comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quam mutilit datumi It si tibi
legatus ẽ fundns qui sctibendi
qrtestam̃ti cp̃r tuuse sieũm
uo cestatore alieanĩs legatum
tibi debetur qd non debere̾tur sut¬
stator statim decessissec
a meã titio npta erit sufficete
iusum ẽ si mortis tp̃r nupta
nemiretut licet testi fc̃i tp̃r fuic¬
.Catomana regła ĩpube
non ꝑanet ad brdĩtates in ad ea
legata quoqͣ dies non mortis
Ditioes les institutioẽs ñ ꝑtinẽ̾.

Expanded text:
datum.Item si tibi legatus est fundus, qui scribendi testamenti tempore tuus est, si eum uiuo testatore alienaueris, legatum tibi debetur, quod non deberetur, si testator statim decessisset.a mea Titio nupta erit', sufficere uisum est, si mortis tempore nupta inueniatur, licet test.Catoniana regula non pertinet ad hereditates neque ad ea legata, quorum dies non mortis condicionales institutiones non pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
or intabuł patris ⁊ filii una
falcidiam ẜuati quam ꝑotesta¬
cm̃ substitutus. qͥ apupillo te¬
licta sunt. cum filiu̾s hrs ex
rit euemiie ne mbstitutas ed¬
ꝗͣ retineat uł ut longe plus hĩ
quaiteͣ paterne brditatis Qo

Expanded text:
lii unam Falcidiam seruari quam potestaenim substitutus quae a pupillo relicta sunt, cum filius heres exrit euenire, ne substitutus quicquam retineat uel ut longe plus habeat quartae paternae hereditatis. q
Abbreviated transcription (Latin):
o. sutcnim diuortium factu
cĩt obres amotas prioris du¬
ortucã. It obimpensas doatioe¬
q priore. mͥm̾io. factas manẽ
accionem extimat.¬

Expanded text:
monio si iterum diuortium factum erit, ob res amotas prioris diuortii causa, item ob impensas donationesque priore matrimonio factas manere actionem exist
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Mulier habebit. ent.¬
rerum amotarum accõnem.
adu̾sus uitum ⁊ conpesare ptͣ
mulier cum acciõe q̃manitus
dos milla sit. ad acto datur o¬
¶Sib. ait simulict res q̃s amo¬
ũt non reddet. estiman debe. qͣ¬
uxorem. sinc uxo nrũ dedo

Expanded text:
.Mulier habebit rerum amotarum actionem aduersus uirum et compensare potest mulier cum actione, qua maritus dos nulla sit, eadem actio d‹a›tur.Sabinus ait, si mulier res quas amouerit non reddat, aestimari debere quuxorem sive uxor virum domo
Abbreviated transcription (Latin):
furti agete non p̾se ¶ Itẽ cum
terum amotanim ⁊ inuirur
datur uiditium si filius .f. mi
nitus sit uctum depeculio. an
Si post diuortium̃ manitus
decessit. hr̃s cius terum amoti¬

Expanded text:
e non posse.Item cum rerum amotarum etiam in uirum datur iudicium: si filius familias maritus sit, utrum de peculio an i.Si post diuortium maritus decesserit, heres eius rerum amot
Abbreviated transcription (Latin):
q̃tuori suo. nupsit uł contrar
mandataconuc̾it. uł si cubi ali
omus no solumcas quas my¬
pta amouit. si cum discendet
eas celauitsionsolum easies

Expanded text:
quae tutori suo nubsit uel contra mandata conuenit uel sicubi alibcimus non solum eas, quas mupta amouerit, si, cum discederet, eas celauerit.Non solum eas res
Abbreviated transcription (Latin):
Uł. Sippros amotas egerocũ
muliere ⁊ lis estim̾ata sit an ac¬
cõcidanda sit siamiẜit possessi¬
loco hndus ẽ. Ideo simulier cuq̃
rerum amotarum actũc̃ esti a¬
tioem litis p̾stitĩt adusus uc̃di

Expanded text:
um.Si propter res amotas egero cum muliere et lis aestimata sit, an actio ei danda sit, si amiserit possessiloco habendus est. ideo si mulier, cum qua rerum amotarum actum est, aestimationem litis praestiterit, aduersus uindi
Abbreviated transcription (Latin):
qd uiditium. sic bt̃ loamisi
diuorci consilio res amoit fuc¬
tuit ⁊ sc̾cutum diuortium fuĩt
S ⁊ si inmĩo uxor maĩto res.
subiraxĩt. licet cessẽt rerum a¬
motiriim accõ tñ ip̃as res maĩ¬
tus ꝯlicẽ põt. nã nñ gentium
alici putores posse abhis qui

Expanded text:
iudicium sic habet locum, si divortii consilio res amotae fuerint et secutum divortium fuerit. Sed si in matrimonio uxor marito res subtraxerit, licet cessat rerum amotarum actio, tamen ipsas res maritus condicere potest: nam iure gentium condici puto poss
Abbreviated transcription (Latin):
uit pediuis putat necfinum
no ficiat quans ẜius infacin¬
oĩbo dñ dicto auliens eẽ nõde¬
bat s rerum amota tumactioe¬
nt at sundotem ẜuus datura
fuitum fecĩt. siquidem mulier
noxe muletada entitrum amo¬
tarum acciodam pnũ rep̃sẽtat
⁊ si postea dotis exactio conpeta
ꝯmodi quoq siquis amotit it¬
bamiẜit uit ratiohabẽda est.
Hec actõ lic exdelicto nascatim

Expanded text:
uerit, Pedius putat ne‹c› furnon faciat, quamuis seruus in facinoribus domino dicto audiens esse non debeat: sed rerum amotarum actio erit. At si in dotem servus datus furtum viro fecerit, si quidem mulier noxae multanda erit. Rerum amotarum actio damnum repraesentat etiam si postea dotis exactio competat. Commodi quoque, si quod amotis rebus amiserit vir, ratio habenda est. Haec actio licet ex delic
Abbreviated transcription (Latin):
f.res.amorĩt. male fulcinius.
uunt depeclio daindim accõir
qr displicuit. cam fuiti oblig¬
an ul inipimobres amotas
dãi acconem. S sipat̾ aduĩcta
filia agat de tote non aliter ei
dandam acticẽm quam sifiliã
itrum amotatum uidicio. in¬
at solidum ⁊ cum sacis datos dest¬
trdit. Sr mortua filii inpiitm

Expanded text:
rit, Mela Fulcinius aiunt de peculio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: uel in ipsam ob res amotas dari actionem. sed si pater adiuncta filia de dote agat, non aliter ei dandam actionem, quam si filiam rerum amotarum iudicio in solidum et cum satisdatione defendat. sed mortua filia in patrem
Abbreviated transcription (Latin):
hrdes instituerat. eosq monu¬
m̃tum face̾ uissetat ĩ diebo c̾tis
de inde ita sccipeat quieoꝵ nonꝰ
ira fecenit omnes exhrtes sum¬
pto alter ħrs brlitatem p̃teꝵ¬
mifat reliquis brs ꝯsulebat cỹ
ir̃e mõnumtum cetruxiss nũ¬

