comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃đs ecdesiasticus Tertius tobi quartu s iudith
quintus & sextus machabeorũ. quos lic& iuidȩi
int̃ a pocripha separant : etcła tanien xp̃i inter
nominib: & ordinib: ueldiam quid ex parte
in eisdem libris contin&ur. nunc obsetro ut scrip¬
toreseorũ qui fuissent nec non & nomina quare
unusquisq: eorũ itauoca urmihi aperias. R
Vere frater iagnã & difficilẽrem amerequiris
quã tamen ꝓ ut dño uolente ualeatibi ex panã ĩ
Oicergomihi ueteristestam̃ti librorũ auctores
qui fuissent. R Ve teristes tam̃tis cđm ebreorum
traditionẽ hi ꝑhibent᷑ auctores: primus inor¬
ses diuinȩ nuistoriȩ cosmo graphicon inquinque
uoluminib: edidit . qui penta teucus nominatur:
enimgrece quinq:. teucus uero uolum̃ uocatur.
genesis R Genesis liber inde appellat᷑ eo qđ
exor diũ mundi & generatio scłi in eo contineat᷑
I Exodus unde nomen accepit. R Exodus uero

Expanded text:
Secundus Ecclesiasticus. Tertius Tobi. Quartus Judith. Secundus Ecclesiasticus. Tertius Tobi. Quartus Judith. Quintus et sextus Machabeorum, quos licet Judaei inter apogrifa separent; Ecclesia tamen Christi inter nominibus et ordinibus, vel etiam quid ex parte in eisdem libris continetur, nunc obsecro, ut scriptores eorum, qui fuissent, nec non et vocabula, quare unusquisque eorum ita vocetur, mihi aperias. Resp. Vere, frater, magnam et difficilem rem a me requiris, quam tamen; prout Domino volente valeo, tibi exponam. Iic ergo mihi, Veteris Testamenti librorum auctores qui fuissent? Resp. Veteris Testamenti secundum Hebreorum traditionem hi perhibentur auctores. Primus Moyses divinae historiae cosmograficon in quinque voluminibus edidit, quod Pentateucum nominatur. enim Graece quinque theucos vero volumen vocatur, Genesis dicitur? Resp. Genesis liber inde appellatur, eo quod exordium mundi et generatio saeculi in eo contineatur. Inter. Exodus unde nomen accepit? Resp. Exodus vero
Abbreviated transcription (Latin):
estiudicũ Tertius samuhel qui ẽ regũ primus
Quartus malachim qui estregũ scđs. Quintus
esaias. Sextus hieremias. Septimus hie rechiel.
Octauus tharesra. quidict᷑ duo decim ꝓph&arũ
qui libriqr sibi probreuitate aduincti st̃ p̃ro
uno accipiunt᷑ I Qualis est ordo tertius R
loth quod est ꝓ uerbia salomonis. quartus coel&h
quod est et desiastes. quintus srrasirim qđ est
canticũ canticorũ. Sextus danihel. Septimus
dabreiamin quod ẽ uerba dierũ. hoc est paralipo¬
menon. Octauus esdra. Nonus hester: quisimul
om̃s quinq: octo & uiui fiunt xxii. si cut supe¬
rius dictũ estI Habent᷑ plures libri ueteris
tatio hieremiȩ agio graphis adiciunt & xxiiui
uolumina ueteris testam̃ti facunt iuixta xx iiiĩ
seniores qui ante cons pectũ dñi as sistunt V In ueni¬
unt᷑ amplius ex libris ue ters testam̃ti. Rtiam
librorũ qui incanone ebraiconon st̃ ÷ Quomo¬
douocant᷑ illi R Primus est liber sapientiae

Expanded text:
est Judicum. Tertius Samuhel, qui est Regum primus. Quartus Malachim, qui est Regum secundus. Quintus Esaias. Sextus Hieremias. Septimus Ezechiel. Octavus Tharesra, qui dicitur XII prophetarum; qui libri, quia sibi pro brevitate adjuncti sunt, pro uno accipiuntur. Inter. Qualis est ordo tertius? Rloth, quod est Proverbia Salomonis. Quartus Caeleth, quod est Ecclesiastes. Quintus Syrasirim, quod Canticum Canticorum. Sextus Danihel. 431 Septimus Dabreiamin, quod est Verba dierum, hoc est Paralipomenon. Octavus Hesdra. Nonus Hester, qui simul omnes quinque, octo, et novem fiunt XXII, sicut superius dictum est. Inter. Habentur plures libri Veteris tatio Hieremiae, agyographis adjiciunt, et XXIIII volumina Veteris Testamenti faciunt, juxta XXIIII seniores, qui ante conspectum Domini assistunt. Inter. Inveniuntur amplius ex libris Veteris Testamenti? Resp.librorum, qui in canone Hebraico non sunt. Inter. Quomodo vocantur illi? Resp. Primus est Liber Sapientiae.
Abbreviated transcription (Latin):
cibis accipit᷑ de quib: quotidie uiuere debemus
precamur &iam ꝓas sumptione corporis xp̃i p&imꝰ
deniq: ut nobis seipsuin tribuat quie st panis uiuus ł Quȩ
estquinta. R Et dimitto nobis debitanrã sicuta nos
dimittimus debitoribus nr̃is. L. Quae est sexta : R
Et nenos inducas in temptationẽ I Quomodo haec intel¬
legitur. R Non p&simu s ut non temptemur. quia qui
non est temptatus non est probatus. sed precamurut
nenos inducat intemptationem quã sufferre non possu¬
mus. I. Quaeest septima: R Sed libera nos a malo
I Quomodo est intelligenda. I. Idestadiabolo apeccato & ab
omninialo temptamento R A men quod bnfineest

Expanded text:
cibis accipitur, de quibus quotidie vivere debemus. Precamur etiam pro assumptione corporis Christi. Petimus denique, ut nobis seipsum tribuat, qui est panis vivus. Inter. Quae est quinta? Resp. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem. Inter. Quomodo haec intelligitur? Resp. Non petimus ut non tentemur, quia qui non est tentatus, non est probatus. Sed precamur ut ne nos inducat in tentationem, quam sufferre non possumus. Inter. Quae est septima? Resp. Sed libera nos a malo. Inter. Quomodo est intelligenda? Resp. Id est, a diabolo, a peccato et ab omni malo tentamento. Inter. Amen, quod in fine est
Abbreviated transcription (Latin):
frater miquod tibi exponere postulasti cuius signa¬
culo sicut dictũ est in primordio fideles ab infideli¬
bus secernuntur. hoc est symbolũ cuius ueritas unum¬
quemq credentẽ efficit xp̃ianũ hocẽ srmbolũ qđ &
uiuentes scĩficat & mortuos reducitaduitã ad quã
illenos dignetur ꝑducere qui trinus & unus uiuit
& regnat inscł a scłorum amen
Exposita tibi fide prout potiu. Nunc p&o ut dicas
militer utmihi illã dicas. R Pro ut eodemdño
miserante ualeo quullã docuit faciã. Paternr̃
prima : R Sc̃i fic& urnomentuũ. ł Hoc quod in
legitur. Rlbi inuocatio dignitatis est dum
patremnos habere profitemurdm̃ quia om̃s fratres
sumus & dm̃ patrem habemus incȩlis. E in prima
paitione quã superius dixisti ꝗd intelligendũ est¬
camur: xp̃i nomen tenemus & supplicamus ut opera
xp̃i facereualeamus : & nomensuũ perbonao pera nr̃a

