comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auẽ nouarũ sine ꝓpagine insufflatõem defendi quidẽ minĩe
phibemus. Set ab eis qui potuerint aliquid in uenire uel ĩ ca¬
nonicis libris quod nõ sit anibiguũ dissoluende huic obligatis¬
sime questioni uel in ratõtinatõnibus sius ꝙ nõ sit contrariu
catholice ueritati ñ atalibus qualis iste apparuit. Q̾ nõ iueni¬
endo quid diceret & deliberatõnẽ suaz nolendo suspendere iureᷤ
suas oĩno nõ metieus ne tac̾et ausus est dicere inquinari aĩa
meruisse per caruẽ et esse meruisse aĩa peccatricẽ cuus nul¬
lus merituz seu bonũ seu malũ aute carnẽ potuit ĩuenire ꝙ
puut sine babtismo de corpore exeutibꝰ solui posse originale pꝰ¬
catũ et offerendũ pro eis sacrificiũ corporis xp̃i qui xp̃o no suc̃
ĩcorporati per eius sacram̾ta in cius eccła eosq sine lauacrore¬
generatõnis de hac uita emigrantes non ad requiẽ tm̃ ire s

Expanded text:
autem nouarum sine propagine insufflationem defendi quidem minime autem nouarum sine propagine insufflationem defendi quidem minime prohibemus, sed ab eis qui potuerint aliquid inuenire uel in canonicis libris, quod non sit ambiguum dissoluendae huic obligatissimae quaestioni, uel in ratiocinationibus suis. quod non sit contrarium catholicae ueritati, non a talibus qualis iste apparuit, qui non inueniendo quid diceret et deliberationem suam nolendo suspendere uires suas omnino non metiens, ne taceret, ausus est dicere \'inquinari animam meruisse per carnem et esse meruisse animam peccatricem\', cuius nullum meritum, seu bonum seu malum, ante carnem potuit inuenire, et \'paruulis sine baptismo de corpore exeuntibus solui posse originale peccatum et offerendum pro eis sacrificium corporis Christi\', qui Christo non sunt incorporati per eius sacramenta in eius ecclesia, \'eosque sine lauacro regenerationis de hac uita migrantes non ad requiem tantum ire, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Et cunc illud ꝙ dcm̃ est.os. exossibꝰ meis et caro de carne mea
nõ tropice a parte totu ut sił intelligatur et aĩa. s ꝓpͥe de sola car¬
ne dictum esse deffendant:
re cum ita suit: uideo librũ istu iam esse claudendũ. Omia
qui legerint sciant se cauere debere ne huic hoĩ cuiꝰ duos libros m
misisti in hoc cõsentiant ut credaue animas sic ex dei flatu ẽẽ. nõ
fuit ex nichilo. hoc eni qui credit: et si u̾bis neget re ip̃a clamat
aĩas dei here substantia et ip̃ius genus esse non mune s uatã
Nam de quo quisq nature sue originẽ ducit: d̾ illo nature sue
genꝰ duce negari sobrie nullo pacto potest. Iste aũ ita sibi est ip̃i
cõtrariꝰ ut genꝰ dei esse aĩas dicat non natura s mun̾e et tũ n
factas ex nichilo set ex illo dicat originẽ ducere. Ac sic eas qud̃
pͥus negauera ad dei natura reuocare nõ dubitat. Auimarũ

Expanded text:
rant et tunc illud, quod dictum est: os ex ossibus meis et caro de carne mea, rant et tunc illud, quod dictum est: os ex ossibus meis et caro de carne mea, non tropice a parte totum. ut simul intellegatur et anima, sed proprie de sola carne dictum esse defendant. Quae cum ita sint, uideo librum istum iam esse claudendum. omniaqui legerint sciant cauere se debere, ne huic homini, cuius duos libros mihi misisti, in hoc consentiant, ut credant \'animas sic ex dei flatu esse, ut non sint ex nihilo\'. hoc enim qui credit, etsi uerbis neget, re ipsa clamat animas dei habere substantiam et ipsius genus esse non munere, sed natura. nam de quo quisque naturae suae originem ducit, de illo naturae suae genus ducere negari sobrie nullo pacto potest. iste autem ita sibi est ipse contrarius, ut genus dei esse animas dicat non natura, sed munere et tamen non factas ex nihilo, sed ex illo dicat originem ducere; ac sic eas, quod prius negauerat, ad dei naturam reuocare non dubitat. Animarum
Abbreviated transcription (Latin):
aiam diũ. Qua ꝓp̃t ea negant. qr scriptũ legunt. Terbu caro ftm
ẽ. Si enĩ et aĩa inquiunc ibi ess: debuit dici. uerbu hõ fcm̃ est. S
istis ꝓptea dicr̃ carnis noĩe solere scriptura totũ hoiem nũcupare
sicuti est et uidebit oĩs caro salutare dei nõ enĩ caro sine aia uide̾
aliquid potest: qr płimis aliis scãrum scripturarũ locis nõ solum
carnẽ uerũ etiã aĩam humanã idest ratõnalẽ uiesse hoĩ xp̃o sũ¬
ulla ambiguitatemonstratur. unde et isti a quibus aĩaru ꝓpago
de fenditur possent acciꝑe a parte totũ esse dcm̃ os de ossibꝰ meis ꝙ
caro de carne mea ut illic intelligeretur & aĩa quẽ ad modũ uerbu
carnẽ scm nõ sine aĩa accipimꝰ: si ꝙ̃ ad modũ alia testimonia docec̃
here humanã aĩa xp̃m ita et isti aliquibꝰ non ãbiguis testimonii
ppaginẽ destruunt ut nouas adõ sufflari aĩas c̾tis documẽtis asse¬

Expanded text:
uam propterea negant, quia scriptum legunt: uerbum caro factum est. \'si enim et anima\', inquiunt, \'ibi esset, debuit dici: uerbum homo factum est\'. sed istis propterea dicitur carnis nomine solere scripturam totum hominem nuncupare — sieuti est: et uidebit omnis caro salut a r e d e i; non enim caro sine anima uidere aliquid potest —, quia plurimis aliis sanctarum scripturarum locis non solam carnem, uerum etiam animam humanam, id est rationalem, inesse houlla ambiguitate monstratur. Unde et isti, a quibus animarum propago defenditur, possent accipere a parte totum esse dictum, Os de ossibus meis, et caro de carne mea; ut illic intelligeretur et anima, quemadmodum Verbum carnem factum non sine anima accipimus: si quemadmodum alia testimonia docent habere humanam animam Christum, ita et isti aliquibus non ambiguis testimoniis propaginem destruunt, ut nonas a deo sufflari animas certis documentis asse
Abbreviated transcription (Latin):
cicie succẽsere deberẽ. Ago itaq ub̾es grãs. Quẽadmodũ aut̃ acce¬
perĩ fc̃m tuũ hinc manifestiꝰ indicaui ꝙ hunc adte librũ mox u̾¬

