comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacralegium facis : Quiautem tim & praeceptum. inpace uersa¬
bitur: Melius est ergo desuaquemque fragilitate metuere ne
for diuina praeuari c&ur imperia. quam aliorum errata stulto
ore lacerare. dicente rursus apostolo: et si occupatus fuerit
homo in aliquo delicto : uos qui spiritales estis instruite huius¬
modi inspũ mansu&udinis considerans te ipsum ne & tu tempteris
Aftutus omnia agit cum consilio. quiautem fatuus est aperit stal¬
titiam : Vbi omnia cum consilio doc& agenda diuinum potius
quod sacris eloquuis inditum est. quam humanum intellego
consilum : fatuus est enim qui extrahoc consi ltm uiuit. quam uis
naturaliter astutus osseuideatur & prudens : dequo recte subditur:
Nuntius impii cadit inmalum: Arrium autem dicit & sabellium.
c&erosq angelos id est nuntios satanae: qui quam consilium
ne glexere diuina scripturarum. deciderunt inmalum gehenna¬

Expanded text:
sacrilegium facis . Qui autem timet praeceptum, in pace versasacrilegium facis . Qui autem timet praeceptum, in pace versabitur. Melius est ergo de sua quemque fragilitate metuere, ne forte divina praevaricetur imperia, quam aliorum errata stulto ore lacerare, dicente rursus Apostolo: Etsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spiritales estis instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis, considerans teipsum ne et tu tenteris . Astutus omnia agit cum consilio, qui autem fatuus est, aperiet stultitiam. Ubi omnia cum consilio docet agenda, divinum potius quod sacris eloquiis inditum est, quam humanum intelligere consilium. Fatuus est enim qui extra hoc consilium vivit, quamvis naturaliter astutus esse videatur et prudens, de quo recte subditur. Nuntius impii cadit in malum. Arium autem ait et Sabellium caeterosque angelos, id est, nuntios Satanae, qui quoniam consilium neglexere divinarum Scripturarum deciderunt in malum gehenna
Abbreviated transcription (Latin):
desiderium ueniens : Quianimirum quam diu differtur spes a&cer¬
norum adfligitur anima fidelium. uel prodilatione iuidelic& bo¬
norum quae amat uel pro in latione malorum quaeto lerat:
Xubi uenerit quod desiderat. facile obliuiscitur quod sustinuerat
quia in a&ernum uiuere incipit cum suo redemptore. quem tota
intentione quae rebat : Ipse est enim lignum uitae amplectentib: se:
Vuidetrahit alicui rei ipseso in futurum obligat:
Qui bonae rei detrahit se infuturum obiligat. quia quod debuit
faciendo poenam sibi qua constringatur praeparat: sed & is qui
male rei detrahit ipse se infuturum obligat. non ut protali de¬
tractione poenas luat : sed ut post detractionem sese cautius agat.
quianimirum quae in aliis iuste reprehendit. ipse inpune non
amittit clamante apostolo : qui praedi cas non furandum fura¬
ris qui dicis nonmoechandum mnoecharis. qui ab hominaris idola

Expanded text:
desiderium veniens. Quia nimirum quandiu differetur spes aeterdesiderium veniens. Quia nimirum quandiu differetur spes aeternorum affligit animam fidelium, vel pro dilatione videlicet bonorum quae amat, vel pro illatione malorum quae tolerat. At ubi venerit quod desiderat, facile obliviscitur quod sustinuerat, quia in aeternum vivere incipit cum suo Redemptore, quem tota intentione quaerebat, ipse est enim lignum vitae amplectentibus se. Qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat. Qui bonae rei detrahit se in futurum obligat, quia quod non debuit faciendo poenam sibi, qua constringatur praeparat, sed et is qui malae rei detrahit, ipse se in futurum obligat, non ut pro tali detractione poenas luat, sed ut post detractionem sese cautius agat, quia nimirum quae in aliis juste reprehendit, ipse impune non admittit clamante Apostolo: Qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non moechandum, maecharis; qui abominaris idola,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis percipiunt : Lux iustorum lu&ificat. lucerna autem
impiorum extingu&ur : Lux iustorum quae perp&uo lu&ificat¬
spes est futurorum lucerna impiorum quae repente extingui¬
sstur. felicitas sueculi labentis : Inter su perbos semper iurgia
ssunt : quiautem agunt cuncta consilio. reguntur sapientia:
Iurgantur interse semper heretici iurgantur & c&eri reprobi.
quia uidelic& nonnorunt unitatem fidei &ueritatis: fideles autẽ
qui consilio diuinorum &oquiorum frui noncessant. reguntur
moderatione sapientiae : quae eos iurgari non sinit :
Substantia festinata minu&ur. quae autem paulatim colligitur¬
intemptationem neque ipsas diuitias quas uel ad quir unt
uel cupiunt perp&uo possident : qui autem pro accipienda
substantia praemiorum caelestium iustis insistit laboribus
multiplicia supernae beatitu dinis munera percipi & : de quo¬
ss apte subditur : pes quae differtur ad fligit animam lignum uitȩ

Expanded text:
tatis percipiunt. Lux justorum laetificat, lucerna autem tatis percipiunt. Lux justorum laetificat, lucerna autem impiorum exstinguetur. Lux justorum quae perpetuo lspes est futurorum; lucerna impiorum, quae repente exstinguitur, felicitas saeculi labentis. Inter superbos semper jurgia sunt, qui autem agunt cuncta cum consilio, reguntur sapientia. Jurgantur semper inter se haeretici, jurgantur et caeteri reprobi, quia videlicet non norunt unitatem fidei et veritatis. Fideles autem, qui consilio divinorum eloquiorum frui non cessant, reguntur moderatione sapientiae, quae eos jurgari non sinit.-- Substantia festinata minuetur, etc. Qui voluin tentationem , neque ipsas divitias quas vel acquirunt, vel cupiunt perpetuo possident, qui autem pro accipienda substantia praemiorum coelestium justis insistit laboribus, multiplicia supernae beatitudinis munera percipiet, de quo apte subditur. Spes autem quae differtur affligit animam, lignum vitae
Abbreviated transcription (Latin):
& brsso & epulabatur cotidie splendide : sed quia dm̃ non habuit
omperit infine nil fuisse quod habuit: unde dictum est detalib:
dormierunt somnum suum & nihil inuenerunt omnes uiri diui¬
tiarum inmanibus suis : Pauper econtra uidebatur latarus qui
iacebat adianuam eius ulceribus plenus. sed in multis erat diuitus
quiuirtutem habuit humilitatis. qui condito remomniũ diuitia¬
rum uidelic& dm̃ corde gestabat: quid autem uerȩ diuitiue ua¬
leant quiduera paupertas agat subdendo manifestit
Pedemptio animȩ uiri diuitiae suae. qui autem pauper est incre¬
pationem non sustin& : Quiergo animam suam uult redimia fu¬
tura ira. congreg& diuitias operum bonorum : Quienim eg&
huius modi diuitus increpationem districti iudicis sustinere
non ual& : Dequa psalmista postulat dicens: dñe neiniratua
arguasme neque infuroretuo corripias me: Alio quin pauperes
non ibi increpantur adño. sed benedictionem u&ernue heredi¬

