comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ q̃ ꝓpt̃ dm̃ animã cuiꝰq̃ electi affici idẽ.
uel deo perũ suorũ mala considerat ueldũ
desideriũ a&erneuitae suspirat. Quat
iusuitae longinquitate. Necordatio
poenarũ futurarũ Denderiũ suꝑnae
qui non exuera cordis conpunetione siu
accusatores fiunt sed tam̃ adhuc ẽẽ. se
peccatores ad signant. Vt efficta humi¬
litate confessionis locũ inueniant sc̃itatis

Expanded text:
er Deum anima cujusque electi afficitur, id est vel dum operum suorum mala considerat vel dum ad desideria aeternae vitae suspirat. « Quajus vitae longinquitate, recordatio poenarum futurarum, et desiderium supernae qui ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt: sed tantum ad se esse peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis locum inveniant sanct
Abbreviated transcription (Latin):
uester in luctũ conuest& & gaudiũ
in merorẽ Salđ Nisus doloremis¬
cebitꝰ & extrema gaudiiluctus occupat
ruse bona conpunctio Marrabilegau¬
dium. in anima hominis Inima horu¬
nis q̃ in oratione conpungitur. ualde
psalmodie cum ꝑ intentionem cordisagitꝰ
phocomni potenti dño adcor iterparat᷑

Expanded text:
vester in luctum convertetur, et gaudium in moerorem . SALOMON. Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat rus est bona compunctio, et inenarrabile gaudium in anima hominis. Anima hominis quae in oratione compungitur, valde psalmodiae cum per intentionem cordis agitur, per hanc omnipotenti Domino ad cor iter paratur,
Abbreviated transcription (Latin):
teberis & laudab dnm̃ & gloriaberis. in
miserationib: illius: Origenis dix Sidi¬
ceris peccata tua prior. efaudiaet tedns̃
tã quam populũ scm̃: Augustinus dix̃.
Confessio hominum malorum initiũ. ẽ
operũbonorum: Qui confit&ꝰ peccata sua
& accusat se de peccatis sius cum dõ fac̃pac¬
tum : Cesto patrem erudientẽ : nesentiar
iudicempdniantẽ. Tempus confessio
re intempore opostuno &indie salutis
accipies caeleste hesaurã. Hie ronimꝰ dix̃
Nidiculũ ẽ debilitati & fracti cotius cor¬

Expanded text:
teberis, et laudabis Dominum, et gloriaberis in miserationibus illius . ORIGENES. Si dixeris peccata tua prior, exaudiet te Dominus tanquam populum suum. AUGUSTINUS. Confessio omnium malorum initium est omnium operum bonorum. Qui confitetur peccata sua, et accusat scelera sua, cum Deo facit pactum. Ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. Tempus confessionre in tempore opportuno, et in die salutis accipies coelestem thesaurum. HIERONYMUS. Ridiculum est, debilitato
Abbreviated transcription (Latin):
tate & uera oboe dientia ẽẽ non potest
nuitas patruidicit Corporalis labor.
dux ẽ. humilitas. Omnis enim labor
sinchu militate uanitas ẽ. Humilita s
nec ipsa ira scitꝰ nec alus irasciꝑmittit
Hus militas ẽ si quando peccaueritinte
frat̃tuus. antequamille paeniteat iiiͦ¬
sorfuit iħu. om̃s trahens adeum Ita
& humilitas. p̃cursor ẽ. caritatis. Et¬
quiñ hab& caritatem ꝑ d&uitam¬

Expanded text:
tate et vera obedientia esse non potest. tate et vera obedientia esse non potest. EX VITIS PATRUM. Corporalis labor dux est humilitatis. Omnis enim labor sine humilitate vanitas est. Humilitas nec ipsa irascitur, nec aliis irasci permittit. Humilitas est, si, quando peccaverit in te frater tuus, antequam ille poeniteat, infuit Jesu, omnes trahens ad eum, ita et humilitas praecursor est charitatis. Qui non habet charitatem, perdit
Abbreviated transcription (Latin):
deputat᷑ Sum mamonachi uistus ẽ humi
simꝰ &ultimus Humiliate utexalteris
Minimumte facomnib Nullite ƿ̃ponas
Nullite superiorem. deputes Aestimaom̃s
superiores ẽẽ .tͥ. Quã uirsũmͦsis. humi¬
litatemtene Esi humilitatẽ tenueris
glorio suseris Quanto enim humilior fue¬
ris. tanto te sequit altitudo gloriae . Des¬
cende . utascendas. Humilia reutexalteris
Veexalta tur humilieris Humilitas autem
ca sum nescit Humilitas lapsũ nonno urt¬
um quam lapsum passaẽ Qui enimsi
uus inoculistuis. ut sis magnꝰ inocũlis
tior. Posta quoq semꝑ uerecundia mn
uultu. derecordatione delicti Puluis
es & inpuluerẽ sede. Cinis es incine¬
remuiue In summahonore. summat
sithumilitas. Nonte extollathonor
tanto maiorẽ humilitaten ꝓspicuus
quanto magis digenitate p̃latus
aesarius dixit Numquam enimue¬
rahumilitas. & uera oboedientia sine
caritate. aut fuer̃. aut ẽẽ potueruN
Quia sicꝰignissinecalore. udsplendore¬
eiꝰ modi ñ ẽ .ita. & caritassine humili¬

Expanded text:
deputabitur. Summa monachi virtus est humilsimus et ultimus. Humilia te ut exalteris, minimum te fac omnibus, nulli te praeponas, nullum te superbiorem reputes. Aestima omnes superiores esse te. Quamvis summus cum sis, humilitatem tene: quia si humilitatem tenueris, gloriosus eris. Quantum enim humilior fueris, tantum te sequetur altitudo gloriae. Descende ut ascendas, humiliare ut exalteris, ne exaltatus humilieris. Humilicasum nescit, humilitas lapsum non novitnunquam lapsum passa est humivus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis tuos. Porta quoque semper verecundiam in vultu, de recordatione delicti. Pulvis es, et in pulvere sede. Cinis es, et in cinere vive. In summo honore, summa tibi sit humilitas. Non te extollat honor. Tanto majore humilitate eris perspicuus, quanto majore dignitate magisNunquam enim vera humilitas et vera obedientia sine charitate aut erunt, aut esse poterunt. Quia sicut ignis sine calore vel splendore non est, ita et charitas sine humili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdit: dolorem cordis aperit . &uistus
quod feru& in animo. facilerenstit.
Vulnera enimmentis aꝑta cito exultant.
clausanimis exulcerant: Conferno
donat Omnis spes: in confersione
consistit: In confersione locus miseri¬
cordiae est Qui peccatum ꝓditur.
citocuratur: Crimen aũ : tacendo
ampliatur Si pat& uitiũ fitex mas¬
nopurillum: Si lat&uitiũ. fit ex
minimomagnum: Silentia. culpa
crescit. Basilius dixit: Melior ẽ
eniminmalir factis pura confersio
quambonis operibus suꝑba glori¬
atio : In librolementis. dicit¬
acentibur non facile potest medella
VIIII. DEPAENITENTIA¬
ñ dic̃ in eugł.: Paenitentiã agite
adppinquabit enim regnũ cȩloꝵ¬

