comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui et hodie quoq in suos seuiũt imꝑandi gra
nrõs hũaniores ac temꝑacõres fides xp̃i reddidt
longeq ab eiusmodi crudelitate remouit ¶ Hec
bicia incolaus inquit uidentur ẽẽ et barbaris e
grecis et latinis coĩa. Possem multas excitare
tragredias ex quibus ius gentibus eorũ qui neq suo
neq alieno saguini peꝑcerũt nsi nonnulloruui
pudore impedirer Mało quippe silere q refrica¬
re cicatrices iam betustate at obliuione abducta
Nonnullorũ autẽ recenciora bestigia ac ꝓpniqͥora
suut ut uerissime dictũ sit nullami sauctam societa¬
tem. ueq fidem ⁊ egni esse Etem̃ ĩ ytalia fraternas
cedes bidiuius ob dominii cupiditatẽ et int̾ ꝓpin¬
quos seuo marte certatũ In gallia germania bri¬
cania hispanis. seua arna et plus qͣ bella ciuilia
ꝓpinquorũ omĩa fedata Itaq et nostri quoq prĩ¬
cipatus bicia ex ꝑti documento ẽẽ pũt nullam

Expanded text:
qui et hodie quoque in suos seviunt imperandi gratia. qui et hodie quoque in suos seviunt imperandi gratia. Nostros humaniores ac temperatiores fides Christi reddidit longeque ab eiusmodi crudelitate removit». 79 «Hec vitia» Nicolaus inquit «videntur esse et barbaris et Grecis et Latinis communia. Possem multas excitare tragedias, ex quibusvis gentibus, eorum qui neque suo neque alieno sanguini pepercerunt, nisi nonnullorum pudore impedirer. Malo quippe silere quam refricare cicatrices, iam vetustate atque oblivione obductas. Nonnullorum autem recentiora vestigia ac propinquiora sunt, ut verissime dictum sit nullam sanctam societatem neque fidem regni esse. Et enim in Italia fraternas cedes vidimus ob dominii cupiditatem et inter propinquos sevo Marte certatum. In Gallia, Germania, Britannia, Hispaniis seva arma et plusquam bella cvilia propinquorum omnia fedata. Itaque et nostri quoque principatus, vitia experti, documento esse possunt, nullam
Abbreviated transcription (Latin):
inter tot et tam feda atq ĩ mania facinora ullũ
residere felicitatis pestigiũ putas. qͥ felix extitit
alexander magnus qui regni futui auspicia gesst
fr̃s carami morte qui amicoꝵ pariter et ĩ muicor
pestis paternis amicis crudelissime occisis predo
genciũ̃ ac regnorũ pestis nõ magis uio q sag̾e
hũano in ebriari solitus fuit. Michi quid̾ cuni ei
maxime fauit fortuna. tum precipue expers fe¬
licitatis fuisse uidetur Nani cuni piciis potẽcũ
adderet cũ in sauior in diem fieret cũ ebrius deba¬
chabatur in suos cũ se adorari ut deũ mandabat
Cũ se iouis filiũ mentiretur. q̃ poterat intanta de¬
mencia eẽ felicitas. At qui hos fructus parit pi¬
cipatus hec oꝑa suadet. hos satellites. tũ prandẽ¬
di sui cũ conseruandi subuũstrat ut nichil uidea᷑
execrabilius q principatus nomẽ ¶Barbaroꝵ
Carolus inquit hec feritas at in manitas fuit

Expanded text:
inter tot et tam feda atque immania facinora, ullum inter tot et tam feda atque immania facinora, ullum residere felicitatis vestigium putas? 77 Quam felix extitit Alexander Magnus? Qui regni futuri auspicia iecit fratris Carani morte, qui amicorum pariter atque inimicorum pestis, paternis amicis crudelissime occisis, predo gentium ac regnorum pestis, non magis vino quam sanguine humano inebriari solitus fuit. Mihi quidem, cum ci maxime favit fortuna, tum precipue expers felicitatis fuisse videtur. Nam, cum vitiis potentiam adderet, cum insanior in diem fieret, cum ebrius debachabatur in suos, cum se adorari ut deum mandabat, cum se Iovis filium mentiretur, que poterat in tanta dementia esse felicitas? Atqui hos fructus parit principatus, hec opera suadet, hos satellites tum parandi sui, tum conservandi subministrat, ut nihil videatur execrabilius quam principatus nomen». 78 «Barbarorum» Carolus inquit «hec feritas atque immanitas fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
fratribus in regnũ ascitus esset quasi nephas du¬
deceret absq nephario faciuore imꝑare. Primũ
patreni ad modun senem tũ frẽs om̃s occidi
imꝑauit. de nide superiorũ cladibus addidit fili
adulti necem. ueritus ne obtantorũ scelerũ ĩ uidia
rex a populo constitueretur. Quid actalũ cõme¬
morem qui populũ romanũ reliquid heredem
qui cum a prẽ euniene regnũ florentissim̃ accepis¬
sec reginaq cõgna cognatorũ ac amicoꝵ cede fe¬
dasset furiis postmodũ ac demencia agitatus
beste squalida promissa barba capillo ueglecto¬
ob inissa eciam regni ad mĩstracõe. primũ fodĩẽ¬
do serendo q orto. cum erane artis studio se
dedit. ere fodiendo intentus qua ex re morbo cõ¬
cracto ꝑiit Qua ergo tantorum scelerũ conscĩa
quo mentis furore. quo turbiie animi cos agi¬
tari ncc̃ẽ fuit Qui sanctissima natu̾e iura. tani
tetris tam atrocibus flagiciis uiolarũt An tu

Expanded text:
fratribus in regnum adscitus esset, quasi nefas dufratribus in regnum adscitus esset, quasi nefas duceret absque nefario facinore imperare, primum patrem admodum senem, tum fratres omnes occidi imperavit. Deinde superiorum cladibus addidit filii adulti necem, veritus ne ob tantorum scelerum invidiam rex a populo constitueretur. 76 Quid Attalum commemorem? Qui populum Romanum reliquit heredem, qui, cum a patre Eumene regnum florentissimum accepisset regiamque cognatorum atque amicorum cede fedasset, furiis postmodum ac dementia agitatus, veste squalida, promissa barba, capillo neglecto, omissa regni administratione, primum fodiendo serendoque orto, tum erarie artis studi se dedit, ere fodiendo intentus. Qua ex re morbo contracto periit. Qua ergo tantorum scelerum conscientia, quo mentis furore, quo turbine animi eos agitari necesse fuit, qui sanctissima nature iura tam tetris, tam atrocibus flagitiis violarunt? An tu,
Abbreviated transcription (Latin):
corinthii cum maior frĩbus natu a militibus.
ad regnũ assũptus esset Primo amniculos. cũ
pero frẽs emedio abstulit. Ptholomeus egipti
rex cognomĩe thophilapater. patre ac matre ni¬
terfectis addita eciam frĩs ac sorois cede regno
pocitus est Haut dissimile fuit scelus in comedus
bichine regis qui prẽm regno spoliatũ ꝑemit.
Codem ductus furore alter egipti rex ꝑtholome¬
us tum ꝓpt̾ multiplices crudelitates. quibus
crassatus ĩ multos fuerat time̾t ne populus ma¬
iorem natu filiũ. odio sui regno p̃ficeret. illuus
uita priuauit. Alterũ filiũ iuniorem ex cleopa¬
tra uxore eademq sorore genitũ die natali ĩ
membra discerptum inter epulas ac cõuiuas
cleopatre obtulit Non inferior piiecate fuit
filius eucratidĩs baterianorũ regis. ꝙ̃ uictorem
abindis redeuntem particeps regni factus int̾¬
fecit. Additur hys execrabile scelus pharatis
regis ꝑthorũ qui cum apr̃e orade solus ex xxxͣ

