comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eqmpudici id est inuerecundae peccantes . & homicide diuersomõ¬
do hominem inter ficentes & idolis seruientes hoest simulacra
q̃dã ꝓdõcolentes siue &iamplus terrena quã dm̃diligentes :
Etomnis qui amat mendatium & facitillud: multienim menda tium
faciunt sed tamen non amant mendatium. quia studio atq: amore
peccandi nonmentiuntur: Quod mendactium pur gatur
opere misericordiae sicut dictum est superius deobste cricibu
hebreorum : sed sicut isti intali mendatio nisi emendationis studium
sub sequatur ꝑ ditione non carent scriptura dicente. Iꝑ desomnes
quilocuntur mendatium. sicistigra uiori poenapletendi sunt
quistudio uoluntate atq: amore fallaciis in laque anturꝰ hiomnes
superius dicti erunt foris hocest ab aditu caelestis hierusalem
repellentur dimaudierint. Discedite ame malȩ dictieE GoiTE

Expanded text:
et impudici id est, inverecunde peccantes. Et homicidae diverso moet impudici id est, inverecunde peccantes. Et homicidae diverso modo homines interficientes. Et idolis servientes, hoc est, simulacra quaedam pro Deo colentes, sive etiam plus terrena quam Deum diligentes. Et omnis qui amat mendacium, et facit illud. Multi enim mendacium faciunt, sed tamen non amant mendacium, quia studio atque amore peccandi non mentiuntur. Quod mendacium purgant opere misericordiae, sicut dictum est superius de obstetricibus Hebraeorum. Sed sicut isti in tali mendacio, nisi emendationis studium subsequatur, perditione non carent, Scriptura dicente: Perdes omnes qui loquuntur mendacium , sic et isti graviori poena plectendi sunt, qui studio, voluntate atque amore, fallaciis illaqueantur. Hi omnes superius dicti, erunt foris, hoc est, ab aditu coelestis Jerusalem repellentur, cum audierint: Discedite a me, maledicti . Ego Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
&ueracredatur humanitas Beatiquilauant stolas suasi cor¬
ꝓra sua &uit an suam fonte bcptis matis & lacrimispaenitentias
atq custodia mandatorumdi ut sit potes tas eorũ in ligno uite idest
in dño ihu xp̃o quẽ habentesutiq in capite suo omnia possidebunt
Vnde superius : cum premissis s& & egositienti dabo aquam uitȩ gratis
ilico subiunxit . quiuicerit possi debit haec : E tportis id portas
per apostolosuidelic& teterosq: dae toresintrent inciuitatem¬
hocest in hierus alem cae lestem : ꝑ quorũ enĩminis teriũ nuna
mus in ec claesiam peripsorum orationes & solutionẽ in grodiemun
regnum caelorum : Debis portis psalmis tadicit: A peritemibi portas
iustitiae : Statimq: unam principalem portas adquam &iamistȩ
ꝑtinent manifestat subdendo haec portadnĩ iusti intrabunt peam
aditum intrant regnicaelorum nimirum per illum ingrediuntur qui
in creduli qui contra eccłam latrant . &uene fici .i. male fici siue magi

Expanded text:
fecta deitas, et vera credatur humanitas. Beati qui lavant stolas suas, id est, corpora sua et vitam fonte baptismatis et lacrymis poenitentiae, atque cusChristo. Quae habentes, utique in capite suo omnia possidebunt. Unde superius cum praemisisset: Et ego sitienti dabo aquam vitae gratis, illico adjunxit: Qui vicerit, possidebit haec. Et portis, id est per portas, per apostolos videlicet, caeterosque doctores intrent in civitatemhoc est, in coelestem Jerusalem. Per quorum enim ministerium nunc intramus Ecclesiam, per ipsorum ora et solutionem ingrediemur regnum coelorum, de his portis Psalmista dicit: Aperite mihi portas justitiae . Statimque unam principalem portam, ad quam etiam istae pertinent manifestat, subdendo: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam. aditum intrant regni coelorum, nimirum per illum ingrediuntur, qui aeterique increduli, qui contra Ecclesiam latrant. Et venefici id est, malefici sive magi,
Abbreviated transcription (Latin):
linguis loquentur nous bta ergo hȩc hestia ignẽ faci& descendere dereloquua
p̃dicatores antixp̃i folsa immitatione ꝑ impositio nẽ manus. dare sus sequacib
a uł dare uł habere putabit᷑. quo ecclãm suã dĩseminere uoluit suꝑ om̃a mun
ut illiquib manũ imposuerit loquantur linquis multarũ gentiũ. Et hoc in c̃spectu
gentiũ carnalit̃ sapientiũ Homines enĩ uocant᷑. quiñ diũna sed humana saptt
mus inue eri testam̃to. qđ aduocẽ heliȩ descendit ignis decelo : ⁊c̃ sũpst duos qr¬
qa genarios asi suis quinquaginta. Ser moitaq heliȩ ignis suit iipssexaita¬
nor eantia se ipsũ gnẽ : irrisio ne clamando homo di descende rex uocate. Igniser¬
go uetellegitur feruor. &Telis quo astendent᷑ sc̃. helus scilic& e noch se
teri p̃ dicatores adũ sus cos quos iuderina recedere a fide ⁊ eloferuous sucoens c̃¬
dẽ pnabu eos suo anathe mate ipsaitaq bestia faci & ignẽ degelo descendere qua ip¬

Expanded text:
ec bestia ignem faciet descendere de coelo, quia praedicatores Antichristi falsa imitatione per impositionem manus, dare suis sequacibua vel habere vel dare putabitur, quo Ecclesiam suam Dominus eminere voluit super omnut illi quibus manus imposuerint, loquantur linguis multarum gentium. Et hoc in conspectu gentium carnaliter sapientium. Homines enim vocantur, qui non divina, sed humana sapiunmus in Veteri Testamento, quod ad vocem Eliae descendit ignis de coelo, et consumpsit duos quinquagenarios cum suis quinquaginta. Sermo itaque Eliae ignis fuit, et ipsi excitaverunt contra seipsum ignem irrisorie clamando: Homo Dei, descende, rex te vocat Ignis ergo intelligitur fervor et zelus, quo accenduntur sancti, Elias scilicet et Enoch, et caeteri praedicatores, adversus eos quos viderint recedere a fide, et zelo fervoris succensi condemnabunt eos suo anathemate. Ipsa itaque bestia ignem faciet descendere de
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. sic̃ supͦdictũ ÷ I Om̃senĩ quieũ recepturi suNt. utiq ꝓstrati. ⁊ corꝑe &
anima illũ adorabura ⁊nipsodã pnato homine ad or abinc dibolũ in eo ha¬
bitantẽ. Quo in loco grauissima ius seductionis ostenditur quȩ tanimas t⁊ cor¬
pora miserabilit̃ sibi mancipiat. Quienĩ uicadit . non seductus: solo coeꝑe capti¬
s uctus est. quiaũt seducit᷑. ⁊ ñte. &coeꝑe. captiuatur fecit signa magna¬
s Quia non sũ uerbs sed &ã falsis muraculis mustos seduc & Ita ut ignẽ sacer& de

