comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
constituti sunt autem .xui. ãno
plebs a senatu ⁊ consulib p̃me¬
retur. tunc ip̃a sibi tribunos
quasi ꝓprios uidices ⁊ defensoreᷤ
creauit. qui eoꝵ libertatẽ tueren¬

Expanded text:
Constituti sunt autem 432 decimo plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos, quasi proprios judices et defensores creavit, qui eorum libertatem tueren
Abbreviated transcription (Latin):
a p̾tito plusqͣm ꝑfco optati. absira¬
esse. Imꝑsonalia a terciis ꝑsonis acti¬
ab infinito actiui mutato e in .i.
ut amare. amari. excepto intercia
conuigatione. ubi etiam re. abstra¬
hitur. ut legere. legi. Gerundia a
nõiatiuo p̃sentis participii fuint.

Expanded text:
a preterito plusquam perfecto optatiui, abstraesse". 63 Impersonalia a terciis personis actiab infinito actiui, mutata e in i, ut "amare, amari", excepto in tercia coniugatione, ubi etiam re abstrahitur, ut "legere, legi". 65 Gerundia a nominatiuo presentis participii fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uł sit. S̾cd̃a fit a terria addita . is.
amat amatis. tercia plal asuater¬
cia singłari interposita n inpͥma
i scda coniugatione ut amat amãt.
docet. docent. Incet̾is a sua pͥma .o. in
unt ut lego. legunt audio. andiũt.
prima ꝑsona p̾t̾iti imꝑft̃ fit a scd̾a
ꝑsona singłari inpͥma coniugati.¬
one ⁊ scda ⁊ quarta in eo. abstracta
s. ⁊ addita. bam ut amas. amabã
doces. docebam. quis. quibam. Inter¬
cia uͦ ⁊ quarta in io. a prima ꝑso¬
na fit .o. in.e. ⁊ addita. bam. ut lego.
legebam. audio. audiebã. sed̾a fit
amabas. amabamꝰ amabatis ⁊ cet̾a.
Tertia a sua t̾cia interposita n.ttta
mabat amabant ⁊ cet̾a. prima p̃c̾i¬
ti ꝑfecti non formatur aliqua tã
certa regula de hoc g post doçebitur
mauisti. ⁊ cet̾. Tertia asua pͥma sĩ¬
gulari. correpta .i ⁊ addita. t utamã¬
ui amauit. ⁊ ceta. Prima płal a sua
pͥma singłari correpta.i ⁊ addita.

Expanded text:
uel sic: secunda fit a tercia, addita is, "amat, amatis". 5 Tercia pluralis a sua tercia singulari, interposita n in prima et secunda coniugatione, ut "amat, amant", "docet, docent"; in ceteris a sua prima, o in unt, ut "lego, legunt", "audio, audiunt". 6 Prima persona preteriti imperfecti fit a secunda persona singulari in prima coniugatione et secunda et quarta in eo, abstracta s et addita bam, ut "amas, amabam", "doces, docebam", "quis, quibam"; in tercia uero et quarta in io a prima persona fit o in e et addita bam, ut "lego, legebam", "audio, audiebam". 7 Secunda fit "amabas, amabamus, amabatis" et cetera. 9 Tercia a sua tercia interposita n, ut "amat, amant" et cetera. 10 Prima preteriti perfecti non formatur aliqua tam certa regula; de hoc igitur post docebitur. mauisti" et cetera. 13 Tercia a sua prima, correpta i et addita t, ut "amaui, amauit" et cetera. 14 Prima pluralis a sua prima singulari, correpta i et addita
Abbreviated transcription (Latin):
ymerus uterq accidit uerbti.
in uerbo numqͣm inuenitur a pd̃
lis temꝑib. In pͥma gͥ coniugato¬
es. Int̾cia in io. desinente. abstra¬
sła.o ⁊ addita s. ⁊mintuit una sa¬
aiba. ut fatio is. In reliquis.s. als.¬

Expanded text:
merus uterque accidit uerbis, in uerbo numquam inuenitur apud lis temporibus. 2 In prima igitur coniugatiodoces"; in tercia in io desinente, abstracta o et addita s et minuitur una sillaba, ut "facio, facis"; in reliquis,
Abbreviated transcription (Latin):
in am. ut doceo. am. lego. legam.
audio. audiam. Scl̃a fit a sua pri¬
ma .m. in .s. ut amemĩ mes. doceam.
doceas. legam. legas. audiam. au¬
dias. Tertia a scd̃a .s. in .t. ut ames
ut ames. amemꝰ. etis ⁊t̾. Tertia płã¬
lis a sua tercia singłari interposi.¬