Expanded text:
Corinthi, cum maior fratribus natu a militibus Corinthi, cum maior fratribus natu a militibus ad regnum assumptus esset, primo avunculos, tum vero fratres e medio abstulit. Ptolemeus, Egypti rex, cognomento Philopater, patre ac matre interfectis, addita etiam fratris ac sororis cede, regno potitus est. Haud dissimile fuit scelus Nicomedis, Bithinie regis, qui patrem regno spoliatum peremit. 75 Eodem ductus furore, alter Egypti rex Ptolomeus, cum propter multiplices crudelitates, quibus grassatus in multos fuerat, timeret ne populus maiorem natu filium odio sui regno preficeret, illum vita privavit. Alterum filium iuniorem, ex Cleopatra uxore eademque sorore genitum, die natali in membra discerptum, inter epulas et convivas Cleopatre obtulit. Non inferior impietate fuit filius Eucratidis, Bactrianorum regis, quem victorem ab Indis redeuntem particeps regni factus interfecit. Adicitur his execrabile scelus Frahatis, regis Parthorum, qui, cum a patre Orade solus ex triginta
Abbreviated transcription (Latin):
sociis non amicis non cognatis quidqͣ tutũ reliqi
sed ab egit atq impulit ĩ nuituas cedes Nmnis ut
a pͥmis exordiar non peꝑcit materne neci Arta¬
xerses persarũ rex cũ uiuens dariũ filiũ suũ ꝑ¬
idulgencia sibi in regnũ donatis imperii inłig¬
nbus substitusset. eiuidem cum qn̾quagnita.
ex frĩbus patricidiũ parautẽ cum cõiuratis cecidi
imꝑalut Alexander maior philippi macedoniuii
regis frater cum regno potiretur cum frẽ ꝑdicto
per insidias erudite matris occiditur. Philippus pę
multarũ urbiũ genciũq. excidia . post de fatigatũ
sagͥne ac cedibus anũ alimpiadis uxoris opera ab
adolescente pausana interfectus est Eodem mõ
adualus lidorũ rex uxore fraude periit. Xersem
persarũ regeni bello adu̾sus greciam infeliciter
gesto in patriam reu̾sus artabamꝰ prefectus admo¬
dum regi fidus inter emit. Dyonisius secuudus
rycilie tirannus. qui postmoduui pueros docuit

Expanded text:
sociis, non amicis, non cognatis quicquam tutum reliquit, sociis, non amicis, non cognatis quicquam tutum reliquit, sed abegit atque impulit in mutuas cedes. Ninus, ut a primis exordiar, non pepercit materne neci. Artaxerses, Persarum rex, cum vivens Darium filium per indulgentiam sibi in regnum, donatis imperii insignibus, substituisset, eundem, cum quinquaginta ex fratribus parricidium parantem, cum coniuratis occidi imperavit. Alexander, maior Philippi Macedonum regis frater, cum regno potiretur cum fratre Perdicca, per insidias Euridice matris occiditur. 74 Philippus, post multarum urbium gentiumque excidia, post defatigatum sanguine ac cedibus animum, Olimpiadis uxoris opera ab adolescente Pausania interfectus est. Eodem modo et Candualus, Lydorum rex, uxoris fraude periit. Xersem, Persarum regem, bello adversus Greciam infeliciter gesto, in patriam reversum Artabanus prefectus admodum regi fidus interemit. Dionisius secundus, Sicilie tyrannus, qui postmodum pueros docuit
Abbreviated transcription (Latin):
bello plues ueneno. pliu̾ini gladio. quid̾ ĩ umeu¬
lis inteierũt. Testes sũt siphax iugurta. perscus
nuridates Ceteiq infelicitate in signes. Ad ꝑmici¬
siora enĩ tendit oracõ Prinũ quid̾ ita duce n᷑a
mibuti at instituti sumꝰq eciam ĩ ceteris animã¬
tibus uim precipuam obtinet Ne nichil nobis
caruis liberis esse posset Carissima est cõiũx. ca¬
rissumm liberi frẽs cognati. et qui ex eod̾ saguine
manant iocundissiman eciam equaliũ cõiuc̃coen
et sanctissimũ amicicie uinculum effecit. que ita
nascuntur nobiscũ ita usu comprobantur ut qui
ea neget nõ homo sed belua uideatur at regum t̃
principũ effera in mamisq crudelitas que ecian
ferariuii asperitatẽ suꝑaret. Artissima uusa nat̾e
amicicia bnicula omĩs cõmuĩs sociecatis leges ob
intꝑaudi cupidiuen ab rupit non filiis a ꝑntibus
non piro ab uxore nec e contraĩo. non frĩ afrẽ nõ

Expanded text:
bello, plures veneno, plurimi gladio, quidam in vincubello, plures veneno, plurimi gladio, quidam in vinculis interierunt, testes sunt Cresus, Siphax, Iugurta, Perseus, Mitridate ceterique infelicitate insignes. Ad pernitiosiora enim tendit oratio. Primum quidem ita duce natura imbuti atque instituti sumus, quod etiam in ceteris animantibus vim precipuam obtinet, ut nihil nobis carius liberis esse possit. Carissima est coniunx, carissimi parentes, fratres, cognati et qui ex eodem sanguine manant; iocundissimam etiam equalium consuetudinem et sanctissimum amicitie vinculum effecit. Que ita nascuntur nobiscum, ita usu comprobantur, ut, qui ea neget, non homo, sed belva videatur. 73 At regum et principum effera immanisque crudelitas, que etiam ferarum asperitatem superaret arctissima iura nature, amicitie vincula, omnes communis societatis leges ob imperandi cupidinem abrupit. Non filiis a parentibus, non viro ab uxore nec e contrario, non fratri a fratre, non
Abbreviated transcription (Latin):
opes diuicie imꝑia uoluptatũ uicioꝵ q illecebre
ꝑccãndi facultatem subnũstrant Scitis fortunam
fingi a sapientibus cecam q ⁊ illos quoq cecos
reddit quos amplexatur Libidine enĩ proracõe ab¬
utuntur ad id prompti quod rerum licencia ꝑmit¬
tie quo fit ut post habita honesti cura cũ adui¬
cia deflectuntur sepissime de statu rerũ cadant et
a fortuna deserantur quo nehil ẽẽ pt̾ infelicuis
Omitto antiquas tragedias pn̾cipum infelicitatꝭ
copiosissimas testes eclipodem troadem atriũ. thi¬
estem medeam agameniona ceterosq ꝑmultos
quoꝵ exemplo greci illi sapientissimi poete infe¬
licitaten quasi famibarẽ pucipibus ex presserũt
et ut uulgo essent nociora in scenis decantari eoꝵ
exitũs uoluerũt ad repͥmendam eoꝵ stulticiani
qui felicitatem cum magna fortuna cõuĩctam
putant Non referentur a me quos uarii fortũe
impetus dum felices haberentur assup̃sere multi

