comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum dolium ore in cuniculum uerso posuerunt. per operculi forami¬
na prae longe hastae quas sarissas uocant. ad summouendos hostis emi¬
nebant: scintillam leuem ignis inditam plumae. folla fabrili: ad ca¬
put fistule imposito flando accenderunt. inde non solum magna
uis fumi: sed acrior etiam fedo quodam odore ex adusta pluma cũ
totum cuniculum complesset uix durare quisꝗͣ intus poterat. cum
in hoc statu ad ambrachiam res esset. legati ab etolis pheneas & da¬
moteles cum liberis mandatis decreto gentis ad consulem uenerunt.
nam praetor eorum cum alia parte ambrachiam oppugnari cerneret
aliam infestam oram nauibus hostium esse aliam amphilocus dolo¬
phiam a macedonibus uastari: nec etolos ad tria simul diuersa bel¬
la occursantis sufficere conuocato consilio atoli principes quid agẽ¬
dum esset consulunt. omnium eo sententiae decurrerunt ut pax

Expanded text:
tum dolium ore in cuniculum verso posuerunt. per operculi foramitum dolium ore in cuniculum verso posuerunt. per operculi foramina praelongae hastae, quas sarisas vocant, ad summovendos hostes eminebant. scintillam levem ignis inditam plumae folle fabrili ad caput fistulae imposito flando accenderunt. inde non solum magna vis fumi sed acrior etiam foedo quodam nidore ex adusta pluma cum totum cuniculum complesset, vix durare quisquam intus poterat. cum in hoc statu ad Ambraciam res esset, legati ab Aetolis Phaeneas et Damoteles cum liberis mandatis decreto gentis ad consulem venerunt. nam praetor eorum, cum alia parte Ambraciam oppugnari cerneret, alia infestam oram navibus hostium esse, alia Amphilochos Dolopiam que a Macedonibus vastari, nec Aetolos ad tria simul diversa bella occursantis sufficere, convocato concilio Aetolos principes, quid agendum esset, consuluit. omnium eo sententiae decurrerunt, ut pax,
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinem quantae esse solum infimum cuniculi poterat perue¬
nerunt. silentio facto pluribus locis aure ad mota sonitum fodi¬
entium captabant. quem ubi accoeperunt. aperiunt rectam in
cuniculum uiam: nec fuit magni operis: momento enim ad ina¬
nem suspenso furculis ab hostibus ab hostibus muro perueneruĩt.
ibi commissis operibus cum e fossa in cuniculum pateret iter pri¬
mo ipsis ferramentis quibus in opere usi erant. dein celeriter ar¬
mati etiam subeuntes occultam sub terram ediderunt pugnam.
segnior deinde ea facta est inter sepientibus cuniculum ubi uel¬
lent nunc ciliis praetentis nunc foribus raptim obiectis. nouac
tiam haud magni operis aduersus eos qui in cuniculo erant ex¬
cogitata res. dolium a fundo pertusum qua fistula modica inse¬
ri posset. & ferream fistulam operculumq dolium ferreum & ip¬
sum pluribus locis perforatum fecerunt. hoc tenui pluma comple¬

Expanded text:
altitudinem, quantae esse solum infimum cuniculi poterat, pervealtitudinem, quantae esse solum infimum cuniculi poterat, pervenerunt, silentio facto pluribus locis aure admota sonitum fodientium captabant. quem ubi acceperunt, aperiunt rectam in cuniculum viam. nec fuit magni operis: momento enim ad inane suspenso furculis ab hostibus muro pervenerunt. ibi commissis operibus, cum e fossa in cuniculum pateret iter, primo ipsis ferramentis, quibus in opere usi erant, deinde celeriter armati etiam subeuntes occultam sub terra ediderunt pugnam; segnior deinde ea facta est intersaepientibus cuniculum, ubi vellent, nunc ciliciis praetentis nunc foribus raptim obiectis. nova etiam haud magni operis adversus eos, qui in cuniculo erant, excogitata res. dolium a fundo pertusum, qua fistula modica inseri posset, et ferream fistulam operculumque dolii ferreum, et ipsum pluribus locis perforatum, fecerunt. hoc tenui pluma comple
Abbreviated transcription (Latin):
quae pat̾ris erant. nauibus maritima atoliae uastabant aduersus
quos mille aetoli missi quacumq se classis circum egerat perlitor
amfractus breuioribus semitis occurrebant. & romani ad ambraen¬
am pluribus locis quatiendo arietibus muros aliquantum uibis
nudauerant: nec tamen penetrare in urbem poterant. nam &
pari celeritate nouus pro diruto murus obiciebatur. & armatin
inis superstantes instar munimenti erant: itaq cum aperta ui
parum procederet consuli res. cuniculum occultum uineis ante
contecto loco. agere instituit. & aliꝗͣ di cum dies noctesq in o¬
pere essent. non solum sub terra fodientes. sed egerentes etiam hi¬
mum fefellere hostem: tumulus repente terra eminens index o¬
peris oppidanis fuit pauidiq ne iam subrutis muris facta in ur¬
bem uia esset fossam intra murum e regione eius operis quod
uineis contectum erat ducere instituunt. cuius ubi ad tantam

Expanded text:
quae Patris erant navibus marituma Aetoliae vastabat. adversus quae Patris erant navibus marituma Aetoliae vastabat. adversus quos mille Aetoli missi, quacumque se classis circumegerat per litorum amfractus, brevioribus semitis occurrebant. et Romani ad Ambraciam pluribus locis quatiendo arietibus muros aliquantum urbis nudaverant, nec tamen penetrare in urbem poterant: nam et pari celeritate novus pro diruto murus obiciebatur, et armati ruinis superstantes instar munimenti erant. itaque cum aperta vi parum procederet consuli res, cuniculum occultum vineis ante contecto loco agere instituit; et aliquamdiu, cum dies noctesque in opere essent, non solum sub terra fodientes sed egerentes etiam humum fefellere hostem. cumulus repente terrae eminens index operis oppidanis fuit, pavidique, ne iam subrutis muris facta in urbem via esset, fossam intra murum e regione eius operis, quod vineis contectum erat, ducere instituunt. cuius ubi ad tantam
Abbreviated transcription (Latin):
animos pugnantium sustinuit: cocterum postꝗͣ nullum ex com¬
posito signum a suis accipiebant. & crescere numerum hostium cer¬
nebant. destituti segnius instare postremo re omissa. iam uix tu¬
to receptu fugientes in urbem compelluntur. parte operum incen¬
sa & pluribus aliquanto ꝗ ipsi ceciderant interfectis. quod si ex
composito acta res fuisset. haud dubium erat expugnari una utiq
parte opera cum magna cede hostium potuisse. ambrachienses. ꝗ¬
q intus erant atoli. non ab eius solum noctis in coepto recessere
sed in reliquum quoq tempus uelut proditi a suis segniores ad
pericula erant. lam nemo eruptionibus ut ante in stationes hos¬
tium sed dispositi per muros & turres ex tuto pugnabant. perse¬
us ubi adesse etolos audiuit. omissa obsidione urbis quam oppug¬
inde aduocauit populatio maritimae orae. Pleuratus yllirioꝵ
rex cum sexaginta lembis corinthium sinum inuectus acheorim

