comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scãrumnon degerunt nec
uni uerso corpore faciunt
esse. uitales sed in maturor
ut fetentesr egerunt
Ita ut nullum in eis dr̃ rep¬
perȩat locum:Miror autẽ
quid uoluerit theo dotio
ut pro uerbo ebraico quod
dicit᷑. cisoa. proquo aquila
inter praetatus est. uomitum
sordium ⁊ Et symma churtt
apud grecos lectumsit inue¬
nire non potui. Neforte no¬
uae rei nouum finxerit no¬
men.: Si quidem et apudhe¬
brȩos conpositum ẽ. quiauo
facit. et uomitum. ancama
appellari potest.⁊. Quem do¬
cebit scientiam. et quem in¬
tellegere faciet auditum ab¬
lactatur a lacte: apulsus abube¬
enim labii tet lingua altera
lo quetur ad populum istum
cui dixit haec arequi escerẽ
facite lãssumet hoc ẽ meum
refrigeri um.u. et nolueruN
audire. Eterit eis uerbum
dñi: manda remanda. man¬
expecta reex pecta¬
ta: Modicum ibi modicum
ibi. ut uadant etcadant
r&rorsum & conterantur
& in laqueentur. & capiant᷑
Lxx cui adnuntiabimus
mala. et cui adnuntiabimis
nuntium quia ab lactatisin

Expanded text:
arum non digerunt cibos, nec universo corpori faciunt esse vitales; sed immaturos et fetentes egerunt, ita ut nullum in eis Deus reperiat locum. Miror autem quid voluerit Theodotio, ut pro verbo Hebraico quod dicitur, CISOA , pro quo Aquila interpretatus est, vomitum sordium, et Symmachus apud Graecos lectum sit, invenire non potui, nisi forte novae rei novum finxerit nomen. Siquidem et apud Hebraeos compositum est, quia facit et vomitum, δυσαλία appellari potest. Quem docebit scientiam, et quem intelligere faciet auditum? Ablactatos a lacte, avulsos ab ubeenim labii et in lingua altera loquetur ad populum istum, cui dixit: Haec est requies mea; reficite lassum, et hoc est meum refrigerium, et noluerunt audire. Et erit eis verbum nda; manda, remanda; exspecta, reexspectata; modicum ibi, modicum ibi; ut vadant et cadant retrorsum, et conterantur, et illaqueentur et capiantur. LXX: Cui annuntiabimus mala, et cui annuntiabimus nuntium? qui ablactati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mel enim mendacio crede¬
mus. hoc ẽ. frustra spemha¬
buimus indõ et inlege eĩ.
& ideo amendacio protec¬
tisumus. quia mortui inmi¬
nentem captiuitatem dedi¬
nauimus uerbum hebruicũ.
SoTII aquila et sr̃machus
flagellum .Ixx tempestatẽ
inter praetati sunt. cRATab
quoq omnẽ mendacium
transtulerunt in quospera¬
uerunt iudaei culus iuxta
euangelistum lo hannem
pat̃ .ẽ. diabolus. id circo hȩc
dicit dñs dr̃. ecce egomit¬
tam infundamentission. lapi¬
dem lapidem ꝓbatum angu¬
larem p̃ciosum. infundatum
fundamini qui crediderit ñ
festin& et ponam iudicium
inpondere. & iustitiam in m̃¬
suram. et subuertet grando
spem mendacii. et ꝓtectionẽ
aquae inundabunt. et delebi¬
tͥ focdus ur̃m. cũ morte et pac¬
tum ur̃m cum inferno ñstabit
flagellum inundans cũ transi¬
erit eritis ei inconculcationẽ

Expanded text:
mel enim mendacio credimel enim mendacio credidimus, hoc est, frustra spem habuimus in Deo et in Lege ejus. Et ideo mendacio protecti sumus, quia mortui imminentem captivitatem declinavimus. Verbum Hebraicum SOT  , Aquila et Symmachus, flagellum, LXX tempestatem interpretati sunt; CHASAB   quoque omnes mendacium transtulerunt, in quo speraverunt Judaei, cujus juxta Evangelistam Joannem, pater est diabolus. . Idcirco haec dicit Dominus Deus: Ecce ego mittam in fundamentis Sion lapidem probatum, angularem, pretiosum, fundatum fundamine: qui crediderit, non festinet. Et ponam judicium in pondere, et justitiam in mensura: et subvertet grando spem mendacii et protectionem aquae inundabunt et delebitur foedus vestrum cum morte et pactum vestrum cum inferno non stabit flagellum inundans cum transieri
Abbreviated transcription (Latin):
te pactum: tempertas¬
÷ transiens. si inruerit: non
÷ueniet supernos. qm̃ posu¬
÷imus mendacium spem¬
÷ nostram & mendatio prote¬
gemur: Quod su pradixi¬
mus cum inrisione solitos
principes iudueorum pro¬
ph&is dicere. Manda re¬
manda. ex pecta reex pec¬
ta & c&era hissimilia.
perquae ostenditur ne¬
qua quam eos proph&arũ
credi disse sermonibus. sed
prophetium eorum habu¬
isse dispectui praesens
ostendit cupitulum per
quod appellantur iuri in¬
lusores sunt autem scribae
phariscei qui dominantur
super populum dĩ inhieru¬
salem. quos lxx uocant
uiros tribulatos et princi
per hierusulem. Dixerunt
enim non sermone sedope¬
re sumus si cut ceterue pa¬
tiones. habemus pacem et
foedus cum inferno etcum
morte. semel sulutem
despera uimus. Certe capti¬
uitas longo post uentura
bis. ad huc modicum ad huc
modicum. ex pęcta pror¬
sus expecta. Ergo cum
mortui fuerimus. hoc flagel¬
lum captiuitatis. et hanctẽ¬
pestatem. Ñ sentiemus⁊ se¬

Expanded text:
te pactum: tempestaste pactum: tempestas transiens si irruerit, non veniet super nos, quoniam posuimus mendacium spem nostram, et mendacio protegemur. Quod supra diximus cum irrisione solitos principes Judaeorum Prophetis dicere: Manda, remanda; exspecta, reexspecta, et caetera his similia, per quae ostenditur nequaquam eos Prophetarum credidisse sermonibus, sed prophetiam eorum habuisse despectui: praesens ostendit capitulum, per quod appellantur viri illusores. Sunt autem Scribae et Pharisaei qui dominantur super populum Dei in Jerusalem, quos LXX vocant viros tribulatos, et principes populi Jerusalem. Dixerunt enim non sermone, sed opere: Sumus sicut et caeterae nationes: habemus pactum et foedus cum inferno emorte: semel 380 salutem desperavimus. Certe captivitas longo post tempore bis: Adhuc modicum, adhuc modicum: exspecta, rursus exspecta. Ergo cum mortui fuerimus, hoc flagellum captivitatis et hanc tempestatem non sentiemus. Se
Abbreviated transcription (Latin):
surienti. & angustia que
ducit aduitam. illis haec
praedi cantibus audire
impii noluerunt. unde
hoc quod addĩ populum
dicebatur tribulationem
sustine. Tribulationem
sustine. ex pecta spem.
ex pecta spem. ad huc mo¬
dicum adhuc modicum.
illis uertitur inpoenam
qui audire sermonem dnĩ
noluerunt. ut corruant
& uadant r&rorsum et
periculum obsidionis ac
mortis incurrant & abs¬
q ullo miseriarum fine
sunt error perspicuus.
est prima enim littera.
non a malo. quod contrariũ
bono ẽ sed ab angustia.
Propter hoc audite uerbũ
dñi uiri in lusorer quido¬
mini super populum meũ.
qui .ẽ. in hierusalem. dixis¬
tis enim. percussimus foe¬
dus cum morte & cũ in¬
ferno fecimus pactum.:
flagellum inundans cum
transierit nonueniet suꝑ
nos. quia posuimus menda¬
tium spem nr̃am. menda¬
tio protecti sumus. lxx.
Propterea audite uerbum
dñi uiri tribulati. et prin¬
cipes populi huius qui ẽ. in
hierusalem quia dixistis
fecimus testamentum cum¬
cum inferno. et cum mor¬