Expanded text:
prodit, dolorem cordis aperit, et virui prodit, dolorem cordis aperit, et virui quod servet in animo, facile resistit. Vulnera enim mentis aperta cito exsultant: clausa, nimis exulcerant. Confessioccati veniam donat. Omnis spes in confessione consistit, in confessione locus misericordiae. Peccatum proditum cito curatur. Crimen autem tacendo ampliatur. Si patet vitium, fit ex magno pusillum. Si latet vitium, fit ex minimo magnum. Silentio culpa crescit. BASILIUS. Melior enim est in malis factis pura confessio, quam in bonis operibus superba gloriatio. EX LIBRO CLEMENTIS. Tacentibus non facile potest medela oCAPUT IX. De poenitentia. CHRISTUS. Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃quem testem habebunt. ipsum
habebunt & ultorem: Ex eo unur¬
quisq iustur. eẽ incipit : ex quo sui
accusator extiterit Multi autem
cẽcontra sem&ipsos peccatores fatentꝰ
& sem& ipsos a peccato non subtrahunt.
Magna i amiustitiae pars. ẽ seipsum
nos sehomo quod prauus ẽ ut exeo
diuinae uistutir subdatur humilius.
ex quo suã infirmitatẽ agnoscit.
Bene s eiudicat iustus in hac uita ne
iudic&ur adõ damnatione ꝑ p&ua:
unc autẽ iudiciũ desequirq sumit.
quando ꝑdignam paenitentiam
sua praua facta condemnat: Dupli¬
cem haberedeb & fl&um in paeniten¬
tiã omnis peccator. siue quia per
neglegentiã bonumnon fec̃: seu quia
malum ꝑ audaciã ꝑp&rauit: Quod enĩ
o postuit non gersit: & geriit agere
quod non opostuit: Quaedam enim
iamiustitia ẽ postio. ẽ : Iniquitatẽ suã
homini abscondere. &insem& ipso de
peccatis ꝓpriis erubescere: Quiinla¬
tas sibi contumeli as. tranquillo animo

Expanded text:
Deum quem testem habent, ipsum Deum quem testem habent, ipsum habebunt ultorem. Ex eo unusquisque esse justus incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem e contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. 2. Magna jam justitiae pars est, seipsum nosse hominem, quod 209 pravus est, ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius, ex quo suam infirmitatem agnoscit. 3. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua pracem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit non gessit, et gessit quod agere non potuit. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem suam homini non abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo
Abbreviated transcription (Latin):
remedium cuius.ẽ uulnu soccultum
Creg̃dix̃. Non uult dr̃ ulcisci eiꝰ malitiã
qui confitẽre delicta ꝑsuad& Optat
dis solui confitentes. Nec ontumaces
punire cogat᷑: Tantumq: ẽhomo sarci¬
nis peccatoꝵ grauatus. quantum abo
r&egit quanto ampliur. silentiũ p̃mit
tantograuiorẽ dolore intrinsecus nu
Omnis quippe peccatordum culpam suã
intra conscientiã absconditintrin¬
secus lat& & in suis penerabilibur
occultat᷑. Peccatores dr̃ uid& & susti¬
nec resistenter tolerat & dãnat: Coti¬
die ꝑeuangeliũ clem̃t̃ uocat. Confes¬
sio nemnram̃ espuro cordẽ desiderat.
& cunctaq delinquimus relaxat Pec¬
catiuirus salubrit̃aperitꝰ in confessio¬
ne quod pestifere latebat inmente.
onfitendo peccata quid aliudagimus.
nisimalũ quod in nob̵ latebat aperimꝰ.
Peccator enim conuersus de peccatis in
fl&ibus i amiustur erse inchoat: cũ
coeperit accusare quod fec̃: Indorus .đ.
Qui peccata sua hominibus occultant.
& ꝑsem&ipsos confersi non fuerint:

Expanded text:
um. GREGORIUS. Non vult Deus ulcisci malitiam, qui confiteri delicta persuadet. Optat Deus dissolvi confitentes, ne contumaces punire cogatur. Tantumque erit homo sarcinis peccatorum gravatus, quantum a boinent, quanto amplius silentio premunt, tanto graviorem dolorem intrinsecus nutOmnis quippe peccator, dum culpam suam intra conscientiam abscondit, intrinsecus latet, et in suis penetralibus occultat. Peccatores Deus videt et sustinet; resistentes Deus tolerat et damnat: et quotidie per Evangelium clementer vocat. Confessionem nostram ex puro corde desiderat, et cuncta quae delinquimus, relaxat. Peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. onfitendo peccata, quid aliud agimus, nisi qui malum quod in nobis latebat, aperimus? Peccator enim conversus de peccatis in fletum, jam justus esse inchoat, cum coeperit accusare quae fecerit. ISIDORUS. Qui peccata sua hominibus occultant, et per semetipsos confessi non fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
in preceptis dĩ & inmandatis maxi¬
meassiduusesto. Alibi dicit Into¬
uitiment dm̃ eruntin ocuilis illius.
imordĩ .ẽ. non despicere hominem.
& potest inhonore & nonẽ maior
illo quitim& dm̃ Nihil melius.
quamtimordĩ.Itemdicit Omne
ex secramentum errorisodit ds̃ &
nonerita mabili timentib: eum.
eum & ipseagnoscitomnia o pera
ens in omnib: m&uit. & indiebus
delictorum adtendit ab inertia.
Consummatiotimorisdĩ sapientia. Quiti¬
m& dñm excipi& doc trinaeius Et qui¬

Expanded text:
is Dei, et in mandatis illius maxime assiduus esto. In totiment Deum, erunt in oculis illius. Timor Domini est, non despicere hominem et potens in honore, non est major illo qui timet Deum. Nihil melius quam timor Dei. Omne exsecramentum erroris odit Deus, et non amabile erit timentibus Deum. eum, et ipse agnoscit omnia opera ens in omnibus metuit, et in diebus electorum attendit ab inertia. Confirmatio timoris Dei sapientia. Qui timet Dominum, accipiet doctrinam ejus: et ju
Abbreviated transcription (Latin):
ncerrare : Bonorumdis cr&io ẽ ñodĩre ꝑsonar
sed culpas & recta ꝓfalsis nonsꝑnere sedp¬
bare: Quiinꝑfecti sunt. in dĩamore sepe
uitur separare disponunt sed pondere
uitiorum grauati. Pursus adeauitia q̃op¬
tant relinquere reuciluuntꝰ: Minꝰ quamint̃
duos dilectio eẽ. ñpotest: Multum in terra
dimersusẽ qui carnaliter hominem moritu¬
rum. plus diligit quamopost&. Dumrem
concupescimus temporalem. amit timꝰ uerã
dilectionem A mando enimdm̃ nr̃a in nob
mala ꝑ sequimur Diligendo autemꝓximũ.¬
& in quoꝓ dessepossimus festinam Ciprianꝰ¬
dix̃. Ds̃ inquid dilectio ẽ & quiman& indi¬
lectione. in dõman& & dr̃ineo Cum dõma
enim quamrepleuerit memoria dĩ maligno
in canondabitlocus Ef fremdix̃. Si quis
autem dilexerit dm̃ illius interra ñeritm epr
sed semꝑ superiora desiderat q̃ amat Indu¬

