comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eris in eo auxilio. Hominis meti¬
tum supueniat grã ñ ut uẽiat in¬
facit. atq ad indignam inẽtẽ uẽi¬
eus. facit in eameritu qd̃ remu¬
ueret: qui solum inuen̾at qd pun¬
iret. Quid enun ex se ille latro.
meruit qui de faucib crucẽ ascẽ¬
dit. de cruce paradisuz addit. Neꝰ
qui dem ille. et frui et̾uo sangũie¬
ur̃a sit iusticia in his que recte
agunꝙ et dei gr̃a eo ꝙ eam merea¬
mur. Hoc enim et dantis dei: ⁊ ac¬
cipientis ẽ hominis. sic̃ et panem
nr̃m dicimus: quenitũ adeo acci¬
omnib distribuit᷑ s tancũm̾o
electis dõatur. nõ eĩ omniũ ẽ fi¬
des. Quam licet et si plurimi sꝯci¬
piunt: opꝰ tũ fidei non consecũt᷑.
In diuisione donoꝵ diu̾si pcipuĩt
diu̾sa dei munera: sĩ tũ ꝯcedunt
uni omnia. ut sit utilitatis stu¬
dio: ꝙ alt̾ adnuret᷑ in altero. Nã
qd̃ in ezechiele auimalium ale al¬
tera ad alt̾am pcussiunt.uitutes
designantur scõꝵ mutuo sese af¬

Expanded text:
eris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat infacit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruit, qui de faucibus diaboli crucem ascendit, de cruce paradisum adiit? Reus quidem ille, et fraterno sangunostra sit justitia in his quae recte agimus; et Dei gratia, eo quod eam mereamur. Haec enim et dantis Dei, et accipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimus, quem tamen a Deo acciomnibus distribuitur, sed tantummodo electis donatur. Non enim omnium est fides, quam quidem etsi plurimi suscipiunt, opus tamen fidei non consequuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese af
Abbreviated transcription (Latin):
uult quis eẽ bonus ⁊ ñ ualet. uult
alt̾ ẽẽ malus: ⁊ ñ ꝑmittit᷑ in t̾ire. Da¬
tur ei qui iilt̾eẽ bonus.alius nͨ
uult: nec ei datur ut sit bonꝰ. Iste
nascit᷑ ieͥbore et moriturIle ĩbo¬
no qd̾ cepit usq infinẽ pdurati Tã¬
diuiste stat: quousq cadat. Ille dui
male uiuento infine saluatur. res¬
pectus q conũtit᷑. uult prodẽe in
bono iustꝰ nec p̃ualet: nult noc̃ei

Expanded text:
Vult quis esse bonus, et non valet; vult alter esse malus, et non permittitur interire; datur ei, qui vult esse bonus, alius nec vult, nec ei datur, ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono, quo coepit, usque in finem perdurat. Tadiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur despectusque convertitur. Vult prodesse in bono justus, nec praevalet; vult nocere
Abbreviated transcription (Latin):
ui male ag̾e non desmnunt:
uana spe in dulgentiã de dei
pietate reqrũt. quam recte q̃rerẽt.
si ab actione praua cessarẽt. metu¬
ẽdumualde ẽ: ut ueq ꝑ spemuenie
qͣm ꝓmittit do preuerant᷑ peccemꝯ.
Qeq qr iuste poc̃a distringit̃ uẽĩã
dapa̾remo. s utro periculo euita¬
to et amalo declinemꝯ: ⁊ de pietate
dei ueniam speremꝰ. Om̃is qppe
uistꝰ spe et formidine nitet. qr mic
illiĩ ad gaudium spes erigit: nũc
ad formidine terror gehene ad dic̃.

Expanded text:
ui male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus: sed, utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet; quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror gehennae adducit.
Abbreviated transcription (Latin):
spem̃ diuine ꝓpiciationis. mẽs hu¬
mana cõsurgit. Nam ũ posit ꝯuer¬
sum spñe: quẽ peccante sius beñ¬
ficiis ꝓuocat ad se redire. Confes¬
sionez hominis non eẽ humͣne
u̾tutis. Nam si confessionẽ boĩ
quisqͣm s a domino corrigi. Nõ
enim ꝗcqͣm boni habet ꝓpͥum hõ:
cuius uia non ẽ ei ꝯ. testante ꝓpha.
Nio domine qr ñ e hominis ia

Expanded text:
pitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem hominis non esse humanae virtutis. Nam si confessionem boni quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam boni habet proprium homo, cujus via non est ejus, testante propheta: Scio, Domine, quia non est hominis via
Abbreviated transcription (Latin):
miũ caritatei pensat̾. Cantas enĩ
iurtutum omniũ optinet principa¬
tum. uii et uinculũ perfectionis
Uilectio dei morti comparaturi
dicente salomone. Ualida ẽ ut in¬
ors dilectio. Idcuro. qr sic̃ mors iu¬
olent̾ separat aminã a corpore i ta
et cdilectio dei uiolent̃ segregat ho¬
minez amũdano et caruali amo¬
re. Qui dei p̃pepta contempint. de¬
ũ non diligitineq enim regẽ di¬
ligimꝯ si colio leges eiꝯ habemꝰ. Te
nẽda ẽ cumscĩs uiris unitas cari¬
do. tanto op ẽ ut se ad̾societ bouo¬
rũ cgorcio. Caritas in dile̾tõe dei
et ꝓxinii cõstat. ẜuat aũt uise dilc¬
tionez dei: quia cautate ñ diuidit᷑

Expanded text:
charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis Dilectio Dei morti comparatur dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charido, tanto opus est ut se associet honorum consortio. 7. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur
Abbreviated transcription (Latin):
cur: ad diuine caritatis participa¬
tione prinatur. uec potit deui
dilig̾e: quingritur in ꝓximidilecti
dit. Bonorum discretionis ẽ : nõ
hodire ppoãs s culpas. ⁊ recte dc̃a ꝓ
flis non sꝑue. s probare. Quimꝑfec¬

Expanded text:
ur, a divinae charitatis participatione privatur. Nec poterit Deum diligere, qui noscitur in proximi dilectiodit. 8. Bonorum discretionis est, non odire personas, sed culpas; et recte dicta pro falsis non spernere, sed probare.
Abbreviated transcription (Latin):
men inuanũ adᷤsumit: et ꝓximũ
dolo capit. Non ẽ conseruãdũ sa¬
cramentũ qͦd̾ malumin caute pro¬
mittit᷑. ułuti siquis piam adultẽ
ipetuam cum ea ꝑmanendisidẽ
polliceatur. Colerabilius ẽ eĩ ñ
implere sacramentũ: quam ꝑmͣ¬
nete instupri flagicium. urare
ẽ dei illa prouidentia qua statut
non comilłere statuta penitẽtia
mutauit.