Expanded text:
ritio et angustia quae ducit ad vitam. Illis haec praedicantibus, audire impii noluerunt. Unde hoc quod ad Dei populum dicebatur: Tribulationem sustine, tribulationem sustine; exspecta spem, exspecta spem: adhuc modicum, adhuc modicum, illis vertetur in poenam, qui audire sermonem Domini noluerunt, ut corruant et vadant retrorsum, et in periculum obsidionis ac mortis incurrant, et absque ullo miseriarum fine sunt, error perspicuus est. Prima enim littera Dnon a malo, quod contrarium bono est, sed ab angustia. Propter hoc audite verbum Domini, viri illusores, qui dominamini super populum meum, qui est in Jerusalem. Dixistis enim: Percussimus foedus cum morte, et cum inferno fecimus pactum: flagellum inundans cum transierit, non veniet super nos, quia posuimus mendacium spem nostram, et mendacio protecti sumus. LXX: Propterea audite verbum Domini viri, tribulati et principes populi hujus, qui est in Jerusalem: Quia dixistis: Fecimus testamentum cum inferno, et cum mor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊sola uexatio intellectũ dabit
auditui. Coangustatum ẽ enĩ
Istratum ita ut alter decidat
I& pallium breue utrũq ope¬
Srire ñpotest .lxx. propt̃ea
sic dicit dñsds̃ ecce inmittũ
Sinfundamentasion lapidẽ p̃tiosũ
electum angularem honora¬
bilem infundamenta eius.

Expanded text:
abit auditui: Coangustatum est enim stratum, ita ut alter decidat: et pallium breve utrumque operire non potest. LXX: Propterea sic dicit Dominus: Ecce ego immittam in fundamenta Sion lapidem pretiosum, electum, angularem, honorabilem in fundamenta ejus
Abbreviated transcription (Latin):
os scriptum est. uolentes ge¬
nera daemonum intellegi
uel fantasmata: Etreple¬
buntur in quid domus ut nos
diximus. draconibus ut a¬
quila transtulit. trphonib
aut simmachus. ohim ipsũ
uerbum hebraicum expri¬
mens. Lxx uero ut theo dotio
clamores uel sonitus interp̃¬
tatisunt. quodq. sequitur
pilosi saltab unt ibi. uel incu
quo sdam homines quo s non¬
nulli fatuos ficarios uocant.
aut dac monum genera in¬
tellegunt : Proululis quo¬
q: omnes ipsum uerbum he¬
braicum. hihim soli lxx.
onocentauror transtule¬
runt: syrenae autem the¬
mena uocantur. quas nos
aut daemones. aut mons¬
tra quaedam uelceste
dracones magnos interprae¬
tatisumus. qui christatisint
& uolantes per quacom nia
uastatis. & solitu dines sig¬
namonstrantur. quod
tanta sit depopulatio urbir
quondam potentirsimȩ : ut
prȩmultitudine duemonũ
ac bestiarum nullus ine am
audeatpastorum. Id ẽ de

Expanded text:
os scriptum est, volentes genera daemonum intelligi vel phantasmata. Et replebuntur, inquit, domus, ut nos diximus, draconibus: ut Aquila transtulit, typhonibus, ut Symmachus OHIM , ipsum verbum Hebraicum exprimens: LXX vero et Theodotio clamores, vel sonitus interpretati sunt. Quodque sequitur: Pilosi saltabunt ibi, vel incubquosdam homines, quos nonnulli Fatuos ficarios vocant, aut daemonum genera intelligunt. Pro ululis quoque omnes ipsum verbum Hebraicum IIM , soli LXX onocentauros transtulerunt. Sirenae autem THENNIM vocantur, quas nos aut daemones, aut monstra quaedam, vel certe dracones magnos interpretabimur, qui cristati sunt et volantes. Per quae omnia vastitatis et solitudinis sigmonstrantur: quod tanta sit depopulatio urbis quondam potentissimae, ut prae multitudine daemonum ac bestiarum nullus in eam audeat pastorum, id est, de
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus a postolus loquitur tan¬
tum quiten& nuncteneat do nec
demedio fi&. quod scilicet in illo
temporetantabeatitudo sit
populo israhel Ut non solum
uclles aedq cam pestria sed om̃s
montes & colles. aquis fluenti¬
bus inrigentur. Nof autem
montes & colles eos intellegamus
qui in excelsum uirtutibus eleua¬
tisunt quie suriunt & sciunt
iustitiam. quos dñs prouocat
adbibendum qui enimbiberit
deaquis eius non sitiet inceter¬
num Unde& in psalmolegimus.¬
÷ bene dicite dnm defontibus isrł
& in euangelio dicitur quod
Tomnis quibiberit deccqui ihũ
fluminra quece ccefluant¬

Expanded text:
de quibus et Apostolus loquitur : Tande quibus et Apostolus loquitur : Tantum qui tenet nunc, 414 teneat, donec de medio fiat. Quod scilicet in illo tempore tanta beatitudo sit populi Israel, ut non solum valles atque campestria, sed omnes montes et colles aquis fluentibus irrigentur. Nos autem montes et colles, eos intelligamus, qui in excelsum virtutibus elevati sunt, qui esuriunt et sitiunt justitiam , quos Dominus provocat ad bibendum. Qui enim biberit de aquis ejus, non sitiet in aeternum . Unde et in psalmo legimus: Benedicite Dominum de fontibus Israel . Et in Evangelio dicitur, quod omnis qui biberit de aquis Jesu, flumina
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur dĩ agricultura d̃aedi¬
ficatiosumur paterenim agri¬
cola est: & xp̃s uonea. Comedent
paleas mixtas cumbor deo uenti¬
lato legimus quod & isa ac
hordeum seuerit. & quiccapud
allo phrlos erat cente nacriam
hordei frugem reciperit. & osee
choro & dimedio. choro hordei
conduxit mulieremcdulte¬
ram salucctor quoque quinq
miliauirorum quiadhuc
sensibus corporisseruiebant.¬
& legem sequebantur morse
hordeaciis panibus satura uerit.
qui in alio loco frangens quinq:
tic is panibus. qui euangelicũ
numerum sequebantur istiur¬
modi populico mederunt. &¬
partem palearum dum in quibus¬
dam sequuntur litteram
& temenper paleas & hordeũ
paulatim proficiunt: ut tran¬
÷ seant adfrumentum &erunt
superomnem montem excelsũ.
÷ & suꝑomnem collem eleuatum
riuicurrentium aquec rum.
indie interfectionis multorũ
÷cumceciderint turrer. in hoc loco.
÷iudecei multos inter fectos
& ruentes turres ad romaniim¬
peru referunt᷑ potentiam.

