comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
learia dolia cadosq illa ĩbui: ne bibant
oleũ amurca subiti areas terendis mes
frumenti uestiariũ ⁊̃ contra teredines
⁊ noxia aĩalia anurca asꝑgi: semina
frugũ ꝑfundi. morbis qͣdrupedũ ⁊ arbo
atq eramenta contra eruginẽ colorisq
grã elegantioris. ⁊ totã sr̃lectilẽ ligneã

Expanded text:
learia cadosque illa imbui, ne bibant oleum; amurca subigi areas terendis messfrumenti, vestiaria etiam contra teredines ac noxia animalium amurca aspergi, semina frugum perfundi. morbis quadripedum, arboratque aeramenta contra aeruginem colorisque gratia elegantioris et totam supellectilem
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e debemꝰ oppositã: frigidã uel
obscure ꝓximã. Longe. a balneis. stabi¬
lis. furno. st̾culinis. cist̾ius. aqͥs: et
cet̾is odoris horrendi ita instructam¬
dispositã: ut basilice ip̃iꝰ forma talca¬
toriũ loco hẽat altõre cõstructũ ad qd̃
int̾ duos latus qui ad excipienda ui¬
na. hinc inde dep̾ssi st̾: gradib tͥb fe̾
ascendat᷑ aut qͣtuor. Ex hiis lacub.
cauales structi uł tubi fictiles cͥca
extremos parietes currant: ⁊ sb̾iec¬
tis lateri suo doliis. ꝑ uicinos mea¬
tus manantia uiua defundant. Si
copia maior est: mediũ sꝑaciũ cup¬
pis deputabit᷑. Qras ne ambulat᷑
int̾ se largiore distantes: ut si res
exigat. turrentis tnͣsitus possit ad¬
nutti. Qd̃ si cuppis locũ suũ deputa¬
bimꝰ: is locus ad calcatorii siłitudinẽ
podiis breuit̾ ⁊ pauim̃to testatio so¬
lidet᷑. ut ⁊̃ si ignorata se cuppa diffu¬
derit. lacu sb̃ito excipiantur. nõ ꝑi¬
tura uina q̃ fluxerint. Plimꝰ ł xiuii

Expanded text:
re debemus oppositam, frigidam, vel obscure proximam; longe a balneis, stabulis, furno, sterquiliniis, cisternis, aquis et ceteris odoris horrendi: ita constructamautem dispositam, ut basilice ipsius forma, calcatorium loco habeat altiore constructum, ad quod inter duos lacus, qui ad excipienda vina hincinde depressi sint, gradibus tribus fere ascendatur, aut quatuor. Ex his lacubus canales structi, vel cubi fictiles circa extremos parietes currant et subiectos lateri suo dolios, per vicinos meatus manantia vina defundant. Si copia maior est, medium spatium cupis deputabitur, quas ne ambulantiinterlongiore distantes; ut si res exigat, currentis transitus possit admitti. Quod si cupis locum suum deputabimus: Is locus ad calcatorii similitudinem, podiis brevibus et pavimento testato solidetur, ut etiamsi ignorata se cupa diffuderit, lacu subdito excipiantur, non peritura vina, que fluxerunt. Olearis
Abbreviated transcription (Latin):
perire: at nͥ sereno die ⁊ austro flante
luna ue pleua. Flos uini candidꝰ aꝓpba
color. Uasa incalescentia. oꝑcula ue su¬
dantia: ostendunt. qd̾ celerit̾ florere
cepit odorẽq trahere: nõ diutinsi flore

Expanded text:
periri vetant nisi sereno die, vetant austro flante lunave plena. flos vini candidus probatcolos sit, item vasa incalescentia operculave sudantia. quod celeriter florere coeperit odoremque trahere, non fo
Abbreviated transcription (Latin):
luodi lintheo cͥcũdatã arborẽ. surdis ictib
⁊ qͥ ñ exaudiunt᷑ cedi. Huic gͦ lino pͥncipat᷑¬
ẽ in orbe toto. Pximus uͦ bissino: mulieꝵ
maxĩe deliciis circa limẽ achaie genito
qͣt̾nis denariis eiꝰ scripula ꝑ mutata. qͦn¬

Expanded text:
teo eo circumdatam arborem surdis ictibus et qui non exaudiantur caedi. ergo huic lino principatus in toto orbe. proximus byssino, mulierum maxime deliciis circa Elim in Achaia genito; quaternis denariis scripula eius permutata quon
Abbreviated transcription (Latin):
die frigunt. deinde molis frangũt. Sũt
qui uehem̃tiꝰ tostũ. aqua exigna rursus
asꝑgant: siccẽtq pͥusꝙͣ molant. Alii u̾o
urentib spicis detussũ ordeũ retens pur¬
gant: madidũq in pila tũdũt. siccatũq

Expanded text:
die frigunt, dein molis frangunt. sunt qui vehementius tostum rursus exigua aqua adspergant et siccent, priusquam molant . alii vero virentibus spicis decussum hordeum recens purgant madidumque in pila tundunt atque in
Abbreviated transcription (Latin):
Dtrution ostriciũ qd̃ uulgi more uocat᷑.
uim calidã siccãq tenet radix fugat eiꝰ.
Cũ uino morbos iecoris si trita bibat᷑.
ꝯffitos sic sũpta iuuat splenisꝙ tumdrẽ.
Duꝵ ꝙͣ greti scirison dixere repellit. Hocꝙ
mͦ lapides uesite fuͣg̾e ditũt. Menstrua sic
lociũq mouet: tussiq medet᷑. Dic ortonditiᷤᷤ
ꝓdest: si sepe bibat᷑. Subdita maf̾ti depelle
fert᷑ abortũ. Et sic tarda nimis educere
menstrua tradũt. Acri cũ uino si iungitur
atꝙ polerta: Illiꝰ suctus lepͣs emũdat in¬
unctas. Hec ⁊̃ sucio iũcto tũ polline qͣm
dant. Ordea curat᷑ ut dicũt pustula q̃uis
di sr̃ addideris emplastri more dolori. Illiꝰ
suctꝰ cũ melle terendo iugatus: humores
capitis purgat si nare tͣhat᷑. Dt̾mitam̃tũ
ꝑ se puluis mouet eiꝰ: Narib ĩectꝰ: uaratro
nõ segnius albo. yct̾icos mire suctꝰ medita¬
bit᷑ eiꝰ: hũc si nare trahunt lacti mixtũ mu¬
lebri

Expanded text:
truthion, ostrutium quod vulgi more vocatur, vim calidam siccamque tenet. Radix fugat ejus cum vino morbos jecoris, si trita bibatur, ictericos sic sumpta juvat, splenisque tumorem durum, quem Graeci sclirosim dixere, repellit. Hocque modo lapides vesicae frangere dicunt, menstrua sic lotiumque movet tussique medetur, sic orthopnoicis prodest, si saepe bibatur. Subdita matrici depellere fertur abortum, et sic tarda nimis educere menstrua tradunt; acri cum vino si jungitur atque polenta illius succus, lepras emundat inunctas. Hoc etiam succo, juncto eum polline quod dant hordea, curatur ut dicunt pustula quaevis, si superaddideris emplastri more dolori. Illius succus cum melle terendo jugatus humores capitis purget si nare trahatur; sternutamentum per se pulvis movet ejus, naribus injectus veratro non segnius albo. Ictericis succus mire medicabitur ejus, hunc si nare trahant lacti mixtum muliebri
Abbreviated transcription (Latin):
tuen infixit. atq inde oĩa illa formata
⁊ distincta creuerũt. Porro illud g̾men
et semine. In seĩe gͦ oĩa illa pͥmitus fu¬
erũt. nõ mole corporee magnitudinis.
s ui potentia ꝙ causali. Nam illa mag¬
uitudo: copia fre humoris ꝙ cõgestã ẽ.
S illa in exiguo grant mirabilior p̾stanti¬
or ꝙ uis ẽ: qͣ ualuit ad radices: humor t̾re¬

