comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rinitas appellata: ꝙ sigͥtat
totłi unũ: ex quibꝰda
trib qͣsi trinitas. ut
memoria intlłucia ⁊ uolũtas in
quib mens h̾t in se qͣndaz ima¬
gnie diuine trinitatis. Nã clũ
tria st̃: unũ st̃: ⁊ qr singła ĩ se

Expanded text:
rinitas appellata quod fiat totum unum ex quibusdam tribus, quasi Triunitas; ut memoria, intellegentia et voluntas, in quibus mens habet in se quandam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria
Abbreviated transcription (Latin):
hiuił ueĩre clignatꝰ est. ¶ Micha¬
el int̾pretat᷑ qͥs ud deus. Qͣndo
enĩ ad in mũdo mire uirtutis h
archangłs iittit᷑. Et ex ip̃o opere
facere potest d̾s. ¶ Raplael m¬
int̾pretatur curat̃o uł meclicina
cłi. Ubicunq enĩ curandi uł me¬
dicanli operi necessanũ est. Hic
archangłs a doo nuttitur et inde
meclicina dei uocatur. Uñ a tobi¬
am idem archãgłs misso: erꝰ oc
cłis curatõne adhibuit. et cecita¬
te detersa iuisum ei restituit. No¬
changłi officiũ designat. Uriel
int̾pretatur ignis del: sicut legi¬
mꝰ apparuisse igne in rubo. Le¬
gimꝰ etiam ignẽ missũ desuper
et potestates et uirtutes. quibꝰ
uniu̾sa celestẽ societate apłs
ꝯplectitur orcdines angłoꝵ. ⁊ clig¬
itates intllũr. Et pro hac ista
distributõne officõꝵ. alii throni
alii clñatõnes. alii pͥncipatus. a¬
lii potestates dñr: ꝓ certis cligͥ¬
tatib qͥbus inuicẽ distingũt᷑.
¶Uirtutes angłice q̃dam mĩst̾i̾a

Expanded text:
ichael interpretatur quis ut Deus? Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere facere praevalet Deus. 13. Raphael interpretatur curatio, vel medicina Dei; ubicunque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur, et inde medicina Dei vocatur. 14. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis ejus curationem adhibuit, et caecitate detersa visum restituit; noangeli officium designatur. 15. Uriel interpretatur Ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et virtutes, quibus universam caelestem societatem Apostolus conplectitur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguntur. Virtutes angelicae quaedam ministeria
Abbreviated transcription (Latin):
clũatõnes uocant᷑. Throni sũt
agnima angłoꝵ qͥ latino eloqͥ
sedes dñr ⁊ uocati throni q ĩ¬
lis conclitor p̃sicet. ⁊ ꝑ eos uicdi¬
cia sua clisponit. ¶ Cherubĩ au¬
te: et ip̃i sb̾limes angłoꝵ potirs¬
tates et angłica mist̾ia phibẽt᷑.
qͥ ex hebreo in lingã nr̃a int̾pri¬
tantur scĩe plenitudo. Sũt eni̾
pro eo ꝙ uiciniꝰ poĩti diuina
scĩa ceteris amplius pleni st.che¬
rubin. id est plenitudo scĩe appa
lo ꝓpt̾ significãdã angłoꝵ p̾sẽn¬
am. in qͦꝵ mecdio ostenłr d̾s.
Seraphin quoq simiłr młtitua
est angłoꝵ: qui ex hebreo ĩ lasi¬
nũ ardentes uł incendẽtes in¬
p̾tantur. Qͥ id circo ardentes

Expanded text:
ationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, lo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idc
Abbreviated transcription (Latin):
gentes qm̃ ip̃i ꝯsolabũt᷑. ¶ Ipse
⁊̃ clixit: Tunc lugebũt filii spõ¬
si: cũ ablatus ab eis fuerit spõlus
Itez paraditꝰ pro eo qd̾ ꝯsolatio¬
ne prestat animab q̃ gaudiũ
tp̾rale amistũt. Alii paraclitui
latine oratore uł aduocatũ it¬
docet: ꝑ ip̃m clatur serino sapi¬
encie ab ip̃o scã scptura inspira
catis eius plenitudine particu¬
cie et intellectꝯ. sp̃c ꝯsilii ⁊ for

Expanded text:
gentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dixit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paracletus pro eo quod consolationem praestat animabus, quae gaudium temporale amittunt. Alii paracletum Latine oratorem, vel advocatum, intdocet, per ipsum datur sermo sapientiae, ab uae de unitatis eius plenitudine particutiae et inte
Abbreviated transcription (Latin):
nãtur. Inde ꝓpͥ̾e caritas nũcupa¬
dis ꝯiũgit. et se unũ cũ eis ẽẽ os¬
tenclit uł qr in nob̃̾ id agit. ut in
dño maneamꝰ et ip̃e in nob̾. Uñ
et in donis dei. nich maiꝰ ẽ carita¬
te. Nullũ ẽ. maiꝰ conũ dei ꝙͣ spc̃¬

Expanded text:
nctus inde proprie caritas nuncupadit, coniungit et se unum cum eis esse ostendit, vel quia in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius donu
Abbreviated transcription (Latin):
nisse scrib̾r. ut natura eiꝰ ꝑ auẽ
simplicitatis et inuocẽcie declara¬
plices sicut colũbe. Hec enĩ auis
corporałr ip̃o felle caret: ht tũ ĩ¬
nocencia et amorẽ. ¶ Sp̃s scũs
inde nomine ignis appellat᷑. ꝓ eo
dedit: ut idonei effic̾ent᷑ eruclici
nntlłigatur ꝑ plures nõ fuisse di¬
uisꝰ. s mansisse ĩ sĩgłis totꝰ. sic̃
fere ignib mos ẽ. Hanc enĩ h̾et
naturã ignis accensꝰ: ut qͣnti ad
purei splendoris aspexent. tãtis
uisũ sue lucis imꝑciat tantis mi¬
nist̾iũ sui numeris tribuat: ip̃e
uichoꝰ in sui integritate ꝑmane¬
.at. sp̃c scũs noĩe aq̃ appellatͥ: ut
tur et clicente. Si quis sitit: ue¬
niat ad me et bibat. Qͥ creclit¬

Expanded text:
nisse scribitur, ut natura eius per avem simplicitatis et innocentiae declaraplices sicut columbae.' Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur, pro dedit, intelligatur per plures non fuisse divisus, mansisse in singulis totus, sed sicut fieri ignibus mos est, hanc enim utnaturam ignis accensus, ut quanti ad purei splendoris' aspexerint, tantis visum suae lucis inpertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, eus in sui integritate permaneat. Spiritus sanctus nomine aquae appellatur  et dicente: « Si quis sitit, veniat ad me et bibat, et
Abbreviated transcription (Latin):
et ymagines ueritatis ostende¬
ut ip̃am enĩ ueritatẽ ad ĩ telli¬
genclũ legentibꝰ reserauit.
Secłm aũt librũ coelech uocãt
qui grece eccł̾iastes lr̾. latine
concionator eo qd̾ ẜmo eiꝰ nõ¬

