comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& quid infinuare uob̾ uelim. Ecce exierunt
ã nob̾. & facti sunt donatiste. Int̾rogamus eos:
utrum iñs sit xp̃s. statim confitentur quia
ẽẽ xpmꝰ nec uos possunt dicere antixp̃os: nec
nos illos: quia & nos confitennur & illi. Sigͦ
nec illi nos dicunt. nec nos illos: ergo nec illi a
nobis exierunt: nec nos abipsis. Sigͦ ñ a nobis
exiuimus: munitate sumus. Si iminitate
sumus: quid faciunt munitate duo altaria:
quid faciunt diuisȩ domus. Siuisa comugia.
quid facit cominunis lectus. & diuisus xp̃s:
Ammonet nos uulnus fateri: quod nerum ẽ.
Aut ipsi a nobis exierunt: aut nos ab ipsis.
S absit. ut nos abipsis. Habenius emii testa¬
mentum dominicȩ hereditatis: recitamis. &
ibi nos inuemiinus. Dabo tͥ gentes hereditatẽ
tuam: & possessionem tuã terminos tẽrre.
Tenemus hereditatẽ xp̃i. illi eam ñ tenent. Non
cominunicant orbi t̾rarun: non communi caut
ipsum dnm̃ resurgentẽ amortuis amortuis. qͥ

Expanded text:
et quid insinuare vobis velim. Ecce exierunt et quid insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis et facti sunt Donatistae. Interrogemus eos, utrum Iesus Christus sit, statim confitentur, quia m, nec nos possunt dicere antichristos, nec nos illos, quia et nos confitemur et illi. Si ergo nec illi nos dicunt, nec nos illos, ergo nec illi a nobis exierunt, nec nos ab illis. Si ergo non a nobis exivimus, in unitate sumus. Si in unitate sumus, quid faciunt in hae civitate duo altaria, quid faciunt divisae domus, divisa coniugia? Quid facit communis lectus et divisus Christus? Admonet nos veritas fateri quod verum est, aut ipsi a nobis exierunt, aut nos ab ipsis, sed absit ut nos ab ipsis,' habemus enim testamentum dominicae hereditatis. Becitamus, et ibi nos invenimus: 'Dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae'. Tenemus hereditatem Christi, illi autem non tenent nec communicant orbi terrarum, non communicant ipsum Dominum resurgentem a mortuis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ri.Suꝑ quem uenerit: conteri. Primo qui hu¬
milis uenit: offend̾unt in illum homines. Quia
ex celsus uenturꝰ est ad iudicium: suꝑ quem uene¬
rit conteret eum. S illum ñ conteret uenturꝰ.
quem nͣ quassauit cum uenit. Qui in humilem
ñ offendit: ñ formidabit excelsum. Breuit̾ audi¬
stis fr̃s. qui inhumilem non offendit: ñ formida¬
bit excelsum. Omnib enmm malis: lapis offensio¬
nis xp̃s ẽ. Quicquid dixit xp̃s: amarum ẽ illis.
Etenim audite & uidete. Om̃s certe qui exeunt
bitabat. Ipse enim designauit. Ex nob̾ exierunt:
s ñ erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis. per¬
mansissent utiq nob̾cum. Quic̃q gͦ non ma¬
nent nob̾cum. s exeunt a nobis: manifestumẽ
Ex mendacio. Et quis ẽ mendax: nisi qui ne¬
gat quod rãs ñ est xp̃s: In t̾rogemus hereticos.
Quem inuenis hereticumꝰ: qui neget quod iħs
trim. Attendite quid inspirauerit nob̾ ds dñs:

Expanded text:
ri; super quem autem venerit, conteri. Primo quia huri; super quem autem venerit, conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, quem non quassavit cum venit. Qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Breviter audistis, fratres: qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Omnibus enim malis lapis offensionis est Christus; quidquid dicit Christus, amarum est illis. 7. Etenim audite, et videte. Omnes certe qui exeunt bitat. Ipse enim designavit, ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Quicumque ergo non manent nobiscum, sed exeunt a nobis, manifestum esEx mendacio. Et quis est mendax, nisi qui negat, quod Iesus non est Christus? Interrogemus hereticos: Quem invenis hereticum? Qui negat, quod Iesuntum. Attendite, quid inspiraverit dominus Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. Non dirit quoddam mendacium ex uerita¬
te: & quoddam m̃dacium ñ ex ueritate. Senten¬
tiam attendite: ne uos palpetis.: ne uos aduletis: ne
uos decipiatis: ne uob̃ illudatis. Omne m̃daciũ:
duntur. quia ñ ẽ unum genus mendacii. Quis
ẽ mendax: nisi is qui negat quod iñs ñ ẽ arp̃s:
Aliam significationem habet iñs. aliam xp̃s: euiu¬
quo modo moyses ꝓprio nomine appellatur. quo¬
modo helyas. quomͦ abraham: Sic tanquã ꝓpriũ
nomen ẽ: Quo modo sidicatur propħa. quo mͦ
sidicatur sacerdos: sic xp̃s cominendat᷑ unctus:
sꝑabatur uenturus appło uideoꝵ:. & quia humilis
uenit. nͣ est agnitus. Quia lapis paruus erat: offen¬
derunt i illum. & fractisunt. S creuie lapis.
& factus ẽ magnus. Et quid ait scͥptura: Qui¬
cumq offenderit in lapidem istum conquassabit᷑:
& suꝑ quem uenerit lapis iste. conteret eum. Dis¬
cernenda sunt u̾ba. Offendentẽ dixit: conquassa¬

Expanded text:
Christo. Non dicit, quoddam mendacium ex veritaChristo. Non dicit, quoddam mendacium ex veritate, et quoddam mendacium non ex veritate. Sententiam attendite; ne vos palpetis, ne vos aduletis, ne vos decipiatis, ne vos illudatis: Omne mendacium mentiuntur quia non est unum genus mendacii. Quis est mendax, nisi is qui negat quod Jesus non est Christus? Aliam significationem habet Jesus, aliam habeQuomodo Moyses proprio nomine appellatus est, quomodo Elias, quomodo Abraham; sic tanquam proprium nomen est. Quomodo si dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos; sic Christus commendatur unctus, abatur venturus a populo Judaeorum; et quia humilis venit, non est agnitus; quia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt verba: offendentem dixit conquassa
Abbreviated transcription (Latin):
uentilari in die uidicii. Ex nob̃ exierunt: s ñ
erant ex nob̾. Quod si fuissent ex nob̾. ꝑ mansis¬
sent utiq nob̾cum. Namuultis nosse km̃̃ qͣm
certissime dicatur hoc. ut qui forte exierunt¬
neant foris: s de uoluntate quisq sua. aut anti¬
xp̃s. aut in xp̃o ẽ: aut in membris sumus. aut in
humorib malis. Qui se in melius cominutat: in
corpore membrum ẽ qui aut̃ in malicia ꝑmanet:
humor malus est. &̾ qndo exierunt: reuelabunt᷑
cum sunt ñ ex uob̾ siit. Non tam̃ manifesti sunt:
s exeuudo manifestantur. Quos unctionem
habetis a scõ: ut ipsi uobis manifesti sitite. Unctio
qui habent posse cognoscere bonos & malos: nec
opus ee̾ ut doceantur: quia ipsa unctio docet eos.
Scribo uob̾. ñ quod nescieritis ueritatem: s quia
nostis eam: & quia omne mendacium exueritate
ego sum ueritas. Omne aut̃ mendacium: non ẽ
ex ueritate. Om̃s gͦ qui mentiuntur: ñ sunt ex

