comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nabiles creaturȩ equales sunt & uel ex
uirtutib uł ex uitus sponte ꝓpͥa aut
sursũ erigunt᷑ aut in ina merguntur.
& longo post circuitu atq infinitis sȩdis
om̃iũ rerũ restitutio fie. & una digni¬
tas militantiũ. quȩ distantia erit int̾
uirginẽ & ꝓstibulũ: Quȩ distantia erit
intꝰ matrẽ dñi. & qđ dictu quoq scelus
ẽ uictimas libidinũ publicarũ: Idemne
erit gabriel & diabolus : Idẽ apłi & dȩ.¬
mones . Idẽ ꝓphetȩ & pseudo ꝓpħȩ: Idem
martires & ꝑsecutores: finge quot lib&
annos & tẽpora duplica. & infinitas ȩta¬
tes congere cruciatib. Si finis om̃iũ si¬
milis ẽ. preteritũ om̃e ꝓnihilo ẽ. qͥa non
querimꝰ qͥd aliquando fuerimꝰ. sed quid
sẽꝑ futuri simus. Nec ignoro quȩ aduer¬
sũ hȩc soleant dicere. & spẽ sibi ac salutẽ
cũ diabolo p̃parare. Uerũ ñ ẽ istius tẽporis
denegantiũ. latius scribere. Sufficit nob̃
indicasse qͥd in hoc testimonio senserimꝰ.

Expanded text:
equales sunt, et vel ex virtutibus, vel ex vitiis sponte propria aut sursum eriguntur, aut in ima merguntur, et longo post circuitu atque infinitis saeculis, omnium rerum restitutio fiet, et una dignitas militantium, quae distantia erit inter virginem et prostibulum? Quae differentia erit inter matrem Domini, et quod dictu quoque scelus est victimas libidinum publicarum? Idemne erit Gabriel et diabolus? Idem apostoli et daemones? Idem prophetae et pseudo-prophetae? Idem martyres et persecutores? Finge quod libet, annos et tempora duplica, et infinitas aetates congere cruciatibus: si finis omnium similis est, praeteritum omne pro nihilo est, quia non quaerimus quid aliquando fuerimus; sed quid semper futuri simus. Nec ignoro quae adversum haec soleant dicere, et spem sibi ac salutem cum diabolo praeparare. Verum non est istius temporis denegantium, latius scribere. Sufficit nobis indicasse, quod de hoc testimonio senserimus,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dolens qd̃ int̾pretat᷑ ionas affligit᷑
dolore. & tristis ẽ anima eiꝰ usq ad mor¬
tẽ : qͥa ne ꝑir& popłs iudeoꝵ quantũ in
se fuit multa ꝑpessus ẽ. Historiȩ quoq
magis dolentis conuenit nomen. signi¬
ficans laboriosũ ꝓphetã & ꝑegrinati¬
onis atq naufragii miserus prȩgrauatũ.

Expanded text:
 Jonas  affligitur dolore, et tristis est anima ejus usque ad mortem; quia ne periret populus Judaeorum, quantum in se fuit, multa perpessus est. Historiae quoque magis dolentis convenit nomen, significans laboriosum prophetam, et peregrinationis atque naufragii miseriis praegravatum.
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ ẽ & om̃iũ peccatoꝵ fons. acta peni¬
tentia posse saluari: de nr̃is mentib abi¬
ciamꝰ. & sciamꝰ peccatores in euangelio
mitti in ignẽ eternũ qͥ preparatꝰ ẽ dia¬
bolo & angłis eius. & de his dici uermis
eoꝵ ñ moriet᷑. & ignis eoꝵ ñ extinguet᷑.

Expanded text:
malorum est, et omnium peccatorum fons, acta poenimalorum est, et omnium peccatorum fons, acta poenitentia, posse salvari, de nostris mentibus abjiciamus. Et sciamus peccatores in Evangelio mitti in ignem aeternum, qui praeparatus sit diabolo et angelis ejus , et de his dici: Vermis eorum non morietur, et ignis
Abbreviated transcription (Latin):
roris sui & non pereamus.
cio plerosq regẽ niniue qͥ extremus
audiat predicationẽ & descendat de
solio suo & pristinũ abiciat ornatũ ue¬
stitꝰq sacco sedeat in cinere. nec sua
conuersione contentꝰ. ceteris qͦq condu¬
cib suis prȩdicoe penitentiã dicens ut &¬
homines & iumenta & boues & pecora
crucient᷑ fame. operiant᷑ saccis. & dãp¬
natis pristinis uitis totos se conferant
ad penitentiã: suꝑ diabolo int̾pretari.
qͥ in fine mundi quia nulla rationabilis
& quȩ a dõ facta sit creatura pereat.
descendens de sede suȩ suꝑbiȩ acturus
sit penitentiã. & in locũ pristinũ restitu¬
endus. Ad cuiꝰ sensus cõꝓbationẽ etiam
illud de daniele exemplũ ꝓfert̃. ubi
nabugodonosor acta ꝑ septẽ annos peni-¬
tentia. in regnũ pristinũ restituit᷑. Sed
hoc qͥa scriptura sc̃a ñ dicit. & euertit pe-¬
nitꝰ timorẽ dĩ. dũ facile homines labunt᷑¬
ad uitia. putantes etiã diabolũ qͥ auctor

Expanded text:
roris sui, et non pereamus? Scio plerosque regem Ninive qui extremus audiat praedicationem, et descendat de solio suo, et pristinum abjiciat ornatum, vestitusque sacco, sedeat in cinere: nec sua conversione contentus, caeteris quoque conducibus suis praedicet poenitentiam, dicens: Homines, et jumenta, et boves, et pecora crucientur fame, operiantur saccis, et damnatis pristinis vitiis, totos se conferant ad poenitentiam super diabolo interpretari, qui in fine mundi quia nulla rationabilis, et quae a Deo facta sit, creatura pereat descendens de sua superbia, acturus sit poenitentiam, et in locum pristinum restituendus. Ad cujus sensus comprobationem etiam illud de Daniele exemplum proferunt: ubi Nabuchodonosor, acta per septem annos poenitentia, in regnum pristinum restituitur . Sed hoc quia sancta Scriptura non dicit, et evertit penitus timorem Dei, dum facile homines labuntad vitia, putantes etiam diabolum, qui auctor
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia p̾cipit᷑ consequent̾ ad ieiuniũ
saccũ copulant. ut in anis uent᷑ & habitꝰ
luctuosus. abitiosius dñm deprecentur.
t ꝑuenit uerbũ ad regẽ niniue. & sur¬
rexit de solio suo. & abiecit uestimentũ
suũ a se & indutꝰ ẽ sacco & sedit in cinere.

