos. ne
nobilitatẽ parentũ luorũ confusione ore
Illa aũt adnihilũ reputans quȩ apatre dicebant᷑
in stabat clamans. Pat̃mi. aut fac desideriũ
meũ. aut post modicũ morientẽ udebis me.
at̃ ergõ in magna defec cione factus ac inm̃¬
surabilitate tristiciȩ ab sorbtus. & amicorũ
consilus credulus hortantiũ ei deferre uolun¬
tatẽ eius aut se ipsã exponere. concredens
pat̾ p̃cepit fieri desideriũ puellȩ ne exici¬
ali se traderet morti. Et ad duxit quęsitũ
puerũ ac propriãfiliã. dansq eis om̃em sub¬
stantiã suã dixit filiȩ suȩ. Uale filia. uere
misera. Multũ enĩ planges poenitens in
nouissimo. quando nihil habes proficere. Ini¬
qͦ ergo con iugio facto & diabolica facino¬
rositate completa. ac modico transeunte
icpore de signatus ẽ aquibdã puer non
introire in ec clesiã. neq appropinquare
in mortalib: & uiuificis misterus. et dicunt

Expanded text:
ibulatione ad inferos, neque nobilitatem parentum tuorum confusione operias. Illa autem, ad nihilum reputans quae a patre dicebantur, instabat clamans: Pater mi, aut fac desiderium meum, aut post modicum morientem videbis me. Pater ergo in magna defectione factus, ac immensurabilitate tristitiae absorptus, et amicorum consiliis credulus, hortantium ei deferre voluntatem ejus, aut seipsam exponere, concredens pater praecepit fieri desiderium puellae, ne exitiali se traderet morti. Et adduxit quaesitum puerum ad propriam filiam, dansque eis omnem substantiam suam dixit filiae suae: Vale, filia vere misera; multum enim planges poenitens in novissimo quando nihil habes proficere. Iniquo ergo conjugio facto, et diabolica facinorositate completa, ac modico transeunte tempore, designatus est a quibusdam puer non introire in ecclesiam, neque appropinquare immortalibus et vivificis mysteriis. Et dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
desiderabilis p̃sentię ipsius dommi & solata¬
toris nr̃i ubicũq simus habere nos credimus.
sicũ eo ualdȩeo. aut ab eo dictis oratione. con¬
latione siue lectione colloquimur. Uale
in xp̃o ur dñi : in sacris orationibus nigit̃

Expanded text:
derabilis praesentiae illius domini et solatiatoris nostri, ubicunque scimus, habere nos credimus, si cum eo, vel de eo, aut ab eo dictis, oratione, collatione, lectione colloquimur. Vale in Christo, vir Dei, in sacris orationibus jugiter
Abbreviated transcription (Latin):
te duuna reeresti & restituti sumꝰ: Cingi¬
lumq militare iuclicio atq auctoritate
episcopali resumpsimꝰ : & usq ad p̃sens ipsuiꝰ
gratioso adutorio sustentam᷑ Idcirco ue¬
nerabilis custos ac cultor. ipsius ꝓuisoris &
aduitoris nr̃i dõni dyonisu monere uolumꝰ¬
te. ut quicquid de eiꝰ noticia de grecoꝵ hys¬
torns ꝑ int̃p̃tationẽ sup̃tũ. ł qđ ex libris
ab eo sermone patrio c̃scriptis & auctorita¬
tis nr̃ẽ uissione ac tuo sagaci studio int̃p̃tũq
sudore in nram̃ linguã explicatis huic
negocio uiseri fuerit c̃gruũ: quȩ quȩ eti¬
a in latinis codicib iã inde habes inuen¬
tũ adiuncta ca quȩ in libello passionis¬
ipsius cͣtinent᷑. necñ & illa quȩ in tomo¬

Expanded text:
te divina recreati et restituti sumus , cingute divina recreati et restituti sumus , cingulumque militare judicio atque auctoritate episcopali resumpsimus, et usque ad praesens ipsius gratioso adjutorio sustentamur. Idcirco, venerabilis custos ac cultor ipsius provisoris et adjutoris nostri domini Dionysii, monere te volumus ut quidquid de ejus notitia ex Graecorum historiis per interpretationem sumptum vel quod ex libris ab eo patrio sermone conscriptis, et auctoritatis nostrae jussione, ac tuo sagaci studio, interpretumque sudore in nostram linguam explicatis, huic negotio inseri fuerit congruum, quodque etiam in Latinis codicibus jam inde habes inventum, adjunctis eis quae in libello ejus passionis continetur, nec non et illis quae in tom
Abbreviated transcription (Latin):
martyris in honore dĩ & a postolurũ eius¬
petri &. pauli qui p̃sentes ostendebantur.
abeato & angelieo iuiro stephano summo
pontifice dedicatũ ẽ. in ter saera missarum
sollemnia una cũ duobus filiis Karlo manno
ui delie& et diuȩ memorie lomno ac ge¬
nitore nr̃o Rarolo iure p̃nominato magno.
ab eodẽ apostolico papa in rege̾ francõꝵ
unctus. suꝑni muneris bene dictionẽ ꝑcepit
inq cũ quanta se humilitate ante limina
basilicȩ scorũ martẏrũ ꝑfuncto huuis uite
carriculo sepeliri preceperit. titulus &. iã
ipsius conditorii in notes cit. Bed & nos mul¬
tis ac frequentib lar grnnibus beneficia
eiꝰ sumus ex perti. recipue tam̃ in huma¬
ne uarietatis euentu. quo dĩ ut sẽꝑ fatendũ
iusto iuditio in uirga eruditionis suȩ uisita¬
ti &. baculo speciosȩ miscricordiȩ eiꝰ ante
p̃seriptũ al tare ꝑ merita et solati ũ domni
ac pussimi patris nr̃i pciosi dẏonisu. uirtu¬

