comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. aut fecit. Non enim honor ille. aut prouectio di¬
gnitatis fuit. sed hominis damnatio ad carnificinam dei
uero ad poenam sempiternam. Quae autem per totum orbẽ
singuli gesserunt. enarrare impossibile ẽ. Quis enim uolu¬
minum numerus capiet tam insinita. tam uaria genera cru¬
delitats: Accepta enim potestate prosius moribus quisq seu¬
unt. alii praenimia timiditate plus ausi sunt ꝗͣ ubebatur ali
suo proprio aduersum iustos odio. quidam naturali menno fe¬
ritate. nonnulli ut placerent. et hoc officio uiam sibi ad altio¬
ra munirent. aliqui ad occidendum praecipites exetiterunt si¬
cut unus in phrygia. qui uniuersum połm cum ipso pariter
conuenticulo concremauit. Sed hic quanto seuior tanto de¬
mentior inuenitur. Illud uero pessimum genus ẽ cui clemẽ¬
tae species falsa blanditur. Ille grauior. ille saeuior ẽ carni¬
fex qui neminem statuit occidere.: Itaq dici non põt huius¬

Expanded text:
invenit, aut fecit. Non enim honor ille, aut provectio diinvenit, aut fecit. Non enim honor ille, aut provectio dignitatis fuit, sed hominis damnatio ad carnificinam, Dei vero ad poenam sempiternam. Quae autem per totum orbem singuli gesserint, enarrare impossibile est. Quis enim voluminum numerus capiet tam infinita, tam varia genera crudelitatis? Accepta enim potestate, pro suis moribus quisque saeviit. Alii prae nimia timiditate plus ausi sunt, quam jubebatur: alii suo proprio adversus justos odio; quidam naturali mentis feritate; nonnulli ut placerent, et hoc officio viam sibi ad altiora munirent. Aliqui ad occidendum praecipites extiterunt, sicut unus in Phrygia, qui universum populum cum ipso pariter conventiculo concremavit. Sed hic quanto saevior, tanto clementior invenitur. Illud vero pessimum genus est, cui clementiae species falsa blanditur: ille gravior, ille saevior est carnifex, qui neminem statuit occidere. Itaque dici non potest, hujus
Abbreviated transcription (Latin):
hyrcania tam immanes.tam sanguinarias unꝗͣ bestias a
luit: Quoniam feraꝵ omnium rabies usq ad uentris sa¬
uetatem furit. fameq sedata protinus conquiescit. Illa
illa est uera bestia. cuius una ussione fundinir ater ubio
eruor crudelis ubiq luctus. ubiq pauor et plurima mor-¬
tis imago. Nemo huius tantae beluae immanitatem põt
pro merito describere: quae uno loco recubans. tñ ꝑ totum
orbem ferreis dentibus saeuit. et non tantum artus homi¬
num dissipat. sed et ossa ipsa comminuit.et in cineres fũ¬
dit. ne quis extet sepulturae locus. Quasi uero id affectẽt
qui deum confitentur: et ad deoꝵ sepulchra ueniatur ac
non ipsi ad deum ꝑueniant. Quaenam ipsa feritas. quae ra
bies. quae insania ẽ lucem uiuis terram mortius denegasse:
Dico igitur nihil eẽ his hominibus miserius. quos ministros ⁊¬
furoris alieni. quos satellites impiae uissionis necessitas aut

Expanded text:
Hircania tam imHircania tam imluit? quoniam ferarum omnium rabies usque ad uentris satietatem furit fameque sedata protinus conquiescit. ilia, illa est uera bestia, cuius una iussione funditur ater ubique cruor: crudelis ubique luctus, ubique pauor et plurima mortis imago. nemo huius tantae beluae inmanitatem potest pro merito describere, quae uno loco recubans tamen per totum orbem ferreis dentibus saeuit et non tantum artus hominum dissipat, sed et ossa ipsa comminuit et in cineres furit, ne quis extet sepulturae locus: quasi uero id adfectent qui deum confitentur; ut ad eorum sepulchra ueniatur, ac non ut ipsi ad deum uebies, quae insania est, lucem vivis, terram mortuis denegasse? Dico igitur nihil esse miserius iis hominibus, quos ministros furoris alieni, quos satellites impiae jussionis necessitas aut
Abbreviated transcription (Latin):
tñ dus erudiantur ad iniustitiam: Ad placandum enim
deum quem colas us rebus opus ẽ. quibus illum gaudere
ac delectar scias. Sic fit ut uitam colentium deus ꝓ quali¬
tate nominis sui formet. quoniam religiosissimus ẽ cultus
unt qr grauem habent acerbamq iustitiam eandem imoie¬
tatem suam. qua in caeteris rebus utuntur. aduersus iustos
uiolenter exercent. Nec immerito a ꝓpħis bestiae nominant᷑
Preclare itaq .M. tulius. Etenim sinemo ẽ inquit ꝗn emori¬
malit. ꝗͣ conuerti in aliquam figuram bestiae. ꝗͣuis hominis¬
sit mentem habiturus. ꝗͣto ẽ miserius in hominis figura
animo eẽ efferato: Mihi quidem tanto uidetur quanto p̃¬
stabilior est animus corpore. Aspernantur itaq corpora
beluaꝵ. quibus sunt ipsi saeuiores. sibiq adeo placent.
quod homines nati sint. quoꝵ nihil nisi liniamenta et sũ¬
mam figuram gerunt. Nam quis caucasus. quae india. q̃

Expanded text:
tamen diis erudiantur ad injustitiam? Ad placandum enim tamen diis erudiantur ad injustitiam? Ad placandum enim Deum quem colas, iis rebus opus est, quibus illum gaudere ac delectari scias. Sic fit ut vitam colentium Deus pro qualitate nominis sui formet, quoniam religiosissimus est cultus, unt, quia gravis est et acerba justitia, eamdem impietatem suam, qua in caeteris rebus utuntur, adversus justos violenter exercent. Nec immerito a prophetis bestiae nominantur. Praeclare itaque Marcus Tullius: « Etenim si nemo est, inquitmalit quam converti in aliquam figuram bestiae, quamvis hominis mentem sit habiturus, quanto est miserius in homianimo esse efferato? Mihi quidem tanto videtur, quanto praestabilior est animus corpore. » Aspernantur itaque corpora belluarum, quibus sunt ipsi saeviores; sibique adeo placent, quod homines nati sunt, quorum nihil, nisi lineamenta et summam figuram gerunt. Nam quis Caucasus, quae India, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uerus odio habet. a iustitia et a nomine. uerae pietatis alieni
sunt. nec ẽ difficile docere cur deoꝵ cultores boni et iusti
ẽẽ non possint. Quomodo enim sanguine: abstinebunt. qui
colunt cruentos deos martem atq: bellonam: Quomodo
aut parentibus parcent. qui expulsorem patris sui iouem
aut natis ex se infantibus. qui saturnum: Quomodo pudi¬
citiam tuebuntur. qui colunt deam nudam et adulteram et
quasi apud deos prostitutam: Quomodo se rapinis et frau¬
dibus abstinebunt. qui mercurii furta nouerunt: docentis
non fraudis eẽ decipere. sed astutiae: Quomodo libidines co
ercebunt. qui iouem herculem liberum apollinem caeteroso:
uenerantur. quoꝵ adulteria et stupra in mares et feminas
non tm̃ doctis nota sunt. sed exprimuntur enam in theatris
atq cantantur ut sint omnibus notiora: Possunt ne inter
haec iusti ẽẽ homines. qui etam si natura sint boni ab ipsis

