comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nilul fuisse difficile ut cumnihil ex sister& omnia subito
uocata ita ceffuis setam quam quae semꝑ & titerint: quod
si qui nobis obiciat illum a postoli sermonẽ que madcorinhȩ¬
os scribit ubi dicit : quia contemptibiliamundi elegit dr̃
quae non sunt ut ea quae sunt destruat: ut non glori&ur
omnis caro corcõdõ :  dicat s&cundum hano ex positionẽ¬
non conuenire ut destruidicant᷑ quae sunt cum ea quae non
sunt el&tasint. Dicemus cedha& quia in illo loco. Aios di¬
xit eos qui sunt & cclios in hoc capite in epistola cdromanos:
dalarauit enim ad corintheos quico dehis dicer& quos su¬
praenumerauerat : Dixit enim superius : Vid&e enimuoca¬
tionẽ uestrai fratres: quia non multis apientes in t̃uos
s&cundum carnem non multi potentes non multi nobiles sed
quae stulta sunt mundrelegit dẽ ut confundat scopientes:
& in firma mundie legit dr̃ ut confundat fortia: sicut

Expanded text:
nihil fuisse difficile, ut cum nihil existeret, omnia subito nihil fuisse difficile, ut cum nihil existeret, omnia subito vocata ita affuissent tanquam quae semper exstiterint. Quod si quis nobis objiciat illum Apostoli sermonem, quem ad Corinthios scribit ubi dicit, quia contemptibilia mundi elegit Deus, quae non sunt, ut ea quae sunt destruat, ut non glorietur omnis caro coram Deo , et dicat secundum hanc expositionem convenire, ut destrui dicantur quae sunt, cum ea quae non sunt electa sint, dicemus ad haec, quia in illo loco alios dixit eos qui sunt, et alios in hoc capite in Epistola ad Romanos. Declaravit enim ad Corinthios, quia de his diceret, quos supra enumeraverat. Dixit enim superius. Videte enim vocationem vestram, fratres, quia non multi sapientes inter vos secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles, sed quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientiam, et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
frequent̃ & in aliis &x posuim: quod dr̃ solus est quidicit:
ego sum quisum &unco est illa di substantia quae semper
est Nuisequis seadiunxerit : unus sit cum eo sp̃s: & ꝑ illum
um eius sumit ne esse quidem dicit᷑: sicut er cmi nos genłes
prius quam ad agnicionẽ ueritatis diuinae uenerim:
ideo dicit᷑ ds̃ uocare eco quae sunt : tamquã quae sunt
Int̃eos enim qui sunc idest quipar ticipationẽ habent ei
qui est abrahcm & isa ac & icccob: & c&eris cĩnume¬
racciłur. Quodĩ gentes oredendo insidemueniunt a brahae
Conse quent̃ pronunciauit apostolus quod dr̃ uocauerit
eaqua e non sunt tcomquã quae sunt: potest ta men &i cm
illud aduerti ut in hoc loco er galaudes dĩapostolus latius
uideat᷑ effusus &initium priine eiꝰ creaturae cumam¬
miratione memorasse : Cum &nihilo &̃ facituniuersa
& ecquae nonerantuir tute potentiae suae tacmquam
quae essent & subsisterent Euocauit &ita ei increcondo

Expanded text:
requenter et in aliis exposuimus quod Deus solus est, qui dicit: Ego sum, qui sum: et una est illa Dei substantia, quae semper est: cui si quis se adjunxerit, unus fit cum eo spiritus, et per illum um ejus sumit, ne esse quidem dicitur, sicut eramus nos gentes priusquam ad agnitionem veritatis divinae veniremus: et ideo dicitur Deus vocare ea quae non sunt, tanquam quae sunt. Inter eos enim qui sunt, id est, qui participationem habent ejus qui est, Abraham, Isaac et Jacob, et caeteri sancti numerantur. Quod si Gentes credendo in fidem veniunt Abrahae, consequenter pronuntiat Apostolus quod Deus vocaverit ea quae non sunt tanquam quae sunt. Potest tamen etiam illud adverti, ut in hoc loco erga laudes Dei apostolus latius videatur effusus, et initium primae ejus creaturae cum admiratione memorasse, cum ex nihilo esse fecit universa, et ea quae non erant, virtute potentiae suae tanquam quae essent, et subsisterent evocavit: et ita ei in creando
Abbreviated transcription (Latin):
didit᷑ ut fier& pect̃ multarum gentium secundũ quod dictũ
est sic erit sementuum: & non in firmat᷑ side Consider auic
corpus suum Icomemortuum: Cumfere centumannoruri
oss& &omortuẽ uuluam sacrae Inrepromissione &ia
di non haesi cauit diffidentia sed conforta test fide: Dans

Expanded text:
didit, ut fieret pater multarum gentium, secundum quod dictum est, Sic erit semen tuum. Et non infirmatus in fide consideravit corpus suum jam emortuum, cum fere centum annorum esset, et emortuam vulvam Sarrae: in repromissione autem Dei non haesitavit diffiden
Abbreviated transcription (Latin):
animae peccatũ intellegemi : qnm anima inquit quae p&cat¬
ipsamori&ur: sicuc enim inmore corporalpereunt
sensus : & neque ultra corpus neq auditum : neq odorem
Aut gustum recipit uel tastum Itco & quis piritales sen¬
bonum di uerbum neq man: ei pertrastent de uerbo uitae
lictis & paccatis nostris simulcum illore suscitauit nos: Vis

Expanded text:
animae peccatum intelligimus, quoniam anima, inquit, quae peccat, morietur . Sicut enim in morte corporali pereunt sensus, ut ne quis ultra per corpus neque auditum, neque odorem, aut gustum recipiat, vel tactum, ita et qui spiritales senbonum Dei verbum, neque manus ejus pertractent de verbo vitae, lictis et peccatis nostris, simul cum illo resuscitavit nos . S
Abbreviated transcription (Latin):
corpore nasciturum: sed & tusimor tifices membra tua quae
sunt suꝑ t̃ra si cobi&to omniferuorelibi dinis emortuum
ractuc ascendere cdeaelum & efficioperalucis & stella¬
rum fulgoris plendoriq: conferri. Vt cumdies resurr&tionis
codfuerit tam quã stella abstella differcs inclaritate :
Amplius adhuc dico potes si tampurus meite . tam sc̃s corpore
tcc̃m in maculatꝰ actib fueris &i amipsum genercre xp̃m
s& undum illum qui dicebat. filiolimei quos iterũ pcrturio do¬

Expanded text:
r inviti. Sed et tu si mortificas membra tua, quae sunt super terram: si abjecto omni fervore libidinis, emortuum ra ascendere in coelum, et efficere opera lucis, et stellarum fulgori splendorique conferri, ut cum dies resurrectionis adfuerit, tanquam stella differas in claritate. Amplius adhuc dico, potes, si tam purus mente, tam sanctus corpore, tam immaculatus actibus fueris, etiam ipsum generare Christum, secundum illum qui dicebat: Filioli mei quos iterum parturio, do
Abbreviated transcription (Latin):
numeroposic & mortuicorporis dici: Quicc postea queenisus¬
cepitisaac & de functa est sccira qua e eum nona genarolte
conceperat Quixertat annis centum uginti s eptemi postea
&icem quã connorum queo dragintar factus isdas acceditn
rebecam. prista omiia scribit᷑ &apponens aluaeli¬

