comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cifixus sit. in marco hora tercia. Qd̃ diuer¬
sũ uidet᷑ s ñ ẽ: qͥa error fuit scͥptors. Et in
mareo fuit scͥptum hora sexta. s multi pro
bit᷑ ꝓ sex. cũ sit littera: putauert̃ ẽẽ gãma
litierã. quȩ significat tres. Ergo & hic fute
error scͥptors. Similit̾ etiã fuit error scͥptoꝵ
in matheo: ũ uidas retulit triguta argen¬
teos. Dicit᷑ eñ scͥptũ eẽ in iheremia. qͦdscri¬
ptũ ẽ ñ in iheremia: s in racharia. Idem
in matheũ. Legi nuꝑ in quod̾a hebra¬
ico uolumine qͦd narareȩ sectȩ mͥ hebreus
obtulte iheremiȩ apocriphĩ: in qͦ hȩc ad

Expanded text:
cifixus sit: in Marco, hora tertia. Quod diversum videtur, sed non est, quia error fuit scriptorum, et in Marco fuit scriptum, hora sexta; sed multi pro bitur pro sex, cum non sit littera, putaverunt esse gamma litteram, quae significat tres. Ergo et hic fuit error scriptorum. Similiter etiam fuit error scriptorum in Matthaeo, ubi Judas retulit triginta argenteos. Dicitur enim scriptum esse in Jeremia, quod scriptum est non in Jeremia, sed in Zacharia. Idem in Matthaeum: Legi nuper in quodam Hebraico volumine, quod Nazaraeae sectae mihi Hebraeus obtulit, Jeremi
Abbreviated transcription (Latin):
figuli oꝑantis litũ ad ollas. & alia fictilia
cõponenda: ut in eo agͦ ꝑegrini mortui se
ꝓpħis. pͣua iudeoꝵ studia uertimus in salu¬
ei acquirtt᷑. & om̃is potestas in celo & in
terra dat᷑. Ideo hic ager figuli ẽ. qͥa d̾i oĩa
st̃. euiꝰ in manu ẽ. ex eod̃e luto facere uas in
honor̃e uel in contumeliam. In sepulturam

Expanded text:
figuli, operantis lutum ad ollas et alia fictilia figuli, operantis lutum ad ollas et alia fictilia componenda, ut in agro peregrini mortui sepprophetis, prava Judaeorum studia vertimus in saluei acquiritur, et omnis potestas in coelo et in terra datur. Ideo hic ager figuli est , quia Dei omnia sunt, cujus in manu est, ex eodem luto facere vas in honorem, vel in contumeliam . In sepulturam
Abbreviated transcription (Latin):
entes. Si enĩ ideo ñ mittunt pecuniã in cor
ligens iuidas. ñ alibi ꝓiecit argenteos. nͥ in t̾e¬
plũ: qͥa sciebat dñm eiecisse de templo oues
& boues. et dixisse uenditorib columbarũ.
Tollite ista hinc: & nolite facere domũ pat̾s
ine. domũ negotiationis. Consilio aũ
inito emert̃ ex illis agrũ figuli: in sepultu
ram ꝑegͥnoꝵs. ꝓpter hoc uocatus ẽ ager ille
acheloemach. hoc ẽ ager sanguinis: usq
in hodiernũ diem. Uidebant qm̃ circa mor¬
tuos magis eam pecuniam conueniebat ex¬
pendi. & circa locũ mortuor et sepultiuȩ.
qm̃ preciũ sanguinis erat: quã in corbanan
aut in aliqua necessitate honesta. S qͥa et
int̾ loca mortuors differentiȩ ft̃. qm̃ multi
quide scd̃m uotũ optabilit̾ sepeliunt᷑ in mo¬
nuñtis suus pat̾ns: quid̾a aut̃e ꝓpt̾ quasd̃a
calamitates frequent̾ in ꝑegrinis monum̃¬
tis sepeliunt᷑. ideo accipientes pretiũ san¬
guinis iħu usi ft̃ eo ad comparation̾ẽ agͥ

Expanded text:
entes. Si enim ideo non mittunt pecuniam in corbligens Judas, non alibi projecit argenteos, nisi in templo; quia sciebat Dominum dejecisse de templo oves et boves, et dixisse venditoribus columbarum: Tollite ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis . Consilio autem inito, emerunt ex illis agrum pter hoc vocatus est ager ille Haceldama, hoc est, ager sanguinis usque in hodiernum diem. Videbant quoniam circa mortuos magis eam pecuniam conveniebat expendi, et circa locum mortuorum et sepulturae, quoniam pretium sanguinis erat, quam in corbonam aut in aliqua necessitate honesta, sed quia et inter loca mortuorum differentiae sunt, quoniam multi quidem secundum votum optabiliter sepeliuntur in monumentis suis paternis, quidam autem propter quasdam calamitates frequenter in peregrinis monumentis sepeliuntur, ideo accipientes pretium sanguinis Jesu, usi sunt eo ad comparationem agri
Abbreviated transcription (Latin):
mo septuagesimo septimo. In matheo dicit᷑
inqͥs: ut impleret᷑ qͦd scͥptum ẽ in asaph ꝓpħa
Sic inuenit᷑ in ueterib codib s ignorantes
tulert̃ asaph. nescientes qͥs fuerit. Et ita
scͥptor dũ emendare uellet error̃e fecit. sebens
ysaiam ꝓ asaph. Unde multi eodices ha¬
bent adhue qͥd scriptũ ẽ ꝑ ysaiam ꝓpħam.
Hoc ipłũ ꝓponit aduersũ nos impius por¬
phirius dicens. E uangłista ur maths ca

Expanded text:
aeo: Dicitur, inquit, ut impleretur quod scriptum est in Asaph propheta Sic invenitur in veteribus codicibus, sed ignorantes tulerunt Asaph, nescientes quis fuerit. Et ita scriptor dum emendare vellet, errorem fecit, scribens Isaiam pro Asaph. Unde multi codices habent adhuc, quod scriptum est per Isaiam prophetam. Hoc ipsum proponit adversum nos impius Porphyrius, dicens: Evan
Abbreviated transcription (Latin):
to. Postqũa aut̃e fecit qͦd uoluit: recessit ab
eo tterũ rediturus ad aliam deceptionẽ. Po¬
tuit gͦ a se recedente diabolo caꝑe peniten¬
tiã: & referre triguita argenteos his qͥ dede¬
rant eos: ex penitentia cordis confessus pee¬
catũ suũ eo qd tradiderit sanguiñe iustũ.
Non autẽ scłm scientiam penituit sic̃ de¬
buit penitere: qͥa nũ qũa seruauit cor siũ.
neꝙ sapient̾ tristatus ẽ. s suscepit habundan¬
tiorẽ tristiciam a diabolo sͥ submissã qͥ uolu¬
it eũ absorbere in habundantiori tristicia.
Drecognoscens itaq apłs uersutias eiꝰ consiliũ
cotinthiis dat. ne abundantiori tristicia ab¬
sorbeat᷑. qͥ iam tristatus erat tristicia scd̾m
dm̃: quȩ penitentiã in salutẽ stabilẽ oꝑatur.
Senttentia autẽ uide peiꝰ peccatũ factum ẽ