Expanded text:
nderet: ipsam autem veritatem ad intelligendum legentibus reservavit. Secundum librum Coheleth vocavit, qui grece Ecclesiastes dicitur. Latine concionator, eo quod sermo eius no
Abbreviated transcription (Latin):
inias siłr eclidit librrũ cũ tre¬
iiis eiuus q̃ nos lam̃ta uocamꝰ
eo qd̾ in tristioribus reb fune¬
ribq adhibeantur in quibus
qͣdruplicẽ diu̾so metro ꝯposuit
alfabetũ. quoꝵ duo pͥma qͣsi sa¬
phico metio scͥpta st̃. qr tres u̾¬
metro scptũ est ⁊ at̾nis litt̾is

Expanded text:
mias similiter edidit librum suum cum Threnis ejus, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur, in quibus quadruplex diverso metro composuit alfabetum, quorum duo prima qphico metro scripta sunt: quia tres veimetro scriptum est, et a ternis litteris
Abbreviated transcription (Latin):
repetitõ et euͣnglice legis p̃figu¬
rato: que sic ea ht que suꝑiori
st̃. ut tñ noua sint oĩa q̃ in eo
replicantur. Iosue lib̾ nom̃ ac
hebrei asserũt. In cunuis tectu p
iordanis tnͣsitũ regna hostiũ sb̾¬
uertũtur. terra pplõ diuiłr ⁊
per singłas urbes uiculos mõ¬
tes atq ꝯfinia: eccłie celestisq
ihrłm spualia regna p̃figurãt᷑
p̃̾fuerũt in isrł post moysen et
tent hũc librũ samuel eclidisse
creclitur. Lib̾ samuel̾ eiusdem
samuel uatiuitatẽ ⁊ sac̾dociã
et gesta describit. idcͥco ⁊ ab
eo nom̃ accepit. Et ꝙͣuis hic
lib̾ saul et dauid historiã oni¬
neat ut̾q tñ ad samuel refe¬
ũtur. qr ip̃e unxit saul in re¬
gem. ip̃e dauid in regẽ futumi
Cuiꝰ libri pͥmã ꝑtẽ ꝯscͥpsit. id
samuel sequẽcia u̾o eiꝰ usq ad
cliuẽ digerat tp̃ꝵ. Mach enĩ
hebraice latine rer uł regũ ĩt¬
pretatur. Hũc librũ ieremias
pͥmꝰ in unũ uolum̃ coegit nã
aña sparsus erat ꝑ singłoꝵ re¬

Expanded text:
repetivo et evangelice legis prefiguratio; que sic ea habet que priora sunt, ut tamen nova sint omnia que in eo replicantur. Iosue liber ab eo nHebrei asserunt, in cuius textu post Iordanis transitum regna hostium subvertuntur, terra populo dividitur et per singulas urbes, viculos, montes, atque confinia, ecclesie celestiiritualia regna prefigurantur. prefuerunt in Israel post Moysen et terent, hunc librum et Ruth edidisse creditur Samuel. Liber Samuel, eiusdem Samuelis nativitatem et sacerdotium et gesta describit, idcirco et ab eo nomen accepit et quamvis hic liber Saul et David historiam contineat, utrique tamen ad Samuel referuntur, quia ipse unxit Saul in regnum, ipse David in regem futurum. Cuius libri primam partem conscripsit ipse Samuel; sequentia vero eius usque ad dinem digerat temporum. Malachim enim hebraice, latine regum interpretatur. Hunc librum Hieremias primus in unum volumen coegit, nam antea sparsus erat per singulorum re
Abbreviated transcription (Latin):
abscondita ẽ erant. Iuxta qd̃
⁊ ip̃e iołis dicit. ¶ a pocalipsis ie¬
su xp̃i. quã dedit illi deus pa¬
lam face seruis sins. ¶ Hii st̃
siͥptores sacroꝵ libroꝵ qui per
sp̃m scm loq̾ntes ad eruditõe
dendi regula ꝯsq̾pserũt. ¶ Pre¬
ter hec. alia uolumina apocri¬
dicta. id est secreta. qr indu¬
bium ueniũt. Est enĩ eoꝵ oc¬
culta origo. nec patet pribus
a quib usq ad nos auctoritas
ueraciũ scͥpturaꝵ certissima et
notissima successione ꝑuenit.
In hus apocrifis ⁊ si inuenitur
aliqua ueritas tñ ꝓpt̾ multa
fłã nulla est in eis canonica
auctoritas qui recte a pruden¬
tib iudicant᷑ nõ ẽẽ eoꝵ credẽda
quib ascribũtur. Nam młta¬

Expanded text:
abscondita erant, juxta quod et ipse Joannes dicit, Apocalypsim Jesu Christi, quam dedit illi Deus palam facere servis suis. Hi sunt scriptores sacrorum librorum qui per Spiritum sanctum loquentes, ad eruditionem dendi regulam conscripserunt. Praeter haec alia volumina apocrydicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim eorum occulta origo; nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veracium Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocrifis, etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa, nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur, non esse eorum credenda, quibus ascribuntur . Nam m
Abbreviated transcription (Latin):
ca a greco
sit eo qd ibi re¬
condantur libri.
Nam biblio libroꝵ: theca re¬
positõ int̾pretatur. Biblioth¬
cam ueteris testam̃ti ezras se¬
ba post nicensã legem a caldi
dum iudei regressi fuerũt in
ihrłm diuino afflatus sp̃u ce¬
uolumina que fuerũt a genti¬
b corrupta correxit totũq ue
tus testam̃tũ . in .xxii. libros
ꝯstituit ut tot libri eẽnt ĩ le¬
ge qd̾ h quot hentur ⁊ littere
Apud grecos enĩ bibliothecam
pͥmus instituisse pisistͣrꝯ credi¬
tur creditur atheniensiũ tirã¬
nus. quã deinceps ab athem̃¬
sib aucta xerces. incensis a¬
thenis euexit in ꝑsas. Lõgo¬
qr post tp̃re silencius inchano
rursus in greciam retulit.
unc stucliũ regib urbibꝰq
ceteris natũ est. C õparã¬
di uolumina cliuersaꝵ gẽciũ
et per int̾p̾retes in grecã lin¬
guam uertendi. De hinc mͣs¬
nus alerander ul successore
cor instruendis oĩm libroꝵ
bliothecis animũ intenderĩt
maxime ꝑtolomẽ cognom̃to

Expanded text:
eco pit, eo quod ibi reconduntur libri. Nam biblio liber, theca repositio interpretatur. Bibliothecam veteris testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldeis, dum Iudei regressi fuissent in Hierusalem divino afflatus spiritu revolumina, que fuerant a gentibus corrtus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in Lege quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus, quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam rettulit. Hinc studium regibus urbibusque ceteris natum est conparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc magnus Alexander vel successores eius instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt; maxime Ptolomaeus cognomento
Abbreviated transcription (Latin):
cliis scͥpsit. reliqͣs cliscipłis suis
timotheo. tito. ⁊ philemoni
ad hebreos enĩ epła a plerisq
latinis eius cẽ incerta est ppter
dissonancia sermonis. Eandẽ¬
q alii barnalũ ꝯsqͥpsisse alii a
clemente scͥptã fuisse suspicã¬
tur. ¶Petrus scͥpsit luas no¬

