comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riũ adiscipłis fecit. ibiq exitum suũ dũici cor¬
poris ⁊ sangiuns perceptione muniuit atq
iter discipłoꝵ manus iubecillia membra su¬
stentans erectis incelum manib scetit ⁊ ulti¬
mum spm̃ iuter u̾ba orationis efflauit. Qua
scilicet die duob de codem monastio fr̃ib uni
in cella cõmoranti alteri aute longuis posito
reuelatio unius atq indissimilis iusionis ap¬
paruit. Uiderunt uamq quia strata palliis
atq innumeris chorusca lampadib uia recto
orientis tramite ab eius cella in celum usq tẽ¬
debatur. Cui uenerando habitu uir de super
clarus assistẽs:cuius eet iua quã ceruerẽt
uiquisiuit. Illi autẽ: se nescire professi sunt
obitum sic̃ p̾sentes discipłi uidert. ita ab sen¬
tes ex siguo qd̾ eis predictũ fuerat agnoue¬
ruuit. Sepultus uero est moratorio b̃i bapstis
te iohãnis: quod destructa ara apolluris ip̃e cõ¬
struxit. Qui ⁊ inco specu in quo prius sublatus
habitauit nunc usq si petencĩ fides exigat m¬

Expanded text:
ecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professi sunt.obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, m
Abbreviated transcription (Latin):
rescere: ut diẽ ninceret lux illa que int̾ tenebral¬
radiass. Mira aut̃ ualde res in hac speculatione
secuta ẽ. Quia sic̃ post ip̃e narrauit: om̃is etiã
mundus uelud sub uno solis radio collectus
aute occulos erus adductus est. Qui uenera¬
bilis pat̾ dũ intentam occuloꝵ aciem in hoc
splendore chorusce lucis infigeret: uidit ger¬
mani capriani ep̃i animã inspera ignea ab
angłis ĩ celum ferri. Tunc tanti sibi testem
uolens adhibere miraculi scruandũ diaco¬
nem iterato bist̾q eiꝰ nomine cũ clamoris
magnitudiue uocauit. Cumq ille fuisset
nisolito tanti iuri clamore turbatus ascen¬
dit respex̃ partem ꝙ iam lucis exignam
iudit. Cui tanto hoc obstupe fc̃o miraculo:
uir dei perordiueni que fuerant gesta uarra¬
uit. Statimq incrassinũ castrũ religioso ui¬
ro theo probo mandauit ut ad capuanam ur¬
beni sub eadẽ nocte transiniteret: ⁊ quid deger¬

Expanded text:
rescere, ut diem rescere, ut diem radiasset. Mira autem valde res in hac speculatione secuta est, quia sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus, velut sub uno solis radio collectus ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Ger
Abbreviated transcription (Latin):
tura separaret. Alio quoq tempore seruã¬
dus diaconus atq abbas eius mouastii qd̃ ĩ
campanie partib aliberio quondã patricio
fuerat constructum ad eũ iusitationis gr̃a
ex more conuenerat: eius quippe monast̾i¬
um fiequentabat. Ut quia idem quoq uir
doctrina gr̃e celestis influebat dulcia sibi ĩ¬
iucẽ uite u̾ba transfundent ⁊ suanẽ crbũ
celestis patrie quia ad huc ꝑfecte gaudẽ¬
do non poterant saltem suspirando gustarẽt
Cũ uero hora iam quietis exigeret: in cuius tur¬
ris superiorib se uenerabilis benedictus in eius
quoq inferiorib se seruandus diaconus colloca¬
uit. Qauo iudelicet loco in feriora superiorib par¬
unis continuabat ascensus. Ante eandẽ uero tur¬
run larguis erat habitaculũ in quo ntriusq dis¬
cipuli quiescebant. Cumq uir dm̃i benedictus
tis hora respiciens uidit fusam lucẽ desuꝑ cũctas
noctis tenebras effugas se tantoq splendore cla¬

Expanded text:
episcopi. Alio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictus,tis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore cla
Abbreviated transcription (Latin):
patre benedicto nulta narrare. S q̃dam eiꝰ
studiose pretereo quia ad alioꝵ gesta euolue¬
da festiuo. Hoc antẽ nolo te lateat: qd̃ uir di
ut̾ tot miracula quib in mũdo claruit doc¬
trine quoq u̾bo ñ mediocriter fulsit. Nam
scripsit monachoꝵ regulã descriptione p̃cipl¬
am sermone luculentam. Cuins si quis ue¬
lit subtilus mores uitãq cognoscere potest
meadem iustitutione regine om̃is magistii
illius atus inuenire: quia sc̃s uir nullo
anuo quo de hac uita erat exitur quibdam
discipulis secum cõuersantib quibdam lon¬
ge mauentib scĩssimi sui oblitus de nuntia¬
uit diẽ: p̾sentib iudicẽs ut audita ꝑsillenti¬
um tegerent absentib indicans ꝙ uł qua¬
le eis siguum fieret: quaudo eius anima de cor¬
pore exiret. Ante sextum uero sui exit᷑ diẽ: ape¬
riri sibi sepulturam iubet. Qui mox correptus
febrib acri cepit araore fatigari. Cumq ꝑclies¬

Expanded text:
Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire:anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Ubi uero ara eiusdẽ apollinis fuit oraculũ sc̃i
hec autiquus hostis tacite ñferens: non occulte
uł ꝑ sompniũ s aꝑta uisione eiusdẽ pr̃is se oc¬
culis ingerebat ⁊ magnis clamorib nim se per¬
peti conq̃rebatur.ita ut uocẽ illius etiã frẽs
audirent quãuis imaginẽ minime ceruerẽt
ut enim discipulis suis uenerabił p̃r dicebat:
corporalib eius occulis idẽ antiquus hostis teter¬
rimus ⁊ succensus apparebat: qui ineũ ore o¬
culis q flãmantib seuire indebatur. Iam uero
que diceret audiebant om̃s. prius enĩhunc uoca¬
bat ex nomine. Cui cum rur dei minime responde¬
ret: ad eius mox contumelias erumpebat. Nam
cum clamaret dicõs benedicite benedicite. et eum
sibi nullo modo respondere couspiceret: protinus
ad iungebat. Malecdie te ⁊ non benedic te. quid
mecum hales: quid mepersequeris: S iam nc̃
expectanda sunt contra dei famulum: antiqui

