comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tentis origiis denegarol. & coepis N so esse denilo. eui antenat¬
uitatẽ suã existens ũ dar&ur austoritas : tũ porro si in religiosehoedie¬
tũ &istimar&ur adess& es prompta defensio quia nasci quierat ñ po¬
tuit neq qui ante ess& nascendi causam ꝑ quãess& habuiss& cũnatiui¬
tas ad id ꝑficiat ut subsistat es sequinaseitur: Ostulte ałq impiequis
natiuitatẽ & spect& in eo qui sine natiuitate subsistat: aut quo modo
qui ẽ nasci &istimandus ẽ cũ natiuitas natura nascendisit: Sed subdo¬
leadñe gandã edo patre uni genitidinatiuitatẽ contendens ꝑ id
qd non fuit antequã nascer&ur euadere uoluisti qđ đs &x quo đi
filius natus ẽ erat. maner& quedinatura ex qua silius ds natiuita¬
te subsistit Siigitur &do natus ẽ manentis naturȩ consitenda
natiuitas ẽ ñ utdi quierat nascer&ur s edut& đo quierat đinatiuitas in

Expanded text:
coepisset esse de nihilo, cui ante nativitatem suam existens non daretur auctoritas: tum porro si irreligiose hoc dictum existimaretur, adesset ei prompta defensio, quia nasci qui erat non potuit; neque qui antea esset, nascendi causam per quam esset habuisset; cum nativitas ad id proficiat, ut subsistat esse qui nascitur. O stulte atque impie, quis nativitatem exspectet in eo, qui sine nativitate subsistat? Aut quomodo qui est nasci existimandus est, cum nativitas natura nascendi sit? Sed subdole ad negandam ex Deo patre unigeniti Dei nativitatem contendens, per id quod non fuit ante quam nasceretur evadere voluisti; quod Deus, ex quo Dei filius natus est, erat; maneretque Dei natura, ex qua filius Deus nativitate subsistit. Si igitur ex Deo natus est, manentis naturae confitenda nativitas est; non ut Deus qui erat nasceretur, sed ut ex Deo qui era
Abbreviated transcription (Latin):
&x cludi nenatiuitatis ueritas ꝑmaner&: quia ꝓlationis intellegentia
opinione t̃renañ multũ ess& anatura t̾renȩ natuitatis aliena: Natu¬
rȩhumanȩ tarda ac difficilis adres diuinas intelle gentia &igit de Iisq̃
semel dicta a nob sunt frequentius adinonerinesatis facere sacra men¬
tis diuinȩ uirtutis. humanȩ cõparationis &empla credantur. Sedtan¬
tũ a dimbuendũ s̃piritalit̃ decȩlestib sensum speciem t̾reni generis
ad ferri. ut ꝑhunc naturȩ nr̃ȩ gradũ ad intellegentiã diuinȩ magni

Expanded text:
excludi, ne nativitatis veritas permaneret; quia prolationis intelligentia, excludi, ne nativitatis veritas permaneret; quia prolationis intelligentia, opinione terrena, non multum esset a natura terrenae nativitatis aliena. Naturae humanae tarda ac difficilis ad res divinas intelligentia exigit, de his, quae semel dicta a nobis sunt , frequentius admoneri, ne satisfacere sacramentis divinae virtutis, humanae comparationis exempla credantur; sed tantum ad imbuendum spiritaliter de coelestibus sensum, speciem terreni generis afferri, ut per hunc nat
Abbreviated transcription (Latin):
innatura dĩ: &đo dm̃natũ cũiam superius cõmemorassent Vnũ dm̃
solũ uerum. neq ad iecissent & patrẽ. utunius ueritatisesse patre&
filiũ ex clusa ꝓpri&ate natiuitatis negarent dixerunt: nec ut ualentinus
platione natũ patris cõmentatus ẽ. Vt subspecie hereseos ualentinano
mine ꝓlationis itpbato natiuitatẽ dĩ & dõimꝓbarent: ualentinus enĩ ri¬
dicula q̃i dam & foeda cõmentans. cũ p̃ter principem dm̃ familiã deoꝵ
ihm̃ Xpm̃ mysterio occulte uoluntatis ad seruit hancergo inaniẽ platio¬
nem temeraruiasstulti ccustoris furoreq̃ sitam. euangelica & apostolica
ecclesiȩ fides nes eit ignorat enĩ ualentini bythona & silentiũ & terdeno
eonas Seit uero nihil aliud quã unũ dm̃ patrẽ & quo ominia sunt &
humanȩ naturȩ sensũ uid&ur essȩ ꝓlatũ. Itaut ꝓlatio ipsanatiuitas ese
& istim & ur idcireo temptatũ ẽ ꝑ ualentini heresim ꝓlationis nomen

Expanded text:
natum, cum jam superius commemorassent unum Deum solum 137 verum, neque adjecissent et patrem; ut unius veritatis esse Patrem et Filium exclusa proprietate nativitatis negarent, dixerunt, « Nec ut Valentinus prolationem Natum Patris commentatus est: » ut sub specie haereseos Valentinae, nomine prolationis improbato, nativitatem Dei ex Deo improbarent. Valentinus enim ridicula quaedam et foeda commentans, cum praeter principem Deum, familiam deorum um nostrum Jesum Christum mysterio occultae voluntatis asseruit. Hanc ergo inanem prolationem, temerarii ac stulti auctoris furore quaesitam, evangelica atque apostolica Ecclesiae fides nescit. Ignorat enim Valentini bythona, et silentium, et ter denos aeonas: scit vero nihil aliud quam unum Deum patrem ex quo omnia sunt, et humanae naturae sensum videtur esse prolatum, ita ut prolatio ipsa nativitas esse existimetur: idcirco tentatum est per Valentini haeresim prolationis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ma nente dõ dsuatus ẽ. tenens inse naturã gignentis. iunatiuitate na
manebant & manent obtinuit ueritate nascendi. Nonergoquie¬
rat natus ẽ sed echis atq inhisq̃ dierant Ds̃natus &stitit Oinnȩsigitꝰ
hic superior hereticae fraudulentiȩ sermohancuiã impiissiiȩ dostrine
suȩ p̃parauit ut uni genitũ dm̃ negatura. tãquã ratione ueritatis ante
p̃missa ex nihilo potius quã exđo natũ p̃dicar&. natiui tatẽ eius ad erea¬
p̃paratasibi aditu ꝓ rupit dicens: Pilius aũ sine tẽpore editus: & ante
secula creatus & fundatus ñ fuit antequã nascer&ur: Temperauitse