Expanded text:
frater mi, quod tibi exponere postulasti, cujus signafrater mi, quod tibi exponere postulasti, cujus signaculo, sicut dictum est, in primordio fideles ab infidelibus secernuntur. Hoc est symbolum, cujus veritas unumquemque credentem efficit Christianum. Hoc est symbolum, quod et viventes sanctificat, et mortuos reducit ad vitam, ad quam ille nos dignetur perducere, qui trinus et unus vivit et regnat in saecula saeculorum. AmenExposita tibi fide prout potui, nunc peto ut dicas Inter. Peto humiliter ut mihi illam dicas. Resp. Prout eodem Domino miserante valeo, qui illam docuit, faciam. Pater noster, prima? Resp. Sanctificetur nomen tuum. Inter. Hoc quod in ligitur? Resp. Ibi enim invocatio dignitatis est, dum Patrem nos habere profitemur Deum, quia omnes nos fratres sumus, et Deum Patrem habemus in coelis. Inter. In prima petitione, quam superius dixisticamur, Christi nomen tenemus, et supplicamus, ut opera Christi facere valeamus, et nomen suum per bona opera nostra
Abbreviated transcription (Latin):
re & perp&i sepulturã. nisi uitã mortalibus
prȩftta resurrectione conferra : posse hocfieri
facit diuinitas fidem cui totũ quodiuilt posse
subsistit. Deniq: ut indubitata resurgendi
exempla capiamus inse hic mundus amissa re¬
ceptaq: decoris sui speciȩ & occidit & resurgit.
Documentũnimirũ futurȩ resurrectionis accipi¬
mus cum cõmendata sulcis frum̃ talnstipulam
suam redeunt e renouatis frondibus spoliata gelu ne:¬
morare iurescunt Cunctadiam quȩ terra ꝓducit
aut semine aut radicemultiplicata redduntur
Quaeaut̃ duritia cordis est non credere reformari
hominẽ cumomnia quȩ facta sunt reparentur :
Vitã & ernã quod sequit᷑ absq ulla dubitatione nos
consecuturos credamus. si haec quȩ tibi actenus
exposui firmiter teneamus acboni soperib: fide¬
liter conseruamus qm̃ sicut nosti fides sineo perib:
mortua est¬
tua est Hloc omnibus pat& hoc ẽ srmbolum

Expanded text:
re, et perpeti sepulturam, nisi vitam mortalibus re, et perpeti sepulturam, nisi vitam mortalibus praestita resurrectione conferret? Posse hoc fieri facit divinitas fidem, cui totum, quod vult, posse subsistit. Denique ut indubitata resurgendi exempla capiamus ipse hic mundus amissa receptaque decoris sui specie et occidit, et resurgit. Documentum nimirum futurae resurrectionis accipimus, cum commendata sulcis frumenta in stipulam suam redeunt, et renovatis frondibus spoliata gelu nemora revirescunt. Cuncta etiam, quae terra producit aut semine aut radice multiplicata redduntur. Quae autem duritia cordis est non credere reformari hominem, cum omnia, quae facta sunt, reparentur. Vitam aeternam, quod sequitur absque ulla dubitatione nos consecuturos credamus, si haec, quae tibi hactenus exposui, firmiter teneamus ac bonis operibus fideliter conservemus. Quoniam, sicut nosti, fides sine operibus mortua est. Hoc omnibus patet. Hoc est symbolum,
Abbreviated transcription (Latin):
in nocentis mundate haecaut̃ remissio non nos
ad peccatũ nutrit. sed ad mon& ut peccare iam¬
timeamus quinos intelligimus sine uenia non
posse saluari. bonita senim dĩ mnunere indul¬
composuerit. seu&iam ꝗd miraculi in eo habeat᷑
ut mihiaperias humiliter obsecro. RCerte frater
sicut inreliquis ita& in hoc p&itionituȩ benigno
animo pro ut intellego obtemperabo. Mathias
quiab apłis post uidã electus ẽst sorte duo decimũ
uersum adiecit dicens. Carnis resurrectionem
ditione portamus hanc resurrecturã eẽ immnor¬
talem acrationem redditurã ꝓ consortio animȩ
credamus. Qui senim credens dõ possit dere¬
surrectione dubitare. cũ manifestũ sit hanc
solam causã xp̃o fuisse nascondi quae utilitas
erat ut perp&uus carnem dignareur assumere:
nisi ut ꝑ p&uita te carnẽ donara : Quaegloria
ess& dĩfiliũ crucẽ subire.mortẽ exp&e¬

Expanded text:
innocentis mundatae. Haec autem remissio non nos innocentis mundatae. Haec autem remissio non nos ad peccatum nutrit, sed admonet, ut jam peccare timeamus, qui nos intelligimus sine venia non posse salvari. Bonitas enim Dei munere indulcomposuisset, seu etiam quid miraculi in eo habeatur, ut mihi aperias, humiliter obsecro. Resp. Certe, frater, sicut in reliquis, ita et in hoc petitioni tuae benigno animo, prout intelligo, obtemperabo. Matthias, qui ab apostolis post Judam electus est sorte, duodecimum versum adjecit, dicens: Carnis resurrectionem ub mortali conditione portamus, hanc resurrecturam esse immortalem ac rationem reddituram pro consortio animae credamus. Quis enim credens Deo possit de resurrectione dubitare, cum manifestum sit hanc solam causam Christo fuisse nascendi? Quae utilitas erat, ut perpetuus carnem dignaretur assumere, nisi ut perpetuitati carnem donaret? Quae gloria esset Dei filium crucem non refugere, mortem expete
Abbreviated transcription (Latin):
quod sequit᷑ idẽ utcum illis scis qui in hac quã susce¬
pimus fide de p̃senti sło ad dm̃ migrauerunt
socia atem & spei cominunionẽ habere credamus
si tamenrecte uiuendi fidẽ illã teneamus & o¬
peribus impleamus. IVndecimum uersum
quis composuit autquid in eo debeo intelligere:
Rtad deu s unde cimũ uersũ componensait. Remissi¬
onempeccatorũ. Creden da est utiq: peccatorũ
remissio. quia hoc unum est remediũ qđ humanũ
genus a sententia ꝑp&uae mortis ab soluit.
Idcrco unigenitus altis simi dignatuse st̃ & carnẽ
assumere & crucem subire. ut nosqui propter crimi¬
na atq peccata non poteramus euadere. sua ln¬
dulgentia facer& ii nocentes & id eo imacu¬
latus occisusestagnus ut eius cruore humani
generis maculȩ tergerent᷑. Eae ꝓfunditatem
misterii eccealtitudinẽ sacramenti ubi mors
reddituitã & pec cantiũ sordes sangiune sunt

