comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuisa. aues enĩ. hoc ẽ turturẽ ⁊ colum¬
bam nõ diuisit nũꝙ̃ resolui. Fides enĩ
manet integra. que colube more in subli¬
me subrigitur. lustrans suꝑna ⁊ spirita¬
libꝰ alarũ remigiis celũ circũuolãs. T̃ur¬
turi uͦ mensilla confert᷑. que auis usu istiꝰ
secretis alitur intelligibilẽ illan et in¬
diuisam queres trinitatis sub̾am. refu¬
giens plebem quandam creaturarũ:
⁊ corporee se nõ cõmiscẽs congregationi.
atq ab om̃i passionũ labe secernes. hoc
sacrificui: de te poscitur. Quitales of¬
fer hostias. fidem ⁊ castimoniã. m̃tis
simplicitatem. grãm caritatis. ⁊ pacis
affectum: ipse se beate illiꝰ t̾re agnos¬
cit heredem. Sic̃ etiã dñs aꝑtiꝰ in euͣ¬
głio declarauit dicẽs. Beati pacifici:

Expanded text:
divisa aves enim, hoc est, turturem et columbam non divisit numquam resolvi; fides enim manet integra, quae columbae more in sublime subrigitur, lustrans superna, et spiritalibus alarum remigiis coelum circumvolans. Turturi quoque mens illa confertur, quae avis usu istius secretis alitur, intelligibilem illam et indivisam quaerens Trinitatis substantiam, refugiens plebem quamdam creaturarum et corporeae se non miscens congregationi, atque ab omni passionum labe secernens. Hoc sacrificium de te poscitur. Qui tales offert hostias, fidem et castimoniam mentis, simplicitatis gratiam, charitatis et pacis affectum, ipse se beatae illius terrae agnoscit haeredem: sicut etiam Dominus apertius in Evangelio declaravit dicens: Beati pacific
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ dm̃ eẽ hoꝵ auctorẽ mod̾atoremq
om̃ium: qui om̃ibꝰ ordinẽ rebꝯ dedenit.
⁊ ea diuisione distinxit: ut his colligas
posse t̾ conferre. que pie postulas. et que
spondet implere. Itaq abraham quia ꝓ¬
mittendi dño t̾re hereditatẽ: respond̾at.
unde cognoscam quia heres ero t̾re huiꝯ¬

Expanded text:
camus Deum esse horum auctorem moderatoremque camus Deum esse horum auctorem moderatoremque omnium, qui omnibus ordinem rebus dederit, et ea divisione distinxerit, ut his colligas posse tibi Deum conferre quae pie postulas, et quae spondet implere. 337 56. Itaque Abraham quia promittenti Domino terrae haereditatem responderat: Unde cognoscam quia haeres ero terrae huju
Abbreviated transcription (Latin):
ri quiait. Iidete ne quis uos dep̾det᷑ per
philosophiam. ⁊ inanẽ seductionẽ: scđi
abraham corpora. ⁊ consedit illis. ne quiᷤ
ex cipiscuĩ pucet haruspicina uerba esse
non nego. Sic enĩ audio. S diui sionem
corpoꝵ quadrupedũ. eũ lectio facta ins¬
truat: nõ factam auiũ. utiq si inspectio
fuiss: istoꝵ etiã auiũ facta ess diuisio
ut fieret inspectio. Quid si fidei nr̃e hoc
conuenit: ⁊ idõ quod sup̃ haruspicinam
uerbi nob̃ dat traditio requiramꝰ. Dixi¬
mus supͣ qr in uitulam t̾ram accipiamꝰ
incapra. aquã. in arietẽ aerem. Qd̃ ipso
nomine colligitur quod t̾ma ad sacrifi¬
cium sumi iubentꝰ. quia t̾ra ipsa int̾ treᷤᷤ
in sula. aut peninsula est. Aqua ipsa in
tria. qr aut mare ẽ. aut fluiui. aut lacꝰ.
Nam fontes aut putei pͥuata negotia ne¬
quaꝙ digna diuisione gen̾ali ⁊ publica.
Putei lacent: fontes a liis originẽ pres
diuisio ẽ. Quo hoc proficiat. ut cognos¬

Expanded text:
aemissa est, ut reliqua rationem sequantur. Ideo cum homine a dextris est leo, id est, cum ratione Abraham corpora, et consedit illis , ne quis extispicium putet, aruspicina verba esse non nego; sic enim audio: sed divisionem corporum quadrupedum, cum lectio factam astruat, non factam avium, utique si inspectio fuisset istorum, etiam avium facta esset divisio, ut fieret inspectio. Quid si fidei nostrae hoc convenit? Et ideo quod supra aruspicinam verbi nobis dat traditio requiramus. Diximus supra quia in vitula terram accipimus, in capra aquam, in ariete aerem, quod ipso nomine colligitur, quod trima ad sacrificium sumi jubentur; quia terra ipsa inter tres insula, aut peninsula est: aqua ipsa in tria, quia aut mare est, aut fluvii, aut lacus; nam fontes, aut putei privata negotia nequaquam digna divisione generali et publica; putei latent, fontes aliis originem praestdivisio est. Quo hoc proficiat? Ut cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ba spiritalis gr̃a sit. inturture incortu¬
ꝑte generationis natura. uel inmacła¬
ti corporis castimonia. Merito gͦ ad sacͥ¬
ficium sumi iubentur post auetẽ tur¬
tur ⁊ colũba: ut uerbo adherere intelli¬
gas incorruptam castimoniam ⁊ pirita¬
lem grãm. Et hoc ipso quidem qd̃ aues
posuit intelligere possumꝰ celestiũ me¬
ritoꝵ uolatus. Sunt enĩ uolucres celi
que uenient ⁊ habitent uiramis eus
arboris. que de grano sinapis surrex̾at¬
cui regnũ comparat᷑ celoꝵ. Ezechiel sͥ¬
aꝑtos celos dic̃. ⁊ uidisse se int̾ alia ⁊iam
rotam unam suꝑ t̾ram. comũctã aui¬
maliba iiiͦi.⁊ in fra. Audiebam inquit
uocẽ alariĩ eoꝵ sic̃ uocem aquarũ mul¬
ut uox uerbi. sic uocem castioꝵ. I.nde
quidam ad libros philosophie diriuarũ
qd̾ ipsũ celũ uolucri simile sit. Demq
plato currũ uolucrẽ dixit ẽẽ celũ. ex eo
qd̾ ꝓpħa dixerat. Cum irent animalia

Expanded text:
ba spiritalis gratia sit, in turture incorruba spiritalis gratia sit, in turture incorruptae generationis natura, vel immaculati corporis castimonia. Merito ergo ad sacrificium jubentur post arietem turtur et columba sumi ut verbo adhaerere intelligas incorruptam castimoniam, et spiritalem gratiam. Et hoc ipso quidem quod aves posuit, intelligere possumus coelestium meritorum volatus. Sunt enim volucres coeli quae veniunt et habitant in ramis ejus arboris quae de grano sinapis surrexum regnum comparatur . Et Ezechiel apertos sibi coelos dicit, et vidisse inter alia etiam rotam unam super terram conjunctam animalibus quatuor . Et infra: Audiebam, inquit, vocem alarum eorum, sicut vocem aquarum mulut vox verbi, sicut vocem castrorum . 54. Unde quidam ad libros philosophiae derivarunt, eo quod ipsum coelum volucri simile sit. Denique Plato currum volucrem dixit esse coelum, ex eo quod propheta dixerat: Cum irent animalia,
Abbreviated transcription (Latin):
catur. Arbitror aũt qd̃ illud uerbũ ma¬
gis intelligere debeam.. qd̃ est uerbum
dĩ cum quo aries iste habere uideatur
nõ mediocrem cognationẽ. Qd̃ uerbũ
se ꝓ nobis inmolandũ obtulit. ⁊ tanꝙͣ
onis aduictimã ductus ẽ ⁊ sic̃ anes co¬
ram tondente se sine uoce. sic nõ apu¬
it ossuũ. Ex quo ordinẽ quendam sub¬
stantie habemius sacre redep̾tionis qd
ꝑ ipsum condici ac redempti sumꝰ Du¬
plex igit᷑ causa ꝑ uerbum. naturał et
moralis. Natural qua condidit: mora¬
lis qua redemit. Philosophia que ge¬
minã sui speciem consticuit in uerbo
naturalẽ ⁊ moralem. Rationabilis eni¬
uir. utriusq portio ẽ. Naturalẽ scd̃m
mundi creationẽ. qua u̾bo assignat.
moralẽ scđm iusticiã ⁊ equalitatẽ uiue¬
di. cuiꝰ uita ⁊ traditio de u̾bo. Qua cã
cum dies . uiii. complerent᷑. ex marie
uirginis partu: tulerũt dm̃ nr̃m ihe
duos pullos colũbarum: eo qd̃ in colũ¬