Expanded text:
manente Deo Deus natus est, tenens in se naturam gignentis in natmanente Deo Deus natus est, tenens in se naturam gignentis in natmanebant et manent, obtinuit veritate nascendi. Non ergo qui erat natus est; sed ex his atque in his, quae Dei erant, Deus natus exstitit. Omnis igitur hic superior haereticae fraudulentiae sermo hanc viam impiissimae doctrinae suae praeparavit: ut Unigenitum Deum negatura, tamquam ratione veritatis ante praemissa, ex nihilo potiusquam ex Deo natum praedicaret, nativitatem ejus ad creapraeparato sibi aditu prorupit dicens: Filius autem sine tempore editus et ante saecula creatus
Abbreviated transcription (Latin):
& dõ natus ẽ. ũ utiq natus & ni hilo ẽ. neq deñ & tantib natuse. sed diuinitatissu¬
e uiuentehabuit naturã: Necidem ds quierat: sed đs &x đo quierat uatus
ẽ & natiuitas habuit orginissuȩ in ipsa sua natiuitate natura: Sienĩ &¬
nostro loquimur insolentes sumus: siuero adloquendũ edostosnos ꝑdñ
docebimus natiuitas di secundũ dostrinãdi ẽ confitenda. Hanc igitur
in patre & infilio naturȩ unitatẽ & hoc uiuentis natiuitatis in euarra¬
bile sacramentũ. & duderehereticos furor tẽptans. aitñ eũ qui fuitan¬
te p̾modũnatũ nec suꝑ creatũ infiliũ. Quis enĩtam uȩsanuserit ut defe¬
cisse a sepatrẽ put&. utidem qui fuerat postea nascer&ur uel suꝑcrea¬
r&ur infiliũ & ess& ab olitio đi. ut succeder& de abolitione nati
um nisi exnatiuitate fateatur: quisporro tãuȩcors qui ñ &titisse
dm̃ &x eo quo đs nascitur audeat p̃dicare: ñ enĩ quimanebat đs. seda

Expanded text:
natus ex nihilo est, neque de non exstantibus natus est; sed nativitatis suae viventem habuit naturam. Nec idem Deus, qui erat; sed Deus ex Deo, qui erat, natus est: et nativitas habuit originis suae in ipsa sua nativitate naturam. Si ex nostro loquimur, insolentes sumus: sin vero ad loquendum edoctos nos per Deum docebimus, nativitas Dei secundum doctrinam Dei est confitenda. Hanc igitur in Patre et Filio naturae unitatem, et hoc viventis nativitatis inenarrabile sacramentum te, postmodum natum vel supercreatum in filium. » Quis enim tam vesanus erit, ut defecisse a se Patrem putet; ut idem, qui fuerat, postea nasceretur vel supercrearetur in filium; et esset abolitio Dei, ut succederet de abolitione nativum nisi ex nativitate fateatur? Quis porro tam vecors, qui non exstitisse Deum ex eo quod Deus nascitur audeat praedicare? Non enim qui manebat Deus, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
necesseẽ cũ ado desedistũ sit. ñ ali intellegendũ esse quã distũ ẽ dedistissuo loco

Expanded text:
necesse est, cum a Deo de se dictum sit, non aliter intelnecesse est, cum a Deo de se dictum sit, non aliter intel
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ illos & quantũ in ipiisẽ consequentia corporis ustinems ĩiue
coaporedĩ, Corauis & multȩ difficultat is labores& ueritatẽ religonis
aduersũ falsitatis impieatem tueri. Si quantu aud& impi&as intan¬
tũ consuler& prudent̃ sedbeneqđ in religiositatis uoluntas & inopia
prudentie ẽ Mideir co cũ facilis st aduersũ stultia responsio emea¬
datio tamen difficilis stultorũ ẽ. ꝑ quã primũ &ratio intellegentiȩ ñ
qiritur: & deinceps ab intellegente intimata ñ capitui: sedi quos timor
di intelle gentiȩ i gnoratio ñ impi&atis uoluntas ꝑstultitiȩ sensui d&rinu¬
erit ierrore ipero utademendationẽ ꝓcliuessint cũimpi&atis stul¬
titiam ab solutȩ ueritatis sit demonstratio ꝓditura dixistis Ostulti. qui& hodie¬
idem dicitis. nescientes indm̃ sapere: Sienĩ qđ &x ipso & qđ exutero & qđ & pa
tre & iui & ueni: Quȩro ate. hoctotũ dictũ adõ anne nondistũ sit alistũ utiq ẽ &

Expanded text:
um illos, et, quantum in ipsis est, consequentia corporis sustinens sine corpore Deus. » Gravis et multae difficultatis labor esset veritatem religionis adversum falsitatis impietatem tueri, si quantum audet impietas, in tantum consuleret prudenter. Sed bene, quod irreligiositatis voluntas ex inopia prudentiae est. Et idcirco cum facilis sit adversum stultitiam responsio, emendatio tamen difficilis stultorum est: per quam primum et ratio intelligentiae non quaeritur, et deinceps ab intelligente intimata non capitur. Sed si quos timor Dei et intelligentiae ignoratio, non impietatis voluntas per stultitiae sensum detinuerit in errore, spero ut ad emendationem proclives sint; cum impietatis stultitiam absolute veritatis sit demonstratio prodituraidem dicitis, nescientes in Deum sapere, si enim quod ex ipso, et quod ex utero, et quod ex Pater exivi et veni. Quaero a te, hoc totum dictum a Deo, anne non dictum sit? Dictum utique est: et
Abbreviated transcription (Latin):
utȩds qd ẽꝑman& & ꝑ manens dedm̃ genuit ñ continentur utlãpas & lampas
aud ochuus & lychnus &teriore natura: uiigeniti eedo dimatiuntas ñ se

Expanded text:
et permanens Deus Deum genuit. Non continentur, ut lampas et lampas, et permanens Deus Deum genuit. Non continentur, ut lampas et lampas, aut lychnus et lychnus, exteriore natura. Unigeniti ex Deo Dei nativitas non se
Abbreviated transcription (Latin):
quã gedo sapiunt: sed quia uerȩ fidei ꝓfessio ẽ Itadm̃ & donatũ utlinien &
lumine. qdđ sine d&rimento suo naturã suã prestat ox se se. utda qđ hab&
& qđ dederit habeat nascaturq qdđ sit. cũnonaliud quã qđ ẽ natũstt&xiiatiui¬
tas acce perit qd erat. neca demerit qđ accepit. Sitq utrũq unũdũ q eo¬
qd est uaseitur. & qđ naseitur Neqialiunde Neq aliud ẽ. Estenilumene lu
mine utergofideihuius intelle gentia auerter&ur: i erachȩ lampas uellucerna
aderimen confitendi ꝯxlumine luminis obiesta ẽ uadsreligiose existim& uir.
qđ impiedistũ & nunc & antedam natũ ẽ, Absiste absiste in anissimne timor
her& icorũ nec patro ciniũ eccles asticȩ fidei falsa sollicitȩ adsertionis opiui¬
one mentirenihil corporale secundũ nos. nihil inaninũ inđireb: s̃qđeds ẽ
teries haeb&es natura illa ñrecipit neq & diuersis constat utinaneat ds¬

