comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conseruare Decreuit enĩ potius illud implere ꝓpheticũ miscđiã
uolo magisquã sacrifitiũ. Et hoc qͣsi in argumento rerũ utitur diui¬
na sapiẽntia. olim qͦđ gestũ fuerat in ꝑphetia Et ex ipsius ꝓphȩtiae
ratione doc& aꝑtissinĩe illud huius facti exẽplũ fuisse N enĩ siñ licebat
fieri. dauid sc̃ credit᷑ fecisse sinȩ criminȩ Selqͥa fecit & sine criminis
piaculo p̾steris res gesta admenioriã tradit᷑ nec dubiũ qͥnꝑphȩtiã
messis quidem multa & easdẽ ꝑ̃ ipsos in corpꝰ ȩccłȩ traiecis se Ex quo
liqͥdo constat. nihl uireb asaluatore gestis inuenit᷑. qͦd ñ fuerit
antea p̃dictũ. Et ipse dese singula sĩe assumit. acsi ꝓpͥa suȩ oꝑationi
testimonia suohostia placa bilis bonunũ salus: Et ideo hoc in
loco ꝓponit. & dic̃ uidȩis calũpniantib illud exlege. acsi arguiñt

Expanded text:
conservare. Decrevit enim potius illud implere propheticum: Misericordiam conservare. Decrevit enim potius illud implere propheticum: Misericordiam volo magis quam sacrificium . Et hoc quasi in argumento rerum, utitur divina sapientia, olim quod gestum fuerat in prophetia, et ex ipsius prophetiae ratione docet apertissime illud hujus facti exemplum fuisse. Non enim, si non licebat fieri, David sanctus creditur fecisse sine crimine. Sed quia fecit, et sine criminis piaculo posteris res gesta ad memoriam traditur, nec dubium quin prophetiam Messis quidem multa, et easdem per ipsos in corpus Ecclesiae trajecisse. Ex quo liquido constat, nihil in rebus a Salvatore gestis inventum quod non fuerit antea praedictum. Et ipse de se singula sic assumit, ac si propria suae operationis testimonia, quo hostia placabilis hominum salus est. Et ideo hoc in loco proponit et dicit Judaeis calumniantibus illud ex lege, ac si argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi tui faciunt qđ ñ lic& eis facere sabbatis: Id ÷ que sup̃ dixi
ire uellere & confricare. uel quippiã facere Qđ ꝗͥa plura li
numero dictũ in sabbatis uidetur qd sine obseruantia legis
discipłi ista fecer & in aliis sabbatis Sed dñs ꝓdiscipłis iudeis
calumniantib respondit. Anñ legistis qͥd dauid fecerit quan¬
do ȩfurut & qͥcũ eo erant: qͦm̃ intrauit indomũ łi & panes
dotib Peteris obicit᷑ facti autoritas. qͣndo dauid fugiens saulẽ uenit
in nobe ubi susceptꝰ ab abimeleth sacerdote postulãuit cibũ. Quicum
ñ habera panes laicos. dedit ei consecratos quos ñ licebat edere nisi solis
sacer dotib & leuitis. Sic quippe inreg. ũ uoluminȩ scriptũ legunus.
qͦd panes ꝑpositionis eis dederit. melius indicans homines eripere
defamis ꝑiculo quã panes oblatos dđo sibisuisq qͥa sacrificati fueranit

Expanded text:
discipuli tui faciunt quod non licet eis facere sabbatis? Id est quae supra dixi, discipuli tui faciunt quod non licet eis facere sabbatis? Id est quae supra dixi, ire, vellere, et confricare, vel quidpiam facere. Quod quia plurali numero dictum est in sabbatis, videtur quod sine observantia legis, discipuli ista fecerunt et in aliis sabbatis. Sed Dominus pro discipulis Judaeis calumniantibus respondit: An non legistis quid David fecerit, quando esuriit, et qui cum eo erant; quomodo intravit in domum Dei, et panes dotibus? Veteris objicitur facti auctoritas, quando David fugiens Saulem, venit in Nobe , ubi susceptus ab Abimelech sacerdote postulavit cibum, qui cum non haberet panes laicos, dedit ei consecratos, quos non licebat edere nisi solis sacerdotibus et Levitis. Sic quippe in Regum volumine scriptum legimus, quod panes propositionis eis dederit, melius judicans homines eripere de famis periculo, quam panes oblatos Deo sibi: suisque, quia sacrificati fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊fuctis his qͥsibi salutẽ inuestigare cupiunt & accipere. Uenum¬
tam̃ qͥa uescuntur spicarũ defricata manib turgentia uite
Austeritas designatur. & inditiũ ÷ uirtus parsimone. Ybi p̃pa¬
sotao esearũ sed simplices querunt᷑ cibi. Quod autẽ dea lietio labȩ abore
spicas apłi collunt & neq̃qua rep̃henduntur. legis ÷ defensio quo
iuba netantũ ex indeforas efferͣnt: Sed qa sab batis eunt &
euellunt & confricant abemulatorib legis littere c̃dẽpnant᷑
Seo sirtaudũ qͤd insabbatis ait. & ñ insabbato qͥa ñsemel & sedo hoc
solũ¬
eos fecisse declarat. uerũ & iã & amplius. qͣtinꝰ ex hoc pꝰomnẽ
instrutionẽ nouȩ legis patescer&: qͦd abolenda eẽt lex litterȩ
ł cessanda obseruatiõ sabbati. Que nã obseruatio c̃muniserat
homini cũ peccatorib & ideo destruit᷑ pͥmũ ab apłis qm̃ p̃sens erae

Expanded text:
et factis, his qui sibi salutem investigare cupiunt, et accipere. Verumet factis, his qui sibi salutem investigare cupiunt, et accipere. Verumtamen quia vescuntur spicarum defricata manibus, turgentia, vitae austeritas designatur, et indicium est virtutis parcimoniae ubi tio escarum, sed simplices quaeruntur cibi. Quod autem de alieno labore spicas apostoli tollunt, et nequaquam reprehenduntur, legis est defensio, quae jubet, ne tantum exinde foras efferrent. Sed quia sabbatis eunt, et evellunt et confricant, ab aemulatoribus legis litterae condemnantur. Et notandum quod in sabbatis ait, et non in sabbato, quia non semel solueos fecisse declarat, verum etiam et amplius, quatenus ex hoc, post omnem instructionem novae legis, patesceret quod abolenda esset lex litterae, et cessanda observatio sabbati. Quaenam observatio communis erat homini cum peccatoribus, et ideo destruitur primum ab apostolis, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
apĩfierent Nã messis inagro genꝰ humanũ : inniundo. Sabato ũ quur
sieuebontes eas aterrenis actib qrũse salute discipłi festinant iatiare
a lioqͥnbomini ñsatis cgruit cib spicarũ neq deceptarũ esusutilis
anstarũ. sed fidẽ futuri facti iaspeties ex sequitur et uirtꝰ int᷑ iecta
uerborũ. sacramentũ esuricionis & sacietatis absoluit Nec dubium
ͥns ipsã que lit& in gestis saluatoris. ubi uelubi sententiã diligentiur
inspicere uolucris examinare quȩ sit singulari intelligentia inue¬
nies ntantã ee rẽ que ÷ insono uocis uniuscuiq generis qntasmuste¬
ria quȩ utꝰ latent si remota uestis fuerit aterũm̃to littere ut
uuda uderi & conp̃hendi possit ueritas: Tanta quib pe÷
sollertia diuini oꝑis & sapientia saluatoris. ut om̃ib reb: loqͥtur

