comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi seruo suomaledicenti non responder& : ut ꝑpatientiam
dm̃ sibi propitium facer& : ꝑ quem regnum sibi credidit
reseruuri suul autem nec intuli nec essitate inuentus
quiu mauis mulum est intestinum bellum quum externum
Insuꝑ ferrens quiu semed &iterum nonsit uuditus cumess&
indignus. nec in p̃ce prestitit ut meritum sibi facer & ꝑquod
ẽ& dignus: sed in paciens & dediiudicio indignatus abidolis
quue prius uelud nullius momenti dumnauerat auxilium
requi siuut Ecce iustum tẽ iudicium pnc escientiae dĩ.

Expanded text:
sibi servo suo maledicenti non responderet; ut per patientiam sibi servo suo maledicenti non responderet; ut per patientiam Deum sibi propitium faceret, per quem regnum sibi credidit reservari . Saul autem nec in tali necessitate inventus; quia majus malum est intestinum bellum, quam externum: insuper ferens quia semel et iterum non sit auditus, cum esset indignus, nec in prece perstitit; ut meritum sibi faceret, per quod esset dignus: sed impatiens, et de Dei judicio indignatus, ab idolis quae prius velut nullius momenti damnaverat, auxilium requisivit. Ecce justum esse judicium praescie
Abbreviated transcription (Latin):
mens eorum medellum consequipos sit neputent iudiciumdĩ
in iustum: dicentes unumuocat alterum neglegit : sic arbi¬
triontes excussariposse damnandos rebus illud potius pro¬
bemus quam uerbis. Vbi enim rerum gestarum ex emplu sunt
nemoaud& quaeri : nec uliquam excusationem obtendere
Duo fuerunt: duuid & suul. Requi raomus historias quulis
unus quisque eorum reperiatur post iudicium dĩ ut si saulbene
se egisse postquam miseri cordiam non accepit prob&ur
in iustum quod ubsit dĩ iudicium arbitremur: Autsidauid
acceptu misericordiu dm̃ contempsisse inueniatur. Anineo
manserit in quomi sericordium consecutus est: & utatur dis¬
pendio Vterque necessitatem passus est regni. & quanta
fuit necessitus duuid ut filius eius uell& illum regno priuar ee
Inquu necessitate flens: nudo pede iter faciebat ut fuger&
rex : & duxpopulo dĩ intuntum humiliatus: ut & in faciem

Expanded text:
mens eorum medelam consequi possit, ne putent judicium Dei mens eorum medelam consequi possit, ne putent judicium Dei injustum, dicentes: Unum vocat, et alterum negligit; sic arbitrantes excusari posse damnandos, rebus istud potius probemus, quam verbis; ubi enim rerum gestarum exempla sunt, nemo audet queri, nec aliquam excusationem obtendere. Duo fuerunt David et Saul, requiramus historias, qualis unusquisque eorum reperiatur post judicium Dei; ut si Saul bene se egisse, postquam misericordiam non accepit, probetur, injustum, quod absit, Dei judicium arbitremur: aut si David, accepta misericordia, Deum contempsisse inveniatur, an in eo manserit, in quo misericordiam consecutus est, et, ut utar compendio, uterque necessitatem passus est regni. Et quanta fuit necessitas David, ut filius ejus vellet eum regno privare! In qua necessitate flens, nudo pede, iter faciebat; ut fugeret rex et dux populi Dei, in tantum humiliatus, ut et in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
pr estitero id eeimiscricor diam dabo quem pres¬
cii posterrorem rectocorde reuersurum adme Hoc
est dare illicuidandum est: nequeda reillicui non dan
dum est. Vt eumuoc& quemsciat obaudire: illum autem
non uoc& quem soiat minime obaudire. Vocare est autẽ
nonpugnare: sed cmpungere ad recipiendam fidem
gituruonuol eniis reeue curnentissedosepe¬
Tis cgidi Recte quia non inuoluntate petentis sed in
dantis arbitrio deb&esse quod poscit Anenimdandum
sit : dantis deb&iudicio pensari Nam saul pec canscum
p& iss&ueniam & non acepit At contradauid peccans &
ĩgnoscens ibiueniam postulans consecutus est. Ex hoc
uque dantisdĩ & nondantis iudicium sequendum est :
quia noniuste iudicat : qui omnes saluos uult manente iusti¬
tia. Ins pector enimcordis: se it p&entem quamente pos¬
cat ut mereatur accipere. & quumuis periculo sum sit
iudicium dĩ discernere : tamen propter diffidentes ut

Expanded text:
praestitero, id est, ei misericordiam dabo, quem praescivi post errorem recto corde reversurum ad me. Hoc est dare illi, cui dandum est: et non dare illi, cui dandum non est; ut eum vocet, quem sciat obaudire: illum autem non vocet, quem sciat minime obaudire. Vocare autem est non pugnare, sed compungere ad recipiendam fidem. Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Recte, quia non in voluntate petentis, sed in dantis arbitrio debet esse, quod poscitur. An enim dandum sit, dantis debet judicio pensari; nam Saul peccans cum petisset veniam, non accepit : at contra David peccans et ignosci sibi postulans, veniam consecutus est . Ex hoc utique dantis Dei et non dantis judicium sequendum est; quia non injuste judicat, qui omnes salvos vult, manente justitia; inspector enim cordis scit petentem, an hac mente poscat, ut mereatur accipere. Et quamvis periculosum sit judicium Dei discernere; tamen propter diffidentes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ehiaca hubrturme Iacob diulesxi. esauuero odio hibiui Hoc iam
deiudiciodicit Namprius de prescientia dit quia maior
seruusloanor sicut & depnrescientia phadte mem o paulo¬
uit iusciens eum se nioncot rue turum: A postolum uero pauli
psetiuentem el egt  prescius unque quod futaru ser absrns
Hune ergo pneeuenit ante tempus quia neces surius deretu
& pha mronimi a nte futunum iudic ium dam nauit ut crederetut
iudicamons: Ante fitirum iuu di+ erebe¬

