comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid ea diuisio ad agnos pollet. Tre melius nunq̃
luna fieri oportet. et tñ quadam melius post octo
lanam lunam ꝗͣ ante. Et si qua serescente fieri cõ¬
ueniet melius quantominus haberet ignis id a¬
strum. dixi de quadri partita forma cultirca agri
Stolo altera inquit tempoꝵ diuisio coniuncta quo.¬
dam modo cum sole et luna quin sex partita q. om¬
nis fere fructus quintodeniq geadu ꝑuenit ad
pfectum: ac uidet in uilla dolium ac modium. un.¬
de sexto prodit ad usum. Ptimum propandum
Sccundo serendum Tectio nutricandum quarto
legendum. Quinto colendum. Sexto
aut pomarium facere uelis atalia arandum
auc fodiendum ut si segetes instituas adque¬
dam bipalio uectenda terra plus aut minus
alia .ii. radices angustius diffundunt. ut cu¬
pressi alii latius ut platani: usq eo ut Theo¬
phrastus scribat atͥenas in liocio quum etia
nunc platanus nouella esset. radices trium

Expanded text:
quid ea divisio ad agros pollet? Tremelius, Numquam quid ea divisio ad agros pollet? Tremelius, Numquam luna fieri oporteret, et tamen quaedam melius fieri post octavo Ianam lunam quam ante? Et siquae senescente fieri conveniret, melius, quanto minus haberet ignis id astrum? Dixi de quadripertita forma in cultura agri. Stolo, Est altera, inquit, temporum divisio coniuncta quodam modo cum sole et luna sexpertita, quod omnis fere fructus quinto denique gradu pervenit ad perfectum ac videt in villa dolium ac modium, unde sexto prodit ad usum. Primo praeparandum, secundo serendum, tertio nutricandum, quarto legendum, quinto condendum, sexto aut pomarium facere velis; ad alia arandum aut fodiendum, ut si segetes instituas; ad quaedam bipalio vertenda terra plus aut minus. Aliae enim radices angustius diffundunt, ut cupressi, aliae latius, ut platani, usque eo ut Theophrastus scribat Athenis in Lyceo, cum etiam nunc platanus novella esset, radices trium
Abbreviated transcription (Latin):
Ctauo interuallo inter brumam et fauonium hȩc
fieri oportet de segetibus si qua est aqua deduci
si in siccitates st. et terra tencritudinem habet
S arrire uincas arbustaq putate quum in agcis
ꝯpus fieri non potest qua sub tecto possint tunc
conficienda ante lucano tẽmpore hyberno quae
dixi sccipta et posita in uilla haberi oportet ma¬¬
xime ut uillicus norit.
les lunares q obseruandi qui quodam modo biꝑ¬
titi quoad noua luna crescit ad plenam et inde
rursus ad nouam lunam decrescit qđ adueniat
inter menstruum e quodic dicif luna esse extre¬
ma et prima. a quo cum diem athenis appellãt
gtis potius crescente lima q̃ senescente: quadam
contra quae metas ut frumenta et ceduas siluas
Ego et ista inquit Agrasius non solum in ouibus to¬
nodendis. sed in meo capillo a patre acceptum ser¬
uo in decrescenti luna tondens caluus fiam. Agri¬
as quemadmodum luna inquie quadripartita. et

Expanded text:
XXXVI. Octavo intervallo inter brumam et favonium haec XXXVI. Octavo intervallo inter brumam et favonium haec fieri oportet. De segetibus, siqua est aqua, deduci; sin siccitates sunt et terra teneritudinem habet, sarire. Vineas arbustaque putare. Cum in agris opus fieri non potest, quae sub tecto possunt tunc conficienda antelucano tempore hiberno. Quae dixi scripta et proposita habere in villa oportet, maxime ut vilicus norit. XXXVII. Dies lunares quoque observandi, qui quodam modo bipertiti, quod a nova luna crescit ad plenam et inde rursus ad novam lunam decrescit, quaad veniat intermenstruum, quo die dicitur luna esse extrema et prima; a quo eum diem Athenis appellant gris potius crescente luna quam senescente, quaedam contra quae metas, ut frumenta et caeduas silvas. Ego istaec, inquit Agrasius, non solum in ovibus tondendis, sed in meo capillo a patre acceptum servo, ni crescente luna tondens calvos fiam. Agrius, Quem ad modum, inquit, luna quadripertita? Et
Abbreviated transcription (Latin):
putant. Ꝙ si minus idonea tempestates sint
consecuta putrescere semina soleant fabam op¬
time seri in uergiliaꝵ occasum. Luas autem lege¬
re et uindemiam facere inter acquinoctium au.¬
tunnale et uergiliaꝵ occasum deinde uites pu.¬
tare incipere et propagare et serere poma hoc
aliquot regionibus ubi matcirius frigora funt
asperiora melius uerno tempore.
Eptimo interuallo inter uergiliaꝵ occasum er bru.¬
mam haec fieri oportere dicunt. Serere lilium et
crocum qđ iam coit radicem rosam ea conditur
radicitus in uergilias palmares et obeuit᷑ har
cadem postea transfertur facta uini radix olearia
in fundo facere non est utile. Ideo qđ necesse est
terra ad tuenda pulmos fieri. quos irrigatioes
et pluuia et tempestates abluunt et agrum faci¬
unt maiorem ac fauonio usq ad arturi exortum
R ecte serpillum c. seminario transferri qđ dictum
ut pletaq ne facias. nec non tamen aliquid re.¬
cte secitut ut ulmi.

Expanded text:
putant, quod, si minus idoneae tempestates sint putant, quod, si minus idoneae tempestates sint consecutae, putescere semina soleant. Fabam optime seri in vergiliarum occasu; uvas autem legere et vindemiam facere inter aequinoctium autumnale et vergiliarum occasum; dein vites putare incipere et propagare et serere poma. Haec aliquot regionibus, ubi maturius frigora fiunt asperiora, melius verno tempore. Septimo intervallo inter vergiliarum occasum et brumam haec fieri oportere dicunt: Serere lilium et crocum. Quae iam egit radicem rosa, ea conciditur radicitus in virgulas palmares et obruitur, haec eadem postea transfertur facta viviradix. Violaria in fundo facere non est utile, ideo quod necesse est terra adruenda pulvinos fieri, quos irrigationes et pluviae tempestates abluunt et agrum faciunt macriorem. A favonio usque ad arrecte serpillum e seminario transferri, quod dictum ut pleraque, ne facias. Nec non tum aliquid recte seritur, ut ulmi.
Abbreviated transcription (Latin):
possunt.
L atto interuallo inter solstitium et canicula
plẽriq messem faciunt qđ st umentum dicant
quindecim diebus esse in uaginis quindecim
florere quindetim ex arescere quu sit matuꝵ
arationes ab solui qua eo fructuosiores fuint ꝙ
calidiore terra aratro si proscideris effringi
opordet. idest iterare ut frangant᷑ glebae. pri¬
ma .ii. aratione grandes glebae ex terra scind¬
uillam cateraq dicta a legendo ꝙ. co non secan¬
tur. sed uellendo legunt᷑. Uineas ueteres iteꝵ
occare. nouellas etiamtertio si stͥ etia tu glebae
linto interuallo inter caniculam et aquinocti¬
um autunnale oportet stramenta desecari et a¬
ceruos constitui aratra offringi frondem cedi
prata irrigua iterum secari
Exto interuallo ab aquinoctio autunnali inciꝑe
mam nisi qua necessaria causa coegetit non sere¬
re qđ tantum intersit ut ante brumam sata q̃
septimo die bruma sata quadragesimodic uix
existant neq ante aquinoctium incipi oportere

