comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conferri eruptionez facer̾t pugͣnti hoͣtatiq
Imperatoris ⁊ offerenti se ubi plurimus
labor erat Latus dextruz Lancea tͣhicitur.
Cuncusq Is hostium qui incõfertos circa
ducem impetus fecerat ut examme labẽtẽ
ex E quo Scipionem uidit alacs gaudio
cu clamore ꝑ totã acie nuciate discu̾rũt
Imperatore Romanũ ce cidisse hec pugi
passim uox ut ⁊ hostes hauit dubie pn
uictorib ⁊ Romani ꝓ iuctis essent fece
fuga confestim ex acie duce amisso fia
cepta est. Ceteꝵ ad rumpendum into
poterant cesiq prope plures in fuga qͣ
Haud segnitꝰ inde duces peni fo̾tuna ul
confestim e prelio uix nocia qͥete data
misitib ad hasdrubale filiũ amusẽ
citatu agmen rapiũt non dubia spee
coiunxissent debellari posse quod ubi
uentum inter exercitus duce̾q uictors
recenti letos gratulatio ingens facti
Imꝑatore tanto cũ oĩ exercitu deleto te

Expanded text:
conferti eruptionem facerent. pugnanti hortantique conferti eruptionem facerent. pugnanti hortantique imperatori et offerenti se ubi plurimus labor erat latus dextrum lancea traicitur; cuneusque is hostium, qui in confertos circa ducem impetum fecerat, ut exanimem labentem ex equo Scipionem uidit, alacres gaudio cum clamore per totam aciem nuntiantes discurrunt imperatorem Romanum cecidisse. ea peruagata passim uox, ut et hostes haud dubie pro uictoribus et Romani pro uictis essent, fecit. fuga confestim ex acie duce amisso fieri coepta est; ceterum ut ad erumpendum interpoterant caesique prope plures in fuga quam in haud segniter inde duces Poeni fortuna usi confestim e proelio, uix necessaria quiete data militibus ad Hasdrubalem Hamilcaris citatum agmen rapiunt non dubia spe, <si> se coniunxissent, debellari posse. quo ubi est uentum, inter exercitus ducesque uictoria recenti laetos gratulatio ingens facta, imperatore tanto cum omni exercitu deleto et
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ oĩu usu cu prope Iux̃ obsidio esset
futuramq artionez eaz appareret sise
indibilis que cu .uii. milib ⁊ quĩgẽtis
ausetanoꝵ aduentare fama erat Penis
coniunxisset dux cautꝰ ⁊ ꝓiudes scipio
uictus necessitatib temerarium capit
consilium Ut nocte indibli obuia iret
et quocunq occũrisset loco pliu cõferet.
Eelicto igitur modico presidio in castͥs
prepositoq. Tiꝰ. fonteio legato media
nocte ꝓfectus cu obiuiis hostib manus
conseruit agmina mag̾ q acies prg̾bãt
Superior tanien ut multuaria pugna
Romanus erat. Ceteꝵ ⁊ eqͥtes munde
repente quos fefellisse fedus non ratus
erat a Lateribus circũ fusi maguũ trorẽ
intuler. Contracto adu̾sꝰ niundaᷤ c̃tame
nouo tercuis insuꝑ aduenit hosti. duces
pem assecuti ab t̃go iaz pugnãtes ancepsq
preliuz Romanos circu steterat Incertos
inqua potissimum hostem quaue ĩ paͣtez

Expanded text:
rerum omnium usu. cum prope iusta obsidio esset rerum omnium usu. cum prope iusta obsidio esset futuramque artiorem eam appareret, si se Indibilis, quem cum septem milibus et quingentis Suessetanorum aduentare fama erat, Poenis coniunxisset, dux cautus et prouidens Scipio uictus necessitatibus temerarium capit consilium, ut nocte Indibili obuiam iret et quocumque occurrisset loco proelium consereret. relicto igitur modico praesidio in castris praepositoque Ti. Fonteio legato media nocte profectus cum obuiis hostibus manus conseruit. agmina magis quam acies pugnabant; superior tamen, ut in tumultuaria pugna, Romanus erat. ceterum et equites Numidae repente, quos fefellisse se dux ratus erat, ab lateribus circumfusi magnum terrorem intulere, <et> contracto aduersus Numidas certamine nouo tertius insuper aduenit hostis, duces Poeni adsecuti ab tergo iam pugnantes; ancepsque proelium Romanos circumsteterat incertos in quem potissimum hostem quamue in partem
Abbreviated transcription (Latin):
esse aut fratri rursꝰ cõuingi uidit
posse nec ullum aliud salutar ꝯsiliu
in prõptu ẽẽ retro ꝙͣtu posset cedere
statuit. In id oĩ cura intentus nͨ ubi
hosti equo fe comicteret loco. Qui
transgressus flumen prope uestigirs
abeuntiu insistebat ꝑ eosdem dies .p.
par terror periculum maius ab nouo
hoste urgebat Maximissa eãt Iuuenis¬
qui eo tp̃e erat socius Caͬtaginẽsium
quez deinde clarum potẽtẽq Roana
fecit amicicia. Is cu equitatu niudaͭ
aduenienti pͥ Scipioni occũrit et denĩ
assidue dies noctesq infestus aderat.
ut nõ uagos tm̃ procul a castͥs lignatu
pabulatumq progressus exciperet s ip̃is
obequietaret castris.Inuentuq ĩ medias
sepe stationes oma ingenti tumltu tũbãt
noctib quoq sepe in cursu repẽtino ĩ potiᷤ
ualloq trepidatum est nec aut locꝰ aut
tp̃s nullum uacuum a metu a solicitudm̃i
erat Romanis cõpulsisq ĩtͣ uallũ adẽpto

Expanded text:
esse aut fratri rursus coniungi uidit esse aut fratri rursus coniungi uidit posse, nec ullum aliud salutare consilium in promptu esse, retro quantum posset cedere statuit, in id omni cura intentus necubi hosti aequo se committeret loco, qui transgressus flumen prope uestigiis abeuntium insistebat. per eosdem dies P. Scipionem par terror, periculum maius ab nouo hoste urgebat. Masinissa erat iuuenis, eo tempore socius Carthaginiensium, quem deinde clarum potentemque Romana fecit amicitia. is tum cum equitatu Numidarum et aduenienti P. Scipioni occurrit et deinde adsidue dies noctesque infestus aderat, ut non uagos tantum procul a castris lignatum pabulatumque progressos exciperet sed ipsis obequitaret castris inuectusque in medias saepe stationes omnia ingenti tumultu turbaret. noctibus quoque saepe incursu repentino in portis ualloque trepidatum est nec aut locus aut tempus ullum uacuum a metu ac sollicitudine erat Romanis, compulsique intra uallum adempto
Abbreviated transcription (Latin):
mitabat ꝑfidie facile lingue cu utraq
astra plena yspanoꝵ essent ꝑ occulcta
loua pacisaitur magna mertrede cus
Celtiberoꝵ pͥncipib ut copias inde
abducerent. Nec atrox uisum facinus¬
nec enim ut in Romanos u̾terẽt aͣma
agebatur ⁊ merces quanta ul ꝓ bello
satis esse dabatur ne bellũ gererent et
tum quies ip̃a tu reditus domũ fructq
uidendi suos suaq grata uulgo erant
Itaq nͥ ducib facilius q multitudini
ꝑsuasum est simul ne metus quide ab
Romanis ducib erat quippe qͥ tã pauci
sibi retinerent. Id qͥde cauendu semꝑ
Romanis ducib erit extraq uẽ hec
pro documentis habenda ne ita extnis
credant auxiliis ut nõ plus sui roboris
signis repente sublatis. Celtibei̾ abeũt.
Nichil aluid querentib ca obstẽtãtibq
ut manerent Romanis respõdentes
q̃ domestico se auocari bello. Scipio
postq̃ socii nec precib nec ui retineri
poterat nec se aut parẽ sine illis hosti

