comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occurrũt sed qͦ sua sponte squalidiora sunt
adhibend̾ ẽrit in his explicandis ꝗdã or̃onis
pͥmũ cõstituendũ est. ꝗd ꝗdq sit nisi .N. inter
eos ꝗ disceptent cõuenit quid sit illđ de quo
ambigit᷑ nec recte disseri: nec unꝙͣ ad exitũ
pueniri põt Explicanda ẽ sȩpe uerbis mens nr̃a
de quaq re atq inuolute rei notitia definiẽ¬
da: aperienda ẽ. Siquiđ est difinitio or̃o que
ꝗd sit id de quo agitur ostendit ꝙͣ breuissime
tũ ut scis explicato gnͣe cuiꝰq rei udendũ ẽ
quȩ sint eius gñis siue formȩ siue partes in
ea tribuatur oĩs or̃o. Erit igit᷑ hȩc facultas
in eo: quẽ uolumꝰ eẽ eloquentẽ ut diffinire
rẽ possit neq id faciat tã presse & anguste
ꝙ in illis eruditissimis disputatõib fieri sol&
S cũ explanatiꝰ tũ & uberius & ad cõe iudiciũ
popularẽq intelligentiam: accomodatiꝰ iđq

Expanded text:
occurrunt—, sed quia sua sponte squalidiora sunt, occurrunt—, sed quia sua sponte squalidiora sunt, adhibendus erit in his explicandis quidam oratioprimum constituendum est quid quidque sit—nisi enim inter eos qui disceptant convenit quid sit illud quod ambigitur, nec recte disseri umquam nec ad exitum perveniri potest—, explicanda est saepe verbis mens nostra de quaque re atque involuta rei notitia definiendo aperienda est, si quidem est definitio oratio, quae quid sit id de quo agitur ostendit quam brevissime; tum, ut scis, explicato genere cuiusque rei videndum est quae sint eius generis sive formae sive partes, ut in eas tribuatur omnis oratio. erit igitur haec facultas in eo quem volumus esse eloquentem, ut definire rem possit nec id faciat tam presse et anguste quam in illis eruditissimis disputationibus fieri solet, sed cum explanatius tum etiam uberius et ad commune iudicium popularemque intellegentiam accommodatius; ide
Abbreviated transcription (Latin):
q fecerat: dyaleticã aiebat eiusm̃oi ẽẽ. Cũ aũt
didux̾at & manũ dilatau̾at palme illiꝰ silem
eloquentiã ẽẽ dicebat atq &̃ añ hũc aristote¬
les pͥncipio artis rhetorice: dĩc: illã artẽ qͣi ex
eloquendi cõtractior. Uolo igitur huic sũmo
om̃ezq ad dicendũ trahi posset loquendi ratio
minime fallit duplicẽ hũit docendi uiã: nã
& ip̃e aristotiles tradidit p̾cepta plurima dis¬
serendi & postea ꝗ dyaletici dicuntur spinosa
młta pepererũt. Ergo cũ censeo qui eloqͣntiȩ
laude ducatꝰ nõ esse earũ rerũ omnĩo rudẽ
S uł illa antiqua. uel hoc crysippi disciplina
institutũ: Nou̾it pͥmũ ium: naturã genera
u̾boꝵ simpliciũ & copulatoꝵ. deind quot mõis
ꝗdq dicatur qua ratione uerũ falsum ne sit
iudicetur quid efficiat᷑ eo qͦ quod cuiq con¬
oporteat: Hȩc tenenda sũt oratori sepe enim

Expanded text:
que fecerat, dialecticam aiebat eius modi esse; cum autem que fecerat, dialecticam aiebat eius modi esse; cum autem deduxerat et manum dilataverat; palmae illius similem eloquentiam esse dicebat. atque etiam ante hunc Aristoteles principio artis rhetorical dicit illam artem quasi ex loquendi contractior. Volo igitur huic summo omnem quae ad dicendum trahi possit loquendi rationminime fallit, duplicem habuit docendi viam. Nam et ipse Aristoteles tradidit praecepta plurima disserendi et postea qui dialectici dicuntur spinosiora multa pepererunt. ego eum censeo qui eloquentiae laude ducatur non esse earum rerum omnino rudem, sed vel illa antiqua vel hac Chrysippi disciplina institutum. Noverit primum vim, naturam, genera verborum et simplicium et copulatorum; deinde quot modis quidque dicatur; qua ratione verum falsumne sit iudicetur; quid efficiatur e quoque, quid cuique conoporteat. Haec tenenda sunt oratori—saepe enim
Abbreviated transcription (Latin):
nos p̾cipiendi cã ẽẽ dicturos atq ita potius
acturos ut existimatores uideam᷑ loqui nõ
magistri In quo tñ longius progredimur
qđ uidemꝰ nõ te hec solum: ẽẽ lecturũ ꝗ ea
multo ꝙͣ nos qui qͣ docere uideamur ha¬
beas notiora: sed hũc librũ ẽt si minꝰ nr̃a
comdatiõe tuo tñ noĩe duilgari necesse
est. Esse igitur ꝑfecte eloq̃ntis puto nõ eã
solũ facultatẽ hr̃e quȩ sit eius propͥa fuse
lateq dicendi sed & uicinã eiꝰ ac finitimã
dyaleticoꝵ scientiã asumere ꝙͣꝙͣ aliud ui¬
detur orõ ẽẽ: aliud disputatio nec idẽ lo¬
qui eẽ qđ dicere. Attamen utrũq in disse¬
rendo ẽ. disputandi ratio & loquendi dya¬
leticorum sit & oratoꝵ aũt dicendi & orãn¬
di. Teno qđ ille: a qͦ disciplina stoycorum
est:manu demonstrare solebat ꝗd int̾ has
artes int̾eẽt: nã cũ comp̾sserat digitos pugnũ¬

Expanded text:
nos praecipiendi causa esse dicturos atque ita potius nos praecipiendi causa esse dicturos atque ita potius acturos ut existimatores videamur loqui, non magistri. In quo tamen longius saepe progredimur, quod videmus non te haec solum esse lecturum, qui ea multo quam nos qui quasi docere videmur habeas notiora, sed hunc librum etiam si minus nostra commendatione, tuo tamen nomine divulgari necesse est. esse igitur perfecte eloquentis puto non eam tantum facultatem habere quae sit eius propria, fuse lateque dicendi, sed etiam vicinam eius ac finitimam dialecticorum scientiam adsumere. Quamquam aliud videtur oratio esse aliud disputatio, nec idem loqui esse quod dicere, ac tamen utrumque in disserendo est: disputandi ratio et loquendi dialecticorum sit, oratorum autem dicendi et ornandi. Zeno quidem ille, a quo disciplina Stoicorum est, manu demonstrare solebat quid inter has artis interesset; nam cum compresserat digitos pugnum
Abbreviated transcription (Latin):
Ego nõ elaboro cũ dico me: te brute dico nã ĩ
me ꝗdẽ iã pridem effectũ ẽ quod futurũ fuit
Tu aũt eodẽ mõ om̃s cãs ages aut aliꝗd cãruz
genus repudiabis Aut in eiusd̃ causis perpetiũ¬
& in eundẽ sp̃um sine ulla cõmutatioͬe obtine¬
bis. Demostenes qđ cuiꝰ nuꝑ int̾ ymagines tuas
ac tuoꝵꝵ ꝙ eũ credo amares cũ ad te intuscula¬
nũ uenissem ymaginẽ ex re uidi niħ lysiȩ
subtilitate niħ argutiis & acumini hypericlis
niħ leuitati eschini & splendore uerborũ: mł¬
te sunt eius tote orõnes subtiles ut cõtra lep¬
tinem: młte & tote graues ut quedã phylip¬
picȩ. mlte uarię ut cõtra eschinem false lega¬
tiones ut cõ eundẽ pro cã thesiphontis. Iã illud
mediũ qͦtiens uult arripit & a grauissiõ descẽ¬
dens eo potissimũ delabitur. clamores tñ tum
mou& et tũ in dicendo plurimũ efficit. Cum
grauitatis locis utitur. sed ad hoc parumper