Expanded text:
numero positus emortui corporis dici, qui posteaquam suscepisset Isaac, et defuncta esset Sara, quae eum nonagenaria conceperat et vixerat annis centum viginti septem; postea etiam quam annorum quadraginta factus Isaac accepit Rebeccam, post
Abbreviated transcription (Latin):
quia reputatac est ei carqcas adiustitiam: Aut pi&ces Aut
misericordi&: sedudeam: iamea quae cons&cunt᷑ : & non
inquiđ infirmatus infide : consider auit suum corpus emor¬
tuum cumfere centum annorum ess& : &emortua uulua
sarrae: In re promissione &icmdi non haesi tauit difsiden¬
tico sed confortat est fide. Quantum quidem codsimplicom
per e net intellactum euidentẽ protulit racionẽ Quod abra¬
haci cum audir& sibia dõ sobolem repromitti nonres pexit
cdemortucs. centenari corporis uires de quoutiq nequã¬
quam spercoripos sit ulla suc cessio: sed potentia promit¬
centis intuitꝰ nihil deficile &̃ Credidic in his quao promit¬
tebatomni potens. sed de dit inquid gl oricmdõ: Intellogons¬
A solius dĩ cẽ muni ubi huma nif&unditatis iuracesra¬
ueranł
Merito igit᷑ dedic gloricemdõ quincturae fuerat desore

Expanded text:
quia reputata est charitas ei ad justitiam, aut pietas, aut quia reputata est charitas ei ad justitiam, aut pietas, aut misericordia. Sed videamus jam ea quae consequuntur: Et non, inquit, infirmatus est in fide, nec consideravit suum corpus emortuum, cum fere centum esset annorum, et emortuam vulvam Sarae: in remissione etiam Dei non haesitavit diffidentia, sed confortatus est fide. Quantum quidem ad simplicem pertinet intellectum, evidentem protulit rationem quod Abraham cum audisset sibi a Deo sobolem repromitti, non respexit ad emortuas centenarii corporis sui vires, de quo utique nequaquam sperari posset ulla successio: sed potentiam promittentis intuitus, nihil difficile esse credidit in his quae promittebat omnipotens: sed dedit, inquit, gloriam Deo, intelligens solius Dei esse munus, ubi humanae fecunditatis jura cessaverant. Merito
Abbreviated transcription (Latin):
habere omnemsidem: Vhde & a postulds dicebatisi haobea
oinnẽ sidemiita ut mones tracus fercẽ: sed& in euaengoliis dis¬
cipuli dicunt ad dnm. Quccsi quib: nondum plena inersa sides
gere Ie& ut dicami car&ate sicut ille dixit si habeamom¬
nemfidem si habea momnẽ car&atẽ : & illum habere omne
car&atem squid ominia illa habuerit quae propria carqca¬
tis sunt sicut dicit apostolus Carqaces paciens est bonigna
est ÷ Non inflat᷑ non aemulat᷑ Non ambicios aest non per¬
porcomagito Non inritat᷑ : Omnia tollerat omnia credit
omnnia sperat cunia sustan& : & c&era inssimilia quae
si quis habeat rect &muid&ur dicere quod habeacom¬
nem carqla cẽi quae cardcos sine clubio e his singulis ab a¬
postolo supra enumeratis partib: const&: similit̃ autem&
demisericorda & pi&ate coleris qiuir tutib: arbitior dici
posse e forte ꝑha & singula sicut defide distum est : quia
sides reputata est adiusticiã Ita & d&carqate dicipotest

Expanded text:
de et Apostolus dicebat: Si habeam omnem fidem, ita ut montes transferam . Sed et in Evangeliis discipuli dicunt ad Dominum quasi quibus nondum plena inesset fides,gere, ita ut dicamus de charitate sicut et ille dixit: Si habeam omnem fidem. Si habeam omnem charitatem: et illum habere omnem charitatem, qui omnia illa habuerit quae propria charitatis sunt, sicut Apostolus dicit: Charitas patiens est, benigna est, non inflatur, non aemulatur, non ambitiosa est, non perperam agit, non irritatur, omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet , et caetera his similia. Quae si quis habeat, recte mihi videtur dici quod habeat omnem charitatem: quae charitas sine dubio ex his singulis ab Apostolo supra enumeratis partibus constat. Similiter autem et de misericordia et pietate caeterisque virtutibus arbitror dici posse. Et forte per haec singula, sicut de fide dictum, quia fides reputata est ad justitiam, ita et de charitate dici potest,
Abbreviated transcription (Latin):
& in superiorib: distinctione dedit merce dos & gratiue
dicens Mercedemrem debitiesse grcc̃tamacutẽ nullius
essedebiti sedbeniuolentia e beneficium : & in presentier¬
goloco ostendere uolens dm̃here ditatem promis sionũ Non
&x dobito sed ꝑgratiã dacredicit quichereditas adõ hisqui
credunt non ex mer cedes debito sed fidei munereconcedat
sicut enim ut &x empligra ticm dixerim hoc quod subsistim
nom pocest intellegi quia & operis nostrimercede subsistam
sed cuident̃ diminus esse: quod sumi & graotico conditoris
quierse nos uoluit: Itae & s heredic tempt omissionũ dica

Expanded text:
 invenire. Distinctionem dedit mercedis et gratiae dicens mercedem rem debiti esse; gratiam autem nullius esse debiti, sed benevolentiae beneficium. In praesenti ergo loco ostendere volens Deum haereditatem promissionum non ex debito sed per gratiam dare, dicit quia haereditas a Deo his qui credunt non ex mercedis debito, sed fidei munere concedatur. Sicut enim, ut exempli gratia dixerim, hoc quod subsisti mus non potest intelligi quasi ex operis nostri mer cede subsistamus, sed evidenter Dei munus est quod sumus, et gratia Conditoris qui esse nos voluit, ita etsi haeredit
Abbreviated transcription (Latin):
uangeliodicat: sicreder&is morsi creder&
utiq & iihi demȩ enimille scripsit: Vidobit᷑ enim sicut
desȩdixit quia quicredit inme credit & in eũ quimisitines
Itco & demorsedicere: quiasi creder&is morsi crede¬
r& is utiqr& mihi ad quod res pondebim: quia illud quod
dictum est inde serto Credidit populus dõ & morsi fa¬
mulo eiꝰ. Nacrratio est qua ostendit᷑ quod ꝑministerium
morsi quo signa & mira bilia ministrauit populus credidic¬
dõ In hoc uerbo ubidicit sicreder&is morsicreder&is
utiq & mihi Arguit infidelitacẽ eorum quidum sibi non
creduntiostendunt sȩ n& morsilitteris credere inquib:
de cduenie xp̃i proph& alisermone conprȩhensumesti
ubi uero dicit. Quicredit inme credit in eum quimisitme
silio crede dissese sciat & pactri: Ideo & fide ut sacun¬
dum gratiã firmasic promissio omnisemimꝰ: Noneiqui