Expanded text:
i, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit oraculum sancti, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit oraculum sancthaec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
pulo pemicenciam indiceret quod mandans talia
gaudere de inmici morte presũpsisset: Lacai locuur¬
ẽs̃ igitur uir ad alia demigrans loca: locum¬
ñ hostẽ mutauit. Nam tanto post gramora
p̃lia ꝑtulit: quanto contra se aꝑte prignantem
ip̃m magistrum malicie inuerat. Castrum nã¬
ꝙ qd̃ cassinũ clicitur: in erceisis montis latere si¬
tum est. Qui udelicet mons distenso suu hoc
idẽ castrum recipit: s ꝑ tria milia maltũ se sub¬
rigens uelud adechera cacumen tẽdit. Ubi ue¬
tustissimũ fanũ fuit: inquo exantiquoꝵ mo¬
re gentilium a stulto rusticoꝵ popło apollo co¬
lebatur:. Curumquaꝙ etiã incultu demonum
luci succreuerant: in quib adhuc codẽ tem¬
pore ĩfidelium insana multitudo sacrificus sa¬
crilegis iusudabat. Ibutaq uir dei ꝑueniẽs cõ¬
triuuit idolum: subuertit arã succidit lucos: ateꝑ
u ip̃o templo apotiiuis oracłin leati martini fe¬

Expanded text:
pulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia pulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia gaudere de inimici interitu praesumpsisset. ViSanctus vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martin
Abbreviated transcription (Latin):
solius fieri ꝑsecutione per tractans inuidie lo¬
cum dedit atq oratoria cuncta que construxerat
sub statutis prepositis adminctis fratrib ordi¬
uauit ⁊ paucis secum monachis ablatis habita¬
tionem mutauit loci. Moxq uir dei eiꝰ odia hu¬
militer declinauit: s hunc omp̃s deus terribi¬
liter percussit. Nam cum predictus prebiter stãs
insolario beneclictũ discessisse cognosceret ⁊ ex¬
ultaret. perdurante immobiliter tota domus fa¬
brica. Hoc ip̃m in quo stabat solarium cecidit.
et beuedicti hostem conterẽs extinx̃. Quod iuri
dei discipulus maurus nomine statin ueue¬
rabili pr̃i benedicto qui adhuc a loco eodem uix¬
e decem milib alerat estimauit ẽẽ nunitiandũ
dicens. Reutere: quia presbiter qui te perseque¬
ens ingranib se se lamentis dedit: uł quia mimi¬
cus occubuit. uł quia de inimici morte discipullus
exultaiit. Qua de re fc̃m est: ut eisdẽ quoq disci¬

Expanded text:
solius persecutione fieri pertractans, invidiae losolius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequeens se in gravibus lamentis dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque disci
Abbreviated transcription (Latin):
cis edidit:⁊uas quod longuis tenebatur eo¬
dem siuo rupit. Sicq confractum est ac si niii¬
lo uase mortis pro cruce lapidem dediss. In tel¬
lexit protinus uir dei qua potum mortis
habuerat. qd̃ portare ñ ꝑtuit signũ uite.
Atq illico surrexit: ⁊ uulti placido mente
iume facere ista uolrrstis: nunquid non priꝰ
ueniret: ite ⁊ iuxta mores urõs uob̃ patrem

Expanded text:
cis edidit, et vas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente eus; quare in me facere ista voluistis? Nunquid non priusveniret? Ite, et juxta vestros mores Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinebat. Accipe dilectissime extiema instituto
cona: que ⁊ longum nr̃m testẽtur amor̃s
abi ac cõmilitonib tuis contra omnium per¬
petun mumimen p̾beant ĩpedimenta maloꝵ
fectonem: in gaudiũ dñi tui es introducen¬
dus ut nobis dñs hesterno die post quã a iu¬
bis digressus es ostendere ẽ dignatus. Predit
etiam trbi moram uos in eunco eẽ passuros
ac cum difficultate habilem locum in uentu¬
ros. pro his que et deo ordinante per ficientur
et que uumicus humani generis muolumine
calliditatissue in uos concitabit. Nusquã tai
benignitas misericordis dei uobis deerit s pr¬
us differenco licet ac desideriũ anii ur̃i ĩ lon¬
gum: ex periendo aliorsus quã sꝑauim aꝑtiss¬
mam largiri dignabitur metationem. Iams
ualeas felix inprofectione: felicior futur us

Expanded text:
MISSA. Accipe, dilectissime, extrema institutoris tui dona, quae et longum nostrum testentur amorem, et tibi ac commilitonibus tuis contra omnium perpetim munimen praebeant impedimenta malorum. erfectionem, in gaudium Domini tui es introducendus: ut nobis hesterno die, postquam a nobis digressus es, Dominus ostendere est dignatus. Praedico etiam, ibi moram vos in eundo esse passuros, ac cum difficultate habilem locum inventuros, pro his quae et Deo ordinante perficientur, et quae inimicus humani generis molimine calliditatis suae in vos concitabit. Nusquam tamen benignitas misericordis Dei vobis deerit: sed potius differendo licet, ac desiderium animi vestri in longum experiendo, aliorsus quam speravimus aptissimam largiri dignabitur metationem. Jamque valeas felix in professione, felicior futurus
Abbreviated transcription (Latin):
uit euisq magistio adherere quã recdire cõtendit
satus illic absq offensione. Et qui iustruendus
uenerat: plures adimitationẽ sui edificabat. Sc̃s
gͥ remaclus apud se retractans ne forte pro hoe
ip̃o eñ dñs direxerit: ñ modo ne abeo discederet io¬
gauit. uerum propt̃ disciplinam fr̃ib maliũ¬

Expanded text:
nit, sed ejus magisterio adherere quam redire contendit.satus illic absque offensione, et qui instruendus venerat, plures ad imitationem sui aedificabat. Sanctus vir apud se retractans, ne forte pro hoc ipso eum Dominus direxit, non modo ne ab eo discederet rogavit, verum propter disciplinam fratribus Malmu
Abbreviated transcription (Latin):
deo place̾ cesiderãs sc̃ẽ conu̾sationis habitum
q̃sinit. Recessit igitur scient̾ nescius: et sapien¬
ter indoctꝰ Huns ego omĩa gesta ñdidici: sed
qui ei inmonastii regimine suocessit. ualenti¬
mano quoq qui annis multis lateranensi mo¬
nast̾ĩo p̾fuit. simplicio uero qui cõgregationẽ
illiꝰ post eũ t̾cius rexit. honorato etiam qui nũc
adhuc celle eius inqua prins conu̾satus fuerat

Expanded text:
tionis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ti dedit S dum inhac terra ad huc eẽt: quo tempo¬
rauter libere uti potuiss despexit iã qͣi aridum
uincia nursie exortꝰ rome liberalib litterarũ
studiis traitus fucrat. Sed cum in eis multos
ire ꝑabruta uicioꝵ cerneret. eñ quẽ: qͣi m in
gressu mundi posuerat retrax̃ pedem: ne si quid