Expanded text:
citiae succensere deberem. ago itaque uberes gratias. quemadmodum autem accecitiae succensere deberem. ago itaque uberes gratias. quemadmodum autem acceperim factum tuum, hinc manifestius indicaui, quod hunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
putaui: tu legendii dab uel desc̾ibẽdũ quibꝰ poturͣis uel qͥbus
dandũ ẽẽ iudicaueris. In qͦ istiꝰ iuuenis p̾sũptõe ita reprim ẽ¬
dam ⁊ redarguenda putaui: ut tñ eum diliga nͨ dãpnari s
emendari uelĩ. atq ita ꝓfic̾e̾ in domo magna que ẽ eccła catho
lica qͦ eũ mia diuina perdux ut sit in illa uas in honore sig stĩfi¬
catu utile dño ad ce opus bonũ semper paratũ et bene ui¬
uendo et sana docẽdo. łorro ãt si ip̃m oportet ut diliga sicut
facio qͣnto mag̾ te fr̃ cuius grã me beniuolencia et cuius ca¬
tholica fide cauta et sobria obtime noui s uñ factu est ut
eos libros qui tibi displicuer et in quibꝰ nom̾ meũ alit̾ qͣm uel¬
es positũ comperisti: describendos mͥq mittendos. uere frat̾¬
na planeq sicera dilcõne curares. Gantũ gͦ abest ut hinc tue¬
caritati succensea qr fecisti: ut potiꝰ nisi fecisses integro iure ami¬

Expanded text:
uel describendum quibus potueris uel quibus dandum esse iudicaucris. in quo istius iuuenis praesumptionem ita reprimendam et redarguendam putaui, ut tamen eum diligam nec damnari, sed emendari uelim atque ita proficere in domo magna. quae est catholica ecclesia, quo eum misericordia diuina perduxit. ut sit in illa uas in honore sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum semper paratum et bene uiuendo et sana dicendo. porro autem si ipsum oportet ut diligam, sicut facio, quanto magis te, frater, cuius erga me beniuolentiam et cuius catholicam fidem cautam et sobriam optime noni! unde factum est, ut eos libros, qui tibi displicuerunt et in quibus nomen meum aliter quam uelles positum comperisti, describendos mihique mittendos uere fraterna planeque sincera dilectione curares. tantum ergo abest, ut hinc tcaritati succenseam, quia fecisti, ut potius, nisi fecisses, integro iure ami
Abbreviated transcription (Latin):
Illud tñ scio. sic argum̾tari hoies qui ex hoc putãt aĩam mulieris
nõ esse de aĩa uiri qr nõ est dcm̃ aĩa de aĩa mea s caro de carne mea

Expanded text:
illud tamen scio sic argumentari homines, qui ex hoc putant animam mulieris illud tamen scio sic argumentari homines, qui ex hoc putant animam mulieris non esse de anima uiri, quia non est dictum: \'anima de anima mea\', sed: caro carne mea
Abbreviated transcription (Latin):
Unde nec illi qui defendunt. aĩarũ ꝓpagiuẽ ex eo ꝙ nõ sufflauit ds̃
in faciẽ mulieris aliquid adiuuantur: nec illi qui eã negant ideo
qr nõ diait adã aĩa de aĩa mea debent sͥ persuadere ꝙ nesciunt. Sic̃
ni eadem nõ soluta s manente questione potuit tac̾e scriptura ꝙ
mulier deo sicut uir eius acceperit aĩa: sic ead̾ non soluta s manẽ¬
te q̃stione potuit tacẽ scriptura ut adam non dice̾t aĩa de anima
mea. Ac per hoc si pͥme mulieris aĩa ex uiro est: a parte totũ a signi¬
ficatu est ubi legr̃. hoc nunc os exossibus meis et caro de carne mea
cum tota ex uiro nõ sola caro sit supta. si aut nõ est ex u̾ro s eã ds
in sũfflauit sicut uiro: a toto pars sigͥcata est ubi legitur. de uiro suo
supta est cũ caro eius nõ tota sit sumpta. Quapp̃t cum his testimoni¬
is quod ad hanc rẽ pertinee utiq ambigius non soluatur hec q̃stio:

Expanded text:
Unde nec illi qui defendunt animarum propaginem, ex eo quod non sufflavit Deus in faciem mulieris, aliquid adjuvantur; nec illi qui eam negant, ideo quia non dixit Adam, Anima de anima mea, debent sibi persuadere quod nesciunt. Sicut enim eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, quod mulier deo sufflante sicut uir eius acceperit animam, sic eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, ut Adam non diceret: \'anima de anima mea\'. ac per hoc, si primae mulieris anima ex uiro est, a parte totum significatum est, ubi legitur: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea, cum tota ex uiro, non caro sola sit sumpta. si autem non est ex uiro, sed eam deus insufflauit sicut uiro, a toto pars significata est, ubi legitur: de uiro suo sumpta est, eum caro eius, non tota sit sumpta. Quapropter, cum his testimoniis, quod ad hanc rem pertinet, utique ambiguis non soluatur haec quaestio,
Abbreviated transcription (Latin):
pro trena patria morerentur. ubi postea iac̾ent uel quibꝰ Restiis esca
fierent. nõ curarut̃. licuitq de hacre poetis plausibilit̾ dicere. celo tegr̃
qui nõ habet urnan. qͣnto minꝰ debent de corporibꝰ insepultis in sul¬
tare xp̃ianis. quibꝰ et ip̃ius carnis mẽbroꝵꝙ omĩum reformatio
nõ solum ext̾ra uerũ etia ex alioꝵ elemẽtoru secretissimo sinu qͦ
dilapsa cadauera recesser. in temporis pucto reddenda et reinteg̾n¬
da promittit᷑: Nec ioeo tñ contepnenda et habicienda sunt corpora
defunctorui. maxieq iustoꝵ atq fideliu. quibꝰ tanꝙͣ organis et uasi
ad omĩa bona opera scũs usus est sp̃s. Sĩ eni paterna uestis et anu¬
lus aut si quid huiusmodi tanto cariꝰ est posteris qͣnto gͣ parentes
maior affectus: Nullo mͦ ip̃a spernenda sũt corpora. que utiq mul¬
to familiaris atq coniunctiꝰ quã quelibet indumenta gestamus.