Expanded text:
in am, ut "doceo, doceam", "lego, legam", in am, ut "doceo, doceam", "lego, legam", "audio, audiam". 47 Secunda fit a sua prima, m in s, ut "amem, ames", "doceam, doceas", "legam, legas", "audiam, audias". 48 Tercia a secunda, s in t, ut "amesut "ames, amemus, ametis". 50 Tercia pluralis a sua tercia singulari, interposi
Abbreviated transcription (Latin):
conuigatione etiam .i. in .e. mutatur
ut legis. lege. Tertia apͥma singłari
p̾sentis in prima coniuigatione .o. ina.¬
⁊ ut amo. amet. In aliis .o. inat ut do¬
ceo doceat. lego. legat. audio. audiat.
Dama pluralis a sua tertia singłari
docete. audi audite. Iintertia uͦ s in i
reuertitur ⁊ additur.te ut lege legite.
tercia futuri fit a scda singłari pre¬
sentis eiꝰdem modi addita to. rreamno.
amato. doce. doceto. audi audito. I
tercia tñ .e. in .i. reuertinit ut lege
legito. Prima płalis similis est pri¬
me pluralis presentis ut amemus
⁊ cet̾a. Se cła pluralis a sua scd̾a uel
tertia singłari addita te. ut amato.
optatiui. fit a scda singłari p̾senti
imꝑaturi. addita rem. ut amarem
c Tercia a sua scd̾a singlari inter¬
posita mu. uł. ti. ut amauisses a
a tercia singłari interposita .n. ut
turi optatiui a prima presentis
indicatiui inpͥma coniugatione
o. in .in. ut amo. amem. In aliis .o.

Expanded text:
coniugatione etiam i in e mutatur, coniugatione etiam i in e mutatur, ut "legis, lege". 28 Tercia a prima singulari presentis, in prima coniugatione o in et, ut "amo, amet", in aliis o in at, ut "doceo, doceat", "lego, legat", "audio, audiat". 29 Prima pluralis a sua tercia singulari, docete", "audi, audite"; in tercia uero, e in i reuertitur et additur te, ut "lege, legite"tercia futuri fit a secunda singulari presentis eiusdem modi addita to, ut "ama, amato", "doce, doceto", "audi, audito"; in tercia tamen etiam e in i reuertitur, ut "lege, legito". 33 Prima pluralis similis est prime pluralis presentis, ut "amemus" et cetera. 34 Secunda pluralis a sua secunda uel tercia singulari addita te, ut "amato, optatiui fit a secunda singulari presentis imperatiui addita rem, ut "ama, ais a sua secunda singulari interposita mu uel ti, ut "amauisses, aa tercia singulari interposita n, ut turi optatiui a prima presentis indicatiui, in prima coniugatione o in em, ut "amo, amem", in aliis o
Abbreviated transcription (Latin):
uł re. ut̃ amam. amauerũt ucł ama¬
uere. Prima ꝑsona p̾ͥciti plusqm̃
ram amaueras. ⁊ c̾. Tercia a sua scd̾a
⁊ scd̾a płał a sua scd̾a singłari inter¬
posita mu. uł ti. ut amatieras ama¬
ueramꝰ amaueratis. Tercia a sua t̾¬
tia singłari interposita .n. ut ama¬
matur a scd̾a ꝑsona p̃sentis abstrac¬
ta s ⁊ addita bo in pͥma quidem ⁊ se¬
cunda conugatione ⁊ quarta ineo
desinente ut amas. amabo. doces dece¬
am. ut lego. legam audio audiam.
Sed̾a fit a sua pͥma in pͥma ⁊ scd̾a ⁊
quarta coniugatione in eo desmen¬
te o. in .is. ut amabo bis. docebo. bis.
ibo. bis. In t̾cia ⁊ quarta in io desmen¬
te am. in es. ut legam leges. audiam.
fit asua prima singłari ꝙ inunt ut
amabo amabunt. docebo bunt. ibo.
bunt. In t̾cia ⁊ quarta in io. a tercia
ꝑsona singlari sit interposita n. ut
imꝑatuu fit a scd̃a ꝑsona p̃sentis
singłaris abstracta .s̾. ut amas. ama
doces. doce. audis audi. Intertia tam̃

Expanded text:
 amauerunt" uel "amauere". 17 Prima persona preteriti plusquam ram, amaueras" et cetera. 19 Tercia a sua secunda, et secunda pluralis a sua secunda singulari, interposita mu uel ti, ut "amaueras, amaueramus, amaueratis". 21 Tercia a sua tercia singulari interposita n, ut "amamatur a secunda persona presentis, abstracta s et addita bo, in prima quidem et secunda coniugatione et quarta in eo desinente, ut "amas, amabo", "doces, doceam, ut "lego, legam", "audio, audiam". 23 Secunda fit a sua prima, in prima et secunda et quarta coniugatione in eo desinente, o in is, ut "amabo, amabis", "docebo, docebis", "ibo, ibis"; in tercia et quarta in io desinente, am in es, ut "legam, leges", "audiam, fit a sua prima singulari, o in unt, ut "amabo, amabunt", "docebo, docebunt", "ibo, ibunt"; in tercia et quarta in io, a tercia persona singulari fit, interposita n, ut imperatiui fit a secunda persona presentis singularis, abstracta s, ut "amas, ama", "doces, doce", "audis, audi"; in tercia tamen
Abbreviated transcription (Latin):
matrum naturas panclat nu-¬
bentium maritis. S hec philo¬
sophi. Pocte autem ninonem.
ioiis asserunt sorore ⁊ coniugẽ.
Ignem enun ⁊ aerem iouem.
Aquam ⁊ teria uinonẽ inters̃¬
tatur. Quorum ꝑmixtione¬