Expanded text:
vangelio dicat: Si crederetis Moysi, crederetis vangelio dicat: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit ; videbitur enim sicut de se dixit, quia qui credit in me, credit et in eum qui me misit , ita ut Moysi diceretur, quod si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. Ad quod respondebimus, quia illud quod dictum est in deserto, credidit populus Deo et Moysi famulo ejus, narratio est, quia ostenditur, quod per ministerium Moysi signa et mirabilia ministravit, populus credidit in hoc verbo. Ubi dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, arguit infidelitatem eorum, qui dum sibi non credunt, ostendunt se nec Moysi litteris credere, in quibus de adventu Christi prophetali sermone, comprehensum est. Ubi vero dicit: Qui credit in me, credit in eum qui misit me, per Filio credisse se sciat et Patri. Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini.
Abbreviated transcription (Latin):
lex quiostendunt opus legis scriptum in cordib suis testi¬
monium reddente eis conscientia: & statucm: siuid &ur
aente oculos duos &liquos : uerbi gratia quicum mas culis
non concublerit concubitum muliebaem unum exhis pra&cepto
legis prolibitum cuius sim&um non habuiss& fortros sefais¬
s& : & clium quipropriȩ mentis iudicio huius modi conteogic¬
nacogitationes quidem suas adire ꝑmiserit: non ne multo
illum praeferces quinulla legis interminatione dariitus
immunem sȩ ceflagiti contaminatione seruare : similiter
&icom dac& eris peccatis si habeat᷑ ex amen &ideosiue mors
l& intellegt᷑ siue & iamea quae in membris nostrisest
& ircom operat᷑. Nompossunt qui&x ips a sunt heredes. esse
sed illi qui sunt eelege fide fideiccutemillius & quooius tisica¬
test abri ham: sed forta serequirat aliquis quomodo non¬
& qui sublege morsi est: sublege fidei esse idextur
Cumscriptum sit inexodo Credidit autẽ popo¬
lus dõ & morsi facmulo eis &iterum dñs ine¬

Expanded text:
suis, testimonium reddente eis conscientia. Et statuamus, si videtur, ante oculos aliquos, verbi gratia qui cum masculis non concubuerunt concubitu muliebri, unum ex his praecepto legis prohibitum, cujus si non metum habuisset, fortasse fecisset; et alium qui proprie mentis judicio hujusmodi contagione cogitationes quidem suas audire non permiserit: nonne multo illum praeferas, qui nulla legis interminatione deterritus immunem se a flagitii contaminatione servavit. Similiter etiam de caeteris peccatis si habeatur examen; et ideo sive Moysi lex intelligatur, sive etiam ea quae in membris nostris est, et iram operatur, non possunt qui ex ipsa sunt haeredes esse, sed illi qui sunt ex lege fidei, fidei autem illius, ex qua justificatus est Abraham. Sed fortasse requirat aliquis quomodo is qui sub lege Moysi est, sub lege fidei non esse videatur, cum scriptum sit in Exodo: Credidit autem populus Deo et Moysi famulo ejus ; et iterum Dominus in E
Abbreviated transcription (Latin):
An & clia aliqua iidebunt᷑ non p̃pt̃ illum solum sed & pp̃t̃
nos scripta  ancerte omnia quae de ipso dicunt᷑ non proipso
solum sed & pronobis dicunt᷑ & non solum de abra ham seduide
neforteha& eccnidem &iaindeisa acsimilit̃ accipienda sint:
ut quae de ipso scripta sunt : non ipsum solum sed& nas aspiciaNł
similit̃ & deiacob & c&eris patriarchis : nam qua eratio
indebit᷑ ut de cobrahã quidem quae scripta sunt :&icõ ad noi
ꝑtinere dicant᷑ Non autem similforma &iam deisaac &
deia cob& deiuda uel de ioseph & c&eris quodsinibuil rationis
uidebit᷑ . Cur de unopeetriarcha hocita accipidebeat. &
non &icõ dec&eris consequens erit ut de omiib quae scripta
sunt : Non solum ꝓp̃t̃ illos qui tuncerant sed & p̃p̃t̃nos scrip¬
tcouidecent᷑: In quodmȩ pra&cipuae sua d& ita sencire ille
eucongelii sermo. inquo dñs & scoluator nost̃ cedeos quisibi

Expanded text:
an et alia aliqua videbuntur non propter illum solum, sed et propter an et alia aliqua videbuntur non propter illum solum, sed et propter nos scripta? an certe omnia quae de ipso dicuntur non propter ipsum solum sed et pro nobis dicuntur, et non solum de Abraham? Sed vide ne forte haec eadem etiam de Isaac similiter accipienda sint, ut quae de ipso scripta sint, non ad ipsum solum, sed et nos aspiciant, similiter et de Jacob, et caeteris patriarchis. Namque ratio videbitur, et de Abraham quidem quae scripta sunt, etiam ad nos pertinere dicantur, non autem simili forma etiam de Isaac et de Jacob, et de Juda vel Joseph, etc. Quod si nihil rationis videbitur, cur de uno patriarcha hoc ita accipi debeat, et non etiam de caeteris, consequens erit ut de omnibus quae scripta sunt, non solum propter illos qui tunc erant, sed et propter nos scripta videantur, in quod me praecipue suadet ita sentire ille Evangelii sermo, in quo Dominus et Salvator noster ad eos qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationẽ nr̃am &enimsi consurreximixp̃o que est iustitia
& in nouitate uitae combulem: & s&cundum iustitiaẽ uiuim:
surrexit nobis xp̃s a diustificationem nostrã : si uero nondũ depo¬
suimi u& erem hominẽ cumastib: suis sed in in iustiti cõuiuimus
Audeo dicere quod nondum nobis resurrexitxp̃s cadiustisicatio
illudamo prqille ꝑtulit mortemisi ha& credo quodille
adiustificationẽ mecm surr&xit: Quomodo mihi iniustitia
placo Iustificat ergo eos xp̃s tantũ modo qui noua uittem
x emplore surrationis ipsius susceperunt Qu& usta in¬
iustitiae atq: iniquitatis indumenta: uelut caus co mortis
abiciunt sedilluduelim requrere: si pro hoc solo dicita pos¬
tolus quico non p̃pt̃ abra ham solum scriptũ est sed & pp̃t
uos quos dixit Creͣdidit a brecham dõ & reputto tumest illg
adiustitic᷑ Put&s ne salus iucsermo. exorinib: quȩ dicunt᷑¬
de abrahami non solum p̃pt̃ illum sed& p̃pt̃ nos scriptum est :

