comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuata commercia uel beneficia. Illi autẽ publica
amministratione. iussu eius cui cuncta creatura
subiecta ẽ. Aliter enim cogit᷑ possessor equum
militi dare. aliter cum tradit emptori. uel cuilibet
donat aut commodat. Et quemadmođu pleriq
mali milites quos imperialis disciplina condemnat.
signis imꝑatoris sui non nullos possessores territant.
& ab eis aliquid publice quod non iubet᷑ extorquent.
ita non nũquã mali xp̃iani uel scismatici uel here¬
tici ꝑ nomen xp̃i aut uerba aut sacramenta xꝑia¬
na exigunt aliquid a potestatib quib honori xp̃i
cedere iniͣtium ẽ. Cũ autem malis iubentib uo-

Expanded text:
priuata commercia uel beneficia, illi autem publica priuata commercia uel beneficia, illi autem publica administratione iussu eius cui cuncta creatura subiecta est. aliter enim cogitur possessor equum dare militi, aliter eum tradet emtori uel cuilibet donat aut commodat. et quemadmodum plerique mali milites, quos imperialis discsignis imperatoris sui nonnullos possessores territant, et ab eis aliquid, quod publice non jubetur, extorquent: ita nonnunquam mali christiani, vel schismatici, vel haeretici per nomen Christi aut verba aut sacramenta christiana exigunt aliquid a potestatibus, quibus honori Christi cedere indictum est. Cum autem malis jubentibu
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tamen ido potioris loci apud đm e̾ẽ arbitrandi
sunt. Non enim acceptiores erant đo quam populus
isrł magi egiptiorum. quia non poterat ille populus
facere quod illi faciebant. quamuis moyses in uirtute
dĩ maiora potuerit. Sed ido non omĩb scĩs ista tͥbuunt᷑.
ne ꝑniciosissimo errore decipiantur infirmi. exi¬
stimantes in talib factis ee maiora dona quã in oꝑi¬
bus iusticiȩ. quibus uita ȩterna comparat᷑. Propter-¬
ea dñs ꝓhibet hinc gaudere discipłos cum ait. noli¬
te in hoc gaudere qm̃ sp̃s uobis subiecti sunt. sed
gaudete quia nomina urã scripta sunt in celo
Cũ gͦ talia faciunt magi qualia non nunquã scĩ fa¬
ciunt. talia quidem uisibiliter ẽẽ apparent. sed diuer¬
so fine ꝙ diuerso iure fiunt. Illi enim faciunt querentes
głam suã. illi querentes głam di. Et illi faciunt ꝑ
quȩdam potestatib concessa in ordine suo. quasi

Expanded text:
nec tamen ideo potioris loci apud deum esse arbitrandi nec tamen ideo potioris loci apud deum esse arbitrandi sunt. non enim acceptiores erant deo quam populus Israhel magi Aegyptiorum, quia non poterat ille populus facere quod illi faciebant, quamuis Moses in uirtute dei maiora potuerit. sed ideo non omnibus sanctis ista tribuuntur, ne perniciosissimo errore decipiantur infirmi, existimantes in talibus factis esse maiora dona quam in operibus iustitiae, quibus uita aeterna comparatur. propterea dominus prohibet hinc gaudere discipulos, cum ait: nolite in hoc gaudere, quia spiritus uobis subditi sunt, sed gaudete, quoniam nomina uestra scripta sunt in caelo. Cum ergo talia faciunt magi, qualia nonnumquam sancti faciunt, talia quidem uisibiliter esse apparent, sed et diuerso fine et diuerso iure fiunt. illi enim faciunt quaerentes gloriam suam, illi quaerentes gloriam dei; et illi faciunt per quaedam potestatibus concessa in ordine sue quasi
Abbreviated transcription (Latin):
um. Quod autem dñs dicit. non potest satanas sata¬
nam excludere. ne forte quisquã utens nominibuᷤ
aliquarum potestatum infirmarum cũ demonium
excluserit. falsam putet ẽẽ istam dni sententiam ad hoc
intelligat dictum quia hoc modo satanas etiam si cor-¬
pori aut corporis sensibus parcit. ido parcit. ut ipsi
hominis uoluntati. ꝑ impietatis errorem maiore¬
triumpho dominet᷑. Hoc autem modo non exit sata¬
nas. sed potius in intima ingredit᷑. ut in eo sic oꝑet᷑
eris huius. qui nunc oꝑat᷑ in filus diffidentiȩ. Non
enim sensus corporis eorum turbabat atq torquebat.
aut eorum corpora collidebat. sed in eorum uolun-
tate uel potius cupiditate regnabat. Qͦd autem
dicit pseudo ꝓpħas multa signa & ꝓdigia fact̾uros.
ita ut fallant si fieri potest etiam electos. ammonet
utiq ut intelligamus quȩdam miracula etiam sce-¬
leratos homines facere. qualia scĩ facere non posst̃

Expanded text:
2. Quod autem Dominus dicit, Non potest satanas sata2. Quod autem Dominus dicit, Non potest satanas satanam excludere : ne forte quisquam utens nominibus aliquarum infimarum potestatum, cum daemonium excluserit, falsam putet esse istam Domini sententiam; ad hoc intelligat dictum, quia hoc modo satanas, etiamsi corpori aut corporis sensibus parcit, ideo parcit, ut ipsius hominis voluntati per impietatis errorem triumpho majore dominetur. Hoc autem modo non exit satanas, sed potius in intima ingreditur, ut in eo sic operetotestatis aeris hujus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae . Non enim sensus corporis eorum turbabat atque torquebat, aut eorum corpora collidebat, sed in eorum voltate uel potius cupiditate regnabat.. Quod autem dicit pseudoprophetas multa signa et prodigia facturos, ita ut fallant, si fieri potest, etiam electos, admonet utique, ut intellegamus quaedam miracula etiam sceleratos homines facere, qualia sancti facere non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ut sibi subiugent eos quib talia concedunt.
prestant effectum precibus & misteriis eorum
pͥuato illo iure largientes quod sibi licet largiri
honorantib se. sibiq seruientib & quedam secum
in sacramentis suis pacta seruantibus. Et quando
uidentur imperare magi ꝑ sublimorum nomina. in¬
feriores terrent. & non nulla uisibilia quȩ ꝓpter in-¬
firmitatem carnis magna uidentur hominib non
ualentib ȩt̃na contueri quȩ ꝑsemetipsũ pͣstat dilecto¬
ribus suis uerus d̾s. mirancib exibent. Hȩc autem ꝑ¬
mittit ds iuste omnia moderans. ut ꝓ cupiditatibus
& elationib seruitutes eorum libertatesq distribuat.
& si quando inuocatione summi di aliquid ꝓ suis
malis cupidicatib imperant. uindicta ẽ illa non grã
Non enim frustra dicit apłs. tradidit illos ds in desi
deria cordis eorum. Quorumd̾a enim peccatorum
ꝑpetrandorum facilitas. pena ẽ aliorum pͣcedenti-

