comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmunt. Ali qñ si det᷑ copia.
etiã gladiis. sine int̾missioe̾
aũt suis pͣius moribꝰ ⁊ exem¬
plis. Idcuxo om̃s p̾ueniensdo¬
minus adortatꝰ est dicẽs: at¬
tendite a falsis ꝓpħis. Attẽ¬
dite diligentiꝰ. obseruate ca¬
utius. ut nõ seducamini. ut
nõ circũueniamim: ut non
fallamini. Attenclite gͦ. hoc
ẽ consid̾ate. qr nõ sũt oues sed
lupi inuestim̃to ouiũ.qr nõ
sũt religiosi. s in religiosi in
figura religiositatis. qd̾ non
sũt xp̃iani. s ueritate uacui:
nabat dicẽs. Scio enĩqr post
discessũ meũ introibũt in uo̾
lupi rapacos. Lupi uͦ graues
nominant᷑: om̃s infideles he¬
retici. qui grauit̾ scãm eccłia
lestare frequentat. Qui sine
nunt. Aliqñ peccunie irruũt
aliene: aliqñdo in ipsos poc¬
cumaꝵ dños. multo magis
etiã satagunt anĩas raꝑe: et
secũ miserabilit̾ inꝑditionẽ
deducere. ⁊ uestitũ ouiũ hałr
dicuntur qd̾ nom̃ habcãt xp̃i¬
anitatis: uł qr assimilant se

Expanded text:
primunt aliquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis. Idcirco omnes praeveniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod non sunt Christiani, sed veritate vacui  post discessum meum introibunt in vos lupi rapaces . Lupi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam lestare frequentant, qui sine nunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se
Abbreviated transcription (Latin):
Hic gͦ illi qui ꝓmittunt sapi¬
entiam cognitionẽq ueritatiᷤᷤ
ꝙͣ nõ habe̾nt: p̾cipue cauen¬
di sunt. sic̃ sunt heretici. qui
se plerũq paucitate cõmẽdãt.
& id̾o cum dixiss paucos ẽẽ
qui mueniunt angustã por¬
tam ⁊ artã uiam: ne se illi sb̾¬
ponant noĩe paucitatis. statĩ
ueniunt aduos inuesti

Expanded text:
Hic ergo illi qui promittunt sapientiam cognitionemque veritatis quam non habent, praecipue cavendi sunt; sicut sunt haeretici, qui se plerumque paucitate commendant. Et ideo cum dixisset paucos esse qui inveniunt angustam portam et arctam viam, ne se illi supponant nomine paucitatis, statim veniunt ad vos i
Abbreviated transcription (Latin):
E rgo ꝑ seuerantia opꝰ e̾ ut
accipiamꝰ qd̾ petinꝰ: ⁊ inue¬
mꝰ aꝑiatur. Nam si petenti:
datur: ⁊querẽs iuenit. et
pulsanci aꝑietur: Ergo cui
nõ datur.⁊ qui nõ inuenit ⁊
cui nõ aꝑietur. apparet qd̾ nõ
bene petierit. quesierit. pulsa¬
nũqͥd lapidem porriget ei:¬
ter maiorẽ appetitũ.⁊ tam ne¬
cessariũ ut sine illa cet̾a ncħ
sint. sic̃ sine pane m̃sa in ops.
cui contrana ẽ cordis duricia
quã lapidi cõparauit. Aut si¬
piscẽ petierit. nũqͥd ẜpentem
porriget ei; Piscis ẽ fides ĩ¬
isibiliũ. uł ꝓpt̾ aquã bap¬
tisim. uł qr de inusibilibꝰ lo¬
cis capitur. qd etiã fides huiꝰ
mundi fluctibꝰ circũlatrata
nõ frangit᷑ recte pisci compa¬
ratur. Cui contrarrũ posuit
serpentem ꝓpt̾ uenena falla¬
cie. que etiam pͥmo homini
male suadendo p̾seminauit.

Expanded text:
erseverantia opus est ut accipiamus quod petimus, et invemus aperiatur. Nam si petenti datur, et quaerens invenit, et pulsanti aperitur, ergo cui non datur, et qui non invenit, et cui non aperitur, apparet quod non bene petierit, quaesierit, pulsanunquid lapidem dabit iter majorem appetitum, et tam necessarium ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane mensa inops: cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparapiscem petierit, nunquid serpentem porriget ei? Piscis est fides invisibilium, vel propter aquam baptismi, vel quia de invisibilibus locis capitur. Quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. Cui contrarium posuit serpentem, propter venena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminavit.
Abbreviated transcription (Latin):
dico tibi usq septis: s usq sep¬
tuagies septies. ¶ħ. Meret sibi
sermo dñicus.⁊ in modũ funi¬
culi cri plicis. rumpi nõ potest.
Sup̃dixerat. Uidete ne con¬
tempnatis unũ ex pusillis istiᷤ.¬
⁊ adiecerat. si peccauerit inte
frat̾ tuus: uade ⁊ corupe eum
int̾ te ⁊ ipsũ. ⁊ pͥmum reꝓmi¬
serat dicens. si duo ex uobis
conserint suꝑt̾ram de om̃i re
impetrabunt quã pecierint.¬
ens frĩ inse peccanti dimiitere
debeat. ⁊ cum int̾rogatione ꝓ¬
fert sententiã. usq septies. cui
respondit dñs. non usq sep¬
ties: s usq septuagies septieᷤᷤ
idẽ quadrĩgentis nonagĩta
uicibꝰ. ut totiens peccanti fr̃ĩ
dimitteret in die. quotiens
ille ꝑecrare nõ posset.

Expanded text:
o tibi usque septies, sed usque septuagies septies. Haeret sibi sermo Dominicus, et in modum funiculi triplicis rumpi non potest. Supra dixerat: Videte ne contemnatis unum ex his pusillis; et adjecerat; Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum; et praemium repromiserat dicens: Si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re impetrabunt quam petierint,es fratri in se peccanti dimittere debeat, et cum interrogatione profert sententiam usque septies? Cui respondit Dominus: Non usque septies, sed septuagies septies, id est quadrigentis nonaginta vicibus, ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare posset.
Abbreviated transcription (Latin):
demde regibꝰ usq ad transmigͣ¬
tionẽ babilome. regebant᷑. ꝑSt᷑
reditum uͦ de babilone: ꝑ ponti¬
fices reꝵ sũma gerebat᷑. usq ad
yrchanũ rogẽ simul ⁊ pontificẽ:
quiͦ frĩs inuidia multis calami¬
tatibꝰ uexato. ⁊ ad ultimũ ab
herode cinꝰ patrẽ ipse de ignobi¬
li aduena hoc ͤ genere yclu meo
sublimẽ fecerat & ciue̾: in frau¬
dis int̾empto. uidee regnũ ip̃i