Expanded text:
catur. Arbitror autem quod illud verbum macatur. Arbitror autem quod illud verbum magis intelligere debeamus, quod est Verbum Dei, cum quo aries iste habere videatur non mediocrem cognationem. Quod Verbumse pro nobis immolandum obtulit, qui tamquam ovis ad victimam ductus est, et sicut aries coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum . Ex quo ordinem quemdam substantiae habemus et sacrae redemptionis, quod per ipsum conditi ac redempti sumus. Duplex igitur causa per Verbum naturalis et moralis: naturalis qua condidit, moralis qua redemit. Philosophia quoque geminam speciem sui constituit in verbo, naturalem et moralem. Rationabilis enim utriusque portio est. Naturalem secundum mundi creationem, quam verbo assignat: moralem secundum justitiam, et aequalitatem vivendi, cujus vita et ratio de verbo. 53. Qua causa cum dies quadraginta complerentur ex Mariae virginis partu, tulerunt Dominum nostrduos pullos columbarum ; eo quod in colum
Abbreviated transcription (Latin):
nupta adheret: in istiꝰ uite cursu. cor¬
poralis substantia. Sensꝰ aũt nr̃i capͣ¬
rum modo. uelut saltu quo.lam exili
concutientes eam. Ad omnẽ occasionẽ
p̾sto sunt. uł occursu feminee pulcͥtu¬
dinis uł odore suauitatis alicuiꝰ. au¬
ditu parit̾ ⁊ tactu moueret᷑ uelocit̾
quibꝰ anime etiã in flectunt constan¬
tiam ⁊ uelut a nat᷑a sui alienãt eam
Unde ⁊ pleriq aoopaltin. dictam
tionis atq alienationis nr̃e causa naᷤ¬
mͦ animantũ. cito enacuant᷑. ubi par¬
tus. sue generationis delectationisq
effuderint. ⁊ it̾um excitatisq cupidi¬
tatisq nouos referunt impetꝰ. In ari¬
ete u̾o uerbi ac sermonis nr̃i habetur
similitudo. qd̾ sit uehemes sic̃ ⁊ ẜmo
nr̃ esfĩcar oꝑationis. Et quedam orna¬
tus nr̃i ⁊ tegiminis causa sit aries ꝓ usũ
uestiũ. ordine quodã gregẽ ducẽs. sic̾
ordo quid am uite ususq nr̃ uerbo expli¬

Expanded text:
nupta adhaeret in istius vitae cursu cornupta adhaeret in istius vitae cursu corporalis substantia? Sensus autem nostri caprarum modo velut saltu quodam exsiliuconcutientes eam. Ad omnem occasionem praesto sunt, vel occursu femineae pulchritudinis, vel odore suavitatis alicujus. Auditu pariter et factu moventur velociter, quibus etiam animae inflectunt constantiam, et velut a natura sui alienant eam. Unde et plerique ἀφορμήν dictam xionis atque alienationis nostrae causa, nasmodo animantum cito vacuantur, ubi partus suae generationis, delectationisque effuderint, et iterum 335 excitatis cupiditatibus novos referunt impetus. 52. In ariete vero verbi ac sermonis nostri habetur similitudo, quod sit vehemens, sicut et sermo noster efficax operationis, et quadam ornatus nostri et tegminis causa sit. Aries per usum vestium ordine quodam gregem ducens, sicut ordo quidam vitae ususque nostri verbo expli
Abbreviated transcription (Latin):
animal sit uehemẽs natura et uiolen¬
tum cornibꝰ. Similit̾ aũt aeris huius
sp̃s uitalisẽ ut masculꝰ auctor.⁊ causa
gignentiũ. mouens t̾rarũ genitalia. ⁊
uelut quadam semiscẽs copula. Aliud
gͦ ad t̾ram. aliud ad mare. aliud ad ui¬
talem aerem mistice figurat᷑. horum
triũ animantiũ genꝰ. Hec traditiona¬
turalis ẽ. S etiam moralis concurrit¬
⁊ suppetit. In om̃ibꝰ enĩ hominibꝰ ca¬
ro. sensꝰ. ⁊ uerbũ est. Caro nr̃a uitula
est. laborat. ut serat. laborat ut colligat
laborat ut pariat. innumeris fatigat
laboribꝰ. Inde ⁊ greci lamamui. dixx¬
eo qd̾ dometꝰ inuirꝰ. Masculoꝵ boũ
laboris: aratro ⁊ lugo fungitur. femine¬
us part ꝯ rep̾sentat multo labore. Caro
quoq nr̃a uite istius subiugatꝰ neces¬
sitatibꝰ crebris quatit᷑ doloribꝰ ⁊ mul¬
tarũ erumnarũ quodam curuata
partu senescit. Iam illud quis ignorat. qͥ
uehem̃tior sit uirtꝰ anime: cui uelut

Expanded text:
animal est, vehemens natura, et violenanimal est, vehemens natura, et violentum cornibus. Similiter autem aeris hujus spiritus vitalis est, ut masculus auctor et causa gignentium, movens terrarum genitalia, et velut quadam se miscens copula. Aliud ergo ad terram, aliud ad mare, aliud ad aerem vitalem mystice figuratur horum trium animantium genus. 51. Haec traditio naturalis est: sed moralis etiam concurrit et suppetit. In omnibus enim hominibus caro, sensus, et verbum est. Caro nostra vitula est: laborat, ut serat; laborat, ut colligat; laborat, ut pariat; innumeris fatigatur laboribus. Unde et Graeci δάμαν dixeeo quod dometur injuriis. Masculorum boum labore, aratro, et jugo fungitur, femineos partus repraesentat cum multo ubere. Caro quoque nostra vitae istius subjugatur necessitatibus, crebris quatitur doloribus, et multarum aerumnarum quodam curvata partu senescit. Jam illud quis ignorat, quod vehementior sit virtus animae, cui velut
Abbreviated transcription (Latin):
faciem alterutrũ posita ⁊ consedit il¬
lis abraham. S suũ int̾rogationis
p̾misse ⁊ future responsionis conside¬
mus. aduertere poterunꝰ spei nr̃e ⁊ fi¬
dei. conuenire huiꝰ sacrificii discipli¬
nam. Uitulus enĩ aracoriũ animal
ẽ dedicũ t̾reno labori. Capra ad quan¬
dam aquarũ similitudinẽ ꝑ enigia¬
petu ferri. Sic enĩ currit sic̾ ⁊ aqua. Po¬
sumus uł de fluuioꝵ souo ⁊ cursu. uel
maris miolentis estimare fluctibꝰ. leri
aũt comparatur aries. quia om̃ibꝰ a¬
nimantibꝰ utiliꝰ hoc amumal generieẽ
humano reperit᷑. Qñdo quidẽ ⁊ uestis
nob uitalem ministrat substantiam.
Unde ⁊ hunc ordinẽ factũ puto ut pͥus
diceret. sume mͥ uitulũ ⁊ capram ⁊ t̾cio
loco diceret arietẽ. eo qd pͥma illa hocẽ
uitula ⁊ capra. t̾ris ⁊ maris materi alibꝰ
comparent᷑ elem̃tis. Et quia feminea
dicãtur.⁊ tuuero aries masculũ qd̃dã

