comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bi comburent᷑ ligna. fenũ. stipula. id est peccata leuia. que uenialia sũt ut stipła
uel aliqͣntulum gͣuiora: ut fenũ. uel gͣuissima licet uenialia: ut ligna. Ibi uniꝰciũq
opus qualis fuerit: dies dñi ꝓbabit. qͥa in igne reuelabit᷑. Si cuiꝰ opus arserit detͥmen-¬
tum patiet᷑. ipse autẽ saluus erit. sic tam̃ qͣsi ꝑ ignem. O qͣm securiꝰ esset edificare mͦ
aurũ. argentũ. sapides p̃ciosos. id est caritatem in corde. innocentiã in conu̾satione.
splendorem boni oꝑis in exempli demonstratione. Hec enĩ purgatoriũ ignẽ ñ formi¬
cdant. Prime enĩ ut diximꝰ uenerunt in mundũ: ꝓpter pͥmi hominis tͣnsgressionẽ.

Expanded text:
bi comburentur ligna, fenum, stipula, id est peccata levia, quae venialia sunt, ut stipula, vel aliquantulum graviora, ut fenum. Illa gravissima, licet venialia, ut ligna. Ibi, « uniuscujusque opus quale fuerit dies Domini probabit, quia igne revelabitur. Si cujus opus arserit, detrimenta patietur; ipse autem salvabitur, sic tamen quasi per ignem. » O quanto securius esset aedificare modo aurum, argentum, lapides pretiosos, id est charitatem in corde, innocentiam in conversatione, splendorem boni operis in exempli demonstratione. Hi enim purgatorium ignem non formidant. Primi igitur, ut diximus, venerunt in mundum propter
Abbreviated transcription (Latin):
tis terram austri: cum panib fugienti occurrite. Tertius dat uniũ leticie. quo
diripiet thes aurum om̃is uasis desiderabilis. quia in resurrectionis xp̃i leticia.
qui tenebant᷑ in inferno usti. reitersi sunt a miseria. Secd̃ tripłex est hoc uirum.
Primũ purgat. scclm inebriat. tertiũ letificat. Primũ purgat a sorde peccati.
scd̃m inebriat amore dei. terciũ letificat gaucłio ccli. Primũ samaritanꝰ infum-¬
dit a latronib uulnerato. scd̃o inebriatꝰ est noe. & denucdatꝰ iacuit in taber¬
naculo. terciũ obtulit melchisedech abrahe reuertenti a prelio. De pͥmo:

Expanded text:
i, occurrite cum panibus fugienti. » Tertius dat vinum laetitiae, quo diripiet thesaurum omnis vasis desiderabilis, quia in resurectionis Christi laetitia qui tenebantur in inferno justi reversi sunt a miseria. Sed triplex est haec miseria. Primum purgat, secundum inebriat, tertium laetificat. Primum purgat a sorde peccati, secundum inebriat amore Dei, tertium laetificat gaudio coeli. Primum Samaritanus infundit a latronibus vulnerato, secundo inebriatus est Noe, et denudatus in tabernaculo, tertium obtulit Melchi
Abbreviated transcription (Latin):
quos desolabit uenas mortis. Hominis enĩ refectio est diaboli desolatio. Primꝰ panis est
eucharistie. scds doctrine. terciꝰ refectionis angelice. Primꝰ uiuificat. sccls confirmat.
terciꝰ beatificat. Uiuificat a peccato. confirmat in bono. beatificat in regno. De pͥmo:
panis quem ego dabo uobis caro mea est ꝓ mund̃i uita. Et. Ego sum panis uiuus qui
de celo descendi. & dat uitã muncdo. De scclo: & panis cor hominis confirmet. In for-

Expanded text:
quos desolabit fontem mortis: hominis enim refectio est, diaboli desolatio. Primus panis est quos desolabit fontem mortis: hominis enim refectio est, diaboli desolatio. Primus panis est eucharistiae, secundus doctrinae, tertius refectionis angelicae. Primus vivificat, secundus confirmat, tertius beatificat. Vivificat a peccato, confirmat in bono, beatificat in regno. De primo: « Panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. » Et: « Ego sum panis vivus qui de coelo descendi et do vitam mundo. » De secundo: « Panis cor hominis confirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
Runꝰ gͦ heclus: sanat culpam originalẽ. sccl̃s culpam actualẽ. terciꝰ miseriam
temporalẽ. Iste enĩ sunt tres uene mortis. Primꝰ heduis in auniuitiatione sansonis
immolat᷑. sccls cũ agno paschali occidit᷑. terciꝰ nunqͣm accepisse a patre frater filis
ꝓcligi causat᷑. De primo ait manue ad angelũ. Expecta hic: donec faciamꝰ tͥ hedũ.
de capris. Sanson dicit᷑ sol eoꝵ. id est xp̃c. qui natus est in sunilitudinẽ carnis peccati.
& sic a culpa originali nos purgauit. De scc̃o dicit᷑. Iuxta quẽ ritum tolletis hedum.
Umocens enĩ tanqͣm reus est occisus. & sic a miseria temporali genus humanũ lib̾auit.
De t̾tio dicit᷑. Nunqͣm dedisti mͥ hedum. ut cũ amicis meis epularer. Ipse enĩ cũ
peccatorib conu̾latus est. ut a culpa actuali eos retraheret. & eis epulum cdoctrine con-¬
tul̃it. Ecce patri nos reconcilians: siccauit uenas mortis. Scd̃s: affert tres panes. ꝑ

Expanded text:
rgo haedus sanat culpam originalem, secundus culpam actualem, tertius miseriam temporalem. Isti enim sunt tres venae mortis: primus in annuntiatione 78 Samsonis immolatur, secundus cum agno paschali occiditur, tertius nunquam se accepisse a patre frater filii prodigi causatur. De primo ait Manue ad angelum: « Exspecta hic donec faciam tibi hoedum de capris. » Samson dicitur sol eorum, id est Christus qui natus est in similitudinem carnis peccati, et sic a culpa originali nos purgavit. De secundo dicitur: « Juxta quem ritum tolletis et hoedum. » Innocens enim tanquam reus est occisus, et sic a miseria temporali genus humanum liberavit. De secundo dicitur: « Nunquam dedisti mihi hoedum, ut cum amicis meis epuler. » Ipse enim cum peccatoribus conversatus est, ut a culpa actuali eos detraheret, et eis epulum doctrinae contulit. Ecce nos Patri reconcilians siccavit venas mortis. Secundus affert tres panes per
Abbreviated transcription (Latin):
odesiderauit clauid̃ potare. Primã gͦ sanauit ħ eliseus. idest ds̃ meus dñs. imposito sale
sap̃ie. scdam moyses idest saluatus de aquis. icdest xp̃c. crucis confusione. t̾cia defertur
ad ql auidd. scilicet uisu cdeliderabilem icl est xp̃m. tͥum fołtiũ uendicatione. scilicet el ea-¬
zar. idest dei mei fortitũo. semeias. id est obediens dño. iesboan. ilest desipiscens. qͥ
stulta mundi eligit cũ xp̃o ut confuncdat sapientes. Notandũ autẽ qͥd̃ anima aliqͣnd̃o