Expanded text:
quod sequitur, id est, ut cum illis sanctis, qui in hac quam suscequod sequitur, id est, ut cum illis sanctis, qui in hac quam suscepimus fide de praesenti saeculo ad Deum migraverunt, societatem et spei communionem habere credamus. Si tamen recte vivendo fidem illam teneamus, et operibus impleamus. Inter. Undecimum versum quis composuit, aut quid in eo debeo intelligere? Resp. Thaddeus undecimum versum componens ait: Remissionem peccatorum. Credenda est utique peccatorum remissio, quia hoc unum est remedium, quod humanum genus a sententia perpetuae mortis absolvit. Idcirco unigenitus Altissimi dignatus est et carnem sumere, et crucem subire, ut nos, qui propter crimina atque peccata non poteramus evadere, sua indulgentia faceret innocentes. Et ideo immaculatus occisus est Agnus, ut ejus cruore humani generis maculae tergerentur. Ecce profunditatem mysterii! Ecce altitudinem sacramenti! Ubi mors reddit vitam, et peccantium sordes sanguine sunt
Abbreviated transcription (Latin):
one & in ȩqualitatẽ natura diuinitatis excludit :
Itaq scđm euangelicã ueritatẽ sicut filius a pa¬
patercui uult miser&ur & filiu scuiuult patrẽ
reuelat .: Ita&iam sp̃s & inspira relegitur ꝓut
esse cum patrefilioq: credendus est sp̃s ciuȩ qualit̃
adiac& posse quoduult ł Omnino ita credendũ
est utas seris sed p&o ut decimi uersus auctorẽ
eiusq: intellectũ mihi exponas R Simon deci¬
miuersus auctor extititdicens Scam ecđam
catholicã &c&. Esse & enim scam̃ ecđam sed non
in eam crederedebemus quia non ds̃ sed populus
& domus estdĩ perquã & scĩficatio est data
mortalibus & crescente credentu ramero om¬
nium pene linguis indĩ laudibus s. anctior
mundus exultat quae &siam baptis mi sacra¬
mento peccatorũ contaminatione detersa ter¬
rarum incolas transmittet ad celũ. Catholicã
dicit idẽ toto orbe diffusã. Sc̃rum communionẽ

Expanded text:
onem et inaequalitatem natura divinitatis excludit. onem et inaequalitatem natura divinitatis excludit. Itaque secundum evangelicam veritatem, sicut Filius a PaPater, cui vult, miseretur, et Filius, cui vult, Patrem revelat; ita etiam Spiritus et inspirare legitur, proesse cum Patre Filioque credendus est Spiritus, cui aequaliter adjacet posse quod vult? Inter. Omnino credendum est ita, ut asseris. Sed peto, ut decimi versus auctorem, ejusque intellectum mihi exponas. Resp. Simon decimi versus auctor exstitit dicens: Sanctam Ecclesiam catholicam, etc. Esse etenim sanctam Ecclesiam, sed non in eam credere debemus, quia non Deus, sed populus et domus est Dei, per quam et sanctificatio data est mortalibus, et crescente credentium numero omnium pene linguis in Dei laudibus sanctior mundus exsultat. Quae etiam baptismi sacramento, peccatorum contaminatione detersa, terrarum incolas transmittit ad coelum. Catholicam dicit, id est, toto orbe diffusam. Sanctorum communionem,
Abbreviated transcription (Latin):
RMAtheus octauũ uersũ componensait. in deuentu¬
rus iudicareuiuos & mortuos. In ipso enĩ corpore
dñ suenturus est adiudicium in quo ascenditadcȩ¬
lum Necesse est quidem ut genus humanũ ille
quos uir tute diuinitatis formauit. patrispi&a¬
te saluauitiudicis examinatione discernat.
ut impios gehennȩ ignibustradat .pios autem
in sociaatẽ &ernitatis assumat. Quid namque
iustius potestesse apud dm̃ quam ut quorũ uita
diuersa fuit in scło eorum post hoc scłm merita
cura credatur: I Nonum uersũ quis composuit
aut quomodo est intelle gendus. Rłteia cobus
nonumuersũ adiungens ait. Credo inspm̃
scm̃ : hocad formã fideiꝑtina. ut sicut in patrẽ
credamus utquerũ unum nomen est non siteorũ diuer¬
sa confusio & qui incaelũ apud se unum sunt a no¬
bis non separentur interris. Qm̃ sicut diuin itati
nihil de creaturis aequari potest. Ita omnẽ duusi¬

Expanded text:
Resp. Matthaeus octavum versum componens ait: Inde ventuResp. Matthaeus octavum versum componens ait: Inde venturus est judicare vivos et mortuos. In ipso enim corpore Dominus venturus est ad judicium, in quo ascendit ad coelum. Necesse est quidem, ut humanum genus ille quos virtute divinitatis formavit, Patris pietate salvavit, judicis examinatione discernat, ut impios gehennae ignis tradat, pios autem in societate aeternitatis adsumat. Quid namque justius potest esse apud Deum, quam ut quorum vita diversa fuit in saeculo, eorum post hoc saeculum merita cura credatur. Inter. Nonum versum quis composuit, aut quomodo est intelligendus? Resp. Item Jacobus nonum versum adjungens ait: Credo in Spiritum sanctum. Hoc ad formam fidei pertinet, ut sicut in Patrem a dubitatione credamus, ut quorum unum nomen est, non sit eorum diversa confessio. Et qui in coelo apud se unum sunt, a nobis non separentur in terris. Quoniam sicut divinitati nihil de creaturis aequari potest, ita omnem divisi
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendit incȩlũ illucenun ascendit. unde uene¬
rat. non tamen aliciuus iussione sed ꝓpriauolun¬
tate. Decebatenim talis gloria hominẽ quide
uirgine nascebat᷑ nec fuitei impossibile caelũ a scen¬
dereciupossibi lefuit inferostriumphare. & ideo
necesseerat ut quiad mortẽ de regno uenerat.
postmnortẽredir& adregnũ. & sicuo terra laca¬
taest dĩ filium sesus cepisse . Itacelum filium
hominis accepissegaudera. diente ꝓph&a.
Leenturcȩli & exult& terra. L Septimi uersus
auctorẽ eiusq hi tellectũ ut mihi exponas obsecro¬
Rlhomas septumni uersus auctor extitit dicens
sed& addexterã dĩpatri somni potentis : quod
sed& xp̃s uictoriȩ munus est quod ad dexteram
dĩ sed& diuinitatis est priuilegiũ & consortiũ
indiscr&ȩ caritatis. ut ostender& locũ uistis  sinis¬
trã peccatoribus de monstrar&. Beneenim addex¬
teram patris annuntiatur sedere . in quonihiluolun¬

