comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi accidat quid dicat. Aut quid factu russit quid ipsi ca¬
surum sit. qua sit usurus oratione. Ex quib facile erit
uidendũ quid adferant ad confirmandã coniecturã suspi¬
tionis
Sunit haec loca ac cusatori seudefenson communia:¬
causae commodum
bos facta cruenta im ꝓbare debebit. et ostendere si
potuerit. si in quo pari ante peccato conuictus sit. Et quã
turpis aut cupiđ. an petulans aut cruentus ẽẽt Vt miran¬
dũ nonsit. talẽ hominẽ ad tale facinus ꝓruisse: Quantũit
de honestate &auctoritate eius qui arguit᷑ detractũ erit.
Tantũ erit defacultate totius eius defensionis in deminutũ
Sinullo ante acto pexcato reus in famaripoterit: Hortandi
iudicandũ Nam ante. clatũ ẽẽ qualis ẽ& nunc autẽ ma¬
nifestũ esse. Quare hanc rem ex superiori uita ñ debere
probare Si haec omnia accusator reo ingerit: quis locusde¬
Afensionis relinquitur ei. pelinquit᷑ defensionis idon ȩus

Expanded text:
ipsi accidat, quid dicat, aut quid facturus sit; quid ipsi casurum sit; qua oratione usurus sit. Ex quibus facile erit videndum quid afferant ad confirmandam conjecturam suspicionis. CAR. Sunt haec loca accusatori seu defensori communia?causae commodum.robos, vel facta cruenta improbare debebit, et ostendere, si potuerit, si in simili  Ms., si in quo pari ante peccato convictus sit; et quam turpis, aut cupidus, aut petulans, aut cruentus esset, ut mirandum non sit talem hominem ad tale facinus proruisse. Quantum enim de honestate et auctoritate ejus qui arguitur, detractum erit, tantum erit de facultate totius ejus defensionis diminutum. Si nullo ante acto peccato reus infamari poterit, orandi udicandum. Nam ante celatum esse, qualis esset; nunc autem manifestum esse; quare hanc rem ex superiori vita non deberi  . . improbare. CAR. Si haec omnia accusator reo ingerit, quis locus defensionis relinquitur ei?--ALB. Relinquitur defensionis idoneus
Abbreviated transcription (Latin):
Inspectiua dicitur.
quia suꝑ gressi uisi¬
bilia de diuinis
aliquid & cae¬
lestib: contẽ plamur
ea quȩ mente sola intuemur
qponiã corporeũ super¬
grediunt᷑ aspectum.

Expanded text:
Inspectiua dicitur, qua supergressi uisibilia de diuinis aliquid et caelestibus contemplamur, eaque mente solummodo contuemur, quoniam corporeum supergrediuntur aspectum.
Abbreviated transcription (Latin):
eius partes sunt. continentia cdementia modestia. Conti¬
nentia ẽ ꝑ quã omnis mala cupiditas magna consilii guber¬
natione regitur & deprimitur. Clementia ẽ ꝑquã in¬
uiria & odia miti animo r&inentur. Modestia ẽ ꝑquã
totius uitae modus seuanimi seu in corporis motib ubiq. hones¬
ti cura seruatur.
tes ob illarũ tantum dignitatẽ ł laudẽ uita seruauerunt.
Curnos abhis in mubtis deuio errore declinamus cumautẽ
tales aitamen rogo ut quã breuiter possis ediseras. quo¬
modo hae excellentes uirtutes in nr̃a religione xp̃i ana
imellegendȩ atq obseruandȩ sint.¬
A Non ne tibi uidetur sapientia eẽ qua dĩ stcundũ modulũ

Expanded text:
ejusque partes sunt: continentia, clementia, modestia. Contiejusque partes sunt: continentia, clementia, modestia. Continentia est, per quam omnis mala cupiditas magna consilii gubernatione regitur et deprimitur. Clementia est, per quam injuria et odia miti animo retinentur. Modestia est, per quam totius vitae modus seu animi seu corporis motibus  Edit., moribus ubique honesti cura servatur. CAR. tes ob illarum tantum dignitatem vel laudem vitae servaverunt, cur nos ab iis in multis devio errore declinamus, cum haectales. Attamen rogo, ut, quam breviter possis, edisseras quomodo hae excellentes virtutes in nostra religione Christiana intelligendae atque observandae sint?--ALB. Nonne tibi videtur
Abbreviated transcription (Latin):
quorum sententus constitctũ est Lex est omnipopulocͬ
scriptum uis quoꝰ id cauert uelquid obseruare debeat.
Nunc fortitudine̾ cum suis partib ut deꝓmas flagito.
Fortitudo est magno animo periculorũ & luborũ
ꝑ pessio. Eius partes sunt. magnificentia fidentia. patientia.
AMagnificentia est ierum magnarũ & excelsarũ cum
animi ampla quadam & splendida propositione cogitatio
in rebus multũ animis inse fiduciȩ certa cũ spe conlo¬
cauit. Patientia ẽ honestatis aut utilitatis causa serũ
arduarum aut difficiliũ uoluntaria ac diurna ꝑpessio
Perseuerantia ẽ in ratione bene considerata. stabilis
ac per petua permansio.
Restat tibi detemperantia dicere. aqua orta est nobis
deuirtutib: inquisitio cuius ꝓpri&atem & partiũ illius
audire expecto.
Temperantia est rationabilis in libidinẽ atque in alios.
non rectos impetus animi firma & moderata dominatio

Expanded text:
quorum sententiis constitutum est. Lex est omni populo quorum sententiis constitutum est. Lex est omni populo scriptum jus, quid cavere vel quid observare debeat. CAR. Nunc fortitudinem cum suis partibus ut depromas efflagito.--ALB. Fortitudo est magnanima periculorum et laborum perpessio. Ejus partes sunt magnificentia, fidentia, patientia, Magnificentia est rerum magnarum et excelsarum cum animi ampla quadam et splendida propositione cogitatio,in rebus multum animus in se fiduciae certa cum spe collocavit. Patientia est honestatis aut utilitatis causa rerum arduarum aut difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. Perseverantia est in ratione bene considerata stabilis et perpetua permansio. CAR. Restat tibi ut de temperantia dicas, a qua orta est nobis de virtutibus inquisitio: cujus proprietatem et partium illius audire exspecto.--ALB. Temperantia est rationon rectis impetus animi firma et moderata dominatio:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quã futurũ aliquid esstuidetur ante quã fiat:¬
Kiustitiae rationẽ expone¬
ATiustitia ẽ habitur animi uni cuiq rei ꝓpriam tribuens
dignitatem in hac diuinitatis cultus. & humanitatis iura
& aequitas totius uita conseruatur.¬
REius quoq partes pande¬
APartim illa ẽ ex naturae iure. partim ex consuetudinis
AReligio est quȩ superioris cuiusdam naturȩ quã diuinam
uocant. curam ceremoniãq affert. Pietas ꝑquã sangune
coniunctis patriae que beniuolis officiũ & diligens tribu¬
moria & remunerandi uoluntas continetr. Uindicatio
ꝑ quãuis aut in iuria. & omni modo omne quod offutu¬
rum est. defendendo aut ulciscendo propulsatur. Obseruantia.
perquã homines aliqua cdignitate antecedentes. cultii quo¬
dam & honore digna tur. Uerttas ꝑquã eaquȩ sunt ante
RQuo modo exconsuetudinis usu iustitta seruatur.¬
Pactum est quod inter aliquos conuenit par in omnes
a quabile ẽ Iudicatum quod alicuius magniuiri autali¬