Expanded text:
redes instituerat: eos monumentum facere iusserat in diebus certis: deinde ita scripserat: 'qui eorum non ita fecerit, omnes exheredes sunto': alter heres hereditatem praetermiserat, reliquus heres consulebat, cum ipse monumentum exstruxiss
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Seruum meumł or dẽ ĩstitu¬
tumcum libtatesininsuedi¬
deto ci cum quo cestĩ fictio nonẽ
quo. ap̃cum fuit uitiau̾it ĩstiti¬
tioe qr uerum ẽ utoq tempore
tã testam̃ti fatiend tõr. q̃ motis
tp̃r. meum fuisse. Uñ siapud cũ
remisat untiatut instititis. uł
sicum co testam̃ti factioe iuisu
Si in nõ fatiendõ im possibilis
alitio in institutioẽ hrdis sit exp̃¬
sa. scdm omniũ sententiam be¬
res eit ꝑinde acsipure instituruᷤ
eẽt. ¶ ereicas plerumq diui

Expanded text:
. Seruum meum heredem institutum cum libertate si uiuus uendidero ei, cum quo testamenti factio non est, quo apud eum fuit, uitiauit institutionem, quia uerum est utroque tempore tam testamenti faciendi quam mortis tempore meum fuisse. utur institutio: uel si cum eo testamenti factio est, iussu Si in non faciendo impossi bilis condicio institutione heredis sit expressa, secundum omnium sententiam heres erit, perinde ac si pure institutus esset. Hereditas plerumque diui
Abbreviated transcription (Latin):
Lor. Sialienum siiumliberu
⁊ brder ẽe iuisi ⁊ is postea mens ef¬
feccuse nentͥrũmiulet q libcas
directa alicno ẜuo inutilite̾ data
nt sit cumeis testamti factiõ siñ
ip̃i brees instituant᷑ sine bii ꝗ ĩ
potestate eoꝵ sunt ⁊ idduob te¬
porib inspicitur testĩ factuit cõ
stiterit institutio ⁊ mortis testato¬
ns ut effectumbãt. hocamplius
⁊ cumadit brditatemꝰ eẽ cebet cũ
eo testĩ faccio siue pute sine sub
dicione heres insticutus sic. Hlã
ins brdis. co mirime cẽpore ins¬
piaendum ẽ. quoiequint brdi¬
e tatem medio. uĩt cempore incer¬

Expanded text:
m. Si alienum seruum liberum et heredem esse iussi et is postea meus effectus est, neutrum ualet, quia libertas alieno seruo inutiliter data ut sit cum eis testamenti factio, siue ips‹i› heredes instituantur siue hi qui in potestate eorum sunt, et id duobus temporibus insfacti, ut constiterit institutio, mortis vero testatoris, ut effectum habeat. hoc amplius et cum adit hereditatem esse debet cum eo testamenti factio, sive pure sive sub condicione heres institutus sit: nam ius heredis eo vel maxime tempore inspiciendum est quo adquirit hereditatem. medio
Abbreviated transcription (Latin):
cusatum. noniure testam̃to e¬
manuinissumañ sentc̃tiam
ab eamnliere inderi. q̃ rea fuãt
cius dez cruiminis postulata ta¬
tioĩs ẽ. quare seqt᷑ ut ĩ euidem¬
adomina collata institutiot

Expanded text:
maculatum non iure testamento manumissum ante sententiam ab ea muliere videri quae rea fuerat eiusdem criminis postulata, rationis est : quare sequitur, ut in eundema domina collata institutio
Abbreviated transcription (Latin):
muins brs scriptus a ierit br¬
ditatem cumeẽt cesaris ẜmis
nam diuisa hrditas ẽ int̾tibe¬
tipi᷑ ⁊ cum qui ꝑthemio sub¬
stitutus etat ut refert sextus pp̃
os apollo mos libos lordes qz cͣ¬
eẽ nisetat altero añaꝑtas tab¬
łas testam̃ti mortuo nõ in e le¬
gancet cefencti potĩt eum qui
mꝑeutliberum ⁊ solum necti¬

Expanded text:
n›uus heres scriptus adier‹a›t hereditatem, cum esset Caesaris seruus: nam diuisa hereditas est inter Tiberium et eum qui Parthenio substitutus erat, ut refert Sextus Pompos Apollonios liberos heredesque esse iusser‹a›t. altero ante apertas tabulas testamenti mortuo non ineleganter defendi poterit eum qui supererit liberum et solum neces
Abbreviated transcription (Latin):
tis ipce dnĩs esto tecte institutio
fit. ¶La institutio ualet filiuꝰ
ms impiissimus male deme
mentus. Heres esto pirecm̃ hẽs
ĩstituntut cum malelicto ⁊ õs
buiiis modi institutioes secep¬

Expanded text:
tis meae dominus esto', recte institutio fit. Illa institutio ualet: 'filius meus inpiissimus male de me meritus heres esto': pure enim heres instituitur cum maledicto et omnes huiusmodi institutiones recep
Abbreviated transcription (Latin):
patri.fa. facto non ab surde diq
potĩt mandatiactione fucur¬
am ⁊ eamactioẽ patri inntil¬
em fore qr non sit exbona fice
idei restituiꝙ testator adeu
ꝑuenire nouũt. S nec filio
uulgarem ꝯpetitutam Merũ
utilem sicut dare placeret ei

Expanded text:
ias facto, non absurde dici possit mandati actionem futuram: et eam actionem patri inutilem fore, quia non sit ex bona fide id ei restitui, quod testator ad eum peruenire noluerit: sed nec filio uulgarem competituram, uerum utilem, sicuti dare placeret ei,
Abbreviated transcription (Latin):
lius cum patris offensã uere¬
tur petit atestatore. nesubadi¬
cione siapatre emancipatus
eẽt hrdem. cũcum institueret
et impetranit abo utamicu
suu brde institueret. atqita
testam̃to amicus filii ignotuᷤ
testatori heres institutus ẽ. nͨ
quiequam abeo petitũmẽ
Que rebatur sulle amicus a¬
ut acdire nollet aut ad itã prdi¬
tatem nollet restitnere an fid̾¬

Expanded text:
lius cum patris offensam vereretur, petit a testatore, ne sub condicione "si a patre emancipatus esset" heredem eum institueret et impetravit ab eo, ut amicum suum heredem institueret: atque ita testamento amicus filii ignotus testatori heres institutus est nec quicquam ab eo petitum est. quaerebatur, si ille amicus aut adire nollet aut aditam nollet restituere hered
Abbreviated transcription (Latin):
cetur uncditium dibo. ut quãti
careᷤerit ĩtantam pecuniamꝰ
nec sufficit. si sciẽs auctor fuit
Ucrumita demum sidolo malo
aucrõ fuiͭ Qdsis pulsus. aut
metu ne ꝯpelleretur. auccoritatẽ
adomodauit. non ne dehebit cẽ
excusitus. ¶Qd. igit p̃tor q̃ti
cares erit. magis puto non pe

Expanded text:
cetur, iudicium dabo, ut quanti ea res erit, tantam pecuniam nec sufficit, si sciens aucto fuit, verum ita demum, si dolo malo auctor fuit. quid si compulsus aut metu, ne compelleretur, auctoritatem accommodaverit, nonne debebit esse excusatus? Quod ait praetor "quanti ea res erit", magis puto no
Abbreviated transcription (Latin):
lui. Pupilli scientia ꝯpucã¬
Utiqr ⁊ sipupillo cantum sic
melius licitur rẽ suam restiti
ipupillõ quam mccitum can¬
tiois cuentumcum spectare ꝙ̃

