comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pe diabolꝰ seducit etiã illos qͥ regenerati iã ĩ xp̃o uias ingredi¬
unt᷑ di. Nouit enĩ dñs qͥ st̃ eiꝰ. Exhis iͦ et̾n̾a dãpnationẽ. n e¬
mine̾ ille seducit. Sic eni eos nouit dñs. ut d̾s qu̾e nichil
lato etiã futuroꝵ: ñ ut homo qͥ hominẽ ad p̾sens uid&. si tam̃

Expanded text:
pe diabolus seducit etiam illos, qui regenerati iam in Christo uias ingredipe diabolus seducit etiam illos, qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur Dei. Nouit enim Dominus qui sunt eius; ex his in aeternam damnationem neminem ille seducit. Sic enim eos nouit Dominus, ut Deus, quem nil latet etiam futurorum, non ut homo, qui hominem ad praesens uidet si
Abbreviated transcription (Latin):
Mcłusit ĩ qͥt & signauit suꝑ eũ ut ñ seducera iã gentes: donec
finiant᷑ mille anni. Csusit suꝑ illũ dictũ ẽ: int̾dix̃ ei ne poss
exire. id ẽ. uecitũ tͣnsgredi. Signauit aut̃ qd addidit. signifi¬
casse mͥ uidet᷑. qi occultũ eẽ uoluit. qͥ ꝑtineant ad partẽ
diaboli: & qͥ ñ ꝑtineant. Hoc qͥppe in scło isto prs: lat&: qr
& qͥ uidet᷑ stare utr̾u sit casurus. & qͥuidetꝰ iacere. utrũ
sit surrecturꝰ ĩcertũ ẽ. Ab eis autẽ gentib seducendis. huiꝰ
int̾dicti iuincło & clastro diabolꝰ phibet᷑ atq cohibet᷑. qͥs ꝑti¬
nentes ad xp̃m seducebat antea . ł tenebat. Has enĩ d̾s elegit
ante mundi c̃stitutionẽ eruere de potestate tenebrarũ: &
tͣnsferre ĩ regnu filii sut caritatis suȩ sic̃ apł̃s dicit. Nam
seducere illũ gentes etiã n̾e &. sẽc tͣhere in et̾nã penã s ñ p̃¬
destinatas ĩ et̾nã uitã. qͥs fidelis ignorat: Nec moueat. qͦd se¬

Expanded text:
uit, et signauit super eum, ut non seduceret iam gentes. donec finiantur mille anni. Clausit super eum dictum est \'interdixit ei, ne posset exire,\' id est uetitum transgredi. Signauit autem, quod addidit, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit, qui pertineant ad partem diaboli, et qui non pertineant. Hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia et qui uidetur stare, utrum sit casurus, et qui uidetur iacere, utrum sit surrecturus, incertum est. Ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et claustro diabolus prohibetur adque cohibetur, quas pertinentes ad Christum seducebat antea uel tenebat. Has enim Deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum et transferre in regnum filii caritatis suae, sicut apostolus dicit. Nam seducere illum gentes etiam nunc et secum trahere in aeternam poenam, sed non praedestinatas in aeternam uitam, quis fidelis ignorat? Nec moueat, quod sae
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec ẽ ꝑfecta iustitia: qua potius potiora. &
minus minora diligimus. Sapientẽ animam
atq perfectam talem diligat: qualẽ illã ui¬
det. Stultam ñ talẽ. s quia esse ꝑfecta & sapi¬
ens potest: quia nec seipsum debet stultũ dili¬
gere. Nam qui se diligit stultum. non proficit
adsapientiã: nec fiet quisq qualis cupit esse.
nisi se oderit qualis est. S donec ad sapientiã
ꝑfectionẽq ueniat᷑. eo animo ferat stultitiã ꝓxi¬
mi. quo suam ferret si stultus esset: & amaret sa¬
pientiam. Qua ꝓpt̾ si & ipsa suꝑbia uerȩ lib̾tatis
& ueri regni umbra ẽ: etiam nos cõmemorat¬
diuuna prouidentia quid significetnus uitiosi.
& quo debeamꝰ redire correcti. Iã cuncta specta¬
cula & om̃is illa quȩ appellatur curiositas. qͥd
aluid querit quã de rerũ cognitione letitiam:
Quid gͥ ammirabilius. quid speciosius. ipsa ueri
tate ad quã spectator om̃is ꝑuenire se cupere

Expanded text:
Et haec est perfecta justitia, qua potius potiora, et Et haec est perfecta justitia, qua potius potiora, et minus minora diligimus. Sapientem animam atque perfectam talem diligat, qualem illam videt; stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest: quia nec seipsum debet stultum diligere. Nam qui se diligit stultum, non proficiet ad sapientiam; nec fiet quisquis qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. Sed donec ad sapientiam perfectionemque veniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset, et amaret sapientiam. Quapropter si et ipsa superbia verae libertatis et veri regni umbra est, etiam per diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus redire correcti. iam uero cuncta spectacula et omnis illa quae appellatur curiositas quid aliud quaerit quam de rerum cognitione laetitiam? quid ergo admirabilius, quid speciosius ipsa utate, ad quam spectator omnis pervenire se cupere
Abbreviated transcription (Latin):
sciens quod tͥbulatio patientiã oꝑatur: patien¬
tia probatione. ꝓbatio uͦ spem: spes autẽ ñ con¬
ꝑ sp̃m sc̃m qui datus est nobis. Quis huic no¬
cebit:  quis hunc subiugabit᷑. homo qui ꝓsꝑis
rebus proficit: asꝑis quid profscerit discet. Cũ
enim mutabiliũ bonoꝵ adest copia. ñ eis con¬
fidit. S cũ subtrahuntur agnoscit᷑. utrũ cum
ñ ceperint. quia plerũq cum ad sunt nobis.
putamꝰ quod non ea diligamꝰ. S cũ abesse ceꝑiii.
inuenimur qui simꝰ. hoc enĩ sine amore nr̃o
aderat. quod sine dolore discedet. Uidetur ergo
uincere. cũ uincat᷑. Qui suꝑando ad id ꝑuenit.
quod cũ dolore amissurus ẽ: & uincit cũ uinei
uideatur. quisquis cedendo. adid peruenit qͦd
ñ amitit inuitus. Quẽ delectat gͦ libertas: ab
amore mutabiliũ rerũ. lib̃ esse appetat. Et
quẽ regnare delectat. uni om̃iũ regnatori d̾o¬
subditus hereat: plus eũ diligendo. quã se ipsũ

Expanded text:
sciens quod tribulatio patientiam operatur, patiensciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non conm sanctum, qui datus est nobis. quis huic nocebit? quis hunc subiugabit? homo, qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discet. cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; sed cum subtrahuntur, agnoscitur utrum eum non ceperint, quia plerumque cum adsunt nobis putamus quod non ea diligamus; sed cum abesse coeperint, inuenimur qui simus. hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur qui superando ad id peruenit quod cum dolore amissurus est; et uincit cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori dsubditus haereat, plus eum diligendo quam seipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
tio maior est. quã locoꝵ aut t̾epoꝵ: quib in hoc
corꝑe gignimur. S ea maxima ẽ: quȩ omnibꝰ p̃ua¬
let. Non gͦ iste affligitur morte cuiusquã: qm̃ qͥ
toto animo dm̃ diligit. nouit nec sibi perire.
quod d̾o non perit. Deus autẽ. dñs est &. iuuoꝵ
&e mortuoꝵ.: nec cuiusquã miseria miser est: qͥa
nec cuiusquã iniustitia fit iniustus. & ut nemo
illi ustitiã. &. dm̃. sic nemo aufert beatitudinẽ.
& si forte quando alicuius ꝑiculo. uł errore. uel
dolore cõmouet᷑. usq ad illius auxiliũ aut cor¬
rectionẽ. aut consolationẽ. non usq ad suã subu̾¬
sionẽ ualere patitur. In om̃ib autẽ officiosis la¬
boribus future quietis: certa expectatione non
frangitur. Quid enim ei nocebit: qui bene uti
etiam inimico potest: Eius enĩ p̃sidio atq mu¬
nim̃to. inimicitias non ꝑtimescit: cuius p̃cepto
& dono diligit inimicos. Huic uiro intͥbulatio¬
nibus parũ est non contristari: ẽtiam gaudeat.