Expanded text:
possunt. XXXII. Quarto intervallo inter solstitium et caniculam plerique messem faciunt, quod frumentum dicunt quindecim diebus esse in vaginis, quindecim florere, quindecim exarescere, cum sit maturum. Arationes absolvi, quae eo fructuosiores fiunt, quo caldiore terra aratur. Si proscideris, offringi oportet, id est iterare, ut frangantur glaebae; prima enim aratione grandes glaebae ex terra scindutraque dicta a legendo, quod ea non secantur, sed vellendo leguntur. Vineas veteres iterum occare, novellas etiam tertio, si sunt etiam tum glaebae. Quinto intervallo inter caniculam et aequinoctium autumnale oportet stramenta desecari et acervos constitui, arata offringi, frondem caedi, prata inrigua iterum secari. Sexto intervallo ab aequinoctio autumnali incipere mam, nisi quae necessaria causa coegerit, non serere, quod tantum intersit, ut ante brumam sata quae septimo die, post brumam sata quadragesimo die vix existant. Neque ante aequinoctium incipi oportere
Abbreviated transcription (Latin):
tidem. sed illos duodecim deos qui maxime agci¬
culturae ccelo et teria cortment. Iouem et Tellũt¬
em. itaq hi parentes magni dicunt᷑. luppiter pa¬
ter appellatur. Tellus tarta mater. Secundo solez
et lunam quoꝵ tempora obseruant᷑ et quaedlam
setuntur et condunt᷑. Tertio Ceretem et libq
iis.ni. cibus et potiouenit .c. fundo. QuartoRio
bigum et floram. quibus propituis neq cobigo
fcumenta atq arboces corrumpit. ne non teni¬
pestiue florent. itaq pͭ ͤ Robigo feria Robiga¬
lia. flora ludi floralia sunt constituti. Item aq¬
uenerot Mineruam et leneren. quaꝵ unius pro

Expanded text:
tidem, sed illos tidem, sed illos culture celo et terra continent, Iovem et Tellurem. Itaque quod hi parentes magni dicuntur, Iupiter pater appellatur, Tellus terra mater. Secundo Solem et Lunam, quorum tempora observantur cum quedam seruntur et conduntur. Tertio Cererem et Liberhis enim cibus et potio venit e bigum ac Floram, quibus propitiis neque robigo frumenta atque arbores corrumpit, neque non tempestive florent. Itaque publice Robigo feriae Robigalia, Florae ludi Floralia instituti. Item adveneror Minervam et Venerem, quarum unius pro
Abbreviated transcription (Latin):
ocium essem consetutus fũnda¬
nia commodius cibi haed scribere
qua nũc ut potero exponam co¬
gitans esse properandum qđ ut
dicitur si est homo bulla co magis senex Ann¬
us .n. octogesimus admonet me ut sarcinas col¬
ligam ante ꝗͣ proficiscar e uita. Quare quorũ.¬
am̃ emisti fundum quem bene colendo fructuo¬
sum cum facere uelis meq ut io mihi habeam
curare roges experiar et non solum ut ip̃e quoad
uiuam quid fieri oportet ut te moneam sed
etiam post mortem neq patiar sibyllam non so¬
lum cecinisse qua dum uiuere prodessent homi¬
nibus. sed etiam quae quum perisset ipã et io ẽt
ignotissimis quoq hominibus. Ad cuius libros
tõt ann post publice solemus redire quum
desyderamus quid faciendu sit nobis ex aliquo
portento Me ne dum uiuo quidem necessariis
meis qdđ prosit facete. Et quoniam ut aiunt dei
fauentes adiuuant. prius inuocabo eos. nec ut
N omerus et Ennius musas. sed ut deiodecim de
ad forum aurata sunt. sex mares: et foeminer to¬

Expanded text:
i essem consecutus, Fundania, commodius tibi haec scriberem, quae nunc, ut potero, exponam cogitans esse properandum, quod, ut dicitur, si est homo bulla, eo magis senex. Annus enim octogesimus admonet me ut sarcinas conligam, antequam proficiscar e vita. Quare, quoniam emisti fundum, quem bene colendo fructuosum cum facere velis, meque ut id mihi habeam curare roges, experiar; et non solum, ut ipse quoad vivam, quid fieri oporteat ut te moneam, sed etiam post mortem. Neque patiar Sibyllam non solum cecinisse quae, dum viveret, prodessent hominibus, sed etiam quae cum perisset ipsa, et id etiam ignotissimis quoque hominibus; ad cuius libros tot annis post publice solemus redire, cum desideramus, quid faciendum sit nobis ex aliquo portento: me, ne dum vivo quidem, necessariis meis quod prosit facere. Qufacientes adiuvant, prius invocabo eos, nec, ut Homerus et Ennius, Musas, sed duodecim deoad forum auratae stant, sex mares et feminae to
Abbreviated transcription (Latin):
consitum habeas: ita &difices ne uilla fun.¬
loreos priuos uectes senos. fibulas duodenas me¬
canicas binas. funibus sparteis ducant. Uebiculis
superioribus octonis. Inferioribus senis. citiu
duces. Si rotis uoles facere tardius ducetur. sed
minore labore. Bubilia uti benc aedificata habras

Expanded text:
consitum habeas. Ita aedifices, ne villa funloreos privos, vectes senos, fibulas duodenas, mecanicas binis funibus sparteis ducunt: orbiculis superioribus octonis, inferioribus senis citius duces; si rotas voles facere, tardius ducetur, sed minore labore. Bubilia bona, bonas pra
Abbreviated transcription (Latin):
Rcedium qd primumi siet si me rogabia sic̃
dicam. Dicam de oranibus agris. optimo¬
q loto lugera agri centum. Uinea est prima
quus fertio loco salictum. Quarto oletim
Quinao piatum sexto campus frumentarius. Daa¬
timo silua cedua. Octauo arbustum. Nono glan¬
Ater familias ubi ad uillam uenit: et larem