Expanded text:
ius: Dum in hac terra esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit iam quasi aridum rovincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si qui
Abbreviated transcription (Latin):
qua turbida tempestate in portũ. sic ex seditiosa & tumul¬
phanũ papã ñ fugit: qͥ cũ in ciuitate florentie ualitu¬
dine constrictꝰ decũberet: adueniente sc̃o hugone. inimicũ
recedere: exeunte eodẽ accedẽ. circũstantib ꝓtestatꝰ est.
Quare ne infecdabił infestatõib hostis urgeret᷑. sedulitatẽ
ipsiꝰ iugit̾ exorabat: cuiꝰ p̾sentia insidiator confundebat᷑.
Iamq malignos incursus. lacͥme patͥs longe remou̾ant.
cũ uir apłicꝰ in sim p̾sidentis. aĩam exalauit. Cuiꝰ manib
digne cõpositꝰ. traditꝰ ẽ sepulte. S & reu̾entissimo hilcł̃pran¬
do. mutato nõie ⁊ gradu ptmodũ g̾gorio nuncupato. ma¬
nifestissime claruit. qd multũ gr̃e spiritał ꝑat̾ hugo op¬

Expanded text:
qua turbida tempestate in por- tum, sic ex seditiosa ac tumulhanum papam non fugit; qui cum in civitate Florentiae valetudine constrictus decumberet, adveniente sancto Hugone inimicum recedere, exeunte eodem accedere circumstantibus protestatus est. Quare ne infoederabilis infestationibus hostis urgeretur, sedulitatem ejus exorabat, cujus praesentia insidiator confundebatur. Jamque malignos incursus lacrymae patris longe removerant, cum vir apostolicus in sinu praesidentis animam exhalavit; cujus manibus digne compositus, traditus est sepulturae. Sed et reverendissimo Hildebranno, mutato et nomine et gradu, postmodum Gregorio nuncupato, manifestissime claruit quod multum gratiae spiritalis Pater Hugo ob
Abbreviated transcription (Latin):
tib ut eũ uidere merẽt᷑. impetrauit. Primo qͥa a captione
frĩs sui santii. p̾cib sc̃i hugonis em̾sit: deinde qͥa coniuncti¬
onẽ patͥs sui fredelandi. & clumiensiũ. compaginare fortiꝰ
disponebat. Alioqͥn beato petͦ inobediens: beneficiisq ĩgrat
constitueret᷑. Is enĩ cũ artissima teneret᷑ ctodia. & clunien¬
mnotuit: qͣlit̾ instantia p̾cũ sc̃i hugonis & suoꝵ pulsat᷑. bre¬
ui ip̃m ꝓpͥe potestati consignaret: ⁊ ad sceptrũ usq ꝓuehe¬
ret. Nec mora clauig̃ celi.santio regnũ usuꝑanti. t̾ribilit̾
noctu apparens: mortẽ intẽptauit. nͥ fr̃em mox dimitteret
Surrexit otiꝰ extͣbatꝰ tẏrannꝰ: e eo a uincłis emancipato.
cubitũ rediit. Ita factũ est: ut rex lib̾atꝰ. duplicato censu

Expanded text:
tibus ut eum videre mereretur impetravit; primo quia a captione fratris sui Sancii precibus sancti Hugonis emersit, deinde quia conjunctionem patris sui Fredelandi et Cluniacensium compaginare fortius disponebat, alioquin B. Petro inobediens et beneficiis ingratus constitueretur. Is enim cum arctissima teneretur custodia, et Cluniacennnotuit qualiter instantia Hugonis et suorum pulsatus ut brevi ipsum propriae potestati reconsignaret, et ad sceptrum usque proveheret. Nec mora claviger coeli, Sancio regnum usurpanti, terribiliter noctu apparens, mortem intentavit, nisi fratrem mox dimitteret. Surrexit ocius exturbatus tyrannus, et eo a vinculis emancipato, cubitum rediit. Itaque factum est ut rex liberatus, d
Abbreviated transcription (Latin):
ante altare. illo uocato capłm ingressꝰ ẽ. fr̾isq pigritiã incre¬
pauit. magne asꝑitatis uebem̃tia. p̾cipiens assessorib suis. a¬
sinis. p̃cib. ⁊ hostiis. tã diu p̾cepit infift̾e̾. qͦusq sp̃c alia uisione¬

Expanded text:
ne, illo vocato Capitulum ingressus est, fratrisque pigritiam increne, illo vocato Capitulum ingressus est, fratrisque pigritiam increpavit, magna asperitatis vehementia praecipiens assessoribus suis asynis, precibus et hostiis tandiu praecepit insiste
Abbreviated transcription (Latin):
tem in siluniaco qͥdam frat̃ nõie stepħs. hostis antiqui supplan¬
tatꝰ insidiis: manꝰ sibi ingerens ad coronã mr̃ii anticipandam:
se ipsũ in quadã silua necauit. Erat tñ iracundie grauis: qua
eiꝰ consꝑsione temptator excitatꝰ. forte p̃ualuit. Huiꝰ aĩa ad iudi¬
ciũ rapta: accusatorẽ p̃tendentẽ cultellũ necatoriũ. infestũ ha¬
buit. Miser sue ꝓdigꝰ anime: exutꝰ a cuculla. apłica int̾cessione
optinuit: qͦtinꝰ ante in tͦitũ clanstri clumacensis. tandiu manere¬
cucullã habens in manib. donͨ p̾cib scĩ hugonis ⁊ fr̃m illã indu¬
conspiciens. dño abbi nuntiauit: tam̃ ñ statim ut debuit. Qcͥca
in temꝑe rogationũ. qm̃ que uiderat ñtiare distulerat ubib¬
ad ꝓpalandũ utile compulsus ẽ. Cet̾is qͥppe adꝓcessionẽ direcdis
solus in choro remanserat: utpote claudꝰ. Apparuit sc̃s odilo. eide
uigilanti. usibili forma: cũ duob uiris. Et ecce facta oratione¬

