comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uattuor modis peccatũ ꝑpetrat̃ incorde. quattuor consũmat᷑ inopere
Incorde enĩ suggestione delectatione consensu et defensionis audatia ꝑpe
trac fiteñ suggestio ꝑ aduersariũ Delectatio ꝑcarnẽ. Consensus ꝑsp̃m de¬
fensionis audatia ꝑ elationẽ . Culpa enĩ qua terrerem̃ tẽdebuit extollit et dei¬
ciendo el euat. sed grauius el euando subplancat. Vnde e tilla primi hominis rec¬
delectata .ẽ. ada consensit qui etiã inquisit confitericulpã ꝑaudatiã noluit
rat᷑ Serpens sua sit : qui a occult̃ hostis mala cordib: hominũ latent̃ suggerit
cuadelectata ẽ quia carna ł sensus ad uerba serpentis mox sedelectatione subs¬
t̃nit. Ad sensũ uero adã mulieri p̃posit̃ posuit : quiadũcaro in delectationem
rapit etiã asuarectitudine sp̃s infirmatꝰ inclinat᷑. Etrequisi ẽadã consiteri¬
culpanoluit : quia uidelicet sp̃s quo peccando aueritate dis iungit᷑ eo inruna

Expanded text:
uattuor modis peccatum perpetratur in corde, quattuor consumatur in opere. In corde namque suggestione, delectatione, consensu et defensionis audacia pedelectatio per carnem, consensus per spiritum, defensionis audacia per elationem. Culpa enim quae terrere mentem debuit, extollit, et dejiciendo elevat, sed gravius elevando supplantat: unde et illam primi hominis recdelectata est: Adam consensit, qui etiam requisitus confiteri culpam., per audaciam noluit. generis non ignoratur. Serpens suasit, quia occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit: Eva delectata est, quia carnalis sensus ad verba serpentis mox se delectatione substernit. Assensum vero Adam mulieri praepositus praebuit, quia dum caro in delectationem rapitnoluit culpam, quia videlicet spiritus, quo peccando a veritate disjungitur, eo in ruinae
Abbreviated transcription (Latin):
eñ tuadulcis . et faciestua decora : Capite nob uulpesparuulas quaederioliuns
uineas: ra uinea nrã floruit: Dilectus m̃s mihi et egoilli qui pascit int̃ lilia do oeo
as piret dies etinclinant᷑ uinbrae: Neuertere simili sesto dilec tomi capreat aut
hinnulo ceruorũ suꝑmontes bethel: Inlectulomeo ꝓ noctes quaesiui q̃uediligit
animamea ꝓquaesiui illũ ẽtñ inueni  surgã et ciriubociuitatẽ : ꝑuicos et plateas
quaerã quedili& animameaxiuae suiuillũ e tñ inueni : Inuener meiugeles quicusto¬
diunt ciuitatẽ: N

Expanded text:
enim tua dulcis, et facies tua decora. Capite nobis vulpes parvulas, quae demoliuntur vineas: nam vinea nostra floruit. Dilectus meus mihi, et ego illi, qui pascitur inter lilia, donec aspiret dies, et inclinentur umbrae. Revertere, similis esto, dilecthinulo cervorum super montes Bether in lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea quaesivi illum et non inveni surgam et circuibo civitatem per vicos et plateas quaeram quem diligit anima mea quaesivi illum et non inveni invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem n
Abbreviated transcription (Latin):
inũ in iocuinditate creatũ ẽ non inebrietate abinitio. exulta¬
tio animae et cordis. uinũ moderate potatũ sanitas ẽ corpori
et animae . sobrius potus uinũmultum potatũ irritationẽ
et iram etruinasmultas facit. A maritudo animae uinũ
multũ potatũ ebrietatis animositas in prudentis offensio
minorans uirtutem et faciens uulnera. In conuiuio uininon
arguas proximũ et non despicias eũ in iocundita te illius.
uerbain ꝓperiiñ dicas illi et non prema s illum inrepetendo¬

Expanded text:
inum in iucunditate creatum est non in ebrietate ab initio exultatio animae et cordis vinum moderate potatum sanitas est et corpori et animae vinum multum potatum inritationem et iram et ruinas multas facit amaritudo animae vinum multum potatum ebrietatis animositas inprudentis offensio minorans virtutem et faciens vulnera in convivio vini non arguas proximum et non despicias eum in iucunditate illius verba inproperii non dicas illi et non premas illum in repetendo
Abbreviated transcription (Latin):
perũ cernit᷑ cũnihil pilla in hacuita humilib: reconpensat̃. Sed patientia pauperũ
in finẽ ñ peribit qui a tunceiꝰ gloria ꝑcipit᷑ cũ simulom̃ a laborio sa t̃minant᷑ Ser¬
uate ergo fr̃s inm̃tepatientiã eãq: cũ res exigit exercite in operatione. Nullũ ur̃ in
adodiũ ꝓximi contumeliosa uerba cõmoueant. Nulla periturarũ rerũ dãna ꝑ¬
tͥbent Sienĩ fixam̃temansura danaꝑtimescitis. dãnarerũ transeuntiũ grauia
ñ putatis. Siae t̃naere tributionis gloriã conspicitis. detẽporali in iuri añ doletis
Tolera teergo aduersariosuros. sedut fr̃s diligite quos toleratis. Aet̃na p̃mia
ꝓdãnis tẽporalib: quaerite Nequis quã urm suis seuirib: hancimplere possecon¬
fidat sed optinere p̃cib: ut ipsi hanc quiimperat praestet. Et scimꝰ quia petentes