Expanded text:
ibus usque ad transmigrationem Babyloniae regebantur. Post reditum vero de Babylone, per pontifices rerum summa gerebatur, usque ad Hyrcanum regem simul et pontificem, quo fratris invidia multis calamitatibus vexato, et ad ultimum ab Herode cujus patrem ipse de ignobili advena, hoc est genere Idumaeo, sublimem fecerat et civem vi fraudis interempto, Judaeae regnum ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa ciꝰ intuenda discipłos suos
misit. ut auctoritatẽ dictis su¬
is illiꝰ opa conferret᷑. ne xp̃s aliꝰ¬
expectaretur: quã cui testimo¬
niũ oꝑa p̾sticissent. S p̾betur
in his que a iohe gesta sũt intel¬
ligentia amplior: ⁊ cũ facti ef¬
ficientia gr̃a in eo exp̾ssa sentit᷑.
ut ꝓplx᷑ ipse ipso quoq conditio¬
nis sue genere ꝓpħaret: qr in co
forma legis elata ẽ. Xp̃m enĩ
lex annuntiauit.⁊ remissionez
spopondit: ⁊ iohes totũ hoc opꝰ
legis expleuit. Igitur cessan¬
te iam lege que peccatis plebis
inclusa.⁊ ppłi uincta uicus. ne
carcere continebat᷑. E rgo ad eu¬
glia contuenda lex mittit: ut
ĩ fidelitas fidem dictoꝵ contẽ¬
plecur in factis. ⁊ qd̾ intra eã
peccatoꝵ fraude sit uinctum:
ꝑ intelligentiã lib̾tatis eu̾głi

Expanded text:
ejus intuenda discipulos suos misit: ut auctoritatem dictis suis illius opera conferrent, neque exspectaretur, quam cui testimonium opera praestitissent. Sed praebetur in his quae a Joanne gesta sunt intelligentia amplior; et cum facti efficientia, gratia in eo expressa sentitur: ut propheta ipse, ipso quoque conditionis suae genere prophetaret, quia in eo forma legis elata est. Christum enim lex annuntiavit, et remissionem spopondit: et Jolegis explevit. Igitur cessante jam lege, quae peccatis plebis inclusa, et populi vincta vitiis, ne carcere continebatur. Ergo ad Evangelia contuenda lex mittit, ut infidelitas fidem dictorum contempletur in factis: et quod intra eam peccatorum fraude sit vinctum, per intelligentiam libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrauit dices. Ecce
agnus dĩ. ecce qui tollit pec¬
ego a te debeo baptizan. ipse
eum baptizauerit. nõ p̾sũp¬
tione maiori. s obedientia
discipłi ac cimore seruili.

Expanded text:
monstrauit dicens: ecce agnus dei, qui tollit pecego a te debeo baptizari, ipse eum baptizauerit non praesumptione maioris, sed oboedientia discipuli ac timore seruili.
Abbreviated transcription (Latin):
dia. ut ex ea querat lucra. cũ
diuitias cupiat ut affluat
dapibꝰ Ioħs uͦ locustis uesci¬
tur. ⁊ mel silur̃e. Anut molli¬
bꝰ uestiatur: pili cameloꝵ
di cibꝰ ⁊ uestitꝰ: carceris hos¬
pitio recipiuntur.⁊ tale ht̃
tantur lucra. ⁊ querũt diui¬
tias. ⁊ delitiis affluunt. ⁊ mol¬
libꝰ uestiuntur: isti indomi¬
bꝰ regum sunt. E x quo ostẽ¬
dit rigidam uitam ⁊ austerã
p̾dicationẽ. iutare deb̾e au¬
las regum.⁊ molliũ hominũ
palatiꝰa declinare: quas fre

Expanded text:
iam, ut ex ea quaerat lucra? Cur divitias cupiat, ut affluat dapibus? Locustis vescitur, et melle silvestri. An ut mollibus vestiatur? Pili camelorum di cibus et vestis carceris hospitio recipiuntur, et praedictantur lucra, et quaerunt divitias, et deliciis affluunt, et mollibus vestiuntur, isti in domibus regum sunt. Ex quo ostenditur rigidam vitam et austeram praedicationem, vitare debere aulas regum, et mollium hominum palat
Abbreviated transcription (Latin):
Ioħs int̾rogauerat ꝑ discipłoᷤ.
tues quiuenturus es. an aliũ
expectamꝰ ͤ xp̃s signa demõ¬
strat. nõ ad ea respondẽs que
int̾rogatus fuerat. s ad scan¬

Expanded text:
s interrogaverat per discipulos: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Christus signa demonstrat, non ad ea respondens quae interrogatus fuerat, sed ad scan
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa xp̃i: mittens duos
sde disciplis suis ait illi.
Tu es qui uenturus es.
an aliũ expectamꝰ: Iĩr
Non qͣsi ignorans inter¬
rogat: ipse enĩ cet̾is igno¬
rantibꝰ de monstrauerat
dicẽs. E cce agnus dĩ: oc¬
ce qui tollit pocca mundi
et patris uocem intonãtis
liudierat. hic ẽ filiꝰ m̃s di¬

Expanded text:
ittens duos de discipulis suis, ait illi: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Non quasi ignorans interrogat; ipse enim caeteris ignorantibus demonstrat, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; et Patris vocem intonantis audierat: Hic est Filius meus di
Abbreviated transcription (Latin):
ra quasi sexta. pilato seden¬
te ꝓ tribunali traditus est
aucifigendus iudeis. qͦ mͦ
hora tercia crucifixꝰ ẽ sic̃
uerba marchi non intelligẽ¬
tes qui dlam putauerunt.
potuerit uideamꝰ: deinde ui¬
debimꝰ cur hora .iiͯi. crucifi¬
xum dixerit marchꝰ. Hora
aũt quasi sexta cum traditꝰ
est crucifigendus apilato se¬
dente ut dictum ẽ ꝓtribu¬
nali. Nonenun adhuc ple¬
na sexta erat: s quasi sexta.
id ẽ ꝑacta quinta. ⁊ aliquid
etiam de sexta ẽẽ ceꝑat. Nũ¬
quã au̾t isti dicerẽt quinta
⁊ quadrans. aut quinta ⁊
triens: aut quinta senus. aut
aliqͥd huiꝯ modi. Habent
enum istum morẽ scripture.
ut a parte totum ponant. qr¬
tam mod̾ate id ẽ ioħs locut᷑ꝰ
ẽ. ut nõ diceret sexta. s quasi
sexta. Quodsi ita nõ diceret.
s tantummͦ sextam diceret:
possemꝰ nos ita ĩtelligere. ꝙ¬
admodum loqui scripture
solent sic̃ dixi aparte totũ.
ut ꝑacta quinta. ⁊ in coata
sexta. gererentur hec que

