comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uet᷑nus facit ñ solũ ueceranꝰ sed diuersas hnt significationes : quercus et̃i¬
quernus corylus colurnus tacitꝰ tacit᷑ nus mensis mensurnꝰ: sic̃ t cicero

Expanded text:
ueternus facit, non solum ueteranus, sed diuersas habent significationes. quercus etiquernus, corylus colurnus, tacitus taciturnus, mensis mensurnus: sic enim Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: sciendum quod in .u.i. diuisas terminant᷑ia p̃teritũ ꝑfectum cum
soleant corripere. paenultimã tam̃ uetustissimi inueniunt᷑ &iam ꝓduxis¬
se eandem paenultimã in hismaxine quae ap̃senti in .uõ. desinente diui¬
sas ꝓficiscunt᷑ uteruꝰerui arguo argui, ad nuo adnui Enniꝰ in .II. adnuit
sebe mecum decernere ferro supina eoꝵ in p̃teritũ intũ conuertunt & ꝓdu

Expanded text:
quoque sciendum, quod in ui diuisas terminantia praeteritum perfectum cum soleant corripere paenultimam, tamen uetustissimi inueniuntur etiam produxisse eandem paenultimam, in his maxime, quae a praesenti in uo desinente diuisas proficiscuntur, ut eruo erūi, arguo argūi, annuo annūi. Ennius in II: «adnūit sese mecum decernere ferro
Abbreviated transcription (Latin):
umplus Sponte deũ patuere cui free a nulla reposttis Absconde¬
re sinus nontutae moenibus urbes: Quod aut̃ pompei & uuster&
con se sumilia o fi alem & iñ eã uocalẽ puna syllaba habent usesõs
consirmat herati ni epistolarũ dunus artuulig ninis. atdentuis cui de

Expanded text:
umphis / sponte deum patuere, cui freta nulla repostos / abscondere sinus, non tutae moenibus urbes». quod autem Pompei et Vultei et Gai et similia i finalem et ante eam uocalem pro una syllaba habent, usus quoque confirmat. Horatius in I epistularum : «durus ait, Vultei, nimis attentusque
Abbreviated transcription (Latin):
sã fluctibus pontus. Idẽ in .viiii. crclopisuent̃ uelut olim tursera
alti carnib: humanis distentus : Lucilius in .xx̃. purpdreo tersit tur
latas gausape mensas. Idem in .iiii. obtursi ebri: syllaba uero naa¬
raliter longa ante geo posita mutant geo in .xi. && faciunt p̃tentuꝰ
ꝑfectũ utlugeo. luxi augeo auxi frigeo frixi. Alia uero onã u

Expanded text:
sam fluctibus pontus». idem in VIIII: «Ciclopis uenter uelut olim turserat alte / carnibus humanis distentus». Lucilius in XX: «purpureo tersit tunc latas gausape mensas». idem in IIII: «obtursi ebrius». syllaba uero naturaliter longa ante geo posita, mutant geo in xi et faciunt praeteritum perfectum, ut lūgeo luxi, augeo auxi, frīgeo frixi. alia uero omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ł subiungere ut doces ut ꝓficies & doceas & ꝓcias. docebas ut ꝓficetesi
& doceres uꝙ ficeres duocuisti ut ꝓfeceris & docuisses utꝑfecem.si doque
utpffcisres. & do ciuisses ut ꝓfecisses. ad ceł ut yfeceris. & docuerisuit
ꝓfecenis sed indicatiuis utimur remq fit indicantes. subiunctiuis uero
ꝙ debuit fieri ostendentes magis suasoriae .÷. Imꝑatiua q̃q & optatiua

Expanded text:
 subiungere, ut doces ut proficias et doceas ut proficias; docebas ut proficeres et doceres ut proficeres; docuisti ut profeceris et docueris ut profeceris; docueras ut profecisses et docuisses ut profecisses; docebis ut profeceris et docueris ut profeceris. sed indicatiuis utimur rem quae fit indicantes, subiunctiuis uero quod debuit fieri ostendentes magis suasorie. imperatiua quoque et optatiua
Abbreviated transcription (Latin):
sum multi exbithinia uolentes. &ccurrere falsũ filiũ arginturi. plautus
iterũ in pseudulo desycophanta & quid argutus es ꝓconuictus. Excipiter

Expanded text:
sum multi ex Bithynia uolentes adcurrere, falsum filium arguituri». Plautus iterum in Pseudulo de sycophanta: «ecquid argutus es?» pro conuictus. excipitur
Abbreviated transcription (Latin):
in menegmis. barbatũ tremulũ titanũ qui luc& cicnopatre. Necnon & ab
accusatiuo pandiera e&e ra quod graetiquoq inmultis fecerẽ. quos in

Expanded text:
in Menaechmis: «barbatum, tremulum Titanum qui lucet Cygno patre», nec non et ab accusatiuo: panthera, creterra, quod Graeci quoque in multis fecere, quos in
Abbreviated transcription (Latin):
In uenit᷑ tam̃ sedraro apud poetas genitiuus pluralis. ihac quoq deodm¬
Iaone ꝑ srncopã ꝓ latus ⁊ Virgł in&i quae gratia icuritum armorui¬
quie fuit uiuis : quã uis &iã geminata ÷. posset metrũ ꝑsyna lipbãisras uẽ

Expanded text:
inuenitur tamen, sed raro, apud poetas genetiuus pluralis in hac quoque declinatione per syncopam prolatus. Virgilius in VI: «quae gratia currum / armorumque fuit uiuis», quamuis etiam geminata u possit metrum per synaloepham stare
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq adiectiua i iure sunt appellata qu ȩillis noibus q̃ substantiã de monstra¬
int adieciunt quã uis antiqui et̃ in quibus dagentilibus comparatiuis usi sunt
ut punus punior plautus in penula nullus me est. hodie punus punior Etsu

Expanded text:
llata, quae illis nominibus, quae substantiam demonstrant, adiciuntur, quamuis antiqui etiam in quibusdam gentilibus comparatiuis usi sunt, ut Punus Punior Plautus in Poenulo : «nullus me est hodie Punus Punior» et su
Abbreviated transcription (Latin):
hoc robur huiꝰ roboris ebur eboris. femur femoris. Horatiꝰ femur
cherinthetuum. Virgł in .xII. ocius ensem aeneas uiso tyrrem san.

