comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neres suc̃ piosse noturã ite locutius es Nẽ cũds benus nihil
non rationde condiderit ipsumq hominẽ animed ratio¬
nalem intellectus capacẽ rationis cõpotem. ser suq ui¬
uaam : qui om̃a rationis e pertia prudenti ordinettione
distribuat procretiuerit. Histius uerbis satis asseruisti quod
omnino uerissimum est hominem ẽẽ compotem rationis atq:
intelle zentiae capacẽ qđ utiq non sunt animalia rationis
expegtia Vnde & testimonio diuino eos quiñ intellegun
pecoribus cõparasti ñ utiq habentib: intellectũ qđ alioloco
scriptum est Nolite ẽẽ sicut ẽquus & mulus quib: non est
intellectus Quecum ita sint attende &iã quib uerbis
sp̃m definieris atq descripseris cũ illum ab anima distingue¬
renitereris. Hac anima inquis que inflatudĩ hab& originẽ
sine sensu ꝓprio atq intellectu intimo ẽe non potuit qđ est
post. Aliud erit inquis anima & aliud sp̃s. Sapientia &

Expanded text:
es suam nosse naturam, ita locutus es: "nam cum deus bonum nihil non ratione condiderit ipsumque hominem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque uiuacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procreauerit." his tuis uerbis satis asseruisti, quod omnino uerissimum est, hominem esse compotem rationis atque intellegentiae capacem, quod utique non sunt animalia rationis expertia; unde testimonio diuino eos qui non intellegunt pecoribus comparasti non utique habentibus intellectum. quod et alio loco scriptum est: nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. quae cum ita sint, attende etiam quibus uerbis spiritum definieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere niteris: "haec anima" inquis "quae ex flatu dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, quod est post: « Aliud erit, inquis, anima, aliud spiritus, sapientia est
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ &indincito capite tradidit spm̃. Intiuis intellegrttũ¬
quã aparte signifiaiuerit totũ pi quodetiquȩ an imeest
possit & sp̃s nuncupari Atego ut possim expeditius ꝓbare
qđ dico tepsũ testẽ citius & cõ modius adhibebo Sicenim sp̃m
definisti iepecort a ppareant non spm sed aninã habere

Expanded text:
tum est: et inclinato capite tradidit spiritum, ita uis intellegi, tamtum est: et inclinato capite tradidit spiritum, ita uis intellegi, tamquam a parte significaucrit totum, non quod ea quae anima est possit et spiritus nuncupari. at ego ut possim expeditius probare quod dico, te ipsum testem citius et commodius adhibebo. sic enim spiritum definisti, ut pecora appareant non spiritum habere
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ccrnis tppellat. Dicit sane& calio modo sp̃m hominis
quem prorsus am̃tedis cernit Sienũ crtuiero linguti inquit
iste sucm etndemq difficilem questianem multis enim modis
atq indiuersis significcitionib: scripturȩ diuinȩ spm̃ nomi¬
nant. sed de quo nunc agimus quoratiocinamur intellegim
sapimus consitt internos sic eũ &iã ꝓprie spm nuncupari ut
non sit unuersa ani ma sed ediquid eius Tam̃ animã &iam
spm eẽ si propterea negas qx eius intelle gentia distinetȩ dic it᷑
sp̃s poteris negareuniuer sũ seneniacb appellari is rł qm̃ excep¬
to iuda &iã distincte appellatusẽ isrł in tribubus decem quȩ
in samariacuno fuer̃ Sed quid opus ẽhic diutius immortri
lam nunc undefticilius ostendamus attendeetimquȩ an ima
est ecic̃ sp̃m dici: Cum audis uellegis dño moriente qđ scrip¬

Expanded text:
corpus carnis appellat. dicit sane et alio modo spiritum hominis, corpus carnis appellat. dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: si enim orauero lingua, inquit, iste suam eandemque difficilem quaestionem; multis enim modis atque in diuersis significationibus scripturae diuinae spiritum nominant —, sed de quo nunc agimus, quo ratiocinamur, intellegimus, sapimus, constat inter nos sic cum etiam proprie spiritum nuncupari, ut non sit uniuersa anima, sed aliquid eius. tamen animam etiam spiritum esse si propterea negas, quia eius intellegentia distincte dicitur spiritus, poteris negare uniuersum semen lacob appellari Israhel, quoniam excepto Iuda etiam distincte appellatus est Israhel in tribubus decem, quae in Samaria tunc fuerunt. sed quid opus est hic diutius inmorari ? Iam nunc unde facilius ostendamus adtende eam quae anima est etiam spiritum dici. cum audis uel legis domino moriente quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
in libro lob: Absolusticonimã metm ab spũ meo. Tamen el
unuersc anima appelletur hoc nomine quã eẽuis muliomagis ho
questio pominũ uideatureẽ ponrerum : Cum epũ const& eẽ a liquio
in anima qđ propriesp̃s pominetur quo ex cepto proprie nom in a¬
tur & anima imderebus ipsis nulla contentio est Presertior
quortitio cincimur & intellegimus quando ita distinctae is to
pus. Huncaũt spm &iã mentem iudetur appellarecũ dicit m̃te
seruolegidĩ carnecũt lege peccati. Nam ipsa sententicẽ & caro
un iuersc̃ mentẽ uocari quȩ constat ex anima & spũ qđ ubi legeris
nescio Mentem quippenrtim nisirationale & in tellectuale nr̃mx
dicereñ solemus: Acperhoc quod aitidem cipđs̃ Renouamini
aũt spũ mentis urtie quid aliud dixit nisi re nouam inim̃te
urã  sicenĩ sp̃smentis nihil est aliud quã mens. quo modo
corpus carnis nihil alud potest ẽẽ quam cciro. Nam & hoc
scriptum est in expoliatione corporis carnis ubicarnem

Expanded text:
in libro Iob: soluisti animam meamabspiritumeo — tamen et uniuersa anima appellatur hoc nomine, quamuis multo magis haec quaestio nominum uideatur esse, non rerum. cum enim constet esse aliquid in anima, quod proprie nominatur, quo excepto proprie nominatur et anima, iam de rebus ipsis nulla contentio est, praesertim quo ratiocinamur et intellegimus, quando ita distincte ista dipus. hunc autem spiritum etiam mentem uidetur appellare, cum dicit: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. nam ipsa sententia est: et cuniuersam mentem uocari, quae constat ex anima et spiritu; quod ubi legeris nescio. mentem quippe nostram nisi rationale et intellectuale nostrum dicere non solemus. ac per hoc quod ait quidem apostolus: renouamini spiritu mentis uestrae, quid aliud dixit quam: "renouamini mente uestra" ? sic enim spiritus mentis nihil est aliud quam mens, quomcorpus carnis nihil aliud potest esse quam caro. nam et hoc scriptum est: in expoliatione corporis carnis, ubi carnem
Abbreviated transcription (Latin):
aliquauera orpora &imipsorũ potius uertate uidetntur anueo
in sotini suelinextas inistic ernentut non corporib sedsim litu¬
diibus corporum. Viglaortibus cũt uera cernenda Esiopis est

