comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃ ipse requiesc̾ẽ. ħ etiã hominibꝰ quibꝰ loquitꝰ
⁊ ꝓpt̾ quos utiq conscͥpta ẽ ꝓmittente ꝓpħia.
qd̃ etiam ipsi post bona oꝑa quȩ in eis ⁊ ꝑ eis
oꝑatur d̾s. si ad illum pͥꝰ in ista uita ꝑfide̾ qͥdi
mͦ accesserint. in illo habebunt requiẽ sempit̾uã.
Hoc enim ⁊ salb̃i uacatione ex p̾cepto legis in uetͥ
dĩ ppło figuratũ ẽ. uñ suo diligentiꝰ arbitror li¬
institui. ⁊ pͥꝰ qd̾ ad scõs angłos attinet dicendum
suppetant. qͣntum satis uidebit᷑ dño langiente e¬
plicare curabo. uͥ de mundi constitutione sacis
litt̾ẽ loquunt᷑. nõ euident̾ dr̃ utrũ uł quo ordie
c̾ati sint angłi. S si p̃t̾ missi ñ sunt. uł celi nõl
lucis huiꝰ de qua loquor significati funt. so ait
eẽ p̃t̾ missos hĩc existimo qd̾ scͥptũ ẽ. requieruse
dnm̃ in die septimo ab om̃ibꝰ oꝑibꝰ sius que fui.

Expanded text:
facit ipse requiescere ; hoc etiam hominibus, quibus loquitur facit ipse requiescere ; hoc etiam hominibus, quibus loquitur et propter quos utique conscripta est, promittente prophetia, quod etiam ipsi post bona opera, quae in eis et per eos operatur Deus, si ad illum prius in ista uita per fidem quodam modo accesserint, in illo habebunt requiem sempiternam. Hoc enim et sabbati uacatione ex praecepto legis in uetere Dei populo figuratum est, unde suo loco diligentius arbitror institui et prius quod ad sanctos angelos adtinet dicendum subpetant, quantum satis uidebitur, Deo largiente explicare curabo. Ubi de mundi constitutione sacrae litterae loquuntur, non euidenter dicitur, utrum uel quo ordine creati sint alucis huius, de qua loquor, significati sunt. Non autem esse praetermissos hinc existimo, quod scriptum est, requieuisse Deum in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
septimo requiescit ds ab omĩbꝰ oꝑibꝰ suis :⁊ scĩt¬
cauit eum. neqͣqͣm ẽ accipiendũ puerilit̾ tanqͥu
ds laborauerit oꝑando. qui dixx̃ ⁊ facta st̃ uerli
intelligibili ⁊ sempit̾no. ñ sonabili ⁊ temporali.¬
s reqͥes dĩ requiẽ significat eoꝵ qui requiescunt
in do̾. sic̃ leticia domꝰ leticiã sig̾cat eoꝵ qͥletant᷑
in domo. etiam si ñ eos domus ipsa s alia res al¬
qua letas fac̃. qͣntomag̾ si eadẽ domꝰ pulc̾tudine
sua facrat lȩxos habitatores. ut ñ solũ eo loqndi
mͦ lȩta dicat᷑. quo significamꝰ ꝑ ro qd̾ continet
id qd̾ continet᷑ sic̃ theat᷑ plaudunt.pͣta mugiuint¬
cum in illis homines plandant. in his boues mu¬
giant. s etiam illo quo sig̾cat᷑ ꝑ efficientẽ id qd̾
legentes efficit lȩtas. Conuenientissime itaq eũ
dm̃ requienisse ꝓpħica nairat auctoritas. signisi¬
catur requies eoꝵ qui in illo requiescunt: ⁊ quos

Expanded text:
requiescit deus ab omnibus operibus suis et sanctificat eum, nequaquam est accipiendum pueriliter, tamquam deus laborauerit operando, qui dixit, et facta sunt, uerbo intellegibili et sempiterno, non sonabili et temporali. requies dei requiem significat eorum qui requiescunt in deo, sicut laetitia domus laetitiam significat eorum qui laetantur in domo, etiam si non eos domus ipsa, sed alia res aliqua laetos facit; quanto magis eadem domus pulchritudine sua faciat laetes habitatores, ut non solum eo loquendi modo laeta dicatur, quo significamus per id quod continet id quod continetur; sicut "theatcum in illis homines plaudant, in his boves mugiant; sed etiam illo quo significatur per efficientem id quod legentes efficit laetos. conuenientissime itaque, cum deum requieuisse prophetica narrat auctoritas, significatur requies eorum qui in illo requiescunt et quos
Abbreviated transcription (Latin):
bitudine. Ac ꝑ ħ fatebunt᷑ accid̾ẽ illi aliquid noui.
tatem accidiss Cunis nouitatis causa si dm nega¬
bunt in et̾no habuisse consilio. simul eum negabut
bitudinis euis auctorẽ. quod nefande impietatis ẽ.
si aut̃ dicent ȩtiam ipsum nouo consilio exeogitasse
ut d cȩt̾o sit am̃a in et̾num ba. qͦm eii alienũ ab¬

Expanded text:
dine; ac per hoc fatebuntur accidere illi aliquid noui, tatem accidisset. Cuius nouitatis causam si Deum negabunt in aeterno habuisse consilio, simul eum negabunt beatitudinis eius auctorem, quod nefandae inpietatis est; si autem dicent etiam ipsum nouo consilio excogitasse, ut de cetero sit anima in aeternum beata, quo modo eum a
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ scdm sacram̃tum regen̾ationis fiat sic̃
alibi dic̃. Quot quot in xpõ baptizati estis.
xp̃m indiustis. Re aut̃ ipsa tune ꝑficietur.
cum et in nb quod ẽ animale nascendo sp̃ale
factum fuerit resurgendo. Ut enĩ eiusdẽ u̾b̾
utar. spe salui facti sumus. Induimus aut̃
imaginem t̾reni hominis ꝓpagatione p̃uari¬
cationis et mortis. qͣm nob̾ intulit gen̾atio. s
indininus imaginẽ celestis hominis gr̃a indul¬
gentie uiteq ꝑpetue. quod nob̾ prat regen̾atio
quia de çelo uenit. ut terrene mortalitatis cor¬
pore uestiret᷑. quod celesti ĩmortalitate uestiret.
Celestes idõ appellat et alios. quia fiunt ꝑ gr̃ã
membra eiꝰ. ut cum illis sit unus xp̃s ułut
cap̃t et corpꝰ. hoc in eadẽ ep̃a eudentiꝰ ita po¬
nit. ꝑ hominem mors.⁊ ꝑ hominẽ resurrectio

Expanded text:
onis fiat; sicut alibi dicit, Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis : re autem ipsa tunc perficietur, cum et in nobis quod est animale nascendo, spirituale factum fuerit resurgendo. Ut enim ejus itidem verbis utar, Spe salvi facti sumus . Induimus autem imaginem terreni hominis propagatione praevaricationis et mortis, quam nobis intulit generatio: sed induimus imaginem coelestis hominis gratia indulgentiae vitaeque perpetuae, quod nobis praestat regeneratio,quia de coelo venit, ut terrenae mortalitatis corpore vestiretur, quod coelesti immortalitate vestiret. Coelestes vero ideo appellat et alios, quia fiunt per gratiam membra ejus, ut cum illis sit unus Christus, velut caput et corpus. Hoc in eadem Epistola evidentius ita ponit: Per hominem mors, et per hominem resur
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ inuenimus sic̃ loqui scͥptura diuina cõsue¬
uit. ⁊ cum hoc quoq loco ubi legit᷑. omia que hñt
cur ñ dicimus qͥd opis erat ut adderet uiuentẽ.
cum am̃a nisi uinat eẽ non possit: Aut quid opuᷤ
erat ut adderet uite. eum dixiss sp̃m : S intel¬
ligimꝰ animã uiuentẽ et sp̃m uite scͥpturã suo
more dixxisse. cum animalia .i. ammnata corpora
etiam corporis sensus. In hominis aut̃ conditiõe
obliuiscimur quẽ ad modũ loqui scͥptura consue¬
uerit. eum suo ꝓrsus more locuta sit. qd̾ insinna¬
ret hominẽ etiam rõnali am̃a accepta quã non
sic̃ aliaꝵ carniũ aquis et t̾ra ꝓducentibꝰ sed dõ
flante creatura uoluit intelligi sic tñ factum ut
in corpore ammali qd̾ fit am̃a in eo uiuente. sic̃ illa
am̃alia uiueret de quibꝰ dix̃ ꝓducat tr̾a am̃am