Expanded text:
pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: caelo tegitur, qui non habet urnam. quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non solum ex terra, uerum etiam ex aillapsa cadavera recesserunt, in temporis momento reddenda, et reintegn contemnenda et abicienda sunt corpora defunctorum maximeque iustorum atque fidelium, quibus tamquam organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est spiritus. si enim paterna uestis et anulus ac si quid huius modi tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior affectus, nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque coniunctius quam quaelibet indumenta gestamus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui sepeliret. set magis ad exaggerendã crudelitatẽ eoꝵ qͥ ista fecerũc
non ad eoꝵ infelicitatẽ qui ista perpessis. Quauis enĩ hec in cõspec¬
tu h̾oinum dura et dira uideantur: S preciosa in c̃spectu diũ mors sãc¬
torum eius. Proinde ista omĩa io curatio funeris. cõditio sepulture.
pompe exequiarũ. magis sũt uiuorũ solatia. quã sb̾sidia mortuorum.
si ad po̾dest impio sepultura preciosa oberit pio uił aut nulla. Pre¬
claras exequias in conspectu homu. purpurato illi diuiti turba ex¬
hibuit famuloꝵ. s multo clariores in consp̾tu domini ulceroso illi
pauperi ministeriũ prebuit angelorũ. qui eum nõ extuler̃ in mar¬
moreũ tumulu. s in abrahe sinum sustulerut. Rident hec illi: ꝯtͣ
quos defendenda suscepimꝰ ciuitatẽ dei. Q Ceruptamẽ si sepultẽ
curam: & eorum philo ᷤ ophi cõtepserunt. et sepe uniu̾si ex̾citus dũ

Expanded text:
qui sepeliret, sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, qui sepeliret, sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu domini mors sanctorum eius. proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio uilis aut nulla. praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diuiti turba exhibuit famulorum, sed multo clariores in conspectu domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem dei. uerum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contempserunt. et saepe uniuersi exercitus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Nullo mͦ diceret ueritas. nollte timere eos qui corpꝰcocidũt. aĩam ã
dat eos qui corpus occidunt. nõ deb̾e̾ timeri ante mortẽ ne corpus occi¬
dant. et timeri debere post mortem ne corpꝰ occisum sepeliri nõ sinant.
si b̾nt tanta que de cadau̾ibus faciant: Absit ne falsum sit ꝙ u̾itas
dixit: pictum ẽ enĩ aliquid eos face cum occidunt: qr ĩ corpore sensus
e occidendo. postea uero nich̾ here quiͦd faciãt .qr nullꝰ sensus est in cor¬
pore occiso. Multa itaq corpora xp̃ianoꝵ terra nõ texit: Set nullum
eoꝵ quisꝙͣ a celo et terra separauit. quam totã implet p̾sentia sui. qui no¬
uit unde resuscitet quod creauit. Dr̃ quidem in psalmo. posuerunt
mortalia seruoꝵ tuoꝵ escas uolatilibꝰ celi. carnes scõꝵ tuorũ bestiis
terre. effuderunt sanguinẽ eoꝵ tanꝙͣ aꝙ̃ in circuitu ihrłm.& non erã

Expanded text:
bit. Nullo modo diceret ueritas: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem bit. Nullo modo diceret ueritas: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem dat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. habent tanta, quae de cadaueribus faciant. Absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. Multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. Dicitur quidem in psalmo: Posuerunt mortalia seruorum tuorum escas uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae; effuderunt sangui
Abbreviated transcription (Latin):
ra in potestatẽ herent securi obcũberent xp̃iani. nec capillũ capitis eoꝵ
asserat peritur. exortans ne tumcans eos qui cũ corpꝰ occiderint ampli
nõ h̾nt quid faciant: Unde in primo libro de ciuitate dei satis qͣntũ
existimo sum locutus. ut eoꝵ dentem retũderẽ: qui barbaricã uastita¬
tem p̾cipue ꝙ̃ nuper romͣ perpessa ẽ xp̃ianis temporibꝰ ĩputando. &
id obiciunt quod suis illic non sb̾uenerit xp̃s. Quibus cũ responsũ fue¬
rit. animas fideliũ pro sue fidei meritis ab illo fuisse susceptas: In sultat
de cadaueribꝰ in sepultis. Totum itaq uistũ de sepultura locu uerb̾
talibꝰ explicaui. at enĩ in tanta inꝙͣ strage cadailu nec speliri potuerẽ.
Neq istud pia fides ni miu reformidat. tenẽs predc̃m. nec absumẽtes
bestias resurecturis corporib obfuturas. quoꝵ capillus capitis non ꝑi¬

Expanded text:
ra in potestate haberent, securi occumberent christiani, nec capillum capitis eorum ra in potestate haberent, securi occumberent christiani, nec capillum capitis eorum adserat periturum, exhortans ne timeant eos, qui cum corpus occiderint, amplius non habent quid faciant? unde in primo libro de \'Ciuitate dei\' satis, quantum existimo, sum locutus, ut eorum dentem retunderem, qui barbaricam uastitatem, praecipue quam nuper Roma perpessa est, Christianis temporibus inputando etiam id obiciunt, quod suis illic non subuenerit Christus. quibus cum responsum fuerit animas fidelium pro suae fidei meritis ab illo fuisse susceptas, insultant de cadaueribus insepultis. totum itaque istum de sepultura locum uerbis talibus explicaui. At enim in tanta, inquam, strage cadauerum nec sepeliri potuerunt. neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentbestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peri
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quod impẽditur possit ei ꝓdesse post corpꝰ: in ea uita est adquisitum
gessit in corpore. Poterat inqͥsitõi tue suffic̾e in ea
sponsio. Set qr alia mouent quibꝰ respõdendũ existimo: parũꝑ attende.
In machabeoꝵ libris legimꝰ oblatũ pro mortuis sacrificiũ. S et si nusꝙͣ
in scripturis ueteribꝰ oĩno legeretur: nõ parua ẽ uniuse ecc̃e que ĩ hac
consuetudine claret auctoritas. ubi ĩ precibꝰ sac̾dotis que dño deo ader
altare fundũtur. locũ suũ het etiã ꝯm̃datio mortuoꝵ. Set utr̃ aliquid
ꝓsit aĩe mortui locus corpori sui: operosiꝰ inqͥrendũ est. Ac pͥmũ utrũ in¬
tersit aliquid ad ĩferenda uel augẽda miseria pꝰ hanc uitam spiriti¬
dum est sicut ap̃ maronẽ legitur. in sepultos a nauigãdo atq tra seũdo
inferno amne prohiberi. qr scilicet nͨ ripas datur orrendas & rauceͣ fluẽ
fabulosisq fignĩtis. cum dñs iħus ut int̾ manꝰ inimicoꝵ qui eoꝵ corpo¬

Expanded text:
hoc, quod inpenditur, possit ei prodesse post corpus, in ea uita est adquisitum, quam gessit in corpore. Poterat inquisitioni tuae sufficere measponsio; sed quae alia moueant, quibus respondendum existimo, parumper adtende. in Machabaeorum libris legimus oblatum pro mortuis sacrificium. sed et si nusquam in scripturis ueteribus omnino legeretur, non parua est uniuersae ecclesiae quae in hac consuetudine claret auctoritas, ubi in precibus sacerdotis quae domino deo ad eius altare funduntur locum suum habet etiam commendatio mortuorum. Sed utrum aliquid prosit animae mortui locus corporis sui, operosius inquirendum est. ac primum utrum intersit aliquid ad inferendam uel augendam miseriam post hanc uitam spiritidum est, sicut apud Maronem legitur, insepultos nauigando atque transeundo inferno amne prohiberi, quia scilicet nec ripas datur horrendas et rauca fluenfabulosisque figmentis, cum dominus Iesus, ut inter manus inimicorum, qui eorum corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ip̃is moribꝰ ita multa ẽẽ in tã młtis opuscuł meis que possint iu¬
sto iudicio et nulla tem̾itate culpari. Ex quibꝰ si aliq̃ rep̾henderes
illic tibi fortassis ostenderẽ qualẽ te ẽẽ in quibꝰ nõ perperã repͥhẽ¬
deres uellem meq tibi iuniori maior et p̾positꝰ sb̾dito correctõnis
exemplũ qͣnto humiltꝰ tanto salubriꝰ exhiberẽ. sꝙ ea in me rep̾hẽ¬
disti: que nõ corrig̾e̾ humilitas s partĩ fateri. ꝑti deffend̾e̾ u̾itas co¬
git. heautẽ sunt.Linũ ꝙ de origine aĩaru que p̾mo pͥmũ hõiez
date sunt uel dant᷑ hoibus nõ sũ ausus aliquid de ffinire. qr fateor
me nescire. Alterũ ꝙ aĩam scire me dixi spm̃ esse nõ corpꝰ. sꝙ ĩ hoc