Expanded text:
nitentia praecipitur, consequenter ad jejunium nitentia praecipitur, consequenter ad jejunium saccum copulant, ut inanis venter, et habitus luctuosus ambitiosius Dominum deprecentur. Et pervenit verbum ad regem Ninive, et surrexit de solio suo, et abjecit vestimentum suum a se, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ieiuniũ : & uestiunt᷑ saccis a maiore usq
ad minorẽ. Dignus uictꝰ & habitꝰ peni¬
tentiȩ. ut qͥ offenderant dm̃ luacu &
ãbitione. eoꝵ dãpnatione placent. ꝑ quȩ
prius offenderant. Saccus & ieiuniũ. ar
ma penitentiȩ. auocilia peccatoꝵ. Ante
ieiuniũ. & sic saccus. Ante qđ occultũ ẽ.
& postea qđ palã. Hoc semꝑ dõ. illud in¬
terdũ exibet᷑ & hominib. Ꝙ si e duob
necessaruis unũ ẽ subtrahendũ. magis
ieiuniũ absq sacco quã saccũ eligã absq
ieiunio. Maior etas incipit. & usq ad
minorẽ ꝑuenit. Nullus enĩ absq peccato.
nec si unius quidẽ diei fuerit uita eiꝰ &
numerabiles anni uitȩ illius. Si enĩ stellę
non sunt mundȩ in conspectu dĩ. quanto
magis uermis & putredo. & hi qͥ peccato
offendentis adã tenent᷑ obnoxii : Sed
dunt. & illis ieiuniũ p̃dicantib. om̃is
etas sacco induit᷑. Uiri ñ predicant sac¬
cũ. sed tantũ ieiuniũ. At uero hi qͥb pe¬

Expanded text:
ejunium, et vestiuntur saccis a majore usque ad minorem. Dignus et victus et habitus poenitentiae, ut qui offenderant Deum luxu et ambitione, eorum damnatione placent, per quae prius offenderant. Saccus et jejunium arma sunt poenitentiae, auxilia peccatorum: ante jejunium, et sic saccus; ante quod occultum est, et postea quod palam: hoc semper Deo, illud interdum exhibetur et hominibus. Et si e duobus necessariis unum est subtrahendum, magis jejunium absque sacco, quinquit, aetas incipit, usque ad minorem peruenit. nullus enim absque peccato nec si unius quidem diei fuerit uita eius et numerabiles anni uitae illius. si enim stellae non sunt mundae in conspectu dei, quanto magis uermis et putredo et hi qui peoffendentis Adam tenentur obnoxii? Sed edunt, et illis jejunium praedicantibus, omnis aetas sacco induitur. Viri non praedicant saccum, sed tantum jejunium: At vero hi
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet. id est ipse erit causa mortis sue
scđm id qđ dauid loquit᷑ ad eũ. qui
saulis nuntiabat interitũ. & a se re-¬
gẽ isrł cesũ ẽẽ memorabat. sanguis
tuus suꝑ caput tuũ. ñ mea sententia
dit᷑. Qđq sequit᷑ & obprobriũ restitu-¬
et ei dñs. illi sensui congruit quẽ na¬
tan loquit᷑ ad dauid. Quia blasphema-
ipsa blasphemia atq obprobriũ quo ꝑ
diã prouocant clementẽ dm̃. &
cõpellunt : & sanguis eorũ quo &
suũ & multorũ effudert̃ sanguinẽ.
ueniet suꝑ caput eorũ. & obprobria¬

Expanded text:
veniet, id est, ipse erit causa mortis suae, veniet, id est, ipse erit causa mortis suae, secundum id quod David loquitur ad eum, qui Saulis nuntiavit interitum, et a se regem Israel caesus esse memorabat: Sanguis tuus super caput tuum . Non mea sententia,detur. Quodque sequitur: Et opprobrium ejus restituet ei Dominus, illi sensui congruit quem Nathan loquitur ad David: Quia blasphemareipsa blasphemia atque opprobrium, quo per diam provocant clementem Dominumcompellunt, et sanguis eorum, quo et suum et multorum effuderunt sanguinem, veniet super caput eorum, et o
Abbreviated transcription (Latin):
dñs isrł de egipto. & duodecĩ trib
quȩ generatę sunt de isrł ꝓpħa du¬
cente seruate st̃.
on errabit qui supplantatorẽ iacob
& isrł uidentẽ dm̃ in tipo dñi dixe¬
rit p̾cessisse. & rachel primũ sterilem
atq formosã quãplurimũ dilexit ia¬
cob significare eccłam. liã aut̃ lippi¬
entib oculis atq fetosã. sinagoge sa¬
cram̃ta monstrare : & qđ ipse creden¬
tiũ popłm eduxerit de tenebris huius
scłi & ad dulcissima iordanis id est
baptismi fluenta ꝑuenerit.
d iracundiã me ꝓuocauit effraim
in amaritudinib suis. & sanguis eius
suꝑ eũ ueniet & obprobriũ illius resti¬
ũ ergo effraim tanta
prestiterĩ ut nudũ & exulẽ & solum.
diuitẽ dñmq reducerẽ & multorũ
filiorũ parentẽ : deseruit me effraim
ĩmo ad iracundiã prouocauit. & ama-¬
ritudine sua amarũ fecit esse qui dul-¬
cissimus sũ. Unde sanguis eius suꝑ eũ

Expanded text:
Dominus Israel de Aegypto, et duodecim tribus, Dominus Israel de Aegypto, et duodecim tribus, quae generatae sunt de Israel, propheta educente, servatae sunt. Non errabit qui supplantatorem Jacob, et Israel videntem Deum, in typo Domini dixerit praecessisse, et Rachel primum sterilem atque formosam, quam plurimum dilexit Jacob, significare Ecclesiam: Liam autem lippientibus oculis atque fetosam, Synagogae sacramenta monstrare, et quod ipse credentium populum eduxerit de 143 tenebris hujus saeculi, et ad dulcissima Jordanis, id est, baptismi fluenta pervenerit. Ad iracundiam me provocavit Ephraim in amaritudinibus suis, et sanguis ejus super eum veniet, et opprobrium illius restium ergo Ephraim tanta praestiterim, ut nudum et exsulem et solum, divitem dominumque reducerem, et multorum filiorum parentem, deseruit me Ephraim, immo ad iracundiam provocavit: et amaritudine sua amarum fecit esse qui dulcis sum. Unde sanguis ejus super eum
Abbreviated transcription (Latin):
custodiuit. Et in propħa eduxit dñs
isrł de egipto. & in proꝑha seruatꝰ ẽ.
idet᷑ absq ratione & ordine ꝓpħali
post idolũ galaad & galgala & altaria
a ceruis lapidũ similia. subito historiã
geneseos de iacob uoluisse narrare. Qđ
statĩ soluit qui supra de iacob legisse
se meminit. in utero supplantauit fra¬
tr̃e suũ & in fortitudine directꝰ ẽ cũ
angło & inualuit ad angłm. & confor¬
tatꝰ ẽ. & fleuit & rogauit eũ. in bethel
inuenit eũ. & ibi locutꝰ ẽ nobiscũ. Iste
igit᷑ iacob ñ frustra ab angło confor¬
tatꝰ ẽ: sed quia tota nocte pugnauit
& uicit adũsariũ ut ex hoc fr̃em disce¬
ret ñ timere cuius metu in siriã fu¬
gerat ad laban auunculũ suũ. & ser¬
uiuit in uxore rachel septẽ annis.
& pro lia oues soceri laban eodẽ an¬
norũ spatio custodiuit. Et quia se¬
mel iacob dixerat & isrł : patrẽ filiosq
coniungit. & sequentis recordat᷑ histo¬
rię quando in propħa moyse eduxit