Expanded text:
tionis, ut sibi subiugent eos quibus talia concedunt, tionis, ut sibi subiugent eos quibus talia concedunt, praestant effectum precibus et mysteriis eorum, priuato illo iure largientes quod sibi licet largiri honorantibus se sibique seruientibus et quaedam secum in sacramentis suis pacta seruantibus. et quando uidentur impetrare magi, per sublimiorum nomina inferiores terrent et nonnulla uisibilia, quae propter infirmitatem carnis magna uidentur hominibus non ualentibus aeterna contueri, quae per se ipsum praestat dilectoribus suis uerus deus, mirantibus exhibent. haec autem permittit deus iuste omnia moderans, ut pro cupiditatibus et electionibus seruitutes eorum libertatesque distribuat. et si quando inuocatione summi dei aliquid pro suis malis cupiditatibus impetrant, uindicta est illa, non gratia. non enim fruderia cordis eorum . Quorumdam enim peccatorum perpetrandorum facilitas poena est aliorum praecedentium.
Abbreviated transcription (Latin):
mana. deserto do. suis honorib uł potestate fue-¬
rit delectata tantoinagis subdit᷑ talib potestatib
quȩ pͥuato suo gaudent. & honorari ab hominib
sicut dii cupiunt. quib diuina lege sepe con-¬
cedit᷑ ut eos quos sibi scđm eoꝵ merita subiui¬
gauerint. pͥuato illo iure etiam miraculoꝵ aliqͥd
p̾stent. in huis reb exibendoꝵ quib sunc infirmo.
s tamen ordinatissimo potestatũ gradu p̾posicȩ
Sed ubi diuina tanquã publica lex iubet. uincit
utiq pͥuatã licentiã quia & ipsa pͥuata licentia
Idoq fit ut scĩ di serui quando eos hoc donum ha¬
bere utile ẽ scđm publicã & quodam modo imꝑiałe
legem hoc ẽ summi di potestatẽ imꝑant. infirmis
potestatib ad quȩdam uisibilia facienda miracula.
In illis enim ds ipse imperat cuiꝰ tempłu sunt & quem
contempta sua pͥuata potestate ardentissime diligunt.
In magicis autẽ imperationib ad illecebram decep¬

Expanded text:
mana anima deserto Deo, suis honoribus vel sua potestate fuemana anima deserto Deo, suis honoribus vel sua potestate fuerit delectata, tanto magis subditur talibus potestatibus, quae privato suo gaudent, et honorari ab hominibus sicut dii cupiunt: quibus divina lege saepe conceditur, ut eis quos sibi secundum eorum merita subjugaverint, privato illo jure etiam miraculorum aliquid praestent, in his rebus exhibendorum, quibus sunt infimo, sed tamen ordinatissimo potestatum gradu praepositae. Sed ubi divina tanquam publica lex jubet, vincit utique privatam licentiam: quanquam et ipsa privata licentia,Ideoque fit ut sancti Dei servi, quando hoc donum eos habere utile est, secundum publicam et quodammodo impelegem, hoc est summi dei potestatem, imperent infimis potestatibus ad quaedam uisibilia facienda miracula. in illis enim deus ipse imperat, cuius- templum sunt et quem contemta sua priuata potestate ardentissime diligunt; in magicis autem imperationibus ad inlecebram decep
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc mundo habet potestatẽ angłicã sibi p̃posi¬
tam. sicut alio loco diuina scriptura cestat᷑. de ea re
cui p̃posita ẽ. aliter quasi pͥuato iure agit. aliter
tanquã publice agere cogit᷑. Potentior ẽ enĩ parte
uniuersitas. qm̃ & illud quod ibi pͥuatim agit. tan¬
tum agere sinit᷑ quantũ lex uniuersitatis sinit. S
una quȩq anima tanto ẽ in pietate purgatior.
quanto pͥuato suo minus delectata. legem uni-¬
uersitatis intuetur. eiq deuote ac libenter op-¬
temperat. Est enim lex uniuersitatis diuina sa¬
pientia. Quanto autẽ amplius pͥuato suo gaudet.¬
& neglecto do qui omnib animis utiliter ac sa¬
lubriter p̃sidet. ipsa sibi uel aliis quib potuerit
uult ẽẽ ꝓ d̾o. suã potius in se uel in aliis quam
illius in omnes diligens potestatẽ. tanto ẽ sor¬
didior. tantoq magiᷤᷤ penalit᷑ diuinis legib tamquã
publicis seruire cogit᷑. Quanto etiam amma hu¬

Expanded text:
in hoc mundo habet potestatem angelicam sibi praeposiin hoc mundo habet potestatem angelicam sibi praepositam, sicut aliquot locis divina Scriptura testatur, de ea re cui praeposita est, aliter quasi privato jure agit, aliter tanquam publice agere cogitur. Potentior est enim parte universitas; quoniam illud quod ibi privatim agit, tantum agere sinitur, quantum lex universitatis sinit. Sed unaquaeque anima tanto est pietate purgatior, quanto privato suo minus delectata, legem universitatis intuetur, eique devote ac libenter obtemperat. Est enim lex universitatis divina sapientia. Quanto autem amplius privato suo gaudet, et neglecto Deo, qui omnibus animis utiliter ac salubriter praesidet, ipsa sibi vel aliis quibus potuerit, vult esse pro Deo, suam potius in se vel in alios, quam illius in omnes diligens potestatem, tanto est sordidior, tantoque magis poenaliter divinis legibus, tanquam publicis servire cogitur. Quanto igitur etiam hu
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe estis. Et ad chorinthios cũ de caritare
diceret. de menbris corporis similitudinẽ docens.
sicut enim corpus unum ẽ inquit & menbra habet
multa. omnia autẽ menbra corporis cũ sint multa
sum. hoc ẽ caput cũ corpore suo. quod eccła. Et multis
scripturarũ locis inuenimus. xpm̃ etiã hoc modo appel¬
lari. ut cum omnibus menbris suis intelligat᷑. quibus
dictum ẽ. uos estis corpus. xp̃i & menbra Non gͦ absur-¬
de sic intelligimus. tunc & ipse filius subiectꝰ erit ei
qui illi subiecit omnia. ut filiũ non sołu caput ȩcđe.
sed omnes cũ eo scoͬs intelligamus. qm̃ sunt unum
in xp̃o semen abrahȩ. Subiectũ autẽ scđm contẽpla-¬
tionẽ sempiternȩ ueritatis ad optinend̾a beatitu¬
dinẽ. nullo motu animi. nulla parte corporis re¬
sistente. ut in illa uita nemine amante ꝓpriam: po¬
testate̾. sit d̾s omnia in omnibus
gerit. partim uniuersitatis legib sicut publicis
cohercet᷑ & regit᷑. Quia gͦ una quęq res uisibilis