Expanded text:
uerus odio habet, a iustitia et a nomine uerae pietatis alieni uerus odio habet, a iustitia et a nomine uerae pietatis alieni sunt. nec est difficile docere cur deorum cultores boni et iusti esse non possint. quomodo enim sanguine abstinebunt qui colunt cruentos deos Martem atque Bellonam? quomodo aut parentibus parcent qui expulsorem patris sui Iouem aut natis ex se infantibus qui Saturnum? quomodo pudicitiam tuebuntur qui colunt deam nudam et adulteram et quasi aput deos prostitutam? quomodo se rapinis et fraudibus abstinebunt qui Mercuri furta nouerunt docentis non fraudis eercebunt, qui Jovem, Herculem, Liberum, Apollinem, caeterosque venerantur quorum adulteria, et stupra in mares et foeminas, non tantum doctis nota sunt, sed exprimuntur etiam in theatris, atque cantantur, ut sint omnibus notiora? Possuntne inter haec justi esse homines, qui, etiamsi natura sint boni, ab ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto enim religiosius terrenis istis simulachris inseruiunt.
tanto magis scelerati aduersum nomen uerae diuinitatis exi¬
stunt. Itaq pro merito impietatis suae grauioribus malis
saepe uexantur. quoꝵ causam quia nesciunt. fortunae cul¬
pa omnis adscribitur.et locum ineunt epicuri pħia nihil
ad deos ꝑtinere censentis. nec gratia eos tangi nec ira moueri
quia et contemptores eoꝵ saepe uideant beatos. et cultores
saepe miseros. quod eo fit. quia cum religiosi uideantur et
natura boni nibil tale creduntur mereri. quale sepe patiũt᷑
Consolantur se tñ accusatione fortunae. nec sentiunt quod
si ẽẽt ulla cultoribus suis nunꝗͣ noceret. Merito iginir hu¬
tusmodi pietatem poena consequitur: et offensa duunitas
scelere hominum praue religiosoꝵ. graui eos infortunio mactat
Qui licet sanctis moribus uiuant in summa fide et innocẽtia
tã quia deos colunt. quoꝵ ritus impios ac profanos deus

Expanded text:
Quanto enim religiosus terrenis istis simulacris inserviunt, Quanto enim religiosus terrenis istis simulacris inserviunt, tanto magis scelerati adversus nomen verae divinitatis existunt. Itaque pro merito impietatis suae gravioribus malis saepe vexantur, quorum causam quia nesciunt, fortunae culpa omnis adscribitur: et locum invenit Epicuri philosophia, nihil ad deos pertinere censentis; nec gratia eos tangi, nec ira moveri, quia et contemptores eorum saepe videant beatos, et cultores saepe miseros. Quod eo fit; quia cum relinatura boni, nihil tale creduntur mereri quale saepe patiuntur. consolantur se tamen accusatione fortunae nec sentiunt quod si esset ulla, cultoribus suis numquam noceret. merito igitur huiusmodi pietatem poena consequitur et offensa diuinitas scelere hominum praue religiosorum graui eos infortunio mactat: qui licet sanctis moribus uiuant in summa fide atque innocentia, tamen quia deos colunt, quorum ritus inpios ac profanos deus
Abbreviated transcription (Latin):
parrem dilexit. Quid quod bonus aeneas haud aspernanda
precantes trucidauit.: Adiurans enim ꝑ eundem patrem. et ꝑ
spes surgentis uili. nequaꝗͣ pepercit furrus accensus et ira. Quis¬
ꝗͣ ne iginir hunc putet aliquid in se uirtutis habuisse:. qui et fu¬
rore tanꝗͣ stipula exarserit. et manium patris ꝑ quem rogabat᷑
oblitus. iram frenare non quiuerit. Nullo igitur modo pius. ꝗ
non tantum non repugnantes. sed etiam precantes interemit.
icet hic aliquis. quae ergo aut ubi. aut qualis ẽ pietas: nimi¬
rum apud eos qui bella nesciunt. qui concordiam cum omnibꝰ
seruant. amici sunt etiam inimicis. qui omnes homines pro
fratribus diligunt. qui cohibere iram sciunt. omnemq animi
furorem tranquilla moderatione lenire. Quanta igitur cali¬
go. ꝗͣta tenebraꝵ et erroꝵ nubes hominum pectora obducit.
qui cum se maxime pios putant. tum maxime fiunt. impu:

Expanded text:
patrem dilexit. Quid quod: Bonus Aeneas haud aspernanda patrem dilexit. Quid quod: Bonus Aeneas haud aspernanda precantes trucidavit; adjuratus enim per eumdem patrem, et per Spes surgentis Iuli, nequaquam pepercit, Furiis accensus et ira. Quisquamne igitur hunc putet aliquid in se virtutis habuisse, qui et furore tamquam stipulo exarserit, et manium patris, per quem rogabatur, oblitus, iram fraenare nequiverit? Nullo igitur modo pius, qui non tantum non repugnantes, sed etiam precantes interemit. Dicet hic aliquis: Quae ergo, aut ubi, aut qualis est pietas? Nimirum apud eos, qui bella nesciunt, qui concordiam cum omnibus servant, qui amici sunt etiam inimicis, qui omnes homines pro fratribus diligunt; qui cohibere iram sciunt, omnemque animi furorem tranquilla moderatione lenire. Quanta igitur caligo, quanta tenebrarum et errorum nubes hominum pectora obduxit; qui cum se maxime pios putant, tum maxime fiunt impii!
Abbreviated transcription (Latin):
põt esse hac pietate clementius ꝗͣ mortius humanas uicti¬
mas imolare. et ignem cruore hominum tanꝗͣ oleo pascere.
Sed fortasse hoc non ipsius uitium fuerit. sed poetae qui
insignem pietate uirum insigni scelere foedauerit. Ubi
est igitur poeta illa pietas quam sepissime laudas. Fece
pius aeneas sulmone creatos Quatuor hic uiuenes totidem qͦs
aeducat ufens Uiuentis rapit inferias quos imolet umbris. Ca¬
priuoq regi perfundat sangiune flammas. Cur ergo dicebat
eodem ipso tp̃re quo uinctos homines ad imolationem mitte¬
bat. equidem et uiuis concedere uellem. cum uiuos quos ha¬
bebat in potestate uice pecudum iuberet occidi: Sed haec ut
dixxi culpa non illius fuit ꝗ lrãs fortasse non didicerat sed
tua. qui cum eẽs eruditus. ignorasti tñ quid eẽt pietas. et il¬
lud ipsum quod nefarie. quod detestabiliter fecit. pietans eẽ
officium credidisti. uidelicet obhoc unum pius uocatur quod