Expanded text:
tio major est, quam locorum aut temporum quibus in hoc corpore gignimur; sed ea maxima est quae omnibus praevalet. Non ergo iste affligitur morte cujusquam, quoniam qui toto animo Deum diligit, novit nec sibi perire quod Deo non perit. Deus autem dominus est et vivorum et mortuorum. Non cujusquam miseria miser est, quia nec cujusquam justitia justus est. Et ut nemo illi justitiam et Deum, sic nemo aufert beatitudinem. Et si aliquando forte alicujus periculo, vel errore, vel dolore commovetur; usque ad illius auxilium, aut correctionem, aut consolationem, non usque ad suam subversionem valere patitur. 92. In omnibus autem officiosis laboribus, futurae quietis certa exspectatione, non frangitur. Quid enim ei nocebit, qui bene uti etiam inimico potest? Ejus enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cujus praecepto et dono diligit inimicos. Huic viro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat,
Abbreviated transcription (Latin):
emplũ ꝙ̃ mͦ misi. Aixi qͥd mͥ uideat᷑: qd̾ etiã tͥ inter
ceta uisũ ẽ. ꝙ qd̾ adiunx̃ uñ nudent᷑ multoꝵ cordiũ
cogit̾ones: hoc intelligendũ puto. qr ꝑ añi passionẽ
ꝙ insidie uideors̾. ꝙ disciploꝵ infirmitas patuit. Cri¬
bulationẽ gͥ gladii noĩne sig̾eatã ẽe eredibile ẽ. qͦ
mat᷑na aĩa uuln̾ata ẽ doloris affectu. Ipse fuit gla¬
diꝰ in ore ꝑsequtoꝵ: aeqͥb in psalmo ar᷑⁊ gladiꝰ in ore
eors. Ipsi enĩ erant filii hoĩnũ quox dentes arma ꝙ sa¬
gitte: lingͦ eoꝵ gladiꝰ acutꝰ. Nã ꝙ ferrũ qd̾ ꝑtͣnsiit
aĩmã ioseph: ꝓ dura tribulatione positũ ferrũ mͥ

Expanded text:
id mihi uideatur; quod etiam tibi inter cetera uisum est. et quod adiunxit: Ut denudentur multorum cordium cogitationes, hoc intellegendum puto, quia per domini passionem et insidiae Iudaeorum et discipulorum infirmitas patuit. tribulationem igitur gladii nomine significatam esse credibile est, quo materna anima uulnerata est doloris affectu. ipse fuit gladius in ore persecutorum, de quibus in psalmo dicitur: Et gladius in ore eorum. ipsi enim erant filii hominum, quorum dentes arma et sagittae et lingua eorum gladius acutus. nam et ferrum, quod pertransiit animam Iosep
Abbreviated transcription (Latin):
eb ieiunare. Hoc lex cuiꝰ ꝑsonaẽ in moyse. hoc ꝓphe¬
tia cuiꝰ ꝑsonã gerit helias. hoc & dñs monet. qͥ t̾a qu̾a
testimoniũ habens ex lege & ꝓpħis. mediꝰ int̾ illos in
monte. tͥb discipłis uidentib atq stupentib claru-¬
it. Deinde itaquerit᷑ qͦmͦ qͥnquagenariꝰ de quadragena¬
rio numero existat: qͥ ñ medioerit̾ in nr̃a religione
sacratꝰ ẽ. ꝓpt̾ pente costen: ꝙ qͦmͦ t̾ ductꝰ ꝓpt̾ triatẽ¬
ꝑa. ante lege̾. sublege. & sub gr̾a. uel ꝓpt̾ nom̃ patͥsꝙ
itiꝰ. filii ꝙ spc̃ scĩ. ad iuncta ẽntiꝰ ipsa tͥnitate. ad pur ga¬
tissime eccłȩ mist̾iũ referat᷑: ꝑueniatq ad centũ
qͥnqͣginta trespisces. qͦs retia pꝰresur rectionẽ dñi
indextr̃a part̾e missa ceꝑͥnt. Ita multis aliis atq
aliis numeroꝵ formis. quedã similitud inũ in soĩs

Expanded text:
e monemur. Hoc Lex, cujus persona est in Moyse, hoc Prophetia, cujus personam gerit Elias, hoc ipse Dominus monet; qui tanquam testimonium habens ex Lege et Prophetis, medius inter illos in monte, tribus discipulis videntibus atque stupentibus, claruit . Deinde ita quaeritur quomodo quinquagenarius de quadragenario numero existat, qui non mediocriter in nostra religione sacratus est propter Pentecosten , et quomodo ter ductus proptee legem, sub lege, sub gratia, uel propter nomen patris et filii et spiritus sancti adiuncta eminentius ipsa trinitate ad purgatissimae ecclesiae mysterium referatur perueniatque ad centum et quinquaginta tres pisces, quos retia post resurrectionem domini in dextram partem missa ceperunt. ita multis aliis atque aliis numerorum formis quaedam similitudinum in sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
inea forma qͦ equalis sũ pat᷑. ħ alit̾ id ẽ ini assupta crea¬
tura minor apparui: Et qͥd eꝰ ueni in hunc mun¬
dũ. nͥ formã serui quã me ex in aniens accepi:
straui.ͦ ꝙ qͥdest iterũ relinquo mundũ. nͥ ab.
aspectu dilectoꝵ mundi aufero qd̾ uider̃: Et qͥd
ẽ uado ad patr̃e. nͥ doceo me sic intelligendũ afi¬
delib meis. qͦmͦ ȩqualis su̾ patͥ . Hoc qͥ credunt ai¬
gni habebunt᷑ ꝑduci afide adspeciem: id eꝰ ad ipsã
iusi oñe. qͦ ꝑducens dictus ẽ tradere regnũ do̾ ꝙ
patͥ. fideles qͥppe eiꝰ qͦs redemiit sangͥne suo dicti
sunt regnũ eiꝰ ꝓ̃ qͥb nunc int̾pellat. Tunc aut̃
illic eos faciens in herere. uͥ eqͣlis ẽ patͥ. Non iam
rogabit patrẽ ꝓ eis. Ipse in qͥt pat̾ amat uos.
Ex hoc enĩ rogat qͦminor ẽ patre: qͦuͦ eqͣlis. exau¬
uos. utiq ipse ñseꝑat. s scd̃m ea facit intelligi.
que supͣ cõmemoraui satisq in sinuaui. Perũq