Expanded text:
ego non elaborem? cum dico me, te, Brute, dico; nam in ego non elaborem? cum dico me, te, Brute, dico; nam in me quidem iam pridem effectum est quod futurum fuit; tu autem eodem modo omnis causas ages? aut aliquod causarum genus repudiabis? aut in isdem causis perpetuum et eundem spiritum sine ulla commutatione obtinebis? demosthenes quidem, cuius nuper inter imagines tuas ac tuorum, quod eum credo amares, cum ad te in Tusculanum venissem, imaginem ex aere vidi, nil Lysiae subtilitate cedit, nihil argutiis et acumine Hyperidi, nil levitate Aeschini et splendore verborum. multae sunt eius totae orationes subtiles, ut contra Leptinem; multae totae graves, ut quaedam Philippicae; multae variae, ut contra Aeschinem falsae legationis, ut contra eundem pro causa Ctesiphontis. Iam illud medium quotiens vult arripit et a gravissimo discedens eo potissimum delabitur. Clamores tamen tum movet et tum in dicendo plurimum efficit, cum gravitatis locis utitur. sed ab hoc parumper
Abbreviated transcription (Latin):
hoc yndole iã illa matura uxor. gener. nouer¬
ca. Fili filiȩ Pȩllex: Nec uͦ erat unus ardor ĩ
nob̾ ut hoc mõ oĩa diceremꝰ. Ip̃a .N. illa pro Ro¬
scio iuuenilis redũdantia multa ht attenuata
q̃dam ẽt paulo hylariora. At pro uabito pro
cornelio cõpluresq alie: nemo.n. orator tã
młta ne in grȩco ꝗđ ocio scripsit ꝗ młta sunt
nr̃a eaq hãc ip̃am hñt quã probo uarietatem
An ego homero: ennio. reliꝗs poetis. maximi
tragicis cõcederẽ: ut ne oĩb locis eadẽ cõtemp¬
tione uteretur crebroq mutarẽt nõ nũꝙͣ ẽt ad
qͦttidianũ genus sermonis accederã ip̃e nũꝙͣ ab
illa acerrima cõtentioẽ discederẽ s ꝗd poetas
diuino ingenio profero: hystriones eos uidezꝰ
in dissimillimis ꝑsonis satisfaciebat cũ tñ in
sius uersarent᷑. sed ẽt comedũ in tragediis &
tragedũ in comediis ad modũ placere uidimꝰ

Expanded text:
hac etiam indole iam illa matura: vxor generi, noverhac etiam indole iam illa matura: vxor generi, noverca filii, filiae paelex. nec vero hic erat unus ardor in nobis ut hoc modo omnia diceremus. Ipsa enim illa pro Roscio iuvenilis redundantia multa habet attenuata, quaedam etiam paulo hilariora, ut pro Habito, pro Cornelio compluresque aliae. Nemo enim orator tam multa ne in Graeco quidem otio scripsit quam multa sunt nostra, eaque hanc ipsam habent quam probo varietatem. an ego Homero, Ennio, reliquis poetis et maxime tragicis concederem ut ne omnibus locis eadem contentione uterentur crebroque mutarent, non numquam etiam ad cotidianum genus sermonis accederent: ipse numquam ab illa acerrima contentione discederem? sed quid poetas divino ingenio profero? histriones eos vidimus in dissimillimis personis satis faciebant, cum tamen in suis versarentur, sed et comoedum in tragoediis et tragoedum in comoediis admodum placere vidimus:
Abbreviated transcription (Latin):
fecissemus siquid potuissemꝰ quo cõtendim
peruenire: in ea urbe in qua rit ait antoniꝰ
auditus eloquens nemo erat At qui si
Antonio Crassus eloquens iusus nõ est. aut
pitius: nõ mlta grauit̾ Norten᷑. Suꝑiores ma¬
gis ad oẽ genꝰ apti Crassum dico & Antoniũ.
eiuinas igͣ huiꝰ młtiplicis et equalit̾ in oĩa ꝯnͣa
fuse orõis auris ciuitatis accepimꝰ easq nos
pͥmi quicũq eramꝰ & ꝙͣtulũcunq dicebamꝰ
ad huiꝰ gñis dicendi audiendi incredibilia stu¬
dia cõuertim ꝙͣtis illa clamorib adolescentu¬
bus Litus eiectis: ita uiuu̾t dũ possũt. Ut
ducere aĩam de cęlo nõ queant: ita moruint᷑
ut eorũ ossa terra nõ tangat. ita iactantur
fluctib ut nũq adiuuant᷑ Ita postremo eiici¬
unt᷑ ut ne ad saxa quid mortui cõquiescant
& q̃ sequunt᷑ sũt .N. oĩa sĩc adolescentis nõ tã
re & maturitate ꝗ spe &i spectatioe laudati. Ab

Expanded text:
fecissemus, si quidem potuissemus quo contendimus fecissemus, si quidem potuissemus quo contendimus pervenire in ea urbe in qua, ut ait Antonius, auditus eloquens nemo erat. atqui si Antonio Crassus eloquens visus non est aut spicius, non multa graviter Hortensius; superiores magis ad omne genus apti, Crassum dico et Antonium. Ieiunas igitur huius multiplicis et aequabiliter in omnia genera fusae orationis auris civitatis accepimus, easque nos primi, quicumque eramus et quantulumcumque dicebamus, ad huius generis dicendi audiendi incredibilia studia convertimus. quantis illa clamoribus adulescentubus, litus eiectis? ita vivunt, dum possunt, ut ducere animam de caelo non queant; ita moriuntur ut eorum ossa terram non tangant; ita iactantur fluctibus ut numquam adluantur; ita postremo eiciuntur ut ne ad saxa quidem mortui conquiescant, et quae sequuntur; sunt enim omnia sic ut adulescentis non tam re et maturitate quam spe et exspectatione laudati. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
quererẽt. Nulla est enĩ ullo ingnͣe laus ora¬
toris cuiꝰ in nr̃is orõnib nõ sit aliqua: si nõ
ꝑfecta: ac conatus. tñ atq inumbratio nõ as¬
sequimur: At quid: siqui deceat uidem: Nec
enim nũc de nobis sed de re dicimꝰ in qͦ tantũ
abest. ut nr̃a mirem ut usq eo difficiles: ac
morosi sumꝰ: ut nob̾ nõ satisfaciat ip̃e demo¬
stenes qui ꝙͣꝙͣ̃ unus eminex inter oẽs ĩ omi
gnͣe dicendi tñ nõ semꝑ implet aures meas:
ita sunt auide & capaces & sepe aliquid in¬
mensum: infinitũq desiderant: Sed tñ quod¬
iã & hunc tu oratorẽ: cũ eius studio sissimo
Lammene: cũ eẽs athenis totum diligentissiẽ
cognouisti neq eũ dimittis e manib & tñ
perficere: nos mlta conari: Illũ posse nos
uelle: qͦtunq mõ cã postul& dicere: sed ille
magnus: nã & successit ip̃e magnis et ma¬
ximos oratores habuit equales: Hos magnũ