Expanded text:
perum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur. Sed patientia pauperum perum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur. Sed patientia pauperum in finem non peribit, quia tunc ejus gloria percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur. Servate ergo, fratres, in mente patientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes
Abbreviated transcription (Latin):
patientientiae exercerisolet . Alianaq: s̃ quae a dõ aliaquae ab antiquo aduer
sario alia quita ꝓximo sustinemꝰ . Apximonãq ꝑsecutiones dãna et contume¬
lias ab antiquo enĩ aduersario tẽptam̃ta adõ autẽ flagellatoleramꝰ. Sed in
omnib: trib: his modis. uigi lantioculo semetipsã debet menscircũ spicere. Necon¬
tramala ꝓximi ꝑtrahat᷑ ad retributionẽ mali. Nec ontratẽptam̃ta aduersanii
seducat̃ad delectationeuł consensũ delicti. Nec̃tra flagella opificis ad excessuꝓ
ruat mꝰmurationis Perfecte enĩ aduersarius uincit᷑ quandomens nra etint̃ tẽpra¬
Aagella di c̃pescit am̃ niuratione Nechecagentes retribui nobp̃sentiabona reqͦ
incipiat quando omnis iã labor funditꝰcessat. Vnde et ꝑpsalmistã dicit᷑ Ninfine obli¬
uio erit pauperis patientia pauperũ ñ peribit infinẽ Quasi enĩperissepatientia pau¬

Expanded text:
patientiae exepatientiae exesario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, et damna, et contumelias; ab antiquo enim adversario tentamenta, a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetiipsam debet mens circumspicere: ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentaflagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis bona praesentiaincipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pau
Abbreviated transcription (Latin):
illacstare potuis set łthiergo quiuiderant et hiqui omninoniluiderant uno
om̃stimore ꝑcussi  territi fuger̃. Nullusq: illic adsistere . illomoriente potuit
ensateigit̃fr̃s. om̃ps ds̃ qualit̃ treat quando district̃ iud exuenturus ẽ si sic
adsistentis truit quando gratꝰ remuneransuenit. Aut qualit̃timeri potestcũ
uideri poterit si sic m̃ tespsentiũ strauit et quando uideri ñ potuit. Ecce fr̃s
nisculm̃ euex̃. Quidhuic souscondicor int̾ dedit de quo nob tantã gloriã in dieeiꝰ
exitꝰ etforis in notiĩ : quib: hunccredar:ꝰ nisi scĩ smartrrib sotiatũ que adtes¬
antib: corporeis quoq oculis babeatis spiritib constat. ẽẽ susceptũ. Nullo iste
ꝑcepit : ꝓbamꝰ cotidie ueru eẽ qđ ante nosdictũ ẽ quia scã eccła electorũ florib
plenahabet in pacelilia inbellorosas. Sciendũ p̃terea ẽ qđ trib: modis iurtus

Expanded text:
illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuitnipotens Deus qualiter terreat quando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri non potuit. Ecce, fratnis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo istecepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus
Abbreviated transcription (Latin):
ueluitã uł obitũ narrant. Era tautẽ huiꝰ linguarustica. sed doctauita. Hic ꝓamore
caelestis patriae cuncta dispexerat. possiderealiquid in hocmundo fugiebat . Tumult̃
deuitabat hominũ crebris acꝓlixiorib: orationib: intent᷑ erat . Virtꝰ tam̃ patientie
in eouehem̃ t̃ excreuerat . it aut eũ sibi amicũ crederet qui sib: molestiae aliquid
in rogasset. Red debat contumeliis gratias. si qđ in ipsa sua in opia eidãnũ fuisset
in latũ hoc maximũ lucrũ putabat. Om̃s suos aduersarios nilaliud quã adiuto¬
res aestimabat. Hunccũ dies mortis eiꝰ egredi decorportur gueret conuenerunt
lectũ illius hiqui conuenerant om̃s adsisterent. Alui corporeis oculis in gredien¬
tes angelos uider̃ sed dicerealiquid nullo modo potuer̃. Alii omnin onihiluider
sed om̃s qui aderant i tauem̃tis simꝰtimor ꝑculit ut nullus egrediente illa scã anima

Expanded text:
vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima,
Abbreviated transcription (Latin):
temartrrio in aꝑto opere ẽ. ferre uero contumelias odientediligere mar¬
trriũ ẽ in occulta cogitatione Nã quiaduos martrrii genera unũ in occulto
opere aliud in publico testat̃ ueritas qui ⁊ ebedei filios requerit dicens. Potes¬
tis biberecalicẽquẽ e gobibiturus sũ : Cuicũ ꝓte nꝰ responderent possumꝰ ulico
dñs responditdicens . Calicẽ quidẽm eũbibetis. quid eñ ꝑcaliceni sidolorem
passionis accipim : Dequo aliasdic̃ Pat̃si fieri potest transeat amecalixiste.
calicẽbiberit audiuit lohannesnãq nequaquã ꝑtrriũ uitã finiuit. sed tam̃
martrr exticit quia passione quãñ sascepitin corpore seruauit inmente
Nabre arbitror fr̃s lm̃i siunũ uob exẽplũ seruande patientiae deaedificationeloquar
Fuit quidã dieb nr̃is stephanꝰ nomine pat̃ monasteru iuxta reatinae urb̵ moenia cons

