comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quamuis sint diuma
atq ineffabilia: Vnde uirgi¬
nitas et fȩcunditas prolis.
supereminens nouitas est.
quamquã humanũ cerna¬
tur ex carne quod nascitur:
Ueruntamen etsi magnifi¬
centior multum uirginitas
in maria. propter grẽ excel.¬
lentiam: una tamen inte.¬
gritas carnis et una uirtuᷤ.
quȩ ad inuicem quasi cog¬
nata sociatur: Hinc quoq
iohes. quicquid est quod
maria genuit: euangłitan¬
do suo cõmendat eloquio:
Aerbum quod in princiio
erat. et uerbum erat apud
deum: et deus erat uerbũ:
uerbum quod erat in
principio. et apud deũ erat
et deus erat: genuit beata
et głosa uirgo semper maria.
ex se carnem factum: Io circo¬
et uirginitas longe sacratior:
et fecunditas ut ita dicam
multo meffabilior: quã suo
potuerit ille explicare elo-¬
quio: Ueruntamen quanto
uirginitas cognatior uirgi¬
nitati: tanto beatus euan¬
głista cȩteris excellentior. et
uicinior uerbo: Ideo quicqͥd
est quod uirgo genuit: to¬

Expanded text:
tur: quia sunt divina tur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . rbum quod erat in principio, et apud Deum erat, et Deus erat, ipsum genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, to
Abbreviated transcription (Latin):
magister de cruce mulier in¬
quit ecce filius tuus: ad di¬
scipulũ autem. ecce maten
tua:ut uirgo uirgini cohe¬
reret: et deseruiret offiqͥ¬
osissime cura ad optionis:
Non enim pudicissima uir¬
ginitas. alicui discipulorũ
rectius quam uirgini com¬
mendaretur. ⁊ut esset ad in¬
uicem grata societas. et fio¬
ridus aspectus: necnon et
uenustus conuersandi uer¬
nans alternatĩ pudicitiarũ
splendor decoratus: Una si¬
quidem uirtus uirginitatis
in ambobus: sed altera pro¬
portio in maria: Altera qui¬
dem quia fecundior: sed ipsa.
Ipsa uero: sed altera: Quia
etsi ipsa eademq incorrup¬
tio: tamen fȩcunditas inte.¬
gritatis. longe glosior quam
uirginitas: Iocirco et fecim¬
ditas in illa tota deificã est.
et uirginitas: Alioqum nu¬
squam sc̃m naturã nascen¬
di uirginitas ubi fȩcunditas
prebicatur: neq fȩcunditas.
ubi uirginitas integra con¬
seruatur: Id eoq in totum su.¬
perexcellit de illa quȩ dicun¬

Expanded text:
magister de cruce: Mulier, inmagister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicun
Abbreviated transcription (Latin):
isq cõmendet meritis. et
precibus auxilietur: ut et
ipsi digni inueniamur in eiu¬
t. laudibus. Quod si queritur
post ascensionẽ dñi quid ege¬
rit: unum pro certo est: quia
uirgo scã corpore ac mente
permansit: Quam sane an¬
gelus gabrihel acsi cȩlestis
paranimphus intactam custo
gelista cui xp̃s eam de crucȩ
commisit. uirgo uirginem
seruauit: sinsq deseruiuit
obsequiis: Non quod eximi¬
us ille sc̃orum chorus apło¬
rum eam deseruerit: inter
quos post resurrectionẽ m¬
trans et exiens: familiarius
contulit de xp̃i incarnatio¬
ne: tanto siquidẽ uerius.
quanto ab inicio plenius per
spm scmñ cuncta aidicerat et
perspererat oculis uniueresa
in omnẽ edocti peruenerĩt
ueritatem:
uam sane beatam uir¬
ginem etsi omnes ue¬
nerati sunt discipuli: eiq
famulabantur officio dile¬
ctionis: iohes tamen ampli¬
us ac spetialius usq ad fi¬
nem uitȩ: qui sibi commis¬
sam accepit in suam: quasi
matrem filius: Cui benignisᷤ

Expanded text:
isque commendet meritis, et isque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam custod evangelista, cui Christus eam de cruce commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius per Spiritum sanctum cuncta didicerat, et perspexerat oculis universa: in omnem edocti pervenerint veritatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus
Abbreviated transcription (Latin):
chrum eras apuis nos est:
quast non sit aufus dicere
quod ipse aut corpus eras
apud nos est. sed tantum
sepulchrĩ quo conditus fu¬
erat: Hinc aftint resurrexis¬
se et ipsum cum cȩteris scĩs:
et ides uaeuum remansisse
beate mariȩ cernit᷑
uod sane factam et
de aliis quibustibet
locis scripturarũ firmare
conantur: ques hriam eã
xp̃s regnent resusctati m.
eterna societate: Quod qͥa
deo pchil est impossibie:
nec nos de beata maria fa
ctuma abniumus: quã quã
propter cautelã salua fide:
pis magis desideris opma¬
ri oporteat: quam in consul¬
te definire. quod sine perial¬
le nescitur: Ulade de his ex
quibus certi sumus. tantis¬
per loquamur ad exortatis.¬
nem urãm qualicumq seruis¬
ne. ad edificationẽ et laudẽ
nominis dei:ut et religio
conseruetur pro famulatu.
et deuotio augeatur pro
affectu Qm̃ hec est uirgo
quȩ sola intermit uniuer¬
sam hereticã prauitatẽ: sola¬
sit post deum quȩ nos con¬
firmet in omni ueritate: su¬