Expanded text:
Christi fierent. Nam messis in agro, genus humanum est in mundo. Sabbato vero qui Christi fierent. Nam messis in agro, genus humanum est in mundo. Sabbato vero qui lutem animarum, et evellentes eas a terrenis actibus quarum se salute discipuli festinant satiare. Alioquin homini non satis congruit cibus spicarum, neque deceptarum esus utilis est aristarum, sed fidem futuri facti jam species exsequitur; et virtus interjecta verborum sacramentum esuritionis et satietatis absolvit. Nec dubium, quin si ipsam, quae latet in gestis Salvatoris, ubi vel ubi, sententiam diligentius inspicere volueris, examinareque quae sit singularis intelligentia, invenies non tantam esse rem quae est in sono vocis uniuscujusque generis, quanta sunt mysteria quae intus latent, si remota vestis fuerit a tegumento litterae, ut nuda videri et comprehendi possit veritas. Tanta quippe est solertia divini operis, et sapientia Salvatoris, ut omnibus rebus loquatur
Abbreviated transcription (Latin):
coeper̃ esurire. & uellere spicas pͥmitiarũ. Nũqͥd ñ autea ñ esurier̃. quia¬
tã signant̃ dictũ÷ qͦd tẽ pͥmũ ceperint esurire : Exurier̃ plane Sed sic
omĩã gerit. ut plena sint singula sacramentis boqͥt᷑ enim ubiq mistice
& discipłi ptantã exuberantiã diuini uerbi. p̾sttã egregia & mirifica
doctrinarũ eloqͥa ducunt᷑ acsi messores ꝑsata in illo temꝑȩ qͦdiam
patri do grãs ꝓsalute data gentib confess: ut idẽ sensus suꝑiora &
sequentia coniunger& ut quod docuerat. discipłi oꝑe cũ plerent
Et ideo quã dispensatiue dictũ ÷: ceꝑt̾ esurire & uellere spicas:
Perpende qͥatẽ pͥmũ feruor caritatis in eis cepit habundantius
animarũ salutẽ appetere. Ac euellere homines demundo & confricas
eos. doctrinis uerbi ut concalescerent & traicere in corpꝰ suũ. ut sinul inbno

Expanded text:
coeperunt esurire, coeperunt esurire, tam signanter dictum est quod tunc primum coeperint esurire? Esurierunt plane, sed sic omnia gerit, ut plena sint singula sacramentis. Loquitur enim ubique mystice et discipuli post tantam exuberantiam divini verbi, post tam egregia et mirifica doctrinarum eloquia, dicuntur ac si messores, per sata, in illo tempore, quod jam Patri Deo gratias pro salute data gentibus, confessus est, ut idem sensus superiora et sequentia conjungeret, ut quod docuerat discipuli opere complerent. Et ideo quam dispensative dictum est, coeperunt esurire et vellere spicas. Perpende, quia tunc primum fervor charitatis in eis coepit abundantius animarum salutem appetere, ac evellere homines de mundo, et confricare eos doctrinis verbi, ut concalescerent, et trajicere in corpus suum, ut simul membra
Abbreviated transcription (Latin):
tentiarum: Quassanȩ sententias ꝓut potui breuius quã oportuerat
ꝑcucurrt: Sed quia splendorẽ diuini eloquii habent. qͥa magnifica &
diuina sunt nullã elegantiã uerboꝵ adhibui nec ornatũ eloquentiae
ut pulcra eseͦ. & laudabilis oratio quesiui. sed tantũ utminꝰ capacib sensu
apperire. & qͥb informatur ꝑfect xp̃i discipłr disciplinis paucis ostendi
c̃uͦ pͦst tantã inmensitatẽ diuinȩ sapientiȩ. & ꝓfunditatẽ intelligentie
adtendat diligens auditor. ad qͦd opꝰ gestoꝵ pius magist᷑ eosꝰ inuitat qͦs
edocuit iã iãqͦ efurientes. In illo inquit tr̃. acsi dicer& c̃ his instituti s unT
dictis. abiit iħc ꝑsata ut recordarent᷑ eoꝵ que dixerat. Qđ messis quidẽ
multa & oꝑarii ẽẽnt pauei Ad hoc ergo eos erudierat. ut messores eẽnt
Animarũ Et qͦd alii pͥus. elaborauerant: ipsi iã meterent. Inde & ipsi

Expanded text:
tentiarum. Quas sane sententias, prout potui, brevius quam oportuerat tentiarum. Quas sane sententias, prout potui, brevius quam oportuerat percurri. Sed quia splendorem divini eloquii habent, quia magnifica et divina sunt, nullam elegantiam verborum adhibui, nec ornatum eloquentiae, ut pulchra esset et laudabilis oratio quaesivi, sed tantum, ut minus capacibus sensum apervero post tantam immensitatem divinae sapientiae, et profunditatem intelligentiae; attendat diligens auditor, ad quod opus gestorum pius Magister eos invitat, quos edocuit jam jamque esurientes. In illo, inquit, tempore, ac si diceret, cum his instituti sunt dictis, Abiit Jesus per sata, ut recordarentur eorum quae dixerat, quod messis quidem multa, et operarii essent pauci. Ad hoc ergo eos erudierat, ut messores essent animarum; et quod alii prius elaboraverant, ipsi jam meterent. Unde et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
&iuã gra p̃statur & adoptio. Unde qͥa duob p̃ceptis tota lex a ꝓphete
adimplent᷑ ꝑfic̃ grã ut caritas inq̃ omĩa pendent. intepra conseruet᷑. qͣnihil
÷dulcius. nihil leuius. nihilq suauius. Eo qͦd caritate di & ꝓximi ñsolum¬
p̃mim᷑ aut grauamur. uerũ &iã hisduob p̃ceptis. utc̃ sortes simꝰ angłis ad
celũ usq leuam᷑. In illo tr̃ abiit iħc sabbato ꝑsata. Quod marcꝰ & lucas idip¬
sũ narrant. sed illi hoc spetiali ñ adsignant temhł. Onde appar& quod
matheus hͥc ordinẽ temꝑͦis seruauit: qͣndo respondit ił .c. confiteor tibi
ait. in ilotr̃. abiit iħc ꝑsata: Discipłi autẽ eius esurientes coeꝑr̃ uellere
spicas & manducare. Ubimira dĩ dispensatio consideranda. & gestoꝵ
ordo contuendꝰ. Quando qͥdẽ ab eo loco ubi ait. messis quidẽ multa
oꝑaruautẽ pauci usq ad hunc locũ multiples doctrina exuberat sen¬

