comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abalia sagitta emissionis utisiquioppugneturs tũ aturribi quaer deretra sinistra
scorpionib reliquisq telorũ missionib hostesrticuntur Etumq contram
feriores turriũ diuidendus ÷ murus interuallis tam magnis quãerunt turres
utitinera sint interiorib pastib: turriũ contignata nequeta ferro fixea. hos¬
tisenim si quã pastẽ muri occupauerit quirepugnibunt rescindent. & sicelerit̃
ad ministraueritt nonpatientur reliquas partes turriũ muriq hostem
penetrare pisiseuoluent precipitare. Turresitaq rotunde autpoligoni asunt
faciende quadrati seni machine celerius dissipant qđ ingulos ari&estundendo
fringunt  In rotunditionibus autẽ uticuncus ad centrũ adigendo ledere
pon possunt. Itẽmunitiones muri turriũq aggerib conunet maximȩ sut̃

Expanded text:
ab alia sagittae missionis, uti, si qua oppugnetur, tum a turribus, quae erunt dextra sinistra, ab alia sagittae missionis, uti, si qua oppugnetur, tum a turribus, quae erunt dextra sinistra, scorpionibus reliquisque telorum missionibus hostes reiciantur. etiamque contra interiores partes turrium dividendus est murus intervallis tam magnis, quam erunt turres, ut itinera sint interioribus partibus turrium contignata, neque ea ferro fixa; hostis enim si quam partem muri occupaverit, qui repugnabunt rescindent et, si celeriter administraverint, non patientur reliquas partes turrium murique hostem penetrare, nisi se voluerit praecipitare. Turres itaque rotundae aut polygonoe sunt faciendae; quadratas enim machinae celerius dissipant, quod angulos arietes tundendo frangunt, in rotundationibus autem uti cuneos ad centrum adigendo laedere non possunt. item munitiones muri turriumque aggeribus coniunctae maxime sunt
Abbreviated transcription (Latin):
locis conspiciatur: In quibusenĩ anguli ꝓcurrunt difficiliter defenditur
qđ angulus magis hostẽ tu&ur quãciuẽ: Crassitudinẽ autẽ muruita faciendã
censeo utiarmati homines suprec obuiã uenientes alius aliũ sineimpeditione prȩ¬
terire possinT dũ incrassitudine perp&uȩ tabulȩ oleagineȩ ustilatȩ quã creber¬
rimȩ instruantur utiut requemuri frontes int̃se quẽ ad modum fibulis histaleis con¬
ligate aternam habeant firmitatẽ. Namq ei miteriȩ nec aries nectepestates
necuetustas potest nocere sed ea & in terr obruta xinaqua conlocata permane
sineuitiisutilis sempiterno. Itaq non solũ inmuro sed &iũ in substructionibus qui¬
que pari&es muralicrassitudine er̃ faciendi hacratione religati noncito uitia¬
buntur . In terualla autẽ turriumita sunt facienda ut nelongiussit alia

Expanded text:
locis conspiciatur. in quibus enim anguli procurrunt, difficiliter defenditur, locis conspiciatur. in quibus enim anguli procurrunt, difficiliter defenditur, quod angulus magis hostem tuetur quam civem. Crassitudinem autem muri ita faciendam censeo, uti armati homines supra obviam venientes alius alium sine inpeditione praeterire possint, dum in crassitudine perpetuae taleae oleagineae ustilatae quam creberrime instruantur, uti utraeque muri frontes inter se, quemadmodum fibulis, his taleis conligatae aeternam habeant firmitatem; namque ei materiae nec caries nec tempestates nec vetustas potest nocere, sed ea et in terra obruta et in aqua conlocata permanet sine vitiis utilis sempiterno. itaque non solum in muro sed etiam in substructionibus quique parietes murali crassitudine erunt faciundi, hac ratione religati non cito vitiabuntur. Intervalla autem turrium ita sunt facienda, ut ne longius sit alia
Abbreviated transcription (Latin):
ni conportationes expeditas. tunc turriũ murorũq: fundam̃ta sic sunt faci¬
enda uti fodiantur si que antinueniri ad solidũ & in solido quantũ eximplitudine
operis prationeuideantur crassitudineampliore quã pari&ũ qui su praterrã sunt futuri.
& ea impleantur quã solidissima structura. Itẽ turress̃ ꝓiciendȩ in exteriorem pastẽ
uticũ ad murũ hostis impetuuelit ad ꝓpinquare a turribus dextra acsinistra laterib
apestistelis uulnerentur. Curandũq: maximeuidetur. ut non facilis aditussit ad
oppugnandũ murũ . sed itacircũ dandũ ad loca precipitia & excogitandũ utiportarũ
itinera nonsint directa sed sceua. Namq cũ ita factũ fuerit. tũ dextrũ latus acce¬
dentib: quoscuto nonerit tectũ ꝓximũ eritinuro. Conlocanda autẽ oppida
sunt ñ quadrata nec ꝓcurrentibus angulis sed circuitionib uti hostis expluribi

Expanded text:
nia comportationes expeditas, tunc turrium murorumque fundamenta sic sunt facinia comportationes expeditas, tunc turrium murorumque fundamenta sic sunt facienda, uti fodiantur, si queat inveniri, ad solidum et in solido, quantum ex amplitudine operis pro ratione videatur, crassitudine ampliore quam parietum, qui supra terram sunt futuri, et ea impleantur quam solidissima structura. Item turres sunt proiciendae in exteriorem partem, uti, cum ad murum hostis impetu velit adpropinquare, a turribus dextra ac sinistra lateribus apertis telis vulnerentur. curandumque maxime videtur, ut non facilis aditus sit ad oppugnandum murum, sed ita circumdandum ad loca praecipitia et excogitandum, uti portarum itinera non sint directa sed scaeva. namque cum ita factum fuerit, tum dextrum latus accedentibus, quod scuto non erit tectum, proximum erit muro. conlocanda autem oppida sunt non quadrata nec procurrentibus angulis sed circinationibus, uti hostis ex pluribus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽmapulia oppidũ salpia uctus qđ diomedis abtro urediens constituit. siue quẽad¬
modũ non nulli scripserunt dphus rhodius in eius modilocis fuerit conlocatũ
ex quo incolȩ quo dannis egrotando laborantes aliquando ꝑuener̃ ad m̃. hostiliũ
ab eo quaepublicepetentes impetrauer̃. ut hisidoneũ locũ ad moenia transferenda
conquirer& eleger& quȩ tuncismoratus ñ ÷. sed statĩ rationib doctissimȩ quesitis
secundũ mare mercatus : possessionẽ locosalubri absenatuq populoq R. petit
ut licer& transferre oppidũ constituitq moenia & areas diuisit. nũmoq sestertio
singulis municipib: mancipio dedit. hisconfectis. lacũ iperuit inmire. & portum
clacu municipio ꝑfecit. Itaq nunc salpini quattuor milia passus ꝓgressi. ab oppido
ueteri habitant insalubriloco. OEFUNDAMENTIS MVRO RVM¬

