comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ manducaueritis. morte moriemi¬
legem totus homo acceꝑit. Si enim
ut libro geneseos continetur. ex corꝑe
transgrediendo peccauit. totus peccati
sui uicio tunc ꝑut. Si aut̃ totus ꝑuist.
totꝰ beneficio saluatoris indiguit. Totũ¬
ueniendo xp̃c saluauit. Q si totum ue¬
niendo saluauit. ñ corpꝰ aut animã. si cor¬
pus symul et animã. qua et constare co¬
cus homo et peceasse ante uidet᷑ assũp¬
sit. Nam si toto homine peccante. solã
huiꝰ carnem xp̃e assumpsit. anima pe
ne illius crans gressionis sine aliqua spe
etiam nune addicta ꝑmansit. Quod si
icaest. nescio qͥd nobis ꝑsona mediatoris
contulerit. que meliuis nr̃m ex toto ñ
redinens. brucam ꝑse carnẽ & quȩ sine
anima ne beneficium qͥdem eiꝰ possit
modi p̃dicatorib querere. eur accepta
carne animã dispensatͥo mediatoris omi¬
serit. nͥ forte aut innoxiam sciens. me¬
dieme indigentẽ eẽ noncredidit aut
ase alienam putans rederaptionis beneficio

Expanded text:
autem ederitis, morte moriemilegem totus homo acceperit? Si enim, ut in libro Geneseos continetur, ex corportransgrediendo peccavit, totus peccati sui vitio tunc periit. Si autem totus periit, totus beneficio Salvatoris indiguit: et si totum veniendo salvavit, non corpus absque anima, sed corpus et animam qua constare totus homo, et peccasse antea videtur assumpsit. Nam si toto homine peccante, solam ejus carnem Christus assumpsit, anima poenae primae illius transgressionis sine aliqua spe etiam nunc addicta permansit. Quod si ita est, nescio quid nobis mediatoris persona contulerit, quae melius nostrum ex toto non redimens, brutam per se carnem, et quae sine anima ne beneficium quidem ejus posset modi praedicatoribus quaerere cur accepta carne animam dispensatio mediatoris omiserit. Nisi forte aut innoxiam sciens, medicinae indigentem esse non crediderit, aut a se alienam putans, redemptionis beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
poris: Corpꝰ aut̃ inspeleo fuisse nullꝰ igno¬
rat. Restat ut diuinitati. uł menti. uox
ista conueniat. S dicis aliqͥs. Diumitatiᷤ
hanc ñ anime .xͥ. credimus uocem. &
quid ineo cui ꝓmittebat᷑ accepimꝰ : ho¬

Expanded text:
poris? Corpus autem in sepulcro fuisse nullus ignoporis? Corpus autem in sepulcro fuisse nullus ignorat: restat ut divinitati vel menti vox ista conveniat. Sed dicit aliquis: Divinitatis hanc, non animae Christi credimus vocem. Et quid in eo cui promittebatur accipimus? Ho
Abbreviated transcription (Latin):
q mors ista non conlitionis uidetur
ẽẽ. si criminis. Nam remota culpa. uibe¬
mur homines ñ cimere. qͥ eũi possunt cor¬
pus. animã tam̃ negant᷑ occidere. Dehinc
filium suum unigenicum et cõmunione
nature & equalitate potentiȩ. ñ hoc ere¬
dimus meruisse. Suscepit gͦ saluator
conditionẽ morcis nr̃s. s non ita ut dete¬
riorem face̾t. cũ p̃ter consuetudinẽ do¬
minari eam ꝑmittebat animę. s potiꝰ
cet eungłiis reclamantib interire. Non¬
ne insaluatore nr̃o licet in his morce ñ
repellenti. cercium cam̃ atq speciale
maiestas ẽ. quam ñ potuit mors humana
concing̾e. ad sũmã. Uideamꝰ in cruce
positꝰ quid ꝓmisit latroni. hodiȩ inqͥt
mec̃ eris inparaoyso. Hodie inquit ñ
pꝰ tͥcluum cũ carnem meã de sepuleri
reqͥe suscita e o. non cũ inme pͥmitias fu¬
cure resurrectionis ostendero. Quiꝰ puta¬
mus hec uox ẽ :: maiestatis. mentis. an cor¬

Expanded text:
quia mors ista non conditionis videtur quia mors ista non conditionis videtur esse, sed criminis. Nam remota culpa jubemur homines non timere, qui cum possint corpus, animam tamen negantur occidere. Dehinc,Filium suum unigenitum et communione naturae et aequalitate potentiae non hoc credimus meruisse. Suscepit ergo Salvator conditionem mortis nostrae, sed non ita ut deteriorem faceret, cum praeter consuetudinem dominari eam permittebat animae: sed potius cet Evangeliis reclamantibus, animas interire: nonne in Salvatore nostro, licet in his mortem non repellente, tertium tamen atque speciale majestas est, quam non potuit mors humana contingere? Ad summam videamus, in cruce positus quid promisit? Hodie, inquit, mecum eris in paradiso . Hodie, inquit, non post triduum, cum carnem meam de sepulcri requie suscitavero; non cum in me primitias futurae resurrectionis ostendero. Cujus putamus haec vox est majestatis? mentis an cor
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾i oculis ñ pͥuatus excusserit. om̃s eor
machinas facili ratione confunoit.
Ergo ut dicere ceꝑamus. animã nonalit̃
quam sol uitam cribuit carni cũ uen̾it.
mortẽ efficit cũ receoit. Quara nequis
putet corꝑis morte consumi. audiat qͥd
oe hoc dñs ineuͣngłio gen̾ali auetoritate
diffimat. Nolite inquit cmere eos qui
corpus occidunt. animã aut̃ ñ possunt
occidere. s timete eum potius. qui animã
a̾ corpꝰ potest occidere in gehenna ignis.
Si gͦ suꝑstite anima corpus constat occi¬
di. et ꝓpt̾ea consequens ac necessarium
non est. animas corpor internitione con¬
sumi. hoc si ita ẽ etiam pꝰ mortem cor¬
poris nichilominus mentib uiuitur.
Qͦosi de uno quoq nr̃m recte sentitur.
qͦmͦ fons uire ꝓpt̃ participationẽ huma¬
nȩ mentis. uiuificandi pocentiam ꝑ didis¬
se iactatur: S potest inqͥs anuna &̾
corpus occidi ingehenna ignis. Quod
ad uersum nos primum id circo ñ facit.