Expanded text:
quaererent. Nulla est enim ullo in genere laus oraquaererent. Nulla est enim ullo in genere laus oratoris cuius in nostris orationibus non sit aliqua si non perfectio, at conatus tamen atque adumbratio. non adsequimur; at quid sequi deceat videmus. Nec enim nunc de nobis, sed de re dicimus; in quo tantum abest ut nostra miremur, et usque eo difficiles ac morosi sumus, ut nobis non satis faciat ipse Demosthenes; qui quamquam unus eminet inter omnis in omni genere dicendi, tamen non semper implet auris meas; ita sunt avidae et capaces et saepe aliquid immensum infinitumque desiderant. sed tamen, quoniam et hunc tu oratorem cum eius studiosissimo Pammene, cum esses Athenis, totum diligentissime cognovisti nec eum dimittis e manibus et taperficere, nos multa conari, ilium posse, nos velle quocumque modo causa postulet dicere. Nam ille magnus et successit ipse magnis et maximos oratores habuit aequalis; nos minus. Magnum
Abbreviated transcription (Latin):
quero neq ꝗcꝙͣ mortale & caducũ sed illud
ip̃m cuiꝰ qui sit compos sit ȩloquens qđ niħ ẽ
aliud. nisi eloquentia ip̃a: quã nullis nisi mẽ¬
tis oculis uidere possimꝰ Is erit igitur eloques
ut idem illud iteremus qui poterit parua sub¬
misse: modica temꝑate. magna grauit̾ dicere:
Tota mihi cã pro Cecina de uerbis interdicti fu¬
it: res in uolutas definiendo explicamus. Ius
ciuile laudamꝰmus uerba ambigua distinxiz
Fuit ornandus in manilia lege Pompeius temꝑa¬
ta orõne ornãdi copiam ꝓsequuti sumꝰ. Ius om̃e
retinende maiestatis Rabirii causa cõtinebatur
Ergo inoi gnͣe amplificatioĩs exarsimus At hȩc
interdum temꝑanda & uarianda sũt. Quod
igitur in accusatioĩs septẽ libris nõ repitur
genꝰ. qđ in habici. quod in Corneli qđ ĩ plurib
nr̃is defensionib ẽ: quȩ exempla selegisse: nisi
uel nota eẽ arbitraretur uel posse eligere qui

Expanded text:
quaero neque quicquam mortale et caducum, sed illud quaero neque quicquam mortale et caducum, sed illud ipsum, cuius qui sit compos, sit eloquens; quod nihil est aliud nisi eloquentia ipsa, quam nullis nisi mentis oculis videre possumus. Is erit igitur eloquens, ut idem illud iteremus, qui poterit parva summisse, modica temperate, magna graviter dicere. tota mihi causa pro Caecina de verbis interdicti fuit: res involutas definiendo explicavimus, ius civile laudavimus, verba ambigua distinximus. Fuit ornandus in Manilia lege Pompeius: temperata oratione ornandi copiam persecuti sumus. Ius omne retinendae maiestatis Rabiri causa continebatur: ergo in ea omni genere amplificationis exarsimus. at haec interdum temperanda et varianda sunt. Quod igitur in accusationis septem libris non reperitur genus? quod in Habiti? quod in Corneli? quod in plurimis nostris defensionibus? quae exempla selegissem, nisi vel nota esse arbitrarer vel ipsi possent legere qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aliud uix satis sanus uideri sol&: qui enĩ
niħ põt tranqlle: nihil leniter niħ parti de¬
finite: distincte: facete dicere: Presertim cum
cause. partim tote sint eo mõ. partim aliqͣ ex
parte.tractande. si is nõ pͣparatis auribus
inflãmare rem cȩpit. furere ap̾ sanos et qͣi
Tenemus igitur brute quẽ querimꝰ: sed aĩo
nõ manu Si prendissem ne ip̃e quid sua-
tanta eloquentia mͥ persua sissei ut se di¬
mitterẽ: sed inuentus profecto ẽ ille eloquens quẽ
nũq̃ uidit antoniᷤ. Quis ẽ igitur. sed complectar
breuitati: disseram plurib. Is ẽ. n eloquens qui
humilia subtiliter & magna grauiter. & medi¬
ocra temꝑate. põt dicere: Nemo is inꝗes unꝙͣ
fuit: ne fuerit. Ego .i. quid desiderem nõ ꝗd
uiderim disꝑato: redeoq ad illam platonis de
qua dixam rei formã. & spetiem quã & si nõ
cernimꝰ tñ aĩo tenere possumꝰ: nõ n eloq̃nte

Expanded text:
il aliud est, vix satis sanus videri solet. Qui enim il aliud est, vix satis sanus videri solet. Qui enim nihil potest tranquille, nihil leniter, nihil partite definite distincte facete dicere, praesertim cum causae partim totae sint eo modo partim aliqua ex parte tractandae si is non praeparatis auribus inflammare rem coepit, furere apud sanos et quatenemus igitur, Brute, quem quaerimus, sed animo; nam manu si prehendissem, ne ipse quidem sua tanta eloquentia mihi persuasisset ut se dimitterem. sed inventus profecto est ille eloquens, quem numquam vidit Antonius. Quis est igitur is? complectar brevi, disseram pluribus. Is est enim eloquens, qui et humilia subtiliter et alta graviter et mediocria temperate potest dicere. Nemo is, inquies, umquam fuit. ne fuerit. Ego enim quid desiderem, non quid viderim disputo redeoque ad illam Platonis de qua dixeram rei formam et speciem, quam etsi non cernimus, tamen animo tenere possumus. Non enim eloquentem
Abbreviated transcription (Latin):
pat in sensus. inserit nouas oppiniones euel¬
lit insitas s młtu interest inter hoc dicen¬
di genus & suꝑiora: qui in illo subtili &
acuto elaborauit. ut callide arguteq dicer&
nec ꝗcꝙ̃ altiꝰ cogitaret hoc uno ꝑfecto magnus
orator ẽ: si nõ maximꝰ minimeq in lubrico
uersabitur: & si semel cõstiterit nũꝙͣ cadet
Medius ille aũt quẽ modicũ & temꝑatũ uoco
si mõ sitũ illud satis instrux̾it nõ extime¬
scit ancipites dicendi incertos q̃ casus etiã
siqñ minus succed& ut sȩpe fit magnũ. tñ
periculũ nõ adibit. Alit̾ .Ni. cadere non pot̃
at uͦ hic nrͣ quẽ pͥncipẽ ponimꝰ: graiuis: acer
ardens si ad hoc unũ est natus aut in hoc
solo se ex̾cuit aut huic gmͣ stud& uni nec
suã copiam cũ illis duob gñib temꝑauit.
maxĩe est cõtemnendus. ille enĩ submissus
ꝙ acute & ueteratorie dicit sapiens iã me¬
dius suauis. Hic aũt copiosissimus si niħ¬

