comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humił. Ꝙ oĩno ab orõne diuina exclu¬
dit᷑. apd̾ hoĩes añ maxime suꝑbos ⁊
potentes. magno studio exc̾et᷑. In simia¬
tio ex fidutia ꝑfectis ꝯuenit ex timo¬
re incipientib. ex cõtemptu malis. li¬

Expanded text:
humilis. Quae omnino ab oratione divina excluditur, apud homines autem maxime superbos et potentes magno studio exercetur. Et sitio ex fiducia perfectis convenit, ex timore incipientibus, ex contemptu malis.
Abbreviated transcription (Latin):
duo contra duo. Cõtra miseriam m̃tis
tranqͥllitas: contra cõcupiscentiã cordiᷤ
stabilitas. Nullã molestiã sentire: et
bũ retiuiescere. Nullis cõcupiscentie fluc¬
tib agitarr est ꝓtul dubio iã in t̾ra
morari. In t̾ra tali: requies talis. ue

Expanded text:
tis tranquillitas, concupiscentiam cordis stabilitas. Nullam molestiam sentire, est bene requiescere. Nullis concupiscentiae fluctibus agitari, est procul dubio jam in terra morari. In terra tali, requies talis. Me
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩnũ delectat᷑. qd̃ sit int̾nũ gaudiũ
ex ꝑiri nõ m̃et᷑. Recte ã pꝰ natiuitatẽ
gad ⁊ aser: lya talem filiũ genuit:
qr nͥ ꝑ abstinentiã ⁊ pacientiã mens
hũana adueꝵ gaudiũ ñ ꝑtingit. O¬
portet gͦ nõ solũ falsam delectatõnẽ s
⁊̃ uanã ꝑturbatõnẽ excludere: qui
uult de ueritate gaudere. Hoꝵ aũt u¬

Expanded text:
hominum delectatur, quod sit internum gaudium experiri non meretur. Recte autem post nativitatem Gad et Aser, Lia talem filium genuit; quia, nisi per abstinentiam et patientiam, mens humana ad verum gaudium non pertingit. Oportet ergo non solum falsam delectationem, sed etiam vanam perturbationem excludere eum qui vult de veritate gaudere. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Ad dan ꝑtinet disciplina cogita¬
tõnũ: ad gad aũ spectat disciplina
sensuum D itaz dan euigilare ad
discretõnis iudiciũ: gad dimitare for¬
tit᷑. ꝑ abstinentie ex̾citiũ. Unius est
sedare ciuilẽ discordiã alt̾ius est repel¬
lere hostilem pugnã hic uigilat
cõtͣ ciuiũ ꝑditionẽ: ille contͣ hostiũ
incursionem. Disciplina corporis. si¬
plina uero cogitatõnũ sũ disciplina
sensuũ obseruari nõ potest. Uñ satis
constat qͥa sine aoiitorio gad fi cõt

Expanded text:
ia ad Dan pertinet disciplina cogitationum, ad Gad autem spectat disciplina sensuum, debet utique Dan evigilare ad discretionis judicium, Gad dimicare fortiter per abstinentiae exercitium. Unius est sedare civilem discordiam; alterius est repellere hostilem pugnam. Hic vigilat contra civium proditionem; ille contra hostium incursionem. Isplina vero cogitationum, sine disciplina sensuum, omnino observari non potest. Unde satis constat quia sine
Abbreviated transcription (Latin):
asser pinguis panis. quã putas larguᷤ
ẽẽ pot̾ in necessitatis pauꝑum. cui suꝑ¬
huñdat ꝑare delitias regũ. Qmͣ pu¬
tas mirant᷑ qͣntũ ne gratulant᷑ in eiꝰ
ꝯstantia qͦs uiuentes adhuc ĩualle
lacrimaꝵ p̾mit in firmitas sua. si
tantũ delectant᷑ in eiꝰ oꝑib illi ⁊̃ quoᷤ
iam absorbuit felicitãs illa et̾ua

Expanded text:
as regibus. Quam putas largus esse potest in necessitates pauperum, cui superabundat parare delicias regum? Quantum putas mirantur, quantumve gratulantur in ejus constantia, quos viventes adhuc in valle lacrymarum premit infirmitas sua, si tantum delectantur in ejus operibus illi etiam quos jam absorbuit felicitas illa a
Abbreviated transcription (Latin):
tã a pp̃henderat tͥ int̾ t̾minos hĩtabat
Quia uilissims. qr paucissimis hꝰ inite
bonis cõtentꝰ erat: hꝰ t̾re misere extͤma
tenebat. Quia ꝑ freqñtes mentis exces¬
sus. ꝑhẽnis uite bona p̃gustabat. illiꝰ
bẽ t̾re micia tangebat. Satagebat is
bat in illam totus intrare nec ualebat
fecit gͦ ꝙ potuit: uit̾ t̾minos hĩtauit

Expanded text:
terminos habitabat. Quia vilissimis, quia paucissimis hujus vitae bonis contentus erat, hujus terrae miserae extrema tenebat. Quia per frequentes mentis excessus perennis vitae bona praegustabat, illius beatae terrae initia tangebat in illam totus intrare, nec valebat. Fecit ergo quod potuit, inter terminos habit
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ fac̾e iuditiũ. ut qd̾ recte disc̾uis.
re facias. Postremio sollicitũ in cedere
ne uł bonũ qd̃ ũdũ habes ñ m̾earis
acciꝑe uł bonũ qd̃ habes amittas. In
his tͥb tͥuitati inte oꝑanti cooꝑaris.¬

Expanded text:
primum facere judicium ut quod recte discernis, re facias. Postremo sollicitum incedere, ne vel bonum, quod necdum habes, non merearis accipere, vel bonum quod habes amittas. Porro in his tribus trinitati in te operanti cooperaris.
Abbreviated transcription (Latin):
nis utẽdũ iudicans. arma ⁊ equos un¬
detũꝙe ꝯtͥisiuit: milites et etͥtes adorna¬
uit. ac pͥmũ eccłiã bĩ petri p̾occupans
raptores oblatõnũ uł extĩcit uł effu¬
gauit. Occisis itaꝙ sͥ resistentib. p̃¬
dia ⁊ oppida młto tꝑe amissa. ĩ antiqͣm
ius restituit. Qui rites int̾ea rapto ui¬
u̾e assueti. sanguinariũ illũ uocabãt.
⁊ in dignũ qͥ deo offerret. tot cediũ ꝯsciꝰ.
Ip̃i ⁊̃ cardinales hoc dicebãt: adeo ut
cũ iue ualitudine qͣ defuctꝰ ẽ decũberet
cõsilio int̾ se priꝰ habito auderẽt eũ ãmou̾e
ne se in eccłia sc̃i petͥ cũ cet̾is apłicis tu¬
mulari p̾ciꝑet: qui tot hoĩm mortib of¬
ficiũ fedass.¬

Expanded text:
nis utendum judicans, arma et equos unnis utendum judicans, arma et equos undecunque conquisivit, milites et equites adornavit. Ac primum ecclesiam B. Petri praeoccupans, raptores oblationum vel exstinxit, vel effugavit. Occisis itaque sibi resistentibus, praedia et oppida multo tempore amissa in antiquum jus restituit. Quirites interea rapto vivere assueti, sanguinarium illum vocabant, et indignum, qui Deo offerret, tot caedium conscius. Ipsi etiam cardinales haec dicebant: adeo ut, cum ille valetudine, qua defunctus est, decumberet, consilio prius inter se habito, auderent eum admonere, ne se in ecclesia S. Petri cum caeteris apostolicis tumulari praeciperet, qui tot hominum mortibus officium foedass
Abbreviated transcription (Latin):
Mandat urbanis. ut a ꝑegrinoꝵ ĩ festatõe
mulatio. ⁊ om̃s unꝰ sangͥnis cõuincti co¬
agulo: redẽpti p̾cio. Alt̾um u̾o cõtͣ p̃cep¬
ta dei: qͥ p̃cepit ut qͥ altario deseruiunt.
de altario uiuant. domũ dei debere ẽẽ do-
mũ orõnis: nõ speluntã latronũ. ñ gla¬
diatoꝵ ꝯuenticłm. ꝑ mitt̾ent oblatõnes
fideliũ in usus tͣnsire sac̾dotũ: uł in ex
qͦs egestas ad rapinas cõpellebat. Quos
autẽ cupiditas exagitabat: ip̃i sͥ ꝓtimo¬
re dei ⁊ scł̃i honestate modũ pou̾ẽt. In¬
uasores eccliastici patrimonii ⁊ man¬
datis ⁊ epĩs inuitauit. ut aut inde¬
bita redd̾ent aut se iure illa tenere. in
a freq̃nt̾ ꝯcionatꝰ: aut nich aut parũ ꝓ¬
fecit. Tũc excõmuricauit om̃s qͥaut
talia agerẽt: aut agẽtib ꝯiunio aut
colloquio ꝑticiparent. Illi autẽ excomu¬
nicati: cõtͣ fur̾e minis. aures t̾ritare mu¬
ros urbis annus cirtũsonare ad eo ut
pene papã occid̾ent. Tũc ppͣ ferro abscio¬