Expanded text:
fidei oculis non privatus excusserit, omnes eorum fidei oculis non privatus excusserit, omnes eorum machinas facili ratione confundit. Ergo, ut dicere coeperamus, anima non aliter quam sol vitam tribuit carni cum venerit, mortem efficit cum recedit. Quam ne quis putet corporis morte consumi, audiat quid de hoc Dominus in Evangeliis generali auctoritate definiat: Nolite, inquit, timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere; sed timete eum potius qui animam et corpus potest occidere in gehenna ignis . Ergo superstite anima corpus constat occidi, et propterea consequens necessario non est, animas corporum internecione consumi: hoc si ita est, etiam post mortem corporis nihilominus mentibus vivitur. Quod si de unoquoque nostrum recte sentitur, quomodo fons vitae propter participationem humanae mortis vivificandi potentiam perdidisse jactatur? Sed potest, inquis, anima et corpus occidi in gehenna ignis. Quod adversum nos primum idcirco non facit,
Abbreviated transcription (Latin):
cum sol ẽ suꝑ c̃ram. Solem aut̃ constãt
ẽẽ substantiam. hic cũ ꝑ acto diutur ni
temꝑis cursu. abhumani uisus contem¬
platione discesserit. noctem discedendo
mox facit. facit in quam subtrahenoo
copiam luminis non inse recipiendo
substantiam noctis. Itaq unalucis sub¬
non uno modo. Nam diem cũ uenit
noctem efficit cum receoit. Unoe &¬
manicheoꝵ non religios am tantum. uerũ
etiam stultam diuisionẽ. qua bona ama¬
lis equȩ extantib nicuntur seꝑare sub¬
stantiis. plerumq confundimus. osten¬
dentes eis luminare maius. quod fieri
nouimus diem. & cogentes ut & ipsi si¬
milit̃ nos docerent quod eẽt si dietu
fas ẽ tenebrale mauis. qͦd substantiałr
fieri crederemꝰ & noctem. S de his ali¬
as. qui ꝑ stulticiam blasphemi dogna¬
tis aut ꝓ excantib ñ ex cantia. aut ꝓpͥn¬
cipalib consecuta. aut ꝓ contrariis ui¬
dentur affirmare conmunia. quȩ siqͥs

Expanded text:
cum sol est super terram: solem autem constat cum sol est super terram: solem autem constat esse substantiam. Hic cum peracto diurni temporis cursu ab humani visus contemplatione discesserit, noctem discedendo mox facit. Facit, inquam, subtrahendo copiam luminis, non in se recipiendo substantiam noctis. Itaque una lucis subnon uno modo. Nam diem cum venit, noctem efficit cum recedit. Unde Manichaeorum non irreligiosam tantum, verum etiam stultam divisionem, qua bona a malis aeque exstantibus nituntur separare substantiis, plerumque confundimus: ostendentes eis luminare majus, quo fieri novimus diem; et cogentes ut et ipsi similiter nos docerent, quod esset, si dictu fas est, tenebrale majus, 354 quo substantialiter fieri crederemus et noctem. Sed de his alias, qui per stultitiam blasphemi dogmatis, aut pro exstantibus non exstantia, aut pro principilibus consecuta, aut pro contrariis videntur affirmare communia. Quae si quis
Abbreviated transcription (Latin):
sibilitatẽ nos eredatis acciꝑe. imporcunũ
non ẽ que de morte sensa sint. uestigare.
Inqua sine dubio destitucum corpus ui
dimittit. et quantum inse ẽ. alcerius
morcẽ facit. ipsa non recipit. facit in¬
quam non uiuificando qͦd oeserit ñ ad¬
mittendo quod inuit. Itaq om̃is mors.
nichil aliuo qua carnis occasus ẽ. Aqua
cum uis potentie uiuificantis abscesserit.
interrã dequa sumpta ẽ aͣmissis qͦs ñ ꝑse
ipsam habuit sensib redit. At qͥ contra¬
ria inqͥs uite mors ẽ. fateor. S ñ exeo
genere contrarior. que existentis sub¬
stantiȩ oppositione se ꝑimunt. s exeoꝵ
potius quędum cuilibet acciount. simł
qͥdem et̃ ñ possunt. s inuis cantũ sub¬
stantie habicu hac pͥuatione gignunt᷑.
Sicut ũbi grã noctem docemus &̃ dĩem.
slam & hec eiusd̃e gen̾is docent᷑ ẽẽ contͣ¬
ria. cũ ñ utriusq s unius cantũ iudetur
ẽẽ substantia. Ecce enĩ diem dicimꝰ esse.

Expanded text:
sibilitatem nos credatis accipere, importunum sibilitatem nos credatis accipere, importunum non est quae de morte sensa sint investigare: in qua sine dubio destituit corpus, vitdimittit, et quantum in se est, alterius mortem facit, ipsa non recipit. Facit, inquam, non vivificando quod deserit, non amittendo quod vivit. Itaque hominis mors nihil aliud quam carnis occasus est: a qua cum vis potentiae vivificantis abscesserit, in terram de qua sumpta est, amissis quos non per se ipsam habuit sensibus redit. Atqui contraria, inquis, vitae mors est. Fateor: sed non ex eo genere contrariorum, quae existentis substantiae oppositione se perimunt; sed ex eorum potius quae dum cuilibet accidunt, simul quidem esse non possunt, sed unius tantum substantiae habitu ac privatione gignuntur. Sicut, verbi gratia, noctem docemus ac diem: nam et haec ejusdem generis docentur esse contraria, cum non utriusque, sed unius tantum esse substantia. Ecce enim dicimus diem esse
Abbreviated transcription (Latin):
ipse auctor oꝑis. Non gͦ ad mariam lo¬
cali motu uer bi diuinitas uenit. ẜ in¬
effabili potentiȩ suę manifestatione. &
uterum matͥs gignensꝰ impleuit. & quod
totum substantiȩ suȩ plenicudine ñ pͥua¬
uit. t̾s dimisit patrem cũ uenit aduir¬
ginem. ubiq totus. ubiq ꝑfectꝰ. qi nec
diusionem in corpore simplicitas reci¬
pit. & partis nom̃ plenitudo non nouit.
Erat gͦ uno atq eodem tempore totus
in inferno. totus incelo. illic patiens in¬
uiriam carms. hic non relinquens głam
d̾itatis. Erat apud uferos resur rectio
mortuoꝵ. erat suꝑ celos uita uiuentiũ.
uere mortuus. uere uiuus. in quo et mor¬
tẽ susceptio mortalitatis excepit. et uit̃a
consideras ipsum aueborem uoluntariȩ
passionis agnoser. ita fiet. ut oum hu¬
militas pacienti. facienti uirtus aseribitur.
idest xp̃e uno atq eodem tempore cumpa¬
titur infirmus cum facit: om̃ips docet᷑.
S ne adhue in morte filii di aliquam insen¬

Expanded text:
ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam loipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam locali motu divinitas venit, sed ineffabili potentiae suae manifestatione et uterum matris gignest substantiae suae plenitudine non privavit. Non dimisit Patrem cum venit ad Virginem. Ubique totus, ubique perfectus; quia nec divisionem incorporea simplicitas recipit, et partes plenitudo non novit. Erat ergo uno atque eodem tempore totus etiam in inferno, totus in coelo. Illic patiens injuriam carnis, hic non relinquens gloriam deitatis. Erat apud inferos resurrectio mortuorum, erat super coelos vita viventium. Vere mortuus, vere vivus; in quo et mortem susceptio mortalitatis excepit, et vitam consideras, ipsum auctorem voluntariae passionis agnoscas. Ita fiet, ut dum humilitas patienti, facienti virtus ascribitur; idem Christus uno atque eodem tempore cum patitur infirmus, cum facit omnipotens doceatur. Sed ne adhuc in morte Filii Dei aliquam insen
Abbreviated transcription (Latin):
non aliꝰ tolerabat. Nam si dñice in carna¬
tonis mysterium salua in diuioue ti¬
nicatis cooꝑatione consideres: idẽ sibi
in hac humilitate actor. & opus ẽ. idẽ
auctor qr sponte nascitur. sponte pant̃.
idẽs opus: qi utrumq licet non alio cogente
solus tamen ipse ꝑpetitur. fecit carnem in
utero matris. habes auetorem oꝑis. Ipse
in hac nasei dignatꝰ est. habes opus auctoriᷤᷤ.
Una tamen ꝑsona ẽ salua utriusq ꝓpͥe¬
cate substantiȩ. & auctoris & oꝑis. Si gͦ
mortuus ẽ non discedente uita. sic passus
est non ꝑeunte potentia. Nemo aufert
animã eius abeo qr potestatẽ haber ponen¬
di. et potestatem habet sumendi eam.
habes etiam hic auctorem oꝑis. Ponit
animã ꝓ amicis sius. Habes opus auc̃to¬
ris. Quod ut generali digffuntione con¬
cludam. quotiens incarne xp̃e aliquid
patitur. opusẽ auctoris. S qi id ipsum
sua potestate. ñ alio cogente ꝑpetitur.