Expanded text:
aliquid praevidetur, antequam fiatJustitiae rationem expone.--ALB. Justitia est habitus animi unicuique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divinitatis cultus et humanitatis jura, et aequitas totius vitae conservatur.--CAR. Ejus quoque partes pande.--ALB. Partim illa est ex naturae jure, partim ex consuetudinis Religio est, quae superioris cujusdam naturae, quam divinam vocant, curam ceremoniasque affert. Pietas, per quam sanguine conjunctis, patriaeque benevolis officium, diligensque tribumoria et remunerandi voluntas continetur. Vindicatio, per quam jus aut injuria et omnino omne, quod obfuturum est, defendendo aut ulciscendo propulsatur. Observantia, qua homines aliqua dignitate antecedentes cultu quodam et honore dignamur. VeritasQuomodo ex consuetudinis usu justitia servatur?t de his quoque.--ALB. Pactum est quod inter aliquos convenit. Par in omnes aequabile est. Judicatum, quod alicujus magni viri, aut ali
Abbreviated transcription (Latin):
si nt sed propt̃ suã solũ modo dignitatẽ amandest̃ & exqͣuendȩ
Radumquid non has xp̃iana religio ad prime laudat:¬
R Quid philosophis cum his:¬
Ahas intellexerunt in natura humana &iã & sũmo studio
RPro sequere pͥhilosophicas definitiones deuirtutib &
primũ dic quȩ sit ipsa uirtus¬
Virtus ẽ animae habitus. naturae decus. uita ratio. morũ
RQuȩ est prudentia :¬
ARerũ & naturarum scientia.¬
RQuot hab& partes :¬
ATres memoriã in tellegentiã. prouidentiam.¬
Rharũ quoque difinitiones dicito¬
Amemoria est ꝑ quã animus rep&it illaquȩ fuerunt :
intellegentia ꝑquã ea ꝑspicit᷑ quȩ sunt: prouidentia

Expanded text:
sint, sed propter suam solummodo dignitatem amandae sunt et exsequendae. sint, sed propter suam solummodo dignitatem amandae sunt et exsequendae. --CAR. Nunquid non has Christiana religio apprime laudat?R. Quid philosophis cum iisHas intellexerunt in natura humana, et summo studio colptisma. CAR. Prosequere tamen philosophicas definitiones de virtutibus; et primum dic, quid sit ipsa virtusVirtus est animi habitus, naturae decus, vitae ratio, morum--CAR. Quae est prudentia? --ALB. Rerum et naturarum scientia.--CAR. Quot habet partes?--ALB. Tres: memoriam, intelligentiam, providentiam.--CAR. Harum quoque definitiones dicito.--ALB. Memoria est, per quam animus repetit illa quae fuerunt. Intelligentia, per quam ea perspicit quae sunt. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
modum excedit. inuitio est Ideo uirtutes in medio sunt¬
positae. Dequib tuae uenerande auctoritati plura dicere
potuissem si non disputatio nr̃a ad finẽ festinar& &si ñ
suꝑ fluũ uideretur tecũ deuirttib: agere. quem uir¬
tutũ non tantũ scientia. sed &iã ornat efficientia.
RNonteante magister prius dimittam calamũ responsio.¬
nis claudere. quã mihi nomina & partes .iiii. uirtutũ expo¬
nas quas radices aliarũ esse uirtutũ dixisti paulo antẽ int̃
nos consistit sermocinationis exercitationẽ ẽẽ necessariã.
Inquo melius est habendũ sermonis studiũ quã uirtutum
excellentia . quȩ utrumq & scribentib: & legentib: multũ
prodese ual&¬
AProdest ut dicis domine mirea. sedinter utrumq coar¬
tor Nam succincta breuitas. pauca postulat. & resar dua
plura desiderat.
RTempera tẽ. In utrumq neaut ꝓlixitas fastidiũ aut breui
nobiles sunt . ut non propt̃ aliud emolumentũ expetende

Expanded text:
modum excedit, in vitio est. Ideo virtutes in medio positae sunt, de quibus tuae venerandae auctoritati plura dicere potuissem, si disputatio nostra ad finem non festinaret; et si non superfluum videretur tecum de virtutibus agere, quem virtutum non tantum scientia, sed etiam ornat efficientia. CAR. Non tamen te, magister, prius dimittam calamum responsionis claudere, quam mihi nomina et partes quatuor virtutum exponas, quas radices aliarum esse virtutum dixisti. Paulo ante inter nos constitit, sermocinationis exercitationem esse necessariam. In quo melius est habendum sermonis studium, quam in virtutum excellentia, quae utrinque, et scribentibus et legentibus multum prodesse valProdest, ut dicis, domine mi rex, sed inter utrumque coarctor. Nam succincta brevitas pauca postulat, et res ardua plura desiderat. mpera te inter utrumque, ne aut prolixitas fastidium, aut brevinobiles sunt, ut non propter aliud emolumentum expetendae
Abbreviated transcription (Latin):
lib: & negotus sȩcularib: int̃ eẽ a estimandi sunt: Mox apu¬
eritia multo studio habenda ẽ . Vocis quoq & uerboꝵ ex¬
ercitatio. ut ab in eunte aetate ad suescat uocis fiducia &
uerborũ copia. & decenti corporis motu. ut sine formidine
faciat in publicis quȩstionib: qđ cũ consu&udine gessit in pri

Expanded text:
libus et negotiis saecularibus interesse aestimandi sunt, mox a pueritia multo studio habenda est. Vocis quoque et verborum exercitatio, ut ab ineunte aetate assuescat, vocis fiducia et verborum copia, et decenti corporis motu, ut sine formidine faciat in publicis quaestionibus, quod cum consuetudine gessit in priv
Abbreviated transcription (Latin):
castris miles. sic in domti orator deb& erudiri ut quod solus
exercuerat Inter multos facere non formidit.
Tm quoq necense esse uideo ut omesticcis usuis cauere in¬
cipiat: quod si publicus conuentus detta here porit Nec
enim in honestis uerbis inter suos uti deb& qui honestis in¬
ter alienos loqui desiderat. Cum in omiparte uitae hones¬
tas ꝑnecessaria est. maxime in sermonib: quia fere uiusq
mores sermo ꝓbat. nisi tibi magister aliud uideatur.¬
A Mihi uero dehac re nihil aliud uideripotest. ac ideo
consuetudinaria sermocinatione uerba sint lecta. honesta.
lucida simplicia. plano ore. uultu qui &o. facie composita.
sine in moderato cachinno. clamore nullo prolata.Nambo¬
nus modus ẽ in loquendo. tam quam aribulando dem̃ter ut
sine saltu sine mora. quatinus omnia medii moderaminis
temperantia fulgeant. quȩ ẽ una de .iiii. uirtutib: dequib
cetera quasi radicib procedant uirtutes. In quibus est ani