Expanded text:
errare. Bonorum discretio est, non odisse personas, sed culpas: et recta pro falsis non spernere, sed probare. Qui imperfecti sunt in Dei amore, saepe se a vitiis separare disponunt: sed pondere vitiorum aggravati, rursus ad ea vitia quae optant relinquere, revolvuntur. Minus quam inter duos dilectio Dei esse non potest. Multum in terra diversus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Dum rem amore concupiscimus temporalem, amittimus veram dilectionem. Amando enim Deum, nostra in nobis mala persequimur. Diligendo autem proximum, in quo prodesse possumus, festinamus. CYPRIANUS. Deus, inquit, dilectio est: qui manet in dilectium. Menti enim quam repleverit memoria Dei, maligno non dabitur locus. EPHRAEM. Si quis autem dilexerit Deum, illius in terra non erit mens: sed semper superiora desiderat quae amavi
Abbreviated transcription (Latin):
dicis sic mihi dimitte sicut & egodimisi
ꝓconlationib dicit Tantu menimremit¬
tit nobis quantum  nos remiserim
eis quin nob quacumq malignitateno¬
cuerint Ciprianꝰ dix̃. Quis quis enim
ille qui in eum peccauit dimittitignos¬
cendo peccatum sine dubio helemosrnã
facit UI DECoppunetone¬
uobis qm̃uos plorabitis & plan¬
getis. scłmautemgau debit
Vos tristeseritis. sed tristitia ũra in la&itia

Expanded text:
dicis: Sic mihi dimitte, sicut et ego dimisi. dicis: Sic mihi dimitte, sicut et ego dimisi. IN COLLATIONIBUS. Tantum enim remittitur nobis quantum nos remiserimus eis qui nobis quacunque malignitate nocuerunt. CYPRIANUS. Quisquis enim illi qui in eum peccavit dimittit ignoscendo peccatum, sine dubio eleemosynam facit. CAPUT VI. De compunctioneuobis quoniam uos plorabitis et plangetis, saeculum autem gaudebit: uos tristes eritis, sed tristitia uestra in laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
Iuomodo n xp̃enobnr̃a peccatadonauit.
sic&iamnos qui in nob peccant dimit¬
tamus Cregr̃. dix̃. Ille recte suid e¬
lictiueniã postulat. qui hoc qđ prius
in ipsodelin quit᷑ relaxat Dimitta¬
menim qđ deb& nob̵ ut dimit tatꝰ qđ
deb&ꝰ anob. Tunc quisq qđ rectep&it.
adepiscit᷑ cumei anim in p&itionem
nec inimiciodio fuscat᷑. Fundim ꝓad
uersa rio p̃cẽ .s. utinam corteneatamo¬
rem Cum diligendolucrum deini¬
micis facerepossum &iamipsi amici
sunt qui ꝑsequuntꝰ Neccuratantiqͥus
hostis ut terrenatollata nob. sedut ca¬
ritatẽ in nob feriat Isiđr .đ. Nonenun
possepeccata dimittiei qui in sepeccantioe¬
bita non dimittit Qqui fratrem sibitardi¬
usreconciliat dm̃sibi tardius placat
Cacsarius đ Qui eniminse peccanteele¬
menter indulserit nullum peccatiuesti¬
gium in illius animare manebitauas¬
tasiui dix̃ Si ergonondimittisimunã
quatibi factaẽ ñorationem ꝓtefacis sed
maledictionem suꝑte inducis. Siceñ

Expanded text:
isto nobis nostra peccata donavit, sic etiam nos iis qui in nos peccant, dimittamus. GREGORIUS. Ille recte sui delicti veniam postulat, qui hoc quod prius in ipso delinquitur, relaxat. Dimittamus enim quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Fundit os pro adversario precem, sed utinam cor teneat amorem. Cum diligendo lucrum de inimicis facere possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. Nec curat antiquus hostis ut terrena tollat a nobis, sed ut charitatem in nobis feriat. ISIDORUS. Non enim possunt peccata dimitti ei qui in se peccanti defraterna delicta. 7. Qui fratrem sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat. CAESARIUS. Qui enim in se peccanti clementer indulserit, nullum peccati vestigium in illius anima remanebit. ANASTASIUS. Si non dimittis injuriam quae tibi facta est, non orationem pro te facis, sed maledictionem super te inducis. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
litas quantũ inclinat᷑ adima. tantũ ꝓfi¬
cit inexcelsũ  anto enimnecesse ẽ. ut se
unusquisq: in humilitate dep̃mat. quan¬
rectꝰiamnonerit. si humili tate carue¬
rit Qui enimhumilis fuerit. exaltabi¬
tꝰ᷑ ingloria. Magna ẽ istur humilita
tir quiex desideriolocaultima tenentes
semꝑultima humilitatemo in alto non se¬
subleuant. Et caelestirregnipurpu¬
dirigitꝰ. Incunctisse despicit. qui insu¬
isoculir ẽe schumilem ꝓfit& Quaelib&
ad sint operanulla r̃ nisi ex humilitate
condiantur Tanto ergo e ẽhumilior¬
gatiorem ẽẽ conspicit in reddendapit¬
oneꝰ Eamquippe quamñ inuenithu¬
milem ueritas fugit mentem Illiceos
a soste humilium iudexseparat. quise
hic insuꝑbi ae cornib: exaltant Humi¬
ler sedonum accipiunt quoda secorda
suꝑbientium repellunt Basilius dix̃
Numilislice habituuilissimussit gloriosustꝰ¬
menẽ uistutib Suꝑb autem. & sidecorus ui¬

