comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simul cum illo: ut enacuet᷑
horas ut ultra nõ seruiamꝰ
peccato. Quãdui id agunt
oꝑa ur̃a. ut euacuetur corpꝰ
peccati: quã du extior homo
corrumpitur ut it̾ior reno¬
netur de die in diẽ: sp̃s est
crucis. Hec sũt etiam bona
boriosa: quoꝵ m̾ces requieᷤᷤ
esͤ. U id̾o dr̃ spe gandentes.
ut requiẽ futura̾ cum y lari¬
tate in laboribꝰ oꝑemͣ. Hac̃
ylaritatẽ significat. crucis la¬
titudo irtransu̾so ligno: ubi
figuntur ananꝰ. ꝑ manus
enim oꝑa intelligimꝰ. ꝑ lati¬
tudinẽ y laritatem oꝑantis:
qr tusticia facit angustias.
P altitudinẽ aũt cui caput
adiungitur. expectatio retri¬
butionis de sublimi iusticia dĩ:
qui reddet unicuiq scđm oꝑa
nam. Itaq etiam longitudo
qua totũ corpꝰ extendit᷑: ipsã
colerantiã significat: unde lõ¬
ganues dicunt᷑ qui tolerãt.
Ifundum aũt qd̾ teire infi¬
xum ẽ: secretum sacramenti
p̾figurat. Necordaris ni fal¬
lor que uerba apłi ista de sig¬

Expanded text:
t euacuaretur ultra non seruiamus peccato. quamdiu ergo id agunt opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, quamdiu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est crucis. haec sunt etiam bona boriosa, quorum merces requies est. Sed ideo dicitur, spe gaudentes , ut requiem futuram cum hilaritate in laboribus operemur. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus. Per manus enim opera intelligimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias. Per altitudinem autem, cui caput adjungitur, exspectatio retributionis de sublimi justitia Dei, qui reddet unicuique secundum opera nam. Itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profundum autem quod terrae infixum espraefigurat. recordaris enim, nisi fallor, quae uerba apostolica in ista desig
Abbreviated transcription (Latin):
mentiam qua eiꝰ crucẽ deri¬
dere solent. aꝑtissime confu¬
tat. cum ꝓxime sue passioĩs
⁊ tempꝰ quasi fucuroꝵ p̾sciꝰ
ostendit: ⁊ locũ quasi mortis
intrepidus adiit. sccii. Tũc¬

Expanded text:
mentiam, quae ejus crucem derident, apertissime confutat, quando proximae suae passionis et tempus, quasi futurorum praescius ostendit, et locum quasi mortis intrepidus adiit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cem confessionis. quẽ ⁊ tres
pueri incamino ignis biber᷑.
licet ꝑsecutor nõ fuderit san¬
guinem. Qd̾ aũt subiũgit.
Sedere.aũt ad dexteram me¬
am ⁊ sinistram nõ est meũ
dare uob. s quibꝰ paratum
est a patre meo. Sic intelli¬
gendum est. Regnum celo¬
R̵. non ẽ dantis: s accipiẽtis.
Non est enĩ ꝑsonaꝵ acceptio
buerit ut regno celoꝵ dignus
sit: hic accipiet quod nõ ꝑso¬
ne s uite paracum ẽ. Siitaq
tales estis qui consequami ni
regnum celoꝵ. qd̃ pat̾ meus
triumphantibꝰ ⁊ iuctoribus
pparauit: uos quoq acciple¬
tis illud. Item non ẽ meũ da¬
meũ dare uobis suꝑbis. hoc
enĩ adhuc erant. S si uultiᷤ
illud acciꝑe: nolite qd̃ estis.
Aliis paratũ est. Et uos a¬
lii estote: ⁊ uob paratum est.
Quid ẽ alii estote: priuiᷤ hu¬
miliamini. qui iam uultis
indignantur matri filioꝵ ze¬
bedei: nec ad mulierẽ auda¬
ciam refer postulationis. sea

Expanded text:
cem confessionis, quem et tres cem confessionis, quem et tres pueri in camino ignis biberunt, licet persecutor non fuderit sanguinem; quod autem subjungit: Sedere autem ad dexteram meam, et sinistram non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intelligendum est: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim personarum acceptio buerit, ut regno coelorum dignus sit, hic accipiet quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Item, non est meum dameum dare superbis, hoc enim adhuc erant. Sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis: aliis paratum est, et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, alii estote? prius humiliamini, qui jam vultis  indignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulierem audaciam referum postulationis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
eis responden tibꝰ: om̃s nos
audiamꝰ. qr nemo pocest cum
xp̃o regnare: nisi passionem
xp̃i fucrit unitatus. Sicunt
ei. Possumus. Non tantũ
confidentia cordis sui: qnͣtu
ignorantia temptationis reᷤ¬
ponderunt. Nescientibꝰ enĩ
desid̃abile ẽ bellum: sic ⁊ in¬
exꝑtis. leius uidetur cẽ tem¬
ptatio passionis ⁊ mortis. Si
nõ fuerant dicturiqr possu¬
mus. si scirent qualis ẽ temp¬
tatio mortis: Magnum
qͥdẽ dolorem habet passio.
tam̃ mors maiorẽ hab ti¬
morẽ. Ait illis. Calicem
quidem meũ bibetis. s.
Queritur quomodo calicẽ
mr̃i zebedei filii iacobꝰ scili¬
tura ua̾rret iacobũ tantum
apłm. ab herode capite trun¬
catum. Ioħs aut̃ ꝓpria mor¬
te uitam finierit. S si le¬
gamus eccłiasticas hystori ᷤᷤ
cer mr̃ium sit missus in fer¬
uentis olei doliũ: ⁊ inde ad
suscipiendam coronam xp̃i
athleta ꝓcesserit. statĩq lega¬
tus in pathinos insulam sit.
defuisse: ⁊ bibisse iohn cali¬

Expanded text:
eis respondentibus, omnes nos audiamus quia nemo potest cum Christo regnare, nisi passionem ejus fuerit imitatus. Dicunt ei: Possumus. Non tantum confidentia cordis sui, quantum ignorantia passionis responderunt. Nescientibus enim desiderabile est bellum, sic inexpertis levis videtur esse tentatio passionis et mortis. Si nt dicturi, quia possumus, si scirent qualis esset tentatio mortis? Magnum enim dolorem habet passio, tamen mors majorem habet time. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis . Quaeritur quomodo calicem martyrii Zebedaei filii, Jacobus videlitura narret Jacobum tantum Apostolum ab Herode capite truncatum : Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, ter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad susciathleta processerit, statimque relegatus in Pathmum insulam sit, defuisse, et bibisse Joannem cali
Abbreviated transcription (Latin):
noiãt. Erat enĩ fr̃ iacobi frĩs
dñi. ut ipse mnepła sua scribit.
unde etiã ipse fr̃ dñi uocabat᷑.¬
attestantibꝰ ciuibꝰ ipsiꝰ qui de
uirtutibꝰ eiꝰ stupentes aiebãt.
Nonne iste ẽ fabri filiꝰ marie.¬

