comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entis. opinione atq errore
herericus est. ⁊ foris ẽ anĩo:
quãuis intus corporalit̾ ui
deatur. MSultos enĩ tales
portat eccłia. qr nõ ita defẽ¬
dunt falsicatẽ sententie sue:
ut intentam multitudinẽ
faciant. Quod si fecerint. tũc
pelluntur. Item quicumq
inuident bonis ita ut querãt
occasiones excludendi cos.
aut de gradandi. uł crimina
sua sic defendere parati sũt:
si obiecta uł ꝓdita fuerint.
ut etiam cõuenticłoꝵ segre¬
gationes uł eccłie ꝑcurbatio¬
nes cogitent excitare. Iã scis¬
matici sũt ⁊ abunitate cord̾̃
discisi. etiam si nõ inuentis
occasionibꝰ aut occultatiᷤᷤ fac¬
tis sius: sacram̃to ecc̃e corpora¬
li conu̾satione socientur. Qͣ¬
ꝓpt̾ illi soli catholici mali sec
tiunt sine aliquo p̾uidicio
ueritatis.⁊ bonos uł quoᷤ bo¬
nos putant amant atq ho¬
norant qnͣtum possũt. tam̃
flagiciose ⁊ facinorose uiuũt:
contra ꝙͣ uiuendũ eẽ credũt.

Expanded text:
entis opinione atque erroreentis opinione atque errorehereticus est et foris est animo, quamvis corporaliter intus videatur. Multos enim tales portat Ęcclesia, quia non ita defendunt falsitatem suę sententię, ut intentam multitudinem faciant. Quod si fecerint, tunc pelluntur. Item, quicunque invident bonis, ita ut querant occasiones excludendi eos aut degradandi eos, vel crimina sua sic defendere parati sunt, si obiecta vel prodita fuerint, ut etiam conventiculorum segregationes vel Ęcclesię perturbationes cogitent excitare, iam scismatici sunt et ab unitate cordis discissi, etiamsi non inventis occasionibus aut occultatis factis suis sacramento Ęcclesię corporali conversatione socientur. Quapropter illi soli catholici mali recttiunt sine aliquo preiudicio veritatis, et bonos, aut quos bonos putant, amant atque honorant quantum possunt, tamen flagiciose facinoroseque vivunt, contra quam vivendum esse credunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽ enĩ mare qd̾ magismũ¬
dum istum significat. Ali¬
guntur fidei uł uniꝰ eccłie
cõmunionẽ uidetur ostend̾e.
Int̾ hereticos ⁊ malos cato¬
licos hoc int̾ est. qd̾ heretici
falsacredunt. illi aũt uera
credentes nõ uiuũt ita ut
credunt. Solet aũt queri.
etiã scismatici quid ab here¬
cicis distent. ⁊ hoc inueniri
cum scismaticos nõ fides di¬
uersa faciat. s cõmunionis
difrupta societas. S utrum
uit̾ zizania numerandi sit̃:
dubitari põt. Magis enun
uidentur spicis corruptus
ẽẽ similiores. sic̃ scriptũ est.
Uento aũt corrũpetur filiꝰ
iniquus. uł paleis aristaꝵ
fractis uł scissis.⁊ de segete
abreptis. Quo enĩ altioreᷤᷤ
id ẽ suꝑbiores: eo fragilioreᷤᷤ
Si eñ falsa de dõ credit. uł
de aliqͣ parte doctrine que
ad fidei ꝑtinet edificationẽ.
ita ut nõ querentis cuncta¬
tione tẽꝑatus sit: s in cõcus¬
se credentis. nec om̃ino sci¬

Expanded text:
ud est enim mare, quod magis munud est enim mare, quod magis mundum istum significat; aliunius fidei vel unius Ecclesiae communionem videtur ostendere. Inter haereticos et malos catholicos hoc interest, quod haeretici falsa credunt, illi autem vera credentes non vivunt ita ut credunt. 2. Solet autem etiam quaeri, schismatici quid ab haereticis distent; et hoc inveniri quod schismaticos non fides diversa faciat, sed communionis disrupta societas. Sed utrum inter zizania numerandi sint, dubitari potest. Magis autem videntur spicis corruptis esse similiores, sicut scriptum est, Vento autem corrumpetur filius iniquus : vel paleis aristarum fractis, vel scissis et de segete abruptis. Quo enim altiores, id est, superbiores, eo fragiliores lSi enim falsa de Deo credit, vel de aliqua parte doctrinae quae ad fidei pertinet aedificationem, ita ut non quaerentis cunctatione temperatus sit, sed inconcusse credentis, nec omnino sci
Abbreviated transcription (Latin):
Cum negligentius agerent
p̾positi ecclie. aut dormitionem
mortis acciꝑent apłi: uenit di¬
abolus.⁊ suꝑseminauit cos qͦs
malos filios dñs int̾pretat᷑.
S recte quentur. utrũ hereti¬
ci sint anmale iuuentes anca¬
tholici. Possunt enĩdici filii
mali etiam heretici. qr ex eodẽ
eugłii semine ⁊ xp̃i noĩe pro¬
creati. prauis opinionibꝰ ad
falsa dogniata conu̾tuntur.
S qͥ dicit eos in medio tricici
seminatos: quasi uident᷑ illi
significari qui uniꝰ cõmuni
agrum ipsũ. nõ eccłam s hũc
mundũ int̾precatus ẽ: bne
incelligaͣntur heretici. qr nõ
societate uniꝰ eccłie uł unius
fid̾i. s societate soliꝰ nominis
xp̃iam in hoc mindo ꝑmiscẽ¬
tur bonis: ut illi qui in adem
fide mali sũt palea potuis ꝙͣ
zizania de putentur. qr pa¬
lea etiam fundam̃tũ ipsum
ht̃ cum frum̃to. radicẽq cõ¬
munẽ. In illa plane sagena
qͣ condiuntur ⁊ mali ⁊ bomi
pisces: nõ absurde mali ca¬
tholici intelliguntur. Ali¬

Expanded text:
Cum negligentius agerent praepositi Ecclesiae, aut cum dormitionem mortis acciperent Apostoli, venit diabolus et superseminavit eos quos malos filios Dominus interpretatur. Sed recte quaeritur utrum haeretici sint, an male viventes catholici. Possunt enim dici filii mali etiam haeretici, quia ex eodem Evangelii semine et Christi nomine procreati, pravis opinionibus ad falsa dogmata convertuntur. Sed quod dicit eos in medio tritici seminatos, quasi videntur illi significari qui unius communiagrum ipsum, non Ecclesiam, sed hunc mundum interpretatus est, bene intelliguntur haeretici, quia non societate unius Ecclesiae vel unius fidei, sed societate solius nominis christiani in hoc mundo permiscentur bonis: ut illi qui in eadem fide mali sunt, palea potius quam zizania deputentur; quia palea etiam fundamentum ipsum habet cum frumento, radicemque communem. In illa plane sagena, qua concluduntur et mali et boni pisces , non absurde mali catholici intelliguntur. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
parabola est: cum int̾pretati¬
onc sua nõ statim posita. s in¬
teriectis aliis parabolis edisẜ¬
ca. hic enĩ ꝓponitur. ⁊ postea
dimissis turbis uenitur do¬
mũ: ⁊ accedunt ad eũ discipli
eiꝰ rogantes. Edissere nobis
parabolam zizanioꝵ agri ⁊rł.¬