Expanded text:
potest esse hac pietate clementius, quam mortuis humanas victipotest esse hac pietate clementius, quam mortuis humanas victimas immolare, et ignem cruore hominum tanquam oleo pascere? sed fortasse hoc non ipsius vitium fuerit, sed poetae, qui Insignem pietate virum insigni scelere foedaverit. Ubi est igitur, o poeta, pietas illa quam saepissime laudas? Ecce pius Aeneas Sulmone creatos Quattuor hic juvenes, totidem quos educat Ufens, Viventes rapit, inferias quos immolet umbris, Captivoque rogi perfundat sanguine flammas. Cur ergo dicebat eodem ipso tempore quo vinctos homines ad immolationem mittebat, Equidem et vivis concedere vellem; cum quos vivos habebat in potestate, vice pecudum juberet occidi? Sed haec, ut dixi, culpa non illius fuit, qui litteras fortasse non didicerat, sed tua, qui cum esses eruditus, ignorasti tamen quid esset pietas, et illud ipsum, quod nefarie, quod detestabiliter fecit, pietatis esse officium credidisti. Videlicet ob hoc unum pius vocatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
suae actibus non errant. in ipsa summa errent. hoc est in reli¬
gione quae reꝵ omnium caput est. Impietas enim susce¬
pta in eo quod ẽ summum ꝑ caetera uniuersa sequeretur. eo¬
q fieri non põt ut ipsi qui errant in omni uita. non et in re¬
ligione fallantur. qm̃ pietans in summo regulam tenens
tenorem suum seruaret in caeteris. Ita fit ut in utraq ꝑte
de conditione reꝵ quae geruntur. qualis sit summa ipsa
ex his quae clementer ac pie faciunt possint intelligi quae
ab his contra uira pietatis geruntur. Ac ne quem uidear
inclementer arguere. aliquam mihi personam poeticam su¬
mam. quae sit uel maximum pietatis ecemplum. Apud
maronem rex ille quo iustior alter. nec pietate fuit. nec
bello maior et armis. quae nobis documenta uistitiae pro¬
tulit: Uinerat et post terga manus. quos mitteret um¬
bris. Inferias caeso sparsurus sanguine flammas. Quid

Expanded text:
suae actibus non errant, in ipsa summa errent, hoc est in relisuae actibus non errant, in ipsa summa errent, hoc est in religione, quae rerum omnium caput est. Impietas enim suscepta in eo, quod est summum, per caetera universa sequeretur. Eoque fieri non potest, ut ipsi, qui errant in omni vita, non et in religione fallantur: quoniam pietas in summo regulam tenens, tenorem suum servaret in caeteris. Ita fit ut in utraque parte, de conditione rerum quae geruntur, qualis sit summa ipsa ex iis, quae clementer ac pie faciunt, possit intelligi qualia sint quae ab his contra jura pietatis geruntur. Ac ne quem videar inclementer incessere, aliquam mihi personam poeticam sumam, quae sit vel maximum pietatis exemplum. Apud Maronem rex ille, Quo justior alter Nec pietate fuit, nec bello major et armis, quae nobis documenta justitiae protulit? Vinxerat et post terga manus, quos mitteret umbris Inferias, caeso sparsurus sanguine flammas. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
manum sumat. qui moꝵ uinoꝵq publicoꝵ. et descriptor
uerissimus. et accusator acerrimus fuit. Sed et lucilius
tenebrosam istam uitam circunscripte breuiterq depinoẽ
his uersibus. Nunc uero a mani ad noctem. festoq atq pro¬
festo Totus item pariterq dies populusq patresq lactare
inde foro. et omnes decedere nusꝗͣ Uni se atq idem studio
omnes dedere et arti. Uerba dare ut caute possint pugnare
dolose. Blanditia certare bonum simulare uirum se. Insi¬
dias facere. ut si hostes sint omnibus omnes. Nostro autẽ
ppło quid hoꝵ põt obuci. cuius omnis religio est sine scelere
ac sine macula uiuere: Cum igitur uideant se ac suos ea
quae diximus gerere. nostros autem nihil aluid oꝑari. nisi
aequum et honum. poterant si quid saperent ex hoc intellige¬
re. et illos qui bonum faciunt pios eẽ. et se impios ꝗ nefan
da committunt. Neq enim fieri põt ut qui in omnibꝰ uite

Expanded text:
manum sumat, qui morum uitiorumque publicorum et descriptor manum sumat, qui morum uitiorumque publicorum et descriptor uerissimus et insectator acerrimus fuit. sed et Lucilius tenebrosam istam uitam circumscripte breuiterque depinxit his uersibus: nunc uero a mani ad noctem, festo atque profesto, totus item pariterque die populusque patresque iactare indu foro se omnes, decedere nusquam, uni se atque eidem studio omnes dedere et arti, uerba dare ut caute possint, pugnare dolose; blanditia certare, bonum simulare uirum se; insidias facere, ut si hostes sint omnibus omnes. nostro autem populo quid horum potest obici, cuius omnis religio est sine scelere ac sine macula uiuere? cum igitur uideant se ac suos ea quae diximus gerere, nostros autem nihil aliut operari nisi aecum et bonum, poterant, si quid saperent, ex hoc intellegere et illos qui bonum faciunt pios eda committunt: neque enim fieri potest, ut qui in omnibus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
atq usitata dicamus ꝗ haereditates captent. testamẽta
supponant. iustos haeredes uel auferant. uel excludant.
qui corpora sua libidinibus prostituant. qui deniq imme¬
mores quod nati sunt cum feminis patientia certent. qui
sanctissimam quoq corporis sui partem contra fas omne
polluant ac profanent. qui uirilia sua ferro metant. et qđ
ẽ sceleratius. ut sint religionis antistites. qui ne uitae su¬¬
ae parcant. sed exctinguendas publice animas suas uendãt.
qui si uidiceas sedeant. aut immeritos ꝑdant mercede cor¬
rupti. aut noxios impune dimittant. qui caelum quoq
ipsum ueneficus appetant.tanꝗͣ illoꝵ malitiam terra non
capiat. haec inquam et his plura scelera unq ab us fiũt
qui deos colunt. Quis inter haec tot et tanta iustitiae lo¬
cus est:. Et ego de mults pauca collegi. non ut arguerem
sed ut ostenderem. Qui uult seire omnia senecae libros ĩ

