comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contra catholicosdicunt. Illienim unũ
& eundem dicunt filiumeẽ quipat̃ est.
Nos autem patrem gignentem & fili um
genitum duasdicimus ꝑ sonus sed nonduus
diuersasq: naturas : Nonergo unus & idẽ
ẽ pat̃ & filius. sedunum sunt pat̃ & filius.
quoduero iaiorẽ pat̃ non ꝑtin& cadna¬
turam ꝓgnentis & geniti. sed hominis & dĩ.
secundum quã formam suscepti hominis
& addexteram patris sed& uelstat &orat
& gratius cigit & sacerdos est & minister
ẽ & suplexest & subditus est: sẽcundum
autem formã dĩ inqua uequalis est patri
unigenitus est & gignenti coa&nus. & lic&
sit primogenitus omis creaturae quia
in illo condita sunt omnia. prius quue
ille est genitus quã haec condita tamen
sempiternus est sicut pat̃. nec coepit extẽ¬
pore. Num& patrem reccissime dicimꝰ
prioremesse quam uniuersa quae condi¬
dit. quamius genitus non sit. Nihilenim

Expanded text:
contra Catholicos dicant. Illi enim unum contra Catholicos dicant. Illi enim unum et eumdem dicunt Filium esse qui Pater est: nos autem Patrem gignentem et Filium genitum duas dicimus esse personas, sed non duas diversasque naturas. Non ergo unus et idem est Pater et Filius, sed unum sunt Pater et Filius. Quod vero major est Pater, non pertinet ad naturam gignentis et geniti, sed hominis et Dei: secundum quam formam suscepti hominis, et ad dexteram Patris sedet vel stat, et orat, et gratias agit, et sacerdos est, et minister est, et supplex est, et subditus est: secundum autem formam Dei, in qua aequalis est Patri, unigenitus est et gignenti coaeternus. Et licet sit primogenitus omnis creaturae, quia in illo condita sunt omnia, priusque ille est genitus quam haec condita; tamen sempiternus est sicut Pater, nec coepit ex tempore. Nam et Patrem rectissime dicimus priorem esse quam universa quae condidit, quamvis genitus non sit. Nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
tatis esse non possunt Ordo autem gradus
affectus quiinuenitur increaturae dis¬
parilitate & infirmitate Nullus est in illa
cou&erna & aequali& in. passibili trini¬
tate : Dignitas uero potestas uistus quomo¬
do non aequalis est omnib: quieadem
& similiter operantur : Quod en im dicunt
eosoperatione diuersos. hoc omnino falsũ
mone subnectunt in possibile esse ut unus
idemq: sit pater & filius. generans & nuscens.
Cui testimonium ꝑhibetur & qui testimo¬
nium perhib&: maior & his quimaiorẽ
confit&ur isquiaddexteram sed & & stat.
&isqui sedisdat honorem quimissus est
& is quimusit. nec discipulus & doctor. ut¬
ipsedocuit dicens. sicut docuit mepater
sicloquor similis &imitator & is cuius est
similis & quae imitator. is quiorat &uis
qui ex audit. his qui gratias ugit & his quibene¬
dicit. nis qui suscipit mandatum & nis qui
tus: sacerdos & đs ex putre. aliqua uerissi¬
me dicunt sedea contra sabellicnos. Non

Expanded text:
tatis esse non possunt. Ordo autem, gradus, affectus, qui invenitur in creaturae disparilitate et infirmitate, nullus est in illa coaeterna et aequali et impassibili Trinitate. Dignitas vero, potestas, virtus, quomodo non aequalis est omnibus, qui et eadem et similiter operantur? Quod enim dicunt eos operatione diversos, hoc omnino falsum mone subnectunt, Impossibile esse ut unus idemque sit Pater et Filius, generans et nascens; cui testimonium perhibetur, et qui testimonium perhibet; major, et is qui majorem confitetur; is qui ad dexteram sedet aut stat, et is qui sedis dat honorem; qui missus est, et is qui misit; nec discipulus et doctor, pse docuit dicens, « Sicuti docuit me Pater, sic loquor » : similis et imitator, et is cujus est similis et quem imitatur; is qui orat, et is qui exaudit; is qui gratias agit, et is qui benedicit; is qui suscipit mandatum, et is qui tus; sacerdos, et Deus: ex parte aliqua verissime dicunt, sed ea contra Sabellianos, non
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit hoc testimonio ꝓbatum quod omnẽ
in se hominis naturam ꝑegit sine peccato
homotantum modo creder&ur : int̃posuit
&dixit Cenerationemeius quis en arrabit
rauit Non quasi ignorabilem sed qua si in ex¬
plicabilem dicens. Omnisenim catholici
scimus quia dedõ patrenatus est sedinenar¬
rabiliter &ideo ait generationẽ eius quis
encrrabit. Hanc autem generationem
quam de uirgine secundum carnem Nasci¬
tur reffest euangelium eius quoq tempo¬
re describens. Diuince autem eius genera

Expanded text:
. V. Sufficit hoc testimonio probatum, quod omnem . V. Sufficit hoc testimonio probatum, quod omnem in se hominis naturam peregit, sine peccato homo tantummodo crederetur, interposuit, et dixit: Generationem ejus quis enarrabit?is enarrabit? non quasi ignorabilem, sed quasi inexplicabilem dicens. Omnes enim catholici scimus, quia de Deo patre natus est, sed inenarrabiliter: et ideo ait, Generationem ejus quis enarrabit? Hanc autem generationem qua de virgine nascitur secundum carnem, refert Evangelium, ejus quoque tempora describ
Abbreviated transcription (Latin):
formae &uidimus eum & non habebat spe¬
ciem Neq decorem: sed species eius sinehono¬
rem defficiens p̃terc&eros homines: homo
in plagta positus & sciens ferre infirmitatẽ
quuecduerscest facieseius. De pruecia¬
tus est nec extimatus est. hic peccata nr̃a
lore esse & inplaga &inmalo. Ipse autẽ
uulneratus est ꝓpt̃ iniquitates nostrus.
Infirmatus est ꝓpt̃ peccceta nosera. Doc¬
trina pacis nostrue suꝑ eum. plagaceius
nos sunatisumus. omnes sicut oueserra¬
tradiditeum propeccatis nostris &
ipse propt̃ quod male tractatus est non
apperuit ossuum. sicutouis ad occissio¬
nem ductus est . & sicut agnus corcm
tundente se sic non apperuit os suum.
In humilitate iudicium eius sublatum
est : generationemeius quisenurru¬
bit quia aufer&ur a terra uitceius.
ab iniquitatib: eius plebis meae adductur
ẽ ad mostem &d ubo malos ꝓsepultur aeiꝰ
& ipsõs diuites ꝓmosteeius. quia iniquitatẽ
non fecit. Neq dolum oresuo locutus est