Expanded text:
hoc robur huius robŏris, ebur ebŏris, femur femŏris. Horatius: «femur, Cerinthe, tuum». Virgilius in X: «ocius ensem / Aeneas uiso Tyrreni san
Abbreviated transcription (Latin):
giam possemus uti . nisiusus deficer& participii frequens quã uis caesar non in¬
congrueptulit ens a uerbosum .es. qmo a uerb o possum potes potens. Optatiua¬
uerba indicant ꝑserem& uotum ad uerbium uero utinã tantũ uotũ signi¬
ficat adam pliorem igitur. de monstrationem addit᷑ uerbis optatiuis quomo¬
do & confirmatiua aduerbia indicatiuo ut ꝓfecto facio cestelego scilic&
intelligo. &apud grecos quidem aiee id est utinã ad uerbiũ ñ solum opta¬
tiuo sed &iam indicatiuo adiungit᷑ modo & facit id loco optatiui accipi ut ho

Expanded text:
giam possemus uti, nisi usus deficeret participii frequens. quamuis Caesar non ingiam possemus uti, nisi usus deficeret participii frequens. quamuis Caesar non incongrue protulit ens a uerbo sum, es, quomodo a uerbo possum, potes: potens etuerba indicant per se cum re et uotum, aduerbium uero utinam tantum uotum significat. ad ampliorem igitur demonstrationem additur uerbis optatiuis, quomodo et confirmatiua aduerbia indicatiuo, ut profecto facio, certe lego, scilicet intellego. et apud Graecos quidem αἴθε, id est utinam, aduerbium non solum optatiuo, sed etiam indicatiuo adiungitur modo et facit id loco optatiui accipi, ut Ho
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ femina : I dem in .uiinc̃age dardaniam plem quae deindesepues
Noria quimaneant italia degentenepotes: Expediã dietis &tetuosie
docebo denesten ueni ł audi &iã sisecum ipse loquens & sese mortot
abiquas utat᷑ figurate q̃si ad scđam loquit psonã. Inueniunt̃ am̃austo¬
res & indicatiuis &optatiuis & subiunctiuis usipim ꝑatiuis qmõ sape
ostendim . E agr aeci quidẽ habent imꝑatiua praeerititemporis
ios aut̃ iactius E neu tralibus uerb penitus ea habere ñ possumꝰ ineoa sio iusn iudes
bus quaehabent participia praterti temporis percum locitienemosust̃ ulet¬
sit. ul esto causus sit testo secut᷑ sit łͥesto: & ꝑ om̃s sic ꝑsonas: secutisumus sce
imꝑatiue dicta inueniunt᷑ cumsint p̃teriti temporis sed hanc uimbabent
dome iꝑare ut iur& antehoram primã finitã. Illud &iã monendũ que
tiua uerba uocatiuđs adiuncta nominũ ꝑfectione nominis habent us

Expanded text:
 femina». idem in VI: «nunc age, Dardaniam prolem quae deinde sequatur / gloria, qui maneant Itala de gente nepotes, / expediam dictis et te tua fata docebo». deest enim ueni uel audi. etiam si secum ipse loquens et sese hortans aliquis hoc utatur figurate, quasi ad secundam loquitur personam. inueniuntur tamen auctores et indostendimus. et Graeci quidem habent imperatiua praeteriti temporis, nos autem in actiuis uel neutralibus uerbis penitus ea habere non possumus, in passiuo uero et omnibus, quae habent participia praeteriti temporis, per circumlocutionem possumsit uel esto, clausus sit uel esto, secutus sit uel esto; et per omnes sic personas secuti simus, sitis, sint imperatiue dicta inueniuntur, cum sint praeteriti temporis: sed hanc uim habentdo me imperare, ut iuret ante horam primam finitam. illud etiam monendum, quod imperatiua uerba uocatiuis adiuncta nominum perfectionem orationis habent, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& socios huiꝰ cemodi uerba solent dici. Imꝑatiua uero ad subiectos abem¬
nentiorib: qđ mingͥ me est uerum cũ &iam ad deos frequentis simȩ inꝑ¬
tiuo modo insupplicationibus & in uocationib: utim & ad reges quoqie
& imꝑatores utimus amihi causas memora. & pandite nunc helicona dee
cantusq mouete. Ergo multo aptius est eoutiad pares cũ ad ecellentines
tamin frequenti est usu. & sciendũ ꝙ ad scđam ꝑsonã sermo drgũ im
uoce primae ꝑsonȩ. plurał ostendit paratis simũ sequoq eẽ adidenꝰ
ut adme uenias eiai& aege aduerbia hortiua aptissime im ꝑaauncine¬

Expanded text:
et socios huiuscemodi uerba solent dici, imperatiua uero ad subiectos ab emet socios huiuscemodi uerba solent dici, imperatiua uero ad subiectos ab eminentioribus, quod minime est uerum, cum etiam ad deos frequentissime imperatiuo modo in supplicationibus et inuocationibus utimur, ut ad reges quoque et imperatores, ut: «Musa, mihi causas memora», et: «pandite nunc Helicona, deae, cantusque mouete». ergo multo aptius est eo uti ad pares, cum ad excellentiores tam in frequenti est usu. et sciendum, quod ad secundam personamuoce primae personae pluralis, ostendit paratissimum se quoque esse ad idem quod ia : «fac, ut ad me uenias». eia et age aduerbia hortatiua aptissime imperati
Abbreviated transcription (Latin):
non tibi tindaridis. facies inuis a lacaenȩ culpatꝰ ueparis diuũ indem̃tia duã
has euertit opes: & inueniunt᷑ quidem &iã cumalus modis supradicta ad¬
uerbia ł coniunctiones: frequentꝰi : tam̃ indicatiuo sociant᷑. Iste aut̃ modus ẽ
oportunꝰ ad planã rerum expositionẽ. Vt uirgł in .ii. a eneđ fuimꝰ troes. fuit
ilium & ingens gloriad ardanidũ ferus omã ippit᷑ argos. transtulit in sen¬
sad anai dominant᷑ in urbe. Vnde hoc modo frequentissime utunt᷑ historici
Cui cũq aut̃ cosui. Indicatiui iungant necesse est ca& eros qq̃ modos con¬
iungi. De quo postea di c&ur:
DeiMꝑatiuis mꝑatiua primas ꝑsonas
singulares non habent qr nemosibi ipse pot est Nimꝑare nisi figurate
numerationẽ aliquis sese illis quibus imꝑat ad iungere utdux suos inlrteo
iubens commitere proelium aptissime dic̃pugnemus confligamꝰ. Q rati
tam̃ ea ynotitiba nominant id est hostiua dicentes quod quasi ad sina

Expanded text:
isa Lacaenae / culpatusue Paris, diuum inclementia, diuum, / has euertit opes». et inueniuntur quidem etiam cum aliis modis supra dicta aduerbia uel coniunctiones, frequentius tamen indicatiuo sociantur. iste autem modus est oportunus ad planam rerum expositionem, ut Virgilius in II Aeneidis : «fuimus Troes, fuit Ilium et ingens / gloria Dardanidum, ferus omnia Iuppiter Argos / transtulit, incensa Danai dominantur in urbe»; unde hoc modo frequentissime utuntur historici. cuicumque autem casui indicatiui iungantur, necesse est ceteros quoque modos coniungi, de quo postea dicetur. de imperatiuis imperatiua primas personas singulares non habent, quia nemo sibi ipse potest imperare, nisi figurate connumerationem aliquis sese illis, quibus imperat, adiungere, ut dux suos milites iubens committere proelium aptissime dicit pugnemus, confligamus. Graeci tamen ea ὑποθετικά nominant, id est hortatiua, dicentes, quod quasi ad similes
Abbreviated transcription (Latin):
tes dequib in atticissimis quibus romani quoq utunt̾ post ostendetur
ne babentia infin coniunguntur ut plac& dicere lic& discedt
similit oporta dilectat lib&̃ decce liquae uacat contingt aierdi
euenit iuuat: Virgł in .i. aeneidos & uacat annales nr̃oꝵ audire lido
curae passum tam̃ & casibus adiungin dac tiuo quilem pla etmnilã
coemisi libamibi Iustacusatiuo ut oportea illũs cipet qu¬