Expanded text:
ribus inuenimus, sicut loqui diuina scriptura consueribus inuenimus, sicut loqui diuina scriptura consueuit, et cum hoc quoque loco, ubi legitur: Omnia quae habent quur non dicimus: Quid opus erat pus erat ut adderet uitae, cum dixisset spiritum? Sed intellegimus animam uiuentem et spiritum uitae scripturam suo more dixisse, cum animalia, id eat animata corpora,etiam corporis sensus. In hominis autem conditione obliuiscimur, quem ad modum loqui scriptura consueuerit, cum suo prorsus more locuta sit, quo insinuaret hominem etiam rationali anima accepta, quam non sicut aliarum carnium aquis et terra producentibus, sed Deo flante creatam uoluit intellegi, sic tamen factum, ut in corpore animali, quod fit anima in eo uiuente, sicut illa animalia uiueret, de quibus dixit: Producat terra animam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie dr̃ in trinitate sp̃e sc̃ẽ intelligẽ congerens.
qnõ quidẽ y ne uora ut dictum ẽ non solum de
creatore sed etiam de creatura dici solere manife¬
stum ẽ. S cum dixisset inquiunt sp̃m ñ adderet
uite. nisi illum sp̃m sc̃m̃ uellet intelligi. & cum
dixxisset factus ẽ homo in amĩam non ad deret
uiuentem. nisi am̃ę uitã significaret quȩ illi
dininitꝰ imꝑtit᷑ dono sp̃s dĩ. Cum enim uiuat aĩ
inquiunt ꝓpͥo suȩ uite mͦ quid opꝰ erat addere ui¬
scm datur: hoc quid ẽ aliud drẽ. nͥ diligent̾ pro
humana suspitione contende. et scͥpturas scãs
negligent̃ attẽde : Quid enim magnũ erat ñ ire
longuis. s in eodẽ ipso libro paulo suꝑiꝰ legẽ. pro¬
dueat t̾ra am̃am uiuente. quõ am̃alia t̾restria
cuncta creata sunt : Deinde aliquantis int̾¬
positis in eodẽ tam̃ ipso libro quid magnũ erat
nuaret omĩa quę uiuebant in t̾ra ꝑisse diliiuo:
Si gͦ et aĩam uiuentẽ et sp̃m uite etiam in pecco¬

Expanded text:
itur in trinitate Spiritus sanctus, intellegere cogeremur; quando quidem πνεῡμα, ut dictum est, non solum de Creatore, sed etiam de creatura dici solere manifestum est. Sed cum dixisset, inquiunt, spiritum, non adderet uitae, nisi illum sanctum Spiritum uellet intellegi; et cum dixisset: Factus est homo in animam, non adderet uiuentem, . nisi animae uitam significaret, quae illi diuinitus inpertitur dono Spiritus Dei. Cum enim uiuat anima, inquiunt, proprio suae uitae modo, quid opus erat addere uianctum Spiritum datur? Hoc quid est aliud nisi diligenter pro humana suspicione contendere et scripturas sanctas neglegenter adtendere? Quid enim magnum erat non ire longius, sed in eodem ipso libro paulo superius legere: Producat terra animam uiuentem, quando animalia terrestria cuncta creata sunt? Deinde aliquantis interpositis, in eodem tamen ipso libro quid magnum erat nuaret omnia quae uiuebant in terra perisse diluuio? Si ergo et animam uiuentem et spiritum uitae etiam in peco
Abbreviated transcription (Latin):
mortem pꝰ ultimum p̃cipitabunt᷑ iudiciũ. ut
nec illic uita careant. quõ quidẽ etiam sensu cũ
in doloribꝰ futuri funt ñ earebunt. S homines
uita manentiũ. ita sp̃alibꝰ corporibꝰ induentur.
ut neq peccent ampliꝰ neq moriant᷑ ea tamen
immortalitate uestiti quę sic̃ angłoꝵ nec pecc̃o
possit auferri natura quidẽ manente carnis.
s nulla omnino carnali corruptibilitate uł tar¬
ditate remanente. Sequit᷑ aut̃ questio necessa¬
rio ꝑtractanda et dño do u̾itatis adiuuante
soluenda. si libido membroꝵ in obedientium. ex
pecc̃o in obedientiȩ in ilł pͥmis hominibꝰ eũ illoᷤ
diuina gr̃a deseruisset exorta ẽ. unde in suã
nuditatẽ ocłos aꝑuert̃. idẽ eam curiosius adu̾¬
terunt.⁊ quia impudens motus uoluntatis ar¬
bitrio resistebat pudenda dex̾unt. quomͦ eẽnt
filios ꝓpagaturi. sic̃ ereati fuerant. si sine p̾ua¬

Expanded text:
mortem post ultimum praecipitabuntur iudicium, ut mortem post ultimum praecipitabuntur iudicium, ut nec illic uita careant, quando quidem etiam sensu, cum in doloribus futuri sunt, nori\'carebunt. Sed homines uita manentium, ita spiritalibus corporibus induentur, ut neque peccent amplius neque. moriantur; ea tamen inmortalitate uestiti, quae. sicut angelerum, nec peccato possit auferri; natura quidem manente ca s, sed nulla omnino carnali corruptibilitate uel tarditate remanente. Sequitur autem quaestio necessario pertractanda et Domino Deo ueritatis adiuuante soluenda: Si libido membrorum inoboedientium ex peccato inoboedientiae in illis primis hominibus, cum illos diuina gratia deseruisset, exorta est; unde in suam nuditatem oculos aperuerunt, id est eam curiosius aduerterunt, et quia inpudens motus uoluntatis arbitrio resistebat, pudenda texerunt: quo modo essent filios propagaturi. si, ut creati fuerant, sine praeua
Abbreviated transcription (Latin):
et celestes. &. quomͦ indiumꝰ imaginẽ t̾rem.
induamus et imaginẽ eiꝰ qui de cęlo ẽ. De
quibꝰ om̃ibꝰ apłicis u̾b̾. suꝑnis locuti sumus.
Corpus gͥ animale in quo pͥmum hominẽ adã
.factum eẽ dic̃ apłs. sic erat factũ ñ ut mori
omnino ñ posset. s ut non moreret᷑ nͥ homi
peccasset. Nam illd̾ qd̾ sp̃u uuificante sp̃ale
erit et immortale. mori omino non pot̾it. sĩ¬
et am̃a creata ẽ immortalis. quȩ licet pecẽs
mortua ꝑbibeat᷑ carens qͣdam uita sua hos
ẽ dĩ spĩi quo etiam sapient̾ et bẽ uiu̾e potãt.
tamen ꝓpria quadam licet misera uita suasi
desinit iuuere quia iã inmortał ẽ creata. sic̾
etiam desertores angłi licet scdm quenda mo¬
dum mortui sint peccando quia fontẽ uite
deseruerunt qui ds̃ ẽ. quem potando sapient̃
et bẽ pot̾ant uiuere. tamen non sic mori potu¬
erunt ut omnino desist̾ent uiuere atq sentire.
qm̃ ummortales creati sunt. atq ita in scđ̾am