Expanded text:
aliqua uera corpora et in ipsorum potius ueritate uideantur, an uero aliqua uera corpora et in ipsorum potius ueritate uideantur, an uero in somnis uel in extasi in istis cernantur non corporibus, sed similitudinibus corporum, uigilantibus autem uera cernenda et, si
Abbreviated transcription (Latin):
que non corpora sicut corpora apparent. sunt om̃a ques cõs libros
legens in ꝓpheticis &ic̃ius ionib: nt̃ intellegis quib significant᷑
eti quegerunt᷑ intemporib: uel p̃senti uł p̃terito đ futuro
falleris cũt in eis ñ qui as ipsaifallacia sed qe ñ et si ctaccipi¬
endesunt accipis Vbienĩ uis es animȩ martrrũ in et dem
reuelatione uisus ẽ & agnus quasi occisus habens annua septen
ibieu aliaq animalia si ct oportuit figurata ibi postreno X¬
& stelle cetidetunt &ccelũ plicatum ẽ udliber nectum tuno uomc¬
ditiroundus Ista ntiq om̃a siscipienter acipimus. quam uis dicam̃
losci ueracia pontm̃ uertidicimus corpont Prolixioris cũt semo¬
ipis est destogenere simi litudinum corporalum diligenti ssima
disputaitio utrũ & angeli seuboni seumedi sicappareant: Quan¬
dospeciehominũ uel quorum lib& corporũ apparent an habeant

Expanded text:
quae non corpora sicut corpora apparent, sunt omnia quae sanctos libros quae non corpora sicut corpora apparent, sunt omnia quae sanctos libros legens in propheticis etiam uisionibus non intellegis, quibus significantur ea quae geruntur in temporibus, uel praesenti uel praeterito ucl futuro. falleris autem in eis, non quia sunt ipsa fallacia, sed quia non ea sicut accipienda sunt accipis. ubi enim uisae sunt animae martyrum, in eadem reuelatione uisus est et agnus quasi occisus habens cornua septem; ibi equi aliaque animalia, sicut oportuit, figurata; ibi postremo et stellae ceciderunt et caelum plicitum est ut liber; nec tamen tunc concidit mundus. ista itaque omnia si sapienter accipimus, quamuis dicamus uisa ueracia, non tamen uera dicimus corpora. Prolixioris autem sermonis est de isto genere similitudinum corporalium diligentissima disputatio, utrum et angeli, seu boni seu mali, sic appareant, quando specie hominum uel quorumlibet corporum apparent, an habeant
Abbreviated transcription (Latin):
nompereat Sed quã uis in fusa gelauerit motuitim̃ celerri¬
mo rtipi atur & interius recondatur ut salua seruetur Et tam̃
non sitmasculus apud inferos masculinorũ genitaliũ secum
afferenstotũ quicũ illa incorpore ñ haber& mascilus fuit
s ropt̃ eorum solum locũ falsa sunt hȩcfili si nonuis ut sit in cinima
sexus non sit &corpus Non om̃issimilitudo corporis. corpusẽ
Dormi&luidebis Sed cũ euigilaueris uizilanter discerneqđ
uideris in somnis erũ tibiuelud eorporeus apparebis. neq id
corpustuũ sed animatua. Necuerũ corpus sed similitudo corporis
erit lacebit enũ corpustuum. ambulabit ipsa Silebit lingua
corporistui. loquetilla Clausi erunt oculiti uidebit illa Etutiq
uiuentia iacebunt tui corpeoris membra non mertua . Ac perhoc
nondũ ex tracit est uelud deuagmasua gelata illa forma
sicit puttis animȩtuȩ & in ea tam̃ tottatq integracernitur:
similitudo ctirnis tuȩ Ex hocgeneresimilitudinũ corpordiũ

Expanded text:
pereat, sed quamuis infusa gelauerit, motu tamen celerrimo rapiatur et interius recondatur, ut salua seruetur, et tamen non sit masculus apud inferos masculinorum genitalium secum afferens totum, qui cum illa in corpore non haberet, masculus fuit propter eorum solum locum. falsa sunt haec, fili; si non uis ut sit in anima sexus, non sit et corpus. Non omnis similitudo corporis corpus est. dormi, et uidebis; sed cum euigilaueris, uigilanter discerne quod uideris. in somnis enim tibi uelut corporeus apparebis; neque id corpus tuum, sed anima tua, nec uerum corpus sed similitudo corporis erit. iacebit enim corpus tuum, ambulabit ipsa; silebit lingua corporis tui, loquetur illa; clausi erunt oculi tui, uidebit illa; et utique uiuentia iacebunt tui corporis membra, non mortua. ac per hoc nondum extracta est uelut de uagina sua gelata illa forma, sicut putas, animae tuae et in ea tamen tota atque integra cernitur similitudo carnis tuae. ex hoc genere similitudinum corporalium,
Abbreviated transcription (Latin):
mugnqrsi i lius datiodo stmibiarius habitare debet̃
ub irenoueri inagnitimdi siđn imaginem eius quicrecuit nos
Nonne ihor qđ tertioloroposiui ibienĩ certenequeullũ sexũ neque
ullams quis similitudinẽ gerimus Nam illamas culine uelseminiȩ
animȩ fermi mẽbris uribus malieribus q distineta siñ copperis ini¬
litudo sed corpus esũdis nolis est mas culus uelis nolis esifemina
quȩ cũq autmnas culus appar& aut semina. Sedttm̃ siđm suam¬

Expanded text:
magis esse et quodammodo familiarius habitare debemus, ubi renouari in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit nos? nonne in hoc quod tertio loco posui? ibi enim certe neque ullum sexum neque ullam sexus similitudinem gerimus. Xam illa masculinae uel femininae animae forma membris uirilibus muliebribusquc distincta, si non corporis similitudo, sed corpus est, uelis nolis est masculus, uelis nolis est femina, quaecumque aut masculus apparet aut femina. sed tamen si secu
Abbreviated transcription (Latin):
linguc̃ &l hab & digitũ & hab& c&ert similia iorporis menbtt
&t hec iottiest corporis similitudo noncorpus : Cumhoc qđ ego
dico preb& apudse quisq cũ corporaimagmnatur absentium
preb& certe cũ figurts & suã &alias suorum recolit sommorẽ
ereiplũ. Quodgum dephaencȩ lo queris adrem quadetgcu
semi no nenpertine resurreotione quippeilla signifiaet cor¬
poũ enseũ desitrut animarũ sitam̃ utredtur : desua
merterenes atur Sed urburor qđ tiũ sermenẽ parũ puta