Expanded text:
tem in Silviniaco quidam frater, nomine Stephanus, hostis antiqui supplantatus insidiis, manus sibi ingerens ad coronam martyrii anticipandam, seipsum in quadam silva necavit; erat tamen iracundiae gravis, qua ejus complectione tentator excitatus, forte praevaluit. Hujus anima ad judicium rapta, accusatorem, praetendentem cultellum necatorium, infestum habuit. Miser suae prodigus animae, exutus a cuculla, apostolica intercessione obtinuit quatenus ante introitum claustri Clucucullam habens in manibus, donec precibus sancti Hugonis et fratrum illam induconspiciens, domino abbati nuntiavit; non tamen statim ut debuit. Quocirca in tempore Rogationum, quoniam quae viderat nuntiare distulerat, verbead propalandum compulsus est; caeteris ad processionem euntibus, solus in choro remansit, utpote claudus. Apparuit S. Odilo eidem vigilanti visibili forma cum duobus viris; et ecce facta oratio
Abbreviated transcription (Latin):
q annos a natiuitate gerens: a susceptione regiminis qͣdragin¬
ta num̃abat. Atq ut assolet gelicla senectꝰ. laboꝵ inm̃sitate ad¬
ducta.: feruentioris robur etatis:. sensim subtrahebat. In id tem
sc̃i int̾ius suauit̾ ardebat. uidimꝰ plerosq ptqm ad decliuum
hoc ꝑuenilunt. sibi ip̃is eẽ oneri. molliorib uti sollicitudines pi¬
ponere: indulgere corꝑi.: ⁊ morẽ gerere genuine debilitati. O
u̾naculas etatis molestias. emeriti more militis demulcentes
negotiis ultro reñtiant. At uictor animꝰ floridi ꝑatͥs pͥstinaꝵx
memor uirtutũ: ampliora templi fundam̃ta qm fu̾ant. ̃ cli¬
naco tẽ lbcare disposuit: consuetas nate leges uiritĩ tͣnsgredi¬
ens. Ad sagaci infistens studio: mirifice mancipauit effectui.
Cumq ꝓpinquaret occasui. aulã imꝑialẽ nascentib filiis in¬
choauit.⁊ de uita exiturꝰ. ing̾ssuris hospiciũ p̃parauit:. ad a¬
płici culminis dignitatẽ. Affuit tñ stimulꝰ qͥ eũ fortit̾ pupu¬

Expanded text:
inta quinque annos a natiuitate gerens, a susceptione regiminis quadraginta numerabat, atque vt assolet, gelida senectus laborum immensitate adducta feruentioris robur ætatis sensim subtrahebat. In id tempitus interius suauiter ardebat. Videmus plerosque postquam ad decliuium hoc perueniunt, sibi ipsis esse oneri, mollioribus vti, sollicitudines postponere, indulgere corpori, & morem gerere genuinæ debilitati. Qui vernaculas ætatis molestias emeriti, more militis demulcentes, negotiis vltro renunciant. At victor animus floridi Patris pristinarum memor virtutum, ampliora templi fundamenta quam fuerant, in Cluniaco tunc locare disposuit, consuetas naturæ leges viritim transgrediens, quod sagaci insistens studio mirifice mancipauit effectui. Cumque propinquaret occasui, aulam Imperialem nascentibus filiis inchoauit, & de vita exiturus, ingressuris hospitium præparauit ad Apostolici culminis dignitatem. Affuit tamen stimulus qui eum fortiter pupu
Abbreviated transcription (Latin):
Con ꝓ tigit aliquanso scm̃ hugonẽ eycharistiã p̃buisse cuidã
lepso. cõmunioni hõiũ corꝑalit̾ subtracto: t̾ẽ uͦ cõmunicant
Qui tum̃tib labiis ⁊ ulceroso ore. corpꝰ clm̃ iniuriose masticans
portir̃ cłam inportuna screatione reiecitꝰ seq̃nte nimirũ nau¬
sea. ac spuma horribili. Xp̃i miles goderamꝰ qͥ aderat. dm̃ su
sacram̃ta indigna conspiciens agitari: qđ diligebat celeri es¬
legit obseqͥo. Et ecce uir magnanimꝰ manꝰ utrasq supponens
uiuificis facram̃tis. in ore suo ꝓiecit: uomitũ nauseantis egr
letalib coleris c̾oherentib. fidelit̾ absorbens. Qua in re ma
tii craticłam tolerabiliorẽ fuisse. indubitant̾ asseruit. a¬

Expanded text:
contigit aliquando sanctum Hugonem Eucharistiam præbuisse cuidam leproso, communioni hominum corporaliter subtracto. Tunc vero communicanti, qui tumentibus labiis & vlceroso ore corpus Domini sacrum iniuriose masticans, portiunculam importuna secatione reiecit, sequente nimirum nausea & spuma horribili; Christi miles Goderannus qui aderat, Domini sui sacramēta indigne conspiciens agitari, quod diligebat celeri collegit obsequio. Et ecce vir magnanimus manus vtrasque supponens viuificis sacramentis, in ore suo proiecit vomitum nauseantis ægri, lethalibus coleris cohærentibus fideliter absorbens. Qua in re magtij craticulam tolerabiliorem fuisse indubitanter asseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
mai studiũ. quis corꝑm ꝑpensiꝰ gessit: Qͥs infantib. quis
senib. qͥs infirmis. curã diligentiꝰ exhibuit : Certe cũ ĩ mo
tauit eandem qm cet̾is fr̃ib. gen̾alis ferculi &e panis porti
pluit suꝑ iustos & iniustos. lib̾alitatis sue fontẽ. nulli ordi¬
i aut etati. uł conditiom. claudendũ putauit: semꝑq

Expanded text:
ntum, quis senum, quis infirmorum curam diligentius exhibuit? Quis pueris, tauit eandem quam cæteris fratribus generalis ferculi & panis mensurapluit super iustos & iniustos, quod liberalitatis suæ fontem nulli ordini, aut ætati, vel conditioni cla
Abbreviated transcription (Latin):
lio temꝑe cum dormiret idem pat̾. iuidit ꝑ sompnũ. sub capiti
suo cubare serpentiũ multitudinẽ. ⁊ feraꝵ. Subito capitale
excutiens. & exqͥrens fupposita: inuenit librũ maronis forte collocati
Mox abiecto codice scłari: in pace qͥeuit. Cognouitq modũ matie
libri. congruere uisioni: quẽ obscenitatib ⁊ gentiliũ ritib plem̃¬

Expanded text:
lio tempore, cum dormiret idem Pater, vidit in somno sub capite suo cubare serpentium multitudinem et ferarum; qui sub capite excutiens et exquirens supposita, invenit librum Maronis forte ibi collocatum. Mox abjecto saeculari codice in pace quievit, cognovitque modum materiae libri,
Abbreviated transcription (Latin):
lem cognoui. Int̾ quos martinꝰ gẽma sacerdotũ. Denedi¬
ctus sol abb̃m. sp̃m scĩ hugonis deducentã. mera quandã
uneam speciosam ac fertilissimã collocauer̃t: ut ibi iocun¬
daret᷑.⁊ in modico mansitaret. Int̾ea ine conspicantẽ: pat̾
cemis. qui nob suꝑhabundant: ⁊ fac mecũ sollempne. con¬
tubnium. Ego nempe parũ hic pausabo: donec quidam
tumur subsidat: quem in pedib puluerulentis. de longo
circuitu terraꝵ contraxi. S euestigio curatis gressib.
extusso tynere mundano. lib̾ ad potiora transibo. Dic
autẽ successori meo pontio. ut humilitatis ⁊ innocentie
thesauros custodiat: ⁊ necessitates omniũ suas reputans
nuscłie studeat: telum monastici ordinis exemplo mei
sapient̾ difponens. Sicq uirilit̾ agens. a deo consequetur
auxiliũ: qui ñ deserit sꝑantes in ip̃m. Hec u̾ba dñ nr̃m