Expanded text:
animos pugnantium sustinuit; ceterum, postquam nullum ex comanimos pugnantium sustinuit; ceterum, postquam nullum ex composito signum a suis accipiebant et crescere numerum hostium cernebant, destituti segnius instare; postremo re omissa iam vix tuto receptu fugientes in urbem compelluntur, parte operum incensa et pluribus aliquanto, quam ipsi ceciderant, interfectis. quodsi ex composito acta res fuisset, haud dubium erat expugnari una utique parte opera cum magna caede hostium potuisse. Ambracienses quique intus erant Aetoli non ab eius solum noctis incepto recessere, sed in reliquum quoque tempus velut proditi ab suis segniores ad pericula erant. iam nemo eruptionibus, ut ante, in stationes hostium, sed dispositi per muros et turres ex tuto pugnabant. Perseus ubi adesse Aetolos audivit, omissa obsidione urbis, quam oppuginde avocavit populatio maritumae orae. Pleuratus, Illyriorum rex, cum sexaginta lembis Corinthium sinum invectus adiunctis Achaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
opem. quos perseus philippi filius missus ad dolophiam amphilocose
recipiendos. summa ui oppugnabat. tribus locis sicut ante dictum
est ad pyrrheum opera romana erant. quae omnia simul sed nec
apparatu nec ui simili aetoli adgressi sunt: alii cum ardentibus fa¬
cibus. alii stuppam picemq & malleolos ferentes tota conlucente
flaminis acie aduenere. multos primo impetu custodes oppres¬
serunt. dein postꝗͣ clamor tumultusq in castra est perlatus da¬
tumq a consule signum arma capiunt: & omnibus portis ad opẽ
ferendam effunduntur. uno in loco ferro igniq gesta res: ab duo¬
bus inrito in coepto. cum temptassent magis ꝗͣ inissent certamẽ
etoli. abscesserunt. atrox pugna in unum inclinauerat locum.i¬
bi diuersis partibus duo duces cupolemus & nicodamus pugnan¬
tis hortabantur & prope certa fouebant spe iam nicandrum ex
composito affore: & terga hostium inuasurum. haec res aliꝗ̃ du

Expanded text:
opem, quos Perseus, Philippi filius, missus ad Dolopiam Amphilochosque opem, quos Perseus, Philippi filius, missus ad Dolopiam Amphilochosque recipiendos, summa vi oppugnabat. tribus locis, sicut ante dictum est, ad Pyrrheum opera Romana erant, quae omnia simul, sed nec apparatu nec vi simili, Aetoli adgressi sunt: alii cum ardentibus facibus, alii stuppam picemque et malleolos ferentes, tota collucente flammis acie, advenere. multos primo impetu custodes oppresserunt; dein, postquam clamor tumultusque in castra est perlatus datumque a consule signum, arma capiunt et omnibus portis ad opem ferendam effunduntur. uno in loco ferro ignique gesta res; ab duobus irrito incepto, cum temptassent magis quam inissent certamen, Aetoli abscesserunt; atrox pugna in unum inclinaverat locum. ibi diversis partibus duo duces Eupolemus et Nicodamus pugnantis hortabantur et prope certa fovebant spe iam Nicandrum ex composito adfore et terga hostium invasurum. haec res aliquamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
a populatione acarnaniae stratum redierant. Inde nicander spen
nactus soluenda in coepto forti obsidionis nicodamum quendã
cum aetolis quingentis ambrachiam intromittit. noctem certam
tempusq etiam noctis constituit quo & illi ab urbe opera hostiũ
quae aduersus pirrheum erant adgrederentur. & ipse ad castra
romana terrorem faceret. posse ratus ancipiti tumultu & nocte
augente pauorem memorabilem rem geri. & nicodamus intẽ¬
pesta nocte cum aliis custodias fefellisset per alias impetu con¬
stanti erupisset superato brachio in urbem penetrat. animiq ali¬
quantum ad omnia audenda & spei obsessis adiecit. & simul
constituta nox uenit. ex composito repente opera est adgressus.
id incoeptum conatu quam effectu grauius fuit: quia nulla ab
exteriore parte uis admota est. seu metu deterrito praetore aeto¬
lorum. scu quia potuis uisum est amphilocis nuper recoeptis ferre

Expanded text:
a populatione Acarnaniae Stratum redierant. inde Nicander praetor spem a populatione Acarnaniae Stratum redierant. inde Nicander praetor spem nactus solvendae incepto forti obsidionis, Nicodamum quendam cum Aetolis quingentis Ambraciam intromittit. noctem certam tempusque etiam noctis constituit, quo et illi ab urbe opera hostium, quae adversus Pyrrheum erant, adgrederentur, et ipse ad castra Romana terrorem faceret, posse ratus ancipiti tumultu et nocte augente pavorem memorabilem rem geri. et Nicodamus intempesta nocte, cum alias custodias fefellisset, per alias impetu constanti perrupisset, superato brachio in urbem penetrat, animique aliquantum ad omnia audenda et spei obsessis adiecit et, simul constituta nox venit, ex composito repente opera est adgressus. id inceptum conatu quam effectu gravius fuit, quia nulla ab exteriore parte vis admota est, seu metu deterrito praetore Aetolorum, seu quia potius visum est Amphilochis nuper receptis ferre
Abbreviated transcription (Latin):
non esset deterritus ab hoc consilio ad depopulandam acaranie
iter conuertit. consul iam munimentis quibus sepienda urbs qat
iamq operibus quae admouere muris parabat perfectis. quino ã¬
mul locis moenia est adgressus. tria paribus interuallis faciliora
aduersus arcem arictibus muros quatiebat. asseribus falcatis deter¬
gebat pinnas oppidanos primo & ad speciem & adiictus menũ
cum terribili sonitu editus pauor ac trepidatio coepit: deinde ut
prater spem stare muros uiderunt. conlectis rursus animis ina¬
rietes. tollenonibus. libramenta pumbli aut saxorum stipites rob¬
ustos incuciebant. falces. ancoris ferreis iniectis in interiorem partẽ
muri trahentes asserem praefringebant: ad hoc eruptionibus noc¬
turnis in custodias operum & diurnis in stationes ultro terrorem
inferebant. in hoc statu res ad ambrachiam cum essent iam aetoli