Expanded text:
non alius tolerabat. Nam si dominicae incarnanon alius tolerabat. Nam si dominicae incarnationis mysterium salva individuae Trinitatis cooperatione consideres, idem sibi in hac humilitate auctor et opus est: idem auctor, qui sponte nascitur, sponte patitur; idem opus, quia utrumque licet non alio cogente, solus tamen ipse perpetitur. Fecit carnem in utero matris; habes auctorem operis: ipse in hac nasci dignatus est; habes opus auctoris: una tamen persona est, salva utriusque proprietate substantiae, et auctoris et operis. Sic ergo mortuus est non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo aufert animam ejus ab eo; quia potestatem habet ponendi, et potestatem assumendi eam; habes etiam hic auctorem operis: ponit animam pro amicis suis , habes opus auctoris. Quod ut generali definitione concludam: quoties in carne Christus aliquid patitur, opus auctoris est: sed quia idipsum sua potestate, non alio cogente perpetitur,
Abbreviated transcription (Latin):
& intellexisse in p̃ceoentib faceor. et p¬
bassẽ ñ nego. Xp̃i aut̃ diuiuitas. qͦpacto
moitem sensisse dicatur ignoro. De quo dus
obscure aliqͥo dixeris. anego sufficienter
dicta. ingenũ carditate assequi ñ potue¬
rii. nescio. Neq enĩ eredere ansim.
quod fons ille uite a quo habent uniũsi
quod uiuit ꝑtriduum qͦd insepulers
corpꝰ iaeuit. usq adeo a nature suȩ ꝓpͥeti
& iꝓpt̃ redemptionẽ humani generis ĩ
isse dicinus aliquid uiuere. si uite fontem
eredimus a ruisse: Sensit gͥ mortem
diuiuitas. xp̃i. participatione humami
affectus quem sponte susceꝑat. ñ nature
sue potentiam ꝑdidit. ꝑ quam cuncta
uiuificat. Sie iusepulero caruẽ suam
conmouendo ñ deseruit. siẽ uiuters ur¬
ginis connascendo formauit. Q sie inutͥs
et uasci &e mori non coactus abalcero.s
sponte dñs uoluit. ut hoc eum constet
ꝑtulisse quod fecit. nec id̾o non pacientẽ
qi ipse faciebat. nec id̾o ñ facientẽ. qͥa

Expanded text:
 intellexisse me in praecedentibus fateor, et probasse non nego: Christi autem divinitas quo pacto mortem sensisse dicatur, ignoro. De quo utrum tu obscure aliquid dixeris, an ego sufficienter dicta ingenii tarditate assequi non potuerim, nescio. Neque enim credere ausim, quod fons ille vitae, a quo habent universa quod vivunt, per triduum quo in sepulcro corpus jacuit, usque eo a natur redemptionem humani generis non isse dicimus aliquid vivere, si vitae fontem credimus aruisse? Sensit igitur mortem divinitas Christi, participatione humani affectus quem sponte sua susceperat, non naturae suae potentiam perdidit, per quam cuncta vivificat. Sic in sepulcro carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero virginis connascendo formavit: et sic in utroque et nasci et mori, non coactus ab altero, sed sponte Dominus voluit, ut hoc eum constet pertulisse quod fecit: nec ideo non patientem, quia ipse faciebat; nec ideo non facientem quia
Abbreviated transcription (Latin):
tatis cecitate subuertunt. E id̾o ne in¬
ipsa maiestate qͥdem di filium cogno¬
uisse putandi sunt. qr saeram̃tum me¬
diatous qͦ eum in notescere pat̾ gentib
uoluit abiecerunt. At uͦ hii qui non
ex patre ante omne inicium s excẽꝑe
uͥginis partu natum. ẽẽ contenount.
ñ eum ereatorẽ omiũ. ñ dm̃ omũipoten¬
tia patri ac maiestate consimilem oi¬
oicerunt. Q mͦ enĩ fecisse putabit᷑ cunc¬
ta. ante eiuꝰ ortum fuisse certũ ẽ uniũsa:.
Aut qͦmͦ eiꝰ diuinitas ẽ ꝓbanda. quo nec.¬
dum nato facta sunt singula: Hel qͦ¬
modo eiꝰ diuinitas creditur. sẽ ꝓpetua.
cũ ñ semꝑ ut patͥs s ex temꝑe p̃dicit᷑ ef¬
fee ta: Negant gͥ etiam hi qͦdĩmoda

Expanded text:
. Et ideo ne ipsam majestatem quidem Dei Filii cognovisse putandi sunt; quia sacramentum Mediatoris, quo eum innotescere Pater gentibus voluit, abjecerunt. At vero hi qui non ex Patre ante omne initium, sed ex tempore virginis partu natum esse contendunt, non eum Creatorem omnium, non Dominum omnipotentia Patri ac majestate consimilem didicerunt. Quomodo enim fecisse putabitur cuncta, ante cujus ortum fuisse certum est universa? Aut quomodo ejus divinitas est profitenda quo necdum nato facta sunt singula? Vel quomodo ejus divinitas creditur esse perpetua, cum non semper ut Patris, sed ex tempore praedicatur effecta? Negant igitur etiam hi quoda
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpt̾ea nunꝗͣ inid qͦd ñ ẽ. ex eo quoo ẽ.
Illa exeo quod nonẽ. in io qͦd ẽ. et pp¬
terea amtũ ad se attinet exeo qd ẽ uus
quod non ẽ sui ortꝰ conditione reũtitur.
Nlon uideo ꝗd in archano huiꝰ obseuris¬
tis in uoluas. n id̾o recte facies. si io qͥs
adte ut mea fert opinio in comp̃ben¬
sibilit̃ dictum ẽ. intelligibilius ex plies
ris. Dixi inqũa defilio cumeum acrei¬
cure diffinitione discerner̃e. qm̃ is ñ
exeo qͦo nonẽ in io qͦo ẽ. qd̾ cale ẽ acsi
diceren ñ ex nichilo factꝰ ẽ. et ꝓpt̾ea¬