Expanded text:
t naturas pandat nubentium maritis. Sed hoc philosophi. Poetae autem Junonem Jovis asserunt sororem et conjugem; ignem et aerem Jovem; aquam et terram Junonem interpretantur, quorum duo
Abbreviated transcription (Latin):
Solis raduis. nulli ꝓprioe nulli
longinquior.
Si militer ⁊glob lune. equalis
est omnub. similis sol ⁊ indis.
⁊ britannis eodem momento
uidetur. cum oritur. nec dum
mergit in occasum. minor ap¬
paret orientalib ⁊ item econ¬

Expanded text:
Solis radius nulli propior, nulli longinquior est; similiter et lunae globus aequalis est omnibus. Similis sol et Indis et Britannis eodem momento videtur, cum oritur. Nec cum vergit in occasum, minor apparet Orientalibus quam Oc
Abbreviated transcription (Latin):
ficat. Quia eium suꝑ utrumq
pontificis humeꝵ iacet. suꝑhu¬
merale dr̃. Quia uero inde des¬
cendens in ip̃o pontificis pectͥore
urngitur. rationale uocatur.
Habebat enum caron suꝑ hume¬
rale ⁊ rationale. que catenulis
aureis simul uingebantur su-¬
ꝑhumerale quidem ab hume¬
ro uiq ad humer extendebar¬
tur. Rationale uero quadran¬
gulum erat ⁊ dupplex. sicut ⁊
palleum est. habebat autẽ men¬
sircam palmi. taminlongum
quam in latum. que mensura
oꝑiendo sufficeret. Habet igit᷑
compositionem. Suꝑhumera¬
peseata feire debent. Sihume officior.
alioꝵ ouera ferre recusant
pontificis ad cordis thesaurum
⁊ sapientie secretarium custodi¬
endum. Ubi etiam rationaleẽ.¬

Expanded text:
imus. Quia enim super utrumque pontificis humerum jacet, superhumerale dicitur. Quia vero inde descendens in ipso pontificis pectore jungitur, rationale vocatur. Habebat enim Aaron superhumerale et rationale, quae catenulis aureis simul jungebantur; et superhumerale quidem ab humero usque 605 ad humerum extendebatur. Rationale vero quadrangulum erat et duplex, sicut et pallium duplex est. Habebat autem mensuram palmi tam in longitudine quam in latitudine, quae mensura operiendo sufficeret. Habet igiturcompositionem. Dicampeccata ferre debent. Illi episcopi aliorum onera ferre recusantpontificis, ad cordis thesaurum et sapientiae secretarium custodiendum. Hoc enim rationale
Abbreviated transcription (Latin):
orem nutrit in ebrians corpus:
ita uerbum dei qui est paiis iu-¬
iuis participatione sui fidelium.
recreat mentes. Sp̃c sẽs in eisma
men quia sp̃c sc̃s nustice illa ui¬
uificat. nec bonoꝵ meritis dispen-¬
satoꝵ amplificantur hec dona.
nec malorii attenuantur. quia
d̾i qd̾ secratam ⁊ reconditam ha¬
beat dispositionem.
Sacramentum est in quo post elec-¬
tionem uirat unusquisꝙ miles
s non redire a militia nisi post
completa stipendia. i militia tẽ¬
pora ⁊ hii sunt qui plenam hñt
militiam. Nam uiginti quinq
annis tenentur.

Expanded text:
orem nutrit et inebriat hominem, ita Verbum Dei, qui est panis vivus, participatione sui fidelium recreat mentes. » XLIV. Istam quia Spiritus sanctus mystice illa vivificat, nec bonorum meritis dispensatorum amplificantur haec dona, nec malorum adtenuantur, quia dicitur, quod secretam et reconditam habeat dispositionem.Sacramentum, in quo post electionem jurat unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post completa stipendia, id est, militiae tempora, et hi sunt qui habent plenam militiam. Nam viginti quinque annis tenentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum incipit. Honora patrem tu¬
um ⁊ matrem. Huic contraria ẽ
egyptioꝵ. quarta plaga cynomia
genuerunt non cognoscuntur.