Expanded text:
Mandat urbanis, ut a peregrinorum infestatione mulitio, et omnes unius sanguinis conjuncti coagulo, redempti pretio. Alterum vero contra praecepta Dei qui praecepit, ut qui altari deserviunt, de altari vivantam latronum , non gladiatorum conventiculum. Permitterent oblationes fidelium in usus transire sacerdotum, vel in expm illis, quos egestas ad rapinas compellebat. Quos autem cupiditas exagitabat, ipsi sibi pro timore Dei, et saeculi honestate modum ponerent. Invasores ecclesiastici patrimonii mandatis et epistolis invitavit, ut aut indebita redderent, aut se jure illa tenere in a frequenter concionatus, aut nihil, aut parum profecit. Tunc excommunicavit omnes, qui aut talia agerent, aut agentibus convivio vel colloquio participarent. Illi autem excommunicati contra furere, minis aures territare, muro urbis armis circumsonare, adeo ut pene papam occiderent. Tunc papa ferro abscissio
Abbreviated transcription (Latin):
sustentaret᷑. Ciuitates ⁊ possessiones. ⁊ ĩ lõ¬
gĩ quo posite. q̃ ad ius eccł̃ie ꝑtinebant:
a p̃donib ablate erant. Tramites publici
⁊ strata iaꝵ ꝑ totã italiã alatronib sti-¬
pabant᷑. ut nullus ꝑegrinꝰ usi cũ maiori
manu inpune tͣnͣsiret. Cessatũ ẽ ab oĩ pro¬
uincia: romani it agredi. In ip̃a urbe in
medio foro: uagabant᷑ sicarii. Apłi eccl̃iã¬
aliqͥs uidere cupiens: in sicarios uicidẽs.
nullo mͦ sine sub̾e uł salutis dãpno do¬

Expanded text:
t. Civitates et possessiones in longinquo positae, quae ad jus Ecclesiae pertinebant a praedonibus ablatae erant: tramites publici et strata viarum per totam Italiam a latronibus stipabantur, ut nullus peregrinus nisi cum majori manu impune transiret. Cessatum est ab omni provincia Romam iter aggredi. In ipsa Urbe in medio foro vagabantur sicarii. Apostoli ecclesiam videre cupiens in sicarios incidens, nullo modo sine substantiae vel salutis damno do
Abbreviated transcription (Latin):
magna sunt q̃ in ħ monteaudi-
geruntur: s ad huc his maiora sũt tor
q̃ sequnt᷑. Hoc .n. totũ discipuli stan¬
tes aspitiunt: nõ dũ in faciem cadt̃¬
tor tadit: ad id ꝙ dĩnitus inspirat᷑
humani sensus sapatitas succũbit.
Et nͥ humane cõcinatõis augustias
deserat: ad capiendũ dĩne in spiratõi
archanũ intelligentie sinũ nõ dila¬
tat. Ibi ita auditor tadit: uͥ hũana
tõ deficit. Ibi dachel morit᷑: ut beĩanũ
oriat᷑. Ita idem in fallor ꝑ mortẽ ra¬
chel ⁊ casum discipuloꝵ figuratur:

Expanded text:
magna sunt, quae in hoc monte geruntur, sed adhuc his majora sunt ea quae sequuntur. Hoc enim totum discipuli stantes aspiciunt, nondum in faciem cadun ad id quod divinitus inspiratur, humani sensus capacitas succumbit, et nisi humanae ratiocinationis angustias deserat, ad capiendum divinae inspirationis arcanum intelligentiae sinum non dilatat. Ibi itaque auditor cadit, ubi humana ratio deficit. Ibi Rachel moritur, ut Benjamin oriatur. Idem itaque, nisi fallor, per mortem Rachel, et casum discipulorum fig
Abbreviated transcription (Latin):
illa cognoscere q̃ sunt supͣ sensum
humanũ. Ascendat ꝑ semet ip̃m: su¬
pra sem ip̃m. ꝑ cognitõnẽ sui: ad
cognitõnẽ dei. Discat prius in dei y
tis ascerisio ut dcm ẽ ꝑtinet ad cog¬
nitõnem sui: ea q̃ suͭ moutẽ gerũt᷑
ꝓuehunt ad cognitõnẽ dei Illud ad
ioseph. ista ad beĩam̃ ꝑtinere du¬
bium ñ eit.

Expanded text:
illa cognoscere, quae sunt supra sensum humanum. Ascendat per semetipsum supra semetipsum. Per cognitionem sui, ad cognitionem Dei. Discat prius homo in Dtis ascensio, ut dictum est, pertinet ad cognitionem sui, ea quae supra montem geruntur, provehunt ad cognitionem Dei. Illud ad Joseph, ista ad Benjamin pertinere dubium non est.
Abbreviated transcription (Latin):
poss. Quio ẽ dic̾e cõplacui. nͥ tͦmoco
placui mͥ in me ip̃o. ita placui mͥ
in fiłio. ⁊ln forte in eo ꝙ dicit mͥ com¬
placui in hoc suo bñplacito sociũ
se hr̃e ostendit Quia qͦm᷑ pr̃i ꝯplac
tius dĩ eln potiꝰ totũ hos. Quia qͥctͥo¬

Expanded text:
posset. Quid est dicere complacui, nisi quomodo placui mihi, in meipso, ita placui mihi in Filio. An forte in eo quod dicit, mihi complacui, in hoc suo beneplacito socium se habere ostendit? Quia quomodo Pater complacet tius dicitur? An potius totum hoc, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcellaꝵ. diem ultimũ minitant᷑. ui¬
tinamq elem̃ta intentant omina
mortem. Et ut scias lector. qd̃ or̃o ma¬
lachie ꝯcusserit elemĩta. solos int̾ce¬
pit tempestas qͥ q̃rebant aiam eius
solos turbo tenebrosus inuoluit:
qͥ ꝑau̾ant oꝑa tenebraꝵ. Deniq ip̃e
qui pͥnceps extit̾at. tanti mali ful¬
mine ꝑcussus int̾iit cũ trib aliis.
⁊ fuere ꝯsortes mortis qͥ fu̾ant ꝑtici¬
pes sceleris. Quoꝵ seq̃nti die inuen¬
ta sunt corꝑa serniusta ⁊ putrida:
eleuans allisiss. Alii qͦ tres semi¬
uiui inuenti sunt: cet̾iq om̃s cirꝯ¬