Expanded text:
imaginem terreni, induamus et imaginem ejus qui de coelo est . De quibus omnibus apostolicis verbis superius locuti sumus. Corpus igitur animale, in quo primum hominem Adam factum esse dicit Apostolus, sic erat factum, non ut mori omnino non posset; sed ut non moreretur, nisi homo peccasset. Nam illud quod spiritu vivificante spirituale erit et immortale, mori omnino non poterit. Sicut anima creata est inmortalis, quae licet peccato mortua perhibeatur carens quaiam uita sua, hoc est dei Spiritu, quo etiam sapienter et beate uiuere poterat, tamen propria quadam, licet misera, uita sua non desinit uiuere, quia inmortalis est creata; sicut etiam desertores angeli, licet secundum quendam modum mortui sint peccando, quia fontem uitae deseruerunt, qui Deus est, quem potando sapienter et beate poterant uiuere, tamen non sic mori potuerunt, ut omni modo desisterent uiuere adque sentire, quoniam inmortales creati sunt; adque ita in secundam
Abbreviated transcription (Latin):
et illud parũ ꝯsid̾ate quibdam uisũ ẽ in eo qd̾
legitur. in spirauit ds̃ in faciẽ eius sp̃m uite.
et factꝰ ẽ homo in am̃am uiuentẽ. non tunc
animã pͥmo homini datam. s etiam quȩ iã

Expanded text:
et illud parum considerate quibusdam uisum est, in eo quod et illud parum considerate quibusdam uisum est, in eo quod legitur: Inspirauit Deus in faciem eius spiritum uitae, et factus est homo in animam uiuentem, non tunc animam primo homini
Abbreviated transcription (Latin):
sic et in xxp̃o uinificabunt᷑. iam utiq in corpore
sp̃ali. qd̃ erit in spũ uiuificante. Nõ quia om̃s
qui in adam moriunt᷑ membra erunt a ͥ. ex ilł
enim multo plures scd̾a in ęt̾num morte plectẽt᷑
S idõ dictum ẽ om̃s atq om̃s. quia sic̃ nemo cor¬
pore animali nisi in adam morit᷑. ita nemo cor¬
pore sp̃ali nisi in xp̃o uuificat᷑. Proinde neqͣꝙͣ
putandum ẽ nos in resurrectione tale corpus
habituros. quale habuit pͥmus homo añ pecẽm¬
scđm id intelligendũ qd̃ factum ẽ admissione
peccati. Non enim existimandũ ẽ eum pͥusqͣm
animale mutatum. Ut enim hoc putet᷑. parũ
attendunt᷑ tanti u̾ba doctoris. qui ait. Si ẽ corpꝰ
aĩale. ẽ et sp̃ale. Sic̃ scͥptum ẽ. Factus ẽ homo pͥmꝰ
adam. in amimã uiuentẽ. Uumquid ħ pꝰ pec¬
catum factum ẽ. cum sit ista hominis p̾ma. di¬
tio d̾ qͣ bĩssimus paulus ad corpꝰ amĩale monstrã¬
dum hoc testimoniũ legis assumpsit: Synde¬

Expanded text:
 omnes vivificabuntur . Jam utique in corpore spirituali, quod erit in spiritum vivificantem. Non quia omnes qui in Adam moriuntur, membra erunt Christi ex illis enim multo plures secunda in aeternum morte plectentur; sed ideo dictum est, omnes atque omnes, quia sicut nemo corpore animali nisi in Adam moritur, ita nemo corpore spirituali nisi in Christo vivificatur. Proinde nequaquam putandum est, nos in resurrectione tale corpus habituros, quale habuit homo primus ante peccatm id intellegendum, quod factum est admissione peccati. Non enim existimandum est eum prius, animale mutatum. Ut enim hoc putetur, parum adtenduntur tanti uerba doctoris, qui ait: Si est corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus est primus homo Adam in animam uiuentem. catum factum est, cum sit ista hominis prima conditio, de qua beatissimus Apostolus ad corpus animale monstrandum, hoc testimonium Legis assumpsit?
Abbreviated transcription (Latin):
uificante. qd nunc ẽ in am̃a uiuente.⁊ tñ mor¬
tuum diẽ apłs. quia iam in moriendi necessi¬
tate constrictum ẽ. Tunc aut̃ ita erat in am̃a
unuente qͣmus ñ in sp̃u uiuficante. ut tñ
mortuum dici ñ recte poss quia nisi ꝑpetra¬
tione pecc̃ĩ necessitatẽ moriendi hr̃e non poss.
uerit am̃e quȩ facta ẽ illo deserente et dicente
t̾ra es et int̾ram ibis mortem significau̾it cor¬
poris quȩ illi fit am̃a discedente. Propt̾aea nicħ¬
de morte dixisse credendũ ẽ. quia occultã eẽ uo¬
luit ꝓpt̾ dispensationẽ. testamenti noui. ubi
scd̾a mors aꝑtissime declarat᷑. ut pͥus ista mors
pͥma quȩ comunis ẽ omnibꝰ ꝓdetur ex illo ueniᷤ¬
se pecc̃o. qd̾ in uno comune factũ ẽ om̃ibꝰ. ꝓpt̾ cos¬

Expanded text:
uificantem, quod nunc est in animam uiuentem; et tamen mortuum dicit apostolus, quia iam moriendi necessitate constrictum est. Tunc autem ita erat in , animam uiuentem, quamuis non in spiritum uiuificantem, ut tamen mortuum dici non recte posset, quia nisi perpetratione peccati necessitatem moriendi habere non posset. verit animae, quae facta est illo deserente; et dicendo, Terra es, et in terram ibis , mortem significaverit corporis, quae illi fit anima discedente: propterea da nihil dixisse credendus est, quia occultam esse uoluit propter dispensationem testamenti noui, ubi secunda mors apertissime declaratur; ut prius ista mors prima, quae communis est omnibus, proderetur ex illo uenisse peccato, quod in uno commune factum est omnib
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit intelligi apłs corpꝰ hoĩs am̃ale. Sp̃ale aut̃
quẽ admodũ intelligendũ eẽt ostendit addendo
surrexit ut mori deinceps omĩno ñ possit.
Deniq sequit᷑ et dic̃. S non pͥmum qd̾ sp̃ãle ẽ. s
qd̃ am̃ale.postea sp̃ale.Ubi multo aꝑcius
declarauit se anĩale corpus insinuasse. in eo qͤ
scͥptum ẽ. factum eẽ pͥmum hominẽ in am̃ã
uuientem. sp̃ale aut̃ in eo qd̃ ait. nouissimus
adam in sp̃u inuificante. Prius ẽ enim am̃ale
corpis quale habuit pͥmus adam. quamus
non moriturũ nisi peccass. quale nunc habe
in illo postea qͣm peccauit effectum ẽ. unde
bab̾et iam moriendi necessitatẽ. quale ꝓ nob̾
ȩtiam xp̃o pͥmitus hr̃e dignatus ẽ. non quidẽ¬