Expanded text:
non esset, deterritus ab hoc consilio ad depopulandam Acarnaniam non esset, deterritus ab hoc consilio ad depopulandam Acarnaniam iter convertit. consul iam munimentis, quibus saepienda urbs erat, iam operibus, quae admovere muris parabat, perfectis quinque simul locis moenia est adgressus. tria opera paribus intervallis, faciliore um e regione Aesculapii, unum adversus arcem. arietibus muros quatiebat; asseribus falcatis detergebat pinnas. oppidanos primo et ad speciem et ad ictus moenium cum terribili sonitu editos pavor ac trepidatio cepit; deinde, ut praeter spem stare muros viderunt, collectis rursus animis in arietes tollenonibus libramenta plumbi aut saxorum stipitesve robustos incutiebant; falces ancoris ferreis iniectis in interiorem partem muri trahentes asserem praefringebant; ad hoc eruptionibus et nocturnis in custodias operum et diurnis in stationes ultro terrorem inferebant. in hoc statu res ad Ambraciam cum essent, iam Aetoli
Abbreviated transcription (Latin):
te in circuitu paulo amplius tribus milibus passuum fuluius bi¬
na a campo castra modico inter se distantia interuallo unum
castellum loco edito: contra arcem obiecit ea omnia uallo ac
fossa uingere parat. ne exitus inclusis ab urbe neue aditus fo¬
ris ad auxilia intromittenda esset. Ad famam oppugnationis
ambrachiae stratum iam edicto nicandri praetoris conuenerãt
etoli. Inde primo copis omnibus ad prohibendam obsidionẽ
uenire in anmo fuerat: dein postꝗͣ urbem iam magna ex par¬
te operibus septam uiderunt: epirotarum transflumen loco pla¬
no castra posita esse diuidere copias placuit cum. M. expedi¬
tis eupolemus ambrachiam profectus. per non dum cõmissa in¬
ter se munimenta urbem intrauit. nicandro cum ceteris pri¬
mo epirotarum castra nocte adgredi consilium fuerat. haud
facili ab romanis auxilio quia flumen intererat: dem periculos
incoeptum ratus nequa sentirent romani & regressus inde iosit

Expanded text:
te in circuitu paulo amplius quattuor milia passuum. Fulvius bite in circuitu paulo amplius quattuor milia passuum. Fulvius bina a campo castra, modico inter se distantia intervallo, unum castellum loco edito contra arcem obiecit; ea omnia vallo atque fossa ita iungere parat, ne exitus inclusis ab urbe neve aditus foris ad auxilia intromittenda esset. ad famam oppugnationis Ambraciae Stratum iam edicto Nicandri praetoris convenerant Aetoli. inde primo copiis omnibus ad prohibendam obsidionem venire in animo fuerat; dein, postquam urbem iam magna ex parte operibus saeptam viderunt, Epirotarum trans flumen loco plano castra posita esse, dividere copias placuit. cum mille expeditis Eupolemus Ambraciam profectus per nondum commissa inter se munimenta urbem intravit. Nicandro cum cetera manu primo Epirotarum castra nocte adgredi consilium fuerat haud facili ab Romanis auxilio, quia flumen intererat; dein, periculosum inceptum ratus, ne qua sentirent Romani et regressus inde in tuto
Abbreviated transcription (Latin):
aggredi: quaȩ tum contribuerat se atolis: siue ad tuendam eam
uenirent aetoli apertos circa campos ad dimicandum esse siue
detractarent certamen. oppugnationem fore haud difficilem. nã
& copiam in propinquo materiae ad aggeres excitandos. & cete¬
ra opera esse: & arethontem nauigabilem amnem oportunum ad
comportanda qua usui sint praeter ipsa moenia fluere. & aesta¬
tem aptam rei gerendae ad esse. his persuaserunt. ut per epyrũ
duceret consul. ad ambraciam aduenienti magni operis oppug¬
natio uisa est. ambrachia tumulo aspero subiecta est. perranthẽ
incolae uocant. urbs qua murus uergit in campos & flumen oc¬
cidentem arx quae posita tumulo est orientem spectat. amnis
aretho ex acarnania fluens cadit in sinum maris: ab nomine
propinque urbis ambrachiam appellatum. praeter ꝗͣ quod hinc
amnis munit. hinc tumuli muro quoq firmo septa erat. paten¬

Expanded text:
adgredi, quae tum contribuerat se Aetolis: sive ad tuendam eam adgredi, quae tum contribuerat se Aetolis: sive ad tuendam eam venirent Aetoli, apertos circa campos ad dimicandum esse; sive detractarent certamen, oppugnationem fore haud difficilem: nam et copiam in propinquo materiae ad aggeres excitandos et cetera opera esse, et Arethontem, navigabilem amnem, opportunum ad comportanda, quae usui sint, praeter ipsa moenia fluere, et aestatem aptam rei gerendae adesse. his persuaserunt, ut per Epirum duceret. consuli ad Ambraciam advenienti magni operis oppugnatio visa est. Ambracia tumulo aspero subiecta est; Perranthem incolae vocant. urbs, qua murus vergit in campos et flumen, occidentem, arx, quae imposita tumulo est, orientem spectat. amnis Aretho ex Athamania fluens cadit in sinum maris ab nomine propinquae urbis Ambracium appellatum. praeterquam quod hinc amnis munit, hinc tumuli, muro quoque firmo saepta erat, paten
Abbreviated transcription (Latin):
ad arma concurrerunt: ceterum postꝗͣ amphilocos cum aetolis
esse fugamq ex athamania philippi & cedem praesidii eius
accoepere & ipsi a philippo ad aetolos deficiunt: quibus circum¬
iectis gentibus iam undiq se a macedonibus tutos credentibus
esse aetolis. fama ad fertur antiochum in asia uictum ab roma¬
nis. nec ita multo post legati ab roma redire sine spe pacis ful¬
uiumq consulem nuntiantes cum exercitu iam traiecisse his
territi prius ab rhodo & athenis legationibus excitis ut per auc¬
toritatem illarum ciuitatium suae preces nuper repudiate. fa¬
ciliorem aditum ad senatum haberent. principes gentis ad ten¬
tandam spem ultimam romam miserunt: nihil ne bellum habe¬
rent prius ꝗ̃ pene in conspectu hostis erat. praemeditati. iam. M¬
fuluius apolloniam exercitu traiecto cum epirotarum principib
consultabat unde bellum inciperet. epirotis ambrachiam placebat