Expanded text:
men in vanum assumit, et proximum men in vanum assumit, et proximum dolo capit. Non est conservandum sacramentum quod malum incaute promittit, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. 10. Jurare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia mutabit.
Abbreviated transcription (Latin):
non loquit᷑. oie ꝑuirare ñ po¬
tit. qui uirare ñ appetit. Canẽtum
igitur iurationem: nec ea utẽdu
uisi in sola necessitate. nonẽ ꝯ̃ dei
mus. Nunqͣm ergo uiret. quiper¬
uirare tuet. Multi dum loquũt᷑
iurare semꝑ delectantur. Dũ oꝑ¬
teat hoc rantum eẽ inore. est est.
sielem sacram en ts fidem faciant u¬
bi. Sicq fallendo dumꝑiurant
et mentiunturhominẽ incantu
decipiunt. Inc̾clum et flis lacͥmis
seclucti decipim̾. ⁊ c̾clitur clum plor¬
ant: quib c̾clendu ñ erat. Ple¬
rumq siũ uiramento. Loqui dis¬
ponimꝰ. s inc̾clulitate eorũ quiñ
liq neccͣitato iurandi consuetudi
nem facimꝰ. Sunt młti ad creden¬
dum pigri: qui ñ mouent᷑ ad ficẽ
u̾bi. grauit᷑ aũt delinquunt: qui
sibi libent̾ uirare cogũt. Quacq̃
aite u̾boꝵ quisq uiret. d̾s tã qui
con scientie testis ẽ. It a hoc accipit:
sieut ille qͦui uirat̾ indłigit. dup¬
licit̾ autem reus fit. quiꝰ et deino¬

Expanded text:
non loquitur, sic perjurare non poterit, qui jurare non appetit. Cavendum igitur est juramentum, nec eo utendum nisi in sola necessitate. Non est contrmus. Nunquam ergo juret qui perjurare timet. Multi dum loquuntur jurare semper delectantur, dum opteat hoc tantum esse in ore: Est, est.fidem sacramenti fidem faciant verbi sicque fallendo, dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. 5. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur, dum plorant, quibus credendum non erat. 6. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non lique necessitate jurandi conem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbi. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte verborum quis juret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, isicut ille cui juratur, intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei no
Abbreviated transcription (Latin):
debemus. Terria causa ẽ ouscep¬
te crucis. ut suꝑba seculi ⁊ infla¬
ta sapienti.a: per crucis stultam ut
putatur p̾dicatc̃e humiliata cor¬
rueret. ut pateret id qd̾ stultũ ẽ
dĩ: quanto sit hominib sapiẽ¬
cius. ⁊ qd infirmu ẽ dĩ: qͣnto eit
forcius tota hominu fortitudi
do crucis ⁊ longitudo: sublimi¬

Expanded text:
debemus. 4. Tertia causa est suscepdebemus. 4. Tertia causa est susceptae crucis ut superba saeculi et inflata sapientia, per crucis stultam, ut putatur, praedicationem humiliata, corrueret; ut putaret id quod stultum Dei est quanto sit hominibus sapientius, et quod infirmum Dei est quanto sit fortius tota hominum fortitudine . do crucis, et longitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
Arasceue .i. sexta sabbati cene
ideo in sollempnitate habet᷑.
quid in eodie xp̃c muistiu crucio ex¬
pleuit. pp̃ qd̾ uenerat in hunc n¬
undii. ut qr ligno ꝑcosi fueramꝰ
inadam uusꝯ per ligni mist̾ium
sanaremur. huius enim causa tri¬
amprebet. pro eo qd̾ dignatus ẽ
sangume passionio sue seculum
redini̾e: pct̾m mundi per crucis in
uinitatis substantia: o solo susc¬
epte humanitatis natura passio
nem corporis. diuinitas u̾o exors
imurie mausit. tripertita autẽ
fo dominice passionis osteuditur
ẜut quos abgorbuerat euom̾et:
⁊ predam quam tenebat amitt̾et.
non potentia inctus:S iusticia.
ut secuturis omnib uite magistĩ¬
um preberetur. Ascendit eĩ xͨ incru
cenrut ũ nob̾ passionis ⁊resurrec¬
tionis preberet exemplum. Pas¬
sionis: ad fu manda patientiam.
resurrectionis: ad excitandã spen.
ut duas uitas nobis ostent̾et
in carne: unam laboriosam alt̾ã
beatam. laborigam: quam tolle¬
rare debeinus. beatam ꝙͣ sꝑare

Expanded text:
a Sabbati, ideo in solemnitate habetur, quia in eo die Christus mysterium crucis explevit, propter quod venerat in hunc mundum, ut quia ligno percussi fueramus in Adam, rursus per ligni mysterium sanaremur. Hujus enim causa triam praebet, pro eo quod dignatus est sanguine passionis suae saeculum redimere, et peccatum mundi per crucem morvinitatis substantia, sed sola susceptae humanitatis natura. Passio enim corporis fuit, divinitas vero exsors injuriae mansit. Tripertita autem ratio dominicae passionis ostenditur.ut quos obsorbuerat evomeret, et praedam quam tenebat amitteret, non potentia victus, sed justitia, ut secuturis hominibus vitae magisterium praeberetur. Ascendit enim in crucem Christus, ut nobis passionis et resurrectionis praeberet exemplum, passionis ad confirmandum patientiam, resurrectionis ad excitandam spem, ut duas vitas nobis ostenderet in carne, unam laboriosam, alteram beatam: laboriosam, quam tolerare debemus; beatam, quam sperare
Abbreviated transcription (Latin):
significatur. et ut ip̃a oꝑa bõa ñ pp̾
beñficia dei terrena ac temporalia
totum corpꝰ extenditur. ip̃a tolerã¬
cia significatur: ut longanimes pet¬
maneamus. Uñ longanimes ꝑmͣ¬
ꝑ ꝓfundum aũt: hoc est partem
illam ligni q̃ intr̾e abdito defixar
latei. sz inde consurgit omne qd̾
enmet: inscrutabilia indicant᷑
iudicia dei. de qͥb coculta eiꝯ uolũ¬
tate locatur homo adparticipato¬
nem tante gr̾e. aliꝰ sic: aliꝯu̾osic.¬
Abbat.
paschalio uen̾atõ hinc cele¬
bratur: ꝓ eo qd̾ eodem die dñs inse¬
plero quieuit. unde et bene hebreo
ẜmõe sabbatum requies interpret᷑¬
tur. siue qd deus in eodem die re¬
qͥeuit mundo ꝑfẽo: siue qd in eo re¬
sepulcro. Hic aut clies int̾ mor