Expanded text:
 estis . Et ad Corinthios cum de charitate diceret, de membris corporis similitudinem ducens: Sicut enim corpus unum est, inquit, et membra habet multa, omnia autem membra corporis cum sint multa, sum, hoc est, caput cum corpore suo, quod est Ecclesia. Et multis Scripturarum locis invenimus Christum etiam hoc modo appellari, ut cum omnibus suis membris intelligatur, quibus dictum est, Vos estis corpus Christi et membra . Non ergo absurde sic intequi illi subjecit omnia; ut Filium non solum caput Ecclesiae, sed omnes cum eo sanctos intelligamus, qui sunt unumAbrahae: subjectum autem secundum contemplationem sempiternae veritatis, ad obtinendam beatitudinem, nullo motu animi, nulla parte corporis resistente; ut in illa vita nemine amante propriam potestatem, sit Deus omnia in omnibusestatem gerit, partim universitatis legibus sicut publicis coercetur et regitur. Quia ergo unaquaeque res visibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. d̾s erat uerb̾u. & uerbu caro factũ ẽ ꝙ. ñ rapinã
arbitratꝰ ẽ e̾e̾ ȩqͣlis d̾o. et semet ipsu ex in aniuit
formã serui accipiens. Sed qm̃ multa etiã scđm
ꝓp̾etatẽ ꝑsonȩ excepto qd attinet ad susceptionẽ
hominis. de illo ita dicunt᷑ ut patrẽ ñ aliud qua
patrẽ. & filiũ ñ aliud quã filiũ intelligi oporteat:
Putant heretici in hiis quȩ ita dicunt᷑ & intelligunt᷑.
ȩqualitatẽ ẽe̾ ñ posse. Scriptũ ẽ enĩ. Omĩa ꝑ ipsũ
facta sunt. utiq ꝑ filiũ hoc ẽ ꝑ uerbudi. Aquo:
nisi ã patre: Nusquã autẽ scriptũ ẽ qd filius ꝑ pa¬
trẽ aliquã creaturã oꝑatꝰ e.Itẽ scriptũ ẽ qd̾ imago
patͥs sit filius. Nusquã autẽ scriptũ ẽ. qd̾ imago
filii sit pat̾.Deinde qd̾ ille genitꝰ. ille ingenitꝰ. &
cetera huiꝰ modi. qͦ ñ ad ȩq̃litatẽ substantiȩ. sed ad ꝓpͥ¬
etacẽ ꝑtinent ꝑsonaꝵ. In quib illi ȩqͣlitatẽ cũ dicunt

Expanded text:
o factum est : et, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Sed quoniam multa etiam secundum proprietatem personae, excepto quod attinet ad susceptionem hominis, de illo ita dicuntur, ut Patrem non aliud quam Patrem, et Filium non aliud quam Filium intelligi oporteat, putant haeretici in iis quae ita dicuntur atque intelliguntur, aequalitatem esse non posse. Scriptum est enim, Omnia per ipsum facta sunt , utique per Filium, hoc est, per Verbum Dei: a quo, nisi a Patre? Nusquam autem scriptum est quod Filius per Patrem aliquam creaturam operatus sit. Item scriptum est quod imago Patris sit Filius ; nusquam autem scriptum est quod imago Filii sit Pater. Deinde quod ille genitor, ille genitus; et caetera hujuscemodi, quae non ad aequalitatem substantiae, sed ad proprietatem pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ ꝙ ipse filiꝰ subiect erit ei qui illi subiecit omĩa.
ut sit d̾s omiã in omĩb. Non enĩ posset error obo¬
riri palliatꝰ nomine xpãno. nͥ de script᷑is ñ intelle¬
ctis. Dicunt enĩ. Si ȩqualis ẽ. quomͦ subiectꝰ ei
erit. Qd̃ utiq simile est illi euangelicȩ questioni.
Si ȩqualis ẽ. quomͦ maior ẽ pat̾: Ipse enĩ dñs ait.
qm̃ pat̾ maior me ẽ. Regula autẽ catholieȩ fid̾i
sic se habet. ut cũ aliqua inscript᷑is dicunt᷑ de filio
qd̾ sit minor patͤ. scd̾m susceptionẽ hominis incel¬
ligant᷑:. Cũ uͦ ita dicunt᷑ quib demonstrat᷑ ȩqualis.

Expanded text:
 ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus. Non enim posset eis error oboriri palliatus nomine christiano, nisi de Scripturis non intellectis. Dicunt enim, Si aequalis est, quomodo subjectus erit ei? Quod utique simile est illi evangelicae quaestioni, Si aequalis est, quomodo major est Pater? Ipse enim Dominus ait, Quoniam Pater major me est . Regula autem catholicae fidei sic se habet, ut cum aliqua in Scripturis dicuntur de Filio, quod sit minor Patre, secundum susceptionem hominis intelligantur: cum vero ea dicuntur quibus demonstratur aequalis,
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt autẽ qͥ sic intelligunt hc locũ. Oportet eũ
regnare. donec ponat om̃s inimicos suos sub pedib
suis. ut sub alia significatione positũ hic dicant
regnare. non sub ea qua positũ ẽ regnũ de quo
ait. cũ tradiderit regnũ do & patͥ. ut illud sic appel¬
lauerit regnũ quo uniuersã d̾s creaturã d̾s regit.
Hoc autẽ sic appellauerit regnare. ut intelligatur
tãquã aduersus host̾e exercitũ ducere uel defendẽ
ciuitatẽ. ut id̾o dixerit oportet eũ regnare donec
ponat om̃s inimicos sub pedib suis. quia talis regni
quale habent pͥncipes armatoꝵ. nulla erit causa.
hoste ita subiecto: ut rebellare ñ possit. Na utiq
dictũ ẽ in euangło. & regni esꝰ non erit finis. scđ̾m
qd̾ regnat in ęt̃nũ. Scd̾m autẽ id qđ aduersus di¬
abołu sub eo militat᷑. tãdiu erit utiq ista milicia.
donec ponat om̃s inimicos suos sub pedibus suis.
postea uͦ ñ erit. cũ pace ꝑpetua ꝑfrurt᷑. Hȩc autẽ

Expanded text:
t item qui sic intelligant hunc locum, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis, ut sub alia significatione positum hic dicant regnare; non sub ea qua positum est, regnum, de quo ait, Cum tradiderit regnum Deo et Patri: ut illud sic appellaverit, regnum, quo universam creaturam Deus regit; hoc autem sic appellaverit, regnare, ut intelligatur tanquam adversus hostem exercitum ducere, vel defendere civitatem: ut ideo dixerit, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis; quia talis regni, quale habent principes armatorum, nulla erit causa, hoste ita subjecto ut rebellare non possit. Nam utique dictum est in Evangelio, Et regni ejus non erit finis, secundum quod regnat in aeternum: secundum autem id quod adversus diabolum sub eo militatur; tamdiu erit utique ista militia, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis; postea vero non erit, cum pace perpetua perfruemur.
Abbreviated transcription (Latin):
gnare monstrauerit ut ꝑ speciẽ manifestationẽq cla-¬
rescat qđ nc̃ a fidelib credit᷑. & ab infidelib ñ putat᷑.
Euacuabit autẽ omnẽ pͥncipatũ & potestatẽ manife¬
stando utiq regnũ patͥs. ut omĩb notũ sit nulłu pͥn¬
cipatũ & potestatẽ siue cȩlestiũ siue t̾restriũ ꝑ se
habuisse aliqͥd pͥncipatꝰ & potestatis.s ab illo ex quo
st̃ omia. non sołu ut sint: uerũ etiã ut ordinata sint.
In illa enĩ manifestatione nulli spes aliqͣ remanebit.
inqͦquã phcipe aut in quoꝙͣ. homine. qd̾ etiã nunc
ꝓphetiee canit᷑. Bonũ ẽ sꝑare in dño. qu̾a sꝑare in
homine. Bonũ ẽ sꝑare indno. quã sꝑare in principe:
Ut ista meditatione anima iã in regnũ patͥs assurgat.
nec cuiꝰquã potestatẽ p̃ter ilłu magni faciens nec sua
sibi ipsa ꝑniciosissime blandiens. Tradit gͦ regnum

