comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo in quit dicouob. ñ habere sollicidin ein animã
uram quidedatis: neq corpori quidindua¬
tis: Ne forte quamus iam suꝑ flua non que¬
rantur: propter necessaria corduplicetur:
Et adista conquirenda nr̃a detorqueatdr inten¬
tio cum aliquid misericorditer operamur
destut cum consulere alicui uideri uolumꝰ
nr̃m emolumentum potius quam illius
utillitatem adtendamus: Etideo nobis non
indeamur peccare. qui a non suꝑ flua sed ne¬
cessaria sunt quae consequi uolumus.
Dñs autem ad monet. ut meminer imus mul¬
to amplius nobis dm̃ dedisse quod nos fecit
&l con posuit ex anima & corpore. quamẽ
alimentum atq tegumen tum. quorũ
cura nos duplicare cor non uult. Rne ani¬
ma inquit plusẽ quam esca.
Utir intellegas eum quidedit animam
mul to facilius escam eẽ daturum
Et corpus quamuestimentum. Idestplus¬
e÷ ut similiter intellegas eum quicor pus
dedit multo facilius daturum eẽ uestim̃¬

Expanded text:
Ideo inquit dico vobis, non habete sollicitudinem in anima Ideo inquit dico vobis, non habete sollicitudinem in anima vestra quid edatis, neque corpori quid induatis, ne forte quamvis jam superflua non quaerantur, propter ipsa necessaria cor duplicetur, et ad ista conquirenda nostra detorqueatur intentio, cum quasi misericorditer aliquid operamur, id est, ut cum consulere alicui videri volumus, nostrum emolumentum ibi potius quam illius utilitatem attendamus, et ideo nobis non videamur peccare, quia non superflua, sed necessaria sunt quae consequi volumus. Dominus autem admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, quorum curam nobis duplicare cor non vult. Nonne anima inquit plus est quam esca? Ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum, et corpus quam vestimentum, id est, plus, ut similiter intelligas eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimen
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ancillam diligit. Alterum aute mẽ¬
temnet dixit: nonodio habebit. Nulluis eniho
conscientia dm̃ potest odisse: Contemnit
autem. idest nontimet. cum quasi deeius
bonitate securus est: ab hac neglegentia &
ꝑ niciosa securitate reuocat sp̃ssc̃s Cum ꝑ
prophetamdicit: Filine adicias peccatum suꝑ
peccatum : & dicas miseratio dĩ magna ẽ igno¬
rans quiapatientia dĩ ad paenitentiam te
inuitat̃ Cuius enim tanta miseri cordia cõ¬
memorari potest:. quam eius qui omnia do¬
nat peccata conuersis: & oleas trum facit
par ticipem pinguedinis olee : Etcuius
ainta seueritas quameius quinaturalibus ra¬
mis non pepercit. sed propter infirmitatẽ
fregit illos: Sed quisquis uult diligere dm̃
&i cauere ne offendat non se arbitretur duo¬
bus dominis posse seruire: & intentionem
cordissinrectam ab omni duplicitate expli¬
cet Itaenim senti& dedño inbonitate. & in
simplicitate cordis quaeret illum:

Expanded text:
cujus ancillam diligit. 48. Alterum autem concujus ancillam diligit. 48. Alterum autem contemnet, dixit; non, odio habebit. Nullius enim fere conscientia Deum odisse potest: contemnit autem, id est non timet eum, quasi de ejus bonitate sperniciosa securitate revocat Spiritus sanctus, cum per prophetam dicit: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et ne dicas: Miseratio Dei magna est , ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit. Cujus enim tanta misericordia credi potest, quam ejus qui omnia donat peccata conversis, et oleastrum facit participem pinguedinis? Et cujus tanta severitas, quam ejus qui naturalibus ramis non pepercit, sed propter infidelitatem fregit illos? Sed si quis vult diligere Deum et cavere ne offendat, non se arbitretur duobus dominis servire, et intentionem cordis sui rectam ab omni duplicitate explicet. Ita enim sentiet de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaeret illum.
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo potest duobus dominis seruire
Adhanc ipsam intentionem referendum est
quod consequenter ex ponit dicens: A ut enim
unum odio habebit & alterum diliget. aut
alterum patietur & alterum contemnet.
Quae uerba diligenter considerada sunt : Nam
quis intduo domini de inceps ostendit cũ dicit
Non potestis dõ seruire & mamonae
Mamonae a puohebreos diuitiae appellari dicun¬
tur: Congruit & punicum nomen: Nam
lucrum punicae mã mondicitur: Sed qui
seruit mãmonȩ: illiutiq seruit qui reb
istis terrenis merito suae ꝑuersitatis p̃posi
tus. magistratus huius sacculi adño dicitur:
terum contemnet: Patitur enim durum
& ꝑniciosum dnm. quisquis seruit mãmonȩ
Sua enim cupiditate inplicatus subditur dia¬
bolo. & non eum diligit quisenim ẽ quidi¬
ligat diabolum : sed tam̃ patietur. sicut in
maiore aliqua domo. qui ancille alienae
coniuntus est ꝓpter cupiditatem suã durã
patitur seruitutẽ. & iam si non diligat eum

Expanded text:
Nemo potest duobus dominis servire, Nemo potest duobus dominis servire, ad hanc ipsam intentionem referendum est, quod consequenter exponit, dicens: Aut enim unum odio habebit, et alterum diliget; aut alterum patietur, et alterum contemnet. Quae verba diligenter consideranda sunt: nam qui sint duo domini, deinceps ostendit, cum dicit, Non potestis Deo servire et mammonae. Mammona apud Hebraeos divitiae appellari dicuntur. Congruit et punicum nomen: nam lucrum, punice mammon dicitur. Sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praeptus, magistratus hujus saeculi a Domino dicituterum contemnet. Patitur enim durum et perniciosum dominum, quisquis servit mammonae; sua enim cupiditate implicatus, subditur diabolo: et non eum diligit; quis enim est qui diligat diabolum? sed tamen patitur: sicut in majore aliqua domo, qui ancillae alienae conjunctus est, propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiam si non diligat eum,
Abbreviated transcription (Latin):
dederim : Itiq sibono animo feci quo dmi¬
hi cum facerem notum erat Et ideo lum̃
uocatur : inlum inatur &iam factum in eum
qualem cumq exitum habuerit. qui exitus
qm̃ incertus & ignotus. est tenebrae: appel¬
late sunt: Si autem malo animo feci &iã
ipsum lumen tenebrae sunt. Lumen enĩ
dicitur. quia nouit quisq quo animo faciat¬
&iam cummalo animo facit: sed ipsũ lum̃
tenebraesunt. quia non insuꝑna dirigitur
simplex intentio: sed ad inferiora declinat᷑.
uduplici corde quasiumbra infacit: Sienĩ
limen quod inte est tenebraesunt: tenebrȩ
quante : Hoc est si ipsa cordis intentio qua
facis quod facis quactibi nota est sordidat᷑
appetitu terum terrenarum & temporaliũ
atq caecatur: quantomagis ipsum factum
cinus incertus est exitus: sordidum & tene¬
brosum est ⁊ Quia & sibene alici proueniat
quod tunon recta & munda intentione facis.
quo modo tuseceris tibi inputatur. non quomo