Expanded text:
nominavit. Erat enim frater Jacobi, fratris Domini, ut ipse in Epistola sua scribit, unde et ipse frater Domini vocabatur, testantibus civibus illius, qui de virtutibus ejus stupentes aiebant: Nonne iste est faber Mari
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa nr̃a bona que foras agimꝰ
⁊ quibꝰ coram hominibꝰ luce¬
mꝰ insinuat. Uino aũt nouo
feruor fidi. spei.⁊ caricatis: quo
inconspectu nr̃i conditoris in
nouitate sensꝰ nr̃i intus ipsire¬
formamur expͥmit᷑. Sq̃r. xx¬

Expanded text:
na quae foris agimus, et quibus coram hominibus lucemus, insinuat; vino autem novo fervor fidei, spei et charitatis, quo in conspectu nostri conditoris in novitate sensus nostri intus ipsi reformamur, exprimitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ renouate s inuetustate:
malicie ꝑduranti nouoꝵ mis¬
terioꝵ secreta cõmittat. Qd̾ si
querit aliquis quid int̾ uinũ
nouũ mistice ⁊ uestim̃tũ dista
nouũ facile patet. qr uino intꝰ
reficim᷑ ⁊ inebriam᷑: uestimẽto
aũt formsecꝰ induimͦ. Cum uͦ
utrũq ad significantiã uite ꝑ

Expanded text:
dum renovatae, sed in vetustate malitiae perduranti, novorum mysteriorum secreta committat. Quod si quaerit aliquis quid inter vinum novum mystice et vestimentum distet novum, facile patet, quia vino intus reficimur et inebriamur, vestimento autem forinsecus induimur. Cum vero utrumque ad significant
Abbreviated transcription (Latin):
pondere: uite luciq reddituᷤ¬
ẽ. S ⁊ hoc notandum qͥqr pu
blica noxa. publico eget reme¬
dio. Leuia aũt pecc̃a leuiori ⁊
secreta queunt penitentia de¬
leri. Puella in domo laces pa¬
ucis arbitris exurge̾t. eisdemꝰ
uehement̾ ur nemini id ma¬
infestent p̾cipit᷑. Iuuenisex¬
tra portã. turba multa comitã¬
te atq intuente suscitat᷑. La¬
zarus de monum̃to uocatus. ĩ
tantũ pplis innotuit. ut ab coꝵ
qui uidere testimoniũ plurime
dño turbe cũ palinis occurre¬
rent: ⁊ multiꝓpt̃ illũ abiret
exiudeis. ⁊ crederẽt in iħm. Qrͣ

Expanded text:
pondere, vitae est lucique redditupondere, vitae est lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens paucis arbitris exsurgit, eisdemque vehementer ut nemini id manifestent praecipitur. Juvenis extra portam, turba multa comitante atque intuente, suscitatur: Lazarus de monumento vocatus in tantum populis innotuit, ut ob eorum qui videre testimonium plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent
Abbreviated transcription (Latin):
mandũ resuscitauit lazarum
.iiiiͦ. dies in monum̃to haben¬
tem. ⁊sorore atrestante iam
fecentẽ: qr nimiꝵ pessima no¬
xios actus solet fama comita¬
ri. Notandũ. aũt qd̾ qnͣto gra¬
mior anĩe mors ingruerit. tã¬
to acrior necesse ẽ ut resurg̾e
mereatut penitẽtis feruor in¬
sistat. Nã leuiores ⁊ cotidiam
erratus. leuioris penitẽtie pos¬
sũt remedio curari. Qd̃ occul¬
te uolẽs ostend̾e dñs: iacentẽ
in conclaui mortuã. facillima
ac breuissima uoce resuscitat
dicẽs. Puella surge. Quã ⁊
obfacillitatẽ resuscitandi.iã
mortuã fuisse negau̾at. De¬
latũ aũt foras iuiuenẽ mortu¬
ũ. ut reniiuiscere debeat dic
tis corroborat. cũ ait: iuueniᷤ
tͣ dico surge. Quatriduanus
uͦ mortuꝰ. ut longa p̾mentis
sepulcri claustra euadere pos¬
set: fremuit sp̃u iħs. turba¬
uit sc ip̃m. lacrimas fudit:
ce clamauit: lazare ueni fo¬
ras. Et sic tandem qui erat
desꝑatus. discusso tenebraꝵ

Expanded text:
mandum resuscitavit Lazarum, mandum resuscitavit Lazarum, quatuor dies in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem; quia nimirum pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrior necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat: nam leviores et quotidiani erratus levioris poenitentiae possunt remedio curari. Quod occulte volens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam facillima ac brevissima voce resuscitat, dicens: Puella, surge; quam etiam ob facilitatem resuscitandi jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem mortuutis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra evadere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, na clamavit, Lazare, veni foras : et sic tandem, qui erat peratus, discusso tenebrarum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nulli cõsensũ maled ilectionis
p̾bendo latente tantũ cogitatio¬
ne pecc̃i sͥ morte cõscii sũt. S ta¬
les se uiu ficare significãs salua¬
tor. resuscitauit filiã archi syna¬
gogi nõdũ elatam s in domomor foris¬
tuã: qͣsi uitiũ socreto incorde te¬
gentẽ. Alii nõ solũ noxie dełcta¬
tioni cõsentiendo. s ⁊ ipsũ ma¬
lũ qͦd̾ delectantur explendo mor¬
tuũ suũ qͣsi excra portas effert̃.
⁊osse si peniteant resuscitarede¬
monstrãs. Suscitauit uiuenẽ
filiũ uidue extra portas auitatiᷤᷤ
clatũ. ⁊ reddidit matri sue.qr re¬
sipiscentẽ a poc̾ci tenebris ani¬
niã unitati restituit eccłie. Q.¬
dam uͦ ñ solũ cogitando uł fa-¬
ciendo illicita. s ⁊ipsa peccan¬
di consuetudĩe se quasi sepeli¬
endocorrũpunt. Ueꝵ nec ad
hos engendos minor fit iustꝰ
⁊ gr̃a saluatoris si tam̃ assit co¬
gitationes sollite: que suꝑ eoꝵ
salute uelut deuote xp̃o sororeᷤ
in uigila̾nt. Nam ad hoc uti¬