Expanded text:
tes, de quibus in Atticismis, quibus Romani quoque utuntur, post ostendettes, de quibus in Atticismis, quibus Romani quoque utuntur, post ostendethabentia infinitis coniunguntur, ut placet discere, licet dicere; similiter oportet, delectat, libet, decet, liquet, uacat, contingit, accidit, euenit, iuuat. Virgilius in I Aeneidis : «et uacat annalis nostrorum audire lcurae». possunt tamen et casibus coniungi: datiuo quidem placet licet mihi, libet mihi, uel accusatiuo, ut oportet illum scire, qu
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃teritum in ꝑfectum actuipso deficit. quippesemi plenum eum signi¬
ficans & infinita deficiunt numeris & ꝑsonis. cum &iam alios modos
ꝓalus in uenimꝰ ab auctorib: ꝓferri : ut musa mihi causas memora :
& dicite pierid es imꝑatiua sꝓbptatiuis: & contra optatiua
uel sub iun ctiua uelindicatiua pmꝑatius. Vtte renẽ in eunucho alala
emem parces que futuro . Contusosq animos & res miserabere fractes pi
to & miserator. Idem in buł alternis dic&is amant alterna camens .e dei
is ꝓdicite. Horat̃ epistolarum primo sitefortemȩ grauis urat sarcinadu
mul acꝑueneris illuc sic positum seruab onus ꝓseruato quomodo uteris
ꝓutit. In eodem intercunctaleges & ꝑ contabere doctos ꝓlegito &e pen¬
tatur. Graeci quoq frequent̃ hoc utur modos uerborum ꝓmodis ponen¬

Expanded text:
et praeteritum imperfectum actu ipso deficit, quippe semiplenum eum signiet praeteritum imperfectum actu ipso deficit, quippe semiplenum eum significans, et infinita deficiunt numeris et personis, cum etiam alios modos pro aliis inuenimus ab auctoribus proferri, ut: «Musa mihi causas memora» et: «dicite Pierides» imperatiua pro optatiuis, et contra optatiua uel subiunctiua uel indicatiua pro imperatiuis, ut Terentius in eunucho : «ah nihil emem parcesque futuro, / contusosque animos et res miserabere fractas» pro parcito et miserator. idem in bucolico : «alternis dicetis, amant alterna Camenae», dicetis pro dicite. Horatius epistularum I: «si te forte meae grauis urat sarcina chmul ac perueneris illuc, / sic positum seruabis onus» pro seruato, quomodo uteris pro utitor. in eodem: «inter cuncta leges et percontabere doctos» pro legito et percontator. Graeci quoque frequenter hoc utuntur, modos uerborum pro modis ponen
Abbreviated transcription (Latin):
re Itaq ap lud graecos quidem pimꝑatiuo ponit᷑. Apud nos aut̃ ꝓ pra&e¬
rito impfecto & apud illos tam̃ & apud nos fit ꝑsigura el lipseos id ẽ de¬
fectionis. G audere enĩ dicunt ꝓgaude & sub auditur iubeo uel uolo top¬
to sic enim antiqui gauderete iubeo progaude. Terent̃ in ad eiphus gau¬
dere hegionemplurimũ iubeo ꝓgaude hegio plurimum: sic ergo & apuo
nos cum in ꝑfectum sit. dicere coepi ꝓdicebam. scribere coepi ꝓscribebam
ꝑellipsin uerbi coepi solent auctores uerba ꝓferre infinita : Vt te rent̃
in andria ego illud sed ulo negarefactum. De est enim coepi. negare. ꝓ
negabam Nec mirum in finita quae cognationem habent ad om̃s modos
y quibus dã eorum poni. & maxime ꝓ defectiuis cumsint & ipsa defecti¬
ua : & imꝑatiuus enim defecit tamꝰ ꝑ sonis quibusdã quam tem porib:

Expanded text:
re. itaque apud Graecos quidem pro imperatiuo ponitur, apud nos autem pro praetere. itaque apud Graecos quidem pro imperatiuo ponitur, apud nos autem pro praeterito imperfecto. et apud illos tamen et apud nos hoc fit per figuram ellipseos, id est defectionis; gaudere enim dicunt pro gaude, et subauditur iubeo uel uolo uel opto. sic enim antiqui gaudere te iubeo pro gaude. Terentius in adelphis : «gaudere Hegionem plurimum / iubeo» pro gaude, Hegio, plurimum. sic ergo et apud nos, cum imperfectum sit dicere coepi pro dicebam, scribere coepi pro scribebam, per ellipsin uerbi coepi solent auctores proferre infinita, ut Terentius in Andria : «ego illud sedulo / negare factum», deest enim coepi: negare pro negabam. nec mirum infinita, quae cognationem habent ad omnes modos, pro quibusdam eorum poni, et maxime pro defectiuis, cum sint et ipsa defectiua. et imperatiuus enim deficit tam personis quibusdam quam temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
Amans discere. similit̃ intellego intelle gesentire utinam intelligere sentre
cum intellexerim sentire. intellegere filiũ sentire cupio. Horat carminũ .i.
dedoc& uti falsis uocib: Participio &iam uolo intelligens sentire sic om̃ã
est tam̃ frent̃ inuenire nomine ꝓad uerbiis totiꝰ uerbi declinationi bene accõ¬
modari ut sublime uolo sublime uolas sublimeuolat. Igit᷑ a constructio¬
nequoq umrei uerborum id est nominis qđ significat ipsa remhabere in¬
funtum possumus dinos cere Res aut̃ in ꝑsonas distributa facit aliosue¬
bimotis. Quid est enim a liud curro curris currit nisi cursum Ago agissue
Itaq om̃s modi in hoc idest in finitum transumunt᷑ siue resoluunt ut ambt¬
lo indico meambulare Ambula imꝑote ambulare : Nti na morambulardm
optome ambulare cum legam ambulo dicome prius legere postambula¬

Expanded text:
amans discere. similiter intellego sentire, intellege sentire, utinam intellegerem sentire, amans discere. similiter intellego sentire, intellege sentire, utinam intellegerem sentire, cum intellexerim sentire, intellegere filium sentire cupio Horatius carminum II: «dedocet uti falsis uocibus»; participio etiam uolo intellegens sentire. sic omnia. est tamen frequenter inuenire, nomina pro aduerbiis totius uerbi declinationi bene accommodari, ut sublime uolo, sublime uolas, sublime uolat. igitur a constructione quoque uim rei uerborum, id est nominis, quod significat ipsam rem, habere infinitum possumus dinoscere, res autem in personas distributa facit alios uerbi motus. quid est enim aliud curro, curris, currit nisi cursum ago, agis, agit? itaque omnes modi in hoc id est infinitum transsumuntur siue resoluuntur, ut ambulo: indico me ambulare; ambula: impero te ambulare; utinam ambularem: opto me ambulare; cum legam, ambulo: dico me prius legere, post ambula
Abbreviated transcription (Latin):
uis quoq adectiuorum & obliquis eorum pulcherrima figura coniungitur infini¬
tum ut fortis bellare prudens intellegere sapiens ꝓuidere ꝑitus docere & similia
Horat̃ in .i. carminũ & celerem sequi aiacem id est celere ad sequendũ sic & alia.
Illud &iam in hoc modo contemplandum quod uerb praeceptiuis quibus datiui
adiungunt᷑ possumus & accusatiuos copulare infinitis consequentib: ut iubeo
tibi currere & iubeote currere imꝑotibi ꝓficisci. & imꝑote ꝓficisci. praecipio
tibi legere p̃cipio telegere . sic & similia. Sciendum tam̃ quod in hoc sensu fre¬
quent̃ inuenimus ꝓ infino uerbo sub iunctiuum poni. ut rubea facias iubeo dicas
imꝑouenias hostor legas inquibus deest ut ꝙlic& uel addere uelnon. Verboꝵ
quoq: omnibus modis & participiis possunt coniungi ut amodiscere amadis¬
cere utinã amarem dicere : Cum amauerim discere. amarediscere ꝓdest

