comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ntereas axones ⁊ picti bellum ꝯtra
britannos iunctis uirib inierunt.
Britones trepidi. sc̃ĩ Germani petie.¬
runt auxilium. Ss̃ adueniens: du¬
cem se p̃lii ꝓfitetur. In ualle gͥ cirtũ¬
data mediis montib: e regione qua
sꝑabatur ad uentus hostium. compo¬
nit exertitum ip̃e dux agmninis. Eti
am aderat ferox hostium multitu¬
uo. qmͣ a ꝓpinquare specłatores intue¬
bantur. Tunc subito sẽs signifer
uniu̾sos admonet. ut uocisue uno
clamore respondeãt. Securisq hosti¬
bus qͥ inse insꝑatos ad ẽẽ. confide¬
rent. alła iam t̾cio repititat sacerdo¬
tes extlamabant. Seqͥtur una uox
omniũ. ⁊ elatum clamorẽ reꝑcus¬
so aere montium ꝯclusa multipli¬
tas: s & ipãm celi machinam con¬
tremiscunt. Dum gͥ fugientib uix
suffic̾e pedum ꝑnicitas creditur:
passim ruunt. arma ꝓitiunt: gau¬
centes uł nuda corpora eripuisse
oiscͥmini. Plures etiam timore ce¬

Expanded text:
Interea Saxones et Picti bellum contra Interea Saxones et Picti bellum contra Britannos junctis viribus inierunt. Britones trepidi sancti Germani petierunt auxilium. Sanctus adveniens ducem se praelii profitetur. In valle igitur circumdata mediis montibus e regione, qua sperabatur adventus hostium, componit exercitum ipse dux agminis. Et jam aderat ferox hostium multitudo, quam appropinquare speculatores intuebantur. Tunc subito sanctus signifer universos admonet, ut voci suae uno clamore respondeant; securisque hostibus qui se insperatos adesse confiderent, Alleluia jam tertio repetitum, sacerdotes exclamabant: sequitur una vox omnium, et elatum clamorem repercusso aere montium conclusa multiplitas, sed et ipsam coeli machinam contremiscunt. Dum igitur fugientibus vix sufficere pedum pernicitas creditur, passim ruunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini; plures etiam timore cae
Abbreviated transcription (Latin):
electi erant: securib & gladiis horri¬
biliter corpora bͥconũ findebant. nͦ
tam̃ cesserunt: donec .iiiiͬ. duces eoꝵ
ꝓstratos & cesos uderunt. Tunc uͦ
ultra qmͣ credi potest ꝑt̾iti. achent
usq in londomam fugerunt: ⁊ nu
hengist ⁊ esc filius suus: intantua¬
ria. Regnũ gͥ cantie incepit. uiiiͦ.
anno aduentus AN6 L o R.
PRca ea tempora. uen̾at Germa
trecassine ciuitatii ep̃c inbͥtannia:
ad pelagianam h̃esim destruendã.
Quib ratione coram om̃i popło de¬
uictis: ad ꝯfirmationẽ sue rõnis.
filiam tribuni .x. annis cecam tu¬
rauit. P̃t̾ea casulam in qua infirmꝰ
iacebat. abigne cirtumquaq furẽte.
& ad iuncta ipsi casule consumen¬
te: saluauit. Petensq sepulcrum
Sc̃i Albam. reliqͥas in ipso diu̾soꝵ
martyrum ĩ posuit: mansamq pul¬
ueris ad huc rubentis sanguine mͣr¬
tiris. secum portaturus abstulit. Qͦ
in loco innum̾am hominũ turbam.
eadem die conuertit ad dominum.

Expanded text:
electi erant, securibus et gladiis horrielecti erant, securibus et gladiis horribiliter corpora Britonum findebant; nec tamen cesserunt donec quatuor duces eorum prostratos et caesos viderunt. Tunc vero, ultra quam credi potest, perterriti a Cent usque in Londoniam fugerunt, et nuHengist et Esc filius suus in Cantuaria. Regnum igitur Cantiae incoepit octavo anno adventus Anglorum. Circa ea tempora venerat GermanTrecasinae civitatis episcopus in Britanniam ad Pelagianam haeresim destruendam. Quibus ratione coram omni populo devictis, ad confirmationem suae rationis filiam tribuni X annis caecam curavit: praeterea casulam, in qua infirmus jacebat, ab igne circumquaque furente, et adjuncta ipsi casulae consumente salvavit; petensque sepulcrum sancti Albani reliquias in ipso diversorum martyrum imposuit, massamque pulveris adhuc rubentis sanguine martyris secum portaturus abstulit: quo in loco innumeram hominum turbam eadem die convertit ad Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
tuneo inuicte ꝯfligebat. Gotumgͦ
pondus p̃lii u̾sum ẽ. suꝑ hengistũ.
⁊ ꝓbitate Gortemeri coartatus cum
diu ꝑseuerasset.non sine magno
detͥmento bͥtannoꝵ uictus: qͥ nun¬
qmͣ fug̾at fugit. Scripserunt qui¬
dam hengistum pͦea in eodem ãno
ter ꝯtͣ eos pugnasse. nec potuisse
resistere ꝓbitati Gortemeri ⁊ num̾o
britonum: sed semel mninsulam te¬
neth. semel ad naues fugisse.⁊ pro
his qui abierant in patriam mi
imꝑatore. qͥ regnauit .xuii.an¬
nis. morbo ꝑiit flos iuuenum Gor¬
temerus: cum qͦ simul spes & uic¬
toria bͥtonum extincta.ẽ. Hengist gͥ
⁊ esc filius suus. receptis auxiliis
a patͥa sua. & morte iuuenis freti:
bello se p̃parent apud serganford.
Britanni uero .iiii. phalanges maxi¬
mas .iii. ducib munitas fortissimis:
bello ꝓstituunt. S cũ ludum belli
bͥtones inissent: num̾um saxonũ
maiorẽ folito solito. male ferebant.
Recentes qͥppe qͥ suꝑuen̾ant. ⁊ iuri

Expanded text:
cuneo invicte confligebat. Totum ergo cuneo invicte confligebat. Totum ergo pondus praelii versum est super Hengistum, et probitate Gortimeri coarctatus, cum diu perseverasset, non sine magno detrimento Britannorum victus, qui nunquam fugerat, fugit. Scripserunt quidam Hengistum postea in eodem anno ter contra eos pugnasse, nec potuisse resistere probitati Gortimeri et numero Britonum; sed semel in insulam Tenet, semel ad naves fugisse, et pro his qui abierant in patriam misimperatore, qui regnavit XVII annis, morbo periit flos juvenum Gortimerus, cum quo simul spes et victoria Britonum exstincta est. Hengist igitur et Esc filius suus, receptis auxiliis a patria sua, et morte juvenis freti, bello se praeparant apud Creganford. Britanni vero IV phalanges maximas IV ducibus munitas fortissimis bello prostituunt. Sed cum ludum belli Britones inissent, numerum Saxonum majorem solito male ferebant: recentes quippe, qui supervenerant, et viri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ maximo ȩxertitu: in cantiam ꝯtͣ
hengist ⁊ horsa. uexilla direxert̃:
tebantur eo tempore duce ambͦ¬
sio aureliano uiro modesto. qͥsolꝰ
forte tomane gentis p̃fate tempes¬
tati suꝑ fuerat: occisis in eadem pa¬
rentib. Duo filii Gortigerni duces
crant cum eo. Gortemer. ⁊ categir.
Ambꝰsuis gͥ pͥma aciem bello uͦ¬
duxit. Gortemer. scdam. Categir t̾¬
ciam. hors uͦ ⁊ hengist licet młto
inmores num̾o eeñt: audatissime
tũ eis obiuiauert̃. Ouoq fr̃s. duas
acies in hostem direxerunt.
NNO. uiͦi. aduentus saxonũ
in angliam. cõmissum. ẽ. bellũ
apud &ilestreu. Oncipio gͦ ꝑcussit
hors aciẽ sategirni tanto uigore.
ut admodũ pulu̾is disꝑsa ꝓst̾ne¬
ritur: & filium Regis ꝓstratum
cecidit. Gortemer autem fr̃ eiꝰ uir
uere strenuissimꝰ. ex obliqͦ aciẽ hor¬
si disrupit.⁊ ip̃o horso interfecto
uiroꝵ fortissimo: reliqͥe cobortis ad
hengistum fugiunt. qͥ cum ambꝰsii