Expanded text:
to. Postquam autem fecit quod voluit, recessit ab to. Postquam autem fecit quod voluit, recessit ab eo, iterum rediturus ad aliam deceptionem. Potuit ergo, a se recedente diabolo, capere poenitentiam, et referre triginta argenteos his, qui dederant eos, ex poenitentia cordis confessus peccatum suum, eo quod tradiderit sanguinem justum. Non autem secundum scientiam poenituit, sicut debuit poenitere; quia nunquam servavit cor ssapienter tristatus est, sed suscepit abundantiorem tristitiam a diabolo sibi submissam, qui voluit eum absorbere in abundantiori tristitia. Praecognoscens itaque Apostolus versutias ejus, consilium Corinthiis dat, ne abundantiori tristitia absorbeatur , qui jam tristatus erat tristitia secundum Deum, quae paenitentiam in salutem stabilem operatur . Poenitentia autem Judae,
Abbreviated transcription (Latin):
t adduxerunt eũ uinctũ in precoriũ:
& tradiderunt pontio pilato presidi
Moris eoꝵ erat: ut que ad iudicassent morti. Ie¬
sol in meridie: dalila situla int̾pretat᷑. id
synagoga. Quȩ situlȩ more limpidũ liquo¬
rẽ ñ tenet: & quisqͥlias inmundas colligit.
Sanson nr maxilla sui uerbi innumeras ca¬
t̾uas udeoꝵ et demonũ hic sternit. & fontẽ
ꝑhennis uitȩ sitientib nob̃. io est corpori
natio illis erat in aligenȩ habitaculũ intra¬
re. O impia cecitas. Alienigenȩ p̾torio con¬
taminari timebant: ꝙ. innocentis sangui¬
une uidens iudas qͥ eũ tradidit qͦd dãp¬
natus eẽt: penitentia ductus reculit du¬
orib dicens. P eccaui: tradens sanguinẽ iu¬
stũ. At illi dixerunt. Qd ad nos : Tu uide¬
ris. hoc ẽ tu iudisti qͥd feceris: uel tu uideb̾.
& senties te peccasse: s nichil ad nos ꝑti¬
iudens de seipso qm̃ qui talia ausus ẽ. sine
dubio iudicatus & condempnatꝰ adeo est:

Expanded text:
t adduxerunt eum vinctum in praetorium, et tradiderunt Pontio Pilato praesidi. Moris eorum erat, ut quem adjudicassent morti, sol in meridie. Dalila, situla interpretatur, id est, Synagoga. Quae situlae more, limpidum liquorem non tenet, et quisquilia immunda colligit. Samson noster maxilla sui verbi, innumeras catervas Judaeorum et daemonum hic sternit, et fontem perennis vitae sitientibus nobis id est, corpori natio illis erat, in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Alienigenae praetorio contaminari timebant, et innocentis sanguiunc videns Judas qui eum tradidit, quod damnatus esset, poenitentia ductus, retulit toribus, dicens: Peccavi tradens sanguinem justum. At illi dixerunt: Quid ad nos? tu videris. Hoc est, tu vidisti, quid feceris, vel tu videbis et senties te peccasse, sed nihil ad nos pertis; vel videns de seipso, quoniam qui talia ausus est, sine dubio judicatus et condemnatus est a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt eũ ñ ut eor ille sce Alera ñ ui¬
deat: s ut a se faciem eiꝰ abscomdant. Qd̃
uelamentũ usq hodie manet suꝑ corda
mas in faciem dedert̃: impleuit ꝓphetiã
quȩ ait. In uirga ꝑcutient maxillã udiciᷤ
isrł. Sputis susceptis faciem animȩ nr̃ȩ la¬
uat: uelamine faciei suȩ uelam̃ cordiũ nr̃oꝵ
aufert. Colaphis quib in capit ꝑcussus
ẽ. caput humani geni̾s qͦd ẽ adam sanat:
ꝙ alapis expalmatus ẽ. ut maxime lau¬
di eius manib & labiis plaudamꝰ. Unde
psalmista. Om̃s gentes plaudite manib
iubilate dõ. In contumeliam. qͥa se ꝓpħam
uoluit haberi dicit᷑ ei. ꝓphetita: in quo nos
ad tolerandam ꝓ nomine eiꝰ irrisionẽ p̾pa¬
rat. qui ꝓ nob̃ sustinuit. Adhuc hodie qͥ¬
cũq reꝓbis actib eũ exacerbant. dũ suas
cogitationes & oꝑa tenebras ab illo ui¬
deri ñ putant: qͣsi illudentes auint. ꝓphe¬
tira: qͥs ẽ qui te ꝑcussit clxuii.¬

Expanded text:
verunt eum, non ut eorum ille scelera non videat, sed ut a se faciem ejus abscondant. Quod velamentum usque hodie manet super cordmas in faciem dederunt, implevit prophetiam quae ait: In virga percutient maxillam judicis Israel . Sputis susceptis, faciem animae nostrae lavat, velamine faciei suae, velamen cordium nostrorum aufert. Colaphis, quibus in caput percussus est, caput humani generis quod est Adam sanat, et alapis expalmatus est, ut maxime laudi ejus manibus et labiis plaudamus. Unde Psalmista: Omnes gentes, plaudite manibus, jubilate Deo . In contumeliam, quia se prophetam voluit haberi, dicitur ei, prophetiza, in quo nos ad tolerandam pro nomine ejus irrisionem praeparat, qui pro nobis sustinuit. Adhuc hodie quicunque reprobis actibus eum exacerbant, dum suas cogitationes et opera tenebrarum ab illo, videri non putant, quasi illudentes aiunt: Prophetiza, q
Abbreviated transcription (Latin):
bam fecisse legiꝰ. qnͣdo in lichaonia deoꝵ
cultu honorabant᷑. Altiore mysterio pon Bĩ mͣ¬
tiphex discidit uestim̃ta: cũ tunica dñi ami¬
litib scindi ñ potuerte. figurabat᷑ enĩ scm¬
dendũ sacerdotiũ iudeoꝵ ꝓ peccatis pontifi¬
cũ: cũ soliditas eccł̃iȩ quȩ uestis d̾̃i appellat᷑.

Expanded text:
bam fecisse legimus, quando in Lycaonia deorum cultu honorabantur . Altiori mysterio pontifex discidit vestimenta, cum tunica Domini a militibus scindi non potuerit. Figurabatur enim scindendum sacerdotium Judaeorum, pro peccatis pontificum, cum soliditas Ecclesiae, quae vestis Dei appellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ui homine istum qũẽ dicttis. Et statu
gallus cantauit. Ecce cõpleta ẽ predictio
xp̃i: & conuicta p̃sumptio petͥ. Primo a¬
it nescio quid dicis: scd̃o cũ iuram̃to negat:
tercio cepit detestari & urare. qͥa ñ noui
hominẽ: qm̃ ꝑseuerare in peccato dat in¬
crementũ scelerũ: & qͥ minima sꝑnit. in
maiora corruit. Post terciã negationẽ. seqͥt᷑
galli cantus. Sacramenta rerũ: ꝑ statum
tempoꝵ designant᷑. Media nocte negat:
galli cantu penitet: pꝰ resurrectionẽ sub
luce que ter negauerat. ter amare confessus
quieqͥd nutauerat erexit. Mystice gallus
aliqͥs doctoꝵ ẽ: qͥ somnolentos increpars
ait. Cingilate uist: & nolite peccare. Qd̃
petrus ante pͥmũ galli cantũ negat: eos si¬
gnificat qͥ xp̃m ante resurrectionẽ dm̃i
nͨ putauert̃ eẽ. morte eius turbati. Qđ bis
ante scłm galli cantũ negat. illos signifi
tatem negant. Primus galli cantus est.
dñi resurrectio in seipso: scds̃ eiusde in cor¬