Expanded text:
atque illis usitata dicamus, qui haereditates captent, testamenta atque illis usitata dicamus, qui haereditates captent, testamenta supponant, justos haeredes vel auferant, vel excludant; qui corpora sua libidinibus prostituant; qui denique immemores, quid nati sint, cum foeminis patientia certent; qui sanpolluant ac profanent, qui uirilia sua ferro metant et, quod est sceleratius, ut sint religionis antistites, qui ne uitae quidem suae parcant, sed extinguendas publice animas suas uendant, qui si iudices sedeant, aut inmeritos perdant mercede corrupti aut noxios inpune dimittant, qui caelum quoque ipsum ueneficiis adpetant, tamquam illorum malitiam terra non capiat: haec, inquam, et his plura scelera utique ab iis fiunt qui deos colunt. quis inter haec tot et tanta iustitiae locus est? et ego de multis pauca collegi, non ut arguerem, sed ut ostenderem. qui uolet scire omnia, Senecae libros in
Abbreviated transcription (Latin):
abest omnis humanitas. et retorquent in hoĩes iustos
conuitia sibi congruentia. Impios enim uocant ipsi sci¬
licet pi. et abhumano sanguine abhorrentes. cum si et
actus suos considerent et illoꝵ quos tanꝗͣ impios dam¬
nant. iam intelligant ꝗͣ mendaces sint. et his omnibus
quae aduersus bonos aut dicunt. aut faciunt dignio¬
res. Non enim de nostro. sed ex illoꝵ numero semper
existunt. qui uias obsideant armati. maria praedent᷑
uel si palam grassari non licuit. uenena clam temperẽt.
qui uocores necent. ut dotes eaꝵ lucrentur. aut maritos.
ut adulteris nubant. qui natos ex se pueros aut strangu¬
lent. aut si nimium pu fuerint exponant. qui libidines in¬
cestas nec filia. nec sorore:nec matre. nec sacerdote contine¬
ant. qui aduersus ciues suos patriamq coniurent. ꝗ nec
culleum metuant. qui deniq sacrilegia committant. et de¬
oꝵ quos colunt templa dispolient. et ut quae leuia sunt

Expanded text:
abest omnis humanitas! Et retorquent in homines justos abest omnis humanitas! Et retorquent in homines justos convicia sibi congruentia. Impios enim vocant, ipsi scilicet pii, et ab humano sanguine abhorrentes; cum si et actus suos considerent, et illorum quos tanquam impios damnant, jam intelligant, quam mendaces sint, et iis omnibus, quae adversus bonos aut dicunt, aut faciunt, digniores. Non enim de nostro, sed ex illorum numero semper existunt, qui vias obsideant armati, maria praedentur; vel si palam grassari non licuit, venena clam temperent; qui uxores necent, ut dotes earum lucrentur, aut maritos, ut adulteris nubant, qui natos ex se pueros aut strangulent, aut si nimium pii fuerint, exponant; qui libidines incestas, nec a filia, nec a sorore, nec a matre, nec a sacerdote contineant; qui adversus cives suos patriamque conjurent: qui nec culleum metuant; qui denique sacrilegia committant, et deorum, quos colunt, templa dispolient; et ut quae levia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum deum ꝑꝑ eandem cãm insurrexerit etiam ppl̃s in spe
constitutus. nec dei nescius. Sequiturq iustos eadem neces¬
sitas. quae ipsum iustitiae uiolauit auctorem. Uexant ergo
et exquisitis poenaꝵ generibus exccruciant. parumq habent
interficere quos oderunt nisi etiam crudelitas corporibꝰ
illudat. Siqui autem doloris uel mortis metu uel su¬
apte ꝑfidia caeleste sacramentum destruxerint. et ad¬
funesta sacrificia consenserint. eos laudant. et honoribꝰ
mactant. ut eoꝵ exemplo caeteros illiciant. Qui autem
magni aestimauerint fidem cultoresq se dei non ab̃nega¬
uerint. in eos totis carnificinae suae uiribus. ueluti san¬
guinem sitiant. incumbunt. et desperatos uocant. quia
corpori suo minime parcunt. quasi quicꝗͣ desperatius
eẽ possit. ꝗͣ torquere ac dilaniare eum quem scias ẽẽ in no¬
centem adeo nec pudor ullus apud eos superest: a ꝗbus

Expanded text:
ipsum deum propter eandem causam insurrexerit etiam populus in spe ipsum deum propter eandem causam insurrexerit etiam populus in spe constitutus nec dei nescius, sequiturque iustos eadem necessitas quae ipsum iustitiae uiolauit auctorem. uexant ergo et exquisitis poenarum generibus excruciant parumque habent interficere quos oderunt, nisi etiam crudelitas corporibus inludat. si qui autem doloris uel mortis metu uel suapte perfidia caeleste sacramentum deserufunesta sacrificia consenserint, eos laudant, et honoribus mactant, ut eorum exemplo caeteros illiciant. Qui autem magni aestimaverint fidem, cultoresque se Dei non abnegaverint, in eos vero totis carnificinae suae viribus, veluti sanguinem sitiant, incumbunt; et desperatos vocant, quia corporis suo minime parcunt: quasi quidquam desperatius esse possit, quam torquere ac dilaniare eum, quem scias esse innocentem. Adeo nec pudor ullus apud eos superest, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qua diuino spiritu instructus. An erubescunt coram iustis
et bonis eẽ neꝗͣ an potius utrunq: Nam et ueritas ideo sẽ¬
per inuisa ẽ. quod is qui peccat. uult habere liberum peccan¬
di locum. nec aliter seputat malefactoꝵ uoluptatibus secu¬
rius ꝑfrui posse. ꝗͣ si nemo sit cui delicta non placeant. Ergo
tanꝗͣ sceleꝵ et malitiae suae testes extirpare funditus nitun-¬
tur et tollere. grauesq sibi putant tanqͣ uita eon coarguat᷑
Cur enim sunt aliqui in tempestiue boni. qui corruptis mori¬
bus publicis conuitium bene uiuendo faciant: Cur non õs
sunt aque mali rapaces. impudici. adulteri ꝑiuri cupidi
fraudulenti: Quin ponius auferantur. quibus coram male
uiuere pudet. qui peccantium frontem etsi non uerbis qr
tacent. tñ ipso uitae genere dissimili feruiunt et uerberant.
astigare enim uidetur quicunq dissentit. Nec ẽ magnopere
mirandum si aduersus homines ista fuint.cum aduersus