Expanded text:
linguam et habet digitum et habet cetera similia corporis membra et haec tota est corporis similitudo, non corpus\', cum hoc quod ego dico probet apud se quisque, cum corpora imaginatur absentium — probet certe, cum figuras et suam et alias suorum recolit somniorumexemplum ? Quod enim de phoenice loqueris, ad rem de qua agitur omnino non pertinet. resurrectionem quippe illa significat corporum, non sexum destruit animarum, si tamen, ut creditur, de sua morte renascitur. sed arbitror, qu
Abbreviated transcription (Latin):
indagare unaecstillud: Qd parem habtibum due illecũ
in tormentis e& agnouit. cufigurti corperis eius non erat nota ciuus
orporis similitudinẽ quã u sincorporea potuit an im ares inere
Quis cũt rectedicat sealiquẽ hominẽ iognouise puisi in queonrtũ petuit
aus uitẽ uolimiateno iognoscere queutiq moles pienhabe uelcolo¬

Expanded text:
indagare? Unde est et illud, quod patrem Abraham dives ille, cum in tormentis esset, agnovit, cui figura corporis ejus non erat nota, cujus corporis similitudinem quamvis incorporea potuit anima retinere. Quis autem recte dicat, se aliquem hominem cognovisse, nisi in quantum potuit ejus vitam voluntatemque cognoscere, quae utique moles n
Abbreviated transcription (Latin):
hilaccipiendũ aliis exemplum pbea¬
tis soepotius adhid quod dec tisunt
seruire concedantur ut torãnsicist
dictumest in restau ratione eecles¬
arum & luminaribus uestros auese¬
itatestudio cederepossre lestad
nead filios & minis tros ecelesiae ins¬
truendos uel & docendos sicuinobis
sistis & uo bisiniunximus iaomos le¬
islocis ubin eedũ ꝑsectum estadmulter

Expanded text:
hil accipiendo aliis exemplum praebeatis; sed potius ad id quod data sunt, servire concedantur, ut totum, sicut dictum est, in restauratione ecclesiarum et luminaribus vestra auctoritate et studio cedere possit. Scolae sane ad filios et ministros ecclesiae instruendos vel edocendos, sicut nobis isistis et vobis iniunximus, in congruis locis, ubi necdum perfectum est, ad multor
Abbreviated transcription (Latin):
inceritatem tucm erga
nos renate frater Karissime & faaternã
beniuolentiam ac mutuce dilectionis
affectum probatum quidem & antea
tenebamus Verum Nunc probatiorem
men ideo contemnendi uincentii uictoris sic enim prȩ¬
notutum ibin omeneius inueni. proxime preterita a estate
misisti quam uis mihi eo quod absens fuissem in autũni
fine sint redditi : Quomodo enim tukarissimus meus
posses uel deberes in meam non perferre notitiam cum
in manustuas uenissent cuius lib& hominis qualescũq
litterȩ lic& ad alium scribentis. ibi tamen nomen
iommemoraretur & legeretur meum Ita ut contra¬
diceretur uerbismeis quȩ bn quibusdam opusculis edidis

Expanded text:
inceritatem tuam erga nos, Renate frater charissime, et fraternam benevolentiam, ac mutuae dilectionis affectum probatum quidem et anteatenebamus, uerum nunc probatiorem men ideo contemnendi, Vincentii Victoris — sic enim praenotatum ibi nomen eius inueni — proxime praeterita aestate misisti, quamuis mihi eo quod absens fuissem in autumni fine sint redditi. quomodo enim tu carissimus meus posses ucl deberes in meam non perferre notitiam, cum in manus tuas uenissent cuiuslibet hominis qualescumque litterae licet ad alium scribentis, ubi tamen nomen commemoraretur et legeretur meum, ita ut contradiceretur uerbis meis quae in quibusdam opusculis edidis
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes in trabant in scã & hocesse quod ait & afferr& a aron iudicia filio¬
rũ isrł suꝑ pectus . ostendens uidelic& in illa demonstratione & ueritate quid
deillis iudicauerit dñs quanquam poss& intellegi demonstrationẽ & ueritatẽ lit te¬
eiciatur: hoc est enim quod graeri dicunt per istomion. horam habens incircui¬
tu peristomii oplis textoris contextam. idest neipsa ora extrinsecus assuatur:¬
hoc uidetur dicere commissuram contextam: unde &iam addidit ex ipsa utnerũ¬

Expanded text:
sacerdos intrabat in sancta, et hoc esse quod ait: et adferet Aaron iudicia filiosacerdos intrabat in sancta, et hoc esse quod ait: et adferet Aaron iudicia filiorum Israhel super pectus, ostendens uidelicet in illa demonstratione et ueritate quid illis iudicauerit dominus. quamquam possit intellegi demonstrationem et ueritatem litteeiciatur; hoc est enim quod graeci dicunt περιστόμιον — oram habens in circuitu peristomii, ophoc videtur dicere, commissuram contextam. Unde etiam addidit, ex ipsa, ut ne ru
Abbreviated transcription (Latin):
conplectentes opus catenarum deauro puro: qđ latini rationale interpraetatis:
mus appellare quod grȩcidicunt logicon: sed qm̃ logõs in graeca lingua ambigu
um est utrũ uerbum signific& anrationẽ . quia utriusq rei nomen est: ubi putatũ ẽ
auerboductum logion eloquium nr̃i inter praetatis: nam qđ habemus eloquia
dñi eloquia casta graecihabent logia: hic uero in ueste sacer dotedi qđ ex auro & ia¬
cintho & purpura & cocco duplici torto & bisso duplici torta fieri praeceptũ est.
quadratũ duplex quod est inpestore sacerdotalis. & logion uocaretur incerũ
tionẽ & ueritatẽ: quid sibihoc uelit
suꝑrationide de monstratio & ueritas : qm̃ qui talia dicit fieri inueste sacer¬
dotis quaecorporaliter fiunt. inuenire difficileest : fabulantur tamen quidam
lapidem fuisse. cuius colorsiue ad aduersa siue ad prospera mutaretur quando