Expanded text:
olus intellegi corpus hominis animale. Spiritale autem quem ad modum intellegendum esset, ostendit addendo:surrexit, ut mori deinceps omnino non possit. Denique sequitur et dicit: Sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. Ubi multo apertius declarauit se animale corpus insinuasse in eo quod scriptum est factum esse primum hominem in animam uiuentem, spiritale autem in eo quod ait: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. Prius est enim animale corpus, quale habuit primus Adam, quamuis non moriturum, nisi peccasset; quale nunc habemtura, quatenus in illo, postea quam peccauit, effectum est, unde haberet iam moriendi necessitatem; tale pro nobis etiam Christus primitus habere dignatus e
Abbreviated transcription (Latin):
poris. s in et̾nam penam potius utriusq cõple¬
cione. Ibi ȩcontrario ñ erunt homines ante
mortẽ. atq pꝰ mortẽ. s semꝑ in morte. Ae ꝑ hoc
numqͣm uiuentes. nũqͣm mortui. s sine fine
morientes. Numqͣm erit homimi peiꝰ in morte.
qͣm ubi erit mors ipsa sine morte. Cum gͦ reqͥ
rit. si ab eo mandatũ tͣnsgred̾ent᷑ acceptũ. nec
obedientiã custodirent. utrũ aĩe et corp̃ris. an
totiꝰ hominis. an illam quȩ appellat᷑ scd̃a. res¬
pondendum ẽ om̃s. Prima enĩ constat ex duabꝰ.¬

Expanded text:
poris, sed in aeternam poenam potius utriusque conpleporis, sed in aeternam poenam potius utriusque conplexu. Ibi e contrario non erunt homines ante mortem adque post mortem, sed semper in morte; ac per hoc numquam uiuentes, numquam mortui, sed sine fine morientes. Numquam enim erit homini peius in morte, quam ubi erit mors ipsa sine morte. CAPUT XII. natus, si ab eo mandatum transgrederentur acceptum, nec obedientiam custodirent, utrum animae, an corporis, an totius hominis an illam quae appellatur secunda? Respondendum est: omnes. Prima enim constat ex duab
Abbreviated transcription (Latin):
in latina lingua nec gͣmatici declinare potuerĩt
ea regula qua cet̾a talia declinant᷑. Namq ab
eo qd̾ ẽ oritur. fit u̾bum p̾t̾iti tep̃oris ortus ẽ:⁊
siqua similia sunt ꝑ temporis p̃t̾iti participia
declinant᷑. Ab eo u̾bo qd̾ ẽ moritur. si queramꝰ
p̃t̾iti tporis. u̾bum respondi assolet mortuus
ẽ.u. litt̾a geminata. Sic enĩ dr̃ mortuus qͦmͦ
fatuus ardius ospicuus. ⁊ siqͣ similia quę
declinant᷑. Ild̾ aut̃ quasi ut declinet᷑ qd̃ decli¬
¶ nari
non pot̾. ꝓparticipio p̃t̾iti temporis ponit᷑ nom̃.¬
non in conuenient̾. Itaq factum ẽ ut quẽ ad mo¬
dum id qd̾ significat ñ pot̾ agendo. ita ipsum
u̾bum ñ poss loquendo declinari. Agi tam̃ pot̾
in aduitorio grẽ redemptoris nr̃i. ut saltẽ scdã
mortẽ declinare possimꝰ. Illa ẽ enĩ gͣuior ⁊ om̃iũ
maloꝵ pessima. quȩ ñ fit separatione aĩe et cor¬

Expanded text:
in latina lingua nec grammatici declinare potuerint, in latina lingua nec grammatici declinare potuerint, ea regula qua caetera talia declinantur. Namque ab eo quod est oritur, fit verbum praeteriti temporis, ortus est: et si qua similia sunt, per temporis praeteriti participia declinantur. Ab eo vero quod est moritur, si quaeramus praeteriti temporis verbum, responderi assolet, mortuus est, u littera geminata. Sic enim dicitur mortuus, quomodo fatuus, arduus, conspicuus, et si qua similia, quae declinantur. Illud autem, quasi ut declinetur, quod declinari non potest, pro participio praeteriti temporis ponitur nomen. Conuenienter itaque factum est, ut, quem ad modum id quod significat non potest agendo, ita ipsum uerbum non posset loquendo declinari. Agi tamen potest in adiutorio gratiae Redemtoris nostri, ut saltem secundam mortem declinare possimus. Illa est enim grauior et omnium malorum pessima, quae non fit separatione animae et cor
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. qͣmuis in somno positos dicamus dormienteᷤᷤ.
nec tam̃ eo mͦ possumꝰ drẽ eos qui iam sunt mor¬
tui morientes. Non enim adhuc moriunt᷑. qui¬
in qͣntum attinet ad corporis mortẽ de qua nẽ
disserimus. iam sunt de corporibꝰ separati .S ħ¬
ẽ quod dixi explicari aliqua locutione ñ posse.
quonãmͦ uł morientes dicant᷑ uiu̾e. uł iam
mortui ce pꝰ mortẽ adhuc eẽ dicant᷑ in morte.
Q uomͦ enim post mortẽ si adhuc in morte. p̃ser¬
tim cumeos nec morientes dicamus sic̃ eos qui
in sompno sunt dicimꝰ dormientes.⁊ qui in lan¬
gore languentes.⁊ qui in dolore utiq dolentes
et qui in uita uiuentes. At u̾o mortui pꝰqͣm re¬
surgant eẽ dicunt᷑ in morte. nec tam̃ possunt
appellari morientes. Uñ ñ ĩportune neq in cõ¬
grue arbitror accidisse. ⁊ si ñ humana in dustria
iudicio fortasse diuino. ut hoc u̾bum qd̾ ẽ morit᷑.

Expanded text:
dicitur; quamuis in somno positos dicamus dormientes, dicitur; quamuis in somno positos dicamus dormientes, nec tamen eo modo possumus dicere eos, qui iam sunt mortui, morientes. Non enim adhuc moriuntur, qui, quantum adtinet ad corporis mortem, de qua nunc disserimus, iam sunt a corporibus separati. Sed quonam modo vel morientes dicantur vivere, vel jam mortui etiam post mortem adhuc esse dicantur in morte. Quomodo enim post mortem si adhuc in morte? Praesertim cum eos nec morientes dicamus, sicuti eos qui in somno sunt dicimus dormientes; et qui in languore, languentes; et qui in dolore, utique dolentes; et qui in vita, viventes: at vero mortui priusquam resurgant, esse dicuntur in morte, nec tamen possunt appellari morientes. Unde non importune neque incongrue arbitror accidisse, etsi non humana industria, judicio fortasse divino, ut hoc verbum quod est, moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
sus adimat᷑ qui exc ipso inerat aĩȩ carnisq
possit. nec ulla rõne uitari. Loquam᷑ gͦ scđ̃m
consuetudinem. non enim alit̾ debemnus et di¬
camus ante mortem pͥꝰ qͣm moꝵs accedat. sic̃ scͥp¬
tum ẽ. Ante mortem ne laudes hominem
queqͣm. Dicamus etiam cũ accid̾it. pꝰ mortẽ
illiꝰ uł illiꝰ factum ẽ illõ uł illõ. Dicamus et
de p̾senti tempr̃e ut possumus. ułut cũ ita
loquimur. Moriens ille testatꝰ ẽ. et illis atq
ilł illd̾ atq illd̾ moriens dereliquit. qͣmuis ħ
nisi uiuens omnino fac̾e non possit. et potius
ante mortem fec̾it in morte. Loqͣm᷑ etiam sic̃
loquit᷑ scͥptura diuina. quȩ mortuos quoq ñ
pꝰ mortem s in morte eẽ non dubitat drẽ. Hinc
enim ẽ ilło̾. Qm̃ non ẽ in morte qui memor sit
tui. Donec enim reuiuiscant. recte eẽ dicunt᷑
in morte. sic̃ in somno quisq eẽ donec eiugilet