Expanded text:
ad arma concurrerunt; ceterum postquam Amphilochos cum Aetolis ad arma concurrerunt; ceterum postquam Amphilochos cum Aetolis esse fugamque ex Athamania Philippi et caedem praesidii eius accepere, et ipsi a Philippo ad Aetolos deficiunt. quibus circumiectis gentibus iam undique se a Macedonibus tutos credentibus esse Aetolis fama adfertur Antiochum in Asia victum ab Romanis; nec ita multo post legati ab Roma rediere sine spe pacis Fulviumque consulem nuntiantes cum exercitu iam traiecisse. his territi, prius ab Rhodo et Athenis legationibus excitis, ut per auctoritatem earum civitatium suae preces nuper repudiatae faciliorem aditum ad senatum haberent, principes gentis ad temptandam spem ultimam Romam miserunt, nihil, ne bellum haberent, priusquam paene in conspectu hostis erat, praemeditati. iam MFulvius Apolloniam exercitu traiecto cum Epirotarum principibus consultabat, unde bellum inciperet. Epirotis Ambraciam placebat
Abbreviated transcription (Latin):
rem deruptioremq undiq tumulum concessere quo pluribus elo¬
cis additu inuento expulere cos athamanes. dispersosq & per ius
atq ignotas rupes iter fugae non expedientis. partim coeperunt
partim interfecerunt. multi pauore in derupta pracipitati per¬
pauci cum xenone ad regem cuaserunt. Postea per indutias se¬
peliendi caesos potestas facta est: aminander recuperato regno
legatos & romam ad senatum & ad scipiones in asiam ephesi
post magnum cum antiocho proelium morantes misit. Pacẽ
petebat excus abatq sese quod per atolos recuperasset paternum
regnum. philippum incusabat. Etoli ex atamania in amphi¬
locos profecti sunt: & maioris partis uoluntate in ius dictioneq
totam redegerunt gentem. amphilocia recoepta nam fuerat quo
quoq magna ex parte sine certamine in deditionem uenit.
dolopes nunꝗͣ atolorum fuerant. philippi erant. hi primo

Expanded text:
rem deruptioremque undique tumulum concessere; quo pluribus ex lorem deruptioremque undique tumulum concessere; quo pluribus ex locis aditu invento expulere eos Athamanes, dispersosque et per invia atque ignotas rupes iter fugae non expedientis partim ceperunt partim interfecerunt. multi pavore in derupta praecipitati; perpauci cum Xenone ad regem evaserunt. postea per indutias sepeliendi caesos potestas facta est. Amynander recuperato regno legatos et Romam ad senatum et ad Scipiones in Asiam, Ephesi post magnum cum Antiocho proelium morantes, misit. pacem petebat excusabatque sese, quod per Aetolos recuperasset paternum regnum; Philippum incusabat. Aetoli ex Athamania in Amphilochos profecti sunt et maioris partis voluntate in ius dicionemque totam redegerunt gentem. Amphilochia recepta — nam fuerat ququoque magna ex parte sine certamine in deditionem venit. Dolopes numquam Aetolorum fuerant, Philippi erant. hi primo
Abbreviated transcription (Latin):
tio erat. & pro se quisq quid nam futurum esset cogitare si in ual¬
les subiectas rupibus agmen foret demissum. haec tumultuatio re¬
gem cupientem si se sequerentur raptim euadere angustias. reuoca¬
re primos & eadem qua uenerat uia referre coegit signa: athama¬
nes primo ex interuallo quieti sequebantur. postꝗͣ aetoli se coniunx¬
ere. hos ut ab tergo agmini instarent reliquerunt. ipsi ab laterib
se circumfuderunt. quidam pernotas calles breuiore uia praegressi
transitus insedere: tantumq tumultus macedonibus est iniectum
fuga magis effusae ꝗͣ itineris ordinati modo multis armis uirisq
relictis flumen traicerent. Hic finis sequendi fuit: inde tuto ma¬
cedones gomphos. & a gomphis in macedoniam redierunt. Acha¬
manes aetoliq copam ad xenonem ac mille macedonas opprimendo
undiq concurrerunt. macedones parum loco freti ab eopa in altio¬

Expanded text:
tio erat, et pro se quisque, quidnam futurum esset, cogitare, si in valtio erat, et pro se quisque, quidnam futurum esset, cogitare, si in valles subiectas rupibus agmen foret demissum. haec tumultuatio regem cupientem, si se sequerentur, raptim evadere angustias, revocare primos et eadem, qua venerat, via referre coegit signa. Athamanes primo ex intervallo quieti sequebantur; postquam Aetoli se coniunxerunt, hos, ut ab tergo agmini instarent, reliquerunt, ipsi ab lateribus se circumfuderunt, quidam per notas calles breviore via praegressi transitus insedere; tantumque tumultus Macedonibus est iniectum, ut fugae magis effusae quam itineris ordinati modo multis armis virisque relictis flumen traiecerint. hic finis sequendi fuit. inde tuto Macedones Gomphos et a Gomphis in Macedoniam redierunt. Athamanes Aetolique Ethopiam ad Xenonem ac mille Macedonas opprimendos undique concurrerunt. Macedones parum loco freti ab Ethopia in altio
Abbreviated transcription (Latin):
mania in potestate erat praeter atheneum castellum finibus mace¬
doniae subiectum. Philippus audita defectione athamania&: cum sex
milibus armatorum profectus ingenti celeritate gonphos peruenit.
Ibi relicta maiore parte exercitus. neq enim ad tanta itinera suffi¬
cerent. cum duobus milibus athencum quod unum a praesidio suo
retentum fuerat peruenit. inde proximis temptatis cum facile a¬
nimaduertisset cetera hostilia esse. gomphos regressus omnibus co¬
pis simul in athainaniam redit. xenonem inde cum mille pedi¬
tibus praemissum eopam occupare iubet. oportun e argite e imminẽ¬
tem. quem ubi teneri ab suis locum uidit ipse circa templum iouis
sacra posuit castra. ibi unum diem faeda tempestate retentus. Poste¬
ro die ducere ad arciteam intendit. euntibus extemplo apparuere
athamanes in tumulos imminentis uia discurrentes: ad quorum
conspectum constitere prima signa. totoq agmine pauor & trepida¬