Expanded text:
significatur. Et ut ipsa opera bona non propter significatur. Et ut ipsa opera bona non propter beneficia Dei terrena ac temporalia totum corpus extenditur, ipsa tolerantia significatur, ut longanimes permaneamus, unde longanimes Per profundum autem, hoc est, partem illam ligni quae in terrae abdito defixa latet, sed inde consurgit omne quod eminet, inscrutabilia indicantur judicia Dei; de quibus occulta ejus voluntate vocatur homo ad participationem tantae gratiae, alius sic, aliusabbati paschalis veneratio hinc celebratur, pro eo quod eodem die Dominus in sepulcro quievit. Unde et bene in Hebraeo sermone Sabbatum requies interpretatur, sive quod Deus eodem die requievit mundo perfecto, sive quod in eo Dsepulcro. 2. Hic autem dies in
Abbreviated transcription (Latin):
titudo uero ẽ. transuersum lign¬
ii quo extenduntur manus. Alti¬
tudo que transuerso ligno inci¬
piens ꝯuperiꝰ ĩminet ubi fuit
firum abgtonditur ert quo liguo
crucis: om̃is uita scorum describr̾. Di¬
citur enim hõi. Tolle crucem tuam.⁊
seq̾re me. Tunc eĩ crucifigit᷑ caro:
cum mortificantur menibra nr̃a supet
tram. itẽ fornia .tio. inmũdicia.
luxunia.⁊ cet̾a. Diiq ext̾ior homo
corrũpit᷑ ut int̾ior renonet᷑ de die ĩ
diem: passio est crucis. Et hoc ꝗdez
dum sunt bõa oꝑa tam̃ adhuc labo¬
riosa: quorũ merres requies ẽ. Idoq
dicit᷑. Sre gaudentes. ut cogitãtos
scł requiẽ futurã: cum hilaritate
et laborib operem᷑. Hanc hilaritatẽ
sigͥficat crucis latitudo intransũ so
ligno: uͥ figunt᷑ manꝰ. Pmanꝯ
enim in opꝰ intlłr: per latitudinez
hilaritas oꝑantis. qͥa tusticia facit
angͦtias. porio ꝑ altitudinẽ crucis cͥ
caput adiungitur expectatõ super¬
ne retributõnis de sublum iꝯticia d̾i

Expanded text:
titudo ergo est transversum lignum quo extenduntur manus; altitudo, quae a transverso ligno incipiens superius eminet, ubi fuit fixum absconditur; quo signo crucis omnis vita sanctorum describitur. 6. Dicitur enim homini: Tolle crucem tuam, et sequere me. Tunc enim crucifigitur caro, cum mortificantur membra nostra super terram, fornicatio, immunditia, luxuria, et caetera. Dumque exterior homo corrumpitur, ut interior renovetur de die in diem, passio est crucis. Et haec quidem dum sunt bona opera, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Ideoque dicitur: Spe gaudentes, ut cogitantes scilicet requiem futuram, cum hilaritate et laboribus operemur. 7. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus. Per manus enim opus intelligitur, per latitudinem hilaritas operantis, quia tristitia facit angustias. Porro per latitudinem crucis, cui caput adjungitur, exspectatio supernae retributionis de sublimi justitia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃᷑ pꝰ tipicum illud pascha imple¬
tum ad uerum pascha transiens.
mist̾iũ corporis ⁊ sangniuis sui
prinũ apłis tradidit. qñ post sa¬
aumenta celestia discipulus fal¬
lax ⁊ proclitor. precuiz a iudeis acce¬
pit: ⁊xͥ sanguinem uendidit. Eo
⁊ die saluator surgẽs acena. pedes¬
discipulorum lauit pp̾ humilita¬
tens formam comendãdã. quã do¬
ter exposuit. Qd̃ ⁊̃ decebat potissi¬
mũ ut fcõ doceret: qd̾ obẜuare dis¬
cipulos p̃moueret. huic ẽ ꝙ eodẽ die
altaria templiq panetes ⁊ pauim¬
enta lauantur: uasaq purificãt᷑
que sunt dño consecrata. Quoi
die proindez sacrum crisma confi¬
citur.qr ante bidiĩ pasche aria
caput ac pecles dñi unguento ꝑfu¬
disse ꝑhibetur. Unde dominꝰ ⁊ salua¬
tor: discipulis eius dix̃. Scitis qr
post biduũ pascha fiet. ⁊ filius hõis

Expanded text:
noster, post typicum illud pascha completum, ad verum pascha transiens, mysterium corporis et sanguinis sui primum apostolis tradidit , quando post sacramenta coelestia discipulus fallax et proditor pretium a Judaeis accepit, et Christi sanguinem vendidit . Eo etiam die Salvator surgens adiscipulorum lavit, propter humilitatis formam commendandam, quam doenter exposuit: quod etiam dicebat potissimum ut facto doceret quod observare discipulos praemoneret. Hinc est quod eodem die altaria templi, parietes et pavimenta lavantur, vasaque purificantur, quae sunt Domino consecrata. Quo die proinde etiam sanctum chrisma conficitur, quia ante biduum Paschae, Maria caput ac pedes Domini unguento perfudisse perhibetur. Unde et Dominus discipulis suis dixit: Scitis quia post biduum Pascha f
Abbreviated transcription (Latin):
anuas dedicatõis eccłiaꝵ.
ex more ueterũ celebran in euãge¬
lio legimus: ubi dicitur. facta sũt
quippe festiuitas erat dedicatõis
tur Illum ei diem quo templimi
dedicatum ẽ. uidei dollepuit cele¬
brabuant.⁊ ip̃e dies ap̃ eos festus
agebut. Qui licet usus iullis ex
illum patrũ: in quib głia trans¬
lata uidetur. Omnes autem fes¬
quitates ꝓ uanetate religionu
diuersaq in honore muntẽpora
reo aunis prudentib instituta
dunt: ne forte rara ccgregatio
ppłi fidem minueret in xp̃o. ꝓ Opt̾¬
sa etgo cdies aliqui costituti sac
ut in unũ om̃s pant̾ conueĩrẽt
ut ex conspectu mutuo ⁊ fides.⁊ e¬

Expanded text:
nuas dedicationis ecclesiarum ex more veterum celebrari in Evangelio legimus, ubi dicitur: Facta sunt quippe festivitas erat dedicationis tur. Illum enim diem, quo templum dedicatum est, Judaei solemniter celebrabant, et ipse dies apud eos festus agebatur, qui licet usus in illis ent morem illum patrum, in quos gloria translata videtur. 2. Omnes autem festivitates pro varietate religionum diversoque in honore martyrum tempore ideo a viris prudentibus institutae sunt, ne forte rara congregatio populi fidem minueret in Christo. Propterea ergo dies aliqui constituti sunt, ut in unum omnes pariter convenirent, ut ex conspectu mutuo et fides cre
Abbreviated transcription (Latin):
ina. que ab incipientib cotidiana
satisfactione purginitur: que tũ
a ꝑfectis uins uliit magna crimĩa
euitantur. Quiꝰ aũt homines de
etiam ꝑfcĩ leuia q̃q delicta qͣi grau¬

Expanded text:
via quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris velut magna crimina evitantur. Quid autem homines de etiam perfecti levia quaeque delicta quasi grav
Abbreviated transcription (Latin):
to. alii quod cotidie comunicãt.
alii certis dieb. ab aliis nullus di¬
es p̾tinittit᷑ quo non offeratur ea¬
crificium. alii abbato tantũ et
dominico. alii tantum dũico. ⁊ oi
quid aliud huiuscemedi anmadũ¬
ti pot᷑ totum hoc genus reꝵ quibus
onis cui preerant instituerunt. nͨͦ
discipliua inbis melior ẽ gram pr¬

