comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
txenluto pum pniinuntiandu
impiraret utoritioaiectione¬
que incumberont Ipso mitione in¬
nexur dñĩt pulsando deperait. Quri
hunc famulis suis patiatur dẽ nom¬
tox que pacta oratione ada¬

Expanded text:
i nuntianda imperaret, ut oratione lectioneque incumberent, ipse oratione innexus, Dominum pulsando deposcit, qur hunc famulis suis patiatur damnumMoxque, peracta oratione, ad a
Abbreviated transcription (Latin):
redito contrari in essent. Nedomne
communi particeps forent. Aliun
ppriat Aduirum ueneribilem ioħm
redeum postulans Quod st oppositu
hlctione facere neclexit. iudicium
one potentis dĩ dedumno omisse
crelicta plebes recipere metuerit
E causari utriq tam quiperat obbo¬
n sedolis amisione. quam&iam uene
iohunnis obiudicii in liti anxio
rum consulti uictus ad patria¬
ore Nciudicium damna
at mis imer tantarum animar

Expanded text:
redito contrarii ne essent, nam damno redito contrarii ne essent, nam damno communi particeps forent; aliam propriae ad virum venerabilem Iohannem, reditum postulans: quod si, opposita dilatione, facere neclexit, iudicium omnipotentis Dei de damno omisse hac derelicte plebes recipere metuerit. Quam causam utrique, tam qui praeerat ob boni sodalis amisione, quam etiam venerandus Iohannis ob iudicii inlati penam, omnium consultu victus, ad patriae iudicium damnationis de omisione tantarum animaru
Abbreviated transcription (Latin):
icirit Una sci iotit uorachi et
nno centesimo post explicionem nu¬
meri seĩ uictori ep̃i : ciclum recapi¬
lothari rogis. indodio eaiunro
ipsius prine peru renetricosue pry¬
elsudemine lastilde regne cum
adorbem cabaln suusi mit neni m̃sis
secindu ebdm ionas abbas: perrio
paucis diebus inib plabone itineris
qui euit, Cumq utur pcibus fratru
ipsiu coenubii ut qui perdiscipulur
meinorati consessoris xp̃i. uel postoris
corum ueraciter comperta crant
Deaetuule utta hicspiritude
conamplactione ãrticulo dicendi:
conuerit p̃dictur ionas hunnane
abbiti inquid p̃fatio uitzebrati io¬
annes prbi & abbatis
& Dentissime scorum prosequen¬
ter exemplu : queluco clurius urbe
tum in sermone docendum quum exm¬
plum monstrando in lumina uero
prorsus dedarare: Adq gnnestudit¬
eu he oonubis
ut sub iecta plebi solumina porderit
Direxit que absque dilatacione exeuis
coenubii septauirus. Cum epistulirum
sub plimentum Vnam ad eum qui prȩ¬
erat adque subiecta sibi plobe eni

Expanded text:
CIPIT VITA SANCTI IOHANNES MONACHI ET nno centesimo post explicionem numeri sancti Victori episcopi, ciclum recapiClotharii regis indolis, ex iusso ipsius principes vel genetrices suae praecelse domne Baitilde regine cum ad orbem Cabalonnensem noni mensis secunda ebdomada Ionas abbas per Riompaucis diebus inibi pro labore itineris quievit, cumque victus precibus fratrum ipsius coenubii, ut que per discipulus memorati confessoris Christi vel posteris eorum veraciter conperta erant de actuale vita hac spiritale contemplatione articulo dicendi convertit, praedictus Ionas Hunnane abbati inquid. PRAEFATIO VITAE BEATI IOHANNES MONACHI ET ABBATIS. Precellentissima sanctorum prosequentes exempla, que luce clarius urbem tam in sermone docendum quam exemplum monstrando inluminavere, prorsus declarare adque omis te sibi plebis solamina perderit, direxitque absque dilatione ex eius coenubii septa virus cum epistularum subplimentum: unam ad eum qui praeerat adque subiecta sibi plebe, eius
Abbreviated transcription (Latin):
dit Cerpus meuri qud pec caun accipi¬
at diuer satormente nam anina
mea: seccrificus demoniorum
honquo inquinabitur: lunc iud& nequis¬
simus: dictauit sententiam dicens: A fram
publicam iner&ricem quaese xp̃ianam ꝓ¬
fissa est & noluit scccrificur participare:
uiuam incendi precͥpimuss tatim quae
raptee aministris ductaesł inins lcm flu¬
ui quaedicitur. larcirꝰ ibiq eam &poli an¬
tes adstiprem conligaue runt: Adillao
eleuans oculos suor ad celum: cuntilacrimis¬
nonuinisliuocare iustas sed peccator es ad
penitentiam: Cuius ꝓmissio uera &ma¬
nifesta est : quia dignatus es dictre Quuora
conuersus suerit peccator a suis iniquit¬
tibus cadem ora nonterememo raturum
iusmeae paenitentiam meam aꝑhancignẽ
temporalem quicor porimeo paraur est
ilur aps : quimedignatures hostiam babere
prenomin& uo: qui prototoniundo solus
iustis bonus: ꝓmadis benedictus: ꝓmcole dic¬
tir dulcis ꝓamore : mundus apet cato pro
pecctoribus uniuersitibi offero seccrisiciũ

Expanded text:
dit . cor| pus meum quod peccauit accipiat deuersa tormenta ani| mam+ sacrificiis demoniorum non quoinquinabo . tunc iudex| nequissimus dictauit sententiam dicens afram publicam meretricem, quae se christianam professa est et noluit sacrificiis participare, vivam incendi praecipimus'. Statimque rapta a ministris, ducta est in insolam fluvii quae dicitur Laechae, ibique eam expoliantes, ad stipidem ligaverunt. At illa elevans oculos suos ad caelum, orabat cum lacrimisuenisti uocare sed peccato| res ad penitentiam . cuius promissio uera et manifesta est| quia dignatus es dicere . qua hora conuersus fuerit pecca| tor a suis iniquitatibus. Eadem hora non te memoratu| rum nis| meae penitentiam . et per hunc ignem temporalem| qui corpori meo paratus est iste . qui me dignatus es hostiam habere| pro nomine tuo qui pro toto mundo solus iniustis . bonus . pro malis . benedictus . pro ma| ledictis . dulcis. pro amaris . mundus a peccato pro peccato| ribus . uniuersis tibi offero sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
publica quđeriax lupanaria aptrsecutori¬
btis conprehaendiꝰ quae cum fuis r& uidu
eblata & interrcgass& iud& & agnoiur¬
sa que ers& dixit ep̃ sacris cadi : quia
apedit tibiuiuere ouamintor mentꝰ des

