comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam pridem prophetis nuntiantibus canebantur qua eo pera tã multa sunt utunus liber
ad conplenda omnia satis nonsit. Enumerabo igitur illa breuiter atq generatĩ sine
ulla ꝑsonarũ ac locorum designatione ut exponendã passionis eiuscrucis querati¬
onem possim peruenire quodiã dudum festinator acies uirtutes eius fuerunt
quas a pollo portentificas appellauit. quod quacumq: iter faciebat aegros ac debiles
& omni morborum genera laborantes. un ouerbo unoq: momento reddebat in columesadõ.¬
ut menbris omnibus captireceptis repente uiribus roborati ipsi lectulos suos repor¬
tarent in quibus fuerant paulo antedelati. claudis uero ac pedũ uitio ad flictis
non modo gradientis sed &iã currendidabat facultatem. Tũ quorũ caet᷑a lumina
in altis simis tenebris erant eorũoculos in pristinũ restituebat aspectũ mutorũ

Expanded text:
iam pridem prophetis nuntiantibus canebantur. quae opera tam multa sunt, ut unus liber iam pridem prophetis nuntiantibus canebantur. quae opera tam multa sunt, ut unus liber ad conplectenda omnia satis non sit. enumerabo igitur illa breuiter atque generatim sine ulla personarum ac locorum designatione, ut ad exponendam passionis eius crucisque rationem possim peruenire, quo iam dudum festinat oratio. uirtutes eius fuerunt quas Apollo portentificas appellauit, quod quacumque iter faciebat, aegros ac debiles et omni morborum genere laborantes uno uerbo unoqut membris omnibus capti, receptis repente viribus roborati, ipsi lectulos suos reportarent, in quibus fuerant paulo ante delati. Claudis vero ac pedum vitio afflictis, non modo gradiendi, sed etiam currendi dabat facultatem. Tunc quorum caeca lumina in altissimis tenebris erant, eorum oculos in pristinum restituebat aspectum. Mutorum
Abbreviated transcription (Latin):
acseabeo quem inlus tratum uenerat separare. proptereaquiatam fidelis extitit.
quia sibinihil prorsus adsumpsit ut mandatamittentis impler& & sacerdotis perpe¬
tui dignitatẽ. & regis summihonorem &iudici potestatem & dĩ nomen accepit
qm̃ desecunda natiuitate diximus qua se hominibus in carne monstrauit ueniamus
ado pera illamiranda quae tum essent caelestis indicia uirtutis magnũ iudaei pu¬
tauerunt cum primum coepit adolescere. Tinctus est abiohanne in iordaneflu¬
mine ut lauacro spiritali peccata non sua quaeutiq: non habebat. sed carnis quã
gerebat aboler&. it quem ad modũ iuda eos suscepta circũcisione. sic &iãgentes
saptismo idest purificiroris ꝑfusione saluaret . Tumuox de caelo audita est. filius
non prestigiimagicis quaem hilueri acsolidi osten Tant. sedui acpotestate solidi quȩ

Expanded text:
ac se ab eo quem inlustratum uenerat separare. propterea quia tam fidelis extitit, ac se ab eo quem inlustratum uenerat separare. propterea quia tam fidelis extitit, quia sibi nihil prorsus adsumpsit, ut mandata mittentis inpleret, et sacerdotis perpetui dignitatem et regis summi honorem et iudicis potestatem et dei nomen accepit. Quoniam de secunda natiuitate diximus, qua se hominibus in carne monstrauit, ueniamus ad opera illa miranda, quae cum essent caelestis indicia uirtutis, magum Iudaei putauerunt. cum primum coepit adolescere, tinctus est ab Iohanne propheta in Iordane flumine, ut lauacro spiritali peccata non sua, quae utique non habebat, sed carnis quam gerebat aboleret, ut quemadmodum Iudaeos suscepta circumcisione, sic etiam gentes baptismo id est purifici roris perfusione saluaret. tum uox audita de caelo est: filius non praestrigiis magicis, quae nihil ueri ac solidi ostentant, sed ui ac potestate caelesti: quae
Abbreviated transcription (Latin):
utsi quidem iudȩi quoque quibussolis arcanumdĩ creditum fuerat relictodõuus
ad colenda figmenta in r&iti dȩ monum fraudibus aberrassent. nec increpiti
ꝑꝓph&as reuertiaddm̃ uellent filium suum principemangelorum legauit adho¬
mines uteos conuerter& abimpiis & uanis cultibus ad cognos condum dm̃ uerum
Item ute orum mentes adstulutia ad sapientiam ab iniquitate adiustitiae opera
traducer& Nȩ sunt uiȩdĩ in quibuseum ambulare prȩcepit. Ea et prȩcepta quae
seruanda mandauitille uero exhibuit dõfidem. docuitenim quod ds̃ unus sit eũq
solum coliõ porter& necum quam seipsedm̃dixit. Quia non seruass& fidem simis¬
sus ut dĩtoller& & unum ad serer& inducer& alium pra& erunum hocerat non de
uno dõ facere prȩconium neceius quimis erat sed suum proprium negotium gerere.

Expanded text:
— siquidem Iudaei quoque, quibus solis arcanum dei creditum fuerat, relicto deo uiuo — siquidem Iudaei quoque, quibus solis arcanum dei creditum fuerat, relicto deo uiuo ad colenda figmenta inretiti daemonum fraudibus aberrassent nec increpiti per prophetas reuerti ad deum uellent —, filium suum principem angelorum legauit ad homines, ut eos conuerteret ab inpiis et uanis cultibus ad cognoscendum et colendum item ut eorum mentes a stultitia ad sapientiam, ab iniquitate ad iustitiae opera traduceret. hae sunt uiae dei in quibus eum ambulare praecepit, haec praecepta quae seruanda mandauit. ille uero exhibuit deo fidem: docuit enim quod unus deus sit eumque solum coli oportere, nec umquam se ipse deum dixit, quia non seruasset fidem, si missus ut deos tolleret et unum adsereret, induceret alium praeter unum. hoc erat non de uno deo facere praeconium nec eius qui miserat, sed suum proprium negotium gerere
Abbreviated transcription (Latin):
potius quam futuris. Locutusigitur deihũ filiodĩ utostender&seum primo inhumili¬
tate & carneuenturum Hȩcestenim uestis sordida ut parar& templumdõ. & sicut
titio igni amburer& id est ab hominibus cruciamenta perferr& . & adultimum ex¬
tingueretur. titionemenim uulgus appellat extractum foco torrens emius tum
ex tinctum quomod o autem & cum quibus mandatis adõ mitteretur interram
declarauit s psdĩ ꝑproph& amdicens futurum ut cumuoluntatem summipatris
fideliter & constanter impless& acciper& iudicium atqueim perium sempiter¬
num Si inuiis meis inquitambulaueris & precepta mea seruaueris tuiudica¬
bisdomummeamiquȩ fuerint uia edi & quȩ prȩceptaeius. nec ambigium ne cobscurũ
est Dsenimcum uider& malitiam & falsorumdeor uicultus perorbemter ras
ita in ualius se utiam nomeneius ex hominum memoria fuiss& paene sublatum