Expanded text:
litas quantum inclinatur ad ima, tantum profilitas quantum inclinatur ad ima, tantum proficit in excelsa. Tantum enim necesse est ut se unusquisque in humilitate deprimat, quanrecta non erunt, si humilitate caruerint. Qui enim humilis fuerit, exaltabitur in gloria. Magna virtus humilium est: qui ex desiderio loca ultima tenentes si per humilitatem in altum non sublevant coelestis regni purpur. In cunctis se despicit, qui in suis oculis esse humilem profitetur. Quaelibet adsint, nulla opera sunt nisi humilitate condianturgatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Eam quippe, quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Humiles donum accipiunt, quo a se corda superbientium repellunt. BASILIUS. Humilis licet habitu vilissimus sit, gloriosus tamen est virtutibus. Superbus autem etsi decorus vi
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio obtenemꝰ Oratio in p̃senttaai¬
tũ iuat quꝓremedio peccatoꝵ effunditur
Psalmorũ aũdecantatio ꝑp&uađilaudẽ
demonstrat: & gloriam sempit̃nam:
adorationẽ sesubdat. ꝑfrequenrora¬
tio uitioꝵ. inpugnationẽ extinguit.
amꝑ seuerant̃ intende reo post& ani¬
mũ nrm̃ orando atq̃ pulsando q̃ usq̃
in postunas desideriorum carnaliũ
suggestioner q̃ nrĩs obstrepunt sen¬
sib fostissima intentione superemis
Dũ enim oramus ad memoriãculpãm re¬
ducimꝰ. Cũdõ ad sistimꝰ gemere & flere
debemꝰ reminiscentes quã grauiꝰ sint sce
donullis terrenis curisaut errorib inpe¬
ditꝰ Purgandur ẽ itat̃ primũ animꝰ at¬
q. ad temporaliũ rerum cogitationũ
segregandus ut pura m̃tis acie ad contẽ
p&rare diuinã misericordiã credimur.
quando supplicia affectuadsistimus cũ
oramus: Tunc aũ magis diabolus cogita¬
tiones curarum saeculariũ humanis
illius cuius adhucdolor in mente uel
odiũ. man& in pectore : Corenim cum

Expanded text:
sine dubio obtinemus. Oratio in praesenti tantum vita pro remedio peccatorum effunditur, psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demonstrat, et gloriam sempiternam. subdat. Quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tamen perseveranter intendere oportet animum nostrum orando atque psallendo, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus. Dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus. Cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sint sceldo nullis terrenis curis aut erroribus impeditur. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, ut pura acies cordis petrari divinam misericordiam credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. Cor enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
cuma dima pximor simistricorditor
inclinat Et quoe benigniter descendit
adinfima : ualentii recuirit ad summa¬
libi dicit Uircus ergonencorationis e
cel sutudo ciritatis Iudic: Lata quippec
caritas. quia inimicorum dilectionẽ capit¬
psedicit Pratnamala caritas longani¬
miter portat: Carita sautemueraẽ.
& amiguin dilogereio dm̃. & immicũdili¬
Sereꝓpt̃ dm̃. Quis q uis caritatem ñ hab&
omnebonumamit tit qđ hab&: Vires quas
inperitia denegat. caritas subministrati
Perumq caritas quib damoccupatiõnib
ppedĩta. & integra flagrat incorde : & ta¬
men non monstrat inopere. Quia & sol
cum nub& egit᷑ ñ uid& interra & tamen
ard& incaclos. sic eẽ occupata caritas sol&¬

Expanded text:
cum ad ima proximorum se misericorditer inclinat: et cum benigne descendit ad infima, valenter recurrit ad summa. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis Lata quippe est charitas, quae inimicorum dilectione capitur. Fraterna mala charitas longanimiter portat. Charitas autem vera est, et amicum diligere in Deum, et inimicum diligere propter Deum. Quisquis charitatem non habet, omne bonum amittit quod habet. Vires, quas imperitia denegat, charitas subministrat. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et integra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere. Quia sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo: sic esse occupata charitas sol
Abbreviated transcription (Latin):
nabocdientiam r& enentes nibilde
confidamus Talia enii sunt. sinccarita¬
te ieiuna : qualirsincoleo lucerna Nibil
conficimꝰ s intranos carita temñ haberre
tureligionis p̃sũmere & confideredebemꝰ
Effrem dix̃. Caritas colũmna. & firma¬

Expanded text:
obedientiam retinentes, nihil de confidamus. Talia enim sunt sine charitate jejunia, qualis sine oleo lucerna. Nihil conficimus, si intra nos charitatem non habemus. tu religionis praesumere et confidere non debemus. EPHRAEM. Charitas columna et firma
Abbreviated transcription (Latin):
riãs iuneit Indorur dixit: Quamuis nnulla
fide at qi oeribi sc̃is uidcant᷑ cẽ. participer
tamen qui a priuantur ad caritatepo fra¬
terne dilectionis nullum habent incre¬
p̃mium caritate pensat᷑ Carita senim
uistutum omnium obten& principatũ¬
terum dicit: Tenendat̃ cum sc̃is uiris
unitas caritatis: Et quantos cunus quis¬
q: subtrahit mundom tant& necerse ẽ.
ut sc̃ad soci&bonorum consostio. Itemdic̃¬
Caritas in dilectione dĩ. & ꝑximi constat:
Seruat autemin se dilecitionem dĩ . qui
dicit: Qui a fraterna soci&ãte se cer¬

Expanded text:
r jungit. ISIDORUS. Quamvis nonnulli fide atque operibus sanctis videantur esse participes, tamen quia privantur charitate fraternae dilectionis, nullum habent increpraemium charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Tenenda cum sanctis viris unitas charitatis: et quanto se unusquisque subtrahit mundo, tanto necesse est ut se associet bonorum consortio. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui ximi. Qui a fraterna societate secer
Abbreviated transcription (Latin):
tas contumeliac pacientia supera. Sagit¬
tas contumliae. pacientiae clypeo franges
tum Magna ẽ uistus. sinonledas aquo
eereparcar. Ci prianꝰ dix̃ Pacifico senimꝰ&
concordes dr̃ indomosua habitare facit
Vt quifi ludĩ ẽ coepimus indipa cemancam̃
Et quib sp̃sunus ẽ. unus sit animꝰ & sensus
Sacrificium do magisẽ paxnr̃o & frabiua
concordia : Qui pacem xp̃i & concordiam
dolorum & passionum coronaninpccruo
uendonesciat aeqũ animit̃ alienamalato¬

Expanded text:
tas contumeliae patientiae tas contumeliae patientiae tas contumeliae patientiae clypeo frange. tum. Magna est virtus, si non laedas a quo cere, parcas. CYPRIANUS. Pacificos enim et concordes Deus in domo sua habitare praecepit. Ut qui filii Dei esse coepimus, in Dei pace maneamus: et quibus spiritus unus est, unus sit animus et sensus. Sacrificium Deo majus est pax vera et fraterna concordia. Qui pacem Christi et concordiam dolorum et passionum coronam, nisi prvendo nescit aequanimiter aliena mala to
Abbreviated transcription (Latin):
in nacder oenimeffugat discordiannti¬
uidia autẽ copulat eas Si c̃ paxseer& añtis
inluminat. Itainuidix occulta cordis obeecat:
Nomo pacificur. securampossid& mentem :
puidus autem: intribulationeẽ semꝑ
ilis icupir pacientiam habere monco pinent
teipsum : ut ad manda tadiuina excites mentẽ
tuami ab in dantia la&itiae pacificus hom o
dinoscit: & exuultumã rcido furore plenꝰ
inuidus demonstrat᷑: Uirb enignus. &iã¬
lia sarbitratꝰ : Qui enimam plectit᷑ pacẽ
quistibi intuleritmala. neuelirascarir sid
dole potius peo qr dĩ illi irascit᷑ Isi đr dic̃
tolorando aduersa  Qui enimbonamun
poena succumbit: Pacienter abu noferen¬
dumẽ qđ multis accedit tolerabile: Poena
huiusuitae brcuisẽ : Et qui ad fligit. & qui
adfligit᷑ mortalis ẽ : Maloꝵ prauitas ñ te
oceidit sed erudit: Hab&opacientiam
inaduersis. & prumptius esto ad suscipien¬
dam qua ferendã molestiã : Conturdeli¬
asderahentium pacientiasi a Sagio¬