Expanded text:
publica, quod esset lupanaria, a persecutoribus conprehenditur. Quae cum fuisset iudici oblata, et interrogasset iudex et agnovisset, quae esset, dixit ei: 'Sacrifica diis, quia expedit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
fixus est: princeps noster fugiens a feccit eius
sci sum t̃ : qui auir tutem per sequenter fer¬
renon potuit : Tunc scexa ipsa solidu funde¬
quod princeps noster abeo quicrucifixus ẽ
tentus estcienir ignits est religaturiras¬
pendit e scr narcirsus ep̃r &edixi un quod
nomen est principͥr ur̃is dixit ei demoninara
morur  diett ei nar cirsur ep̃rꝰ dic mihi quid
et i demon: num quam peccauitꝰ dicit ei
ncer arsur cp̃r & quinumquam peccuut:
quare tanta perpersus est : Respondit de¬
monꝰ non ꝓsuir peccatis parsus est sed pali¬
enir dixit ei narcirsur ep̃r: & orctuo con¬
demna erir inmundeipirits :cumergo

Expanded text:
fixus est .| princeps noster fugiens a facie eius .fixus est .| princeps noster fugiens a facie eius .scisum est . quia uirtutem persequentis| ferre non potuit . tunc sm, quod princeps noster ab eo qui crucifixus est tentus est et catenis igneis est religatus. Respondit Narcissus et dixit: Quod nomen est principis vestri? Dixit ei daemon: Satan mortis . dicit| ei narcissus . dic mihi quid . ei . demon. Numquam peccauit . dicit . ei| narcissus et qui numquam peccauit . quare tanta| passus est. Respondet demon . non pro suis peccatis pas| sus est . sed pro alienis . dicit ei narcissus ex ore tuo condem| naris inmundo spiritus. Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sem : uam quantum plures amatorir poterit
haberc mulier quȩ ueneri seruit: tanto plus
ueneri placcere posse a sccerdotibus uenerir
adfirmatur : Audienr haec uirdi narcissur.¬
ep̃r : ingemuit & laccrimar fu dit dixit que ad¬
felicem diaconum suum: surge frater & de¬
mus la mentum. super istantalem cultura
rassent: Apparuit egrptius. quidam nigrio
in corpore. plenur: & durecepit mugitum.
hacdicere O sc̃ae narcisse ep̃rꝰ quitibi cũ
casamia: quidtibi cum ancillis meis: quas.
ego semper innira familia habui. drtuus
mundas animar & mundu corpora diligit
istt lammeat sunt Aludesse nompos sunt:
Uumquid ego intro ubi castitas regnat
corpora & polute sunt Animȩ tunc scr̃ nar¬
cis sur ep̃s dixit eiꝰ Iub eotibi in munde sp̃r
ut oles mihi responsum. deaeo quodte inter¬
latum sputis in fauem adtrectatum : spi¬
niscoronatum : in risum ligatum. tractum
cibatum felle. putatum. ac&o. ad fixum in
crucem mortuum & sepultum & die ter

Expanded text:
sem. Nam quanto plures ama| tores potuerit habire . mulier que ueneri seruierit . tanto plus| ueneri placere posse . a sacerdotibus ueneris adfirmatur. Audi| ens haec uir dei narcissus . ingemuit. Et lacrimas fudit dixit| que ad diaconum suum filicem surge frater . et demus lamen| tum super talem culturamrassent . apparuit egypcius quidam . nigriae . toto corpore plenus . et dare cepit| mugitum et dicere. O sanctae narcisse episcope . quid tibi cum| casa mea . quid tibi cum ancillis meis quas ego semper in mea| familia habui deus tuus mundas animas et munda corpora| diligit. Iste iam meae sunt . aliud esse non possunt. Num| quid ego intro ubi castitas regnat. corpora et pollute sunt animae. Tunc sanctus| narcissus dixit ei iubeo tibi inmundus spiritus ut des mihi .| responsum de eo quod te interlatum .| Sputamentis in facie adtrectatum . Spinis coronatum . Inrisum .| ligatum . tractum . cibatum felle . putatum . Aceto adfixum| in cruce . Mortuum et sepultum . die terc
Abbreviated transcription (Latin):
satis. sit dieturi mentam totum per ordic¬
nem explicart poterimus quȩ cotidic in
suo nominedns dignatus ẽ operare. er¬
go nuncdñm deprecemus in pereius ora¬
tiones dignetur nobis adiuuare
Cuiest honor uirtus &imperium &
gloria in sȩcula seculorum ACΗIN

Expanded text:
satis sit dictum; non tamen totum per ordisatis sit dictum; non tamen totum per ordinem explicare potuimus, quae cotidie in suo nomine Dominus dignatus est operare. Ergo nunc Dominum deprecemur, ut per eius orationes dignetur nobis adiuvare, cui est honor, virtus et hymperium et gloria in secula seculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
facis soror atilla respondens tertio cum
iuramento & dixit. quod ego facio & tu
fac similiter inueritate crede quiamhac
suit cum iuxta lectum beate geretrudis¬
s moxmirum inmodum subito aspicientib
sororibus suntut infans qui anttͦ fuerat mor¬
tuus. ex illo autemdie predicta mutrona
coepit credere inuirtutibus scȩ geretrudis
eidem uero hora conuocans uniuersam fa¬
miliam suam impleuit postea quod antis
negauit deciritate & incrastinum missã
cele brauit in honore uirginis xp̃i geretru¬
dis & cum omnibus sororib: refectionem
haburt. In fans autem absq: ulla lesionẽ
ministrabat illis & manibus suis potum
prebebat unicuꝗ: perordinem. Igitur
supradicta matrona illum scm̃ lectum
suro geminisq preciosis undiq circum¬
cmetam pulcherrime exornauit. & ne
liquciu hoo incredibile fortasse uideaturtes¬
temđm in uoco quod oculis meis uidi &
per idon eos tetis dedici. hocaascripsi
Nunc autem deuirtuinb: & miraculis eius