Expanded text:
loquitur, Dei agricultura, Dei aediloquitur, Dei agricultura, Dei aedificatio sumus . Pater enim agricola est, et Christus vinea : comedent paleas mixtas cum hordeo ventilato. Legimus quod Isaac hordeum severit, et quia apud allophylos erat, centenariam hordei frugem receperit . Et Osee coro et dimidio coro hordei conduxit mulierem adulteram . Salvator quoque quinque millia virorum qui adhuc sensibus corporis serviebant, et Legem sequebantur Moysi, hordeaceis panibus saturaverat . Qui in alio loco frangens septem evit triticeis panibus, qui evangelicum numerum sequebantur . Istiusmodi populi comedunt et partem palearum; dum in quibusdam sequuntur litteram, et tamen per paleas et hordeum paulatim proficiunt, ut transeant ad frumentum. Et erunt super omnem montem excelsum, et super omnem collem elevatum rivi currentium aquarum in die interfectionis multorum, cum ceciderint turres. In hoc loco Judaei multos interfectos et ruentes turres, ad Romani imperii referunt potentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
principer reges dequibur
legimus Congregatio tauro¬
rum interuaccas populorum
& pulli ccsinarum quibus sedens
dũ sdi grces sus est huerusalem
quio perantur terram sic dearea
comedent ut fuerito uentilatũ
Nequid uidelic&. in cibo eorum
mixtum sit palearum : de quibus
inhiere mice scriptum est.
quid paleis adtriticum dicitdns.
÷ & quoce in euangelio conburun¬
⁊ turigni in extinguibilt.
÷ porroluxta .Lxx. iumenta
quec e necdum rationis sapien¬
tiace quece sunt plena & dequi¬
bus unus loquitur addm̃ sicut
:lumentum factus sum apudte
÷ pascentur in loco panguis simo
&spatioso. qui non adfert
spinas & tribulos sed quasi
terra isrł. lacte & melle decur¬
rit & plenam pascentibus
tribuit libertatem : Tauri
autem & boues qui o perantur
terram id est a postoli & a posto¬
liciuira :n De quibus & copostolus
paulus scriptum inter p̃tectur.
Non celligabis os̃ bouis tritu¬
rantis Num quid debubuscura
est dño sed utique dehisdicit

Expanded text:
413 principes gregis, de quibus 413 principes gregis, de quibus legimus: Congregatio taurorum in vaccis populorum : et pulli asinorum, quibus sedens Dominus ingressus est Jerusalem , qui operantur terram, sic de area comedent, ut fuerit ventilatum, ne quid videlicet in cibo eorum mixtum sit palearum, de quibus in Jeremia scriptum est: Quid paleis ad triticum, dicit Dominus ? et quae in Evangelio comburuntur igni intextinguibili . Porro juxta LXX jumenta, quae necdum rationis sapientiaeque sunt plena, et de quibus unum loquitur ad Deum: Sicut jumentum factus sum apud te , pascentur in loco pinguissimo et spatioso, qui non affert spinas et tribulos, sed quasi terra Israel lacte et melle decurrit, et plenam pascentibus tribuit libertatem. Tauri autem et boves qui operantur terram, id est, Apostoli et viri apostolici, de quibus et apostolus Paulus scriptum interpretatur: Non alligabis os bovi trituranti. Et, Numquid de bobus cura est Deo ? Sed utique de his dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt abhelic. phseudo praphe¬
tȩ decta sit pluuia terra eisrł
& quod panis helisccei & postea
saluatoris iuberrimus fuerat
q:  pinguissimus. & tantam
hcbuerit plenitudinem
loco Nonprius dabitur pluuia
semini spiritali & panis terrce
uberruus  que pingiussirmus
misuidola de argentata & deaura¬
ta fuerint comminuta & reputato
inster quilinium̃tus in enimui
uitia recesserunt uirtuter¬
s Non suberunto pas cetur in pos¬
sessione tua co indieillo cegnus
spatiose tauritui & pus illi as ino.¬
rum quio perantur terram
conmixtum migma comedent
& paescentur iumentatua indie
illa locum pinguem & rpectio sum
tauriuestri. & boues urĩ. quio pe¬
rantur terram comedent paleas
commixtas inhordeo uentilato
inrerum omnium ab undantiam
cae lesti pluuia discendente.
& illa pane quidecaelo discendit
quem qui co mederit num quam
esuri& pascentur agni in loco
spatiosissimo qui secuntur agnũ
quocum que uadit. & qui sem ꝑ
ccddxt ram sunt tccuri autem

Expanded text:
sunt ab Elia pseudoprophesunt ab Elia pseudoprophetae, data sit pluvia terrae Israel: et quod panis Elisaei et postea Salvatoris uberrimus fuerit atque pinguissimus, et tantam habuerit plenitudinem,esenti loco, non prius dabitur pluvia semini spirituali, et panis terrae uberrimus atque pinguissimus, nisi idola deargentata et deaurata fuerint comminuta, et reputata in sterquilinium. Nisi enim vitia recesserint, virtutes non subeunt. Pascetur in possessione tua in die illa agnus spatiose. Et tauri tui et pulli asinorum qui operantur terram, commixtum migma comedent Et pascentur jumenta tua in die illa locum pinguem et spatiosum. Tauri vestri et boves vestri qui operantur terram, comedent paleas commixtas in hordeo ventilato. In rerum omnium abundantia, coelesti pluvia descendente, et illo pane qui de coelo descendit, quem qui comederit, numquam esuriet, pascentur agni in loco spatiosissimo, qui sequuntur agnum quocumque vadit, et qui semper ad dextram sunt. Tauri autem
Abbreviated transcription (Latin):
argentata & de aurato
comninues ea. & disperges
sicut coquecm menstruocte
& sicut stercus cebicies ec
Cum intellexeris ueritate m &
decipientes adtenion accerse¬
runt sed oculitui uiderint
praeceptoremtuum &ccures¬
÷ tucce semper audierint
hcc ec uicc ambulecte in ecneq
ccddex tercom Neque adsinis¬
tram Tun comnes errores.
&idola acsimilitu dinem ueri¬
tatis qu&c eartifex linguac
conposuerat insplendo reelo¬
quenttiece quod inter pretatur
argentum & in ratione sapien¬
ticce quod ccurum sonat.
comminues at que dis perges.
& it ciudicabis inmunda ut mens¬
truacte semuseris sordisti¬
mo sconguini compares. quod
uerbis aliis ecquam menstrucetȩ¬
÷ .lxx. transtulerunt & dabitur
pluua seminituo. ubicum que
seminaueris interra. & panis
frugum terraeerit : uberri¬
mus & pinguis. .lxx. Tunce¬
rit pluuia semini terrae tucce
& pacnis frugum terrae tucce
erit habundans & pinguis
s criptum est in regum uolumi¬
ne quod postquam interfecti