Expanded text:
faciem alterutrum posita, et consedit ilfaciem alterutrum posita, et consedit illis Abraham. Sed si vim interrogationis praemissae et futurae responsionis consideremus, advertere poterimus spei nostrae et fidei 334 convenire hujus sacrificii disciplinam. Vitulus enim aratorium animal est, deditum terreno labori. Capra ad aquarum similitudinem per aenigmapetu ferri. Sic enim currit sicut et aqua. Possumus vel de fluviorum sono, cursu, vel maris violentis aestimare fluctibus. Aeri autem comparatur aries, quia omnibus animantibus utilius hoc animal generi esse humano reperitur; quandoquidem et vestis us vitalem nobis ministrat substantiam. Unde et hunc ordinem factum puto, ut prius diceret: Sume mihi vitulum et capram, et tertio loco diceret arietem; eo quod prima illa, hoc est, vitulus et capra terris et mari materialibus comparentur elementis, et quia feminea dicantur: at vero aries masculum quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
te de regione caldeoꝵ. ut darem tͥ t̾rã
hanc. ut heres esses eiꝰ. Et quia de po
goꝵ repudiaui: doce me quomͦ sciam
me futum. t̾re eius heredem: Qui que¬
rit quomodo sciat. nõ debitat in anifes¬
tante dõ. cognoscere se posse. s for¬
mam uult adquirende cognitionis ad¬
uertere. Nam ⁊ meugłio maria cũ au¬
disset ab angło qd̾ uirgo paritura eẽt
filiũ: respondit. Quomodo fiet istud
qm̃ uirum nõ cognoui: ⁊ uire respon¬
dit. hoc est qd̾ id quod natura ẽ non
suppetat. quia nõ solum parere qͣuiro
nõ fuerit copulata: quero quomͦ preter
nate instituta possim uirgo generare.
Oixit aũt illi dñs ds̃. Sume mͥ uitulũ
tͥmũ et caprã trimã. ⁊ arietẽ tͥmũ. et
turturẽ ⁊ colũbam. Preterirẽ huius¬
modi int̾pretationẽ sacrificii. nõ quibꝰ¬
dam scrupulũ hinc nasci aduerterem
eo qd̃ a ruspicine quedã describi uide¬
atur sollepnitas. qd̾ potest in molati¬
onẽ diuisa sunt animantia. ⁊ contra

Expanded text:
te de regione Chaldaeorum, ut dem tibi terram hanc, ut hgorum repudiavi, doce me quomodo sciam me futurum terrae ejus haeredem. Qui quaerit quomodo sciat, non dubitat, manifestante Deo, cognoscere se posse: sed formam vult acquirendae cognitionis advertere. Nam et in Evangelio Maria cum audisset ab angelo quia virgo paritura esset filium, respondit: Quomodo fiet istud quoniam virum non cognovi ? Et jure respondit, hoc est: Cum id quod naturae est, non suppetat, quia non solet parere quae viro non fuerat copulata, quaero quomodo praeter instituta naturae possim virgo generare? 50. Dixit autem illi Dominus Deus: Sume mihi vitulum trimum, et capram trimam, et arietem trimum, et turturem, et columbam . Praeterirem hujusmodi interpretationem sacrificii, nisi quibusdam scrupulum hinc nasci adverterem, eo quod aruspicinae quaedam scribi videatur solemnitas; quod post immolationem divisa sunt animalia, et contra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sicut ⁊ iã in apło legimꝰ. Manet ãt
fides. spes. caritas. tria hec. maior ãt
his karitas. Et mens gͥ maior ẽ quia
ipsa ẽ que molit spiritale frumẽtum:
ut purgationẽ sensũ. ẜmonẽq ꝓfer¬
at. Seruatur ubiq ꝑsona sapientis
uiri. Deniq eo inducitur redisse abr̃¬
ham hoc ẽ in bethel: unde in egiptũ
descenderat ut agnoscamꝰ qd̾ ⁊ iã ius¬
ti indomo dĩ positi. ⁊ uerbo dĩ inten¬
ti. temptantur quidẽ scłaribꝰ aftlic¬
cationibꝰ s non alienant᷑ a domo dei
⁊ a custodia p̾ceptoꝵ celestiũ. Sus con¬
tentos ẽẽ finibꝰ extolli diuiciarũ copi¬
is. rebꝰ scđm grãm ad uoluptatẽ fluẽ

Expanded text:
s, sicut etiam in Apostolo legimus: Manet autem s, sicut etiam in Apostolo legimus: Manet autem spes, fides, claritas, tria haec, major autem his est charitas . Et mens igitur major est; quia ipsa est quae molit spiritale frumentum, ut purgationem sensuum, sermonumque proferat. Servatur ubique persona sapientis viri. 21. Denique eo inducitur rediisse Abraham , hoc est, in Bethel, unde in Aegyptum descenderat, ut agnoscamus quod etiam justi in domo Dei positi, et verbo Dei intenti tentantur quidem saecularibus afflictationibus; sed non alienantur a domo Dei, et a custodia praeceptorum coelestium. Suis contentos esse finibus, non extolli divitiarum copiis
Abbreviated transcription (Latin):
dici uellet. Hoc ẽ enum eẽ diuitẽ hab̾e
qd̾̃ satis uoluntati sit. Mensurã enim
frugalitas habet sensꝰ non habet. Cuiꝰ
modꝰ in arbitrio querentis ẽ. Erat ãt
diues peccoribꝰ argento ⁊ auro. Quid
sibi hoc uult: Nonin uident᷑ in homi¬
ne uisto. scłaris diuicie laudari. Unde
inpeccoribꝰ corporales sensꝰ intelligo:
quia ⁊ ipsi rationabiles sunt. In argen¬
to ẜmonẽ: in auro mentẽ. Merito di¬
ues erat abraham. quia regebat sensuᷤ
in rationabiles. Deniq ⁊ domuit et
mansue fecit: ut fierẽt rationabiles. h¬
bebat ẜmonẽ fidĩ caͤlore splendidum:
purgatũ spiritalis gr̃e discipline habe¬
bat mentẽ plenã prudentie. Et ideo
auro comparatꝰ mens bona quia aurũ
sic̃ ceteris prestat metallis. ita mẽs bo¬
na in homine: ceteris potior est huma¬
ne substantie portionibꝰ. In tribꝰ igit᷑¬
est censꝰ sapientibꝰ. In sensu. sermone.
mente. Gradꝰ quidam ꝑ ordinẽ factꝰ¬