Expanded text:
um Pupilli scientia computanutique etsi pupillo cautum sit, melius dicitur rem suam restitui pupillo quam incertum cautionis eventum eum spectare:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽ ambigũa. ne
ꝯ̃bentes decipiatũ
dum filsus tutõ
adbibet¶ Uꝰ erba añt edicti hec
sunt ꝙ co auctore inqud qui
tutor nõ fiñt. ¶Uerbis eclicti
multadesut. Quid eĩ si fuit tur
is tñ fuit qui auctoritate accõ¬
modart non potuit puta fun¬
osus uł ad aliam regionem dit
G pop. scribit int̾dum q̃uis
anõ tutore gestumẽ non ꝑti¬
nẽ. id lunc ptem edicti quid i¬
em̃ siduotutores alt̾ falsus. al¬
t̃ uerus auctoritatem accõnx¬
dam̃t non ne ualebit᷑ ꝙ gestũ
e ¶It hoc edictumlic simgu¬
larit̾ scriptum sit. sitñ plures

Expanded text:
non est ambigua, ne contrahentes decipiantur, dum falsus tutor adhibetur. Verba autem edicti haec sunt. "Quod eo auctore" inquit "qui tutor non fuerit". verbis edicti multa desunt: quid enim si fuit tutor, is tamen fuit qui auctoritatem accommodare non potuit? puta furiosus vel ad aliam regionem dato scribit interdum quamuis a non tutore gestum est, non pertinere ad hanc partem edicti: quid enim si duo tutores, alter falsus, alter uerus auctoritatem accommodauerint, nonne ualebit quod gestum est?Item hoc edictum licet singulariter scriptum sit, si tamen plures
Abbreviated transcription (Latin):
uent nichillomiꝰ hoc edictu
laum babeit nisi forte pretor
decreuit tatum se habiturum
id qd̾hĩs auctorib gestumẽ.
Tuncenim ualebit ppretoris.
tuitionem nompõ iuresũt p̃i¬
tor sud actorĩgnorauit cabo in
integrum restitutc̃e mssciẽti ñ
sub acint mento qm ip̃e se de

Expanded text:
hoc edictum locum habere, nisi forte praetor decreuit ratum se habiturum id, quod his auctoribus gestum est: tunc enim ualebit per praetoris tuitionem, non ipso iure.Ait praetor: 'si id actor ignorauit, dabo in integrum restitutionem'. scienti non subuenit, merito, quoniam ipse se de
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ cogi solet ẽxquin¬
o scit sctutorẽ ditum. sicess b
cutor suo piclo cessat idcm̃. ad
diuo marco ꝯstitutumͤ ut ꝗse
suo piclo cess ¶Sũfficit tuco¬
nb.adplenam defensicem. siͣc
ip̃inditium suscipiãt sinc pu¬
pilli ip̃is. mctoribꝰ nec cogẽ
di st̃ tutores cãue ut defesores
solẽt licẽtia igirur cĩt utrũ ma¬
luĩnt ip̃i susciꝑe iiditiũ anpr¬
pillum exhibe ut ip̃is anctori¬
binditium suscipiat. qta tñ
ut phisqui fari nõ ponuñt. uł
abint ip̃i tutores uiditiũ susci¬
piant. ꝓhis ant qui supra sciti¬
mũ annũ crumetati sut. ⁊ p̃stõ

Expanded text:
 cogi solet. Ex quo scit se tutorem datum si cesset tutor, suo periculo cessat: id enim a divo Marco constitutum est, ut, qui suo periculo cesset. Sufficit tutoribus ad plenam defensionem, sive ipsi iudicium suscipiant sive pupillus ipsidi sunt tutores cauere. ut defensores solent, licentia igitur erit, utrum malint ipsi suscipere iudicium an pupillum exhibere, ut ipsis auctoribus iudicium suscipiatur: ita tamen, ut pro his, qui fari non possunt uel absint, ipsi tutores iudicium suscipiant, pro his autem, qui supra septimum annum aet
Abbreviated transcription (Latin):
b pupilli pr̃andum ꝙ boã fide
pecpiss aut ꝑcipe potinss G
si fenoi dare cũ pocuiss neglexͥi¬
s cum id qd̃ abalio debitore no¬
mine usutaꝵcum sorte datiuz
ciquiaccep̃ totũ sortis uice fun¬
gitur ul fungidcbet ¶ Testam¬
todaci tutores ꝙ ruptũ ideba¬
cũ cessaucrunt inadministãtoe
tutele ⁊ ap̃ sidctutor datus ẽ pupi

Expanded text:
andum, quod bona fide percepisset aut percipere potuisset, sed, faenori dare cum potuisset, neglexisset, cum id, quod ab alio debitore nomine usurarum cum sorte datur, ei qui accipit totum sortis uice fungitur uel fungi debet.Testamento dati tutores, quod ruptum uidebatur, cessauerunt in administratione tutel
Abbreviated transcription (Latin):
a fuetit pr̃art cogendi nõ ciunt
cum accioe infecte nõ potueͬit̃¬
¶ cutitor.ipatre testamtodatus
inpubeis negotus scmꝑ citorẽ
miscuit postea ap̃toẽ tutorib
aliis datis piculum futun tez¬
poris ille qui postea mebil geꝰ¬
sit nõ pr̃abit. ¶ Quise negotii
in pubeĩs nõ uire cutordãtus
Em patris uoluntatẽ in misc¬
ꝯstitiuꝯ sultius petet. ne forte
alicim̃gessent᷑. cũ satis bibũde¬
q sufficiat. ul inuna spetia ꝑa¬
mici laborẽ dño ꝯ suli ¶ Percs
institutus qui nõ hũit᷑ substi¬
tutum prius q̃ lrditatẽ. idiri
q̃ipubi restituẽ debuit. uiti
decessit᷑. cũbrditas mitalia cẽt
scriptus aũt beres decsiss tuto

Expanded text:
unt, cum actionem inferre non potuerunt. Curator a patre testamento datus impuberis negotiis se per errorem immiscuit: postea a praetore tutoribus aliis datis periculum futuri temporis ille, qui postea nihil gessit, non praestabit. Qui se negotiis impuberis non iure tutor datus secundum patris voluntatem immiscconstitui consultius petet, ne forte,alienum gesserit, cum satis abundeque sufficiat uel in una specie per amici laborem domino consuli.Heres institutus, qui non habuit substitutum, priusquam hereditatem adiret, quam impuberi restituere debuit, uita decessit: cum hereditas in Italia esset, scriptus autem heres in pro
Abbreviated transcription (Latin):
icceclit eoͣ qͣma cantioẽs soluti
uectigllis imuete nõ sunt adti¬
corẽs auus milla culpa admiss
ratioẽ pupilli reddẽ debere qui
it exco dequo pupillo sit obstri¬
an possit eide tutori ꝑ̃fice̾ debere¬
credidit. ¶ ntposito curatore adõ¬
lescens fundum tito uedidit
postea agnita frande̾ mintegrũ
restitutus inpossoc̃m induci ĩ si
ẽ. Quero. an. cum exbac nẽclitõ
melior fc̃s nõ c̃. n iniem suam
quicquã eu̾sum ꝓbetur. pretiũ
ep̾tori testituere nõ debeat mod
uenundati sitatioĩb cĩ nõ ꝑ fu¬
it nec quicq̃ de eo audicante de ĩ
ꝓtib uoluntatis cã. ab ep̃tore
factis adolescẽtem honcrañdu
nõ eẽ q̃ tñabeod edifitio ita aufc̃¬
n p̾sũt. ut infacie pristina .i. q̃ fi