Expanded text:
quam ex Deo sapiunt. Sed quia verae fidei professio est, ita Deum ex Deo natum ut lumen ex quam ex Deo sapiunt. Sed quia verae fidei professio est, ita Deum ex Deo natum ut lumen ex lumine, quod sine detrimento suo naturam suam praestat ex sese, ut det quod habet, et quod dederit habeat, nascaturque quod sit; cum non aliud, quam quod est, natum sit; nativitas acceperit quod erat; nec ademerit qquod est nascitur, et quod nascitur neque aliunde neque aliud est; est enim lumen mine: ut ergo fidei hujus intelligentia averteretur, Hieracae lampas vel lucerna ad crimen confitendi ex lumine luminis objecta est; ne dici religiose existimetur, quod impie dictum et nunc et ante damnatum est. Absiste, absiste inanissime timor haereticorum, nec patrocinium ecclesiasticae fidei falsa sollicitae assertionis opinione mentire. Nihil corporale 141 secundum nos, nihil inanimum in Dei rebus est: quMateries hebetes natura illa non recipit, neque ex diversis constat ut maneat: D
Abbreviated transcription (Latin):
ratur ꝑsequar deinde & e&eraher&ioi in genii artificia ne forte suspicio¬
sis magis quã ueris sollicitudinib: malfuolus int̃pres alienȩ simplicita¬
tis &xistimeros tensurus totius ꝓfessionis conclusionẽ inquẽ se gitũ¬
p̃missio tã subdolisermonis instruxerit: idenĩ sequitur Sed uec sicut
fuit ante pͥmodũnatũ uel suꝑ ereatũ infilio: Ierachas nesciens unigeniti
natiuitatẽ nec e uangeliorũ sacramentorũ uirtutẽ adeptus unius lu¬
cernȩ duo lumina p̃dicauit: utlych. norũ biꝑtita diuisio: subs¬
tautiã patris & fili emular&ur q & unius uasculi un guiue accen¬
der&ur in lumen: tã quã ess& substantia & terior. utolei in lucerna.
continens luminis utriusq naturã uel certe utd ampas papyro eodem
intexta utroq capite lucer& ess&q inedia materies lumen& se utrũq
ꝓtendens. Hȩc stultitiȩ humanȩ errorinuexit dũqđ sapiunt & seporius

Expanded text:
ratur. Persequar deinde et caetera haeretici ingenii artificia, ne forte suspicioratur. Persequar deinde et caetera haeretici ingenii artificia, ne forte suspiciosis magis quam veris sollicitudinibus, malevolus interpres alienae simplicitatis existimer: ostensurus totius professionis conclusione, in quem se eaemissio tam subdoli sermonis instruxerit. 12. Lumen ex lumine Filium fuit ante, postmodum natum vel supercreatum in filium. » Hieracas nesciens Unigeniti nativitatem, nec evangelicorum sacramentorum virtutem adeptus, unius lucernae duo lumina praedicavit, ut lychnorum bipertita divisio substantiam Patris et Filii aemularetur, quae ex unius vasculi unguine accenderetur in lumen: tamquam esset substantia exterior, ut olei in lucerna, continens luminis utriusque naturam; vel certe ut lampas papyro eodem intexta, utroque capite luceret, essetque media materies lumen ex se utrumque protendens. Haec stultitiae humanae error invexit, dum quod sapiunt, ex se potius
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ueritatẽ uerȩdiuinitatis ꝓpri&atem ueneratur infilio. Sedie¬
posit apleniore singularum responsio nũ absolutione ꝑ reliqua cur
Dix̃ filiũqẽ& patrẽ. Ignorat euangelica ałq apostolica sacramnenta
sic credens sabellius sed hocñ simplicit̃ abher&icis inher&ico dam¬
natur. Volentes enĩ nihil int̃patrẽ & filiũ esse unũ diuista sab ellio
unionis erimnen ex ꝓbrant: Cuius unionis diuisio ñ natiuitatẽ intu¬
lit sed eundem diuisit iu uirginẽ. Nob̾ aũ in confessione natiui¬
tas ẽ. & unionẽ de testantes unitatẽ diuinitatis tenenius scilica it
ds exdo unũ sint in genere naturȩ dũqđ ꝑnatiuitatis ueritate & dõ
indm̃ & stitit non aliunde quã &cdoesse subseterit: quodaũ ñ aliunde qua
nus in sabellio impi&as p̃tenditur ut eclesi ȩfidei. unitatis religio aufe¬

Expanded text:
tatis veritatem, verae divinitatis proprietatem veneratur in Filio. Sed retatis veritatem, verae divinitatis proprietatem veneratur in Filio. Sed reposita pleniore singularum responsionum absolutione, per reliqua currdixit Filium quem et Patrem. » Ignorat evangelica atque apostolica sacramenta sic credens Sabellius. Sed hoc non simpliciter ab haereticis in haeretico damnatur. Volentes enim nihil inter Patrem et Filium esse unum, divisae a Sabellio unionis crimen exprobrant: cujus unionis divisio non nativitatem intulit, sed eumdem divisit in Virgine. Nobis autem in confessione nativitas est: et unionem detestantes, unitatem divinitatis tenemus; scilicet ut Deus ex Deo unum sint in genere naturae, dum quod per nativitatis veritatem ex Deo in Deum exstitit, non aliunde quam ex Deo esse substiterit. Quod autem non aliunde quam nis in Sabellio impietas praetenditur, ut Ecclesiae fidei unitatis religio 140 aufe
Abbreviated transcription (Latin):
& unius substantiȩ nomen toller&ur. pottio uuius substantiȩ: infilii
natiuitate p̃tenditur: ut quia ꝓ fane eaq̃ & portione unius substan
nȩ natiuitas ad serta ẽ p̃dicatur. Prunũ natiuitas ipsa ñess& quȩ
in mani cheo ess& &portionis ꝓfessione damnata: T une de iude
impius furor simulat. mani cheũ secundũ heretieȩ insaniȩ p̃chca¬
tores piȩ ecclesiȩ fides damnat nescitenĩ infilio portio nẽ sed seit dm̃ co¬
tũ &do toto. seit &x uno unũ. Nondesestũ secdnatũ: scit natiuitatẽ di
necdeminutionẽ esse gignentis Nec infir mitatẽ esse nascentis Six
se scit infercalumniã temereusurpata scientiao: Siuera dedĩo
suo didicit natiuitatis suȩ scientiã ꝑmitte nascenti Hȩc enĩita ei ado
unigenito coss tasunt. qđ pat & filius unũsunt qđ plenitudo diuinta¬
tis infilio ẽ ꝑ qđ & portione unius substantiȩ odit adriliũ. & ꝑ natiuii

Expanded text:
et unius substantiae nomen tolleretur, portio unius substantiae in et unius substantiae nomen tolleretur, portio unius substantiae in nativitate Filii praetenditur: ut quia profane ea, quae ex portione uniusivitas asserta est, praedicatur; primum nativitas ipsa non esset, quae in Manichaeo esset ex portionis professione damnata; tum deinde impius furor simulat? Manichaeum, secundum haereticae insaniae praedicatores, pia Ecclesiae fides damnat. Nescit enim in Filio portionem: sed scit Deum totum ex Deo toto: scit ex uno unum; non desectum, sed natum: scit nativitatem Dei nec diminutionem esse gignentis, nec infirmitatem esse nascentis. Si ex se scit, infer calumniam temerarie usurpatae scientiae: si vero de Domino suo didicit, nativitatis suae scientiam permitte nascenti. Haec enim ita ei a Deo unigenito comperta sunt, quod Pater et Filius unum sunt, quod plenitudo deitatis in Fil
Abbreviated transcription (Latin):
tis facit conparationis ecemplo origo nascentiũ ꝙ̃ hab& inse & coitũ &
conceptũ & tẽpus & partũ cũds &dõnatus. uihil aliud intellegendus sit
essequã natus: & quidem dediuiuȩ natiuitatis secundũ fidem euan gelicõe
at qia postolicã ueritate. suoloco trastauimꝰ: Interim tamen her&icȩ
artis ingeuiũ ostendi debuit q̃ ad ueritatẽ natiuitatis abolendam ꝓ¬
tissuȩ in alignã fraudulentiã dicens: Nec sicut manicheus partem
unius substantiae patris uatus &x posuit ii egata superius ꝓlatio ẽ sutua¬
tiuitas negar&ur. Nunc quoq sub inanichei nomine neganda unins
substantiȩ infertur & portioneds & do esse credatur: Manicheusenĩ
abrupti in issꝓbꝰ udalege acꝓf&is furouis & diaboli quantũ in seẽ ꝓfes¬
sus adsertor & solis sui nescius cultor: id qđ inuirgiue fuit portionẽ uni¬
us substantiȩ p̃dicauit & id filiũ intellegi uoluit qđ & disubstantiȩ parte
aliqua deductũ apparuerit incarne: ut igitur unigenit filinatiuitas