Expanded text:
oppidum Salpia vetus, quod Diomedes ab Troia rediens constituit sive, quemadoppidum Salpia vetus, quod Diomedes ab Troia rediens constituit sive, quemadmodum nonnulli scripserunt, Elpias Rhodius, in eiusmodi locis fuerat conlocatum, ex quo incolae quotannis aegrotando laborantes aliquando pervenerunt ad M. Hostilium ab eoque publice petentes impetraverunt, ut is idoneum locum ad moenia transferenda conquireret eligeretque. tunc is moratus non est, sed statim rationibus doctissime quaesitis secundum mare mercatus est possessionem loco salubri ab senatuque populoque Romano petît, ut liceret transferre oppidum, constituitque moenia et areas divisit nummoque sestertio singulis municipibus mancipio dedit. his confectis lacum aperuit in mare et portum e lacu municipio perfecit. itaque nunc Salpini quattuor milia passus progressi ab oppido veteri habitant in salubri loco. Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
propri&ites locorũ naturaliter pestilentes. autsilubresesse Item simpiludib
moenia constitutaerit̃ quepaludes secundũ mire fuerint spectibunq adepten¬
trionem. Aut interseptentrionẽ &orientem. eaeq paludes excelsiores fuerint quã
litus marinũ ratione uidebunt᷑esse constituta. fossi senĩductis a quae exitus adlitus
& manẽ tẽpestatib auctom paludis redundintia motionib concitata: mariq mixtioni¬
bus nonpatitur bestiurũ palustriũ genera ibinasciquaeq de superiorib locis nõtando
ꝓxime litus perueniuNt in consu&a salsitudine necantur. Exemplarautem huius
dilocis municipia sunt proxima paludibus. ꝗđ his rationib habent incredibilẽ salubri¬
tatẽ. Quibusautẽ in sidentes sunt paludes & non habent exitus ꝓfluentes. Neque
flumina neq perfossas uti pomptine stando putescunt. & humores graues & pestilen¬

Expanded text:
proprietates locorum naturaliter pestilentes aut salubres esse. Item si in paludibus proprietates locorum naturaliter pestilentes aut salubres esse. Item si in paludibus moenia constituta erunt, quae paludes secundum mare fuerint, spectabuntque ad septentrionem aut inter septentrionem et orientem, eaeque paludes excelsiores fuerint quam litus marinum, ratione videbuntur esse constituta. fossis enim ductis fit aquae exitus ad litus, et mare tempestatibus actum in paludes redundantia motionibus concitata marisque mixtionibus non patitur bestiarum palustrium genera ibi nasci, quaeque de superioribus locis natando proxime litus perveniunt, inconsueta salsitudine necantur. exemplar autem huius di locis municipia sunt proxima paludibus, quod his rationibus habent incredibilem salubritatem. Quibus autem insidentes sunt paludes et non habent exitus profluentes neque per flumina neque per fossas, uti Pomptinae, stando putescunt et umores graves et pestilen
Abbreviated transcription (Latin):
conftituebant inspiciebat iocinera & sierant liuida &uitiosi primo alia immo labuap̃
dubitantes utrum morbo an pibuli uitiolesaessent: Cũ plurib exꝑtierat & ꝓba¬
uerist integra & solidã niturã iocinerũ exciqua & pibulo ibiconstituebunt munitiones
Suutẽ uitiosa inueniebunt. iuditio transferebunt. Idẽ in humaniscorporib pestilen
tem futurĩ pascentẽinhis locis aque cibiq copum &ita transimigrabunt &put aib¬
bunt regiones querente somnib reb silubritatem. hocautefieri utipabulo cibo¬
q sailubres ꝓpri&ates terre uideantur lic& inĩaduertere & cognoscert exelgrs
tona. Deatrieni & siistricius fluminis pascuntur perora sedea hisque paseunt
ꝓxime gnosonsi. Queiutem exaltrapiste ꝓxima cortira nonbaberi heriuen¬
temspleno oninde&uũ mediciquerentes deeare in ueneru N in his locis herbom
quã pecorirodendo inminuer lienes Itacamherlum colligendo cura Liemonus

Expanded text:
constituebantur, inspiciebant iocinera, et si erant livida et vitiosa primo, alia immolabant dubitantes, utrum morbo an pabuli vitio laesa essent. cum pluribus experti erant et probaverant integram et solidam naturam iocinerum ex aqua et pabulo, ibi constituebant munitiones; si autem vitiosa inveniebant, iudicio transferebant item humanis corporibus pestin his locis aquae cibique copiam, et ita transmigrabant et mutabant regiones quaerentes omnibus rebus salubritatem. Hoc autem fieri, uti pabulo ciboque salubres proprietates terrae videantur, licet animadvertere et cognoscere ex agris tynam. dextra enim et sinistra eius fluminis pascuntur pecora; sed ex his quae pascuntur proxime Gnoson si quae autem ex altera parte proxime Gortynam, non habent apparentem splenem. unde etiam medici quaerentes de ea re invenerunt in his locis herbam, quam pecora rodendo inminuerunt lienes. ita eam herbam colligendo curant lienoso
Abbreviated transcription (Latin):
nus humoris caloris temperitȩ ieris: Multũigitur leuiorib principis compositȩ facili¬
us inaeris impctũ nituntur: A quitiles autẽ pisciũnaturȩ qđ tẽperaitȩ sunt acalido
quominus habent eprincipiis humoris incorpore facilius inhumore perdurant
Itaq cũ id terrĩ ꝑducunt᷑ animã cumiqui relinquunt: Item teriestria qđ e principis ab
ere calore que sunt tẽperata . minusq habent terieni plurimũq humoris qđ
habundant humidepastes non diu possuNt inaquã uitĩtueri: Ergosi hecitauidentur
quemad modũ ꝓposuimus &e principiis animaliũ corpora composita sensu ꝑcipimꝰ
& e superationib: aut defectionib: ea laborare dissoluiq iudicamus non dubitamus
quindiligentius quierioporteat utitẽperatissimis cacliregiones ligamus cũ querenda
fuerit in moeniũ conlocationib: salubritas. DEIOCINERIBUS ANI