Expanded text:
dederim. itaque si bono animo feci quod midederim. itaque si bono animo feci quod mihi, cum facerem, notum erat, et ideo lumen uocatur: inluminatur etiam factum meum, qualemcumque exitum habuerit: qui exitus quoniam incertus est et ignotus est, tenebrae appellatae sunt. si autem malo animo feci, etiam ipsum lumen tenebrae sunt. lumen enim dicitur, quia nouit quisque, quo animo faciat, etiam cum malo animo facit. sed ipsum lumen tenebrae sunt, quia non in superna dirigitur simplex intentio, sed ad inferiora declinatur et duplici corde quasi umbram facit. si ergo lumen, quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? hoc est: si ipsa cordis infacis quod facis, quae tibi nota est, sordidatur appetitu rerum terrenarum et temporalium, atque caecatur; quanto magis ipsum factum, cujus incertus est exitus, sordidum et tenebrosum est? quia etsi bene alicui proveniat, quod tu non recta et munda intentione facis; quomodo tu feceris, tibi imputatur, non quomod
Abbreviated transcription (Latin):
Vnda fuerit & recta: & illud aspiciens quod aspi¬
ciendum estomã operanrã quae sẽcundum eã
operamur necesseest bonasint : Quie opera
omnia totum corpus appellauit Quia &
apłs membra nrã dicit quaedam operaquȩ
in probit & mortificanda p̃cipit dicens:
mortificate ergo membra ura quae sunt
suꝑ terram: Fornicationem: in munditiã
auartiam & ceteratalia: Nonergo quid
quisq faciat. sed quo animo faciat conside¬
randum est: Noc est enimlumen in nobis:
quia hoc nobis manifestum est bono animo
nos facere quod facimus: Omne enim qđ
manifestatur lumenest: Namipsa facta
quae adhominum societatẽ nobis proce¬
dunt incertum habent exitum: Etideo te¬
nebras eas uocauit: Non enim noui cumpe¬
cumam porrigo indigenti & petenti quid
inde aut facturus aut passurussit : Et fieri
potest ut uel faciat exea : uel propter eam
patiaturaliquid mali: Quode go cumda¬
rem non eueniri uoluerim. neq hoc animo

Expanded text:
nda fuerit et recta et illud aspiciens quod aspinda fuerit et recta et illud aspiciens quod aspiciendum est, omnia opera nostra, quae secundum eam operamur, necesse est bona sint. quae opera omnia totum corpus appellauit, quia et apostolus membra nostra dicit quaedam opera, quae improbat et mortificanda praecipit dicens: mortificate ergo membra uestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, auaritiam et cetera talia. Non ergo quid quisque faciat, sed quo animo faciat, considerandum est. hoc est enim lumen in nobis, quia hoc nobis manifestum est, bono animo nos facere quod facimus; omne enim, quod manifestatur, lumen est. nam et ipsa facta, quae ad hominum societatem a nobis procedunt, incertum habent exitum et ideo tenebras eas uocauit. non enim noui, cum pecuniam porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus aut passurus sit, et fieri potest, ut uel faciat ex ea uel propter eam patiatur aliquid mali, cum ego, cum darem, non euenire uoluerim neque hoc animo
Abbreviated transcription (Latin):
dasit: Caelum autem hoc loco non corpo¬
reum acceperim quia omne corpusꝓ
terrahabendum estTotum enim mundum
deb& contemnere qui sibi thesaurizit incaelo
In illo ergo caelo de quodictum est: Caelum caeli
dño id est infirma mento sp̃ali onenimin
eo quod transi & constituere & conlocare debemꝰ
thes aurum nr̃m. & terra transi& : Ethic mani
festat. demund ando corde secuncta ista p̃cipe¬
recum dicit: Iucerna corporis tinest oculus
tinis. Siergo oculustuus simplex fuerit to¬
tum corpus tuum lucidumerit: Si autem ocu¬
lus tuus nequam est totum corpus tuum tene¬
brosumẽrit: Sier golumen quod inte est tene¬
brȩ sunt tenebre quante : Qui locus sic intel¬
legendus est. ut nouerimus omni a operanra tunc
ẽẽ munda & placere inconspectudĩ si fiant
simplicicorde. idestintentione insuꝑna. fine
illo caritatis. qui a& plemitudolegis caritas.
Oculum ergo hic accipere debemus ipsam intentio¬
nem quafacimus quicquid facimus. Quaesimu¬

Expanded text:
da sit. Coelum autem hoc loco non corpoda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperimus, quia omne corpus pro terra habendum est. Totum enim mundum debet contemnere, qui sibi thesaurizat in coelo. In illo ergo coelo de quo dictum est, Coelum coeli Domino , id est in firmamento spirituali, non enim in eo quod transiet, constituere et collocare debemus thesaurum nostrum efestat de mundando corde se cuncta ista praecipere, cum dicit: « Lucerna corporis tui oculus tuus est. Si ergo oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem oculus tuus nequam est, totum corpus tuum tenebrosum erit. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? » Qui locus sic intelligendus est, ut noverimus omnia opera nostra tunc esse munda et placere in conspectu Dei, si fiant simplillo caritatis, quia plenitudo legis caritas. oculum ergo hic. accipere debemus ipsam intentionem, qua facimus quidquid facimus. quae si mu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia non illiquem deb& tamquam seipsum
diligere sed sibi consulit uel potius nec sibi
Quando quidem hinc sibi ficit duplex corquo
ergo sequitur. & p̃cipit quimundando cordi
nr̃o instat dicens
Nolite uobis condere thesauro sinterra. ⁊ibi
tine a & commestura exterminant & ubi
autemuobis thes iuros incelo ubineq tinei
neq cõmestura exterminant &ubi fu¬
res non effodiunt & furantur. Ubi enimẽth
es aurustuus ibierit & cortuum. Ergosi in
terra entcor . id est si eo corde quisq operatur
aliquid ut terrenum commodum ad ipis¬
catur quo modo erit mundum quod in
terra uolutatur Si autem incęlo mundũ
erit. quia munda sunt quaecũq caelestia:
Sor descit enim aliquid cum inferiori misce¬
tur naturae quamuis in suo genere non
sordide: qui a&iam depuro argento sor¬
didatur aurum simisceatur : Ita & animus
nr̃ terrenorum cupiditate sordescit quã¬
uis ipsa terra in suo genere atq ordine mun¬