Expanded text:
complectentes opus catenatum de auro puro. Quod Latini rationale interpretati sunt, complectentes opus catenatum de auro puro. Quod Latini rationale interpretati sunt, mus appellare, quod Graeci dicunt λογικόν. Sed quoniam λόγος in graeca lingum est utrum uerbum significet an rationem, quia utriusque rei nomen est, ubi putatum est a uerbo ductum λόγιονν, eloquium nostri interpretati sunt; nam quod habemus: eloquia domini eloquia casta, graeci habent λογία. hic uero in ueste sacerdotali, quod ex auro et hyacintho et purpura et cocco duplici torto et bysso duplici torta fieri praeceptum est quadratum dtionem et veritatem. Quid sibi hoc velitrationale demonstratio et ueritas, quoniam talia dicit fieri in ueste sacerdotis, quae corporaliter fiunt, inuenire difficile est. fabulantur tamen quidam lapidem fuisse, cuius color siue ad aduersa siue ad prospera mutaretur quando
Abbreviated transcription (Latin):
lem & tunicam talarem & tunicam cum corrmbis has appellatas stolus & cȩcera cum superi¬
us unamsto lam faciendam ꝓposius s& notandum est: tunicam uero cum corimbis honestius
puntrunt latini inter praetes dici quam sidicerent cum cirris : q̃uibenedis positi orna¬
mento eẽ uestibus solent. .CXX. A spidiscas inueste sacerdotidi quas dicat. utrum
scutulas quae abscuto latine appellantur quia & graeti scutũ aspida appellant
anaspidis cas propterdiligenter conͥligandum dicit abas pide serpente sicut &iã
musenae appellantur spithamis autẽ longitudo & spithamis latitudo latim
quiden interp̃iecti sunt mensuram extentȩ palmȩ a finepolicis usque ad finem
digitis minimi : & lapides sint de nominibus filiorũ isrł secundũ natiuitates
eirũ id est scđm ordinẽ quonatisunt . CXxVI. Et facies suꝑrationale fimbrias

Expanded text:
lem et tunicam talarem et tunicam cum corymbis. has appellatas stolas et cetera, cum superilem et tunicam talarem et tunicam cum corymbis. has appellatas stolas et cetera, cum superius unam stolam faciendam proposuisset, notandum est. tunicam uero cum corymbis honestius putarunt latini interpretes dici, quam si dicerent "cum cirris", qui bene dispositi ornamento esse uestibus solent. Aspidiscas in ueste sacerdotali quas dicat. utrum scutulas, quae ab scuto latine appellantur, quia et Graeci scutum aorctSa appellant? an aspidiscas propter diligenter conligandum dicit ab aspide serpente, sicut etiam muraenae appellantur? spithamis autem longitudo et spithamis latitudo. latini quidam interpretati sunt "mensuram extentae palmae a fine pollicis usque ad finem digiti minimi". et lapides sint de nominibus filiorum Israhel secundum natiuitates eorum, id est secundum ordinem quo nati sunt. Et facies su
Abbreviated transcription (Latin):
ficium quod inferebatur poss& incendi praesestim quia concauũ fieri iub& & craticulum
de poni usque ad medium eiꝰ: idest medum concauitatis eius operefactũ rȩticula to : anquõ chat
& facies cornua inquattuor angulos & seipso erunt cornua &teg& ł illu a eramento non
adsola cornua referendũ est quod ait teges illa aeramento sedadomnia dequibus loqueba
tur dealtari fabricando praecipiens :
ttulo quere omnibus sapientib: men¬
te quos repleui spũ intellectus : aes theseos quidem grecus hab& quẽ latine sensum non intellec¬
tum dicere solemus: sed scriptura de sensu interi orequẽ intellectum uocamus sicloqui sol&
sicu est ad hebrȩos: ꝑfestorum estaut̃ solidus cibus eorum quiꝑ habitum exercititos habbꝵ
sensus addiscernendum bonum & malum:ibienim quod posuit sensus. graecur hab& a esthesis:

Expanded text:
ficium quod inferebatur, posset incendi; praesertim quia concavum fieri jubet, et craticulam ficium quod inferebatur, posset incendi; praesertim quia concavum fieri jubet, et craticulam deponi usque ad medium ejus, id est medium concavitatis ejus, opere factum reticulato. An quoniam dixit, Et facies cornua in quatuor angulos, ex seipso erunt cornua, et teges illa aeramento, non ad sola cornua referendum est quod ait, ttur de altari fabricando praecipiens ? Et tu loquere omnibus sapientibus mente, quos repleui spiritu intellectus. αἴσθησις quidem graecus habet, quem latine "sensum", non "intellectum" dicere solemus; sed scriptura de sensu interiore, quem intellectum uocamus, sic loqui solet, sicuti est ad Hebraeos: perfectorum est autem solidus cibus, eorum qui per habitum exercitatos habent sensus ad discernendum bonum et malum. ibi enim quod posuit sensus% graecus habet αἰσθήσεως.
Abbreviated transcription (Latin):
sum operibus & sigificatione figuratum : aꝑ hoc in scĩs figura ẽ figurae quia figura est ueterir
testument: In scĩs autẽ scorum figuraẽ ipsius ueritatis quia figura ẽ noui testament: totum
quippe uetus testum̃tũ in his rebus & celebrationibus quae itu obseruanda praecipiuntur
figura est:
cumtanta feresit staturae hominis altitudo: quomodoergo minis trabaaiur altaricũ
gradus habere altare alio locoꝓ hibeat : nepudenda inquidtua reueles super illuhͥs ed
illic dicebat decltari quod t̃rauel lapidibus construendum ess& ubi gradus ipsi co aedificat
adcorpus altaris utique ꝑtinerent nuncuerade tubulis fieri altur s praecepti quo siappo¬
ner&ur ud oram minis trationis aliqui dubistur& minister altaris & ꝑ actominis terio tol¬
ler&ur adcorpus altaris non utique ꝑtiner& :Itẽ quae ritur quomodo suꝑ altare ligneũ sacri¬

