comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ea quȩ coepimus explicanda. Dabis itaq mihi ciuidẽ duplũ. Abis c.xxii.:
fiunt ccc lxxxiiii. Ne utiq Habes ec ceduos hosnumeros in duplici int̾uallo
cxcii ccc.lxxxiiii.
Hocnuue duplũ interuallũ duobus oportet
epitritis impleamꝰ : Da ergo excii numeri epitritũ : d. cxeii numeri pars
tertia id est lxiiii eidẽ addita celui reddit: Quinumerus cũsit ad sub¬
duplũ terminũ epitritus : extat adduplũ sesqualter A Da eiusdẽ cxcii
numeri sescuplarẽ . d cxcii numeri pars dimidia id est xoui eidẽ addita:
ccxx unii ꝑficiunt : Qu inumerus cũ sit ad subduplũ t̃minũ sescuplaris .
extat epitritꝰ adduplũ Alta ꝓfecto ẽ: Sint nunc in ordine dispositi
quattuoa hi t̃mini c xcii. celui celxxxuiii cec boxiiii: Cũsit igit᷑ int̃primũ
ac scđm terminũ int̃uallũ epitritũ : Similit̃ int t̃tertiũ quartũq t̃minum

Expanded text:
ad ea, quae cepimus, explicanda. Dabis itaque mihi duplum ejusdem. D. Bis CXCII. ad ea, quae cepimus, explicanda. Dabis itaque mihi duplum ejusdem. D. Bis CXCII. fiunt CCCLXXXIIII. M. Utique: habes ecce duos hos numeros in duplici intervallo CXCII. CCCLXXXIIII. Hoc nunc duplum intervallum duobus oportet epitritis impleamus. Da ergo CXCII. numeri epitritum. D. CXCII. numeri pars tertia, id est, LXIIII. eidem addita CCLVI. reddit. Qui numerus cum sit ad subduplum terminum epitritus, exstat ad duplum sesquialter. M. Da ejusdem CXCII. numerum sescuplarem. D. CXCII. pars dimidia, id est XCVI. eidem addita CCLXXXVIIII. perficiunt. Qui numerus cum sit ad subduplum terminum sescuplaris, exstat epitritus ad duplum. M. Ita profecto est. Sint nunc in ordine dispositi quatuor hi termini CXCII. CCLVI. CCLXXXVII. CCCLXXXIIII. Cum sit igitur inter primum ac secundum terminum intervallum epitritum, sim
Abbreviated transcription (Latin):
ses qͥoctauus nũmerꝰ lxxxi : A Cognosconunc quidẽ qualit̃ horũ  numerorũ
mͦ toni metiant᷑ atonis : Sed dic qua causa hos numeros ꝓexenplo elegeris:
CQuomiã id minort pumero demonstrari pĩpotuit. ꝗ octonario octiosducto sautẽ
est lxiii: Hic onĩ q scđs est octuplus : sesqui octauos duos exser ꝓducit : Nã octaua bxiui
numeri eidẽ addita lxxii numerũ reddit: Porro octaua hxii numeri eidẽ addita
fuit plenius explicare qualit̃ et in epitrito int̃uallo duotoni cum semitoni. net non
in tota sonoꝵ serie cũ tonis semitonia disponantꝰ : deberet quartus limes ad poni.
qui eẽt̃ epitritꝰ ad primũ. int̃quẽ actertiũ limitem semitonium collo caretur :
Sed cũ lxiiii numerus p̃possit intria aequa partiri : epitritus ei ponadiungitur:
Ducat᷑ ergo ꝑtria : et mox ei epitritus accedit : Ter itaq Ixiiii quẽ numerum
reddunt. A c xCii. Ne etiam. Ab hoc ergo numero principium sumamus

Expanded text:
sesquioctavus est numerus LXXXI. D. Cognosco quidem nunc, qualiter horum numerorum modo toni metiantur a tonis. Sed dic, qua causa hos numeros pro exemplo elegeris. M. Quoniam id minori numero monstrari non potuit, quam octonario octies ducto. Is autem est LXIIII. hic enim quia secundus est octuplus, sesquioctavos duos ex se producit. Nam octava LXIIII. numeri eidem addita LXXII. numerum reddit. Porro octava pars LXXII. eidem addita fuit, plenius explicare, qualiter et in epitrito intervallo duo toni cum semitonio, nec non in tota sonorum serie cum tonis semitonia disponantur, deberet quartus limes apponi, qui esset epitritus ad primum. Inter quem ac tertium limitem semitonium collocaretur. Sed cum LXIIII. numerus non possit in tria aequa partiri, epitritus ei non adjungitur. Ducatur ergo per tria, et mox ei epitritus accedit. Ter itaque LXIIII. quem numerum reddunt? D. CXCII. M. Etiam. Ab hoc ergo numero principium sumamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. &iam & species quedam orationis uocatiua ut hucades omeliboe sed nulla harum specierum
aliquiduerum uel falsum significare potest. sed sola enuntiatiua aliquidueritatis uel falsitt
tes .ẽ. uel alicuius dealiquare ut caelum uolubile. ẽ .R. Negatio quid .ẽ. A. Negatio ẽ ali
: lontra dictio quid ẽ .a. contra dicco ẽ ad firmationis & negationis oppositio ut socrates
disputat socrtes non disputat. Quid rogo quiles cupiat cognoscere mores haec p̃cepta legit¬
quȩle bist&en&. Scripserataũt intercuras rex hcarolus aule albinusq: simul hicde dit ilolat
pus amborum dis passi causa duorum. Ille patermundi hic habit
modicolector ꝓcorpore librum corpore praemodico mel tibi portat apes. It TAIBINI MAVISTAI¬

Expanded text:
 352 Vocativa. Est etiam species quaedam orationis vocativa, ut: Huc ades, o Meliboee. Sed nulla harum specierum  352 Vocativa. Est etiam species quaedam orationis vocativa, ut: Huc ades, o Meliboee. Sed nulla harum specierum aliquid verum vel falsum significare potest; sed sola enuntiativa aliquid veritatis vel falsitates est; vel alicujus de aliqua re, ut, Coelum volubile est. elum volubile non est.--C. Contradictio quid est?-- A. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut: Socrates disputat; Socrates non disputat. Philosoquae liber iste tenet. Scripserat haec inter curas rex Carolus aulae, Albinusque simul; hic dedit, ille probat. Unum opus amborum, dispar sed causa duorum; Ille Pater mundi, hic habitator inops. Neu temnas modico, lector, pro corpore librum, Corpore praemodico mel tibi portat apis  Ms., apes
Abbreviated transcription (Latin):
separata aliquid ꝑsesigni ficant. uergiliis hominẽ. aeneadas gentemꝰ cecinit actiuꝑ R. Quide
catiua. A. Principales sunt sp&ies orationis secundumdia lecticos quinq: sed haec sola id .ẽ.
enuntiatiua. uerum aliquid uel falsum significat ut homo .ẽ. uel homo non est. socrates
disputat. socates non disputat. Horumenim unum uerum ẽe necesse ẽ id ẽ aut sacra¬
tendis putare. aut socraten non disputare. & in hac sola speciae phrlo sophi quide uerstate
rerum uel falsitate disputauerunt. Omnes suas posuerunt controuersias I Nur
&illȩ aliȩ species quattuor ad dialecticos non ꝑtinent .A. Nonꝑtinent ad dia lacticos
ẽ &iam quaedamorationis species dep̃catiua ut i dppiter estopius p̃cib siflecteris ullis