Expanded text:
is adis adpossit nec ulla ratione uitari. Loquamur ergo secundum consuetudinem non enim aliter debemus et dicamus ante mortem\', priusquam mors accidat; sicut scriptum est: Ante mortem ne laudes hominem quemquam. Dicamus etiam cum acciderit: Post mortem illius uel illius factum est illud aut illud. Dicamus et de praesenti tempore ut possumus, uelut cum ita loquimur: Moriens ille testatus est, et: Illis adque illis illud adque illud moriens dereliquit; quamuis hoc nisi uiuens omnino facere non posset et potius hoc ante mortem fecerit, non in morte. Loquamur etiam sicut loquitur scriptura diuina, quae mortuos quoque non post mortem, sed in morte esse non dubitat dicere. Hinc enim est illud: Quoniam non est in morte, qui memor sit tui. Donec enim reuiuescant, recte esse dicuntur in morte, sicut in somno esse quisque, donec euigilet,
Abbreviated transcription (Latin):
datum supͣmodũ dixẽ. qr etiam p̾uaricatio ad¬
ditur. cum peccandi aucta libidine etiã lex ipsa
contempnit᷑. Cur ħ cõmemorandũ putauimꝰ.
Quia scilie sic̃ lex non ẽ malũ qd̾ auget peccantiũ
coneupiscentiã. ita nec mors bonũ ẽ. qnõ auget
patientium glam. cum uł illa ꝓiniquitate dese¬
ritur. et efficit p̾uaricatores. uł ista ꝓueritate
suscipit᷑. et effic̃ martires. Ac ꝑhoc lex quidẽ bo¬
na ẽ. quia ꝓhibitio ẽ peceati. mors aut̃ mali
qr stipendiũ ẽ peccati. S quẽ admodũ in ulbi¬
cia male utitur ñ tantũ mał s etiam bonisꝰ.
ista iusticia bene non tantũ bonis. s etiã mal
hinc fit ut etiam et mali male lege utant᷑ ꝙͣn
sit lex bonũ. ⁊ boni bene morte utant᷑. qͣmui
ciuntur qui morientes appellant᷑ nulli bona ẽ.
ht̃ enĩ asꝑũ sensũ et contͣ naturã uis ipsa qua
utrũq diuellit᷑. qd̾ fuerat in inuente ꝯuinctu
atq consertũ. qͣmidui morat᷑. donec omis sen¬

Expanded text:
datum. Super modum dixit, quia etiam praeuaricatio additur, cum peccandi aucta libidine etiam lex ipsa contemnitur. Quur hoc commemorandum putauimus? Quia scilicet, sicut lex non est malum, quando auget peccantium concupiscentiam, ita nec mors bonum est, quando auget patientium gloriam, cum uel illa pro iniquitate deseritur et efficit praeuaricatores, uel ista pro ueritate suscipitur et efficit martyres. Ac per hoc lex quidem bona est, quia prohibitio est peccati; mors autem mala, quia stipendium est peccati; sed quem ad modum iniustitia male utitur non tantum malis, uerum etiam bonis: ita iustitia bene non tantum bonis, sed etiam malis. Hinc fit, ut et mali male lege utantur, quamuis sit lex bonum, et boni bene moriantur, quamuis tiuntur, qui morientes appellantur, nulli bona est. Habet enim asperum sensum et contra naturam uis ipsa, qua utrumque diuellitur, quod fuerat in uiuente coniunctum adque consertum, quamdiu moratur, donec omn
Abbreviated transcription (Latin):
subuenit grã. S ne ꝓpt̾ea lex putaret᷑ malũ.
qm̃ uirtus ẽ dicta peccati. idõ ipse alio loco u̾sãs
hꝰmodi questionẽ. itaq inquit lex quidẽ sc̃a.
et mandatũ scm̃ et iustum et bonum. Qd̾ gͦ
bonum ẽ inquit mͥ factum ẽ mors : Absit. Sed

Expanded text:
subuenit gratia. Sed ne propterea lex putaretur malum, subuenit gratia. Sed ne propterea lex putaretur malum, quoniam uirtus est dicta peccati: ideo ipse alio loco uersans huius modi quaestionem: Itaque, inquit, lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
aut sufferant mortẽ. Iusti enĩ malũ sunt credẽ
peccabunt aut̃ iusti nisi moriant᷑. Mortui sunt
gͦ illi quia peccauer̃t. ñ peceant isti quia mori¬
untur. Factum ẽ ꝓ illorum culpa ut ueniret᷑ i
penã. fit ꝓ istorum pena ne ueniat᷑ ĩ culpã quia nõ
mors bonum aliqd̃ facta ẽ. quȩ aute malũ fuit
s tantã ds fidĩ pstitit grãm. ut mors qͣm uitȩ
constat eẽ contrariã. instrum̃tũ fieret ꝑ quodtͣs¬
retur ad uitã. Apłs cum uellet ostende qͣntum
peccatũ gr̃a non subueniente ad nocendũ u¬
leret. etiam ipsam legẽ qua ꝓhibet᷑ peccatũ.
dubitauit dic̾e uirtutẽ eẽ peccati. Aculeus inqͥt
mortis ẽ peccatũ. uirtus aut̃ peccati lex. Ueriꝰ¬
sime omĩno. Auget enim ꝓhibitio desid̾iũ oꝑis
illiciti. qnõ iusticia ñ sic diligitur. ut peccandi
cupiditas eius delectatione uincatur. Ut aut̃
diligat᷑ et delectet iusticia. non nisi diuina

Expanded text:
aut sufferant mortem. Justi enim malunt credendo peaut sufferant mortem. Justi enim malunt credendo pepeccabunt autem isti, nisi moriantur. Mortui sunt ergo illi, quia peccaverunt: non peccant isti, quia moriuntur. Factum est per illorum culpam, ut veniretur in poenam: fit per istorum poenam, ne veniatur in culpam; non quia mors bonum aliquod facta est, quae antea malum fuit; sed tantam Deus fidei praestitit gratiam, ut mors, quam vitae constat et. Apostolus cum uellet ostendere, quantum peccatum gratia non subueniente ad nocendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina
Abbreviated transcription (Latin):
nulla głia. quia nec ipsum omĩno poss eẽ c̾tam̃.
si post lauacrũ regen̾ationis iam scĩ ñ possent
mortem ꝑpeti corporalẽ. Cum parinuł aut̃ bapti¬
ne a corpore solueret᷑: atq non inuisibili premio
ꝓbaretur fides. s iam nec fides. confesti su oꝑis
querendo et sum̃do m̾cedẽ. Nc̃ u̾o maiore et mira¬
biliore grã saluatoris. in usus iusticie peccati pe¬
na conu̾sa ẽ. Tunc enĩ dictum ẽ. Si mandatum¬
mortẽ recusau̾itis. mandatũ transgrediemin. Qd̾
tunc tim̃dum fuerat ut ñ peccaret᷑. nc̃ suscipien¬
dum ẽ ne peccet᷑. Sic ꝑ ineffabilẽ dĩ miscdia. et
ipsa pena uitioꝵ transit in arma uirtutis: ⁊ fit
iusti m̾itum etiam suppliciũ peccatoris. Tunc
enĩ mors ẽ adquisita peccando. nẽ implet᷑ iusticia
moriendo. Uerũ hoc in scĩs martiribꝰ. quibꝰ alt̾u¬
trum a ꝑsecutore ꝓponit᷑. ut aut deserant fidẽ.