Expanded text:
in ea forma, in qua aequalis sum patri, sed aliter, id est in assumta creatura minor apparui" ? et quid est: ueni in hunc mundum nisi "formam serui, quam me exinaniens accepi, stravi? Et quid est: Iterum relinquo mundum, nisi ab aspectu dilectorum mundi auferam, quod viderunt? Et quid est: Vado ad Patrem, nisi doceo me sic intelligendum a fidelibus meis, quomodo aequalis sum Patri? Hoc qui credunt digni habebuntur perduci a fide ad speciem, id est ad ipsam visionem, quo perducens dictus est tradere regnum Deo et Patri. Fideles quippe ejus, quos redemit sanguine suo, dicti sunt regnum ejus, pro quibus nunc interpellat. Tunc autem illic eos sibi faciens inhaerere, ubi aequalis est Patri, non jam rogabit Patrem pro eis: Ipse enim, inquit, Pater amat vos. Ex hoc enim rogat, quo minor est Patre, quo vero aequalis exauuos, utique ipse non separat, sed secundum ea facit intellegi quae supra commemoraui satisque insinuaui, plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̾ o̾ĩb tͣdidit eũ: s tales nos amat ds. qͣles
fut᷑i sumꝰ. ñ qͣles sumꝰ. Qies enĩ amat: tales in eter¬
nũ conseruat. Qd̾tunc erit cũ tͣdiderit regnũ
dõ ꝙ patͥ. qͥ nc̃ int̾pellat ꝓnob̾: ut iam ñ roget
patr̃e. qͥa ipse pat̾ amat uos. Qͦ aut̃ m̾ito nͥ fid̾i.
qͣcredimꝰ antequã illd̃ qd ꝓmittit᷑ uideamꝰ: ẜ hane
enĩ ꝑuenimꝰ adspeciem ut tales amet qͣles amat
ut simꝰ. ñ qͣles odit qͥa sumꝰ: exhortat᷑ ac p̃stat
ne tales ẽeᷤ sẽꝑ uelimꝰ¬

Expanded text:
pro nobis omnibus tradidit eum, sed tales nos amat deus, quales futuri sumus, non quales sumus. quales enim amat, tales in aeternum conseruat. quod tunc erit, cum tradiderit regnum deo et patri, qui nunc interpellat pro nobis, ut iam non roget patrem, quia ipse pater e r amat uos. quo autem merito nisi fidei, qua credimus, antequam illud quod promittitur uideamus? per hanc enim peruenimus ad speciem, ut tales amet, quales amat ut simus, non quales odit quia sumus, et hortatur ac praestat, ne tales esse semper uelim
Abbreviated transcription (Latin):
te nouerat qͥd illo te̾pr facturꝰ erat: & hoc uere
biliꝰ iã ꝑfecte uirilitatis quȩ erat in illis causis
ubi d̾s hominẽ. lex dierũ oꝑib fecit. Ibi enĩ erat ñ¬
solũ ut itafieri posset: uerũ etiã ut ita eũ fieri necesse
ẽẽt. Tam enĩ ñ facit ds contra causam quã sine du¬
bio uolens p̾stituit: quã contͣ uoluntat̾ẽ suã ñ facit
Si autẽ ñ om̃s causas in creat᷑a pͥmitꝰ condita p̃six̾
s aliquas insua uoluntate seruauit: ñ st̃ qͥdẽ illȩ
quas in sua uoluntate seruauit. ex istarũ quas cre¬
auit tircessitate pendentes. Non tam̃ possunt ẽẽ
contrariȩ. quas in sua uoluntate seruauit. illis qͣs
sua uoluntate constituit: qͥa dĩ uoluntas ñ potest sͥ
ẽẽ contraria. Istas gͦ sic condidit ut ex illis ẽẽ illud
cuiꝰ causȩ sunt possit: s ñ necesse sit. Illas autẽ sic
abscondit: ut feis esse necesse sit. hoc quod ex ipsis

Expanded text:
rnitate nouerat quid illo tempore facturus erat — et hoc uere rnitate nouerat quid illo tempore facturus erat — et hoc uere bilius jam perfectae virilitatis, quam erat in illis causis, ubi Deus hominem in sex dierum operibus fecit. Ibi enim erat nsolum, ut ita fieri posset, uerum etiam ut ita eum fieri necesse esset. tam enim non facit deus contra causam, quam sine dubio uolens praestituit, quam contra uoluntatem suam non facit. si autem non omnes causas in creatura primitus condita praefixit, sed aliquas in sua uoluntate seruauit, non sunt quidem illae, quas in sua uoluntate seruauit, ex istarum quas creauit necessitate pendentes: non tamen possunt esse contrariae, quas in sua uolun- . tate seruauit, illis, quas sua uoluntate constituit, quia dei uoluntas non potest sibi esse contraria. istas ergo sic condidit, ut ex illis esse illud, cuius causae sunt, possit, sed non necesse sit; illas autem sic abscondit, ut ex eis esse nec
Abbreviated transcription (Latin):
futura sunt. S siita sunt. &̃ in p̾scientia dĩ uere fut᷑a¬
sunt. Si aut̾ ibi aliter sunt. ita pocius futura sunt
sic̃ ibi sunt: ubi qui p̾scit falli nͥ potest. Nam fut᷑a¬
dr senectꝰ in uiuene. s tam̃ futura ñ est. si ante mori¬
turus ẽ. Hoc aut̾ẽ ita erit sic̃ se habent aliȩ cause:
siue mundo contextȩ. siue in dĩ p̾scientia reseruate.
Nã scđm quasdã futuroꝵ causas. moriturꝰ erat ere¬
chias cui ds̃ addidit quindecĩ annos ad uitã: id utiq
faciens qͦd ante constitutionẽ mundi se facturũ ẽẽ
p̃sciebat. & in sua uoluntate seruabat. Non gͦ id
fecit qͦd futurũ ñ erat. hoc enĩ magis erat futu¬
rũ. qͦd se facturũ ẽẽ p̾sciebat. Nec tam̃ illi ani
additi recte diceret᷑. nͥ ad aliqͥd adderent᷑. qͦd se
alit̾ in aliis causis habuerat. Scd̃m gͥ alias cau¬
sas inferiores iam uitã finierat: scđ̾m illas autẽ

Expanded text:
futura sunt; sfutura sunt; ssunt. Si autem ibi aliter sunt, ita potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi qui praescit falli ndicitur senectus in iuuene; sed tamen futura non est, si ante moriturus est. hoc autem ita erit, sicut se habent aliae causae siue mundo contextae siue in dei praescientia reseruatae. nam secundum quasdam futurorum causas moriturus erat Ezechias, cui deus addidit quindecim annos ad uitam: id utique faciens quod ante constitutionem mundi se facturum esse praesciebat et in sua uoluntate seruabat. non ergo id fecit quod futurum non erat. hoc enim magis erat futurum quod se facturum esse praesciebat. nec tamen illi anni additi recte dicerentur, nisi ad aliquid adderentur quod se aliter in aliis causis habuerat. secundum aliquas igitur causas inferiores iam uitam finierat; secundum illas autem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sit etiã indi uoluntate nescimꝰ. S nec inna¬
tura ẽẽt: nͥ in di uoluntate pͥus fuisset. qͥ condi¬
dit om̃ia. & utiq occulta ratio ẽ senectutis in
corꝑe iuuenili: uł uiuentutis in corꝑe puerili.
Neq enĩ ocłis cernit᷑ sicut ipsa in puero pueritia
sic̃ uiuentꝰ inuiuene. s alia qͣdã notitia colligit᷑
mẽe innatura qͥdã latens quo inducant᷑ in ꝓm¬
tu numeri occulti ꝙͣ uiuentutis apueritia. uel se¬
nectutis a uiuentute. Occulta ẽ gͦ ista ratio qua
fit ut hoc ẽe̾ possit. s oculis: m̃ti autẽ ñ ẽ occulta.
Utrũ autẽ hoc etiã necesse sit. omĩmodo nescimꝰ.
& illa quidẽ qͥ fit ut ẽẽ possit in nat᷑a ipsius corꝑis
nouimꝰ. illã uͭ qͣ fit ut necessȩ sit manifestũ ẽ illic
futurũ est. quod ille uult: & ea uere futura sunt.
quȩ ille p̾sciuit. Nam mutta scd̾m inferiores causã.