Expanded text:
etiam gratia praestatur et adoptio. Unde quia duobus praeceptis tota lex et prophetae etiam gratia praestatur et adoptio. Unde quia duobus praeceptis tota lex et prophetae adimplentur, perficit gratia ut charitas in qua omnia pendent integra conservetur, qua nihil est dulcius, nihil levius, nihil suavius, eo quod charitate Dei et proximi noiam his duobus praeceptis, ut consortes simus angelis, ad coelum usque levamur. In illo tempore abiit Jesus sabbato per sata. Quod Marcus et Lucas idipsum narrant, sed illi hoc speciali non assignant tempori. Unde apparet quod Matthaeus hic ordinem temporis servavit, quando respondit Jesus: Confiteor tibi, abiit Jesu per sata. Discipuli autem ejus esurientes coeperunt vellere spicas et manducare. Ubi mira 538 Dei dispensatio consideranda est, et gestorum ordo contuendus quandoquidem ab eo loco ubi ait: Messis quidem multa, operarii autem pauci , usque ad hunc locum, multiplex doctrina exuberat sen
Abbreviated transcription (Latin):
habenda ubi ds̃ uid& deinde ex fonte cordis exterius exibenda ut đo
sit placita. & accepta hominib: Et ideo ibi discenda ẽ apio dño & magistro
elementissimo ubimanere & deqͦmanare pssit adom̃s: Int̾ea uireꝰ que¬
ritur qͦm uigũ euuangłu leue dicatur & p̃cepta gr̃ę leuia. cũ inlet
tit᷑. neq rependere malũ ꝓmalis. qͥnũno & iã bonã ꝓmalis inpender
Norare ꝓinimicis ub&. Porro inlege oꝑa reqͥruntur que apłs dicit
portareꝰ ñ potuis se uidȩos. In euuangłio uͦ &iã &sieffectũ ñbhabuerit
ipsa uoluntas reqͥritur inbono quȩ ꝑiclitata & inmalo dampnatur
Sed qͥa sub timore p̃cepta legis seruant᷑ ut uiuat homo tantũ in eis
slu uͦ caritas suauitatẽ. qͥa omino qͥcqͥd lib& magis placȩ t. Nam
dext̾rena reꝓmitait & tẽnꝑalia. euuangłiũ cęlestĩa & et̃na Ibisine
ulla miseratione dãpnatur reus. hic c̃uers o ñ sołu uenia: uerum

Expanded text:
habenda, ubi Deus videt, deinde ex fonte cordis exterius exhibenda, ut Deo habenda, ubi Deus videt, deinde ex fonte cordis exterius exhibenda, ut Deo sit placita et accepta hominibus. Et ideo ibi discenda est a pio domino, et magistro clementissimo, ubi manere, et de quo manare possit ad omnes. Interea jure quaeritur quomodo jugum Evangelii leve dicatur, et praeceptatitur, neque rependere malum pro malis; quinimo etiam bona pro malis impendere, et orare pro inimicis jubet. Porro in lege opera requiruntur, quae Apostolus dicit portare non potuisse Judaeos: in Evangelio vero etiam etsi effectum non habuerit, ipsa voluntas requiritur in bono, quae periclitata et in malo damnatur. Sed quia sub timore praecepta legis servantur, ut vivat homo tantum in eis,elii vero charitas suavitatem, quia omnino quidquid libet, magis placet. Nam lex terrena repromittit et temporalia, Evangelium coelestia et aeterna. Ibi sine ulla miseratione damnatur reus, hic et converso, non solum venia, verum
Abbreviated transcription (Latin):
gentes simul unũ iugũ ferre iubentur coniuncti & conexibin
debini soro caritatis qͣtin semina uerbi claborantes in quiangło
uberius crescant &augeatur messis dominica cũ increm̃to frugũ:
Qđ nimirũ suauitatis iugũ crux ẽ. ut dixi ipsius saluatoris Quã ut
ferre possimꝰ mox infer̃t̃ disciplinã ipsius crucis. Discite iniͥt ame
qͥd mitis sũ & humilis corde: Alio qͥn nemo humilis ferre potest
qͥd iub& nisi mittis hȩc omiã que crucis s̃ sustinere. Idcirco discere
manelat a se ñ mundũm fabricare ñ mortuos suscitare. ñ iurtutes
signoꝵ facere sed humiles eẽ & mites ut possimꝰ omĩa sustinere &
ficiȩ. sedcordis integritate: Neq in ulla c̃positione uel deiectone
habitꝰ lica & in corp̾ore atq uerbo sit exibenda corã hominib. ses in
om̃i deuotione atq ad iectione mentis. Ibi nanq pͥmũ ferenda. ẽ &

Expanded text:
gentes simul unum jugum ferre jubentur, convincti, et connexi, bini gentes simul unum jugum ferre jubentur, convincti, et connexi, bini ac bini, loco charitatis, quatenus semina verbi elaborantes in Evangelio uberius crescant, et augeatur messis Dominica, cum incremento frugum. Quod nimirum suavitatis jugum, crux est, ut dixi, ipsius Salvatoris. Quam ut ferre possimus mox infert disciplinam ipsius Crucis. Discite, inquit, a me quia mitis sum et humilis corde. Alioquin nemo nisi humilis ferre potest quod jubet, nisi mitis haec omnia quae crucis sunt sustinere. Idcirco discere mandat a se, non mundum fabricare, non mortuos suscitare, non virtutes signorum facere, sed humiles esse et mites, ut possimus omnia sustinere. Et 537 superficie, sed cordis integritate; neque in ulla compositione vel dejectione habitus, licet et in corpore atque verbo sit exhibenda coram hominibus, sed in omni devotione atque abjectione mentis. Ibi namque primum ferenda est, et
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ait Cognouit bos possessorẽ suũ. & asinꝰ p̃seb̾e đtu sui
Quia ꝑ bouẽ designant᷑ iudei qui grauissimum traxer̃ iugũ legis.
& ꝑ asinũ gentilitas & uirationabisis. nimiis onerata crimĩnib
ocantur p̾rimũ ut ueniant adfidẽ. & suscipiant utriq spetialȩ.
nitatẽ mansuetudinis xp̃i. Hoc qͥppẽ iugũ. ẽ dequo suꝑus ait ut
tollat unꝰquisq eoꝵ mandatoꝵ dĩ p̃cepta. una cũ sacram̃to crucis
credentib ut discant abstinere amalis & facere bona: Qm̃ nihil
suauius ÷ quã uelle bonũ. nihilq leuius qͣnsine criminȩ uiuere
amare om̃s odisse nullũ. ȩt̃na conseqͥ. p̃sentib ñ teneri nolle
inferre alt̃i. qͦd sibi qͥsq non uult fieri. Et inuenietis inquid
requiẽ anumab ur̃is Animab equidẽ dix̃. & ñ corporib qr̃nt
nod u hic indim reqͥeseat inquera ẽ reqes a reficiatur bonis celestib
cotidie ne laborib fatigata inuia & p̃ssuris ddefitiat. Setludeia

Expanded text:
i ait: Cognovit bos possessorem suum et asinus praesepe domini sui . Quia per bovem designantur Judaei, qui gravissimum traxerunt jugum legis, et per asinum, gentilitas et irrationabilis, nimiis onerata criminibus. Vocantur primum ut veniant ad fidem, et suscipiant utrique speciale, vitatem mansuetudinis Christi. Hoc quippe jugum est de quo superius ait, ut tollat unusquisque eorum mandatorum Dei praecepta, una cum sacramento Crucis,credentibus, ut discant abstinere a malis et facere bona. Quoniam nihil suavius est quam velle bonum, nihilque levius quam sine crimine vivere, amare omnes, odisse nullum, aeterna consequi, praesentibus non teneri, nolle inferre alteri quod sibi quisque non vult fieri. Et invenietis, inquit, requiem animabus vestris. Animabus equidem dixit, et non corporibus, ma jam hic in Deum requiescat, in quo vera est requies, et reficiatur bonis coelestibus quotidie, ne laboribus fatigata in via et pressuris deficiat. Sed Judaei et
Abbreviated transcription (Latin):
repudiauit. sed alligauit qͥ defractũ erat. & quesiuit qͥdꝑierat. Insuꝑ reaccendit
modicã scintilla ĩudeoꝵ quib eiat tantũ mꝰ natꝰ. ita utdeparuo luminȩ cogniti¬
onis dĩ & peniȩ moriente scintilla maxima in mundo suscitari incendia. ut toc
orbis arder&ꝰ igne dñi saluatoris quẽ uenit mittere int̾ra. & adhuc magis
uult ut ardeat. Seqͥtur . Et inueritate educ& iuditiuĩ. Acdeinde ut in ebreo.
ñ erit tristis neq turbulentꝰ. donec ponat int̾ra iuditiũ. Septuaginta ꝓtriste