Expanded text:
 Pax enim effugat discordias, invidia autem copulat eas. Sicut pax secreta mentis illuminat, ita invidia occulta cordis obcaecat: homo autem pacificus securam possidet mentem. At invidus in tribulatione est semper. Fili, si cupis patientiam habere, moneo primum teipsum ut ad mandata divina excites mentem tuam. Ex abundantia laetitiae pacificus homo dignoscitur, et ex vultu marcido et furore pleno invidus demonstratur. Vir benignus etiamliam arbitratur. Qui enim amplectitur pacem uiescere. Si quis tibi intulerit mala, ne irascaris; sed dole potius pro eo, quia Deus illi irascitur. ISIDORUS. tolerando adversa. Qui enim bona mundi poenae succumbit. Patienter ab uno ferendum est, quod multis accidit tolerabile. Poena hujus mundi brevis est: et qui affligit, et qui affligitur, mortalis est. Malorum perversitas non te occidit, sed erudit. Habeto patientiam in adversis: et promptior esto ad suscipienda, quam ad ferenda molesta. Contumelias detrahentium patientia superat. Sagit
Abbreviated transcription (Latin):
rami arboris exunara dicepotunt. sic atce¬
reuistutes ex uta caritate generant
Nechab& aliquidramus uiriditatis boni
operis quin mane in radĩce caritatis
Vleueram caritatem habe qui e a micudili¬
gitindõ & inimicumꝓpẽdĩ. Prganeuo
sinon habeam cartaitemaIuachisomnib
mandatis di arcematq principatum tene¬
libidicit Caritasẽ dilectiõdĩ & pximia
in totocorde & intoramente. Et q̃ eumq
uolumus ut faciant nõb homi nerbona.
dnos faciamus illis : Haccõ enimlex&
&abundabit Quia quis quir caritatem habes
giamdona alia ꝑcipit Quis quis caritatẽ.
non hab& &iamoonaquae ꝓcepisse uide

Expanded text:
rami arboris ex una radice procedunt, sic caeterae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid ramus viriditatis boni operis, qui non permanet in radice charitatis. Ille vero charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligsi non habemus charitatem, quae in his omnibus mandatis Dei, arcem atque principatum tenet. Charitas est dilecin toto corde, et in tota mente: ut quaecunque volumus ut faciant nobis homines bona, ita et nos faciamus illis. Haec est enim lex et abundabit: quia quisque qui charitatem habet, etiam dona percipit alia. Quisquis charitatem non habet, etiam dona quae percepisse
Abbreviated transcription (Latin):
riũ ẽ. Est amicus. solo nomine amicus.
Non obliuis cari amico tuo inanimo tuo & non
in memores illius in operib:tuis. Quitim& d̃m¬
aeque habebit amicitiã bonam qm̃ secundum
ilum . erit amicitia illius. Secundum uistu¬
tẽ tuã caue.te aꝓximotuo. &cũ sapientib¬
& prũdentib: tracta. Non credas in imicotuo
in a&num sicut enim aeram̃ tum eruginauit
malitia illius. In labiis suis indulcatꝰ inimicus.
& incordesuo insidiatꝰ ut subuestat te. infouea.
noculis suis lacrimatur inimicus. & quasi adia

Expanded text:
rium est . Est amicus solo nomine amicus . rium est . Est amicus solo nomine amicus . Non obliviscaris amici tui in animo tuo, et non immemor sis illius in operibus tuis . Qui timet Dominum, habebit amicitiam bonam: quoniam secundum illum erit amicitia illius . Secundum virtutem tuam cave te a proximo tuo, et cum sapientibus tracta . Non credas inimico tuo in aeternum . Sicut enim aeramentum aeruginabit malitia illius . In labiis suis indulcat inimicus, et in corde suo insidiatur, ut subvertat te in foveam . In oculis tuis lacryma
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ abs conditꝰ in malis inimicus. Amico &
inimico noli e narrare sensum tuum
Etsiẽ tibi delictum noli denudari. Rudi&
enimte & custodi&te & quasi defendens
peccatum odi&te. Rudisti uerbum aduer¬
sus ꝓximũ tuum. Commoriatur inte fidens
qm̃ nontedisrumpit. Corripe amicum. nefor¬
te ñ intellexit. & dicat ñ feci. Aut sifecerit. ñ e
iterũ addat facere. Quiconuitiat amicũ. dis¬
soluit amititiã Ndamicum &iam si ꝑduxe¬
ris gladium ñ dis peres. & si humiliauerit se
contrate & a faci&ua abs conditse. unianimẽ
habebis amicitiã bonam Amicus si a peruerit
fundar. a facie illius ñ meabs condam . & si mala
mihi obuenerint ꝑ illum sustenebo Beatus¬
quiinuenit amicum uerum. Qui denudat
arcanam amici ꝑditfidem & non inueni&
amicum ad animã suã denũdare aũ. amici
mrsteria. dis peratio ẽ. animae. Cum amico
tuo confirma uerbum & fidelit̃ agecum illo.
& inomnitem pore. ñ uenies. quã tibi necessa¬

Expanded text:
et non absconditur in malis inimicus . Amico et et non absconditur in malis inimicus . Amico et inimico noli narrare sensum tuum, et si est tibi delictum, noli nudare: audiet enim te, et custodiet te; et quasi defendens peccatum, odiet te . Audisti verbum adversus proximum tuum, commoriatur in te, fidens quoniam non te disrumpet . Corripe amicum, ne forte non intelligat te, et dicat: Non feci: aut si fecit, ne iterum addat facere. Qui conviciatur amico, is dissolvit amicitiam . Ad amicum etiam si produxeris gladium, non desperes: est enim recoram te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam . Amicus si apparuerit fundar, a facie illius non me abscondam: et si mala mihi evenerint, per illum sustinebo. » Ququi invenit amicum verum . Qui denudat arcana amici, perdit fidem, et non inveniet amicum ad animam suam . Denudare autem amici mysteria, desperatio est animae . Cum amico tuo confirma verbum, et fideliter age cum illo, et omni tempore invenies quod tibi necessa
Abbreviated transcription (Latin):
Quimit tit lanceas & sagittas in mortẽ. sic
uis qui fraudulenter noc& amico suo
Noli fieri ꝓamico inimicus ꝓximo. hie s̃ fit
sir̃ dix̃. Uerbũ dulce multiplicat ami¬
ctis. & mitigatinimi cos Si possides ami
cum. Intẽptatione posside eũ & non facile
credas illi. Est enim amicus secundum¬
tempus suum & ñ ꝑmanebit in die tribula¬
in die necessitatis. Ami cus siꝑmanserit fie¬
tus erit tibi quasi coae qualis. & in domesticis
tuis fidelit̃ agit. Ab amicistuis ad tende
& ab inimicistuis separare. Amicus fidelis
ꝓtectio fortis qui autẽ inuenitillũ inue¬
nit thesaurum. Amico fideli nulla ẽ con¬
pasctio Amicus fidelis medicam̃tũ uitae
& in mostalitatis : Quim&uunt dñm inueni¬
unt amicum fidelem Nedelinquas amicũ
antiquum nouus enĩ. ñ erit similis illi.
Vinũ nouum. amicus nouus. u&erescat. & cũ
suauitates bibes illud Non omnẽ hominẽ
inducas indomũ tuã. Multae enim sunt in¬
sidiae dolosi. Non agnoscttꝰ in bonis amicus