Expanded text:
opes, divitie, imperia, voluptatum vitiorumque illecebre opes, divitie, imperia, voluptatum vitiorumque illecebre peccandi facultatem subministrant. Scitis fortunam fingi a sapientibus cecam, que et illos quoque cecos reddit, quos amplexatur. Libidine enim pro ratione abutuntur, ad id prompti quod rerum licentia permittit. Quo fit ut, posthabita honesti cura, cum ad vitia deflectantur, sepissime de statu rerum cadant et a fortuna deserantur, quo nihil esse potest infelicius. 72 Omitto antiquas tragedias, principum infelcitatis copiosissimas testes, Edipodem, Troadem, Atreum, Thiestem, Medeam, Agamemnona ceterosque permultos, quorum exemplo Greci illi sapientissimi poete infelilcitatem quasi familiarem principibus expresserunt et, ut vulgo essent notiora, in scenis decantari eorum exitus voluerunt, ad reprimendam eorum stultitiam, qui felicitatem cum magna fortuna coniunctam putant. Non referentur a me, quos varii fortune impetus, dum felices haberentur, absumpsere. Multi
Abbreviated transcription (Latin):
mule Ita per raro euenit ut uir bonus reperiatur
D si pirum bonũ portenti simile cicero arbitra᷑
quid tu inpn̾cipibus putas ꝯtingere quos plu̾a
ꝙͣ priuatos honĩẽs uicorun irͦritamenta molli¬
uit. ac seducũt. Pluraq c̾cumstant oblectauienta
orporum u̾tutibus ĩ imita kara u̾tus est in om̃i
Hom̃i condicõe et statu siquid̾ om̃ia preclara ra¬
ra Itaq non magis in prnicipibus qͣ in aliis de¬
esse bonitatẽ ex permiir. ⁊ Ion quero incolaus ĩqͣt
onũ aut sapientem illũ stoycorum qui nõ dũ est
inuentus hos sencio bonos usus et pita hom̃i cõ¬
Probat in quibus satis est iẽẽ aliqͣ et si nõ ꝑ¬
clãm u̾tuteni ac salteni speciem et ad mubratãm
effigiem earum u̾tutum quas ciuilis bite racõ
requirit. Ne id ita caruni in illis reꝑitur ut mõ¬
strum bideatur si quif bonus repertus sit. dif¬
ficulter enĩ perueniũt ad u̾tutis possessionem. qͥb

Expanded text:
mule. Ita perraro evenit, ut vir bonus reperiatur. mule. Ita perraro evenit, ut vir bonus reperiatur. Quod si virum bonum portenti simile Cicero arbitratur, quid tu in principibus putas contingere, quos plura quam privatos homines vitiorum irritamenta molliunt ac seducunt pluraque circumstant oblectamenta, corporum virtutibus inimica? Rara virtus est in omni hominum conditione et statu, siquidem omnia preclara rara. Itaque non magis in principibus quam in aliis deesse bonitatem experimur». 71 «Non quero» Nicolaus inquit «bonum aut sapientem illum Stoicorum, qui nondum est inventus. Hos sentio bonos, quos usus et vita hominum comprobat, in quibus satis est inesse aliquam et si non perfectam virtutem, at saltem speciem et adumbratam effigiem earum virtutum, quas civilis vite ratio requirit. At id ita rarum in illis reperitur, ut monstrum videatur, si quis bonus repertus sit. Difficulter enim perveniunt ad virtutis possessionem, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiraunide expellens. alium parmenon ꝑ dictaui
ꝓtholonieus. ꝑtolomeũ selencus. Quod autẽ malo¬
ruui est maxim̃ om̃i contempnũt reges sibi ma¬
xnmos a micissimos oportet et eos timeant ne qͥd
abeis paciantur ad u̾si Hic em̃ puer beneno pe¬
riit Hic ab amatore occisus est. Hũc foysair.
mors similis occupabat In libro de calũpina re¬
gum et principũ aulas maxime habundare cala¬
mitatibus dixit in quibus muidie et suspicões semꝑ
uigeant ad esse quoq adulatores gratuni illiẜ ut fa¬
cile detur calũpmandi locus q ob̾rem tum racõe. tũ
lare. qui michi zisuni mouens. cum ueluti rem pre¬
grandem ac irandam tibi iusus es dicere bonos
pn̾cipes instar esse portenti Nam istud non magis
in principibus qͣ reliquis monstri loco hñdu
est bonũ esse Cycero siquid̾ tuus in diuinacõnis
libris si que rarissime fuĩt monstra pudenda sũt
in quid magis monstrũ erit uir bonus qͣ partus

Expanded text:
tyrannide expellens, alium Parmenion, Perdiccam tyrannide expellens, alium Parmenion, Perdiccam Ptolemeus, Ptolemeum Seleucus. Quod autem malorum est omnium maximum, contemnant reges sibi amicissimos oportet et eos timeant, ne quid ab eis patiantur adversi. Hic enim veneno puer periit, hic ab amatore occisus est, hunc forsan mors similis occupabit. In libro autem De calunnia regum et principum aulas maxime habundare calamitatibus dicit, in quibus invidie et suspitiones semper vigeant, adesse quoque adulatores gratum illis genus, ut facile detur calumniandi locus. Quamobrem tum ratione, tum lare, qui michi risum moveris, cum veluti rem pergrandem ac mirandam tibi visus es dicere, bonos principes instar esse portenti. Nam istud non magis in principibus quam reliquis monstri loco habendum est, bonum esse. Cicero quidem tuus, in Divinationis libris, si que rarissime fiunt monstra putanda sunt, - inquit - magis monstrum erit vir bonus quam partus
Abbreviated transcription (Latin):
ebore sculpũt fulmen aut tridentem in maniba
teuentes. At si quis introspexerit uidebit infore
corpus uectibus. ferreis. claiis. cuneis eł luto
piceo compactuni in quibus mures aut mus¬
tele diu̾soriũ hñt Cuismodi profecto regnũ
est Quid tibi formidines enarrem timorẽs sus¬
picõnes domesticorũ odia insidias quibus ha¬
bundat regia. ꝯud leueni breueniq sõpnũ
et in sompnia turbulenta. Ouid uarias ac iñ¬
tiplices cogitatoẽs. Quid sp̃es malas pitan
ĩ quietam. Qiuid peceuĩarũ curan. litigia expe¬
dicoẽs mandata leges que ue ꝑuulam quide
somnii quietem sinũt capere Necesse est biu
pro omĩbus curam gerere ac sexcentis laboibꝰ
detineri Neq cuni dulcem ut homerus ait
sompniũ capiebat. menelaus muilta uersans.
pectore. cum greci reliqui sterterent torquet
cresum filii surditas. artarxersem elearcus qui
ciro cũ ex̾citu affuit. Dyonisiũ siracusum dyon