Expanded text:
ventilari in die judicii. Ex nobis exierunt, sed non ventilari in die judicii. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: Nam vultiscertissime dicatur hoc, ut qui forte exieruneant foris. Sed de voluntate sua quisque aut antichristus, aut in Christo est. Aut in membris sumus, aut in humoribus malis. Qui se in melius commutat, in corpore membrum est: qui autem in malitia permanet, humor malus est; et quando exierit, relevabuntur cum sunt, non ex nobis sunt; non tamen manifesti sunt, sed exeundo manifestantur. Et vos unctionem habetis a sancto, ut ipsi vobis manifesti sitis. Unctio squi habent, cognoscere malas et bonos; nec opus esse ut doceantur, quia ipsa unctio docet eos. 6. Scribo vobis, non quod nescieritis veritatem; sed quia nostis eam, et quia omne mendacium non est ex Ego sum veritas . Omne autem mendacium non est ex veritate: omnes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sunt
qͣndo
enomuntur: tunc leuatur corpus. Sic & mali
quaudo ęreunt: tunc ȩccłia releuatui: Et dicit
quando eos euonut atq ꝓicit corpus: ex me exi¬
erunt humores isti. s non erant ex me. Quid ẽ
non erant exme : Non de carne mea p̃cisisunt:
s pectus nuchi p̃mebant cum messent. Ex no¬
bis exierunt. S nolite tristes eẽ: ñ erant ex nob̾.
Unde ꝑrobas: Quod si fuissent ex uob̾: ꝑmansis¬
sent utiq nob̾cum. Huic gͦ uideat caritas ur̃a:
quia multi qui ñ sunt ex nob̾ accipiunt nobis¬
cum sacramentaꝰ accipiunt nobiscum baptismỹ:
accipiunt nob̾cum qd norunt fideles acciꝑe
benedictionẽ eucharistiȩ. & siquid insacram̃tis
scĩs ẽ. Ipsuis altaris cominunicationẽ accipi¬
unt nob̾cum: & ñ sunt ex nob̾. Temptatio ꝓbat:
quia ñ sunt ex nobis. Quando illis temptatio
ueuerit. uelut occasione uenti uolant foras: quia
grana ñ erant. Om̃s aut̃ tunc uolabunt quod
sepe dicendum est.: cum area dominica ceperit

Expanded text:
 sunt ando evomuntur, tunc relevatur corpus: sic et mali quando exeunt, tunc Ecclesia relevatur. Et dicit quando eos evomit atque projicit corpus: Ex me exierunt humores isti, sed non erant ex me. Quid est, non erant ex me? Non de carne mea praecisi sunt, sed pectus mihi premebant cum inessent. 5. Ex nobis exierunt; sed, nolite tristes esse, non erant ex nobis. Unde probas? Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Hinc ergo videat Charitas vestra, quia multi qui non sunt ex nobis, accipiunt nobiscum Sacramenta, accipiunt nobiscum Baptismum, accipiunt nobiscum quod norunt fideles se accipere, Benedictionem, Eucharistiam, et quidquid in Sacramentis sanctis est; ipsius altaris communicationem accipiunt nobiscum, et non sunt ex nobis. Tentatio probat quia non sunt ex nobis. Quando illis tentatio venerit, velut occasione venti, volant foras; quia grana non erant. Omnes autem tunc volabunt, quod saepe dicendum est, cum area dominica coeperit
Abbreviated transcription (Latin):
quid intrinsecus agit: S quis agit hoc : Audi¬
te agricolam apłm: Et uidete quid simuuis. &
audite magistrum interiorem. Ego plantaui:
apollo rigauitꝰ. s d̾s incrementum dedit. Neq
qui plantat ẽ aliquid. neq qui rigat: s qui in ce¬
mentum dat ds. Hoc gͦ uob̾ dicimus: siue plante¬
inus. siue rigemus. loquendo. ñ sumus aliquid:
s ille qui incrementum dat d̾s. Id est unctio illiꝰ
quȩ docet uos de omnibus.¬

Expanded text:
quid intrinsecus agit? Sed quis agit hoc? audiquid intrinsecus agit? Sed quis agit hoc? audite agricolam Apostolum, et videte quid sumus, et audite magistrum interiorem: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Hoc ergo vobis dicimus: sive plantemus, sive rigemus loquendo, non sumus aliquid; sed ille qui incrementum dat Deus, id est, unctio illius quae docet vos de omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
quib unctio illa intus ñ loquitur: quos sp̃s sc̃s intꝰ
ñ docet: indocti redeunt. Magisteria forisecus:
adiutoria quȩdam sunt. & admonitiones. Cathedrã
incelo habet: qui corda docet. Propt̾ea ait & ipse
quando nemo hominui illic ẽ: Quia & siquis
ẽ a latere tuo: nullus ẽ incorde tuo. Q nullus sic
in corde tuo: xp̃s sit incorde tuo. Unctio ipsius sit
in corde: ne sit in solitudine cor siciens: & ñ habens
fontes quib irrigetur. Interior gͦ magist̾ ẽ qui
docet. Ap̃s docet: inspiratio ipsius docet. Ubi
inspiratio. & unctio illius ñ est: formsecus manit̾
ꝑstrepunt uerba. Sic sunt ista u̾ba fr̾s. quȩ fo¬
rinsecus dicimus: quomͦ ẽ agricola ad arborẽ.
Forinsecus oꝑatur. adhibet aquam: & diligen¬
tiam culturȩ quãlibet. forinsecus ad hibet. Nun¬
quitd poma format: Nunquid nuditate̾ ligno¬
rum uestit umbra foliorum: Nunquid tale ali¬

Expanded text:
quibus unctio illa intus non loquitur, quos Spiritus sanctuquibus unctio illa intus non loquitur, quos Spiritus sanctus intus non docet, indocti redeunt. Magisteria forinsecus, adjutoria quaedam sunt, et admonitiones. Cathedram in coelo habet qui corda docet. Propterea ait et ipsquando nemo hominum illic est; quia etsi aliquis est a latere tuo, nullus est in corde tuo. Et non sit nullus in corde tuo: Christus sit in corde tuo; unctio ipsius sit in corde, ne sit in solitudine cor sitiens, et non habens fontes quibus irrigetur. Interior ergo magister est qui docet, Christus docet, inspiratio ipsius docet. Ubi illius inspiratio et unctio illius non est, forinsecus inaniter perstrepunt verba. Sic sunt ista verba, fratres, quae forinsecus dicimus, quomodo est agricola ad arborem: forinsecus operatur, adhibet aquam et diligentiam culturae: quaelibet forinsecus adhibeat, numquid poma format? numquid nuditatem lignorum vestit umbra foliorum? numquid tale ali
Abbreviated transcription (Latin):
quia docenus uos: Si unctio ipsius docet uos.
de ommib: quasi nos sine causa laboramus. Et
ut quid tantum clamamus: Dimittamus uos
unctiom ipsuis: & doceat uos unctio ipsius. Sed
modo mnͥ facio questionẽ: & illi ipsi apło facio. Dig¬
necur audire paruulum querentẽ a se: ipsi iohan¬
ni dico. Unctionem habebant quib loquebaris:
Tu dixisti. quia unctio ipsius docet uos de omnib.
Ue quid talem epłam fecisti: Quid illos tu docebas:
Quid instrriebas: Quid edificabas: Iam hic uide¬
te magnum sacram̃tum fir̃s. Sonus u̾borum nr̃oͣꝵ
aures ꝑcutit: magist̾ intus ẽ. Nolite putare quẽ¬
quam homunẽ: aliquid discere ab homine. Am¬
monere possumus ꝑstrepitum uocis nr̃e : si ñ sit
intus qui doceat: in anis fit strepitus nr̃. Ad eo fr̃s
uultis nosse. Nunquid ñ sermonẽ istum omnes
audistis: Quam multi hinc indocti exituri sunt.
Quantum ad me ꝑtinet: omnib locutus sum. S