Expanded text:
formae: et vidimus eum, et non habebat speformae: et vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem: sed species ejus sine honore, deficiens praeter caeteros homines: homo in plaga positus, et sciens ferre infirmitatem, quia aversa est facies: depretiatus est, nec aestimatus est. Hic peccata nostrlore esse et in plaga et in malo: ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, et infirmatus est propter peccata nostra: doctrina pacis nostrae super eum: plaga ejus nos sanati sumus. Omnes sicut oves erratradidit eum pro peccatis nostris: et ipse propter quod male tractatus est, non aperuit os. Sicut ovis ad occisionem adductus est, et sicut agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum: in humilitate judicium ejus sublatum est. Generationem ejus quis enarrabit? quia auferetur a terra vita ejus: ab iniquitatibus plebis meae adductus est ad mortem; et dabo malos pro sepultura ejus, et ipsos divites pro morte ejus. Quia iniquitatem non fecit, neque dolum in ore suo locutus est
Abbreviated transcription (Latin):
uatum hoc inx p̃o homine deoboedientia
in oboedientiã unius hominis peccatores
constituti sunt multi. it a& ꝑunius oboedien¬
tia iusti constituuntur multi. Habenssa
cram̃tum obauditionis inxp̃o. quam non
peccauerat. totus adum expulsus depa
cepisse. nisi illum suscepiss& ꝑ substantiã
curnis & unimaeeius. Hoc enim totus ho¬
moẽ ꝑnaturam: hoc autẽ tunc ꝓbaripo¬
tuit siapsas infirmitates carnis eius &
animae sustiner& lic& si neuicio pecca¬
torum. ut uere nonaliam substuntiam
curnis & unimae suscepisse putar&ur
sectantur liberatosesse crederemus: sed
patrocin&ur huic sensui. Centium doctor
a postolus uiuacius ĩ &utm̃rsticus scribens¬
Ait. sicut enim in adcm omĩs moriuntur
turam suscepti hominis melius describat
esc̃uus. Dñequis credidit auditui nostro
& brcahium dñi cui re uelatum est Annun¬
ciabimus corxmillos sicut pueri sicutradoe¬
interra sitienti. Nonẽ speciesei Neq honor

Expanded text:
vatum, in Christo homine de obedientiavatum, in Christo homine de obedientiainoboedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi ita et per unius oboeditionem iusti constituentur multi lex asacramentum obauditionis in Christo, quam non peccaverat; totus Adam expulsus de pacepisse, nisi illum suscepisset per substantiam carnis et animae: hoc enim totus homo est per naturam. Hoc autem tunc probari potuit, si ipsas infirmitates carnis ejus et animae sustineret, licet sine vitio peccatorum; ut vere non aliam substantiam carnis et animae suscepisse putaretur: ndum vestigia ejus sectantur, liberatos esse crederemus. Sed patrocinetur huic sensui gentium doctor Apostolus vivacius, et ut mysticus scribens: Sicut enim in Adam omnes moriuntur, turam suscepti in eo hominis melius describat Esaias: Domine quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Annuntiavimus coram ipso sicut puer, sicut radiinveterata sitienti: non est species ei neque honor
Abbreviated transcription (Latin):
exoriginis nostrae matrꝰ scilic& sin ouiri
conplexu. quando quidem hodie quaeñ
desint quinegant eum nostrũ maiestus¬
se corpulentiã &ium posteaquã infirmi¬
tates carnis exercuit: ille sĩ fecctus homo p̃
seruass& quã docere uenerat disciplinoe.
Nombonum magesterii dediss& exemplum.
quisenim discipulorum seruare con&ur
quod non magister ipsẽseruauit factus
uthomo cum hodie iam quicumq seruat ip¬
sius exemplo reuel&ur ut seru&. Uides quia
& infirmitates patidebuit ut homonatus
ꝓbar&ur & factus ut homo obseruare quod¬
cumq docuiss& & ceteros inuntar& mugis
autem dixerĩt ut c&eros subleuar& : Iamenĩ
sienim infirmitates hominis patinoluiss&
ut &quid deuirgine in hominem natus est¬
& sinolebat obseruare p̃ceptaqͣ: dñs. ut quid
& formam seruiacciperat qr prueceptis &
oboedientiae obnoxiuesse atq in totum su¬
cram̃tum adõ assumpti hominis hoc est ut¬
quod inicidum Non est deinoboedientia ser¬

Expanded text:
ex originis nostrae matrice, licet sine viri ex originis nostrae matrice, licet sine viri complexu? quandoquidem hodieque non desunt, qui negent eum nostram gestasse corpulentiam, etiam postea quam infirmitatem carnis exercuit. Ille si factus homo non servasset, quam docere venerat disciplinam, non bonum magisterii dedisset exemplum. Quis enim discipulorum servare conaretur, quod non magister ipse servasset factus ut homo; cum hodie jam quicumque servat ipsius exemplo, relevatur ut servet? Vides quia et infirmitates pati debuit, ut homo natus probaretur; et factus homo observare quodcumque docuisset, ut caeteros invitaret; magis autem dixerim ut caeteros sublevaret: jam enim Si enim infirmitates hominis pati noluisset, ut quid et de virgine homine natus est? et si nolebat observare praecepta, quia Dominus; ut quid et formam servi acceperat, quae praeceptis et obedientiae obnoxia est? atquin totum sacramentum a Deo assumpti hominis hoc, quod in Adam non est de inobedientia ser
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ & habitauit in nobis &uidimus gloricm
eius tamquam unigeniti a patre: siergo
uerbum cccro factum est & habitaut in
nobis: natus Ex surgȩ nobis cum ds̃. quid
nuncher&icae. prosicis sunfirmitatem ad¬
sumptecarnis obicias. si animae. huma¬
inue. quã cum carne susceperat utiles nobis
aestus describas : cum const&eum secundum
qđ ds̃ est & dĩsilius esse ꝑomnia ut patrem
impassibilem: Ideo enim illaquae sunt dei¬
tatis eius prueumisimus. ut &ia misi quid
humilitatis &infirmitatis in xp̃o legitur
Nondeitus eius uio lata creder&ur: sed nca¬
turae suscepti hominis & disciplince quam
tradebat ex secutio ꝓbar&ur : Uanum est
enim uoluisse : ut hominem nascilic& ex uir¬
gine Tam̃ hominem Nec in firmam hominis
inse designare naturam: uanum ẽ prue¬
cepta dccre quib: homines uiuerent. & ĩpsũ
ium quia semel homo ẽẽ dignatus est sinep̃¬
ceptorum obseruatione cucurrisse: ille si ñ
hominis infirmitatem factus homo exercere
uoluis s& quis creder& homostictus fuerat