Expanded text:
t jam supra dictum est. Omnes enim qui eum recepturi sunt, utique prostrati et corpore et anima illum adorabunt, et in ipso damnato homine adorabunt diabolum in eo habitantem. Quo in loco gravissima vis seductionum ostenditur, quae et animas et corpora miserabiliter mancipat. Qui enim vi cadit, non seductus, solo corpore captivatus est. Qui autem seducitur, et mente et corpore captivatur. Et fecit signa magna, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
& quid ꝑ frontẽ nisi fides exprimitur  hahent ergo aracterẽ :
ramanu ⁊ infrontib: suis quia ubidebueran habere pura oꝑa uirtutũ. ⁊ fidei
lbi inueni untur macula criminis d&ur pati. Inmanu habena uidȩi ei: caracte¬
rẽ. quia oꝑadiaboli faciunr infronte quia insũ credune. ilũ recepturi . ex¬
pectana. luxta illud. Ego ueni in nomine patrismei. & non susce pistis me
Alus uem& inominesuo illũ suscipi&is Similit̃ habent ulli quifidẽ uerbotenis ha

Expanded text:
 quid per frontem, nisi fides exprimitur? Habent ergo characterem in dextera manu et in frontibus suis, quia ubi debuerunt habere pura opera virtutum et fidei, ibi inveniuntur macula criminis deturpati. In manu habent Judaei ejus characterem, quia opera diaboli faciunt: in fronte, quia in eum credunt, et illum recepturi exspectant, juxta illud: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: alius veniet in nomine suo, i
Abbreviated transcription (Latin):
catores fabt̃ spm̃ dabuna hoc ÷ plenitudinẽ spũ sc̃i ineo reques cere dicen : Dici¬
musenũ nos. date honorẽ dõ. & rursus ex alta hote ds̃ ds̃ meusrex. Quomodo enĩ¬
illi ho norẽ darepos sumus e aut quomodo ilũ exaltariualemus quinon hab& quo exal¬
t&ur  Sed exaltam illũ quando ex cessũ p̃dicamꝵ. talimodo istidabunt sp̃mm um
maginibestiȩ p̃ dicantes eũ plenũ eẽ diuinitate. Nã ⁊ sotinꝰdic̃. ego ap̃o princiriũ
ex maria tribuo ÷ hocannunti o ꝓ exmaria initiũ supserit: && ut loquat +
imma gobestiȩ . Satũ ÷ illi subaudit᷑: Nã mnon solũ spr̃a scm in eo requiescore di¬
cen sed &ũ p̃dicabune illũ loqui .i. uentura p̃dicere: ꝑ spm̃s plietoȩ cudurantũ

Expanded text:
catores falsi spiritum dabunt, hoc est, plenitudinem Spiritus sancti in eo requiescere dicent. Dicimus enim nos: Date honorem Deo. Et rursus: Exaltabo te, Deus meus rex . Quomodo enilli honorem dare possumus? aut quomodo illum exaltare valemus, qui non habet quo exaltetur? Sed exaltamus illum, quando excelsum praedicamus. Tali modo isti dabunt spiritum imagini bestiae, praedicantes eum plenum esse divinitate. Nam et Photinus dicit: Ego Christo principium ex Maria tribuo, id est hoc annuntio quia ex Maria initium sumpserit. Et ut loquatur imago bestiae. Datum est illi, subauditur. Nam non solum Spiritum sanctum in eo requiescere dicent, sed etiam praedicabunt illum loqui, id est ventura praedicere, per spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ sexagesimũ reddit. Centenarius in eo ꝑfectus ÷. quia dũ decalogi mandata de¬
ciesi multiplicata cõp̃heniuit. Omnẽ oꝑationis sũmã condudit. Nisi enĩ centenari¬
ius muimerꝰ ꝑfectionẽ designar& nequaquã dĩs ad discipulos dicer&. Omũs qu relique¬
rot domũ uł fratres aut sorores aut patrẽ aut matrẽ. aut filios. aut agros ꝓpt̃ nom̃ meũ¬

Expanded text:
fructum sexagesimum reddit. Centenarius in eo perfectus est, quia dum decalogi mandata defructum sexagesimum reddit. Centenarius in eo perfectus est, quia dum decalogi mandata decies multiplicata comprehendit, omnis operationis summam concludit. Nisi enim centenarius numerus perfectionem designaret, nequaquam Dominus ad discipulos diceret: Omnis qui reliquerit domum, aut fratres, vel sorores, aut patrem, aut matrem, aut filios, aut
Abbreviated transcription (Latin):
dimudiã qui sunt .i.⁊ .ii. Rui. quȩ ionsunã dicta. u faciun. nec alus arte senarũ¬
numerũ reperitur. quisiuis partib: dũ diuiditur totaei : suma cõ plectatur quiq : dũ a sex¬
ta sui parte .÷ ab uno indenariũ Mt̃tia aũ inuice nariũ surgit. quasi quadratũ denarũ red¬
dit. Sedut illid &cur rursũ as exta sui parte. quȩ indenariũ surgit ad centenariũ ꝑue¬
nit sicq in suis partib: multiplicatus sexcentos c̃sũmat. Sed qͥa cuncta hȩc ꝑ sacrȩ scrip¬
turȩ celsitudinẽ ꝓficiendo transcendimus ibi fenariũ ibisexagenariũ. ibicente nariũ ꝑue
inmundi origine dĩs eaquȩ in pͥmo diecȩpit. sexto dieoꝑe impleũ cũ hominẽ ꝓpt̃ quẽ auinc¬
operatores uineȩ. denario remunerant. Sexagenarius in eo ꝑfectus :. quia om̃aquȩ insex
deb: oꝑant᷑ : isdẽ deca logi mandatis c̃dudunt᷑ : atq: euangelio ꝓtestante el oqͥo t̃rabona