Expanded text:
nascentium, quae habet in se et coitum, et conceptum, et tempus, et partum; cum Deus ex Deo natus nihil aliud intelligendus sit esse, quam natus. Et quidem de divinae nativitatis, secundum fidem evangelicam atque apostolicam, veritate suo loco tractabimus: interim tamen haereticae artis ingenium ostendi debuit, quae, ad veritatem nativitatis abolendam, ptis suae malignam fraudulentiam, dicens: « Nec sicut Manichaeus partem unius substantiae Patris Natum exposuit. » Negata superius prolatio est, ut nativitas negaretur: nunc quoque sub Manichaei nomine neganda unius substantiae infertur et portio, ne Deus ex Deo esse credatur. Manichaeus enim abrupti in improbanda lege ac prophetis furoris, et diaboli quantum in se est professus assertor, et solis sui nescius cultor, id quod in Virgine fuit, portionem unius substantiae praedicavit, et id Filium intelligi voluit, quod ex Dei substantia parte aliqua deductum apparuerit in carne. Ut igitur unigeniti filii nativitas,
Abbreviated transcription (Latin):
tolicis ep̃dicanda dostrinis, utuerui difilius dsnonalienȩ a patre diuersȩq
nature sed euidem ese diuinitatis ꝑ ueritatẽ natiuitatis ex istens posst
intelleti: ec sanequequã tã amentẽ posieesse & istimo quidi dese pfenions
aut cognitas ñ intellegat aut intellestas ase nolla intellegiaut emenden¬
dus put& humanȩ opinione prudentie. Sedantequã resipsas saluta riũ
sacramentorũ loqui incipiam̃. Ne in ali quosibi editis hereticorũ no¬
minib. heresis ꝓfessio blandiatur demonstrandũ est omnehuius argits
latũ ad blandientis ueneni intellegentiã publicȩ conscientiȩ sensus in

Expanded text:
filius Deus non alienae a Patre diversaeque naturae, sed ejusdem esse divinitatis, per veritatem nativitatis existens, possit intelligi. Nec sane quemquam tam amentem posse esse existimo, qui Dei de se professiones aut cognitas non intelligat, aut intellectas a se nollet intelligi, aut emendandas putet humanae opinione prudentiae. Sed antequam res ipsas salutarium sacramentorum loqui incipiamus; ne in aliquo sibi, editis haereticorum nominibus, haeresis professio blandiatur, demonstrandum est omne hujus argutae it et revelatum, et ad blandientis veneni intelligentiam publicae conscientiae sensus in
Abbreviated transcription (Latin):
dũ cortuũ dauid. & dignus salomon diuinȩ sapientiȩ inuuere. & uiso
dño sabaoth eseias p̃dicans. & aute confirmationẽ sc̃ificatus iuute¬
ro ieremias eradicandarũ & plantandarũ gentiũ ꝓf&es & myste¬
rii resurrestionis eeduel testis & uirdesideriorũ Danihel tẽporũ constius & ꝓ
f&arum consecratus chorus & onine p̃dicationis euangelicȩ sacramentũ elestus
& publicano matheus in apostolũ. & & familiaritate dñi reuelatione celestiũ
mysteriorũ dignuf Iohannes & p̾sacramenti confessionẽ beadissimo &edifica

Expanded text:
dum cor tuum David , et dignus Salomon divinae sapientiae munere , et viso dum cor tuum David , et dignus Salomon divinae sapientiae munere , et viso Domino Sabaoth Esaias praedicans , et ante conformationem santificatus in utero Jeremias eradicandarum et plantandarum gentium prophetes , et mysterii resurrectionis Ezechiel testis , et vir desideriorum Daniel temporum conscius , et prophetarum consecratus chorus, et omne praedicationis evangelicae sacramentum, electus ex publicano Matthaeus in Apostolum, et ex familiaritate Domini revelatione coelestium mysteriorum dignus Joannes , et post sacramenti conf
Abbreviated transcription (Latin):
tũ rationis quoq intellegentẽ prestitis ses ad cognitionẽ m&ui sacris ut
arbitror ꝑseruostuos moysen & ꝓf&as uoluminib erudist &x quib te ñ
in solitudine tua uenerandũ ꝓdidisti. Cognouite cũ illicdm̃. ñ alterũ iuna¬
ñ utidem tuesses & iuesses. sed iness& e in eo qui ex te ess& ꝑfestȩ natiuita¬
tisueritas edocer&. Hoc mihirur sũ euangelicȩ atq apostolicȩ uoces
locuntur. &&x ipsosacro unigenititui orecondita in libros uerbates¬
tantur. Filiũ tuũ exte in genito dõ uiugenitũ diñ hominẽ & uirgine ad
mysteriũ salutis meaenatũ in quote generationis &cte ueritas continer&.
firmatȩ mentes fide teneo. neaut possim eredere alit̃ aut uelimꝰ quid
memiserũ d&e fefellisti: & infelicẽ caruẽ atq aniiã alienȩ ate cogui¬
tionis dostrina ꝑ didisti decepitme postrubriiaris diuisi onẽ gloria

Expanded text:
tum, rationis quoque intelligentem praestitisses; ad cognitionem me tui sacris, ut tum, rationis quoque intelligentem praestitisses; ad cognitionem me tui sacris, ut arbitror, per servos tuos Moysen et prophetas voluminibus erudisti, ex 146 quibus te non in solitudine tua venerandum prodidisti. Cognovi tecum illic Deum, non alterum in nanon ut idem tu esses, et inesses; sed inesse te in eo, qui ex te esset, perfectae nativitatis veritas edoceret. Hoc mihi rursum evangelicae atque apostolicae voces loquuntur, et ex ipso sacro Unigeniti tui ore condita in libros verba testantur, Filium tuum ex te ingenito Deo unigenitum Deum, hominem ex Virgine ad mysterium salutis meae natum: in quo te generationis ex te veritas contineret, firmatae mentis fide teneo, ne aut possim credere aliter, aut velim. Quid me miserum de te fefellisti, et infelicem carnem atque animam alienae a te cognitionis doctrina perdidisti? Decepit me post rubri maris divisionem gloria
Abbreviated transcription (Latin):
turã & natũdicas qđ subsistit &nihilo Filiũ aũ id eirco nuncupes
nonquia ed̃o natus ẽ sed quia ꝑ dm̃ ereatus ẽ quia & homines reli¬
gosos apellatio nehuius nominis dignos adohabitos memineris
Iuiporro ei ñ alia conditionedi nomen indulgeas quã ca quadic¬
tũsit. Ego dixi duestis & filialtissimi om̃s : Vtatur dignatione
in uocabulo nuncupantȩs ñ naturȩ in nomine ueritatesit q te
primo genitus & ordine. totus creatio & nullo dĩquia generatio enus
in patientissimi dolorisiei uenidloquime apudte omni potens dis̃ patere &
me t̾ram accinerẽ caritatis tamentuae religione deuinctũ. liberũ in hȩc
uerba ꝑmitte: Ego iufelix nihil antea fui & uitȩ sensus ex perssine mei
intelle gentia eo qđ sũ carebã. sed misericordiatua aduiuendũ mihi cau
sa ẽ & ñ ambigo quitubonus. Bonũ mihi statueris esse qđ natussũ: neq
enĩ quimei ñ eges ad malime originẽ inchoasses: Sedcũ me inuitã anima¬