Expanded text:
e consuevit. Inter quos Martinus gemma sacerdotum, et Benedictus, sol abbatum, spiritum S. Hugonis deducentes, intra quamdam vineam speciosam et fertilissimam collocarunt, ut ibi jucundaretur, et in modico cemis qui nobis superabundant, et fac mecum solemne contubernium; ego nempe parum hic pausabo, donec quidam tumor subsidat, quem in pedibus pulverulentis de longo circuitu terrarum contraxi, sed e vestigio, curatis gressibus et excusso cinere mundano, liber ad potiora transibo. Dic autem successori meo Pontio ut humilitatis et innocentiae thesauros custodiat, et necessitates omnium suas reputans misericordiae studeat; zelum monastici ordinis exemplo mei sapienter disponat; sic enim viriliter agens a Deo consequetur auxilium, qui non deserit sperantes in se. 12. Eadem
Abbreviated transcription (Latin):
sui lib̾atione. & nascit᷑i salute. missã celebraret exoraut.
Qͥ dũ missaꝵ sollempnia attentiꝰ ꝑ oraret: &e in contẽplati¬
one suspensus suꝑ se semet extolleret. uidisse fertͣ in calice
cui ardentiꝰ incumbebat. speciẽ infantilẽ. supͣ humanũ
modũ mirifice radiantẽ. Digna ꝓrsus uisio: & uere p̾fata
futti. In calice apparuit ñdũ nat᷑: qͥ ab adolescentia calicẽ
salutaris accipiens. passionis imitator dñice. eugłii u̾ba u̾¬

Expanded text:
sui liberatione et nascituri salute, missam celebrare exoravit. Qui dum missarum solemnia attentius peroraret, et in contemplatione suspensus, super semetipsum sustolleretur, vidisse in calice fertur, cui ardentius incumbebat, speciem infantilem, super humanum modum radiantem. Digna prorsus visio, et vere praesaga futuri, in calice apparuit nondum natus, qui ab adolescentia sua calicem salutaris accipiens, passionis Dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit ad aures. Illo in temꝑe henricꝰ scłs imꝑator. seg¬
Ei apicẽ strenuissime gub̾n abat. Cuiꝰ pat̾ augũstꝰ insig¬
ma que rome gestauit. regni adeptione: clumaco dele¬
pauit. Quaꝑpt̃ filiꝰ dilectionẽ cluniaci. quasi ius hered¬
cariũ. medullitꝰ retinens: fioridũ patrẽ nr̃m. colligare Ei
bi artiꝰ decreuit. Itaq scm̃ hugonẽ. pubescenti Etate uer¬
nantẽ  uenire ad se inuitauiti inuitatũ głosissime erce¬
ꝑtt. de ut filiũ suũ henricũ t̾ciũ. de sacro fonte leuaret.
gratant᷑ optinuit. Tunc etiã pascha celebraute. paschał
agni filiꝰ: una cum imꝑatore. angłica clumensiu seni¬
oy stiꝑatꝰ catua: in agrippina colonie. Qͥ cułtꝰ. huinilita

Expanded text:
ectabilis. Illo in tempore Henricus secundus imperator regni apicem strenuissime gubernabat; cujus pater Augustus insignia, quae Romae gestavit, in regni adeptione Cluniaco delegavit. Quapropter filius dilectionem Cluniaci, quasi jus haereditarium, medullitus retinens, fligare decrevit. Itaque sanctum Hugonem, pubescente aetate vernantem, venire ad se invitavit, invitatum gloriose accepit, et ut filium suum Henricum tertium de sacro fonte levaret gratanter obtinuit. Tunc etiam Pascha celebravit, paschalis Agni filius, una cum imperatore, angelica Cluniacensium seniorum stipatus cat
Abbreviated transcription (Latin):
lentiũ int̾rupit. Rursus pontifex eidẽ denuo reuelat᷑. ualde
conq̃stꝰ est suꝑ illo fr̃e ꝑfido. qͥ dum ñ siluit. sanitatẽ ipsiꝰ int̾¬
polauit. Audiens ista piissimꝰ hugo: p̃cepit ut fractura silen¬
tii que ꝑ unũ contigerat: alioꝵ septem dieꝵ silentio sartiret
Quo facto: anima pontificis t̾cio reuelata. in statu apłico se ex¬
hbens pͣgatori suo memorato. semꝑq memorando hugoni:ͥgr̃as¬
sue integritatis reportauit.

Expanded text:
lentium interrupit. Rursus pontifex, eidem denuo revelatus, est valed lentium interrupit. Rursus pontifex, eidem denuo revelatus, est valed conquestus super illo fratre perfido, qui dum non siluit, sanitatem ejus interpolavit. Audiens ista piissimus Hugo, praecepit ut fractura silentii, quae per unum contigerat, aliorum septem dierum silentio sarciretur. Quo facto anima pontificis tertio apparens, in statu apostolico se exhibens, purgatori suo memorato semperque memorando Hugoni gratias integritatis suae reportavit.
Abbreviated transcription (Latin):
bredon. prius idiota apparens. ptmodũ moysiacensis abbas
ñ incongruus: dehinc ad tholosanũ ep̃atũ sapientie p̃rogati¬
ua ꝑmotꝰ: int̾ oꝑarios agriculture di. merito sollicitudims.
industrie claruit. Hic circũspectꝰ ꝑ cet̾a:. u̾ba risũ mouentia.
sepe incautiꝰ ꝓferebat. Qua de re uen̾andus pat̃. multociens¬
eũ increpans. nec satis pr̃oficiens. de futo᷑ int̾minatꝰ ꝓpħice sic cõ
dicta. uiuens dimiseris: pt obitũ districtiꝰ correctus. spuman¬
tib labiis ad suꝑos rediens. enormit̾ apparebis. Quod sane ua
ticinium: eo migrante constat fuisse completũ. Nam siguino
cuidã capellano patͥs. spumoso ore apparens. postusauit flebi¬
lit̾ eiꝰ iutiam̃: cui noluit obedire dũ uiueret. Hoc ubi domns
abbati siguinꝰ nuntiauit. p̾cepit ut septẽ fres una ebdoma¬
da ꝓ defuncto. tacit᷑nitatẽ ꝓpͥi oris continuarent. Ad hec sep¬
tem fr̃ib electis: cet̾is obedientib. unꝰ eoꝵ uoti contemptor si¬