Expanded text:
martyris in honorem Dei et apostolorum martyris in honorem Dei et apostolorum Petri et Pauli, qui praesentes ostendebantur, a beato et angelico viro Stephano summo pontifice dedicatum est , inter sacra missarum solemnia una cum duobus filiis, Carolomanno videlicet et divae memoriae domino ac genitore nostro Carolo, jure praenominato Magno, ab eodem apostolico papa in regem Francorum unctus, superni muneris benedictionem percepit. Quique cum quanta se humilitate ante limina basilicae sanctorum martyrum, defuncto hujus vitae curriculo, sepeliri praeceperit , titulus etiam ipsius conditorii innotescit. Sed et nos multis ac frequentibus largitionibus beneficia ejus sumus experti, praecipue tamen in humanae varietatis eventu, quo Dei, ut semper fatendum est, justo judicio, in virga eruditionis suae visitati, et baculo speciosae misericordiae ejus, ante praescriptum altare per merita et solatium domini ac piissimi Patris nostri Dionysii, virtu
Abbreviated transcription (Latin):
mor tali uita est sublimatus: & ꝑ eius ad uitoriũ
sicut diuina ac celebris ostensio ꝑhibet a
poenis ẽ liberatus: in que uita perenni desi¬
derabiliter constitutus Pro genitores qͦ¬
que nr̃i mellifluũ nomen domni dionisyi.
sic enĩ uerbis ac scriptis eũ appellare consue¬
uerunt. Non in congrue pia dilectione & di¬
lectissima pioate am plexisunt. quia ꝓ auus
nr Rarolus princeps francorũ inelrtus.
per orationes ipsius excellentissimi mar¬
tẏris deptũ se fuisse gratulatus ẽ apicem
principatus . Eidẽq decurso mortalitatis
tẽpore. quod carius potuit habere depo¬
sitũ. corpus scilic& propriũ in magni die
iuditi i suscitandũ. & animã dño p̾sentan¬
dã fidelit̃ commendauit. Ac per hoo may¬
me deuocionẽ atq fidutiã cordissui erga
pe culiarẽ patronũ patent̾ ostendit:
Sc̃e nihil ominus recordationis auus nr̃pip¬
pinus. propt̃ altare quod ante sepulchr̃u

Expanded text:
mortali est vita sublimatus, et per ejus adjutorium, mortali est vita sublimatus, et per ejus adjutorium, sicut divina ac celebris ostensio perhibet, a poenis est liberatus, inque vita perenni desiderabiliter constitutus. Progenitores quoque nostri mellifluum nomen domini Dionysii sic enim verbis ac scriptis suis eum appellare consuevere non incongrue pia dilectione et dilectissima pietate amplexi sunt. Quia proavus noster Carolus princeps Francorum inclytus per orationes ipsius excellentissimi martyris indeptum se fuisse gratulatus est apicem principatus, eidemque decurso mortalitatis tempore , quod charius potuit habere depositum, corpus scilicet proprium, in magni die judicii suscitandum, et animam Domino praesentandam fideliter commendavit, ac per hoc maxime devotionem atque fiduciam cordis sui erga peculiarem patronum patenter ostendit. Sanctae nihilominus recordationis avus noster Pippinus propter altare quod ante sepulcrum s
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabili abbati monasteru scĩssimoꝵ mar¬
tyrũ acspecialiũ ꝓtectoꝵ nroꝵ dionisu
preciosi sotiorũꝙ euis. aet̾nã in xp̃o salutẽ
an tum muneris atꝙ prȩsidu ñ modo nobis
Ac pre decessoribus seu progenitoribus nr̃is. lle¬
rũ eciã tocius imperii nr̃i populis. dñi proui¬
dentia perbeatũ dionisiũ sepe numero im mo
continue in magnis gratiarũ ubertatib contu¬
lerit. cunc te ꝑtransacta tempora gallicae
generationes senserunt: que eius in signia postu¬
latu fidei rudim̃ta sumpserunt: &. salutis sub¬
sidia perceperunt. Pre de cessures aũt nr̃i
gloriã huius eximu testis & amicidĩ ñ in anit̃
coluerunt : quidũ eius socras exuiuas in terris
quib poterant honorauerunt per eius pre¬
ces dignissimas honoris priuilegio potiri &
in terrenis & in celestibus meruerunt. Ut
uidelic& unus ex priscis francorũ regibus
dagobertus qui eundẽ p̃ciosissimũ xp̃i mar¬
t r̃e ueneratus ñ medioertter fuerat.& in