Expanded text:
ebore sculpunt, fulmen aut tridentem in manibus ebore sculpunt, fulmen aut tridentem in manibus tenentes. At si quis introspexerit, videbit informe corpus, vectibus ferreis, clavis, cuneis et luto piceo compactum, in quibus mores et mustele diversorium habent. 69 Eiusmodi profecto regnum est. Quid tibi formidines enarrem, timores, suspiciones, domesticorum odia, insidias, quibus abundat regia? Quid levem brevemque somnum et insomma turbulenta? Quid varias ac multiplices cogitationes? Quid spes malas, vitam iquietam? Quid pecuniarum curam, litigia, expeditiones, mandata, leges, que ne parvulam quidem somni quietem sinunt capere? Necesse est unum pro omnibus curam gerere ac sexcentis laboribus detineri. Neque enim dulcem, ut Homerus ait, somnum capiebat Menelaus, multa versans pectore, cum Greci reliqui sterterent. Torquet Cresum filii surditas, Artaxersem Clearcus, qui Ciro cum exercitu affuit, Dionisium Siracusium Dion
Abbreviated transcription (Latin):
q laurea ĩ uilla priuata meliori bite deditus spre¬
tis prmcipibus consenuit ubi et defũctus est.
Cadem ferme etate et iohannes boceacius pir sin¬
gularis ingenii sed doctrina impar superioribus
Habeban perniultos Non pauci stipatores ac satel¬
lites corpus custodiebant habundaban auro nauibꝰ
et hus rebus omĩbus ꝓꝑter quas pu̾cipes ex¬
istimãtur ẽẽ felices Quociens prodibam domo
Multi me ueluti deunĩ quendam intuebantur
atz adorabant alii preibant cursu ceteros. Alii
cecta ascendebant ut me inspicent magni fa¬
cientes bidere cursiium quo uehebar pestes. dya¬
dema. tũ eos qui ordine preibant ac sequebant᷑
Ego autẽ michi ipĩ conscius quante me res tor¬
querent. affligebar animo illorũ stulticie ignos¬
cens mei uero miserebar qui essem simiłis ma¬
gis illis collosis quos phidias aut miron sculp.¬
serat Hii em̃ iouem aut neptunũ ex auro uel

Expanded text:
que laurea, in villa privata meliori vite deditus, spreque laurea, in villa privata meliori vite deditus, spretis principibus, consenuit, ubi et defunctus est. Eadem ferme etate et Iohannes Bocacius, vir singularis ingenii sed doctrina impar superioribushabebam permultos, non pauci stipatores ac satellites corpus custodiebant, habundabam auro, navibus et iis rebus omnibus propter quas principes extimantur esse felices. Quotiens prodibam domo, multi me veluti deum quendam intuebantur atque adorabant. Alii preibant cursu ceteros, alii tecta conscendebant, ut me inspicerent, magni facientes videre currum quo vehebar, vestes, diadema, tum eos qui ordine preibant ac sequebantur. Ego autem, mihi ipsi conscius quante me res torquerent, affligebar animo, illorum stultitie ignoscens. Mei vero miserebar, qui essem similis magnis illis colossis, quos Phidias aut Miron sculpserat. Hi enim Iovem aut Neptunum ex auro vel
Abbreviated transcription (Latin):
meis studiis moribusq piincipem similem inu¬
nero sicut tu tius et ip̃e me perdiuitem reddat
quibus uerbis offensione principis contracta.
a biit Ac tandem uir excellentissinis omi qz lau¬
de dignissimus cum multa ꝑagrasset loca ꝑuiq
ipiũs fie̾t uirtus Rauenne d̾iem suũ obiit mag¬
nĩ profecto ytalie dedecuis nullũ ex tot principi¬
bus. per multi eñĩ cum erãt reperti qui talis uui
prodignitate nomĩs alendi ornandiq curam sus¬
cepisset hũc secutus est paulo inferior elate
Franciscus petrarcha pir priscis illis sapĩa at
eloquencia comꝑadus ciuꝰ ingenio heç nr̃a hu¬
manitatis studiã que multis sopita iacuer̾at. plue̾s
biis. Honore Potencia. dignitate Riobertut̾ rex
neopolitans ad quem cum petrarcha accessisset
tenui honore susceptus om̃ia emĩ regi eus u̾tu¬
te erant antiqͥora tantũ uiatico ad uitus ad laure¬
am in brbe suscipiendam romam uenit Accepta¬

Expanded text:
meis studiis moribusque principem similem invmeis studiis moribusque principem similem invenero, sicuti tu tuis et ipse me predivitem reddet. Quibus verbis offensione principis contracta, abiit. Ac tandem vir excellentissimus omnique laude dignissimus, cum multa peragrasset loca parvique ipsius fieret virtus, Ravenne diem suum obiit. Magnum profecto Italie dedecus nullum ex tot principibus - permulti enim tum erant - repertum, qui talis viri pro dignitate nominis alendi ornandique curam suscepisset. 65 Hunc secutus est, paulo inferior etate, Franciscus Petrarca, vir priscis illis sapientia atque eloquentia comparandus, cuius ingenio hec nostra humanitatis studia, que multis seculis sopita iacuerunt, adeo exnibus honore, potentia, dignitate, Robertus rex Neapolitanus, ad quem cum Petrarcha accessisset, tenui honore susceptus - omnia enim regi eius viri virtute erant antiquiora -, tantum viatico adiutus, ad lauream in urbe suscipiendam Romam venit, accepta
Abbreviated transcription (Latin):
scurũ. Unũ tũ hac nr̃a etate scimꝰ in honore
habuisse coluisseq egregios uiros superiorẽ
ducem mediolanẽn quos̃ budiq id se premiis
perlectos et dignitate et oꝑibus affecit. Ceteri
pero apparẽt tamqͣ rari nautes ingurgite uasto
Perũ reliqua prosequamur que principũ uita
infelicem prestare uidentur Haut exigua felici¬
tas ducitur filios hrẽ ac relinque imperii succes¬
sores at malos principes ex emplis cõstat im¬
tributus uacabat bir doctissimus igenio scribẽ¬
di cure intenitus nulla in eũ dignitas. nullus ho¬
nor mille opes collate At florentius quid̃ per
facecias et dicacitatem multas.a dũo ut mos ẽ
fere principũ quibus plus stulti qͣ sapiẽtes
placent diuicias cõsecutus cum in aula cani
Adante quesisset cur ipẽ qui nullas noscet lr̃ãs
tam diues euasisset dantes uero tali sapiã et doc¬
trma pauꝑ esset Quando in quit dantes ego.

