comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. pater. Redeant.
et inuenient ibi diuitias
quas in lotiginqua ꝑegrina¬
tione cũ meretricibur consũp¬
serunt. Euad ant aquã sine
substantia & dicant. BENI
Bus toruco. Uenanas
enierant ꝑ sequenter : et po¬
suer̃ escam in mus cipula
Q uã escam .i dulcedinẽ uitar
huius: ut uñ quisq: ꝓp̃t du¬
caput in ne quiciã et misa
dnr & nec tu capieris in musa¬
pula. Clama: benedictus dũ
qui ñ dedit nor inuenationẽ
dentibus eorum: ANIMANS¬
SICUT PASSTR ERUTAESI
Quia in ipsa anima dnr̃ er
ideo sicut passer er ut .aẽ. an¬
madomuscipula uenanuur
Quare sicut pas ser : qr incano
ceciderat sicut passer. Eis
terit dicere. posita ignosia
Opasser instabilir: fige poti¬
us pedes in petra noliire ad
muscipulam: caperis. consu¬
meris: obuneris. sit inte dñs
et demaioribus minis eru&
te. demuscipula uenantium.
Quomodo siuidear auem. uel¬
uti iam cadere in muscipulã
facis maiorem st repitum
uol& demuscipula. sic &

Expanded text:
factus est Pater? Redeant, factus est Pater? Redeant, et invenient ibi divitias quas in longinqua peregrinatione cum meretricibus consumpserunt; evadant aquam sine substantia, et dicant: ibus eorum.» Venantes enim erant persequentes, et posuerunt escam in muscipula. Quam escam? Dulcedinem vitae hujus, ut unusquisque propter ducaput in nequitiam, et musciDominus, et nec tu capieris in muscipula; clama, «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorumsicut passer eruta est Quia in ipsa anima Dominus erat, ideo sicut passer eruta est anima de muscipula venantium. Quare sicut passer? Quia incauta ceciderat sicut passer; et poterat dicere postea, Ignoscet O passer instabilis, fige potius pedes in petra, noli ire ad muscipulam. Caperis, consumeris, obtereris. Sit in te Dominus, et de majoribus minis eruet te, de muscipula venantium. Quomodo si videas avem veluti jam cadere in muscipulam, facis majorem strepitum, ut volet de muscipula: sic et
Abbreviated transcription (Latin):
nor: praedaerir maiori
haec nonuidint hominer in
reb humanis. tanta cupidica
horrent quio: suderant
q uaerit potentior infirmio¬
rori & quaerie eum oppri¬
mere: Noncbaliud i: siquia
hab& qđ illi auferat. Vida
ulum patisubse tribulationẽ
Et hoc ipse: ꝓpt̃ qđille patit᷑
tribulationẽ ad secongerit
ñ ad tendebat quando illum
ꝑ sequebatur. Ille fugiebat
illetor quebatur. Ille timebat
ille ubie. abscondera quae¬
rebat: Vnde paterot᷑ ista
mala nisiqui habebat: uel
in illodisce quid fugͥar : quia
res quae illum torquebat
te ꝑsequente neauferetur
ate : et te sic hab& torquere
alio ꝑsequente. Ad tendis qr
pinguis est. sippterete illũ
quȩris qua pinguis c̃: time
pingues cere ne al t̃ te quae¬
rat. & omĩa in anit̃ fiunt
Q uaere sinẽ tenebreoccurrt̃.
Quere quaro nihil occurrii
manrã aquã sine substan¬
tia ot recipiant substan¬
tiã suam. Perdiderunt illã
uiuenter ꝓdigo sed ñ pauꝑ

Expanded text:
nor, praeda eris majori. nor, praeda eris majori. Haec non vident homines in rebus humanis; tanta cupiditathorrent qui considerant. Quaerit potentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, non ob aliud, nisi quia habet quod illi auferat: videt illum pati sub se tribulationem, et hoc ipse, propter quod ille patitur tribulationem, ad se congerit. Non attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille torquebatur, ille timebat, ille ubi se absconderet quaerebat: unde pateretur ista mala, nisi quia habebat? Vel in illo disce quid fugias: quia res quae illum torquebat, te persequente, ne auferretur a te, et te sic habet torquere alio persequente. Attendis quia pinguis est: si propterea illum quaeris, quia pinguis est; time pinguescere, ne alter te quaerat. Et omnia inaniter fiunt: quaere finem; tenebrae occurrunt: quaere quare; nihil occurrit.ma nostra aquam sine substantia,» et recipiant substantiam suam. Perdiderunt illam viventes prodige; sed num pauper
Abbreviated transcription (Latin):
sine substantia sit: Tolle cecũ
ad inferor quod qui sisti. quid
facturus es adquisisti aurum
ꝑdidistifidem. Post paucos dier
exis dehacuita: aurũ qđ ad qui¬
sistiꝑdita fide: ausorre tecum
ñ potes: cortuũ in ane fidei
ad pornas exit : quod plonum fide
ad coronã exir& : et cenihilẽ
quod fecisti et ꝓpt̃ nihil dm̃
offendisti : aquasine substan¬
naẽ. quaete demersit: Pp̃t
quid irritauit dnm̃ peccator
onfundant᷑ inique facienter
uane. Nemo enĩ ñinanit̃ iniq
biũ ma lo qđ teneo quã quod
spero. Ginfelix quid tenor
ecce dicir mallo qđ teneo tene
sicut ñ amit tas: et dic mallo
qđ teneo: si aut̃ ñtener quare
ñ illud tener qđ poter amittere
quidergouner aurũ tene ergo
sitenes n ubi auferat᷑ inuito.
siaut̃ et paurum traheris quo
ñuis oo ideo te quaerit maior
raptor qunuenit maiorem
raptorem: Ideote quaerit
maior aquilo : q prior coepir¬
tiloporem. Prȩdatibi fuit mi¬

Expanded text:
sine substantia sit? Tolle tecum sine substantia sit? Tolle tecum ad inferos quod acquisisti: quid facturus es? Acquisisti aurum, perdidisti fidem: post paucos dies exis de hac vita, aurum quod acquisisti perdita fide, auferre tecum non potes; cor tuum inane fidei, ad poenas exit, quod plenum fide ad coronam exiret. Ecce nihil est quod fecisti, et propter nihil Deum offendisti. Aqua sine substantia est quae te demersit. Propter quid irritavit Deum peccator? Confundantur inique facientes vane . Nemo enim non inaniter inique bium? Malo quod teneo, quam quod spero. O infelix, quid tenes? Ecce dicis, Malo quod teneo; tene sic ut non amittas, et dic, Malo quod teneo. Si autem non tenes, quare non illud tenes quod non potes amittere? Quid ergo tenes? Aurum. Tene ergo; si tenes, non tibi auferatur invito. Si autem et per aurum traheris quo non vis, et ideo te quaerit major raptor, quia invenit minorem raptorem; ideo te quaerit major aquila, quia prior cepisti leporem: praeda tibi fuit mi
Abbreviated transcription (Latin):
ł alos diuitias que reredebem
sed ñ eas uideo dicis mihi
stulta anima ñ ear uider oculi
carnis tuae. hab&o oculum
cordis: et uider ear. Sed non
uides fidem qua reillã uider
in altero quar eclamar quo¬
dotibi frangit᷑ siñ eã uider : fu¬
gat tibi aliqui: fidem : clamas
Vis ergotibi exhiberi & tuncui¬
der: cũ p&irur ut exhibcar
tunc ñ uidor. Quod clamar alũ
non habere ergate : plangen
non habere erga alium. Etui¬
dequia peccatum quod facir.
sine substantia ẽ. Quod enu
aiquirit᷑ depecato uidetur
cẽ substantia. Sed et hoc non
adquirit᷑. Iue enimhab&
aurum qui nouit uti auro.
Q ui aut̃ auro uti ñ nc uit habti
ñ hab&. possidetur ñ possi¬
.d& Estote diũ auri et non
serui auri. quia & aurũ ds̃
fecit. et to suꝑ aurum ipse fe¬
cit. Aurum fecit ad subsidiũ
tuũ et teadimaginẽ suam.
lide quod suprate est: & calcar
quod infrate est. Qui uergo
adquisisti: uis uidere quã aqua

