comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipiti spe ac metu fuerint. nam romanis et prouincus hic̃ &¬
in hyspaniam aduersae res:hinc prospere in siciliam luctum¬
uctum et letitiam miscuerant.& in it alia eum tarentum
amissum damno et dolore:tum arce tum presidio retempta
preter spem gaudio fuit.Et terrorem subitum pauoremq
urb romȩ obsessa et oppugnata capua post dies paucos capta
n letitiam uertit:transmarine quoq: res quad am uice pen¬
sate. Phylippus hostis tempore haud satis oportuno factus
etholi noui adsciti soci athalusq asie rex iam uel despondẽte
fortuna romanis imperium orientis.Carthaginenses quoq:
capua amissa et tarentum captum equabant. Et ut ad moc¬
nia urbis romanac nullo prohibente se ꝑuenisse in gloria po¬
nebant. ita pigebat initi incepti:pudebatq adeo se scriptos ut
sedentibus ipsis ad romana moenia: alia porta exercitus rom¬
nus in hispaniam duceretur. Ipc quoq hyspanic quo propius

Expanded text:
cipiti spe ac metu fuerint. nam Romanis et in prouinciis hinc cipiti spe ac metu fuerint. nam Romanis et in prouinciis hinc in Hispania aduersae res, hinc prosperae in Sicilia luctum et laetitiam miscuerant, et in Italia cum Tarentum amissum damno et dolori, tum arx cum praesidio retenta praeter spem gaudio fuit, et terrorem subitum pauoremque urbis Romae obsessae et oppugnatae Capua post dies paucos capta in laetitiam uertit. transmarinae quoque res quadam uice pensatae: Philippus hostis tempore haud satis opportuno factus, Aetoli noui adsciti socii Attalusque Asiae rex, iam uelut despondente fortuna Romanis imperium orientis. Carthaginienses quoque Capuae amissae Tarentum captum aequabant, et ut ad moenia urbis Romanae nullo prohibente se peruenisse in gloria ponebant, ita pigebat inriti incepti, pudebatque adeo se spretos ut sedentibus ipsis ad Romana moenia alia porta exercitus Romanus in Hispaniam duceretur. ipsae quoque Hispaniae quo propius
Abbreviated transcription (Latin):
equestris ordinis de inde reliqua plebis. Hanc unam uiam
multa inter nos conlocuti consules inuenimus. Ingredimi
diis bñ iuuantibus res. pu in columis et priuatas res facile¬
saluas prestat. publica prodendo tua ne quicꝗͣ serues. In hoc tantoi
nimo consensum ẽ ut grẽ ultro consulibus agerentur. Senatu in
misso prose quisq: aurum argentum et es in publicum conferunt
tanto certamine iniecto ut prima inter primos nomina sua uel¬
lent in publicis tabulis eẽ nec trium uiri accipiundo nec scribe
eferendo sufficerent hunc consensum senatus equestrr ordo ẽ
secutus: equestris ordinis plebs. Ita sine edicto sine cohertatiõe
magistratus: nec remiges in supplementum nec stipendio res
pu eguit:paratisq: omnibus ad bellum consules in prouincias
rofecti sunt.Neq aliud magis tempus belli fuit: quo cartha¬
ginenses romaniq pariter uarus cãibus in mixtis magis in an¬

Expanded text:
equestris ordinis, dein reliquae plebis. hanc unam uiam equestris ordinis, dein reliquae plebis. hanc unam uiam multa inter nos conlocuti consules inuenimus; ingredimini dis bene iuuantibus. res publica incolumis et priuatas res facilesaluas praestat: publica prodendo tua nequiquam serues.' in haec tanto animo consensum est ut gratiae ultro consulibus agerentur. senatu inde misso pro se quisque aurum argentum et aes in publicum conferunt, tanto certamine iniecto ut prima aut inter primos nomina sua uellent in publicis tabulis esse ut nec triumuiri accipiundo nec scribae referundo sufficerent. hunc consensum senatus equester ordo est secutus, equestris ordinis plebs. ita sine edicto, sine coercitione magistratus nec remige in supplementum nec stipendio res publica eguit; paratisque omnibus ad bellum consules in prouincias profecti sunt. neque aliud tempus belli fuit quo Carthaginienses Romanique pariter uariis casibus immixti magis in an
Abbreviated transcription (Latin):
iniungere inferiori uelis id prius in te ac tuis. sipẽ uiris sta¬
tueris. facilius omnes obedientes habeas nec impensa grauis
uident.Itaq classes habeat: quas ornare uolumus populoroma¬
no priuatos sine recnsatione remiges dare nobis met ipis pri¬
mum imparemus aurum argentum signatum:omnes sena¬
tores crastina die in publicumꝰ conferamus: ita ut anulos sibi ꝗs¬
q et coniugi et liberis et filio bullam. Et quibus uxor filiac ue
sunt singulas uncias pondo auri reliquerat argenti ꝗͣ curuli
sella sederunt: equi ornamenta et libras pondo ut lignumo
patellamq deorum cã hr̃e possint.C aeteri senatores librã
argentitantum:erissignati:quina milia in singulos patres
familiae relinquemus.Caeterum omne aurum argenti
essignatum adtriumuiros mensarios extemplo deferamꝰ
Nullo ante. s. c. factout uoluntaria collatio: et certamen
adiuuandae rei.p.excitet ademulandum animos.primũ

Expanded text:
iniungere inferiori uelis, id prius in te ac tuos si ipse iuris stainiungere inferiori uelis, id prius in te ac tuos si ipse iuris statueris, facilius omnes obedientes habeas; nec impensa grauis uident. itaque <si> classes habere atque ornare uolumus populum Romanum, priuatos sine recusatione remiges dare, nobismet ipsis primum imperemus. aurum argentum <aes> signatum omne senatores crastino die in publicum conferamus, ita ut anulos sibi quisque et coniugi et liberis, et filio bullam et quibus uxor filiaeue sunt singulas uncias pondo auri relinquant: argenti qui curuli sella sederunt equi ornamenta et libras pondo, ut salinum patellamque deorum causa habere possint: ceteri senatores libram argenti tantum: aeris signati quina milia in singulos patres familiae relinquamus: ceterum omne aurum argentum aes signatum ad triumuiros mensarios extemplo deferamus nullo ante senatus consulto facto, ut uoluntaria conlatio et certamen adiuuandae rei publicae excitet ad aemulandum animos primum
Abbreviated transcription (Latin):
nec unde redimantur quidem quicꝗ̃ supeẽ. Hoc non in occulto
sed propalam in foro atq oculis iporum consulum ingens turba
fremebant. Nec eos sedare consules: nunc castitango nunc con¬
sulando poterant. Spatium demñ his tribuisse dareq ad cogitan¬
dum dixerunt quo ipi ad rem inspitiendam et expediendam
usi sunt: senatum postero die habuerunt de remigum supple¬
mento.Ubi cum multa deseruissent:cum equa plebis recusa¬
tio eẽt uertere oranonem eo:ut dicerent priuatis id seu equũ
seu iniquum onus in ungendum eẽ. Nam unde cum pecũa
in erario non cẽt:paturos nauales socios:quomodo autem
sinc classibus. aut siciliam obtineri: aut italia phylippum ar¬¬
ceri posse aut tuta it alia littora ẽẽ. Cum in hac difficultateo
rerum consilium hrẽt ac prope torpor quidam occupasset
hominum mentes:tum leuinus consul magistratus senatui
et senatum populo sicut honore prestitit:ita ad omnia que
dura atq aspera eẽnt subeunda ducem debere cẽ siquide

Expanded text:
ne unde redimantur quidem quicquam superesse. haec non in occulto, sed propalam in foro atque oculis ipsorum consulum ingens turba circumfusi fremebant; nec eos sedare consules nunc castigando, nunc consolando poterant. spatium deinde iis tridui se dare ad cogitandum dixerunt; quo ipsi ad rem inspiciendam <et> expediendam usi sunt. senatum postero die habuerunt de remigum supplemento; ubi cum multa disseruissent cur aequa plebis recusatio esset, uerterunt orationem eo ut dicerent priuatis id seu aequum seu iniquum onus iniungendum esse; nam unde, cum pecunia in aerario non esset, paraturos nauales socios? quomodo autem sine classibus aut Siciliam obtineri aut Italia Philippum arceri posse aut tuta Italiae litora esse? cum in hac difficultate rerum consilium haereret ac prope torpor quidam occupasset hominum mentes, tum Laeuinus consul: magistratus senatui et senatum populo, sicut honore praestet, ita ad omnia quae dura atque aspera essent subeunda ducem debere esse. 'si quid
Abbreviated transcription (Latin):
mouerunt ut pacis unq̃ mentio apud romanos fieret.Neq: an
consulisro:aduentum: nec postꝗͣ is redut renouauitq memoria
accepte cladis Quo in tempore ip̃o adeo magno animo ciuitas fuit
it cons ex tanta clade cuius ip̃e ca maxima fuisset: redcunti et o¬
ret.

Expanded text:
mouerunt ut pacis usquam mentio apud Romanos fieret neque ante mouerunt ut pacis usquam mentio apud Romanos fieret neque ante consulis Romam aduentum nec postquam is rediit renouauitque memoriam acceptae cladis; quo in tempore ipso adeo magno animo ciuitas fuit ut consuli ex tanta clade, cuius ipse causa maxima fuisset, redeunti et oret.
Abbreviated transcription (Latin):
captiuorum adhannibalem ex itinere regressi: religione sese exo¬
luissent de his dedendis magna contentione actum insenatum c̃e
uictosq pacis sententus qui dedendos censuerint.Cacterum pro¬
mis censoribus adeo omnibus notis ignominusq confectos esse o¬
ut quidam eorum mortem sibi ipi consciuerint: cacteri non foro
solum omni deinde uita. sed prope luce ac publico caruerint.Mi¬
rari magis adeo discrepare inter auctores: ꝗͣ quid ueri sit discer¬
nere queas.Quanto autem maior clades superioribus cladibus
borare cocperat nulla profecto alia dere:ꝗͣ quod desperare coe¬
perant de imperio. Defecere autem ad penos hyppi: attelani. o¬
calatim. hyrpini. Appulorum pars samnites preter pentros bru¬
tii omnes. lucani preter hos surrentini et graecorum omneso
erme ora tarentini metapontini crothonenses locriq: excisal¬
pinis omnes galli. Nec tamen he clades defectionesq sociorum

Expanded text:
captiuorum ad Hannibalem ex itinere regressi religione sese exsocaptiuorum ad Hannibalem ex itinere regressi religione sese exsoluissent; de iis dedendis magna contentione actum in senatu esse uictosque paucis sententiis qui dedendos censuerint; ceterum proximis censoribus adeo omnibus notis ignominiisque confectos esse ut quidam eorum mortem sibi ipsi extemplo consciuerint, ceteri non foro solum omni deinde uita sed prope luce ac publico caruerint. mirari magis adeo discrepare inter auctores quam quid ueri sit discernere queas. quanto autem maior ea clades superioribus cladibus bare coepit nulla profecto alia de re quam quod desperauerant de imperio. defecere autem ad Poenos hi populi: Atellani, Calatini, Hirpini, Apulorum pars, Samnites praeter Pentros, Bruttii omnes, Lucani, praeter hos Uzentini, et Graecorum omnis ferme ora, Tarentini, Metapontini, Crotonienses Locrique, et Cisalpini omnes Galli. nec tamen eae clades defectionesque sociorum
Abbreviated transcription (Latin):
nouusq super ueterem luctus tot iactura ciuium adiectus esset.cu
magnis fletibus quȩstibusq legatosq ad portam prosecuti sunt.unus
ex his domum abiit quod fallaci reditu in castra uire iurando se
exsoluisset. Quod ubi innotuit relatumq ad senatum est: omnes
ensuerunt comprehendendum et custodibus publice datis deducen¬
dum adhannibalem ẽẽ. Est et alia de captiuis fama decem primos
uenisse de eis: Cum dubitatum in senatu eẽt: admitterentur ĩ urbẽ
necne. Itaq admissos eẽ ne tamen his senatus daretur.Noranti¬
bus de iñ longius: omnium spe alios insuper tres legatos uenisse.
Scribonium et.C. calpurnium et.l. manilium.Tum demum
ab cognato scribonii.tri.ple. de redimendis captiuis relatum cẽ nec cen¬
siuisse redimendos senatum:et nouos legatos tres adhannibalem reuer¬
tisse decem ueteres remansisse:quod per causam recognoscendi noĩa

Expanded text:
nouusque super ueterem luctus tot iactura ciuium adiectus esset, cum nouusque super ueterem luctus tot iactura ciuium adiectus esset, cum magnis fletibus questibus legatos ad portam prosecuti sunt. unus ex iis domum abiit, quod fallaci reditu in castra iure iurando se exsoluisset. quod ubi innotuit relatumque ad senatum est, omnes censuerunt comprehendendum et custodibus publice datis deducendum ad Hannibalem esse. est et alia de captiuis fama: decem primos uenisse; de eis cum dubitatum in senatu esset admitterentur in urbem necne, ita admissos esse ne tamen iis senatus daretur; morantibus deinde longius omnium spe alios tres insuper legatos uenisse, L. Scribonium et C. Calpurnium et L. Manlium ; tum demum ab cognato Scriboni tribuno plebis de redimendis captiuis relatum esse nec censuisse redimendos senatum; et nouos legatos tres ad Hannibalem reuertisse, decem ueteres remansisse, quod per causam recognoscendi nomina
Abbreviated transcription (Latin):
ac pugnare decuerit. Cum in castra refugerunt. cum uallo pugnã¬
dum erat castra tradiderunt: neq: in acic neq in castris utiles:
Quos redimam cum crumpere castris oportet cunctamini: ac ma¬
netis. Cum manere castra tutare armis necesse est. et castra et ar¬
ma et uos ipsos traditis hosti. Ego si magis istos redimendos.p.c
censeo ꝗ̃ illos dedendos hannibali qui per medios hostis e castri
eruperunt: ac per summam uirtutem. se patriae restituerunt
Postꝗͣ manilius dixit quanqͣ patrum quoq plerosq captiui cogna¬
tione attingebant. preter exemplum ciuitatis minime in capti¬
uos iam inde antiquitus in dulgentis pecuniȩ quoq summa h¬
mines mouit.Quam nec erarium exhaurire magna iam summa
erogata in seruos admilitiam emendos armandosq. Nec han¬
nibale maxime huiusce rei ut fama erat egente locupletari uole¬
bant. Cum triste responsum non redimi captiuos redditum essex

Expanded text:
ac pugnare decuerat, cum in castra refugerunt; cum pro uallo pugnanac pugnare decuerat, cum in castra refugerunt; cum pro uallo pugnandum erat, castra tradiderunt, neque in acie neque in castris utiles. et uos redimam? cum erumpere e castris oportet, cunctamini ac manetis; cum manere <et> castra tutari armis necesse est, et castra et arma et uos ipsos traditis hosti. ego non magis istos redimendos, patres conscripti, censeo quam illos dedendos Hannibali qui per medios hostes e castris eruperunt ac per summam uirtutem se patriae restituerunt.' postquam Manlius dixit, quamquam patrum quoque plerosque captiui cognatione attingebant, praeter exemplum ciuitatis minime in captiuos iam inde antiquitus indulgentis, pecuniae quoque summa homines mouit, quia nec aerarium exhauriri, magna iam summa erogata in seruos ad militiam emendos armandosque, nec Hannibalem, maxime huiusce rei, ut fama erat, egentem, locupletari uolebant. cum triste responsum non redimi captiuos redditum esset
Abbreviated transcription (Latin):
dere potem fuisse ut erumpentibus qui erumperent obsistere co¬
nati sunt. Aut non inuidere eos cum incolumitati tum gloriae
illorum per uirtutem parte:cum sibi tumorem ignauiamq ser¬
uitutis ignominiose causam ẽẽ sciant: maluerunt intentoriis la¬
tentes simul lucem atq hostem expectare: cum silentio noctis
erumpendi occasio eẽt. Ad erumpendum e castris defuit animus
ad tutandam fortiter castra animum habuerunt. Dies ac noc tes
aliquot obsessi arma se ip̃i tutati uallo sunt tandem ultima ausi
passiq cum omnia subsidia uite desunt. Affectisq fame uiribus ar¬
ma iam sustinere nequirent necessitatibus magis humanis ꝗͣ armis
uictisunt. Orto sole abhostibus aduallum accessit: ante secundã
horam nullam fortunam certaminis experti tradiderunt arma
se ipsos. Hacc uobis ipsorum per biduum militia fuit cum acie stare

Expanded text:
dere potest aut adfuisse erumpentibus qui, ne erumperent, obsistere codere potest aut adfuisse erumpentibus qui, ne erumperent, obsistere conati sunt, aut non inuidere eos cum incolumitati, tum gloriae illorum per uirtutem partae, cum sibi timorem ignauiamque seruitutis ignominiosae causam esse sciant. maluerunt in tentoriis latentes simul lucem atque hostem exspectare, cum silentio noctis erumpendi occasio esset. <at> ad erumpendum e castris defuit animus, ad tutanda fortiter castra animum habuerunt; dies noctesque aliquot obsessi uallum armis, se ipsi tutati uallo sunt; tandem ultima ausi passique, cum omnia subsidia uitae deessent adfectisque fame uiribus arma iam sustinere nequirent, necessitatibus magis humanis quam armis uicti sunt. orto sole ab hostibus ad uallum accessum; ante secundam horam, nullam fortunam certaminis experti, tradiderunt arma ac se ipsos. haec uobis istorum per biduum militia fuit. cum in acie stare
Abbreviated transcription (Latin):
abistis .p. sempronium ciuem ur̃m non audistis arma capere ac
sequi se iubentem. Hannibalem. post paulo audistis castra prodi
& arma tradi iubentem Quam ego ignauiam istorum accuso cũ
scelus possim accusare. Non enim bene modo sequi recusare bene
monentem sed obsistere ac retinere conati sunt instrictis gla¬
dus uiri fortissimi inertis summouissẽt priusiꝗͣ ꝑ. Sempronio ꝑ¬
ꝑ ciuium agmen ꝗ̃ per hostium fuit erumpendum. hos ciues patria
desideret. quorum si cacteri similes fuissent neminem hodie exlus qui
ad cannas pugnauerunt ciuem haberent. Ex milibus septem arma¬
torum sexcenti extiterunt: qui erumpere auderent: qui in patria
liberi atq armati redirent: neq his csexcentis hostes obstitere
Quam tutum iter duarum prope legionum agminis futurum ce¬
setis fuisse: haberetis hodic uiginti milia armatorum canusu for¬
nam fortes ne ip̃i quidem dixerint ciues esse possunt. nisi quis cre¬

Expanded text:
abistis? P. Sempronium ciuem uestrum non audistis arma capere ac abistis? P. Sempronium ciuem uestrum non audistis arma capere ac sequi se iubentem; Hannibalem post paulo audistis castra prodi et arma tradi iubentem. quam<quam quid> ego ignauiam istorum accuso, cum scelus possim accusare? non modo enim sequi recusarunt bene monentem sed obsistere ac retinere conati sunt, ni strictis gladiis uiri fortissimi inertes summouissent. prius, inquam, P. Sempronio per ciuium agmen quam per hostium fuit erumpendum. hos ciues patria desideret, quorum si ceteri similes fuissent, neminem hodie ex iis qui ad Cannas pugnauerunt ciuem haberet? ex milibus septem armatorum sescenti exstiterunt qui erumpere auderent, qui in patriam liberi atque armati redirent, neque his sescentis hostes obstitere; quam tutum iter duarum prope legionum agmini futurum censetis fuisse? haberetis hodie uiginti milia armatorum Canusii fornam "fortes" ne ipsi quidem dixerint—ciues esse possunt? nisi quis cre
Abbreviated transcription (Latin):
punico bello:calpurnius flamma tricentis uoluntariis cum ad
tumulum eos capiendum situm inter medios hostes duceret
dixit. Moriamur milites et morte nr̃a eripiamus ex obsidione
circumuentos legiones. Si hacc.p. sempronius diceret nec uiros quid
nec romanos uos diceret si nemo tante uirtutis existeret comes.uĩa
ad parentes ad conuiges ac liberos facit: ut seruemini: de est uob ani¬
mus quid si moriendum pro patria eẽt faceretis:Quinquaginta milia
ciuium sociorumq circa uos eo ip̃o dic caesa iacent. si tot exempla
uirtutis non mouent:nihil unꝗͣ mouebit: sitanta clades in uilem ui¬
tam non fecit: nulla facient: & liberi atq: incolumes desiderantes
patriam: immo desiderate dum patria est:dum ciues eius estis: sero
nunc desideratis. diminuti capite ab alienati iure ciuium: serui cai¬
thaginensium facti: practio redituri estis eo un ignauia atq neꝗtia

Expanded text:
Punico bello Calpurnius Flamma trecentis uoluntariis, cum ad Punico bello Calpurnius Flamma trecentis uoluntariis, cum ad tumulum eos capiendum situm inter medios duceret hostes, dixit "moriamur, milites, et morte nostra eripiamus ex obsidione circumuentas legiones", si hoc P. Sempronius diceret, nec uiros quidem nec Romanos uos duceret, si nemo tantae uirtutis exstitisset comes. uiam ad parentes, ad coniuges ac liberos facit. ut seruemini, deest uobis animus: quid, si moriendum pro patria esset, faceretis? quinquaginta milia ciuium sociorumque circa uos eo ipso die caesa iacent. si tot exempla uirtutis non mouent, nihil unquam mouebit; si tanta clades uilem uitam non fecit, nulla faciet. liberi atque incolumes desiderate patriam; immo desiderate, dum patria est, dum ciues eius estis. sero nunc desideratis, deminuti capite, abalienati iure ciuium serui Carthaginiensium facti. pretio redituri estis eo unde ignauia ac nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
nihil uos eorum patres conscripti que illic acta sunt ignorare patia
Atq utinam ħ quac apud uos acturus sum. Canusii apud ip̃m ex¬
ercitum agerem optimum testem ignauiȩ cuiusq et uirtututis
aut unus hic saltem adeẽt.p.c. Sempronius. Quem si isti duces secu¬
⁊ essent: milites hodie in castris romanis non captiui in potestate
hostium ẽẽnt et confessis pugnando hostibus tunc uictoria le¬
tis et ip̃is pleriq regressi in castra sua noctem ad crumpendum
liberam habuisser et septa armatorum hominum erumpere ẽt
inter confertos hostes possent. neq: per se ip̃i ħ facere conati sũt
neq alium sequi uoluerunt.Nocte prope tota.p.sempronius
tuditanus non destitir ãinonere adhortare eos:dum paucitas
hostium circa castra dum quies ac silentium esset:dum noxi¬
xptum tegeret se ducem sequerentur ante lucem peruenire
in tuta loca insociorum urbes posse sicut auorum memoria
p. decius tri. militum in sãnio sicut nobis adolescentibus priore

Expanded text:
nihil uos eorum, patres conscripti, quae illic acta sunt ignorare patiar. atque utinam haec, quae apud uos acturus sum, Canusii apud ipsum exercitum agerem, optimum testem ignauiae cuiusque et uirtutis, aut unus hic saltem adesset P. Sempronius , quem si isti ducem secuti essent, milites hodie in castris Romanis non captiui in hostium potestate essent. sed cum fessis pugnando hostibus, tum uictoria laetis et ipsis plerique regressis in castra sua, noctem ad erumpendum liberam habuissent et septem milia armatorum hominum erumpere etiam <per> confertos hostes possent, neque per se ipsi id facere conati sunt neque alium sequi uoluerunt. nocte prope tota P. Sempronius Tuditanus non destitit monere, adhortari eos, dum paucitas hostium circa castra, dum quies ac silentium esset, dum nox inceptum tegere posset, se ducem sequerentur: ante lucem peruenire in tuta loca, in sociorum urbes posse. si ut auorum memoria P. Decius tribunus militum in Samnio, si ut nobis adulescentibus priore
Abbreviated transcription (Latin):
fectis adexercitum in hybernia rediit.Subidem fere tempus et
legati. qui redierant ab carthagine romam retulerunt omnia ho¬
tilia ẽẽ. et sagunti excidium nuntiatum est:tantusq simul mer
patres misericordiaq sociorum ꝑemptorum indigne:& pudor
non lati auxilii et ira in carthaginenses metusq de summa rerũ
cępit: uel ut si iam ad portas hostis eẽt:ur tot uno tempore motibus
nimi turbati trepidarent magis qͣ consulerent. Nam neq: hos
acriorem bellicosioremq: secum congressum. nec rem romanã
tam desidem unꝗͣ fuisse atq imbellem. Sardos corsosq et his¬
tros atq hyllirios lacessisse magisqͣ exercuisse romana arma
cum gallis tumultuatum magis q̃ belligeratum. Penum hos¬
tem ueteranum trium & uiginti annorum militia durissiã¬

Expanded text:
fectis ad exercitum in hiberna rediit. sub idem fere tempus et fectis ad exercitum in hiberna rediit. sub idem fere tempus et legati qui redierant ab Carthagine Romam rettulerunt omnia hostilia esse, et Sagunti excidium nuntiatum est; tantusque simul maeror patres misericordiaque sociorum peremptorum indigne et pudor non lati auxilii et ira in Carthaginienses metusque de summa rerum cepit, uelut si iam ad portas hostis esset, ut tot uno tempore motibus animi turbati trepidarent magis quam consulerent: nam neque hostem acriorem bellicosioremque secum congressum nec rem Romanam tam desidem unquam fuisse atque imbellem. Sardos Corsosque et Histros atque Illyrios lacessisse magis quam exercuisse Romana arma et cum Gallis tumultuatum uerius quam belligeratum: Poenum hostem ueteranum, trium et uiginti annorum militia durissi
Abbreviated transcription (Latin):
ira fecerat. et captiui militum praeda fuerant: tamen et expre¬
tio rerum uenditarum aliquantum pecuniae redactum cẽ constat.
et multam praetiosam suppellectilem uestemq missam cartliaginẽ
Octauo mense quam coeptum oppugnari: captum saguntum qu̾idã
scripsere: inde carthaginem nouam in hyberna hanibalem con¬
cessisse. Quinto de iñ mense quam ab carthagine profectus siti
taliam peruenisse. Que sita sunt. fieri non potuit ut .ẜ. corneli
us: sempronius consules fuerint adquos et principio oppugnatio¬
nis legati saguntini missi sunt:et qui in suo magistratu cum ha¬
nibase alter ad Ticinum amnem. ambo aliquanto post atrebiã
ugnauerint:aut omnia breuiora aliquanto fuere: aut sagũ¬
tinum principio anni quo.p. cornelius.T.sempronius consules
fuerint non coeptum oppugnari est sed captum. Nam excessisse
nam adtrebiam ad creandos cõs:romam cum. uenisset:comitiis p¬

Expanded text:
ira fecerat et captiui militum praeda fuerant, tamen et ex preira fecerat et captiui militum praeda fuerant, tamen et ex pretio rerum uenditarum aliquantum pecuniae redactum esse constat et multam pretiosam supellectilem uestemque missam Carthaginem. octauo mense quam coeptum oppugnari captum Saguntum quidam scripsere; inde Carthaginem Nouam in hiberna Hannibalem concessisse; quinto deinde mense quam ab Carthagine profectus sit in Italiam peruenisse. quae si ita sunt, fieri non potuit ut P. Cornelius Ti. Sempronius consules fuerint, ad quos et principio oppugnationis legati Saguntini missi sint et qui in suo magistratu cum Hannibale, alter ad Ticinum amnem, ambo aliquanto post ad Trebiam pugnauerint. aut omnia breuiora aliquanto fuere aut Saguntum principio anni, quo P. Cornelius Ti. Sempronius consules fuerunt, non coeptum oppugnari est sed captum. nam excessisse sule, qui post pugnam ad Trebiam ad creandos consules Romam cum uenisset comitiis per
Abbreviated transcription (Latin):
ex publico priuatoq: in forum colatum:in ignem ad id raptum
factum conicientes eodem pleriq: semet ip̃os praecipitauerunt:
Cum ex eo pauor actrepidatio totam urbem peruasisset: ali¬
s insuper tumultus ex arce auditur:turris du quassata pro¬
ciderat: per quae ruinam eius tohors poenorum impetu facto
cum signum imperator dediss&: nudatam stationibus custo¬
dusq solitis hostium urbem ẽẽ non cunctandum in tali oc¬
casione ratus hanibaltotis uiribus aggressus urbem momẽ¬
to coepit. signo dato ut omnes puberes interficerentur. ouod
imperium cr udele cacterum prope nccessarium cognitum anx¬
ip̃o cuentu est: cui enim parci potuit ex his qui aut inclusi cum
coniugibus ac liberis domos suꝑ se ipsos concremauerunt: aut ar¬
mati nullum ante finem pugnac q̃ morientes fecerunt.ap¬
tum opidum c̃ cum ingenti praeda. quãꝗͣ pleraq ab dominis de
industria corrupta sunt. et in gedibus uix ullum discrimen etatis

Expanded text:
ex publico priuatoque in forum conlatum in ignem ad id raptim ex publico priuatoque in forum conlatum in ignem ad id raptim factum conicientes eodem plerique semet ipsi praecipitauerunt. cum ex eo pauor ac trepidatio totam urbem peruasisset, alius insuper tumultus ex arce auditur. turris diu quassata prociderat, perque ruinam eius cohors Poenorum impetu facto cum signum imperatori dedisset nudatam stationibus custodiisque solitis hostium esse urbem, non cunctandum in tali occasione ratus Hannibal, totis uiribus adgressus urbem mometo cepit, signo dato ut omnes puberes interficerentur. quod imperium crudele, ceterum prope necessarium cognitum ipso euentu est; cui enim parci potuit ex iis qui aut inclusi cum coniugibus ac liberis domos super se ipsos concremauerunt aut armati nullum ante finem pugnae quam morientes fecerunt? captum oppidum est cum ingenti praeda. quamquam pleraque ab dominis de industria corrupta erant et in caedibus uix ullum discrimen aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
in damno cum omnia uictoris sint:sed quicquid relinquitur:
promunire habituri estis.Orbem uobis quam ex magna iam ꝑ¬
e diruptam: captam fere totam habet adimit.agros relinquit:
locum assignaturus in quo nouum oppidum edificetis: aurum
argentumq omne publicum priuatumq: ad se iub& deferri:
coniugum.uestraq corpora ac liberorum uestrorum seruat
uolata:si inermescum boͥnis uestimentis uelitis ab sagunto
exire:haec uictor hostis imperat.Haet quãꝗͣ sint grauia atq
acerba fortuna uestra uobis suadet. equidem haud despero:
cum omnium potestas ei facta sit aliquid ex his rebus remissu¬
um. Sed haec patienda censet potiusꝗͣ trucidari corpora.uestra
rapi trahiq ante ora uestra coniuges ac liberos belli iuire sinatis.
Ad haec audienda cirfumfusa paulatim multitudine ꝑmixtum
senatui esset populi concilium: repente primores secessione
icta priusꝗ̃ responsum daretur:argentum aurumq omne'

Expanded text:
in damno, cum omnia uictoris sint, sed quidquid relinquitur in damno, cum omnia uictoris sint, sed quidquid relinquitur pro munere habituri estis. urbem uobis, quam ex magna parte dirutam, captam fere totam habet, adimit: agros relinquit, locum adsignaturus in quo nouum oppidum aedificetis. aurum et argentum omne, publicum priuatumque, ad se iubet deferri: corpora uestra coniugum ac liberorum uestrorum seruat inuiolata, si inermes cum binis uestimentis uelitis ab Sagunto exire. haec uictor hostis imperat; haec quamquam sunt grauia atque acerba, fortuna uestra uobis suadet. equidem haud despero, cum omnium potestas ei facta sit, aliquid ex his rebus remissurum; sed uel haec patienda censeo potius quam trucidari corpora uestra, rapi trahique ante ora uestra coniuges ac liberos belli iure sinatis.' ad haec audienda cum circumfusa paulatim multitudine permixtum senatui esset populi concilium, repente primores secessione facta priusquam responsum daretur argentum aurumque omne
Abbreviated transcription (Latin):
balem uenit ita pacis conditionis ab hannile ad uos retulisset:
superuacancum hoc mihi fuiss& iter: quo nec orator hanibalis
nec transfuga ad uos uenissem cum ille aut uestra aut sua culpa
manserit aput hostẽsua: si metum simulauit suaur̃a: Si ꝑiculum
⁊ aput uos uera referentibus. Ergo ne ignoraretis ec̃ aliquas &
salutis et pacis uobis conditiones. pro uetusto hospitio quod mͥ
uobiscum est.:ad uos ueni. Uestra autem causa me nec ullius al¬
terius loqui que loquor apud uos:uel ea fides sit: quod neq dum
uestris uiribus restitistis: neq dum auxilia ab romanis speras¬
tis pacis unꝗ̃ aput uos mentionem feci: Postꝗͣ nec ab romanis
uobis ulla est spes: nec uestra uos iam aut arma uos aut moenia
saus defendunt:pacem affero aduos magis necessariam ꝗͣ equã:
cuius ita aliqua spes est.si eam quemadmodum ut uictor fert
hannibalsic uos ut uicti audiatis:si d non idquod amittitur.

Expanded text:
balem uenit, ita pacis condiciones ab Hannibale ad uos rettulisset, balem uenit, ita pacis condiciones ab Hannibale ad uos rettulisset, superuacaneum hoc mihi fuisset iter, quo nec orator Hannibalis nec transfuga ad uos ueni; sed cum ille aut uestra aut sua culpa manserit apud hostem—sua, si metum simulauit: uestra, si periculum est apud uos uera referentibus—ego, ne ignoraretis esse et salutis aliquas et pacis uobis condiciones, pro uetusto hospitio quod mihi uobiscum est ad uos ueni. uestra autem causa me nec ullius alterius loqui quae loquor apud uos uel ea fides sit quod neque dum uestris uiribus restitistis neque dum auxilia ab Romanis sperastis pacis unquam apud uos mentionem feci. postquam nec ab Romanis uobis ulla est spes nec uestra uos iam aut arma aut moenia satis defendunt, pacem adfero ad uos magis necessariam quam aequam. cuius ita aliqua spes est, si eam, quemadmodum ut uictor fert Hannibal, sic uos ut uicti audiatis; si non id quod amittitur
Abbreviated transcription (Latin):
mouebant conditiones tristes ut ab irato auctore ferebantur
transfuga ex oratore factus: aput hostem mansit. moriturum
affirmans qui sub conditionibus his de pace ager&. Postulabat᷑
autem: redderent res turditanis: tradito omni auro:atq argento
egressi urbe cum singulis uestimentis ibi.:habitarent ubi pęnus
iussisset. Has pacis leges abnuente alcone accepturos saguntinos
Alorcus uinci animos: ubi alia uincantur affirmansse pacis eius
interpretem fore pollicetur. Frat autem tum miles hanibalis
Caeterum publice saguntinis amicus atq: hospes.Tradito palam
telo custodibus. hostium transgressus munimenta:ad praetorẽ
saguntinum.et ipse ita iubebat: est deductus. Quocum ex¬
templo concursus omnis generis hominũ esset factus.sumi¬
ta cetera multitudine senatus alorci datus est.cuius talis oratio
fuit. Si ciuis uester alconsicut ad pacem petendam ad hani¬

Expanded text:
mouebant condicionesque tristes, ut ab irato uictore, ferebantur, mouebant condicionesque tristes, ut ab irato uictore, ferebantur, transfuga ex oratore factus apud hostem mansit, moriturum adfirmans qui sub condicionibus iis de pace ageret. postulabatur autem, redderent res Turdetanis traditoque omni auro atque argento egressi urbe cum singulis uestimentis ibi habitarent ubi Poenus iussisset. has pacis leges abnuente Alcone accepturos Saguntinos, Alorcus, uinci animos ubi alia uincantur adfirmans, se pacis eius interpretem fore pollicetur; erat autem tum miles Hannibalis, ceterum publice Saguntinis amicus atque hospes. traditio palam telo custodibus hostium transgressus munimenta ad praetorem Saguntinum—et ipse ita iubebat—est deductus. quo cum extemplo concursus omnis generis hominum esset factus, submota cetera multitudine senatus Alorco datus est, cuius talis oratio fuit: 'si ciuis uester Alco, sicut ad pacem petendam ad Hanni
Abbreviated transcription (Latin):
affestos animos recrcauit repentina profectio hanibalis in horea¬
Nos carpetanosq. Qui duo populi dilectus acerbitate consternati
recentis conquisitoribus metum defectionis cum prebuissent.
oppressi celeritate hannibalis: omiserunt mora arm sils he sa¬
guor oppugnatio segnior erat: maherbale himilcaris filio quem
Sraefecerat hannibaiꝰ ita impigre rem agente ut ducem abelse
nec ciues nec hostes sentirent. Is et pracuia aliquot secunda fecit.¬
& tribus arictibus aliquantulum muri discussit. strataq omnia re¬
centibus riunis aduenienti hãnibali ostendit. Itaq ad ipsam ar¬
cem Ex templo ductus exercitus. atroxq prelium cum multoꝵ
utrimq cȩde initum. et pars arcis capta est. Temptata de inde
per duos est exigua pacis spes. Alconem saguntinum. et aliorum
hyspanum. Alcon in consciis saguntinis precibus aliquid moturũ
ratus cum ad hannibalem noctu transisset: postꝗͣ nihil lacrime

Expanded text:
adfectos animos recreauit repentina profectio Hannibalis in Oretaadfectos animos recreauit repentina profectio Hannibalis in Oretanos Carpetanosque, qui duo populi, dilectus acerbitate consternati, retentis conquisitoribus metum defectionis cum praebuissent, oppressi celeritate Hannibalis omiserunt mota arma. nec Sagunti oppugnatio segnior erat Maharbale Himilconis filio—eum praefecerat Hannibal—ita impigre rem agente ut ducem abesse nec ciues nec hostes sentirent. is et proelia aliquot secunda fecit et tribus arietibus aliquantum muri discussit strataque omnia recentibus ruinis aduenienti Hannibali ostendit. itaque ad ipsam arcem extemplo ductus exercitus atroxque proelium cum multorum utrimque caede initum et pars arcis capta est. temptata deinde per duos est exigua pacis spes, Alconem Saguntinum et Alorcum Hispanum. Alco insciis Saguntinis, precibus aliquid moturum ratus, cum ad Hannibalem noctu transisset, postquam nihil lacrimae
Abbreviated transcription (Latin):
lmota catapultis balistisq per omnia tabulata dispositis muros de¬
fensoribus nudass&:tum hanibal occasionem ratus: quingentos
ferme affros cum dolabris ad subruendum ab imo murũ mittit.
Nec erat difficile opus quod cementa non calce durata erant. sed
iter lita luto: structurae antiquac genere: Itaq latius ꝗͣ cre¬
deretur: ruebat. per quae patentia ruinis agmina armatorum
in urbem uadebant. Locum quoq editum capiunt. collatisq eo
catapultis balistisq ut castellum in ipsa urbe uelud arcem immi¬
nentem haberent muro circumdant. Et saguntini murum
interiorem ab nondum capta uibis parte ducrrit. utriumq sumima
uiet nrumant et pugnant. Sed interiora tuendormnuore m in diẽ
ui demisaguntini faciunt. Simul crescit in opia omnium longa
obsidione et minuitur expecꝰtatio externe opis cum iam protu̾lao¬
mani umica spes circa omnia hostium essent. Paulisper tamen

Expanded text:
admota catapultis ballistisque per omnia tabulata dispositis muros deadmota catapultis ballistisque per omnia tabulata dispositis muros defensoribus nudasset, tum Hannibal occasionem ratus, quingentos ferme Afros cum dolabris ad subruendum ab imo murum mittit; nec erat difficile opus, quod caementa non calce durata erant sed interlita luto, structurae antiquae genere. itaque latius quam qua caederetur ruebat perque patentia ruinis agmina armatorum in urbem uadebant. locum quoque editum capiunt, conlatisque eo catapultis ballistisque ut castellum in ipsa urbe uelut arcem imminentem haberent muro circumdant; et Saguntini murum interiorem ab nondum capta parte urbis ducunt. utrimque summa ui et muniunt et pugnant; sed interiora tuendo minorem in dies urbem Saguntini faciunt. simul crescit inopia omnium longa obsidione et minuitur exspectatio externae opis, cum tam procul Romani, unica spes, circa omnia hostium essent. paulisper tamen
Abbreviated transcription (Latin):
si saguntinos uetustissime carthaginensium societati prȩpona
um romani tempus terunt legationibus mittendis: hanibalØ
quia fessum militem pręliis operibusq habebat: paucorum his
dierum quietem dedit:stationibus ad custodiam uinearum a¬
liorumq operum dispositis.Interim animoseorum nunc ira ĩ
hostis stimulando. Nunc spe premiorum accẽdit. Ut uero
pro contione prȩdam captae urbis edixit militum fore:ade o
accensi omnes sunt:ut si extemplo signum datum esset: nulla ui
resisti uideretur posse. Saguntini ut apraeliis quietem habue¬
rant: nec lacessentes: nec lacessiti per aliquot dies.ita non nocte
non die unꝗͣ cessauerant ab opere: ut nouum murum ab ea ꝑte:paq
tefactum opidum ruinis erat: reficerent. Inde oppuguatio eos
rent opem: cum omnia uariis clamoribus streperent satis scire
poterant.Ipẽ hanibal: qua turris mobilis omnia munimenta
urbis superans altitudine agebatur: hortator aderat.Quȩ cum

Expanded text:
si Saguntinos uetustissimae Carthaginiensium societati praeponat. si Saguntinos uetustissimae Carthaginiensium societati praeponat. dum Romani tempus terunt legationibus mittendis, Hannibal, quia fessum militem proeliis operibusque habebat, paucorum iis dierum quietem dedit stationibus ad custodiam uinearum aliorumque operum dispositis. interim animos eorum nunc ira in hostes stimulando, nunc spe praemiorum accendit; ut uero pro contione praedam captae urbis edixit militum fore, adeo accensi omnes sunt ut, si extemplo signum datum esset, nulla ui resisti uideretur posse. Saguntini ut a proeliis quietem habuerant nec lacessentes nec lacessiti per aliquot dies, ita non nocte, non die unquam cessauerant ab opere, ut nouum murum ab ea parte qua patefactum oppidum ruinis erat reficerent. inde oppugnatio eos rent opem, cum omnia uariis clamoribus streperent, satis scire poterant. ipse Hannibal qua turris mobilis, omnia munimenta urbis superans altitudine, agebatur hortator aderat. quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si ille uiuer& bellum iam cum romanis haberemus. Etx
hunc iuuenem tamqͣ furiam facemq huius belli odi ac detestor.
ec dedendum solum ad piaculum rupti foederis: sed si nemod¬
poscit: deuehendum in ultimas maris terrarumq: oras. ad legã¬
dumq eo: unde nec ad nos nomen famaq eius accedere ne qͦ o
solicitare quicte ciuitatis statum possit. Ego ita censco. lega¬
tos ex templo romam mittendos. qui senatuꝰ satisfaciant. alios
qui hannibali nuntient: ut exercitum ab sagunto abducat. ip¬
sumq hanibalem ex focdere Romanis dedant. Tertiam legati¬
onem ad res saguntinis reddendas decerno.Cum hanno per¬
orass& nemini omnium certare oratione cum eo necesse fuit.
adco prope omnis senatus hannibalis erat.Infestiusq locutum
arguebant hannonem: ꝗͣ flaccum ualerium legatum romanũ
Responsum inde legatis romanis estibellum ortum ab sagunti¬
nis non ab hannibale eẽ. Populum Romanum iniuste facere.

Expanded text:
quod, si ille uiueret, bellum iam haberemus cum Romanis, et quod, si ille uiueret, bellum iam haberemus cum Romanis, et hunc iuuenem tamquam furiam facemque huius belli odi ac detestor; nec dedendum solum id piaculum rupti foederis, sed si nemo deposcit, deuehendum in ultimas maris terrarumque oras, ablegandum eo unde nec ad nos nomen famaque eius accedere neque ille sollicitare quietae ciuitatis statum possit, ego ita censeo. legatos extemplo Romam mittendos qui senatui satisfaciant, alios qui Hannibali nuntient ut exercitum ab Sagunto abducat ipsumque Hannibalem ex foedere Romanis dedant, tertiam legationem ad res Saguntinis reddendas decerno.' cum Hanno perorasset, nemini omnium certare oratione cum eo necesse fuit; adeo prope omnis senatus Hannibalis erat, infestiusque locutum arguebant Hannonem quam Flaccum Ualerium, legatum Romanum. responsum inde legatis Romanis est bellum ortum ab Saguntinis, non ab Hannibale esse; populum Romanum iniuste facere,
Abbreviated transcription (Latin):
Quo lenius agunt. segnius incipiunt:eo cum cocperint uereor ne per¬
seuerantiusꝰ scuiant. Hegatis insulas ericemq ante oculos proponite:
que terra mariq per quatuor et uiginti annos passi sitis. Nec
puer hic dux erat.sed pater ip̃e hamilcar: mars alter:ut istiuolunt.
ed tarento id est ytalia non abstinebamus ex foedere: sicut nũc¬
ex sagunto non abstinemus.Dicerunt ergo dii hominesq: i:¬
& id de quo uerbis ambigebatur: ut̾ nam fdẽdus populus rupisse:
cuentus belli uelud equus iudex unde ius stabat ei uictoriã dedit.
arthagini nunc hannibal uineas turresq admou& carthaginis
moenia quatit ariete. Sagunti ruinae. falsus utinam uates o¬
sim. nostyis capitibus incident.susceptumq cum saguntinis bellũ
habendum cum romanis est. Dedemus ergo hannibalem dic&
aliquis scio meam leuem esse in eo auctoritatem propter pater¬
nas inimicitias. Sed et hamilcarem eo perisse letatus sum

Expanded text:
quo lenius agunt, segnius incipiunt, eo cum coeperint uereor ne perquo lenius agunt, segnius incipiunt, eo cum coeperint uereor ne perseuerantius saeuiant. Aegates insulas Erycemque ante oculos proponite, quae terra marique per quattuor et uiginti annos passi sitis. nec puer hic dux erat sed pater ipse Hamilcar, Mars alter, ut isti uolunt. sed Tarento, id est Italia, non abstinueramus ex foedere, sicut nunc Sagunto non abstinemus; uicerunt ergo di hominesque et, id de quo uerbis ambigebatur uter populus foedus rupisset, euentus belli uelut aequus iudex, unde ius stabat, ei uictoriam dedit. Carthagini nunc Hannibal uineas turresque admouet: Carthaginis moenia quatit ariete. Sagunti ruinae—falsus utinam uates sim—nostris capitibus incident, susceptumque cum Saguntinis bellum habendum cum Romanis est. dedemus ergo Hannibalem? dicet aliquis. scio meam leuem esse in eo auctoritatem propter paternas inimicitias; sed et Hamilcarem eo perisse laetatus sum
Abbreviated transcription (Latin):
ne hamilcaris progeniem ad exercitum muterẽt. Non ma¬
nes non stirpem cius conquiseere uiri. nec unꝗͣ donec sanguinis
nominisq brachini quisꝗͣ supersit. quictura romana focdera.
uiuenem flagrantem cupidine regni: uiamq ad id ccrnen¬
tem: si ex beliis bella serendo succintus armis legionibusq uiua
uelud materiam igni prachentes. ad exercitus misistis. Aluistis
ergo hoc incendium: quo nunc ardetis. Saguntum: uestri cir¬
cumsedent exercitus: unde arentur foedere.. Nox cartthaginẽ
circum sedebunt romanac legiones:ducibus isdem diis.per quo
priore bello rupta federa sunt ulti.utrum hostem: an uos an for
tunam utriusq populi ignoratis. Legatos ab socus et pro socus
uenientes. bonus imperator uester in castra non admisit.iusgen¬
tium sustulit. Hi tamen unde nec hostium quidem legati arce¬
tur pulsi ad uosueniunt. res ex foedere repetũt. de re repetunt᷑
publica Fraus absit. auctorem culpe et rcum criminis deposcũt.

Expanded text:
ne Hamilcaris progeniem ad exercitum mitterent; non manes, non stirpem eius conquiescere viri, nec unquam, donec sanguinis nominisque Barcini quisquam supersit, quietura Romana foedera. iuvenem flagrantem cupidine regni viamque unam ad id cernentem si ex bellis bella serendo succinctus armis legionibusque vivat, velut materiam igni praebentes ad exercitus misistis. aluistis ergo hoc incendium quo nunc ardetis. Saguntum vestri circumsedent exercitus, unde arcentur foedere; mox Carthaginem circumsedebunt Romanae legiones ducibus isdem dis per quos prtunam utriusque populi ignoratis? legatos ab sociis et pro sociis uenientes bonus imperator uester in castra non admisit; ius gentium sustulit; hi tamen, unde ne hostium quidem legati arcentur, pulsi, ad uos uenerunt. res ex foedere repetuntur; publica fraus absit: auctorem culpae et reum criminis deposcunt.
Abbreviated transcription (Latin):
et si id quod facturi uidebantur faterentur ac defenderent pub¬
lico consilio factum ut indicerent populo carthaginensi bellũ.
Romani postꝗͣ carthaginem uenerunt cum senatus datus eẽt
& & fabius nihil ultra q̃ unum quod mandatum erat percũ¬

Expanded text:
et si id quod facturi uidebantur faterentur ac defenderent pubet si id quod facturi uidebantur faterentur ac defenderent publico consilio factum, ut indicerent populo Carthaginiensi bellum. Romani postquam Carthaginem uenerunt, cum senatus datus esset et Q. Fabius nihil ultra quam unum quod mandatum erat perc
Abbreviated transcription (Latin):
Ti sempronius missus in siciliamita in affricam tranmissurus¬
i ad arcendum italia poenum coñs. alter satis ess&cornelio mi¬
nus copiarum datum.quia. L. manlius p̃tor et ipẽ cum haud
in ualido praesidio: in galliam mutebatur: Nauium. maxĩe
cornelio numcrus diminutus.lx. quinq: remes datȩ:neq: enim
nari uenturum aut ea parte belli dimicaturum nostem crede¬
bant. Et duae romanae legiones cum suo iustu equitatu et .xiiii.
milibus sociorum peditumꝰ aquitibus mille. dc. duas legiones
Romanas& cc.lxx. sociorum peditum: mille equites Iocios.dc.
omanos.gallia prouintia eodem uersa inpunicum bellum.
habuit. His ita comparatis ut omnia iusta ante bellum fierent
legatos maiores natu.q. fabium .M.liuium .L.emilium .c. lici¬
nium. Q. bebinium in affricam mittunt ad praccunctandos car¬
haginenses publico ne consilio hannibal saguntum oppugnass&

Expanded text:
Ti. Sempronius missus in Siciliam, ita in Africam transmissurus sTi. Sempronius missus in Siciliam, ita in Africam transmissurus si ad arcendum Italia Poenum consul alter satis esset. Cornelio minus copiarum datum, quia L. Manlius praetor et ipse cum haud inualido praesidio in Galliam mittebatur; nauium maxime Cornelio numerus deminutus; sexaginta quinqueremes datae—neque enim mari uenturum aut ea parte belli dimicaturum hostem credebant—et duae Romanae legiones cum suo iusto equitatu et quattuordecim milibus sociorum peditum, equitibus mille sescentis. duas legiones Romanas et decem milia sociorum peditum, mille equites socios, sescentos Romanos Gallia prouincia eodem uersa in Punicum bellum habuit. his ita comparatis, ut omnia iusta ante bellum fierent, legatos maiores natu, Q. Fabium M. Liuium L. Aemilium C. Licinium Q. Baebium in Africam mittunt ad percontandos Carthaginienses publicone consilio Hannibal Saguntum oppugnasset,
Abbreviated transcription (Latin):
inter hyspanas gentes semper uictorem duci acetrimo assuetum
recentem ab excidio opulentissimae urbis hyberum transire:
trahere secum tot excitos hyspanorum populos conciturum aui¬
das semper armorum gallicas gentes.cum orbe terrarum bel¬
lum gerendum initalia: ac promoenibus romanis eẽ. Nomina¬
tȩ iam ante consulibus prouintiac erant.tum sortiri uissicorne¬
lio hyspania sempronio africa.cum sicilia cuenit.Sex in cum an¬
ium decretȩ legiones. & sociorum quantum ipsis uideretur
et classis quanta parari posset.quatuor et uiginti peditum ro¬
manorum milia scripta &. dccc. equites. Naues.ccxx. quĩq:
remes. Celoces.xx. deducte. Latum in de adpopulum.uellent.
uberent. populo carthaginensi bellum indici.eiusq: belli causa
supplicatio per urbem. habita.atq adorati dii.ut bene ac foeliciter
empronio date legiones due. Ea quaterna milia erant &cec eꝗ
longe . clx. Cȩloces.xii.cum his terrestribus maritimisq: copiis

Expanded text:
inter Hispanas gentes semper uictorem, duci acerrimo adsuetum, recentem ab excidio opulentissimae urbis, Hiberum transire; trahere secum tot excitos Hispanorum populos; conciturum auidas semper armorum Gallicas gentes; cum orbe terrarum bellum gerendum in Italia ac pro moenibus Romanis esse. nominatae iam antea consulibus prouinciae erant; tum sortiri iussi. Cornelio Hispania, Sempronio Africa cum Sicilia euenit. sex in eum annum decretae legiones et socium quantum ipsis uideretur et classis quanta parari posset. quattuor et uiginti peditum Romanorum milia scripta et mille ti quinqueremes, celoces uiginti deducti. latum inde ad populum uellent iuberent populo Carthaginiensi bellum indici; eiusque belli causa supplicatio per urbem habita atque adorati di, ut bene ac feliciter Sempronio datae legiones duae—ea quaterna milia erant peditum loces duodecim. cum his terrestribus maritimisque copiis