Expanded text:
parabola est cum interpretatione sua non statim posita, sed interjectis aliis parabolis edisserta. Hic enim proponitur, et postea dimissis turbis venitur domum et accedunt ad eum discipuli ejus rogantes: Dissere nobis parabolam zizaniorum agri
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ inuentus thesaurus abs¬
condit᷑ ut seruetur. qr stu¬
dium celestis desiderii ama¬
lignis sp̃ibus custodire non
suffic̾. qui hoc ab humanis
laudibꝰ nõ abscondit. In p̾¬
senti ⁊ enĩ uita quasi inuia su¬
mus. qua ad patriã ꝑgimus.
Maligni aũt sp̃s. iter nr̃m
quasi quidã lacrundi obsi¬
dent. Dep̾dari gͦ desiderat.
qui thesaurũ publice portat

Expanded text:
 inventus thesaurus absconditur, ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti etenim vita quasi in via sumus, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum quasi quidam latrunculi obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publ
Abbreviated transcription (Latin):
¶G. Mirum quomͦ dñs spi¬
nas diuitias int̾pretatus sit:
cum ille pungant. iste delectẽt.
Et tam̃ spine sũt: qr cogita¬
cionũ fuaꝵ punctionibꝰ mẽ¬
tem lacerant. &̾ cũ usq ad
peccatũ ꝑtrahunt. qͣsi inflic¬
to uulnere cruentant. Quas
diuitias. s fallacos diuitias
appellat. Fallaces enim sunt:
que nob̃ cum du ꝑmanere
nõ possunt. Fallaces sunt:
que m̃tis nr̃e inopiam nõex¬
pellunt. Sole. aũt diuitie
uere sunt: que nos urtuti¬
bus diuitos faciunt. Notan¬
qr sollicitudines ⁊ uoluptateᷤᷤ¬
eiũ qr inportune cogitationi
bus sius gutur m̃tis strãgulat̃.¬
⁊ dum bonum desidenum in¬
trare ad cornõ sim̃t : quasi
aditum flatus uitalis necãt.
Notandum etiani qͥ duo sũt
que diuitiis iungit. sollici¬
cudinos iudelic ⁊ uoluptate.
qr ꝓfecto ⁊ ꝑ curam m̃tem op¬
primunt. & ꝑ affluentiã re¬
soluunt. Recnĩ contraria:
possessores suos ⁊ asflictos et
lubricos faciunt. Q uolup¬
tas conuenire cũ afflictione

Expanded text:
m. Mirum quomodo Dominus spinas divitias interpretatus sit, cum illae pugnant, istae delectent. Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas divitias, sed fallaces divitias appellat. Fallaces enim sunt, quae nobiscum diu permanere non possunt. Fallaces sunt, quae mentis nostrae inopiam non expellunt. Solae autem divitiae verae sunt, quae nos divites virtutibus faciunt. NotanQuia sollicitudines et voluptateenim, quia importunis cogitbus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates; quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt; re enim centraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire cum afflictione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ societatẽ uite: uł cõtẽp¬
tum mortis. Sexagesimũ:
qr non pugnant contra con¬
suctulinem carins. Solet
enĩ ociosũ concedi sexagena¬
riꝰ ꝓꝯ militiam uł post actio¬
nes publicas. tricesimum.
coniugatorũ. qr hoc ẽ etas
preliantiũ. Ipsi enĩ habet᷑
acriorem conflictũ. ne libidi¬

Expanded text:
pter satietatem vitae, et conceptum mortis. Sexagesimum quia non pugnant contra consuetudinem carnis, solet enim otium concedi sexagenariis post militiam, vel post actiones publicas. Tricesimum conjugatorum, quia haec est aetas praeliantium; ipsi enim habent acriorem conflictum, ne libidi
Abbreviated transcription (Latin):
quisierat conseruet. Qua de¬
niq gła ac dignitate. acqui¬
sitoꝵ copia ꝑfruatur: qnͣtis
nocessẽ ẽ misera mens ꝑhoraᷤ
singlas curaꝵ stimulis exul¬
cerct᷑. Unde apte dñs mex¬
posicionẽ spmaꝵ appellaturꝰ
diuitias p̾misit fallatia di¬

Expanded text:
quisierat conservet, qua denique gloria ac dignitate acquisitorum copia perfruatur: quantis necesse est misera mens per horas singulas curarum stimulis exulceretur? Unde apte Dominus in expositione spinarum appellaturus divitias, praemisit aerumnas di
Abbreviated transcription (Latin):
cusatione facit fides gentiũ.
ut cum illi ꝓpħis id est ioue
salomoniq credider̃t. in xͦ
isti nõ credant ione salomoĩ¬
q potiori. Et iocuro in resur¬
rectione eos iudicabũt. quia
in his reꝑtus timor dĩ fuent:
quibꝰ lex nõ erat p̾dicata. ħ
magis indigni uenia qui ex
lege̾ sunt infideles. qͦs plus
fidei meos qui legẽ ignorau̾¬

Expanded text:
cusatione facit fides gentium: cusatione facit fides gentium: ut cum illi prophetis, id est, Jonae Salomonique crediderint, Christo isti non credant Jona Salomoneque potiori. Et idcirco in resurrectione eos judicabunt, quia in his repertus timor Dei fuerit, quibus lex non erat praedicata: hoc magis indigni venia qui ex lege sunt infideles, quo plus fidei in eis qui legem ignorave
Abbreviated transcription (Latin):
p̾diximꝰ. siħ. Refert autẽ
ba. ꝑ tantas difficuitates
gente sua umꝑio derelic¬
tis. uen̾it inuideã sa pien¬
tiam audire salomonis. ⁊¬
ei multa multa mun̾a of¬
ferens. ab eo plura ꝑceꝑit.¬
sã. Que ideo uideos in ui¬
dicio condempnabit: qm̃
ipsa ab ultimis t̾re finibꝰ
eum quesiuit. quẽ ꝑcepto
dono sapiencie cognouerat
eẽ famosũ. Illiuͦ socũ habẽ¬
tes eũ qr non aliunde sapi¬
ens. s ipsedĩ sapientia et
uittus est. nõ mͦ audire. s
⁊ blasphemare. Atq insidi¬
is agitare malebant. Et¬
ꝓpt̾ea codem mͦ quo regina
austri. iuri quoq ninunte
generationem condemp¬
bunt uideoꝵ: hoc ẽ infideli¬
enĩ iona p̾dicante penitentiã
egerũt: ⁊ ado ueniam penitẽ¬
di confessione meruet᷑. S et
austri regina nũc mexemplũ
ecclie p̾sumpta. sapientiam
admirata salomonis: exul¬
tinus t̾re passibꝰ uenit audi¬
re ꝙͣ erat admirata sapienti¬
am. Cumulat gͥ inuidiam
cõparatio. ⁊ iudeos sine ex¬

Expanded text:
. Refert autem tantas difficultates, gente sua et imperio derelictis, venerit in Judaeam sapientiam auditura Salomonis, et ei multa munera afferens, ab eo plura perceperit. Quae ideo Judaeos in judicio condemnabit, quoniam ipsa ab ultimis terrae finibus eum quaesivit, quem percepto dono sapientiae cognoverat esse famosum: illi vero secum habentes eum qui non aliunde sapiens, sed ipse Dei sapientia et virtus est, non modo audire, sed et blasphemare atque insidiis agitare malebant. propterea eodem modo quo regina Austri, viri quoque Ninivitae generationem condemnabunt Judaeorum, hoc est infidelienim Jona praedicante poenitentiam egerunt, et a Deo veniam poenitendi confessione meruerunt. Sed et Austri regina nunc in exemplum Ecclesiae praesumpta, sapientiam admirata Salomonis, ex ultimis terrae partibus venit audire quam erat admirata sapientiam . Cumulat igitur invidiam comparatio, et Judaeos sine ex
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditas arripuerit. mox
om̃iũ ꝓsternet in anĩa uiti¬
oꝵr. U̾nde iecte nequiores
tunc eum sp̃s dicunt᷑ ing̾s¬
si. qr nõ solum habebit illa
ces habere simulabit. Et sũt
nouissuna hominis peiora
prioribꝰ. Mdelius quippe e¬
rat ei. uiam ueritatis nõ cog¬
noscere: quã post agnitionẽ
retrorsũ conuerti. ꝙ in uida
traditore. uł symone mago.¬

