comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sausa gͦ magnitudinis imꝑii romani. nee fortu¬
ita ẽ nec fatalis. seđm eoꝵ sententiã siue opi¬
monẽ. qͥ ea diet̃ et̃ fortuita qͣ uel nullas causas
hibent. łer ñ aliqͦ rationabili ordine ue¬
mentes: ⁊ ea fatalia quȩ p̃ter dĩ ⁊ hominũ
uoluntatẽ. euꝰda ordinis necessitate ẽtin¬
gunt drsus diuina ꝓuidentia regna ẽstitu Pp¬
unt᷑ humana. Quȩ si ꝓpt̾ea qͥs quã fato tͥbuit:
ꝙ ipsã di uoluntatẽ ł potestatẽ fati nomine
ippellat: sententiã teneat. linguã eorrigat.
cur cnĩ ñ hoc primũ dic̃. qđ postea dicturus ẽ:
cũ ab illo qͥs quã quesierit. qͥd dixerit fatũ:
Ñid homines qnͣdo audiunt. usitata loquen¬
diẽ suetudinẽ ñ intelligunt. nisi iuĩ positio¬
nis sẏderũ. qualisẽ qnͣđo ꝗͥs nascit᷑ siue c̃¬
cipit᷑. qđ aliqui alienant adi uoluntate. aliqͥ
crilla ctiã hoc pendere ẽ firmant. S illi qͥ
sine di uoluntate de cernere opinant᷑ side¬

Expanded text:
ausa ergo magnitudinis imperii Romani nec fortuita est, nec fatalis, secundum eorum sententiam sive opinionem, qui ea dicunt esse fortuita, quae vel nullas causas habent, vel non ex aliquo rationabili ordine venientes; et ea fatalia, quae praeter Dei et hominum voluntatem cujusdam ordinis necessitate contingunt. Prorsus divina providentia regna constituuntur humana. Quae si propterea quisquam fato tribuit, quia ipsam Dei uoluntatem uel potestatem fati nomine appellat, sententiam teneat, linguam corrigat. Quur enim non hoc primum dicit, quod postea dicturus est, cum ab illo quisquam quaesierit quid dixerit fatum? Nam id homines quando audiunt. usitata loquendi consuetudine non intellegunt nisi uim positionis siderum, qualis est quando quis nascitncipitur. Quod aliqui alienant a dei voluntate, aliqui ex illa eciam hoc pendere confirmant. Sed illi, qui sine dei voluntate decernere opinantur side
Abbreviated transcription (Latin):
sine ellona mella. poma sine pomona:
ni supplicandu putar: ab uno uero dõ multo
felitius acceper̃. Et si nͣ in eũ peecassent im¬
pia curiositate. tanqm̃ magieis artib sedue¬
spmosien tam̃felitiore mansissert. Et u¬

Expanded text:
mella sine Mellona poma sine Pomona, mella sine Mellona poma sine Pomona, ni supplicandum putarunt, ab uno uero Deo multo felicius acceperunt. Et si non in eum pepia curiositate, tanquam magicis artibus seducspatiosiore, tamen feliciore mansissent. Et
Abbreviated transcription (Latin):
solis in hiant qͥ meliora eogitare ñ possunt.
in ipsiꝰ uniꝰ dĩ eẽ posita potestate. ñ in multox
falsoꝵ qͦs colendos romani antea eredider:
ppłm suũ in egypto de paueissimis multi¬
plicauit.⁊ inde signis mirabilib lib̃aũ.
Nec lucinã mulieres ille inuocauer̾ qnͣdo
carũ partꝰ ut miris mis multiplicarent᷑. &.¬
gens illa incredibilit᷑ eresceret. ab egẏptioꝵ
ꝑseqnͣtiũ. ⁊ infantes om̃s necare uolentiũ
ipse ẽseruauit. Sine dearumina suxert̃.
sine cunina in cunis fuer. sine eduea ⁊ poti¬
na. eseã potũq sũpseri. Sine tot duispuerilib.
edueatis. sine dus ẽiugalibꝰ c̃iugati. sine
cultu pͥapi ẽiugibꝰ mixti. sine inuoeatiõe
neptuni mare tͣnscuntibꝰ diuisũ patuit. &
seqñtes eoꝵ inimicos fluctibꝰ inse redeuntibꝰ
obruit. Hec ẽseerauer̾ aliqmͣ deã manniã.
qnͣdo decelo manna sũpser: nec qnͣdositi¬
entibꝰ aqmͣ ꝑcussit petͣ ꝓfudit. nĩphas lim i¬
Sine segetia segetes. sine bubona boues:

Expanded text:
hiant qui meliora cogitare non possunt, in ipsius unius Dei esse posita potestate, non in multorum falsorum, quos colendos Romani antea crediderunt, populum suum in Aegypto de paucissimis multiplicauit et inde signis mirabilibus liberauit. Nec Lucinam mulieres illae inuocauerunt, quando earum partus, ut miris modis multiplicarentur et gens illa incredibiliter cresceret, ab Aegyptiorum persequentium et infantes omnes necare uolentium manibus ipse seruauit. Sine dea Rumina suxerunt, sine Cunina in cunis fuerunt, sine Educa et Potina escam potumque sumserunt, sine tot dis puerilibus educati sunt, sine dis coniugalibus coniugati, sine cultu Priapi coniugibus mixti; sine inuocatione Neptuni mare transeuntibus diuisum patuit et sequentes eorum inimicos fluctibus in se redeuntibus obruit. Nec consecrauerunt aliquam deam Manniam, quando de caelo manna sumserunt; nec quando sitientibus aquam percussa petra profudit, Nymphas Lymi munus habuerunt. Sine Segetia segetes sine Bubona boues,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpoꝵ occulto nob̾. notissi mosibi. Cui tam̃ or¬
dini tẽpoꝵ ñ subditꝰ scruit:.s cũ ipse tanqm̃
dñs regit. modatorq disponit. Felicitatẽ
ñ dat nisi bonis. Nanc enĩ posst̾ ⁊ ñ hab̾e ⁊ ha¬
be seruientes. posst᷑ ⁊ ñ habe ⁊ hab̾c regnantes.
Quȩ tam̃ plena in ea uita erit. ubi nemõĩam
seruiet illis. Et idõ regna t̾rena ⁊ bonis abillo
dant᷑ & malis. ne eiꝰ cultores. adhuc in ꝓuectu
animi pariuili. hec ab eo mun̾a ꝗͣsi magnum
aliꝗͥd ẽ cupiseant. Et hoc ẽ testimoniũ uet̾is
testam̃ti ubi occultũ erat nouũ: qđ illic ꝓ¬
missa ⁊ dona t̾rena s̃ intellegentib ⁊ tune
sp̃itualibꝰ quã uis ñdu in manifestatione

Expanded text:
temporum occulto nobis, notissimo sibi: cui tamen ordini temporum non subditus servit, sed cum ipse tanquam dominus regit, moderatorque disponit. Felicitatem vero non dat nisi bonis. Hanc enim possunt et non habere et habere seruientes, possunt et non habere et habere regnantes; quae tamen plena in ea uita erit, ubi nemo iam seruiet. Et ideo regna terrena et bonis ab illo dantur et malis, ne eius cultores adhuc in prouectu animi paruuli haec ab eo munera quasi magnum aliquid concupiscant. Et hoc est sacramentum ueteris testamenti, ubi occultum erat nouum, quod illic promissa et dona terrena sunt, intellegentibus et tunc spiritalibus, quamuis nondum in
Abbreviated transcription (Latin):
s̃: ꝗs tã diu̾sosexitꝰ habere c̃spiciunt. An cos
penitebit hisreb. dies eligere. easq: ad cclesit
negabant ꝑtinere decretũ. ⁊ solos syderib
subdent homines. qͥbꝰ solis int̾ra ds̃ dedit li¬
beras uoluntates . Nis omĩbꝰ consid̾atis. non
inmerito eredit᷑ cũ astrologi mirabilit̃ multa
uera respondent. occulto instinctu. sp̃ituũ
ones de astralib fatis inserere humanis m̃tib
atꝙ: firmare: ñ oroscopi notati⁊ inspecti aliꝗͣ