Expanded text:
tum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam . Huic contraria quarta Aegyptiorum plaga Cynomia.genuerunt, non agnoscuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
tiant. Leones fremere. Tigrides
rachare. Pardos felire. Panteras
caurire. uisos uncare. uł serui¬
re. Apios. frendere. Linces urca¬
re. Lupos. ululare. Serpentes si¬
re. Tauros mugire. Equos hin¬
nire. Asinos rudire. Portes grũ¬

Expanded text:
gridum rachanare, pardorum felire, pantherarum caurire, ursorum urcare vel sevire, aprorum frendere, lincum urcare, luporum ululare, serpentum sire, boum mugire, equorum hinnire, asinorum rudere, porcorum gru
Abbreviated transcription (Latin):
q mari circumdatur. Nam a
septemtrione pontum euxinũ
ht aboccasu ꝓpontidem.⁊ a me¬
ridie egyptiũ mare. h̃t ꝓiũ

Expanded text:
 mari circumdatur. Nam a Septentrione Pontum Euxinum habet, ab Occasu Propontidem, a Meridie Aegyptium mare. H
Abbreviated transcription (Latin):
bioꝵ frequentissime tnueni¬
neralia nomina sunt infini-¬
ta. uł int̾rogatiua uł relatina.
uł redditiua ⁊ sic aduerbia
quoq inueniuntur. Ut nom̃
infinitum quis ⁊ aliquis. sic¬
aduerbium aliquo. alicunde
alicubi. aliqua ⁊ nomen int̾¬
rogatinum uł relatiuum.

Expanded text:
ita frequentissime inuenineralia nomina sunt infinita uel interrogatiua uel relatiua uel redditiua, sic aduerbia quoque inueniuntur, ut nomen infinitum quis et aliquis, aduerbium aliquo et alicunde et alicubi et aliqua; nomen interrogatiuum et relatiuum q
Abbreviated transcription (Latin):
Indictiones romani initenert.
mi anni pͥncipium reuoltunt᷑.
ilicum. inindicis inuenitur
calamis. sptima adherente limo.
est autẽ colore cianet myxturã

Expanded text:
Indictiones Romani invenerunt,mi anni principium revolvuntur. icum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo. Est autem coloris cyanei, mistura
Abbreviated transcription (Latin):
rima etas in exordio suz
continet creationem
mundi. Primo enim die d̾s
num ⁊ terre. Quarto lumi¬
naria celi. Qurnto annnã-¬
dia geaquis Sexto annnian.

Expanded text:
rima aetas in exordio sui continet creationem mundi. Prum et terre; quarto luminaria celi; quinto animantia ex aquis; sexto animantia
Abbreviated transcription (Latin):
ut publius ungilurs. Non enĩ
possumꝰ dicere uirgilius publi¬
us. Agnomen ex familia gene¬
ris uenit ut scipio corneliuis a
cornelia familia ortus. Cogno¬
men qd̃ ex uirtute uł uitio tra¬

Expanded text:
ut Publius Virgilius. Non enim possumus dicere Virgilius Publius. Cognomen quod ex familia generis uenit, ut puta Scipio Cornelius, a Cornelia familia ortus. Agnomen quod ex uirtute uel uitio tra
Abbreviated transcription (Latin):
tephanus martyrum primus
in nouo testamento fuit qui he
braice interp̃tatur norma eorũ¬
qd̃ pͥor fu̾it in martyrio. ad imi¬
tationem fidelium. Idem grece

Expanded text:
timur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem aute
Abbreviated transcription (Latin):
uators incarne. Sexta que
nunt agitur usq quo mun¬
Auis iste frmatur. Quarum
decursus ꝑ generationes et

Expanded text:
atoris in carne; sexta, quae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur. Quarum decursus per generationes et
Abbreviated transcription (Latin):
inhumanis poni uolunt per¬
fecta autem scientia est multa
agere bona ⁊ de illis laudẽ nõ
querere que d̃s p̃cipit facere.
⁊ seruum inutilem sese ante ocu¬
los dei estimare.

Expanded text:
in humanis negotiis ponerent. Perfecta est autem scientia multa agere bona, et de illis laudem non quaerere quae Deus praecepit facere, et seruum inutilem se esse ante Dei oculos existimare.
Abbreviated transcription (Latin):
Hec disciplina a gretis intier
est agorgia. aristotile ⁊ margus
⁊ tͣnslata inusum latmnũ aci¬
lio uidelicet. ⁊ quintiliano ⁊ tro¬
no. S ita copiose. ita uaries¬
coꝵ. eam admirari in ꝓmptu
sic lectori. comphend̾e ur possibile.

Expanded text:
em disciplina a Graecis inventa est, a Gorgia, Aristotele, Hermagora, et translata in Latinum a Tullio videlicet et Quintiliano et Titiano, sed ita copiose, ita varie,ori admirari in promptu sit, conprehendere inpossibile.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens unde siquis duob
discordantib fuerit a mictus.
coturnus dicitur.
Conrnices a sono uocis dicte.
eo quod inse prius fuerint

Expanded text:
veniat pede. Unde si quis duobus discordantibus fuerit amicus, cothurnus dicitur. Coturnices, a sono vocis dictae, eo quod primum visae fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
uscemodi compositionem ꝑ singła
temꝑa seꝑatim fieri. Nam compo¬
ut habeo. in hibeo. habebam. inhibe

Expanded text:
uscemodi compositionem per singula tempora separatim fieri; nam compout "habeo, inhibeo, habebam, inhibe
Abbreviated transcription (Latin):
ab occeano maris magni limẽ
aꝑitur. Unde hertules cum gad¬
dib ꝑueniss. columpnas ibi
posuit. sꝑans illic ẽẽ finem or¬
bis terrarum.