Expanded text:
dici vellet. Hoc est enim esse divitem, habere dici vellet. Hoc est enim esse divitem, habere quod satis voluntati sit. Mensuram enim frugalitas habet, census non habet, cujus modus in arbitrio quaerentis est. Erat autem dives pecoribus, argento, et auro. Quid sibi hoc vult? Non mihi videntur in homine justo saeculares divitiae laudari. Unde in pecoribus corporales sensus intelligo, quia et ipsi irrationabiles sunt; in argento sermonem, in auro mentem. Merito dives erat Abraham, quia regebat sensus irrationabiles. Denique et domuit, et mansuetos fecit, ut fierent rationabiles. Habebat sermonem fidei colore splendidum, purgatum spiritalis gratia disciplinae: habebat mentem plenam prudentiae. Et ideo auro comparatur mens bona; quia sicut aurum caeteris praestat metallis, ita mens bona in homine caeteris potior est humanae substantiae portionibus. In tribus igitur census sapientis, in sensu, sermone, mente: gradus quidam per ordinem factu
Abbreviated transcription (Latin):
uens animo cogitationes luxurie. am¬
biciones auaricie: ⁊ diu̾sas illecebras
osfẽndens. ut eliminarent ac longe ꝓ¬
pellerent. castimoniam. ne recursum
faceret in eos fines: quib ꝯ fuerat ex pl¬
sa. quo secura iam. ⁊ arbitrii serioris li¬
bera. in pecratis sins redargui. non refor¬
habens secũ uxorẽ suã sarram hoc ẽ pͥn¬
cipalem ñ seruientẽ. Ideo ⁊ dicit᷑ illi.
Audi sarrã uxorẽ tuam. Que enĩ serui¬
cio delictoꝵ se exuit: principatũ habec.
ñ seruitutẽ. Mens gͦ ualidior pͥncipa¬
lem uirtutẽ secũ habet: hoc est impi¬
tantẽ corporis sensibꝰ nõ obedientem.
que de egipto secũ omnia reculit nicħ
ibi disciplinarũ suarũ amisit. Non co¬
lorata ẽ. intẽpantia. in solentia flagici¬
oꝵ in modestia ñ expoliata ẽ amictu
sedule sobrietatis: non exuta uestimẽto
pudoris. Erat diues ualde. ut pote cui
nichil bonoꝵ deerat. que nõ alieni erat
apparens. que nulliꝰ indigebat qd suũ

Expanded text:
vens animo cogitationes luxuriae, amvens animo cogitationes luxuriae, ambitionis, avaritiae, et diversas illecebras offendens; ut eliminarent, ac longe propellerent castimoniam, ne recursum faceret in eos fines quibus fuerat expulsa; quo secura jam et arbitrii serioris libera, in peccatis suis redargui non forhabens secum uxorem suam Saram , hoc est, principalem, non servientem. Ideo et dicitur illi: Audi Saram uxorem tuam . Quae enim servitio delictorum se exuit, principatum habet, non servitutem. Mens ergo validior principalem virtutem secum habet, hoc est, imperitantem corporis sensibus, non obedientem. Quae de Aegypto secum omnia retulit, nihil ibi disciplinarum suarum amisit. Non colorata est intemperantia, insolentia, flagitiorum immodestia, non exspoliata est amictum sedulae sobrietatis, non exuta vestimento pudoris. 20. Erat dives valde , ut pote cui nihil bonorum deerat, quae non alieni erat appetens, quae nullius indigebat, quod suum
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ inducere ad suetudinẽ castimo¬
me: allegans nõ arduam fore nec in¬
possibilẽ s pluribꝰ sociam. finitinam
studiosis. conuenientẽ uoluntarus di
ꝓfunctorie s legitimo teneatꝰ coniugio.
que maximã secũ uehat dotẽ: que inue¬
hat grauia honera. nõ macrimonii. et
dure fedis coniunctionis: s dixisti so¬
rorem nullis adstrictam legibꝰ ⁊ natu¬
re sociam. ñ iure aliquo dotalis sensus
suꝑbam ac potentẽ. Itaq in prudens
honerũ eiꝰ copulandã mͥ eam.⁊ retinẽ¬
dam putaueram. S intellexi qđ pon¬
dus sit in ea sarcina. Ecce mulierẽ tuã
id est ecce puasio tua ante te: accipe et
recurre. Nolo ante me sit: nolo in meis
cogitationibꝰ. Tolle te hinc cum tuiss
silis: cum tua admonitione. Cito tolle
cito recurre. Moras tuas nõ fero afflicti¬
onissunt mͥ. Satis ẽ quod ante decep¬
tus sum. Et misit alĩnos suos quibuᷤ
uagat᷑ plerumq mens in tẽ ꝑantior. uol¬

Expanded text:
mentem inducere assuetudinem castimomentem inducere assuetudinem castimoniae, allegans non arduam fore, nec impossibilem, sed pluribus sociam, finitimam studiosis, convenientem voluntariis, Qperfunctorie, sed legitimo teneatur conjugio, secum maximam vehat dotem, quae invehat gravia onera matrimonii, et durae fenus conjunctionis: sed dixisti sororem, nullis astrictam legibus, et naturae sociam, non jure aliquo dotalis census superbam ac potentem. Itaque imprudens onerum ejus copulandam eam mihi et tenendam putaveram, sed intellexi quod pondus sit in ea et sarcina. Ecce mulierem tuam, id est, ecce persuasio tua ante te, accipe, et recurre. Nolo ante me sit, nolo in meis cogitationibus. Tolle te hinc cum tuis consiliis, cum tua admonitione, cito tolle, cito recurre, moras tuas non fero, afflictiones sunt mihi: satis est, quod ante deceptus sum. Et misit alumnos suos quibus vagatur plerumque mens intemperantior, vol
Abbreviated transcription (Latin):
inualida sapientie fulgorẽ nõ sustinet
Tales erant geraseni: qui rogabant ut
hoc fecistimͥ: quare ñ dixisti quã uxor tu¬
quendam putet. Deinde pedis sequas
eiꝰ nesciens quibꝰ comitata incedit: ⁊¬
stipata aduenit sobrietatẽ scilicet ⁊ mo¬
destiam: ac uerecundiã. parsimoniã
cibi. fugam lascurie. ꝓcacitatis petulã¬
tiam. cautionẽ seriam sollicitam cus¬
todiã subito aut ebrietatis succensus
calore. aut ipsius carnis estu: aut occur¬
su forme decentioris. nequaꝙͣ se teneat.
nec legis carnis repugnat. Nonne dic̃
putaui rẽ faciliorẽ castimoniã seqͥ sup̃
humeros meos. sup̃ uires meas ẽ. Rarꝰ
cui ista ungantur. Uale castitas. rece¬
de. recede. de finibꝰ sensuũ meoꝵ. Rec̃¬
re cito. eo unde uenisti. Non sustineo
p̾sentiam tuã: affligor grauibꝰ questi¬
onibꝰ. dum tenendã te arbitror quã te¬
nere nõ possem. Conuersꝰ deinde ad a¬
liquẽ monitorẽ sui. qui studuerit ĩerꝰ

Expanded text:
invalida sapientiae fulgorem non sustinet. invalida sapientiae fulgorem non sustinet. Tales erant Geraseni 320 qui rogabant ut hoc fecisti mihi? Quare non dixisti mihi, quia uxor tuquendam putet. Deinde pedissequas ejus nesciens quibus comitata incedit, et stipata advenit, sobrietatem scilicet, modestiam ac verecundiam, parcimoniam cibi, fugam lasciviae, procacitatis, petulantiae, cautionem seriam, sollicitam custodiam, subito aut ebrietatis succensus calore, aut ipsius carnis aestu, aut occursu formae decentioris nequaquam se teneat, nec legi carnis repugnet; nonne dicit: Putavi rem faciliorem, castimoniam sequi: supra humeros meos, supra vires meas est. Rarus cui ista jungantur. Vale, castitas, recede, recede de finibus sensuum meorum. Recurre cito eo unde huc venisti: non sustineo praesentiam tuam, affligor gravibus quaestionibus, dum tenendam te arbitror, quam tenere non possum. 18. Conversus deinde ad aliquem monitorem sui, qui studuerit in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ad tyrannũ. Hoc est ad mentẽ suꝑbam
que pondꝰ sapientie non sustunuit. ⁊ iõ
afflicta ẽ. Et enĩ cum animã in ꝓbam
uirtutis intrauerit sermo. redarguit e¬
am culpe erroris. que pudoris afflicit
⁊ ꝓlaptionis torquet dolore. Namq
dum inquadã sumꝰ delinquẽdi libidi¬
ne. nebulis quibꝰ dam insipientie mẽs
obducitur.⁊ fumo quodam iniquitatiͦ
ocli eiꝰ caligant. ne uideat eoꝵ que cõ¬
cupiscit deformitatẽ. S cũ om̃is ne¬
bula transierit. ⁊ sapientie splendor re
fulserit: grauia corm̃ta exercent᷑. in
quod am male conscu secretario. Itaq
grauior nr̃a mẽs. uidex ẽ conscientie
reatu: ⁊ iudicio penitentie. Qd̃ si uel
egra ꝑ culpam uł inualida ꝑ infirmi¬
tatẽ: nõ potuerit ferre ac ꝓpeti uirtu¬
tis pͥsentiam. dimittit eã atq ad se
religat: nec patitur eam uolui in se.¬
⁊ adheserere cogitationibꝰ fuis. & ut in¬
firmiores ocłi lucẽ refulgunt: ita mens