Expanded text:
nonnulli consensum malae delectationi praebendo, latente tantum cogitatione, peccatis sibi mortem consciscunt; sed tales se vivificare significans Salvator resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum quo delectantur implendo, mortuum suum quasi extra portas efferunt, et hos se, si poeniteant, resuscitare demonstrans, suscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum. Et reddidit matri suae , quia resipiscentem a peccati tenebris animam unitati restituit Ecclesiae. Quidam vero non solum cogitando vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine se quasi sepeliendo corrumpunt; verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute, velut devotae Christo sorores, invigilant. Nam ad hoc inti
Abbreviated transcription (Latin):
¶ħ Si enĩ sic predicant ut pꝰ¬
cium ñ accipiant. suꝑflua est
aun ⁊ argenti nũmoꝵq pos¬
sessio. Nam sibi habuissent au¬
rum ⁊ argentũ uidebant᷑ non
causa salucis hominũ. s cau¬
sa lucri p̾dicare. neqr es in zo¬
nis ur̃is. qui diuitias decrũcat.¬
putet. ut apli loctores uere re¬
ligionis: qui instituebant oĩa
ipsos ostenderent nicħ cogitare
decrastinͦu. Nonperam in uia.¬
ostendit contẽptores scłi ⁊ om̃ia
ꝓ nichilo ducentes. cellariũ se¬
cum uehant. Neq duas tuni¬
cas. Induabꝰ tumcis uidet᷑ mͥ
duplex ostend̾e uestim̃tũ. nõ
qd̾ in locis sitie glatiali niue ri¬
gentibꝰ. una quis tunca debe¬
at eẽ contentꝰ: s qd̾ in tunicaue¬
stim̃tum intelligamꝰ. ne aliud
uestim̃ti. aliud nob̃ futurorũ
timore seruemꝰ. Neq calciam̃¬
ta.¶ q̃. Noc debet stultoꝵ oꝑ¬
um exempla cõspic̾e. ne sua oꝑ¬
a qͣsi ex mortus pellibꝰ credat
mimire. Sũt ⁊ enĩ multi. qui

Expanded text:
 Si enim sic praedicant, ut pretium non accipiant, superflua est auri argentique et nummorum possessio. Nam si habuissent aurum et argentum, videbantur non causa salutis hominum, sed causa lucri praedicare. Neque aes in sacculis. Qui divitias detruncaputavit, ut apostoli doctores verae religionis, qui instituebant omnia ipsos ostenderent nihil cogitare de crastino. Non peram, inquiod contemptores saeculi, et omnia pro nihilo ducentes, cellarium secum vehant. Neque duas tunicas. In duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum, non quod in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus, sed quod in tunica vestimentum intelligamus, ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore reservemus. Neque calceamet. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui
Abbreviated transcription (Latin):
requirentibꝰ : ac ꝑ hoc adden¬
do dignus ẽ enĩ oꝑanꝰ cibo suo.
ꝓrsus aꝑuit ⁊ illustrauit: un¬
cauit: cũ dix̃ nequid tollerẽt
inuia nͥ uirgã tantũ. ut intel¬
ligatur qr ꝑ potestatẽ. a dño
acceptam que uirge noĩe signi¬
ficata ẽ. etiã que non portantꝰ
nõ deerũt. Hoc ⁊ de duabꝰ tu¬
nicis intelligendũ ẽ: ne quis¬
quã eoꝵ p̾t̾ eam quã ess indu¬
tus aliã portandam putaret.
follicitꝰ ne opꝰ eẽt cũ ex illa po¬
testate poss acciꝑe. Proinde
marchꝰ dicendo calciari eos
sandalus ul soliis aliqͥd Hoc
calciam̃tum mistice significa¬
tionis habere ammonet᷑. ut pes
neq tectus sit nec nudus ad t̾¬
ram: id ẽ nec occultet᷑ eugłm
nec t̾renis comodis innitatur.
& qd̾ nõ portari uł haberi duaᷤ

Expanded text:
requirentibus. ac per hoc addenrequirentibus. ac per hoc addendo dignus est enim operarius cibo suo prorsus aperuit et inlustrauit, uncavit, cum dixit: Ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum, ut intelligatur quia per potestatem a Domino acceptam, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum, praeter eam quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Proinde Marcus dicendo calceari eos sandaliis vel soleis, aliquid hoc calceamentum mysticae significationis admonet, ut pes neque tectus sit, nec nudus ad terram, id est, nec occultetur Evangelium, nec terrenis commodis innitatur. Et quod non portari vel haberi duas
Abbreviated transcription (Latin):
dignus ẽ oꝑariꝰ cibo suo. Uñ
satis ostende cur eos hec pos¬
sidere ac ferre noluerit. nõ quo
necessaria nõ sint sustentatio¬
ni huiꝰ uite: s qr sic eos mute¬
bat ut hec eis deberi monstra¬
ret. ab illis quibꝰ engłm cre¬
dentibꝰ annũtiarent. Clane
aũt hec nõ ita p̾cepisse dñm.
tanꝙͣ eugliste uiuere nõ de¬
beant aliunde: quã eis pre¬
bentibꝰ quibꝰ annuntiant¬
engłm. Alioqnͣ contra hoc
p̾ceptum feciss apłs. qui
uictũ de manuũ suaꝵ labori¬
bus transigebat. noc unqmͣ
grauis eẽt. s pocestatẽ dediᷤᷤ¬
se in qͣ scirent sibi ista deberi.
pa est. Cum aũt potestaᷤᷤ.la¬
tur. liczcuiq nõ uti.⁊ tanꝙͣ
de suo iure cadere. Hoc gͦ or¬
dinans dñs qd̾ eũ ordinas¬
nuntiant de eugło uuere.
Illa apłis loquebatur ut se¬
curi ñ possiderẽt noq porta¬
rent huic uite necessaria: nͨ
magnõ nec minima. Ideo
posuit nec uirgã ostendens
a fidelibꝰ suis om̃ia deberi¬
ministris suis nulla suꝑ flua

Expanded text:
enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit: non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem non ita praecepisse Deum, tanquam evangelistae vivere beant aliunde, quam eis praebentibus quibus evangelizant: alioquin contra hoc praeceptum fecisset Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset; sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. pa est; cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de jure suo cedere. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasnuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit nec uirgam ostendens a fidelibus suis omnia deberministris suis nulla superflua
Abbreviated transcription (Latin):
soluit᷑: ut intelligamꝰ sub ali¬
a significatione dictã uirgam
que scdm marchũ ferenda est.¬
⁊ sub alia illã que scđm mathe¬
um ⁊ luchã nõ ẽ ferenda: sicut
sub alia significatione intelli¬
gitur temptatio de qua dictũ
est. Deus neminẽ temptat. &¬
subalia dictum ẽ. Temptat

Expanded text:
solvitur, ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam quae secundum Matthaeum et Lucam non est ferenda, sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est: Deus neminem tentat , et sub alia dictum est: Tentat
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sy nagoga leticiam hanc do¬
minice inhabitationis. meri¬
to in fidelitatis amisit. Quasi
int̾ flentes ⁊ eiugilantes mor¬
tua iacet. nec tam̾ suꝑna pie¬
tas funcditus eam int̾ire patit᷑:
qͥn potiꝰ cca finẽ scłi reliqͥas eiꝰ
scđin electionẽ gr̃e saluti ⁊ ui¬
te restituet. Unde apte subiũ
dormit. Hominibꝰ mortua e¬
rat qui suscitare nequerant: dõ
dormiebat. in cuiꝰ dispositione
⁊ añia recepta uiuebat: ⁊ caro
resuscitanda quiescebat. Und̾
mos xp̃ianos obtinuit. ut mor¬
tui qui resurrecturi cẽ non du¬
bitantur. dormientes uocent᷑.
sic̃ apłs. Nolumꝰ uos inquit
spem ñ hñt. B. S ⁊ in parte
allegorie cũ anima que peccaue¬
rit ipsa moriatur : tamẽ ea q̃¬
resuscitari. i xp̃o meruerit. nob̃
quidẽ mortua fuisse. s ei obdor¬
dere qmͣ credere malebat᷑. me¬
nito foras excludunt᷑. indigni
qui miracłm resurgentis inde¬
Q̾ si nõ priꝰ a socretioribꝰ cordiꝰ
cxpellitur in portuna scłariu