Expanded text:
cupiditas arripuit, mox cupiditas arripuit, mox omnium prosternet in ima vitiorum. Unde recte, nequiores tunc eo spiritus dicuntur ingressi, quia non solum habebit illa tes habere simulabit. Et sunt novissima hominis illius pejora prioribus. Medius quippe erat ei, viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti. Quod in Juda traditore,
Abbreviated transcription (Latin):
loca q in aquosa perageret:
idest corda fideliuĩ. qui ea
mollicie fluxe cogitationis
expurgata sint: callidꝰ insi¬
diator exploret. si quo sibi for¬
te sue nequitie gressꝰ figere
possit. S bñ dicitur. querẽs
requiem ⁊ nõ inueniens: qr
castas m̃tes effugiens. inso¬
lo diabłs corde prauoꝵ. gra¬
tam sibi poterit inuenite qͥe¬
meam unde exiui. Timen¬
dus ẽ iste uersicłs: nõ expo¬
nendus. ne culpa quã in no¬
bis extinctã credebamus.
ꝑincuriam nos uaccantes
mundatã ⁊ ornatam. Hac
ẽ grã baptismatis a pec̃co¬
R labe castigatam: s nul¬
la boni opis industria cu
auiciis p̾stinis ꝑ baptisiũ:
uactantem a bonis actibus
ꝑnegligentiam. Ornatam:
simulatis uirtutibꝰ ꝑ ypocri¬
sim. Et tunc uadit ⁊ assu¬
mit .uii. alios sp̃s nequioreᷤ
se: ⁊ ingressi habitant ibi. ꝑ
septẽ malos sp̃s. uniu̾sa ui¬
cia designantur. Quecũq
enĩ post baptisma. siue pra¬
uitas heretica: seu mũdana

Expanded text:
locaque inaquosa peragret, locaque inaquosa peragret, id est, corda fidelium, quae a mollitie fluxae cogitationis expurgata sint, callidus insidiator exploret, si quos ibi forte suae nequitiae gressus figere possit. Sed bene dicitur: Quaerens requiem, et non inveniens. Quia castas mentes effugiens, in solo diabolus corde pravorum gratam sibi potest invenire quiemeam, unde exivi. Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vacantes mundatam scopis et ornatam. Hoc est gratia baptismatis a pecc labe castigatam, sed nulla boni operis industria cuma vitiis pristinis per baptismum, vacantem a bonis actibus per negligentiam, ornatam simulatis virtutibus per hypocrisim. Et tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi habitant ibi. Per septem malos spiritus universa vitia designat. Quemcunque enim post baptisma sive pravitas haeretica, seu mundana
Abbreviated transcription (Latin):
numero demonũ addito. ha¬
bitat pͥstinam domũ: ⁊ fuit
tur. blasphemantes insyna
ticiam. Quia aliud ẽ uen¬
turũ nõ crede. aliud eum ñ
fuscepisse qui uenerit. Sep¬
tenaniũ aũt numerũ aduic̃¬
sabbm intellige: uł ꝓpt̾ nu¬
saia suꝑ uirgam de radice
radice eius conscendit .uii.
sp̃s uirtutum descendisse
narrantur: ita ⁊ econtrario
uitioꝵ numerus in diabło
consecratus sit. Item aliter.
de homine. ambulat ꝑ loca in¬
aquosa.B. Quãius sĩpli¬
citer intelligi possit. dm̃ hec
ad distinctione̾̃ suoꝵ ⁊ satha¬
ne oꝑum adumexisse: q̃ sci¬
licet᷑ ipse semꝑ polluta mũ¬
dare. sathanas uero mũdata
grauioribꝰ festinet atamma¬
re sordibꝰ. Tam̃ ⁊ de heretico
quolib uł scismatico. uł eriã
malo catholico. potest nõ in¬
conuenienter accipi. De qͦ
tpr̃e baptismatis. sp̃s inmũ¬
dus qui meo priꝰ habitaue¬
rat: ad confessionẽ catholice
fidei abrenuntiationẽꝰ mun¬
dane conu̾sationis eiciatur.

Expanded text:
numero daemonum addito, habitat pristinam domum, et fiuntur, blasphemantes in synatitiam: quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjuncsabbatum intellige, vel propter nusaia super virgam de radice radice ejus conscendit, septem spiritus virtutum descendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit. Factum est de homine, perambulat per loca inaquosa. Quamvis simpliciter intelligi possit, Dominum haec ad distinctionem suorum et Satanae operum adjunxisse, quod, scilicet, ipse semper polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet attaminare sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel schismatico, vel etiam malo catholico, potest non inconvenienter accipi. De quo tempore baptismatis spiritus immundus, qui in eo prius habitaverat, ad confessionem catholicae fidei, abrenuntiationemque mundanae conversationis ejiciatur,
Abbreviated transcription (Latin):
aũt inpresentiaꝵ habentes
dm̃n conuescentesq ei. et
queq uoluissent int̾rogãdo
discentes: nequaꝙͣ ꝑ angłos
uit uauas uisionũ species. o¬
pus habebãt¬
do
⁊ iustos appellat. Ipsi sunt enĩ
reges magni. qui temptationũ
suaꝵ motibꝰ nõ consentiendo
succumbere. s regendo p̾esse
te parabolam seminantis. Oĩs¬

Expanded text:
autem impraesentiarum habentes Deum, convescentesque ei, et quaecunque voluissent interrogando discentes, nequaquam per angelos aut varias visionum species opus habebdocet reges appellat. Ipsi sunt enim reges magni, quia tentationum suarum motibus non consentiendo succumbere, sed regendo praeesse te parabolam seminantis. N
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. nõ credendo crucifixe¬
rũt eum. atq ita post eius re¬
surrectionẽ miracłis que in
nomine eiꝰ fiebant ext̾riti
maiore crimm sreatu com¬
puncti sũt ⁊ ꝓstrati ad penitẽ¬
ciam. Demde accepta inclul¬
gentia ad obedientiã flagra¬
tissima dilectione conuersi.
sionẽ illa cecitas que ꝑlinguã¬
parabolaꝵ fiebat. ita de illis
scuritate linguaꝵ agecet. in
aliis lingus ⁊ aliis labiis lo¬
diceretut nec sic me exaudi
exaudiret. idest ut eis ad hu¬
nulẽ confessionẽ ⁊ sollicitã
inquisitionẽ. ⁊ obedientem
conuersionẽ: ⁊ feͬuentẽ di¬
lectionem ualeret. Yt ad¬
centis. Auditu audietis.⁊
nõ intelligetis. Et uidente ᷤᷤ¬
indebitis. ⁊ nõ uidebitis. Hec
de turbis ꝓpħata sunt. que
stant in littore: ⁊ dĩ non me¬
rentur audire sermonẽ. Ac¬
cedamus gͦ ⁊ nos cum disci¬
pulis ad iħm. ⁊ rogemꝰ eũ
dissertiones parabole: ne c̃
curbis fiustra ocłos ⁊ aures