Expanded text:
Brodon, prius idiota apparens, postmodum Moysensis abbas non incongruus, dehinc ad Tolosanum episcopatum sapientiae praerogativa promotus, inter operarios agriculturae Dei merito sollicitudinis industria claruit. Hic, circumspectus per caetera, verba risum moventia saepe incautieum increpans, et non satis proficiens, de caetero interminatus prophetice sic eum orsus interdicta vivens dimiseris, post obitum districtius correptus, spumantitibus labiis ad superos rediens enormiter apparebis. » Qui ticinium eo migrante constat esse completum. Nam Siguino cuidam, capellano Patris, spumoso ore apparens, postulabat flebiliter ejus juvamen, cui noluit obedire, dum viveret. Hoc ubi domino abbati Siguinus retulit, praecepit ut septem fratres una hebdomada pro defuncto taciturnitatem proprii oris continuarent, ad hoc fratribus septem electis; caeteris obedientibus unus eorum voti contemptor si
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ fuisse credimꝰ. nͥ ip̃m qͥ retulit. Uidit inqͥt aliqͥs misccłie
matrẽ in oratoriũ. beatissimã dei genitͥcẽ. diuũ infantẽ ge¬
stantẽ. in sinu nitido: qͥ mundis manib applaudens. gauden¬
Nox ista mee militat głe. nox ista fulgoris magni luce radia¬
bit ubi ẽ mͦ neqͥssimi hostis neqͥtia. gaudere qͣ solebat anteqͣm
orerer ego sol iͦtitie: Ortꝰ sũ de te mat̾ molita: meo partu di¬
umno. ⁊ regali dignissima. Dũ hec in qͥt diceret. qͥ dictũ in po¬
testate habebat: uisꝰ ẽ uidere diabolũ. ꝓpe assistentẽ. quẽ
ita corripuit. Erubesce tẽptator ⁊ fuge: p̾conia mea qͥb domꝰ
dilecte resultant: te tͣpit̾ excludunt. his u̾b̃ increpatꝰ. confu¬
ẜ ille longiꝰ abscessit. Puer autẽ cũ genitͥce pia stipatꝰ ange
Occurrite saluatori obuiã: uoce iubilantes ⁊ animo. Hanc

Expanded text:
idit aliquis misericordiae matrem in oratorio beatissimam Dei Genitricem divinum infantem gestantem in sinu nitido, qui mundis manibus applaudens gaudenNox ista meae militat gloriae, nox ista fulgoris magni luce radiabit. Ubi est modo, nequissimi hostis nequitia, qua solebat gaudere, antequam orirer ego Sol justitiae? Ortus sum de te, mater inclyta, meo partu divino et regali dignissima. » Dum haec, inquit, diceret, qui dictum in potestate habebat, visus est videre diabolum prope assistentem, quem ita corripuit: « Erubesce, tentator, et fuge: praeconia mea, quibus domus dilectae resultant, te turpiter excludunt. His verbis increpatus, confusus ille longius abcessit. Puer autem e Genitrice pia stipatus exeroccurrite Salvatori, voce jubilantes et animo. » C
Abbreviated transcription (Latin):
mis ad ima usq solerti ut iusseras cura quidem ꝑcurrens.
nichil omnino qd adicere. emendareq deberem. usqͣm yo¬
tui repꝑire.. s magis potiꝰ qd̾ admirarer: uen̾arer. p̃ferrẽ et
p̃dicarem. Et ut uere fatear. pinxisse mͥ illic uicłis sc̾itatistu
Immoq beatissimi antistitis eligii integerrimã formã.Itan
nichil ꝓrsus defuerit ex cunctis scĩ uirtittib. qd̾ ñ potentatu
u̾boꝵ ꝑ singła inuestigau̾is. uentilau̾is celsoq in sublime fa¬
ro sustuleris. Unde eqͥdem aĩo iam meo ex eiꝰ ub̃tate refoco
exemplaria etiã integ̾rimi uoluminis fr̃ib mͥq ꝯfecto. douls¬

Expanded text:
mis ad ima usque sollerti, ut iusseras, cura quidem percurrens, mis ad ima usque sollerti, ut iusseras, cura quidem percurrens, nihil omnino quod adicere emendarique deberem usquam potui repperire, sed magis potius quod admirarer, venerarem, praeferrem et praedicarem. Et, ut vere fatear, pinxisse mihi illic videris sanctitatis tuae immoque beatissimi antestitis Eligii integerrimam formam, ita ut nihil prorsus defuerit ex cunctis sancti virtutibus, quod non potentatu verborum per singula investigaveris, ventilaveris celsoque in sublime faro sustuleris. Unde equidem, animo iam meo ex eius libertate refoto, exemplaria etiam integerrimi voluminis fratribus mihique co
Abbreviated transcription (Latin):
pconũ: qui contulisti p̾sidiũ quo posset patrare opꝰ optatũ.
ibi gͦ laus. tͥ gła. tͥ honor creatori ⁊ recreatori hominũ. iħu¬
omino sc̃o. & a nobis in caritatis uinculo iugit̾ ampis¬
ctendo. rodob̾to pape. dado salutem. Uitam beat
sepositis paululum curis exteriorib studium illic adhibras
qͣmtotiꝰ. Et si quid forte. aut mea aut notarioꝵ incuria. in
u̾bis. uel sillabis. incompositũ aut minꝰ aptum dep̾henders
iuxta prudentiã tͥ collatam. studiose emendes. nob̾q demũ
emendata restaures. Uale in dño: &e noli frat̃ differre quoa
queso.¬
dis omnib uenerabilit̾ p̃ferendo. domno & patri
dadoni. pape. rodobertus peccator. Decreuerã quidẽ gra¬
tifice uissioni ur̃e. uenerabilis pat̾ obtemꝑare: nisi imꝑicie
mee.prudentia ur̃a indictandi studio tantoꝑe obuiasset
Totum itaq uolum̃ quo uita scĩ continet᷑ eligii. a sum¬