Expanded text:
pheta habetur: Jacob dilexi, Esau vero odio habui ; hoc jam pheta habetur: Jacob dilexi, Esau vero odio habui ; hoc jam de Judicio dicit, nam prius de praescientia ait, quia major serviet minori. Sicut et de praescientia Pharaonem damnavit, sciens se non correcturum. Apostolum vero Paulum persequentem elegit, praescius utique quod futurus esset bonus. Hunc ergo praevenit ante tempus, quia necessarius erat, et Pharaonem ante futurum judicium damnavit, ut crederetur judica
Abbreviated transcription (Latin):
srequeriter ante sunt mali. & quo smnalos sett ꝑ mansuros. aliquo¬
tiens prius sunt boni. Vndecessat que rela quiads ꝑsoriarum
bonii dicente scriptune desuul: Enttuir bonus & noneraerello
bondior infilus isirbel. Et de uidee scarioth dictipetrus a postolus
ao prodigus faciendis Quo nodo igitur ministerium salita¬
Ne sortiretur: nisi cõe bonus e Insoste enimdiudicum fauidis¬
num illum fuis se tempore quod etius est. si cut illis eptua gua dueo
quos supriamnemoraui hins est unde &iudus posi malitetius d¬
mis sisscedus pacnitentia motus: laqueoiut am finut VO
enimipotest in aliquo omnebonum paenitus oblit terari quipre
cumnatura nompos sit inmuturi seduoluntas onomesnrb
cam encausiso: quia roman& innatura: quo d testi monio sie rextor
den abeti Quia enimunum diligit : & alterumodi tuu
quid ait iniquus e nom plane sediustus sen enimquid faro
tusia ⁊emrdoitandum est eius iudicium Hoc in malachia pro¬

Expanded text:
frequenter ante sunt mali: et quos malos scit permansuros, aliquofrequenter ante sunt mali: et quos malos scit permansuros, aliquoties prius sunt boni. Unde cessat querela; quia Deus acceptoboni, dicente Scriptura de Saul: Erat vir bonus, et non erat illo melior in filiis Israel ; et de Juda Iscet prodigiis faciendis . Quomodo igitur ministerium salutare sortiretur, nisi esset bonus? In sorte enim Dei judicium fuit, dignum illum tempore quo electus est. Sicut illi septuaginta quos supra memoravi. Hinc est, unde et Judas post mali totius admissum scelus poenitentia motus, laqueo vitam finivit, non enim potest in aliquo omne bonum penitus obliterari: quippe cum natura non possit immutari, sed voluntas: non in omnibus tamen causis; quia remanet in natura, quod testimonio sit Creatori. Deum? Absit. Quia enim unum diligit, et alterum odit, quid ait iniquus est? non plane, sed justus. Scit enim quid faciat et nec retractandum est ejus judicium. Hoc in Malachia pro
Abbreviated transcription (Latin):
serunt : nominaues treo scripta sunt incaelo sed hoc propter
uistitiam: quia hoc est iustum : ut unicuique promerito respon¬
deatur : Quia enimboni enaent: electisunt adminis terium
& enuit scripta nominaillorum in cuelo propter iustitiam sicut
dixi secundum pnicescienti amuero : innumero enentmalorũ
Deiustitia enim ds̃ iudicat: non depresentico. Vnde & mor¬
sidicit siquis peccauerit anteme deleam eum delibromeo Vt
secundum iustitiamiudicis. tunc uideatur deleri: cum peccat
Suxti prescientia uero: numquumin librouite sius se. Hinc & apos¬
tolus iohannes dehuius modiant Exnobis exierunt: sed non
suerunt ex nobis: sienim fuis sent ex nobis. ꝑ mansissent atique
nobiscum Non est ꝑsonarum acceptio in prescienti a dĩ
Pmescientia enimdiest: qui a definitum hab & qualis uniuscuiuis¬
que fatunt uoluntas erat inquo munsurus est soouansart
dam pnetur Moltoronetur: Denique quos scit in bonomansur on

Expanded text:
serunt: Nomina vestra scripta sunt in coelo . Sed hoc propter serunt: Nomina vestra scripta sunt in coelo . Sed hoc propter justitiam, quia hoc est justum; ut unicuique pro merito respondeatur. Quia enim boni erant, electi sunt ad ministerium; et erant scripta nomina illorum in coelo propter justitiam, sicut dixi: secundum praescientiam vero in numero erant malorum. De justitia enim Deus judicat, non de praescientia. Unde et Moysi dixit: Si quis peccaverit ante me, deleam eum de libro meo ut secundum justitiam judicis tunc videatur deleri, cum peccat: juxta praescientiam vero numquam in libro vitae fuisse. Hinc et apostolus Joannes de hujusmodi ait: Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Non est personarum acceptio in praescientia Dei; praescientia enim est qua definitum habet, qualis uniuscujusque futura voluntas erit, in qua mansurus est, per quam aut damnetur, aut coronetur. Denique quos scit in bono mansuros,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut &ipse ait: quiu salus exiudeis est : tractata lege : inuenit
qui a nonomnes qui ex is rihel sunt credituri sunt: neque
quiadicuntur filii abrahae omnes ab nehae filios dicen¬
dos : sicut supra memonrui. Minuit ergo dolorem suũ
inueniens olim predictum quod nonessent omnes creditu¬
ra uthis solis doleat qui ꝑ inuidiam in incredulitate lubo nrent
Dos sunt tamencredere quod ex subiectis aperit. Incre¬
dulis tumen prredictis : non uulde dolendum quiu non sunt
predistinati adiutam: Pnrescientia enimdi olim hos non
suliuandos decreuit. Quis enim plungat eum quiolim mostuus
habaure sed sub intrirntibus gentibus quae sinedõ prius erent
& salutem quumilli ꝑdideruntꝰ accipientibus ex susciiatur dolor
sed iterum quia ipsi sibiꝑditionis causa sunt sopitur Pnces¬
cius ita queds̃ male illos uoluntatis futuros: non illos habuit in
numero bonorum : quamuis dicat sulucetor illis septuaginta duo¬
bus discipulis quos elegerat secundu classe qui ab illo postea reces¬

Expanded text:
sicut et ipse ait: Quia salus ex Judaeis est ; tractata Lege, invenit quia non omnes qui ex Israel sunt, credituri sunt: neque quia dicuntur filii Abrahae, omnes Abrahae filios dicendos, sicut supra memoravi. Minuit ergo dolorem suum, inveniens olim praedictum, quod non omnes essent credituri; ut his solis doleat, qui per invidiam in incredulitate laborant. Possunt tamen credere, quod ex subjectis aperit. Incredulis tamen praedictis non valde dolendum est; quia non sunt praedestinati ad vitam; praescientia enim Dei olim hos non salvandos decrevit. Quis enim plangat eum, qui olim mortuus habetur? Sed subintrantibus gentibus, quae sine Deo prius erant, et salutem quam illi perdiderunt, accipientibus, exsuscitatur dolor: sed iterum quia ipsi sibi perditionis causa sunt, sopitur. Praescius itaque Deus malae illos voluntatis futuros, non illos habuit in numero bonorum; quamvis dicat Salvator illis septuaginta duobus discipulis, quos elegerat secunda classe, qui ab illo postea reces
Abbreviated transcription (Latin):
quidemuas in honorem aliud uero in contumeliam : Hoc
loeo enimquidum stulti putant a postolum in responsione
defecisse & in opiu reddendȩntionis repressis sẽ con¬
tnedictoris auducium sed magnum hab& pondus quod
dictum .e. Ohomotuquis es & intalibus questionibus
ad suae capacititis considertionẽ reuocat hominem uer¬
bo quidembreui sed re ipsa mugna ẽ redditiorationis
sie mmbat non capit quis ẽ qui res pondeat siattem¬
non capit mugis noninuenit qui res pondeat Vi doce eni
sicapit uniuer sum genus humanum tam iuisto iudioio duu
no lu a postatica rirdice dumnatum⁊ ut &iam simuallus
indelibentretur. Nemo rectepossit diuitu pentrt iustita¬
eniu & quiliberentur sic oportuis selibentri ut ox plu¬
ribus non libentts atq: exdumnatione iustissima dere¬
lictis ostenderetur quid meruis sor uniuer sco conspsio¬