Expanded text:
traque castra plena Hispanorum essent, per occulta conloquia paciscitur magna mercede cum Celtiberorum principibus ut copias inde abducant. nec atrox uisum facinus—non enim ut in Romanos uerterent arma agebatur—, et merces quanta uel pro bello satis esset dabatur ne bellum gererent, et cum quies ipsa, tum reditus domum fructusque uidendi suos suaque grata uolgo erant. itaque non ducibus facilius quam multitudini persuasum est. simul ne metus quidem ab Romanis erat, quippe tam paucis, si ui retinerent. id quidem cauendum semper Romanis ducibus erit exemplaque haec uere pro documentis habenda, ne ita externis credant auxiliis ut non plus sui roboris signis repente sublatis Celtiberi abeunt, nihil aliud quaerentibus causam obtestantibusque ut manerent Romanis respondentes quam domestico se auocari bello. Scipio, postquam socii nec precibus nec ui retineri poterant, nec se aut parem sine illis hosti
Abbreviated transcription (Latin):
lanclius Scipio cum quib ante dctmn est
mous substitit ⁊ p. Sipio profectus ad
tinatam belli partem Hasdrubul postꝗͣ
iduertit exiguu Romanum exeͬcitu
castris ⁊ spem õnez ĩ Celtibero auxiliis
se peritus oĩs barbarice et precipue

Expanded text:
 Scipio cum quibus ante dictum est  Scipio cum quibus ante dictum est copiis substitit; P. Scipio profectus ad destinatam belli partem. Hasdrubal postquam animadvertit exiguum Romanum exercitum in castris et spem omnem in Celtiberorum auxiliis esse, peritus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ id moto acũ
qiet ut Anibalem tẽdentẽ ĩ ytaliã r̃tmerẽt
ꝙqr esse id iam agi ut bellu ĩ yspania
fmmretur ⁊ satis ad id uiriu credeba̾t
eiat Anulearis filius hastrubal uetus in
ypaniam imꝑator ad urbe noĩe aitorgi
eertitum habebat cum uolebat pͥus oppͥmi
tutes Romani et spes erat satis superq
did uiriu esse illa restabat cura ne fuso
ꝑculsi altus hasdrubal ⁊ mago ĩ auios
ltus montesq recipientes se se bellu
mahe̾nt optimu igitur rati diuisis
cfariam copiis tocius sinił yspanie
implecti bellum ita inter se diuiserunt
yt p. cornelius duas partes exercitus
tomanonoꝵ socioꝵq adu̾sus magonẽ
duceret adq hasdrubalem .C. H. cor
ndius cum tercia parte uet̾is exercitꝰ
ceotiberis adiuntus cũ hasdrubale bar¬
tno bellũ gereret una ꝓfecti ambo
duces exertitusq celtiberis p̾gredic̃tib
durbem Arritorgem in cõspectu hostium
dirmmente apne ponũt castra ibi.cͦ. N.¬

Expanded text:
 id modo actum esset ut Hasdrubalem tendentem in Italiam retinerent, tempus esse id iam agi ut bellum in Hispania finiretur; et satis ad id uirium credebant erat Hamilcaris filius Hasdrubal, uetus in Hispania imperator; ad urbem nomine Amtorgim exercitum habebat. eum uolebant prius opprimi duces Romani; et spes erat satis superque ad id uirium esse; illa restabat cura, ne fuso eo perculsi alter Hasdrubal et Mago in auios saltus montesque recipientes sese bellum extraherent. optimum igitur rati diuisis bifariam copiis totius simul Hispaniae amplecti bellum, ita inter se diuiserunt ut P. Cornelius duas partes exercitus Romanorum sociorumque aduersus Magonem duceret atqnelius cum tertia parte veteris exercitus Celtiberis adiunctis cum Hasdrubale Barcino bellum gereret. una profecti ambo duces exercitusque Celtiberis praegredientibus ad urbem Amtorgim in conspectu hostium dirimente amni ponunt castra. ibi Cn.
Abbreviated transcription (Latin):
siracusana terra mariq tam diu exu¬
stoꝵ nequaꝙͣ tantu fructũ esse qͦd capta
Syracusas potuisset. Inde questor cun
presidio ad Rassum ⁊ ad accipiendam
pecuniam Regiam custodiẽdaq missu
urbs dixipienda militi data est ⁊ custodih
duuisis ꝑ domos eoꝵ qui intra presidua
Romana fu̾int cu młta ire multag
Auaricie feda exempla ederent᷑. Archims
fieri poterat intentũ formis qͣs ĩ pulue̾
descripẜat ab ignaro milite qͥs eẽt ĩtfate
Egre id Marcellu tulisse depultureq
curam habitam ⁊ propinquis etiã ĩqͥsiti
honori presidioq nomen ac memoriaer
in quib prede tantu fuit ꝙͣtum uix capo
cartagine tunc fuisset cu qua uirib eo

Expanded text:
Syracusana terra marique tam diu exhauSyracusana terra marique tam diu exhaustorum nequaquam tanti eum fructum esse quod capere Syracusas potuisset. inde quaestor cum praesidio ab Naso ad accipiendam pecuniam regiam custodiendamque missus. urbs diripienda militi data est custodibus divisis per domos eorum qui intra praesidia Romana fuerant. cum multa irae, multa avaritiae foeda exempla ederentur, Archimeciere poterat, intentum formis quas in pulvere descripserat, ab ignaro milite quis esset interfectum; aegre id Marcellum tulisse sepulturaeque curam habitam, et propinquis etiam inquisitis honori praesidioque nomen ac memoriam in quibus praedae tantum fuit, quantum uix capta Carthagine t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinacie ad manendum q in transfuga
fuit quia ne suis satis credentes se medio
certamine effuger. Marcellus ut capta
teme meritũq presidio suis adiunctum
receptui cecunt ne regie opes qͦꝵ fama
maior ꝙͣ res erat disrumpetur. Suppsso
mipetu militu ut hiis qͥ m achrandina
erant transfugis spaciu locusq fugedatꝰ
esset Syracusam tandem liberi metu põti
achardie aꝑtis oratores ad Marcellum
mictunt. Nichil petentes aliud ꝙͣ inco¬
Lunritatem sibi liberisq suis. Marcellus
concilio aduocato ⁊ adhibitis eciã siracusãs
qui ꝑ seditiones pulsi ab domo intͣ psidia
maleficia eoꝵ qui Syracusas tenuer̃t
tercium amium circumseder Syracusas
quid potuerint Syracusa facerẽt extĩplo
ul eos syracusanoꝵ esse qͥ nitra p̾sidia
Romana fuerint uł yspanũ duce̾ Mei̾tu
qui presidiũ traddiderit uł ipo stracusanõ
postremo serum quidez si fõte oĩiz sibi

