comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entesdixerunt post sexdes quo dille adnumeratis finalibus
idẽprimoatq ultimodix̃ post viii. dics edoquendi modo quo pars
ꝓtoto commemoratur Item quodlu cas aitdemose & helia.
& factumes dumdiscederent ab illo ait p&rus adiłm.
preceptorbonumest nos hicec̃ &cetera. Non deb& putari con¬
trarium ei quod iatheus marcusq ia coniunc xerunt
p&rum hoc suggessisse quasi ad huc morses & hebascum dño
loquerentur Non enim ex presserunt qđ tunc sed tacuerunt
potius quodiste addiditillis discedentibus. hoc p&rus detribus
tabernaculis faciendis dño suggessisse. ad diditetiã lucas.
intrantibus illis in nubem factamet̃ uocem denube
quodilli non dixerunt : sed nec contra dnxerunt¬
quo dergo scribȩ dicunt. quod heli an oporteat primumue¬
nire : Atille respondens aiteis : heliasquidem uenturus est
& nestitu& omnia. Dico autem uobis. quiaheliasuenit.

Expanded text:
entes dixerunt post sex dies, quod ille adnumeratis finalibus, entes dixerunt post sex dies, quod ille adnumeratis finalibus, id est primo adque ultimo, dixit post octo dies, eo loquendi modo, quo pars pro toto commemoratur. Item quod Lucas ait de Moyse et Helia: et factum est, dum discederent ab illo, ait Petrus ad Iesum: praeceptor, bonum est nos hic esse, et cetera, non debet putari contrarium ei quod Mattheus Marcusque ita coniunxerunt Petrum hoc suggessisse, quasi adhuc Moyses et Helias cum domino loquerentur. non enim expresserunt, quod tunc. sed tacuerunt potius, quod iste addidit, illis discedentibus hoc Petrum de tribus tabernaculis faciendis domino suggessisse. addidit etiam Lucas intrantibus illis in nubem factam esse uocem de nube. quod illi non dixerunt, sed nec contra dixeruntquid ergo scribae dicunt quod Heliam oporteat primum venire at ille respondens ait eis Helias quidem venturus est et restituet omnia dico autem vobis quia Helias iam venit
Abbreviated transcription (Latin):
tribus dncipulis paro ia cobo & iohanne Vbi&iam decclo illi
t estimonium paternȩ uocis ꝑhibitumestatribus cuange¬
listis eodemordine commnemoratur & ad easdem omninosen¬
tentias sedcctera secundum cagenera loquutionum diuersa
sinculla sententiarum diuersitate quȩ multis locis superuis
de monstrauimus uideri agentibus possunt. Quod autẽ
marcus post sexdies factum dicit sicut matheus. lucas aũ
postacto non contem nen dis̃ si quos mou& sed ratione redita
instruendi dies enimquando enuntiamus dicentes
Posttotdies aliquando non adnume muscum
in quoloquimur & cum quoresipsa faturaẽ quam
p̃nuntiamus uel polliae iur sed medios postquos reuera
plenos atq illo sintegr᷑ illud futuru mest: hocfecitma¬
theus & marus excepto codic quo haȩc loquebat̃ łis & illo quo
exhibuit memoratum in montemuisionem: medios dic sintu¬

Expanded text:
tribus discipulis, Petro. Iacobo et Iohanne, ubi etiam de caelo illi tribus discipulis, Petro. Iacobo et Iohanne, ubi etiam de caelo illi testimonium paternae uocis perhibitum est, a tribus euangelistis eodem ordine commemoratur et ad easdem omnino sententias; sed cetera secundum ea genera locutionum diuersa sine ulla sententiarum diuersitate, quae multis locis superius demonstrauimus, uideri a legentibus possunt. Quod autem Marcus post sex dies factum dicit, sicut Mattheus, Lucas autem post octo, non contemnendi sunt, si quos mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes \'post tot dies\\ aliquando non adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura est, quam praenuntiamus uel pollicemur, sed medios, post quos re uera plenos adque integros illud futurum est. hoc fecit Mattheus et Marcus. excepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte uisionem. medios dies intu
Abbreviated transcription (Latin):
secundumopus enis : hoc&marcus subuingit eunde mordi¬
nomseruans sed ipsenondicit de filio hom inisuenturo cum
ange lissuis ut reddat unicuiq. secundum opussiuim comme¬
morat tamen&iam illud dixis sedim̃. Quienimme confu¬
sus fuerit & mea uerba ingeneratione ista adultera & pecca¬
trae& filius hominis confund& cum cumuenerit ingloria
sua cum angelissuis quod intellegi potest adcandem senten¬
tiam ꝑtinere qui ad ixit matheus ut reddat unicui que se¬
cundumopus suum lucasquoq cadem codemq ordine adnec¬
tit non multum diuerso uerborum modo cadem tamen
sentenrumn ueritato simillimus
Sequituar matheus A mendi couobis. Sunt quidani de
hic stantibus qui nongustabunt mortem donec uideant filium
hominis uenientem in regnosuo & postdies sex ad sumit
iħs p&rum &ia cobum & iohannem fratrem eius & duxit
illos inmontem excelsum scorsum & cetera usq ad illud
ubiait. Neminem dixeritis uisionem doneo filius homi¬
nis a mortuis resurgat. Haecuisio dm̃ in monte coram

Expanded text:
secundum opus ejus . Hoc et Marcus subjungit eumdem ordinem servans: sed ipse non dicit de Filio hominis venturo cum Angelis suis, ut reddat unicuique secundum opus suum. Commemorat tamen etiam illud dixisse Dominum, Qui enim me confusus fuerit, et mea verba, in generatione ista adultera et peccatrice, et filius hominis confundetur eum, cum uenerit in gloria sua cum angelis sanctis. quod intellegi potest ad eandem sententiam pertinere, qua dixit Mattheus, ut reddat unicuique secundum opus suum. Lucas quoque eadem eodemque ordine adnectit non multum diuerso uerborum modo. eadem tamen sententiarum ueritate simillimus. LVI. Sequitur Mattheus: amen dico uobis. sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem. donec uideant filium hominis uenienrum et Iacobum et Iohannem fratrem eius, et duxit illos in montem excelsum seorsum, et cetera usque ad illud ubi ait: nemini dixeritis uisionem, nisi filius hominis a mortuis resurgat. haec uisio domini in monte coram
Abbreviated transcription (Latin):
num nondabiturei nisi signumione : hociam & alibi dix̃
idem matheus. undo ctiam ad que &iam r& inendumẽ
sepius dnm eadem dixisse. ut quod ex sistente contrariosolui
non potuerit. bis dictum intellegatur huncsaneordinẽ
&iã marcus tenens postillud deuii. panibus miraculum
hocidem subicit quod matheus. nisi quod dalmanutha
quod inquibus dam cuo dicibus legitur non dix̃ matheus
Sed magedan. non autem dubitandumest cundem locum
eẽ subutroq nomine. nampleriq. codices non habent &iã
secundum marcum nisi magedan. Nec illud moueat quod mar¬
cus nondicit responsum eẽ querentibus signum deceloidem
quod matheus deiona sedait dnm̃ respondisse signum non
dabit᷑ ei. intellegendumẽ enĩ quale petabant. hoc est decelo
pretermisit autem diceredeiona quod matheus commemoraũ
Sequiturmatheus & relictis illis abiit & cum uenissent disci¬
pulieius trans fr&um obliti suñ panes accipere qui dix̃ illis