Expanded text:
te martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, marte martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: PossumuDominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. artyrium vitam finivit, sed tamen martyr exstitit, quia passionem quam non suscepit in corpore servavit in mente.  servandae patientiae ad aedificationem loquar. 8. Fuit quidam diebus nostris Stephanus nomine, pater monasterii juxta Reatinae urbis moenia const
Abbreviated transcription (Latin):
erubescat seque ñ red didisseconcumelias doleat et decerior arependeresi occasio
p̃beat᷑ quaerat. Quib:ergo istissimiles nisi his quiꝑ fortitudinẽ in cãpouictoress
sed ꝓneglegentiã post modũ intraurb̵claustrarapiunt : quib istis similes nisi
his quosinruent grauis languor auita ñ subtrahit sed leui t̃uenien s recidiua febris
occidit . Ile ergo ueracit̃ patientiã seruat quiet ad tẽp̃aliena malas inedolore
tolerat et haceadẽ retractans ꝑtulis se setalia exultat. Nebonũ patientia e
quietis tep̃rpereat qđ in ptͥbationib: custodit᷑. Sed quia natalẽ martrris
o dierna diecolim fr̃s mei nequaquã nos auirtute eiꝰ patientiaestimareex¬
traneos debemꝰ. Si enĩ adiuuante nos domino uirtutẽ patientiae seruare con¬
trrespossumꝰ etiã sinullo ferro ꝑcutientiũ trucidem̃. Mori qui ppea pseqen¬

Expanded text:
erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequen
Abbreviated transcription (Latin):
inferat. alterũ uero ꝓuocans ut contumelias lesus reddat. Sed quia ei iãuictor
extitit quẽ ad ꝓferandas contumelias cõmouit . contraillũ acrius dolet. que a drend¬
dendas in iurias cõmouere ñ potuit. Vnde fit ut toto serui tute contraeuerigat.
quẽ contu melias fortit̃ ꝑtulis se considerat. Quẽquia cõmouere in ipsa in iuriarũ
iaculationeñ potuit ab a ꝑ tocertamine interim recedens in secreta cogitatione
deceptionis tẽpꝰ inquirit. Et qui pubplicobello ꝑdidit ad exhibenda socculta ein¬
sidias exerdescit. Quietis nãq: iã tẽpr aduictoris animũ redit et ułdã narerũ
uł in iuriarũ iacula ad memoriã reduc̃ Cunctaq quae sibi in latas uehem̃ t̃ ex¬
agrans. fuis se intolerabilia ostendit. Etquiescentis animũ tante furor ec̃tbat
ut plerũq uirpatiens illa se aequanimit̃ tolleras se etiã postuictoriã captiuus

Expanded text:
inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus
Abbreviated transcription (Latin):
bonadocendo impendere si uiuendonesciat aequanimit̃ alienamalatolerare
quanto eni culmine uirt̃patientiae polleat rursũ salo monindicat dicens, melior
ẽ patiens uiro forti et quid ominat᷑ animosuo expugnator eurbiũ Minoresto
do eũ patientia in humilitate olerantiasternit. Sciendũ uero ẽ qđ plerũ
euenirepatientib solet :uce quid et prquo aduersa patiunt uł contumeuas
audiunt nullo dolorepulsent᷑ Et sic patientiã exhibeant ut custo direetiã cordis inno¬
centiã curent Sed cũ post paululũ haecipsa quae ꝑ tulerint ad memoriã reuocant igne
uehem̃ tis simidoloris instigant᷑ Argum̃ taultionis inquirunt et mansuetudi nẽ quã
tolerantes habuer in retractionesua semetipsos deiudicantes ꝑdunt. Callidus nãq:
aduersarius. bellũ contraduos mouet. Vnũ uidelicet in flãmas ut contumelias prior

Expanded text:
bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium Prodo eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ꝑ semetipsã ueritasdic̃ Diligite in imicosur̃os. bene facite his qui uos oderunt¬
Orate ꝓꝑsequentib: et calũ niantib uob. Virt̾itaq ẽ corã hominib: ad uersarios
tolerare sed uir tꝰ corã dõ diligere. Quia hoc solũ ds̃ sacrificiũ accipit qđ ante eiꝰ
oculos in altaribon ioperis flãma caritatis incendit. Sciendũ ueno qđ plerũq
ideo patientes ẽẽ uident̃ quia retribueremala ñ possumꝰ. Sed quiidarcomalũ
ñ retribuit qui anequa quã ualet ꝓculdubio ut p̃diximꝰ patien sñ ẽ qua patientia
ñ in ostensione in quirit̃ sed in corde. ꝑinpacientiae autẽuitiũ ipsa uirtutẽ nutrix
doctrina dissipat. scriptũ nãq ẽ. Doc trinauiri ꝓpatientiã noscit Tantoergo
quisq min ostendit̃ doct̃ quanto conuincit᷑ minꝰ patiens Neq enĩ potest ueraciẽ

Expanded text:
namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicosnamque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicossarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ oñ peribit. Vi delicet a ꝑtedicens. Curtimetis nepereat qđ inci sũdolet quando
et illud in uob perireñ potest qđ incis uñ dolet : Seqr̃. In patientia ur̃ a possidebi¬
tis animas uras. Idcircopossessio animae inuirtute patienti ae ponit̃ quia radixom¬
niũ custosq uirtutũ patientia .ẽ ꝑpatientiã uero possidemꝰ anima snrãs. quiandũ nob
ipsisdon aridiscim hoc ipsũ incipimꝰ possidereqđ sumꝰ. Patientia uero ẽ. aliena mala
aequanimit̃ ꝑpeti contraeũ quoq: qui mala in rogat nullo doloremordere. Nãqui
sic ꝑximimala portat ut tam̃ tacit᷑doleatec tẽp̃digner etributionis quaerat pati¬
entiã ñ exhibet sed ostendit. Scriptũ quippe .ẽ. Caritas patiens ẽ benigna .ẽ. patiens
nãq: ẽ ut alien amalatoleret Benigna uero ẽ ut ipsi setiã quos portatanet hino