Expanded text:
sunt, quas tam diuersos exitus habere conspiciunt? An eos sunt, quas tam diuersos exitus habere conspiciunt? An eos paenitebit his rebus dies eligere easque ad caeleste negabunt pertinere decretum, et solos sideribus subdent homines, quibus solis in terra Deus dedit liberas uoluntates? His omnibus consideratis non inmerito creditur, cum astrologi mirabiliter multa uera respondent, occulto instinctu fieri spirones de astralibus fatis inserere humanis mentibus adque firmare, non horoscopi notati et inspecti aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
inspectis diet̃ ñ eẽ hominẽ natũ.s pecꝰ. Audent
etiã dice. qualepeeꝰ. utrũ aptũ lanitio. anuee¬
tationi. an aratro. ancustodie domꝰ. Nã ⁊ canina
fata tẽprant᷑. ⁊ cũ magnis ad mirantiũ clamori¬
b ista respondent. Sic desipiunt homines. ut
crristiment cũ homo nascit᷑ cctos rerũ ortus
ita in hib̃i. ut cũ illo subeade geli plaga. nec
musea nascat᷑. Nã si hanc admiserint. ꝓcedit fatio¬
cinatio. qͥ gradatĩ accessib modicis eos amuscis
ad camelos elefantosq ꝑducat. Hec illud uolt̃
adu̾tere. qđ electo adseminanduagrũ die. tã
multa grana int̾ra simul ueniunt. simulget¬
minant. & ex orta segete simul herbeset pubes¬
et̃. flaueset̃: ⁊tam̃ in de spieascet̾is cocuas. atq
ut ita diecrĩ congerminales. aliasrubigo int̾i¬
mit. alias auesde populant᷑. alias hominesa¬
uellt̃. Omͦ istis alias c̃stellationes fiusse dicturi

Expanded text:
inspectis dicunt non esse hominem natum, sed pecus. Audent inspectis dicunt non esse hominem natum, sed pecus. Audent etiam dicere quale pecus, utrum aptum lanitio, an uectationi, an aratro, an custodiae domus. Nam et ad canina fata tentantur et cum magnis admirantium clamoribus ista respondent. Sic desipiunt homines, ut existiment, cum homo nascitur, ceteros rerum ortus ita inhiberi, ut cum illo sub eadem caeli plaga nec musca nascatur. Nam si hanc admiserint, procedit ratiocinatio, quae gradatim accessibus modicis eos a muscis ad camelos elephantosque perducat. Nec illud uolunt aduertere, quod electo ad seminandum agrum die tam multa grana in terram simul ueniunt, simul germinant, exorta segete simul herbescunt pubescunt flauescunt, et tamen inde spicas ceteris coaeuas adque, ut ita dixerim, congerminales alias robigo interimit, alias aues depopulantur, alias homines auellunt. Quo modo istis alias constellationes fuisse dicturi
Abbreviated transcription (Latin):
ł domandis ł ad mittendis marib. de qͥb equax
ł boũ fetent᷑ armenta: ⁊cet̾a huiꝰmͦi. Si aut̃
ꝓpt̃ea ualent ad has res dies electi. qr tͣrenis om¬
nib corporibꝰ siue animantib scđm diu̾sitates
tẽporaliũ mom̃toꝵ. sẏderũ positio dominatur:
considerent quã innum̾abilia subuno temꝑis
puncto. ł nascant᷑. ł oriant᷑. ł inchoent᷑. & tam
diu̾sos exitus habeant. ut istas obseruationes:
cui uispuero ridendas eẽ ꝑsuadeant. Quis enĩ
ẽ tã ercors. ut audeat dicere om̃s arbores. om̃s
herbas. om̃s bestias. serpentes. aues. pisces. uer¬
miculos. momita nascendi singillatĩ habe di¬
u̾sa ᷤ Solent tam̃ homines adtẽptanda peritiã
mathematicoꝵ. afferre ad eos ẽstellationes mu¬
toꝵ animaliũ: quoꝵ ortus ꝓpt̾ hane explora¬
tionẽ domui suȩ diligenter obseruant. cosq
mathematicos p̃ferunt eet̾is. qͥ c̃stdllationib

Expanded text:
uel domandis uel admittendis maribus, quibus equarum uel domandis uel admittendis maribus, quibus equarum uel boum fetentur armenta, et cetera huius modi? Si autem propterea ualent ad has res dies electi, quia terrenis omnibus corporibus siue animantibus secundum diuersitates temporalium momentorum siderum positio dominatur; considerent quam innumerabilia sub uno temporis puncto uel nascantur uel oriantur uel inchoentur, et tam diuersos exitus habeant. ut istas obseruationes cuiuis puero ridendas esse persuadeant Quis enim est tam excors, ut audeat dicere omnes arbores, omnes herbas, omnes bestias serpentes aues pisces uermiculos momenta nascendi singillatim habere diuersa? Solent tamen homines ad tentandam peritiam mathematicorum adferre ad eos constellationes mutorum animalium, quorum ortus propter hanc explorationem domi suae diligenter obseruant, eosque mathematicos praeferunt ceteris, qui constellationibus
Abbreviated transcription (Latin):
distaret: lam illud qͥs ferat. qđi neligindis di¬
eh noua quedã suis actib fata moliunt᷑. Non
erat uidelic ille ita natꝰ. ut haberet ad mira¬
biłẽ filiũ. s ita potiꝰ ut ẽtẽptibiłẽ gigneret. &
idõ uir doctus elegit horã. qua misceret᷑ uro¬
ri. Fecit gͦfatũ. qđ non habebat & exipsiꝰ fato
c̃cepit ẽẽ fatale: qđ in eiꝰ natiuitate ñ fuerat.
Ostulticiã singularẽ. Fligit᷑ dies ut ducat᷑ uxor:
Credo ꝓpt̃ea. qr pot̾ indie̾ ñ bonũ nisi eligatur
incurri: ⁊ infelicit̃ duci. Ubi ẽ gͦ qđ naseenti iã
sydera decreuerunt: An pot̾ homo qđ ei iã con¬
stitutũ ẽ. dieiedectione mutare. ⁊ qđ ipse ineli¬
gendo die c̃stituerit. non pot̾it ab alia potesta
te mutari . Deinde si solihomines. non aut̃
om̃a que subeelo s̃ c̃stellationib subiacent:
cur alit̃ eligunt dies accõmodatosponendis
uitib ł arborib ł segetib. alios dies pecorib