Expanded text:
quia docemus vos? Si unctio ejus docet vos quia docemus vos? Si unctio ejus docet vos de omnibus, quasi nos sine causa laboramus. Et utquid tantum clamamus? Dimittamus vos unctioni illius, et doceat vos unctio ipsius. Sed modo mihi facio quaestionem, et illi ipsi apostolo facio: dignetur audire parvulum quaerentem a se; ipsi Joanni dico, Unctionem habebant quibus loquebaris? Tu dixisti, Quia unctio ipsius docet vos de omnibus. Utquid talem Epistolam fecisti? Quid illos tu docebas? quid instruebas? quid aedificabas? Jam hic videte magnum sacramentum, fratres: sonus verborum nostrorum aures percutit, magister intus est. Nolite putare quemquam aliquid discere ab homine. Admonere possumus per strepitum vocis nostrae; si non sit intus qui doceat, inanis fit strepitus noster. Adeo, fratres, vultis nosse? Numquid non sermonem istum omnes audistis? Quam multi hinc indocti exituri sunt? Quantum ad me pertinet, omnibus locutus sum; sed
Abbreviated transcription (Latin):
mo uos seducat ad mortem. Promissionẽ uite
et̃nȩ desiderate. Quid potest mundus ꝓmittere:
Quicquid libet ꝓmittat: fortassis crastina mnorit᷑.¬
qui ꝓmittit. & qua fronte ad illum qui manet
met̾num ex iturus es: S minatur mͥ potens
homo: ut aliquid mali faciat. Quid ininatur
Carceres. cathenas. ignes. tormenta. bestias. Nũ¬
quid ignem et̾num: Ex horresce quod iniuat᷑
omnipotens. ama qͦd pollicetur omp̃s: & uiles¬
cit omnis mundus: siue ꝓmittens siue terreus.
Hȩc scripsi uobis. de his qui uos seducunt: ut sci¬
in nobis. Inctio sacramentum ẽ: uircus ipsa
inuisibilis ẽ. Unctio inuisibilis. sp̾̃s sc̃s. Unc̾tio
inuisibilis. caritas ipsa ẽ. quȩ in quoc̃q fuerit.
tanquã radix illi erit. Quamus ardente sole.
arescere ñ potest: omne quod radicatum ẽ. nu¬
tritur calore solis. ñ arescit. Et ñ habetis ne¬
cessitatem ut aliquis doceat uos: quia unctio ipsius
docet uos de omnib. Quidgͦ nos facimrus fr̾s:

Expanded text:
mo vos seducat ad mortem; promissionem vitae aeternae desiderate. Quid potest mundus promittere? Quidquid libet promittat, fortassis crastina morituro promittit. Et qua fronte ad illum qui manet in aeternum, exiturus es? Sed minatur mihi potens homo, ut aliquid mali faciam. Quid minatur? Carceres, catenas, ignes, tormenta, bestias: numquid ignem aeternum? Exhorresce quod minatur Omnipotens, ama quod pollicetur Omnipotens; et vilescit omnis mundus, sive promittens, sive terrens. Haec scripsi vobis de his qui vos seducunt; ut sciin nobis. Unctionis sacramentum est, virtus ipsa invisibilis, unctio invisibilis, Spiritus sanctus; unctio invisibilis, charitas illa est quae in quocumque fuerit, tanquam radix illi erit, quamvis ardente sole arescere non potest. Omne quod radicatum est, nutritur calore solis, non arescit. 13. Et non habetis necessitatem ut aliquis vos doceat, quia unctio ipsius docet vos de omnibus. Quid ergo nos facimus, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
& membrum computatur: Nonquam sunt
membra sibi contraria. Corporis integritas:
exumu̾sis membris constat. Ꝙ quid de concor¬
dia membrorum. dicit apłs: Si patitur unũ
membrum. compatiuntur omia membra.
S si głatur unum membrum: congandent
omnia membra. Si gͦ ingłificatione membri
cȩtã membra congaudent. & inpassione. omã
membra patiuntur: concordia memibrorum
ñ habet ancixp̃m. Sesunt qui intus sic sunt
adhuc curat᷑ corpꝰ ipsius: & sanitas ꝑfecta ñ erit.
nisi in resur rectione mortuorum: Sic sunt
incorpore ap̃i: quomodo humores mali qͣ noo

Expanded text:
 membrum computatur. Nunquam sibi sunt  membrum computatur. Nunquam sibi sunt membra contraria. Corporis integritas universis membris constat. Et quid de concordia membrorum dicit Apostolus? Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Si ergo in glorificatione membri caetera membra congaudent. et in passione omnia membra patiuntur; concordia membrorum non habet antichristum. Et sunt qui intus sic sunt adhuc curatur corpus ipsius, et sanitas perfecta non erit nisi in resurrectione mortuorum: sic sunt in corpore Christi, quomodo humores mali. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo planginius dampnum: audi consolati¬
onem. S non erant ex nobis. Omnes hereti¬
ci. Om̃s scismnatici. ex nobis exierunt. id ẽ ex eccłia
exierunt.s non exirent. si ex nobis essent. Ante¬
quam exirent ergo non erant ex nobis: Si aute¬
quam exirent non erant ex nobis: multi intus
sunt qui ñ exierunt :s tamͣ antixp̃i sunt. Au¬
deamus hoc dicere. Ut quid: Nisi ut unusqsq
cum uitus est. ñ sit antixp̃s. Descripturus enun
e᷑ xp̃o. Non quomodo non nulli intelligunt an¬
cixp̃m. idõ dictum quod antsxpͣm uenturus sit:
id ẽ pt eum uenturus sit ap̃s. Non sic diciturꝰ¬
nec sic scribitur. nec sic scribitur. s ẽ antixp̃s. idẽ
contrarius xp̃o. Iam quis contrarius sit xp̃o. nc̃
aduertitis ipso exponente: & intelligitis ñ posse
exire foras. nisi autix̃ps. Eos autẽ qui nonst̾
xp̃o contrarii: foras exire nullo modo posse. Qui
enim nͣ ẽ xp̃o contrarns. incorpore ipsius heret:¬