Expanded text:
pertinaciae ad manendum quam in transfugis pertinaciae ad manendum quam in transfugis fuit, quia ne suis quidem satis credentes e medio certamine effugerunt. Marcellus , ut captam e cum praesidio suis adiunctum, receptui cecinit, ne regiae opes, quarum fama maior quam res erat, diriperentur. suppresso impetu militum, ut iis qui in Achradina erant transfugis spatium locusque fugae datus est, Syracusani tandem liberi metu portis Achradinae apertis oratores ad Marcellum mittunt, nihil petentes aliud quam incolumitatem sibi liberisque suis. Marcellus consilio aduocato et adhibitis etiam Syracusanis qui per seditiones pulsi ab domo intra praesidia maleficia eorum qui Syracusas tenuerint tertium annum circumsedere Syracusas,quid potuerint Syracusani facere, exemplo vel eos esse Syracusanorum qui intra praesidia Romana fuerint, vel Hispanum ducem Moericum, qui praesidium tradiderit, vel ipsorum Syracusanorum postremo serum quidem, sed forte consilium. sibi
Abbreviated transcription (Latin):
diuidendis. ip̃i Regio euenit ab arethusa
fonte usq ad hostium magni põtꝰ id ut
scirent Romani fecit. Itaq Marcellꝰ nocte
nauem onerariam cu armatis Remulo
quadriermis trahi ad Achardie uissit
exponiq milites Regione porte que prope
fontem Arethusam est hoc cũ qͣrta iugilia
factũ esset expositosq milites porta ut
ꝯuenerat recepisset Mericus luce prima
Marcellus oĩb copiis menia achardie
agreditur ita ut nõ eos solum qͥ achadĩe
tenebant in se conuertert s a Nasso ecia
agmina armatoꝵ cocurrerent relictis
stationib suis ad ium ⁊ impetũ Ramo ͬ
arcẽ .d. in hac tumultu actuaĩe nau̾e̾ ĩstͣcͥte
iam ante circuznecte que ad Nassũ amatoᷤᷤ
expoñt qd improuiso adorti semi plenas
stationes ⁊ ad aꝑtas fores porte qua paulo
ante excurrer armati. haut magno c̃taĩe
nassum cepere deẜtam trepidatione ⁊ fuga¬
custodum neq ullius minus presidii aut

Expanded text:
diuidendis ipsi regio euenit ab Arethusa diuidendis ipsi regio euenit ab Arethusa fonte usque ad ostium magni portus: id ut scirent Romani fecit. itaque Marcellus nocte nauem onerariam cum armatis remulco quadriremis trahi ad Achradinam iussit exponique milites regione portae quae prope fontem Arethusam est. hoc cum quarta uigilia factum esset expositosque milites porta, ut conuenerat, recepisset Moericus, luce prima Marcellus omnibus copiis moenia Achradinae adgreditur ita ut non eos solum qui Achradinam tenebant in se conuerteret, sed ab Nasso etiam agmina armatorum concurrerent relictis stationibus suis ad uim et impetum Romanorum arcendum. in hoc tumultu actuariae naues, instructae iam ante circumuectaeque ad Nassum, armatos exponunt qui improuiso adorti semiplenas stationes et adapertas fores portae, qua paulo ante excurrerant armati, haud magno certamine Nassum cepere decustodum. neque in ullis minus praesidii aut
Abbreviated transcription (Latin):
unus ex yspanoꝵ auxiliarib est missus qͥ
sine arbitris mericu naptus pͥmu quo ĩ
statu reliquisset yspania ⁊ nuꝑ mͥ uenerat¬
exponit omnia Romanos ibi obtinci̾ ãmis
posse. eum si opere preciuĩ faciat pͥncipem
popularium esse seu militare cu Roans
seu in patria reuerti libeat ꝯtra si male
obsideri pergat quam spem eẽ terra mariq
clauso. Motus hiis Mericus cu legatoᷤ ad
Marcellu micti placuisset fre inter eos
mictit qui ꝑ eunde illu yspanũ sccretu
ab aliis ad Marcellũ deductus cum fide
accepisset cõposuissetq augende ordinez
rei. Achardiam rediit. tũ Mericus ut a
suspitione ꝓditoĩs auerteret oniu añnos
negat sibi placere Legatos comeare ultro.
citroq neq recipiendũ qͣnqͣ neq mictedũ.
Et quo intentius custodie ẜue̾tͣ opõtuna
diuidenda p̾fectis eẽ loca ut sue qͥsq patis
tutande reus sit. onmes assensi sũt pãtib

Expanded text:
unus ex Hispanorum auxiliaribus est missus, qui unus ex Hispanorum auxiliaribus est missus, qui sine arbitris Moericum nanctus primum quo in statu reliquisset Hispaniam—et nuper inde venerat—exponit: omnia Romanis ibi obtineri armis. posse eum, si operae pretium faciat, principem popularium esse, seu militare cum Romanis seu in patriam reverti libeat; contra, si malle obsideri pergat, quam spem esse terra marique clauso? motus his Moericus, cum legatos ad Marcellum mitti placuisset, fratrem inter eos mittit, qui per eundem illum Hispanum secretus ab aliis ad Marcellum deductus, cum fidem accepisset composuissetque agendae ordinem rei, Achradinam redit. tum Moericus, ut ab suspicione proditionis auerteret omnium animos, negat sibi placere legatos commeare ultro citroque: neque recipiendum quemquam neque mittendum et, quo intentius custodiae seruentur, opportuna diuidenda praefectis esse, ut suae quisque partis tutandae reus sit. omnes adsensi sunt. partibus
Abbreviated transcription (Latin):
nunc tua de nobis ostendant. Incolume̾q
hyracusas familie nr̃e sub cliẽtela nommiᷤᷤ
Marcelloꝵ tutelaq hndas traddas ne plus
apud nos hyerõĩ qͣ hyeroĩs mẽoria mom
faciat diutius ille multo amicus fuit qͣ
hic hostis ⁊ illius bñfcta eciam presensistis.
huus amentia ad ꝑnitie tm̃ illiu̾ ualuit
cia ⁊ impetrabilia ⁊ tuta erãt apͦ Rõnos
niter ipsos plus belli ac pericłi erat. Nãq
minsfuge traddi se Romanis rati Mẽcen.¬
narioꝵ quoq militu auxilia in eundem
rempuler metum. Areptisq ãmis p̾tores
annu cbtruncant Inde ad cedẽ siratusano
scuriunt quosq fors obtulit irati ĩt̾fecer̃.
ꝑ oĩa que in prõptu erant diripuere.
um ne sine ducib essent .ui. prefectos
que acta cu Roanis essent/ dilucer id qͦd
eos suspitione inicitatos memorãtes ñ cãm
expetende pene eoꝵ ulla Roãnis ẽẽ. frati
ex trib Achardie prefectis yspanꝰ mei̾cus
noĩe ad eum inter coĩtes legatoꝵ de industa