Expanded text:
o desideravit David potare. Primam ergo sanat Elisaeus, id est Deus meus Dominus, imposito sale o desideravit David potare. Primam ergo sanat Elisaeus, id est Deus meus Dominus, imposito sale sapientiae; secundam Moses, id est salvatus de aquis, Christi crucis confessione; tertia defertur ad David, scilicet visu desiderabile, id est Christum, trium fortium vindicatione, scilicet Eleazar, id est Dei mei fortitudo, Semeias, id est obediens Domino, Jesboam id est desipiscens, qui stulta mundi eligit cum Christo, ut confundat sapientes. Notandum quod anima aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
erciꝰ fons potat. Tres sũt sitientes. Sitit penitens. ut poisit ꝓ deo labores sustine
sicio dixit in cruce. Primꝰ fons est de quo rebecta que patientia int̾pretat᷑ potauit da-¬
mascũ & camelos. Sccl̃s: qͥ sansoni cdatus est post int̾fectos philisteos. Terciꝰ qͥ est
in porta bethleem: que domꝰ dei int̾pretatur. de qͦ sitiuit dauid. De pͥmo dictt᷑. Sici
entes uenite ad aquas. De scdo: qͥ sitit ueniat & bibat. ꝙ flumina cde uentre eiꝰ fluent
aque uiue. De t̾cio: sitiuit anima mea ad dm̃ fontẽ uiuũ. Est autẽ aqua mortua.
est aqua infirma. est aqͣ uiua. Prima est gr̃a qua erumpit homo in suꝑbiã. scd̃a gr̃ã. qͣ
mare mortuũ. in qͥ nulla creatura potest iuiuere. Hec est aqͥ iericho. qͣm sanauit heli¬
seus immisso sale. S cd̃a est aqua de marath. de qua ñ potuerũt fillii isrł̃. ꝓpt̾ amaritudinẽ
bibere. il ex ligni. idest crucis ipositione. Tercia est de fonte qui est in porta bethleem. de qͦ¬

Expanded text:
ertius fons potat. Tres sunt sitientes: Sitit poenitens, ut possit pro Deo labores sustinere, « Sitio, » dixit in cruce. Primus fons est de quo Rebecca, quae patientia interpretatur, potavit Damascum et camelos, secundus qui Samsoni a Deo datus est post interfectos Philisthaeos, tertius qui est in porta Bethlehem, quae domus Dei interpretatur, de quo sitivit David. De primo dicitlumen, de ventre ejus fluent aquae vivae. » De tertio: « Sitivit anima mea ad Deum fontem vivum. » Est aqua mortua, est aqua infirma, est aqua viva. Prima est gratia qua erumpit homo in superbiam, secunda gratia qua mare mortuum, in quo nulla creatura potest vivere, haec est aqua Jericho quam sanavit Elisaeus immisso sale. Secunda est aqua de Mara, de qua non potuerunt filii Israel, propter amaritudinem, bibere, nisi ex ligni, id est crucis, impositione. Tertia est de fonte qui est in porta Bethlehem, de qu
Abbreviated transcription (Latin):
na & temꝑata compositio humoꝵ. que tam̃ ꝑ se ñ est uͥtus. iformata caritate
tͣnsit in uͥtutem. Hũc habuit iosue: qͥ cum expugnaret urbem hai : ꝓsequen¬
tib eum uiris ciuitatis illiꝰ. eleuauit eũ maltũ. Qͤm uidentes socii eius qͥ erant
in insidiis. accurrerũt. & adiuuerũt eũ. Qͥdam enĩ clipeũ istum dimitũt in
t̾ram: dũ ad t̾rena cõmoda suã applicant innocentiã. Qͥam in altũ leuant:
qͥ ad hoc habent ut eã in dei seruicio expendant. Tũc associant᷑ ei alie uͥtutes.
& qͣsi socii de insidiis exeuntes. ad deuincendos hostes accurrũt & adiuuant.
hanc iob habebat. cum cdiceret. Qͥ deridetur ab amicis suis sicut ego: inuocabit d̃m̃.¬

Expanded text:
na temperata compositio humorum, quae tamen per se non est virtus, sed informata charitate na temperata compositio humorum, quae tamen per se non est virtus, sed informata charitate transit in virtutem. Hunc habuit Josue qui cum expugnaret urbem Hai, persequentibus autem viris civitatis illius elevavit eum in altum. Quem videntes socii ejus qui erant in insidiis accurrerunt et adjuverunt eum. Quidam enim clypeum istum dimittunt in terram, dum ad terrena commoda suam applicant innocentiam. Quidam in altum levant, qui ad hoc habent ut eam in Dei servitio expendant: tunc associantur ei aliae virtutes, et quasi socii de de insidiis exeuntes ad devincendos accurrunt et adjuvant. Hanc Job habebat cum diceret: « Qui deridetur ab amicis suis sicut ego, invocabit Deum e
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ qͣs aquam: Hunc clipeũ habuit saul. qͥ samuelis increpationes sustine¬
bat. & a malis ñ cessabat. & icdeo in montib gelboe. id est suꝑbie abiectus est
colorem. & ñ est aurũ. sicut hy pochrite uident᷑ pati ex caritate. qͦd̃ patium
ex uanitate. Et hoc ex trib causis. ut scilicet uitent imminens incõmodũ.
Unde sathan. d ͤ iob. ꝑellem ꝓpelle. &. qͥcqͥd habet homo dabit ꝓ anima sua.
Scdã est cum patiunt᷑ ꝓpter aliqͦd temꝑale emolumentũ. scilicet qͥa questũ
minũ: sicut illi qui ext̾minant. faties suas. ut pareant hominib ieunantes.
hic erat clipeus golie. Et clipeus ait eneus: tegebat humeros eiꝰ. In eo tota erat
fidutia pħilistinoꝵ qͥ fortis credebat᷑. & eiꝰ clipeus in expugnabilis. Terciꝰ dipeꝰ
dictus est argenteus. Hec est naturalis innocentia. qͣndo scilicet in homine est bo¬

Expanded text:
tionem quasi aquam? » Hunc clypeum habuit Saul, qui Samuelis increpationes sustinetionem quasi aquam? » Hunc clypeum habuit Saul, qui Samuelis increpationes sustinebat, et a malis non cessabat, et ideo in montibus Gelboe, id est superbiae abjectus ecolorem, et non est aurum, sicut hypocritae videntur pati ex charitate, quod patiuntur ex vanitate. Et hoc ex tribus causis, ut vitent imminens incommodum. Unde Satan de Job: « Felicem pro pelle, et quidquid habet homo dabit pro anima sua. » Secunda est cum compatiuntur propter aliquod temporale emolumentum, scilicet quia quaestum minum, sicut illi qui « exterminant facies suas, ut appareant hominibus jejunantes. » Hic erat clypeus Goliae. « Et clypeus, ait, aeneus tegebat humeros ejus. » In eo tota erat fiducia Philistinorum qui fortis putabatur, et ejus clypeus inexpugnabilis. Tertius clypeus dictus est argenteus. Hic est naturalis innocentia, scilicet quando in homine est bo
Abbreviated transcription (Latin):
Constantia dicit᷑ turris ista. Qlipei sũt patientie diu̾sa genera. Secd̃ qͥa mille
cłicunt᷑: faciliꝰ est tractare genera singłoꝵ. qͣm singła generũ. Qͣ tuor gͥ ponimꝰ
clipeos. Primꝰ est ferreus. scd̾s eneus. t̾cius argenteus. qͣrtus aureus. Primꝰ est ob¬
stinationis. sc̾s simulationis. t̾cius in nocentie. qͣrtus caritatis. Primꝰ est rebel¬
liũ. scdds hypocͥtarũ. t̾cius mansuetoꝵ. qͣrtus diligentiũ. Primũ portauit
sauł. & in montib gelboe. sub eo est ꝓstratꝰ. E neũ: gołyas. & a cdauid est int̾¬
fectus. Argenteũ habuit iosue. & eo eleuato adiutus a sociis combussit ciuita¬
tẽ. Aureum: machabei. & dissipauerũt gentiũ fortitudinẽ. Primi sũt asini.
ad coiporalem afflictionẽ. meretͥx ad illatam confusionẽ. aspis: ad uerboꝵ
correctionem. ursus insidians ad ultionẽ. De pͥmo: ꝑcussisti eos. ꝙ ñ sũt sanati.
Hant imponebant amici iob: dicentes ei. Qͥs est uir sicut iob. bibens subsanna¬