Expanded text:
 Synagoga laetitiam hanc Dominicae inhabitationis merito infidelitatis amisit, quasi inter flentes et ejulantes mortua jacet. Nec tamen superna pietas funditus eam interire patitur: quin potius circa finem saeculi reliquias ejus secundum electionem gratiae saluti et vitae restituet. Unde apte subjunglla, sea dormit. Hominibus mortua, qui suscitare nequiverant, Deo dormiebat. In cujus dispositione et anima recepta vivebat, et caro resuscitanda quiescebat. Unde mos Christianus obtinuit ut mortui, qui resurrecturi esse non dubitantur, dormientes vocentur, sicut Apostolus: Nolumus, inquitspem non habent . Sed et in parte allegoriae, cum anima, quae peccaverit, ipsa moriatur, tamen ea, quae suscitari Christo meruerit, nobis quidem mortua fuisse, sed ei obdoridere quam credere malebant, merito foras excluduntur, indigni qui miraculum resurgentis vide a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tatur. Namq ille ⁊ carniᷤ cu¬
ram dño uocante supplantare:
⁊ ipsam carnẽ herode trucidan¬
te gauisus ẽ contempn̾e. Iste
ob amoris p̾cipui gr̃am quã uir¬
ginali gła ꝓmeruerat. suꝑ re¬
demptoris sui pectus incena re¬

Expanded text:
tur: nam ille et carnis curam, Domino vocante, supplantare, et ipsam carnem, Herode trucidante, gavisus est contemnere; iste ob amoris praecipui gratiam, quam virginali gloria meruerat, super Redemptoris sui pectus in coena re
Abbreviated transcription (Latin):
q nob̃ ab renuntiationis scłi
formã tribuens: nõ solum lucͣ
reliquit uectigaliũ. s ⁊ ꝑicu¬
lum contempsit queͦ euenire
poterat a principibꝰ scłi: qr
uectigalium rationes in ꝑfec¬
tas atq incõpositas reliq̃rit.
Tanta enĩ cupiditate sequen¬
di dm̃ ductus e̾: ut in nullo ꝓ¬
rsus huiꝰ uite respectum uel
cogitationẽ sibimet reseruau̾¬
it. Propt̾ qd̾ ille merito obe¬
dientie dũ humana contem¬
puens negotia deserit. ⁊ dñi¬
coꝵ fidelis dispensator factus
ẽ talentoꝵ.lxxii. Et fac¬
tum ẽ discumbente eo in domo.
matħs ñ exp̾ssit in cuiꝰ domo
discumbebat iħs. cũ publicãis
⁊ peccatoribꝰ. I. nde potest ui¬
den nõ hoc ex ordine subiuixis¬
se. s quoͦ alio tp̃re factũ est: re¬
cordatus int̾posuisse. nͥ marchꝰ
⁊ luchas qui hoc om̃ino simiłr
narrant manifestarent indo¬
mo leui hoc ẽ machi discubiuuiꝰ¬

Expanded text:
is saeculi formam tribuens non solum lucra reliquit vectigalium, sed et periculum contempsit quod evenire poterat a principibus saeculi, quia vectigalium rationes imperfectas atque incompositas reliquerit; tanta enim cupiditate sequendi Deum ductus est, ut in nullo prorsus hujus vitae respectum vel cogitationem sibimet reservaveit. Propter quod ille merito obedientiae dum humana contemnens negotia deserit, dominicorum fidelis dispeusator factus est talentorum. Et factum est cum accumberet in domo Mattheus non expressit, in cuius domo discumbebat Iesus cum publicanis et peccatoribus. unde posset uideri non hoc ex ordine subiunxisse, sed quod alio tempore factum est recordatus interposuisse, nisi Marcus et Lucas, qui hoc omnino similiter narrant, manifestarent in domo Leui, hoc est Matthei, discubuis
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidentes phariser: dice¬
bant discipłis eiꝰ. Quare cũ
publicanis ⁊ peccatoribꝰ man¬
ducat magr̃ ur: Duplici
errore tenebant᷑ pharisei: cũ
magr̃m ueritatis de suscepti¬
one peccatoꝵ detrahebant.
qr ⁊ se uistos arbitrabantur.
qui suꝑbie fastu a iusticia lõ
discesserant. ⁊ cos criminabã¬
tur inuistos. qui resipiscẽdo
a peccatis nõ parum iam iusti¬
tie ꝓpinquabant. Inuidia nã¬
q statͥne salutis obcecati. re¬
colebant qr publicanꝰ erac ma¬
theus. publicani ⁊ peccatores
erant multi alii qui cum dño
discũbebant. s memuinisse no¬
lebant qr idẽ matħs sic̃ luchas
scribit relictis om̃ibꝰ que ge¬
rebat sequutꝰ ẽ eũ: s ⁊ alii pu¬
blicam ac pecc̃ores eo amo cũ
illo discũbebant. qd̾ illi demn

Expanded text:
Et videntes Pharisaei dicebant discipulis ejus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducat magister vester? Duplici errore tenebantur Pharisaei cum magistro veritatis de susceptione peccatorum derogabant: quia et se justos arbitrabantur, qui superbiae fastu a justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a peccatis non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi alii, qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant
Abbreviated transcription (Latin):
forma sapiẽ inuidue filio cito cc¬
clesiam crediturã. in archisma¬
gogi filia credituros quidẽ iude¬
os: s expluribꝰ pautiores. Et¬
surrexit puella. ⁊ exiit fama ħ¬
surrex̃ ⁊ ambulabat. Qu̾ecũq
enĩ peccatis mortuũ suꝑne ma¬
nꝰ miserationis resuscitatura
tetigerit: nõ solum a sordibus
⁊ ueterno scelerũ exsurgere. s ⁊
in bonis concinuo ꝓficere deb
oꝑibꝰ. Uidelicet uixta ꝑsalmiᷤᷤ¬
tam ingrediens sune macła.⁊ o
siqͥs a spͣali celesti morte surrexͣ:
celesti necesse ẽ mox pane satiet᷑.
⁊ duuni scilicet uerbi.⁊ sacro scĩ
altaris particeps effectꝰ. Nam¬