Expanded text:
cupes, non quia ex Deo natus est, sed quia per Deum creatus est; quia et homines religiosos appellatione hujus nominis dignos a Deo habitos memineris: tum porro ei non alia conditione Dei nomen indulgeas, quam ea qua dictum sit: Ego dixi, dii estis: et filii Altissimi omnes , ut utatur dignatione in vocabulo nuncupantis, non naturae in nomine veritate; sitque tprimogenitus ex ordine, totus creatio, ex nullo Deus; quia generatio ejus impatientissimi doloris mei venia, loqui me apud te, omnipotens Deus, patere, et me terram ac cinerem, charitatis tamen tuae religione devinctum, liberum in haec verba permitte. Ego infelix nihil antea fui, et vitae sensu expers, sine mei intelligentia, eo quod sum carebam. Sed misericordia tua ad vivendum mihi causa est: et non ambigo, quin tu bonus bonum mihi statueris esse quod natus sum. Neque enim, qui mei non eges, ad mali me originem inchoasses. Sed cum me in vitam anima
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ eius sunt tua sunt: sapientẽ temihi & iã ipsa mundicreatio ꝓdidit sapien¬
tiam tetuã ñdissimilem & tegenuissemihi conscussũ Uerus & unus ini
hidĩ essed ñ aliud in eo qui&te dĩ ẽ credaninessequã tuũ ẽ & in eome iudica.
simihi crimenẽ nimiũ me ꝑfiliũ tuũ & legi & ꝓf&is & a postolis credidisse

Expanded text:
quae ejus sunt, tua sint. Sapientem te mihi etiam ipsa mundi creatio prodidit: Sapienquae ejus sunt, tua sint. Sapientem te mihi etiam ipsa mundi creatio prodidit: Sapientiam te tuam, non dissimilem, ex te genuisse mihi conscius sum. Vere et unus mihi Deus es: sed non aliud in eo, qui ex te Deo est, credam inesse, quam tuum est. Et in eo me judica, si mihi crimen est, nimium me per Filium tuum et legi, et prophetis, et apos
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicantes & &x ꝑsecutore apostulus uaselestionistuȩ paulus in ꝓfundo maris ui¬
uens. incęlo terciohomo inparadiso antemartyriũ in martyrio ꝑfestȩfidei
consumata libatio: ab hisergo q̃ teneo edostussũ. hisin medicabili t̃ inibutus sũ
& ignosce omnp̃s ds. quia inhis necemendari possũ & cõmori possũ : tardemili
hos impussimas quantũ ego arbitror dostores. a&as huius nunc sȩculi ꝓtu.¬
lit: Sero hos habuit fides mea quã tuerudis magistros: Inauditis egolus no¬
minib: inte ita credidi. ꝑteita renatussũ. & inde tuus ita sũomni potentẽ
tescio: Nec consciae tibitantũ atq ipsi unigenitotuo natiuitatis. inenar¬
rande &x pesto ratione inpossibile enĩ tibi nihilẽ & genitũate filiũ onimipo¬
tenti &uae uirtute ñ ambigo: ambigens enĩ Iam omnipotentẽ tenegabo
bonũte &iam &x natiuitate mea didici atq obid ñ inuidũ tebonorũ tuorũ
inuni geniti tui natiuitateesse confido Credo enĩ qđ q̃ tua sunt eius sint &

Expanded text:
dicantes, et ex persecutore apostolus vas electionis tuae Paulus , in profundo maris vivens , in coelo tertio homo , in paradiso ante martyrium, in martyrio perfectae fidei consummata libatio et ignosce omnipotens Deus, quia in his nec emendari possum, et commori possum. Tarde mihi hos impiissimos, quantum ego arbitror, doctores aetas hujus nunc saeculi protulit. Sero hos habuit fides mea, quam tu erudisti, magistros. Inauditis ego his nominibus in te ita credidi, per te ita renatus sum; et exinde tuus ita sum. Omnipotentem te scio, nec consciae tibi tantum atque ipsi Unigenito tuo nativitatis inenarrandae exspecto rationem. Impossibile enim tibi nihil est, et genitum a te filium omnipotentiae tuae virtute non ambigo. Ambigens enim, jam omnipotentem te negabo. Bonum te etiam ex nativitate mea didici: atque ob id non invidum te bonorum tuorum in Unigeniti tui nativitate esse confido. Credo enim, quod quae tua sunt, ejus sint; et
Abbreviated transcription (Latin):
& quid relicum ẽnis ꝑnaturȩ unitã similitadinẽ pat̃ ꝑfiliũ uisus sit Qnehoein¬
certũnob ad fidem relinq r&ur dñs subiecit: Quo modo tudicis ostende nob pa¬
trẽ Quȩ enĩ ignorandi patrẽ autostendendi ignorantib necessitas relinq batͥ
adq in genere ueritatis unũ sunt natus & generans uthedñi sermosequitur:
Noncreditis qũm ego in patre & pat̃ mine: In separabiles esse ꝑ naturalem sim¬
litudiunẽ patre& filiũ nom possum uerbis aliis docere nisi fili nonenĩ hic ꝑde
mutationẽ nominũ adq specierum filius qui uia ẽ& ueritas & uita ẽ mimis
theatralib ludit. ut in ad sumpto homine sefiliũdinum cup& innatura uero
dm̃ patrẽ & unus ac solus. ꝑ sonali demutatione se nunc in alio mentiatur
nonitaq ipse solitarius Nunc sibi filius ẽ nunc sesibi ꝑfit&ur in patrẽ&
naturȩ nomina infert cessante natura. aliahic uerborũ simplicitas ẽ

Expanded text:
hoc incertum nobis ad fidem relinqueretur; Dominus subjecit: Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Quae enim ignorandi Patrem aut ostendendi ignorantibus necessitas relinquebatur, atque in genere veritatis unum sunt natus et generans, ut hic Domini sermo sequeretur: Non creditis, quoniam ego in Patre, et Pater in me ? Inseparabiles esse per naturalem similitudinem Patrem et Filium, non possumus verbis aliis docere, nisi Filii. Non enim hic per demutationem nominum atque specierum Filius, qui via est et veritas et vita, mimis theatralibus ludit: ut in assumpto homine 207 se filium Dei nuncupet, in natura vero Deum patrem, et unus ac solus personali demutatione se nunc in alio mentiatur. Non itaque ipse solitarius, nunc sibi filius est, nunc se sibi profitetur in patrem, et naturae nomina infert cessante natura. Alia hic verborum simplicitas est:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Peatus a postolus poulus fornã constituendi episcopifigens & planenotiũ ecelesiȩ homi¬
nem p̃ceptisuis condens. hancueluti sũmã consumatarũ in eouir tutũ ese do¬
dõdeniq ipsũillum adquẽ ei sermo erattitũ istius modi decr&o consũmandȩ reli¬
gionis instruxiti nomnib teipsumbonorũ fastorũ p̃bens oxem plũ docentẽ cũuene
inesseaũ nonaliud inalio. utcorpus in corpore seditaesse ac subsistere. ut in sub sistentelinsit :
Itauerolnesse ut&ipse subsistat nãut̃q subsistensꝑid non sinealio ẽ du secundũ geuera¬
tionẽ & natiuitatẽ subsistentis natura ñ alia ẽ hinceni illudẽ. Ego & pat̃ unũsum & qui