Expanded text:
iis scripsit, reliquas discipulis suis Timotheo, Tito et Philemoni. Ad Hebraeos autem Epistola plerisque Latinis eius esse incerta est propter dissonantiam sermonis, eandemque alii Barnaban conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scripsit duas no
Abbreviated transcription (Latin):
iħt filiꝰ syrach. icrosolimita
nepos ihu sacerdotis magnio
posuit de quo menunit ⁊ za¬
charias qui lib̾ apd̃ latinos.
ꝓpt̾ eloqͥi similitudinẽ salomo¬
nis titulo p̾notatur. Dictus
cius eccłia discipliua religiose
ꝯuersatõuis magna cura ⁊ rati¬
one sit editꝰ. Hic i apd̾ hebre¬
os repperitur. S int̾ apocrifa

Expanded text:
sus filius Syrach Ierosolomita, nepos Ihesu sacerdotis magni, composuit, de quo meminit et Zacharias, qui liber apud Latinos propter eloquii similitudinem Salomonis tytulo prenotatur. Dictus cius ecclesie disciplina et religiose conversacionis magna cura et racione sit editus. Hic aput Hebreos reperitur, sed inter apochriphos
Abbreviated transcription (Latin):
d ad imi̾sos gen̾ałr clirigat᷑
docens oĩa que in mũdo cerni¬
minime appetenda. ¶Tertiũ
in latinam lingua uertitur
canticũ canticoꝵ. ubi ꝑ eptha¬

Expanded text:
d ad universos generaliter dirigatur, docens omnia, quae in mundo cerniminime appetenda. Tertium lin Latinam linguam vertitur Cantica Canticorum, ubi per epita
Abbreviated transcription (Latin):
ros. Pmus moyses diune his¬
torie cosmographiã in uͫ uolu¬
minib ediclit qd pentatheucũ
nesis lib̾ appellatur eo qd erordi¬
ũ mũdi et gn̾ato scłi in eo ꝯtine¬
tur. Erodus uero exitꝰ. ab egyp¬
to uł egressũ ppli isił digent ⁊
ex ca causa nom̃ accepit. Leui¬
ticus appellatur eo qd̾ leuitaꝵ
cequit᷑. totusq in eo ordo leuiti¬
cus annotatur. Numeroꝵ lib̾
uocatur eo qd in eoegresse de
egypto tribꝰ dimimerãt᷑ i .xl.¬

Expanded text:
res. Primus Moyses divinae historiae cosmographiam in quinque voluminibus edidit, quod Pentatichum nesis liber inde appellatur, eo quod exordium mundi et generatio saeculi in eo contine. Exodus vero exitum ab Aegypto vel egressum populi Israel digerit, et ex ea causa nomen accepit. 5. Leviticus appellatur, eo quod Levitarum sequitur, totusque in eo ordo Leviticus annotatur. 6. Numerorum liber vocatur, eo quod in eo egressae de Aegypto tribus dinumerantur,
Abbreviated transcription (Latin):
liui quos ezras uno uoliũe
opbendit. Om̃s enĩ psalmos
apd̃ hebreos metrico carmĩe
ostat ẽẽ ꝯpositos nũc in more
romani. flacci et greci. pinda¬
ri. Nunc alii iambico cu̾rrũt
uł petrametro pede incendẽte

Expanded text:
 quos Esdras uno volumine comprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebreos metrico carmine constant esse compositi. Nam in more Romani Flacci, et Graeci Pindari, nunc alii iambico currunt, vel tetrametro pede incedente
Abbreviated transcription (Latin):
uengliũ sccipsit theophilo e¬
piscopo. inicians a sacerdotalis
effectũ pro salute mũcli : Ip̃e
est sacerdos de quo clictũ ẽ. in
psalmis. Tu es sacerdos in et̾¬
nũ sccłm ordinẽ melchisedes
uideoꝵ ommutuit. Lex ⁊ pro
płia cessanit. Quartus iohs
scͥpsit euͣngłiũ ultimꝰ in asia
insipiens auerbo ut ostẽderet
eñde saluatore qui pro nob̾
cdignatus ẽ nasci ⁊ pati ip̃m
añ scła dei uerbũ ed ip̃m a ce

Expanded text:
elium scripsit Theophilo episcopo, initians a sacerdotali seffectum pro salute mundi: ipse est enim sacerdos, de quo dictum est in Psalmis: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech Judaeorum obmutuit, lex phetia cessavit. Quartus Iohannes scripsit Evangelium ultimus in Asia, incipiens a Verbo, ut ostenderet eundem Salvatorem, qui pro nobis dignatus est nasci et pati, ipsum ante saecula Dei Verbum esse, ipsum a
Abbreviated transcription (Latin):
sit eiͣͣgłiũ litteris hebraicis
i ẜmonibꝰ in iudea nucias er̃¬
glizare ab humana xͥ natiui¬
tate clicens. Lib̾ generatõnis
ihu xp̃i filii dd̾. filii abraham:
significans descenclisse corpo¬

Expanded text:
sit ewangelium litteris Hebraicis et sermonibus in Iudea inicians ewangelizare, ab humana Cristi nativitate dicens: Liber generacionis Ihesu Christi, filii David, filii Abraham, significans descendisse
Abbreviated transcription (Latin):
mos. abdias. ionas. nuche¬
as. naumi. abacuc. Sophoni¬
as. aggeus. zacharias. et
malachias. ¶Ezre lib̾ aucto¬
ris sun titulo p̃notatur. In
cuiuis tectu eiusdez Q ezre
cunclus tertiuis ⁊ qͣrtꝰ nõ ha¬
bentur apd̾ hebreos. s int̾ a¬
pocrifa reputantur. ¶Hest̾
librũ ezras creclitur ꝯscͥpsisse
in quo cadem regina sb̾ figu
morte eripuisse scribit᷑: atq
int̾fecto aman qͥ int̾p̾tatur
iniquitas. dei celebritas ĩ pꝰ¬
teris mittit᷑. ¶ Liber sapien

Expanded text:
mos, Abdias, Ionas, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Aggeus, Zacharias et Malachias. Esdre liber authoris titulo prenotatur, in cuius textu eiusdem Esdre cundus, tertius et quartus non habentur apud Hebraeos, sed inter apocryphos deputantur. Hester librum Esdras creditur conscripsisse. In quo eadem regina sub figuraute et morte eripuisse scribitur, atque, interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, diei celebritas in posteros mittitur. Lib
Abbreviated transcription (Latin):
ucor. qr pupillũ tuet᷑. Hoc
eit intuetur: de quo ĩcõsu¬
etudine uulgari dr. qͥd me mo¬
nes et tutorem et pedagogum
olun obrui. Testes dicti eo qd̃
restumento adhiben solent. sic̃
signatores qđ testam̃tũ signẽt
Tetricus mons in sabinis aspe¬
nurꝰ. Uñ et trstes hoĩes tetricos
clicimꝰ. Taciturnus in tacende
diuturnꝰ. Trutinator exaĩator
er iudicii libra ꝑpendens recta
obscura tenebrosa q uita.¬
rore ht et timet̾. Tergiuer si¬
tor qd aĩmũ qͣi tergũ uertat
huc et illuc: ne facile qͥł sit in¬
tlligatur. Temulentꝰ atene
id est uino dictus. Tinuclꝰ qd