Expanded text:
qui mittit lanceas et sagittas in mortem, sic vir qui fraudulenter nocet amico suo . Noli fieri pro amico inimicus proximo . JESUS SIRACH. Verbum dulce multiplicat amicos, et mitigat inimicos . Si possidcum, in tentatione posside eum; et non facile credas illi temetipsum. Est enim amicus secundumtempus suum, et non permanebit in die tribulain die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis, et in domesticis tuis fiducialiet ab inimicis tuis separare. Amicus fidelis, protectio fortis . Qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio . Amicus fidelis medicamentum vitae est et immortalitatis . Qui metuunt Dominum, inveniunt amicum fidelem . Non derelinquas amicum antiquum: novus enim non erit similis illi . Vinum novum amicus novus: si veterascit, cum suavitate bibes illud . Non omnem hominem inducas in domum tuam . Multae enim sunt insidiae diaboli dolosi . Non agnoscitur in bonis amicus,
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ hoc aũ opus dissolu&ur : si uero
Consilium custodi&te . & prudentia serua¬
bitte. Custodilegẽ atq consilium. &erit
uita ȩ anima &uae & grictia faucib: tuis :
Via stulti recta in oculis eius. qui aũ sapiens
est. audit consilia: Qui aũ in iunt pacis con¬
silia
seq tur eos gaudium: Qui autem agunt cunc

Expanded text:
ur . Si vero Consilium custodiet te, et prudentia servabit te . Custodi legem atque judicium, et erit vita animae tuae, gloria faucibus tuis . Via stulti recta in oculis ejus . Qui autem sapiens est, audit consilia . Qui ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. Qui autem agunt cunc
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc quisq: magis fit affectus diuinae iustito
contrarius. cum despicit amicum aliqua adue¬
sitate ꝑcussum. Cum enim aduersa ꝓcedũt
amicus fraudelentus. d&egitur. statimq des¬
picit quẽ sediligere simulauit. Amicitiacef¬
nulla .ui. excluditꝰ nullo tempore obolitur
Ubi cũq se uesterit temp̃. illi firmis simae
Pari sunt amici quiusq ad finẽ existant tari
Quos enim aliqui conglutinatos a caritate ha¬
buerunt. pꝰ quã ad culmen honoris uenerin
amicos habere despiciunt. Illauera ẽ. amio
solam beni uolentiã. Scilic& ut gratis
am&. amati. Plerumq: amicitia ex neces¬
sitate uelindigentia nascitꝰ ut sit ꝑquẽ
p&it Nam illa ex inopia breuis & fugata
cum fidelem ꝑdiderit. tuncsentit quod boni
habuerit pꝰquã habere dẽsierit. Melius ẽ
inimicitiis hominũ infidelium subire ꝑ pe¬
tuas. quã dõ offensis amicitis noxiur ꝓuo¬
care : Si ceciderit in imicustuus. noligratu¬

Expanded text:
Tunc quisque magis fit pietati divinaeque justitiae Tunc quisque magis fit pietati divinaeque justitiae contrarius, cum despicit amicum aliqua adversitate percussum. Unde enim adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quenulla vi excluditur, nullo tempore aboletur: ubicunque se verterit tempus, illa firmissima est. Rari sunt amici, qui usque ad finem existant chari. Quos enim aliqui conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, amicos habere despiciunt. Illa vera amicitiasolam benevolentiam, scilicet, ut gratis amet amantem. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per petit. Nam illa ex inopia brevis et fucata, cum fidelem perdiderit, tunc sentit quid boni habuerit, postquam habere desierit. Melius est inimicitias hominum infidelium subire perpetuas, quam Dei offensam amicitiis noxiis provocare. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratu
Abbreviated transcription (Latin):
bit . & multa susurrans conmutauit uultũ suũ
noculistuis lacrimatꝰ inimicus & si inuenerit
tẽpus. ñ saciabitꝰ sanguinẽ. Suncurrerint
tibi mala inuenies inimicũ tuũ illic priorem
Peccator turbabit amicos. & in medio pacem
habentium inmittit inimicitiam. Non statu¬
as inimicum peneste nec sedeat addexteratuã
dratua. Nug̃s .d. Maliuolus uero animus con¬
triftatꝰ si eius inimicus cõmotus euaserit poenã
Hier̃ .d. In amicis enim ñ res quaerit. sed uolun¬
tas Sc̃s amor in paciens ñ habeb. ꝑ alsus ru¬
mor cito obp̃mitꝰ. Quos caritas iungit. terra¬
rum longitudo non separat. Cregs. dixit.
unc enim ueracit᷑ fideles sumus
si quod uerbis ꝓmittimus operib: adimplemus.
Quieni inimico gladio ñ ƿotest ꝑ sequi ꝑ sequitur
orationẽ. Isidor dix̃. Tuncuere amicus amatꝰ.
amicum amat ꝓsemagis illum non ꝓdõ amat
Saepe ꝑsimulationẽ amicitiã collegitꝰ ut qui ñ
potuit aꝑte decipere. decipiat fraudulenter

