comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
absentia corporali. quamquam apud
patrem seruaret prȩsentia spirituali.
Post uero adiungit et cęteros suos ubi
dicit. Non pro his autem rogo tantõ.
sed et pro eis qui credituri sunt per
uerbum eorum in me. Ubi manifesti¬
us ostendit quod non de omnibus ad
eum pertinentibus superius loquere¬
tur ab eo loco ubi ait. manifestaui no¬
men tuum hominibus quos dedisti
michi : sed de his tantum qui eum cũ
illa dicer& audiebant. Iam nunc ergo
audiebatur discipulis suis dicat. Ma¬
nifestaui in quit nomen tuum homi¬
nibus quos dedisti michi. Non ergo
nouerant đi nomen cum essent iudȩi:
Et ubi est quod legitur. notus in iudȩa
ds̃ in israhel magnum nomen eius:
Ergo manifestaui nomen tuum homini-¬
bus istis quos dedisti michi demundo:
qui me audiunt haec dicentem. non
meus. Sed quomodo manifestauit. si¬
non dum uenit hora de qua superius
dixerat quod ueniret hora cum iã ñ
in prouerbiis in quit loquar uobis. sed

Expanded text:
absentia corporali, ut eos cum absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audiebant. 3. Ab ipso audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non meus, nondum venit hora de qua superius dixerat quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quia uerba quae dedisti michi dedi
eis & ipsi accȩperunt. & cognouerunt
uere quia ate exiui. & crediderunt
quia tu me misisti. Quam quam et
haec omnia de omnibus futuris fidelib
dici potuerunt specie perfecta cum ad¬
huc essent futura : sed ut de his solis qͦs
tunc habebat discipulis haec loqui in¬
telligatur. illud magis urget quod
paulopost ait. Cum̃ essem cum eis. ego
seruabam eos in nomine tuo. Quos de¬
disti michi custodiui. et nemo ex hispe¬
riit nisi filius perditionis: ut scriptura
impleatur. udam significans qui tradi¬
dit eum. Ex isto quippe duodenario
numero apostolorum solus periit. De¬
inde subiungit. Nunc autem uenio adte
Unde manifestum est eum de corporali
sua dixisse pręsentia. cum essem cum eis
ego seruabam eos. ueluti iam cum eis ea
prȩsentia non esset. Non itaq recte in
telliguntur de quibus dixerit. cum eem
cum̃ cis ego seruabam eos: nisi his quos
in se credentes seruare iam coeperat prȩ¬
sentia corporali & quos relicturꝰ fucrat

Expanded text:
i eis, et ipsi acceperunt et cognoverunt vere, quia a te exii, et crediderunt, quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt specie perfecta, cum adhuc essent futura, sed ut de his solis quod tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget, quod paulo post ait: Cum essem cum eis, ego salvabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi custodivi, et nemo ex eis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur; Judam significans qui tradidit eum: ex isto quippe duodenario numero Apostolorum solus periit. Deinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia, Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo entelliguntur de quibus dixerit: Cum essem cum eis, ego servabam eos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
qui prȩdestinatus est filius dĩ inuirtute
secundum sp̃m scificationis ex resurrec¬
tione mortuorum. Scđm hanc ergo
prȩdestinationem etiam clarificatus ẽ
antequam mundus esset: ut esset cla¬
ritas eius exresurrectione mortuors
apud patrem ad cuius dexteram sedet.
Cum ergo uideret illius prȩdestinatione
suae clarificationis uenisse iam tempus.
ut et nunc fieret in redditione quod
fuerat in prȩdestinatione iam factum :
orauit dicens. Et nunc clarifica me tu
pater apud temet ipsum claritate¬
quam habui prius quam mundus esset
apud te : idest illam claritatem quã
habui apud te in prȩdestinatione tua.
tempus est ut apud te habeam etiam
uiuens in dextera tua. Manifestaui
nomen tuum hominibus. quos dedisti

Expanded text:
praedestinatus est Filius Dei in virtute secundum Spiritum sanctificationis ex resurrectione mortuorum . Secundum hanc ergo praedestinationem etiam clarificatus est antequam mundus esset, ut esset claritas ejus ex resurrectione mortuorum apud Patrem, ad cujus dexteram sedet. Cum ergo videret illius praedestinatae suae clarificationis venisse jam tempus, ut et nunc fieret in redditione, quod fuerat in praedestinatione jam factum, oravit dicens, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsumquam habui priusquam mundus esset apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua. Tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
tunc: ita et nunc. Sicut tunc prędesti¬
natione: ita et nunc perfectione. Fac
inmundo quod apud te iam fuerat ante
mundum: fac in suo tempore. quod ante
omnia tempora statuisti Intelligamus
apud patrem futurae. & hoc iam prȩdesti¬
nando factum fuisse antequam mundus
esset. quod inmundo &iam suo tempore
fieret. Si enim de nobis dixit apostolus
sicut elegit nos in ipso ante mundi con¬
stitutionem. cur ab horrere putatur:
At uero si tunc pater caput nrm̃ glorifi¬
cauit quando nos in ipso ut membra eiusꝰ
essemus elegit: hinc audiamus apłm in
suarum exordio litterarum. Nam &
prima epistolarum eius est adromanõs.
et ipsius epistolȩ principium est ubi le¬
gitur. Paulus seruus iħu xp̃i uocatus
apostolus. segregatus in euangelium dĩ
quod ante promiserat ꝑ prophetas suos

Expanded text:
tunc, ita et nunc; sicut tunc praedestinatione, ita et nunc perfectione: fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum; fac in suo temomnia tempora statuisti. Convenit nosapud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam, si toto tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus sos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio Litterarum. Nam et in prima Epistolarum ejus, quae est ad Romanos, et ipsius Epistolae principium est, ubi legitur: Paulus servus Jesu Christi, vocatus Apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per Prophetas suo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa trinitas unus solus & uerus ds̃. Nec
idem tamen pater qui filius. nec idem fili-¬
us qui pater. nec idem sp̃s sc̃s qui pater
aut filius: qm̃ tres sunt pater & filius et
sp̃s sc̃s. sed ipsa trinitas unus est ds̃. Ego¬
te clarificaui super terram. opus consum¬
maui quod dedisti michi ut faciam. Non
ait iussisti. sed dedisti. Ubi commendatur
euidens gratia. Quid enim habet quod
non accepit & iam inunigenito humana
natura: An non accepit ut nichil mali
sed bona faceret omnia. quando inimi-¬
tate personae suscepta est auerbo ꝑ qͦđ
facta sunt om̃ia: Sed quomodo consũ¬
mauit opus quod accepit ut faciat.
cum restet adhuc passionis experimen¬
tum ubi martẏribus suis maxime prȩ¬
buit quod sequerentur exemplum. un¬
de ait apostolus petrus xp̃s pro nobis
passus est relinquens nobis exemplum
ut sequamur uestigia eius. nisi quia con¬
summasse se dicit quod se consummatu¬
rum esse certissime nouit. sicut longe