Expanded text:
facis, soror?' At illa respondens tertio cum facis, soror?' At illa respondens tertio cum iuramento et dixit: 'Quod ego facio, et tu fac similiter. In veritate crede, quia in suit eum iuxta lectum beate Geretrude. Mox mirum in modum subito aspitientibus surrexit infans, qui ante fuerat mortuus. Ex illo autem die praedicta matrona cepit credere virtutibus sanctae Geretrude. Eadem vero hora convocans universam familiam suam, implevit postea, quod ante negavit de caritate, et in crastinum missam celebravit in honore virginis Christi Geretrude et cum omnibus sororibus refectionem habuit. Infans autem absque ulla lesione ministravit illis et manibus suis potum praebebat unicuique per ordinem. Igitur supradicta matrona illum sanctum lectum aurum gemmisque pretiosis undique circumcinctum pulcherrime exornavit. Et ne cui hoc incredibile fortasse videator, testem Deum invoco, quod oculis meis vidi et per idoneos testes didici hoc quod scripsi. Nunc autem de virtutibus et miraculis eius
Abbreviated transcription (Latin):
autem infans petit ab ea ut sibi licuiss&
ludificaro . Illa autem dixit adeum fac
tibi quoduis infans autem iocabat &cur¬
rebat hucillucq subito casu contigit
cecidisse eum infontem que illicerat &¬
tam diu ibi iacebat usq dumsorores
demensa surrexerant cumgaudio reple¬
tas lȩtantes & bene refect&. una autẽ
desororibus suꝑuenit & dixit. Seitis
quod &iste filius matrone mortuus ess
Interrogabant eam quis illum occidiss&
illa autm respondens in fontem cecidit
deuirtutibus scȩgere trudis exclamauit
uoce magna & dixit. Sc̃ȩ geretrudis
tuhoo fecisti qm̃nolebat matereius in¬
fantif uirtutibus credere quspertedis
õperatus ẽ. & autlterum obseero sc̃itatẽ
tuam scageretrudis uirgonis xp̃i &per
apud dñm inpetrare poteris ita eum re¬
suscitare digneris &cepit ire festinanter
ut putar& in fantem: Cum autem ir&
mater eius obuiamei facta ẽ & dixit quid

Expanded text:
autem infans petit ab ea, ut sibi licuisset autem infans petit ab ea, ut sibi licuisset ludificare. Illa autem dixit ad eum: 'Fac tibi, quod vis'. Infans autem iocabat et currebat huc illucque. Subito casu contigit, cecidisse eum in fonte , que illic erat, et tam diu ibi iacebat, usque dum sorores de mensa surrexerant cum gaudio repletas, laetantes et bene refectas. Una autem de sororibus supervenit et dixit: 'Scitis, quod iste filius matrone mortuus est?' Interrogabant eam, quis illum occidisset. Illa autem respondens: 'In fonte cecidit,de virtutibus sanctae Geretrude, exclamavit voce magna et dixit: 'Sancta Geretrudis, tu hoc fecisti, quoniam nolebat mater huius infantis virtutibus credere, que per te Dominus operatus est'. Et ait iterum: 'Obsecro sanctitatem tuam, sancta Geretrudis virgo Christi, apud Dominum inpetrare poteris, ita eum resuscitare digneris'. Et cepit ire festinanter, ut peteret infantem. Cum autem iret, mater eius obviam ei facta est et dixit: 'Quid
Abbreviated transcription (Latin):
matronam & unam famulamdĩ ibi¬
in monasterio quad amautem diȩ interro¬
gibat eam matrona dicens qualedieerit
ista festiuitas scȩgeretrudis illa autem
respondens dixit quinta ebdomata inqua¬
dragesima in sexta feria atilla dixit absit
hoc ame ut hac solempnitate aliquid ex¬
tra solito penso seruitutis nr̃e augere
uoluero in refectione ipsa autem puella
respondens dixit si autem ipsa aliquid apud
dñm impetrare poterit faciat tibi ut die
codem uolente nolente que facias cariatẽ.
Cumautem ad propinquass& dies ille tunc
omnes qui adhane solempnitatem illio
conuenerant sibiuiri sibi femine monachi
arurgines xp̃i. cum honore & reuerentia
celebrantes diemillam & post expleta so¬
lempnitate missarum. tunc sumpserunt
crbum potumq: cumgratiarum actio¬
ne gaudentes exomnibus escis quibus li¬
citum fuit quadragesimo tempore come¬
dere sola autem matrona eo die non co¬
medit. Erat autemei filius paruulus quẽ
multum dilgat diligebat superueniens

Expanded text:
matronam et unam famulam in monasterio. Quadam autem die interrogabat eam matrona, dicens: 'Quale die erit ista festivitas sanctae Geretrude?' Illa autem respondens dixit: 'Quinta ebdomada in quadragisima in sexta feria'. At illa dixit: 'Absit hoc a me, ut hac solemnitate aliquid extra solito penso servitutis nostre augere voluero in refectione'. Ipsa autem puella respondens dixit: 'Si autem ipsa aliquid apud Deum impetrare poterit, faciat tibi, ut die eodem volente nolenteque facias caritatem'. Cum autem adpropinquasset dies ille, tunc omnes, qui ad hanc solemnitatem illic convenerant, sive viri sive feminae, monachi ac virgines Christi, cum honore et reverentia celebrantes diem illam. Et post expleta solemnitate missarum, tunc sumserunt cibum potumque cum gratiarum actione gaudentes ex omnibus escis, quibus licitum fuit quadragessimo tempore comedere; sola autem matrona ea die non commedit. Erat autem ei filius parvulus, quem multum diligate diligebat. Superveniens
Abbreviated transcription (Latin):
sierat & exclamans speusippus dixit.
Uidebamme inuisione moetis preterra
insinu auiemee que namillam suam
plenam lac labis meis in fundens dice¬
bat: Speusippe bibe lac qm̃ inagone
& incertamine cumuentris quantum
plus biberis tantum fortius x uelo¬
cius uincis hȩx cum dixiss& ses spiti¬
ñpigui el eusippus dixit Credite &me

Expanded text:
erunt. Primus Speusippus dixit: Videbam me in visione noctis praeteritae, in sinu aviae meae, quae mamillam suam plenam lacte labiis meis infundens, dicebat: Speusippe, bibe lac, quoniam in agone et certamine cum veneris, quanto plus biberis, tanto fortius et velocius vinces. Et haec cum dixisset Speusippus, Eleusippus ait: Credite e
Abbreviated transcription (Latin):
dño ducente ꝑ uenit I Nonueritus in¬
credul& gentas expetere fero citatent qui¬
auir tutẽ suam p̃teritarum poenarum
recor dacio roborabat .I. Et qui meruerat
es seconfessor: non cuncta tus. est trucib
populis ac cedere p̃dicatar T unc memo¬
rata ciuitas & conuentu. germunorũ
& nobilitate pollebats quae esset salũbris:
apopulis. reserta conmerciis. ipsumq
in selupocius qua murbis spacio. quod ha¬
bitatione circumsusa fluminiunda
pres tabat cres cebat consistencium. ca¬
terius reddebatur exiguum. & uicun¬
ditates sollicitati one: in unumples. ac¬
ta coninigrans. poene terre turium
suum intramurorum conclusione con¬
traxerat hunc ergo. locũ di famuliis.
elegit ex petendum.. Ad quem cum
primum fidȩ armatus. & constantia
confessor accessit. intrepidus. ecłam
truxit hac officia seruiencium. cleri¬
corum ex more constituit.: Probatas¬
que ꝑ sonas. Honore scđ ordinis. am¬
pliauit Cinctus ergo fide & iũ