Expanded text:
praeconium, qui contulisti praesidium, quo posset patrare opus optatum. praeconium, qui contulisti praesidium, quo posset patrare opus optatum. Tibi ergo laus, tibi gloria, tibi honor, creatori et recreatori hominum IesOMINO SANCTO ET A NOBIS IN CARITATIS VINCULO IUGITER AMPLECTENDO HRODOBERTO PAPAE DADO SALUTEM. Vitam beati ergo, ut, sepositis paulolum curis exterioribus, studium illic adhibeas quantotius, et si quid forte aut mea aut notariorum incuria in verbis vel syllabis inconpositum aut minus aptum depraehenderis, iuxta prudentiam tibi conlatam studiose emendes nobisque demum emendata restaures. Vale in Domino et noli, frater, differre quod quaeso.DIS OMNIBUS VENERABILITER PRAEFERENDO, DOMNO ET PATRI DADONI PAPAE HRODOBERTUS PECCATOR. Decreveram quidem gratificae iussioni vestrae, venerabilis pater, obtemperare, nisi inperitiae meae prudentia vestra in dictandi studio tantopere obviasset. Totum itaque volumen, quo vita sancti continetur Eligii, a sum
Abbreviated transcription (Latin):
nominis eiꝰ crebriꝰ ingeminat̾ĩim: cũ scriptum sit. Laudemꝰ
uiros glłosos. Et cum has easdem laudes flagrans amoris mag¬
nitudo exigeret: quia reuera nec est lactantie deputandũ
s gr̃e. quicqͥd ñ uirtuti hominis ascribit᷑. s de dei mimere
predicatur. Dei est inquam dei omne qd̃ ꝑ eiꝰ famulos ge¬
ritur: qm̃ ex illo uite fonte trahitur: quicquid inp̾sentiaꝵ
hauritur. Porro ne lectorem stili latioris copia fatigarem.
compẽdium facere uolui: ut subnexis capitulis. qd nosse qͥs
uelit. mox sine tarditate inueniret. Necñ & illud utile ac
salubre ꝓspexi consilium: ut queq testimonia uirsc̃s diui¬
ne lectionis p̾dicans memorabat:. queq etiam equidẽ memi¬
nisse potui. uelut p̾qosas abiciens geminas: opꝰ patratum
oldarem. atq exornarẽ. His itaq singulis ita dispositis.
hec ce ꝑ hec omnia. mea lingua pio ut ualet affectu reddit

Expanded text:
nominis eius crebrius ingeminaverim, cum scriptum sit: Laudemus nominis eius crebrius ingeminaverim, cum scriptum sit: Laudemus viros gloriosos. Et cum has easdem laudes flagrans amoris magnitudo exigeret, quia re vera nec est iactantiae deputandum, sed gratiae, quicquid non virtuti hominis adscribitur, sed de Dei munere praedicatur, Dei est, inquam, Dei omne, quod per eius famulos geritur, quoniam ex illo vitae fonte trahitur, quicquid inpraesentiarum hauritur. Porro nec lectorem stili latioris copia fatigarem, conpendium facere volui, ut, subnexis capitulis, quod nosse quis velit, mox sine tarditate inveniret, nec non et illud utile ac salubre prospexi consilium, ut quaeque testimonia vir sanctus divinae lectionis praedicans memorabat, quaeque etiam equidem meminisse potui, velut praetiosas adiciens gemmas, opus patratum solidarem atque exornarem. His itaque singulis ita dispositis, haec et per haec omnia mea lingua pio, ut valet, affectu reddit
Abbreviated transcription (Latin):
scirem indignum esse.tam luculente rei. exiguum pull¬
lumq fieri auctorem. S cum sim debitor decem milium
talentoꝵ. uel exiguum donum a quo accepi. reddere fe¬
stinaui: culpam scilicet silentii metuens incurrere. si ag¬
uita miracula ut piger seruus tacendo occulerem. atꝙ
iclip̃m ꝑarui fomitis nutrimentũ. qd̾ in me potuit don
celestis olei repꝑiri: nefas esse putaui. muti tenacitate si
inderẽ cautiꝰ custodire: culpa dfosse pecunie ñ carerẽ. Idcuto gͦ
in potente accepi. in laude sc̃ĩ ad głam omnipotentis expen¬
derem. Et qd̾̃ dei munere sumpsi. dei deuotione consumma¬
um. Atq id qd̾ ab eodem indignꝰ accepi: eidem subiectus
impenderem. Quamuis etenĩ hunc beatum uirũ. consul¬
tusmͥ fuerit mirari qͣm loqui: tñ ardore dilectionis actus.
plus in illo quid uelimꝰ. quam in me quid possim conside¬
raui. Unde nunc queso nemo de uobis deroget. qd̃ laudem

Expanded text:
scirem indignum esse tam luculentae rei exiguum pusilscirem indignum esse tam luculentae rei exiguum pusillumque fieri auctorem. Sed cum sim debitor decem millium talentorum, vel exiguum donum a quo accepi reddere festinavi, culpam, scilicet, silentii metuens incurrere, si agnita miracula ut piger servus tacendo occulerem, atque idipsum parvi fomitis nutrimentum quod in me potuit doni caelestis oleo permanere; nefas esse pensabam muti tenacitate silnitor cautius custodire, culpa defossae pecuniae non carerem. inuidiae nipotente accepi, in laude sancti ad gloriam omnipotentis expenderem, et quod Dei munere sumpsi, Dei devotione consummarem, atque id quod ab eodem indignus accepi, eidem subiectus inpenderem. Quamvis etenim hunc beatum virum consultius mihi fuerit mirari quam loqui, tamen, ardore dilectionis actus, plus in illo quid velim quam in me quid possim consideravi. Unde nunc, quaeso, nemo de nobis deroget, quod laudem
Abbreviated transcription (Latin):
ferro uincti confugiunt: &e soluunt᷑. Caudi carrucis aduectiam¬
solidatis ibi gressib ad ꝓpria reu̾tuntur: ꝑuiri ueniunt. &¬
aut moriunt᷑. aut demonio uexant᷑. demoniaci ueniunt.
& liberantur: ceci ueniunt. & illuminant᷑. Multe etiam sa¬
nitates. ex eo qui illic crescit olei liquore. ꝑficiunt᷑. Ita ut qͣ¬
cumq quis teneatur infirmitate. cum ex eo ꝑunctꝰ fuerit.
optatũ: nunc lectorem quesumꝰ. ut uilitatem nr̃i
sermonis ñ usq quaq despiciat. quia &e fortassis potuit e¬
loquentius oratio ꝓmi: s studiose ualde ita stilim correximꝰ.
ut rem potiꝰ quam u̾ba legentib commendaremꝰ. Et maxime
hoc opꝰ. coturno tumentis eloquii nullatenꝰ inflari debinit:
qd̃ de tanti antistitis humilitate manauit. Me qͦ deuotum
potiꝰ quam audacem fuisse. p̾sens pagina ostendat: quia nõ
presumptione uirium. sarcinam tante molis arripui.ũ