Expanded text:
. Tales divitias quaerere debemus. . Tales divitias quaerere debemus. Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, non eas vides oculis carnis tuae; habeto oculum cordis, et vides eas. Sed non vides fidem. Quare illam vides in altero? Quare clamas quando tibi frangitur, si non eam vides? Frangat tibi aliquis fidem; clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? Quod clamas alium non habere erga te, plange te non habere erga alium. Et vide quia peccatum quod facis, sine substantia est. Quod enim acquiritur de peccato, videtur esse substantia. Sed et hoc non acquiritur. Ille enim habet aurum, qui novit uti auro: qui autem auro uti non novit, habetur, non habet; possidetur, non possidet. Estote domini auri, et non servi auri: quia et aurum Deus fecit, et te super aurum ipse fecit; aurum fecit ad subsidium tuum, et te ad imaginem suam. Vide quod supra te est, et calcas quod infra te est. Quid ergo acquisisti? Vis videre quam aqua
Abbreviated transcription (Latin):
nutaẽ et aurũ rescit. Quid per¬
didisti et quid ad quisisti.: qđ¬
ad quisisti aur aurũ uocatur.
Quod ꝑdidisti fides uocatur.
Comparifidom auro. siuena
lis ect̃ inmundinir fider habe¬
r& p̃nium, Lucratiuc cogitar.
dãnatiuc ñ cogitar: dearcha
gauder : decorde non plangir
abundat nescio quid in archa
tua sed uide quiddim inutũ sit
in cordetuo. Cũ a paruerir
archam: inuenios solidos
quiñ erant bene. Quiagauder
eẽ ibi quodibi ñ erat: ad tende
archam cordis. Erat ibi fides
et ñ ẽ si hac gauder quare
hac non plangir plus ꝑdidisti
quã ad qui sisti. Visuidero
quidꝑdidorir nec naufragio
tibi nosset auserri. Nãali¬
inmari: nudiexeunt. multi
naufragauer̃ cũ paulo ama¬
tor es huius scłi passir̃ nausta¬
& qđ foris habebant amisorunt.
et domũ cordir sui in anem
inuener̃. Paulus aũt̃ in cor¬
deferobt patrimoniũ fidei
siiae : nullair flustibus nullir
tempes tatib: potuit auferri
Nudus exit et diues exiit¬

Expanded text:
nuta est, et aurum crevit. Quid pernuta est, et aurum crevit. Quid perdidisti, et quid acquisisti? Quod acquisisti, aurum vocatur, quod perdidisti, fides vocatur: compara fidem auset in nundinis fides, haberet pretium? Lucra tua cogitas, damna tua non cogitas? De arca gaudes, de corde non plangis? Abundat nescio quid in arca tua; sed vide quid imminutum sit in corde tuo. Cum aperueris arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia gaudes esse ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdidisti quam acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi posset auferri. Nam aliin mari, nudi exeunt. Multi naufragaverunt cum Paulo : amatores hujus saeculi passi sunt naufraet quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui invenerunt inanem: Paulus autem in corde ferebat patrimonium fidei suae; nullis fluctibus, nullis tempestatibus potuit auferri; nudus exiit, et dives exiit
Abbreviated transcription (Latin):
peccata enĩ ñ habent sulis¬
ntiã. In opiãc habent. ñ subs¬
intiã. E gestatẽ habent non
ibstantiam. In istaaqua sine
bstantia ꝑdidit ille minor
uis torã substantiã suam
Nostisenĩq minor filiur ꝑ ggri¬
natẽ. et dixit patri. dami hi
portionẽ substantiae quae me
contingit. quid tibiuis meliur.
aput patrẽ seruat᷑ tua ẽ. dila¬
pidare illauir. ꝓficisciuis lon¬
gius . damihi. sedda mihi de¬
dit illi: Prostctus in regionem
longinquã uiuenr ꝓdige cum
meretricib ꝑdidit totã substantia
gons remansit. porcor pauit.
negestate sua patris diuitiar
reordatur. Nisi eum egestar
pulrarset illã satictatẽ non
desiderara. Considerent ergo
om̃s peccata sua uideant siha¬
bone substantiam ipsa peccata
Sulcedo huiur. scłi: Ad tempur
faucer indulcat. Inmagnam
a maritudinẽ postec conuer¬
tet᷑. Ece peccasti & lucrũ fe¬
cisti. Quidẽ qđ fecistilucrum:
ut lucrũ facerer: offendistidm.
Vtauger er pecuniã fidesdimi¬

Expanded text:
Peccata enim non habent substantiam: inopiam habent, non substantiam; egestatem habent, non substantiam. In ista aqua sine substantia, perdidit ille minor filius totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius apud patrem servatur; tua est: dilapidare illam vis; proficisci vis longius. «Da mihi;» sed «da mihi.» Dedit illi. Profectus in regionem longinquam vivens prodige cum meretricibus, perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos pavit; in egestate sua patris divitias recordatur . Nisi eum egestas pulsasset, illam satietatem non desideraret. Considerent ergo omnes peccata sua, videant si habent substantiam ipsa peccata.Dulcedo hujus saeculi ad tempus fauces indulcat; in magnam amaritudinem postea convertetur. Ecce peccasti, et lucrum fecisti: quid est, quod fecisti lucrum? Ut lucrum faceres, Deum offendisti, ut augeres pecuniam, fides demi
Abbreviated transcription (Latin):
hierus alem intellexerim
oms quihic in habitant: bel¬
lis et euersione ipsiusciuita¬
us exclusisunt. Modoquȩ¬
ris iudȩum inciuitate hieru¬
ergo ñ mouebunt᷑ in a et̃num
qui habitant inhier usalem
isiq: ẽ. alia hierus alem. de
quamulta soletis audire :
mur & gemimur in istaper¬
egrinatione : Vt ad illam
redeamus: erraueramur
Rexipsiur uenit et ui a noł sac¬
tusẽ ut ad illã redre possimꝗ¬