Expanded text:
separata aliquid per se significant: Virgilius hominem, Aeneadas gentem, cecinit actum. Definitseparata aliquid per se significant: Virgilius hominem, Aeneadas gentem, cecinit actum. Definit Quomodo veri vel falsi significativa?-- A. Principales sunt species orationis, secundum dialecticos, quinque; sed haec sola, id est, enuntiativa verum aliquid vel falsum significat; ut, homo est, vel homo non est; Socrates disputat, Socrates non disputat. Horum enim unum verum esse necesse est, id est, aut Socratem disputare, aut Socratem non disputare. Et in hac sola specie philosophi, qui de veritate rerum vel de falsitate disputaverunt, omnes suas posuerunt controversias. C. Num et illae aliae species quatuor ad dialecticos non pertinent?-- A. Non pertinent ad dialecticos,  Deprecativa. Est etiam quaedam orationis species deprecativa, ut: Juppiter esto pius, precibus si flecteris ullis.
Abbreviated transcription (Latin):
utrorumq significatio niladdomum significandam ꝑtin& Κ Qualiter in a
quiaquandam similitudinem hab& cerui. quandam hrci A. Porte fieripotest ut ideo dicatur
nihi lillud nomen separatum significat quod ad primamnaturam ꝑtineat. quam primosg¬
Quid ẽ uox significatiua & quidsecundum placitum & forte quidrit cum tempore uideo
quia uerbum sol& se cumtempus aqͥtrahere sed expone quid sit diffinitum aliquid significins
ideo quod unam ex his non habeant significationem sed qui auni formiter semꝑ ꝓferunt ur
id .ẽ. ulactum solum ut manduco curro ueł passionem: ut uapulo ueneo sed haec ali as.
partium aliquid separatumꝰ significatiuum ẽ. R Quomo do separatum significati uum
A. Plenaoratio ẽ uergilius aen eadas cecinit. uergiliusigitur. &aeneadas. & cecinit. haectria

Expanded text:
utrorumque significatio nil ad domum significandam pertinet. C. Qualiter utrorumque significatio nil ad domum significandam pertinet. C. Qualiter quia quamdam similitudinem habet cervi, quamdam hirci?-- A. Forte fieri potest, ut ideo dicatur. ficari.-- A. Et ideo nihil illud nomen separatum significat, quod ad primam naturam pertineat, quam primo sigquid est vox significativa, et quid secundum placitum. Et forte quid sit cum tempore video, quia verbum solet secum tempus attrahere. Sed expone, quid sit diffinitum aliquid significans ideo, quod unam ex his non habeant significationem; sed quia uniformiter semper proferuntur, id est, vel actum solum, ut manduco, curro; vel passionem, ut, vapulo, veneo. Sed haec alias. demonstrans, cujus partium aliquid separatum significativum est.-- C. Quomodo separatum significativum?-- A. Plena oratio: Virgilius Aeneadas cecinit. Virgilius igitur et Aeneadas et cecinit haec tria
Abbreviated transcription (Latin):
non attrahit sicut uerba faciunt . K. Quid est diffinitum aut quid significat A. Om¬
neenimnomen in nominatiuo casu cum uerbo substanti ale sum aliquid certũ signisi¬
cat in affirmatione uel negatione ut homosum homo es homo est arbor nonsum
non es non est in obliquis uero casib: nihil certum significat nisi additis aliis par¬
tib ad plenam significantionem ut hominis istius ẽ liber iste uel huic homini
nclibrum uel hunc hominẽ legere fac hunc librum istum
librumistum didici. K: Quidest cuius nulla parsẽ significatiua separatr
Nam socrates trisyllabũ nomen est separatis uero singulis syllabis nil enim per
idestdo & mus significattamen aliquid & talia innumerabilia A. Signi¬
ficat enim sed nihił ad prioris nominis significationẽ pertinec secundum
nominis significationem Nammus animal ẽ ꝑso &do uerbum aliquidactionis significans seli

Expanded text:
non attrahit, sicut verba faciunt. C. Quid est, diffinitum aliquid significat?--A. Omnon attrahit, sicut verba faciunt. C. Quid est, diffinitum aliquid significat?--A. Omne enim nomen in nominativo casu cum verbo substantiali sum aliquid certum significat, in affirmatione vel negatione; ut, homo sum, homo es, homo est. Arbor non sum, non es, non est. In obliquis vero casibus nihil certum significat, nisi additis aliis partibus ab plenam significationem, ut, Hominis istius est liber iste; ut, Huic homini da hunc librum; ut, Hunc hominem legere fac librum istum, ut, Ab hoc homine librum istum didici. C. Quid est, cujus nulla pars est significativa separata? A. Nam Socrates trisyllabum nomen est; separatis vero singulis syllabis, nil per id est, do et mus, significat tamen aliquid? et talia innumera.-- A. Significat enim, sed nihil ad prioris nominis significationem pertinet secundi nominis significatio. Nam mus animal est per se; et do verbum aliquid actionis significans: sed
Abbreviated transcription (Latin):
significatiua separata ut socrates .K. lucidius hancphilo sophicam diffinitionẽ ex plana
: Nomen est uox significatiua namomne nomen aliquid significat uisibile uel inui¬
sibile substantiale uel accidens Re. Quomodo sũbstantiale ueł accidens: A. omnis
enuinatura quaeẽ substantia dicipotest ut homo & omni igitur naturae
praeter dĩ solius aliquid accidit ut homini incorpore color In animodisci plina
Κ Numquid nondõ accidit boniias iufatia & ceterguirtutes A. non accidit ei boni
Κ. Quid est secundum placitum A. id est secundum compositionẽ singularum gentiũ
namres e&dem omnibus gentib sunt nomina uero diuersa & secundũ placitum
inentium composita ut auri eadem naturaẽ apud grecos e
hoc Kri son nominant istaaurum .K. quomodo sine tempore A. quia nomen tempus