Expanded text:
eatus apostolus Paulus formam constituendi Episcopi fingens , et plane novum Ecclesiae hominem praeceptis suis condens, hanc veluti summam consummatarum in eo virtutum esse dodo. Denique ipsum illum, ad quem ei sermo erat, Titum istiusmodi decreto consummandae religionis instruxit: In omnibus te ipsum bonorum factorum praebens exemplum docentem cum veneinesse autem non aliud in alio, ut corpus in corpore; sed ita esse ac subsistere, ut in subsistente insit; ita vero inesse, ut et ipse subsistat. Nam uterque subsistens, per id non sine alio est, dum secundum generationem et nativitatem subsistentis natura non alia est. Hinc enim illud est: Ego et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
uinꝰ cantesse in religiosi & ultra spem uitȩ nr̃ȩ uite suȩ desperatione potiorss sint:
& plus iũpendant cogitationes ad falsa quã nos dostrine aptamꝰ aduerã pusenĩ
fidei nr̃ȩ ꝓfem̃onib hasinpiae ꝑfidiȩ suȩ contradictionts elaborauerunt ut primũ
tremo anpat̃ maior sit filio utcũ audierint in ꝑfessione dmñ unũ utur ea adidne¬
xp̃s đs sit Non enĩ defilio q̃ runt andssit sediqͥtantã uolunt dex p̃o int̃rogando
nefilius sit ut smplicis fidei hominẽ captantes ꝑ uniuseũdi fidem axp̃idi confes¬
sio nedepellant dũiam ñunusdr̃ sit sisitdis confitendus&i xp̃s:. Iamuerohc quanta se¬
cularis ingenii subtilitate contendunt eũ dicunt sium̃ ẽ quis quis illelius uidebiturese.

Expanded text:
vincant esse irreligiosi; et ultra spem vitae nostrae vitae suae desperatione potiores sinvincant esse irreligiosi; et ultra spem vitae nostrae vitae suae desperatione potiores sintrinae aptamus ad vera. Piis enim fidei nostrae professionibus has impiae perfidiae suae contradictiones elaboraverunt, ut primum tremo, an Pater major sit Filio: ut cum audierint in professione Deum unum, utantur ea ad idus sit. Non enim de Filio quaerunt, an Deus sit: sed id tantum volunt, de Christo interrogando, ne filius sit; ut simplicis fidei hominem captantes, per unius eum Dei fidem a Christi Dei confessione depellant, dum jam non unus Deus sit, si sit Deus confitendus et Christus. Jam vero hic quanta saecularis ingenii subtilitate co
Abbreviated transcription (Latin):
cura ẽ ut primũ q̃ sunt sansta & ꝑfesta & sana doceamꝰ neq sermo nost ꝑfle¬
xuis quosdam ad qaun fratus oberrans ex deuis adq erratieis cunicalisemer gens lieritatẽq̃¬
rat potius quã ostendat tũdeide utq̃ ab ills inaniũ ac fallaciũ sententiuarũ argutus
ad speciem ueriblandientis aptantur ẽaipsa constientiȩ omniũ ridicula esse& mepta
pandime ñ enĩ sufficit nob̵ docunsse q̃ pia sunt iusi puissime esse ꝑ idintelle gantur dũꝙ̃ impia¬
sunt refelluntur: Vt uerobonis & prudentib uiris naturȩ aestadii ẽ tot sse adbeatȩ
spei ali cuius obtinendam uel remuel tempus p̃parare ne inaliquo minor sit &xpesta¬
tione ꝓcinstus ita istis her&ico furore amentib sollicitudinis maximȩ ẽ toto aduer¬
sus piȩ fidei ueritatẽ iñ pie tatis suȩ in genio laborare: utaduersus eos qui religiosist̃

Expanded text:
cura est, ut primum quae sunt sancta et perfecta et sana doceamus, neque sermo noster per deflecura est, ut primum quae sunt sancta et perfecta et sana doceamus, neque sermo noster per deflexus quosdam atque anfractus oberrans, et ex deviis atque erraticis cuniculis emergens, veritatem quaerat potius quam ostendat: tum deinde ut quae ab illis inanium ac fallacium sententiarum argutiis ad speciem veri blandientis aptantur, ea ipsa conscientiae omnium ridicula esse et inepta pandamus. Non enim sufficit nobis docuisse quae pia suntiantur. --Ut vero bonis et prudentibus viris naturae ac studii est, totos se ad beatae spei alicujus obtinendam vel rem vel tempus praeparare, ne in aliquo minor sit exspectatione procinctus; ita istis haeretico furore amentibus sollicitudinis maximae est, toto adversus piae fidei veritatem impietatis suae ingenio laborare: ut adversus eos, qui religiosi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uiperei contradicendi nob necessitatẽ in ponunt dũl& ales doctrinos & morbidas
intellegentias & corruptas uoluntates simplicitati audientiũ ꝑ speciem religo¬
nis insinuant: Icl apudeos p̃termissa apostolicȩ p̃dicationis sinceritate agen¬
tes ñepat̃ pat sit: nefilius filius sit. Nedisds sit. Nefides fidessitquorũ uȩsanis men¬
dacus reꝑientes usq eo iam sermonẽ responsionis nr̃ȩ tetendimꝰ: utcũ diñ &
nitidĩ natiuitatẽ & euangelicis adq apostolicis doctrinis ostendem. postremo
ut uerum dm̃ difiliũ & indifferentis a patre naturȩ eodem p̃dicationisnr̃ȩ cursu
doceremꝰ. Itanunc nec sin gularem dm̃ fides ecclesie nec duos deos ꝓfiter&uir cum
necnatiuita sdi solitariũ dm̃ siner& necnatiuitas ꝑfesta diuersorũ naturarũ no¬
mina indus duob admitter&: Duplex aũ nob in re fellendis eorũ uani loquiis