Expanded text:
Jerusalem intellexerimus, Jerusalem intellexerimus, omnes qui illic inhabitabant, bellis et eversione ipsius civitatis exclusi sunt: modo quaeris Judaeum in civitate Jeruergo «non movebuntur in aeternum, qui inhabitant Jerusalem,» nisi quia est alia Jerusalem, de qua multa soletis audire? mus et gemimus in ista peregrinatione, ut ad illam redeamus. Erraveramus Rex ipsius venit, et via nobis factus est, ut ad illam redire possim
Abbreviated transcription (Latin):
spiritales ltauenturar ut
nullo pactapossint p̃terire.
et habere indiuitiqs cordis fide
siei non tontingit aurũ hab¬
re in archa: Quia si aur un
haber et in archa furemti¬
mer& : Etaurum de archa
etiã nolens ꝑder&. Fidem
illam ñinde. expulerit.
Cito aut̃ responderipotost
l m̃i : fecit ds̃ pauperem ut
ꝓb& hominem. & fecit dĩ
diuitẽ ut ꝓba illum de paurem
&omĩa que fecit dr̃ recte feci
& siñ possumus uidere consibis
ipsiur quar e illud sic fecit¬
& illud sic: Bonũ ẽ nobirut
subdamur sapientiae ipsud
& credamus qrbone fecit. &sa
dũ nouimus quare fecit.
et habebimus correctum ut
p̃sum amus et confidamus
indño: et ñ moueb unt᷑ peder
nrĩ et fit in nobis ascenden¬
tibus undeco epit istepsalmꝰ.
quICONTIDUN INDÑO SICUT
MONS SIONÑ CÕ MOUEBUM¬
TUR INAETERNUM
ui sunt isti qui habitant
inhierusalem : Ipsiñ cõmo¬
uebunt᷑ in aet̾num qui habi¬
tant in hierusalem si hinc

Expanded text:
spirituales ita venturas, ut nullo pacto possent praeterire; et haberet in divitiis cordis fidem, si ei non contingit aurum habere in arca? Quia si aurum haberet in arca, furem timeret, et aurum de arca etiam nolens perderet; fidem illam inde non expelleret. Cito autem responderi potest, charissimi. Fecit Deus pauperem, ut probet hominem; et fecit Deus divitem, ut probet illum de paupere. Et omnia quae fecit Deus, recte fecit. Et si non possumus videre consilium ipsius, quare illud sic fecit et illud sic; bonum est nobis ut subdamur sapientiae ipsius, et credamus quia bene fecit, et si nondum novimus quare fecit: et habebimus cor rectum, ut praesumamus et confidamus in Domino, et non movebuntur pedes nostri, et fit in nobis ascendentibus unde coepit iste psalmus, «Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion, non commovebuntur» «in aeternum.» 3. Qui sunt isti? «Qui inhabitant Jerusalem:» ipsi «non commovebuntur in aeternum, qui inhabitant Jerusalem.» Si hanc
Abbreviated transcription (Latin):
habent greca oxemplaria
ara : qr dubitantir uerbũ est
Expressũ quidẽ dubitationi
uerbo qđ ẽ fortarse : sed ño
nino hoc est. Possumur ill
uerbo dicert minꝰ quid ẽ lanis
coniuncto sed apto ad intelle¬
gentiasurãs. qđ punicidicut
iar: non lignum sed quand
dubitant. hoc greci. ara: hor
latini porr̃ uł solent diceri
Putarcũ italocunt᷑. Putasue¬
si hoc siergodicat᷑ forsitas
auasi uidetis qr ñ hoc sonu
sed qđ dixiputar. Vs itã
dicit᷑. Latine ñ ita dicit᷑
Et potui illud dicero: Cum
nlatina dico: ut uos in tellega¬
lir. Inscriptura aut̃ ñ potuit
ficiente latinitate. positũ ẽ ꝓ
Intellegice diciputar ꝑtran¬
lit anima nr̃a aquã sine subs¬
tantia: & quare dicunt pu¬
s: qr magni tudo periculi.
ix facit credibile qđ euasit.
gna necem ꝑtuler: in magnir
discriminib: fuerunt: Omni¬
io sic prersir̃ ut poene uiui
Insentirent ut poene uiui ab¬
rberent᷑. Ia mergo euaden¬
r ia securi: sed ipsius periuli

Expanded text:
emplaria, ἄρα: quia dubitantis verbum est, expressum est quidem dubitationis verbo, quod est «fortasse;» sed non omnino hoc est. Possumus illud verbo dicere minus quidem latine conjuncto, sed apto ad intelligentias vestras. Quod Punici dicunt, «iar,» non lignum, sed quando dubitant; hoc Graeci, ἄρα: hoc Latini possunt vel solent dicere, Putas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum n latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit deficiente latinitate, positum est pintelligite dici: Putas, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magnitudo periculi vix facit credibile quod evasit. Magnam necem pertulerunt, in magnis discriminibus fuerunt; omnino sic pressi sunt, ut pene vivi consentirent, ut pene vivi absorberentur: jam ergo evadentes, jam securi, sed ipsius periculi
Abbreviated transcription (Latin):
graduũ s̃e. canticũ asconꝰ
nr̃ae. Eadem que ascensio nẽ
ñ corporir pedibus fieri. sed cor¬
dit affectibus. Hoc sepissime
in sinuauim uobis. Nec eadẽ
saepiurrepetendar̃ ut sit locus
dicendi: quae ñdũ dicta sunt.
t iste ergopsalmur quẽ nunc
uob̾ cantitũ audistir. canticũ gra¬
duũ suꝑseribit᷑. Ipse ẽ tituł eiꝰ
antant ergo ascendenter: etali¬
quando tã quã uncantat: aliquan¬
dotãquã multi.. Quia & multiuñ¬
rũ om nũmẽbrorum caput.
incaelo ẽ. Corpus aũt̃ etiam¬
silaborat int̃ra: ñ ẽ p̃cisum
a capite suo. De suꝑenĩ caput
prospicit & consulit corpori
qã si ñ consuler & ñ dicer & illi
ꝑ secuiori adhuc saulo ñdũ paulo
aule saule quidmo ꝑsequeris
thecoptime nostir et usitatãs
uob̾. Nonaũt cũ fastidio cam¬
memorent᷑ cis quib: ñ excider̃.
ut ꝑ eoꝵ pacientiã redeant in
or &iã eoꝵ quib exciderant
alubriac r̃ enĩ & sȩpius dicenda:
siue etgo uñ canta siue multi