Expanded text:
significativa separata. Ut: Socrates.-- C. Lucidius hanc philosophicam diffinitionem explana. significativa separata. Ut: Socrates.-- C. Lucidius hanc philosophicam diffinitionem explana. A. Nomen est vox significativa. Nam omne nomen aliquid significat, visibile vel invisibile, substantiale vel accidens.-- C. Quomodo substantiale, vel accidens?-- A. Omnis enim natura, quae substantia dici potest; ut homo. Et omni igitur naturae, praeter Dei solius, aliquid accidit; ut homini in corpore calor, in animo disciplina. C. Nunquid non Deo accidit bonitas, justitia, et caeterae virtutes?-- A. Non accidit ei bonitibus sentiendum est. C. Quid est, secundum placitum?--A. Id est, secundum compositionem singularum gentium. Nam res eaedem omnibus gentibus sunt; nomina vero diversa, et secundum placitum imponentium composita, ut auri eadem natura est apud Graecos et Latinos; dum illi hoc Kryson nominant, isti aurum.--C. Quomodo sine tempore?--A. Quia nomen tempus
Abbreviated transcription (Latin):
apofasin .R. haec duo nomina quae induxisti latino ore profer . A. Kata fasin ẽ affir¬
matio ut homo currit. apofasin est negatio ut homo non currit. R. Quot species
sunt perier meniarum .A. insoptem species praedictus philosophus eas diuidit id est
nomen & uerbum orationẽ enuntiationẽ assirmationẽ negationẽ contradictionẽ
R. numme iterũ pergrã maticam ducere disponis A. Dispono sed excelsiore gradu
&si interroges uidebis quantum distat dialectica subtilitas a grãmatica simplicitate
Κ. Nomen quid est A. Nox significatiua secundum placitum sine tempore diffinitum
aliquid significans in nominatiuo casucum ẽ & non in obliquis casib. cuius nulla pars ẽ

Expanded text:
apofasin. C. Haec duo nomina, quae induxisti, Latino ore profer.-- A Catafasis  κατάφασις est affirapofasin. C. Haec duo nomina, quae induxisti, Latino ore profer.-- A Catafasis  κατάφασις est affirmatio; ut, homo currit. Apofasis  ἀπόφασις est negatio; ut, homo non currit. C. Quot species sunt Perihermeniarum?-- A. In septem species praedictus philosophus  Al., ipse Aristoteles eas dividit, id est, nomen, verbum, orationem, enuntiationem, affirmationem, negationem, contradictionem.-- C. Num me iterum per grammaticam ducere disponis?-- A. Dispono, sed excelsiore gradu. Et si interrogas, videbis, quantum distat dialectica  Al., dialecticae subtilitas a grammatica simplicitate. Definitio nominis C. Nomen quid est?-- A. Vox significativa secundum placitum, sine tempore, diffinitum aliquid significans, in nominativo casu, cum est et non est, in obliquis casibus nihil, cujus nulla pars est
Abbreviated transcription (Latin):
calamum dum eas scriptitabat .A. Subtilitas earum nimia est sed angustia nrae
disputationis paucade eis tangere habet & tantum modo quo illae spectant
A. periermeniae dicuntur quaside interpretatione K. quomodo de interpreta¬
tione AOmnis quipperes quae una est & uno significari sermone poterit dut per
nomen aut peruerbum demonstratur .R. Quomodo demonstratur uel hoc
uelilluꝗ A. Pernomen substantia omniũ rerũ significatur ut homo peruerbi
actio e passio cuius lib& rei ostenditur. ut homo currit homo uritur quao
duae partes orationis interpretantur totum quicquid mens conceperit adloquendũ
R. Quĩ dest conceperit A. Conceperit intellexerit. Omnis enim loctiomentis est in¬
terpraes quod quodmens intellegit eloquutio interprecatur percata fasin uel

Expanded text:
calamum, dum eas scriptitabat  Al., scriptitaret.-- A. Subtilitas earum nimia est; sed angustia nostrae calamum, dum eas scriptitabat  Al., scriptitaret.-- A. Subtilitas earum nimia est; sed angustia nostrae disputationis pauca de eis tangere habet; et tantummodo, quo illae spectent,A. Perihermeniae dicuntur, quasi de interpretatione.-- C. Quomodo de interpretatione?-- A. Omnis quippe res, quae una est, et uno significari sermone poterit, aut per nomen, aut per verbum demonstratur. C. Quomodo demonstratur vel hoc, vel illud? A. Per nomen substantia omnium rerum significatur, ut, homo. Per verbum actio vel passio cujuslibet rei ostenditur, ut, homo currit; homo uritur. Quae duae partes orationis interpretantur totum, quidquid mens conceperit ad eloquendum  Mss., loquendum. C. Quid est, conceperit?-- A. Conceperit, id est, intellexerit; omnis enim elocutio mentis est interpres; quia quod mens intelligit, elocutio interpretatur per catafasin vel
Abbreviated transcription (Latin):
defeneratore quicum duob debitorib donauit quod debebant ab eoplus dilectus est
cuiplus donauit & de homine qui habebat duos filios maioremin agrosibi propinquantẽ
norem in longinquo luxoriantẽ & innumerabilia huius mi
tum similia sunt ducitur intellectus eius reicui adhibentur insinuandae quae sunt
a contrario his uerbis iungi possunt si istud quanto magis & illud ut ille qui non ꝓpt̃
amicitiam sed ut taedio careret iam dormiens excitatur ut trespanes accomodet Amico
suo sienim ille molestia compulsus dedit quanto magis dr̃ qui suos seruos diligens
graphys prouidebat sibi & laudatus est adomino suo hoc argumento conduden
qui interpellabatur auidua comparationẽ duxit adiudicem dm̃ cum nulla ex
subtilitates ate dudire desidero dequib: dictum est aristotelem in mente tinxisi