Expanded text:
vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas nium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est ut aliena mala toleret, benigna vero est ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
condis sẽmeutiq abeo Tuuero home un animis duxm̃ s et notꝰm̃s : quisimul mecũ dulces
capiebascibos indomodi abulauimꝰ cũ consensu ł trursũ. Homo pacis mee in quosperauis
et quiedebat panes ineos ampliauit aduersũ me subplantationẽ. Acside traditoresuo
aptis uocib dicat Trans gressione eiꝰ tanto grauius ꝑtuli. quanto hanc abeo quim̃ sesse
uidebat᷑ sensi. Om̃ sergo electiquia sũmi capitis mẽbras. Caput quoq suũ in passionib:
sequunt᷑ Vt ipsos aduersarios insua morte sentiunt. dequorũ uita p̃sumebant st
tanto eis crescat mercesoperis . quanto eis uirtutis lucrũ ꝓfic̃ etex aliinaedã no cars
tatis. Sed quia duras quae p̃dicunc̃ dead flictione mortis. ꝓtenꝰ consolatiosubditur
degaudiore surrectioniscũdicit᷑. Capillus decapite ur̃o ñ peribit. Dcim̃ fr̃s quia
caro incisa dolet capillus incisus ñ dolet. Aitergomartrribi suis. Capillus decapite

Expanded text:
mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dvidebatur sensi. Omnes ergo electi, quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant, de quorum vita praesumebant: et tanto eis crescat merces operis, quanto eis vitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite
Abbreviated transcription (Latin):
super utrosq mulier cum uiro. fratres in adiutorium in
tempore tribulationis et super eos misericor dia liberabit
aurum et argentũ et constitutio pedum et suꝑ uerumq: con¬
siliũ bene placitũ facultates et uirtutes exaltant᷑ ẽt suꝑ haec

Expanded text:
super utrosque mulier cum viro fratres in adiutorium in super utrosque mulier cum viro fratres in adiutorium in tempore tribulationis et super eos misericordia liberabit aurum et argentum constituet pedem et super utrumque consilium beneplacitum facultates et virtutes exal
Abbreviated transcription (Latin):
creata sunt haec omnia. et propter illos factus est
it fides inseculum stabit. substantia in iustorum sicut
fluuius siccabitꝰ et sicui tronieruũ magnũm ꝓluuia ꝑsonabux¬
inaperiendo manus suas lact abitur. sic preuaricatores
in consummatione tabescent. Ne po tes impiorum non
multi plicabunt ramos. et radices inmunde super cacumen
fluminis ante omne faenũ euelletun. gratia sicut para¬
drsus in bene dictionibus et misericordia in seculo per¬
manet uita sibi sufficientis operami. Condulcabitur
et in ea in ueniesthesaurum fili aedificat io ciuitatis confir¬
mabit nomen et super hanc mulier in maculata computabit̃.
unũ etmus caletificantcor et suꝑ utraq: dilectiosapientiae tibiae et
psalteriũ suauẽ faciuntm lodiã et suꝑ utraq: lingua suauis.
Cratiam etspeciem desiderabit oculus tuus. et super hoc uiri¬
desationis. Amicus et sõdalis intempore conuenientes. et

Expanded text:
creata sunt haec omnia et propter illos factus est creata sunt haec omnia et propter illos factus est et fides in saeculum stabit substantiae iniustorum sicut fluvius siccabuntur et sicut tonitruum magnum in plin aperiendo manus suas laetabitur sic praevaricatores in consummatione tabescent nepotes impiorum non multiplicabunt ramos et radices inmundae super cacumen fluminis ante omnem faenum evelletur gratia sicut paradisus in benedictionibus et misericordia in saeculo permanet vita sibi sufficientis operarii condulcabitur et in ea invenies thesaurum fili aedificatio civitatis confirmabit nomen et super haec mulier inmaculata conputatur vinum et musica laetificant cor et super utraque dilectio sapientiae tibiae et psalterium suavem faciunt melodiam et super utraque lingua suavis gratiam et speciem desiderabit oculus tuus et super hoc viride sationis amicus et sodalis in tempore convenientes et
Abbreviated transcription (Latin):
ccupatio magna creata ẽ omnibus hominibus etiugum
graue superfilios adam. Adie exitus deuentre maris
eorum usq: indiem sepulturae in matrẽomnium Cogitato¬
neseorum et timorecordis adinuentio ex pectationis et
dies finitionis residentes super sedemgłorio samusq
adhumiliatum interra et cinere. Ab eo qui utitur hria¬
cincto et portat coronam usq: ad eum qui co operitur
linocrudo furor telus tumultus fluctuatio et timor
mortis. Iracundia perseuerans et contentio. et intẽpore
refeccionis incubile. somnus noctis inmutat scientiam
eius. modicum tam quã nihil in requie. et ab eo in somnis
quasi indie respectus. conturbatus ẽ in uisucor dissui
Tamquam qui eua serit in diebelli in tẽpore sulutis suae
exsur rexit et admirans adnullũtimorẽ cũ omnicarne
abhomine usque ad pecus. et super peccatores septuplũ
Adhaec mors sanguis contentio et romphea. oppre¬
siones famis et contritio. et flagella super iniquos