Expanded text:
 et in propheta eduxit Dominus Israel de Aegypto, et in propheta servatus est. Videtur absque ratione et ordine prophetali post idolum Galaad et Galgal et altaria acervis lapidum similia, subito historiam Geneseos de Jacob voluisse narrare: quod statim solvit, qui supra de Jacob legisse se meminit: In utero supplantavit fratrem suum, et in fortitudine sua directus est cum angelo, et invaluit ad angelum, et confortatus est: flevit et rogavit eum, in Bethel invenit eum, et ibi locutus est nobiscum. Iste igitur Jacob non frustra ab angelo confortatus est; sed quia tota nocte pugnavit, et vicit adversarium, ut ex hoc fratrem disceret non timere, cujus metu in Syriam fugeret ad Laban avunculum suum , et servivit in uxore Rachel septem annis, et pro Lia oves soceri Laban, eodem annorum spatio custodivit. Et quia semel Jacob dixerat Israel, patrem filiosque conjungit, et sequentis recordatur historiae, quando in propheta Moyse eduxit
Abbreviated transcription (Latin):
cultorib testudinũ uel tumulorũ
habebunt similitudinẽ.
uia uero galaad int̾pretat᷑ trans la¬¬
tio testimonu & galgal uolutabrũ.
hoc dicere possumus qđ principes hereti¬
corũ testimonia ueritatis transferant
in mendaciũ. & quicquid colunt ido¬
lũ sit. & sacrificia eorũ habeant simili-¬
tudinẽ uel aceruorũ de lapidib con¬
gregatorũ uel testudinũ. Quomodo
heretici de sapientia seculari & argu¬
tiis hominũ fraude atq mendacio si¬
mulachra cõponunt. Et cũ hoc fece-¬
rint: tardis gressib in uno mouent᷑
loco & totũ orbẽ occupare ñ possunt.
Testudo tardigradua & onerata ĩmo
oppressa pondere suo ñ tã ãbulat quã
mouet᷑. hereticorũ grauissima peccata
significans. qui suis in ceno & uoluta¬
bro luti errorib immolant adoran¬
tes oꝑa manuũ suarũ. & instar boum
cuncta pro terrenis frugib laborant es.
ugit iacob in regionẽ siriȩ. & serui¬

Expanded text:
cultoribus testudinum vel tumulorum cultoribus testudinum vel tumulorum habebunt similitudinem. Quia vero Galaad interpretatur, translatio testimonii, et Galgal, volutabrum, hoc dicere possumus, quod principes haereticorum testimonia veritatis transferant in mendacium, et quidquid colunt, idolum sit, et sacrificia eorum habeant similitudinem, vel acervorum de lapidibus congregatorum, vel testudinum. Quomodo haeretici de sapientia saeculari et argutiis hominum, fraude atque mendacio simulacra componunt. Et cum hoc fecerint, tardis gressibus in uno moventur loco, et totum orbem occupare 142 non possunt. Testudo tardigrada et onerata, immo oppressa pondere suo, non tam ambulat quam movetur, haereticorum gravissima peccata significans, qui suis in coeno et volutabro luti erroribus immolant, adorantes opera manuum suarum, et instar boum cuncta pro terrenis frugibus laborantes. Fugit Jacob in regionem Syriae, et servi
Abbreviated transcription (Latin):
respicias: habent similitu dinẽ magna¬
rũ testudinũ in deserto uel agro uel
in ripis atq littorib paululũ humo
eminentiũ. Qđ ergo dic̃. hoc ẽ. Si
in galaad de qua scriptũ ẽ. galaad
ciuitas oꝑantiũ idolũ supplantata san¬
guine falsi sunt dii & ꝑu̾sa religio.
& est trans iordanen ubi due trib ha¬
bitant ruben & gad & dimidia trib
manasse. ergo & galgala de qua in
eodẽ ꝓpħa legimus. om̃is malitia eorũ
in galgala. que ẽ post tergũ bethauen
quicũq idola colunt: ñ boues diis im¬
molant. sed bobus offerunt sacrificia
imitantes errorẽ samarie. Co enĩ tẽ¬
pore quo hec ꝓphetabant᷑ galaad in
regno decẽ tribuũ erat. & galgala sub
imperio duarũ tribuũ quȩ appellabant᷑
iuda. Ergo & decẽ trib & due pa¬
ri idolatriȩ errore deceptę sunt: &
altaria eorũ sic̃ acerui & tumuli de
lapidib congregati siue de harenis.
Cũq & illi & hi in captiuitatẽ fue¬
rint abducti: arȩ quondã eorũ absq

Expanded text:
respicias, habent similitudinem magnarum testudinum in deserto agro, vel in ripis atque littoribus paululum humo eminentium. Quod ergo dicit, hoc est, si in Galaad, de qua scriptum est: Galaad civitas operantium idolum, supplantata sanguine, falsi sunt dii et perversa religio, et est trans Jordanem ubi duae tribus habitant, Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse, ergo et Galgal de qua in hoc eodem propheta legimus: Omnis malitia eorum in Galgala, quae est post tergum Bethaven; quicumque idola colunt, non boves diis immolant, sed bobus offerunt sacrificia, imitantes errorem Samariae. Eo enim tempore quo haec prophetabantur, Galaad in regno decem tribuum erat; et Galgal sub imperio duarum tribuum, quae appellabantur Juda. Ergo et decem tribus et duae pari idololatriae errore deceptae sunt, et altaria eorum sicut acervi et tumuli de lapidibus congregati, sive de arenis. Cumque et illi et hi in captivitatem fuerint abducti, arae quondam eorum absque
Abbreviated transcription (Latin):
bahal. & mortuus ẽ. Et nc̃ apposuit
ut peccaret. & fecerunt sibi conflatile
de argento suo scđm imaginẽ idolorũ
oꝑa artificũ conflata. His ipsi dicunt.
Immolate homines. uituli enĩ defece¬
runt. Pro eo qđ lxx int̾pretati st̃
immolate homines uituli enĩ defece¬
rt̃. & nos uertimus ĩ molate homines
uitulos ad orantes. simmacus int̾ preta¬
tus ẽ ĩmolate. homines uitulos adorent :
ut sit sensus. Immolate idest sacrifica¬
te idolis. &iusq distinctio. Se quatur

Expanded text:
Baal, et mortuus est, et nunc apposuit ut peccaret, et fecerunt sibi conflatile ex auro et argento suo, secundum imaginem 144 idolorum, opera artificum completa; his ipsi dicunt, immolate homines, vituli enim defecerunt. Pro eo quod LXX interpretati sunt, immolate homines, vituli enim defecerunt; et nos vertimus, immolate homines, vitulos adorantes, Symmachus interpretatus est, immolate, homines vitulos adorent; ut sit sensus: Immolate, hoc est, sacrificate idolis, et hucusque distinctio sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
leta ẽ dñi & exercetur ad luctã. & prę¬
parat se contra aduersarias potestates.
dormit in nuda humo. imitans ia cob &
ponit sibi lapidẽ ad caput. quẽ reꝓbaue-¬
runt ȩdificantes & factꝰ ẽ in caput anguli.
Qui uͦ delicuis uacant atq luocuriȩ. & om̃ia
uentris causa faciunt. dormiunt in lec¬
tis eburneis. mortui animalis. & ĩmundiᷤ
herent ossib. Et quia pulcra uidentur
uitia. & presenti nitore delectant. reqͥ¬
escunt in eoꝵ lectulis. & sopore grauis¬
simo depͥmunt᷑. Isti ñ comeduntꝰ solidũ
cibũ & athleticũ. de qͦ roborent᷑ uires
luctantiũ. sed mollẽ & tenerũ & sini¬
strarũ partiũ. quales sunt hedi de gre¬
gib & uituli saginati. & tenerͥi. ĩmo ad¬
huc lacte nutriti. Hoc enĩ significat uot¬