Expanded text:
ra quasi sexta Pilato sedente pro tribunali traditus est crucifigendus Iudaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut uerba Marci non intellegentes quidam putauerunt? potuerit videamus; deinde videbimus cur hora tertia crucifixum dixerit Marcus. Hora erat quasi sexta cum traditus est crucifigendus a Pilato sedente, ut dictum est, pro tribunali. Non enim jam plena sexta erat, sed quasi sexta, id est, peracta quinta aliquid etiam de sexta esse coeperat. Nunquam autem isti dicerent, Quinta et quadrans, aut quinta et triens, aut quinta et semis, aut aliquid hujusmodi. Habent enim istum morem Scripturae, ut a parte totum ponant, tam moderate idem Iohannes locutus est, ut non diceret: "sexta" sed: quasi sexta. quod si ita non diceret, sed tantummodo sextam diceret, possemus nos ita intellegere, quemadmodum loqui scripturae solent, sicut dixi, a parte totum, ut peracta quinta et inchoata sexta gererentur haec quae
Abbreviated transcription (Latin):
crucis. Hec sũt etiam bona
boriosa: quoꝵ m̾ces requieᷤᷤ
esͤ. U id̾o dr̃ spe gandentes.
ut requiẽ futura̾ cum y lari¬
tate in laboribꝰ oꝑemͣ. Hac̃
ylaritatẽ significat. crucis la¬
titudo irtransu̾so ligno: ubi
figuntur ananꝰ. ꝑ manus
enim oꝑa intelligimꝰ. ꝑ lati¬
tudinẽ y laritatem oꝑantis:
qr tusticia facit angustias.
P altitudinẽ aũt cui caput
adiungitur. expectatio retri¬
butionis de sublimi iusticia dĩ:
qui reddet unicuiq scđm oꝑa
nam. Itaq etiam longitudo
qua totũ corpꝰ extendit᷑: ipsã
colerantiã significat: unde lõ¬
ganues dicunt᷑ qui tolerãt.
Ifundum aũt qd̾ teire infi¬
xum ẽ: secretum sacramenti
p̾figurat. Necordaris ni fal¬
lor que uerba apłi ista de sig¬
inficatione crucis expediam:
ubi ait. In caritate radicati
⁊ fundati: ut possitis com p̾¬
hendere cum om̃ibꝰ scĩs: que
sit longitudo la titudo. alti

Expanded text:
crucis. haec sunt etiam bona crucis. haec sunt etiam bona boriosa, quorum merces requies est. Sed ideo dicitur, spe gaudentes , ut requiem futuram cum hilaritate in laboribus operemur. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus. Per manus enim opera intelligimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias. Per altitudinem autem, cui caput adjungitur, exspectatio retributionis de sublimi justitia Dei, qui reddet unicuique secundum opera nam. Itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profundum autem quod terrae infixum espraefigurat. recordaris enim, nisi fallor, quae uerba apostolica in ista designatione crucis expediam, ubi ait: In caritate radicati atque fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitud
Abbreviated transcription (Latin):
qr scilicet milites cet̾a in .iiii.
partes iuxta suũ mimerum
diuidentes. de tumca que in¬
consutił erat. de suꝑ cõtexta
ꝑ totum: sortem ieser᷑: e ua¬
ꝑtitam eiꝰ figurauit eccłia.
toto scilicet qui .iiiiͦ. partibꝰ¬
coustat t̾rarum orbis diffu¬
sam: ⁊ omibꝯ eisdem partibꝰ
equalit idẽ concordit̾ distri¬
butam. Tunica uͦ illa sorti¬
ta. om̃ium partium:. signifi¬
cat unitatem. que caritatis
uincło continetur. Si enĩ
minentiorẽ ht̃ uiam : ⁊ suꝑ¬
eminet scientie. ⁊ suꝑ om̃ia
p̾cepta ẽ: mento uestis qua
significatur. desuꝑ contexta
ꝑhibetur. In sorte̾ aũt quid
sic quippe in uno ad om̃s ꝑ
peruenit. cum sors om̃ibus
placuit: qr ⁊ dĩ grã inunita¬
te ad om̃s ꝑuenit. ⁊ cum sors
ceditur. Ꝙ̾ qr sic̃ dicit apłs
horas ut ultra nõ seruiamꝰ
peccato. Quãdui id agunt
oꝑa ur̃a. ut euacuetur corpꝰ
peccati: quã du extior homo
corrumpitur ut it̾ior reno¬
netur de die in diẽ: sp̃s est

Expanded text:
quia scilicet milites, caetera in quatuor partes, juxta suum numerum dividentes, de tunica, quae inconsutilis erat, desuper contexta r totum, sortem miserunt. Quapartitam ejus figuravit Ecclesiam, toto scilicet qui constat terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est concorditer distributam. Tunica vero illa sortita, omnium partium significat unanimitatem, quae charitatis vinculo continetur. Si enim minentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est , merito vestis qua significatur desuper contexta perhibetur. In sorte autem quid Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit. Et cum sors ceditur. Et quia, sicut dicit Apostolus, ultra non seruiamus peccato. quamdiu ergo id agunt opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, quamdiu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit cõmemorare: suffice¬
ret licere. Erat añt hora .iii.
ut qͥd adiunxit. ⁊ crucifixe¬
runt erim: nisi qr uoluit
aliquid recapitulando sig
retur. cum scriptura ip̃sa ilł
temporibꝰ legeretur. quibꝰ
uniuerse eccłie notũ erat qͣ
hora dñs ligno suspensus ẽ.
unde poss huiꝰ uł error corri
gi. uł mendatiũ refutari :
S qr sciebat a militibꝰ do¬
nimũ crucifixũ nõ auideis:
occulte ostendere uoluit eos
magis crucifixisse qui clama¬
uerunt ut crucifigeret᷑. qmͣ
illos qui ministenũ princi¬
pi suo scđm suũ officiũ pre¬
buerũt. Intelligitur gͦ fu¬
isse hora tercia clamauert̃
uidei ut dñs crucifigeret᷑.
⁊ ueracissime de monstratur
tũc eos crucifixisse. maxime
rant. qd̃ eoꝵ uerba satis in
hoc eos hora .iii. fecisse mar¬
chus ostendit. uerissime iu¬
dicans magis fuisse magis
militũ manus.

Expanded text:
 sufficeret dicere: Erat autem hora tertia; utquid adjunxit: Et crucifixerunt eum; nisi quia voluit aliquid recapitulando signretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus universae Ecclesiae notum erat, qua hora Dominus ligno suspensus sit, unde posgi, vel mendacium refutari. Sed quia sciebat a militibus Dominum crucifixum, non a Judaeis, occulte ostendere voluit eos magis crucifixisse, qui clamaverunt ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. Intelligitur ergo fuisse hora tertia, cum clamaverunt Judaei ut Dominus crucifigeretur. Et veracissime demonstratur tunc eos crucifixisse quando crant, quod eorum verba satis indhoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, verissime indicans magis fuisse Domini militum manus.
Abbreviated transcription (Latin):
Titulus suꝑpositus supra
crucẽ eiꝰ in quo scriptum e¬
rat rex udeoꝵ. il lud ostendit.
qr nec occidendo effice̾ potue¬
runt ut eum regẽ nõ habe¬
rent: qui eis mani festi ssim̃
⁊ emi n̾etissima potestate.
scđm sua oꝑa redditurꝰ est.
Unde in psalmo canit᷑. Ego
etiam qd̾ rex simł ⁊ pontifex
ẽ: cum eximiam patͥ sue car¬
nis hostiam in altare crucis
offeiret. Regis quoq qͣ pre¬
diturus erat dignitatẽ titło
p̾ten.dit : ut cunctis legere
hoc ẽ au dire ⁊ credere uolen¬
tibꝰ insinuaret:. qr ꝑcrucis
patibulum. nõ ꝑdid̾it suũ
s confirmarit potiꝰ ⁊ corro¬
boranit imꝑium. Nestat
adhuc res que diligentissiẽ
consid̾anda ẽ: non magnũ
faciat eirorẽ. Sit̃ enum qͥ
arbitrantur hora quidem
.iii. dñm crucifixũ. a sexta
ãt hora tenebras factas usq
ad nona: ut consũpte incel