Expanded text:
in ipsis moribus ita multa esse in tam multis opusculis meis, quae possint rein ipsis moribus ita multa esse in tam multis opusculis meis, quae possint recto iudieio et nulla temeritate culpari. ex quibus si aliqua ipse reprehenderes, illic tibi fortassis ostenderem, qualem te esse in quibus non perperam reprehenderis uellem meque tibi iuniori maior et praepositus subdito correctionis exemplum quanto humilius tanto salubrius exhiberem. sed ea in me reprehendisti, quae non corrigere humilitas, et partim fateri, partim defendere ueritas cogit. Haec autem sunt: unum, quod de origine animarum, quae post primum hominem datae sunt uel dantur hominibus, non sum ausus aliquid definire, quia fateor me nescire; alterum, quod animam scire me dixi spiritum esse, non corpus. sed in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ in rebus tibi uisus es nosse ꝙ ego uel nestire me fateor uł quã¬
uis nescia scire pͥsumo: libertate qua nõ oportebat nõ tant sene iu¬
uenis & ep̃m laycus uerũ etiã hoĩem tuo iudicio doctissim̃ ac peritissi¬
mũ nõ dubitasti re .. rep̾hendere. Ego aũt et me doctissimũ ac peri¬
tissimũ nescio ymo u̾o me nõ esse certissime scio. Et fieri posse nõ
ãbigo ut aliquid ĩperito et in decto copia scire cõtĩgat ꝙ aliqͥs doctus
pisti certe ꝙͣ putasti h̾oi p̾tulisti. Ideo quidẽ temere qr existimasti
te scire ꝙ nescis. S ideo libere: qr personã nõ ueritꝰ elegisti apire ꝙ
sentis. Ande te ĩtelligere oportet q̃nto eẽ nob̾ debeat cura maior do¬
minicas oues reuocare ab erroribꝰ: si et ouibus turpe est uicia pa¬
stoꝵ si qua cognou̾int eistẽ occultare pastoribꝰ. Osi illa rep̾hendes
mea q̃ iusta reprehensione sunt digna. Neq eni negare debeo sic̃

Expanded text:
quibus in rebus tibi visus es nosse quod ego vel nescire me fateor, vel, quamvis nesciam, scire prae sumo, libertate qua oportebat, non tantum senem juvenis, et episcopum laicus, verum etiam hominem tuo judicio doctissimum et peritissimum non dubitasti repretissimum nescio, immo uero me non esse certissime scio et fieri posse non ambigo, ut aliquid inperito et indocto cuipiam scire contingat, quod aliquis doctus pisti, certe quam putasti, homini praetulisti; ideo quidem temere, quia existimasti te scire quod nescis, sed ideo libere, quia personam non reueritus elegisti aperire quod sentis. unde te intellegere oportet, quanto esse nobis debeat cura maior dominicas oues reuocare ab erroribus, si et ouibus turpe est uitia pastorum, si qua cognouerint, eisdem occultare pastoribus. o si illa reprehenderes mea, quae iusta reprehensione sunt digna! neque enim negare debeo sieut
Abbreviated transcription (Latin):
beat ut nicħ sui eũ lateat. Quod si ita est: iam te petoribꝰ ꝯparabo
si mͥ nõ responderis tuoꝵ nu̾um capilloꝵ. si aut̃ qͣntũcũq ꝓficiam
in hac uita aliq̃ nos ad naturã nostra ꝑtin̾tia nescire concedis
quero id quãtũ quathenꝰ q concedas ne forte & ibi sit ꝙ aie nr̃e¬

Expanded text:
beat, ut nihil eum sui lateat. Quod si ita est, jam te pecoribus comparabo, beat, ut nihil eum sui lateat. Quod si ita est, jam te pecoribus comparabo, si mihi non responderis tuorum numerum capillorum. Si autem quantumcumque proficiamus in hac vita, aliqua nos ad naturam nostram pertinentia nescire concedis, quaero id quantum quatenusque concedas; ne forte et hoc ibi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ aliquid ignorau̾is nõ in eo s tuo iudicio pectoribꝰ cõpareris. Quã¬
uis eni nos insignitiꝰ uidearis attĩgere eo ꝙ dixisti h̾o cũ esset ĩ ho¬
nore nõ intellexit qr ĩ quo tu nõ es honore sumꝰ ecclẽ: tñ etiã tu in
eo es honore nature ut peccoribꝰ p̾feraris. Quibꝰ scdm tuũ iudiciũ
cõparandꝰ es: si aliꝙͥ eoꝵ que ad naturã tuã costat pertinere nesci¬
ueris. Neq enĩ eos aspersisti hac reprehẽsione tm̃ mͦ qui hoc nes¬
tiunt ꝙ ego nestio hoc est humane aie originẽ quã quidẽ nõ peni¬
s nescio: scio eĩ deum flauisse in faciẽ primi h̾ois
s dixisti. Quid aũt homo differt pecore si nescit de sua kalitate
naturaq disqͥrere atq dissetere: Quod sensisse ita uidis tanꝙͣ de
unulsa sua kalitate atq natura sic ho disquirere atq disserere de¬

Expanded text:
eorum aliquid ignoraveris, non meo, sed tuo judicio pecoribus compareris. Quameorum aliquid ignoraveris, non meo, sed tuo judicio pecoribus compareris. Quamvis enim nos insignitius videaris attingere, eo quod dixisti, Homo cum esset in honore, non intellexit, quia in quo tu non es, honore sumus Ecclesiae: tamen etiam tu in eo es honore naturae, ut pecoribus praeferaris, quibus secundum tuum judicium comparandus es, si aliquid eorum quae ad naturam tuam constat pertinere, nesciveris. Neque enim eos aspersisti hac reprehensione tantummodo, qui hoc nesciunt quod ego nescio, hoc est, humanae animae originem quam quidem non penitus nescio; scio enim Deum flavisse in faciem primi hominised dixisti, Quid autem differt homo a pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere? Quod sensisse ita videris, tanquam de universa sua qualitate atque natura sic homo disquirere atque disserere de
Abbreviated transcription (Latin):
niat ꝙ scriptũ est. homo cum ĩ honore ẽẽt nõ intellex assiłatꝰ est iu
derit ip̃mq h̾oiem aĩal ratõnale ĩtellectus pacem ratõis cõpotẽ sesu
iuiuacem qui omĩa ratõnis expertia prudenti ordinatõe distribu¬
at ꝓcreauerit: quid tã incõuenient̾ dici potest ꝙͣ ut eũ sola sui notõe
fraudau̾it: Et cum sapiẽcia mũdi q̃ se se usq ad ueri cognitõnem
suꝑuacua quidẽ inuestigatõe ꝓtendit qr scire neqͥt per quẽ licet
que sunt uera cognosci aliqͣ tũ uitina ymo affinia ueritati tẽpta¬
uerit super aĩe natura dispicere: quã indecens atq pudend̾ est re¬
ligiosũ quẽquã de hoc ip̃o aut nicħ sapere aut penitus ꝯͥ int̾dixisse
se sapiat: ista tua nr̃e ignoracie dissertissim̃ & luculẽtissima casti¬
gatio oĩa que at natura h̾ois pertinent sic te scire cõpellit: ut si¬