Expanded text:
scurum. Unum tantum hac nostra etate scimus in honore scurum. Unum tantum hac nostra etate scimus in honore habuisse coluisseque egregios viros, superiorem ducem Mediolanensem, quos undique ad se premiis pellectos et dignitate et opibus affecit. Ceteri vero apparent tamquam rari nantes in gurgite vasto. 67 Verum reliqua prosequamur que principum vitam infelicem prestare videntur. Haud exigua felicitas ducitur filios habere ac relinquere imperii successores. At malos principes exemplis constat imtributus. Vacabat vir doctissimus ingenio, scribendi cure intentus: nulla in cum dignitas, nullus honor, nulle opes collate. At Florentinus quidam, per facetias et dicacitatem multas a domino - ut mos est fere principum, quibus plus stulti quam sapientes placent - divitias consecutus, cum in aula Canis a Dante quesisset, cur ipse, qui nullas nosset litteras, tam dives evasisset, Dantes vero, tali sapientia et dottrina, pauper esset: quando - inquit Dantes - ego
Abbreviated transcription (Latin):
principibus. sꝑe qm̃ ab accersitus esset maiora q̃d̃
sequendi Sed haut diucius accola eius urbis
fuit. tũ contemptus sui impaciens. cũ offensus
principis illius moribus Itaq florẽciam reu̾sus
aspernatus mores quoq eorũ suis sc̃ptis detes¬
tatus uixit sibi et musis. Legite quantũlibet be¬
piencia preditũ aut ditatũ a regibus aut opibꝰ
ac dignitate auctum uel ad prestanda consilia
uel ad ꝑcipiendam bite disciplinam uel ad cõpo¬
nendos mores fuille accerlicum Quedam abhiis
ad iactancia qnͣdami oblata uel data accepimꝰ
Sed iqͣ nulle hiis prefecture a regibus demãdate
Iulli honores habiti. nulli ingr̃atus cõmissi. nlla
grauiora consilia credita. neq id ut opinor ĩ uria
Seĩt enĩ ipõs nequaqͣ suarũ cupiditatũ futu̾os
esse mĩstros. Taceo de nris a quibus quanti aut
eloquentes aut docti extimentur minime est ob¬

Expanded text:
principibus, spe, quoniam ab eo accersitus esset, maiora quedam principibus, spe, quoniam ab eo accersitus esset, maiora quedam consequendi. Sed haud diutius accola eius urbis fuit, tum contemptus sui impatiens, tum offensus principis illius moribus. Itaque Florentiam reversus,  principum aspernatus, mores quoque eorum suis scriptis detestatus, vixit sibi et Musis. 66 Legite quantum libet vepientia preditum aut ditatum a regibus aut opibus ac dignitate auctum vel ad prestanda consilia vel ad precipiendam vite disciplinam vel ad componendos mores fuisse accersitum. Quedam ab his ad iactantiam quandam oblata vel data accepimus. Sed nulle unquam illis prefecture a regibus demandate, nulli honores habiti, nulli magistratus commissi, nulla graviora consilia eredita. Neque id, ut opinor, iniuria. Sciunt enim ipsos nequaquam suarum cupiditatum futuros esse ministros. Taceo de nostris, a quibus quanti aut eloquentes aut docti extimentur, minime est ob
Abbreviated transcription (Latin):
sos ac sublimes prospectat. opes. aurũ uestes
tum in tuetur non intro nouit quibus agitentur
malis sapentissime de hiis scribens seneca Isti ĩ¬
quit quos profelicibus aspicitis si non qua cur¬
ũt sed qua latent pideritis misei sũt surdidi
turpes ad similitudiuẽ suorũ parietumt extu̾secꝰ
culti lucianus autẽ grecus auctor malectrione suo
miciolũ qui et ip̃ẽ aliqn̾ rex fuisset int̾rogatũ
agalo mĩquid̾ felix regum uita esset quẽad mode
pulgo estimaretur hus qd̾ bonorũ maxim̃i hoiẽs
putarẽt Ita rñdentẽ introducit Improbãtam
equid̾ pliu̾bus proũciis Tum multitudine hrom̃
at ꝓbertate Tum uero amenitate uibiũ refertis. Au¬
nũbus in suꝑ nauigio aptis. ⁊ portuoso mari eycitꝰ¬
Noruit cuꝰ pliu̾mi extant libri ad institucõeni
legenciũ editi Contulit se is quoq neapolim uir
tenui sensu. ad qũdam ex p̾moribus apud regma

Expanded text:
sos ac sublimes prospectat. Opes, aurum, vestessos ac sublimes prospectat. Opes, aurum, vestestum intuetur, non intro novit quibus exagitentur malis 68 Sapientissime de his scribens Seneca: isti - inquit - quos pro felicibus aspicitis, si non qua currunt, sed qua latent videritis, miseri sunt, sordidi, turpes, ad similitudinem suorum parietum extrinsecus culti. Lucianus autem, Grecus auctor, in Alectrione suo Miciclum, qui et ipse aliquando rex fuisset, interrogatum a Gallo numquid nam felix regum vita esset quemadmodum vulgo extimaretur, habens quod bonorum maximum homines putarent, ita respondentem introducit: imperabam equidem pluribus provintiis tum multitudine hominum atque ubertate, tum vero amenitate urbium refertis, fluminibus insuper navigio aptis et portuoso mari. Exercitoruit, cuius plurimi extant libri ad institutionem legentium editi. Contulit se is quoque Neapolim, vir tenui censu, ad quemdam ex primoribus apud reginam
Abbreviated transcription (Latin):
canem uetẽm principem Beronẽsem. Cuiꝰ tum
liberalitas preceteris ferebatur. sus ceptus ab eo
dantes ac rictus cottidianuis ut reliq̾s ex familia
similes sui Nam ut in regno ita et in parẽtum
biciis filii uidentuiꝰ succedere Ex malis ergo
filus nulla ad parentis felicitas peruenit boĩ
si quos legimꝰ aut carue̾ filiis sunt augustus
tytus traianus anthonius piiꝰ aut eos gn̾e qͥbꝰ
fusset sacius defecisse Amelius canus ĩ pita
seuere imꝑator̾ nemĩe magnorũ uiiforũ ait bol
utilius nõ ẽẽ natos Magna est ergo pite prine¬
pũ felicitas et ad modum reliquis appetenda
que aut deserta p̾tutũ comitatu aut oppressa
piciis tum adulatoribus obsessa. tum cuiłis aux¬
ia. quietis in ops liberorũ poluptate cares nul¬
lius est ex ꝑs calamitatis Sed stultumi at iipe¬
ritum uulgus non hec eorum damua am̃adu̾tit
nec conspicit miserias interiores. ex basi suspẽ¬

Expanded text:
Canem veterem principem Veronensem, cuius tum Canem veterem principem Veronensem, cuius tum liberalitas pre ceteris ferebatur. Susceptus ab eo Dantes ac victus quotidianus ut reliquis ex familia similes sui. Nam, ut in regno, ita et in parentum vitiis fili videntur succedere. Ex malis ergo filiis nulla ad patres felicitas perveniet. Boni si quos legimus, aut caruere filiis, sicut Augustus, Titus, Traianus, Antoninus Pius, aut eos genuere quibus fuisset satius defecisse. Avidius Cassius, in Vita Severi imperatoris neminem magnorum virorum – ait - bonum utilius non esse natos. Magna est ergo vite principum felicitas et admodum reliquis appetenda, que, aut deserta virtutum comitatu aut oppressa vitiis, tum adulatoribus obsessa, tum curis anxia, quietis inops, liberorum voluptate carens, nullius est expers calamitatis! Sed stultum atque imperitum vulgus non hec eorum damna animadvertit nec conspicit miserias in interiores: ex basi suspen
Abbreviated transcription (Latin):
ab se impetrare passus est Non amant puincipe
nisi sint moribus congruentes Quẽ uero leginuis
aut regibus. aut imꝑatoribus aut ceteris duãntilii
Honore opibus dignitate amplificatũ fuisse ex¬
cellenti doctrina uirũ. Quid augustus ĩ u̾gilium
aut T. liuiũ contulit alterum poctarũ alterum
mis rome publicam scolam bnde uiue̾t tenuit
Lactãcius firmanus uir prestans doctrma ẽt a¬
adeo pauper uixit ut plerumq ucciͣs egeret h
cura prestantissimorum doctrina imꝑatoribus
fuit. Sed quid ego antiquiora recensẽo tulit etas
superior tres piros predai̾ssimos qui sapĩa eł doc¬
trina magnũ lumen ytalie attulerũt. Prior dan¬
tes eluxit᷑ ingenio suigulari ciuꝰ extat poema
preclarũ. Nlẽq si latinis lrĩs constaret ulla ex
parte poetis superioribus postponendum Is
patria ab culmes faccõues pulsus cuuii inchil se¬
cum preter u̾tutem asportasset contulit se ad