Expanded text:
repudiavit, sed alligavit quod confractum erat, et quaesivit quod perierat: insuper reaccendit repudiavit, sed alligavit quod confractum erat, et quaesivit quod perierat: insuper reaccendit modicam scintillam Judaeorum, quibus erat tantummodo natus, ita ut de parvo lumine cognitionis Dei, et poenae moriente scintilla, maxima in mundo suscitari incendia, ut totus orbis arderet igne Domini Salvatoris, quem venit mittere in terram et adhuc magis vult ut ardeat. Sequitur: Et in veritate educet judicium . Ac deinde ut in Hebraeo, non erit tristis neque turbulentus, done
Abbreviated transcription (Latin):
clamauit. quando dictũ ẽ. ei. N audis quanta ad uerste dicunt̾ testimonia:
ũstitit peccatorib dicens admulierem. Confide filia dimittuntur tͥ peccata
AEolinũ fumigans siue ut alii transtuler̃ obscurũ atq tenebrosũ ñ excini¬
gu& ad fuit nanq ab eo om̃is clamor & ira & indignatio & om̃is a maritudo
quassatũ calamũ uel arundinẽ confring& Et qͥ modieã scintillã fidei
uel iuisttiȩ seu boni oꝑis contẽpnunt in paruulo. hic linũ fumigans ex
curati peccatoꝵ tenebris euisciem̃tia salitti sunt: & accensi flama caritaas
uiuenit in luminare s̃ tenebricatos peecato & saluare qͥdꝑierat. Aliter
sed peccatũ eon qũia nrecepq: eũ c̃criuit. & linũ fumigans q̃ utẽbaritur
sacerdo tes uidelcax ipsos ñ ipse. sed infidelitas eoꝵ extinx̃. quia fetorẽ mais
& cecitatẽ qua flama caritatis attuler᷑. Serũ &r iã nec g̃s nec uideos aficde

Expanded text:
clamavit quando dictum est ei: Non audis quanta adversus te dicunt testimonia? clamavit quando dictum est ei: Non audis quanta adversus te dicunt testimonia? praestitit peccatoribus, dicens ad mulierem, Confide, filia, dimittuntur tibi peccata tua . Et linum fumigans, sive, ut alii transtulerunt, obscurum atque tenebrosum, non exstinguet . Abfuit namque ab eo omnis clamor, et ira, et indignatio, et omnis amaritudo,quassatum calamum vel arundinem confringit, et qui modicam scintillam fidei, vel justitiae, seu boni operis contemnunt in parvulo, hic linum fumigans exscurati peccatorum tenebris, ejus clementia salvati sunt, et accensi flamma charitatis qui venit illuminare tenebricatos peccato, et salvare quod perierat. Aliter sed peccatum eorum quia receperunt eum contrivit, et linum fumigans quo utebantur, sacerdotes videlicet ipsos, non ipse sed infidelitas eorum exstinxit, quia fetorem magis et caecitatum quam flammam charitatis attulerunt. Verum etiam nec gentes nec Judaeos a fide
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c auditur: quãuis sapientia foris clamit& & inplateis d& uocẽ suã incapite
om̃iũ uiarũ: Quia nisi quis exhac platea transiertt ad angustã que ducit ad
mansuetꝰ. sine uoce naꝑiens ossuum. Et ñ accipi& ꝑsonã inuiditio. siue ñleuabit
ut subaudiatur in altũ uocẽ suam. Uel iu̾sta sumacħiñ decipiatur: Quia om̃s
insidias diaboli intellig:. Porro septuaginta. hoc loco ñrelinquet᷑ dixer̃¬
Id÷ ñ relinqu& popłm iudȩoꝵ. nisi uoc& eum ad penitentiã. Net audietur
foris uox eiuis. Scilic& extragalileã neq extra iudeã in aliis gentib euuangłi
p̃dicabit. Quodsilegimꝰ eum fuisse int̾minis tẏri &esidonis uel inc̾finio cesa¬
riȩ que nc̃ paneas uocatur. tam̃ sciendũ tr̃esse scriptũ ꝗqͦd ipsas ingres sussit
aut p̃dicauerit ciuitates. Qđ ñ contenderit &iã dãpnatus manifestum. ẽ.
neq defenderit multis inuiriatus obꝓbriis. colaphis & uerbib cȩsus Neq

Expanded text:
 auditur, quamvis sapientia foris clamitet, et in plateis det vocem suam, in capite omnium viarum. Quia nisi quis ex hac platea transierit ad angustam quae ducit ad mansuetus sine voce, non aperiens os suum, et non accipiet personam in judicio, sive non levabit, ut subaudiatur in altum vocem suam, vel juxta Symmachum, non decipiatur; quia omnes insidias diaboli intelliget. Porro Septuaginta hoc loco, non relinquetur dixernon relinquet populum Judaeorum, nisi vocet eum ad poenitentiam. Nec audietur foris vox ejus, scilicet extra Galilaeam, neque extra Judaeam in aliis gentibus Evangelium praedicabit. Quod si legimus eum fuisse in terminis Tyri et Sidonis, vel in confinio Caesareae quae nunc Paneas vocatur, tamen sciendum non esse scriptum quod ipsas ingressus sit, aut praedicaverit civitates. Quod non contenderit etiam damnatus, manifestum est, neque defenderit multis injuriatus opprobriis, colaphis et verberibus caesus; neque
Abbreviated transcription (Latin):
iunior filius clem̃t᷑ receptꝰ epulabat : Ex qͦ loco qͥdã fr̃s dñi dixer̃ ẽẽ filios iosepħ: de
alia uxore generatos. Suspicatist᷑ enĩ sequentes exapocrifo iudeoꝵ deliram̃ta quan¬
da estham mulierculã fuisse. deqͣ genuerit filios: qͥ fr̃s dñi uocarent᷑ : Nos autẽ
fr̃s dm̃ ñ filios ioseph: sed consobrinos saluatoris mariȩ liberos intelligimꝰ mat¬
fr̃sdm̃ appellatos legimꝰ. Fr̃s itaq consobrinos dici. om̃is scriptura demonstrat
Quicũ uenissent ad eũ. qr occupatꝰ erat oñs om̃i frequentia popłi. ñ minꝰ inoꝑe ser¬
monis ad turbas quã & indo ctrina interiũ ad discipłus: in officio curationis nec ñ
& in responsione sibi insidiantiũ. Om̃iũ tam̃ in om̃ib unã oꝑ abat᷑ salutẽ. qui
uult om̃s homines saluos fieri : ut om̃s uenirent ad agnitionẽ ueritatis. Id circo