Expanded text:
Constantia dicitur turris ista. Clypei sunt patientiae diversa genera. Sed quia mille dicuntur, facilius est tractare genera singulorum, quam singula generum. Quatuor igitur ponimus clypeos: primus est ferreus, secundus aeneus, tertius argenteus, quartus aureus. Primus est obstinationis, secundus simulationis, tertius innocentiae, quartus charitatis. Primus est rebellium, secundus hypocritarum, tertius mansuetorum, quartus diligentium. Primum portavit Saul, et in montibus Gelboe sub eo est prostratus; aeneum Golias, et a David est interfectus; argenteum habuit Josue, et eo elevato adjutus, a sociis combussit civitatem; aureum Machabaei, et dissipaverunt gentium fortitudinem. Primi sunt asini ad corporalem afflictionem; meretrix ad illatam confusionem: aspis ad verborum correctionem; ursus insidians ad ultionem. De primo: « Percussisti eos et non sunt sanati. Hanc imponebant amici Job dicentes ei: « Quis est vir, ut est Job, bibens subsanna
Abbreviated transcription (Latin):
habet᷑. Ista portat in se xp̃iimaginẽ. dat proximis fulgorem. adu̾sariis t̾rorem. sic̃
hic adũtere possumꝰ. Refulsit sol in clipeos aureos. Ecce ymago ueri solis id est
xp̃i. Et resplenduerũt montes ab eis. Ecce proximis fulgorem. Montes: sũt huiꝰ
muncli potentes. qui religioioꝵ patientiã uidentes illuminant᷑. Et fortitudo
gentiũ dissipata est. Ecce adu̾sariis t̾rorem. qͥ aduersus patientes uident se nichil
posse. qͥ corpus possunt occidere. anime autẽ ñ habent qͥd faciant. Hi dicunt cum
b. Qͥ cepit: ipse me conterat. Soluat manũ suã & succidat me. Idem. Si fla-¬
gellat: occidat semel. Et abacuc. Ingrediat᷑ putredo in ossib meis. & subt̾ me
scateat: ut reqͥescam in die tͥbulationis. ꝙ. ascendã ad popłm accinctũ nr̃m. Tales

Expanded text:
habetur. Ista portat in se Christi imaginem, dat proximis fulgorem, adversariis terrorem, sicut hic advertere possumus. « Refulsit sol in clypeos aureos: » ecce imago veri Solis, id est Christi. « Et resplenduerunt montes ab eis: » ecce proximis fulgorem. Montes sunt mundi hujus potentes, qui religiosorum potentiam videntes illuminantur; « et fortitudo gentium dissipata est: » ecce adversariis terrorem, qui adversus patientes se vident nihil posse « qui corpus possunt occidere, animae autem non habent quid faciant. » Hi dicunt cum Job: « Qui cepit ipse me conterat, solvat manum suam et succidat me. » Idem: « Si flagellat, occidat me semel. » Et Habacuc: « Ingrediatur putredo in ossibus meis, et subter me scateat,
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe uobiscũ sum. & ñ cognouistis meͣ Tt autẽ cognoicatis dm̃: prudentes
uͥgines aptate lampades ur̃as. Sic eritis candelabrũ in tab̃nacuło. in quo erant septẽ
lucerne. scilicet septem dona sp̃c sc̃i. O Tucerna conscientie. habens intͣ se lumen
fidei. oleum miccũe. igneni amoris. Obeata conscientia. que dicere potess ex
seutentia cum iob. Auditu auris aucl̃iuite. nũc autẽ ocłs meus uid̃et te. Iccir co me
seqđ lingua. s manu s corpore. Lingua: p̃dicancio. manu: oꝑanc̃o. corpore: pati¬
endo. Lucent gͦ uerbo. exemplo. martyrio. Inde c̾icit᷑. qd erat ioħ̃es lucerna ar¬
deus &e lucens. Ardens: lib̃era inerepatione lucens: dum uerb̃um cd̃i p̃dicat. lucens:
dũ ⁊ona pellicea & pili cameloꝵ uestit᷑. lucens: ̃um ꝓpter iusticiã dlecollat᷑. Nudi

Expanded text:
e vobiscum sum et non cognovistis me? » Ut autem cognoscatis Deum ut prudentes virgines, aptate lampades vestras. Sic eritis candelabrum 108 in tabernaculo in quo erant septem lucernae: scilicet septem dona Spiritus sancti. O lucerna conscientiae habens intra se lumen fidei, oleum misericordiae, ignem amoris. O beata conscientia quae dicere potest ex sententia cum Job: « Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te. Ideo me sed lingua, sed manu, sed corpore. Lingua praedicando, manu operando, corpore patiendo. Lucent ergo verbo, exemplo, martyrio. Inde dicitur quia erat Joannes « lucerna ardens et lucens. » Ardens libera increpatione, lucens ubique verbum Dei nuntians; lucens, dum zona pellicea et pilis camelorum vestitur; lucens, dum propter jus
Abbreviated transcription (Latin):
nũc puri. fulgent securi. fulgent dm̃ usuri. Primũ ex munda conscientia. sccl̃m¬
in iusticia. t̾cium ingłia. pͥmum in cordis cubicło. sc̃m in iudicio. t̾cium in regni
solio. De pͥmo: ros lucis lux tua. scilicet gr̃a illuminans. De sccdo apłs. Nolite ante¬
tempꝰ iud̾icare. qͦ adusq ueniat dñs. & cet̾a. De t̾cio: fulgebunt iusti sicut sol in reg¬
no patͥs eoꝵ. Notandũ quod iusti nũc fulgent interiꝰ. fulgent exteriꝰ. fulgent
superiꝰ. Interiꝰ: sui & dei cognitione. ext̾ius: conu̾satione. suꝑius: miraculoꝵ
exhibitione. In pͥmo habent bone conscientie del ectationẽ. in scclo xp̃i imitatio¬
nẽ. in t̾cio faciunt admirationẽ. Pͥmum rogabat dauͥd̃. Illumina oculos meos

Expanded text:
 puri, fulgent securi. Primum ex munda conscientia, secundum justitia, tertium in gloria. Primum in cordis cubiculo, secundum in judicio, tertium in regni solio. De primo: « Ros lucis ros tuus, » scilicet gratia illuminans; de secundo Apostolus: ium; » de tertio: « Fulgebunt justi sicut sol in regnum Patris eorum. » Notandum quod justi nunc fulgent interius, fulgent exterius, fulgent superius. Interius sui et Dei cognitione, exterius conversatione, superius miraculorum exhibitione. In primo habent bonae conscientiae delectationem, in secundo Christi imitationem, in tertio faciunt admirationem. Primum rogabat David: « Illumina oculos meos
Abbreviated transcription (Latin):
Q iusti fuerutt ful gebunt qͣu spl̃eñor firmamenti. & qͥ acł iusticiã erudiunt mul¬
tos. qͣu stelle in ꝑpetuas eternitates. Pro splenc̃ore manuũ cliat᷑ iuiro qui erat uesi¬
tus lineis. apuã echiel. In gredere mͣed̃io rotarum. qͣ uĩt subtus clerubmn. & int¬
ple manꝰ tuas prunis iguis. & ꝓice suꝑ cuutatem scilicet borioꝵ oꝑm ostenclens
nantes in dexta. &e luceruas intͣ lagenas clausas in sinistra. Tuba est uox p̾clica¬
tionis. Tagena: tragilitas carnis lucerna intꝰ: splencior bone uoluntatus ditt a