Expanded text:
utor, qui pupillum tuetur, hoc est intuetur; de quo in consuetudine vulgari dicitur: 'Quid me mones? Et tutorem et paedagogum olim obrui.' Testes dici quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signent. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Tdiuturnus. 267. Trutinator, examinator, ex judicii libra perpendens; rectaobscura tenebrosaqrorem habet et timetur. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intellegitur. Temulentus a temeto, id est vino, dictus. Timidus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
petua or̾o fatigatone ac fasti¬
diũ tam clicendi ꝙͣ audiencli
creat. flectenda est et in alias
uersanda formas ut et clicen¬
nato in scematib artis grãma¬
tice annotate st̃. Uñ tm̃ hic
illa int̾poni oportuit. que ĩ po¬
emate aut nũꝙͣ aut clifficilit᷑
fũĩt. In or̃one aũt libere. Itez¬
Anaclisplosis est. ꝯgeminatio
uerboꝵ: ut hic tñ unut etiam
in se natura uiuit. C luuax est
graclatõ cũ ab eo quo sensꝯsupe¬
uor t̾minat᷑. Inferior incip᷑ ac
dehinc qͣsi per gralus clicendi
ordo ẜuatur. ut est illud affricci¬
ui. Ex innocencia nascit᷑ cligni¬
tas ex clignitate honor ex hono¬
re imꝑiũ: ex impio lib̾tas. liãc
figuram nõ ulłi cathenã appellãt
ꝓpt̾ qd̾ aliud malio qͣsi nectitur
nomine atq ita res plures in
geminatõne uerboꝵ trahũtur
Cit aũt hoc scema nõ solũ ĩ sin¬
głis uerbis. S: etiã ĩ ꝯnerione
uerboꝵ ut apd̾ graccũ. Pueriq

Expanded text:
erpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est et in alias versanda formas, ut et dicennato in schematibus artis Grammaticae adnotatae sunt. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate aut numquam aut difficulter fiunt, in oratione autem libere. Anadiplosis est congeminatio verborum, ut in senatum venit'. Climax est gradatio, cum ab eo, quo sensus superior terminatur, inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: 'ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas'. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propter quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbis, sed etiam in contexione ver
Abbreviated transcription (Latin):
adinchis dictus qͥ facle fa¬
⁊ pocest. Facetus qmi ioce¬
t lusus gestis et factis om̃dis
ifisentõ lictus. Fiugal. a fuige
oaus. id est afructũ uł parii¬
pouia sũ ut alii uolũt amodes
n temnpetancia. Eenerator qui
canis depomit apd̃ debitorem
Sosie qui accipit et felre per q̃
ditur felicitas. ut felix tempus
nuĩ. Facł. a faciendo dicto uec tur¬
dus. Firurꝰ uñ et formosus. for¬
tis qui feit aduersa uł quecũq
accideñt. sũ a ferio qd s̃t clurum
nec molliat᷑. Formosus a formo
dictus: formũ eiũ uet̾es calidu
et feruens clixerũt. Feror enĩ
sanguis uiouet. et sanguis pul¬
hiỹdo et hedo .F. lr̃a addita hũc
ueteres in graui significatõne
ponebant ut sanguine feclãtem
quos igne sacrauerat ignis. fra¬
gil dictus ab eo qd̾ fucile frangi
iotest. Fessus qͣi fisso nec iam:
mag̾ est ꝓpͥũ et fessus rursumꝰ
casu uenienciũ. fatigatus sat
abitatus. Cormidolosus a forma

Expanded text:
acundus dictus, quia facile fari possit. Facetus, qui iocos et lusus gestis et factis conmendat, a faciendo dictus. Frugalis a fruge nominatus, id est a fructu vel parsimonia, sive, ut alii volunt, a modestia et temperantia. Fenerator, qui pecuniam deponit apud debitorem, felix, qui accipit: et felix, per quem datur felicitas, ut felix tempusnum. Facilis, a faciendo, nec tardus. Firmus, unde et formosus. Fortis, quia fert adversa vel quaecumque acciderint: sive a ferro, quod sit durus nec molliatur. Formodictus. Formum enim veteres calidum et fervens dixerunt. Fervor enim sanguinem movet, sanguis pulhirco, et haedo, f littera addita. Hunc veteres in gravi significatione ponebant, ut: Sanguine foedantem, quos ipse sacraverat ignes. Fragilis dictus eo quod facile frangi potest. Fessus, quasi fissus, nec iam magis est proprium; et fessus rerum a casu venientium. Fatigatus, quasi fatis agitatus. Formidolosus a form
Abbreviated transcription (Latin):
pigmentis hñtes simulacha o¬
ris lintea gipsata. & uario co¬
lore clistincta. Non nũꝙͣ ⁊ col¬
la et manus creta ꝑungentes
uti ad persone colorez ꝑueiret
et ppłm clũ in luclis agerẽt fal¬
lerent mͦ in sp̃e uiri. mͦ in femĩ

Expanded text:
pigmentis, habentes simulacra oris lintea gipsata et vario colore distincta, nonnumquam et colla et manus creta perungentes, ut ad personae colorem pervenirent et populum, dum in ludis agerent, fallerent; modo in specie viri
Abbreviated transcription (Latin):
sor elificia locus duor pecłũ ⁊
emmpedis. id cntinẽdi facultater
elitꝰ: et ambulãdo clicto. ¶ Orbi¬
ti uestigiũ carri ab orbe rotẽ dic¬
ti. ¶ Porro actus: qͦ pecus agi so
Eliuosũ: it̾ fleruosũ. ¶ ues¬
agia st̃ pecluĩ signͣ. pͥmis plãtis
erpressa. uocata qd his me p̃cur

Expanded text:
cus, duorum pedum et semipedis ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus, quo pecus agi solet. Clivosum iter flexuosum. Vestigia sunt pedum signa primis plantis expressa, vocata quod his viae p
Abbreviated transcription (Latin):
ouẽ hñt. It ciuĩ est. locus tnͣsitu
facił. uñ et ppellamꝰ & itũ. Itm
aũt est̾ itꝰ longe uie: et ip̃e labor
ambulancli ut qͦ ueł ꝑuenias.
Semita itineris climictiũ est
semi ictu licta. Semita ãt hoĩ¬
nũ est. calł feraꝵ et pecudũ.
¶Tall est it̾ pecudũ int̾ montesa¬
gustũ et tritũ a callo pedii uocil¬
Tramites st transuersa ias
itinera siue recta uia: clicta qd

Expanded text:
nt. Iter enim est locus transitu facilis; unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi ut quo velis pervenias. Semita itineris dimidium est, a semiitu dicta. Semita autem hominum est, calles ferarum et pecudum. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocaTramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicta quod
Abbreviated transcription (Latin):
tus a facie terre. ¶Lunꝰ uocatus:
qd̾ lenis sit. ¶Cenũ est: uorago
suti. Cinis ex incendio fieri dr
ab eo enĩ fit. ¶ Faulla: qd̾ ꝑ ig¬
nẽ effecta sit. Nam fos ignis ẽ.
¶Gleba: qd̾ sit globꝰ. Pulueris
eni collectõne conping̾: et ĩ u¬
no glome adunat᷑. Terra ał ligͦ¬
ta gleba est. Soluta: puluis.
¶Labina eo qd̾ ambulãtibꝰ lap¬
sũ inferat. dicta ꝑ dirinatonẽ
a labe. ¶Lutũ uocatũ: qͥclã per
antifrasimi putãt qd nõ sit mũ¬
dũ. Nim oe lotũ mũdũ ẽ. ¶ uo¬
Aigilla: ab argis uocata apud
ꝑ qͦs pͥmũ er ea ca confecta st¬
¶A reta: ab insula creta uͥ me¬
nior est. ¶Creta cimolea candita
est: a cimea italie insula clicta.
tor preciosos colores emollit a
contritutos sulphire qͦdã nitore
exlularat alta geminis intorem
samo insula clicta. glutinosa et
canclicla. et lingue lenis medica¬
mentis: et uascuł necessaria.
¶Puluis putolanꝰ: in puteolaniᷤ
italie collibꝰ colłr. opponit᷑ ad sꝯ¬