Expanded text:
Titulus positus supra crucem ejus in quo scriptum erat: Rex Judaeorum, illud ostendit, quod nec occidendo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent qui eis manifestissima et eminentissima potestate secundum sua opera redditurus est. Unde in psalmo canitur: Egoetiam quoniam rex simul et pontifex est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat dignitate, titulo praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus insinuaret quod per crucis patibulum non perdiderit suum, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Et ae res diligentissime consideranda est, ne magnum faciat errorem. sunt enim qui arbitrentur hora quidem tertia dominum crucifixum, a sexta autem hora tenebras factas usque ad nonam, ut consummatae intel
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ macħs ait nolint bibere.
hoc marchus dixerit nõ accep̾:
tacuerit aũt qd̾ gustauerit.
S ⁊ hoc qd̾ ait marchꝯ mir¬
ratũ uinũ: intelligendum ẽ
matħm dixisse cum felle mix¬
tum. Fel quippe ꝓ amaritudi¬
ne posuit. ⁊ mirratum eium¬
fieri possit ut ⁊ felle. ⁊ mira. ui¬

Expanded text:
idem Matthaeus ait, Noluit bibere, idem Matthaeus ait, Noluit bibere, hoc Marcus dixerit Non accepit, tacuerit autem quod gustaverit. Sed et hoc quod ait Marcus, Myrrhatum vinum, intelligendum est Matthaeum dixisse cum felle mistum . Fel quippe pro amaritudine posuit. Et myrrhatum fieri possit ut et felle et m
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ea aũt ibi crucifixo ẽ
ẽ dñs. ut ubi priꝰ erat aẽra
dampnatoꝵ: engerentur ue¬
xilla m̃rii. & quomͦ ꝓ nobis
ma ledictum crucis factus ẽ
⁊ flagellatus. ⁊ crucifixꝰ : sic
ꝓ om̃ium salute qͣsi noxiꝰ int̾
noxios crucifigitur. Sin aũt
quippiam contẽdere uoluerit.
laret: uit̾rogemus eũ quare
⁊ alii latrones ineodem loco
crucifixi suit. ex quo apparet
caluariam nõ sepulcrũ pͥmi
homins. s locum significare
decollatoꝵ. ut ubi habundabͣ
pectatum suꝑhabundat gr̃a.
Adam uͦ sepultum uixta hebrõ
runt ei uinũ bib̾e cum felle
mixtũ. ⁊ cũ gustass. noluit
bibere. Dñs loquitur ad ihe¬
rusalem. Ego te plantauiui¬
nea mea. uerã. quomodo fac¬
ta es inamaritudine uitis a¬
liena: Amara uitis a marum
insiti mea potauerũt me aceco.
Quod aũt dic̾. ⁊ cum gustass
uoluit bibe: hoc indicat gus
tauerit quidẽ ꝓ nob̾ mortis a¬
maritudinẽ. s die t̾cio resuire¬
xit. Quod enĩ ait marchꝰ nõ

Expanded text:
ucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus est, et crucifixus: sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigeretur. Sin autem quispiam contendere voluerit, laret, interrogemus eum, quare et alii latrones in eodem loco crucifixi sint? Ex quo apparet Calvariam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare decollatorum, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia . Adam vero sepultum juxta Hebron runt ei vinum bibere cum felle mixtum. Et cum gustasset, noluit bibere. Deus loquitur ad Hierusalem: Ego te plantavi vineam meam veram, quomodo facta es in amaritudinem vitis alienae ? Amara vitis amarum vin siti mea potaverunt me aceto . Quod autem dicitur: Cum gustasset, noluit bibere , hoc indicat, quod gustaverit quidem pro nobis mortis amaritudinem, sed tertia die resurrexit. Quod enim ait Marcus: non
Abbreviated transcription (Latin):
piet. Aluidẽ enĩ merces de ꝓ¬
liud m̾ces de iusto. aliud mer¬
ces iusti. Quid ẽ enĩ mercede̾
ꝓphe accipiet. nͥ qr his qui ꝓ¬
ph̾am sua largitate sustentat.
iustus ẽ: ⁊ qñ in hoc mundo.
nicħ possid. tanto loquendi
ꝓuisticia fiduciã maiorẽ hab.
Hunc dũ ille sustentat qui in
bere nõ p̾sumit: iusticia illiꝰ
libtatẽ sibi participẽ facit. ut
cum eo parit̾ iusticie pͥmia re¬
cipiat: quẽ sustentando uiuat.
quatenꝰ eandẽ iusticiã lib̾e loqͥ
ẽ: s tam̃ corporeo eget alim̃to.
Et si corpꝰ non reficit᷑. certum
ad loquendũ dedit. Cũ ꝓpħa
tam̃ ante dĩ ocłos exhibuit qd̾
ligit eũ de futuris loquentem:
hic m̾cedem ꝓpħe accipiet. Igit᷑
uidei carnaliter intelligentes
ꝓpħas: m̾cedẽ nõ accipient pro
pħaꝵ. Alit̾. iom̃i ꝓfessionezi¬
zanioꝵ nuxtũ critico p̾miserat.
qui recipit uos merecipit. Et
qui me recipit: recip̃ eum qui
me misit. Ad susceptionẽ ma¬
gr̃oꝵ discipłos ꝓuocauerat. po¬

Expanded text:
i. Aliud est enim merces de pliud merces de justo, aliud merces justi. Quid est enim mercedem prophetae accipiet, nisi quia is qui prophetam sua largitate sustentat, justus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro justitia fiduciam majorem habet. Hunc dum ille sustentat qui in bere non praesumit, justitiae illius libertatem sibi participem facit, ut cum eo pariter justitiae praemia recipiat, quem sustentando juvit, quatenus eamdem justitiam libere loqui est, sed tamen corporeo eget alimento; et si corpus non reficitur, certum ad loquendum dedit. Cum prophtamen ante Dei oculos exhibuit, quod ligit eum de futuris loquentem, hic mercedem prophetae accipiet. Igitur Judaei, carnaliter intelligentes prophetas, mercedem non accipient proone zizanium mixtum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit: et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistrorum discipulos provocaverat. Po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ xp̃o debemꝰ offerre. ceterum
ipse xp̃s qui in nob habitat lo
det aũt fr̃ frẽm in mortẽ. ⁊ pa¬
ter filiũ. ⁊in surgẽt filii in pa¬
rentes.⁊ morte eos afficient.
Et entis odio om̃ibꝰ homini

Expanded text:
o debemus offerre. Caeterum ipse Christus, qui in nobis habitat, lodet autem frater fratrem in mortem, et pater filium, et insurgent filii in parentes, et morte eos afficient, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdet mercedẽ suã. Legimꝰ in
ppħa dauid: ad excusandas ex¬
cusationes in poc̃cis. qd̾ multi pͦ¬
occasiones. ut qd̾ uoluntate de¬
linquũt. uideant᷑ necessitate
peccare. Dñs scrutator cordis
⁊ renũ. futuras cogitationes in
singlis contuet᷑. dixerat qui re
cipit uos me recip̃. S hoc pre¬
ceptũ młti pscudo ꝓpħe ⁊ falsi
p̾dicatores: poterant impedire
Medicatus ẽ quoq huic scan¬
dalo dicẽs. Qͥ recipit iustum
in noĩe iusti: mcedẽ iusti acci¬
piet. Rursꝰ poterat aliꝰ causa¬
r ⁊ dicere. Pd. auꝑtate ꝓhibeor.
cenuitas me retinet: hospita¬
lis ẽẽ nõ possũ. Et hanc excu¬
sacionẽ leuissimo p̾cepto dilu¬
modũ fieriputo: ut hic leccor
tam longo uolumine fatigat
respiret aliqnͣtulũ: ⁊ ad cete
ratranseat in alio libro consi¬
deranda.