Expanded text:
nus umoris, caloris temperate, aeris multum; igitur levioribus principiis compositae facilinus umoris, caloris temperate, aeris multum; igitur levioribus principiis compositae facilius in aeris impetum nituntur. aquatiles autem piscium naturae, quod temperatae sunt a calido quo minus habent e principiis umoris in corpore, facilius in umore perdurant; itaque cum ad terram perducuntur, animam cum aqua relinquunt. item terrestria, quod e principiis ab aere caloreque sunt temperata minusque habent terreni plurimumque umoris, quod abundant umidae partes, non diu possunt in aqua vitam tueri. Ergo si haec ita videntur, quemadmodum proposuimus, et e principiis animalium corpora composita sensu percipimus et e superationibus aut defectionibus ea laborare dissolvique iudicamus, non dubitamus, quin diligentius quaeri oporteat, uti temperatissimas caeli regiones eligamus, cum quaerenda fuerit in moenium conlocationibus salubritas. Itaque eti
Abbreviated transcription (Latin):
ficit feruidũ ab c&eris pastibuscȩlum cũ in sidit iniperta suenis plusquã patitur
emixtionibus naturali tẽperatura corpus. Itẽsihumor occupauit corporũ uenas
in paresq easfecit cetera principia utaliquidacorrupta diluuntur. & dissoluunt᷑
compositionib uirtutes. Itẽ haec erefrigerationib humoris uentorũ & aurarum
in funduntur uitia corporib. Nonminus aeris &iã quaterrã in corpore naturalis
compositio augendo autminuendo infirmattetere principiaterrena cibi plenitate
aer grauitite cali. sedsiqui uoluerit diligentius haec sensu percipere. animad¬
uestat. tendatq naturas auium & pisciũ & terrestrium animaliũ. &ita con¬
siderauit discrimina temperature: Alimenĩmixtionẽ hab& genusauium
aliam piscium longealiter terrestriũ natura. Uolucres minus habent tenaeni. mi¬

Expanded text:
ficit fervidum ab certis partibus caelum, cum insidit in apertas venas plus quam patitur ficit fervidum ab certis partibus caelum, cum insidit in apertas venas plus quam patitur e mixtionibus naturali temperatura corpus. item si umor occupavit corporum venas inparesque eas fecit, cetera principia liquido corrupta diluuntur, et dissolvuntur compositionibus virtutes. item haec e refrigerationibus umoris ventorum et aurarum infunduntur vitia corporibus. non minus aeris etiamque terreni in corpore naturalis compositio augendo aut minuendo infirmat cetera, principia terrena cibi plenitate, aer gravitate caeli. Sed si qui voluerit diligentius haec sensu percipere, animadvertat attendatque naturas avium et piscium et terrestrium animalium, et ita considerabit discrimina temperaturae. aliam enim mixtionem habet genus avium, aliam piscium, longe aliter terrestrium natura. volucres minus habent terreni, mi
Abbreviated transcription (Latin):
quae pestilentissime sint regiones efficiantur salubres. ideo qđ refrigerationibus
solidantur. Nonminus &iam quae abfrigidis regionib corporatraducuntur
incalidas non possunt durue. sed dissoluunt᷑. Qurautem excalidis locis subsep¬
tentrionẽ regiones frigidas non modo non laborant in mutatione loci ualitudinib:
sed &am confirmant᷑. Quare cauendumesse uid&᷑ in moenib: conlocandis ab his
regionib qua calorib: flatus adcorporabominũ possun spirgere. Nãq princi¬
piis que grecistoechia appellant. ut omiã corpora sunt composita id ÷ ecalore &
humore terreno &aere. &itamixtionib: naturali tẽperatura figurantur omniũ
animaliũ inmundo generatim qualitates. Ergoinquib corporib: cũ exsuperat
ȩprincipiis calor tuncinterficit. dissoluitq c&eriferuore. Hae cautẽuitu ef¬

Expanded text:
quae pestilentissimae sint regiones efficiantur salubres, ideo quod a refrigerationibus quae pestilentissimae sint regiones efficiantur salubres, ideo quod a refrigerationibus solidantur. non minus etiam quae ab frigidis regionibus corpora traducuntur in calidas, non possunt durare sed dissolvuntur; quae autem ex calidis locis sub septentrionum regiones frigidas, non modo non laborant inmutatione loci valetudinibus sed etiam confirmantur. Quare cavendum esse videtur in moenibus conlocandis ab îs regionibus, quae caloribus flatus ad corpora hominum possunt spargere. namque e principiis, quae Graeci stoixei=a appellant, ut omnia, corpora sunt composita, id est e calore et umore, terreno et aere, et ita mixtionibus naturali temperatura figurantur omnium animalium in mundo generatim qualitates. Ergo in quibusvis corporibus cum exsuperat e principiis calor, tunc interficit dissolvitque cetera fervore. haec autem vitia ef
Abbreviated transcription (Latin):
quod earegio uullo tempore mutationes recipit. sed ÷ firma per p&uo
&in mutabilis. Ideo &iã & granaria quead solis cursum spectant bonitatem. cito mu¬
tant. obsoniq & poma que non inea pasteceliponuntur quae estauersa a soliscursu
nondu seruaint᷑. Nã sẽꝑ calor cũ exequit aeribus firmitatẽ & ua poribus feruidis eri¬
pitexugendo naturales uirtutes dissoluitȩas & feruoremollescentes efficit inbecillas.
ut &am inferro animaduestimus qđ quã uis naturasit durũ in fornacibus ab ignis uapore
percalefactũ itamollescit . uti in omnigenus forme facilit̃ fabric&ur . &idem cũ mol¬
le & candens iefriger&ur tinctũ frigidare durescat. & restituatur in antiquam
ꝓprietatẽ. Lic& &ã considerare haecitaẽe exeo qđ estate ñ solũ inpestilentibus
locis sed &ũ insalubrib: omã corpora calorefunt in becilla: Et ꝑhiemẽ &iam

Expanded text:
quod ea regio nullo tempore mutationes recipit sed est firma perpetuo quod ea regio nullo tempore mutationes recipit sed est firma perpetuo et inmutabilis. ideo etiam ea granaria, quae ad solis cursum spectant, bonitatem cito mutant, obsoniaque et poma, quae non in ea parte caeli ponuntur, quae est aversa a solis cursu, non diu servantur. Nam semper calor cum excoquit e rebus firmitatem et vaporibus fervidis eripit exsugendo naturales virtutes, dissolvit eas et fervore mollescentes efficit inbecillas. ut etiam in ferro animadvertimus, quod, quamvis natura sit durum, in fornacibus ab ignis vapore percalefactum ita mollescit, uti in omne genus formae faciliter fabricetur; et idem, cum molle et candens refrigeretur tinctum frigida, redurescit et restituitur in antiquam proprietatem. Licet etiam considerare haec ita esse ex eo, quod aestate non solum in pestilentibus locis sed etiam in salubribus omnia corpora calore fiant inbecilla, et per hiemem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uipsis uero moenibus eaer̃ principia primũ electio locisa luberrimi. Isautem
erit excelsus & non nebulosus non pruinosus regionesquecȩlis pectanis. neq estuo¬
sas neq frigidas sed temperatas. De in desicuitabitur palus tris uicinitas. Cũ enim
aurȩ matutinȩ cum soleoriente adoppidum ꝑuenient . & his ortenebule ad iungen¬
tur. sp̃sq besturũ palustriũ uenenatos cũ nebulamixtos in habitatorũ corpora
flatus pargent efficientlo cum pestilentem. Itemsi secundũ mane erunt moenia
spectabuntq: ad meridiem autoccidentẽ. nonerunt salubria quod ꝑestatem
calũ meridianũ soleexoriente cȩlestis meridieard&. Itẽ qđ spectat ad occi¬
dentẽ soleexorto tepescit. meridiecal& uespereferu& Igiturmutatio¬
nib caloris & refrigerationis corpora quacinhis locissuNt uitiantur
ocautẽ lic& anim aduertere &umexhis quae non suntanimalia. Incellisem̃
uinariis tectis lumina nemocapit ameridie necaboccidente sed a septentrione