Expanded text:
 vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a patre . III. Si ergo Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, natus ex virgine nobiscum Deus; quo nunc, haeretice, proficis? Si infirmitates assumptae carnis objicias, si animae humanae quam cum carne susceperat, utiles nobis aestus describas; cum constet cum, secundum quod Deus est et Dei filius, esse per omnia ut Patrem impassibilem. Ideo enim et illa quae sunt deitatis ejus praemisimus, ut jam si quid humilitatis et infirmitatis in Christo legitur, non deitas ejus violata credatur, sed naturae suscepti hominis, et disciplinae quam tradebat, exsecutio probetur. Vanum est enim noluisse ut hominem nasci, licet ex virgine tamen hominem, nec infirmam hominis in se designare naturam. Vanum est praecepta dare, quibus homines viverent, et ipsam jam, quia semel homo esse dignatus est, sine praeceptorum observatione concurrisse. Ille si non hominis infirmitatem factus homo exercere voluisset, quis crederet, quod homo factus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
utrum dignum fuerit ut temporali iu¬
benti uerbo uerbum subderetur a&¬
num atq: hinc intellegi quianon eũ
patris iussio tãquam suae non fuerit
potestatis sed sem & ipsum exinuniuit
formam serui accipiens Quod autem
humiliauit sem & ipsum factus oboediens
usq: admostem Iamutiq: acceperat
carnem : Arbitror meadomni a res¬
pondisse quem continent arrianorum
sermo qui nobis ut eis responderemus
aquib: dcc fratrib: missus est. qui ut poss&
inspici aibhis quihaec legunt & utrum
adomnia responsum fuerit explora¬
re desiderant. huiceum nostrae dispu¬
tationi p̃scribendum putauimus. ut
prius legatur acdeinde nostra respon¬
sio. qm̃ non ubiq textũ uerborum eius
int̃posuimus penimis longum facere¬
mus hocopus nostrum. quod tandem

Expanded text:
utrum dignum fuerit ut temporali juutrum dignum fuerit ut temporali jubentis verbo Verbum subderetur aeternum: atque hinc intelligant quia non eum Patris jussio, tanquam suae non fuerit potestatis, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Quod autem humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem , jam utique acceperat carnem. CAPUT XXXIX. Arbitror me ad omnia respondisse quae continet Arianorum sermo, qui nobis ut ei responderemus, a quibusdam fratribus missus est. Qui ut posset inspici ab iis qui haec legunt, et utrum ad omnia responsum fuerit explorare desiderant, huic eum nostrae disputationi praescribendum putavimus; ut prius legatur ipse, ac deinde nostra responsio. Quoniam non ubique textum verborum ejus interposuimus; ne nimis longum faceremus hoc opus nostrum, quod tandem
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ formae indiuinam substantiã
cõmutationẽ intellegendam putaue¬
rint tum quã hoc cuiq rei subiciatur
quodin eam uertitur &mutatur. sed nos
quidhinc sentiamus ostendimus magis
ideodixisse a postolum &ium tun cpa¬
trifilium subiectum futurum Pequis
in eo puttcr& sp̃m & corpus humanum
aliqua conuersione periturum ut sit ds̃
omnia. Nontantum in illius unius for¬
ma hominis sedinomnib idẽ utud
habendam uitum & saciundum in bo¬
niso desiderium nostrum Natura di¬
uina sufficiat. Tuncenim ds̃ omnicerit
in omnib Cum p̃ter ipsum nihilominno
habere uelle coeperimus. omnia quippe
ipse nobiserit . quando ipsosufficiente nihil
tequam acciper& carnem unde isti ex¬
aestimeNt nescio anaccipere carnemius¬
sus est ut hoc uideatur fecissẽ iussus quod
fecit missus: Iteru mergo ad illare¬
deant quae superius disputata sunt &
quuerant atq: inueniuN sĩ possunt pat̃
unico uerbo quocdio iusserit uerbo. &

Expanded text:
humanae formae in divinam substantiam humanae formae in divinam substantiam commutationem intelligendam putaverint, tanquam hoc cuique rei subjiciatur, quod in eam vertitur et mutatur. Sed nos quid hinc sentiamus ostendimus, magis ideo dixisse Apostolum etiam tunc Patri Filium subjectum futurum, ne quis in eo putaret spiritum et corpus humanum aliqua conversione periturum: ut sit Deus omnia, non tantum in illius forma hominis, sed, in omnibus, id est, ut ad habendam vitam, et satiandum in bonis desiderium nostrum, natura divina sufficiat. Tunc enim Deus omnia erit in omnibus, cum praeter ipsum nihil omnino habere velle coeperimus. Omnia quippe ipse nobis erit, quando ipso sufficiente nihil tequam acciperet carnem, unde isti existiment nescio. An accipere carnem jussus est, ut hoc videatur fecisse jussus, quod fecit missus? Iterum ergo ad illa redeant, quae superius disputata sunt, et quaerant atque inveniant, si possunt, Pater unico Verbo quo alio jusserit verbo; et
Abbreviated transcription (Latin):
cum confiteantur unigenitũ dĩfilium No¬
lunt eiusdem naturae cuius pat̃ est con¬
fiteri sed diuersae ctq: inpuris & multis
modis peb:q: dissimilis tamquam non dedõ
natus sed abillo denihilo sit creatus. acꝑ
hoc & ipse creagura & gratia filius fonna¬
tura. eccequinos quasĩ macula nominis
uocuñ omusianos nec sẽipsos cumita sen¬
tiunt intuentur insanos :: Quod autem
ante omnia saecula ficteantur filium
quomodo non sibi ipsi contrarii s unt eum
natum dicere ante omnia scaecula Cuius
Natiuitati ante ponunt aliquid temporis
quasĩ non aut sȩcula aut seculorum pcstes
quiecũq sin tempora : quoduero dicit
a postolus & iuminfuturo sęculo patrifili¬
um subiectum futurum Ubicit Tunc
&ipse subiectus eritei quuillis subdidit om̃a
Quid mirum quando quidem illa infilio
forma humanã mansuraest quae semꝑ
muior ẽ pater : quamuis non de fuerir
qui illam tunc filii subiectionem ipsius

Expanded text:
cum confiteantur unigenitum Dei Filium, nocum confiteantur unigenitum Dei Filium, nolunt ejusdem naturae cujus Pater est confiteri, sed diversae atque imparis et multis modis rebusque dissimilis, tanquam non de Deo natus, sed ab illo de nihilo sit creatus; ac per hoc et ipse creatura sit, gratia filius, non natura? Ecce qui nos quasi macula novi nominis vocant Homousianos, nec se ipsos, cum ista sentiunt, intuentur insanos. CAPUT XXXVII. Quod autem ante omnia saecula natum fatentur Filium, quomodo non sibi ipsi contrarii sunt, eum natum dicere ante omnia saecula, cujus nativitati anteponunt aliquid temporis; quasi non aut saecula aut saeculorum partes quaecumque sint tempora? Quod vero dicit Apostolus, etiam in futuro saeculo Patri Filium subjectum futurum, ubi ait, Tunc et ipse subjectus erit ei qui illi subjecit omnia ; quid mirum, quandoquidem illa in Filio forma humana mansura est, qua semper major est Pater? Quamvis non defuerint, qui illam tunc Filii subjectionem, ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
sictam simulitamq: sedueram. propter
quem scilic& humanum habitum & ꝓpt̃
quodipse de patre non pat̃ de ipso ds̃ est
dicit illa omnia de quib istioecasionem
accipiunt diuersas patris & fili credere
acp̃dicare naturuss &cumse intanta isti
uorugine impi&atis immergant nostam¬
quam obꝓbrio noui n ominis omousia nos
uocant: Ita enim sese hab& catholicae ueri¬
tatis antiquitas ut ei omnes her&ici diuersã
nomina in ponant. cumipsi suca singula sicut
ab omnib: appellantur. obtineant : Arria¬
ni quippe & eunominiani non alii her&ici
nosuocitaN omousĩanos quia contraeorũ
errorem grecouocabulo omousionde fen
essentiue quaeusia grece appellutur qđ
plunius dicitur unius eiusdemq: natura
& tum̃ siquis istorum quinos omusianos
uocunt filium suum non cuius ipse ess&
sed diuersae dicer& eẽ naturae ex here¬
duri secbeo mall& filius quã hoc putari.