Expanded text:
sum operibus et significatione figuratum. ac per hoc in sanctis figura est figurae, quia figura est ueteris sum operibus et significatione figuratum. ac per hoc in sanctis figura est figurae, quia figura est ueteris testamenti; in sanctis autem sanctorum figura est ipsius ueritatis, quia figura est noui testamenti. totum quippe uetus testamentum in his rebus et celebrationibus, quae ita obseruanda praecipiuntur, figura est. cum tanta fere sit staturae hominis altitudo. Quomodo ergo ministrabatur altari, cum gradus habere altare alio loco prohibeat? Ne pudenda, inquit, tua reveles super illud . Sed illic dicebat de altari quod terra vel lapidibus construendum esset, ubi gradus ipsi coaedificati ad corpus altaris utique pertinerent: nunc vero de tabulis fieri altare praecipit, quo si apponeretur ad horam ministrationis aliquid ubi staret minister altaris, et peracto ministerio tolleretur, ad corpus altaris non utique pertineret. Item quaeritur quomodo super altare ligneum sacri
Abbreviated transcription (Latin):
quoduulgo uocamus ancones. sicut sun in colũnis cellurum uinariarum quibus incum¬
bunt ligna quaecupas ferunti dustaẽ aut̃ similitudo uerbi acubitis ubif lectunt᷑ manus.
uni: bases non eus tantum uid&ur dicere scriptura quibus columnae ab: mofulciuntur :
sed &ium superiores quae capitella nos dicimus : Ideo dicitduas bases columnae un inam¬
bas pasteseius : namquae s̃ ambȩ purtes nisi inferior & superior C XI Quod octoco¬
lumnus & bases ecrum sed ecim secundum supradistam rationẽ a posterioribus taberna¬
culi scriptura dicit cũ superius sex dixerit intellintur annumeratis duabus angulurib:
id est ut int̃ scm scorum sit hoc uelamen dequonunc loquitur inquattuor columnis
ubi ar catestimonii abi scm̃ scorũ hocest iitłis ultra uelũ foris aut̃ mensa & candelabrũ.
riforis uetus testamentũ intus aut̃ nouũ cum sit utrumq: in lecuone ueteris testam̃ti & exprer¬

Expanded text:
quos vulgo vocamus ancones, sicut sunt in columnis cellarum vinariarum, quibus incumquos vulgo vocamus ancones, sicut sunt in columnis cellarum vinariarum, quibus incumbunt ligna quae cupas ferunt. Ducta est autem similitudo verbi a cubitis, ubi flectuntur manus, uni. Bases non eas tantum videtur dicere Scriptura, quibus columnae ab imo fulciuntur; sed etiam superiores, quae capitella nos dicimus. Ideo dicit, duas bases columnae uni in ambas partes ejus. Nam quae sunt ambae partes, nisi inferior et superior? CXI. Ib. XXVI, 25. Quod octo columnas et bases earum sexdecim secundum supradictam rationem a posterioribus tabernaculi Scriptid est, ut inter sanctum et sanctum sanctorum sit hoc uelamen, de quo nunc loquitur. in quattuor columnis ubi arca testimonii, ibi sanctum sanctorum, hoc est intus ultra uelum. foris autem mensa et candelabrum  et significatur foris uetus testamentum, intus autem nouum, cum sit utrumque in lectione ueteris testamenti et expres
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersam remissionẽ peccatorũ dicens non solum septies uerum&iũ septuagies septies :
quo generationes reperiuntur cũ lucas ab aptismo dñi enumerans sursum uersus asten¬
dit & ꝑ̃ uenit ꝑadam usque uodm̃: ad hoc enĩ sit significatio peccatorũ in his uolis in ꝑ
confessionem exprimantur &per gratiũ quae diiuẽ ecdesiae aboleant᷑ hocest tegant᷑:
undedicitur : beatiquorũ remis sȩr̃ iniquitates & quorũ tectas̃ peccata : deniq iub& eu
uela cooperiri pellibus ari&inis rubricatis : aries aut̃ rubricatus cuino noccurat xp̃s
passione cruentatus : significant᷑ his &iammusures scĩ quorum orationibus ꝓpitiatur ds̃
peccatis populisui: ipsis deniq super iaciuntur pelles iacinctine. ut signific&ur uita a&na
tentes &uduersõ hocest unũ hinc &unũ inde de lateribus columnae : anconicos aut̃ dicit

Expanded text:
uniuersam remissionem peccatorum dicens: non solum septies uerum etiam septuagies septies, uniuersam remissionem peccatorum dicens: non solum septies uerum etiam septuagies septies, quot generationes reperiuntur. cum Lucas a baptismo domini enumerans sursum uersus ascendit et peruenit per Adam usque ad deum. ad hoc enim fit significatio peccatorum in his uelis. ut per counde dicitur, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Deinde jubet ea vela cooperiri pellibus arietinis rubricatis. Aries autem rubricatus, cui non occurrat Christus passione cruentatus? Significantur his etiam martyres sancti, quorum orationibus propitiatur Deus peccatis populi sui. Ipsis denique superjaciuntur pelles hyacinthinae, ut significetui vita aeterna tentes ex adverso: hoc est, unum hinc, et unum inde, de lateribus columnae. Anconiscos autem dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
datur : cumdicitur : dilatasti rressus meos subterme. & ñ s̃ in sirmata uestigia mea
per septe nuriũ diuidendur ẽ : significauit cũ dicit latitudinẽ aulede i cubi¬
tis quattuor : quater enĩ septeni. fiunt uiginti ocio: & est&iã istenumerus
ꝑfectus q̃uia sicut senarius. sus pastibus constat: quoduerꝯtã sȩpe dicit cheru¬
bin facies ea opere textoris quid aliud quã in his omnibus multitudinem sci¬
entiae commendut quod inter pra&atur cherubin: CUIII Et facies uela
capillatia operire supertab naculũ undecĩ uela facies ea : quae capillutiu uela s̃
id est cilicinu : undecimdicuntur cẽ in peccatis quippetrans gressio ẽ : Trans¬
gres sio uero undenirio numero signisscatur : q̃m̃ transgreditur denariũ hocostlegem ideo
ipsa undecim pes septenarium multiplicata faciunt septuaginta septem: ubisigna uit dñs

Expanded text:
datur, cum dicitur: dilatasti gressus meos subter me, et non sunt infirmata uestigia mea. datur, cum dicitur: dilatasti gressus meos subter me, et non sunt infirmata uestigia mea. per septenarium diuidendus est, significauit, cum dicit latitudinem aulaei in cubitis quattuor. quater enim septeni fiunt uiginti octo. et est etiam iste numerus perfectus, quia sicut senarius suis partibus constat. quod uero tam saepe dicit: Cherubin facies ea opere textoris, quid aliud quam in his omnibus multitudinem scientiae commendat, quod interpretatur "Cherubin?" Et facies uela capillacia operire super tabernaculum; undecim uela facies ea. quae capillacia uela sunt, id est cilicina, undecim dicuntur esse. in peccatis quippe transgressio est. transgressio uero undenario numero significatur, quoniam transgreditur denarium, hoc est legem. ideo ipsa undecim per septenarium multiplicata faciunt septuaginta septem. ubi significauit dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ne scientiae qm̃ hanc interp̃tationem habent cherubinaduobus ipsis animalibus
significatur : ĩdeo duo sunt ut societatem caritatis commendent : ideo pennissuis ꝑ¬
pitiatoriũ obumbrant. quiadõ non sibi tribuunt pennas suas: id est dm̃ hio nora
uirtutib: quibus praestant : & uultus eorũ non sunt nisi in ꝓpitiatoriũ : quia cuicũq
ꝓuestui admultitudinem scientiae spes nonerit. nisi indi misericordia. CUI
Quod ait erun anuli inthecis supportatoris adtollendã mensam: hoc intelle gen¬
dum ẽ quod anuliessent ueluti thecae supportatoriorum idest quo supportu¬
toria tãquam inthecas inducantur : er̃ quippe inthecis nadistũ ẽ. tamquã dice¬
cãlogus legiss aulea uero significant latitudinẽ propt̃ felicitaten caritas quippe
plenitudo legis ẽ & non nisi caritati s̃ praecepta facilia : unde ipsa dilatatio cõmen¬