Expanded text:
nulla gloria quia nec ipsum omnino posset esse certamen, nulla gloria quia nec ipsum omnino posset esse certamen, si post lauacrum regenerationis iam sancti non possent mortem perpeti corporalem. Cum paruulis autem baptine a corpore solueretur? Adque ita non inuisibili praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui operis quaerendo et sumendo mercedem. Nunc uero maiore et mirabiliore gratia Saluatoris in usus iustitiae peccati poena conuersa est. Tunc enim dictum est homini: Mmortem recusaveritis, mandatum transgrediemini. Quod tunc timendum fuerat, ut non peccaretur; nunc suscipiendum est, ne peccetur. Sic per ineffabilem Dei misericordiam et ipsa poena uitiorum transit in arma uirtutis, et fit iusti meritum etiam supplicium peccatoris. Tunc enim mors est adquisita peccando, nunc inpletur iustitia moriendo. Verum hoc in sanctis martyribus, quibus alterutrum a persecutore proponit
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾aret. A quo peccati uincło si ꝑmediatoris gr̃ã
soluant᷑ infantes. hanc solam mortẽ ꝓpeti possunt
quȩ amãm se uingit a corpore. in scđam u̾o illam
sine fine penalẽ. lib̾ati a peccati obligatione non
cati pena ẽ. quoꝵ ꝑ gr̃am reatus abolet᷑. iam ista
questio in alio nr̃o oꝑe qd̃ scͥpsimus de baptisma¬
te paruuloꝵ tractata et absoluta ẽ uͥ dictum ẽ
ad ħ relinqui am̃ȩ exꝑim̃tum separationis a cor¬
pore. qͣmuis ablato iam criminis neccu. qm̃ si
regen̾ationis sacram̃tum continuo sequeret᷑ im¬
mortalitas corporis. ipsa fides eneruaret᷑. quȩ tẽ
ẽ fides quõ expectatur in spe. quod in re ñdũ
uidetur. ẜ idei aut̃ robore atq certamine. in
maioribꝰ dum taxat ȩtatibꝰ etiam mortis fuerat
suꝑandꝰ timor. qd̃ in scĩs martiribꝰ maxime emi¬
nuit. Cuiꝰ ꝓfecto certaminis eẽt nulla uictoria.

Expanded text:
generaret. A quo peccati vinculo, si per Mediatoris gratiam generaret. A quo peccati vinculo, si per Mediatoris gratiam solvuntur infantes, hanc solam mortem perpeti possunt, quae animam sejungit a corpore: in secundam vero illam sine fine poenalem liberati a peccati obligatione non cati poena est, quorum per gratiam reatus aboletur: iam ista quaestio in alio nostro opere, quod scripsimus de baptismo paruulorum, tractata ac soluta est; ubi dictum est ad hoc relinqui animae experimentum separationis a corpore, quamuis ablato iam criminis nexu, quoniam, si regenerationis sacramentum continuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fides, quando expectatur in spe, quod in re nondum uidetur. Fidei autem robore adque certamine, in maioribus dumtaxat aetatibus, etiam mortis fuerat superandus timor, quod in sanctis martyribus maxime eminuit; cuius profecto certaminis esset nulla uictoria,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ds̃ uoluit ẽẽ tanqͣm pͥmordia catuloꝵ quoꝵ
parentes in bestialẽ uitam mortẽq deiecerat. sic̃
scͥptum ẽ. Homo cum un honore eẽt ñ intellex̃.
comparatꝰ ẽ peccoribꝰ insipientibꝰ et similis factꝰ ẽ
illis. nisi qd̾ infantes infirmiores etiam in usu
motuq cernimus membroꝵ et sensu appetendi
atq uitandi qͣm sunt alioꝵ tenerrimi fetus aĩa¬
lium. tanqͣm se tanto attollat excellenciꝰ suꝑ cet̾a
aĩantia uis humana. qͣntomagis impetũ suũ
ułut sagita cum arcus extendit᷑ retrorsũ redu¬
cta distulerit. Non gͦ ad ista infantilia rudim̃ta
p̃sumptione illicita et dampnatione iusta ꝓlapsꝰ¬
ẽ uł impulsus pͥmus homo. sed actenus in eo nat᷑a
humana uiciata atq ĩmutata ẽ ut repugnantẽ
pat̾et᷑ in mebris in obedientiam concupiscendi et
obstringe̾tur necessitate moriendi. atq ita id quod
uitio penaq factus ẽ. idẽ obnoxios peccato mortiq

Expanded text:
quae Deus uoluit esse tamquam primordia catulorum, quorum quae Deus uoluit esse tamquam primordia catulorum, quorum parentes in bestialem uitam mortemque deiecerat; sicut enim scriptum est: Homo in honore cum esset, non intellexit; conparatus est pillis; nisi quod infantes infirmiores etiam cernimus in usu motuque membrorum et sensu adpetendi adque uitandi, quam sunt aliorum tenerrimi fetus animalium; tamquam se tanto adtollat excellentius supra cetera animantia uis humana, quantovelut sagitta, eum arcus extenditur, retrorsum reducta distulerit. Non ergo ad ista infantilia rudimenta praesumptione illicita et damnatione justa prolapsus vel impulsus est primus homo: sed hactenus in eo natura humana vitiata atque mutata est, ut repugnantem pateretur in membris inobedientiam concupiscendi, et obstringeretur necessitate moriendi; atque ita id quod vitio poenaque factus est, id est, obnoxios peccato mortique
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ magnitudine quippe culpe illius. nat᷑am damp¬
natio mutauit in penis. ut quod penalit̾ p̾cessit
in peccantibꝰ hominibꝰ pͥmis etiam naturalit̾ se¬
queret᷑ in nacentibꝰ cet̾is. Neq enĩ ita homo exe
homine. sic̃ homo ex pulu̾e. Pulus enĩ homĩ
faciendo mat̾ies fuit. homo aut̃ homini gignẽ¬
do parens. Proinde qd̃ ẽ t̾ra. non ħ ẽ caro. qͣmiua
ex t̾ra facta sit caro. Quod aut̃ parens homo. ħ
ẽ et ꝓles homo. In pͥmo gͥ homine ꝑ feminam
in ꝓgeniẽ transiturĩ uniu̾sum genus huma¬
num fuit. qn̾o illa conuigũ copula diuinã sen¬
tenciã suȩ dñationis excep̃.⁊ qd̾ homo factus
non cum creatur s cum peccaret et puniretur
hoc genuit qd̾ erat qͣntum quidẽ attinet ad pec¬
cati et mortis originẽ. Non enim ad infantilẽ ebi-¬
tudinẽ et infirmitatẽ animi et corporis qͣm ui¬
demus in paruulis pecc̃o uł pena ille redactꝰ ẽ

Expanded text:
Pro magnitudine quippe culpae illius naturam damPro magnitudine quippe culpae illius naturam damnatio mutauit in peius, ut, quod poenaliter praecessit in peccantibus hominibus primis, etiam naturaliter sequeretur in nascentibus ceteris. Neque enim ita homo ex homine, sicut homo ex puluere. Puluis namque homini faciendo materies fuit, homo. autem homini gignedo parens. Proinde quod est terra, non hoc est caro; quamvis ex terra facta sit caro. Quod est autem parens homo, hoc est et proles homo. In primo igitur homine per feminam in progeniem transiturum universum genus humanum fuit, quando illa conjugum copula divinam sententiam suae damnationis excepit: et quod homo factus est, non cum crearetur, sed cum peccaret et puniretur, hoc genuit, quantum quidem attinet ad peccati et mortis originem. Non enim ad infantilem hebetudinem et infirmitatem animi et corporis, quam uidemus in paruulis, peccato uel poena ille redactus est
Abbreviated transcription (Latin):
bona sit: malis mala. Seła u̾o siuedubio sic̃
uilloꝵ bonoꝵ ẽ.ita nulli bona. Nlon aut̃ diᷤ¬
simulanda nascit̾ questio uteũ reu̾a mors
qua separatur am̃a et corpꝰ bonis sit bona. quia
si ita ẽ quomͦ pot̾it obtin̾i. qd̃ etiam ipsa sit
pena peccati : Hanc enĩ pͥmi homines nisi
peccassent. ꝑpessi utiq non fuissent. Quo pacto
gͥ bona ẽẽ possit bonis: quȩ accid̾e non possit
nisi malis: S rursus si non nisi malis. poss
accid̾ẽ. non deb̾et bonis bona eẽ s nulla. Cur
enĩ ẽẽt ulla pena. inquibꝰ ñ eẽt ulla punienda:
Qua ꝓpt̾ fatendĩ ẽ p̾mos quidẽ homines ita fuiᷤᷤ¬
se institutas. ut si non peccassent nullũ mortis
exꝑirentur genus. s eosdem pͥmos peccatores ita
fuisse morte multatos. ut ętiam quicqͥd eoꝵ stir¬
pe ẽẽt exortũ eadẽ pena ten̾et᷑ obnoxiũ. Non
enim aluid ex his qͣm qd̾ ipsi fuerant nasc̾et᷑.