Expanded text:
magna creata est omnibus hominibus et iugum magna creata est omnibus hominibus et iugum grave super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium cogitationes eorum et timores cordis adinventio expectationis et dies finitionis residentes super sedem gloriosam usque ad humiliatum in terra et cinere ab eo qui utitur hyacintho et portat coronam usque ad eum qui operitur lino crudo furor zelus tumultus fluctuatio et timor mortis iracundia perseverans et contentio et in tempore refectionis in cubile somnus noctis inmutat scientiam eius modicum tamquam nihil in requie et ab eo in somnis quasi in die respectus conturbatus est in visu cordis sui tamquam qui evaserit in die belli in tempore salutis suae exsurrexit et admirans ad nullum timorem cum omni carne ab homine usque ad pecus et super peccatores septuplum ad haec mors sanguis contentio et romphea oppressiones famis et contritio et flagella super iniquos
Abbreviated transcription (Latin):
nicium neces sariae reiuuit ehominum. Aqua ignis et ferrum
lac et panis simila ginecis et mel et borrus uuac exolet met
uescimentum hacconinia scĩs inbonis sic etimpiis et pecaatorib:
in mala conuertentur sunt sp̃squia dundictam creati sunt
et infurore suo confirma uerunt tormenta sua Intempora
consummationis effundent uirtutẽ et furore meius quife¬
cit illos confundet. Ignis grando famis et mors omnia haec
aduiadicta creata sunt bestiarum dentes et scorpu et serpent
et rompheauindicans in ex terminium impios. Inmandat
cius aepulabuntur et superterrã in neces sicatep̃para¬
buntur et in temporibus suis non praeterient uerbum
propterea ab initio confirmatus sum et consiliatus sum
et cogitaui et scripta dimisi: Omnia opera bona etom ne
opus hora sua subministrabit non ẽ dicere hoc illo nequius
est Omnia enĩ intempore suopꝰrobabuntur et nunc i nom ni
corde etore conlaudate et benedicite nomen dñi.¬

Expanded text:
nitium necessariae rei vitae hominum aqua ignis et ferrum nitium necessariae rei vitae hominum aqua ignis et ferrum lac et panis similagineus et mel et botrus uvae et oleum et vestimentum haec omnia sanctis in bona sic et impiis et peccatoribus in mala convertentur sunt spiritus qui ad vindictam creati sunt et in furore suo confirmaverunt tormenta sua in tempore consummationis effundent virtutem et furorem eius qui fecit illos confundent ignis grando famis et mors omnia haec ad vindictam creata sunt bestiarum dentes et scorpii et serpentes et romphea vindicans in exterminium impios in mandatis eius epulabuntur et super terram in necessitatem praeparabuntur et in temporibus suis non praeterient verbum propterea ab initio confirmatus et consiliatus sum et cogitavi et in scripta dimisi omnia opera Domini bona et omne opus hora sua subministrabit non est dicere hoc illo nequius est omnia enim in tempore suo conprobabuntur et nunc in omni corde et ore conlaudate et benedicite nomen Domi
Abbreviated transcription (Latin):
fitemini illi inuoce labiorum uestrorum. Incanticis labiorum
eterniris. et sic dicetis in confessione. opera dñi uniuersa
bona ualde In uerbo eius stetit aqua sicut congeries et in
sermone oris illius sicut exceptoria aquarum. Qñm in prae¬
cepto ipsius placorsit et non ẽ minoratio insalute illius
Opera omnis carniscorã illo et non ẽ. quicquã abscondi¬
tũ aboculis eius Asaeculo usq: in saeculũ respicit et nihilẽ
mirabile inconspeccueius Nonẽ dicere quidẽ hoc aut
quide illud Omnia enim in temporesuo quaerentur
Bene dictio llius quasi fluuus inundabit . et quomocataclr¬
sinus aridam in ebriauit. sic ira ipsius gentes quae non exqui¬
sserunt eum hereditabit: Quomodo conuertit a quas in siccita
tem et siccata. ẽ terra etuiae illius uiis illorum directae sunt.
sic peccatoribioffeñsiones in iracius Bona boniscrenta sunt
abinitio sic nequissimis bonaet mala :TEHOEIISSI STIVC

Expanded text:
fitemini illi in voce labiorum vestrorum in canticis labiorum fitemini illi in voce labiorum vestrorum in canticis labiorum et cinyris et sic dicetis in confessione opera Domini universa bona valde in verbo eius stetit aqua sicut congeries et in sermone oris eius sicut exceptoria aquarum quoniam in praecepto ipsius placor fit et non est minoratio in salute illius opera omnis carnis coram illo et non est quicquam absconditum ab oculis eius a saeculo usque in saeculum respicit et nihil est mirabile in conspectu eius non est dicere quid est hoc aut quid est illud omnia enim in tempore suo quaerentur benedictio illius quasi fluvius inundavit et quomodo cataclysmus aridam inebriavit sic ira ipsius gentes quae non exquisierunt eum hereditem, et siccata est terra, et viae illius viis illorum directae sunt, sic peccatoribus offensiones in ira ejus. Bona bonis creata sunt ab initio, sic nequis
Abbreviated transcription (Latin):
pũintelligentiae i eplebir illã et ipse tam quam imbres mutet
e lociuia sapientiae suae et in oratione conficebiturdño. et
ipse diriget consiliũ eius et disciplinã et in abs conditis suis consi¬
liabitur . Ipse palam faciet disciplinam doctrinȩ suae
et inlegetesta menti dñĩgloriabitur. Conlaudabunt multi
sapientiam eius etusque in seculum non delebitur. Non
recedet memoria eius et nomeneius requiretur a generation
ingenerationẽ Sapientiam eius enarrabunt gentes et
laudemeius enuntiabit ecclesia. Si perman serit nomen:
derelinquet plusquammille. etsirequi euerio proderit illi
Adhuc consiliabor ut enarrem ut furore enim repletus sum
inuocedicit obauditeme diuini fructus. et quasi rosa plantata
su ꝑriuũ aquarũ fructificate : quasi libanus odorem suauitatis
habete florete flores quasililium. Date odorem et fron¬
dete ingratiam et conlaudate canticum et benedicite dñm
moperibus suis. Date nominieius magnificentiam et con¬