Expanded text:
raedium quod primum siet, si me rogabis, sic dicam: de omnibus agris optimoque loco iugera agri centum, vinea est prima,guus, tertio salictum, quarto oletum, quinto pratum, sexto campus frumentarius, septimo silva caedua, octavo arbustum, nono glanter familias ubi ad villam venit, ubi larem
Abbreviated transcription (Latin):
l interdum pͥraestate mecca¬
turis rem quaerere. Nisi tam
pcriculosum sit. Et item foene¬
Iraxi. si tam honestum. Maio.¬
es nostri sic habuerunt: et ita in legibus posuerunt
urem dupli condetinati foeneratorem quadrupli
Quanto peiorem ciuem existimabant foenexatorem
ꝗ̃ furem hinc licet existimare. Et bonum uirum
quum laudabant: ita laudabant. Bonum agrico¬
lambonumq colonum. Amplissime laudati ex¬
istimabatur: qui it̾a laudabatur. Mercatorem
autem strenuum studiosumq rei quaerendoe exi¬
stimo uerum ut supra dixi periculosum es calam¬
itosum. At ex agricolis et uici fortissimi et mili¬
tes strenuissimi gignuntur. maximeq pius qu&.¬
stus stabilisimus q consequitur minimeq inuidi¬
osus minime qꝗ male cogitantes sunt: qui in eo
stadio occupatist. Nime ad rem redeam. quod
tabis sic in animo habeto ut non cupide em¬
as. Pleue opera iua parcas uisere: et ne satis
habeas semel circumite. Id animaduertito uti

Expanded text:
 interdum praestare mercaturis rem quaerere, nisi tam periculosum sit, et item fenerari, si tam honestum sit. Maiores nostri sic habuerunt et ita in legibus posiverunt, furem dupli condemnari, feneratorem quadrupli. Quanto peiorem civem existimarint feneratorem quam furem, hinc licet existimare. Et virum bonum quom laudabant, ita laudabant, bonum agricolam bonumque colonum. Amplissime laudari existimabatur qui ita laudabatur. Mercatorem autem strenuum studiosumque rei quaerendae existimo, verum, ut supra dixi, periculosum et calamitosum. At ex agricolis et viri fortissimi et milites strenuissimi gignuntur, maximeque pius quaestus stabilissimusque consequitur minimeque invidiosus, minimeque male cogitantes sunt qui in eo studio occupati sunt. Nunc ut ad rem redeam, quod tabis, sic in animo habeto, uti ne cupide emas neve opera tua parcas visere et ne satis habeas semel circumire. Quoti
Abbreviated transcription (Latin):
propagato. Sic octato ueteres q̃ minimum castra
rato potius si opus erit deucito biennioq po¬
st practidito. Uitem nouellam resecari tu erit
tempus ubi ualebit. si uinca a iuitt calua erit
sulcos interponuato ibiq uinẽ radicem serito¬
I mbram a sulcis remoueto crebroq fodito. in ui¬
nea uetere serito ocinu si macra erit. qđ gra¬
num capiat. ne serito. et circum capita addito
stercus: palcas uinaceas: aliꝗd hoꝵ qđ rectius
ualeat.l. bi uinea frondem ceperit. pampinato:
uineas nouellas alligato crebro. ne caules pet¬
fringantur. et qua iãm in perticam ibit eius
pampinos teneros alligato leuiter colligitoq
utiq recte spectent. Ubi uua uatia fieri coepe.¬
tit. cutes subligato pampinato uuasq expe¬
llito circum capita sarrito.
Salictum ut suo tempore incidatur¬
d
Alictu suo tempote serito ꝯlubito arteq alli
E deo ad sementim ubi ꝗsq locus frigidissimꝰ

Expanded text:
propagato, sic occato; veteres quam minimum castrapropagato, sic occato; veteres quam minimum castrarato; potius, si opus erit, deicito biennioque post praecidito. vitem novellam resecari tum erit tempus, ubi valebit. 196 si vinea ab vite calvata erit, sulcos interponito ibique vivam radicem serito. umbram a sulcis remonea vetere serito ocinum, si macra erit quod granum capiat ne serito, et circum capita addito stercus, paleas, vinaceas, aliquid horum, quo rectius valeat. Ubi vinea frondere coeperit, pampinato. Vineas novellas alligato crebro, ne caules praefringantur, et quae iam in perticam ibit, eius pampinos teneros alligato leviter corrigitoque, uti recte spectent. Ubi uva varia fieri coeperit, vites subligato, pampinato uvasque expellito, circum capita sarito. Salictum suo tempore caedalictum suo tempore caedito, glubito arteque alledeo ad sementim. Ubi quisque locus frigidissimus
Abbreviated transcription (Latin):
lneas arboresq mature face incipias pu¬
quoad eius facere potẽris uites facito uti ducas.
A rbores hoc modo putentur.
Ami uti diuaricent᷑ quos relinques et uti
recte cedant᷑: et ne nimium crebri celm¬
quant. uites bene nodent᷑ ꝑ omẽs tamos.
Diligentet caueto. ne uitem praccipites. et ne
nimium praestringas. Arbores facito utibe.¬
ne maritae sint. Lĩtesq uti satis multae asse¬
tant᷑ et sicubi opus erit de arbore deiiciãt᷑
uti in terram deprimant᷑ et biennio post prȩ¬
Ineam sic facito ut curetur. Utem bene no.¬
datam deligato recte flexuosa ne sit su¬
csum uet sum semꝑ ducito quoad eius poteris
uinarios custodesq celinquito ꝗ̃ altissima
uinca facito. alligatoq tecte dum ne nimi¬
um constringas. hoc modo ea cutato. Capita
uitium ꝑ sementim allaqueato.Linca puta¬
ta ciccum fodito. Atare incipito ultro citroq
sulcos perpetuos ducito. Uites teneras q̃ primu