Expanded text:
cellarum, diem ultimum minitantur, vicinamque elementa intentant omnia mortem. 23. Et ut scias, lector, quod oratio Malachiae concusserit elementa; solos intercepit tempestas, qui quaerebant animam ejus; solos turbo tenebrosus involvit, qui paraverant opera tenebrarum. Denique ipse, qui princeps exstiterat tanti mali, fulmine percussus interiit cum tribus aliis: et fuere consortes mortis, qui fuerant participes sceleris. Quorum sequenti die inventa sunt corpora semiusta, et putrida, ritus elevans allisisset. Alii quoque tres semivivi inventi sunt: caeteri omnes cir
Abbreviated transcription (Latin):
oius p̾cipue recordatõ uisionis
t̾ruit malachiam: ne si qd̾ diu
satis dissimularat ultra renueret.
Uerũptũ ciuitatẽ ñ intͣuit. ꝙͣ diu ille
incubator uixit: ne hac occasione ꝯ¬
ting̾et mori ꝙ̃ꝙͣ ex his. qͥb uitã ma¬
gis iinustraturꝰ ueniebat Ita ꝑ bi¬
enniũ. nam id tꝑis suꝑuixit ule a¬
gens extra urbem. strenue iunu̾sa
mnorte fcõ demedio rursũ nigellus
qͥõa ĩmo u̾e uigrimꝰ. sedem p̾ripuit
Et in hoc aĩe sue mauriciꝰ ad huc ui
natõis ꝑsist̾et. Erat eiũ ⁊ ip̃e ex dãp¬
Et ecce ꝯtiliũ malignantiũ: ex ad u̾so
Quidã de filiis belial ꝓmptꝰ ad mali¬
ciam. potens iniquitate. sciens locũ
ubi parit̾ ꝯuenire detreuissent: młtiᷤ
agg̾gatis Sͥ latent̃ uitinũ occupat
collem eminentẽ e regione. unde illis
tͣctantib alia repentino inpetu sr̃
ucantos irruerent: ⁊ ĩt̾ficerent
innocentes. Condix̾ant enĩ ⁊̃ regeni
cũ ep̃o trutidare: ut ñ eẽt qui uindi¬

Expanded text:
us praecipue recordatio visionis terruit Malachiam: ne, si quod diu satis dissimularat ultra renueret, Verumtamen civitatem non intravit, quandiu ille incubator vixit, ne hac occasione contingeret mori quemquam ex his, quibus vitam magis ministraturus veniebat. Ita per biennium nam id temporis supervixit ille agens extra urbem, strenue in morte facto de medio, rursum Nigellus quidam, imo vere nigerrimus, sedem praeripuit. Et in hoc animae suae Mauricius adhuc 669 nationis persisteret. Erat enim et ipse ex damEt ecce consilium malignantium ex adverso. Quidam de filiis Belial promptus ad malitiam, potens in iniquitate, sciens locum ubi pariter convenire decrevissent, multis aggregatis sibi, latenter vicinum occupat collem eminentem e regione: unde illis tractantibus alia, repentino impetu super incautos irruerent, et interficerent innocentes. Condixerant enim etiam Regem cum episcopo trucidare, ut non esset qui vindi
Abbreviated transcription (Latin):
quia ep̃c medio laueũ fuga lapsus est.
imꝑator suburbia mediolani incendit.
Die uͦ pentecostes. tũ imꝑator in parua
eccl̃ia secus urbẽ coronaret᷑ ad missam:
tã grania fuerũt tonitrua ⁊ fulgura. ut
aliqui mẽte exced̾ent aliqͥ spm̃ exalarẽt
Uruuo u̾o ep̃t qͥ missam cauebat ⁊ secre¬
zarius imꝑatoris cũ aliis trib. dixer̃t
se int̾ missaꝵ sollẽpnia uidisse scm̃ am¬
brosiũ. imꝑatori indignando ꝯminatẽ¬
Tũc imꝑator italia discessit. Pridie idꝰ¬
triaii eclipsis solis fuit: ⁊ pridie nouas
uinii imꝑator obiit.

Expanded text:
quia episcopus Mediolanensis fuga lapsus est, imperator suburbia Mediolani incendit; die vero Pentecostes cum imperator in parva ecclesia secus urbem coronaretur ad missam, tam gravia fuerunt tonitrua et fulgura, ut aliqui mente excederent; aliqui etcretarius imperatoris cum aliis tribus dixerunt, se inter missarum sollemnia vidisse sanctum Ambrosium, imperatori indignando comminantem. Imperator Italia decessit. Pridie Idus Maii eclipsis solis fuit, et pridie Nonas Junii imperator obiit.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc tꝑe in apulia erat q̃dã statua mar¬
morea: circa caput suũ ereũ hñs circu¬
lũ in quo erat scͥptũ kl̃. maii oriente so¬
le: habebo caput aureũ. Qd̃ quidã sara-¬
cenus a rob̾to. wistardo duce uorthinan¬
noꝵ captus qͥd ꝓtenderet intelligẽs . ĩ. kł
maii oriente sole diligĩt notato fmino
umbre illiꝰ statue infitiitũ thesaurũ ef¬
fosa ibitẽ humo repperit: qũe ꝓ sua redẽp¬

Expanded text:
 In Apulia erat quedam statua marmorea, circa caput suum aereum habens circulum, in quo erat scriptum: Kalendis Maii oriente sole habebo caput aureum . Quod quidam Sarracenus, a Roberto Wiscardo duce Northmannorum captus, quid portenderet intelligens, in Kalendis Maii oriente sole, diligenter notato termino umbrae illius statuae, infinitum thesaurum, effossa ibidem humo, repperit, quem pro sua redemp
Abbreviated transcription (Latin):
ardenuctus rex sororẽ suam gun¬
childĩ cinotonis ex ẽma filiã. hen¬
¶ tito cõradi filio misit. Q ad nauẽ ducta.
sas młta ꝯferentib. Q ad sponsũ ꝑue¬
niens. mlto tꝑe cũ eo fuit. Gandem adul¬
lũptiũ que secũ ex anglia dux̾at. ꝯtͣ de la¬
torẽ gigantie molis hoĩnẽ ad monomia¬
chiã opposuit cet̾is cłientib martis timore
refugientib tõserto duello: insimłator ꝑ
miratł̾mi dei succiso poplite en̾uatꝰ ẽ. Guiul¬
dis autẽ ptꝰ uictoriam. uiro suo repłdiũ
dedit: ⁊ nͨ minis nͨ blanditiis tũ eo mane

Expanded text:
ardenuctus rex sororem suam Gunhildam Tinitonis ex Emma filiam Henrico Conradi filio misit; quae ad navem ducta sas multa conferentibus; quae ad sponsum perveniens, multo tempore cum eo fuit; tandem adullumnum, quem secum ex Anglia duxerat, contra delatorem giganteae molis hominem ad monomachiam opposuit, caeteris clientibus timore refugientibus. Concerto duello insimulator per miraculum Dei succiso poplite enervatus est. Gunildis autem post victoriam viro suo repudium dedit; et nec nimis nec blanditiis cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
est. carm̃e ⁊ ite defuturo. Ue tͥ ꝓposui ut
ab eo fug̾es. Lamentatones p̃posui ut
ad eas ꝯfug̾es. tarmẽ uͦ nec posui ut
remota õis lat̾ei memoria nulli tnsito¬
rio dultori cori cortuũ appon̾e sis s ꝙꝑ¬
diu te sr̃ flumina babilonis sed̾e ꝯg¬
nosc̾es. fleres plorared gem̾es ⁊ ĩ etꝰ
salitib organa suspent̾es: ⁊ te totum
penitꝰ medullitꝰ expon̾es dolori stulla
t᷑ nulla de carmine mẽtõ fiet donec il¬
lud impleas p̃ceptũ. Exite de babiloue
mmͦ atractiua illa cauda draconis cũ sua
t̾tia ꝑte stellaꝵ te ⁊̃ secũ tͣcit. cui deꝰ ded̾at
lum̃e sapientie splendorẽ scientie. iubar
in tellectꝰ ut cũ stellis stantib luces si

Expanded text:
st; carmen et vae de futuro. Vae tibi proposui, ut ab eo fugeres; lamentationes proposui, ut ad eas confugeres. Carmen vero nec posui, ut remota omnis laetae rei memoria, nulli transitorio decori cor tuum apponeres, sed quandiu te super flumina Babylonis sedere cognosceres, fleres, plorares, gemeres, et in ejus salicibus organa suspenderes , et te totum penitus medullitus exponeres dolori. Nulla tibi, nulla de carmine mentio fiet, donec illud impleas praeceptum: exite de Babylone,uomodo attractiva illa cauda draconis cum sua tertia parte stellarum te etiam secum traxit, cui Deus dederat lucem sapientiae, splendorem scientiae, jubar intellectus; ut cum stellis stantibus luceres,
Abbreviated transcription (Latin):
sensis. barensis. suessionẽsis. iu̾nẽsis.
Dux ⁊̃ burgũdie. ⁊ rotroudꝰ comes cãpanie.
comites qͦ drocoꝵ clarimõtis ⁊ bellimõ¬
tis ⁊ plures alii magni uiri zelo dei ac¬
censi. Incuiꝰ fc̃i monim̃tũ duo reges in¬