Expanded text:
quia non illi quem debet tamquam se ipsum quia non illi quem debet tamquam se ipsum diligere, sed sibi consulit, uel potius nec sibi, quanergo sequitur, et praecipit, qui mundando cordi nostro instat, dicens: « Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et comestura exterminant, et ubi vobis thesauros in coelo, ubi neque tinea neque comestura exterminat, et ubi fures non effodiunt et furantur . Ubi enim fuerit thesaurus tuus, illiterra erit cor, id est, si eo corde quisque operetur aliquid, ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum, quod in terra volutatur? Si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecumque coelestia. Sordescit enim aliquid, cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordidae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordine mun
Abbreviated transcription (Latin):
quitias ab animis ur̃is. atq a conspectu oculoꝵ
meorum: Ab his igitur sordibus facies nr̃a
lauanda est. quibus dĩ as pectus offenditur
osenim reuelata facieglorim dñi speculan¬
tes ineandem imaginemtrans formabim:¬
S. iepe &iam cogitationecessarirum rerũ
idistam uitam ꝑtinentium sauciat & sor¬
didat interiorem oculum nr̃m & plerũq
conduplicat: ut ea quae uide mur cum ho¬
minibus recte facere. Non eo corde faciamus
quodñs p̃cepit. Id est qui a eos diligimus.
sed quia commodum abeis aliquod propter
neces sitate m p̃ sentis uitae ad ipisci uolumus
Debemus autem bene facere illis ꝓpter salu¬
tẽ ipsorum aeternam: Non propter tem po¬
ralem commodum nr̃m. Incline tergods̃
cornr̃m intestimonia sua: & non ine molum̃¬
tum: finis enim p̃cepuest caritas. decorde
puro & conscientiabona & fide nonficta:
Qui autem ꝓpter suam dehac uita necessita¬
tem fr̃i consulit. nonutiq caritati consulit :

Expanded text:
quitias ab animis uestris atque conspectu oculorum quitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies nostra lauanda est, quibus dei aspectus offenditur. nos autem reuelata facie gloriam dei speculantes in eandem imaginem transformabimur. Saepe etiam cogitatio necessariarum rerum ad istam uitam pertinentium et sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum et plerumque conduplicat, ut ea quae uidemur cum hominibus recte facere non eo corde faciamus, quo dominus praecipit, id est quia eos diligimus, sed quia commodum ab eis aliquod propter necessitatem praesentis uitae adipisci uolumus. debemus autem bene facere illis propter salutem ipsorum aeternam, non propter temporale commodum nostrum. inclinet ergo deus cor nostrum in testimonia sua, et non in emolumentum. finis enim praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. qui autem propter suam de hac uita necessitatem fratri consulit, non utique caritati consulit,
Abbreviated transcription (Latin):
tellegendum est hoc p̃ceptum unguenꝰđaput
& faciem lauandi ad interiorem hominem ꝑͥ¬
tinere : Unguere ergo caput adlaetiti am
ꝑtin&. Lauare autem faciem ad munditiã:¬
Etideo caput unguit quilaetatur inter ius men¬
te atq ratione : Hoc enim recte accipimusca¬
put quod mnanima p̃min& & quocetera
hominis regi & gubernari manifestum est
Ethoc facit qui non foris quaerit lacitiam ut
delaudibus hominum carnaliter gaudeat:
Caro enim quae subiecta ẽẽ deb& nullomodo
est totius naturae humane caput: Nemoqui¬
dem un quam carnem suamodio habuit sicut
apłs dicit: cum de dile genda uxore p̃cepis
s& : Caput mulieris uir: cuiuiro caput estxp̃s
Interius er go gaudeat ineiuio suo eo ipsoquo
sic seie iun ando auertit a uoluptate sacculi
ut sit sub ditus xp̃o. qui secundum hoc p̃ceptũ
& faciem lauabit. id est cor mundabit quo
in surus esł dm̃ non inter posito uel amine
ꝓpter in firmitatem contractam desordib

Expanded text:
tellegendum est hoc praeceptum unguendi caput tellegendum est hoc praeceptum unguendi caput et faciem lauandi ad interiorem hominem pertinere. unguere ergo caput ad laetitiam pertinet, lauare autem faciem ad munditiam,%et ideo caput unguit qui laetatur interius mente atque ratione. hoc enim recte accipimus caput, quod in anima praeminet et quo cetera hominis regi et gubernari manifestum est; et hoc facit qui non foris quaerit laetitiam, ut de hominum laudibus carnaliter gaudeat. caro enim, quae subiecta esse debet, nullo modo est totius naturae humanae caput. nemo quidem umquam carnem suam odio habuit, sicut apostolus dicit, cum de diligenda uxore praecipit; sed caput mulieris uir, cui uero caput est Christus. interius ergo gaudeat in ieiunio suo eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, ut sit subditus Christo, qui secundum hoc praeceptum et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interposito uelamine propter infirmitatem contractam de sordibu
Abbreviated transcription (Latin):
cultus An ambitione aliqua faciat. quia
& subo uina pelle cauendos lupos dñs p̃cepit
Sed ex fructibus inquiteorum cognoscetis cos:
Cumenim coeperint aliquibus temptationib
ea ipsa illis subtrahi uel negard: quaessto uela¬
mine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt:
tunc neces seest appareat utrum lupus in oui¬
napellesit. A nouis insua: Non enim propter
ea ornatu suꝑ fluo deb& aspectus hominũ
mulcere xp̃inus. quia illum parcum debi¬
tum. Acneces sarium. &iam simulatores saepe
usurpant: ut in cautos decipiant ⁊ Quia
& ille oues non debent deponere pellessuas
si aliquando eis lupi se contegunt: Quaeri
ergo sol& quid sit quod ait : Vos autem iciu¬
nantes unguite capita ur̃a & facies ur̃as la¬
uate. neuideam ini hommibus ieiunantes:
Nonenim quispiam recte p̃ceperit quãuis
faciem cot tieliana consue tudine lauemus
ulncts & iam capitibus cumieiun amus nos ẽe de¬
bere: Quod siturpissimum om̃s fatentur. in¬