Expanded text:
neas arboresque mature face incipias puneas arboresque mature face incipias puulcos; susum vorsum, quod eius facere poteris, vitis facito uti ducas. Arbores hoc modo putentur, rami uti divaricentur, quos relinques, et uti recte caedantur et ne nimium crebri relinquantur. 2 Vites bene nodentur; per omnes ramos diligenter caveto ne vitem praecipites et ne nimium praestringas. Arbores facito uti bene maritae sint vitesque uti satis multae adserantur et, sicubi opus erit, de arbore deiciantur, uti in terram deprimantur, et biennio post praeiniam sic facito uti curetur. Vitem bene nodatam deligato recte, flexuosa uti ne sit, susum vorsum semper ducito, quod eius poteris. Vinarios custodesque re relinquito. Quam altissimam viniam facito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. Hoc modo eam curato. Capita vitium per sementim ablaqueato. 2 Vineam putatam circumfodito, arare incipito, ultro citroque sulcos perpetuos ducito. Vites teneras quam primum
Abbreviated transcription (Latin):
senentim facturus eris ibi oues delectato
et fcondem usq ad pabula matura. Pabus¬
um atidum qd condideris in hyemc q̃ maxi¬
nie conseruato. Cogitatoq hyems ꝗ̃ longa¬
Doleam cogendam quae opus erunt pare¬
titut. limina matura. salix ꝑ tempus le¬
gatur. Utisit bene corbula fiant. et ueteres
sartiantur. fibula unde aride iligneae. uł¬
mea nucear. ficulneae. fac in stercus aut in
aquam coniiciantut. Inde ut opus erit fi.¬
bulas facito. uectes iligneos: accufolios lau.¬
reos: ulmeos facito uti sint parati prelum.
ex carpino atra potissimum facito ulmea
pineam nuceam hanc atq aliam materi.¬
em omẽm quum effodies: luna detrescente
eximito. post meridiem in uenito austro tuz
exit tempestiua quum semen suum matu.¬
rum erit. cauetoq per exrorem trahas aut
doles: qua materies semen non habebit. qu¬
um glubet tempestiua erit. Uento austro ca.¬
ueto ne quam matexiem: neue uinum tracꝰ¬
tes. nisi netessario.
I. ineae arbores ue ut mature putentur

Expanded text:
sementim facturus eris, ibi oves delectato; et frondem usque ad pabula matura. Pabulum aridum quod condideris in hiemem quam maxime conservato, cogitatoque hiemis quam longacogendam quae opus erunt parentur. Vimina matura, salix per tempus legatur, uti sit unde corbulae fiant et veteres sarciantur. Fibulae unde fiant, aridae iligneae, ulmeae, nuceae, ficulneae, fac in stercus aut in aquam coniciantur; inde, ubi opus erit, fibulas facito. Vectes iligneos, acrufolios, laureos, ulmeos facito uti sient parati. Prelum ex carpino atra potissimum facito. Ulmeam, pineam, nuceam, hanc atque aliam materiem omnem cum effodies, luna decrescente eximito post meridiem sine vento austro. Tum erit tempestiva, cum semen suum maturum erit, cavetoque per rorem trahas aut doles. Quae materies semen non habebit, cum glubebit, tempestiva erit. Vento austro caveto nequam materiem neve vinum tractes nisi necessario. Vineas arboresque mature face
Abbreviated transcription (Latin):
coquito ad dimidium Ea ungͥito fundu at¬
cx et extrinsetus. et pedes et angulos lbica
adatuerit. uestimenta condito. Si ita feceris
tinea non nocebunt. Et item lignea supel¬
lectilem omẽm si unges non putrescet. et
quu eam terseris splendidior fiet. Itema¬
nea omĩa ungito. sed prius exterocto bene
postea quin unxeris quu uti uoles᷑ exter¬
geto splendidior exit. et erugo non erit
molesta. fici aridae ut integre sint¬
ctile condito uel amurca de cocta ungito.
O leum si in metretam indas nouam.¬
Leum si in metreta noua inditurus eris
amurca ita uti est cruda colluito agitatoq
diu ut bene combibat. id si feceris metreta
oleu non bibet. et oleum melius fiet et ip̃a¬
lrgas mixteas si uoles cum bactis seruare et
itẽm aliud genus quoduis. Et si tamulos ficu¬
Incos uoles cum foliis interse allegato fasci¬
culos facito eos in amurca demutito. Supra
stet amurca facito sed ea q̃ demissurus eris

Expanded text:
coquito ad dimidium, ea unguito fundum arcoquito ad dimidium, ea unguito fundum arcae et extrinsecus et pedes et angulos. Ubi ea adaruerit, vestimenta condito. Si ita feceris, tiniae non nocebunt. Et item ligneam supellectilem omnem si ungues, non putescet, et cum ea terseris, splendidior fiet. Item ahenea omnia unguito, sed prius extergeto bene. Postea cum unxeris, cum uti voles, extergeto. Splendidior erit, et aerugo non erit molesta. Fici aridae si voles utctile condito. Id amurca decocta unguito. Oleum si in metretam novamleum si in metretam novam inditurus eris, amurca, ita uti est cruda, prius conluito agitatoque diu, ut bene conbibat. Id si feceris, metreta oleum non bibet, et oleum melius faciet, et ipirgas murteas si voles cum bacis servare et item aliut genus quod vis, et si ramulos ficulneos voles cum foliis, inter se alligato, fasciculos facito, eos in amurcam demittito, supra stet amurca facito. Sed ea quae demissurus eris
Abbreviated transcription (Latin):
ad partum dies certos sic arbores ac frugi.
Rimum plerunq ex terra exit ordeum dicbus
septem. nec multo post triticum Legumina fere qua¬
driduo: aut quinq diebus prater qͣ faba. Ea .ri.
serius aliquanto prodit seꝯes ostendit. ltem mi¬
lium et sesinia. et catera similiter &quis diebus¬

Expanded text:
ad partum dies certos, sic arbores ac fruges. ad partum dies certos, sic arbores ac fruges. Primum plerumque e terra exit hordeum diebus VII, nec multo post triticum; legumina fere quadriduo aut quinque diebus, praeterquam faba; ea enim serius aliquanto prodit. Item milium et sesima et cetera similiter aequis fere diebus
Abbreviated transcription (Latin):
ndi. ut tantum facias quantum uolet tegio
ac genus terra ut ex codem semine alicubi
truria locis aliquot. In italia in subagritano
dicunt etiam cum centesimo uedire solitum. in
syria ad oaranda et in africa ad biracium. Item
ex modio nasci centum. Illud q multum in¬
terest in rudi terra anin ea seras qua quot anĩs
obsita sit qua uocatur restibilis an in uernacto
quae interdum requirit cui acrius inolinch¬
ia quot antis cestibilia esse dicunt sed ut aut
paulo aut leuioribus sationibus .i. quod minus
sugunt terram. Dicetur inquit Agrius de tertio
gradu de nutricationibus atque alimoniis eo¬
rum. Illa qua nata sunt in fundo alescunt atq
adulta concipiunt. praegnantia id est quum st
matura pariurit poma: aut spicam. sic alia a qͦ
profcctum redit semen. ltaq florem a cerbum ue
picum aliudue quod dece̾pseris in eodem loco
codem anno nihil tenascitur qđ praegnationis
idembis habere non potest. Ut ii. mulieres habẽt