Expanded text:
ab Oceano maris Magni limen aperitur. Unde, et Hercules cum Gadibus pervenisset, columnas ibi posuit, sperans illic esse orbis terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
lantur. Septuaginta tantum
eẽ aues nocturnas. ab ululati¬
one uocis quam efferunt. qͣs
uulgo gauones dicunt.

Expanded text:
lantur. Septuaginta tantum aves esse nocturnas, ab ululatu vocis, quem efferunt, quas vulgo cavannos dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uiriditatis exemplo ⁊ doctrina
medio rubicundo. in suꝑies
candido. Uel aliter. Primain
partem habet nigiam. medi¬
am candidam suꝑiorem iube

Expanded text:
t exemplo et doctrina medio rubicundum, in superiori candidum. Vel aliter: primam partem habet nigram, mediam candidam, superius rube
Abbreviated transcription (Latin):
sublibano monte ⁊ duudit iu¬
deam ⁊ arabiam qui post mul¬
tos circuitus uycta iherico in
mare mortuum furit.

Expanded text:
sub Libano monte, et dividit Judaeam et Arabiam: qui per multos circuitus juxta Hiericho in mare Mortuum influit.
Abbreviated transcription (Latin):
omo dictus. quia echumo est
ex utraq parte substantie. to.¬
tus homo .i. ex societate ani¬
me et corporis.

Expanded text:
omo dictus, quia ex humo est ex utraque substantia totus homo, id est ex societate animae et corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃. Dum enim irã dei.
in ppło isił obcrimen ydolat̾e
ꝓpħass. s domui uide salutẽ
ꝓnuntiauit. ꝓpter qd̾ ezechi¬
domini purgauit.¬

Expanded text:
Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idolatriae prophetasset, domui Iudae salutem pronuntiavit. Propter quod EzechiDomini purga
Abbreviated transcription (Latin):
ad se inuicem suis partibz con¬
stat. aliud ex non habentib.
merꝰ ⁊ oratio. continua uͦ linea
proprie autẽ qͣntitates hee sũt¬
alie uero om̃s scd̾m accidens. ad
hec enumn aspicientes ⁊ alias di
sit. ⁊ actio longa. qd̾ tempꝰ lon¬
gum sit.⁊ multus motꝰ ut qui

Expanded text:
ad se invicem suis partibus constat, aliud AVTEM ex non habentibus merus et oratio, CONTINVVM vero  linea, pralia vero omnia secundum accidens ; ad haec enim aspicientes et alias dicsit, et actio longa eo quod tempus et longum et multum sit, et motus
Abbreviated transcription (Latin):
b ac p̾stantior ⁊ uelocior am¬
pliusq ugilat. qͣntũ memo¬
ria inter ceta mentis offitia.
U icinior est enim cerebro. unde
plurima manant. Ex quo
tit ut ea que ad alios ꝑtinent

Expanded text:
bus, ac praestantior, sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter caetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant, ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
Questionum duo sunt genera.
thesis grece latine causa d̾r. ubi
cum certa ꝑsona controuersia
qd̾ grece thesis. latine causa ꝓpo¬
situm nominatur. ꝑsonam ñ
habet certam. non est in aliqͣ
certa cirrumstantia. ut india
lectica .i. nec loco. nec temꝑe.In
causa uero cerda sunt omma.

Expanded text:
questionum duo sunt: quorum thesis Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia quod Graece thesis, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest ei aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero
Abbreviated transcription (Latin):
ermania pꝰt scithiam inferas
adanubio inter thenum cato
tentrione ⁊ occasu orteam el
ortu nero danubio. A medl
rheno flituio dirimitti. lal¬

Expanded text:
ermania post Scythiam inferiorem a Danubio inter Rhenum fluvieptentrione et occasu Oceano, ab ortu vero Danubio, a meridie Rheno flumine dirimitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ⁊ sacerdotium. ⁊ gesta de¬
scribit. ideo ab eo nomen accepu
ad samuhelem referuntur.
quia ip̃e unxit saul in regr̃
ip̃e dauid in regem futurum.
Cuius libri primam partem

Expanded text:
itatem et sacerdotium et gesta describit, idcirco et ab eo nomen accepitad Samuhelem referuntur, quia ipse unxit Saul in regem, ipse David in regem futurum. Cujus libri primam partem
Abbreviated transcription (Latin):
Saphirus habet speciem celesti
throno similem designat cor
simplicium spem certam p̃sto¬
lantium quoꝵ uita ⁊ morib
delectatur altissimus.

Expanded text:
Sapphirus habet speciem, Coelesti throno similem, Designat cor simplicium, Spem certam postulantium: Quorum vita et moribus, Delectatur Altissimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ibertus nocatur quasi liberatꝰ.
Erat enĩ prius iuigo sertututis
ad ductus. liberatoꝵ autẽ filĩi
apd̾̃ antiquos libertimi uorabã¬
tur. quasi de libertis nati. Nsĩt
uero libertinus aut libertus fac¬
t̾us. aut possessus ab alio.