Expanded text:
gnare monstraverit, ut per speciem manifestationemque clagnare monstraverit, ut per speciem manifestationemque clarescat, quod nunc a fidelibus creditur et ab infidelibus non putatur. Evacuabit autem omnem principatum et potestatem, manifestando utique regnum Patris, ut omnibus notum sit, nullum principum et potestatum, sive coelestium, sive terrestrium, per se habuisse aliquid principatus et potestatis, sed ab illo ex quo sunt omnia, non solum ut sint, verum etiam ut ordinata sint. In illa enim manifestatione nulli spes aliqua remanebit in quoquam principe, aut in quoquam homine. Quod etiam nunc prophetice canitur: Bonum est sperare in Domino, quam sperare in homine; bonum eut ista meditatione anima jam in regnum Patris assurgat, nec cujusquam potestatem praeter illum magnifaciens, nec sua sibi ipsa perniciosissime blandiens. Tradit ergo regnum
Abbreviated transcription (Latin):
totũ textũ cõmemoraui. solent hab̾e questionẽ.
pͥmo qd dictũ ẽ cũ tͣdiderit regnũ do & patri.
quasi nc̃ non teneat regnũ pater. Peinde qd̃
dictũ ẽ. oportet enĩ ilłu regnare donec ponat
om̃s inimicos suos sub pedib suis. quasi postea
ñ sit regnaturꝰ & ad hoc ualeat qd supͣ dictũ ẽ.
de inde finis. Qd̾ sacͥlega opinione sic accipiunt.
quasi finẽ dixerit consũmationẽ regni eiꝰ cũ in euam
qd dictũ ẽ cũ autẽ ei omĩa subiecta fuerint. tẽ
& ipse filiꝰ subiectꝰ erit ei qui illi subiecit omĩa. sic uołt
in telligi quasi nẽ aut aliquid filiononsit subiectũ.
aut patͥ non sit ipse subiect᷑. Genere gͥ locutionis
soluit᷑ questio. Sic enĩ plerũq scriptura loqͥt᷑. ut qd̾
semꝑ ẽ. tc̃ fieri dicat᷑ in aliqͦ cũ illud cognosci poterit
Ita enĩ dicimꝰ in oratione. Scĩficet᷑ nom̃ tuũ. quasi ali¬
quoq cũ tͣdiderit regnũ do & patͥ. idẽ cũ patrẽ re-¬

Expanded text:
totum textum commemoravi, solent habere quaestionem: primo quod dictum est, Cum tradiderit regnum Deo et Patri; quasi nunc non teneat regnum Pater. Deinde quod dictum est, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis; quasi postea non sit regnaturus, et ad hoc valeat quod supra dictum est, Deinde finis. Quod sacrilega opinione sic accipiunt, quasi finem dixerit consummationem regni ejus; cum scriptquod dictum est, Cum autem ei omnia subjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia; sic volunt intelligi, quasi nunc aut aliquid Filio non sit subjectum, aut Patri non sit ipse subjectus. 4. Genere igitur locutionis solvitur quaestio. Sic enim plerumque Scriptura loquitur, ut quod semper est: tunc fieri dicatur in aliquo, cum in eo cognosci deberit. Ita enim dicimus in oratione, Sanctificetur nomen tuum ; quasi aliquoque, Cum tradiderit regnum Deo et Patri, id est, cum Patrem re
Abbreviated transcription (Latin):
& h̃c crucifixũ. Qua p̃dicatione tãdiu opus ẽ.
donec ponant᷑ om̃s inimici sub pedib eius idest
ipsi humilitati eiꝰ quã peđu nomine significari
arbitror cedat atq subdat᷑ omĩs suꝑbia scłaris.
sicut ex maxima parte iã factũ. & cotidie fieri
uidemꝰ. Sed quo fine ista fiunt. Ut tradat re-¬
gnũ do & patͥ. idẽ ut nutͥtos fide incarnationis
suȩ ꝑducat ad speciẽ quȩ ȩqualis ẽ patͥ. ła enĩ eis qui
credidert loquebat᷑ cũ diceret: Si manseritis in
uerbo meo uere discipłi meieritis & cognoscetis
ueritatẽ. & ueritas lib̾abit uos. Regnũ enĩ tͣdet
patͥ. cũ ꝑ id regnabit incontẽplantib ueritatem.
quo ȩqualis ẽ patͥ. & ꝑ se unigenitũ. ꝑ speciem
faciet uideri patrẽ. Nc enĩ ꝑ hoc regnat incre-¬
dentib. qd semet ipsũ exinanuit formã serui
accipiens. tc̃ autẽ tradet regnũ d̾o & patͥ. cum¬

Expanded text:
 hunc crucifixum . Qua praedicatione tamdiu opus est, donec ponantur omnes inimici sub pedibus ejus: id est, ipsi humilitati ejus, quam pedum nomine significari arbitror, cedat atque subdatur omnis superbia saecularis; sicut ex maxima parte jam factum est, et quotidie fieri videmus. Sed quo fine ista fiunt? Ut tradat regnum Deo et Patri, id est ut nutritos fide incarnationis suae, perducat ad speciem qua aequalis est Patri. Jam enim eis qui crediderant, loquebatur, cum diceret: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Regnum enim tradet Patri, cum per id regnabit in contemplantibus veritatem, quo aequalis est Patri, et per se unigenitum per speciem faciet videri Patrem. Nunc enim per hoc regnat in credentibus, quo se ipsum exinanivit, formam servi accipiens . Tunc autem tradet regnum Deo et Pat
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ auertere. In tantũ enĩ ẽ beaticudo nr̃a. in qͣntũ
eiꝰ contẽplatione ꝑfruim᷑. Sic gͦ & hoc dictũ ẽ oculoꝵ
nr̃oꝵs intentio ad dnm̃ ñ porrigit᷑. nͥ usq ad ĩpetͣtionẽ
miscdiȩ ipsiꝰ. non ut postea inde auertat᷑. s ut nichil
in de ampliꝰ reqͥrat. Ponec gͦ. ꝓ eopositũ ẽ. ut ñ ãplius
intelligas. Quo enĩ amplrꝰ ide usq ad quã maiorẽ
manifestationẽ manifestabitꝰ regnũ xp̃i nͥ quousq
om̃s inimicieũ regnare fateant᷑. Aliud ẽ gͦ non
ampliꝰ manifestari. aliud ñ ampliꝰ ꝑmanere. Non
ampliꝰ manifestari ẽ. ñ fieri manifestius. ñ amplius
ꝑmanere. ñ fieriꝑseuerantius. Quando autẽ ma-¬
nifestius erit regnũ xp̃i. quã cũ omĩb claruerit
inimicis. Nouissime inimica destruet᷑ mors. Non
enĩ erit aliud qđ destruat᷑ postea. cũ mortale hoc
induerit immortalitatẽ. Omĩa etũ subiecit sub
pedib eiꝰ. Hoc ẽ. ut etiã mortẽ destruat. Cũ autẽ