Expanded text:
uis quoque adiectiuorum et obliquis eorum pulcherrima figura coniungitur infinitum, ut fortis bellare; prudens intellegere; sapiens prouidere; peritus docere et similia. Horatius in I carminum : «et celerem sequi / Aiacem», id est celerem ad sequendum. sic et alia. illud etiam in hoc modo contemplandum, quod uerbis praeceptiuis, quibus datiui adiunguntur, possumus et accusatiuos copulare infinitis consequentibus, ut iubeo tibi currere et iubeo te currere; impero tibi proficisci et impero te proficisci; praecipio tibi legere et praecipio te legere. sic et similia. sciendum tamen, quod in hoc sensu frequenter inuenimus pro infinito uerbo subiunctiuum poni, ut iubeo facias, iubeo dicas; impero uenias; hortor legas, in quibus deest ut, quod licet uel addere uel non. uerborum quoque omnibus modis et participiis possunt coniungi, ut amo discere, ama discere, utinam amarem discere, cum amauerim discere, amare discere prodest,
Abbreviated transcription (Latin):
situsis homo hiefaci&. Cumuero ei coniunctionẽ grae cam significat quatius
illos cynasieillocii nominat᷑ id est coniunctiua ꝙremreic̃tinuari demons
Indicatio coniungit : ut siuiuit spirat & sĩ spiratuiuit. & siam
modo e& ambulat qui ambulat uero om̃i modo & mouet᷑. Inuenit aut̃ ea conun¬
ctio ap̃ graecos id ẽ ei. Ñsolum indicatiuo sed &iã optatiuo & maxime a patacas

Expanded text:
: «si tu sis homo, / hic faciet». cum uero εἰ coniunctionem Graecam significat, quae apud : «si tu sis homo, / hic faciet». cum uero εἰ coniunctionem Graecam significat, quae apud illos συναπτικός nominatur, id est coniunctiua, quod rem rei continuari demonstrat, indicatiuo coniungitur, ut si uiuit, spirat et si spirat, uiuit; si amimodo et ambulat, qui ambulat uero, omnimodo et mouetur. inuenitur autem ea coniunctio apud Graecos id est εἰ non solum indicatiuo, sed etiam optatiuo et maxime apud Atticos
Abbreviated transcription (Latin):
nemore intanto . & terrent̃ in eunucho ut illum di deaeq om̃s superi in¬
feri malis exem plis ꝑdant : De SVBiuNTIVIS
ł utrũq uia loco discrimine paruo. Niteneant cursus cestũ est dare
linte r&ro & scienum qne cesse est alterimodo eum sotiari ł eidẽ modi
ateri uerbo &iam sisit cum in finito ut cum doceam legere dis cipulũ
expono ei ł cum docerẽ legere ex ponerẽ &similia. Omnib igit mođ
pot est sociari. ut sidoceam discis & si doceam disce utinã discas sido¬
ceam cumdoceã discas: similit̃ om̃ibus modisim ꝑsonal quoq uerbi
pot est coniungi ut cum ueniam currit᷑ & curs umsit. & curratur
&cursun erit a&simlia : F reuentis sinetañ s̃ coniunstiodubitatione s ges¬
cansei sociatur idest pem. graeca coniunctione posita. Vtte rt̃ in a delns

Expanded text:
nemore in tanto»; et Terentius in eunucho : «ut illum di deaeque omnes, superi innemore in tanto»; et Terentius in eunucho : «ut illum di deaeque omnes, superi inferi, / malis exemplis perdant» et per se tamen ter utramque uiam leti discrimine paruo, / ni teneant cursus, certum est dare lintea retro». et sciendum, quod necesse est alteri modo eum sociari uel eiusdem modi alteri uerbo, etiam si sit cum infinito, ut cum doceam legere discipulum, expono ei uel cum docerem legere, exponerem et similia. omnibus igitur modis potest sociari, ut si doceam, discis et si doceam, disce; utinam discas, si doceam; cum doceam, discas. similiter omnibus modis impersonalis quoque uerbi potest coniungi, ut cum ueniam, curritur et cursum sit et curratur et cursum erit et similia. frequentissime tamen si coniunctio dubitationem significans ei sociatur, id est pro ἐάν Graeca coniunctione posita, ut Terentius in adelphis
Abbreviated transcription (Latin):
indicatiuo non adiungnit. & grȩciquidem maxime attici & iam sinede¬
p̃catione solent hoc modo uti ꝓ indicatiuo nos uero minime ⁊ quã uis similes
sint eius uoces subiunctiui uocibus quibus frequentissime ꝓindicatius utunt᷑
auctores nr̃i : Optatiua ant̃ p̃teritum id eohabent quã quã eadebea m
orare qua e nondum fuerint quia saepe euenit ab es se eos ꝓquib oramꝰ
& optamus ut idiuis iam ꝑfectun sit ꝙ cupimꝰ ut utinã filius m̃s quiathenis
est doctus eẽtuel fuis set idest utinam ꝑfecta in ipsodoe pror ficutera¬
cognos camꝰ idillieuenisse est aut̃ qnõ optatiuo utim̾ p̃tentite pores
dolentes ꝙ non factum sit ut uti nã homines c̃trase ferrum ñ mo uissent
uti nammare num quam nauigassent &similia . O. &iã ad uerbium c&esi
coniunctio & ut putinam inuenit᷑. Virgł .in .uii. adsistantũ & ppius tua
numina firm es Idem in .ui. sinunc senob ille aureus arbore ramꝰ ostendar

Expanded text:
indicatiuo non adiungitur. et Graeci quidem, maxime Attici etiam sine deprecatione solent hoc modo uti pro indicatiuo, nos uero minime, quamuis similes sint eius uoces subiunctiui uocibus, quibus frequentissime pro indicatiuis utuntur auctores nostri. optatiua autem praeteritum ideo habent, quamquam ea debeamus orare, quae nondum fuerint, quia saepe euenit abesse eos, pro quibus oramus et optamus, ut id illis iam perfectum sit, quod cupimus, ut utinam filius meus, qui Atheniest, doctus esset uel fuisset, id est utinam perfecta in ipso doctrcognoscamus id illi euenisse. est autem quando optatiuo utimur praeteriti temporis, dolentes, quod non factum sit, ut utinam homines contra se ferrum non mouissent, utinam mare numquam nauigassent et similia. o etiam aduerbium et si coniunctio et ut pro utinam inuenitur. Virgilius in VIII: «adsis o tantuina firmes». idem in VI: «si nunc se nobis ille aureus arbore ramus / ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓquosis celeris tanta est in iuria nr̃i : In eodem haectoris. andromachȩ pyr¬
rhin conubia seruas :. Idem in eodẽ uan&e facis. uerus mihi nunti affersna¬
tedea uiuis ne aut si lux alma recessit haector ubiest : Itaq oportune ap¬
tat ad uerbiis ł coniunctionib: affirmatiuis ł causalibus quae substantiã
uel essentiam rei cõꝓbant ł abnegatiuis quae eam ab nuunt : uirgł in .iii. uiuo