Expanded text:
ta, sex faciunt. Nec alius ante senarnumerus reperitur, qui suis partibus dum dividitur, tota ejus summa compleatur, quique dum a sexta sui parte, id est, ab uno in denarium, a tertia autem in vicenarium surgit, quasi quadratum denarium reddit. Sed ut solidetur, rursum a sexta sui parte quae in denarium surgit, ad centenarium pervenit, sicque in suis partibus multiplicatus, sexcentos consummat. Sed quia cuncta haec per sacrae Scripturae celsitudinem proficiendo transcendimus, ibi senarium, ibi sexagenarium, ibi centenarium, undin mundi origine Dominus, ea quae primo die coepit, sexto die opere complevit, cum hominem, propter quem cuncoperatores vineae denario remunerabuntur. Sexagenarius in eo perfectrus est, quia omnia quae in sex diebus operantur, eisdem decalogi mandatis concluduntur: atque evangelico protestante eloquio, terra bona
Abbreviated transcription (Latin):
neq enĩ hioc puerilit̃ intellegere debemꝰ quod facturi sinc aliquã immaginã quã
secũ s erane sed imaginẽ illiuꝰ facienr .÷. fidẽ ei : Habebunt̃ simulationẽ ei imine¬
tabuntur tã quã sit uere filius dĩ & ueracit̃ resurrexerit a mortius: łab& aut̃
sur rexisse a mortus in conspectihuiꝰ bestiȩ multa signa facieni. quib seducent t̃rã
qua ubicũ fuerint ita ei: uoluntatẽ implebunc: ⁊ eaquȩ ili placero cognos cunt
facien. quasi sẽꝑ dip̃sentes assistan. Etdatũ ÷ illi ut dar& spm̃ imaginibestiȩ .÷.

Expanded text:
inem quam secum ferant, sed imaginem illius facient, id est fidem ejus habebunt, et simulationem ejus imitabuntur, tanquam sit vere Filius Dei, et veraciter resurrexerit a mortuis. Habet autem urrexisse a mortuis. In conspectu hujus bestiae multa signa facient, quibus seducent terram: quia ubicunque fuerint, ita ejus voluntatem implebunt, et ea quae illi placere cognoscunt, facient, quasi semper illi praesentes assistant. Et datum est illi ut daret spiritum imagini bestiae. Id est
Abbreviated transcription (Latin):
squisub & untellectũ qu possit hȩc intellegendo penetrare. Cõput& nume¬
rũ bestiȩ. Obscuritate huiꝰ loci considerans beatus ioħ Intentũ uoluit facere
seripti. prȩt̃ euangłm mather tepistolã pauli ade breos. Quia ergo
hucliber utteteri grece scriptis ÷ ldcirco sensus hui: loci more grecoꝵ  re¬
qiurendus apud quos om̃s litterȩ numeros inse continent dicamꝰ itaque

Expanded text:
bet intellectum, quo possit haec intelligendo penetrare, computet numerum bestiae. Obscuritatem hujus loci considerans beatus Joannes, intentum voluit lectorem scripti, praeter Evangelium Matthaei et Epistolam Pauli ad Hebraeos. Quia ergo hic liber ut caeteri Graece scriptus est, idcirco sensus hujus loci more Graecorum est requirendus, apud quos omnes litterae numeros in se continent. Dicamus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
lucebat in uirtutesua iđiam in carne natus passus & suscitatus ipsaq: eius na¬
tiuitas. passio & resur rectio totũ claruerat ꝑ orbem : Et id circofacies angłi
ñ simplicit̃ sed sicut solluc& in uirtutesua splendebat : ETCŨ UI DIS ST̃ Cũ
cecidi ad pedes eius tãquã mortuus: Ioħs in hoc loco omnẽ signi ficat elector ũ
multitudinẽ : Angłs aũt solius capitis ꝑsonã gerit . Non aũt̃ hicpedes dñi si cut
superius a et̃ nitatem diuinitatis eius ñ pͣdicat oresndeniq: cȩtera membra :
sed tantũ in dicia passionis eius & humilitatis significat quasehumiliauit usq
ad mortẽ Ad pedes ergo angłi ioħscadit dũ scã eccła uestigia passionis imitatur-

Expanded text:
lucebat in virtute sua; id est jam in carne natus, passus, et suscitatus, ipsaque ejus nalucebat in virtute sua; id est jam in carne natus, passus, et suscitatus, ipsaque ejus nativitas, passio, et resurrectio totum claruerat per orbem; et idcirco facies angeli non simpliciter, sed sicut sol lucet, in virtute sua splendebat. Et cum vidissem eum, cecidi ad pedes ejus tanquam mortuus. Joannes in hoc loco significat omnem electorum multitudinem, angelus autem solius capitis personam gerit. Non autem hic pedes Domini, sicut superius aeternitatem divinitatis ejus, non praedicatores, non denique caetera membra, sed tantum indicia passionis ejus et humilitatis significant, qui se humiliavit usque ad mortem. Ad pedes ergo angeli Joannes cadit, dum sancta Ecclesia vestigia passionis ipsiu
Abbreviated transcription (Latin):
Nolitimere Acsie leceorum ecłȩ diceretur: Erige m̃tus
obtitũ in passioniscextamine ad futur a pͥmi a & accepta de suꝑ¬
fuerat conditus daritatem suiluminis exmaxima parete ꝑdidit: Selcureperat
fuerit homo adq post genera lẽ resur rectionẽ renouat tunc & ipsesolreno uabit
sicutꝰ isidorust estat᷑ : ne impi caritate luminiseius fruantur : ALITERC
Sol hab& ortũ & occasũ: Ideoq: congrue cõnparatur xp̃o qui habuit ortũ nascen¬
da tempora lit ex matre & occasũ ꝑ mortem : Porro facies illius manifesta incar ue
pͣsentia intelgit᷑ Quȩ abs condita : quando incruce occubuit : sed it erum re¬
surgens a mortuis coepit lucere in uirtute sua in multitudine scilic& mir a cu¬
lorũ & pͣdicatione doctorum : Nã & de hoc occasupsalmistadicit : It facite ei
quiascendit suꝑ occasũ : Suꝑ occa sũ nãq: ascendit : qr unde occubuit indesurrex̃
tquando ist acerne bat ioħs. iamortus iam ad occasũ uersus iam sur gensit erũ