Expanded text:
potius quam futuris. locutus est igitur de Iesu filio dei, ut ostenderet eum primo in humilipotius quam futuris. locutus est igitur de Iesu filio dei, ut ostenderet eum primo in humilitate et carne uenturum. haec est enim uestis sordida, ut pararet templum deo et sicut titio igni ambureretur id est ab hominibus cruciamenta perferret et ad ultimum extingueretur. titionem enim uulgus appellat extractum foco torrem semiustum et extinctum. quomodo autem et cum quibus mandatis a deo mitteretur in terram, declarauit spiritus dei per prophetam docens futurum ut cum uoluntatem summi patris fideliter et constanter inplesset, acciperet iudicium atque imperium sempiternum. si in uiis meis inquit ambulaueris et praecepta mea seruaueris, tu iudicabis domum meam. quae fuerint uiae dei et quae praecepta eius, nec ambiguum nec obscurum est. deus enim cum uideret malitiam et falsorum deorum cultus per orbem terrae ita inualuisse, ut iam nomen eius ex hominum memoria fuisset paene sublatum
Abbreviated transcription (Latin):
adihm̃dicens. Hȩc dicit dñis omni potens si inuiis meis ambulaueris. & precepta mea
seruaberis tuiudicabis domum meam & dabotibi qui conuertentur in medio horum
circumstantium Auditaq: ihs sacerdos magnȩ quis nonigitur captos mentibus tum
fuisse iudeo s arbitretur quicum hȩc & legerent & audirent ne farias manusdõ suo
cȩsaris quoiesus fixus est prope quingentia nninumerantur. si quidem darii & alexan¬
driadoleuit a &ate quifuerunt non multo post quam tarquinius superbus exac¬
tusest sedilli prorsus eodem modo falsi deceptiq s̃. putantes hȩc deiesu essedicta
filio naue qui successor moysi fuit. Aut de sacerdote iesu filioiesedech. in quos nihil
congruit eorum quȩ proph& a narrauit non enim sordidatium quam illi fuer̃
cum alter eorum potentissimuf princeps fuiss& alter sacerdos aut perpersi sunt
aliquid ad uersi uttam quamtitio exignieiectus putarentur. Autaliquando
in conspectudĩ & angelorumsteterunt : Aut proph&ade pra&eritis loquebatur

Expanded text:
m dicens: Haec dicit Dominis omnipotens: si in viis meis ambulaveris, et praecepta mea servaveris, tu judicabis domum meam, et dabo tibi, qui conversentur in medio horum circumstantium. Audi itaque, Jesu sacerdos magne. Quis non igitur captos mentibus tum fuisse Judaeos arbitretur, qui cum haec legerenmperii Tiberi Caesaris, quo Iesus fixus est, prope quingenti anni numerantur, siquidem Darii et Alexandri adoleuit aetate, qui fuerunt non multo post quam Tarquinius Superbus exactus est. sed illi rursus eodem modo falsi deceptique sunt putantes haec de Iesu esse dicta filio Naue, qui successor Moysi fuit, aut de sacerdote Iesu filio Iosedech: in quos nihil congruit eorum quae propheta narrauit. non enim sorditati umquam illi fuerunt, cum alter eorum potentissimus princeps fuisset, alter sacerdos, aut perpessi sunt aliquid aduersi, ut tamquam titio eiectus ex igni putarentur, aut aliquando in conspectu dei et angelorum steterunt aut propheta de praeteritis loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
exceptione facta dicer& causas rationesq dum taxat rerum caelestium seu natu¬
ralium quia sunt abditȩ nesciriposse qui a nullus doceat necquaeri oportere qua
inueniri quaerendo nom possint: qua exceptione interposita & frsicos ad monuis s&
nequaererent eaquae modum excederent cogitationis humanȩ & seipsum calum¬
niae inuidi aliberass& & nobi scerte dediss& aliquid quod sequeremur . Nuncautẽ
cum ab aliis sequendis nos relaxerit. Neuelimus plusscire quam possumus nonminus
a sequoq ipsore traxit. Quisenimuelit laborare. Nequicquam sciat ut eius modi sus¬
ciperedoc trinam ut &iam communem scientiam dat᷑. quaes idoctrinae st̃ scien¬
tia const& necesseest sinon est : qui stam stultus ut discendum id & ut in quo aut nihil

Expanded text:
exceptione facta diceret causas rationesque dumtaxat rerum caelestium seu natuexceptione facta diceret causas rationesque dumtaxat rerum caelestium seu naturalium quia sunt abditae nec sciri posse, quia nullus doceat, nec quaeri oportere, quia inueniri quaerendo non possint. qua exceptione interposita et physicos admonuisset, ne quaererent ea quae modum excederent cogitationis humanae, et se ipsum calumniae inuidia liberasset et nobis certe dedisset aliquid quod sequeremur. nunc autem cum ab aliis sequendis nos retraxerit, ne uelimus plus scire quam possumus, non minus a se quoque ipso retraxit. quis enim uelit laborare, ne quicquam sciat, aut eiusmodi suscipere doctrinam, ut etiam communem scientiam perdat? quae si doctrina est, scientia constet necesse est, si non est, quis tam stultus, ut discendum id putet in quo aut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
possumus dicere. Vt enimnihil sciendum sit aliquid sciri necesse est . Nam sinihil omnino
scias id ipsum scirinihil possecolletur Ita qui uel ut sententiae loco pronuntiat nihil sciri
tam quam perceptum profitetur & cognitum: ergo aliquid sciripotest. Huicsimile est
illud quod inscholis proponisol& in asystitageneris exemplum somnias sequendam
ne somnus creder&. Sienim crediderit . tum sequetur ut non sit credendum. Si autem
non crediderit tum sequetur ut credendum sit. Ita sinihil sciri potest necesseest id
ipsum sciri quodnihil sciatur. Siautem scitur non posse sciri. falsum est ergo quod
dicitur nihil sciriposse sic inducitur digma sibiipsum repugnans seque dissoluens:
sed homouersutus ceteris filo sofis scientiam uoluit eripere ut eam domi abs conder&
Nam sibi illam profecto non ad imit quialiquid ad firmat ut c&eris adimat: sed nihil
agit: Appar& enimac furem suum prodit quanto facer& sapientius acuerius. si