Expanded text:
us ab ira per ipsum. Etenim si consurrexerimus ei qui est justitia, et in novitate vitae ambulemus, et secundum justitiam vivamus, resurrexit nobis Christus ad justificationem nostram. Si vero nondum deposuimus veterem hominem cum actibus suis, sed in injustitia vivimus, audeo dicere quod nondum nobis resurrexit Christus ad justificillud amo pro quo ille pertulit mortem? Si hoc credo quod ille ad justificationem meam quomodo surrexit, mihi injustitia placet? Justificat ergo eos Christus tantummodo qui novitatem exemplo resurrectionis ipsius susceperunt, et vetusta injustitiae atque iniquitatis indumenta velut causam mortis abjiciunt. Sed illud velim requirere, si pro hoc solo dicit Apostolus, quia non propter Abraham solum scriptum est, sed et propter nos, quod dixit: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam. Putasne, hic sermo ex omnibus quae dicuntAbraham non solum propter illum, sed et propter nos scriptus est,
Abbreviated transcription (Latin):
inspegloria edi. Apertissime perha& eum qui intellexit
quidsit eside & non &x o perib: iustificare codpacemdi quae
sũpercot omne mentem : inqua & summa ꝑfectionis consistit
inuitat: sedut dilige ilius sonsum perspeciam: cpostoli quid
ubimhil osfile nihilbarbarum gerqͥur: Nos ergo quiali¬
quando fuim: inimicidi sequentes hostem &trrcnnũ dico¬
bolum Nunosi illius corma proiecim: & signũ xp̃i & crucis

Expanded text:
itatem. . Apertissime per hoc eum qui intellexit quid sit ex fide et non ex operibus justificari, ad pacem Dei quae superat omnem mentem, in qua et summa perfectionis consistit, invitat. Sed ut diligentius sensum perspiciamus Apostoli, quid ubi nihil hostile, nihil barbarum geritur. Nos ergo qui aliquando fuimus inimici Dei, sequentes hostem et tyrannum diabolum, nunc si illius arma projicimus, et signum
Abbreviated transcription (Latin):
ergouidebit̃ emor cuicorporis quimultosenior effatuiu
quãm timcerat &uxore maccipere & sex liberos potuit
procre ecre quacs obiationes ut d&cent᷑ pos sumiiex clude¬
re tposicionem emortui corporis illo triens ferema o
tuum sed s& undum illa uintu tẽ quac̃ scĩ an semaci psis
primo implentes &iamc&eros habere moneit & dicunt
Mortisicate membra uestra quae sunt suꝑ t̃rã : Nec m& ab¬
surdumpuito si hocbonũ quod insepcculus hcebuit Ne qenim
celus imperar& quodipse non f&erat:si in quã hoebonum
quod i r pcculur hiabuit: Ab ra ha intantum patria reha
que m&icemsuum pactrem dicit a postolus non credam haba¬
isses fuit ergo &ia in illo mortificatio ista membrorũ. Non inci¬
reequia def&crunt sccrrae siori mul ebria : Nonenimerat
inilla lasciuua muliobris: aut in conteneniae dis solutione neq
musum libi dinis pra&ipitabaent᷑ inuiti: sed ubi audiunt taenta
posteritatis spemi& sobolis suae gloricom caelo & sideribl

Expanded text:
ergo videbitur emortui corporis, qui multo senior effectus quam tunc erat, et uxorem accipere, et sex liberos potuit procreare? Quas objectiones ut decenter possimus excludere, expositionem emortui corporis illo transferimus, uttuum, sed secundum illam virtutem, quam sancti in semetipsis primo implentes, etiam caeteris haberi monent, et dicunt: Mortificate membra vestra quae sunt super terram . Nam et absurdum puto si hoc bonum quod in se Paulus habuit neque enim aliis imperaret, quod ipse non fecerat, si, inquam, hoc bonum quod Paulus habuit, Abraham tantum patriarcham, quem etiam suum patrem dicit Apostolus, non credamus habuisse? Fuit ergo etiam in illo mortificatio ista membrorum: non incia, quia defecerant Sarae fieri muliebria. Non enim erat in illa lascivia muliebris, aut incontinentiae dissolutio, neque in usum libidinis praecipitabantur inviti. Sed ubi audiunt tantam posteritatis spem, et sobolis suae gloriam coelo et sideribus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit : sed mihiuid&ur quod dicit omni se mini non ei quicx
lege est taentum sed ei qui x fide est: Legem hic sicut saepe¬
icom dixim: indicarenaturalem & hoc asserere quod non
liis qui & lege naturcole. solumueniunt fir masit promissio
sed his qui& fide Legem addiderune naturali eamsidẽ
quam habuit cebrahcmpat̃ noster ut non duos popu¬
los unum exfide & celium &xlege indicareuideatur:
sedunum atq eundem qui non solum &x legenaturali qua
omnes homines utunt᷑ sed exfide cuius aebrahãẽ auitor
& titit placectdõ. quoscilic& ostendat quod siquis hcobo¬
at ince gra omnia quae l& edoc& naturcolis & in nullo eũ
p&caticonscientiareprehendat : Nonta men hco beat
&i comfidei gratic̃ non posse. eumiustificare: fidesem̃
est quae cdiustiti com re putat᷑: & hoc modo hco bita dis¬
tinctio reddit intellegentiãplaniorẽ atq e&quae conra

Expanded text:
Deum. Sed mihi videtur, quod dicit, Omni semim, non ei qui ex lege est tantum, sed ei qui ex fide est, legem hic, sicut saepe diximus, indicare, naturalem, et hoc asserere quod non his qui ex lege naturali solum veniunt firma sit promissio, sed his qui ex fide legi addiderint naturali eam fidem quam habuit Abraham pater noster, ut non duos populos, unum ex fide et alium ex lege, indicare videatur, sed unum atque eumdem, qui non solum ex lege naturali qua omnes homines utuntur, sed ex fide cujus Abraham auctor existit, placeat Deo: quo scilicet ostendat quod si quis habeat integra omnia quae lex edocet naturalis, et in nullo eum peccati conscientia reprehendat, non tamen habeat etiam fidei gratiam, non posse eum justificari: fides enim est quae ad justitiam reputatur; et hoc modo habita dist
Abbreviated transcription (Latin):
Alco lex quae esi in memnbris nostris & captiuos nos edocit
in legem p& cati Ipsc sit l& quama postolus iramdicit ope¬
rcori : Operatur enimsine dubio irconi ei quem captiuum du¬
xerit in legep& cati: Vbiccutemle ista non fuerit : cercũ
est quodibin& praeucricatio erit: Quiuero subistalege
fuerint consequentu nahere dis erdent: Quod& si delege
morsi comine morcri quis uellit & dicere quia iramoper&
proeofortassis solo hoc poterit affirmare quod p&cantem
inse aut lapidari continuo Aut cremariignib: iub& : uelsi
quod ccliud p& cantib: d&ernitur inlege supplicium ut poe¬
ncc ipsa quae pe canti infertur xlegeira nunc ab copostulo
nominatauideat᷑ similit̃ & depraeuccricatione ut non om¬
nem praeuaricationẽ generalit̃ in hocloco a struat ceppollata
nitus¬