Expanded text:
enim est beatitudo nostra, in quantum ejus contemplatione perfruimur. Sic ergo et hoc dictum est. Oculorum nostrorum intentio ad Dominum non porrigitur, nisi usque ad impetrationem misericordiae ipsius, non ut postea inde avertatur, sed ut nihil inde amplius requirat. Donec ergo pro eo positum est, ut non amplius, intelligas. Quo enim amplius, id est, usque ad quam majorem manifestationem manifestabitur regnum Christi, nisi quousque omnes inimici eum regnare fateantur? Aliud est ergo non amplius manifestari, aliud non amplius permanere. Non amplius manifestari, est non fieri manifestius: non amplius permanere, non fieri perseverantius. Quando autem manifestius erit regnum Christi, quam cum omnibus claruerit inimicis? 6. Novissima inimica destruetur mors. Non enim erit aliud quod destruatur, posteaquam mortale hoc induerit immortalitatem. Omnia enim subjecit sub pedibus ejus: hoc est, ut etiam mortem destruat. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
etiã illud. cũ serui ee̾tispeccati. lib̃i eratis iustitiȩ. Euacua¬
bit gͦ omnẽ pͥncipatũ & potestatẽ & uirtute. ut nulli
patrẽ intuenti ꝑ filiũ opus sit ut libeat incuiꝰꝗͣ. crea
id ẽ oportet regnũ eiꝰ in tantũ manifestari. donec om̃s
inimici eiꝰ ipsũ regnare fateant᷑. Hoc enĩ intelligitur.
sub pedib eiꝰ fut᷑os inimicos. Qd̃ si de iustis acceꝑimꝰ. id̾o
dictũ ẽ inimicos. quia ex iniustis iustificant᷑. & ei creden¬
do subdunt᷑. De iniustis autẽ qui ad iustoꝵ beatitudinem
fut᷑am non ꝑtinent. sic accipiendu ẽ. qm̃ & ipsi eũ regnare
ipsa eiꝰ regni manifestatione confusi fatebunt᷑. Ergo opor-¬
tet eũ regnare donec ponat om̃s inimicos sub pedib suis.
non ita dictũ ẽ quasi cũ posuerit inimicos subpedib suis.
ñsit postea regnaturꝰ. s oportet eũ regnare donec
ponat om̃s inimicos sub pedib suis. Oporret enĩ inqͥt
ad tantã euidentiã regnũ suũ ꝑducere donec inimi-

Expanded text:
servi essetis peccati, liberi eratis justitiae . Evacuabit ergo omnem principatum et omnem potestatem et virtutem, ut nulli Patrem intuenti per Filium opus sit aut libeat in cujusquam crdibus suis: id est, oportet regnum ejus in tantum manifestari, donec omnes inimici ejus ipsum regnare fateantur. Hoc enim intelligitur, sub pedibus ejus futuros inimicos. Quod si de justis acceperimus, ideo dictum est, inimicos, quia ex injustis justificantur, et ei credendo subduntur. De injustis autem qui ad justorum beatitudinem futuram non pertinent, sic accipiendum est, quoniam et ipsi eum regnare ipsa regni ejus manifestatione confusi fatebuntur. Ergo, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus suis, non ita dictum est, quasi cum posuerit inimicos suos sub pedibus suis, non sit postea regnaturus: sed, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis; oportet eum, inquit, ad tantam e
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ facta st̃ & eiꝰ a quo facta sunt. imaginis & eiꝰcuiꝰ
imago ẽ geniti & genitoris. nullomꝰ aplł contenti¬
osoꝵ hominũ ora condudens. ipsũ etiã uerbu po¬
neret dicens. Non rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ se eqͣłe
sunt. du tam̃ diuinȩ substantie patͥs & filii ditas. &
unitas. & ȩqualitas maneat: Recte querit᷑ in hoc
susceptionẽ apłs dixerit. Tc̃ & ipse filiꝰ subiectꝰ erit
ei qͥ illi subiecit omĩa. Solet circũstantia scripturȩ
illuminare sententiã cũ ea quȩ circa script᷑am sunt
p̃sentẽ questionẽ contingentia diligenti discussione
tractant᷑. Inuenimꝰ itaq ita uentũ e̾e̾ ad hunc locũ.
ut supͣ diceret. Nc autẽ xp̃c surrexit amortuis.

Expanded text:
unt omnia et ejus a quo facta sunt, imaginis et ejus cujus imago est, geniti et genitoris; nullo modo Apostolus contentiosorum hominum ora concludens ipsum etiam verbum poneret, dicens: Non rapinam arbitratus est esse aequalisint; dum tamen divinae substantiae Patris et Filii deitas et unitas et aequalitas maneat: recte quaeritur in hoc susceptionem Apostolus dixerit, Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia. Solet circumstantia Scripturae illuminare sententiam, cum ea quae circa scripta sunt, praesentem quaestionem contingentia, diligenti discussione tractantur. Invenimus itaque ita ventum esse ad hunc locum, ut supra diceret, Nunc autem Christus surrexit a mort
Abbreviated transcription (Latin):
& spm̃ scm̃ tuũ ne auferas a me. Aut quomͦ ĩpleta
ẽ elisabeth & acharias uir eiꝰ ut ꝓphetarent. et
anna & simeon de quib omĩb scriptũ ẽ qd̾ ĩpleti
spũ scoͬ illa quȩ in euangłio legimꝰ dixert᷑. Ut autẽ
queda latent̾. queda uͦ ꝑ uisibiłe creaturã uisibilit᷑
ds oꝑet᷑ ꝑtinet ad gub̾nationẽ ꝓuidentiȩ qua om̃s
diuinȩ actiones locoꝵ tẽpoꝵꝰq ordines distinctione
pulcherrima ꝑaguntꝰ. cũ ipsa diuinitas nec tene¬
at᷑ nec migret locis. nec tendat᷑ uariet᷑ue tẽpo
cie sp̃s sc̃s uisus ẽ. sic intelligendu ẽ. Ante ma¬
nifestũ & uisibiłe aduentũ sp̃s scĩ quoscũq homi¬
nes scõs eũ latent̃ hab̾e potuisse. Ita sane hoc
diximꝰ. ut intelligamꝰ etiã ipsa uisibili de monstra¬
tione sp̃s scĩ quȩ aduentꝰ eiꝰ dicit᷑. in effabili uel etiã¬

Expanded text:
 sanctum tuum ne auferas a me ? Aut quomodo impleta est Elisabeth et Zacharias vir ejus ut prophetarent, et Anna, et Simeon, de quibus omnibus scriptum est quod impleti Spiritu sancto, illa quae in Evangelio legimus dixerint ? Ut autem quaedam la pertinet ad gubernationem providentiae, qua omnes divinae actiones locorum temporumque ordine ac distinctione pulcherrima peraguntur, cum ipsa divinitas nec teneatur nec migret locis, nec tendatur varieturve temp et ante manifestum et visibilem adventum Spiritus sancti quoscumque homines sanctos eum latenter habere potuisse. Ita sane hoc diximus, ut intelligamus etiam ista ipsa visibili demonstratione Spiritus sancti, qui adventus ejus dicitur, ineffabili modo la
Abbreviated transcription (Latin):
eũ datũ e̾ẽ faterent᷑. sicut etiã dñs nondu erat
clarificatꝰ int̾ homines. sed tamen clarificatio eius
ȩt̾na nũquã e̾e̾ destitit. sicut & aduentꝰ eiꝰ ea ipsa dr
demonstratio in carne mortali. Na illuc uenit ubi
erat. quia insua ꝓpͥauenit. & in hoc mundo erat.