Expanded text:
possumus dicere. ut enim nihil sciendum sit, aliquid sciri necesse est: nam si nihil omnino scias, id ipsum, sciri nihil posse, tolletur. ita qui uelut sententiae loco pronuntiat nihil sciri, tamquam perceptum profitetur et cognitum: ergo aliquid sciri potest. huic simile est illut quod in scholis proponi solet in asystati generis exemplum, somniasse quendam ne somniis crederet. si enim crediderit, tum sequetur ut non sit credendum, si autem non crediderit, tum sequetur ut credendum sit. ita si nihil sciri potest, necesse est id ipsum sciri, quod nihil sciatur, si autem scitur non posse sciri, falsum est ergo quod dicitur nihil sciri posse. sic inducitur dogma sibi ipsi repugnans seque dissoluens. sed homo uersutus ceteris philosophis scientiam uoluit eripere, ut eam domi absconderet — nam sibi illam profecto non adimit qui aliquid adfirmat, ut ceteris adimat —: sed nihil agit; apparet enim ac furem suum prodit. quanto faceret sapientius ac uerius, si
Abbreviated transcription (Latin):
perseuerant Nec considerant quales sint. sed ex hac probatas atq ueras esse confidunt
quode a sueteres tradiderunt : tantaquerest auctoritas uetustatis. ut inqiurere ineam
scelus eẽdicatur: Itaq creditur ex passim tamquam cognitȩ ueritati: Denique a pua
cueronem sicdicit Cottaluciliohabes baloe. Quid corta quid pontifexessentiat: fac
nunc ego intellegam quid tusentias. ate enimphilo sophorationemreligionis accipere

Expanded text:
perseverant: nec considerant quales sint; sed ex hoc probatas atque veras esse confidunt, perseverant: nec considerant quales sint; sed ex hoc probatas atque veras esse confidunt, quod eas veteres tradiderunt, tantaque est auctoritas vetustatis, ut inquirere in eam scelus esse dicatur. Itaque creditur ei passim, tamquam cognitae veritati. Denique apud Ciceronem sic dicit Cotta Lucilio: « Habes, Balbe, quid Cotta, quid pontifex sentiat. Fac nunc ego intelligam, quid tu sentias; a te enim philosopho rationem religionis accipere
Abbreviated transcription (Latin):
ergodiis manubias & rapinassuas. quoscerte necesse est in becillos esse ac summae
uirtutis expertes sisubiecti sunt cupiditatibus : Curenim caelestes eosputemus side¬
siderant aliqui de terra. uelbeatos sialiquarre Indigent. uelin corruptos siuo¬
iuptati habent eam quibus appetendiscupiditas hominum noniimeritodam¬
natur: Veniunt igitur addeos. nontam religionis gratia. quaenulla potest esse
in rebus male partis & corruptibilibus. quamuqiurum oculis hauriant nitorẽ
leuigatimarmoris aut eboris aspiciant. ut insignes lapillis & coloribus uestes
uel distinciagemmis fulgentibus pocula bisati abily ontemplation econtractent.
& quanto fuerint ornatiora templa & pulchriara fimulaera. tantoplusmaiestatis habere
credurtur: adeo. religio eorum nihilest aliud quam quod cupiditas humana miratur:
Hae suntreligiones quassibi amaioribus su istraditas pertinacissime tueri ac defendere

Expanded text:
ergo diis manubias et rapinas suas, quos certe necesse est inbecillos esse ac summae ergo diis manubias et rapinas suas, quos certe necesse est inbecillos esse ac summae uirtutis expertes, si subiecti sunt cupiditatibus. cur enim caelestes eos putemus, si desiderant aliquid de terra, uel beatos, si aliqua re indigent., uel incorruptos, si uoluptati habent ea in quibus adpetendis cupiditas hominum non inmerito damnatur? ueniuut igitur ad deos non tam religionis gratia, quae nulla potest esse in rebus male partis et corruptibilibus, quam ut aurum oculis hauriant, nitorem leuigati marmoris aut eboris aspiciant, ut insignes lapillis et coloribus uestes uel distincta gemmis fulgentibus pocula insatiabili contemplatione contrectent.  quanto fuerint ornatiora templa et pulchriora simulacra, tanto plus maiestatis habere creduntur: adeo religio eorum nihil est aliut quam quod cupiditas humana miratur. hae sunt rel
Abbreviated transcription (Latin):
ususui fecit : Dupliciergo ratione peccator ab insipientibus. primum quodele¬
menta id est dĩ opera cõ praeferunt. de in de quod elementorum ipsorũ figu¬
ras humanaspeciae conprehensas colunt: Namsolis lunȩq. simula cra huma¬
num in modunt formant: It emignes & terrae& maris quae illi uilcanum.
uestam neptunum uocant: Necelementis ipsis inapertꝯlitant: tanta homines ima¬
gine incupiditas ten& ut iamuiliora ducantur illaqua e uera sunt. Auro scilic&
& geninis & eboredelectantur: Horum pulchritudo agnitoꝵ praestringit oculos.
necullam religionem putant ubicumq. illa non fulserint : Itaq sub obtentudeorum
auaritia &cupiditas colitur: Creduntenim deosamare quicquid ipsi concupiscunt.
quic quidest propter quod furtar& homicidia & la trocinia cotidie saeuiunt.
propterquod bella pertotum orbempopulos urbesq subuertunt: Consecrant

Expanded text:
usum sui fecit. Duplici ergo ratione peccatur ab insipientibus, primum quod eleusum sui fecit. Duplici ergo ratione peccatur ab insipientibus, primum quod elementa id est dei opera deo praeferunt, deras humana specie comprehensas colunt. Nam solis lunaeque simulacra humanum in modum formant; item ignis, et terrae, et maris, quae illi Vulcanum, Vestam, Neptunum vocant; nec elementis ipsis in apertginum cupiditas tenet, ut iam uiliora ducantur illa quae uera sunt: auro scilicet et gemmis et ebore delectantur. horum pulchritudo ac nitor praestringit oculos nec ullam religionem putant ubicumque illa non fulserint. itaque sub obtentu deorum auaritia et cupiditas colitur. credunt enim deos amare quidquid ipsi concupiscunt, quidquid est propter quod furta et homicidia et latrocinia cottidie saeuiunt, propter quod bella per totum orbem populos urbesque subuertunt. consecrant
Abbreviated transcription (Latin):
est. ergo illa omnia quae sunt ineo nondu sunt. seci dei membra. quaeutiq
solidii nomen accipere non possunt : Necenim recte quis dixerit mom¬
brahominis unius multos homine seẽ. sed tamen non est similis comparatio animalis
& mundi : Animalonim quia sensu praeditum esbieiã mem bra eius habent sen sum:
nec nis ia corpore duulsa brutescunt : Cuius igiturrei similitudinem gerit mundus.
nimirum ipsidocent cum factum eẽ non diffitentur. ut esset dus & hominibus qua¬
si cõmunis domus: Siergo est constructus ut domus nec ipsed eus est. nec elem̃ta
quae sunt partes eius qui aneq: domus habere dominũ suipotest .neq: illa de quibus
domusconstat: Non tantũ igitur ueritate. sed &i ã uerbis. suis reuincuntur: Sic̃
enim domus in usũ habitandi factaper senihilsentit. dominoq. subiec taẽ quieã
fecit aut i colit : t amundus persenihilsentiens factori deo sub iacet : quieum in