Expanded text:
men infixit, atque inde omnia illa formata et distincta creuerunt. porro illud germen ex semine: in semine ergo illa omnia primitus fuerunt non mole corporeae magnitudinis, sed ui potentiaque causali. nam illa magnitudo copia terrae humorisque congesta est. sed illa in exiguo grano mirabilior praestantiorque uis est, qua ualuit adiacens humor
Abbreviated transcription (Latin):
pulentiã. om̃iũq ordinatissimã distincti¬
onem. Qͥd eñi illa arbore surgit uł pendet:
qd̃ ñ ex quodã occulto thesauro seminis
illiꝰ extractũ atq de ꝓuitũ est: at illud
semen ex arbore licet ñ illa s alia: att
illa rursũ ex alio semine. Aliqñ ã arbor
ex arbore : cũ surtulis derit᷑ atq plau¬
bore ⁊ arbor ex semine. Sem̃ ã ex semĩe

Expanded text:
am, omniumque ordinatissimam distinctionem. Quid enim ex arbore illa surgit aut pendet, quod non ex quodam occulto thesauro seminis illius extractum atque depromptum est? At illud semen ex arbore, licet non illa sed altera, atque illa rursus ex altero semine. Aliquando autem et arbor ex arbore, cum surculus demitur atque planbore, et arbor ex semine, e
Abbreviated transcription (Latin):
tristiora: ⁊ angulis horrida. Seri uult ra¬
phanꝰ t̾ra solida ⁊ humida: fimũ odit con
tentꝰ palea. fngore adeo gaudet: ut ĩ g̾ma
tio serũt ⁊ apͥli. ⁊ etiã septẽbri. Incipiente ͥ¬
cremento. confert alt̾na folia cictũ obrue¬
re: ipãs uͦ actumulare. Nam qui extͣt̾rã
emersent. durus atꝙ fungosus sit A¬

Expanded text:
tristiora et angulis horrida. 83 Seri vult raphanus terra soluta, umida. fimum odit palea contentus. frigore adeo gaudet, ut in Germatio et Aprili serunt et Septembri. incipiente incremento confert alterna folia circumobruere, ipsos vero adcumulare, nam qui extra terram emersit, durus fit atque fungosus. 84 A
Abbreviated transcription (Latin):
IIII. Mense martio. calidis ⁊ sictis regi¬
onib. panicũ serendũ ẽ ac miliũ. Leuẽ
⁊ solutã t̾rã desiderant: ñ in sabulone so¬
hiũdo ⁊ solo serant᷑ irriguo: qr siccũ ⁊ ar¬
gillosũ lotũ reformdãt. Herbis liberẽt᷑

Expanded text:
 calidis et siccis regionibus panicum seremus et milium. Levem et solutam terram desiderant; nec in sabulone sohumido, de solo serantur irriguo; quia siccum et argillosum agrum reformidant; herbis liberentur
Abbreviated transcription (Latin):
uenit seri. Terrã diligit a ratam ⁊ si fieri
potest cõgestitiã. qͣmius ubiq nascat᷑.
Barculari debet assidue: ut resꝑgat᷑ pul¬
uere quo fouet᷑. Non nimis gaudet hũo¬
re. De quo sem̃ leg̾e disponis: suo loco
ẽ patieris. Qd̃ ad escã ꝑabis: robustiꝰ
facies tnͣsferendo. In synapi uetus semẽ
utile est: ix sationi uł usui. Qd̾ dentib
frattũ: si intꝰ uinde iudebit᷑ nouũ ẽ: si

Expanded text:
seremus, terram diligit aratam et si fieri potest congestitiam, quamvis ubicumque nascatur. Sarculari debet assidue, ut respergatur pulvere quo fovetur: non nimis gaudet humore. De quo semen legere disponis, suo loco esse patietis: quod ad escam parabis, robustius facies transferendo. In sinapi vero vetus semen inutile est, vel sationi, vel usui, quod dentibus fractum, si intus viride videbitu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ mansa. Aut accepta ut olus solet ħ
leuire calorẽ. Mansa uł hausta põt ni¬
niũ restͥng̾e fluxũ: Sangnis ⁊ uentͥs
nocuũ cohibere fluorẽ. Esse uetat dentes
illis cõtͥta stupentes. Et tumidis ocłis
ꝓdest fr̃addita tͥta: Feruorẽ solis estate
tomesta not̾e: Non sinit ⁊ uen̾em c̃ uino
⁊ cũ sale moslit Uesice ꝙ solet tomesta sede

Expanded text:
 mansa aut ut olus accepta, solet lenire calorem. Mansa vel hausta potest nimium restringere fluxum sanguinis et ventris nimium cohibere fluorem. Esse vetat dentes illis contrita stupentes, et tumidis oculis prodest superaddita trita, fervorem solis aestate comesta nocere non sinit et ventrem cum vino et cum sa
Abbreviated transcription (Latin):
apparet in radice tãm ẽẽ. Est ⁊ aliud ui
tium ex auene uicino: tũ amplitudine
incoato grano s nõdũ maturo. pͥusqͣm
roboret̾ corpꝰ afflatu noxio: cassũ ⁊ ina¬
ne in spica euanescit quodã abortiuo.
uenti uero trib tẽporib nocent frum̃¬
e nube nascũt᷑ ⁊ u̾mituli in radice. cũ
sequutis ymbrib sementẽ. incluserit
cantardis dictus scarabens iudelitet¬
cibo deficiunt animalia. Oleũ. pre adepꝰ.
cõtacta tũc serant᷑. Ymber in herba ictił
est: florentib aũt frumento ⁊ ordeo no-¬
cet. Leguminib est in nocuus: p̃t̾qͣm
citeri. Maturescentia quo frumenta
ymbre ledũt᷑. ⁊ ordeũ magis. Nascitur¬
arua: pecoriq mortifera. Loliũ ⁊ t̾bu¬
lũ ⁊ carduñ ⁊ lappã: ñ magis qͣmͣ rubũ.
int̾ frugũ morbos potiꝰ qͣm int̾ ip̃ius
t̾re pestes numerauerim. Celeste frugũ
uineaꝵ q malũ: nullo minꝰ est noxiũ
uidelicet rubigo freq̃ntissima. Hec in

Expanded text:
m. est et aliud ex vicino avenae vitium, cum amplitudine inchoata granum, sed nondum matura, prius quam roboret corpus, adflatu noxio cassum et inane in spica evanescit quodam abortu. 151 Venti autem tribus temporibus nocent frumeex nube. nascuntur et vermiculi in radice, cum sementem imbribus secutis inclusit cantharis dictus scarabaeus parvus, fcibo deficiunt. oleum, pix, adips contacta eis serantur. imber in herba utilis a partu, florentibus autem frumento et hordeo nocet, leguminibus innocuus praeterquam ciceri. maturescentia frumenta imbre laeduntur et hordeum magis. arva, pecori quoque mortifera. nam lolium et tribulos et carduos lappasque non magis quam rubos inter frugum morbos potius quam inter ipsius terrae pestes numeraverim. 154 caeleste frugum vinearumque malum nullo minus noxium est robigo. frequentissima haec in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ humida fracturis ossium cõueniens.
De qua certissime ꝓbatũ est. qd̾ siqͥs eã
decẽ dieb añ solsticiũ estiuale collectam
infra tecta domꝰ in aere suspend̾it. ip̃a sñ
ullo t̾re uł aq̃ adiunento fere ꝑ totũ an¬
nũ pululans g̾minabit ⁊ ĩ una sui ꝑte¬

Expanded text:
et humida, fracturis ostium conveniens: de qua certissime probatum est, quod si quis eam decem diebus ante solstitium estivale collectam, infra tecta domus in aere suspenderit, ipsa sine ullo terre vel aque adiumento, fere per totum annum pullulans germinabit
Abbreviated transcription (Latin):
one pontica: apparet herba qua cõ¬
ficitur oleum: quod uocatur medicũ.
hoc ã ad incendium excitatum. si
obruere aqua gestias. ardet magis.
uero alio sopitur quam ictu pului.¬