Expanded text:
tus a facie terrae.' Limus vocatus quod lenis sit. Caenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur; ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta sit; nam φῶς ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione conpingitur et in uno glomere adunatur. Terra autem ligata gleba est, soluta pulvis. Labina, eo quod ambulantibus lapsum inferat, dicta per derivationem a labe. Lutum vocatum quidam per antiphrasin putant, quod non sit mundum; nam omne lotum mundum est. Vorae genus. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt. Creta ab insula Creta, ubi melior est. Creta Cimolia candida est, a Cimea Italiae insula dicta; ntorum pretiosos colores emollit, et contristatos sulphure quodam nitore exhilarat, altera gemmis nitorem Samo insula dicta, glutinosa et candida et linguae lenis, medicamentis et vasculis necessaria. Pulvis Puteolanus in Puteolanis Italiae colligitur collibus, opponiturque ad su
Abbreviated transcription (Latin):
cunciũ et uenienciũ. ueluculoꝵ
occursũ. Om̃ĩs aũt uia public
est. aut pͥmata: publicu est. q̃
solo publico est. que nit̾. actꝰ uł
ppło paret. Hec aut ad mare
que iucina. municipio data ẽ
Strata clictu est quasi nulgi
pedib trita. Uñ lucretiꝰ. Strata¬
que iam uulgi: peclib cletrita
postea romianicas: ꝑ oem pene
orbe clisposuerũt ꝓpt rectitudi¬
uez itmeꝵ: et ne plebs eẽt ocio¬
sa. ¶agger est meclia stratee
minencia coageratis lapidibꝰ¬
in agge spens. It uł itus est uu¬

Expanded text:
untium et venientium vehiculorum occursum. Omnis autem via aut publica est aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter, actus populo patet. Haec aut ad mare quae vicino municipio data est. Strata dicta quasi vulgi pedibus trita. Lucretius1, 315: Strataque iam vulgi pedibus detrita postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt, propter rectitudinem itinerum et ne plebs esset otiosa. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibin aggere serpens. 8. Iter,
Abbreviated transcription (Latin):
tuisse dñt. eũq e spatõ det̾iui¬
nasie: qd in se sb̾ uno sp̃u ꝯfecis¬
s. ac proite stacdũ appellasset
qm̃ in fine respirss. simł q ste¬
tissi. ¶ Uiã est qua potest ire uer¬

Expanded text:
nt, eumque eo spatio determinasse quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde stadium appellasse quoniam in fine respirasset simulque et stetisset. Via est qua potest ire ve
Abbreviated transcription (Latin):
rro. apł latinos ñui¬
merabiles libros scͥpsit. apud
grecos quoq calcitus miris at¬
tolłi laudib: qđ tantos libros
ediderit quantos qͥsq nr̃m alie¬
nos scribere ꝓpͥa manu uix possit
De nr̃is quoq apd̃ grecos orige¬
nes in septurarũ labore tam gre¬
cos ꝙͣ latmos operũ suoꝵ mim̾o
suꝑauit. Deniq ieronimꝰ sex
milia libroꝵ eiꝰ legisse fatetur
Hoꝵ tũ oĩm studiũ: augustinꝰ
ingenio uł scĩa sua uicit. Nam
tanta sipsit ut lieb ac noctib
uõ solũ scribere libros eiꝰ quisq
S nec log̾e qͥdẽ occurtat.u¬

Expanded text:
rro apud Latinos innumerabiles libros scripsit. Apud Graecos quoque Chalcenterus miris attollitur laudibus, quod tantos libros ediderit quantos quisque nostrum alienos scribere propria manu vix possit. 2. De nostris quoque apud Graecos Origenes, in Scripturarum labore, tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sex milia librorum eius legisse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, sed nec legere quidem occurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
eclicine aũt artis rib¬
auctor atri reꝑtor: apd̾
grecos phibetur apollo. Hans
filiꝰ eius scolapius laude ł oꝑs
ampliauit. S pꝰtqͣ. fulmuinis
ictu scolapius nit̾ut. Int̾dicta
fertur medencli cura ⁊ ars si¬
mul cũ auctore defecit latuitis
cas aclepio pr̃e genitꝰ mĩsu¬
la coo.

Expanded text:
edicinae autem artis auctor ac repertor apud Graecos perhibetur Apollo: hanc filius ejus Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura, et ars simul cum auctore defecit, latuitque cras Asclepio patre genitus in insula Choo.
Abbreviated transcription (Latin):
uiseros mortuos uocat ꝓpt̾ qd̾
ian amiserũt uita. Miserabil
qd̾ fit miserie li abił. Mestus nau¬
rałr tristis non casu. Est eni an¬
tura aiimi et mentis: uñ.ili
tus. Mendicus clictus. qr mius
ht uñ uitam degeat. sũ q mos
erat apud antiqͦs os claude e
et manũ extendere: qͣsi mani
cłre. Mendax ꝙ mentez alten
fallat. Maliguus qr malicie uo¬
tũ uł opiis ꝑagit. Malus appes¬
latus a iugid felle: qd̾ greci me¬
cantur hoĩes qͥ cõu̾satone hu¬
mana refugrũt. et arucor c
rus aut fecreus. Nam melius
do funose ardescũt: ut amplius
uidens ꝑtimescat. Minator a
dis uerb̃ mulccat. ad decliual¬

Expanded text:
iseros mortuos vocat, propter quod iam amiserunt vitam. Miserabilis, quod sit miseriae habilis. Mestus, naturaliter tristis, non casu. Est enim a natura animi et mentis, unde et mestus. Mendicus dictus quia minus habet unde vitam degat: sive quia mos erat apud antiquos os claudere egenum et manum extendere, quasi manu dicere. Mendax, quod mentem alterius fallat. Malignus, quia malitiae votum vel opus peragit. Malus appellatus a nigro felle, quod Graeci μέantur homines, qui et conversationem humanam refugiunt, et amicorum rus, aut ferreus, nam melius, do furiose ardescunt, ut amplius videns pertimescat. Minator esdis verbis mulceat ad declina
Abbreviated transcription (Latin):
officiũ qd̾ debet adimplet. sic ⁊
munifex qͥ et munera fert. Mag¬
qd̾ fit magni aĩ et magne uir¬
tutis cui ꝯͣrius est pusillanimis
Magnificus a magna faciẽdo uo¬
cabulũ traxit. Mansuctus mitis
uł comitꝰ qͣi manu assuetꝰ. Mo¬
destus clictus a mͦ et temperãcia
nec plus qͥcꝙͣ nec minꝰ agens