Expanded text:
rmaximo exercitu in Cantiam contra rmaximo exercitu in Cantiam contra Hengist et Horsa vexilla direxerunt. Utebantur eo tempore duce Ambrosio Aureliano viro modesto, qui solus forte Romanae gentis praefatae tempestati superfuerat, occisis in eadem parentibus. Duoque filii Vortigerni duces erant cum eo, Gortimer et Catiger. Ambrosius igitur primam aciem bello induxit, Gortimer secundam, Catiger tertiam; Horsa vero et Hengist, licet multo minores numero essent, audacissime tamen eis obviaverunt, duoque fratres duas acies in hostem direxerunt. Anno VII adventus Saxonum in Angliam commissum est bellum apud Aeilestren. Principio ergo percussit Horsa aciem Catigerni tanto vigore, ut admodum pulveris dispersa prosterneretur, et filium regis prostratum cecidit. Gortimer autem frater ejus vir vere strenuissimus ex obliquo aciem Horsi disrupit, et ipso Horso interfecto virorum fortissimo, reliquiae cohortis ad Hengistum fugiunt, qui cum Ambrosii
Abbreviated transcription (Latin):
tradet. Itaq non ulłi inmontib cõ¬
p̃hensi iugulabantur. Alii fame
confecti ꝓcedentes manus hostib
dabant ꝓ accipiendis alimentoꝵ
subsidiis et̾num subituri seruitiũ.
si tñ nõ ꝯtinuo trucidarentur. Alũ
tnͣsmarinas regiones. dolentes pete¬
bant. Alii ꝑstantes in patͥa trepi¬
di pauꝑem uitam. in montib sil¬
uis uł rupib arduis suspecta semꝑ
mente agebant. Rex autẽ Gortige
in occidentali parte bͥtanme. inter
p̃rupta montium ⁊ siluarũ om̃ib
gxosus degebat. Dicit᷑ autẽ qͦd cũ
Rex p̾dicationẽ sc̃i Germani au¬
dire nollet. fug̾etq sc̃m se seq̃ntem:
quadã nocte ignis de celo cetidit
suꝑ artem. in qua R ex erat. Rex
autem tam riuna qmͣ igne. destrue¬
tus. nusqmͣ comparuit. At ubi sqͥ¬
nes disꝑsis in digenis copiam exer¬
cituũ domũ emiserunt: ceꝑunt bͥ¬
tanni emergentes de latibuus uires
resumere ammosq. Qongregatoq¬

Expanded text:
traderet. Itaque nonnulli in montibus comtraderet. Itaque nonnulli in montibus comprehensi jugulabantur; alii fame confecti procedentes manus hostibus dabant, pro accipiendis alimentorum subsidiis aeternum subituri servitium, si tamen non continuo trucidarentur; alii transmarinas regiones dolentes petebant; alii perstantes in patria trepidi pauperem vitam in montibus, silvis, vel rupibus arduis suspecta semper mente agebant. Rex autem Vortigernus in occidentali parte Britanniae inter praerupta montium et silvarum omnibus exosus degebat. Dicitur autem quod, cum rex praedicationem sancti Germani audire nollet, fugeretque sanctum se sequentem, quadam nocte ignis de coelo cecidit super arcem, in qua rex erat: rex autem tam ruina quam igne destructus nusquam comparuit. At ubi Saxones, dispersis indigenis, copiam exercituum domum remiserunt, coeperunt Britanni emergentes de latibulis vires resumere animosque, congregatoq
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝓfusior eis copia alim̃toꝵ detur:
se cuncta insule. loca rupto federe
uastaturos. Non segniter minas
ꝑsequnt᷑ effectib. Inito namq fe¬
dere cumpictis.⁊ ꝯgregato innum̾a¬
bili exercitu: neminẽ qͥ eis restare aude¬
ret usqͣm inuenunt. Accensus gͥ ma¬
nib paganoꝵ ignis. iustas de scełib
ci ultiones expetiit: non illiꝰ ĩ par
qͥ qͦndam a chaldeis succensus: iero¬
solimoꝵ menia. immo edificia cunc¬
ta ꝯsumpsit. Sic enim ⁊ hͥ agente
ĩpio uictorie. ĩmo disponente iusto
iudice. ꝓximas qͣsq ciuitates agͦso
depopłans. aborientali mari usq
ad occidentale. nullo ꝓhibente suũ
ꝯtinuauit incendium: totamq ꝓpe
insule ꝑeuntis suꝑficiẽ obtexit. Rue¬
bant edificia publica simul ⁊ pͥua¬
ta. passim sacerdotes inter altaria
trutidabantur. Presules cum popłis
sñ ullo respectu honoris. ferro parit̾
& flãmis absumebantur: net erat
qͥ crudeliter eos int̾emptos sepultͦe

Expanded text:
nisi profusior eis copia alimentorum detur, nisi profusior eis copia alimentorum detur, se cuncta insulae loca rupto foedere vastaturos; nec segniter minas persequuntur effectibus. Inito namque foedere cum Pictis, et congregato innumerabili exercitu, neminem, qui eis restare auderet, usquam invenerunt. Accensus igitur manibus paganorum ignis justas de sceleribus populi Dei ultiones expetiit, non illius impar, qui quondam a Chaldaeis succensus Hierosolymorum moenia imo aedificia cuncta consumpsit. Sic enim et hic agente impio victore, imo disponente justo judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans ab orientali mari usque ad occidentale nullo prohibente suum continuavit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem obtexit. Ruebant aedificia publica simul et privata, passim sacerdotes inter altaria trucidabantur, praesules cum populis sine ullo respectu honoris ferro pariter et flammis absumebantur, nec erat qui crudeliter eos interemptos sepulturae
Abbreviated transcription (Latin):
illarum gentium q̃ ad boreã himb
fluminis in habitant: cetiq angloꝵ
sa. Erant autem filii widbils. filii
Witta. filii uecta. filii uoden. filii
frealof. filii fredulf. filii fin. filii
flocial. filii ieta qmͣ dixerunt fili¬
um d̃i. scił alicꝰ idoli. De quoꝵ pr̃m
ꝓgenie. młtarũ ꝓuintiarũ regiũ
genus originẽ duxit. Non mora
gͦ ꝯfluentib certatim in insulam
gentiũ memoratarum cateruis
gnͣdesc̾e popłs cepit aduenarũ: ita
ut ip̃is quoq qͥ ad uocau̾ant .i. in¬
digenis eẽnt t̾rori. Dicit᷑ aũ aqͥb¬
dam. qd rex Gortigernus formidãs
robur eoꝵ: filiam hengisti paga¬
na duxerit. Dicit᷑ etiam qͦd ad cu¬
mulum dãpnationis sue ꝓpͥam fili¬
am suam duxerit: ⁊ ex ea filium
genuerit. Unde a sc̃o Germano. ⁊
ab om̃i ꝯuentu ep̃ali. extominum¬
ex Gortigernus agen̾o suo & ab
exertitu belli octasionẽ deo uolẽte
q̃rentib. annonas eis affluentius
ministrare reposcitur. minantes