Expanded text:
deargentata, et deaurata: deargentata, et deaurata: comminues ea et disperges sicut aquam menstruatae, et sicut stercus abjicies ea. Cum intellexeris veritatem, et decipientes ad te non accesserint, sed oculi tui viderint praeceptorem tuum, et aures tuae semper audierint: Haec via, ambulate in ea, neque ad dextram, neque ad sinistram; tunc omnes errores et idola, ac similitudines veritatis, quae artifex lingua composuerat in splendore eloquentiae, quod interpretatur argentum, et in ratione sapientiae, quod aurum sonat, comminues atque disperges, et ita judicabis immunda, ut menstruatae mulieris sordidissimo sanguini compares, quod verbis aliis aquam menstruatae Septuaginta transtulerunt. Et dabitur pluvia semini tuo ubicumque seminaveris in terra, et panis frugum terrae erit uberrimus et pinguis. LXX: Tunc erit pluvia semini terrae tuae, et panis frugum terrae tuae erit abundans et pinguis. Scriptum est in Regum volumine , quod postquam interfecti
Abbreviated transcription (Latin):
sedse praecessores sequi
tunchii qui prius decipiebant
nequaquam ultra ad eos : uac¬
lebunt accedere post quam se
sentirent intellectus porro
iuxta hebraicum & facilis & uera
explanatio est cum enim dñr
credentib: dederit panem ar¬
tum & a quambreuem. Nequa¬
quacm ultra faci& ccuola reabe¬
.s illum qui doc& hominem
scienticm n sedsemperuide¬
bunt oculieius praeceptorem
suum. &ccurer illius uerbum
postergum monentis exaudi¬
entatquedicentis. haec uia rec¬
taest combulateinea. neque
addexterã neque adsinistram
secundum quod clibi legitur.
nec et ddexteram Nec cedsinis¬
tramo declieiauimus uia regia
gradiemur inutraque enĩ parte
quidquid supramodum est inui¬
tio est & dedextris partibusm
dicitur nesis iustus multum de
sinistris ccutem quod inhedorũ
minabis lamminaes sculptiliũ
ar gentitui & uestimentum
conflactilis acuritui & disper¬
gesea sicut inmunditicmnus
menstruate egrederedices es :¬
Lxx & contamincebis ido la

Expanded text:
sed se praecessores sequi. sed se praecessores sequi. Tunc hi qui prius decipiebant, nequaquam ultra ad eos valebunt accedere postquam se senserint intellectos. Porro juxta Hebraicum et facilis et vera explanatio est. Cum enim Dominus credentibus dederit panem arctum, et aquam brevem, nequaquam ultra faciet avolare ab eis illum qui docet hominem scientiam; sed semper videbunt oculi ejus praeceptorem suum, et aures illius verbum post tergum monentis exaudient, atque dicentis: Haec via recta est, ambulate in ea, neque ad dextram, neque ad sinistram, secundum illud quod alibi legitur: Nec ad dextram, nec ad sinistram declinabimus, via regia gradiemur . In utraque enim parte quidquid supra modum est, in vitio est. Et de dextris partibus dicitur: Ne sis justus multum . De sinistris autem quod in haedorum, minabis lamminas sculptilium argenti tui et vestimentum conflatilis auri tui et disperges ea sicut inmunditiam menstruatae egredere dices ei LXX: Et contaminabis idola
Abbreviated transcription (Latin):
tuum &ccurestucceaudient.
÷uerbum post tergum iomentis.
hacecuia combulate inea.
neque addexteram neque adii¬
nistram . .lx. et ne quaquam¬
÷ ultra ad propinquabunt¬
÷ tibi quidecipicantte. quiccocu¬
÷ litui uidebunteos quiteseda¬
xercnt. &ccurestucce audi¬
ant uenb& postte decipientium
qui dixerunt hececuic Ambule¬
÷mus in ea. siue coddexteram¬
÷ siue adsinistram multum in hoc
laco Vxxueditio hebraicũq:
dis cordant primu mergo
deuuligata editione tractabi¬
mus & posttea sequi mura tude¬
oruinem ueritatir cum intelle¬
xeruint atq: perspexerint
cordis oculi ueritatem & eos
quiseprius deciperant tota
mentis ratione cognouerint :¬
& &ciibus erũditis post tergum
decipientium uerba pes spexe¬
rint semperenua eccecam
corporis partem decipere
festinant iuxta illud quod in
psal inolegimur ut sccgittent
in obscuro rectoscorde qui
tantam sibi adsumunt
auetoritatem ut seu dextra
doceant. seu si nistra id est
si uebona si uemala. No lint dis¬
cipulos ratione discutere

Expanded text:
ures tuae audient verbum post tergum monentis: Haec via, ambulate in ea, neque ad dexteram, neque ad sinistram. LXX: Et nequaquam ultra appropinquabunt tibi qui decipiant te, quia oculi tui videbunt eos qui te seduxerunt, et aures tuae audient verba post te decipientium, qui dixerunt: Haec via, ambulemus in ea, sive ad dexteram, sive ad sinistram. Multum in hoc loco LXX editio Hebraicumque discordant. Primum ergo de Vulgata editione tractabimus, et postea sequemur ordinem veritatis. Cum intellexerint atque perspexerint cordis oculi veritatem, et eos qui se prius deceperant, tota mentis ratione cognoverint, et auribus eruditis post tergum decipientium verba perspexerint, semper enim caecam corporis partem decipere festinant, juxta illud quod in psalmo legimus: Ut sagittent in obscuro rectos corde , qui tantam sibi assumunt auctoritatem, ut seu dextera doceant, seu sinistra, id est, sive bona, sive mala, nolint discipulos ratione discutere,
Abbreviated transcription (Latin):
cium laudis. & redde ultissimo uoca¬
÷ tua : & inuocame in die tribulationis.
÷ & eruãte & honorificubis me : om̃is
ergo capituli huius continentiausq
÷ad eum locũ ubiait. Iudicate pupillo¬
÷ & defendite uiduã. et uenite & dis¬
putemus: dñs rerpuit sacrificiauic¬
timarum & euangelii oboedientiũ
doc& eẽ. supersa crificium. quodq
intulit plenussum. hoc sensu accipi¬
enduminulla re in digeo dñi ẽ t̃ra &
plenitudo ei : Vnde & nos om̃r deple¬
Nͣnitudine eiꝰ accepimus. potest hoc
& dehis accipi. quicũ dĩ praecepta ñ
faciunt donuriis atq munerib: dm̃
redimere possesecreduntiuelquirup¬
tu perrupinã & auaritiũ altariof¬
ferunt & pauperibus: Quis enĩ quue¬
siuit hȩc demunib: urĩs: Audiunt¬
legẽ putunt . eẽ seruundã. Audiant
hebionitanim socii. quiiud ȩis tantũ
& des cirpe is rahelitici generis. haec
custodienda decernunt: hostiȩ ergo
& immolutio uictimunim ñ principa¬
lit̃ adõ quuesitus. sed neidolis fierent.