Expanded text:
Ascendit in coelum. Illuc enim ascendit, unde veneAscendit in coelum. Illuc enim ascendit, unde venerat; non tamen alicujus jussione, sed propria voluntate. Decebat enim talis gloria hominem, qui de virgine nascebatur. Nec fuit ei impossibile coelum ascendere, cui possibile fuit inferos triumphare. Et ideo necesse erat, ut qui ad mortem de regno venerat, post mortem rediret ad regnum. Et sicut terra laetata est Dei Filium se suscepisse, ita coelum filium hominis se accepisse gauderet, dicente Propheta: Laetentur coeli et exsultet terra . Inter. Septimi versus auctorem, ehomas 439 septimi versus auctor exstitit dicens: Sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis. Quod sedet, Christi victoriae munus est; quod ad dexteram Patris sedet, divinitatis est privilegium et consortium indiscretae charitatis. Ut ostenderet locum justis, et sinistram peccatoribus demonstraret. Bene enim ad dexteram Patris annuntiatur sedere, in quo nihil volun
Abbreviated transcription (Latin):
rum benedictionẽ corporis eius terra suscipera.
ut quiueremortuus cȩrnebaturuere a mortius
redis ie crederdur I Quinti uersus cõpositorẽ
ciusq: explanationẽ ateaudiredesideroR Philp¬
pus quintũ uersũ exposuit dicons. descendit
ad hiferna tertia diere surrexit a mortuis : In hoc
ergo trinitatis mysteriũ & naturalis legis oston¬
ditur resolutio ut hominẽ in inferno depositũ
eleuara ad caelum decebatenum utmors quae
porhominẽ sub intrauerat ꝑ hominẽ soluere tur
& sicut tredimus quod morti sest . Itautiq: credamus
quodiuitaeest & sicit inpassione misteriũ est pi&a¬
ipseait potestatem habeo ponendi animã meã
& potestate habeo iterũ sumendieã. Quis enĩ stul¬
tus non credat illum resurrexisse: ad cuiuis p̃ceptũ
latarus sepultus est emersus detumulo .I Sextũ
uersum quis composuit autꝗd in eo est intellegendũ
RBarholomeus sextũ uersũ lta composuitdicens

Expanded text:
rum benedictionem corporis ejus terra susciperet, rum benedictionem corporis ejus terra susciperet, ut qui vere mortuus cernebatur, vere a mortuis redisse crederetur. Inter. Quinti versus compositorem ejusque explanationem a te audire desidero. Resp. Philippus quintum versum exposuit dicens: Descendit ad inferna, tertia die resurrexit a mortuis. In hoc enim Trinitatis mysterium, et naturalis legis ostenditur resolutio, ut hominem in inferno positum elevaret ad coelum. Decebat enim ut mors, quae per hominem subintraverat, per hominem solveretur. Et sicut credimus, quod mortis est, ita utique credamus, quod vitae est. Et sicut in passione mysterium est pietaipse ait: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Quis enim stultus non credat illum resurrexisse, ad cujus praeceptum Lazarus sepultus est emersus de tumulo? Inter. Sextum versum quis composuit, aut quid in eo est intelligendum? Resp. Bartholomaeus sextum versum ita composuit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
& redemptor. L Quarti uersus compositorẽ siue
pilato crucifixus mortuus & sepultus. Istepilatus
uidexerat illo tempore in uid ȩa atiberio cȩsare confa¬
tutus sub quod ñ s passus est qui& ĩampontius delo¬
confiteri debemus. decuius cruce nulla sio nobis confu¬
sio quia habemus decius passione uictoriã.
non mirũ aduertates semisteriũ ubi ipsep̃dicatur
quids̃ est & ubi dñs annuntiat᷑ quias seritur cruci¬
fixus : Nam crucẽ illã inqua cruci fixuse corpore
nosgestamus infronte. & ideo lllusiones & pꝓbria
mortemq: quam sustinuit non debemus suspiri is
ingemȩscere sed continuis laudibus celebrare
qm̃satis abunde: gloriã passionis eius ostenderunt.
repentina solis obscuritas tremorterrarũsaxorũ
diusio & resurrettio mortuorũ. Sepultus estaut̃
quia consequenserat ut qui mortuus fuerat. acci¬
peres sepulturã quatinus ad consolationẽ sepulto¬

Expanded text:
et redemptor. Inter. Quarti versus compositorem, sive et redemptor. Inter. Quarti versus compositorem, sive Pilato, crucifixus, mortuus et sepultus: Iste Pilatus judex erat illo tempore in Judaea a Tiberio Caesare constitutus, sub quo Dominus passus est, qui etiam Pontius a loconfiteri debemus. De cujus cruce nulla sit nobis confusio, quia habemus de ejus passione victoriam. non mirum advertat esse mysterium, ubi ipse praedicatur, qui Deus est, et ubi Dominis annuntiatur, qui asseritur crucifixus? Nam crucem illam, in qua confixus est corpore, nos gestamus in fronte. Et ideo illusiones et opprobria, mortemque, quam sustinuit, non debemus suspiriis ingemiscere, sed continuis laudibus celebrare. Quoniam satis abundeque gloriam passionis ejus ostenderunt repentina obscuritas solis, tremor terrarum, saxorum divisio, et resurrectio mortuorum. Sepultus est autem, quia consequens erat, ut qui mortuus fuerat, acciperet sepulturam. Qualiter ad consolationem sepulto
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum ipsius confiteri cuius principiũ exipsoest
quiads̃ uerbũ est Quod aut̃ xp̃s est factus qui fili¬
userat dispositio est redemptionis humanȩ :
quoduero dñs ert de propri&atenatura eest uni¬
cus siquidem uel unigeritus annuntiat᷑ a credit᷑
editũ putes sed it tredas in cõprehensibilima iestate
dm̃ prodis sededõ ut ipseait. Ego apatre exiiii. &
ueni in hunc mundũ .I. Tertium uersũ qui scompo¬
suit autquid in eo intellegitur: R la cobus ait
Qui conceptus est despũ scõnatus & maria uirgine :
spm̃ dm̃ eẽ saluatoripsenos docuit in euangelio.
mirabilem simul & inculpabilẽ recognoscas. qm̃cȩ¬
leste est quod sp̃s agit & inuio latũ quod sc̃s operatur
namcũ unigenitũ dĩ hominẽ fieri redẽp̃tionisnrȩ
necessitas flagitar&. hoc natiuitatissuȩ priuilegi¬
habere nascendi. Vnigenitus igitur dĩ factus ẽ
filius hominis. ut quierat mundi creatorfier&