Expanded text:
ne scientiae — quoniam hanc interpretationem habent cherubin — duobus ipsis animalibus ne scientiae — quoniam hanc interpretationem habent cherubin — duobus ipsis animalibus significatur, ideo duo sunt, ut societatem caritatis commendent, ideo pinnis suis propitiatorium obumbrant, quia deo, non sibi tribuunt pinnas suas, id est deum honorant uirtutibus, quibus praestant; et uultus eorum non sunt nisi in propitiatorium, quia cuiprofectui ad multitudinem scientiae spes non est, nisi in Dei misericordia. CVI. Ib. XXV, 27. Quod ait, Erunt annuli in thecis subportatoriis ad tollendam mensam, hoc intelligendum est, quod annuli essent velut thecae subportatoriorum; id est, quo subportatoria tanquam in thecas inducantur. Erunt quippe in thecis, ita dictum est, tanquam dicecalogus legis. aulaea uero significant latitudinem propter facilitatem. caritas quippe plenitudo legis est, et nonnisi caritatis sunt praecepta facilia. unde ipsa dilatatio commen
Abbreviated transcription (Latin):
ficat sapientiam arca significat secretumdi : in arca iussa sunt ponilex & manna & uirga
aaron: Inlege praeceptasunt: uirga potestatem significat manna gratiam quia
nisi cumgratia non est potestacs praetepit faciendi: uerũ tamen quialex a quo uis pro¬
ficiente non ex omni parte completur : propitia torium est desuꝑ: ad hoc enimopus
est : ut propitius sit ds : & ideo desuꝑponitur : quia suꝑ ex altat misericordia iudicib:
duo uero cherubin pennis suis obumbrant propitiatoriũ idest honorant uelando.
qm̃ mysteria ista ibi sunt & inuicem seattendunt quia consonant : duo quippe testamen¬
ta figurantur : & uultus eorum sunt in propitiatorium quia miseri cordiamdi quae
una est ued de commendant. Deni que hinc sepromisit locuturum ds̃ ad morsendeme¬
dio cherubin. desursum propitiatorium: porro sicreatura rationabilis inmultitudi¬

Expanded text:
ficat sapientiam, arca significat secretum dei. in arca. iussa sunt poni lex et manna et uirga ficat sapientiam, arca significat secretum dei. in arca. iussa sunt poni lex et manna et uirga Aaron: in lege praecepta sunt, uirga potestas significatur, manna gratia, quia nisi cum gratia non est potestas praecepta faciendi. uerum tamen quia lex a quouis proficiente non ex omni parte completur, propitiatorium est desuper. ad hoc enim opus est, ut propitius sit deus, et ideo superponitur, quia superexsultat misericordia iudicio. duo enim cherubin pinnis suis obumbrant propitiatorium, id est honorant uelando, quoniam ministeria ista sunt; et inuicem se attendunt, quia consonant — duo quippe testamenta figurantur ibi — et uultus eorum sunt in propitiatorium, quia misericordiam dei, in qua una spes est, ualde commendant. denique hinc se promisit . locuturum deus ad Mosen de medio cherubin desursum propitiatorii. porro si creatura rationalis in multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ponatur : unus enim angulus duobus lateribus communis est : alio quinnon occurrit ut
bini anuli ponantur ꝑquattuor latera cum sint quattuor anuli: octoquippe esse debuer̃
si aliter intellegimus quam quod dixi fierinumero angulorum: ad hoc enim anuli inangulis
ponuntur : quod inducantur supportatoria uel gestatoria quibus arta quattuor homi¬
nibus hinc atq indepostetur. .CV. Propitiatorium quid dicat suꝑ inponendũ suꝑarcã :
quaeri sol& : sed cum aureum fieri iubeat eiusq longitudinẽ & latitu dinem tantam ex pri¬
mat quanta & ipsius arcae dicta est : proculdubio uelut tebulam auream tantȩ formae
ficri praerepit qua tegeretur arca. itcutipso propitia torio essent duocherubin hinc atq
inde alterutrum attendentes. it aut uultus eorum in propitiatorium essent & płnnis
suis obumbrare propitiatorium quod magnum est sacramentum: aurum quippe signi¬

Expanded text:
ponatur. unus enim angulus duobus lateribus communis est; alioquin non occurrit, ut ponatur. unus enim angulus duobus lateribus communis est; alioquin non occurrit, ut bini anuli ponantur per quattuor latera, cum sint quattuor anuli; octo quippe esse debuerunt, si aliter intellegitur quam quod dixi fieri numero angulorum. ad hoc enim anuli in angulis ponuntur, quo inducantur subportatoria uel gestatoria, quibus arca a quattuor hominibus hinc atque inde portatur. Propitiatquaeri solet; sed cum aureum fieri iubeat eiusque longitudinem et latitudinem tantam exprimat, quanta et ipsius arcae dicta. est, procul dubio uelut tabulam auream tantae formae fieri praecepit, qua tegeretur arca: ita ut in ipso propitiatorio essent duo cherubin, hinc atque inde alterutrum attendentes, ita ut uultus eorum in propitiatorium essent et pinnis suis obumbrarent propitiatorium: quod magnum est sacramentum. aurum quippe signi
Abbreviated transcription (Latin):
dofactũ est quomodo commemoratur nondũ uocabat᷑ ih s. sed quando scriptũ est iam
hoc uocabatur .CIIII. Et facies in ea cymatia aurea uersatilia incircuitus cyma¬
tia dixit. quae in quadratura extant ꝑ quattuor pacstes : sicut mensȩ quad rae fieri
solent : nec quod ait uersatilia mobilia debemus accipere : fixa suntenim. sicut dixi
mensas habere solutes: seduersatilia dixit tortilia quae graete uocantur strepta:
uel cancdibus sicut sunt columnȩ tortiles. aut implicatis duabus uirgulis inmodum
restis sicut &icc torques fierisolent: quod autẽ ait & fabricabis illi quattuor anulos aure¬
os &impones suꝑ quattuor latera duos anulos inlatus secundũ & duos anulos in latus
secundum : ad quattuor angulos occurrunt quattuor anuli singuli insingulis. & per
angulorum numerum sit ut quod induobus lateribus ponitur inomnibus quat tuor