Expanded text:
 redde altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis: et ernam te, et honorificabis me. Omnis ergo capituli hujus continentia, usque ad eum locum ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam, et venite, et disputemus: respuit sacrificia victimarum, et Evangelii obedientiam docet esse super sacrificium. Quodque intulit: Plenus sum, hoc sensu est accipiendum, 21 nulla re indigeo: Domini est terra et plenitudo ejus . Unde et nos omnes de plenitudine ejus accepimus. Potest hoc et de his accipi, qui cum Dei praecepta non faciant, donariis atque muneribus Deum redimere posse se credunt: vel qui rapta per rapinam et avaritiam, altari offerunt et pauperibus. Quis enim quaesivit hLegem putant esse servandam. Audiant Ebionitarum socii, qui Judaeis tantum et de stirpe Israelitici generis haec custodienda decernunt. Hostiae ergo et immolatio victimarum non principaliter a Deo quaesita sunt; sed ne idolis fierent:
Abbreviated transcription (Latin):
dent fuciem dĩ. & nunc inspeculo
uidemꝰ in enigmate : tuncaũt facie
ad faciem quando dehominibus
inangelor profecerimus. & potue¬
rimꝰ cũ apostolodicere: Nos aut̃ om̃s
reuelata facie gloriũ dñi specu¬
lantes in eandẽ i maginẽ transfor¬
creatura : & tuncm̃te cernutur.
quundo inuisibilis creditur: Quo
mihi multitudinẽ uictimarũ ur̃a¬
rũ dic̃ dñr plenus sum: holo caus¬
ta arietũ & adipẽ pinguiũ : et
sunguinẽ uitulorũ & agnorũ &
hircorum nolui: proeoquod ẽ no¬
lui. Lxxtrunstuler̃ nolo: prae¬
sens tempus ꝓpreterito . porro
iuxtu hebreicũ. Nũ quã sedr̃ hos¬
tias iudȩorũ uoluisse demonstrut :

Expanded text:
vident faciem Dei . Et, Nunc in speculo vident faciem Dei . Et, Nunc in speculo videmus et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem : quando de hominibus in Angelos profecerimus, et potuerimus cum Apostolo dicere: Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transforcreatura: et tunc mente cernatur quando invisibilis creditur. Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum, dicit Dominus? plenus sum. Holocausta arietum, et adipem pinguium, et sanguinem vitulorum, et agnorum, et hircorum nolui. Pro eo quod est, nolui, LXX transtulerunt nolo, praesens tempus pro praeterito. Porro juxta Hebraicum, numquam se Deus hostias Judaeorum voluisse demonstrat:
Abbreviated transcription (Latin):
nim & populur gomorre quia
cogituuer̃ consiliũ pessimũ. & al¬
liguuer̃ iustũ atq dixer̃: non
habemus regem nisi cues arem :
Et rursum: Nosscimus quiamor¬
si locutur sit dr̃ istũ aut quisit:
nescimus : simulq glorianter
in euangelio semen abrubam¬
opera abrahã facer&is: & rur
sum : uor ex diabulo patre nati
estis &opera putris ur̃i uultir
facere : Tale quid et in hiereci¬
hel adhierusalem loquitur:
pater tuus amorrueus et mat̃¬
I tuu chet thea: aiunt hebrueiob
duas causar int̃fectum isaiã.
quod principes sodomonim
et populd̃ gomorruecos appel¬
lauerit : Et quod d nõ dicente ad
morsen: ñ poteris uidere faciẽ me¬
ã iste cusus sit dicere: uididnm̃s e
dentẽ superthronũ excelsum ete
leuatum : Non considerantes qđ
faciem & pederdĩ siue suos. quia
inhebrueo ambiguuelegitur. seru¬
phimtexerint. et mediatuntũ eiꝰ.
is aias uidirse s cribat: homoigitur
dĩ fuciẽ uidere ñ potest: Angeliuũt
etiũ minimonim iecclesia sẽꝑui

Expanded text:
orrhae, quia cogitaverunt consilium pessimum, et alligaverunt justum, atque dixerunt, Non habemus regem nisi Caesarem . Et rursum: Nos scimus quia Moysi locutus est Deus; istum autem quis sit, nescimus . Simulque gloriantes in Eopera Abrahae faceretis. » Non sum: Vos ex diabolo patre nati estis: et opera patris vestri vultis facere . Tale quid et Ezechiel ad Jerusalem loquitur: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Gethaea . Aiunt Hebraei ob duas causas interfectum Isaiam, quod principes Sodomorum et populum Gomorrhae eos appellaverit, et quod Domino dicente ad Moysen: Non poteris videre faciem meam , iste ausus sit dicere: Vidi Dominum sedentem super thronum excels non considerantes quod faciem et pedes Dei, sive suos, quia in Hebraeo ambigue legitur, Seraphim texerint: et media tantum ejus Isaias 20 vidisse se scribat. Homo igitur Dei faciem videre non potest. Angeli autem etiam minimorum in Ecclesia, semper
Abbreviated transcription (Latin):
lo et interru & om̃iã meatuu
sunt. ut glorificer in eis : curñ
etium omni potentis dĩ nomen
perapostolor populi isrł adscri¬
bur & pharisȩor & populum
succlamantẽ crucifige cru¬
cifige. talem proph&icurser¬
moconuertitur: & uocat eos prin¬
cipes sod omorum & populũ go¬
morrae : Iuxta illud quod in con¬
sequentibus legimur: iniquita¬
tem suam sicut sodoma ad nun¬
tiauerunt. & ostenderunt: uue
animȩ eonim. quia cogitauer̃
consilium persimũ contrasem&

Expanded text:
lo et in terra ; et: Omnia mea tua lo et in terra ; et: Omnia mea tua sunt, et glorificor in eis; cur non etiam Omnipotentis nomen per Apostolos populi Israel, Scribas et Pharisaeos, et populum succlamantem: Crucifige, crucifige talem , propheticus sermo convertitur; et vocat eos principes Sodomorum, et populum Gomorrhae, juxta illud quod in consequentibus legimus: Iniquitatem suam sicut Sodoma annuntiaverunt et ostenderunt. Vae animae eorum: quia cogitaverunt consilium pessimum contra se
Abbreviated transcription (Latin):
et .ṽ. milia: & in toto orbe euan¬
gelium seminatum .ẽ. prodño
exercituum. quod nos secuti aqui¬
lam. in lutinum uertimus. in he¬
braicum legitur dñs sabaoth:
quod lxx interpretes proloco¬
rum qualitate dupliciter trans¬
ferunt aut dnm uirtutum.
aut dnm omni potentem: Et
quuerendum utrum de patre
dicatur. andefilio: nec dubiũ
legitur: At tollite portus
principes uestras. et eleuami¬
ni portae aeternales. & intro¬
ibit rex gloriue. quis ẽ isterex
tutũ ipse ẽ. rex gloriue: Ad xp̃m
refertur qui post passionis triũ¬
fumꝰ ad celos uictor ascendit : &
in alio loco dednõ dicitur: quod
rex gloriuesit: si enim cogno¬
uissent: nũ quã dnm̃ gloriue
crucifixissent : ergo ñ solum iux¬
tu u pocalipsin iohannis. &apos¬
tolum paulũ sed inueteri quo¬
que testumento dñs sabaoth.
hoc ẽ. omni potens xp̃r appellu¬
tur: sienim omnia patris. filur̃:¬
& ipseloquitur in euangelio: da¬
tu est mibi omnis potestus incȩ¬