Expanded text:
quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audaciam. Sed magnum habet pondus quod dictum est, O homo, tu quis es? Et in talibus quaestionibus ad suae capacitatis considerationem revocat hominem verbo quidem brevi, sed re ipsa magna est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genuinoque in apostatica radice damnatum, ut etiam si nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam. Et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis atque damnatione justissima derelictis, ostenderetur quid meruisset universa conspersio
Abbreviated transcription (Latin):
tas apuddm̃. : Continuos ubi iunxit atqueait. Dicit
enim scriptunr faraoni quia in hoc excctauite uetosten¬
dum intepotentiam meam. & aad nuntietur Nomen
meum in uniuersaterra. Quibus dictis aditrum que
ton dudens nid est &udmisericorioem & iudioium
Ergo inquit cuiuult miseretur & quemuult obdurat .i
misȩretor scilic& mugn onitate : obdunrt nulluini¬
eninigretia redeme s descernit perditis quos in una
ꝑdrripnis conorqquerit massa aborigine ducta cau¬
sa commnunis : ⁊ Hoe autem qui ed modo audit utdicat quio
adhuc conqueritur Nam uoluntatieius quis resistit¬
ł imquum oropterea malus non uideatur. et̃ : culpandus
quiad s̃ cuius uult miseretur & que muult obdurait :Absit
ut gudeat hoc respondere quod respondis seuidemus a pos¬
colum Obemo tuquis es responde as dõ Numquid dicit
fignentum ei qui sefinxit quare sic mefecistiq an non
bubi& potestatem figulus luti exeadem inaessa facere aliud

Expanded text:
tas apud Deum, continuo subjunxit, atque ait: Dicit tas apud Deum, continuo subjunxit, atque ait: Dicit enim Scriptura Pharaoni, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Quibus dictis ad utrumque concludens, id est, et ad misericordiam et ad judicium: Ergo, inquit, cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla inienim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem qui eo modo audit, ut dicat, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? tanquam propterea malus non videatur esse culpandus, quia Deus cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: absit ut pudeat nos hoc respondere, quod respondisse videmus Apostolum: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me fecistihabet potestatem figulus luti ex eadem massa facere, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
rentis ẽ dĩ. Ambo itaque gemininature ire filiinas¬
cebantur nullis quidemoperib propriis sed originali¬
ter exadum uinculo dumnationis obstricti sed quidi¬
xit. miserebor cuus misertusero Ia cobdilexit
ꝑmiseri cordium gnatiam esau autemodio habuit per
iudicium debitum Quod cum deb&ur ambobus in al¬
tero alter agnouit non de suis distantib meritis sibies¬
se gloriandum quod in ea causec idem supplicium non
incurrit sed diuinae grartiae largitatem quia non
uolentis neq currentis sed miserentis ẽ dĩ. Atissimo
quippe ac suluberrimo sacramento uniuersco facies
Atq: ut itadixerim uultus scãrum scriptuntrumbe¬
ne intuentes idud monere inuenitur. utquigloria¬
commendass & in eo quod ait igitur non uolentis neque
currentis sed miserentis ẽ di Deinde ut &icm iudi¬
cium commenda r& qm̃ in quo non fit misericordic: Non
iniquitas fit sed udicium Non .ẽ. quippe iniqui¬

Expanded text:
rentis est Dei. Ambo itaque gemini natura filii irae nasrentis est Dei. Ambo itaque gemini natura filii irae nascebantur , nullis quidem operibus propriis, sed originaliter ex Adam vinculo damnationis obstricti. Sed qui dixit, Miserebor cujus misertus ero, Jacob dilexit per misericordiam gratuitam, Esau autem odio habuit per judicium debitum. Quod cum deberetur ambobus, in altero alter agnovit non de suis distantibus meritis sibi esse gloriandum, quod in eadem causa idem supplicium non incurrit; sed de divinae gratiae largitate: quia non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Altissimo quippe ac suluberrimo sacramento universa facies, atque, ut ita dixerim, vultus sanctarum Scripturarum, bene intuentes id admonere invenitur, ut qui gloriacommendasset in eo quod ait, Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei; deinde ut etiam judicium commendaret quoniam in quo non fit misericordia, non iniquitas fit, sed judicium; non est quippe iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
ocloco a postolignrtium commendabat. Ad cuius
commendationem deillis in rebeccae utero geminis suentt
iam locutus. quibus non dumnatis nec aliquid agentib
boni seumuli: ut secundum electionem propositum dĩ
maner&. Non exo perib: sed ex uocante dictum est
quiu maior serui &minori. Propter hoc adhibutt
Alte rum proph&icũ testimonium ubidictum est ia cob
dilexi escu autt modiohabui. sentiens autem que madmo¬
dum poss& hocquod dictumẽ ꝑmouere cos qui pen& nere
intelle gendo: nompossunt hanc altitudinem gratiae
quum enimuidetur ut sineullis bonorum malorum operũ
meritis unum ds̃ diligat. oderit ulterum Qua in re
si futunt opera uelbona huius uel mula illius quaed s̃ uti¬
que priresciebat uell& intellegi nequaquam dicer& non
ex operib sed dicer& ex futuris operibus. Eoquodio
ens dm̃ iniquum put& si ueiudicium poenale ingerat dig¬
nosiuemiseri cordicm pracest& indigno. Denique in¬
festet dicit: Igitur non uolentis nequecurrentis sed mise¬