Expanded text:
accidit eo, quia cautiones soluti uectigalis inuentae non sunt, ad tutorem, cuius nulla culpa admissa rationem pupillae reddere debere, qui it, ex eo, de quo pupillae sit obstrivari possit, eidem tutori proficere deberecredidit.Interposito curatore adulescens fundum Titio uendidit: postea adgnita fraude in integrum restitutus in possessionem induci iussus est: quaero, an, cum ex hac uenditione melior factus non est neque in rem suam quicquam uersum probetur, pretium emptori restituere non debeat.Modeuenumdati, si rationibus eius non profuit nec quicquam de eo ‹a› iudicante de in mptibus voluptatis causa ab emptore factis adulescentem onerandum non esse: qui tamen ab eodem aedificio ita auferri possunt, ut in facie pristina, i
Abbreviated transcription (Latin):
d. In pubi filio ccͣtuno curato¬
rẽ dedit cec̾to p̾̃toĩs non secuto
Si nichilcurator datus admi¬
nistret piculo ꝯtumatie uł neg¬
ligẽtie nõ astringitur. nam pri¬
uileg̾iũ militũ ad alicãmꝰ iniu¬
tiã porngi nõ o portet noc malus.
cica suppmã uolũtatẽ imꝑitie¬

Expanded text:
.Impuberi filio centurio curatorem dedit. decreto praetoris non secuto si nihil curator datus administret, periculo contumaciae uel neglegentiae non adstringetur: nam priuilegium militum ad alienam iniuriam porrigi non oportet nec in aliis circa supremam uoluntatem im
Abbreviated transcription (Latin):
L. ¶uta pupillum cu tutore¬
qd incuratore obẜuandumẽ.
gerũt nlli cor inꝯtutorẽ acco
pupilli noĩc dat. Queboã fidcͣ
cim̃e aistcaccam uẽdicare. nõ p̾t
ñimi ⁊ intuci le ẽ pupillis siad¬
ministratõ eoꝵ no seruatur. ne¬
soluendo fiñt noc nc cum siboã
fide res gesta sit. ẜuanda sit sii
mali fic̾c alicnatio nõ ualet¬
Himium ẽ licere cutori respectu
estimationis pupilli crogart ex
stissime fuiss crogatunus ¶Cũ¬
cucor nõ rebdum̾ taxat. s ⁊ mo¬
cedes p̾ceptorib nõquas mini¬
mas pocetit. W ꝓfacultate pac¬
monii ⁊ pdignit̾ite nitutiliu
muncta parc̃tibꝰ cognatisq mi¬
ccit. G nõ dab̾dotem sorori alio
patre nate⁊ sialit ea nube nõ poci¬
it nã ⁊ si hoeste cxlibalitate crifit
q̃s uãda arbitrio pup̾illie ¶ Sitĩ¬
tor siꝑecuiãm pupillarẽ c̃dere ñ
potuit ꝙ nõcrat cuicred̾et pupi¬
llouacabit.

Expanded text:
.Circa pupillum, cuius tutor sequod et in curatore obseruandum gerunt, nulli eorum in contutorem actio pupilli nomine datur.Quae bona fide time distractam uindicare non potest: nam et inutile est pupillis, si administratio eorum non seruatur, nesoluendo fuerit nec ne, cum, si bona fide res gesta sit, seruanda sit, si mala fide, alienatio non ualet.Nimium est licere tutori respectu existimationis pupilli erogare ex stissime fuisset erogaturustutor non rebus dumtaxat, sed etiam mocedes praeceptoribus, non quas minimas poterit, sed pro facultate patrimonii, pro dignitate natalium munera parentibus cognatisque mittet. sed non dabit dotem sorori alio patre natae, etiamsi aliter ea nubere non potuit: nam etsi honeste, ex liberalitate tuanda arbitrio pupilli est.Si tutor pecuniam pupillarem credere non potuit, quod non erat cui crederet, pupillo uacabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ptca quep̾ot pubtatẽ. nulla
neccitate cogẽte. s exuoluntate
sua tutor ad ministranit. fite¬
ĩ sorẽ qui saluam tem fore cau¬
it nõ renei tutele iudito ¶ Tu¬
tor ꝯuẽtus edidit librimiratõ
luit p̾̃ca cum adebitorib pat̃o¬
is quoꝵ noĩa libro tationu nõ
incãt exigẽ uell⁊ pupilł ꝓlate s̃

Expanded text:
 quae post pubertatem nulla necessitate cogente, sed ex uoluntate sua tutor administrauit, fideiussorem, qui saluam rem fore cauit, non teneri.Tutelae iudicio tutor conuentus edidit librum rationluit: postea ‹cum› a debitoribus paternis, quorum nomina libro rationum non inerant, exigere uellet pupillus,
Abbreviated transcription (Latin):
tutorẽ ⁊ p̾upillum bac actioe pre¬
stare ⁊ quasi spem alitioĩs ant s̃¬
iꝑãm remaut ciuus extimacioẽm¬
Nonso lum ergo gessisse tutelã
iscrelitur quialii gerẽdam may¬
dauit. s ⁊ qui satis aꝯtutore accep̃
rc̃ saluam pupillo futuram eiq
ꝑiisit ad ministratioẽm totinꝰ
tuccle. non pot sedefendẽ ꝯstitu¬
cum quigessit. Icem inco ꝙ noõ.
gessit. nonintiq eius periculur
c̾ qui ⁊ quetumgessit. S⁊ cõmi.¬
solo piculumobaliaq nõ gess¬
it non oportet. nisi siqua taliã
ab codesiderabant ułita ꝯuinct
fucrunt ut seꝑiti nõ debuem̃t¬
qualẽ intellectum b̃t .i. utrum
su officit nichil dinimtum ẽẽ d̾
facultatib ꝯtutoris ex quo tpr̃c
dacus ẽ sicandem faciẽ patrimoĩ
i ꝑman̾sisse. an ⁊ si nichil pot ac¬
cidit ꝙ palam faciat cdiminutiõe
forcunas ꝯtutoris. S ucxpsoẽ

Expanded text:
 duplum hac actione praestare et quasi specie condictionis aut ipsam rem aut eius aestimationem.Non solum ergo gessisse tutelam is creditur, qui alii gerendam mandauit, sed et qui satis a contutore accepit rem saluam pupillo futuram eique permisit administrationem totius tutelae, nec potest se defendere constitueum qui gessit.Item in eo quod nemo gessit non utique eius periculum est, qui quaedam gessit, sed commsolo periculum ob alia quae non gessit non oportet, nisi si qua talia ab eo desiderabant vel ita coniuncta fuerunt, ut separari non debueruntqualem intellectum habet, id est utrum sufficit nihil deminutum esse de facultatibus contutoris, ex quo tempore datus est, sed eandem faciem patrimonii permansisse, an, etsi nihil post accidit, quod palam faciat deminutionem fortunas
Abbreviated transcription (Latin):
m̃anẽt res pupilli uedicarei. ab
co p̾sesprefcctus legioĩs itatestõ
caint uolout sit marbitno tu¬
ne itãneñumi dispetg̃at. que¬
ro siapparuit peccumã fenctatã
Atutoribꝰ inlitio tutele. untias
usuras. anuõ cas quas stiplatie
stitiõ n pupilli noĩe infenus
dedissẽt id prarc qd cestator no¬
luiss ¶ Lutius citũis mutuam
pecuniam atũtoẽ accepit ⁊ iem
brditanam pignori eidedit poc
tricnnium iam pubib bis qu¬
oꝵ tutele aministrata ẽ fisco boĩ
defuncti ad iidicata sũt. qa mõ¬
ic ciꝰ beres nõ ẽ ultus quent᷑ an
io nom̃ pupillus recusare p̾sit