Expanded text:
et quinque millia, et in toto orbe Evanet quinque millia, et in toto orbe Evangelium seminatum est. Cui exercituum, quod nos, secuti Aquilam, in Latinum vertimus, in Hebraeo legitur, Dominus sabaoth, quod LXX interpretes pro locorum qualitate dupliciter transferunt, aut Dominum virtutum, aut Dominum omnipotentem. Et quarendum, utrum de Patre dicatur, an de Filio. Nec dubium legitur: Attollite portas, principes, vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit rex gloriae. Quis est iste rex tutum, ipse est rex gloriae, ad Christum referatur. qui post passionis triumphum ad coelos victor ascendit. Et in alio loco de Domino dicitur, quod rex gloriae sit: Si enim cognovissent, numquam Dominum gloriae crucifixissent . Ergo non solum juxta Apocalypsim Joannis, et apostolum Paulum; sed in veteri quoque Testamento, Dominus sabaoth, hoc est, Omnipotens, Christus appellatur. Si enim omnia Patris Filr in Evangelio: Data est mihi omnis potestas 19 in coe
Abbreviated transcription (Latin):
animanr̃a appellari potest : cui
simens id est nore prue fucrit:
hab& custodem mentis dm̃: sinaut̃
uitiu nr̃a quusi quuedam bestiae
fuerint de praedatu: relinque¬
mur acusto dedõ : & omnia nr̃a
redigentur ad solitudinem: Nisi
dñs exercituum reliquiss& no¬
bis semen quasi sod oma fuisse¬
mus. & quasi gomorra similes
essemus: Hunc locum paulus
a postolus ad romanos plenius
disserit scribens: dico ergo:
num quid reppulit dr̃ populum
suum absit Nam & ego isra¬
helitasum ex semine abrahã.¬
de tribubeniamin: non reppulit
dr̃ plebemsuam quam praesciuit
Et post paululum : siergo & in isto
tempore reliquia e secundum
electionem gratiue saluae factȩ
sunt ex quo ostenditur supero¬
ra quae contrahierus ulem et iu¬
dam sermo propheticus commi¬
natus ẽ. non adbubrloniue cap¬
tiuitatis referenda tempus. sed
adultimam romanonim quan¬
do in apostolis saluue factuesunt
reliquiue populi iudaeorim:
Et una die crediderunt . ũĩ. milia

Expanded text:
anima nostra 18 appellari potest: cui anima nostra 18 appellari potest: cui si mens, id est, νοῦς, praefuerit, habet custodem mentis Deum: sin autem vitia nos quasi quaedam bestiae fuerint depraedata, relinquimur a custode Deo, et omnia nostra redigentur ad solitudinem. Nisi Dominus exercituum reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, et quasi Gomorrha similes essemus. Hunc locum Paulus apostolus ad Romanos plenius disserit, scribens: Dico ernumquid reppulit Deus populum suum absit nam et ego Israhelita sum ex semine Abraham tribu Beniamin non reppulit Deus plebem suam quam praesciitEt post paululum: « Sic ergo et in isto tempore reliquiae secundum electionem gratiae salvae factae sunt. » Ex quo ostenditur superiora, quae contra Jerusalem et Judam sermo prophetae Isaiae comminatus est, non ad Babyloniae captivitatis referenda tempus, sed ad ultimam Romanorum, quando in Apostolis salvae factae sunt reliquiae populi Judaeorum, et una die crediderunt tria millia
Abbreviated transcription (Latin):
eã : similitudo aut̃ uartitatis cẽpli
& hierus alẽ supta ẽ ab agricolis
ponunt custoder inumbraculis :
Incucumerario quoq quod Ixx
pomorim custodiã uocant: par¬
uulae fiunt cusulae propt̃ ardo¬
rem solis acradios declinandos
et in de uel homines uel bestiolus
quue insidiari solent natis frugi¬
bus abigunt: Cũ aut̃ ablata fue¬
rint istius modi genimina rema¬
nent arentia fruaticũumbracula
casulaeq: recedente custode. quia
ñ hab& uitra quod seru&: Ergo
&omni potens dr̃ de reliquiđ
templum. & urbem fecit erse
desertum : quod non necerse ẽ
sermonibur ad probare. nobis
presertim quiuidemus deserca
sion & euersũ hiorusalẽ tẽplũ¬
que us que ad solũ dirutum: Quod
aut̃ filiam sion uocat clementissi¬
mi parentis monstrat effectum:
nec mirum sision appellecur filiu
Cum etiam babylon sepissime filia
nuncupetur: omnes enim. natu¬
radĩ filii sumus sed nr̃o uitio alie¬
ni efficimur :⁊ Iuxta anugoGeΝ
uinea dĩ & pomorim paradysus

Expanded text:
 » Similitudo vastationis templi et Hierusalem sumitur ab agricolis, ponunt custodes in umbraculis. In cucumpomorum custodiam vocant, parvulae fiunt casulae propter ardorem solis ac radios declinandos: et inde vel homines, vel bestiolas quae insidiari solent natis frugibus, abigunt. Cum autem ablata fuerint istiusmodi genimina, remanent arentia fruticum umbracula, casulaeque, recedente custode, quia non habet ultra quod servet. Ergo et omnipotens Deus dereliquit Templum, et urbem fecit esse desertam: quod non necesse est sermonibus approbare, nobis praesertim, qui videmus desertam Sion, et eversam Jerusalem, Templumque usque ad solum dirutum. Quod autem filiam Sion vocat, clementissimi parentis monstrat affectum. Nec mirum si Sion appelletur filia, cum etiam Babylon saepissime filia nuncupetur. Omnes enim natura filii Dei sumus, sed nostro vitio alieni efficimur. Juxta anagogen, vinea Dei et pomorum paradisus,
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: plenius aũt̃ atq ꝑfecti¬
us quid futurũ sit : subromana cap¬
tiuitute describitur: quando uni¬
uersã iud ȩam romanus uasta¬
uit exercitus. ciuitatesq. succen¬
sȩrunt & regionẽ eonim in prȩ¬
sentianim alieni detiorant . &us¬
q: ad finẽ mundi ꝑseuerabit uasti¬
tus iudȩorim : possumus autẽ
hȩc tropologicȩ depeccatorib
accipere quidescĩtate pristina
corruer̃ : postquã contrarus
fuerint truditi potestatibus:
Quod om̃ia conim bonauenient
ad desertum et prioris Iustitiac
dr̃ non recordetur: &ignediaboli
omĩa succenduntur : & sint pabu¬
lum bestiarim: de quiburs & ina¬
lio loco scriptũ ẽ Netra darber¬
tus animã confitentem tibi: De¬
relinquetur filiusion sicutum¬
braculum inuinea & sicut tugu¬
riũ incucumerario: Quodu inca
appellatursit om̃ĩrisrł idẽ in
consequentib: proph&a testatur