Expanded text:
et bysso, epulabatur quotidie splendide, sed quia Deum non habuit, et bysso, epulabatur quotidie splendide, sed quia Deum non habuit, comperit in fine nil fuisse quod habuit, unde dictum est de talibus: Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt viri omnes divitiarum in manibus suis . Pauper e contra videbatur Lazarus, qui jacebat ad januam ejus ulceribus plenus, sed in multis erat divitiis, qui virtutem habuit humilitatis, qui conditorem omnium divitiarum videlicet Deum corde gestabat, quid autem verae divitiae valeant, quid vera paupertas agat subdendo manifestat. Redemptio animae viri divitiae sunt, qui autem pauper est increpationem non sustinet. Qui ergo animam suam vult redimi a futura ira, congreget divitias operum bonorhujusmodi divitiis, increpationem districti judicis sustinere non valet. De qua Psalmista postulat, dicens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo cospiritu non ibi increpantur a Domino, sed benedictionem aeternae haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
Sautem in lusor est non audit cum arguitur:
Tantum inter sapientem distat & stultum. ut hic aliquando pro¬
fectu eruditionis ad eum quise docuerat docendum perueniat
ille nec cum arguitur nouerit audire :¬
Uult & non uult piger. anima autem operantium in pinguabitur:
r ecte pigri uocabulo denotatur qui uult regnare cum dño: de
tur: de quo ia cobus ait: uir duplex animo. inconstans in omnib:
uiissuis : Et filius sirach: uaepeccatori terram in gredienti
duabus uiis : qui autem iussa operantur dominica ideo faciuNt
quiꝰ anima illorum perfecta supernorum dulcedine reficitur.
iuxta eum quidnm obsecrat dicens: sicut adipe pinguedinis
repleatur animamea: uelcerte anima operantium in pingua¬
bitur : quia quipiis prodño laboribus insudant caelesti & in mar¬
cescibili postlabores mercede donabuntur:
Est quasi diues cumnihilhabeat. & est quasi pauper cum inmul¬
tis diuitus sit: Diues sibi uidebaturille qui in duebatur purpura

Expanded text:
autem illusor est, non audit cum arquitur. autem illusor est, non audit cum arquitur. Tantum inter sapientem distat et stultum, ut hic aliquando profectu eruditionis ad eum, qui se docuerat docendum proveniat, ille nec cum arguitur noverit audireVult et non vult piger, anima autem operantium impinguabitur. Recte pigri vocabulo denotatur, qui vult regnare cum Deo, et ntur. De quo Jacob ait: Vir duplici animo inconstans est in omnibus viis suis ; et filius Sirach: Vae peccatori terram ingredienti duabus viis . Qui autem jussa operatur Dominica, ideo faciunt quia anima illorum perfecta supernorum dulcedine reficitur juxta eum qui Dominum obsecrat dicens, sicut adipe pinguedinis repleatur anima mea , vel certe anima operantium impinguabitur, quia qui piis pro Domino laboribus insudant, coelesti et immarcescibili post labores mercede donabuntur. Est quasi dives cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis divitiis sit. Dives sibi videbatur ille qui induebatur purpura
Abbreviated transcription (Latin):
Iter autem impiorum decipi& eos. Cumuel sua retinere
uel aliena rapere gaud& : unde recte subiungitur:
Non inueni& fraudulentus lucrum & substantia hominis erit auri
p̃tium: Fraude namque ad quisita pecunia: plus in anima damni
quam lucri addit in arca : Et qui propriam prodnõ substantiam
nouit dispensare remunerante ipso proterrenis cuelestia dona
recipi& : Aliter : non inueni& fraudulentus lucrum & substantia
hominis erit auri pra&ium : qui fraudulenta mente simulat se
esse bonum nequiter uiuens in occulto : non in ueni& bona uitae
sequentis: qui autem substantiam uirtutum spiritalium ueraciter
adquirit mer cabitur ex ea claritatem regni perennis: quoduer¬
bis sequentibus apertius dicit: In semita iustitiae uita. iter
autem deuium ducit ad mortem: Semita enim iustitiae substantiã
adquirit uirtutum. quibus u&ernȩ uitae claritas auro pra&io¬
sior emitur: Iter autem prauũ quo fraudulentus incedit. per¬
dito lucro temporali quod appetiit ad mortem quam praeuidere

Expanded text:
Iter autem impiorum decipiet eos. Cum vel sua retinere vel aliena rapere gaudent. Unde recte subjungitur. Non inveniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium. Fraude namque acquisita pecunia plus in anima damni quam lucri in arca, et qui propriam pro Domino substantiam novit dispensare remunerante ipso pro terrenis coelestia dona recipiet. Aliter: Non inveniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium, qui fraudulenta mente simulat se esse bonum, nequiter vivens in occulto non invenit bona vitae sequentis: Qui autem substantiam virtutum spiritalium veraciter acquirit, mercabitur ex ea claritatem regni perennis, quod verbis sequentibus apertius dicit. In semita justitiae vita, iter autem devium ducit ad mortem. Semita enim justitiae substantiam acquirit virtutum, quibus aeterna vitae claritas auro pretiosior emitur, iter autem pravum quo fraudulentus incedit perdito lucro temporali, quod appetiit ad mortem quam providere
Abbreviated transcription (Latin):
asdens euanes cit. eos quia beclesi asticas uauitate & caritate per
superbiam uel socor diam recedentes: hanc &iam uerbis inpugnant
figurate denuntiant : dequibus dicit io hannes : Ex nobis exierunt.
sed nonerant ex nobis: & reliqua :¬
Timor dñi ad pon& dies & anni impiorum breuiabuntur.¬
Quidõ fideliter seruiunt . a &ernaluce donabuntur : Atqui impietati
mancipantur cum hac uita perdunt bona quae amabant :
Expectatio iustorum la&itia: spes autem impiorum. peribit:
Pat& quia iusti lu&antur in exspectatione uitȩ sequentis quam uis
contristentur afflictione prȩssurȩ praesentis :unde est illud : tues
mihi refugium a praessura quae circum deditine exultatiomea:
Atuero impii qui seputant infuturo requieturos. autcerte nullos