Expanded text:
est, ergo illa omnia quae sunt in eo non dii sunt, sed dei membra, quae utique est, ergo illa omnia quae sunt in eo non dii sunt, sed dei membra, quae utique sola dei nomen accipere non possunt.. nec enim recte quis dixerit memhominis unius multos homines esse. sed tamen non est similis comparatio animalis et mundi. animal enim quia sensu praeditum est, etiam membra eius habent sensum nec nisi a corpore diuulsa brutescunt. cuius igitur rei similitudinem gerit mundus? nimirum ipsi docent, cum factum esse non diffitentur, ut esset diis et hominibus quasi communis domus. si ergo est constructus ut domus, nec ipse deus est nec elementa, quae sunt partes eius, quia neque domus habere dominium sui potest neque illa de quibus domus constat. non tantum igitur ucritate, sed etiam uerbis suis reuincuntur. sicut enim domus in usum habitandi facta per se nihil sentit dominoque subiecta est, qui eam fecit aut incolit, ita mundus per se nihil sentiens factori deo subiacet, qui eum in
Abbreviated transcription (Latin):
lunt aegrptii: sed reseo peruenit ut & ranȩ & culices & formicaedisee uiue¬
antꝰ quia & ipse sinest sensus & ex parte mundi sunt : Ita sẽperargumenta ex
falso petita ineptos & ab surdos exitus habent: quid quoqidem ipsi a iunt deoꝵ
& hominũ causa mundũ eẽ constructum. quasi cõ munẽ domu ergo enundus
necds est necammans si constructus est. animans enimnon construitur. sed nasci¬
tur: It siest ae dificatus. sic utiq. tam quã domus tãquã nauis: estergo aliquis
artifex mundids & seor sumerit mundus qui factus est. seorsũ ille qui fecit : Iã
illud quã repugnans & absurdũ quod cum caelestes ignes c&era que mundi ele¬
menta deoseos ad firment idẽ mundum ipsum deumdicunt: Quomodo
potest ex multorum deorum aceruo unus deus confici. si astradii sunt.
mundus ergo nondeus. sed domicilium deorumest : Si uero mundus deus

Expanded text:
lunt Aeglunt Aegantur, quia et ipsis inest sensus et ex parte mundi sunt. ita semper argumenta ex falso petita ineptos et absurdos exitus habent. quid quod idem ipsi aiunt deorum et hominum causa mundum esse constructum quasi communem domum? ergo mundus nec deus est nec animans, si constructus est: animans enim non construitur, sed nascitur, et si est aedificatus, sic utique tamquam domus, tamquam nauis. est ergo aliquis artifex mundi deus et seorsum erit mundus qui factus est, seorsum ille qui fecit. iam illut quam repugnans et absurdum, quod cum caelestes ignes ceteraque mundi elementa deos esse adfirment, idem mundum ipsum deum dicunt! quomodo potest ex multorum deorum aceruo unus deus confici? si astra dii sunt, mundus ergo non deus, sed domicilium deorum est. si uero mundus deus
Abbreviated transcription (Latin):
& mundum & non est pars mundihomo sicut corporis membrum: Potest enĩ mundus
eẽ sine homine. sicut uͥbs & domus : at quinut domus unius hominis habitaculumẽ
& urbs unius populi Sic& mundus domiciliũ totius generis humam. & aliud estođ
in colitur. aliud quod in colit: Sed illidumstudent id qđ falsosusceperat confirma¬
re& sonsibilem ec̃ mundũ & dm̃ non uiderunt argumentorum su&. consequentia:
Namsimundipars est homo & sensibilis est mundus quia homosentit : ergo quia mor¬
tali sest homo. mortalis sit. & mundus necesse est nec tantũ mortalis. sed &omnib:
morbis passionibusq. subiectus : Et econtrario sideus estmundus. & partes eius ut
q: in mortales sunt. ergo & homods̃ est. quia pars est ut dicitis mundi: Si homo.
ergo & ium̃ta & pecudes & ceteragenerabestiarũ & auiũ & piscium. quõ & illa
eodõmodosentiunt & mundi partessunt. ad hoctolerabileest: Nam & haec co¬

Expanded text:
et mundum, et non est pars mundi homo sicut corporis membrum: potest enim mundus et mundum, et non est pars mundi homo sicut corporis membrum: potest enim mundus esse sine homine sicut urbs et domus. atquin ut domus unius hominis habitaculum est et urbs unius populi, sic et mundus domicilium est totius generis humani: et aliut est quod incolitur- , aliut quod incolit. sed illi dum student id quod falso susceperant confirmare, et sensibilem esse mundum et deum, non uiderunt argumentorum suorum consequentia. nam si mundi pars est homo et sensibilis est mundus, quia homo sentit, ergo quia mortalis est homo, mortalis sit et mundus necesse est nec tantum mortalis, sed et omnibus morbis passionibusque subiectus. et e coique immortales sunt; ergo et homo Deus est, quia pars est ut dicitis mundi. Si homo; ergo et jumenta, et pecudes, et caetera genera bestiarum, et avium, et piscium; quoniam et illa eodem modo sentiunt, et mundi partes sunt. At hoc tolerabile est: nam et haec co
Abbreviated transcription (Latin):
dipartes sunt. ducẽ possunt : ergone mundus quidem totus deus est : quẽ idem ipsi
sto ici & animantẽ & sapientem eẽ contendunt. & propter oꝯdeum in quo tam
inconscantes fuerunt ut nihilab his dictum sit quod non ab isdẽ fuerit eũ er¬
sum: Siceni argumentantur fieri non posse . ut sensucareat quod sensibilia
ex segenerat. mundus aut̃ generat hominẽ qui ẽ sensu p̃aitus. ergo & ipsum
oẽ sensibile i itẽsi ne sensu eẽ non passe cuius pars habeat sensũ : lgi tur
quia homo sensibilis est &iamundo cuius parsest homo ineesensum. propositiones quidẽ
uere sun & sen sibileee quod sensu p̃ditum gignat & habere sensum. Cuius pars sensu aue¬
tasit sed ad sũptiones falsae. quibus argum̃ta concludunt. quiacneq mundus gene¬
rat hominẽ ne que homomundi parsest : Nam hominẽ a principio idem ds̃ fecit qui