Expanded text:
sensis, Barensis, Swessionensis, Niuerniensis, dux eciam Burgundie et Rotradus comes Campanie, comites quoque Drocorum, Clarimontis et Bellimontis et plures alii zelo Dei accensi. In cuius monimentum duo reges lign
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsolant᷑. Mensa uͦ religionis ẽ ordina¬
ta: sufficiens. ño suꝑflua. Nullus a¬
nuttit iͥ locũ cũ rubore: qr oĩa dispo¬
nit hũilitas. Ieiunant milites ut a
ant. ⁊ nolũt ieiunare ut audiant: ue¬
qr qͥ potuit hoĩem fac̾e: possit et re¬

Expanded text:
la. Mensa vero religionis ordinata, sufficiens, non superflua, nullus amittit locum ibi cum rubore, quia omnia disponit humilitas. Jejunant etiam milites ut alant, et nolunt jejunare ut audiant: Vequia qui potuit hominem facere, possit et re
Abbreviated transcription (Latin):
uitib. Ptꝰ ħ ꝑrexit karolus illuc: cũ
magno ec̾citu. Cũq obsideret pãpiloni¬
am tͥb mẽsib. ⁊ eã capete nõ posset. pp̃
muros inexpugnabiles: orauit sc̃m ia-¬
cobũ ut. pp̃ honorẽ noĩs sui daret ei ca¬
ꝑe ciutatẽ. Gũt muri funditꝰ corrue¬
rũt. Qui de saracenis baptizari uolu¬
erũt. reseruati sũt ad uitã: qͥ uoluet̃t
occisi sũt. His auditis mirabilib om̃s
urbes se dediderũt. ⁊ fr̃ã est tota t̾ra sẜ
tributo. Deinde uisitato sartophago
uenit ad petͦniũ: ⁊ infixit ibi un mari
lanceã suã. agẽs deo grãs ⁊ sco iacobor
qͥ eũ illuc usꝙ ꝑduxit. Ptꝰ ea iuit ꝑ
totã hispaniã : a mari usꝙ ad mare.
In galetia tũc acqͥfiuit .xiii. urbes: ĩt̾
qͣs cõpostella tũc erat parua. In hispa¬

Expanded text:
s illuc cum magno exercitu; cumque obsideret Pampiloniam tribus mensibus et eam capere non posset propter muros inexpugnabiles, oravit sanctum Jacobum, ut propter honorem nominis sui daret ei capere civitatem. Tunc muri funditus corruerunt. Qui de Saracenis baptizari voluerunt, reservati sunt ad vitam; qui noluerunt, occisi sunt. His auditis mirabilibus, omnes urbes se dediderunt; et facta est tota terra sub tributo. Denique visitato sarcophago, venit ad Petronium, et infixit ibi in mari lanceam suam, agens Deo gratias et sancto Jacobo, qui eum illuc usque perduxit. Postea ivit per totam Hispaniam a mari usque ad mare. In Gallaecia tunc acquisivit 14 urbes; inter quas Compostella tunc erat parva. In Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ꝑ unũ quẽꝙ annũ in eiꝰ solẽpnitate:
scilicet idꝰ maii. Tota t̾ra hispanoꝵ tunc
karolo subiecta est t̾ra scilicet alandalus.
f̾ra ꝑdoꝵ. t̾ra castellanoꝵ. Fra maurorũ
tellus uanarcoꝵ. tellus portugalloꝵ tel¬
lus saratenoꝵ. tellus alauarũ. tellus bis¬
caioꝵ. tellus bascloꝵ. tellus palargoꝵ.
Haꝵ urbium qͣsdã siue pugna cepit. ka¬
rolus: qͣsdã cũ bello magno ⁊ arte max¬
netruiuit capere. doñ ad ultimũ. Nouis¬
ce d̾o ⁊ sc̃o iacobo. ceciderũt muri eiꝰ: ⁊ est
disera usq in hodiernũ diẽ. Qdã enim
gurges atͥ amnuis. in medio eiꝰ surretit
in qͦ iugri pisces habent᷑. He sũt urbes
re eas acqͥsiuit ⁊ idcirco sine habitarore
ꝯmanẽt ust in hodiernũ diẽ. lut̾na uen¬
tosa. caparra. adama.

Expanded text:
e annum in ejus solemnitate, primo Idus Maii. Cuncta terra Hispanorum tunc Carolo subjecta est, terra scilicet Alandalus, terra Pardorum, terra Castellanorum, terra Maurorum, tellus Navarrorum, tellus Portugallorum, tellus Saracenorum, tellus Alavarum, tellus Biscaiorum, tellus Basclorum, tellus Palargorum. Harum urbium quasdam sine pugna cepit Carolus: quasdam cum bello magno et arte maxit capere, usque ad ultimum. Novisece Deo et sancto Jacobo, ceciderunt muri ejus: et est deserta usque in hodiernum diem. Quidam enim gurges Atti amnis in medio ejus surrexit, in quo nigri pisces habentur. Hae sunt urbes, re eas acquisivit: et ideo sine habitatore permanent usque in hodiernum diem, Lucerna, Ventosa, Caparra, Adonia.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. filiꝰ ⁊ ebedei: fr̃ iohis exͣgeliste. qũe
dñs supͣ mare galilee ad p̃dicãdum
ppłis sua meffabili gr̃a elig̾e digna¬
tus ẽ. Qũe herodes rex gladio ꝑemit:
cuꝰ corpꝰ in galetia q̃ a saratenis tͣpit̾
ad huc oppͥmit᷑ incognitũ requiescit.
Unde miror tur t̾rã meã nõdũ lib̾astrꝰ
qͥ tot ⁊ tantas urbes acq̃sisti. Qͣ p̃p
tͥ notifico. qr sic̃ dñs potẽtiorẽ oũm re¬
gũ t̾renoꝵ te fecit: sic ad p̾parandũ it̾
meũ ⁊ lib̾andã t̾rã de manib moabi¬
taꝵ. te int̾ om̃s ut tͥ corona et̾ne retͥ¬
butois exiude p̾paret elegit. Uia stel¬
laꝵ qͣm in celo uidisti significat. qd̃
tu tũ magno ex̾titu ad expugnandũ
gentẽ paganoꝵ ꝑfidã ⁊ lib̾aridũ it me-¬
um ⁊ ad iusitandũ sarcofagũ meũ ab
his horis usq ad galetiã iturꝰ es: ⁊ ptꝰ

Expanded text:
istae, quem Dominus supra mare Galilaeae, ad praedicandum populis, sua ineffabili gratia eligere dignatus est; quem Herodes rex gladio peremit; cujus corpus in Gallaecia, quae a Saracenis turpiter adhuc opprimitur, incognitum requiescit. Unde miror, cur terram meam nondum liberasti, qui tot et tantas urbes acquisisti. Quapropter tibi notifico quia, sicut Dominus potentiorem omnium regum terrenorum te fecit, sic ad praeparandum iter meum et liberandam terram de manibus Moabitarum, te inter omnes, ut tibi coronam aeternae retributionis exinde praeparet, elegit. Via stellarum, quam in coelo vidisti, significat quod tu, cum magno exercitu ad expugnandam gentem paganorum perfidam et liberandum iter meum et ad visitandum sarcophagum meum, ab his oris us
Abbreviated transcription (Latin):
niã ⁊ recte tnͣseũtẽ ꝑ gasconiã ⁊ basclã
⁊ nauartã ⁊ hispaniã usq ad galetiã.
in qͣ bĩ iacobi corpꝰ tũc latebat incog¬
nitũ. Hanc uiã ꝑ singulas noctes as¬
piciebat karolus: ⁊ cogitabat quid sig¬
nificaret. Cui h cogitanti: uͥ qͥdã obti¬
me ⁊ pultherrime forme ultͣ qͣm fas
est dici nocte in extasi apparuit diceus.
Qͥd agis fili miͣ Cui karolus. Qͥs es