Expanded text:
forma sapientiae in viduae filio cito Ecclesiam credituram, in archisynagogi filia credituros quidem Judaeos, sed ex pluribus pauciores. surrexit puella, et amsurrexit et ambulabat. Quemcunque enim peccatis mortuum supernae manus miserationis resuscitatura tetigerit, non solum a sordibus et veterno scelerum exsurgere, sed et in bonis continuo proficere debet operibus, videlicet juxta psalmistam, ingrediens sinuis a spiritali morte surrexerit, coelesti necesse est mox pane satietur, et divini scilicet verbi et sacrosancti altaris particeps effectus.
Abbreviated transcription (Latin):
gitauerit. Utrũq gͦ petitum
ẽ adño. ut uł morientẽ saluã
faceret. uł mortuã suscitaret.
S cũ institiuss matħs totum
breuit̾ dicere: hoc in sinuauit
patir̃ rogantẽ dixisse. qd̾ ⁊ ip¬
sum certũ ẽ uoluisse: ⁊ xp̃m fe¬
głiste. marchus ⁊ luchas: sed
ab isto ordine iam recedũt. A¬
libienĩ hoc rocordantur atq
userũt: idẽ coloco ubi rediit
transfretando regionẽ gerase¬
noꝵ. pꝰ expulsa ⁊ inporcos per¬
missa demonia.iħ. Octauũ¬
signũ ẽ in quo princeps suscita¬
re postulat filiam suã. nolens
de misterio uere circũcisionis
excludi: s subintrauit muli¬
er sãgune fluens. ⁊ octauo sa¬
natur loco: ut principis filia
de hoc exclusa numero ueniret
in nono uixta illud qd̾ ĩ psal¬

Expanded text:
gitauerit. utrumque ergo petitum gitauerit. utrumque ergo petitum est a domino, ut uel morientem saluam faceret uel mortuam suscitaret; sed cum instituisset Mattheus totum breuiter dicere, hoc insinuauit patrem rogantem dixisse quod et ipsum certum est uoluisse et Christum fe Marcus et Lucas, sed ab isto ordine iam recedunt. alibi enim hoc recordantur adque inserunt, id est eo loco, ubi redit transfretando a regione Gerasenorum post expulsa adque in porcos dimissa demonia. nasignum est, in quo princeps suscitari postulat filiam suam, nolens de mysterio verae circumcisionis excludi; sed subintrat mulier sanguine fluens, et octavo sanatur loco, ut principis filia de hoc exclusa numero veniat ad nonum, juxta illud quod in psal
Abbreviated transcription (Latin):
9. MDatħs. archisynagogũ
nõ moriturã uł morientẽ uel
mextremo uite positã filiam su¬
am narrat dño nũciasse: s om̃i¬
no defũctã. Illi. aũt duo. mor¬
ti iã ꝓximam nõdũ tam̃ mor¬
tuam: usq ad eo ut dicant ue¬
nisse postea qui mortuã nun¬
ciarẽt. ⁊ obhoc iam nõ debere
uexari magrm. tanꝙͣ sic ueni¬
ret. ut manũ imponendo mori.
nõ sineret: nõut poss mortuã
suscitare. Consid̾andũ ẽ nere¬
pugnare uideat᷑. ⁊ in telligend̾
breuitatis causa matħm hoc po¬
cius dicere uoluisse: rogatum
eẽ dñm ut faceret qd̾ eũ fecisse
manifestũ ẽ: ut scilicet mortu¬
am suscitaret. Attendit enĩ
nõ uerba patris de filia sua. s
qd̾ ẽ potissimũ uoluntatẽ. et
talia uerba posuit. qual uolun¬
tas erat. Ita enĩ despauerat
ut potiꝰ eam uellet reuiuiscere:
ñ credõs uiuã posse inueniri. ꝙͣ
morientẽ reliquerat. Duo i¬
taq posuerũt qͥd dixerit iairuᷤ.
matħs aũt qͥd uoluerit atq co¬

Expanded text:
 Mattheus archisynagogum non morituram uel morientem uel in extremo uitae positam filiam suam narrat domino nuntiasse, sed omnino defunctam, illi autem duo morti iam proximam, nondum tamen mortuam, usque adeo, ut dicant uenisse postea qui mortuam nuntiarent et ob hoc iam non debere uexari magistrum, tamquam sic ueniret, ut manum inponendo mori non sineret, non ut qui posset mortuam suscitare, considerandum est, ne repugnare uideatur, et intellegendum breuitatis causa Mattheum hoc potius dicere uoluisse rogatum esse dominum, ut faceret quod eum fecisse manifestum est, ut scilicet mortuam suscitaret; adtendit enim non uerba patris de filia sua, sed, quod est potissimum, uoluntatem, et talia uerba posuit, qualis uoluntas erat. ita enim desperauerat, ut potius eam uellet reuiuescere, non credens uiuam posse inueniri quam morientem reliquerat. duo itaque posuerunt, quid dixerit Iahirus, Mattheus autem, quid uoluerit adque co
Abbreviated transcription (Latin):
uinii alterũ genus qd̾ fiat ꝑ
leticiani.iam renouati in uitã
sp̃ualem cõuemientissime cele¬
nnitudinẽ eiꝰ auestim̃to ⁊ pe¬
ior scissura fit. R̾. Cum int̾¬
rogatus eẽt dñs cur discipli e¬
ius nõ ieuinarẽt: respondit.
carnales adhuc qͦsqr ⁊ necclũ
passionis resurrecrionisq sue
fide solidatos. nõ posse seuerio¬
ra ieuinia ⁊ continentie susti¬
nere p̾cepta: ne ꝑ aust̾i̾tatem
nmiã. etiam creclulitatẽ qmͣ

Expanded text:
iunii alterum genus, quod fiat per iunii alterum genus, quod fiat per laetitiam, iam renouati in uitam spiritalem conuenientissime celenitudinem ejus a vestimento, et pejor scissura fit. Cum interrogatus esset Dominus cur discipuli ejus non jejunarent, respondit carnales adhuc quosque et necdum passionis resurrectionisque suae fide solidatos, non posse severiora jejunia et continentiae sustinere praecepta, ne per austeritatem nimiam, etiam credu
Abbreviated transcription (Latin):
sinuandũ. hanc sententiã ele¬
gant̾. iꝑuit dñs. Sic enĩ intel¬
loquebantur fuisse facturas ut
lugentes ieuinarẽt filii sponsi:
qm̃ ipsi ceñt sponsũ occisuri.
est. De quo scõ sp̃ualiq conubi¬
o: apłi sunt cirati. qui lugere
ac ieuinare nõ possunt: qͣm di¬
u sponsum in talamo uident. ⁊¬
sciunt sponsũ ẽẽ cum sponsa.
Qnͣdo uͦ transierint nuptie. et
passionis ac resurrectionis tp̃s
aduenent: tunc sponsi filii ieui¬
bulatione aut ingaudiũ. Intͥbu¬
latione ad ꝓpiciandũ dm̃ ꝓ pec¬
catis. ingaudio uͦ cũ tanto mi¬
nus delectant carnalia: quanto
sp̃ualiũ maior sagina ẽ. Cum
gͦ dnis int̾rogatus eẽt cur discpli
erꝰ ñ ieumarent: deutroq ieui¬
nio respondit. Namq ad illd̾
qd̾ intribulatione icumari so¬
let ꝑtinet. qd̾ ait sponsi filios
tunc ieuinaturos. cũ ab eis ab¬
latus fuerit sponsꝰ. Tunc enĩ
desolabuntur ⁊ inmerore ac
gaudia consolatoria retribuã¬
tur. Quo dono ꝑcepto. eciã ie¬