Expanded text:
dens evanescit, eos qui ab Ecclesiastica suavitate et charitate per superbiam et socordiam recedentes hanc etiam verbis impugnant figurate denuntiant. De quibus dicit Joannes: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis, etc. Timor Domini apponet dies, et anni impiorum breviabuntur.Qui Deo fideliter serviunt, aeterna luce donabuntur: at qui impietati mancipantur, cum hac vita perdunt bona quae amabant. Exspectatio justorum, laetitia, spes autem impiorum peribit. Patet quia justi lactantur in exspectatione vitae sequentis, quamvis contristentur afflictione pressurae praesentis; unde est illud: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me, exsultatio mea . At vero impii qui se putant, in futuro requieturos, aut certe nullos
Abbreviated transcription (Latin):
augeat: id est gloriam laudis humanȩ maiorem quasi sanctior.
accipiat . merito talis calumniator quic quid bone actionis ha¬
bere uidebatur amittit. & a fructu uirtitum uacuus infine
mariebit : Hucusque pertingit titulus parabolarum salomo¬
nis q̃ui supra positus est: ex quo nouum genus locutionis probatur
ad siuno sisse ut ea quae dicer& non quasi ad alium quem docer&
loquendo sed uelut solus secum ratiocinando uideatur effari:

Expanded text:
augeat, id est, gloriam laudis humanae majorem, quasi sanctior augeat, id est, gloriam laudis humanae majorem, quasi sanctior accipiat, merito talis calumniator quidquid bonae actionis habere videbatur, amittit et a fructu virtutum vacuus in fine manebit. Huc usque pertingit titulus Parabolarum Salomonis qui supra positus est. Ex quo novum locutionis genus probatur assumpsisse, ut ea quae dicentur non quasi ad alium quem doceret loquendo, sed velut secum solus ratiocinando videatur effari
Abbreviated transcription (Latin):
danibel scribit : quia dedit ds̃ pueris abstinentibus scientiam &
disciplinam in omni uerbo & sapientia: unde restat intellege
quia pueros hoc loco non a&ate sed sensu paruulos signific&.
quales esse u&abat apostolus eos quibus ait: Nolite pueri effici
sensibus. sed malitia paruuli estote: huius modi enim pueros
idest animos fiultitiae uel lasciuiae uel inertiae deditos neces¬
seest iuuenili disciplina castigari. & adiustum uitȩ tramitem pru¬
dentum uigore perduci:
calumniatur pauperem ut
augeat diuitias suas. dabit ipse ditiori & egebit:
Constat quia rapaces & quae pauperibus auferunt & quae iuste ui¬
debantur possidere. pariter omnia perdunt: cum in ex amine
districti iudicis poenas prohis quae gessere percipiunt: sed & is
qui pauperem spũ fratrem calumniatur uirtutibus eius detra¬
hendo ut per eius uituperationem ipse diuitias quas desiderat

Expanded text:
Daniel scribit quod dedit Deus pueris abstinentibus scientiam, et Daniel scribit quod dedit Deus pueris abstinentibus scientiam, et disciplinam in omni verbo et sapientia. Unde restat intelligere quia pueros hoc loco non aetate sed sensu parvulos significet, quales esse vetabat Apostolus eos quibus ait: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Hujusmodi enim pueros, id est, animos stultitiae vel lasciviae vel inertiae deditos necesse est juvenili disciplina castigari, et ad justum vitae tramitem prudentum rigore perduci. Qui calumniatur pauperem ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori et egebit. Constat quia rapaces et quae pauperibus auferunt, et quae juste videbantur possidere, pariter omnia perdunt, cum in examine districti judicis poenas pro his quae gessere recipiunt. Sed et is qui pauperem spiritu fratrem calumniatur, virtutibus ejus detrahendo, ut per hujusmodi vituperationem animose divitias, quas desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
uel &tam homo qui lib& peruersus cumsuorum turba derideat
conuitus confundat in iuriis afficiat : Aut siciit multos iustorum
quia abeius uita dis cordent᷑ cormentis & morte consumit :Leo I¬
quit foris inmedio platearum occidendussum : quod est aperte
dicero : & uerba &opera uirtutum ubi ostendi foris cooperint
statim per secutio uel hominum uel spirituum comitatur inmun¬
dorum nec ualeo temptationibus resistere : sedimipsis boni pro¬
positi uinei in coeptis : Fouea prosunda os alienae. ciu iratus
est dñs incidit in illam : Qui uerba uel oscula meretricis libenter
amplectitur quasi unuamiam gehennalis pulsat abrssi. citoq
merg&ur sipedem cautus non retrahit: si non membra c&era
auitio cohib& foueae poenalis quam nullus omnino nisi filius irȩ
in labitur: Stulatia conligataest incorde pueri. &uirga disci¬
plinae fugabit eam : Multos nouimus pueros sapientia p̃ditos:
Nam &hieremias puerpro ph&iae ministerium suscepit. &

Expanded text:
 Forte, tentet, vel etiam homo quilibet perversus cum suorum turba derideat, conviciis confundat, injuriis afficiat, aut sicut multos justorum, quia ab ejus vita discordem, tormentis et morte consumat. Leo, inquit, foris, in medio platearum occidendus sum, quod aperte est dicere, et verba et opera virtutum, ubi ostendi foras coeperint, statim persecutio vel hominum vel spirituum committatur immundorum, nec valeo tentationibus resistere, sed in ipsis boni propositi vincar inceptis. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus incidet in illam. Qui verba vel oscula meretricis libenter amplectitur, quasi januam jam gehennalis pulsat abyssi, citoque mergetur si pedem cautus non retrahit, si non membra caetera a vicinia cohibet foveae poenalis, in quam nullus omnino nisi filius irae illabitur. Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae purgabit eam. Multos novimus pueros sapientia praeditos: nam et Jeremias puer prophetiae mysterium suscepit; et
Abbreviated transcription (Latin):
neeffluant hȩc
ab oculis tuis: Nedisciplina temporali fatigatus sapientia e
quae tanta est gratiam perdas praecaue:
Custodi legem atque consilium : Tex sapientiue est q̃uadicit :¬
siuis adiuitam ingredi. non occides non moechaberis Nonfurtum
facies Non falsum testimonium dices : & c&era : consilium sapientiȩ¬
est cum protinus addit : siuis perfectus esse uade uende omnia quȩ
Anima hab&tua uitam cumdõ sieius decr&a custo dieris qualib&
caro disciplina correptionis aut &iam mortis praematur:
eloquiatua: hab& ergo sensus animi faucessuas quibus uerba
quae audit duudic& quibus res & gesta singulorum quaecernit
discernendo ex amin&. & haec amplectendo recipiat illa repro¬
bando contempnãt : quibus nimirum faucibus cum legẽ atque con¬
silium dñi custo dimus gratia multiplicatur: quia quanto sollertius
quis que diuinis obtemperat iussis. tanto dulcius eius amorem
concipit : quam nostris faucibus in esse gratiam desiderabat