Expanded text:
ergo plangimus damnum. Audi consolatiergo plangimus damnum. Audi consolationem: Sed non erant ex nobis. Omnes haeretici, omnes schismatici ex nobis exierunt, id est, ex Ecclesia exeunt; sed non exirent, si ex nobis essent. Antequam exirent ergo, non erant ex nobis. Si antequam exireat, non erant ex nobis; multi intus sunt, non exierunt, sed tamen antichristi sunt. Audemus hoc dicere: utquid, nisi ut unusquisque cum intus est, non sit antichristus? Descripturus enim est Christo. Non quomodo nonnulli intelligunt Antichristum ideo dictum, quod ante Christum venturus sit, id est, post eum venturus sit Christus: non sic dicitur, nec sic scribitur; sed Antichristus, id est, contrarius Christo. Jam quis sit contrarius Christo, nunc advertitis ipso exponente, et intelligitis non posse exire foras nisi antichristos; eos autem qui non sunt Christo contrarii, foras exire nullo modo posse. Qui enim non est Christo contrarius, in corpore ipsius haeret, et
Abbreviated transcription (Latin):
Quid aut̃ magnum ẽ usq illuc attingere:
quousq ꝑsecutores qui crucifixerunt:
Iilud ẽ magnum intelligere u̾bum dni apud
dm̃ in principio. ꝑ quod facta sunt omnia:
qualem se cognoscere uolebat. quando ait
philippo. Tauto tempore uobiscum sum. & ñ
cognouistiꝰ me. philippe. Qui uidet me. uidet
& patrem. S ne quis piger sit ad ꝓficiendum:
aliqͥ. Quouͦ nouissimũ tempꝰ: Cmͦ uoussima hora: Cerce pͥus
ueniet autixpͣs: & tunc ueniet dies iudicii. Ui¬
dit ioh̾es cogitationes istas: & ne quasi securi
tarent. quod uenturus esset antixpͣs. ait illis.
& sicut audistis quod antixp̃s sit uenturus:¬
& nuic antixpĩ multi factisntit. Nunquid pos¬
set habere multos antixp̃os.ͥ nisi hora nouissima:
Quos dixit antixp̃os: sequit᷑ & exponit. Un¬
de cognoscimus quia nouissima sit hora: Unde.
Quia antixp̃i multi facti siuit. Ex nobrs exie¬
ruut. Uidece autixp̃os ex nobis exierunt.

Expanded text:
Quid autem magnum est, usque illuc attingere, Quid autem magnum est, usque illuc attingere, usque quo persecutores qui crucifixerunt? Illud est magnum, intelligere Verbum Deum apud Deum in principio, per quod facta sunt omnia: qualem se cognosci volebat, quando ait Philippo, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem . 3. Sed ne quis piger sit ad proficiendum, aliqui: Quomodo novissimum tempus? quomodo novissima hora? certe prius veniet Antichristus, et tunc veniet dies judicii. Vidit Joannes cogitationes istas: ne quasi securi tarent, quod venturus esset Antichristus, ait illis, Et sicut audistis quod Antichristus sit venturus, nunc antichristi multi facti sunt. Numquid posset habere multos antichristos, nisi hora novissima? 4. Quos dixit antichristos? Sequitur, et exponit Unde cognoscimus quod novissima sit hora. Unde? Quia antichristi multi facti sunt. Ex nobis exierunt: videte antichristos. Ex nobis exierunt:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buit. & marie contactum uitauit: Non ne
ipse ẽ qui dubitanti discipulo. dixit. mute di¬
gitos & palpa cicatrices: Nunquid iam ad pa¬
trem ascenderat: Quare gͦ mariam ꝓhibet &
dicit. nolime tangere. nondum enimꝰ ascendi
ad patrem meum: An hoc dicturi sumus. quod
a iuris se tangi ñ timutt: & amulierib tangi
timuit: Contactus illuis: omnem carnem
mundat. quib primo uolutt manifestari: ab his
se tumiit contrectari: Nonne uiris resurrectio
euis ꝑfeminas nunciata ẽ. ut contraria arte
serpens uinceretur: Quia ille gͦ mortem pͥmo
homini ꝑfeminam nunciauit: & uiris uita
ꝑfemiuam iuinciata est. Quare gͦ se tangi
noluit: nisi quia contactum illum sp̃alem in¬
telligi uoluit: Contactus sp̾alis est. de corde
mundo. Ille attingit de corde mundo. xp̃m: qͥ
eum intelligit patri coequalem. Qui aut̃
nundum intelligit diuinitatẽ xp̃i: usq ad
carnem uenit: usq addiuinitatẽ ñ uenit.

Expanded text:
praebuit, et Mariae contactum vitavit? Nonne praebuit, et Mariae contactum vitavit? Nonne ipse est qui dubitanti discipulo dixit, Mitte digitos, et palpacicatrices ? Numquid jam ad Patrem ascenderat? Quare ergo Mariam prohibet, et dicit, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem? An hoc dicturi sumus, quod a viris se tangi non timuit, et a mulieribus tangi timuit? Contactus illius omnem carnem mundat Quibus primo voluit manifestari, ab his se timuit contrectari? Nonne viris resurrectio ejus per feminas nuntiata est, ut contraria arte serpens vinceretur? Quia enim ille mortem primo homini per feminam nuntiavit; et viris vita per feminam nuntiata est. Quare ergo se tangi noluit, nisi quia contactum illum spiritualem intelligi voluit? Contactus spiritualis est de corde mundo. Ille attingit de corde mundo Christum, qui eum intelligit Patri coaequalem. Qui autem nondum intelligit divinitatem Christi, usque ad carnem venit, usque ad divinitatem non venit.
Abbreviated transcription (Latin):
YS RT: nouissima hora
est. In hac lectione pue¬
ros alloquitur: ut festinent
crescere: quia nouissima
hora est. Etas corporis: ñ
est inuoluntate. Ita muiꝰ
scđm carnem crescit qͣndo
nuit: sic ut nullus quando
uuit nascitur. Ubi aut̃
natinitas inuoluntate ẽ: crementum in uolun¬
tate est. Nemo ex aqua & spũ nascitur: nisi uo¬
lens. Ergo si uult crescit: si uuit decrescit. Quid
ẽ crescere: Proficere. Quid ẽ decrescere: Defi¬
cere. Quisquis nouit natum esse se: ut audiat
quia puer est. & infans: auide inhiet uberibus
matris: & cito crescet. Est aut̃ mat̾ ęccłia: &
ubera eius. duo testamenta scͥpturarum duui¬
naruni. Hinc suggatur lac omnium testamen
ut nutritus atq roboratus. ꝑueniat ad mandu¬
pascat. Nam corde contingere ⁊ ũm sp̾aliter:
hoc ẽ cognoscere. quia equalis ẽ patri. Propt̃ ea
& mariam ꝓhibebat s tangere : & dicebat ei.
Nolime tangere: nondum enim ascendi ad pa¬
trem. Quid ẽ hoc: Discipulis se palpandum