Expanded text:
no ducente, pervenit non veritus inno ducente, pervenit non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, et qui meruerat esse confessor, non cunctatus est auctoribus populis accedere praedicator. Tunc memorata civitas et conventu Germanorum et nobilitate pollebat, quod esset salubris aere, a populis, referta commerciis, ipsumque insulae potius quam urbis spatium, quod habitationi circumfusa fluminis unda praestabat, crescentibus consistentium catervis, reddebatur exiguum, et jucunditatis sollicitatione in unum plebs acta commigrans, pene territorium suum intra murorum conclusionem contraxerat. Hunc ergo locum Dei famulus exegit expetendum. Ad quem cprimum fide armatus et constantia confessionis accedit intrepidus, ecclestruxit ac officia servientium clericorum ex more constituit probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit. 18 Cinctus ergo fide et iam
Abbreviated transcription (Latin):
lota conpage cerebrum frequentis. in li¬
sionis disperut iniurias .i Sed talo dis¬
cui concessũ est primum doctorem ẽ
sic martyrẽ ÷ Quoꝰque docuit uerb.
ciudentibus. implebit exemplis Simi¬
lem xiam gratiam benignis simus
paulus antistis atq confessor nar¬
siuit eloquio: redemita labor. domes¬
ticus & tribulatio exercuit ut eum
uerum dñi fimulum ad probaret
Sed gratias tibi dñe ĩħu qui inresta
inimicitaela: probatione sidelium
tuorum ꝑ empti eẽ non uulnera
Et talẽ tiis prestas peo laboron
mer cedem: ut nullum tuorur. fuisse
guideat hostis inbella  dum ergo adpe¬
culiucris patroni gesta sus ceptio officis
tendit obsequiums non exasse quae drser
ulđi sunt conꝑta ꝑ sequimur ⁊Sedinme¬
mores sui non sius se sufficiat  Int̾alibus
etum cuusis mauis conuenit fidelis crede¬
nierite petri apostoliaie suc cessore uer¬
bidiuni semina gentibus. parturienda.
sus ciperat: quo amplius geniatis. cog¬

Expanded text:
luta conpage cerebrum frequentis inliluta conpage cerebrum frequentis inlisionis dispersit iniuria, sed talem discui concessum est primum doctorem esse sic martyrem. qui quod docuit verbis evidentibus implevit exemplis. 12 Simili etiam gratia beatissimus Paulus antistis atque confessor Narsivit eloquio, quem talis labor domesticus et tribulationis exercuit, ut eum verum domini esse famulum adprobaret. 13 Sed gratias tibi, domine Iesu, qui infestantis inimici tela probationem fidelium tuorum permisisti esse non vulnera et talem tuis praestas pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis inbellem. 14 Dum ergo ad peculiaris patroni gesta suscepti officii tendat obsequium, non ex atse quae de servo dei sunt conperta prosequimur, sed inmemores sui nos non fuisse sufficiat: in talibus enim causis maius convenit fideles credemente Petri apostoli successore verbi divini semina gentibus parturienda susceperat, quo amplius gentili
Abbreviated transcription (Latin):
passionem post resurrectionꝗs uni¬
cie singularis que mrs terium post
as censionem eiusquᷤnanifesta uit ho¬
minibus numquam sede susse quo re¬
diit: apłorum pdicitio uniuersis centi¬
bus. pro futura suc cos sit ÷ qui cum in mi¬
non pauci me morentur. feri confes so¬
res qđ pͥost modum ec cłee catholica.
gaudit promeriuisse martyres: horum
ergo quorumuir tutem ꝑse cutorum non p̃¬
ualuit superare conflictus: quos auri si¬
militudi nereddidit slã marum ex anii¬
nacio p̃ciosasis adsus cipienda mandata
dñi idoneas apłorum. esse iudicauit th¬
eleccio euangelica semina gentibus serendi
comit teret : Electis uirisdi dispositione
prudentiã non orede creuer̃. episcopa¬
tus adiungere: quo facilius quorum p̃¬
dicatonibus ad quisita minis terium sacri
peohiberentur. altiris ex qua cansessorũ
turba scm̃ uenerandi meriti satuminum
populorum pos teribus tauri multis. fiiniũ
nexib inligitum dedit capitolinis gradi¬
b inlidendumi ubiscĩ capitis so¬

Expanded text:
passionem, post resurrectionis unicae singularisque mysterium, post ascensionem eius, qua manifestavit hominibus numquam se defuisse quo rediit, apostolorum praedicatio universis gentibus profutura successit. 9 Qui cum inmi crescente non pauci mererentur fieri confessores, quos postmodum ecclesia catholica gaudet promeruisse martyres. 10 Hos ergo quorum virtutem persecutorum non praevaluit superare conflictus, quos ad auri similitudinem reddidit flammarum examinatio pretiosos ad suscipienda mandata domini idoneos apostolorum esse iudicavit electio, quibus evangelica semina gentibus serenda committeret. Electisque viris dei dispositione et providentia, honori decreverunt episcopatum adiungere, quo facilius eorum praedicationibus adquisiti ad ministerium sacri proveherentur altaris. 11 Ex qua confessorum turba sanctum et venerandi meriti Saturninum populorum posterioribus tauri multis funium nexibus inligatum dedit capitulinis gradibus inlidendum, ubi sancti capitis so
Abbreviated transcription (Latin):
sitione
dñm gentib nonde sinebat insinuare
quem nouerat isq omnib & uidicium
& micđiã ante ponens paultam sociabat
dõ quos diabulo subtra helut Tantas.
&iam per ille dñs dignabatur. exercere
uirtutes: & rebellium corda gentilium
nonminus miraculis quampraedicatio¬
nib: obtenerit Miroq modo beato¬
& in ermiuero: non uulebat plebs. armata
resis tere : Subdebat certatim. germa¬
niae cerui cositas & iugum xp̃i suuue
impiis ubi ecta cordis. conpunctione
poscelat ab ipsis quoq dis truebatur
idolu quorum sumptufuerant estudio siabra¬
cata: & inuento salutis. port idolorum
gaudebant perire naustagium: lugebat
porciouicta diuboli cum eã uictrio. ecłae
legio trium phauit,Tunc hostis anti
quue fueta distructa. coruertit: Et suae
partes abctores deorum suorum Ilente
exitium ad impie tatẽ subite ꝑ ecutionis
ar mauit: Vt eos quiunum & uerum dmñ
colendum in notierent. & timendum