Expanded text:
t fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudierint multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. » Pro splendore manuum dicitur viro qui erat vestitus lineis apud Ezechielem: « Ingredere in medio rotarum quae sunt super cherubim, et imple manus tuas prunis ignis, et projice super civitatem, » scilicet bonorum operum, ostendens nantes in dextera, et lucernas inter lagenas clausas in sinistra. Tuba est vox praedicationis, lagena fragilitas carnis, lucerna intra lagenas, splendor bona
Abbreviated transcription (Latin):
st & alia missionũ clistinctio. Puit enĩ missus angłs. fuit missus homo ds̃. fuit mis¬
sus homo purus. Primꝰ de cẽlo. scc̃s de patͥs solio. t̾cius fuit homo missus a deo. ꝑrimꝰ.
cui nom̃ gabricl. sccl̃s. est emmanuel. t̾tuis est ioh̃es. Primꝰ uenit in ministeriũ. sc̃s in ad¬
iutoriũ. t̾cius in testimoniũ. In ministeriũ : ut secretũ regis loqueret᷑ cum uͥgine. In
adiutoriũ : ut muccd̃iam faceret cũ homine. In testimoniũ: ut testimoniũ ꝑhiberet
cuutas. scł̾m peperit uͥginitas. t̃cium genuit sterilitas. Primꝰ fuit nuntiꝰ reuiture
felicatatis. sccls ut faceret oꝑa caritatis. t̾tiꝰ: ut ꝑhiberet testimoniũ u̾itatis. De pͥ¬

Expanded text:
t alia missionum distinctio. Fuit enim missus angelus, fuit missum Dei Verbum, fuit missus homo purus. Primus de coelo, secundus de Patris solio, tertius fuit homo missus a Deo. Primus, cui nomen Gabriel, secundus est Emmanuel, tertius est Joannes. Primus venit in ministerium, secundus in adjutorium, tertius in testimonium. In ministerium, ut secretum Regis loqueretur cum Virgine; in adjutorium, ut misericordiam faceret cum homine; in testimonium, ut testimonium perhibcivitas, secundum peperit virginitas, tertium genuit sterilitas. Primus fuit nuntius rediturae felicitatis; secundus, ut faceret opera charitatis; tertius, ut perhiberet testimonium veritatis. De pr
Abbreviated transcription (Latin):
cendit metas nature. Gratia noua ꝑ angelũ innotescit. ⁊ acharias ob̃mutescit. senetꝰ
reflorescit. De pͥmo: uocabis nom̃ eiꝰ ioħ̃em. De scclo: & eris tacens. nec poteris loqui.
De t̾cio: elisabeth cognata tua concepit filiũ in senectute sua. Moraliteꝵ.
Moralitor.

Expanded text:
cendit metas naturae. Gratia nova per angelum innotescit, Zacharias obmutescit, senectus reflorescit. De primo: « Et vocabis nomen ejus Joannem; » de secundo: « Et eris tacens, nec potens loqui; » de tertio: « Elizabeth cognata tua concepit filium suum in senectute sua. » Et moraliter
Abbreviated transcription (Latin):
Penitentiã agite. approꝑinqͣuit enĩ regnũ cełoꝵ. Angłs nun-¬
tiꝰ dicit᷑. Isti tͦs.
angli dicti inueniunt᷑ in theologia. De p̾mo: missus est angłs
meũ. qui p̾parabto uiã tuam ante te. Isti tres torte figurati sũt in illis trib qs uidit
abrabam descendentes ꝑ uiam. Tres uicdit. & unũ adorauit. Qa d̃us. nec sabriel nec
ioħes adorandi erant. sed solus xp̃c.
cã ut nos isti moralit᷑ mittant᷑. necesse est. Primũ gͦ sit in nobis gabriel. icł est fortitu¬
sccl̃m intͥbulationib refugiũ. t̾cium ad oꝑationis auxiliũ. In figura enĩ peccatoruis
clictũ est aũ tobiam cecũ. ꝑorti animo esto. in proximo ẽ. ut acłño cureris. Et. Qstote
taiu. Hon auctẽ ego: sed gra dei mecũ. Qͦd autẽ ioħ̃es nuissus est a deo : tripłex est ꝓba-¬
tio. Prima a conceptione. sccł̃a a collocutione. tͤcia a comꝑatione. ⁊ conceptionemi¬
raculosa. a collocutione gratiosa. a comꝑatione uͥtuosa. Pria: angł̃ica annuntia¬

Expanded text:
gite, appropinquavit enim regnum coelorum. » Angelus nuntius dicitur. Isti tres angeli dicti inveniuntur in theologia. De primo: « Missus est angemeum qui praeparabit vias tuas. » Isti tres figurati sunt in illis tribus quos vidit Abraham descendentes per viam: tres vidit et unum adoravit. Quia non Gabriel, non Joannes adorandi erant, sed solus Christus. Sed ut ad nos isti moraliter mittantur necesse est. Primo igitur fit in nobis Gabriel, id est fortitusecundum in tribulationibus ad refugium, tertium ad operationis auxilium. In figura enim peccatoris dictum est ad Tobiam caecum: « Forti animo esto; in proximo est, ut a Domino cureris. » Et: « Estote ravi, non autem ego, sed gratia Dei mecum. » Quod autem missus Joannes sit a Deo triplex est probatio. Prima a conceptione, secunda a collocutione, tertia a comparatione: a conceptione miraculosa, a collocutione gratiosa, a comparatione virtuosa. Prima angelica annuntia
Abbreviated transcription (Latin):
tur qͣu uͥgultum coram eo. & qͣsi racdix de t̾ra sitienti. De t̾cia: erit tanqͣm lignũ
qͦd plantatũ est secus decursus aquarũ. qͦd ad humorẽ mittit radices suas. De qͣr¬
ta: hic habemꝰ. Igit᷑ suꝑ pͥmã aperient p̃clicatores os suũ. & aucdiet di mancłata.
& reuiuiscet apposito cophino stercorum.
Quatuor genera stercorumi

Expanded text:
tur quasi virgultum coram eo, et quasi radix de terra sitienti; » de tertia: « Erit tanquam lignum tur quasi virgultum coram eo, et quasi radix de terra sitienti; » de tertia: « Erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod ad humorem mittit radices suas; » de quarta hic habemus: Igitur super primam aperient praedicatores os suum et audiet Dei mandata, et reviviscet apposito cophino stercorum. Quatuor sunt genera stercorum
Abbreviated transcription (Latin):
adruplex est radix. Est enĩ radix arb̃oris exsiccate. est radix de terra sitienti.
est radix que mitit᷑ ad humorem aqͤ. est qͦq radix iesse. Prima est mala uolun-¬
tas peccatoris. icd̃a bona uoluntas penitentis. tercia est uoluntas affecta gr̃a deuo-¬
tionis. quarta est fil̃ius uͥginis. Prima reuiuiscit apposito cophino stercoꝵ. sccła
sanguet ex uehementia desicderioꝵ. tcia uiret & germinat p̃ magnitudine spũa¬
lium gaulioꝵ. quarta stat in signum popłoꝵ Suꝑ pͥmam aꝑient p̃dicatores
os suũ. suꝑ scd̃am aꝑient oratores os suũ. suꝑ t̾ciam aꝑient laudatores os suum.
suꝑ qͣrtam continebũt reges os linm. Prime enĩ mancata c̃i p̾dicabunt᷑. scdẽ cle-¬
sideria sua impetrabunt᷑. t̃cie spũalia carumata augebunt᷑. quartã gentet cdep̃¬
cabunt᷑. Et sic. Teni ad̃ lib̃ancdum nos iam noli tarcdare. De pͥma dicit᷑. Dimitte
arborem hoc anno. ut fodiam circa racdicem eiꝰ & mittã stercora. De sccłd: egredie¬