Expanded text:
junior filius clementer receptus epulabatur. Ex quo loco quidam, fratres Domini dixerunt esse filios Joseph, de junior filius clementer receptus epulabatur. Ex quo loco quidam, fratres Domini dixerunt esse filios Joseph, de alia uxore generatos. Suspicati sunt enim, sequentes ex apocrypho Judaeorum deliramenta quamdam Estham mulierculam fuisse, de qua genuerit filios, qui fratres Domini vocarentur. Nos autem  non filios Joseph, sed consobrinos Salvatoris, Mariae liberos intelligimus matura demonstrat. Qui cum venissent ad eum, quia occupatus erat Dominus omni frequentia populi, non minus in opere sermonis ad turbas, quam et in doctrina interius ad discipulos, in officio curationis, nec non et in responsione sibi insidiantium. Omnium tamen in omnibus unam operabatur salutem, Qui vult omnes homines salvos fieri, ut omnes venirent ad agnitionem veritatis . Idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
tione dilectionis sẽꝑ carni sp̃m p̃feramꝰ Sed ne forte desolis apłis dicere uideret᷑ ꝓuiđ
magist᷑ ad didit &iã & desingulis recte credentib Et qͥcũq inqͥt fecerit uoluntarẽ
patris mei qͥ incȩlis ÷: ipse nĩs fr̃ & soror & mat᷑ est. Int̾ea nede ioseph dicere rursus
calũpniaret᷑ cũ uoluntatẽ patris reqͥ rebat. ad didit qͥ in cȩlis est: ut monstraret᷑ luce
clarius seipsũ decȩlis uenisse. quãuis filius hominis in carne uideret E ormã quoq
seipsũ om̃ib agendi sentiendiq cͦsticuens: ꝓpinqͥtatũ om̃iũ ius atq nom̃ iã ñ de condi¬
mat᷑ effecta ÷: int̾ in corde xp̃m gignendo & pariendo. Soror uͦ scđm qͦd quã sȩpe in
deqͣ genitꝰ ÷ & fr̃s iudei inuidia cecati stabant. nolentes intꝰ intrare ad c̃uiuiũ in quo

Expanded text:
tione dilectionis semper carni Spiritum praeferamus. Sed ne forte de solis apostolis dicere videretur, providus tione dilectionis semper carni Spiritum praeferamus. Sed ne forte de solis apostolis dicere videretur, providus Magister addidit, etiam et de singulis recte credentibus. Et quicunque fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse meus frater, et soror, et mater est. Interea ne de Joseph dicere rursus calumniaretur, cum voluntatem Patris requirebat, addidit, qui in coelis est, ut monstraretur luce clarius seipsum de coelis venisse, quamvis Filius hominis in carne videretur. Formam quoque seipsum omnibus agendi sentiendique constituens propinquitatum omnium jus atque nomen jam non de condimater effecta est, intus in corde Christum gignendo et pariendo. Soror vero secundum quod quam saepe in  et fratres Judaei invidia caecati stabant, nolentes intus intrare ad convivium, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
contra suꝑius p̾ceptũ dematre. platũ uł de frĩb carnẽ aut sanguinẽ eoꝵ ꝓ motꝰ affectũ
p̃ferat Sed inspector cordiũ benignissimꝰ saluator sic responsũ tẽꝑat. nematre̾ neget
aut fr̃s: p qͣ & iã in cruce pendens sollicitudinẽ gerebat. Sed ut insidiantẽ reꝑcutere.
seq filiũ dĩ ñ cȩlauit. Unde excendens manũ indiscipłos ait. Ecce mat̾ mea. & fr̃s mei
Ac si diceret. Isti st̃ mat̾ mea. quoꝵ offitio & doctrina cotidie credentiũ animȩ in meo
corpore ut sint: generant᷑ adlucẽ Isti st̃ fr̃s qͥ faciunt oꝑa patris mei & uoluntatẽ. unde
& ipsi ex hoc ꝑfidẽ adoptant᷑ infilios. Non eñi ut dixi iuxta hereticos matrẽ negauit.
ut putaret᷑ defantas mate natꝰ: sed apostolos cognationi p̃tulit carnis. ut & nos inc̾para¬

Expanded text:
contra superius praeceptum de matre prolatum vel de fratribus, carnem aut sanguinem eorum, per motus affectum, contra superius praeceptum de matre prolatum vel de fratribus, carnem aut sanguinem eorum, per motus affectum, praeferat. Sed inspector cordium benignissimus Salvator sic responsum temperat, ne matrem neget, aut fratres, pro qua etiam in cruce pendens sollicitudinem gerebat, sed ut insidiantem repercuteret, seque Filium Dei non celavit. Unde extendens manum in discipulo, ait, Ecce mater mea et fratres mei. Ac si diceret, Isti sunt mater mea, quorum officio et doctrina quotidie credentium animae in meo corpore ut sint generantur ad lucem. Isti sunt fratres qui faciunt opera Patris mei et voluntatem, unde et ipsi ex hoc adoptantur in filios. Non enim ut dixi, juxta haereticos, matrem negavit, ut putaretur de phantasmate natus. Sed apostolos cognationi praetulit carnis, ut et 571 nos in compara
Abbreviated transcription (Latin):
matre & fr̃ib synagoga & iudei qͥ exea natist̾ intellegunt᷑. Qui contẽpnentes
eiꝰ doctrinã. cuncta in obpbriũ uertunt. Unde qͥdã ut exuno genꝰ intelligat᷑. ac si
insultans dic̃. Ecce mat̾ tua & fr̃s tui forisstant: querenteste. Quasi diceret
Qd talia dete in popło resꝑgis. uł quare te dm̃ facis. & in nob̾ tanta taliaq rep̃ha¬
dis & minaris. quasi intua sit potestate atrociora nob̾ reddere. Fsõne hȩc est
mat᷑ tua & fr̃s tui ÷ Cũ sis homo fabri filius. & uilior in genere p̃ceteris. curtam
eximia de te ostendis. & in nob̾ tanta calũpniarisc Quȩ ad huc hodie uox est
iudeoꝵ. credentes qđ homo sit tantũ fabri filius. & conditione carnis humanȩ exfemina
generat᷑. Quãquã uideat᷑ iste qͥnͣtiat & ob aliã calũpniã ñ fortuitu. neq simplicit᷑ in¬
sultans ista nuntiare : uerũ magis ex hoc insidias p̾tendere. utrũne officio diuini uerbi

Expanded text:
ynagoga et Judaei, qui ex ea nati sunt, intelliguntur; qui contemnentes ejus doctrinam, cuncta in opprobrium vertunt. Unde quidam ut ex uno genus intelligatur, ac si insultans dicit: Ecce mater tua et fratres tui foris stant quaerentes te. Quasi diceret: Quid talia de te in populo respergis, vel quare te Deum facis, et in nobis tanta taliaque reprehendis et minaris, quasi in tua sit potestate atrociora nobis reddere, nonne haec est mater tua et fratres tui? cum sis homo, fabri filius, et vilior in genere prae caeteris, cur tam eximia de te ostendis, et in nobis tanta calumniaris? Quae adhuc hodie vox est Judaeorum credentes quod homo est tantum fabri filius, et conditione carnis humanae ex femina generatus. Quanquam videatur iste qui nuntiat et ob aliam calumniam, non fortuitu, neque simpliciter insultans, ista nuntiare, verum magis ex hoc insidias praetendere, utrumne officio divini verbi
Abbreviated transcription (Latin):
duas ꝑsonas. una cũ qͥb dã moysen & aaron int̾p̃tati sumꝰ. ꝑ qͦs regnũ & sacer¬
dotiũ monstrabat᷑ : quoꝵ c̃dim̃to popłs cũ ȩgypto exiret ꝑdesertũ pastꝰ est:
& infuturo his duab gub̾nat᷑ ꝑsonis. Quia sic̃ in panib adhuc p̃dictis qͥnq
libris uita udeoꝵ c̾tinebat᷑. ita pisciũ duoꝵ regus & sacordotalib gub naba
qͥ nob̵ pugnandi & uintendi demonstrauit exẽplũ. Itaq ipso duce ab one¬
rib & laborib huiꝰ peregrinationis nr̃ȩ. tãquã ab ȩgypto liberam : & ꝑsequen¬
tia nos peccata sacram̃ta baptismatis nob̾ euadentib obruunt᷑. Ipse . ẽ. sac̃dos