Expanded text:
et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est: et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est: illa ex eo quod non est, in id quod est; et propterea quantum ad se attinet, ex eo quod est, in id quod non est, sui ortus conditione revertitur. FEL. Non video quid arcano hujus obscuritatis involveris: et ideo recte facies, si id quod a te, ut mea fert opinio, incomprehensibiliter dictum est, intelligibilius explicaveris. AUG. Dixi, inquam, de Filio, cum eum a creaturae definitione discernerem, quoniam is non ex eo quod non est, in id quod est: quod tale est ac si dicerem, n
Abbreviated transcription (Latin):
deo quidem quod irreligiose p̃dicatio¬
nis initio uirꝰ manifesta confessione
ꝓdideris. niehilcam̃ qͦd eredulitate
dignum tudeat᷑ opponis. Creatura nãq
rei cinus libet corruptibilis quantũ in
se est ꝑ om̃ipotentis dĩ uoluntatẽ facta
substantia ẽ. hec diffinitio. uirũ indĩ ca¬
dat filium uideamꝰ. Nlam filiꝰ ineo qͦd ẽ
indifferentis nature. ueritate ꝓlatꝰ ẽ.
natꝰ ẽ. Et id̾o int̃ filiũ et ereaturam pri¬
mũ nil fallor ista discretio ẽ. qr ille ex
pat̾ substantialit᷑ ignit᷑. creatã non ex
substantia facientis. s ex sola uoluntate
ac potestate ꝑficit᷑. Ista corruptibilis
ꝑnat᷑am. nisi fuerit seruata ꝑ gr̃am. I¬
le incorruptibilis qui nascendo ineo¬
ruptibilem ex in corruptibili patre
uioet᷑ hab̾e substantiam. filiꝰ ꝑ om̃ia si¬
nulis patͥs. dissimilis creatura facbou.
Ille non exeo quod non ẽ. in id quodẽ.

Expanded text:
deo quidem quod irreligiosae praedicatiodeo quidem quod irreligiosae praedicationis intimum virus manifesta confessione prodideris: nihil tamen quod credulitate dignum videatur, opponis. Creatura namque rei cujuslibet corruptibilis, quantum in se est, per omnipotentis Dei voluntatem facta substantia. Haec definitio utrum in Dei cadat Filium videamus. Nam Filius in eo quod est, indifferentis naturae veritate prolatus enatus est. Et ideo inter Filium et creaturam primum, ni fallor, ista discretio est: quia ille ex Patre substantialiter gignitur; creatura non ex substantia facientis, sed ex sola voluntate ac potestate perficitur. Ista corruptibilis per naturam, nisi fuerit servata per gratiam; ille incorruptibilis, qui nascendo incorruptibilem ex incorruptibili Patre videtur habere substantiam. Filius per omnia similis Patri; dissimilis creatura factori. Ille non ex eo quod non est, in id quod est;
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ et uoluisse ꝑ ineffabilem dispensa¬
cionem & potuisse ꝑsingłarem potentiã
dicamꝰ effic̾e̾. dũ ⁊ uoluntatẽ fuisse noui¬
mus quaplacuit o̾o. & potestatẽ qua poᷤ¬
se subiacet chño. F Ergo adextantiam si¬
lii. potestas pat̾na ñ sufficit. N Quasi ego
de potestate patͥs. et ñ de ipsa pat̾nitatp
ueritate concendam. an eius se orei ma¬
luit patrẽ. quem ñ sibi. s ereaturis uo¬
luit eẽ ꝯsimilem s. Ꝙ id̾o fatendũ cibiẽ
ex substantia patͥs excitisse filium. s et¬
d̾s et natꝰ est. Aut filium parit᷑ et dm̃ ne¬
gare si non expat̾na substantia. s ex nul¬
la oꝑante cantũ sicut etiam in aliis cre¬
aturis patris uoluntate & potestate ere¬
atus est. F Qm̃ me ad eiꝰmodi confessi¬
onẽ necessitate conpellis. io qͦd amaiori¬
b nr̃is dici assolet. non cacebo. Aiunt¬
enim creaturam ẽẽ filium. s ꝑfectam. &
que dñari possit om̃b creaturis. N Gau¬

Expanded text:
Deum et voluisse per ineffabilem dispensaDeum et voluisse per ineffabilem dispensationem, et potuisse per singularem potentiam dicamus efficere, dum et voluntatem fuisse novimus, qua placuit Deo, et potestatem, qua posse subjacet Domino. FEL. Ergo ad exstantiam Filii potestas paterna non sufficit? AUG. Quasi ego de potestate Patris, et non de ipsa paternitatis veritate contendam. An ei se dici maluit Patrem, quem non sibi, sed creaturis voluit esse consimilem? Et ideo fatendum tibi est, ex substantia Patnatus et Deus est: aut Filium pariter et Deum negare, si non ex paterna substantia, sed ex nulla, operante tantum, sicut etiam in aliis creaturis, Patris voluntate et potestate creatus est. Fel. Quoniam me ad ejusmodi confessionem necessitate compellis,id quod a majoribus nostris dici assolet, non enim, creaturam esse Filium, sed perfectam, et quae dominari possit omnibus creaturis. AUG. Gau
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ ut aut ex patre sit. aut ex nichilo. aut
ex altero. aut ex se ipso. hor q̃so conseqͦn¬
t̾a uideamꝰ. Si exse ipso ñ recte filius
d̾i. qui non natꝰ. s ingenitꝰ p̃dicat᷑. Si ex
nichilo creatura eum cet̾is ñ creature
auctor ostendit᷑. Si ex altero. ñ eiꝰ cui
eredimus. s nescio cuiꝰ incogniti patriᷤᷤ
tem blasphemiam tria p̃dicari penitus
possunt. restat ut substantialit᷑ de pa¬
tre sit genitꝰ. qi ut opeimꝰ nec inueniri
quintꝰ. nec p̃ter pͥmum delis doceri po¬
cest aliquis modꝰ. ut pote cum nec eru¬
cura nec alterius patris filius. nec ut pa
rim. qui sic ñ ex substantia patͥs excitisie
filiũ dico. ut camen ex eiꝰ uoluntate non
negem genicum.  In unũ supͣ oietis con¬
sequentia ipsa detruderiᷤ. Cum enĩ oe
filii substantia reqͥtimus. quẽ tu ex patͤ
substantialit̾ genicum non fateris. sine
dubio inter alia ex niehilo factũ esse