Expanded text:
iceret Apostolus, gratiam commendabat: ad cujus commendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori. Propter quod adhibuit alterum propheticum testimonium, ubi scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae,quum enim videtur, ut sine ullis bonorum malorumve operum meritis, unum Deus diligat, oderit alterum. Qua in re si futura opera vel bona hujus vel mala illius, quae Deus utique praesciebat, vellet intelligi, nequaquam diceret, non ex operibus: sed diceret, ex futuris operibus; eoque modens Deum iniquum putet, sive judicium poenale ingerat digno, sive misericordiam praestet indigno? Denique infert, et dicit, Igitur non volentis, neque currentis, sed mise
Abbreviated transcription (Latin):
diae di &ẽ q d bene openrmur nontamquã exoperibus
iudei ł entur quicum euungelium ꝑcepis sent tam quam
iner &s suis id tribuendum existimantes noleba Ngentib:
ia qua suꝑbia iam debentꝰ desistere intellegentes qm̃
si non exoperibus sed misericordia dĩ uocemur utcredam:
& credentibus prestatur ut beneo peremur non est gentib:
ista inuidenda mise ricor dia quasi prelato merito iudȩ¬
clamat prois nhelsi fuerit numerus filiorum is raheltã
quam arena maris reliquiȩ suluae fient : Ostendit quẽ¬
ud modum ds̃ sit lupis angularis ut rumque pari& emin
se coniungens testimonium enimose proph&ae dic¬
tum esł pro gentibus uocabo nonꝑlebemmeam plebemm eã

Expanded text:
quod bene operamur, non tanquam ex operibus Judaei glorientur, qui cum Evangelium percepissent, tanquam meritis suis id tribuendum existimantes, nolebant Gentibus dari: a qua superbia jam debent desistere, intelligentes quoniam si non ex operibus, sed misericordia Dei vocamur ut credamus, et credentibus praestatur ut bene operemur, non est Gentibus ista invidenda misericordia, quasi praelato merito Judaeclamat pro Israel, Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient, ostendit quemadmodum sit Deus lapis angularis, utrumque parietem in se conjungens . Testimonium enim Osee prophetae dictum est pro Gentibus, Vocabo non plebem
Abbreviated transcription (Latin):
egenantboni aut maliutud praemerentur
dm̃ uel offenderent & electio corum atque
abiectio non merita singulorum seduolunta
tem eligentis & ubicientis ostendit. Quidergo
dicemus iniquus est dĩ secundumillud exemplũ
quod loquitur udmor senmiserebor cuimiser¬
tus fuero & miscricor dium praestabo cuus mise¬
rebor si hoc inquid recipimus ut faciat ds quodi¬
cumq uoluerit &ubsque merito &operibus ul
ligat li quemuel condemn&: er gonon est uolentis
ne que currentis sed miserentisdi maxi me cumea scriptura
hocestidem dis̃ loquatur ud phantonem in hoc ipsum exci

Expanded text:
egerant boni aut mali, ut uel promererentur egerant boni aut mali, ut uel promererentur deum uel offenderent, et electio eorum atque abiectio non merita sintem eligentis et abjicientis ostendit, quid ergo dicemus, iniquus est Deus? secundum illud exemplum quod loquitur ad Moysen: Miserebor, cui misertus fuero; et misericordiam praestabo cui miserebor . Si hoc, inquit, recipimus, ut faciat Deus quodcunque voluerit absque merito et operibus, vel eligat aliquem vel condemnet, ergo non est volentis, neque currentis, sed miserentis Dei, maxime, cum eadem Scriptura, hoc est, idem Deus, l
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ÷ enim inisa ac uocabitur tibi semen:
id est nonqui filii caernis hi filuidĩ sedqui filii
sunt repromissionis isti extimantur in semine
& hoc non solum inis mahel &isa ac accidisse conum¬
cimus: sed &ium in duob: rebecce filiis esuu & ia cob
quorum ulter abiectus alter dectus est & hoc totũ
dicit ut in prioribus fntrib: ismahele & esuu
populum iudeorum ab iectum eẽ signific& in
prioribus autem hoc est inisaao &ia cob elec¬
tum populum gentium uel eos quiex iudȩis in xpm
credituri enent: & qñm hoc uolens ud ꝓbure ꝓ¬
posuerat testimonium nascentium geminorum
esuu &ia cob dequibus scriptum est: muior ser¬
ui & minori & in maluchiȩ legimus: ia cobdilexi es au
autem hodio habui uenientemq elatere questionẽ
moresuo proponit & disserit &haec soluta re¬
uertetur: de quolo qui coe peraot disputa re
si esau &ia cobnecdum natierrnt n ec aliquid

Expanded text:
scriptum est enim: in Isaac uocabitur tibi semen, scriptum est enim: in Isaac uocabitur tibi semen, id est: non, qui 25 filii carnis, hi filii dei, sed, qui filii sunt repromissionis, isti aestimantur in semine. et hoc non solum in Ismahel et Isaac accidisse conuincimus, sed etiam in duobus Rebeccae filiis, Esau et Iacob, quorum alter abiectus, alter electus est. et hoc totum dicit, ut in prioribus fratribus, Ismahel et Esau, populum Iudaeorum abiectum esse significet, in posterioribus autem, hoc est in Isaac et Iacob, electum populum gentium uel eos, qui ex Iudaeis in Christum credituri erant. et quoniam hoc uolens adprobare proposuerat testimonium nascentium geminorum Esau et Iacob, de quibus scriptum est: maior seruiet minori et in Malachia legimus: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, uenientem e latere quaestionem more suo proponit et disserit et hac soluta reuertitur ad id, de quo coeperat disputare. si Esau et Iacob necdum nati erant nec aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
leuenit supra & dolori suo & conscientiae testem
inuocaueraet sp̃m scm quod fratres sui & cognati
sccundum carnem id est is nchelitae dĩ filium non
recepissent. quorum fuit udoptio & gloria &
testamenta & legis latio &culturo & promisseo & qui¬
bus &ium ipse xp̃s secundum carnem demaria ge¬
neratus est uirgine. & tam continuo cordis dolore
tor quetur ut ipse opt& anathema esse axp̃o: id est
solus perire neomne is naheliticum genus pereat. &
quiu hoc dixerat statim uenientem eregione preuĩ¬
d& questionem Quid ergo dicis omnes qui exisrł
sunt perierunt & quomodo tuipse & oeri a postoli
& in finita iudaici populi multitudo x p̃mdĩ filium recepis¬
tis quam ita soluit is rahel inscripturis scĩs dupli¬
qui iuxta repromissionem & spũ est: Alium iuxto¬
carnem ab rhum duos hubuit filios is muhel & isa ac
is muhel qui secundum carnem natus est. hereditatẽ
patris non accepit isaac quidere promissione¬
pal genenirtus ex sario est semendĩ uppellutur