Expanded text:
eum datum esse faterentur. Sicut etiam Dominus nondum erat eum datum esse faterentur. Sicut etiam Dominus nondum erat clarificatus inter homines, sed tamen clarificatio ejus aeterna nunquam esse destitit. Sicut et adventus ejus ea ipsa dicitur demonstratio in carne mortali. Nam illuc venit, ubi erat: quia in sua propria venit; et, in hoc mundo erat,
Abbreviated transcription (Latin):
erat datꝰ. quia iħc non erat glorificatꝰ. Et
Amen dico tͥ hodie mecũ eris inparadiso. qui nec
ipsũ baptismũ acceꝑat quãꝗͣ corneliꝰ & qui cũ eo
ex gentib crediderant. spm̃ scm̃ etiã pͥusquã bap¬
tizarentꝰ acceꝑunt. Non tamen uideo quomͦ &
ille latro sine spũ scõ dicere potuerit. mem̃to
mei dñe du ueneris in regnũ tuũ. Nemo enĩ dic̃¬
dnm̃ iħm ait apłs. nisi inspũ scõ. Cuiꝰ fidĩ fructũ.
dñs ipse monstrauit dicens. Amen dico tͥ. hodie
mecũ eris in paradiso. Quomͦ in effabili potestate
dñantis di atq iustitia. deputatũ ẽ etiã baptis¬
mũ credenti latroni & ꝓ accepto habitu in ani¬
mo lib̾o qd̾ incorpore crucifixo accipi ñ potest
sic etiã sp̃s sc̃s latent̃ dabat᷑ ante dñi clarifica¬
tionẽ. Post manisestationẽ autẽ diuinitatis eius
manifestius datus est. & hoc dictu ẽ. Sp̃s autem
nondu erat datꝰ. id ẽ. nondi sic apparuerat. ut om̃s

Expanded text:
erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus . Et Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso; qui nec ipsum Baptismum acceperat. Quanquam Cornelius, et qui cum eo ex Gentibus crediderant, Spiritum sanctum etiam priusquam baptizarentur acceperint : non tamen video quomodo et ille latro sine Spiritu sancto dicere potuerit, Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . Nemo enim diciritu sancto . Cujus fidei fructum ipse Dominus monstravit dicens, Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. Quomodo ergo ineffabili potestate dominantis Dei atque justitia deputatum est etiam Baptisma credenti latroni, et pro accepto habitum in animo libero, quod in corpore crucifixo accipi non poterat sic etiam Spiritus sanctus latenter dabatur ante Domini clarificationem; post manifestationem autem divinitatis ejus manifestius datus est. Et hoc dictum est, Spiritus autem nondum erat datus: id est, nondum sic apparuerat, ut omnes
Abbreviated transcription (Latin):
autem inter sit inter hominem quem dłi sapi¬
entia gestabat & ꝑ quem liberati sumus. & cete¬
ros homines. hinc intelligit᷑ quod lazarus nisi exi¬
ens de monumento non soluit᷑ id ẽ etiã renata
anima. nͥ resolutione corporis. lib̾a ab omni pec¬
cato & ignorantia e̾e̾ non potest. quamdiu ꝑ spe-¬
culum in enigmate uidet đm. Si autem lintea-
mina & sudarium qui peccatum non fecit & ni¬
chil ignorauit. in monumento illius inuenta st̃.
ipse solus carne non tantum in monumento non ẽ
oppressus. ut aliqͦd peccatum in eo inueniretur. sed
nec linteis implicatus. ut eum aliquid lateret. aut

Expanded text:
autem intersit inter hominem quem Dei Sapiautem intersit inter hominem quem Dei Sapientia gestabat, per quem liberati sumus, et caeteros homines, hinc intelligitur, quod Lazarus nisi exiens de monumento non solvitur; id est, etiam renata anima nisi resolutione corporis libera ab omni peccato et ignorantia esse non potest, quamdiu per speculummina et sudarium, qui peccatum non fecit, et nihil ignoravit, in monumento inventa sunt . Ipse enim solus in carne non tantum monumento non est oppressus, ut aliquod peccatum in eo inveniretur , sed nec linteis implicatus, ut eum aliquid lateret, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Ultimum quatuor elementorum. terra est. Signi¬
ficat gͦ putorem terrenorũ peccatorũ. idẽ cupi¬
ditatum carnalium. Terra es inquit dñs adȩ cum
peccaret. & interram ibis. Et sublato lapide. exut de
monunumento inuolutis manib & pedib & facies
eius tecta sudario. Quod autem exut de monu-¬
mento. animam significat recedentem a carnalib
uicus. Quod uͦ institis obuolutus. hoc ẽ etiã quod
a carnalib recedentes & mente seruientes legi
di. adhuc tamen in corpore constituti alieni a
molestus carnis eẽ non possunt dicente apostolo.
mente seruio legi đi. carne autem legi peccati
Quod autem facies eius sudario tecta erat. hoc ẽ
quod in hac uita plenam cognitionẽ habere non
possumus. sicut apłs dicit. Nunc uidemus per
specułu in enigmate. postea autem facie ad faci¬
em. Et ait iħs. soluite eũ & sinite abire. hoc est
quod post hanc uitã auferent᷑ omnia uelamen¬
ta. ut facie ad faciem uideamus. Quantum

Expanded text:
Ultimum quatuor elementorum terra est: significat ergo putorem terrenorum peccatorum, id est cupiditatum carnalium. Terra es, inquit Adae Dominus, cum peccasset, et in terram ibis . Et sublato lapide exiit de monumento involutus manibus et pedibus, et facies ejus tecta erat sudario. Quod autem exiit de monumento, animam significat recedentem a carnalibus vitiis. Quod vero institis obvolutus, hoc est, quod etiam a carnalibus recedentes et mente servientes legi Dei, adhuc tamen in corpore constituti alieni a molestiis carnis esse non possumus, dicente Apostolo, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Quod autem facies ejus sudario tecta erat, hoc est, quod in hac vita plenam cognitionem habere non possumus, sicut Apostolus dicit: Nunc videmus per speculum in aenigmate, postea autem facie ad faciem . Et dixit Jesus: Solvite eum, et sinite ire ; hoc est, quod post hanc vitam auferentur omnia velamenta, ut facie ad faciem videamus. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Non enĩ tã facilis ẽ nobis conuersio corporiᷤᷤ quȩ fit
siquis capite deorsũ moueri uelit: quã faciles sunt a dex¬
tera in leuã. uel ab anteriore in posteriorẽ partẽ. Quã ob¬
rem remotis uerbis secũ ipsi animo satagendũ ẽ. ut hoc