Expanded text:
e Pontica est apparet herba, qua inficitur oleum quod uocant Medicum: hoc ad incendium excitatum si obruere aqua gestias, ardet magis nec alio sopitur quam iactu puluer
Abbreviated transcription (Latin):
fructus aust̾rimꝰ ẽ: añ uittutẽ gusu
ostendit. fluxꝰ uentris ĩmoditos po¬
tissime detinet: ⁊ stomachũ dissolutũ
uehement astͥngit. Sunt ⁊̃ qui putãt
eũ dentib ñ leuis̾ subuenire: sit dolo¬

Expanded text:
fructum et ante uirtutem gustus ostendit, sed fluxus uentris inmodicos fortissime detinet, stomachum dissolutum uehementer astringit. Sunt qui putent et dentibus non leuiter subuenire, si in dolo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsicis ⁊ pͥuis. Putamine claudũt᷑ uuce.
corio castanee. Detrahit᷑ hoc hiis. ac in
mespilis mandit᷑. Crusta tegunt᷑ glan
adherent. ut oliue. laurusq. Quaꝵ dã¬
uͦ generi utraq natura est: ut in ꝑsitis
Et enĩ dura ciuis adheret corpꝰ. ⁊ a lig¬
no auelli nequit. cũ in cet̾is facile se¬

Expanded text:
iatur vitio. putamine clauduntur nuces , corio castaneae; detrahitur hoc iis, at in mespilis manditur . crusta teguntur glandadhaerent, ut olivae laurusque. quorundam generi utraque est natura, ut in Persicis; etenim duracinis adhaeret corpus et ligno avelli non quit, cum in cet
Abbreviated transcription (Latin):
tollit᷑ anteꝙͣ t̾ticũ occupet rubigo. Ita
sapientes agͥtole tͥcicũ cibariis tm̃ sert̃.
ordeũ sarculo seri ducũt: ꝓpt̾ea celerrime
mense in celtiberia. eodẽte anno bis nasci¬
tate festinantiꝰ qͣm cet̾a: qr gͣnũ eius ut¬

Expanded text:
tollitur quam triticum occupet rubigo—itaque sapientes agricolae triticum cibariis tantum serunt, hordeum sacculo seri dicunt—, propterea celerrime ritur eodem mense in Celtiberia, eodemque anno bis nascitate festinantius quam cetera. fragili enim st
Abbreviated transcription (Latin):
Letariẽ ñ est ing̾endũ. s potiꝰ palee qi inde
furigose st̾. Suauiores ã st̃: si eas a qua sel¬
sa fretr̃nt̾ asꝑgas. Radices femuuni ge¬
neris putant᷑ q̃ minꝰ acres st̃. hũt ꝙ fon¬
a latiora. leuia ⁊ cũ iocũditate uirentie
Ex hiis gͦ seĩa st̃ colligenda. Maiores fieri
creduntur: si sublatis om̃ib folis ⁊ solo
tenui caule demisso: sepe t̾ris operiantur.
Si ex nunis atra dulcẽ fieri uelis: seĩa
inimicã. Nam si c̾ca se serant᷑. natura dis¬
dix ẽ calida in t̾cio gradu: sicca in scd̃o. Ei¬
est acumine rape. Nutͥmentũ eiꝰ est durũ¬

Expanded text:
letamen non est ingerendum, sed potius palee, quia inde fungose suavioresque sunt; si eas aqua falsa frequenter aspergas. Radices feminini generis putantur, que minus acres sunt et habentes folia latiora, lenia et cum iucunditate virentia. Ex his ergo semina colligemus. Maiores fieri creduntur, si sublatis omnibus foliis solo tenui caule demisso, sepe terris operiantur. Si ex minus acra dulcem fieri velis, seminainimicam. Nam si circa se serantur, natura disDIX calida est in tertio gradu, sicca in secundo. Mifortius acumine rape. Nutrimentum eius cr
Abbreviated transcription (Latin):
festiꝰ. Mas ĩ palruite floret: femina tͥca flo
citur pomi caro postea lignũ intꝰ ħ ẽ sem̃
eiꝰ. In arabia langde dulces tradũt᷑ esse¬
palie. qͣm ꝙͣ iuba apud cenitas arabas
p̃fert om̃ib saporib ꝙͣ uotant daplan.
Cet̾as ñ sũ marib gigu̾e feĩas: sponte
illũ erectis hispidũ: afflam uisut ip̃o ⁊
pulu̾e ⁊ reliqͦs maritare. Huiꝰ arbore ex¬

Expanded text:
festius. mas palmite floret, femina citra flocitur pomi caro, postea lignum intus, hoc est semen eius. palmae, quamquam Iuba apud Scenitas Arabas praefert omnibus saporibus quam vocant dablan. cetero sine maribus non gignere feminas sponte illum erectis hispidum adflatu visuque ipso et pulvere etiam reliquas maritare; huius arbore ex
Abbreviated transcription (Latin):
tipue morbis muliepib: ists medet᷑. Mẽsteua
deducit: eiꝰ decoctõ sũpta. ħq facit matrix
si sepe foueat᷑ eadẽ: uelsi cruda mero sociata
tendo bibat᷑. Aut si tͥca uirens sr̃ aluũ nocte
liget᷑. Pellit abortiuũ potu: uł subdita tm̃.
Duritias soluit st̾icas: pellitꝙ tumorem.
Uriuami potata ciet: lapidesq repellit. yc¬
t̾icosq iuuat: tũ uino sepiꝰ hausta. Hanc
ad ipi iũctã strumis appon̾e laudat. Pli¬
uiꝰ atq iubet cũ uino sum̃e tritã. Hec opiñ
nimiũ si quẽꝙͣ leserit haustũ. Subuenit
eximie si uino iũcta bibat᷑ affirmãt qͥdã si¬
quis gustauerit illã. Qd̾ nullo ualeat no¬
cuo medicanune ledi. Et qd̾ eũ morsu non
appetat ulla feraꝵ. Radix illiꝰ collo suspen¬
sa. rubetis. Dr̃ ⁊ cunctis notius obsist̾e ra¬
mis. Succus ad hoc eiꝰ cũ uino ꝓterit hau¬
stus. Si musto cõtͥca retẽs seruabit᷑ ħba:
uinũ p̾dc̃is reddit meditabile morbis. Et

Expanded text:
ipue morbis muliebribus ista medetur: menstrua deducit ejus decoctio sumpta, hocque facit, matrix si saepe fovetur eadem, vel si cruda mero sociata terendo bibatur, aut si trita virens super alvum nocte ligetur; pellit abortivum potu vel subdita tantum, duritias solvit stericas pellitque tumores. Urinam potata det, lapidesque repellit, ictericosque juvat cum vino saepius hausta. Hanc adipi junctam strumis apponere laudat Plinius atque jubet cum vino sumere tritam. Haec, opium nimium si quemquam laeserit haustum, subvenit eximie, si vino juncta bibatur. Affirmant quidam, quisquis gustaverit illam, quod nullo valeat nocuo medicamine laedi, et quod eum morsu non appetat ulla ferarum. Radix illius collo suspensa rubetis dicitur et cunctis nocuis obsistere ranis; succus ad hoc ejus cum vino proderit haustus. Si musto contrita recens servabitur herba, vinum praedictis reddit medicabile morbis, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħbosi. S si agros incultos uoluens
aperire: cõsiderabis siccus au hũidꝰ sit s¬
ger. siliuis aut gramine. frutectid uestitũ
aut filice. Di hiũdus erit: fossaꝵ ductib
ad medietatẽ lapidib minutis replent᷑.
aut glarea ⁊ st̃ t̾ra qͣm egesseramꝰ eqͣtur.
S fossaꝵ capita unã patentẽ fossam pe¬
tant: ad qm declines recurrãt. Ita ⁊ hũor
deducet᷑. ⁊ agͥ spatia ñ ꝑibũt. Di defuerĩt
lapides: sarmencis uł stramine subiet¬
to cooꝑiant᷑. uł quib cũq uirgultis. D
si nemorosus est: extirpatis aut raro re¬
lictis arborib ex colat᷑. Si lapidosus.
ꝑ materias saxoꝵ. turba collecta ⁊ purga¬
ri poterit ⁊ inde muniri. Iuncus ⁊ gͣrien
⁊ filices. sreq̃nti aratõe uincent᷑. S filicẽ
si sepe fabã cõseras uł lupinos. ⁊ si sub¬
inde nascentẽ mutrone falcis intidas: ĩtͣ
exiguũ tẽpus absumes. Idẽ in lib̾.uiii.