Expanded text:
adruplex est radix: est enim radix arboris exsiccatae, est radix de terra sitiente, est radix quae mittitur ad humorem aquae, est quoque radix Jesse. Prima est mala voluntas peccatoris, secunda bona voluntas poenitentis, tertia est voluntas affecta gratia devotionis, quarta est filius Virginis. Prima reviviscit apposito cophino stercorum, secunda languet ex vehementia desideriorum, tertia viret et germinat prae magnitudine spiritalium gaudiorum, quarta stat in signum populorum. Super primam aperient praedicatores os suum, super secundam aperient oratores os suum, super tertiam aperient laudatores os suum, super quartam continebunt reges os suum. Primae enim mandata Dei praedicabuntur, secundae desideria sua impetrabuntur, tertiae spiritalia charismata augebuntur, quartam gentes deprecabuntur, et sic veni, ad liberanradicem ejus et mittam stercora; » de secunda: « Egredie
Abbreviated transcription (Latin):
impleri illucĩ apli. Sine uit̾missione orate. Qͦd implemꝰ etiã cłormiencdo cleo. Inuenimꝰ
ignem in lingua. inuenunꝰ & meł. inuenimꝰ & Tac. De pͥmo clicit᷑. Aparuerũt aplis
disꝑtite lingue tanqͣm ignis. seditꝙ supͣ singlos eoꝵ sp̃c sc̃s. Est ignis ad examinã

Expanded text:
impleri illud Apostoli: « Sine intermissione orate. » Quod implemus etiam dormiendo. Invenimus impleri illud Apostoli: « Sine intermissione orate. » Quod implemus etiam dormiendo. Invenimus ignem in lingua, invenimus et mel, invenimus et lac. De primo dicitur: « Apparuerunt apostolis dispertitae linguae tanquam igni
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Sic est sca scriptura. qͥa breui uersiculo continet᷑. unde multiplex pagina in¬
pletur. Labia sponse: sunt doctores. in qͥb distillat fauus mellis. cũ subditis suis
multa exponũt de scripturis. Mel & lac iub lingua tua. In lacte eruditio paruuloꝵ.
in melle doctrina. que ꝑfectiorib competit designat᷑. Ait apłs dẽ lacte. Pacti estis
quib lacte opus est. ñ solido cibo. De melle ait salomon. Mel inuenisti. comede qͦd
lufficit tͥ. Habet sub lingua mel & lac: cum recte discernit que paruulis. que ma
unt porrigenda. In lingua hab̃et: cum ea cõmode ꝓfert. Odor inc
Uxor agni parauit se: & datum est ei ut se oꝑiat byssinũ. splendens. candidũ. Byssi¬
nũ enĩ sũt iustificationes sc̃õꝵ. In thure: desideria & orationes scõꝵ designantur.
qua ñ solum uoces & affectus sũt orationes. sed etiã omĩa bona que oꝑamur. ut possit

Expanded text:
ejus. Sic est sancta Scriptura, quia brevi versiculo continetur, unde multiplex pagina imejus. Sic est sancta Scriptura, quia brevi versiculo continetur, unde multiplex pagina impletur. Labia sponsae sunt doctores, in quibus distillat favus mellis, cum subditis suis multa exponunt de Scripturis. Mel et lac sub lingua tua. In lacte eruditio parvulorum, in melle doctrina quae perfectioribus competit, designatur. Ait Apostolus de lacte: « Facti estis quibus lacte opus est non solido cibo. » De melle ait Salomon: « Mel invenisti, comede quod sufficit tibi. » Habet sub lingua mel et lac cum recte discernit, quae parvulis, quae majoribus sunt porrigenda. In lingua habet, cum ea commode profert. Odor, inq« Uxor agni paravit se, et datum est ei ut se operiat byssino splendenti candido. » Byssinum enim sunt justificationes sanctorum. In thure desideria et orationes sanctorum, signantur; quia non solum voces et affectus sunt orationes, sed omnia bona quae operamur, ut possit
Abbreviated transcription (Latin):
ni. in nubib celi. In pͥmo cdesignant᷑ corone p̾parate ab̃ eterno. In sccd̃o qͦd offerent᷑¬
iusti inuidicio. In t̾cio qͦd coronabunt᷑ in corpore glorificato. De pͥmo: hic. Et yris
in capite eiꝰ. De scdo: in apocalissi. Est in circuitu ỹris trom. De t̾cio: ad noe. Ponã
arcũ meũ in nubib celi. Hec omia que oꝑatus est unguentariꝰ noster. sunt unguenta
pungit sed sanat. sccdi ungit & confortat. t̾cium clarificat & letificat. Odor pͥmi:
est infra aromata. odor sccli uenit ꝑ aroniata. odor t̾cii: suꝑ om̃ia a romata. Primo
unde mutuasie species. quib hec conficiunt᷑ unguenta: unde sint collecte subdit.
tuoꝵ sicut ocdor thuris. Lauus: mel in cera est. Mel in cera spiritualis eloqͥoꝵ
itunoꝵ sensus in litt̾a. Distillat fauus: cum plus habet mellis: qͣm capiat theca

Expanded text:
roni, in nubibus coeli. In primo designantur coronae praeparatae ab aeterno. In secundo quando offerentroni, in nubibus coeli. In primo designantur coronae praeparatae ab aeterno. In secundo quando offerentato. De primo hic: « Et iris in capite ejus; » de secundo in Apocalypsi: « Et iris in circuitu throni; » de tertio ad Noe: « Ponam arcum meum in nubibus coeli. » Haec omnia quae operatus est unguentarius noster sunt unguenta riae. Primum pungit, sed sanat, secundum ungit et confortat, tertium clarificat et laetificat. Odor primi est infra aromata, odor secundi venit per aromata, odor tertii super omnia aromata. Primo rte videretur sponsa aliunde mutuasse, species quibus haec conficiuntur unguenta unde sint collectae subdit, tuorum sicut odor thuris. THO. Favus mel in cera est; mel in cera, spiritalis divinorum eloquiorum sensus in littera. Distillat favus, cum plus habet mellis quam capiat theca
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ om̃s accepimꝰ gr̃ãm ꝓ gr̃a. In resurrectione egressus est sol de nubilo nr̃e mortali¬
tatis. Inde. Postqͣm refułfit sol qui pͥus erat in nubilo: accensus est ignis magnꝰ.
Tunc enĩ insole posuit tab̃naculum suũ. scilicet carnem assumptã in claritate inmor¬
talitatis. Inde in apocalipii. Uidi angłm descendentẽ de celo. ꝙ tota t̾ra illuminata ẽ
agłia eius. Sequit᷑. Et yris incapite eiꝰ. scilicet p̾mioꝵ differentia. Yris quinq habet
colores. Nigrũ. uiridem. rubeu. croceũ. album. In nigro: corona ꝓpħarum. in uiridi:
apłorum. in rubeo: martyrũ. in croceo: confessoꝵ an albo: uͥginum. Prophe enĩ
effuso sanguine
rubuerũt. confessores assidua discipłina palluerũt. uͥgines: uͥ.¬
ginitate floruerunt. Secd notandũ qͦd inuenit᷑ yris ui capite angeli. in circuitu tͦ¬

