comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
penantur. Loquebat̃ illetam̃qlux Lo¬
queb aturaamq uentas. Sed lux in tenebiis
lucebat. & tenelira eea ñ conp̃h enderun:
Ideo secundꝰ carne iudicabant. Vos inquidse
dieascendisse in caelũ ibi sedere ad dexte¬
ra patrisand e ee uenturx adiudicandor
uiuos & morauos. nonne ipsa ẽ fides nra
dequa dicapostolur. cordecreditur adiur¬
titia ore aũ confessio fitads alutemꝰ Ergo
quando ista confitemur. contra dñmloquĩ¬
mur. Nos dicimus uenturum udicemuiuor
potest ut authoc intellegamur. ñ iudico
quemqua id estinodo siedic alioloco Ego
ñ ueniut iudi cemmunds edut saluũ faciẽ
mun ñ iudicium suũ negando sed diffesendo
aut cere quia dixerat uos secund carne miudĩ¬
catisi ta subiunexit. ego ñ uidico quemquã. ut
sub audiar secund carne niullusergo nob̵ contra
fidem qu& tenemur& ad nuntiamus deiudice
xpo scrupulur dubitatianis in corde romaneat

Expanded text:
eriantur. Loquebatur ille tanquam lux, loeriantur. Loquebatur ille tanquam lux, loquebatur tanquam veritas; sed lux in tenebris lucebat, et tenebrae eam non comprehenderunt: ideo secundum carnem judicabant. Vos, inquit, die, ascendisse in coelum, ibi sedere ad dexteram Patris, inde esse venturum ad judicandos vivos et mortuos? Nonne ipsa est fides nostra, de qua dicit Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ? Ergo quando ista confitemur, contra Dominum loquimur? Nos dicimus venturum judicem vivorum potest; ut aut hoc intelligamus, non judico quemquam, id est, modo: sicut dicit alio loco, Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum ; non judicium suum negando, sed differendo. Aut certe quia dixerat, Vos secundum carnem judicatis; ita subjunxit, Ego non judico quemquam, ut subaudias, secundum carnem. Nullus ergo nobis contra fidem quam tenemus et annuntiamus de judice Christo, scrupulus dubitationis in corde remaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
li patniunũ cũ patre: qualir homox prde
uirgine natus trahens de homine mora alita¬
temñ trahens iniquitatem. Ini ergo udaci
uidebanthomine. nec in tellegebant᷑ nec ciede¬
bantdm̃. Atq in t̃ caeatra audistir amque¬
ciur haeclesta r̃ uorsecund carnẽ uidicatir:
ideo inquit mihi dicitir Tud ocecestumo¬
nium dicis. testimoniũ tuũ ñ ẽ uerum qua
secund carnem iudicatir quia dmnintelle¬
gitis & honiinemuid&us. &hominẽ pse¬
quendo dmlatentem offenditis. Ergo se¬
cunđ carnem iudicatir. ideo uobis arrogane
uideor. quia ego testimoniũ ꝑhrbeo Omnic
enihomo quandodese ꝑhybere uultitestimo¬
niumlaud abile arrogãs & suꝑbur uid&ur
Ideo scnptũ ẽ. ñ telaud& ostuũ. sedlaud&
teor ꝓximi sedh ochominidictũs infir¬
mieni sumus & apud in firmos loquiaiur¬
ĩsiueꝵ uerũ dicere &mentin possumur cũ uolu
dpsre mur lux mentin ñ potest ab situtinlacr¬
i possudiuinae splendor eaeneb re mendacurep¬

Expanded text:
lis Patri, unum cum Patre. Qualis homo Christus? De virgine natus, trahens de homine mortalitatem, non trahens iniquitatem. 3. Isti ergo Judaei videbant hominem, nec intelligebant nec credebant Deum: atque inter caetera audistis jam quemejus haec lecta sunt, Vos secundum carnem judicatis. Ideo, inquit, mihi dicitis, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum, quia secundum carnem judicatis; quia Deum non intelligitis, et hominem videtis, et hominem persequendo, Deum latentem offenditis. Ergo secundum carnem judicatis. Ideo vobis arrogans videor, quia ego de me testimonium perhibeo. Omnis enim homo, quando de se vult perhibere testimonium laudabile, arrogans et superbus videtur. Ideo scriptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Sed hoc homini dictum est. Infirmi enim sumus, et apud infirmos loquimur. Verum dicere et mentiri possumus: mus. Lux mentiri non potest: absit ut in lucis divinae splendore tenebrae mendacii rep
Abbreviated transcription (Latin):
mendic& quod ait dñs Vos secundum
carnemiudicatis ego n̾ iudico quemquõ
aut modo aut secund carnem. Sed& si
eqo iudico iudicium in eum uerumesti
ego & quimisitine pat̃. Quid ergo dñ cihu
si solus ees falsum ẽe iudiciunttã ur&
ideo uerumniudicas quia solus ñ es sed tu
& qui teu sit pat̃ quid res ponsurus sum
ips eres pondeat. uerum ẽ in quitiudicium
meum. quare quia solus n sum sedego & qui
dotemis it: & misitao & tecuie. Itane
& missus i recesfisti itane&: ad nos uenisti
& ibi mansisti quomodo istud creditur :
quo mnodo capitur. Adhaec duores pondeo
quomodo capitur restedicis quomodo
creditur ñ rectedicis lnamo ideobene ce¬
ditur qui a dcito capitur nasicito cape¬
r&ur nopuserat ut crederetur quiaui¬
derectur. Ideo eredis quia aꝰ capis sedere¬
dendofis idoneus ut capias nã sincredis
nu qu& capies quiaminusidoneus rema¬

Expanded text:
men dicam quod ait Dominus, Vos secundum men dicam quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico quemquam, aut modo, aut secundum carnem. Sed et si ego judico, judicium meum verum est. ego et qui misit me Pater. Quid ergo, Domine Jesu? Si solus esses, falsum esset judicium tuum; et ideo verum judicas, quia solus non es, sed tu et qui te misit Pater? Quid responsurus sum? Ipse respondeat: Verum est, inquit, judicium meum. Quare? Quia solus non sum, sed ego et qui do te misit? Et te misit, et tecum est? Itane et missus non recessisti? itane et ad nos venisti, et ibi mansisti? Quomodo istud creditur? quomodo capitur? Ad haec duo respondeo: Quomodo capitur, recte dicis; quomodo creditur, non recte dicis. Imo ideo bene creditur, quia non cito capitur: nam si cito caperetur, non opus erat ut crederetur; quia videretur. Ideo credis, quia non capis; sed credendo fis idoneus ut capias. Nam si non credis, numquam capies; quia minus idoneus rema
Abbreviated transcription (Latin):
tia. quia enĩ nꝰ intellexerunt quamodo
commendar Rur diuinitas xpͥs. sapuer̃
sic̃ uoluerunt. Ñ au recte sapi endo fidelb
catholicis questiones molestissimas intu¬
lerunt. Coeperunt &agitare & flutuare
corda sideliu ⁊ ã tunc necessitas facta est
angelio sed & iamintellexerant: ut contra
tores quantis possent umb: aꝑtissima
conflistatione pugnarent. necũ ipsitace
ex qua pat̾ ẽ. autiantũ ee xp̃m solũ ut ipse
insua diumitate mutabile autita dm̃ ut
non & homine afidenaufragauerunt. &
deporatu& desiae pecti sunt. nein qui&u¬
dinesua naues seca positas frangerent :
quae res coegit ut &ua nos ininimi & quã¬
ta ad nosꝑtin& ꝓrsus in digni quantu a u
adillius iuis en cordio in aliquo dispensa¬
torum eis numero constituti n aobista¬
ceamus quod aut intellegatis. mecũq ꝗau¬
deatis. Aut suntellegere ũdũ ualear ere¬
dendo secun in portumaneatis. Dicã ergo
capiat qui potest credatqui non potest. t̃a¬