Expanded text:
illarum gentium, quae ad boream Humbri illarum gentium, quae ad boream Humbri fluminis inhabitant, caeterique Anglorum sa: erant autem filii Widgils, filii Wicta, filii Vecta. filii Woden, filii Frealof, filii Fredulf, filii Fin, filii Flocwald, filii Jeta: quem dixerunt filium Dei, scilicet alicujus idoli; de quorum patrum progenie multarum provinciarum regium genus originem duxit. Non mora ergo confluentibus certatim in insulam gentium memoratarum catervis grandescere populus coepit advenarum, ita ut ipsis quoque, qui advocaverant, indigenis essent terrori: dicitur autem a quibusdam, quod rex Vortigernus formidans robur eorum filiam Hengisti paganam duxerit, dicitur etiam quod ad cumulum damnationis suae propriam filiam suam duxerit, et ex ea filium genuerit: unde a S. Germano et ab omni conventu episcopali excommuRex Vortigernus a genero suo et ab exercitu belli occasionem, Deo volente, quaerentibus, annonas eis affluentius ministrare reposcitur, minantes
Abbreviated transcription (Latin):
es bͥconum. mutitur confestim illo
classis ꝓlixior: armatoꝵ ferens
manũ fortiorẽ. que p̃misse ad iunt¬
ta cohorti: in uintibilẽ fecit exerti¬
tum. Susceꝑunt gͦ qͥ adueñant
donantib britonib locũ habitatio¬
nis intra eos. ea tam̃ ꝯditione: ut
hi ꝓpatͥe pace ⁊ salute contra ad¬
uersarios militarent. illi militan¬
tib debita stipendia ꝯferrent. Ad¬
uen̾unt autẽ de tͥb germanie. po¬
pulis fortiorib .i. saxonib. anglis.
Iutis. De. Iutarum origine sunt
cantuarii & uictuarii.Hec.ẽ. ea gẽs
que uectam tenet insulam:⁊ ea
q̃ usq hodie in ꝓuincia occidenta¬
lium saxonum Iutarum natio
nominat᷑: uenere orientales saxo¬
nes. m̾idiam saxones. octidui
Saxones. Porro de anglis ħ. ẽ. illa
patria que angulus dr. & abeo
tempore usq hodie manet deser¬
ta. & inter ꝓuintias iutarũ &
saxonum. ẽẽ. ꝑ hibetur. orienta¬
les angli. medit̾anei angli. merci.

Expanded text:
es Britonum, mittitur confestim illo es Britonum, mittitur confestim illo classis prolixior armatorum ferens manum fortiorem: quae praemissae adjuncta cohorti invincibilem fecit exercitum. Susceperunt ergo qui advenerant donantibus Britonibus locum habitationis inter eos, ea tamen conditione, ut hi pro patriae pace et salute contra adversarios militarent, illi militantibus debita stipendia conferrent. Advenerunt autem de tribus Germaniae populis fortioribus, id est Saxonibus, Anglis, Jutis. De Jutarum origine sunt Cantuarii, et Victuarii: haec est ea gens, quae Vectam tenet insulam; et ea, quae usque hodie in provincia occidentalium Saxonum Jutarum natio nominatur, venere orientales Saxones, meridiani Saxones, occidui Saxones. Porro de Anglis hoc est illa patria, quae angulus dicitur, et ab eo tempore usque hodie manet deserta, et inter provincias Jutarum et Saxonum esse perhibetur orientales Angli, mediterranei Angli, Mercii,
Abbreviated transcription (Latin):
petierunt a paganis habueruntq:
sed quale o ⁊tes ai.
Ens namq saxonum uł anglo¬
rum inuitata a rege p̃fato. bri¬
tanniã tͥb longis nauib ad uehi
quoꝵ imꝑium .uii. annis durauit
imꝑarent: ugesimo qͣtto anno
pͦquam regnum francoꝵ in choa¬
uerat. chorum pͥmus rex fuit fara¬
mundus. Saxones gͥ morientali
parte insule. iubente eodem rege
locum manendi. qͣsi ꝓpatͥa pug¬
naturi: re autem uera hanc ex¬
pugnaturi susceꝑunt. In ierunt
autem certam̃ contra pictoᷤᷤ & scot¬
tos. qui iam uen̾ant usq ad stan¬
fordiam: q̃ sita .ẽ. in australi parte
lincolnie. distans abea.xl. milia¬
tiis. Qum gͥ illi pilis & lanceis pug¬
narent. isti uͦ securib gladiisq lõ¬
gis rigidissime decertarent: nedͥer̃t
picti pondus tm̃ ꝑferre. s fuga salu¬
ti sue consuluerunt. Saxones uic¬
toriosi. tumpho & p̃da potitisunt.
Qđ ubi saxome nuntiatũ est: si¬
mul & insule fertilitas. ac segnici¬

Expanded text:
petierunt a paganis, habueruntque petierunt a paganis, habueruntque sed quale decebat. Gens namque Saxonum vel Anglorum invitata a rege praefato Britanniam tribus longis navibus advehitquorum imperium VII annis duravit, imperarent, vigesimo quarto anno postquam regnum Francorum inchoaverat: quorum primus rex fuit Pharamundus. Saxones igitur in orientali parte insulae, jubente eodem rege locum manendi quasi pro patria pugnaturi, re autem vera hanc expugnaturi susceperunt. Inierunt autem certamen contra Pictos et Scotos, qui jam venerunt usque ad Stanfordiam, quae sita est in australi parte Lincolniae, distans ab ea XL milliariis. Cum igitur illi pilis et lanceis pugnarent, isti vero securibus gladiisque longis rigidissime decertarent, nequiverunt Picti pondus tantum perferre, sed fuga saluti suae consuluerunt. Saxones victoriosi triumpho, et praeda potiti sunt. Quod ubi Saxoniae nuntiatum est, simul et insulae fertilitas ac segniti
Abbreviated transcription (Latin):
tannia qmͣ ceteras mundi
partes rererunt. quoꝵ si aliqͥ gła
potiunt᷑ incelis: illã tm̃ hñt. quia
iam hic nlłam hñt. Uiluit enim
sermotinatio de eis. ⁊ ꝓlixior confa¬
bulatio de actib eoꝵ. uidetur ama¬
ra. tedii scił. ⁊ odii generatͥe. Qua¬
ꝓpt̾ extogitemus ex eoꝵ comparatio¬
ne. quoꝵ potencie & maiestati uix
sufficiebat uniu̾sus mundus. qmͣ
nichili sit gła nr̃a. potentia nostra
tumor noster:quoꝵ de.causa labo¬
ramus. suiamus. insanimus. Si
autẽ głam cupimus ut humane
ioqͣr: concedo cupiamus s ueram.
Si fama: illam que ñ euanescit.
Si honorem: illum qͥ ñ deflorescit.
non qͣlem p̃dicti imꝑatores. qͦꝵ
omĩs gła iam non.ẽ: nͥ uiles re¬
uqͥe fabularum. Teram autem
clam & famam & honorẽ habe.¬
bimus: si ei qͥ solus uerus. ẽ. tum
iotunditate & leticia innitamur.
sispem nram & fiduciam in deo
ponamus non infilus hominũ
sicut bͥtanni. qͥ do abiecto. & mag¬
nificentiam timoris eiꝰ auxilium

Expanded text:
undi partes rexerunt: quorum si aliqui gloria potiuntur in coelis, illam tantum habent, quia jam hic nullam habent. Viluit enim sermocinatio de eis, et prolixior confabulatio de actibus eorum videtur amara, taedii scilicet et odii generatrix. Quapropter excogitemus ex eorum comparatione, quorum potentiae et majestati vix sufficiebat universus mundus, quam nihil sit gloria nostra, potentia nostra, tumor noster, quorum de causa laboramus, sudamus, insanimus; si autem gloriam cupimus, ut humane loquar, concedo, cupiamus, sed veram; si famam, illam, quae non evanescit; si honorem, illum, qui non deflorescit; non qualem praedicti imperatores, quorum omnis gloria jam non est nisi viles reliquiae fabularum, veram autem gloriam, et famam, et honorem habebimus, si ei, qui solus verus est, cum jucunditate et laetitia innitamur; si spem nostram et fiduciam omnem in Deo ponamus, non in filiis hominum, sicut Britanni qui, Deo abjecto et magnificentia timoris ejus, auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
streneshald sepe. dicto obiit. Suc¬
cessit aũ Egfrido in regnũ aldfrid
uir in scͥpturis doctissimus: qui
fr̃ eiꝰ. & filiꝰ osibi regis ẽẽ. diceba¬
tur. Destructumq regni statum.
qmuis inter fines angustiores
nobiliter recuꝑauit.