Expanded text:
derunt, non credendo crucifixederunt, non credendo crucifixerunt eum; atque ita post ejus resurrectionem miraculis, quae in ejus nomine fiebant, exterriti, majore criminis reatu compuncti sunt et prostrati ad poenitentiam, deinde accepta indulgentia ad obedientiam, flagrantissima dilectione conversi. 5. it illa caecitas ad parabolarum fiebat, ita de illis  cum de obscuritate linguarum ageret: In aliis linguis, et in aliis labiis loet nec sic me exaudieexaudirent: id est, ut eis ad humilem confessionem, et sollicitam inquisitionem, et obedientem conversionem, et ferventem dilectionem valeret. Est ae: Auditu audietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non videbitis . Haec de turbis prophetata sunt, quae stant in littore, et Dei non merentur audire sermonem. Accedamus ergo et nos cum discipulis ad Jesum, et rogemus eum dissertionem parabolae, ne cum turbis frustra aures et oculos
Abbreviated transcription (Latin):
Non absurde dicimꝰ quoclã
uideoꝵ fuisse sanabiles. sed
tam̃ tanto suꝑbie tumore pe¬
riclitatos: ut eis expedierit
pͥmo nõ credere ⁊ adhuc fuis¬
se cecatos. ut non intellige¬
rent loquentẽ dm̃n ꝑ para¬
bolas: quibꝰ nõ intellectis
nõ ineum crederent. Non
credentes aũt: cum ceteris
desꝑatis crucifigerent eum
Atq ita post eiꝰ resurrectio¬
nẽ conu̾terentur: qñ iam
dereatu mortis dm̃ ampliꝰ
humiliati uehem̃tiꝰ dilige¬
rent. a quo sibi tantũ scelus
dimissum eẽ gauderẽt. qm̃
tanta erat coꝵ suꝑbia. ut ta¬
lieẽt humiliatione deicien¬
da. Qd̃ incongrue dictum
ẽẽ quilib arbitretur. si non
ea sententia qua intelligunꝰ
ideo excocatos ut conu̾terent᷑.
Hoc est ideo eis ꝑ obscurita¬
tes parabolaꝵ occultatas sẽ¬
tentias dñi. ut post eiꝰ resur¬
rectionem salubriore penitẽ¬
tia resipiscerẽt. qr ꝑ obscuri¬
tatẽ ẜmonis excecati. dicta
dñi non intellexerũt. ⁊ ea nõ
incelligendo: non meũ credi¬

Expanded text:
non absurde dicimus, quosdam Judaeorum fuisse sanabiles; sed tanto tamen superbiae tumore periclitatos, ut eis expedierit primo non credere, et ad hoc fuisse caecatos, ut non intelligerent Dominum loquentem per parabolas, quibus non intellectis, non in eum crederent, non credentes autem, cum caeteris desperatis crucifigerent eum; atque ita post ejus resurrectionem converterentur, quando jam de reatu mortis Domini amplius humiliati, vehementius diligerent a quo sibi tantum scelus dimissum esse gauderent: quoniam tanta erat eorum superbia, ut tali humiliatione esset dejicienda? Quod incongrue dictum esse quilibet arbitretur, si non ea sententia qua intelligimus ideo excaecatos ut converterentur; hoc est, ideo eis per obscuritates parabolarum occultatas sententias Domini, ut post ejus resurrectionem salubriore poenitentia resipiscerent: quia per obscuritatem sermonis excaecati, dicta Domini non intellexerunt, et ea non intelligendo, non in eum credi
Abbreviated transcription (Latin):
do aũt sinapis granũ. nõ
herbaꝵ que uelocit̾ crescũt.
s arboris instarar exsurgit:
longa scilicet annositate. ⁊
opimia fertilitate gaudentiᷤ.
⁊ habitent in ramis eiꝰ. Ra¬
mi huiꝰ arboris dogniatu
sunt diuersitates. in quibꝰ
anime caste que irtutũ
pennis ad suꝑna tendere
sciunt. ndificare ⁊ iequies¬
cere gauclent. Quis dabit
inquit mͥ pennas sic̃ colũbe.
et uolabo. ⁊ irquiescã:ẜs.
Potest ingrano sinapis. ap¬
sa dñice incarnationis hu¬
militas intelligi. qd̾ acce p¬
che misit inortum suũ. qr

Expanded text:
do autem sinapis granum non herbarum, quae velociter arescunt, sed arboris instar exsurgit, longa scilicet annositate et opima fertilitate gaudentis.quieverunt in ramis ejus. Rami hujus arboris dogmatum sunt diversitates, in quibus animae castae quae virtutum pennis ad superna tendere sciunt, nidificare et requiescere gaudent. Quis dabit inquit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam ? Potest in grano sinapis ipsa dominicae incarnationis humilitas intelligi, quod accep misit
Abbreviated transcription (Latin):
incuglio uł inapocalipsim io¬
hannis int̾ponit᷑: misticum
cẽ hoc qd̾ dicitur. atq ad au¬
diendũ discendũq salubre i¬
siniatur. Auros enĩ audien¬
di. aures sũt cordis ⁊ sensus.
inc̾iores auros obediendi ⁊ fa¬
cendi que iufła sũt. Et acce¬

Expanded text:
ngelio, vel in Apocalypsi Joannis interponitur, mysticum esse hoc quod dicitur, atque ad audiendum discendumque salubre insinuatur. Aures enim audiendi, aures sunt cordis, et sensus interiores, aures obediendi et faciendi quae jussa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
suos clauserunt neqñ ocłis¬
idest sibi ipsi causa fuerunt.
ut ds̃ eis ocłos clauderet. A¬
lius enĩ eugłista dicit: exce¬
cauit ocłos eoꝵ. s utrũ ut nũ¬
quã uideant. anuͦ ne uł sic a¬
liqnͣdo uideant: cecitate su¬
a sibi displicentes.⁊ se dolẽ¬
tes. ⁊ ex hoc humiliati atq
cõmoti. ad confitenda per¬
cata sua ⁊ pie querendum
dm̃. Sic enĩ marchꝰ hoc dic̃.
Neqnͣdo conu̾tantur. ⁊ limit¬
tantur eis pecc̃a. Ubi intel
liguntur peccatis sus hoc
meruisse ut nõ intelligerẽt:
⁊ tam̃ hoc ipsũ miscđitꝰ eis
factum. ut peocata sua cog¬
noscerẽt: ⁊ conu̾siueniã me¬
rerentur. Qd̃ aũt ioħs hũc
locũ itadicit. ꝓpt̾e̾a nõ poter¬
ant credere qr iterũ dixit y

Expanded text:
suos clauserunt, neqest, ipsi causa fuerunt ut Deus eis oculos clauderet. Alius enim evangelista dicit, Excaecavit oculos eorum. Sed utrum ut nunquam videant? an vero ne vel sic aliquando videant, caecitate sua sibi displicentes, et se dolentes, et ex hoc humiliati atque commoti ad confitenda peccata sua, et pie quaerendum Dominum? Sic enim Marcus hoc dicit, Nequando convertantur, et dimittanliguntur peccatis suis meruisse, ut non intelligerent. Et tamen hoc ipsum misericorditer eis factum, ut peccata sua cognoscerent, et conversi veniam mererentur. Quod autem Joannes hunc locum ita dicit: Propterea non poterant c
Abbreviated transcription (Latin):
dumq diuimis eloquiis: rogu¬
larit̾ instiruti. Petrosauͦ loca
que tenui cespite contecta sus¬
ceptum sem̃ aco gominare que¬
unt. s uim radicis figende ñ
habent. illa nimiꝵ sunt p̾cor¬
dia que nullis discipline stu¬
diis erudita: nullis temptati¬
onũ ꝓbationibꝰ emollita. dul¬
cedine tantũ. auditi sermoni.
ac ꝓmissis celestibꝰ adhorã de¬
lectancur. S in tp̃re temptati¬
oms recedunt. qr cõmom̃tane