Expanded text:
isi signum Ionae. hoc iam et alibi dixit idem Mattheus. unde etiam adque etiam retinendum saepius dominum eadem dixisse, ut quod existente contrario solui non potuerit bis dictum intellegatur. hunc sane ordinem etiam Marcus tenens post illud de septem panibus miraculum hoc idem subicit quod Mattheus, nisi quod Dalmanutha, quod in quibusdam codicibus legitur, non dixit Mattheus, sed Magedan. non autem dubitandum est eundem locum esse sub utroque nomine. nam plerique codices non habent etiam secundum Marcum nisi Magedan. nec illud moueat, quod Marcus non dicit responsum esse quaerentibus signum de caelo, idem quod Mattheus de Iona, sed ait dominum respondisse: signum non dabitur ei. intellegendum est enim quale petebant, hoc est de caelo, praetermisit autem dicere de Iona, quod Mattheus commemorauit. Sequitur Mattheus: et relictis illis abiit. et cum uenissent discipuli eius tra
Abbreviated transcription (Latin):
hinc put & eẽ contrarium : cum in tellegere debeat
iterum alibidicr: quodiam alibi dictu merat.
Nec tantum dedictis: uerum &iamde factis obserua¬
re debere. Nihil en improhib& hocidẽ iterum fac¬
tum crede recalumni ari aut̃ eu an gelio dumnonere¬
dit iterum factum. quoditerum fieri non potius se ne¬
mo conumcit. sacrilege uanitatis est. Sequituro¬
xxxii matheus &dicit. Et factumẽ cum consum mas¬
s& iħs. precipiens xii. discipulis suis transiit indeut

Expanded text:
hinc putet esse contrarium, cum intellegere debeat hinc putet esse contrarium, cum intellegere debeat iterum alibi dici quod iam alibi dictum erat, nec tantum de dictis, uerum etiam de factis obseruari debere. nihil enim prohibet hoc idem iterum factum credere. calumniari autem euangelio, dum non credit iterum factum quod iterum fieri non potuisse nemo conuincit, sacrilegae uanitatis est. Sequitur Mattheus et dicit: et factum est, cum consummasset Iesus praecipiens duodecim discipulis suis tr
Abbreviated transcription (Latin):
commodis innitatur: Et quod nonportari uel haberidu¬
astuncas. Sed ex pressius in dui prohib& dicens. Etne
induerentur duabu stonicis : quid eo smon& nisi non du¬
pliciter: sed simpliciterambulare It ad nm̃ omnia
dixisse nullo modo dubit andumẽ partim proprie par¬
timfigurate sed euange listas aliaistum ali a illum in¬
seruirs escriptissuis. Quȩd amuero cadem uel duos uel
eius inspiciatui debit quam hoctemere atq inerudite
arbitr&ur. potest enim iste ut unum aliquid dicam
quod animo interimoccurrit qm̃ mon& ut non sciat
sinistra quifaciat dextra & ips a selemosinas. Etquic¬
quid illuc aliud precipit figurate accipiendum putare.
Sanerursus ad moneo quodo port& meminis selectorem:
netali ad monitione saepissimȩ indigeat. Aluiratq.
aliissermonum suorum locis dnm̃ iammulta iterasse
quȩ alibidixerat. ne forte ipsorum locorum ordocum
ex alio euangelista non conuenerit. alicuieorum

Expanded text:
commodis innitatur. et quod non portari uel haberi ducommodis innitatur. et quod non portari uel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet dicens: et ne induerentur duabus tunicis, quid eos monet nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Ita dominum omnia dixisse nullo modo dubitandum est, partim proprie, partim figurate, sed euangelistas alia illum, alia istum inseruisse scriptis suis, quaedam uero eadem uel duos uel eius inspiciat: uidebit quam hoc temere atque inerudite arbitretur. potest enim iste, ut unum aliquid dicam, quod animo interim occurrit, quoniam monet, ut non sciat sinistra quid faciat dextra, et ipsas elemosynas et quidquid illic aliud praecipit figurate accipiendum putare. Sane rursus admoneo, quod oportet meminisse lectorem, ne tali admoaliis sermonum suorum locis dominum iam multa iterasse quae alibi dixerat, ne forte ipsorum locorum ordo cum ex alio euangelista non conuenerit, alicui eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tellegatur quiaꝑ pote statem ad nõ accepramq̃. uir gȩ
nomine significata c̃ &iamquȩ nom portantur ñ deeruant
Vtrum que ergo dñs dixit. sed quia nonut rumque
unus euangelista commemorauit: putatur ille
quiuirgam subalia significatione positamtollen¬
dam dixitei quiuir gamrur sus aliud signif ican¬
tem nontollendam dixit eẽ contrarius. sediam
ratione reddita non putetur sic & calci amentacũ
dicit matheus inuia noneẽ portand a curam prohib&
qua ideoportanda cogitantur. nedent᷑ hoc& dedua¬
bus tunic is intel legendumẽ nequis quameorum p̃¬
teream quaneẽ indutus. aliamportandam putar&.
sollicitus neopus eẽ tum exilla potestate poss& accipere :
proinde marcusdicendo calciarieos scandaluis uelio leir
aliquid hoccalcia men tum misticȩ significationis
habereadmon& ut pesneq tectus sit neq nudus ad
terramid est necoccultetur euangelium. nec terenis