Expanded text:
Streneshal saepe dicto obiit. SucStreneshal saepe dicto obiit. Successit autem Egfrido in regnum Alfrid vir in Scripturis doctisfrater ejus et filius Osuiu regis esse dicebatur: destructumque regni statum, quamvis intra fines angustiores, nobiliter recuperavit.
Abbreviated transcription (Latin):
idem rex cum teni̾e ex̾titũ. ad uas¬
tandũ pictoꝵ ꝓuinciam duxiss.
młtum ꝓhibentib amicis. ⁊ maxĩe
beate memorie cuthb̃to. qͥ nuꝑ
fuerat ordinatꝰ ep̃c. anno namq
eodẽ fet̾at eum rex idẽ lindisfar¬
nensem ep̃m: introductus est si¬
mulantib fugam hostib in angꝰ¬
tias in accessoꝵ montiũ. ⁊ cũ maxi¬
ma parte copiarum qͣs secũ ad¬
Ioux̾at extinctus. Datũq ẽ. illi.
ne audiret amicos reuocantes se:
qͥa noluerat audire prẽm egb̃tũ.
ne scotiã nil seledentẽ ĩ pugnaret.
Axinde spes cepit & uirtus angloꝵ
fluere. & retͦ sublapsa referri. Nã
& picti t̾ram suam cuiꝰ partẽ tenebat̃
angli recuꝑ auerunt britones
qͦ non nlłam lib̾tatẽ receꝑunt
qmͣ hactenus hñt. Nir autẽ dñi
trumwine. abbas eb̾curm positi
qͥdẽ in regione angloꝵ. s uixta
fretũ qͦd angloꝵ t̾ras pictoꝵq diᷤ.¬
t̾minat: fugit iñ. ⁊ inmonast̾i̾o

Expanded text:
idem rex, cum temere exercitum ad vasidem rex, cum temere exercitum ad vastandam Pictorum provinciam duxisset, multum prohibentibus amicis et maxime beatae memoriae Cutberto, qui nuper fuerat ordinatus episcopus anno namque eodem fecerat Rixidem Lindisfarnensem episcopum introductus est, simulantibus fugam hostibus, in angustias inaccessorum montium, et cum maxima parte copiarum, quam secum adduxerat, exstinctus; datumque est illi, ne audiret amicos revocantes se, quia noluerat audire patrem Egbertum ne Scotiam nil se laedentem impugnaret. Exinde spes coepit et virtus Anglorum fluere, et retro sublapsa referri: nam et Picti terram suam cujus partem tenebant Angli recuperaverunt; Britones quoque nonnullam libertatem receperunt, quam hactenus habent. Vir autem Domini Trumwine, abbas Ebercurni positi quidem in regione Anglorum, sed juxta fretum, quod Anglorum terras Pictorumque disterminat, fugit inde et in monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
lent. nlło obsistente p̃dati sunt
totam ꝓuinciam.
edw alla nãq cum regnũ suũ
in uad̾et: Lotariꝰ rex cantie reg¬
num suũ moriens deseruit. Nui¬
n̾atꝰ namq est rex impiger Lota¬
rꝰ inpugna australiũ saxonum.
quos contra eum eadric filius Eg¬
b̾ti aggregau̾at: & uuln̾um inma¬
nitate. int̾ medendũ defunctus est.
Ac pͦ eũ idem eadric anno uno ⁊ di¬
midio. sñ amore ⁊ reu̾entia centen¬
sium regnauit. Eo qͦ tp̃r esfrid rex
nordhumbre mortuus ẽ. Miserat
Ducẽ cũ exercitu. qͥ misere gentem
innoxiam. & nationi angloꝵ semꝑ
amicam: uastauit. At hib̾m & ꝓ
posse. suo repugnantes. & diuine
auxilium pietatis inuocantes: ce¬
litꝰ se uindicari. continus diu in¬
p̃cationib p̾tulabant Et qmͣ ins
maledici regnũ dñi posside ñ pos¬
sunt: creditum ẽ. tñ qͦd hii qͥ m̾ito
ĩpietatis sue maledicebantur otiꝰ
dño uindice penas sui reatꝰ lue¬
rent. Si qͥdẽ anno pͦ hunc ꝓtimo.

Expanded text:
Kent, nullo obsistente, praedati sunt totam provinciam. Cedwalla namque, cum regnum suum invaderet, Lotharius rex Cantiae regnum suum moriens deseruit: vulneratus namque est rex impiger Lotharius in pugna australium Saxonum, quos contra eum Eadric filius Egberti aggregaverat, et vulnerum immanitate inter medendum defunctus est. Ac post eum idem Eadric anno uno et dimidio sine amore et reverentia Centensium regnavit. Eo quoque tempore Egfridus rex Nordhumbre mortuus est: miserat Berctum cum exercitu, qui misere gentem innoxiam, et nationi Anglorum semper amicam vastavit. At Hiberni et pro posse suo repugnantes, et divinae auxilium pietatis invocantes, coelitus se vindicari continuis Deum imprecationibus postulabant. Et quamvis maledici regnum Dei possidere non possint, creditum est tamen, quod ii, qui merito impietatis suae maledicebantur, ocius, Domino vindice, poenas sui reatus luerent. Siquidem anno post hunc proximo
Abbreviated transcription (Latin):
num rege defuncto: cedwẜalla
p eum regnans auxilio mul frĩs
erat uirib. ⁊ decorus aspectu. Id̾o¬
q & om̃ib amabilis erat. & fa¬
me p̃rogatiua clarissimꝰ. Perrexe¬
runt gͥ fr̃s p̃dicti in centensem ꝓ

Expanded text:
num rege defuncto, Cedwalla post eum regnans, auxilio Mul fratrierat viribus, et decorus aspectu; ideoque et omnibus amabilis erat, et famae praerogativa clarissimus. Perrexerunt ergo fratres praedicti in Kent
Abbreviated transcription (Latin):
uitario iure adelbricto filio suo
reliqͥsset. & alius filius eiꝰ athel¬
baldus rex w ests exe. pͦ.u. annos
ꝑiiss: regnum utrũq athelbricto
subditum est. ⁊ numqm᷑ pꝰea di¬
uisum. Hic gͦ omnino regnum
cantie. Explicit. De regno uͦ
W estsexe. hec elucidatio ad hibea¬
Delwlfus regnauit .xix. annis. uic¬
tusq adacis apd̾ carr̃. ꝑ nitiose ui¬
cit eos apud adea.
delbrict fr̃ eiꝰ regñ .u. annis cuius
duces & exertitus dacos uicerunt
apud Wincestre. areroros¬
thelred fr̃ coꝵ .u. annis & paulo
plus. Qui contra dacos apd̾ reding
mere cum fr̃e suo conflixit. ocoa¬
lfredus regñ.xxuiii. annis. ⁊ dimi¬
dio de quo nichil breuit̾ dici potest:
qͥa multa fecit & miranda. coo¬
Eoward .xxiii. annis. pugnauit ꝯtͣ
dacos in nordhimbre: & ingressio