Expanded text:
officium quod debet, adinplet: sic et munifex, quia munera fert. Magquod sit magni animi et magnae virtutis. Cui contrarius est pusillanimis. Magnificus a magna faciendo vocabulum traxit. Mansuetus, mitis vel domitus, quasi manu adsuetus. Modestus dictus a modo et temperie, nec plus quicquam nec mi
Abbreviated transcription (Latin):
zareus olun dicebat᷑ qͥ sc̃a comã
piciebat: abstinens se a uino oĩ¬
q siceraq m̃te ab om̃i integra
sanitate ꝑuertit. Nugas autẽ
hebreũ nom̃ est: ita enĩ ĩ ꝓpħis
est expositũ uͥ dicit. sophonias
nugas qͥ a lege recesserut. ut nos¬
se possumꝰ lingͣm hebrea om̃iũ
lingͣium cẽ matrez. Nugigerulꝰ

Expanded text:
zaraeus olim dicebatur qui sanctam comam piciebat, abstinens se a vino omnique sicera, quae mentem ab integra sanitate pervertit. Nugas autem Hebraeum nomen est. Ita enim in Prophetis est expositum, ubi dicit Sophonias3, 4: 'Nugas, qui a lege recesserunt,' ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum esse matrem. Nugi
Abbreviated transcription (Latin):
Hesperios audax ueniat manl¬
tor in agros. Mollis qui ugo¬
rem serus eneruati corporis de¬
decore et qͣi młr emolliat᷑. A
ciat. Mancus marui ancus. all¬
ienti siuił. qͣłido enĩ cliciuiꝰ mori

Expanded text:
Hesperios audax veniat metator in agros. Mollis, quod vigorem sexus enerviati corpore dedecoret, et quasi mulier emolliatur. Macciat. Mancus, manu ancus. Moiventi similis. Quand
Abbreviated transcription (Latin):
excepto eo qͥ dorso eiꝰ insidet. Nã
rursus ip̃e qui ẜuatꝰ fu̾it ꝯsumit
prem. Uñ hoĩos qͥ bonͣ parentu
ꝑ luxuria ꝯsumũt: nepotes di¬
cunt᷑. Hinc quoq nepotatõ pro

Expanded text:
insiderit; nam rursus ipse qui servatus fuerit consumit patrem: unde homines qui bona parentum per luxuriam consumunt nepotes dicuntur. Hinc quoque nepotatio pro
Abbreviated transcription (Latin):
ria tacẽs qͣi mutꝰ. Mutus q uor
eius nõ est ẜmno. s mugitus. uo¬
calem enĩ sp̃m ꝑ nares qͣi mugitũ
emittit. Memor qͥ memoria te¬
net uł qͥ memoria tenet᷑. Mag̾r
maior in stacione: Nam iston gre¬
ce stacio dr. Minister minor in
stacione. siue q officiũ debitum
niuiꝰ a monadis qr post cũ non
sit alt̾. Mariiꝰ. aut meritis aut
etate aut honore. aut facũdia
aut uirtute. aut omĩb magis
paruus. s abusiue. ceterũ rat̾onͣ¬
bil. Moderatus a mͦ. scil et tẽpe¬
ram̃to. Medicris: qd̾ moclicum
illi sufficiat. Miser ꝓpͥe łr: qd̾ cẽ¬

Expanded text:
tacens, quasi mutus. Mutus, quia vox eius non est sermo, nisi mugitus: vocalem enim spiritum per nares quasi mugiens emittit. Memor, vel qui memoria tenet, vel quia memoria tenetur. Magister, maior in statione: nam †steron† Graece statio dicitur. Minister, minor in statione, sive quia officium debitum numero monadis, quod post eum non sit alter. Maximus, aut meritis, aut aetate, aut honore, aut facundia, aut virtute, aut omnibus magis parvus, sed abusive, caeterum rationabilis. Moderatus, a modo, scilicet, et temperamento. Mediocris, quod modicum illi sufficiat. 174. Miser proprie, e
Abbreviated transcription (Latin):
nil et hilo. Hilũ aũt uarro aut
sguificare medulla ciꝰ ferule ꝙ
sic dr apd̾ nos uichilũ quomͦͣ apd̃
grecos uideton. Neꝙͣ a malo ple¬
riq distingũt aliũ ꝑnit̾osũ aliu
nugiz existimantẽs ut ait mon᷑
dĩt qͣi utrũq. inũ idemq signi¬
ficent: neꝙͣ ex eo qd̾ ncqͣꝙͣ fit¬

Expanded text:
nil et hilo. Hilum autem Varro ait significare medullam eius ferulae quam sic dici apud nos nihilum quomodo apud Graecos οὐδὲ γρῦ. Nequam a malo plerique distingunt, alium perniciosum, alium nugam existimantes; ut ait Munatdunt, quasi utrumque unum idemque significent. Nequam ex eo quod nec qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit uerbũ ut cico. Uerre
chicit euersisse ꝓuinctia ł̃ nom̃
a uerbo cum a latrocinari d̾r
latro. Nom̃ a nomine. Te
cis declinat̾one formata secũ¬
clũ argum̾̃tũ a gn̾e est cũ de
eodez gu̾e sentencia cłr ut uir¬
cũ gn̾ali questioni fidez spes fa¬
penetrat sacedemona pastor
A simili argum̃tũ est ꝙͣdo re¬
b aliquib similia ꝓferũt᷑.
Sugg̾e tela mͥ nõ ullũ dext̾a
frustra. Torserit in rutulos.
steterũt q ĩ corpore graium
Iliacis campis. ¶A clifferen¬
cia argumentũ ẽ qũ ꝑ cliffe¬
rencia aliqͣ separantur. Ut¬
nec curtũ cernis achilł. argu
crepantes sibimet opponũtur
fc̃e ĩmortaline carme. Fas
h̾eant certosq inc̾ta ꝑicła
lustret eneas. A ꝯseq̃ntibus
argum̃tũ łr. qñ oppositã

Expanded text:
erbum, ut Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen a verbo, cum latrocinari dicitur latro. Nomen est a nomine; Tercis declinatione formata. Secundum argumentum a genere est, cum de eodem genere sententia dicitur, ut Vercum generali quaestioni fidem species fapenetrat Lacedaemona pastor. A simili argumentum est, quando rebus aliquibus similia proferuntur: Suggere tela mihi, non ullum dextera frustra Torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Grajum Iliacis campis. 115 8. A differentia argumentum est quando per differentiam aliqnec currum cernis Achillis. A co res discrepantes sibimet opponuntur,factae inmortale carinae fas habeant, certusque incerta pericula lustres, Aeneas? A consequentibus argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
opica est clisciplina ĩueni¬
endoꝵ argum̃toꝵ. Diuisio
topicoꝵ sũ locoꝵ ex qͥb argu¬
menta clucuntur triplex .ẽ. Nã
alia in eo ip̃o de quo agit᷑ herẽt
aAlia que dñr effecta que quodã¬
mͦ ex reb aluis tractata noscũ¬
tur. alia que assumũtur extͥn¬
secus. Argum̃ta que in eo ip̃o
de quo agitur heret. In tribus
dinisa st̃. Pina a toto. sccła
aparte. tertia a nota. ¶Argũ¬
mẽtũ est. a toto cũ diffinicõ ad¬
hibetur ad id qd̾ queritur. sic̾
ait cic̾o. Gli̾a est laus recte fc̃oꝵ
magnoꝵq in republici fama
meritoꝵ. ¶A partib est argu¬
mẽtũ. cũ his qui se defendit.
aut negat fcm̃ aut fcm̃ in re
cẽ defenlis. ¶Anota est argu¬
mẽtũ. cũ ex ii noĩs argum̃tũ
aliqd̾ dr elicitur ut cicero. Cõ¬
sulẽ in ꝙͣ querebam: ꝙ̃ in isto
maiali inuenire nõ poterã.
modo ex reb alus tracta nos¬