Expanded text:
hleta est Domini, et exercetur ad luctam, et praehleta est Domini, et exercetur ad luctam, et praeparat se contra adversarias potestates, dormit in nuda humo imitans Jacob ; et ponit sibi lapidem ad caput, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli . Qui vero deliciis vacant atque luxuriae, et omnia causa ventris faciunt, dormiunt in lectis eburneis mortui animalis, et immundis aerent ossibus; et quia pulchra videntur vitia, et praesenti nitore delectant, requiescunt in eorum lectulis, et sopore gravissimo deprimuntur. Isti non comedunt solidum cibum et athleticum, de quo roborantur vires luctantium, sed mollem, et tenerum et sinistrarum partium: quales sunt haedi de gregibus et vituli saginati, et tenelli, immo adhuc lacte nutriti: hoc enim significat μο
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑsarũ. repperiemꝰ angustiores earũ
terminos sc̃arũ t̾minis scripturarum.
In omnẽ enĩ terrã exiuit sonꝰ eoꝵ. &
in fines orbis terrȩ uerba eoꝵ. Isti quib
supradixerat. domus isrł transite om̃s
& uidete a quib uiciis ad meliora tran-¬
sire iubeant᷑ sequens sermo describit.
Qui ueniunt in diẽ malũ parantes sibi
uitio suo diẽ malũ. non quo dies ullus
Ne dixeris dies priores meliores erant
mͥ quã isti. qm̃ non in sapientia in t̾rogaᷤᷤ
suꝑ hoc. Stultũ ẽ enĩ referre ad tẽpora.
enĩ circũ cisio carnis & circũ cisio cordis
appellat. & sunt in manifesto iudei &
in occulto. quoꝵ alterũ abicit᷑ alterum
cõꝓbat᷑: ita sunt sabbata dñi sc̃a & ueri-¬
tate subnixa. & alia ñ scã atq mendacia.
quȩ occidentis litterȩ sequiit᷑ otium.
Quodq sequit᷑ qui dormitis suꝑ lectos
eburneos. sic interp̃tari possumꝰ. Qui at¬

Expanded text:
atque Persarum, reperiemus angustiores earum atque Persarum, reperiemus angustiores earum terminos sanctarum terminis Scripturarum: In omnem enim terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Isti quibus supra dixerat: Domus Israel, transite omnes, et videte, a qualibus vitiis ad meliora transire jubeantur, sequens sermo describit: Qui veniunt in diem malum, parantes sibi vitio suo diem malum: non quo dies ullus Ne dixeris, dies priores meliores erant mihi quam isti: quoniam non in sapientia interrogas super hoc : stultum est enim referre ad tempora, enim circumcisio carnis, et circumcisio cordis apellatur, et sunt in manifesto Judaei, et in occulto, quorum alterum abjicitur, et alterum comprobatur: ita sunt sabbata Domini sancta, et veritate subnixa, et alia non sancta atque mendacia, quae occidentis litterae sequuntur otium. Quodque sequitur: qui dormitis super lectos eburneos, sic interpretari possumus: Qui at
Abbreviated transcription (Latin):
interfectione flectimini. sed contemp¬
nitis quasi bruta animalia. & in suo
bestias cruore ꝑeuntes. Nunc eundem
sensũ etiã hiezechiel ꝓpħa sub pastoꝵ
ponit exemplo. qui comedunt lac de ouib
& uestiunt᷑ lanis. & qͥcqͥd primũ ẽ deuo-¬
rant & uulnerata non sanant. confracꝰ¬
ta non solidant. ꝑ euntia ñ requirunt.
uncta quȩ iuata historię diximꝰ ueri-¬
nubilũ transferamꝰ. Domꝰ isrł quȩ ã me
recessisti quȩ confidis in monte samariȩ.
quȩ uindemiasti pͥmitias nationum:
transi & uide & ꝑge ad muros plurimos.
hoc enĩ interp̾tat᷑ emathrabba. atque
inde clement̾ descende in torcular eoꝵ
qͥ cadunt bibentes. geth enĩ & philistiim
hoc resonant: & omia contẽplare p̃cipueq
optima regna uł optimas ciuitates de
omib regnis. & considera si plures sint
termini eoꝵ quã ur̃i. Si enĩ uoluerimꝰ
mente tractare & uniuersarũ gentiũ
discutere philos ophiam. egiptioꝵ. indoꝵ

Expanded text:
inferfectione eorum flectimini, sed contemnitis quasi bruta animalia, et in suo bestias cruore pereuntes. Hunc eumdem sensum etiam Ezechiel propheta sub pastorum ponit exemplo: Qui comedunt lac de ovibus, et vestiuntur lanis, et quidquid primum est devorant, et vulnerata non sanant, confracta non solidant, pereuntia non requirunt . Cuncta quae juxta historiae diximus verinubilum transferamus. Domus Israel, quae a me recessisti, quae confidis in monte Samariae, quae vindemiasti primitias nationum, transi, et vide, et perge ad muros plurimos, hoc enim interpretatur Emath Rabba: atque inde clementer descende in torcular eorum, qui cadunt bibentes: Geth enim et Philistiim hoc resonant. Et omnia contemplare, praecipueque optima regna, vel optimas civitates de omnibus regnis: et considera si plures sint termini eorum quam vestri. Si enim voluerimus mente tractare, et universarum gentium discutere philosophiam, Aegyptiorum, Indorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc in altũ uela tendentes. al¬
legoriȩ pelagus transeamꝰ. Q uia
confisus es õ ephraim in uiis siue
in currib tuis de qͥb scriptũ est
hi incurrib & hi in equis. nos
autẽ in nomine dñi dĩ nr̃i mag¬
nificabim᷑. & confisus es in multitudine
fortiũ tuoꝵ. quos tͥ falsa scientia robo¬
rasti: ideo consurget tumultꝰ & sonitꝰ
in popło tuo. Quic qͥd enĩ loquuntur.

Expanded text:
nunc in altum vela tendentes, alnunc in altum vela tendentes, allegoriae pelagus transeamus. Quia confisus es, o Ephraim, in viis, sive, in curribus tuis, de quibus scriptum est: Hi in curribus et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur : et confisus es in multitudine fortium tuorum, quos tibi falsa scientia roborasti: ideo consurget tumultus et sonitus in populo tuo. Quidquid enim loquuntur
Abbreviated transcription (Latin):
filios corã matrib. ipsis quoq ma¬
trib de inceps int̾fectis: sic & filii
tui ephraim te p̃sente interficient᷑.
ubi scriptũ sit qđ salmana matrẽ
suꝑ filiis occiderit. Legimꝰ in iudicũ
libro. loquentẽ gedeon ad principẽ
madian. Um̃ absq liberis fecit gla¬
dius tuus multas matres. sic sine fi¬
liis erit int̾ mulieres mat̾ tua.
Sicut gͥ uastatꝰ ẽ salmana ab ihe¬
robahał. quẽ male quidã arbitrant᷑
iheroboam filiũ nabath qͥ decem
tribub p̃fuit. & uastatꝰ ẽ ut in he¬
braico continet᷑ ab ar̃bel. id ipsum
significante qđ ẽ iherobahal. sed
breuiori disertioriq sermone: sic
fecit uob õ isrł a facie malitiarũ
ur̃arũ bethel. in qua uitulũ aureũ
posuistis. & estis uenerati ȩgyptios
deos. Pro bethel qđ interp̃tatur
domꝰ dĩ. laer transtulert̃ domus
isrł. qđ in hebreo penitꝰ ñ habet᷑.
Cuasimꝰ ut cũq de confragosis lociᷤᷤ.