Expanded text:
nseuntem per Gasconiam et Basclam et Navarram, et Hispaniam, usque ad Gallaeciam, in qua beati Jacobi corpus tunc latebat incognitum. Hanc viam per singulas noctes aspiciebat Carolus et cogitabat quid significaret. Cui hoc cogitanti vir quidam optimae et pulcherrimae formae, ultra quam dici fas est, nocte in exstasi apparuit, dicens: « Quid agis, fili mi? » Cui Carolus: « Quis es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓinde nũc hereditaria ħ ꝑiromata ab
u̾cio maledicta: dirumpe uelamen
filoꝵ celantiũ ignominiã nõ plagã
curantiũ. dele fucũ fugatis honoris
huiꝰ ⁊ male colorate ruitorẽ głe: ut mi¬
de undũ cõsideres qͥa nudꝰ egressus es
de utero matris tue. Numqͥ infulatus:
sumqͥd micans gẽmus aut flordꝰ seni¬
cis aut coronatꝰ penns. aut suffarci¬
natꝰ metallis: Si cũcta hͦ ueluti nube
quasdã matutinas uelotit̾ tnͣseunteᷤᷤ¬
dissipes ⁊ ex sufles a facie cõsideratõis
tue occurret t̾ homo nudꝰ ⁊ pauꝑ et
miser ⁊ miserabilis: homo dolens ꝙ
hõ sit erubescens qd̃ nudꝰ sit. plorãs

Expanded text:
proinde nunc haereditaria haec perizomata ab initio maledicta. Dirumpe velamen foliorum celantium ignominiam, non plagam curantium. Dele fucum fugacis honoris hujus, et male coloratae nitorem gloriae, ut nude nudum consideres, quia nudus egressus es de utero matris tuae . Nunquid infulatus? numquid micans gemmis, aut floridus sericis, aut coronatus pennis, aut suffarcinatus metallis? Si cuncta haec, veluti nubes quasdam matutinas, velociter transeuntedissipes et exsuffles a facie considerationis tuae, occurret tibi homo nudus, et pauper, et miser, et miserabilis; homo dolens quod homo sit, erubescens quod nudus sit, plorans
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ sum ab hoste. Ptꝰ hec baiotacensis
ep̃c qui erat comes cantie. mouit qͣsd̃a
calũpnias ad u̾sus laufrantũ. suꝑ ter¬
ras ⁊ cõsuetudines eccłie cantuariẽsis
Cũꝙ ad eẽt dies planti. lanfrantꝰ solli

Expanded text:
sum ab hoste. » Post haec Bajocasensis episcopus, qui erat comes Cantiae, movit quasdam calumnias adversus Lanfrancum super terras et consuetudines Ecclesiae Cantuariensis. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. Mox ut uidebat᷑ sanꝰ effectꝰ est: ⁊ ꝓ
agendis gͣtiis. ad sepultrũ sc̃ĩ diuistani
p̃sentatꝰ. Cũq cõpletoriũ cãtaret᷑ subito
ille raptꝰ de stallo suo tutͣrit ad pͥorẽ hẽ¬
ricũ. Qrẽ ille statĩ app̾hendẽs. duxit in
dormitoriũ. ⁊ noctẽ in sõpnẽ ante illum
duxit. Media nocte exclamãs: om̃s in¬
quietauit. Ductꝰ ẽ ad sepulcrũ sc̃i diuista¬
ni. uimiũ renuitẽs. Ubi cũ uenisset
finitas blasphemias usq ad diẽ euo¬
muit. Mane ref̾tur in domũ ĩfirmoꝵ: uͥ
ꝑ młtos died truciatꝰ ẽ. Qui cũq ad eũ
accetebant. si trim̃e aliꝙ habebant detͦ
nõdũ ꝯfessi erãt. publite detegebat ⁊ di¬
cebat illos in penis ꝑpetuis sͥ sotiãdos.
Uñ nõnulli erubescentes: pure ꝯfessi st̃.
Qyi tũ itũ illi se p̃sentarẽt: tĩrebat qͥ
eeñt ⁊ unde uenissẽt ⁊ qͦmͦ tam subito

Expanded text:
fieri. Mox, ut videbatur, sanus effectus est, et pro fieri. Mox, ut videbatur, sanus effectus est, et pro agendis gratiis ad sepulcrum sancti Dunstani praesentatus. Cumque Completorium cantaretur, subito ille raptus de stallo suo accurrit ad priorem Henricum: quem ille statim apprehendens, duxit in dormitorium, et noctem insomnem ante illum duxit. Media nocte exclamans omnes inquietavit. Ductus est ad sepulcrum sancti Dunstani nimium renitens. Ubi cum venisset, finitas blasphemias usque ad diem evomuit. Mane refertur in domum infirmorum, ubi per multos dies cruciatus est. Quicunque ad eum accedebant, si crimen aliquod habebant, de quo nondum confessi erant, publice detegebat illos in poenis perpetuis sibi sociandos. Unde nonnulli erubescentes pure confessi sunt. Qui cum iterum illi se praesentassent, quaerebat qui essent, et unde venissent, et quomodo tam subit
Abbreviated transcription (Latin):
regib de regno ꝯtendentib. alt̃ eoꝵ a con-¬
sortio regni pulsus int̾pellat henricum
imꝑatorẽ: se ⁊ regnũ russoꝵ ei sbmittẽs
si eiꝰ auxilio regno restitueret᷑. S id frustͣ
fuit. qͥa gͣuissima ĩ ĩꝑio romano orta diͤ¬
serisio monebat magis sua tueri. trͣm a¬
liena acciuir̾e̾. Saxones enĩ młtis ⁊ mag¬
nis iniuriis. ⁊ iniusticiis ab imꝑatore
affecti cõtͣ eũ rebellant. ad qͦs rebellani-¬
das imꝑator instant̾ interidit. Alexã¬
der pp̃ cõmani uenienti lanfranco archi¬
fessus se illud in signe reu̾entie detulisse
ñ honori archiepĩ s amori magistͥ. ad
qͦsdã uultꝰ tet̾imos malignoꝵ spũum.
Ad quoꝵ aspectꝰ ꝑt̾itꝰ põtificẽ int̾ manuᷤ
sacra tenẽtẽ utrisq brachiis strictĩ am¬
plectit᷑. horribilit̾ clamãs ⁊ dicẽs. xp̃c
ent̾ in capitulo. addutit᷑ ille demone ple¬
nus. fortit̾ ligatꝰ. S̾monẽ facit larifc̃ãtꝰ
de illo: ⁊ iubet ꝯmulut̾ ꝓ eo oratõnem

Expanded text:
regibus de regno contendentibus, alter eorum a consortio regni pulsus interpellat Henricum imperatorem, se et regnum Russorum ei submittens, si ejus auxilio regno restitueretur; sed id frustra fuit, quia gravissima in imperio Romano orta dissensio monebat, magis sua tueri quam aliena acquirere. Saxones enim multis et magnis injuriis et injustitiis ab imperatore affecti contra eum rebellant: ad quos debellandos imperator instanter contendit. Alexander papa venienti Romam Lanfranco archifessus se illud insigne reverentiae detulisse non honori archiepiscopi, sed amori magistri. Hiquosdam vultus teterrimos malignorum spirituum: ad quorum aspectus perterritus, pontificem inter manus sacra tenentem utrisque brachiis strictim amplectitur, horribiliter clamans et dicens: Christus tur in capitulo. Adducitur ille daemone plenus fortiter ligatus. Sermonem facit Lanfrancus de illo, et jubet communiter pro eo orationem
Abbreviated transcription (Latin):
exitũ. Cũq frẽd reficereut. ft̃ qͥ relictus
erat ad tustodiã eũ mĩtũ deuotꝰ erga scm̃
dunstanũ. cõfisus dei adiutorio accepit tͣ¬
cẽ qͣm sc̃s diuistanꝰ solebat facẽ portari
ante se more archiep̃i. ⁊ posuit eã suꝑ
demoniatũ. clamans cũ lacrimis. Stẽ
duistane succͣre. Mox demõ exiit. Tunt