Expanded text:
graduum esse canticum ascensionis nostrae, eamdemque ascensionem non corporis pedibus fieri, sed cordis affectibus. Hoc saepissime insinuavimus vobis; nec eadem saepius repetenda sunt, ut sit locus dicendi quae nondum dicta sunt. Et iste ergo psalmus, quem nunc vobis cantatum audistis, «Canticum graduum» superscribitur. Ipse est titulus ejus. Cantant ergo ascendentes: et aliquando tanquam unus cantat, aliquando tanquam multi; quia et multirum omnium membrorum caput in coelo est. Corpus autem etiamsi laborat in terra, non est praecisum a capite suo. Desuper enim caput prospicit, et consulit corpori. Nam si non consuleret, non diceret illi persecutori adhuc Saulo, nondum Paulo: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Et haec optime nostis, et usitata sunt vobis. Non autem cum fastidio commemorentur eis quibus non exciderunt, ut per eorum patientiam redeant in cor etiam eorum quibus exciderant; salubria sunt enim, et saepius dicenda. Sive ergo unus cantet, sive multi
Abbreviated transcription (Latin):
populotuo. Cũdix̃ surai piene
ostendit aliũ eẽ fontẽ pacis. unde
illisuscipiunt. Rursus amo¬
tibur inlumin ar: sed tũ dixit
inlumin anstu amirabilir a mon¬
tibur aet̾nis. Item hoclococum.
dixiss& monter incircuitue:
netũrur sum remanerer irmon¬
tibur. statims uliu incxit

Expanded text:
populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis unde illi suscipiunt. Rursus, «A montibus illuminans:» sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis.» Item hoc loco cum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
Iidebat: p̃dicauit nobis utcrede¬
remur & monter susciprenter
pacem susceper ollor iustitiã
a se habent pacem uelinstituunt
pacem uł generant pocem : sed
suscipiunt pacem. Vnde susci¬
piunt paem : dnr est. siergo
leuaoculos tuos ad montes ꝓpt̃
pacem ut auxiliũ tuũ ad ñõ sit
qui fecit caelum et ĩ ran.. Rur¬
sus illos monter cõmemor anr¬
sprscr hocait. In luminins
tu amirabilir amontib aet̃nis.
Nondixit irluminant monter
sed inlum in anstu amontib: a et̃nis:
Permontes istos quos aet̃nor
eẽ uoluisti p̃d cans euangeliũ
tũ in luminan: : ñ montor
T ales ergimnonter incircuitu
huerusalem. Euo ueritis qua¬
ler sint monter incircuitueius.
A bi cõmemorauit monter lonos
scr. ꝓcura. Valderaro s. diffi¬
cile aut fortenũquã et᷑ statim
ib nominat dnm̃ aut si mulsig¬
nificat: nesper remaneat in
montibur. ł cceuid& e quã
multa cõmemoriuit. Leuaui
oculos meor in montes unde
Rursur suscipiaeit monter pacẽ

Expanded text:
idebat, praedicavit nobis ut crederemus. Et per montes suscipientes pacem, susceperunt colles justitiam: it? Non dixit, A se habent pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos tuos ad montes propter pacem, ut auxilium tuum sit a Domino, qui fecit coelum et terram. Rursus illos montes commemorans hoc ait: «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis» . Non dixit, Illuminant montes; sed, «Illuminans tu a montibus aeternis:» per montes istos quos aeternos esse voluisti, praedicans Evangelium, «tu illuminans», non montes. Tales ergo «montes in circuitu» Jerusalem. 5. Et ut noveritis quales sint montes in circuitu ejus; ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam multa commemoravi. «Levavi oculos meos in montes, undeRursus, «Suscipiant montes pacem
Abbreviated transcription (Latin):
ut euadas sicut passerde
muscipula uenantiũ non
transmigrer in monior.
Passer enĩ instabilis res est
cito mouetur : cito uolat hino
etinde. Sed tu confide in dio
& eris sicut mons sion: non
moueberis inaet̃num &
ñtrans migrauerir in mon¬
tes sicut parser. Nũquid
ibi sic nominauit monter

Expanded text:
ut evadas sicut passer de ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in montes. Passer enim instabilis res est; cito movetur, cito volat hinc et inde. Sed tu confide in Domino, et eris sicut mons Sion; non commoveberis in aeternum, et non transmigrabis in montes sicut passer. Numquid ibi sic nominavit montes,
Abbreviated transcription (Latin):
pocuer̃ fierihereses ꝑaliquas
paruas animas: ñ secer hȩreset
nisimagni hominer. Sed quan¬
tũ magni tantũmali monter
Non enĩ monter erant tales: qui
adiabolo patresuo. Monter
ergoerant. ad talos monter
cauenefugias. Ventur is enĩ
hominer ot dicturitibi. Magnꝰ
illeuir et magnur ille homo
qualis fuit illedonat᷑ qualis c̃.
magximianur. et nescioquis
montes nominaui: sed naufra¬
gosos. Vid& isquluc& deillis
aliqua flammas ermonir & ali¬
quis deipsis ignis accenditur
sinaufragatis in ligno et noctẽ
patimini idẽ caliginẽ huius
uitae nuos fallant nec diriga¬
tis illuc nauem. Ibi sunt saxa
ubinaufragia magna fiunt.
Cuergo tibi laudaufuerint isti
monter et coeperut tibi suade¬
ri utueniar adipsos monter
quasi ad auxilium et ibi requi¬
escas responde Indñõ confido
quomodo dicitis animae meae
trans migra in montẽ sicui
parser: bonũ ẽ enĩtibi ut
h illor monter leues oculor.
unde tibi aux iliũ ad nõsit

Expanded text:
potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses, nisi magni homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant tales qui a diabolo patre suo. Montes ergo erant ad tales montes cave ne fugias. Venturi enim sunt homines, et dicturi tibi: Magnus ille vir, et magnus ille homo. Qualis fuit ille Donatus! qualis est Maximianus ! et nescio quis montes nominavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas; responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos montes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit,
Abbreviated transcription (Latin):
affectu caritatis at que pie tatis
onintendere inhominer qui
prosperant᷑̃ in hoc scło felicitat
falsa atqueuentosa & prorsu
seductoria ubi nihil al ud nu¬
eriunt quã suꝑbiã et coretrum
congeles cit aduer surdiũ & fi
durum aduor sus imbremgra¬
tiac ipsius ne fructum ferat.
Pre sumtes eniomiã sibi abunda
resomnib: hominib: ꝑ suꝑbi ã
superior es seputant omnibur
hominibui. Atq utina sicut
alios uel hominer se essede¬
putarent. hos aut̃ aliquando
ineuendo et nimiis ađtenden¬
do: etiã illiquidim̃ colunt. Fluc¬
tuant & nucant quasi perierit
merces ipsorũ. quare colunt¬
dm̃ cũ seuident in laboribur
inegestate in erumna in morbo
indolore : in aliqua necessitate :¬
tuident alior habere sanitatẽ
corporis: abundare tempora¬
libur: in colomitate suorum
gaudere : nitõre honorum
florere eosqui ñ solũ dm̃ ñ co¬
lunt sed omnib: hominibur
adue sant᷑. adtendenter &s