Expanded text:
id est, ut aut ex Patre sit, aut ex nihilo, aut id est, ut aut ex Patre sit, aut ex nihilo, aut ex altero, aut ex seipso. Horum quaeso consequentiam videamus. 338 Si ex seipso; non recte Filius dicitur, qui non natus, sed ingenitus praedicatur. Si ex nihilo; creatura cum caeteris, non creaturae auctor ostenditur. Si ex altero; non ejus cui credimus, sed nescio cujus incogniti patris ftem blasphemiam tria praedicari penitus possunt: restat ut substantialiter de Patre sit genitus: quia, ut diximus, nec inveniri quintus, nec praeter primum de his doceri potest aliquis modus: ut pote cum nec creatura, nec alterius patris filius, nec ut Patrim: qui sic non ex substantia Patris exstitisse dico filium, ut tamen ex ejus voluntate non negem genitum. Aug. In unum de supradictis consequentia ipsa detruderis. Cum enim de Filii substantia requirimus, quem tu ex Patre substantialiter genitum non fateris, sine dubio inter alia ex nihilo factum esse
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝰ.s. extͥnseeꝰ factꝰ irt̾ alia p̃dicat᷑. Quoo ut
sit intellectu facilius. io ipsum euidenti ex¬
emplo posse fateor explicari. filioꝵ namq
ad optii alii. naturales alii st̃. hi qͥ geniti
abinitio. filiĩ semꝑ ac ꝓpͥ. illi pͥmo. alien
pꝰfilii. cũ ꝑ adoptionẽ infamilia uidentur
abscisci. Qͥb gͦ conparandꝰ est fuiꝰ d̾i: Si
adepciuis. er it apud patr̃e semilis nobis.
Si ꝓpͥus ex substantia excitisse dicendꝰ est
genitoris. S induo inquis substantia pa¬
terna diuidit᷑. si ex solo patre substantia¬
liter filiꝰ generatur. hoc quam stulcum
sit. et̾am uisibilia ipsa noi docent. Qͥs
enĩ unquam uł carnalium patrũ. gignen¬
do diuisus ẽ : Qo si nec inconditionem
corꝑis cadit ipsa ouusio. nemo enĩ fie
genuit filiũ. ut se ꝑderet medium. tu si¬
ne integͥtate patͥs non potuisse nasci dicis
filium:: S qͥo plura Nlatiuitat̾ẽ filii o̾i
ortumq rimantib. hec nil fallor occurr̃t.

Expanded text:
ut sit intellectu facilius, id ipsum pro posse explicabo. Filiorum namque adoptivi alii, naturales alii sunt. Ii qui geniti, ab initio filii semper ac proprii; illi primo alieni, post filii, cum per adoptionem in familiam videntur ascisci. Quibus ergo comparadoptivis, erit apud Patrem similis nobis. Si propriis, ex substantia substitisse dicendus est genitoris. Sed in duo, inquis, substantia paterna dividitur, si ex solo Patre substantialiter Filius generatur. Hoc quam stultum sit, etiam visibilia ipsa nos docent. Quis enim unquam vel carnalium patrum gignendo divisus est? Quod si nec in conditionem corporis cadit ipsa divisio, et nemo sic genuit filium ut se perderet medium; salva integritate Patris non potuisse nasci dicitis Filium? Sed quid plura? Nativitatem Filii Dei, ortumque rimantibus, haec, ni fallor, occurrunt;
Abbreviated transcription (Latin):
cum p̃destinatis a se uasis miscõie salu¬
tis eẽ uoluit argumentũ. & alioꝵ ꝑditi¬
one ad sulutem usus ẽ alioꝵ. qr potesta¬
tem habet figulus luti exeadem massa
aliud quidem uas in honorem. aliud uͦ in
ne potestatis in hominũ electione iudici¬
um. paulo ante conmemorans beatꝰ a¬
piꝰs robustissimis monstrauit exemplis.
cum de rebecce parcu adhue intra uterũ
consticuto. cotũ add̾ĩ grãm referens loqͤ¬
retur. Sic enĩ ait. S et rebecea ex uno
concubicu habens ysaae patͥs nr̃i. cũ ñ¬
dum nati fuissent. neq aliquid egissent.

Expanded text:
tum praedestinatis a se vasis misericordiae salutum praedestinatis a se vasis misericordiae salutis esse voluit argumentum, et aliorum perditione ad salutem usus est aliorum: quia potestatem habet figulus luti ex eadem massa astatis in hominum electione judicium paulo ante commemorans beatus Apostolus robustissimis monstravit exemplis, cum de Rebeccae partu adhuc intra uterum constituto, totum ad gratiam Dei referens loqueretur. Sic enim ait: Sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri, cum nondum nati fuis
Abbreviated transcription (Latin):
xisse legit᷑. Ego aut̃ indurabo cor pharao¬
nis. ne dimutat ppłm. Ubi iam aꝑte in¬
telligitur. pͥmam iterasse sententiam. Qͥd
in alios manente iusticia. in alios grã pro¬
fluente scͥpt᷑e illius sententiam fuisse con¬
plecam. qua dicit õs pharaoni. in hoc ip¬
sum excitaui te ut ostendam antiꝯ inte
uircutẽ meã. & ut annuntietur nomen
meum inuniũsa t̾ra. Ucente enĩ deo be¬
he etiam malis. in duratione pharaonis
flagellis egypti. et tot ac cantis in illa
gente miracłis pariter aceruatimq
ꝑfectisa quid aliud gestum est. quam ut dĩ
uirtus apuo se magna. inse plena. ad hu¬
mani generis noticiam ꝑueniret. ñ d̾o si
ipsis relegentib & creoentib ꝓfut᷑a : Pha¬
raonem non ẽẽ mutandum & illam omnẽ
gentem quȩ post cot uerba uix sibi eru¬
cum ppłm dĩ. armis etiam in sectari co¬
nabatur & bello. alta illa cłs ꝓuiden¬
tȩ suȩ luce p̃sciuit. s ꝑituroꝵ interi¬

Expanded text:
xisse legitur: Ego autem indurabo cor Pharaoxisse legitur: Ego autem indurabo cor Pharaonis, ne dimittat populum . Ubi jam aperte intelligitur primam iterasse sententiam. Quidin alios manente justitia, in alios gratia profluente, Scripturae illius sententiam fuisse completam, quia dixit Deus Pharaoni: In hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Utente enim Deo bene etiam malis, induratione Pharaonis, flagellis Aegypti, et tot ac tantis in illa gente miraculis pariter acervatimque peractis, quid aliud gestum est, quam ut Dei virtus apud se magna, in se plena ad humani generis notitiam perveniret, non Deo, sed ipsis relegentibus et credentibus profutura? Pharaonem non esse mutandum, et illam omnem gentem, quae post tot verbera vix sibi erutum populum Dei armis etiam insectari conabatur et bello, alta illa Deus providentiae suae luce praescivit. Sed periturorum interi
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ qũe uult in ourat. quid adbue querit᷑:
Uoluntati enĩ eiꝰ qͥs resistit: huiꝰ elationi
apłs dicat. Ohomo cuqͥses qͥ respondeas
do Qͥ aut̃ pie qͤrens aliqͥd desid̾at inueni¬
re. illum locura eiusoem scͥpt᷑e relegat
ubi pͥmo moẏsi in rubo ignis apparuit.
atq ita cor eiꝰ aroore diume caritatis ig¬
niuit. ut in conspectu regum sicut dauio
dicit cestimonia eiꝰ sine confusime loqͥre¬
cur. & ibi inueniet cotum hoc quod in du¬
rasse d̾s pharaonis cor ꝓmittit. non ad o¬
perationẽ di. s ad p̾̃scientiam ꝑcnere.
Loquens enĩ dñs oerubo sienr dicit. Ego
autem scio qͦd ñ dimutet uos pharaorex
egypti. nͥ ꝑmanum magnam. S extendenᷤ
manũ meam ꝑcuciam egyptios in om̃ib
mirabilib quȩ faciam. & postea dimittet
uos. hȩc pͥma uox dĩ est. qͦ fucuram uolun¬
tate pharaonis sicut p̃uiderat indicabat.
Postea iam int̃ ipsos miracłoꝵ yͥmbres oi¬