Expanded text:
istum quem dicitis; et statim gallus cantavit. Ecce completa est praedictio isti, et convicta praesumptio Petri. Primo ait, nescio quid dicis; secundo cum juramento negat; tertio coepit detestari et jurare, quia non novi hominem; quoniam perseverare in peccato, dat incrementum scelerum: et qui minima spernit, in majora corruit. Post tertiam negationem sequitur galli cantus. Sacramenta rerum per statum temporum designantur. Media nocte negat, galli cantu poenitet, post resurrectionem sub luce, quem ter negaverat, ter amare confessus quidquid nutaverat erexit. aliquis doctor est, qui somnolentos increpans ait: Evigilate, justi, et nolite peccare. Quod Petrus ante primum galli cantum negat, eos significat, qui Christum ante resurrectionem Deum esse non putaverunt, morte ejus turbati: quod bis ante secundum galli cantum negat, illos significtatem negant. Primus galli cantus est Domini resurrectio in seipso. Secundus
Abbreviated transcription (Latin):
fensione ñ indiget: nec accusationẽ tacen¬
do confirmat. s despicit ñ refellendo. Am¬
biant defendi: qͥ timent uinci. Melior ẽ
causa queñ defendit᷑: ꝙ ꝓbatur. Susanna
dacuit: & uicit. m.R: Ounc dicit illi pila¬
tus. Non audis qnta aduersũ te dictut te

Expanded text:
fensione non indiget, nec accusationem tacendo confirmat, sed despicit non refellendo. Ambiant defendi, qui timent vinci. Melior est causa quae non defenditur et probatur. Susanna tacuit et vicit . Tunc dicit illi Pilatus: Non au
Abbreviated transcription (Latin):
pecrũ. Uidet᷑ illa respectio diuinitꝰ ẽẽ facta.
ut pet᷑ ueniret in mentẽ qͦtiens iam negas¬
fleret: sic̃ solemꝰ dicere dñe respice me÷
ꝑmanere: quẽ lux mundi respexit: L cexeui.
uerbi dñi qͦd dixerat ei: pͥusꝗͣ gallus
cantet ter me negabis. hodie. Qđ dicit ho¬
die: apiro marcũ legit᷑ in centesimo septu¬
agesimo capitulo. Et egressus foras
petrus: fleuit amare. Nonsolũ cũ agitur
penitentia: uerũ etiã ut agat᷑. dei miscdia

Expanded text:
 Videtur illa respectio divinitus esse facta, ut Petro veniret in mentem, quoties jam negasfleret; sicut solemus dicere, Domine, respice me. permanere, quem lux mundi respexit. L. 293II verbi Domini, quod dixerat ei: Priusquam gallus cantet, ter me negabis hodie. Quod dicit hodie, apud Marcum legitur in centesimo septuagesimo capitulo. Et egressus foras Petrus flevit amare. BEDA. Non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur, Dei miseri
Abbreviated transcription (Latin):
petrus foris in atrio stans: Lcexeu¬
& calefaciens se. Hoc recapitulat qͦd ante
oixerat: deinde quȩ sequitta ft̃ iungit. Rur¬
sũ autẽ uidit eũ alia ancilla: & ait circum¬
stantib. Et hic erat cũ iħu narareno.
Dicto qͦd annas misit iħm ad cayphan.¬
domo annȩ de trina eiꝰ negatione contin¬

Expanded text:
Petrus foris in atrio stans, et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante dixerat, deinde quae secuta sunt jungit. Rursum autem vidit eum alia ancilla, et ait circumstantibus: Et hic erat cum Jesu Nazareno. Dicto qdomo Annae de trina Petri negatione conti
Abbreviated transcription (Latin):
celestium. terrestriũ. & infernoꝵ. Et oĩs
patris. Qͥ cũ sit sempit̾na urtus ꝙ dext̾a
patͥs. sessio humanitatis eiꝰ fundationẽ qnͣ¬
dam et firmitatẽ regalẽ significat. Nubes
celi st̃ apłi uerb̃ cõpluentes: & corda fideliũ
rigantes. In nubib celi: ioest in p̾dicatorib
celestis uerbi. uͥ archana di celant᷑ semꝑ ue
nit: ostendens suũ aduentũ dignis se ds uer
dit in nube ueniet cũ nube. id: in corpore¬
suo solo. qͦd assumpsit a uirgine ascendit.
q cũ multiformi ȩccłia quȩ ẽ corpus ipsiꝰ.
et plenitudo. ad iudiciũ uenturus ẽ. Meccxi.

Expanded text:
s GEN. Qui cum sit sempiterna virtus et dextera Patris, sessio humanitatis ejus, fundationem quamdam et firmitatem regalem significat. Nubes sunt Apostoli verbis compluentes, et corda fidelium rigantes. In nubibus coeli, id est, in praedicatoribus coelestis verbi, ubi arcana Dei celantur semper, venit: ostendens suum adventum dignis se Deus Vedit in nube , veniet cum nube, id est, in corpore solo, quod assumpsit ex virgine, ascendit: et cum multiformi Ecclesia, quae est corpus ipsius et plenitudo, ad judicium venturus est. M.
Abbreviated transcription (Latin):
ane autẽ facto: conuenerunt Lcexeo.¬
om̃s pͥncipes sacerdotũ cũ seniorib ple¬
bis & scͥbis conciliũ facientes. Hic en arrari
incipiunt quȩ apud cayphan gesta ft̃: cum¬
iħc de domo annȩ foret ductus & in p̾to¬
rium presidis ñdum ꝑductus. Uerũtam̃
quida minus diligent̾ attendentes narra¬
tionẽ ioh̃is. et qͥd ceteri ȩtiangłiste p̾ociu¬
pando qͥdue recapitulando dixerint: com¬
mentati sc̃ petrũ negasse in atrio cayphȩ.

Expanded text:
tem facto, convenerunt omnes principes sacerdotum, cum senioribus plebis et Scribis concilium facientes. Hic enarrari incipiunt, quae apud Caipham gesta sus de domo Annae foret ductus, et in praetorium praesidis nondum perductus. Verumtamen quidam minus diligenter attendentes narrationem Joannis, et quid caeteri evangelistae praeoccupando quidve recapitulando dixerint, commentati sunt Petrum negasse in atrio Caiphae.
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud. Qd̃ oculus ñ uidit: nec auris audi¬
uit. In nullo enĩ regulari libro. hoc positũ
inuenit᷑:. nisi in secretis helyȩ ꝓpħȩ. Item
qͦd ait. Sicut iamnes & manbres restite¬
rt̃ moysi. ñ inuentt᷑ in publicis libris:
s in libro apocripho qͥ supͣ scribit᷑ liber
lamnes & manbres. Augustinꝰ de concor-¬
dia ęuͣgłistar. Est apud ⁊achariã de tͥgin¬
ta argenteis: & nichil de emptione agri.
legit᷑. qͦd emerit agrũ a filio patrui sui:
et dederit ei argentũ ñ quidẽ sub boc no¬
mine pretii. Utrũq confert ȩuangłista:
& ostendit ꝑtinere ad hoc qͦd in dño com¬
pletũ ẽ. Quid̾a codices hanclitterã habent.
qũe app̾tiauer̃t filii isrł: in aliis inuenit᷑.
qũe app̾tiauert̃ a filiis isrł. Sic gͦ lege. Ac