Expanded text:
quo si sceleris tanta est iniuria nostri». in eodem: «Hectoris Andromache Pyrrhin conubia seruas?». idem in eodem: «uerane te facies, uerus mihi nuntius affers? / nate dea, uiuisne, aut, si lux alma recessit, / Hector ubi est?». itaque oportune aptatur aduerbiis uel coniunctionibus affirmatiuis uel causalibus, quae substantiam uel essentiam rei comprobant, uel abnegatiuis, quae eam abnuunt, ut Virgilius in III: «uiuo
Abbreviated transcription (Latin):
tio mehab&tui. In finita uero uerbi constructionem ad cusus seruant ut niserer
tui misereritui uolo noceo tibi nocere tibi uolo. Accusote Accu sarete uolo petuior
illareillius rei & illã rem potiri illa &illꝰ & illã remuolo similit̃ eisdẽ cuab
adiungunt participia ł supina quaeuim infimtorum habeni quuscom raiscuist d¬

Expanded text:
tio me habet tui. infinita uero uerbi sui constructionem ad casus seruant, ut misereor tio me habet tui. infinita uero uerbi sui constructionem ad casus seruant, ut misereor tui, misereri tui uolo; noceo tibi, nocere tibi uolo; accuso te, accusare te uolo; potior illa re et illius rei et illam rem, potiri illa et illius et illam rem uolo. similiter eisdem casibus adiunguntur participalia uel supina, quae uim infinitorum habent, quae cum articulis
Abbreviated transcription (Latin):
Mossumus tam̃ & in ꝑsonale similimodo ꝓferentes dicere . amari ameuis ꝓ
amare meuis. dequib: iam diximus : sed hoc qq̃ int̃. est ꝙ in finitũ imꝑso¬
nale in in finitum r esoluit actiuũ. Amari ame uolo ꝓama ne uolo quo¬
modo ambul ariam euolo pambulare uolo: sin in si gnificatione passiua
ꝓferant᷑ neces se est &iã accusatiuum subaudiri ut amariame uolo illũ Hoc quon sor
dum ꝙimꝑsonalia quae ac cusatiuo simulca sui & gen&iuo copulant᷑ ut pudetie cin
similiterpaenit & ted & miser&. Accus atiuo quidem significant ꝑ sona inq
passio gen& iuo uero illam exqua fit: Nec est mirahui cemodi ordinatio cuimi
eosdem casus resoluit᷑. est enimpud & me .tui pudor mehab&tui. Tede me tu
tediũ mehab&tui. paenit& metui paenitentiã me habec tui. miser& metui misera¬

Expanded text:
possumus tamen et impersonale simili modo proferentes dicere amari a me uis pro possumus tamen et impersonale simili modo proferentes dicere amari a me uis pro amare me uis, de quibus iam diximus. sed hoc quoque interest, quod infinitum impersonale in infinitum resoluitur actiuum: amari a me uolo pro amare uolo, quomodo ambulari a me uolo pro ambulare uolo; sin in significatione passiua proferantur, necesse est etiam accusatiuum subaudiri, ut amari a me uolo illum. hoc quoque sciendum, quod impersonalia, quae accusatiuo simul casui et genetiuo copulantur, ut pudet me tui, similiter paenitet, taedet, miseret, accusatiuo quidem significant personam, in qua fit passio, genetiuo uero illam, ex qua fit. nec est mira huiuscemodi ordinatio, cum in eosdem casus resoluitur: est enim pudet me tui: pudor me habet tui; taedet me tui: taedium me habet tui; paenitet me tui: paenitentia me habet tui; miseret me tui: misera
Abbreviated transcription (Latin):
sessio & anibulat̾ ambulatio & cuent euent᷑ sic & similli Qulges mom nabur
uerb &iã absolutis necesse est ut intelligant᷑ ut uiuo uitam & ambruso aonbulatio¬
nem & sedeo sensione & curro cursũ. In finita uero in ꝑsonaliũ necesse est ut abla¬
tinũ poio minis uel nomins uł participii a dꝑfectim significatione assumant ut stoi
egent ab latiuo casu. nisi sit transitiua ut legi uolo acrarisueeschur passiua ã
en hie passiuũ est intransiti uedictum ⁊ sindicam legi a meuolo similit̃ in transi¬
tiue actiuã habet significationem & est infinitum imꝑsonał. Nã ꝓlegere ame
uolo accipit᷑ sin aut̃ transiue ꝓferat᷑ hoc est ut ab alia in aliã ꝑsonã passio fieri
si gificour &i amsiab latiuo ad iungat passiui est infinitũ ut doceri a necupis
amariate cupio hanc aut̃ constructionem seruant & iamrecipcationesiedup
sui passiones ut amari amemet ipso debeo uituꝑari a temec ipso debes & simł

Expanded text:
sessio et ambulatur: ambulatio et euenit: euentus; sic et similia. quae res in omnibus uerbis etiam absolutis necesse est ut intellegatur, ut uiuo uitam et ambulo ambulationem et sedeo sessionem et curro cursum. infinita uero impersonalium necesse est ut ablatiuum pronominis uel nominis uel participii ad perfectam significationem assumant, ut stari egent ablatiuo casu, nisi sint transitiua, ut legi uolo, ἀναγινώσκεσθαι βούλομαι: en hic passiuum est intransitiue dictum; sin dicam legi a me uolo, similiter intransitiue actiuam habet significationem et est infinitum impersonalis: nam pro legere uolo accipitur; sin autem transitiue proferatur, hoc est ut ab alia in aliam personam passio fieri significetur, etiam si ablatiuo adiungatur, passiui est infinitum, ut doceri a me cupis; amari a te cupio. hanc autem constructionem seruant etiam reciprocationes id est sui passiones, ut amari a memet ipso debeo; uituperari a te ipso debes et similia.
Abbreviated transcription (Latin):
ted&png& miser& paenit&. Infinitis q̃q tam̃ haec eadẽ c̃iuncta accusa¬
ntiuũ solũ assumunt. ut pud e me dicere. Terrent̃ tam̃ nouomore in adel¬
phis scđm graecos dixit. quem neq pud & quicꝗ. Idem in eodem . ei. mihi
ñ haec tẽpudent : Hoc &iã sciendum ꝙtria quidem habent p̃teritũ
supradictorum quinq: in ꝑ sonaliũ paenituit. puduit. piguit duo uͦ.
diũ dicatur quae uero passiuã hñt t̃minationem imꝑsonalia ñ poss
infinitis ad iungi utstat᷑ currit᷑ sed et᷑. & in transitiue intellegunt᷑
ut uirgł in .uii. bellat᷑ cõminꝰ armis ꝓbellant. Idem in .ui. it̃ in
andi quã siluam ꝓeunt. Nãsi ad didero nominatiuũ bellat᷑ gens
leg nominatiuũ ipsius rei uerborum his uerbis meaexbaospiesio nebe¬