Expanded text:
sinuandum eandem sententiam eleganter aperuit. sic enim intelloquebantur fuisse facturos, ut lugentes ieiunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri.est. De quo sancto et spirituali connubio apostoli sunt creati. Qui lugere ac jejunare non possunt, quandiu sponsum in thalamo vident, et sciunt sponsum esse cum sponsa. Quando vero transierint nuptiae et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejuibulatione est aut in gaudio. in tribulatione ad propitiandum deum pro peccatis; in gaudio uero, cum tanto minus delectant carnalia, quanto spiritalium maior sagina est. cum ergo dominus interrogatus esset, cur discipuli eius non ieiunarent, de utroque ieiunio respondit. namque ad illud quod in tribulatione ieiunari solet pertinet quod ait sponsi filios tunc ieiunaturos, cum ab eis ablatus fuerit sponsus. tunc enim desolabuntur et in maerore ac  sanctum gaudia consolatoria retribuantur. quo dono percepto etiam ie
Abbreviated transcription (Latin):
chus aũt ⁊ luchas unũ comme¬
morant. In telligas unũ eoꝵ
fuisse ꝑsone alicuiꝰ clarioris ⁊
famosioris. quẽ regio illa maxi
dolebat. et ꝓcuiꝰ salute plu¬
rimũ satagebat. Hoc uolen¬
tes significare duo eu̾głiste.
solum ꝯmemorandũ uidica¬
uerunt. de quo facti huiꝰ fa¬
mulatiꝰ p̾clariꝰq flagraue¬
rãt. nec qd̾ uerba demonum
diu̾se ab eu̾głistis difta sũt:
habet aliqͥd scrupuli. cũ uł ad¬
unam redigi sententiã. uel
om̃ia possĩt intelligi. Nec qr
pluralit᷑ ap̃ matħm. a pd̾ illos
aũt singłarit᷑ loquit᷑ : cum ⁊
ipsi narrent qd interrogatus
qͥd uocaretur. legionẽ se eẽ re̾¬
pondit: eo qd̃ multa eeñt de¬
monia. nec qd̾ marchꝰ dixit¬
circa montẽ fuisse gregẽ por¬
coꝵ. lucͥas in montẽ quicqmͣ
repugnat. Brex enĩ porcoꝵ
tam magnꝰ fuit. ut aliqͥ essẽt̃
in montẽ. aliqͥ circa monte̾.
Erant eñi duo milia porcoꝵ:
sic̃ marchus exp̾ssit. Duo isti¬

Expanded text:
cus autem et Lucas unum commecus autem et Lucas unum commemorant, intellegas unum eorum fuisse personae alicuius clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat et pro cuius salute plurimum satagebat. hoc uolentes significare duo euangelistae solum commemorandum iudicauerunt, de quo facti huius fama latius praeclariusque fraglauerat. nec quod uerba demonum diuerse ab euangelistis dicta sunt, habet aliquid scrupuli, cum uunam redigi sententiam, vel omnia dicta possint intelligi. Nec quia pluraliter apud Matthaeum, apud illos autem singulariter loquitur; cum et ipsi narrent quod interrogatus quid uocaretur legionem se esse respondit eo quod multa essent demonia, nec quod Marcus circa montem fuisse gregem porcorum, Lucas autem in monte, quicquam repugnat. grex enim porcorum tam magnus fuit, ut aliquid eius esset in monte, aliquid circa montem. erant enim duo milia porcorum, sicut Marcus expressit. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
compescet. refundet tranquil¬
litatẽ: portum salutis indulge¬
Admiremur ⁊ nos: qnͣdo be¬
niguitates ⁊ beniuolentias os¬
cendet cirta nos. qñ de ꝑiculis
nos saluare dignat᷑. qñ de tumł¬
tibꝰ nos lib̾at᷑: qnͣ ab inimicis¬
⁊ mirantes grãs agamꝰ. Sq̃sr
Et cum ueniss transfretũ in re¬
gionẽ gerasẽnoꝵ. iħ. Gerasaẽ
urbs in signis arabie transiorda¬
nẽ iuncta monti galahat: qm
cenuit tribꝰ manasse: nõ longe
a stagno ceberiadis: in qd̃ porci
p̾cipitati sũt. Significat. aũt
nationẽ gentiũ. qm post somp¬
nũ passionis resurrectionisq
sue głam. missis p̾dicatoribus
saluator ẽ insitare dignatus.
U nde bene gerasa: siue gerge¬
si ut quidã log̾unt. colonũ eicio̾s.
siue aduena appropinquãs int̾¬
p̾ͥtatur.B. Uidelicet insinu¬
ans qr gentiũ ppls. ⁊cum a quo
nequiter incolebatur hostem
bentes demonia. demonum̃tis
illam demonũ patiebantuꝵ
que in porcos ire ꝑmissa ẽ: mar¬

Expanded text:
compescet, refundet tranquilcompescet, refundet tranquillitatem, portum salutis indulgeAdmiremur et nos, quando benignitates et benevolentias ostendit circa nos, quando a periculis nos salvare dignatur, quando de tumultibus nos liberat, quando ab inimicet mirantes gratias agamus. Sequitur: Et cum venisset trans fretum, in regionem Gerasenorum. VI. Gerasa urbs insignis Arabiae, trans Jordanem, juncta monti Galaad, quem tenuit tribus Manasses, non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipitati sunt. Significat autem nationes gentium, quas post passionis somnum resurrectionisque suae gloriam, missis praedicatoribus, Salvator est visitare dignatus. Unde bene Gerasa, sive Gergesi ut quidam legunt colonum ejiciens, vel advena propinquans interpretatur. Videlicet insinuans quia gentium populus, et eum a quo nequiter incolebatur hostem bentes daemonia, de monumentis illam demonum patiebantur, quae in porcos ire permissa est, Mar
Abbreviated transcription (Latin):
infideliũ ꝯmota sũt. adu̾sꝰ uerã
⁊ firmã eccliam. Aliquotiens
paganoꝵ. aliquotiens heretico¬
iũ: quẽ admodũ sepiꝰ sic̾ mariᷤ
fluctus irruebant. cõminantes
⁊ conteretos huiꝰ pͥncipes mũ¬
di. ꝑ om̃ia ꝑdere se eccłie filios
arbitrantes. S surgens dñs
⁊omns euanescere fecit audace̾ᷤ
adu̾sarios fid̾i. magnãq pacẽ
& tranquillitatẽ dedit eccłie su¬
signo dñce crucis imbuti. scłm
re linquere disponimꝰ. Nauẽ
ꝓfecto cum iħu condescendimꝰ.
mare transire conam᷑. s qui ñ
dormitauit neq dormiet isrł
custodiens semꝑnob tam̃ sepe
nauigantibꝰ. quasi int̾ cquoriᷤᷤ
fremitus obdormit. qñ crebre¬
scente int̾ medios uirtutũ nisꝰ
tationũ impetu fidĩ splendor
obtenebrescit: spei celsitudo ta¬
bescit. a ma̾ris flãma refriges¬
cit. Nerum int̾ huiꝰ modi ꝓ¬
cellas ad illum necesse ẽ gub̾¬
natorẽ curramꝰ: illum sedulo
excitemus. qui nõ seruiat sed
imꝑet uentis. M dox tẽpestatẽ