Expanded text:
cultus an ambitione aliqua faciat, quia cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim pea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere Christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepe usurpant, ut incautos decipiant, quia et illae oves non debent deponere pelles suas, si aliquando eis lupi se contegunt. Quaeri ergo solet quid sit quod ait: Vos autem jejunantes, ungite capita vestra, et facies vestras lavate, ne videamini hominibus jejunantes; non enim quispiam recte praeceperit, quamvis faciem quotidiana consuetudine lavemus, unctis etiam captibus cum jejunamus nos esse debere. Quod si turpissimum om
Abbreviated transcription (Latin):
redd& uobis: Manifestum est his p̃ceptisom¬
nem nrãm intentionem in interiora gaudia di¬
rigi: Neforis quaerentes mercedem huic
saeculo conformemur. & amit tamus promis¬
sionem tanto solidioris atq firmioris quan¬
to interioris beatitudinis. quanos elegit dĩ
conformes fieri imaginis filuieius. In hoc aũ
capitulo maxime aunim aduertendum est.
non in solo rerum corporearum nitore at¬
q pompa: sed &iam in ipsis sordibus luctu¬
osis eẽ posse iattantaam: Et eo periculosios¬
est. quo sub nomine seruitutis dĩ decipit:
Qui ergo inmoderato cultu cor poris atq uesti
citur rebus ipsis pomparum saeculi eẽ sec ta
tor. nec quãquam fallit dolosa imagine scĩta¬
tis Qui autem in professione xp̃i anitatis in¬
usitato squalore ac sordibus intentos inse homi¬
num oculos facit. cumiduoluntate faciat non
neces sitate patiatur. & teris eius operibus po¬
test conici: Utrum hoc contemptu suꝑ flui

Expanded text:
reddet uobis. manifestum est his preddet uobis. manifestum est his pnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur, et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit Deus conformes fieri imaginis Filii ejus . 41. In hoc autem capitulo maxime animadvertendum est, non in solo rerum corporearum nitore atque pompa, sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse jactantiam; et eo periculosiorem, quo sub nomine servitutis Dei decipit. Qui ergo immoderato cultu corporis atque vestitcitur rebus ipsis, pomparum saeculi etor nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui
Abbreviated transcription (Latin):
quae ꝑtine addimissionem peccatorum.
in quanos mise ricordes ẽẽ uoluit: Quod
imum est consilium miserias euadendi: In
nulla enimalia sententia sicoramus. utquasi
paciscamur cumdõ: Dicimus enim dimit te nob.
sicut & nos dimittimus: In quapactione simen¬
timur: totius orationis nullus est fructus
Sic enimdicit: Sienim dimȩseritis homini¬
cordis mundationem dequanunc agitur : Nam
& in hoc operecauendumest ne subrepat aliqua
ostentatio: & appetitus laudis humanȩ quidupli¬
cetcor: & nonsinat mundum & simplex eẽ ad in¬
tellegendum dm̃: Cum autem ieiunatis inquit.
nolite fieri sicut hypocrite tristes
Exterminant enim uultum suum. ut inde antur ab¬
hominibus ieuinantes: Amendico uobis. recepe¬
runt mercedem suam: Uosautem ieiun ante sun¬
gui te capita ur̃a & facies ur̃as lau.ate. neui deami¬
nihommibus ieiunantes : sed patri ur̃o qui ẽ in
abscondito: & paterur qui uidet in abscondito

Expanded text:
quae pertinet ad dimissionem peccatorum: quae pertinet ad dimissionem peccatorum: in qua nos misericordes esse voluit, quod unum est consilium miserias evadendi. In nulla enim alia sententia sic oramus, ut quasi paciscamur cum Deo: dicimus enim, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus. In qua pactione si mentimur, totius orationis nullus est fructus. Sic enim dicit: Si enim dimiseritis hominicordis mundationem, de qua nunc agitur. Nam et in hoc opere cavendum est ne subrepat aliqua ostentatio et appetitus laudis humanae, qui duplicet cor, et non sinat mundum et simplex esse ad inTE. VNDE SVPRA.- Cum autem ieiunatis, inquit, nolite fieri sicut hypocritae tristes; exterminant enim uultum suum, ut uideantur hominibus ieiunantes. amen dico uobis, perceperunt mercedem suam. uos autem ieiunantes ungite capita uestra et facies uestras lauate, ne uideamini hominibus ieiunantes, sed patri uestro, qui est in abscondito; et pater uester, qui est in abscondito,
Abbreviated transcription (Latin):
mam illam satur itate m uenire possimus.
Si consilium est quobeati sunt misericordes
qm̃ipsorum miserebitur: Dimit tamus
debita debitor ibus nr̃is: & oremus ut no¬
bis nr̃a dimit tantur: Si intellec tus est
quob eatisunt mundimi sericordes: qm̃
ipsi dm̃ uidebunt Oremus non induci
in temptatione m neh ab eamus duplex
cor non appetendo simplex bonũ quore¬
feramus omnia quae operamur sed si mul
temporalia & aeterna sectando. tempta¬
tiones enim dehis rebus quae graues & ca¬
lamito sȩ uidentur hominibus non innos
ualent. si non ualeant illȩ quaeblanditiis
earum rerum accidunt. quas hominesbo¬
nas et laetandas putant : Si sapientia ẽ qua
beatisunt pacifici qm̃ ipsi filii dĩ uocabuntur:
Oremus ut liberemur amalo: Ipsa enim libe¬
ratio liberos nos faci& id est filios dĩ. ut sp̃u
adoptionis clamemus abba pater: Sane ñ
neglegenter p̃ter eund̃ est quod e xomnibus
potissimum commendandam ẽẽ indicauit.