Expanded text:
fictam simulatamque, sed veram: propter fictam simulatamque, sed veram: propter quem scilicet humanum habitum, et propter quod ipse de Patre, non Pater de illo Deus est, dicit illa omnia, de quibus isti occasionem accipiunt, diversas Patris et Filii credere ac praedicare naturas. Et cum se tanta ista voragine impietatis immergant, nos tanquam opprobrio novi nominis Homousianos vocant. Ita enim sese habet catholicae veritatis antiquitas, ut ei omnes haeretici diversa nomina imponant, cum ipsi sua singula, sicut ab omnibus appellantur, obtineant. Ariani quippe et Eunomiani, non alii haeretici, nos vocitant Homousianos, quia contra eorum errorem, graeco vocabulo ὁμοούσιον defendessentiae, quae οὐσία graece appellatur: quod planius dicitur, unius ejusdemque naturae. Et tamen si quis istorum qui nos Homousianos vocant, filium suum non cujus ipse esset, sed diversae diceret esse naturae, exhaeredari se ab eo mallet filius quam hoc putari.
Abbreviated transcription (Latin):
quam sune ut impi&ts ista delirat
pat̃ prescius erat se unigeniti dĩ patrem
futurum. quicanum quam non pater
erat habens filium co a&num & generans
sine tempore ꝑquem condidit tempora.
& sicut dm̃ senon presciuit futurum quod
semꝑerat sicnec patrem. quiacum filio
semperat. Necmagno filio icor. necbo¬
no melior. quia non patritantũ sedum¬
uersae trinitatum dictum est. Tuesds̃
solus magnus. nec depatre tantum sed de
uniuersa trinitate recte intellegitur dixis¬
se idẽ filius. Nemobonus nisi unus ds̃ quan¬
do eumappellauit magistrum bonum qui
eum nondum intellegebat dm̃ tãquã dice¬
r&. si uoccas bonum intellege dm̃. Nemo
enim bonus nisi unus ds̃ Trinitas ergo
unus ds̃ solus. magnus & bonus. cui uni&
soli sicut p̃cipit lex eius illa quaelathria
ut dicamus humilitatis non ueritatis gra¬
tia filium aliquando sicloqui ut sepatri
subiciut eum quȩ maiorem eẽ testatur.
Nouimus quippe infilio forman serui Ñ

Expanded text:
quam sane, ut impietas ista delirat, Pater praescius erat se unigeniti Dei Patrem futurum: quia nunquam non Pater erat, habens Filium coaeternum, et generans sine tempore per quem condidit tempora. Et sicut Deum se non praescivit futurum quod semper erat; sic nec Patrem, quia cum Filio semper erat: nec magno Filio major, nec bono melior; quia non Patri tantum, sed universae Trinitati dictum est, Tu es Deus solus magnus . Nec de Patre tantum, sed de universa Trinitate recte intelligitur dixisse idem Filius, Nemo bonus, nisi unus Deus ; quando eum appellavit magistrum bonum, qui eum nondum intelligebat Deum: tanquam diceret, Si vocas bonum, intellige Deum; nemo enim bonus, nisi unus Deus. Trinitas ergo unus Deus solus magnus et bonus, cui uni et soli, sicut praecipit lex ejus, illa quae latria ut dicamus, humilitatis, non veritatis gratia Filium aliquando sic loqui, ut se Patri subjiciat eumque majorem esse testetur. Novimus quippe in Filio formam servi, non
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilis existens & splendor gloriue &cha¬
racter substantiae eius : hoc quidefiliodĩ
Noncredunt escuce sententiam sustine¬
bunt dicentis. Erubescent & consundentur
omnis quiaduersantur ei. &ibunt cũ con¬
fusione: sed & hieremics de filideitate
exprimit dicens: Hic ds̃ noster & non depu¬

Expanded text:
visibilis existens , et splendor gloriae, et chavisibilis existens , et splendor gloriae, et character substantiae ejus . Hoc qui de filio Dei non credunt, Esaiae sententiam sustinebunt dicentis: Erubescent, et confundentur omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione. Sed et Jeremias de filii deitate exprimit dicens: Hic Deus noster est, et non depu
Abbreviated transcription (Latin):
bamus ds̃ isrł scluctor erubescent & con
fundentur omnss qui aduersantur ei.
filium dicitur & tiuerunt serui & post tesecun¬
tur clligati uinculis &udorabuntte &
intede p̃cabuntur: Ergo & hinc ds̃ uerus
ostenditur filius cum adoratur dĩenim ẽ
adoruri : siquidem & clibi doc& apostolus
defilig dĩ esse scriptum. &adorent eum om¬
nis angeli dĩ scilic& quicuere dñm & dm
Nostrum: sed in pruesenti testimonio escciae
sicut ipseds̃ est si c&iam in ipsods̃ est: Ait
Tuenim es ds̃ & nesciebamus ds̃ isr ł saluator
Ergocumds̃ in dõ est & non est ds̃ pr& ipsum.
in quods̃ est &ipse est ds̃ isrł suluctor: osten
ditur unitas diuinitatis in patre & filio. sicut
&omnipotentiae dĩ. & quid quid omnino
diuinae substantiae ẽ: Hoc solo differens
a patre filius. quod ille pat̃ est. hic filius idest
quod ille genuit. & natus est hic: Nonta men
qui aminus Ncctus est minus hub& ali¬
quid quam qđ in dõpatre est imagodĩ in¬