Expanded text:
ad tyrannum, hoc est, ad mentem superbam ad tyrannum, hoc est, ad mentem superbam quae pondus sapientiae non sustinuit, et ideo afflictata est. Etenim cum animam improbam virtutis intraverit sermo, redarguit eam culpae, errorisque pudore afficit, et prolapsionis torquet dolore. Namque dum in quadam sumus delinquendi libidine, nebulis quibusdam insipientiae mens obducitur, et fumo quodam iniquitatis oculi ejus caligantur; ne videat eorum, quae concupiscit, deformitatem. Sed cum omnis nebula transierit, et sapientiae fulgore fulserit, gravia tormenta exercentur in quodam male conscii secretario. Itaque gravior nostra mens judex est conscientiae reatu, et judicio poenitentiae. Quod si vel aegra per culpam, vel invalida per infirmitatem, non potuerit ferre ac perpeti virtutis praesentiam, dimittit eam, atque a se relegat, nec patitur eam volvi in se,t adhaerere cogitationibus suis. Et ut infirmiores oculi lucem refugiunt, ita mens
Abbreviated transcription (Latin):
incolatꝯ m̃s ꝓlongatus ẽ. Descensꝰ¬
aũt abrahã: hoc ẽ ad feros ⁊ barbaroᷤᷤ
mores. qui urtuti de ferre nescirent:
ne nocerẽt ꝑ mindiam. Dixit sarre.
ne seuxorẽ eiꝰ diceret: s sororem ap¬
pellaret. Et hinc grande sobrie mentis
misterui: cui cico muident. Et ido̾ ut
muidiam rep̾mat: humiliorẽ se pres¬
tare debet. Non sibi pͥncipatum suꝑ
om̃s uindicet: nõ sibi soli sapientiam
quasi p̾cipuã arroget. hec ẽ quã solam sͥ¬
salomon uxorẽ adquisunt .I. xor enĩ p̾¬
cipue est um debita. Itaq om̃scuput̃
tali se copula dignos uideri: ⁊ dolet sͥ
aliquos p̾ferri. Quis tamtã solus pacia¬
tur pulcritudinẽ: soror aũt quodam
uł iure germanitatis. uł nomine pleriꝰ¬
q sociat᷑. Et idõ uerũ amatorẽ suũ in¬
tegrũ abiinuria reseruat. Inde uidẽ¬
tes eam egipti. qui ñ possent discerne¬
re: nec uirtutis forma cognoscere. iuil¬
gari estimantes iudicio: induxerunt

Expanded text:
incolatus meus prolongatus est . 15. Descenincolatus meus prolongatus est . 15. Descenum , hoc est, ad feros et barbaros mores, qui virtuti deferre nescirent; ne nocerent per invidiam, dixit Sarae, ne se uxorem ejus diceret, sed sororem appellaret. Et hinc grande virtutis mysterium, cui cito invidetur. Et ideo ut invidiam reprimat, humiliorem se praestare debet. Non sibi principatum super omnes vindicet: non sibi soli sapientiam quasi praecipuam arroget. Haec est quam sibi Salomon uxorem acquisivit. Uxor enim praecipue est uni debita. Itaque omnes cupiunt tali se copula dignos videri, ut doleant aliquem sibi praeferri. Quis tanta solus potiatur pulchritudine? Soror autem quodam vel jure germanitatis, vel nomine plerisque sociatur. Et ideo verum amatorem suum integrum ab injuria reservat. 16. Unde videntes eam Aegyptii , qui non possent discernere, nec virtutis formam cognoscere, vulgari aestimantes judicio, induxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
natur ad carnales uoluptates: quibꝰ
infirma subicit᷑. fortior ñ tenet᷑ afflicta¬
tionibꝰ. Igitur forti uiro corone sunt.
inualido infirmitates. Inde ⁊ ille nõ
timebat ad flictationes: quibꝰ ꝓbare¬
tur merito qui dic̃. Nam ⁊ cũ uenisse¬
mꝰ in macedoniã. nullã requiẽ habu¬
it caro nr̃a s in om̃ibꝰ sumꝰ afflictati.
Foris pugne uitus timores. S uͭ des¬
cenderet in egiptum. fames coegit. Ex¬
oritur enĩ seua m̃tis fames. qñdo ap¬
petentia carnis huiꝰ exundat. ut ex¬
petat ea que saluti adu̾sa sũt. Redigt̃¬
enĩ nos in angustias corporis cũ alie¬
ni cupiditas in repit. luxuria suau̾ta¬
ti ẽ. cordis iactantia tẽptamur om̃s.
Inflectitur etiã sobriꝰ animꝰ descẽdit
in egiptum hoc ẽ inafflictionẽ corpo¬
ris. Sic tam̃ descendit ut qͣsi aduena
ad tempꝰ incolere: nõ qͣsi in cuiꝰ possi¬
dere uideat᷑. Iustꝰ enĩ dix̃. Aduena
sum int̾ra hac. Et alibi. Heu me qd̾

Expanded text:
natur ad carnales voluptates quibus natur ad carnales voluptates quibus infirma subjicitur, fortior non tenetur. Afflictationes igitur forti viro coronae sunt, invalido infirmitates sunt. Unde et ille non timebat afflictationes quibus probaretur merito, qui dicit: Nam et cum venissemus in Macedoniam, nullamque requiem habuit caro nostra: sed in omnibus sumus afflictati: foris pugnae, intus timores . 14. Sed ut descenderet in Aegyptum fames coegit . Exoritur enim saeva mentis fames, quando appetentia carnis hujus exundat, et exspectatae aquae saluti adversae sunt. Redigunt nos in angustias corporis, cum habendi cupiditas irrepit, luxuria suavitati est, cordi jactantia. Tentamur omnes. Inflectitur etiam sobrius animus, descendit in Aegyptum, hoc est in afflictionem corporis. Sic tamen descendit, ut quasi advena ad tempus incolere, non quasi civis possidere videatur. Justus enim dixit: Advena sum in terra hac . Et alibi: Heu me, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pecume. nullꝰ sũptꝰ luxurie . Itinam
in ħ deserto. eẽ. possim. destitutꝰ ab om̃i
incentiuo cupiditatũ. detelictꝰ ab om̃i
deliquẽdi studio. expoliatꝰ iactantie cu
more. S qr uel ds̃ nos tẽptari patit᷑ uel
tẽptator incursat. cũ sibi uidet᷑ in de ẜto
mẽs eẽ. qui ⁊ ab om̃i t̾renarũ uoluptatũ
appetentia in egiptũ impellit᷑. uͥ cõpun¬
gi possit. Stimulus enĩ m̃tis caronr̃a ẽ
⁊ passiones eiꝰ conpunctiones sunt nr̃e
Ipsa ẽ egiptus nr̃a. hoc ẽ caro nr̃a. ip̃a ẽ
ad flictio. In hanc descendit mẽs nra.
qñ cogitat que carnalia sũt. Tunc aũt
ascendit: qñ inusibilia desid̾at. Idõ
⁊ abraham dr̃ descendisse megiptum:
ut affligeretꝰ. Pacitur hoc mens nr̃a
Int̾dum separat se a corpore ⁊ se cernit:
ut singularit̾ agat. in in corporalibꝰ in¬
tendere. atq ad herere cupiens: int̾dũ
ꝓpt̾ colligationẽ anime ⁊ corporis. inqͥ¬