Expanded text:
di partes sunt, dii esse possunt, ergo nec mundus quidem totus Deus est, quem idem ipsi di partes sunt, dii esse possunt, ergo nec mundus quidem totus Deus est, quem idem ipsi Stoici et animantem et sapientem esse contendunt, et propterea Deum in quo tam inconstantes fuerunt ut nihil ab his dictum sitsum. sic enim argumentantur: fieri non posse ut sensu careat quod sensibilia ex se generat; mundus autem generat hominem, qui est sensu praeditus: ergo et ipsum esse sensibilem; item, sine sensu esse nou posse cuius pars habeat sensum: igitur quia homo sensibilis est, etiam mundo cuius pars est homo inesse sensum. propositiones quidem uerae sunt, et sensibile esse quod sensu praeditum gignat et habere sensum cuius pars sensu aucta sit, sed adsumtiones falsae quibus argumenta concludunt, quia neque mundus generat hominem neque homo mundi pars est. nam hominem a principio idem deus fecit qui
Abbreviated transcription (Latin):
minauit: Totnumero taliq deus simula crafigura Anposuit caelo ꝑque atras
sparsa tenebras Clara pruino saeiiussit dare lumina nocti: Quo dsi fierinom po¬
test ut stellȩ dusint. ergone solquidem aclunadueẽ possunt: quoniã luminibus
astrorum non ratione differunt. sed magnitudine: quod sihi dii non sunt : ergo
neccaelũ quidẽ in quo illa omnia continent : similimodo sit̃ra quã calcamus quã
subigimus & colimus aduictũ deus non est. ne c ͤampi quidẽ acmontes duert̃:
sihi i non sunt ergone tellus quidẽ uniuers ꝙdeus uideri potest: Itemsi aqa
quae seruit animantibus adusumbibendi. aut lauandideus nonẽ : nefontes
quidẽ ex quibus aqua profluit: si fontes non sunt : neflumina quidem quae defonti¬
buscolliguntur : si flumina quoq dinon sunt : ergo & mare quod ex flum in ibus
constat deus haberi non potest: quod sineq caelũ neq t̃ra. neq: mare quaemun

Expanded text:
minauit: tot numero talique deus simulacra figura inposuit caelo perque atras minauit: tot numero talique deus simulacra figura inposuit caelo perque atras sparsa tenebras clara pruinosae iussit dare lumina nocti. quodsi fieri non potest ut stellae dii sint, ergo ne sol quidem ac luna dii esse possunt, quoniam luminibus astrorum non ratione differunt, sed magnitudine. quodsi hi dii non sunt, ergo ne caelum quidem in quo illa omnia continentur. simili modo si terra, quam calcamus, quam subigimus et colimus ad nidum, deus non est, ne campi quidem ac montes dii erunt: si hi non sunt, ergo ne tellus quidem uniuersa deus uideri potest. item si aqua, quae seruit animantibus ad usum bibendi aut lauandi, deus non est, ne fontes quidem ex quibus aqua profluit; si fontes non sunt, ne flumina quidem quae de fontibus colliguntur; si flumina quoque dii non sunt, ergo et mare quod ex fluminibus c
Abbreviated transcription (Latin):
ut non modolucis atq tenebrarĩ inutuae uicis situdines fierenti quibus laboris & qui¬
&is alternaspatia constarent. sed &iam frigoris & caloris. ut diuersorũ temporum
uis ac potestas uel generandis. uel maturan dis frugib: conueniret: quã sollertia diui¬
nȩ potestatis in machinandis itineribus astrorum qui a filosofinonuidebant anima¬
liaeẽ sideraputauerunt tã quã pedibus &s pontemon diui naratione procederent :
Curaut̃illa ex cogitauerit deus. quis non intellegit scilic& nesolis lumine decedente
nimiũ caecanox tetris atq horrentib: tenebris ingrauescer&. nocer&q: uiuentibus :
itaq & caelumsimul mirauarietate distinxit & tone bras ipsas multis minutis que
luminibus temperauit: quanto igiturnasoprudentius quã illi quis apientiae stu
dere seputant qui sensit ad eo lum in ailla ut horroremtenebrarũ depellerent
instituta: Iscum librũ quofoena mena breuit̃ conp̃hendit histribus uersibus ter¬

Expanded text:
ut non modo lucis ac tenebrarum mutuae vicissitudines fierent, quibus laboris et quietis alterna spatia constarent; sed etiam frigoris et caloris, ut diversorum temporum vis ac potestas, vel generandis, vel maturandis frugibus conveniret. Quam solertiam divinae potestatis in machinandis itineribus astrorum, quia philosophi non videbant, animalia esse sidera putaverunt; tamquam pedibus, et sponte, non divina ratione procederent. Cur autem illa excogitaverit Deus, quis non intelligit? Scilicet ne solis lumine decedente, nimium caeca nox tetris atque horrentibus tenebris ingravesceret, noceretque viventibus. Itaque et coelum simul mira varietate distinxit, et tenebras ipsas multis minutisque luminibdere se putant, qui sensit a deo lumina illa ut horrorem tenebrarum depellerent instituta! is eum librum quo Phaenomena. breuiter conprehendit his tribus uersibus ter
Abbreviated transcription (Latin):
patrisdĩ praedituf: quomodo aut̃ uoluerit in quarto libro docere conabimur:
Deinde fecit alterũ. in quo indolos diuinȩstirpis non ꝑmansit : Itaq suapte iniu¬
dia tãquã ueneno infectus ẽ. & exbono admalũ transcedit: suoq arbitrio quod
illi adeoliberũ fuerat datum contrariũ sib in om̃ ad sciuit: Vnde appar&cunc¬
torũ malorum fontẽ eẽ liuorẽ : Inui dit enim illi antecessorisuo . quidõ patri

Expanded text:
patris dei praeditus. quomodo autem id uoluerit, in quarto libro docere conabimur. patris dei praeditus. quomodo autem id uoluerit, in quarto libro docere conabimur. deinde fecit alterom, in quo indoles diuinae stirpis non permansit. itaque suapte inuidia. tamquam ueneno infectus est et ex bono ad malum transcendit suoque arbitrio, quod illi a deo liberum fuerat datum, contrarium sibi nomen a.dsciuit. unde apparet cunctorum malorum fontem esse liuorem. inuidit enim illi antecessori suo, qui deo patri
Abbreviated transcription (Latin):
tionererum contrariarum duitius immoratus aut oblitus eẽ propositiuidear. aut
crimenloquacitatis incurram : Exponamigitur istorũ omnium rationẽ quo facili¬
us res difficiles & obscura eintellegantur. & hasomnes simulati numinis praestri¬
gias reuelabo: quibus inducti homines aueritati sui a longius recesserunt: sed repe¬
tam longe altius . ut siquis adlegendũ ueri expers & ignarus accesserit. instruat :
atq intellegat quodtandem sit caput horum & causa mal&. & lumine accepto suos
actotius generis humani perspiciagerrores: Cum es set ds̃ ad excogitandum ꝓ¬
uidentissimus ad faciendum sollertissimus ante quamor dir&ur hocopus mundi
quõ plemi & consũ matiboni fons in ipso erat: Sicut est semper. ut ab eo bonũ tam¬
quãriuus orretur. longe que profluer&: ꝓ dux̃ similẽ sui spiritũ quie& urtibus