Expanded text:
bamus, Deus Israel Salvator. Erubescent et bamus, Deus Israel Salvator. Erubescent et pudebunt omnes qui adversantur ei, t te sequentur alligati vinculis, et adorabunt te, et in te deprecabuntur. Ergo et hinc Deus verus ostenditur filius, cum adoratur. Dei enim est adorari: siquidem et alibi docet Apostolus de filio Dei esse scriptum: Et adorent eum omnes angeli Dei : scilicet quia vere Deum et Dominum. Sed in praesenti testimonio Esaiae, sicut ipse Deus, sic etiam in ipso Deus est: ait Tu enim es Deus, et nesciebamus, Deus Israel Salvator. Ergo cum Deus in Deo est, et non est Deus praeter eum in quo Deus est, et ipse est Deus Salvator Israel; ostenditur unitas divinitatis in Patre et Filio, sicut et omnipotentiae, et quidquid omnino divinae substantiae est: hoc solo differens a patre filius, quod ille pater est, et hic filius; id est, quod ille genuit, et hic natus est: non tamen quia natus est, minus habet aliquid, quam quod in Deo patre est, imago Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
sib: ad ꝓbatur: Initio terrũ tufundasti
dñe: & opera manuũ tuarũ sunt cueli
Ipsiperibun tuaatẽ ꝑmanes: &omnia
sicut uestimentum ueterescent : &si¬
cut oꝑtorium mutabis ea &mut abun¬
tur Tu autẽ idem ipsees & canni tui Ñ
defficient : Hoc defilio dĩ dictum est:¬
interp̃tatus ẽ paulus. scribens ad hebre¬
os: Habens ergo ꝑhaeccapitula &om¬
ni potentem filium &inde mut abilem.
&omnium conditorem sicut omnium
astificem: Dicente salomone: omnium
enim astifex. docuit me supientiã sed
neduo s: õmnipotentes intellegas. Prue¬
cauendum ẽ : lic& ẽnim & pat̃ sit omnipo¬
tens & filius. Tam̃ unus ẽ omnipotens sicut
ẽ unusds̃. quiapatris & filii eadem omni¬
potentia ẽ sicut eadem deitas. secundũ
quod supra uirib: & conditionem tempo¬
ris coastuntis expressumest: crede &
nunc imferius explanabitur testimo¬
nium escice poh&lae : Patigata ẽ a egr̃s¬
tus & negociatio & hropum & sccin uiru
excelsiudte trunsibur & tuierunt seruu¬

Expanded text:
rincipio terram tu fundasti, domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. ipsi peribunt, tu autem permanes: et omnia sicut uestimentum ueterescent, et tanquam amictum mutabis ea et mutabuntur, tu uero ipse es, et anni tui non definterpretatus est Paulus scribens ad Hebraeos . Habes ergo per haec capitula et omnipotentem filium, et indemutabilem, et omnium conditorem, sicut et omnium artificem, dicente Salomone: Omnium enim artifex docuit me sapientia . Sed ne duos omnipotentes inteiligas, praecavendum est: licet enim et pater sit omnipotens et filius, tamen unus est omnipotens, sicut et unus est Deus: quia Patris et Filii eadem omnipotentia est, sicut et eadem deitas, secundum quod supra pro viribus et conditione temporis coarctantis expressum est. Sed et nunc inferius explanabitur testimonio Esaiae prophetae: Fatigata est Aegyptus, et negotiatio Aethiopum, et Sabaim viri excelsi ad te tr
Abbreviated transcription (Latin):
enimxp̃s cum ad huc in firmi essemus secun¬
dum tempus proimpus mostuus estꝰ uix
enim proiusto quismoritur. Nã ꝓbono
peccatores essemus xp̃s ꝓ nobis mostuus ẽ
multo mugis iustificati nunc in sunguine
eius sclui erimus abira ꝑ ipsum. Intelle¬
go quidẽ quod hoc testimonium discuti de¬
siderat. sed nunc qđ facit adcausam bre¬
uiter pandimus : Habitatores mundi int̃¬
p̃tatus a postolus ostendit quod ꝓimpus &
peccatorib mostuus estxp̃s. ut suã carita¬
tem commendar& in nobis qui sumus in

Expanded text:
enim Christus, cum adhuc impii essemus, secunenim Christus, cum adhuc impii essemus, secundum tempus pro impiis mortuus est? uix enim pro iusto quis moritur. ostendit tuus est; multo magis justificati nunc in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum . VIII. Intelligo quidem, quod hoc testimonium discuti desiderat: sed nunc quod faciat ad causam breviter pandimus. Mundum, habitatores mundi interpretatus Apostolus ostendit, quod pro impiis, et peccatoribus mortuus est Christus, ut suam charitatem commendaret in nobis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ecceiam ds̃ inextimabiliter superior
inuenitur infilio & nunc considera
quod hunctalem unigenitum filium
ꝓͥmundi dilectione pruestiterit &
expondenunc quid num sit mundus.
abrahae praestiterit . & inuenies quod abra¬
ham multominus dõ dilectionis debitum
reddidit quam debebat. Lic & reddidit
quantum reddere potuit. Ds autẽ mundũ
diligit ꝓnulla sibi conlata gratia. Vides
qui a multum cõmendubilior est dilectio
dĩ quae non exdebito prestatur: quam
illa abrahae quae praestatur ex debito:
seduide adhuc suꝑeminentiam dilectio¬
nis quads̃ diligit mundum. Non solum
sibi quem condidit Nullo merito iustitiae
commendatum. Uerum &iam peccatorẽ
& aduersũse impium : Mundum ergodi¬
lexitds peccatis &impi&atib reum Ñ
quia peccata & impi&ates dilexerit mun¬
di sed dilexit mundum. ut de peccatis &
impi&atib: mundus ipse liber&ur: & au¬
dicpostolum ꝑ haeinire cõm̃dantẽ dĩdi¬

Expanded text:
Ecce jam Deus inaestimabiliter superior Ecce jam Deus inaestimabiliter superior invenitur in filio: et nunc considera, quod hunc talem unigenitum filium pro mundi dilectione praestiterit: et expende nunc, quidnam sit mundus; Abrahae praestiterit, et invenies, quod Abraham multo minus Deo dilectionis debitum reddidit quam debebat, licet reddiderit quantum reddere potuit. Deus autem mundum diligit pro nulla sibi data ab eo gratia. Vides quia multo est commendabilior dilectio Dei quae non ex debito praestatur, quam illa Abrahae quae praestatur ex debito. Sed vide adhuc supereminentiam dilectionis qua Deus diligit mundum, non solum sibi, qui eum condidit nullo merito justitiae commendatum, verum etiam peccatorem et adversum se impium. Mundum ergo dilexit Deus peccatis et impietatibus reum, non quia peccata et impietates dilexerit mundi, sed dilexit mundum, ut de peccatis et impietatibus mundus ipse liberetur. Et audi Apostolum per haec mire commendantem Dei di
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & minorẽ ueritas ubi sẽcundumte
nonuerus filius traditur. sed plane
incuor ẽ ueritas. &minor ẽ figura hoc
siuis ꝓbari crede uerum unigenitum
filiumdĩ & intellegis quod multo plus
quam abraham gessitds̃ Dans filium
sed ꝓnobis omnib tradiditeum: Abra¬
ham enimlic& filium suum obtulerit.
tam̃ ꝓdĩdilectione obtulit. cui quiequid
ei contra spem naturae ds̃ derat & obtu¬
lit filium: facit adcausam: sidixero esse
minorem & sineilla conditione pre¬
senti quandoq: mostali ległmoriturũ.
contra ex amina quid ds̃ praestiterit
filium suum praestitit unigenitum. quem
non sero excilicuius cideptus est gractia
sed semꝑ sine initio expropri&ute pa¬
qui eumgenuit inuisibilem in extima¬
bilem sempit̃num in passibilem in
mostalem & omnipotentem sicut &ip¬
se patest & postremo ꝑ omnice secundũ
hoc quod ds̃ est aequalemei qui eum
genuit. uides qualem deditfilium pat̾