Expanded text:
do factum est quod modo commemoratur, nondum uocabatur Iesus, sed quando scriptum est iam do factum est quod modo commemoratur, nondum uocabatur Iesus, sed quando scriptum est iam hoc uocabatur. Et facies in ea cymatia aurea uersatilia in circuitu. cymatia dixit, quae in quadratura exstant per quattuor partes, sicut mensae quadrae fieri solent. nec quod ait "uersatilia," mobilia debemus accipere — fixa sunt enim, sicut dixi mensas habere solitas — sed, "uersatilia" dixit "tortilia", quae graece uocantur otpsita, uel canalibus, sicut sunt columnae tortiles, aut inplicatis duabus uirgulis in modum restis, sicut etiam torques fieri solent. quod autem ait: et fabricabis illi quattuor anulos aureos et inpones super quattuor latera: duos anulos in latus unum et duos anulos in latus secundum, ad quattuor angulos occurrunt quattuor anuli singuli in singulis et per angulorum numerum fit, ut quod in duobus lateribus ponitur in omnibus quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
&isa ac & ia cob inregno caelorũ & alio loco ipse hoc promit tit fidelibus suis quod fa¬
ciat eos recumbere. & transeat & ministr& eis. CIII. Quid sibi uult quod hiesus naue
nõ commemoratos in illis quattuor subito cum moyse appar& & cum illo ascendit in
montem ad accipiendas itbulas legis. & subito rursus iesus absconditur id est tacetur
& mosses accepit legem induabus tabulis & cum eo iterum appar&  Anforte significat
nouum testamentũ nomineihũ & cbs conditũ eẽ in lege . & aliquando apparere intel¬
ligentibus : quoduero iesus iam uocatur cum in libro numerorũ quando id nomen
accȩperit scriptura testatur. quodiam prope esset ut terram promissionis intra¬
r& ꝑ prolenpsim hac est ꝑ praeoccupationem anticipat scriptura qđ postea
factum est : Omnia quippe ista postea quam factasunt scripta sunt: acꝑ hoc quari¬

Expanded text:
et Isaac et Iacob in regno caelorum. nam et alio loco ipse hoc promittit fidelibus suis. quod faet Isaac et Iacob in regno caelorum. nam et alio loco ipse hoc promittit fidelibus suis. quod faciat eos recumbere et transiens ministret eis. Quid sibi uult quod Iesus Naue non commemoratus in illis quattuor subito cum Moyse adparet et cum illo ascendit in montem ad accipiendas tabulas legis; et subito rursus Iesus absconditur, id est tacetur; et Moyses accepit legem in duabus tabulis et cum eo iterum adparet? an forte significat nouum testamentum nomine Iesu et absconditum esse in lege et aliquando adparere intellegentibus ? quod uero Iesus iam uocatur, cum in libro Numerorum quando id nomen acceperit scriptura testatur, cum iam prope esset, ut terram promissionis intrarent, per prolepsin, hoc est per praeoccupationem anticipat scriptura quod postea factum est. omnia quippe ista posteaquam facta sunt scripta sunt; ac per hoc quan
Abbreviated transcription (Latin):
ficatur autem qua ternario numero in morse & aaron & nadab & abiud ꝓp̃ter¬
quattuor euangelia & totius orbis quiinquattuor partes diuiditur ꝓmissionem:
& septuaginta desenioribus i srł numero scilic& septenario decuplato quiꝑtinont ad
significandũ sp̃m sc̃m : sapphiro autem significatur uita caelestis maximne quia ditũ
est sicut as pectus firmamenti : firmamentũ autem caelũ appellitri quis nesciat : &¬
formalateris in eodem sapphiro quad raturã ipsam uel stabilitatẽ uel eiusdem qua¬
ternarii numeri sacramentũ figurat : quod autẽ manducant &bibunt in locođi sua¬
uitatẽ saturita tẽq significat in illo regno a&erniatis : beatienĩ quie suriunt & sitiunł
iustiti c̃c qm̃ ipsi saturabuntur : unde& dñs dicit uenturos multos. quos utique nisi elec¬
tos praescitos prae distinatos. uocatos iustificatos glorificatos & recubituros cũ abrahã

Expanded text:
ficantur autem quaternario numero in Moyse et Aaron et Nadab et Abiud prficantur autem quaternario numero in Moyse et Aaron et Nadab et Abiud prquattuor euangelia et totius orbis, qui in quattuor partes diuiditur, promissionem; et septuaginta de senioribus Israhel numero scilicet septenario decuplato, qui pertinet ad significandum spiritum sanctum. sapphiro autem significatur uita caelestis, maxime quia dictum est: sicut aspectus firmamenti. firmamentum autem caelum appellari quis nesciat? et forma lateris in eodem sapphiro quadraturam ipsam uel stabilitatem uel eiusdem quaternarii numeri sacramentum figurat quod autem manducant et bibunt in loco dei, suauitatem saturitatemque significat in illo regno aeternitatis. beati enim qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. unde et dominus dicit uenturos multos. — quos utique? nisi electos, praescitos. praedestinatos, uocatos, iustificatos. glorificatos — et recubituros cum Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
autem sp̃s est : qd ergo seostendit specie corporili uel signis corporaliter ex pres¬
sis non substantia eius appar& qua est ipse quod est : sed assumptio formarũ uisibi¬
lium eius omnipotentiae subiacet .CII. Et deelectis isrł non dissonuit nec
unus & apparuerunt in locodi & manducauer̃ & biberunt: quis dubit& illos quos
nominatim ex pressit & septuaginta seniores nunc appellatos elestos isrł quiꝓ
cul dubio ꝑ sonã gerebant eorum quielecti sunt inpopulodĩ ͤ Non enim omniũ
est fides: & nouit dñs qui sunt eius : in magna autẽ domo sunt aliauasa in bonorem
alia eontu meliã : qmergo quos ante praesciuit. & praedestinauit . quos autẽ prae¬
destinauit illos & uocauit. quos autẽ uocauit ipsos & iustificauit. quos autẽ iusti¬
ficauit ipsos & glorificauit : ꝓfesto deelectis isrł non dissonuit nec unus: signi¬