Expanded text:
itur. Iam illud quis ferat, quod in eligendis diitur. Iam illud quis ferat, quod in eligendis diebus noua quaedam suis actibus fata moliuntur? Non erat uidelicet ille ita natus, ut haberet admirabilem filium, sed ita potius, ut contemtibilem gigneret, et ideo uir doctus elegit horam qua misceretur uxori. Fecit ergo fatum, quod non habebat, et ex ipsius facto coepit esse fatale, quod in eiO stultitiam singularem! Eligitur dies ut ducatur uxor: credo, propterea quia potest in diem non bonum, nisi exigatur, incurri, et infeliciter duci. Ubi est ergo quod nascenti jam sidera decreverunt? an potest homo, quod ei jam constitutum est, diei electione mutare, et quod ipse in eligendo die constituerit, non poterit ab alia potestte mutari? Deinde si soli homines, non autem omnia quae sub caelo sunt, constellationibus subiacent, quur aliter eligunt dies adcommodatos ponendis uitibus uel arboribus uel segetibus, alios dies pecoribus
Abbreviated transcription (Latin):
accessib ⁊ decessih. uidemꝰ etiã ipsius anni
tempora uariari. ⁊ lunarib increm̃tis atq:
detrim̃tis augeri ⁊ minui quedã genera rerx̃.
sicut ȩchinos ⁊ concas. ⁊ mirabiles estus ocea¬
Eni. Non aut̃ & animi uoluntates posi¬
tionibꝰ syderũ subdi. Hunc isti eũ etiã actus
nostros inde religare conant᷑: admonent ut
quȩramꝰ. uñ ne ipsis quidẽ corporib cis pos¬
sit ratio ista ẽstare. Qd enĩ tã ad eorpꝰ ꝑtinet.
quã corporis secus. Et tam̃ sub eadẽ positio¬
ne sy dcrũ. diu̾si sexus gemini ẽcipi potuert.
Uñ quid insipientius diei aut eredi pot̃. quã sy¬
derũ positionẽ quȩ adhorã ẽceptionis eade am¬
bobꝰ fuit. fac̾e ñ potusse: ut eũ ꝗͦ habebat candẽ
ẽstellationẽ. sexũ diu̾sũ afratre ñ haberet. ⁊ po¬
sitionẽ sy derũ. que fuit ad horã nascentiũ. fae̾e
potuisse. ut ab eo tã multũ uirginalis sc̃itate

Expanded text:
accessibus et decessibus videmus etiam ipsius anni accessibus et decessibus videmus etiam ipsius anni tempora variari, et lunaribus incrementis atque decrementis augeri et minui quaedam genera rerum, sicut echinos, et conchas, et mirabiles aestus oceani; non autem et animi voluntates positionibus siderum subdi: nunc isti, cum etiam nostros actus inde religare conantur, admonent ut quaeramus, unde ne in ipsis quidem corporibus eis possit ratio ista constare. Quid enim tam ad corpus pertinens, quam corporis sexus? et tamen sub eadem positione siderum diversi sexus gemini concipi potuerunt. Unde quid insipientius dici aut credi potest, quam siderum positionem, quae ad horam conceptionis eadem ambobus fuit, facere non potuisse, ut, cum quo habebat eamdem constellationem, sexum diversum a fratre non haberet; et positionem siderum, quae fuit ad horam nascentium, facere potuisse, ut ab eo tam multum virginali sanctitate
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ eũ sint int᷑se similes eorporũ species.
qnͣtũ indiu̾so sexu pot̾. instituto tam̃ ⁊ ꝓ
mitis militat. ut asua domo penẽ semꝑ ꝑegͥ¬
net᷑ illa desolo patͥo.⁊ derure ꝓpͥo ñ reeedit.
insuꝑ qđ ẽ incredibili si astrali.a fata eredant᷑.
ñ aut̃ mirũ si uoluntates hominũ. ⁊ di muna
cogitent᷑. ille c̃iugatꝰ. illa uirgosaera ẽ. ille
numosã ꝓle gen̾uit. illa nec nupsit. At enĩ
plurimũ uis oroscopr ual. Hoc quã nihilsit :
iã satis disserui. S qualecũq: sit. in ortu ua¬
lere diet̃. Nũqͥd ⁊ inc̃ceptu. ubi ⁊ unũ ẽ eubi¬
tũ eẽ manifestũ ẽ. ⁊ tanta nat᷑e uis ẽ. ut eũ
c̃ ceꝑit femina. deinde altum ẽciꝑe omnino
ñ possit. Uñ necẽe ẽ. eade cẽ ingeminis momĩta
illa infeminã cõmutata ẽ. aut ille in mas¬
de diei posset. ad solas corporũ differentias.
afflatus qͦsda ualere sidereos. sic̃ insolarib

Expanded text:
quorum cum sint inter se similes corporum species, quorum cum sint inter se similes corporum species, quantum in diuerso sexu potest, instituto tamen et mitis militat et a sua domo paene semper peregrinatur, illa de solo patrio et de rure proprio non recedit, insuper quod est incredibilius, si astralia fata credantur; non autem mirum, si uoluntates hominum et Dei munera cogitentur ille coniugatus, illa uirgo sacra est; ille numerosam prolem genuit, illa nec nupsit. At enim plurimum uis horoscopi ualet. Hoc quam nihil sit, iam satis disserui. Sed qualecumque sit, in ortu ualere dicunt; numquid et in conceptu? ubi et unum concubitum esse manifestum est, et tanta naturae uis est, ut, cum cnon possit: unde necesse est, eadem esse in geminis momenta illa in feminam commutata est? Cum igide dici posset, ad solas corporum differentias afflatus quosdam valere sidereos, sicut in solaribus
Abbreviated transcription (Latin):
añnullis p̃dicat᷑ qđ quidã sapiens hoei¬
rã elegit.q̃ cũ urore ẽcũ berit. uñfiliũ mira¬
brłe gigneret. Uñ postremo & hoc ẽ qđ de illis
pariter egͦtantib geminis. possidoniꝰ magnꝰ
astrologus iđdeꝗ: philophdᷤ respondebat.
iđdo fieri. qđ eodẽ tẽpore fuissent nati. eođeq
ẽcepti. Nã utiq ꝓpt̾ hoc ad debat ẽeeptionẽ :
ne diceret᷑ er. Non ad liqͥdu eođe tp̃e potuisse
nasei. ꝗͦs ẽstabat omnino eodẽ tp̃e fuisse ẽecͥptos.
ut hoc qđ similit̾ simulq egͦtabant. ñ daret
de ꝓrimo pari corporis temꝑam̃to.s: eande:
ñ debuert̃ nascendo eadẽ fatã mutari. Aut
tata. ut diu̾sis tp̃ib nasecrct᷑. Etane ñmutat
fata natiuitatis. uoluntas uiuentiũ. cũ mu¬
tet fata ẽceptionis ordo nascentiũ: quãquã
cadẽ mom̃ta s tẽporũ. uñfit ut subeade
c̃stellatione fatali. alt̾ ẽcipiat᷑ maseulus. al¬
ta femina: Nouimꝰ geminos diu̾si sexus. am¬
bo adhuc uiuunt. ambo etate ad huc uigent.

Expanded text:
nnullis praedicatur, quod quidam sapiens horam elegit, qua cum uxore concumberet, unde filium mirabilem gigneret. Unde postremo et hoc est, quod de illis pariter aegrotantibus geminis Posidonius, magnus astrologus idemque philosophus, respondebat, ideo fieri, quod eodem tempore fuissent nati eodemque concepti. Nam utique propter hoc addebat conceptionem, ne diceretur ei non ad liquidum eodem tempore potuisse nasci, quos constabat omnino eodem tempore fuisse conceptos, ut hoc, quod similiter simulque aegrotabant, non daret de proximo pari corporis temperamento, sed eandem non debuerunt nascendo eadem fata mutari. Aut tata, ut diuersis temporibus nascerentur? Itane non mutat fata natiuitatis uoluntas uiuentium, cum mutet fata conceptionis ordo nascentium? CAPUT VI.eadem momenta sunt temporum, unde fit ut sub eadem constellatione fatali alter concipiatur masculus, altera femina? Nouimus geminos diuersi sexus, ambo adhuc uiuunt, ambo aetate adhuc uigent;
Abbreviated transcription (Latin):
ta in eõ p̃hensibilia.s: ad tẽpoꝵ spatia ꝑtinent.
qͥ obseruari notariq posst̃: ꝗͥd hic agit̾ rota
illa figuli. nͥ ut homines luteũ eor habentis.
ingẏrũ mittant᷑. ne mathematieoꝵ uahuilo¬
qđ es ẽpore grauior. leuiorq: apparebat.
amboꝵ. medicinalit̃ inspiciensy poẽtes. geminos
suspieatꝰ ẽ: nonne satis istosred arguunt. qͥuolunt
syderibꝰ dare. qđ de corꝑum simili tẽꝑitione ueni¬
ebut: sur enĩ similit̃ codeꝙ tẽpore ñ alt̃ pͥor. alt
posterior egͦtabant. sic̃ natifuerant. qr utiq simul
nasciambo ñ pot̾ant: aut si nihil momĩti attulit.
ut diu̾sis tẽporibꝰ eg̾tarent. qđ diu̾sis tp̃ibꝰ natis̃.
q̃re tẽpꝰ innascendo diusũ ad aliarũ rerũ diu̾sita
filios pereare :⁊ multa alia aꝓpt̾raqr diu̾sis tp̃ib