Expanded text:
leuerat supra et dolori suo et conscientiae testem inuocauerat spiritum sanctum, quod fratres sui et cognati secundum carnem, id est Israhelitae, dei filium non recepissent, quorum fuit adoptio et gloria et testamenta et legislatio et cultura et promissio, ex quibus etiam ipse Christus secundum carnem de Maria generatus est uirgine, et tam continuo cordis dolore torquetur, ut ipse optet anathema esse a Christo, id est solus perire, ne omne Israheliticum genus pereat. et quia hoc dixerat, statim uenientem e regione praeuidet quaestionem:\' quid ergo dicis? omnes, qui ex Israhel sunt, perierunt ? et quomodo tu ipse et ceteri apostoli et infinita Iudaici populi multitudo Christum dei filium recepistis?\', quam ita soluit: Israhel in scripturis sanctis dupliqui iuxta repromissionem et spiritum. Abraham duos habuit filios, Ismahel et Isaac. Ismahel, qui secundum carnem natus est, hereditatem patris non accepit; Isaac, qui de repromissione generatus est ex Sarra, semen dei appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
iergo uniuersus mundus sub captiuitate tenebatur
benꝰedictum ẽ miserebor cui misertus fuero &mi¬
sericordium prres tabo cuimiscricors fuero sienim
tonus mundus sub captiuitate totus mundus inpeccato
totus mundus iustis simo supplicio destinatus sedex par
te ꝑmiser uordium libenttus : quis dicatdo qude re
damnas mundum Quomodo acouscctur iudex dĩ quan¬
dodomnatur mundus reus  reus es siquid edebtescom¬
sideres. poena uocatur necum ate debitum exigitur.
exactor iuste repnrehenditur Ropritehendatur
ex actorem quumuis ex pect& donato: USipIA¬

Expanded text:
ergo universus mundus sub captivitate tenebatur, bene dictum est, Miserebor cui misertus fuero, et misericordiam praestabo cui misertus fuero. Si enim totus mundus sub captivitate, totus mundus in peccato, totus mundus justissime supplicio destinatus, sed ex parte per misericordiam liberatus, quis dicat Deo, Quare damnas mundum? Quomodo accusatur judex Deus, quando damnatur mundus reus? Reus es: si quid debeas consideres, poena vocatur; nec cum a te debitum exigitur, exactor juste reprehenditur. Reprehendatur exactorem, quamvis exspectet donator
Abbreviated transcription (Latin):
Patientia & longanimitasdĩ
ipsuest Ouaesicutmalor prepanit ad interitum ita
& bonos prreparat ad coronam bonienim sun
inquibus spes fiderest. Omnes enim sustin& sciensgatꝰ
crce pantta credentibus Cos autem quiexbonifiunt
p & incepto perduntnt : pntepa rat udinteritum
ha es autemmunifesture potentium suum in iuliu pas¬
nos  Quia cum putatur non uindicaturus quia diu
as simulat: cum coepit uindicare appurebit eius poten
Quiacum possit statimuindiaare diu sustinuit. ut ꝑ¬
di quȩ ti non possint cumdum nantur Pnre panrre est¬
atttos unum quemque prescire quid futurum est.
riam siue cosqui propenent siueillos quilonge sciens ꝑman¬
sũfosinfide: sicut inose edicit. Voc aboo plobeco

Expanded text:
Patientia et longanimitas Dei ipsa est, quae sicut malos praeparat ad interitum, ita et bonos praeparat ad coronam; boni enim sunt in quibus spes fidei est. Omnes enim sustinet, sciens expraeparata credentibus. Eos autem qui ex bonis fiuntin coepto perdurant, praeparat ad interitum. Hoc est autem manifestare potentiam suam in multa patientia, quia cum putatur non vindicaturus, quia diu dissimulat, cum coeperit vindicare, apparebit ejus potentia; quia cum possit statim vindierfidi queri non possint, 84 cum damnantur. Praeparare autem unumquemque est praescire quid futurum est. riam, sive eos qui prope erant, sive illos qui longe, sciens permansuros in fide. Sicut in Osee dicit: Vocabo non
Abbreviated transcription (Latin):
Adamte uis tutemmeam siue seruuui siue suscitaui
unus est sensus. Hoc enimdicit quia cumphunto quod
nomen regnum erat apud Aegrptios: sicut & apud roma¬
nos reges augusti appellantur . Hio ergophantocumtantis
malis ess& reus ut utiu indignus e& ita in malis suis per¬
potedem putur& auditudõ: AAdhoc teseruuui : ut
ostendiminteus tutemmetem. & ut adnunti&ur nomen
mlddis inuniuer samterram Vt in hoo c&ere gentes¬

Expanded text:
dam in te virtutem meam. Sive servavi, sive suscitavi, dam in te virtutem meam. Sive servavi, sive suscitavi, unus est sensus; hoc enim dicit, quia cum Pharao, quod nomen regum erat apud Aegyptios, sicut et apud Romanos reges Augusti appellantur: hic ergo Pharao cum tantis malis esset reus, ut vita indignus esset; ita in malis suis perpotentem, audit a Deo: Ad hoc te servavi, ut ostendam in te virtutem meam, et ut nuntietur nomen meum in universa terra; ut in hoc cae
Abbreviated transcription (Latin):
enent : uerum ea ipsuuita a&nadonar& & gloria it
opus cus uliquid m aiestatis eius simile haber& Quie o
tam prouidus & bonus est ambigi non deb & quia iustus at
pondere inuduersis dõ : Iniquum iusto malumbono n¬
peritum. ꝑ fecto infirmum fortissimo: corruptibilem
incorrupto: in mortali mortalem seruum nequamdĩ
ponit quiostendit contrir aucto remopus eius queri non
posse in potestate enim auctoris est qualem uelit conde¬
re creaturam. AN Nophab& porosta tepi¬
usus honestasint necessaria : ulia uero ad contunelium quae
strumento sunt culinarum. Vnius tamen eẽ substantiae
sed differre uoluntate mopificis in honorem Ita & dĩcũ
omnes exuno atque ex tadem massa simus in substantia. &
cuncti peccatores aliimiseretur & alterum dispicit: non
sine iuftitia. Infigulo enim: sola uoluntas est Indõ ait
uoluntas cumiustitia: Scit eniauus debeatmise reri.
sicut supra memoraui. Quodsi uolensos ori¬
lii codices sic habent ad hocte suscitaui : utosten¬

Expanded text:
erant; verum ea ipsa vita aeterna donaret et gloria, ut opus ejus aliquid majestatis ejus simile haberet. Qui ergo tam providus et bonus est, ambigi non debet quia justus estpondere Deo in adversis, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum fortissimo, corruptibilem incorrupto, mortalem immortali, servum nequam domino, ponit quo ostendit contra auctorem opus ejus queri non posse; in potestate enim auctoris est qualem velit condere creaturam. An non habet potestatem fiusus honestos sint necessaria, alia vero ad contumeliam, quae strumento sint culinarum; unius tamen esse substantiae, sed differe voluntate opificis in honore. Ita et Deus, cum omnes ex una atque eadem massa simus in substantia, et cuncti peccatores, alii miseretur, et alterum despicit non sine justitia. In figulo enim sola voluntas est: in Deo autem voluntas cum justitia; scit enim cujus debeat misereri, sicut supra memoravi. Quod si volens lii codices sic habent: Ad hoc te suscitavi, ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
naliquid mauis intentam fuisse istam proph&ium
Qudergo dicemus inquid numquid iniquitas ẽ. apud
dm̃ absitꝰ. sed quare absit an propter opera quae fu¬
tura praeuidebat amborum immo & hoo absit. Mor¬
ses enimdicit mise rebor cuimisertus ero & misericor¬
diam pracestabo cuimisericors fuero. Quisupra¬