Expanded text:
eram et firmam Ecclesiam? Aliquoties paganorum, aliquoties haereticorum. Quemadmodum saepius sicut maris fluctus irruebant, comminantes et conterentes hujus principes mundi, per omnia perdere se Ecclesiae filios arbitrantes. Sed surgens Dominus omnes evanescere fecit audaces adversarios fidei, magnamque pacem et tranquillitatem dedit Ecclesiae susigno Dominicae crucis imbuti, dum saeculum relinquere disponimus, navem profecto cum Jesu conscendimus, mare transire conamur. Sed qui non dormitabit neque obdormiet Israel custodiens semper, nobis tamen saepe navigantibus quasi inter aequoris fremitus obdormit, quando crebrescente inter medios virtutum nisus tationum impetu, fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Verum inter hujuscemodi procellas ad illum necesse est gubernatorem curramus, ilium sedulo excitemus, qui non serviat sed imperet ventis, mox tempestates
Abbreviated transcription (Latin):
illos qͦs scđm mosayce legis in¬
stituta ustos inuenit: ad euan¬
glice ꝑfectionisculm̃ plimos
uocauit. Sienĩ solos peccatoreᷤᷤ
⁊ nõ etiã iustos uocaret: ne qͣꝙͣ
natanahel discipłatꝰ illiꝰ con¬
sors existeret. quẽ ad se primo
uenientẽ. tanta laude dignũ
putauit ut diceret. E cce uere
ifrłita: in quo dolꝰ no̾ ẽ. Si ñ
iustos uocaret. petrũ ⁊ andreã
inapłatꝰ arce ñ haberet. qui
qnͣto amore iusticie flagrauer¬
int docuerunt: cũ ad testimoni¬
um p̾cursoris continuo dñm
uidere ⁊ audire gauisi sunt.

Expanded text:
m Mosaicae legis instituta justos invenit ad evangelicae praedicationis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret: quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet: qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt, cum ad testimonium praecursoris continuo Deum videre et audire gavisi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Non ẽ opus ualentibus
medicus. s male habentibus.
Suggillat scribas ⁊ phariseos.
qui iustos se putantes alioꝵ
namq medicũ dicit. qui miro
medicandi genere uulnerat᷑
ẽ ꝓpt̾ iniquitatos nrãs: ⁊ liuo¬
re eiꝰ sanati sumꝰ. Sanos aũt
⁊ iustos appellat. eos qui ignor¬
antes dĩiusticiam. ⁊ suamuo¬
lentes consticuere:. iusticie dĩ
nõ sũt subiecti. qui exlege pre¬
sum̃tes engłii grãm nõ querũt.
Porro male habentes ⁊ pocc̃o¬
res uocat eos qui sue fragilita¬
tis ꝯscientia deuicti. noc ꝑ legẽ
iustificari posse uidentes: ep̃i
se gr̃e penitendo submictunt.
Ubi simul ostendit. qd̾ nõ in
pristinis uiciis ꝑmanentes.
ut pharisei ⁊ scribe murmura¬
bant: s penitentiã a gentes
publicam uener̾. ad iħm: ⁊ ip̃e
haberet docendi.⁊ sp̃uales in¬
uitatoribꝰ sins p̾bere cibos ad¬
ire dignatus sit. iħ. Deniq
cũ frequent̾ ꝑgere ad cõuiniũ
describat᷑. nicħ refertur aliud
nisi qd ibi fecerit. quid docue¬

Expanded text:
ait: Non opus est valentibus medicus, sed male habentibus. Suggillat scribas et Pharisaeos qui justos se putantes, peccam medicum dicit, qui miro medicandi genere vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus . Sanos autem et justos appellat eos qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ; qui ex lege praesumentes Evangelii gratiam non quaerunt. Porro male habentes et peccatores vocat eos qui suae fragilitatis conscientia devicti, nec per legem justificari posse videntes, Christi se gratiae poenitendo submittunt. Ubi simul ostenditur quod non in pristinis vitiis permanentes, ut pharisaei et scribae murmurabant, sed poenitentiam agentes publicani venerint ad Jesum: et ipse haberet docendi, et spiritales invitatoribus suis praeberet cibos, adire dignatus sit. Denique cum frequenter pergere ad convivium describatur, nihil refertur aliud nisi quid ibi fecerit, quid docue
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo filia. qr fidos tua te salua
fecit. Noc dixit fides tua te sal¬
uam factura ẽ: s saluam fecit.
Inco enĩ qd̾ credidisti: iã salua
factaes. Et cumueniss iħs
indomũ principis. ⁊ iudisset
tibicines ⁊ turbã rumultuã¬
tem: dicebat. Recedite. non

Expanded text:
Ideo filia, quia fides tua te salvam Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit, fides tua te salvam factura est, sed salvam te fecit. In eo enim quod credidisti, jam salva facta es. Et cum venisset Jesus in domum principis: et vidisset tibicines, et turbam tumultuantem, dicebat. Usque ho
Abbreviated transcription (Latin):
cum ei ꝑ fid̾i ueritatẽ appropin¬
quat. Acredit. aũt retro. siue
labis. siue qr pͥsentẽ incarne
dñm nõ uidens ꝑactis iã sacta¬
m̃tis incarnationis illiꝰ : ad
fid̾i ⁊ agnitionis eiꝰ gram̃ ꝑue¬
nit. sicqͣue dum participatio¬
nem sacram̃toꝵ eius saluari a
peccatis meruit: quasi tactu
uestim̃toꝵ eiꝰ fontẽ sui sangui¬
nis siccauit. Fons qͥppe sãgui¬
nis ẽ origo peccati. cuiꝰ fo̾ns
sangiĩs est inmunde primor¬
dium cogitationis. ex quo pec¬
catum om̃e nascitur. S dñs cũ
uerb euglicis nõ solũ uerba et
oꝑa mala compescere. s ⁊ cogita¬
tionũ nequã radicẽ extirpare
curauit. cũ hec utraq sacram̃¬
tis euglicis emundari donaũ.
qͣsi iuitutẽ exsicͤandi obceni
sui uestim̃tis indidit. At iħs
obliuiscitꝰ fideliũ suoꝵ dñs: nͣ
inse sꝑantes intueri desistit.
s om̃s qui saluari merentur.
suo dignos intuitu ac misera¬
fidos tua te saluã fecit. & salua
facta ẽ mulier ex illa hora.