Expanded text:
initis quoque tamen haec eadem coniuncta accusatiuum solum assumunt, ut pudet me discere. Terentius tamen nouo more in adelphis secundum Graecos dixit: «quem neque pudet / quicquam». idem in eodem: «ei mihi, / non te haec pudent?». hoc etiam sciendum, quod tria quidem habent praeteritum supra dictorum quinque impersonalium, paenituit, puduit, piguit, duo uero dium dicatur. quae uero passiuam habent terminationem impersonalia, non possunt infinitis adiungi, ut statur, curritur, sedetur, et intransitiue intelleguntur, ut Virgilius in VII: «bellatur comminus armis» pro bellant. idem in VI: «itur in antiquam siluam» pro eunt. nam si addidero nominatiuum, bellatur gens, legi nominatiuum ipsius rei uerborum, his uerbis:
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ studere legere participus quoq coniungunt studens legere parti¬
cia libus &iam uelsupinis. utcausa spectandi currere equos as cendendo. Cir¬
cums pectando currere equos delector spectandũ est currere equos specdatũ
currere equos eo iocundum est spectatu currereequos. & nominibus tam̃ pul¬
chra sociat figura idem infinitũ bonus iudicare fortis bellare prudens intelle¬

Expanded text:
filium studere legere. participiis quoque coniungitur: studens legere, partifilium studere legere. participiis quoque coniungitur: studens legere, participialibus etiam uel supinis, ut causa spectandi currere equos ascendo, circumspectando currere equos delector, spectandum est currere equos, spectatum currere equos eo, iucundum est spectatu currere equos. et nominibus tamen pulchra sociatur figura idem infinitum: bonus iudicare, fortis bellare, prudens intelle
Abbreviated transcription (Latin):
iungi dubiũ est cuꝰ animus misereat᷑.
uel egeat similic̃ ꝑdatiuos maledrͣ &ur tibi plac& mihi. & ꝑ accusatiuos cupiote
uincereme. &ablatiuos dignor gloria potiri laude. Dubiũ est enim cum utriq ca¬
sus similes sunt & utriq: uerbo congruepossunt aptari quis cui reddatur. Et aptꝰ
quidem est priori casui prius sociari uerbum sed auctores frequentissime hyphatis
id est transitionibus utunt᷑ ut aiote eacidaromanos uincereposse : Est enim ordo
te ea acida id est quod romanitepos sunt uincere ꝙ & naturalit᷑ passiones scđae sunt
actionũ &actio in romanis possi ouero in pyrro significat᷑ sed aptissimũ maxi¬
me fuit res ponso &iam in confusion eordinis ꝓpriam oraculi obliqui tam̃ ser¬
uare quãuis & apud om̃s auctores huiꝰ cemodi figura latissi mepateat . om̃ib
modis aluis pot est infinitum coniungi uerbum ut stud eo legere : studelegere
utinã studere legere. cũ stud eam legere: & in finitũ infinito ut uideo

Expanded text:
oleat iungi, dubium est, cuius animus misereatur uel egeat. similiter per datiuos male dicere tibi placet mihi et per accusatiuos cupio te uincere me et per ablatiuos dignor gloria potiri laude. dubium est enim, cum utrique casus similes sint et utrique uerbo congrue possint aptari, quis cui reddatur. et aptius quidem est priori casui prius sociari uerbum. sed auctores frequentissime hyperbatis, id est transitionibus, utuntur, ut: «aio, te, Aeacida, Romanos uincere posse»; est enim ordo te Aeacida Romani te possunt uincere quod et naturaliter passiones secundae sunt actionum et actio in Romanis, passio uero in Pyrrho significatur. sed aptissimum maxime fuit responso, etiam in confusione ordinis propriam oraculi obliquitatem seruare; quamuis et apud omnes auctores huiuscemodi figura latissime pateat. omnibus modis aliis potest infinitum coniungi uerbum, ut studeo legere, stude legere, utinam studerem legere, cum studeam legere, et infinitum infinito, ut uideo
Abbreviated transcription (Latin):
Sũ i om̃a uerba quae ȩqua liregula declinãtur in .õ. uel inõr desi¬
nant in .o. quidẽ t̃minantia si pri mae sint coniugationis in as. efferunt
scđam ꝑsonã ut oro oras, stostas sin. scđȩ in .es. ut moneo mones haereo
hȩres sintestiȩ in .is. correptam utcupio cupis curro curris : sinquar¬
tȩ in is ꝓductam ut munio munis esurio esuris In .or uero uerba pri¬
mae coniugationis in -aris faciunt scđm ꝑ sonam ut amor amaris cri¬
minor crimbris, luctor luctaris : scđȩ in eris. ꝓducta puenultima
ut doceor doceris reor reris : Tertiȩ ineris pae nultima correpta
ut legor legeris sequor sequeris. Quartae in iris ut munior muniris
molior moliris audior audiris. Inuen tamen quaedã uerba quae
ex eadem positione primȩ ꝑsonae ad diuersas ꝓficiscunt᷑ coniugatio

Expanded text:
 omnia uerba, quae aequali regula declinantur, in o uel in or desinant, in o quidem terminantia, si primae sint coniugationis, in as efferunt secundam personam, ut oro oras, sto stas; sin secundae, in es, ut moneo mones, haereo haeres; sin tertiae, in is correptam, ut cupio cupĭs, curro currĭs; sin quartae, in is productam, ut munio munīs, esurio esurīs. in or uero uerba primae coniugationis in aris faciunt secundam personam, ut amor amaris, criminor criminaris, luctor luctaris; secundae in ēris producta paenultima, ut doceor docēris, reor rēris; tertiae in ĕris paenultima correpta, ut legor legĕris, sequor sequĕris; quartae in iris, ut munior muniris, molior moliris, audior audiris. inueniuntur tamen quaedam uerba, quae ex eadem positione primae personae ad diuersas proficiscuntur coniugatio
Abbreviated transcription (Latin):
to eum esse uimine ramis ad aceris qualitatẽ. Iter quoq: ł itener
uetuste neutrisunt generis: & spinter : qđ aΚpoxepΙΟΝ aut fibulã
in umeris. aut armillã significat. plautus in menegmis: iubeas.