Expanded text:
. Quia enim non intellexerunt quomodo commendaretur divinitas Christi, sapuerunt sicut voluerunt: non autem recte sapiendo, fidelibus catholicis quaestiones molestissimas intulerunt; coeperunt exagitari et fluctuare corda fidelium. Jam tunc necessitas facta est angelio, sed etiam intellexerant, ut contra tores, quantis possent viribus, apertissima conflictatione pugnarent; ne cum ipsi taceresse quam Pater est, aut tantum esse Christum solum, ut ipse in sua divinitate mutabilem, aut ita Deum ut non et hominem; a fide naufragaverunt, et de portu Ecclesiae projecti sunt, ne inquietudine sua naves secum positas frangerent. Quae res coegit ut etiam nos minimi, et quantum ad nos pertinet prorsus indigni, quantum autem ad illius misericordiam in aliquo dispensatorum ejus numero constituti, non vobis taceamus quod aut intelligatis, mecumque gaudeatis; aut si intelligere nondum valetis, credendo securi in portu maneatis. 7. Dicam ergo; capiat qui potest, credat qui non potest: ta
Abbreviated transcription (Latin):
ista euangelio naratur quia & in conuiuio
suꝑ pectus dñi discumbebat. Deillo ergo pec¬
tore inseere tobibebat. sed quod in secrectobi¬
bid inmanifesta erutauit. ut ꝑueniat ad
ante in carnationẽ unicus patii uerbũ
patis co&ernus generantia equalis ei
a quomissus e. Sẽdini psamissione minor
ceptae carnis dispensationem cogitate
aequale atq co&ernum. Deillo audien¬
disineu angd iopani uellegentis. scitote
uos hoclegere quo dad forma diꝑtin&
ñ quod ad formo serui quia siistamregu¬
lam tenuentis qui caperepatestis nauom̃s
capere potestis. sed omnercredered eb&is
Siergo hanc regula tenuentis aduersus ca¬
lumnias tenebrarum herecicorutamq
in lumineambulantes secun pugnabitii.
ñ enĩde fuerunt quisola euangelica testi¬
monia legendo sectarenturi quaedehu¬
mlitate xpiposita sunt qui aduersus
eatestimonia quae diuinitatem eiur
locuta sunt surdi fuerunt id eo surdi

Expanded text:
ipso Evangelio narratur, quia et in convivio ipso Evangelio narratur, quia et in convivio super pectus Domini discumbebat . De illo ergo pectore in secreto bibebat: sed quod in secreto bibit, in manifesto eructavit, ut perveniat ad ante incarnationem Unicus Patri, Verbum Patris, coaeternus generanti, aequalis ei a quo missus est; sed in ipsa missione minor ceptae carnis dispensationem cogitate;aequale atque coaeternum de illo audieritis in Evangelio poni, vel legeritis, scitote vos hoc legere quod ad formam Dei pertinet, non quod ad formam servi. Quia si istam regulam tenueritis qui capere potestis; non autem omnes capere potestis, sed omnes credere debetis: si ergo hanc regulam tenueritis, adversus calumnias tenebrarum haereticarum, tanquam in lumine ambulantes, securi pugnabitis. Non enim defuerunt qui sola evangelica testimonia legendo sectarentur, quae de humilitate Christi posita sunt, qui adversus ea testimonia quae divinitatem ejus locuta sunt, surdi fuerunt: ideo surdi,
Abbreviated transcription (Latin):
nquatauo r euangeliis uel potius quatauar libis
unius euangdii scr iohannes a postolus. ñ in menlo
secund in tellegentia spintalem aquilȩ campara¬
tus altius multoq sublictuus aluistrbus erexit
p̃dicationem sua & in eius erttione &iamcor¬
danra engiuoluit. Nam caetentres euan¬
gelistae tamqͣ cumhominedño in terraam¬
bulabant. Dediuinitate eius paucadixer̃
istũ auquas: piguentinter a ambularesĩc̃
ipso exordiasius ermonis intonuit. Frexit
sen solum suꝑ terra & suꝑ omnem anibitũ
aens & caeli sed suꝑ amnem &iamexer¬
citum angelorum omnem consti¬
tutionem in uisibiliũ potestatum &
ꝑuenitadeum ꝑ quem fada suntomnio
uerbumerat apuddm̃ & ds erat uerbũ
hocerat in piincipio apuddm̃. Omnia ꝑ ip¬
sum facta s̃ & sineipso factum enihil Huic
tantae sublimitati prncipu&ia c&cera
congrua p̃dicauit & decdnidiuinitate quo¬
modonullus alius ẽ locutus. Hoc eructabat
quadbiberat. ñ enĩ sinecaura deillo in ipso

Expanded text:
libris unius Evangelii, sanctus Joannes apostolus, non immerito secundum intelligentiam spiritualem aquilae comparatus, altius multoque sublimius aliis tribus erexit praedicationem suam; et in ejus erectione etiam corda nostra erigi voluit. Nam caeteri tres evangelistae, tanquam cum homine Domino in terra ambulabant, de divinitate ejus pauca dixerunt: istum autem quasi piguerit in terra ambulare, sicut ipso exordio sui sermonis intonuit, erexit se, non solum super terram et super omnem ambitum aeris et coeli sed super omnem etiam exercitum Angelorum, omnemque constitutionem invisibilium potestatum, et pervenit ad eum per quem facta sunt omnia, t apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Huic tantae sublimitati principii etiam caetera congrua praedicavit, et de Domini divinitate, quomodo nullus alius, est locutus. Hoc ructabat quod biberat. Non enim sine causa de illo in isto
Abbreviated transcription (Latin):
& hominemeredidit᷑ Vtrȩq enim
tantum dixenr xp̃m medicinã negas
qua sanatur er Sihominenitantum
dixens. ⁊pmpotentia negas qua creo¬
tures ut ixq igituritene anima fide¬
lis & corcatholicum utrxq tene utix¬
q crede utrumq fideht̃ consitere