Expanded text:
u intellegentiae replebit illum et ipse tamquam imbres mittet eloquia sapientiae suae et in oratione confitebitur Domino ipse diriget consilium eius et disciplinam et in absconditis suis consiliabitur ipse palam faciet disciplinam doctrinae suae et in lege testamenti Domini gloriabitur conlaudabunt multi sapientiam eius et usque in saeculum non delebitur non recedet memoria eius et nomen eius requiretur a generatione in generationem sapientiam eius enarrabunt gentes et laudem eius nuntiabit ecclesia si inmanserit nomen derelinquet mille et si requieverit proderit illi adhuc consiliabor ut enarrem ut furore enim repletus sum in voce dicit obaudite me divini fructus et quasi rosa plantata super rivum aquarum fructificate quasi libanus odorem suavitatis habete florete flores quasi lilium date odorem et frondete in gratiam et conlaudate canticum et benedicite Dominum in operibus suis date nomini eius magnificentiam et con
Abbreviated transcription (Latin):
et uecordilocuta est. Aquae furtiua edultiores sunt. et panis absconditus.
suauior. Et ignorauit quod gigantes ibi sint. et in pro fundi sinferni conuiua eeiꝰ¬

Expanded text:
Et vecordi locuta est: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus Et vecordi locuta est: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior. Et ignoravit quod gigantes ibi sunt, et in profundis inferni convivae
Abbreviated transcription (Latin):
Immolauit uictimassuas. miscuit uinũ e eproposuit mensã suã. Misit ancillas
suase ut uocarent ad arcẽ et admoenia ciuitatis. Si quis ẽ paruulus ueniat
ad me. et insipientib: lacuta .ẽ. Venite comedite panẽ meũ . et bibiteuinum
quodmiscui uobis. Relinquite in fantiã etuiuite. et ambalateꝑuias prudentiae
Qui erudit derisorẽ i psesibi iniuriã facit. Et qui arguit impiũ. generat
maculã sibi. Noli arguere derisorem neo deritte. argue sapientẽ et diliget
te. Da sapienti occasionẽ et addetͣ ei sapientia. Doceiustũ et festinabit accipere
rincipiũ sapientiae timor dñi. et scientiascõrũ prudentia. Perme e ni multi¬
plicabunt᷑ diestui. et ad dẽttibi anniuitae.: Sisapiens fueris. tibi met ipsieris.
Si auic̃ inlusor solus portabmalũ. Mulier stulta et clamosa plenaq: in lecebris
tnihi lomninosciens. sedit inforib: domꝰ suae suꝑsellã in excelsa urbloco. ut
uocarec transeuntes iuã . et ꝑgentesitineresuo. Quis ẽ. paruulus declinet adine

Expanded text:
immolavit victimas suas miscuit vinum et proposuit mensam suam misit ancillas suas ut vocarent ad arcem et ad moenia civitatis si quis est parvulus veniat ad me et insipientibus locuta est venite comedite panem meum et bibite vinum quod miscui vobis relinquite infantiam equi erudit derisorem, ipse sibi facit iniuriam: et qui arguit impium, generat maculam sibi. noli arguere derisorem, ne oderit te: argue sapientem, et diliget te da sapienti et addetur ei sapientia doce iustum et festinabit accipere principium sapientiae timor Domini et scientia sanctorum prudentia per me enim multiplicabuntur dies tui et addentur tibi anni vitae si sapiens fsi autem illusor, solus portabis malum. Mulier stulta et clamosa, plenaque illecebris, et nihil omnino sciens, Sedit in foribus domus suae super sellam in excelso urbis loco, Ut vocaret transeuntes per viam, et pergentes iti
Abbreviated transcription (Latin):
catorationẽ sacrificiũ salutare adtenderemandatis et disce derea bom niniquitateet
piciationẽuitaresacrificius sup iniustitias et dep̃catio peccatis receder eabiniustitia Recribu&
gratiã quio ffere similaginẽ et qui fac̃misericordiã offert sacrificiũ beneplacitũ ẽ dĩorece
dereabiniquitate Ñ appareb ante conspectũ diuacuus haȩc enĩ om̃a ꝓpt̃ mandatũ di fiunt
Oblatio iustiin pinguat altare etodorsuauitatis ẽ in conspectualtissimi Sacrificiũ iusti
acceptũ ẽ et memoriã i ñ obliuiscetͥdñs bono animo gloriã red dedõ et ñminuas primitias
manuũ tuarũ In omnidato hilarẽ facuultũtuũ et in exultatione scĩfica decimastuas Da
et septies tantored dectibi. Noli offerremunera praua non eñĩ suscipietilla et noli in spi¬
in paupere et p̃cationẽ laesi exaudiet Non despiciet p̃cespopuli. Nec uiduã sieffundat
loquelã gemitꝰ Nonne lacrim ae uiduae ad maxillã descendunt et exclamatio eiꝰ suꝑde

Expanded text:
cat orationem. Sacrificium salutare est attendere mandatis, et discedere ab omni iniquitate: et propitiatio, litare sacrificium super injustitias; et deprecatio pro peccatis, recedere ab injustitia. Retribuit gratiam, qui offert similaginem; et qui facit misericordere ab iniustitia. non apparebis in conspectu dei uacuus. haec omnia propter mandatum domini fiunt. oblatio iusti inpinguat altare, et odor suauitatis est in conspectu altissimi. sacrificium iusti acceptum est et memoriam eius non obliviscetur Dominus bono animo gloriam redde Deo et non minuas primitias manuum tuarum in omni dato hilarem fac vultum tuum et in exultatione sanctifica decimas tuas da ns est et septies tantum reddet tibi noli offerre munera prava non enim suscipiet illa et noli inspiin paupere, et precationem laesi exaudiet. Non despiciet preces pupilli nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super
Abbreviated transcription (Latin):
serint principatũ gemet popuł. Uirqui amat sapientiã laeti¬
ficat patresuũ. qui autẽ nutritscortã perdecsubstantian
Rexiustus eriget terrã cur auarus destrueteã. Homo quiblandis fictis¬
q: sermonib: loquit᷑ amicosuo rete expandit pedib eiꝰ. Peccantẽ uirum
iniquũ in uolu& laquers. etiustus laudabit atq gaudebit. Nouit iustus
causã pauperũ impiusignorat scientiã. Homines pestilentes dissipant
ciuitatẽ sapientes uero auertant furorẽ. Virsapiens sicũstulto con