Expanded text:
tellegatur, quia per potestatem a domino acceptam, quae uirgae tellegatur, quia per potestatem a domino acceptam, quae uirgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. utrumque ergo dominus dixit. sed quia non utrumque unus euangelista commemorauit, putatur ille qui uirgam sub alia significatione positam tollendam dixit ei qui rursus uirgam aliud significantem non tollendam dixit esse contrarius; sed iam ratione reddita non putetur. Sic et calciamenta cum dicit Mattheus in uia non esse portanda, curam prohibet, qua ideo portanda cogitantur, ne desint. hoc et de duabus tunicis intellegendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus aliam portandam putaret sollicitus, ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. proinde Marcus dicendo calciari eos sandaliis uel soleis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
seautem usumnoneẽ: utiq ostendit utendi potesta¬
tem datã non in positam seruiendinecessi tatem.
Hocergo ordinans dñs quod eumordinas sedicit apłs
quieu angelium ad nuntiant. deuangeliouiuere.
Illa apostolis loquebatur ut securi nom possiderent ne¬
q. portarent huicuitȩ neces saria nec magna necminima.
ideo posuit nec uirgam ostendens afide libus suis omnia
deberi ministrissuis nulla suꝑ flua requirentibus Ac
ꝑ hoc addendo dignus est enimoperarius cibosuo. pror¬
sus aperuit & in lustrauit. Vnde & quare hȩc omnialoq¬
r&ur. Nanc ergo potest atem uirgȩ nomine signauit.
cum dixit nequidtollerent inuianisi uirgam tantum.
Potuit enim &iam sic breuit̃ dici: Nihilneces sariorum uobis¬
cumferatis nec uirgam : nisi uirg amtantum. ut illud
quod dictum est nec uirgam intellegatur neminimas qui¬
demres: quoduero ad uinctumẽ nisiuir gamtantum in¬

Expanded text:
se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestase autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem datam, non inpositam seruiendi necessitatem. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit nec uirgam ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo dignus est enim operarius cibo suo prorsus aperuit et inlustrauit, unde et quare haec omnia loqueretur. hanc ergo potestatem uirgae nomine significauit, cum dixit: ne quid tollerent in uia nisi uirgam tantum. potuit enim etiam sic breuiter dici \'nihil necessariorum uobiscum feratis nec uirgam nisi uirgam tantum\', ut illud quod dictum est nec uirgam intellegatur \'ne minimas quidem res\', quod uero adiunctum est nisi uirgam tantum in
Abbreviated transcription (Latin):
ed non sumus usihac potestate. Vnde appar& hȩc non
ita prece pissed nm̃ tam quameuange listȩ uiuere aliun¬
denondebeant quameis prebentib. quibus ad nuntiant
euangelium. Alio quin contra hoc preceptum fecit
idem a płr quiuic tumdem anuum suarum laborib
transigebat. Necui quamgra uiscȩt̃. sed potest atemde¬
disse in quascirent sibi istadeberi. Cum autꝰ dñõ aliquid
imperatur. nisi fiat inobedientiȩ cul paest. Cum autem
potest asdatur lic& cuique nomiti& t amquam de suo iurt
icedere. Nec ergo dñs loquens discipulis id age¬
bat quod ipse apłs paulo post aꝑtius ita explicat.
Nescitis qm̃ qui in templo operantur quȩde templo
sunt edunt: Qui alta ride seruiunt altari conpar¬
tiuntur : Sic & dñs ordinauitꝰ qui eu angelium ad¬
nuntiant. de euange liouiuere. Ego autem millius
horum usuffum. Cumitaq dicit dmñ ordinasse

Expanded text:
sed non sumus usi hac potestate. unde apparet haec non sed non sumus usi hac potestate. unde apparet haec non ita praecepisse dominum, tamquam euangelistae uiuere aliunde non debeant quam eis praebentibus quibus adnuntiant euangelium — alicquin contra hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam grauis esset —, sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobaudientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de suo iure cedere. haec ergo loquens dominus discipulis id agebat, quod ipse apostolus paulo post apertius ita explicat: nescitis, quoniam qui in templo operantur quae de templo sunt edunt? qui altario deseruiunt altario conpartiuntur? sic et dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere. ego autem nullius horum usus sum. cum itaque dicit ita dominum ordinasse,
Abbreviated transcription (Latin):
ders aurum neque argentumne q pecuniam in conisurĩs
nomperam inuia neq duartunicas neq caletam̃¬
ta neq uirgam. continuo subrecit. dignus estope¬
rariõ: cibosuo. Vnde satisostendit cureos porsidere
acferreno luerit. Non quo necessaria non sint susten¬
tatiomi huiusuitȩ sed qui a siceos mittebat. uteis hȩc
deberide monst raret ab aliis ipsis quib. euangelium
credentibus ad nunti arent tam quamstipendia
militantibus tam quam fructũ uineȩ plantatori¬
bus tã quã lacgre cͦis pastoribus Vnde paulus dicit
quis militat sius stipendiis umquam : Suis planta¬
uit uincam & de fructueius nonedit : quis pascit gre¬
gem & delacte gregis norꝑ cipit. hincenim lo¬
quebaturd ebnisque necessaria sunt prȩdicatoribur
euangeliiunde paulo postdicit. Sinos uobis sp̃alia se¬
mina uimus magnum est siurã carnalia metamur
Si alu potestati urȩ̃ par ticipant. non magisu̾or.

Expanded text:
dere aurum neque argentum neque pecuniam in zonis uestris, dere aurum neque argentum neque pecuniam in zonis uestris, non peram in uia neque duas tunicas neque calciamenta neque uirgam, continuo subiecit: dignus est enim operarius cibo suo. unde satis ostendit, cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sint sustentationi huius uitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi demonstraret ab illis ipsis quibus euangelium credentibus adnuntiarent, tamquam stipendia militantibus, tamquam fructum uineae plantatoribus, tamquam lac gregis pastoribus. unde Paulus dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? hinc enim loquebatur de his quae necessaria sunt praedicatoribus euangelii. unde paulo post dicit: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum est, si uestra carnalia metemus? si alii potestatis uestrae participantur, non multo magis nos?
Abbreviated transcription (Latin):
sic adimplebitis legemi xp̃i. Qui enim putat secẽ
aliquit cum nihilsit. seipsum seducit. opus autem suũ
prob& unusquisq & tuncinse m& ipso habebitgł am
& non in altero. unus quisque enim proprium onus
portabit: nisioneris nomen subidiuersis signifi¬
cationibus acceperis. procul dubio putabir eundem
sibi inloquendo eẽ contrarium & hoc inuna sententia
tam uicine positis uerbis quicum paulo ante dicer&
Alteralterius onera portate : postea dixit. unusquis que
propriumonus portabit. Sed alia suntonera partici¬
pande infirmitatis. alia reddendȩ rationis dõ deacti¬
bus nrĩs: Illa cum fratrib sustentanda communi¬
cantur.  H aec propria abuno quoq. portantur. ita
adequum siue ad aliquid alius opus fuerit & interim
omittam & alias huius nominis figuratas significatio¬
Etut necuirgam ferrent & non nisi uirgam ferrent
Sumenim secun dumina thcum dice r&cis. Molite possi¬