Expanded text:
Nolite timere, ac si electorum Ecclesiae diceretur: Erige mentis auditum in passionis certamine ad futura praemia, et accepta desumaxima ex parte perdidit. Sed cum reparatus fuerit homo, atque post generalem resurrectionem renovatus, tunc et ipse sol renovabitsicut Isidorus testatur, ne impii claritate luminis ejus perfruantur. Aliter: Sol habet ortum et occasum, ideoque congrue comparatur Christo, qui habuit ortum nascendo temporaliter ex matre, et occasum per mortem. Porro facies illius, manifesta in carne praesentia intelligitur, quae abscondita est quando in cruce occubuit, sed iterum resurgens a mortuis, coepit lucere in virtute sua, in multitudine scilicet miraculorum, et praedicatione doctorum. Nam et de occasu Psalmista dicit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque ascendit, quia unde occubuit, inde surrexit. Et quando ista dicebat Joannes, jam ortus, jam ad occasum versus, jam surgens iterum
Abbreviated transcription (Latin):
Aliter erit. Cum recordabitur bonorum illorum ad hoc ut
eos remuner&: Mala uero illorum quia hic flagellasunt
punita obliuionitrad& : Et ideo undenunc obliuiscuntur tuntꝰ
recor dabuntur : Et unde minc recordantur. indetunt ob¬
liuiscentur: At contra reꝓb aliter conting& : Quorum omp̃s¬
ds̃ in presenti recor latur ad hoc ut siboni aliquĩd faciunt
in presenti remunerentur : Non recordatur adhoc ut fla¬
gella ꝓsuissceleribus sustineant : Infuturo uero iuditio re
ꝑcipiant : Vnde hic benedicitur: Babylonmagna uenit in me¬
moriam antedm̃ dareillicalicem uini in dignationis irae

Expanded text:
aliter erit, cum recordabitur bonorum illorum ad hoc, ut aliter erit, cum recordabitur bonorum illorum ad hoc, ut eos remuneret: mala vero illorum, quia hic per flagella sunt punita, oblivioni tradet; et ideo unde nunc obliviscuntur, tunc recordabuntur; et unde nunc recordantur, inde tunc obliviscentur. At contra reprobis aliter continget, quorum Deus omnipotens in praesenti recordatur ad hoc, ut si boni aliquid faciunt, in praesenti remunerentur, non recordatur ad hoc, ut flagella pro suis sceleribus sustineant. In futuro vero judicio recpercipiant. Unde et hic bene dicitur: Babylon magna venit in memoriam ante Deum, dare illi calicem vi
Abbreviated transcription (Latin):
gentium: Sicut hoc ÷ un a ecclesia quod uii.: Et quod dicit ciui¬
tates gentium ceciderunt. hoc ÷ quod in seq uentibus dicitur.:
caecidit cȩcidit babylon: Quae lic& cotidiae cadat in reꝓbis.
tam̃ generaliter infine sȩculi dam pnabitur & cad& cum audi¬
erit ad nõ i te inignẽ a&ernum : Et babylon magna uenit
in memoriam ante dm̃. dareilli calicem uini indignationis
recordatur quia in mutabilis ÷ Sed condescendit huma nae
fragilitate sermodiuinus dum hos dõ dicitin eẽ humanos affectus
Veluti patres & matres solent balbutiendo conscendere filiis ut fa¬
cilius intellegantur abeis : Sciendum ẽ autem quia omp̃s ds̃ ex
quadam parte obliuiscitur nunc electorum. ex quadam uero
recordatur : Dum enim eos ꝓbonis actibus in p̃senti non remu¬
nerat quasi obliuiscitur eorum : Dum autem mnalallorum per
flagella purgat : illorum recor datur : Infuturo autem iudicio.

Expanded text:
gentium, sicut hoc est una Ecclesia quod septem. Et quod dicit civigentium, sicut hoc est una Ecclesia quod septem. Et quod dicit civitates gentium ceciderunt, hoc est quod in sequentibus dicitur: Cecidit, cecidit Babylon. Quae licet quotidie cadat in reprobis, tamen generaliter in fine saeculi damnabitur, et cadet cum audierit a Domino: Ite in ignem aeternin memoriam ante Deum, dare ei calicem vini indignationis recordatur, quia immutabilis est, sed condescendit humanae fragilitati sermo divinus, dum hos Deo dicit inesse humanos affectus, veluti patres et matres solent balbutiendo condescendere filiis, ut facilius intelligantur ab eis. Sciendum est autem quia omnipotens Deus ex quadam parte obliviscitur nunc electorum, ex quadam vero recordatur. Dum enim eos pro bonis actibus in praesenti non remunerat, quasi obliviscitur eorum: dum autem mala illorum per flagella purgat, illorum recordatur. In futuro autem judicio
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli : Vna quae ab abel isto coepit & ad noussimum electum
tendit: Altera quae ac a inimpio initium sumpsit. & inultimo
reꝓborum terminabitur : Hic autem ciuitas magna ciui¬
tas intellegetur diaboli : Quae magna dicitur. p̃ropter multitu¬
dinem populorum uel ꝓpter enormitatem scelerum: haec ci¬
uitas in hoc loco intres partes diuidi pronuntiatur : non quo etan¬
te diuisa non eẽt. ut tuncsolum modo diuidatur. sed quocer¬
tum sit ex quibus hominum qualitatibus ipsa const&. hoc ÷
paganorum ingentilitatis errore adhuc manentiũ . atq: here¬
ticorum & iu deorum qui ꝓuno accipiuntur: Falsorum quo¬
que xp̃ianorum qui insi nu eccłae modolatent : Et ciuitates
gentium caeciderunt : hic genus inpecie diuiditur : Nam quođ
superius ꝑ unã. hoc nunc significatur ꝓplures gentium ciuita¬
tes : hoc ẽ enim unaciuitas babylon: quod multae ciuitates

Expanded text:
vero diaboli. Una quae ab Abel justo coepit, et ad novissimum electum vero diaboli. Una quae ab Abel justo coepit, et ad novissimum electum tendit; altera quae a Cain impio initium sumpsit, et in ultimo retas intelligitur diaboli, quae magna dicitur propter multitudinem populorum, vel propter enormitatem scelerum. Haec civitas hoc in loco in tres partes dividi pronuntiatur, non quo et ante divisa non esset, ut tunc solummodo dividatur, sed quo certum sit ex quibus hominum qualitatibus ipsa constet, hoc est paganorum in gentilitatis errore adhuc manentium, atque haereticorum et Judaeorum, qui pro uno accipiuntur, falsorum quoque Christianorum, qui in sinu Ecclesiae modo latent: Et civitates gentium ceciderunt. Hic genus in speciem dividitur; nam quod superius per unam, hoc nunc significatur per plures gentium civitates. Hoc est enim una civitas Babylon, quod multae civitates
Abbreviated transcription (Latin):
menta intelleguntur : quibus multos decipient: terre mo¬
tus uero magnus : ꝓsec utio illa uale dissima intellegitur :
Vnde dicitur: quia talis terrae motus num quã fuit sic mag¬
nus. ex quo homines fuerunt interã : Hoc &iam & dñs ma¬
nifestat cum inuuangelio dicit: Erit tunc tribulatio qua¬
lis non fuit ab initio scłi : Possumus & ista in bonam partem
hoc ÷ ad predicatores ueritatis referrȩ : q̃ ista omnia comple¬
bunt sp̃italiter ad confirmanda corda electorum & ter¬
rendos animos reborum : fulgu rasunt eorum miracula
quae inluminant fideles & terrent in fideles : Voces illorum
ex ornamentapietatis : tonitrua comminationes futuri iu¬
cii : terrae motus uero . motionem illorum significat qui ꝑ eorum p̃¬
dicationem ab infilitate ad fidem mouentur : Et facta ẽ ciuitas
magna intres partes : Ab ex ordiomundiusque ad finem scłi
duae ciuitatis aedificari uidentur : Quarum una ÷ dĩ. altera