Expanded text:
tabit vultum suum. In oculis tuis lacrymatur inimicus, et si invenerit tempus, non satiabitur sanguine . Si incurrerint tibi mala, invenies illic inimicum tuum priorem . Peccator turbabit amicum, et in medio pacem habentium immittit inimicitiam . Non statuas inimicTINUS. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correptus evaserit. HIERONYMUS. In amicis enim non res quaeritur, sed voluntas. Sanctus amor impatientiam non habet, falsus amor cito opprimitur. Quos charitas jungit, terrarum longitudo non separat. GREGORIUS. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus, opere adimplemus. Qui enim inimicum gladio non potest persequi, persequatur oratione. ISIDORUS. Tunc vere amicus amatur,amicum amat, pro se magis illum, non pro Deo amat. Saepe per simulationem amicitia colligitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter.
Abbreviated transcription (Latin):
facite pedib ur̃is ut non claudicans err& ma¬
gis aũsan&ur. Sał .dꝰ. Nedelecteris semitis
impioꝵ nectibi placeat maloꝵuia Iustorum au
semitae quasi lux splendens. ꝓcedit &creseit
usq ad ꝑfectam diem Uia impioꝵ tenebrosa
nesciunt ubi corruunt. Oculitui rectauide¬
ant & palpebra &uae ꝓcedant gressus tuos
Dirige semitam pedib: tuis & õms uia&uae
stabilientur. Aueste pedemtuũ amalo Vias
enim quae adextris sunt nouit dñs Respĩ¬
citdñs uias hominum &om̃s gressus suos
considerat. It̃ aũ impioꝵ. decipi& eos. Uir
prũdens dirigit gressus. Conplacuerint
Audace non eas inuia ne foste grau& mala
suainte. Inuiaruinae ñeas & ñoffendaes
in lapides. Origeñ .d. Melius. ẽ. enim ꝑfec¬
tauitã quaerenti initinere mori. quã neꝓ
ficis ciquidem ad ꝑfectioñ querendam:
Greg̃i d Stultus uiator .ẽ. qui initinere amoe¬
na prata conspiciens obliuis citꝰ iter quam
tendebat In offenso pedeit̃ nr̃ magitur

Expanded text:
 erret, magis autem sanetur . SALOMON. Non delecteris semitis impiorum, nec tibi placeant viae malorum . Justorum autem semitae, quasi lux splendens, procedunt et crescunt usque ad perfectum diem . Via impiorum tenebrosa, nesciunt ubi corruunt . Oculi tui recta videant, et palpebrae tuae praecedant gressus tuos Dirige semitam pedibus tuis, et omnes viae tuae stabilientur . Averte pedem tuum a malo: vias enim quae a dextris sunt, novit Dominus . Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus illius considerat . Iter autem impiorum decipiet eos . Vir prudens diriget gressus . Dum placuerint audace non eas in via, ne forte gravet mala sua in te . In via ruinae non eas, et non offendas in lapides . ORIGENES. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam nec proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. GREGORIUS. Stultus viator est qui, in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur quo tendebat. Inoffenso pede iter nostrum agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nimium potens. qui seruire non cogitur
contra seruum tuum.
deconsortio Bopo Es mal.o¬
sub trahatis uos. ab omni fratriambulane
inordinate. Discedat ab iniquitate omnis
Iustũ igitꝰ & ualdeiustum ẽ separa recum
qui saluare uult ab eo qui non uult Sał x
Filimi site lactauerint peccatores. non a¬
qui escas eis. ne aemuleris hominẽ in iustũ
nec imiteris uias eius. Hies̃ fił sirach. d̾¬
Discede ab iniquo & deficient mala abste

Expanded text:
Nimium potens est qui servire non cogitur.Nimium potens est qui servire non cogitur.contra servum tuum. De consortio bonorum et malosubtrahatis vos ab omni fratre ambulante inordinate . Discedant ab iniquitate omnes Justum igitur et valde justum est separare eum qui salvari vult ab eo qui non vult. SALOMON. Fili mi, si te lactaverint peccatores, non acquiescas eis . Ne aemuleris hominem injustum, nec imiteris vias ejus . JESUS SIRACH. Discede ab iniquo, et deficient mala ab
Abbreviated transcription (Latin):
Unus quisq qđ cumq fecerit bonum.
hocricipi& ad dñm siue seruus siue liberꝰ.
Sal .x. Seruus sensatus dominabitur filiis
stultis &int fr̃s hereditatẽ diuide
Quidilicate apueritia nutrit seruũ suũ
Nonledas seruum operantẽ in ueritater
oñ defraudes seruum sensatum neq inope
derelinquas illum. Seruo sensato liberi
seruiunt Inscius ñ honorabitur.
Cibaria & uirga & onus asino Panis. & dis¬
ciplina & opus seruo Iugumꝰ &lorum
curuant ceruicem duram. & seruum in¬
dinant operationes assidude. Seruo¬
maliuolo tortura & cõpedes mitte illũ
in operatione neuac&. Si. ẽ. tibi seruus
fidelis. sit tibi quasi animatua. quasi fratrẽ
sic eũ tracta. Si leseris seruum in iuste
infuga conuestitꝰ. Iaxamanus seruo
& quaerit libertatẽ. Melior ẽ sub iecta
seruitus quã elatalibertas. In opere cons¬
titue seruum sic ep̃i condec& illi. Hieroñ
Quid magis potest p̃stare seruo. quam. ẽẽ.
cum domino. Satis diues . ẽ. qui panẽ. ñ indi

Expanded text:
Unusquisque quodcunque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino, sive servus, sive liber . SALOMON. Servus sensatus dominabitur filiis stultis, et inter fratres haereditatem dividet . Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, Non laedas servum operantem in veritaon defraudes servum tuum sensatum, neque inopem derelinquas illum . Servo sensato liberi serviunt, et inscius non honorabitur . Cibaria et virga, et onus asino: panis et disciplina, curuant collum durum, et seruum inclinant operationes assiduę malevolo tortura et compedes, mitte illum in operationem, ne vacet . Si tibi est servus fidelis, sit tibi quasi anima tua, et quasi fratrem sic eum tracta . Si laeseris servum injuste, in fugam convertetur . Laxa manus servo, et quaeret libertatem . Melior est subjecta servitus quam elata libertas . In opere constitue servum tuum, sic enim condecet illum . HIERONYMUS. Quid majus potest praestari servo quam esse cum domino? Satis dives est qui pane non indiget.
Abbreviated transcription (Latin):
Quienim scõ uiro adher&. ex eius assidu&ate
usu loquutionis exemplo operis accipit ac
cendatur in amore ueritatis. qui alios ad ini¬
qui tatẽ suadendum ꝑtrachunt in sem& ip¬
sis ministerium daemonum ad iniquitatem
suscipiunt quã uis ꝑnaturam daemones
non sint Sc̃a enim ecclesia in carnalib: am¬
pla ẽ inspiritalib: angusta Neq enim ual¬
de laũdabileẽ bonumi ẽe cũbonis sed bonũ ẽẽ
cũmalis Siclit enim grauioris culpa.ẽ. inter
bonos bonũ ñ eẽ itamen sae ẽ. p̃conii bonum
&iam in t̃malos bonum extitisse. Isidoꝵ
Sicut obͭ andum ẽ ut boni pacẽ habeant in
uicom sicoptandum ẽ. ut mali inuicem sint
discorder Hi qui suꝑnam patriã desiderant.
ñ solum maloꝵ mores. sed & consosti fugiun
Si fueris socius conuersationes bonoꝵ eris &
uistutes eoꝵ Similis enim similiconiungi
Serniciosũ ẽ cũ his qui praue uoluntatis s̃
sociari melius ẽ habere maloꝵ odio quã
consostio Sicꝰ multabonahab&s cõmunis