Expanded text:
et quem vult indurat, Quid adhuc quaeritur? et quem vult indurat, Quid adhuc quaeritur? voluntati enim ejus quis resistit ? Hujus elationi Apostolus dicat, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Qui autem pie quaerens aliquid desiderat invenire, illum locum ejusdem Scripturae relegat, ubi primo Moysi in rubo ignis apparuit, atque ita cor ejus ardore divinae charitatis ignivit, ut in conspectu regum, sicut David dicit, testimonia ejus sine confusione loqueretur ; et ibi inveniet totum hoc, quod indurasse Deus cor Pharaonis praemittit, non ad operationem Dei, sed ad praescientiam pertinere. Loquens enim Dominus de rubo, sic dicit: Ego autem scio quod non dimittet vos Pharao rex Aegypti, nisi per manum magnam. Sed extendens manum meam, percutiam Aegyptios in omnibus mirabilibus quae faciam, et postea dimittet vos . Haec prima vox Dei est, qua futuram voluntatem PPostea jam inter ipsos miraculorum imbres di
Abbreviated transcription (Latin):
dem uas. in honorem. aliuo uͦ incancume¬
liam: Si gͦ habet. immo qr habet potes¬
tatẽ figul luti face̾ exeadem massa aliuo
qͥdem uas inhonorem. aliud iͦ in concu¬
meliam. o hõ cuqͥs es. qͥ responoeas o̾o :
Qa eui uult miseret᷑. & qu̾e uult mourat.
S pͥusquam adhuiusmodi conclusionẽ
beatꝰ apłs disputationis oroine ꝑueniret.
hoc pocissimum de uet̾ib litt̾is sũpsit
gxemplum. in quo indurationẽ qͦ a d̾o fieri
d̾r. edoceret. Dicit in qͥt scͥpta pharaoni.
qr in hoc ipsum excitauite. ut ostendam
inte uircut̾e meam. & ut annuntiet᷑ nom̃
meum inunitisa t̾ra. Indurasse aut̃ coreiꝰ
d̾s in eadem scͥpcura aꝑcissime dr. cum
moysi oe signis quȩ in egỹptios ꝑeum
facienda fuerant loqͣretur. Sic enĩ diẽ.
Ego aut̃ indurabo corpharaonis ne di¬
mittat ppłm. hinc iam ꝑ aꝑta se iactanᷤ
calumpniator astutꝰ. uisticiam oi ad suini
libret arbitͥum. & quanta potest uocifera¬
tione respondeat. Si cui uult miseretur.

Expanded text:
dem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Si ergo habet, imo quia habet potestatem figulus luti facere ex eadem massa, aliud quidem in honorem, aliud vero in contumeliam, o homo, tu quis es qui respondeas Deo, quia cujus vult miseretur et quem vult indurat? Sed priusquam ad hujusmodi conclusionem beatus Apostolus disputationis ordine perveniret, hoc potissimum de veteribus litteris sumpsit exemplum, in quo indurationem quae a Deo fieri dicitur, edoceret: Dicit, inquit, Scriptura Pharaoni: Quia in hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra . Indurasse autem cor ejus Deus in eadem Scriptura apertissime dicitur, cum Moysi de signis quae in Aegyptios per eum facienda fuerant loqueretur. Sic enim dicit, Ego autem indurabo cor Pharaonis, ne dimittat populum . Hinc jam per aperta se jactans calumniator astutus justitiam Dei ad suum libret arbitrium, et quanta potest vociferatione respondeat, Si cujus vult miseretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Hec tͥa nonse in uicem gignunt. qr ñ de splt̃¬
dore ignis et uapor. aut de uapore ignis et
splendoi. s de igne splendor. et uapor semꝑ
est genitꝰ. Quȩ cum ita sint. uides ne etuã
in creaturis posse aliquid nasci. nec osten¬
di cam̃ tempꝰ qͦ de qͦ natum ẽ potuerit¬

Expanded text:
Haec tria non se invicem gignunt, quia non de splenHaec tria non se invicem gignunt, quia non de splendore ignis et vapor, aut de vapore ignis et splendor, sed de igne splendor et vapor semper est genitus. Quae cum ita sint, videsne etiam in creaturis posse aliquid nasci, nec ostendi tamen tempus quod id de quo natum est si
Abbreviated transcription (Latin):
adcestantib etiam tẽpꝰ fecisse cłr filiꝰ. S
forte de patre dictum aliqͥs putet. C rat
quando ñerat filius. Cui sententie secuta
non coneinunt. qͥb dr. et anteꝗͣ nasceret᷑
nonfuit. Nam ꝑse pat̃ semꝑ existens. es̃
auob̃. u dici ñ potest natꝰ. qui ñ abinca
docet᷑ exortus. Et in patr̃e cadere ñ potest
erat quanoo ñerat genitꝰ. E Qñi me
t̃bis ut mea fert oprnio in opinata subm¬
litate certantib ñ medio cͥter oefarigas.
idc̾es qͣso ut si fieri potest exẽplo euiꝰlibet ro
possibile io ẽẽ quod docere conaris ostenas.
Neq enĩ alit cred̾e possum. licet in oratons
opp̃ssus. coet̃num ẽẽ genitũ patͥ. nͥ aut utrĩ¬
ꝙ genitu. aut utrũq patr̾e opxerissibi.¬
AQm̃ me ad incomparabilium rerum
exempla compellis. iocͥco qͦ sit ignis poten¬
tia uideamꝰ. ex qͦ semꝑ ẽ splenoor. semꝑ ẽ ui¬
por. Utrumq deeo nascit᷑. noc id̾o tam̃ ig¬
tus sine hor quolibet aliquatenus inuenit᷑.

Expanded text:
attestantibus, etiam tempus fecisse dicatur Filius. Sed forte de Patre dictum aliquis putet, Erat quando non erat Filius. Cui sententiae secuta non concinunt, quibus dicitur, Et antequam nasceretur non erat: nam per se Pater semper existens etiam a vobis dici non potest natus, qui non ab initio docetur exortus; et in Patrem cadere non potest, Erat quando non erat genitus. FEL. Quoniam me verbis ut mea fert opinio, inopinata subtilitate certantibus non mediocriter defatigas, idcirco quaeso, ut si fieri potest, exemplo cujuslibet rei, possibile id esse quod docere conaris, ostendas. Neque enim aliter credere possum, licet vi orationis oppressus, coaeternum esse genitum Patri, nisi aut utrumque genitum, aut utrumque patre Aug. Quoniam me ad incomparabilium rerum exempla compellis, idcirco quae sit ignis potentia videamus, ex quo semper est splendor, semper est vapor. Utrumque de eo nascitur, nec ideo tamen ignis sine horum quolibet aliquatenus invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ etiã ex aliis reb quedã genita. nec ideo
tam̃ aut eq gignentia. aut siue in uicem
dͥocent᷑ excantia. S quid ꝓdeste hor mul¬
ca collig̾e. cũ paucoꝵ cestimoniis etiam cet̾a
liceat estimari. ¶ Qm̃ sententiam meã
p̃cedentium patrum auctoritate fundatã
noua disputandi arte concurbas. ide̾co
uelim mͥ dicas de nat᷑a filii łi. id ẽ de sub¬
stantia ipsa qͥd sentias. Si eñi ut dicere
uos solecis omouszon ẽ patͥ. ipse qͦdammͦ
pat᷑ ẽ sibi. Alioquin cum substantialis ẽẽ.
ñ pot̃ genitori. Nam qͥdam nr̃m oninsi õ¬
pinioriem ridere sic solebat dicens. Si
non extͥnsecus. s et̃ eodem ipso ꝓlatꝰ ẽ. fi¬
hꝰ. in duos quodammꝰ diuisus est unus.
qn ͥdemi ñ alius gignens dr̾ eẽ quã genitꝰ.
A Dum nos ar ystoceliea clicis arte con¬
tenderẽ ipse ad dyalecticoꝵ. laqueos uideris
confugisse. S nos fid̾i ueritate confisos.
nequaquam possunt ista t̾rere. Qͥo gͦ di
ci : Ex substantia patͥs ereos nasei filium