Expanded text:
ne effluant haec ab oculis tuis. Ne disciplina temporali fatigatus, sapientiae, quae tanta est, gratiam perdas, praecave.-- Custodi legem atque consilium. Lex sapientiae est, qua dicit Si vis ad vitam ingredi, non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, et caetera . Consilium sapientinde omnia quae Anima tua habet vitam cum Deo, si ejus decreta custodieris, quamlibet caro, disciplina correptionis, aut etiam mortis prematur.-- ibus meis eloquia tua ! Habet ergo sensus animi fauces suas, quibus verba, quae audit, dijudicet, quibus res et gesta singulorum, quae cernit, discernendo examinet, et haec amplectendo recipiat, illa reprobando contemsilium Domini custodimus, gratia multiplicatur. Quia quanto solertius quisque divinis obtemperat jussis, tanto dulcius ejus amorem concipit. Quam nostris faucibus inesse gratiam desiderabat
Abbreviated transcription (Latin):
ergo suaquisque uiresse nosc&ur. &si recta doc& & haec operibus
simpl& sc̃s esse colligitur : Quiautem uanus & excors est : patebit
contemptui: quia scilic& ipse uirilis animi fortitudinem habere
contempsit : MMelior est pauper & sufficiens sibi quam gloriosus
& indigens pane : Melior est idiota & simplex frater quibo¬
na quae nouit operans uitam meretur incuelis. quani quicdarusu
eruditione scripturarum uel &iam doctoris frulctis officio indi

Expanded text:
ergo sua quisque vir esse noscetur. Quia si et recta docet et haec operibus implet, sanctus esse colligitur. Qui autem vanus et excors est patebit contemptui. Quia scilicet ipse virilis animi fortitudinem habere contempsit. Melior est pauper et sufficiens sibi quam gloriosus et indigens pane. Melior est idiota et simplex frater, qui bona quae novit operans vitam meretur in coelis, quam qui clarus eruditione, Scripturarum vel etiam doctoris functus officio indi
Abbreviated transcription (Latin):
luit: potest ita intellegii uerte impios & nonerunt: conuerte eos
ab impi&ate & nonerunt iam impii sediusti: proquo alia trans¬
latio dicit : quocumque se conuertit scelestus ex terminabitur :
cui contra descĩs dicitur : qm̃ diligentibus dm̃ omnia cooperantur
inbonum : Doctrinasua nos c&uruir :
Viros uocare scriptura sol& eos qui uirtutibus sunt praediti diuinis:
unde apostolus : uigilate state infide. uiriliter agite : doctrina

Expanded text:
luit, potest et ita intelligi, verte impios et non erunt, converte eos luit, potest et ita intelligi, verte impios et non erunt, converte eos ab impietate et non erunt jam impii, sed justi, pro qua alia translatio dicit, quocunque se convertit scelestus exterminabitur. Cui contra de sanctis dicitur, quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Doctrina sua noscetur vir. Viros vocare Scriptura solet eos qui virtutibus sunt praediti divinis. Unde Apostolus: Vigilate, state in fide, viriliter agite . Doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
Versi dehacuita impii nonerunt quod fuerant quia postmortem
non qualia credebant inueniunt : sed spesua frustrati ꝓprȩmus
tormenta recipiunt : domus autem iustorum id est ecclesia quae
partim peregrinatur interris partim regnat incaelo Numquam
deficit : sed quaecumque membraeius hinc illo perueniunt. ibidem
gaudia quaesperabant inueniunt : Aliter uerte impios & nonerunt :
quod multa impi&as indiis gentilium multa in sectis hereticorũ
multa in prestigiis magorum. multa in persecutionibus extitit
paganorum : sed his dño donante subuersis ablata est pariter & me¬
moria impi&atis eorum : &iam ipsi apices stulti ipsa dogmata
ige rapta : ut in epheso actum tempore a postolorum legimus:
Domus autem iustorum permanebit : quia scã ecclesia num quam¬
uel abscondi uel potuit auferri. nil ex eius corrumpere scripturis¬
in nullo eius fidem uiolare tanta temporum longitudo praeua¬

Expanded text:
Versi de hac vita impii non erunt, quod fuerant, quia postVersi de hac vita impii non erunt, quod fuerant, quia postnon qualia credebant inveniunt, sed spe sua frustrati, pro praemiis tormenta recipiunt. Domus autem justorum, id est, Ecclesia, quae partim peregrinatur in terris, partim regnat in coelo, nunquam deficit; sed quaecunque membra ejus hinc illo perveniunt, ibidem gaudia, quae sperabant, inveniunt. Aliter, Verte impios, et non erunt, quod multa impietas in diis gentilium, multa in sectis haereticorum, multa in praestigiis magorum, multa in persecutionibus exstitit paganorum. Sed his Domino donante subversis, ablata est pariter et memoria impietatis eorum, etiam ipsi apices stulti, ipsa dogmata igne rapta, ut in Epheso actum tempore apostolorum legimus. Domus autem justorum permanebit, quia sancta Ecclesia nunquam abscondi in nullo ejus fidem violare, tanta temporum longitudo praeva
Abbreviated transcription (Latin):
& casta honorem uiro suo praeb& in omnibus : quis que uirtutibus.
ipsa domumbene regens quasi gratiam addit coronae : At uero
adultera & siforis specios a par& intus f&ore luxuriae suamem¬
bra coinquinat: uerum spiritaliter ecclesia coronam xp̃o non
aliam quam se ipsam offert: omnes enim qui incir cuitu eius sunt.
afferent munera: et filius sirach de magno sacerdote. ipse
stans iuxta aram : & circa illum corona fratrum: At ossa id est
uirtutes quas hereticorum factio cernitur habere: putredo praui
csdogmatis corrumpit: Cogitationes iustorum iudicia. & consilia
impiorum fraudolenta : Iusti sua facta sid nõ placeant sedula
meditatione diiudicant ne forte ipsisminus sollicitis supernus ar¬
biter contraeos inuisibiliter aduersa disponat : iuxta illud apostob.
simos iteieios dudi caremus non utique iudicaremur: Atrepbi
diuinitimoris obliti defraude quam faciant sua consilia cogint:
Hertempios &nonerunt: domus autem iustorum permanebit:

Expanded text:
 casta honorem viro suo praebet. In omnibus, ejusque virtutibus ipsa domum bene regens, quasi gratiam addit coronae: at vero adultera, et si foris speciosa paret, intus fetore luxuriae sua membra coinquinat, verum spiritaliter Ecclesia coronam Christi non aliam quam seipsam offert. Omnes enim qui in circuitu ejus sunt offerent munera, et filius Sirach de magno sacerdote ipse stans juxta aram et circa illum corona fratrum, aut ossa, id est, virtutes quas haereticorum factio cernitur habere putredo pravi dogmatis corrumpit. Cogitationes justorum, judicia; et consilia impiorum fraudulenta. Justi sua facta si Domino placeant sedula meditatione dijudicant, ne forte ipsis minus sollicitis supernus arbiter contra eos invisibiliter adversa disponat, juxta illud Apostoli: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique judicaremur . At reprobi divini timoris obliti de fraude quam faciant, sua consilia cogunt. Verte impios et non erunt, domus autem justorum permanebit.
Abbreviated transcription (Latin):
rosse ntumit iacirte proferre quamdicta sipientium audire
Scontendit ÷uidelicate apueritia nutrit serium suum potudi
sentia. illi contumacem Quidelicate apueritia nutrit corpus
suum quod ammo debuerit subiugire is ubi ad annos adilis centiȩ
peruenerit. las ciuio sum hoc &indomabile senti& huncuersiculum
aliatrans latio pulchre haba: Qui deliciatus apueritia seruus erit
inse quise meminit noluisse intenera adhuc uuate a suis uoluptatib:
a dregulam continere prudentium. ir iracundus prouocit rixas
& qui adindignandum facilis est. erit ad peccata procliuuor
Iunua uitiorum ormnium iracundia est : qua clausa urtutibus in¬
tr in secus dabitur quies aperta uero ad omne facinus armabitur

Expanded text:
nosse autumat jactanter proferre, quam dicta sapientium audire nosse autumat jactanter proferre, quam dicta sapientium audire contendit. Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem. Qui delicate a pueritia nutrit corpus suum, quod animo debuerat subjugare, is ubi ad annos adolescentiae pervenerit, lascivum hoc, et indomabile sentiet, hunc versum alia translatio pulchre habet; qui delicatus a pueritia servus erit,in se, qui se meminit noluisse in tenera adhuc aetate a suis voluptatibus ad regulam continere prudentium. Vir iracundus provocat rixas: et qui ad indignandum facilis est, erit ad peccata proclivior. Janua omnium vitiorum iracundia est, qua clausa, virtutibus intrinsecus dabitur quies; aperta vero, ad omne facinus armabitur
Abbreviated transcription (Latin):
aduos : an inspũmansu&udinis: puer uamque quem frequentis si¬
me corripiendum & erudiendum ammon&. populus dĩ est: quisi
non ad sidius monitis & increpationibus sacer dotum fuerit casti¬
gatus. confusionem generat ecclesiae. detrahentibus his quiforis
sunt religioni fidei xp̃ianȩ. Vnde recte subiungitur.
Cum proph&ia defecerit dissipabitur populus quicustodit legẽ:
beatus est. Qui a nimirum cum cessauerit sacerdotalis eruditio
solu&ur continuo disciplina diuinae legis. quapopulus adbeatitu¬
dinis praemia pertingere debuerat. Uidisti nominem uelocem
adloquendum stultimagis speranda est quam illius correptio
Graue quidem uitium stulutiȩ sed non leuius est uerbositatis
Nam saepe contingit ut hebes aliquis &ipsarum quoque nescius
litterarum citius uerba salutiferȩ correptionis accipiat. quã¬
is qui as duenta prtielits sermons magis sua quae nouit uel quaes e

Expanded text:
ad vos, an in spiritu mansuetudinis? . Puer namque, quem frequentissiad vos, an in spiritu mansuetudinis? . Puer namque, quem frequentissime corripiendum et erudiendum admonet, populus Dei est, qui si non assiduis monitis et increpationibus sacerdotum fuerit castigatus, confusionem generat Ecclesiae, detrahentibus his qui foris sunt religioni fidei Christianae, unde recte subjungitur: Cum prophetia defecerit, dissipabitur populus, qui custodit legem beatus est. Quia nimirum cum cessaverit sacerdotalis eruditio, solvetur continuo disciplina divinae legis, qua populus ad beatitudinis praemia pertingere debuerat. Vidisti hominem velocem ad loquendum, stultitia magis speranda est quam illius correptio. Grave quidem vitium stultitiae, sed non levius est verbositatis, nam saepe contigit, ut hebes aliquis et ipsarum quoque nescius litterarum, citius verba salutiferae correptionis accipiat, quamvis qui affluentia praeditus sermonis magis sua quae novit vel quae se
Abbreviated transcription (Latin):
huncdocum antiqua trans latio sichab& Totamiraons uaii qnoers um¬
mus ꝑturbatione suicenditur sapiens autem paulatim eam matu
rtate consilu ac moderationis extenuat &expellit
ꝑiuper &creditor obuiauerunt sibi. utrius que inlum mator est lnĩs
pauper est humilis uerbidĩ auditor ereditor autem quiei uen bi
eius dempecuniam praedicando conmictit quiobuiant sibi. cumin
unam eandemq pi&atis gratiam conueniunt:. Qutriusq in lumineane
esticdñs. quia neque ille sine diuinȩ munere pi&atis praedicare. neque
iste potuit credere: ueredica nam queman& caritatis sententia
quadicit. quia sine me nihil potestis facere
Aerc quiiudiut pauperes inueritate. thronus eius in a&ernũ sundabitur
Et psalmista dexp̃orege sedestuads̃ in saeculum sueculi uirga ȩqui¬
otatis uirgaregnitui. Uirga atque correptio tribu& sapientiam:
puer autem quid inittitur uoluntatisuae. confund& matrem suam
Dehac uirga apostolus ad corinthios: an uultis in uirta ueniam