Expanded text:
sic adimplebitis legem Christi. qui enim putat se esse sic adimplebitis legem Christi. qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit. opus autem suum probet unusquisque et tunc in semet ipso habebit gloriam et non in altero. unusquisque enim proprium onus portabit. nisi oneris nomen sub diuersis significationibus acceperis, procul dubio putabis eundem sibi in loquendo esse contrarium — et hoc in una sententia tam uicine positis uerbis —, qui cum paulo ante diceret: alter alterius onera portate, postea dixit: unusquisque proprium onus portabit. sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis deo de actibus nostris; illa cum fratribus sustentanda communicantur, haec propria ab unoquoque portantur. ita ad equum siue ad aliquid aliud opus fuerit, ut interim omittam et alias huius nominis figuratas significatioet ut nec uirgam ferrent et ut nonnisi uirgam ferrent cum enim secundum Mattheum diceret eis: nolite possi
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃ accipitur de quodic tumẽ. quibene ferunt in resur¬
rectionem uitȩ quimale fecerunt in resur rectionẽ
uidicu & aliter de quo dictumẽ Iudicame dr̃ & dicerne
causammeam degentenon scã:: Illudenim
iudicium dampnationis est. hocdiscr&ionis & multa
alia sunt uerba quȩ non babent unamsignificationẽ
seddiũ sis locis congru enterposita diuerso modo intelle¬
guntur & aliqu andocum expositione dicuntur utẽ
llud nolitepuerieffici sensibus sedmnalitia paruulies¬
tote. ut sensib ꝑfectisitis. Nocenim breuiterclausa
sententia dicipotuit. Moliit eẽ puerisedestote pueri
ł tillud siquis put at se sapientemeẽ in uobis inb ÷ aeculo
stultus fiat ut sit sapiens: quid enim aliũs dixit
quammonsit sapiens. ut sit sapiens. aliquando aut̃
clause ita dicuntur exerccant inquirentem. Ut est
quod ait aogalatas. In uicem onera ura portate. &

Expanded text:
aliter accipitur, de quo dictum est: qui bene fecerunt, in resuraliter accipitur, de quo dictum est: qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae; qui male fecerunt, in resurrectionem iudicii, et aliter, de quo dictum est: iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta. illud enim iudicium damnationis est, hoc discretionis. Et multa alia sunt uerba, quae non habent unam significationem, sed diuersis locis congruenter posita diuerso modo intelleguntur et aliquando cum expositione dicuntur, ut est illud: nolite pueri effici sensibus, sed malitia paruuli estote, ut sensibus perfecti sitis. hoc enim breuiter clausa sententia dici potuit nolite esse pueri, sed estote pueri\'. et illud: si quis putat se sapientem esse in uobis in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens. quid enim aliud dixit quam non sit sapiens, ut sit sapiens\'? aliquando autem clause ita dicuntur, ut exerceant inquirentem, ut est quod ait ad Galatas: inuicem onera uestra portate et
Abbreviated transcription (Latin):
iairi subiungit hunc locum de potestate & ammo¬
nitione discipulorum tambreuiter sanequam mar¬
cus neq ipse it aut hoc sequi &iam rerum gestarum
ordinc appareat: inomnibus ergo discipulorum
lucas quieos alio nomine nominatcum prius eligun¬
tur amante a matheo non discrepat nisi inno¬
mine iud eia cobi quem matheus thatdeum ap¬
pellat. Non nulli autem codices habent lebbeũ.
Quis autem umquam prohibuerit duobus ueltrib
nominibus hominem unum uocari sol&. ltemq̃ .ri
quo modomatheus & lucas commemorauerint
dixisse d nm discipulis ut nec uir gam ferrent:
cumdicat marcus. Et precepit eis nequid tol¬
lerent inuia. nisi uirgam tantum. & sequatur
&iamipse. Non peram non panẽneq inrona aes
Vtostendat in codem loco uersari narrationem suã.
in quo & illorum quidixerunt nec uirgam ferendã.
quodita soluitur. ut intellegamus sub ali significa¬
tione dictam uir gã quȩ secundimim arcum ferenda

Expanded text:
Iahiri subiungit hunc locum de potestate et admoIahiri subiungit hunc locum de potestate et admonitione discipulorum. tam breuiter sane quam Marcus, neque ipse ita, ut hoc sequi etiam in rerum gestarum ordine appareat. in nominibus ergo discipulorum Lucas, qui eos alio nomine nominat, cum prius eliguntur in monte, a Mattheo non discrepat nisi in nomine Iudae Iacobi, quem Mattheus Thaddeum appellat, nonnulli autem codices habent Lebdeum. quis autem umquam prohibuerit duobus uel tribus nominibus hominem unum uocari? Solet item quaeri, quomodo Mattheus et Lucas commemorauerint dixisse dominum discipulis, ut nec uirgam ferrent, cum dicat Marcus: et praecepit eis, ne quid tollerent in uia nisi uirgam tantum, et sequatur etiam ipse: non peram, non panem, neque in zona aes, ut ostendat in eodem loco uersari narrationem suam, in quo et illorum qui dixerunt nec uirgam ferendam. quod ita soluitur, ut intellegamus sub alia significatione dictam uirgam, quae secundum Marcum ferenda
Abbreviated transcription (Latin):
utrumeũ exordine matheus sub uncxerit. aneiordo
narrandi recordatio sua fuerit sicut dictumest non
& cum sic ingressus ẽdicens & circuibateas tella meirtuitu
docens & conuoc auit .Xii. & coepit eosmittere binos
& dabatillis potestatem spuũm inmundorum & ce¬
terausq. ad illud ubiait. Excutiae puluerem depo¬
dibusurĩs in testimo niumillis: sed antequam hoc
narrar& marcus prius postresuscitatam filiamar¬
chisinagogi: illud nar rauit ubi dnm̃ mpatriasii a
mirabantur : unde illieẽt̃ tantasapientia & iurtu¬
tescumeis cognationeni nossent. quod matheuspi
ammonitionem istam discipulorum aliamulta
comme morat: Ita que incertumẽ utrum hoc quod
agitur in eius patria matheus omissum reuocauo¬
rit. an marcus recordatum anteceperit. Quis nã
corum ordinẽ rei gestȩ & quis recordationis suȩ te¬
nuerit. lucas aũ continuo postresur rectionem filiȩ