Expanded text:
 sed si agros incultos volveris aperire, considerabis siccus an humidus sit ager, sylvis aut gramine, frutetis vestitus aut salice. Si humidus erit, fossarum ductibad medietatem lapidibus minutis replentur, aut glarea et super terra quam egesseramus equatur. Sed fossarum capita unam patentem fossam petant; ad quam declives recurrant; ita et humor deducetur et agri spatia non peribunt. Si defuerint lapides, sarmentis vel stramine subiecto cooperiantur, vel quibuscumque virgultis. Sed si nemorosus est, extirpatis aut raro relictis arboribus, excolatur. Si lapidosus, per maceries saxorum turba collecti et purgari poterit et inde muniri. Iuncus et gramen et silices, frequenti aratione vincentur. Sed silicem, si sepe fabam conferas, vel lupinos et si subinde nascentem, mucrone falcis incidas, intra exiguum tempus absumes. DE VITULIS HOC
Abbreviated transcription (Latin):
diꝰ ł xiͦ. Castanee seruant᷑ uł in cratib
dispõite: uł unitra sabulonẽ. ne ĩuicem
tãgant᷑ ĩmerse uł in uasculis fictilib
cõdite ⁊ loco sicciore defosse: uł incluse uͥ¬
geis ex fago receptatulis ⁊ lutate ut spi¬
racula nõ relinquas. uł ordei paleis minu-¬
tissimis obrute: uł palustͥ ulna figura¬
te densiorib sportis recluse

Expanded text:
in sapore. Castanee servantur vel in cratibus disposite, vel intra sabulonem, ne invicem tangantur immerse; vel in vasculis fictilibus condite et loco sicciore defosse, vel incluse virgeis ex fago receptaculis et lutatis, ut spiracula non relinquas; vel hordei paleis minutissimis obrute, vel palustri ulva figuratis densioribus sportis recluse
Abbreviated transcription (Latin):
alliciebat eũ ad carnalem copulã. Ille
aut̃ ꝯsilu nõ mops: clamauit latͦues
scientie scl̃aris uidere sibiuisus ẽ mr̃em
ad hãc migatitatẽ. Semꝑ pensare ptꝰ¬
tibũ solitꝰ erat: qͣntũ comederat. Annũ
i tella nouitioꝵ exeg̾at: tũ ad huc pu¬
taret in capite eccłie uña tm̃ fenestrã

Expanded text:
alliciebat eum ad carnalem copulam. Ille alliciebat eum ad carnalem copulam. Ille autem consilii non inops clamavit: Latrones! scientiae saecularis, videre sibi visus est matrem ad hanc nugasolitus erat, quantum comederat. Annum in cella novitiorum exegerat, cum adhuc putaret in capite Ecclesiae unam tantum fenestram
Abbreviated transcription (Latin):
escẽ cibos. Hec cũ hab̾et in ordine t̾tiũ
tatellũ totũ candidũ ⁊ in dorso subrufũ
⁊ latͣntem. Responsũ est qd̃ infans ille
ꝯtra inimicos dei magnos latͣtus
erẽt: ⁊ mundã uitã duc̾e̾t ⁊ magnũ pa¬
mota est. In nocte natał dñi apparuit
ei uelud sponsus ꝓcedẽs e thalamo suo
benignus pũ iħc. Predicta uͦ aelex mat̾
eiꝰ laborans inextremis ⁊ psalleus cũ
cłitis ⁊ dicens leraniã: tũ dic̾et᷑ ꝑ passi¬
onẽ ⁊ trutẽ tuã libera eã dũe. leuata
manu signans se sp̃m̃ redelidit: itaqd̃
deinceps manũ suã de pon̾e nõ potuit.
ꝙͣ ad se significandũ leuarat. Oradã
ũ nocte: in stinctu demonis. unecta est
u lectũ dormientis u̾nardi puella nuda
Qͣmͣ ille senciẽs u̾tit se in partẽ alt̾am
⁊ dormiuit. Illa palpante ⁊ stinulante
ꝑmansit inmobilis: sit q illa uicta
⁊ ꝯfusa aufugit riio tꝑe sollicitatꝰ est
aqͣdã hospita sua tĩ se u lectũ eiꝰ iacens

Expanded text:
cum haberet in ordine tertium catellum totum candidum, et in dorso subrufum et latrantem. Responsum est, quod infans ille contra inimicos Dei magnos latratus ederet, et mundam vitam duceret, et magnum pamota est. In nocte Natalis Domini apparuit ei velut sponsus procedens e thalamo suo, benignus puer Jesus. Praedicta vero Alez mater ejus laborans in extremis, et psallens cum clericis, et dicens litaniam, cum diceretur: Per passionem et crucem tuam libera eam, Domine, levata manu signans se, spiritum reddidit; ita quod deinceps manum suam deponere non potuit, quam ad se signandam levarat. Quadam vero nocte instinctu daemonis injecta est in lectum dormientis Bernardi puella nuda. Quam ille sentiens, vertit se in partem alteram, et dormivit. Illa palpante et stimulante permansit immobilis. Sicque illa victa et confusa aufugit. Alio tempore sollicitatus est a quadam hospita sua, quae se in lectum ejus jaciens,
Abbreviated transcription (Latin):
egregiꝰ. scĩa morib ⁊ gen̾e clarus. uir
ꝑt̾modũ magne u̾ͥtutis exemplar futurꝰ
tastellione castro burgundie orrudꝰ. cũ
g̾manis fr̃ib ⁊ aliis comitib mĩtis cist̃¬
tii. hĩtu religioĩs induit᷑ ⁊ miro religio

Expanded text:
egregius, scientia, moribus et genere clarus vir, postmodum magnae virtutis exemplar futurus, Castellione castro Burgundiae oriundus, cum germanis fratribus et aliis comitibus multis Cistercii habitu religionis induitur, et miro rel
Abbreviated transcription (Latin):
to corde. ꝓ illo orantes exutis uestib se u̾¬
b̾antes. ⁊ pugnis pectora tundentes: õib
quib ualebãt p̾cũ gn̾ib insudabant. Ec¬
ce desperatꝰ ile eo se pedit: saluatoris om̃i¬
potentiã. laudat sathane ludificatões ab¬
renũciat. cruc̃e ad orat. pũiam flagitat.
Confessus ẽ aũ quia post abrenũciatõnẽ
scli infornicatõnẽ inciderat. qd̾ eo tenꝰ cela¬
u̾at. Laudans ꝙ ⁊ bñdicẽs deũ usꝙ ĩ diẽ
alt̾am uixit: ⁊ in sc̃a ꝯfessione migrauit

Expanded text:
to corde pro illo orantes, exutis vestibus, se veto corde pro illo orantes, exutis vestibus, se verberantes, et pugnis pectora tundentes, omnibus quibus valebant precum generibus insudabant, et ecce desperatus ille ad se redit, Salvatoris omnipotentiam laudat, Satanae ludificationes abrenuntiat, crucem adorat, poenitentiam flagitat. Confessus est autem, quod post abrenuntiationem saeculi in fornicationem inciderat, quam eatenus celaverat, laudansque et benedicens Deum usque in die altera vixit, et in sancta confessione mig
Abbreviated transcription (Latin):
tulit se hoc audisse. ab accolis apuleie.
dẽ umb̾tus retulit qd̾ in monast̾io sc̃i
siluestri int̾itorio urbi nati qͥdã monachꝰ
obiit. ⁊ ab incipiente gallicinii nocturnał
articło usq ad scd̃am diei horã cadaũ ex¬
ꝙ ad uussã ꝓ eo agnus dei diceret᷑: etce sb̃i¬
to mortuꝰ surrexit. Cũq frẽs attoniti ꝓpiꝰ
accessissent. ut ab ore illiꝰ u̾ba audirẽt. ille
maledicta. ⁊ cõtumelias in dm̃ cepit euo¬
m̾e. ⁊ crucẽ oblatã ei ut oscularet᷑ ꝯspuere.
⁊ intemeratã dei genitricẽ ignominiosis
oꝓpbriis lac̾rare. Et dicebat. Qͣre ꝓme
psallitis uł sacrificia offertis. Ego ĩ ip̃a
fsania tartari fui. ibitꝑ magift̃ mẽ ⁊ dñs
lucifer coronã suã heream inextinguibili
semꝑ ardore candentẽ mͥ in capite posuit.
eiꝰdemq metalli clamudẽ qͣ in duebat᷑ me
uestiuit. Erat autẽ clamis tã longa. ut
talotenus flueret. tam feruent̾ ignita.