Expanded text:
illa lex quae est in membris nostris, et captivos nos ducit in lege peccati, ipsa sit lex quam Apostolus iram dicit operari; operatur enim sine dubio iram ei, quem captivum duxerit in lege peccati. Ubi autem lex ista non fuerit, certum est quod ibi nec praevaricatio erit. Qui vero sub ista lege fuerint, consequenter nec haeredes erunt. Quod etsi de lege Moysi commemorari quis velit, et dicere quia iram operatur, pro eo fortassis solo hoc poterit affirmare, quod peccantem in se aut lapidari continuo, aut cremari ignibus jubet, vel si quod aliud peccantibus decernitur in lege supplicium, ut poena ipsa quae peccanti infertur ex lege, ira nunc ab Apostolo nominata videatur. Similiter et de praevaricatione, ut non omnem praevaricationem generaliter in hoc loco astruat appellatam, nitu
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib sylogis mũ nectit a postulus & dicit : sis pm̃ cadoptionis accepimꝰ e
fili sumꝰ quod si filii sumus sine dubio & heredes: mercedem nec̃q seruus exsp&taet
heredita dẽ filius sperct : &runsus cliudacodidit conclusionis ccugmentu here¬
des quidẽ ait dĩ coherodes cute xp̃iheres quis efficit᷑ dicũqs dis mereat᷑ accii¬
idest in corruptionis & in mostah tatis gloriã thesccuros supientiae & sciefłiae
nexonditos: coheses uesoxp̃i cũ trans formabit corpꝰhum iit eotis nr̃ace conforme
corporiclanitatis succe: sed&cũ illud adipisci menuerit quod dix̃ ipse saluator:
Pecter uoloubiego sũ & istisint mecumẽ prȩterea & illa digngtis coheredu
xp̃i quod pecter quidem omne iudicium dedit fihon sed & filius dicit ced cohere¬
modo cohesedessuos xp̃s̃ ñ solũ inpccte hereditatis sed &icõ in ꝑsosciũ portesta¬

Expanded text:
sequentibus syllogismum nectit Apostolus et dicit: Si spiritum adoptionis accepimus, ergo filii sumus. Quod si filii sumus, sine dubio et haeredes, mercedem namque servus exspectat, haereditatem filius sperat. Et rursus alius addidit conclusionis augmentum: Haeredes quidem, ait, Dei, cohaeredes autem Christi. Haeres quis efficitur Dei, cid est, incorruptionis et immortalitatis gloriam, thesauros sapientiae et scientiae reconditos; cohaeres vero Christi, cum transformabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori claritatis suae, sed et cum illud adipisci meruerit, quod dixit ipse Salvator: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Est praeterea et illa dignitas cohaeredum Christi, quod Pater quidem omne judicium dedit Filio. Sed et Filius dicit ad cohaeremodo cohaeredes suos Christus non solum in partem haereditatis, sed etiam in consortium potestati
Abbreviated transcription (Latin):
Ilis enim ucritas est: ponpotestergo pso te ueritas ftallere : In hoc tibi opitu labitur
a duo catusne accusatoris calumpnis in uoluaris: Netibi pracerita p&cata quac
ꝑbaptismum del& cesunt inputentur: siueso postha& itesn de inquas n& ulhs
ha& poenitenqae i liacrimis diluas ccccusa torituo eseminandi tẽ mate nam

Expanded text:
Jesus enim veritas est: non potest ergo pro te veritas fallere. In hoc tibi opitulabitur Jesus enim veritas est: non potest ergo pro te veritas fallere. In hoc tibi opitulabitur advocatus, ne accusatoris calumniis involvaris, ne tibi praeterita peccata, quae per baptismum deleta sunt, imputentur. Si vero post haec iterum delinquas, nec ullis haec poenitentiae lacrymis diluas, acc
Abbreviated transcription (Latin):
Vatpso nobis : Vida usmihi qudait quis accusabit el &tosdi: de diabulo dicese: nullus estenim Ito
clatos &itamagn: que mille non audeat accusccre nis illũ solũ quip& catĩmon fecit qui& dicebat:
neuenit princeps liuiꝰ mundi & inmenihil inuenit, sed quamuis ille &ierat nequigam psoposit¬
surdõ iustisicante & delente sicut nube iniquitates el& tosm̃ suorm̃ & sicut calgnem p&cata
eorũ : &cpriorib delictis cos dealbanteut nuem & sicut lanam candi.lam faciente
exit Ipsc intesellat psonobis : dr̃ quipso pnosilio tradidit psdnobis Ipse iustsicat clectos
quis erit ultra quiaudeat condempnase : sed ddigenqus hituere quo modo a postulos
nus quam insesmnonibus suis cebinsita sibi cautella discedat: Nondixit quis accusabit
aduensum uocatos: sed aduenum el&tos: Nisienim fueris electus nis momnbus te
ehibueris pidpabilemdo habebis accussa tore sienim causatua malaest s̃ te tuum
crimen ads tring it s quid tibipsoderit aduocatus a&iam suhs̃ nt quihiter pellat

Expanded text:
at. Videtur mihi quod ait: Quis accusabit electos Dei? de diabolo dicere, nullus est enim ita electus, et ita magnus quem ille non audeat accusare, nisi illum solum qui peccatum non fecit, qui et dicebat: Nunc venit princeps hujus mundi, sui, Deo justificante et delente sicut nubem iniquitatem electorum suorum, et sicut caliginem peccata eorum, et a prioribus delictis eos dealbante ut nivem, et sicut lanam candidam faciente , exit, ipse interpellat pro nobis. Deus qui proprium Filium tradidit pro nobis, ipse justificat electos: quis erit ultra qui audeat condemnare? Sed diligentius intuere quomodo Apostolus nusquam in sermonibus suis ab insita sibi cautela discedat: Non dixit. Quis accusabit adversum vocatos, sed adversum electos. Nisi enim fueris electus, nisi in omnibus te exhibueris probabilem Deo, habebis accusatorem. Si enim causa tua mala est, si te tuum crimen astringit, quid tibi proderit advocatus, etiamsi Jesus sit qui interpellat.
Abbreviated transcription (Latin):
non potert : habeo enim m&ũ gladicm spĩ quod est uerbum dt & mecũ est uiuetis
& efficagx serno dt quiest poen& ñ dilor omnigla dio utrnꝰ s acuto. Siergogladius
mundiueniat suꝑcer uices meas mados emihiced dm̃ concilat caritatem: Dicã
naemq ccdoum : quia sicut scriptũ est : Pipt̃ te mostificamust ottedie aestima¬
q sumus utoułs oc cisionis: Nonenim mihis ufsicit una hora mon psexpõ
meam in ꝑsequutionibus & periculis agum : dicam quia non sunt condignȩ pas¬
ones huiustemporis cadfuturãglonam quae seuolabit᷑ in nobis : Pireue est
enim huius uitceaemp: & exiguũ quod i ꝑs&utionib: ducimus : a & eshuuerd
non nostra iuistute sed ꝑeũ quinordil&iti. Dũenim iilhus amore pondim:
sensum doloris non sec ipim. Illius enim caritacs quas nos lil&it & nostamnꝰ calsor apuit affactum
Cruciatumcorporis & dolorem sorłinenos non feccit : Uleoergo in hi somnib: supenam ttde celquit