Expanded text:
 ramis ad aceris qualitatem». iter quoque uel itiner uetuste neutri sunt generis et spinter, quod ἀκροχέριον aut fibulam in umeris aut armillam significat. Plautus in Menaechmis : «iubeas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgenies adeoq demonstratio hui ẽ causa quod ad uerbus quoqi de nons¬
tratiuis saepe positis non est necesse addere supradicta uerba ut urg
polrdorus ego. Idem in eodem. eEcetibi ausoniae tellus hansatmui u
uelussst ec non &iam nomine substantiae posito frequent᷑ deficiunt ue¬
ba substantiua . Lucanus in .i. quis furor ociues quaetanta in sana er¬
ri. Virg̃ĩ in .iii. aeneidos quis tibi tũ dido cernentitalia sensif
quosuadebas gemitus  & qualis tam̃ & quantus positis infinios pro

Expanded text:
genies». adeoque demonstratio huius est causa, quod aduerbiis quoque demonstratiuis saepe positis, non est necesse addere supra dicta uerba, ut Viridem in III: «nam Polydorus ego». idem in eodem: «ecce tibi Ausoniae tellus, hanc arripe uelis». nec non etiam nomine substantiae posito frequenter deficiunt uerba substantiua. Lucanus in I: «quis furor, o ciues, quae tanta insania ferri!». Virgilius in IIII Aeneidos : «quis tibi tum, Dido, cernenti talia sensus! / quosue dabas gemitus!». et qualis tamen et quantus positis infinitis, pro
Abbreviated transcription (Latin):
ti in .i. sermonũ uintu custis iudȩis oppedere nulla mihi inquã religio
est: Idem in eodem Nam displosa sonat quantũ uesica pepedi. ab eoqd
est sido p̃teritũ non inueni. Lucanus in .iii. sidentia pessum corpora

Expanded text:
 in I sermonum : «uin tu / curtis Iudaeis obpedere?:: nulla mihi, inquam, / religio est». idem in eodem: «nam displosa sonat quantum uesica, pepedi». ab eo quod est sīdo praeteritum non inueni. Lucanus in III: «sidentia pessum / corpora
Abbreviated transcription (Latin):
pecus nullo custo custode ꝑ herbã: ꝓcaprigena rum:: Idẽ in .uIII.
obtimne graiugenũ cuine fortimna p̃cari. In eodem omnigenũq deum mon

Expanded text:
pecus nullo custode per herbam» pro caprigenarum. idem in VIII: «optume Graiugenum, cui me fortuna precari». in eodem: «omnigenumque deum mon
Abbreviated transcription (Latin):
men ꝓductã : quã a scđa acciperunt ꝑsona seruatam ubi que es
est este esto estote essent ee iec mireris si non ubiq: differen¬
tiam faciat uel defectionem Anceps significatio : Non solum enim
in uerbis sed &iam in nominibus & aliis partibus orationis est quan¬
do faciunt differentiam uel accentuũ uellit terarum mutatione
auctores : est quando non faciunt : ergo quade pra& erito in ꝑfecto
loquentes a nomalorum ratio. coegit pluribus. uti ꝑ mediu uerbis :¬
breuit̃ deillo rep&amus : ut ad c&era. faciliuia ꝑuenire possimus
Pra&eritũ in prfectum diximus: a praesenti fieri sic̃ : In prima qui¬
dem & in secunda coniugatione : & quarta in eo desinente a scđa ꝑso¬
na abiecta .s. finali & addita .bam. amas amabam doces docebam.
is ibam. In tertiae uero om̃ibus uerb̵: & quartȩ in .io. desinentibus

Expanded text:
men productam, quam a secunda acceperunt persona, seruatam ubique: ēs, ēst ēste ēsto ēstote ēssent ēsse. nec mireris, si non ubique differentiam faciat uel defectionem anceps significatio; non solum enim in uerbis, sed etiam in nominibus et aliis partibus orationis est quando faciunt differentiam uel accentuum uel literarum mutatione auctores, est quando non faciunt. ergo, quia de praeterito imperfecto loquentes anomalorum ratio coegit pluribus uti per medium uerbie illo repetamus, ut ad cetera facili uia peruenire possimus. praeteritum imperfectum diximus a praesenti fieri sic: in prima quidem et in secunda coniugatione et quarta in eo desinente a secunda persona ablata s finali et addita bam: amas amabam, doces docebam, is ibam; in tertiae uero omnibus uerbis et quartae in io desinentibus
Abbreviated transcription (Latin):
nolim paenitꝰ. Terent̃ in phormione siplaceo utere absq: dilatione ostend it hoc
faciendum Idem in eunucho sidus plac& spero me habere quihunc.r ea cruiciẽ
meo modo remenim ꝙ sperat firmã ostedit eẽ Idem in andria si illũ reliq
eius uitae timeo si nopitulo huꝰminas: utrumq: enĩ sibi certũ eẽ ostendit. Idẽ
in adelpis Ego in hacre nihil reperio quã obrem lauder tanto peegio meũ of¬
ficium facio ꝙpeccatũ a nob ortũ est corrigo nisime. exillo credidisti eẽ nume¬
rohominũ qa putant sibi fierũ in iuriam ultro si quã fecere ipsi expostulent eccehic
nisi credisti dixit ꝓcredis simibit̃ indicatiuis utunt qnõ in ipsis eẽ ł fuis se rebus
aliquid uolunt ostendere. Vt cicero dep̃tura urbana qui si condemnat᷑ desinent

Expanded text:
nolim penitus. Terentius in Phormione : «si placeo, utere», absque dilatione ostendit hoc nolim penitus. Terentius in Phormione : «si placeo, utere», absque dilatione ostendit hoc faciendum. idem in eunucho : «si dis placet, / spero me habere, qui hunc excruciem meo modo», rem enim, quam sperat, firmam esse ostendieius uitae timeo; sin opitulor, huius minas»; utrumque enim sibi certum esse ostendit. idem in adelphis : «ego in hac re nihil reperio, quam ob rem lauder tantopere, Hegio. / meum officium facio: quod peccatum a nobis ortum est, corrigo, / nisi si me ex illo credidisti esse numero hominum, qui ita putant, / sibi fieri iniuriam ultro, si quam fecere ipsi expostulent». ecce hic nisi credidisti dixit pro credis. similiter indicatiuis utuntur, quando in ipsis esse uel fuisse rebus aliquid uolunt ostendere, ut Cicero de praetura urbana : «qui si condemnatur, desinent
Abbreviated transcription (Latin):
illud ad tendum ꝙ p̃teritũ indicatiui cũ p̃senti solent coniungene ds
ꝑfectionẽ rei res sequit alterius altera & in illius quidem quae pres
ꝓficit᷑ significatione ꝑ fecto utunt᷑ p̃senti uero inconsequentis demonile¬
tione ut hic. si quid tibi narrare coepi c̃tinuo dari tibi uerbicensa
Idem in eunucho quaeuera audiui ticeo & contineo optime sin falsum añ uanũ autfictũ ẽ
continuo palam est plenus primarũ sum acatq: illac ꝑfluo Idem in andria site ingerma¬
ni fratris dilexi loco siuehaecte solum semꝑfecit maximi seu tibi morigera fuit in reb
omnib: Lucanus in primo nec site pectore uates accipio cirrea uelim secr&t mouen¬
tem sollitaredeum. In dicatiuo enim usus comprobat hoc fieri & uel im subiunx̃ ꝓmit¬
tens cum hoc sit posse minime egere apolline ꝙ graeci ΟΥΚΑΝBΟΥ AΟtΜΙdicunt id ẽ