Expanded text:
de feneratore qui, cum duobus debitoribus donavit quod debebant, ab eo plus dilectus est, de feneratore qui, cum duobus debitoribus donavit quod debebant, ab eo plus dilectus est, cui plus donavit. Et de homine qui habebat duos filios, majorem in agro sibi propinquantem; minorem in longinquo luxuriantem, et innumerabilia hujusmodi. De his enim, quantum similia sunt, ducitur intellectus ejus rei, cui adhibentur, insinuandae. Quae sunt a contrario, his verbis jungi possunt: Si istud, quanto magis et illud. Ut ille, qui non propter amicitiam, sed ut taedio careret, jam dormiens excitatur, ut tres panes accommodet amico suo. Si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis Deus, qui suos servos diligens graphis providebat sibi et laudatus est a domino suo; hoc argumento concludejudice iniquitatis, qui interpellabatur a vidua, comparationem duxit ad judicem Deum, cui nulla ex Perihermeniarum subtilitates a te audire desidero, de quibus dictum est, Aristotelem in mente tinxisse
Abbreviated transcription (Latin):
causa peccare non dubitauit quid cum illi maius eẽt propositum lucrum
certe non abstinuit: Aparium comparatione ut uirgilius tupores denean
manibus subducere graium nos aliquid contra rutulos iuuasse nefandum ẽ. item a pari si quis
neget cedem ase factam eo quod non ipse percusserit dicetur ei nihil intereẽ utrum
auctor quis suissec cedis an ipse percusserit quia ex utroq. in eundem exitum scelus
uenerit .R. Si euangelicae similitudines pertinent annon adistasspecios ubi dixisti
asimilitudine uel a contrario argumenta eẽ ducenda . A. Pertinent utiq K. Quon
modo A. Quaedam enĩ similitudines aptridiͣcuntur quaedam a contrario. quae
uero a pari his uerbis iungipossunt sicut istud sic & illud sicut deseruo qui dimissus
non dimittenti conseruo suo fecit sic pateruester caelestis faciet uobis & reliqua. Iitem

Expanded text:
causa peccare non dubitabit, quid cum illi majus esset propositum lucrum? causa peccare non dubitabit, quid cum illi majus esset propositum lucrum? Certe non abstinuit  Al., non abstineret. A parium comparatione, ut Virgilius : Tu potes Aeneam manibus subducere Grajum: Nos aliquid Rutilos contra juvisse nefandum est? Item a pari: Si quis neget caedem a se esse factam, eo quod non ipse percusserit; dicitur ei, nihilum interesse ut auctor quis fuisset caedis, an ipse percusserit, quia ex utroque in eumdem exitum scelus venerit. C. Si evangelicae similitudines pertinent, an non, ad istas species, ubi dixisti a similitudine vel a contrario argumenta esse ducenda?-- A. Pertinent utique.-- C. Quonam modo?-- A. Quaedam enim similitudines a pari dicuntur, quaedam a contrario. Quae vero a paribus, his verbis jungi possunt: Sicut istud, sic et illud. Sicut de servo, qui dimissusnon dimittenti conservo suo fecit; sic pater vester coelestis faciet vobis. Et reliqua. Item
Abbreviated transcription (Latin):
quib effici non potest aliquares ut naues sine trabib efficientia alia sunt
saria alianon. huic loco efficientiũ causarum iunctus lo
e causis idest euentus. ut enim causa quidsit effectum indicat sic effectus
quae fuerit causa demonstrat ut fumus ignem &ideo cicero loco causarum efsi
gantiam probaueris arrogantia e uero causam id est efficientiã insolentiam
acomparatione argumentũ ducitur quando per inductionẽ id est percolla¬
narũ siue causarũ sententiae ratio confirmatur & semꝑ augende
rei studet comparatio fitq trib. modis amaiori aminori a pari. maior
hoc modo ut inuirgilio. tu potes unanimos armare in proelia fratres. ergo
fratrib hoc potes quanto magis in aliis . Item amaiore
nocturnum occidere lic& & latronẽ Item aminore si exiguae pecuniae

Expanded text:
quibus effici non potest aliqua res, ut naves sine trabibus. Efficientia alia sunt quibus effici non potest aliqua res, ut naves sine trabibus. Efficientia alia sunt necessaria, alia non. Huic loco efficientium causarum junctus locus est, effectus a causis, id est, eventus; ut enim causa, quid sit effectum, indicat; sic effectus, quae fuerit causa, demonstrat, ut fumus ignem. Et ideo Cicero loco causarum efficgantiam probas; arrogantiae vero causam, id est, efficientiam, insolentiamcomparatione argumentum ducitur, quando per collationem personarum sive causarum sententiae ratio confirmatur. Et semper augendae rei studet comparatio; fitque tribus modis; a majore, a minore, a pari. A majore hoc modo; ut Virgilius : Tu potes unanimes armare in praelia fratres. Ergo qui in fratribus hoc potes, quanto magis in aliis. Item a majore:nocturnum occidere licet, quid  Al., cur non latronem? Item a minore: Si exiguae pecuniae
Abbreviated transcription (Latin):
itur. ut cicerodicit is igitur non modo a tepericulo liberatus sed &iam am¬
o honore ditatus arguitur domuisuae te interficere uo
dcausis argumentum ducitur. quando ex consuetudine communi res
quaetractatur fieri potuisse conuincitur ut terentius ego non ueritus sum
libidinem eẽ dicimus siue parricidis auaritiam sed & tum latius disputandum ẽ
deuicausae idest auaritiae si ue libidinis quatenus si causa turpis uideatum
res quoq In honesta uideatur ut qui lucri faciendi causa uenit intemplum
sacrilegus ẽ non enimres meleficiũ facit sed causa faciendi nec exitu sed co¬
natu malefacta existimantur. dbeffectis argumentũ est cum ex his quae
ta sunt aliquid approbatur ut uirgilius degenerer anim
namtimor est causa ut degenersit animus quod timoris effectiuum est effici¬
ontia sunt quae uel suaui aliquid conficiunt ut ignis incendium uelsine

Expanded text:
itur. Ut Cicero dicit: Is igitur non modo a te periculo liberatus, sed etiam amplissimo honore ditatus arguitur, domi suae te interficere voli. A causis. A causis argumentum ducitur, quando ex consuetudine communi res, quae tractatur, fieri potuisse convincitur. Ut Terentius : Ego non nihil  Mslibidinem esse dicimus; sive parricidii, avaritiam. Sed et tum latius disputandum est de vi causae, id est, avaritiae sive libidinis; quatenus si causa turpis videatur, res quoque inhonesta videatur; ut: Qui lucri faciendi causa venit in templum, sacrilegus est. Non enim res maleficium facit, sed causa faciendi; nec exitu, sed conatu malefacta existimantur. Ab effectis. Ab effectis argumentum est, cum ex his quae facta sunt, aliquid approbatur, ut Virgilius : Degeneres animos timor arguit. . . . . Nam timor est causa, ut degener sit animus; quod timoris est effectivum. Efficientia sunt, quae vel vi sua aliquid conficiunt, ut ignis incendium; vel sine
Abbreviated transcription (Latin):
simul aliquid subsequens & ideo ex his omnib argumenta colligimus. in adiunctis
&iam ut cicero uoluit maxime quaeritur quidanterem quidcumre quid post
quia: in rȩ strepitus pedum: postrem pallor rubor & siqua sunt similia. locus
ab antecedentib: & consequentib & repugnantib eodiffert dconiuneis siue
adiunctis quod coniuncta non semiper eueniunt consequentia uero semper. Eaten
igitur sunt consequentia quȩrem necessario consequuntur ut sidies ẽ lucetoltem
antecedentia & repugnantia quicquid enim consequetur quamq rem id coheret
cumre necessario & quic quid antecedit id trahit consequent̃ necessario &¬