Expanded text:
manent res pupilli, uindicari ab eo posse.Praefectus legionis ita testamento cauit: 'uolo, ut sit in arbitrio tune ita, ne nummi dispargantur'; quaero, si apparuerit pecunia faenerata a tutoribus, iudicio tutelae uncias usuras an uero eas quas stipulati aestationem neque pupilli nomine in faenus dedissent, id praestatur, quod testator uoluisset.Lucius Titius mutuam pecuniam a tutore accepit et rem hereditariam pignori ei dedit: post triennium iam puberibus his, quorum tutela administrata est, fisco bona defuncti adiudicata sunt, quia mortem eius heres non est ultus: quaeritur, an id nomen pupillus recusare possit
Abbreviated transcription (Latin):
actum eẽt p̾se cumtẽ adolescẽtẽ
ꝓpt̾ eam ca tutele expiti ⁊ adus
exceptiõe rei uidit᷑ate. doli. mau̾
uti replicatioẽ ¶ Cum testo̾ di
otutores dati cẽt npupillo ⁊ alt̾
exbis uita de functus fuiss. in
locũ eiꝰ petẽte pͣtre exp̃sidis ꝓm̃q̾¬

Expanded text:
 posse eundem adulescentem propter eam causam tutelae experiri et aduersus exceptionem rei iudicatae doli mali uti replicatione.Cum testamento duo tutores dati essent pupillo et alter ex his uita defunctus fuisset, in locum eius petente matre ex prae sidis
Abbreviated transcription (Latin):
2p̃. Uulgo obẜuat necutor caue¬
it ratam rempupillum bĩtuꝵ
quirem iniuditiũ deducit. qd e
tñ sidubitetur.antutor sit ułã
duret cutor. a. angestus illicon¬
missus sit cquumẽ adu̾sanu
nõ decĩpi. ¶stem incuratore est. i

Expanded text:
tum.Uulgo obseruatur, ne tutor caueat ratam rem pupillum habiturum, quia rem in iudicium deducit. quid tamen si dubitetur, an tutor sit uel an duret tutor uel an gestus illi commissus sit? aequum est aduersarium non decipi. idem et in curatore es
Abbreviated transcription (Latin):
cores legutimis nsuras p̾stãt
S hoc icademũ. Siciudent̾do¬
ceant᷑ pecuniam inusus suos
ꝯucisse cẽterum nõ utiq ꝗnõ fe¬
nauĩt uł nõ deposuit. in sũos u¬
sus utit Et dinius senerus itade¬
cuit doceri igitur deb inusus
pecuniã utisse. Aꝰ citisse in suos

Expanded text:
tores, legitimas usuras praestant, sed hoc ita demum, si euidenter doceantur pecuniam in usus suos conuertisse: ceterum non utique qui non faenerauit uel non deposuit, in suos usus uertit, et ita diuus Seuerus decreuit. doceri igitur debet in usus suos pecuniam uertisse.Uertisse in suos
Abbreviated transcription (Latin):
usus nõ accipimus cũ quideb¬
itor patris pupilli fuit de inde
ip̃c sibi nõ soluit. hic em̃ casn
cogetur nr̃as quas ꝑcepit prac̃
si suscipuit pupillus cetoꝵ no¬
minui piculum ¶ Siccpoiepõ¬

Expanded text:
usus non accipimus eum, qui debitor patris pupilli fuit, deinde ipse sibi non soluit: hic enim eas cogetur usuras quas percepit praestare, si suscipiat pupillus ceterorum nominum periculum.Si deponi opor
Abbreviated transcription (Latin):
filui filie ue ¶ Pnepos ꝓneptis
nepote ui exfilio nati ułcxfilia
neͣpce. uł exfilio nata uł cxfilia
acceptis ut ad singłas ꝑsoãs gͣ¬
du descendamus sic filus nep̃oᷤ¬
ȩẽnepo ᷤ ab nepos filius nepos i
p̾nepos ab neptis filius nepos¬
ꝓ neptis ab nepos ab neptis si¬
mult hee ꝑsone numerabũt᷑

Expanded text:
filii filiaeue pronepos proneptis, nepote uel ex filio nato uel ex filia, nepte uel ex filio nata uel ex filia acceptis, ut ad singulas personas gradu descendamus sic. filiusneponepos – abneptis filius – neptis – proneptis – abnepos filius – neptis – proneptis – abneptis similiter hae personae enumerabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊antominus aĩa macico abano ma¬
t̾no tutor datus necesse nõ habn¬
isti cxcusari cumip̃o iuire nõtere¬
ans. Si ergo ad ministrationi te
nõ miscisti potes ee securus n¬

Expanded text:
Antoninus Augusti Narcisso.Ab auo materno tutor datus necesse non habuisti excusari, cum ipso iure non teneris: si igitur administrationi te non miscuisti, potes esse securus
Abbreviated transcription (Latin):
tis legatis n papitũ adclitas ki¬
ratum n carte nondum ꝑfecte
legauit utrum. armanum solũ
larnatia stinebunt anuõlibri
anter nerua ait mt̃ cẽ idꝙ tessa¬
manum sicuti dicimꝰ cbortca
bibliothecã emnt al libros sicu¬
ti dicimus bibliothecã em̃isse.

Expanded text:
legatis neque papyrum ad chartas paratum neque chartae nondum perfectae legauerit, utrum armarium solum uel armaria continebuntur an uero libri anter Nerua ait interesse id, qmarium, sicuti dicimus "eboream bibliothecam emit": alias libros, sicuti dicimus "bibliothecam emisse
Abbreviated transcription (Latin):
hrdicate. sumito sibiq habeto.i.
unicum pãphilo que libumẽe
uibeo in stͣum̃tum tab̾ne fcrane
ita ut negm exerteatis lucius eus¬
stichus mua testatrice decessit ꝑ
anpiphili codẽ testo manum et.¬
issus ad petitõnem pãtis instrre¬
intiad mitu possit licet tab̾na: gͣ¬
ut uolunt testatri exercen ñ p̾sit᷑¬

Expanded text:
ito sibique habeto una cum Pamphilo, quem liberum esse iubeo, instrumentum tabernae ferrariae, ita ut negotium exerceatis". Lucius Eutychus viva testatrice decessit, pars an Pamphilus eodem testamento manumissus ad petitionem partis instrumenti admitti possit, licet taberna, ut voluit testatrix, exerceri non possit
Abbreviated transcription (Latin):
petunt. mani feste doce̾ret coaĩo
c̾ca se patronn cum testm̃ taceret
ẽẽ cepisse uthis quoq legatũ dr̃
uellet alioqn nicu̾ ip̃is pret¶Sa¬
me ⁊ paphilo quos cesto manu¬
mifat fundum desix ita ut post
mortẽ suã filus suis restitueret̃¬

Expanded text:
petent manifeste docerent eo animo circa se patronum, cum testamentum faceret, esse coepisse, ut his quoque legatum dari uellet: alioquin nihil ipsis praestetur.Damae et Pamphilo, quos testamento ma numiserat, fundum dedit ita, ut post mortem suam fil
Abbreviated transcription (Latin):
dib hrdis mei induplum dam
uolo q̃ritut an ex substicutioe.
gato duplicanto testatorẽ iesis¬
cxlucãtiua cã possidcantur. ani
phũ gaii seu p̾ca codicillis uet̾u¬
it a scĩo exigi ⁊ ab hrde petiit. ut
cxaltus debitoris debito quẽ co¬
diallis noianit. eamtẽ sũmã¬

Expanded text:
 heredis mei in duplum dari volo". quaeritur, an ex substitutione, gato duplicando testatorem sensisex lucrativa causa possideantur, an phum Gaii seii': postea codicillis uetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex alterius debitoris debito, quem codicillis nominauit, eandem summa
Abbreviated transcription (Latin):
militi. uł bine ħrdi uł illi p̃o in¬
te debeatur. ¶Q sal tutra pars
te br̃s institutusẽ. non adierit. ai¬
terum quiadiss ꝯpellẽdum eẽ