Expanded text:
ipsis vero moenibus ea erunt principia. primum electio loci saluberrimi. is autem erit excelsus et non nebulosus, non pruinosus regionesque caeli spectans neque aestuosas neque frigidas sed temperatas, deinde si vitabitur palustris vicinitas. cum enim aurae matutinae cum sole oriente ad oppidum pervenient et his ortae nebulae adiungentur spiritusque bestiarum palustrium venenatos cum nebula mixtos in habitatorum corpora flatu spargent, efficient locum pestilentem. item si secundum mare erunt moenia spectabuntque ad meridiem aut occidentem, non erunt salubria, quod per aestatem caelum meridianum sole exoriente calescit, meridie ardet; item quod spectat ad occidentem, sole exorto tepescit, meridie calet, vespere fervet. Igitur mutationibus caloris et refrigerationis corpora, quae in his locis sunt, vitiantur. hoc autem licet animadvertere etiam ex îs, quae non sunt animalia. in cellis enim vinariis tectis lumina nemo capit a meridie nec ab occidente, sed a septentrione,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ autem concilium caelestium in sedibus in mortalitatis eum dedicauiss&. &im¬
periũ parentis intuã potestate transtulisce. idemstudiũm cum in cius memoria
perminens inte contulit fauorem. Itaq cum n aurelio & p̃ minidio & qñ
cornelio adapparationem balistarum & scorpionum reliquorũq tormentorũ
refectionem fui praesto. & cumcis cõmodaaccꝑi. quaecum primo mihi tribuisti
recognitionem persororis cõmendationẽ seruasti: Cumergo eobenefitio essẽ
obligatus. ut ad excitũ uitae non haberem in opiȩ timorem hacctibi s cribene coepi
qđ in imaduerti multate edifauisse. & nuncedificare. Reliquo quoq tẽpore
& publicorũ & priuatorum aedificiorũ ꝓamplitudine. rerum gestarum ut
posteris memorie traderentur curam habiturum conscripsi. prescriptiones
terminatas. ut eas at tendens & antefacti & futura qualia sintopera perteposses

Expanded text:
cum autem concilium caelestium in sedibus inmortalitatis eum dedicavisset et imcum autem concilium caelestium in sedibus inmortalitatis eum dedicavisset et imperium parentis in tuam potestatem transtulisset, idem studium meum in eius memoria permanens in te contulit favorem. Itaque cum M. Aurelio et P. Minidio et Gn. Cornelio ad apparationem ballistarum et scorpionum reliquorumque tormentorum refectionem fui praesto et cum eis commoda accepi, quae, cum primo mihi tribuisti recognitionem, per sororis commendationem servasti. Cum ergo eo beneficio essem obligatus, ut ad exitum vitae non haberem inopiae timorem, haec tibi scribere coepi, quod animadverti multa te aedificavisse et nunc aedificare, reliquo quoque tempore et publicorum et privatorum aedificiorum, pro amplitudine rerum gestarum ut posteris memoriae traderentur, curam habiturum. conscripsi praescriptiones terminatas, ut eas attendens et ante facta et futura qualia sint opera per te posses
Abbreviated transcription (Latin):
umdiuixtuamensetumexim peraroꝵ caegar
imperio potiretur orbis terrarum. Inuictaq uistute cunctis hostibus
stratis triumphouictoriaq tua ciues gloriarentur. & gentes omnes
subactȩ tuum spectaren nutum. populusq romanus & senatus liberatus timore
amplis simistuis cogitationib consiliisq gubernccr&ur. Nonaudebam tantis occupatio¬
nibus dcarchi tectura scripta & magnis cogitationib ex plicata edere. metuens nenon
apto tẽpore interpellans subiremtuianimi offensionẽ: ũ uero ađ tenderemte
non solum deuita communi omnium eurã publicȩq reiconstitutionem habere. sed
&um deo portunitate publicorũ edificiorũ. ut ciuitis perte nonsolum ꝓuinciis ess&
aucta uerũ &um ut maiestisimperii publicorum acdificiorũ egregias haber& aucto¬
ritates Non putaui pretermittendũ quinprimo quoq tempore dehisrebus
eatibiaderẽ. ideo qđ primũ parentituo deeo fueram notus. & eius uistutis studiosus

Expanded text:
um divina tua mens et numen, imperator Caesar, imperio potiretur orbis terrarum invictaque virtute cunctis hostibus stratis triumpho victoriaque tua cives gloriarentur et gentes omnes subactae tuum spectarent nutum populusque Romanus et senatus liberatus timore amplissimis tuis cogitationibus consiliisque gubernaretur, non audebam, tantis occupationibus, de architectura scripta et magnis cogitationibus explicata edere, metuens, ne non apto tempore interpellans subirem tui animi offensionem. Cum vero attenderem te non solum de vita communi omnium curam publicaeque rei constitutione habere sed etiam de opportunitate publicorum aedificiorum, ut civitas per te non solum provinciis esset aucta, verum etiam ut maiestas imperii publicorum aedificiorum egregias haberet auctoritates, non putavi praetermittendum, quin primo quoque tempore de his rebus ea tibi ederem, ideo quod primum parenti tuo de eo fueram notus et eius virtutis studiosus.
Abbreviated transcription (Latin):
temperata cũq siccũ &purũ ferrũ educ&ur. indicabiteam euanidã & siticulosam
Cũ uero pinguis fuerit &rectemacerata circaid ferramentũ utiglutinũ herensomni
ratione ꝓbabit eẽ tẽperatã. Tuncautẽ machinis conparatis camerarũ dispositiones
in conclauib: expediantur. nisi lacunariis ea fuerint ornata. Cũ ergo camerarum
postulabitur ratio. sicerit faciunda. Asseresdirecti disponantur int̃se neplus
spatiũ habentes pedes binos & himaximȩ cupressi qđ ab iegnei abcarie & abuetus¬
tite celerit̃ uituntur. hiqasseres cũ ad formã circinationis fuerint distributi.