Expanded text:
 ei per fidei veritatem appropinquat. Accedit autem retro, sive labis; sive quia praesentem in carne Dominum non videns, peractis jam sacramentis incarnationis illius, ad fidei et agnitionis ejus gratiam pervenit. Sicque dum participatione sacramentorum ejus salvari a peccatis meruit, quasi tactu vestimentorum ejus fontem sui sanguinis siccavit. Fons quippe sanguinis est origo peccati. Cujusque fons sanguinis, est immundae primordium cogitationis, ex quo peccatum omne nascitur. Sed Dominus cum verbis evangelicis non solum opera et verba mala compescere, sed et cogitationum nequam radicem exstirpare curavit, cum haec utraque sacramentis evangelicis emundari donavit, quasi virtutem exsiccandi fontis obsceni suis vestimentis indidit. Et sobliviscitur fidelium suorum Dominus, nec in se sperantes intueri desistit, sed omnes qui salvari merentur, suo dignos intuitu ac miserafides tua salvam te fecit: et salva facta est mulier ex illa hora.
Abbreviated transcription (Latin):
subiecti: s cos potiꝰ qui fragi¬
litatis suc conscii. nõ erubescũt
ꝓfiteri qr inmultis offendimꝰ
om̃s. Si quos aũt ⁊ de illis qͥ
fallacit̾ sũt iusti correctos uocat
ad ueniam: etiam in illis im¬
plebitur eiꝰ sermo.qr nõ uene¬
rit uocare ustos s pecc̾ores: id
ẽ nõ elatos s humiles. nõ de
sua iusticia in flatos. s ei qui
iustificat impiũ deuota m̃te
substratos. Nam ⁊ tales ubi
conu̾tuntur. nequaꝙͣ se iustos.
s peccatores necessẽ ẽ sinçero
corde testentur. Sequit᷑¬

Expanded text:
bjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii, non erubescunt profiteri quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est non elatos, sed humiles, non de sua justitia inflatos, sed ei, qui justificat impium, devota mente substratos. Nam et tales, ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores, necesse est sincero corde testentur. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
rium. qui multa de uirtutibꝰ
uiciisq subtilissime disseren¬
tes: ucilia uiuendi credendiq
instituta se mortalibꝰ dare pro¬
mittebant: seu certe ipsos sp̃s
inmundos. qui uelut homini¬
bꝮ consulendo sese ꝓ deo colen¬
dos ingerebant. Quibꝰ certa¬
tim audiendis gentilitas qnͣ¬
comagis nacuralis inlustrie
uiros expend̾at: tantominus
potuit ab inquitãtis sue sorde

Expanded text:
rium, qui multa de virtutibus rium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disputantes, utilia vivendi credendique instituta se mortalibus dare promittebant: seu certe ipsos spiritus immundos, qui velut hominibus consulendo sese pro Deo colendos ingerebant; quibus certatim audiendis gentilitas quanto magis naturalis industriae vires extenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde
Abbreviated transcription (Latin):
gume fluens s a dño curata.
eccłia ẽ congregata degentibꝰ.
que ingenti carnalium delec¬
tationum polluta fluxu atq
acetu iam fuerat segregata fi¬
am saluare decerneret: illa
paratam iam ꝓmissãq aliis
p̾ripuit spe certa salutẽ. No¬
tandũq qd̾ ⁊ archisynagogi
duodennis sit filia. ⁊ mulier
hec ab annis duodecun sangͥne
ri. Una enĩ pene eadẽq scł̃i hu¬
iꝰ etate. ⁊ synagoga in patriar¬
chis nasci. ⁊ gentiũ exterarum
natio ꝑ orbem cepit ydolatrie
sanie fedan. Nam ⁊ fluxꝰ san¬
guinis bifariam. hoc ẽ ⁊ suꝑ y
dolatrie pollutione ⁊ suꝑ his
que carnis ac sanguinis delec¬
tatione gerunt᷑ põt recte in cel¬
ligi. E rgo quãdiu synagoga
uiguit. laborauit eccłia. De¬
fectus illiꝰ huiꝰ ẽ uirtꝰ. qr illo¬
ꝵ delicto salus facta ẽ gentibꝰ.¬
sub̾am suam. nec ab ullo pocuit
curari. Medicos siue falsos
in tellige theologos. siue philo¬
sophos legumq doctores scła¬

Expanded text:
guine fluens, sed a Domino curata, guine fluens, sed a Domino curata, Ecclesia est congregata de gentibus; quae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregata fiam salvare cerneret, illa paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandum quod et archisynagogi duodennis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine ri: una enim pene eademque saeculi hujus aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gentium exterarum natio per orbem coepit idololatriae sanie foedari. Nam et fluxus sanguinis bifariam, hoc est, et super idololatriae pollutione, et super his quae carnis ac sanguinis delectatione geruntur, potest recte intelligi. Ergo quandiu Synagoga viguit, laboravit Ecclesia: defectus illius hujus est virtus, quia illorum delicto salus facta est gentibantiam suam, nec ab ullo posse curari. Medicos sive falsos intelligimus theologos, sive philosophos legumque doctores saecula
Abbreviated transcription (Latin):
tie subdidit. Quẽ ita cura fi¬
nẽ scli hominẽ incarnandu
ẽẽ cognouit. ut et̾nũ añ om̃e
scłm dm̃ existere ñ dubitaret.
qͥd aptiꝰ qm assumpta huma¬
nitas qͣ t̾ram nr̃e mortalita¬
tis tetigit accipiendi sũt:⁊ ꝓci¬
dere archi sy nagogũ ad pedes
ihu ẽ. legis latorem cum tota
ꝓgenie patrũ mediatorẽ dei
⁊ hominũ longe sibi dignita¬
tis głam p̾ferendum ẽẽ cognoᷤ¬
Filia gͦ archisy nagogiipsa est
synagoga que sola legali insti¬
cutione cõposita. quasi unica
moy si nata erat: ⁊ hec uelut
bolem generare debebat. erro¬
rum langore consternata. sp̃u¬
alis uite uias ingredi desꝑaͫ¬
lit̾ omisit. Et si nõ axp̃o suc¬
curreretꝰ orrendam ꝑ om̃ia cor¬
ruiss in mortẽ. Et surgens¬
Ad puellam ꝑgens sanandã
dñs a turba compͥmit. qr gẽ¬
ti uidee salutaria monita p̾¬
bens. quibꝰ egram intus eiꝰ
conscientiam erigeret. noxa
carnaliũ ppłoꝵ ẽ consuetudiẽ
grauatus. Et ecce mulier que¬

Expanded text:
 ita circa finem saeculi hominem incarnandum esse cognovit, ut aeternum ante omne saeculum Deum existere non dubitaret. quid aptius quam assumpta humanitas, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt? Et procidere archisynagogum ad pedes Jesu, est legislatorem cum tota progenie patrum mediatorem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognosFilia ergo archisynagogi ipsa est Synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat. Et haec velut bolem generare debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit, et si non a Christo succurreretur, horrendam per omnia corruisset in mortem. Et Ad puellam pergens sanandam Dominus a turba comprimitur, quia genti Judaeae salutaria monita praebens quibus aegram intus ejus conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum est consuetudine gravatus. Et mulier quae