Expanded text:
dumque divinis eloquiis regudumque divinis eloquiis regulariter instituti. Petrosa vero loca, quae tenui cespite contecta susceptum semen cito germinare queunt, sed vim radicis figendae non habent, illa nimirum sunt praecordia quae nullis disciplinae studiis erudita, nullis tentationum probationibus emollita, dulcedine tantum auditi sermonis, ac promissis coelestibus ad horam delectantur, sed in tempore tentationis r
Abbreviated transcription (Latin):
nem t̾re. Sole aũt orto estua¬
uer̾. ⁊ qr nõ habebant radicẽ.
aruerũt. Et hui ꝰ misterium
seminis dñs exposuit: in qua
idelicet expositione discimꝰ
qr nequaquã ipse res inuna
cademq significatione. semꝑ
allegorice ponantur. Namq
pecram. aduriciã ꝓt̾ue m̃tis. tͦ¬
iam leuitatẽ. anĩe obedientis:
solẽ dicit feruorẽ ꝑsecutionis
seuientis. cum ipse alibi solem
inbono ponat dicõs: fulgere
iustos in futuro quasi solẽ in
coꝵ. Et instructura domus
sp̃ualis fodiendum ialtũ. ter¬
ram eiciendam: ⁊ petrã infu¬
dam̃to doceat cẽ locandam. ħ
ẽ ab uno cordis sinu cogitatio¬
ues t̾renas expurgandas: et
fortitudinẽ fidei inuicte ꝓ his
his in fundam̃to bonoꝵ opũ
inserendam eẽ moneat. In hoc
gͦ loco altitudo t̾re que compe¬
tenter exculta. sem̃ uerbi de¬
buerat exciꝑe : ꝓbitas ẽ animi
disciplinis celestibꝰ exeratii.
atq ad auscultandũ obedien¬

Expanded text:
nem terrae. Sole autem orto aestuanem terrae. Sole autem orto aestuaverunt, et quia non habebant radicem aruerunt. Et hujus mysterium seminis Dominus exposuit. In qua videlicet expositione discimus, quia nequaquam ipsae res in una eademque significatione semper allegorice ponantur. Namque petram duritiam protervae mentis, terram lenitatem animae obedientis, solem dicit fervorem persecutionis saevientis, cum ipse alibi solem in bono ponat, dicens fulgere justos in futuro, quasi solem in rum. Et in structura domus spiritalis fodiendum in altum, terram ejiciendam, et petram in fundamento doceat esse locandam: hoc est ab imo cordis sinu cogitationes terrenas esse expurgandas, et fortitudinem fidei invictae, pro his in fundamento bonorum operum inserendam moneat. In hoc ergo loco altitudo terrae, quae competenter exculta semen verbi debuerat excipere, probitas est animi, disciplinis coelestibus exerciti, atque ad auscultandum obedien
Abbreviated transcription (Latin):
hoc semine scriptum ẽ. Aliud
cecidit socus uiam ⁊ conculca¬
tum ẽ: ⁊ uolucros celi comed¬
iunt illud. Quecũq gͦ dñs
inhac parabola exponere ip¬
se dignatus ẽ pia fide susci-¬
pienda sunt. Que uͦ tacita.
nr̃e intelligentie reliquit.
eque pia intentione ꝑquirẽ¬
da ac ꝑstringenda sunt. bre¬
uit̾ sem̃ qd̃ cura uiã cecidit.
duplici lesura disꝑiit. ⁊ ab
itinerantibꝰ scilicet concul¬
catũ.⁊ auolucribꝰ raptum.
Uia gͦ est mens sedula. mala¬
ꝵ cogitationũ meatu trita
atq arefacta. ne uerbi semẽ
exciꝑe ac germinare sufficiat
Atq ideo quicqd boni seminĩ
uitinia talis me contigerit.
ꝑit. qr in ꝓbo pessime cogita¬
tionis transitu conculcatũ. a
demonibꝰ rapitur. Qui roc¬
te uolucros celi. siue qr celes¬
tes sp̃ualesq sũt nature. si
ue qr maere uolitant. appel¬
lantur. Alia aũt ceciderũt in
petrosa. ubi nõ habebãt t̾ram
multam. Et continuo exorta
sũt: qr nõ habebant altitudi¬

Expanded text:
um est: Aliud cecidit secus viam, et conculcatum est, et volucres coeli comederunt illud . Quaecunque ergo Dominus in hac parabola exponere ipse dignatus est, pia fide suscipienda sunt. Quae vero tacita nostrae intelligentiae dereliquit, aeque pia intentione perquirenda, ac perstringenda sunt breviter. Semen quod circa viam cecidit duplici laesura disperiit, et ab itinerantibus scilicet conculcatum, et a volucribus raptum. Via ergo est mens sedulo malarum cogitationum meatu trita atque arefacta, ne verbi semen excipere ac germinare sufficiat. Atque ideo quidquid boni seminis vicinia talis viae contigerit, periit, quia improbo pessimae cogitationis transitu conculcatum a daemonibus rapitur, qui recte volucres coeli, sive quia coelestis spiritalisque sunt naturae, sive quia per aera volitant, appellantur. Alia autem ceciderunt in petrosa, ubi non habebant terram multam, et continuo exorta sunt, quia non habebant altitudi
Abbreviated transcription (Latin):
rabolam. ad cõꝓbandam hete¬
sem suã ualentinꝰ assumit :
nam. cũ hic .iiii. sint : una uix¬
ta uiam. alia petrosa: tercia
plena spimis .iiiͬi. t̾re bone: dif¬
ferimus parũꝑ int̾pretationẽ
eiꝰ cum disciplis uolentes secte¬
to audire qͦd dr̃. Qui habet
audiendi audiat. ¶B. Quo¬

Expanded text:
rabolam ad comprobandam haeresim suam Valentinus assumit, tnam; cum hic quatuor sint: una, juxta viam: alia petrosa, tertia plena spinis: quarta terrae bonae. Differimus parumper interpretationem ejus cum discipulis, volentes secrete audire quod dicitur. Qui habet aures audiendi audiat.
Abbreviated transcription (Latin):
iħ̃m quidam de scribis
et phariseis. dicentes. Magr̃
uolumꝰ ate signũ uid̾e. iħ.
Sic signa postulauit quasi
que uideͬant signa nõ fuerĩt:
s malio eugłista qͥd petant
pleniꝰ explicatur. Uolumꝰ
ate signũ uidere de celo: uel
in morẽ helie ignẽ de subli¬
mi uenire cupiebant. uł insi¬
militudinẽ samuelis tp̃re esti¬
uo contra naturam loci mugi¬
re conitrua: coͥruscare fulgu¬
ra. ymbres ruere: quasi non
possint ⁊illa calumpniari.⁊
dicere exoccultis ⁊ uariis acriꝰ
passiouis accidisse. Nami qͥ
calumpniaris eaque ocłis
uides. manu tenes: utilitate
sentis. quid facturꝰ es de his
que de celo ueneñt: Utiq reᷤ¬
pondebis. ⁊ magos in egipto.¬