Expanded text:
temperata; cumque siccum et purum ferrum educetur, indicabit eam evanidam et siticulosam; temperata; cumque siccum et purum ferrum educetur, indicabit eam evanidam et siticulosam; cum vero pinguis fuerit et recte macerata, circa id ferramentum uti glutinum haerens omni ratione probabit se esse temperatam. tunc autem machinis comparatis camerarum dispositiones in conclavibus expediantur, nisi lacunariis ea fuerint ornata. Cum ergo camerarum postulabitur ratio, sic erit faciundum. asseres directi disponantur inter se ne plus spatium habentes pedes binos, et hi maxime cupressei, quod abiegnei ab carie et ab vetustate celeriter vitiantur. hique asseres, cum ad formam circinationis fuerint distributi
Abbreviated transcription (Latin):
extessera grandisiue expica testa ciastruantur fastigiis quib est supra scriptũ & cum
sicerunt̃ facta. noncito uitiabuntur ICũ a pauimentorũ cura discessũ fuerit. tunc
dealbariis operib ÷ explicandũ. Idautẽ erit rectȩ siglebȩ calcisoptime ante
multo tẽpore quã opus fuerit macerabuntur uti siquagleba parũ fuerit in fornace
cocta in maceratione diuturna liquore deferuore coacta un o tempore concoquatur
Namq cũ non penitus macerata sedrecens sumitur cũ fuerit inducta habens latentes
crudos calculos postula semit tit. qui calculi in opere unotenore cũ permaceranlun
dissoluuNt & dissipant tectorii politiones. Cum autẽ habitaerit ratio maceratio¬
macerationis &id curiosius opere preparatũ erit sumatur ascia . & que madmodũ
materia dolatur. siccals in lacumacerata asci&ur. siad eã offenderint calculi nonerit

Expanded text:
ex tessera grandi sive ex spica testacea pavimenta struantur fastigiis, quibus est supra scriptum, et cum ex tessera grandi sive ex spica testacea pavimenta struantur fastigiis, quibus est supra scriptum, et cum sic erunt facta, non cito vitiabuntur. Cum a pavimentorum cura discessum fuerit, tunc de albariis operibus est explicandum. id autem erit recte, si glaebae calcis optimae ante multo tempore, quam opus fuerit, macerabuntur, uti, si qua glaeba parum fuerit in fornace cocta, in maceratione diuturna liquore defervere coacta uno tenore concoquatur. namque cum non penitus macerata sed recens sumitur, cum fuerit inducta habens latentes crudos calculos, pustulas emittit. qui calculi, in opere uno tenore cum permacerantur, dissolvunt et dissipant tectorii politiones. Cum autem habita erit ratio macerationis et id curiosius operi praeparatum erit, sumatur ascia et, quemadmodum materia dolatur, sic calx in lacu macerata ascietur. si ad eam offenderint calculi, non erit
Abbreviated transcription (Latin):
citer binũ digitum casastruatur fastigiũ habens inpedes denos digitosbinos. qđ sibene
temperabitur & recta fricatũ fuerit ab omnibiuitus erittutũ.  Utiautem inter coag¬
m̃ta materiesabgellicidiis nelabor & fragib qđ annis antehiemt̃ saturetur. Ita non patie¬
tur inserecipere gelicidii psunã. Sinautẽ curiosius uidebitur fieri oportere tegulae
bipedales int̃ sec oagm̃tatȩ suprarudus substrata materu conlocent᷑ habentes singulis
congmentorũ frontib ex celsos canaliculos digitales quib iunctis impl&ur cals exoleo
subacta confricenturq intersecoagmenta c̃pressa itacalsqueerit hęrens incanalib
durescendo nonpaci&uraquã. neq aliamrem ꝑcoagm̃ta transire. Cũ ergofuerit
hocita ꝑstratũ supranucrͥeus inducatur &uirgiscȩdendo subigatur. Supra autẽ siue

Expanded text:
citer binûm digitûm caesa struatur fastigium habens in pedes denos digitos binos; quod si bene citer binûm digitûm caesa struatur fastigium habens in pedes denos digitos binos; quod si bene temperabitur et recte fricatum fuerit, ab omnibus vitiis erit tutum. uti autem inter coagmenta materies ab gelicidiis ne laboret, fracibus quotannis ante hiemem saturetur; ita non patietur in se recipere gelicidii pruinam. Sin autem curiosius videbitur fieri oportere, tegulae bipedales inter se coagmentatae supra rudus substrata materia conlocentur habentes singulis coagmentorum frontibus excelsos canaliculos digitales. quibus iunctis inplicetur calx ex oleo subacta, confricenturque inter se coagmenta compressa. ita calx, quae erit haerens in canalibus, durescendo contexteque solidescendo non patietur aquam neque aliam rem per coagmenta transire. cum ergo fuerit hoc ita perstratum, supra nucleus inducatur et virgis caedendo subigatur. supra autem sive
Abbreviated transcription (Latin):
ut nehabeant lacunas necextantes tumdlos sedextenta &ad regulam perfricata
suꝑ fricaturã leuigationib & polituris cũ fuerint ꝑfecta incernatur marmor & su¬
praloricȩ ex calcȩ & harena inducantur. Subdiuo uero maxime idonea faciunda sunt
pauimenta qđ contignationes humorecrescentes. aut siccitate decrescentes. seu panda¬
tionib sedentes mouendosefaciust uitia pauimentis pretereagelicidia & pruine non
patiuntur integra permanere Itaq sinecessitas coegerit utminime uitiosa fiaNt
sicerit faciundum cũ coaxatũ fuerit suꝑ altera coaxatio transuersa sternatur cla¬
uisq fixa duplicem prebeat contignationi loricationẽ. de inderuderi nouo ter¬
tupars testȩ tunsȩ admisccatur calcisq duȩ pastes ad quinq mortarii mixtionib¬
prȩstent responsum. Statuminatione factarudus inducatur idq pĩsiũ ab solutum ne