Expanded text:
ta inconprehensibilia, sed ad temporum spatia pertinent, ta inconprehensibilia, sed ad temporum spatia pertinent, quae obseruari notarique possunt: quid hic agit rota illa figuli, nisi ut homines luteum cor habentes in gyrum mittantur, ne mathematicorum uanilood eodem tempore grauior leuiorque apparebat amborum, medicinaliter inspiciens Hippocrates geminos suspicatus est, nonne satis istos redarguunt, qui uolunt sideribus dare, quod de corporum simili temperatione ueniebat? Quur enim similiter eodemque tempore, non alter prior, alter posterior aegrotabant, sicut nati fuerant, quia utique simul nasci ambo non poterant? Aut si nihil momenti adtulit, ut diuersis temporibus aegrotarent, quod diuersis temporibus nati sunt: quare tempus in nascendo diuersum ad aliarum rerum diuersitatfilios procreare et multa alia, propterea quia diuersis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
plantã pͥoris teneret. Tanta in eoꝵ uita fuer̃
moribꝰq diu̾sa. tanta in actibꝰ disparilitas. tan¬
ta in pare̾ntũ amore dissimilitudo. ut ctiam
inimieos eos int̾ se fac̾et ipsa distantia. hũꝗͥd
hoc dicit᷑. ꝙr uno ambulante aliꝰ sedebat. ⁊¬
alio dormiente aliꝰ uigilabat. ⁊ alio loquen¬
te tacebat aliꝰ. que ꝑtinent adillas minutiã
que ñ posst̾ ab eis ẽ prehendi. qͥ c̃stitutionem
syderũ ꝗͣ qͥsq nascit᷑ sebunt. uñ mathematiei
c̃sulant᷑ Unꝰ duxit merecnnariã seruitutẽ.
aliꝰ nͣ seruiuit. unꝰ amatre diligebat᷑. aliꝰ non
diligebat᷑: unꝰ honorẽ qͥ magnus aput eos ha¬
qͥd defiliis. ꝗd dereb quanta diu̾sitas. Sigͦ
hec ad illas ꝑtinent mimiitias tẽporũ. quę
int̾se habent gemini. ⁊ ẽstellationib non
assebunt᷑. qͣre alioꝵ ẽstellationibꝰ inspectis.
ista dicunt᷑. Si aut̃ ido dicunt᷑ qr ñ adminu¬

Expanded text:
plantam prioris teneret. Tanta in eorum uita fuerunt plantam prioris teneret. Tanta in eorum uita fuerunt moribusque diuersa, tanta in actibus disparilitas, tanta in parentum amore dissimilitudo, ut etiam inimicos eos inter se faceret ipsa distantia. Numquid hoc dicitur, quia uno ambulante alius sedebat, et alio dormiente alius uigilabat, et alio loquente tacebat alius; quae pertinent ad illas minutias, quae non possunt ab eis conprehendi, qui constitutionem siderum, qua quisque nascitur, scribunt, unde mathematici consulantur? Unus duxit mercennariam seruitutem, alius non seruiuit; unus a matre diligebatur, alius non diligebatur; unus honorem, qui magnus aput eos haquid de filiis, quid de rebus, quanta diuersitas! Si ergo haec ad illas pertinent minutias temporum, quae inter se habent gemini, et constellationibus non adscribuntur: quare aliorum constellationibus inspectis ista dicuntur? Si autem ideo dicuntur, quia non ad minu
Abbreviated transcription (Latin):
sa quȩ illa ranione fingunt᷑. Nãsi tã multũ
inȩelo int̾c̃. qđ cͣstellationib cõp̃hendi ñ pot̃.
ut alt̾i geminoꝵ hereditas obueniat. alt̾i non
obueniat. curaudent cet̾is ꝗͥ gemini ñsunt. eũ
inspexerint eoꝵ ẽstellationes talia ꝓnuntiare.
ꝗͦ ad illud scerctũ ꝑtinent. qđ nemo pot᷑ cõphen¬
dere. ⁊ mom̃tis ad notare nascentiũ. Si aut̃ ꝓpt̃ei
talia diet̃ in alioꝵ genituris. qr hec ad ꝓductio¬
ra spatia tẽpoꝵ ꝑtinent. momĩta uͦ illa partiñ
minutarũ. qͥ int̾se gemini posst̃ habere naseca
tes. reb minimis tͥbuunt᷑. de quib mathemã¬
tiei ñ solent ẽsuli. Osenĩ ẽsulat. qndo sedeat.
qnͣdo deambulet. qnͣdo ł qͥd prandeat᷑. Nũꝗd
ista dicimꝰ qnͣdo in morib. oꝑib casib.ꝙ. gtmi¬
noꝵ plurima plurimũq: diu̾sa monstramus.
Nati s̃ duo gemini antiq̃ patrũ memoria. ut
de insignibꝰ loqrͣ: sic alt᷑ptꝰ altum. ut pttrior

Expanded text:
finguntur. Nam si tam multum in caelo interest, quod constellationibus conprehendi non potest, ut alteri geminorum hereditas obueniat, alteri non obueniat: quur audent ceteris, qui gemini non sunt, cum inspexerint eorum constellationes, talia pronuntiare, quae ad illud secretum pertinent, quod nemo potest conprehendere et momentis adnotare nascentium? Si autem propterea talia dicunt in aliorum genituris, quia haec ad productiora spatia temporum pertinent; momenta uero illa partium minutarum, quae inter se gemini postes, rebus minimis tribuuntur, de qualibus mathematici non solent consuli: quis enim consulat quando sedeat, quando deambulet, quando vel quid prandeat? numquid ista dicimus, quando in moribus, operibus, casibusque geminorum plurima plurimumque diversa monstramus? Nati sunt duo gemini antiqua patrum memoria ut de insignibus loquar sic alter post alterum, ut posterior
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ conat᷑ euertere uanis argum̃tationibꝰ. &
obƿonendosibi queđa oraeula que facile pos¬
sunt refelli: quȩ tam̃ nec ipsa ẽunẽ. In his aut̃
mathematieoꝵ coniecturis refutandis. eiꝰ reg¬
nat oratio: qr uere tales s̃. ut se ipse destruãt¬
& refellant. Multo s̃ aut̃ tollerabiliores. qui
ł sydera fata c̃stituunt. quã iste qͥtollit p̃ser¬
entiã futuroꝵ. Nã & ẽfiteri eẽ deũ ⁊ negare p̃