Expanded text:
opica est disciplina inveniendorum argumentorum. Divisio Topicorum, sive locorum ex quibus argumenta dicuntur, triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, quae dicuntur effecta, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia quae assumuntur extrinsecus. Argumenta quae in eo ipso de quo agitur haerent, in tribus divisa sunt. Prima, a toto; secunda, a parte; tertia, a nota. 2. Argumentum a toto, cum definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: Gloria est laus recte factorum, magnorumque in rempublicam fama meritorum. 3. A partibus est argumentum, cum is qui se defendit, aut negat factum, aut factum esse jure defendit. 4. A nota est argumentum, cum ex vi nominis argumentum aliquod elicitur, ut Cicero: Consulem, inquit, quaerebam, quem in isto majali invenire non poteram. modo ex rebus aliis tracta nos
Abbreviated transcription (Latin):
pitis ꝯmunit᷑ qͥde argum̃ta p̃¬
tare. S qͣndo aliqͥd speciałr ꝓbãt
ad retores poctas unispitosq
ꝑtinent. Quãdo u̾o generalit̾
cdisputant ad philosophos at¬
tinere manifestũ est. Mirabile
plane genꝰ operis in unũ potu¬
isse colligi qͥcqͥd mobilitas ac
uanetas humane mentis ĩ sen¬
sibꝰ ex quirendis ꝑ chiu̾sas causa
poterat inuei̾re. ꝯclusũ liberũ

Expanded text:
peritis communiter quidem argumenta prperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad rethores, poetas iurisperitosque pertinent, quando uero generaliter disputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diuersas causas poterat inuenire, – conclusit liberum
Abbreviated transcription (Latin):
ex psona. sccłs ex nature aut¬
toritate tercus ex tprib auc¬
toritatũ. Quartus ex dictis
fc̃isq maioꝵ qͥntꝰ ex torm̃tis
Tertius ergo supior modus
qui est ex tp̃rib in octo sp̃os
diiuatur. Pina ingenio. sccla
operib. tema etate. Oͣrta for¬
tuna. qͥnta arte. sexta usu. sep¬
tuna necessitate. octaua ꝯcur¬
sione fortuitoꝵ. Cestimoniũ
om̃e est ꝙ. ab aliqͣ ext̾na resiuĩ¬
tur. ad facienda fice. Perso¬
na nõ qͣlicũq est q̃ testimouii
pondus ħt ad facienda fidem
S moꝵ ꝓbitate debet ẽẽ lau¬
cabił. Nature auctoritas est
qͣ maxima uirtus ꝯsistit. c̃esti¬
monia młta st̾ que afferãtur
auctoritrite. id est ingeniũ o¬
pes. etas. fortuna. ars. usus.
necessitas. et ꝯcursio reꝵ for¬
tuitaꝵ. ¶ Adictis frĩsq maioꝵ
petitur fidos. cũ pͥscoꝵ dicta fuc¬
ta q memorant. ¶ A torm̃tis
fidos ꝓbutur. post qͥ uemo credi¬
tur uelle mentiri. Ea u̾o que
ratorib. clialeticis poctis uiris¬

Expanded text:
naturae auctoritate, tertio ex temporibus auctoritatum, quarto ex dictis factisque maiorum, quinto ex tormentis. Tertius ergo superior modus, qui est ex temporibus, in octo species derivatur. Prima ingenio, secunda opibus, tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persovero non qualiscumque est que testimonii pondus habet ad faciendam fidem; sed morum probitate debet esse laudabilis. Nature auctoritas est, que maxima virtute consistit. Testimonia multa sunt que afferunt auctoritatem, id est ingenium, opes, etas, fortuna, ars, usus, necessitas, concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur uelle mentiri. Ea uero quae ratoribus, dialecticis, poetis et iuris
Abbreviated transcription (Latin):
A repugnantib argum̃tũ est
qͣndo illd̃ qd obicit̾ aliqͣ ꝯͣrieta¬
domi te int̾fic̾e uoluiss. ¶A
ꝯugatis argum̃tũ est cũ ꝯtra
probabiłr ostendit᷑. qͥd sit ex
ga mittant. ¶ el causis ar
deluderes. Ab effectis argumẽ¬
tũ est cũ hus que fc̃a st̃ aliqͥd
approbatur. ut uirgiliꝰ degene¬
res aĩos timor arguit. ¶Acõ¬
paratõne argum̃tũ est: ꝙͣdo
ꝑ collatõnez ꝑsonaꝵ sũ causa¬
tũ sentencie ro sb̾ inpugnato¬
ne formatur ut uirgiliꝰ. Tu po¬
tes eneam manib sb̾cluc̾e gra¬
ium. Nos aliqͥd ꝯͣ ritulos ui¬
usse nefand̾ est. ¶ Itez argum̃¬
ta que dũr extrinsecꝰ q̃ greci
tegnos id est artis exꝑtes uo¬
cant: ut testimoniũ. Testimo¬

Expanded text:
A repugnantibus argumentum est, quando illud quod objicitur, aliqua contrarietadomi te interficere voluisset'. A coniugatis argumentum est, cum contra probabiliter ostenditur quid sit ex uga mittant. A causis argdeluderes. Ab effectis argumentum est, cum ex his quae facta sunt aliquid approbatur, ut Vergilius: 'Degeneres animos timor arguit.' A comparatione argumentum est, quando per collationem personarum siue causarum sententiae ratio sub imputatione formatur – Vergilius: 'Tu potes Aenean manibus subducere Graium; nos aliquid contra Rutulos iuuisse nefandum est?' Argumenta ducuntur extrinsecus quae Graeci atechnos, id est artis expertes, uocant, ut est testimonium. Testimo
Abbreviated transcription (Latin):
querendo qd̾ per cas sic̾ antiqͥ
uoluerũt ius carminũ et no¬
cis modulatõ queretur. qua¬
rũ sonus qr sensibił res est. ⁊
turq memorie. Inde apoetis
iouis memorie filias musas
ẽẽ ꝯfictũ est. Nisi enĩ ab hoĩe
memoria teneãtur. Soni pe¬
reũt qr scribi nõ possũt¬