Expanded text:
mania in potestate erat praeter Athenaeum castellum, finibus Macemania in potestate erat praeter Athenaeum castellum, finibus Macedoniae subiectum. Philippus audita defectione Athamaniae cum sex milibus armatorum profectus ingenti celeritate Gomphos pervenit. ibi relicta maiore parte exercitus — neque enim ad tanta itinera sufficerent — cum duobus milibus Athenaeum, quod unum a praesidio suo retentum fuerat, pervenit. inde proximis temptatis cum facile animadvertisset cetera hostilia esse, Gomphos regressus omnibus copiis simul in Athamaniam redit. Xenonem inde cum mille peditibus praemissum Ethopiam occupare iubet, opportune Argitheae imminentem; quem ubi teneri ab suis locum vidit, ipse circa templum Iovis Acraei posuit castra. ibi unum diem foeda tempestate retentus, postero die ducere ad Argitheam intendit. euntibus extemplo apparuere Athamanes in tumulos imminentis viae discurrentes. ad quorum conspectum constitere prima signa, totoque agmine pavor et trepida
Abbreviated transcription (Latin):
drifariam se diuiserunt. pars una eracleam altera tetraphiliam pe¬
tit. ubi custodia regiae pecuniae esse solita erat. tertia theudoriam.
quarta argitheam. ita inter omnis conuenit ut primo quiete ue¬
lut ad priuatam rem agendam uenissent. in foro obuersarentur.
die certa multitudinem omnes conuocarent ad praesidia macedonũ
arcibus expellenda. ubi ea dies aduenit. & aminander cum mille
aetolis se in finibus posuerat. ex composito quatuor simul locis prae¬
sidia macedonum expulsa. littereq in alias urbes passim dimiss&
ut uindicarent sese ab impotenti dominatione philippi. & restitue¬
rent aminandrum in patrium ac legitimum regnum. undiq mace¬
dones expelluntur: telum oppidum litteris axenone praefecto praesi¬
di interceptis & are e ab regiis occupata paucos dies obsidentibus
restitit. deinde id quoq traditum a mynandro est. & omnis atha¬

Expanded text:
drifariam se diviserunt; pars una Heracleam, altera Tetraphyliam pedrifariam se diviserunt; pars una Heracleam, altera Tetraphyliam petit, ubi custodia regiae pecuniae esse solita erat, tertia Theudoriam, quarta Argitheam. ita inter omnis convenit, ut primo quieti, velut ad privatam rem agendam venissent, in foro obversarentur; die certa multitudinem omnem convocarent ad praesidia Macedonum arcibus expellenda. ubi ea dies advenit, et Amynander cum mille Aetolis in finibus erat, ex composito quattuor simul locis praesidia Macedonum expulsa, litteraeque in alias urbes passim dimissae, ut vindicarent sese ab impotenti dominatione Philippi et restituerent in patrium ac legitimum regnum. undique Macedones expelluntur. Theium oppidum litteris a Xenone praefecto praesidii interceptis et arce ab regiis occupata paucos dies obsidentibus restitit; deinde id quoque traditum Amynandro est, et omnis Atha
Abbreviated transcription (Latin):
UM IN ASIA BELIUM GERITUR NE INTIO¬
lia quidem quiete res fuerant principio a gente
Aithamanis orto. athamania ea tempestate pus¬
so aminandro sub praefectis philippi regio tene¬
batur praesidio. qui superbo atq inmodico in¬
perio desiderium amynandri fecerant. exulan¬
tium amynandro in aetolia litteris suorum indicantium statum
athamaniae spes recuperandi regni facta est. remissiq ab eo nuntiat
principibus argiteam. id enim caput athamaniae erat si populariũ
animos satis perspectos haberet impetrato ab aetolis auxilio in atha
dro pratore. quos ubi ad omnia paratiores esse uidit. certiores sub¬
inde facit. quo die cum exercitu athamaniam ingressurus esset. qu¬
atuor primo fuere conuirati aduersus macedonum praesidium. hui
senos sibi aduitores ad rem gerendam adsumpserunt. de inpau¬
citate parum freti quae celanda rei ꝗͣ agendae aptior erat. parem
priori numerum adiecerunt. ita duo & quinquaginta facti qua¬

Expanded text:
um in Asia bellum geritur, ne in Aetolia quidem res quietae fuerant, principio a gente Athamanum orto. Athamania ea tempestate pulso Amynandro sub praefectis Philippi regio tenebatur praesidio, qui superbo atque immodico imperio desiderium Amynandri fecerant. exulanti tum Amynandro in Aetolia litteris suorum, indicantium statum Athamaniae, spes recuperandi regni facta est. remissique ab eo nuntiant principibus Argitheam — id enim caput Athamaniae erat —, si popularium animos satis perspectos haberet, impetrato ab Aetolis auxilio in Athamdro praetore. quos ubi ad omnia paratos esse vidit, certiores subinde facit, quo die cum exercitu Athamaniam ingressurus esset. quattuor primo fuerunt coniurati adversus Macedonum praesidium. hi senos sibi adiutores ad rem gerendam adsumpserunt; dein paucitate parum freti, quae celandae rei quam agendae aptior erat, parem priori numerum adiecerunt. ita duo et quinquaginta facti qua
Abbreviated transcription (Latin):
natus fuerat. collata ea pecunia ab cognatis amicis & clientib
est.L. scipioni ut si acciperet eam locupletior aliquanto ꝗͣ an
te calamitatem fuerat. nihil accoepit. quae necessaria ad cultum
erant redempta ei a proximis cognatis sunt. uerteratq scipionũ
inuidia in praetorem & consilium eius & accusatorem.

Expanded text:
natus fuerat. collata ea pecunia a cognatis amicisque et clientibus natus fuerat. collata ea pecunia a cognatis amicisque et clientibus est L. Scipioni , ut, si acciperet eam, locupletior aliquanto esset, quam ante calamitatem fuerat. nihil accepit; quae necessaria ad cultum erant, redempta ei a proximis cognatis sunt; verteratque Scipionum invidia in praetorem et consilium eius et accusatores.
Abbreviated transcription (Latin):
tribunos. quo minus sua potestate utatur. Ti. gracchus ita deere¬
uit quo minus ex bonis.l. scipionis quod iudicatum sit rediga¬
tur. se non intercedere praetori. l. scipionem qui regem opulẽ¬
tissimum orbis terrarum deuicerit. imperium populi romani ꝓ¬
rogauerit in ultimos terrarum finis. regem eumenem. rhodios
alias tot asiae urbes deuinxerit populi romani beneficuis. pluri¬
mos duces hostium in triumpho ductos carcere incluserit. non
passurum inter hostis populi romani. l. scipionem in carcere &
uinculis esse. mittiq eum se iubere. tanto ad sensu auditum
& decretum adeo dimissum scipionem leti homines uiderunt
ut uix in eadem ciuitate uideretur factum iuidicium. In bo¬
na deinde . l. scipionis possessum publicae quaestores praetor mi¬
sit. neq in his non modo uestigium ullum comparuit pecuniae
regiae sed nequaꝗͣ tantum redactum est quantae summae dam¬