Expanded text:
atis. » In resurrectione, Egressus est sol de nubilo nostrae mortaliatis. » In resurrectione, Egressus est sol de nubilo nostrae mortalitatis. Inde: « Postquam refulsit sol qui prius erat in nubilo, accensus est ignis magnus. » Tunc enim in sole posuit tabernaculum suum, scilicet carnem assumptam in claritate immortalitatis. Inde in Apocalypsi: « Vidi angelum descendentem de coelo, et tota terra illuminata est a gloria ejus. » Sequitur: « Et iris in capite ejus, » scilicet praemiorum differentia. Iris quinque habet colores: nigrum, viridem, rubeum, croceum, album. In nigro corona prophetarum, in viridi apostolorum, in rubeo martyrum, in croceo confessorum, in albo virginum. Prophetae eneffuso sanguine rubuerunt, confessores assidua disciplina palluerunt, virgines castitate floruerunt. Sed notandum est quod invenitur iris in capite angeli, in circuitu th
Abbreviated transcription (Latin):
cle nubilo. archus refulgens int̾ nebulas głie. Primũ: in partus emissione. sccł̃m in
grẽ infusione. t̾tium in ꝓpͥa resurrectione. qͣrtum in generali regeneratione. Stella
fuit lucis nuntia: luna: gr̾arum affluentia. sol: resuscitati corporis głia. archus: in
regno meritoꝵ differentia. De pͥmo: orietur stella ex iacob. Inde. Lux fulgebit ho-¬
die suꝑ nos. Inde. Qum consũmatũ esset tab̃nacłm: nubes operuit illucl̃. & głia dñi
impleuit illud̃. Consũmatũ fuit: qͣndo uenit plenitudo temporis. Nub̃es oꝑuit: qͣn-
do u̾bum caro factũ est & habitauit in nõbis. Gloria dñi impleuit illud : qͥa uidimꝰ
głiam eiꝰ. gliam quasi unigeniti a patre. plenũ gr̃e & u̾itatis. Luna płena fuit in
gr̾e infusione. In se enĩ habuit plenitudinẽ. aliis autem dedit mensurã. cuꝰ doctrina
fulget eccł̃ia ut sol & luna. Inde subdit᷑. ꝑlenum gre & u̾ttatis. Et. De płenitudine¬

Expanded text:
de nubilo, arcus refulgens inter nebulas gloriae. Primum in partus emissione, secundum in gratiae infusione, tertium in propria resurrectione, quartum in generali regeneratione. Stella fuit lucis nuntia, luna gratiarum affluentia, sol resuscitati corporis gloria, arcus in regno meritorum differentia. De primo: « Orietur stella ex Jacob. » Inde: « Lux fulgebit hodie super nos. » Inde: Cum consummatum esset tabernaculum « nubes operuit illud, et gloria Domini implevit illud. » Consummatum fuit, quando « venit plenitudo temporis. » Nubes operuit, quando « Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. » Gloria Domini implevit illud, quia « vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre plenum gratiae et veritatis. » Luna plena fuit in gratiae infusione; in se enim habuit plenitudinem, aliis autem dedit ad mensuram; cujus doctrina fulget Ecclesia ut sole luna. Inde subditur: « Plenum gratiae et verit
Abbreviated transcription (Latin):
estitus quoq nube uisus est. sed nube triplici. Nube candida. nube leui. nube głiosa.
Pro pͥma natui est floi campi cde lilio uͥginali. Pro scd̃a: sine honere peccati in carne
mortali. Pro tͣcia: in resurrectione gl̃ificatus est in corpore immortali. In pͥma denu¬
tiauit p̾mia bonoꝵ ꝙ maloꝵ. in scd̃a nouit delere maculas peccatoꝵ. In t̾cia clarifi-¬
cabit corporabeatoꝵ. De pͥma: in apocalipsi. Nicli Snubem cancdicdã. & suꝑ nubẽ
filiũ hominis sedentẽ. & corona aurea in capite esꝰ. ꝙ habebat falcem in manu sua.

Expanded text:
estitus quoque nube visus est, sed nube triplici: Nube candida, nube levi, nube gloriosa. Pro prima natus est flos campi de lilio virginali, pro secunda sine onere peccati in carne mortali, pro tertia in resurrectione glorificatus est in corpore immortali. In primo denuntiavit praemia bonorum et malorum, in secundo novit delere maculas peccatorum, in tertio clarificabit corpora beatorum. De primo in Apocalypsi: Vidi nubem candidam, et super nubem Filium hominis sedentem, et coron
Abbreviated transcription (Latin):
Sccd̃s acd illuminandã nr̃am ignorantiã. qͥa corcda cdiscipłoꝵ Iinuisibili ꝑlustra-¬
uit potentia. Terciꝰ ad sulleuandũ. ut ibi nr̃a fixa sint corda. uͥ u̾a sũt gaudia.
Quartꝰ ad crudienddũ linguã humanã: ut loquat᷑ dei magnalia. Primꝰ est rubꝰ
igneus. qui apparuit moysi. scd̃s columpna ignea que cduxit filios irt̃ ꝑ euia de-¬
serti. t̾cius currus igneus. qui subleuauit helyam ad sullimia celi. qͣrtus de qͦ dicit᷑.
ierũt apłis dispertite lingue tanqͣm ignis. Primũ senserũt tres p

Expanded text:
 invisibili perlustrat potentia, tertius ad sublevandum, ut ibi nostra fixa sint corda, ubi vera sunt gaudia, quartus ad erudiendam linguam humanam, ut loquatur Dei magnalia. Primus est rubus igneus qui apparuit Moysi, secundus columna ignea quae ducit filios Israel per devia deserti, tertius currus igneus qui sublevavit Eliam ad sublimia coeli, quartus de quo dicitur: Apparuerunt dispertitae linguae tanquam ignis.
Abbreviated transcription (Latin):
N lacͥmis tͥplicem fletum nobis insinuauit. qͥa t̾cio lacͥmatꝰ est. Primũ: ad se¬
pulcrũ lazari. Ecce lacͥme contͥtionis. Scdõ: uidens ciuitatẽ fleuit suꝑ eam.
Ecce lacͥme compassionis. Tertio: qͣndo imminente passione ascendit in montẽ
solus orare. cũ factus est in agonia. Ecce lacͥme deuotionis. Sic inuenit᷑ super
ieremiã. Diuisiones aquarũ defluxerũt ocl̃i mei. Seqͥtur. qͣmͦ locupletauit do-
ientie. qͣ collata conseruaremꝰ. qͥa ñ minor est uͥtus qͣm querer
tueri. Et ut ad illa accedamꝰ: clamat ipsa sap̃ia. Transite ad me om̃s qͥ concu-¬
ꝑucitis me. & a generationib meis implemini.
Gres generationes sapientie.