Expanded text:
 Moysen et Aaron interpretati sumus, per quos regnum et sacerdotium monstrabatur; quorum condimento populus cum Aegypto exiret per desertum pastus est, et in futuro his duabus gubernatur personis. Quia sicut in panibus adhuc praedictis quinque libris vita Judaeorum continebatur, ita pisc nobis pugnandi et vincendi demonstravit exemplum. Itaque ipso duce ab oneribus et laboribus hujus peregrinationis nostrae, tanquam ab Aegypto liberamur, et persequentia nos peccata sacramento baptismatis nobis evadentibus obruuntur. Ipse est enim sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
deficiant post languores more egrotantiũ offerunt᷑: qm̃ in om̃ib his forma .ẽ. eccłȩ
Ende exc̃sequentib earũ rerũ intelligentia accipit auctoritatẽ. ne in uia p̾sentis uitȩ

Expanded text:
deficiant post languores, more aegrotantium, offeruntur, quoniam in omnibus his forma est Ecclesiae. deficiant post languores, more aegrotantium, offeruntur, quoniam in omnibus his forma est Ecclesiae. Unde ex consequentibus earum rerum intel
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓpͥo int̾p̃tari uerbo. Quod aut̃ iħc̃ ascendit in montẽ. qͣsi t̾renos ꝓuocat aduolan¬
dũ pullos suos. ut altiora sẽꝑ appetant: qm̃ ipse de altissimis sedib eos om̃s qͥ infir¬
mant᷑ & ad fidẽ redeunt. curare ñcessat. Sed post quã curant᷑ ne inuia deficiant
miseret᷑ eoꝵ dñs. tantũ ut ad montana c̃scendant. Unde signant᷑ ait. Conuocatis discipłis
sius. ait illis. Misereor turbȩ. qͥa triduo iã ꝑseuerant mecũ. & ñ habent qͦd manducent.
& dimittere eos ieiunos nolo: ne deficiant inuia: Ten& ordinẽ cursꝰ oꝑandi. & docet
mystica in eisdẽ oꝑib. dũ succedit uirtutũ opꝰ Nã infilia chananeȩ. fides gentiũ p̃pa¬
rat᷑ : deinde debilitates ac morbi iã de monte ꝑ eandẽ fidẽ adño curant᷑. sicq cibi ne

Expanded text:
non proprio interpretari verbo. Quod autem Jesus ascendit in montem, quasi terrenos provocat ad volannon proprio interpretari verbo. Quod autem Jesus ascendit in montem, quasi terrenos provocat ad volandum pullos suos, ut altiora semper appetant, quoniam ipse de altissimis sedibus, eos omnes qui infirmantur, et ad fidem redeunt, curare non cessat. Sed postquam curantur, ne in via deficiant, miseretur eorum Dominus tantum, ut ad montana conscendant. Unde signanter ait: Convocatis discipulis suis ait illis: Misereor turbae, quia triduo jam perseverant mecuet dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via. Tenet ordinem cursus operandi, et docet mystica in eisdem operibus, dum succedit virtutum opus. Nam in filia Chananaeae fides gentium praeparatur, deinde debilitates ac morbi jam de monte per eamdem fidem a Domino curantur, sicque cibi, ne
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ &iã uerbo & uoluntate posse saluare om̃s. Inqͥb ꝓfecto maxime salutẽ gen¬
tiũ designat. ad qͣs ipse ꝑse ñuenit: sed in uerbo fidei om̃s curant᷑. & liberant᷑ ut
filia mulieris ab om̃i dominatu in mundoꝵ spirituũ in ablutione salutis. Unde con¬
tinuo facti fides seqͥt᷑. dũ mox in monte obsessi uario genere morboꝵ. a turbis dño
offerunt᷑: id ẽ. acredentib infideles egrotiq ut adorent & ꝓcidant instruuntur
Sed ñ pͥus quã in montẽ ascendat. Ait enĩ ita euũgł̃ista. Cũ transir& inde iħs
uenit secꝰ mare galileȩ. & ascendens in montẽ: sedebat ibi. qͥd dehoc scło ascendit
ad patrẽ. Et tc̃ accesser ad eũ fide turbȩ multȩ. habentes secũ multos mutos. cecos¬
ꝓpͥetas huiꝰ uerbi in nr̃a ñ expͥmit᷑ lingua. maluit int̾pres debiles dicere. quã male

Expanded text:
verum etiam verbo et voluntate posse salvare omnes. In quibus profecto maxime salutem genverum etiam verbo et voluntate posse salvare omnes. In quibus profecto maxime salutem gentium designat, ad quos ipse per se non venit, sed in verbo fidei omnes curantur et liberantur ut filia mulieris, ab omni dominatu immundorum spirituum in ablutione salutis. Unde continuo facti fides sequitur, dum mox in monte obsessi vario genere morborum a turbis Domino offeruntur, id est a credentibus infideles, aegrotique ut adorent et procidant, instruuntur: sed non prius quam in montem ascendat. Ait enim ita Evangelista: Cum transiret inde Jesus, venit secus mare Ga mutos, caecosproprietas hujus verbi, in nostra non exprimitur lingua, maluit interpres debiles dicere, quam male
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a possidebitis animas ur̃as. quã pacientissime hȩc om̃a ꝑtulerit. quãq longani¬
mit̾ ꝑ seuerauit in rogando. ꝓbat euugłicꝰ sermo & dñi responsio. Sed & humilitas
eiꝰ qͣnta fuerit. qͣntaq ad mirabilis sapientia. quȩ dm̃ sic dep̃hendit in hominẽ. &
ret᷑. unꝰq hominis filiuꝰ ñ inc̾fusione substantiȩ. sed in unitate ꝑsonȩ Quã sane fidẽ.
sic laudat dñs. Omulier. magna ẽ. fides tua Et ñqͣliscũq sed magna. Inqͣ renas¬
uoluntate ac potestate sanitas filiȩ. Sic q̃qͥ qͦt qͦt receper̃ eũ. dedit eis potestatem
filios dĩ fieri. Unde & sana facta . ẽ. filia eiꝰ exilla hora. Unde ñst̃ audiendi qͥdicunt
pueros nec dũ idoneos ut credere possint inbaptis mo alteriuꝰ fide ñ posse saluari
Et notandũ qͥa ad puerũ centurionis & ad filiã huiꝰ inqͥb magna p̾dicat᷑ fides. ꝑ se
xp̃c ut sanent̾ ñ ueñ. sed elonginqͦ sanari iubent᷑ : ut ostendat dñm ñ solũ tacti