Expanded text:
em vocatus quasi liberatus. Erat enim prius iugo servitutis addictus. Libertorum autem filii apud antiquos libertini appellabantur, quasi de libertis nati. Nunc vero libertinus aut a liberto factus, aut possessus.
Abbreviated transcription (Latin):
Sinonimum est quociers inconera
oratione plurib uerbis unam
Sinopis inuenta plima in ponto
Re unde nomen a si noꝑe iube
accepit. Species eus tres sũt.
Rubra ⁊ minꝰ rubens ⁊ inter
has media.

Expanded text:
Synonymia est, quotiens in conexa oratione pluribus verbis unam Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media.
Abbreviated transcription (Latin):
Autlops animal ẽ. accrrimum
nimis. adeo ut nec uenatores ei
appropinquare possint. Habet
autẽ longa cornua. serre sigu¬
ram habentia. ita ut possit ar
bores magnas ⁊ altas secare. ⁊
ad t̾ram deponere. Cum autẽ
sicierit uenit ad magnũ eufra.
comib siis adhericinam. ⁊
dum ludit obligat cornua
sua inuirgultis es. Cum aũt
dui pugnans liberare se non
possit ecclamat uoce magna
Timc audiens uenator uocem
eius. uenit ut occidit eum.

Expanded text:
AVTOLOPS Est animal acerrimum nimis, ita ut nec uenator ei possit appropinquare. Habet autem longa cornua serrae figuram habentia, ita ut possit etiam arbores altas et magnas secare et ad terram deponere. Et cum sitierit, uenit ad magnum flumen cornibus suis ad herecinam; et dum ludit, obligat cornua sua in uirgultis eius. Cum autem diu pugnans liberare se non possit, exclamat uoce magna; audiens autem uenator uocem eius, uenit et occidit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
Gens multittdo ab uno princi¬
pio orta utuideoꝵ sine ab alie
natione secłm ꝓpriam collectio¬
nem. distincta. ut grecie. asie. hĩe
⁊ gentilitas dicitur.
Dens appellata ꝓpter generatro¬
nes familiarum .i. agignendo
sunt natio a nascendo.
ra quindecim sunt de iaphech
xoci decham. xcui. desem. Que
funt. hocui. uł potiuis ut ratio
declarat. hycii. totidemq lingie.
que ꝑ terras ẽẽ ceꝑunt. queq
crescendo ꝓuintias ⁊ insulas im¬
pleuerunt. filii sem quinq gen
mite pͥncipes ꝑsidis. Sciłs as¬
rat a quo gens chalceoꝵ etor¬
taest. Quartus ludi aquo
lidii. Quintus aram aquo
sỹri. quoꝵ metropolis fuit da¬
mascus. filii aram. nepotes
sem. quatuor. hus. ⁊ ul ⁊ geter⁊
mes. hus. traconitidis conditor
qui inter palestinam ⁊ celessy

Expanded text:
est multitudo ab uno principio orta sive ab alia natione, secundum propriam collectionem distincta, ut Grecie, Asie. Hinc et gentilitas dicitur. Gens autem appellata propter generationes familiarum, id est a gignendout natio a nascendo. , LXXIII: quindecim sunt de Japhet, XXXI de Cham, XXVII de Sem, quae fiunt LXXIII, vel potius, ut ratio declarat, LXX duae, totidemque linguae per terras esse coeperunt, quae crescendo provincias et insulas impleverumitae principes Persidis: secundus Asxat, a quo gens Chaldaeorum exorta est: quartus Ludi, a quo Lydii: quintus Aram, a quo Syri, quorum metropolis fuit Damascus. Filii Aram, nepotes Sem, quattuor: Hus et Ul et Gether et Mes. Hus Traconitidis conditor, qui inter Palaestinam et Coelesy
Abbreviated transcription (Latin):
porro uox lectoris simplex erit
⁊ clara. ⁊ ad omne genus ꝓnun-¬
tiationis accõmodata. plena
succo uirili agrestem. ⁊ subrusti¬
cum fugiens sonum. Nonhu¬
milis net a deo sublimis. Non

Expanded text:
Porro vox lectoris simplex erit, et clara, et ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena succo virili, agrestem, et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non
Abbreviated transcription (Latin):
ro filium aut filiam haben
amatre nouus suꝑducatur.
Ditrum dictum qd̾ in sui ꝑspi¬
cuitate tnsluceat. In aliis enĩ
metallis quicquid intꝰ est la
uł speties qualis est interius
talis exterius declaratur.¬

Expanded text:
ro filium aut filiam habenta matre superducatur itrum dictum quod visui perspicuitate transluceat. In aliis enim metallis quidquid intrinsecus vel species qualis est interius talis exterius declaratur
Abbreviated transcription (Latin):
Daraclisis enim grete latine
consolatio appellatur. Ap̃c
ipse in celum ascendit Altꝰ
datur sermo sapientie. ab ip̃o
sacra scriptura inspirata est.