Expanded text:
ut ne habeant lacunas nec extantes tumulos, sed sint extenta et ad regulam perfricata. ut ne habeant lacunas nec extantes tumulos, sed sint extenta et ad regulam perfricata. super fricaturam, levigationibus et polituris cum fuerint perfecta, incernatur marmor, et supra loricae ex calce et harena inducantur. Subdiu vero maxime idonea faciunda sunt pavimenta, quod contignationes umore crescentes aut siccitate decrescentes seu pandationibus sidentes movendo se faciunt vitia pavimentis; praeterea gelicidia et pruinae non patiuntur integra permanere. itaque si necessitas coegerit, ut minime vitiosa fiant, sic erit faciundum. cum coaxatum fuerit, super altera coaxatio transversa sternatur clavisque fixa duplicem praebeat contignationi loricationem. deinde ruderi novo tertia pars testae tunsae admisceatur, calcisque duae partes ad quinque mortarii mixtionibpraestent responsum. Statuminatione facta rudus inducatur, idque pistum absolutum ne
Abbreviated transcription (Latin):
duum mixtiones habeant responsum. Deinde inrudus inducatur & uestibus ligneis
decuriis inductis crebriter piscatione solid&ur. & id nonminus pinsũ absolidum
crassitudine sit dodrantis. In suꝑ extesta nucleus inducatur mixtionẽ habens
ad trespartes: unam calcis neminore crassitudine pauimentũ digitorũ senum. suprai
nud eum ad regulã & libellam ex acta pauimenta struantur siuesectalia seu tesseris
cũ ea exstructa fuerint & fastigia sua exstructionẽ habuerint ita fricentur uti si sectilia
sint nulligradus inscutulis aut trigonis autquidratis seu fauis extent. sed coagmentorũ
compositio planã habeat interse derectionem sitesseris struetũ erit ut hȩ omnes aingu¬
los habeant ȩquales. Cũ enimanguli nonfuerint om̃s equaliter pleninonerit
exacti ut o port& fricatura. Item testicea spicata tiburtina suntdiligenter exigenda

Expanded text:
duo mixtionis habeant responsum. deinde rudus inducatur et vectibus ligneis, duo mixtionis habeant responsum. deinde rudus inducatur et vectibus ligneis, decuriis inductis, crebriter pistatione solidetur, et id non minus pinsum absolutum crassitudine sit dodrantis. insuper ex testa nucleus inducatur mixtionem habens ad tres partes unam calcis, ne minore crassitudine pavimentum digitorum senûm. supra nucleum ad regulam et libellam exacta pavimenta struantur sive sectilia seu tesseris. Cum ea structa fuerint et fastigia sua ex structione habuerint, ita fricentur, uti, si sectilia sint, nulli gradus in scutulis aut trigonis aut quadratis seu favis extent, sed coagmentorum compositio planam habeat inter se directionem, si tesseris structum erit, ut eae omnes angulos habeant aequales; cum enim anguli non fuerint omnes aequaliter plani, non erit exacta, ut oportet, fricatura. item testacea spicata tiburtina sunt diligenter exigenda,
Abbreviated transcription (Latin):
Item dandaest opera necon misceantur axes aesculini querco qđ querqui simulhumorẽ
ꝑceper̃ se torquentes rimas faciuNt in pauimentis. Sinautẽ aesculus nonerit &necessitas
coegerit ꝓpter in opiã quercis. sicuidetur eẽ ficiundũ. ut secentur tenuiores quominus
enĩ ualuerint eofaciliusclauifixi contenebuntur. Deindeinsingulis tignis extremis par¬
tibus axiscliui figantur utinulla ex paste possintse torquendo anguli excitare. Namq:
decerro autfago seu farno nullus aduetustatem potest ꝑmanere coaxationibus factis
sierit filix sinon palea substernatur utimateries ab calcisuitiis defendatur. Tunc insuꝑ
statu min&ur neminores axo quã qui possit manũ implere statuminationib induc¬
tus rudus si nouumerit ad trespartes una calcismisceatur. sirediuũ fuerit quinque ad

Expanded text:
Item danda est opera, ne commisceantur axes aesculini querco, quod quercei, simul umorem Item danda est opera, ne commisceantur axes aesculini querco, quod quercei, simul umorem perceperunt, se torquentes rimas faciunt in pavimentis. sin autem aesculus non erit et necessitas coegerit propter inopiam querceis uti, sic videtur esse faciundum, ut secentur tenuiores; quo minus enim valuerint, eo facilius clavis fixi continebuntur. deinde in singulis tignis extremis partibus axis bini clavi figantur, uti nulla ex parte possint se torquendo anguli excitare. namque de cerro aut fago seu farno nullus ad vestutatem potest permanere. coaxationibus factis, si erit, filex, si non, palea substernatur, uti materies ab calcis vitiis defendatur. Tunc insuper statuminetur ne minore saxo, quam qui possit manum implere. statuminationibus inductis, rudus si novum erit, ad tres partes una calcis misceatur, si redivivum fuerit, quinque ad
Abbreviated transcription (Latin):
uatorũ edificiorũ rationes ꝑscripsi. in hoc quiseptimũ ten& numerũ dee& politioni¬
b quibus rationib &uenustatem &firmitatem haberepossint exponam I ꝑrimũ¬
q incipiã deruderatione que principiten& expolitionũ uticuriosius sũmaq ꝓuidentia
solidationis ratiohabeatur & siplanopedeerit eruderandũ queratur solum sisit ꝑp&i¬
o solidũ &ita exequ&ur & inducatur cũ statũ inerudus sinautt̃ omnis autex paste
coniestitius locusfuerit fistucationib cũ magnacura solid &ur In contignationib
uero diligenter ÷ anĩ aduertendũ nequi paries quinon excat ad sũmũsit extrustus
subpauimentũ. sed potius relaxatus suprase pendentẽ habeat coaxationem
Cũ enis olidus exit contignationib arescentibus aut panditione sedentibi permanens
structure soliditate dͥcetra acsinistra setd̃m seficit in puum̃tis necessario rimas

Expanded text:
vatorum aedificiorum rationes perscripsi, in hoc, qui septimum tenet numerum, de expolitionivatorum aedificiorum rationes perscripsi, in hoc, qui septimum tenet numerum, de expolitionibus, quibus rationibus et venustatem et firmitatem habere possint, exponam. Primumque incipiam de ruderatione, quae principia tenet expolitionum, uti curiosius summaque providentia solidationis ratio habeatur. et si plano pede erit eruderandum, quaeratur, solum si sit perpetuo solidum, et ita exaequetur, et inducatur cum statumine rudus. sin autem omnis aut ex parte congesticius locus fuerit, fistucationibus cum magna cura solidetur. in contignationibus vero diligenter est animadvertendum, ne qui paries, qui non exeat ad summum, sit extructus sub pavimentum, sed potius relaxatus supra se pendentem habeat coaxationem. cum enim solidus exit, contignationibus arescentibus aut pandatione sidentibus, permanens structurae soliditate dextra ac sinistra secundum se facit in pavimentis necessario rimas.
Abbreviated transcription (Latin):
ado lympiũ amplo modulorũ conparatu corinthiis symm&riis & ꝓportionib uti
.S.s. est architectandũ quossucius suscepisse memoratur: cuius cõmentariũ nul¬
lũ est inuentũ. nectamen a cossutio solũ dehisreb scripta sunt desideranda sed
&iam .a .q. mutio qui magna scientia confisus aedes honoris & uirtutis malinianȩ
cellȩ columnarũq &eprstiliorũ symmetrias legitimis artis institutis perficit
iduero simarmorũ fuiss& ut haber& quemad modũ ab arte subtilitatem. sic abmag¬
nificentia &inpensis auctoritatẽ in primis & sũmis operib nominan&ur
Cũ ergo & intiquinr̃ inueniantur nonminus quã greci fuisse maigniarchitesti & nostra
memoria sitis multi & exhis pauci preceptaedidissent nonputauisilendũ sed dispositȩ
singulis uoluminib desingulis exponeremus. Itaque qm̃ secto uolumine pri¬