Expanded text:
filios coram matribus suis, ipsis quoque mafilios coram matribus suis, ipsis quoque matribus deinceps interfectis: sic et filii tui, o Ephraim, te praesente interficiantur ubi scriptum sit, quod Salmana matrem super filiis occiderit: legimus in Judicum libro loquente Gedeone ad principem Madian: Quomodo absque liberis fecit gladius tuus multas matres, ita sine filiis erit inter mulieres mater tua . Sicut igitur vastatus est Salmana ab Jerobaal, quem male quidam arbitrantur Jeroboam filium Nabath, qui decem tribubus praefuit, et vastatus est, ut in Hebraeo continetur, ab ARBEL  , id ipsum significante, quod et Jerobaal, sed breviori disertiorique sermone: sic fecit vobis, o Israel, a facie malitiarum vestrarum Bethel, in qua vitulum aureum posuistis, et estis veneratnterpretatur domus Dei, LXX transtulerunt domus Israel, 121 quod in Hebraeo penitus non habetur. Evasimus utcumque de confragosis locis:
Abbreviated transcription (Latin):
salmana de domo iherobaal in dieb
belli matrẽ suꝑ filiis alliserunt: sic
faciã uob̾ domꝰ isrł a facie malitia
Irũ ur̃arũ. Ideo comedistis frugem
m̃dacii. & in cunctis quȩ ꝓposiustis
spes uos uana decepit: quia confisus
es o ephraim in uiis idolatriȩ tuȩ.
hae sunt enĩ uiȩ tuȩ. & in multi¬
tudine fortiũ tuoꝵ. ñ in dõ habens
sp̃e: sed in exercitꝰ robore. Itaq con¬
surget tumultꝰ in popło tuo. quod
mitus ululantis exercitꝰ. Quib cla¬
mantib. om̃s munitiones tuę uas¬
tabuntur. & ea quȩ munita arbi¬
trabaris & tuta. patebt̃ hostib.
Et sic uastabunt᷑. quomͦ uastatus
est aque contritus salmana pͥncepꝰ
madianitarũ qͥ interfectꝰ ẽ a domo
iherobahal. haud dubiũ quin gede¬
onẽ significet. qui ex eo qđ destruxit
fanũ bahal lucũq succidit. & ille se
uindicare ñ potuit. cognomentum
iherobahal sortitꝰ ẽ. id ẽ ulciscatur
se bahal. Et quomͦ salman int̾fecit

Expanded text:
Salmana de domo Jerobaal in diebus Salmana de domo Jerobaal in diebus belli, matrem super filios alliserunt, sic faciam vobis, domus Israel, a facie malitiarum 120 vestrarum. Ideo comedistis frugem mendacii, et in cunctis quae proposuistis, spes vos vana decepit; quia confisus es, o Ephraim, in viis idololatriae tuae: hae sunt enim viae tuae, et in multitudine fortium tuorum, non in Deo habens spem, sed in exercitus robore. Itaque consurget tumultus in populo tuo, quod mitus ululantis exercitus, quibus clamantibus, omnes munitiones tuae vastabuntur, et ea quae munita arbitrabaris et tuta, patebunt hostibus, et sic vastabuntur, quomodo vastatus est atque contritus Salmana princeps Madianitarum, qui interfectus est a domo Jerobaal . Haud dubium quin Gedeonem significet, qui ex eo quod destruxit fanum Baal, lucumque succidit, et ille se vindicare non potuit, cognomentum Jerobaal sortitus est, id est, ulciscatur se Baal; ut quomodo Salmana interfecit
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. sed credat᷑ pietas.
UInde qr dixert̃ in corde suo ñ ẽ
ds̃ corrupti st̃ & ab hominabileᷤᷤ
facti st̃. & messuert̃ siue uindemi-¬
auert̃ iniquitates. Quomꝰ enĩ
radix om̃ium maloꝵ ẽ auaritia.
sic peccatoꝵ scelerũq cunctoꝵ
radix ẽ impietas. Quã qui araue¬
rit
siue seminauerit : metet iniquitates.
Qui gͥ arauert̃ impietatẽ & messue¬
runt iniqͥtates. comedert̃ fructum
m̃dacii. omĩa quę falsa st̃ deceptis
poplis p̃dicantes. ut ñ quȩrant panẽ
uerũ qͥ de cęlo descendit. sed panẽ men¬
clacii qͥ suffocat & int̾ficit deuorantes.
uia confisus es in iis tuis. in multitu¬
ame fortiũ tuoꝵ. consurget tumultꝰ
i popło tuo. & om̃s munitiones tuȩ
uastabunt᷑ sicut uastatꝰ est salmana
Sic fecit uobis bethel a facie malitiȩ
uia sperasti in currib tuis. inmul.¬
titudine fortitudinis tuę: consur¬
get ꝑditio in popło tuo. & om̃ia
murata tua abibunt. Sict̃ pͥnceps

Expanded text:
videatur, sed credatur pietas. videatur, sed credatur pietas. Unde quia dixerunt in corde suo, non est Deus , corrupti sunt et abominabiles facti sunt, et messuerunt, sive vindemiaverunt iniquitates. Quomodo enim radix omnium malorum est avaritia : sic peccatorum scelerumque cunctorum radix est impietas, quam qui araverit, sive seminaverit, metet iniquitates. Qui igitur araverunt impietatem, et messuerunt iniquitates, comederunt fructum mendacii: omnia quae falsa sunt deceptis populis praedicantes, ut non quaerant panem verum, qui de coelo descendit: sed panem mendacii, qui suffocat et interficit devorantes. Quia confisus es in viis tuis: in multitudine fortium tuorum consurget tumultus in populo tuo, et omnes munitiones tuae vastabuntur: sicut vastatus est Salmana sic fecit vobis Bethel a facie malitiae uia sperasti in curribus tuis, in multitudine fortitudinis tuae, consurget perditio in populo tuo, et omnia murata tua abibunt; sicut principes
Abbreviated transcription (Latin):
supra silentiũ ꝓ aratione in terp̃¬
tantes. Est autẽ sensus iste dictoꝵ.
Suꝑ collũ uitulȩ ephraim conten.¬
tiosȩ amantisq triturã. ego transi¬
ui & ego ascendi. ut arante iuda
& confringente sulcos iacob tereret
aream. & solis terra ferret calorem.
monuiq eos ut seminarent in iusti¬
tia & nieterent in miscđia. & fa¬
cerent sibi noualia. tẽpusq requi¬
rendi dñm illud esse cognoscerent
quo uenturus ẽ qͥ docebit nos ius-¬
titiã. Me hȩc iubente & uolente
de lȩtis noualib fructꝰ iustitię
ac miscdię accipere: arauerunt
impietatẽ. qr egerunt impiȩ c̃tra
dñm relinquentes creatorẽ & co¬
lentes idola. Et messuert̃ miqͥta¬
tem. de malo semine malas fruge̾s
recipientes. De quib fecerunt ñ
solũ panẽ subcinericiũ. sed frau¬
dulentũ atq m̃dacẽ. qui uana
spe deciperet comedentem.
stius modi sunt heretici. qͥ arant
sermone cõposito & ꝓtegunt uł
tacent impietatẽ. ne impietas ẽẽ