Expanded text:
viperei, contradicendi nobis necessitatem imponunt: dum lethales doctrinas, et morbidas viperei, contradicendi nobis necessitatem imponunt: dum lethales doctrinas, et morbidas intelligentias, et corruptas voluntates, simplicitati audientium per speciem religionis insinuant: id apud eos praetermissa apostolicae praedicationibus sinceritate agentes, ne Pater pater sit, ne Filius filius sit, ne Deus deus sit, ne fides fides sit. Quorum vesanis mendaciis renitentes usque eo jam sermonem responsionis nostrae tetendimus, ut cum Deum et niti Dei nativitatem ex evangelicis atque apostolicis doctrinis ostenderemus; postremo ut verum Deum Dei filium et indifferentis a Patre naturae, eodem praedicationis nostrae cursu doceremus: ita ut nec singularem Deum fides Ecclesiae, nec duos deos profiteretur; cum 215 nec nativitas Dei solitarium Deum sineret, nec nativitas perfecta diversarum naturarum nomina in diis duobus admitteret. Duplex autem nobis in refellendis eorum vaniloquiis
Abbreviated transcription (Latin):
req̃iuer a sunt cũs apientiae hȩc ueritassit ealut̃ dũsapereq̃ nollis sequitur uero
haneuoluntatis sapientiã sermo stultitiȩ quia necesseẽ qđ stulte sapitur stulte
& p̃hic&ur. Iamuero stulta p̃dicatio quantũmalũ est audientiũ cũs educuntur
insententiã stultitiȩ subopinione sapientiẽ Ideir coapostolus hunedehis ar dinẽ
tenuit dicens. Suntenĩ multi & non subditi uaniloqui& sedustores c̾ontradicen¬
dũ itaq ẽ & iñ pi& ati in solenti & insolentiȩ uaniloq̃ & uanilo quio seducenti &
contradicendũ ꝑdostrinȩ sanitatẽ ꝑfideiueritatẽ ꝑ uerborũ sinceritatẽ utsinceris¬
ritas sanitatis: Acmihiquidem eanunc cõmemorandȩ huiussententiȩ apostolicȩ fuit
causa quia homines mente ꝑuers : & ꝓfessione fallaces & speinanis & sermone

Expanded text:
re quae vera sunt: cum sapientiae haec veritas sit, ea interdum sapere quae nolis. Sequitur vero re quae vera sunt: cum sapientiae haec veritas sit, ea interdum sapere quae nolis. Sequitur vero hanc voluntatis sapientiam sermo stultitiae: quia necesse est quod stulte sapitur, stulte et praedicetur. Jam vero stulta praedicatio quantum malum est audientium, cum seducuntur in sententiam stultitiae sub opinione sapientiae? Et idcirco Apostolus hunc de his ordinem tenuit dicens: Sunt enim multi et non subditi, vaniloqui et seductores. Contradicendum itaque est, et impietati insolenti, et insolentiae vaniloquae, et vaniloquio seducenti: et contradicendum per doctrinae sanitatem, per fidei veritatem, per verborum sinceritatem; ut et sinceriicos teneat. --Ac mihi quidem ea nunc commemorandae hujus sententiae apostolicae fuit causa, quia homines mente perversi, et professione fallaces, et spe inanes, et sermone
Abbreviated transcription (Latin):
ratione uerbum sanũ & rep̃hensibile ut ad uersarius reuereatur nihilhabens
urpe aut malũ nob̵ dicere: Nonigno rauit doctor hic gentiũ & exconscientia
loquentis ałq habitantis in se xp̃iecclesiȩ eleslus magister morbidieloquii
grassatur: esse contagiu & aduersũ sanitatẽ uerborũ filiũ deseuitur ũ dostrinȩ
pestiferam cor ruptionẽ q̃. in piȩ intellegentiȩ suȩ luem quad ipiam sedem ani¬
medemer gen ꝓfundo serper & malo ex hisenĩait Quorũsermo utcancer serpit:
Hatentisetmaꝑ subrepenti q contagio sanitatẽ ꝑ suasȩ mentis inficiensobqdan er¬
monis inepiscopo uoluitesse dostrinã fidei conseientiã & ocortationem scientiã
aduersũisipias & mendaces & uesanas contradistiones obnitentẽ. Multienĩst̃
quisimulantes fidem ñsubcditisunt fidei sibiq fidem ipsi potius contitiunt quã
accipiunt sensuhumanȩ inanitatis in flati dũq uolunt sapiunt & nolunt sape¬

Expanded text:
ratione verbum sanum, irreprehensibile; ut adversarius revereatur, nihil habens turpe aut malum de nobis dicere Non ignoravit doctor hic gentium, et, ex conscientia loquentis atque habitantis in se Christi, Ecclesiae electus magister, morbidi eloquii grassatura esse contagia, et adversum sanitatem verborum fidelium desaevituram doctrinae pestiferae corruptionem, quae impiae intelligentiae suae luem usque ad ipsam sedem animae demergens, profundo serperet malo. Ex his enim ait: Quorum sermo ut cancer serpit , latenti semper subrepentique contagio sanitatem pervasae mentis inficiens. Ob quod sani sermonis in Episcopo voluit esse doctrinam, fidei conscientiam, 214 et exhortationum scientiam, adversum impias et mendaces et vesanas contradictiones obtinentem. Multi enim sunt, qui simulantes fidem non subditi sunt fidei, sibique fidem ipsi potius constituunt, quam accipiunt, sensu humanae inanitatis inflati, dum quae volunt sapiunt, et nolunt sape
Abbreviated transcription (Latin):
minis species in eemplo ẽ sedagnitus in eod s̃ẽ. siquib tamen ipseagni¬
tus ẽ ꝯcuir tute naturȩ & intellestusdifilius id prestat ut intellestus & pat̃
sit dũita imogo ẽutnon differat genere sed signific& austorẽ. Imaginesenĩ ce¬
tere&x diuersis aut metallis aut fucis aut generib aut artib recddunt eorũ species quoꝵ
sunt i magines institute: sed nũ quid utimagines uerȩ sint &xequari possunt in anima
uiuentib & uel pista uelsculpta uel fusa natiuis: E ilius aũpatri non secundũ hȩc
tẽ & innullo diuersos: ten&na ture ei & quañdiuersus ẽ potestatẽ qđ ergo imago ẽ

Expanded text:
minis species in exemplo est. Sed agnitus in eo Deus est, si quibus tamen ipse agniminis species in exemplo est. Sed agnitus in eo Deus est, si quibus tamen ipse agnitus est, ex virtute naturae: et intellectus Deus Filius id praestat, ut intellectus et Pater sit: dum ita imago est, ut non differat genere, sed significet auctorem. Imagines enim caeterae ex diversis aut metallis aut fucis aut generibus aut artibus reddunt eorum species, quorum sunt imagines institutae: sed numquid ut imagines verae sint, exaequari possunt inanima viventibus, et vel picta vel sculpta vel fusa nativis? Filias autem Patri non secundum haec tem, et in nullo diversus tenet naturae ejus ex qua non diversus est potestatem. Quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
questio ẽ qđ insacramento natiuitatis humanae gessissehec in homine ad
re gerer& agnitus ñ fuiss& postulantib: ut sibipatrẽ ostender& : Ait: qui
meuidit uidit& patrẽ: Non hicille contẽplationẽ corporeã & uisũ ocu¬
lorũ carnaliũ sigiuficat sedeoꝵ dequib dixerat: Non neuos dicitis qm̃
adhuc quattuor mensessuit & messisuent: Eccedico uob̾. leuate oculosuros
&aspiciteregiones quia albȩ sunt admesse Nec tẽpus patitur nec al¬
bentiũ adiessẽregionũ significatio ꝑmittitaliquidhic t̃renũ & corporeũ
intellegi sedad ꝑfestorũ frustuũbeatitudinẽ contuendã Intellegenticcepssic
oculos eleuari: ut nunedicens: Quimeuidit uidit& patrẽ : Nonenim
hoc qđ exparteuir ginis carnale ẽ ad contemplandam in eo di formã &
imaginẽ ꝓficit. Neq adin corporalis dĩ naturã uidendã. ad sumptiho¬