Expanded text:
 hominem credidit: utrumque enim tantum dixeris Christum, medicinam negas qua sanatus es: si hominem tantum dixeris Christum, potentiam negas qua creatus es. Utrumque igitur tene, anima fidelis et cor catholicum, utrumque tene, utrumque crede, utrumque fideliter confitere
Abbreviated transcription (Latin):
ipsedio filidi sumus &nꝰ dumapparurt quiderim
Scimus quia cũ apparuentt similis ei enmus qm
uidebimus eũ sicutiẽ. Sentio oros affestqͣ sad¬
tullimecum in suꝑna sed corpus quod corum¬
pitur ad grauatanima & depnm& terena in¬
habitatio sensũ multa cogitantem. De positurus
sumego codice istumdis cessun estis & uosquisq
ad sua. benenab fuit inlucecommuni benegauisi
sumus bene&ultabimus. sed cũ abinuicem rece¬
dimus ab illon recedamus

Expanded text:
ipse dicit, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: ipse dicit, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Sentio vestros affectus attolli mecum in superna: sed corpus quod corrumpitur, aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Depositurus sum et ego codicem istum, discessuri estis et vos quisque ad sua. Bene nobis fuit in luce communi, bene gavisi sumus, bene exsultavimus: sed cum ab invicem recedimus, ab illo non recedamus
Abbreviated transcription (Latin):
cod & apastolinꝰ requin mus testimoniumio han¬
nis ñ ipso indi gebimus euangelio. Ergo omnes
scipturae tollentur demedio quae nobi s in hu¬
ius saecul nocte camqua lucernae accendeban
nein tenebn remaneremus istis omnib: subla¬
tis ne quasi nob luceant indigentib & ipsis ho¬
minib dĩ ꝑ quos haecministrata sunt. Nob̵ cum
lumen illud uerum darum ꝙ uidentib: remo¬
tis ergohis adiumentis quiduid ebimus. unde
pascitur uiens nr̃a unde obtutus illel& abitꝰ
unde ent illud gaudiũ quodnecoculos uidit
necaures audiuit nec incorhominis ascendis
Iuiduid ebimus obsecrouos amate mecum cum¬
mecum credenda mecum patna suꝑna desi¬
deremius. suꝑnepatrae suspiremus peregiino
nos ee hic sentiamus. Quid tuncuid ebimus
undera dius ꝑ obliqua & panfractuasa tibiad
cor tenebro summissus eꝰ nud amips amluceꝰ
udebis cuiuidenda ei ferendeq:  mundans di¬
lectiss: ni quod & hester noco memoraui iohannss

Expanded text:
codex Apostoli, non requiremus testimonium Joannis, non ipso indigebimus Evangelio. Ergo omnes Scripturae tollentur de medio, quae nobis in hujus saeculi nocte tanquam lucernae accendebantur, ne in tenebris remaneremus: istis omnibus sublatis, ne quasi nobis luceant indigentibus, et ipsis hominibus Dei, per quos haec ministrata sunt, nobiscum lumen illud verum clarumque videntibus, remotis ergo his adjumentis quid videbimus? unde pascetur mens nostra? unde obtutus ille laetabitur? unde erit illud gaudium quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ? quid videbimus? Obsecro vos, amate mecum, currite credendo mecum: patriam supernam desideremus, supernae patriae suspiremus, peregrinos nos esse hic sentiamus. Quid tunc videbimus?unde radius per obliqua et per anfractuosa tibi ad cor tenebrosum missus est, nudam ipsam lucem videbis, cui videndae ferendaeque mundaris. Dilectissimi, quod et hesterno commemoravi, Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
brarum & induamus nos arma lucissic
indehoneste ambulemus. Tam̃ quia i
comparatione lucis ilhus adqua uen¬
tun sumus. Adhuc nox ẽ &tia dies inquo
sumus Andip&rum a pastolũ delatam
tate. tues filius meur dilestur in qubeneseas
Hancuo cem in quid nos decaelo audiuimurce¬
latam cum essemur cumillom monte sc̃o. Sa
quia nor n ibi fiumus & istam uocem decaelo
tunonꝰ audiuimus . Aitad nonpse p&rus & ha

Expanded text:
duamus nos arma lucis; sicut in die honeste ambulemus . Tamen quia in comparatione illius lucis ad quam venturi sumus, adhuc nox est etiam dies in quo sumus, audi Petrum apostolum: delatam tate, Tu es Filius meus dilectus, in quo bene sensi. Hanc vocem, inquit, nos de coelo audivimus delatam, cum essemus cum illo in monte sancto. Sed quia nos non ibi fuimus, et istam vocem de coelo tunc non audivimus; ait ad
Abbreviated transcription (Latin):
uertentur ad dñmuniuersae fines terrae
& adorabuntinconspestu eius uniuersae
familiae gentiũ quiadñ ẽ regnũ &ipse
dominabitur gentium. Crubescatunus
inimicus quia codiceminihi ministrat
alius inimicus: Sedeccedecadi cib ꝓlatir
ab uno inimico alterum uici & ips equimi¬
hi codicem ꝓtulit nͥ felinquatur. Ab illo pse p¬
ratur unde ipse uincatur. Lego alia ꝓ¬
dacornͥ ẽ mihi uoluntas in uob dic̃ dñ ane
adsacnficium munđ conuincote iamin
đ. Ecce Rucernȩ ꝑhybent testimoniũ
dieip̃p infirmitatem nr̃ am quia di ei
dantatem tolerares & uidere ñ possu¬
mus Na & nosipsix piani in comparatio¬
nequide infidelum luxiamsumus
Vndedicapostolus fuistis enĩ aliquando
tenebre. aunc aulux indño sie filulucis¬

Expanded text:
vitiis, « universae fines terrae. » « Et adorabunt in conspectu ejus universae familiae gentium, » quia in nomine Jesu dominabitur gentium » . Erubescat unus inimicus, quia codicem mihi ministrat alius inimicus. Sed ecce de codicibus prolatis ab uno inimico alterum vici: et ipse qui mihi codicem protulit, non relinquatur; ab illo proferatur, unde et ipse vincatur. Lego alium pdaeos: Non est mihi voluntas in vobis, divit ad sacrificium mundum; convinco te immundum. 8. Ecce et lucernae perhibent testimonium diei propter infirmitatem nostram, quia diei claritatem tolerare et videre non possumus. Nam et nos ipsi Christiani in comparatione quidem infidelium lux jam sumus; unde dicit Apostolus. Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in
Abbreviated transcription (Latin):
dacis & respondemur Nempe& uor& illi
fid& nr̃ae estis in imici. ideo sparsi sunt ꝑ
gentes utalios exalur conuincamus inimi¬
cos codex esaiȩ proferatur aiuda eis. Vli¬
deamus. si nibilega Sic ouis adimmolan¬
đ ductus e & sicut agnus coramtunddente¬