Expanded text:
perdet mercedem suam . Legimus in propheta David: Ad excusandas excusationes in peccatis, quod multi peoccasiones, ut quod voluntate delinquunt, videantur necessitate peccare. Dominus scrutator cordis et renum, qui futuras cogitationes in singcipit vos, me recipit. Sed quia hoc praeceptum multi pseudoprophetae et falsi praedicatores poterant impedire, medicatus est huic quoque scandalo, dicens: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet. Rursus poterat alius causari et dicere: Paupertate prohibeor, tenuitas me retinet ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto delevmode fieri puto, ut hic lector tam longo volumine fatigatus respiret aliquantum, et ad caetera se reficiat in alio libro consideranda.
Abbreviated transcription (Latin):
mel p̾utemus ardorẽ fidei suf
crucẽ portat in m̃te. Sciendũ
uͦ ẽ quod sũt nõ nulli. qui carniᷤꝰ
abstinentiã nõ ꝓ deo. s ꝓ in ani
gła exibent. Et sũt pleriq qui
cõpassionẽ ꝓximis nõ sp̃ualit̾
s carnalit impendũt: ut eis nõ
ad uirtutẽ. s quasi miserando
ad culpaᷤᷤ faueant. Hii itaq cru¬
cẽ quidem uidentur ferre: sed
hec eadẽ ueritas dicit. Qui
ẽ me dignus. Acciꝑe ⁊ enim
abstinentiam. uł cõpassionez
ꝓximo. studio et̾ne intentioĩs
exhibere. Nam quisqͥs hec ꝓ
sp̃rali intentione exhib: cru¬
cem quidẽ portat. s ire post

Expanded text:
mel putemus ardorem fidei posscrucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria, exhibent; et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter, impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserando ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed haec eadem Veritas dicit: Qui est me dignus; accipere etenim abstinentiam, vel compassionem proximo studio aeternae intentionis exhibere: nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post
Abbreviated transcription (Latin):
Q̾ aũt p̾miserat. nõ ueni pacẽ
nuttere s gladiũ: & diuidere
hominẽ adu̾sus patrẽ ⁊ matrẽ
⁊ soctũ. nequis pietatẽ religioni
ante ferret: subiecit dicẽs. Qͥ
amat patrẽ aut matrẽ plusꝙͣ¬
tico legimꝰ canticoꝵ: ordinate
inme karitatẽ. Hic ordo in
om̃i affoctu necessariꝰ ẽ. Ama
pꝰ dm̃ patrẽ. ama matrẽ: ama
filios. Si aũt necessitas uen̾it.
ut amor parentum ac filioꝵ dĩ
amori comparet᷑. ⁊ nõ possit u¬
amari patrẽ aut mat᷑rẽ: s sig¬
nant̾ addidit. qui amat patre̾
aut matrẽ plus quã me. Et qͥ
nõ accipit crucẽ suã ⁊ sequitur
me: nõ est me dignus. G. Ciux

Expanded text:
miserat: Non veni pacem mittere, sed gladium; et dividere homines adversum patrem et matrem, et socrum, ne quis pietatem religioni anteferret, subjecit dicens, Qui amat 65 patrem aut matrem plustico legimus Canticorum: Ordinate in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama post Deum patrem, ama matrem, ama filios. Si autem necessitas venerit, ut amor parentum ac filiorum Dei amori comparetur, et non possit uamare patrem aut matrem, sed signanter addidit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me. Et qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus.
Abbreviated transcription (Latin):
a ciũ ad fidem xp̃i totꝰ orbis
tra sẽ diuisus ẽ: una queq do¬
mꝰ. ⁊ in fideles habuit ⁊ creden¬
tes. & ꝓꝓte̾a bellũ missũ ẽ bo¬
nũut rũperetur pax mala.
Ms̃ ⁊ ysaias sub typo egiptiꝓ
phice p̾cinuit dicens. E ccc̾
dñs ascendet suꝑ nubẽ leuem
⁊ ingrediet᷑ ogiptũ. ⁊ mouebũ¬
tur simulacra egipti a faciee

Expanded text:
dem ad fidem Christi totus orbis contra se divisus est, unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Quod et Isaias sub typo Aegypti prophetice praecinuit dicens: Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a fac
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ idẽ mat̾ sponsi. ⁊ in nurũ sic̾
p̾diximꝰ suã: ⁊ in filiã diuisa ẽ.
qr synagoga carnalis. siue de cir¬
cuincisione. siue de p̾utio. credẽ¬
tes ꝑsequi ñ cefsat. S ⁊ ipse in
sociũ fitã matrẽq sũt diuise: no¬
lentes circũcisionẽ reciꝑe carna¬
implicatꝰ erat. Nulla enĩ ap̃
eos pacis uira custodiri possũt:
uit̾ quos fidĩ bellũ est.I xcui.¬
Ui amat patrẽ aut matrẽ
plus quã me: nõ ẽ me dig¬
nus. Et qui amat filiũ aut fi̾¬

Expanded text:
 id est mater sponsi, et in nurum, sicut praediximus, suam et in filiam divisa est, quia Synagoga carnalis sive de circumcisione, sive de praeputio, credentes persequi non cessat. Sed et ipsae in socrum matremque sunt divisae, nolentes circumcisionem recipere carnaimplicatus erat: nulla enim apud eos jura custodiri possunt, inter quos fidei bellum est. Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus;
Abbreviated transcription (Latin):
rare. Estote gͦ puidentes sic̃ ẜ¬
Fã. Ad cauendũ malũ incapi
tias secoartans uetere tumca
exutus innouatur: qd̾ unitan¬
tur quibꝰ dictũ ẽ intrate ꝑ an¬
gustam portã: cum ueterẽ homi¬
nẽ exuũt. Nam si cauendũ ma¬
lũ itamoneret. ut uiolent̾ resis¬
tendũ eẽt malis: nõ supͣ dixiss.
mitto uos uelut oues ĩ medio
lupoꝵ. Simplices aũt sic̃ colũ¬
bas eẽ uoluit: ad nulli nocendũ.
Nam hoc genꝰ auis. nullũ om̃i¬
no anĩalium necat. nõ solũ grã¬
diũ contͣ que uires ñ habet. s
etiã minutissimoꝵ quibꝰ etiã
ꝑ parui passeres aliunt᷑. Est
aũt om̃ibꝰ iationabilibꝰ añĩa¬
ntibꝰ una quedam int̾ se socie¬
tas: sic̃ etiã rationabilibꝰ sua.
idẽ hominibꝰ: qui nõ solũ secũ
s etiã cum. angłis discũt. Ergo
ex similitudine colũbarũ: nul¬
li ꝓrsꝰ nocere ad societatẽ suã ꝑ¬
tinenti participatione ratioĩs.