Expanded text:
tus; sed ipsa Trinitas unus solus verus Deus. Nec tus; sed ipsa Trinitas unus solus verus Deus. Nec idem tamen Pater, qui Filius; nec idem Filius, qui Pater; nec idem Spiritus sanctus, qui Pater aut Filius: quoniam tres sunt, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus: sed ipsa Trinitas unus est Deus te clarificavi super terram: opus consummavi quod dedisti mihi, ut faciam. Non ait jussisti, sed dedisti, ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consmavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde ait apostolus Petrus: Christus pro nobis s relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. Resuscita me: ut in notescas to¬
to orbe per me. Peinde magis magisq
pandens quomodo clarificet patrem
filius: sicut dedisti inquit ei potestatẽ
omnis carnis ut quod dedisti ei det eis
uitam aeternam. Omnem carnem Nus
dixit omnem hominem aparte totum
significans: quemadmodum rursus a
parte superiore significatur homo totꝰ
ubi ait apłs. Omnis anima potestatib
sublimioribus subdita sit. Quid enim
dixit omnis anima. nisi omnis homo:
Hoc autem quod potestas xp̃o apatre da¬
ta est omnis carnis. secundum hominẽ
in telligendum est: Sicut ergo dedisti¬
ei potestatem inquit omnis carnis: ita
te glorificet filius idest notum faciat te¬
omni carni quam dedisti ei. Sic enim
dedisti. ut omne quod dedisti ei det eis
uitam aeternam. Haec est autem uita
aeterna inquit. ut cognoscant te sołu
Ordo uerborum est. Ut te & quem misisti
caritas substantialis & consubstantialis
amborum: qm̃ non duo dii pater & filius.

Expanded text:
diceret: Resuscita me, ut innotescas todiceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit omnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est; ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum Ordo verborum est: ut te, et quem misisticharitas substantialis et consubstantialis amborum. Quoniam non duo dii, Pater et Filius;
Abbreviated transcription (Latin):
lorificatum apatre filium se¬
cundum formam serui quam
pater suscitaiit amortuis et
ad suam dexteram collocauit
resipsa indicat. & nullus ambigit xp̃i¬
anus. Sed qm̃ non tantum dixit pater
clarifica filium tuum. sed addidit etiã
ut filius tuus clarificet te: merito que¬
ritur quomodo patrem clarificauerit
filius. cum sempiterna claritas patris nec
diminuta fuerit informa humana. nec
augeri potuerit insua perfectione diui¬
na. Sed et inseipsa claritas patris nec mi¬
nui nec augeri potest: apud homines
autem proculdubio minor erat. quan¬
do iniudȩa tantum modo ds̃ notus erat.
lon dum asolis ortu usq ad occasum lau
per euangelium xp̃i factum est ut per
filium pater innotesceret gentibis: pro¬
fecto patrem clarificauit et filius. Si
nec patrem clarificasset. Nunc autem
resurrectione clarificatus apatre resur¬
rectionis suae predicatione clarificat
patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse
uerborum. Clarifica inquit filiũ tuũ.
ut filius tuus clarificet tẽ. Tamquam

Expanded text:
lorificatum a Patre Filium secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis, et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus et nondum a solis ortu usque ad occasum laudper Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus, profecto Patrem clarificavit et Filium. Si nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
decem milia talentorũ ut parum sit de¬
eem milia peccatorum sunt. Nolo enĩ
dicere unum talentum. quod om̃a pecca¬
ta concludit. Seruus autem ille quantũ
ei debebat: Centum denarios debebat:
lam plus non est quam septuagies septirꝰ.
Et tamen iratus est dñs. quia ei non di¬
misit. Non solum enim centum plus st̃
quam septuaginta septem. sed centum
denarii forte mille asses sunt . Sed quid
omnes culpas quȩ in nos committuntur:
paratisimus ignoscere: si nobis desideramꝰ
ignosci. Si enim consideremus peccata n̾ra.
et numeremus quid facto. quid peccamꝰ¬
oculo. quid aure. quid cogitatione. quid
innumerabilibus motibus: nescio utrum
dormiamus sine talento. Ergo cotidie
petimus. cotidie diuinas aures orando
pulsamus: cotidie nos ꝓsternimus et dici¬
mus. Dimitte nobis debita nr̃a. sicut et
nos dimittimus debitoribus nr̃is. Quae
debita tua : Omnia. an aliquam partem:
Respondebis omã. Sic ergo et tu debitori

Expanded text:
decem millia talentorum, ut parum sit, dedecem millia talentorum, ut parum sit, decem millia peccatorum sunt. Nolo enim dicere unum talentum, quod omnia peccata concludat. Servus autem ille quantum ei debebat? Centum denarios debebat. Jam plus non est quam septuagies septies? Et tamen iratus est Dominus, quia ei non dimisit. Non solum enim centum plus sunt quam septuaginta septem; sed centum denarii forte mille asses sunt. Sed quid omnes culpas, quae in nos committuntur, parati simus ignoscere, si nobis desideramus ignosci. Si enim consideremus peccata nostra, et numeremus quid facto, quid oculo, quid aure, quid cogitatione, quid innumerabilibus motibus; nescio utrum dormiamus sine talento. Ergo quotidie petimus, quotidie divinas aures orando pulsamus, quotidie nos prosternimus et dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae debita tua? Omnia, an aliquam partem? Respondebis, Omnia. Sic ergo et tu debitori
Abbreviated transcription (Latin):
ignosce Ergo ego ausus sum suꝑgredi mo¬
dum dñi m̾ei: Ille inseptuagesimo et sep¬
timo numerd ignoscendi limitem fixit.
Nunc ego limitem transire pręsumam.
Non est uerum. Nonsum ausus plus ali¬
quid: ipsum dnm meũ audiui loquentem
in apło suo. ubi modus et numerus prȩfixuᷤ
non est. Ait enim. Donantes uobismet ip¬
sis siquis aduersus aliquem habet quȩreła:
sicut ds̃ in xp̃o donauit uobis: Audistis
formam. Si septuagies septies peccata tͥ
donauit xp̃c. si huc usq ignouit. et ultra
negauit : pone & tu limitem. & ulterius
noli ignoscere. Si autem xp̃c milia pec¬
cata peccatoꝵ inuenit. et tamen om̃a
donauit: noli subducere misericordiam.
scd posce illius numeri solutionem. Non
enim sine causa dñs septuagies septies dix̃.
cum omnino nulla culpa sit quam non
debeas ignoscere. Ecce ille ipse seruus
eui debenti inuentus est debitor decem
milia talentoꝵ debebat. Puto enim qͥa