Expanded text:
serint principatum gemet populus vir qui amat sapientiam laetiserint principatum gemet populus vir qui amat sapientiam laetificat patrem suum qui autem nutrit scorta perdet substantiam rex iustus erigit terram vir avarus destruet eam homo qui blandis fictisque sermonibus loquitur amico suo rete expandit gressibus eius peccantem virum iniquum involvet laqueus et iustus laudabit atque gaudebit novit iustus causam pauperum impius ignorat scientiam homines pestilentes dissipant civitatem sapientes avertunt furorem vir sapiens si cum stul
Abbreviated transcription (Latin):
quicognoscit inuidicio faciẽ ñ facitbene iste et probuccella panis dos¬
rit ueritatẽ. Vir quifestinat ditari et aliis inuidet. ignorat quod ac ges¬
tas suꝑueniat ei . Qui corripit hominẽ gratiã postea inueniet padeñ
magis quã illequiꝑ linguaeblandim̃ta decipit. Qui subtrahit aliquo d
a patresuo et umatre et dicit hocnoniẽ peccatũ p̃artueps homia¬
deest. Quis eiactat er dilatat iurgia concitat. quis perat in dño sa¬
nabit Qui confidit incordesuostultus . ẽ. qui aut ẽ gradit sapiert
istelaudabit. Quidat paupari ñ indigebit. qui despicit dep̃cante
sustinebit penuriã. Facũ surrixerint impi abscondent homines
cu illi perierint multiplicabunt᷑ iusti. Viro qui corripie it̃ dura
ceruice contẽnit repentinus suꝑueniet intemitus ec eũ sapitas non
sequitur : Inmultiplicati oneiustorũ laetabit̃uulgus cũ impu sũp¬

Expanded text:
qui cognoscit in iudicio faciem non facit bene iste et pro buccella panis desqui cognoscit in iudicio faciem non facit bene iste et pro buccella panis deserit veritatem vir qui festinat ditari et aliis invidet ignorat quod egestas superveniat ei qui corripit hominem gratiam postea inveniet apud eum magis quam ille qui per linguae blandimenta decipit qui subtrahit aliquid a patre suo et matre et dicit hoc non est peccatum particeps homicidae est qui se iactat et dilatat iurgia concitat qui sperat in Domino saginabitur qui confidit in corde suo stultus est qui autem graditur sapienter iste salvabitur qui dat pauperi non indigebit qui despicit deprecantem sustinebit penuriam cum surrexerint impii abscondentur homines cum illi perierint multiplicabuntur iusti viro qui corripientem dura cervice contemnit repentinus superveniet interitus et eum sanitas non sequitur in multiplicatione iustorum laetabitur vulgus cum impii sump
Abbreviated transcription (Latin):
bona eius. Sapiens sibi uidet᷑ uirdiues.
pauper autẽ prudens scrutabitur eũ. In exultation eiustorũ multa glo¬
ria est regnantib impiis ruin aehominũ. Qui abscondit scelera sua non
diriget᷑ qui autẽ confessus fuerit et reliquerit ea miseri cordia conse¬
quetur. Beatus homo qui sem ꝑ est pauidus. quiuer om̃tis ẽ durae cor¬
ruet in malũ. Leorugiens et ursus esuriens. princepsimpius suꝑ populũ
pauperẽ. Dux indigens prudentiã multos opprimet ꝑ calũniã. Qui
autẽ odit auariciã longefient dies eius. Hominẽ quic alũniat᷑ animae
sanguinẽ siusq ad lacũ fuerit. nemosustinet. Qui ãbulat simpliciter
saluuserit . quiꝑ uersis in gredituruis c̃cidet semel. Qui operat᷑ uerrã
suã. saturabitur panib: qui sectatur ociũ replebitur aegestate. Viri
fidelis multũ laudabit᷑. qui autẽ festinat ditari nonerit in nocens.

Expanded text:
bona ejus. Sapiens sibi videtur vir dives: bona ejus. Sapiens sibi videtur vir dives: pauper autem prudens scrutabitur eum. In exsultatione justorum multa gloria: regnantibus impiis ruinae hominum. Qui abscondit scelera sua, non dirigetur: qui autem confessus fuerit, et reliquerit ea, misericordiam consequetur. Beatus homo, qui semper est pavidus: qui vero mentis est durae, corruet in malum. Leo rugiens, et ursus esuriens, princeps impius super populum pauperem dux indigens prudentia multos opprimet per calumniam qui autem odit avaritiam longi fient dies eius hominem qui calumniatur animae sanguinem si usque ad lacum fugerit nemo sustentet qui ambulat simpliciter salvus erit qui perversis ingreditur viis concidet semel qui operatur terram suam saturabitur panibus qui sectatur otium replebitur egestate vir fidelis multum laudabitur qui autem festinat ditari non erit innocens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtas prata et apparuer̃ herba euirentes: etcollectas faena demontib:
tuos inneces saria dom tuae. et aduictũ ancillistuis
pugit impius nemine ꝑsequente. iuscus autẽ quasileo confidens absq terroreeriꝰt
Propt̃ peccata trae multi principes ei et propt̃ hominis sapientiã et horũ scientiã
qua edicunt᷑ uita ducis longior erit. Virpauꝑ calũ nians pauperes similis. ẽ im¬
bri uebem̃ti inquoparatur fames. Quiderelinquunt legẽ laudant impiũ qui
custodiunt succeduntꝰ contraeũ . Virimali ñ cogitant iudiciũ qui autẽrequir᷑
dñm anĩ aduertunt omnia. Melior ẽ. pauꝑ ambulans in simplicitatesua
messatores confundit patremsuũ. Quico aceruat diuitias esuris fenor eliberal
in pauperes congregateas. Qui declinat aurẽ suã neaudiat legẽ . oratio eius
erit ex secrabilis:
ui decipit iustos inuiamala. in interitu suo
corruet. et simplices possidebunt