Expanded text:
ut illud: Quod oculus non vidit, nec auris audivit . In nullo enim regulari libro hoc positum invenitur nisi in secretis Eliae prophetae. Item quod ait: Sicut Imanes et Mambres restiterunt Moysi , non invenitur in publicis libris, sed in libro apocrypho, qui inscribitur Imanes et Mambres. Augustin. de concordia evangelistarum: Est apud Zachariam de triginta argenteis, et nihil de emptione agri . legitur, quod emerit agrum a filio patrui sui, et dederit ei argentum, non quidem sub hoc nomine pretii. Utrumque confert evangelista, t ostendit pertinere ad hoc quod in Domino completum est. Quidam codices hanc litteram habent, Quem appretiaverunt filii Israel; in aliis invenitur, Quem appretiaverunt a filiis Israel. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
cendentes ignẽ: accinct fłamis. ambula¬
te in lumine ignis ur̃i. Iste suꝑ credentes
in cenaculo syon descendens uariis linguis
dm̃ laudare docuit: ille instinctu maligni
sp̃c. accensus in atrio annȩ ad negandum
& blasphemandũ dñm linguas ꝑfidoꝵ ar-¬
mabat. Qd̾ eñĩ intꝰ in domo pͥncipis mali¬
gna synodus sacerdotũ gerebat: hoc ignis
in atrio foris int̾ frigora noctis materialit̾
accensus typice monstrabat. fr̃igore torpenꝰ
ad horam petrus. ꝑsequutoꝵ prunis calefie¬
ri cupiebat: qͥa tẽporalis cõmodi solatiũ
ꝑfidorũ societate querebat. S mox respectus
ẽa dño cũ igne eorũ reliquit: infidelitatem

Expanded text:
mis, ambulate in lumine ignis vestri. Iste super credentes in coenaculo Sion descendens, variis linguis Deum laudare docuit. Ille instinctu maligni spiritus accensus, in atrio Annae ad negandum et blasphemandum Dominum linguas perfidorum armabat. Quod enim intus in domo principis maligna synodus sacerdotum gerebat, hoc ignis in atrio foris inter frigora noctis materialiter accensus, typice monstrabat. Frigore torpens ad horam Petrus, persecutorum prunis calefieri cupiebat; quia temporalis commodi solatium, perfidorum societate quaerebat. Sed mox respectus a Domino, cum ignem eorum reliquit, infidelitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ISimale loquitus sũ: testimoniũ ꝑhi¬
be de malo. Si autẽ bene: qͥd me cedis:
Male loquit᷑. qͥ contͣ ueritatẽ loquit᷑. Si
male lo quutꝰ sũ: da testimoniũ qͦ probes
mendac̃ẽ. Patientiã nos docuit humilit̾
libet irrogare penã. Hic aliqͥs dicit. Cur ñ
fecit: qͦd ipꝰse alibi p̃cepir: Non sic ꝑcucien¬
ti debuit respondeie: s maxillã alterã p̾pa¬
rare. Cui respondendũ ẽ. Nonsolũ alteram
maxillã ꝑcussuro: s totũ corpꝰ p̾parauit
crucifigendũ. P rebent namq mult alterã

Expanded text:
i male locutus sum, testimonium perhibe de malo. Si autem bene, quid me caedis? Male loquitur, qui contra veritatem loquitur. Si male locutus sum, da testimonium quo probes mendacem. Patientiam nos docuit humiliter quamlibet irrogare poenam. Hic aliquis dicit: Cur non fecit quod ipse alibi praecepit? Non sic percutienti debuit respondere, sed maxillam alteram praeparare . Cui respondendum est: Non solum alteram maxillam percussuro, sed totum corpus praeparavit crucifigendum. Praeben
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis. Hȩc in ꝓuerbiis loquiitꝰ sũ. Si
gͦ aiscipulis ñ loquebat᷑ palam: qͦmͦ palam
loquittꝰ ẽ in mundo ᷤ Pret̾ea ut alii testant᷑
euangłistȩ: manifestiꝰ loquebat᷑ discipulis
quã turbis. Unde remotus a turb̃ aꝑiebat
eis ꝑabolas: qͣs clausas ꝓferebat aliis. Quid
ẽ g̃ in occulto locutꝰ sũ nichil: Hoc ẽ multi
me audiert̃. Ergo quodammͦ palam: qͦd̾am᷑
ñ palam loquutꝰ ẽ. Palam qͥa multi audiebãt:
ñ palam qͥa ñ intelligebant qͦd seorsũ discipu¬
lis lo quebat᷑. Ea etiã quȩ paucis dixerat ñ st̃
in occulto: qͥa ad hoc dixerat ut p̾dicarent
uro me int̾rogas: Interroga eos qͥ au¬
diert: qͥd loquutꝰ sũ ipsis. Ecce hi sci¬
unt: quȩ dixerim ego. Qd me interrogas:
a qͦ ueritatẽ audire ñ desideras: Interroga
magis eos: de quoꝵ dictis ñ habeas inuidi¬
am. Ita tẽperauit responsionẽ. ut nec ueri¬
tatẽ taceret: nec se defendere uideret᷑: a clxxii.

Expanded text:
erbiis locutus sum . Si ergo discipulis non loquebatur palam, quomodo palam locutus est in mundo? Praeterea, ut alii testantur evangelistae, manifestius loquebatur discipulis quam turbis. Unde remotus a turbis, aperiebat eis parabolas, quas clausas proferebat aliis. Quid est ergo, in occulto locutus sum nihil? Hoc est, multi me audierunt. Ergo quodammodo palam, quodammodo non palam locutus est. Palam quia multi audiebant; non palam, quia non intelligebant, quod seorsum discipulis loquebatur. Ea etiam quae paucis dixerat, non sunt in occulto; quia ad hoc dixerat, ut praedicarentur Quid me interrogas? Interroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quid dixerim ego. Quid me interrogas, a quo veritatem audire non desideras? Interroga magis eos, de quorum dictis non habeas invidiam. Ita temperavit responsionem, ut nec veritatem taceret, nec se defendere videretur. A.
Abbreviated transcription (Latin):
preceꝑat ut series generationis in sacerdoti¬
b texeret᷑. Refert auĩẽ iosephus istũ cay¬
pham uniꝰ tantũ anni pontificatũ a ro-
ẽ si iniquus pontifex iniquȩ uidicet. Annaᷤᷤ
quippe & cayphas ut lucas sexto capitulo
refert ambo pͥncipes sacerdotũ. ꝑ uices suoᷤ
annos egerunt: & erat annus cayphȩ qnͣ
do passus ẽ. xp̃c. Unde ductus ẽ iħc ad illũ.
s prius ad annã. ñ quia collega: s qͥa socer
eiꝰ erat. Ciedenoũ ẽ scdm uoliuitatẽ cayphȩ
id ẽẽ factum: uł domos eoꝵ ita positas ut

Expanded text:
praeceperat ut series generationis in sacerdotibus texeretur. Refert autem Josephus istum Caipham unius tantum anni pontificatum a Romaergo mirum est si iniquus pontifex inique judicet. Annas quippe et Caiphas, ut Lucas sexto capitulo refert, ambo principes sacerdotum, per vices suos annos egerunndo passus est Christus. Unde ductus est Jesus ad illum, sed prius ad Annam, non quia collega, sed quia socer ejus erat. Credendum est, secundum voluntatem Caiphae id esse factum, vel domos eorum ita posi
Abbreviated transcription (Latin):
isti aduersus te testificant᷑. Iħe autẽ nichil
respondit. Ira commotꝰ pͥnceps & uesania
m̃tis agitatus surgit: qͥa dñs tacebat. Taci¬
turnitas quide xp̃i apologiam adȩ absol¬
uit. Quanto ante tacebat ad indignos res¬
ponsione eiꝰ. tantomagis pontifex surens
ad respondendũ ꝓuocat: ut ex qualibet oc-¬
casione responsionis:. Locũ inueniat accusa¬
tionis. Ideo tacet: qͥa quieqͥd respondeat: scit
illũ torquendũ ad calumpniamlxui.
ro te ꝑ dm̃ uiuũ: ut dicas nobis si tu es
xp̃c filius dei benedicti. Dicit illi ihe. Tu dixi¬
sti. Quid adiuras impiissime: ut accuses.
an ut eredas.  Si ut accuses: arguunt alii
condempnare tacentẽ. Si ut credas: quare
confitenti credere noluisti: Sacerdos le¬
gis in qua głabat᷑ ignarus adiurando fi¬
eo lex & ꝓpħȩ loquerent᷑: s etiam is ipse
xp̃m confessus ẽ inuitꝰ dño dicente. tu di¬
xisti. Om̃is enĩ lex et ꝓpħȩ uenturũ xp̃m