Expanded text:
 ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remansisse beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria Virgine factum abnuimus, quamquam propter cautelam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, su
Abbreviated transcription (Latin):
recognoscit: atq apud se
protmus dicit: Scio quod
monui: non est ipsa oratio
quam feci: Quid ergo nobis
agendũ est frẽs: nisi ut uere
caritatis affectũ impẽdamiiᷤ
frĩbus: Nulla in corde ma¬
licia maneat: Consideret
om̃ps deus. erga proximũ
caritatẽ nr̃am: ut nr̃is ini-¬
pendat iniquitatibꝰ pieta¬
sem suam: Mementote qͦd
monemur: Dunittite: et
dimittetur uobis: Ecce et¬
debetur nobis: et debemus.
Dimittamus ergo quod de¬
betur nobis: ut dimittatur
quod debetur a nobis:Sed
ad hec mens renititur: et
uult implere quod audit:
et tamen reluctatur: Ad mar¬
tyris tumbã consistimus:
qui ad celeste regnũ ex qua
morte peruenerit scimus:
Nos si pro xp̃o corpus non
pomimus: saltim animũ uin¬
camus: Placatur deus isto
sacrificio: Approbat iudicio
picit: et qui post uincenteᷤ
remunerat: nunc decertan¬

Expanded text:
recognoscit atque apud se recognoscit atque apud se protinus dicit: Scio, quid monui, non est ipsa oratio, quam feci. Quid eagendum est, fratres, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus? Nulla in corde malitia maneat. Consideret omnipotens Deus erga proximum charitatem nostram, ut nostris impendat iniquitatibus pietatem suam. Mementote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad haec mens renititur, et vult implere quod audit, et tamen reluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua morte pervenerit scimus. Nos si pro Christo corpus non ponimus, saltem animum vincamus. Placatur Deus isto sacrificio, approbat in judicio picit; et qui post vincentes remunerat, nunc decertan
Abbreviated transcription (Latin):
corũ petimus: et tamen ne
exaudiamur timemus: Sed
quia internus iud ex potius
mentem quam uerba consi¬
derat: pro mimico nichil
postulat: qui pro eo ex ca-¬
ritate non orat: Sed ecce no¬
bis inimicus grauiter deli¬
quit: damna intulit. Iiuuan.¬
tes lȩsit: amantes persecu¬
tus est: Retmnenda hȩc essent.
si remittenda nobis delicta
non essent: Ad uocatus eteñi¬
nr̃. precem nobis in causano¬
stra cõposuit: et ipse eiusdẽ
causȩ iudex est qui aduo¬
catus: Preci autẽ quam cõ¬
posint. conditionẽ inseru¬
it: dicens: Dimitte nobis de¬
bita nr̃a: sicut et nos dimit¬
timus debitoribus nr̃is: Qa
ergo ipse iud ex uenit. qui
aduocatus extitit: ipse pre¬
cem exaudit qui fecit: Aut
ergo non facientes dicimus
dimitte nobis debita nr̃a.
sicut et nos dimittimus de¬
bitoribus nr̃is: et nosmet¬
ipsos hoc dicendo ligamus
amplius: aut fortasse hanc
conditionẽ in oratione inter¬
mittimus: et aduocatus nr̃
precem quam cõposint nos

Expanded text:
corum petimus, et tamen ne corum petimus, et tamen ne exaudiamur timemus. Sed quia internus iudex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nihil postulat, qui pro eo ex caritate non orat. Sed ecce nobis inimicus graviter deliquit, damna intulit, iuvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis / delicta non essent. Advocatus eteninoster precem nobis in causa nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris! Quia ergo ipse iudex venit, qui advocatus existit, ipse precem exaudit, qui fecit. Aut ergo non facientes dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus, aut fortasse hanc condicionem in oratione intermittimus, et advocatus noster precem, quam composuit, non
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti ueteris serie. etiã
pro inimicis suis leguntur
exorasse: Unus a ppło lapidi¬
bus impetitur: et tamen pro
lapidatoribꝰ suis dñm depre¬
catur: Alter ex prinapatu
deicitur: et tamen petitus
ut exoraret fatetur dicens:
Absit a me hoc peccatũ m
dño: quo minus cessem ora¬
re pro uobis: Si moyses et.
samubel steterint coram me
non est anima mea ad ppłm
istum: Acsi aperte dicat: Nec
illos modo pro amicis au¬
dio: quos magnȩ uirtutis
merito. orare etiam pro ini¬
micis scio: Uirtus ergo uere
orationis est: celsitudo cari¬
tatis: Et tunc quisq quod
recte petit adipiscitur: cum
eius animus in peticione.
nec inimici odio fuscatuꝵ
Sed plerumq reluctantem
animũ uincimus: cum etiã
pro inimicis oramus: fundit
os pro aduersariis precem:
sed utinam cor teneat amo¬
rem: Nam sepe et orationẽ
inimicis nr̃ĩs impendimus:
sed hanc ex preceptione po¬
tius fundimus. quam ex ca¬
ritate: Nam et uitam mimi¬