Expanded text:
udaeis, et respondemus: Nempe et vos et illi, udaeis, et respondemus: Nempe et vos et illi, fidei nostrae estis inimici. Ideo sparsi sunt per gentes, ut alios ex aliis convincamus inimicis Codex Isaiae proferatur a Judaeis, videamus si non ibi lego, « Sicut ovis ad immolandum ductus es
Abbreviated transcription (Latin):
tatenra poss&uiden sed non poteramus
infirmus factur ẽ infirmus ꝑ infirmitatẽ
sanauit in firmitatẽ ꝑ mortalẽ carne
carnis: abstulit moratem De corporesuo
collynũ fec luminibus nir quia ergo
dr̃ uenit. & in noste uenit saecul ad hac
tes paganos. Quis ẽ xprꝰ dic paganus cui
respondemur. quemp̃nuntia uerunt ꝓph&e:
& illequipph&ae recitamus esa ia ̃danih elẽ:
hyeremia alior sc̃osꝓph&as dicimus
qua longe ante illũ uenennt quanto tempo¬
re aduentũ eius p̃cessennt hocergo sespon¬
demus p̃uenerunt eum ꝓph&ca ep̃ dixerin
eũ ee uentur. Responditaliquis eorum
qui ꝓph& aesnos recitamus qui nobiscotiidie
recitantur & ille qui s unthiꝓph&aemoser
pondemus qui& p̃dixor ea quaefienuidem
& illehos inquit uob ista finxistis: uidistis ea
fien : &quasiuentura p̃dictaeen in libiis
quib: uoluistis conscnpsistis: Hic contra ini¬
micos paganos occunt nab̵ aliorum testi¬
monium inimicorunꝓfenn codices aui¬

Expanded text:
ed non poteramus: infirmas factus est infirmis, per infirmitatem sanavit infirmitatem; per mortalem carnem, carnis abstulit mortem; de corpore suo collyrium fecit luminibus nostris. Quia ergo Dominus venit, et in nocte saeculi adhuc tes Paganos. Quis est Christus, dicit Paganus? Cui respondemus: Quem praenuntiaverunt Prophetae. Et ille: Qui Prophetae? Recitamus Isaiam, Danielem, Jeremiam, alios sanctos Prophetas; dicimus quam longe ante illum venerint, quanto tempore adventum ejus praecesserint. Hoc ergo respondemus: Praevenerunt eum Prophetae, praedixerunt eum esse venturum Respondet aliquis eorum: Qui Prophetae? Nos recitamus, qui nobis quotidie recitantur. Et ille: Qui sunt hi Prpondemus: Qui et praedixerunt ea quae fieri videmus. Et ille: Vos, inquit, vobis ista finxistis, vidistis ea fieri, et quasi ventura praedicta essent, in libris quibus voluistis conscripsistis. Hic contra inimicos Paganos occurrit nobis aliorum testimonium inimicorum. Proferimus codices a J
Abbreviated transcription (Latin):
tent indigent extinsecus adiutonoluminis.
nisi uentatirluminera di&iur & ab illo quim
luminat. nec inluminatur. mirabilit̃ in lustrectꝰ
nexachapientia n&c adiustitia potent ꝑuenire
offendat inuiaca n luc& lum̃ ac ꝑhoc intaliuia
uidere opuse in taliuia uidere magnũ e. Nam
tobĩ n facie oculos clausor habebat & filius pati
manumdabat. pat̃ filio uia p̃cipiendo mastra¬
bat Responderunt ergo iudaei Tud& etestimo¬
niudicis testimonĩ tuunꝰ ẽ uerum. Vide am¬

Expanded text:
tent, indigent extrinsecus adjutorio luminis; tent, indigent extrinsecus adjutorio luminis; nisi veritatis lumine radietur, et ab illo qui illuminat nec illuminatur, mirabiliter illustretur, nec ad sapientiam nec ad justitiam poterit pervenire. a, cui non lucet lumen? Ac per hoc in tali via videre opus est, in tali via videre magnum est. Nam Tobias in facie oculos clausos habebat, et filius patri manum dabat; pater filio viam praecipiendo monstrabat . 4. Responderunt ergo Judaei, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuu
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium ꝓph&arum ante se p̃mis¬
sorum p̃conumiudicem p̃cedentiumt̃ ha¬
bebatitestimoniũ aiohanne. sedipsema¬
qis testimonium erat. quod sibiꝑha bebat
iuliauin firmis oculis lucernas que reb an
quiadiem ferre ñ paterant. Nã iohannes
ideiipsea postolus. cuius euangelium
in manib habemus in ipsius eiangeli
suicapite ait deiohanne. Erat hamo
iissus adõ. cui nom̃ eratiohannes hicue¬
iohannẽ Vndedic & ipseiohannes nosom¬
nes deplenitudine eius accepimus Discer¬
scã Rcclesia xp̃i nutnri & ablactan & ades¬
cas solidiores accedemente . ñ uentrei
Hoc ergo discernite aliud ẽẽ lumen qđ
inluminat. aliud ec̃lumen quod inluminat᷑ :
na & oculinnꝰ lumina dicuntur. & unur quis q:
it a iurat gangens oculos suos ꝑlumina sua
sic uiuant lumina meausi tata iuratio est
quaelumina: Silumina s̃ desitdum̃ in cubiculo
Quomodo ergoista in faci equachabemus & lumi¬
nanuncupamur & quando sanas & quando pa¬

Expanded text:
testimonium Prophetarum ante se praemissorum, praeconum judicem praecedentium; habebat testimonium a Joanne: sed ipse majus testimonium erat, quod sibi perhibebat. Illi autem infirmis oculis lucernas quaerebant, quia diem ferre non poterant: nam Joannes idem ipse apostolus, cujus Evangelium in manibus habemus, in ipsius Evangelii sui capite ait de Joanne, « Erat homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic veJoannem. Unde dicit et ipse Joannes. Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Discersanctam Ecclesiam Christi nutriri et ablactari, et ad escas solidiores accedere, mente, non ventre. Hoc ergo discernite, aliud esse lumen quod illuminat, aliud esse quod illuminatur. Nam et oculi nostri lumina dicuntur; et unusquisque ita jurat, tangens oculos suos, per lumina sua, Sic vivant lumina mea: usitata juratio est. Quae lumina si lumina sunt, desit lumen in cubiculo  possunt. Quomodo ergo ista in facie quae habemus, et lumina nuncupamus, et quando sana sunt, et quando pa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s impios quo sda futuras. quim iraculis eius
calumniarentur magicis arctib eatybuendo ꝓ¬
ph&as ante p̃misit. num quidenim simaguserat
&magicis arttb fecit ut colertaur & morituus
magus erait ante quanatus ꝓph&as audi Oho¬
momoraue : & uerm escendo calumniose ꝓ¬
ph&cas audi lego audiqui antedñm uenerin
habemus inqued A postolus p&rus certiorem
ꝓph&icum sermoneti cuibene facitis ad ten¬
dentes sic̃ lucernae in obscuro locodoneo dies
lucescati & luciferonatur in cordib: uns quan¬