Expanded text:
isti adversum te testificantur? Jesus autem nihil isti adversum te testificantur? Jesus autem nihil respondit. Ira commotus princeps, et vesania mentis agitatus, surgit, quia Dominus tacebat. Taciturnitas quidem Christi apologiam Adae absolvit. Quanto autem tacebat ad indignos responsione ejus, tanto magis pontifex furens ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione responsionis, locum inveniat accusationis. Ideo tacet, quia quidquid respondeat, scit illum torquendum ad calumniam. CAPUTro te per Deum vivum, ut dicas nobis si tu es Christus Filius Dei benedicti. Dicit illi Jesus: Tu dixisti. Quid adjuras, impiissime? ut accuses, an ut credas? Si ut accuses, arguunt alii condemnare tacentem tacentes. Si ut credas, quare confitenti credere noluisti? HILARIUS. Sacerdos legis in qua gloriabatur ignarus, adjurando fieo lex et prophetae loquerentur; sed etiam is ipse Christum confessus est invitus, Domino dicente: Tu dixisti. Omnis enim lex et prophetae venturum
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ contͣ iħm ut euͥm Lecer.¬
morti traderent: & ñ inuenert̃. Cũ mul¬
ti falsi testes accessissent. nec inueniebãt:
& conuenientia destimonia illoꝵ ñ erant
cerdotes aduersus susannã: s ignis sine
Nouissime aute uener̃t duo falsi testes
& dixerunt. Nos audiuimꝰ eũ dicen¬
tẽ. possũ destruere templũ dei hoc ma
dixisse. S falsus testis ẽ: qͥ ñ eodem sensu
dicta intelligit qͦ dicunt᷑. Dñs dixerat. de
templo corporis sui. Isti mutant dicta sal¬
uatoris qͥ dixerat soluite templũ hoc: et
auint eũ dixisse possũ destruere tẽplũ dĩ.
Uos inqͥt dñs soluite ñ ego: qͥa ipsi nob̃
inferre manus ñ debemus. Deinde uertũt
dicentes & post triduũ edificare alud: ut
intelligant de templo iudaico. Dñs autẽ
ut ostenderet animale templũ dixerat.¬
& ego in triduo suscitabo illud. Aluid ẽ
enĩ edificare: quã suscitare. Et surgens
pͥnceps sacerdotũ in mediũ: int̾rogauit
iħm dicens. Nichil respondes ad ea quȩ

Expanded text:
monium contra Jesum, ut eum morti traderent, et non invenerunt. Cum multi falsi testes accessissent, nec inveniebant, et convenientia testimonia illorum non eracerdotes adversus Susannam , sed ignis sine Novissime autem venerunt duo falsi testes, et dixerunt: Nos audivimus eum dicentem: Possum destruere templum Dei hoc mandixisse? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit, quo dicuntur. Dominus dixerat de templo corporis sui. Isti mutant dicta Salvatoris quae dixerat: Solvite templum hoc , et aiunt eum dixisse, possum destruere templum Dei. Vos, inquit Dominus, solvite; non ego, quia ipsi nobis inferre manus non debemus. Deinde vertunt, dicentes, et post triduum aedificare aliud, ut intelligant de templo Judaico. Dominus autem ut ostenderet animale templum, dixerat, et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est enim aedificare, quam suscitare. Et surgens princeps sacerdotum in medium, interrogavit Jesum, dicens: Nihil respondes ad ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
donec me ter neges. Nonnulli pio affectu
erga petrũ: putant petrũ ñ dm̃ negasse s
hominẽ. Hoc quã friuolũ sit: prudens le¬
ctor intelligat. Sic enĩ defendurt apłm ut
pͥncipis: ꝙ ut solus marcus cõmemorat. tẽ
pͥmo gallus cantauit. Petro reuerso inatiiũ:
scda fcͦr negatio. E xeunte gͦ illo ianuami
ut ait matħs animaduertit eũ ancilla:
ꝙ dixit his qͥ ad ignẽ stabant. qͥa hic erat
cũ iħu nazareno. Quib rediens petrus iu¬
rat ñ noui hominẽ. Et post pusillum
qͣsi horȩ uuiꝰ. dicit unus exserius pontifi¬
eis: cognatus eiꝰ cuius abscroit petrus au¬
riculam. Uere et hic cum illo erat: nam et

Expanded text:
donec me ter neges. Nonnulli pio affectu erga Petrum, putant Petrum non Deum negasse, sed hominem. Hoc quam frivolum sit, prudens lector intelligat. Sic enim defendunt apostoluprincipis; et ut Marcus solus commemorat, tunc primo gallus cantavit. Petro reverso in atrium, secunda fit negatio. Exeunte autem illo januam, ut ait Matthaeus, animadvertit eum ancilla, et dixit his qui ad ignem stabant, quia hic erat cum Jesu Nazareno. Quibus rediens Petrus jurat, non novi hominem, Et post pusillum quasi horae unius, dicit unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc autẽ uir dupplex anuo inconstans
ẽ in omnib uiis sius: et timor retrahit.
quẽ caritas trahit. Qd̃ ihm sequit᷑ deuoti¬
onis ẽ: qͦd timet naturȩ ÷ qͦd negat obrep¬
tionis: qd̾ penicet fidei. Significat autem̃
ȩccłiam sequuturã quid̾e. hoc ẽ imitaturã
dñi passiones: s longe diffeient̾. Ecelesia

Expanded text:
Nunc autem vir duplex animo, inconstans Nunc autem vir duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis , et timor retrahit quem charitas trahit. Quod Jesum sequitur, devotionis est; quod timet, naturae; quod negat, obreptionis; quod poenitet, fidei. Significat autem Ecclesiam secuturam quidem, hoc est, imitaturam Domini passiones, sed longe differenter. Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
donec ad atriũ pontificis cui notus erat ꝑ
ueniret: ut ipse cõmemorat. in centesimo
sexagesimo qͥnto capitulo. Sic̃ aut̾e petrus
qͥ negationẽ confessione extirpauit. exem-¬
plũ ostendit recuꝑationis labentib. & ce¬
teri discipuli fugientes docent minꝰ idone¬
sidia latebrars. quã se discrimini certaminũ
exponere: ita etiã iste ad olescens. qͥ reiecta
syndone nudꝰ ꝓfuigit ab impiis. illos desi
fiant: quicqͥd in hoc mundo possident abi-¬
ciunt. ut dño famulent᷑ iuxta beatum io¬
seph. qͥ relicto pallio in manib adulterȩ.
maluit foras nudus exilire: qua meretrici
seruire. Iheromimus in maiori breuiario:
psalmo tͥcesimo septimo. Et ium faciebant:
qui querebant anim̃a meã. Iudei faciebant
ium uel petro cum dicerent. nam &e. tu ex
symon petrus alonge & alius discipu
trus negationi proximꝰ alonge sequebatur:
neq eñi negare posset. si xp̃o ꝓximus eẽt.