Expanded text:
militi, uel huic heredi uel illi ipso iure debeatur. quod si alterutra pars te heres institutus est non adierit, alterum qui adisset compellendum e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmolum lorditatis us legati ꝑa¬
tr dno ne queritu fidei ꝯmifsũ
iui. non in subtiliratioc motus
patrem cuius filius hr̃s instito¬
filio nonamifsa falcidia qr ex per¬
soa sua sibi filius obligm nõ po¬
sit. acpat᷑ nonut hr̃s. s ut pãt ro¬
gati utẽtur ¶ Et ide̾o sifilio roga
sic pat post morte suam ꝙ ad sĩp¬
uenit ex leccato uł lorditate filio
relictis restituere iiq iuuo patre
decedat om̃i mõ patr̃e idteteptuꝵ¬

Expanded text:
legati patri dominoue quaeritur, fideicommissum Iulianus non insuptili ratione motus patrem, cuius filius heres institufilio non admissa Falcidia, quoniam ex persona sua sibi filius obligari non posset ac pater non ut heres, sed ut pater rogari uidetur. et ideo si filio rogatus sit pater post mortem suam, quod ad se peruenit ex legato uel hereditate filio relictis, restituere isque uiuo patre decedat, omnimodo patrem id retentu
Abbreviated transcription (Latin):
lebit᷑. nam ⁊ eu ẜ moc̃m quo p̃¬
semtia legãta dataindic profer¬
untux. ad postea qu̾oq scripta le¬
gatai ꝑtinere placuit noluntas
ergo ficit ꝯuidem intesto scrĩpti
ualcit.

Expanded text:
lebit. nam et eum sermonem, quo praesentia legata data in diem proferuntur, ad postea quoque scripta legata pertinere placuit. uoluntas ergo facit, quod in testamento scriptum ualeat.
Abbreviated transcription (Latin):
cim tem exeo legatoadine ptirẽ
ut tõta mea sit ex hrditano leca¬
aic¶Siquis suõs quos gadibus
br dẽdare michi dam pnauĩt ri¬
tum ee legatum ⁊ angustias
tp̃is nicħ legato nocẽ ¶Regli
legart possũmus coꝵ quoq ẜu
legut possumus ¶Inlegatis
nouissime scripture ualet.qr ⁊
mutan cã pcedentis legatił idiẽ¬

Expanded text:
eo legato ad me pertinere, ut tota mea sit, ex hereditario legaait, si quis seruos quos Gadibus eredem dare mihi damnauerit, ratum esse legatum et angustias temporis nihil legato nocere.Reglegare possumus, eorum quoque seruis legare possumus.In legatis nouissimae scripturae ualent, quia mutari causa praecedentis legati ue
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scnti ⁊ postulanti. ĩtaq intati
nopotdan. ¶ dẽ cassus ait. si py¬
pillus curatorẽ posce ñuult qͦ
mimus cumco agat᷑ cogicũ ⁊ p̃¬
ratorẽ darip̃se põp scͥbit srpup
illus petat taͣlemcuritorem noc
addat inq̃iem aninominess
trou̾siasdatus sit ⁊ at celsus

Expanded text:
senti et postulanti, itaque infanti non potest dari. idem Cassius ait, si pupillus curatorem poscere non vult, quo minus cum eo agatur, cogi eum a prcuratorem dillus petat talem curatorem nec addat in quam rem, an in omnes controversias datus sit? et ait Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
sit cummagis etati qnam de¬
iñtie. tantis ꝑ sit consulẽdu¬
Sipupillus pupilla uecum
litẽ agẽ uołt ⁊ curator mneam
rem petitur uttũ ipõs poscẽti

Expanded text:
sit, cum magis aetati quam dementiae tantisper sit consulendum.Si pupillus pupillaue cum litem agere uult et curator in eam rem petitur, utrum ipsis poscenti
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃. Siquis subditicẽ hrdes
instituiss si inuicẽ cauissent.
se legata cotestõ relicta reddi tu¬
tos placet iemitti eis alitioẽm
qr ad fraudẽ legum respiceret
queneta rẽt q̃uos dã legata cap

Expanded text:
. Si quis sub condicione heredes instituisset, si inuicem cauissent se legata eo testamento relicta reddituros, placet remitti eis condicionem, quia ad fraudem legum respicer‹e›t, quae uetarent quosdam legata cap
Abbreviated transcription (Latin):
cano ceceret ¶ Suta scriptum sĩt
lucius titius hrs m̃s aut re¬
nius hr̃s m̃s .x. seio dato cum utͦ¬
obligati finssentqd ergo siabal
ticanos octoantꝓbis mnhoies sin

Expanded text:
atario cederet.Si ita scriptum sit: 'Lucius Titius heres meus aut Maeuius heres meus decem Seio dato', cum utobligati fuissent. quid ergo si ab ati‹c›arios octo aut pro his in
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Stichum qui men̾s cĩt cui
moriar bro meus dato magis ꝯ¬
diticẽ legato unecisse q̃ demostĩ¬
te noluisse paticm. fi. apparet eo
ꝗd sictmonstrandica hec oratioᷤ
põeictur. ita ꝯceptaeet. Srichunqͦ¬
accipid. quatenus mĩs ent ut si
mortis tempore tucnt fuo¬

Expanded text:
um "Stichum, qui meus erit cum moriar, heres meus dato": magis condicionem legato iniecisse quam demonstrare voluisse patrem familias apparet eo quod, si demonstrandi causa haec oratio poneretur, ita concepta esset " Stichuaccipi debet 'quatenus meus erit', ut, si mortis tempore fu
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Inoradinem
subsidiana actio ñ
dabitur. S mma¬
gistratus nec infid¬
mni itm publicam saluam foe̾
piicaunt nonpupilli p̃ind̾
nec nominitores migistratu¬
um. exlac eã tenebuñtur. S̃
soli magis stratus. S siord̾o ir¬
cepit inse piculum dicidebi tt¬
nen cos. quipsentes fuerunt.ꝰ
panu cĩ refert. nominanerũt
recepint. utilis igitur inc̃os t¬
acciospetit.¶ S ⁊ siamagistragia

Expanded text:
. In ordinem subsidiaria actio non dabitur, sed in magistratus, nec in fidenim rem publicam saluam fore promittunt, non pupilli. proinde nec nominatores magistratuum ex hac causa tenebuntur, sed ‹s›oli magistratus. sed si ordo receperit in se periculum, dici debet teneri eos, qui praesentes fuerunt: parui enim refert, nominauerint receperint: utilis ergo in eos actio competit. sed si a magist
Abbreviated transcription (Latin):
remisent. ut se denommib in¬
stiunt. ⁊ pmde in straccu ded̃¬
tit cutor es anceemplo coꝵ q
p̃torem instruu̾int. debeantc
magistratus tenen quentui
utiq enim inter ẽ. utrum ip̃i
magistratus noĩa clecta dedcm̃

Expanded text:
remiserit, ut se de nominibus instruant, et perinde instructus dederit tutores: an exemplo eorum qui praetorem instruunt debeant magistratus teneri, quaeritur: utique enim interest, utrum ipsi magistratus nomina electa
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatib. honestissimum qu¬
emq ⁊ nomina presilibus
pmncie mittere non ip̃os arbi¬
crium dandi. sibi uedicare simi
magistãtus abinitio tutorem
itoenindedit. ⁊ satis nonexigit
non sufficĩt Q sisatis exegit
⁊ idoẽum cregit quamius po¬
stea facultatib lapsisint tntcr
ł fide nuifsores nichilẽ qd eiqui
dedit imputetur nonem̃de bẽt
magistratus. futuros casii ⁊ for¬