Expanded text:
s impios quosdam futuros, qui miraculis ejus calumniarentur, magicis artibus ea tribuendo, Prophetas ante praemisit. Numquid enim, si magus erat et magicis artibus fecit ut coleretur et mortuus, magus erat antequam natus? Prophetas audi, o homo mortue, et vermescendo calumniose, Prophetas audi: lego, audi qui ante Dominum venerunt. Habemus, inquit apostolus Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes, sicut lucernae in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
entem & doñeconturus redeatadonentẽ.
insinupatiis quasi ueniendo deseruent
sinum patns hicloquebatun & ibis eee
dicebat. quia& hinc discessurus quid Ec
lum inis siue se ostedatsiuealia quia
sinelumine ñ potes Vderelum &sine
lumine n poter uider quodlib& aliud
quod nͥ ẽ lum̃ Suidon eum ẽ lum̃ ad de¬
mostranda ea quaeñ ÷ lumina nũquit
insedeficit: numquitsen apent sine quo
alia patere n possunt : locutus e ꝓph&a
ueru itsedunde hab&r & nisi defonte uen¬
tatis aurir& : Locutus e iohanneuerum
sed undel ocutus e ipsum intemoga
Nor omnes inquit deplenitudine eiur ac¬
fus mei in nostehuius saecub audiamus
& ꝓph&ia intente. Modo enĩ ad fragi¬
litatem nram nociturnas qua cordir ñn
intimas tenebras humilis uoluit uenire
dñsner homouenit contempnen dur&
honorandus. uenit negandur & consiten¬
dus contempnendur & negand aiudaeis

Expanded text:
ientem, et donec oriturus redeat ad orientem, ientem, et donec oriturus redeat ad orientem, in sinu Patris, quasi veniendo deseruerit sinum Patris. Hic loquebatur, et ibi se esse dicebat: qui luminis, sive se ostendat, sive alia: quia sine lumine non potest videri lumen, et sine lumine non potes videre quodlibet aliud quod non est lumen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lumina, numquid in se deficit? numquid se non aperit, sine quo alia patere non possunt? Locutus est Propheta verum; sed unde haberet, nisi de fonte veritatis hauriret? Locutus est Joannes verum; sed unde locutus est, ipsum interroga: Nos omnes, inquit, de plenitudine ejus acfratres mei, in nocte hujus saeculi audiamus et prophetiam intente: modo enim ad fragilitatem nostram nocturnasque cordis nostri intimas tenebras humilis voluit venire Dominus noster. Homo venit contemnendus et honorandus, venit negandus et confitendus; contemnendus et negandus a Judaeis,
Abbreviated transcription (Latin):
meatiũ suarus qua uideo iustitio hic constitutu
Siiustitia e ips& uid& iustqͣs nescio quid mansio¬
nib amecarne seiuntus & in illius iustitiae
luca econiunctus. Ergo testimoniũ sibi phyb&
lux apent sanoro cułos & sibupsa testis ẽ ut cog¬
nos caturlux Sed quidagimus deinsidelibur.
lis exeuangelio ipsoplata sentia. & luxluc&
intenebrs. & tenebraeea nꝰ conphenderun
quia scio unde uenio & qo uado. Patremuo¬
lebatintelleqi pati qlona dabat. filius aequa¬
lis qlonficat eum aquo ẽ missus quantũ debe
hõmoglonsi care eũ aquo e creatur Scio
unde ueni & quo uado iste qui in p̃sentia uob
loquitꝰ hab& quodnon deseriuis ed tam̃ uenit
Ñ enimueniendo in de dircessit aut redeundo
nos dereliquit : quidmiraminiꝰdr ẽ. n potest
hocfien sed abhomine n potest hoc fienabipse
sole quando ꝑgit ad occidentene desenton¬

Expanded text:
mentium suarum. Quam video justitiam hic constitutus, mentium suarum. Quam video justitiam hic constitutus, si justitia est, ipsam videt justus nescio quot mansionibus a me carne sejunctus, et in illius justitiae luce conjunctus. Ergo testimonium sibi perhibet lux: aperit sanos oculos, et sibi ipsa testis est, ut cognoscatur lux. Sed quid agimus de infidelibus? lis ex Evangelio ipso prolatam sententiam: Et lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt quia scio unde veni, et quo vado. Patrem volebat intelligi; Patri gloriam dabat Filius. Aequalis glorificat eum a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum a quo est creatus? 5. Scio unde veni, et quo vado. Iste qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit: non enim veniendo inde discessit, aut redeundo nos dereliquit. Quid miramini? Deus est. Non potest hoc fieri ab homine; non potest hoc fieri ab ipso sole. Quando pergit ad occidentem, deserit or
Abbreviated transcription (Latin):
meestimonium ꝑhybegueram ẽ testimoniu
meum quia scio andeuenio & quo uadͥ lum̃ &
alia demonsirat. & sse ipsum accendit᷑ lucerna :
uerbi gratiaut querar tunica. & p̃stataibi ardens
lucer n& utinuenias tunica. nuquidaccendis la¬
cerna utuideas ardentem lucerna Mucernaquiss
ardens i doneat᷑. & alia qua eam ebns openebant
nudare& seipsum oculistuis de monstrare Sic
& durxpr & int̃ fiddessuor & in imicos iudaeos
tamqua int̃lucem & tendras distinguebat.
tanqint illos quos radio sid& ꝓfundebat & illos
quorum clausor oculos circum fundebat. U
pant stantes & faciem ad solem habenter inlus¬
trantur in carne sed n̾ambo in luminantur i
Facie Vbd& ille illen uid&: ambob sol p̃sens e
sed p̃senti sole une absens: Sic & sapientia di
uentar ubiq ẽ sapientia in tellegit quis inonenteꝰ
ius itiae itelleqit alius in occidente iustitia num P
lalia e iustitaqua ille intellegit. aliaquam
irt Beparati sunt corpore& in uno habent acies

Expanded text:
stimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Lumen et alia demonstrat et seipsum. Accendis lucernam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam ut videas ardentem lucernam? Lucerna quippe ardens idonea est et alia quae tenebris operiebantur nudare, et seipsam tuis oculis destus et inter fideles suos, et inimicos Judaeos, tanquam inter lucem et tenebras distinguebat; tanquam inter illos quos radio fidei perfundebat, et illos quorum clausos oculos circumfundebat. Nampariter stantes, et faciem ad solem habentes illustrantur in carne, sed non ambo illuminantur in acie; videt ille, ille non videt; ambobus sol praesens est, sed praesenti soli unus esveritas, ubique est sapientia. Intelligit quis in oriente justitiam; intelligit alius in occidente justitiam: numquid alia est justitia quam ille intelligit, alia quam iste? Separati sunt corpore, et in uno habent acies
Abbreviated transcription (Latin):
Aluxmundi quimes equi tinꝰ ambu¬
labut intenebir sedh ab eb itlum̃
uitae. Hesterno die qui ad fiustii
diudisputatum ẽe ineministis.
& si adhuc uelin deillo lumine
disputare: diulo qui possum ur
Nan possumus explicare compendio
Itaq frs meisequamur xp̃mlum̃ mundi
ned mbulemus in tenebiir. Tenebrem&ũ¬
endae sunt morum ñ oculorum &siocu