Expanded text:
ditario jure Adelberto filio suo ditario jure Adelberto filio suo reliquisset, et alius filius ejus Athelbaldus rex Westsexe post V annos periisset, regnum utrumque Adelbricto subditum est, et nunquam postea divisum. Hic igitur omnino regnum Cantiae explicit. De regno vero Westsexe haec elucidatio adhibeaelwlfus regnavit XIX annis, victusque a Dacis apud Carrum, perniciose vicit eos apud Aclea. Ethelbricht frater ejus regnavit V annis, cujus duces et exercitus Dacos vicerunt apud Wincestre. Athelred frater eorum V annis, et paulo plus, qui contra Dacos apud Redinghum mire cum fratre suo conflixit. Alfredus regnavit XXVIII annis, et dimidio, de quo nihil breviter dici potest, quia multa fecit et miranda. Edwardus XXIII annis, et pugnavit contra Da
Abbreviated transcription (Latin):
rum erat. Uititq dacos bello maxi¬
mo tatamq cumerlande p̃dando
uastauit. His actis uenit qͥdam
exertitus dacoꝵ adexanmuthan.
& ibi castrũ expugnare satagen¬
tes: uiriliter resistentib cesserunt.
Itaq diffusi sunt ꝑ prĩam cirtũ¬
quaq cum ducib solitis in arte.
& uulcano. Congregati sunt ergo
contra eos sumerseti. & pugnaue¬
runt apud penho. Daci uͦ semꝑ
bellis exertitati. belli fortuna po¬
titi sunt. S iam lib̾ hic dacoꝵ mag¬
nitudinis sue meritis termino do¬
nandus est.
ore autẽ solito. lux aꝑtionis exor¬
dinata adbreuiatione genita
ꝑstrictis huiꝰ libri summitatib
lectori diligenter ante ponenda ẽ.
e Regno cantie pauca dicenda
sunt. Si qͥdem cum egbrictus
rex wests exe. balredo fugato. reg¬
num cantie in dñio suo tenuiss.
adelstano filio suo. illud moriens
reliquid. Ad elstano uͦ defuncto.
ad fr̃m. edelwlfum regẽ W estsgi
regnum illud rediit. Qd̃ cũ here¬

Expanded text:
rum erat; vicitque Dacos bello maxirum erat; vicitque Dacos bello maximo, totamque fere Cumberland praedando vastavit. His actis, venit quidam exercitus Dacorum ad Erammutham, et ibi castrum expugnare satagentes, viriliter resistentibus cesserunt. Itaque diffusi sunt per patriam circumquaque cum ducibus solitis Marte et Vulcano. Congregati sunt ergo contra eos Summerseti et pugnaverunt apud Penho. Daci vero semper bellis exercitati, belli fortuna potiti sunt. Sed jam liber hic Dacorum magnitudinis suae meritis termino donandus est. More autem solito lux apertionis ex ordinata abbreviatione genita, perstrictis hujus libri summitatibus, lectori diligenter anteponenda est. De regno Cantiae pauca dicenda sunt; siquidem cum Egbrictus rex Westsere, Balredo fugato, regnum Canitae in domino suo tenuisset. Adelstano filio suo moriens illud reliquit. Adelstano vero defuncto, ad fratrem Edelwlfum regem Westsexe regnum illud rediit: quod cum haere
Abbreviated transcription (Latin):
regi ꝓmisit: ꝓmissumq tenuit.
His temporib obiit siricuis archi
tituso
lfredi Regis anñ. xiͦx daci circa
cornu galliam ꝑrexert̃ in sauer¬
nam: p̃dantes in dauene & sud¬
wales. E gredientesq ad weceport
cum ferro & flamma in de reuersi
ap̃ lideforde. fascib & flaminis
omia cõmedabant: & monast̾iũ
ordulfi ap̃ esigestoche cõbussert̃.
His tnͣsactis. ꝑrexert̃ hostes infronᷤ¬
mundan. Exientesq apuppib:
ꝑ ambulauert̃ in dorsete. cum cla-¬
de solita: nullo resistente. Hoc tñ
anñ quãdoq ꝑendinabant in
uecta insula. & pascebant᷑ de ham¬
tunscyre. ⁊ sud sexe. P hec uͦ uene¬
runt intamasim. & iñ ꝑflumen
meduueie ad rouencestriam. Illic
gͥ centenses congregati sunt: cune¬
isq constructis. acerrime. bellum
in ceꝑunt. Daci uͦ semꝑ ⁊ soli bello
intenti: martio tand̾ potiti sunt
campo. Exinde rex edelred iuit
in cumberland: cum exertitu gra¬
uissimo. uͥ maxima mansio daco¬

Expanded text:
regi promisit, promissumque tenuit. regi promisit, promissumque tenuit. His temporibus obiit Siricius archietitus. Edelredi regis anno decimo nono Daci circa Cornugalliam perrexerunt in Savernam praedantes in Davene et Sudwales, egredientesque ad Wecheport cum ferro et flamma inde reversi apud Lideford facibus et flammis omnia commendabant, et monasterium Ordulfi apud Esingestoche combusserunt. His transactis, perrexerunt hostes in Frondmudham, exeuntesque a puppibus perambulaverunt Dorsete cum clade solita nullo resistente. Hoc tamen anno quandoque perendinabant in Vecta insula, et pascebantur de Hamtunescire et Sudsexe. Posthaec vero venerunt in Tamesim, et inde per flumen Wedewei ad Roveceastriam. Illic igitur Centenses congregati sunt, cuneisque constructis, acerrime bellum incoeperunt. Daci vero semper et soli bello nitenti Martio tandem potiti sunt campo. Exinde rex Edelred ivit in Cumberland cum exercitu gravissimo, ubi maxima mansio Daco
Abbreviated transcription (Latin):
eos acies direxissent: ante ip̃am
collisionẽ in ceꝑunt fugã. frena.
& Godwine. & fridegist: qui duces
erant ex̾citus angłoꝵ. Ea tempes¬
tate. fecit edibinus erui ocłos alfga¬
ro filio alfrici cõsulis. Unde odium
& infamia crudelitatis eiꝰ ad aucta
est. Tc̃ Ricardo uet̾i defuncto. succ̃
Ricardus filiꝰ eius in normannia
his tͣnͣsactis. anlaf. ⁊ si emn. lundo¬
ni a paganis. Urbem namq assi¬
lientes.⁊ flãmis de moliri paran¬
tes: in estimata confusione reu̾si
sunt. Qm obrẽ spe frustrati in
ests exe. & kent. & sud sexe. & ham¬
runt: omnia cede & incendio. re¬
plentes. Iccirco rex missis nunciis
ꝓmisit censũ eis & cibum. Qd̃ con¬
cedentes. hyemauerunt in pace ap̃
hanitune. Rex autẽ adelred mit¬
tens ꝓrege anlaf: datis obsidib
honorifice suscepit eũ anduere. Te¬
nensq eum ad confirmationem
ep̃i: multis letificauit munerib
aulaf itaq se nunqmͣ amplius
sine pace uenturũ int̾ram angloꝵ.