Expanded text:
n lacrymis triplicem fletum nobis insinuavit, quia tertio lacrymatus est: Primum ad sepulchrum Lazari: ecce lacrymae contritionis. Secundo, « videns civitatem, flevit super eam: » ecce lacrymae compassionis. Tertio quando, imminente passione, « ascendit in montem solus orare, » cum « factus estJeremiam: « Divisiones aquarum deduxerunt oculi mei. » Sequitur quomodo locupletavit dono sapientiae qua collata conservaremus; quia Non minor est virtus quam quaerere parta tueri. Et ut ad illam accedamus clamat ipsa Sapientia: « Transite ad me omnes qui concupiscitis me, et a generationibus meis implemini. » Tres sunt generationes sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
ua. ꝑ qͣm sponsus ad sponsam uenit. scilicet mons myrre. & colles li
quia pͥmũ ꝑ abstinentiã: concupiscentiã carnis occidit. demnde ꝑ mundiciã cordit
ignorantiã mentis abstergit. postremo. qͣsi t̾cio die. ad colloqͥum sponsi ueniens.
cdesiderio suo animã accendit. Benedixit: mons myrre. qͥa in afflictione debeius
esse constantes. Et colles libani: qͥa in successu uͥtutum debemꝰ esse humiles. In mon-¬
te myrre accipimꝰ fortitudinẽ contͣ carnis concupiscentiã. in collib libani: illumi¬
nationẽ mentis contͣ ignorantiam. in colloqͥo sponsi: caritatem contͣ maliuolentiã.
Potentia ad patrem. sapientia ad filiũ. caritas ad spm scm ꝑtinet. Loquar inqͥt
sponse mee. Duob modis loqͥtur ds̃ ad animã. Alit̾ ad fornicariã. aliter ad spon¬
iam. aliter ad fedam. & alit̾ ad pulchram. alit̾ ad peccatͥcem. alit̾ acd iustificatã.
Illius fecditatem increpat. huiꝰ pulcͥtudinẽ laudat. Illam increpando timore¬

Expanded text:
sus ad sponsam venit, scilicet mons myrrhae et colles Libani, quia primum per abstinentiam concupiscentiam carnis occidit; deinde per munditiam cordis ignorantiam mentis abstergit; postremo, quasi tertio die ad colloquium sponsae veniens desiderio suo animam accendit. Bene dixit mons myrrhae, quia in afflictione debemus esse constantes. Et colles Libani, quia in successu virtutum debemus esse humiles. In monte myrrhae accipimus fortitudinem contra carnis concupiscentiam; in collibus Libani illuminationem mentis contra ignorantiam; in colloquio sponsae, charitatem contra malevolentiam: potentia ad Patrem, sapientia ad Filium, charitas ad Spiritum sanctum pertinet. Loquar, inquit, sponsae meae. Duobus modis loquitur Deus ad animam. Aliter ad fornicariam et aliter ad sponsam; aliter ad foedam, aliter ad pulchram; aliter ad peccatricem, aliter ad justificatam. Illius foeditatem increpat; hujus pulchritudinem laudat. Illam increpando timore
Abbreviated transcription (Latin):
sccd̃a culpe actualis. t̾cia nr̃e corruptionis. Primã abluit fom baptisiatis. scclam fons
lacͥmose confessionis. tciam fons suꝑne beatitudinis. De pͥma: erit fons patens domꝰ
dauid in ablutionẽ peccatoris ꝙ menstruate. De scds: quis dabit capitimeo aqͥs
&: ocłis meis fontẽ lacͥmarum : He t̾cio boetiꝰ. Da pater angustã inenti conscendere
foni agnoꝵ. In pͥmo lauant᷑ hedi id est peccatores. ut sint muncli. scdo rigant᷑ orti.
idest u̾tutĩ studentes. ut sint fecuncd̃i. t̾cio potant᷑ agni icl est innocentes & mansueti
ut inebrientur ab ubertate domus dei.

Expanded text:
secunda culpae actualis, tertia nostrae corruptionis. Primam abluit fons baptismatis, secundam fons secunda culpae actualis, tertia nostrae corruptionis. Primam abluit fons baptismatis, secundam fons lacrymosae confessionis, tertiam f Quis dabit capiti meo aquas, et oculis meis fontem lacrymarum? » De tertio Boetius: Da, Pater, augustam menti conscendere fons agnorum. In primo lavantur haedi, id est peccatores ut sint mundi; secundo rigantur horti, id est virtutibus studentes ut sint fecundi; tertio potantur agni, id est innocentes et mansueti, ut inebrientur ab ubertate domus Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
est doctrina celestis. que surgit in orto dñi concluso. idest in pͥmitiua eccl̃ia. &
alios ortos idest ecclias ex ea naicentes irrigat. Iclem dicit᷑ puteus. Puteus: qͥa ñ om̃ib
patet. Pons: quia spũalĩ patet. & etiã minorib. Maiorib uͦ: ꝑ reuelationẽ sp̃c scĩ.
Aque iuuentes sũt. que cde fontib ꝑpetuo manant. ñ sicut cisterne. que de niue uł̃
pluuis implent᷑. Non sic iste. sec̃ fluũt impetu de lib̾ano. Libanus: cancdidatio int̾p̃¬
tat᷑. Hec est eccl̃ia que candicla est ꝑ uitam. De his fluminib dicit᷑. Oi credit in me: fli¬
mina de uentre eiꝰ fluent a que uiue. Fluere dicunt᷑ cũ impetu. qͥa apłis p̃dicantib ea.
nemo potuit resistere. secd p̾dicando animas suas impenderũt.
ste foni est muĩtiplex. Lanat. rigat. potat. Immnundũ. aridũ. sitibundũ. Ot a u̾
Tripsex est immunclicia nr̃a : tripł ex est fons qui ab̃luit. Prima est culpe originalis.

Expanded text:
est doctrina coelestis quae surgit in horto Domini concluso, id est primitiva Ecclesia, ut alios hortos, id est Ecclesias ex ea nascentes, irriget. Idem dicitur puteus: puteus, quia non omnibus patet fons quia spiritualibus patet, et etiam minoribus. Majoribus vero per revelationem sancti Spiritus. Aquae viventes sunt quae de fontibus perpetuo manant, non cisternae quae de nive vel pluviis implentur sunt istae, sed fluunt impetu de Libano. Libanus candidatio interpretatur. Haec est Ecclesia quae candida est per vitam. De his fluminibus dicitur: « Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent. » Aquae vivae fluere dicuntur cum impetu, quia apostolis praedicantibus ea nemo potest resistere: sed praedicando animas impenderunt. Iste fons est multiplex. Lavat, rigat, potat, immundum, aridum, sitibundum. Quia vero triplex est immunditia nostra, triplex est fons qui abluit. Prima est culpae originalis,
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ erat ioh̃es. Ioħ̃es dei grã cdicit᷑. Merito hoc nomen ab angło specialit᷑ ei c̃at᷑. cui to¬
tiꝰ trinitatis gra. nũc uini. nc̃ aud̃itu. in baptismo aliqͣtenꝰ reuelatur. Yncle hocnom̃
trissalabũ: in om̃i casu manet immobile in singłari numero. Yidit enĩ filium in
carne. sp̃m scm̃ incolumba. patrẽ aucł̃iuit inuoce. Harũ grã ꝑsonarũ. tͥpłicem ag¬
nouit gr̾am. Est enĩ grã adoptionis. est gr̃a incarnationis. est gr̃a oꝑationis. prima
pat̾s. socd̃a fili. t̾tia sp̃s scĩ. Prima pater nos uocat acd̃ heditatem. scãa fisius nr̃am assũp¬
sit infirmitatẽ. ttia: sp̃c sc̃i deducit ad ciuitatẽ. Prima patris sums heredes & fĩli. scda.
xp̃i cohered̃es & socii. t tia nos ragit sp̃c consilii. De pͥma: paulus. Ꝙ me segregauit ex
uto matͥs meẽ. & uocauit ꝑ gr̾am suam. De sccł̃a: apparuit gra dei saluatoris m̃i oĩ-¬