Expanded text:
utrum ex ordine Mattheus subiunxerit, an ei ordo utrum ex ordine Mattheus subiunxerit, an ei ordo narrandi recordatio sua fuerit, sicut dictum est, non e Marcus et eum sic ingressus est dicens: et circuibat castella in circuitu docens. et conuocauit duodecim et coepit eos mittere binos, et dabat illis potestatem spirituum inmundorum, et cetera usque ad illud ubi ait: excutite puluerem de pedibus uestris in testimonium illis. sed antequam hoc narraret Marcus, prius post resuscitatam filiam archisynagogi illud narrauit ubi dominum in patria sua mirabantur, unde illi esset tanta sapientia et uirtutes, cum eius cognationem nossent, quod Mattheus post admonitionem istam discipulorum et post alia multa commemorat. itaque incertum est, utrum hoc, quod agitur in eius patria, Mattheus omissum reuocauerit, an Marcus recordatum anteceperit, quisnam eorum ordinem rei gestae et quis recordationis suae tenuerit. Lucas autem continuo post resurrectionem filiae
Abbreviated transcription (Latin):
tur cumidem ipsam euangelista utrum que com¬
morat astnquando talia singula apud singulos
inuenerimus. atq in eiscontrarium quod iol uinon
possit occurrat  i nobis non hoceẽ factum sed aliud
simile uel similiter factum¬
oxis unedt incer is non appar&ordo rerumgestarum nã
post hȩcduo facta decȩcis & de muto demonio it a sequi¬
tur Etcircu ib at ũm ciuitatesom̃s &castellado cens
insinagoꝗiscorum & predicans euangelium regni.
&curans omnem lanquorem & omnem infirmitatẽ
Videns aut̃ turbas. misertus est eiun  qui erantuexati
&iacentes sicut ouer non habentes pastorem. Tunc
dicit discipulis suis. mes sisquidem multa operari
aut̃ pauci Rogate ergodñ messis ut eiciat opera¬
rios in mer semsuam Et conuocatis .xii. discipu¬
lusius dedit illis potestatem spuuinmundorum
& ceterausq ad illudubi ait. Amendico uobir non
ꝑd& mercedem suam. in hoc toto locoquem nunc
comme moramus multa monuit discipulos suos. sed

Expanded text:
tur, cum idem ipse euangelista utrumque comtur, cum idem ipse euangelista utrumque commemorat, ut, si quando talia singula aput singulos inuenerimus adque in eis contrarium quod solui non possit, occurrat nobis non hoc esse factum, sed aliud simile uel similiter factum. Sane deinceps non apparet ordo rerum gestarum. nam post haec duo facta de caecis et muto demonio ita sequitur: et circuibat Iesus ciuitates omnes et castella docens in synagogis eorum et praedicans euangelium regni et curans omneuidens autem turbas misertus est eis, quia erant uexati et iacentes sicut ones non habentes pastorem. tunc dicit discipulis suis: messis quidem multa, operarii autem pauci; rogate ergo dominum messis, ut eiciat operarios in messem suam. et conuocatis duodecim discipulis suis dedit illis potestatem spirituum inmundorum, et cetera usque ad illud ubi ait: amen dico uobis, non perdet mercedem suam. in hoc toto loco, quem nunc commemorauimus, multa monuit discipulos suos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
omnino feminas etiam intactasatq. in teqras mu¬
lieres appellauit sicut deipsa eua scriptumẽ forma¬
uiteam in mulierem: & illud in libronumerorum
ubiiubentur custodiri mulieres quȩnescie runt cubi¬
lȩ masculi. idẽ uir gines neinter ficiantur . qualoquu¬
tione etiam paulus ipsum xpm̃ ait sac tum ex muliere
hocenĩ melius intelliqi mus. quam utillam .xii. anno¬
quut i sunt eum duo cȩciclam antes & dicenter. mise¬
rerenrĩ filidauid & cetera usque alillud ubi ait. phari
sȩi aut̃ dicebant in principe demoniorum iecit dȩ mo¬
nes: hoc de duobus cecis & demuto demonio solurma¬
theusponit. Illienim duo ceci dequib & ab in arrant
non sunt isti. sed tamen simile factum ẽita ut supse
matheus non etiam illtus facti meminiss&s. poss&
putari hoc quod nuno narrat dictum fuisse etiam
ab aliis duobus quod commendare memoriae dili¬
gentur debemus ẽẽ: quȩ dam factasimilia quo d proba¬

Expanded text:
omnino feminas etiam intactas adque integras muomnino feminas etiam intactas adque integras mulieres appellari, sicut de ipsa Eua scriptum est: formauit eam in mulierem, et illud in libro Numerorum ubi iubentur custodiri mulieres, quae nescierunt cubile masculi, id est uirgines, ne interficiantur, qua locutione etiam Paulus ipsum Christum ait factum ex muliere. hoc enim melius intellegimus, quam ut illam duodecim annocuti sunt eum duo caeci clamantes et dicentes: miserere nostri, fili Dauid, et cetesaei autem dicebant: In principe daemoniorum ejicit daemones . Hoc de duobus caecis et de muto daemonio, solus Matthaeus ponit. Illi enim duo caeci, de quibus et alii narrant , non sunt isti, sed tamen simile factum est: ita ut si ipse Matthaeus non etiam illius facti meminisset , posset putari hoc quod nunc narrat, dictum fuab aliis duobus. quod commendare memoriae diligenter debemus esse quaedam facta similia, quod proba
Abbreviated transcription (Latin):
mauit. Talis quippe in illo fides erat : qualis & in illo
quiait credodnẽ adiuua incredulitatem meam.
Quȩcum ita sint ꝑhuius modi cuangelistarum loquu¬
tione suarias sed non contrarias remplane utilissimã
dicimus & ꝓnecessariam nihil incuiusq uerbis nos de¬
bere inspicere nisiuoluntatem cuidebent uerba ser¬
uire . Nec mentiri quemquamsi alus uerbis dixerit
quidilleuoluerit cuius uerba nondicit. Nemiserii
aucupes uocum apicib quodam modo lit terarum
put ent ligandamcẽ ueritatem. cumutiq non in ũb
tantum sed etiam inceteris omnibus signis ani¬
miorum non sit nisi ipseanimus inquirendus.
Quod autẽ nonnulli codices habent secundum ma¬
theum. non enim mortua ẽ mulier seddormit. cum
eam marcus & lucas .XII. annorum puellam fuisse
testentur. intellegas hebrȩtm more loquutũ es se
matheum nam& aliis scripturarum locis hoc inue¬
nitur. non eas tantum quȩ uirum passȩ fuerant: sed