Expanded text:
is ostendat incolumesque Syracusas familiae uestrae sub clientela nominis Marcellorum tutelaque habendas tradas? ne plus apud uos Hieronymi quam Hieronis memoria momenti faciat. diutius ille multo amicus fuit quam hic hostis, et illius benefacta etiam re sensistis, huius amentia ad perniciem tantum ipsius ualuit.' omnia et impetrabilia et tuta erant apud Romanos: inter ipsos plus belli ac periculi erat. namque transfugae, tradi se Romanis rati, mercennariorum quoque militum auxilia in eundem compulere metum; arreptisque armis praetores primum obtruncant, inde ad caedem Syracusanorum discurrunt quosque fors obtulit irati interfecere atque omnia quae in promptu erant diripuerunt. tum, ne sine ducibus essent, sex praefectos quae acta cum Romanis essent, dilucere id quoeos suspicione incitatos memorantes nec causam expetendae poenae eorum ullam Romanis esse. erat e tribus Achradinae praefectis Hispanus, Moericus nomine. ad eum inter comites legatorum de industria
Abbreviated transcription (Latin):
ritica alilibeo transinisit et cũ antesuto
pontum intrasset onerarias frum᷑ enusa
cepit Egressusq in terram depopulat
est aliquantu ag̾ͥ cirra utica predame
omnis generis retro ad nauis egit lils
tercio die quam profectus erat cũ cet
trignta onerariis nauib frum᷑ predis
onustis redit atq frumentu Extimpe
cum ferme Biennio inchil admodu
memorabile factũ eẽt cosilipsq magi
armis bellum gereret᷑. Rcĩmi Imꝑatas

Expanded text:
ticam ab Lilybaeo transmisit, et cum ante lucem portum intrasset, onerarias frumento onustas cepit, egressusque in terram depopulatus est aliquantum agri circa Uticam praedamque omnis generis retro ad naues egit. Lilybaeum tertio die quam inde profectus erat, cum centum triginta onerariis nauibus frumento praedaque onustis rediit idque frumentum extemplo cum biennio ferme nihil admodum memorabile factum esset consiliisque magis quam armis be
Abbreviated transcription (Latin):
tint nec quisq dicere pot aliquando nbis
lfertatis tp̃e fiuisse qd patis uob̃cũ nõ fu̾it.
Mlanc certe cede çoꝵ/ qui oppressas teñbant
renmple uenimus ad traddeda ãma dedetos
nos urbe menia nlła recusadã fortima.
que ia posita a uob̾ fu̾it gloriam capte
nbnlissime pulcerrimeq ũbis grecaꝵ
dei tibi dederũt Marcelle. qͥcqͥd unꝙͣ terra
mariq memorandũ gessinius ro ⁊ui
numphi titulo accedit fameq credi uelis
uanta urbs a te capta sit quam posteris
uoq eam spectaculo esse reliquas. quo¬
nusquis tera quisq mari ueneit nc̃ nr̃a¬

Expanded text:
icere potest aliquando nobis libertatis tempus fuisse quod pacis vobiscum non fuerit. nunc certe caede eorum qui oppressas tenebant extemplo venimus ad tradenda arma, dedendos nos, urbem, moenia, nullam recusandam fortunam quae imposita a vobis fuerit. gloriam captae nobilissimae pulcherrimaeque urbis Graecarum dei tibi dederunt, Marcelle. quidquid umquam terra marique memorandum gessimus, id tui triumphi titulo accedit. famaene credi velis quanta urbs a te capta sit, quam posteris quoque eam spectaculo esse, quo quisquis terra, quisquis mari venerit, n
Abbreviated transcription (Latin):
in Sicilia in sardiniam ⁊ gallia da
C. terentius in Etrurias duas.q. ful
primis quatuor legionib: pp̃ tribuns
creauit ut in ceteras consules misca
prius ꝙͣ consules proficiscerent᷑ noudea
saccum fuit. quia uehiis de Celo lapideis¬
uerat sub unius ꝓdigii ut fit menu¬
alia nunciata. Mĩturni sede Iouisd
lucum Macerite. Itez Matelle muuz
portam de celo tacta. Miturnenses tto¬
bilius ꝙ esset adiacebant sagiums e
in porta fluxisse. Et Capuelupus ne
portam ingressus uigilez laniauerat
catio diem unum fuit ut ex decrete
ficum Inde iteꝵ nouendiale ĩstaure
libertas Religione mentes turbauerat
paren. Nec magni tuadine t̃ nient¬

Expanded text:
in Sicilia et Sardinia et Gallia, duas C. Terentius in Etruria, duas Q. Fulvprimis quattuor legionibus populus tribunos creavit; in ceteras consules miserunt. priusquam consules proficiscerentur, novendiale sacrum fuit, quia Veis de caelo lapidaverat. sub unius prodigii, ut fit, men nuntiata, Minturnis aedem Iovis et lucum Maricae, item Atellae murum et portam de caelo tacta; Minturnenses, terribilius quod esset, adiciebant sanguinis rivum in porta fluxisse; et Capuae lupus nocte portam ingressus vigilem laniaverat. t supplicatio diem unum fuit ex decreto pontificum. inde iterum novendiale instauratum, liberatas religione mentes turbavit ruparem, nec magnitudine tam mi
Abbreviated transcription (Latin):
presidiaq disposuit ne quis ini discust
militu impetus in cast᷑ fieri posset̃ ind
signo dato milites discũrerũt retrutis
forib cu oĩa terrore ac tumltu stper
cumulata bona egessex. Inter hec e
dhylodemus cu spes auxilii nulla se
fide accepta ut iiuolatus ad epiad̃
redieret deducto p̾sidio traddidit tune
salo classis Romana nõ posset cũ pci
nauib ex põtu syracusano ꝓft̃te los
mari uela in altũ dedit .U. ⁊ l. naue
gmnensib ni quãto res Eyracusant
discrimine eẽt cu cẽtu nauib post as
dies redit multis ut fama est domi
hyeroĩs gaza ab Epycide donatꝰ añce
Eurialo recepto presidiaq addico ul
cura erat libera nequa ab t̃go nis¬

Expanded text:
praesidiaque disposuit, ne quis in discursu praesidiaque disposuit, ne quis in discursu militum impetus in castra fieri posset. inde signo dato milites discurrerunt; refractisque foribus cum omnia terrore ac tumultu strepcumulata bona egesserunt. inter haec et Philodemus, cum spes auxilii nulla esset, fide accepta ut inuiolatus ad Epicyden rediret, deducto praesidio tradidit tumulum salo Romana classis non posset, cum trinauibus ex portu Syracusano profectus libero mari uela in altum dedit quinque et quithaginiensibus in quanto res Syracusana discrimine esset cum centum nauibus post paucos dies redit, multis, ut fama est, doniHieronis gaza ab Epicyde donatus. Marcellus Euryalo recepto praesidioque addito una cura erat liber, ne qua ab tergo vis
Abbreviated transcription (Latin):
unus ex int̾fectorib Tirapni cu longo
ẜmone habito dilatus ꝑ frustrationẽ
esset retulit marcello tempus eũ ad
deliberandu supp̾sisse. cu Isdez diez
de die differret dum ypocrates atq
ymulco admouerent castra legionesq
haud dubius si in artem accepisset
eos delerẽ Romaniũ excitũ Inclusum
muris posse. Marcellus ut Euriali nes
traddi neq capi uidit posse Iut Neqt
et Tyxam noĩa patru urbis et instar
urbiu sunt posuit castra tiniens ne
si frequentia intrasset loca continere a
discursu miles auidus prede nͥ poste
Legati eo ab tyxa ⁊ Neapoli cum infili
et uelamẽtis uenere precãtes ut a cedl
et incendiis parcetur de qͦꝵ p̾cib qͣm
postulatis magis ꝯcilio habito Maredlis
ex oĩu senctencia edixit militib neqͥ
liberum corpus uiolaret cet̾a p̾de futũ
Castraq tectis parietu pro muro seri
portis Regione plateaꝵ patẽtib stato