Expanded text:
tione deum gentibus non desinebat insinuare quem noverat eiusque omnibus et iudicium et misericordiam anteponens paulatim sotiabat deo quem diabulo subtrahebat. 19 Tantas etiam per illum dominus dignabatur exercere virtutes, ut rebellium corda gentilium non minus miraculis quam praedicationibus obteneret, miroque modo inermi viro non valebat plebs armata resistere, subdebat se certatim Germaniae cervicositas et iugum Christi suave inponi sibi acta cordis conpunctione poscebat. 20 Ab ipsis quoque destruebantur idola quorum sumptu fuerant et studio fabricata et invento salutis portu idolorum gaudebant perire naufragia. Lugebat portio victa diaboli, cum de ea victrix ecclesiae legio triumphabat. 21 Tunc hostis antiqquae fuerant constructa convertit et suae partis auctores deorum suorum flentes exitium ad impietatem subito persecutionis armavit, ut eos qui unum et verum deum colendum insinuaverant et timendum
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod gradibusi noccasum uergetibus
tioni. uacabant. Haec int̾ne apolite paga¬
nis ad hucritib oherrantes sepontinur
& bene uentinus quid ĩcutis quin quagi¬
ta milibus a seponto distant bello laces¬
sere temptanT: qui antestitis sui moniris.¬
edocti triduo petiint. induicius ut triduce¬
no iqunio liceret. Quasisidelt patrociniũ
scãe michaelis inplorare presidium
Quo tempore pagani ludis scenicis salso¬
rum inuitant aixiliu deorum. Ec aũt
nocte ipsa quibelli preceder& diem.
iuis inuisione sc̃s michael. antestiti p̃ces
dixit exauditas spondit ad fu¬
turum.. Et quarta diei hora bella¬
.UIII. p̃ monet ostib oc currendum: Letier¬
go mune. & de angelica certi uictoria
ani. paganis. atq: in primo belli parania
garganus inmensotremore concuuitur
Tulgora crebrauolunt. & caligo tene¬
brosu totum montis cacumen ob¬
duxtt Inpleta proph&ia quuedñm

Expanded text:
aliquot gradibus in occasum vergentibus aliquot gradibus in occasum vergentibus tioni vacabant. Haec inter Neapolitae, paganis adhuc ritibus obeet Beneventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antistitis sui moniedocti, triduo petunt indutias, ut triduano ieiunio liceret eis quasi fideli patrocinio sancti Michaelis implorare presidium. Quo tempore pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli precederet diem adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, spopondit se affuturum, et quarta diei hora bello premonet hostibus occurrendum. Laeti ergo mane et de angelica certi victoria,ani paganis, atque in primo belli apparatu Garganus inmenso tremore concutitur; fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia, quae Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
redeuntes pecore domum non ẽẽ re.¬
gressum: Quem dominus collocta
montis foribus cususdam adsistere
spelunce Iraq ꝑmotus cursoli ua¬
gus incederet correpto ar cu appe¬
Tit illum sagit ta toxicatu. que uł ut uen¬
tis flumine retorta eum aquo iacta¬
taest moxre uersa ꝑcus sit: Turbat.
cues & stupe ficti quulit̃ res fier& effec¬
ta: non enim accedere propsius. aude¬
bunt. Consulunt ep̃m̃ quid facto
opus sit . qui indicto. Ielunio tridu¬
ano ado monuit ẽẽ querendum.
sionem adloquitur dicens Iambene
te: Ego enimsum micha el. archangelus
qui in conspectudñ semꝑ adsisto Locumq
hunc int̃ris in colecritumq seruicre institu¬
ens. hocuoli ꝓbare indicio omnium quȩ ibi
geruntur ipsiusq lociesse inspectorẽ ad que¬
custodem his reuelationem conpertus
consue tudinẽ fecerunt ciues hicdñm
p̃cibus sc̃m que de poscere micha elem
Duus quidem ibi Ianuas. cernentes
quurum australis quue & maior erat.

Expanded text:
redeunte peccore, domum non esse reredeunte peccore, domum non esse regressum. Quem dominus, collectamontis foribus cuiusdam adsistere speluncae, iraque permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetit illum sagitta toxicata. Quae velud venti flamine retorta, eum a quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qualiter res fieret effecta – non enim accedere propius audebant –, consulunt episcopum, quid facto opus esset. Qui, indicto ieiunio triduano, a Deo monuit esse quaerendum. sionem alloquitur, dicens: 'Iam bene te. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper adsisto. Locumque hunc in terra incolasque servare instituens, hoc volui probare inditio omnium quae ibi geruntur ipsiusqcustodem. His revelatione compertis consuetudinem fecerunt cives hic Deum precibus, sanctumque deposcere Michaelem, duas quidem ibi januas cernentes, quarum australis, quae et major erat,
Abbreviated transcription (Latin):
emoriãa becti micha helis. archangeli.
toro orle uenerindũ. Ipsius & opere
Iconditaedonse crata. nomina de monstrit
ecła: Que non metullorum fulgori priuilog
commenditi signorum iuli facta sce mate. sadcae¬
lesti praedi ta uirtute. Vt pute quamfragilita¬
tis humane memor archungelus cuelo ueni¬
ens. ad promerendum ibimortalib suꝑnorum
socieratempropriu uł suu munu condere
dignatis : Uertice siquidem montis excelsi posi¬
ta de corpore eus dem suxeo peluncȩ ins¬
tar p̃cutatu ostenditiu est aũt lo¬
cus incumpanie sinibus ubi int̃sinum
adriãcum & montem garganum ciuitas
sup̃mo. beate archangeli quũ prefatus
sum gestat ecłam Hanc mor talib¬
hoc modo agnitam: libellus in eudem
ecl̃ece. positus indicut: Erat ineu ciui¬
qui & ex euento suo monti uocabulum
indidit. huius dum pecora quorum
insinita multitudine pollebut passim
ꝑdiuexi montis lute ra pascerentur
.Contigit tuirum armenti cumgregis.
incedere solitum: Et ad extremum

Expanded text:
emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam, ipsius et opere condita, et consecrata nomine demonstrat ecclesia, quae non metallorum fulgore et privilegio commendata est signorum. Vilifacta schemate, sed coelesti praedita virtute, utpote quam fragilitatis humanae memor archangelus e coelo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum societatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore ejusdem saxi speluncae instar praecavata ostenditur. Est autcus in Apuliae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas supremo beati archangeli, quam praefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibhoc modo cognitam, libellus in eadem ecclesia positus indicat. Erat in ea civiqui ex eventu suo monti vocabulum indidit. Hujus dum pecora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per devexi montis latera pascerentur, contigit taurum armenti communis grincedere solitum, ad e
Abbreviated transcription (Latin):
refrigerio pociuntur salutis: Inne meris
quoq: & aliis modis ibi & crebrisanantur.
egroti. Et multtq ungeliae tantum
licet potes tati geri iniracula conprobant᷑
Mixime tamen eiusdem dienutalis cum
& deprouintiis circumpositis plus solito
confluu turba recurrat. Et angelice
uirtutis. maior. qđ am modo credatur
ades sefrequentia. ut qđ sp̃i talit̃ dixit ipłs
& corporalit̃ aguudetur. Quia angeli suns.