Expanded text:
Paraclisis enim Latine consolatio appellatur. Chrisipse in coelum ascendit. datur sermo sapientiae; ab ipso sancta Scriptura inspirata est.
Abbreviated transcription (Latin):
homines aliqua dignitate
antecedentes. cultu quodam
⁊honore dignantur.
Ueritas ꝑ quam immutata
ea que sunt aut fuerunt. aut
fictura sunt dicuntur Con¬
suetudine ius est. qd̾ aut le¬
uiter a natura tractum. ali¬
ud ⁊ mauis fecit usus. ut reli¬
gionem ⁊ siquid eoꝵ que a na¬
in morem uetustas uulgi ap¬
probatione ꝑdircit. Quod
genus pactum est par uidi
om̃s equabile ẽ Iudicatũ de qͦ
alicuius aut aliquoꝵ ta sen¬
tentiis constitrtũ est lege.¬
Ius est qd̾ in eo scripto qd̾ po¬
pulo expositum est ut obses¬
uet continetur fortitudo est
considerata ꝑicłoꝵ susceptio.
tlabor ꝑpessio. Eius partes ft̃
magnificentia. fidentia pati¬
entia ꝑsenerentia. Magni¬
ficentia est rerũ magnarũ ⁊¬
octelsaꝵ. cum animiampla.¬
⁊ quadara ⁊ splendida ꝓposi¬
tione cogitatio ⁊ amministra¬
honestis inreb multumipe
animꝰ inse fiducie certa cr̃
spe collocauit pacientia ho
nestatis aut humilitatis cai¬
la rerz arduake ac difficiliũ

Expanded text:
homines aliqua digni- tate antecedentes cultu quodam et honore dignantur; veritas, per quam inmutata ea, quae sunt ante aut fuerunt aut futura sunt, dicuntur. consuetudine ius est, quod aut leviter a natura tractum aluit et maius fecit usus, ut religionem, aut si quid eorum, quae anin morem vetustas vulgi approbatione perduxit. Quod genus pactum est, par, lex, udicatum, de quo alicuius aut aliquorum sententiis iam constitutum est. Ius legis est quod in scripto, quod populo expositum est, ut observetur, continetur. Fortitudo est considerata periculorum susceptio et laborum perpessio. Huius partes sunt magnificentia, fidentia, patientia, perseverantia. Magnificentia est rerum magnarum excelsa, cum animi ampla quadam et splendida propositione, cogitatio atque administraagnis et honestis in rebus multum ipse animus in se fiducie certa cum spe collocavit. Patientia est honestatis aut utilitatis causa, rerum arduarum ac difficilium,
Abbreviated transcription (Latin):
unde ⁊ umbo appellatur. se
in medio clipei a quo pendet.
Ex eo enim infans inut̾o pen¬
det. Ex eo etiam nutritur:

Expanded text:
unde et umbo appellatur locus in medio clypei, a quo pendet. Ex eo enim infans in utero pendet, ex eo etiam et nutritur
Abbreviated transcription (Latin):
Trinepos. ab nepotis filius. quia
post nepotem quartus est mor¬
dine. dict̾us quasi tetranepos.
nepos. trinepos.
Triones ꝓprie sunt boues arato¬
rii dicti qd̃ terram terant qua¬
si teriones.

Expanded text:
Trinepos, adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. nepos, trinepos. proprie sunt boves aratorii dicti, eo quod terram terant, quasi teriones.
Abbreviated transcription (Latin):
traxerunt uocabula. Multa
etiam ex diuersaꝵ gentium
sermone uocantur. unde ⁊ ori¬
go eorum uix cernitur. Sunt

Expanded text:
traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde et origo eorum vix cernitur. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Offitium autẽ ab efficiendo dc̃m
quasi efficium ꝓpt̾ decorem ser¬
monis una mutata littera aut
certe ut quisquis illa agat q̃
nulli offitiant. s omnib pro¬
sint.¬

Expanded text:
Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium, propter decorem sermonis una mutata littera; vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint
Abbreviated transcription (Latin):
in se coherentium qualiecor¬
positio alicuiꝰ carminis qd̾ dig¬
num est agi intheatro.¬
cabatur. ubi cantabant comici.
tragici atq saltabant histrio¬
nes ⁊ muimi dicta grece. qd̾ in

Expanded text:
in se incumbentium quasi conpositio alicuius carminis, quae digna sit agi in theatrochestra vocabatur; ubi cantabant comici, tragici, atque saltabant histriones et mimi. Dicta autem scen
Abbreviated transcription (Latin):
Scampria sunt que lectalis al¬
tiorib apponuntur dicta a
scandendo. hinc ⁊ scabelli qui¬
lectus parius uł sellis ab ascen¬
su apponuntur.