Expanded text:
cum etiam ex aliis rebus quaedam genita, nec ideo tamen aut aeque gignentia, aut sine invicem docentur exstantia. Sed quid prodest horum multa colligere, centiam meam, praecedentium patrum auctoritate fundatam, nova disputandi arte conturbas; idcirco velim mihi dicas de natura Filii Dei, id est, de substantia ipsa quid sentias. Si enim, ut dicere vos soletis, homousion est Patri, ipse quodam modo pater est sibi, alioquin consubstantialis esse non potest genitori. Nam quidam nostrum homousii opinionem ridere sic solebat, dicens, Si non extrinsecus, sed ex eodem ipso prolatus est Filius, in duos quodam modo divisus est unus, quandoquidem non aliud gignens dicitur esse quam genitus. AUG. Dum nos Aristotelica dicis arte contendere, ipse ad dialecticorum videris laqueos confugisse. Sed nos fidei veritate confisos nequaquam possunt ista terrere. Quid igitur? dicis ex substantia, credo, Patris nasci Filium
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq unum dico substantiam ueri
patris. ac ueri filii omĩno non separo.
& dum ñ eundem patr̃e quer filium
pͣdico. utriusq ꝑsonam seruata uniꝰ¬
cuiusq ppͥetate discerno. Itaq si substa¬
tiam queris. ipsa tͥnitas unus ẽ d̾s. si
ꝑsonam alt̃ ẽ filius. ł Et qͦmͦ et idem
eẽ dicis. et alterum filirm : N Ioem
inquam cõmunione substantiȩ. ala¬
num ꝓpͥetate ꝑsone. E Nescio quo pae¬
o unacreditur esse substantia. cũ non
una cdicatur eẽ ꝑsona. A Non ẽ inqũa
una ꝑsona. qi una genuisse. et alcera
aicitur genita. et ẽ cam̃ nati ⁊ gignen¬
tis ñ diuersa substantia. qi ñ dissimiliᷤ
gen̾ant doeet᷑ exorta. E Uelim qͣso exo.¬
mplo mͥ faciliore dicta dilucides.
In reb qͥdem comp̃hensibilib exẽplañ
sappetunt disputandi. cam̃ in quancum
feri potest. etiam in hac parte ñ deero.
far gͥ homo pat̃. habet hominẽ filiũ.

Expanded text:
utrumque unum dico, substantiam veri utrumque unum dico, substantiam veri Patris ac veri Filii ex toto non separo: et dum non eumdem Patrem quem Filium praedico, utriusque personam servata uniuscujusque proprietate discerno. Itaque si substantiam quaeris, ipsa Trinitas unus est Deus; si personam, alter est Filius. FEL. Et quomodo et idem esse dicis, et alterum Filium. AUG. Idem, inquam, communione substantiae; alterum proprietate personae. FEL. Nescio quo pacto una creditur esse substantia, cum non una dicatur esse persona. AUG. Non est, inquam, una persona, quia una genuisse, et altera dicitur genita: et est tamen nati et gignentis non diversa substantia, quia non dissimilis generanti docetur exorta. FEL. Velim quaeso exemplo mihi faciliore dicta dilucides. AUG. In rebus quidem incomprehensibilibus exempla non suppetunt disputanti: tamen in quantum fieri potest, etiam in hac parte non deero. Ecce igitur homo pater habet hominem fil
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. quam ratio uestigat᷑. Uerum q ñ
nimus consequent̃ duo ista discernis. cũ
ratione p̃missa etiam testimonia nont¬
tis. deireo in hac disputatione idme fa¬
or secucurum qͦd ipse ꝓbaueris. felicuan¬
Ergo qm̃ ociosi simitis. ad omusi uestri
questionem. de quo ñ int̃ nos cantum. s̃
etiam int̾ maiores nr̃os plerumq cacti¬
tum ẽ. ueniamus. Eo ne longiꝰ euageit᷑
oratio. ipse ut soles iam ꝑsonam ꝓponca¬
tis assume. et a nobis rationẽ nr̃ȩ fid̃i que¬
tri omusion ñ eẽ. penitꝰ filium : felician
Herum ẽ. ne ꝑsuadexi mͥ potest io ingi¬
nitum eẽ qͦd genicũ. ne eundem patrt¬
nam nec mͥ qͥdem istud in animo ẽ. eun¬
dem ingenitum eẽ. quem genicum. s.
io potius ingenitũ cẽ qo̾ genitũ.
FEt qͦmͦ non eundem ingenicum dicis
eẽ quẽ genicũ. s utrumq umum putaᷤᷤ
ẽẽ non alcerum: AAnimaduerco um
te penitꝰ ñ adcendisse ũboꝵ. Nam dum

Expanded text:
ditur, quam ratio vestigatur. Verum quia non ditur, quam ratio vestigatur. Verum quia non nimis inconsequenter duo ista discernis, cum ratione praemissa etiam testimonia non omittis: idcirco in hac disputatione id me fateor secuturum, quod ipse probaveris. CAm otiosi sumus, ad homousii vestri quaestionem, de quo non inter nos tantum, sed etiam inter majores nostros plerumque tractatum est, veniamus. Et ne longius evagetur oratio, ipse jam, ut soles, personam proponentis assume, et a nobis rationem nostrae fidei, quaeatri homousion non esse penitus Filium? FELICIANUS: Verum est, nec persuaderi mihi potest id ingenitum esse qnam ne mihi quidem istud in animo est, eumdem ingenitum esse quem genitum; sed id potius ingenitum esse quod genitum. FEL. Et quomodo non eumdem ingenitum dicis esse quem genitum, si utrumque unum putas esse, non alterum? AUG. Animadverto vim te penitus non attendisse verborum: nam dum
Abbreviated transcription (Latin):
nalib testimonus licet illa diuina fingan¬
cur. rationabilis fid̾i colla submutere :¬
Q alam quidem dispucandi uiam. fateor
in aliis colerarem. quos imꝑciȩ necessi¬
tas. qr ꝑ se stare nequeunt. cogit ad alie¬
na confug̾e. Inte uͦ ideireo nullomͦ ꝓrss
ista ꝑpetior. qi eloquentiã parit᷑ cũ scien¬
tia fid̾i tͥ uideo non deeẽ. Tum ego. non
usq ad eo inquam duci me putes laudib
meis. ut inuriam faciam p̃cedentib
scĩs. nec p̃sumam in quam insapientia
uerbi. ne euaenet᷑ erux xp̃i. s. scriptura¬
rum aucboricati contentus simplicitati
obedire potius studeo quam cumori. S
melius inquis ratione quisquam cesti¬
moniis edocet᷑. Qͥdgͦ : Quam rationẽ
afferre potes. si parcum p̃dicas uirgini.
si reditos oculos non negas cecis. si sepul¬
tos redisse ostendas amortuis : Si gͦ hor e
in conp̃hensibilis ratio et ueritas ꝓmpti
ẽ facilius in negociis fid̾i testimonus q¬