Expanded text:
unus ex interfectoribus tyranni, cum longo unus ex interfectoribus tyranni, cum longo sermone habito dilatus per frustrationem esset, rettulit Marcello tempus eum ad deliberandum sumpsisse. cum is diem de die differret dum Hippocrates atque Himilco admouerent castra legiones, haud dubius, si in arcem accepisset eos, deleri Romanum exercitum inclusum muris posse, Marcellus, ut Euryalum neque tradi neque capi uidit posse, inter Neapolim et Tycham—nomina ea partium urbis et instar urbium sunt—posuit castra, timens ne, si frequentia intrasset loca, contineri ab discursu miles auidus praedae non posset. legati eo ab Tycha et Neapoli cum infulis et uelamentis uenerunt, precantes ut a caedibus et ab incendiis parceretur. de quorum precibus quam postulatis magis consilio habito Marcellus ex omnium sententia edixit militibus ne quis liberum corpus uiolaret: cetera praedae futura. castra obiectu parietum pro muro saepta; portis regione platearum patentibus stationes
Abbreviated transcription (Latin):
rei partim uetusta gloria urbis classis
occurrebant ⁊ tot bella cu Cãtagmẽsib
tanto cu discriine gesta tottã opulẽti
Tirapni Regesq preter cetos hyreo tu
recẽtessime memoriẽ Rex tũ ante õnia
ão subiretq cogitatõ iam illo momẽto
hore arsura oĩa ⁊ ad cineres reductura
prius q signa ad achradiẽ admouert
premictit syracusanos qͥ int̃ pres uia
Romana ut ante dictum est fuerant
ut alloquio leui pellerẽt hostem ad
dededam urbe tenebãt achradiẽ põtas
murosq maxime trãsfuge qͥb nulla
erat ꝑ condictoes uemẽ spes ei nec
adire muros nͨ alloqui quenꝙͣ passi
Itaq Marcellus postq̃ id ĩceptũ ixritu
fuit ad Eurialui signa referi iussit
Gumulu est in extrema pãte urbis uẽsꝯ
a mari uiaq immens ferenti ĩ agros
comneatus excipiendos preerat huic
Arciphylodemus argius ab epicide ĩpositꝰ
ad quem missus a. marcello Siosis

Expanded text:
rei, partim uetusta gloria urbis. Athenierei, partim uetusta gloria urbis. Athenieoccurrebant et tot bella cum Carthaginiensibus tanto cum discrimine gesta, tot tam opulenti tyranni regesque, praeter ceteros Hiero, cum recentissimae memoriae rex, tum ante omnia animo subiretque cogitatio iam illa momento horae arsura omnia et ad cineres reditura, priusquam signa Achradinam admoueret, praemittit Syracusanos qui intra praesidia Romana, ut ante dictum est, fuerant, ut adloquio leni perlicerent hostes ad dedendam urbem. tenebant Achradinae portas murosque maxime transfugae, quibus nulla erat per condiciones ueniae spes; ei nec adire muros nec adloqui quemquam passi. itaque Marcellus, postquam id inceptum inritum fuit, ad Euryalum signa referri iussit. tumulus est in extrema parte urbis auersus a mari uiaeque imminens ferenti in agros  situs ad commeatus excipiendos. praeerat huic arci Philodemus Argiuus, ab Epicyde impositus, ad quem missus a Marcello Sosis,
Abbreviated transcription (Latin):
sub luce ex apylo effracto Mãcellꝰ oib
copiis urbe ingressus excitauit ꝯuẽtitq
õnes ad arma capienda openq siqua
posset ia capte prope urbi ferẽdã. Epycides
cib insula quam ip̃i Nason uocãt citato
ꝓfectus agmine haud dubius qͥn paucos
ꝑ negligẽtia custodu trans gresso murũ
expulsurus foret occure̾tib pauidi tumłtm
augere eos dictitas ⁊ maicã ac tẽribili¬
ora uero afferre postq̃ ꝯsperit oĩa cura
Epylos armis cõpleta lacescito tĩ hoste
paucis missilib retͦ in agradĩa agmen
ꝯuertit nõ ta uim młtitudinẽq hostiu
metuens ꝙͣ neqͣ intestina fraus ꝑ occõe
oriretur. clausasq inter tumultum a¬
cardine adq Insule inueniret põtae
Marcellus ut menia ĩgͤssus ex suꝑioĩb
Locis urbez oiu fẽme illa tempest ate
pulcerriam subiecta oculit uidit
nilacrimasse dr᷑ pãtim gaudio tãte ꝓpeãte

Expanded text:
sub lucem Hexapylo effracto Marcellus omnibus sub lucem Hexapylo effracto Marcellus omnibus copiis urbem ingressus excitauit conuertitque omnes ad arma capienda opemque si quam possent iam captae prope urbi ferendam. Epicydes ab Insula, quam ipsi Nasson uocant, citato profectus agmine, haud dubius quin paucos, per neglegentiam custodum transgressos murum, expulsurus foret, occurrentibus pauidis tumultum augere eos dictitans et maiora ac terribiliora uero adferre, postquam conspexit omnia circa Epipolas armis completa, lacessito tantum hoste paucis missilibus retro in Achradinam agmen conuertit, non tam uim multitudinemque hostium metuens quam ne qua intestina fraus per occasionem oreretur clausasque inter tumultum Achradinae atque Insulae inueniret portas. Marcellus ut moenia ingressus ex superioribus locis urbem omnium ferme illa tempestate pulcherrimam subiectam oculis uidit, inlacrimasse dicitur partim gaudio tantae perpetratae
Abbreviated transcription (Latin):
fad mille ferme armati agmine
mui ꝑ scilentiu eo deducti. ⁊bi sin
repitu ac tumultu pͥmi euaẜunt m
nurum. secuti ordine. alii cũ prioꝵ
quo ꝑ ingente sclicitudine erat ꝑuetu
quia magna pars ĩ turrib epulati aut
sopiti uino erant aut semi graues potabãt
paucos tñ eoꝵ imp̾ssos cubilib int̾fecerũt
prope ex Aphilo est põtula magna ui r̃srigi
cepta ⁊ ex muro excõposito tuba datũ sigͫ
erat et Iam undiq nõ furtiz s ut aꝑte
gerebatur res qͥppe ad Epypolas freq̃nte
custodiis Locu ꝑuentũ erat tẽrẽdiq mag̃
hostes erant q̃ fallendi sicut tẽriti sũt
Na simul ut tubaꝵ est auditus cãtus
clamorq tenẽtiu muros pãteq urbis
oĩa terreri. Custodes alii ꝑ murũ fugẽr
alii salire de muro p̾cipitaĩq tuba pauẽtiũ
magna pars ignara tãti mali eãt ⁊ gͣuati
oił uino sõpnoq ⁊ ĩ uaste magͥtudinis
u̾be partim sensu nõ sat ꝑtinete in oĩa