Expanded text:
ignosce. Ergo ego ausus sum supergredi moignosce. Ergo ego ausus sum supergredi modum Domini mei? Ille in septuagesimo et septimo numero ignoscendi limitem fixit: hunc ego limitem transilire praesumam? Non est verum, non sum ausus plus aliquid. Ipsum Dominum meum audivi loquentem in Apostolo suo, ubi modus et numerus praefixus non est. Ait enim: Donantes vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam, sicut Deus in Christo donavit vobis . Audistis formam. Si septuagies septies peccata tibi donavit Christus, si huc usque ignovit, et ultra negavit; pone et tu limitem, et ulterius noli ignoscere. Si autem Christus millia pecata peccatorum invenit, et tamen omnia donavit; noli subducere misericordiam, sed posce illius numeri solutionem. Non enim sine causa Dominus septuagies septies dixit: cum omnino nulla culpa sit, quam non debeas ignoscere. Ecce ille ipse servus, cujus debentis inventus est debitor, decem millia talentorum debebat. Puto enim, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nis uiuus qui de cęlo descendi: Ignosci uob̃
uultis. ignoscite. Remittite. et remittet᷑
uobis: Accipere uultis: date. et dabitur
mouere possit. audite. In remissione ubi ue¬
nia petitur & ab ignoscente debetur. hoc
potest mouere quod et petrũ mouit. Quo¬
ties debeo inquit ignoscere Sufficit usq
septies: Hon sufficit ait dñs. Non dico
septies. sed septuagies septies: lam tu enu
mera quoties inte peccauerit frater tuus.
Si potueris ꝑuenire usq ad septuagesimam
et octauam culpam. ut transeas septuagies
septies: tunc molire uindictam. Ita ne ue¬
rum est qđ dicit. et uere ita seres habet.
ut si peccauerit septuagies septies ignos¬
cas. si autem peccauerit septuagies oc¬
ties iam liceat tibi non ignoscere: Audeo.
audeo dicere. ut si septuagies octies pecca¬
uerit ignoscas. Si autem peccauerit ut
dixi septuagies octies: ignosce. Et si centies
peccauerit. ignosce. Et quid dico toties
et totiens: Om̃ino quoties peccauerit.

Expanded text:
nis vivus, qui de coelo descendi ? Ignosci vobis nis vivus, qui de coelo descendi ? Ignosci vobis vultis? Ignoscite: Remittite, et remittetur vobis. Accipere vultis? Date, et dabitur movere possit, audite. In remissione ubi venia petitur, et ab ignoscente debetur, hoc potest movere, quod et Petrum movit. Quoties debeo, inquit, igsepties? Non sufficit, ait Dominus: non dico smera quoties in te peccaverit frater tuus. Si potueris pervenire usque ad septuagesimam et octavam culpam, ut transeas septuagies septies, tunc molire vindictam. Itane verum est quod dicit, et vere ita se res habet, ut si peccaverit septuagies septies, ignoscas; si autem peccaverit septuagies octies, jam liceat tibi non ignoscere? Audeo, audeo dicere, ut et si septuagies octies peccaverit, ignoscas. Si autem peccaverit, ut dixi, septuagies octies ignosce. Et si centies peccaverit, ignosce. Et quid dicam toties et toties? Omnino quoties peccaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
debitore frem. nisi in quem nemo peccauit :
Putasne quisquam ingenere humano repe¬
riri potest. qui non et ipse aliquo peccato
obstrictus sit fratri suo: Debitor ẽ ergo om̃i
homo. habens tamen et ipse debitorem.
deo ds iustus constituit tibi reguła in debi
tore tuo. quod faciet & ipse cum suo. Duo
enim sunt opera misericordiȩ quȩ nos libe
ignoscendum ꝑtinet. date et dabitur uos¬
adorestandum beneficium pertinet. Qđ̃ .xĩi.
ait de ignoscendo. et tuuis tibi ignosciquos
paccas: Et habes alium cui tu posceris ig¬
noscere. Rursus qdđ ꝑtinet ad tribuendũ
benesicium petit te mendicus. et tues di
mendicus. Oñs enim quando oramus iñdici
dĩ sumus: ante ianuam patris familias sta¬
mus: immo etiam ꝓsternimur. supplices
ingemiscimus aliquid uolentes accipere:
Et ipsum aliquid ipse ds̃ est. Quid ate
accȩpit mendicuᷤ . Panem. Et tu quid
petis ab eo nisi xpm̃ qui dicit. ego sum pa¬