Expanded text:
tulit, se hoc audisse ab incolis Apuliae. tulit, se hoc audisse ab incolis Apuliae. Idem Humbertus retulit, quod in monasterio Sancti Silvestri in territorio Urbinate quidam monachus obiit, et ab incipiente gallicinii nocturnalis articulo usque ad secundam diei horam cadaver exque ad missam pro eo Agnus Dei diceretur surrexit; cumque fratres attoniti propius accessissent, ut ab ore illius verba audirent, ille maledicta et contumelias in Deum coepit evomere, crucem oblatam ei, ut oscularetur, conspuere, et intemeratam Dei Genitricem ignominiosis opprobriis lacerare, et dicebat: « Quare pro me psallitis, vel sacrificia offertis? Ego in ipsa flamma Tartari fui, ibique magister meus et dominus Lucifer coronam suam aeream inexstinguibili semper ardore candentem mihi in capite posuit; ejusdemque metalli chlamydem qua induebatur, me vestivit. » Erat autem clamys tam longa, ut talo tenus flueret; tam ferventer ignita,
Abbreviated transcription (Latin):
in apulia int̾ aqͣs nigras eodem¬
⁊ fecidas. saxosũ ẽẽ ꝓmutoriũ ⁊ scrupe¬
ũ. Ex quib aqͥs cõsueto more tet̾ime
uident᷑ anicule repente cõsurg̾e ⁊ a ues¬
humanis aspectib appar̾e. ⁊ uelut solu¬
te auincłis lib̾e spatiari. alas extend̾e̾
plumas depecte. siec unqͣm uidẽt᷑ uesa
ñ quolibet aucupis ingenio posũt capi
In matutino scd̃e ferie ingẽs coruꝰ ad instar
uulturis eas ꝑseqͥt᷑. ⁊ post illas crocitat.
donec ad uesꝑam seq̃ntis sabbati. Has ñ¬
nulli ꝑhibẽt ẽẽ aiãs hominũ gehenne
de putatas. s dñico die cũ ad iacentib
noctib ꝑ gl̾a resurrectõis dñice refrige¬
rio potiri. Cui assertõi prudentiꝰ in h̃mo ꝯ¬
sensit. dicẽs. Sũt ⁊ sp̃ib sepe nocentib pe¬
naꝵ ferie: illa nocte sacra qͣ rediit d̾s uictor
ab ach̾ontis inferis. S desideriꝰ cassinen¬
sis abbas. rem sic se hr̃e funditꝰ ab negat
Umb̾tus tamẽ arthiep̃c p̾sente desid̾io re¬

Expanded text:
in Apulia, inter aquas nigras et fetidas, saxosum esse promontorium et scrupeum; ex quibus aquis consueto more teterrimae videntur aviculae consurgere, et a veshumanis aspectibus apparere, et velut solutae a vinculis libere spatiari, alas extendere, plumas deperdere: nec unquam videntur vesci, nec quolibet aucupis ingenio possunt capi. In matutino feriae secundae ingens corvus ad instar vulturis eas persequitur, et post illas crocitat, usque ad vesperam sequentis Sabbati. Has nonnulli perhibent animas esse hominum gehennae deputatas, sed Dominico die cum adjacentibus noctibus pro gloria resurrectionis Dominicae refrigerio potiri. Cui assertioni Prudentius in hymno consentit dicens: Sunt et spiritibus saepe nocentibus P. feriae. Illa nocte factae, qua rediit Deus victor ab inferis Acherontis. Sed Desiderius Cassinensis abbas rem sic se habere funditus abnegat. Stambertus tamen archiepiscopus praesente Desiderio re
Abbreviated transcription (Latin):
coedo gͥ ad altare uanus curiosꝰ
uoluptati sb̃ditꝰ. Sũt ⁊̃ multi
alii in scło qͥ nõ tm̃ uani cuniosi et
uoluptuosi: s ⁊̃ cũ ambitõe nõ cũ deuo¬
tõe accedũt ad mensã xͥ. qͥ ⁊̃ nõ accede¬
rent. nisi se aliqͣ recepturos sꝑarent
Accessit ad ih̃m petrus. accessit et iu¬
⁊ milites crucifigentes. Accedũt ⁊ co¬
tidie ad torꝰ xͥ religiosi: accedũt ⁊ ꝑu̾si
sacerdotes qͥ ea q̃ offerunt᷑ ad mensam
xͥ offerũt in mẽsa dyaboli: ip̃a ẽ alea
fati. In illa dñi in uocant: in ista ꝑ¬
sapiunt. assidiu in plateis: ĩ ecc̃ĩa

Expanded text:
cedo igitur ad altare vanus, curiosus, voluptati subditus. Sunt etiam multi alii in saeculo, qui non tantum vani, curiosi et voluptuosi, sed etiam cum ambitione, non cum devotione accedunt ad mensam Christi, qui non accederent, nisi seipsos aliquid accepturos sperarent. Accessit ad Jesum Petrus, accessit et Ju milites crucifigentes . Accedunt quotidie ad corpus Christi religiosi, accedunt et perversi sacerdotes, qui ea, quae offeruntur ad mensam Christi, offerunt in mensa diaboli. Ipsa est alea fati, in illa Deum invocant, in ista psapiunt; assidui in plateis, in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
lotũ ubi altare ꝯstituit᷑ nilus lotꝰ sit scĩor
capitło nullus reu̾entia dignior nullus dy¬
abolo remotõr nullus deo ꝓximior. Ibi eñi
ꝑdit dyabalus titqͥd alibi lutrat᷑ Ibi deo res¬
taurat obedientia qͥcqͥd alibi illi sb̃tregit
uł negligentia uł ꝯtẽptꝰ. Uides gͥ tid tũcꝑ

Expanded text:
locum, ubi altare constituitur, nullus locus sit sanctior capitulo, nullus reverentia dignior, nullus diabolo remotior, nullus Deo proximior: ibi enim perdit diabolus, quidquid alibi lucratur; ibi Deo restaurat obedientia, quidquid alibi subtraxit illi negligentia, vel contemptus. Vides igitur
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽ nõ rranxfixit gladius doloris acu¬
latus tui saluatoris. cũ uidere neqͥres
roris. Cur nõ es inebriata lacrimaꝵ a
maritudĩe. cũ ille potaret᷑ amaritudĩe
fellis. Cur nõ es ꝯpassa castitime uir¬
gini dignissime mr̃i eiꝰ. benignissime
dñe tue. Dña mea miscd̾issima qͦs fonteᷤᷤ
dicam erupisse de puditissimis otuł cũ
atcendẽs unicũ filiũ tuũ innocentem
coiã te flagellari ligari. mactari. ⁊ car¬
nem de carne tua ab impiis crudeliter
dissecari. Quib sugultib escunabo pu¬
rissimũ pectus uexatũ ẽẽ. cũ tu audires
mulier ecce filiꝰ tuus ⁊ discipulus ecce ma¬
ĩsepultro tollocassem: uł salte ꝓsecutꝰ esfem
ut tanto fuñi nõ decẽt alitͥo mei orsequs. łd
Utinam cũ beatis mulierib. chorusca ui¬
sione angeloꝵ eẽm t̾ritꝰ ⁊ audissẽ nũtiũ dñi