Expanded text:
tur: et minor est veritas, ubi secundum te, tur: et minor est veritas, ubi secundum te, non verus filius traditur. Sed plane major est veritas, et minor est figura. Hoc si vis probari, crede verum unigenitum filium Dei; et intelliges, quod multo plus quam Abraham, gessit Deus, dans filium sed pro nobis omnibus tradidit eum. Abraham enim licet filium obtulerit, tamen pro Dei dilectione obtulit, cui quidquid ei contra spem naturae dederat Deus, et obtulit filium. VII. Facit ad causam, si dixero se minorem, et sine illa conditione praesenti quandoque mortalitatis lege moriturum: contra, examina quid Deus praestiterit: filium suum praestitit unigenitum, quem non sero ex alicujus adeptus est gratia, sed semper habet sine initio ex proprietate naqui eum genuit, invisibilem, inaestimabilem, sempiternum, impassibilem et immortalem et omnipotentem, sicut ipse pater est, et postremo per omnia, secundum hoc quod Deus est, aequalem ei qui eum genuit. Vides qualem dedit filium pater.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdĩ dilectione uell& occidere: neinici¬
as manũtuam inpuerum nec facias
illiquicquam. Nunc enim cognouiquia
times dm̃tuum & non peꝑcisti filio tuo di¬
lecto ꝓpt̃me. dicit & ꝓcuilus qui filio suo
pprio non peꝑcit sed ꝓnobis omnib: tra¬
didit eum. Dicita postolus exdiuocem
quomodo comm̃dar& dilectionem pro¬
price usus suerat uerbis diuinis  sinon&
nesciat in patre abraham & infilio eius isa¬
ac imaginem precessisse futurae ueritatiis.
indõpcatre &xp̃o unigenito filio eius. scccra¬
mentums precedentis figurae monstrauit
a postolus: : Consignans ipsis sermonibus
ueritatem quib: & primum figura si gnata e.
abraham cumoffer& filium ueritas autẽ
in dõ patre cumtradidit silium: quid ais
doctor impl&atis ubimacior. uis uerscri
deb& infigura aninueritate sine dubio
inueritate: & quo modo tuminorem exhibes
ueritatem: pleniorem uero figurã . ple¬
niorem enim figura ubiuerus filius offer¬

Expanded text:
pro Dei dilectione vellet occidere: Ne injicipro Dei dilectione vellet occidere: Ne injicias manum tuam in puerum, ne facias illi quidquam: nunc enim cognovi, quia times Deum tuum, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me . Dicit et Paulus: Qui filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum: dicit Apostolus ex Dei voce, quomodo commendaret dilectionem: improprie usus fuerat verbis divinis, si non et nesciat in patre Abraham et Isaac filio ejus imaginem praecessisse futurae veritatis? In Deo patre et Christo unigenito filio ejus sacramentum praecedentis figurae monstravit Apostolus, consignans ipsis sermonibus veritatem, quibus et primum figura signata est,Abraham, cum offerret filium; veritas autem in Deo patre, cum tradidit filium: quid ais doctor impietatis? ubi major vis versari debet, in figura, an in veritate? sine dubio in veritate. Et quomodo tu minorem exhibes veritatem, pleniorem vero figuram? plenior enim est figura, ubi verus filius offer
Abbreviated transcription (Latin):
lium offerens quam ds̃. qui non propriũ
&uerum Neq uere unigenitum dedit . &
est quoduelit ds̃ magnopere cõm̃dare.
& inferius commendat quã cõmendauit
homo & illeds quẽ maiorẽ p̃dicas. minor
ẽ homine in cõmendanda dilectione
minus ẽnim commdauit dilectionẽ sĩ p̃
uerum & unigenitũ filium dedit ꝓmundi
dilectione & abrahum plus cõmendauit
qui ꝓpricim &unigenitum obtulit sed absĩt
huec impi&us ut uel indilectione cõmen¬
dandaminor sit ds̃ qui est ꝑ omnia inuesti¬
mubilis. uerumenim & uni genitum filiũ
dedit diligens mundum. Hoc &iã paulus
uus electionis ex sequitur uolens dĩ innos
comm̃dare dilectionem dicens: qui suo filio
non peꝑcit sed ꝓ nobis omnib: tradidit eum
omnib: tradidit eum. Cum dicit suo filio.
aꝓpri&atẽ ueritatis ex pressit in homi¬
ne: & uide tam̃ quo sermone usus est
dicens qui suo filio non peꝑcit Legistiutiq
dicente dño ad abraham cumsilium

Expanded text:
lium offerens, quam Deus qui non habuit lium offerens, quam Deus qui non habuit proprium, neque vere unigenitum dedit. Et est, quod velit Deus magnopere commendare: et inferius non commendat, cum commendaverit homo. Et ille Deus quem majorem praedicas, minor est homine in commendanda dilectione: minus enim commendavit dilectionem, si non verum et unigenitum filium dedit pro mundi dilectione: et Abraham plus commendavit, qui proprium et unigenitum obtulit. Sed absit haec impietas, ut vel in dilectione commendanda minor sit Deus, qui est per omnia inaestimabilis: verum enim et unigenitum filium dedit, diligens mundum. Hoc enim Paulus vas electionis exsequitur, volens Dei in nos commendare dilectionem dicens, Qui suo filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum omnibus tradidit illum ; cum dicit, Filio suo, proprietatem veritatis expressit in nomine: et vide tamen, quo sermone usus est, dicens, Qui suo filio non pepercit. Legisti utique dicentem Deum ad Abraham, cum filium
Abbreviated transcription (Latin):
dum ds̃ it ut filium suum unigenitũ dar&
ut omnis qui credit in eum non pereat sed
habeat uitã a&nam Nonuideo quomo¬
do dilectiodĩ comm̃d&ur admundum.
sinon uerus & unigenitus est silius quẽ dedit
ꝓmundi redemptionẽ. Mundus sinedu¬
bio creatura est: si& xp̃screatur a est quid
contulit mundo duns pcreatura creatu¬
ram : Omniscreatura seruili conditione
censetur: sixp̃s creatura est : seruus est &
quomodo redemit adlibestatẽ. cum seruus
nullo iire possit conferre libertatẽ: & ta¬
men abraham ut cõmendar& dilectionẽ
quam habebat addm̃ proprium & uerũ
unigenitum & dilectissimum filium obtu¬
dilectionem sũam mundam: non habuit
uerũ silium quem dar&. sed usus ẽ necessĩ¬
tatem ore sterilium. ut quiauerũ dese
genitum filium non habuit ꝑnaturam.
uel exnihilo factum dar& : Dicimpiae.
ergomuioriuistute & dilectione comm̃¬
dicuit abraham ꝓprium unigenitum si¬