Expanded text:
Verbum ipsius, confiteri, cujus principium ex ipso est, quia Deus Verbum est. Quod autem Christus est factus, qui Filius erat, dispensatio est redemptionis humanae. Quod vero Dominus est, de proprietate naturae est. Unicus siquidem vel unigenitus annuntiatur et creditur, editum putes, sed ut credas incomprehensibili majestate Deum prodiisse de Deo, ut ipse ait: Ego a Patre exivi, et veni in hunc mundum . Inter. Tertium versum quis composuit, aut quid in eo intelligitur? Resp. Jacobus ait: Qui conceptus est de Spiritu sancto natus ex Maria Virgine. Spiritum Deum esse Salvator ipse nos docuit dicens in Evangelio: mirabilem simul et inculpabilem recognoscas. Quoniam coeleste est quod Spiritus agit, et inviolatum quod sanctus operatur. Nam cum unigenitum Dei hominem fieri redemptionis nostrae necessitas flagitaret, hoc nativitatis suae privilegihabere nascendi. Unigenitus igitur Dei factus est filius hominis, ut qui erat mundi creator, fieret
Abbreviated transcription (Latin):
tatis discernere potus sent. Incpiente beato
apło p&ro quiat : Credo in dm̃ patremomini¬
potentẽ & c&era I Optima st̃ ualde quȩdicis:
sed obsetro ut quomodo aut qualiter uel inquem
credere debeã diligenter aperias R luxta qđ
aut qualitas ignor&ur esse enim illius & pos¬
se non discutiendo as sequimur sed credendo.
inque maut̃ crederedebeamus edoc& nos redep̃
toris nr̃i auctoritas dicentis. Quic reditdnme
& in eũ qui memisit. hab& uitã a &ernã: & alibi:
quod fideioculis uidemus. quam sensus nr̃ carnalis possit
conspicere I Credo omnino si cut dicis. sed p&õ ut dicas¬
mihi quid indõ & quid in patre. quidue in omnipo¬
tente debeã intelligere R lndõ siquidem natura
innascibilis. in patreunigeniti ueritas inomni potente
sit pater quiaqualit̃ dis̃sit autom̃ps non potest
humanis mentibus comprehendi. ERatio quam
deprimo uersu ꝓtulisti haciucesufficere potest
sedquis scđm composuis s& uel qualiter eum intel¬

Expanded text:
tatis discernere potuissent; incipiente beato tatis discernere potuissent; incipiente beato Petro, qui ait: Credo in Deum Patrem omnipotentem, etc. Inter. Optima sunt valde, quae dicis. Sed obsecro, ut quomodo, aut qualiter vel in quem credere debeam, diligenter aperias. Resp. Juxtet qualitas ignoretur. Esse enim illius et posse non discutiendo assequimur, sed credendo. In quem autem crederetoris nostri auctoritas, dicentis: Qui credit in me et in eum qui me misit, habet vitam aeternam ; ihi est, quod fidei oculis videmus, quam sensus noster carnalis possit conspicere. Inter. Credo omnino, sicut dicis. Sed peto ut dicas quid in Deo, quid in Patre, quidve in omnipotente debeam intelligere? Resp. In Deo siquidem natura innascibilis; in Patre unigeniti veritas: in omnipotentesit Pater, quia qualiter Deus sit aut omnipotens non potest humanis mentibus comprehendi. Inter. Ratio, quam de primo versu protulisti, hac vice sufficere potest. Sed quis secundum composuisset, vel qualiter eum intel
Abbreviated transcription (Latin):
nomenq: secr&i sermonis dequo dixeras indicare
ualiusses R Sirite recordor faciã qđ petisti
Cum enĩ iepłe dux iustioris tribus galaad cogno¬
uissa in imicos euis tribus udelic& effraimad¬
uersum se aduenis seoccunauit continuo uada
iordanis perquae illi reuerti debuerant : quidũ
sesuperatos cognoscerent & dep̃lio fugientes per
eadem uada euadere uolentes. transeundi facultatẽ
postulabant. in terrogabanq: eos. unde estis : qui
respondentes degalaad. statimq: illis dicebat᷑
sidegala ad estis diate ergo sebolah. quod in ter¬
pretatur spica: quod cũ dicere non poterant . p̃ro¬
tinus capita truncabant᷑ ut secr&i sermonis ueri¬
tas ꝑbar&ur: Hicestergo sermo secretus quem
galatides sibi prosigno constituerunt. Ad uuus
similitudinem nisi fallor ꝓfatũ symbdũ beati
a płi conscripserunt. ut int̃fideles & infideles
ecđae sicut superius dictũ est ueritatẽ creduli¬

Expanded text:
nomenque secreti sermonis, de quo dixeras, indicare nomenque secreti sermonis, de quo dixeras, indicare voluisses. Resp. Si rite recordor, faciam, quod petisti. Cum Jepte dux justioris tribus Galaad cognovisset inimicos ejus, tribus videlicet Effraim, adversus se advenisse, occupavit continuo vada Jordanis, per quae illi reverti debuerant. Qui dum se superatos cognoscerent, et de praello fugientes per eadem vada evadere volentes transeundi licentiam postulabant, interrogabantque eos: Unde estis? Qui respondentes, de Galaad. Statimque illis dicebatur: Si de Galaad estis, dicite ergo Seboleth, quod interpretatur spica. Quod cum dicere non poterant, protinus capite truncabantur, ut secreti sermonis veritas probaretur. Hic est enim sermo secretus, quem Galaaditides sibi pro 438 signo constituerunt. Ad cujus similitudinem nisi fallor, praefatum symbolum beati apostoli conscripserunt, ut inter fideles et infideles Ecclesiae, sicut superius dictum est, veritatem creduli
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ cogsio quia quã talia a terequirere debuis¬
sem RSymbolumnamq: nomenest grecum
quod latine collatio pecuniȩ int̃pretatur : Quod
& beatia płi post susceptionẽ sp̃s scĩ priusquam
ab inuicem separarentur ꝓ signo fidei cõposuer
sed quorum exemplũ in hoc facto fiussent imitati scđm
quod legi breuiter ostendã: quaedam israheliti cae
cretio eẽ non posset tribus illa cuus iustiorerat cau¬
sapugnandi & ꝑdĩ auxilium uictoriã sehabere
putabat : signaculum sibi certo in sermone constituit.
ut quos unus habitus & una armorũ similitudo con
lici furoris armabant. & defensores acꝓpugnatores
illiuserant futuri. hoc sequentes exemplũ mrsteri¬
um simboli tradiderunt . ut quia subuno xp̃i nomi¬
ne credentiũ erat futura diuersitas signaculum
simboli interfideles perfidosq: secernera quis
fidelis quis ue hostis apparer& ecđae + Valde
placent quaedicis. si tamen nom̃ a illarũ tribuum