Expanded text:
niat quod scriptum est: h o m o cum esset in honore, non intellexit; assimilatus s est ium niat quod scriptum est: h o m o cum esset in honore, non intellexit; assimilatus s est ium  rationis compotem sensuque uiuacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procreauerit, quid tam inconuenienter dici potest quam ut eum sola sui notione fraudarit ? et cum sapientia, mundi, quae sese usque ad ueri cognitionem superuacua quidem inuestigatione protendit, quia scire nequit per quem licet quae sunt uera cognosci, aliqua tamen uicina, immo affinia ueritati temptauerit super animae natura dispicere, quam indecens atque pudendum est religiosum quemquam de hoc ipso aut nihil sapere aut penitus sibi interdixisse ne sapiat! Ista tua nostrae ignorantiae disertissima et luculentissima castigatio omnia, quae ad naturam hominis pertinent. sic te scire co
Abbreviated transcription (Latin):
purgatõem meam ꝯtͣ rep̾ben sionẽ tua. et ex hac occasione q̃ me t̾
purgo in te ip̃o disce q̃ purges. Recole u̾ba libri tui ubi me pͥmitꝰ
cominasti. scio inqͥs pleros ꝙ & facile peritissimos uiros suꝑ eo con¬
sultos teniisse siletiũ aut nicħ exp̾ssiꝰ elocutos diffinitõem dispu¬
tarõibꝰ suis incohata expositõe sp̃traherent sicuti nũc nuper ap̃ te
augistini doctissimi uiri p̾dicatiq ep̃i cõprehen sũ litt̾is lectitaui mo¬
destiꝰ quidẽ ut reor ac u̾ecundiꝰ huiꝰce rei arcana rimantes ĩtrra se
ipõs tractatꝰ sui deuorasse iudiciũ neq se posse ex hic̃ aliꝙͥ det̾iare
ꝓfesos. ⁊ ꝙ michi crede satis sr̃q urdet᷑ absurdũ atq ĩcõgͣlim ratõi¬
ut hõ ip̃e expers sui sit aut his qui rer̃ õium credr adeptus esse no¬
ticia sibi ip̃i heatur ignotus. Quid auẽ diffeit hõ pectore si nescit de
sua q̃litate naturaq disquirere atq disserere ut merito ĩ illũ cõue¬

Expanded text:
purgationem meam contra reprehensionem tuam, et ex hac occasione qua me tibi purgo, in te ipso disce quae purges. Recole verba libri tui, ubi me primitus nominasti. « Scio, » inquis, « plerosque et facile peritissimos viros, insuper et consultos tenuisse silentium, aut nihil expressius elocutos, cum definitionem disputationibus suis inchoata expositione subtraherent — sicuti nuper apud te Augustini doctissimi uiri praedicatique episcopi conprehensum litteris lectitaui — modestius quidem, ut reor, ac uerecundius huiusce rei arcana rimantes intra se ipsos tractatus sui deuorasse iudicium neque se posse exhinc aliquid determinare professos. sed mihi, crede, satis superque uidetur absurdum atque incongruum ratut homo ipse expers sui sit aut is, qui rerum omnium creditur adeptus esse notitiam, sibi ipsi habeatur ignotus. quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere, ut merito in illum conue
Abbreviated transcription (Latin):
se sp̃ui scõ. deu esse sp̃m sc̃mn dubitare non possent. cui tanta reli¬
gionis seruitus que latria dr̃ legitime exhiberetur in ppło dei ut
illi etiã templum fabricaretur cum dnĩs dicat. dnm deũ tuũ adorab
et illi soli seruies. Quod in greco ẽ aͥ ã. t̃ x ñ Sc̾iͥc. Et eũ negare au¬
dent deũ qui nõ ligna et lapides s m̾bra xp̃i habet templũ: Sic enĩ
sp̃m sc̃m subiciunt potestati xͥ cum eius templũ membra sint xp̃i
quẽ admodu ip̃m filiũ legibꝰ imperialibꝰ dei cũ ip̃e sit u̾bum dei

Expanded text:
se Spiritui sancto, Deum esse Spiritum sanctum dubitare non possent, cui tanta relise Spiritui sancto, Deum esse Spiritum sanctum dubitare non possent, cui tanta religionis servitus, quae latria dicitur, legitime exhiberetur in populo Dei, ut illi etiam templum fabricaretur; cum Dominus dicat, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies : quod in graeco est, λατρεύσεις. Et eum negare audent Deum, qui non ligna et lapides, sed membra Christi habet templum! Sic enim Spiritum sanctum subjiciunt potestati Christi, cum ejus templum membra sint Christi: quemadmodum ipsum Fi
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscitur unigenitus per quẽ facta sunt omĩa. Consolatorem
uero quod officium tanꝙͣ persone ĩfime in illa trinitate isti spui
sco deputant deũ dicit apls. sicut in epła eius legimꝰ ad corinthios
his qui consolatur humiles consolatus ẽ nos deus ĩpresentia titi
Sanctoꝵ gͦ deus est cõsolator. Ip̃i quippe sunt humiles. unde tres
uiri illi in camino dñt. Benedicite sci et humiles corde dñm. ds est
itaq sps scis qui consolatur humiles. ꝓinde isti aut ꝙ nolut fateã¬
tur deum esse spm scm: ut si hoc de patre uel de filio dem ab apło uo
lunt accipi desinant consolatõis tanꝙ̃ mun̾e ꝓprio separare a patͤ
nantur ostendere ꝙ isti sit illius tanꝙͣ iudicis aduocatus: & hoies
ces facit cum facit ut m̾bra sint illius iudicis et suũ templum
turis salomonẽ regem lignis et lapidibꝰ uissu dei templũ struxis¬