Expanded text:
pit in sensus; inserit novas opiniones, evelpit in sensus; inserit novas opiniones, evellit insitas. sed multum interest inter hoc dicendi genus et superiora. Qui in illo subtili et acuto elaboravit ut callide arguteque diceret, nec quicquam altius cogitavit, hoc uno perfecto magnus orator est, et si non maximus; minimeque in lubrico versabitur et, si semel constiterit, numquam cadet. Medius ille autem, quem modicum et temperatum voco, si modo suum illud satis instruxerit, non extimescet ancipites dicendi incertosque casus; etiam si quando minus succedet, ut saepe fit, magnum tamen periculum non adibit: alte enim cadere non potest. at vero hic noster, quem principem ponimus, gravis acer ardens, si ad hoc unum est natus aut in hoc solo se exercuit aut huic generi studuit uni nec suam copiam cum illis duobus generibus temperavit, maxime est contemnendus. Ille enim summissus, quod acute et veteratorie dicit, sapiens iam, medius suavis, hic autem copiosissimus, si nih
Abbreviated transcription (Latin):
tat phalerius maxime suntq dulcissima-
& qͣsp tralatio est apud eũ multa tñ imuta¬
noẽs nusꝙ̾ crebriores in iddem genꝰ oronis¬
Loquor .ii. de illa modica ac temꝑata u̾borũ
cadũt lumiã oĩa młta .i. sententiarũ late
eruditeq disputatioes ab eodem ex plicãtur
erit cõparatus ille fortior. ꝑ se hic quẽ dico
probabit᷑. Est .N. quodã & insigne & florẽs
orõis pictum & expolitũ genu̾s: in qͦ om̃s
uerboꝵ om̃s sententiarũ illigantur lepores
Noc totũ .n. sophistarũ fontib defluxit in forũ
sed spretũ a subtilib. repulsũ a grauib in ea
de qua loquor mediocritate consedit: Terti
ẽ ille amplus. copiosus. grauis: ornatus in qͦ
tiã in ciuitates plurimũ ualere. passe sunt:
S hãc eloq̃ntia q̃ cursu magno sonituq ferret
se diffiderẽt. huiꝰ eloq̃ntiȩ ẽ tractare aiõs. hui
oĩmodo ꝑmonere: hȩc mõ ꝑfringit: mõ incre¬

Expanded text:
tat Phalereus maxime suntque dulcissima; tat Phalereus maxime suntque dulcissima; et quamquam translatio est apud eum multa, tamen immutationes nusquam crebriores. in idem genus orationis—loquor enim de illa modica ac temperata—verborum cadunt lumina omnia, multa etiam sententiarum; latae eruditaeque disputationes ab eodem explicabunturerit comparatus ille fortior, per se hic quem dico probabitur. est enim quoddam etiam insigne et florens orationis pictum et expolitum genus, in quo omnes verborum, omnes sententiarum inligantur lepores. Hoc totum e sophistarum fontibus defluxit in forum, sed spretum a subtilibus, repulsum a gravibus in ea de qua loquor mediocritate consedit. tertius est ille amplus copiosus, gravis ornatus, in qutiam in civitatibus plurimum valere passae sunt, sed hanc eloquentiam, quae cursu magno sonituque ferretur, fiderent. Huius eloquentiae est tractare animos, huius omni modo permovere. Haec modo perfringit, modo inre
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis aut mopiȩ cã transferũtur mutata ĩ
quib pro u̾bo propͥo subiicitꝰ aliud qđ idẽ si¬
gnificet sumptũ ex re aliqua cõsequenti qđ¬
ꝙꝙ̃ trasferendo fit tñ alio mõ transtulit: cũ
dix̃ ennius artẽ & urbẽ orbas: Alio mõ si ꝓ
patria arẽ dixisset et horridã affricã terribili
tremore: tumultu cũ dicit. pro affris inmutat
affricã: hãc hẏpalagen rhetores quia quasi
sumatur uerba pro uerbis: methonomiã grã¬
matici uocant: ꝙ nõia transferuntur Aristo¬
teles aũt tralationi hec ip̃a subiungit: et ab¬
usionẽ quã catachresin uocãt ut cũ immitũ
dicimꝰ arum pro paruo & abutimur uerbis
propinꝗs si opus ẽ uel qđ delectat uel quod
lic&. Iam cũ fluxerũt cõtinue plures tralatio¬
nes alia plane fit orõ. Itaq genus hoc gratri
appellant alegoriam: noie recto: gnͣe melius
ille qui ista oĩa tralatioẽs uocatꝰ hec freqͣn¬

Expanded text:
vitatis, aut inopiae causa transferuntur. Mutata, in vitatis, aut inopiae causa transferuntur. Mutata, in quibus pro verbo proprio subicitur aliud, quod idem significet, sumptum ex re aliqua consequentierendo fit, tamen alio modo transtulit cum dixit Ennius arce et urbe orba sum, alio modo , si pro patria arcem dixisset; et horridam Africam terribili tremere tumultu cum dicit pro Afris immutate Africam : hanc upallagh/n rhetores, quia quasi summutantur verba pro verbis, metwnumi/an grammatici vocant, quod nomina transferuntur; Aristoteles autem translationi et haec ipsa subiungit et abusionem, quam kata/xrhsin vocat, ut cum minutum dicimus animum pro parvo; et abutimur verbis propinquis, si opus est vel quod delectat vel quod decet. Iam cum fluxerunt continuo plures translationes, alia plane fit oratio; itaque genus hoc Graeci appellant allhgori/an: nomine recte, genere melius ille qui ista omnia translationes vocat. Haec frequen
Abbreviated transcription (Latin):
tione. id propriũ atticorũ ẽ: e: quib tñ nõ
om̃s faceti: Lysias satis & hyperides: demade
p̾ter cȩteros fertur: Demonstenes minus habe¬
tur: quo quid mibi niħ uidetur urbanius:
sed nõ tam dicax fuit ꝙ̃ facetus: Est aũt illud
acrioris ingenii hoc maioris artis: uberus ẽ
illud aliqͣtoq robustius ꝙͣ hoc humile de qͦ
dictũ est: Submissius aũt ꝙͣ illud de qͦ iã di¬
cetur. ampluissimũ hoc ĩ gnͣe neruoꝵ uel mi¬
nimũ: suauitatis aũt ẽ: uel plurimũ: Est
.N. plemiꝰ ꝙͣ hoc enucleatũ: ꝙ̃ aũt illud orna¬
tum: copiosũq submissius huic oĩa dicendi
ornam̃ta cõuenuit. plurimũq ẽ in hac ora¬
tionis forma. suauitatis inqua młta florue¬
rũt apͥ grȩcos. sed demetrius falerius meo ui¬
loquitur: tũ illustrat: eã quasi stelle q̃dam tra¬
lata uerba atq inmutata. tralata ea dico: et
septẽ iã quȩ ꝑ similitudinẽ ab alia re aut sua¬

Expanded text:
tione, id proprium Atticorum est. E quibus tamen non tione, id proprium Atticorum est. E quibus tamen non omnes faceti: Lysias satis et Hyperides, Demades praeter ceteros fertur, Demosthenes minus habetur; quo quidem mihi nihil videtur urbanius, sed non tam dicax fuit quam facetus; est autem illud acrioris ingeni, hoc maioris artis. vberius est aliud aliquantoque robustius quam hoc humile de quo dictum est, summissius autem quam illud de quo iam dicetur amplissimum. Hoc in genere nervorum vel minimum, suavitatis autem est vel plurimum. Est enim plenius quam hoc enucleatum, quam autem illud ornatum copiosumque summissius. huic omnia dicendi ornamenta conveniunt plurimumque est in hac orationis forma suavitatis. In qua multi floruerunt apud Graecos, sed Phalereus Demetrius meo iuloquitur, tum illustrant eam, quasi stellae quaedam, tralata verba atque immutata. Tralata ea dico, ut saepe iam, quae persimilitudinem ab ea re, aut sua
Abbreviated transcription (Latin):
in narrando aliꝗd uenuste altero in iacien¬
do: mittendoq ridiculo: cuiꝰ gnͣa plura sunt
s nc̃ aliud agimus: Illud admonemꝰ tñ ridicu¬
lo sic usurũ oratorẽ: ut nec nimis frequenti
nec scurrile sit: nec sub osceno. ne inimicũ: nec
petulanti.ne improbũ: nec in calamitatẽ. ne
in humanũ: nec in facinus ne odii locũ risus
occup& neq aut sua ꝑsona aut iudicũ aut
tp̃re alienũ hȩc.N. ad illud indecorũ referũtur
iutabit & quesita nec e tpͣe ficta: sed domo alla¬
ta quȩ pleruq sunt frigida: Parcet & amicis &
dignitatib. utabit insanabiles cõtumelias tan¬
tũmõ aduersarios figet: nec eos tn semꝑ. nec
om̃s nec o̾iodo. quib exceptis sic utetur.
sale & facetiis ut ego ex istis nouis atticis
talem cognouerim neminẽ cũ id certe sit
uł maxime atticũ: Hanc ego uidico formã
submissi oratoris: sed magni tñ & germani
attiti: qm̃ ꝗcꝗd est: salsum aut salubre in ora¬