Expanded text:
in aliquid maius intentam fuisse istam prophetiam, in aliquid maius intentam fuisse istam prophetiam, Quid ergo dicemus? inquit, numquid iniquitas apud deum? absit! sed quare \'absit\'? an propter opera. quae futura praeuidebat amborum? immo et hoc absit: Moysi enim dicit: \'Miserebor, cui misertus ero, et misericordiam praestabo, cui
Abbreviated transcription (Latin):
Icobeilexi esui auiem odio habui Qõp̃
Notor nempe gentium infide & ueritate istos gemi¬
Dnos nondum natos nihilboni aut mali egis se testatur
iteneua commendetur. ut quod dictum est maior
sepui&s mueri. Non ex operibus sed exuocante dictumin¬
fellogatr ut secundum electionem propositumdĩma¬
nere non meritum hominis ante ir& Nonenim
dis dectionem uoluntatis humanȩ siuȩ naturre cum
uiss& in utroq: mortis damnationisq: conditio sed
dictionem procul dubio gratiae quae non inuenit eli¬
indos sed facit
Q uod autem dictumest maior serui &minori. nemo
fere nost rorum aliter intellexit quã maiorem
repulum iudueorum minori xp̃iano populo seruiturũ
Ertuen quamuis ingente idum a eorum quaenata est
inaiore cuiduo nominaenent nam & esccu uocabat᷑
ledom unde idumaei hoc uideri possit imple tum
nia postea supenenda fuerat apopulo quiortus ẽ. exmi¬
ore id est is nthelitico ei que fu erat futura subiecta tamen

Expanded text:
cob dilexi, Esau autem odio habui. I 5 I Nempe doctor gentium in fide et ueritate istos geminos nondum natos nihil boni aut mali egisse testatur, ut gratia commendetur, ut, quod dictum est: Maior seruiet minori\', non ex operibus sed ex uocante dictum intellegatur, ut secundum electionem propositum dei maneret, non meritum hominis anteiret. non enim dicit electionem uoluntatis humanae siue naturae, cum par esset in utroque mortis damnationisque condicio, sed electionem procul dubio gratiae, quae non inuenit elendos, sed facitQuod autem dictum est: Maior seruiet minori, nemo fere nostrorum aliter intellexit. quam maiorem populum Iudaeorum minori Christiano populo seruiturum. Et re uera quamuis in gente Idumaeorum, quae nata est de maiore, cui duo nomina erant nam et Esau uocabatur et Edom, unde Idumaei, hoc uideri possit inpletum, quia postea superanda fuerat a populo, qui ortus est ex minore, id est Israelitico, eique fuerat futura subiecta: tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cum infigunt uasorum depatcatorib: dic̃ siquis ergo
mundauerit abistis erituus in honore sõificatum
putiladño adomne opus bonum semꝑ parirtum. Acci¬
pentii fide rationem ali causa ẽ  adhuc non cre¬
deius indiẽ aliumiam oredentis deñ credente &¬

Expanded text:
peccatoribus dicit, Si quis ergo mundaverit se ab istis, erit vas in honorem sanctificatum, et utile Domino ad omne opus bonum semper paratum ? Accipe fidei rationem. Alia causa est adhuc non credentis, alia jam credentis. De non credente
Abbreviated transcription (Latin):
to diciumei guia coxior sorui & minoni: Sicui
scripiumes ia cobdilexi: esxũ rutemodiohabur
Hoc inmalachia hub&ur. Pnresentiamdi flugitat in his
causis: quia non aliud potest inuenire quam nouit ds̃ futurum
Sciendum enim quod unus quisque illorum futurum e&: dixit
inc erit dignus quierit minor. & quimaior: erit indignus
Vnum elegit prescientia &ulterum spreuit. G illo quem
quem sꝑnit: similimo doman& propositum: quod proposuit
deillo quia indignus erit. Hoc quasi prescius: non ꝑsona¬
rum acceptor: Namneminem damnat ante queom pecc& : &
nullum coronat ante quamuinꝰat. Hoc ꝑtin& ad causumiudȩ¬
orum qui sibi prerogatiua defendunt: quod filii sint abna hȩ
Apostolus autem consolaturse: utquia dixente doloremi hu

Expanded text:
te dictum est quia major serviet minori, sicut scriptum est: Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Hoc in Malachia habetur. Praescientiam Dei flagitat in his causis, quia non aliud potest evenire, quam novit Deus futurum. Sciendo enim quid unusquisque illorum futurus esset, dixit: Hic erit dignus, qui erit minor; et qui major, erit indignus. Unum elegit praescientia, et alterum sprevit: et in illo quem quem sprevit, simili modo manet propositum, quod proposuit de illo; quia indignus erit. Hoc quasi praescius, non personarum acceptor; nam neminem damnat, antequam peccet: et nullum coronat, antequam vincat. Hoc pertinet ad causam Judaeorum, qui sibi praerogativam defendunt, quod filii sint Abrahae: Apostolus autem co
Abbreviated transcription (Latin):
o tantum ergo samtm intr podicit genenrsse isaac sed
& rebeccam uxoremisa ac sed alia causuest inisa ac
alminia cob & esau Quia isa ac infigunr saluato¬
ris natus est  iacobuero &esiui. duo rumpopulorum habeure
trpiatus  dest c redentium: & nonc redentium teunani
inosint : duier si sunt tamen. Insingulis enim &genus sign¬
ficatur Vt hi unius generis dicantur: quincausu fide iupũ
ui pfidie lnus enim significatur in multis. Nonper
miduce carnis: sed ꝑ communem causum: Quiaoexeslu
i cobfilii dicendisunt. & exia cob esuuinputandisunt filii
Nec enim quiaia cobluudatur omnes exeo natifilueius
merito dicendisunt: Autquia ȩscudis plic& omnes excius
origene reprobi sunt : cumiudeamus & deia cobtraduce
natos factos ꝑfidos: & de esau fideles & dõ caros Naeqͥa
deia cobmultisunt ꝑfidi: dubiumnonest. Omnes enimiudue.
non credentes: Aut credentes: & eohabent originem Et