Expanded text:
dum Deus, ut filium suum unigenitum daret: dum Deus, ut filium suum unigenitum daret: ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Non video, quomodo dilectio Dei commendetur ad mundum, si non verus et unigenitus est filius, quem dedit pro mundi redemptione. Mundus sine dubio creatura est; si Christus creatura est, quid contulit mundo, dans pro creatura creaturam? Omnis creatura servili conditione censetur: si Christus creatura est, servus est: quomodo redemit ad libertatem, cum servus nullo jure possit conferre libertatem? et tamen Abraham, ut commendaret dilectionem quam habebat ad Deum, proprium et verum unigenitum et dilectissimum filium obtudilectionem suam mundo, non habuit verum filium quem daret, sed usus est necessitate, more sterilium, ut, quia verum de se genitum filium non habuit per naturam, vel ex nihilo factum daret? VI. Dic, impie, ergo majore virtute dilectionem commendavit Abraham, proprium et unigenitum fi
Abbreviated transcription (Latin):
arriana doctrinaest. haec uestra int̃¬
pretatio singularis. hoc se cr&um fides
se. siue quicnter fuit. cum p&riluudem
confessio est siue expeculiari dilectione
suluatoris. quicit Eratei ꝓximus ut &iã
superpectus eius recumber& : Vide amus
quidherens pecto rieius. auferit i dm̃ inquit
Nemouidit umquam. Nisiungenitus
& dicit. nisiunigenitus filius. Ergo unige¬
nitus silius non ẽ creatura quiđm uid&:
quem nulla uidit creatura: Ane forte
unum eundem adoptiuns filiis crederes am
eum dixit filium : non solum flium sed &iã
unigenitum : Hoc nom̃ non hab& sõtios:
& lic& dicantur alui filudĩ aadoptioneta
nitus filius ẽ quicsolus uerus silius est Ñ
cidoptione sed natura. Nonnuncupatio¬
ne tantum sed genere. solus inquã uerus
filius qui&iam insĩnupatris. ẽ: filuad¬
tam̃ & in hocinseparabilem pat̃nue subs¬
tantice filium quod insinu patris essedi¬
citur: Itemlegimus sic enim dilexitmun¬

Expanded text:
Ariani, doctrina est, haec vestra inteAriani, doctrina est, haec vestra interpretatio singularis, hoc secretum fidei se, sive quia interfuit cum Petri laudata confessio est, sive ex peculiari dilectione Salvatoris, qua ita erat ei proximus, ut etiam supra pectus ejus recumberet . Videamus, quid haerens pectori ejus hauserit. Deum nemo vidit umquam, nisi unigenituet dicit: nisi unigenitus filius: ergo unigenitus filius non est creatura, qui Deum videt quem nulla vidit creatura. Et ne forte unum eum de adoptivis filiis crederes, ameum dixit non solum filium, sed etiam unigenitum filium. Hoc nomem non habet socios: et licet dicantur alii filii; adoptione tanitus filius est, quia solus verus filius est, non adoptione, sed natura, non nuncupatione tantum, sed et genere: solus inquam verus filius est, qui etiam in sinu patris est. Filii adtamen et in hoc inseparabilem paternae substantiae filium, quod in sinu patris dicitur esse. Item legimus: Sic enim dilexit mun
Abbreviated transcription (Latin):
uit in sp̃ũ. sed neq solus helics qui mostẽ
adhuc usq non passus est uel quilib&
exnumero ꝓph&trum. ex quib: unus
Ut in euan gelio relatum ẽ putabatur
trices & publicani quãuis enim in em̃¬
dictionem uenerunt : & nequis meput&
blasphemare. Audict in euangelio di¬
ci. mer&rices & publicuni p̃cedunt uos
in regnacaelorum. ubi nonnisi filua dop¬
tionissunt : Cum ergo necblus phemis nec
turpib: aadoptionis gratia denegetur si
corrigutur. hoc ꝓmugno sucramento
natiuitate: &tantum Nomine non &iã
nominis ueritate : plane qui hoccredit
non bectus ẽ ille sed miserrimus om¬
nium hominum: Habens non solum in¬
tellegentium curnis & sanguinis uerũ
&ium & spẽtdiuboli : sed quueso regina
sentius quod multa in hoc loco dicipote¬
rant quae ego ad consequentiã festinans
Pr&ereo credens quodduta occassione
quasiuna desupientissimis plus possis
sentire quam loquimur secundũ sen¬
tentiam sclo monis : Da sapienti occus¬
sionem & sapientior erit : haec uestra

Expanded text:
us Elias, qui mortem adhuc usque passus non est, vel quilibet ex numero prophetarum, ex quibus unus, ut in Evangelio relatum est Matth. Xtrices et publicani, quamvis emendatione venerunt. Et ne quis me putet blasphemare, audiat in Evangelio dici: Meretrices et publicani praecedent vos in regno coelorum , ubi non nisi filii adoptionis sunt. Cum ergo nec blasphemis nec turpibus adoptionis gratia denegatur, si corrigant se: hoc pro magno sacramento nativitate, et tantum nomine, non etiam et nominis veritate? Plane qui hoc credit, non beatus ille est, sed miserrimus omnium hominum, habens non solum intelligentiam carnis et sanguinis, verum etiam et spiritum diaboli. Sed quaeso, Regina, sentias, quod multa in hoc loco dici poterant, quae ad consequentia festinans praetereo; credens quod data occasione, quasi una de sapientissimis plus possis sentire quam loquimur, secundum sententiam Salomonis: Da sapienti occasionem, et sapientior erit . V. Haec vestra,
Abbreviated transcription (Latin):
mensura fidei & merito conuersationis
gratium cdutilitatẽ diligere &unus¬
quisq: in quo opere & ꝓposito fuerit habilis
in ipso ordinure: Facit haec quidẽ sp̃ssẽs
& absit ut sinefilio ficciat quisenim sic deui
Iupsos autem instatum pristinum reparari
Ignorantes doceri obliuiscentes ammoneri.
peccantis corgui pigros ostari. Errantes
aduicm ueritatis adduci. infirmos suna
putaueruN ut enim dec& eris nelongũsit
luminat omnem hominem sp̃sergo sc̃s
quemquam. ita sin exp̃o non scĩficat quẽ¬
quam Illudautem quod ꝑ ꝓph&am ds̃
dicit utscicnt quicegosum qui scifico
eos: eliquNt a quodictum uel intoredere .
sicipatre.cur abeo sẽparant operasp̃s
sultim ab ipso non sepurent opera sc̃ifica
sciant quicegosum quiscĩficoeos: si
autem quod melius intellegitur uox
illa ipsius trinitatis est ꝑ proph&c
qua eab illo
fieri cominemorauerunt. Non est ex eo con¬