Expanded text:
ere armati tenui agmine per silentium eo deducti. ubi sine strepitu ac tumultu primi euaserunt in murum, secuti ordine alii, cum prioruper ingentem solitudinem erat peruentum, quia magna pars in turribus epulati aut sopiti uino erant aut semigraues potabant; paucos tamen eorum oppressos in cubilibus interfecerunt. prope Hexapylon est portula; ea magna ui refringi coepta et e muro ex composito tuba datum signum erat et iam undique non furtim sed ui aperta gerebatur res. quippe ad Epipolas, frequentem custodiis locum, peruentum erat terrendique magis hostes erant quam fallendi, sicut territi sunt. nam simulac tubarum est auditus cantus clamorque tenentium muros partemque urbis omnia teneri custodes rati alii per murum fugere, alii salire de muro praecipitarique turba pauentium. magna pars tamen ignara tanti mali erat et grauatis omnibus uino somnoque et in uastae magnitudinis urbe partium sensu non satis pertinente in omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
so magnũ pontu cõi̾ictis signoq hi dato
aui ad Cradina tenebãt castͣ ueta Raimoꝵ
aditus est quib Crispinus perat ⁊ fpycides
auptionez in stationes mãcelli fecit ⁊ classis
gunica litore qͦd int̾ uebe ⁊ castͣ Romana
ant adpulsa est ne quid presidii Crispmo
lbmcti a Marcello posset tumultu tnĩ
uiore hostes p̾buerut qͣ cẽtamen. Nam
Crispinus ypocratẽ nõ repulit tñ mu
minentis s insecutus ẽ eciã tͤpide fugiẽtem

Expanded text:
agnum portum communitis signoque iis dato qui Achradinam tenebant castra uetera Romanorum adortus est, quibus Crispinus praeerat, et Epicydes eruptionem in stationes Marcelli fecit et classis Punica litori quod inter urbem et castra Romana erat adpulsa est, ne quid praesidii Crispino summitti a Marcello posset. tumultum tamen maiorem hostes praebuerunt quam certamen; nam et Crispinus Hippocraten non reppulit tantum mun
Abbreviated transcription (Latin):
inhermes aut humi sedetes accubute
aut chambulantes ante ualluz põt
cum hiis tam securis solutisq Romoe
calentes adhuc a recẽti pugna fert
uictoria p̾liu meunt. Itaq nequaq̃ͣ in¬
potuit resisti intra põtas cõcursu ex te
castris ad primum clamorez et tumu
facto atrox prelium oritur diuq ten
ni cruenta secuta Romanoꝵ uisa idia
alterius cladis penis atq inde paues
miccissent. hic terror in fugam uec
omnes effusiq qͣ interest nisi quo al
opp̾ssit exiunt᷑ castris atq ita noti
die bina castra hostiuz oppugnata du
Auctor est claudius qͥ ãnals acilian
ex greco in latinu ẜmonez uenit ca

Expanded text:
inermes aut humi sedentes accubantesque inermes aut humi sedentes accubantesque aut obambulantes ante vallum portasque. cum his tam securis solutisque Romani calentes adhuc ab recenti pugna ferocesque victoria proelium ineunt. itaque nequaqpotuit; intra portas concursu ex totis castris ad primum clamorem et tumultum facto atrox proelium oritur; diuque tenuisset, ni cruenta scuta Romanorum uisa indicium alterius cladis Poenis atque inde pauorem iniecissent. hic terror in fugam auertit omnes effusique qua iter est, nisi quos caedes oppressit, exuuntur castris. ita nocte ac die bina castra hostium oppugnata ductu ostium caesa auctor est Claudius, qui annales Acilianos ex Graeco in Latinum sermonem uertit; captos
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓximos hostes ducte. Et cu statio
nulla pro portis neq in uallo custodie
essent uelut in sua castra nullo usquaz
obsistente penetrauere. Inde signa canũt
et tollitur clamor. pãs seĩsõpnos hostes
cedunt. pars Ignis escas stramẽto arido
tectis mituit pars portas occupant ut
fugam intercludãt hostes simul ꝑ̃g
clamor cedes uelut alienatos sensih
mermes inter cateruas armatoꝵ.
ruu̾t ad portas. Alii obseptis itineribis
uallu saliunt et ut qͥsq euaẜat ꝓtu
ad castra altera fuguit. Tibi a schoe
et Equitib ex occulto ꝓrũpetib cĩcius
cesiq ad unu oes sunt. quanq eticr¬
siquis ex ea cede effugisset Adeo raya
captis propriorib castris ĩ altera tͣncũs
castra ab Romanis est ut p̾uenir ma¬
classis nõ pesset. Ibi uõ quo longir
hoste aberant Et qͥa sub luce publ
pabulatum liguatu ⁊ p̾datũ qͥdã dila
fuerãt neglecta mag̾ oĩa ac soluta ĩue¬

Expanded text:
ad proximos hostes ductae et, cum statio ad proximos hostes ductae et, cum statio nulla pro portis neque in uallo custodiae essent, uelut in sua castra nullo usquam obsistente penetrauere. inde signa canunt et tollitur clamor. pars semisomnos hostes caedunt, pars ignes casis stramento arido tectis iniciunt, pars portas occupant ut fugam intercludant. hostes simul ignis, clamor, caedes, uelut alienatos sensibuinermes inter cateruas armatorum. alii ruunt ad portas, alii obsaeptis itineribus super uallum saliunt et ut quisque euaserat protinus ad castra altera fugiunt, ubi ab cohorte et equitibus ex occulto procurrentibus circumuenti caesique ad unum omnes sunt; quamquam, etiamsi quis ex ea caede effugisset, adeo raptim a captis propioribus castris in altera transcursum castra ab Romanis est, ut praeuenircladis non posset. ibi vero, quo longius ab hoste aberant et quia sub lucem pabulatum lignatumque et praedatum quidam dilapsi fuerant, neglecta magis omnia ac soluta inve
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs copie ꝯuemant Gres dem̾ duces tres
exercitus substmebimꝰ hostiu qͦs.c. N.
Scipio incolumi exercitu nõ substinuit
ut diuidendo copias periere duces nostri
Ita seperati ac diuisi oppͥmi possũt hostes
ailia belli gerendi uia nlła ẽ. ꝓm̃ nichil
preter noctis ꝓxime opõtunitate expectemꝰ.
Ite diis beñ iuuantib coͣpora curate ut
integri iugentesq eodem aĩo ĩ cast᷑ hostiu
inrumpatis quo ur̃a tutati estis. Leti et
audire a nouo duce nouũ cõsiliũ ⁊ quo
auditus erat magis placebat Reliqum
diei expediendis armis ⁊ curatõe coͣpoꝵ
cõsumptum ⁊ maior pars noctis quieti
data est. quarta uigilia moue̾. Erant
ultra ꝓxima castra .ui. miliu int̾uallo
distuntes alie penoꝵ copie. uallis çaua int̃¬
erat condempsa arhorib. In huiꝰ dilue
medio ferme stadio Cchors Roana arte
punica abditur ⁊ Eqͥtes ita medio itmere
intercepto cetere copie scilenti agmine