Expanded text:
simul, aliquid subsequens: et ideo ex his omnibus argumenta colligimus. In adjunctis etiam, ut Cicero voluit, maxime quaeritur, quid ante rem, quid cum re, quid posquia. In re, strepitus pedum. Post rem, pallor, rubor, et si qua sunt similia Locus ab antecedentibus, et consequentibus et repugnantibus in eo differt a conjunctis sive adjunctis quod conjuncta non semper eveniunt; consequentia vero semper. Ea igitur sunt consequentia, quae rem necessario consequuntur, ut: Si dies est, lucet. Item, antecedentia et repugnantia; quidquid enim consequitur quamque rem, id cohaeret cum re necessario et quidquid antecedit, id trahit consequentem necessario
Abbreviated transcription (Latin):
dhanc descriptionẽ a quocũq sonoꝵ quat tuor usque ad quintłͣ quieidẽ ẽ no¬
minis per arsin. et thesin. ł ꝑsolã utrãlibet singulos ducas in ordine : diapente
potest uocari simphonia. Forro scđm quat̃nas et quat̾nas sequentes descrip¬
tiunculas: siquid cecineris. idẽ consonat quinta regione respondet. quod
magis ꝓprium est diapente

Expanded text:
hanc descriptionem a quocumque sonorum quatuor usque ad quintum, qui ejusdem est nominis, per arsin et thesin, vel per solam utramlibet singulos ducas in ordine, diapente potest vocari symphonia. Porro secundum quaternas et quaternas sequentes descriptiunculas, si quid cecineris, idem consonanter quinta regione respondet, quod proprium est diapente.
Abbreviated transcription (Latin):
iresponsum
organalo defitiat. Ideoq ultra teernon doscendar
Sumamꝰ ot tertiã trans positionẽ quȩ sono ꝓtrito incipit et finitur
uex transpositio dũ potissimum sonouadat deutero : responsũ organ ale
apte non retipit :
Sumamus et quartã trans positionẽ quȩ a

Expanded text:
sum organale deficiat, ideoque ultra tetrardum non descendat. Sumamus et tertiam transpositionem, quae a sono / trito incipit et finitur: Haec transpositio, dum potissimum sono vadat deutero, responsum organale apte non recipit. Sumamus et quartam transpositionem, quae a
Abbreviated transcription (Latin):
gentaẽ & nongentae non inginta & nongintã. hi &hae & haec mille exisnas cuntur ordinalia
Nominahaec inaequaliter quidem quantum iduocem p̃rimus & secundus. equaliter uero
tertius quartus quintus sextus. septimus octauus nonus decimus undecimus. ouodeo¬
mus abundecim & duodecim. Namreliqui ex utraq parte declinantur contra consu& udi¬
nem grecorum usque ad nonũ deci. uttertius decimus quartũs decimus. & quintus decimus

Expanded text:
gentae et nongentae noningenta et nongenta, hi et hae et haec mille. ex his nascuntur ordinalia gentae et nongentae noningenta et nongenta, hi et hae et haec mille. ex his nascuntur ordinalia nomina haec, inaequaliter quidem quantum ad uocem: primus et secundus; aequaliter uero: tertius, quartus, quintus, sextus, septimus, octauus, nonus, decimus, undecimus, duodecimus ab undecim et duodecim. nam reliqui ex utraque parte declinantur, contra consuetudinem Graecorum usque ad nonumdecimum, ut tertiusdecimus, quartusdecimus, quintusdecimus
Abbreviated transcription (Latin):
Necessanium esse existimauimus &iam ipsa nomina numerorum & quae abeis diriuantur
uel conponunt̃ subiungere &sciendum eos declinarinu meros quia uariana genera quit
u nauoce triagenera continent indeclinabiles esse tamapud grecos quã apudlatinos
unus una unũ duo & duce & duo. & hi & hae tres. & haectria. hi&he & hacquatiuo¬
ecem similiter quinq sex septem. octo nouem undecim. duo decim tredecim: quattuor deci
quindecim. sedecim decem & septem. decem & octo. decem & nouem uinginti uigintiunus
uingintiuna. uingintiunũ sic de inceps omnibus cardinalibus numerus minoresusq ad
nauem ad dunt᷑ qu auis contrarium. ante decem fiatusq ad sedecim. lic& tamen& prepos¬
tere maxime coniunetione int̃posita haec ꝓferre decem&unũ decem& duo. triginta qu adta¬
ginta quinquaginta. sexaginta. septuaginta octuaginta: nonaginta. centũ ducenti
septingentae septingenta. OCtingenti. ocingentae ostingenta. Non inginti & nonginti Non in¬

Expanded text:
necessarium autem esse existimauimus etiam ipsa nomina numerorum et quae ab eis deriuantur uel componuntur subiungere. et sciendum eos declinari numeros qui uariant genera; qui uero una uoce tria genera continent, indeclinabiles esse tam apud Graecos quam apud Latinos. unus una unum, duo duae duo, hi et hae tres et haec tria, hi et hae et haec quattuor; similiter quinque, sex, septem, octo, nouem, decem, undecim, duodecim, tredecim, quattuordecim, quindecim, sedecim, decem et septem, decem et octo, decem et nouem, uiginti, uiginti unus et uiginti una et uiginti unum. sic deinceps omnibus cardinalibus numeris minores usque ad nouem adduntur, quamuis contrarium {ante decem} fiat usque ad sedecim; licet tamen et praepostere, maxime coniunctione interposita, haec proferre: decem et unum, decem et duo. triginta, quadraginta, quinquaginta, sexaginta, septuaginta, octoginta, nonaginta, centum, ducenti septingentae septingenta, octingenti octingentae octingenta, noningenti et nongenti nonin
Abbreviated transcription (Latin):
dupondius enim & semis antiquis sextarius ÷ & u&eris consu& udinis ut r&ro aera dicerent
itaut semis quintus. semis quartus. semistertius nunciarent absemis tertius. sexte¬
rius dictis. nũmidenarii ad ecima libella. didimus &iã eu confirm .&. ΚΑΙdΙDΥMΟC