Expanded text:
Qui cum sancto viro adhaeret, ex ejus assiduitate et usu locutionis exemplum operis boni accipit, ut accendatur in amorem charitatis. Qui alios ad iniquitatem suadendo pertrahunt, in semetipsis ministerium daemonum ob iniquitatem suscipiunt, quamvis per naturam daemones non sint. Sancta enim Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritualibus angusta. Neque enim valde laudabile est bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. Sicut enim gravioris culpae est inter bonos bonum non esse, ita immensi praeconii est bonum etiam inter malos bonum exstitisse. ISIDORUS. Sicut enim optandum est ut boni pacem habeant ad invicem, sic optandum est ut mali ad invicem sint discordes. Hi qui supernam patriam desiderant, non solum malorum mores sed et consortia fugiant. Si fueris socius conversationis bonorum, eris et virtutis eorum. Similis enim simili conjungiperniciosum est cum his qui pravae voluntatis sunt sociari. Melius est habere malorum odium quam consortium. Sicut multa bona habet communis
Abbreviated transcription (Latin):
caronon ꝓdest quicquam Salomon
ꝑallax gratia & uanaẽ pulchritudo Basild
Pulchritudo diligenda ẽ fili quae la&itiã
spiritalem consueuit in fundere Euitem
p̃tiosas pulchritudines. ne omniũ malorũ
genera innos in rogent᷑ Sapiens uir. ñ con¬
siderat corporis decorem sed animae. Insipi¬
ens aũt in carnalib: se d& en&: Sapiens¬
uir. mulierem respuit gestosam. Stultus aut
concupiscens eã supplantat᷑: Vir prũdent
ab in prũdenti muliere auestit oculos suos
Iuxde iosus aũtintuens eam : soluit᷑ ut cera
a facie ignis Xp̃s non in corporis sed
in animae pulchritudiñ delectatur
Illaergo & tudilige in quib delectat᷑ ds̃¬

Expanded text:
caro non prodest quidquam . SALOMON. Fallax gratia et vana est pulchritudo . BASILIUS. Pulchritudo diligenda est, fili, quae laetitiam spiritalem consuevit infundere. Evitemus pretiosas pulchritudines, ne omnium malorum genera in nos irrogentur. Sapiens vir non considerat corporis decorem, sed animae. Insipiens autem in carnalibus se detinet. Sapiens mulierem respuit gestuosam. Stultus autem concupiscens eam supplantatur. Vir prudens ab imprudenti muliere avertit oculos suos. Luxuriosus autem intuens eam, solvitur ut cera a facie ignis. Deus non in corporis, sed in animae pulchritudine delectatur. Illam ergo et tu dilige, in qua delectatur D
Abbreviated transcription (Latin):
timere Isidõ  Non ẽ ꝑ sona iniulicio
consideranda sed causa. Plus uerant
homines in hoc sclo ꝓtemporalia potenia.
q: preuerentia sc̃ĩtatis. Suscipiunt enĩ
quam magis sunt diuites. & qđ hom̃ines s̃
omnino despiciunt. Causam res picere.

Expanded text:
timere? ISIDORUS. Non est persona in judicio consideranda, sed causa. Plus venerantur homines in hoc saeculo pro temporali potentia, quam pro reverentia sanctitatis. Suspiciunt enim quod magis sunt divites: et quod homines sunt, omnino non respiciunt. Causam respice,
Abbreviated transcription (Latin):
in sensu In quib dam te ex hibe senem in qui¬
b infantem Iocus aũ remissam efficit animã¬
potest ad memoriam reuocare. & obliuis¬
cens ea non se instigat ad paenitentiã
Nullum habebit acces sum cordis conpunetio
⁊ubi fuerit inmodentus risus. ac iocus
Lvi. Dehonore parertucm

Expanded text:
in sensu. In quibusdam te exhibe senem, in quiin sensu. In quibusdam te exhibe senem, in quibusdam infantem. Jocus autem remissam efficit animapotest ad memoriam revocare, et obliviscens ea, non se instigat ad poenitentiam. Nullum habebit accessum cordis compunctio, ubi fuerit immoderatus risus ac jocus. CAPUT LV. De honore parentum
Abbreviated transcription (Latin):
H÷ Aug̃s d. La&itia scliuanitas cũm agna
expectatione speratꝰ ut ueniat & nom patest
tenere cum uenerit. Melio . ẽ. tristitia
iniqua patientis. quã la&itia iniqua faci
tatimoꝵ hilaritate fontis temperat
Sifelicitas eluceat. nonsis iactans Si calami¬
tas contigerit. puillanimis non ex sistas
quite porarius. ẽ in laeitia. ꝑ ennis erit
inpoena Creg̃s .d. Praesentia gaudia
sequunt ꝑ p&ua lamenta Nemo&enĩ
potest & hic gauderecum scło & illic reg¬
nare cũ dño. Siqua ẽ p̃sentis temporis
laectia ita ẽ agenda utnum quã amari¬
tudo sequentis iudicia recedat a memoria
sidor .d. Hab&o tempenxmentũ in ꝓs pe¬
peris. mentem nec gaudiũ nec merore
cõmutes. Et bona igit & ad mala. tem¬
perte cor tuum. Basilius. dix̃¬
Nclidis solutis labus. risum ꝓferre. Amantia
namq ẽ cum strepitu ridere. sed subridendo
tantum la&itiã mentis indicare. Non conue¬
nit ei quia ꝑfectione nititur iocare cum par¬
uulo. Esto inmalitia paruulus & uir ꝑfectus

Expanded text:
. AUGUSTINUS. Laetitia saeculi vanitas, cum magna exspectatione speratur ut veniat, et non potest teneri cum venerit. Melior est tristitia iniqua patientis, quam laetitia iniqua facietate morum hilaritates frontis temperat. Si felicitas eluceat, non sis jactans; si calamitas contigerit, pusillanimis non existas. Qui temerarius est in laetitia, perennis erit in poena. GREGORIUS. Praesentia gaudia sequuntur perpetua lamenta. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Si qua est praesentis temporis laetitia, ita est agenda ut nunquam amaritudo sequentis judicii recedat a memoria. ISIDORUS. Habeto temperamentum in prosperis: mentem nec gaudio nec moerore commutes. Et ad bona igitur et ad mala tempera cor tuum. BASILIUS. Noli dissolutis labiis risum proferre. Amentia namque est cum strepitu ridere, sed subridendo tantum laetitiam mentis indica. Non convenit ei qui ad perfectionem nititur jocari cum puero. Et in laetitia parvulus, et vir perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
Pauł ap̃ d̾. Patres nolite adiracundiã ꝓuoca¬
refilios uros sed edoc&e illos in disciplina
& correctione dĩ Nec enim debent filu pari¬
tib thesaurizare. sed parentes filus Sal
trem filius stultus maestitia ẽ. matris sud¬
Hier̃ fił sirachi d Sicut qui thesauri at
ita qui honorificat matrẽ suã. Qui hono

Expanded text:
 . Patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros, sed docete illos in disciplina et correctione Domini . Nec enim debent filii parentibus thesaurizare, sed parentes filiis . Strem, filius stultus moestitia est matris suae . JESUS SIRACH. Sicut qui thesaurizat, ita qui honorificat matre