Expanded text:
tione rerum contrariarum diutius inmoratus, aut oblitus esse propositi uidear aut tione rerum contrariarum diutius inmoratus, aut oblitus esse propositi uidear aut crimen loquacitatis incurram. Exponam igitur istorum omnium rationem, quo facilius . res difficiles et obscurae intellegantur, et has omnes simulati numinis praestrigias reuelabo, quibus inducti homines a ueritatis uia longius recesserunt. sed repetam longe altius, ut si quis ad legendum ueri expers et ignarus accesserit, instruatur atque intellegat quod tandem sit caput horum et causa malorum, et lumine accepto suos ac totius generis humani perspiciat errores. cum esset deus ad eicogitandum prouidentissimus, ad faciendum sollertissimus, antequam ordiretur hoc opus mundi, quoniam pleni et consummati boni fons in ipso erat, sicut est semper, ut ab eo bonum tamquam riuus oreretur longeque proflueret, produxit similem sui spiritum, qui esset uirtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
futamedio circo ad suppliciũ duxerat : Ideoq: ludos instaurario portere : quod cum ille
neglexis set. eodem diefilium perdidisse: Apseaut̃ grauimorbo eẽ correptus : & cum
rur sus eandem imaginẽ carneret quaerentẽsatis nepoe narum pronec lecto imperio
pepondisset . lectica delatus ad consules &omnire insenatuex posita recepis secor poris
firmitatem suisq pedibus domũ redisse: Illud quoq: sõnum nonminoris ad mira¬
tionis fuit : quocaes araugustus diciture ẽ seruatus : Nam cumbello ciui li bruti a no
implicitus grauimorbo abstinere proeliostatuis set: medico eius artorio mineruae
speties obuersa ta est : monens ne propter corporis in becillitatem castrisse caes ar
contineret : Itaq in aciem lecti caperlatus est & eodemdie abruto castra capta sunt :
multa praeterea possuntsimilia exempla proferri. sed uereor nesi fuero in proposi¬

Expanded text:
furca medio circo ad supplicium duxerat, ideoque ludos instaurari oportere: quod cum ille furca medio circo ad supplicium duxerat, ideoque ludos instaurari oportere: quod cum ille neclexisset, eodem die filium perdidisse, ipse autem graui morbo esse correptus; et cum rursus eandem imaginem cerneret quaerentem satisne poenarum pro neclecto imperio pependisset, lectica delatus ad consules et omni re m senatu exposita recepisse corporis firmitatem suisque pedibus domum redisse. illut quoque somnium non minoris admirationis fuit quo Caesar Augustus dicitur esse seruatus. nam cum bello ciuili Brutiano inplicitus graui morbo abstinere proelio statuisset, medico eius Artorio Mineruae species obuersata est monens, ne propter corporis inbecillitatem castris se Caesar contineret. itaque in aciem lectica perlatus est et eodem die a Bruto castra. capta sunt. multa practerea. possunt similia exempla proferri, sed uereor ne si fuero in proposi
Abbreviated transcription (Latin):
tus xiam mn. anconutu rullius cum apudtoos euerso aesculapii lucoelas sẽ
fecisset eodem poste aloco amilitibis cucsaris intorfectus est : His exemplis ad¬
iungitur prrrhus. qui sublataex thesauro proserpinae locrensis pecunia
naufragium fecit. acuicins doalaoribus in lisas est. ut nihipraxeream
pecuniam in colome repperir&ur: Ceres quo que miles iamultum sibi
apud homines uenerationis adiecit : Nam cum ab alexandro captaciuitas
esset. ac militos adeamss poliandam in rupissentoculos. omnium repen¬
te obiectus fulgor ignis exturuit : Ropperiunt somnia quac uim de orum¬
unde antisr ostendere : tiberionamq atinio homini plebeio perquietẽ obuersatis eẽ iuppit̃
dicitur & praecepis seuit consulibus & senatui nuntiar& ludis circensibus proximis
prae sultorẽ si bi displicuisse: quod autronius maximus quidam uerberatũ seruũ sub

Expanded text:
tus diam Marci Antonii Turullius cum aput Coos euerso Aesculapii luco classem tus diam Marci Antonii Turullius cum aput Coos euerso Aesculapii luco classem fecisset, eodem postea loco a militibus Caesaris interfectus est. his exemplis adiungitur Pyrrhus, qui sublata cx thensauro Proserpinae Locrensis pecunia naufragium fecit ac uicinis deae litoribus inlisus est, ut nihil praeter eam pecuniam incolume reperiretur. Ceres quoque Milesia multum sibi aput homines uenerationis adiecit. nam cum ab Alexandro capta ciuitas esset ac milites ad eam spoliandam inrupissent, oculos omnium repente obiectus fulgor exstinxit. rppehuntur etiam somnia quae uim deorumuideantur ostendere. Tiberio namque Atinio homini plebeio per quietem obuersatus esse Iuppiter dicitur et praecepisse, ut consulibus et senatui nuntiaret ludis Circensibus proximis praesultorem sibi displicuisse, quod Autronius Maximus quidam uerberatum seruum sub
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ semper ipudicaes set habita obnimios corporiscultus deamsũ missis genibus oras¬
se. ut si se castam iudicaret suumc ingulum sequeretur . Ita nauem quae abomniiuuen¬
tute non ualuit cõmoueri. ab una mulier ereẽ cõmotam : Illud aeq mirum quod luae
se uenionte aesculapius epidauro accitus urbem romam diuturna pestilentia li¬
beras se perhibetur : Sacrilegi quoq: numeraripos sunt . quorum praesentibus
poenis in iuriam suani diu indicas secreduntur : Appius daudiuscensorcum ad ser¬
uos publicos sacraherculis transtulis set liminibus orbatus est. & potitiorũgons
quae prodidit intraunius anno tempus extine taest : ltẽ censor fuluius cumex
iunonis laciniae tẽplomarmore as tegulas abtulis sot. quibu saedem fortunȩ ae¬
questris quam romifecerat tegeret: &mente captus est & amis sisduobus
filuis in yllrri comilit intibus sũ inoanim mȩrore amsumptus est: Prao fec¬