Expanded text:
debitorem fratrem, nisi in quem nemo peccavit? debitorem fratrem, nisi in quem nemo peccavit? Putasne, quisquam in genere humano reperiri potest, qui non et ipse aliquo peccato obstrictus sit fratri suo? Debitor est ergo omnis homo, habens tamen et ipse debitorem. Ideo Deus justus constituit tibi regulam itore tuo, quod facit et ipse cum suo. Duo ergo sunt opera misericordiae, quae nos liberignoscendum ad praestandum beneficium pertinet. Quod ait de ignoscendo; et tu vis tibi ignosci quod peccas, et habes alium cui tu possis ignoscere. Rursus quod pertinet ad tribuendum beneficium; petit te mendicus, et tu es Dei mendicus. Omnes enim quando oramus, mendici Dei sumus: ante januam magni patrisfamilias stamus, imo etiam prosternimur, supplices ingemiscimus, aliquid volentes accipere; et ipsum aliquid, ipse Deus est. Quid a te petit mendicus? Panem. Et tu quid petis a Deo, nisi Christum, qui dicit, Ego sum pa
Abbreviated transcription (Latin):
rogauerat dominũ: sed non talem iste in¬
uenit conseruũ. qualem ille dominum.
Non sołu remittere illi debitũ noluit. sed
nec dilationẽ dedit. Contortũ rapiebat
adsolutionem. iam debito dominico liber.
Displicuit conseruis. et renuntiauerunt
domino suo quid actũ e̾ẽt: et dominuᷤ fe¬
cit ad e̾e seruum. et dixit ei. Serue nequã.
cum michi tanta deberes: misertuᷤᷤ tui
om̃a dimisi tibi. Nonne ergo ecce opor¬
tebat et te misereri conserui tui. sicut
et ego tui misertus sũ: Et iussit omnia
quȩ illi dimiserat exigi. Ergo hanc simti xi.
litudinem ad nram instructionẽ ꝓposuit.
et ammonendo perire nos noluit. Sic in
nitio utilis ualde et salubris obȩdientia de¬
betur : ut qđ iussum ẽ impleatur. quia om̃i
homo et debitor est di. et debitorẽ hab&
frem suum. Quis est enim qui non sit de¬
bitor dĩ. nisi in quo nullũ potest inueniri
peccatum: Quis est autem qui non habeat

Expanded text:
rogaverat dominum: sed non talem iste inrogaverat dominum: sed non talem iste invenit conservum, qualem ille dominum. Non solum remittere illi debitum noluit: sed nec dilationem dedit. Contortum rapiebat ad solutionem, jam debito dominico liber. Displicuit conservis; et renuntiaverunt domino suo quid actum esset: et dominus fecit adesse servum, et dixit ei, Serve nequam, cum mihi tanta deberes, misertus tui, omnia dimisi tibi; nonne ergo et te oportebat misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum? Et jussit omnia, quae illitudinem ad nostram instructionem proposuit, et admonendo perire nos noluit. Sic, innitio utilis; et valde salubris obedientia debetur, ut quod jussum est impleatur. Quia omnis homo et debitor est Dei, et debitorem habet fratrem suum. Quis est enim qui non sit debitor Dei, nisi in quo nullum potest inveniri peccatum? Quis est autem qui non habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ceret fr̃i qui in illo peccasset. & quęren¬
ti utrũ septies sufficeret respondit illi
dñs. Non sołu septies. sed etiã septua¬
gies septies. De in de narrauit similitu¬
dinẽ ualde terribilem. quia simile est
regnum cȩloꝵ homini patrifamilia&ᷤ: qͥ
posuit rationẽ cum seruiᷤᷤ suis. In quib
inuenit debitorẽ decem miliũ talentoꝵ
Et cũ iussisset ut om̃a quȩ habebat et
om̃i eius familia et ipse uenderetur.
et debitũ solueretur : ad uolutuᷤ genib
domini sui rogabat eum dilationẽ. me¬
ruit remissionẽ. Misertuꝰ enĩ ẽ dominꝰ
eius sicut audiuimus. et ome debitum
dimisit ei. At ille debito liber sed iniqͥta¬
tis seruus. postea quã egressu ẽ a facie
domini sui inuenit etiã ipse debitore sux̃
qui debebat non decẽ milia talentorũ.¬
non tantũ quantũ ipsius debitum fuit.
sed centum denario ᷤ. Cepit inde suftocat̃¬
eũ trahere et dicere. Redde qđ debes.
At ille rogabat conseruũ. sicut et ipse

Expanded text:
et fratri qui in illum peccasset; et quaesivit utrum sufficeret septies. Respondit illi Dominus: Non solum septies, sed etiam septuagies septies. Deinde narravit similitudinem valde terribilem: quia simile est regnum coelorum homini patrifamilias, qui posuit rationem cum servis suis; in quibus invenit debitorem decem millium talentorum. Et cum jussisset, ut omnia quae habebat, et omnis ejus familia, et ipse venderetur, et debitum solveretur, advolutus genibus domini sui, rogabat eum dilationem, meruit remissionem. Misertus est enim dominus ejus, sicut audivimus, et omne debitum dimisit illi. At ille debito liber, sed iniquitatis servus, posteaquam egressus est a facie domini sui, invenit etiam ipse debitorem suum, qui debebat, non decem millia talentorum, quantum ipsius debitum fuit, sed centum denarios: coepit eum suffocatum trahere, et dicere, Redde quod debes. At ille rogabat conservum, sicut et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quitia. Quid ergo faciendum est. Cor¬
ripiamus uerbis. et si opus est et uerberibus.
Sed delictũ dimittamus. culpam de corde
abiciamus. Ideo enim dñs subdidit de cor¬
dibus uris: ut si ꝑ caritatem imponitur
disciplina. de corde lenitaᷤ non recedat.
Quid enim tam pium quã medicus ferens
ferramentũ. Plorat sectandus. et secatur.
Morat urendus. et uritur. Non est ulla
crudelitas. Absit ut seuitia medici dicatur.
Seuit in uulnus. ut homo sanctur: quia si
uulnus palpetur. homo ꝑdinir. Sic ergo
ista monuerĩ fr̃s mei. ut fr̃s nrõs qui pec¬
cauerint omĩmodo diligamus de corde
nr̃o. Caritatem in eos non dimittamus.
et disciplinam cum opus est demus: ne
per solutionẽ disciplinȩ crescat nequitia.
et in cipiamus ꝓpter dm̃ ac cusari. quia
recitatum est nobis. Peccantes coram
omnib corripe. ut cęteri timorem habe¬
ant. Certe siquis quod solum uerum ẽ
distinguit tempora. et soluit questio¬