Expanded text:
ibis et Pharisaeis, dicentes: Magister, volumus a te signum videre. Sic signum postulant, quasi quae viderant, signa non fuerint. Sed in alio Evangelista quid petant plenius explicatur: Volumus 83 a te signum videre de coelo . Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis, tempore aestivo contra naturam loci mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. Nam qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis: quid facturus es de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑. I B. Porro turba
que circamare suꝑ terram
posita uerbis dñi auscultaba¬
tur ita ut nec fluctibꝰ maris
tangeretur. nec cũ illo ĩnaui
transcensis fluctibꝰ sederet.
Illoꝵ aptissime gestat figu¬
ram qui nuꝑ ad audiendũ
uerbum conuenerant. Et
quidẽ pietate animi a repro¬
boꝵ amaritudine obscurita
te instabilitate secreti sunt:
s nec dũ celestibꝰ misteriis
que desid̾ant mmibuti. Et lo¬
cutus ẽ eis multa in parabo¬

Expanded text:
crat. Porro turba quae circa mare super terram posita, verba Domini auscultabat, ita ut nec fluctibus maris tangeretur, nec cum illo in navi transcensis fluctibus sederet, illorum aptissime gestat figuram, qui nuper ad audiendum verbum convenerant et quidem pietate animi a reproborum amaritudine, obscuritate et instabilitate secreti sunt, sed necdum coelestibus mysteriis, quae desiderant imbuti. Et locutus est eis multa in parabo
Abbreviated transcription (Latin):
Quod turba multa ad dnin
docentem ad mare cõgregata
ẽ: significat frequentiam po¬
puloꝵ. p̾dicantibꝰ apłis ad
fidem ueritatis cõfluentiũ
Quod uͦ ipse nauẽ ascendẽs
sedebat in mari. p̾figurabat
eccłiam.in meclio nationum
nõ credentiũ ⁊ contradicen¬
ciũ edificandã. Quasi enim
dñs sedet in naui medio ĩma¬
ri posita: cũ mentes fideliũ
int̾ fideles cõmemorantiũ.
gr̃e sue uisitationis illusttͣ.
dilectamq sibi inhis man¬
ba stabat in lictore. iħ. Iħs
imediis fluctibꝰ ẽ. hinc in¬
de maritunditur.⁊ in sua ma-¬
gestate securus appropinqͣ¬
re facit nauiclam suã. ut
ppłs nequaꝙͣ ꝑiculũ sustinẽs.
nec temptationibꝰ circũdat᷑ꝰ
qͣs ferre nõ pocerat: stat ui lit

Expanded text:
Quod turba multa ad Dominum docentem ad mare congregata est, significat frequentiam populorum praedicantibus apostolis ad fidem veritatis confluentium. Quod vero ipse navem ascendens sedebat in mari, praefigurabat Ecclesiam in medio nationum non credentium et contradicentium aedificandam. Quasi enim Dominus sedet in navi, medio in mari posita, cum mentes fidelium inter fideles commorantium gratia suae visitationis illustrat, dilectamque sibi in his manba staret in littore. Jesus in mediis fluctibus est, hinc inde mari tunditur, et in sua majestate securus, appropinquare facit terrae naviculam suam. At populus nequaquam periculum sustinens, nec tentationibus circumdatus, quas fe
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta ezechiel multis se copu¬
rit. ⁊ signũ non clabitur ei: nͥ
signum ione ꝓphe .ss̾. Dupli¬
ci fuerat questione pulsatus.
Quidam enĩ calumpniaban¬
tur eũ: inbeelzebub ciecisse
demonia. quibꝰ ᷤᷤ Accenus est
responsũ. Et alii cemptan¬
tes signum de celo querebãt
ab eo: quibꝰ abhinc respon¬
dere incipit. nõ eis signum de
celo qd̃ indigni erant uidere:
uerũ de ꝓfundo inferni tribu¬
ens. quale ionas ꝓpħa naufra¬
gus. cetoq sorbente uoratꝰ.
s de abisso ac mortis fauce li¬
beratus: ⁊ accepit & dedit.
signum uidelic incarnatio¬
nis. nõ diunitatis: passiõĩ ͤ
nõ glificationis. Discipulis
aũt suis signum decelo dedit:
quibus etẽme bĩtudinis gła.
⁊ prius figuralit̾ in monte trã ᷤ¬
formatus: ⁊ post ueracit᷑ in ce¬
lum subleuatus ostendit. Si¬

Expanded text:
multis se rat . Et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. Duplici fuerat quaestione pulsatus: quidam enim calumniabantur eum in Beelzebub ejecisse daemonia: quibus hactenus est responsum; et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab eo: quibus ab hinc respondere incipit; non eis signum de coelo, quod indigni erant videre, verum de profundo inferni tribuens, quale Jonas propheta naufragus cetoque sorbente voratus, sed de abysso ac mortis fauce liberatus, et accepit et dedit signum, videlicet incarnationis, non divinitatis, passionis, non glorificationis . Discipulis autem suis signum de coelo dedit, quibus aeternae beatitudinis gloriam et prius figuraliter in monte transformatus, et post veraciter in coelum sublevatus, ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi fieri ad fidẽ ueniendo
potuerit: querendũ ẽ quo¬
efficit᷑ p̾dicando. Quasi eĩ
parit dñm: quẽ cordi au¬
dientis infud̾it. Et mat̾
ciꝰ efficitur. si ꝑ eiꝰ uocem

Expanded text:
ni fieri ad fidem veniendo potuerit, quaerendum est quoefficitur praedicando. Quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus efficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
fecent uoluntatẽ pacris m̃i
qd̃ obsequentes uissionibus
sius multos ex gentilitate
colligit. ⁊ udeã ex cuiꝰ carne
ẽ genitus nõ agnoscit: Unde
⁊ mat̾ eus cum quasi nõ ag¬
noscitur. foris stare ꝑhibetur.
qr uidelicz synagoga id circo
ab auctore suo nõ cognoscit᷑:
qr legis obseruatione tenꝙ̃s.
sp̃ualem intellectũ ꝑdidit:¬
⁊ sese ad custodiã litte̾ foris
fixit. S dũ his qui uolũta¬
tem patris fecerit soror ⁊ fr̃
qui ad fidem colligit᷑ miꝵ
non ẽ. Mirandũ uͦ ualdee᷑:
quomͦ etiam mat̾ dicatur.
Ridelos gͦ discipłos fr̃s uoca¬

Expanded text:
voluntatem Patris mei quod obsequentes jussionibus suis multos ex gentilitate colligit, et Judaeam, ex cujus carne est genitus, non agnoscit? Unde et mater ejus cum quasi non agnoscitur, foris stare perhibetur, quia videlicet Synagoga idcirco ab auctore suo non recognoscitur, quia, legis observationem tenens, spiritalem intellectum perdidit, et sese ad custodiam litterae foris fixit. 2. Sed cum is qui voluntatem Patris fecerit soror et fraqui ad fidem colligitur mirum non est; mirandum vero valde est quomodo etiam mater dicatur. Fideles enim discipulos fr
Abbreviated transcription (Latin):
Occupatus erat dñs inoꝑe
ẜmonis: in doctuna ppłoꝵ.
mofficio p̾dicandi. Mater
⁊ fr̃es ueniunt. ⁊ foris stant:
et ei desidant loqui. Tunc
quidam nuntiat saluatori.
qd̾ mat̾ sua ⁊ frẽs stent foriᷤ.
querences eũ. Uidetur mͥ
iste qui nuntiat nõ fortuitu
⁊ simplicit̾ nuntiare. s insi¬