Expanded text:
donec ad atrium pontificis cui ipse erat notdonec ad atrium pontificis cui ipse erat notus, perveniret, ut ipse commemorat in centesimo sexagesimo quinto capitulo. Sicut autem Petrus qui negationem confessione exstirpavit, exemplum ostendit recuperationis labentibus, et caeteri discipuli fugientes docent minsidia latebrarum petere, quam se discrimini certaminum exponere. Ita etiam iste adolescens qui, rejecta sindone, nudus profugit ab impiis, illorum fiant, quidquid in hoc mundo possident abjiciunt, ut Domino famulentur, juxta beatum Joseph, qui relicto pallio in manibus adulterae, maluit foras nudus exsilire, quam meretrici servire . Hieronymus in majori Breviario, psalmo tricesimo septimo: Et vim faciebant, qui quaerebant animam meam . Judaei faciebant vim vel Petro cum dicerent, nam et tu ex in Petrus a longe, et alius discipulIERON. BEDA. Petrus negationi proximus, a longe sequebatur, neque enim negare posset, si Christo proximus esset.
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃a sequebat᷑ eũ amictus syndone
suꝑ nudo. et tenuert̃ eũ. At ille reiecta synoo¬
ne: nudus ꝓfugit ab eis. Hic subaudit᷑ cor¬
pore. ut intelligat᷑ corpore suꝑ mido. quia
ñ aluo indumentũ habebat suꝑius quã
solam syndonẽ. Qͥs iste adolescens fuerit:
ȩuͣglista ñ dicit. S quisqͥs fuit. maiorem
in cetĩs qui fugerunt: qu̾auis nec ipse ꝑte.¬
ctam habuit caritatẽ qnͣdoquid̾e pꝰea fu¬
git. Sicut enĩ ꝑfecta caritas fõras mittit
timote: tea timor imꝑfectam arguit ca¬
ritatẽ. Non dicit tam̃ euͣgłista hunc ado¬
lescentẽ fugisse a comitatu dñi. s ab ho¬
stib fugit. Neq aliqͥd uetat inttelligi hẽ¬
fuisse ioh̃em dilectum p̾ceteris: nã illũ
eo tempore fuisse adolescentẽ longa pꝰ
uita eius inditio ẽ. Potuit enĩ fieriut e¬
lapsus manib tenentiũ mox resumptõ
indumento rediertt: & sub nocte sese tur¬
bis ducentiũ iħm qͣsi unꝰ ex ipsis miseuertt:

Expanded text:
s sindone super nudo, et tenuerunt eum. At ille rejecta sindone, nudus profugit ab eis. BEDA. Hic subauditur corpore, ut intelligatur corpore super nudo; quia non aliud indumentum habebat superius, quam solam sindonem. Quis iste adolescens fuerit, evangelista non dicit, sed quisquis fuerit, majorem in caeteris qui fugerunt, quamvis nec ipse perfectam habuit charitatem, quandoquidem postea fugit. Sicut enim perfecta charitas foras mittit timorem , ita timor imperfectam arguit charitatem. Non dicit tamen evangelista hunc adolescentem fugisse a comitatu Domini, sed ab hostibus fugit. Neque aliquid vetat hunc intelligi fuisse Joannem dilectum prae caeteris. Nam illum eo tempore fuisse adolescentem, longa post vita ejus indicio est. Potuit enim fieri, ut elapsus manibus tenentium, mox resumpto indumento redierit, et sub nocte sese turbis ducentium Jesum, quasi unus ex ipsis miscuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Numqͥd et tu ex disciput es hominis
istius: Dicit ille mulieri. Non noui illum
neq scio qͥd dicas. Quid sͥ uult qͦd pͥma eñ¬
noscere: nisi ut &. iste sexus peccasse in ne
errorẽ aboleuisse etiã in sexu femineo. Qi¬
dam pio erga petrũ affectu locũ huncita
int̾pretant᷑. qͣsi benedixerit se illũ ñ nosse:
quẽ nemo ꝑfecte nouit. nͥ pat̾. Iterum qd̃
inquisitus dixit o homo ñ sum: int̾preta¬
ti sunt qͥa maluit se negare. ꝙͣ. xp̃m. Qd̾
dicis: dicunt se sacrilegia eoꝵ nescire. & re¬
ꝓbando dampnare. S has expositiones
& dñs friuolas eẽ contestat᷑ qui ter negan¬
dũ se ã petro p̾dixerat: & ipse petrus qui se
ñ de industria hec loquutũ subsequentib
lacrimis manifestat. Deniq ñsolum negae
se eẽ xp̃ianũ. qͥ se. negat eiꝰ discipulũ: & ita
implet᷑ qͦd dixit. dñs der me negabis. a cheix

Expanded text:
dixit: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dicit ille: Mulier, non novi illum, neque scio qnoscerrorem abolevisse etiam in sexu femineo. Quidam pio erga Petrum affectu locum hunc ita interpretantur, quasi bene dixerit se illum non nosse, quem nemo perfecte novit nisi Pater Iterum quod inquisitus dixit: O homo, non sum, interpretati sunt, quia maluit se negare quam Christum. dicis, dicunt se sacrilegia eorum nescire, et reprobando damnare. Sed has expositiones et Dominus frivolas esse contestatur, qui ter negandum se a Petro praedixerat; et ipse Petrus, qui se non de industria haec locutum subsequentibus lacrymis manifestat. Denique non solum negse esse Christianum, qui se negat ejus discipulum; et ita impletur quod dixit Dominus, Ter me negabis. A. 169X
Abbreviated transcription (Latin):
erret: tandłe redit ce ꝑseuerat. Ego sũ osti¬
Num ꝑ me siqͥs introierit saluabit᷑. ingrediet᷑ &
⁊egrediet᷑ de pascua inueniet. Exeitet obscunꝰ
pascit manifestis: magister ueritatis. Qtulibet
ñfictus ꝑ claritatẽ sapientiȩ d̃ĩ intrans cacho¬
licam ȩccłiam saluabit᷑ ꝑseuerando: ꝙ etiam
pͥus erat in ouili p̃destinatione diuina. In¬
grediet᷑ intus bene cogitando scd̃m apłm di
Exiet homo ad opus suũ. Altter. In grediet᷑
eredendo. oꝑando: egrediet᷑ ad pugnã contͣ he¬
reticos. Amplius. Ingrediet᷑ eccliam ut hic ꝑ
fidem uiuat: qͥa iustus ex fide uiuit. Et egre¬
diet᷑ etiam ꝑ ostium fidei xp̃i de hac uita:¬
ut inecernũ uiuat. Uͥ enĩ subiungit. ego ue¬
ni ut uitã habeant & habundarttiꝰ habeant:
uidet᷑ dicere. ut uitã habeant ingredientes:
ꝙ abiunidantiꝰ habeant egredientes. Itaq pas¬
cua intellige gaudia sempiterna paradisy:

Expanded text:
erret, tandem redit et perseverat. Ego sum ostierret, tandem redit et perseverat. Ego sum ostium; per me si quis introierit salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. » Exercet obscuris, pascit manifestis Magister veritatis. Quilibet non fictus, per claritatem sapientiae Dei intrans catholicam Ecclesiam, salvabitur perseverando, et etiam prius erat in ovili praedestinatione divina. IngreExiet homo ad opus suum . Aliter: Ingredietur credendo, operando egredietur ad pugnam contra haereticos. Amplius: Ingredietur Ecclesiam, ut hic per fidem vivat, quia justus ex fide vivit . Et egredietur etiam per ostium fidei at. Ubi enim subjungit: Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant, videtur dicere, ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Itaque pascua intellige gaudia sempiterna paradisi,
Abbreviated transcription (Latin):
ons ait. Cũ exaltaueritis filiũ hominis: tũc
cognoscetis qͥa ego sũ. Hoc aliqͥs ita soluit. Qnͣ¬
do ñ audiebant adhue erant lupi: s qnͣdo facti
st̃ oues audiert̃. Uttũq potest dici s ꝑ ierechi¬
elem dñs oburgando pastores dicit de ouib.
Errantẽ ñ reuocastis. Et errantẽ dicit: & ouẽ
appellat. Si errabat qnͣdo oius erat: ꝓculdu¬
fures fr̃ et lationes: s ñ audiert̃ eos oues.
Ergo scłm prescientiam di uidentis qͥ ft̃ eiꝰ.
multe oues fc̃ foris. &e multi lupi intꝰ. Mul¬
ti namq blasphemant. xp̃m credituri in eũ.
qͥ st̃ oues foris. s adhuc alienã uocẽ sequunt᷑.
Itẽ mułꝯ iitꝰ laudant blasphematuri. s tñ
qũa diu recte sapiut: uocẽ xp̃i audiunt. S
est queda ꝓpria uox pastoris. in qua oues
ñ audiunt alienos: & in qua ñ oues ñ audi¬
usq in finẽ hic saluus erct. Hanc uocem ñ
negligit ꝓpͥus: ñ audit alienus. Nam qui p̾¬
destinatus ẽ. & prescitus ad uitã licet ad tẽpus

Expanded text:
 Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Hoc aliquis ita solvit: « Quando non audiebant, adhuc erant lupi; sed quando facti sunt oves, audierunt. Utcunque potest dici, sed per Ezechielem Dominus objurgando pastores dicit de omnibus: « Et errantem non revocastis . » Errantem dicit et ovem appellat. Si errabat quando ovis erat, procul dufures sunt et latrones, sed non audierunt eos oves. » Ergo secundum praescientiam Dei videntis qui sunt ejus, multae oves sunt foris, et multi lupi intus. Multi namque blasphemant Christum, credituri in eum, qui sunt oves foris; sed adhuc alienam vocem sequuntur. Item multi intus laudant blasphematuri, sed tamen quandiu recte sapiunt, vocem Christi audiunt. Sed est quaedam praecipua vox pastoris, in qua oves non audiunt alienos, et in qua non oves non audiusque in finem, hic salvusnegligit proprius, non audit alienus. Nam qui praedestinatus est et praescitus ad vitam, licet ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
illii.: sic intrat in ouile .i. ad corda ouiũ ꝑ se. ẽt
nos ꝑ ipsũ. Oculus carnis se uidere non potest.
alia udet: s intellectus. & se. et alia intelligit.
Sic xp̃c ad se ꝙ ad te: et ad patc̃e ꝑ se intrat.
&e ipsum uerbũ. Multi fc̃ pastores ut bonie-¬
piscopi: ostiũ u nemo ẽ. nisi xp̃e. In apoca¬
lipsi dicunt᷑ scĩ ñ ostium s portȩ: ꝑ quas ꝑ¬
uenit᷑ ad ostiũ Om̃s qtͦqͦt uenerunt fures¬
In uenientib p̾sumptio temeritatis: ĩ mis¬
uenerut scilico pret̾ me fuert̃ latrones. Pre¬
cones ueritatis ñ uenerunt pret̾ eũ qui est
omĩa ñ ad totũ referri. s ad partẽ maximã
ut ibi. Om̃s declinauerunt: simul inutiles fa-¬
cti sunt. Similiter hic. Om̃s qͥ uenerunt ante
me fures fuerunt & latrones. Et paulus ad
corutthios. Omnib inquit omĩa factus sũ:
ut om̃s lucrifacerem. Q ad philipenses. Os̃
enĩ quȩ sua sunt querunt: ñ ea quȩ fc̃ xp̃i¬

Expanded text:
corda ovium per se, et nos per ipsum. Oculus carnis se videre non potest, alia videt, sed intellectus et se et alia intelligit. Sic Christus ad se, et ad te, et ad Patrem per se intrat. et ipsum Verbum. Multi sunt pastores ut boni episcopi, ostium vero nemo est nisi Christus. In Apocalypsi dicuntur sancti non ostium, sed portae per quas pervenitur ad ostiuIn venientibus, praesumptio temeritatis; in miserunt, scilicet praeter me, fuerunt latrones. Praecones veritatis non venerunt praeter eum qui est omnia non ad totum referri, sed ad partem maximam, ut ibi: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Similiter hic: Omnes qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones. Et Paulus ad Corinthios: Omnibus, inquit, omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . Et ad Philippenses: Omnes enim quae sua sunt quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
co arma &e sagutȩ: et lingua eoꝵs mache¬
raacuta. Qd̃ dictum ẽ ab initio: intelligen¬
dũ ẽ de pͥmo homine. Cum loquitur
mendatiũ ex ꝓpriis loquit᷑: qͥa mendax ẽ
& pater eiꝰ. H inc manichei decipunt im¬
pitos. dicentes diabolũ habere patr̃e: sed
lus enĩ sic genuit mendatiũ qͣsi filium. ex
uo lapsus ẽ a ueritate: qũã ds pat̾ genuit.
m filiũ. Diabolus itaq mendaxẽ: & pater
mendatii. Tu autẽ si mentiris. adiabolo
accepist sic̃ uidei loquentes mendatiũ: et
ita es filiꝰ mendatii. Ego autẽ qͥa uerita¬
⁊ tẽ dico uobis: ñ creditis mͥ. Quis ex uob̃

Expanded text:
 arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Quod dictum est, ab initio, intelligendum est de primo homine. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus. Hinc Manichaei decipiunt imperitos, dicentes diabolum habere patrem, sed lus enim sic genuit mendacium quasi filium, ex quo lapsus est a veritate, quam Deus Pater genuit in Filium. Diabolus itaque mendax est, et pater mendacii. Tu autem si mentiris, a Diabolo accepisti, sicut Judaei loquentes mendacium, et ita non es pater mendacii. Ego autem quia veritatem dico, non creditis mihi. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
Scimꝰ autẽ qͥa peccatores ds̃ ñ audit. S siqͥs di
cultor ẽ. ꝙ uoluntat̃e eiꝰ facit: hunc exaudit.
adhuc inunctus loquit᷑: nam & peccatores
audit ds̃. Si enĩ ñ audiret: frustra publica¬
luntatẽ exaudiri a deo. Ad uoluntatẽ demo¬
nes exauditi ft̃: ꝑmissi ie in poreos. Ad uo¬
luntatẽ pͥnceps eoꝵ diabolus. a quo petitꝰ
iob tẽptari non ẽ negatus: ut eẽt hic ꝓbatꝰ.
ille confusus. Aliqnͣdo ds qͣsi iratꝰ dat qͦd
petis. et ꝓpitius negat qd̾ petis. Quando
bonũ petitis incombite orationib ut su¬
matis. Qͥd prosit & qͥd ñ: medicus nouit:
Aseculo ũ est auditũ. qͥa qͥs aꝑuit oculos ce¬
ci nati. Nisi eẽt hic a deo: ñ poterat facere