Expanded text:
menta intelliguntur, quibus multos decipient. Terraemomenta intelliguntur, quibus multos decipient. Terraemotus vero magnus, persecutio magna validissimaque intelligitur, unde dicitur: Qualis terraemotus nunquam fuit, id est sic magnus. Ex quo homines fuerunt in terra. Hoc etiam et Dominus manifestat, quando in Evangelio dicit: Erit tunc tribulatio qualis non fuit ab initio saeculi . Possumus et ista in bonam partem, hoc est ad praedicatores veritatis referre, qui ista omnia complebunt spiritualiter, ad confirmanda corda electorum, et terrendos animos reproborum. Fulgura sunt eorum miracula, quae illuminant fideles et terrent infideles; voces illorum exhortamenta pietatis; tonitrua comminationes futuri judicii; terraemotus vero motionem illorum significat, qui per eorum praedicationem ab infidelitate ad fidem moventur. Et facta est civitas magna in tres partes. Ab exordio munduae civitates aedificari videntur, quarum una est Dei, altera
Abbreviated transcription (Latin):
phialam suam in aerem .i. predicationem suam contra claemones ꝑ
hunc aera discurrentes spargunt. iuxta illud apłi: non ÷ nobis con¬
luctatio aduersus carnem& sanguinẽ. sed contra sp̃italia nequi¬
tiđ incaelestibus: Et exiuit uox magnã detemplo. athronodi¬
cens: factum ẽ : Voxista uox dĩ omni potentis intellegitur : tem¬
detsicut inthrono: Ase dente ergo in throno atque in habi¬
tante intemplo uox ista ꝓcedit : quia eius iudicio consumantur
omnia: factum ÷ inquid. id ÷ finitum ÷ regnum antixp̃i& cõ¬
pleta ẽ dampnatio reꝓborum : Quod uero sequitur facta sunt ful¬
gura & uoces & tonitrua et ceteraquȩsecuntur : eius clem ꝑ secutionis
tempus recapitulatum comprehenditur : Fulgura itaque
miracula significant : quae facturi sunt minis trianti xp̃i.
ut terrorem incuti ant hominibus: Voces autem exoratio¬
nes illorum apellantur : quibussuadebunt hominibus an¬
tix p̃mi credere dm̃ : At uero conitriia comminationes & tor¬

Expanded text:
phialam suam in aerem, id est praedicationem suam contra daemones, per hunc aerem discurrentes spargunt, juxta illud Apostoli: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed contra spiritualia nequitiae in coelestibus .-- Et exivit vox magna de templo a throno dicens: Factum est. Vox ista vox Dei omnipotentis intelligitur. Temdet sicut in throno. A sedente ergo in throno, atque inhabitante in templo vox ista procedit, quia ejus judicio consummantur omnia. Factum est, inquit, id est finitum est regnum Antichristi, et completa est damnatio reproborum. Quod vero sequitur: Et facta sunt fulgura, et voces, et tonitrua, et caetera quae sequuntur, ejusdem persecutionis tempas recapitulatum comprehenditur. Fulgura itaque miracula significant, quae facturi sunt ministri Antichristi, ut terrorem incutiant hominibus. Voces autem exhortationes appellantur illorum, quibus suadebunt hominibus Antichristum credere Deum. At vero tonitrua comminationes et tor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent illi dequibus chñs dicit inpsalmo: insurrexerunt in
me testes iniqui. & mentita ẽ iniquitas sibi : Bicitur etiamarma¬
ged donimons ala trunculis : Mõns xp̃s apellatur afidelibus iuxta
quod in isaia ꝓpheta hab&ur : Venite ascendamus ad montẽdñi:
rum : Et sicut xp̃s apellatur afidelibus mons: ita antixp̃s appel
turfidem rectã a cordibus fidelium : Mons quoque globosus ap¬
pellatur antichristus. propter multicudinẽ ꝓopulorũ sibi adhȩren¬
tiũ uł quia quos cumque praua seductione illicit globosos hoc ÷¬

Expanded text:
numerum pertinent illi, de quibus Dominus dicit in psalmo: Insurrexerunt in numerum pertinent illi, de quibus Dominus dicit in psalmo: Insurrexerunt in me testes iniqui, et mentita est iniquitas sibi . Dicitur etiam Armagedon mons a latrunculis. Mons Christus appellatur a fidelibus, juxta quod in Isaia propheta habetur: Venite, ascendamus ad montem Dominrum. Et sicut Christus appellatur a fidelibus mons, ita Antichristus aptur fidem rectam a cordibus fidelium. Mons quoque globosus appellatur Antichristus, propter multitudinem populorum sibi adhaerentium, vel quia quoscunque prava seductione illicit, globosi voc
Abbreviated transcription (Latin):
reant peccata illius. Et congregauit eos in locum. qui hebraice
dicitur armaged don : Reditadea quae superius preter miserat
despitibus in mundis. qui ꝓcesserunt ut reges tius terrȩ in proelium
conuocarent : Et quia intribus unius intelli deb& ãplura linu¬
mero reuertur ad singularem dicens: Congregauit eos in lo¬
cum qui hebraice dicitur arma geddon: tale ÷ & illud euuan¬
gelii quando cum dñs hominemalegione liberara interroga¬
uit tamquam unum dicens: Quod tibinomen ẽ : cuupsa unitas res¬
pondens ait: legio nomen michiẽ: Et subdendo multi sumus:
ipsã unitatem ostendit exmultis constare : Armageddon. int̃p̃tatur
consurrectio testium iniquorum uel mons ala trunculis siue
mons globosus ⁊ testes iniqui omĩs sunt minis trianti christi:
testiũ iniquorum congregabit eosantichristus : quia ad hoc eos
ad partem suã trah& ut contraxp̃m uerbablas phemiae. et iniquitatis
proferant : Ad numeru mistorum testiũ iniquorũ