Expanded text:
Testamenti Veteris serie etiam Testamenti Veteris serie etiam pro inimicis suis leguntur exorasse? Unus a populo lapidibus impetitur , et tamen pro lapidatore suo Dominum deprecatur; alter ex principatu dejicitur, et tamen petitus ut exoraret, fatetur dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem orare pro vobis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Ac si aperte dicat; Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, si etiam pro inimicis oramus. Effundit os pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem. Nam saepe et orationem pro inimicis nostris impendimus, 1565 sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex charitate. Nam et vitam inimi
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ est: illa petere que
prohibet ille qui petitur:
hinc ueritas dicit: Cum
statis ad orandũ: remitti.¬
te siquid habetis in cordibꝰ
ur̃is: Quam uirtutẽ remis¬
sionis apertius ostendimu.
si unum testimoniũ testa-¬
menti ueteris proferamus:
Certe cum iudea conditoris
sui iusticiã. culpis exhigen¬
tibus offendisset. propħam
suum ab oratione dñs pro¬
hibens. dicit: Non assumes
laudem et orationẽ pro eis
Si moyses et samuhel stete¬
rint coram me: non est ani¬
ma mea ad ppłm istũ: Quid
est quod intermissis relictisq
tot patribus: soli moyses
et samuhel ad mediũ dedu.¬
cuntur: Quorum mira ob¬
tinendi uirtus ostenditur
dum nec ipsi posse interce¬
dere dicuntur: Acsi aperte
dñs dicat: Nec illos audio:
quos propter magnũ peti-¬
cionis suȩ meritũ. minime
contemno: Quid ergo est.
quod moyses et samuhel
cȩteris patribus in postula¬
tione prȩferuntur: nisi qͦd
duo hi tantũmodo in cuncta

Expanded text:
peccatum est illa petere quae peccatum est illa petere quae prohibet ipse qui petitur. 8. Hinc Veritas dicit: Cum statis ad orandum, remittite si quid habetis in cordibus vestris . Quam virtutem remissionis apertius ostendimus, si unum testimonium Testamenti Veteris proferamus. Certe cum Judaea conditoris sui justitiam culpis exigentibus offendisset, prophetam suum ab oratione Dominus prohibens, dicit: Non assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intermissis relictisque tot patribus, soli Moyses et Samuel ad medium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur? Ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio quos propter magnum petitionis suae meritum minime contemno. Quid ergo est quod Moyses et Samuel caeteris patribus in postulatione praeferuntur, nisi quod hi duo tantummodo in cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
pro temporalibꝰ oratis: Ecce
alius in oratione querit
uxorem: alius petit uillã:
alius postulat uestem: aliuᷤ
dari sibi deprecatur alimen¬
tum: Et quidẽ cum hȩc de-¬
sunt: ab om̃ipotente deo
petenda sunt: Sed meminis¬
se continue debemus: quod
ex mandato eiusdẽ nr̃i rebemp¬
toris accepimus: Querite
primũ regnũ dei et iustici¬
am eius: et hȩc omia adi¬
cientur uobis: Et hȩc itaq
ab ihu petere. non est erra¬
re: si tamen non nimie pe.¬
tantur: Sed adhuc quod
est grauius: alius postulat
mortem inimici: eumq quẽ
gladio non potest persequi:
persequitur oratione: Et u¬
uit adhuc qui maledicitur:⁊
et tamen is qui maledicit.
iam de morte illius reus te¬
netur: Iubet autẽ deus ut
diligatur inimicus: et ta¬
men rogatur deus: ut occi-¬
dat mimicũ: Quisquis itaq
sic orat: in ipsis suis preci¬
bus contra conditorẽ pug.¬
nat: Unde et sub iudȩ spe¬
ciȩ dicitur: Fat oratio eius
in peccatũ: Oratio quippe in

Expanded text:
pro temporalibus oratis. Ecce pro temporalibus oratis. Ecce alius in oratione quaerit uxorem, alius petit villam, alius postulat vestem, alius dari sibi deprecatur alimentum. Et quidem cum haec desunt, ab omnipotenti Deo petenda sunt. Sed meminisse continuo debemus quod ex mandato ejusdem nostri Redemptoris accepimus, Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Et haec itaque a Jesu petere non est errare, si tamen non nimie petantur. Sed adhuc, 1564 quod est gravius, alius postulat mortem inimici, eumque quem gladio non potest persequi, persequitur oratione. Et vivit adhuc qui maledicitur, et tamen is qui maledicit jam de morte illius reus tenetur. Jubet autem Deus ut diligatur inimicus , et tamen rogatur Deus ut occidat inimicum. Quisquis itaque sic orat, in ipsis suis precibus contra conditorem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur: Fiat oratio ejus in peccatum . Oratio quippe in
Abbreviated transcription (Latin):
men quod petiit non acce¬
pit.⁊ Sed quia nomen filii
ħs est: iħs autẽ saluator.
uel etiam salutaris dicitur:
ille in nomine saluatorispe¬
tit : qui illud petit. quod
ad ueram salutẽ pertmet:
Nam si id quod non expe¬
diat petitur: non in nomi¬
ne iħu petitur pater: Vnde
et eisoem apłis adhuc in¬
firmantibus. dñs dicit: Usq
modo non petistis quicquã
in nomine meo: Acsi aperte
diceretur: Non petistis qͥc¬
quam in nomine saluatoris:
quia nescistis quȩrere ȩter¬
nam salutẽ: Hinc est quod
et paulus non exauditur.⁊¬
quia si liberaretur a temp¬
tatione: ei non proderat
sollemnitatẽ martyris con¬
uenistis: Genua flectitis:
pectus tunditis: uoces ora¬
tionis ac confessionis emit¬
titis:. faciem lacrimis riga¬
tis: Sed pensate queso. pe¬
ticiones ur̃as: Uidete si in
nomine iħu petitis: id est
si gaudia salutis ȩternȩ po¬
stulatis: In domo enimiħu
iħm non queritis: si in ȩter¬
nitatis templo. imp ortune