Expanded text:
Pueri, novissima hora est. In hac lectione pueros alloquitur; ut festinent crescere, quia novissima hora est. Aetas corporis non est in voluntate. Ita nullus secundum carnem crescit quando vult; sicut nullus quando vult nascitur: ubi autem nativitas in voluntate est, et crementum in voluntate est. Nemo ex aqua et Spiritu nascitur nisi volens. Ergo si vult, crescit: si vult, decrescit. Quid est crescere? Proficere. Quid est decrescere? Deficere. Quisquis novit natum se esse, audiat quia puer est et infans; avide inhiet uberibus matris, et cito crescit. Est autem mater Ecclesia; et ubera ejus duo Testamenta Scripturarum divinarum. Hinc sugatur lac omnium sacramentut nutritus atque roboratus perveniat ad mandupascat: nam corde contingere Jesum spiritualiter, hoc est cognoscere quia aequalis est Patri. 2. Propterea et Mariam prohibebat se tangere, et dicebat ei: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem. Quid est hoc? Discipulis se palpandum
Abbreviated transcription (Latin):
quam fecit d̾s: celum. & t̾ra. mare. iusibilia. inuisi¬
bilia:. s & habitatores mundi. mundus uocanturꝰ
Quo modo domus uocatur: & parretes & in habitan¬
tes: & aliquando laudamus damum. & uitupera¬
mus in habitantes. Dicimus enimbona donus. qͥi
marmorata ẽ. prilchra laqueata. E alit̃ dicimuis
bona domus nemo ibi patitur inuiriam: nulle
rapme. nulle oppressiones ibi fiunt. Modo non
parietes laudamus: s in habitatores parietum.
Domus tam̃ uocatur: siue illa siue ila. Omnes

Expanded text:
quam fecit Deus, coelum et terra, mare, visibilia et invisiquam fecit Deus, coelum et terra, mare, visibilia et invisibilia: sed habitatores mundi mundus vocantur, quomodo domus vocatur et parietes et inhabitantes. Et aliquando laudamus domum, et vituperamus inhabitantes. Dicimus enim, Bona domus; quia marmorata est et pulchre laqueata: et aliter dicimus, Bona domus; nemo ibi patitur injuriam, nullae rapinae, nullae oppressiones ibi fiunt. Modo non parietes laudamus, sed inhabitatores parietum: domus tamen vocatur, sive illa, sive illa, Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tius quam creatori: qui ẽ benedictus insecula
Nonte ꝓhibet d̾s amare ista: s ñ diligere ad bea¬
titu dine̾mꝰ. s approbare. & laudare. ut ames creatorẽ.
Quemadmodum fr̃s sisponsus faceret sponse suȩ
suȩ anulum: & illa acceptum anulum plus dilig¬
ret quam sponsum qui illi fecit anulumꝰ non ue
cit michi anulus iste. iam illuis faciem nolo uide¬
re. qualis eẽt: Quis ñ detestaretur hanc amentia:
Quis non adult̾inum animum conuinceret:
Amas aurum ꝓuiro: amas anulum ꝓsponso. Si hoc
ẽ inte ut ames anulum ꝓsponso tuo. & nolis uide¬
re sponsum tuum: ad hoc tͥ arram dedit. ut nͣ te
oppigneraret s auerteret. Ad hoc utiq arram dat
sponsus: ut inarra sua ipse ameturꝰ Ergo dedit
tibi d̾s ista omnia: ama illum qui fecit. Plusẽ
quod tͥ uult dare: id ẽ se ipsum qui ista fecit. Si
amaueris hoc. quam uis illa d̾s fecerit. ꝙ neglexe¬
ris creatorem. & amaueris mundum: delinquis.

Expanded text:
tius quam Creatori, qui est benedictus in saecula tius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Non te prohibet Deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem; sed approbare et laudare ut ames Creatorem. Quemadmodum, fratres, si sponsus faceret sponsae suae annulum, et illa acceptum annulum plus diligeret quam sponsum qui illi fecit annulum; nonne cit mihi annulus iste, jam illius faciem nolo videre; qualis esset? Quis non detestaretur hanc amentiam? quis non adulterinum animum convinceret? Amas aurum pro viro, amas annulum pro sponso: si hoc est in te, ut ames annulum pro sponso tuo, et nolis videre sponsum tuum; ad hoc tibi arrham dedit, ut non te oppigneraret, sed averteret. Ad hoc utique arrham dat sponsus, ut in arrha sua ipse ametur. Ergo dedit tibi Deus omnia ista, ama illum qui fecit. Plus est quod tibi vult dare, id est, seipsum, qui ista fecit. Si autem amaveris haec, quamvis illa Deus fecerit, et neglexeris Creatorem, et amaveris mundum; nonne tuus
Abbreviated transcription (Latin):
redeunt nos mutauit spem urãm. Adhuc
portamus mortalitatem carnis: & defutura immior¬
talitate presumimusꝰ & in mari fluctuamtis: sed
forte dicat. quȩ in mundo suut ds fecit: id ẽ celum.
& t̾ram. mare. solem. luuam. stellas. omnia orna¬
menta celorum. Quȩ sunt ornamenta maris.
Omnia repentia. Quȩ t̾re : Animalia. arbores.
uolatilia. Ista sunt in mundo. Ds ula fecit. Quare
gͦ ñ amenus quȩ d̾s fecit : Sp̃s sit inte: ut uide¬
as quia hȩc oinina bona sunt. S ue tͥ si amaueris
condita: & deserueris conditorem. Pulchra tͥ sunt.
s quanto est ille pulchrior qui ista formauit: In¬
tendat caritas ur̃a. Similitudinib potestis enĩ¬
instrui: ne subrepat uobis sathanas dicens: bene nob
sit: & inebriantur & pereunt: & obliuiscunt᷑
creatorem suum: dum ñ temperant̾ s cupide u¬
tuntur creatis: & creator contempnitur. De talib
dicit apłs. Colueriuit & seriuerunt creaturȩ po¬

Expanded text:
redemit nos, mutavit spem nostram. Adhuc redemit nos, mutavit spem nostram. Adhuc portamus mortalitatem carnis, et de futura immortalitate praesumimus: et in mari fluctuamus, sed forte dicat, Quae in mundo sunt, Deus fecit, id est, coelum et terram, mare, solem, lunam, stellas, omnia ornamenta coelorum. Quae sunt ornamenta maris? Omnia repentia. Quae terrae? Animalia, arbores, volatilia. Ista sunt in mundo, Deus illa fecit. Quare ergo non amem quod Deus fecit? Spiritus Dei sit in te, ut videas quia haec omnia bona sunt: sed vae tibi si amaveris condita, et deserueris conditorem. Pulchra sunt tibi; sed quanto est ille pulchrior qui ista formavit? Intendat Charitas vestra. Similitudinibus enim potestis instrui: ne subrepat vobis satanas, dicens quod solesit? Et inebriantur, et pereunt, et obliviscuntur Creatorem suum: dum non temperanter, sed cupide utuntur creatis, Creator contemnitur. De talibus dicit Apostolus: Coluerunt et servierunt creaturae po
Abbreviated transcription (Latin):
re temporalia. & transire cum temporeꝰ at
mundum ñ amare. & in et̾mim uiuere cum do:
Rerum temporalium fluuius trahit: s tanꝗͣ
porum. Raperis inpreceps: tene lignum.
doliuit te amor mudi: tene. xp̃m. ꝓpter te
fadud ẽ temporalis ut tufias eterniis. quia
& ille factus ẽ temporalis ut maneret et̾mis.
Accessit illi aliquid ex tempore.: nõ de cessit exet̾¬
nitate. Tuaut temporalis natus: et pecca¬
tum temporalis factus es. Tn factus es tempo¬
ralis ꝑ peccatum: ille factus temporalis ꝑ imile¬
ricordiam: dimittendo peccata. Quantum
int̾ ẽ cum duo sunt in carcere: int̾ eum & ius¬
tatorem ipsius. Homo enmi aliquando ue¬
nitad amicum suum. & intra uisitare. eum:
& ambo in carcere uidentur s multum dis¬
tant & distiicti sunt. Illum causa premit:
illum humanitas adduxit. Sic in ista morta¬
litate nos reatu tenebamur: ille miscđiter
descendit. Intrauit ad captiuum redemptor:
ñ oppressor. Dñs ꝓ nob̾ sanguinẽ suum fuidit:

Expanded text:
re temporalia, et transire cum tempore; an mundum non amare, et in aeternum vivere cum Deo? Rerum temporalium fluvius trahit: sed tanqu. Raperis in praeceps? tene lignum. Volvit te amor mundi? tene Christum. Propter te factus est temporalis, ut tu fias aeternus; quia et ille sic factus est temporalis, ut maneret aeternus. Accessit illi aliquid ex tempore, non decessit ex aeternitate. Tu autem temporalis natus es, et per peccatum temporalis factus es: tu factus es temporalis per peccatum, ille factus est temporalis per misericordiam dimittendi peccata. Quantum interest, cum duo sunt in carcere, inter reum et visitatorem ipsius? Homo enim aliquando venit ad amicum suum, et intrat visitare eum, et ambo in carcere videntur; sed multum distant et distincti sunt. Illum causa premit, illum humanitas adduxit. Sic in ista mortalitate, nos reatu tenebamur; ille misericordia descendit: intravit ad captivum redemptor, non oppressor. Dominus pro nobis sanguinem suum fudit,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ne forte ipse linguȩ uenerint adunum locũ
& nͣ potius donum ap̃i uenerit ad om̃s linguas:
audi quid sequitur. In omne̾ t̾ram exiuit sonꝰ
eorum: & infines orbis t̾rȩ u̾ba eorum. Quare hoc:
Quia insole posuit tab̃naculum suum: id ẽ in
manifesto. Tabernaculum eius: caro eiꝰ. Tab̾¬
naculum euis: eccłia eius. Insole posita ẽ: ñ est
innocte. s indie. S quare illi ñ agnoscunt :
Redite ad lectionẽ. ad qͦd heri finis factus est:
& uidete quare nͣ agnoscunt. Qui odit frẽm
suum intenebris ambulat: & nescit quo eat:
qmͣ tenebre ercecauerunt ocłos eiꝰ. Nos gͦ se¬
quentia uideamus: & nͣ simus in tenebris. Unde
ñ eriurus intenebris : Si amemus fr̃s. Unde
ꝓbatur Si amemus fr̾mtatem: quia ñ con
scindimus unitatẽ. quia tenemus unitatẽ.
Scribo uob̃ filiol: quia remittunt᷑ uob̃ pecca¬
ta ꝓpt̾ nom̃ eius. Ido filiol: quia remissis pec¬

Expanded text:
Et ne forte ipsae linguae venerunt ad unum locum, Et ne forte ipsae linguae venerunt ad unum locum, et non potius donum Christi venit ad omnes linguas, audi quid sequitur: In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Quare hoc? Quia in sole posuit tabernaculum suum , id est, in manifesto. Tabernaculum ejus, caro ejus; tabernaculum ejus, Ecclesia ejus: in sole posita est, non est in nocte, sed in die. Sed quare illi non agnoscunt? Redite ad lectionem, ad quam heri finis factus est, et videte quare non agnoscunt: Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Nos ergo sequentia videamus, et non simus in tenebris. Unde non erimus in tenebris? Si amemus fratres. Unde probatur quia amamus fraternitatem? Quia non scindimus unitatem, quia tenemus charitatem. 4. Scribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus. Ideo filioli, quia dimissis pec
Abbreviated transcription (Latin):
hemens. & lingue diuise sunt uelut ignis. au¬
distis auctus apłorum: hodie lecta eͣ ipsa lectio
Ceꝑunt linguis loqui: quo mͦ sp̃s dabat eis ꝓ¬
nunciare: & om̃s qui aderant illic de diu̾sis
gentib uenientes uidei. agnoscebant quisq
subito didicisse. ñ unam aut duas liugutas:
s omnium omnino gentium. Ubigͦ iam
om̃s lingue sonabant: onĩs lingue crediture
ostendebantur. Isti aut̃ qui multum amant
xpͣm. & ideo nolunt comimunicare ciuitati
quȩ int̾fecit xpͣm: sic honorant xp̃m. ut dicant
illum ad duas linguas remansisseꝰ latinam et
punicam. idẽ afram. Solas duas linguas te¬
net xp̃s : Iste enim due lingue sole sunt in par¬
te donati: plus ñ hñt. Euigilemus fr̾s: uidea¬
mus potius donun sp̃s scĩdiꝰ & credamus ante
dictis de illo. & uidemus impleta: quȩ ante dic¬
ta sunt in psalmo. Non sunt loquele neq sex¬
mones: quorum nͣ audiantur. uoces eorum.

Expanded text:
hemens, et linguae divisae sunt velut ignis. Auhemens, et linguae divisae sunt velut ignis. Audistis Actus Apostolorum, hodie lecta est ipsa lectio: Coeperunt linguis loqui quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. Et omnes qui aderant illic, de diversis gentibus venientes Judaei, agnoscebant unusquisubito didicisse non unam aut duas linguas, sed omnium omnino gentium . Ubi ergo jam omnes linguae sonabant, omnes linguae crediturae ostendebantur. Isti autem qui multum amant Christum, et ideo nolunt communicare civitati quae interfecit Christum, sic honorant Christum, ut dicant illum remansisse ad duas linguas, latinam, et punicam, id est, afram. Solas duas linguas tenet Christus? Istae enim duae linguae solae sunt in parte Donati, plus non habent. Evigilemus, fratres, videamus potius donum Spiritus Dei, et credamus ante dictis de illo, et videamus impleta quae ante dicta sunt in Psalmo: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsorum:. pii homines & miscdẽs: multũ dolent
occisum ẽẽ xp̃mꝰ & occidunt in hominib xp̃m.
At ille dixͤit illam ciuitatẽ & misertus ẽ eius:
inde dixit incipere p̃dicationẽ suam. Incipiens
inquit ab hierłm. Ille ibi pͥncipium fecit p̃di¬
cationis nomnis sui: & tu exhorres comiiunnio¬
nem illus ciuitatis: Non ẽ mirun: si p̃cisus
odisti radicem. Quid ip̃se ait discipulis suis:
Estote sedentes inciuitate: quia ego muto pro¬
missionem meam in uos. Ecce quã ciuitatem
od̾unt: forte amarent. si uidei int̾fectores ap̃i in
ilia habitarent. Manifestum ẽ enim omnes
uitate. Quȩ habebat seuientes in xp̃m: habet
ad orantes xp̃m. Propt̾ea illam isti od̾unt. qui xp̃i¬
ani in illa sunt: ubi uoluit sedere discipulos suos:
& ibi illis mittere spm scm. Ubi inchoata est
merus. decuplatus erat. Sedebant centũ iugim
locum: & factus ẽ sonus quasi ferret᷑ flatus ue¬