Expanded text:
lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae , hesterno die qui adfuistis, diu disputatum esse meministis: et si adhuc velimus de illo lumine disputare, diu loqui possumus; nam non possumus explicare compendio. Itaque, fratres mei, sequamur Christum lumen mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuende sunt morum, non oculorum; et si ocu
Abbreviated transcription (Latin):
eisille: quem consiteminidecȩlohabure
ꝓph&cia mihi testimonium ꝓhrbutt. &
ab illo audistis. inqua ego ista facia poles¬
tate. Viderun tergo quod lib& horumres¬
pondissent in laqueui secassuror &
dixerunt. nescimus & dñscis Necego
dico uobis inqua potestate ista facio. Ñuob
dico quodscio qui anuultis faten quo dsci¬
tir uistissime utiq repulsi confusi abscesse¬
runt & impl&ul e quod in psalmo ꝑ ꝓphe¬
na dicit dr̃pat̃. Paraui lucerno xpameo¬

Expanded text:
eis, Ille quem confitemini de coelo habuisse eis, Ille quem confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ego ista faciam potestate. Viderunt ergo, quodlibet horum respondissent, in laqueum se casuros; et dixerunt, Nescimus. Et Dominus eis: Nec ego dico vobis, in qua potestate ista facio . Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime utique repulsi, confusi abscesserunt: et impletum est quod in Psalmo per Prophetam dicit Deus Pater, Paravi lucernam
Abbreviated transcription (Latin):
multas ante selucernas ꝓph&ucar accen¬
dit. &misto dehis &ua erat iohanner bap¬
tista Cui tam magnũ ipsum lum̃ quodẽ
duiꝰsxp̃s ꝑhrbuit ctestimoniũ quale nulli
hominum. Aitenim in natos mulierũ
ñsurrexit maior iohanne baptista.
Hic tamen quo nemo erat maior inno¬
admodum selucerna di ei subiaititat
lucerna uero i psum iohannem fiurre
dñs ips ectestatur. illeerat inquidlucer¬
naardens Rlucens &uos uoliustis ad
horam exultare in lumine eius. Quan¬
doau dixer̃ iuda ei dño: dic nob inqua
potestate ista facis. Sciens dñrquia
io hannembaptista: ꝓmagno haberer
& quod ipse quem ꝓmagnohabebant.
eis dedño testi monium penbuiss&: Respõ¬
dit eis interogabo uos. & egd uos unum
sermonem dicite mihibaptis mũiohan¬
nisundee. decaelo anexhominibuslur¬
batulli ntras em&c ipsos cogitabant. quia
sidcerentabhominib lapidan possent
a turba quaeiohannem ꝓph&a ee cre¬
debantꝰ Sidicerent decaelo responder&

Expanded text:
multas ante se lucernas propheticas accendit et misit. De his erat etiam Joannes Baptista, cui tam magnum ipsum lumen quod est Christus, perhibuit testimonium, quale nulli hominum. Ait enim: In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Hic tamen, quo nemo erat major in na. Videte quemadmodum se lucerna diei summittat. Lucernam vero ipsum Joannem fuisse Dominus ipse testatur. Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens; et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quando autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joannem Baptistam pro magno haberent, et quod ipse quem pro magno habebant, eis de Domino testimonium perhibuisset, respondit eis: Interrogabo et ego vos unum sermonem: dicite mihi, Baptismus Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Turbati illi intra semetipsos cogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidari possent a turba, quae Joannem prophetam esse credebat: si dicerent, De coelo, responderet
Abbreviated transcription (Latin):
si ipse dñr ascendit et descendit mani¬
festũ e. quia & praedicatores ipsius ascen
agamus ut diem dominicũ sollemni t̃ impleamus
ingaudiis spintalibus & comparemus gaudia
uentatir cum gaudusuanitatis. & si pͣrenius
dolemͣnus: si dolemus oremus. sioramus exau¬
dimur: si &audimur & Illo lucramur:¬

Expanded text:
? Si ipse Dominus ascendit et descendit; manifestum est quia et praedicatores ipsius ascendagamus, ut diem dominicum solemniter impleamus in gaudiis spiritualibus, et comparemus gaudia veritatis cum gaudiis vanitatis: et si horremus, doleamus; si dolemus, oremus; si oramus, exaudiamur; si exaudimur, et illos lucramur
Abbreviated transcription (Latin):
lir ditum audiquacdescendit fact
tam quam sinutrix souet silior suor.
Lidemur enim et nutrices et matrer
dercendere ad paruulos etrinorunt la¬
tina uerba dicere decurtant ilocqua¬
sant quodm modo linguam suõut
porsint delingua deserta ficriblan¬
dim̃tapuerilia quiasi sicdicant Non
audit in fani. sed nec prosecit infanr.
et dissertus aliquir pater sinttantur
orator. ut lingua illiur fondconcrepent. et
semeloquentia quo ascenderat etuin¬
guapuerili dercendit ad paruulum.
audiimoloco ipsũ a postolum ascen¬
dentem E descendendem inunaren¬
tentia siue enim inquit m̃te excem¬
mur do siue temperanter summus uob¬

Expanded text:
a descendit: Factus tanquam si nutrix foveat filios suos . Videmus enim et nutrices et matres descendere ad parvulos: et si norunt latina verba dicere, decurtant illa, et quassant quodammodo linguam suam, ut possint de lingua diserta fieri blandimenta puerilia; quia si sic dicant, non audit infans, sed nec proficit infans. Et disertus aliquis pater, si sit tantus orator ut lingua illius fora concrepent, et sem eloquentiam quo ascenderat, et lingua puerili descendit ad parvulum. Audi uno loco ipsum Apostolum ascendentem et descendentem, in una sententia: « Sive enim, inquit, mente excessimus, Deo: sive temperantes sumus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quid noniaceremur. Quad hocest mauis quando
uidemus angelos ascendentes & descendentes suꝑfili¬
omhominis. Tam aliquando dehisascendentibus
& descendentib angelis dixeramus. sed n eoblitifu¬
ħtis. breuit̃ dico tamqua cominemorans: Plu¬
b enĩ dicerem sinco memorarem sed modo insinu¬
auerm. Scalas uiditi a cobꝑsomniũ & in ipsissca
quem sibi posuerat ac caput unexit. Audistis quia
la p̃is unctus : lapisquare.: Eccepono in syonlapidẽ
electũ p̃tiosum. & quic redident in illũ ñ confunde¬
tur. Quare unctus quia x pͥs achiismate: quid
nodo descendunt exuno habemur exemplum.
diapostolũ paulũ quod inipso inueniremus. hoc
Eca ectens uentatis p̃dicaton b credlamus. Alide e¬
paulũ ascendente . scio homine inxp̃o anTe
annos quata uor decim raptum fuirse
urq ad certiũ celu. siue in corpore siue
extra corpds nescio dr̃ scit & audis¬
se ineffabilia uerbaq: non licet homi¬
nibus loqui ascendentem audistir: des¬