Expanded text:
rem conatur euertere uanis argumentationibus et rem conatur euertere uanis argumentationibus et obponendo sibi quaedam oracula, quae facile possunt refelli; quae tamen nec ipsa conuincit. In his autem mathematicorum coniecturis refutandis eius regnat oratio, quia uere tales sunt, ut se ipsae destruant et refellant. Multo sunt autem tolerabiliores, qui uel siderea fata constituunt, quam iste qui tollit praescientiam futurorum. Na
Abbreviated transcription (Latin):
nolentẽ trahunt. Illi qͦq u̾ẜ homeriei huiesen¬
tentie suffragant᷑ ꝗͥs ciẽo in latinũ u̾tit. Tales
s̃ hominũ mentes. ꝗͣli pat̃ ipse lupit᷑ aucti fe
ras lustrauit lũmine t̾ras. Nec in hac questione
auetoritatẽ haberit poetiea sententia .s quõ
stoi cos diẽ uimfati asserentes. istos ex homẽro
u̾s solere usurpare. ñ de illiꝰ poctȩ s de istoꝵ phy¬
disputationi adhibent. quã de fato habent.
qͥd sentiant cẽ fatũ aꝑtissime declarat᷑. qũo io
uẽ appellant quẽ sũmũ dm̃putant. aqͦ conexi¬
renitit᷑. ut ñ existimet aliꝗͥd se adu̾so cos ua¬
lere. nisi auferat diuinationẽ quã sic conat᷑
auferre. ut neg eẽ scientiã futuroꝵ. cãq: om̃ib
uirib. nulła cẽ omnino ẽtendat. ł in homine.
ł in đo. nulłaꝙ rerũ p̃dictionẽ.Ita & dĩ p̃¬
scientiã negat. & omnẽ ꝓpħiam luce clario¬

Expanded text:
nolentem trahunt. Illi quoque uersus Homerici huic sennolentem trahunt. Illi quoque uersus Homerici huic sententiae suffragantur, quos Cicero in Latinum uertit: Tales sunt hominum mentes, ras lustravit lumine terras. Nec in hac quaestione auctoritatem haberet poetica sententia: sed quoniam Stoicos dicit, vim fati asserentes, istos ex Homero versus solere usurpare, non de illius poetae, sed de istorum phisus, quos disputationi adhibent, quam de fato habent, quid sentiant esse fatum, apertissime declaratur, quoniam Iouem appellant, quem summum deum putant, a quo conexire nititur, ut non existimet aliquid se aduersus eos ualere, nisi auferat diuinationem. Quam sic conatur auferre, ut neget esse scientiam futurorum, eamque omnibus uiribus nullam esse omnino contendat, uel in homine uel in deo, nullamque rerum praedictionem. Ita et Dei praescientiam negat et omnem prophetiam luce clario
Abbreviated transcription (Latin):
de u̾bi c̃trou̾sia laborandu atq certanđu ẽ.:
qͣndo qͥđdẽ ipsũ causarũ ordinẽ. ⁊ ꝗͣndã conexi¬
onẽ dĩ sũmi tͥbuunt uoluntati & potestati.
Qui optime & uera cissime credit᷑. & cuncta sei¬
re ante ꝗuã fiant : ⁊ nihilinordinatũ relinque¬
re. a qͦ sͣ om̃s potestates. quã uisab illo ñ s̃ om̃iẽ
uoluntates. Ipsã itaq p̃eipue dĩ sũmi uolun¬
tatẽ. cuiꝰ potestas insuꝑabilit̾ ꝑcuneta potri¬
git᷑. eos appellare fatũ. sic ꝓbatur: Annei senece
S̾. nisi fallor hiuersꝰ. Dux ẽ sũ me pat̾ altiq
dñator poli. quocũq placuit nulla parendi
mora ẽ. ad sũ impiger: fac nolle comitabor ge¬
mens. malusq patiar. facere qđ licuit bonoᷤ.
Duet᷑ uolentẽ fata. nolentẽ trahunt. Nempe
c̃uiden sime hoc ultimo uersu. ea fata ap¬
pellauit. quȩ supͣ dixerat sũmi patͥs uolunta¬
tẽ. cui paratũ se obedire dicit. ut uolensducat᷑.
ne nolens trahat᷑ quõ scilie duct̃ uolentẽ fata.

Expanded text:
laborandum adque certandum est, quando quidem ipsum causarum ordinem et quandam conexionem Dei summi tribuunt uoluntati et potestati, qui optime et ueracissime creditur et cuncta scire antequam fiant, et nihil inordinatum relinquere; a quo sunt omnes potestates, quamuis ab illo non sint omnium uoluntates. Ipsam itaque praecipue Dei summi uoluntatem, cuius potestas insuperabiliter per cuncta porrigitur, eos appellare fatum sic probatur. Annaei Senecae sunt, nisi fallor, hi uersus: Duc, summe pater altique dominator poli, Quocumque placuit, nulla parendi mora est. Adsum inpiger: fac nolle, comitabor gomens Malusque patiar, facere quod licuit bono. Ducunt uolentem fata, nolentem trahunt. Nempe euidentissime hoc ultimo uersu ea fata appellauit, quam supra dixerat summi patris uoluntatem; cui paratum se oboedire dicit, ut uolens ducatur, ne nolens trahatur; quoniam scilicet Ducunt nolentem fata,
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ: qͥs ñ uideat. qnͣtũ ꝓpinqͣuerit ueritati.
Si enĩ aliqͥdẽtra uetustatẽ tanti posset erroris:
ꝓfecto ⁊ unũ dm̃ aqͦ munđu ederet gub̃nari.
⁊ si ne simula chro eredenđdu eẽ censeret. atq
intã ꝓrimo inuentꝰ facile fortasse de animȩ
mutabilitate cõmoneret᷑. ut nat᷑am potius
in cõmutabiłe. qͦ ipsã qͦq anunã c̃didisset ẽẽ
uerũ đm sentiret. Heccũ itasint. quecũq tales
uiri insuis litt̾is multor doꝵ ludibria posuer̃.
c̃fiteri ea potiꝰ oeculta di uoluntate ẽpulsis.
nolunt adu̾tere. deqͣnta ⁊ quã maligna de¬
monũ potestate nos lib̾et singłare sacͥfieiũ
tã sc̃ĩ sanguinis fusi:  donũ sp̃s scĩ inpertiti.

Expanded text:
onem, quis non uideat quantum propinquauerit ueritati? onem, quis non uideat quantum propinquauerit ueritati? Si enim aliquid contra uetustatem tanti posset erroris, profecto et unum Deum, a quo mundum crederet gubernari, et sine simulacro colendum esse censeret; adque in tam proximo inuentus facile fortasse de animae mutabilitate commoneretur, ut naturam potius incommutabilem, quae ipsam quoque animam condidisset, Deum uerum esse sentiret. Haec cum ita sint, quaecumque tales uiri in suis litteris multorum deorum ludibria posuerunt, confiteri ea potius occulta Dei uoluntate conpulsi sunt nolunt aduertere de quanta et quam maligna daemonum potestate nos liberet singulare sacrificium tam sancti sanguini
Abbreviated transcription (Latin):
aduertisse qͥd eẽt ds̃. qͥeredider̾ eũ eẽ animã
motu aeratione mundũ gub̃nantẽ. Ae ꝑ
hoc ⁊ si ñ dĩ tenebat qđ ueritas habet. d enĩ
posset: unũ đm̃ colendũ fateret᷑ atꝙ suaderet.
motu acratione mundũ gub̃nantẽ. ut eacũ
illo dehacrequestio remaneret: qđ eũ diceret
eẽ animã. ñ potiꝰ : anime ereatorẽ. Diẽ etiã anti
ꝗͦs romanos. plus annoseentũ ⁊ septuaginta.
deossine simula chro eoluisse. Qđ si ad huc
ingͥt mansisset.castiꝰ du obseruarent᷑. Cui sen¬
tentiȩ sue testẽ adhib int̾ect̾a etiã gentem
iudeã. nec dubitat eũ locũ ita ẽeludere ut
dicat: ꝗͥ pͥmi simulachra deoꝵ ppłisposuert
eo ciuitatibꝰ suis. & metũ dẽpsisse. ⁊ errorẽ ad¬
didisse. p̾rudent̃ existimans deos facile posse
ꝓpt̃ eũ solos dic̃ anĩadutisse qͥd eẽt ds. ꝗͥ eum
crederent animã. mundu gub̾nantẽ. castiꝰq
existimat. sine simula chris obseruari religi¬