Expanded text:
in narrando aliquid venuste, altero in ia cienin narrando aliquid venuste, altero in ia ciendo mittendoque ridiculo. Cuius generis plurasunt; sed nunc aliud agimus. Illud admonemus tamen, ridiculo sic usurum Oratorem, ut nec nimis frequenti, ne scurrile sit, nec subobscoeno, nec mimieum: nec petu anti, ne improbum: nec in calamitatem, ne inhumanum: occupet, neque aut sua persona aut iudicum aut tempore alienum. Haec enim ad illud indecorum referuntur. vitabit etiam quaesita nec ex tempore ficta, sed domo adlata, quae plerumque sunt frigida. Parcet et amicitiis et dignitatibus, vitabit insanabilis contumelias, tantum modo adversarios figet nec eos tamen semper nec omnis nec omni modo. Quibus exceptis sic utetur sale et facetiis, ut ego ex istis novis Atticis talem cognoverim neminem, cum id certe sit vel maxime Atticum. hanc ego iudico formam summissi oratoris, sed magni tamen et germani Attici; quoniam quicquid est salsum aut salubre in ora
Abbreviated transcription (Latin):
utaturq uerbis ꝙͣ usitatissimis trãslatiõis ꝙ̃ mol¬
lissimis ẽt illa sententiaꝵ lumina assumat qͣ nõ¬
erũt uehem̃ter illustria: nõ faciat. rẽ .P. loquentẽ
nec ab inferis mortuos excitabit: nec aceruatim
młta frequentãs una cõplexione deuinciet: Ua¬
lentioꝵ hec laterũ sunt: nec ab hoc quẽ informa¬
mus aut expectanda aut postulanda Erit enĩ
ut uoce. sic & oratione supp̾ssior sed pleraq
ex illis cõuenie& ẽt huic tenuitati ꝙͣꝙ̃ his¬
dem ornam̃tis utetur horridius talẽ .n. ĩduci¬
mus accedit actio nõ traica nec scene. sed mo¬
dica iactatione corporis uultu tñ młta cõfi¬
ciens nõ hoc qͦ ducuntur os ducere. sed illo
qͦ significant ingenue: qͦ sensu quidq ꝓnũciẽt
Nuic gnͣi orõis aspergentur & sales ꝗ indicendo
nimiũ ualẽt. Quorũ duo gnͣa sũt unũ facetia¬
rum alterũ dicacitatis utatur utͦq: sed altero

Expanded text:
utaturque verbis quam usitatissimis, translationibus quam molutaturque verbis quam usitatissimis, translationibus quam mollissimis; etiam illa sententiaerunt vehementer illustria. Non faciet Rempubl. loquentem, nec ab inferis mortuos excitabit, nec acervatim multa frequentans una complexione devinciet. Valentiorum hasc laterum sunt, nec ab hoc, quem informamus, aut exspectanda, aut postulanda. Erit enim, ut voce, sic etiam oratione suppressior. Sed pleraque ex illis convenient, etiam huic tenuitati: quamquam iisdem ornamentis utetur, horridius, talem enim inducimus. Accedit actio, non tragica, nec scenae, sed modica iactatione corporis, vultu tamen multa conficiens, non hoc, quo dicuntur os ducere, sed illo, quo significent ingenue, quo sensu quidque pronuntient. Huic generi orationis aspergentur etiam sales, qui in dicendo nimium quantum valent, quorum duo genera sunt, unum facetiarum, alterum dieacitatis. Utertur utroque; sed altero
Abbreviated transcription (Latin):
causa sumptũ nõ ludendi uidetur. hoc orna¬
lud indecoꝵ. ꝙ quale sit ex decoro debet intel¬
ligi: hoc qͦ apparet cũ u̾bũ aliqđ. altius trãs¬
fertur. idq in or̃one humili ponit᷑ qđ idem
in alia deceret. Illã aũt cõcinnitatẽ quȩ uerbo¬
rum collocationẽ illuminat. his luminib qͣ
quẽ nisi: qđ solũ ceteroq recte ꝗdã uocant
acticũ. sed paulo partiꝰ: Nã si ut in epularũ
elegantem uideri uol&: eliget quib utatur
acuto fugienda st̾ paria parib relata et siłr cõ¬
clusa: eodẽq pacto cadentia & inmutatione
litterȩ qͣi quesite uenustates ne elaborata cõ¬
cinnitas. & quoddã aucupiũ delectationis
manifesto dep̾hensum appareat:. Itaq siquȩ
uerboꝵ iteratioes cõtentioe aliquam & cla
morẽ requir& erũt ab hac sumissione ora¬
tionis alienȩ Cȩteris promiscue poterit uti
cõtinuatiõe uerboꝵ. m̃o relaxet ac diuidat

Expanded text:
causa sumptum, non ludendi videtur. Hoc ornacausa sumptum, non ludendi videtur. Hoc ornalud indecorum, quod quale sit ex decoro debet intellegi, hic quoque apparet, cum verbum aliquod altius transfertur idque in oratione humili ponitur quod idem in alia deceret. illam autem concinnitatem, quae verborum conlocationem inluminat eis luminibus quae quem nisi quod solum ceteroqui recte quidam vocant Atticum, sed paulo parcius; nam sic ut in epularum elegantem videri volet, et eliget quibus utatur; acuto fugienda sunt, paria paribus relata, et similiter conclusa, eodemque pacto cadentia; et immutatione literae quasi quaesitae veaustates, ne elaborata concinnitas, et quoddam aucupium delectationis manifesto deprehensum appareat. itemque si quae verborum itmorem requirent, erunt ab hac summissione orationis alienae; ceteris promiscue poterit uti, continuationem verborum modo relaxet et dividat
Abbreviated transcription (Latin):
aut factũ aliunde: ut mutuo: ut factũ ab
ip̃o ut nouũ aut priscum et usitatũ sed
ẽt usitata ac p̾sca sunt. In propͥis nisi quod
ratio utimꝰ. Collocata aũt uerba hñt ornatũ
si aliꝗd concinitatis efficiũt qđ uerbis mu¬
tatis nõ maneat manente sententia: nam
sententiarũ ornam̃ta q̃ perman&̃ et̃ si u̾ba
mutaueris sunt illa quid ꝑmulta: sed quȩ
emineant.pauciora. Ego ille tenus orator
mõ sit elegans nec infaciendis u̾bis erit au¬
dax & in transferendis ueretundus & par¬
cus et in pͥscis reliꝗsq ornam̃tis et u̾boꝵ et
sententiarũ dimissior trãslatione fortasse
crebrior. qua freq̃ntissime sermo oĩs utitur
nõ mõ urbanoꝵ sed ẽt rusticoꝵ Siquide ẽ
eorũ geminare uites. sitire agros: Iactas eẽ
segetes. Luxuriosa frumenta niħ horũ par
audacter: sed aut simile est illi und trãsfẽ¬
ratis aut si res suũ nullũ ħt nom̃ docendi