Expanded text:
mam illam saturitatem venire possimus. mam illam saturitatem venire possimus. Si consilium est quo beati sunt misericordes, quoniam ipsorum miserebitur; dimittamus debita debitoribus nostris, et oremus ut nobis nostra dimittantur. Si intellectus est quo beati sunt mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt; oremus non induci in tentationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. Tentationes enim de his rebus quae graves et calamitosae videntur hominibus, non in nos valent, si non valeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetandas putant. Si sapientia est qua beati sunt pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur ; oremus ut liberemur a malo: ipsa enim liberatio liberos nos faciet, id est filios Dei, ut spiritu adoptionis clamemus, Abba, Pater . 39. Sane non negligenter praetereundum est quod ex omnibus potissimum commendandam esse judicavit,
Abbreviated transcription (Latin):
interram inclaritate aduentus dñi: Quo
nos gaud ebimus & laudabimur dicente illo:
Uenite benedicti patris mei: Accipite regnũ
quod uobis paratum est abor iginemundi:
In dño eniminquit propheta. laudabitur
animamea: Audiant mites & iocunden¬
tur: Siscientia est quabeatis unt quilugea
qm̃ ipsi consolabuntur: Oremus ut fiat uo¬
lanta senus sicut icaelo & interra: Quiacũ
cor pus tam quam terra sp̃u tam quam
caelo summa & totapace consense rit. non
lugebimus: Nam nullus alius huius tempo¬
ris luctus est: nisicum aduersumse istac̃¬
fligunt : & cogunt nos dicere: uideo aliã
legem in membris meis repugnantẽ legi
mentis meae. & luctum nr̃m lacri¬
mosa uoce testari: Miserego homo. quis
meliberabit decorpore mortis huius
Si fortitudo est quabeat i sunt quiesur iunt
&x sitiunt iustitiam qui a ipsis aturabunt᷑:
Oremus ut panis nr̃ cottidianus detur nobis
hodie quofultiatq sustentati. adplenissi¬

Expanded text:
in terras in claritate adventus Domini, quo in terras in claritate adventus Domini, quo nos gaudebimus, et laudabimur, dicente illo, Venite, benedicti Patris mei, accipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . In Domino enim, inquit propheta, laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur . Si scientia est qua beati sunt qui lugent, niam ipsi consolabuntur; oremus ut fiat voluntas ejus sicut in coelo et in terra, quia cum corpus tanquam terra, spiritui tanquam coelo, summa et tota pace consenserit, non lugebimus: nam nullus alius hujus temporis luctus est, nisi cum adversum se ista confligunt, et cogunt nos dicere, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae; et luctum nostrum lacrymosa voce testari, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis ejus ? Si fortitudo est qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur; oremus ut panis noster quotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque sustentati, ad plenissi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. & peccata nobis nunc dimittuntur & nude
dimittimus quae harum quat tuor reliqui¬
tum saecunda petitio estTunc autem nulli
erit uenia peocatorum qui anulla peccata.
Et temptationes temporalem istam uitam in¬
festant: Non autemerunt cumꝑ fectum
erit quod dictumest : Abscondes cos in absc̃¬
dito uultustui: Etmalum a quoliberari
optamus & ipsaliberatio amalo : Adhanc
utiq uitam ꝑtin&: quam & nstitia dĩmor¬
talem meruimus: & unde ipsius misericor¬
tenarius istenumerus harum petitionum
congruere illi septenario numero.
ex quo totus iste sermomanauit: Sienim
timor dĩ est quobeati fiunt pauperes sp̃ũ
qm̃ ipsorumest regnum caelorum. Peta¬
mus ut sci fice turhominibus nomen diti¬
more castoꝑmanente insaeculas aeculorũ
Sip&asẽ quabeati s unt mites quia ipsi here¬
ditate possidebunt terram: Petamus ut
ueniat regnum eius: Siue in nos metipsos ut
mites camus neceires istamus. siue decaelo

Expanded text:
tatis. Et peccata nunc nobis dimittuntur, et nunc tatis. Et peccata nunc nobis dimittuntur, et nunc dimittimus; quae harum quatuor reliquarum secunda petitio est: tunc autem nulla erit venia peccatorum, quia nulla peccata. Et tentationes temporalem istam vitam infestant; non autem erunt, cum perfectum erit quod dictum est, Abscondes eos in abscondito vultus tui . Et malum, a quo liberari optamus, et ipsa liberatio a malo ad hanc utique vitam pertinet, quam et justitia Dei mortalem meruimus, et unde ipsius misericortenarius iste numerus harum petitionum congruere illi septenario numero, ex quo totus iste sermo manavit. Si enim timor Dei est quo beati sunt pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum; petamus ut sanctificetur in hominibus nomen Dei, timore casto permanente in saecula saeculorum . Si pietas est qua beati sunt mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram; petamus ut veniat regnum ejus, sive in nos ipsos, ut mitescamus, nec ei resistamus; sive de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
cot tidianus panis. siue ꝑspalis significetir. siue in
sacramento aut inuictu iste insibilis. ad hoctẽpur
ꝑ tin& quod appellauit hodie: Nam qui aspãlis
cibus non est sempt̃nus sed qui a iste qui cot tidanꝰ
dictus est inscriptur is. siue instrepitu sermonis.
siuẽ quibusq temporalibus signis exhibetur ani¬
mae. quae omnia tunc utiq nonerunt cũ er̃ om̃s
docibiles dõ & ipsam in fabilem locem ueritatis
non motum corporum significantes sed purita¬
te mentis haurientis: Nam fortas se propter¬
ea & panisdictus est non potus: quiapanis fran¬
gendo atq mandendo in alimentum conuer¬
titur. sicut scripturae a pariendo & disseren¬
do animam pascunt.: Potus autem paratus
sicutiẽ transit incorpus. ut istotem pore panis
sit ueritas m cottidianus pamsdicitur: Tunc
antempotus. cum labore nullo disputandi & ser¬
mocinandi quasi frangendi atq mandendio pus
erit. sed solo haustu sincerȩ acꝑspicuae ueri¬

Expanded text:
quotidianus panis, sive spiritualis significetur, sive in quotidianus panis, sive spiritualis significetur, sive in Sacramento aut in victu isto visibilis, ad hoc tempus pertinet, quod appellavit hodie: non quia spiritualis cibus non est sempiternus; sed quia iste qui quotidianus dictus est in Scripturis, sive in strepitu sermonis, sive quibusque temporalibus signis exhibetur animae: quae omnia tunc utique non erunt, cum omnes erunt docibiles Deo , et ipsam ineffabilem lucem veritatis non motu corporum significantes, sed puritate mentis haurientes. Nam fortasse et propterea panis dictus est, non potus, quia panis frangendo atque mandendo, in alimentum convertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt; potus vero paratus, sicuti est, transit in corpus: ut isto tempore panis sit veritas, cum quotidianus panis dicitur; tunc autem potus, cum nullo labore disputandi et sermocinandi, quasi frangendi atque mandendi, opus erit, sed solo haustu sincerae et perspicuae veri
Abbreviated transcription (Latin):
& sci ficatio nominis dĩ ab ipsohumilitatis dñi
aduentu agi coepit: Et aduentus. regnieiꝰ quo
inclaritate uenturus est: noniam finitosae¬
culo sed infine saeculi manifestabitur. & ꝑfec¬
tio uoluntatis eius: Sicut in caelo. & in ter¬
ra : Siue iustos & peccatores calum & terrã
intellegas. siue spm & carnem. siuednm̃ &
ecdesiã. siue omnia simul ipsa ꝑfectione nr̃ae
beatitudinis. & ideoscłi terminatione conple¬
bitur : Tamen omnia tria inaeternum ma¬
nebunt: Nam & scĩ ficatio nominis dĩ sempi¬
terna erit. & regnieius nullus est finis. Et ꝑfec¬
tȩ nr̃ae beatitudmi aeterna uita promit titur:
Permanebunt ergoistatria consũmataatq cẽ¬
mulxta millauita quae nobis promittitur:
Reliqua uero quat tuor quae petimus. ad tem¬
poralem istam uitam ꝑ tinere mihi uidentur:
Quod primum est: panem nr̃m cottidianũ¬
danobis hodie: Hocipso enim quod dic tumest