Expanded text:
m gladium spiritus, quod est verbum Dei ; et mecum est vivens et efficax sermo Dei, qui est penetrabilior omni gladio utrinque acuto . Si ergo gladius mundi venerit super cervices meas, majorem mihi ad Deum conciliat charitatem. Dicam namque ad eum, quia sicut scriptum est: Propter te mortificamur tota die: aestimati sumus ut oves occisionis. Non enim mihi sufficit una hora mori pro Chrmeam in persecutionibus et periculis agam, dicam, quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Breve est enimnon nostra virtute, sed per eum qui dilexit nos. Dum enim in illius amore pendemus, sensum doloris non recipimus. Illius enim charitas qua nos dilexit, et nostrum ad se rapit affectum, cruciatum corporis, et dolorem sentire nos non facit. Ideo ergo in his omnibus superamus. Cert
Abbreviated transcription (Latin):
omnia cooperant᷑ ibonũ. & quod prcescut & price disgnauit Confornẽ bͥnccginis fili sui qui
s&undũ propositũ uocatisumus : Cumꝑhis inqui tomnib: beneficis quae cons&uti sumus
Fixi& redicat sumus icconatodi : Quis nor cdea poterit separare : : Tribulatio siuenerit
dicem: ceddm̃: Intribulagone dilatastimo : Angustia sifuent mundi & & necersitate
corporis ueniens scepienta cdi & scientiae. Lagtudinẽ re quiremus inqua nos angusta¬
re non potest mundus : Nedeo enim cadscript ura sm̃ cdiuina sñ amplssimor cãpor
intell&tũ uerbidĩ spiritalem requiram & nulla meheo cocestabit angusha
Perlar gissima eninispata intelle gentae misticae & spĩtedis ae qui tabo pĩe qui gonẽ
conũ patresuo quiiicaclis est : Famos siadi fuerit turbare menon potest
Hab eo enimpanem uitae quid&aelo dscondit & reficit animas¬
esurientos. Nec al quando potest panisiste desicese est enim
ꝑf&tus & a&esnus: Nuditas non me confundit. Indut̾ sumonim Inm̃¬

Expanded text:
 bonum; et quod praescivit et praedestinavit nos conformes imaginis Filii sui, qui secundum propositum vocati sumus: cum pro his, inquit, omnibus beneficiis quae consecuti sumus, fixi et radicati sumus in charitate Dei, quis nos ab ea poterit separare? Tribulatio si venerit, dicemus ad Deum: In tribulatione dilatasti me . Angustia si fuerit mundi, et ex necessitate corporis veniens, sapientiae Dei, et scientiae latitudinem requiremus, in qua non angustare non potest mundus. Redibo enim ad Scripturarum divinarum amplissimos campos: intellectum verbi Dei spiritalem requiram, et nulla me in eo coarctabit angustia. Per largissima enim spatia intelligentiae mysticae et spiritalis equitabo. Persecutionem on potest mundus; fames si adfuerit, turbare me non potest: habeo enim panem qui de coelo descendit, et reficit esurientes animas, nec aliquando potest panis iste deficere, est enim perfectus et aeternus; et nuditas non me confundit, indutus sum enim Dom
Abbreviated transcription (Latin):
iũ & pusilis is tis mininis &x pedit mola asinanam alligari circacollũ oius & psecipicas cũ himmade
sangumnõ fecit : quo modo non cũipso omnianolis donauit: Nihulemm ese suc uinbilis siue iniu sibilis
cseature : quod silo porsit calaequari : nullo enim pacto oseaton suo creatu potest conse
& sic itator ipsedonat est nobis : quo modo non cũ ipso omnis creatim. donabit᷑ quãuis
serno hic duplictaer possitintollegi Id ost quo dcuillo omma donauit : Nam & hoc potest
uideri quo dĩ habeam: in nobis xp̃m s&undum hoc quo duorbũ & rapienta &dicritas & iustita

Expanded text:
um ex pusillis istis minimis, expedit molam asinariam ligari circa collum ejus, et praecipitari eum in mareipso omnia nobis donabit? Nihil est enim, sive visibilis, sive invisibilis, creaturae quod Filio possit adaequari. Nullo enim pacto creatori suo creatura potest conferri. Et si creator ipse donatus est nobis, quomodo non cum ipso nobis omnis creatura donabitur? quamvis sermo hic dupliciter possit intelligi, id est, quod cum illo omnia donavit. Nam et hoc potest videri quod si habemus in
Abbreviated transcription (Latin):
corporis & corruptibilibus aeliquan docessendũ hanc enĩ haber& ex p&tationẽ
creccturacistarationabils ut re uel atoficet filiorꝰ di Propter quos angeli
mittuntur in minis terium ut & ipsi cũ hsqͥb ministrauer hereditate capientsa¬
lutis ut caelestium & t̃restrium fictunꝰ grex & unꝰ pastor & sit dr̃ omna in omnb:¬

Expanded text:
rebus corporis et corruptibilibus aliquando cessandum. Hanc enim habet exspectationem rebus corporis et corruptibilibus aliquando cessandum. Hanc enim habet exspectationem creatura ista rationabilis, ut revelatio fiat filiorum Dei, propter quos angeli mittuntur in ministerium, ut et ipsi cum his quibus ministraverunt haereditatem capiant salutis, ut coelestium et terrestrium fiat unus grex, et unus pastor, et sit Deus omnia in omn
Abbreviated transcription (Latin):
sos quoq: angelos siccdseftentiampcculi respicices quȩ dicit quicõm¬
nes ministericlessp̃s codminis teriũ m si propt̃ eos quihesedita eẽ capiers
cclutis. Intellegenes taleccliquidgesese & huicratione esse subi&tos : Esedo
icc̃ ipsos n uol entes sed propt̃ eum dsubi&itinspeuoluntaetienĩ illius quis resist
ꝑgo & icc̃ deccr hangelis tecle cchquid intellegere ꝓph&icis inuitor eloquiis quid
em taflae uanitats &tañae corruptions inuenas quã bellagerere in
hoc mundo pugnas aduersuregũ gentium cõmouere uide ergo quod & inb
praecipuum cerchangelicioperis hacb& officium sicut dumhel prophea
testatꝰ cũ dicit quia aschangelus loqr̃ adeum quidicer& ei quod pugnacuerit
cduersu principem ꝑsarꝰ & nomoinquit fuit mihi inadiutor ionsimichael prin¬
ceps uester ꝑ hecergo singulco depre henditurratonabibs crecctura uaentati
esse subi&ta Nonuolens sed propt̃ eum qui subi&it inspespes naque e ab hi