Expanded text:
mum quemque et nomina praesidibus prouinciae mittere, non ipsos arbitrium dandi sibi uindicare. Si magistratus ab initio tutorem idoneum dedit et satis non exegit, non sufficit: quod si satis exegit et idoneum exegit, quamuis postea facultatibus lapsi sint tutores uel fideiussores, nihil est, quod ei qui dedit imputetur: non enim debent magistratus futuros casus et for
Abbreviated transcription (Latin):
¶AAigistratibꝰ imputatur. ⁊ si
om̃o cutor uscurator cacusnõ
sic. s ita cemumtenetu. simoni¬
pore passi sunt adcos magistã¬
tus ꝑtinere non ambigit quiͣ
munẽ mandato non parerũt
Daen dum aũt ẽ. si magistatuᷤᷤ
mumcipales. dataopa tutelã i¬
distulenũt insuccessore̾s suo
łsi satis datioer data oꝑa traxer¬
int quo ad successores accipiãt
tescripsit ⁊ incum quielectus
c̃adertimandas tutoꝵ satis¬
datioes accioncm dmndam᷑. Gi
int magistratus boc ꝯuenĩt. ut
alterius tĩ penculo tutores da¬
cire dins acdrans rescripsit.
ꝯuctioe aũt duum iurorum
ius publicum mutan non pt.
pͥus cũ arbitror ꝯuemendum
cum qui haoc Iuscep̃ ceindẽ ex¬
cussis cĩ facultatib te ueniedũ¬

Expanded text:
Magistratibus imputatur etiam, si omnino tutor uel curator datus non sit: sed ita demum tenentur, si monipore passi sunt, ad eos magistratus pertinere non ambigitur, qui munere mandato non paruerunt. Sciendum autem est, si magistratus municipales data opera tutelam distulerint in successores suos uel si satisdationem data opera traxerint quoad successores accipiant, rescripsit etiam in eum, qui electus est ad aestimandas tutorum satisdationes, actionem dandam. Si inter magistratus hoc conuenerit, ut alterius tantum periculo tutores dacare diuus Hadrianus rescripsit: conuentione enim duumuirorum ius publicum mutari non potest. prius tamen arbitror conueniendum eum, qui hoc suscepit, deinde excussis facultatibus e
Abbreviated transcription (Latin):
magistratus ciñ defacultatib
cor uoluit. ut ⁊̃ ip̃e daret iude¬
amus. añ⁊ quate nus tencant
Et crtat diui marci rescriptu
quouoluit eos quip̾sidi rem.¬
tiant nonpinde teneri. acq su
psi dedissent. S si deceꝑunt. g¬
atia forte. aut pecuma falsa re¬
mintiantes ¶Plane sip̃ses ꝓ
uintie satis cos crigẽ uissit ñ

Expanded text:
magistratus tantum de facultatibus tutorum uoluit, ut ipse daret, uideamus, an et quatenus teneantur. et extat diui Marci rescriptum, quo uoluit eos, qui praesidi renuntiant, non perinde teneri atque si ipsi dedissent, sed si deceperunt, gratia forte aut pecunia falsa renuntiantes. plane si praeses prouinciae satis eos exigere iussit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ille ⁊ ille insticuti hordes ⁊ substi¬
cutisumpto. ¶Quitres filios
labebat ⁊ it iscipeat filu mcis
h̾rdes sumpto publius filius
mens ꝯ hetes esto indeti põt pa
parte duos dñmtaxat filios
hẽtedes institinfse.

Expanded text:
ille et ille instituti heredes et substituti sunto'.Qui tres filios habebat et ita scripserit: 'filii mei heredes sunto: Publius filius meus exheres esto', uideri potest prima parte duos dumtaxat filios heredes instituisse.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ seius quanita quisq eoru
exparte brdcm me babuent:
scriptum pors michiesto. insi
ominer babeant seriptum e¬
heredem testatorem. nentrum
frm̃ sermo refeitur. in qno pu¬
to cestatoris mẽtem respicictũ
G buminius ẽ cum quidem.
quitestatorem sinm hrdẽ scp¬
seĩt intantam partẽ cibrdẽ fore.
quiantem eum nõ scripseit n
ad Bditatemeins admitti.

Expanded text:
a quisque eorum ex parte heredem me habuerit scriptum, heres mihi esto', nisi omnes habeant scriptum heredem testatorem, neutrum factum sermo refertur: in quo puto testatoris mente‹m› respiciendam. sed humanius est eum quidem, qui testatorem suum heredem scripserit, in tantam partem ei heredem fore, qui autem eum non scripserit, nec ad hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
Uł. ¶un intestõ ita scribitiu
Si filius mis meuio moriecur¬
tẽ nepos exeo post mortem meĩ
nacus brs esto dnogtãduslird
sunt. nullo crcasũutq ad ur¬
ditatemn ad mittitur. exquoapp¬
aret sinepotititius substitutu
fuit ⁊ filius patti brs extitett
non posse titium unicum fili¬
o brcem eẽ quia non in primr
uuncẽ substituti hrdos michi
sumpto sic int̾pretanda sunc.
uc breuit uid̾atur cestitor tres ĩ¬

Expanded text:
um in testamento ita scribitur: 'si filius meus me uiuo morietur, nepos ex eo post mortem meam natus heres esto', duo gradus heredum sunt: nullo enim casu uterque ad hereditatem admittitur. ex quo apparet, si nepoti Titius substitutus fuerit et filius patri heres exstiterit, non posse Titium una cum filio heredem esse, quia non in primuminuicem substituti heredes mihi sunto' sic interpretanda sunt, ut breuiter uideretur testator tres i
Abbreviated transcription (Latin):
spectãdum ẽ. uerum᷑ tñ boc cit᷑ in¬
telligedum terum itiucarum
significatione eas ꝯtineti quãᷤ
ppetuo quis ibi babuerit. atm
ita disposuit ut ppetuo habent᷑.
trã stulit malum locum nõ

Expanded text:
spectandum est. uerumtamen hoc intellegendum erit rerum Italicarum significatione eas contineri, quas perpetuo quis ibi habuerit atque ita disposuit, ut perpetuo haberet: transtulit in alium l
Abbreviated transcription (Latin):
casunt sditioẽ. ut ad legatũ ꝑti¬
neat quia nonita inagio fuat᷑
ut ei agro iderentur destinati
que tos inpposito quoq suggeit
ut italicatum terum ẽe crẽdant᷑
hecres. quas initalia eẽ cestator
uolint ꝓinde ⁊ sipecumã misit
⁊ n̾ec dumꝯparate sunt dico
pecuniã que id circo missa ẽ ut
ꝑeam merces mitaliam. adue¬
perẽtur. ytalico patrimonioad¬
ningẽdaminam ⁊ fidechiss iꝓ
uĩtia de pecunis quas inicalia
crertebat it̾utas ⁊ reddicuras
dicẽdumẽ. hanc quoꝵ ita lici