Expanded text:
supra, silentium pro aratione interpretantes. Est autem sensus iste dictorum: Super collum vitulae Ephraim contentiosae amantisque trituram ego transivi, et ego ascendi, ut, arante Juda, et confringente sulcos, Jacob tereret aream, et solis ferret calorem. Monuique eos ut seminarent in justitia, et meterent in misericordia, et facerent sibi novalia: tempusque requirendi Dominum illud esse 119 cognoscerent, quo venturus est qui docebit nos justitiam. Me haec jubente, et volente de laetis novalibus fructus justitiae ac misericordiae accipere, araverunt mpietatem, qua egerunt impie contra Dominum, relinquentes Creatorem, et colentes idola, et messuerunt iniquitatem, de malo semine malas fruges recipientes, de quibus fecerunt non solum panem subcinericium, sed fraudulentum atque mendacem, qui vana spe deciperet comedentem. Istiusmodi sunt haeretici, qui arant sermone composito, et protegunt vel tacent impietatem: ne impietas esse
Abbreviated transcription (Latin):
in lectis mollib ut sõno libidinẽ copuletis.¬
Qui comeditis non ad repellendã famẽ.
& ad sustentandũ corpꝰ humanũ. sed
ad delicias atq luxuriã. ut qͥcqͥd in
gregib & in armentis tenerũ & pingue
ẽ. ur̃ȩ gulę paretis. Quib ñ sufficit
libido penis & gutturis. & estuans cibis
aqualiculus. nisi tibiarũ & psalterii &
lirȩ canticis aures ur̃as mulceatis. ut
qđ dauid fecit in cultũ dĩ. leuitarũ or¬
dines & organoꝵ reperiens uarietates.
uos ad uoluptatẽ & luxcuriã confera¬
tis. Et bibitis in fialis uinũ. ñ ad satian¬
dã sitĩ. sed ad oppͥmendũ animũ. & un¬
gimini ñ ad labores corporis mitigan¬
dos. oleo purissimo. sed ungentis p̃tio¬
sissimis. Cũq hs deliciis affluatis: siqͦs perire
uideritis populo nulla miscdĩa suꝑ eorũ

Expanded text:
in stratis mollibus, ut somno libidinem copuletis.in stratis mollibus, ut somno libidinem copuletis.Qui comeditis non ad repellendam famem, et ad sustentandum corpus humanum; sed ad delicias atque luxuriam, ut quidquid in gregibus et in armentis tenerum atque pingue est, vestrae gulae paretis: quibus non sufficit libido penis, et gutturis, et aestuantis cibis aqualiculi, nisi et tibiarum et psalterii et lyrae canticis aures vestras mulceatis, ut quod David fecit in cultum Dei , Levitarum ordines, et organorum reperiens varietates, vos ad voluptatem et luxuriam conferatis. Et bibitis in phialis vinum, non ad satiandam sitim, sed ad opprimendum animum. Et ungimini, non ad labores 312 corporis mitigandos, oleo purissimo, sed unguentis pretiosissimis. Cumque his affluatis, si quos videritis perire de populo, nulla misericordia super
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑ epiphania. Unde usq hodie
ꝑgentib mesopotamiã. prima mansio
uocatur emmas. corrupto quidẽ uoca¬
bulo. sed pristini nominis uestigia reti¬
nens. cuius regio appellat᷑ reblata.
in qua p̾sente nabugo donosor regis iu¬
dę sedechiȩ interfecti sunt filii . &
oculi illius excecati. Et descendite in qͥt
in geth palestinoꝵ. Uos qͥ habitatis in
monte sion & in monte samariȩ. descen¬
dite ad palestinos qͥ morant᷑ in cãpestrib.
& ad optima queq regna horũ. quȩ
diuersiᷤ ciuitatib subiacent gazȩ &
aschalonis. azoto accharon & geth. &
uidete si latior terminus eoꝵ termino
ur̃o sit. utrũ uos an illi maiores optineatis
ꝓuntias. Uos in quã. uos de popło isrł qͥ
separati estis in diẽ malũ. in diẽ uidelio
captiuitatis. & adppinquatis solio iniqui¬
tatis. ad iniquũ iudicẽ ꝑgentes regem
babiloniũ. Qui cũ hȩc passuri sitis. nunc
dormitis in lectis eburneis & lasciuitis

Expanded text:
appellatur Epiphania. Unde usque hodie appellatur Epiphania. Unde usque hodie pergentibus Mesopotamiam prima mansio vocatur Emmas, corrupto quidem vocabulo; sed pristini nominis vestigia retinens, cujus regio appellatur Reblatha, in qua praesente Nabuchodonosor, regis Judaeae Sedechiae interfecti sunt filii, et oculi illius excaecati. Et descendite, inquit, in Geth Palaestinorum . Vos qui habitatis in monte Sion, et in monte Samariae, descendite ad Palaestinos, qui morantur in campestribus, et ad optima quaeque regna horum, quae diversis civitatibus subjacent, Gazae et Ascaloni, Azoto, Accaron, et Geth, et videte si latior terminus eorum termino vestro sit, utrum vos, an illi, majores obtineatis provincias: vos, inquam, vos de populo Israel, qui separati estis in diem malum, in diem videlicet captivitatis, et appropinquatis solio iniquitatis, ad iniquum judicem pergentes regem Babylonium. Qui cum haec passuri sitis, nunc dormitis in lectis eburneis, et lascivitis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransite inde in emath rabba & de¬
scendite in geth alieni genarũ. optimas
ex om̃ib regnis. his si ampliores sunt
termini eoꝵ terminis ur̃is. qui uenitis
in diẽ malũ. qui apꝓpinquatis & tangi¬
tis sabbata mendacia. Qui dormitis
in lectis eburnens. & affluitis delitus
in stratis ur̃is. & comeditis hedos de
gregib. & lactantes uitulos de medio
armentoꝵ. qͥ concrepatis ad uocẽ orga¬
norũ. quasi stantia putauerunt & ñ
quasi fugientia. qui bibitis uinũ defeca¬
tũ & primis ungentis ungimini. & nihil
patiebamini suꝑ contritione ioseph.
Ransite om̃s in chalanne quȩ nc̃ appel¬
latur thesiphon. & transite om̃s. Qui
sunt isti om̃s. Utiq illi de quib supra-
dixerat. optimates. capita populoꝵ. &
qui opulenti estis in sion & confiditis
in monte samariȩ. Uos gͥ transite in
ꝑsidis ciuitatẽ & diligent̾ attendite.
& inde ꝑgite in emath magnã. quȩ nunc
antiochia nominat᷑. Magnã autẽ uocat
ad distinctionẽ minoris emath. quȩ

Expanded text:
transite inde in Emath Rabba, et descendite in Geth alienigenarum optimas ex omnibus regnis his, si ampliores sunt termini eorum terminis vestris, qui venitis in diem malum, qui appropinquatis et tangitis sabbata mendacia. Qui dormitis in lectis eburneis, et affluitis deliciis in stratis vestris, et comeditis haedos de gregibus, et lactentes vitulos de medio armentorum, qui concrepatis ad vocem organorum: quasi stantia putaverunt, et non quasi fugientia; qui bibitis vinum defaecatum, et primis unguentis ungimini, et nihil patiebamini super contritione Joseph. Transite omnes in Chalane, quae nunc appellatur Ctesiphon, et transite omnes. Qui sunt isti omnes? utrique illi de quibus supra dixerat: Optimates, capita 311 populorum, et qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae. Vos igitur transite in Persidis civitatem, et diligenter attendite, et inde pergite in Emath magnam, quae nunc Antiochia nominatur. Magnam autem vocat, ad distinctionem minoris Emath, quae
Abbreviated transcription (Latin):
libros chromatio aquileiensi ep̃o dele¬
gaui. Tertio. post longi tẽporis silen
edisserui. Presenti anno qͥ sexti
consulatꝰ archadii augusti &
anicii ꝓbi. fastis nomen impo¬
suit. exuꝑio tholosanȩ ecclesiȩ pontifici
⁊achariã. & eiusdẽ urbis mineruio
& alexandro monachis malachiam pro¬
phetã inter pretatꝰ sũ. Statĩq recur¬
rens ad principiũ uoluminis. oseȩ. & io¬
hel & amos tibi negare non potui. &
post grauissimã corporis egrotationem
dictandi celeritate ostendi temeritatẽ
meã. ut qđ alii stilũ sepe uertendo ñ
audent scribere. ego cõmitterẽ casui
qͥ semꝑ dictantes sequit᷑. & de ingenio
atq doctrina audaciȩ periculũ facit.
qm̃ ut sepe testatꝰ sũ. laborẽ ꝓpria scri¬
bendi manu ferre ñ ualeo. & in expla¬
natione sc̃arũ scripturarũ ñ uerba
cõposita & oratoriis florib adornata.