Expanded text:
affectu charitatis atque pietatis, non intendere in homines qui prosperantur in hoc saeculo felicitate falsa atque ventosa et prorsus seductoria; ubi nihil aliud nutriunt quam superbiam, et cor eorum congelascit adversus Deum, et fit durum adversus imbrem gratiae ipsius, ne fructum ferat. Praesumentes enim omnia sibi abundarres omnibus hominibus, per superbiam superiores se putant omnibus hominibus. Atque utinam vel sicut alios homines se esse deputarent. Hos autem aliquando intuendo et nimis attendendo, etiam illi qui Deum colunt, fluctuant et nutant, quasi perierit merces eorum quare Deum colunt, cum se vident in laboribus, in egestate, in aerumna, in morbo, in dolore, in aliqua necessitate, et vident alios habere sanitatem corporis, abundare temporalibus, incolumitate suorum gaudere, nitore bonorum florere eos qui non solum Deum non colunt, sed et omnibus hominibus adversantur; attendentes eos,
Abbreviated transcription (Latin):
restoi corde. qui sunt resticor¬
rectitor de : qui uolun tatẽ sua.
ad uoluniatẽ dĩ rͣigunt : Non uo¬
luntatedĩ aduoluntatẽ suam cur¬
uare conant᷑. Breuepceptũ ẽ
nut homo dirigat corsuum. Visha¬
bererectũcor tu facqđ uult dr̃¬
N: olidr̃ uelle facere quod uirtu:
Praui cordes ergosunt: Idest
quir estum cor ñ habent quisedent
et disputant quomodo debuit
facerodĩ. ñ laudando qued fecit:
sed rep̃hendendo. Corrigrillũ
uolunt par uest qr corrigi abeo
nolunt & dicunt: Non debuit dr̃
facere pauperor. sed solidiui ter
eẽ debuer̃ et ipsi soliui ueront
Vtquid factus ẽ pauꝑ: ut quid¬

Expanded text:
e.» Qui sunt recti correcti corde? Qui voluntatem suam ad voluntatem Dei dirigunt; non voluntatem Dei ad voluntatem suam curvare conantur. Breve praeceptum est, ut homo dirigat cor suum. Vis habere rectum cor? Tu fac quod vult Deus; noli Deum velle facere quod vis tu. Pravicordes ergo sunt, id est, qui rectum cor non habent, qui sedent et disputant quomodo debuit facere Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Corrigere illum volunt: parum est quia corrigi ab eo nolunt; et dicunt, Non debuit Deus facere pauperes, sed soli divites esse debuerunt; et ipsi soli viverent. Utquid factus est pau
Abbreviated transcription (Latin):
fier& . Ad hoc intentor uos face¬
reuolui aderit dnĩ misericor¬
dia ñ ex meritis nris sed forte
ꝓmerito desideriiurĩ. Neque
ex facultatibus peris. sed exa¬
bundantia donorũ suorum
ut sic tractet ressatir necessaria
hominibur positis innouores¬
tam̃to ut omnino nullarlate¬
bras inueniat inimicus ubise
ocult& ad decipiendor fide lis

Expanded text:
fieret. Ad hoc intentos vos facere volui. Aderit Domini misericordia, non ex meritis nostris, sed forte pro merito desiderii vestri; neque ex facultatibus nostris, sed ex abundantia donorum suorum: ut sic tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino nullas latebras inveniat inimicus, ubi se occultet ad decipiendos fideles
Abbreviated transcription (Latin):
qr nutant pedes .i. acoepit. Quam
bonur dr̃ is rł restis corde : mei aut̃
inquit pieneiõ moti sunt peder
pauloriinꝰ effasisunegrer us mei
Quare : quia ⁊ olaui in paccatorib
pacompeccator ũintuonis. In de
ergo dixit cõmoto s pedes suor.
et poene esfusargrossus lapsũ
adrumã adõ qr intuiturẽ. et in r¬
pexit felicitatẽ peccatorum et ui¬
dit eos haber epaceni se aut̃ laborẽ.
Harrauit aut̃ hoc cũ iam euarisset
cũ iam resto corde dõ inhesis sot

Expanded text:
m bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem,» inquit, «pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei.» Quare? «Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens» . Inde ergo dixit commotos pedes suos et pene effusos gressus, lapsu ad ruinam a Deo, quia intuitus est et inspexit felicitatem peccatorum, et vidit eos habere pacem, se autem laborem. Narravit autem hoc cum jam evasisset, cum jam correcto corde Deo inhaesisset
Abbreviated transcription (Latin):
uieruaris. Nã si suꝑbieris in
muscipulã cadis. It dic: adiuto¬
riunr m in nominedñ qui fecit
caelũ et t̃ram. psalmus tracta¬
tus ẽ et quantũ dñs adiuuare
dignatus ẽ. ut puto expositurs.
crastino etiamdie sermonẽ de¬
bericariiati urãe optime nostir.
Adestoro & adiuuatenos orationib
urii. polli ci tacionis enĩnrae
momi nisse debetis. Na dicerẽ
quid ẽem tractaturus : nisi adiu¬
uar i uolens. studio fidei et oratio¬
nũ uestrarum. Meministir
enĩme ꝓmirsis scuobis dehoc
tractaro : qđ dictũ ẽ in cuu ingelio

Expanded text:
 si superbieris, in muscipulam cadis, et dic, «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» 14. Psalmus tractatus est, et quantum Dominus adjuvare dignatus est, ut puto, expositus. Crastino etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Pollicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid essem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse vobis de hoc tractare quod dictum est in Evangelio,
Abbreviated transcription (Latin):
in superiore psal mnouiccticit
Stantererant peder nr̃i in atri¬
is hierusalem. Ndũ ibi erant
sed inuiccerant. Tanta autem
leticiuerat festinantiũ et tanta
ꝑueniendi sper ut adhuc inuia
positi et laboranter: lã sibi illiconr¬
tituti uiderent᷑. si et nunc po¬
namnos in illotriumpho qđ erit
infuturo scło: quando insultabi¬
mi morti iãfinitȩ. ia consũpte
quando dicemus, Vbiẽ mors
contentiotua: ubiẽ. mor r
aculeurtuus. ia coniuncti
angelis et exultanter cũ rege
nro qui primꝰ resurgere uoluit
quauis prior mori poluerit.
Multieni ance illũ mortuis t̃.
sed nemo ante illũ resurr ex̃
in aet̃nũ. Exultantes auiẽ.
cũ illo & iã ibi spe et cordecon¬
stituti qr euasim:. Cogitem:
quid euasim quae scandala:
quas tribulationer mundi
quas ꝑsecutiones omniũ pa¬
ganoꝵ : quor dolos omniũ
hercticoꝵ : quas sugge suoner
diaboli : quas cupiditatũ con¬
flictiones : Omia ista quis
euader& nisi quiadns. in

Expanded text:
uperiore psalmo dictum est, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Nondum ibi erant, sed in via erant: tanta autem laetitia erat festinantium, et tanta perveniendi spes, ut adhuc in via positi et laborantes, jam sibi illic constituti viderentur. Sic et nunc ponamus nos in illo triumpho qui erit in futuro saeculo, quando insultabimus morti jam finitae, jam consumptae; quando dicemus, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? jam conjuncti Angelis, et exsultantes cum Rege nostro, qui primus resurgere voluit, quamvis prior mori noluerit. Multi enim ante illum mortui sunt, sed nemo ante illum resurrexit in aeternum. Exsultantes autem cum illo, etiam ibi spe et corde constituti, quia evasimus, cogitemus quid evasimus, quae scandala, quas tribulationes mundi, quas persecutiones omnium Paganorum, quos dolos omnium haereticorum, quas suggestiones diaboli, quas cupiditatum conflictationes. Omnia ista quis evaderet, «nisi quia Domin
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. Dicat nuncis rł di¬
cat exultans: dicat securus:
nisiquia dnr erat in nobis.
Cũ in surgerent hominer suꝑ
nor. forsit anuiuor absor¬
buis sent Nor. DUMIRAS