Expanded text:
agnoscitur Unigenitus per quem facta sunt omnia. Consolatorem agnoscitur Unigenitus per quem facta sunt omnia. Consolatorem vero, quod officium tanquam personae infimae in illa Trinitate isti Spiritui sancto deputant, Deum dicit Apostolus, sicut in Epistola ejus legimus ad Corinthios: Is qui consolatur humiles, consolatus est nos Deus in praesentia Titi . Sanctorum ergo Deus est consolator. Ipsi quippe sunt humiles: unde tres illi viri in camino dicunt, Benedicite, sancti et humiles corde, Dominum . Deus est itus sanctus qui consolatur humiles. Proinde isti, aut quod nolunt, fateantur Deum esse Spiritum sanctum: aut si hoc de Patre, vel de Filio dictum ab Apostolo volunt accipi, desinant consolationis tanquam munere proprio separare a Patre nantur ostendere, quod iste sit illius tanquam judicis advocatus, etiam homines ces facit, cum facit ut judicis illius sint membra et suum templum,legerent in sanctis Scripturis Salomonem regem lignis et lapidibus jussu Dei templum struxis
Abbreviated transcription (Latin):
bit uobis. Neq eni esset sp̃s sciis aduocatus alius nisi hoc ess et fi¬
lius. Qui tñ et inseparabilia sua et patris opera demostraret ait
Cum ip̃e iero mitam eum ad uos. Quãuis alio loco dicat Quem
filiũ. Nam qͥs nisi filius per ysayam aduetum suĩ prenũtians dic̃
audi me iacob et isrł quem ego uocabo ego sũ primus et ego ĩeter¬
nũ et manus mea fundauit trãm. dextera mea solidauit celos.
illos et astabut simul cõuenient etiaz uniu̾si et
lonẽ ut tollatur semen chaldeoꝵ ego locutus sũ ego uocaui addu¬
XI illu et prosperam uiaz eius feci. Conuenite ad me et audite istͣ
nec enim ab ab inicio in obscuro locutus sum cũ fiebant ibi era
et nũc dnis misit me et sp̃s eius: Quid euidenciꝰ: Ecce ip̃e se dic̃
missum ab sp̃u scõ qui fundauit tram et solidauit celum. ubi

Expanded text:
bit vobis . Neque enim esset Spiritus sanctus advocatus alius, nisi hoc esset et Fibit vobis . Neque enim esset Spiritus sanctus advocatus alius, nisi hoc esset et Filius. Qui tamen ut inseparabilia sua et Patris opera demonstraret, ait, Cum ipse iero, mittam eum ad vos : quamvis alio loco dicat, Quem Filium. Nam quis nisi Filius per Isaiam adventum suum praenuntians dicit: Audite me, Jacob, et Israel, quem ego vocabo: ego sum primus, et ego in aeternum; et manus mea fundavit terram, dextera mea solidavit coelos; vocabo illos, et astabunt simul, convenient etiam universi, elonem, ut tollatur semen Chaldaeorum. Ego locutus sum, ego vocavi, adduxi illum, et prosperam viam ejus feci. Convenite ad me, et audite ista; nec enim ab initio in obscuro locutus sum: cum fiebant ibi eram, et nunc Dominus misit me et Spiritus ejus ? Quid evidentius? Ecce ipse se dicit missum ab Spiritu sancto, qui fundavit terram, et solidavit coelum. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
eos etiam deteriore qua humana est conditõe configunt: fien eĩ
potest in rebꝰ humanis qui iudex fuerit etiam imperator fiat hoc
isti in illa trinitate nec imperatoris unico filio p̾stare dignantur¬
& uod si forte exhum ani uris uł consuetudinis formula maiesta¬
tis crimẽ etiam ĩ filio nimiu reformidant: aduocato c̾te puto ꝙ
concedere debeant ut ad iudiciariam potestatem aliq̃ndo ꝑueĩat
Le hoc quidẽ uolunt. deterior gͦ est ꝙ absit in illa trinitate quã in
geueris humani mortalitate condicio. Porro scriptura sc̃a que istoᷤᷤ
diuinos actus non differẽcia potestatũ s operum in effabilitate me¬
titur aduocatũ nr̃m etiã ip̃m iudicẽ nouit dicente apło ihõe. Si
quis peccau̾it aduocatũ hemus ad patrẽ iħ̃m xpistũ iustũ. Quod
etia m ꝓp̃e significat ubi dicit. Rogabo patrẽ et aliũ aduocatu da¬

Expanded text:
eos deteriore etiam quam humana est, conditione confingunt? Fieri enim eos deteriore etiam quam humana est, conditione confingunt? Fieri enim potest in rebus humanis, ut qui judex fuerit, etiam imperator fiat: hoc isti in illa Trinitate nec imperatoris unico Filio praestare dignantur. Quod si forte ex humani juris vel consuetudinis formula, majestatis crimen etiam in filio nimium reformidant, advocato certe puto quod concedere debeant ut ad judiciariam potestatem aliquando perveniat. Nec hoc quidem volunt. Deterior ergo est, quod absit, in illa Trinitate, quam in generis humani mortalitate conditio. CAPUT XIX. Porro Scriptura sancta, quae istos divinos actus non differentia potestatum, sed operum ineffabilitate metitur, advocatum nostrum etiam ipsum judicem novit, dicente apostolo Joanne: Si quis peccaverit, advocatum habemus ad Patrem, Jesum Christum justum . Quod etiam ipse significat ubi dicit, Rogabo Patrem, et alium advocatum da
Abbreviated transcription (Latin):
ena. hec isti si cogitarent nõ carnalibꝰ cogitatõibꝰ sic triuitatis
potestates uel officia gradibꝰ imparibꝰ ordinarent ut tanꝙ̃ tres
toritatem filii cõstituunt iudicãtis. officiosa u̾o aduocatõem
tin̾e. tanquã iudicis sit diginitas ꝙ heat aduocatũ sicut ĩperato¬
us est dignitas ꝙ scđmi suas impeniales leges iudicatutum iu¬
dicem mittit. Qua sua cogitatõe carnali. tñ nature diu̾sitatem
de qua iit̾ nos et ip̃os maxima questio ẽ in his tribꝰ personis de¬
mõstrare nõ possunt. Cũ enĩ ad humanos mores ista referunt
et ab humani generis cõsuetudine quã cogitando possunt cape
nos admonent nisi qr et imperator et uidex et aduocatus hoĩes
sunt : Proiide uidex ĩperatore etiã si potestate minor ẽ: nõ minꝰ
hõ est. Nec minus quã iudex hõo est aduocatus etiã si officio ui¬
rem cogitant potestatẽ naturã saltem confiteatur equalẽ. Qiq¬