Expanded text:
quasi divino spiritu instinctus? An erubescunt coram justis quasi divino spiritu instinctus? An erubescunt coram justis et bonis esse nequam? an potius utrumque? Nam et veritas ideo semper invisa est, quod is, qui peccat, vult habere liberum peccandi locum; nec aliter se putat malefactorum voluptate securius perfrui posse, quam si nemo sit, cui delicta non placeant. Ergo tanquam scelerum et malitiae suae testes extirpare funditus nituntur, et tollere, gravesque sibi putant, tanquam vita eorum coarguatur. Cur enim sint aliqui intempestive boni, qui, corruptis moribus pusint aeque mali rapaces inpudici adulteri periuri cupidi fraudulenti? quin potius auferantur quibus coram male uiuere pudet, qui peccantium frontem etsi non uerbis, quia tacent, tamen ipso uitae genere dissimili feriunt et uerberant. castigare enim uidetur quicumque dissentit. nec est magnopere mirandum, si aduersus homines ista hunt, cum aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
liberos ferro et igni appetant. tñ parcitur uictis. et est locus
inter arma clementiae. aut si adeo saeuire placuit. nihil plꝰ
in eos fit. ꝗͣ ut occidantur: uel in seruitutem abducantur
hoc uero inenarrabile ẽ quod fit aduersus eos ꝗ male facere
nesciunt. et nulli nocentiores habentur ꝗͣ qui sunt exc oĩbus
innocentes. Audent igitur homines improbissimi iustitiae
facere mentionem. qui feras immanitate uincunt. qui placi¬
dissimum dei gregem uastant. lupi ceu raptores atra in ne¬
bula quos improba uentris exegit caecos rabies. Uerum hos
non uenrris. sed cordis rabies efferauit. nec atra in nebula
sed aperta praedatione grassantur. nec eos unꝗͣ conscientia
sceleꝵ reuocat. ne sanctum ac pium nomen iustitie ore illo
uiolent. quod eruore innocentum tanꝗͣ netus bestiaꝵ. ma¬
det. Huius tanti et tam ꝑtinacis odui quam potissimum cãm
eẽ dicamus: Urrum ne ueritas odum parit. ut ait poeta t

Expanded text:
liberos ferro et igni adpetant, tamen parcitur uictis et est locus liberos ferro et igni adpetant, tamen parcitur uictis et est locus inter arma clementiae, aut si adeo saeuiri placuit, nihil plus in eos fit quam ut occidantur uel in seruitutem abducantur. hoc uero inenarrabile est quod fit aduersus eos qui malefacere ninnocentes. Audent igitur homines improbissimi justitiae facere mentionem, qui feras immanitate vincunt, qui placidissimum Dei gregem vastant, Lupi ceu Raptores atra in nebula, quos improba ventris Exegit caecos rabies. Verum hos non ventris, sed cordis rabies efferavit; nec atra in nebula, sed aperta praedatione grassantur; nec eos unquam conscientia scelerum revocat, ne sanctum ac pium nomen justitiae ore illo violent, quod cruore innocentium, tanquam rictus bestiarum madet. Hujus tanti et tam pertinacis odii quam potissimum causam esse dicamus? Utrumne Veritas odium parit, ut ait poeta,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigi et rebelles liberi abnegassent. Nonnunꝗͣ tñ sentiunt se
malos eẽ. et ueterum saeculoꝵ statum laudant. et de sius
moribus meritsq coniectant abeẽ iustitiam. quam obuer-¬
santem oculis suis non tantum non suscipiunt. nec agnoseũt
uerumetiam uehementer oderunt et ꝑsequuntur. et exter¬
minare contendunt. Fingamus hanc interim non ẽẽ iustiriã
quam nos sequimur. quomodo si illa uenerit. quam ueram
putant. eam recipiant. qui laniant et occidunt eos quos et
ipsi fatentur imitatores eẽ uistoꝵ. qui bona operentur et
iusta. cum si tantum modo malos occiderent. digni essent ad
quos iustitia non ueniret.cui nulla fuit alia causa linquẽdi
terram. ꝗͣ humani cruoris effusio. ꝗͣto magis cum pios inter¬
ficiant. et ipsos iustinae sectatores pro hostibus ducant: Imo
uero plusꝗͣ hostibus. quibus utiq cum animas eoꝵ. et opes et

Expanded text:
perfidi ac rebelles liberi abnegassent. Nonnumquam tamen sentiunt se perfidi ac rebelles liberi abnegassent. Nonnumquam tamen sentiunt se malos esse et ueterum saeculorum statum laudant et de suis moribus meritisque coniectant abesse iustitiam: quam obuersantem oculis suis non tantum non suscverum etiam violenter oderunt, et persequuntur, et exterminare contendunt. Fingamus hanc interim non esse justitiam, quam nos seputant, eam recipient? qui laniant et occidunt eos quos et ipsi fatentur imitatores esse iustorum, quia bona operentur et iusta, cum si tantummodo malos occiderent, digni essent ad quos iustitia non ueniret: cui nulla fuit alia causa linquendi terram quam humani cruoris effusio. quanto magis, cum pios interficiant et ipsos iustitiae sectatores pro hostibus ducant, immo uero plus quam pro hostibus? quibus utique, cum animas eorum et opes et
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq ad regendos homines non opus tam multis et tã uarus
legibus cum ad ꝑfectam innocentiam dei lex una sufficeret.
neq carceribus. neq gladus praesidum. neq terrore poenaꝵꝵ
cum praeceptoꝵ caelestium salubritas humanis pectoribus in¬
fusa ultro ad iustinae opera homines erudiret. Nunc autem
mali sunt ignoratione recti ac boni. quod quidem cicero uidit
Disputans enim de legibus. sicut una inquit eademq natura
mundus omnibus partibus inter se congruentibus eoheret
ac nittur. sic omnes homines inter se natura confusi praui¬
tate dissentiunt. neq se intelligunt ẽẽ consanguneos et sub¬
iectos omnes sub unam eandemq tutelam. Quod si teneret᷑
deoꝵ ꝓfecto uita homines uiuerent. Uniuersa igitur mala
quibus humanum genus seipsum inuicem conficit iniustꝰ
atq impius deoꝵ cultus inducit. Nec enim poterant reti¬
nere pietatem qui communem omnium parrem deum tanoͣ

Expanded text:
demque ad regendos homines non opus esset tam multis et tam uariis demque ad regendos homines non opus esset tam multis et tam uariis legibus, cum ad perfectam innocentiam dei lex una sufficeret, neque carceribus neque gladiis praesidum neque terrore poenarum, cum praeceptorum caelestium salubritas humanis pectoribus infusa ultro ad iustitiae opera homines erudiret. nunc autem mali sunt ignoratione recti ac boni. quod quidem Cicero uidit. disputans enim de legibus sicut una inquit eademque natura mundus omnibus partibus inter se congruentibus cohaeret ac nititur, sic omnes homines inter se natura confusi prauitate dissentiunt neque se intellegunt esse consanguineos et subiectos omnes sub unam eandemque tutelam: quod si teneretur, deorum profecto uitam homines uiuerent. uniuersa igitur mala, quibus humanum genus se ipsum inuicem conficit, iniustus atque inpius deorum cultus induxit. nec enim poterant retinere pietatem qui communem omnium patrem +deum tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
pararet. qui clandestina scelera et ipsas enam cogitatiões
praeuidet. non ẽẽnt fraudes et rapinae. si deo praecipiente
didicissent et suo et paruo eẽ contenti. ut fragilibus et ca¬
ducis solida et aeterna praeferrent. non eẽnt adulteria et
stupra et mulieꝵ ꝓstitunones. si eẽt omnibus notum dam¬
nari a deo quicquid appetitur ultra generandi cupiditatem. nec
feminam necessitas cogeret pudorem suum profanare. ut uictum
sibi obscenissimum quaerat. cum et mares libidinem continerent
et habentium pia et religiosa collatio non habentibꝰ subueniret.
N on eẽnt igitur ut dixi haec omnia in terris mala si ab omnibꝰ
in legem dei conuiraretur. si ab uniuersis fierent. quae unus
noster ppłs operatur.  beatus eẽt. ꝗͣq aureus humanaꝵ
reꝵ status. si ꝑ totum orbem mansuetudo et pietas. et pacx.
et innocentia et aequitas. et temperantia. et fides moraretur