Expanded text:
ab se impetrari passus est. 63 Non amant principes ab se impetrari passus est. 63 Non amant principes nisi suis moribus congruentes. 64 Quem vero legimus a regibus aut imperatoribus aut ceteris dominantibus honore, opibus, dignitate amplificatum fuisse excellenti doctrina virum? Quid Augustus in Virgilium aut T. Livium contulit, alterum poetarum, alterum nus Rome publicam scholam unde viveret tenuit. Lactantius Firmianus, vir prestans doctrina et aradeo pauper vixit, ut plerumque necessariis egeret. Hec cura prestantissimorum doctrina virorum imperatoribus fuit. 64 Sed quid ego antiquiora recenseo? Tulit etas superior tres viros preclarissimos, qui sapientia et doctrina magnum lumen Italie attulerunt. Prior Dantes eluxit ingenio singulari, cuius extat poema preclarum neque, si litteris Latinis constaret, ulla ex parte poetis superioribus postponendum. Is, patria ob civiles factiones pulsus, cum nihil secum preter virtutem asportasset, contulit se ad
Abbreviated transcription (Latin):
studio sapiẽ dediti ueri cultores adulaco ut ui¬
cium possnũ aspern̾ẽtur. ncc̾e̾ est ut aui reicĩa᷑
aut pereant Iam dixi calistenẽ ab alexandri te.¬
meritate ob sanas monicões crudelissime neca¬
tum. Plato uir sctissinius a dyonisio cecilie tii¬
ranno per doctrine sꝑẽm pocatus. tyranni oꝑa
uenũdatus est. ¶zenonẽ phmn̾ senem ad mod̾
salaris trraimius omi cruciatus gn̾e dylaceraͭ
A naxagoras nobilis ꝑhũs a niche creone. cypoꝵꝰ
rege occisus est Nleio senecainz ac lucanu
mori coegit Socrates tirãnorũ tꝑe dampnatui
ueneno periitꝰ Boecius uir doctissinuis atq in¬
nocentissimus cheodorici regis iuissu uitam ã¬
misit. Quani de reliquis cõiecturam sumemus
Tum diuus augustus qui bonorum principũ
Principatũ tulit tam crudelis in ouidiũ poe¬
tam egregiũ fuit Quẽ cum ĩ pontũ ob leue
nescio ꝙͣ offensiũculam zelegasset. nũqͣ ut redirẽt

Expanded text:
studio sapientie dediti, veri cultores, adulationem ut vistudio sapientie dediti, veri cultores, adulationem ut vitium pessimum aspernentur, necesse est ut aut reiciantur aut pereant. 62 Iam dixi Callisthenem ab Alexandri temeritate ob sanas monitiones crudelissime necatum. Plato vir sanctissimus, a Dionisio Sicilie tyranno per doctrine speciem vocatus, tyranni opera venundatus est. Zenonem philosophum, senem admodum, Falaris tyrannus omni cruciatus genere dilaceravit. Anaxagoras, nobilis philosophus, a Nichecreonte Cypriorum rege occisus est. Nero Senecam ac Lucanum mori coegit. Socrates tyrannorum tempore damnatus veneno periit. Boetius vir doctissimus atque innocentissimus Theodorici regis iussu vitam amisit. Quam de reliquis coniecturam sumemus, cum divus Augustus, qui bonorum principum principatum tulit, tam crudelis in Ovidium poetam egregium fuerit? Quem cum in Pontum ob levem nescio quam offensiunculam relegasset, nunquam ut rediret
Abbreviated transcription (Latin):
magii Habiti diu̾sa sãt principuni et ex cellẽciũ
pirorum studia quorum u̾tus semper fuit regibus
formidolosa Perstringit enĩ dũorũ ueluti lippiẽtes
oculos aliene r̾tutis. fulgor ut a quo suꝑari se sen¬
ciũt. aut odiant aut nequaq diligant Non autez
neq apud grecos neq apud latinos tanta doc¬
tissimoꝵ eloquẽtissimoꝵ q uirorũ copia piguiss
neq adeo sapiencie parens phĩa esset ex culta in
si a thene. et urbs roma diutma ĩ libertate uix¬
issent. Loquendi em̃ niuendi q libertatem lrãꝵ
studia ex petunt et secũtur seruitutẽ fuguĩt atq
abhorient. Plures doctrine studiis deditos uĩos
qui sub regibus orti erant. leginus athenas se
contulisse ubi et pirtuti honor ⁊ libertati locꝯ
erat. Quomodo em̃ cari esse principibus xiri
dite libertatẽ pie se ferũt Nam cũ principes
assentatoribus stipati ueĩtatẽ horieant.Uiri at̾

Expanded text:
magni habiti. Diversa sunt principum excellentiumque magni habiti. Diversa sunt principum excellentiumque virorum studia, quorum virtus semper fuit regibus formidolosa. Perstringit enim dominorum veluti lippientes oculos aliene virtutis fulgor, ut, a quo se superari sentiunt, aut odiant aut nequaquam diligant. Non autem neque apud Grecos neque apud Latinos tanta doctissimorum eloquentissimorumque virorum copia viguisset neque adeo sapientie parens philosophia esset exculta, nisi et Athene et urbs Roma diutina in libertate vixissent. Loquendi enim vivendique libertatem litterarum studia expetunt et sequuntur, servitutem fugiunt atque abhorrent. Plures doctrine studiis deditos viros, qui sub regibus orti erant, legimus Athenas se contulisse, ubi et virtuti honor et libertati locus erat. Quomodo enim cari esse principibus viri vite libertatem, pre se ferunt? Nam cum principes, assentatoribus stipati, veritatem horreant, viri autem
Abbreviated transcription (Latin):
sub sequũtur. Accumuletur hiis qrͣtum genus id¬
q pestiferũ delatorũ ingens malun et in bonorũ
ac ĩ nocentum uirorumi ꝑniciem promptũ quibꝰ
non solũ principes improbi led modesti qͦ habiti
aures prebuerũt Apud adrianũ certe imꝑatorem
a deo ualuere delatorũ roces ut amicoꝵ quos
ad sũmũ ꝓuexerat Postea habuerit hostiũ loͦ
Hiis ergo tam bonis tam sct̃is mĩstris. tam fidis
sitellitibus suffulta principum etas consuetudo qͣ
ĩiqua ꝯdicõe agatur michi credite nõ ĩ gredit᷑ luꝰ
horũ nulla felicitas. sed tormenta ⁊ uarie calami¬
tates Ab hiis amicicia ĩ dusa est expulsa ue̾itas
Adulacio accita Nam ꝙ carolus doctos abeis.
uiros diligi coliq paulo ante dixit longe tota ab¬
errat bia am neq lrarũ studia apud reges
et duõs insi ad modũ paucos pmqͣ uiguerunt
ieq ab hiis doctrina ac sapĩa prediti aut culti aut