Expanded text:
libros Chromatio Aquileiensi episcopo delegavi: tertio post longi temporis silentedisserui: praesenti anno, qui sexti consulatus Arcadii Augusti, et Anitii Probi fastis nomen imposuit, Exsuperio Tolosanae Ecclesiae pontifici Zachariam, et ejusdem urbis Minervio et Alexandro monachis Malachiam prophetam interpretatus sum. Statimque recurrens ad principium voluminis, Osee et Joel, et Amos, tibi negare non potui. Et post gravissimam corporis aegrotationem, dictandi celeritate ostendi temeritatem meam: ut quod alii stylum saepe vertendo non audent scribere, ego committerem casui, qui semper dictantes sequitur, et de ingenio atque doctrina, audaciae periculum facit: quoniam, ut saepe testatus sum, laborem propria scribendi manu ferre non valeo, in explanatione sanctarum Scripturarum, non verba composita, et oratoriis floribus adornata,
Abbreviated transcription (Latin):
planctꝰ. ubiq tristitia. Agricolȩ uoca¬
bunt᷑ ad luctũ. & qͥ sciunt more ꝓuin¬
tiȩ p̃cinere ad concitandas lacrimas.
uocabunt᷑. ut nequaquã in om̃ib pla¬
teis sicut supra dictũ ẽ sed in uineis sit
planctꝰ & luctꝰ. ut ubi quondã fuit materia.
letitię sit origo lacrimarũ. & hȩc omnia
ꝑsona dĩ ponit᷑. ꝓpena accipiendũ. ut
nequaquã apud eos maneat. sed ꝑtran¬
seat ac relinquat. Unde & in aliis locis
secdm interp̾tationẽ aquilȩ. quando
irascitur ds̃. furorẽ suũ & irã. anitinp¬

Expanded text:
planctus, ubique moestitia. Agricolae vocabuntur ad luctum, et qui sciunt more provinciae praecinere ad concitandas lacrymas vocabuntur, ut nequaquam in omnibus plateis, sicut supra dictum est, sed in vineis sit planctus atque luctus; ubi quondam fuit materia aetitiae, sit origo lacrymarum. Et haec omnia persona Dei ponitur, pro poena accipiendum, ut nequaquam apud eos maneat; sed pertranseat ac relinquat. Unde et in aliis locis secundum interpretationem Aquilae, quando irascitur Deus, furorem suum et iram
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ monte seir. maxim es malachiȩ. ubi
statĩ in pͥncipio scriptũ ẽ. Nonne fr̃ erat
esau iacob dicit dñs: & dilexi iacob. esau
autẽ odio habui. & posui montes eius
in solitudinẽ. & hereditatẽ eiꝰ in draco¬
nes deserti. Qd̃ si idumea dixerit des-¬
tructi sumꝰ. sed reuertentes edifi cabimꝰ
quȩ deserta sunt: hec dicit dñs exerci¬
tuũ. Isti edificabunt & ego destruam.
& uocabunt᷑ term ini impietatis. & po¬
pulus cui iratꝰ ẽ dñs usq in eternũ.
uia gͦ didicimꝰ terrã idumeoꝵ aduer¬
sariã ẽẽ terrȩ reꝓmissionis & esau inimi¬
cũ legimꝰ iacob & popłm esse cui iratꝰ est
dñs in sẽpiternũ. nosse debemꝰ scdm̃ leges
tropologiȩ. aut contra iudeos factũ esse
sermonẽ qͥ sunt emuli xp̃ianis. & ꝑse¬
quunt᷑ fr̃ẽm suũ iacob popłm subplan-¬
tatorẽ qͥ illis pͥmogenita p̃ripuit. aut
certe aduersus om̃s hereses & contra¬

Expanded text:
super montes Seir, maximeque Malachiae, ubi super montes Seir, maximeque Malachiae, ubi statim in principio scriptum est: Nonne frater erat Esau Jacob, dicit Dominus: Et dilexi Jacob, Esau autem odio habui. Et posui montes eejus in dracones deserti. Quod si dixerit Idumaea: destructi sumus, sed revertentes aedificabimus quae deserta sunt. Haec dicit Dominus exercituum: Isti aedificabunt, et ego destruam, et vocabuntur termini impietatis, et populus cui iratus est Dominus usque in aeternum . Quia ergo didicimus terram Idumaeorum adversariam esse terrae repromissionis, et Esau inimicum legimus Jacob, et populum esse cui iratus est Dominus in sempiternum, nosse debemus secundum leges tropologiae, aut contra Judaeos factum esse sermonem qui sunt aemuli Christianis, et persequuntur fratrem suum Jacob, populum supplantatorem, qui illis primogenita praeripuit, aut certe adversus omnes haereses et contra
Abbreviated transcription (Latin):
stinȩ ͤa contlitore sic imposito nomine.
cuiꝰ latina quoq & greca meminit
historia. Iste ẽ cui dr̃ ꝑ amos. Suꝑ tribus
scelerib eclom & suꝑ quatuor ñ conuer¬
tã eũ. eo qđ ꝑsecutꝰ sit gladio fr̃em suũ.
& uiolauerit misccłiam eiꝰ & tenuerit
ultra furorẽ suũ. & indignationẽ suã
seruauerit usq in finẽ. In isaia quoq iuxta
hebraicũ leginꝰ: onus dumã. Ad me cla¬
mat ex seir. custos qͥd de nocte. custos
qͥd de nocte. & ieremias in eandẽ pro
finẽ eiusdẽ ꝓphetiȩ ubi dr̃. &erit cor
fortiũ idumeȩ in die illa quasi cor mu¬
lieris parturientis. Exceptoq ordine
cõmutato & aliis quȩ uident᷑ discrepare.
magna pars abdiȩ in ieremiȩ uolumi¬
ne continet᷑. Isti sunt montes seir. ad¬
uersũ qͦs ie techielis facies roborat᷑ & dr̃.
dabo montẽ seir desolatũ & desertũ. &
post paululũ. Dissipatꝰ eris mons seir. &
idumea om̃is. Longũ ẽ si uoluero cunctas
scripturas uentilare & ꝓferre in mediũ

Expanded text:
st: 365 a conditore sic imposito nomine: cujus Latina quoque et Graeca meminit historia. Iste est cui dicitur per Amos: Super tribus sceleribus Edom, et super quatuor non convertam eum: eo quod persecutus sit glaverit misericordiam ejus, et tenuerit ultra furorem suum, et indignationem suam servaverit usque in finem . In Isaia quoque juxta Hebraicum legimus: Onus Duma ad me clamat ex Seir: custos quid de nocte, custos quid de nocte ? Et Jeremias in eamdem propfinem ejus prophetiae, ubi dicitur: Et erit cor fortium Idumaeae in die illa, quasi cor mulieris parturientis. Exceptoque ordine commutato, et aliis quae videntur discrepare, magna pars Abdiae in Jeremiae volumine continetur. Isti sunt montes Seir adversum quos Ezechielis facies roboratur, et dicitur: Dabo montem Seir desolatum, et desertum. Et post paululum: Dissipatus eris, mons Seir, et Idumaea omnis. Longum est si voluero cunctas Scripturas eventilare, et proferre in medium
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ in trib nominib appellatur. esau.
edom. seir: posseditq eã regionẽ quȩ nc̃
ubi ante habitabant chorrei qͥ int̾pre¬
tant᷑ liberi. unde & ipsa urbs postea sor-¬
tita uocabulũ ẽ. Qđ̃ gͦ hebraice elom