Expanded text:
 crediderunt eum esse animam motu ac ratione mundum gubernantem, ac per hoc, etsi nondum tenebat quod ueritas habet Deus enim posset, unum Deum colendum fateretur adque suaderet, motu ac ratione mundum gubernantem, ut ea cum illo de hac re quaestio remaneret, quod eum diceret esse animam, non potius et animae creatorem. Dicit etiam antiquos Romanos plus annos centum et septuaginta deos sine simulacro coluisse « Quod si adhuc, » inquit, « mansisset, castius dii observarentur. » Cui sententiae suae testem adhibet inter caetera etiam gentem Judaeam: nec dubitat eum locum ita concludere, ut dicat, qui primi simulacra deorum populis posuerunt, eos ciuitatibus suis et metum demsisse et errorem addidisse, prudenter existimans deos facile posse propter cum solos dicit animaduertisse quid esset Deus, qui eum crederent animam mundum gubernantem, castiusque existimat sine simulacris obseruari religi
Abbreviated transcription (Latin):
mitariꝰ etiã dȩ mones. qͥbꝰ maxima ẽ fallendi
cupiditas. Sic̃ enĩ demones nͥeosꝗͦs fallendo
deceꝑint. posside ñ posst̃. sic ⁊ homines pͥncipt̾
ñ sane iusti .s demonũ similes. ea qͣuana ẽe no¬
uerant. religioniꝰ nomine ppłis tanqͣm uera
suadebant. hoc mͦ eõ ciuili societati uelut
aptiꝰ alligantes: q̃similit̃ subditospossi derent.
qͥs aut̃ infirmꝰ ⁊ indoetꝰ. cuaderet simulfilla¬
ces ⁊ pͥncipes eiuitatis ⁊ demones. D̾gͥ ille feli¬

Expanded text:
imitari etiam daemones, quibus maxima est fallendi cupiditas. Sicut enim daemones nisi eos, quos fallendo deceperint, possidere non possunt, sic et homines principes, non sane iusti, sed daemonum similes, ea, quae uana esse nouerant, religionis nomine populis tamquam uera suadebant, hoc modo eos ciuili societati uelut aptius adligantes, quo similiter subditos possiderent. Quis autem infirmus et indoctus euaderet simul fallaces et principes ciuitatis et daemones?
Abbreviated transcription (Latin):
nere dicat: ad religionẽ uͦ q ipse scđm stoieos
uidet᷑ doc̃e.ħ enĩ philosophi sołu ingͥt. uerũ
ctĩ maiores nr̃i suꝑstitionẽ areligione sepa¬
rauer̃: Nã qͥ totos dies p̃cabant᷑ inꝗgͥt.⁊ immo¬
labant. ut sibi sui libi. suꝑstites eent. suꝑsti¬
tiosi s̃ apellati. ꝙͥ ñ intellegat eũ conari.
gere.s qͣmͦ id possit ñ inuenire. Si enĩ amaio¬
ribꝰ illi apellati suꝑstitiosi. qͥ totos dies p̃cabant᷑.
⁊immolabant. nũꝗqͥd ⁊ illi qͥ instituer᷑ qđ iste
rep̃hendit. đoꝵ simula ehra diu̾sa ętate.⁊ ueste
distincta. dor gn̾a ẽiugia ꝯgnationes. Nee
utiq cũ tanqͣm suꝑstitiosa culpant᷑. implicat
ista culpa maiores taliũ simula chroꝵ institu¬
tores. atq cultores implicat ⁊ipsũ.: ꝗͥ qͣntolib
eloqͥose in lib̾tatẽ nitat᷑ euoluere. necesse ha¬
bebat ista uenerari. ne qđ in hac disputatiãe
disertꝰ insonat. muttire auderet in ppłĩ eonꝰ¬

Expanded text:
secundum Stoicos uidetur docere: non enim philosophi solum, inquit, uerum etiam maiores nostri superstitionem a religione separauerunt; nam qui totos dies precabantur, inquit, et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati. Quis non intellegat eum conari, gere, sed quo modo id possit non inuenire? Si enim a maioilli sunt appellati superstitiosi, qui totos dies precabantur et immolabant, numquid et illi, qui instituerunt quod iste reprehendit deorum simulacra diuersa aetate et ueste distincta, deorum genera coniugia cognationes? Haec utique cum tamquam superstitiosa culpantur, inplicat ista culpa maiores talium simulacrorum institutores adque cultores; inplicat et ipsum, qui, quantolibet eloquio se in libertatem nitatur euoluere, necesse habebat ista uenerari; nec quod in hac disputatione disertus insonat, muttire auderet in populi con
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. qͣ ñ ẽ dea .s donũ
nulłu dm eolenđu eẽ
ab hominib
nisi qͥ potẽ eos
fac̾e fdiees. unde
sulla dea et̃t. sola colenda merito dieeret᷑.
nadare. ꝗͥ habe posst etiã ñboni. acꝑhoc etiã
ñ felices. romanũ imꝑiũ tã magnũ. tãq: diu¬
turnũ eẽ uoluerit. Quia enĩ hoc deoꝵ falsoꝵ
illa quã colebãt multitudo ñfeẽ.:⁊ multa iã

Expanded text:
 donum nullum deum colendum esse ab hominibus, nisi qui potest eos facere felices; unde si illa dea esset, sola colenda merito diceretur:na dare, quae habere possunt etiam non boni, ac per hoc etiam non felices, Romanum imperium tam magnum tamque diuturnum esse voluerit. Quia enim hoc deorum falsorum illa, quam colebant, m
Abbreviated transcription (Latin):
uiliũ malos fuit. seditiones graccoꝵ agra¬
ris legib excitate. Nolebant enĩ agros po¬
pulo diuidere. qͦs nobilitas pperã posside¬
bat. S etiã uetustã iniquitatr᷑ audere ẽ¬
uellere ꝑieulosissimũ. immo uͦ ut resipsa

Expanded text:
uilium malorum fuit seditiones Gracchorum agrauilium malorum fuit seditiones Gracchorum agrariis legibus excitatae. Volebant enim agros populo diuidere, quos nobilitas perperam possidebat. Sed iam uetustam iniquitatem audere conuellere periculosissimum,
Abbreviated transcription (Latin):
s: etiã illa bella urbana. ubrtant᷑ sanguis
effusꝰ ẽ ubi partiũ studia. netionum᷑
dissensionibꝰ uarusq uocibꝰ inalt̾utrũ.
s: iã plane ferro armisq seuiebant: bella
socialia. bella seruilia. bella ciuilia. Qnͣ¬
tũ romanũ eruore̾ fudert:qntũ italie
uastationẽ desertionẽq fecert᷑. Nãq: ante
qm se adu̾soromã sociale latiũ cõmoue¬
ret. euneta animalia humanis usibꝰ sub¬
dita. canes. eqͥ. asini. boues. & qͥcũq: alia
peccora sub hominũ dominio fuerunt.
subito efferata. & domestiee lenitatis ob¬
lita. relictis tectis lib̾auagabant᷑. & om¬
nẽ ñ sołu alioꝵ. uerũ eiã dominoꝵ auer¬
sabant᷑ accessũ. ñ sine exitioł ꝑieulo
udentis. siqͥs de ꝓrimo urgeret. Quanti
mali signũ fuit. si hoc signũ fuit: qd tan¬
tũ malũ fuit. sictiã signũ ñ fuit: Hoc si
nr̃is teͣporibꝰ accidiss. rabidiores istos. quã