Expanded text:
pararet, qui clandestina scelera et ipsas etiam cogitationes pararet, qui clandestina scelera et ipsas etiam cogitationes peruidet, non essent fraudes et rapinae, si deo praecipiente didicissent et suo et paruo esse contenti, ut fragilibus et caducis solida et aeterna praeferrent, non essent adulteria et stupra et mulierum prostitutiones, si esset omnibus notum damnari a deo quidquid adpetitur ultra generandi cupiditatem, nec feminam necessitas cogeret pudorem suum profanare, ut uictum sibi obscenissimum quaerat, cum et mares libidinem continerent et habentium pia et religiosa conlatio non habentibus subueniret: non essent igitur, ut dixi, haec omnia in terris mala, si ab omnibus in legem dei coniuraretur, si ab uniuersis fierent quae unus noster populus operatur. quam beatus esset quamque aureus humanarum rerum status, si per totum orbem mansuetudo et pietas et pax et innocentia et aequitas et temperantia et fides moraretur!
Abbreviated transcription (Latin):
ts. necesse ẽ unius dei cultum fuisse per terram. eius scili¬
cet ꝗ execratur maliniam exigitq bonitatem. euius tem¬
plum ẽ non lapides aut lutum sed homo ipse ꝗ figuram
dei gestat. quod templum non auro et gemmaꝵ donis cor¬
ruptibilibus sed aeternis uirtutum muneribus ornatur
Discite igitur siquid uobis reliquae mentis ẽ hoĩes ideo ma¬
los et iniustos eẽ. quia du coluntur et ideo mala omnia
rebus humanis quondie ingrauescere.quia deus mundi
huius effector et gubernator derelictus ẽ. quia susceptae
sunt contra ꝗͣ fas ẽ impie religiones. postremo quia ne co¬
li quidem uel a paucis deum sinitis.Quod si solus deus
coleretur. non eẽnt dissensiones et bella cum scirent hoies
unius se dei filios eẽ ideoq diuine necessitudinis sacro
et inuiolabili uinculo copulatos. nullae fierent insidie. cũ
scirent cuiusmodi poenas deus animaꝵ interfectoribus prae¬

Expanded text:
tis necesse est unius dei cultum fuisse per terram, eius scilitis necesse est unius dei cultum fuisse per terram, eius scilicet qui execratur malitiam exigitque bonitatem, cuius templum est non lapides aut lutum, sed homo ipse, qui figuram dei gestat: quod templum non auri et gemmarum donis corruptibilibus, sed aeternis uirtutum muneribus ornatur. discite igitur, si quid uobis reliquae mentis est, homines ideo malos et iniustos esse, quia dii coluntur, et ideo mala omnia rebus humanis cottidie ingrauescere, quia deus mundi huius effector et gubernator derelictus est, quia susceptae sunt contra quam fas est inpiae religiones, postremo quia ne coli quidem uel a paucis deum sinitis. quodsi solus deus coleretur, non essent dissensiones et bella, cum scirent homines unius se dei filios esse ideoque diuinae necessitudinis sacro et inuiolabili uinculo copulatos, nullae fierent insidiae, cum scirent cuiusmodi poenas deus animarum interfectoribus prae
Abbreviated transcription (Latin):
putant iustum ẽẽ neminem ante oculos habent iustitiam.
sed eam nolunt cernere. Quid est enim cur illam uel in car¬
minibus. uel in omni sermone describant. conquerentes eiꝰ
absentiam cum sit facillimum bonos eẽ si uelint: Quid uo-¬
bis inanem iustitiam depingits et optatis cadere de celo tã¬
ꝗͣ in aliquo simula chro figuratam: Ecce in conspectu uestro
ẽ suscipite si potestis. eamq in domicilio uestri pectoris col¬
locate. nec difficile aut alienum a temporibus existimetis.⁊
estote aequi ac boni et sequetur uos sua sponte iustitia quã
quaeritis. Deponite omnem malam cogitationem de cordibus
uestris. et statim uobis tempus illud aureum reuertetur qđ
aliter consequi non potestis ꝗͣ si deum uerum colere coeꝑitis.
Uos autem manente cultu deoꝵ uistitiam desideratis in ter¬
ra quod fieri nullo pacto põt. sed ne tum quidem potuit
cum putatis. qr nondum natis dus istis quos impie coli-¬

Expanded text:
putant iustum esse neminem, ante oculos habent iustitiam, putant iustum esse neminem, ante oculos habent iustitiam, sed eam nolunt cernere. quid est enim cur illam uel in carminibus uel in omni sermone describant conquerentes eius absentiam, cum sit facillimum bonos esse, si uelint? quid nobis inanem iustitiam depingitis et optatis cadere de caelo tamquam in aliquo simulacro figuratam? ecce in conspectu uestro est: suscipite si potestis eamque in domicilio uestri pectoris conlocate, nec difficile aut alienum a temporibus existimetis. estote aequi ac boni, et sequetur uos sua sponte iustitia quam quaeritis. deponite omnem malam cogitationem de cordibus uestris, et statim uobis tempus illut aureum reuertetur: quod aliter consequi non potestis, quam si deum uerum colere coeperitis. uos autem manente cultu deorum iustitiam desideratis m terra, quod fieri nullo pacto potest. sed ne tum quidem potuit, cum putatis, quia nondum natis diis istis quos inpie coli
Abbreviated transcription (Latin):
quit uirtus eẽt innocentia nisi laudem raritas dedisset:. Ue¬
rum qr natura sic comparatum ẽ. ut odium cupiditas. ira .ĩ
td quod incubuerunt agant caecos. supra hominem uidetur
culpa uacare. Alioquin si natura pares omnibus affectus ⁊¬
dedisset. pietas nihil erat. Hoc ꝗͣ uerum sit docet necessitas
ipsa rationis. Si enim uirtus ẽ malis ac uitus fortiter re¬
pugnare. apparet sine malo ac uino nullam eẽ uirtutẽ. Quã
deus ut absolutam ꝑfectamq redderet. retinuit id quod erat
ei contrarium. cum quo depugnare posset. Agitata enimt
malis quatientibus stabilitatem capit. et ꝗͣto frequenter im¬
pellitur. tanto firmiter roboratur. Haec nimirum cã efficit.
ut ꝗͣuis sit hominibus missa uistina. tñ aureum saeculum nõ
eẽ dicatur. qr malum non sustulit: ut retineret diuersitatem.
quae sacramentum diuinae religionis continet sola. Qui ergo