Expanded text:
tur. Non enim tam facilis est nobis conversio corporis, quae fit, tur. Non enim tam facilis est nobis conversio corporis, quae fit, si quis capite deorsum moveri velit, quam facilis est a dextra in laevam, vel ab anteriore in posteriorem partem. Quamobrem remotis verbis secum ipsi animo satagendum est, ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
querit uoluntatis dĩ. Sed omnis e ausa efficiens est.
Omne autẽ efficiens maius ẽ quã id quod efficit᷑. Nrelil
autẽ maus ẽ uoluntate dĩ Non ergo eiꝰ causa querenda ẽ.
sursũ sunt sapere iubem᷑. spiritualia scilicet. quȩ non
locis & partib huius mundi sursum e̾ẽ intelligenda sunt.
sed merito excellentiȩ suȩ ne in eius mundi parte figamꝰ
animũ nrm: quo uniuerso nos debemꝰ exuere. Sursũ emĩ
ac deorsũ in eius partib ẽ. Nam uniuersus. nec ipse
habet sursũ ac deorsũ. Corporeus ẽ enĩ. quia omne
uisibile corporeũ est. Nichil autẽ in uniuerso corpore
riora. in dexteriora & sinisteriora. in superiora & inferiora.
Nulla omnino ratio ẽ cũ uniuerso corpori ante ac post ni¬
chil sit: dexta acleua sit. aut sursũ ac deorsũ. S eo consicłan¬
tes decipiunt᷑. quod sensib & consuetudini difficile obsisti¬

Expanded text:
quaerit uoluntatis Dei. Sed omnis causa efficiens est, quaerit uoluntatis Dei. Sed omnis causa efficiens est, omne autem efficiens maius est quam id quod efficitur. Nihil autem maius est uoluntate Dei. Non ergo eius causa quaerenda est. sursum sunt sapere jubemur, spiritualia scilicet, quae non locis et partibus hujus mundi sursum esse intelligenda sunt, sed merito excellentiae suae; ne in ejus mundi parte figamus animum nostrum, quo universo nos debemus exuere. Sursum autem ac deorsum in hujus mundi partibus est. Nam universus nec ipse habet sursum aut deorsum. Corporeus est enim; quia omne visibile corporeum est. Nihil autem in universo corpore riora, in dexteriora et sinisteriora, in superiora et inferiora; nulla omnino ratio est cur universo corpori ante ac post nihil sit, et dextera ac laeva, sit autem sursum ac deorsum. Sed eo considerantes decipiuntur, quod sensibus et consuetudini difficile obsisti
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmiũ tribuit᷑. Ita etiã cȩtera creatura ꝓ meritis ani¬
maꝵꝰ rationaliũ uel sentit᷑. uellatet. uel mo lesta uł cõ¬
moda ẽ Sũmo enĩ do cuncta bene ãministrante
qͣ fecit. nichil mordinatũ uniuerso nichilq iniustũ
est. siue scientib siue nescientib nobis. sed in parte
offendit᷑ anima peccatrix. Tamen quia ꝓ meritis¬
anima ibi ẽ ubi e̾e̾ talem decet. & ea patit᷑ quȩ talẽ
pati equũ eͣ. uniuersum regnũ dĩ nulla sui ftditate
de format. Quã ob rem qm̃ non omnia nouimus quȩ
de nobis bene agit ordo diuinꝰ. in sola bona uolun¬
tate sed̾m lege̾ agimus. In cȩteris autẽ scdm legem ñ¬
agim̃. eũ lex ipsa in cominutabilis maneat. & omnia
mutabilia pulcherrima gub̾natione moderetur.
Gła igit᷑ in excelsis dõ & in terra pax hominib bonȩ uoluntatis.
i querit quare uoluerit ds mundũ facere c̃ausam.xx.

Expanded text:
praesmium tribuitur: ita etiam cetera creatura pro meritis anipraesmium tribuitur: ita etiam cetera creatura pro meritis animarum rationalium uel sentitur uel latet uel molesta uel commoda est. summo enim deo cuncta bene administrante, quae fecit, nihil inordinatum in uniuerso nihilque iniustum est siue scientibus siue nescientibus nobis. sed in parte offenditur anima peccatrix: tamen, quia pro meritis ibi est ubi esse talem decet et ea patitur quae talem pati aequum est, uniuersum dei regnum nulla sua foeditate deformat. quam ob rem quoniam non omnia nouimus, quae de nobis bene agit ordo diuinus, in sola bona uoluntate secundum legem agimus, in ceteris autem secundum legem agimur, cum lex ipsa incommutabilis maneat et omnia mutabilia pulcherrima gubernatione moderetur. gloria igitur in excelsis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis.i quaerit quare Deus uoluerit mundum facere, causam
Abbreviated transcription (Latin):
ieri potest. ut ꝑ malũ hominẽ diuina ꝓuden¬
tia & puniat & opitulet᷑ Nam iudeo ꝰ impietas
& iudã supplantauit. & gentib saluti fuit. Item fieri
potest. ut duuna ꝓuidentia ꝑ hominẽ bonũ. et danet¬
& adiuuet. sicut ait apls. Auiis sumus odor uitȩ in ui¬
tã. aliis odor mortis in mortẽ. Sed cũ om̃is tribulatio
aut pena impioꝵ sit. aut exercitatio iust&s. quia
eadẽ tͥbulatio & paleas concidit & frumenta paleis
exuit. unde tribulatio nomen accepit: rursus cũ pax
& quies ã molestiis temporalib & bonos lucret᷑. & corrũpat
malos. omnia hȩc diuina ꝓuidentia ꝓ meritis mode¬
rat᷑ animaꝵꝰ. Sed tamen non sibi eligunt boni mi¬
nisteriũ tribulationis. nec mali amant pacẽ. Quare
ipsi quoq ꝑ quos id agit᷑ quod ignorant. non iustitiȩ
quȩ refert᷑ ad dm̃. sed maliuolentiȩ suȩ mercedẽ acci-¬
piunt que admodũ nec bonis imputat᷑ quod ipsis ꝓdes¬
se uolentib nocet᷑ alicui sed bono animo beniuolentiȩ

Expanded text:
 diuina prouidentia et puniat et opituletur. nam Iudaeorum impietas t Iudam supplantauit et gentibus saluti fuit. item fieri potest, ut diuina prouidentia per hominem bonum et damnet et adiuuet, sicut ait apostolus: aliis sumus odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem. sed cum omnis tribulatio aut poena impiorum sit aut exercitatio iustorum — quia eadem tribula et paleam concidit et frumenta a paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit — rursum cum pax et quies a molestiis saecularibus et bonos lucretur et corrumpat malos, omnia haec diuina prouidentia pro meritis moderatur animarum. sed tamen non sibi eligunt boni ministerium tribulationis nec mali amant pacem. quare ipsi quoque per quos id agitur quod ignorant, non iustitiae, quae refertur ad deum, sed maliuolentiae suae mercedem accipiunt. quemadmodum nec bonis imputatur, quod ipsis prodesse uolentibus nocetur alicui, sed bono animo beniuolentiae
Abbreviated transcription (Latin):
sus. flagellatus. crucifixus & mortuus ẽ. ut tande
sine ꝑtinatia siuolunt intelligant. Sicut cũ passioẽs
animi hoc ẽ affectiones uoluntate dispensationis
ueras tamen placuit suscepisse quẽ ad modu passio¬
nes corporis eade dispensationis uoluntate
sine ulla necessitate suscepit. Quẽ ad mođu nos
non uoluntate morimur. sic & non uoluntate
nascimur. Iue autẽ utrũq uoluntate ut oporte¬
bat exibuit. & tamen uerissime exibuit. Sicus
gͦ necessitatis nomine nec nos nec illos qͥsquã
auellit a fide uerissimȩ passionis. ꝑ quã corpus eiꝰ
ostendit᷑. sic nos ipso nomine necessitatis nemo terret
a fide uerissimȩ affectionis. ꝑ quã eiꝰ animã cogno¬
scimus. Nec nos ipsos debet deterrere a consen tien¬
do catholicȩ fidi. sic̃ non eos deterret exiciabilis
pudor mutandȩ quãuis falso diu ramen et cum
temeritate defensȩ sententiȩ.
lxxxU.