Expanded text:
to, alii non, alii quotidie communicant, alii certis diebus, ab aliis nullus dies praetermittitur quo non offeratur sacrificium, alibi Sabbato tantum et Dominico, alibi tantum Dominico, et si quid aliud hujusmodi animadverti potest, totum hoc genus rerum, ut qonis, cui praeerant, instituerunt, nec disciplina in his melior est gravi pr
Abbreviated transcription (Latin):
ihrłm tendens a sellum sedisse ꝑ¬
hibetur tunc gradiẽs cum ramis
palinarum multitudo plebium
obuiam ei clamauetunt osanna.
ben̾dictuo quiueĩt in nõie dñi. rex
isrł. in ramis palmarum significa¬
batur uictoria qua erat dominus
mortem moriendo suꝑatumꝯ: ⁊ tro¬
pheo crucis de chyabło mortis prĩ¬
cipe triumphaturꝰ. In asello autẽ
cabat simplicia u̾ba cordagẽtili¬
tatie. quani presidendo atq regẽ¬
do: perducebat ad uisionem pacis.
Hec autem die simbolum cõpe¬
tentib traditur pp̃ confinem.
dominice pasche diem sollempint᷑¬
tis. ut qr iamad dei gr̾am percipi¬
entam festinant᷑ fitem ꝙͣ cõfite¬
antur agnescant. uulgus autez
ideo eum diem capitilauiũ uocat:
qr tunc moris ẽ lauandi capita
infancium qui ungendi ount:
ad unctionem accedent.¬

Expanded text:
m tendens, asellum sedisse perhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamabat: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel . In ramis enim palmarum significabatur victoria, qua erat Domimortem moriendo superaturus: et tropaeo crucis, de diabolo mortis principe triumphaturus. In asello autem cabat simplicia corda gentilitatis, quam praesidendo atque regendo, perducebat ad visionem pacis. Hoc autem die Symbolum competentibus traditur, propter confinem Dominicae Paschae solemnitatem, ut qui ad Dei gratiam percipiendam festinant, fidem quam confitentur agnoscant. Vulgus autem ideo eum diem capitularium vocat, quia tunc moris est lavandi capita infantium qui ungendi sunt, ad unctionem accederent.
Abbreviated transcription (Latin):
ortiuis ẽ: surge
Let transi iordan¬
em.tu ⁊ om̃is ppłs: interraz
quam ego dabo filiis isrł. re
functusẽ ergo moyses: defũc¬
intrelucit ppłs intr̾a: de qua dicit
terram .ii.
os ad iherico urbem: qui socipi¬
untur ameretrice raab. Ihe ille dux
ppłi: in semetip̃o dimiħm xp̃m et
uocabło ostendit et fco. Iherico autẽ
ciuitas: mundꝯ iste est. ad quem.
hominum. duo testamenta dixex̃.
Nam in eo ut credentiũ fidem aut
rebellium perfidiam pleniꝯ compi¬
obaret: añ aduentu iudicii sui qͣi
exploratores duos legem ⁊ euãge¬
lium destinauit. Raabu̾o tipum te¬
net ecc̃e: que de extraneis atq alie¬
nis gentib congreguta ẽ. que aña
uniens indesideriis carmo. fornca¬
batur in ydolis. De talib ait dñs:
ꝙ p̃cedent uos in regno celorum. ħ
igitur testamenta domini sꝯcepit¬
sola. et eadem fidelit̾ consecuat: ami¬
cis omnino non tradidit ip̃a. pociꝯ
penclitan optans dũmͦ illesa ac:
salna ẜuaret. Hec casutũ mundu

Expanded text:
est, surge, et transi Jordanem, tu et omnis populus, in terram quam ego dabo filiis Israel. 2. Defunctus est ergo Moyses, defuncintroducit populum in terram de qua dicit terram . ad Jericho urbem, qui suscipiuntur a meretrice Rahab. Jesus iste dux populi in semetipso Dominum Christum et vocabulo ostendit et facto. Jericho autem civitas mundus est, ad quem Dhominum duo testamenta direxit. Nam in eo ut credentium fidem, aut rebellium pervicaciam plenius comprobaret ante adventum judicii sui, quasi exploratores duos legem et Evangelium destinavit. Rahab vero typum tenet Ecclesiae, quae de extraneis atque alienis gentibus congregata est, quae antea in desideriis carnis fornicabatur in idolis. De talibus ait Dominus: Quod praecedunt vos in regno coelorum . Haec igitur testamenta Domini sola suscipit, et eadem fideliter conservat. Amicos omnino non tradit, ipsa potius periclitari optans, dummodo illaesa ac salva servaret. Haec casurum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
adipiscamuim. Ergo studeamus. aut
non cad̾e: aut cito conuersi a lapsu
consurgere. Ominno peccare cauẽ¬
dumẽ. qd̾ si humanͣ fragilitate pec¬
catum subrepserit. confestĩ erit cor¬
rigendum. qued nequit᷑ seutit᷑ cõ¬
missu. Cito enim corrigit᷑ culpa
que cito cognoritur. tardius aũt
ganatur uulnus qd non iam putres¬
centib membris longo tempore
ra peccandi inmanita tem facit sce
hitis iniquitatez in funiculis uami¬
tatis.⁊ quasi uinculuz plaustri pec¬
catum. Trabit enim iniquitatẽ ut

Expanded text:
adipiscamur. Ergo studeamus aut adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore ra peccandi immanitatem facit scelhitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum ! Trahit enim iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
cando eatur. Nequissimil ẽ pec¬
care: peius ẽ peccando consuetudi¬
nem fac̾e. ab illo facile: ab hoc cũ
labore resingitur. dummale con¬
suetudine repugnat᷑. Male agẽ¬
do consuetiroinem recessum ẽẽ ꝓ¬
pħa asserit inꝓfundũ. cuius usu
tat. A lapsu uero cito resurg̾e.
non ẽ inprofundumire. Apłs
legem peccati dicit in membris.
peccando cc̃cipimꝯ. ⁊ non ab ea cuz
uolumuo discedimꝰ. qr iam ueces¬
sitatis iunculo per consuetudinẽ
retiuemur. Q ultum ueri amori
agit in homine:s resultat caroi
male consuetudinis lege. beñ ãt
andact̾ pro bona consciẽtia exul¬
tat. qr ualent̾ in se reprimitur. qd̾
insolent̾ inpugnat. Frequenter
peccare cauendil ẽ. nam hoc ip̃m
qd̃ de malo nr̃o płmq d̾s nob̾ sal¬
utem oꝑatur. Quanto mirabile
ẽ tantum penarũẽ. ꝓpt̾ea metuẽ¬
dum ẽ confitere ita saluari. ne for¬
te clum expectamus a uiciis san:
et uicia multiplicemꝰ.⁊ salutẽ nõ