Expanded text:
ndi, ut tantum facias, quod tantum valet regio ndi, ut tantum facias, quod tantum valet regio ac genus terrae, ut ex eodem semine aliubi truria locis aliquot. In Italia in Subaritano dicunt etiam cum centesimo redire solitum, in Syria ad Gadara et in Africa ad Byzacium item ex modio nasci centum. Illut quoque multum interest, in rudi terra, an in ea seras, quae quotannis obsita sit, quae vocatur restibilis, an in vervacto quae interdum requierit. Cui Agrius, In Olynthia quotannis restibilia esse dicunt, sed ita utpaulo levioribus sationibus, id est quae minus sugunt terram.Dicetur, inquit Agrius, de tertio gradu, de nutricationibus atque alimoniis eorum. Ille, Quae nata sunt, inquit, in fundo alescunt, adulta concipiunt, praegnatia, cum sunt matura, pariunt poma aut spicam, sic alia. A quo profectum, redit semen. Itaque si florem acerbumve pirum aliudve quid decerpseris, in eodem loco eodem anno nihil renascitur, quod praegnationis idem bis habere non potest. Ut enim mulieres habent
Abbreviated transcription (Latin):
genera ficorum Chiac ac caladicaȩ et libyae afri¬
canae. ltem caetera transmarina in italiam ꝑla¬
ta simili de causa olea sernem cum sit nucleus
I ex eo tardius enascebatur colis ꝗ̃ ex aliis.
ideo potius in seminariis taleis quas dixi serin
A primis obserues ut in terram nimium ari¬
dam. aut uariam. sed temperatam semen demi.¬
itas. in iugerum unum si est natura temꝑata
cerra scribunt opu esse medica. sex quimodi¬
um unum seritur. ita ut semen iactat᷑ quem
ad modum .i. quum pabulum et frumentu serit᷑
lthisum seritur in terra bene culta tãq semen
brassica inde differtur et in sex quipedem po¬
nitur aut ctiam de cithiso turgula deplanta¬
neur et ita pangitur in secendo.
Erunt faba modii quatuor in iugexo tritici
quinq ordei ui. farris x sed non nullis locis
paulo amplius: aut minus. Si ci. locus cras.
sus plus si macer minus. Quare obscruabis
quantum in ea tegione consuctudo erit sere¬

Expanded text:
genera ficorum, Chiae ac Chalcidicae et Lydiae et Afrigenera ficorum, Chiae ac Chalcidicae et Lydiae et Africanae, item cetera transmarina in Italiam perlata. Simili de causa, oleae semen cum sit nuculeus, quod ex eo tardius enascebatur colis quam ex aliis, ideo potius in seminariis taleas, quas dixi, serimus. In primis observes ne in terram nimium aridam aut variam, sed temperatam, semen demittas. In iugerum unum, si est natura temperata terra, scribunt opus esse medicae sesquimodium. Id seritur ita, ut semen iaciatur, quem ad modum cum pabulum et frumentum seritur. Cytisum seritur in terra bene subacta tamquam semen brassicae. Inde differtur et in sesquipedem ponitur, aut etiam de cytiso duriore virgulae deplantantur, et ita pangitur in serendo. XLIV. Seruntur fabae modii IIII in iugero, tritici V, hordei VI, farris X, sed non nullis locis paulo amplius aut minus. Si enim lsus, plus; si macer, minus. Quare observabis, quantum in ea regione consuetudo erit sere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ inserat᷑ desecant. ut qd ea uimius est humot
odiffluat ante q̃ inserat᷑: aut in qua inserurit
in ea paulo infra q̃ insitum est incidunt in
qua humor aduentitius effluere possit contra
in fico et malo punica et si qua ctiam horum na.¬
tura aridiora continuo in aliis translationibus
uidendum ut qđ transferat in cacumen habeat
gemmam ut in ficis de his primis quatuor gene.¬
rĩbus semirum quadam ꝙ tardiora surculis u.¬
tendum: ut inficetis faiunt. Ficini. semen natu¬
rale intus in ea fico quam edimus qua sunt mi¬
nuta grana e quibus paruis q enasa coliculi iux
tra palma et cupressus et olea in crescendo tarda
I n hoc .ni. humidiora q̃ aridiora Quare ex tẽra
potius in seminariis surculos de ficeto q̃ grana
aut inde petere uult. Ium ti pesticulam ꝑ
ficos quas edimus maturas perfecunt: ut car
quum inaruerunt complicent ac quo uolunt
mittunt. Lbi obrutae in semitario poruo sic

Expanded text:
quam inserant desecant, ut qui in ea nimius est umor quam inserant desecant, ut qui in ea nimius est umor defluat, antequam inseratur; aut in quam inserunt, in ea paulo infra, quam insitum est, incidunt, qua umor adventicius effluere possit. Contra in fico et malo punica, et siquae etiam horum natura aridiora, continuo. In aliis translationibus videndum ut quod transferat cacumen habeat gemmam, ut in ficis. De his primis quattuor generibus seminum quaedam quod tardiora, surculis potius utendum, ut in ficetis faciunt. Fici enim semen naturale intus in ea fico, quam edimus, quae sunt minuta grana; e quibus parvis quod enasci coliculi vix tra palma et cupressus et olea in crescendo tarda: in hoc enim umidiora quam aridiora — quare ex terra potius in seminariis surculos de ficeto quam granaut inde petere vult. Tum enim resticulam per ficos, quas edimus, maturas perserunt et eas, cum inaruerunt, complicant ac quo volunt mittunt, ubi obrutae in seminario pariant. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
que parte quod intro est falce excenuatum
ita ut ex una parte qd coelum uisurum est cor¬
ticem cum cortice ex aquatum habeat. Eius ra.¬
muli quem inseret cacumen ut directum sit ad
coelum curat. postero anno quum compthendit
unde propagatum est. ab altera parte pracidit
quodquae prius uerno tempore inserebantur
nunc et solstitiali ut ficus quod densa materia
non est. Et ideo sequitur calidiorem a quo fir
ut in locis frigidis ficeta fieri non possint aqua
recenti insito in uinea tenellum .n. cito facit.
pulchre. itaq qua fit caniculoe signo commo¬
dissime existimatur ea inseri. Qua autem na¬
tura minus sunt mollia uas supra alligant un¬
de stillet lente aqua ne prius exarescat surcu.¬
lus qͣ coalescat. cuius surculi corticem integrum
seruandum: et quum sit exacuendum ut non
denudes medullam ne extrinsecus imbres no¬
ceant: aut nimius calor argilla oblinienduz
ac libro obligandum. lta uitem triduo ante¬