Expanded text:
sus, flagellatus, crucifixus et mortuus est: ut tandem sus, flagellatus, crucifixus et mortuus est: ut tandem sine pertinacia, si volunt, intelligant sic eum passiones animi, hoc est affectiones, voluntate dispensationis, veras tamen, ut placuit, suscepisse, quemadmodum passiones corporis eadem dispensationis voluntate sine ulla necessitate suscepit. Quemadmodum nos non voluntate morimur, sic et non voluntate nascimur: ille autem voluntate utrumque, ut opportebat, exhibuit, et tamen verissime exhibuit. Sicut ergo necessitatis nomine nec nos nec illos quisquam avellit a fide verissimae passionis, per quam corpus ejus ostenditur: sic et nos ipso nomine necessitatis nemo deterret a fide verissimae affectionis, per quam animam ejus agnoscimus; nec ipsos debet deterrere a consentiendo catholicae fidei, si non eos deterret exitiabilis pudor mutandae, quamvis falsae, diu tamen et cum temeritate defensae sententiae. LXXXI.
Abbreviated transcription (Latin):
de animi affectionib eodẽ narrationis tenore
nominata st̃ indicant animã eius. Stultũ ẽ autẽ
credere nominanti euangłistȩ quod manducauerit. et
non ei credere quod esurierit. et si non ẽ conse¬
quens ut omĩs qui manducat esuriat. Nã & an¬
gelum legimꝰ manducasse. sed esurisse non legimꝰ.
neq omĩs qui esurit manducat. si aut officio
aliquo se cohibeat. aut desit ei cib facultasq man¬
ducandi. Tamen cum utrũq narrat euangłista.
utrũq credenđu ẽ. quia utrũq sicut rerum ge¬
starum index: factũ gestumq conscripsit. Sicut
autẽ quia manducauit sine corpore intelligi
non potest. sic quia esuriuit sine anima fieri
ñ potuit. Nec illa nos terret inanis atq in epta
calumnia. qua inuidiose resistentes aunt. gͦ
sub necessitate positꝰ fuit. si has affectiones ani¬
mi ueras habuit: facile quippe respondemus.
Ergo sub necessitate positꝰ fuit. quia comp̃hen¬

Expanded text:
de animae affectionibus eodem narrationis tenore de animae affectionibus eodem narrationis tenore nominata sunt, indicant ejus animam. Stultum est autem credere narranti evangelistae quod manducaverit, et non ei credere quod esurierit. Etsi enim non est consequens ut omnis qui manducat esuriat; nam et angelum legimus manducasse , sed esurisse non legimus: neque ut omnis qui esurit manducet, si aut officio aliquo se cohibeat, aut desit ei cibus facultasque manducandi: tamen cum utrumque narrat evangelista , utrumque credendum est; quia utrumque sicut rerum gestarum index factum gestumque conscripsit. Sicut autem quia manducavit, sine corpore intelligi non potest; sic quia esurivit, sine anima fieri non potuit. 4. Nec illa nos terret inanis atque inepta calumnia, qua invidiose resistentes aiunt: Ergo sub necessitate positus fuit, si has affectiones animi veras habuit. Facile quippe respondemus: Ergo sub necessitate positus fuit, quia comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
rate accipienda qͥsquã uel dementissimꝰ dixerit.
cũ dicta sint ab eis qui res gestas ut meminerãt
narrauert. Sicut gͦ ista corpus eũ habuisse te¬
illȩ quȩ non possunt ẽe̾ nisi in anima. Quã nichi-¬
lominꝰ eisdẽ euangłistis narrantib legimꝰ. ꝙ mira-¬
simul animȩ & corporis ostendunt. Sicuti sunt
qd esuriuit. qd dormiuit. qd fatigatꝰ ab itinere
sedit. & alia huiꝰcemodi. Non enĩ posst̃ dicere etiã
in ueterib libris dictã e̾e̾ iram dĩ. & letitiã. & ñnul-¬
los huiꝰ generis motus. nec ido tamen ẽẽ conseqns.
ut dm habuisse animã credendu sit. Dicta st̃ enĩ
illa ꝓpheticis imaginationib non narratoria ma-¬
nifestatione. Na & menbra dĩ dicta st̃. & manꝰ & pedeᷤᷤ
& oculi & facies. & similia. quẽ admođu ista non eũ¬
indicant hab̾e corpꝰ. nec sic illa animã. Quẽ admo¬
du autẽ narratũ aliqͥd ubi nominatȩ st̃ manꝰ. xp̃i
& caput et cȩtera. indicant eiꝰ corpus. ita etiã quȩ

Expanded text:
rate accipienda quisquam vel dementissimus dixerit; cum dicta sint ab eis qui res gestas, ut meminerant, narraverunt. Sicut ergo ista corpus eum habuisse teillae, quae non possunt esse nisi in anima: quas nihilominus eisdem Evangelistis narrantibus legimus. Et miraanimae ostendunt: sicut sunt quod esurivit , quod dormivit , quod fatigatus ab itinere sedit , et alia hujuscemodi. Non enim possunt dicere; etiam in veteribus Libris dictam esse iram Dei et laetitiam, et nonnullos hujus generis motus, nec ideo tamen esse consequens ut Deum habuisse animam credendum sit. Dicta sunt enim illa propheticis imaginationibus, non narratoria manifestatione. Nam et membra Dei dicta sunt, et manus, et pedes, et oculi, et facies, et similia: et quemadmodum ista non indicant eum habere corpus, sic nec illa animam. Quemadmodum autem narratum aliquid, ubi nominata sunt manus Christi et caput, et caetera quae indicant ejus corpus; ita etiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ meo. & de quo dicit᷑. spͣs quide promptꝰ ẽ. caro
autẽ infirma: sed qui adhuc dicit. infelix homo
uis me liberabit de corpore mortis hunis. et
idhuc talib d̾r. uiuificabit & mortalia corpor

Expanded text:
in spiritu meo . Et de quo dicitur: Spiritus quidem promptus, caro in spiritu meo . Et de quo dicitur: Spiritus quidem promptus, caro autem infirma . Sed quoniam adhuc dicit: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? : et adhuc talibus dicitur: Vivificabit et mortalia co