Expanded text:
cando eatur. 5. Nequissimum est peccando eatur. 5. Nequissimum est peccare, pejus est peccandi consuetudinem facere. Ab illo facile, ab hoc cum labore resurgitur, dum malae consuetudini repugnatur. 6. Male agendi consuetudinem recessum esse propheta asserit , in profundum, cujus usu, tat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. 7. Apostolus legem peccati dicit in membris peccando concipimus, et ab ea cum volumus non discedimus, quia necessitatis vinculo per consuetudinem retinemur. 8. Multum veri amor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non
Abbreviated transcription (Latin):
emendare. Ea cilius enim
resistimꝰ hosti a quo nondum
uicti sumꝯ: quam ei a quo suꝑati
ac deuieti cognoscimur. Omne pec
catum ante quam admittat᷑ am¬
plius pertimescit᷑. Quamuis at̾
graue sit: dum inusu uenerit le¬
ue existimatur. et oine ullo metu
cõmittit᷑. Istis fomitib qĩ quibꝰ¬
dam gradih coalescit omne pece¬
atum. cogitatio namq praua de¬
lectationem parit. delectatio ꝯsẽsi¬
onẽ. consensio actionẽ. Acto cõ¬
suetudiuem: consuetudo neccͣita¬
tẽ.Sicq hiis uinculis homo im¬
plicatꝰ: qͣtam cathena uicioruz
tenetur adstrictus. ita ut euelli¬
ab ea nequaqͣm ualeat: nͥ diui¬
na gr̃ã maniumiacentis ab̾phen¬
dat. Peccatum admitte. cad̾e̾ ẽ
in puteum. Consuetudinẽ u̾o
peccandi facereẽ os putei ẽ coan¬
ire. S int̾clum etiam talẽ deus
liberat: dum eorum desꝑatõe ad
com̾sionẽ lib̾tatis cõmutat. ꝯp̃o
omm mniserante peccata dimittũt̃.
quo protegẽte fit. ne in det̾ĩꝯ pec

Expanded text:
emendare. Facilius enim resistimus hosti, quo nondum victi sumus, quam ei a quo superati ac devicti esse cognoscimur. Omne peccatum antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quamvis autem grave sit, dum in usum venerit, leve existimatur, et sine ullo metu committitur. Istis fomitibus quasi quibusdam gradibus coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum jacentis apprehendat. Peccatum admittere, cadere est in puteum. Consuetudinem vero peccandi facere, os putei est coanire. Sed interdum etiam tales Deus liberat, dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur, quo protegente fit ne in deterius
Abbreviated transcription (Latin):
sitas acciterit: ñ deiciaris. si felicitas
eluccat: nonsis iactans.si calami¬
tas contig̾it: pusullamimis ñ existas
habeto temꝑamentũ in prospis:
ha beto paciẽtiã madũsis. ꝓbari te
in dolore cognosce : ñ frangars.
rburi tem prospentate cognore:
ñ eraltis. equał esto ĩ om̃ib. mẽ¬
tem nec merore nec gaudio cõmutes.¬

Expanded text:
sitas acciderit, non dejiciaris; si felicitas eluceat, non sis jactans; si calamitas contigerit, pusillanimis non existas. Habeto temperamentum in prosperis, habeto patientiam in adversis. Probari te in dolore cognosce, ne frangaris. Probari te in prosperitate cognosce, ne exalteris: aequalis esto in omnibus. Mentem nec
Abbreviated transcription (Latin):
reparabinuir. ⁊ nouissima inimica
morte destructa resunrgentes in dex¬
tera deiuirga regni erinꝯ.ix.
teniquit manum cuam in sina
tuum. Et misit. Pdue inquit eam: Et
bor emm incute: lepra ẽ non candor.
as missꝯ. innunduo felis est: sicut
scriptum est de ea. ut quid aduertis
faciem tuã et dexteram tuam de me¬
dio sinutuo: S quid illi ait: Re¬
uoca eam in sinum tuum. Reucca¬
uit: et reuersa est ad colorem sunz.
Sic et plebs uidea minc aliena est a
simi dei: et foris minũda remãsit.
S reuocat eam. ⁊ redit ad pristiuu
colorem: dum agnouerit dñm saluato¬
rem. Nunc enun cecitas ex parte cõti¬
git uisrł. Donec plenitudo gentium
intrau̾it.⁊ sic omnis isrł saluus fiat.

Expanded text:
reparabimur, et, novissima inimica reparabimur, et, novissima inimica morte destructa, resurgentes in dextera Dei virga regni erimus. CAte, inquit, manum in sinum tuum, et misit. Produc, inquit, eam. Et bor enim in cute lepra est, non candor. as missus, immundus factus est. Sicut scriptum est de ea: Ut quid avertis faciem tuam, et dexteram tuam de medio sinu tuo ? Sed quid illi ait? Revoca eam in sinum tuum. Revocavit, et reversa est ad colorem suum. 2. Sic et plebs Judaea nunc aliena est a sinu Dei, et foris immunda remansit; sed revocabit eam, et redibit ad pristinum colorem, dum agnoverit Dominum Salvatorem. Nunc enim caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus f
Abbreviated transcription (Latin):
Ittitur dehinc moyses ad liberã¬
signũ habeo ⁊ ut c̾dant mͥqr tu me
misistie Et deus ad illũ. ꝓiceuiquit
morses. ⁊ fugit. Et ait illi dñs. App̾hẽ¬
de caudani eiꝰ. Et app̾hendit. Et fc̃a ẽ
it̾unuirga. Qd eĩ hic significat ẜpẽs:
Serpeus enim persua sit honini mor¬
tem ergo mors a serpente. Uirga ituq
inserpentem xp̃x in morte. Et tamen
expant.⁊ fugit moyses. Quid ẽ ab illo
serpente fugisse moysen. nͥ qd̾ legitur
fuerant ircessũt. S quid dicru ẽ:
app̾hende caudam eiꝯ. Quid ẽ cauda ÷
nisi postiora e Hoc significauit: postĩo¬
ramea uidebis. Primo enim fc̃us ẽ
spens: s canda apprehensa fr̃ã ẽ iurga:
id qd̾ fũ at resuregendo reuersus est.
u̾ ꝑ uite repara tõem morte cõsũpta:
uicħ in eo serpente̾s apparuit. Est eiĩ
in cauda serpentio seli finis : qr sic m¬
ortalitas ecc̃e ꝑ lubrica temporũ uol¬
uitur. Alii eunt: alii ueniuĩt : ꝑ mortẽ
dimus ad manum dei.⁊ atq app̾hesi