Expanded text:
ena. Haec isti si cogitarent, non carnalibus cogitationibus sic Trinitatis ena. Haec isti si cogitarent, non carnalibus cogitationibus sic Trinitatis potestates vel officia gradibus imparibus ordinarent, ut tanquam tres toritatem Filii constituunt judicantis; officiosam vero advocationem ignitas, quod habeat advocatum; sicut imperatoris est dignitas, quod secundum suas imperiales leges judicaturum judicem mittit. Qua sua cogitatione carnali, tamen naturae diversitatem, de qua inter nos et ipsos maxima quaestio est, in his tribus personis demonstrare non possunt. Cum enim ad humanos mores ista referunt, et ab humani generis consuetudine quam cogitando possunt capere nos admonent, nisi quia et imperator, et judex, et advocatus, homines sunt? Proinde judex imperatore etiamsi potestate minor est, non minus homo est. Nec minus quam judex homo est advocatus, etiamsi officio virem cogitant potestatem, naturam saltem confiteantur aequalem. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sicut est filius deus deo lum̾ de lumine uita de uita. ita dicipͥ
uerbum esse de u̾bo qm̃ solue est u̾bum. et sicut ꝓpriũ est patri ge¬
nerare u̾bũ: ita filio ꝓpriũ est esse u̾bum. et ideo sic̃ audit iudicat.
Q̾ sicut genitũ est u̾bũ ut idẽ u̾bũ sit ueritas: ita scđin ueritatem
luit referre intentõem nr̃am. qui uoluntatẽ suam q̃rendo nõ eius
a quo fcus euts ẽ non h̾uit iustũ iudiciũ de se ip̃o s iustũ iudiciũ ha¬
bitum est de se ip̃o. ipe quippe faciens uoluntataẽ sua nõ dei mo¬
riturũ se esse nõ credidit. S hoc iudiciũ eiꝰ nõ iustũ fuit: Ueniq
fecit et mortuꝰ est: qr uidiciũ dei iustũ est. Quod iudiciũ facit dei
filius non querẽdo uolũtatẽ suã cũ sit etiã hoĩs filiꝰ. Non qr ip̃iꝰ
ĩ iudicando nulla uolũtas est. quis enĩ hoc in sipientissimꝰ dixe¬
rit: s qr non ita ẽ uoluntas eius ꝓpria. ut sit a uolũtate pris ali¬

Expanded text:
ue sicut est Filius Deus de Deo, lumen de lumine, vita de vita; ita dici potest Verbum esse de verbo: quoniam solus est Verbum; et sicut Patri proprium est generare Verbum, ita Filio proprium est esse Verbum. Et ideo sicut audit judicat; quia sicut genitum est Verbum, ut idem Verbum sit veritas, ita secundum veritatem luit referre intentionem nostram, qui voluntatem suam quaerendo, non ejus a quo factus est, non habuit justum judicium de seipso, sed justum judicium habitum est de ipso. Ipse quippe faciens voluntatem suam, non Dei, moriturum se esse non credidit: sed hoc judicium ejus non justum fuit. Denique fecit, et mortuus est; quia judicium Dei justum est. Quod judicium facit Dei Filius non quaerendo voluntatem suam, cum sit etiam hominis filius: non quia ipsius in judicando nulla voluntas est; quis enim hoc insipientissimus dixerit? sed quia non ita est voluntas ejus propria, ut sit a voluntate Patris ali
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et accepit qr de prẽ processit. Et accipit: qr de patre ꝓcedit.
et accipiet: qr de patre ꝓcedere nũquã desinet. Sicut deus et ẽ et
fuit et erit. et tñ initium & finẽ temporis uͭ h̾et nec ħuit nͨ hebit:¬
ilius inquiunt ꝓnobis interpellat patrẽ et sp̃s ꝓ nobis postulat
filiũ. sicut legunt ꝙ filiꝰ interpell patrẽ scdin ea que superius
let filiũ. Q uod eĩ dic apls. Quid eĩ oremꝰ sic̃ optoꝵ nescimꝰ s ip̃e sp̃s int̾¬
pellat gemitibus ĩenarrabilibꝰ qui aut scrutat᷑ cord̾ scit qͥ sp̃s sapiat

Expanded text:
Nam et accepit, quia de Patre processit; et accipit, quia de Patre procedit; Nam et accepit, quia de Patre processit; et accipit, quia de Patre procedit; et accipiet, quia de Patre procedere nunquam desinet: sicut Deus et est, et fuit, et erit; et tamen initium vel finem temporis, nec habet, nec habuit, nec habebitilius, inquiunt, pro nobis interpellat Patrem; et Spiritus pro nobis postulat Filium. Sicut legunt, quod Filius interpellat Patrem, secundum ea quae superius let Filium. Quod enim dicit Apostolus, Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus interpellat gemitibus inenar
Abbreviated transcription (Latin):
patre ꝓcedit. Sic nec filius potest a se facere quicꝙ̃ qr nec ip̃e a se ip̃o est
sicut iam superius exposui nonꝙ i omĩbus nuitũ prĩs expectet. Non
eni ait nisi quod uiderit patrẽ iuuentem: s quod uiderit patrem
facientem scdm ea que iam disputauimꝰ. Q aut̃ in oĩbꝰ sp̃s .s. xp̃i
p̾ceptũ expectet ut dicunt legant si possunt. Quod aũ dcm̃ est non
a se loquetur: nõ est dcm̃ quecq a me audier. s quecũq audier̃ loq̃¬
tur. Cur autẽ dictum sit paulo añ iam claruit ex ip̃ius quã cõme¬
moraui diũ expositõe ubi ait. Omĩa que h̾et pater mea sunt ꝓpt̾ea
dixi de meo accipiet. Uñ aũt accipit: inde ẽ ꝓcul dubio. Quia in aud̾
unt̾ ꝓcedit. Scit enĩ dei u̾bũ ꝓcedendo iide unde nascibtur u̾bum
temporis u̾da. quãuis sine tepore manere in telligatur et̾nitas.

Expanded text:
Patre procedit: sicut nec Filius potest a se facere quidquam, quia nec ipse a se ipso est, Patre procedit: sicut nec Filius potest a se facere quidquam, quia nec ipse a se ipso est, sicut jam superius exposui: non quod in omnibus nutum Patris exspectet; non enim ait, Nisi quod viderit Patrem innuentem; sed, quod viderit Patrem facientem , secundum ea quae jam disputavimus. Quod autem inceptum exspectet, ut dicunt, legant si possunt. Quod enim dictum est, Non a se loquetur: non est dictum, Quaecumque a me audierit; sed, quaecumque audierit loquetur . Cur autem dictum sit, paulo ante jam claruit ex ipsius quam commemoravi Domini expositione, ubi ait, Omnia quae habet Pater, mea sunt; propterea dixi, De meo aprocedit. Scit enim Dei Verbum, procedendo inde unde nascitur Verbum, temporis verba, quamvis sine tempore manere intelligatur aeternitas.
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt unde hoc ꝓbare conant᷑ qr uidelicet scriptũ est pater ego te
me honorificabit qr de meo accipiet et adnũtiabit xob̾ ad rẽ de qͣ agr̃
nõ pertinet honorat enĩ omĩs qui adorat. Nõ aũt ho adorat oĩs qͥ ho
inuicem adorant. alioqui si honorificare hoc est adhorare: dicant si place:
q. filiũ adoret et pat̾ et hoc uibente filio qͥ ei dic̃ honorifica me. Quocl aut̃
patre ille nascatur. ille ꝓcedat. Que duo ĩ illius nate sublimitate disc̾¬
nere oĩno difficile est. gͦ ne hoc putaretur ut dixi: continuo subiecit
oia que hẽt pater mea sunt. ꝓpt̾ea dixi de meo accipiet. Ita sine du¬
bio intelligi uolens quod de patre accipiat. Set ideo de ip̃ius: qr oĩa
que h̾et pater ip̃ius sunt. hec aũt non ẽ diu̾sitas nature s uniꝰ pͥncipii¬
com̾datio. Scd̃m hoc itaq sp̃s sc̃s̃ nõ a se ip̃o loquit᷑: qr nõ est a se ip̃o qͥ de