Expanded text:
bona sit, malis mala. Secunda vero sine dubio sicut bona sit, malis mala. Secunda vero sine dubio sicut nullorum bonorum est, ita nulli bona. CAPUT Isimulanda nascitur quaestio, utrum re uera mors, qua separantur anima et corpus, bonis sit bona; quia si ita est, quo modo poterit obtineri, quod etiam ipsa sit poena peccati? Hanc enim primi homines, nisi peccauissent, perpessi utique non fuissent. Quo pacto igitur bona esse possit bonis, quae accidere non posset nisi malis? Et rursus si non nisi malis posset accidere, non deberet bonis bona esse, sed nulla. Quur enim esset ulla poena in quibus non essent ulla pupter fatendum est primos quidem homines ita fuisse institutos, ut, si non peccassent, nullum mortis experirentur genus; sed eosdem primos peccatores ita fuisse morte multatos, ut etiam quidquid de eorum stirpe esset exortum eadem poena teneretur obnoxium. Non enim aliud ex eis, quam quod ipsi fuerant, nasceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessit in xcp̃o. tamqͣm in capite nr̃o secuturũ
ẽ. aut̃ in membris eiꝰ ultima resurrectione
mortuoꝵ. Adiũgit deinde apłs. duoꝵ istoꝵ
hominum euidentissimã differentiã dicens.
Primus homo de t̾ra t̾renus. sc̃s homo de cȩlo
çelestis. Quał t̾renus tales et t̾ren. Quał cele¬
stis.tales et celestes. & quomͦ indiumus ima

Expanded text:
 secuturum est autem in membris eius ultima resurrectione mortuorum. Adiungit deinde apostolus duorum istorum hominum euidentis simam differentiam dicens: Primus homo de terra terrenus, secundus homo de caelo caelestis. Qualis terrenus, tales et terreni; qualis caelestis, tal
Abbreviated transcription (Latin):
corporei sui oris flatu significans. ⁊ uͥ ait. Ite
baptizate gentes innomine patris ⁊ filii.⁊ sp̃c̃
sc̃ĩ. ubi ipsa trinitas excellentissime et eiuden
plurimis sacraꝵ litt̾arum locis. In his quippe
om̃ibꝰ testiomoniis scͥpturaꝵ quantũ ad grecos
ꝓpͥe dicendũ ẽ inspirauit in faciẽ eiꝰ spm uite.

Expanded text:
porei sui oris significans flatu. Et ubi ait, Ite, baptizate omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti : ubi ipsa Trinitas excellentissime et evidentest . Et aliis plurimis sacrarum Litterarum locis. In his quippe omnibus testimoniis Scripturarum, quantum ad Graecos proprie dicendum est, Insu
Abbreviated transcription (Latin):
irridẽ qd̾ dñs am̃e a corpore separationẽ int̾ pe¬
nas eiꝰ ẽẽ deputandũ. quia uidelic eiꝰ ꝑfectã bĩ¬
tudinẽ tunc illi fieri existimant cum oĩ ꝓrsus cor¬
pore excuta ad dm̃ simplea et sola et quodãmͦ mui¬
da redierit. Ubi sinil quo ista refelleret᷑ opimo
in eoꝵ litt̾is inuenirẽ. oꝑosiꝰ mͥ disputandũ eẽt.
quo demonstrarẽ ñ corpus eẽ am̃ȩ s corruptibile
corpus hoñosũ. Wñ illd̾ ẽ. qd̾ de sc̾pturis nr̃is.
in suꝑiori libro cõmemorauimꝰ. Corpꝰ enĩ corrupti¬
bile ad grauat am̃ã. Addendo utiq corruptibile.
ñ qualic̃q corpore. s quale factum ẽ ex peccato ci¬
consequente uindicta am̃ã ꝑbibuit ad grauari.
Q uod etiam si non addiss. nicħ aliud intellig̾e de¬
b̾emus. S cum aꝑtissime plato dõs a sũmo dõ
factos hab̾e ummortalia corporra p̾dicet. eisq
ipsum dm a quo facti s̃ indicet ꝓmagno bñficas

Expanded text:
ae a corpore separationem inter poenas ejus esse deputandam: quia videlicet ejus perfectam beatitudinem tunc illi fieri existimant, cum omni prorsus corpore exuta ad Deum simplex et sola et quodammodo nuda redierit. Ubi si nihil, quo ista refelleretur opinio, in eorum litteris invenirem, operosius mihi disputandum esset, quo demonstrarem non corpus esse animae, sed corruptibile corpus onerosum. Unde illud est quod de Scripturis nostris in superiorilibro commemoravimus , Corpus enim corruptibile aggravat animam . Addendo utique corruptibile, non qualicumque corpore, sed quale factum est ex peccato consequente vindicta, animam perhibuit aggravari. Quod etiamsi non addidisset, nihil aliud intelligere deberemus. Sed cum apertissime Plato deos a summo Deo factos habere immortalia corpora praedicet, eisque ipsum Deum, a quo facti sunt, inducat pro magno beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
in contumelia. surget in gła.Seminat᷑ in infir¬
mitate. surget in uirtute. Seminat᷑ corpꝰ am̃ale.
surget corpꝰ sp̃ale. Deinde ut ħ ꝓbaret. si ẽ inquit
corpis anĩale. ẽ et sp̃ale. X. ut quid õẽt corpꝰ am̃ale
ostend̾et. sic inquit scͥptũ ẽ. Factus ẽ pͥmus hõõ
in am̃ã uiuente. Isto igit᷑ mͦ uoluit ostende qͥd
sit corpus am̃ale. quamuis scͥptura ñ dix̾it de¬

Expanded text:
 surget in gloria; seminatur in infirmitate, surget in virtute; seminatur corpus animale, surget corpus spirituale. Deinde ut hoc probaret, Si est, inquit, corpus animale, est et spirituale. Et ut quid esset corpus animale ostenderet, Sic, inquit, scriptum est: Factus est primus homo in animam viventem. Isto igitur modo voluit ostendere quid sit corpus a
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾a de qua ds̃ peceatum ad huc puniens homin
dix̾at t̾ra es et in t̾ram ibis. ut ex his duabꝰ mos
illa pͥma quȩ totiꝰ ẽ hominis compleret᷑. quã seda
in ultimũ sequit᷑. nisi homo ꝑ gr̃am lib̾et᷑. Neq
enĩ corpꝰ qd̃ de tra ẽ redire in t̾ram nisi sua mote
quȩ illi accidit cum deserit᷑ sua uita. id ẽ am̃a
Uñ constat in xep̃ianos u̾acit̾ catholicã tenentes
fidem. etiam ipsam nob̾ corpris mortẽ nõ legi
naturae quia nullã mortẽ hominis d̾s fec̃. s mi¬
to inflictam eẽ peccati. qm̃ pecẽm uindicans ãs