Expanded text:
dupondius enim et semis antiquus sestertius est, et ueteris consuetudinis, ut retro aera dicerent dupondius enim et semis antiquus sestertius est, et ueteris consuetudinis, ut retro aera dicerent ita, ut semisquintus, semisquartus, semistertius rtius dictus. nummi denarii a decima libella. Didymus etiam ea confirmet: καὶ Δίδυμος
Abbreviated transcription (Latin):
uttricessis ꝓportionem usq adcentussis qđ ꝑsius ostendit & centũ grecos u nocentus selic&ur quo
denarii alieq resignificantur. Aeris minima pars sextula quod sexta pars unciae est. semuntia
qđ diapars unciae cincĩa ab uno dicta sextans ab eo quod sexta pars assis est. quadrans quod
quarta. &trians qđ tertia pars sem̃is. quod semis ÷ dimidiũ. assis ut supra dictum est. septunx
a septem & uncia collisum. seliqua obscuriora quod ab diminutione & eaquae diminuunt᷑
lta sunt ut extremas syllabas habeant una dẽpta uncia. deunx dextrans. demptos ex¬
tãte. dodrans dransdempto quadrante. bes ut olimdes dempto triente in argenta nũmi. id ab
siculis. denarĩ. quod denos aeris ualebant. quinarii qd quinos. Sexte

Expanded text:
ut tricessis proportione usque ad centussis quod et Persius ostendit: «et centum Graecos uno centusse licetur», ut tricessis proportione usque ad centussis quod et Persius ostendit: «et centum Graecos uno centusse licetur», cuntur non magis asses quam denarii aliaeque res significantur. aeris minima pars sextula, quod sexta pars unciae est; semuncia, quod dimidia pars unciae. uncia ab uno dicta; sextans ab eo, quod sexta pars assis est; quadrans, quod quarta, et triens, quod tertia pars; semis, quod semis, id est dimidium assis, ut supra dictum est; septunx a septem et uncia collisum. reliqua obscuriora, quod ab diminutione, et ea quae diminuuntur ita sunt, ut extremas syllabas habeant. una dempta uncia deunx, dextans dempto sextante, dodrans dempto quadrante, bes, ut olim des, dempto triente. in argento nummi; id ab Siculis. denarii, quod denos aeris ualebant; quinarii, quod quinos; seste
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ nãminus sexaginta hab& secundum dardanũ. quod autem ÷ magnũ &minũ ostendit
terrentius. in forimonꝰ si quis dar& talentum inagnũ. Ita lica autem̃ mina dradinas babe
putatione laxx iiii libraeromane & iuii unctiae qđ ÷ magnũ talentũ centumminas atticas
faciunt. senecha inx̃ epistolarum adnouatũ. uigintiquãt tuor sextaria id esttalentum
⁊ paruum. uigintiquattuor ii sextaria sexagintalibras habent.
tae uocabulas aeris &argenti hac as abere dupundus abduobus ponderibus qđ unũ pondus
assis pondiũ dicebatur idideo ꝗasserat libra pondus dein de abnu mero usq adcentustem.
abtribus assibus tressis & supra ꝑtionẽ usq ad nonusiis. Indenarianumero hoc mutat qđ primĩ
est ab decemassibus decussis. secundumabduobus decussibus uicessis reliqua conueniunt.

Expanded text:
t, faciunt talentum magnum. nam minus sexaginta habet secundum Dardanum. quod autem est magnum et minus ostendit t, faciunt talentum magnum. nam minus sexaginta habet secundum Dardanum. quod autem est magnum et minus ostendit Terentius in Phormione: «si quis daret / talentum magnum». putatione LXXXIII librae Romanae et IIII unciae, quod est magnum talentum, centum minas Atticas faciunt. Seneca in X {epistularum }ad Nouatum XXIIII sesterAtticum paruum. XXIIII enim sestertia sexaginta libras habent. tae uocabula sunt. aeris et argenti haec. as ab aere, dupondius a duobus ponderibus, quod unum pondus assipondium dicebatur; id ideo quod as erat libra pondus. deinde ab numero usque ad centussem: ab tribus assibus tressis et sic proportione usque ad nonussis; in denario numero hoc mutat, quod primum est ab decem assibus decussis, secundum ab duobus decussibus uicessis. reliqua conueniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lia inueniuntur. Denariiaũt illo tempore nũmiargentei erant
siliquarum. qđ in eodem libro ostendit liuiussignati lxxiuii milia fuere atticorum tetrahma
uocanttriũ fere denariorum in singulis argenti est pondus. Vide quod quattuor drach
suit sepiuaginta duae siliquae. diximusenim. superius qđ tres oboliq
quas habe ant drachinã faciunt tresautem denarii idem habeant idest Ixxu siliquas.
idem liuius inxxxuĩ. ab urbe condita ostendit magnũ talentũ atticum octoginta ha¬
bere libras. & patulo plus cum supra dictorũ computatio manifest& octoginta tres libras & quattur
nis panderibus pendat. idest sic de creuit senatus ut non plus quamternae lilne. & quater¬
nae unciae singulis desint talentis & siendum quod secundũ liuii computationẽ centum
nae atticae: quarum singulae septuaginta quinque drachonas hal

Expanded text:
milia inueniuntur. denarii autem illo tempore nummi argentei erant XXIIII milia inueniuntur. denarii autem illo tempore nummi argentei erant XXIIII siliquarum, quod in eodem libro ostendit Liuius: signati argenti LXXXIIII milia fuere Atticorum: tetrachma uocant. trium fere denariorum in singulis argenti est pondus Liuius 34,52,26 . uide quod quattuor drachmae sint septuaginta duae siliquae diximus enim superius quod tres oboli, quorum singuli sex siliquas habeant, drachmam faciunt, tres autem denarii idem habeant, id est LXXII siliquas. idem Liuius in XXXVIII ab urbe condita ostendit magnum talentum Atticum octoginta habere libras et paulo plus, cum supra dictorum computatio manifestet octogpondo octoginta Romanis ponderibus pendat», id est sic decreuit senatus, ut non plus quam ternae librae et quaternae unciae singulis desint talentis. et sciendum quod secundum Liuii computationem centum minae Atticae, quarum singulae septuaginta quinque drachmas haben
Abbreviated transcription (Latin):
codicibus. obulus dr̃ aut dardanus doc& seripulus eẽ .i. sexili quaedra:
semis unciae sex. quincunx unciaequinq triens unciae quattuor quadrans uncuetres
sextales sunt. tertiae parsunciae id est seripuliocto. Sicilicus seripulisex. Sextula seripul
quattuor: dimia sextuli scripuliduo. Rursus sextula. & dimi ditim sextulae sicilicus
appellatur. Scripulus siliquae. sex Siliqua est quoddicunt graei RceΡAΠONTIΕΛΑtTaC
dehis dicta subicere. liuius in xexiiii aburbe condita multitu dinis eorũ argumentũ
sit quodpalybius scribit centũ talentis eam rematheis. st&isse. cum quingentos denarios
praecium in capita quod redder&ur dominis statuissent. Mille enimducentos & ratione
iuos italicos quaratione ostenditur sexmilia denariorũ haber& alentũ
Nam cũ quingeni denarii ꝓmille ducentis captiuis daticap.tiuis colligantur. sescentamiba
denariorum centumea oftendit fuissetalenta. Centesima aũt pars sescentorũ miliũ