Expanded text:
pecuniae, nullus sumptus luxuriae. Utinam pecuniae, nullus sumptus luxuriae. Utinam in hoc deserto esse possim, destitutus ab omni incentivo cupiditatum, derelictus ab omni delinquendi studio, exspoliatus jactantia et tumore. Sed quia vel Deus nos tentari patitur, vel tentator incursat, cum sibi videtur in deserto mens esse quieta ab omni terrenarum voluptatum appetentia, in Aegyptum impellitur, ubi compungi possit. Stimulus enim mentis caro nostra est, et passiones ejus compunctiones sunt nostrae. Ipsa est Aegyptus nostra, hoc est, caro nostra, ipsa est afflictio. In hanc descendit mens nostra, quando cogitat quae carnalia sunt. Tunc autem ascendit, quando invisibilia desiderat. Ideo et Abraham dicitur descendisse in Aegyptum, ut affligeretur. Patitur hoc mens nostra, interdum separat se a copore, secernit ut singulariter agat, incorporalibus intendere atque 319 adhaerere cupiens. Interdum propter colligationem animae et corporis incli
Abbreviated transcription (Latin):
uida. Ex te enim exiet pͥnceps. qui regat¬
ppłm meũ. Non dixit contra bethleem:
s tab̃naculum ipsũ bethleem applłauit.
E cclia enĩ iustoꝵ est tab̾naculũ. Iam illa
que meret᷑ templii dĩ appellari eccłia. tũ¬
ditur sclarium curatũ fluctibꝰ: s non
subruitꝰ. Cedit᷑ s non labefactat᷑. Com¬
motiones fluctuũ. ⁊ in resurrectiones paᷤ¬
sionũ corporaliũ. facilis p̾mere ac mittig̃¬
re. Spectat alioꝵ naufragia. ipsa ĩmu¬
nis ⁊ exors ꝑiculi. Parata semꝑut illus¬
cescat sibi xp̃s: atq eiꝰ illuminatione.
iocunditatẽ ad quirat sibi. Sic̃ enĩ odi
pascuntur pͥmo diei lumine. ita etiam
Uisibilibꝰ enĩ solis radus: t̾re uaporan¬
tur. In uisibilibꝰ aũt radiis: cordis nr̃i
patent interiores. recessus. Iterũ ⁊ edi¬
ficauit aram: ⁊ inuocauit nom̃ dñi. ꝓ¬
⁊ demoratus ẽ in deẜtum. Tũc ꝓbatur
mens qñ in quodã deẜto ẽ: ubi nulla cu¬
piditatum lasciuia. nulla habundãtia

Expanded text:
Iuda. ex te enim exiet ppopulum meum . Non dixit contra Bethlehem, sed tabernaculum ipsum Bethlehem appellavit. Ecclesia enim justorum est tabernaculum. Jam illa quae meretur templum Dei appellari, vel Ecclesia tunditur saecularium curarum fluctibus, sed non subruitur: caeditur, sed non labefactatur, commotiones fluctuum et insurrectiones passionum corporalium facilis premere ac mitigare. Spectat aliorum naufragia, ipsa immunis et exsors periculi, parata semper ut illucescat sibi Christus, atque ejus illuminatione jucunditatem acquirat sibi. Sicut enim oculi pascuntur primo diei lumine: ita etiam Visibilis enim solis radiis terrae vaporantur: invisibiles autem radii cordis nostri penetrant interiores recessus. 12. Iterum aedificavit aram, et invocavit in et demoratus est in deserto . Tunc probatur mens, quando in quodam deserto est, ubi nulla cupiditatum lascivia, nulla abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ dm̃ dicunt. Ut etiã sticarũ domus
et stellarũ cursꝰ ferri adserunt ea qͤ t̾re¬
⁊ dõ stellas appellauerũt eo qd̾ eas dña¬
tum quendam here suꝑnũ credant.
qz quedam stellis ad t̾rena compassio
ẽ. Oportuit aũt eos estunare. qr qui
patitur. nõ iam imꝑatoriũ ius. nec dña¬
tũ quasi ds̃ possit habere in ea: quorũ
egressit compassione. cũ ipse sit etiam
mortalis ⁊ corruptibilis. Mundꝰ qmͣ¬
mens chaldaicis erroribꝰ inflectitur.
ñ uidet dĩ. quẽ in his querit que uidẽ¬
tur. ñ in is que nõ uident᷑. Que autẽ

Expanded text:
rem Deum dicunt, 317 et etiam sticarum domo, rem Deum dicunt, 317 et etiam sticarum domo, et stellarum cursu ferri asserunt ea quae terreet Deos stellas appellaverunt, eo quod eas dominatum quemdam habere supernum credant, quia quaedam stellis ad terrena compassio est. Oportuit autem eos aestimare, quia quod compatitur, non imperatorium jus nec dominatum, quasi Deus, possit habere in eis quorum aegrescit compassione; cum sit et ipse mortalis et corruptibilis. Mundus quomens quamdiu Chaldaicis erroribus inflectitur, non videt Deum, quem in his quaerit quae videntur, non in his quae non videntur: quae aute
Abbreviated transcription (Latin):
nichil suꝑfluum. Sichem enĩuł hu¬
merus. uł cerure significatur: quod ẽ
laboris ⁊ exertitationis iudicium. Uͫ
et iacob uir exercitatus. filio suo iosep
eam p̾cipuam dedit. Ego quia neq
sine dote nature exercitatio ipsa. ꝑ se
ꝑfẽctionẽ conferre põt: ⁊ nature gr̃a
conͣstituit᷑. si desit exertitatio. Est eĩ
ingeniosi ad miniculũ. diligentia.
Inducitur is uir. ad cuiꝰ imitationẽ
formetur ad nature grãm adiuncta
exercitatione. Ita fundatior ⁊ excel¬
sior factus. ut usq ad quercũ altam ꝑtrã¬
siret. Que arbor ut alta: ita etiã robus¬
ta inditio ẽ non facile animã scĩ abrabe
altitudinẽ diuine cognitionis eleuar¬
et. Deniq continuo apparuit illi ds.
Nusꝙͣ suꝑuis habes. qd̃ uusus. ess illi
ds̃. Inde liquet co referendũ. qr quã¬
diu caldeus fuit: hoc ẽ nõ solum in re¬
gione. s iam in opinione caldeoꝵ: non
poterat dm̃ uidere. quẽ intra mundum
querebat. Chaldei enĩ mundĩ: suꝑio¬