Expanded text:
questio est, quod in sacramento nativitatis humanae, gessisse haec in homine assquestio est, quod in sacramento nativitatis humanae, gessisse haec in homine assre gereret, agnitus non fuisset; postulantibus ut sibi Patrem ostenderet, ait: Qui me vidit, vidit et Patrem . Non hic ille contemplationem corpoream et visum oculorum carnalium significat, sed eorum de quibus dixerat, Nonne vos dicitis, quoniam adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? Ecce dico vobis, levate oculos vestros, et adspicite regiones, quia albae sunt ad messem . Nec tempus patitur, nec albentium ad messem regionum significatio permittit, aliquid hic terrenum et corporeum intelligi: sed ad perfectorum fructuum beatitudinem contuendam, intelligentiae jussit oculos elevari, ut nunc dicens: Qui me vidit, vidit et Patrem. Non enim hoc, quod ex partu virginis carnale est, ad contemplandam in eo Dei formam et imaginem proficit: neque ad incorporalis Dei naturam videndam assumpti ho
Abbreviated transcription (Latin):
cendus esse quia uisussit neciupudenserat ostensionẽ eius quiuisus ẽ postulare: diis¬
itaq dictis philippihȩc. redidit: Cantotẽpore uob cũsũ & non uostisimne phi¬
lippe. Arguit apostoli sncognoscendo seignorationẽ quia superius se cog¬
uitopatrẽ quoq cognitũ essedixiss&: sed quidillud est qđ ꝙ̃ riturse tanto
tẽpore cognitũ ñ fuise scilic& quia secognito pat̾nȩ insenaturȩ ess & intellegen¬
da diuiuitas çũenmĩ ea q̃. gerer& ꝓpriado essent calca re undas iubereuen¬
tis. in intellestã cõmutationẽ uini incrementoᷤᷤ quinq pan. ũ cũ gestorũ
fide gerere fuga re demonas morbos depellere damna corporũ rependere
emendare uitia natiuitatis peccata dimittere: uitã mortuis reddere: & liȩc
agere carnalem & disefilium sutt̃ista ꝓfitentẽ. hincq̃ rellae oninisorta con¬

Expanded text:
cendus esse, quia visus sit. Nec impudens erat, ostensionem ejus qui visus est postulare. cendus esse, quia visus sit. Nec impudens erat, ostensionem ejus qui visus est postulare. itaque dictis Philippi haec reddidit: Tanto tempore vobiscum sum; et non nostis me, Philippe ? Arguit Apostoli in cognoscendo se ignorationem: quia superius se cognito Patrem quoque cognitum esse dixisset. Sed quid illud est, quod queritur se tanto tempore cognitum non fuisse? Scilicet quia se cognito, paternae in se naturae esset intelligenda divinitas. Cum enim ea, quae gereret, propria Deo essent, calcare undas, jubere ventis, inintellecta demutatione vini 205 incrementoque panum cum gestorum fide gerere, fugare daemonas, morbos depellere, damna corporum rependere, emendare vitia nativitatis, peccata dimittere, vitam mortuis reddere; et haec agere carnalem, et Dei se filium inter ista profitentem: hinc querelae omnis orta con
Abbreviated transcription (Latin):
ostende n obpaerẽ & sufficit nob Non fides nunc periclitatur. sed ignorationis
hicerror ẽ uisũ enĩ iam & amodo cognuscendũ dñs patrẽ dixerat seduisuesse apos¬
tolus ñ intellexeratdeniq ñ uisum negauit sedostendi. sibi rogauitneq ostensio¬
nẽ ueluti corporalis contemplationis de siderauit: sed demonstrationim intelle¬
gendi eiusquiuisus ẽpostulauit filiũ enĩ in habitu hominis uiderat sed quo modo
ꝑ idpatrẽ uiderit pescitnã adid qđ dixerat Dni eostende nob patrẽ Atosten¬
sio illa intellegendi potius ess& demonstratio quã uidendi subiecit & sufficit
nob Nonadem ptaẽ fidesdlisto sed cogoscendidemonstratio ẽ postulata q̃
sufficer& ad fidem dictiquia ꝑ dñi ꝓfessionẽ austoritas ess& non incesta creden¬
dihincaũ ostendendi patris p&itio orta ẽ quia distũ est & uisusesse & ꝑhoc nos¬

Expanded text:
ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Non fides nunc periclitatur: sed ignorationis ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Non fides nunc periclitatur: sed ignorationis hic error est. Visum enim jam, et a modo cognoscendum Dominus Patrem dixerat: sed visum esse Apostolus non intellexerat. Denique non visum negavit; sed ostendi sibi rogavit: neque ostensionem veluti corporalis contemplationis desideravit, sed demonstrationem intelligendi ejus qui visus est postulavit. Filium enim in habitu hominis viderat: sed quomodo per id Patrem viderit, nescit. Nam ad quod dixerat, Domine, ostende nobis Patrem , ut ostensio illa intelligendi potius esset demonstratio, quam videndi, subjecit, et sufficit nobis. Non adempta est fides dicto; sed cognoscendi demonstratio est postulata, sufficeret ad fidem dicti: quia per Domini professionem auctoritas esset non incerta credendi. Hinc autem ostendendi Patris petitio orta est, quia dictus esset visus esse, et per hoc nos
Abbreviated transcription (Latin):
rauit atempore cognitionissuã quẽ cognoscendũ ait Eundem iamdixit & insu& no
ture Iam pridem in seconspeste scientic̃ & tempore nunc huius reuelationis accipereÑ.
sed cõmouit a postolũ philippum nouitas distorũ. Homo cernitor di sefiliũ confit&im
cognitose cognoscendũ patrẽ fat&um patre uisuesse dieit & ꝑ idcognoscenduesse quia
uisussit humani istud animi infirmitas non capit nec fidem sumittã diuersarũ
rerum ꝓfessio aitquitunc uisus. sit nunccognoscendossit cũ uidisse cogutionis sit
utfilius cognitossit & pat̃ cognitus sit. cũcognitio nẽ filupse secundũ hominẽ corpo¬
ralis & uisus & tastus ingesserit cognitionẽ aũ eeo patris i psa illa differens ab eo
conspestihominis natura non prest& & frequent̃ filius patrẽ anemine iusuẽssetes¬
tatus ẽ ꝓrupit igitur apostolica familiaritate & constantiadũm int̾rogans: Dñe¬

Expanded text:
ravit a tempore cognitionis. Nam quem cognoscendum ait, eumdem jam dixit et visum ut ravit a tempore cognitionis. Nam quem cognoscendum ait, eumdem jam dixit et visum ut naturae jam pridem in se conspectae scientiam ex tempore nunc hujus revelationis acciperent.Sed commovit apostolum Philippum novitas dictorum. Homo cernitur, Dei se filium confitetur, cognito se cognoscendum Patrem fatetur. Patrem visum esse dicit, et per id cognoscendum esse quia visus sit. Humani istud animi infirmitas non capit, 204 nec fidem sumit tam diversarum rerum professio; ut qui tunc visus sit, nunc cognoscendus sit, cum vidisse cognitio sit; ut si Filius cognitus sit, et Pater cognitus sit: cum cognitionem Filii ipse secundum hominem corporalis et visus et tactus ingesserit, cognitionem autem ex eo Patris, ipsa illa differens ab eo conspecti hominis natura non praestet, et frequenter Filius Patrem a nemine visum esse testatus sit. Prorupit igitur apostolica familia ritate et constantia Dominum interrogans