Expanded text:
Olympium amplo modulorum comparatu corinthiis symmetriis et proportionibusOlympium amplo modulorum comparatu corinthiis symmetriis et proportionibus, uti supra scriptum est, architectandum Cossutius suscepisse memoratur, cuius commentarium nullum est inventum. nec tamen a Cossutio solum de his rebus scripta sunt desideranda sed etiam a G. Mucio, qui magna scientia confisus aedis Honoris et Virtutis Marianae cellae columnarumque et epistyliorum symmetrias legitimis artis institutis perfecit. id vero si marmoreum fuisset, ut haberet, quemadmodum ab arte subtilitatem, sic ab magnificentia et inpensis auctoritatem, in primis et summis operibus nominaretur. Cum ergo et antiqui nostri inveniantur non minus quam Graeci fuisse magni architecti et nostra memoria satis multi, et ex his pauci praecepta edidissent, non putavi silendum, sed disposite singulis voluminibus de singulis exponere rebus. itaque, quoniam sexto volumine pri
Abbreviated transcription (Latin):
en loeisuss ediusacrirũ momoris operib ornate dispositiones equib ꝓprie dechis no
minetiones darismifona nominentur. quorum eacellentiş prudentisq cognainonũ¬
apparitus suspectus habent indeorũ sesemanco primũq edes ephesidianȩ ionico genere
abcresi phone gnosio & filiocius metagine estconstituta quã postea demetrius ipsius dianȩ
seruus & peonius ephesius dicuntur ꝑfecisse mel&i apollini. Itemionicis symm&bri¬
is cidem peonius daphinisq milesius instituer̃ eleusinȩ ceteris & ꝓserpine cellam
in manimagnitudine ictinos doricomore sineexterioribus colũnis ad laxamentum
usus sacrificiorũ pertex̃. Faautẽ postea cum demetrius phalereus athenis rerum
potiretur philo ante templũ infrontecolũnis constitutis prostilonfecit ita aucto
uestibulo laxamentũ initientibus operiq sũmã ad fecit austoritatẽ. in astyuero

Expanded text:
or locis sunt aedium sacrarum marmoreis operibus ornatae dispositiones, e quibus por locis sunt aedium sacrarum marmoreis operibus ornatae dispositiones, e quibus piones clarissima fama nominantur quorum excellentiae prudentesque cogitationapparatus suspectus habent in deorum shmantikoi=s. primumque aedes Ephesi Dianae ionico genere ab Chersiphrone Gnosio et filio eius Metagene est instituta, quam postea Demetrius, ipsius Dianae servus, et Paeonius Ephesius dicuntur perfecisse. Mileti Apollini item ionicis symmetriis aedem idem Paeonius Daphnisque Milesius instituerunt. Eleusine Cereris et Proserpinae cellam inmani magnitudine Ictinos dorico more sine exterioribus columnis ad laxamentum usus sacrificiorum pertexit. Eam autem postea, cum Demetrius Phalereus Athenis rerum potiretur, Philo ante templum in fronte columnis constitutis prostylon fecit; ita aucto vestibulo laxamentum initiantibus operique summam adiecit auctoritatem. in asty vero
Abbreviated transcription (Latin):
edereuolum̃ Itẽ terentius uirro denouẽ disciplinis. unũ dearchitectum. pseptimiusduo am¬
pliusuero inidgenus scripturȩ adhucnemo incubuisse uid&ur cũ fuissent &antiqui ciues
mugniarchitecti. qui potuissent nonminus eliganter scripta comparare. Namque
athenis antistates & callescheros & antimachides & pormos architecti pisistrito edemioui
obympio facienti fundamenta constituer̃. postmortem autemeius. propt̃ inter¬
pellationẽ regipublice inceptareliq runt Itiq crciter annisducentis postanthiocus
rex cũin idopus impensam eẽt pollicitus cellȩ magnitudinem & colũnarum cireadipte¬
ron conlocationẽ epystiliorũq &ceterorũ ornam̃torũ ad symm&riã distributionem
magna sollertiua scientiq sũma ciuis romanus cossutius nobilit̃ : architectatus
idautẽ opus ponmno do uulgo sed &ũ in paucis amagnificentia nominatur. Nã quatu¬

Expanded text:
edere volumen, item Terentius Varro de novem disciplinis unum de architectura, P. Septimius duo. Amedere volumen, item Terentius Varro de novem disciplinis unum de architectura, P. Septimius duo. Amplius vero in id genus scripturae adhuc nemo incubuisse videtur, cum fuissent et antiqui cives magni architecti, qui potuissent non minus eleganter scripta comparare. namque Athenis Antistates et Callaeschros et Antimachides et Porinos architecti Pisistrato aedem Iovi Olympio facienti fundamenta constituerunt, post mortem autem eius propter interpellationem reipublicae incepta reliquerunt. itaque circiter annis quadringentis post Antiochus rex, cum in id opus inpensam esset pollicitus, cellae magnitudinem et columnarum circa dipteron conlocationem epistyliorumque et ceterorum ornamentorum ad symmetriam distributionem magna sollertia scientiaque summa civis Romanus Cossutius nobiliter est architectatus. id autem opus non modo vulgo, sed etiam in paucis a magnificentia nominatur. Nam quattu
Abbreviated transcription (Latin):
& sempiterno florentes habereiudicintur. & cogitatis egregis operis piestiteruNT Nam que
singulis frontib singulis artifices sũ pserunt certatĩ pastes adornandũ & ꝓbandũ leo chares
bryaxes scaphas praxitelis. non nulli &iã putant timotheũ quorũ artis eminens excellentu
coegit ad septẽspectaculorũ eiusoperis peruenirefimã. Prȩterea minus nobiles multipie¬
cepta symmetriarũ conscripser̃. ut in exaris theocides demophilos pollis leonides si lani¬
on melãpus sarnacus euphranor. nonminus demachinationib: utidiades archytas archi¬
medes eesibios nrmphodorus phylobi. r anteos diphylos. demodes charidas. polyidos
phrrros agesistratas. quorũ ex cõmentinis queutilua eẽ hisreb animaduesti in care abgrecis
uolumina plura ȩdita ab nr̃is oppido quã pauca. fuficiusenĩ mirũ dchisiebi primus institut