Expanded text:
quit uirtus esset innocentia, nisi laudem raritas dedisset? uequit uirtus esset innocentia, nisi laudem raritas dedisset? uerum quia natura sic conparatum est, ut odium cupiditas ira in id quod incubuerunt agant caecos, supra hominem uidetur culpa uacare. alioquin si natura pares omnibus adfectus dedisset, pietas nihil erat. hoc quam uerum sit, docet necessitas ipsa rationis. si enim uirtus est malis ac uitiis fortiter repugnare, apparet sine malo ac uitio nullam esse uirtutem. quam deus ut absolutam perfectamque redderet, retinuit id quod erat ei contrarium, cum quo depugnare posset: agitata enim malis quatientibus stabilitatem capit et quanto frequenter inpellitur, tanto firmiter roboratur. haec nimirum causa efficit ut quamuis sit hominibus missa iustitia, tamen aureum saeculum non esse dicatur, quia malum non sustulit, ut retineret diuersitatem, quae sacramentum diuinae religionis continet sola. Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
terrae daret. sit retenta diuersitas. quod et alio loco declaraui
et ubicunq oportune. inciderit explicabitur. Nunc designa¬
re id breuissime satis ẽ. uirtutem aut cerni non posse nisi hẽat
uitia contraria. aut non eẽ ꝑfectam nisi exerceatur aduersis
Hanc enim deus bonoꝵ ac maloꝵ uoluit eẽ distantiam. ut qͣ¬
litatem boni ex malo sciamus. item mali ex bono. nec alteriꝰ
ratio intelligi sublato altero põt. Deus ergo non exclusit ma¬
lum ut ratio uirtutis constare posset. Quomodo enim patien¬
tia uim suam nomenq retineret. si nihil ẽẽt quod pati cogere¬
mur: Quomodo laudem mereretur deuota deo suo fides. nisi
eẽt aliꝗs qui a deo uellet auertere: Nam et ideo potiores ẽẽ
iniustos ꝑmisit. ut cogere ad malum possent. ideo plures. ut
uirtus eẽt preciosa. quod rara ẽ. Quod ꝗdem ipsum ꝗntilianꝰ
egregie ac breuiter ostendit. in capite obuoluto. Nam quae in¬

Expanded text:
terrae daret, sit retenta diuersitas: quod et alio loco declaraui terrae daret, sit retenta diuersitas: quod et alio loco declaraui et ubicumque opportune inciderit explicabitur. nunc designare id breuissime satis est, uirtutem aut cerni non posse, nisi habeat uitia contraria, aut non esse perfectam, nisi exerceatur aduersis. hanc enim deus bonorum ac malorum uoluit esse distantiam, ut qualitatem boni ex malo sciamus, item mali ex bono: nec alterius ratio intellegi sublato altero potest. deus ergo non exclusit malum, ut ratio uirtutis constare posset. quomodo enim patientia uim suam nomenque retineret, si nihil esset quod pati cogeremur? quomodo laudem mereretur deuota deo suo fides, nisi esset aliquis qui a deo uellet auertere? nam ideo potentiores esse iniustos permisit, ut cogere ad malum possent, ideo plures, ut uirtus esset pretiosa, quod rara est. quod quidem ipsum Quintilianus egregie ac breuiter ostendit in Capite obuoluto. nam quae in
Abbreviated transcription (Latin):
premat. non fores claudat hospiti. non aurem precanti. sed
sit largus beneficus. liberalis. quas regias eẽ laudes tullius
existimauit. Haec est profecto iustitia et hoc aureum seculũ.
quod ioue regnante primum corruptum mox et ipso et omni
eius ꝓgenie consecrata deorumq multoꝵ cultu suscepto fuerat
omne sublatum. Sed deus ut parens indulgentissimus. appropĩ¬
quante ultimo tempore nuntium misit. qui uetus illud saecu¬
lum fugatamq uistitam reduceret. ne humanum genus masci¬
mis et ꝑpetuis agitaretur erroribus. Redut ergo species illiꝰ
aurei temporis. et reddita quidem terrae. sed paucis assignata
iustina ẽ: quae nihil aliud ẽ. ꝗͣ dei unici pia et religiosa cultu¬
ra. Sed moueat aliquem fortasse:.cur si haec sit iustitia non
omni humano generi sit data. nec in ea multitudo uniuersa cõ¬
senserit. Magne hoc disputanonis ẽ cura deo cum iustitiã

Expanded text:
premat, non forem claudat hospiti, non aurem precanti, sed premat, non forem claudat hospiti, non aurem precanti, sed sit largus beneficus liberalis: quas regias esse laudes Tullius existimauit. haec est profecto iustitia et hoc aureum saeculum, quod Ioue primum regnante corruptum, mox et ipso et omni eius progenie consecrata deorumque multorum suscepto cultu fuerat omne sublatum. Sed deus ut parens indulgentissimus adpropinquante ultimo tempore nuntium misit, qui uetus illut saeculum fugatamque iustitiam reduceret, ne humanum genus maximis et perpetuis agitaretur erroribus. rediit ergo species illius aurei temporis et reddita quidem terrae, sed paucis adsignata iustitia est, quae nihil aliut est quam dei unici pia et religiosa cultura. sed moueat aliquem fortasse, cur si haec sit iustitia, non omni humano generi sit data nec in eam multitudo uniuersa consenserit. magnae hoc disputationis est, cur a deo, cum iustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
regi scelus uiderentur si pie uiuerent. Sic assidua unitano¬
ne corrupti diuinum fas reliquerunt. et paulatim mala uiuẽ¬
di consuetudo mos factus ẽ. nec iam quicꝗͣ ex antecedentis
saeculi pio atq optimo statu mansit. sed explosa iustitia et
ueritatem secum trahens reliquit hominibus errorem ignorã¬
tiam caecitatem. Imprudentes igitur poetae ꝗ eam confugis¬
se cecinerunt ad ioius regnum. Si enim saeculo quod uocant
aureum iustitia in terra fuit. a ioue utiq pulsa ẽ. ꝗ aureum
saeculum commutauit. Saeculi autem commutatio et expul¬
sio iustitie nihil aliud ut dixci ꝗͣ desertio diuine religionis
putanda est. quae sola efficit ut homo hominem carum hẽat
eumq sibi fraternitatis uinculo sciat ẽẽ constrictum. Siꝗdẽ
pater idem hominibus deus ẽ. ut dei patrisq communis bene¬
ficia cum us qui non habent partiatur. nulli noceat. nullum