Expanded text:
tribunos, quo minus sua potestate utatur. Ti. Gracchus ita decretribunos, quo minus sua potestate utatur. Ti. Gracchus ita decrevit, quo minus ex bonis L. Scipionis quod iudicatum sit redigatur, se non intercedere praetori; L. Scipionem , qui regem opulentissimum orbis terrarum devicerit, imperium populi Romani propagaverit in ultimos terrarum fines, regem Eumenem, Rhodios, alias tot Asiae urbes devinxerit populi Romani beneficiis, plurimos duces hostium in triumpho ductos carcere incluserit, non passurum inter hostes populi Romani  L. Scipionem  in carcere et in vinculis esse, mittique eum se iubere. tanto adsensu auditum est decretum, adeo dimissum Scipionem laeti homines viderunt, ut vix in eadem civitate videretur factum iudicium. in bona deinde L. Scipionis possessum publice quaestores praetor misit. neque in iis non modo vestigium ullum comparuit pecuniae regiae, sed nequaquam tantum redactum est, quantae summae dam
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ergo esse regium aurum: ubi tot hereditates accoeptas. in
domo. quam sumptus non exhauserint extare debuisse. nouae
fortunae cumulum. at enim quod ex bonis redigi non possit
ex corpore & tergo per uexationem & contumelias.l. scipionis
petituros inimicos. ut in carcere inter fures nocturnos & latro¬
nes uir clarissimus includatur & in rubore & tenebris expiret.
dein nudus ante carcerem proiciatur. non id corneliae magis
familiae ꝗͣ urbi romanae fore erubescendum. Aduersus ea teren¬
tius praetor rogationem petiliam ex senatus consulto & iudiciũ
de .I. scipione factum recitauit. se nisi referatur pecunia in publi¬
cum quae iudicata sit nihil habere quod faciat. nisi ut prendi dã¬
natum & in uincula duci iubeat. tribuni cum in consilium seces¬
sissent. paulo post .c. fannius ex sua collegarumq aliorum prae¬
ter gracchum sententia pronuntiauit praetori non intercedere

Expanded text:
ubi ergo esse regium aurum, ubi tot hereditates acceptas? in ubi ergo esse regium aurum, ubi tot hereditates acceptas? in domo, quam sumptus non exhauserint, exstare debuisse novae fortunae cumulum. at enim, quod ex bonis redigi non possit, ex corpore et tergo per vexationem et contumelias L. Scipionis petituros inimicos, ut in carcere inter fures nocturnos et latrones vir clarissimus includatur et in robore et tenebris exspiret, deinde nudus ante carcerem proiciatur. non id Corneliae magis familiae quam urbi Romanae fore erubescendum. adversus ea Terentius praetor rogationem Petilliam et senatus consultum et iudicium de L. Scipione factum recitavit: se, ni referatur pecunia in publicum, quae iudicata sit, nihil habere quod faciat, nisi ut prendi damnatum et in vincula duci iubeat. tribuni cum in consilium secessissent, paulo post C. Fannius ex sua collegarumque aliorum, praeter Gracchum, sententia pronuntiavit praetori non intercedere
Abbreviated transcription (Latin):
omnium oculos tantum auri argentiq in triumpho.l. scipio¬
nis. quantum non decem aliis triumphis si omne in unum con¬
feratur. sit latum: Nam quid de finibus regni dicam: asiam
omnem & proxima europae tenuisse antiochum. ea quanta re¬
gio orbis terrarum sit. a tauro monte in egeum usq prominens
mare quo non urbes modo sed gentes amplectantur. omnes sci¬
re. hanc regionem dierum plus triginta longitudinem. decem
inter duo maria latitudinem patentem usq ad tauri montis iu¬
ga antiocho ademptam. expulso in ultimum angulum orbis ter¬
rarum. quid si gratuita pax esset plus adimi ei potuisse. philippo
uicto macedoniam. nabidi lacedemonem relictam. nec quintio
crimen quaesitum. non enim habuisse eum africanum fratrem.
cuius gloria prodesse.l. scipioni debuisset. inuidiam nocuisse.
tantum auri argentiq uidicatum esse in domum.l. scipionis in¬
latum quantum uenditis omnibus bonis redigi non posset. id

Expanded text:
omnium oculos tantum auri argentique in triumpho L. Scipioomnium oculos tantum auri argentique in triumpho L. Scipionis , quantum non decem aliis triumphis, si omne in unum conferatur, sit latum? nam quid de finibus regni dicam ? Asiam omnem et proxima Europae tenuisse Antiochum. ea quanta regio orbis terrarum sit, a Tauro monte in Aegaeum usque prominens mare, quot non urbes modo sed gentes amplectatur, omnes scire. hanc regionem dierum plus triginta iter in longitudinem, decem inter duo maria in latitudinem patentem usque ad Tauri montis iuga Antiocho ademptam, expulso in ultimum angulum orbis terrarum. quid, si gratuita pax esset, plus adimi ei potuisse? Philippo victo Macedoniam, Nabidi Lacedaemonem relictam, nec Quinctio crimen quaesitum: non enim habuisse eum Africanum fratrem; cuius cum gloria prodesse L. Scipioni debuisset, invidiam nocuisse. tantum auri argentique iudicatum esse in domum L. Scipionis illatum, quantum venditis omnibus bonis redigi non posset. id
Abbreviated transcription (Latin):
magnesiam signis conlatis.I. scipio antiochum deuiciss& eger .p.¬
uia abesset. non fuisse minorem eum exercitum ꝗͣ hannibalis cũ
quo in africa esset pugnatum. hannibalem eundem fuisse inter
multos alios regios duces qui imperator punici belli fuerit. & bel¬
lum quidem ita gestum esse. ut ne fortunam quidem quisꝗͣ cri¬
minari possit. in pace crimen quaeri eam dici uenisse. hic decẽ
legatos simul arguiq quoꝵ ex consilio data pax esset. qͣ extisse
ex decem legatis qui. en. manlium accusarent. tamen non mo¬
do ad criminis fidem sed ne ad moram quidem triumphi eã
accusationem ualuisse. at hercule in scipione leges ipsas pacis
ut nimium ad cõmodatas antiocho suspectas esse. integrum enĩ
ei regnum relictum. omnia possidere eum uictum quae ante bel¬
lum eius fuerint: auri & argenti uim magnam habuerit: nihil
in publicum relatum: omne in priuatum uersum. an praeter