Expanded text:
eos acies direxissent, ante ipsam eos acies direxissent, ante ipsam collisionem incoeperunt fugam Frena et Godwine, et Fridegist, qui duces erant exercitus Anglorum. Ea tempestate fecit Edwinus erui oculos Alfgaro filio Alfrici consulis, unde odium et infamia ejus crudelitatis adaucta est. Tunc Richardo veteri defuncto successit Richardus filius ejus in Normannia. His transactis, Anlaf et Suain Londoni a paganis. Urbem namque assilientes, et flammis demoliri parantes, inaestimata confusione repulsi sunt. Quamobrem spe frustrati in Eastsexe, et Cent, et Sudsexe, et Hamo perrexerunt, omnia caede et incendio replentes. Idcirco rex, missis nuntiis, promisit censum eis et cibum, quod concedentes hiemaverunt in pace apud Hamtune. Rex autem Enelred mittens pro rege Anlaf, datis obsidibus, honorifice suscepit eum apud Andoure; tenensque eum ad confirmationem episcopi multis laetificavit muneribus. Anlaf itaque se nunquam amplius sine pace venturum in terram Anglorum
Abbreviated transcription (Latin):
hodiernum diem durauit ⁊ diu
nisi dei pietas subueniat dura¬
bit. Regib namq nris mͦ ꝑsol¬
uimus ex consutudine. qͦd dacis
ꝑ soluebatur ex ineffabili terrore.
Post hec rex dacis insidias molitꝰ
est. alfric uͦ consul qmͦ rex exula¬
fecit exertitũ. Ture autẽ dr qͤm
semel gͣuiter leseris: non facile tͥ
fidelẽ credideris. Qum gͦ ueniss
regia classis alundonia. qͥb pre¬
erant alfricus & toroldus ꝯsules
ut interciꝑent dacos: p̃muniti
om̃s euaserunt. Tc̃ ex̾citꝰ dacoꝵ
maior obuiam puppib regiis
uenerunt. Qui nauali p̃lio pug̃¬
nantes. ⁊ ml̾tos lundoniensium
cedentes: puppes totas armatas
tumphose ceꝑunt. & alfricũ ꝯsulẽ
qͥ inerat. Eodẽ anno sc̃s osse aldus
wic. Ex iñ bebanburh fc̃a est. & pre¬
oata. ⁊ pͦ iñ meauit ex̾titus in him¬
bre. & p̃dati sunt exut᷑q parte in
lindesei & nordhimbre. At uͦ angli
militarib copiis aggͤgatis. cum ꝯtͣ

Expanded text:
hodiernum diem duravit, et diu, hodiernum diem duravit, et diu, nisi Dei pietas subveniat, durabit. Regibus namque nostris modo persolvimus ex consuetudine, quod Dacis persolvebatur ex ineffabili terrore. Post haec rex Dacis insidias molitus est. Alfric vero consul, quem rex exsulafecit exercitum. Jure autem dicitur: Quem semel graviter laeseris, non facile tibi fidelem credideris. Cum ergo venisset regia classis a Londonia, quibus praeerant Alfricus et Toroldus consules ut interciperent Dacos praemoniti omnes evaserunt. Tunc exercitus major Dacorum obviam puppibus regiis venerunt, qui navali praelio pugnantes et multos Londoniensium caedentes, puppes totas armatas triumphose ceperunt, et Alfricum consulem qui inerat. Eodem anno sanctus Oswaldus wic: exinde Bebanburh fracta est et praedata, et post inde meavit exercitus in Humber, et praedati sunt ex utraque parte in Lindsey et Nordhumbre. At vero Angli, militaribus copiis aggregatis, cum contra
Abbreviated transcription (Latin):
compellente. Uenerunt autẽ t̾cio
anno reg̃ adelredi .uii. puppes da¬
coꝵ qͣsi p̃nuntie fut᷑e uastationis:
p̃dauerunt haiitune. pͦ ea uͦ elfere
consul p̃dictus uitam deseruit. Cui
successit alfricus. quẽ rex crudelitꝰ
exulauit. No tempore sc̃s edelwoll
ep̃c p̃r monachoꝵ. ⁊ sidus angloꝵ
ad celi głam. His gͦ duob lumina¬
rib angloꝵ genti subtractis: caru¬
it anglia lorica ꝓtectionis sue. ⁊
uindicte dei p̃meditate desolata
destruxerat ep̃atum roueceastre.
Inde u̾m dñs adiram ꝓmotus:
qͦd fac̾e parauerat ñ distulit. Uene¬
runtq daci ex multis partib. &
oꝑuerunt angliam qͦsi nubes celi.
est. In de autẽ daci ꝓ gredientes.
exertitui angloꝵ obuiati sunt. Qui
ꝯsul cum magnis uirib obuians
eis. pugnauit & uictus est: & gla¬
siricii archiep̃i. qͦd ip̃i censũ dacis
ꝑsoluerent : qͣtinus a rapinis & ce¬
oe cessarent: & ded̾unt eis .x.m.
libras. Hoc autẽ malũ usq in

Expanded text:
compellante. Venerunt autem tertio compellante. Venerunt autem tertio anno regis Edelredi corum quasi praenuntiae futurae vastationis et praedaverunt Hamptune. Postea vero Alfere consul vitam deseruit, cui successit Alfricus, quem rex crudeliter exsulavit. Eo tempore sanctus Adelwold episcopus pater monachorum, et sidus Anglorum ad coeli gloriam. His autem duobus luminaribus Anglorum genti subtractis, caruit Anglia lorica protectionis suae, et vindictae Dei praemeditatae desolata destruxerat episcopatum Roveceastre. Inde iterum Dominus ad iram promotus, quod facere paraverat, non distulit; veneruntque Daci ex multis partibus, et operuerunt Angliam quasi nubes coeli: est. Inde autem Daci progredientes exercitui Anglorum obviati sunt: qui consul cum magnis viribus obvians eis, pugnavit et victus est, et glaSiricii archiepiscopi, quod ipsi censum Dacis persolverent, quatenus a rapinis et caede cessarent et dederunt eis decem mille libras. Hoc autem malum usque in
Abbreviated transcription (Latin):
regem extinxerant. ita ⁊ nomen eius
extingerant. Hic uͦ comꝑtum est.
ꝯtͣ diuinam ꝓuidentiam. non suffic̾e̾
pͦuũ cor hominis & inscrutabile. Quẽ
enim ꝑfidi. t̾ris abiecerant: d̾s in
celo głose suscepit. Et memoria et̾na
in signͥum eum dñs: cuiꝰ inentionẽ
ꝓditores obnubilare studuerant.
Inde dñs it̾m adiram ꝓmotus. &
plus solito irritatus: genti pessi¬
me. malum in extricabile confer
fum ei porrig̾et: cultello ꝑcusserit
POred filius edgari regis ⁊ fr̃ edwat¬
di. coram dutib angloꝵ sacratꝰ
est in regẽ ap̃ kingestun: oĩe sinistꝰ
Sicut de eo cũ paruulus esset: sẽs
Dunstanus ꝓphetau̾at. Minxit
nãq cũ baptizaretur insacro fonte
Inde uir dñi. ext̾miniũ angloꝵ
in tempore eiꝰ futurũ p̃dixit. post
paruũ uͦ tempꝰ ex qͦ edelred regna¬
uit. tnͣstulit alfere consul corpus
sc̃i edwardi. a warham ad scaftes¬
birih cum debito honore: nutu dei