Expanded text:
altera, de qua Deus peccatum adhuc puniens homini altera, de qua Deus peccatum adhuc puniens homini dixerat: Terra es et in terram ibis; ut ex his duabus mors illa prima, quae totius est hominis, conpleretur, quam secunda in ultimo sequitur, nisi homo per gratiam liberetur. Neque enim corpus, quod de terra est, rediret in terram nisi sua morte, quae illi accidit, cum deseritur sua uita, id est anima. Unde constat inter Christianos ueraciter catholicam tenentes fidem etiam ipsam nobis corporis mortem non lege naturae, qua nullam mortem homini Deus fecit, sed merito inflictam esse pecc
Abbreviated transcription (Latin):
telligamus quȩ fit cum aĩa deserit᷑ sua uita qd̃
illi d̾s ẽ. non enim deserta ẽ ut desererent sed
ut deseret᷑ deseruit. ad malũ quippe eiꝰ. pͥor ẽ
uoluntas eiꝰ. ad bonum u̾o eiꝰ p̾or ẽ uoluntas
creatoris eiꝰ. siue ut eam face̾t. quȩ nulla erat.
ait. qua die ed̃itis eoc illo morte moriemini tã¬
quam dr̃et qua die me deserueritis ꝑ in obedi¬
entiã. deserã uos ꝑ iusticiã. ꝓfecto in ea morte
etiam cet̾ȩ denunciate sunt. quȩ ꝓculdubio fue¬
rant secut᷑e. Nam in eo qd̾ in obediens motus in
carne am̃ȩ inobedientis exortꝰ ẽ. ꝑꝑ quẽ pudenda
tex̾unt. sensa ẽ mors una in qua deseruit am̃ã
ds̃. Ea significata ẽ u̾b eius. quõ timore dem̃ti
sese abscondenti homini diccit Adam uͥ es: Nõ
utiq ignorando querens. s in crepando admo¬
nens. ut attend̾et uͥ eẽt. in quo ds non eẽt. Cũ
u̾o corpus anima ipsa deseruit ȩtate corruptũ.
et senectute confectum. uenit in exꝑim̃tũ mox

Expanded text:
tellegamus, quae fit cum anima deseritur sua uita, quod illi Deus est non enim deserta est ut desereret, sed ut desereretur deseruit; ad malum quippe eius prior est uoluntas eius; ad bonum uero eius prior est uoluntas Creatoris eius; siue ut eam faceret, quae nulla erat, ait: Qua die ederitis ex illo, morte moriemini, tamquam diceret: Qua die me deserueritis per inoboedientiam, deseram uos per iustitiam: profecto in ea morte etiam ceterae denuntiatae sunt, quae procul dubio fuerant secuturae. Nam in eo, quod inoboediens motus in carne animae inoboedientis exortus est, propter quem pudenda texerunt, sensa est mors una, in qua deseruit animam Deus. Ea significata est uerbis eius, quando timore dementi sese abscondenti homini dixit: Adam, ubi es? non utique ignorando quaerens, sed increpando admonens, ut adtenderet ubi esset, in quo Deus non esset. Cum uero corpus anima ipsa deseruit aetate corruptum et senectute confectum, uenit in experimentum mors
Abbreviated transcription (Latin):
sima gła claruit. quia omnino cet̾os obscurat
plato. Qui cum eẽt athenensis honesto apud sues
loco natus ⁊ ingenio mirabili longe suos eũ discplͤ
añ iret. partum tam̃ putans ꝑficiende philosopls
suffice se ipsum ac soc̃ticam disciplinam. qͣm loi
ge lateq potuit ꝑegrinatus ẽ. quaqͣ u̾sum as
alieuius nobilitate scientiȩ ꝑcipiende famai
piebat. Itaq ⁊ in egipto didicit quecumq mas
ubi pithagoreoꝵ fama celebrabatur. quicad it̃
philosopbȩ. tunc florebat auditis eninentiou
in ea doctoribꝰ facillime comp̃hendit. de quia ul¬
gistrum soeratem singłarit̾ diligebat. eñ lo qiẽ
faciens fere in omnib sermonibꝰ sius. etiam sle
qus ab alis didiceret uł ipse quanta potuerat uitel¬
igentia iud̾at cum illiuis lepore ⁊ moralibꝰ dispu¬
tatis nibꝰ temꝑauit. Itaq cum studium sapientie
mactione ⁊ contemplatione uersetur. uñ una par

Expanded text:
ssima gloria claruit, qua omnino ceteros obscuraret, ssima gloria claruit, qua omnino ceteros obscuraret, Plato. Qui cum esset Atheniensis honesto aput suos loco natus et ingenio mirabili longe suos condiscipulos anteiret, parum tamen putans perficiendae philosophiae sufficere se ipsum ac Socraticam disciplinam, quam longe ac late potuit peregrinatus est, quaquauersum eum alicuius nobilitatae scientiae percipiendae fama rapiebat. Itaque et in Aegypto didicit quaecumque magna ubi Pythagoreorum fama celebrabatur, quidquid Italicae philosophiae tunc florebat, auditis eminentioribus in ea doctoribus facillime conprehendit. Et quia magistrum Socratem singulariter diligebat, eum loquentem faciens fere in omnibus sermonibus suis etiam illa, quae uel ab aliis didicerat, uel ipse quanta potuerat intellegentia uiderat, cum illius lepore et moralibus disputationibus temperauit. Itaque cum studium sapientiae in actione et contemplatione uersetur, unde una pars
Abbreviated transcription (Latin):
manere potuerit. nec ipse aliquid diuine menti in
his rerum opibꝰ tribuens. Iste anaxcimenen discpł̃m
⁊ successorẽ reliquid. Qui om̃s rerum causas aeri
infinto dedit. nec dos negauit aut tacuit. ñ tam̃
ab ipsis aerem factum. s ipsos ex aere ortos credidit.
A naxeagoras u̾o eius auditor harũ rerum omniũ
quas uidemus effectorẽ diuinum animum sensit¬
⁊ dixit. ex infinita mat̾ia. quȩ constaret similibꝰ int̾
se particłis rerum omnium. quibus suis ⁊ ꝓpriis
singłã fierent s animo diuino faciente. Diogenes
qꝙͦ amaximenis alt̾ auditor. aerẽ quidẽ dixit reꝵz
eẽ mat̾iam de qua omnia fierent. s eum eẽ cõpotẽ
diuine rationis. sne qua nicħ ex eo fieri possẽt.
A naxagore successit auditor eius archelaus etiã ipse
de partieulis int̾ se similibꝰ quibꝰ singła queꝙ fierẽt.
ita putauit constare omnia. ut in ẽẽ etiam m̃tem dic̃et

Expanded text:
manere potuerit; nec ipse aliquid diuinae menti in manere potuerit; nec ipse aliquid diuinae menti in his rerum operibus tribuens. Iste Anaximenen discipulum et successorem reliquit, qui omnes rerum causas aeri infinito dedit, nec deos negauit aut tacuit; non tamen ab ipsis aerem factum, sed ipsos ex aere ortos credidit. Anaxagoras uero êius auditor harum rerum omnium, quas uidemus, effectorem diuinum animum sensit et dixit ese periculis rerum et omnium quibus suis expropriis singula fieri, sed animo faciente diuino. Diogenes quoque Anaximenis alter auditor, aerem quidem dixit rerum esse materiam, de qua omnia fierent; sed eum esse compotem diuinae rationis, sine qua nihil ex eo fieri posset. Anaxagorae successit auditor eius Archelaus. Etiam ipse de particulis inter se similibus, \' quibus singula quaeque fierent, ita putauit constare omnia, ut inesse etiam mentem diceret,