Expanded text:
aesentem non transfixit gladius doloris aculatus tui Salvatoris, cum videre nequires toris? Cur non es inebriata lacrymarum amaritudine, cum ille potaretur amaritudine fellis? Cur non es compassa castissimae Virgini, dignissimae matri ejus, benignissimae dominae tuae? Domina mea misericordissima, quos fontes dicam erupisse de pudicissimis oculis, cum attenderes unicum filium tuum innocentem coram te ligari, flagellari, mactari? nem de carne tua ab impiis crudeliter dissecari? Quibus singultibus aestimabo purissimum pectus tuum vexatum esse, cum tu audires: Mulier, ecce filius tuus; et discipulus: Ecce main sepulcro collocassem, aut saltem, prosecutus essem, ut tanto funeri non deesset aliquid mei obsequii! Utinam cum beatis mulieribus corusca visione angelorum essem territus, et audiissem nuntium Domi
Abbreviated transcription (Latin):
di bonũ est dñe qd̃ inspiras. ĩmo quia
bonũ est ut te uelim amare: da qd̃ me
facis uelle da ut qͣnͣtũ iubes tantũ m̾e
ar te amare. laudes ⁊ grãs tibi ago ꝓ¬
Ho
desid̾io qd̃ inspirasti. laudes ⁊ p̾ces offero
ne sit michi donũ tuũ infructuosũ qd̃
tua sponte dedisti. Conu̾te muscd̃issime¬
meũ te porẽ: ĩ fuentis simũ tui amorẽ.
Ad hoc clementissime fedit or̃o mea. ħ me¬

Expanded text:
i bonum est, Domine, quod inspiras, imo quia bonum est ut te velim amare, da quod me facis velle. Da ut quantum jubes, tantum te merear amare. Laudes et gratias tibi ago pro od inspirasti. Laudes et preces offero, ne sit mihi donum tuum infructuosum, quod tua sponte dedisti. Perfice qumeum teporem in ferventissimum tui amorem. Ad hoc, clementissime, tendit haec oratio me
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. qͥ sui negligẽs alios curiose curũ¬
sꝑicit: dũ quosdã suspicit sr̃iores qͦs¬
dã despicit inferiores. in aliis qͥdem
uidet ꝙ in uidet. in aliis qd̃ irridet. In de
fit ut mobilitate ocłoꝵ leuigatꝰ animꝰ

Expanded text:
enim, qui sui negligens, alios curiose circumspicit, dum quosdam suspicit superiores, quosdam despicit inferiores: et in aliis quidem videt quod invidet, in aliis quod irridet. Inde fit ut pro mobilitate oculorum levigatus animus,
Abbreviated transcription (Latin):
ri caput erectũ ⁊ aures portare suspe¬
sas: emotib ext̾ioris hõis int̾iorẽ in¬
mutatũ eẽ cognoscas uir qͥppe ꝑu̾sũ
ãnuit ocło. terit. pe. di .l. ⁊ ex insolen
ti corꝑis motu recẽs aĩs morb dep̃hẽ¬
dit᷑ qm dũ a sui cͥcũsp̾tõe torpescit. ĩ¬
curia sui curiosã in alios facit. Quia
.ii. se ipãm ignorat foras mitatur ut

Expanded text:
ri, caput erectum, aures portare suspensas; e motibus exterioris hominis interiorem immutatum agnoscas. Vir quippe perversus annuit oculo, teriti corporis motu, recens animae morbus deprehenditur: quam, dum a sui circumspectione torpescit incuria sui, curiosam in alios facit. Quia enim seipsam ignorat, foras mittitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lacobi festa ñ colentib ultõne diui¬
na oꝑant᷑ euenerũt. Inter hispanos apd̾
tudelionũ die festo scĩ iacobi triritũ tota die¬
rusticꝰ in aiea excussit: qui ad uesꝑascente
die balneũ qd̾ iuxtͣ idẽ castrũ miro opere
sarrateno antitꝰ fc̃m est intͣuit. Cũq in
eo sed̾et. statim pellis corsi eiꝰ ad hui̾us
usꝙ ad crura balnei parietib ad hesit tũt¬
tisꝙ uidentib ob tnͣsgressionẽ tanti festi

Expanded text:
i Jacobi festa non colentibus ultione divina operante evenerunt. Inter Hispanos, apud Tudelionum, die festo sancti Jacobi, triticum rusticus tota die in area excussit; qui advesperascente die balneum quod juxta idem castrum miro opere Saraceno antiquo factum est intravit. Cumque in eo sederet, statim pellis dorsi ejus ab humeris usque ad crura balnei parietibus adhaesit, cunctisque videntibus, ob transgressionem tanti festi
Abbreviated transcription (Latin):
nouo hospiti suo potũ frigidissimũ ⁊ do¬
mũ uentis expositam offerẽs afflictõ¬
nẽ corporis ⁊ requiẽ mẽtis manifestis
ibi se deo seruiturũ om̃i tꝑe spondȩsp̃odit.
a tũ quodam auillo qiuẽ de om̃i sbstãĩa
mũdi tantũ habebat. semet ip̃m castissimũ¬

Expanded text:
novo hospiti suo potum frigidissimum et domum ventis expositam offerens, afflictionem corporis et requiem mentis manifestis ibi se Deo serviturum spopondit, ut cum quodam annulo, quem de omni substantia mundi tantum habebat, semetipsum castissimu
Abbreviated transcription (Latin):
qr p̾ssura tͥbulatõis ⁊ taritatẽ atcendit.
flores ĩueniunt᷑ optimi ad colorandos
pannos. Ager est sc̃a scͥpt᷑a ubi pascũt᷑
flores coiligimꝰ qͣndo p̃cepta discimus.
pannos coloramꝰ: qͣndo p̃cepta ĩplendo
uͥtutib aiãs nr̃as decoramꝰ. Pacĩa est
in rosa. ⁊ castitas ĩ lilio. caritas ĩ troco
hũilitas in uiola. puritas in saphiro.
Iñ aũ ꝑ agrũ ful tͣnsit aq̃ ductus piꝰ¬

Expanded text:
quia pressura tribulationis et charitate accendit flores inveniuntur optimi ad colorandos pannos. Ager est sacra Scriptura, ubi pascuntur flores colligimus, quando praecepta discimus; pannos coloramus, quando praecepta implendo virtutibus animas nostras decoramus. Patientia est in rosa, castitas in lilio, charitas in croco, humilitas in viola, puritas in saphiro. Bene autem per agrum fullonis transit aquaeductus pi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o ordine suĩa. Ꝙ in nrĩs laudabi¬
lia sũt laudo ⁊ p̃dito: si qͣ rep̃hendẽda
sũt et emẽdent᷑ nobis ⁊ alũs amicis
meis suadere soleo. Hoc nõ est decrat¬
tio s attractio: ꝙ ut uobis a uobis
semper fiat dĩuo precor

Expanded text:
ae in vestris laudabilia sunt, laudo et praedico: si quae reprehendenda sunt, ut emendentur, vobis et aliis amicis meis suadere soleo. Hoc non est detractio, sed attractio. Quod ut nobis a vobis semper fiat, omnino precor
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ ẽ nõ inuideat meliorib ⁊ qͥ sibi ui¬
det᷑ ag̾e meliꝰ bonũ nõ sꝑnat alt̾ius.
Siquidistrictiꝰ uiu̾e pꝰ̾sunt eos qͥ ñ p̾st̃
nec asꝑnent᷑: nec enulent᷑. Qͥ ñ pꝰsũt
os ñ iitent᷑. Sic̃ . n ñ l huis qui maiu
aliqͥd forte nouerũt ad id ꝙ inuiꝰ ẽ descẽdẽ
ne apo statent᷑: sic nõ oĩb expedit de bouᷤ
minorib ad maiora tͣnͣsite. ne p̃cipiten¬
tur. Scio quippe nõnullos de aliis cõ
ꝑuolasse pulsasse. intrasse qͥ hoc quidẽ
agendo ⁊ sius scandala reliq̃rũt. ⁊ nob̃̾
nich̃ominꝰ acculerũt. dũ qnͣtũ illos su¬
a tem̾atia discessione tm̃ nos tͣbarunt
sua misera cõu̾satõne. Et qm̃ suꝑbe spre¬
uerũt qd̾ tenebãt ⁊ remere p̃sũpserunt
qd̃ nõ ualebant: digno deꝰ exitu eoꝵ tã¬
dẽ patefecit ignauiam. qr ⁊ inpisdent᷑
deserunt qd̃ imprudent᷑ arcipuerant:
⁊ tͣpit̾ redierũt ad id qd̃ leuit̾ deserue¬
rant. Cũ .ii. claustra sui potiꝰ ordinis