Expanded text:
hoc sit in dei uoluntate nescimus. sed nec in nahoc sit in dei uoluntate nescimus. sed nec in natura esset, nisi in dei uoluntate prius fuisset, qui condidit omnia. et utique occulta ratio est senectutis in corpore iuuenali uel iuuentatis in corpore puerili: neque enim oculis cernitur sicut ipsa in puero pueritia, sicut iuuentas in iuuene, sed alia quadam notitia colligitur inesse in natura quiddam latens, quo educantur in promtu numeri occulti uel iuuentatis a pueritia uel senectutis a iuuentute. occulta est ergo ista ratio, qua fit ut hoc esse possit, sed oculis; menti autem non est occulta. utrum autem hoc etiam necesse sit omEt illam quidem gna fit ut esse possit esse in natura ipsius corporis novimus. Illam vero qua fit ut necesse sit manifestum est illic futurum est quod ille uult, et ea uere futura sunt quae ille praesciuit. nam multa secundum inferiores causas
Abbreviated transcription (Latin):
do pͥmitꝰ crator instituit. ñ tantũ posuit. qͦd de
limo formatiserat homin̾e. s etiã quẽ ad modum
formaturus: utrũ sic̃ in matris utero. an in forma
iuuenili. ꝓculdubio sic fecit ut illic p̃fixerat. Neq
enĩ contra dispositionẽ suã faceret. Si autẽ iui
tantũ ibi posuit possibilitatis ut homo fieret. qͦ qͦ
mͦ fieret. uti sic & sic posset: idẽ ut id quoq ibi ẽe̾̃t
qͥa &. sic &. sic posset. Unũ autem ipsũ modũ quo
erat facturꝰ in sua uoluntate seruauit: ñ mundi ꝯstituti¬
one contexuit. Manifestũ ẽ enĩ sic ñ factũ ẽẽ homin̾e
contra quẽ erat illa pͥma conditione causarũ.
conditione creat᷑ȩ. s in placito creatoris: cuiuis
uoluntas rerũ ẽ necessitas. Nã & nos ꝓ captu infir¬
mitatis humanȩ iã inipsis reb tẽp̾r exortis. possu¬
natura huiꝰ u̾bi gr̃a uiuenis ut senescat. s utrum

Expanded text:
do primitus creator inseruit, non tantum posuit quod de do primitus creator inseruit, non tantum posuit quod de limo formaturus erat hominem sed etiam quemadmodum formaturus, utrum sicut in matris utero an in forma iuuenali, procul dubio sic fecit, ut illic praefixerat; neque enim contra dispositionem suam fecerat. si autem uim tantum ibi posuit possibilitatis, ut homo fieret, quoquo modo fieret, ut et sic et sic posset, id est ut id quoque ibi esset, quia et sic et sic posset, unum autem ipsum modum, quo erat facturus, in sua uoluntate seruauit, non mundi constitutioni contexuit. manifestum est enim sic non factum esse hominem, contra quam erat in illa prima condicione causarum, condicione creaturae, sed in placito creatoris, cuius uoluntas rerum est necessitas. Nam et nos pro captu infirmitatis humanae iam in ipsis rebus tempore exortis possunatura huius, uerbi gratia, iuuenis ut senescat; sed utrum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mas & species. contra illas pͥmarias om̃iũ nascen¬
stat gͦ. ut adutrũq modũ habiles creaturȩ sint.
siue ad istũ quo usitatissime tẽꝑalia transcurrt᷑.
siue ad illũ quo rara & mirabilia fuint. sicut dõ
facere placuerit qđ tẽꝑi congruat. Uerũtam̾ sic
factus homo est. quẽ admodum ille pͥme causȩ ha¬
bebant ut fieret primꝰ homo. quẽ ñ ex parentib
nasci qui nulli precesserant. s de limo formari
oportebat. scđm causalẽ rationẽ in qua pͥmitus
factus erat. Nam si alit̾ factus est: ñ eum ds in illoꝵ
sex dierũ oꝑib fecerat. In qͥb cũ dr factꝰ. ipsam cau
sam utiq fecerat ds̃. qua erat suo t̾eꝑe homo futu¬
rus: & scd̾m quã fuerat ab illo faciendus. qͥ simul
& consũmauerat inchoata ꝓpt̾ ꝑfectionẽ causaliũ
rationu̾: &. inchoauerat consũmanda ꝓpt̾ ordi¬
nẽ tẽꝑũ. Si gͦ millis pͥmis rerũ causis quas mun¬

Expanded text:
mas et species contra illas primarias omnium nascenmas et species contra illas primarias omnium nascenstat ergo, ut ad utrumque modum habiles creatae sint, siue ad istum, quo usitatissime temporalia transcurrunt, sine ad illum, quo rara et mirabilia fiunt, sicut deo facere placuerit, quod tempori congruat. Uerum tamen sic factus est homo, quemadmodum illae primae causae habebant, ut fieret primus homo, quem non ex parentibus nasci, qui nulli praecesserant, sed de limo formari oportebat secundum causalem rationem, in qua primitus factus erat. nam si aliter factus est, non eum deus in illorum sex dierum operibus fecerat. in quibus cum dicitur factus, ipsam utique fecerat deus, qua erat suo tempore homo futurus et secundum quam fuerat ab illo faciendus qui simul et consummauerat inchoata propter perfectionem causalium rationum et inchoauerat consummanda propter ordinem temporum. si ergo in illis primis rerum causis, quas mun
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ista cũ fiunt contra naturã fiunt: nͥ nobis qͥbus
alit̾ naturȩ cursus innotuit. Non aut̾̃e dõ: cui hoc
est quod fecerit. Queri aute merito potest. causaleᷤᷤ
ille rationes quas mundo indidit cũ pͥmum
simul om̃ia creauit. quomͦ sint institute. utrũ
ut quẽ admodũ uidemꝰ cuncta nascentia. uel
fruticũ. ł animaliũ in suis conformationib atq
inerem̃tis sua ꝓdiu̾sitate generũ diu̾sa spatia ꝑ¬
agerent tempoꝵ an ut quemadmodũ credit᷑ fac¬
tus adam sine ullo ꝓgressu increm̃toꝵ. uirili eta¬
te continuo formaretur. s cur ñ utrũq illas
credimꝰ habuisse ut hoc ex eis futurũ ñ ẽẽt quod
facturo placuissetꝰ Sienim illo mͦ dixerimꝰ. incipit
contra ipsas factũ uideri. non solũ etiã illud de
aqua uinũ. s & om̃ia miracula quȩ contra nate
usitatũ cursum fiunt. Si autẽ isto mͦ. multo
erit absurdius ipsas istas cotidianas naturȩ for¬

Expanded text:
nec ista cum fiunt, contra naturam fiunt nisi nobis, quibus nec ista cum fiunt, contra naturam fiunt nisi nobis, quibus aliter naturae cursus innotuit; non autem deo, cui hoc est natura quod fecerit. Quaeri autem merito potest, causales illae rationes, quas mundo indidit, cum primum simul omnia creauit, quomodo sint institutae: utrum ut, quemadmodum uidemus cuncta nascentia uel fruticum uel animalium, in suis conformationibus atque incrementis sua pro diuersitate generum diuersa spatia peragerent temporum, an ut, quemadmodum creditur factus Adam, sine ullo progressu incrementorum uirili aetate continuo formarentur? sed cur non utrumque illas credimus hfacturo placuisset? si enim illo modo dixerimus, incipit contra ipsas factum uideri non solum etiam illud de aqua uinum, sed et omnia miracula, quae contra naturae usitatum cursum fiunt; si autem isto modo, multo erit absurdius istas ipsas cotidianas naturae for
Abbreviated transcription (Latin):
facto suꝑ ferat᷑. ñ corꝑalib locis: s excellentia po¬
testatis. Quis enĩ nescit aquã concretã t̾rȩ cum
ad radices uenit duci in saginã ligni illiꝰ. atq in
eo sumere qͥlitatẽ qua in uuã ꝓcedit. paulatim
erũpent̾ẽ. atq in ea grandescentẽ ut uinũ fiat.
maturũq dulcescat. quod adhuc feruescat exp̃s¬
sum: & quadã uetustate firmatũ. adusus biben¬
di utilius iocundiꝰq ꝓueniatꝰ. Nũ id̾o dñs lignũ
quesuut. aut t̾ram. aut has te̾ꝑum moras. cũ
aquã miro cõpendio conu̾tit in uinũ: & tale ui¬
num qđ ebrius etiã cõuiua laudaret: nũqͥd ad¬
uitorio tẽpr̃is eguit conditor t̾eꝑoꝵ : nonne cer¬
tis dierũ numeris suo cuiq generi accõmodatis.
om̃is natura serpent̾e̾ coalescit. format᷑. nascitur.
roboratur: Nũ ex pectati sunt hidies ut in draco¬
nẽ uirga conũteret᷑: de manu moysi & aaron:

Expanded text:
facto superferatur, non corporalibus locis, sed excellentia pofacto superferatur, non corporalibus locis, sed excellentia potestatis. quis enim nescit aquam concretam terrae, cum ad radices uitis uenerit, duci in sagina ligni illius atque in eo sumere qualitatem, qua in uuam procedat paulatim erumpentem atque in ea grandescente uinum fiat maturumque dulcescat, quod adhuc feruescat expressum et quadam uetustate firmatum ad usus bibendi utilius iucundiusque proueniat P num ideo dominus lignum quaesiuit aut terram aut has temporum moras, cum aquam miro compendio conuertit in uinum, et tale uinum, quod ebrius etiam conuiua laudaret ? numquid adiutorio temporis eguit conditor temporis ? nonne certis dierum numeris suo cuique generi accommodatis omnis natura serpentum coalescit, formatur, nascitur, roboratur? num exspectati sunt hi dies, ut in draconem uirga conuerteretur de manu Moysi et Aaron?
Abbreviated transcription (Latin):
adintuenda quȩ in corꝑe ipsiꝰ mundi suꝑna sunt.
sic̃ anima rationał in ea debet erigi quȩ inspi̾tali
natura maxime excellunt: ut quȩ sursũ sunt
terre. utrũ repente in etate ꝑfecta. hoc ẽ uirili atq
uiuenili. an sic̃ usq nẽ format in uteris matrum:
Hleq enĩ alius hȩc fecit. quã ille qͥ dix̾. Priusqͣm
te formarẽ in utero noui de. ut illud tantũ ppͥ¬
gendo hi tẽꝑoꝵ numeri cõplerent᷑ quos nat᷑e
est hoc reqͥrendũ : utrũ libet enim fecerit. hoc fec̃
qđ dm̃ & om̃ĩ potentẽ & sapientẽ posse & facere con¬
gruebat. Ita enim certas temꝑoꝵ leges geuerib
qualitatib q rerũ. in manifestũ ex abdito ꝓdu¬
cendis attribuit. iit eius uoluntas sit suꝑ onĩa
Potentia qͥppe sua numeros creaturȩ dedit. ñ ip¬
sam potentiam eisclem numeris alligauit. Nam
sp̃c eius ita faciendo mundo suꝑ ferebatur: ut &

Expanded text:
ad intuenda, quae in corpore ipsius mundi superna sunt; ad intuenda, quae in corpore ipsius mundi superna sunt; sicut anima rationalis in ea debet eregi, quae in spiritalibus natura maxime excellunt, ut quae sursum sunt terrae, utrum repente in aetate perfecta, hoc est uirili atque iuuenali, an sicut nunc usque format in uteris matrum ? neque enim alius haec facit quam ille qui dixit: priusquam te formarem in utero, noui te; ut illud tantum proprgendo hi temporum numeri complerentur, quos naturae non est requirendum? utrumlibet enim fecerit, hoc fecit quod deum et omnipotentem et sapientem posse et facere congruebat. ita enim certas temporum leges generibus qualitatibusque rerum in manifestum ex abdito producendis attribuit, ut eius uoluntas sit super omnia. potentia quippe sua numeros creaturae dedit, non ipsam potentiam eisdem numeris alligauit. nam spiritus eius ita faciendo mundo superferebatur, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
cora uͦ uissit & facta sunt. Ehunc enĩ & illa ꝑu̾bu̾
suũ fecit: ꝑ qͦd facta sunt om̃ia. S qͥa idẽ u̾bũ & sa¬
pientia & uirtus eius est. dr & manꝰ eius ñ uisibilẽ
menbrũ. s efficiendi podentia. Nam eadẽ script᷑a
quȩ dicit qđ d̾s hominẽ delimo derix̧ finxerit: di
ut uidẽt qͥd ea uocaret. Sic enĩ scriptũ ẽ. & finx̾
d̾s adhuc de terra om̃s bestias. Sigͦ & hominẽ det̾ra
& bestias de t̾ra ipse formauit: quid habꝙ homo
excellentiꝰ m hac re nͥ qđ ipse adimaginẽ di creatus
de qͦ pꝰloquem᷑. quã quã & in ipso corꝑe habeat qͣn¬
dam ꝓpͥetatẽ. quȩ hoc indicet. quod erecta statura
factus est ut hoc ipso admoneretur ñ sibi t̾rena ẽẽsec¬
tanda. uelut peccora quoꝵ uoluptas om̃is ex t̾ra est.
unde in aliũ cuncta ꝓna atq ꝓstrata sunt. Congru¬
it gͦ & corpꝰ cuis animȩ rationali ñ scd̾m linian̾ita
figurasq m̃broꝵ. s potiꝰ scd̾m id qđ in cęlo erectũ ẽ.

Expanded text:
 hunc enim et illa per uerbum suum fecit, per quod facta sunt omnia. sed quia idem uerbum et sapientia et uirtus eius est, dicitur et manus eius non uisibile membrum, sed efficiendi potentia. nam eadem scriptura, quae dicit quod deus hominem de limo terrae finxerit, dicut uideret quid ea uocaret. sic enim scriptum est: et finxit deus adhuc de terra omnes bestias. si ergo et hominem de terra et bestias de terra ipse formauit, quid habet homo excellentius in hac re, nisi quod ipse ad imaginem dei creatus de quo post loquemur. quamquam et in ipso corpore habeat quandam proprietatem, quae hoc indicet, quod erecta statura factus est, ut hoc ipso admoneretur non sibi terrena esse sectanda, uelut pecora, quorum uoluptas omnis ex terra est: unde in aluum cuncta prona atque prostrata sunt. congruit ergo et corpus eius animae rationali non secundum liniamenta figurasque membrorum, sed potius secundum id, quod in caelum erectum est
Abbreviated transcription (Latin):
corpus euis: pꝰ̾ea de anima uidebimꝰ siqͥd ualebimꝰ. a̾d
enĩ manib corꝑalib deus delimo finxerit hominẽ.
miiũ puerił cogitatio ẽ. ita ut si hoc scripta dixisse.
magis eũ qͥ scripsit translato u̾bo usũ credẽ debere¬
mus. quã dm̃ taliũ m̾broꝵ liniam̃tis det̾minatũ
qͣlia uidemꝰ in corꝑib nr̃is. Dictũ ẽ enĩ. Manꝰ tua gen¬
tes disꝑdidit: &. eduxisti popłm tuũ in manu forti &
brachio excelso. s ꝓpotestate & uirtute di positũ huiꝰ
m̃bri nom̃. Qui usq adeo desipit. ut ñ intelligat:
Nec illud audiendũ ẽ: qͦd ñ nulli putant ido p̃cipu¬
ũ di opus e̾ẽ homin̾e. quia cȩtera dix & facta sunt:
hunc aut̃ ipse fecit. S id̾o potiꝰ. quia hunc ad imagi¬
nẽ suã fecit. Nam illa quȩ dixit & facta sunt᷑: sieut¬

Expanded text:
corpus eius; post etiam de anima uidebimus, si quid ualebimus. quod corpus eius; post etiam de anima uidebimus, si quid ualebimus. quod enim manibus corporalibus deus de limo finxerit hominem, nimium puerilis cogitatio est, ita ut, si hoc scriptura dixisset, magis eum qui scripsit translato uerbo usum credere deberemus quam deum talium membrorum liniamentis determinatum, qualia uidemus in cortuum in manu forti et bracchio excelso. sed pro potestate et uirtute dei positum huius membri nomen quis usque adeo desipit ut non intellegat? nec illud audiendum est quod nonnulli putant ideo praecipuum dei opus esse hominem, quia cetera dixit et facta sunt, hunc autem ipse fecit; sed ideo potius, quia hunc ad imaginem suam fecit. nam illa quae dixit et facta sunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
alia inchoauit: s eadẽ ipsa utiq aqͥb in die septi¬
mo reqͥeuit: Exhis quȩ supͣ diximꝰ clarũ ẽ. Cõsũmaᷤ¬
se quippe ista intelligimꝰ dm̃. cũ creauit om̃ia simul
ita ꝑfec̾te ut nichil ei adhuc in ordine tẽpoꝵ crean
pꝰ impleret effectis. Proinde formauit dłs hominẽ
puluere t̾rȩ uł limum t̾rȩ. hoc ẽ de puluere uł limo
terrȩ. Ꝙ inspirauit siuie insufflauit in eius faciem.
sp̃m uite. Et factus ẽ homo in animã uiuã. ñ tc p̃¬
destinatꝰ. hoc enĩ ante scłm inp̾scientia creatoris:
Neq t̾c causalit̾ uł consũmate in choatus. uł incho¬
ate cõsũmatꝰ. hoc enĩ ascło inrationib pͥmordialib
cũ simul om̃ia crearentur. s creatꝰ in tẽpr̾ suo. uisibi¬
lit̾ in corꝑe. inuisibilit̾ in anima: constans ex anima
& corꝑe. Iã gͦ uideamꝰ qͥm̃ eũ fecerit ds. Pmũ de t̾ra

Expanded text:
alia inchoauit, sed eadem ipsa utique a quibus in die septialia inchoauit, sed eadem ipsa utique a quibus in die septimo requieuit — ex his quae supra diximus clarum est. consummasse quippe ista intellegimus deum, cum creauit omnia simul ita perfecte, ut nihil ei adhuc in ordine temporum creapost impleret effectis. proinde formauit deus hominem puluerem terrae, uel limum terrae — hoc est de puluere uel limo terrae - et inspirauit siue inaufflauit in eius faciem spiritum uitae, et factus est homo in animam uiuam: non tunc praedestinatus; + hoc enim ante saeculum in praescientia creatoris; neque tunc causaliter uel consummate inchoatus uel inchoate consummatus; hoc enim a saeculo in rationibus primordialibus, cum simul omnia crearentur: sed creatus in tempore suo, uisibiliter in corpore, inuisibiliter in anima, constans ex anima et corpore. Iam ergo uideamus quomodo eum fecerit deus. primum de terra
Abbreviated transcription (Latin):
istis quȩ suo queq tẽpr ĩa oriunt᷑. ds ñ cessat opari.
Ne aut̃ẽ quia & cõsũmata quodãmͦ. & qͦdãmodo
inchoata sunt. ea ipsa quȩ consequentib euoluen
mundũ: Consũmata qͥdẽ. qͥa nichil habent illa in
naturis ꝓpͥis qͥb suoꝵ tẽꝑoꝵ cursus agunt qͦd ñ
inistis causaliter factũ sit: Inchoata uero qm̃ per
quedã erant quasi semina futuroꝵ ꝑ scłi tractum.
monendũ insignit̾ uigent: siqͥs in eis euigilet. Nã
& consũmata dic̃ & inchoata. Nisi enĩ consu̾mata
ẽent. ñ scriptũ eẽt. & consũmata sunt celũ & t̾ra: &
oꝑa sua quȩ fecit: & benedix̃ ds dĩe septimũ ꝙ scĩ¬
ficauit eũ. Rursusq nͥ in hoata ẽẽnt ñ ita sequere¬
tur quia in illa die requieuit ab om̃ib oꝑib suis.
que inchoauit ds facere. hic gͥ siqͥs inqͥrat qͦmͦ con¬
sũmauit. illa inchoauit. Neq eñĩ alia cõsũmauit.

Expanded text:
istis quae suo quaeque iam tempore oriuntur deus non cessat operari. istis quae suo quaeque iam tempore oriuntur deus non cessat operari. nunc autem quia et consummata quodam modo et quodam modo inchoata sunt ea ipsa quae consequentibus euoluendmundum — consummata quidem, quia nihil habent illa in naturis propriis, quibus suorum temporum cursus agunt, in istis causaliter factum sit; inchoata vero, quoniam quaedam erant quasi semina futurorum, per saeculi tractum monendum insigniter vigent, si quis in eis evigilet. Nam et consummata ea dicit et inchoata: nisi enim consummata essent, non scriptum esset, Et consummata sunt coelum et terra, et opera sua quae fecit, et benedixit Deus diem septimum, et sanctificavit eum. Rursusque nisi inchoata essent, non ita sequeretur, quia: In illa die requievit ab omnibus operibus suis quae inchoavit Deus facere. Hic igitur si quis inquirat quomodo consummauit et quomodo inchoauit — neque enim alia consummauit,
Abbreviated transcription (Latin):
adilłã oꝑationẽ dĩ ꝑtinentia quã usq n̾c oꝑatur
S etiã ista secũgerunt. tanquã iterũ se ipsa in¬
uisibiliter inocculta quadã il generandi quam¬
traxert de illis pͥmordiis causarũ suarũ: in qͥb crea¬
to mundo cũ factꝰ ẽẽt dies. antequã in manifestam
speciem sui generis exorirentur inserta sunt. Si en̾i
pͥma illa oꝑa cd̃i cũ simul om̃ia creauit in suo modo
ꝑfecta ñ essent: ea pculdubio pꝰ adderent quȩ illis
ꝑficiendis defuissent: ut quedã uniu̾sitatis ꝑfec¬
tio utriusq constaret. singłis quasi semis uelut
alicuius totiꝰ partes e̾ent. quarũ coniunctione ipsu
totũ cuiꝰ partes fuerant cõpleret᷑. Rursus si ita ẽẽnt
illa ꝑfecta sicut ꝑficiunt᷑ cũ suis queq tẽꝑibꝰ in ma¬
nifestas formas actusq procreantur: ꝓfecto aut nl¬
chil ex eis pꝰ ea ꝑt̾eꝑa fieret. aut hoc fieret quod ex

Expanded text:
ad illam operationem dei pertinentia, qua usque nunc operatur. ad illam operationem dei pertinentia, qua usque nunc operatur. sed etiam ista secum gerunt tamquam iterum se ipsa inuisibiliter in occulta quadam ui generandi, quamtraxerunt de illis primordiis causarum suarum, in quibus creato mundo, cum factus est dies, antequam in manifestam speciem sui generis exorerentur, inserta sunt. Si enim prima illa opera dei, cum simul omnia creauit, in suo modo perfecta non essent, ea procul dubio post adderentur quae illis perficiendis defuissent, ut quaedam uniuersitatis perfectio utriusque constaret singulis quasi semis, uelut alicuius totius partes essent, quarum coniunctione ipsum totum, cuius partes fuerant, compleretur. rursus si ita essent illa perfecta, sicut perficiuntur cum suis quaeque temporibus in manifestas formas actuque procreantur, profecto aut nihil ex eis postea per tempora fieret aut hoc fieret quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
I illa pͥma conditione mundi cum ds creauit
om̾ia simul. homo factus ẽ qui ẽẽt futurꝰ ratio cre¬
andi hominis. ñ actio creati. s hec aliter in u̾bo di
ubi ista ñ facta s et̾na sunt: aliter in elem̃tis mun¬
di ubi om̃ia simul facta futura sunt. alit̾ in reb
quȩ scđm causas simul creatas. ñ iã simul s suo
queq tẽpr̃r creantur. in qͥb adã iã formatꝰ ex limo
& di flatu animatꝰ. sic̃ fenũ exortũ. alit̾ insemi¬
nib in qͥb rursus qͣsi pͥmordiales causȩ reputan¬
tur: de reb ductȩ quȩ scđm causas quas pͥmũ con¬
didit extiterunt. uelut herba ex t̾ra. sem̃ ex her¬
ba. In quib ea om̃ibꝰ iã fac̾ta modos & ac̾tus surtẽ¬
ꝑis acceꝑunt quȩ ex occultis atq inuisibilibus ra¬
tionib quȩ increatura causalit̾ latent. in mani¬
festas formas naturasq prodierunt: sic̾ herba
exorta suꝑ tert̾ã. & homo factꝰ in animã uiuã. &
cetera huiusmodi. siue frutecta. siue animantia.

Expanded text:
 illa prima condicione mundi, cum deus creauit omnia, simul homo factus est, qui esset futurus — ratio creandi hominis, non actio creati. sed haec aliter in uerbo dei, ubi ista non facta, sed aeterna sunt, aliter in elementis mundi, ubi omnia simul facta futura sunt, aliter in rebus, quae secundum causas simul creatas non iam simul, sed suo quaeque tempore creantur: in quibus Adam iam formatus ex limo et dei flatu animatus sicut faenum exortum; aliter in seminibus, in quibus rursus quasi primordiales causae repetuntur de rebus ductae, quae secundum causas, quas primum condidit, extiterunt, uelut herba ex terra, semen ex herba. in quibus omnibus ea iam facta modos et actus sui temporis acceperunt, quae ex occultis atque inuisibilibus rationibus, quae in creatura causaliter latent, in manifesexorta super terram et homo factus in animam uiuam et cetera huius modi siue frutecta siue animantia
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ est cõꝑabitur. Sic enĩ & scriptũ ẽ. Homo in hono¬
re positus ñ intellex̾ cõꝑatus ẽ peccorib insensatis.
& similis factꝰ ẽ eis. Nam & peccora d̾s fecit. s ñ ad

Expanded text:
tus est, comparabitur. sic enim et scriptum est: homo in honotus est, comparabitur. sic enim et scriptum est: homo in honore positus non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis et simili
Abbreviated transcription (Latin):
si: sicut ꝑnubẽ de filio suo ante omñe creaturam.
ut ẽẽt ipsa creatura: eo u̾bo dictũ ẽ qͦd in pͥncipio
erat ds apud dm̃. & qͥa om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt &
sine ipso factũ ẽ nichil. utiq & homo ꝑ ipsũ factus est¬
Celte enĩ celũ u̾bo ipse fecit quia dix & factũ ẽ. Scͥp¬
tũ ẽ tam̃. & oꝑa manuũ tuarũ sunt cȩli. E hoc
imo quasi fundo mundi scriptũ est: qm̃ ipsius est
mare & ipse fecit illud. & aridã t̾rã manꝰ eius fin¬
xerunt. Non gͥhoc in honorẽ hominis deputetur.
uelut cetera d̾s dixerit & facta sunt. hunc autẽ
ipse fecerit: aut uerbo cetera: hunc aute̾ manib fe¬
cerit. S hoc excellit in homine. quia d̾s hominẽ
adimagine̾ suã fecit: ꝓpt̾ hoc qđ ei dedit m̃tem in¬
tellectualẽ qͣ prestat peccorib unde iam suꝑiore
loco disseruimꝰ. In quo honore positꝰ si ñ intellexe¬
rit ut bene agat: eisdem ipsis peccorib quib p̾la¬

Expanded text:
si, sicut per nubem de filio suo. ante omnem uero creaturam, ut esset ipsa creatura, eo uerbo dictum est, quod in principio erat deus apud deum; et quia omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factucerte enim caelum uerbo fecit, quia dixit et factum est. scriptum est tamen: et opera manuum tuarum sunt caeli. et de hoc imo quasi fundo mundi scriptum est: quoniam ipsius est mare et ipse fecit illud, et aridam terram manus eius finxerunt. non igitur hoc in honorem hominis deputetur, uelut cetera deus dixerit et facta sint, hunc autem ipse fecerit; aut uerbo cetera, hunc autem manibus fecerit; sed hoc excellit in homine, quia deus hominem ad imaginem suam fecit propter hoc quod ei dedit mentem intellectualem, qua praestat pecoribus: unde iam superiore loco disseruimus. in quo honore positus si non intellexerit ut bene agat, eisdem ipsis pecoribus, quibus praela
Abbreviated transcription (Latin):
cecifiant. Nã & hic satis apparet m̃tib fideliũ. qͦmͦ ds̃
excecet m̃tes infideliũ. Precedit enĩ aliqͥndo occultũ
in occultis: ubi d̾s agat iustissimũ exam̃ uidicii sui. ut
quoꝵdã m̃tes excecent᷑. quoꝵdã illuminent᷑. Cui ueris¬
sunt dictũ ẽ. Iudicia tua abyssus multa. Cuiꝰ ꝓfundi¬
taͣs inpenetrabilẽ altitudinẽ apłs ammiratꝰ exclamat.
oaltitudo diuitiarũ sapientiȩ & scientiȩ dĩ. quã inscru

Expanded text:
atis adparet mentibus fidelium, quomodo deus excaecet mentes infidelium. praecedit enim aliquid occultum in occultis, ubi deus agat iustissimum examen iudicii sui, ut quorundam mentes excaecentur. quorundam inluminente. cui uerissime dictum est: iudicia tua abyssus multa. cuius profunditatis inpenetrabilem altitudinem apostolus admiratus exclamat: o altitudo diuitiarum sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
xerit duo & duo abimmundis. nc aut̃ siue amũ¬
dis. siue abimmundis. duo duo dicant᷑ intͣsse. S
hoc refert᷑ ñ ad numerũ mundoꝵ ł inmundoꝵ ani¬
maliũ. s ad masculũ & femin̾a: qͥa in om̃ib siue
mundis. siue inmundis. duo st̾ masculus & femina

Expanded text:
xerit duo duo ab immundis, nunc autem siue a mundis siue ab immundis duo duo dicat intrasse. sed hoc refertur non ad numerum mundorum uel immundorum animalium, sed ad masculum et feminam, quia in omnibus siue mundis siue immundis duo sunt, masculus et femina
Abbreviated transcription (Latin):
ui eo loco animi ẽ. ut ꝑ nos instrui ualeat:
sciat ãbiguitatẽ scͥpture aut in u̾b̾ ꝓpͥis e̾e ᷤᷤ
aut intͣnslatis. qͣ genera in sed̾o libro demon¬
stͣuimus. S cũ u̾ba ꝓpͥa faciunt ãbiguã scͥpt᷑am:
pͥmo uidendu ẽꝰ nemale distinxerimꝰ. aut pnuntiaue¬
rimꝰ. Cũgͦ adhibita intentio incertũ ẽẽ p̾uiderit.
qͦmͦ distinguendũ aut qͦmͦ ꝓnuntiandũ sit: consulat
regułã fidi qu̾ade scͥpt᷑ar ũ planiorib locis ꝙ eccłe
auctoritate ꝑcep̃. De qͦ satis egimꝰ c̃dereb in libro

Expanded text:
ui eo loco animi est, ut per nos instrui ualeat, sciat ambiguitatem scripturae aut in uerbis propriis esse aut in translatis, quae genera in secundo libro demonstrauimus. Sed cum uerba propria faciunt ambiguam scripturam, primo uidendum est, ne male distinxerimus aut pronuntiauerimus. cum ergo adhibita intentio incertum esse peruiderit, quomodo distinguendum aut quomodo pronuntiandum sit, consulat regulam fidei, quam de scripturarum planioribus locis et ecclesiae auctoritate percepit, de qua satis egimus, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
sit sensus. ꝙ sp̃s ꝑficientes scĩficationẽ intimore di.
Capite nos. Tales gͥ distinctionũ ãbiguitatis inpo¬
testate legentis sunt.

Expanded text:
sit sensus, et spiritus perficientes sanctificationem, in timore Dei capite nos. Tales igitur distinctionum ambiguitates in potestate legentis sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rei potius habeat concupiscenti ã. multo enĩ magis
optimũ in qͥt. Cur gͦ eduob cõpellit᷑ : Qa ẽ manen-¬
di necessitas. qu̾a ita subiecit. Manere incar ne ne¬
cessariũ ꝓpt̾ uos. Ubi aut̃ neq p̾seͥpto fid̾i. neq ip¬
sius sermonis textirãbiguitas explicari potest: nicħ
obẽ scd̃m qualibet earũ que ostendunt᷑ sententiã
distinguere. ueluti ẽ illa ad corintinos. has gͦ ꝓmis¬
siones habentes hm̃i. mundemꝰ nos abom̃i co in qͥ¬
uatione carnis ꝙ sp̃s: ꝑficientes sc̃ificati onẽ inti

Expanded text:
rei potius habeat concupiscentiam: multo enim magis optimum, inquit. cur ergo e duobus ©ompeUitur? quia est manendi necessitas, quam ita subiecit: manere ia carne necessarium propter uos. ubi autem neque praescripto fidei neque ipsius sermonis textu ambiguitas explicari potest». nihil obest secundum quamlibet earum quae ostenduntur sententiam distinguere. ueluti est illa ad Corinthios: has ergo promissiones habentes, carissimi, mundemus nos ab omni inquinatione carni
Abbreviated transcription (Latin):
in carne Qãbiguitas uno consequenti u̾bo diuidicat᷑. qd̾
positũ ẽ enĩ. Qu̾a particulã qͥ abstulerunt int̾p̃tes: il¬
la potiꝰ sententi a ducti sunt ut ñ solũ cõpelli ex duo¬
b. s et iã duoꝵ habere ꝯcupiscentiã uideret᷑. Siͨgͦ
distinguendũ ẽ. Et qͥd elig̃a ignoro: cõpellor aut̃

Expanded text:
in carne. Quae ambiguitas uno consequenti verbo dijudicatur, quod positum est, enim: quam particulam qui abstulerunt interpretes, illa potius sententia ducti sunt, ut non solum compelli ex duobus, sed etiam duorum habere concupiscentiam videretur. Sic ergo distinguendum est: Et quid eligam ignoro: co
Abbreviated transcription (Latin):
ãbiguitat̾e ilła in medio posuer̃. restat ꝯsulendꝰ. ut
uideamꝰ cui nã sententie ae plurib qͤ se ostendt̃ ferat
suffragiũ: eãq sibi ꝯtexi patiat᷑. Iã nc̃ exẽpla ꝯsid̾a Il¬
la heretica distinctio. inpͥncipio erat u̾bũ. ꝙ ũbũ erat
sit sensus. u̾bũ hoc erat inpͥncipio apd̾ qͣm. N uult
qͣm ũbũ confit̾i. S hoc regula fidĩ refellendũ ẽ:
qͣ nob̾ detͥnitatis equalitate p̾sebit᷑: ut dicamꝰ ꝙ ds
erat u̾bũ. Deinde sub iungamꝰ. hocerat in pͥncipio
apd̾ dm. Illa uͦ distinchionis abiguitas neutra parte
resistit fidi̾: & id̾o textu ipso sermonis di uidican¬
duob concupiscentiã habens dissolui ꝙ e̾ẽᷤ c̃ xp̃o. mul¬
to eñi magis optimũ. manere incarne necessariũ
ꝓpt̾ uos. Incertũ ẽ enĩ utrũ exdouob ꝯcupiscentsã
habens. an conpellor aut̃ ex duob ut illud adiun¬
gat᷑ ꝯcupiscentia habens dissolui. ꝙ e̾eᷤᷤ c̃ xp̃o. S qm̃ita

Expanded text:
uitatem illam in medio posuerunt, restat consulendus ut videamus, cuinam sententiae, de pluribus quae se ostendunt, ferat suffragium, eamque sibi contexi patiatur. Jam nunc exempla considera. Illa haeretica distinctio: In principio erat Verbum, et Verbum erat sit sensus: Verbum hoc erat in principio apud Deum, non vult Deum Verbum confiteri. Sed hoc regula fidqua nobis de trinitatis aequalitate praescribitur, ut dicamus: et deus erat nerbum, deinde subiungamus: hoc erat in principio apud deum. illa uero distinctionis ambiguitas neutra parte resistit fidei et ideo textu ipso sermonis diiudicancentiam habens dissolui et esse cum Christo; multo enim magis optimum, manere in carne necessarium propter uos. incertum est enim, utrum e duobus concupiscentiam habens, an compellor autem ex duobus, ut illud adiungatur: concupiscentiam habens dissolui et esse cum Christo. sed quonia
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑitis uident᷑. siue tantũ dicta. siue etiã facta sunt.
ues ex qi ꝑsona uel ex hominũ. quoꝵ nob̾ scĩtas cõmen-¬
dat᷑. tota figurata sunt: quoꝵ ad caritatis pastũ enu-¬
cleanda secreta sunt. Qͥsqͥs aut̃ reb p̾tẽuntib restͥc¬
aut suꝑstitiosus ẽ. Qsqͥs uͦ sic eis utit᷑. ut metas consu¬
etudinis bonoꝵ int̾ qͦs u̾sat᷑ ex cedat: aut aliqͥd signi¬
ficat. aut flagitiosus ẽ. In omĩb enĩ talib ñ usus re¬
rũ s libido inculpa ẽ. Neq ullomͦ qͥsqu̾a sobͥus credide¬
rit dñi pedes ita unguento p̃tioso amuliere ꝑfusos:
ut luxuriosoꝵ ꝙ nequ̾a hoĩnũ solent. quoꝵ talia eũ¬
plerũq flagitiũ ẽ. in diuina uel ꝓphetica ꝑsona mag¬
ne cuꝰdam rei signũ ẽ. Alia ẽ qͥppe imꝑditis morib.
alia moseẽ ꝓpħe uaticinatione. coniunctio meretͥ¬
cis. Nec si flagitiose in c̃uiuiis temulentoꝵ & laseiuoꝵ
nudant᷑ corꝑa: ꝓpt̾ea inbalneũ nudũ e̾eᷤ flagitiũ ẽ.¬

Expanded text:
imperitis videntur, sive tantum dicta, sive etiam facta sunt, vel ex Dei persona, vel ex hominum quorum nobis sanctitas commendatur, tota figurata sunt: quorum ad charitatis pastum enucleanda secreta sunt. Quisquis autem rebus praetereuntibus restricaut superstitiosus est: quisquis vero sic eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus res in culpa est. neque ullo modo quisquam sobrius crediderit domini pedes ita ungento pretioso a muliere perfusos, ut luxuriosorum et nequam hominum solent, quorum talia conplerumque flagitium est, in diuina uel prophetica persona magnae cuiusdam rei signum est alia est quippe in perditis moribus, alia in Osee prophetae uaticinatione coniunctio meretricis, nec si flagitiose in conuiuiis temulentorum et lasciuorum nudantur corpora, propterea in balneo nudum esse flagitium e