Expanded text:
subsequuntur. Accumuletur his quartum genus, idsubsequuntur. Accumuletur his quartum genus, idque pestiferum, delatorum ingens malum et in bonorum atque innocentum virorum perniciem promptum, quibus non solum principes improbi, sed modesti quoque habiti aures prebuerunt. Apud Hadrianum certe imperatorem adeo valuere delatorum voces, ut amicos quos ad summum provexerat postea habuerit hostium loco. 61 His ergo tam bonis, tam sanctis ministris, tam fidis satellitibus suffulta principum consuetudo, quam iniqua conditione agitur! Mihi credite, non ingreditur limen horum ulla felicitas, sed tormenta et varie calamitates. Ab bis amicitia exclusa est, repulsa veritas, adulatio accita. Nam, quod Carolus doctos ab eis viros diligi colique paulo ante dixit, longe tota aberrat via. Nam neque litterarum studia apud reges et dominos, nisi admodum paucos, unquam viguerunt, neque ab eis doctrina ac sapientia prediti aut culti aut
Abbreviated transcription (Latin):
Id pro sũma iusticia assentatores comprobant. Lux¬
uriam dicunt oblectatõ natu̾alem usu et cõsue¬
tudine genciũ ꝑ missam auaricia parcitas prodi¬
galitas. liberalit̾atis nomĩe appellatur crudelitatis
culpam leniũt spem seueritatis Nullũ est tam te¬
trum facinus. millũ tam nephariũ ĩ regibus
cium quod nõ adulatores alicuiꝰ de tegant u̾tutꝭ
pelamento quo fit cum malus ab ĩiquissimis.
laudetur ut cumulata stulticia multoꝵ cõꝓba.¬
coẽ uicus pro p̾tutibus abutatur. qua in re sũma
est infelicitas Hos sequũtur uoluptatũ ac luxu
mĩstri. quibus secreciora domus promissa sunt cũ
Hus occulta colloquia et inteiora que lucẽ fugi¬
unt consilia credita Terciam aciem perq̾rende cõ¬
ꝑande q pecciũẽ architecti conficiũt gratum ⁊e¬
bus mĩsteriũ. Horum suasu impussii q. noua it¬
rectigalia diuitũ in sidie pro sc̾̃pcoẽs rapine spolia

Expanded text:
id pro summa iustitia assentatores comprobant. Luxid pro summa iustitia assentatores comprobant. Luxuriam dicunt oblectationem naturalem, usu et consuetudine gentium permissam. parcitas, prodigalitas liberalitatis nomine appellatur. Crudelitatis culpam leniunt specie severitatis. Nullum est tam tetrum facinus, nullum tam nefarium in regibus vitium, quod non adulatores alicuius obtegant virtutis velamento. Quo fit, cum malus ab nequissimis laudetur, ut, cumulata stultitia multorum comprobatione, vitiis pro virtutibus abutatur. Qua in re summa est infelicitas. 60 Hos sequuntur voluptatum ac luxurie ministri, quibus secretiora domus permissa sunt: cum his occulta colloquia et interiora, que lucem fugiunt, consilia credita. Tertiam aciem perquirende comparandeque pecunie architecti conficiunt, gratum regibus ministerium: horum suasu impulsuque nova vectigalia, divitum insidie, proscriptiones, rapine, spolia
Abbreviated transcription (Latin):
et huis quos ueluti canes ad latrandum alunit
bonos et u̾tutis cultores penitus respuũt cum
aliena sit eis u̾tus suspecła. Triplex em̃ ut prin¬
cipum felicitatem cognoscatis genus hom̃i est eis
maximie acceptum ac familiare. Hos inter pͥmas
ꝑtes adulatores tenent atz alsentatores nõ hoĩes
sed portentuose belue at ĩ manes Beridicendi hos¬
tes qui menciendo blandiendo adeo pinicipuz
mentes infatuãt ut parũ distent abin sanis.
ac turbulenta cum sit consilii i ops prudẽcia
ad miratur cum sit stultus illum plusqͣ illos sã.¬
pere profitentur cum haud procul absit ab a¬
mencia eosq cũ suis assent atoribus adducunt
ut nichil uerum audiens sue sapiencie fidens ꝓ¬
labatur sepissime ĩ miserrimos casus fleq em̃
assentatoribus pensuasumi est iam se ad sapĩam per¬
uenisse obsessi ab adulatoribus. omi ueritatis cos¬
ncõe pͥuantur Nam si ꝙͣ in iuria pucipes affeͭ

Expanded text:
et iis quos veluti canes ad latrandum alunt. et iis quos veluti canes ad latrandum alunt. Bonos et veritatis cultores penitus respuunt, cum aliena sit eis virtus suspecta. 59 Triplex enim, ut principum felicitatem cognoscatis, genus hominum est eis maxime acceptum ac familiare. Hos inter primas partes adulatores tenent atque assentatores, non homines sed portentuose belve atque immanes veri dicendi hostes, qui mentiendo blandiendoque adeo principum mentes infatuant ut parum distent ab insanis. ac turbulenta, cum sit consilii inops; prudentiam admirantur, cum sit stultus; illum plusquam ceteros sapere profitentur, cum haud procul absit ab amentia, eoque cum suis assentationibus abducunt, ut, nihil verum audiens, sue sapientie fidens, prolabatur sepissime in miserrimos casus. Neque enim assentatoribus persuasum est iam se ad sapientiam pervenisse. Obsessi ab adulatoribus, omni veritatis cognitione privantur. Nam, si quem iniuria princeps affecit,
Abbreviated transcription (Latin):
diliguntur Int̾ pares quid̃ amicicia uersatur et
ços in quibus eadem bonarũ ayciũ uigent studia
At hii non solũ amant pares sed cum eis regnandi
gracia armis ac ferro decertant. bonis ar tibus
quantũ uacent palam est nobis cũ infenoribus
nulli ẽẽ p̃t amicicia Slini tinieri a sius qͣr diligi
pinicipes malũt. sed quẽ metuũt et oderunt pe¬
teri siũa Itaq nullus apud ipõs amicicie locus
est Amici quippe est ex animo et uera loqui Ac illi
ueritati sunt omĩo infesti cum nichil nisi qd libe¬
at corum aures paciantur. Sed uidemus in q̾es
multor amicoꝵ non nulla prebere officia id quid̾
nullo fit principis a more sed obutilitatẽ p̾uatĩ
sectantur eñi sepus quem oderũt. sed utilitas su¬
perat maliuolenciam Concurritur em̃ ad eos
tamqͣ ad aurifodinam questus et lucri causa
Nou igitur amantur sed uenerantur ac metu¬
untur. Satis est ei laudari coliq abadulatoribꝰ