Expanded text:
omnes copiae conueniant. tres deinde duces, tres omnes copiae conueniant. tres deinde duces, tres exercitus sustinebimus hostium quos Cn. Scipio incolumi exercitu non sustinuit? ut diuidendo copias periere duces nostri, ita separatim ac diuisi opprimi possunt hostes. alia belli gerendi uia nulla est. proinde nihil praeter noctis proximae opportunitatem exspectemus. ite, deis bene iuuantibus, corpora curate, ut integri uigentesque eodem animo in castra hostium inrumpatis quo uestra tutati estis.' laeti et audiere ab nouo duce nouum consilium et quo audacius erat magis placebat. reliquum diei expediendis armis et curatione corporum consumptum et maior pars noctis quieti data est. quarta uigilia mouere. erant ultra proxima castra sex milium interuallo distantes aliae copiae Poenorum. uallis caua intererat, condensa arboribus; in huius siluae medio ferme spatio cohors Romana arte Punica abditur et equites. ita medio itinere intercepto ceterae copiae silenti agmine
Abbreviated transcription (Latin):
hostes q ne obsessi modo ip̃i nos atꝙ
oppugnati castra sua ultͦ oppug̃mꝰ. audam
quod tredi nõ põt ausuros nos eo ip̃o qͦd
difficillimum uidetur facillimu erit
Gercia uigilia noctis scilẽti agmine duca
uos exploratum hẽo nõ uigiliaꝵ ordine
non statõts uictas ẽẽ clamor in portis
aiuditus ⁊ pͥmus impetus castra ceperit
bum inter tot torpidos sõpno pauẽtesq
ad nec opinatũ tumultu ⁊ inhermes
⁊̃ cubiculis suis oppressos illa cede cedat᷑
a qua uos externo die reuocatos egre
ferebatist Scio audax uideri ꝯsilium ẜ
in reb asperis ⁊ tenuis ꝑ fõtissima qͥq
consilia tutissima sũt qͥa si ĩ ocrasionis
momento cuid prẽt uolat oportuntas
cunctatus paulum fueris ne qͥcqͣ mox
omissam queres. Tnus excitꝰ ĩ ꝓpĩquo
est. duo haud ꝓcul absunt/ nũc experiri¬
tempestatis nr̃as atq illoꝵ uires si diem
cõtenti desierimꝰ periculu ẽ ne oes duces

Expanded text:
hostes quam ne, obsessi modo ipsi atque hostes quam ne, obsessi modo ipsi atque oppugnati, castra sua ultro oppugnemus. audeamus quod credi non potest ausuros nos; eo ipso quod difficillimum uidetur facilius erit. tertia uigilia noctis silenti agmine ducam uos. exploratum habeo non uigiliarum ordinem, non stationes iustas esse. clamor in portis auditus et primus impetus castra ceperit. tum inter torpidos somno pauentesque ad necopinatum tumultum et inermes in cubilibus suis oppressos illa caedes edatur a qua uos hesterno die reuocatos aegre ferebatis. scio audax uideri consilium; sed in rebus asperis et tenui spe fortissima quaeque consilia tutissima sunt, quia, si in occasionis momento cuius praeteruolat opportunitas cunctatus paulum fueris, nequiquam mox omissam quaeras. unus exercitus in propinquo est, duo haud procul absunt. nunc temptastis uestras atque illorum uires: si diem contemni desierimus, periculum est ne omnes duces,
Abbreviated transcription (Latin):
paidit pͥlium qued documentu dedist̾i
sibus nõ cum Scipionib ext̾ictũ esse
iae Romanum cuiꝰ pp uis atq uirtꝰ
non obruta sit canẽsi clade s ex omni
ꝓfecto seuitia fortune emersuram ẽẽ.
Nõ eĩm ext̃no die cũ signũ r̾ceptui dedi
sequentib effuse nobis turbatu hostem
franger audacia ur̃am s differre in
maiorez gloria atq opõtunitate uolui
ut postmodum preparati ĩ cautoᷤ ãmati
inhermes atq eciam sopitos ꝑ occasloeͬs
agredi possetis n huiꝰ occoĩs spe̾ milites
forte temere s ex re ip̃a conceptã hẽo.
Aucbis qͦ profecto siqͥs q̃rat qͦ nã mõ
pauci a mltis uicti a uictorib castra
tutati sitis. Nichil aliud respõdeatis qͣ
id ip̃m timẽtes uos oĩa ⁊ oꝑib firmata
hiuisse ip̃os paratos instructosq fuisse
Et ita se res ht̃. Ad id qͣd ne timeatur
fortuna facit minime cauti sũt hoĩes
quia quod neglexeris incautũ atq aꝑtũ
habeas. Nichil oĩu nũc metuit minus

Expanded text:
uo documentum dedistis hostibus non cum Scipionibus exstinctum esse nomen Romanum et, cuius populi uis atque uirtus non obruta sit Cannensi clade, ex omni profecto saeuitia fortunae emersurum esse. non enim hesterno die, cum signum receptui dedi sequentibus effuse uobis turbatum hostem, frangere audaciam uestram sed differre in maiorem gloriam atque opportunitatem uolui, ut postmodo praeparati incautos, armati inermes atque etiam sopitos per occasionem adgredi possetis. nec huius occasionis spem, milites, forte temere sed ex re ipsa conceptam habeo. a uobis quoque profecto si quis quaerat quonam modo pauci a multis, uicti a uictoribus castra tutati sitis? nihil aliud respondeatis quam id ipsum timentes uos omnia et operibus firmata habuisse et ipsos paratos instructosque fuisse. et ita se res habet: ad id quod ne timeatur fortuna facit minime tuti sunt homines, quia quod neglexeris incautum atque apertum habeas. nihil omnium nunc minus metuunt
Abbreviated transcription (Latin):
indignante sibi re credita nõ eẽ cub
uocati ones cõcruciati sunt alia subme
spes pestq̃ hec uana euaẜat excepit
Damnippus lacedemonuis missus abes¬
racusis ad philippum Rege captus as
R omanis nauib erat. hui utiq ĩdind
et e picidi cura erat ingens nec abul
Martellus iar timetoloꝵ tũmnis que

Expanded text:
tem sibi rem creditam non esse, necati omnes cum cruciatu sunt. alia subinde spes, postquam haec uana euaserat, excepit. Damippus quidam Lacedaemonius, missus ab Syracusis ad Philippum regem, captus ab Romanis nauibus erat. huius utique redimendi et Epicydae cura erat ingens, nec abnuit Marcellus iam tum Aetolorum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
hera sacharacta deietta clausa eãt Eam
detem uectib euant partib funibus
ilducunt in tantu altitudims ut subir̃
se possent uix dum satis patebat iter
as catharacta magno sonitu cecidit. Sa¬
lapitani alii ꝑfugas negligenter ex itimẽ
ispensa humeris ut inter pacatoᷤ gerẽtes
rma inuadunt alii ex tũri eius porte
nuirisq saxis sudib pilis abste̾ret hostẽ
arinde anibal sua ⁊ ip̃e fraude captus
ut profectusq ad lacroꝵ soluendam