Expanded text:
qua dicunt, quia omnes ministeriales spiritus ad ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis , intelliges tale aliquid gerere, et huic rationi esse subjectos. Credo etiam ipsos non volentes, sed propter eum qui subjecit in spe. Voluntati enim illius quis resistet, ego etiam de archangelis, tale aliquid intelligere propheticis invitor eloquiis. Quid enim tantae vanitatis et tantae corruptionis invenias, quam bella gerere in hoc mundo, pugnas adversum se regum et gentium commovere. Vide ergo, quod et in his praecipuum archangelici operis habetur officium, sicut Daniel propheta testatur cum dicit, quia archangelus loquitur ad eum, qui dicet ei, quod pugnaverit adversum principem Persarum, et nemo, inquit, fuit mihi in adjutorium, nisi Michael princeps vester. Per haec ergo singula deprehenditur, rationabilis creatura vanitati esse subjecta, non volens, sed propter eum, qui subjecit in spe, spes namque est ab his
Abbreviated transcription (Latin):
dauucta ẽ considercenim Neces sitactes corporis ap& etłiccm cibi digestionũ pudorem
posteritatis reparandȩ uere condicõ ut seritur soboles uteditur ut nutritur: &ui de
quacnta in hisuanitaes habeat qͥuanta corruptio cuicseatura animȩ nobiliis
& rationabibs lic& rĩuolens subi&ta ẽ subi&ta tamen inspetẽp uidilc& spercens
quod libere cũ filiorũ dĩ tẽplbestatis aduenerit: hocẽ ergo quod eunac hisceꝑtius
icc̃ deseipse dicebat a postalds: Quicdũ sumꝰ in habitaculo hoc ingemescimꝰn hoc &
& deproemit tersena habitactio sensumulta cogitarTem : & itẽ idẽ paulus  dũ e

Expanded text:
cta est. Considera enim necessitates corporis, appetentiam cibi, digestionum pudorem, posteritatis reparandae verecundiam, ut seritur soboles, ut editur, ut nutritur; et vide quanta in his vanitas habeatur, quanta corruptio, cui creatura animae nobilis et rationabilis licet non volens subjecta est, subjecta tamen in spe, tempus videlicet sperans quo liberetur, cum filiorum Dei tempus libertatis advenerit. Hoc est ergo quod et in aliis apertius jam de se ipse dicebat Apostolus, quia dum sumus in habitaculo hoc ingemiscimus II Coet deprimit terrena habitatio sensum multa cogitantem ; et ide
Abbreviated transcription (Latin):
Dũosuidaur or dines a postal&i ostendirse eorñ qui hominib: temptecgones siscitare consuer
Et in his quidem quacprius dis seruinus humananñ temptie qonum in tellegatur ordode scriptus
Dc quib aciam corindieir dicclat ut pate quima iora fere nom potertent: Pom ptieouos nonas¬
pncehendat nin humana : fidelis autẽ ds̃ qui non ꝑmit gt uostemptari supn id quodpotefgs
Nũncuerobilis en nonib quorhabem: in manibus nonhumanas temptatones idicat scdma loues
humccnis. Etideo puto quod in priorib: cum enumerass& singula quaeq adulqimũ dicit
edin his omnib: iuperam In hisuerd saeundior dinis Temptac honib: nonita considenter dicit suiperto

Expanded text:
Duos videtur ordines Apostolus ostendisse eorum qui hominibus tentationes suscitare consueverunt. Et in his quidem quae prius disseruimus, humanarum tentationum intelligitur ordo descriptus: de quibus etiam Corinthiis dicebat, utpote quia majora ferre non poterant: Tentatio vos non apprehenNunc vero in his sermonibus, quos habemus in manibus, non humanas tentationes indicat, sed majores humanis. Et ideo puto quod in prioribus cum enumerasset singula quaeque, ad ultimum dicit: Sed in his omnibus superamus. In his
Abbreviated transcription (Latin):
ricatores pungrent: Quia non cognouerit unusquisq poctremsuũ : Nt matresuan
Inquosi ne dubio hoc ostendit᷑: quia non iunxit affectum suum &amorẽ cũpatre
uelmatre: Sed & multa s&undũ hunc sensum inscriptuns dexognꝰcendo inuenie
dicta : Rideo &iamim̃ p̃sentiloco constat a postuld̃s s&cundũ scriptune sacix con¬
uaud inem : cognoscendi pos suis se sesmonem : Vt illos ostenderet price cognit a
quod scriptum est: Cognouit dñs eorlui suntcius : cumuqq quantum a distam
cõmunem sciendam ꝑtin& dr̃ . Non solum eosquis in sun sed& cosquierrant
a senonigor : sed cognouisse suos dicit᷑ : Hoc est indil&tone hebuisse sibiq so¬
ias se: sitcergo quos pncesciuit dr̃ illos & pͥncedistinauit ⁊ & quospix distinau
illos & u̾ocauit ÷ͦ & quos uocauit illos & iustisicauit : Suꝑ est nobis adhuc illius quest

Expanded text:
ricatores punirent, quia non cognoverit unusquisque patrem suum aut matrem suam . In quo sine dubio hoc ostenditur, quia non junxit affectum suum et amorem cum patre vel matre. Sed et multa secundum hunc sensum in Scripturis de cognoscendo invenies dicta: et ideo etiam in praesenti loco constat Apostolum secundum Scripturae sacrae consuetudinem cognoscendi posuisse sermonem, ut illos ostenderet praecognitos a quod scriptum est: Cognovit Dominus eos qui sunt ejus: cum utique quantum ad istam communem scientiam pertinet, Deus non solum eos qui sui sunt, sed et eos qui errant a se non ignoret. Sed cognovisse suos dicitur, hoc est, in dilectione habuisse sibique sociasse. Ita ergo quos praesciit Deus, illos et praedestinavit, et quos praedestinavit, illos et voc
Abbreviated transcription (Latin):
qui gratiaes habent ꝯsequut: uident᷑ accipias: sperandũ ẽ illud quod idem
sit tacmen ipsius massȩ inqua uid& indicarimultitudo fidelum primitiae
neces sccrio uidebant incpostolis conlocadesicenĩs criptue quiainaelesiapo¬
suit dr primoa postolus secundo ꝓph&ts terciodostores : istiergo primoloco const
ic ipsespr̃testimonium reddit spĩi nostro quia sumꝰ filiidĩ : &iter quo modõ
Nedemptionẽ corporissperat qui inccliis dicit. xpr̃ nos sedemit sedutmͥ uid&:
ipse hoc eo sermone qͥinose quenłib hab& aebsoluit: Ntenĩ spesclu fuiti sumꝰ: quod
ergo filii sumꝰ & quochedemptisumꝰ & quod sccluati sumꝰ inspe consistit Nun

Expanded text:
qui gratiam baptismi consecuti videntur, accipies, sperandum est illud, quod idem  , quod et si ita sit, tamen ipsius massae, in qua videtur indicari multitudo fidelium, primitiae necessario videbantur in Apostolis collocatae, sic enim scriptum est: Quia in Ecclesia posuit Deus, primum apostolos, secundo prophetas, tertio doctores . Isti ergo primo loco constQuia ipse spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quia sumus filii Dei. Et iterum: Quomodo redemptionem corporis sperat; qui in aliis dixit: Christus nos redemit; sed ut mihi videtur, ipse hoc eo sermone qui in consequentibus habetur absolvit: ait enim: Spe salvi facti sumus; quod ergo filii sumus, et quod redempti su
Abbreviated transcription (Latin):
seruus dm̃ suũ & si pacter sũ ego ubie honor meus & sid ns̃ sum ego ubiẽ tmorme
dicit dñs omni potens cestũ e ocutẽ ꝙ fibus quis đi ꝑccdoptionis spm̃ fiat seruusa tem
ꝑ spm̃ timoris impleat᷑ : Cũ pcor uulus aedhuc quis dicit᷑ e pooruuls utiq peda¬
gogus eͦtimor unde eie postulus deccliparuulo dicit qua ndu heres paruulis est
ihil defareł seruo cũ sit dñs omnium sed subtuto rib: & pro curcotousq aedore finitũ¬