Expanded text:
diliguntur. Inter pares quidem amicitia versatur et diliguntur. Inter pares quidem amicitia versatur et eos in quibus eadem bonarum artium vigent studia: at ii non solum non amant pares, sed cum eis regnandi gratia decertant; bonis artibus quantum vacent, palam nobis est. Cum inferioribus nulla esse potest amicitia; nam timeri a suis quam diligi principes malunt. Sed quem metuunt et oderunt, veteri sententia. Itaque nullus apud ipsos amicitie locus est. 58 Amici quippe est ex animo et vera loqui, at illi veritati sunt omnino infesti, cum nihil nisi quod libeat eorum aures patiantur. Sed videmus, inquies, multos amicorum nonnulla prebere officia. Id quidem nullo fit principis amore, sed ob utilitatem privatam. Sectantur enim quem sepius oderunt, sed utilitas superat malivolentiam. Concurritur enim ad eos tanquam ad aurifodinam, questus et lucri causa. Non igitur amantur, sed venerantur ac metuuntur. Satis eis est laudari colique ab adulatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
suspicoẽ soiꝰum namq siguloꝵ conspuacõe et
fraudibus plu̾es pricipes intei̾erũt Nullus hus
locus tutus est nulla regio milla hora ubiq ĩ si¬
die tiuientur. dies solliciti. in sompues noctes
aguntur. tum uite tum imperiis ammittendi mẽtu
qua uita tot malis implicita nichil prorsus p̃t
infelicius ex cogitarẽ. Audite queso quid nami
hanc siuãni ni eodem libello dicat ysocrates. Si
metus illorũ in quid sollicitu diuesq ⁊ pericula cõ¬
sideres si nõ nullos ex regibus aspicies abhiis po¬
catos quos fidissimos cogitabant. Si iten reges
ipõs anĩadu̾tisse crudelius quos singulari famili¬
aritate caros habuissent. Alus uero contigisse
ut postq ĩ suos seuissent ab suis postea occide¬
rentur ꝙͣͥuis pocius uitam qͣ hanc tot tantis ꝙ
ꝑiculis cõiũctam censeas eligendam. Illud quoꝵ
nisi inconsulto quodam impetu diligũt a nullo

Expanded text:
suspitionem. Horum namque singulorum conspiratione et suspitionem. Horum namque singulorum conspiratione et fraudibus plures principes interierunt. Nullus his locus tutus est, nulla regio, nulla ora, ubique insidie timentur. Dies soliciti, insomnes noctes aguntur, tum vite, tum imperii amittendi metu: qua vita, tot malis implicita, nihil prorsus potest infelicius excogitari. 57 Audite, queso, quid in hanc sententiam in eodem libello dicat Isocrates: si metus illorum - inquit - solicitudinesque et pericula consideres, si nonnullos ex regibus aspicies ab iis necatos quos fidissimos cogitabant, si item reges ipsos in eos animadvertisse crudelius, quos singulari familiaritate caros habuissent, aliis vero contigisse ut, postquam in suos sevissent, ab suis postea occiderentur, quamvis potius vitam, quam hanc, tot tantisque periculis coniunctam, censeas eligendam? Illud quoquentur. Ipsi neminem nisi inconsulto quodam impetu diligunt a nulloque
Abbreviated transcription (Latin):
sectatricem qua omẽs ferme ducti in diuitu
fortunas impetũ faciũt Addiciantur quoq młti¬
plices cupiditates que mentẽ eoꝵ semꝑ affligũt
Quid de cõscĩa scelerũ loqͣr qua uullũ seneca
grauius esse suppliciũ scribit. Nũcꝙ nobis par¬
uus uidetur ẽẽ inprincipibis cruciatus. Ac hii qͣ
conscĩa uiuant satis constat Nempe ea q ip̃ãꝵ
facinora requirãt In gratitudo quoq eor domestĩ¬
ca est qua inze prestant ⁊eliquis eciam ĩ agẽda
ne dum in referenda gracia i solentes quid ꝙͣ eis
operis. ꝙꝙͥ nuneris. quicꝙ̃ beneficii impenditur
id debito uireq fieri putant. et ne quid ciuꝙqͣ
debeant sibi omĩa deberi arbitrantur Addiciũtur
hiis malis suspicões metus timores. qui iugitꝰ
annnos pincipũ laceraut serui familiares. do¬
mestici. aunici. nõti. at ignoti formidantur. Nõ
yxor non liberi non frẽs non cognati sũt extra

Expanded text:
sectatricem, qua omnes ferme ducti in divitum sectatricem, qua omnes ferme ducti in divitum fortunas impetum faciunt. Adiciantur quoque multiplices cupiditates, que mentem eorum semper affligunt. 56 Quid de conscientia scelerum loquar, qua nullum Seneca gravius esse supplicium scribit? Numquid vobis parvus videtur esse in principibus cruciatus? At ii, qua conscientia vivant, satis constat. Nempe ea quam ipsorum facinora requirunt. Ingratitudo quoque eorum domestica est, qua in re prestant reliquis etiam in agenda, ne dum in referenda gratia insolentes. Quicquid eis operis, quicquid muneris, quicquid beneficii impenditur, id debito iureque fieri putant et, ne quid cuiquam debeant, sibi omnia deberi arbitrantur. Adiciuntur his malis suspitiones, metus, timores, qui iugiter animos principum lacerant: servi, familiares, domestici, amici, noti atque ignoti formidantur, non uxor, non liberi, non fratres, non cognati sunt extra
Abbreviated transcription (Latin):
pliandi proferendiq dominii cupiditate incẽsos
maliorum perniciem strageniq usitat at nu¬
pellit Niuc tum uicinis bella spiuc cedes incẽ¬
dia nacõnũ populacões ⁊ prouinciarũ uascitas
descendũt ubi enĩ imꝑandi cupidicas regnat
ibi pacis aut ocii racio esse non p̃t. Tun ue̾o
luxiu̾a et libidines uarie que cuni eciani doc¬
tissinos at sapientissimos uiros qñq ab officõ
declinare coegerũt. Quid in principibus biriũ
sculticia ad niscetur. qui sẜuũ uoluptatibus
pocuis qͣ racõni obtemꝑantes non solũ illas
cohercere sed eciam allicere consueuerunt. Blan¬
dum id quid̾ malũ et̾ qd̾ ꝓpter iam multi fuerũt
de principatu pulsi. Quid autẽ turpius ne dicã
in felicius alexandro et priscis regibus qui cohor¬
tes uxorum exoletorũ q libidinis causa habebãt
Adde hus superbiam at impotenciam que rão
a principibus recedũt. Adde auaricia duãnciũ

Expanded text:
pliandi proferendique dominii cupiditate incensos, pliandi proferendique dominii cupiditate incensos, in aliorum perniciem stragemque irritat atque impellit. Hinc cum vicinis bella, hinc cedes, incendia, nationum populationes et provinciarum vastitas descendunti. Ubi enim imperandi cupiditas regnat, ibi pacis aut otii ratio esse non potest. Tum vero luxuria et libidines varie, que cum etiam doctissimos ac sapientis viros quandoque ab officio declinare coegerint, quid in principibus virium stultitia admiscetur, qui, sensuum voluptatibus potius quam rationi obtemperantes, non solum illas coercere, sed etiam allicere consueverunt? Blandum id quidem malum et quod propter multi iam fuerunt e principatu pulsi. Quid autem turpius, ne dicam infelicius, Alexandro et priscis regibus, qui cohortes uxorum exoletorumque libidinis causa habebant? Adde his superbiam atque impotentiam, que raro a principibus recedunt. Adde avaritiam, dominantium