Expanded text:
quae semper inpudica esset habita ob nimios corporis cultus, deam submissis genibus orasquae semper inpudica esset habita ob nimios corporis cultus, deam submissis genibus orasse, ut si se castam iudicaret, suum cingulum sequeretur: ita nauem, quae ab omni iuuentute non ualuit commoueri, ab una muliere esse commotam. illut aeque mirum, quod !up saeuiente Aesculapius Epidauro accitus urbem Romam diuturna pestilentia. liberasse perhibetur. sacrilegi quoque numerari possunt, quorum praesentibus poenis iniuriam suam dii uindicasse creduntur. Appius Claudius censor cum ad seruos publicos sacra Herculis transtulisset, luminibus orbatus est et Potitiorum gens, quae prodidit, intra unius anni tempus extincta est. item censor Fuluius cum ei Iunonis Laciniae templo marmoreas tegulas abstulisset, quibus aedem Fortunae Equestris quam Romae fecerat tegeret, et mente captus est et amissis duobus filiis in Illyrico militantibus summo animi maerore consumptus est. praefec
Abbreviated transcription (Latin):
cepiss& ad firmar& que nauius possi. capeigitur inquithanc cotmeam quenoua¬
cula dissiceat ille incunctanter accepit. ac secuit: Deinde illud quod eistor & pollux
bello latino apud lacum uiturnȩ uisi sunt equorum sud arem abluentes cũ ȩdes eorũ
quae uncta fontierat suasponte patius s& Idembello macedomico eius albis insiden¬
tes P uatieno romam nocte uenienti s eobtulis sedicuntur. nuntiantes eodie regem
perse inuictum atq captum quod paucis postdiebus literae pauliuerum fuis sedo¬
cuerunt: Illũd&i am mirabile quod simulacrum fortuna emuliebris nonsemel
locutum esse traditur: Itemiunonis monetae cum captis ueis unus exmilitibus
ad camtransferendam missus iocabundus adudens interrogauit ut rum neromã
migrareuelle uelleres pondit: Caudia quoque proponitur in exemplũ mira¬
culi : Namcum ex libris sibyllinis sidȩa materesset accita & inuadotiber iniflu¬
minis nauis quque habatur haesi set. necullaui cõmoueretun claudiamferunt

Expanded text:
cepisset, adfirmaretque Nauius posse, \'cape igitur inquit \'hanc cotem eamque nouacula dissice\'. at ille incunctanter accepit ac secuit. deinde illut, quod Castor et Pollux bello Latino aput lacum Iuturnae uisi sunt equorum sudorem abluentes, cum aedes eorum quae iuncta fonti erat sua sponte patuisset. idem bello Macedonico equis albis insidentes Publio Vatieno Romam nocte uenienti se obtulisse dicuntur nuntiantes eo die regem Persen uictum atque captum: quod paucis post diebus litterae Pauli uerum fuisse docuerunt. illut etiam mirabile, quod simulacrum Fortunae Muliebris non semel locutum esse traditur, item Iunonis Monetae, cum captis Veiis unus ex militibus ad eam transferendam missus iocabundus ac ludens interrogaret utrumne Romam migrare uellet, uelle respondit. Claudia quoque proponitur in exemplum miraculi. nam cum ex libris Sibyllinis Idaea mater esset accita. et in uado Tiberini fluminis nauis qua uehebatur haesisset nec ulla ui commoueretur, Claudiam ferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
causa nẽ scimur bonum : quod si fecissent filosofi non quod semel ad prehenderan
tueri ꝑtinaciter maluissent : profecto ꝑuenissent aduerum hoc ut ostendimodo ⁊
quod si non fuit eorum qui cȩlestes animas unacum corporibus extingunt : Illita¬
mem qui de immortalitate animȩ disputant intellegeredebuerunt. Ideo pro¬
positam nobis eẽ uirtutem ut perdomitis libidinibus rerumq: terrestrium cu¬
piditate superata purae acuitrices animȩ addm̃ id ÷ adoriginem suam reuer¬
tantur. Id circo enim soliani mantium ad as pectum caeli erectisumus ut sum

Expanded text:
causa nascimur bonum. quod si fecissent philosophi, non quod semel apprehenderant causa nascimur bonum. quod si fecissent philosophi, non quod semel apprehenderant tueri pertinaciter maluissent, profecto peruenissent ad uerum hoc, ut ostendi modo. quod si non fuit eorum qui caelestes animas una cum corporibus extinguunt, illi tamen qui de inmortalitate animae disputant intellegere debuerunt ideo propositam nobis esse uirtutem, ut perdomitis libidinibus rerumque terrestrium cupiditate superata purae ac uictrices animae ad deum id est ad originem suam reuertantur. idcirco enim soli animantium ad aspectum caeli erecti sumus, ut sum
Abbreviated transcription (Latin):
cis ipsius ut quascumq: miserias libeat sustinere Cumigitur laborio sahaec &
breuis uita non tantũ hominũ sed &iam c&erarum animantium consensu magnũ
bonũ eẽ ducatur : manifestum ẽ eandem sũ mum acꝑfectum fieribonum si& fi¬
necareat & omnimalo. Deniq ne moum quã exstitiss& qui hanc ipsam breuẽ
contemner& aut subir& . nisis peuitae longioris Nam illipro salute ciuiumuo¬
luntaria est seneci optulerunt. sicut thebis meneceus athenisco drus romae
tatem opinione ciuium consequi putauisent. Quitamen & sinescierunt im mortali¬
talis uiamres eos tamen non fefellit: Si enim uirtus diuitias &opes ideo contem¬
nit quia fragiles sunt uoluptates. Ideo qui a breues ergo & uitam fragilem breuẽq:
i deo contenit ut solidam & ꝑ p&uam consequatur Ipsaigitur cogitatio ꝑordinẽ
gradiens & uniuersa considerans ꝑducitnos ad ex imium illud & singulare cuius