Expanded text:
remus? Quid est hoc majus? Quando vidimus Angelos ascendentes et descendentes super Filium hominis? 23. Jam aliquando de his ascendentibus et descendentibus Angelis dixeram; sed ne obliti fueritis, breviter dico tanquam commemorans: pluribus enim dicerem si non commemorarem, sed modo insinuarem. Scalas vidit Jacob per somnium, et in ipsis scaquem sibi posuerat ad caput, unxit . Audistis quia Lapis unctus: lapis quare? Ecce pono in Sion lapidem electum, pretiosum, et qui crediderit in illum, non confundetur . Quare unctus? Quia Christus a chrismate. Quid modo descendunt? Ex uno habemus exemplum: audi apostolum Paulum; quod in ipso invenerimus, hoc de caeteris veritatis praedicatoribus credamus. Vide Paulum ascendentem: « Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim raptum fuisse usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus nescio, Deus scit: et audisse ineffabilia verba quae non licet homini loqui » . Ascendentem audistis, des
Abbreviated transcription (Latin):
par. auilucernaxpomeo. Ergo quesiti sumus ut in¬
uemremur. inuentiloquimur ñ suꝑbiamus. quia anłe¬
quam inueniremur peneramur sinꝰ quereremur
Ionergo nob̵ dicant quosamamus & uolumus lucra¬
n paci ecclesiae catholicae: Quidnos uultis quidnos
quentis sipeccatores sumus. Ideo uos quaerimus nepe
tamustis qua enmus quia quaesitisumus. Inueni
nnos uolumus quia inuenti sumus. Itaq: nathana¬
hel cũdixiss& unde nõsti. aitillidñs Pnusquãte
ucar& phis lippus cũ esrer sub arbore fici iuidite
ttihł itasine dolo quisquis es o populeuiuens exfide
ante qua te ꝑ apostolos meos uocarem autcũ esses

Expanded text:
nam Christo meo . Ergo quaesiti sumus, ut inveniremur; inventi loquimur. Non superbiamus, quia antequam inveniremur, perieramus, si non quaereremur. Non ergo nobis dicant quos amamus, et volumus lucrari paci Ecclesiae catholicae: Quid nos vultis? quid nos quaeritis, si peccatores sumus? Ideo vos quaerimus, ne pereatis: quaerimus, quia quaesiti sumus; invenire vos volumus, quia inventi sumus. 22. Itaque Nathanael cum dixisset, Unde me nosti? ait illi Dominus, Priusquam te vocaret Philippus, cum esses sub arbore fici, vidi te. O tu Israel sine dolo, quisquis es, o popule vivens ex fide, antequam te per Apostolos meos vocarem, cum esses
Abbreviated transcription (Latin):
quanto melius febrib iactar&ur. in nocentius
egrotar&. Scelerate sanus e. nouitergo dr̃
quictabi expediat : Idagamus tantũ ut car nr̃m
sanu sita p&ccatis. & quando forie flagellamur
Iicorpore: ipsum dep̃cemur. Rogauĩt ẽuapor¬
tolus paulus ut aufer& stimulum carnis &
nolut aufere. Numquidꝑ turbatus ẽ : &¬
numquid contiistatur & sedesertũ: magirse
Dñ deseraum quia n oblatu est quod uolebat
aufem. ut illa infirmitas sanar&u. hocenĩ
inuenit in uoce medici. sufficit tibi gratiam ea
nã uirius in infirmitate ꝑficitur. Vndeergo
flagellan: Vnde scis quam putre est quodsecat
medicus agens ferũ ꝑ putria nonne nouit
mođ quidfaciat. quousq faciat. Namquid
ululatus eiurquis ecatur r& rahit manus
mechciaritificiose secantis : Illeclamat ille
secat crudelr quiñ audit clamante. anpati¬
us misencors quiuulnus ꝑsequitur: ut san&

Expanded text:
quanto illi melius si febribus jactaretur? Innocentius quanto illi melius si febribus jactaretur? Innocentius aegrotaret, scelerate sanus est. Novit ergo Deus quid nobis expediat: id agamus tantum, ut cor nostrum sanum sit a peccatis; et quando forte flagellamur in corpore, ipsum deprecemur. Rogavit eum Paulus apostolus, ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid perturbatus est? numquid contristatus dixit se desertum? Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat auferri, ut illa infirmitas sanaretur. Hoc enim invenit in voce medici: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Unde ergo xpedit flagellari. Unde scis quam putre est quod secat medicus, agens ferrum per putria? Nonne novit modum, quid faciat, quo usque faciat? Numquid ululatus ejus qui secatur, retrahit manus medici artificiose secantis? Ille clamat; ille secat. Crudelis qui non audit clamantem, an potius misericors qui vulnus persequitur ut sanet
Abbreviated transcription (Latin):
aciligatura cucunens Adho cenimꝑdulta e in fir¬
mitas hominũ &ita plangendisunt homines quicurti
adligaturas utgaudeamus quan do uid eamus haminẽ
letulo suo confirtutũ iactan fetiba&t cbolonbs necali¬
ispempostuiset ns̃ utsibi euangelium accapitpo¬
ner&. nꝰ quia adhoc factis est : sed quia p̃latue
euangelium ligatuns. Siergo ad caput ponitꝰ
ut quiescat dolor capitis adcor nꝰponitur ut
san& ura peccatis : fia tergo : quid fiat ponatur
adcor. San&ur conbonum est. Bonue ut de
salute corpons nsatagas nisiut acb illa p&as
Siscit aibi ꝑdee dabit̾illa. sinꝰ tibidedent non
tibiyderat habere illa: quam multia eqnotant
inlecto in nocentes. & sisani fuennt. ꝓcedunt
adscelera committenda. Quam multis ob est
sanitas latro quiꝓcedit ad faucem occidere
homine quanto illi melius erat uta egrota¬
r& qui noctu surgit ad fodiend pan& em alienũ