Expanded text:
nomen erat Joannes. » Joannes Dei gratia dicitur. Merito hoc nomen ab angelo spiritualiter ei datur, cui totius Trinitatis gratia nunc visu, nunc auditu in baptismo aliquatenus revelatur. Unde hoc nomen trisyllabum in omni casu manet immobile in singulari numero. Vidit enim Filium in carne, Spiritum sanctum in columba, Patrem audivit in voce. Harum gratia personarum triplicem agnovit gratiam. Est enim gratia adoptionis, est gratia incarnationis, est gratia operationis. Prima Patris, secunda Filii, tertia Spiritus sancti. Prima Pater ia Spiritus sanctus deducit ad civitatem. Prima Patris sumus haeredes et filii, secunda Christi cohaeredes et socii, tertia nos regit Spiritus consilii. De primo Paulus: « Qui me segregavit ex utero matris meae, et vocavit per gratiam suam; » de secundo: « Apparuit gra
Abbreviated transcription (Latin):
agnus. Agnus qui lauaret. xp̃c qui ungeret. filius qui incduteret. Lauaret lauacͦ
miscdie. ungeret oleo leticie. induceret in regnũ glie. De pͥmo: ecce agnus dei. ecce qͥ
tollit peccata muncd̃i. Hoc adũbium ecce: demonstratiuũ est. De icd̃o: tues xp̃c fiłius
cd̃ei uiui. Ut exhilaret faciem in oleo: ait petrus. tu ꝓnom̃ est cdemonstratiuũ. Xp̃c:

Expanded text:
Agnus. Agnus qui lavaret, Christus qui ungeret, Filius qui induceret. Lavaret lavacro Agnus. Agnus qui lavaret, Christus qui ungeret, Filius qui induceret. Lavaret lavacro misericordiae, ungeret oleo laetitiae, induceret regnum gloriae. De primo: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. » Hoc adverbium, ecce, demonstrativum est. De secundo: « Tu es Christus Filius Dei vivi, » --ut exhilaret faciem in oleo,--ait Petrus. Tu, pronomen est demonstrativum. Christus
Abbreviated transcription (Latin):
me ini t̾ram rectã. Neqͥtur. Hic uenit in testimoniũ. ut testimoniũ ꝑhiberet c̃e lu¬
mine. De lumine. qͦd dilueret. qͣ̃ ablueret. qͦd̃ lueret. Dilueret obscuritatẽ. ab̃lu¬
eret feditatẽ. lueret captiuitatẽ. Obscuritatẽ legis mosayce.: feclitatem tam actuat
Qͣm originalis culpe. captiuitatẽ humane creature. Primã: cdoctrina & miracułis.
scd̃am aqua baptismatis. t̾ciam effusione sanguinis. De pͥmo. ũbo & miraculis:
uerbo: qͥd̃ cepit iħc facere & docere. Nox p̾cessit: dies autẽ appropinqͣuit. De
iccł̃o: effundã suꝑuos aquam mundã. ꝙ mundabimini ab̃ om̃ib inqͥnamentis¬
ur̃is. De t̾tio: in sanguine testamenti tui redemisti uunctos tuos de iacu in quo ñest aqͣ
Huic Iumini tres testimoniũ ꝑhibuerũt demonstrauis dictionib. Perhibuit pater.
ꝑhibuit petrus. ꝑhibuit ioh̃es. Pater qͥd esset filius. petrus qͦl esset xp̃c. ioh̃es qͣd̃ esset

Expanded text:
terram rectam. » Sequitur: « Hic venit ut testimonium perhiberet de lumine. » Quod dilueret, quod ablueret, quod lueret. Dilueret obscuritatem, ablueret foeditatem, lueret captivitatem: obscuritatem legis Mosaicae, foeditatem tam actualis quam originalis culpae, captivitatem humanae creaturae. Primum doctrina et miraculis, secundum aqua baptismatis, tertium effusione sanguinis. De primo verbo et miraculis: verbo quod coepit Jesus facere et docere. « Nox praecessit, dies autem appropinquavit. » De secundo: « Effundam super vos aquam mundam, et mundabimini ab omris. » De tertio: « In sanguine testamenti tui redemisti vinctos tuos de lacu in quo non erat aqua. » Huic lumini tres testimonium perhibuerunt. Perhibuit Pater, perhibuit Petrus, perhibuit Joannes: Pater quod esset Filius, Petrus quod esset Christus, Joannes quod esset
Abbreviated transcription (Latin):
IRes sunt uͥgule. Prima ẽ regum. sccda pastoꝵ. t̾cia pontificũ. Prima: rebel-¬
les subingant᷑. scda oues minant᷑. t̾cia filii regunt᷑. Prima ualet ad uiciorum
eiectionem. scdã ad moꝵ compositionẽ. t̾cia ar̃ uͥtutũ ordinationẽ. Prima fuit
ioseph qua egiptii subiciunt᷑ ei. & pater eiuis moriens innitit᷑. scd̾a moisi qͣ
serpentes pharaonis absorb̃entur. & mare rubrũ diuiditur. tertia ẽ aaron.
qua dignꝰ sacertdotio ostendit᷑. Sed cdicitur uirgula fumi.

Expanded text:
res sunt virgulae, prima est regum, secunda pastorum, tertia pontificum. Prima rebelles subjugantur, secunda oves minantur, tertia filii reguntur. Prima valet ad vitiorum ejectionem, secunda ad morum compositionem, tertia ad virtutum ordinationem. Prima fuit Joseph, qua Aegyptii ei subjiciuntur, et pater ejus moriens innititur, secunda Moysi, qua serpentes Moysi absorberentur, et mare Rubrum dividitur; tertia est Aaron, qua dignus sacerdotio ostenditur. Sed dicitur virgula fumi.
Abbreviated transcription (Latin):
eam formã doctrine in qͣ tradit estis. De t̾cio: Tetatus sum in his que dicta sũt mͥ.
in domã d̃ñi ibimꝰ. Ibimꝰ inquit ñ ibo. qͥa sic gratulatur de sasute proximi. sicut
de sua. Hec ubera sunt sicut hinnuli qͥ sũt ueloces. qͦd ꝑtinet aã compassionis ueło¬
cem & hilarem oꝑationem: Acute uident: qͦd spectat ad congratulationis discre¬
tam inspectionẽ. Qͥ pascunt᷑ in liliis. Liliũ habet od̾orem. qͥ est in compassionis
oꝑe. habet iocunditatẽ in aspectu. que est in congͣtulatione. Donec aspiret dies
eterne claritatis. & inclinent᷑ umbre huiꝰ misere caliginis. Item. Humuli uelocitas
spectat ad̃ uelocem obeclientie impletionẽ. Acutus uisus: ad sui. & angeli. ꝙ clei
speculationem.

Expanded text:
estis. » De tertio: « Laetatus sum in iis quae dicta sunt mihi: In domum Domini ibimus. » Ibimus inquit, non ibo, quia sic gratulatur de salute proximi sicut de sua. Haec ubera sunt sicut hinnuli qui sunt veloces: quod pertinet ad compassionis velocem et hilarem operationem. Acute vident quod spectat ad congratulationis discretam inspectionem. Qui pascuntur in liliis. Lilium habet odorem qui est in compassionis opere; habet jucunditatem in aspectu, quae est in congratulatione, donec aspiret dies aeternae claritatis, et inclinentur umbrae hujus miseriae et caliginis. Item, hinnuli velocitas spectat ad velocem obedientiae impletionem; acutus visus, ad sui et angeli et Dei speculationem.