Expanded text:
talem cognoscerem, nequaquam talia a te requirere debuissem. Resp. Symbolum namque nomen est Graecum, quod Latine collatio pecuniae interpretatur, quod et beati apostoli post susceptionem Spiritus sancti, priusquam ab invicem separarentur, pro signo fidei composuerunt. Sed quorum exemplum in hoc facto fuissent imitati, secundum quod legi, breviter ostendam. Quaedam Israeliticae cretio esse non posset, tribus illa, cui justior erat causa pugnandi, et per Dei auxilium victoriam se habere putabat, signaculum sibi certo in sermone constituit, ut quos unius habitus et una armorum similitudo conflici furoris armabant, et defensores ac propugnatores illius erant futuri, hoc sequentes exemplum mysterium symboli tradiderunt. Et quia sub uno nomine Christi credentium erat futura diversitas, signaculum symboli inter fideles perfidosque secerneret, quis fidelis quisve hostis appareret Ecclesiae. Inter. Valde placent quae dicis, si tamen nomina illarum tribuum,
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ sursum as pect& sub leuatꝰ ab humo ad con¬
tẽplationẽ artificis sui: quod ouidius po&ade sig¬
natcũ dicit P ronaq: cũ spectant animalia
c&erat̃rã os homini sublimededit cȩlũq
uidere . uissit eterectos ad sidera tollere uult᷑ꝰ:
erectus caelũ aspicit ut dm̃ quaerat. Non ut
terrã hitendat ueluti pecora quaenatura ꝓna
& uentris obedientia fin xit . I Est homo sim
uentus anemos dicit᷑ quod oretrahentes ae
I Quaratione R Quia multo prius gignitur
anima quã concipiaer orepossit. quia iam
ingenetricis utero uiuit. etideo ñ est aerani¬

Expanded text:
eo quod sursum spectet, sublevatus ab humo ad contemplationem sui artificis. Quod Ovidius poeta designat cum dicit: Pronaque cum spectent animalia caetera terram. Os homini sublime dedit, coelumque tueri Jussit, et erectos ad serectus ad coelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat, veluti pecora, quae natura prona et ventri obedientia finxit. Inter. Est homo simpGraece anemos dicitur, quod ore trahentes aerInter. Qua ratione? Resp. Quia multo prius gignitur anima, quam concipi ore aer possit, quia jam in genetricis utero vivit, et ideo non est aer ani
Abbreviated transcription (Latin):
xit quidfecit R Postnobilis simã
manducauit tum illis. multa loquens & docens
deregnodĩ .I Quid postea : R Post haec uero uiden¬
tibus illis el euatus est . Ascendit incȩlũ ubi quomo¬
douult. & qualiter uult sed & ad exterãdĩ patris
omnipotentis L Quid posthȩc facturuserit.
R finito mundi termino cumipso corpore cũ quo ascen¬
ditincȩlũ uenturus est iudicareuuios & mortuos¬
tertia ꝑsona quia alia est persona patris alia
filii. alia spis̃scĩ. In qua trinitate unumdm̃ om¬
nino essecredo & confiteor I Credis in scameccłam
scam̃ ecđam sed non in illã credo : quia non ds̃ sed con

Expanded text:
xit, quid fecit? Resp. Post nobilissimam xit, quid fecit? Resp. Post nobilissimam manducavit cum illis, multa docens et loquens de regno Dei. Inter. Quid postea? Resp. Post haec vero videntibus illis ascendit in coelum, ubi quomodo vult et qualiter vult, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis. Inter. Quid posthaec facturus erit? Resp. Finito mundi termino cum ipso corpore, cum quo ascendit in coelum, venturus est judicare vivos et mortuostertia persona, quia alia est persona Patris, alia Filii, alia Spiritus sancti. In qua Trinitate unum Deum omnino esse credo et confiteor. D. Credis in sanctam Ecclesiam sanctam Ec
Abbreviated transcription (Latin):
rus est quia despũ scõ conceptus ẽ. homoue¬
an nos inpleuit. Inqua e iam &ate a ioħ baptista
dignatus estbaptis zari & post baptis mũ tribus
annis & dimidio docuit & ꝓ̃dicauit om̃aquȩ ad
uitam a dernã ꝑtinent I sost hanc prȩdicationẽ
quid factũ est : R in ipsa p̃dicatione comp̃henscs
est ab iniquis & perfidis iudȩis a qiuib: propter
inuidiam illorũ & ꝓpterpeccatantã multãblas¬
phemiã multasq̃ passiones subpontiopilato
qui iudexerat illo tempore inuidea sustinuit:
IVndedicitur pontius. R A loco ubinatus est
hoc nomen accepit I Quid post haec R Subil¬
lo enim ruci fiaus est & in eadeincrue mortuus:
de inde sepultus est & manente corpore inse¬
pulchro anima eius ad infernadescendit
Dequo inferno scõs patri archas. id sunt abra¬
hieremiã & reliquos & ceteros õm̃s quosele¬
git inusericor diter liberauit & uictor tertia
die amortuis resurrexit I Post quã resurre¬

Expanded text:
rus est, quia de Spiritu sancto conceptus est. Homo veannos implevit. In qua etiam aetate a Joanne Baptista dignatus est baptizari, et post baptismum tribus annis et dimidio docuit et praedicavit omnia, quae ad vitam aeternam pertinent. Inter. Post hanc praedicationem quid factum est? Resp. In ipsa praedicatione comprehensus est ab iniquis et perfidis Judaeis, a quibus propter invidiam illorum et propter peccata nostra multas blasphemias, multasque passiones sub Pontio Pilato, qui judex erat illo tempore in Judaea, sustinuit. Inter. Unde dicitur Pontius? Resp. A loco, ubi natus fuit, hoc nomen accepit. Inter. Quid post haec? Resp. Sub illo enim crucifixus est, et in eadem cruce mortuus. Deinde sepultus est, et, manente corpore in sepulcro, anima ejus ad inferna descendit, de quo inferno sanctos patriarchas, id sunt, AbraJeremiam, et reliquos, ac caeteros omnes, quos elegit, misericorditer liberavit, et victor tertia die a mortuis resurrexit. Inter. Postquam resurre
Abbreviated transcription (Latin):
ribus caelestibus honorari : adquem uenimꝰ inuiti:
Quid ergo oramus &petimus ut adueniat regnũ
caelorũ sicaptiuitas terraena delectaet:
Quid p̃cib: frequent̃ iteratis rogamus & poscimꝰ
ut acceler& dies regni. Simaiora
desideria & uota potiora
sunt seruire hic diabolo
quã regnare cũ xp̃o ͤ
Denique ut manifes¬
tius diuinae ꝓuiden¬
tiae indicia clarescant.¬
ł quod
qua dñs prescius futurorũ suis consulit aduerã
salutem : Cum quidã de collegis & consacerdo¬
tib: nr̃is infirmitate detessus. et ad ꝓpinquante
morte sollicitus. commeatũ sibi p̃caretur:
ad fcitit dep̃canti &iam pene morienti iuuenis
honore et maiestate uenerabilis : statu celsus.
et clarus aspectu: et quem adsĩstentẽ sibi uyx
posset humanus aspectus oculis carnalibus
intueri nisi quod talem uidere iampoterat
descło recessurus: Adquem ille nonsine quadã
animi et uocis indignatione infremuit &dix̃:

Expanded text:
is caelestibus honorari ad quem uenimus inuiti. is caelestibus honorari ad quem uenimus inuiti. quid ergo oramus et petimus ut adueniat regnum caelorum, si captiuitas terrena delectat? quid precibus frequenter iteratis rogamus et poscimus ut adceleret dies regni, si maiora desideria et uota potiora sunt seruire istic diabolo quam regnare cum Christo ? Denique ut manifestius diuinae prouidentiae indicia clareseerent quod Dominus praescius futurorum suis consulat ad ueram salutem, cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus et de adpropinquante morte sollicitus commeatum sibi precaretur, adstitit deprecanti et iam paene morienti iuuenis honore et maiestate uenerabilis, statu celsus et clarus aspectu et quem adsistentem sibi uix possit humanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem uidere iam poterat de saeculo recessurus. adque ille non sine quadam animi et uocis indignatione infremuit et dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
Et ab ipso ꝑficiendus excipietur ab angłis
scĩs incorruptibile corpus infine scłi
non ad poenã sed gloriã recepturus
orationi nr̃a uoluntas
ua docet cotidie utfiat uoluntas dĩ
oramus: & transire ad et̃ insistente
mortis metu non uolumus cũ exemplũ
iuiusdã fratris. Cuitim̃ti exire
descło increpans a paruit xp̃s: de his p̃dicti doctoris
sententia haec ẽ: Dicit enĩ: meminis se debemꝰ
uoluntatẽ non nram. Sed dĩ facere debere scđm
quod nos dñs cotidie iussit orare: quã posterũẽ.
quãq ꝑuersũ : ut cũ dĩ uoluntatem fieri postulemꝰ
quando euocat nos &acersit de hoc mundo ds̃
nestatim uoluntatis eius imꝑio pareamus : obni¬
timur ereluctamur: & ꝑuica tiũ more seruoꝵ
ad conspectũ dñi cũ tristitia & me ħore ꝑducimur:
Exxeuntes hinc necessitatis uinculo non obsequio
uoluntatis : & uolumus abeo p̃miis coronari. & mune¬

Expanded text:
et ab eo perficiendus, excipietur ab angelis et ab eo perficiendus, excipietur ab angelis sanctis, incorruptibile corpus in fine saeculi non ad poenam, sed ad gloriam recepturus. orationi nostra voluntas, quando et quotidie ut fiat voluntas Dei oramus, et transire ad eum insistente mortis metu nolumus, cum exemplo cujusdam fratris, cui timenti exire saeculo, increpans apparuit Christus. De his praedicti doctoris sententia haec est. Dicit enim: « Meminisse debemus uolxmtatem nos non nostram sed Dei facere. debere secundum quod nos Dominus cottidie iussit orare. quam praeposterum est quamque peruersum, ut cum Dei uoluntatem fieri postulemus, quando euocat nos et arcessit de hoc mundo Deus, non statim uoluntatis eius imperio pareamus! obnitimur et reluctamur et peruicacium more seruorum ad conspectum Domini cum tristitia et maerore perducimur exeuntes istinc necessitatis uinculo, non obsequio uoluntatis: et uolumus ab eo praemiis caelestibus hon
Abbreviated transcription (Latin):
um inminente morte animae a corpore
separantur angelis ibi ad eẽ fatendũ ẽ
quiexeutes a corporib: iustorũ animas susci¬
piant. et piorũ receptaculis introducant:
Vnde cũ in euangelio mentio diuitis & latari
paupis ageretur. sic scriptũ ẽ: contigit mori
inopem illum : & ferri ab angelis insinu abrahae:
Quasententia uerissime confirmatur. quod
in separatione scãrũ animarũ &egressu
a corpore angelorũ semꝑ habeantur excubiae:
Nam & sc̃s agustinus. ex illa opinione
disserens qua uoluit ostendere sisciant
mortui quid agant uiui. hoc quo quẽ
indisputatione p̃dictae questionis int̃serens dicit:
Nisi enĩ essent angeli qui possent int̃eẽ & uiuorũ
Quihine illũ quem ds̃ uoluit abstulerunt : Itẽ
idem doctoriauu in libris detrinitate dĩ¬
sic dicit : quicum que die indiem ꝓficiendo
renouatur in agnitione dĩ &iustitia. & scĩ¬
tate ueritatis : trans fert amorem a tẽpora¬
lib ad det̃na: in quo ꝑfecta & accessu tenente

Expanded text:
um, imminente morte, animae a corpore separantur, angelos ibi adesse fatendum est, qui exeuntes a corporibus animas justorum suscipiant, et piorum receptaculis introducant. Unde cum in Evangelio mentio divitis et Lazari pauperis ageretur, sic scriptum est: Contigit mori inopem illum, et deferri ab angelis in sinum Abrahae . Qua sententia verissime confirmamur, quod in separatione sanctarum animarum, et egressu a corpore, angelorum semper habeantur excubiae. Nam et sanctus Augustinus ex illa opinione disserens, qua voluit ostendere, si sciant mortui quid agant vivi, hoc quoque in disputatione praedictae quaestionis interserens, ait: « nisi essent angeli, qui possunt interesse et uiuorum qui hinc illum quem deus uoluit abstidem doctor in libris de Trinitate sic dicit: « Quicunque de die in diem proficiendo renovatur in agnitione Dei, justitiaque ac sanctitate veritatis, transfert amorem de temporalibus ad aeterna. In quo profectu et accessu, tenente
Abbreviated transcription (Latin):
et psalmodiȩ frequentia liberatos: unde ñ ẽ. dubiũ.
quia cũ pifideles etuerissimi xpiani exhoc seculo
transeunt: si sedula & frequens fratrũ adiuuaret
oratio non eos auderet contingere malignorũ spuum¬
ł crigenta incursio: utRũ pRosit defunctis
Sicorpora eorũ ineccłus tumulentur.
umquisque apud memorias martrrum sepelit᷑.
hoc tantum prodest defuncto: ut cõmendans

Expanded text:
et psalmodiae frequentia liberatos. Unde non est dubium, et psalmodiae frequentia liberatos. Unde non est dubium, quia cum pii fideles et verissimi Christiani ex hoc saeculo transeunt, si sedula et frequens fratrum adjuverit oratio, non eos audeat contingere malignorum spirituum cruenta incursio. CAPUT si corpora eorum in ecclesiis tumulentur. Cum quisque apud memorias martyrum sepelitur, hoc tantum prodest defuncto, ut commendans
Abbreviated transcription (Latin):
ERATRŨ PRECIBUS¬
umextrema debiti finis inminet hora.
oratio nos debet iuuare continua: si łcũ
adignata ł longe posita in hoc mundo loca¬
transire disponimus : mͦ nos fratrũ orationibus
cõmendamus mͦnos ipsos in ipso ꝓfectionis
articulo continua lacrimarũ exundatione
ꝓfundimꝰ  p̃cantes dnm̃. ut placidis it inerũ
congressibus ꝓperemus. et si haec tam studiosea
mente adhuc conplexas corporis & animae¬
int̃ cognita scłi agimus: quam studiosius talia
infine nr̃o agere debemus: cum ad illã regionẽ
dũ uiuimus cognitio maneat. utrũ nos pͦ mortẽ
beata uita recipiat. an rapiamur exeuntes
ecorpore adtormenta : Nam et quia diabolus
extrema uitae nrãe suis laqueis in nec tere nitit᷑
si inipso exitu piis fratrũ p̃cib: et sedulis psalmo¬
diȩ officiis muniamur. longe semꝑ ille re perit᷑:
Nec audet sẽ nociturũ diuinis castris ingerere.
ubi audit nom̃ dñi ꝑora concinentiũ fideliter
resonare : : quosdã etlegimus in hora transitꝰ sui