Expanded text:
bonus, non invideat melioribus; et qui sibi videtur agere melius, bonum non spernat alterius: si qui districtius vivere possunt, eos qui non possunt nec aspernentur, nec aemulentur; et qui on imitentur. Sicut enim non licet his, qui majus aliquid forte voverunt, ad id quod minus est descendere, ne apostatentur: sic non omnibus expedit de bonis minoribus ad majora transire, ne praecipitentur. 31. Scio quippe nonnullos de aliis et crum Ordinem pervolasse, pulsasse, intrasse: qui hoc quidem agendo, et suis scandala reliquerunt, et nobis nihilominus attulerunt, dum quantum illos sua temeraria discessione, tantum nos turbarunt sua misera conversatione. Et quoniam superbe spreverunt quod tenebant, et temere praesumpserunt quod non valebant; digno Deus exitu eorum tandem patefecit ignaviam: quia et impudenter deseruerunt quod imprudenter arripuerant, et turpiter redierunt ad id quod leviter deseruerant. Cum enim claustra nostra suis potius Ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
facile aducor. licitũ cõsentire: ꝙ tot il
testas adoͦ ẽ: sũt ⁊ mediocres. sũt ⁊ infe¬
riores. Et qͦmͦ quos ds̃ cõunxit nõ st̃
seꝑandi: sic nec quos subiũxit ꝯꝑan¬
di. Monstrũ facis: si manui digitum¬
submonens facis pendere de capite.
suꝑiorẽ manui: brachio collateralẽ.

Expanded text:
facile adducor licitum consentire quod tot illtestas a Domino; sunt et mediocres, sunt et inferiores. Et quomodo quos Deus conjunxit, non sunt separandi : sic nec quos subjunxit, comparandi. Monstrum facis, si manui submovens, digitum facis pendere de capite, superiorem manui, brachio collateralem.
Abbreviated transcription (Latin):
tua hec. Quis ea tenet uł tenuit: fal¬
l̾is: si teneri putas. Si nõ putas: ip̃e
p̾casti. aut statuẽs q̃ nõ tenerentur:
aut ꝙ nõ tenent᷑ dissimulãs leua
sura enornus pena iugͥna iuidet.
Solẽt dicere. Numqͥd de uestib cura ẽ
d̾o ⁊ non magis de morib: At forma h̾
uestiũ: de formitatis mẽtiũ ⁊ moꝵ in¬
diciũ ẽ. Qͥd sibi uult: ꝙ clĩci aliuid ẽẽ

Expanded text:
t? Quis ea tenet? Quis tenuit? Falleris, si teneri putas. Si non putas, ipse peccasti aut statuens, que non tenerentur, aut, quod non tenentur, dissimulans. Et sura enormis pene inguina nudat. Solent dicere: Num de vestibus cura est Deo et non magis de moribus? At forma haec vestium, deformitatis mentium et morum indicium est. Quid sibi vult quod clerici aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
ã angło profecti sunt rib¬
ꝑ uiam tenebrosam ⁊ tortuosã. ⁊ diffi¬
cilem ualde Et tũ młtũ laborarẽt. in
eundo ꝑ tenebras. uidit aĩa a longe
bestiam intredibili magnitudine ⁊
les igniti: os eiꝰ ualde patens ⁊ aꝑtũ.
uidebat᷑ posse caꝑe .ix. nlia hoĩnũ
armatoꝵ. hẽbat ã in ore suo duos ꝑa¬
sitos gygantes u̾sis capitib yalde i¬
ꝯpositos: qͦꝵ uuis hẽbat caput sur¬
sũ ad suꝑiores dentes p̃fate bestie. et
pedes deorsũ ad inferiores: alius econ¬
u̾so. Et erant .q. columpne in ore eius

Expanded text:
 angelo, profecti sunt per viam tenebrosam, et tortuosam, et difficilem: et cum multum laboraret in eundo per tenebras, vidit anima a longe bestiam incredibili magnitudine et les igniti, os ejus valde patens et apertum videbatur posse capere 9 millia hominum armatorum. Habebat autem in ore suo duos parasitos gigantes versis capitibus valde incompositos: quorum unus habebat caput sursum ad superiores dentes praefatae bestiae, et pedes deorsum ad inferiores; alius e converso: et erant quasi columnae in ore ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tipiex exꝑimentũ fidei oẽm nieã talẽ ĩfir¬
mitatẽ firmauit. Ꝙ siuit ille qd̾ eẽt et¬
ꝙͣ si ĩ clibanũ ardentẽ ꝓit̾er¬

Expanded text:
um fidei omnem meam talem infirmitatem firmavit. » Quaesivit ille, quod esset exquam si in clibanum ardentem proj
Abbreviated transcription (Latin):
sa: totaꝙ illa nocte ⁊ secrnte dnͣc usc ad
finẽ ꝯuẽtuał misse ũ cessauit ꝯflictꝰ ille
doloris ⁊ ꝯfortatõ uocis. Cũq ĩ ordine
suo accessiss ad cornu altaris ut ꝯmuni¬
onẽ acciꝑet ĩ ip̃a ĩclinatõne uisũ ẽ ei qd̃
lapis magni porid̾is de capite suo corru̾et
ab oĩ illo dolore sanatꝰ ẽ. Quidã religio¬

Expanded text:
nte Dominica usque ad finem conventualis missae non cessavit conflictus ille doloris, et confortatio vocis. Cumque in ordine suo accessisset ad cornu altaris, ut communionem acciperet, in ipsa inclinatione visum est ei, quod lapis magni ponderis de capite suo corrueretsumens ab omni illo dolore sanatus est. Quidam religio
Abbreviated transcription (Latin):
aureos hñtẽ capillos. Qͣ statĩ ab illo dis¬
cedens ꝑmediũ choꝵ ibet morose ⁊ mani¬
feste uicedẽe. Postꝙͣ ita du apparu̾at: dis¬
paruit. ¶Dedia nocte dnͣc frẽs psallebãt:
⁊ ip̃e cũ illis. Tũc dolor capitis eũ ĩuasit:
cã uehemẽs ut choꝵ egredi cogitaret. Et
laudans ĩuocabo do. ⁊ ab ĩimicis meis
saluꝰ ero. Hac uote ꝯfortatꝰ remansit ⁊ pꝰt

Expanded text:
. Qui statim ab illo discedens, per medium chorum ibat, morose et manifeste incedens. Qui postquam ita diu apparuerat, disparuit. Media nocte Dominica fratres psallebant, et ipse cum illis. Tunc dolor capitis eum invasit, tam vehemens, ut chorum egredi cogitaret: et Laudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero . H
Abbreviated transcription (Latin):
huc pars oꝑis maxĩa suꝑ eẽt. ⁊
petunia paulatim decresc̾et. electi sũt ye
unũ philact̾iũ: intͦ sic scͥptũ legit᷑ spon¬
gia crut. dñi. cũ siidone cũ faciali me
sacrat atq cui genitͥx ⁊ uirgo capilli.
Cũ hiis reliqͥis ꝓftĩ sunt mangliã. q̃ tũt
tꝑis magna diuiciaꝵ pollebat opulencia
ꝓ pate ⁊ iusticia ꝙͣ rex heriritꝰ in ea faciebat
fiꝵ .iiͣ. post dñitã isti sũt dies ꝓfecti sũt
a lauduno: ⁊ eodẽ anrio tirta natiuitatẽ
bẽ marie lauduũ redierũt. miratła q̃ ĩ¬
t̾um ꝯtig̾ãt enarrantes. ⁊ Aꝑd̾ ingel