Expanded text:
refrigerio potiuntur salutis. Innumeris refrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi et crebri sanantur aegroti, et multa quae angelicae tantum licet potestati geri miracula conprobantur. Maxima tamen eiusdem die natalis, cum et de provinciis circumpositis plus solito conflua turba recurrat et angelicae virtutis maior quodammodo credatur adesse frequentia, et quod spiritaliter dixit apostolus et corporaliter agi videtur: 'Quia angeli sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Uerta uero montis extrinsecus partim
cornea silua tegitur. par tim uirenti
planiciae dilatatur Missarum itaq
celebratione conpleta magno ad toniti.
suideo quique redierunt in sua: Ep̃o aũt delegato
minis trorum cantatorum sacerdotumq officio.
& mansione constructa omnem ibidem coti¬
die psal morum missarumq: cursu. Congruap¬
cipit ordine. cel ebrari. Nullus aũt huc noctur¬
no est tempore ausus ingredi sed uurora trans¬
acta matutinis ibi decantant hymnos:
ex ipso autem saxo quosaera contegitur aedis
idaquilonem altaris. Dulcis & nimium
lucida gut titim aqua de lubitur quum in¬
cole stillã uocant: ob hoc & uitreũ uas his¬
dem receptui p̃paratum: argentea pendit
cutenu. suspensum: Mos que ẽ pegulo
communicato singulos ad hoc uasculum as¬
cendere ꝑ grados. donumq cudestis degusa¬
re liquores Nam& gustu suuius e & ac¬
tu sa lubris. Deniq non nulli poslongas febriũ
flãmas. hanc hausta stilla celeri. consestim

Expanded text:
Vertex vero montis extrinsecus partim Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, magno attoniti gaudio quique redierunt in sua. Episcopus s vero, dęjegato ministrorum, cantorum sacerdotumque offitio, et mansione constructa, omnem ibidem cotidie psalmorum missarumque cursum congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim
Abbreviated transcription (Latin):
celebrante populus iuxta morem com¬
municet: meũ aũt erit ostendere: quomodo.
ꝑ me m& ipsum locum consecrauerim illum
Adueniunt mane cumoblationibus & mag¬
na instancia p̃cum intrant regiam austra
Et ecce longa por ticus. in aquilonem por¬
recta adque illam adtingens posterulã
extra ianuam quamuestigia marmore
diximus in pressa. Sed prius quam huc.
ꝑ uenius. appar& ad orientem basilica
ꝑgrandis qua ꝑgradus. ascenditur: haec cũ
ipsa porticosuo quingentos fere homines
capere iudebatur: Altare uenerandum
rubroque contextum palliolo: ꝓpemedium
pcirietis meridiuni ostendens Erat aũt
ipsadomus angulosa : non in morem operis
humani parietibus erectis. sed instar spe¬
lunce preruptis & sepius eminentibus.
ispenta scopolis. cul mine quoque diuer¬
se alntudinis quod hic uertice tangi a libi
manu uixpos sit at tingi. Credo docente
archangelo dñi non ornatum. lupidum
sed cordis querere & diligere puritatem

Expanded text:
caelebrante, populus iuxta morem comcaelebrante, populus iuxta morem communicet; meum autera erit ostendere, quomodo per memet ipsum locum consecraverim illum'. 5. At veniunt mane cum oblationibus et magna instantia precum, intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta atque illam attingens ianuam, extra quam vestigia marmori diximus inpressa; sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basylica grandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipso porticu suo quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum rubroque contectum palliolo prope medium parietis meridiani ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae preruptis et sepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque petroso diversae altitudinis, quod hic vertice tangi, alibi manu vix posset adtingi; credo docente archangelo Domini, non ornatus lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
us. beitipetri apło rum principes nomi¬
ne condunt ecłam &dedicant. Inqua
demantestis salubri reꝑto consilio roma¬
num ep̃m quidehis agendum sit ꝑnun¬
urbe dis tante quem incole scĩ siluestri.
cognomine uocant: eoquod & ipse ibi¬
quandam exulauerit ꝓfidie ꝑsecutione
mandata remittit. si hominis ẽ illã
dedicare basilicam hoc maxime. die
quo uictoria dutaẽ. fieri oport&
Sin aut alias. scõ prouisori loci plucu¬
erit. eodem precipue die illius. In hoc¬
uoluntais est que renda: hoc ergo & ter¬
pore inminente agamus ambotridua
tatem. rogantes ut munera. que ꝑ sumum.
sue sedis minis trum confere dignatus est
ad certum usque sinem ꝑducat: factum¬
que ẽ ut suggesserat. Antestes.
Nocte uoro constituti. Ieiunii. supprema
quem ego edificaui. dedicare basilicã. ipse
enim qui condedi. &iam dedicaui. Uos tantũ.
intrate. & me adstante. patrono. p̃cibus locũ
frequentate.. Et tequidem cras. ibimissas.

Expanded text:
us beati Petri apostolorum principis nomius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant, in quadem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum quid de his agendum sit per nunurbe distabat, quem incolae sancti. Silvestri cognomine vocant, eo quod ipse quondam ibi exsul pro fidei persecutione uique talia mandata remisit. Si hominis est illam dedicare basilicam, hoc maxime die quo victoria data est, fieri oportet; sin autem alias sancto provisori loci placuerit, eodem precipue die illius in hvoluntas est quaerenda. Hoc ergo et tempore inminente agamus ambo triduatatem rogantes, ut munera, quae per summum suae sedis ministrum conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat'. Factumque est ut suggesserat antistes. Nocte vero instituti ieiunii supprema quam ego edificavi dedicare basylicam. Ipse enim qui condidi etiam dedicavi. Vos tantum intrate et me adstante patrono precibus locum frequentate. Et te quidem cras ibi missas
Abbreviated transcription (Latin):
tium pac tim iginiferis inpulsi sagittis
Etꝰ nc apolim usque sequentibus atq extre¬
ma que que cedentibus aduersarius
Moeniu tandem suue urbis maribunda.
sub intrant᷑. Quiuũt. euci serit periculũ.
comporto quod ungelus dñ quadiutorium
uenerit xp̃ianis: Nam && sexcentos fer¬
me suorum fulmi ne uidebunt interemp¬
tos Regiregum xp̃o continuo collu.
sub mitentes armis inducindur fidei. Cũq
domum reuersi uictores uota dño gratia¬
rum. ad templum referent archangelo
Uident mune uixta ia nuũ septeem¬
tri onalem. quampre dixi. instar pos¬
terioris pus illã quusi hominis uestigia
marmori arcius in pressa. Agnos¬
cant qu aebectum michaelem. hoc.
presentiae suue. signum uoluisse mons¬
trari ubi postea culmen ud positũ
& abtire inpositum. ipsa ccła obsigna
ues tigiorum apodonia ẽ uocata multicio¬
int̃se pontinus quid doloco agerent. et in
trari ueldedicari illi ecła. debert. Unde
conlutione facta ad orientem lociilli¬