Expanded text:
Scimus autem quia peccatores Deus non audit. Sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur, nam et peccatores audit Deus. Si enim non audiret, frustra publicaluntatem exaudiri a Deo. Ad voluntatem daemones exauditi sunt, permissi ire in porcos . Ad voluntatem princeps eorum diabolus, a quo petitus Job tentari, non est negatus , ut esset hic probatus, ille confusus. Aliquando Deus quasi iratus dat quod petis, et propitius negat quod petis. Quando bonum petitis, incumbite orationibus ut sumatis. Quid prosit et quid non, medicus novit. A saeculo non est auditum quia quis aperuit oculos caeci nati. Nisi esset hic a Deo non poterat fa
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit eis. Dixi uob̃ iam & audistis:
qͥd tcerũ uultis audire. Numqͥd et uos uul¬
tis discipuli eiꝰ fieri: Hoc qͣsi stomachans.
ꝙ qͣsi ex ceco uidens iam ñ ferens cecos respon¬
dit. Maledixert̃ ei &e dixerunt. Tu disci¬
pulus illiꝰ sis: nos autẽ moysi discipuli su¬
mus. Nos scimꝰ qͥa moysi loquittꝰ ẽ ds: hc̃
autẽ nescimꝰ unde sit. Suꝑius dixerant
huuc scimus unde sit. hic dicinit se nescire:
S nescire nos dicimꝰ: quȩ abicimus. Itaq
scdm cor eoꝵ maledictio ẽ qͦd dicuite tu
discipulus eiꝰ sis: s qͦd dr̃ optabile ẽ omn

Expanded text:
ixi vobis jam, et audistis; quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Hoc quasi stomachans et quasi ex caeco videns, jam non ferens caecos, respondit. Maledixerunt ei et dixerunt: Tu discipulus ejus sis, nos autem Moysi discipuli sumus. Nos scimus quia Moysi locutus est Deus: hunc autem nescimus unde sit. Superius dixerant, hunc scimus unde sit; hic dicunt se nescire. Sed nescire nos dicimus quae abjicimus. Itaque secundum cor eorum maledictio est quod dicunt: tu discipulus ejus sis, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
extinguere. Dixerunt itaq ei. Nos ex
fornicatione ñ sumus uati: unũ patre ha¬
bemus dm̃. Iam utcũq ceperunt cognos¬
cere ñ de carnis generatione dñm loquꝰ
de uitȩ institutione. Et qͥa consuetudosi¬
pturarũ ẽ. fornicationẽ appellare fallis dis
seruire: dixerunt. unũ patr̃e habemꝰ dm
Credo: qͥa cogitabant. Quotiens nomina¬
buꝰ abraham: dicturus ẽ nob̃. Quare ñ
imitamini eũ ÷ de cuius genere głamini s
Et quia tantũ uirũ imitari ñ possumꝰ. dica¬
mꝰ nos habere patr̃e dm̃: ut audiamus qͥa
ligeretis utiq me. Ego enĩ ex deo ꝓcessi:e
ueni. Neq enĩ ame ipso ueni: s ille memi¬
sit. Sicut p̾ostendit de abraham. ita nun
ostendit dm̃ ñ ẽẽ eis patr̃e : qͥa ñ cognoscuit
filiũ quẽ misit: nec diligunt. ꝓ cedere ẽ qͣd
d̃s naturalis origo et ȩc̾na causa ẽ sapientie
suȩ. ut sit: tienire autẽ ẽ incarnari. Non
enĩ ds participatione sapiens ẽ. ut anima

Expanded text:
 ei: Nos ex fornicatione non sumus nati, unum Patrem habemus Deum. Jam utcunque coeperunt cognoscere non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est fornicationem appellare falsis diis servire, dixerunt: Unum patrem habemus Deum. Credo quia cogitabant: Quoties nominabimus Abraham, dicturus est nobis: quare non imitamini eum de cujus genere gloriamini? Et quia tantum virum imitari non possumus, dicamus nos habere patremligeretis utique me. Ego enim ex Deo processi et veni. Neque enim a meipso veni, sed ille me misit. Sicut praeostendit de Abraham, ita nunc ostendit Deum non esse eis patrem, quia non cognoscunt Filium quem misit, nec diligunt. Procedere est, quod Deus naturalis origo et aeterna causa est sapientiae suae ut sit: venire autem est incarnari. Non enim Deus participatione sapiens est, ut anima
Abbreviated transcription (Latin):
nare contͣ dm̃: dm̃ uͦ misisse pͥncipes contͣ
gentẽ illã: eamq fuisse debellatam. In de
dicunt diabolũ originẽ duxisse: putantes
scd̃m hoc dictum eẽ a dño. uos ex patre di¬
abolo estis. Iudei gͦ dicti fc̃ ẽẽ filii diaboli:
iitando ñ nascendo. ꝓpha dixit ad eos.
Pat̾ tuus amorreus. & mat̾ tua cȩtheaͥ ñ
qͦd ab illis gentib iudei ducerent origuie
s qͥa imitati ft̃ impietates eors. Queritur
fortasse unde ẽ diabolus. Inde utiq unde
ceteri angeli: s suꝑbiendo factus ẽ diabo¬
luntate sumpsit a magnitudine seientie
elationis occasionẽ. Unde apls. Scientia
intuat. Ille homicida erat ab inttio. & in
ueita te ñ stecit: qͥa ñ ẽ ueritas in eo. homi¬
cdaoiet᷑ diabolus. ñ qͦd gladio armatus
id ferio accinctus ad homiñe uenent: s
qͥa uerbũ malũ seminauit. Noli gͦ puta

Expanded text:
et Deum verum misisse principes contra gentem illam, eamque fuisse debellatam. inde dicunt diabolum originem duxisse, putantes secundum hoc dictum esse a Domino: Vos ex patre diabolo estis. Judaei ergo dicti sunt esse filii diaboli imitando, non nascendo. Propheta dixit ad ipsos: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea , non quod ab illis gentibue Judaei ducerent originem, sed quia imitati sunt impietates eorum. Quaeritur fortasse, unde est diabolus. Inde utique, unde caeteri angeli, sed superbiendo factus est diaboluntate sumpsit a magnitudine scientiae, elationis occasionem. Unde Apostolus: Scientia inflat . Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit, quia non est veritas in eo. Homicida dicitur diabolus, non quod gladio armatus, vel ferro accinctus ad hominem veniret, sed quia verbum malum seminavit. Noli ergo te
Abbreviated transcription (Latin):
uerttatẽ. Et ꝓpͥas oues uocat nomina¬
tun: ꝙ educit eas. Et cũ ꝓpͥas oues emiserit.
ante eas uadit: & oues illũ sequunt᷑. quia
sciunt uocem eiꝰ. Oues uocat nominatĩ
qͥ ait discipuł suis: gaudete qͥa nomina
ura scͥpta ft̃ in celo. Unde alibi. Nouit
dñs qͥ ft̃ eius. E ducit eas huic ad uitam
eterña᷑ emittit eas absoluendo a uincu¬
lis peccatoꝵ: &e p̾cedit eas surgens a mor¬
tuis. Aliter. E ducit oues de tenebris ad lu¬
em doetrinȩ: & ante eas sic emissas quasi
de egypto uadit. uelut in columpna nubis
& igins: exemplo indicans qͦd docuit. Oues
illũ sequunt᷑ quocũq ierit: ꝑseuerando usq
in finẽ. Nec enĩ bene uiuere dicendi ft̃. qui

Expanded text:
veritatem. Et proprias oves vocat nominaveritatem. Et proprias oves vocat nominatim, et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit, et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Oves vocat nominatim, qui ait discipulis suis: Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Unde alibi: Novit Dominus qui sunt ejus . Educit eas hinc ad vitam aeternam, emittit eas, absolvendo a vinculis peccatorum, et praecedit eas, surgens a mortuis. Aliter: Educit oves de tenebris ad lucem doctrinae, et ante eas sic emissas quasi de Aegypto, vadit velut in columna nubis et ignis, exemplo indicans quod docuit. Oves illum sequuntur quocunque ierit, perseverando usque in finem. Nec enim bene vivere dice