Expanded text:
idem tribus nominibus appellatur, Esau, Edom, Seir, posseditque eam regionem, quae nunc Gπόλεως, ubi ante habitaverant Horraei, qui interpretantur liberi: unde ipsa urbs postea sortita vocabulum est. Quod ergo Hebraice EDOM
Abbreviated transcription (Latin):
chra: quȩ nos possumus in p̃senti dũ-¬
taxat loco cherubimi & seraphim. siue
alia quȩ in tẽpli ornam̃to fieri ius¬
sa sunt dicere. Uerũ quia septua¬
ginta tAUic. in terp̃tati sunt.

Expanded text:
cra, quae nos possumus in praesenti dumtaxat loco Cherubim et Seraphim sive alia quae in templi ornamenta fieri jussa sunt, dicere. Verum quia Septuaginta δήλους interpretati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& ẽ tertius duodecĩ ꝓphe¬
tarũ. non ẽ ipse quẽ patrẽ
isaiȩ ꝓpħȩ legimus. Ille
enĩ scribit᷑ ꝑ primã
& ultimã nominis
sui litterã aleph
& sade & int̾pretat᷑ popłs fortis atq
robustꝰ. hic uͦ ꝑ aĩn & sameth & int̾pre¬
tat᷑ popłs auulsus. Mediȩ litterȩ mem

Expanded text:
et est tertius duodecim prophetarum, non est ipse, quem patrem Isaiae prophetae legimus. Ille enim scribitur per primam et ultimam nominis sui litteram ALEPH et SADE, et interpretatur fortis, atque robustus. Hic vero per AIN et SAMECH, et interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ trib quȩ appellabant᷑ isrł. & erant
in samaria ꝓphetasse. Qđ qͥdẽ & a qͥla
ac sẏmmachus & theodotio similiter
transtulerunt. Primꝰ gͦ osee ꝓpħa ad de¬
cẽ trib quȩ appellant᷑ ephraim. samaria.
domꝰ ioseph & isrł loqͥt᷑. Secds iohel ad
ierłm̃ & duas trib quȩ uocant᷑ iuda &¬
ierłm & iacob ꝓfert uaticiniũ. nullam
om̃ino israhelis faciens mentionẽ. Tertius
amos nequaquã ad ierłm quȩ regnabat᷑
a tribu uida. sed ad isrł & in samaria
predicat. Qđ & de toto uolumine eius
ꝓbari potest. & maxime ex eo qđ scrip¬
tũ ẽ. Misit amasias sacerdos bethel
ad ieroboã regẽ isrł dicens. Rebellauit
contra te amos in medio domꝰ isrł. & post

Expanded text:
ecem tribus quae appellantur Israel, et erant in Samaria, prophetasse. Quod quidem et Aquila et Symmachus et Theodotio similiter transtulerunt. Primus ergo Osee propheta ad decem tribus quae appellantur Ephraim, Samaria, domus Joseph et Israel, loquitur. Secundus Joel, ad Jerusalem et duas tribus quae vocantur Juda em et Jacob, profert vaticinium, nullam omnino Israelis faciens mentionem. Tertius Amos, nequaquam ad Jerusalem quae regebatur a tribu Juda; sed ad Israel in Samaria praedicat. Quod et de toto volumine ejus probari potest, et maxime ex eo quod scriptum est: Misit Amasias sacerdos Bethel ad Jeroboam regem Israel, dicens: Rebellavit contra te
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sequerer gregẽ. & dix̃ ad me. Uade. ꝓ¬
pheta ad popłm meũ isrł. Non utiq ad iudã
& ierlm ut male apud grecos & latinos
hab&. sed ad isrł id est decẽ trib. quȩ ob
populi multitudinẽ pristinũ nom̃ obti¬
nuerat. In eo autẽ loco ubi lax trans¬
tulert̃ in accharim. theodotio ipsum
uerbũ hebraicũ posuit. in nõcedim. qđ¬
pastoralib. sẏminachus & qͥnta editio
en tois poimais in id est in pastorib. Et pu¬
to ꝓpt̃ deleth & res litterarũ similitu¬
dinẽ. hic qͦq deceptos ꝓ nocedin quasi nõ¬
cerim & exinde accharim posuisse ser¬
monẽ. quãquã in pͥncipio nominis. nun.
littera. nullã excusationẽ relinqͥt erroriᷤᷤ.
Accharim autẽ usq in p̾sentiarũ hebreũ

Expanded text:
cum sequerer gregem, et dixit ad me: Vade, propheta ad populum meum Israel: non utique ad Judam et Jerusalem, ut male apud Graecos et Latinos habetur, sed ad Israel, id est, decem tribus, quae ob populi multitudinem, pristinum nomen obtinuerant. In eo autem loco ubi Septuaginta transtulerunt, in Accarim, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit: in NOCEDIM pastoralibus: Symmachus et quinta editio ἐν τοῖς ποιμέσιν, id est, in pastoribus. Et puto propter DALETH et RES litterarum similitudinem hic quoque deceptos, pro NOCEDIM, quasi NOCERIM: et exinde Accarim posuisse sermonem, quamquam in principio nominis NUN littera nullam excusationem relinquat erroris. Accarim autem usque in praesentiarum Hebraeu
Abbreviated transcription (Latin):
elementoꝵ diuersitate & suis ꝓpͥetatib
distingunt᷑. Hic igit᷑ ꝓpħa quẽ nc̃ habe¬
mꝰ in manib fuit de oppido thecue. qđ sex
milib ad meridianã plagã ab est ab scã
bethleẽ quȩ mundi genuit saluatorẽ. &
ultra nullus ẽ uiculus. ne agrestes qͥdẽ
casȩ & furnoꝵ similes. quas afri appel¬
lant mapalia. Tanta ẽ heremi uastitas.
quȩ usq ad mare rubrũ ꝑsarũq & ethi¬
opũ atq indoꝵ terminos dilatat᷑. Ꝙ qͥa
humo arida atq harenosa nichil om̃ino
frugũ gignit᷑. cuncta sunt plena pasto¬
rib: ut sterilitatẽ terrȩ cõpensent pecoꝵ
multitudine. Eoc hoc numero pastoꝵ &

Expanded text:
 diversitate, et suis proprietatibus distinguuntur. Hic igitur propheta quem nunc habemus in manibus, fuit de oppido Thecue, quod sex millibus ad meridianam plagam abest a sancta Bethleem, quae mundi genuit Salvatorem; et ultra nullus est viculus, ne agrestes quidem casae et furnorum similes, quas Afri appellant mapalia. Tanta est eremi vastitas, quae usque ad mare Rubrum, Persarumque et Aethiopum atque Indorum terminos dilatatur. Et quia humi arido atque arenoso nihil omnino frugum gignitur, cuncta sunt plena pastoribus, ut sterilitatem terrae compensent pecorum multitudine. Ex hoc numero pastorum