Expanded text:
ra possidebitis animas vestras , quam patientissime haec omnia pertulerit, quamque longanimiter perseveravit in rogando, probat Evangelicus sermo et Domini responsio. Sed et humilitas ejus quanta fuerit, quantaque admirabilis sapientia quae Deum sic deprehendit in homine, et retur, unusque hominis filius: Non in confusione substantiae, sed unitate personae. Quam sane fidem sic laudat Dominus: O mulier, magna est fides tua! Et non qualiscunque, sed magna. In qua renasvoluntate ac potestate sanitas filiae. Sic quoque quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Unde et sana facta est filia ejus ex illa hora. Unde non sunt audiendi qui dicunt pueros necdum idoneos ut credere possint, in baptismo alterius fide non posse salvari. Et notandum quia ad puerum centurionis, et ad filiam hujus, in quibus magna praedica non venit, sed e longinquo sanari jubentur, ut ostendat Dominum non solum tactu,
Abbreviated transcription (Latin):
intanto ꝑiculo quomꝰ solꝰ ut ionã ołi fecis se legimꝰ sore grauaret᷑ ita ut ob¬
dormiret. se suosq tanto diserimune conphensos. Sed ait ꝓuidi xp̃i iurtꝰ
oñi. quatinꝰ & fides augeat᷑ de miraculo & aliud doceat᷑ interius ex miste¬
rio Nã gubnatoris pericũ ñ ꝓbat tẽperies serenitatis. sed in manitas tepesta¬
tis. Ergo xp̃s tunc ascendit m nauicula. quando ex hoc doceret qͥd abinitio
scłi potens i suidũ periolitat᷑ agit eccła Et qđ fecerunt apłi postquĩ
uiderunt peritũ deperisse gub̾nandi humanȩ fragilitatis. cernentes
mare qđ amplius seiuret. & turbines uentoꝵ quod contra fluctꝰ magis
pugisq conliderent. hoc cotidie disc̃ipuli xp̃i agunt dũ periolitat᷑ eccła
temptationis. salutẽ restituit laborantib Et hoc ẽ. qđ in psalmo canuims¬

Expanded text:
in tanto periculo, quomodo solus, ut Jonam olim fecisse legimus , somno gravaretur, ita ut obin tanto periculo, quomodo solus, ut Jonam olim fecisse legimus , somno gravaretur, ita ut obdormnia, quatenus et fides augeatur de miraculo, et aliud doceatur interius ex mysterio. Nam gubernatoris peritiam non probat temperies serenitatis, sed immanitas tempestatis. Ergo Christus tunc ascendit in naviculam, quando ex hoc doceret quod ab initio saeculi potens in sua, dum periclitatur, agit Ecclesia. Et quod fecerunt apostoli, postquam viderunt peritiam deperisse gubernandi humanae fragilitatis, cernentes mare quod amplius saeviret, et turbines ventorum quod contra fluctus magis magisque colliderent; hoc quotidie discipuli Christi agunt, dum periclitatur Ecclesia. tentationis, salutem restituat laborantibus. Et hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
iret cũ eo trans fretũ Quia ꝓfecto rudes & tepidi adhuc mouent᷑ parentũ
affectionib qͥb p̃pediunt᷑ ire post xp̃m ad passiones & officiũ p̃dicationis.
sed dñs om̃a post ponere. secũq innauicula quȩ .ẽ ipsius eccła int̃ uarios
fluctꝰ & ꝓcellas scłi ire trans fretũ iubet. ne sine ipso medus obuoluant᷑
gurgitib Unde seqͥt᷑. Ecee motꝰ magnꝰ factꝰ ẽ. inmari. ita ut nauicula oꝑ¬
ret᷑ fluctib Mira dispensatio dĩ Mare qd pedib eiꝰ tum̃tes Fluctꝰ sub¬
misit : & undarũ uertices redẽgit in planũ. qd liquentẽ uiã solidauit uelu¬
ti aridã ut suꝑ eã dñs sicco uestigio incederet. modo qͥd ẽ. qd dño ascenden¬
te in nauicula tantũ seuit: Uel nũqͥd ipse p̃scius futuroꝵ. p̃sentũ sic erit
ignarꝰ. ut instante tẽpestate & tempꝰ periculi ñ p̃ciueret: Sed ut aliud
ex hoc innueret. ideo & nauĩ ascendisse ac uentos excitasse credimꝰ: Alio qͥn

Expanded text:
um affectionibus, quibus praepediuntur ire post Christum ad passiones et officium praedicationis. Sed Dominus omnia postponere, secumque in navicula, quae est ipsius Ecclesia, inter varios fluctus et procellas saeculi ire trans fretum jubet; ne sine ipso mediis obvolvantur gurgitibus. Unde sequitur: Ecce motus magnus factus est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Mira dispensatio Dei. Mare, quod pedibus ejus tumentes fluctus submisit, et undarum vertices redegit in planum, quod liquentem viam solidavit veluti aridam, ut super eam Dominus sicco vestigio incederet, modo quid est quod, Domino ascendente in naviculam, tantum saevit? Vel nunquid ipse praescius futurorum, praesentium sic erat ignarus, ut instantem tempestatem et tempus periculi non praecaveret? sed ut aliud ex hoc minueret, ideo et navim ascendisse, ac ventos excitasse credimus. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
mandant. ut honunes redigant in sepulchra Digna qͥdẽ utroꝵq conditio
ut qͥ cęlo p̃sidere nolunt pascant᷑ cideuerib saginent᷑ putredine. dilitient᷑
foctore. qͥb tota uoluptas. ẽ. uitiis deseruire Sed trem̃dũ satis exc̃plũ qd tã
seui dicunt᷑. ut nemo possit transire ꝑ uã illã Concluserant enĩ uiã uen¬
endi addm̃ transitũ denegarant. Et ideo nemo putet qđ sine xp̃o ad
dm̃ possit ꝑuenire. Unde factꝰ ẽ. nobis ipse uia. quia pͥus sic̃ signant᷑ cuu an¬
głista dicit. nemo poterat transire ꝑuiã illã Per illã utiq & nͣ ꝑ istam

Expanded text:
mandant, ut homines redigant in sepulcra. Digna quidem utrorumque conditio, mandant, ut homines redigant in sepulcra. Digna quidem utrorumque conditio, ut qui coelo praesidere nolunt, pascantur cadaveribus, et saginentur putredine; delicientur fetore, quibus tota voluptas est vitiis deservire. Sed tremendum satis exemplum, quod tam saevi dicuntur ut nemo possit transire per viam illam; concluserant enim viam, veniendi ad Deum transitum denegarant. Et ideo nemo putet quod sine Christo ad Deum possit pervenire. Unde 423 factus est nobis ipse via, quia prius, sicut signanter evang
Abbreviated transcription (Latin):
in sectat᷑ in cautos & inermes ut decipiat. Unde seuos quos cont᷑ conspicimꝰ
homines ñ odio habeamꝰ. sed eoꝵ seutię deputemꝰ qͥ ꝑ eos agunt. quatinꝰ ne¬
mo in lesus ꝑ uiã transeat. sed om̃s aut morsib ad trectent aut discerpant
manib Hinc ꝗq tanta eccłarũ p̃ssura & ꝑ secutio ꝓixiioꝵ Porroᷤ ii ta¬
les unde exeunt: De monum̃tis utiq quia os eoꝵ sepulchrũ patens. ẽ. ubi
sepeliant quos uerboꝵ morsib ꝑimerint Aut certe ipsi sepulchra de al¬
bata pleni s̃ ossĩb mortuoꝵ aquib nisi exirent. nũquã occurrerent re¬
dẽptori. Non qd ũ exuti a potestate demonũ. sed ut exuant᷑ uti filius ille
ꝓdigus qͥ nec dũ se dignũ uocari filiũ confitet᷑. Qua ꝓpt᷑ adtende lector
quȩ scuitia demonũ. qͥue furor. aut quȩ rabies erga bumanũ genꝰ dũ fer¬
re nequeunt mori homines qͥ uiuos gestiunt sepelire . & se ipsos sepulcbris