Expanded text:
 tantum ergo Sarram in typo dicit generasse Isaac, sed et Rebeccam uxorem Isaac. Sed alia causa est in Isaac, alia in Jacob et Esau; quia Isaac in figura Salvatoris natus est, Jacob vero et Esau duorum populorum habent typum, id est, credentium, et non credentium; ut cum ex uno sint, diversi sint tamen. In singulis enim et genus significatur, ut hi unius generis dicantur, qui in causa fidei unum sunt, vel perfidiae. Unus enim significatur in multis, non per traducem carnis, sed per communem causam; quia et ex Esau Jacob filii dicendi sunt, et ex Jacob Esau imputandi sunt filii. Nec enim quia Jacob laudatur, omnes ex eo nati, filii ejus merito dicendi sunt: aut quia Esau displicet, omnes ex ejus origine reprobi sunt; cum videamus et de Jacob traduce natos factos perfidos, et de Esau fideles et Deo charos. Nam quod de Jacob multi sint perfidi, dubium non est; omnes enim Judaei non 81 credentes, aut credentes ex eo habent originem: et
Abbreviated transcription (Latin):
tiuus ẽc̃e inodicuimn tempus accepit ut iuiuere un depualt̃
Et eo r& in cuuis poeniam & uariator mentorum genenta
ud inortem omnes quisi nedõ entnt me tuterritibune sol
nibus mortedignis uel mortis sententiam conseciutsi equ¬
rientis proficiat ud sulutem uiuentis
riaeue anles Expersona conta¬
dicentis loquitur. quiquusi put& dm̃ neglecta iustitu il¬
cui gnartiosum ut unume duobus paribus accipiat alteru
res puat. Hoc estunum conpungat ut credat alterimu
dur& nec redat. Cuiquidem ex auctoritate respongo
&uioisgiotit Primumdicit quia resisticinoo

Expanded text:
m tempus accepit, ut vivere videretur; ut esset in cujus poena et vario tormentorum genere usque ad mortem, omnes qui sine Deo erant, metu territi, hunc sohominibus morte dignis, vel mortis sententiam consecutis, requmorientis proficeret ad salutem viventis. itaque mihi. Ex persona contradicentis loquitur, qui quasi putet Deum, neglecta justitia, alicui gratiosum; ut unum e duobus paribus accipiat, alterum respuat, hoc est, unum compungat, ut credat: alterum induret, ne credat. Cui quidem ex auctoritate respondit, resistit? Primum dicit, quia resisti ei non
Abbreviated transcription (Latin):
tus & illius nom posse resistere uoluntati hocconsidera
quiuuus fictile non dicit figulo quaresic mefecisti:
figulus enim hab& potestatem deeo demluto aut de
eadem mussu uliud uus facere in honorem. Aliud uero
in contumeliam ds̃ autem aequali cunctos sorte gene¬
ntuit &dedit arbitrii libestatem: sin autem dr̃ uolers

Expanded text:
e uoluntati, hoc considera, quia uas fictile non dicit figulo: quare me sic fecisti? — figulus enim habet potestatem de eodem luto et de eadem massa aliud uas facere in honorem, aliud uero in contumeliam -, deus autem aequali cunctos sorte generauit et dedit arbitrii libertatem, ut faciat unus
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse sensus est quia uolunta¬
te & longanimitate quae est patientia prepanentur infi¬
deles adpoenam. Diuenim ex pectati: conuestinoluer̃
Ideo ergo expectati sunt : ut in excusabiles deperirent . scut
enim dr̃ hos non credituros. Vt oou

Expanded text:
Ipse sensus est, quia voluntate et longanimitate Dei, quae est patientia, praeparantur infideles ad poenam; diu enim exspectati converti noluerunt. Ideo ergo exspectati sunt, ut inexcusabiles deperirent. Scivit enim Deus hos non credituros. Et u
Abbreviated transcription (Latin):
on solum inquit isa ac promissus est cumdictum
udhoo tempus uenium & erit scor rae filius quit¬
que nullis operibus promeruerat dm̃ ut nascturas
promit teretur ut inisa ac uoccoretur semen abntnȩ
id est illi ꝑtinerent ud sostem scõrum que in xp̃o est quse

Expanded text:
on solum inquit Isaac promissus est, cum dictum est, ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius , qui utique nullis operibus promeruerat Deum, ut nasciturus promitteretur, ut in Isaac vocaretur semen Abrahae, id est, illi pertinerent ad sortem
Abbreviated transcription (Latin):
ud que in cutiunt timnorem neque uistus achicuis titen
conrt ram oport& intellegi secundum quamdicit
Nemouasa fortis diripi& nisi prius alligaueritfor¬
tem ola eq altitudo neq profundune nuiri tiom pos sui
in anis curiositus earum terum queinuemit Iosupos aaut

Expanded text:
vel quae incutiunt timorem. Neque virtus: et hic virtutem vel quae incutiunt timorem. Neque virtus: et hic virtutem contrariam oportet intelligi, secundum quam dicit, Nemo vasa fortis diripiet, nisi prius alligaverit fortem . Neque altitudo, neque profundum. Plerumque enim inanis curiositas earum rerum quae inveniri non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
futurum ẽ certius promittit dr̃ & nihil est ipsodõ melius
quuam profecto benesibi inherentibus presens est. Os̃ p¬
uodautem dicit. cestus sum enim & nondixit opinior enĩ
plena fide tenuit quod nec mors illa necuita temporalis
promissa nec c&ent sub sequentia possunt credentem a ca¬
ritaud̃ d& orquere. Nemo ergo sepanit quiminatur amor¬
requiu quic redit in xp̃olic& moriatur uiu& neq qui pollice¬
tir uitum quiu illedat uitam a&ernam. Nam tem ponelis
uitue pollicitatio a & nae conpanctione contemnenda .ẽ. neq
Anglus sȩpanit quudic& angelus in quid decac elo descendat &ud
nunti& uobis pr&erquam quod accepistis anathe masit neq pͥn¬
cipatus id est contrerius qua exiuit scipse hos principatus & po¬
testutes triumphans in sem&ipso noq presentia neq futunt idẽ
tem pont lue uel que delec tunt ul quȩ premunit uel qua e spemi edant