Expanded text:
dicunt, «Dicat nunc Israel;» dicat exsultans, dicat securus, «Nisi quia Dominus erat in nobis, cum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos.» 6. «Cum iras
Abbreviated transcription (Latin):
uiuos absorbent. Sed inqui¬
malũ ec̃ : et linqua consentiunt.
Surr exer̃ enĩquidã ꝑsecuto¬
res et dixerunt hominibus.
turificate: sin feceritis.
occidimus uor. Illi amauer
hancuitã et dulcedo uitae
huiur tenuit cos. Non plur
diloxerunt eaque ꝓmisit dr̃
quã eaquae ui debant intra.
Illa cnĩ credere iubebant᷑
quae ñ dũ uiderant: istaquȩ
am abant uidebant. Plur
retinenter ea quae uidebant
excluser̃ de cordibus dnm̃
scientos qr nihil est idolum
Nam si aliquid putarent eẽ. ido¬
lum: mor tui absorberentur.
Cu aut̃ putant nihileẽ. idolum
ot nouer̃ omĩa illa gentilium
ciunt qđ uolunt ꝑsecutorer:
uiui ab sorbent᷑. Sedideo uiui

Expanded text:
vivos absorbent, sed in quivivos absorbent, sed in quimalum esse, et lingua consentiunt. Surrexerunt enim quidam persecutores, et dixerunt hominibus: Thurificate; si non feceritis, occidimus vos. Illi amaverunt hanc vitam, et dulcedo vitae hujus tenuit eos. Non plus dilexerunt ea quae promisit Deus, quam ea quae videbant in terra. Illa enim credere jubebantur, quae nondum videbant, ista quae amabant videbant. Plus retinentes ea quae videbant, excluserunt de cordibus Dominscientes quia nihil est idolum. Nam si aliquid putarent esse idolum, mortui absorberentur: cum autem putant nihil esse idolum, et noverunt omnia illa Gentilium ciunt quod volunt persecutores, vivi absorbentur. Sed ideo vivi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩfacerent uobis: õ homine
exultatis et cantatis: et secu¬
Quiduobis ficerent homines
forsitanuiuos oson¬
BUISSEN NOS
i uor absorbuissent : ñpri
roccidirsent & sic absorbisis
Gimmaner: õcrudelor: ñ sic
sorb& ecdesia paro macta
et manduca dictum ẽ: ñ ui¬
uor absorbe. Quomodoergo
p&rus id est ecclesia mactat
et sic manducat. et quomodo
inecclesiae corpur nemo in¬
trat nisiprius occisus. Mo¬
rit᷑ qđ fuit ut sit qđ non fuit
lioquin: noccidit᷑ et ñ mandu¬
cat᷑ abecclesiaeẽ. innumero
populi potest qui uid& ur
oculir humanir : in numero
atus. Venit paganꝰ: ad huc
nillo idolatria uiuit. In se¬
rendus ẽ mẽ bris xp̃i : in sera¬
edñ potest manducari ab ec¬
desia : nisi primomactatur
penti& seculo : Tunc mactat᷑
redat indm̃ : tunc manducat᷑.
uomodo ergo illi uiuos absor¬
biursent nor nisiqr dñserat
in nobis : Surrexcrunt enĩ
multi ꝑ secutorer aliquando
et nunc ñ de sunt. singilla¬
tim insurgunt: et aliquando

Expanded text:
bis homines, exsultantibus et cantantibus, et secuquid vobis facerent homines Forsitan vivos absorbuissent nos. Vivos absorbuissent;» non prius occidissent, et sic absorbuissent. O immanes! o crudeles! Non sic absorbet Ecclesia: Petro, «Macta et manduca» , dictum est; non, Vivos absorbe. Quomodo ergo Petrus, id est Ecclesia, mactat, et sic manducat? et quomodo in Ecclesiae corpus nemo intrat, nisi prius occisus. Moritur quod fuit, ut sit quod non fuit. Alioquin, qui non occiditur et non manducatur ab Ecclesia, esse in numero populi potest, qui videtur oculis humanis; in numero atus. Venit paganus, adhuc in illo idololatria vivit; inserendus est membris Christi: ut inserased non potest manducari ab Ecclesia, nisi primo mactatus. Renuntiet saeculo, tunc mactatur; credat in Deum, tunc manducatur. Quomodo ergo illi «vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Surrexerunt enim multi persecutores aliquando, et nunc non desunt. Singillatim insurgunt, et aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
nos c& is ueritatẽ et ueritar
liberabit uor: łt cogno s cair
inquit ueritatẽ sedsimanseri¬
tis inuerbomeo. In quo uerbo i
sicut dicit apos tolur. Hocest
uerbũ fidei qđ p̃dicamus. Pri¬
moergo uerbum fidei ẽ.: In quo
uerbo fidei simans erim: cognor¬
cemꝰ ueritatẽ : et ueritas libera¬
bitnor. Ueritas. inmor talis õ.
ueritascincõmutabilis ẽ. Ven¬
ta fillud uerbum est dequodiu:
nprincipio erat uerbum : et
uerbum erat apuddm̃ : et dr̃ era
uerbum: Et quis hoc uid&
nisicorde mundato Vnde
mundant᷑ corda. : et uerbum
caro factũ ẽ: et habitauit in nol
Quodergoman& uerbũ in re:
ueritas ẽ ad quã uenimꝰ et que
norliberat. Quod aut̃ p̃dicat᷑
uerbũ fidei: in quonos uult dñs
ꝑmanere : ut cognos camꝰ ueritatꝰ
Hoc ẽ uerbum caro factũ est: et ha¬
bitauit in nobis. Credis inxpn
natũ in carne: et ꝑuenies ad
Exultanter cantent isti quor

Expanded text:
noscetis veritatem, et veritas liberabit vos» . «Et cognoscetis,» inquit, «veritatem,» sed «si manseritis in verbo meo.» In quo verbo? Sicut dicit Apostolus, «Hoc est verbum fidei quod praedicamus» . Primo ergo verbum fidei est; in quo verbo fidei si manserimus, cognoscemus veritatem, et veritas liberabit nos. Veritas immortalis est, veritas incommutabilis est: veritas illud Verbum est de quo dicitur, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Et quis hoc videt, nisi corde mundato? Unde mundantur corda? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Quod ergo manet Verbum in se, veritas est ad quam venimus, et quae nos liberat: quod autem praedicatur verbum fidei, in quo nos vult Dominus permanere, ut cognoscamus veritatem; hoc est, «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Credis in Christum natum in carne, et pervenies ad 3. Exsultantes cantant isti quos
Abbreviated transcription (Latin):
sed habere n poterimus nisi cam
hic desiderauer imur Cante
cioner quar passisunt et con¬
siderauer̃ in eo iam loco. et inbea¬
titudine. et insecur itate consti¬
tuti qua transieri nt quouene¬
rint & qr diffiule erat indeli¬
berari nisi ad eẽtmanus libe¬
rantir : et ingaudio dixert̃
nisiqui ad nr̃ erat in nobir.
i ceperunt cantare. Ndum
dixer̃ unde euaserunt. tanta