Expanded text:
men quod petiit non accemen quod petiit non accepit? Sed quia nomen Filii Jesus est, Jesus autem Salvator, vel etiam Salutaris dicitur, ille ergo in nomine Salvatoris petit qui illud petit quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur Pater. Unde et eisdem apostolis adhuc infirmantibus Dominus dicit: Usque modo non petiin nomine meo . Ac si aperte diceretur: Non petistis in nomine Salvatoris, quia nescitis petere aeternam salutem. Hinc est quod et Paulus non exauditur,quia si liberaretur a tentatione, ei non proderat solemnitatem martyris convenistis, genua flectitis, pectus tunditis, voces orationis ac confessionis emittitis, faciem lacrymis rigatis. Sed pensate, quaeso, petitiones vestras; videte si in nomine Jesu petitis, id est si gaudia salutis aeternae postulatis. In domo enim Jesu Jesum non quaeritis, si in aeternitatis templo importune
Abbreviated transcription (Latin):
dederit dilectis suis somnũ:
hec est hereditas dñi. Omĩs
qui dormit in morte.: perctit
hereditatẽ: Sed cum dederit
dilectis suis somnũ. hȩc est
hereditas dñi: quia electi dĩ
postquã peruenerint ad mor¬
tem: tunc inueniunt heredi¬
tatẽ: Sequitur: Ut quodcũq
petieritis patrem in nomine
meo: det uobis: Ecce hic di¬
cit: quodcũq petieritis pa¬
trem in nomine meo:det
uobis:. Rursum alibi per
eundẽ euangłistã dicit: Si
quid petieritis patrẽ in no-¬
mine meo: dabit uobis: llsq¬
modo non petistis quicquã
paulus ter dñm rogauit .i
et exaudiri non meruit:
Sed dictum est illi: sufficit
tibi gr̃a mea: Nam uirtus.
in infirmitate perficitur:
Nunquid ille tam̃ egregni
prȩdicator. in filii nomine
non petiit: Quare autem
non accepit quod petiit:
Quomodo ergo uerum est.
quia quicquid petierimus
in nomine filii dat nobis
pater: si auferri a se ange.¬
lum sathane petiit apłs pau¬
lus in nomine filii: et ta.¬

Expanded text:
dederit dilectis suis somnum, dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte perdit haereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini, quia electi Dei postquam pervenerint ad mortem, tunc invenient haereditatem. 6. Sequitur: Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Ecce hic dicit: Quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Rursum alibi per eumdem Evangelistam dicit: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Usqmodo non petistis quidquam Paulus ter Dominum rogavit, et exaudiri non meruit, sed dictum est illi: Sufficit tibi gratia mea: nam virtus in infirmitate perficitur ? Nunquid ille tam egregius praedicator in Filii nomine non petiit? Quare autem non accepit quod petiit? Quomodo ergo verum est quia quidquid petierimus in nomine Filii, dat nobis Pater, si auferri a se angelum Satanae petiit Apostolus in nomine Filii, et ta
Abbreviated transcription (Latin):
ne ad inimicitias erumpat:
Unde et subditur: Non uos
me elegistis: sed ego elegi
uos: et posui uos ut eatis.
et fructũ afferatis: Posui ad
grãm: plantaui ut eatis
uolendo: fructũ afferatis
operando: Eatis enim uolen¬
do dixi: quia uelle aliquid
facere. iam mente ire est:
Qualem uero fructũ affer¬
re debeant: subditur: Et
fructus ur̃ maneat: Omne
quod scđm prȩsens scłm la¬
boramus: iux usq ad mor¬
tem sufficit: Mors namq
interueniens: fructũ nr̃i la
boris abscidit: Quod uero
pro ȩterna agitur uita: etĩa
post mortẽ seruatur: Et
tunc apparere incipit:cũ
laborum carnaliũ fructus
ceperit non uideri: Ibi ergo
illa retributio inchoat: ubi
ista terminatur: Quisquis
apud eius animum tempora¬
les fructus uilescant: Tales
fructus operemur: qui ma¬
neant: Tales fructus opere.¬
mur::qui cum mors cuncta
interimat: exordiũ a morte
sumant: Nam quod a morte
incipiat fructus dei: testa¬
tur propħa. qui dicit: Cũ

Expanded text:
ne ad inimicitias erumpat. ne ad inimicitias erumpat. Unde et subditur: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne quod secundum praesens saeculum laboramus vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum nostri lboris abscidit. Quod vero pro aeterna vita agitur, etiam post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retrista terminatur. Quisquis apud ejus animum temporales fructus vilescant. Tales fructus operemur qui maneant; tales fructus operemur qui, cum mors cuncta interimat, ipsi exordium a morte sumant. Nam quod a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
rant: demonibus imperãt.
uirtutibus coruscant: prȩ¬
sentia despiciunt: eternã
patriam cum uoce moribꝰ
predicant: Eam etiam mo-¬
riendo diligunt: atq ad il¬
lam per tormenta pertin¬
gunt: Occidi possunt: et fle.¬
cti nequeunt: Nimis ergo.
confortatus est principatuᷤᷤ
eorum: In ista ipsa passione
qua ceciderunt in morte
carnis: uidete quantũ fue.¬
rit culmen mentis: Unde
hoc. nisi quia confortatus
est principatus eorum: Sed
sic magni: forsitan pauci
sunt: Adiunxit: Omumera¬
bo eos: et super arenã mul¬
tiplicabuntur: Totum mun¬
dum frẽs aspicite: martiri-¬
bus plenus est: Iam pene
tot qui uideamus non su¬
mus: quot ueritatis testes
habemus:Deo ergo numera¬
biles: nobis super arenam
multiplicati sunt: quia quã¬
ti sint a nobis cõprenhendi
non possunt:Sed quisquis
ad hanc peruenit dignita¬
tem: ut amicus uocetur der:
sese in se conspiciat: Dona
autẽ quȩ percepit super se
nichil suis meritis tribuat:

Expanded text:
rant, daemonibus imperant, rant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum voce moribus praedicant; eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt. Nimis ergo confortatus est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur . Totum mundum, fratres, aspicite: martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabiles nobis super arenam multiplicati sunt, quia quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. 5. Sed quisquis ad hanc pervenit dignitatem, ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem quae percipit, super se. Nihil suis meritis tribuat,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt omnia quȩ audiuit
a patre suo.quȩ nota fieri
uoluit seruis suis. ut eos
efficeret amicos suos: nisi
gaudra internȩ caritatis:
nisi illa festa supernȩ pa¬
triȩ. quȩ nris cotidie men¬
tibus per aspirationẽ sui
amoris imprimit: Dũ emͣ
audita superna cȩlestia ama¬
mus: amata iam nouimuᷤ:
quia amor ipse. noticia est:
Omnia ergo eis nota fece.¬
rat: quia a terrems deside¬
riis smmutati. amoris sum¬
mi facibus ardebant: Istos
uero amicos dei aspexerat
propha: cum dicebat: Mi¬
chi autẽ. nimis honorifica¬
ti sunt amici tui deus: Ami¬
cus enĩ: quasi animi custos
mista prospexit electos dei.
a mundi huius amore sepa¬
ratos: custodire in manda¬
tis celestibus uoluntatẽ der:
miratus est amicos dei di¬
cens: Michi autẽ. nimis ho¬
norificati sunt amicitui ds̃:
Et tanquã si ab eo protimuᷤᷤ
causas honoris tanti no¬
bis insinuari quȩreremus:
ilico adiunxit: Nimis con¬
fortatus est principatus
eorum: Ecce electi dei car¬
nem domant: spm̃ robo¬

Expanded text:
sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri veluit servis suis, ut eos efficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim quasi animi custos mista prospexit electos Dei a mundi hujus amore separatos custodire in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, llico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum . Ecce electi Dei carnem domant, spiritum robo
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis: audite et laborem
certaminis: Si feceritis. quȩ
ego prȩcipio uobis: Amici
estis: si ea quȩ prȩcipio faci¬
tis: Acsi aperte dicat: Gau¬
detis de culmine: pensate
quibus laboribus uenitur
ad culmen: Certe dum filii
rebedei interueniente matre
quererent:ut unus a dextriᷤ
dei et alius a sinistris sedere
debuissent: audierunt: Pote¬
stis bibere calicem: quẽ ego
bibiturus sum: Iam locum
celsitudinis querebant: ad
uiam illos ueritas reuocat:
per quam ad celsitudinẽ ue¬
nirent: Acsi dicatur: Iam lo
cus uos delectat celsitudim
sed prius uia exerceat labo¬
ris: Per calicem. pertingitur
ad maiestatẽ: Si mens ur̃a
aipetit quod demulcet: pri¬
us bibite quod dolet: Sic per
amarum poculũ confectio¬
nis. peruenitur ad gaudiũ
salutis: Iam non dicam uos
seruos: quia seruus nescit
quid faciat dñs eius: Ulos

Expanded text:
nitatis, audite et laborem nitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? 1562 Jam locum celsitudinis quaerebant, ad viam illos Veritas revocat, per quam ad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis. Jam non dicam vos servos, quia servus nescit qu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui persequuntur: Sed
etce. nos usq ad mortẽ ne¬
mo persequitur: Unde ergo
probare possumus: an diu¬
gamus amicos: Sed est qͦd
in pace scẽ eccłȩ fieri debeat:
unde clarescat. si persecuti¬
onis tempore mori pro di¬
lectione ualeamus: Certe
idem ioh̾es dicit: Qui babu¬
erit substantiã mundi: et
uiderit frẽm suum necesse
habere. et clauserit uiscera
sua ab eo: quomodo caritaᷤᷤ
dei manet in eo: hinc etrã
iohes baptista ait. Qui ha-¬
bet duas tunicas: det non
habenti: Qui ergo tranquil¬
litatis tempore non dat pro
deo tunicã sũam: quando
in persecutione datiirus
est animã sũam: Uirtus er¬
go caritatis ut inuicta sit
in perturbatione: nutriat᷑
per miscdiam in tranquilli.¬
tate : quatinus om̃ipoten¬
ti deo primũ discat sua im
mei estis: O quanta est
misccsia conditoris nr̃i. Ser¬
ui digni non fuimus: et ami¬
ciuocamur: Quanta est di¬
gnitas hominũ: esse amicos
dei: Sed audistis glam dig¬

Expanded text:
sunt qui persequuntur. 3. Sed sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuerit substantiam mundi hujus, et viderit fratrem suum necessitatem habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Hinc etiam Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impos amici mei estis. O quanta est misericordia conditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dig
Abbreviated transcription (Latin):
quippe qui nr̃a tollit: inimi¬
cus est:. Sed si odio cȩperi.
est quod perdimus: Cum er¬
mo patimur. contra occul¬
tum raptorẽ interius uigile.¬
mus: Qui nunquã melius
uincitur: nisi cum raptor
exterior amatur: Una quip¬
pe et summa est probatio
caritatis: si et ipse diligitur
qui aduersatur: Hinc est
quod ipsa ueritas et cruciᷤ
patibulũ sustinet: et tamen
ipsis suis persecutoribus af¬
fectum dilectionis impendit:
dicens: Pater ignosce illis:
quia nesciunt quid faciunt:
mirum si inimicos di¬
ligant discipuli dum uiuũt:
quando et tunc inimicos
diligit magister cum occidi¬
tur.: Cinus dilectionis sum¬
mam̃ exprimit: cum subiuin¬
git: Maiorem hac dilectionẽ
nemo habet: ut animã sũa
ponat quis pro amicis suis:
Mori etiam pro inimicis dñs
uenerat: et tamen positurũ
se animam pro amicis dice¬
bat: ut profecto nobis osten¬
deret: quia cum diligendo
lucrum facere de inimicis
possumus: etiam ipsi amici