Expanded text:
et servus dominum suum: et si Pater sum ego, ubi est honor meus? Et si Dominus sum ego, ubi est timor meus? et servus dominum suum: et si Pater sum ego, ubi est honor meus? Et si Dominus sum ego, ubi est timor meus? dicit Dominus omnipotens. Certum est enim quod filius quis Dei per adoptionis spiritum fiat, servus autem i est , per spiritum timoris impletur, cum parvulus adhuc quis dicitur. Et parvulis quidem paedagogus est timor. Unde et Apostolus de tali parvulo dicit : Quandiu haeres parvulus est, nihil differt a servo, cum sit dominus omnium: sed sub tutoribus est et procuratoribu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ spm̃ maclgnũ intermedium abime lecb & intermedium uisdrꝰ sicimorꝰ hic ergo
spĩ mac lignus quidicit᷑ ł &isseutu sofo catr& sccul ł cebimeleh sicimosq ut deme¬
rec ex cednõ exiisse occmissus es se memorat᷑ ta quac carnifex quidã intellegendure
misus c̃adexi gendus depecatorib: penas: & qua uisinacl propter ꝓpossitũ suum uolun¬
tectem̃ q diccent᷑ in his tamen qui poena digns diuine uoluntat ex hibent mins terium
sicut & ille dequore f& michices proph&a spĩ mendax quicũ ado distũ fuis s&quis
duc& mihi ac hab & illeres pondit egoseducat: & diẽ dñ s̃ inquo ait illeero in q̃un
teriales magis quã roctiona biles spĩ dix erit itachigit᷑ decppellatione sp̃s
distinctione p̃misa nuncq dixiti non enimaccepistis spm̃seruitutis iterꝰ in timone¬
qua lesit uide ccmꝰ: scniptũ e & in ma lecchia proph&a filius honori ficat poctrem

Expanded text:
Deus spiritum malignum, inter medium Abimelech et inter medium virorum Sichimorum . Hic ergo Deus spiritum malignum, inter medium Abimelech et inter medium virorum Sichimorum . Hic ergo spiritus malignus, qui dicitur vel exisse ut suffocaret Saul, vel Abimelechem Sichimosque ut dirimeret, et a Domino exisse ac missus essexigendas de peccatoribus poenas. Et quamvis mali propter propositum suum voluntatemque dicantur, in his tamen qui poena digni sunt divinae voluntati exhibent ministerium. Sicut et ille, de quo refert Michaeas propheta, spiritus mendax qui, cum a Deo dictum fuisset: Quis seducet mihi Achab? Respondit: Ego seducam. Et dixit Dominus: In quo? Ait ille: Ero spiritteriales magis quam rationabiles spiritus dixero. Tali igitur de appellatione spiritus distinctione praemissa, nunc caet exspectet. Scriptum est et in Malachia propheta: Filius honorificat patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
quidactur intimorem uelhic qui ei deinuocatione patrist estmonum prȩb& Qm¬
nesergo homints ut uid&ur coguntur ecliquo spũ sicut ipse paulus seripsit: sc̃itisaute
&uos cũ esseuis gentes quomodo adidolcmuta a gebamis: in hocostendit quia &iam
macme de eodem dicere uideur quemq principialẽ spm̃ Propterea arbitror
nomina tum utestenderaures sequidem multos spr sed in his principactum &
seduñ est. quiuere exipsodo proce dit & ca&eri somnibus uocccbubs ac sci ficationis suae
grectiam donat᷑ quod autem plures sint spĩ decla rat &idem paculus adhebreos
scribens & dicens: Non neomnes sunt minis teriae ls spt ccdminis teriumimnissi prop¬
tereos quihereditetem capiunt scclutis sed& dauio dicit quix feccitaengelos suos
bium non est quod deration cebibb spiritib dista sint toppellantur propt̃ea
spĩ mal & congebmali sic ut & dcuid dicit : emisiteis ircẽ indignationis succe e misi¬

Expanded text:
qui datur in timore, vel hic qui ei de invocatione Patris testimonium praebet. Omnes ergo homines, ut videtur, aguntur aliquo spiritu, sicut ipse Paulus scripsit : Scitis autem et vos, cum gentes essetis, quomodo ad idola muta agebamini; in hoc ostendit quia etiam tu principali confirma me , de eodem dicere videtur, quemque principalem spiritum propterea arbitror nominatum, ut ostenderetur esse quidem multos spiritus, sed in his principatum et sed unus est, qui vere ex ipso Deo procedit, et caeteris omnibus vocabuli ac sanctificationis suae gratiam donat. Quod autem plures sint spiritus, declarat et idem Paulus ad Hebraeos scribens, et dicens: Nonne omnes sunt ministeriales spiritus ad ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? . Sed et David dicit: Qui facit angelos suos bium non est quin de rationabilibus spiritibus dicta sint. Appellantur praeterea spiritus mali et angeli mali, sicut et David dicit: Emisit eis iram indignationis suae, emissio
Abbreviated transcription (Latin):
& euillis inqbidicit nonrespiciere sea quoce uident᷑ sed quȩn uident᷑ e doc& nos
in futuris bonis mihileor quac enunc uidet᷑ ł uideriposssperare debere & iam¬
si caelũ uideces is tuduisibile &i cemsi terrac: aude dehis qe caclu &terrc̃prȩte¬
ribuñ uisibilio en ĩs: & quoduides quid sperac s : nihil ergo prsusspera noũ ẽ in fu¬
tuld̃ ex hisqiua euidenit᷑: oculus eñĩ nouidit quae prace pccracuit ds̃ hisqͥidilgunt cum
Vid& cute oculus celũ & t̃ra ñergo opost& hoc quod uid&÷ credip̃ie pecratũ e sa
cedẽ hisqd diligunt eum sed caelũ quid emimmoptitius caelosmulto eminentiores
celsiores quc̃c esstuo firma mentu quoduider eoculus potest sed&t rec spe¬
raendec ẽ. Norlamen heque aridi dicit᷑ & oculis subicc c& sedillaerit manse

Expanded text:
et ex illis in quibus dicit, Non respicientes illa quae videntur, sed quae non videntur, edocet nos in futuris bonis nihil eorum quae nunc videntur, vel videri possunt, speras istud visibile, etiamsi terram. Audi de his, quia coelum et terra praeteribunt , visibilia enim sunt; et quod vides, quid speras? Nihil ergo prorsus sperandum est in futuro ex his quae videntur. Oculus enim non vidit quae praeparavit Deus his qui diligunt eum . Videt autem oculus coelum et terram: non ergo oportet hoc quod videtur credi praeparatum esse a Deo his qui diligunt eum; sed coelum quidem, imo potius coelos multo eminentiores et celsiores quam est istud firmamentum quod videri oculis potest. Sed et terra speranda est, non tamen haec quae arida dici