Expanded text:
simorum martyrum ac specialium protectorum Dionysii pretiosi sociorumque ejus, aeternam in Christo salutem. Quantum muneris ac praesidii non modo nobis ac praedecessoribus seu progenitoribus nostris, verum etiam totius imperii nostri populis, Domini providentia per beatissimum Dionysium saepenumero, imo continue in magnis gratiarum ubertatibus contulerit, cunctae per transacta tempora Gallicae generationes senserunt, quae ejus insigni apostolatu fidei rudimenta sumpserunt, et salutis subsidia perceperunt. Praedecessores autem nostri gloriam hujus eximii testis et amici Dei non inaniter coluerunt, qui dum ejus sacras exuvias in terris quibus poterant, honoraverunt, per ejus preces dignissimas honoris privilegio potiri et in terrenis et in coelestibus meruerunt, ut videlicet unus ex priscis Francorum regibus, Dagobertus, qui eumdem pretiosissimum Christi martyrem veneratus non mediocriter fuerat, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptũ ẽ eñ: Uoluntatẽ tim̃tiũ se facia¬
et dep̃eationẽ eorũ exaudi&. et saluosfa¬
ciae. eos. Et facientes orationẽ in multã hori¬
resur gentib eis dixit magnus basilius.
sbiterii quia dec& te: Dicit ei ꝑ int̃p̃tẽ
sc̃s effrem. Quia peccatorsũ. Responde
ei sc̃s. Utinã pecraia tua ego abuissẽ. Et

Expanded text:
Scriptum est enim: Voluntates timentium se faciet, et orationes eorum exaudiet, et salvos faciet eos . Et facientibus orationes per plurimas horas, surgens dixit magnus Basilius: sbyteri, quia decet te: Dicit ei per interpretem sanctus Ephrem: Quia peccator sum: Respondit ei: Utinam peccata tua ego habuissem: Et
Abbreviated transcription (Latin):
secũ. Nos quiportauimus pondus diei & estus
one a honore humano colũna igus ẽ: Miror.
sta igit᷑ eosic loquente. mittit sc̃s archi diaco¬
nẽ suũ dicens. Vade circa portã orientalẽ.
& in angulo ec clesiȩ inuenies abbatẽ haben
bant᷑: Respondit dicens. Errasti frat᷑. Nos pe¬
regrini sumus. Et abiens archi diaconus.
libros legente. uidit sc̃s effrẽ lingũa ignea
loquentẽ ꝑ os eiꝰ. Et dicit sc̃s archi diacͥo. Uade

Expanded text:
Nos qui portavimus pondus diei et aestus, o et honore humano, columna ignis exstitit! miror. Haec eo dicente, mittit sanctus archidiaconum suum, dicens: Vade contra portam occidentalem, et in angulo ecclesiae invenies abbatem cum altum, respondit dicens: Errasti, frater, nos hospites sumus. Et pergens archidiaconus libros recitanti. Videt sanctus Ephraem linguam igneam loquentem per os ejus, et dicit diacono: Vade
Abbreviated transcription (Latin):
riorũ et munerũ x.p̃i. Et faciens ilis ceptionẽ
magnã refrigerauit om̃em popilũ. Et duc ans
puerũ ac inffruens. seudans ei regulã decentẽ
reddidit eũ mulieri ius intacibiliorẽ. glorifi¬
dixit nobͥs. Filii mei sequinime. ut udeatis¬
una mecũ gloriã dĩ. et al mirem᷑ de discipulis

Expanded text:
unerum Christi. Et faciens susceptionem magnam, refrigeravit omnem populum, et ducens puerum ac instruens, seu dans ei regulam decentem, reddidit eum mulieri ejus intacibili ore glorifidixit: Filii mei, sequimini me, ut videatis mecum gloriam Dei, et admiremur discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
pore facta tremore & iã conp̃hensa cecidit
in t̾rã clamans & dicens. Sc̃e dĩ ora ꝓme pecca¬
dicit ei Extendepan nũ int̃brachia tua. Et cũ
exten disset iussit esfundi carbones de turibulo
in pannũ: & suꝑ ponens incensũ ambulabat p̃ee

Expanded text:
pefacta, tremoreque concussa, cecidit in terram, clamans et dicens: Sancte Dei, ora pro me peccaixit ei: Extende pannum inter brachia tua. Et cum extendisset, jussit effundi carbones de thuribulo in pannum, superponens incensum; et ante