Expanded text:
quippe qui nostra tollit, inimiquippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere est quod perdimus. Cum ermo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dilectionis impendit, dicens: Pater ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . irum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici
Abbreviated transcription (Latin):
ne. sacra eloquia non contra¬
dicunt: Sed aliud est quod
sponte impenditur naturȩ:
aliud quod prȩceptis dñiciᷤ
ex caritate debetur obȩdi¬
entiȩ: hi nimirum et pro¬
ximum diligunt: et tamen
illa sublimia dilectionis pre.¬
mia non assequuntur: quia
amorem suum non spirita¬
liter sed carnaliter impen¬
dunt: Proinde cum dñs
diceret. hoc est mandatũ
meum ut diligatis mincẽ:
protinus addidit. sicut di¬
lexi uos: Acsi aperte dicat:
mentem nrãm ad rerũ tem¬
poraliũ delectationẽ trahit:
infirmiorẽ contra nos proxi¬
mum excitat: qui ea ipsa
quȩ diligimus. auferre mo¬
liatur: Nec curat antiquus
hostis hȩc faciens. ut terre¬
na tollat: sed ut caritatẽ
in nobis feriat: Nam in odi¬
um̃ repente exardescimus:
et dum foris inuicti esse cu-¬
pimus: intus grauiter feri¬
mur: Dum parua foris de¬
fendimus: intus amittimuᷤ
maxima: Quia dum rem di¬
ligimus temporalẽ: ueram
amittimus dilectionẽ: Omĩs

Expanded text:
ne sacra eloquia non contrane sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritaliter, sed carnaliter impendunt. Proinde cum Dominus diceret: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
cra eloquia
dñicis plena
sint prȩceptis:
quid est quod
de dilectione quasi de sin¬
gulari mandato dñs dicit.
hoc est preceptũ meum ut
diligatis inuicem: nisi quia
omne mandatũ de sola di-¬
lectione est. et omnia unũ
prȩceptũ sunt: Quia quic¬
quid precipitur: in sola ca¬
ritate solidatur: Ut emin
multi arboris rami ex una
radice prodeunt: sic multe
uirtutes ex una caritate ge.¬
nerantur:. Nec habet aliqͥd
uiriditatis ramus boni ope.¬
ris: si non manet in radice
caritatis: Prȩcepta ergo dm̃¬
ca. et multa sunt: et unũ:
Multa per diuersitatẽ ope¬
ris: unum in radice dilecti¬
ualiter autem ista di¬
sectio sit tenenda. ip
se insinuat. qui in plerisq
scripture suȩ sententiis. et
amicos iubet diligi in se:
et inmicos diligi propter
se: Ille enim ueraciter cari¬
tatem habet: qui et ami¬
cum diligit in deo. et mi¬
micum propter deum: Nã
sunt nonnulli. qui diligũt
proximos: sed per affectum
cognationis et carnis: Qui¬
bus tamen in hac dilectio¬

Expanded text:
cra eloquia dominicis plena sint praeceptis, quid est quod de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectiualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
temptu scłi se sequentibus:
centesimi fructus coprã pol¬
licetur: Hic centesimus fru¬
ctus qui in centesima oue
cum celesti lȩticia expletur:
hic centesimus fructus est
quem perfecte terrȩ uber¬
tas consequetur. qui ȩccłȩ
honor iam in sare cogno¬
mento est destinatus: et ia¬
ctura legis et fide euanglica
promerendus est: aAtq ita
ex nouissimis primos effi¬
ciendos: quia nouissimi ef¬
ficiantur ex primis:

Expanded text:
temptu saeculi se sequentibus, centesimi fructus copiam pollicetur. Hic centesimus fructus est, qui in centesima ove cum coelesti laetitia expletur. Hic centesimus fructus est, quem perfectae terrae ubertas consequitur. Qui Ecclesiae honor jam in Sarae cognomento est destinatus, et jactura legis ac fide evangelica promerendus est: atque ita ex novissimis primos efficiendos, quia novissimi efficiantur ex primis.
Abbreviated transcription (Latin):
non saltim credis quia ego
in patre. et pater in me
est Poterat hic dicere phi¬
lippus: Uideo quidem te: et
credo simillimũ esse patri:
Sed nunquid arguendus¬
est et obuirgandus: quicũ
similem uidet. etiam illum
cui similis est uult uidere:
Similem quidem noui: sed
adhuc alterum sine altero
noui: Non michi sufficit:
nisi et illum cui est iste si¬
milis nouerim: Ostende itaq
nobis patrem: et sufficit.
nobis: Sed ideo magister q¬
scipulum arguebat: qm̃ cor
postulantis uidebat. Tan¬
quam enim melior paten
esset quam filius: ita phi¬
lippus patrem nosse cupie¬
bat: et ideo nec filium sci¬
ebat: quo melius aliquid
esse credebat: Ad hunc sen¬
sum corrigendũ dictum est.
qui uidet me uidet et pa¬
trem: Quomodo tu dicis.
ostende nobis patrem: Ui¬
deo quomodo tu dicis: Non
alterum queris uidere simi¬
lem: sed illum putas esse.
meliorem: Non credis quia
ego in patre: et pater in me
est: Cur in similibus distan¬
tiam cupis cernere: cur inse.¬