Expanded text:
tium, partim igniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque caedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evasere periculum, comperto quod angelus Dei in adjutorium venerit Christianis, nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi regum Csubmittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores vota Domino gratiarum ad templum referebant archangeli, videntes mane iuxta ianuam septemtrionalem, quam predixi, instar posteruli pusilla quasi hominis vestigia marmori artius inpressa, agnoscuntque, beatum Michaelem hoc presentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi postea culmen adpositum et altare inpositum, ipsa ecclesia ob signa vestigiorum Apodonia est vocata. 4. Multa iinter Sepontinos quid de loco agerent, et si intrare vel dedicare illic ecclesiam debeant. Unde collatione facta, ad orientem loci illi
Abbreviated transcription (Latin):
terram hominib: quia in locdꝰ beluae :¬
in cola trans migrauit Sed reuertamur
adordinem : Cum de exilio regrersus in¬
trouut prctauir : summo fauore plaude¬
bant om̃s pariter eo quod ȩdȩsia recepis¬
sec pontificem grex pastorem. & acsi
omnes cum ipso tunc redissent ad patria
itã sine illo seexuler fuisso doflebant
Itaq beatũ marerrͦd. inuico lo cotoraco
dum precepisset consistere : uirtute diui¬
na meruit ibimortuum suscitures.
Post aliquos dies infans sine baptis mi
regeneratione defunctur : duplici morte
dumnatur : Prȩsentem lucem a miserat
& poena futuriscłi non carebat. Tuno
mater extincti. quȩ mater nonerat
dum filium nonħ abebut: Prouoluta
ad pedes scĩ hẏlurii prȩcedentib lurri¬
mis nati sui corpus effundit exclumans
reddȩ rogo filium aut mihi : aut baptis mon

Expanded text:
terram hominibus, quia in loco beluae incola transmigravit. Sed revertamur ad ordinem. 40 Cum de exilio regressus introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem: et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exules fuisse deflebant. 41 Itaque beatum Martinum in vico Locoteiaco dum praecepisset consistere, virtute divina meruit ibi mortuum suscitare. 42 Post aliquot dies infans sine baptismi regeneratione defunctus est: duplici morte damnatus praesentem lucem amisera poena futuri saeculi non carebat. 43 Tunc mater extincti, quae iam mater non erat, dum filium non habebat, provoluta ad pedes sancti Hilarii praecedentibus lacrimis nati sui corpus effudit exclamans: redde, rogo, filium aut mihi aut baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
consilium hostis antiqui uertitse adno¬
liora consu&a. culliditar & deprospi¬
ris aduersa producens non solum con
regulum. sed in ipsum pene patrẽ fe
in surgere fratres primitur nũq me
huius cemodi. extitit ubertas. fecun
fructuum. Dehino habundantia ip
refertos. cotidiuna facit ieimissioni
tur gescere. post haec aut̃ &iũ scier
quosdum officit cotͣ nositate superbos.
Retexam ergo rem ipsum mira elegi¬
tia. ꝑ germanum suum lupicinũ in
auditari. contrari&ate cassatum
Quodũ nũq: tepr̃ cum habunduntiau
diximus frugum monasterio ipsi utr
adhuc incultu rulir nouã ultra solitum
frumet̃ ausirs&. & quidum frr̃ fertili fecus¬
ditate fidenter. dsspecto. contemptoq
abbute non quod regulȩ uł canoni subpa¬
r& sed quod hubunduntia terrae tuli¬
rat studerent uentri uł gutturi cubs¬
us in farcire. atq ox hoc ab eatissimo
romuno ut orat benignis puor crib¬
us increpati. non solum proteruiors

Expanded text:
consilium hostis antiqui, vertit se ad molconsilium hostis antiqui, vertit se ad molliora consueta calliditas, et de prosperis producens adversa, non solum contra regulam, sed in ipsum pene patrem fecit insurgere fratres. Primitus namque materia huiusce modi extitit ubertas fecunditasque fructuum; dehinc habundantia ipsa refertos cotidiana fecit remissione turgescere; post haec autem etiam scientiae quadam effecit coturnositate superbos. Retexam ergo rem ipsam mira elegantia per germanum suum Lupicinum et inaudita contrarietate cassatam. Quodam namque tempore cum habundantia, ut diximus, frugum monasterio ipsi, utpote adhuc in cultu ruris novo, ultra solitum arrisisset, et quidam fratres fertili fecunditate fidentes, dispecto contemptoque abbate, non quod regulae vel canoni subpeteret, sed quod habundantia terrae tulerat, studerent ventri vel gutturi cultius infarcire, atque ex hoc a beatissimo Romano, ut erat benignissimus, crebrius increpati, non solum proterviores,
Abbreviated transcription (Latin):
dotb dignissimȩ prȩsiderent & ut
unum adhuctibi si non denegas notissi¬
mo noueris exemplo. quas i non pridiȩ.
in hoc monasterio nr̃o maxentium cons¬
pexisse qui post in auditam in galliis
nuditatem atq abstinentium post uigi¬
liurũ quoq: iugitateni & in fessam leo¬
tionis instantium qui melutionis ma¬
lo deceptus ab spurcissimo fuerit correptus
demonȩ Ac multo his am̃tior seiuorq
extiterat . quos pridiȩ pollens meritorum
suc cessu curauerut. atq ab ipsis quosdudũ
dñi uirtute sunauorat  loris uictur ac fu¬
nibus a funesto fu it spũ i unctione
sc̃ olei liberatus. Agnosoe ergote hac da¬
tione in uisibilit̃ diubolo instigante pil¬
sari inec ab ipsus disture consortio cuus
utiq ut liuore. simili accenderir i& ÷di
ita &x equuris & meritis. His frator ille
auditis poene corruit constornatur de
mox oratione betiuiri intantum relica
p̃sumptione compunctior atq: omond¬
tior ost effectur. ut solent captimente
a rrepticii. ꝑxpĩ famulor expulsione