Expanded text:
tam. cataracta deiecta clausa erat; eam partim uectibus leuant, partim funibus subducunt, in tantum altitudinis ut subire recti possent. uixdum satis patebat iter erat cataracta magno sonitu cecidit. Salapitani alii perfugas neglegenter ex itinere suspensa humeris, ut inter pacatos, gerentes arma inuadunt, alii e turribus portae murisque saxis sudibus pilis absterrent hostem. ita inde Hannibal suamet ipse fraude captus abiit, profectusque ad Locrorum soluendam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiũctu anͥ fabius maximus muniere¬
presidiumq imponere a ui positum u
mare ꝓximum ⁊ flum in potestate ett
ĩ ea duo maritima castella frumniẽtun
hostia ꝯuectũ est. ut exertitui ꝑ yeme
copia esset. Ceteꝵ suꝑ eadẽ cladez ecdi
⁊ lucanis accepta erat udlonu qͦ exces
qui uiuo Graccho suma fide stipeda
fecerat uelut ex auctoratus mõte dud
ab signis discessit Ambal nõ Capiħ
neglectam neq ut tãto discͥmiñ deͥa
uolebat socios s ꝓspero. Ex temerias
unius Roãru ducis successu in alteri
ducis exercitusq oppͥmendi octasiono

Expanded text:
iam> ante Fabius Maximus munierat—praesidium impositum ut mare proximum et flumen in potestate essent. in ea duo maritima castella frumentum, ab Ostia conuectum est ut exercitui per hiemem copia esset. ceterum super eam cladem quae in Lucanis accepta erat uolonum quoque exercitus, qui uiuo Graccho summa fide stipendia fecerat, uelut exauctoratus morte ducis ab signis discessit. Hannibal non Capuam neglectam neque in tanto discrimine desertos uolebat socios; sed prospero ex temeritate unius Romani ducis successu in alterius ducis exercitusque opprimendi occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
fama est traddut in uestiblo pumcor
castroꝵ rogum exstructũ ẽẽ aͣmatum
exercitum decuturrisse cu tripidis̃
hyspanoꝵ motibq armoꝵ ⁊ corpor
auctores sunt si illis qui ad caleren
fliuuum int̾fectũ memorãt ceder ud
capitis tm̃ Gracchi hostes potiti sunt si
delato ad Anibalez missus ab eo gfil
Carthalo qui in castra Romana ad. l
Cornelium questorem defercet t s
funus imꝑatoris ĩ castͥs c¬

Expanded text:
fama est—tradunt in uestibulo Punicorum fama est—tradunt in uestibulo Punicorum castrorum rogum exstructum esse, armatum exercitum decucurrisse cum tripudiis Hispanorum motibusque armorum et corporum auctores sunt. si illis qui ad Calorem fluuium interfectum memorant credere uelis, capitis tantum Gracchi hostes potiti sunt; eo delato ad Hannibalem missus ab eo confestim Carthalo, qui in castra Romana ad Cn. Cornelium quaestorem deferret; is funus imperatoris in castris c
Abbreviated transcription (Latin):
adeo infestus confertos inuasit ut pãc
ei sine mltoꝵ ꝑnitie nõ posset exanime
euz Mago extimplo ad Anibalez misit
peniq cum captis simul fascib an tͥbina
imperatoris iussit. Hec sera fama ẽ gͣtche
in Lucanis ad capos qui uetes uocãt᷑ pe̾is
sunt qui in agͦ Beneuẽtano ꝓpe calore
Fluuium ostentant tradãt a castͥ cuz
litorib ac trib ẜius lauadi cã ꝓgͤssin
cu forte mt̃ sallicta ignata rupiꝰ latã
hostes nudum atq niherme saxiq or
uoluit amnus ꝓpugnantem interfecti
Sũt qui hauruspicum monitu qngeto
passus a castris ꝓgressum uti loco pur
ea que ante dcta prodigia sut ꝓcumier
ab insidentib forte Locũ duab tũmio
numidaꝵ circuuentũ scͥbant adeo ne
Locus nec ratio moͬtis ĩ uiro taz claro
et insigni constat. Funeris qͦ Grachi
uaria fama alii ĩ castͥs Roãnis sepului
ab suis alii ab Anibase ⁊ ea uulgatia

Expanded text:
adeo infestus confertos inuasit ut parci adeo infestus confertos inuasit ut parci ei sine multorum pernicie non posset. exanimem eum Mago extemplo ad Hannibalem misit ponique cum captis simul fascibus ante tribunal imperatoris iussit. haec si uera fama est, Gracchus in Lucanis ad campos qui Ueteres uocantur periit. sunt qui in agro Beneuentano prope Calorem fluuium contendant a castris cum lictoribus ac tribus seruis lauandi causa progressum, cum forte inter salicta innata ripis laterent hostes, nudum atque inermem saxisque quae uoluit amnis propugnantem interfectum. sunt qui haruspicum monitu quingentos passus a castris progressum, uti loco puro ea quae ante dicta prodigia sunt procuraret, ab insidentibus forte locum duabus turmis Numidarum circumuentum scribant. adeo nec locus nec ratio mortis in uiro tam claro et insigni constat. funeris quoque Gracchi uaria est fama. alii in castris Romanis sepultum ab suis, alii ab Hannibale—et ea uolgatior
Abbreviated transcription (Latin):
aute quid eẽt paucis a młtitudiñ ĩ ualle
silua ac montib septa circũuentis pretẽ¬
pecoꝵ corpora modo mł̃ti trucidẽtur an totũ
patiendo expectandoq euentu in ĩpetũ atq
iram uersi agentes audẽtesq ꝑfusi hostiu
cruore inter exspirantiuz inimic or
cumulata armaq ⁊ cõpora cadãt Lucanũ
ꝓditorem ac trans fugam õnes peterent
qui eam uictima pͥ se ad ĩferos misisset
cum decus eximium egͤgiũq solatium
sue morti int̾uenturu.¶Int hec dicta
Paludamento circu leuu brachiũ ĩ torto¬
nam nec scuta secu quide extulerant¬
m hostes impetu fecit maior q pro nũo
hominu editur pugna iaculis maxime
aꝑta corpora Romanoꝵ et cum undiq ex
astioribus locis in caua ualłe qͦ gerit᷑
esse transfigunt. Gracchu iã nudatus
presidio uiuu capere peni nitunt᷑. Cetq
cõspicatus Lucanu hospite inter hostic

Expanded text:
autem quid esse paucis a multitudine in ualle autem quid esse paucis a multitudine in ualle silua ac montibus saepta circumuentis praetecorpora pecorum modo inulti trucidentur an toti a patiendo exspectandoque euentu in impetum atque iram uersi, agentes audentesque, perfusi hostium cruore, inter exspirantium inimicorum cumulata armaque et corpora cadant. Lucanum proditorem ac transfugam omnes peterent; qui eam uictimam prae se ad inferos misisset, eum decus eximium, egregium solatium suae morti inuenturum. inter haec dicta paludamento circa laeuum bracchium intorto—nam ne scuta quidem secum extulerant—in hostes impetum fecit. maior quam pro numero hominum editur pugna. iaculis maxime aperta corpora Romanorum; et, cum undique ex altioribus locis in cauam uallem coniectus esset, transfiguntur. Gracchum iam nudatum praesidio uiuum capere Poeni nituntur; ceterum conspicatus Lucanum hospitem inter hostes