Expanded text:
ittitur dehinc Moyses ad liberasignum habeo, ut credant mihi, quia tu me misisti? Et Deus ad illum: Projice, inquit, s: Apprehende caudam ejus, et apprehendit, et facta est iterum virga . » Quid enim hoc significat, serpens enim persuasit mortem homini; ergo mors a serpente; virga itaque in serpente, Christus in morte, et tamen expavit et fugit Moyses: quid est ab illo serpente fugisse Moysen, nisi quod legitfuerunt recesserunt. Sed quod dictum est: Apprehende caudam ejus, quid est cauda, nisi posteriora ejus? Hoc significavit Posteriora mea videbis. Primo enim factus est serpens, sed cauda apprehensa, facta est virga; id, quod fuerat, resurgendo reversus est, ubi per vitae reparationem, morte consumpta, nihil in eo serpentis apparuit. 4. Est etiam in cauda serpentis saeculi finis, quia sic mortalitas Ecclesiae per lubrica temporum volvitur; alii eunt, alii veniunt per mortem, dimus ad manum Dei, atque apprehensi
Abbreviated transcription (Latin):
uidicia: ⁊ temptauit eum. Alio q̾
sensu ꝙ aque uure a mare liguo ĩ
se suscepto dulcescunt: indicium
erat amaritudinem gentiũ pliguũ
cucis xp̃i inusum clulcedinis qñq
ẽẽ uertendam. Sci endum uero iux̃
superiorem sensum qd̃ primũ ducto
ẽ isrł adaquas salsas et amais: ⁊
ligno mõstrato a domino dulcibus
effectis. postea uenitur ad fontes. p̾o¬
mo enim ducitur ppłs isrł ad litta̾m
legio: in qͣ donec perm̃net de amari¬
tudine reced̾e non pot:¬

Expanded text:
judicia, et tentavit eum. 3. Alio quoque judicia, et tentavit eum. 3. Alio quoque sensu, quod aquae Marae, ligno in se suscepto, dulcescunt, indicium erat amaritudinem gentium per lignum crucis Christi in usum dulcedinis quandoque esse vertendam. 4. Sciendum vero juxta superiorem sensum, quod primum ductus est Israel ad aquas salsas et amaras, et ligno monstrato a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Primo enim ducitur populus Israel ad litteram legis, in qua donec permanet, de amaritudine recedere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixerit cum uiciis et cc̾cupisc¬
entiis ⁊ ⁊mortificauerit membra
sua que sunt super tr̾am. Iam de hĩc
tria. s ꝙ non uident sperando per
pacientiam expectando: tanꝙͣ uide¬
serto. Sunt et illic laboriose et peri¬
culose temptatc̃es: ne reu̾tantur
corde in egipto. nec ibi tandem xp̃e
deserit: uam et illa columpna nõ
currit heremus: in quamin
trib dieb ingredientes nõ hab¬
uerunt aquam : et peruenerunt
ad fontem amarum: qui ex amari¬
tudine nomen accepit. S urmu¬
rat ppłs: iudens aqͣs et potare nõ
sustinens. Mitait lignum moyses
ui aquis: ⁊ fc̾e sunt dulces. Intlłigi¬
te amaras aqͣs/ eccidentis litez et le¬
gio habere figuram. Quib sĩmit¬
tatur confessio crucis et passionio do¬
inice sacramentum iungatur. tũc
efficitur aqua mire suauis. et ama¬
ritudo litt̾e. uertit᷑ inclulceinẽ in¬
telligentie sp̃ualis. Unde et scriptũ
ẽ. C õstituit dñs ppło suolegem et

Expanded text:
crucifixerit cum vitiis et concupisccrucifixerit cum vitiis et concupiscentiis , et mortificaverit membra sua, quae sunt super terram . Jam dehinc tria, sed quod non vident sperando et per patientiam exspectando , tanquam in deserto sunt, et illic laboriose et periculose tentati, non revertantur corde in Aegyptum, nec ibi tandem Christus deserit, nam et illa columna non rcurrit eremus, in qua tribus diebus ingredientes non habuerunt aquam; et pervenerunt ad fontem amarum, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat populus videns aquas, et potare non sustinens. Mittit lignum Moyses in aquas, et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas occidentis litterae et legis habere figuram. 2. Quibus si immittatur confessio crucis, et passionis dominicae sacramentum jungatur, tunc efficitur aqua Marae suavis, et amaritudo litterae vertitur in dulcedinem intelligentiae spiritualis. Unde et scriptum est: Constituit Dominus populo suo legem, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui non uident uideant.: et qui
uident ceci fiant. Pot̃ et sic nonin¬
congrue accipi: qd̾̃ xͥ sa cramẽtũ tã¬
ꝙͣ in die manifestum ẽ in carne: ułut
innube. Iniudicio uero tanqͣm in
terrore uecturno: qr tunc erit magu¬
a tribulatio seculi tanꝙͣ ignis ⁊ ⁊ lu¬
cebit iustis: ⁊ ardebit iniustis. xix¬
Equentib in de egypciie. ꝑcu¬
tit moy ses uirga aquas: ⁊ tr¬
ansierunt filiiisrł per medium mͣre
rubrum. Quid mare rubrum nͥ bap
go moriuntur pcc̾a sunt preterita
que delenturet diabolo qui in sp̃u¬
ali baptismo suffecatur. Puuint ꝗ¬
dem egipeii. urgent et instant poc̾a:
Szusq ad a quam baptisim .xx.
uit canticum płs deo. egypciis
et pharaone subiersio. Non aliter.
et fideles pꝰꝙͣ delauacro ꝯscendunt
extinctis peccatis: hyminũ in ucce
gratulationis enuitunt dicẽtes
Cantemus dño glcge enim honori¬
ficatus ẽz equum et assensorez ꝓiec̃
manu sua si cut maria .i. carliẽ suaz

Expanded text:
ut qui non vident videant, et qui ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . 2. Potest et sic non incongrue accipi, quod Christi sacramentum tanquam in die manifestatum est in carne, tanquam in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. equentibus inde Aegyptiis, percutit Moyses virga aquas, et transierunt filii Israel per medium mare Rubrum. Quid mare Rubrum, nisi bgo moriuntur, peccata sunt praeterita, quae delentur, et diabolus, qui in spirituali baptismo suffocatur. Premunt quidem Aegyptii; urgent et instant peccata, sed usque ad aquam. CAPUT XX. nit canticum populus Deo, Aegyptiis et Pharaone submersis. Non aliter et fideles, postquam de lavacro conscendunt, exstinctis peccatis, hymnum in voce gratulationis emittunt, dicentes: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est; equum et ascensorem projecit manu sua sicut Maria, id est, carnem suam
Abbreviated transcription (Latin):
fermento malicie et nequicier s in a¬
zimis cͥinceritatis et uetitatis: qd̾ ẽ
uinoui hominis conu̾satre. relicto pris
tino homine cumuicus suis. Et illi
quideu .uii. dieb azuna comedebat̃.
Nos uero si simpłr et pure uersemur
in hiis septem dieb quib nuuidus
iste peragitur. qui semꝑ in suo or dĩe
reuoluuntur⁊ et cotidie nob agnus
ccciditur.⁊ pasca cotidie celebrat᷑.
si fermentum malicie et nequicie ñ
habemꝰ: si innouati nicħ ex uet̾isi
corrupcionis malicia delectemur.i
Namꝗd ẽ aliud fermentũ : uͥ coꝵ¬
li dulcedine recedẽs: adultĩno ac¬
tore coruptu ẽ. In hac nob̾ p̃cipit᷑
mausione. ut semꝑ egressionis ex
egypto memores simuo: ut celebre¬
tutum principuidñs doniuo ꝯseer¬
columpna ignis. ⁊ ꝑ diẽ incolũp¬
na mibis: precedeno populum ⁊ dux
itineris factus. Nubes ista p̃cedeus:
firmus. ⁊ fulciens infirmitatem mũa.
P noctẽ lucẽs. pet cliem non lucẽs.