Expanded text:
mensura fidei et merito conversationis, mensura fidei et merito conversationis, gratiam ad utilitatem dividere et unusquisque in quo opere et proposito fuerit habilis, in ipso ordinare. Facit haec quidem Spiritus sanctus: sed absit ut sine Filio faciat. Quis enim sic deviet lapsos autem in statum pristinum reparari, ignorantes doceri, obliviscentes admoneri, peccantes argui, pigros hortari, errantes ad viam veritatis adduci, infirmos sanarputaverunt? Ut enim de caeteris, ne longum sit, luminat omnem hominem ? Spiritus ergquemquam, ita sine Christo non sanctificat quidquam. Illud autem quod per prophetam Deus dicit, Ut sciant quia ego sum qui sanctifico eos ; eligant a quo dictum velint credere. Si a Patre, cur ab eo separant opera Spirsaltem ab ipso non separent opera sanctificatsciant quia ego sum qui sanctifico eos. Si autem, quod melius intelligitur, vox illa ipsius Trinitatis est per Prophequae ab illo fieri commemoraverunt, non est ex eo con
Abbreviated transcription (Latin):
sẽd& filium glorisicariꝑ patrem negure
quis uudeat cuidicit ipsefilius glorificame
Cui &iumdicit egoteglorificaui: Elorifica¬
re autem & honorificure & clurificure
Tria quidem uerba sed res una est: quod grece
dicitur doxazin in t̾p̃tatum autem uarie¬
tate alit̃ utq alit̃ positumest in latino. XXXU
I& scõs custo dire: & non solum rationabibia
ut quidam putant sed &rationabilia plura
scĩficure &eos quiceciderunt ꝓpt̃ suam negli¬
gentiam adpristinum statum reparare
⁊anorantes docere obliuiscentes ad monere
Peccantes arguere. pigros ostari desclutesua
cogiture & sollicite agere. Errantes ciduiã
ueritatis deducere Infirmoscurare. & fra¬
gilitatem corporis ꝑclacritatem ani¬
mue continere &ad amorẽ pi&atis
& custitatis confirmare & om̃s inlumina¬
re suꝑ omnia fidem & caritatẽ p̃b& sin¬
gulis ꝓstudio quoq: & diligentia. Pro
simplicitate & sinceritate mentis ꝑ

Expanded text:
Sed et Filium glorificari per Patrem, negare Sed et Filium glorificari per Patrem, negare quis audeat: cui dicit ipse Filius, Glorifica me; cui etiam dicit, Ego te glorificavi ? Glorificare autem, et honorificare, et clarificare, tria quidem verba, sed res una est, quod graece dicitur δοξάζειν: interpretum autem varietate, aliter atque aliter positum est in latino. CAPUTet sanctos custodire; et non solum rationabilia, ut quidam putant, sed et irrationabilia plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum statum revocare; ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros hortari de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fragilitatem corporis per alacritatem animae continere, et ad amorem pietatis et castitatis confirmare, et omnes illuminare; super omnia fidem et charitatem praebere singulis, pro studio quoque et diligentia, pro simplicitate et sinceritate mentis, pro
Abbreviated transcription (Latin):
ud nos ueniurł cum ds̃ ubiq: sit & nullo corpora¬
li comineatur loco. ipse saduator dicit. sẽ
abiero aduocatus nonueni& aduos. Quid
est ergo quoddicunt sicutinemo potest sine
filio ad patrem transire Ita nemo potest
sinespũ sco filium inueritate: adorure. &
deinde sub iungunt ergo in sp̃ũ scõ adoratus
silius. num quid ncmhaec indicant diffe¬
rentiam naturarum dequa int̃nos ada
illos uertitur quaestio : Namsinemopo¬
test sinespũscõ silium inueritate udora¬
re & in spũscõ adoratur filius. ꝓfectio
ueritas est &iã sp̃sses quiacũ in illo cdora¬
tur filius sicutabeis dictumest inueritate
adoratur: Adipsẽsilius cit egosum ueritas
Ergo & insẽipso adoratur cuminueritate
inde supar & pairẽ. Quomodo enim Non¬
& inillo udoramus. in quouiuimus moue¬
mur & sumus: Proinde adorare filium
in sp̃usco &iamnos dicimus. Ad otari
autẽ filium absp̃uscõ legant si possunt

Expanded text:
ad nos veniunt, cum Deus ubique sit, et nullo corporaad nos veniunt, cum Deus ubique sit, et nullo corporali contineatur loco. Ipse Salvator dicit de se abiero, advocatus non veniet ad vos . Quid est ergo quod dicunt, Sicuti nemo potest sine Filio ad Patrem transire, ita et nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare; et deinde subjungunt, Ergo in Spiritu sancto adoratur Filius? Numquidnam haec indicant differentiam naturarum, de qua inter nos et illos vertitur quaestio? Nam si nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare, et in Spiritu sancto adoratur Filius, profecto veritas est etiatur Filius, sicut ab eis dictum est, in veritate adoratur. At ipse Filius ait: Ego sum veritas . Ergo et in se ipso adoratur, cum in veritate inde separet Patrem? Quomodo enim non illo adoramus, in quo vivimus, movemur et sumus ? Proinde adorari Filium in Spiritu sancto, etiam nos dicimus: adorari autem Filium ab Spiritu sancto, legant si possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bitar& einos lathria idest ista dequa
nuncloquor seruitute seruire: quomõdo
ergo non ei seruitutem qua elathria dici¬
tur exhibemus. cui templum non facimus
sed nos ipsisumus. aut quomodo non &
ipsed s̃ noster est dequo dicita postolus
Nescitis quiatemplum dĩ estis & sp̃s dĩ
habitat in uobis &pculo poseiglorifica¬
te ergodm̃ in corpere uro : corpora
autem nostra templum in nobis dicit
tute seruicmus. Audiamusq̃ legem
dĩ p̃cipientem: Vt nulli alteri sedsoli
dñodõnostro hanc exhibeamus: pro
pi&catis iure debemus.
tremtransire Ita&nemopotest si nespũ
scõ filium in uerita te cdorare quasi&
cdfilium sine patre quisquam possit ueni¬
re cum ipsedicat. Nemouenit adme nisi
pacter quimissit me adtraxerit eum . aut¬
ad sp̃m scm̃ sinepatre & filio ꝑ uenirepos¬
semus. qui eum nobis suc conferunt gratia
Quid ẽ enim aliud ad eos uenire nisieos in nob¬
babitantes habere : Hocenim modo & ipsi

Expanded text:
bitaret ei nos latria, id est, ista de qua bitaret ei nos latria, id est, ista de qua nunc loquor servitute servire? Quomodo ergo non ei servitutem, quae latria dicitur, exhibemus, cui templum non facimus, sed nos ipsi sumus? Aut quomodo non et ipse Deus noster est, de quo dicit Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Et paulo post: Glorificate ergo Deum in corpore vestro . Corpora autem nostra, templum in nobis dicit tute serviamus. audiamusque legem Dei praecipientem, ut nulli alteri, sed soli Domino Deo nostro hanc exhibeamus; procpietatis jure debemus. trem transire; ita et nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare: quasi et ad Filium sine Patre quisquam possit venire, cum pater meus, qui misit me, adtraxerit eum; ad Spiritum sanctum sine Patre et Filio pervenire possemus, qui eum nobis sua conferunt gratia. Quid est enim aliud ad eos venire, nisi eos habitantes in nobis habere? Hoc enim modo et ipsi