Expanded text:
mauit. talis quippe in illo fides erat, qualis et in illo mauit. talis quippe in illo fides erat, qualis et in illo qui ait: credo, domine; adiuua incredulitatem meam. Quae cum ita sint, per huiusmodi euangelistarum locutiones uanas, sed non contrarias rem plane utilissimam discimus et pernecessariam, nihil in cuiusque uerbis nos debere inspicere nisi uoluntatem, cui debent uerba seruire, nec mentiri quemquam, si aliis uerbis dixerit quid ille uoluerit cuius uerba non dicit, ne miseri aucupes uocum apicibus quodammodo litterarum putent ligandam esse ueritatem, cum utique non in uerbis tantum, sed etiam in ceteris omnibus signis animorum non sit nisi ipse animus inquirendus. Quod autem nonnulli codices habent secundum Mattheum: non enim mortua est mulier, sed dormit, cum eam Marcus et Lucas duodecim annorum puellam fuisse testentur. intellegas Hebraeo more locutum esse Mattheum. nam et aliis scripturarum locis hoc inuenitur non eas tantum quae uirum passae fuerant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
desperauerat. ut potius cam uell& reuiuis cere. non
credens uiuam posse mue tiri. quammorien tem
reliquerat. Duoitaq sosuerunt quidix eriti air us:
matheus autẽ quid uoluerit atq cogitauerit.
U trumq ergo p&itumẽ a d ño ut uel morientem saluã
facer& ł iħ mortuam suscitar& : Sed cum instituis¬
s& matheus totum breui terdicere: hoc insinua uit
patrem rogantem dixis se quod & ipsum certum eẽ uoluisse
&a pm̃ fecisse. Sanesulliduo uł quis quam eorum pa¬
trem ipsum commeinorass& dixis se quod suidomo
uenientes dixerantutiam non a uexaretur iħrquod
puella mortua fuiss& repugnarent eius cogitatio¬
m uerba quȩ posuit matheus : Nunc uero &illudiius
nuntiantib & pro hibentib neiã magist̃ uenir & non
legitur quodille consenserit. ac ꝑhoc& illud quodeidĩs
ait nolitimere credetantum & saluaerit. non dif¬
fidentem repre hendit. sed credentem robustius confir¬

Expanded text:
desperauerat, ut potius eam uellet reuiuescere, non desperauerat, ut potius eam uellet reuiuescere, non credens uiuam posse inueniri quam morientem reliquerat. duo itaque posuerunt, quid dixerit Iahirus, Mattheus autem, quid uoluerit adque cogitauerit. utrumque ergo petitum est a domino, ut uel morientem saluam faceret uel mortuam suscitaret; sed cum instituisset Mattheus totum breuiter dicere, hoc insinuauit patrem rogantem dixisse quod et ipsum certum est uoluisse et Christum fecisse. sane si illi duo uel quisquam eorum patrem ipsum commemorasset dixisse quod sui de domo uenientes dixerant, ut iam non conuexaretur Iesus, quod puella mortua fuisset, repugnarent eius cogitationi uerba. quae posuit Mattheus. nunc uero et illud suis nuntiantibus et prohibentibus. ne iam magister ueniret, non legitur, quod ille consenserit. ac per hoc et illud quod ei dominus ait: noli timere, crede tantum et salua erit, non diffidentem reprehendit. sed credentem robustius confir
Abbreviated transcription (Latin):
tetigit uestimenta mea. & lucas quisme tetigit.
Alterenim dixit usitate alter proprie. eandem tamen
ut̃q. sententiam namusitatius dicimus conscindis
me : quam consciidis uestim̃ tamea. cum tamen ina¬
ꝑtosit quiduelimus intellegi. A tuero cum inathe¬
us archis in agogum non morituram uel morientem
uel in extremo uitȩ positamfiliam suã narrat dño
nuntiasse sed omnino de functam. illi autem duo
mortiiam proximam nondum tam̃ mortuamusq.
ad eo ut dicant ue nissemt postea quimortuã mintia¬
rent. & obhociam non debere uexarim agistrum tã¬
quamsicuenir& ut manum inponendo non siner&
nonut qui poss& mortuam suscitare. consideran¬
dum ẽ nere pugnare uide atur. & inte llegendum bre¬
uit atis caura matheum hoc potius dicere. rogatum eẽ
mortuam suscitar& : Ad tendit enim non uerbapa¬
tris defilia sua: sed quodest potissimum uoluntatẽ.
& alia uerba posuit qualis uoluntas erat: itaenim

Expanded text:
tetigit uestimenta mea? et Lucas: quis me tetigit? tetigit uestimenta mea? et Lucas: quis me tetigit? alter enim dixit usitate, alter proprie, eandem tamen uterque sententiam. nam usitatius dicimus \'conscindis me quam \'conscindis uestimenta mea\', cum tamen in aperto sit, quid uelimus intellegi. At uero cum Mattheus archisynagogum non morituram uel morientem uel in extremo uitae positam filiam suam narrat domino nuntiasse, sed omnino defunctam, illi autem duo morti iam proximam, nondum tamen mortuam, usque adeo, ut dicant uenisse postea qui mortuam nuntiarent et ob hoc iam non debere uexari magistrum, tamquam sic ueniret, ut manum inponendo mori non sineret, non ut qui posset mortuam suscitare, considerandum est, ne repugnare uideatur, et intellegendum breuitatis causa Mattheum hoc potius dicere uoluisse rogamortuam suscitaret; adtendit enim non uerba patris de filia sua, sed, quod est potissimum, uoluntatem, et talia uerba posuit, qualis uoluntas erat. ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
narrandum de archisma gogifilia. nonsic transit ut
renitatur matheo quipostillas de panno & uinosimi¬
litudiner hocgestumeẽ demonstrat dicendo. hec illo
lequente : Iste quippe cum terminass& quod aput gera¬
senos factum nar rauerat. hoc modo transit in aliud:
des iħu & cetera. sic intellegitur quod turba quidem
illa continuo exceperitdñm quippe quemrediturũ
expectabat: quod uero adiunexit. Et ecceuir cuino¬
men erat: aair us. noncontinuofactum accipiendũ
ẽ sed prius illud de conuiuio publicanorum ficutnar¬
rat matheus. cui reis ic coniungit hocut non possit
aliud factum consequent̃ intellegi in hacergo nar¬
ratione quam nunc considerandam suscepimus:
de illa quidem quȩ fluxũ sanguinis patiebatur. omnes
istitres eu angelistȩ sineulla quest ione concordant:
N eque em̃ interẽ ad rei uerita temiquod ab alio aliquid
tacitum ab aliodicitur. Nec quod marcus dicit. quis