Expanded text:
que parte quod intro est falce extenuatum, que parte quod intro est falce extenuatum, ita ut ex una parti quod caelum visurum est corticem cum cortice exaequatum habeat. Eius ramuli, quem inseret, cacumen ut derectum sit ad caelum curat. Postero anno, cum comprendit, unde propagatum est, ab altera arbore praecidi, quae prius verno tempore inserebantur, nunc etiam solstitiali, ut ficus, quod densa materia non est et ideo sequitur caldorem. A quo fit ut in locis frigidis ficeta fieri non possint. Aqua recenti insito inimica: tenellum enim cito facit putre. Itaque caniculae signo commodissime existimatur ea inseri. Quae autem natura minus sunt mollia, vas aliquod supra alligant, unde stillet lente aqua, ne prius exarescat surculus, quam colescat. Cuius surculi corticem integrum servandum et eum sic exacuendum, ut non denudes medullam. Ne extrinsecus imbres noceant aut nimius calor, argilla oblinendum ac libro obligandum. Itaque vitem triduo ante
Abbreviated transcription (Latin):
qd transit ex arbore in aliam: uidendum qua
ex arbore. in quam transferat᷑: et quo tempo¬
re et quemadmodum obligetur. non n piꝵ
recipit quercus. neque ti. si malus pirum hoc
sequuntur multi qui aruspices audiunt mul¬
tum a quibus proditum in singulis arboribus
quor genera insita sint uno ictu tot fulmina
fieri illud quod fulmen concepit.Si in piru
siluaticum inserueris pirum quanuis bona
non fore tam uicundam ꝗͣ si ea qua silue¬
stris non. sit in quãcunq arborem inseras si
eiusdem generis est dumtaxat ut sit utraque
malus ita inserere oportet reserentem ad fru.¬
ctum meliorem geriere ut sit surculus q̃ est quo
ueniat arbor Est altera speties ex arbore in
arborem inserendi nuper animaduersa in ar.¬
boribus propinquis ex athore quam uult ha.¬
bere surculum in eam quam inserere uult ar.¬
borem traducit. et in eius tamo pratiso ac de.¬
fixo implicat eum locum qui contingit exutta¬

Expanded text:
quod transit ex arbore in aliam, videndum qua quod transit ex arbore in aliam, videndum qua ex arbore in quam transferatur et quo tempore et quem ad modum obligetur. Non enim pirum recipit quercus, neque enim si malus pirum. Hoc secuntur multi, qui haruspices audiunt multum, a quibus proditum, in singulis arboribus quot genera insita sint, uno ictu tot fulmina fieri illut quod fulmen concepit. Si in pirum silvaticam inserueris pirum quamvis bonam, non fore tam iucundam, quam si in eam quae silvestris non sit. In quamcumque arborem inseras, si eiusdem generis est, dumtaxat ut sit utraque malus, ita inserere oportet referentem ad fructum, meliore genere ut sit surculus, quam est quo veniat arbor. Est altera species ex arbore in arborem inserendi nuper animadversa in arboribus propinquis. Ex arbore, qua vult habere surculum, in eam quam inserere vult ramulum traducit et in eius ramo praeciso ac diffisso implicat, eum locum qui contingit, ex utra
Abbreviated transcription (Latin):
quod scribit Iheophrastus uere et autunno et
canicula exortu neque omibus locis ac generib
idem est in sicco et macro loco et argilloso. Leꝵ
tempus idoneum quominus habet humo¬
tis in terra bona ac pingui autũno q uere
multus humor et quam sationem quidem
metiunt᷑ fore diebus xxx. Tertium genus
seminis qdđ ex arbore ꝑ singulos defertur in
tertam: si in humum demittit᷑ in quibusda¬
quum est uidendum ut eo tempore sit de¬
plantatum quo oportet. ld fit quum ante ꝗͣ
ꝯerminare. aut florere quid incipit et qua
de arbore transferas. ut eadem plantes po¬
cius ꝗͣ defringas quod plante solum stabili¬
us quolatius: aut radices facilius nutat eo
celeriter ante q̃ suctus exarescit in terram
deruttendum dum in oleagincis seminibus¬
arbores uidendum ut sit de tenero ramo ex
utraq parte acquabiliter pracisum quas alii
sclauolas. alii taleas appellant acfaciunt
circiter pedales. Quartum ꝯenus seminis

Expanded text:
quod scribit Theophrastus, vere et autumno et quod scribit Theophrastus, vere et autumno et caniculae exortu, neque omnibus locis ac generibus idem. In sicco et macro loco et argilloso vernum tempus idoneum, quo minus habet umoris: in terra bona ac pingui autumno, quod vere multus umor, quam sationem quidam metiuntur fere diebus XXX. Tertium genus seminis, quod ex arbore per surclos defertur in terram, si in humum demittitur, in quibusdam est videndum ut eo tempore sit deplantatum, quo oportet id fit tum, antequam gemmare aut florere quid incipit; et quae de arbore transferas ut ea deplantes potius quam defringas, quod plantae solum stabilius, quo latius aut radices facilius mittit. Ea celeriter, antequam sucus exarescat, in terram demittunt. In oleagineis seminibus videndum ut sit de tenero ramo ex utraque parte aequabiliter praecisum, quas alii clavolas, alii taleas appellant ac faciunt circiter pedales. Quartum genus seminis,
Abbreviated transcription (Latin):
in arbores de singulis tebus uidendum quo q̃q
tempore locoque facias.
PRimum semen qđ est principium cernendi id
duplex unum quod latet nostrum sensum:
Alteꝵ quod aꝑtum. Latet si sub semina in aere
ut ait physicos anax agoras et si aqua quae
influit in agrum inferre solet ut scribit Theo¬
phrastus illud qd apparet ad agricolas id uide¬
ndum diligenter. Quaedam .ni. ad cernendum
propterea u̾sq adeoparua ut sint obscura ut cu.¬
semina dedit natura. reliqua inuenit exꝑien¬
tia coloni. Nam prima quae sine colono. prius¬
ꝗͣ sata nata. Secunda quoe ex iis collecta neq
prius ꝗ̃ sata nata. prima semina uidere oportes
ne uetustate sint ex hausta: aut ne sint ad mix¬
ta: aut ne ꝑꝑsimilitudinem sint adulterina
Semen uetus tantum ualet in quibusdam teb¬
us ut naturam immutet. nam ex semine be¬
assicae uetere sato: nasci aiunt rapam et contra
ex rapaꝵ brassicam. Secunda semina uidere