Expanded text:
vitam regis exstinxerant, ita et nomen ejus vitam regis exstinxerant, ita et nomen ejus exstinguerent. Hic vero compertum est, contra divinam providentiam non sufficere pravum cor hominis et inscrutabile. Quem enim perfidi terris abjecerant Deus in coelo gloriose suscepit, et memoria aeterna insignivit eum Dominus, cujus mentionem proditores obnubilare studuerant. Inde Dominus iterum ad iram promotus et plus solito irritatus genti pessimae malum inextricabile conferrhum ei porrigeret, cultello percusserits Edgari regis et frater Edwardi coram ducibus Anglorum sacratus est in regem apud Kingstun omine sinistro sicut de eo, cum parvulus esset, sanctus Dunstanus prophetaverat. Minxit namque cum baptizaretur in sacro fonte. Unde vir Domini exterminium Anglorum in tempore ejus futurum praedixit. Post parvum vero tempus, ex quo Edelred regnavit, transtulit Alfere consul corpus sancti Edwardi a Warham ad Scaftelbirh cum debito honore nutu Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dwardus filiꝰ edgari regis qͥ dr
signum scił⁊ maxime famis. qͦ
in anno sequente. secuta est. Gunt
uero quidam consul nequissimus
elfere nomine. Abbatias plures. quas
rex eadgarus & edelwoldus ep̃c con¬
struxerãt: quorũdam potentũ con¬
sensu. & factione destruxit. In de
dñs ad iram ꝓmotus pͥstinam reno¬
uare statuit cladem.
dWardi sci regis anno.iiiͦi. om̃s
optimates angloꝵ ceciderunt
a quodam solio. ap̃ calne. preter
sc̃m̃ Dunstanũ. qͥ tͣbe qͣdam app̃hẽ¬
sa restitit. Inde qͥdam eoꝵ ualde
lesi sunt: qͥdam uͦ mortui. Signũ
scił dei excelsi fuit. qͦd ꝓditione &
in terfectione. regis sui ab amore
dei casuri essent: & a diuersis gen¬
tib. digna contͥcione. conterendi.
nasset: octisus est ꝓdicione
gentis sue ꝑfide. die ad uesꝑascẽ¬
te apd̾ coruesgate. Et inimicicias
qͣs uiuenti in gresserant. in mortu¬
um ꝓtelantes: sepelierunt eũ sine
regio honore apđ w arham. ut sic̃

Expanded text:
Edwardus filius Edgari regis, qui dEdwardus filius Edgari regis, qui dsignum scilicet maximae famis, quae in anno sequente secuta est. Tunc consul quidam nequissimus Elfere nomine abbatias plures quas rex Edgarus et Edelweld episcopus construxerant, quorumdam potentum assensu et factione destruxit. Inde Dominus ad iram permotus pristinam renovare statuit cladem. Edwardi sancti regis anno quarto, omnes optimates Anglorum ceciderunt a quodam solio apud Talne praeter sanctum Dunstanum, qui trabe quadam apprehensa restitit. Unde quidam eorum valde laesi sunt, quidam vero mortui: signum scilicet Dei excelsi fuit, quod proditione et interfectione regis sui ab amore Dei casuri essent, et a diversis gentibus digna contritione conterendi. nasset, occisus est proditione gentis suae perfide, die advesperascente, apud Corvelgate; et inimicitias, quas viventi ingesserant, in mortuum protelantes, sepelierunt eum sine regio honore apud Warham, ut, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. se t̾ra & mari seruituros ei.
dbarus pacificus. rex magnificꝰ:
salomon scds cuiꝰ tempore. num¬
qmͣ exertitus aduenarũ uenit in
angliam. Cuiꝰ dñio reges & pͥncipes
anglie sunt subiecti: cuiꝰ potentie
scotti ⁊ colla dedere. cum regnass
.xui. annis. ⁊ .ii. mensib: feliciter
uiuens. feliciter obiit. Nec potuit
male mori. qͥ bene iuxerat. Qui tot
eccl̃ias. deo fundauerat. Qui tot
bona ꝑhennia. breui tempore sta¬
tuerat. Quiꝰ plantationũ greges
qnͣto in stantius dm laudare nõ
cessant: tanto beati reg̃ in celestib
gła crescere non desistit. De cuius
laude musam aliquantulũ dic̾e.
ꝓ meritis ꝓmouimus.
uctor opum. uindex scelerũ. lar¬
eptriger edgarus. regna suꝑna pe
ic alter salomom. legum pater
orbita pacis. eroo¬
uod caruit bellis. claruit iñ magis.
Dempla: deo. templis: monachos.
monachis: dedit agros.
eqͥtie lapsum: iusticieq locum.
ouit enim regno uerũ ꝑ qͥrere falso.
minensũ modico. ꝑ petuumq bͤui.

Expanded text:
fidem se terra et mari servituros ei dgarus pacificus rex, magnificus, Salomon secundus, cujus tempore nunquam exercitus advenarum venit in Angliam, cujus dominio reges et principes Angliae sunt subjecti, cujus potentiae Scoti etiam colla dedere, cum regnasset sedecim annis et duobus mensibus feliciter vivens, feliciter obiit; nec potuit male mori, qui bene vixerat, qui tot ecclesias Deo fundaverat, qui tot bona perennia brevi tempore statuerat: cujus plantationum gratiae quanto instantius Deum laudare non cessant, tanto beati regis in coelestibus gloria crescere non desistit. De cujus laude musam aliquantulum dicere pro meritis promovimus: Auctor opum, vindex scelerum, lareptriger Edgarus regna superna petit. Hic alter Salomon, legum pater, orbita pacis Quod caruit bellis claruit inde magis. Templa Deo, templis monachos, monachis dedit agros, Nequitiae lapsum, justitiaeque locum. Novit enim regno verum perquirere falso, Immensum modico, perpetuumque brevi.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: & adepti sunt. ꝑ̃dixit ⁊̃ eis qͥdã
uir dei. qͦd exscełum suoꝵ in manitati
non solum qͥa semꝑ cedi & ꝓdicioni
studebant: uerum ⁊̃ qͥa semꝑ ebrieta¬
ti. & negligentie domꝰ dñi dẽditi erãt.
eis in suꝑatum afrancia ad uenturũ
Unĩum. Qd̃ ⁊ eoꝵ excellentiam inetͥ¬
num depͥmeret. & honore sine t̾mi¬
no restitutionis. euentilaret. Pdixit
⁊̃ qd̾ nõ ea gens solum. uerum & scot.¬
toꝵ qͦs uilissimos habebant: eis ad
emeritam confusionẽ dñaretur. Ure¬
dixit nichominus. uarium a deo scłm
creandum. Et uarietas que in m̃en¬
tib hominũ latebat. & in actib pa¬
tebat. multimoda. uariatione ues¬
tium & in dumentoꝵ designaretur.
hac gͥ ꝓuidentia cũ legatariis ad
oucem normannoꝵ missis. rex an¬
gloꝵ sue peticionis concessionem
optinuisset: statuto tempore tanto
digni minist̾io. ad dnĩam suam re¬
cipiendam & ad ducendã. ꝓceres
angloꝵ mittuntur in normannia.
Que longo & digno regib appara¬