Expanded text:
sed etiam ipsa bella urbana, ubi tantus sanguis sed etiam ipsa bella urbana, ubi tantus sanguis effusus est, ubi partium studia non contionum dissensionibus uariisque uocibus in alterutrum, sed plane iam ferro armisque saeuiebant; bella socialia, bella seruilia, bella ciuilia quantum Romanum cruorem fuderunt, quantam Italiae uastationem desertionemque fecerunt! Naquam se adversus Romam sociale Latium commoveret, cuncta animalia humanis usibus subdita, canes, equi, asini, boves, et quaeque alia pecora sub hominum dominio fuerunt, subito efferata et domesticae lenitatis oblita, relictis tectis libera vagabantur, et omnem non solum aliorum, verum etiam dominorum aversabantur accessum, non sine exitio vel audentis, si quis de proximo urgeret. Quanti mali signum fuit, si hoc signum fuit quod tantum malum fuit, si etiam signum non fuit? Hoc si nostris temporibus accidisset, rabidiores istos quam
Abbreviated transcription (Latin):
ctiã ferientiũ fuert̃. Quã dura necessitas
hospitũ.ñ sołu uidendi nefarias illas ce¬
des domi sue. uerũ etiã ꝑpet̾ndi. ab illa
blanda comitate humanitatis repente
mutatis uultibꝰ. ad hostile negotiũ in
pace ꝑ agenđu. mutuis repente dicã
omnino uulneribꝰ cũ ꝑ cusso in corpo¬
re. & ꝑcussor mnanimo ferret᷑. Num
& isti om̃s auguria ẽ tẽpsert. Nũ deos :
ad ilła in remeabilẽ ꝑ egrinationẽ
ꝓfectis̃. quoᷤ ẽsulerent ñ habebant:
Noc si tta c̃ non habent. cur isti causa
in hac denr̾is tẽporibꝰ ẽ querant᷑: olim
romani hec uana ẽ tẽpnunt. Si aut̃ ẽ¬
suluer respondeat᷑. qͥd ista ꝓfuert̃: qndo
ꝑhumanas tũ tarat leges nemine ꝓhi¬
bente lieuer: S ctiã illa mala b̾uit̾ quan¬
tũ possum cõmemoremꝰ. qͦ qͣnto int̾iora.
tanto miseriora exittert᷑. Discordieei¬
uiles. ł potiꝰ inciuiles. nec iã seditiones.

Expanded text:
etiam ferientium fuerunt! Quam dura necessitas etiam ferientium fuerunt! Quam dura necessitas hospitum non solum uidendi nefarias illas caedes domi suae, uerum etiam perpetrandi, ab illa blanda comitate humanitatis repente mutatis uultibus ad hostile negotium in pace peragendum, mutuis dicam omnino uulneribus, cum percussus in corpore et percussor in animo feriretur! Num et isti omnes auguria contemserant? Num deosad illam irremeabilem peregrinationem profecti sunt, quos consulerent, non habebant? Hoc si ita est, non habent cur isti in hac causa de nostris temporibus conquerantur. Olim Romani haec vana contemnunt. Si autem consuluerunt, respondeatur quid ista profuerunt, quando per humanas duntaxat leges, nemine prohiunt, fuit. Sed iam illa mala breuiter, quantum possumus, commemoremus, quae quanto interiora, tanto miseriora exstiterunt: discordiae ciuiles uel potius inciuiles, nec iam seditiones,
Abbreviated transcription (Latin):
por mitto t̾xaliis atq aliis causis etiã
atq: etiã bellicas clades. ⁊numantinũ
fedus horrenda ignominia maculosũ:
uolauerant enĩ pulli decauea. & man¬
cinoẽsuli ut aiunt auguriũ malum
fecerant: qͣsi ꝑ tot annosꝰ quibꝰ illa ex¬
igua ciuitas romanũ cireũ sessa exerei¬
tum afflixerat. ipsiq romanereipub¬
liee tatori esse iã ceperat. alii cont̾ cũ ma¬
so augurio ꝓcesserunt. S hec inquã omit¬
tã. quã uis illud neꝗͣqͣm tacuetim. qđ mi¬
tͥdates rex asię. ubiꝙ mnasia ꝑ egrinantes
ciues romanos. atꝙ innumabili copia
suis negotuis intentos. uno die oeccidi
iussit. Et factũ ẽ. quã illa miserabilis
ritũ facies erat. subito quẽq ubicũꝙ
fuisset inuent: inagro. inuia. in oppi¬
do. indomo. inuico. inforo. intẽplo.
in lecto. inẽuiuio. inopinant᷑ atq: im¬
pie fuisse trucidatũ. Quis gonitꝰ mori¬
entiũ . que lac̾me spectantiũ. fortasse

Expanded text:
pore omitto ex aliis adque aliis causis etiam pore omitto ex aliis adque aliis causis etiam adque etiam bellicas clades et Numantinum foedus horrenda ignominia maculosum; uolauerant enim pulli de cauea et Mancino consuli, ut aiunt, augurium malum fecerant; quasi per tot annos, quibus illa exigua ciuitas Romanum circumsessa exercitum adflixerat ipsique Romanae rei publicae terrori esse iam coeperat, alii contra eam alio augurio processerunt. CAPUT XXIto, quamuis illud nequaquam tacuerim, quod Mithridates rex Asiae ubique in Asia peregrinantes ciues Romanos adque innumerabili copia suis negotiis intentos uno die occidi iussit; et factum est. Quam illa miserabilis rerum facies erat, subito quemque, ubicumque fuisset inuentus, in agro in uia in oppido, in domo in uico in foro, in templo in lecto in conuiuio inopinate adque inpie fuisse trucidatum! Quis gemitus morientium, quae lacrimae spectantium, fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
belloꝵ punicoꝵ. tolerabilior infelicitas
fuit: bellis tantũmͦ foris ẽterebat᷑ exereitꝰ.
s: uietoriis ẽ solabat᷑. Domi aut̃ nulle sic̃
alias diseordie seuiebat. S ultimo bello
punico uno impetu alt̾i scipionis. qͥ ob
hoc etiã ipse affricant eognom̃ inuenit.
cmula imꝑii romani abstirpe deleta ẽ.
ac dem̃ tantis maloꝵ aggeribꝰ oppressa
romana respublica. ut ꝓsperitate aesceu¬
ritate rerũ. uñ nimiũ corruptis moribꝰ
mala ista ẽgesta s̃. plus noeuisse monstre¬
t᷑. tã eito euersa. quã priꝰ nocuerat tãdiu
adũsa carthago. Hoc toto tẽpore usq: ad ee¬
sare̾ augustũ. qui uidet᷑ ñ ad huc ł ipsoꝵ
opinione gloriosã.s ẽtentiosã. ⁊ exitiosã.
& plane iã eneruẽ ac languidã lib̾tatẽ.
om̃im extorsisse romanis: & ad regale
arbitriũ cuneta reuoeasse: ⁊ ꝗͣsi morbida
tẽpestatt collapsã. ueluti instaurasse.
acrenouasse rẽ publieã. Toto gͦ isto tem¬