Expanded text:
castris miles, sic in domo orator debet erudiri; ut quod solus exercuerat, inter multos facere ne  Mss.CAR. Jam quoque necesse esse video, ut domesticus usus cavere incipiat, quod publicus conventus detrahere possit. Nec enim inhonestis verbis inter suos uti debet, qui honestis inter alienos loqui desiderat. Cum enim in omni parte vitae honestas pernecessaria sit, maxime in sermonibus, quia fere cujusque mores sermo probat, nisi tibi, magister, aliter videatur.--ALB. Mihi vero de hac re nil aliud videri potest, ac ideo consuetudinaria sermocinatione verba sint lecta, honesta, lucida, simplicia, plano ore, vultu quieto, facie composita, sine immoderato cachinno, clamore nullo prolata. Nam bonus modus est in loquendo, tanquam in ambulando, clementer ire, sine saltu, sine mora, quatenus omnia medii moderaminis temperantia fulgeant, quae est una de quatuor virtutibus, de quibus caeterae tanquam radicibus procedunt virtutes, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
si aut honestarũ est saculi scrutator curio sus artiũ. aut
excellentiũ sectatorurtutũ: Nam ut fateor adhas in¬
quisitiones scientiae amor adduxit. Et tibi gratiã habeo.
quod inquisita non negasti Acideo hanc tuarum
responsionum beniuolentiã ꝓbo. & studiosis profu¬
ram esse arbitror. simodo macula liuoris¬
legentem non corrumpit.

Expanded text:
si aut honestarum est saeculi scrutator curiosus artium, aut si aut honestarum est saeculi scrutator curiosus artium, aut excellentium sectator virtutum? Nam me, ut fateor, ad has inquisitiones scientiae amor adduxit: et tibi gratiam habeo, quod inquisita non negasti. Ac ideo hanc tuarum responsionum benevolentiam probo, et studiosis profuturam esse arbitror; si modo macula livorislegentem non corrumpit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iaboriosior et huius mundi amor. quam xp̃i. quod it
in illo anma quȩrit. non inuenit. Id est felicitatẽ & ae¬
ternitatẽ. qm̃ hax infima pulcritudo transit & recedit
łamantẽ deserit ł abamante deserit᷑. Teneat igit᷑ anima.
ordinem suũ.
R Quis est ordo animȩ :¬
A Ut diligat quod superius est id est dm̃ & regat quod in¬
ferius est id est corpus & socias animas dilectione nutriat
& foueat his enim sacrificiis purgata atq. ex onerata
R Magnum quendã uirum & uerebeatum p̃dicas õmagist̃.¬
A Magnum te faciat dĩ & uerebeatũ dominemi nax
& in hac uirtutũ quadriga dequa paulo ante egimus.
ad oglestis regni arcem geminir dilectionis pennis
seculũ hoc nequã. transuolare concedat
Rf iat fiat gratia diuina lonante.
habeat finem. Ne aliquis nos in casum tantũ disputan¬
di itineris per egisse contendat.
RQuis est quinos frustra sermocinare audeat dicere.

Expanded text:
Laboriosior est enim hujus mundi amor, quam Christi. Quod enim Laboriosior est enim hujus mundi amor, quam Christi. Quod enim in illo anima quaerit, non invenit, id est, felicitatem et aeternitatem: quoniam haec infima pulcvel amantem deserit, vel ab amante deseritur. Teneat ergo anima ordinem suum. CAR. Quis est ordo animae?--ALB. Ut diligat, quod superius est, id est, Deum; et regat, quod inferius est, id est, corpus; et socias animas dilectione nutriat et foveat. His enim sacrificiis purgata atque exonerata CAR. Magnum quemdam virum et vere beatum praedicas, magister.--ALB. Magnum te faciat Deus et vere beatum, domine mi rex, et in hac virtutum quadriga, de qua paulo ante egimus, ad coelestis regni arcem geminis dilectionis pennis saeculum hoc nequam transvolare concedat. CAR. Fiat, fiat, gratia divina donante.--ALB. habeat finem, ne aliquis nos incassum tantum disputando itineris peregisse contendat. CAR. Quis est, qui frustra sermocinari audeat dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
ABene intellegis &uere: sed quis tibi iustitia ui detur
et̃ nisi caritas dĩ eiusq mandatorũ obseruatio.
R & hocagnosco nihil hac iustitia iustius immo nulla abam
ẽẽ nisi istam¬
A Num quid non fortitudinẽ eẽ cernis. qu a hostrantiquus
Duincitur & adueria mundi fortiterto lerantur.
R Cerno equidem nec aliquid hac uictoria laudabilus aestimo¬
AAn temperantia non est quȩ libidinẽ refrenat. auari¬
tiã reprimit. Omnes animi imp&us sedat & temperat :¬
dulces iapores. sonos suaues. odorerssagłantes. tactus io¬
cundos. honorer & felicitates saeculi. Hac ineamare
facile est animae . quȩ uelut uolatils umbra recedut :
& dm̃ non amare. qui est aeterna pulcrhitudo. aet̃na
dulcedo. ae t̃na suauitas. a et̃ na fla glantia. aetͣna iocun¬
ditas. ꝑpetuus honor. indeficiens felicitas.: Maxime
cum diuinȩ scripture nil aliud nobiscũ agant. Nisi
Nam promissum habemus ab illo qui fallere ignorat.
Iiugum inquit meũ suaue ẽ & onus meũ leue.

Expanded text:
.--ALB. Bene intelligis et vere. Sed quid tibi justitia videtur esse, nisi charitas Dei ejusque mandatorum observatio? AR. Et hoc agnosco. Nihil hac justitia justius, imo nullam aliam esse nisi istam.--ALB. Nunquid non fortitudinem esse cernis, qua hostis antiquus vincitur, et adversa mundi fortiter tolerantur? 331 CAR. Cerno equidem, nec aliquid hac victoria laudabilius aestimo.--ALB. An temperantia non est, quae libidinem refrenat, avaritiam reprimit, omnes animi impetus sedat et temperat?lces sapores, sonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi? Haec ne amare facile est animae, quae velut volatilaut Deum amare, qui est aeterna pulchritudo, aeterna dulcedo, aeterna suavitas, aeterna fragrantia, aeterna jucunditas, perpetuus honor, indeficiens felicitas: maxime cum divinae Scripturae nil aliud nobiscum agant, nisi, romissum habemus ab illo, qui fallere ignorat: Jugum, inquit, meum suave est, et onus meum leve .
Abbreviated transcription (Latin):
felix an infelix. priuatus an in potestate sit aut fuerit aut fu¬
turus sit consideratur Aut deniq aliquid eorũ quęrit᷑. quȩ
fortunae eẽ aͥtributa intellegunt: Habitus aut̃ in aliqua per¬
fecta & constantiꝰ animi aut corporis absolutione consistit
Quo ingere est uirtus. scientia. &quȩ contraria sunt resip¬
sa & causa posita docebit. &quid hic quoq locus suspitionis
ostendat : Nam affectionis quidẽ ratio. perspicuã sole& se¬
gerere coniecturam. Utamor. iracundia. molestia Propt̃
rem consequatur faciles. cognito sunt Studiũ autem.
Qm̃ est assidua & uehementer aliqua adrem adplicata
magna cum uoluptate occupatio: facile exeo ducit᷑ argu¬
lio sumitur aliquid suspitionis. Nam consiliũ ÷ aliquid
casus. & orationes. trib eatemporib considerantur. qud
fecerit. aut quid ipnacciderit quiddixeͣ &quid faciat qrid