Expanded text:
Hunc locum antiqua translatio sic habet: Totam iram suam profert imperturbatione succenditur; sapieritate consilii ac moderationis extenuat et expellit. Pauper et creditor obviaverunt sibi, utriusque illuminator est Dominus. Pauper est humilis verbi Dei auditor, creditor autem qui ei verbi ejusdem pecuniam praedicando committit, qui obviant sibi cum in unam eamdemque pietatis gratiam conveniunt, et utriusque illuminator est Dominus, quia neque ille sine divinae munere pietatis praedicare, neque iste potuit credere. Veridica namque manet veritatis sententia, qua dicit, quia sine me nihil potestis facere . Rex qui judicat pauperes in veritate, thronus ejus in aeternum fundabitur. Et Psalmista de Christo rege: Sedes tua, Deus, in saeculum saeculi, virga aequitatis, virga regni tui . Virga atque correptio tribuet sapientiam; puer autem qui dimittitur voluntati suae, confundet matrem suam. De hac virga Apostolus ait ad Corinthios: An vultis in virga venium
Abbreviated transcription (Latin):
quas preximis parant inperpetuum damnant. gaudentibus iustis
Aorectum conditoris iudicium laudantibus uel desua ereptione uel
deperditione prauorum. denique clausulam prioris uersiculi. anti¬
qua ȩditiomanifeste posuit ireia circumdat suis pedibus ex am¬
biguo enim graeco quod est autu. utrumq inter pr&ari patest
Namqui fodit foueam proximosuo in cid& in eam ipseiatalibi dic¬
tum est
Uin sapiens sicum stulto contenderit sue mras catur siue rideet non
inueni& requiem.: Doctor sapiens sicum infideli & contumace con¬
tenderie siue tormenta reproborum seugiudiua narrat Bomoresiu
srstra erga in sen satum laborat. siue lamenta paenite ntiaesiuadeas
seubonȩ eperationis quae sint praemia dicat non audrtara srbto
hino aa pestoli iudaeis dicebant lanentauimus uobis & nom plan¬
xistis caecinimus uobis & non saltastis

Expanded text:
quas proximis parant, in perpetuum damnant gaudentibus justis, quas proximis parant, in perpetuum damnant gaudentibus justis, ac rectum conditoris judicium laudantibus vel de sua ereptione vel de perditione pravorum. Denique clausulam prioris versiculi, antiqua editio manifeste posuit, retia circumdat suis pedibus, ex ambiguo enim Graeco quod est αὐτοῦ utrumque interpretari potest. Nam qui fodit foveam proximo suo, incidet in eam ipse, ut alibi dictum est. Vir, sapiens si cum stulto contenderit, sive irascatur, sive rideat, non inveniet requiem. Doctor sapiens si cum infideli et contumaci contenderit, sive tormenta reproborum, seu gaudia narret bonorum, frustra erga insensatum laborat, sive lamenta poenitentiae suadeat, seu bonae operationis quae sint praemia dicat, non auditur a stulto: hinc et Apostoli Judaeis dicebant: Lamentavimus vobis, et non planxistis; cecinimus vobis, et non saltastis
Abbreviated transcription (Latin):
uente impiorum persecutione abscondentur suepe fideles uel non
nes uel nonpermissi ad publicum procedere : dicente dĩo siuos
persenitifi erint in ciurtate ista fugite in aliam : ubiautem perditis
lui t apbris persecutio cessauerit augustior post priessur is fide¬
lum gloriue darescit sed & infidelium plurimi ura iefideuitaidis
dannatione fidei gratiam suscipint iuxtiud quodscriptum est
dit gressibus oius. Quifictis sermonibus proximum laudat illi qui¬
dem parat insidias quibus periculum incauti operis aut uerbi securi¬
or fatus incidat. sed uideamus. utrum retia fraudulenti¬
eum cuius grossibus expanduntur. anpotius illum aquo expandun¬
tur inuoluant. Sequitur. Peccantem uirum iniquum inuolu& laqueus
&iustis laudabit atque gaudebit. Nonergo iusto laqueus peccuntium
&iam sicor poraliter perimat noc& ipsos autem reprobos insidiȩ

Expanded text:
vente impiorum persecutione abscondentur saepe fideles, saepe vel non vente impiorum persecutione abscondentur saepe fideles, saepe vel non ausi vel non permissi ad publicum procedere, dicente Domino: Si vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam . Ubi autem, perditis auctoribus, persecutio cessaverit, augustior post pressuras fidelium gloria clarescit. Sed et infidelium plurimi, visa infidelitatis damnatione, fidei gratiam suscipiunt, juxta id quod scriptum est:dit gressibus ejus. Qui fictis sermonibus proximum laudat, illi quidem parat insidias quibus in periculum incauti operis aut verbi securior factus incidat. Sed videamus utrum retia fraudulentieum cujus gressibus expanduntur, an potius illum a quo expanduntur involvant, sequitur. Peccantem virum iniquum involvet laqueus, et justus laudabit atque gaudebit. Non ergo justo laquens peccantium etiamsi corporaliter perimat nocet, ipsos autem reprobos insidiae,
Abbreviated transcription (Latin):
replebitur aegestate. Siue terreni agri siue terram corpusculi
qui exerc& saturabitur Ille frumento iste uirtutibus quiutraq
spernit. replebitur egestate. Virquifestinat ditari & aliis inuid&
ignorat quod egestas super ueni& ei.
Profecto enim qui augere opes ambit. peccatum neglegit. more
auium captus cum escam terrenarum rerum auidus inspicit
quo stranguler&ur pecciti laqueo non agnoscit cumquȩ lib&
praesentis mundi bona desiderat. & quae defuturo damna patia¬
tur ignorat: Cum surrexerint impii abs condentur homines¬
÷ cum illi perierint multiplicabuntur iusti.
Cosdem homines quos iustos appellat. quia uidelic& iustum statu¬
tumq adõ humane conditionis ordinent seruent unde in libro
beuta iob dop aenitente e quo lib& peruerso dicitur respici& ho¬
mines & dic& peccaui quod est aperte dicere respici& eus q ui
naturam humanae creationis recte custodiunt & se peccando
iumentis assimilatum esse cognosc& Pat& ergo sensus quia fer¬