Expanded text:
em enim vel humerus, vel cervix significatur, quod est laboris et exercitationis indicium. Unde et Jacob vir exercitatus filio suo Joseph eam praecipuam dedit. Ergo quia neque sine dote naturae exercitatio ipsa per se perfectionem conferre potest, et naturae gratia destituitur, si desit exercitatio est enim ingeniosi adminiculum diligentia inducitur is vir ad cujus imitationem formaris, ad naturae gratiam adjuncta exercitatione, ita fundatior et excelsior factus, ut usque ad quercum altam pertransiret. Quae arbor ut alta, ita etiam robusta indicio est non facile animam sancti Abrahaltitudinem divinae cognitionis elevaret. 9. Denique continuo apparuit illi Deus . Nusquam superius habes quod visus esset illi Deus. Unde liquet eo referendum, quia quamdiu Chaldaeus fuit, hoc est, non solum in regione, sed etiam in opinione Chaldaeorum, non poterat Deum videre quem intra mundum quaerebat. Chaldaei enim mundum superio
Abbreviated transcription (Latin):
lis. et lib̾um faciet dõ: sensusq ad sob̾¬
etatẽ magis anmie decorqueat. ꝙͣ ad
corporis tenuilentiã. S quia inter ho¬
mines tantũ non potuit rectorẽ inue
cõmisic uiribꝰ quo corpꝰ euad̾et mor

Expanded text:
lis, et liberum societ Deo, sensusque ad sobrlis, et liberum societ Deo, sensusque ad sobrietatem animae magis detorqueat, quam ad corporis temulentiam? Sed quia inter homines tantum non potuit rectorem invencommisit viribus, quod corpus mor
Abbreviated transcription (Latin):
es. alicuiꝰ ẜmonis. uł m̃tis nr̃e cogita¬
tiones: qui si pastoras discipline ac
tenaces sunt ñ ꝑmittunt longiꝰ sen¬
suũ gregẽ uacari.⁊ mutilibꝰ ac noxi¬
is inherere pabulis s ꝓuido ductore
uocant. ⁊ frenos rationis admouent.
atq obsistũt renitentibꝰ. Maliãt
p̾ceptores. uł inutiles diceptationes
ꝑuitunt eos impetu suo ferri. ⁊ in pre¬
ruptũ. ac ꝑiculũ ruere.⁊ multa obte¬
rere. fructuosa de pasci: ut si qui sũt
in eadẽ anima uirtutis hurꝰ ce modi
fructus. cos qmꝙͣ dissipent. Hinc gͦ cogi¬
tationũ nr̃arum discordia: cũ caro rep
gem mec camnis repugnantẽ legi m̃tis
mee ⁊ captiuantẽ me in lege peccati qͦ
est iumembris meis. Sz dete hanc pu¬
gnam ipse in se nequibat. ⁊ idõ ad xp̃i
confugit dicẽs. In fẽlix ego homo quis
me libabit de corpore mortis huius.
Hoc est ne delectationi carnis adhere¬
am. Quis gͥ est his qui me soluat uincu¬

Expanded text:
es alicujus sermonis, vel mentis nostrae cogitaes alicujus sermonis, vel mentis nostrae cogitationes? Qui si pastoralis disciplinae gnari et tenaces sunt, non permittunt longius sensuum gregem vagari, et inutilibus aut noxiis inhaerere pabulis: sed provido ductore revocant, et frenos rationis admovent, atque obsistunt renitentibus. Mali autem praeceptores, vel inutilis disceptationis, permittunt eos impetu suo ferri, et in praeruptum ac periculum ruere, et culta obterere, fructuosa depasci; ut si qui sunt in eadem anima virtutum hujuscemodi fructus, eos quoque dissipent. Hinc ergo cogitationum nostrarum discordia. Cum caro repugem carnis meae repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quod est in membris meis . Sedare hanc pugnam ipse nequiverat, et ideo ad Christum confugit dicens: Infelix ego homo: quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Hoc est, ne delectationibus carnis adhaeream. Quis igitur est qui his me solvat vincu
Abbreviated transcription (Latin):
si fecunda sit opimis segetum fructibꝰ
abscond̾e pot spinas. Sin uͦ spine con¬
currant aristis. secandi nulla ẽ copia.
Qui igitur pastores sint: ⁊ quoꝵ ani¬
mantiũ: ⁊ que rixa int̾ pastores abra¬
he ⁊ int̾ pastores loth consid̾emꝰ. Pas¬
tores sunt magistri gregũ. uł diligẽtes
⁊ sobrii. uł nõ siuentes agroꝵ culta.
obteri pedis uestigio. atq aduri. uel.
pecꝰ suũ. qui herbosa ⁊ nõ fructuosa paᷤᷤ¬
cantur. s libe uagari ꝑuarios agri
fructꝰ sinant. Istoꝵ gͦ pastoꝵ solers cꝰ¬
todia necessaria ẽ ne forte adscribatur
diligentibꝰ qd̾ euertit negligentiũ
incuria. S quia nõ ẜmo de uisibili¬
bꝰ idõ cuiꝰ pecoris pastores sint: p̾us
consid̾emꝰ. Pastores hos definire pos¬
sumꝰ. Pastores inquit ium̃toꝵ. Iumẽ¬
ta aũt sensus corporis in rationabiles:
significari accipimꝰ. Qui sũt gͦ pastor¬
es sensuũ. nisi p̾ceptores. ⁊ quasi qui¬

Expanded text:
si fecunda sit opimis segetum fructibus, si fecunda sit opimis segetum fructibus, abscondere potest spinas: sin vero spinae concurrant aristis, secandi nulla est copia. 27. Qui igitur pastores sint , et quorum animantium, et quae rixa inter pastores Abrahae et inter pastores Lot consideremus. Pastores sunt magistri gregum, vel diligentes et sobrii, non sinentes agrorum culta obteri pedis vestigio, atque aduri sentipecus suum, quo herbosa et 324 non fructuosa pascatur, sed libere vagari per varios agri fructus sinant. Istorum ergo pastorum solers custodia necessaria est; ne forte ascribatur diligentibus, quod evertit negligentium incuria. Sed quia non sermo de visibilibus, ideo cujus pecoris pastores sint prius consideremus. Pastores hos definire possumus. Pastores, inquit, jumentorum . Jumenta autem sensus corporis irrationabiles significari accepimus. Qui sunt ergo pastores sensuum, nisi praeceptores, et quasi qui
Abbreviated transcription (Latin):
spacia. possunt satis eẽ discordibꝰ. Qui¬
etis ⁊ pacificis. ⁊iã angusta habundãt
dissonis moribꝰ etiã spaciosa artant᷑.
Et quia a puncipio dixi m̃tem hic for¬
mari hominis que a pͥncipio ꝑfecta fu¬
erat. S ꝑ increm̃ta ⁊ gradꝰ quosdã ꝓfi¬
ciebat id̾o ait. Non capit eost̾ra. hoc
est una anima. motꝰ diu̾sos nõ recipi¬
ebat: naturalit̾ sibi repugnantes. Po¬
test tam̃ fieri. ut int̾dũ non om̃ia in
uno eodẽq ꝑfecta sunt. P ofsint tam̃
aliqui sua uicia oꝑire: uł motus suos
temꝑare. si aut plura bona sint: quibꝰ
pauciora uicia opiat. aut repentinam
cõmotionẽ consilio maturiore inflec¬
cat. Uerum si exutraq parte plura cõ¬
currant: dissona ac repugnantia habi¬
tatio discrepantiũ uirtutũ ac passionũ:
in una anima soluat᷑ necesse ẽ. Figura¬
te gͦ aninã scd̾m philosophos terram
appellauit. Nam ⁊ salomon ait. Tã¬
quã agri cultura homo in prudes que