Expanded text:
fratrum precibusm extrema debiti finis imminet hora, oratio nos debet juvare continua. Si enim ad ignota vel longe posita loca in hoc mundo transire disponimus, modo nos fratrum orationibus commendamus, modo nos ipsos in ipso profectionis articulo continua lacrymarum inundatione perfundimus, precantes a Domino, ut placidis itinerum gressibus properemus. Et si haec tam studiose, manente adhuc complexu corporis et animaeinter cognita saeculi agimus, quanto studiosius in fine nostro facere debemus, cum ad illam regionem dum vivimus cognitio maneat, utrum nos post mortem beata vita recipiat, an rapiamur exeuntes de corpore ad tormenta? Nam quia et diabolus extrema vitae nostrae suis laqueis innectere nititur, si in ipso exitu piis fratrum precibus, et sedulis psalmodiae officiis muniamur, longe ille semper repellitur, nec audet se nociturum divinis castris ingerere, ubi audit nomen Domini per ora concinentium fideliter resonare. Quosdam enim legimus in hora exitus sui, a
Abbreviated transcription (Latin):
dã no quid aliud inuenitur innuitur : nisi ꝙ deꝑfecta
iustitia : aliquid minus habuerint : E tam̃ luce
clarius constat. qͥa ꝑfectorũ iustorũ animae mode
ut huius carnis claustra exeunt. in calestib
sedibus recipiuntur: Quod &ipsa ꝑse ueritas ad testat᷑
dicens : ubicũq: fuerit corpus. illie congregabunt᷑¬
etaquilȩ : Quia ubi ipse redemptor nrẽ corpore :
illic ꝓcul dubio colliguntur & animae iustorũ : & paul
in calo eẽ. non dubitat. nec pauli animã. eẽ. in caelo

Expanded text:
damno quid aliud innuitur, nisi quia de perfecta damno quid aliud innuitur, nisi quia de perfecta justitia aliquid minus habuerunt? Etclarius constat quia perfectorum justorum animae, mox ut hujus carnis claustra exeunt, in coelestibus sedibus recipiuntur. Quod et ipsa per se Veritas testatur, dicens: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae: quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illuc procul dubio colliguntur et animae justorum. Et Paulus in coelo non dubitat, nec Pauli animam esse in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
non corpualem : nec audiendi sunt qͥ ad firmant
inferus in hacuita explicarineçesse pͦ mortem
Videri nt enĩ quem ad modũ poetica figiñta int̃p̃¬
tentur : Nos ab autoritate diuinarũ scripturarũ¬
quibus solis dehacrẽ fides habenda ẽ. recedere
nde subterris. eẽ. dicuntur inferi. sicorporalia
loca non sunt : autunde inferi appellantur.
unde sicidem doctor dic̃ : Idõ subt̾ris dicunt᷑ inferi
ł creduntur. quia congruent̃ in spũꝑillas corporaliũ
rerũ similitudines. sic de monstrantur : ut qm̃ defune¬
torũ animae inferis dignȩ carnis amore peccart.
hoc ꝑillas corporaliũ rerũ similitudines exhibeat᷑
Quod amoras beatorũ sTatico ut A CORΡΟRΕ
exeunt adxp̃m in caelos uadunt :¬
ehis interroganti petro beatũ gregoriũ ita
legimus respondisse: hoc neq de omnib iustis
fatipossumus : neque deomnib: negare: nãsunt
quorii iustorũ animaeqr accelesti regno quib: dã
ad huc mansionib: differuntur inquo dilationis

Expanded text:
non corporalem. Nec audiendi sunt, qui affirmant inferos in hac vita explicari, nec esse post mortem. Viderint enim quemadmodum poetica figmenta interpretentur: nos ab auctoritate divinarum Scripturaruquibus solis de hac re fides habenda est, recedere nde sub terris dicuntur esse inferi, si corporalia loca non sunt; aut unde inferi appellantur, d idem doctor dicit: « Ideo sub terris dicuntur inferi vel creduntur, quia congruenter in spiritu per illas corporalium rerum similitudines sic demonstrantur. Ut quoniam defunctorum animae inferis dignae, carnis amore peccaverunt, ad illas corporalium rerum similitudines exhibeantur, Quod animae beatorum statim ut a corpore exeunt, ad Christum in coelum vadunt. De his interroganti Petro beatum Gregorium ita legimus respondisse: « Hoc neque de omnibus justis fateri possumus, neque de omnibus negare. Nam sunt quorumdam justorum animae, quae a coelesti regno quibusdam adhuc mansionibus differuntur: in quo dilationis
Abbreviated transcription (Latin):
utitur ꝓximũ dulcedinis recordat᷑: recordans ergo
nihil aliud orationes fideliũ animarũ ꝗ desideria
eorũ accipiantur : Illud qͦq: dico quod celeberri masit
& memores sui. eẽ p̃obtant Sicut martrrib: cũ moreent᷑
suꝑstitũ carorũ sefamiliaritas cõm̃dabat: sic cotidie
piorũ turba fideliũ euocandis ab hoc scło electis
enĩ fides uiuentiũ idatransẽuntib poscer&. si apud
se certũ haberent ꝙ innullo eos possent adiuuare
pͦ mortẽ : Sed quia tante auetoritatis sollicitudo
ñ p̃oterit : sequens rei multotiens effectus ꝓbauit
Cum ea plerique uiuentes qua amorientib sibi fieri
pecunt &iã sine dilationis damno ꝑcipiunt: Hare
ergom uidetur dehac obiecta questiuncularatio:
quã &siipsis uerb̵ ut .ẽ. amorib: euolutã ñ inuemio:

Expanded text:
utitur, proximorum dulcedinis recordatur. Recordans ergo utitur, proximorum dulcedinis recordatur. Recordans ergo to: quamquam nihil aliud orationes fidelium animarum, quam desiderium earum accipiatur. Illud quoque dico, quod celeberrima sit t memores eos sui esse praeoptat. Sic martyribus, cum morerentur, superstitum charorum se familiaritas commendavit: sic se quotidie piorum turba fidelium evocandis ab hoc saeculo electis enim fides viventium id a morientibus posceret, si apud se certum haberet, quod in nullo eos juvare possent post mortem. Sed quia tantae auctoritatis sollicitudo non praeterit, sequens rei multoties effectus probavit, cum ea quae plerique viventes a morientibus sibi fieri petunt, sine dilationis damno consequuntur. Haec ergo mihi videtur de hac objecta quaestiuncula ratio, quam etsi ipsis verbis, ut est a majoribus evoluta, non invenio