Expanded text:
Magnesiam signis collatis L. Scipio Antiochum devicisseMagnesiam signis collatis L. Scipio Antiochum devicissevia abesset. non fuisse minorem eum exercitum quam Hannibalis, cum quo in Africa esset pugnatum; Hannibalem eundem fuisse inter multos alios regios duces, qui imperator Punici belli fuerit. et bellum quidem ita gestum esse, ut ne fortunam quidem quisquam criminari possit: in pace crimen quaeri; eam dici venisse. hic decem legatos simul argui. quorum ex consilio data pax esset: quamquam exstitisse ex decem legatis. qui Cn. Manlium accusarent; tamen non modo ad criminis fidem. sed ne ad moram quidem triumphi eam accusationem valuisse. at hercule in Scipione leges ipsas pacis, ut nimium accommodatas Antiocho, suspectas esse: integrum enim ei regnum relictum; omnia possidere eum victum, quae ante bellum eius fuerint; auri et argenti cum vim magnam habuisset, nihil in publicum relatum, omne in privatum versum; an praeter
Abbreviated transcription (Latin):
rem ducerctur fuisse. CN. &.p. scipiones clarissimos uiros cos cum
per aliquot annos in terra hispania aduersus multos poenorum his¬
panorumq & duces & exercitus nominis romani famam auxissent.
non bello solum sed quod romanae temperantia fideiq specimen
illis gentibus dedissent ad extremum ambo pro re publica mor¬
te occubuisse. cum illorum gloriam tueri posteris satis esset .p. afri¬
canum tantum paternas supericcisse laudes ut fidem fecerit non
sanguine humano sed stirpe diuina satum se esse. L. scipionem de
quo agatur ut quae in hispania quae in africa cum legatus fratris
esset. gessisset praetereantur. consulem a senatu dignum uisum cui
extra sortem asia prouincia & bellum cum antiocho rege decer¬
neretur. & a fratre cui post duos consulatus censuramq & trium¬
phum legatus in asiam iret. ibi ne magnitudo & splendor lega¬
ti laudibus consulis officeret. forte ita incidisse ut quo die adi

Expanded text:
rem duceretur, fuisse Cn. et P. Scipiones , clarissimos viros. eos, cum rem duceretur, fuisse Cn. et P. Scipiones , clarissimos viros. eos, cum per aliquot annos in terra Hispania adversus multos Poenorum Hispanorumque et duces et exercitus nominis Romani famam auxissent non bello solum, sed quod Romanae temperantiae fideique specimen illis gentibus dedissent, ad extremum ambo pro republica mortem occubuisse. cum illorum gloriam tueri posteris satis esset, P. Africanum tantum paternas superiecisse laudes, ut fidem fecerit non sanguine humano sed stirpe divina satum se esse. L. Scipionem , de quo agatur, ut, quae in Hispania, quae in Africa, cum legatus fratris esset, gessisset, praetereantur, consulem et ab senatu dignum visum, cui extra sortem Asia provincia et bellum cum Antiocho rege decerneretur, et a fratre, cui post duos consulatus censuramque et triumphum legatus in Asiam iret. ibi ne magnitudo et splendor legati laudibus consulis officeret, forte ita incidisse, ut, quo die ad
Abbreviated transcription (Latin):
licum solemnae sponsalibus rite factis cum se domum recoepisset
scipionem emiliae uxori dixisse filiam se minorem despondisse.
cum illa muliebriter indignabunda nihil de communi filia se¬
cum consultatum. adiecisset non si .I. graccho daret. expertem
consilii debuisse matrem esse. laetum scipionem tam concordi ui¬
dicio & ipsi desponsam respondisse. haec de tanto uiro quã
& opinionibus & monumentis utterarum uariarent proponen¬
da erant. ludicus a.&. terentio pr. perfectis hostilius & furius
damnati praedes eodem die quaestoribus urbanis dederunt. scipio¬
cum contenderet omnem quam accoepisset pecuniam in .erario
esse nec se quicq̃ publici habere. in uincula duci est coeptus .p sci¬
pio nasica tribunos appellauit. orationemq habuit plenam ueris
decoribus non communiter modo corneliae gentis. sed propria fa¬
milie sua&e. parentes suos & .p. africani ac. l. scipionis qui in carce¬

Expanded text:
licum sollemne sponsalibus rite factis cum se domum recepisset, licum sollemne sponsalibus rite factis cum se domum recepisset, Scipionem Aemiliae uxori dixisse filiam se minorem despondisse. cum illa, muliebriter indignabunda nihil de communi filia secum consultatum, adiecisset non, si Ti. Graccho daret, expertem consilii debuisse matrem esse, laetum Scipionem tam concordi iudicio ei ipsi desponsam respondisse. haec de tanto viro quam et opinionibus et monumentis litterarum variarent, proponenda erant. iudiciis a Q. Terentio praetore perfectis, Hostilius et Furius damnati praedes eodem die quaestoribus urbanis dederunt; Scipiocum contenderet omnem quam accepisset pecuniam in aerario esse, nec se quicquam publici habere, in vincula duci est coeptus. P. Scipio Nasica tribunos appellavit orationemque habuit plenam veris decoribus non communiter modo Corneliae gentis, sed proprie familiae suae. parentes suos et P. Africani ac L. Scipionis , qui in carce
Abbreviated transcription (Latin):
sua triumphali ornatu e templo iouis.o.m. exiret. haȩc uel in lau¬
datione posita ingentem magnitudinem animi moderandis ad
ciuilem habitum honoribus significarent. quae exprobrando ini¬
micus fatetur. huic graccho minorem ex duabus filiabus nam ma¬
ior.p. cornelio nasicae hauddubiae a patre collata erat. nuptam
fuisse conuenit. Illud parum constat utrum post mortem patris
& desponsata sit & nupserit. anuere ille opiniones sint graccum
cum. I. scipio in uincula duceretur. nec quisꝗͣ collegarum auxi¬
lio esset uirasse sibi inimicicias cum scipionibus quae fuissent ma¬
nere. nec se gratia quaerendae causa quicꝗͣ facere. sed in quem
carcerem reges & imperatores hostium ducentem uidisset .p. afri¬
canum in eum se fratrem cius duci non passurum. Senatum eo
die forte in capitolio cenantem consurrexisse. & petisse ut inter
epulas graccho filiam africanus desponderet. quibus ita in pub¬