Expanded text:
ferro vincti confugiunt et solvuntur, claudi carrucis advecti cferro vincti confugiunt et solvuntur, claudi carrucis advecti consolidatis ibi gressibus ad propria revertuntur; perjuri veniunt, et aut moriuntur, aut daemonio vexantur; daemoniaci veniunt et liberantur, caeci veniunt et illuminantur; multae etiam sanitates ex eo qui illic crescit olei liquore perficiuntur, ita ut quacunque quis teneatur infirmitate, cum ex eo perunctus fuerit, optatum, nunc lectorem quaesumus, ut vilitatem nostri sermonis non usquequaque despiciat, quia et fortassis potuit eloquentius oratio promi, sed studiose valde ita stylum correximus, ut rem potius quam verba legentibus commendaremus; et maxime hoc opus cothurno tumentis eloquii nullatenus inflari debuit, quod de tanti antistitis humilitate manavit; meque devotum potius quam audacem fuisse praesens pagina ostendat, quia non praesumptione virium sarcinam tantae molis arripui, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tumbam in argum̃to rerũ monstrant᷑ ad pensa. Ex quib noᷤᷤ
umirũ in hoc oꝑe. aut pene pauca. aut certe nulla cõme¬
morauimꝰ ꝑ eo dumtaxat. qd in p̾sentia omniũ expositasicut
nos totum. ita & om̃s nosse ñ ambigimꝰ. Płime naniq cate¬
ne ut cunctis liquet disrupte: n compedes illic monstrant᷑
ossipate. Cippi etiam fracti: oe claudoꝵ bacterii. in argum̃to
ostendunt᷑. Demonũ uͦ expulsio. ⁊ cecoꝵ illuminatio. solo
sanguinis indicio. declarant᷑ in pauimento. Et hec quidem
iam multa: infra paucũ tempꝰ. constant gesta. Illa uͦ que
deinceps ꝑ prolixa temꝑm spacia sunt gerenda. quanta
sant &e qualia. quis m estimatione comp̾hendat: cũ nus¬
quam a p̃sulis tumba. hodie que cessent fieri gesta: Nam i¬
ut in multis ad solet. declarata iam miracula umqͣm oꝑari de¬
sistit: s cotidie undiq egri ueniunt. & ibi excubantes sanant

Expanded text:
tumbam in argumento rerum monstrantur appensa; ex quibus nos tumbam in argumento rerum monstrantur appensa; ex quibus nos nimirum in hoc opere aut pene pauca aut certe nulla commemoravimus, pro eo duntaxat quod in praesentia omnium exposita, sicut nos totum, ita et omnes nosse non ambigimus. Plurimae namque catenae, ut cunctis liquet disruptae ac compedes illic monstrantur dissipati, cippi etiam fracti, et claudorum bacterii in argumento ostenduntur. Daemonum vero expulsio, et caecorum illuminatio, solo sanguinis indicio declarantur in pavimento: et haec quidem tam multa infra paucum tempus constant gesta; illa vero quae deinceps per prolixa temporum spatia sunt gerenda, quanta fiant et qualia, quis modo aestimatione comprehendat, cum nusquam a praesulis tumba hodieque cessent fieri gesta? Nam ut in multis assolet, declarata jam miracula nunquam operari desistit, sed quotidie undique aegri veniunt, et ibi excubantes sanantur,
Abbreviated transcription (Latin):
liquore multi illic ꝑuncti.adiu̾sis sanantur incõmodis.: ⁊ bene¬
dicitur ibi nom̃ dñi saluatoris. Hec omnia quidem: in com¬
pendio gerunt᷑. S & aliud nichilominꝰ eiꝰ lectum. qd situm ẽ
in monast̾ii sui p̾dio. loco nuncupante uicturiaco. uirtutes
limilit̾ declarant᷑. ⁊ diu̾se sanitates efficiunt᷑. Que omnia ex
ordine onerosũ ducimꝰ u̾bis ꝓsequi: & idcirco ea hispaucissi¬
inis sillabis ꝯplexi sumꝰ: quia magnoꝑe iam alocutione ces¬
sare festinamus.
et diu̾sis quidem in locis. s precipue ad eiꝰ sacratissi¬
mũ corpꝰ declarata. Que si sigillatim ut gesta constant. nunc
enodare conauerimꝰ: ⁊ modũ uoluminis excedimꝰ: & ꝓ ipsa for¬
sitan ꝓlixitate. fastidium legentib irrogamꝰ. Idcirco gͦ ea qͦ
hastenus ꝓsecuti sumꝰ: utpote sufficient̾ contenti simꝰ. Pro illis
uͦ que nos minꝰ en arrauimꝰ. palam omnib fidem pr̃ant cer¬
nentib. Illa multimoda compeditoꝵ uincła. que hodie ad eiꝰ

Expanded text:
liquore multi illic peruncti a didicitur ibi nomen Domini Salvatoris. Haec omnia quidem in Compendio geruntur; sed et aliud nihilominus ejus lectum, quod situm est in monasterii sui praedio, loco nuncupante Victuriaco, virtutes similiter declarantur, et diversae sanitates efficiuntur: quae omnia ex ordine onerosum ducimus verbis prosequi, et idcirco ea his paucissimis syllabis complexi sumus, quia magnopere jam a locutione cessare festinamus. et diversis quidem in locis, sed praecipue ad ejus sacratissimum corpus declarata, quae si sigillatim ut gesta constant nunc enodare conati fuerimus, et modum voluminis excedimus, et pro ipsa forsitan prolixitate fastidium legentibus irrogamus. Idcirco ergo ea quae hactenus prosecuti sumus, ut pote sufficienter, contenti simus, pro illis vero quae nos minus enarravimus, palam omnibus fidem praestant cernentibus illa multimoda compeditorum vincula, quae hodie ad ejus
Abbreviated transcription (Latin):
te in odorẽ unguentoꝵ tuoꝵ curremꝰ. Porro sec̾tabat᷑ in om̃ib
mansuetudinẽ. & fidem: necñ & caritatẽ ꝑfectã: que spiritalis
dificationis ẽ uincłm. Studebat se uas sc̃ificatũ exhibere: ut
habitatorẽ dm. in mentis sue hospitio posset reciꝑe. Salutarib
qͦ actib. iugit̃ erat occupatꝰ: uit quotiescumq temptator acce¬
deret: quoties hostis callidꝰ aditũ quereret: clausũ semꝑ adue¬
sũ se. pectoris ostiũ inueniret. Orabat freq̃nt̾ scdm apłm ꝓ om̃¬

Expanded text:
 in omnibus mansuetudinem et fidem, necnon et charitatem perfectam, quae spiritualis aedificationis est vinculum. Studebat se vas sanctificatum exhibere, ut habitatorem Deum in mentis suae hospitio posset recipere. Salutaribus quoque actibus jugiter erat occupatus, ut quotiescunque tentator accederet, quoties hostis callidus aditum quaereret, clausum semper adversum se pectoris ostium inveniret. Orabat frequenter, secundum Apo