Expanded text:
dicione, ut ad legatum pertineant, quia non ita in agro fuerant, ut ei agro uiderentur destinati. quae res in proposito quoque suggerit, ut Italicarum rerum esse credantur hae res, quas in Italia esse testator uoluit.Proinde et si pecuniam misit et necdum comparatae sint, dico pecuniam, quae idcirco missa est, ut per eam merces in Italiam adueherentur, in Italico patrimonio adiungendam: nam et si dedisset in prouincia de pecuniis, quas in Italia exercebat, ituras et redituras, dicendum est hanc quoque Italici
Abbreviated transcription (Latin):
ita offitioidicis familic lxtciᷤ¬
cunde ꝯgnoscentis ꝯtincati¬
ue nichil ampluis. is qui exre
institutus ẽ. quimtẽ exqua brs
itates. accipictur Uerbi gratia
pone duos ce bordes institłicos
umimexfũdo cornenanomi¬

Expanded text:
t officio iudicis familiae herciscundae cognoscentis contineatur nihil amplius eum, qui ex re institutus est, quam rem, ex qua heres res accipietur. uerbi gratia pone duos esse heredes institutos, unum ex fundo Corneliano
Abbreviated transcription (Latin):
iocum renocaret. ñ iungeoit quo
transtulit. n dimmnet unde
cranstunt ut putade ytalic ao
patmoĩo. quos damxnos mi¬
serat inꝑuintiam forte galliã.
ad crigendum debitim uład
debeat diciaditalicum patrino¬
nium cos ꝑtinerẽ debere. Ut est
apd̾ mutium telatum cum fũ¬
legatum mutins ait qui non
id cuco illo erat missus ut ibi
ẽẽt prom̃ si ẜus fuĩt missus.
inullam interim illic sãtur̾
quiadum offendetat qĩ ad tẽpr
relegatus kensumẽ ⁊cumat
nille legatum nonptine̾. Qẽ¬

Expanded text:
uo transtulit neque minuet unde transtulit: ut puta de Italico patrimonio quosdam seruos miserat in prouinciam, forte Galliam, ad exigendum debitum uel adebeat dici ad Italicum patrimonium eos pertinere debere. ut est apud Mucium relatum, cum funlegatum Mucius ait, quia non idcirco illo erat missus, ut ibi esset. proinde si seruus fuerit missus in uillam interim illic futurus, quia dominum offenderat, quasi ad tempus relegatus, responsum est eum ad uillae legatum non pertinere. q
Abbreviated transcription (Latin):
p. Sutaquis institutus sit.
titius heres esto sisccundus
Brs noncĩt de inde secundus
H̃r̃s esto placet primo gradu
secum dumeẽ institutim

Expanded text:
Si ita quis institutus sit: 'Titius heres esto, si Secundus heres non erit', deinde: 'Secundus heres esto': placet primo gradu Secundum esse institutum
Abbreviated transcription (Latin):
inmincat ꝑcutatore soluend̃
es alienũ ẽ sicuti cũuencet in
possonc fitaut puꝑillus Hrs raote
tutorẽ nonbabeat Et ideo ait can¬
se ꝯgnitõnem acdiectam ꝓpt cos
quisine dilatioẽ petegre eent ui
egntudine uł ualitudine itaĩ¬
pedirẽtur. ut in uus ꝓduci ñ p̾sit
nec tamendefendetentuꝵ  ae¬

Expanded text:
curatorem soluendum aes alienum, sicuti cum uenter in possessione sit aut pupillus heres tutorem non habeat.Et ideo ait causae cognitionem adiectam propter eos, qui sine dilatione peregre essent uel aegritudine uel ualitudine ita impedirentur, ut in ius produci non possint, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
D. Siquis itiscrpserit titiu̾s
ex parte limidiabrs esto. itez
citius exaltera parte dimicliac
sinauis cxasia uenent heres e¬
esto cumexpura institutione
adierit brs quamuis ꝯlitio alt¬
ius institutionis pendeat exas¬
se sit brs scilicer iamꝯlitione de¬
ficiente cum non ꝓsit ci quicq̃
xlitio existens quippe cum nõ

Expanded text:
.Si quis ita scripserit: 'Titius ex parte dimidia heres esto: idem Titius ex altera parte dimidia, si nauis ex Asia uenerit, heres esto', cum ex pura institutione adierit heres, quamuis condicio alterius institutionis pendeat, ex asse fit heres, scilicet etiam condicione deficiente, cum non prosit ei condicio quicquam existens: quippe cum
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃iois accipiendos quare si forte
cñ es alienummnt nichildetrat¬
insticutiones istis exrefactas.
nullius ẽẽ momiti Et si forte fa¬
lacdia int ueniens tecisione
cis. recibut preceptĩoͬ nes istas.
ut non plus quisq honͤorum
me ꝓbatur. offitio ucacis cau¬
tioes et̃ int̾ ponendas cubet ita
sint. hec ⁊ institutio dequa qritũ
nonẽ repellen da si alius rerum
ꝓuincialium alius rerũ italica¬
su. heres brs fuit scrptus offitoq
idicis at tribuentur singlis
res q̃ue a scripte sunt enñt tñ
brdes exequis ꝑtib qr nulla ⁊¬
pnrs ascriptae queres facit. ut
si fortemalus facultatibꝰ plus
sit inytilicis forte qua inꝓiñti¬

Expanded text:
are si forte tantum sit aes alienum, ut nihil detracinstitutiones istas ex re factas nullius esse momenti: et si forte Falcidia interueniens recisionem cis recidit praeceptiones istas, ut non plus quisque eorum me probatur officio iudicis cautiones esse interponendas.Cum haec ita sint, haec etiam institutio, de qua quaeritur, non est repellenda, si alius rerum prouincialium, alius rerum Italicarum heres fuerit scriptus, officioque iudicis adtribuentur singulis res quae adscriptae sunt, erunt tamen heredes ex aequis partibus, quia nulla pars adscripta est. quae res facit, ut, si forte in aliis facultatibus plus sit in Italicis forte quam in pr
Abbreviated transcription (Latin):
s editioc̾ tralaͣt cui facile part̃
possit ueluti si ẜuumque̾ in
botestate hãt manimserit.
nec manuittis hic pretoris
erunt ꝑtes. ut imitett edicͥtũ
tra quol ad eatii hiditas. ¶¬

Expanded text:
dicionem trahat, cui facile parere possit, ueluti 'si seruum quem in potestate habeat manumiserit' nec manumittat, hic praetoris erunt partes, ut imitetur edictum intra quod adeatur hereditas.
Abbreviated transcription (Latin):
binatudart. Ego quit̾e ꝓbo ĩ
cubina adim̃dumci conubiũ
sipatronum minitum deserat
Qrꝓpetũ hoestius sit ꝑatrono
libtam xubinã. quãmatie
famił hr̃e. ¶Cumattilicino
sentio ⁊ puto solas cas incocu¬
binatu br̃e posse sine metu ci¬
minis. inquas struplum nõ
adultu inconcubinatu binit
nõ pntolece iulia de adult̾us
tem̃ q̃ius siuxorẽ cã dixiss te

Expanded text:
binatum dare? ego quidem probo in concubina adimendum ei conubium, si patronum invitum deserat, quippe cum honestius sit patrono libertam concubinam quam matrem familias habere. Cum Atilicino sentio et puto solas eas in concubinatu habere posse sine metu criminis, in quas stuprum non adulterii in concubinatu habuit, non puto lege Iulia de adulteriis t
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł. Inadiisa corpis ualitu¬
obcanũ famostun dampnetũ
senatus ꝯsulto cxp̃ssumẽ ut in¬
cestabili̾s fiat ergo noc testiñ fa¬
cẽ potent necadtestam̃tũ adhi

Expanded text:
um. In aduersa corporis ualetuob carmen famosum damnetur, senatus consulto expressum est, ut intestabilis sit: ergo nec testamentum facere po