Expanded text:
codicibus. obolus dicitur, ut Dardanus docet, scripulus esse, id est sex siliquae; dracsemis unciae sex, quincunx unciae quinque, triens unciae quattuor, quadrans unciae tres, sextulae sunt tertia pars unciae, id est scripuli octo; sicilicus scripuli sex; sextula scripuli quattuor; dimidia sextula scripuli duo; rursus sextula et dimidium sextulae sicilicus appellatur, scripulus siliquae sex, siliqua est quod dicunt Graeci ÎoÎμÏ�á1⁄2±Ï„Î1Î¿de his dicta subicere. Liuius in XXXIIII ab urbe condita: multitudinis eorum argumentum sit, quod Polybius scribit centum talentis eam rem Achaeis stetisse, cum quingentos denarios pretium in capita, quod redderetur dominis, statuissent. mille enim ducentos ea rationmilia denariorum habere talentum. nam cum quingeni denarii pro mille ducentis captiuis dati colligantur sescenta milia denariorum, centum ea ostendit fuisse talenta; centesima autem pars sescentorum milium sex
Abbreviated transcription (Latin):
responsum organale sub tetrardo p̃habent uidelicet ꝓpt̃ deuteri soni in conso¬
nantiã adsonũ tritũ qui te trardo ẽ subsods : sic et insequentib: his cõmatibus
Lehumiles famuli. et se iubeas flagitant. dũ celsioris extent leuationis. ac positi¬
onis. celsiori quoq loco et eadem lege organum coartatur¬
Similiter enim intrib: principalibus sonis tã  arcħ .S. deut̃  uox orga¬
nalis rite sub te trardo respondere nequit : sed morã in eodẽ agit dum in sub¬
sectando eiꝰ ratum responsum non inuenit:
Etut adliquidũ dinosci ualeat quantũ indiates saron simphonia prȩfatoꝵ
Eduoꝵ sonoꝵ in consonantia dominetur : statuamꝰ aliquid quadrifaria
trans positione canere ut appareat quomodo indiuersis trans positionibus
di uerso quidem modo sednon diuersa lege uox uocẽ comitetꝰ. Sit ergo hȩc prima
descriptio quȩ et supra digesta est a sono  incipiens et uieundẽ finiens
ubi simul cum uoce principali organalis uox consequatur

Expanded text:
houm , deuterum responsum organale sub retrardo non habent, videlicet propter deuteri soni inconsonantiam ad sonum tritum, qui tetrardo est subsecundus; sic et in sequentibus his commatibus: Te humiles famuli, et se jubeas flagitant, dum excelsioris exstent levationis ac positionis, celsiori quoque loco, eadem lege et organum coarctatuSimiliter enim in tribus principalibus sonis tetrardo , archoo deutero vox organalis rite sub tetrardo respondere nequit, sed moram in eodem agit, dum in subsecundo ejus ratum responsum non invenit. Et ut ad liquidum dignosci valeat, quantum in diatessaron symphonia praefatorum duorum sonorum inconsonantia dominetur, statuamus aliquid quadrifaria transpositione canere, ut appareat, quomodo in diversis transpositionibus diverso quidem modo, sed non diversa lege vox vocem comitetur. Sit ergo haec prima descriptio, quae et supra digesta est, a sono incipiens, et in eumdem finiens, ubi simul cum voce principali organalis vox consequatur
Abbreviated transcription (Latin):
cedes mostes uictorias. laude suictorũ illorum uero qui uicti sunt lacrimas.
seruitutem: Sinu̾laca ł tẽpora ł ꝑsonas describamꝰ. habebimus aliqũa & anar¬
ratione dequa supra dociumus. &abonouelutili uellaudabili rationem
Uirtutũ aũt descriptiones maxime planicies & p̃sentia uel significantia est.
Opoft& u elocutionẽ pͥeneꝑaures. oculis p̃sentiã facere ipsius reiꝰ: & exaequa redis¬
intatirerum stilu elocutionis. Siclararesest. sit &oratio similis: sinsũ missa
huicquoq apt&ur qualitas uerborum. Sciendum autem. quod quidam non
posuerunt descriptionem inp̃exercitamentis. quasi p̃occupatam & in fabula
& hnarratione. Ixillienĩ quoq de scribimus i loca ⁊ fluuios ⁊ personas in
Sed quoniã eam quoq quidam eloquentissimorum tradidere & int̃ p̃exercitationes
xonincongruum est eosimitari.
DE POSITIONE

Expanded text:
caedes mortes uictorias laudes uictorum, illorum uero qui uicti sunt lacrimas, caedes mortes uictorias laudes uictorum, illorum uero qui uicti sunt lacrimas, seruitutem. sin uero loca uel tempora uel personas describamus, habebimus aliquam et a narratione, de qua supra docuimus, et a bono uel utili uel laudabili rationem. uirtus autem descriptionis maxime planities et praesentia uel significantia est. oportet enim elocutionem paene per aures oculis praesentiam facere ipsius rei et exaequare dignitati rerum stilum elocutionis: si clara res est, sit et oratio similis; sin summissa, huic quoque aptetur qualitas uerborum. sciendum autem, quod quidam non posuerunt descriptionem in praeexercitamentis, quasi praeoccupatam et in fabula et in narratione; in illis enim quoque describimus et loca et fluuios et personas et res; sed quoniam eam quoque quidam eloquentissimorum tradidere inter praeexercitationes, non incongruum est eos imitari. de positione
Abbreviated transcription (Latin):
iss& achilles interfecto patroelo. hab&enim & passionem funeris amici. & marem de
bello cogitantis. Sedoperatio ꝓdit ꝑtriatempora. & incipit ap̃sentibus. recurnt id
p̃terita. & transit ad futura habeatautem stilum suppositis aptum personis.
DE DESCRIET̃¬
ESCRICTIO EST. oratio colligens & p̃sentans oculis quod demonstrat. fiunt
quidem . ut apud uirgilium uirginisos hatumq gerens & iurginis arma : spar¬
porumautem. ut ueris. aestatis. status ut pacis uelbelli. locorum ut litoris
campi. montium. urbium. Potestautem & commixta essedomonstratio.
ut siquis describat nocturnam pugnam. simul&tempus & rem demonstrat
Canemur igitur resquidem describere ab antesactis & quae inipsis euenium do
ueenguntur. ut sibellidicamus descriptionem. primum quidem antebellum dicere
debemus dilect᷑ habitos sumptus paratos. timores qui fuerunt. hinc. ogressus.