Expanded text:
quitia. Quid ergo faciendum est? Corquitia. Quid ergo faciendum est? Corripiamus verbis, et si opus est, et verberibus: sed delictum dimittamus, culpam de corde abjiciamus. Ideo enim Dominus subdidit, de cordibus vestris, ut si per charitatem imponitur disciplina, de corde lenitas non recedat. Quid enim tam pium quam medicus ferens ferramentum? Plorat secandus, et secatur: plorat urendus, et uritur. Non est illa crudelitas; absit ut saevitia medici dicatur. Saevit in vulnus, ut homo sanetur: quia si vulnus palpetur, homo perditur. Sic ergo ista monuerim, fratres mei, ut fratres nostros qui peccaverint omni modo diligamus, de corde nostro charitatem in eos non dimittamus, et disciplinam, cum opus est, demus: ne per solutionem disciplinae crescat nequitia, et incipiamus propter Deum accusari; quia recitatum est nobis, Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant . Certe si quis, quod solum verum est, distinguit tempora, et solvit quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
te uel postea. Nã si non dimiseris. reuo¬
cabo te: et quic quid tibi dimiserã. repli¬
cabo tibi. Non enim mentit᷑ ueritas. non
ri non uis: exhere dari disponis. faciet
ergo ista uobis inquit pater ur̃ cȩlestis.
si non remiseritis unusquisq fr̃ib ur̃is de
cordib uris. Ne dicas in lingua. ignosco:
et corde differas. Suppliciũ enĩ ostendit¬
tibi d̾s minando uindictã. nouit ds̃ ubi
dicas uocẽ tuã. Homo audiuit. conscienti
am ds̃ inspicit. Si dici dimitto. dimitte.
Melius est cum clamaᷤ ore. et dimirtis in cor¬
ergo obsecrant pueri in disciplinati et no¬
lunt uapulare : qui sic ꝑscribunt nobis
quando uolumus dare disciplinã. Peccaui.
ignosee michi. Eece ignoui. Et iterũ peccat.
Ignosce. ignoui. Peccat tertio. ignosce ter¬
tio. Ignoui. Iam quarto uapulat : Et ille
Nũquid septuagies septies te fatigaui : Si
hac ꝑscriptione seueritas disciplinę dormi¬
at. repressa disciplina seuit inpunita ne.¬

Expanded text:
et tu vel postea, nam si non dimiseris revoet tu vel postea, nam si non dimiseris revocabo te, et quidquid tibi dimiseram replicabo tibi. Non enim mentitur Veritas, non ri non vis, exhaeredaberis: Faciet ergo ista vobis, ait, pater vester coelestis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Ne dicas in lingua: Ignosco, et corde differas supplicium minandtibi Deus, minando vindictam. Novit Deus ubi dicas. Vocem tuam homo audivit: conscientiam tuam Deus inspicit. Si dicis, Dimitto; dimitte. Melius est cum clamas ore, et dimittis in corergo obsecrant pueri indisciplinati, et nolunt vapulare, qui sic praescribunt nobis, quando volumus dare disciplinam: Peccavi, ignosce mihi. Ecce ignovi, et iterum peccat. Ignosce: ignovi. Peccat tertio. Ignosce: tertio ignovi. Jam quarto vapulet. Et ille: Numquid septuagies septies te fatigavi? Si hac praescriptione severitas disciplinae dormiat, repressa disciplina saevit impunita ne
Abbreviated transcription (Latin):
do iussum ẽ tab̃naculum fabricari. Multa
ibi et numerosa dicta sunt in magno
sacramento. Inter cętera uela cilicina
uissa sunt fieri. non decem sed undecim:
quia ꝑcilicium ostenditur confessio pec¬
catorũ. Quid autem ampliuꝰ quęris :
Uis nosse omã peccata contineri nume¬
ro isto septuagesimo septimo: Septupło
solet ꝓuoto computari : qm̃ septẽ dieb
uoluitur tempus. et finito septenario rur¬
sus ad caput reditur. ut ẽadem forma
uoluatur. Per huius modi formȩ reuoluti¬
onẽ scła transeunt. aseptenario ta men
numero non recȩdit. Omã enim peccata
dixit. quando septuagies septies dixit: qͥa
illud undecim duc septies. fiunt septuagi¬
es septies. Omã ergo peccata dimitti
uoluit : qui ea septu agesimo septimo nu
mero pręsignauit. Nemo contra se tene¬
at non ignoscendo. nec contra illũ teneat᷑¬
quando orat. Dicit enĩ ds̃. Dimitte. et
dimittet᷑ tibi : sed ego prior dimisi. dimit

Expanded text:
do jussum est tabernaculum fabricari. Multa do jussum est tabernaculum fabricari. Multa ibi numerosa dicta sunt, in magno sacramento. Inter caetera vela cilicina jussa sunt fieri, non decem, sed undecim : quia per cilicium ostenditur confessio peccatorum. Quid autem amplius quaeris? Vis nosse omnia peccata contineri numero isto septuagesimo septimo? Septuplum solet pro toto computari: quoniam septem diebus volvitur tempus, et finito septenario, rursus ad caput reditur, ut eadem forma volvatur. Per hujusmodi formae revolutiones saecula transeunt: a septenario tamen numero non receditur. Omnia enim peccata dixit, quando septuagies septies dixit: quia illud undecim duc septies, fiunt septuagies septies. Omnia ergo dimitti peccata voluit, qui ea septuagesimmero praesignavit. Nemo contra se teneat non ignoscendo, ne contra illum teneatquando orat, dicit enim ille Deus: Dimittite et dimittetur vobis. Sed ego prior dimisi, dimitte,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ille decem milia talentorum. et ille
deties dena.legitimo enim numero
non recessum est: in quo utrumq inueni¬
es utraq peccata uterq debitor. et uterq
uenię deplorator et impetrator. Sed ille
seruus malus seruus. in gratus. iniquus
noluit rependere quod accępit: noluit
prestare quod illi in digno prestitũ fuit.
Uidete ergo fratres. Quisq incipit ab ap
tismo. liber exit. Dimissa sunt illi decẽ
milia talentorum. Et cum exierit: inue¬
nire habet conseruum suum debitorem.
Obseruet ergo ipsum peccatum. quia nu¬
merus undenarius transgressio legis est.
Lex enim denarius. peccatum undenariũ.
Lex enim ꝑ decem. peccatũ ꝑ undecim.
Quare peccatum ꝑundecim: Quia trans¬
gressio denarii est: ut eas adundenarium.
In lege autem modus fixus est : transgres¬
sio autem peccatum est. Iam ubi trans¬
grederis denarum. ad undenariũ uenis:
Ad co magnum mysterium figuratũ ẽ. qͣn¬