Expanded text:
quaerendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio quaereretur. Quarum sonus, quia sensibilis res est, et turque memoriae. Inde a poetis Iovis et Memoriae filias Musas esse confictum est. Nisi enim ab homine memoria teneantur soni, pereunt, quia scribi non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
us militare est
belli inferendi sollẽnitas fe¬
deris faciencli nexus signo dato
ꝯgressio in hostẽ uł ꝯmissio. It
signo dato recepto ¶ It flagia
milituris disciplina: si locꝰ de¬
seratur ¶ It̾ stipendioꝵ modis
dignitatis gralus p̃mioꝵ ho¬
nor. ueluti cũ corona uł torq̃s do
donantur. Itẽ prede decisio ⁊ pro
ꝑsonaꝵ qͣlitatibꝰ et laborĩb uis¬
ta cliuisio ac pͥncipis portõ. uu
qͥd sit uis ꝑblicũ

Expanded text:
us militare est belli inferendi sollemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur. Item praedae decisio, et pro personarum qualitatibus et labori iusta divisio; item principis portio. § id sit ius publicu
Abbreviated transcription (Latin):
eureclomos illa se iactet inan¬
la. E olus et clauso uentoꝵ car¬
cere. regnet. Et cuiomodo au¬
ra si carcer ẽ: Soluitur eĩ ꝓmũ¬
ciatone. Nam carcer: ꝑnũcia¬
est ẜmo eꝯͣrio intlłigendus ut
lucus qr caret luce p unmam
nemoꝵ u̾brĩ. ⁊ manes. id est
les. et minanes ⁊ parce et eu¬
menides furie ꝙ nuilli partãt
ł bñfaciãt. Hoc tropo ⁊ naui
athlantes et ceci uidentes ⁊ uł¬
go ethiopes. argenti appellant᷑
Int̾ u̾roniã aũt et antifrasim
hoc clistat qd̃ yronia sola pro¬
nũciat̾one inlicat qd intlłigi
uult. Sicut cũ clicimꝰ homini
agenti male. bonũ est. ꝙ facis
antifrasis u̾o nõ uoce ꝑnũcian
de comedente exiuit cibꝰ ⁊ de for¬
te egressa est. clulcedo. signifi¬
cans ex ore leonis fauũ extrac¬
tũ. ¶ Int allegoriã aũt ⁊ eing¬
ma hoc int̾est qd̾ allegoria bis
gemina est et sb̾ re alia aliud
figurałr inclicat. Eingnia u̾o
tm̃ sensꝰ obscurus est et ꝑ qͣsdã
y̾magines adumbratꝰ. Carien¬

Expanded text:
Eure, domos; illa se iactet in aula Aeolus, et clauso ventorum carcere regnet. Et quomodo aula, si carcer est? Solvitur enim pronuntiatione. Nam carcer pronuntiaest sermo e contrario intellegendus, ut 'lucus', quia caret lucem per nimiam nemorum umbram; et 'manes', id est les et inmanes; et 'Parcas' et 'Eumenides', Furiae quod nulli parcant vel benefaciant. Hoc tropo et nani Athlantes et caeci videntes et vulgo Aethiopes argentei appellantur. Inter ironiam autem et antiphrasim hoc distat, quod ironia pronuntiatione solavult, sicut cum dicimus homini agenti male: Bonum est quod facis. Antiphrasis vero non voce pronuntiantDe comedente exivit cibus, et de forti egressa est dulcedo, significans ex ore leonis favum extractum. Inter allegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina est, et sub re alia aliud figuraliter indicat. Aenigma vero tantum sensus obscurus est, et per quasdam imagines adumbratus. 27. Charien
Abbreviated transcription (Latin):
intlłig̾e pane ꝑ libeꝵ inuẽto¬
rem uitis uinum. ꝑ uenerez
pro lib̾o qu uinũ a pd̃ grecos
inuenitur. Item per efficientẽ
id qd̾ eficitur. sicut pigrũ fri¬
gris quod pigros homines fa¬
cit. et timor pallidꝰ qd̾ pallidos
homines facit. At contra ꝑid
illud. Iungit equos auri geni¬
tor spumanciaq adit. Frena
feris. Spumancia frena clixit.
cũ utiq nõ ip̃a faciũt spumã¬
ex se. s equus qui ea gerit spu¬
mis ꝯsꝑgit effusis. ¶ Antono¬
masia est ꝓ nomine id est uice
nominis posita ut maia genitꝰ
pro mercurio qui tro pus sit mo¬
felix puer atq impar ꝯgressus¬
achilli. Epitheton est. Supͣpo¬
sitim nomen. Preponit̾ enĩ
lucres. Int̾ antonoma siã aũt
et epitheton hoc differt: ꝙ an¬
tonomasia pro uice nominis
ponitur epiteton aũt nũꝙͣ est
sine nomine. Qͥb cluob tro

Expanded text:
intellegere panem, per Liberum inuentointellegere panem, per Liberum inuentorem uitis uinum, per Venerem pro Libero, qui vinum apud Graecos invenit. Item per efficientem, id quod efficitur, sicut 'pigrum frigus' quod pigros homines faciat, et 'timor pallidus' eo quod pallidos homines reddat. At contra per id . Aen. 5, 817: Iungit equos auri genitor spumantiaque addit frena feris. 'Spumantia frena' dixit, cum utique non ipsa faciant spumas, sed equus, qui ea gerit, spumis conspargat infusis. Antonomasia est pro nomine, id est vice nominis posita, ut 'Maia genitus' pro Mercurio. Qui tropus ecus, ut infelix puer atque impar Achilli. Epitheton, supra nomen. Praeponitur enim lucres. Inter antonomasiam autem et epitheton hoc differt, quod antonomasia pro vice nominis ponitur, epitheton autem numquam est sine nomine. Quibus duobus
Abbreviated transcription (Latin):
lo resonant magnus cui ꝑpete
mento. Profluit oceanꝰ et flu¬
mina crinib errant. Mentum
enim timpora et cines nõ ad
oceanũ ꝑtinent. s ad homines
sic et alia reꝵ nomina de alio ge¬
nere in aliud genus decentissime
decoris gr̃a transferũtur ut or̾o
per ornetur. Metafora aũt aut
partis uniꝰ est ut fluctuare se¬
getes nõ potes dice segetare ẜ¬
fluctus. aut antistrocha est. id
est recipcatõ ut remigiũ alaꝵ.
nam et ale nauiũ et alaꝵ remi¬
gia clicunt᷑. Katacrisis est alie¬
ne rei nom̃ appositũ. Hec eo a
metafora differt. qd illa uoca¬
Frontib et longͣ sulcat. uada
salsa carina. Dum facies ⁊ frõs
arundo. Nam per manꝰ uerba
per arũclinẽ littere significate
st̃. Metonomia tnͣsnominat̾o
ab alia significatõne ad aliam
ꝓximitate tnͣslata fit ĩ młtis
modis. Aut enĩ ꝑ id qd ꝯtin¬
atra plaudũt prata mugiũt.
clũ illic homines plauclũt hic
Commixtam uulcanus mittit

Expanded text:
lo resonant, magnus cui perpete lo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, tempora et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segetare fluctus', aut antistropha est, id est reciproca, ut 'remigium alarum'. Nam et alae navium et alarum remigia dicuntur. Catachresis est alienae rei nomen adpositum. Haec et a metaphora differt, quod illa vocafrontibus, et longa sulcant vada salsa carina; dum facies et fronsarundo. Nam per manum verba, per arundinem litterae significatae sunt. Metonymia, transnominatio ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis. Aut enim per id, quod contineatra plaudunt', 'prata mugiunt', dum illic homines plaudunt, hic commixtam Vulcanus mittit