Expanded text:
eficerent, frater qui relictus erat ad custodiendum eum, multum devotus erga sanctum Dunstanum, confisus de Dei adjutorio accepit crucem, quam sanctus Dunstanus solebat facere portari ante se more archiepiscopi, et posuit eam super daemoniacum, clamans cum lacrymis: Sancte Dunstane, succurre. Mox daemon exiit. Tun
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ olĩ astigia uͥ exulau̾at reportatũ ibi
a felite ep̃o cathens ferreis fu̾at suspen¬
sũ. Et iuxta eũ młta corꝑa sc̃oꝵ: ad dext̾am
scilicet eiꝰ palmatius cõsul ⁊ patriciꝰ treue¬
roꝵ. ad sinistrã tyrsus unꝰ de pͥncipib the¬
bee legionis: cũ młtis thebeoꝵ in hac ur¬
be arictiouaro martirizatꝰ. Ad capite .uii.
Ad pedes hor hor uinda. papirius. con¬
stans. iouianꝰ. Et cũ mł̾ti alii ibi iacerẽt

Expanded text:
quod olim a Frigia, ubi exulaverat, reportatum ibi a Felice episcopo, catenis ferreis fuerat suspensum, et juxta eum multa corpora sanctorum; ad dexteram scilicet ejus, Palmatius consul et patricius Trevirorum; ad sinistram Tyrsus, unus de principibus Thebeae legionis, cum multis Thebeorum in hac urbe a Rictiovaro martyrizatus; ad caput septem ad pedes Ormisda, Papirius, Constans, Jovianus. Et cum multi alii ibi jacerent
Abbreviated transcription (Latin):
sem ñ uid̾i uollemi tr̃i a uob infici.
Qnͣto magis nũc qr palam ip̃i sũ &
qr plus certe ꝯtͥstatꝰ eiꝰ offensio: qͣm
cui ꝯformari cupio. ⁊ ad illud iugit̾
respicio. ac qͣntũ possum magis sem¬
ꝑ ac magis ex inde simlitudinẽ tͣho.
Ec quo ⁊̃ hoc didici qd̾ uos ext̾minare
debeo. ⁊ qͣlit̾ hoc faciem ĩ a agnosco.

Expanded text:
obis infici. Quanto magis nunc quia palam ipso sum, et quia plus certe me contristat ejus offensio, quam cui conformari cupio, et ad aliud jugiter respicio, ac quantum possum magis semper ac magis exinde similitudinem traho. Et quo hoc etiam didici, quod vos exterminare debeo, et qualiter hoc faciam jam agnosco.
Abbreviated transcription (Latin):
posses diligi. S si te tũc dilig̾e digna¬
tus est nñ rota tͦpis ⁊ nichil ad huc
decoris hñs fiusti. qͣnto magis nũc di¬
liget te. qũ decorari ⁊ pͥscam tipitu¬
cepisti q̃ illi displicent. Nõ enĩ tam sta¬
tũ ꝙͣ. ꝓpositũ respicit. nec qͥd sis s qͥd

Expanded text:
eministi. Si ergo te nunc diligere dignatus est, quando tota turpis, et nihil adhuc decoris habens fuisti, quanto magis nunc diliget te, quando decorari, et priscam turpitucoepisti quae illi displicent. Non enim tam statum quam propositum respicit, nec quid sis, sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfulidor. qd̾ illũ cui t̃a uehem̃t̾ plac̾e
magis illi displic̾e timeo ꝙͣ ꝓhis q̃ ĩ
tã dui h̾etis. Abite. discedite: ⁊ ne p̾su¬
matis ampliꝰ ocłos dilc̃ mei offend̾e
Nolite fallere uosmet ip̃as ñ semꝑ
metũ ip̃o adiuuante manebitis. qͣm¬
uis ad huc me pigͥtante ext̾minari

Expanded text:
nfundor, quod illum, cui tam vehementer placere magis illi displicere timeo, quam pro iis tandiu haeretis? Abite, discedite, et ne praesumatis amplius oculos dilecti mei offendere. Nolite fallere vosmetipsas, non semper mecum ipso adjuvante manebitis, quamvis me adhuc pigritante exterminari
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis securitas s ei magis qui
timuit. Iocũda om̃ib lux. s eua¬
denti de potestate tenebraꝵ iocũdior
tͣnͣsisse de morte ad uitã: uite dupli
uiuio: ⁊ seorsũ ab ipĩs beatis ip̃i¬
ritib. Deniq gaudent augłi ad

Expanded text:
cunctis securitas, sed ei magis qui timuit. Jucunda omnibus, lux, sed evadenti de potestate tenebrarum jucundior. Transisse de morte ad vitam, vitae gratiam onvivio, et seorsum ab ipsis spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ubi erat in qͣda pulchra planitie
bat in sede in die assũptõis dñe nr̃e¬
minis aureis erãt tecte: ⁊ clauis au¬
reis cũ aliis lignis affice. Porro de bal¬
festũ bĩ bartholomei. In qͦ maxima

Expanded text:
ubi erat in quadam pulchra planitie,poni in sede in die Assumptionis Domineminis erant tecte, et clavis aureis cum aliis lignis erant affixe et de balfestum beati Bartholomei, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
negociator uolens cũ mertib ad
rat accessit regans ut eũ secũ ad ñdi¬
nas illas saluũ duc̾et. Qd̾ ille fc̃urũ
sit fortit᷑ ꝙ ꝯstriuxit. Qui cũ bm̃ ia
cobũ iuuocaret nocte qͣdam iugilan¬
tib ad huc custodib ei in carcere apparuit
⁊ ĩꝑans ut surg̾et usq ad sũmitatẽ turris
eũ ꝑduxit. Qoe se in tm̃ raclinauit: qd̾ ui¬
sa est cacumeri suũ in t̾rã de pon̾e. aqͣ sine
saltu ⁊ lesione desdendẽs: solutꝰ a uintuł
abiit. Custodes uͦ illũ illũ in seq̃utes:
uixta eũ uen̾unt. ⁊ ñ inuenientes excera¬
instante: in ytalia milites ex duab ci
tobi limina pet̾e solitꝰ aufugiens. ĩa¬
ꝙ uite sue diffidẽs. bm̃a iacobũ inuoca¬
uit diceus. Obe iaco be. sime ad ĩminẽti
ꝑicło lib̾are dignab̾is: me ⁊ eqũ mneum

Expanded text:
negotiator volens cum mercibus ad rat, accessit, rogans ut eum secum ad nundinas illas salvum duceret. Quod ille facturum sit, fortiterque constrinxit. Qui cum beatum Jacobum invocaret, nocte quadam, vigilantibus adhuc custodibus ei in carcere apparuit, et imperans ut surgeret, usque ad summitatem turris eum perduxit. Quae se in tantum inclinavit quod visa est cacumen suum in terram deponere: a qua sine saltu et laesione descendens, solutus a vinculis abiit. Custodes vero illum insequentes juxta eum venerunt. Et non invenientes excaecainstante, in Italia milites ex civitatibcobi limina petere solitus aufugiens, jamque vitae suae diffidens, beatum Jacobum invocavit dicens: « O beate Jacobe, si me ab immenti periculo liberare dignaberis, me et equum meum,
Abbreviated transcription (Latin):
lia captus cathenis obligatꝰ est: ⁊ in
ꝓfundo cuiꝰdara t᷑ris ab inimicis eiectus.
Cui die noctuq ꝯtinue imploranti ap¬
paruit bs̃ iacob. dicens. Ueni sec̃re
me: usq ad galetiam. Et diruptis cathe¬
sis ad collũ boiis usq ad t̾ris sũmitatẽ

Expanded text:
liam captus catenis obligatus est, et in profundo cujusdam turris ab inimicis ejectus. Cui die noctuque continuo imploranti apparuit beatus Jacobus dicens: « Veni, sequere me usque ad Gale suspensis ad collum boiis, usque ad turris summitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Cui br̃a iacobũ altis uocib ĩploranti: qͥ¬
dã socius ip̃iꝰ clipeũ suũ ei in mari iecit
cas: auxiliet᷑ tibi. At ille clipeo accepto
beato iacobo ducente tͥb dieb ⁊ noctib
natans. nauis uestigia secutꝰ. ad opta¬
tũ portũ cũ alus in coluuus uenit. ⁊¬