Expanded text:
Et ille decem millia taleEt ille decem millia taledecies decem. Legitimo ergo numero non recessum est, in quo utroque invenies utraque peccata, uterque debitor, et uterque veniae deplorator et impetrator, sed ille servus malus, servus ingratus, iniquus noluit rependere quod accepit, noluit praestare quod illi indigno praestitum fuit. Videte ergo, frtismo, liber exit, dimissa sunt illi decem millia talentorum; et cum exierit, invenire habet conservum suum debitorem. Observet ergo ipsum peccatum: quia numerus undenarius transgressio legis est. Lex enim denarius, peccatum undenarium. Lex enim per decem, peccatum per undecim. Quare peccatum per undecim? Quia transgressio denarii est, ut eas ad undenarium. In lege autem modus fixus est: transgressio autem peccatum est. Jam ubi transgrederis denarium, ad undenarium venis. Adeo magnum mysterium figuratum est, quan
Abbreviated transcription (Latin):
diximus septuaginta septem. et ab acĩa
usq ad xp̃m septuaginta septem. Si ergo
nulla generatio prętermissa est: nulla
culpa preteritur. ubi non debet ignoscr
Nam ideo ipsius septuaginta septem ge¬
nerationes enumerauit. quem numerũ
dñs in peccatorũ remissione commenda¬
uit: qm̃ abaptismo cępit enumerare.
ubi omnia peccata soluuntur. Et in hõc
Inseptuagesimo et septimo numero inss¬
terium est remissionis peccatoꝵ. Tot ge¬
nerationes inueniuntur axp̃o usq ad
adam. De inde paulo diligentius inten¬
roga ipsius numeri secretum. latebrasq
eius in quire. Pulsa diligentiu. ut apers¬
atur tibi. Iustitia lege dĩ constat. ueris
est. Nam lex in decem pręceptis com¬
mendatur. Ideo ille debebat decẽ milia
talentorũ. Ipse est ille memorabili des¬
logus scriptus digito di. traditu popues
per moysen famulum dĩ. Debebat a
ab eodem numero. Nam et centies tantũ
fit decem milia. et deties deni fit centum.

Expanded text:
diximus septuaginta septem; et ab Adam diximus septuaginta septem; et ab Adam usque ad Christum septuaginta septem. Si ergo nulla generatio praetermissa est, nulla culpa praeteritur, ubi non debeat ignosci. Nam ideo ipsius septuaginta septem generationes enumeravit, quem numerum Dominus in peccatorum remissione commendavit; quoniam a baptismo coepit enumerare, ubi omnia peccata solvuntur. CAPUT V. 6.In septuagesimo septimo numero mysterium est remissionis peccatorum. Tot generationes inveniuntur a Christo usque ad Adam. Deinde paulo diligentius interroga ipsius numeri secretum, latebrasque ejus inquire: pulsa diligentius, ut aperiatur tibi. Justitia lege Dei constat: verum est. Nam lex in decem praeceptis commendatur. Ideo ille debebat decem millia talentorum. Ipse est ille memorabilis Decaloguper Mosen famulum Dei. Debitor erhorret ab eodem numero. Nam et centies centum fit decem millia; et decies deni, centum.
Abbreviated transcription (Latin):
Audite fr̃s magnũ mysterium. ammira¬
bile sacramentum. Quando dñs baptizat᷑
est: lucas euangelista sc̃s ibi commemo¬
rauit generationes eius quo ordine. qua
serie. quo stemate ad illam generationẽ
uentum fuerit qua natus est xp̃s
Matheus cępit ab abraham. et uenit
usq ad ioseph descendendo. lucas autem
ascendendo cępit enumerare Quare il
descendendo. ille ascendendo : Quia mar¬
heus generationem xp̃i commendabat
qua descendit ad noᷤ : ideo quando natꝰ
est xpẽ cęꝑit numerare descendendo
Lucas autem quia tunc cępit numerare
quando baptizatus est xpc. ubi est initi¬
um ascensionis: iste ascendendo coeprr
numerare. numerando autem compleuit
generationes septuaginta septem: Aquo
numerabat : Intendite :A quo ex orsus
est numerare usq adipsum adam qui
primus peccauit. & nos cum peccati obli¬
gatione generauit: Peruenit usq ad adã.
et numerantur generationes septuaginta¬
septem. Hoc est axxp̃o usq ad adam quaᷤ

Expanded text:
tres, magnum mysterium, admirabile sacramentum. Quando Dominus baptizatus est, Lucas evangelista sanctus ibi commemoravit generationes ejus, quo ordine, qua serie, quo stemmate ad illam generationem ventum fuerit, qua natus est Christus . Matthaeus coepit ab Abraham, et venit usque ad Joseph descendendo : Lucas autem ascendendo coepit numerare. Quare ille descendendo, ille ascendendo? Quia Matthaeus generationem Christi commendabat, qua descendit ad nos; ideo quando natus est Christus, coepit numerare descendendo. Lucas autem quia tunc coepit numerare, quando baptizatus est Christus; ibi est initium ascensionis: iste ascendendo numerare coepit, numerando autem complevit generationes septuaginta septem. A quo numerabat? Intendite a quo. Exorsus est numerare a primus peccavit, et nos cum peccati obligatione generavit, pervenit usque ad Adam, et numerantur generationes 77; aseptem: hoc est, a Christo usque ad Adam, quas
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerit in quit inte fr̃
tuus. corripe eum inter te & ipsum: Si
te audierit: lucratuᷤ es frem tuum.
Si autẽ contẽpserit. adhibe tecũ duos
uel tres: ut in ore duoꝵ uel triũ testiũ
stet omne uerbum. Si autẽ & ipsos
contẽpserit : dic ȩccłȩ. Qđ si ȩccłam
contẽpserit: sit tibi sicut ethnicuᷤ et
publicanus. Hodierno &iã die ad ip¬
sam rẽ ꝑtinet capitułii qđ sequitur.
qđ modo cũ legeret᷑ audiuimus. Cũ enĩ¬