Expanded text:
et factum aliunde ut mutuo, aut factum ab et factum aliunde ut mutuo, aut factum ab ipso ac novum aut priscum et inusitatum; sed etiam inusitata ac prisca sunt in propriis, nisi quod raro utimur. conlocata autem verba habent ornatum, si aliquid concinnitatis efficiunt, quod verbis mutatis non maneat manente sententia; nam sententiarum ornamenta quae permanent, etiam si verba mutaveris, sunt illa quidem permulta, sed quae emineant pauciora. ergo ille tenuis orator, modo sit elegans, nec in faciendis verbis erit audax et in transferendis verecundus et parcus et in priscis in reliquisque ornamentis et verborum et sententiarum demissior; ea translatione fortasse crebrior, qua frequentissime sermo omnis utitur non modo urbanorum, sed etiam rusticorum: si quidem est eorum gemmare vitis, sitire agros, laetas esse segetes, luxuriosa frumenta. nihil horum parum audacter, sed aut simile est illi unde transferas, aut si res suum nullum habet nomen, docendi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis laborantis:S erit uidenđ de reliquis¬
cũ duo hȩc fuerĩt ei liberiora. Circuitus cõ¬
glutinatioq uerboꝵ illa u ip̃a cõtracta et
ẽẽ dicuntur. nõ nulle in ornate qͣi id ip̃m de¬
ceat si hec subtilis or̃o ẽt̃ in compta delectat
Fit .N. ꝗddam in utͦq qͦ sit uenustiꝰ sed nõ ut
appareat. Tũ remouebitur oĩs insignis orna¬
tus qͣi margaritaꝵ ne calamistri ꝗđ adhi¬
bebũtur fucati uͦ medicam̃ta candoris et
ruboris oĩa repellent᷑ elegantia m̃o & mũdi¬
tia remanebit sermo purus & latinus erit
phrastus in oronis laudib ornatũ illud sua¬
ue & affluens acute crebreq sententiȩ po¬
nentur & nescio unde ex abdito erute atq
in hoc oratore dominabitur. Uerecũdus
erit usus oratoriȩ q̃i suppellectilis Suppellex
alter collocatoꝵ simplex probatur in ꝓbͥis usi¬
tatisq uerbis: ꝙ aut optime sonat aut rem
maxĩe explanat. In alienũ aut translatũ

Expanded text:
verbis laborantis. sed erit videndum de reliquisverbis laborantis. sed erit videndum de reliquis, cum haec duo ei liberiora fuerint, circuitus conglutinatioque verborum. Illa enim ipsa contracta et esse dicuntur non nullae inornatae, quasi id ipsum deceat, sic haec subtilis oratio etiam incompta delectat; fit enim quiddam in utroque, quo sit venustius, sed non ut appareat. Tum removebitur omnis insignis ornatus quasi margaritarum, ne calamistri quidem adhibebuntur; fucati vero medicamenta candoris et ruboris omnia repellentur; elegantia modo et munditia remanebit. Sermo purus erit et Latinus, phrastus in orationis laudibus: ornatum illud, suave et adfluens. Acutae crebraeque sententiae ponentur et nescio unde ex abdito erutae; ac—quod in hoc oratore dominabitur—verecundus erit usus oratoriae quasi supellectilis. supellex alter conlocatorum. Simplex probatur in propriis usitatisque verbis, quod aut optime sonat aut rem maxime explanat; in alienis aut translatum
Abbreviated transcription (Latin):
uocat atticũ: summissus ẽ & humilis cõsuetu¬
dinẽ imitans ab indisertis re plusꝙͣ oppinioẽ
differens Itaq cũ qui audiũt ꝙͣuis ip̃i infan¬
tes sint tñ illo mõ cõfundũt se posse dicere.
Nam orõnis subtilitas imitabili illa qđ iudet᷑
ẽẽ existimanti: sed niħ ẽ experienti nimis. &¬
si .N. nõ plurimũ sanguinis ẽ. hãt tñ suctum
aliquẽ oportet: ut ẽt si illis maximis uirib
careat sit ut ita dicã integra ualitudiẽ. Primu
igitur eum. tanꝙ̃ e iunculis nuͣoꝵ eximamꝰ
Sunt .n quidã ut scis oratori niu de quib mox
agemus obseruandi ratione qͣda. S alio inge¬
rere orõnis in hoc omino relinquendi Solutũ¬
ꝗdda sit nec uagũ tñ ut ingredi libere ñõ ut
licenter uideatur errare uerba & u̾bis qͣi co¬
agm̃tare negligat. ht̃.n ille tanꝙ̃ hiatus cõ¬
cursu uocaliũ molle ꝗddã & qđ indic& nõ
ignotã negligentiã de re hõis magis ꝙͣ de

Expanded text:
vocant Atticum. summissus est et humilis, consuetuvocant Atticum. summissus est et humilis, consuetudinem imitans, ab indisertis re plus quam opinione differens. Itaque eum qui audiunt, quamvis ipsi infantes sint, tamen illo modo confidunt se posse dicere. Nam orationis subtilitas imitabilis illa quidem videtur esse existimanti, sed nihil est experienti minus. Etsi enim non plurimi sanguinis est, habeat tamen sucum aliquem oportet, ut, etiam si illis maximis viribus careat, sit, ut ita dicam, integra valetudine. primum igitur eum tamquam e vinculis numerorum eximamus. Sunt enim quidam, ut scis, oratorii numeri, de quibus mox agemus, observandi ratione quadam, sed alio in genere orationis, in hoc omnino relinquendi. Solutum sit nec vagum tlicenter videatur errare. Verba etiam verbis quasi coagmentare negligat. habet enim ille tamquam biatus concursus vocalium molle quiddam et quod indicet non ingratam neglegentiam de re hominis magis quam de
Abbreviated transcription (Latin):
rat offitii quo & semꝑ utendũ est: & om̃ĩb
item declarare: quod si poeta fugit ut maxi
improbo stulto uẽ sapientis. Si deniq pictor
ille uidit cũ imolanda ephygenia tristis cal¬
cas ẽẽt: mȩstior ulixes mȩreret menelaus
obuoluend caput agamenoniᷤᷤ eẽ qm̃ sũmũ illũ
luctũ penicillo nõ posse imitari. Si deniq hy¬
strio quid deceat querit: ꝗd faciendũ oratori pu¬
temus sed cũ hoc tantũ sit ꝗd in causis eorũq
qi mẽbris faciat orator iuderit. Illud qđ ꝑspi¬
cuum ẽ nõ mõ partis orõnis sed ẽt cãs totas ali¬
as alia forma dicendi eẽ tractandas SeꝗtuR
ut cuiꝰius gnͣis nota queratur & formula ma¬
gniũ opꝰ & arduum ut sepe iã diximꝰ ut ingre¬
dientib cõsiderandũ fuit ꝗd ageremꝰ nc̃ quidẽ¬
qͦcunq feremur danda ni mirũ uela sũt. At pͥ¬
mum informandꝰ ẽ ille nobis quẽ solum ꝗdã