Expanded text:
felix an infelix, privatus an in potestate sit, aut fuerit, aut fufelix an infelix, privatus an in potestate sit, aut fuerit, aut futurus sit, consideratur; aut denique aliquid eorum quaeritur, quae fortunae esse attributa intelliguntur. Habitus autem in aliqua perfecta et constanti animi aut corporis absolutione consistit. Quo in genere est virtus, scientia, et quae contraria sunt; res ipsa et causa posita docebit, et quid hic quoque locus suspicionis ostendat. Nam affectionis quidem ratio perspicuam solet praeseferre conjecturam; ut amor, iracundia, molestia, propterem consequantur, faciles cognitu sunt. Studium autem,  est assidua et vehemens aliqua ad rem applicata magna cum voluptate occupatio, facile ex eo ducitur argulio sumitur aliquid suspicionis; nam consilium est aliquicasus et orationes ex tribus temporibus considerabuntur; quid fecerit, aut quid ipsi acciderit, aut quid dixeri
Abbreviated transcription (Latin):
Ex nomine fit argumentum hoc modo. Vt sidicamus
idcirco aliquem calidum uocari. quod sit temerario &re¬
pentino consilio. Ait sacrae scriptura quoq utamur exẽplo
Nam esau de iacob fratresuo dicit. Pecte uocatur nom̃
eius ia cob idest supplantator. En altera uice supplantauit
me. In natura sexus. natio. patria. cognatio atas considerat᷑
Insea᷑ iuir an mulier. Innatione grecus an barbarus . In pa¬
tria atheniensis an romanus Incognatione. quib: maiorib:
quib consangui neissit. Inatate puer. anadoliscem. natu
grandior. ansenea. Item sepe ex cõmodis ł in cõmodis
naturae coniectura sumenda ÷ hoc modo ualens aninbe¬
cillis. longus. anbituis. formosus ande sormis. uelox antard
acutus. an hebes. memor anobliui osus. dolosur ansimplex
modũ &apud quos & aquib: educatus & eruditus sit
quȩrit᷑ quib: conuiuat. & quaratione uita. & quo more

Expanded text:
Ex nomine fit argumentum hoc modo, ut si dicamus Ex nomine fit argumentum hoc modo, ut si dicamus idcirco aliquem callidum vocari, quod sit temerario et repentino consilio; ut sacrae Scripturae quoque utamur exemplo: nam Esau de fratre suo Jacob dicit: Recte vocatur nomen ejus Jacob id est, supplantator; en altera vice supplantavit me. In natura, sexus, natio, patria, cognatio, aetas considerantur. In sexu, vir an mulier? In natione, Graecus an Barbarus? In patria, Atheniensis an Romanus? In cognatione, quibus majoribus, quibus consanguineis sit editus. In aetate, puer an adolescens; natu grandior, an senex. Item saepe ex commodis vel incommodis naturae conjectura sumenda est, hoc modo: Valens an imbecillis, longus an brevis, formosus an deformis, velox an tardus, acutus an hebes; memor an obliviosus, dolosus an simplex.modum et apud quos, et a quibus educatus et eruditus sit, quaeritur; et quibus convivat, et qua ratione vitae, et quo more
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ponit impartitione: quȩ necenariae sunt dicenda
iterum. Et neplura quã satisẽ demonstraturos nos dica¬
mus. hac modo Ostendã aduersarios quo sarguamus & po
R. Nunc ad confirmationis p̃cepta te uertere magist̃
quo maximae omnib: reor nec essariũ. ut suã quisq sciat
confirmare cocusã Et lic& hoc uoluntarie faciat. Tam̃
non satis digne nisi p̃ceptis &usu agipotest¬
AIta est domine mi rex ut dicis Nam omnes argumen¬
tadones ad confirmationũ tenduntrationes. Sed tã gran¬
dis est argumentorũ silua. ut uix sub breuitate huius
dialogi nostri aliquid aperiri potissit:
Ramen stringe paucis plura. Nam sȩpe una claui multae
tuae causae fidẽ & auctoritatẽ comparas. Quȩ duobus
modis fit . Id est expersonis aut negatus . Et personis qui¬
dem hasres ad tributas putamus. Nomen naturã uictũ.
orationes. Nam ex bis singulis argumenta possunt fieri
pro ut se cõmoditas causae affert

Expanded text:
tantum ponit in partitione, quae necessariae sunt dicendae tantum ponit in partitione, quae necessariae sunt dicendae iterum; et ne plura quam satis est, demonstraturos nos dicamus. Hoc modo ostendam adversarios quod arguimus  Ms.CAR. Nunc ad confirmationis praecepta te verte, magister, quae maxime omnibus, reor, necessaria, ut suam quisque sciat confirmare causam; et licet voluntarie faciat, tamen non satis digne, nisi praeceptis et usu, agi potest.--ALB. Ita est, Domine mi rex, ut dicis. Nam omnes argumentationes ad confirmationum tendunt rationes. Sed tam grandis est argumentorum sylva, ut vix sub brevitate hujus dialogi nostri aliquid aperiri possit. CAR. Tamen stringe paucis plura. Nam saepe una clave multae tuae causae fidem et auctoritatem comparas, quae duobus modis fit: aut ex personis, aut ex negotiis. Ex personis quidem has res attributas putamus: Nomen, naturam, victumorationes. Nam ex iis singulis argumenta possunt fieri, prout se commoditas causae affert
Abbreviated transcription (Latin):
exstabunt. Si fuisse facultates faciendi uidebunt᷑
Sitempus idoneũ si spatii satis. si locur oportunus ad
ROrdo deposcit ut de partitione dicas.¬
ADicam partitio est. ierum ad causã ipsã pertinenti im
diuisio. Quȩ recte habita perspicuam & in lustrẽ totam
orationẽ efficit: Quȩ duas hab& partes. Una pars est quȩ
quid cum aduersariis conueniat. &quid in contro uersia
relinquatur ostendit. Ex qua certũ quiddã destinatur
auditori. inquo animũ debeat habere occupatũ. Altera ẽ
in qua iterum earũ dequib: erimus dicturi breuiter ex¬
positio ponitur: distributio. exqua conficit᷑. ut certas
animores teneat auditor. Nam & hax pars haberede
b&. Breuitatẽ ab solutionẽ. paucitatẽ. Breuitas estcum Uxeuita
nisi necestariũ. nullũ assumitur uerbũ. Ab solutio est ꝑ quã
omnia quȩ incidunt in causam genera dequib: dicendũ
est amplectimur in partitione. Paucitas ẽ quȩ eas rer