Expanded text:
reat peccatum illius. Et congregabit eos in locum, qui Hebraice dicitur Armageddon. Redit ad ea quae superius praetermiserat de spiritibus immundis, qui processerunt ut reges totius terrae in praelium convocarent. Et quia in tribus unus intelligi debet, a plurali numero revertitur ad singularem, dicens: Congregabit eos in locum, qui Hebraice dicitur Armagedon. Tale est et illud Evangelii, quando dum Dominus hominem a legione liberaret, interrogavit tanquam unum dicens: Quod tibi nomen est? Cui ipsa unitas unita respondens, ait: Legio nomen mihi est. Et subdendo, multi sumus, ipsam unitatem ostendit ex multis constare. Armagedon interpretatur consurrectio testium iniquorum, vel mons a latrunculis, sive mons globosus. Testes iniqui omnes sunt ministri Antichristi, testium iniquorum congregabit eos Antichristus, quia ad hoc eos ad partem suam trahet, ut contra Christum verba blasphemiae et iniquitatis proferant. Ad istorum testium iniquorum
Abbreviated transcription (Latin):
tur quidiuersos ostendit errores insuo corpore dũ hinc aꝑte seuit.
illinc fraudulenter decipit : Quasi enim unum bellantium globum
contraelectos emittit : dum eos ꝑ temporalem potentiam affligit: sed
dum eius insana potentia contempnitur fortiorem dimittit cum
ꝑmiracula & falsa ꝓdigia in laqueare satagit : Et septimus angelus
efu ditfialam suam in aerem: &ca : Qui ÷ sep̃mus. ĩpse ÷ & pri¬
mus quia in uno om̃s intelleguntur: Et inseptem angelis ut su¬
pra dictum ẽ omnes predicatores ecdȩ figu rantur: Qui effundunt

Expanded text:
tur, quia diversos ostendit errores in suo corpore, dum hinc aperte saevit, illinc fraudulenter decipit. Quasi enim unum bellantium globum contra electos emittit, dum eos per temporalem potentiam affligit. Sed dum ejus insana potentia contemnitur, fortiorem dimittit, cum per miracula et falsa prodigia illaqueare fingit. Et septimus angelus effudit phiatam suam in aerem. Qui est septimus ipse est et primus, quia in uno omnes intelliguntur, et in septem angelis, ut supra dictum est, omnes praedicatores Ecclesiae figurantur, qui effundunt
Abbreviated transcription (Latin):
mepat᷑ & egodilexiuos man&e indilectionemea ec cebnde sunt nob̵ operabona nã undo nobisieero
nisiquia fides ꝑ dilectione operat᷑ unde aut diligim nisi prius diligerem̃ & undeilladilactodi in nob
ec& nisi pres nos sua prȩuerar& gratia hi quanos dilex̃ cum eẽmus in peccatis & conuiuificautnos urep̃o
quod aũt ait sicut dilex̃ mepat̃ & egodilexiuos. Ñ equalitatẽ naturae ostendit nrae elsa a ciniqia
nuid sequatar si praecepta mea inquit seruaueritis manebitis indilectionem ea. in hocenĩ apparebit
quod indilectionemea manebitis simea piaecepta seruabitis. Nemosefallit dicendo quod eũ diligat sieĩ praecepta
nen scriar nã ihitantum eũ diligimꝰ inquantũ eĩ precepta seruamꝰ inquantũ aut̃ minus seruamꝰ tantũ minus diligim¬
qur qđ dix̃ m anete i dilectionemea : nisimanee ingratiamea & quid ẽ si preceptamea serua ueritis manebi¬
dii inuuilectione mea. nisi ex hoc sci&is qđ indilectione mea qua uos diligo manebitis. simea prȩcepta seruabitas.

Expanded text:
et ego dilexi vos, manete in dilectione mea. « Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur? Unde autem diligimus, nisi prius diligeremur? » Et unde illa dilectio Dei in nobis esset, nisi prius nos sua praeveniret gratia in qua nos dilexit, cum essemus in peccatis, et convivificavit nos Christo? « Quod autem ait: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, non aequalitatem nquod sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. In hoc enim apparebit quod in dilectione mea manebitis, si mea praecepta servabitis. Nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servet, nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus; inrgo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo, manebitis, si praecepta mea servabitis?
Abbreviated transcription (Latin):
interrã ut mundaret in se credentiũ uestigia quae terrenis peccatis sordidderant. & extegere linteo

Expanded text:
in terram, ut mundaret in se credentium vestigia quae terrenis peccatis sordida fuerant, et extergeret linteoin terram, ut mundaret in se credentium vestigia quae terrenis peccatis sordida fuerant, et extergeret linteo
Abbreviated transcription (Latin):
incredens dm̃ eẽ quemtradere cognabant. uidebatur & tole:abat᷑. In eo quem falli putabat fallebat᷑
traditorẽ. Namsi eum in manib: non haber& non utiq illo uter& ut uell&. Sciebat enim dñs quid facero
ꝓamicis quipatient̃ ut ebat᷑ inimicis. Scens &am quia adõ exiit & addm̃uadit. Necdm̃ cuminde
exir& nec nos deserens cum redir&. Surgitacena ponit uestimenta sua . Locuturus euan gelista
de tanta dñi humilitate. prius eiuscelsitudinẽ uoluit commendare. ad hocꝑtin& qđ ait. Sciens quia
omnia deditei pat̃ inmanus : cumergo ei om̃a de diss& pat̃in manus. nondĩ dñi sed hominis serui impleuit
officiũ tanta ẽ quippe humanae humilitatis utilitas ut eam suo cõmendar& exemplo &iam diuina
sublimitas surgit acena descendit decaelestibus. posuit uestimenta sua. Id est sem& ipsum ex ina nuit
cum accepiss& linteum precinxitse formam seru induens. mittitaquã inpeluem. Id est fudit sanguinẽ suũ