Expanded text:
insectatur incautos et inermes, ut decipiat. Unde saevos, quos contra conspicimus, homines non odio habeamus, sed eorum saevitiae deputemus qui per eos agunt quatenus nemo illaesus per viam transeat, sed omnes aut morsibus attrectent aut discerpant manibus. Hinc quoque tanta Ecclesiarum pressura, et persecutio proximorum. Porro et hi tales unde exeunt? De monumentis utique, quia os eorum sepulcrum patens est, ubi sepeliant quos verborum morsibus peremerunt. Aut certe ipsi sepulcra dealbata, pleni sunt ossibus mortuorum, a quibus nisi exirent, nunquam occurrerent Redemptori, Non quod jam exuti a potestate daemonum, sed ut exuantur, uti filius ille prodigus, qui necdum se dignum vocari filium confitetur. Quapropter attende, lector, quae saevitia daemonum, quive furor, aut quae rabies erga humanum genus, dum ferre nequeunt mori homines, qui vivos gestiunt sepelire, et seipsos sepulcris
Abbreviated transcription (Latin):
dño recte parat. qͥ se pͥus tũ sua deuotꝰ impendit. Uoluit enĩxp̃o uicẽ
rependere. & ideo moxei c̃uiuiũ indomo sua parat. ut aqͦ iã ꝑhennia
sꝑabat bona ei sua largir& tẽporalia. Cȩterũ dñs ñ ꝓpt̃ epulas t̃reni
uictꝰ ad c̃ uiuia tã frequent᷑ ibat. sed ut occasionẽ haber& p̃standi grãm
Hinc sane quociens int̾fuisse legit᷑. aut eaquȩ clocuit memorant᷑: aut quȩ
gessit. qͣtinꝰ om̃s ꝑ hoc adiutȩ epulas uenire in uitar&. Unde ñ minꝰ ad pecca¬
tores quã &iã ad eos qͥ se iustos estimabant intrat. ut cuncti se peccatores
intellegant. & ad fontẽ miscłiȩ currant. Nã & isti qͥcũ dño indomo ȩpu¬
lant᷑. qͦs peccatores accusant. ñ ita cũ eo discũbunt ut peccatores ꝑmaneant:
sed ut deinceps cũ matheo eiꝰ magisterio adhereant. Inde nãq ẽ: qͦd eisdẽ
calũnantib obicit᷑. Non ẽ. opꝰ ualentib medicꝰ. sed male habentib. Et illud

Expanded text:
no recte 435 parat, qui se prius, tum sua, devotus impendit. Voluit enim Christo vicem rependere, et ideo mox ei convivium in domo sua parat, ut a quo jam perennia sperabat bona, ei sua largiretur temporalia. Caeterum Dominus non propter epulas terreni victus ad convivia tam frequenter ibat, sed ut occasionem haberet praestandi gratiam. Hinc sane quoties interfuisse legitur, aut ea quae docuit memorantur, aut quae gessit, quatenus omnes per hoc ad vitae epulas venire invitaret. Unde non minus ad peccatores, quam etiam et ad eos qui se justos aestimabant, intrat ut cuncti se peccatores intelligant, et ad fontem misericordiae currant. Nam et isti qui cum Domino in domo epulantur, quos peccatores accusant, non ita cum eo discumbunt ut peccatores permaneant, sed ut deinceps cum Matthaeo ejus magisterio adhaereant. Inde namque est quod eisdem calumniantibus objicitur. Non est opus valentibus medicus, sed male habentibus, et ill
Abbreviated transcription (Latin):
tes tantaq signa p̃cesser̃. quȩ ante apłos quã crederent uidisse ñ dubiũ est.
t ut aiunt poterat adse uidentes aspectu trahere. dũ fulgur ipse & maiestas
occulta: diuinitatis infacie relucebat. Sedisti qͥ purũ hominẽ fuisse illum
ñitiunt᷑. neque unt intelligere qͣ uirtute apłi mox odorẽ uitȩ secunt᷑ : Et

Expanded text:
tes tantaque signa praecesserint, quae ante apostolos, quam crederent, vidisse non dubium est. tes tantaque signa praecesserint, quae ante apostolos, quam crederent, vidisse non dubium est. Et, ut aiunt, poterat ad se videntes aspectu trahere, dum fulgor ipse et majestas occulta divinitatis in facie relucebat. Sed isti qui purum hominem fuisse illum mentiuntur, nequeunt intelligere, qua virtute apostoli mox odorem vitae se
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. currebat mox pͦst fontẽ. cuiꝰ erat dulcedine resꝑsa. Nesciens
trahebant᷑. Deqͦ sponsa in canticis. Trahe me pͦstte : curremꝰ in odore
unguentoꝵ tuoꝵ Quib recreati odoram̃tis: indefessi pͦst eũ ibant.
Tetigerant enĩ nec dubiũ qͥn ista uirtutũ aromata nares eoꝵ. dũ ante illos
odor uitȩ transir&. Et ideo absq ulla m̃tis recractatione. relictis om̃ib:
ea quȩ intrinsecꝰ fraglabant ociuꝰ sequebant᷑. Immo trahebat eos uis
diuma. uncinꝰ pomoꝵ scilic& quẽ ꝓph&a cͦspexerat. & ideo p̃pedire
illos nihil poterat. Poma erant c̃ ualliũ id circo c̃tra uncinũ quẽ diuina
manꝰ tenebat resistere neqͥbant. Qđ miseri nescientes porphiriuꝰ atq iulianꝰ
ANgustus. arguunt ut dixi uł inperitiã hystorici m̃tientis. uł stultiiã eoꝵ
qͥd qͣsi inrationabilit secuti siu iri it̃ quuͦlil  seuocantõ. C̃ tantȩ uirtu¬

Expanded text:
ritatis, currebat mox post fontem, cujus erat dulcedine respersa; nesciens ritatis, currebat mox post fontem, cujus erat dulcedine respersa; nesciens trahebantur, de quo sponsa in Canticis, Trahe me post te, curremus in odore unguentorum tuorum Tetigerant enim, ne dubium quin ista virtutum aromata, nares eorum, dum ante illos odor vitae transiret. Et ideo absque ulla mentis retractatione, relictis omnibus, ea quae intrinsecus fragrabant ocius sequebantur. Imo trahebat eos vis divina, uncinus pomorum scilicet, quem propheta conspexerat; et ideo praepedire illos nihil poterat. Poma erant convallium; idcirco contra uncinum, quem divina manus tenebat, resistere nequibant. Quod miseri nescientes Porphyrius atque Julianus Augustus, arguunt, ut dixi, vel imperitiam historici mentientis, vel stultitiam eorum, quod quasi irrationabiliter secuti sint hominem quemlibet se vocantem; cum tantae virtu