Expanded text:
cis ipsius, ut quascumque miserias libeat sustinere. cum igitur laboriosa haec et cis ipsius, ut quascumque miserias libeat sustinere. cum igitur laboriosa haec et breuis uita non tantum hominum, sed etiam ceterarum animantium consensu magnum bonum esse ducatur, manifestum est eandem summum ac perfectum fieri bonum, si et fine careat et omni malo. denique nemo umquam extitisset qui hanc ipsam breuem contemneret aut subiret mortem nisi spe uitae longioris. nam illi qui pro salute ciuium uoluntariae se neci optulerunt, sicut Thebis Menoeceus, Athenis Codrus, Romae tatem opinione ciuium consequi putauissent. qui tamenetsi nescierunt inmortalitatis uiam, res eos tamen non fefellit. si enim uirtus diuitias et opes ideo contemnit, quia fragiles sunt, uoluptates ideo, quia breues, ergo et uitam fragilem breuemque ideo contemnit, ut solidam et perpetuam consequatur. ipsa igitur cogitatio per ordinem gradiens et uniuersa considerans perducit nos ad eximium illut ac singulare cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ta percorpus : epicurus dm̃beatum & i corruptum uocat quia sempiter¬
nus est. Beatitudo enim perfecta eẽ beb& ut nihilsit quodeam uexare aut
minuerereat immutare possit  Nec aliter quicquam ex istim aribeatũ
potest. nisi fuerit in corruptum. In corruptum autẽ nihilest nisi qđ est im¬
mortale Ergo immortalitas beataẽ quia corrumpiacdis solui non potest : qđ¬
si cadit i homine uirtus. quod ne garenullus potest : cadit & beatitudo: Nompo¬
litas inuenitur quia nec aliud animal neccorpus attingit nec potest cuiqua m
sinescientiae uirtute idest sinedĩ cognitione aciustitia prouenire cuius ad pe¬
titio quamreta quamuera sit ipsĩuit ae huius cȩcupiditas indicat. Quaeli c&
sit temporalis & labore plenissima. E p&itur tamen ab omnibus & optatur
lanc enimtam senes quampueri. tam regos quam in firmi. tamdeniq: sapien¬
tos quã stulticupi unt: tantiest ut anaxagorae uisũ est contem platiocaeli ac lu¬

Expanded text:
ta per corpus. Epicurus deum beatum et incorruptum uocat, quia sempiterta per corpus. Epicurus deum beatum et incorruptum uocat, quia sempiternus est. beatitudo enim perfecta esse debet, ut nihil sit quod eam uexare aut minuere aut inmutare possit. nec aliter quicquam existimari beatum potest nisi fuerit incorruptum. incorruptum autem nihil est nisi quod est isola ergo inmortalitas beata est, quia corrumpi ac dissolui non potest. quodsi cadit in hominem uirtus, quod negare nullus potest, cadit et beatitudo: non politas inuenitur, quia nec aliut animal nec corpus adtingit nec potest cuiquam sine scientia et uirtute id est sine dei cognitione ac iustitia prouenire. cuius adpetitio quam recta, quam uera sit, ipsa uitae huiusce cupiditas indicat, quae licet sit temporalis et labore plenissima, expetitur tamen ab omnibus et optatur: hanc enim tam senes quam pueri, tam reges quam infimi, tam denique sapientes quam stulti cupiunt. tanti est, ut Anaxagorae uisum est, contemplatio caeli ac lu
Abbreviated transcription (Latin):
sitnatura sũmiboni : lic& id non expli cauerit quid sit Id est autẽ immorta¬
litas nec aliudomnino quicquam qui a sola nec inminui nec augeri nec immu¬
taripotest. Seneta quoq in prudens incidit ut feter& nullũ eẽ aliudurtu¬
tis premium quã immortalitatẽs. Laud ansenimuirtutẽ in eo libro quam de
inmatura morte conscribit: Vnaiquit resesturtus quae nos immor tali¬
tatedona possit : & paresdiis facere: sed & stoici quos secutus estnegant sine uirtu¬
te effici possequẽ quã beatumergo uirtutis praemium beatauitaẽ si uirtus
utrecte dictum est beatamfauitam facit. Non est igitur ut auint propter
seipsamuirtus exp&enda sed propter uit ambeatam quae uirtut ẽ nes essa¬
rio sequitur: quod argumentum docere cos potuit quod e& summumbonum
łaecautem uita praesens & corporis beata eẽ non potest : quiam alis est subieo¬

Expanded text:
sit natura summi boni, licet id non explicauerit, quid sit: id est autem inmortasit natura summi boni, licet id non explicauerit, quid sit: id est autem inmortalitas nec aliut omnino quicquam, quia sola nec inminui nec augeri nec immutari potest. Seneca quoque inprudens incidit ut fateretur nullum esse aliud uirtutis praemium quam inmortalitatem. laudans enim uirtutem in eo libro quem de inmatura morte conscripsit, una inquit res est uirtus, quae nos inmortalitate donare possit et pares diis facere. sed et Stoici, quos secutus est, negant sine uirtute effici posse quemquam beatum. ergo uirtutis praemium beata uita est, si uirtus, at recte dictum est, beatam uitam facit. non est igitur ut aiunt propter se ipsam uirtus expetenda, sed propter uitam beatam, quae uirtutem necessario sequitur. quod argumentum docere eos potuit, quod esset summum bonum. haec autem uita praesens et corporalis beata esse non potest, quia malis est subiec
Abbreviated transcription (Latin):
beatanon est qm̃ inperferendis ut diximalis totauis cius est. si omnia quae pro
bonis concupiscuntur neglegit si sum museius gradus ad mortem pat&. quan¬
do quidem uita qua optatur ac&eris saepe respuit mortẽq: quam coeriti¬
ment fortiter suscipit. si necesseest ut aliquid ex semagni bonipareat: qui asus¬
tenti & superatius quead mortẽ labores sine praemio eẽ non possunt sinullum
praemium quam ea dignum sit repperitur interra. quando quidem cunctaquȩ
fragilia & caduca sint spernit: quid aliud restat nisiut caeleste aliquid efficiat quia
terre nauniuersa contemnit. Et ad altioranitatur. quia humilia despicit᷑. Id
uero nihil potest ẽẽ aliud quam immortalitas: merito ergo filosoforum non ops¬
curis eucdides qui fuit megaricorum conditor disciplinae dissentens a c&eris
id ẽo dixit sũ mũbonum quod simile sit . & idem sem ꝑ intellexit profecto quae

Expanded text:
beata non est, quoniam in perferendis ut dixi malis tota uis eius est, si omnia quae pro beata non est, quoniam in perferendis ut dixi malis tota uis eius est, si omnia quae pro bonis concupiscuntur neclegit, si summus eius gradus ad mortem patet, quandoquidem uitam quae optatur a ceteris saepe respuit mortemque quam ceteri timent fortiter suscipit, si necesse est ut aliquid ex se magni boni pariat, quia suscepti et superati usque ad mortem labores sine praemio esse non possunt, si nullum praemium quod ea dignum sit reperitur in terra, quandoquidem cuncta quae fragilia et caduca sunt spernit, quid aliud restat nisi ut caeleste aliquid efficiat, quia terrena uniuersa contemnit, et ad altiora nitatur, quia humilia despicit? id uero nihil potest esse aliut quam inmortalitas. merito ergo philosophorum non obscurus Euclides qui fuit Megaricorum conditor disciplinae, dissentiens a ceteris id esse dixit summum bonum, quod simile sit et idem semper. intellexit profecto quae