Expanded text:
dotes dignissime praesiderent. Et, ut unum adhuc tibi, si non denegas, notissimo noveris exemplo, quasi non pridie in hoc monasterio nostro Maxentium conspexisti, qui post inauditam in Galliis nuditatem atque abstinentiam, post vigiliarum quoque iugitatem et indefessam lectionis instantiam, quomodo elationis malo deceptus, ab spurcissimo fuerit correptus demone ac multo his amentior seviorque extiterit, quos pridie pollens meritorum successu curaverat, atque ab ipsis, quos dudum Domini virtute sanaverat, loris vinctus ac funibus, funesto fuerit spiritu unctione sancti olei liberatus? Agnosce ergo, te hac elatione invisibiliter, diabolo instigante, pulsari nec ab ipsius distare consortio, cuius utique, ut livore simili accenderis et zelo, ita exequaris et meritis'. His frater ille auditis poene corruit consternatus, sed mox oratione beati viri in tantum, relicta praesumptione, compunctior atque emendatior est effectus, ut solent capti mente arrepticii per Christi famulos expulsione
Abbreviated transcription (Latin):
ligurtorer illi discedunt omnimo dir
incenati. Quosq abba lupicinus lutent̃
in ridens siq̃ : ait. delestationis meȩtscas
spara michi. o pissime frat̃. obsecro donec
luuconnum ac ollulu tuu reuertar
hiscios cotidie ͤ ordines dilicus. saciuri:

Expanded text:
liguritores illi discedunt omnimodis liguritores illi discedunt omnimodis incenati; quosque abba Lupicinus latenter inridens: 'Si quid', ait, 'delectationi meae annuis, o piissime frater, obsecro, donec Lauconnum a cellula tua revertor, his nos cotidie ordines diliciis saciari
Abbreviated transcription (Latin):
blundus qbuculus necessariã uirgã fra¬
ter ne seueritatis expotiit: aditonũ qi
tor mano suo lupicino. ganeonib: ipNs
ciam insuum iã iãq personulum in¬
surgere condeclurat: Siquidẽ uoluptati
de trae bant. Iubet ergo abba. iupicinus
secretius redire germanum. seseq post
sextũ admodumdiem. quasi ex in prouiso
cellulȩ ipsi adfore denuntiut. Cumque
udueniens uir altiores ingenii causã
totius insolentiȩ gut turis noss& in¬
sultatione turgescere sil& interimbi¬
duo Donec tertio die. quasiescarum
fustidio copiosiur. post aduentum re¬
fertus quomelius crbum reciper&.
orde aciis in terim ut pascat᷑ exorat .
Ao fratribus ipsisc̃eo uescentibus.
sic romanũ abbatem uultu l&us ex¬
postulat. Itu sftumus. domine frater
ut nobiscrastina hordeaceas incretus
solum modo parare iubeur in
ministrari. Cumq rẽnuere aut mu¬
siture nullus auder&. apponit᷑ cras¬
tina abstemiis & ganeonib: in commune
umutatus pristinus ad paratus
Quodcum lupicinus. germanusq: ipsius

Expanded text:
 baculus necessario virgam fraternae severitatis expetiit. Adito namque germano suo Lupicino, ganeones ipsos etiam in suam iam iamque personulam insurgere condeclarat; siquidem voluptati detractabant. lubet ergo abba Lupicinus secretius redire germanum seseque post sextam admodum diem, quasi ex inproviso, cellulae ipsi adfore denuntiat. Cumque adveniens vir altioris ingenii causam totius insolentiae gutturis nosset insultatione turgescere, silet interim biduo, donec tertio die, quasi escarum fastidio copiosius post adventum refertus, quo melius cybum reciperet, ordeaciis interim ut pascatur, exorat, ac fratribus ipsis una vescentibus, sic Romanum abbatem vultu laetus expostulat: 'Ita vivamus, domine frater, ut nobis crastina hordeaceas incretasque solummodo parare iubeas in ministrari'. Cumque reniti aut mussitare nullus auderet, apponitur crastina abstemiis et ganeonibus in communi mutatus pristinus adparatus. Quod cum Lupicinus germanusque ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
miser seruatussum adhoc me mea scolen
perduxerunt ut canercenteiam capito
uirgo magritus fierem Quid prodest par¬
tos patriam. rem familiarem contẽpsiss
prodno. Si hoc facio ut quod non facerem
illa contempsi: Nisi quod forte proptere
haec sustineo quia rursum patriam des¬
deraui: euid agimus anima p̾rimus aa
uincimur. Ex pectamus manũ dñi anp¬
prio mucrone confodimur: Uerte ine
gludium Tua magis morstimendo
martyrium suum. Iaceat in sepultus teb
xp̃i inheremo ipse mihiero & ꝑsecutor
& martyr :: Sic effatus eduxi intenebris
micantem gladium. & a cumine contra
me uerso : Uule inquum infelix mulier
abetome martyrim potius quam maria

Expanded text:
miser servatus sum? ad hoc me mea scelera miser servatus sum? ad hoc me mea scelera perduxerunt, ut incanescente jam capite, 45 virgo maritus fierem? Quid prodest parentes, patriam, rem familiarem contempsisse pro Domino, si hoc facio, quod ne facerem, illa contempsi: nisi quod forte propterea haec sustineo, quia patriam desideravi. Quid agimus, anima? perimus, an vincimus? Exspectamus manum Domini, an proprio mucrone confodimur? Verte in te gladium; tua magis mors timenda est, martyrium. Jaceat insepultus Christi testis in eremo, ipse mihi ero et persecutor et martyr. Sic fatus, eduxi in tenebris quoque micantem gladium, et acumine contra me verso: Vale, inquam, infelix mulier: habeto me martyrem potius quam maritu
Abbreviated transcription (Latin):
b& de ouungelio credererrer : nisi qđ
ioħs in medio ñ erat : Debis cum curi¬
ose ab accolis quȩ rerẽq: nã e&̃ eorũ
copulu matrimonii. sanguinis anspr̃
omner uoce consona scor & dõ plucitos
& mira nescio qua rerpondobunt
cupiditute in lector : ad orsursum ho¬
minẽ : & curiosius sciscituns rerũ fidẽ:
b fui: Quicũ mequusi stirpem gene
tius cogeront: mona chum me potius
eẽ uelle rerpondi: Quuntis pat̃minis
quuntis mater blundi ciisrur ꝑͥsecu
tir : ut pudititiã ꝑderẽ :hȩc rer sola
inditiũ est : quod domũ & parentor fugi¬

Expanded text:
beth de Evangelio crederes, nisi quod beth de Evangelio crederes, nisi quod Joannes in medio non erat. De his cum curiose ab accolis quaererem quaenam esset eorum copula: matrimonii, sanguinis, an spiritus? omnes voce consona, sanctos et Deo placitos, et mira nescio quae respondebant. Qua cupiditate illectus, adorsus sum hominem, et curiosius sciscitans rerum fidem, bus fui. Qui cum me quasi stirpem genertias cogerent, monachum potius me velle esse respondi. Quantis pater minis, quantis mater blanditiis persecuti sint, ut pudicitiam proderem, haec res sola indicio est, quod et domum et parent