Expanded text:
huc pars operis maxima superesset, pecunia vero paulatim decresceret, consulueunum phylacterium, in quo sic scriptum legitur: Spongia, crux Domini, cum sindone, cum faciali. Me sacrat, atque tui, Genitrix, et virgo, capilli. Cum his reliquiis profecti sunt in Angliam, quae tunc temporis magna divitiarum pollebat opulentia: pro pace et justitia, quam rex Henricus in ea faciebat. Feria II post Dominicam Isti sunt dies profecti sunt a Lauduno, et eodem anno circa Nativitatem B. Mariae Laudunum redierunt, miracula quae interim contigerant, enarrant
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs fuit capͭ scĩ wal̾ici alb̃is ⁊ capͣ sc̃i mõ¬
tani monathi reclusi: qͥ natiuitatẽ sci re¬
migii p̃dixit ⁊ de lacte cilinie mr̃is eius
scĩ montani recepto lumine. rursus fe̾¬
trũ tuũ qd̃ cõposui possim uid̾e. Hec di¬
cõs ⁊ plorãs: rogabat ut de lotura reliqͥ¬
aꝵ ocłi sui tangent᷑. Qyo fc̃o de ip̃a aqͣ
bibit ⁊ tota nocte corã fe̾tͦ ꝑuigil in or̃õne
mansit. Mane fc̃o lum̃ recepit Apd̾ sc̃m̃
audomaꝵ: q̃dã puella manũ habẽs ari¬
dã anatiuitate sanata est .xuii. de his¬

Expanded text:
it caput S. Valerici abbatis, et caput sancti Montani monachi et reclusi, qui nativitatem B. Remigii praedixit, et de lacte Ciliniae matris ejus  ut instar S. Montani recepto lumine, rursus feretrum tuum quod composui mererer videre! Haec dicens et plorans rogabat, ut de lotura reliquiarum oculi sui tangerentur. Quo facto de ipsa aqua bibit, et tota nocte coram feretro pervigil in oratione mansit; mane facto lumen recepit. Apud Sanctum Audomarum quaedam puella manum habens aridam a nativitate, sanata est I
Abbreviated transcription (Latin):
re. Manuq ꝯtͣ hostes eleuata: et aut¬
toritate xp̃i ⁊ mr̃is eiꝰ fortit᷑ adiurãs.
ne ultra ueniant uete postestatem sibi
nocendi habeant intdicit. Statim ut sig¬
dicto titiꝰ uentꝰ uehemẽs ⁊ ꝯtͣriuis nauẽ
eoꝵ retro tulit. Malus nauis frangit᷑.
pars mali suꝑ unũ ex ip̃is detidens
ip̃m excerebͤat. ⁊ in mare mortuũ p̃cipi¬
tat. Post moditũ nauis cũ fe̾t᷑. sana ⁊
leta ad portũ ꝑuenit. Nlegotiatores lib̾a¬
ti sactulos suos fͥ optulerẽt resũpsert̃.
Cũc tota anglia cutuita magnos ac̾uoᷤ
laue em̃do. suã peccuniã expendissẽt. ⁊ de
ip̃a lana magnã domũ inplessẽt. supͣ ma
tinũ tͣnsire debuerãt. domꝰ illa cũ tota la¬
na cremata est

Expanded text:
 hostes elevata, ex auctoritate Christi et matris ejus fortiter adjurans, ne ultra veniant, nec potestatem sibi nocendi habeant, interdicit. Statim ut sigdicto citius ventus vehemens et contrarius navem eorum retro tulit, malus navis frangitur, pars mali super unum ex ipsis decidens, ipsum excerebrat, et in mare mortuum praecipitat. Post modicum navis cum feretro sana et laeta ad portum pervenit. Negotiatores liberati sacculos suos, quos obtulerant, resumpserunt. Cumque tota Anglia circuita magnos acervos lanae emendo suam pecuniam expendissent, et de ipsa lana magnam domum implessent supra litin crastinum transire debuerant, domus illa cum tota lana cremata est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfitebat᷑. Predicti negotiatores deuita iã
desꝑantes marsupia sua cũ tota petunia
fe̾tro obtulerũt flentes ⁊ orantes beatã
mariã ut eos de pirataꝵ manib lib̾aret
⁊ de ꝑicło mortis: ⁊ totã eoꝵ petuniã ad
restaurandã suã eccl̃iam retin̾et. Piratis
aꝓpintͣntib magist̾ nauis echortatus
est basonẽ p̃sb̾rut: ut assũptis dei genit᷑¬
tis relitͥus piratis dͥ nocendi potestatẽ
int̾dirat. Mox ille philait̾im tũ rapulis
bẽ marie assumẽs cĩ timore ⁊ deuotõne
ĩ emmnẽtiorẽ lotũ pupis ascendit ipso

Expanded text:
fitebatur. Praedicti negotiatores de vita jam desperantes, marsupia sua cum tota pecunia feretro obtulerunt; flentes, et orantes beatam Mariam, ut eos de piratarum manibus liberaret, et de periculo mortis, et totam eorum pecuniam ad restaurandam suam ecclesiam retineret. Piratis appropinquantibus, magister navis exhortatus est Bosonem presbyterum, ut assumptis Dei Genitricis reliquiis, piratis sibi nocendi potestatem interdicat. Mox ille phylacterium cum capillis beatae Mariae assumens, cum timore et devotione in eminentiorem locum puppis ascen
Abbreviated transcription (Latin):
anatiuitate surdꝰ ⁊ muuitꝰ sanatꝰ est. potatꝰ
nẽ sub setreto sudans sangͥne deuarib ⁊
aurib ⁊ uenis circa collũ infi̾atis ub̃tim
ꝓfluente. Qi ꝓserutꝰ est fe̾trũ us ad ma¬
re. Cuta paresde uen uenetũt attͣbatũ
.xii. lumine ocłoꝵ pͥuatꝰ. Hic audiens fe̾¬
trũ sc̃e marie lauduñ allatũ ẽẽ: int̾roga¬
bat formã ⁊ qͣlitatẽ fe̾tͥ. Qͣm cũ ꝯgnouis¬
se ꝓtinꝰ imo expecdore alta tͣbens suspiri

Expanded text:
itate surdus et mutus sanatus est, potatus nem sub feretro sudans; sanguine de naribus et auribus et venis circa collum inflatis ubertim profluente; qui prosecutus est feretrum usque ad mare. Circa Parasceven venerunt Atrebatum. 12 lumine oculorum privatus. Hic audiens feretrum sanctae Mariae Laudunensis allatum esse, interrogabat formam et qualitatem feretri. Quam cum cognovisset, protinus imo ex pectore alta suspiri
Abbreviated transcription (Latin):
s ei statĩ a ludouico fr̃e suo bellũ parat᷑
qid̃ se incõsulto solus imꝑiũ fratruelis
usurpau̾it. Cometes solito rutisatior¬
apparuit. Subita ⁊ iumia atͣrꝵ mun-¬
datio: fc̃a ẽ in iunio. ita ut in saxonia
uilla q̃dã longe a torrẽtib ⁊ fluminib
remota ĩ mom̃ẽto cũ hõib ⁊ bestiis ⁊
arborib ⁊ edificiis cũ ecclia ⁊ altari ꝑe

Expanded text:
 ei statim a Ludowico fratre suo bellum paratur, quod se inconsulto solus imperium fratruelis usurpaverit. apparet. Subita et nimia aquarum mundatio facta est in Junio, ita ut in Saxonia villa quaedam longe a torrentibus et fluminibus remota in momento cum hominibus et bestiis, cum arboribus et aedificiis, cum ecclesia et alta
Abbreviated transcription (Latin):
ne regulatis ip̃a ꝓfessio qͣ se iuiuor sp̃o¬
Cõmunis eqͥdẽ pacti parireor utrium
necessitate teneri. fieriq duos ꝑ unnus
sp̃osionẽ alt̾utrũ debitores. unũ fidelis
debiti necessitate tenet᷑.¬

Expanded text:
ne regularis ipsa professio, qua se junior subdCommunis equidem pacti pari reor utrumque necessitate teneri, fierique duos per unius sponsionem ad alterutrum debitores: fidelis debiti necessitate tenet