Expanded text:
et sanctificatio nominis Dei ab ipso humilitatis Domini et sanctificatio nominis Dei ab ipso humilitatis Domini adventu agi coepit; et adventus regni ejus, quo in claritate venturus est, non jam finito saeculo, sed in fine saeculi manifestabitur; et perfectio voluntatis ejus, sicut in coelo et in terra, sive justos et peccatores coelum intelligas, sive spiritum et carnem, sive Dominum et Ecclesiam, sive omnia simul, ipsa perfectione nostrae beatitudinis, et ideo saeculi terminatione complebitur, tamen omnia tria in aeternum manebunt. Nam et sanctificatio nominis Dei sempiterna erit, et regni ejus nullus est finis, et perfectae nostrae beatitudini aeterna vita promittitur. Permanebunt ergo ista tria consummata atque cumulata in illa vita quae nobis promittitur. 37. Reliqua vero quatuor quae petimus, ad temporalem istam vitam pertinere mihi videntur. Quorum primum est, Panem nostrum quotidianuda nobis hodie. Hoc ipso enim quod dictus est
Abbreviated transcription (Latin):
cumlo queretur apłsait: Spesautem quae
uidetur non est spes : Sed tamen sapient iaquȩ
in hac quoq uita concessa est fidelibus seruis
dĩ. non est despe randa: Eaest autemut
id quod dño reuetante fugiendum eẽ in telle¬
xerimus cautissima:uigilantia fugiamus.
Etid quod dño reue¬
lante appetendũ
eẽ intellexerimus  flagrantissima¬
caritate appetamus.Ita enim reliquomor
lta enim reliquomor¬
talitatis huius onere ipsa morte deposit& ex
omnihominis parte oportuno tempore ꝑ¬
ficietur beatitudo quae in hac uita inchoata
est: Etcincapessende atq obtinende aliqum¬
rom septem petitionum consideranda & com¬
mendanda distinctioest: Nam cuuita
nr̃a temporaliter nunc agatur atq speretur
ieterna: & cuma eterna priora sint dignita¬
te: quamuis temporalibus priusactis ad illa
transeatur: Tnum primarum petitionum
in petrationes: quam quam in hacuita quae
istosaeculo agitur exordium capiant: Nam

Expanded text:
cum loqueretur Apostolus, ait, Spes autem quae cum loqueretur Apostolus, ait, Spes autem quae videtur, non est spes . Sed tamen sapientia, quae in hac quoque vita concessa est, fidelibus servis Dei non est desperanda. Ea est autem, ut id quod Domino revelante fugiendum esse intellexerimus, cautissima vigilantia fugiamus; id quod Domino revelante appetendum esse intellexerimus, flagrantissimaharitate appetamus. Ita enim reliquo morta enim reliquo mortalitatis hujus onere ipsa morte deposito, ex omni hominis parte opportuno tempore perficietur beatitudo, quae in hac vita inchoata est, et cui capessendae atque obtinendae aliquan X.--36. Sed harum septem petitionum consideranda et commendanda distinctio est. Nam cum vita nostra temporaliter nunc agatur, atque speretur aeterna, et cum aeterna priora sint dignitate, quamvis temporalibus prius actis ad illa transeatur; trium primarum petitionum impetrationes quanquam in hac vita, quae isto saeculo agitur, exordium capiant nam
Abbreviated transcription (Latin):
faciat cum temptatione &iam exitum
ut possitis tolerare: In quasententia satis
ostendit non id nobis orandũ eẽ ut ñ
temptemur sed ne in temptationẽ indu¬
camur: Inducimur enim.sitales acciderint
possumus: Sed
periculosae inquas
inferri atq induci ꝑniciosumest. Autpi¬
peris rebus temporalibus aut aduersisori¬
antur Nemo frangitur aduersarum mo¬
lestia: qui prosperarum delectatione
non capitur Ultima & septima petitioẽ
Sedlibera nos amalo. Orandum enimest
ut non solum non inducamur inmalum quo
caremus quod sextoloco petitur sed ab illo
& iam liberemur: quoiam inductisumus:
Quod cum factum fuerit nihil remanebit for¬
midolosum nec omnino metuendaerit ulla
temptatio: Quod tamen in hac uita quam¬
diu istam mortalitatem circum ferimus.
in quam ser pentina ꝑsuasione inducti su¬
mus non sperandum est posse fieri. sed ta¬
men aliquando futurum sperandum est:
Et haec est spes quae nonuidetur. Dequa

Expanded text:
faciet cum tentatione etiam proventum, faciet cum tentatione etiam proventum, ut possitis tolerare . In qua sententia satis ostendit non id nobis orandum esse ut non tentemur, sed ne in tentationem inducamur. Inducimur enim, si tales acciderint possumus. Sed periculosae in quas inferri atque induci perniciosum est, aut prosperis rebus temporalibus, aut adversis oriantur, nemo frangitur adversarum molestia, qui prosperarum delectatione non capitur. 35. Ultima et septima petitio est, Sed libera nos a malo. Orandum est enim ut non solum non inducamur in malum, quo caremus, quod sexto loco petitur; sed ab illo etiam liberemur, quo jam inducti sumus. Quod cum factum fuerit, nihil remanebit formidolosum, nec omnino metuenda erit ulla tentatio. Quod tamen in hac vita quamdiu istam mortalitatem circumferimus, in quam serpentina persuasione inducti sumus, non sperandum est posse fieri; sed tamen aliquando futurum sperandum est, et haec est spes quae non videtur: de qua
Abbreviated transcription (Latin):
tulaui nedeficiat fidestua: Cum autem
exponunt mihi. simulillud quod ame
quaerunt exponunt sibi: Siuerononua¬
luerint hoc exponere. non audeant id
quod in eu angelio sineoffensione non
intellegunt. in aliquo libro cum temeri¬
tateculpare: fiunt ignis temptationes
ꝑsatan non potestate eius: Sed ꝑmissu
dñi ad homines. Aut prosuis peccatis
& exercendo s & inter est plur imumin
qualem quisq temptationem incidat
Non enim intilem inadit uidas quiuendi¬
dit dñm: in qualem incidit petrus cum ter¬
ritus dñm negauit Sunt &um humanȩ
temptationes: credo cumbono quisq animo
secimdumhum anam tamen fragilitatẽ
in aliquo consilio labitur: Aut inritatur in
fratre studio corrigendi. p aulo tamen
amplius quam xp̃i ana tranquillitas pos
tulat. Dequibus apłs dicit Temptatio¬
uos uõs non ad p̃hendat isihumana: cũ
idem dicat fidelis ds̃ quinon uos sinat
temptari supra quodpotestis ferre sed