Expanded text:
 Estote ergo prudentes sicad cavendum malum, in capit per angustias se coarctans veteri tunica exutus innovatur. Quod imitantur quibus dictum est, Intrate per angustam portam ; cum vetere homine exuuntur. Nam si cavendum malum ita moneret, ut violenter resistendum esset malis, non supra dixisset, Mitto vos sicut oves in medio luporum. Simplices autem sicut columbas esse voluit, ad nulli nocendum. Nam hoc genus avis nullum omnino animalium necat; non solum grandium, contra quae vires non habet, sed etiam minutissimorum, quibus etiam perparvi passeres aluntur. Est autem omnibus irrationalibus animantibus una quaedam inter se societas, sicut etiam rationalibus sua, id est hominibus, non solum secum, sed etiam cum Angelis. Discunt ergo ex similitudine columbarum nulli prorsus nocere ad societatem suam pertinenti participatione rationis.
Abbreviated transcription (Latin):
monis huiꝰ occasio. Y dolũ ba¬
hal fuisse iuxta ihrłm ad radi¬
ces mõtis moria in quibꝰ syloa
fluit. Nõ semel legimꝯ hecual¬
lis ⁊ parui campi planities ir¬
rigua erat: ⁊ nemorosa plena
q delitiis.⁊ lucus mea ydolo.
secratꝰ. In tantã aũt ppłs i frl
dem̃tiam uenerat. ut deserta
cẽpli uicinia ibi hostias ĩmola¬
ret: ⁊ rigorẽ religionis delicie
uincerẽt. filiosq suos incende¬
rẽt demoniis: uł initiarẽt. &
appellabat᷑ locꝯipsegehennio:
id ẽ uallis filioꝵ ennon. Hoc
regũ uolum̃ in paralipomenõ
⁊ iheremias scribũt plenissiẽ.
Et cõminat᷑ ds̃ selocũ ipsum
impleturũ cadau̾ibꝰ mortuo¬
rũ. ut nequaꝙͣ uocet᷑ tofet ⁊
tumulꝰ mortuoꝵ. Euturagͦ¬

Expanded text:
monis hujus occasio. Idolum Baal fuisse juxta Jerusalem ad radices montis Moria, in quibus Siloe fluit, non semel legimus . Haec vallis et parvi campi planities, irrigua eraque deliciis, et lucus in ea idolo consecratus. In tantam autem populus Israel dementiam venerat ut deserendo templi vicinia, ibi hostias immolaret, et rigorem religionis deliciae vincerent, filiosque suos incenderent daemoni vel initiarent; et appellabatur lucus ipse Gehenon, id est vallis filiorum Ennon. Hoc Regum volumen, et Paralipomenon, et Jeremias scribunt plenissime. Et comminatur Deus se locum ipsum impleturum cadaveribus mortuorum, ut nequaquam vocetur Topheth et tumulus mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
Ordo pulcherrimꝰ ad p̾dicati¬
onẽ mittit: docz ꝑicula nõ ti¬
menda. affectus subiecit reli¬
lerat aes de zona excusserat.
dura eu̾głistaꝵ conditio. Uͥs
gͦ sumptꝰ. unde uict ꝯ necessa¬
ria: Austeritatẽ mandatoꝵ:
spe temꝑat ꝓmissoꝵ. qui re¬
cipit inquiens uos. me recip̃.
⁊ qui me recip̃. recip̃ eum qui
me misit. Et ut in suscipien¬
dis apłis unꝰ quisq credentiũ
xp̃m se suscepisse arbitraretꝰ:¬
in nomine ꝓpħe: m̾cedẽ ꝓphete¬

Expanded text:
Ordo pulcherrimus. Ad praedicationem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit relilerat, aes de zona excusserat. Dura Evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum. Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit, ut in suscipiendis apostolis, unusquisque credentium Christum se suscepisse arbitrein nomine prophetae, mercedem p
Abbreviated transcription (Latin):
mere nõ debeant declinare: qͥ
quidẽ uidemꝰ in principio fe
oms occasio. fieret eugli semi¬
nariũ. Sp̃ualit̾ aũt possumꝰ
dicere. cũ ꝑsecutinos fuerint
in unã curitatẽ. hoc ẽ in uno
scrpturarũ libro uł testimõio:
fugiamus nos adalias ciuita¬
ces. idẽ. ad alia uolumina. Ꝙͣ¬
uis contensiosus fuerit ꝑsecu¬
tor: ante p̾sidiũ saluatoris ad¬

Expanded text:
et debeant declinare. Quod quidem videmus in principio feconis occasio fieret Evangelii seminarium. Spiritualiter autem possumus dicere: Cum persecuti nos fuerint in una civitate, hoc est, in uno Scripturarum libro vel testimonio, nos fugiamus ad alias civitates, id est, ad alia volumina. Quamvis contentiosus fuerit persecutor, ante praesidium Salvatoris ad
Abbreviated transcription (Latin):
cepto enĩ legis: cauda hostie ĩ
sacrificio iubetur offerri. In
cauda qͥppe. finis ẽ corporis: Et
ille bene ĩmolat. qͥ sacrificium
boni oꝑis usq ad finẽ debite ꝑ¬
ducit rationis.

Expanded text:
cepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae perducit actionis.
Abbreviated transcription (Latin):
rem dolorẽ mala inger̃ que ab
extraneis inferuntur. Iolus
uero in nobis ea torm̃ta seuiũt.
que ab illis patimur de quoꝵ
no corporismala nos cruciant
ci qr sũmi capitis m̃bra sunt:
cap̃ qͦq suũ in passionibꝰ se̾cũ¬
tur. ut ipsos adu̾sarios in sua
morte sentiant: de quoꝵ uita
p̾sumebãt. Et tanto eis cres¬
cat mͥces oꝑis: qnͣto eis u̾tutiꝰ
luctũ ꝓficit ex aliene dapno:

Expanded text:
rem dolorem mala ingerunt, quae ab extraneis inferuntur; plus vero in nobis ea tormenta saeviunt, quae ab illis patimur, de quorum no corporis mala nos cruciant ti quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita atque ait: Ut tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae dampno
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ oues inmedio lupoꝵ. Cõ¬
traria sũt ista sibi anialia. ut
alia abaliis deuorentur. S
bonꝰ pastor lupos gregi suo
timete nõ nouit. ideoq isti
discipłi nõ in p̾dam. s ad gra¬