Expanded text:
retur. Plenius autem atque perfectiretur. Plenius autem atque perfectius quid futurum sit sub Romana captivitate describitur: quando universam Judaeam Romanus vastavit exercitus, civitatesque succensae sunt, et regionem eorum in praesentiarum alieni devorant, et usque ad finem mundi perseverabit vastitas Judaeorum. Possumus autem haec tropologice de peccatoribus accipere, qui de sanctitate pristina corruerunt, postquam contrariis fuerint traditi potestatibus: quod omnia eorum bona veniant ad desertum: et prioris justitiae Deus non recordetur: 17 et igne diaboli omnia succendantur; et sint pabulum bestiarum, de quibus et in alio loco scriptum est: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Derelinquetur filia Sion sicut umbraculum in vinea: et sicut tugurium in cucumerario. Quod vinea appellatus sit omnis Israel, idem in conseq
Abbreviated transcription (Latin):
subꝑsona bubylonis loquuntur
angeli : curauimurbabylonẽ &
non .ẽ sunuta : Vrbem ui delic&
confusionis atq uitiorim : & in
euangelio legimus. descendentẽ
dehierusalẽ in hiericho a latro¬
nibus uulneratũ. curatũq: asa¬
maritano: & post austeritatẽ
uini infusã uulnerib eiꝰ: olei mol¬
litudine confotũ: ab eo ergo lo¬
co ubi supra dixerat. inquo ꝑcu¬
tiã uos. et omne caput languidũ
usq: ad hoc quod infertur : Ñ
curatu medicamine. Neq fota
oleo. Truns lationis similitudo
seruatur : & in reme diabiliũ dir¬
criptio uulnerim & nã captiui¬
tutẽ ex primit iudȩonim : terra
ur̃a deserta ciuitates ur̃ȩ igne¬
suc censȩ regionẽ urũm in cons¬
pectu ur̃o alieni deuorant : Et de¬
solubitur sicut inuastitate hosti¬
li: hȩc subbabrloniis ex parte
completas̃ : Incenso tẽplo subuer¬
sa hierus alẽ quando regionẽ .x.
tribuũ samaritani posseder̃ & in
tant ã credacta ẽ. t̃ra repromissi¬
onis solitudinẽ ut a leonib: uasta¬

Expanded text:
sona Babylonis loquuntur Angeli: Curavimus Babylonem, et non est sanata , urbem videlicet confusionis atque vitiorum. Et in Evangelio legimus, descendentem de Jerusalem in Jericho a latronibus vulneratum, curatumque a Samaritano: et post austeritatem vini, infusam vulneribus ejus olei mollitudinem. Ab eo ergo loco, ubi supra dixerat: In quo percutiam vos; et: omne caput languidum, usque ad hoc quod infertur: Non est curata medicamine, neque fota oleo, translationis similitudo servatur, et irremediabilium descriptio vulnerum, aeternam captivitatem exprimit Judaeorum. . Terra vestra deserta: civitates vesuccensae: regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et desolabitur sicut in vastitate hostili. Haec sub Babyloniis ex parte completa sunt, incenso templo, subversa Jerusalem, quando regionem decem tribuum Samaritani possederunt, et in tantam redacta est terra repromissionis solitudinem, ut a leonibus vasta
Abbreviated transcription (Latin):
eo. quod quidem non in illo
tantũ tempore factum sedus¬
que odie impletur ut depen¬
deant ex eoquod uasa diuersa
indi sapientia & iustitia & om¬
nia quibus xp̃s appellattiruaso¬
rumq diuersa genera. proquib:
aquila interp̃tatus ẽ SASNIM̃¬

Expanded text:
eo . Quod et quidem non illo eo . Quod et quidem non illo tantum tempore factum est, sed usque hodie impletur, ut pendeant ex eo quasi vasa diversa Dei, sapientia et justitia, et omnia quibus Christus apellatur. Vasorum diversa genera, pro quibus Aquila interpretatus est SASAIM
Abbreviated transcription (Latin):
tua que indu eturstola &cin¬
gulotuo confortabitur: ut quod
tuhabebas in littera. ille posside¬
at inspũ. & erit pater habitan¬
tium in hierusalẽ hocẽ inuisio¬
ne pacis quae interp̃tatur
ecclesia . & domui iuda ubi ẽ
fidei uera confessio. undeip¬
se ada postolos loquitur
filioli adhucmodicum uobis¬
cumsum. &adalium filidimit¬
tuntur tibi peccata tu c:
etad aliã filia fidestuate saluam
eius. hocẽ in passione iuxta
illud quod in alio loco scribitur
Cuius principatum in humero
eius. quod enim ille sua passio¬
ne reserauerit. Cludi non pote¬
rit. & quod cluserit incȩrimo¬
niis iudaeorum anullo alio ape¬
rietur: figam enim illum
paxillum in loco fideliubi con¬
uentus fidelium est. unde
& credentes in xp̃o fideles appel¬
lantur. & erit in solium glo¬
riae domui patrisui. hoc ẽ eade¬
siae & suspendent suꝑ eumglo¬
riam domus patris eius: unde
& in euangelio scribitur:
Omnis populus pendebatex

Expanded text:
tuaque induetur stola, et cintuaque induetur stola, et cingulo tuo confortabitur, ut quod tu habebas in littera, ille possideat in spiritu, et erit pater habitantium in Jerusalem, hoc est, in visione pacis, quae interpretatur Ecclesia, et domui Juda, ubi est fidei vera confessio. Unde ipse ad Apostolos loquitur: Filioli, adhuc modicum vobiscum sum . Et ad alium: Fili, dimittuntur tibi peccata tua . Et ad aliam: Filia, fides tua te salvam ejus, hoc est, in passione, juxta illud quod in alio loco scribitur: Cujus principatus super humerum ejus . Quod enim ille sua passione reseraverit, claudi non poterit; et quod clauserit in caeremoniis Judaeorum, a nullo alio aperietur. Figam enim illum paxillum in loco fideli, ubi conventus Fidelium est. Unde et credentes in Christo fideles appellantur. Et erit in solium gloriae domus patris sui, hoc est Ecclesiae: et suspendent super eum omnem gloriam domus patris ejus. Unde et in Evangelio scribitur: Omnis populus pendebat ex
Abbreviated transcription (Latin):
coronã pontificis & scĩficationẽ
in auri lamina inquaerat serip¬
tum nomendi : Coro naberis tri¬
bulatione & angustia & quo mo¬
doss pheramittatur in decliui
loco atq spatioso stare non po¬
test sed inmensum uoluitur
sic omnis populus tuus in or¬
bis terminos dispergitur
ibiq: morieris cum lit tera tua
& omnisgloria tua & currus
quibus inclitus antea ferebaris & do¬
mus di splendor uertetur in ignomi¬
niã. Auferet enimi te dñs destatio¬
netua & deministerio tuo hocẽ
caerimoniqs uictimarũ. utim¬
pletur illud quod scriptũ ẽ adhe¬
braeos: Irans lato enim sacerdotio
necesse ẽ ut & legis trans latiofiat:
Cum autẽ tueiectus fueris demi¬
nisterio tuo. uocabo puerum meũ
belia chimcuidixi et alio locomag¬
nũ tibi est uocare puerũ meum:
Heliachim interp̃tatur surgens
ds̃ siuedĩ resurrectio isteigitur
resurgens ds̃ qui est filius hechiȩ
id ẽpatris dñi accipiet locumtuũ