Expanded text:
exstabunt; si fuisse facultates faciendi  Ms., facexstabunt; si fuisse facultates faciendi  Ms., faciundi videbuntur; si tempus idoneum; si spatii satis; si locus opportunus ad CAR. Ordo deposcit, ut de partitione dicas.--ALB. Dicam. Partitio est rerum ad causam ipsam pertinentium divisio, quae recte habita perspicuam et illustrem totam orationem efficit, quae duas habet partes. Una pars est, quae quid cum adversariis conveniat, et quid in controversia relinquatur, ostendit: ex qua certum quiddam destinatur auditori, in quo animum debeat habere occupatum. Altera est, in qua rerum earum, de quibus erimus dicturi, breviter expositio ponitur et distributio, ex qua conficitur, ut certas animo res teneat auditor. Nam et haec pars habere brevitatem, absolutionem, paucitatem. Brevitas est, cum, nisi necessarium, nullum assumitur verbum. Absolutio est, per quam omnia, quae incidunt in causam, genera, de quibus dicendum est, amplectimur in partitione. Paucitas est, quae eas res
Abbreviated transcription (Latin):
ab ultimo repetetur Et sicuius rei satis erit sũmã dixisse.
eius partes non dicenitur. Nam sepe satis est quid factũ
sit dicere. ut ne narres quẽ ad modũ sit factũ. Et si nͣ
longius quã opus est in narrando procedetor. Et si nul
numquã ex eo quod dictũ sit. id quod non sit dictũ in¬
tellegatur. Esi non modo id quod obẽ. uerũ &iã id ꝙ
neo ob est nec adiuuat pry teribitur. Et non minus
rerũ non necessariarum quã uerborũ multitudine
super sedendũ est Aperta aut̃ narratio poterit esse.
si ut quidq primũ gestũ erit. Ita primũ exponetur. &
rerum ac temporũ ordo seruabit. ut ita narrent᷑ res ut
considerandũ. nequid pertur bate. nequid contorte dica¬
tur. Ne quã in aliã rem transeatur Probabilis erit narra¬
tio si in eauidebuntur in eẽ eaquȩ solent a parere inueri¬
tate. sipersonarũ dignitates seruabunttr. Sicausae factoꝵ

Expanded text:
ab ultimo repetetur; et si, cujus rei satis erit summam dixisse, ab ultimo repetetur; et si, cujus rei satis erit summam dixisse, ejus partes non dicentur. Nam saepe satis est, quid factum sit dicere, ut ne narres quemadmodum sit factum; et si non longius quam opus est in narrando procedetur; et si nullnunquam ex eo quod dictum sit, id quod non sit dictum intelligatur; et si non modo id quod obest, verum etiam id quod nec obest, nec adjuvat, praeteribitur; et non minus rerum non necessariarum, quam verborum multitudine supersedendum est. Aperta autem narratio poterit esse, si ut quidque primum gestum  Ms., erit, ita primum exponetur, et rerum ac temporum ordo servabitur, ut ita narrentur res, utconsiderandum, ne quid perturbate, ne quid contorte dicatur; ne quam in aliam rem transeatur. Probabilis erit narratio, si in ea videbuntur inesse quae solent apparere in veritate; si personarum dignitates servabuntur; si causae factorum
Abbreviated transcription (Latin):
Obscurũ. in quo aut tardi auditores sunt. aut difficiliorib:
ad cognos cendũ negotus causa est implicata.
A An semper perspicue exordiri deb& orator:¬
AAliquando perspicue. aliquando percir cuitionẽ. ꝑspicua
oratio ẽ. qua mox animus auditoris fau&. ut in honesto
animũ auditoris. ut in humili ancipiti. ł obscuro causage¬
nere faciendũ est. sed & hoc sciendũ est quod exoredi¬
um sententiarũ & grauitatis plurimum deb& habere.
& omnino omnia quȩ ad dignitatẽ pertinent. Ostenta
his suspitio quȩ dam artificiosae diligentiae nascitur. quȩ
maxime orationi fidem & oratori ad imit auctoritate.
R Ecce habeo quo modo exordiri debeat causa.
nunc narrationis textum expone
Narratio est rerum gestaruĩ aut ut gestarũ expositio quȩ
tria deb& habere . Id est ut breuis ut aꝑta. ut probabilissit
Brecus erit. siunde necesse est in de initium sumat & non

Expanded text:
Obscurum, in quo aut tardi sunt auditores, aut difficilioribus Obscurum, in quo aut tardi sunt auditores, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa est implicata. 321 CAR.--An semper perspicue exordiri debet orator?--ALB. Aliquando perspicue, aliquando per circuitionem. Perspicua oratio est, cui mox animus auditoris favet, ut in honesto animum auditoris, ut in humili, ancipiti, vel obscuro causae genere faciendum est. Sed et hoc sciendum est, quod exordium sententiarum et gravitatis plurimum debet habere, et omnino omnia, quae ad dignitatem pertinent; ostentathis suspicio quaedam artificiosae diligentiae nascitur, quae maxime orationi fidem, et oratori adimit auctoritatem. CAR. Ecce habeo, quo modo exordiri debeat causa. Nunc narrationis textum expone.--ALB. Narratio est rerum gestarum aut ut gestarum expositio, quae tria debet habere, id est, ut brevis, ut aperta, ut probabilis sit. Brevis erit, si unde necesse est, inde initium sumat, et non
Abbreviated transcription (Latin):
audient. aut aliquos in lustres homines: aut ad eos immortales
aut ad summã reipublicȩ ꝑtinere . & sipollicemur nos breui
nr̃am causam demonstraturos . Atq: exponemus iudicationem.
aut iudicationes si plures sunt Dociles auditores faciem::
Siaperte acbreuit̾ summã causae exponemus. hoc ẽ in quo
consistat controuersia . Sed quibene ex or diri uol&. pri¬
mo necesse ẽ. ut suae causae genus diligent᷑ agnoscat.
RQuot sunt causarũ genera.
AQuinq honestũ. ad mirabile. humile. anceps. obscurum.
Honestũ caurae genus est. cui statim sine oratione nostra
fau& auditoris animus. Ad mirabile. a quo est alienatus
animus eoꝵ qui audituri sunt. Humile: qui neglegit᷑ ab au¬
ditore & non magnopere attendendũ uidetur. Anceps.
in quo aut iudicatio clubia est aut causa & honestatis &itur¬
pitudinis particeps. ut beniuolentiam pariat &offensionẽ