Expanded text:
futurum est, certius promittit Deus; et nihil est ipso Deo melius, futurum est, certius promittit Deus; et nihil est ipso Deo melius, qui jam profecto bene sibi inhaerentibus praesens est. Non Ait ergo, certus sum enim, non dixit, Opinor enim; plena fide tenuit, quod nec mors ulla, nec vita temporalis promissa, nec caetera subsequentia possunt credentem a charitate Dei detorquere. Nemo ergo separat, nec qui minatur mortem; quia qui credit in Christo, licet moriatur, vivet: neque qui pollicetur vitam; quia ille dat vitam aeternam. Nam temporalis vitae pollicitatio, aeternae comparatione contemnenda est. Neque Angelus separat, quia licet Angelus, inquit, de coelo descendat, et annuntiet vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit . Neque principatus, id est, contrarius, quia exuit se ipse hos principatus et potestates, triumphans eos in semetipso . Neque praesentia neque futura, id est, temporalia vel quae delectant, vel quae premunt, vel quae spem dant,
Abbreviated transcription (Latin):
iergonulla res ab eius caritate nos separit quid esse non so¬
lum melius sed &iam certius hocbono potest. nemouos
sepame in deminandomortem i dipsum enim quod diliginus
dm̃ mori non potest nisidum non diligit dm̃ cuimors ipsa ct
non diligere dm̃ quod nihil est aliud quamei quicquam in
diligendo atque sequendo prireponere nemo inde separat
promit tendo uitam nono enim ab ipso fonte separat a quã polli¬
cendo non separat angelus nonemmest angelus cum inherem:
dõ nr̃a mente potentior non separat uirtus suilla uirtus
hic nominata est quae aliquam potes tatem in hoc mundoten&
totomundo est omnino sublimior mens inherensdõ sinillauir¬
tus dicta esł quae ipsius animinostri rectissima. affectio est
si in alio est fau& ut coniungamur dõ si in nobis est ipsa coniun
git non separant instoentes molestiae hoc enimleuiores eas
sentimus quo ei aconos separare moliuntur artius inhȩre¬
mus non sepanit promissio futurorum nam & quic quid boni

Expanded text:
ergo nulla res ab eius caritate nos separat, quid esse non solum melius sed etiam certius hoc bono potest? nemo nos inde separat minando mortem; id ipsum enim quod diligimus deum mori non potest, nisi dum non diligit deum, cui mors ipsa est non diligere deum, quod nihil est aliud quam ei quicquam in diligendo atque sequendo praeponere. nemo inde separat pollicendo uitam; nemo enim ab ipso fonte separat aquam pollicendo. non separat angelus; non enim est angelus, cum inhaeremus deo, nostra mente potentior. non separat uirtus; si illa uirtus hic nominata est, quae aliquam potestatem in hoc mundo tenet, toto mundo est omnino sublimior mens inhaerens deo; sin illa uirtus dicta est, quae ipsius animi nostri rectissima affectio est, si in alio est, fauet ut coniungamur dgit. Non separant instantes molestiae: hoc enim leviores eas sentimus, quo ei unde nos separare moliuntur, arctius inhaeremus. Non separat promissio futurorum: nam et quidquid boni
Abbreviated transcription (Latin):
llud &iam quodait pricedestinatos confories ficon¬
imaginis filudĩ  potest&̃ ecandum interioreor horinẽ
inteseri FVnde nobis alio lo codicit u dolitetonformai
fito cefor di fius Potest qussiccipi utquema dmoduta
fiobis illo rnor saloate i ta nosilli efficiamut in mo calcor¬
tto cosisurinos quod quidem &udipsu mresur reodonemcor¬
poronsptin& a siautem &ium in his uerbis quafer ua
pes rec tura sinteor pora sumus ad monit sudet illa lonen¬
suasita &usta conformatio ñ quamitatis intellegenda ẽ¬
utiq amortuis secundum eundem a postolum quamorte
seminataẽ caroeius in contumelia resur rex̃ ingloria se¬
cundum hanc i maginem filii ciꝑinmor talitatem conforma¬
mut incorpore &iam illud agimus : quod item dicit idem
apłs sicuti postauimus imaginem terreniportenus &una¬
ꝗnem cius quidecaedo est: Ut scilic& qui secundum adaẽ
mortales fuimus secundum xp̃m in mortales nos futuro su
fideuera & specerta firmati teneamus sic enimnuno eandẽ

Expanded text:
llud etiam quod ait praedestinatos conformes imaginis filii dei, potest et secundum interiorem hominem intellegi — unde nobis alio loco dicit: nolite conformari formamur Dei filio; potest et sic accipi, ut, quem ad modum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur inmortalitate conformes; quod quidem et ad ipsam resurrectionem corporum pertinet. Si autem etiam in his uerbis, qua forma resurrectura sint corpora, sumus admoniti, sicut illa mensura,_ ita et ista conformatio non quantitatis intellegenda eutique a mortuis secundum eumdem Apostolum, qua morte seminata est caro ejus in contumelia, resurrexit in gloria, secundum hanc imaginem filii, cui per immortalitatem conformamur, in corpore etiam illud agimus, quod item dicit idem Apostolus. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est , ut scilicet qui secundum Adam mortales fuimus, secundum Christum immortales nos futuros fide vera et spe certa firmati teneamus. Sic enim nunc eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
sumpon Quia nemo est ulius qui quod probaid̃ arguat. Aut
saerb ipse nos ds̃ accus &: sed nom potest quosiustificat accusi rro
qui & dicebat. Nunc uenit princeps huius mundi & in me
nilul inuenit. sed quumuis ille exenit nequitiam propositi
sui  dõ uistificante & delente sicut nubeminiquitates electoꝵ
suorum & sicutcaliginem peccata eorum: & aprioribus
delictis eos deulbante ut niuem & sicut lanam candi. anfacun¬
te Quid ꝓfici& accusator sed &cum xp̃s proeis mortiuis
sit: Immo potius a mortuis resurrexerit: & staudex¬
tris patris: & inter pell& prohis quis cos poterit condecip¬
in enamebilibus: hic xp̃s ils̃ qui mortiuis e. & resurrexit:
Ipscinter pellat pronobis. ds̃ qui proprio filio tnididit pronobis
ipse iustificat electos quis erit ultra qui ccudeat condempnare¬

Expanded text:
suum ponit; quia nemo est alius qui, quod probat Deus, arguat. Aut ne forte ipse nos Deus accuset: sed non potest quod justificat, accusare. qui et dicebat: Nunc venit princeps hujus mundi, et in me nihil invenit . Sed quamvis ille exerat nequitiam propositi sui, Deo justificante et delente sicut nubem iniquitatem electorum suorum, et sicut caliginem peccata eorum, et a prioribus delictis eos dealbante ut nivem, et sicut lanam candidam faciente , quid proficiat accusator? Sed et cum Christus pro eis mortuus sit, imo potius a mortuis resurrexit, et iste a dextris Patris, et interpellet pro eis, quis eos poterit condeminenarrabilibus; hic Christus Jesus, qui mortuus est, et resurrexit, ipse interpellat pro nobis. Deus qui proprium Filium tradidit pro nobis, ipse justificat electos: quis erit ultra qui audeat condemnare