Expanded text:
in arbores, de singulis rebus videndum, quae quoque in arbores, de singulis rebus videndum, quae quoque tempore locoque facias. XL. Primum semen, quod est principium genendi, id duplex, unum quod latet nostrum sensum, alterum quod apertum. Latet, si sunt semina in aere, ut ait physicos Anaxagoras, et si aqua, quae influit in agrum, inferre solet, ut scribit Theophrastus. Illud quod apparet ad agricolas, id videndum diligenter. Quaedam enim ad genendum propensa usque adeo parva, ut sint obscura, ut cusemina dedit natura, reliqua invenit experientia coloni. Prima quae sine colono, priusquam sata, nata; secunda quae ex iis collecta neque, priusquam sata, nata. Prima semina videre oportet ne vetustate sint exsucta aut ne sint admixta aut ne propter similitudinem sint adulterina. Semen vetus tantum valet in quibusdam rebus, ut naturam commutet. Nam ex semine brassicae vetere sato nasci aiunt rapa et contra ex raporum brassicam. Secunda semina videre
Abbreviated transcription (Latin):
mbinum scribit esse hominis iercio caprillum
et ouillum et asininura minime bonum equi.¬
num. sed in segetes. In prata n. ueloptimum ut
caorterarum uereriaꝵ qua ordco rascunt᷑q mid.
tam facit herbam. Stercilinium sccundum uil¬
lam facere oportet ut q̃ paucissimis opis ege¬
ratur. In co si in medio robusta aliqua mate.¬
ria sit depacta negant serpentem nasci
Ationis autem gradus secundus hanc habet
ad secendum. Nam refert in agto ad quam par.¬
tem cocli quisq locus spectet: sic ad quod quaq
tempus res facillime crescat Non nc uidemus
alia florere uerno tempore alia aestuo. nec ea¬
dem autunnali qua hyberno. Itaq alia serunt᷑
atq inserunt᷑ et metunt̾ ante aut post. q̃ alia
et quum pleraq uera q̃ autunno inserant᷑ circi¬
ter solstitium inseri ficos: nec non brumalibus
diebus cerasos. Quare cum semina sint fere iiiᵒ
mittunt᷑ in humum. qua inserunt᷑ ex arborib

Expanded text:
mbinum scribit esse hominis, tertio caprinum mbinum scribit esse hominis, tertio caprinum et ovillum et asininum, minime bonum equinum, sed in segetes; in prata enim vel optimum, ut ceterarum veterinarum, quae hordeo pascuntur, quod multam facit herbam. Stercilinum secundum villam facere oportet, ut quam paucissimis operis egeratur. In eo, si in medio robusta aliqua materia sit depacta, negant serpentem nasci. Sationis autem gradus, secundus, hanc habetad serendum. Nam refert in agro ad quam partem caeli quisque locus spectet, sic ad quod tempus quaeque res facillime crescat. Nonne videmus alia florere verno tempore, alia aestivo, neque eadem autumnali, quae hiberno? Itaque alia seruntur atque inseruntur et metuntur ante aut post quam alia; et cum pleraque vere quam autumno inserantur, circiter solstitium inseri ficos nec non brumalibus diebus cerasos. Quare cum semina sint fere quattuor mittuntur in humum, quae inseruntur ex arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
nunc platanus nouella esset. radices trium
et xxx. cubitor eoisse. Quaedam si bubus
et aratro proscideris et ittrandum ante ꝗͣ
semen iactas. lrem praparatio si qua fic in
pratis. idest ut defendatur a pastione qđ
fere obseruant. a piro florente si rcrigua
st̾ ut tempestiue irrio entur
la loca in aoro stercoranda udendu et qui
et quo genere poussimum facias. Nam discri.¬
mina eius aliquot. Si eicus optimum scribit
esse Cassius uolucrum praeter palustrium ac
nantium. De hisce praestare columbinum
qđ sit calidissuum ꝙ fermentare possit ter¬
ram. id at semen asꝑgi oportere in agro non
ut de pecore aceruatim poni. Ego arbitror
praestare et auiis turdoꝵ ac merularum qđ
non solum ad agrum utile. sed etiam ad cibu
ita bubus ac suibus ut fiant pingues. ltaq
qui auiaria conducunt si caueto dominus
stercus ue in fundo maneat. rinoris conducũt
ꝗ̃ ii quibus id accedit. Cassius sccundum colu¬

Expanded text:
nunc platanus novella esset, radices trium nunc platanus novella esset, radices trium et triginta cubitorum egisse. Quaedam si bubus et aratro proscideris, et iterandum, antequam semen iacias. Item praeparatio siquae fit in pratis, id est ut defendantur a pastione, quod fere observant a piro florente; si inrigua sunt, ut tempestive inrigentur. Quae loca in agro stercoranda, videndum, et qui et quo genere potissimum facias: nam discrimina eius aliquot. Stercus optimum scribit esse Cassius volucrium praeter palustrium ac nantium. De hisce praestare columbinum, quod sit calidissimum ac fermentare possit terram. Id ut semen aspargi oportere in agro, non ut de pecore acervatim poni. Ego arbitror praestare ex aviariis turdorum ac merularum, quod non solum ad agrum utile, sed etiam ad cibum ita bubus ac subus, ut fiant pingues. Itaque qui aviaria conducunt, si cavet dominus stercus ut in fundo maneat, minoris conducunt, quam ii quibus id accedit. Cassius secundum colu
Abbreviated transcription (Latin):
as quemadmodum luna inquie quadripartita. et
quid ea diuisio ad agnos pollet. Tre melius nunq̃
luna fieri oportet. et tñ quadam melius post octo
lanam lunam ꝗͣ ante. Et si qua serescente fieri cõ¬
ueniet melius quantominus haberet ignis id a¬
strum. dixi de quadri partita forma cultirca agri
Stolo altera inquit tempoꝵ diuisio coniuncta quo.¬
dam modo cum sole et luna quin sex partita q. om¬
nis fere fructus quintodeniq geadu ꝑuenit ad
pfectum: ac uidet in uilla dolium ac modium. un.¬
de sexto prodit ad usum. Ptimum propandum
Sccundo serendum Tectio nutricandum quarto
legendum. Quinto colendum. Sexto
aut pomarium facere uelis atalia arandum
auc fodiendum ut si segetes instituas adque¬
dam bipalio uectenda terra plus aut minus
alia .ii. radices angustius diffundunt. ut cu¬
pressi alii latius ut platani: usq eo ut Theo¬
phrastus scribat atͥenas in liocio quum etia

Expanded text:
us, Quem ad modum, inquit, luna quadripertita? Et us, Quem ad modum, inquit, luna quadripertita? Et quid ea divisio ad agros pollet? Tremelius, Numquam luna fieri oporteret, tamen quaedam melius fieri post octavo Ianam lunam quam ante? Et siquae senescente fieri conveniret, melius, quanto minus haberet ignis id astrum? Dixi de quadripertita forma in cultura agri. Stolo, Est altera, inquit, temporum divisio coniuncta quodam modo cum sole et luna sexpertita, quod omnis fere fructus quinto denique gradu pervenit ad perfectum ac videt in villa dolium ac modium, unde sexto prodit ad usum. Primo praeparandum, secundo serendum, tertio nutricandum, quarto legendum, quinto condendum, sexto aut pomarium facere velis; ad alia arandum aut fodiendum, ut si segetes instituas; ad quaedam bipalio vertenda terra plus aut minus. Aliae enim radices angustius diffundunt, ut cupressi, aliae latius, ut platani, usque eo ut Theophrastus scribat Athenis in Lyceo, cum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut pletaq ne facias. nec non tamen aliquid re.¬
cte secitut ut ulmi.
Ctauo interuallo inter brumam et fauonium hȩc
fieri oportet de segetibus si qua est aqua deduci
si in siccitates st. et terra tencritudinem habet
S arrire uincas arbustaq putate quum in agcis
ꝯpus fieri non potest qua sub tecto possint tunc
conficienda ante lucano tẽmpore hyberno quae
dixi sccipta et posita in uilla haberi oportet ma¬¬
xime ut uillicus norit.
les lunares q obseruandi qui quodam modo biꝑ¬
titi quoad noua luna crescit ad plenam et inde
rursus ad nouam lunam decrescit qđ adueniat
inter menstruum e quodic dicif luna esse extre¬
ma et prima. a quo cum diem athenis appellãt
gtis potius crescente lima q̃ senescente: quadam
contra quae metas ut frumenta et ceduas siluas
Ego et ista inquit Agrasius non solum in ouibus to¬
nodendis. sed in meo capillo a patre acceptum ser¬
uo in decrescenti luna tondens caluus fiam. Agri¬