Expanded text:
regi scelus uiderentur, si pie uiuerent. sic adsidua imitatioregi scelus uiderentur, si pie uiuerent. sic adsidua imitatione corrupti diuinum fas reliquerunt et paulatim male uiuendi consuetudo mos factus est. nec iam quicquam ex antecedentis saeculi pio atque optimo statu mansit, sed explosa iustitia et ueritatem secum trahens reliquit hominibus errorem ignorantiam caecitatem. inprudenter igitur poetae, qui eam confugisse cecinerunt ad Iouis regnum. si enim saeculo quod uocant aureum iustitia in terra fuit, a Ioue utique pulsa est, qui aureum saeculum commutauit. saeculi autem commutatio et expulsio iustitiae nihil aliut ut dixi quam desertio diuinae religionis putanda est, quae sola efficit ut homo hominem carum habeat eumque sibi fraternitatis uinculo sciat esse constrictum, siquidem pater idem omnibus deus est, ut dei patrisque communis beneficia cum iis qui non habent partiatur, nulli noceat, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
iure dominoꝵ ꝑculsis ac pauentibus imperarent. In hac
conditione humanam uitam rex ille constituit. qui debel¬
lato ac fugato parente. non regnum sed impiam tyrannidẽ
ui et hominibus armatis occupauit. et aureum illud iustũ¬
q saeculum sustulit. coegitq homines malos et impios fieri
uel ex hoc ipso quod eos auertit a deo ad se adorandum.
quod terror insolentissimae potestatis exepresserat. Quis eĩ
non metueret eum quem arma cingebant: quem ferri et glã¬
dioꝵ fulgor insuetus circundabat: Aut cui parceret alie¬
nõ. qui ne patri quidem suo peꝑcerat: Quem uero metuend
qui ntanum robustam et excellentem uiribus gentem bel¬
lo uicerat. occisione deleuerat: Quid mirum si omnis mul¬
titudo insolito metu pressa in unius adulationem concesse¬
rat: hunc uenerabantur huic honorem maximum defe¬
rebant. et quoniam mores ac uitia regis imitari genus ob¬
sequii uidicatur abiecerunt omnes pietatem ne exprobrare

Expanded text:
iure dominorum perculsis ac pauentibus imperarent. in hac iure dominorum perculsis ac pauentibus imperarent. in hac condicione humanam uitam rex ille constituit, qui debellato ac fugato parente non regnum, sed impiam tyrannidem ui et hominibus armatis occupauit et aureum illud iustumque saeculum sustulit coegitque homines malos et inpios fieri uel ex hoc ipso, quod eos auertit a deo ad se adorandum: quod terror insolentissimae potestatis expresserat. quis enim non metueret eum quem arma cingebant, quem ferri et gladiorum fulgor insuetus circumdabat? aut cui parceret alieno qui ne patri quidem suo pepercerat? quem uero metueret qui Titanum robustam et excellentem uiribus gentem bello uicerat, occisione deleuerat? quid mirum si omnis multitudo insolito metu pressa in unius adulationem concesserat? hunc uenerabantur, huic honorem maximum deferebant. et quoniam mores ac uitia regis imitari genus obsequii iudicatur, abiecerunt omnes pietatem, ne exprobrare
Abbreviated transcription (Latin):
singuli laborabant. in paucoꝵ domos conferebantur. Ut enĩ
seriuno caeteros subiugarent in primis necessaria uitae sub¬
ducere et colligere coeperunt. eaq firmiter conclusa seruare
ut beneficia caelestia facerent sua. non propter humanitatẽ
quae nulla in his erat. sed ut omnia cupiditatis et auarite
instrumenta corraderent. leges etiam sibi iustitie nomine¬
munitas iniquissimas inuistissimasq sanxerunt. quibus ra¬
pinas et auaritiam suam contra ium multitudinis tuerentur
T antum igitur auctoritate. quantum uiribus aut opibus. aut
malitia praeualebant. et quoniam nullum in his uestigiũ ui¬
stitiae fuit. cuius officia sunt. humanitas. &quitas. misericor¬
dia iam suꝑbia et tumida in aequalitate gaudebant. altiores¬
q se caeteris hominibus satellitum comitatu et ferro et insigni
ueste faciebant. Hinc honores sibi et purpuras. et fasces in¬
uenerunt. ut securium gladioꝵq terrore subnixi. quasi

Expanded text:
singuli laborabant, in paucorum domos conferebantur. ut enim singuli laborabant, in paucorum domos conferebantur. ut enim seruitio ceteros subiugarent, in primis necessaria uitae subducere et colligere coeperunt eaque firmiter conclusa seruare, ut beneficia caelestia facerent sua, non propter humanitatem, quae nulla in eis erat, sed ut omnia cupiditatis et auaritiae instrumenta conraderent. leges etiam sibi iustitiae nomine iniquissimas iniustissimasque sanxerunt, quibus rapinas et auaritiam suam contra uim multitudinis tuerentur. tantum igitur auctoritate, quantum uiribus aut opibus aut malitia praeualebant. et quoniam nullum in iis uestigium iustitiae fuit, cuius officia sunt humanitas aequitas misericordia, iam superba et tumida inaequalitate gaudebant altioresque se ceteris hominibus satellitum comitatu et ferro et insigni ueste faciebant. hinc honores sibi et purpuras et fasces inuenerunt, ut securium gladiorumque terrore subnixi quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. ut tam eẽnt ꝗͣ serpentes uenenati tam rapaces ꝗͣ lupi
Quod quidem uere faciunt ii ꝗuistos ac fideles deo ꝑsequũ¬
tur. dantq uidicibus saeuiendi aduersos innoxios potestatẽ
ortasse aliquid eiusmodi iuppiter fecerit ad expugnandam
tollendamq iustitiam. et idcirco efferasse serpentes ac lupos
acuisse tradatur. Tum belli rabies et amor successit habendi
neq immerito. Sublata enim dei religione.boni quoq ac ma¬
li scientiam ꝑdiderunt:. Sic hominibus intercidit communi¬
tas uitae. et direptum foedus societatis humanae.Tum inter
se manus conserere coeperunt et insidiari et gloriam sibi ex
humano sanguine comparare. quor omnium maloꝵ fons
cupiditas erat. quae scilicet ex contemptu uerae maiestatis
erupit. Non tantum enim non participabant alus. quibꝰ
aliquid affiuebat. sed aliena quoq rapiebant. in priuatum
lucrum trahentes omnia. et quae antea in usus hominum. et̃

Expanded text:
uit, ut tam essent quam serpentes uenenati, tam rapaces quam lupi. uit, ut tam essent quam serpentes uenenati, tam rapaces quam lupi. quod quidem uere faciunt ii qui iustos ac fideles deo persecuntur dantque iudicibus saeuiendi aduersus innoxios potestatem. fortasse aliquid eiusmodi Iuppiter fecerit ad expugnandam tollendamque iustitiam et idcirco efferasse serpentes ac lupos acuisse tradatur. tum belli rabies et amor successit habendi. neque inmerito. sublata enim dei religione boni quoque ac mali scientiam perdiderunt. sic hominibus intercidit communitas uitae et diremptum est foedus societatis humanae. tum inter se manus conserere coeperunt et insidiari et gloriam sibi ex humano sanguine conparare. Quorum omnium malorum fons cupiditas erat, quae scilicet ex contemptu uerae maiestatis erupit. non tantum enim non participabant alios quibus aliquid afluebat, sed aliena quo- » que rapiebant in priuatum lucrum trahentes omnia, et quae antea in usus omnium etiam