Expanded text:
replebitur egestate. Sive terram agri sive terram corpusculi, qui exercet, saturabitur, ille frumento, iste virtutibus, qui utraque spernit replebitur egestate. Vir qui festinat ditari, et aliis invidet, ignorat quod egestas superveniat ei. Profecto enim qui augere opes ambit, peccatum negligit, more avium captus, cum escam terrenarum rerum avidus inspicit quo stranguletur peccati laqueo non agnoscit, cum quilibet praesentis mundi bona desiderat, et quae de futuro damna patiatur ignorat. Cum surrexerunt impii, abscondentur homines: cum illi perierint, multiplicabuntur justi. Eosdem homines, quos justos appellat, quia videlicet justum statutumque a Deo humanae conditionis ordinem servent, unde in libro beati Job de poenitente quolibet perverso dicitur, Respiciet homines et dicet: Peccavi . Quod est aperte dicere: respiciet eos, qui naturam humanae creationis recte custodiunt, et se peccando jumentis assimilatos esse cognoscent Patet ergo sensus, quia fer
Abbreviated transcription (Latin):
tis incurrerent in sultare prohibet : Ne forte simiserante dño ad
paenitentiam salutemq animae redierint ac tecum fidelem amicitiã
habere coeperint : tunc erubescas quia illos aliquando dispexeris
quos diuina gratia aduitam seruauerat : sed quantum potes iacen¬
tibus condole eosq ut resurgere ualeant adiuua: & siuotum
conatumq tuum sequitur effectus. gaudebis desanato : quemmale
habentem dolueras: sin alias. tuae tamen beniuolentiae apud edrẽm
fructu non carebis : uelcerte ita dicendum: ne gaudeas decasu ini¬
mici : ne forte dñs superbi amitam quaeilli absque dubio displic&
hoc ordine illis deiciens humil& ut te cadente inpeccatum ille
resipiscens san&ur : Timedñm filimi & regem:
Iuxta quodipseait : red dite ergo cuesari quae caesaris sunt & quae
sunt dĩdõ : Neque aliquid obstat adño &rege patrem & filium in¬
tellegi designari. qui uno eodemq sunt diuinitatis honore colendi

Expanded text:
tis incurrerint, insultare prohibet, ne forte, si miserante Domino ad poenitentiam salutemque animae redierint, ac tecum fidelem amicitiam habere coeperint, tunc erubescas, quia illos aliquando despexeris, quos divina gratia ad vitam reservaverat. Sed, quantum potes, jacentibus condole, eosque ut resurgere debeant adjuva; et si votum conatumque tuum sequituhabentem dolueras, sin alias tuae tamen benevolentiae apud Dominum fructu non carebis, et certe ita dicendum, ne gaudeas de casu inimici, ne forte Dominus superbiam tuam, quae illi absque dubio displicet hoc ordine dejiciens humiliet ut te cadente in peccatum ille resipiscens sanetur. Time Dominum, fili mi, et regem. Juxta quod ipse ait: Reddite ergo Caesari quae Caesaris sunt, et quae sunt Dei Deo ; neque aliquid obstat in Domino et rege patrem et filium intelligere designari, qui uno eodemque sunt divinitatis honore colendi
Abbreviated transcription (Latin):
diderant accepta sp̃s gratia non solum modo xp̃m dĩfilium cognos¬
cere sed & ab dita scripturarum intellegere meruorunt: Sed &
tunc doctrina prudentium facilis erat. quando cornelius cumdo¬
masua & c&eritales uerbum humiliter audientes mox credebañ
& accepto spũscõ linguis loquebantur omnibus : Nunc guoque
doc trinam fidei catholicae prudens quis que dum catecizatur
facile percipit: quam heretci quia peruerse quaerunt numquam
prorsus inueniunt : Uade contra uirum stultum & nescit
labia prudentiae sapientia: Ideo derisor sapientiam quam
quaette non inuenit quia &si aperte contra illius stultitiuam dis¬
putando incedas nes cit intellegere quaedicis. ut arrius
qui uerbum consubstantialitatis in patre & filio nusquam scrip¬
turarum inueniri posse contendebat: cum ei manifestũm obice

Expanded text:
diderant, accepta Spiritus gratia, non solummodo Christum Dei Filium cognosdiderant, accepta Spiritus gratia, non solummodo Christum Dei Filium cognoscere, sed et abdita Scripturarum intelligere meruerunt. Sed et tunc doctrina prudentium facilis erat, quando Cornelius cum domo sua et caeteri tales verbum humiliter audientes, mox credebant, et accepto Spiritu sancto linguis loquebantur omnibus. Nunc quoque doctrinam fidei catholicae prudens quisque dum catechizatur, facile percipit, quam haeretici, quia perverse quaerunt, nunquam prorsus inveniunt. Vade contra virum stultum et nescit labia prudentiae sapientia. Ideo derisor sapientiam quam quaerit non invenit, quia etsi aperte contra illius stultitiam disputando incedas, nescit intelligere quae dicis, ut Arius qui verbum consubstantialitatis in Patre et Filio, nusquam Scripturarum inveniri posse contendebat, cum ei manifeste sc
Abbreviated transcription (Latin):
reticus inuanum garriuit sed pro uerbi fruge labor auitille qui&
ipsum uerbum casto ore ruminare &uiam ueritatis recto discretio¬
nis pede noss& incedere : Nec mirandum cur in praesepi auditores
significare dixerimus cumbos alatur de praesepi. doctor autem
uerbo audientes soleat nutrire : sed intuendum quia & delabon
bouis prae sepe implour & ipsebos suo fructu depraescpireficitur:
quia nimirum praedicator fideles & audientes uerbo reficit &¬
eadem refectione apud dñm ipse proficit : Quod in opere figuratur
heliae qui apud sarapthenam uiduam quam pascit ipse pascitur :
Quaerit derisor sapientiam & non inueni&. doctrina prudentium
facilis : Caiphas quid ño dixit ad iurote perdm̃ uiuum ut dicas
nobis situes xp̃s. quia male quaerebat inuenire quodrogabat
non meruit: at discipuli quisese humiliter audituiueritatis sub¬