Expanded text:
rat offici, quo et semper utendum est et omnibus, rat offici, quo et semper utendum est et omnibus, item dedecere; quod si poeta fugit ut maximimprobo stultove sapientis; si denique pictor ille vidit, cum in immolanda Iphigenia tristis Calchas esset, tristior Vlixes, maereret Menelaus, obvolvendum ca- put Agamemnonis esse, quoniam summum ilium luctum penicillo non posset imitari; si denique histrio quid deceat quaerit, quid faciendum oratori putemus?—sed cum hoc tantum sit, quid in causis earumque quasi membris faciat orator viderit: illud quidem perspicuum est, non modo partis orationis sed etiam causas totas alias alia forma dicendi esse tractandas. sequitur ut cuiusque generis nota quaeratur et formula: magnum opus et arduum, ut saepe iam diximus; sed ingredientibus considerandum fuit quid ageremus, nunc quideque feremur danda nimirum vela sunt. Ac primum informandus est ille nobis quem solum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
mis uerbis et locis uti cõib de maiestate
.Po. Rõ submisse & subtiliter: hic gnͣe toto
atq ꝑsona: alii peccãt aut sua aut iudicũ aut
ẽt adu̾sarioꝵ nec re solũ sed sȩpe uerbo & si
sine re nulla uis uerbi ẽ. tñ eadem res sȩpe
aut probatur aut reicitur alio atq alio elata
u̾bo in om̃ib q reb uidendũ ẽ quatenus. & si
.N. suus ciiq modus ẽ. tñ nimis offendit nimi¬
um ꝙͣ parum: in qͦ appelles pictores q eospec¬
care dicebat ꝗ nõ sentir& quid eẽt satis. Ma¬
gnus eẽt locus hic brute. quod te nõ fugit &
magnũ uolumẽ aliud desiderat. S ad id qđ
agitur. Illud satis cũ hoc dicere qđ semꝑ usur¬
pãmus in omib dictis et factis minimis &
maximis cũ hoc inꝙ̃ dicere dicimꝰ illud nõ
decere & id usq quaq ꝙͣtũ sit appareat in
alioq ponatur. aliudq totũ sit: utrũ detere
an oportere dicas: oportere cũ ꝑfectionẽ decla-¬

Expanded text:
mis verbis et locis uti communibus, de maiestate mis verbis et locis uti communibus, de maiestate populi Romani summisse et subtiliter! hic genere toto, at persona alii peccant aut sua aut iudicum aut etiam adversariorum, nec re solum sed saepe verbo; etsi sine re nulla vis verbi est, tamen eadem res saepe aut probatur aut reicitur alio atque alio elata verbo. in omnibusque rebus videndum est quatenus; etsi enim suus cuique modus est, tamen magis offendit nimium quam parum; in quo Apelles pictores quoque eos peccare dicebat qui non sentirent quid esset satis. Magnus est locus hic, Brute, quod te non fugit, et magnum volumen aliud desiderat; sed ad id quod agitur illud satis Cum hoc decere—quod semper usurpamus in omnibus dictis et factis, minimis et maximis—cum hoc, inquam, decere dicimus, illud non decere, et id usquequaque quantum sit appareat in alioque ponatur aliudque totum sit, utrum decere an oportere dicas;—oportere enim perfectionem decla
Abbreviated transcription (Latin):
sane decorũ de quo p̃clara & multa p̾cipiũ¬
tur & res est cognitione dignissima huius
ignoratione nõ mo inuita sed sepissime &
in poematib & in oratione p̾catur: Est aũt
quid deceat oratori uidendum nõ insentẽ¬
tus solum sed etiã in uerbis: nõ enĩ oĩs for¬
tuna: nõ oĩs honos: nõ oĩs auetoritas. nõ oĩs
ȩtas: nͨ uͦ locus: aut tpũs aut auditor om̃s
eod̃. aut uerborũ qne tractandus ẽ aut sentẽ¬
tiarum: semꝑq in om̃i parte or̃onis ut uitȩ
quid deceat ẽ cõsiderandũ qđ & in re de qua
agitur positũ est et inꝑsonis et eorũ qui dicũt
& eorũ ꝗ audiũt: Itaq hunc locum longe &
late patentẽ phy solent inoffitiis tractare nõ
cũ de recto ip̃o disputant: Nã id ꝗđ unũ ẽ
gramatici in poetis eloquentes in om̃i & gñe
&i parte causarũ. Quã .N. indecoꝵ ẽ de stilli¬
cidiis cũ apud unũ iudicẽ dicas amplissi¬

Expanded text:
sane decorum; de quo praeclare et multa praecipiunsane decorum; de quo praeclare et multa praecipiuntur et res est cognitione dignissima; huius ignoratione non modo in vita sed saepissime et in poematis et in oratione peccatur. est autem quid deceat oratori videndum non in sententiis solum sed etiam in verbis. Non enim omnis fortuna, non omnis honos, non tor omnis eodem aut verborum genere tractandus est aut sententiarum semperque in omni parte orationis ut vitae quid deceat est considerandum; quod et in re de qua agitur positum est et in personis eteorum qui dicunt et eorum qui audiunt. itaque hunc locum longe et late patentem philosophi solent in officiis tractare—non cum de recto ipso disputant, nam id quidem unum est—, grammatici in poetis, eloquentes in omni et genere et parte causarum. Quam enim indecorum est, de stillicidiis cum apud unum iudicem dicas, amplissi
Abbreviated transcription (Latin):
sariũ. Seiuinctus igitur orator a pħoꝵ elo¬
quentia & a sophystarũ. ab hystoricorum
a poetarũ explicandus ẽ nobis qualis futu¬
rus sit: Erit igitur eloquens: hũc .n. auctore
antonio querimꝰ: Is qui in foro. causisq curi¬
lib ita dicet: ut prob& ut delectet ut flec¬
tat. probare necessitas est delectare suaui¬
tatis flectere uictoriȩ. Nã id unũ ex oĩbus
ad optinendas cãs põt plurimũ. S qͦt officia
or̃onis tot sũt gnͣa dicendi. subtile impro¬
bando modicũ in delectando: uehemens ⁊̃
flectendo In qͦ uno uis oĩs oratoris est ma¬
gnũ igitur iudicii sũme ẽt facultatis eẽ
debebit moderator ille & qͣi temꝑator hu¬
ius tripartite uarietatis Nã & iudicabit
quid cuiq opus sit & poterit qͦcũq mo postu¬
labit cã dicere: S ẽ eloquentiȩ sinit reliquaꝵ
rerum fundam̃tu sap̃ia: ut .N. in uita sic ĩ
oratione niħ ẽ difficiliꝰ ꝙ̃ quid deceat uide¬

Expanded text:
sarium. Seiunctus igitur orator a philosophorum elosarium. Seiunctus igitur orator a philosophorum eloquentia, a sophistarum, ab historicorum, a poetarum explicandus est nobis qualis futurus sit. erit igitur eloquens—hunc enim auctore Antonio quaerimus—is qui in foro causisque civilibus ita dicet, ut probet, ut delectet, ut flectat. Probare necessitatis est, delectare suavitatis, flectere victoriae: nam id unum ex omnibus ad obtinendas causas potest plurimum. Sed quot officia oratoris, tot sunt genera dicendi: subtile in probando, modicum in delectando, vehemens in flectendo; in quo uno vis omnis oratoris est. magni igitur iudici, summae etiam facultatis esse debebit moderator ille et quasi temperator huius tripertitae varietatis; nam et iudicabit quid cuique opus sit et poterit quocumque modo postulabit causa dicere. Sed est eloquentiae sicut reliquarum rerum fundamentum sapientia. Vt enim in vita sic in oratione nihil est difficilius quam quid deceat vide
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sub aurium mẽsurã aliquã cadit ẽt si
numerus uocat᷑ qui grȩce rithimos dicit᷑
Itaq uideo iusũ ẽẽ non nullis Platonis & de¬
mocriti locutionẽ. & si absit a uersu: na id
tñ qđ incitatus feratur. &c clarissimis uerbo¬
tũ buminib utatur. potius poema putandũ
ꝙͣ comicorũ poetarũ apud qͦs nisi qđ uersi¬
culi sunt nihil ẽ aliud cotidiani dissimile¬
sermonis nec tñ id est poete maximũ: & si
est eo laudabilior qđ iurtutes oratoris per¬
sequitur cũ uersu sit astrictior Ego aut ẽt
si quorũdam grandis & ornata uox ẽ poetaꝵx
tñ in ea cũ licentiã statuo maiorẽ eẽ ꝙ̃ ĩ nob̾
faciendoꝵ agendorũq uerborũ. tũ ẽt nõ nul
lorũ uoluntati uocib magisq reb inserui¬
ant. Nec uͦ siquid ẽ unũ inter eos simile¬
id aut est udiciũ electioq uerborũ propte¬
rea cȩterarũ rerũ similitudo intelligi nõ põt
tñ ip̃m ad id quod propositũ est nõ ẽ neces¬