Expanded text:
sicut agnos inter lupos. contraria sunt ista sibi animalia, ut alia ab aliis deuorentur. sed bonus pastor lupos gregi suo timere non nouit, ideoque isti discipuli non in praedam, sed ad gra
Abbreviated transcription (Latin):
si ab hominũ generalitate illoᷤᷤ
sequestrans. ⁊ deos acdĩ filios
ꝑ adoptionẽ iam factos insinu¬
ans: uixta illud psalmiste. E¬
go dixi diiestis: ⁊ filii excelsi os̃.
Licet cet̾iapłi sciant: petrꝰ tam̃
respondit ꝓ ceteris. Complexꝰ
ẽ itaq om̃ia. qui ⁊ nacuram ⁊
nom̃ exp̾ssit: in quo sũma uir¬
ad distinctionẽ falsoꝵ dõꝵ. qͦs
suasorio delusa errore gentili¬
tas. uł de mortuis sibi homini¬
bꝰ instituit: uł maiori demẽ¬
tia de in sensibili mat̾ia qͦs ad¬
oraret creauit. Te qualibus
canicur in psalmo. Simula¬
cragentiũ argentum ⁊ auꝵ:
oꝑa manuũ hominũ. Os ha¬
bent ⁊ nõ loquent᷑. ⁊ cet̾a.sB.
Quã miranda sit distincti¬
one factũ ut cum de utraq e¬
iusdem dñi ⁊ saluatoris nr̃i
natura ab ipso dño ⁊ a fideli
eiꝰ discipło eẽt ꝓferenda sen¬
tentia: dñs ipse humilitatẽ
assumpte humanitatis ꝓ¬
fiteatur. discipłs excellenti¬
am diuine eternitatis ostẽ¬

Expanded text:
si ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem jam factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes . Licet caeteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae caeteris. Complexus est itaque omnia, qui et naturam et nomen expressit, in quo summa virad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. .quam miranda distinctione sit factum ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis osten
Abbreviated transcription (Latin):
qua si nesciens sententiã de se
uł discipłoꝵ ul extraneoꝵ in¬
quirit: s ideo discipłos quid
de se sentiant int̾rogat. ut cõ¬
fessionẽ rocte fidei illoꝵ. digna
merrede remuneret. Ido qͥd
aliud eẽ sentiant inquirit:
ut expositis pͥmo sententiiser¬
tantiũ. discipłi ꝓbarent᷑ ueri¬
tatẽ sue confẽssionis. nõ de opi¬
mone uulgata. s de ipso ꝑce¬
pisse dĩce reuelationis archa
no. Quẽ inquit dicũt hoĩes
eẽ filiũ hominis: Pulcre hoĩeᷤ
appellat cos qui de filio hominis
tantum loqui nouerant. qui di¬
umitatis eiarchana nesciebat.
Nam qui diumnitatis eiꝰ miste¬
ria caꝑe norunt. merito supͣ ho¬
mines eẽ dicunt᷑ : apło aitestã¬
te qui ait. Qd̾ occłs nõ uidit.
nec auris audiuit: nec in corho

Expanded text:
quasi nesciens sententiam de se vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos, quid de se sentiant, interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Ideo quid alii de se sentiant, inquirit, ut expositis primo sententiis errantium, discipuli probarentur veritatem suae confessionis, non de opinione vulgata, sed de ipso percepino. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere norunt, merito supra homines esse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Alii ioħm baptistã. alii¬
aũt heliam. alii uͦ iheremiam:
aut unũ ex ꝓpħis. ¶ iħ. ꝯiror
quosclã int̾pretes causas erroꝵ
inquirere singłoꝵ. ⁊ disputati¬
onẽ longinquã texere: quare
putauerunt. alii heliam. alii u̾o¬
iheremiã. uit unũ ex ꝓpħis. cũ
sic errare potuerit in heliam et

Expanded text:
ii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam texere, quare putaverunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis, cum s
Abbreviated transcription (Latin):
onis quã ꝓ nob̃ suscepit. S
nos nocesse ẽ tanto humiliꝰ
diumitatis alta uenerare:
qnͣto illũ meminimꝰ ꝓ nr̃a
exaltatione ad humanitatiꝰ
in fima descendisse. Si enĩ
int̾ sacram̃ta in carnatioĩs
euis quibꝰ redempti sumꝰ.
potentiã diuinitatis qua
creati sumꝰ pia semꝑ m̃te
recolimꝰ: fit ut ipsi qͦq cum
petro suꝑne beatitudinis m̾¬
cede donemur. Nam confi¬
tente illo xp̃m filiũ dĩ uiui:
uideamiis qd̃ sequit᷑. I¬

Expanded text:
cepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus, quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis mercede donemur. Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ex lege ꝑ fidẽ saluus: reli¬
quos ex sius infirmos egrotoᷤᷤ¬
qr offẽrens dño. oblatisq fim¬
brias uestim̃toꝵ contingere
obtabant: sani ꝑ fidẽ futuri.
s ut ex ueste tota fimbrie: ita
quoq tanꝙͣ ex eodem corpore
excuntibꝰ. salutẽ his qui contĩ¬
gere cupiunt subministrãt.

Expanded text:
ipse ex lege per fidem salvus, reliquos ex suis infirmos aegrotosque afferens Domino, oblatique fimbrias vestimentorum contingere optabant, sani per fidem futuri. Sed ut ex veste tota fimbriae, itaquoque tamquam ex eodem corpore exeuntibus, salutem his qui contingere cupiunt, subministrat.
Abbreviated transcription (Latin):
fuse esce ꝑartus ⁊ uenas ac
medullas ueruosq fundan¬
tur. Unde ⁊ mltos qui ui¬
cio stomachi ꝑpetun sustine¬
ant uomitũ: ꝑꝰ cenas ⁊ prã¬
dia statĩ euoniere qd̾ ingesse¬
iunt. ⁊ tam̃ corpulentos eẽ:
qr ad pͥmum tactũ liquidi¬
or cibꝰ ⁊ potus ꝑ me̾bra fun¬
datur. S istius modi hoĩes
dũ uolunt alt̾ius imꝑiciam
rep̾e̾ndere: ostendunt suã.
Quãuis eiũ tenuissimꝰ hu¬
mor ⁊ liquens esca. cum in
uenis ⁊. artubꝰ cõcocta fueris
⁊ digesta: ꝑ occultos meatuᷤᷤ¬
corporis quos greci phoruᷤᷤ uo¬
cant. ad inferiora dilabitur:
⁊ insecessũ uadit. Que aũt
ꝓcedunt de ore. de corde ereũt.
⁊ ea coinquinãt hominem.

Expanded text:
fusae escae per artus et venas, ac fusae escae per artus et venas, ac medullas nervosque fundantur. Unde et multos, qui vitio stomachi perpetem sustineant vomitum, post coenas et prandia statim evomere quod ingesserunt, et tamen corpulentos esse: quia ad primum tactum liquidior cibus, et potus per membra fundatur. Sed itiusmodi homines dum volunt alterius imperitiam reprehendere, ostendunt suam: Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca sit, cum in venis et artubus concocta fuerit et digesta per occultos meatucorporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferiora dilabitur, et in secessum vadit. Quae autem procedunt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant h
Abbreviated transcription (Latin):
ticũ hominẽ pꝰ unam ⁊ alte¬
ram correptionẽ deuita: sci¬
di.⁊ a semetipso dampnatꝰ
In hunc seusũ ⁊ saluator pre¬
cepit doctores pessimos dimit¬
tendos arbicrio suo: sciens e¬
os difficult̾. adueritatẽ posse
trahi. cecos ẽẽ ⁊ cecum ppłin¬
in ciroro trahete. Icluii. Neᷤ¬
pondens aũt petius. dixit ei.
Edissere nob̃ parabolã istam.
At ille dieit. Adhuc ⁊ uos si¬
ne intellectu estis: Qd aꝑ¬
te dictum fuerat ⁊ patebat
auditu. apłs petrus ꝑ para¬
bolam dictum putat. ⁊ in
u̾ba manifesta. muisticã q̃rit
intelligentiam. Corripit᷑q
a dño qͣre parabolice dictũ
uitiosum: eẽ auditorẽ. qui
aut obscura manifeste: aut¬
dicta manifeste᷑ obscure ue¬
lit intelligere. Nonintelli¬
gitis qr om̃e qd̾ in os intrat
inuentrẽ uadit. ⁊ in sccessũ
plena sunt scandalis. ex hac
sententiala quidã calumpni¬
antur. qd dñs phisice dispu¬
tationis ignarus: putet õs
cibos inuentrẽ ire ⁊ in seces¬
sum digeri: cum statim in¬

Expanded text:
ticum hominem post unam atque alteram correptionem devita, scidi, et a semetipso damnatus . In hunc sensum Salvator praecipit doctores pessimos dimittendos arbitrio suo, sciens eos difficulter ad veritatem posse retrahi, caecos esse et caecum poin errorem trahere. Caeci eondens autem Petrus, dixit ei: Edissere nobis parabolam istam. At ille dixit: Adhuc et vos sine intellectu estis? Quod aperte dictum fuerat, et patebat auditui, apostolus Petrus per parabolam dictum putat, et in re manifesta mysticam quaerit intelligentiam. Corripiturque a Domino, quare parabolice dictum vitiosum esse auditorem, qui aut obscura manifeste, aut manifeste dicta obscure velit intelligere. Non intelligitis, quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum plena sunt scandalis. Et ex hac sententiola quidam calumniantur, quod Dominus physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire et in secessum digeri, cum statim in
Abbreviated transcription (Latin):
intrat in hos comquinat ho¬
minẽ. s qͥ ꝓcedit ex ore: hoc
coinqͥnat homine̾. Opponat
prudẽs lector ⁊ dicat. Si qd̾
intrat mos nõ comquinat
homuiẽ. qͣre ydola̾titis non
uescimur : Et apłs scribit.
Non potestis calicẽ dm̃i bi¬
bere: ⁊ calicẽ demonioꝵ. Sci¬
endũ gͥ q̃ ipsi quidẽcibi et
dĩ creatura ꝑse munda sint:¬
s ydoloꝵ ac demonũ inuo¬
catio ea facit inmũda. scli.
Tunc accedentes discipuli
eiꝰ dixerũt ei. Scis qr phari¬
sei audito uerbo scandaliza¬
ti sũc : Ih. Ex uno ẜmone.
om̃is suꝑsticio obẜuationum
iudaicarũ fuerat elisa: qui
incibis sum̃dis ab hominãdiᷤ¬
q ⁊ religionẽ suã sitam arbi
asticis scriptuus scandalum.
breuit̾ dicendũ quid signifi¬
cet scalon: ⁊ scandalum nos
pactionẽ pedis possumꝰ di¬
cere. Qnͣdo gͦ legimꝰ quicũ¬
q deminimis istis scandali¬
zauerit quẽ piam. hoc intel¬
ligimꝰ qui dicto factoue oc¬
casionẽ ruine cuiꝙͣ dederit.

Expanded text:
intrat in os communicat hominem: sed quod procedit ex ore hoc coinquinat hominem. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os non coinquinat hominem, quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum igitur quod ipsi quidem cibi, et Dei creatura sed idolorum et daemonum invocatio ea facit immunda. M. 135X Tunc accedentes discipuli ejus, dixerunt ei: Scis quia Pharisaei, audito verbo hoc, scandalizati sunt? Ex uno sermone omnis superstitio observationum Judaicarum fuerat elisa; qui in cibis sumendis abominandisque, religionem suam sitam arbitasticis Scripturis, scandalum, breviter dicamus quid 113 significet. Σκῶλον et scandalum, nos pactionem pedis possumus dicere. Quando ergo legimus: Quicumque de minimis istis scandalizaverit quempiam, hoc intelligimus, qui dicto factove occasionem ruinae cuiquam dederit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quibꝰ u̾bis significãt filii
iam nõ sibi opus ẽẽ parentũ
ꝓse oblationes. qd̃ ad eam eta¬
tem ꝑuenissẽt. ut possent iã
ipsi offerre ꝓse. In hac gͦ e¬
tate constitutos. ut possent
parentibus suis hoc dicere:
cũ hoc dixissent negabant
phariseirros eẽ parentibꝰ su¬
is. si prarent honorẽ. Y pocri

Expanded text:
filii jam non sibi opus esse parentum pro se oblationes, quod ad eam aetatem pervenissent, ut possent jam ipsi offerre pro se. In hac ergo aetate constitutos, ut possent parentibus suis hoc dicere, cum hoc dixissent, negabant Pharisaei reos esse, si parentibus suis non praestarent honorem. XVI
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ claritatis reditũ: et̾ne occłie
pax ⁊ tranqͥllitas indicatur.
Et qr tũ manifestus adueni¬
et. tecte admirantes uniu̾si
locuti sũt: uere filiꝰ dĩ ẽ. Cõ¬
fessio eiũ uniu̾soꝵ tum ⁊ ab¬
soluta ⁊ publica erit. dĩ filiũ
iam nõihumilitate corpo¬
rra. s ingła celesti pacẽ occłie

Expanded text:
 claritatis suae reditum, aeterna Ecclesiae pax et tranquillitas indicatur. Et quia tum manifestus adveniet, recte admirantes universi locuti sunt: Vere filius Dei est . Confessio enim universorum tum et absoluta et publica erit, Dei filium non jam in humilitate corporea, sed in gloria coelesti pacem Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
tassent: uener̃ int̾ram gene¬
saret. hil. Si sciremus qͥd in nr̃a
lingua resonet genesaret : in
tionis naufragio libatam. tr̃aᷤ¬
ducat adlitus: ⁊ intranquilliᷤᷤ¬
simo portu faciat requiescere.
Et cum cognouissent eũ uiri
loci illiꝯ. miserũt muniu̾sam
rogionẽ illam. Cognouerũt
eũ rumore nõ facie: uł certe
ꝓ signoꝵ magnitudine queo
ꝑabatur inpplis. etiã uultu:
pliuimis notus erat. Et uid̾
qnͣta fide ᷤᷤ sit hominũ t̾re gene¬
sareth: ut nõ p̾sentiũ tantum
salute concenci sint: s mit¬
tunt ad alias ꝑcircuitũ cuu¬
cates. qͦ oñs cuirant. ad medic̃.

Expanded text:
tasset, venerunt in 109 terram Genesareth. Si sciremus quid in nostra lingua resonaret Genesareth, inttionis naufragio liberatam transducat ad littus, et in tranquillissimo portu faciat requiescere. Et cum cognovissent eum viri loci illius, miserunt in universam regionem illam. Cognoverunt eum rumore, non facie, vel certe pro signorum magnitudine, quae patrabat in populis, etiam vultu plurimis notus erat. Et vide quanta sit fides hominum terrae Genesareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes curra