Expanded text:
tulaui, ne deficiat fides tua. cum autem hoc tulaui, ne deficiat fides tua. cum autem hoc exponunt mihi, simul illud quod a me . quaerunt exponunt sibi. si uero non ualuerint hoc exponere, non audeant id quod in euangelio sine offensione non intellegunt, in aliquo libro cum temeritate culpare. Fiunt igitur temtationes per satanan non potestate eius, sed permissu domini ad homines aut pro suis peccatis et exercendos. et interest plurimum, in qualem quisque temtationem incidat. non enim in talem incidit ludas, qui uendidit dominum, in qualem incidit Petrus, cum territus dominum negauit. sunt etiam humanae temtationes, credo, cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo consilio labitur aut irritatur in fratrem studio corrigendi, paulo tamen amplius, quam christiana tranquillitas potulat: de quibus Apostolus dicit, Tentatio vos non apprehendat, nisi humana; cum idem dicat, Fidelis Deus, qui vos non sinat tentari supra quam potestis ferre; sed
Abbreviated transcription (Latin):
Haec dicit dñs: quid ergo mirum siquãquã
non inipsacogitatione ꝑ aliquam certe
creaturam tali operi accom modatam dĩ
locutus cum diabolo dicitur: Nec digni¬
tatis c̃ẽ arbi trentur: & quasi iustitiae
meritum quod cumillo ds̃ locutus est
Qm̃ locutus est cum anima angelica. quam¬
quam stulta & cupida tamquã siloquere¬
tur cumanima humana stulta & cupida
Aut ipsi dicant quomodo locutus est dĩ¬
cum illo diuite cunis cupiditatem stultis ni¬
mam arguere uoluit dicens: Stulte. hac noc¬
te animatua expostulatur ate haec p̃pa¬
rasti cuiuserunt: Certe hoc ipse dñs ine¬
uangelio dicit Cuiheretici isti uelint
nolint colla sumittunt : Siaute i hoc
mouentur quod temptandum istum sa¬
tanas petitadõ. non ego ex pono quare
sit factum : Sed ipsoscogo exponere qua¬
resit dictum in eugelio ab ipsodño discipu¬
lis: Eccesatanas petit uexareuos quomo¬
dotriticum: & petroait : Ego autẽ pos¬

Expanded text:
haec dicit dominus. quid ergo mirum, si quamquam haec dicit dominus. quid ergo mirum, si quamquam non ipsa. cogitatione, per aliquam certe creaturam tali operi accommodatam deus locutus cum diabolo dicitur? Nec dignitatis esse arbitrentur et quasi iustitiae meritam. quod cum illo deus locutus est, quoniam locutus est cum anima angelica, quamquam stulta et cupida, tamquam si, loqueretur cum anima humana stulta et cupida. aut ipsi dicant, quomodo locutus est cum illo diuite, cuius cupiditatem i stultissimam arguere uoluit dicens: stulte, hac nocte anima tua expostulatur a te; et quae praeparasti . cuius erunt? certe hoc ipse dominus in euangelio dicit; cui haeretici isti, uelint, nolint, colla submittunt. si autem hoc mouentur, quod temtandum iustum satanas petit a deo, non ego expono, quare sit factum, sed ipsos cogo exponere quare sit dictum in euangelio ab ipso domino discipulis: ecce, satanas expetiuit uexare uos quomodo triticum; et Petro ait: ego autem pos
Abbreviated transcription (Latin):
tia illorum: & interse inuicem cogitationũ
accus antium aut & iam excusantium. in die
quaiudicabit dĩ occulta hominum: Quaꝓpt̃
si omnis anima rationalis &iam cupiditate
caecata: tamen cum cogitat & raciocinatur
quicquid in ea raciocinatione uerum est
Non eitribuendumest. sed ipsilumira ueri¬
tatis a quo uel tenuiter pro suicapacitate
inlustratur ut uerum aliquid in raciocinar¬
do sentiat Quidmirum sidiaboli am¬
ma praua cupiditate ꝑuersa. quic quid ta¬
men uerum de iusto uiro cogitauit cum tem
ptare ueller. ipsius dĩ uoce: Id est ipsius ue¬
ritatis uoce audisse ꝑ hibetur: Quicquid
autem falsum illi cupiditati tribuitur
quadiaboli nomen accepit: quam quam
&iam ꝑcreaturam corporalem atq uisibi¬
lem ds̃ plerumq locutus est seubonis seu
malis tamquam omnium dñs & rector:
Et procuiusq reimeritis ordinator: Sicut
ꝑ angelos qui hominum quoq as pectibus
apparuerunt & ꝑ prophetas dicentes