Expanded text:
reticus in vanum garrivit, sed pro verbi fruge laboravit: Ille, qui et reticus in vanum garrivit, sed pro verbi fruge laboravit: Ille, qui et ipsum verbum casto ore nominare, et viam veritatis recto discretionis pede nosset incedere. Nec mirandum cur in praesepi auditores significari dixerimus cum bos alatur de praesepi, doctor autem verbo audientes soleat nutrire. Sed intuendum quia et de labore bovis praesepe impletur, et ipse bos suo fructu de praesepi reficitur; quia nimirum praedicator fidelis et audientes verbo reficit, et eadem refectione apud Dominum ipse proficit. Quod in opere figuratur: Elias qui apud Sareptanam viduam quam pascit, ipse dum pascitur. Quaerit derisor sapientiam et non invenit, doctrina prudentium facilis. Caiphas qui Domino dixit: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nobis si tu es Christus , quia male quaerebat invenire, quod rogabat non meruit, at discipuli qui se humiliter auditui veritatis sub
Abbreviated transcription (Latin):
ni graditur uiai ab hominatio est enim peccatori religio
stultumq uid &ur incredulis : cum fideles propter di timorem
non tantum abiciunt timorem : sed & tormenta rident eo
quioccidunt corpus : dequibus adhuc apte subiungitur
In ore stula uirga suporbiae. labia sapientium custodiunt eos:
Quia stula peruanilo quium humiles quos decipiunt ad fligunt
sedidem humiles spũ perdoctrinamse sapientiae nedecipian¬
s tur muniunt : Ubi non sunt boues pruesepe uacuum est ubi¬
s autem plurimȩ segetes ibimanifesta fortitudo bouis:
Hȩrent huec superiorebus : boues namque doctores catholitos
praesepe co&um auditorum segetes dicit fructus operum bonorũ:
In cassum ergo tum& superbus. & in docta eloquentia uerberat
aures ac corda subiectorum : quia ubi non sunt docti praedicatores
frastra ad audiendum confluit turba plebium: ubi autem plurimȩ
operationes apparent uirtutum. ibi apertissime clar& quia non he¬

Expanded text:
mi graditur via. Abominatio est enim peccatori religio, mi graditur via. Abominatio est enim peccatori religio, stultumque videtur incredulis, cum fideles propter Dei timorem, non tantum abjiciunt timorem, sed et tormenta rident, eorum qui occidunt corpus, de quibus adhuc apte subjungitur. In ore stulti virga superbiae, labia sapientum custodiunt eos. Quia stulti per vaniloquium humiles quos despiciunt affligunt, sed iidem humiles spiritu per doctrinam se sapientiae ne decipiantur muniunt. Ubi non sunt boves, praesepe vacuum est; ubi autem plurimae segetes, ibi manifesta est fortitudo bovis. Haerent haec superioribus, boves namque doctores catholicos, praesepe coetum auditorum, segetes dicit fructus operum bonorum. Incassum ergo timet superbus, et indocta eloquentia verberat aures ac corda subjectorum, quia ubi non sunt docti praedicatores, frustra ad audiendum confluit turba plebium: ubi autem plurimae operationes apparent virtutum, ibi apertissime claret, quia non hae
Abbreviated transcription (Latin):
patrum hoc est in operibus acuerbis praecedentium iustorum
probantur exorti : & hos ad profectum animȩ suae bene uiuendo
traicit: uenter autem impiorum id est capacitas sensus hereticorũ
insaturabilis : quia sicut apostolus ait semper discentes num quã
adueritatis scientiam perueniunt : quare autem saturari scientia
non merentur nisi qui a nequaquam refecticibis paternȩ insti¬
tutionis aliis hos congregant absque iudicio ..
Sapiens mulier a edificabit domum suam. insipiens structum
quoque destru& manibus : Et una quaeque anima fidelis &
et desia per orbem catholica mansi onem sibi inpatria caelesti
bonis actibus aedificat : At uero reprobi ea que benesunt ab onis
ordinata male uiuendo & aliquando &iam aperte repugnando
dissi pant : Quare autem stulti sapientium actus lacerent
sequentibus uerbis ostenditur cum dicitur:
Ambulans recto itinere & timens dm̃ despicitur ab eo qui infa¬

Expanded text:
Patrum, hoc est, in operibus ac verbis praecedentium justorum Patrum, hoc est, in operibus ac verbis praecedentium justorum probantur exorti, et hos ad profectum animae suae bene vivendo trajicit: Venter autem impiorum, id est, capacitas sensus haereticorum insaturabilis, quia sicut Apostolus ait: Semper discentes, nunquam ad veritatis scientiam perveniunt . Quare autem saturari scientia non merentur, nisi quia nequaquam refecti cibis, paternae institutionis, aliis hos congregant absque judicio. CAPUT XIV. Sapiens mulier aedificat domum suam; insipiens exstructam quoque destruet manibus. Et unaquaeque anima fidelis et Ecclesia per orbem catholica mansionem sibi in patria coelesti bonis actibus aedificat: at vero reprobi ea quae bene sunt a bonis ordinata male vivendo, et aliquando aperte repugnando dissipant, quare autem stulti sapientium actus lacerent, sequentibus verbis ostenditur cum dicitur. Ambulans recto itinere et timens Deum despicitur, ab eo qui infa
Abbreviated transcription (Latin):
tantis exponendis insist&ns non suae saluti perhoc sed aliorũ
potius seruit : dum ipse abhis quaelegit uel actibus reprobis
uel &iam impi&ate sensus heretici discrepat : Talis namque
in noualibus id est operibus siue sermonibus patrum optima
institutione excultis non sibi sed aliis subsidium ad quirit
illis uidelic& : qui tractatus eius legentes archana pereos spĩta¬
lis sonsus quibus interius reficiantur inueniunt: utrique autẽ¬
sensui conuenit apte quod sequitur : Qui parcit uirge suae
Sodit filium. qui autem diligit illum instanter erudit:e
Nam & paterbonus filium & discipulum magister catholicus. ne
adiniquitatem deflectat sollicitus erudit: Praecedentem autẽ
uersiculum antiqui interpr&es ita transtulerunt : uiri iusti di¬
uitiis annis multis fruentur. iniqui autẽ perient breuiter:
ustus comedit & repl& animam suam. uenter autem impiorum
insaturabilis : Iustus percipit cibos sapientiae: qui innoualibus

Expanded text:
tandis, exponendis instans, non suae saluti per hoc, sed aliorum tandis, exponendis instans, non suae saluti per hoc, sed aliorum potius servit, dum ipse ab his quae legit vel actibus reprobis, vel etiam impietate sensus haeretici discrepat. Talis namque in novalibus, id est, operibus, sive sermonibus Patrum optima instiillis videlicet qui tractatus ejus legentes, arcana per eos spiritualis sensus, quibus interius reficiantur, insensui convenit apte quod sequitur. Qui parcit virgae, odit filium suum, qui autem diligit illum instanter erudit. Nam et pater bonus filium, et discipulum magister catholicus ne ad iniquitatem deflectat sollicitus erudit. Praecedentem autem versiculum antiqui interpretes transtulerunt: Viri justi divitiis annis multis fruentur, iniqui autem peribunt breviter. Justus comedit, et replet animam suam; venter autem impiorum insaturabilis. Justus percipit cibos sapientiae, qui in novalibus