Expanded text:
narrandum de archisynagogi filia, non sic transit, ut narrandum de archisynagogi filia, non sic transit, ut renitatur Mattheo, qui post illas de panno et uino similitudines hoc gestum esse demonstrat dicendo haec illo loquente. iste quippe, cum terminasset quod aput Gerasenos factum narrauerat, hoc modo transit in aliud: des Iesu, et cetera. sic intellegitur, quod turba quidem illa continuo exceperit dominum, quippe quem rediturum exspectabat; quod uero adiunxit: et ecce uir, cui nomen erat Iahirus, non continuo factum accipiendum est, sed prius illud de conuiuio publicanorum, sicut narrat Mattheus, cui rei sic coniungit hoc, ut non possit aliud factum consequenter intellegi. In hac ergo narratione, quam nunc considerandam suscepimus, de illa quidem quae fluxum sanguinis patiebatur omnes isti tres euangelistae sine ulla quaestione concordant. neque enim interest ad rei ueritatem, quod ab alio aliquid tacitum ab alio dicitur, nec quod Marcus dicit: quis
Abbreviated transcription (Latin):
de archisina gogi filia factumce. cumtranitendisra.
iħs nauirursus trans fr&umsedqua nto postnon appa¬
r&. Nisi enim fuiss& inceruallumnoneẽ quando fier&:
quod modon arrauit matheus in conuiuio domussuȩtã¬
quam de alio quippenarrauit more euange listarum
quod dese ac domisuȩ gestumerat post quod factum ni¬
hil aliud contunua se quitur quam de hoc archisina¬
goqifilia. Sicenim ipse contex̃ ut isetrans itus aꝑte
indic& hoc consequent̃ narrariquod & conse quenter
factumest. Qu ando quidem᷑ superiur commnemorar¬
s& quedepanno nouo & uino nouo ił dixerit. continuo
subnecit. Hȩc illo loquente adeor: ecceprinceps unur
accessit. Acꝑ hoc sihȩc illo loquente accessit: nihi laliud
factorum dictorumq eius inter positumẽ: innarra¬
tione autem marcipat& locus. ubiinter ponialia potu¬
erint. sicutiamosten dimus: similit̃ & lucas cum post
narratum apudgera senos miraculum transit ad

Expanded text:
de archisynagogi filia factum esse, cum transcendisset de archisynagogi filia factum esse, cum transcendisset Iesus in naui rursus trans fretum, sed quanto post, non apparet. nisi enim fuisset interuallum, non esset quando fieret quod modo narrauit Mattheus in conuiuio domus suae; tamquam de alio quippe narrauit more euangelistarum quod de se ac domi suae gestum erat, post quod factum nihil aliud continuo sequitur quam hoc de archisynagogi filia. sic enim ipse contexit, ut ipse transitus aperte indicet hoc consequenter narrari quod et consequenter factum est, quando quidem cum superius commemorasset quae de panno nouo et de uino nouo Iesus dixerit, continuo subiecit: haec illo loquente ad eos ecce princeps unus accessit. ac per hoc si haec illo loquente accessit, nihil aliud factorum dictorumque eius interpositum est. in narratione autem Marci patet locus, ubi interponi alia potuerint, sicut iam ostendimus. similiter et Lucas, cum post narratum aput Gerasenos miraculum transit ad
Abbreviated transcription (Latin):
explicarunt. lamenimsatis in prop̃tuẽ nihileẽ dentra¬
rium siquid aliur dicit quod alius p̃terinittit. seu ũbi
seurer dumuel ab eadem sententia non recedatur. uolq̃.
forte alio ponitur. alii non aduersetur
XXUIIIIS equit̃ deindematheus ad huc temporum ordinem ser¬
uans: hȩc illo loquente ad eos. ecceprinceps imus accer¬
sit & ad ora bateum dicens: fili a meamodo de functa est
uniuersamterrã illam. dicunt hoc & aliiduo marcur
& lucas sed ab isto ordine iamrecedunt. alibienim hocre¬
cordantur atq inscrunt idẽ coloco ubi redit transfre¬
tando aregione gera senorum. post expulsa & inporcor
ꝑmissa demonia. Nam hocmarcus it a coniungit post
illut apuagera senos factum & cumtranscendiss& inquid
iħs innaui rurfustrans fr&um conuenit turba mul
ta adillum. & eratcirca mare. &uenit quidam de archi¬
sin agogis nomineairus & uidens cum procidit ad pe¬
deseius &ceter: Acꝑ hoc intellegen dumest hocquidẽ

Expanded text:
explicarunt. iam enim satis in promtu est nihil esse contraexplicarunt. iam enim satis in promtu est nihil esse contrarium, si quid alius dicit quod alius praetermittit seu uerbi seu rei, dum uel ab eadem sententia non recedatur uel quae forte alia ponitur aliae non aduersetur. XXVIII. Sequitur deinde Mattheus adhuc temporum ordinem seruans: haec illo loquente ad eos ecce princeps unus accessit et adorabat eum dicens: filia mea modo defuncta est, uniuersam terram illam. dicunt hoc et alii duo, Marcus et Lucas, sed ab isto ordine iam recedunt. alibi enim hoc recordantur adque inserunt, id est eo loco, ubi redit transfretando a regione Gerasenorum post expulsa adque in porcos dimissa demonia. nam hoc Marcus ita coniungit post illud aput Gerasenos factum: et cum transcendisset, inquit. Iesus in naui rursus trans fretum, conuenit turba mulidam de archisynagogis, nomine Iahirus, et uidens eum procidit ad pedes eius, et cetera. ac per hoc intellegendum est hoc quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sponsidum cumillis ẽ sponsus facere ieiunare :
In quo& ipse aliud quidam insinu andum eadem sen¬
tentia eleganter aperuit. Sicenim intellegitur cor¬
demipsos quilo quebantur fuisse facturor ut lugen¬
tes rciunarent filii sponsi qm̃ ipsicent sponsum occisu¬
n. qđ aũ dixit matheus lugere. hoc marcus & lucas
reiunare. qui a & ille postea tuncieuin abunt Ait ñ
tunc lugebunt: uerum illo uerbo significauit deta¬
liciunio dnm̃ locutum. quod ꝑtin& adhumilita.¬
tem tribulationis. illud alterum quod ꝑtin&.
ad gaudium mentis inspiritalia suspense atq.
obhoc alienate quod amodo acorporalib cibis poste¬
rioribus similitudinib dñs signi ficare intellegat᷑
Depanno nouo & uino nouo idostendens quod animali¬
bus atq. carnalibus circa corpõ soccupatis &obhoc
ueterem adhuc sensum trahentibus hoc genus ieiunui
non congruat: quassimilitudine set aliiduo similiter