Expanded text:
audient, aut ad aliquos illustres homines, aut ad deos immortales, audient, aut ad aliquos illustres homines, aut ad deos immortales, aut ad summam reipublicae pertinere: et si pollicemur nos brevi causam nostram demonstraturos, atque exponemus judicationem aut judicationes, si plures fuerint. Dociles auditores faciemus, si aperte et breviter summam causae exponemus; hoc est, in quo consistat controversia? Sed qui bene exordiri volet, primo necesse est, ut suae causae genus diligenter agnoscat. CAR. Quot sunt causarum genera?--ALB. Quinque. Honestum, admirabile, humile, anceps, obscurum. Honestum causae genus est, cui statim, sine oratione nostra, favet auditoris animus. Admirabile, a quo est alienatus animus eorum qui audituri sunt. Humile, quod negligitur ab auditore, et non magnopere attendendum videtur. Anceps, in quo aut judicatio dubia est, aut causa et honestatis et turpitudinis particeps, ut benevolentiam pariat et offensionem.
Abbreviated transcription (Latin):
quas minus honestas suspitiones in iectas deluemus. Siquȩ
in cõmoda acciderut. Aut quȩ instent difficultates ꝓferim.
Sip̃ce & obsecratione humili ac supplici utemur: Ab aduer¬
sariorum autem. si eos aut inodiũ aut in inuidiã aut in con¬
arrogans & into lerabili. &ut his rebus magis uideantur
quam caurae suae confidere: In contẽptũ adducent᷑. Si eoꝵ
in ertia. neglegentia ignauia. deside osũ studiũ & luxd¬
riosũ otiũ ꝓfer&ur: Abauditoꝵ ꝑsona beniuolentia captabi¬
tur. Si res abhis fortiter. sapient̃. mansuete. gestȩ ꝓferent᷑
Vt nequaꝙ assentatio nimia signific&ur. Side his quã hones¬
ta existimatio. quantaq eorum iudicu& auctoritatis exspec
tatio sit ostenditur Abrebus si nostram causã laudan do
extollimus aliorum causam per contemptũ deprimi mus
Attentos autẽ faciemus si demonstrabimus eaquȩ dicturieri¬
mus: Magna noua. incredibilia eẽ. aut ad omnes aut ad eos qui

Expanded text:
quas minus honestas suspiciones injectas diluemus; si quae quas minus honestas suspiciones injectas diluemus; si quae incommoda acciderint, aut quae instent difficultates proferemus; si prece et obsecratione humili et supplici utemur. Ab adversariorum autem persona: si eos aut in odium, aut in invidiam, aut in conarrogans et intolerabilis, ut his rebus magis vi- deantur quam causae suae confidere; in contemp- tionem adducentur, si eorum inertia, neglegentia, igna- via, desidiosum studium et luxuriosum otium profe- retur. ab auditorum persona benivolentia captabitur, si res ab iis fortiter, sapienter, mansuete gestae profe- rentur, ut ne qua assentatio nimia significetur, si de iis quam honesta existtatio sit, ostenditur. A rebus, si nostram causam laudando extollimus, aliorum causam per contemptum deprimemus. Attentos autem faciemus, si demonstrabimus ea quae dicturi sumus, magna, nova, incredibilia esse; aut ad omnes, aut ad eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
pertineat quantũ ad officii decorẽ. Iudex intribunali.
causa in medio ante cum ad laudem ł ad poenã posita.
ut forte patriae defensio ł proditio. accusator ad sinistrã
causa. & defensor addextram. testes retro.
R. An insignia sua singulae ex illis habent.¬
A. Habent. Iudex sceptro aquitatis armanduis est. accusa¬
tor pugione malitiae. Defensor dipeo pietatis. Testes tuba
repertis. quid tunc quȩrendum est magister .
AQuid nisi singula totius causae partes.
oratio causa. Ex ordiũ. narratio. partitio. confirmatio re
RQuomodo hoc esficitur:¬
APrimo ut beniuo lum attentũ. docilẽ efficias auditorẽ.
Qut mihi uidetur hoc sũme curandũ ẽ ut beniuolus atten¬
tus docilis efficiatur auditor. sed quonã modo hoc idem ef¬
fici possit uelim scire.
Quat tuor ex locis beniuolentia cõparatur. ab nr̃a. ab aduer¬
sariorum. ab iudicũ persona. a cauia: Ab nr̃a side nr̃is factis
& officus sine arrogantia dicemus. Sicrimina in lata &ali¬

Expanded text:
pertineant, quantum ad officii decerem. Judex in tribunali, causa in medio ante eum ad laudem vel ad poenam posita, ut forte patriae defensio vel proditio. Accusator ad sinistram. Causae defensor ad dextram. Testes retro  Edit., quoque. CAR. An insignia sua singuli ex illis habent?--ALB. Habent. Judex sceptro aequitatis armandus est, accusator pugione malitiae, defensor clypeo pietatis, testes tuba repertis, quid tunc quaerendum est, magister?--ALB. Quid, nisi singulae totius causae partes. sunt sex: Exordium, Narratio, Partitio, Confirmatio, CAR. Quomodo hoc efficitur?--ALB. Primo, ut benevolum, attentum, docilem efficias auditorem. CAR. Ut mihi videtur, hoc summe curandum est, ut benevolus, attentus, docilis efficiatur auditor. Sed quonam modo hoc idem effici possit, velim scire.--ALB. Quatuor ex locis benevolentia comparatur. A nostra, ab adversariorum, a judicum persona, a causa. A nostra: si de nostris factis et officiis sine arrogantia dicemus; si crimina illata et ali
Abbreviated transcription (Latin):
dic& id summe augere debebit. Defensor autẽ ex con¬
trario. primũ inpulsionẽ. aut nullam fuisse dic& aut
si fuisre conced& extenuabit & paruulã quandã fuisse
demonstrabit. aut non excasolere huiusmodi facta¬
Anasci docebit¬
Ratiocinationis autem suspitiones infirmabit. si aut cõmodũ
nullum fuisse. aut paruũ. aut alus malus eẽ. aut nihilo sibi ma
is quam aliis. aut in commodũ sibi maus quã commodũ dic&.
ut nequaꝙ fuerit illius commodi quod expetitũ dicatur
magnitudo. aut cũ eo in commodo quod acciderit. aut cum
illo periculo quod subeatur comparandũ. Qui omnes loci
similit᷑ in cõmodi quoq uitatione tractabuntur.
R Quia personas causarũ dixsti. Dic obsecro & loca singularũ¬