Expanded text:
 sub aurium mensuram aliquam cadit, etiam si s est, numerus uocatur, qui Graece rhytmos dicitur. Itaque uideo uisum esse nonnullis Platonis et Democriti locutionem, etsi absit a uersu, tamen quod incitatius feratur et clarissimis uerborum luminibus utatur, potius poema putandum quam comicorum poetarum, apud quos, nisi quod uersiculi sunt, nihil esermonis. Nec tamen id est poetae maximum, etsi est eo laudabilior quod virtutes oratoris persequitur, cum versu sit astrictior. ego autem, etiam si quorundam grandis et ornata vox est poetarum, tamen in ea cum licentiam statuo maiorem esse quam in nobis faciendorum iungendorumque verborum, tum etiam non nulli eorum voluntati vocibus magis quam rebus inserviunt; nec vero, si quid est unum inter eos simile—id autem est iudicium electioque verborum—, propterea cete- rarum rerum dissimilitudo intellegi non potest; tamen ipsum ad id quod propositum est non est neces
Abbreviated transcription (Latin):
nuͣs nõ quesitus sed ip̃e sequutus ẽẽ ui¬
deatur. ut ap̾ crassũ. nã uͥ libido dñatur
innocentie leue p̾sidiũ est. Ordo enĩ uer¬
borũ efficit nuͣm sine ulla aꝑta oratoris in¬
dustria. Itaq siq̃ ueteres illi herodotũ di¬
co & tucidydem totãq eã etatẽ apte nu¬
meroseq dixerunt eo si nõ nuͣo quesi¬
to sed uerboꝵ collocatioe ceciderũt for

Expanded text:
numerus non quaesitus, sed ipse secutus esse vinumerus non quaesitus, sed ipse secutus esse videatur, ut apud Crassum: Nam ubi libido dominatur innocentiae leve praesidium est. Ordo enim verborum efficit numerum, sine ulla aperta Oratoris industria. Itaque si quae veteres illi Herodotum dico et Thucydidem totamqui; eam aetatem apte numeroseque dixerunt, ea non numero quaesito, sed verborum collarione ceciderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
parũ uolubilit̾ prouenit ad exͣmũ si est
Exͣmus coreius aut spondeus nusꝙͣ .N. in¬
ter est utrum sit eoꝵ in pede exͣmo: S idẽ
hi tres pedes male cõcludũt siꝗs eor in ex¬
mo locatus est. nisi cũ pro cretico postremꝰ
ẽ dactilus: niħ .N. interest dactilus sit ex¬
mus. An creticus ꝗa postremã syllaba bre¬
theofrastũ. Theodertũ ȩphoꝵ unꝰ aptissim̾
orõni uel orienti uł inedie putat illi et̃ ca¬
denti ꝗͦ loco mͥ uidet aptior creticus. Dochin¬
nus aũt e ꝗnq syllabis breui duab longis
breui longa ut est hoc amicos tenes cuius
loco aptus ẽ dũ semel ponatꝰ. iteratus aũt
cõtinuatis nuͣm aꝑtũ & nimis insignẽ
facit. His igit᷑ tot cõmutatiõib tãꝙ̃ uariis
si utem᷑ nec dep̾hendit᷑ manifesto ꝗd ano¬
bis de industria fiat & occurret᷑ satietati
& ꝗa nõ nuͣosa or̃o sedet cõpositt̃e fit &
põt intelligi ꝙͣ ita strueta uerba sũt ut

Expanded text:
parum volubiliter pervenit ad extremum, si est parum volubiliter pervenit ad extremum, si est extremus choreus aut spondeus; numquam enim interest uter sit eorum in pede extremo. Sed idem hi tres pedes male concludunt, si quis eorum in extremo locatus est, nisi cum pro cretico postremus est dactylus; nihil enim interest dactylus sit extremus an creticus, quia postrema syllaba breTheophrastum, Theodectem, Ephorum, unus aptissimus orationi uel orienti uel mediae; putant illi etiam cadenti, quo loco mihi uidetur aptior creticus. Dochmius autem e quinque syllabis -breui, duabus longis, breui, longa, hoc est ‛amicos tenes’ - quouis loco aptus est». continuatus numerum apertum et nimis insignem facit. his igitur tot commutationibus tamque variis si utemur, nec deprehendetur manifesto quid a nobis de industria fiat et occurretur satietati numerosa oratio, sed et compositione fit, potest intelligi, cum ita structa verba sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
longa &t eiꝰ equalis pȩan ꝗ spatio par est
syllãba longior qui coͣmodissime putat᷑
in solutã oratioe illigari cũ sit duplex
nã aut e longa ẽ aut trib breuib qui
nuͣs in pͥmo uigei iacet in eͣxmo aut to¬
tidem breuib ei longa in quẽ optime ca¬
dere censent ueteres Ego nõ plane reicio. sed
alios anpono ne spondiꝰ qđ funditꝰ ẽ repu¬
diandꝰ et siqđ ẽ e longis duab hebetior ui¬
detur et tardior. ht̃ .N. stabilem quẽdã. &
nõ exꝑtem dignitatis gradũ in incisiõibus
uͦ młto magis & in m̃bris paucitatẽ. ni pe¬
dũ grauitatis sue tarditate cõpensat sed
hos cũ inclausulis pedes noĩo nõ loquor
de uno pede extremo adiungo qđ mini¬
mũ sit. proximũ suꝑiorẽ sepe &̃ tertiũ
ne iamb ꝗden ꝗ ẽ e. breui & longa aut
nõ sillabis aut & dactilus ꝗ ẽ e longa &
duab breuib si est proximus a postremo

Expanded text:
longa, et eius aequalis paean, qui spatio par est, longa, et eius aequalis paean, qui spatio par est, syllaba longior, quam commodissime putatur in solutam orationem inligari, cum sit duplex. Nam aut e longa est et tribus brevibus, qui numerus in primo viget, iacet in extremo, aut e totidem brevibus et longa, in quem optime cadere censent veteres; ego non plane reicio, sed alios antepono. ne spondeus quidem funditus est repudiandus, etsi, quod est e longis duabus, hebetior videtur et tardior; habet tamen stabilem quendam et non expertem dignitatis gradum, in incisionibus vero multo magis et in membris; paucitatem enim pedum gravitate sua et tarditate compensat. Sed hos cum in clausulis pedes nomino, non loquor de uno pede ex- tremo: adiungo, quod minimum sit, proximum superiorem, saepe etiam tertium. ne iambus quidem, qui est e brevi et longa, aut non syllabis, aut etiam dactylus, qui est e long et duabus brevibus, si est proximus a postremo,