Expanded text:
credens Deum esse, quem tradere cogitabat. « Videbatur et tolerabatur: in eo quem falli putabat, fallebatur; » traditorem. Nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis. Sciens etiam quia a Deo exivit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. Surgit a coena, et ponit vestimenta sua. Locuturus evangelista de tanta Domini humilitate, prius ejus celsitudinem voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait: Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Cum ergo ei omnia dedisset Pater in manus, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas. » Surgit a coena, descendit de coelestibus; posuit vestimenta sua, id est semetipsum exinanivit. Cum accepisset linteum, pr
Abbreviated transcription (Latin):
declinandose a summobono Ideo ex ꝓpriis locutusẽ mendaciũ quia in seipsoinuenit unde eẽt
homo uero deceptus adiabulo factus est adiabulo mendax. Ideoq: qui a filius diaboli
nonnatura sedimitatione Recedamusergo a patrediaboli mendacu curramus ad patrem
ueritatis amplecte murueritatem utaccipiamus uerã libertatẽ iuda ei apud patrẽ suũ uideram
quodlo quebantur quid ñisimendaciũ . Dñs aut apud patrẽ suum idit quod loquer&ur quid

Expanded text:
declinando se a summo bono. Ideo ex propriis locutus est mendacium, quia in seipso invenit unde essedeclinando se a summo bono. Ideo ex propriis locutus est mendacium, quia in seipso invenit unde esset mendax. Homo vero deceptus a diabolo, factus est a diabolo mendax. Ideoque filius diaboli, imitatione. Recedamus ergo a patre 555 mendacii, curramus ad Patrem veritatis. Amplectamur veritatem ut accipiamus veram libertatem. « Judaei apud patrem suum viderant quod loquebantur: quid, nisi mendacium? Dominus autem apud patrem suum vidit quod loqueretur: quid
Abbreviated transcription (Latin):
Ille homicida erat ab initio uerum est nã primũ hominẽ occidit & inueritate non st&it quia e
deueritate lapsus est. cumlo quitur mendatiũ utiq ipse diabolus de ꝓprioloquitur quia men¬
dax & pater eius ẽ Di abolus aut̃ a semetipso mendax fuit & mend aciũ suum ipsegenuit anemine
audiuit prius mendatiũ: quo modo ds̃ pat̃ genuit filium ueritatẽ sic diabolus genuit quasi
filium mendacium men daciũ genuit qui a in ueritate non st&it. Om̃is enĩqui indõman&
inueritate man& quiad s̃ ueritas est. Si quisuero adõ recesserit mendaxerit. Dicente psalmigras
Om̃is homo mendax: in quantũ uero homo adõ recedit intantũ mendaxerit. Dum se aueritate
dedinauerit &inde peccatorerit quia õmne peccatũ non ẽ ueritas sed mendatiũ. quia reae¬
dendo adõ non hab& ueritatẽ. Di abolu suerobonus creatus est sed perseipsum malus factus est

Expanded text:
Ille homicida erat ab initio, verum est: nam primum hominem occidit. Et in veritIlle homicida erat ab initio, verum est: nam primum hominem occidit. Et in veritde veritate lapsus est. Cum loquitur mendacium, utique ipse diabolus, de proprio loquitur, quia mendax est et pater ejus. « Diabolus autem a semetipso mendax fuit, et mendacium suum ipse genuit, a nemine audivit prius mendacium. Quomodo Deus Pater genuit Filium veritatem; sic diabolus genuit quasi filium mendacium. » Mendacium genuit, quia in veritate non stetit. Omnis enim qui in Deo manet, in veritate manet, quia Deus veritas est. Si quis vero a Deo recesserit, mendax erit, dicente Psalmographo: Omnis homo mendax . In quantum vero homo a Deo recedit, in tantum mendax erit, dum se a veritate declinaverit, et inde peccator erit: quia omne peccatum non est veritas, sed mendacium, quia recedendo a Deo non habet veritatem. Diabolus vero bonus creatus est, sed per seipsum malus factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
& sagite & lingua eorũ machera acuta. Vosergo desideria patrisur̃i facere uultis Ideo sceuitis
incarnem qui a non potestisinmentẽ . Ille ho micidaerat abinitio utiq in primo homine. exillo
ille homicda ex quo potuit fieri homiudiũ ex quo factus est homo nonenĩ possit occidi homo nisi
prius fier& homo bomicidaergo ille abinitio &unde homicida & inueritate nonst&it. quia
ueritas non est in eo non quamodo in xp̃o sic ẽ ueritas ut xp̃s ipsesitueritas. Siergo iste inueritate
stois s&. in xp̃ostetis s& sedinueritate nonst&it quia ueritas non esti¬
exꝓpriis loquitur quiamendaxẽ & pat̃eius quidẽ hoc audistis uerba euangelu intenti accepistis.
eccere p&o ut agnoscatis quid exigatis. De diabulo dñs ea dicebat quae dediabulo dici ad ñõ meruer

Expanded text:
et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vos ergo desideria patris vestri facere vultis: ideo saevitis et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vos ergo desideria patris vestri facere vultis: ideo saevitis in carnem, quia non potestis in mentem. Ille homicida erat ab initio. Utique in primo homine, ex illo ille homicida. Ex quo potuit fieri homicidium? ex quo factus est homo: non enim posset occidi homo, nisi prius fieret homo. Homicida ergo ille ab initio, et unde homicida? Et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo. Non quomodo in Christo sic est veritas, ut Christus ipse sit veritas. Si ergo iste in veritate stetisset, in Christo stetisset. Sed in veritate non stetit, quia veritas non estendax est, et pater ejus. Quid est hoc? Audistis verba Evangelii, intenti accepistis. Ecce repeto, ut agnoscatis quid exigatis. De diabolo Dominus ei dicebat, quae de diabolo dici a Domino meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iupsus est angelus & factusẽ diabolus. Sed modoaudite qui ddicat dñs. Los in quit a patrediabulo eftis
& desideria patrisurĩ facere uultis: quaeritis me occidere hominem quiueritatẽ uobisdico &ille
inuidet homini & occidit hominẽ diabolusenim. Di abolus aut̃ cũ inuider& homini serpente indutꝰ
louuitus est mulieri & de muliere uenenauit & iurũ mortuisunt diabolũ audiendo quem
ꝯotemperare debuit creatori non deceptori. Ergo ille homicidaerat abinitio Videte genus
homiudu fr̃s: homicida dicit᷑ dabolus nongladio armatus nonferro accinctus ad hominẽ uenit
uerbum malũ seminauit & occidit. Nolier goputarete non eẽ homicidã quando fratrituo
mala ꝑsuades. Si fratrituo mala ꝑsuades occidis audi psalmũ fili hominũ dentes eorũ arna