Expanded text:
ipsorum. Pii homines et misericordes, multum dolent ipsorum. Pii homines et misericordes, multum dolent occisum esse Christum, et occidunt in hominibus Christum! At ille dilexit illam civitatem, et misertus est ejus: inde dixit incipere praedicationem suam, Incipiens ab Jerusalem. Ille ibi principium fecit praedicationis nominis sui: et tu exhorrescis communionem illius civitatis? Non est mirum si praecisus odisti radicem. Quid ait ille discipulis suis? Estote sedentes in civitate, quia ego mitto promissionem meam in vos . Ecce quam civitatem oderunt. Forte amarent, si Judaei interfectores Christi in illa habitarent. Manifestum est enim omnesvitate. Quae habebat saevientes in Christum, habet adorantes Christum. Propterea illam isti oderunt, quia Christiani in illa sunt. Ibi voluit sedere discipulos suos, et ibi illis mittere Spiritum sanctum. Ubi inchoata est merus decuplatus erat. Sedebant centum vigintlocum, et factus est sonus, quasi ferretur flatus ve
Abbreviated transcription (Latin):
cole p̃cidenda: & fecerunt hereses & scismata. Hos
uos inducant p̃cisa: ut p̃cidamini. Hortamini
inagis quȩ p̃cisa sunt: ut rursus inserantur:
Manifestum ẽ xp̃m passum. resurrexisse: as
tur innomine eius penitentia & remissio pec¬
catorum ꝑ oñis gentes. Unde cepit: Incipiens
ab hierim. Audit stultus uanus. & quid amplius
dicturus sum. quam cecus qui tam magnum
montẽ non uidet. Qui contra lucernam in can¬
delabro positam oculos claudit: Gum eis diciniꝰ
si apiani catholici estis. cominunicate illi eccłie.
Unde euuangłm toto orbe diffunditur: illi hierłm
cominunicate. Quando eis dicimus: respondent
nob̾. Nou comiunicamus illi ciuitati. ubi oce¬
sus eͣ rex nrͣ. ubi occisus ẽ dñs nrͣ. Occiderunt
sedet incelo. Qui sunt peiores qui contempse¬
runt. quia homiuẽ putabantꝰ: anqui sacram̃ta
eius exsufflant. quẽ iam dm̃ confitentur: Sed
oderunt uidelicet ciuitatẽ in qua occisus ẽ dñs

Expanded text:
colae praecidenda; et fecerunt haereses et schismata. Non colae praecidenda; et fecerunt haereses et schismata. Non vos inducant praecisa, ut praecidamini; hortamini magis quae praecisa sunt, ut iterum inserantur. Manifestum est Christum passum, resurrexisse, et tur in nomine ejus poenitentia et remissio peccatorum per omnes gentes. Unde coepit? Incipiens ab Jerusalem. Audit stultus, vanus, et quid amplius dicturus sum quam caecus, qui tam magnum montem non videt; qui contra lucernam in candelabro positam oculos claudit? 3. Cum eis dicimus, Si christiani catholici estis, communicate illi Ecclesiae unde Evangelium toto orbe diffunditur; illi Jerusalem communicate, quando eis dicimus, respondent nobis, Non communicamus illi civitati ubi occisus est rex noster, ubi occisus est Dominus noster: sedet in coelo. Qui sunt pejores, qui contempserunt quia hominem putabant, an qui Sacramenta ejus exsufflant, quem jam Deum confitentur? Sed oderunt videlicet civitatem in qua occisus est Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpħis. & psalmis: quia oportebat pati xp̃m. Si ñ
adderet & resurgere: recte illi plangerent: quoꝵ
oculi tenebantur. s & resurgere p̃dictum ẽ. Etꝰ
ut quid hoc: Qu̾are hoc : Oportebat xp̃m pati:
et resurgere: ꝓpt̾ illum psalmum quẽ marime cõ¬
mendauimus: quarta sabbati statione prima.
nouissime ebdomadis. quare oportebat xp̃m pa¬
ti & resurgere. Propt̾ ea commneinorabuntur. &
conu̾tentur ad dñm uniu̾si fines t̾rȩ: & adorabunt
inconspectu eius uniu̾se patrie gentium. Nlam
Et hic quid additur: Ut pt commendationem
sponsi: commendaret & sponsam. Et predicari
iuquit innomine eiꝰ penitentiam & renuissionem
ꝓeccatorum ꝑom̃s gentes. incipiens abhierusalem.
gentes ẽ. Nemo dubitet: quia abhierłm cepit.
plantata ẽ. Cum aut̃ creuerit. uͨ agnoscinus:
quia totum occupauit. Unde cepit: Abhie¬
rusalem. Quo ꝑuenit: Ad om̃s gentes. Pauce
remanserunt: om̃s tenebit. Sinterea cũ onĩs
tenet. aliqua sarmenta mutilia uisa sunt agri¬

Expanded text:
etis, et Psalmis? Quia oportebat pati Christum. Si non adderet, et resurgere, recte illi plangerent, quorum oculi tenebantur; sed et resurgere praedictum est. Et utquid hoc? quare oportebat pati Christum et resurgere? Propter illum psalmum quem vobis maxime commendavimus, quarta sabbati, statione prima novissimae hebdomadis. Quare oportebat Christum pati et resurgere? Propterea: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium . Nam gere; et hic quid addidit, ut post commendationem sponsi commendaret et sponsam? Et praedicari, inquit, in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem. gentes est; nemo dubitet, quia ab Jerusalem coeplantata est: cum autem creverit, non agnoscimus, quia totum occupavit. Unde coepit? Ab Jerusalem. Quo pervenit? Ad omnes gentes. Paucae remanserunt, omnes tenebit. Interea dum omnes tenet, aliqua sarmenta inutilia visa sunt agri
Abbreviated transcription (Latin):
adoraueris me. De elatione regni terreni. uo
lum & t̾ram. diabolum calcabat. Quid magnu
a dño diabolum uinci: Quid ergo respondit
diabolo: nisi quod te docuit ut respondeas:
Scriptumẽ. dñmͣ dm̃ tuum ad orabis: & illi sol
seruies. Tenentes ista: ñ habebitis concupiscen¬
tiam in unchi. Non habendo concupiscentiam
mundi: non nos subuigabit nec defiderium car¬
nis. nec desid̾ium oculorum. nec ambitio sch.
Et facietis locum caritati uenienti ut diligatis
dm̃: quasi fuerit ib dilectio mundi. non ibi erit
dilectio dĩ. Tenete potius dilectionẽ di: ut quo
Quia talis ẽ quisq. qualis eius dilectio ẽ. Ter¬
ram diligis: t̾ra eris. Dm̃ diligis. Quid dicã
d̾s eris: Non audeo dicere ex me scpturas audi¬
amus. Ego dixi dii estis: & filii excelsi omnes.
Si gͦ uitis e̾ẽ dii. & filii altissimi: nolite dilige¬
re mundumꝰ neq eaquȩ sunt in ruindy. Si