Expanded text:
Occupatus erat Dominus in opere sermonis, in doctrina populorum, in officio praedicandi, mater et fratres veniunt, et foris stant, et ei desiderant loqui. Tunc quidam nuntiat Salvatori, quod mater sua et fratres stent foris, quaerentes eum. Videtur mihi iste qui nuntiat, non fortuito et simpliciter nuntiare: sed insi
Abbreviated transcription (Latin):
peccudibꝰ. ex saxis hisq cũ
choris canticisq saltatum:
⁊ metalla deos nũcupata.
Ergo insidentẽ plebis istiꝰ
poccatoris sp̃m inmundũ
lex que postea data est: in
tatis exclusit: qui illinc ex¬
iens circũgentes desertas
atq aridas aberrauit. do¬
mum ueterẽ derelinquens:
ut in his usq in diẽ iudicii
inquietata habitatione re¬
maque lauacrũ fons uinuꝰ
effluxit: habitandi locus ẽ
his nullus ẽ. Et cum iam
in his requiem nõ habetet:
intra se reputans obtimũ
regredi credit ineam exqͣ
ꝑfectus ẽ domũ. Hec emũ¬
data ꝑ legẽ. ⁊ ꝓpharum orna

Expanded text:
pecudibus et saxis, hisque cum choris canticisque saltatum, et metalla deos nuncupata. Ergo insidentem plebis istius pectoribus spiritum immundum lex, quae postea data est, inttatis exclusit. Qui illinc exiens, circum gentes desertas atque aridas oberravit, domum veterem derelinquens: ut in his usque in diem judicii non inquietata habitatione rein aquae lavacro fons vivus effluxit, habitandi cum his locus nullus est: et cum jam in his requiem non haberet, intra se reputans, optimum credit regredi in eam ex qua profectus est domum. Haec emundata per legem, et prophetarum orn
Abbreviated transcription (Latin):
fres mei. Sane qd̾ dñs ad ma¬
trẽ fc̃esq rogatus ab officio u̾¬
bi dissimulat egredi: nõ ma¬
t̾ne refutat obsequia pietis.
teriis ampliꝰ ꝙͣ mat̾nis debe¬
re monstrat affectibꝰ. idẽst
nob eremplo qd uerbo cõmen¬
danscũ ait. Quia amat pa¬
trẽ aut matrẽ plus quã meñ
ẽ me dignus. Noninurio¬
se fr̃s contempuit. s opus
sp̃uale carnis cognationi p̾¬
ferens. Religiosiorẽ cordiũ
copłam docet ẽẽ quã corpoꝵ.¬

Expanded text:
res mei? Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatisteriis amplius quam maternis debere monstrat affectibus, idem nobis exemplo, quod verbo commendans, cum ait: Qui amat patrem, aut matrem plus quam me, non est me dignus; non injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognationi praeferens, religiosiorem cordium copulam docet esse quam corpo
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ excecatos: ut nõ crede¬
rent. Dic̃ enun aꝑtissime. ꝓ¬
pt̾e̾a nõ poterant credere. Qd̾
sita ẽ: quis nõ exsurgat in
defensionẽ uidcoꝵ. ⁊ eos extͣ
culpam fuisse ꝓclamet quod
nõ crediderũt: Propterea
enĩ nõ poterant credere. qr
excecauit ocłos eoꝵ. S qm̃¬
ds̃ potiꝰ extra culpani deb
intelligi. cogimur faceri a¬
liis quibuscdã poccatis cos ita
excecari meruisse : qͣ tam̃ ex¬
cecatione nõ pocuer̃ credere.
Merba enĩ ioħis ista sũt. Id¬
ꝑterea nõ poterant crede: q̃r
iterum dixit ysaias excecau
ocłos eoꝵ. frustra itaq intel¬
ligere. ideo fuisse cecatoᷤ ut
uerterentur:
cum ideo conu̾ti¬
nõ poterant qr nõ credebãt.
⁊ ideo credere nõ poterant. qr
excocati erant. Cum au̾t dr̃¬
gatur. credi nõ potest. in tel¬
ligenda sũt gͦ dicta ut cre¬
dantur que dici potuerũt.
credenda aũt que dici potu¬
erunt. ut intelligant᷑ que di¬
aũt beati ocłi qr uident. et

Expanded text:
catos, ut non crederent. Dicit enim apertissime, Propterea non poterant credere. Quod si ita est, quis non exsurgat in defensionem Judaeorum, et eos extra culpam fuisse proclamet quod non crediderunt? Propterea enim non poterant credere, quia excaecavit oculos eorum. Sed qs potius extra culpam debet intelligi, cogimur fateri aliis quibusdam peccatis eos ita excaecari meruisse, qua tamen excaecatione non potuerunt credere; verba enim Joannis ista sunt: Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum. Frustra itaque conamur intelligere, ideo fuisse caecatos, ut verterentur, cum ideo connon poterant, quia non credebant, et ideo credere non poterant, quia excgatur, credi non potest. Intelligenda sunt ergo dicta, ut credantur quae dici potuerunt; credenda autem quae dici potuerunt, ut intelligantur, quae diautem beati oculi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
pit qd̾ seminatum ẽ in corde
expositione om̃s coꝵ qui au¬
dire quidẽ uerba salutis po¬
tuerunt. s ad salutẽ ꝑueni¬
re nequeunt. distantia com¬
p̾henditur. Sunt namq q̃
uerbum qd̾ audiunt. nulla
fide. nullo intellectu: nulla
salti temptande utilitatis
occasione ꝑcipere dignantur.
Quoꝵ indisciplinatis. ac du¬
ris cordibꝰ mandatũ uerbũ.
confestĩ miũdi sp̃s quasi ui¬
e trite uolucros sem̃ cripuĩt.
Sunt qui auditi uerbi ⁊ u¬
tilitatẽ ꝓbant. ⁊ desid̾ium
gustant. S ne ad id qd pro¬
bant ꝑueniant. alios huiꝰ
inte aduersa trendo. alios
ꝓsꝑa blandiendo retardant.
scdos comparat spinose. ce¬
cipiuntꝰ sane gentiles: qui
ne audire quidẽ uerba uite
mererentur. Nocmiꝵ uid̾i
debet quare spinis diuitias
comparauerit dñs: cum illi
pungant. iste delectent. Rec¬
te enĩ spine uocantur: qr co¬
gitationũ suaꝵ punctionibꝰ
mentẽ lacerant. ⁊ cum usq
ad peccatum ꝑtrahunt. qͣsi¬

Expanded text:
seminatum est in corde xpositione omnis eorum qui audire quidem verba salutis potuerunt, sed ad salutem pervenire nequeunt, distantia comprehenditur. Sunt namque qui verbum quod audiunt nulla fide, nullo intellectu, nulla saltem tentandae utilitatis occasione percipere dignantur. Quorum indisciplinatis ac duris cordibus mandatum verbum, confestim immundi spiritus quasi vitae tritae volucres semen eripiunt. Sunt qui auditi verbi et utilitatem probant, et desiderium gustant, sed ne ad id quod probant perveniant, alios hujus viae adversa terrendo, alios prospera blandiendo retardant. secundos comparat spinosae. Excipiuntur sane gentiles, qui ne audire quidem verba vitae merentur. Nec mirum videri debet quare spinis divitias comparaverit Dominus, cum illae pugnant, istae delectent. Recte enim spinae vocantur, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant. Et cum usque ad peccatum per
Abbreviated transcription (Latin):
re possumꝰ totumꝰ hoc ad ꝑ¬
sonam ppłi huiꝰ eẽ referendũ.
s contuendũ est quatinꝰ ꝓpo¬
sita singła. singlis cp̃ribꝰ rebꝰ¬
q reddantur. Suꝑiꝰ namq
inniniuitaꝵ ⁊ regine austͣ
nomine. iustificata fides gẽ¬
tium ẽ: s longe antea post
multa indm̃ ⁊ grauia pecc᷑a
uidis data lex est: ⁊ pecrata
quidẽ eoꝵ in libris moysi
tinentur. Uerum pꝰ tot di¬
uine uirtutis docum̃ta.i.
decẽ plagis ꝑcussam egiptũ.
⁊ colum pͥnã nubis ac lumi¬
nis nocte dieq famulantẽ:
⁊ merit reomari it̾ p̾bitum.
et fontes ruptis saxis effun¬
dentes. ⁊ ministrata m esu¬
rientibꝰ manuiã. ⁊ postremũ