Expanded text:
ad ligaturam cucurreris. Ad hoc enim perducta est infirad ligaturam cucurreris. Ad hoc enim perducta est infirmitas hominum, et ita plangendi sunt homines qui currunt ad ligaturas, ut gaudeamus quando videmus hominem in lecto suo constitutum, jactari febribus et doloribus, nec alicubi spem posuisse, nisi ut sibi Evangelium ad caput poneret: non quia ad hoc factum est, sed quia praelatum est Evangelium ligaturis. Si ergo ad caput ponitur ut quiescat dolor capitis, ad cor non ponitur ut sanetur a peccatis? Fiat ergo. Quid fiat? Ponatur ad cor, sanetur cor. Bonum est, bonum, ut de salute corporis non satagas, nisi ut a Deo illam petas. Si scit tibi prodesse, dabit illam: si non tibi dederit, non proderat habere illam. Quam multi aegrotant in lecto innocentes; et si sani fuerint, procedunt ad scelera committenda? Quam multis obest sanitas? Latro qui procedit ad faucem occidere hominem, quanto illi melius erat ut aegrotaret? Qui noctu surgit ad fodiendum parietem alienum,
Abbreviated transcription (Latin):
stiiptum imp& rabis iuns enim forensis est . ut qui
inp̃cib mentitus fuent nꝰ illipsit quodimp& rauit
ed hocint̃ homines qui a potest falli homo. patuit falli imꝰ¬
perator. Quando p̃ces misisti. dixistieni quoduoluisti.
& cuidixistinescit anuerũ sit. Dimisit teaduersano
tao conuincendũ. ut si ante iudice coninctus fuens dem̃¬
dacio quia ñ potuit ille nisi p̃stare nesciens anfuens
mentitus. ibi careas ipsobeneficio resempti. quod ꝓdux ifti
rescyptum. Pr aliquia nouit utrum mentians anue¬
rumdicas. ñ facit ut iniudicio tibi ñ ꝓsit. sedneim p&ra
re ꝑmitenit. quia ausures mentin uentati. Quidergo
acturus es dicmihi. Implere legem exomm parite ita
itinnillo offendas difficile ẽ. Neatus ergo certus ẽ re¬
medio utinꝰuis. Eece frr mei quale remedium pasuit
dis contraegn tudines animae. Quo dergo cumcapũd
bidbol&i lãudamus si euangelium adca puds poraea¬

Expanded text:
scriptum impetrabis. Juris enim forensis est ut qui scriptum impetrabis. Juris enim forensis est ut qui in precibus mentitus fuerit, non illi prosit quod impetravit. Sed hoc inter homines, quia potest falli homo; potuit falli imperator, quando preces misisti: dixisti enim quod voluisti, et cui dixisti, nescit an verum sit; dimisit te adversario tuo convincendum, ut si ante judicem convictus fueris de mendacio, quia non potuit ille nisi praestare, nesciens an fueris mentitus, ibi carebis ipso beneficio rescripti, quo perduxisti rescriptum. Deus autem qui novit utrum mentiaris, an verum dicas, non facit ut in judicio tibi non prosit; sed nec impetrare te permittit, quia ausus es mentiri veritati. 12. Quid ergo facturus es? dic mihi. Implere legem ex omni parte, ita ut in nullo offendas, difficile est: reatus ergo certus est; remedio uti non vis? Ecce, fratres mei, quale remedium posuit Dominus contra aegritudines animae. Quod ergo? Cum caput tibi dolet, laudamus si Evangelium ad caput
Abbreviated transcription (Latin):
tat Noli timere neimplerelegem nompossix fu¬
gadinis en cordia si multue ad telegem implere:
tere pato illo & cyrogilifo. utere p̃cibus quastibi consti¬
tuit. & composuit unr pentus caelestis. Quiedihabent
causa : & uolunt supplican imperaton: qua eruntalique
scholasticuiuns pertũia quosibi p̃ces conponantum nefor¬
te sialit̃ p&ciennt quã oporit& ñ solũ ñ imp&rent qđ
p&unt. sed & poena ꝓbeneficio mereantur. Cuergo
quaererent supplicareapostoli. & nꝰ inuenirent quo¬
consessor dĩ compane nobis p̃ces. & docuit dni delibre
uuns caelestis. docuit quomodo orarent. & in ipsoquod
facturreus offersacnficium humilitatir offer sa enfi¬
ciũ misen cordiae. dicinp̃cib dimitate mihi qm̃&
egodimitito sed sidicis fac. Quidenũ facturus es
quo iturus. simentitus fuens in p̃cib: nꝰ quomodo
dicitur in foro. carebis beneficio resempti. sed neere¬

Expanded text:
tat . Noli timere, ne implere legem non possis, futat . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto illo, utere chirographo, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam oportet, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro beneficio consequantur. Cum ergo quaererent supplicare Apostoli, et non invenirent quoconsessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent: et in ipso quod factus reus? offer sacrificium humilitatis, offer sacrificium misericordiae, dic in precibus, Dimitte mihi, quoniam et ego dimitto. Sed si dicis, fac. Quid enim facturus es, quo iturus es, si mentitus fueris in precibus? Non quomodo dicitur in foro, carebis beneficio rescripti; sed nec re
Abbreviated transcription (Latin):
apud esi manserunt dieilla. Hora auerat quans
decima. Nhilne arbi tramur ꝑ teniurre ad euan¬
gelista dicere nobis qua tahoraerat: potest fiem
utnihilsbi nos animadueraere: mhil querere uolui¬
&t: decima erat hora: Numerus iste legem sig¬
nficat quia in decim p̃cepus datae lex. Vlenerar
autempus ut impler& urlex ꝑdilectionem qui&
auida eis ñ poterat implere ꝑtimorem. Vnde din
dio Non uenisoluerelegem sedimplere: Men¬
toergo decimahora eum sequuti sunt ad teftimꝰ¬
nium amicis ponsi duo isti. & decimahora audi¬
uit rabbi quodint̃ ptatur magister. Si decima
hora rabbi dñs audiuit & decimus numerus ad
legemꝑtin& magister legis n e nisidator les
Nemodicat quia alius deditlegem & aliur docẽ
legem. ipreilla doc& : quilla: dedit. Ipsee magi
legis muas & doc& illa & mis encardia est in lingua
ppsiu Ideo misen cordit̃ doc& legem sic̃ dictũ estde
sapintia : Legem au& misen cordia in linquapor¬

Expanded text:
t die illo: hora autem erat quasi decima. » Nihilne arbitramur pertinuisse ad Evangelistam, dicere nobis quota hora erat? Potest fieri ut nihil ibi nos animadvertere, nihil quaerere voluerit? Decima erat hora. Numerus iste legem significat, quia in decem praeceptis data est lex. Venerat autem tempus ut impleretur lex per dilectionem; quia a Judaeis non poterat impleri per timorem. Unde Dominus dicit: Non veni solvere legem, sed implere . Merito ergo decima hora eum secuti sunt ad testimonium amici sponsi duo isti: et decima hora audivit, Rabbi, quod interpretatur Magister. Si decima hora Rabbi Dominus audivit, et decimus numerus ad legem pertinet; magister legis non est nisi dator legis. Nemo dicat quia alius dedit legem, et alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua por
Abbreviated transcription (Latin):
eum dñt. dequo dictum et quisedebat in
umbra montir lumen ontumesteir : qui der
godictum est innatha nocheli dicirmihi. ono¬
thocna hel unde menosti: Nodo iccmioque¬
rir mecum quiocuococuit tephilippur iocmꝙ
uocauit pera postolum a decderiam ruam
Euidit perginere. Otuecderia otuiht in qua

Expanded text:
eum Dominus, de quo dictum est, Qui sedebant sub eum Dominus, de quo dictum est, Qui sedebant sub umbra mortis, lumen ortum est eitum est Nathanaeli? Dicis mihi, o Nathanael, Unde me nosti? Modo jam loqueris mecum, quia vocavit te Philippus. Jam quem vocavit per apostolum, ad Ecclesiam suam vidit pertinere. O tu Ecclesia, o tu Isra