Expanded text:
adoraveris me. De elatione regni terreni voluadoraveris me. De elatione regni terreni voluit coelum et terram, diabolum calcabat. Quid magnum, a Domino diabolum vinci? Quid ergo respondit diabolo, nisi quod te docuit ut respondeas? Scriptum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Tenentes ista, non habebitis concupiscentiam mundi: non habendo concupiscentiam mundi, non vos subjugabit nec desiderium carnis, nec desiderium oculorum, nec ambitio saeculi; et facietis locum charitati venienti, ut diligatis Deum. Quia si fuerit ibi dilectio mundi, non ibi erit dilectio Dei. Tenete potius dilectionem Dei, ut quoquia talis est quisque, qualis ejus dilectio est. Terram diligis? terra eris. Deum diligis? quid dicam? deus eris? Non audeo dicere ex me, Scripturas audiamus: Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes . Si ergo vultis esse dii et filii Altissimi, nolite ailigere mund
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit tanquam d̾s: s & tanquam infirmos
curans. Nam si tunc faceret. quasi tantum mͦ
miraculum uoluisse facere putaretur: s nec
hoc homines sentirent. Attende quid respon¬
dit. & quando t̾ͥ talis temptatio eueneritꝰ dic
ilud & tu. Redi pt᷑ me sathanas. Scͥptum ẽ enĩ
Non temptabis dũm dm̃ tuumꝰ: Idẽ si hoc fecero:
temptabo dm̃. Hoc dixit quod te uoluit dicere:
quando tͥ suggerit inimicus. Qualis homo.
qualis xp̃ianus: modo uel unum miraculum
fecisti. aut orationib tius mortui surrexerunt:
aut febrientes sanasti: Si uere esses alicuius
momenti: faceres aliquod miraculum. Respon¬
de & dic. Scriptum ẽ. ñ temptabis dnmͣ dm̃. tuũ.
cero miraculum: & ñ ꝑtineam si ñ fecero. Et
ubi sunt u̾ba eiusꝰ gaudete quia nomina ur̃a
scͥpta sunt incelo: De ambitione scħ. quo modo
temptatus ẽ dñs. quando eum leuauit iexcel¬
sum: & dixit ei. hȩc omĩa tibi dabo si ꝓstratus

Expanded text:
voluit tanquam Deus, sed tanquam infirmos voluit tanquam Deus, sed tanquam infirmos curans. Nam si tunc faceret, quasi tantummodo miraculum voluisse facere putaretur. Sed ne hoc homines sentirent, attende quid respondit; et quando tibi talis tentatio evenerit, dic illud et tu, Redi post me, satanas; scriptum est enim, Non tentabis Dominum Deum tuum: id est, Si hoc fecero. tentabo Deum. Hoc dixit, quod te voluit dicere. Quando tibi suggerit inimicus, Qualis homo, qualis christianus? modo vel unum miraculum fecisti, aut orationibus tuis mortui surrexerunt, aut febrientes sanasti? si vere esses alicujus momenti, faceres aliquod miraculum: responde et dic, Scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum: cero miraculum, et non pertineam si non fecero. Et ubi sunt verba ejus, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo? De ambitione saeculi quomodo tentatus est Dominus? Quando elevavit eum in excelsum, et dixit ei: Haec omnia tibi dabo, si prostratus
Abbreviated transcription (Latin):
tio scłi suꝑbia ẽ iactare se uult inhonorib. Mag¬
nus sibi uidetur homo: siue diuitiis. siue de aliqua
potentia. Tria sunt ista: & nichil muenies unde
temptetur cupiditas humanaꝰ insi aut desidio
carnis. aut desiderio oculorum: aut ambitione
scłi. Pista tria: temptatus ẽ dñs a diabolo. Desi¬
derio carnis ẽ temptatus. qnͣdo dictum ẽ ei. si filiꝰ
dei es. dic lapidib istis ut picies fiant: quando
esuriit pt ieiunium. S quo modo repellit tem¬
tationem: & docuit pugnare militem: Attende
quid illi ait. Non in pane solo uiuit homo: s in
om̃ĩ u̾bo dĩ. Temptatus ẽ ꝙ desid̾io oculorium.
de miraculo: quando eidixit. Mitte te deorsum:
quia scͥptum ẽ. qm̃ angłis suis mandauit de te.
ut suscipiant te. nequando offendas ad lapidẽ
pedem tuum. Ille restitit temptatori. Si enun
faceret miraculum: ñ uideretur nisi aut ces¬
sisse. aut curiositate fecisse. Fecit enim quando

Expanded text:
tio saeculi superbia est. Jactare se vult in honoribus; magtio saeculi superbia est. Jactare se vult in honoribus; magnus sibi videtur homo, sive de divitiis, sive de aliqua potentia. 14. Tria sunt ista, et nihil invenis unde tentetur cupiditas humana, nisi aut desiderio carnis, aut desiderio oculorum, aut ambitione saeculi. Per ista tria tentatus est Dominus a diabolo. Desiderio carnis tentatus est, quando dictum est ei, Si Filius Dei es, dic lapidibus istis ut panes fiant; quando esurivit post jejunium. Sed quomodo repulit tentatorem, et docuit pugnare militem? Attende quid illi ait: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Tentatus est et desiderio oculorum de miraculo, quando ei dixit: Mitte te deorsum, quia scriptum est, Angelis suis mandavit de te, ut suscipiant te, ne quando offendas ad lapidem pedem tuum. Ille restitit tentatori: si enim faceret miraculum, non videretur nisi aut cessisse, aut curiositate fecisse: fecit enim quando
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli: ininagicis artib. inmaleficiis: ipsa est
curiositas. Aliquando etiam temptat seruos dĩ.
ut ueluit quasi in iraculum facere: temptare.
utrum exaudiat illos ds̃. In mira culis curiositas
est: hoc ẽ desid̾ium oculorum. Non ẽ aptares. si
dedit ds fac. obtulit enim ut facias. Non enĩ
qui ñ fecerunt. ad regnum dĩ ñ ꝑtinebunt: Cũ
gauderent apłi quia demonia eis subiecta erant:
quid eis ait dñs: Nolite in hoc gaudere: s gau¬
dete qm̃ nomina ur̃a scͥpta sunt incelo. Inde uo¬
luit gaudere apłos: unde gaudes & tu. Ue tibi
enu. si nom̃ tuum ñ ẽ scriptum incelo. Non¬
quid ue tͥ si ñ suscitaueris mortuos: Nunquid
uȩ cibi. si ñ ambulaueris in mari : Numquid ue
tibi. si ñ ex cluseris demonia: Si accepisti unde
facias: utere humilit̾. ñ suꝑbe. Nam & de quibus¬
dam pserido ꝓpħis dixit dũs: quia facturi sunt
signa & prodigia. Ergo ñsic ambicio scħ. Ambi¬

Expanded text:
diaboli, in magicis artibus, in maleficiis ipsa est diaboli, in magicis artibus, in maleficiis ipsa est curiositas. Aliquando tentat etiam servos Dei, ut velint quasi miraculum facere, tentare utrum exaudiat illos Deus in miraculis; curiositas est, hoc est desiderium oculorum; non est a Patre. Si dedit Deus, fac; obtulit enim ut facias: non enim qui non fecerunt, ad regnum Dei non pertinebunt. Cum gauderent Apostoli quia daemonia eis subjecta erant, quid eis dixit Dominus? Nolite in hoc gaudere; sed gaudete quoniam nomina vestra scripta sunt in coelo . Inde voluit gaudere Apostolos, unde gaudes et tu. Vae tibi enim, si nomen tuum non est scriptum in coelo. Numquid vae tibi, si non suscitaveris mortuus? numquid vae tibi, si non ambulaveris in mari? numquid vae tibi, si non excluseris daemonia? Si accepisti unde facias, utere humiliter, non superbe. Nam et de quibusdam pseudoprophetis dixit Dominus, quia facturi sunt signa et prodigia . Ergo non sit ambitio saeculi. Ambi