Expanded text:
sua triumphali ornatu e templo Iovis optimi maximi exiret. haec vel in lausua triumphali ornatu e templo Iovis optimi maximi exiret. haec vel in laudatione posita ingentem magnitudinem animi moderantis ad civilem habitum honoribus significarent, quae exprobrando inimicus fatetur. huic Graccho minorem ex duabus filiis — nam maior P. Cornelio Nasicae haud dubie a patre collocata erat — nuptam fuisse convenit. illud parum constat, utrum post mortem patris et desponsa sit et nupserit, an verae illae opiniones sint, Gracchum, cum L. Scipio in vincula duceretur, nec quisquam collegarum auxilio esset, iurasse sibi inimicitias cum Scipionibus, quae fuissent, manere, nec se gratiae quaerendae causa quicquam facere, sed, in quem carcerem reges et imperatores hostium ducentem vidisset P. Africanum , in eum se fratrem eius duci non passurum. senatum eo die forte in Capitolio cenantem consurrexisse et petisse, ut inter epulas Graccho filiam Africanus desponderet. quibus ita inter pub
Abbreviated transcription (Latin):
& cum a porta recta ad forum se contulisset. quod in uincula
duci fratrem uissum erat. reppulisse a corpore eius uiatorem &
tribunis retinentibus magis pie ꝗͣ ciuiliter uim fecisse. haec enim
ipsa gracchus quaeritur. dissolutam esse a priuato tribunitiam
potestatem. & ad postremum cum auxilium. L. scipioni pollice¬
tur. adicit tolerabilioris exempli esse a tribuno plebis potius ꝗͣ
a priuato uictam uideri & tribuniciam potestatem & rem pub¬
licam esse. sed ita hanc unam impotentem eius iniuriam inui¬
dia onerat ut increpando quod generauerit tantum. a se ipse en¬
mulatas & ueteres laudes moderationis & temperantiae pro repre¬
hensione praesenti reddat. castigatum enim quondam ab eo po¬
pulum ait. quod eum perpetuum consulem & dictatorem uellet
facere. prohibuisse. statuas sibi in comicio in rostris in curia in ca¬
pitolio in cella iouis pom prohibuisse. ne decerneretur ut ymago

Expanded text:
et, cum a porta recta ad forum se contulisset, quod in vincula et, cum a porta recta ad forum se contulisset, quod in vincula duci fratrem dictum erat, reppulisse a corpore eius viatorem, et tribunis retinentibus magis pie quam civiliter vim fecisse. hinc enim ipse Gracchus queritur dissolutam esse a privato tribuniciam potestatem, et ad postremum, cum auxilium L. Scipioni pollicetur, adicit tolerabilioris exempli esse a tribuno plebis potius quam a privato victam videri et tribuniciam potestatem et rem publicam esse. sed ita hanc unam impotentem eius iniuriam invidia onerat, ut increpando, quod degenerarit tantum a se ipse, cumulatas ei veteres laudes moderationis et temperantiae pro reprehensione praesenti reddat: castigatum enim quondam ab eo populum ait, quod eum perpetuum consulem et dictatorem vellet facere; prohibuisse statuas sibi in comitio, in Rostris, in curia, in Capitolio, in cella Iovis poni; prohibuisse, ne decerneretur, ut imago
Abbreviated transcription (Latin):
fuit:. quam tempestate disiectam nuper uidimus ipsi. & romae
extra portam capenam in scipionum monumento tres statuae
sunt. quarum duae p.&. l. scipionum dicuntur esse. tertia poe¬
tae .q. enni. nec inter scriptores rerum discrepat solum. sed ora¬
tiones quoq si modo ipsorum sunt quae feruntur.p. scipionis &
.T gracchi aberrant inter se. uidex orationis.p. scipionis nomen
M. naui .tr.pl. habet. ipsa oratio sine nomine est. accusatoris ne¬
bulonem modo nugatorem appellant. ne gracchi quidem ora¬
tio. aut petiliorum accusatorum africani. aut dici dictae africa¬
no ullam mentionem habet. alia tota serenda fabula est grac¬
chi orationi conueniens: & illi auctores sequendi sunt qui cum
.l. scipio & accusatus & damnatus sit pecuniae capte ab rege.
legatum in aetruria fuisse africanum tradunt. quod post famã
de casu fratris adlatam relicta legatione cucurrisse eum romã.

Expanded text:
fuit, quam tempestate disiectam nuper vidimus ipsi, et Romae fuit, quam tempestate disiectam nuper vidimus ipsi, et Romae extra portam Capenam in Scipionum monumento tres statuae sunt, quarum duae P. et L. Scipionum dicuntur esse, tertia poetae Q. Ennii . nec inter scriptores rerum discrepat solum, sed orationes quoque, si modo ipsorum sunt quae feruntur, P. Scipionis et Ti. Gracchi abhorrent inter se. index orationis P. Scipionis nomen M. Naevii tribuni plebis habet, ipsa oratio sine nomine est accusatoris; modo nebulonem, modo nugatorem appellat. ne Gracchi quidem oratio aut Petilliorum accusatorum Africani aut diei dictae Africano ullam mentionem habet. alia tota serenda fabula est Gracchi orationi conveniens, et illi auctores sequendi sunt, qui, cum L. Scipio et accusatus et damnatus sit pecuniae captae ab rege, legatum in Etruria fuisse Africanum tradunt, quo post famam de casu fratris adlatam relicta legatione cucurrisse eum Romam
Abbreviated transcription (Latin):
magis quod tantae summae rationem etiam ab ipso requisitam
esse.p. scipione in senatu tradunt librumq rationis eius cum
.L fratrem ad ferre uississet. inspectante senatu suis ipsum mani¬
bus compressisse. in dignantem quod cum bis millies in erariũ
intulisset quadragies ratio abse posceretur. ab eadem fiducia
animi cum quaestores pecuniam ex aerario contra legem prome¬
re non auderent. clauis poposcisse & se aperturum aerarium drx¬
isse qui ut clauderetur effecisset multa alia in scipionis exitu¬
maxime uitae dieq morte dicta funere sepulchro in diuersum
trahunt ut cui famae quibus scriptis adsentiar non habeam. nõ
de accusatore conuenit. alii .M. nauium alii petilios diem dix¬
isse scribunt. non de tempore quo dicta dies sit. non de anno
& sepultum: utrobiq monumenta ostenduntur. & statuae nam
& literni monumentum. monumentoq statua super imposita

Expanded text:
magis, quod tantae summae rationem etiam ab ipso P. Scipione requisitam magis, quod tantae summae rationem etiam ab ipso P. Scipione requisitam esse in senatu tradunt, librumque rationis eius cum Lucium fratrem adferre, iussisset, inspectante senatu suis ipsum manibus concerpsisse indignantem, quod, cum bis milliens in aerarium intulisset, quadragiens ratio ab se posceretur. ab eadem fiducia animi, cum quaestores pecuniam ex aerario contra legem promere non auderent, poposcisse clavis et se aperturum aerarium dixisse, qui, ut clauderetur, effecisset. multa alia in Scipionis exitumaxime vitae dieque dicta, morte, funere, sepulcro, in diversum trahunt, ut, cui famae, quibus scriptis adsentiar, non habeam. non de accusatore convenit: alii M. Naevium , alii Petillios diem dixisse scribunt, non de tempore, quo dicta dies sit, non de anno, et sepultum. utrobique monumenta ostenduntur et statuae: nam et Literni monumentum monumentoque statua superimposita