Expanded text:
autem spiritus est. quod ergo se ostendit specie corporali uel signis corporaliter expresautem spiritus est. quod ergo se ostendit specie corporali uel signis corporaliter expressis, non substantia eius adparet, qua est ipse quod est, sed adsumptio formarum uisibilium eius omnipotentiae subiacet. Et de electis Israhel non dissonuit nec unus: et adparuerunt in loco dei et manducauerunt et biberunt. quis dubitet illos, quos nominatim expressit, et septuaginta seniores, nunc appellatos electos Israhel? qui procul dubio personam gerebant eorum qui electi sunt in populo dei. non enim omnium est fides, et nouit dominus qui sunt eius; in magna autem domo sunt alia uasa in honorem, alia in contumeliam. quoniam ergo quos ante praesciuit, et praedestinauit; quos autem praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificauit, profecto de electis Israhel non dissonuit nec unus. signi
Abbreviated transcription (Latin):
rã dicere ex quo ex aegypto eductus est populus: primo enim deic dibr dictum
erat socero eius quariuis cũaliqua ambiguitate. quodimmola uerit do : & aduertenr¬
dum librum testamenti cũ sanguine hostiȩ recitari: in quolibro illasiustifica¬
tiones conscripitos debemus accipere : nam decalogum legis intaebulis lapide¬
is fuisse conscriptum postea mani festum est .C. Et dixerunt : omnia quaecũq
locutus est dñs. faciemus & audiemus : non aliterres pondent ecceiam tertio. Ci
Et ascendit mosses & a aron & nadab & abiud & septuaginta seniorũ isrł & uider̃
locũ ubisteterat ibids̃ isrł: constat inter eos qui reste intellegunt nullo dm̃ con¬
tineri loco nec aliquo uelut situ corporis membra ponere : sicuti est nr̃i corporis
sedere. iacere. stitre & si quid huius modiest : haec enim non sunt nisi corporũ: ds̃

Expanded text:
ram dicere, ex quo ex Aegypto eductus est populus. Primo enim de Jethro dictum ram dicere, ex quo ex Aegypto eductus est populus. Primo enim de Jethro dictum erat socero ejus, quamvis cum aliqua ambiguitate, quod immolaverit Deo. Et advertendum librum testamenti cum sanguine hostiae recitari: in quo libro illas justificationes conscriptas debemus accipere. Nam decalogum legis in tabulis lapideis fuisse conscriptum postea manifestum est. Et dixerunt: Omnia quaecunque locutus est Dominus, faciemus et audiemus. Non aliter respondent ecce jam tertio. IEt ascendit Moyses et Aaron et Nadab et Abiud et septuaginta seniorum Israhel et uiderunt locum ubi steterat ibi deus Israhel. constat inter eos qui recte intellegunt nullo deum contineri loco nec aliquo uelut situ corporis membra ponere, sicuti est nostri corporis, sedere, iacere, stare et si quid huius modi est. haec enim non sunt nisi corporum, deus
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur enim exduodetim lapidibus altare aedificatũ significasse
ipsum populum eẽ alta redĩ. sicut est templumdi . XCUIII Et immo lauer̃
hostiam salutaris deo: non dixit hostiã salutarem. sed hostiã satutaris
quod gractus hab& soteriũ : unde & inpsalmocalicem inquit salutaris acci¬
piam: non dixit calicem salutarem : ubi uidendum est. neforte ille significe¬
tur de quodixit symeon : quoduiderunt olimei saluteretuũ: hunc enim
& psedmus commendat ubi legitur : benenuntiate diem ex die. salutare
eius : quid est enĩ aliud sidiligentius ad tendamus quod ait diem exdie. quam
lumen exlumine. hoc est dm̃ exdõ quod est unigenitus filius xcxiiii
Sumens autem moxses dimidiam partem sanguinis infudit incraterẽ & partẽ reli
quã sanguinis infudit ad cltare : & accipiens librum testamenti recxtauit in au¬
respopuli Notandum est nunc primum sacrificare moysen euidenter scriptu¬

Expanded text:
Intelligitur enim ex duodecim lapidibus altare aedificatum, significasse Intelligitur enim ex duodecim lapidibus altare aedificatum, significasse ipsum populum esse altare Dei, sicut est templum Dei XCVIII. Ib. XXIV, 5. Et immolaverunt hostiam salutaris Deo. Non dixit, hostiam salutarem, sed, hostiam salutaris; quod graecus habet σωτηρίου. Unde in Psalmo, Calicem, inquit, salutaris accipiam : non dixit, calicem salutarem. Ubi videndum est, ne forte ille significetur, de quo dixit Simeon, Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Hunc enim et Psalmus commendat ubi legitur, Bene nuntiate diem ex die salutare ejus . Quid est enim aliud, si diligentius attendamus, quod ait diem ex die, nisi lumen ex lumine, hoc est Deum ex Deo, quod est unigenitus Filius? XCIX. Ib. XXIV, 6, 7. Sumens autem Moyses dimidiam partem sanguiniquam sanguinis in altare; et accipiens librum testamenti, recitavit in aures populi. Notandum est nunc primum sacrificare Moysen, evidetur Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
ficationes sane latini interp̃tes eas ẽẽ dixerunt quae graeti dice omata appellant¬
XCVI. Notandũ est quod iterũ populus fttcrespond&. omnia uerba quaelo¬
cutus est dñs̃ faciemus & audiemus cumuideatur osdo postulare ut diceretur
audiemus & faciemus : sed mirũ nisi aliquis sensus hic lat& : namsiaudiemus ꝓeopositũ
ẽ qđ ẽ intellegemus priuso port& uerbis dĩ reddere faciendi seruitutem ut ad in¬
tellegentiã earũ rerũ quae ipso praecip: ente fiunt merito deuotionis qua non
contẽptȩ sed facta e f̃ ipse ꝑducat. Sed uidendũ est utrum iste populus illifilio si¬
milis inueniatur. qui patri iubenti dixit ibo inuineam . & non ut: gentes enim
quaedm̃ penitus contẽpserunt. postea ꝑunius oboedientiã siustificatȩ quae non
aedificauit alitcre submonte & duo decim lapides induodecim tribus isrb

Expanded text:
ficationes sane latini interpretes eas esse dixerunt, quae graeci Stxa-.wjiata appellantficationes sane latini interpretes eas esse dixerunt, quae graeci Stxa-.wjiata appellant. Notandum est quod iterum populus ita respondet: omnia uerba quae locutus est dominus faciemus et audiemus, cum uideatur ordo postulare, ut diceretur: "audiemus et faciemus". sed mirum nisi aliquis sensus hic latet. nam si audiemus pro eo positum est quod est intellegemus, prius oportet uerbis dei reddere faciendi seruitutem, ut ad intellegentiam earum rerum, quae ipso praecipiente fiunt, merito deuoticontemptae, sed factae sunt, ipse perducat. Sed videndum est, utrum iste populus illi filio similis inveniatur qui patri jubenti dixit, Ibo in vineam, et non iit . Gentes enim quae Dominum penitus contempserunt, postea per unius obedientiam justificatae, quae non aedificavit altare sub monte, et duodecim lapides in duodecim tribus Israel.