Expanded text:
fermento veteris malitiae et nequitiae, sed in afermento veteris malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis, quod est in novi hominis tino homine cum vitiis suis; et illi quidem septem diebus azyma comedebant, nos vero simpliciter et pure versemur in his septem diebus, quibus mundus iste peragitur, qui semper in suo ordine revolvuntur, et quotidie nobis agnus occiditur, et Pascha quotidie celebratur, si fermentum malitiae et nequitiae non habeamus, si innovati nihil ex veteris corruptionis malitia delectemur . Nam quid est aliud fermentum, nisi corli dulcedine recedens angore corruptum est. In hac nobis praecipitur mansione, ut semper egressionis ex Aegypto memores simus, ut celebretutum principium Domino consecrolumna ignis, et per diem 372 in columna nubis, praecedens populum, et dux itineris factus. Nubes ista praecedens firmus, et fulciens infirmitatem nostram. Per noctem lucens, per diem non lucens,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc de xͥ corporis sacramẽto. cuindag¬
mis ille fignum optinuit ꝓprie ten¬
cipitur. nec efferri foras in plebib
scilicet hrticorum: que ab eadem
ecr̃e catholice unitate foris uagãt᷑x
moysenut ab egypciis sins
comoda peterent que auferrent. Die¬
q moyses ⁊ ppło proficiscens auro et
argento spoliauit egipcios: uissu diu
dei nicħ iniuste uibentis. Eo ergo ħ¬
to ac ueste egipciorum. significate:
sunt queclam doctrine. que ex ip̃a con¬
sueturdine gentium ũ inutili studio
discuntur: S siue hoce significet. sĩ
illud qd̾ ex ip̃is gentib amne p̃cio¬
se tanquamuasa aurea et argentea
cumsius utiq corporib qd̾ uesteo.
significant et iͦungunt se ppło dei: ut
suul de hoc scło tanq̃m deegipto li be¬
sic profectes ẽẽ filios isrł de egy¬
pto. hcc et anob̾ medis omnib si fi pt̃¬
sic elaborandum est. ut exeuntes a se¬
culi huius illecebris. ñ ambulemus ĩ

Expanded text:
hoc de Christi corporis sacramento, cujus aghoc de Christi corporis sacramento, cujus agnus ille figuram obtinuit, proprie ten vesci praecipitur, nec efferri foras, in plebibus scilicet haereticorum, quae ab eadem Ecclesiae catholicae unitate foris vagantur.Moysen, ut ab Aegyptiis sibi commodata peterent, quae auferrent. Sicque Moyses et populus proficiscens, auro et argento spoliavit Aegyptios jussu Domini Dei, nihil injuste jubentis. 2. Quid to et ueste Aegyptiorum significatae sint quaedam doctrinae , quae in ipsa consuetudine gentium non inutili studio discantur. sed siue hoc significet siue illud, quod ex ipsis gentibus animae pretiosae tamquam uasa aurea et argentea cum suis utique corporibus — quod uestes significant — adiungunt se populo dei, ut simul de hoc saeculo tamquam desic profectos esse filios Israel de Aegypto, hoc et a nobis modis omnibus, si fieri potest, elaborandum est, ut exeuntes a saeculi hujus illecebris, non ambulemus in
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea fit pascha. In cccisione:
agnorum cociditur xp̃e. de quo in
euangłio dicitur. Ecce agnus dei. Ec¬
ce quicollit peccata mundi. Uespe ĩmo¬
latur agnuo: Inuesꝑa mũdi passꝯ est
facuuint. ossa frang̾e̾. Nonfrangũt᷑
in cruce ossa domini: attestante euã¬
gelista qui ait. Os meũ ñ cõmin¬
uetis. Sanguine agni illiniunt᷑
i̾rlitarum postes. ne uastator ange¬
lus audeat inferre perinciez. Sign¬
antur signo dũice passionis in frõti¬
b fideles ppłi ad tutelam salutis. ut
hii soli ab interitu liberentur : qui
cruore dominice passiõis corde et frõ¬
te signati sunt. qui ⁊ opere locͥuntur.
Signatum ẽ suꝑ nos lumen uultus
tin cdñe. Unde et applłatur ip̃a sollẽp¬
nitas pasche: qd̾ uos transitum pꝯsu¬
mus uocare. eo qd̾ de peiorib ad me¬
liora ꝑgcentes: tenebrosam egyptu
relinquamus. Qd̾ autem ait de ag¬
ni illiꝯ esu. omnis aliengena ñ co¬
medet exeo. in una domo comedet᷑
nec efferetis de carnib eius foras:

Expanded text:
nterea fit Pascha in occisione agni; occiditur Christus, de quo in Evangelio dicitur: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Vespere immolatur agnus; in vespere mundi passus est faciunt ossa frangere; non franguntur in cruce ossa Domini, attestante evangelista, qui dicit: Os ejus non comminuetis. Sanguine agni illiniuntur Israelitarum postes, ne vastator angelus audeat inferre perniciem; signantur signo Dominicae passionis in frontibus fideles populi ad tutelam salutis, ut hi soli ab interitu liberentur, qui cruore Dominicae passionis corde et frone signati et opere loquebantur: signatum est super nos lumen \'v uultus tui, domine. unde et appellatur ipsa sollemnitas phase, . quam nos transitum possumus appellare, eo quod de peioribus ad meliora pergentes tenebrosam Aegyptum relinquamus. sed ni illius esu: Omnis alienigena non comedet ex eo, et in una domo comedetur, nec efferetis de carnibus ejus foras,
Abbreviated transcription (Latin):
uorantie tenebras deuolutis ¶Ad
ultimũ delentur primogenita egyp¬
ciorum: siune principatus ⁊ pot̾tates
et mundi rectores tenebrarumhaꝵ:
siue auctores et inuentores fłarũ
que in hoc mundo fuerunt religion
uit auctorib. Porro qd̾ sequit᷑ ĩ diis
eorum fecit iudicumi: illud hebrei
autumant. ꝙ uecte qua egresso ẽ ppłs
om̃ia in egipto templa destructa sint
siue motu terre. siue tactu fulminu.
sp̃ualr̃ aũt dicimus qd̾ egredientibꝰ
nob in egrpto errorũ ydola coriuãt.