Expanded text:
nabilibus testimoniis, licet illa divina fingannabilibus testimoniis, licet illa divina fingantur, rationabilis fidei colla submittere? Et illam quidem disputandi viam, fateor, in aliis tolerarem, quos imperitiae necessitas, quia per se stare non queunt, cogit ad aliena confugere: in te vero idcirco nullo modo prorsus ista perpetior, quia eloquentiam pariter cum scientia fidei tibi video non deesse. Tum ego: Non usque adeo, inquam, me duci putes laudibus meis, ut injuriam faciam praecedentibus sanctis. Nec praesumam unquam in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi : sed Scripturarum auctoritate contentus, simplicitati obedire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio, et veritas prompta est; facilius in negotiis fidei testimoniis cre
Abbreviated transcription (Latin):
pariter sederemus. cum ille inter alia
inquit quę me inur̃is disputationib
frequenter offendunt. niehil deterius
puto quam quoo sic p̃cepta fidĩ rudib tra¬
ditis. ut ñ de incelligendarum rerum ra¬
tione. s potius de quadam testimonior
ostentatione colloquentib p̾sebatis. Qdut
ñ dicam uafrũ interim. quam rusticũ
sit nullus ignorat. Primum qͦd siis qui
edoertur libris iam credidit. ob temꝑat
iste ñ pugnat. Alioqumn iste ñ magis tbi
quam hisdem testimonis quȩ ꝓ affirma¬
to ingerunt᷑. necesse ẽ contradicat. Et id̾o
melior mͥ ad docendum uidecur hȩc uia
qua pͥmũ fioĩ ratio sine testimonis reddi¬
tur. pꝰ rationem conuicto it᷑ illud scͥpt᷑is
respondentib expolit᷑. Et ñ inmerito.
Si enĩ testimonia hec eo ꝓbant᷑. quod ra¬
tione non careant. potest ꝑse illa suffic̾e
quȩ etiam hec ñ nisi ꝑse ipsam uidetur
astruere. Sincontra quis potest in ratio¬

Expanded text:
nte hos dies pariter sederemus, tum ille: Inter alia, nte hos dies pariter sederemus, tum ille: Inter alia, inquit, quae me in vestris disputationibus frequenter offendunt, nihil deterius puto quam quod sic praecepta fidei rudibus traditis, ut non de intelligendarum rerum ratione, 332 sed potius de quadam testimoniorum ostentatione colloquentibus praescribatis. Quod ut non dicam vafrum, interim quam rusticum sit, nullus ignorat. Primum quod si is qui edocetur libris jam credidit, obtemperat iste, non repugnat: alioquin non magis tibi quam iisdem testimoniis quae pro affirmato ingeruntur, necesse est contradicat. Et ideo melior mihi ad docendum videtur haec via, qua primum fidei ratio sine testimoniis redditur: post ratione convicto, iter illud Scripturis respondentibus expolitur. Et non imme rito: si enim testimonia haec eo probantur, quod ratione non careant, potest per se illa sufficere, quae etiam haec non nisi per se ipsam videtur astruere. Sin contra, quis potest irratio
Abbreviated transcription (Latin):
ut de cͥnitatis unitate. quȩ
ꝑfectus d̾s semꝑ ac summꝰ
est. officii non immemor
sacerdotalis aliquid scrib̾em.
Ioq ame cim ꝓpͥe infirmitatis comseiꝰ
sepiꝰ excusarem. mulcismodis exegisti.
asserens cõmunis fid̾i rationẽ et reli¬
giosos acciꝑe et sacerootib deb̾e fideli¬
b non negare. ne aut illi dum non ac¬
cipi unt. incipiant ab infioelib facile
decipi. aut abhis cum desid̾ata non cri¬
buunt. celestis chesaurꝰ xp̃i menbris ñ
expendi. s. interras quodammͦ sterilis pe¬
ritiȩ uideatur abscondi. Itaq uictum
me faceor ꝓbabilib causis. ne iermes
tradere uidear obsistentib malis. dum
aduersus infideles ñ instriunt᷑ munimine
uericatis. Herum qr in huiꝰmodi questio¬
nib quedam obscuritas continua orati¬
one frequent̃ incurrit᷑. idcirco id mͥ ui¬
sumẽ. ut eum sermonẽ qui int̾ me &
felicianũ nuꝑ ẽ habitꝰ. p̃notatis ꝓpter
ꝑsonarum discretionẽ pͥncipalib nomi

Expanded text:
ut de unitate Trinitatis, quae perfectus Deus semper ac summus est, officii non immemor sacerdotalis, aliquid scriberem: idque a me, cum proprie infirmitatis conscius saepius excusarem, multis modis exegisti; asserens communis fidei rationem, et religiosos accipere, et sacerdotes debere fidelibus non negare: ne aut illi dum non accipiunt, incipiant ab infidelibus facile decipi, aut ab his cum desiderata non tribuunt, coelestis thesaurus Christi membris non expendi, sed in terra quodammodo sterilis peritiae videantur abscondi. Itaque victum me fateor probabilibus causis, ne inermes tradere videar obsistentibus malis, dum adversus infideles non instruuntur munimine veritatis. Verum quia in ejusmodi quaestionibus quaedam obscuritas continua oratione frequenter incurritur, idcirco id mihi visum est, ut eum sermonem qui inter me et Felicianum nuper est habitus, praenotatis propter personarum discretionem principalibus nomin
Abbreviated transcription (Latin):
rationalis anima. si creatori suo ser¬
uiat a quo facta est. & ꝑ quẽ facta
est: & ad quem facta ẽ: cuncta ei
cȩtera seruient. & uita ultima quȩ¬
tam etiam uicina illi ẽ. & est adiu¬
torium eius ꝑ quod imꝑat corpori.
& ipsum corpus extrema natura &
eẽntia cui om̃imodo cedenti ad
arbitrium dominabitur. nullam
de illo sentiens molestiam. quia iã
non exillo. nec ꝑ illud queret bea¬
titudinẽ. sed exdo ꝑseipsam ꝑcipiet.
Reformatũ ẽgo corpus ac scĩficatũ
sine detrimento corruptionis. & si¬
ne onere difficultatis amministra¬
bit. In resurrectione enĩ nẽq nu¬
bent neq nubentur. sed erunt sicut
angłi in celis. Esca uͦ uentri. & uent̃¬

Expanded text:
rationalis anima si Creatori suo serrationalis anima si Creatori suo serviat, a quo facta est, per quem facta est, et ad quem facta est, cuncta ei caetera servient: et vita ultima, quae tam vicina illi est, et est adjutorium ejus, per quod imperat corpori; et ipsum corpus, extrema natura et essentia, cui omni modo cedenti ad arbitrium dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem, sed ex Deo per seipsam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, sine detrimento corruptionis, et sine onere difficultatis administrabit. In resurrectione enim nequbent, neque nubentur, sed erunt sicut Angeli in coelis . Esca ve