Expanded text:
pti sunt. Praedixit etiam eis quidam vir Dei quod ex scelerum suorum immanitate non solum quia semper caedi et proditioni studebant, verum etiam quia semper ebrietati et negligentiae domus Domini dediti erant, eis insperatum a Francia adventurum dominium: quod et eorum excellentiam in aeternum deprimeret, et honorem sine termino restitutionis eventilaret. Praedixit etiam quod non ea gens solum, verum et Scotorum, quos vilissimos habebant, eis ad emeritam confusionem dominaretur. Praedixit nihilominus varium adeo saeculum creandum, ut varietas, quae in mentibus hominum latebat, et in actibus parebat, multimoda variatione vestium et indumentorum designaretur. Hac igitur providentia, cum, legatariis ad ducem Normannorum missis, rex Anglorum suae petitionis concessionem obtinuisset, statuto tempore tanto digno ministerio ad dominam suam recipiendam et adducendam proceres Anglorum mittuntur in Normanniam, quae longo et digno regibus appara
Abbreviated transcription (Latin):
N No ab incarnatione dm̃i.¬
millesimo. Ricardi consulis
red in coniuge᷑ assumere
p̃cogitauit: ad tuitionem
regni sui. Ille enim rex fortissimus
erat. & om̃i regno francoꝵ formida¬
bilis. Ip̃e autẽ se suosq ualde debili¬
tatos uidebat. futuramq cladem nõ
mediocriter horrebat. Hoc autẽ dei
nutu fcm̃. ẽẽ. ꝯstat. ut ueniret contra
imꝓbos malum. Genti enĩ angloꝵ. qm
scełib siuis exigentib disterminare ꝓ¬
posuerat. sicut & ip̃i bͥtones peccatis
accusantib humiliauerant: dñs om¬
nipotens duplicẽ contͥtionẽ ꝓposuit.
& quasi militares insidias adhibuit.
sciłz ut hinc dacoꝵ ꝑsecutione seui¬
ente. illic normannoꝵ ꝯuinctione a¬
crescente. si a dacoꝵ manifesta fulmi¬
natione euałent: normannoꝵ in ꝓ¬
uisam cum fortitudine. cautelam ñ
euadent. Qd̾ inseqñtib apparuit. cũ
ex hac ꝯiunctione reg̃ angloꝵ. & filie
oucis normannoꝵ angliam iuste scd̾i¬

Expanded text:
o ab Incarnatione Domini Richardi consulis red in conjugem assumere praecogitavit ad tuitionem regni sui. Ille enim fortissimus erat, et omni regno Francorum formidabilis. Ipse autem se suosque valde debilitatos videbat, futuramque cladem non mediocriter horrebat. Hoc autem Dei nutu factum esse constat, ut veniret contra improbos malum. Genti enim Anglorum, quam sceleribus suis exigentibus disterminare proposuerat, sicut et ipsi Britones, peccatis accusantibus, humiliaverat, Dominus omnipotens duplicem contritionem proposuit, et quasi militares insidias adhibuit, scilicet ut hinc Dacorum persecutione saeviente, illinc Normannorum conjunctione accrescente, si ab Dacorum manifesta fulminatione evaderent, Normannorum improvisam cum fortitudine cautelam non evaderent. Quod in sequentibus apparuit, cum ex hac conjunctione regis Anglorum et filiae ducis Normanno
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus ceollto ad seruandũ tradi¬
derunt. p̾ea uͦ sͥ minute diuiserunt.
ita qͦd pars patͥe & ꝓcerum qnͣdoq
erat sub legib W ests exe. Edmun¬
dus uͦ rex wests exe totam sͥ in
onĩum subdidit hic gͥ regnum
merce dnio W ests exe penitus sub¬
ditum. explicit
egnum uͦ estangle. qͦd dudum
regnis aliis ut p̃dictum est.
uariis modis subiectũ fuerat: nc̃
reges W ests exe. uel cantie in dñio
tenebant. nc̃ alicui uł aliquib
oabant. Igit᷑ur rex unus ibi erat.
aliqnͣdo multi: aliqnͣdo reguli.
Uitimus tñ angloꝵ sub rege W est¬
sexe regnauit ibidem sc̃s edmundꝰ.
Quo int̾fecto: regnauit Godrun
oacus Pea regnũ minutim daci
partiti sunt. Buitq sub eis usq¬
oum regi edwardo est maxima
ꝑte subiecta est. ħ gͥ regnũ estan¬
gle dnĩo westsexe contingens. ex¬
plicit. & iam ad pͥmordia causãq
aduentus normannoꝵ ꝑuenimus.

Expanded text:
olwlfo ad servandum tradiderunt; postea vero sibi minute diviserunt: itaque pars patriae et procerum quandoque erat sub legibus Westsexe. Edmundus vero rex Werce Westsexe totam sibi in dominium subdidit. Hic igitur regnum Werce dominio Westsexe penitus subjectum explicit. Regnum vero Estangle, quod dudum regnis aliis, ut praedictum est variis modis subjectum fuerat, nunc reges Westsexe vel Cantiae in dominio tenebant, nunc alicui vel aliquibus dabant. Igitur rex unus ibi erat, aliquando multi alii reguli; ultimus tamen Anglorum sub rege Westsexe regnavit ibidem S. Edmundus: quo interfecto regnavit Godrun Dacus; postea regnum minutim Daci partiti sunt, fuitque sub eis usquedum regi Edwardo ex maxima parte subjecta est. Hic igitur regnum Estangle dominio Westsexe contingens explicit, et jam ad primordia causamque adventus Normannorum pervenimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nis qͥ fecit maximũ p̃lium apud
bruneburh. nuit¬
Omundus.ui. annis ⁊ dimidio. qͥ
suꝑ dacos .u. urbes cep̃. ⁊ eisdem
anglie. partes feliciter optinuit.
owi filius edmundi .iii. annis
codem spatio & potentia tenuit.
dG̃arus filius edmundi .xui. an¬
nis pacifice & głosius omnib ali¬
is imꝑauit:
dwardus rex sc̃s .u. annis regnũ
tenuit. & feliciter occisus est.
Delred fr̃ eius ira dei ꝑturbatus.
erumpnose regñ. de quo nobis
multa restant dicenda.
E Regno uͦ nordhimbre paulisꝑ
tangendum est. Osbrictus nãq
tempore regñ a delwlfi. regnauit
ibidem. Quẽ more suo abicientes.
constituerunt ellam regẽ. Qui ut᷑q
cum a dacis occisi fuissent: regna¬
uerunt daci multo tempore in
nordhimbre. Scił rex haldene. ⁊
gunłlfert. ⁊ nigellus. ⁊ sidric. ⁊
Reginaldus. & anlaf. confuse aũ
regnauerunt daci.ita qͦd modo
ibi rex unus erat. mͦ duo. modo
reguli multi. Pꝑea uͦ edredo regi
w ests exe in dñium contigit: & suc¬

Expanded text:
nis, qui fecit maximum praelium apud Bruneburh. Edmundus VI annis et dimidio, qui super Dacos V urbes cepit, et eisdem Angliae partes feliciter obtinuit. Edwi, filius Edmundi, IV annis eodem spatio et potentia tenuit. Edgarus, filius Edmundi, XVI annis pacifice et gloriosius omnibus aliis imperavit. Edwardus, rex sanctus, V annis regnum tenuit et feliciter occisus est. Edelred, frater ejus, ira Dei perturbatus aerumnose regnavit, de quo nobis multa restant dicenda. De regno vero Nordhumbre paulisper tangendum est. Osbrictus namque tempore regis Athelwlfi regnavit ibidem, quem more suo abjicientes constituerunt Ellam regem: Qui utrique cum a Dacis occisi fuissent, regnaverunt Daci multo tempore in Nordhumbre, scilicet rex Haldene, et Gudfert, et Nigellus, et Sidric, et Reginaldus, et Aulaf. Confuse autem regnaverunt Daci, ita quod modo ibi rex unus erat, modo duo, modo reguli multi. Postea vero Edredo regi Westsexe in dominium contigit, et suc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qua ⁊̃ re singła ur̃e dilectio
direximus. ut ꝑ nr̃e p̃ceptionis
auctoritatẽ: possitis deo placitã
ordinationẽ effic̾e. Quia ut hec
uob̾ concetłemꝰ. longa t̾rarũ ma¬
risq int̾ualla q̃ inter nos ⁊ uos

Expanded text:
Pro qua etiam re singula vestrae dilectionPro qua etiam re singula vestrae dilectiondireximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere, quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla, quae inte