Expanded text:
re possumus, totum hoc ad personam populi hujus esse referendum: sed contuendum est quatenus proposita singula singulis temporibus rebusque reddantur. Superius, nempe in Ninivitarum et reginae Austri nomine, justificata fides gentium est: sed longe antea, post multa in Deum et gravia peccata, Judaeis data lex est. Et peccata quidem eorum libris Moysi continentur. Verum post tot divinae virtutis documenta, id est, decem plagis percussam Aegyptum, et columnam nubis ac luminis nocte dieque famulantem, et in Erythreo mari iter praebitum, et fontes ruptis saxis effluentes, et ministratam esurientibus mannam, et ad postremum
Abbreviated transcription (Latin):
qr om̃is lex usq ad ioħm ẽ:
⁊ ad habitandum nõ recep¬
tus sit xp̃s. atq ita ⁊ abha¬
bitatore uacua ẽ: ⁊ deserta
custodibꝰ. cum tam̃ ueniẽ¬
ti habitacori p̾euntiũ solli¬
citudine: ⁊ muncla sit et
res assumuntur᷑. quia tot¬
erant gr̃arũ munera destina¬
ta cum xp̃o. que in comultifor¬
mis illa dĩ sapientia septifor¬
migła collocauit: ut tanta
iniq̾uitatis fieret possessio.
qnͣta futura fuerat graꝵ: at¬
q ita nouissima hominis il¬
liꝯ.peiora erũt pͥorib qr ex

Expanded text:
s lex usque ad Joannem est , et ad habitandum non receptus sit Christus. Atque ita et habitatore vacua est, et deserta custodibus: cum tamen veniente habitatore, praeeuntium sollicitudine, et mundata sit et res assumuntur; quia toterant gratiarum munera destinata cum Christo, quae in eo multiformis illa Dei sapientia septiformi gloria collocavit: ut tanta iniquitatis fieret possessio, quanta futura fuerat gratiarum. Atque ita novissima hominis illius pejora erunt prioribus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
muenit.Ihil. Continens
lectio ẽ: ⁊ exipso mitii sermo¬
ms exordio. ex sensu suꝑiore
ꝓficisci uidicat᷑. Ex uerbi eĩ
comunctione cepit. s totuis
posite comꝑarationis ratio tcͣ¬
tanda ẽ. Exiensabhomine
inmundꝰ sp̃s arida ⁊ in aqͦsa
loca curuit inquibꝰ nullus
fons uite effluebat. ⁊ cum re¬
quiem nõ mnueniret: cumin¬
tra se loquit᷑ congruũ sibi eẽ
ad domũ suã unde exiuit¬

Expanded text:
eliqua . Continens lectio est, et, ex ipso initi sermonis exordio, ex sensu superiore proficisci indicatur: ex verbi enim conjunctione coepit. Sed totius propositae comparationis ratio tractanda est. Exiens ab homine immundus spiritus, arida et inaquosa loca circuit, in quibus nullus fons vitae effluebat. Et cum requiem non inveniet, tum intra se loquetur, congruum sibi esse, ad domum sua
Abbreviated transcription (Latin):
nesciat: S relicta domo in
qua blasphemias ꝑpessus est
impioꝵ: cepit docere ad ma¬
re. qr derelita obincredulita¬
tem synagoga. ad colligendã
ꝑ aplos ppli gentilis multi¬
tudinẽ uenit. U. nde apte
pmittit᷑. qd̾ eo in domo p̾dicã¬
te mat̾ ac fres eiꝯforis steterĩt:
⁊ quasi aginti ab illo nõ sint.
ac sic de clomo exiens ad mare
docturus transierit. qr post¬
ꝙͣ synagoga ad custodiam se
littere foris fixit: int̾nisq do¬
minice fidei archanis figuraᷤᷤ
legis ante ponere maluit. do¬
minꝰ sacram̃ta salutis que
illa sp̾uerat. ex t̾nis ꝑ orbem
nationibꝰ contulit. Itaut¬

Expanded text:
nesciat? Sed relicta domo in nesciat? Sed relicta domo in qua blasphemias perpessus est impiorum, coepit docere ad mare, quia derelicta ob incredulitatem Synagoga, ad colligendam per apostolos populi gentilis multitudinem venit. Unde apte praemittitur, quod eo in domo praedicante, mater ac fratres ejus foris steterunt et quasi agniti ab illo non sint, ac sic de domo exiens ad mare docturus transierit, quia postquam Synagoga ad custodiam se litterae foris fixit, internisque dominicae fidei arcanis figuras legis anteponere maluit, Dominus sacramenta salutis quae illa spreverat, externis per orbem nationibus contulit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
diuersas reciꝑent disciplina.
Et notandũ qd̾ non om̃ia lo¬
cutus sit inparabolis. s mł¬
ta. Si eñ dixiss om̃ia inpa¬
rabolis: absq emolumẽto
ppłi recessissent. P spicua
misc obscuris. ut ꝑ ea que ĩ¬
celligunt ꝓuocentur ad eoꝵ
noticiam que nõ intelligũt.
Ecce exiit qui seminat᷑ semi¬
ideo ꝑ se ipsũ expon̾e dignatꝰ
est: ut figuate se loqui in no¬
tesceret. rerũ q significatio¬
nes inhis etiam que ꝑ seinz¬
ipsum noluit explanare: do¬
ceret ẽẽ querendas. S qr
sem̃ qd uerbum dĩ sit. terrã¬
q uariam qd̾ diuersũ cor au¬
ditoꝵ significet: ipse dñs aꝑ¬
uit. Satorẽ quẽ nob̃ querẽ¬
dum reliquit. nullũ meliꝰ
ꝙͣ filiũ dĩ intelligere possumꝰ.
qui exiit seminare sem̃ suum
qr de sinuipatris qua creature
nõ erat accessus egrediens.ad
hoc uenit inmundũ. ut testi¬
moniũ ꝑiberet ueritati. Ił¬

Expanded text:
t disciplinas. Et notandum quod non omnia locutus sit eis in parabolis; sed multa. Si enim dixisset omnia in parabolis, absque emolumento populi recessissent. Perspicua miscet obscuris, ut per ea quae intelligunt, provocentur ad eorum notitiam quae non intelligunt. Ecce exiit qui seminat, semiideo per seipsum exponere dignatus est, ut figurate se loqui innotesceret, rerumque significationes in his etiam, quae per semetipsum noluit explanare, doceret esse quaerendas. Sed quia semen quod verbum Dei sit, terramque variam quod diversum cor auditorum significet, ipse Dominus aperuit, satorem quem nobis quaerendum reliquit, nullum melius quam Filium Dei intelligere possumus. Qui exiit seminare semen suum, quia de sinu Patris, quo creaturae non erat accessus egrediens, ad hoc venit in mundum, ut testimonium perhiberet veritati