Expanded text:
dicet, id summe augere debebit. Defensor autem ex contrario. Primum impulsionem aut nullam fuisse dicet; aut si fuisse concedet, extenuabit, et parvulam quamdam fuisse demonstrabit; aut non ex ea solere hujusmodi facta nasci docebitRatiocinationis autem suspiciones infirmabit, si aut commodum nullum fuisse, aut parvum, aut aliis magis esse, aut nihilo sibi magis  Mss., majus quam aliis; aut incommodum sibi majus quam commodum dicet, ut nequaquam fuerit illius commodi, quod expetitum dicatur, magnitudo; aut cum eo incommodo, quod acciderit, aut cum eo periculo, quod subeatur, comparandum: qui omnes loci similiter incommodi quoque vitatione tractabuntur. 320 DE OFFICIO PERSONARUM. CAR. Quia personas causarum dixisti, dic obsecro et loca singularu
Abbreviated transcription (Latin):
RQuomodo:¬
RNequaquam. sed quor sum ista :¬
Aut sophisticã intellegas uersutiã & uideas quo modo condu
ego homo essem & homo duae syllabae sunt. condudi mepos¬
se ut ego haduae syllabae sim & miror quã latent̃ induxisti
duae syllaba essem: Memini te magister post inuentionẽ. po

Expanded text:
Quomodo-CAR. Nequaquam. Sed quorsum istaUt sophisticam intelligas versutiam, et videas quomodo concludego homo essem, et homo duo syllabae sunt, concludi me posse, ut ego hae duae syllabae sim. Et miror, quam latenter induxisti duae syllabae essem. DE DISPOSITIONE. Memini te, magister, post inventionem po
Abbreviated transcription (Latin):
A Conquȩstio est oratio auditorũ misericordã captans ln hac iii¬
primum animũ auditoris mitem & miseri cordem conficere
oport& quȩ multis modis fit. ut quȩ commoda ꝑdiderit &
in quib: in cõmodissit . ut in morte filiiamor. spessolacium.
educatio. Item quanta bona feciss& ei qui tanta mala fecit sibi
Item quã turpis res. qui in liberales aduersarios profert.
Item quam miserũ uobis uider&ur ouidices. si ad suis s& is
Item dũ bona speraui uenerunt mihi mala. Item inopia.
parentis. filii fratris uxoris & suauium perso narum
Item quod maletract&ur ab eis a quib: non conueniat amicisseruis
item quã misericors essem in illum. Nam grauitas sermonis
litas & obsecratio. Sed nunc habes deprima & maxima parte
ra horicaartis id est inuentione. lam transca musad alias par
Κ. Non uideo honorẽ mihi eẽ dum interrogata negas.¬

Expanded text:
.--ALB. Conquestio est oratio auditorum misericordiam captans. In hac .--ALB. Conquestio est oratio auditorum misericordiam captans. In hac primum animum auditoris mitem ac misericordem conficere oportet, quae multis modis fit, ut quae commoda perdiderit, et in quibus incommodis sit: ut in morte filii amor, spes, solatium, educatio. Item, quanta bona fecisset ei qui tanta mala fecit  Mss., fecisset sibi. Item, quam turpes res et illiberales adversarius profert. Item, quam miserum vobis videretur, o judices, si adfuissetis. Item, dum bona speravi, venerunt mihi mala. Item inopia, parentis, filii, amici, fratris, uxoris et suavium personarum. Item, quod male tractetur ab eis, a quibus non conveniat, amicis, servis. Item, quam misericors essem in illum. Nam gravitas et auctorlitas et obsecratio. Sed nunc habes de prima et maxima parte rhetoricae artis, id est, inventione. Jam transeamus ad alias partes. .--CAR. Non video honorem mihi esse, dum interrogata negas.
Abbreviated transcription (Latin):
Item indignamur t&rũ: crudele. nefariũ. tyrannicũ scelus
nonulcisti. quod remotũ sit ab omnilege & aquitate tale
senes mulieres infirmos Item peregrinos. in hospites. inuici¬
nos. in amicos atrocia gesta Item iudea uideat si ipse inter¬
fuerit acp̃sens uiderit Item si ostendi potest abeo factum.
a quo minime oportuerit. & a quo sialius fecerit: ꝓhiberi
conuenir& his& aliis plurimis modis prout se causa locus.¬
& tempus & persona affert indignictionẽ aut osfensionẽ
in aduersariũ concitare debes.
Bene intellego de eius modoratione posse amimos audi¬
entium ad indignatione̾ in stigari.
Nam ut dixi ex his argumentationib: quȩ exꝑsonis aut
exnegotiis ueniunt amplificationes & in dignationes nasci
Possunt ut certũ teneo sed quid sit conquȩstio.
& quid efficiat. & quomo dosit ꝑficienda edicito¬

Expanded text:
Item, indignamur tetrum, crudele, nefarium, tyrannicum scelus Item, indignamur tetrum, crudele, nefarium, tyrannicum scelus non ulcisci; quod remotum sit ab omni lege et aequitate, tale mulieres, senes, infirmos. Item, in peregrinos, in hospites, in vicinos, in amicos atrocia gesta. Item, ut judex videat, si ipse interfuerit ac praesens viderit. Item, si ostendi potest ab eo factum, a quo minime oportuerit, et a quo, si alius fecerit, prohiberi conveniret. His et aliis 326 pluribus modis, prout se causa, locus, tempus personaeque afferunt, indignationem vel offensionem in adversarium concitare debes.--CAR. Bene intelligo de ejusmodi oratione posse animos audientium ad indignationem instigari.--ALB. Nam ut dixi, ex his argumentationibus, quae ex personis et ex negotiis eveniunt, amplificationes et indignationes nasci Possunt, ut certum teneo. Sed quid sit conquestio, et quid efficiat, et quomodo sit perficienda, edicito
Abbreviated transcription (Latin):
AEnumeratio conclusionis ẽ ꝑquã res dispsae lnunũ locum
coguntur & reminiscendi causa unũ sub aspectũ simul subiciunt᷑
hocmodo quid nam amplius desideratis õiudices cum uobis
hoc & hoc dixi & hoc & hoc uobis planum feci:
NQuid efficit indignatio :
Eius p̃cepta plurima sunt Alia si de monstramus illam rem.
quã aduersariis defendit. Disi mortalibus. sapientis simis
hominib: senatui. omni populo indignã uideri . Itẽ side mon¬
stramus aduersarii. alia facta crudelia: iniusta. auara in hones¬
ta. contumatia Item sitrans actam eius uitã morei imꝓbamus.
Item quid malifit futurũ si non puniat᷑ Item uoluntario
maleficio ł in consueto ueniã non debere dari. Itẽ si suꝑbiã
ł desuis casus. siquid tale cis accidiss& . Item multos alacresex¬
pectare quid statuat᷑ dehac.re. ut exeoquod huic con¬
cessum sit. sibi quoq talꝗ dere quid liceat intellegere possunt