Expanded text:
anti quidam socius ipsius clypeum suum ei in mare jecit cas auxilietur tibi. » At ille clypeo accepto beato Jacobo ducente tribus diebus et noctibus natans navis vestigia secutus ad optatum portum cum aliis incolumis venit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit᷑. Qui directiꝰ ꝑgit citius ꝑue.¬
nit. Sunt eni q̃dam bona ĩ qͥb ⁊̃ mł
pendioso labore fructũ magnũ ad¬
ducunt Et ħ gͦ disc̾nenda sunt ⁊ eli¬
genda magis q̃ magis ꝓsũt. Młti¬

Expanded text:
et qui directius pergit, citius pervenit. Sunt enim quaedam bona, in quibus etiam pendioso labore fructum magnum adducunt. Et haec ergo discernenda sunt, et eligenda magis, quae magis prosunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in sipient̾ fastidire. Qui enĩ semꝑ qd̃ ñ
facit appetit ⁊ qd̾̃ facit fastidit. nͨ p̃sen¬
tib fruit᷑ nͨ futuris saciat᷑ Incheata
etum aũ ꝯsũmatõnẽ deserit ⁊ inthoã¬
da añ tempꝰ app̃hendit. ꝓpt̾ea bonũ est

Expanded text:
insipienter fastidire. Qui enim semper quod non facit appetit, et quod facit fastidivit, nec praesentibus fruitur, nec futuris satiatur. Inchoata enim ante consummationem deserit, et inchoand
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ duo mala in bona actõne p̃cipue ca¬
tõnẽ. P afflictõnẽ dulcedo m̃tis ama¬
ricatur ꝑ occupatõne tnquillitas dis¬
sipat᷑. Afflictõ ẽ qͣndo ꝓ his q̃ ñ ual ꝑ¬
agendis ꝑ intẽꝑanciã agitat᷑. Nle gͥ ma¬
le amaricet᷑ aĩmꝰ. suam in possibilitatẽ
pacient̾ sustineat. ne autẽ male octu¬
petͣ. possibilitatẽ suã extra m̃surã nõ
extendat. Itẽ meditatõ moꝵ ꝓbat. nͨ ea

Expanded text:
 duo mala in bona actione praecipue catio. Per afflictionem dulcedo mentis amaricatur, per occupationem tranquillitas dissipatur. Afflictio est, quando pro his quae agendis per impatientiam agitatur. Ne igitur male amaricetur animus, suam impossibilitatem patienter sustineat: ne autem male occupetur, possibilitatem suam extra mensuram suam non extendat. Item meditatio morum a
Abbreviated transcription (Latin):
tentõne fiant. Itaq intentõnẽ oportet
eẽ rectã ꝑ discretõnem.: ⁊ simplitẽ per
benignitatẽ. Scd̾o in oꝑib ꝯsid̾andũ
est ut ex recta intentõne inchoata cũ
ꝑ seu̾anti feruore ad finẽ ꝑdueantur.
ut ne ꝑseu̾antia torpeat. nec amor tep¬

Expanded text:
ntionem oportet esse et rectam per discretionem, et simplicem per benignitatem. Secundo in operibus considerandum est, ut ex recta intentione inchoata cum perseveranti fervore ad finem perducantur, ut nec perseverantia torpeat, nec amor te
Abbreviated transcription (Latin):
uitatem: ũ suffiriens habuere m̾catũ
Ibi boamundꝰ cũ duob corpala laciis a¬
micuuas iniit. Inde uentũ est ad ciuita¬
nerũt uicenam pͥdie nonas maii. Ob-¬
reddita qui turtos qui ab ea ad se refu¬
g̾ant in pate susteꝑat. Inde ad cydam ꝑ¬
uenit pontẽ: ex̾citus dei. Tcia die turcoᷤ
baroꝵ mł̾ta milia. Cecidit ibi guilłiꝰ
marchisus fr̃ tancredi: ⁊ gaufridꝰ de m̃o-¬

Expanded text:
vitatem, ubi sufficiens habuere mercatum. vitatem, ubi sufficiens habuere mercatum. Ibi Boamundus cum duobus Corpalatiis amicitias iniit. Inde ventum est ad civitanerunt Nicaeam pridie Nonas Maii. Obreddita: qui Turcos, qui ab ea ad se refugerant, in pace susceperat. Inde ad quemdam pervenit pontem exercitus Dei. Tertia die Turcos barorum multa millia. Cecidit ibi Guillelmus marchisus frater Tancredi, et Gaufridus de Mon
Abbreviated transcription (Latin):
um hec ag̾ent᷑: godefridꝰ cũ fr̃ib
siuis balduino ⁊ eustochio. et
balduinꝰ de mõte cũ turmis suis. ꝑ hũ¬
gariam ꝯmeantes ꝯstantinopolim a¬
ꝓpuiqͣbant. Podiensis ep̃c ⁊ comes rai¬
mundꝰ. ꝑsclanariã gͣdiebant᷑. Hugo ma¬
gnꝰ ⁊ comes flandrensis rob̾tꝰ ⁊ alius
rob̾tꝰ comes northinãnoꝵ tũ suis romã
pauuĩ optimũ srbi p̃cepit affeexri. qd̃ ꝑ
particulas ꝯtisũ crucẽ unituiꝙ suoꝵ dis¬
tribuit. suam ꝙ sibi retinuit. Imꝑator
ꝯstantinopolitanus alexiꝰ. malũ ex̾citui
dei mathinabat᷑. Uentũ ẽ castoriã: ubi
natale drũ telebrauerũt. Inde in pelago¬
niã castrũ munitissimũ h̾eticoꝵ. oĩb
bonis refertũ. Quo radicitꝰ dicuto. uene¬
rũt ad flumẽ batdax: ũ tancredꝰ cũ suis
imꝑatoris satellites fugauit ⁊ qͦs dam
ꝑemit: qͦsd̃a uictos boamendo p̃senta¬
uit. Hoc bellũ fcma est. fiͣx .iiiͣi. incapi¬
te ieiuriii. Inde uentũ est ad serram ti¬

Expanded text:
um haec agerentur, Godefridus cum fratribus suis Balduino et Eustachio, et Balduinus de Monte cum turmis suis per Hungariam commeantes, Constantinopolim appropinquabant, Podiensis episcopus, et comes Raimundus per Sclavariam gradiebantur. Hugo Magnus, et comes Flandrensis Robertus, et alius Robertus comes Normannorum cum suis Romam pallium optimum sibi praecepit afferri; quod per particulas concisum, crucem unicuique suorum distribuit, suamque sibi retinuit. Imperator Constantinopolitanus Alexis malum exercitui Dei machinabatur. Ventum est Castoriam, ubi Natale Domini celebrarunt. Inde in Palagoniam castrum munitissimum haereticorum, omnibus bonis refertum. Quo radicitus diruto, venerunt ad flumen Bardarum; ubi Tancredus cum suis imperatoris satellites fugavit; et quosdam peremit, quosdam vinctos Boamundo praesentavit. Hoc bellum factum est feria IV, in Capite jejunii. Inde ventum est ad Surram ci
Abbreviated transcription (Latin):
luit. Huiꝰ aĩa ad iudiciũ rapta: atcusa¬
torẽ p̃tendentẽ tultellũ necatoriũ. infestũ
habuit. Miser sue ꝓdigus aĩe exutꝰ a cui¬
tulla. apłica int̾cessione obtinuit: qͣtunꝰ
aute int̾itũ claustri cluruacẽsis tã diu
ingemeret ⁊ tutullã hñs in manib. don᷑
p̃cib sc̃i hugonis ⁊ fr̃m: illã in dũe m̾ere

Expanded text:
luit. Hujus anima ad judicium rapta accusatorem praetendentem cultellum necatorium infestum habuit. Miser suae prodigus animae exutus cuculla apostolica intercessione obtinuit, quatenus ante introitum claustri Cluniacensis tandiu maneret cucullam habens in manibus, donec precibus sancti Hugonis et fratrum illam indu
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta in cligne ꝯspitiens agitari:
ꝙy diligebat celeri collegit obsetiuio. E
ecce uir magnanimꝰ manꝰ utͣsq suppoñe
uuificis sacͣmentis in ore suo ꝓ ietit.
uomitũ nauseantis egri letalib coleriᷤ
coh̾entib fidelit̾ absorbẽs. Qra in te ma