Expanded text:
ut pleraque, ne facias. Nec non tum aliquid reut pleraque, ne facias. Nec non tum aliquid recte seritur, ut ulmi. Octavo intervallo inter brumam et favonium haec fieri oportet. De segetibus, siqua est aqua, deduci; sin siccitates sunt et terra teneritudinem habet, sarire. Vineas arbustaque putare. Cum in agris opus fieri non potest, quae sub tecto possunt tunc conficienda antelucano tempore hiberno. Quae dixi scripta et proposita habere in villa oportet, maxime ut vilicus norit. Dies lunares quoque observandi, qui quodam modo bipertiti, quod a nova luna crescit ad plenam et inde rursus ad novam lunam decrescit, quaad veniat intermenstruum, quo die dicitur luna esse extrema et prima; a quo eum diem Athenis appellant gris potius crescente luna quam senescente, quaedam contra quae metas, ut frumenta et caeduas silvas. Ego istaec, inquit Agrasius, non solum in ovibus tondendis, sed in meo capillo a patre acceptum servo, ni crescente luna tondens calvos fiam. Agri
Abbreviated transcription (Latin):
existant neq ante aquinoctium incipi oportere
putant. Ꝙ si minus idonea tempestates sint
consecuta putrescere semina soleant fabam op¬
time seri in uergiliaꝵ occasum. Luas autem lege¬
re et uindemiam facere inter acquinoctium au.¬
tunnale et uergiliaꝵ occasum deinde uites pu.¬
tare incipere et propagare et serere poma hoc
aliquot regionibus ubi matcirius frigora funt
asperiora melius uerno tempore.
Eptimo interuallo inter uergiliaꝵ occasum er bru.¬
mam haec fieri oportere dicunt. Serere lilium et
crocum qđ iam coit radicem rosam ea conditur
radicitus in uergilias palmares et obeuit᷑ har
cadem postea transfertur facta uini radix olearia
in fundo facere non est utile. Ideo qđ necesse est
terra ad tuenda pulmos fieri. quos irrigatioes
et pluuia et tempestates abluunt et agrum faci¬
unt maiorem ac fauonio usq ad arturi exortum
R ecte serpillum c. seminario transferri qđ dictum

Expanded text:
existant. Neque ante aequinoctium incipi oportere existant. Neque ante aequinoctium incipi oportere putant, quod, si minus idoneae tempestates sint consecutae, putescere semina soleant. Fabam optime seri in vergiliarum occasu; uvas autem legere et vindemiam facere inter aequinoctium autumnale et vergiliarum occasum; dein vites putare incipere et propagare et serere poma. Haec aliquot regionibus, ubi maturius frigora fiunt asperiora, melius verno tempore. Septimo intervallo inter vergiliarum occasum et brumam haec fieri oportere dicunt: Serere lilium et crocum. Quae iam egit radicem rosa, ea conciditur radicitus in virgulas palmares et obruitur, haec eadem postea transfertur facta viviradix. Violaria in fundo facere non est utile, ideo quod necesse est terra adruenda pulvinos fieri, quos irrigationes et pluviae tempestates abluunt et agrum faciunt macriorem. A favonio usque ad arcturi exortum recte serpillum e seminario transferri, quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
possunt.
L atto interuallo inter solstitium et canicula
plẽriq messem faciunt qđ st umentum dicant
quindecim diebus esse in uaginis quindecim
florere quindetim ex arescere quu sit matuꝵ
arationes ab solui qua eo fructuosiores fuint ꝙ
calidiore terra aratro si proscideris effringi
opordet. idest iterare ut frangant᷑ glebae. pri¬
ma .ii. aratione grandes glebae ex terra scind¬
unt̃. Secundum uiciam lentem a cerculam et.¬
uillam cateraq dicta a legendo ꝙ. co non secan¬
tur. sed uellendo legunt᷑. Uineas ueteres iteꝵ
occare. nouellas etiamtertio si stͥ etia tu glebae
linto interuallo inter caniculam et aquinocti¬
um autunnale oportet stramenta desecari et a¬
ceruos constitui aratra offringi frondem cedi
prata irrigua iterum secari
Exto interuallo ab aquinoctio autunnali inciꝑe
mam nisi qua necessaria causa coegetit non sere¬
re qđ tantum intersit ut ante brumam sata q̃
septimo die bruma sata quadragesimodic uix

Expanded text:
possunt. Quarto intervallo inter solstitium et caniculam plerique messem faciunt, quod frumentum dicunt quindecim diebus esse in vaginis, quindecim florere, quindecim exarescere, cum sit maturum. Arationes absolvi, quae eo fructuosiores fiunt, quo caldiore terra aratur. Si proscideris, offringi oportet, id est iterare, ut frangantur glaebae; prima enim aratione grandes glaebae ex terra scinduntur. Serendum viciam, lentem, cicerculam, ervilam ceteraqtur, sed vellendo leguntur. Vineas veteres iterum occare, novellas etiam tertio, si sunt etiam tum glaebae. Quinto intervallo inter caniculam et aequinoctium autumnale oportet stramenta desecari et acervos constitui, arata offringi, frondem caedi, prata inrigua iterum secari. Sexto intervallo ab aequinoctio autumnali incipere mam, nisi quae necessaria causa coegerit, non serere, quod tantum intersit, ut ante brumam sata quae septimo die, post brumam sata quadragesimo die vix
Abbreviated transcription (Latin):
qua corꝑas nuꝑ dicere: sumus interpellati
qua cria inquit Musiriue: an ea qua mihi hxe¬
re dixisti de pastoria arte. Ista inquit ille
quae coeꝑat hic diserere qua esset orioo quȩ

Expanded text:
quae coeperas nuper dicere, cum sumus interpellati. quae coeperas nuper dicere, cum sumus interpellati. Quae tria? inquit Murrius, an ea quae mihi here dixisti de pastoricia re? Ista, inquit ille, quae coeperat hic disserere, quae esset origo, quae