Expanded text:
sunt prata et apparuerunt herbae virentes et collecta sunt faena de montibusunt prata et apparuerunt herbae virentes et collecta sunt faena de montibuum in cibos tuos in necessaria domus tuae et ad victum ancillis tuis fugit impius nemine persequente iustus autem quasi leo conPropter peccata terrae multi principes ejus: et propter hominis sapientiam, et horum scientiam quae dicuntur, vita ducis longior erit. Vir pauper calumnians pauperes, similis est imbri vehementi, in quo paratur fames. Qui derelinquunt legem, laudant impium: qui custodiunt, succenduntur contra eum. uiri mali non cogitant iudicium: qui autem requirunt dominum, animaduertent omnia. melior est pauper ambulans in simplicitate sua essatores, confundit patrem suum. Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali in pauperes congregat eas. Qui declinat aures suas, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet: et simplices possidebunt
Abbreviated transcription (Latin):
et pro alienis aufercipignus: Quibenedicet proximosuo uocegr andidenoc¬
te consurgens. Maledicenti similis ẽ. tecta ꝑstillantia in diefrigoris et
litigio samulier conparant᷑ : Qui retinet eã quasi quiuentũ teneat. et oleũ
dexteraesuae uocabit. ferrũ ferro acuit et homo ex acuet faciẽ a mici sut
Quiseruat ficũ comedet fructũ ei. et quicustos ẽ. domini suiglori ficabitur
Quomodo ina quis resplendent uultus prospicientiũ. siccorda hominũ mani¬
festas prudentib: Infernus et ꝑditio ñ replebunt : Similit̃ et oculi hominum
in satiabiles : Quomodo probat̃ in conflatorio argentũ et infornace aurũ.
sic probatꝰ homo oresaudantis. Si contuderis stultũ inpila quasitipsanas
feriente de suꝑpilo: ponauferet᷑ ab eo stultitia eiꝰ : Diligent̃ agnosceuultũ
pecoristii tuosq grages considera : Nenĩ habebi siugit᷑ potestatẽ sed corona
tribuetꝰ in generatione generationũ.

Expanded text:
nedicit proximo suo voce grandi de nocnedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgens maledicenti similis erit tecta perstillantia in die frigoris et litigiosa mulier conparantur qui retinet eam quasi qui ventum teneat et oleum dexterae suae vocabit ferrum ferro acuitur et homo exacuit faciem amici sui qui servat ficum comedet fructus eius et qui custos est domini sui glorificabitur quomodo in aquis resplendent vultus prospicientium sic corda hominum manifesta sunt prudentibus infernus et perditio non replentur similiter et oculi hominum insatiabiles quomodo probatur in conflatorio argentum et in fornace aurum sic probatur homo ore laudantis si contuderis stultum in pila quasi tisanas feriente desuper pilo non auferetur ab eo stultitia eius diligenter agnosce vultum pecoris tui tuosque greges considera non enim habebis iugiter potestatem sed corona tribuetur in generatione generationum
Abbreviated transcription (Latin):
sed irastulti utroq grauior. Ira ñ hab& miseri cordiã nec erũ pens furor
et impecũ concitati ferrequis poterit
elior ẽ. manifesta
correptio quã amor absconditus. Melioras uũlnera diligentis quã
fraudulenta odientis oscula. Anima satur ata calcabit fauũ. animaesuri¬
ens et amarũ dulcesum it. Sicut auis transmigrans denido suo. sic uir qui relin¬
quidlocũsuũ. Vnguento etuariis odorib: delectat᷑cor et bonis amici consilus
anima dulcoratur amicũtuũ . et amicũ pacristui nedimiseris. et domũ fratris
tui nein grediaris indie afflictionis tuae : Meliorẽ uicinus iuxta : quam
frat̃ procul. Stude sapientiae filimi et laetifica cormeũ ut possis expro¬
branti respondere sermonẽ : Astutus uidens malũ absconditus ẽ paruuli
transcutes sustine redis pendia : Tolleuestim̃tũ ciquis popondit ꝓextraneo

Expanded text:
sed ira stulti utroque gravior ira non habet misericordiam nec erumpens furor sed ira stulti utroque gravior ira non habet misericordiam nec erumpens furor et impetum concitati ferre quis poterit melior est manifesta correptio quam amor absconditus meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta odientis oscula anima saturata calcabit favum anima esuriens et amarum pro dulce sumet sicut avis transmigrans de nido suo sic vir qui relinquit locum suum unguento et variis odoribus delectatur cor et bonis amici consiliis anima dulcoratur amicum tuum et amicum patris tui ne dimiseris et domum fratris tui ne ingrediaris in die adflictionis tuae melior est vicinus iuxta quam frater procul stude sapientiae fili mi et laetifica cor meum ut possim exprobranti respondere sermonem astutus videns malum absconditus est parvuli transeuntes sustinuere dispendia t