Expanded text:
sacramenta ita indigne conspiciens agitari, sacramenta ita indigne conspiciens agitari, quod egerebat celeri colligebat obsequio. Et ecce vir magnanimus, manus utrasque supponens vivificis sacramentis, in ore suo projecit vomitum nauseantis aegri, lethalibus choleris cohaerentibus fideliter absorbens. Qua in re pius
Abbreviated transcription (Latin):
solus in choro remanserat: ut pote clau¬
d̾. Al pparuit sc̃ẽ odilo eidẽ iugilanti.
uisibił forma: tũ duob uiris. Et ecce fc̃a
orõne aute altare illo uocato capitulum
ingͣssus est fr̃is q pigͥciã intrepauit
magna asꝑitatis uehementia p̾cipienᷤ
assessorib suis a t̾rimã illi in ferre disci¬
plinã. ptꝰ letanias correptꝰ nũciauit alb̾i
tam uisiouẽ qͣm sui afflictõnẽ. Cõ festim
piꝰ pr̃ elemosinis p̃tib ⁊ hostiis tã diu p̃¬
cepit in sistere. tͦusq sp̃c alia uisione cũ
habitu sacro apparuit. ⁊ corpꝰ timit̾io nõ
iudicat᷑ indignũ. Contigit alitͣndo sc̃m
hugonẽ eucaristt̃a p̾̃buisse cuidã leꝓso ꝯ
munioni hoim corꝑalit̾ sbtͣcdo: tũc u̾o
ꝯmunicanti. Qui cum̃tib labiis ⁊ ulte¬
roso ore corpꝰ dñi iniuriose mastitãs. por¬
tiũtulã in portuna screatiõe reiecit. se¬
q̃nte nimirũ nausea. at spuma horribi¬
li. xp̃i miles goderannꝰ qͥ aderat. dñi sui

Expanded text:
solus in choro remansit, utpote claudus. Apparuit S. Odilo eidem vigilanti visibili forma cum duobus viris; et ecce facta oratione, illo vocato Capitulum ingressus est, fratrisque pigritiam increpavit, magna asperitatis vehementia praecipiens assessoribus suis acriter illi inferre disciplinam. Post litanias correptus nuntiavit abbati tam visionem quam sui afflictionem. Confestim pius Pater eleemosynis, precibus et hostiis tandiu praecepit insistere, quousque spectrum alia visione cum habitu sacro apparuit, et corpus coemetario non judicatur indignum. 8. Contigit aliquando S. Hugonem eucharistiam praebuisse cuidam leproso, communioni hominum corporaliter subtracto, tunc vero communicanti; qui tumentibus labiis et ulceroso ore corpus Domini injuriose masticans, portiunculam importuna screatione rejecit, sequente nimirum nausea et spuma horribili. Tunc Christi miles Goderannus, qui aderat, Domini sui
Abbreviated transcription (Latin):
es semꝑ ⁊ oꝑa dñi facies ⁊ cꝰtodies. Qͥ c̃
dutite eũ ũde adduxistis. Tũc sc̃s bñdc̃s
posuit eũ post ostiũ dicens. Aspice diligẽ¬
ter ⁊ retine firmit̾ qd̃ iusurꝰ es. qr utile
erit tͥ ħ udisse. Hũc sc̃s bñdc̃s. accepit pel¬
iuĩ. ⁊ lintheo p̃cĩxit se ⁊ dedit peluẽ dñe nr̃e
Et illa cepit lauare pedes oĩũ ĩ sedentiũ ꝑ
ordinẽ: ⁊ sc̃s bñdc̃s pꝰt eã ext̃gebat slas
genib. fcõ illo mandato: ses̃ bñdc̃s redux¬
it nouiciũ ꝑ loca florida ⁊ delectabilia ⁊
suauit̾ redolentia. Et eoce młtitudo mona¬
choꝵ ⁊ nouicioꝵ occͣrerũt eis Ex qͥb qͥdã
płtras coronas hẽbãt incapttib suis. a¬
lu nõdũ eas hẽbãt in capitib. s cũ fidu¬
cia exp̾tabãt. Int̾ qͦs erat qͥdã monachũ.
qͥ ꝑ signũ pecut a scõ bñdc̃o licẽciã loq̃ndi
cũ illo nouicio. Et accepit. Qͣ accepta dix¬
it ad nouiciũ. Fr̃ gũteline ego fui mona¬

Expanded text:
era Domini facies et custodies. » Qui cum ducite eum, unde adduxistis. » Tunc S. Benedictus posuit eum post ostium, dicens: « Aspice diligenter, et retine firmiter quod visurus es, quia utile tibi erit haec vidisse. » Tunc S. Benedictus accepit pelvim, et linteo praecinxit se, et dedit pelvim dominae nostrae: et coepit illa lavare pedes omnium ibi sedentium per ordinem, et S. Benedictus post eam extergebat flexis genibus. Facto illo mandato sanctus Benedictus reduxit novitium per loca florida et delectabilia, et suaviter redolentia: et ecce multitudo monachorum et novitiorum occurrerunt eis. Ex quibus quidam pulchras coronas habebant in capitibus suis; alii nondum habebant in capitibus, sed cum fiducia exspectabant. Inter quos erat quidam monachus, qui per signum petiit a sancto Benedicto licentiam loquendi cum illo novitio, et accepit. Qua accepta, dixit ad novitium: « Frater Gunthelme, ego fui mona
Abbreviated transcription (Latin):
nitui. Te ip̃m ad moneo. ut in ꝓpõito
tuo ꝑmaneas hũilie ⁊ obediens. ⁊ hono¬
res fugiens. ⁊ tuã ꝓpͥã uolũtatẽ nũꝙͣ
fac̾e delecteris. ⁊ semꝑ deũ timeas. uii¬
ost h̾ u̾ba sõs¬

Expanded text:
nitui. Teipsum admoneo ut in proposito tuo permaneas humilis et obediens, honores fugiens, et tuam propriam voluntatem nunquam facere delecteris, et semper Deum timeas. » Post haec verba s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯplendã eiꝰ stulticiã auxiliũ p̃buerũt. Et
hii tres mahometi legẽ quisq scd̃m cresym
suã cõtẽꝑau̾unt: eiq talia ex parte dei dicẽ
sponte credere uoluerũt: ui tam̃e ⁊ gladii
timore credid̾unt

Expanded text:
 auxilium praebuerunt. Et hi tres legem Mahomethi quisque secundum haeresim suam contemperaverunt, et talia eum ex parte Dei diceresponte credere noluerunt vi tamen et gladii timore crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
ui dũe sue animũ obtinuit ut uire con¬
t᷑. Cuiꝰ opib de pauꝑrimo ditissimꝰ effectꝰ
rabũ sibi sperandũ pollic̾et᷑ nisi suos ti¬
meret cõtribules: qr uidelicet eũ ꝓ rege
nõ ten̾ent. cũ sͥ ⁊ eqͣles fuissent ⁊ maiores
Uiam tñ excogitans qͣ id poss effic̾e: uo

Expanded text:
suae animum obtinuit, ut jure contur. Cujus opibus de pauperrimo ditissimus effectu regnum Arabum sibi sperandum polliceretur, nisi suos timeret contribules, quia eum pro rege non tenerent, cum sibi et aequales fuissent et majores. Viam tamen excogitans qua rex effici po
Abbreviated transcription (Latin):
In italia lapis mire magnitudis tomi¬
tru ⁊ tempestate t̾bulenta de celo iactuᷤ.
ingens miracłm uidentib p̃buit. Tẽpla
plerisq in locis ualida tempestate con¬
cussa sunt: utriusq ordius sacerdotes
ictu fuuminus int̾ierũt. ⁊ plura horrẽ¬
da dcũ poͬtenda monstrata sũt. Asluo¬

Expanded text:
In Italia lapis mirae magnitudinis tonitru ac tempestate turbulenta de caelo jactus, ingens miraculum videntibus prebuit. Templa plerisque in locis valida tempestate concussa sunt. Utriusque ordinis sacerdotes ictu fulminis interierunt, et plura horrenda dictu portenta monstrata sunt.