Expanded text:
sed habere non poterimus nisi eam sed habere non poterimus nisi eam hic desideraverimus, cantemtiones quas passi sunt, et consideraverunt in eo jam loco et in beatitudine et in securitate constituti, qua transierint, quo venerint; et quia difficile erat inde liberari, nisi adesset manus liberantis, in gaudio dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Sic coeperunt cantare: nondum dixerunt unde evaserint; tanta
Abbreviated transcription (Latin):
& nobircerta sit ipsa sper &
exultandocantemꝵ. Non enĩ
quicantant alienis̃ a nobir
aut ñ in hoc psalmo uox nrae.
Fic audite : taquã uor ipsos audi¬
atis: sic audite .: tãquã inspe¬
culo scripturarum uos ipsor
adtendatis. Cũ enĩ tãquã s̃pecu¬
lu adtendis scripturas: exhila¬
rat᷑ faciertua: cũ similẽte inue¬
nies exultatione spei mẽbrir
quib dam xp̃i: quae mẽ bra ista
cantarunt: erir & tuin ipsir
mẽbris. et cantabis ista. Cur
ergoista cantant exultando.
qr euaserunt. Ergos pesest
in quacantant. Cũ enĩ hic
sumur & ꝑegrinamur : ñdũ
euasimus. Pcesserunt quidẽ
me bra quae dã decorporeillo
runt martyres scĩ. iã enim
euaserunt: et in exultatione
cũxp̃osunt : recepturi corpora
iã incorrupta ea demips a
quae primo erant corrupti¬
bili in quib: passis pocnas.
ndo ilis fient ornam̃ tauisticiȩ
ł sgosiue illi iam in rẽ. siuenor
in spẽ coniungenter affectum
oroniscorum & desideranter
talẽ uitã qualem hic n habemꝵ

Expanded text:
 nobis certa sit ipsa spes, et exsultando cantemus. Non enim qui cantant alieni sunt a nobis, aut non in hoc psalmo vox nostra est. Sic audite, tanquam vos ipsos audiatis; sic audite, tanquam in speculo Scripturarum vos ipsos attendatis. Cum enim tanquam speculum attendis Scripturas, exhilaratur facies tua: cum similem te invenies exsultatione spei, membris quibusdam Christi, quae membra ista cantarunt; eris et tu in ipsis membris, et cantabis ista. Cur ergo isti cantant ista exsultando? Quia evaserunt. Ergo spes est in qua cantant. Cum enim hic sumus et peregrinamur, nondum evasimus. Praecesserunt quidem membra quaedam de corpore illo runt martyres sancti: jam enim evaserunt, et in exsultatione cum Christo sunt, recepturi corpora jam incorrupta, eadem ipsa quae primo erant corruptibilia, in quibus passi sunt poenas; inde illis fient ornamenta justitiae. Ergo, sive illi jam in re, sive nos in spe conjungentes affectum coronis eorum, et desiderantes talem vitam qualem hic non habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
quãdiu scłm hoc nascendo &
moriendocurrit : tor rense.
hinc ꝑsecutioner deisto torrente
hinc bibit ille primus caput
nmn de quodictũ ẽ. in ps almo:
detorrente in uiabibit
Detorrente aqua illa que signi¬
ficat populũ ꝑsecutorem: in¬
debibit ille quidi xit dicipulis.
Pocestisbibere calicem quem
egobibiturus sum: detor¬
rente inuia bibit: quidẽ. in
uiabibit. transi enr bibit p̃
haesit. Inuia bibit: qr de illo
forte dictumẽ. & inuice pecca¬
torum ñ steut. Transi ensbi¬
biti & quidinde dictũ est:
propterea ex altauit caput.
Detorrente quid inuia bibit.
propterea ex altauit caput.
Exaltatũẽ. enim lam caput nm.
qr detorrente inuiabibit
Parsurẽ enim dñs nr̃t Siergo
iam exaltatũ ẽ. caput nr̃m.
quidtima corpus torrentẽ :
sine dubio qr caput ex altatũ ẽ.
& corpus dicit postea Tor¬
rentẽ ꝑtransiit anima nr̃a
FORTAS SE PERTRASIIT ANI¬

Expanded text:
quamdiu saeculum hoc nascendo et quamdiu saeculum hoc nascendo et moriendo currit, torrens est: hinc persecutiones, de isto torrente. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo dictum est in psalmo: «De torrente in via bibit.» De torrente, aqua illa quae significat populum persecutorem, inde bibit ille qui dixit discipulis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? «De torrente in via bibit.» Quid est, «in via bibit?» Transiens bibit, non haesit. In via bibit; quia de illo forte dictum est, «Et in via peccatorum non stetit» . Transiens bibit. Et quid inde dictum est? «Propterea exaltabit caput» . «De torrente,» inquit, «in via bibit, propterea exaltabit caput.» Exaltatum est enim jam caput nostrum, quia de torrente in via bibit; passus est enim Dominus noster. Si ergo jam exaltatum est caput nostrum, quid timet corpus torrentem? Sine dubio, quia caput exaltatum est, et corpus dicet postea, «Torrentem pertransiit anima nostra: fortasse pertransiit ani
Abbreviated transcription (Latin):
nib: desolatorus . dolos eblan¬
dienter : etblandiendo seducen¬
tes: sic is tos uincer iã irascen¬
do conminantes . qr blandiendo
seducere nequi uerunt: Vict
quiẽ inte. Imperatorẽ talem
r uerbũ dr̃ ẽ apud dm̃ ÷ quare
uicit nisi ut tedocer & cũdiabo¬
odimicare: & tam̃ iã doctur¬
: pisiinte sit ille qui priur
furor ipsor ũ suꝑnor. Iamiras¬
cant᷑ iam aꝑte seuiunt
FORSITA AQUA DEMEASISSeT NOS
Aquã dicit. popular peccutoret
Et uidebimus qualẽ aquã in sequen¬
tibur quicũq: aut̃ consensirsa
aqua populur aegrptior um
cooꝑtui est. Aqua in quit de¬
mersis set nor. Setqualis ẽ
ista aqua: torrens est. fluit
cũimp&u. sedtransitura ẽ : Tor¬
rentes enĩdicunt᷑ fluuii: qui
repentinis imbrib: crescunt.
magnũ habent impaum. Quis¬
quis incurrerit trahitur sod
in quo diis ñ est. In quo aũi dñsẽ.
transit torrentr̃ anima ipsius.
Adhiuc fluit torrens: sediã tran¬
sut animamartrrũ. Adhuc