Expanded text:
ciunt unde hoc probare conentur, quia videlicet scriptum est, Pater, ego te ciunt unde hoc probare conentur, quia videlicet scriptum est, Pater, ego te me honorificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis; ad rem de qua agitur non pertinet. Honorat enim omnis qui adorat, non autem adorat omnis qui honinvicem adorant. Alioquin, si honorificare, hoc est adorare; dicant, si placet, quod Filium adoret et Pater, et hoc jubente Filio, qui ei dicit, Honorifica me . Quod autem Patre, ille nascatur, ille procedat; quae duo in illius naturae sublimitate discernere omnino difficile est: ergo ne hoc putaretur, ut dixi, continuo subjecit, Omnia quae habet Pater mea sunt, propterea dixi, De meo accipiet . Ita sine dubio intelligi volens quod de Patre accipiat. Sed ideo de ipsius, quia omnia quae habet Pater, ipsius sunt. Haec autem non est divesitatis naturae, sed uni. Secundum hoc, ita Spiritus sanctus non a se ipso loquitur, quia non est a se ipso qui de
Abbreviated transcription (Latin):
Et descendit cũ ilł et uenit nazarech et erat subditus ill. Nõ autẽ
alicubi scã scriptura dicit sp̃m stm subditum filio. pinde et que iub
pater operatur filius ꝓp̃t forma serui. Et que operat᷑ pater operat᷑
et filius ꝓp̃t forma dei. Nõ eĩ ait quecũq pater iubet hec filius fa¬
cit. Set ait. auecũq pater facit: hec et filius facit siłr. porro si sp̃m .s.
ideo hec loqui dicunt que mandat filius qr scriptũ est. de meo accipi¬
et & adnũtiab̾ uobis: cur nõ et filius ea loquit᷑ que mandat sp̃s .s.¬
ip̃o impletũ esse cõfumet. ꝙ unx me eugłizare pauperibꝰ qr sp̃s diũ
repletus erat: Nam et hoc de illo scriptũ est quod repletus sit sp̃u .s.
filiũ. hic no opus est scrupulose uelle disceruere iter adorare &
honorare quid distet. propt̾ formã enĩ serui dicũtur ista de filio. di¬
cant si possunt ubi legerint adorari filiũ a spu scõ. Quod enĩ sb̃i¬

Expanded text:
Et descendit cum illis, et venit Nazareth; et erat subditus illis . Non autem alicubi sancta Scriptura dicit Spiritum sanctum subditum Filio. 18. Proinde et quae jubet Pater, operatur Filius propter formam servi: et quae Pater operatur, operatur et Filius propter formam Dei. Non enim ait, Quaecumque Pater jubet, haec Filius facit: sed ait, Quaecumque Pater facit, haec et Filius facit similiter . Porro si Spiritum sanctum ideo haec loqui dicunt quae mandat Filius, quia scriptum est, De meo accipiet et annuntiabit vobis : cur non et Filius ea loquitur quae mandat Spiriirepletus erat? Nam et hoc de illo scriptum est, quod repletus sit Spiritu sFilium. Hic non opus est scrupulose velle discernere, inter honorare et adorare quid distet: propter formam enim servi dicuntur ista de Filio. Dicant, si possunt, ubi legerint adorari Filium a Spiritu sancto. Quod enim subji
Abbreviated transcription (Latin):
audite. ac per hꝰ non solũ patris gloria filius uꝰ etiã filii głam reue¬
lat pat̾. Nec solũ filii sp̃s sc̃s set etiam filius manifestat scĩ sp̃s dig
filius sp̃ui scõ per̾ibet testimoniu. apatre aut̃ et filio missus est sps̃
nistros ẽẽ dicunt: nõ eos utiq isti etiã dei patris ministros negabt̃
Eius quippe ministrͥ facti sunt in cuiꝰ noie etiã babtizar̃ idẽ patris et
filii et sp̃s scĩ. Ac per hoc scdm istoꝵ uaniloqͥa meliores erũt trinita¬
tis ministri si ꝓp̃tea minor est spiritus sciis qr solius minist̾ ẽ filii:

Expanded text:
non solum Patris gloriam Filius, verum etiam Filii gloriam revelat Pater: nec solum Filii Spiritus sanctus, sed etiam Filius manifestat Spiritus sanctFilius Spiritui sancto perhibet testimonium. 14. A Patre autem et Filiomissus est Spiritnistros esse dicunt, non eos utique isti etiam Dei Patris ministros negabunt. Ejus quippe ministri facti sunt, in cujus nomine etiam baptizarunt, id est, Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Ac per hoc secundum istorum vaniloquia, meliores erunt Trinitatis ministri; si propterea minor est Spiritus sanctus, quia solius minister est Filii.
Abbreviated transcription (Latin):
oli credere. nec dice. nec doce ꝙ aĩa meruerit esse p̾catrix añ oe
peccatũ siuis esse catholic. Ualte eĩ malũ meritũ est meruisse
fi peccatricẽ. Et utiq tam malũ meritũ nullo mͦ h̾ere potuit añ cẽ
peccatũ. p̾sertim priusꝙͣ ueniret in carnẽ qñ meritũ nec malum
potuit here nec bonũ. Qͦmo gͥ dicis aĩa itaq si peccatux ẽẽ meruit

Expanded text:
e, « Quod anima meruerit esse peccatrix ante omne peccatum » , si vis esse catholicus. Valde enim malum meritum est, meruisse fieri peccatricem. Et utique tam malum meritum nullo modo habere potuit ante omne peccatum, praesertim priusquam veniret in carnem, quando meritum nec malum potuit habere, nec bonum. Quomodo igitur dicis, « Anima itaque si
Abbreviated transcription (Latin):
cere fuerat. babtizatus quod et postea persecutõis tempore nõ nulli¬
dapnaculo clanculo inpetrare potuerunt: Quid si et añ ꝙͣ tenetur:
Req eni ꝓptea illi publice leges poterant parcere qũntũ attinec
ad corporis mortẽ: qm̃ diuinitus remissionẽ acceperat peccatoru¬
a uid si iam babtizatus in latrocuri facinꝰ & crum̃ incurrert̃ & nõ¬

Expanded text:
cere fuerat baptizatus, quod et postea persecutionis tempore nonnullicere fuerat baptizatus, quod et postea persecutionis tempore nonnulli clanculo impetrare potuerunt? quid si et antequam teneretur? neque enim propterea illi publicae leges parcere poterant, quantum adtinet ad corporis mortem, quoniam diuinitus remissionem acceperat peccatorum. quid si iam baptizatus in latrocinii facinus et crimen incurrerat et no