Expanded text:
lapsus est angelus, et factus est diabolus. « Sed modo audite quid dicat Dominus: Vos, inquit, a patre diabolo estis, lapsus est angelus, et factus est diabolus. « Sed modo audite quid dicat Dominus: Vos, inquit, a patre diabolo estis, et desideria patris vestri facere vultis. Quaeritis me occidere, hominem qui veritatem vobis dico. Et ille invidit homini, et occidit hominem: diabolus enim est. Diabolus autem cum invideret homini, serpente indutus, locutus mulieri, de muliere venenavit et virum, mortui sunt diabolum audiendo : quem non em, qui fallebat eum, cui obtemperare debuit? Creatori non deceptori. Ergo ille homicida erat ab initio. Videte genus homicidii fratres. Homicida dicitur diabolus, non gladio armatus, non ferro accinctus. Ad hominem venit: verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo putare, te non esse homicidam, quando fratri tuo mala persuades. Si fratri tuo mala persuades, occidis. Audi Psalmistam: Filii hominum, dentes eorum arma
Abbreviated transcription (Latin):
cuius filu ostis apatre diabulo estis. Ds̃itaq credta ro mncũ creaturarũ creauit hominẽ : quo modo
hidicit uos a patre diabulo estis : quicquid adõ creatũ ẽ bonũ ẽ & om̃is homo quantũ creatura dĩ ẽ
bonus est quantũ uero se subicit perliberũ arbitriũ diabulo a parte diabulo est : Bona ẽ enim
fecitds̃ non potest eẽ malum si ipsehomo non sit sibimalus. indeergo iudaeidicti sunt filiidiaboli
filios saepe nominare ut ꝓphe&a adiudaeos ait patouos a morreur qre inartuacetbeteani
Anoo aci deo senat quaedam unde originem iudae nonducebanti cerbei & iꝑ sugentẽ suam
habebant  omnino alidnce a genere iudaeorũ is ed quierant impii a morrei & cebei iuda ei au
mores uccando pariter dampnarentur quaeritis aut̃ fortasie undeipse dia bolus indeutiq
undee&ecteri angeli sed c&eriangeli in sua oboedientia prestiter ille mnoboediendo & suꝑbiena

Expanded text:
lo estis. » Deus itaque creator omnium creaturarum creavit hominem. Quomodo hic dicit: Vos a patre diabolo estis? Quidquid a Deo creatum est, bonum est, et omnis homo, quantum creatura Dei est, bonus est: quantum vero se subjicit per liberum arbitrium diabolo, a patre diabolo est. « Bona est enim fecit Deus non potest esse malum, si ipse homo non sit sibi malus. Inde ergo Judaei dicti sunt filii diaboli,  operum filios saepe nominare, ut Propheta ad Judaeos ait: Pater tuus Amorrhaeus et mater tua Cethea . Amorrhaei gens erat quaedam, unde originem Judaei non ducebant; Cethei et ipsi gentem suam habebant omnino alieni a genere Judaeorum. Sed quia erant impii Amorrhaei et Cethei; Judaei autem mores sectando pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse, unde ipse diabolus? Inde utique, unde et caeteri angeli. Caeteri angeli in sua obedientia perstiterunt: ille inobediendo et superbiendo
Abbreviated transcription (Latin):
mortemcrucis patiendo credentes inse a bomnipeccato & abipsa &iam morte libȩrar& :Sicutergo morieo
ex altauit serpentem in deserto Itainquit o port& ex altari silium hominis : qui asi cutilĩ gͥ altatũ ꝓsigno

Expanded text:
mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita, inquit, oportet exaltari Filium hominis, quia sicut illi qui exaltatum pro signo
Abbreviated transcription (Latin):
quem dum ꝑcussi aspicerent sanabantur. passio ẽ nostrire demptoris incruce Incuius solũ fidere gnũ
mortis & peccati superatur : rccte &enĩ perserpentes peccata quaeanimã simul& corpus adinteritũ
trahunt ex primuntur Non solũ quia igiti qui auerulenti quia ad perimendũ sunt astuti Verũ &iã
qui a perserpentem primiparentes nr̃i ad peccandũ persuasi ac de in mortalib: sunt peccando
MRecte ꝑserpente maencũ dñs ostenditur qui uenit in similitudinẽ carnis peccat
quiasi cit aeneus serpens effigiam quidem ignitis serpentib similẽ sed nullũ prorsus insuis mem¬
bris habuit ardo remuenoni nocentis quin potius percussos a serpentib: sua ex altationesanabat
Sic nimirũ sic redemptor humanigeneris non carnem pecati sed similitudinẽ induitiarnis peccatiln qua

Expanded text:
quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccandoRecte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudine carnis peccati, quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis, quin potius percussos a serpentibus sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
absq fide & sacramentis dominicȩ passionis recte sub infertur. & sicutimorses exal tauit serpentẽ
in deserto lta ex altari oport& filium hominis : ut om̃is qui credit in ipsũ nonpereat sed habeat uitã
a&ernã : Mi ramagesterii caelestis arce dñs magis mosaicae adspiritalem legis eiusdẽ sensum
inducit : recordans historiae ueteris & hancinfigurã suae passionis atq. humanae saluationis
factuã edisserens : Narrat quippelibernume rorũ: qui a perpessus inheremopopulus ierł it ineris long
aclaboris mumurauit contra dñm & morsen : Ideoq dñs in miserit in illũ ignitos serpentes: adquoꝵ
pentiũ ignitorũ uenena sunt & incentiua uitiorũ quae animã quam tangunt spiritali morte per
imunt : & bene mũmurans contradnm populus serpentiũ morsib: sternebatur ut exordine flagelli
exterioris agnoscer& quantũ intus ꝑnicem murmurando pater & : Ex altatio aut̃ serpentis ae nei

Expanded text:
absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, uarte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorpentium ignitorum, venena sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali mimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem s
Abbreviated transcription (Latin):
fiteri intellegat homo gradũ suũ & confiteatur dõ & audiat a postolũ dicentẽ hominisuꝑbienti &¬
iocestillũ oport&dare meaut accipere illũ o port& glorificarime aut̃ con
elato & extollere seuolenti quiden ĩ habes qđ non accepisti : siaũt & aucẽpisti quid glonaris quasi
non acceperis : intellegat ergo homo quia accepit qui uolebatsuũ dicere qđ non ẽ eius &minuat᷑
Sonum estilli enĩ ut ds̃in illo glorificetur ipse in seminuat᷑ ut indõ augeatur. haect estimonia ha no¬

Expanded text:
fiteri. Intelligat homo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti fiteri. Intelligat homo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti Hoc est, illum oportet dare, me autem accipere. Illum oportet glorificari, me autem conelato et extollere se volenti: Quid enim habes, quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Intelligat ergo homo, quia accepit, qui volebat suum dicere quod non est ejus, et minuatur. Bonum est illi enim ut Deus in illo glorificetur; ipse in se minuatur, ut in Deo augeatur. Haec testimonia, han