Expanded text:
Achilles interfecto Patroclo habet enim et passionem funeris amici et morem de Achilles interfecto Patroclo habet enim et passionem funeris amici et morem de bello cogitantis. sed operatio procedit per tria tempora et incipit a praesentibus, recurrit ad praeterita et transit ad futura. habeat autem stilum suppositis aptum personis. de descriptio est oratio colligens et praesentans oculis quod demonstrat. fiunt quidem, ut apud Virgilium «uirginis os habitumque gerens et uirginis arma / Sparo, temporum autem, ut ueris aestatis, status, ut pacis uel belli, locorum, ut litoris campi montium urbium. potest autem et commixta esse demonstratio, ut, si quis describat nocturnam pugnam, simul et tempus et rem demonstrat. conemur igitur res quidem describere ab antefactis et quae in ipsis eueniunt uel aguntur, ut, si belli dicamus descriptionem, primum quidem ante bellum dicere debemus dilectus habitos, sumptus paratos, timores qui fuerunt; hinc congressus
Abbreviated transcription (Latin):
ALLO CUTIOEST. Imitatio sermonis ad maiores & suꝑpositas ꝑsonas accõ¬
Amodata. ut quibus uerbis ut potiuss& andromache hectore mostuo. con
tuis uerbadantur. quod facit cicero ꝓcelio. uerba dans appio cieco contra clodiã
ad suos aliquis ꝓfecturum a patria. finitarum uero. ut quibus uerbis uti potuis s&
achilles ad dedamiã. ꝓfecturũ adbellũ troianũ. Allocutionũ uero quaedam sunt
simplices. quando supponitur aliquis ipse ꝑseloquens. quaedam duplices quando id
alios loquitur. ꝑ sequidem. ut quibus uerbis ut i potuiss& scipio uictor reuestens.
Ad alios uero quibus uerbis uti potuiss& scipio p̃uictoriam ad exercitum. ubiq. au
gaudentis. Alia dolentis. Sunt autem quaedam allocutiones morales. quaedam
pas sonales quae dam mixtȩ. Passionales sunt. In quibus passio id est commiseratu
ꝑpeua inducitur. Vt quibus uerbis uti potuss& andromache mostuio hectore
Morales uero. inquibus optinent mores. ut quibus uerbis rusticus potuiss& : cũ¬

Expanded text:
allocutio est imitatio sermonis ad mores et suppositas personas adcommodata, ut quibus uerbis uti potuisset Andromache Hectore mortuo. conftuis uerba dantur, quod facit Cicero pro Caelio uerba dans Appio Caeco contra Clodiam. ad suos aliquis profecturus a patria, finitarum uero, ut quibus uerbis uti potuisset Achilles ad Deidamiam profecturus ad bellum Troianum. allocutionum uero quaedam sunt simplices, quando supponitur aliquis ipse per se loquens, quaedam duplices, quando ad alios loquitur; per se quidem, ut quibus uerbis uti potuisset Scipio uictor reuertens, ad alios uero, quibus uerbis uti potuisset Scipio post uictoriam ad exercitum. ubique augaudentis, alia dolentis. sunt autem quaedam allocutiones morales, quaedam passionales, quaedam mixtae. passionales sunt, in quibus passio, id est commiseratio, perpetua inducitur, ut quibus uerbis uti potuisset Andromache mortuo Hectore; morales uero, in quibus obtinent mores, ut quibus uerbis uti potuisset ru
Abbreviated transcription (Latin):
enĩrex & priuatus. somnus &uigiliae. Quomodo ergo molestum est. si praua
omo ꝑtotamdormiat noctem. sic intollerabile sirex n
curisq sibi parentium saluti:. A comparatione. quomodoenim gubernatores
& sica &eri dormiant soli ꝑ cõmuni uigilant salute. sico post& Imperatores cu¬
rarẽ ꝓsuis. Ab exemplo hectorenim noc tuuigilans &curans. speculatorem adna
corum mittebat dolonem. Ab iuditĩo. ut salustius quoq
Sed multi mostales deditiuentri atq. somno. indocti lncultiq uitam si cutipere¬
grinantes transiere: Conclusiouero. hab& exhostionem plerumq. ut oport&
nos neces sarias resuscipientes. nimiacura uigilusq eisco

Expanded text:
enim rex et priuatus, et somnus et uigiliae: quomodo ergo molestum non est, si priuatus enim rex et priuatus, et somnus et uigiliae: quomodo ergo molestum non est, si priuatus homo per totam dormiat noctem, sic intolerabile, si rex non uigiliis consulat curisque sibi parentium saluti. a comparatione: quomodo enim gubernatores, etsi ceteri dormiant, soli pro communi uigilant salute, sic oportet imperatores curare pro suis. ab exemplo: Hector enim noctu uigilans et curans speculatorem ad naues Graecorum mittebat Dolonem. ab iudicio, ut Sallustius quoque hoc comprobat dicens «sed multi mortales, dediti uentri atque somno, indocti incultique uitam sicuti peregrinantes transiere». conclusio uero habet exhortationem plerumque, ut oportet et nos necessarias res suscipientes nimia cura uigiliisque eis co
Abbreviated transcription (Latin):
sperare salutem. Simplices uero. ut possunt diuitiȩ & clementes facere: & quid
non mostalia pectora cogis aurisa crasames: Coniunctaenonestbonum multos eẽreges
terra pascithomine & samamalum quonon aliud uelocius ullum. Operatio uero
sententiae consimilis .ẽ meditationi usus dequa superius dictum ẽ. Prouenit
enimalaude breui eius quidixit: asimpliciex positione ipsiussententiae. acausa
ntrario. a comparatione ab exemplo. abiudicio. a con
sententia exemplicausa. Non oport& pertotam noctem dormireuirum multis
consulentem. laud abisigitur eum qui dixit breuiter dein desimplici expositione
eloqueris sententiam. ut non dec& uirum in summa potestate multi p̃sidentem.
incuris esse. somnus uero curas omnibus aufest. Acontrario. contrarium est

Expanded text:
sperare salutem»; simplices uero, ut «possunt diuitiae et clementes facere» et «quid sperare salutem»; simplices uero, ut «possunt diuitiae et clementes facere» et «quid non mortalia pectora cogis, / auri sacra fames?»; coniunctae, ut «non est bonum multos esse regeterra pascit homine» et «fama, malum qua non aliud uelocius ullum». operatio uero sententiae consimilis est meditationi usus, de qua superius dictum est. prouenit enim a laude breui eius qui dixit, a simplici expositione ipsius sententiae, a causa, a contrario, a comparatione, ab exemplo, ab iudicio, a conclusione. sit autem sententia exempli causa «non oportet per totam noctem dormire uirum multis consulentem». laudabis igitur eum qui dixit breuiter; deinde simplici expositione eloqueris sententiam, ut non decet uirum in summa potestate multis praesidentem in curis esse, somnus uero curas omnibus aufert. a contrario contrarium est