Expanded text:
sponsi, quamdiu cum illis est sponsus, facere ieiunare? sponsi, quamdiu cum illis est sponsus, facere ieiunare? in quo et ipse ad aliud quiddam insinuandum eandem sententiam eleganter aperuit. sic enim intellegitur eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes ieiunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri. quod autem dixit Mattheus lugere, hoc Marcus et Lucas ieiunare, quia et ille postea tunc ieiunabunt ait, non \'tunc lugebunt\'. uerum illo uerbo significauit de tali ieiunio dominum locutum, quod pertinet ad humilitatem tribulationis, ut illud alterum, quod pertinet ad gaudium mentis in spiritalia suspensae adque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis, posterioribus similitudinibus dominus significasse intellegitur de panno nouo et uino nouo id ostendens, quod animalibus adque carnalibus circa corpus occupatis et ob hoc ueterem adhuc sensum trahentibus hoc genus ieiunii non congruat. quas similitudines et alii duo similiter
Abbreviated transcription (Latin):
nesicumant frequenter & obsecrationes faciunt
similiter & pharisaeorum tui aũedunt & bibunt Ergo
&s hicsicut marcus aliosde aliis hocdixisse narrauit.
Vndeergo matheus. Tunc accesserunt᷑eum discipuli
iohannis dicentes. quarenos & pharisei ieiun amus.
nisiquia & ipsi aderant & om̃s certatim ut quisq. po¬
terat hocobiecerunt quorum sententia diuerso
loquendimodo : sed tamenꝰ aueritate alieno a trib
euangelistis insinu ataest : ltemillud desponsifi¬
liis qui a nonieiun ab unt quam ducum eis est ipon¬
sus: Similiter interposuerunt matheus & martur:
Nisi quod marcus filios nupti arum appellauit quos
ille sponsi quod ad remnibi lint̃ ẽ : filios quippenup
tiarum nontantum sponsi. sed etiam sponsȩ
in tellegimus cadem ergoẽ aꝑtas ententia non alte¬
ra aduersa. lucas autem non ait num quid porr̃
filii sponsueiunare. sedait. Num quid potestis filios

Expanded text:
nis ieiunant frequenter et obsecrationes faciunt, nis ieiunant frequenter et obsecrationes faciunt, similiter et Pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt? ergo et hic sicut Marcus alios de aliis hoc dixisse narrauit. unde ergo Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus? nisi quia et ipsi aderant et omnes certatim, ut quisque poterat, hoc obiecerunt, quorum sententia diuerso loquendi modo, sed tamen a ueritate non alieno, a tribus euangelistis insinuata est.- Item illud de sponsi filiis, quia non ieiunabunt, quamdiu cum eis est sponsus, similiter interposuerunt Mattheus et Marcus, nisi quod Marcus filios nuptiarum appellauit quos ille sponsi, quod ad rem nihil interest. filios quippe tiarum non tantum sponsi, sed etiam sponsae intellegimus. eadem ergo est aperta sententia, non altera aduersa. Lucas autem non ait \'numquid possunt filii sponsi ieiunare?\' sed ait: numquid potestis filios
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli iohannis & pharisçorumiciunant Nisi quod
iste putari potest ad disse pharisços: quod simul cumdir¬
cipulis io hannis hoc dixerint. cum matheus tantum
id iscipulos iohannis hocdixisse ꝑhibeat: sed uerba
ipsa quȩ illos dixisse aputmar cumlegitur. magis in¬
dicant alios hoc dixisse de aliis. ad erant uenisse adibm
quia ieiunabant discipuli iohannis & phariser & hocei
deillis dixisse. Ut quod ait ueniunt. nonde ipsis dixerit
de quibus inter posuerat. & erant discipuli iohannis &
pharisȩi ieiunantes. Sed cumistieent ieuin anterie¬
niunt illiquos hoc mouet. & dicunt illi Curdiscipu¬
li iohannis. & phariseor um ieiunant tui autemñ
ieiunant: quod lucas euidentiur ex pressit. it a hoc
idem intimans cumdixiss&. quideis responderit dm̃s
deuocatione peccatorum tam quamegrotorum.
Atilli in quiđ̃ dixeruntad eum. quare discipuluohan¬

Expanded text:
discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant? nisi quod discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant? nisi quod iste putari potest addidisse Pharisaeos, quod simul cum discipulis Iohannis hoc dixerint, cum Mattheus tantum discipulos Iohannis hoc dixisse perhibeat. sed uerba ipsa, quae illos dixisse aput Marcum legitur, magis indicant alios hoc dixisse de aliis, id est conuiuas qui aderant uenisse ad Iesum, quia ieiunabant discipuli Iohannis et Pharisaei, et hoc ei de illis dixisse, ut quod ait ueniunt non de ipsis dixerit, de quibus interposuerat: et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, sed cum isti essent ieiunantes, ueniunt illi quos hoc mouit et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant, tui autem non ieiunant? quod Lucas euidentius expressit ita hoc idem intimans, cum dixisset, quid eis responderit dominus de uocatione peccatorum tamquam aegrotorum: at illi, inquit, dixerunt ad eum: quare discipuli Iohan
Abbreviated transcription (Latin):
tur magistro magis obiciebatur. que me᷑sec tando imi¬
tabantur. Vn aergosententiaẽ. & tanto meliur
insinuata quanto quibusdam uerbis mane̾te uerita¬
teuariata : Item quodmathcusre fert dnm respondisse
q & luca scidem poene uerbiscandem sententiam tenu¬
erunt nisi quod ambo non in terponunt illud ex prophe
Iucas autem cumdixisi&. non ueniuo care ustor sed
peccatorer addidit inpenitentiã. Quod ad explanan¬
dam sententiamual& nequisquam peccatores obhoc
ipsum qr iod peccatores sunt diligi arbitretur axpõ
cum &illa similitudo deegrotis beneintim& quiduelit
ds̃ uocando peccatores : tam quamine dicds aegros. utiq
ut ab in iquitate tam quam ab egritudine saluifiant.
quod fit ꝑpenitentiam. Item quoddicit matheus:
Tunc accesserunt ad cum discipuli iohannes diaenter:
quarenos & ꝓharisci ieiunamur frequenter.mar
cur similit̃ intulitdicens. Frant discipuliiohannes
& pha riseiieiunanter & ueniunt & dicunt illi. Cur

Expanded text:
tur, magistro magis obiciebatur, quem sectando imitur, magistro magis obiciebatur, quem sectando imitabantur. una ergo sententia est, et tanto melius insinuata, quanto quibusdam uerbis manente ueritate uariata. item quod Mattheus refert dominum respondisse:que et Lucas eisdem paene uerbis eandem sententiam tenuerunt, nisi quod ambo non interponunt illud ex prophetLucas autem cum dixisset: non ueni uocare iustos, sed peccatores, addidit in paenitentiam, quod ad explanandam sententiam ualet, ne quisquam peccatores ob hoc ipsum quod peccatores sunt diligi arbitretur a Christo, cum et illa similitudo de aegrotis bene intimet, quid uelit deus uocando peccatores tamquam medicus aegros, utique ut ab iniquitate tamquam ab aegritudine salui fiant, quod fit per paenitentiam. Item quod dicit Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus ipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, et ueniunt et dicunt illi: cur