Expanded text:
bellorum Punicorum tolerabilior infelicitas bellorum Punicorum tolerabilior infelicitas fuit. Bellis tantummodo foris conterebatur exercitus, sed uictoriis consolabatur; domi autem nullae, sicut alias, discordiae saeuiebant. Sed ultimo bello Punico uno impetu alterius Scipionis, qui ob hoc etiam ipse Africani cognomen inuenit, aemula imperii Romani ab stirpe deleta est, ac deinde tantis malorum aggeribus obpressa Romana res publica, ut prosperitate ac securitate rerum, unde nimium corruptis moribus mala illa congesta sunt, plus nocuisse monstretur tam cito euersa, quam prius nocuerat tam diu aduersa Carthago. Hoc toto tempore usque ad Caesarem Augustum, qui uidetur non adhuc uel ipsorum opinione gloriosam, sed contentiosam et exitiosam et plane iam eneruem ac languidam libertatem omni modo extorsisse Romanis et ad regale arbitrium cuncta reuocasse et quasi morbida uetustate conlapsam ueluti instaurasse ac renouasse rem publicam; toto ergo isto tem
Abbreviated transcription (Latin):
& alia licentiosa neqͥtia.S nune dehis malis
que intolerabilit̾ homines patiunt᷑. ñ dehns
qͣ libnt̃ faciunt dicere institui. Inde illud
magis qđ descipione cõmemoraui. qđ eedens
inimicis ext̾ patã quã libauit mortiuis ẽ.
ad p̃sentẽ ꝑtinet disputationẽ qđ ei roma¬
na numina. aquoꝵ tẽplis autit hnnibałẽ.
ñ reddider uicẽ. que ꝓpt̃ istã tantũ mͦ cołt
felicitatẽ.S ꝙ salustiꝰ eo tẽpore ibi dixit
mores optimos fuisse. ꝓpt̾ea hocdẽ asiana
luxuria cõmemorandũ putaui: ut in¬
tellegat᷑ etiã illud as. alustio in cõꝑatio¬
ne alioꝵ tp̃m dictũ: qbꝰ tẽporibꝰ pciores utiq
in grauissimis discordũs mores fuet̾. Nam
t idẽ inͭ scđm & postremũ bellu carthagi¬
nense. lata ẽ etiã lex illa uocania. nequis
heredẽ feminã faceret. nec unicã filiam.
Qualege ꝗd iniquiꝰ dici aut cogitari possit
ignoro. Ucrũtam̃ toto illo int̃ uallo duoꝵ

Expanded text:
et alia licentiosa nequitia. Sed nunc de his malis et alia licentiosa nequitia. Sed nunc de his malis quae intolerabiliter homines patiuntur, non de his quae libenter faciunt, dicere institui. Unde illud magis quod de Scipione commemoravi, quod cedens inimicis extra patriam, quam liberavit, mortuus est, ad praesentem pertinet disputationem, quod ei Romana numina a quorum templis avertit Annibalem, non reddiderunt uicem, quae propter istam tantummodo coluntur felicitatem. Sed quia Sallustius eo tempore ibi dixit mores optimos fuisse, propterea hoc de Asiana luxuria commemorandum putaui, ut intellegatur etiam illud a Sallustio in conparationem aliorum temporum dictum, quibus temporibus peiores utique in grauissimis discordiis mores fuerunt. Nandum et postremum bellum Carthaginense, lata est etiam illa lex Voconia, ne quis haeredem feminam faceret, nec unicam filiam. Qua lege quid iniquius dici aut cogitari possit, ignoro. Verumtamen toto illo intervallo duorum
Abbreviated transcription (Latin):
ta enĩ pͣtereo suseepti oꝑis modum
cogitans. cođẽ gͦ ipso tẽpore mo¬
rũ optimor. maximeq ẽcordic
scipio ille rome italieq libator: eiusdẽq
belli punici scđĩ.tã horrendi.tã exitiosi.
tã periculosi. p̾elarꝰ mirabilisq c̃ fector
uietor hannibalis. dnatorq carthaginis.
cuiꝰ ab a dolescentia uita deseribit᷑ dus
dedita. tẽplisq: nutͥta. inimicoꝵ accusati¬
onibꝰ cessit: carens patria. quã sua uirtu¬
te saluã. & liberã reddidit. inoppido
lint̾nensi egit reliquã cõpleuitq uitã.
post insigne̾ suũ triphũ. nullo ulliꝰ urbis
captꝰ desiderio. ita ut iussisse ꝑ hibeatur:
ne saltĩ mortuo in grata patria funꝰfier:.
Deinde tunc pͥmũ pergne̾ũ malliũ ꝓẽ¬
sułe de gallo greeis triũphantẽ. asia̾tica
luxuriaꝰ romam om̃i hoste peior irrepsit.
Tunc enĩ pͥmũ lcetigttati. & p̃eiosastragula
uisa ꝑhibent᷑. tunc inducte mẽ inuia psalt̾e:

Expanded text:
ta enim praetereo, suscepti operis modum ta enim praetereo, suscepti operis modum cogitans: eodem ergo ipso tempore morum optimorum maximaeque concordiae, Scipio ille Romae Italiaeque liberator, ejusdemque belli Punici secundi tam horrendi, tam exitiosi, tam periculosi praeclarus mirabilisque confector, victor Annibalis domitorque Carthaginis, cujus ab adolescentia vita describitur diis dedita templisque nutrita, inimicorum accusationibus cessit, carensque patria, quam sua virtute salvam et liberam reddidit, in oppido Linternensi egit reliquam complevitque vitam, post insignem suum triumphum nullo illius urbis captus desiderio, ita ut jussisse perhibeatur, ne saltem mortuo in ingrata patria funus fieret. Deinde tunc primum per Cneum Manlium proconsulem de Gallograecis triumphantem, Asiatica luxuria Romam omni hoste pejor irrepsit. Tunc enim primum lecti aerati, et pretiosa stragula visa perhibentur: tunc inductae in convivia psaltriae,
Abbreviated transcription (Latin):
utriꝰq: tam̃ int̾itꝰ causa ẽ seruatio fidei
fuit Ppt̃ hancenĩ ad hostes & redire ille
uoluit. & noluit ista tͣnsire. Conseruata
gͦ ꝓuocat deoꝵ irã fides: anpossunt &
diis ꝓpitiis ꝑire. Non sołũ quiq homi¬
nes. uerũ etiã integre ciuitates. Itrũ
uolunt eligant. Si enĩ fidei seruate iras¬
cunt᷑ illi dn:querant ꝑfidos a qͥbꝰ colan¬
t᷑. Si aut̃ etiã illis ꝓpitiis multis grauibꝰ&
cruciatibꝰ afflieti int̾ire homines ciuita¬
tesq possunt. nullo fructufelicitatis
huiꝰ colunt᷑. Desinant gͥsuecensere. qͥ sacs
deoꝵ suoꝵ ꝑditis. se infelices ẽẽ factos pu¬
tant. Possent enĩ illis ñ sołu manentibus
uerũ etiã fauentibꝰ. ñ sic̃ modo demiseria
murmurare.s sic̃ tunc regulꝰ & sagunti¬
ni exeruciati.horribilit̾ etiã penitꝰ inte¬
thaginense. qͣndo salustiꝰ optimis moribꝰ. ⁊
maxima ẽ cordia dix̃ egisse romanos. mul¬

Expanded text:
utriusque tamen interitus causa conseruatio fidei utriusque tamen interitus causa conseruatio fidei fuit. Propter hanc enim ad hostes et redire ille uoluit, et noluit ista transire. Conseruata ergo prouocat deorum iram fides? an possunt et dis propitiis perire non solum quique homines, uerum etiam integrae ciuitates? Utrum uolunt. eligant. Si enim fidei seruatae irascuntur illi di, quaerant perfidos, a quibus colantur; si autem etiam illis propitiis multis grauibusque cruciatibus adflicti interire homines ciuitatesque possunt, nullo fructu felicitatis huius coluntur. Desinant igitur suscensere, qui sacris deorum suorum perditis se infelices esse factos putant. Possent enim illis non solum manentibus, uerum etiam fauentibus non sicut modo de miseria murmurare, sed sicut tunc Regulus et Saguntini excruciati horribiliter etiam penitus intethaginense, quando Sallustius optimis moribus et maxima concordia dixit egisse Romanos mul