Expanded text:
et sempiterno florentes habere iudicantur, ei cogitatis egregias operas praestiterunt. namque et sempiterno florentes habere iudicantur, ei cogitatis egregias operas praestiterunt. namque singulis frontibus singuli artifices sumpserunt certatim partes ad ornandum et probandum Leochares, Bryaxis, Scopas, Praxiteles, nonnulli etiam putant Timotheum, quorum artis eminens excellentia coegit ad septem spectaculorum eius operis pervenire famam. Praeterea minus nobiles multi praecepta symmetriarum conscripserunt, uti Nexaris, Theocydes, Demophilos, Pollis, Leonidas, Silanion, Melampus, Sarnacus, Euphranor. non minus de machinationibus, uti Diades, Archytas, Archimedes, Ctesibios, Nymphodorus, Philo Byzantius, Diphilos, Democles, Charias, Polyidos, Pyrros, Agesistratos. quorum ex commentariis, quae utilia esse his rebus animadverti, collecta in u
Abbreviated transcription (Latin):
speciem & qua in directis planisq frontib sintfigurata alia abscedentia alia ꝓminentia
esseuideantur posteasi lenus desymmetrus dori corũ edidit uolum̃ deede iunonis
quae est samii dorica ⁊ eodorus ionicȩ ephesiquae est diane cresiphon &mctagenes defanominer¬
ue qđ ÷ prienȩ ionicũ phyleos: Itẽ deedeminerue doricȩ quae : athenis in arce ictionos & car¬
pion theodorus phoceus detholo qui ÷ delphisphilo deediũsacrarũ symmetriis. & dearmen¬
tario qđ fuerit piaei portu hermogenes de aededianae ionicae qua est magnesia pseudo¬
dipteros & liberi patris & eomonocteros. Itẽ argelius desymmetris corinthuis &ionico
trallib: esculapio qđ &iã ipsesua manudicit᷑ fecisse: demausoleo saturus &phiteus. qui¬
b uero felicitas maximũ sũmũq contulitmunus quorũ em̃astes acuo ꝑp&uo nobilissimas laudes

Expanded text:
speciem et, quae in directis planisque frontibus sint figurata, alia abscedentia, alia prominentia speciem et, quae in directis planisque frontibus sint figurata, alia abscedentia, alia prominentia esse videantur. Postea Silenus de symmetriis doricorum edidit volumen; de aede Iunonis, quae est Sami dorica, Theodorus; ionice Ephesi quae est Dianae, Chersiphron et Metagenes; de fano Minervae, quod est Priene ionicum, Pytheos; item de aede Minervae, dorice quae est Athenis in arce, Ictinos et Carpion; Theodorus Phocaeus de tholo, qui est Delphis; Philo de aedium sacrarum symmetriis et de armamentario, quod fuerat Piraei portu; Hermogenes de aede Dianae, ionice quae est Magnesia pseudodipteros, et Liberi Patris Teo monopteros; item Arcesius de symmetriis corinthiis et ionico Trallibus Aesculapio, quod etiam ipse sua manu dicitur fecisse; de Mausoleo Satyrus et Pytheos. Quibus vero felicitas maximum summumque contulit munus; quorum enim artes aevo perpetuo nobilissimas laudes
Abbreviated transcription (Latin):
b infinita sago gratias. quode gregiis ingeniorũ sollertiis ex aeuocollatis ab undantes aliis
alio genere copias p̃parauer̃ undenos utifontib haurientes aquã & ad ꝓpria ꝓposita tradu¬
centes. facundiores & expeditiores habemus ad scribendũ facultites talib confidentes au¬
torib audemus institutiones nouas conparare. Igiturtales ingressuscorũ quead ꝓpositi
mei rationes anĩ aduerti preparatos in desumendo ꝓgredicoepi: Nãq primũ agat arcus
athenis eschi lo docente trago ediã ad scȩnã fecit. &deea commentariũ reliquidex eo
moniti democritus &anaxagoras deeadem rescripser̃ quẽ ad modũ oporteat ad aciem
oculorũ radiorũq extentione certoloco centro constituto ad lineasratione naturali
respondere utid cincerta recerte imagines ȩdificiorũ inscenarũ picturis redderent

Expanded text:
bus infinitas ago gratias, quod egregiis ingeniorum sollertiis ex aevo conlatis abundantes alius bus infinitas ago gratias, quod egregiis ingeniorum sollertiis ex aevo conlatis abundantes alius alio genere copias praeparaverunt, unde nos uti fontibus haurientes aquam et ad propria proposita traducentes facundiores et expeditiores habemus ad scribendum facultates talibusque confidentes auctoribus audemus institutiones novas comparare. Igitur tales ingressus eorum quia ad propositi mei rationes animadverti praeparatos, inde sumendo progredi coepi. namque primum Agatharchus Athenis Aeschylo docente tragoediam scaenam fecit et de ea commentarium reliquit. ex eo moniti Democritus et Anaxagoras de eadem re scripserunt, quemadmodum oporteat ad aciem oculorum radiorumque extentionem certo loco centro constituto lineas ratione naturali respondere, uti de certa re certae imagines aedificiorum in scaenarum picturis redderent
Abbreviated transcription (Latin):
nofuiss& in opi piessu si misit adregem. postulans ut aliquid sibi tribuer&ur. Rexuero
respondissedicit᷑ homerũ quiante annosmille decessiss&. aeuo perp&uo multamilia
hominũ pascere. Itẽ debere qui meliore ingenio sȩꝓpͥhiteretur. Non modo unum
sed &iã plures alere posse. & ad sũmã morseius ut parricidii dãnati uariȩ memoratur.
Aluenĩ scripser̃ aphiladelpho eẽ incrucẽfixũ non nullicii ei lapidescẽ coniectos. aliis mirnȩ
uiuum in pirã coniectũ. quorũutrũei acciderit merentidigna constitit poena. Nonenim
aliter uid&ur promereri quicitateos quorũ responsum quid senserint scribentes nonpo¬
test corã indicari Ego uero cesar neq alienis indicib mutatis interposito nomine medtid
ꝓfero corpus. neq ullius cogitata uituperans institui exeome ad ꝓbare sed omnib scriptori¬

Expanded text:
no fuisset, inopia pressus summisit ad regem postulans, ut aliquid sibi tribueretur. Rex vero no fuisset, inopia pressus summisit ad regem postulans, ut aliquid sibi tribueretur. Rex vero respondisse dicitur Homerum, qui ante annos mille decessisset, aevo perpetuo multa milia hominum pascere, item debere, qui meliore ingenio se profiteretur, non modo unum sed etiam plures alere posse. et ad summam mors eius ut parricidii damnati varie memoratur. alii enim scripserunt a Philadelpho esse in crucem fixum, nonnulli Chii lapides esse coniectos, alii Zmyrnae vivum in pyram coniectum. quorum utrum ei acciderit, merenti digna constitit poena; non enim aliter videtur promereri, qui citat eos, quorum responsum, quid senserint scribentes, non potest coram indicari. Ego vero, Caesar, neque alienis indicibus mutatis interposito nomine meo id profero corpus neque ullius cogitata vituperans institui ex eo me adprobare, sed omnibus scriptori