Expanded text:
in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum. Si te audierit, lucratus es fratrem tuum. Si autem contempserit, adhibe tecum duos vel tres: ut in ore duorum vel trium testium stet omne verbum. Si autem et ipsos contempserit, dic Ecclesiae. Quod si Ecclesiam contempserit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Hodierna etiam die ad ipsam rem pertinet capitulum quod sequitur, quod modo cum legeretur audivimus. Cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
lberamur. Maxima enim pars generis
humani in discreto iudicio ad reprehen¬
dendum prompta & parata esse probatur.
cum tamen se non ita uelit ab aliis iudica¬
ri quomodo uult alios iudicare. Pro hac
re scriptura diuina ammonet dicens. Pri¬
us quam in terroges. ne uituperes quẽquã.
Et cum in terrogaueris. corripe iuste. Omis
homo priusse uult interrogari. & postea.
si reus est patienter reprehendi. Et quia
hoc nobis omnes uolumus ab aliis fieri: ui¬
stum est ut hoc in aliis studeamus imple¬
re. Prius cum patientia in terrogemus &
solliciti simus: & cum aliquid certius ag¬
nouerimus: tunc aut si mala sunt reprehen¬
dere aut bona defendere uelimus. ꝓpter
illud quod scriptum est. Omnia quȩcumq
uultis ut faciant uobis homines. & uosfa

Expanded text:
liberamur. Maxima enim pars generis liberamur. Maxima enim pars generis humani indiscreto judicio ad reprehendum prompta et parata esse probatur; cum tamen non ita se velit ab aliis judicari, quomodo vult alios judicare. Propter hoc Scriptura divina admonet, dicens: Priusquam interroges, ne vituperes quemquam; et cum interrogaveris, corripe juste . Omnis homo prius se vult interrogari; et postea, si reus est, patienter tolerat reprehendi. Et quia omnes hoc nobis volumus ab aliis fieri, justum est ut hoc in aliis studeamus implere. Prius cum patientia interrogemus, et solliciti simus; et cum aliquid certius agnoverimus, tunc aut si mala sunt, reprehendere, aut si bona, defensare velimus: propter illud quod scriptum est, Omnia quaecumque vultis ut faci
Abbreviated transcription (Latin):
et accipere debeatis insinuo. Nam uõ dõ
propitio melius hoc capere & obseruare
potestis. Ut hȩc quae dixi tenaciuᷤ uris
cordibus inserantur: breuiter repeto qđ
suggessi. In his enim rebus sicut iam supra
dixi periculose alios iudicamus. quae du¬
bium est utrum hono an malo animo fiant.
id est ieuinare. uigilare. elemosinas facere.
a uino & acarnibus uel abstinere uel non
abstinere. & reliqua his similia quat et
pro dõ & ꝓhumana gła fieri possint. St
quia ignaramus quo animo fiant: iudicare
pęnitus non debemus. Propter hacc dixit
dñs. Nolite iudicare. ut non iudicemini.
Propter apertam uero iniquitatem dictũ
est. argue. obsecra. increpa cum omni pa-¬
tientia et doctrina: & illud quod supra iã¬
memorauimus. iustum udicium iudicate.
Haec enim fratres si diligenter sicut credi¬
mus considerare & cum grandi sollicitu¬
dine dõ auxiliante obseruare uolumus:
non deparuo peccato cum dĩ adiutorio

Expanded text:
et accipere debeatis, insinuo. Nam vos Deo et accipere debeatis, insinuo. Nam vos Deo propitio, melius haec capere et observare potestis. Ut haec quae dixi, tenacius vestris cordibus inserantur, breviter repeto quod suggessi. In his ergo rebus, sicut jam supra dixi, periculose alios judicamus quae dubium est utrum bono an malo animo fiant; id est, jejunare, vigilare, eleemosynas facere, a vino et a carnibus vel abstinere vel non abstinere, et reliqua his similia, quae pro Deo et pro humana gloria fieri possunt. Et quia ignoramus quo animo fiant, judicare penitus non debemus. Propterea haec dixit Dominus, Nolite judicare, ut non judicemini. Propter apertam vero iniquitatem dictum est, Argue, obsecra, increpa, cum omni patientia et doctrina . Et illud quod jam supra memoravimus, Justum judicium judicate. Haec enim, fratres, si diligenter, sicut credimus, considerare, et cum grandi sollicitudine, Deo donante, observare volumus, non de parvo peccato cum Dei adjutorio
Abbreviated transcription (Latin):
nea enim iracundia festuca est: illa uero
quae in longum tempus protrahitur.
trabes efficitur. Ut ergo irasci & cito pla¬
cari festuca est: ita iracundia du incorde
seruata trabes est. Ergo ira inueterata con¬
uertitur in trabem. Et qua fronte ille qͥ
odium seruat in corde illum uidicare prȩ¬
sumit. in cuius oculo non trabem sed festii¬
cam esse cognoscit: Nam cordis oculum
festuca turbat. trabes excaẽcat. Quod
dixi fratres. scripturarum debeo testimo¬
niis approbare: quomodo ira cordis ocu¬
lum turbat: Audi psalmistam. Turbatus
est prae ira oculus meus. Quomodo autẽ
odium oculum cordis excaecat: iohannes
euangłista testatur. Qui inquit odit frem
suum. intenebris est & in tenebris ambulat.
& nescit quo uadit: qm̃ tenebrae obcaeca¬
uerunt oculos eius. Secundum haec ergo
ꝑsubitaneam iracundiam cordis oculus
turbatur. ꝑ odium lumen claritatis extin¬
dam & indicula qualiter hoc intelligere

Expanded text:
a enim iracundia festuca est: illa vero a enim iracundia festuca est: illa vero quae in longum tempus protrahitur, trabes efficitur. Ut ergo irasci, et cito placari, festuca est; ita iracundia diu in corde servata, trabes est. Ergo ira inveterata convertitur in trabem. Et qua fronte ille qui odium servat in corde, illum judicare praesumit, in cujus oculo non trabem, sed festucam esse cognoscit? Nam cordis oculum festuca turbat, trabes excaecat. Quod dixi, fratres, Scripturarum debeo testimoniis approbare. Quomodo ira cordis oculum turbat, audi Psalmistam dicentem, Turbatus est prae ira oculus meus . Quomodo autem odium oculum cordis excaecat, Joannes evangelista testatur: Qui, inquit, odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo vadat; quoniam tenebrae obcaecaverunt oculos ejus . Secundum haec ergo per subitaneam iracundiam cordis oculus turbatur; per odium lumen charitatis exstindam et indicula, qualiter haec intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
quae sunt dõ notȩ & nobis in cognitae
periculose nros proximos uidicamus.
de ipsis enim dñs dixit nolite iudicare
ut non iudicemini: illa uero quae aꝑta
sunt & publica mala iudicare et redar¬
guere cum caritate tamen & amore
et possumus & debemus. odio habentes
non hominem sed peccatum. non uitio¬
sum sed uitium. de testantes morbum
potius quam egrotum. Nam publicus
adulter. raptor. assidue ebriosus. ꝓditor
& suꝑbus si uidicati uel castigati non fue¬
rint: implebitur in eis illud quod beatiᷤ¬
simus martyr cẏprianus de talibu dix̃.
Qui peccantem uerbis adulantibus palpat.
in hac ipsa euangelica lectione audiuimꝰ.
Quid enim uides festucam in oculo frĩs
tui. & trabem in oculo tuo non uides:
Uidisti hominem subito irasci: noli conti¬
nuo iudicare. sed expecta paululum. for¬
sitan quam uelociter irascitur. tam cele¬
riter mitigatur. Quid tamen festuca.
quid trabes significet: uideamus. Subita¬