Expanded text:
non saltem credis quia ego non saltem credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere Philippus: Video quidem te, et credo simillimum esse Patri; sed numquid arguendus et objurgandus est qui cum similem videt, etiam illum cui similis est vult videre? Similem quidem novi, sed adhuc alterum sine altero novi; non mihi sufficit, nisi et illum cujus est iste similis noverim. Ostende itaque nobis Patrem, et sufficit nobis. Sed ideo magister discipulum arguebat, qpostulantis videbat; tanquam enim melior Pater esset quam Filius, ita Philippus Patrem nosse cupiebat, et ideo nec Filium sciebat, quo melius aliquid esse credebat. Ad hunc sensum corrigendum dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Video quomodo tu dicas: non alterum quaeris videre similem, sed illum putas esse meego in Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inse
Abbreviated transcription (Latin):
det et patrem: Non utiq ut
ipse sit pater qui filius: sed
quod a patris similitudine
in nullo prorsus discrepet filuiᷤ
duo essent pater et fi¬
lius:⁊ non dictum esset. si cog¬
nouissetis me: et patrem me¬
um cognouissetis: Utiq enĩ
quia nemo inquit uenit ad
patrem nisi per me: si cogno¬
uissetis me et patrem meum¬
utiq cognouissetis: qm̃ ego
per quem uenitur ad patrẽ:
perducam uos ad eum. ut ip¬
sum etiam cognoscatis: Sed
qm̃ illi sum omnino similli¬
mus: amodo cognoscetis eũ.
cum cognoscitis me: et ui.¬
distis eum. si oculis cordis
uidistis me: Quid ergo est
quod dicis philippe: osten¬
de nobis patrem. et sufficit
nobis: Tanto inquit tem¬
pore uobiscũ sum. et non
cognouistis me philippe:
Qui uidet me: uid et et pa¬
trem: Quod si ad te multũ
est hoc uidere: saltim quod
uomodo enim dicis
inquit: ostende nobiᷤᷤ
patrem: Si me udisti qui
omni modo similis sum: ui¬
disti illum cui similis sum:
Quod si indere non potes:

Expanded text:
det et Patrem: non utique ut det et Patrem: non utique ut ipse sit Pater qui Filius, sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet Filius. duo essent Pater et Filius, non dictum esset, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis. Utique enim, quia nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me; si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: quoniam ego per quem venitur ad Patrem, perducam vos ad eum, ut ipsum etiam cognoscatis. Sed quoniam illi sum omnino simillimus, amodo cognoscetis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si oculis cordis vidistis me. 3. Quid ergo est quod dicis, Philippe, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis? Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Quod si ad te multum est hoc videre, saltem quod uomodo enim dicis, inquit, Ostende nobis Patrem? Si me vidisti qui omnimodo similis sum, vidisti illum cui similis sum. Quod si videre non potes,
Abbreviated transcription (Latin):
nes: certe quidam eorum.
quibus dicitur: et quo ua¬
do scitis. et uiam scitis: Ipse
est enim uia: Sed patrẽ ne.¬
sciebant: Ideo audiunt: si
cognouissetis me: et patrẽ
meum cognouissetis: Per me
utiq et illum: Alius emm
ego sum: alius ille: Sexta le¬
ed ne putarent dissimi¬
lem: et amodo inquit
cognoscetis eum: et uidistis
eum: Uiderunt enim eius si¬
millimum filium: sed ad mo¬
nendi fuerant talem esse etiã
patrem quem nondum uide.¬
bant: qualis est filius quẽ
uidebant: Et ad hoc ualet
quod postea philippo dicitur.
qui uidet me uidet et patrẽ:
Non quod ipse esset pater
et filius: quod in sabellia¬
nis qui uocantur etiam pa-¬
tripassiam catholica fides
damnat: sed quod tam simi¬
les sint pater et et filius:
ut qui unum norit: ambos
nouerit: Solemus enim de
simillimis duobus ita loqui
eis qui unum eorum uident:
et qualis est alius uolunt
nosse: ut dicamus: Uidistis
istum: illum uidistis: Sic ergo
dictum est: qui uidet me ui¬

Expanded text:
nes, certe quidam eorum nes, certe quidam eorum quibus dicitur, Et quo vado scitis, et viam scitis: ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant, ideo audiunt, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem. Non quod ipse esset Pater et Filius, quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat: sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum noverit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis est alius volunt nosse, ut dicamus: Vidistis istum, illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui me videt, vi
Abbreviated transcription (Latin):
tanto tempore cum
ip̃sis erat: et non cognosce¬
batur: Nonne ipse dixerat.
et quo ego uado scitis et ui¬
am scitis: et se nescire dicen¬
tes eos hȩc scire conuicerat.
addendo atq dicendo: ego
sum uia et ueritas et uitaͤ
Quomodo nunc dicit: tan¬
to tempore uobiscum sum et
non cognouistis me. cum pro¬
fecto et quo iret et uiamsci¬
rent: non ob aliud nisi quod
ipsum utiq scirent: Sed fa¬
cile ista soluitur questio: si
dicamus quod eum aliqui
eorum sciebant: aliqui nesci¬
ebant: atq in his qui nescie.¬
bant. et philippus erat: Vt
quod ait. et quo ego uado
scitis et uiam scitis: illis di¬
xisse intelligatur qui scie¬
bant: non philippo. cui di¬
ctum est: Tanto tempore
uobiscum sum: et non cos¬
nouistis me philippe:
qui filium iam noue¬
rant: etiam illud de patre
dictum est: et amodo cogno¬
scetis eum: et uidistis eum:
Dictum est enim propter
omnimodã similitudinem.
quȩ illi cum patre est: ut
ideo amodo dicerentur nos¬
se patrem: quia nouerant