Expanded text:
spatia possunt satis esse discordibus: quispatia possunt satis esse discordibus: quietis et pacificis etiam angusta abundant: dissonis moribus etiam spatiosa arctantur. Et quia a principio dixi mentem hic formari hominis, quae a principio imperfecta fuerat, sed per incrementa et gradus quosdam proficit, ideo ait: Non capiebat eos terra: hoc est, una anima motus diversos non recipiebat naturaliter sibi repugnantes. Potest tamen fieri ut interdum non omnia in uno eodemque perfecta sint; possit tamen aliqua vitia sua operire, vel motus suos temperare: si aut plura bona sint quibus pauciora vitia operiat: aut repentinam commotionem consilio maturiore reflectat. Verum si ex utraque parte plura concurrant dissona ac repugnantia, habitatio discrepantium virtutum ac passionum in una anima solvatur necesse est. Figurate ergo animam secundum physiologos terram appellavit. Nam et Salomon ait: Tamquam agricultura homo imprudens ; quae
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur ⁊iã doctor monuisse. qua ra¬
tione sic scriptũ sit. Et loth qui ambu¬
labat cum abraham. Quasi eẽt alter
loch qui nõ ambulabat cum eo scd̾m ac
tionẽ. Ergo ut illi satisfaciamꝰ.⁊ a regu¬
la scripture ñ recedamꝰ: unã ꝑsonam
dicimꝰ. duo negotia. Qd̾ in uno eodẽ¬
q uiro. due res significent᷑. Num̾o u¬
nus ẽ nomine duplex. Dedinatio enĩ
dicitur loth: sic̃ habet latina int̾preta¬
Cum gͦ dedinaret malũ. hoc ẽ errorẽ
flagitiũ. crimen. iungebat᷑ patruo. Cs̃
declinaret bonũ. hoc est iustum. inno¬
centem. sc̃m religiosum sociabat᷑ fla¬
gicio. Denegͦ dixit ⁊ loth qui ambu¬
labat cũ abraham quia ad huc nõ ele¬
gerat sodomam. nõ habitabat cũ fla¬
gicioꝵ auctoribꝰ. Post ea enĩ habit᷑
re cepit in sodomis. Idõq quasi a se ip¬
so mutatus. uelut alt̾ accipiat᷑: nõ solũ
a iusto uiro: s a se ipso desciscens. De
niq quia studio iam deflecti ceꝑat a
patruo: nõ capiebat eos t̾ra. Nulla eĩ

Expanded text:
videtur etiam doctiores movisse; qua ratione sic scriptum sit: Et Lot qui ambulabat cum Abram ; quasi alter esset Lot qui non ambulabat cum eo, secundumtionem. Ergo ut illis satisfaciamus, et a regula Scripturae non recedamus, unam personam dicimus, duo negotia, quod in uno eodemque viro duae res significantur: numero unus est, officio duplex. Declinatio enim dicitur Lot, sicinaret malum, hoc est, errorem, flagitium, crimen, jungebatur patruo: cum declinaret bonum, hoc est, justum, innocentem, sanctum, religiosum, sociabatur flagitio. Bene ergo dixit: Et Lot qui ambulabat cum Abram; quia adhuc non elegerat Sodomam, non habitabat cum flagitiorum auctoribus. Postea enim coepit habitare in Sodomis. Ideoque quasi a seipso mutatus, velut alter accipitur; non solum a justo viro, sed a seipso desciscens. 26. Denique quia studio jam deflecti coeperat a patruo, Non capiebat eos terra . Nulla enim
Abbreviated transcription (Latin):
doris grãm ⁊ ꝓpositi constantiã com¬
motio. Si tẽpetur indignationis hor¬
rorem depoint ad sumit laudẽ uigo¬
ris. Qd si enĩ dare ñ põt. non exasꝑet.
in temꝑantiã. Dep̾hendit ardorem.¬
quã libidinis coniugio coherceat: ne¬
dii querit᷑ continẽtia. obrepat in pu¬
dicitia. Idõq bonꝰ magist̾. Dico inꝙͣ
ñ nuptis ⁊uiduis. Bonũ est illis si
sic maneant sic̃ ⁊ ogo. Qd̃ si se nõ cõ

Expanded text:
doris gratiam, et propositi constantiam. Comdoris gratiam, et propositi constantiam. Commotio si temperetur, indignationis horrorem deponit, assumit laudem vigoris. Quod si emendare non potest, non exasperet intemperantia. Deprehendit ardorem libidinis quam conjugio coerceat, nedum quaeritur continentia, obrepat impudicitia. Ideoque bonorum magister: Dico, inquit, non nuptis et viduis, bonum est illis si sic permaneant, si
Abbreviated transcription (Latin):
docentẽ qui resistunt: ne qñ det illis
ds̃ penitentiã ad cognoscẽdam uerita¬
tem. Tertiũ qͣꝙͣ illud ut discedamus
ab eis. cum quibꝰ nob̃ cõuenire non
potest. Habes additum cũ p̾cepit
ut loquatur que decet̃. sanã doctri¬
nã. dein ceps pugnas legis dedinet.
hoc ẽ primũ grãm seminet. deinde
nullũ litigando auertat. T̃ercium
ut hereticum hominẽ pꝯ unã cor¬
reptionẽ deuitet: qr subu̾sus ẽ qui
erꝰ modi est ⁊ delinquit cũ a semet¬
ipso dampnatꝰ. Quã argute suo
iudicio dampnatũ. nr̃e ultioni sub¬
trahit. quasi indignũ inquẽ uindi¬
cetur: dauid aũt euident̾ studiũ
uindicte amouet dicẽs. Si redididi
retribuentibus m̾mala. Ergo ⁊ mẽs
uiri sapientis. eiꝰdem anime uł lapsꝰ
uł in rationabiles motꝰ studet corri¬
gere: sibiq adiungere. Potest enim
fieri utq int̾dum displicẽt. em̃d̾etur
cũ gr̃a. effusio pat̾ionii si recedatur
habet libalitatem sine dispendio. Ue

Expanded text:
eos qui resistunt, ne quando Deus det illis poenitentiam ad cognoscendam veritatem . Ad tertium quoque illud, ut discedamus ab eis cum quibus nobis convenire non potest, habes additum, cum praecepit ut loquatur quae decent sanam doctrinam, deinde pugnas legis declinet, hoc est, primum gratiam seminet, deinde nullo litigando avertat: tertium est ut haereticum hominem post unam correptionem devitet; quia subversus est qui hujusmodi est, et delinquit, cum sit a semetipso damnatus . Quam argute suo judicio damnatum nostrae ultioni subtrahit, quasi indignum in quem vindicetur! David autem evidenter studium vindictae amovet dicens: Si reddidi retribuentibus mihi mala . 31. Ergo mens viri sapientis ejusdem animae vel lapsus, vel irrationabiles motus studet corrigere, sibique conjungere. Potest enim fieri ut quae interdum displicent, emendentur cum gratia. Effusio patrimonii si recidatur, habet liberalitatem sine dispendio. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m credentiũ. s etiã celestis gr̃e splẽ¬
dorem. ⁊ resurrectionẽ uite in morta¬
lis: soboli eccłe deferendam. Quid est
aũt qd̾ ait. ⁊ duxit eũ foras: tamqmͣ
foras educit᷑ ꝓpħ̾a. ut exeat fores cor¬
poris ⁊ angustias carnis oꝑientis sp̃s
onẽ uideat. O portet nos quoq exire
ex his diu̾soriis nr̃is ⁊ angustiis. mũda¬
re anime nr̃e locũ. ab om̃i inquinam̃¬
to ꝓhicere sordes maliuolentie. si uo¬

Expanded text:
m credentium, sed etiam coelestis gratiae splenm credentium, sed etiam coelestis gratiae splendorem, et resurrectionem vitae immortalis soboli Ecclesiae deferendam. Quid est autem quod ait: Eduxit eum foras ? Tamquam foras educitur propheta, ut exeat fores corporis, et angustias carnis operientis, aconem videat. Oportet nos quoque exire ex his diversorii nostri angustiis, mundare animae nostrae locum ab omni inquinamento, projicere sordes malevolentiae, si vo