Expanded text:
quae sunt Deo notae et nobis incognitae, quae sunt Deo notae et nobis incognitae, periculose nostros proximos judicamus. De ipsis enim Dominus dixit, Nolite judicare, ut non judicemini. De illis vero quae aperta sunt et publica mala, judicare et redarguere, cum charitate tamen et amore, et possumus et debemus; odio habentes non hominem, sed peccatum, non vitiosum, sed vitium; detestantes morbum potius, quam aegrotum. Nam publicus adulter, raptor, assidue ebriosus, proditor et superbus, si judicati vel castigati non fuerint, implebitur in eis illud quod beatus martyr Cyprianus de talibus dixit: Qui peccantem verbis adulantibus palpat, in hac ipsa evangelica lectione audivimus: Quid enim vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non vides? Vidisti enim hominem subito irasci; noli continuo judicare, sed exspecta paululum: forsitan quam velociter irascitur, tam celeriter mitigatur. Quid tamen festuca, quid trabes significet videamus. Subit
Abbreviated transcription (Latin):
plinȩ & amore iustitiȩ. propter illud
quod scriptum est. Telus domus tuȩ
comedit me. Forte aliquis uicinus aut
amicus tuus dum animum suum habet
in rebus sibi satis necessariis occupatum¬
aut tardius te salutat. aut tardius occur¬
rit quam debuit: noli eum uidicare. no¬
li malignum credere. & magis haec aut
ꝑ obliuionem aut ꝑ negligentiam quam
per despectum uel suꝑbiam facta crede.
quia forte & tibi hoc ut est humana fra¬
gilitas frequenter euenit ut rebuꝰ alris
nimis intentus aliquid minus caute aut
minus sollicite fecisse uidearis. & tamen
noluisti te ꝓ hac rẽ malo animo iudicari:
Inistis ergo & in his similibus quae utrũ
bono an malo animo fiant scire non pos¬
sumus melius est ut ad partem dexterã
nr̃m animum declinemus : quia tolera¬
bilius est nos in hoc prȩuenire ut eoᷤ qui
mali sunt bonos ẽẽ credamus. quam ut
consuetudine iudicandi etiam debonis qđ
malum est suspicemur. De istis ergo reb

Expanded text:
plinae et amore justitiae; propter illud plinae et amore justitiae; propter illud quod scriptum est, Zelus domus tuae comedit me . Forte aliquis vicinus aut amicus tuus, dum animum suum habet in rebus satis sibi necessariis occupatum, tardius te salutaverit, aut tardius occurrerit, quam debuit; noli eum superbum judicare, noli malignum credere, sed magis hoc aut per oblivionem aut per negligentiam, quam per despectum vel superbiam factum crede: quia forte et tibi hoc, ut est humana fragilitas, frequenter evenit, ut rebus aliis nimis intentus, aliquid minus caute aut minus sollicite fecisse videaris; et tamen noluisti te pro hac re malo animo judicari. In istis ergo et in his similibus, quae utrum bono an malo animo fiant, scire non possumus, melius est ut ad partem dexteram nostrum animum declinemus: quia tolerabilius est nos in hoc praevenire, ut eos qui mali sunt, bonos esse credamus, quam ut consuetudine judicandi, etiam de bonis quod malum est suspicemur. De istis ergo rebus
Abbreviated transcription (Latin):
lectio contraria esse potest. sed intellectũ
sobrium quaerit. Inconuersatione huma¬
na dilectissimi sunt aliqua quae rationabi¬
lit̃ rep̃henduntur. sunt uero quat sine
la & iudicari & argui debent: illa uero
quae aut ignoramus aut utrum bono
an malo animo fiant scire non possumus.
iudicare pęnitus non debemus. Uerbi grã.
Uides hominem frequentius ieiunare: con¬
gaude & noli nimis laudare. quia potest
hoc phumana gła fieri. Sed et noli uitu¬
perare. quia potest & pro dõ & ꝓ animȩ
remedio ieiunare. Uidisti alium in dic¬
to ieninio publico uelle prandere. cum
dilectione ammone. Si dixerit se pro
stomachi lassitudine ieuinare non posse.:
crede et noli uidicare. quia utrumq po¬
test fieri. ut progula uel proluxuria
prandere uelit. & ꝓ infirmitate ieiunare
non possit. Uidisti alterum subditis
sius cum seueritate disciplinam impone¬
re. & in dulgentiã tardius dare: noli iu¬
dicare crudelem. quia forsitan non
facit morbo iracundiae sed zelo disci¬

Expanded text:
lectio contraria esse potest; sed intellectum sobrium quaerit. In conversatione enim humana, dilectissimi, sunt aliqua, quae rationabiliter reprehenduntur: sunt vero quaedam, qla et judicari et argui debent: illa vero quae aut ignoramus, aut utrum bono an malo animo fiant, scire non possumus, judicare penitus non debemus. Verbi gratia, vides hominem frequentius jejunare; congaude, et noli nimis laudare; quia potest hoc pro humana gloria fieri: sed et noli vituperare; quia potest et pro Deo et pro animae remedio jejunare. Vidisti alium indicto publico jejunio velle prandere; cum dilectione admone. Si dixerit se pro stomachi lassitudine jejunare non posse, crede et noli judicare: quia utrumque potest fieri, ut pro gula vel luxuria prandere velit, et prae infirmitate jejunare non possit. Vidisti alterum subditis suis cum severitate disciplinam imponere, et indulgentiam tardius dare; noli judicare crudelem: quia forsitan non hoc facit morbo iracundiae, sed zelo disci