Expanded text:
um, quod praeteritum indicatiui cum praesenti solent coniungere, quando perfectionem rei res sequitur alterius altera. et in illius quidem, quae prior perficitur, significatione perfecto utuntur, praesenti uero in consequentis demonstratione, ut hic: «si quid tibi narrare coepi, continuo dari / tibi uerba censes». idem in eunucho : «quae uera audiui, taceo et contineo optime, / sin falsum aut uanum aut fictum est, continuo palam est. / plenus rimarum sum, hac atque illac perfluo». idem in Andria : «si te in germani fratris dilexi loco / siue haec te solum semper fecit maximi seu tibi morigera fuit in rebus omnibus». Lucanus in I: «nec si te pectore uates / accipio, Cirrhaea uelim secreta mouentem / sollicitare deum». indicatiuo enim usus comprobat hoc fieri et uelim subiunxit promittens, cum hoc sit, posse minime egere Apolline, quod Graeci οὐκ ἂν βουλοίμην dicunt, id est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃teritũ t̃minantiũ faciunt : ut conpl&um defletũ obsol&ũ ab soletn¬
ab oleui ab oletum. ab olui ab olitũ : Del&ũ adeleo unde & lo&umis
res quaedel& quasi aleor simplici quod inusu non est ꝓfestur. Aliuen
om̃a uerba inleo. desinentia .eo in .u.i. diuisas transferentia fucun
p̃teritum ut doleo dolui culeo callui palleo pallui. excelleo excelue

Expanded text:
teritum terminantium faciunt, ut completum, defletum, obsoletum, aboleui aboletum, abolui abolitum, deletum a deleo. unde et letum res, quae delet, quasi a leo simplici, quod in usu non est, profertur. alia uero omnia uerba in leo desinentia eo in ui diuisas transferentia faciunt praeteritum, ut doleo dolui, calleo callui, palleo pallui, excelleo excel
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ. reddentes dicere quod ea quae a purticipiis deriuant᷑ in .us. de¬
sinentia sĩsint fixa quartȩ sunt portatus postus artatꝰ artus
arcuit᷑ arcus laquãtus lacus acutus acus sinuat᷑ sinus : Acursu

Expanded text:
uimus, reddentes dicere, quod ea, quae a participiis deriuantur in us desinentia, si sint fixa, quartae sunt: portatus portus, artatus artus, arcuatus arcus, laqueatus lacus, acutus acus, sinuatus sinus. a cursu
Abbreviated transcription (Latin):
pu Idẽ in a uasa uspera tergeat alter. Horatꝰ in .iI. sermonũ posi¬
topauone: uelis Quin ho c potius quamgallina tergere palatum. Te¬
renti ineunucho egone imꝑatoris uirtutẽ nouerã & uim militũ si

Expanded text:
 idem in V: «uasa aspera tergeat alter». Horatius in II sermonum : «posito pauone uelis quin / hoc potius quam gallina tergere palatum». Terentius in eunucho : «egone? imperatoris uirtutem noueram et uim militu
Abbreviated transcription (Latin):
rxit geres acies tue. tueris & tuor tueris : staciꝰ inprimo a hilb¬
dos udamq modo in fensos utero mihi contuor enses Picrae a suln
oleo oles &olo -is Afranus infratribus non pot est qui in illadia
longeq: & cunctis olat. Mlautus in mustellaria. Non omnes possun
olere unguenta exotica Nam nisi cormpias paenultimã ianbstre

Expanded text:
it gyros acies», tueor tueris et tuor tueris Statius in I Achilleidos : «namque modo infensos utero mihi contuor enses». Lucretius inoleo oles et olo olis Afranius in fratriis : «non potest, quin illa stacta longeque et cunctis olat». Plautus in mustellaria : «non omnes possunt olĕre unguenta exotica», nam nisi corripias paenultimam, iambus
Abbreviated transcription (Latin):
tes seruantia. ante .o. ł .io. ł eo. positas : easdem ante .i. habent sialemi
in p̃terito : puenultimas uelnatura uel positione habent ꝓductas siue
sint in praesenti correptae: siue ꝓductae . ut iuuo iũui lãuo lãui ui

Expanded text:
tes seruantia ante o uel eo uel io positas easdem ante i habent finalem in praeterito, paenultimas uel natura uel positione habent productas, siue sint in praesenti correptae siue productae, ut iŭuo iūui, lăuo lāui, u
Abbreviated transcription (Latin):
tribimuss tibunał uectus uectigal lupels lupcał suñ ila breue ea qq̃ corrẽp
torus toral. animus ł anima amimal. In .il. ł .ul desinentia siue a nõib siue a

Expanded text:
tribunus, tribunal; vectus, vectigal; lupercus, lupercal; sin illa brevem, ea quoque correptam: torus, toral; animus et anima, animal. In um desinentia derivativa, sive
Abbreviated transcription (Latin):
neccapiunt inclusas pectora flammas : Om̃a aut̃ supra dicta aba du
in sum conuertentia fuciunt supina rideo risum, Ardeo arsum iub
uisũ mordeo morsũ pendeo pensum tondeo tonsum res pondeo ree¬
sum audeo ausum q audeo uero &iã .i. pͦ .u. ad sumpsit euphonie ces

Expanded text:
nec capiunt inclusas pectora flammas». omnia autem supra dicta uerba deo in sum conuertentia faciunt supina: rideo risum, ardeo arsum, uideo uisum, mordeo morsum, pendeo pensum, tondeo tonsum, respondeo responsum, audeo ausum: gaudeo uero etiam i post u assumpsit euphoniae c
Abbreviated transcription (Latin):
a nomalum uoluifacit praeteritũ : ex quo nomen participiale nasct
uultꝰ quomodeꝰ ex colocultus & exocculo occultus. IIn io desinentia u

Expanded text:
anomalum uolui facit praeteritum, ex quo nomen participiale nascitur uultus, quomodo ex colo cultus et ex occulo occultus. in mo desinentia
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuante. Virgł in .iiii. georgicon & paribus lita corpora guttis Ve¬
ro epistolarum ad caluum .i tuli moleste qđ lit terae delitae min at
redditae s̃. Idem in .iiii. uerrinarũ Tabulȩ t̃ in medro quaese cori¬
tasatque interlit as esseclamant : Accius in atreo epularũ ficb
scelerũ fratris delitor supina sđm iam p̃dictam regulã in .ui.srlabi

Expanded text:
adiuuante. Virgilius in IIII georgicon : «et paribus lita corpora guttis». Cicero epistularum ad Caluum primo: «tuli moleste, quod literae delitae mihi a te redditae sunt». idem in IIII Verrinarum : «tabulae sunt in medio, quae se corruptas atque interlitas esse clamant». Accius in Atreo : «epularum fictor, scelerum fratris delitor». supina secundum iam praedictam regulam in ui syllab
Abbreviated transcription (Latin):
in si t̃minantia p̃tentum sicut supradocuimꝰ in sum tminant supi¬
num: exceptis quartae coniugationis uerb̵: haec quoq: que .p. uel .m. ante .si.
habuerint si in tum. conuertunt ut nupsi nuptum scalpsi scalptum scrip

Expanded text:
in si terminantia praeteritum, sicut supra docuimus, in sum terminant supinum, exceptis quartae coniugationis uerbis, haec quoque, quae p uel m ante si habuerint, si in tum conuertunt, ut nupsi nuptum, scalpsi scalptum, scrip