Expanded text:
coronam pontificis, et sanctificationem coronam pontificis, et sanctificationem in auri lamina, in qua erat scriptum nomen Dei , coronaberis tribulatione et angustia. Et quomodo si sphaera mittatur in declivi loco atque spatioso, stare non potest, sed in immensum volvitur: sic omnis populus tuus in orbis terminos dispergetur. 319 Ibique morieris cum littera tua, et omnis gloria tua, et currus quibus inclytus antea ferebaris; et domus Dei splendor vertetur in ignominiam. Auferet enim te Dominus de statione tua, et de ministerio tuo, hoc est, caeremoniis victimarum, ut impleatur illud quod scribitur ad Hebraeos: Translato enim sacerdotio, necesse est ut legis translatio fiat . Cum autem tu ejectus fueris de ministerio tuo, vocabo puerum meum Eliacim, cui dixi et in alio loco: Magnum tibi est vocari te puerum meum . Eliacim interpretatur resurgens Deus, sive Dei resurrectio. Iste igitur resurgens Deus, qui est filius Helciae, id est, partis Domini, accipiet locum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
est questorem & dispensatorẽ :¬
Thesaurorũ domusdĩ socuen
autem uł tabernaculum interp̃ta¬
tur. uł pcesti forium̃. hocẽ talamus
in quo habitat p̃positus templi quis
ẽ aũt alius qui habitabit in taber¬
naculũ iudieorũ. & indomo quon¬
damdĩ Nisi iudaicȩ logis sermo
& ratio quae inueteris instrum̃¬
ti lectione uersata ẽ: Huicitaq
traditioni dicitur ct que doctri¬
nae quid hicagis quidtibiuis
aedificare domũ in occidente litera
& tabernaculũ tuũ quod non habet
fundamentũ in petrae figere fir
landum ẽ. Propterea aut̃ tibidico
quod in excisione sepulchri non debe¬
as laborare. quia transferet dñs
sacerdotiũ tuũ sicut trans ferri
solet. GEBER quod omnes uirum
inter p̃iatisunt: Hebreus autẽ
quinos inueteris testamenti lectio¬
ne o rudiuit. gallum gallinatiũ
transtulit. si quidem gallus gal¬
linatius humero portitoris : Dea¬
bo lo cotrans fertur ad alium.
sicte dñs delocotuo leuiter aspor¬
tauit & qui quondã habas

Expanded text:
atorem thesaurorum domus Dei. Sochen autem vel tabernaculum interpretatur, vel pastophorion, hoc est thalamus, in quo habitat praepositus templi. Quis est autem alius, qui habitavit in tabernaculo Judaeorum, dam Dei nisi Judaicus sermo, et ratio, quae in Veteris Instrumenti lectione versata est? Huic itaque traditioni dicitur atque doctrinae: « Quid hic agis? » Cur tibi vis aedificare domum in occidente littera, et tabernaculum, quod non habet fundamentum landum est? Propterea autem tibi dico, quod in excisione sepulcri non debeas laborare, quia transferet Dominus sacerdotium tuum; sicut transferri solet GEBER  , quod omnes virum interpretati sunt. Hebraeus autem qui nos in veteris Instrumenti lectione erudivit, gallum gallinaceum transtulit. Sicut, inquit, gallus gallinaceus humero portitoris de alio loco transfertur ad alium, sic te Dominus de loco tuo leviter asportabit. Et qui quondam habebas
Abbreviated transcription (Latin):
cat & cludat & non erit qui a periat
& constituã cũ principẽ in locofideli
& in solium goria e domus patris ei
& erit confidens super eum omnis
gloriosus indomopatrissui amini¬
mousque ad maximũ omneuasa
paruulum auasis. AANΟ Τ Η ΕT
pendebunt suꝑ eũ in dieilla
Haecdicit dñs saba hot mouebitur
homo quistabilitus erat in lo cofideli
& auferetur & corruet disperibit
tus est: Praecipitur isaiao prophe¬
tae ut ingrediatur ad cum qui habi¬
tat in tocbernaculũ quod hebraice

Expanded text:
periat. Et constituam eum principem in loco fideli, et in solium gloriae domus patris ejus, et erit confidens super eum omnis gloriosus in domo patris sui a minimo usque ad maximum. Omnes vas parvulum a vasis aganoth: et pendebunt super eum. In die illa haec dicit Dominus Sabaoth: Movebitur homo qui stabilitus erat in loco fideli: et auferetur, et corruet, et disperibit tus est. Praecipitur Isaiae prophetae ut ingrediatur ad eum qui habitat in tabernaculo, quod Hebraice
Abbreviated transcription (Latin):
uade & ad pasthae phorion ad
somnam questorem & dices ei
quid tuhic dut quid tibi ẽ hic
qm̃ excidistitib sepulobrum.
& fecistitibi in excelso memori¬
am & discripsistitibi interra
tabernaculũ Eccedñs
sabahot eiciet & conterette
uerum & auferet stolam
& coronam tuam glorioscm
& proiciette in regionem mag¬
nam & absque mensurcc.
& ibimorieris. & ponet currũ
tuum optimum ignominiam.
& domum principestui in con¬
culcationẽ et aufereris adis¬
pensationetua. & degradu¬

Expanded text:
on ad Somnam quaestorem, et dices ei, Quid tu hic? aut quid tibi est hic? quoniam excidisti tibi sepulcrum, et fecisti tibi in excelso memoriam: et descripsisti tibi in terra tabernaculum? Ecce Dominus Sabaoth ejiciet, et conteret virum, et auferet stolam et coronam tuam gloriosam, et projiciet te in regionem magnam, et absque mensura, et ibi morieris: et ponet currum tuum optimum in ignominiam, et domum principis tui in conculcationem. Et aufereris a dispensatione tua
Abbreviated transcription (Latin):
redeat statum: De hac arbitror
meretrice. & illud in prouerbi¬
is salomonis mystico sermone
signare : neadtendas pessimam
mulierem Melenim distillat
da labiis mulieris meretricis
quae adbreuem inpinguat
faucestuas. & postea amarius
felle reperies: Perfenestram
enim domus suae inplateis
prospicit. quialatae & spatio¬
sauia quaeducit ad mortem
& quem cumque insipientem
uiderit iuuenem: Sapientes
quippe temptare non audet.
& transire iuxta angulos.
quirectam lineam ꝑdiderunt
loquitur ei intenebris & in cali¬
gine & sub specie uoluntatum
quasi uictimã ducit ad mortem:
Haec si conuersa fuerie & bene
cecinerit nota & ꝑfectae
paes nitientiae. annorum
tempus impleuerit: comedet
& bibet & saturabitur. Audiat
nouatianus & taceat.

Expanded text:
redeat statum. De hac arbitror redeat statum. De hac arbitror meretrice et illud in Proverbiis Salomonis mystico sermone signari: Ne attendas pessimam mulierem; mel enim distillat de labiis mulieris meretricis, quae ad breve impinguat fauces tuas, et postea amarius felle reperies . Per fenestram enim domus suae in plateas prospicit : quia lata est et spatiosa via quae ducit ad mortem, et quemcumque insipientem viderit juvenem, sapientes quippe tentare non audet, et transire juxta angulos, qui rectam lineam perdiderunt: loquitur ei in tenebris et in caligine, et sub specie voluptatum quasi victimam ducit ad mortem. Haec si conversa fuerit, et bene cecinerit, et perfectae poenitentiae annorum tempus impleverit, comedet et bibet, et saturabitur. Audiat Novatianus, et taceat.