Expanded text:
?--ALB. Enumeratio conclusionis est, per quam res dispersae in unum locum ?--ALB. Enumeratio conclusionis est, per quam res dispersae in unum locum coguntur, et reminiscendi causa unum sub aspectum simul subjiciuntur, hoc modo: Quidnam amplius desideratis, o judices, cum vobis hoc et hoc dixi; hoc et hoc planum feci? CAR. Quid efficit indignatio? -Ejus praecepta plurima sunt. Alia, si demonstramus, illam rem quam adversarius defendit, diis immortalibus, sapientissimis hominibus, senatui, omni populo indignam videri. Item, si demonstramus adversarii alia facta crudelia, injusta, avara, inhonesta, contumacia. Item, si transactam ejus vitam moresque improbamus. Item, quid mali sit futurum, si non puniatur. Item, voluntario maleficio vel inconsueto veniam non debere dari  Al., non deberivel de suis charis, si quid tale eis accidisset. Item, multos alacres exspectare, quid statuatur hac de re, ut ex eo quod huic concessum sit, sibi quoque tali de re quid liceat, intelligere possint.
Abbreviated transcription (Latin):
se in nocemtt̃ esse. & ideo non ẽ accusanđ Hic uereri eum
siue non uereri dicas. hoc putat concedendũ ut neges cẽ
sluer&ur. testatur se in nooentẽ non eẽ Siuero non uer&i.
probus non est ac ideo accusandus est. Item enumeratio repre¬
henditur. si p̃teritur quiddam in enumeratione hoc modo
Quia habes equũ istum aut empsisti eum. aut hereditate tibi e¬
uenit. aut munere cdatus ẽ tibi aut dominatus. est. Aut si
horũ nihil est. subripueris eũ necesse ẽ : quod hoc moto rep̃hen¬
ditur. sidici potest ex hostib captũ eẽ : his & alus multis modis
rep̃hendi possunt argumentationes . Qui sũ mostudio cauen¬
di sunt oratori magis quam mihi propter breuitatẽ &planandi
RRestat condusi osola quam sex partium orationis posiuisti ex¬
tremã dequa ordo postulat ut dicas.¬
ACondusio est exitus & de terminatio totiur causae
Enumeratio condusionis qus est¬

Expanded text:
se innocentem esse, et ideo non est accusandus. Hic, vereri eum se innocentem esse, et ideo non est accusandus. Hic, vereri eum sive non vereri dicas, hoc putat concedendum, ut neget se si veretur, testatur se innocentem non esse: si vero non veretur, probus non est, et ideo accusandus est. Item enumeratio reprehenditur, si praeteritur quiddam in enumeratione, hoc modo: Quia habes equum istum, aut emisti eum, aut haereditate tibi evenit, aut munere datus tibi est aut domi natus est. Aut, si horum nihil est, subripueris eum necesse est. Quod hoc modo reprehenditur, si dici potest ex hostibus esse captum. His et aliis multis modis reprehendi possunt argumentationes, qui summo studio cavendi sunt oratori magis, quam mihi, propter brevitatem explanandi. CAR. Restat conclusio sola, quam sex partium orationis posuisti extremam, de qua ordo postulat, ut dicas.--ALB. Conclusio est exitus et determinatio totius causae.Enumeratio conclusionis quae est
Abbreviated transcription (Latin):
firmari potest quod sic euenit. si aut falsũ ẽ unde componit᷑
oco firmatio hoc modo. Non potest sapiens eẽ qui pecuniam
neglexerit. Multi sapientes pecuniã neglexerunt . aut com¬
mune quod nihilominus ab aduersariis potest dici. hocmo¬
do id ciroo iudices quia uerã causã habebam breuit̃ ꝑ oraui:
Aut leue ẽ si in mentẽ non ueniss&. non cõmississ&. Aut re¬
motum & longius incipit quã satis est. Si scipio tiberio gra¬
cho filiam suam non de diss& corneliã. Hax seditio afiliis eoꝵ
in populo non accidiss&. Quare scipioni hoc malũ deputan
uoluntatẽ . ut si forte ante auarũ accuses pecuni a amorẽ.
aut aduersariũ id est quodtue caura officit. utsimilites tuos
hortari debes copias hostiũ & fortitud inẽ laudes . Itẽ com¬
plexio rep̃hendit᷑. si conuerti potest hoc modo. Nam siueret᷑
non est aocusandus. quia prob est. Siuero non uer&ur. scit.

Expanded text:
firmari potest; quod sic evenit, si aut falsum est, unde componitur firmari potest; quod sic evenit, si aut falsum est, unde componitur confirmatio hoc modo: Non potest sapiens esse, qui pecuniam neglexerit; multi sapientes pecuniam neglexerunt. Aut commune, quod nihilominus ab adversariis potest dici, hoc modo: Idcirco, judices, quia veram causam habebam, breviter peroravi. Aut leve est: Si in mentem non venisset, non commisisset. Aut remotum et longius incipit quam satis est: Si Scipio Tiberio Graccho filiam suam Corneliam non dedisset, haec seditio a filiis eorum in populo non accidisset: quare Scipioni hoc malum imputandvoluntatem, ut, si ante avarum forte accuses pecuniae amorem. Aut adversarium, id est quod tuae causae officit, ut, si milites tuos hortari debeas, copias hostium et fortitudinem laudes. Item, complexio reprehenditur, si converti potest, hoc modo: Si veretur, non est accusandus, quia probus est; si vero non veretur, scit
Abbreviated transcription (Latin):
regi:. Tum spectata condusio proserendaẽ hoc modo. quoci
si melius gerunt᷑ eaquȩ consilio quã quȩ sine consilio ammi¬
nistrant᷑. Nil autẽ omniũ rerũ melius administrat᷑ quã to¬
AStultus stulta estimat. cuitam̃ urxe salomonẽ respon¬
dendũ est ne sibi sapiens uideatur.
Recolo te magister inter orationis partes rep̃hensionẽ¬
nominasse sed tantã confirmationũ audiui. Vt uix uidea¬
tur rep̃ hensori aliquis locus relictus. quo possit infir¬
mare confirmatam his argumentis causam.
Nelinquit᷑ eilocus infirmandi. sed non nos de ea debem:
laborare paene omnis causa inse ipsa hab& loca confir¬
mandi & loca rep̃hendendi.
Suspensus sum tamen quid de ea uelis dicere
Dicam & bretit̃ dicã. Nep̃ hensio ẽ ꝑ quã argumentando
aduersarioꝵ confirmatio. aut infirmatur. aut tollitur
quia omnis respaeme unde confirmari potest. inde & in¬

Expanded text:
regi. Tum autem exspectata conclusio proferenda est, hoc modo: Quod regi. Tum autem exspectata conclusio proferenda est, hoc modo: Quod si melius geruntur ea quae consilio quam quae sine consilio administrantur; nil autem omnium rerum melius administratur quam toStultus stulta aestimat, cui tamen juxta Salomonem respondendum est, ne sibi sapiens videatur. CAR. Recolo te, magister, inter orationis partes reprehensionnominasse; sed tantam confirmationum seriem audivi, ut vix videatur reprehensori aliquis 325 locus relictus, quo possit infirmare confirmatam iis argumentis causam.--ALB. Relinquitur ei locus infirmandi; sed non nos de ea debemus laborare. Pene omnis causa in seipsa habet loca confirmandi et loca reprehendendi. CAR. Suspensus sum tamen quid de ea velis dicere.--ALB. Dicam, et breviter dicam. Reprehensio est, per quam argumentando adversariorum confirmatio aut infirmatur, aut tollitur.quia omnis res pene unde confirmari potest, inde et in