Expanded text:
norantiae tenebras devoluti sunt. Ad norantiae tenebras devoluti sunt. Ad ultimum delentur primogenita Aegyptiorum, sive principatus, et potestates, et mundi rectores harum tenebrarum, sive auctores et inventores falsarum quae in hoc mundo fuerunt religionuvit auctoribus. Porro quod sequitur: In diis eorum fecit judicium , illud Hebraei autumant, quod nocte qua egressus est populus, omnia in Aegypto templa destructa sunt, sive motu terrae, sive tactu fulminum. Spiritaliter autem dicimus quod egredientibus nobis ex Aegypto, errorum idola corruant,
Abbreviated transcription (Latin):
mittit per q̃m culpami suam castiga¬
tus agngoet mundo. Dat et gran¬
dinem. per qͣi tenera adhuc uastẽt᷑
nascentia uiciorum. Dat et ignem:
scieno ẽe spinas et tribulos quos de¬
beat ignis ille depasci. de quodicit
dominus. Ignem uem mittere inter¬
ram. ꝑ hune enun ignem: incentui¬
a uoluptatis et libidinis ꝯsumunt᷑.
¶Q aut locustarum octauo in loco
fit mensio. putatur aquibdam ꝑ
hoc genus plage dissidentis a se et
discordantis humanigeneris incõs¬
tantia ꝯfutari. Alio quoq sensu Acco¬
te pro mobilitate leuitatis accipien¬
de sunt: tanqͣm uage et sallientis:
amme inscłi uoluptates ¶ Nonai
plaga tenebre fc̃e̾ sunt: Siũ ut mẽ¬
tio corum cecitas arguatur⁊ siue
ut intlligant diuine dispensatiõis
et ꝓuidentie obsciuissimas eẽ rc̃es. po¬
suit enum ds tenebras latibulum
suum q̃s illi audacter et tem̾e petser¬
utari cupientes: et alia ex aluis asse¬
centes: incrassas et palpabiles ig¬

Expanded text:
mittit, per quam potest culpam suam castigamittit, per quam potest culpam suam castigatus agnoscere mundus. Dat et grandinem, per quam tenera adhuc vastentur nascentia vitiorum. Dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos, quos debeat ignis ille depasci. De quo dicit Dominus: Ignem veni mittere in terram . Per hunc enim incentiva voluptatis et libidinis consumuntur. Quod autem locustarum octavo in loco fit mentio, putatur a quibusdam per hoc genus plagae dissidentes a se et discordantes humani generis inconstantia confutari. Alio quoque sensu locustae pro mobilitate levitatis accipiendae sunt, tanquam vagae et salientis animae in saeculi voluptates. Nona plaga tenebrae factae sunt, sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum , quas illi audacter et temere pervertere cupientes, et alia ex aliis asserentes in crassas et palpabiles ig
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iam uero quinto in loco: animaliũ
nece uł peccudum egiptꝰ u̾b̾atur. ue¬
cordia in hoc arguitur stulticiaq mdͣ¬
talium qui tanquam urõabilia pecco¬
ra cultum et uoca bulum dei imposue¬
tunt figurio: non solum hominuz
s ⁊ pecudum ligno lapidib imp̃ssis.
ammon ẽ. iouem in auete ueu̾antur.
et anubem in cane: apin quoq colẽ¬
tes intauro: ⁊ cet̾a quoq que egyp¬
tus deorum suorũ portenta mirat᷑
et in quib cultum c̾ debant inẽe :
diuimum. inhiis uiderunt miẜãda
seculi et pruulenta malicia: inue¬
sicis. tumens et inflata superbia ⁊ ĩ
feruorib ira ac furoris in sama huc¬
usq eium talia per errorum suoru
figiro minido supplicia temꝑantur
¶Post ħ uero uerba ueniunt de sr̃
nis: scilicet ucces. comtrua. et grãdo.
et igns discurrẽs. In comtrus eĩ. in¬
crepatc̃os ac diuine coꝵeptc̃es intlłi¬
guntur⁊ qr non cum silentio u̾b̾at
s dat leres: S et doctrinã celitus

Expanded text:
Jam vero quinto in loco animalium Jam vero quinto in loco animalium nece, vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur, stultitiaque mortalium, quae tanquam irrationabilia pecora cultum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecudum ligno et lapidibus impressis, Ammonem Jovem in ariete venerantur, et Anubim in cane, Apim quoque colentes in tauro, et caetera quoque quae Aegyptus Deum suum portenta miratur, et in quibus cultum credebant inesse divinum, in his viderunt miseranda saeculi, et purulenta malitia; in vesicis, tumens et inflata superbia. In fervore irae ac furoris insania. Hucusque enim talia per errorum suorum figuras mundo supplicia temperantur. Post haec vero verbera veniunt de supernis voces, scilicet tonitrua et grando, et ignis discurrens. In tonitruis enim increpationes ac divinae correptiones intelliguntur, quia non cum silentio verberat, sed dat voces, sed et doctrinam coelitus
Abbreviated transcription (Latin):
rupti ⁊ reprobi cura fidem: Sz ultra
non proficient. Dementia eoruminͣ¬
infesta erit omiub sicut et illorũ
fuit. hii autem qui per ip̃am corrup¬
tc̾em m̃tis inquietissimi fuerunt. in
signo tercio defecerunt. fatentes sͥ ad
est digitus dei. Unde et illi doficiẽtes
int̾c̾io signo: cdixerũt. Digitus d̾i est
bͥ. Sicut aũt cociliatus et placatus
mites ac suꝑbos inquietudĩem. quã
dicentes. Digitus dei est hic Qrto
cruim uimis insolẽs et iunquietũ aĩal
tur: Egyptus ergo muscio ꝑcuti¬
tur. qr eorum corta qui hec scl̃m di¬
ligunt. desideriorum suoꝵ inquie¬
tudinib feriunt᷑. Porro septua
ginta interpretes. cynoniiam .i. cam
mam muscam posuerunt ⁊ per qͣm
canini mores significantur: in qbꝰ
humane mentis uoluptas et libi¬
doarguitur carnis. Pot̾ quidẽ hic
lemꝯ significare ⁊̃ ꝑ muscam caniuã
forensem hominũ eloquentianr qua
uliti canes alterutro se lacerant.

Expanded text:
rupti, et reprobi circa fidem, sed ultra rupti, et reprobi circa fidem, sed ultra non proficient. Dementia eorum manisfesta erit omnibus, sicut et illorum fuit . Hi autem, qui per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo tertio defecerunt, fatentes sibi aest din tertio signo, dixerunt: Digitus Dei hic est . Sicut autem conciliatus et placatus mites ac superbos inquietudinem exagitdicentes: Digitus Dei est hic. Quarto enim nimis insolens et inquietum animal tur? Aegyptus ergo muscis percutitur, quia eorum corda qui hoc saeculum diligunt, desideriorum suorum inquietudinibus feriunt. ginta interpretes cynomyiam, id est, caninam muscam posuerunt. Per quam canini mores significantur, in quibus humanae mentes, voluntas et libido carnis arguitur. Potest quidem hic locus significare etiam per muscam caninam forensem hominum eloquentiam, qua velut canes alterutrum se lacerant.