Expanded text:
nibus desolatoriis, dolose blannibus desolatoriis, dolose blandientes et blandiendo seducentes; sic istos vinces jam irascendo comminantes, quia blandiendo seducere nequiverunt. Victi qui est in te. Imperatorem talem quia Verbum Deus est apud Deum? Quare vicit, nisi ut te doceret cum diabolo dimicare? Et tamen jam doctus, nisi in te sit ille qui prior furor ipsorum super nos:» jam irascuntur, jam aperte saeviunt: «forsitan aqua demersisset nos.» Aquam dicit populos peccatores; et videbimus qualem aquam in consequentibus. Quicumque autem consensisset aqua populus Aegyptiorum coopertus est . «Aqua,» inquit, «demersisset nos.» 7. Sed qualis est ista aqua? Torrens est, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrerit trahitur, sed in quo Dominus non est; in quo autem Dominus est, transit torrentem anima ipsius. Adhuc fluit torrens, sed jam transiit anima martyrum. Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Iostir fr̃r in aliquode supori¬
oribur psalmir : in ipso initio
canticorũ graduũ: contralin¬
guã suldolam p&irse auxi¬
liũquendã quicoepit ascen¬
dere & dixisse. dñe orue
animã meã alabur iniustis
et alingua dolosa. primo
enĩ comco eperit homo ascen¬
deri et ꝓficere : in ipso ex¬
ordio ascensionir. linguar
dolosar patitur : Hlandar
adꝑnitiem: blandar ad mali
suasionẽ: Quid facis : qua¬
quid dicit.: ecce illi potueri
forte tu non poterir ad gri¬
derir defiuer. Et meliusen
ñ incipere quã coepisse & de¬
fecisse: Linguadolosa: adi
blandit᷑. Si ꝑseueraueru u
cit᷑ lingua dolosa et blando
incipit eẽ. aꝑte so uienr
Et quȩ blandiebat᷑ ut sediur
minat᷑ ut t̃reat. Sedsi dñsꝰ¬
inte & ñ reliquerir decoru
acutar & carboner deilla
uicisti linguar delo rar:de
cortuum: et ꝑexemplaiustoꝵ.
quidemor uus uiuificati st̃.
depeccator ibus factir̃ iusti.
quomodo carboner demorte
reuiuescunt: quomodo ergo
illor uicisti s agittis et carbo¬

Expanded text:
ostis, fratres, in aliquo de superioribus psalmis, in ipso initio canticorum graduum contra linguam subdolam petisse auxilium quemdam, qui coepit ascendere; et dixisse, «Domine, erue animam meam a labiis injustis, et a lingua dolosa.» Primo enim cum coeperit homo ascendere et proficere, in ipso exordio ascensionis, linguas dolosas patitur, blandas ad perniciem, blandas ad malam suasionem: Quid facis? quaquid dicit? Ecce illi potuerunt; forte tu non poteris. Aggrederis; deficies: et melius erat non incipere, quam coepisse et defecisse. Lingua dolosa adhuc blanditur. Si perseveraveris, vincitur lingua dolosa et blandiens, incipit esse aperte saeviens; et quae blandiebatur ut seduceret, minatur ut terreat. Sed si Din te, et non reliqueris de corde acutas et carbones desolatorios vicisti linguas dolosas , idcor tuum, et per exempla justorum qui de mortuis vivificati sunt, de peccatoribus facti sunt justi, quomodo carbones de morte revivescunt: quomodo ergo illos vicisti sagittis et carbo
Abbreviated transcription (Latin):
lamonĩ nunc ꝑfidem : Ñdũ ꝑspeci¬
em : sicut a postolur dicit. quam¬
diusumꝰ in corpore : ꝑ egrin am᷑
ñ ꝑspeciem qui ergoꝑ egr inatͥ
et ꝑfidem ambulat Ñdũẽ in pa¬
tric sediãẽ inuia. qui aut̃
nec credit : nec in patriaẽ. nec in
uic. Sic ergo ambulemꝰ tãquã
inuicesi m̾: qripserex patriae
factus ẽ uic. Rex patriaenrãe¬

Expanded text:
lamus enim nunc per fidem, nondum per specilamus enim nunc per fidem, nondum per speciem; sicut Apostolus dicit, «Quamdiu sumus in corpore, peregrinampeciem» . Qui ergo peregrinatur, et per fidem ambulat, nondum est in patria, sed jam est in via; qui autem non credit, nec in patria est, nec in via. Sic ergo ambulemus, tanquam in via simus; quia ipse Rex patriae factus est via. Rex patriae
Abbreviated transcription (Latin):
mebrar xp̃i. quidergo istican¬
tant: haec mẽ braxp̃i quid cantant u
a maneni : & amando cantant
Dosiderando cantant. Aliquan¬
docũtribulauone cantant. &
aliquando exultando cantant:
cũm sp̃etant. Tribulatio
defuturo sđo. & nisi in tribula¬
tione p̃sentisđĩ consol&ur nor
spe futur iscđi perimur: Gau¬
diũ ergo nr m̃fr̃s : ñdũ ẽ. in rẽ¬
sediã in sp̃ẽ. Sper aut̃ nr̃atam
certaẽ : quasiiam rer ꝑfecta sit.
N eque enĩ timem: ꝓmit tente ue¬
ritate : Ueritas enĩ : nec fallipo¬
test: nec fallere. Bonuest ut
hȩrcamus illi. Illa nor liberat
sedsimanserimus inuerbo eiur
Modo enĩ credimus : tunc uidebimꝰ
Cũ crodimꝰ spesẽ. in isto sđo
Cũ uidebimꝰ. reserit in futuro scło.
Ui debimꝰ aũt faci e ad faciem
Tunc aut̃ uidebimus facie ad faciẽ :
cũ habuerim̃ cordamundata:
bus apostoloꝵ mundans fide
cordicorum. Mundant᷑ aũt
cordanrã ꝑfidem : ut possint eẽ
idonea capere speciem. Ambu¬

Expanded text:
 2. Quid ergo isti cantant? haec membra Christi quid cantant? Amant enim, et amando cantant, desiderando cantant. Aliquando cum tribulatione cantant, et aliquando exsultando cantant, cum in spe cantant. Tribulatio de futuro saeculo: et nisi in tribulatione praesentis saeculi consoletur nos spes futuri saeculi, perimus. Gaudium ergo nsed jam in spe. Spes autem nostra tam certa est, quasi jam res perfecta sit: neque enim timemus promittente Veritate. Veritas enim nec falli potest, nec fallere: bonum est ut haereamus illi; illa nos liberat, sed si manserimus in verbo ejus. Modo enim credimus, tunc videbimus: cum credimus, spes est in isto saeculo; cum videbimus, res erit in futuro saeculo. Videbimus autem facie ad faciem : tunc autem videbimus facie ad faciem, cum hahuerimus corda mundata. bus Apostolorum: «Mundans fide corda eorum» Mundantur autem corda nostra per fidem, ut possint esse idonea capere speciem. Ambu
Abbreviated transcription (Latin):
dnr erat in nobis quando.
DUINSURCUEREN HOMINIS
SU PIRNOS
oliergomirari Victi sunt
homines enĩerant. Dñs auĩ
erat in nobis ñ homo erat in
nobis. homines aũt surrexa¬

Expanded text:
 erat in nobis.» Quando? «Cum insurgerent homines super nos.» Noli ergo mirari: victi sunt; homines enim erant: Dominus autem erat in nobis, non homo erat in nobis; homines autem insurrexe