Expanded text:
tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim propter omnimodam similitudinem quae illi cum Patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, quia noverant
Abbreviated transcription (Latin):
pra legem: Ille dñi occultus
defensor: hic publicus prȩ¬
dicator: Ille adhuc xp̃m ex
lege querebat.⁊iste iam su¬
pra legem relinquebat sua: et
dñm sequebatur: In¬

Expanded text:
pra legem; ille domini occultus defensor, hic publicus praedicator; ille adhuc Christum ex lege quaerebat. iste iam supra legem relinquebat sua et dominum sequebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
is michi fecistis: nisi et ante
iudiciũ in se oftenderet quod
dixisset: ut iidelicet demon¬
straret. quia quisquis nunc
bona opera indigentibus ex-¬
hihet. sei hec specialiter i¬
pendit: cuius hec amore ex¬
hibuerit: Et tanto in se plus
quisq maiorẽ mercedẽ reci¬
pit iquanto nec eum despi¬
cit: qui amplius despicien¬
dus uidetur: Quid enim in
humana carne sublimius
carne. xp̃i: quȩ est superan.¬
gelos exaltata: Et quid in
humana carne abiectius car¬
ne leprosi: que tumescentibꝰ
uulneribus scinditur. et ex¬
alantibus fetoribus imple¬
tur: Sed ecce in specie lepro¬
si apparuit: et is qui est ue¬
rendus super omnia: uideri
despectus infra omnia dedig.¬
natus non est: Cur hoc nisi
ut nos sensu tardiores admo¬
neret: quatinus quisquis ei
qui in cęlo est festinat assiste¬
re: humiliari in terra et com¬
ꝑati. etiam abiectis et despi-¬
cabilibus fr̃ibus non recuset:
Loqui caritati ur̃ȩ sub bre¬

Expanded text:
minimis, mihi fecistis , nisi et ante minimis, mihi fecistis , nisi et ante judicium hoc in se ostenderet quod dixisset; ut videlicet demonstraret quia quisquis nunc bona opera indigentibus exhibet, ei haec specialiter impendit cujus haec amore exhibuerit. Et tanto plus quisque majorem mercedem recipit, quanto nec eum despicit qui amplius despiciendus videtur. Quid enim in humana carne sublimius carne Christi, quae est super angelos exaltata? Et quid in humana carne abjectius carne leprosi, quae tumescentibus vulneribus scinditur, et exhalantibus fetoribus impletur? Sed ecce in specie leprosi apparuit; et is qui est reverendus super omnia, videri despectus infra omnia dedignatus non est. Cur hoc, nisi ut sensu nos tardiores admoneret, quatenus quisquis ei qui in coelo est festinat assistere, humiliari in terra et compati etiam abjectis et despicabilibus fratribus non recuset? Loqui charitati vestrae sub bre
Abbreviated transcription (Latin):
um ingressus: ei pater mo¬
nasterii dixit: frater mar¬
tiri: ubi est quem porta¬
bas: Cui ille respondit. di¬
cens: Ego si scissem quis es¬
set: pedes illius tenuissem:
Tunc idem martirius nar-¬
rabat: quia cum eum por¬
tasset: pondus eius mini¬
me sensisset: Aec mirum:
Quomodo enim pondus
sentire poterat: qui portan¬
tem portabat: Qua in re
pensandũ nobis est. quan¬
tum fraterna compassio ua¬
leat: quantũ nos ommpo¬
tenti deo uiscera miscđiȩ coi¬
iungant: Inde enimei qui
est super omnia propin¬
quamus: unde nos per cõ¬
passionẽ proximis etiam
sub nosmet ipsos deponi¬
mus: In rebus corporalibꝰ
nemo alta tangit: nisi qui
tenditur: In rebus uero spi¬
ritalibus certum est. quia
quanto plus per compassio¬
nem attrahimur. tanto al¬
tis uerius propinquamus:
Ecce autem redemptori gene¬
ris humani ad edificationẽ
nrãm minime sufficit. quod
in extremo iudicio dicturum
se esse perhibuit: quam diu
fecistis uni de his fr̃ibus me

Expanded text:
um ingressus, ei pater moum ingressus, ei pater monasterii dixit: Frater Martyri, ubi est quem portabas? Cui ille respondit, dicens: Ego si scivissem quis esset, pedes illius tenuissem. Tunc idem Martyrius narrabat quia cum eum portasset, pondus ejus minime sensisset. Nec mirum quomodo enim pondus sentire poterat, qui portantem portabat? Qua in re pensandum est nobis quantum fraterna compassio valeat, quantum nos omnipotenti Deo misericordiae viscera conjungant. Inde enim ei qui est super omnia propinquamus, unde nos per compassionem proximi etiam sub nosmetipsos deponimus. In rebus corporalibus nemo alta tangit, nisi qui tenditur; in rebus vero spiritalibus certum est quia quanto plus per compassionem attrahimur, tanto altis verius appropinquamus. Ecce autem Redemptori generis humani ad aedificationem nostram minime sufficit quod in extremo judicio dicturum se esse perhibuit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis