comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ a delidit añꝙͣ ee̾t super terra: in¬
telligitur ante qͣm aĩa peccaret. Ter¬
reniss eĩ cupiditatib sordidata: tã¬
quam super terram natat. uł ouper
Nõdũ eĩ pluerat deus ouper terra.
dimi mibibꝰ scriptumarũ pluuiã doc¬
cesserat: ñ dum pp̾ hominẽ quiẽ
terra dominus nr̃ nubilũ caris.
gelii largissimũ infudit. Qo uero
oubiunxit. ⁊ homo ñ erat quiopa¬
retur terra: qr nullꝯ homo oꝑatꝰ ẽ
in uirginem. uude nato ẽ xp̃x̃. Ipeẽ
eĩ lapis demonte abcisus sine ma¬
nib: idest abq coitu ⁊ hiunano se¬
mine de uirginali utero qiͣ de mo̾te

Expanded text:
quod addidit, antequam essent super terram, intelligitur antequam anima peccaret. Terrenis enim cupiditatibus sordidata, tanquam super terram nata, vel super Nondum enim pluerat Deus supra terram. Scripturarum pluviam doccesserat. Nondum propter hominem, qui est terra, Dominus noster nebulam carnis gelii largissimum infudit. Quod vero subjungit: Et homo non erat qui operaretur terram, quia nullus homo operatus est in Virgiim lapis de monte abscisus sine manibus, id est, absque coitu et humano semine, de virginali utero, quasi de monte
Abbreviated transcription (Latin):
interra. Igritur omnio quimuene¬
rit me: cocidet me. uere in de uagn¬
et profugꝯ gemit et tremit. nei
tegno ⁊̃ terreno plito ista uisibili
morte occidatur. Hanc dic̃ maiorẽ
cãm qͣm illam ꝙ ei terra nr̃a ñ dat
untutem suam: ne sp̃ualit̾ moriat᷑.
Carnaliter enim sapit. ⁊ abexondit᷑
a faciedei .i. iratum hab̾e̾ dm̃ grauei
⁊ cccidatur. Camalit̾ eĩ sapit tanꝙͣ
oꝑans terram: cuius uirtutẽ ñ accep̃.
Saꝑe autem secundum catnez mors
ẽ. quam ñ intelligens ille amissoreg¬
no gemit. et corpor alem mortẽ trem¬
ita fiet: s om̃is qui ecciderit cͥam sep

Expanded text:
terram; et erit, omnis qui invenerit me, occidet me. Vere inde gemit et tremit, ne regno etiam terreno perdito, ista visibili morte occidatur. Hanc dicit majorem causam, quam illam quod ei terra non dat virtutem suam, ne spiritualiter moriatur. Carnaliter enim sapit, et abscondi a facie Dei, id est, iratum habere Deum, grave et occidatur. Carnaliter sapit tanquam operans terram, cujus virtutem non accipit. Sapere autem secundum carnem, mors est . Quam ille non intelligens, amisso regno gemit, et corporalem mortem treminquit; sed omnis qui occiderit Cain, se
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt septemuindr̃as exsoluet: idẽ
te interibit genus impium carua¬
liumuideoruz. Quicũq enimec ita
auferet ab eis .uiiͦ. uindcãs quib al¬
ligati sunt pp̃ reatum eocisi xp̃i: ut
hec tempore qd septenario dierũ nu¬
mero uoluitur. magis qr ñ int̾it gẽs
uidea satis appareat fidelib xͥanis:¬
meruerint qui suꝑbo regno dñm in

Expanded text:
n septem vindictas exsolvet, id te interibit genus impium carnalium Judaeorum. Quicunque enim eos ita auferet ab eis septem vindictas quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, ut  tempore, quod septenario dierum numero uoluitur, magis quia non interit gens Iudaea satis appareat fidelibusmeruerint qui superbo regno domin
Abbreviated transcription (Latin):
Am dehinc p̾ceptum qd̾ accep̾
figuralit̾ ⁊ p̃c nos accepinuis
In illo: qr unu squisq r̾anus non
illi. Ex omni ligno paradisi comede:
de ligno aũt scientie boni ⁊ mali ne
comedas. Precipitur ẽi nob̾: ut
fiuamur omni ligno paradisi: quo
significantur sp̃uales delicie. fructꝰ¬

Expanded text:
am dehinc praeceptum quod accepit figuraliter Christus, nos accepimus in illo, quia unusquisque Christianus non illi: Ex omni ligno paradisi comede. de ligno autem scientiae boni et mali ne comedas. Praecipitur enim nobis ut fruamur omni ligno paradisi, quo significantur spiritales deliciae,
Abbreviated transcription (Latin):
es q bonorum corrumpunt: His
qui sb̾as aliorum plia diripiunt.
sunt auferũt. cormptores u̾o i¬
orum ꝓprie nos ip̃os decipiunt. qm̃
diuicie hominũ mors eoru sũt. Mł¬
cum ergo distant dampna moru.
a dampuis tempor aliũ rerũ. duz
ista exͣ nos sint. mors uero ĩ nob.¬

Expanded text:
esque bonorum corrumpunt, his esque bonorum corrumpunt, his qui substantias aliorum praediaque diripiunt. sunt auferunt; corruptores vero morum proprie nos ipsos decipiunt, quoniam divitiae hominum mores eorum sunt. Mltum ergo distant damna morum a damnis temporalium rerum, dum ista extra nos sint, mores vero in nob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipes peccati morb ĩ repit:⁊ mors
ad plebes pertransit. scilicet uł dũ
mala decent. uł dum faciunt pr̃¬
ana pliq sacerclotes et clicipra
qui in bons exempluz ẽẽ debu¬
erunt. Hii eium quoseumq ex¬
emplo male conu̾sationis pclũts
de illis rr̃em sine dubio reclituri
sunt. Ex carnalium ppositorum
exemplo plerumq fit detĩor uita
subclitorum. et plebis meritofiũt
tales sac̾dotes. qui exemplo det̾iori
pplin destruant non elifficent. ex
merito enimplebis nonnũꝙͣ̃ ep̃i
de prauantur.quatenus ꝓcluiuis
corruant qui sequunt᷑. Capit ͤ el¬
anguente cetera corporis mẽbra
inficutur. unde et scriptũ ẽ. om̃e
capud languidu. et omne cor .¬
merens.a planta pedis usq adu̾¬
ticem: non ẽ in eosanitas. Caputẽ
languidũ. doctor ẽ agẽs pcc̃o. auꝰ
malumad corpo prouehitur. dũeo
uł peccante uł praue docente: pesti¬
fer langor ad plebes subiertas tr¬
ansfeitur. Det̾i̾ores sunt qui siũ
doctrinis siue exemplis uitam mor¬

Expanded text:
 ipsos peccati morbus irrepit, et mors ad plebes pertransit: scilicet vel dum mala docent, vel dum faciunt prava. Plerique sacerdotes et clerici qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. Ex carnalium praepositorum exemplo, plerumque fit vita deterior subditorum; et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. Capite languescente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Caput enim languidum doctor est agens peccatum, cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subjectas transfertur. 5. Deteriores sunt qui sive doctrina, sive exemplis, vitam mor
Abbreviated transcription (Latin):
Ncessant̃ incorde tuo spes et for¬
mito consistant. parit̾ sint inte ti¬
sut metus gehenne semꝑ affligat.

Expanded text:
ncessanter in corde tuo spes et formido consistant. Pariter sint in te tiut metus gehennae semper affligat.
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝓhibuit. Item quedam uͥtu¬
tes dumn discretiomi ñ ẜuiũt. ĩui¬
cium transeunt. Nam sepe iusti¬
cia clum suum medu excedit: cru¬
delitatis seuicia gigut. et nimia
pietas dissolutionẽ discipline
parturit. et zeli studiũ dum ploẽ
quam oportet iiracũdiͤ uciu
trausit. et multa mansue tudo tor
ne bonum intemꝑant̾ agat. et de u̾¬
tute inuicium agat transeat. Itez
apo quoselam ex untute uiclum
gignitur: dum quisq decaritatis
et abstiuentie meritigłiatur. Nã
et quia elemosinam uane głie cã¬
et is qui de sapientia ad irgantiã
habet. et qui per iusticiam premiũ
appetit.⁊ qui aliqd̾ donum dei ꝙ me¬
ruit in suam lauelem conu̾tit. aut
in malo usus ad sume̾t: ꝓculdubi

Expanded text:
no prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torppicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemosynam vanae gloriae cafacit. Sed et is qui de sapientia arrogantiam habet, et qui pro justitia praemium accipit, et qui aliquod donum Dei quod meruit, in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubi
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾cluni et male use uirtutes.
ex se uicia gignunt. qd̾ fit ꝑ inmo¬
deratum animi appetitũ qͦui ñ suf¬
ficit donum qd̃ meruit: nisi in dei
aut laudes aut lucra dampnãda
que sierit. Int̾dũ uirtutes uicia.
gignunt: dum aliquanto ꝓtp̃ie
oportuo minime relaxantur Sͦ¬
qz fit ut que incongrue uͥtutes st̃.¬
loco incongruo uicia deputentur.
ułuti si ꝓ frĩs aouentu cauonicũ

Expanded text:
nterdum et male usae virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu ca
Abbreviated transcription (Latin):
oleo leticie pre participib tuis. Cuiꝰ
consecrate ount manus. Iste cõsecr¬
atas ħt manus : dum eas in passi õe
extendit pro expiatõe tocuio occłi.
uestim̃tum aũt eiꝰ non scinditur:
.i. ñ patit᷑ diuidi inhrses et scism̃ta
eccłam suam : que illi inherendo
uestis ẽ ꝓpͥa. cuius induũti figurai
fuit tunca illa ihu non consutilis s
ꝑ totum textilis. que in passiõe non
ocinditur. s apossidente indiuidua ẜ¬
uatur. Ad inortuun non accedat :
qr peccatum non fecit. Poctatũ eĩ
mors intelligitur: oicut scriptũ est.
Amina q̃ peccauerit ip̃a moriet᷑. In
miẽ xp̃e nõ ẽ pollutus: um añ sola
nascetur de pr̃e. Similit̾ in pr̃e ñ est
cõmaculatus: cum in scło nasc̾et᷑
ex matre. Solus eĩ ip̃e inscło mũdus
egresso ẽ: pceclens ex utero uirginali
siñ contagione uni. Naninos õs
dum peccamus: ꝯtamunam᷑ ĩprẽ
de quo c̾atisumus. si inheresẽ de¬
uoluamur. Item ini nir̾e contamin¬

Expanded text:
oleo laetitiae prae participibus tuis . Cujus consecratae sunt manus: iste consecratas habet manus, dum eas in passione extendit pro expiatione totius saeculi. Vestimentum ejus non scinditur, id est, non patitur dividi in haereses et schismatEcclesiam suam, quae illi inhaerendo vestis est propria, cujus indumenti figura fuit tunica illa Jesu inconsutilis, sed per totum textilis, quae in passione non scinditur, sed a possidente individua servatur. 5. Ad mortuum non accedat; quia peccatum non fecit, per peccatum enim mors intelligitur, sicut scriptum est: Anima quae peccavit, ipristus non est pollutus, cum ante saecula nasceretur de patre. 6. Similiter in patre non est commaculatus, cum in saeculum nasceretur ex matre. Solus enim in saeculo mundus ingressus est, procedens ex utero virginali sine contagione virili. Nam nos omnes, dum peccamus, contaminamur in patre de quo creati sumus, si in haeresim devolvamur. Item in matre contamin
Abbreviated transcription (Latin):
lisum. Reicitur et ci catricẽ hñs:
quiñdigna sat̾factione penitẽcie
uulũ apcc̃orum deplorat. s adh
ucneꝗs morbi signum per desi¬
deria uoluptatis interius gestat.
R eꝓbatur et lingua amputatũ:
qui diũ ñ confitetur. neq diui¬
nam legem medi tatur. Reicit᷑
et papulam hñs: qui pruritu li¬
biclinis et ardore crcupiscẽtiarũ
exestuat. Similit̾ et scabiosum:
qui pecratum carius perficit con¬
tagione operis. Iamuero impe¬
tigine habengh̾rticorum figͣat
collectionem. que frequenter.
se iu eccͣe corpo in mergit ut i¬
petigo liuorẽ facit. Porro aure
amputati sunt: qui uerbo dei nõ
obehũt non faciendo que uissa
sunt. Qui uero caudam habet
amputata. ille ẽ qui bonũ qd̾
incipit perçeueranti fine ñ per¬
fic̃. Porro d̾ sectũuł testienlis
Amputatum: uidicat eos qui corpe
uiri sunt. turpitudinis usu effemi¬
uantur. His ergo cͥminib inuoluti:
a sacrificio dñi reprobantur. nec ef¬

Expanded text:
lisum. Rejicitur et cicatricem habens, lisum. Rejicitur et cicatricem habens, qui non digna satisfactione poenitentiae vulnera peccatorum deplorat; sed adhuc veteris morbi signum per desideria voluntatis interius gestat. Reprobatur et lingua amputatum, quae Deum non confitetur, neque divinam legem meditatur. Rejicitur et papulam habens, qui pruritu libidinis et ardore concupiscentiarum exaestuat. Similiter et scabiosum, qui peccatum carnis perficit cogitatione operis. Jam vero impetiginem habens, haereticorum figurat collectionem, quae frequenter se in Ecclesiae corpus immergit, et impetigo livorem facit. Porro aure amputata sunt, qui verbo Dei non obediunt, non faciendo quae jussa sunt. Qui vero caudam habet amputatam, ille est qui bonum quod incipit, perseverantiae fine non perficit. Porro desectum, vel testiculis amputatum, indicat eos, qui cum corpore viri sunt, turpitudinis usu effeminantur. His ergo criminibus involuti a sacrificio Domini reprobantur, nec ef
Abbreviated transcription (Latin):
S per comꝑatoo peccorum conu̾¬
satio hominum demõstratur hõ
pacificorum domino. uł uota sol¬
uens uł sponte offerẽs tam de bo¬
bꝯ qͣm de ouib inmaculatũ of¬
ferat. ut acceptabile sit. omnis m̃¬
cula non erit in eo. Si cecum fu̾it.
Si fraccum. si cicatricem hñs. si pa¬
pulam. si scabiem. uł impetigi¬
nem: non offeretis ea domino. n
adolebitis ex eis suꝑ altare dñibo
uem et ouem aurib ⁊ caudis ani¬
puttio: uoluntarie offerri pot̾. uo¬
tum aũt ex hiis fiiĩ pot̾. Smnei
uł sectis ablatisq testiculis ẽ:
non offeretis domino. ⁊ hoc in t̾ra
nr̃a omnino non facietis. De
manu alienigene: non offeretis
panes deo uestro. nec quicqd ali̾
dare uoluent. qr corrupta ⁊ macu¬
lata sunt omnia: non sꝯcipietis
dine et cupiclitate:. nũc indiu̾sis
criminib demutantur. Keicit᷑ ꝗ¬
dem ⁊ cec̃ auimal .i. qui nec deuz
uidet: nec oꝑa eiꝯ fac̃. Eractũqͦ:¬
.i. uiciis carnalib uexatũ ac col¬

Expanded text:
 per comparationem pecorum conversatio hominum demonstratur. Homo pacificorum Domino, vel vota solvens, vel sponte offerens tam de bobus quam de ovibus, immaculatum offerat: ut acceptabile sit, omnis macula non erit in eo. Si caecum fuerit, si fractum, si cicatricem habens, si papulam aut scabiem, vel impetiginem, non offeretis ea Domino; neque adolebitis ex eis super altare Domini. Bovem et ovem aure aut cauda amputatis voluntarie offerri potest: votum autem ex his fieri non potest. Omne vel sectis, ablatisque testiculis est, non offeretis Domino, et hoc in terra vestra omnino non facietis. 3. De manu alienigenae non offeretis panes Deo vestro, nec quidquid aliud dare voluerit, quia corrupta et maculata sunt omnia, non suscipietis dine et cupiditate, nunc in diversis criminibus demutantur. Rejicitur quidem et caecum animal, id est, qui nec Deum videt, nec opera ejus facit. 4. Fractu vitiis carnalibus vexatum atque col
Abbreviated transcription (Latin):
uennio: male ad presẽs nob̾ fucẽ
uiramus. Sz qr uullus in hac in¬
ta tam perfectus ẽ ut qͣmlibet deo
deuotus sit inter ip̃a quantulu¬
cumq piauota non peccet: ꝓ poc̾o
agna offerri de gregib siue capra
precipitur. Quid enini agnamnͥ
actiue uite inccentiam e Qud pꝰ
caprain que insũnus extremisqz se

Expanded text:
vemus, male ad praesens nos nobis facere vemus, male ad praesens nos nobis facere juramus. Sed quia nullus in hac vita ita perfectus est, ut quamlibet Deo devotus sit, inter ipsa quantulumcunque pia vota non peccet, pro peccato agna offerri de gregibus, sive capra praecipitur. 3. Quid enim per agnam, nisi activae vitae innocentia? quid per captam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃iuscõ sociatam ꝑ nustĩum passio¬
ins sacrificiu deo in odorem suauit᷑¬
tio. Ista tria sacrificia offert homo.
offert .i. ecca offert s̃ acrificium de
similagine: eccłie catholice figurũ
ꝓnuncians. que ex conuementi¬
qi simila ex multis granis colle
a quam baptismatis adimata. cris¬
matis oleo periicta scĩ spẽ igne so¬
lidata. ⁊ per humilitatez sp̃c deohos¬
tia placens effecta. hesunt qͣ tuor
F eo autem qui iuram̃tũ pro¬
tulit ut uł male uł bene quid
faceret. atq hoc ip̃o obliuione trans¬
cendit: dicitur: dicitur. Offerat i¬
agnum degregib siue caprã: ora¬
bit q pro eo sacerdos ⁊ pro peccato
eus. Sinantem non poterit offer¬
re peco: offerat duos turtures aut
duos pullos columbarum. unũ ꝓ
prc̃o: et alterũ in holcraustũ. Iura¬
mentum namq proferre ẽ. uotoi
nos diuine seruitutis alligare et
cum bõa oꝑa ꝓmittinuo beñ nos
facere spondemus. Cumu̾o absti¬
nentiam cruciatũq caruis nr̃e uo¬

Expanded text:
sancto sociatam, per mysterium passionis, sacrificium Deo in odorem suavitatis. Ista tria sacrificia offert homo, offert; id est Ecclesia offert sacrificium de simila, Ecclesiae catholicae figuram praenuntians, quae ex conveniasi simila ex multis granis credenm enim baptismatis adjuncta, chrismatis oleo peruncta, sancti Spiritus igne solidata, per humilitatis spiritum Deo hostia placens effecta. Hae sunt quatuor De eo autem qui juramentum obtulit, ut vel male vel bene quid faceret, atque hoc ipsum oblivione transcendit, dicitur: Offerat agnum de gregibus, sive capram, orabitque pro eo sacerdos, et pro peccato ejus. Sin autem non poterit offerre pecus, offerat duos turtures, vel duos pullos columbarum: unum pro peccato, et alterum in holocausto . Juramentum namque proferre, est voto nos divinae servitutis alligare; et cum bona opera promittimus, bene nos facere spondemus. Cum vero abstinentiam cruciatumque carnis nostrae vo
Abbreviated transcription (Latin):
corumul studia supersticigra secu¬
larium litt̾arũ que extra fidem sũt
et alieua putantur. Tales enim re¬
mouentur repucliantur hostie a
dño. et reicitur huinsin odi sacrifici¬

Expanded text:
corum, vel studia superstitiosa saecularium litterarum, quae extra fidem sunt, et aliena putantur. Tales enim repudiantur hostiae a Domino, et rejicitur hujusmodi sacrifici
Abbreviated transcription (Latin):
hii utiq accipiunt maledictr̃e
trrius ppłi. et om̃s iniꝗtͣtes humͣ¬
in generis: ⁊ ꝓhiciuntur in deser
tib et maledictõnib tccio ppłi .i.
humam generisan desertũ locu ꝓ¬

Expanded text:
Hi utique accipiunt maledictionem totius populi, et omnes iniquitates humani generis, et projiciuntur in deserttibus et maledictionibus totius humani generis, in desertum locum p
Abbreviated transcription (Latin):
per eio mortem auctor pcci dyabolꝰ
agnoxit̾ ugulatꝰ. Terriũ sacrisici¬
um dicitur: turt᷑ et columba. Tur¬
turem carnemx ẽẽ manifestũ ẽ: sa¬
lomone dicente. Specicse gene tue
sicut tuituris. P columbã: sp̃escĩ fi

Expanded text:
per ejus mortem auctor peccati diabolus per ejus mortem auctor peccati diabolus agnoscitur jugulatus. 4. Tertium sacrificium dicitur turtur et columba. Turturem carnem Christi esse manifestum est, Salomone dicente: Speciosae genae tuae, sicut turturis . Columbam Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
N exordio autem leuitici qua¬
tuor genera principaliũ obla¬
tonũ describuntur: que m odorem:
Suainttis domino offerri ubentur:⁊
i. pri mũ intulũ derarmentis sine
macula. scdm agnum deouib. tet̾¬
cium turturẽ ⁊ colimibam. qͣr tum si¬
nulaginem consꝑsam azimam oleo
unctam. clibano coctã. Neliqͣ aũt
sacrificia pro qualitatib cãrum: ĩ¬
ꝑrãppli offerebantur. Primũ itaq
sacrificium uitulꝯ ex armẽtis: xp̃o
demq̃trat ex patriarcharum proceĩe
descendentez. hic aratro crucis sue t̾¬
ram carmo nr̃e ꝑdomuit: atq spe sai
semen iunutũ fruge ditauit. Iste.
uituliis sine macula est:qr siñ poc̾o
ad passionem clucitur. Offertur ãt
non intab̾naculum: s ad hostiũeiꝰ.
aaron sacerdotis offeitur sanguis
am insacrificium adclucitur:⁊ abio
hanne oumib demõstratur dicẽte.
Ecce agnus dei: ecce qui tollit pecca¬
ta mundi. Bn ergo in sacrificio offer¬
tur: ut innocentie et passiois xͥ figͥa
demõstraretur. Bene et hedus: qr

Expanded text:
n exordio autem Levitici, quatuor genera principalium oblationum describuntur, quae in odorem suavitatis Domino offerri jubentur . Id est, primum, vitulum de armentis sine macula; secundum, agnum de ovibus; tertium, turturem et columbam; quartum, similaginem conspersam, azyma oleo uncta, clibano cocta. Reliqua vero sacrificia pro qualitatibus causarum isona populi offerebantur. Primum itaque sacrificium vitulum ex armentis Christum demonstrat, ex patriarcharum progenie descendentem; hic aratro crucis suae terram carnis nostrae edomuit, atque Spisemen virtutum fruge ditavit. Iste vitulus sine macula est, quia sine peccato ad passionem ducitur. Offertur autem non in tabernaculo, sed ad ostium ejus, Aaron sacerdotis offertur sanguis am in sacrificium adducitur , et a Joanne omnibus demonstratur, dicente: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Bene ergo in sacrificio agnus offertur, ut innocentiae et passionis Christi figura demonstraretur. Bene et haedus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
co pp̃ similitudinem carnis peccati.
ut de poc̃o dampnaret peccatum. ĩ
tunture et columba pp̃ dm̃ ⁊ hoĩe:
qr mediator cłi et hominis in dua¬
tum sbarum conunctione ostẽde¬
batur Porro insimilaginis consꝑ¬
sionem: creclentiu ꝑ aqͣm baptism̃¬
tis collectam eccͣam que corpo est ⁊ͥ
perspicue demostrabat. Nos autez
agnum. cum irrõabiles motus et in¬
spicientes corrigimus et hedũ. dũ
lasciuiam suꝑamus. columba: dum
simplicitatem mentis ostendimus.
turturem: dum carnis ẜuanus cas¬
titatẽ. Panes azimos: dum nõ in
fermento malicie. s in azino cinci¬
tatio⁊ u̾itatis ãbulamus .ii.
Cnis in sacrificio iel si gnifica¬
bat ulut abrorbens mortem
uactoria. In eo autem ppło ute celeb¬
pata sunt: cuuis regnum et sacerdo¬
cium ꝓphia erat uenturi regis et sa¬
cerelotis ad regendos ⁊ cõgregandos
fideles in omnib gentib.⁊ intredu¬
cendos ad reginĩ celorum. ad scõru

Expanded text:
opter similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum ; in turture, et columba, propter Deum hominem, quia Mediator Dei et hominis in duarum substantiarum conjunctione ostendebatur. Porro in similaginis conspersione credentium, per aquam baptismatis collectam Ecclesiam, quae corpus est Christi, perspicue demonstrabat. Nos autem agnum, cum irrationabiles motus et insipientes corrigimus; et haedum, dum lasciviam superamus; columbam, dum simplicitatem mentis ostendimus; turtutem, dum carnis servamus castitatem; panes azymos, dum non in fermento malitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatisnis in sacrificio id significabat, velut absorbens mortem victoria . In eo autem populo haec rite celebrata sunt, cujus regnum et sacerdotium prophetia erat venturi regis et sacerdotis, ad regendos et congregandos fideles in omnibus gentibus, et introducendos in regnum coelorum, ad sacrarium
Abbreviated transcription (Latin):
onis necessitate adhereãt. Talẽ
te recble subdlitis: ut mag̾ ameris
quam timeanis. Ex reuerentia
enim amor procedit: odumitun¬
or afft̾. Eidem metus tollit: affectꝰ
restituit. tuor ꝯẜuat dut̾nã fidẽ.
Nbi timor ẽ: audacia seq̃. u̾ metꝰ ẽ¬

Expanded text:
onis necessitate adhaereant; talem te redde subditis, ut magis ameris quam timearis. Ex reverentia enim amor procedit, 517 odium timor affert; fidem metus tollit, affectus restituit; timor non servat diuturnam fidem. Ubi timor est, audacia sequitur;
Abbreviated transcription (Latin):
orem. Superiori equalẽ te ñ exibe¬
as: semorib presta obedientiã. fa
ta maiorib: obedi cũ ctis ĩ bonis
pceptis. Ita aũt obtemꝑa hõnn. Ut
uoluuntatẽ dei ñ offendas. Malu
malum potestati cmꝙͣ consẽture. sĩ
si pena complłas: si supplici a ĩmiue¬
ant. si tormenta incurrant. Me¬
sa implere. adelio ẽ ab homine ii¬
gulan. quam dampnan et̾uo u¬
Similis ei qui obtemꝑat ĩmͣlũ:
ei qui agit malum. Sacientẽ et
olsequentez: una pena ꝯstrigit.
l sublitis aũt uenerari magis:
quam tumeri stuce. Subiecti plꝰ

Expanded text:
orem. Superiori gradui aequalem te non exhibeas. Senioribus praesta obedientiam, sta majoribus, obedi cunctis in bonis praeceptis. Ita autem obtempera homini, ut voluntatem Dei non offendas. 75. malum potestati cuidam consentire, etiam si poena compellat, si supplicia immineant, si tormenta occurrant; mesa complere, melius est ab homine jugulari quam damnari aeterno juSimilis est qui obtemperat in malo ei qui agit malum, facientem et obsequentem par poena constringit. 76. A subditis venerari magis quam timeri stude,
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝯ eccłie tiranni auctoritas in¬
oliretur. ꝓpt̾ea ab omnib conuei¬
entib cõstituit᷑. aut non minus
atrib presentib. cet̾is tũ consẽtiẽ¬
tib testimonio litt̾aruĩ. Huicãt
dum consecratur datur baculus.
ut ei ꝯ inlicio subdita plebe uł
regat uł poꝵigat: uł infirinitates
infumorum sustineat datur et an¬
ulus. pp̾ signum pontificalio honor¬
io uł eignaculum sectorum. Nã ml¬
ta sunt que camalium minusq in¬
telligentium sensib occultantes sa
cerelotes: qͣi sub oignaculo cc̃cdunt.
ne incligins quibq eacaiñta dei
aperiantur. Iam uero ꝙ seculares
niri neq̃ꝙ̃ ad ministium eccłiasticũ
assimantur: eadem auctoritas apłi¬
ca monet et dicit. Mano cito nenn¬
in imposueris. Et itum. Neq cõi¬
cauerio ꝑtc̃is aliemo. Quid e er¬
laborio. an experientiam discipliue.
sactlotalez honorem non probatis:
Et quid est comunicare pcc̾is ali¬
emo insitale effici ordinantem.
qͣlis illee quinon meruit ordina

Expanded text:
unius tyrannica auctoritas moliretur. Ideoque ab omnibus convenientibus instituitur ut non minus a tribus praesentibus, caeteris tamen consentientibus, testimonio litterarum. Huic autem dum consecratur datur baculus, ut ejus indicio subditam plebem vel regat vel corrigat, vel infirmitates infirmorum sustineat. Datur et annulus, propter signum pontificalis honoris, vel signaculum secretorum. Nam multa sunt quae ante carnalium minusque intelligentium sensus occcerdotes, quasi sub signaculo condunt, ne indignis quibusque sacramenta Dei aperiantur. Jam vero quod saeculares viri nequaquam ad ministerium Ecclesiae assumantur, eadem auctoritas apostolica docet et dicit: Manus cito nemini imposueris . Et iterum: Noris peccatis alienis? Quid elaboris, ante experientiam disciplinae sacerdotalem honorem tribuere non probatis? Et quid est communicare peccatis alienis, nisi talem effici ordinantem qualis ille est qui non meruit ordina
Abbreviated transcription (Latin):
quidam prudentiuz ait: nomen ẽ
operis ñ honorio. Srecũ enim eatq
inde ductum becabulũ qd̾ ille qui
dentem possumuo dicereait ĩ tłłi gt
tionem a pcessorib dei sacerdotibꝰ
ep̃i ordinantur: antiqͣ ẽ institutõ.
Isaae eĩ patriarcha sẽs ponens ma
iosue manum suam imponẽs. de¬
dit ei sp̃m uirtutis ⁊ lucatus e¬
in ppło isrł̃. Sic et supimpletorle¬
gis et ꝓpharum dominꝰ nr̃ iħc xͨ. per
dix̃ sicut in euangłio luc̾e scrip¬
tum ẽ. Et ꝓlux̃ illos trans beta¬
muam: ⁊ eleuauit manus suas
et benedix̃ eis. factumq ẽ cum
beneclixiss eis: discessit abeis.i
Et ip̃i reu̾si sunt in ihrlin cũ gau¬
dio magno. Et mactib apłoꝵ¬
ex r̾cepto sp̃c sc̃i paulo et barñbe
ab apłis manuo impositae̾ in
ep̃atum: ⁊ sic missi sunt ad euange¬
lizandum. Qd̾ aũt a tricesimo an¬
no sacerdos efficitur: ab etate scł
si indiget paruloru: s perfect̾ce¬
sui plena ẽ et robrta. et ad omne¬

Expanded text:
quidam prudentium ait, nomen est quidam prudentium ait, nomen est operis, non honoris. Graecum est enim, atque inde ductum vocabulum, quod ille qui dentem possumus dicere: ut intelligattionem a praecessoribus Dei sacerdotibus episcopi ordinantur, antiqua est institutio. Isaac autem patriarcha sanctus ponens manJosue manum suam imponens, dedit ei spiritum virtutis et ducatus in populo Israel. Sic et superimpletor legis et prophetarum Dominus noster dixit, sicut in Evangelio Lucae scriptum est: « Et produxit eos trans Bethaniam, et elevavit manus suas, et benedixit eis, factumque est, cum benedixisset illis, discessit ab eis, et ipsi reversi sunt in Jerusalem cum gaudio magno » ex praecepto Spiritus sancti, Paulo et Barnabae ab apostolis manus imposita est in episcopatum, et sic missi sunt ad evangelizandum . Quod autem a trigesimo anno sacerdos efficitur, ab aetate scinon indiget parvulorum, sed perfectionis vi plena est, et robusta, et ad omne
Abbreviated transcription (Latin):
pau consorcio honoris pottatis effec¬
ti sunt: qui ⁊ in too orbe dispersi euã¬
gelium predicauerũt. Quibq des¬
cedentib successerunt ep̃i. qui sunt
cõstituti per totummũdum in selibꝰ
apłorum. Quiñ iam ex gen̾e carnis
et sanguinis eliguntu sic̃ primu
uit dices. hecdicit dominus deusi
isrł. Dixi domus tua ⁊ domus pris
tui ꝑmanebunt coram meusq in
eternu et nunc dicit dominꝰ. Neqͣ¬
qͣm. s głificantes me glificabo: et
qui me sperint spernetur. Q tuor aũt
sunt gen̾a apłorum. Unũ a deo tm̃
ut moyses. Altum per hominẽ ⁊ de¬
um: ut iosue. Tercium tantũ per
hominez. si c̃ his temporib multi
fanore populi ⁊ pottatũ: in sacerd
ocium subrogantur. Quartũ autẽ
genus ex se e̾: sic̃ preudo ꝓpħarum.
⁊ pseudo apostolorum. Quid sit ãt
nomen apłorum: apłi inlatina ling¬
ua missi interpretantur. qr ip̃os misit
delio euangeli zare ad illuminatc̃e
om̃iu ppłorum. Ep̃atus autem ut

Expanded text:
pari consortio honoris et potestatis effecti sunt, qui etiam in toto orbe dispersi Evangelium praedicaverunt. 6. Quibusque decedentibus successerunt episcopi, qui sunt constituti per totum mundum in sedibus apostolorum, qui non jam ex genere carnis et sanguinis eliguntur, sicut primvit, dicens: « Haec dicit Dominus Deus Israel: Dixi. Domus tua, et domus patris tui permanebunt coram me usque in aeternum; et nunc dicit Dominus: Nequaquam, sed glorificantes me glorificabo, et qui me spernit spernetur » . 7. Quatuor autem sunt genera apostolorum: unum a Deo tantum, ut Moyses; alterum per hominem et Deum, ut Josue; tertium tantum per hominem, sicut his temporibus multi favore potium subrogantur. Quartum autem genus ex se est, sicut pseudoprophetarum et pseudoapostolorum. Quid est autem nomen apostolorum? Apostoli in Latina lingua missi interpretantur, quia ipsos misit Dominus evangelizare ad illuminationem omnium populorum. Episcopus autem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
humilis uẽĩt. qr in se formã
fiu hũniliauit fcũs obediẽs usq
ad mortez. Ambula sicut et ip̃e ã¬
re uestigiaeiꝰ. Existe uilis. existe
abiectus: existe despecto. Displicet᷑
Despectus esto apuro temetism. Qͥ
ẽĩ sibi ilis ẽ: añ deũ magno ẽ. ꝗ
S̾ displicet.do placet. Esto igitur
parius in crulis tuis. ut sis mag¬
nus in oculis d̾i. tanto eniui cris
añ deum pciosior. quanto fũis añ
ccules tuq despectior. porta quaq¬
semꝑ uerecundiam in uultu. de
recordatione delicti. porta pudo¬
rem in facie: de inemoria cõmis¬
si pcc̃. pectati pudore: cculq tuos
attolle erubesre. incete deposita
facie. inesto ore. abiecto uuiltii. ꝑeo¬
so corde. lugubri ueste. sacco inuo¬
lutus. operto cincio corpo. satiscẽ¬
tes arto: cilicium et cinis ĩuoluat.
squalentia et tabescentia mẽbra:
sacoͦo oꝑiat. exhaustu corpꝰ: luc¬
tuoso habitus tegat.

Expanded text:
humilis venit, et quia se in forma servi humiliavit, factus obediens usque ad mortem ; ambula sicut et ille amre vestigia ejus, existe vilis, existe abjectus, existe despectus, displice tibi, despectus esto apud temetipsum. 23. Qui enim sibi vilis est, ante Deum magnus est; qui sibi displicet, Deo placet; esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tanto enim eris ante Deum pretiosior, quanto fueris in oculis tuis despectior. Porta quoque verecundiam in vultu de recordatione delicti, porta pudorem in facie de memoria commissi peccati. Peccati pudore oculos tuos attollere erubesce. Incede deposita facie, moesto ore, abjecto vultu, perculso corde, lugubri veste, sacco involutus, opertus cilicio corpus: fatiscentes artus cilicium et cinis involvat, squalentia et tabescentia membra saccus operiat, exustum corpus luctuosus habitus tegat.
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłiastici ministĩi gradib
ordinatisunt: genetalr̃ cłici nõi¬
nantur. Cleres euim uł cłicos hĩc
appłłatos dectores nri dicunt:qri
mathias sorte ełcto ẽ. quẽ primũ
ꝑ apłos legumis ordinatũ. Sic ⁊
omes quos illis temporib eccłia¬
rum principes orclinabant: sorte
eligebant. Nam clerꝰ sors int̾p̃ta¬
tur. Ande ⁊ h̾rditas grece cleronoi¬
ma appellatur. ⁊ heres deronomiꝰ.
Puide ergo cłicos uocari aiunt. eo
ꝙ insortem hr̃ditatis domini dẽt᷑:
uł ꝓ eo qd̾ ip̃e dominꝰ soro eorũ sit.
picut de eis scriptumẽ loquẽte .o¬
mino. Ego hrditas eorum. Unde
oportet ut qui dm̃ h̾rditate posi¬
dent: absq ullo impeclimento scłi
deo fuire studeant: ⁊ piupes sp̃u
ẽe contendant: ut congrue illd̾ ps¬
almiste dic̃e posint. Do¬
t. Dominus ꝑs
ꝥrditatis mec.¬

Expanded text:
in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati sunt, generaliter clerici nominantur. Cleros autem vel clericos hinc appellatos doctores nostri dicunt, quia Matthias sorte electus est, quem primum per apostolos legimus ordinatum . Sic et omnes, quos illis temporibus ecclesiarum principes ordinabant, sorte eligebant. Nam cleros sors interpretatur. Unde et haereditas Graece cleronomia appellatur, et haeres cleronomos. Proinde ergo clericos vocari aiunt, eo quod in sorte haereditatis Domini dentur, vel pro eo quod ipse Dominus sors eorum sit, sicut de eis scriptum est, loquente Domino: Ego haereditas eorum . Unde oportet, ut qui Deum haereditate possident, absque ullo impedimento saeculi Deo servire studeant, et pauperes spiritu esse contendant , ut congrue illud Psalmistae dicere possint: Dominus pars haereditatis me
Abbreviated transcription (Latin):
to. Pmo eĩ solum celebrandum sa¬
bbatum traclitum est: qr erat antea
requies mortuorum. Nesurrectõ
minuz. qui resurge̾s amortuis iam
non moritu:m ors illi ultra ñ diia¬
br̃. Iain postqͣm fc̃a est talio resurrec¬
tio in corpore dñi ut p̾cederet ĩ capi¬
te eccłie. qd̾ corpꝰ ec̃ce sparet infinẽ.
dies dominico .i. octanus qui ⁊ pͥmꝯ
infestiuitate successit. Apparet ãt
hunc diem ⁊̃ in scĩs scripturis esse
sollempnem. ip̃e ẽ enm lies primꝰ
scłi. In ip̃o formata sunt elemẽta
minroi. in ip̃o creati sunt angeli. ĩ
ip̃o quoq amortius resurrex̃ xp̃c : ĩ
ip̃o de celio suꝑ apłos s.s descẽdit¬
x sp̃c. ma̾na eodem die in heremo: pͥ¬
mo de celo datume̾. Sic eĩ dic̃ dũs.
Sex dieo colligetis manna: i die ãt
sexto duplo colligetio. sexta eĩcties
c̃ pamasceue que an sabbati point᷑
Sibbatum autem septima dies est
quam sequitur donuinicꝯ. inquo
primum mana decelo uenit. unde
intelligant uidei iam tunc prela¬

Expanded text:
tum et solum celebrandum Sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum; resurrectio ui resurgens a mortuis, non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Jam postquam facta est talis resurrectio in corpore Domini, ut praeiret in capite Ecclesiae, quod corpus Ecclesiae speraret in fine, dies Dominicus octavus, qui et primus, in festivitate successit. Apparet autem hunc diem etiam in sanctis Scripturis esse solemnem. Ipse est enim dies primus saeculi, in ipso formata sunt elementa mundi, in ipso creati sunt angeli, in ipso quoque a mortuis resurrexit Christus, in ipso de coeli. Manna eodem die in eremo primum de coelo datum est. Sic enim dicit Dominus: Sex diebus colligetis manna, in die autem sexta duplum colligetis . Sexta enim dies est Parasceve, quae ante sabbatum ponitur; sabbatum autem septima dies est, quam sequitur Dominicus dies, in quo primum manna de coelo venit. Unde colligant Judaei jam tunc praela
Abbreviated transcription (Latin):
diem apłi ideo religiosa sollep
minicꝯ appłłatur: ut ieo atr̾enis
opib. uł amundi illecebris abstin¬
entes tantum diuinis cultib ẜuia
miis. danteo .s. diei huius honore
rectionis nr̃e quamhabemus in
illa. nam sicut ip̃e dominus iħoxꝰ
in nouissĩo die spannis. Uñ ⁊̃ in
dñico die stantes oramus: ꝙ est
ignum future reliurectionis.

Expanded text:
i viri ideo religiosa solemniminicns appellatur, ut in eo a terrenis operibus vel mundi illecebris abstinentes, tantum divinis cultibus mus, dantes scilicet huic diei honorem rectionis nostrae, quam habemus in illa. Nam sicut ipse Dominus Jesus in novissimo die speramus. Unde etiam in Dominico die stantes oramus, quod est signum futurae resurrectionis.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃᷑ pꝰ tipicum illud pascha imple¬
tum ad uerum pascha transiens.
mist̾iũ corporis ⁊ sangniuis sui
prinũ apłis tradidit. qñ post sa¬
aumenta celestia discipulus fal¬
lax ⁊ proclitor. precuiz a iudeis acce¬
pit: ⁊xͥ sanguinem uendidit. Eo
⁊ die saluator surgẽs acena. pedes
discipulorum lauit pp̾ humilita¬
tens formam comendãdã. quã do¬
ter exposuit. Qd̃ ⁊̃ decebat potissi¬
mũ ut fcõ doceret: qd̾ obẜuare dis¬
cipulos p̃moueret. huic ẽ ꝙ eodẽ die
altaria templiq panetes ⁊ pauim¬
enta lauantur: uasaq purificãt᷑
que sunt dño consecrata. Quoi
die proindez sacrum crisma confi¬
citur.qr ante bidiĩ pasche aria
caput ac pecles dñi unguento ꝑfu¬
disse ꝑhibetur. Unde dominꝰ ⁊ salua¬
tor: discipulis eius dix̃. Scitis qr
post biduũ pascha fiet. ⁊ filius hõis

Expanded text:
noster post typicum illud Pascha completum, ad verum Pascha transiens, mysterium corporis et sanguinis sui primum apostolis tradidit, quando post sacramenta coelestia discipulus fallax et proditor pretium a Judaeis accepit, et Christi sanguinem vendidit. Eo etiam die Salvator surgens a coena, pedes discipulorum lavit, propter humilitatis formam commendandam, quam doenter exposuit: quod etiam dicebat potissimum ut facto doceret quod observare discipulos praemoneret. Hinc est quod eodem die altaria templi, parietes et pavimenta lavantur, vasaque purificantur, quae sunt Domino consecrata. Quo die proinde etiam sanctum chrisma conficitur, quia ante biduum Paschae, Maria caput ac pedes Domini unguento perfudisse perhibetur. Unde et Dominus discipulis suis dixit: Scitis quia post biduum Pascha f
Abbreviated transcription (Latin):
on coquendum hedu ĩ lac¬
tȩmatuis suechedus hic:
sub pec̾orio figura introducitur
mediccrib teuerrunisq eccͣe dis¬
ciplinis: o austerlorib precep¬
tis eiꝯ sunt excoquenta pec̃ar ciuꝰ
magna sunt crimina. ut quiper
lasciuie blandimenta se perdid¬
it. forciori disciplina se redimat ax
quippe simplicitatis. per luiuz
uero subtilitas designatur. Et ui¬
nurum uestio que ex lino lariͣq
conficitur: linuint̾i̾ꝰ celat. in
superficielanam demõstrat. Ues¬
tem ergo ex laualinoq contex¬
tum induit: qui sub locutõe in¬
nocentie intus subtilitatez ce¬
lat malicie. hoc secundum moral¬
em sensimm. Cec̾um uixta altaz
allogoriam lineis uestib misci
u̾sis genetib ⁊ professionis uelle
misceri ut uł scĩmõialis hãt ornͣ¬
menta nupciarir: aut ea que se nõ¬
non continensiuplit speciemuir¬
ginitatis gerat. omnim̾o hoc põcm
ẽ. ut si quid inconuer̃e t̾ ex diuerso
ta cuiusq contexitur.u̾um illud tẽ

Expanded text:
on coques haedum in lacte matris suae. Haedus hic sub peccatoris figura introducitur.mediocribus tenerrimisque Ecclesiae disciplinis: sed austerioribus praeceptis ejus sunt excoquenda peccata, cujus magna sunt crimina, ut qui per lasciviae blandimenta se perdidit, fortiori disciplina se redimat. CAquippe simplicitas, per linum vero subtilitas designatur. Et nimirum vestis quae ex lino lanaque conficitur, linum interius celat, in superficie lanam demonstrat. Vestem ergo ex lana linoque contextam induit, et qui sub locutione innocentiae, intus subtilitatem celat malitiae. Hoc secundum moralem sensum; caeterum juxta altam allegoriam lineis vestibus miscere uersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis gerat, omni modo peccatum est; et si quid inconuenienter ex diuerso ta cuiusque contexitur. uerum illud tunc
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ scripcum ẽ petro apło ꝑdocente.i
uos estis gemis elctun. regale sacer¬
decium. Querit᷑ aũt Cur sicut apd̾
antiquos nazairos: non añ coma:
micrit᷑ et sic condetur. S qͥd hoc ex¬
quirunt. aou̾̃tant quio sit intilo
sipheticu uelamentum.⁊ hanceu au¬
gelii reuelatõem: dequa dicit apło.
Cum transieris ad xp̃m: auferetur
uelamen. Qd̾ autem significabat ue¬
lamen inteipositum int̾ faciẽ moy¬
si ⁊ aspectũ populi isrł: hoc significab¬
at illis temporib ⁊ comascorũ. na¬
ec apło comam pro uelamento ẽẽ dic̃.
Pide iam non oportet ut uelent̾
crinib capita eorum qui du̾o conse¬
crantur: oz tantum ut reuelentur.
qr ꝙ erat ccrultum in sacramento ꝓ¬
phecie. iam in euanglio declaratũ est.

Expanded text:
d scriptum est, Petro apostolo perdocente: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . Quaeritur autem cur, sicut apud antiquos Nazaraeos, non ante coma nutritur, et sic tondetur. Sed qui haec exquirunt, advertant quid sit inter illud pheticum uelamentum et hanc euangelii reuelationem, de qua dicit apostolus: cum transieris ad Christum, auferetur uelamen. quod enim significat uelamen interpositum inter faciem Moysi et aspectum populi Israhel, hoc significat illis temporibus etiam coet Apostolus comam pro velamento esse dicit. Proinde jam non oportet ut velentur crinibus capita eorum, qui Domino consecrantur, sed tantum ut revelentur; quia quod erat occultum in sacramento prophetiae, jam in Evangelio declaratum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tcẽ dei. Quam renonatõe in mẽte
oportet fieri. S incapite demõstra¬
ri: ubi ip̃a mens noscitur habitare.
ferius curuli corona relinquitur:
sacerdocium regnũq eccłie in eis:
existimo sigurari. Thiara ei apud
ueteres cõstitueba tur in capite sa¬
tundaq erat qiͣ spera media. ⁊ hoc
significatur in parte capitis tõsa.
Corona autem latitudo aurei ẽ
circuli: que regum capita cuigit.
utrumq itaq signum exprimi¬
tur incapite cłicorum: ut implea¬

Expanded text:
tionem Dei , » quam renovationem in mente tionem Dei , » quam renovationem in mente oportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. ferius circuli corona relinquitur, sacerdotium regnumque Ecclesiae in eis existimo figurari. Thiara enim apud veteres constituebatur in capite satunda erat quasi spera media: et hoc significatur in parte capitis tonsa; corona autem latitudo aurea est circuli, quae regum capita cingit. Utrumque itaque signum exprimitur in capite clericorum Pe
Abbreviated transcription (Latin):
fallor exortus ẽ: quipꝰ crine fua¬
to denuo pꝰ iite magna continẽciã
deuccione completa. cap̃ radebãt.
et capillos in igne sacrificii deo pone
iubebantur: scilicet ut perfectõe
deucciomo sue domino consecrarẽt.
huius ergo exempliusnoꝰ apłis in¬
troluctus ẽ: ut hi qui in diuinis
cultib mancipati dño consecrãt᷑.
qi nazarei. idest scĩ deicrine p̾ciso
innouentu. ħ quippe ⁊ ezecheli ꝓ¬
phete iubetur dicente dño. Tu fili
hominis sume tͥ gladium acutu:
⁊ diiceoꝑ caput tuũ ⁊barbam. Uide¬
licet quippe ⁊ ip̃e ea cerlotali gen̾e
do inminist̾i̾u sc̃ificatõis deseriueb¬
at. hoc ⁊ nazareos illos pͥscillã ⁊ aquil¬
amin actib apłorum: p̾mos fecisse
cultu unitandi extiterunt. Est aũt
incłicis tonsure signum qddã qd̃ ĩ
corpore figuratur.s in animo agiͦ
sensib ut conus iudib entegca¬
mus. expoliantes nos iuxͣ apłin ue
terem hominem cum actib suis. in
duentes nouũ qui renouat᷑ ĩ agni¬

Expanded text:
fallor, exortus est: qui prius crine servato, denuo post vitae magnae continentiam, devotione completa caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponere jubebantur, scildevotionis suae Domino consecrarent. Hujus ergo exempli usus ab apostolis introductus est, ut hi qui in divinis cultibus mancipati, Domino consecrantur, quasi Nazaraei, id est, sancti Dei crine preciso innoventur. Hoc quippe et Ezechieli prophetae jubetur, dicente Domino: Tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, et duces per caput tuum, et barbam . Videlicet quia et ipse sacerdotaliDeo in ministerium sanctificationis deserviebat. Hoc et Nazaraeos illos Priscillam et Aquilam in Actibus apostolorum primos fecisse cultu imitandi exstiterunt. Est autem in clericis tonsura signum quoddam quod in corpore figuratur, sed in animo agitusensibus, ut comis rudibus enitescamus, Exspoliantes nos, juxta Apostolum, terem hominem cum actibus ejus, et induentes novum qui renovatur in agni
Abbreviated transcription (Latin):
gilitas ẽ: fragilitati hum̃ne ũ ig¬
nare: ses emendare pocio et cor¬
rige̾. Tene ergo rigorẽ ĩ discuᷤ
pietas. Districrionis censuram
temperet indulgentia. Ita clem¬
ensesto in alienis delictis: sic̃ et
nn tuis. nec quemꝙͣ districtus
aliq pensaͦs. Sic alios udica. ut
ip̃e iudicari cupis. Dum eĩ ĩdul¬
ges ĩ ali enopeccato. ⁊ tͥ nuseretis.
Qd̾ eĩ ius ĩ aliũ statueris: eouire
ip̃e portabis. In eo enim in quo¬
mensura mensus fin̾s: rem eciet᷑
q̃re: ⁊ cum iusticia definies: nul¬
lum condempnes: aute uidici¬
ñ. Nullĩ iudices: suspitionis
arbitrio. Añ proba:. ⁊ sic iudica.
Non enim qui accusatur.oz

Expanded text:
e fragilitati non ignare, sed emendare potius, et corrigere. 84. Tene ergo rigorem in discusspietas, districtionis censuram temperet indulgentia. Ita clemens esto in alienis delictis, sicut in tuis, nec quemquam districtius alios penses. Sic alios judica, ut ipse judicari cupis. Dum enim indulges alieno peccato, tibi misereris. Quo 519 jure in alium statueris, eo jure ipse portabis; in quo enim mensura mensus fueris, remetietur inquire, et cum justitia definies. Nullum condemnes ante judicium, nullum judices suspicionis arbitrio, ante proba, et sic judica; non enim qui accusatur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iudicemo: quousq uẽiat dũs
qui latentia proclucet inlucẽ.
qui illuminabit abecc̃clita ten¬
ebrarum. qui manifestabit cõ¬
silia cordium. Quamins eĩ ue¬
ra sint. c̾elenda ñ sũt: nͥ que cer¬
tis iuliciis comprobantur. nͥ q̃
m̃nfesto examine ꝯuincũtur.

Expanded text:
judicemus, quousque veniat Dominus, qui latentia producit in lucem, qui illuminabit abscondita tenebrarum, qui manifestabit consilia cordium : quamvis vera sint, credenda non sunt, nisi quae certis indiciis comprobantur, nisi quae manifesto examine convincuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ues sis: causam ꝑspice ñ ꝑpõa. Ĩ
omnib ueritatẽ custodi. sełła
ambitioneuł p̃cio mouearis. Sꝑ¬
ne etiam munꝯ: ne ꝑhoc usticia
rum ueritatẽ p̃uaricãt. Cito eĩ i¬
iolatur auro iusticia: cito corrũ¬
pitur mini̾e. De iusto udicio tẽ¬
poralia lucra ñ appetas. ꝓiusti¬
cia nullũ seli p̃miũ queras. Iusti¬
ciam pro sola eterna retributione
distribue. Qui eĩ pentia dona af¬
tat:. futuram głiam non sperat. Qͥ
bõa hic recipit: alt̾i̾ꝯ qd̾ expectat p̃¬
iniũ non habet. Dumeĩ iudicas:
pro mercede futura ndica neq̃r as¬
interra rependitibi: qd̾ in futuro¬
t̾ debetuiz Exeute manus tuas
sio habitare. In iudicio aũt suĩ
di discretionem iusticie. Ouine

Expanded text:
s sit, causam perspice, non personam. In omnibus veritatem custodi, nulla ambitione vel pretio movearis. Sperne etiam munus, ne per id justitia r veritatem praevaricant. Cito enim violatur auro justitia, cito corrumpitur munere; de justo judicio temporalia lucra non appetas, pro justitia nullum saeculi praemium quaeras. Justitiam pro sola aeterna remuneratione distribue. 83. Qui enim praesentia dona affectat, futuram gloriam non sperat; qui bona hic recipit, ulterius quod exspectet praemium non habet. Dum enim judicas, pro futura mercede judica; ne quaeras rependi tibi quod tibi in futuro debetur. Excute manus tuas vis habitare. In judicio autem sinedi discretionem justitiae; noli e
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. C lama necesses: quasi tuba ex¬
alta uerem tuam. Isti quippe duni
coram plebx tudit eiꝰᷤtlicen api¬
cum diuinorii: ad tei tibum ãnũci¬
anduz. Qui autem adhuuismõi
prouehitur gradum̃ isteerit dect¬
na et librio imbutus. sensiuiq ac
ũborum scientia ornatus.ita ut
in distinctionib sententiarum ĩ¬
buc pendeat oro. ubi sententia ex¬
trema el audatur. sicq expeditus
uim pronũciationis tenebit. ut
ad intellectum oniiũ menteo sessꝰͫ
ꝓmoueat. discedento genera pro¬
nunciationum. atq experimẽto¬
omnnũ sententiarum ꝓprios affec¬

Expanded text:
ur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Isti quippe, dum coram plebe tradit eis Codicem apicum divinorum ad Dei verbum annuntiandum. 2. Qui autem ad hujusmodi provehitur gradum, iste erit doctrina et libris imbutus, sensuumque ac verborum scientia perornatus, ita ut in distinctionibus sententiarum inhuc pendet oratio, ubi sententia extrema claudatur. Sicque expeditus vim pronuntiationis tenebit, ut ad intellectum omnium mentes sensusque promoveat, discernendo genera pronuntiationum, atque exprimendo sententiarum proprios affec
Abbreviated transcription (Latin):
grauitatis specie. lurib ei ⁊ cordi cõ¬
sule debet lector non oculis: nec po¬
cuis ex seip̃o spectatores magis ꝙͣ
auditores faciat. Uetus opinio est
łctcẽs ꝓnunciandi cã p̃cipuã cura
uocis habuisse: ut exaurire tumul¬
tum pꝯsint. unde et dudũ lecttes p¬
çones. uł proclamatores uocabut.
De psalmistis

Expanded text:
gravitatis specie. Auribus enim et cordi congravitatis specie. Auribus enim et cordi consulere debet lector, non oculis, ne potius ex seipso spectatores magis quam auditores faciat. Vetus opinio est lectores pronuntiandi causa praecipuam curam vocis habuisse, ut exaudiri in tumultu possent. Unde et dudum lectores praecones vel proclamatores vocabantur. De psalmistis