Expanded text:
tia illorum et inter se inuicem cogitationum tia illorum et inter se inuicem cogitationum accusantium aut etiam excusantium in die, qua iudicabit deus occulta hominum. quapropter si omnis anima rationalis etiam cupiditate caecata, tamen cum cogitat et ratiocinatur, quidquid in ea ratiocinatione uerum est, non ei tribuendum est, sed ipsi lumini ueritatis, a quo uel tenuiter pro sui capacitate inlustratur, ut uerum aliquid in ratiocinando sentiat: quid mirum, si diaboli anima praua cupiditate peruersa quidquid tamen uerum de iusto uiro cogitauit, cum eum temtare uellet, ipsius dei uoce , id est ipsius ueritatis uoce, laudasse perhibetur, quidquid autem falsum, illi cupiditati tribuitur, qua diaboli nomen accepit? quamquam etiam per creaturam corporalem atque uisibilem deus plerumque locutus est seu bonis seu malis tamquam omnium dominus et rector et pro cuiusque rei merito ordinator, sicut per angelos, qui hominum quoque aspectibus apparuerunt, et per prophetas dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ : Aut certe hic partem habere aliam.
& alibi aliam : Sedmanifeste ubiq presto
cẽ. non ꝑpartes diuisum sedubiq ꝑfectũ
Quod sicarnaliter intuentur quoddic tum
est caelum mihi thronus est & terra.
scabellum pedum meorum⁊ Cuiloco & dñs
ad testatur dicens: Non iur& is. neq ꝑcaclũ
quiathronus dĩ est: neq ꝑ terrã: quia sca¬
bellum ẽ pedum cius Quid mirum si in terra
diabolus constitutus antepedes dĩ stetit . & co¬
ramillo aliquid locutusest  Nam quando
illi ualent intellegere nullam ẽẽ animam
quamuis ꝑuersam quae tamen ullo mo¬
do racio cinari potest incuius conscientia ñ
loquatur ds̃Quis enim scripsit incordi¬
bus hominum naturalem legem nisids̃ :¬
Dequa lege apłs dicit: Cumenim gentes quae
legem non habent naturaliter quae legis s̃
faciunt ⁊ Hilegem non habentes ipsi sibi
suntlex: Quio stendunt opus legis scrip¬
tum incordibus suis: Contestante conscien¬

Expanded text:
esse, aut certe hic partem habere aliam esse, aut certe hic partem habere aliam et alibi aliam, sed maiestate ubique praesto esse, non per partes diuisum, sed ubique perfectum. quod si carnaliter intuentur quod dictum est: caelum mihi thronus est et terra scabillum pedum meorum - cui loco et dominus attestatur dicens: non iuretis, neque per caelum, quia thronus dei est; neque per terram, quia scabillum est pedum eius — quid mirum, si in terra diabolus constitutus ante pedes dei stetit et coram illo aliquid locutus est? nam quando illi ualent intellegere nullam esse animam quamuis peruersam, quae tamen ullo modo ratiocinari potest, in cuius conscientia non loquatur deus? quis enim scripsit in cordibus hominum naturalem legem nisi deus? de qua lege apostolus dicit: cum enim gentes, quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt, hi legem non habentes ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, contestante conscien
Abbreviated transcription (Latin):
eis non habere quodederant existimauerat:
Nonergo hic oratur ut non temptemur: sed ut
non inferamur intemptationem : Tam quã
si quis piam cui necesse est igne examin ari
non or& ut igne non contingatur: sed ut
non exuratur : Uas enim figuli probat for¬
nax & homines iustos temptatio tribula¬
nonis: Iosephergo temptatus est in lecebra
stupri. sed nonest in latus łemptationem:
Sus anna tẽmptataest: sed nec ipsa inducta uł
in lata intemptationem: Multiq alii utri¬
bilem stabilitatem inhño dõ suo cum illihe¬
reticihostes ueteris testamenti oresacrile¬
go inridere uoluerint illud p̃aeteris uentilant
quod satanas petiuerit eum temptandum:
Quierunt enim ab inperitis hominibus talia
in tellegere nequaquam ualentibus. quomodo
satanas cumdõ loqui potuerit. non intuentes:
Non enim possunt: cum suꝑstitione & conten¬
tione caccati sut dm̃ non locispatium mole
corporis occupare: & sic alibi eẽ alibi non

Expanded text:
eas non habere quod ederent existimaverat. eas non habere quod ederent existimaverat. 32. Non ergo hic oratur, ut non tentemur, sed ut non inferamur in tentationem: tanquam si quispiam cui necesse est igne examinari, non oret ut igne non contingatur, sed ut non exuratur. Vasa enim figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Joseph ergo tentatus est illecebra stupri, sed non est illatus in tentationem : Susanna tentata est, nec ipsa inducta vel illata in tentationem ; multique alii utribilem stabilitatem in domino deo suo cum illi haeretici hostes ueteris testamenti ore sacrilego irridere noluerint, illud prae ceteris uentilant, quod satanas petiuerit eum temtandum. quaerunt enim ab imperitis hominibus talia intellegere nequaquam ualentibus, quomodo satanas cum deo loqui potuerit, non intuentes — non enim possunt, cum superstitione et contentione caecati sint — deum non loci spatium mole corporis occupare et sic alibi esse, alibi non
Abbreviated transcription (Latin):
incarne mea nonspreiustis: Hincenim cos
firmos ipsecognouit quodeis tribulationibus
quae apło secundum carnem acciderant : ñ s̃
a caritate deflexi. Namdõ notisumus & in¬
te omnes temptationes. quiscit omnia. ante¬
locutione positum est ut sciat. proeo qđ est
ut scire uos faciat: Sicut diemlȩtum dicimus
quod letos ficiat: Et friguspigrum quod pi¬
gros faciat : Et innumerabilia huius modi ⁊̃
quaesiue in consuetudinelo quendi siue in
sermone doctorum . siue inscripturis scis rep¬
periuntur. Quod non intelleentes heretici
qui ueteritestamento aduersantur uelut
ignorantiae uitio notandm putant eum de
Hoc autẽ dicobat temptanseum Nam ipse
sciebat quidẽẽt facturus: Sienim nouerat
cor eius quemtemptabat. quidẽ quod uo¬
luit uidere temptando: Sedprofecto illud
fictum est: ut ipse sibi notus fieret quitẽ¬
ptabatur: suamq desperatione m condẽ¬
nare &. saturatis turbis depane dm̃ qui

Expanded text:
in carne mea non spreuistis. hinc enim eos in carne mea non spreuistis. hinc enim eos firmos esse cognouit, quod eis tribulationibus, quae apostolo secundum carnem acciderant, non sunt a caritate deflexi. nam deo noti sumus et ante omnes temtationes, qui scit omnia, antelocutione positum est ut sciat pro eo quod est: ut scire uos faciat, sicut diem laetum dicimus, quod laetos faciat, et frigus pigrum, quod pigros facit, et innumerabilia huius modi, quae siue in consuetudine loquendi siue in sermone doctorum sine in scripturis sanctis reperiuntur. quod non intellegentes haeretici, qui ueteri testamento aduersantur, uelut ignorantiae uitio notandHoc autem dicebat tentans eum nam ipse sciebat quid esset facturus . Si enim noverat cor ejus quem tentabat, quid est quod voluit videre tentando? Sed profecto illud factum est, ut ipse sibi notus fieret qui tentabatur, suamque desperationem condemnaret, saturatis turbis de pane Domini, qui