Expanded text:
Scamna sunt, quae lectis altioribus apponuntur, dicta a scandendo: hinc et scabella lectis parvis vel sellis ad ascensum apponuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ianter d̾. sine quo omniũ a ni¬
malium sit amicus excepto
dracone sine quia sui generis
societate gaudet. ⁊ ad similitudi¬
nem quicquid accipit recelit

Expanded text:
Panther dictus sive quod omnium animalium sit amicus, excepto dracone: sive quia et sui generis societate gaudet, et ad eamdem similitudinem, quidquid accipit, reddit.
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑegrinis dictionib semꝑ inpͥnci¬
pio sillabe inuenitur. ⁊ si antece¬
dat altera sillaba. uł necesse est i
uocalem desinere. ut gardant an
tongus. inquas desinit consona¬
tes. lidet indiplicem. ut fax. faure.
Inuenitur plena dͥictio inima sil¬
laba ut ars. do .i. sitrit inuna dit¬
t̾ione plena oratio ut curre Dif¬
fert tamen sillaba a dictione. q
dictio sensum habet. ⁊ certum
accentum. sillaba uero non nisi
sciatur. quomͦ posita sit indictione.
Accidit unicuiq sillabe tenor. sp̃c
baccentus. acutus graiuis. circuflexꝰ
qui certus fit indictione absq ea
se ut amo. uł si eam uita simplex
consonans sequat᷑ ut caput unũ
habeat tempus. Incõmunib unũ
⁊ semis. ut lacrime quamuis prece¬
dat etiam .s. que subtrahitur. mo¬
re ueteri. ut p̾mia scribe. In longis
natura ⁊ positione. duo sunt tempo¬
ra. ut do. ars. Quando nͦ pꝰt uoca¬
do uero due uł una duplex. tria.

Expanded text:
in peregrinis dictionibus semper in princiin peregrinis dictionibus semper in principio sillabe inuenitur; et si antecedat altera sillaba, necesse est eam uel in uocalem desinere, ut GAZA, uel itongus in duas desinit consonantes, licet in duplicem, ut "fax", "faux". 22 Inuenitur plena dictio in una sillaba, ut "ars", "do", "i", sicut in una dictione plena oratio, ut "curre". 23 Differt tamen sillaba a dictione, quia dictio sensum habet et certum accentum; sillaba uero non, nisi sciatur quomodo posita sit in dictione. 24 Accidit unicuique sillabe tenor, spiritus, nor, id est accentus, acutus, grauis, circumflexus, qui certus fit in dictione, absque ea se, ut "amo", uel si eam una simplex consonans sequatur, ut "caput ", unum habeas tempus; in communibus unum et semis, ut "lacrime", quamuis precedat etiam s, que subtrahitur more ueteri, ut "premia scribe"; in longis natura et positione duo sunt tempora, ut "do", "ars"; quando uero post uocado uero due uel una duplex, tria,
Abbreviated transcription (Latin):
ut cassis. disiectus. Pret̃ hec inueni¬
untur f .g.q. u.d. s tantum incom¬
positis ut transfert. transgreditur
finit sillabam. sequitur altera .t.
ut muto. atticus. Inueniuntur ta¬
men. s in compositis tantũmodo
sathago. posthumꝰ. atq atqui.
ut pote. ut puta. eisi .x. terminat
antecedentem sillabam sequenti.¬
b .s. p .q.t. ut exturro expello. ex qui¬
ro extendo .l. quoq sequente inu¬
no. exlȩx .s. etiam sequente inqui¬
bdam placet. exequor. S nõ ui¬
detur hoc posse fieri. cum ex loco.
s. fungatur ⁊ non possit gemina¬
ri scilicet uł altera consonans.
aliqua antecedente uł subsequen¬
te consonante. nisi sit muta ante
liquidam. ut supplex. suffrago. un¬
de suspicio ⁊ similia. abiciunt im̃a
s. hec igitur ratio ⁊ euphonia me¬
lius .s. abicit ut ecutus.f. uero se¬
quente ineam conuertitur: x. ut ef¬
ficio. Ceteris uero consonantib
sequentib e. p̃poui solet non . ex. ⁊.

Expanded text:
ut "cassis", "disiectus"; preter hec inueniut "cassis", "disiectus"; preter hec inueniuntur f, g, q, u, d, sed tantum in compositis, ut "transfert", "transgreditur"superiorem finit sillabam, sequitur altera t, ut "mitto", "Atticus"; inueniuntur tamen, sed in compositis solummodo, "satago", "posthumus", "atque", "atqui", "utpote", "utputa", "etsi". 19 X terminat antecedentem sillabam, sequentibus c, p, q, t, ut "excurro", "expello", "exquiro", "extendo"; l quoque sequente in uno, "exlex"; s etiam sequente, ut quibusdam placet, "exsequor", sed non uidetur hoc posse fieri, cum x loco cs fungatur et non possit geminari s uel altera consonans aliqua antecedente uel subsequente consonante, nisi sit muta ante liquidam, ut "supplex", "suffragor": unde "suspicio" et similia abiciunt unam s; hec igitur ratio et euphonia melius s abicit, ut "exutus"; f uero sequente in eam conuertitur x, ut "efficio"; ceteris uero consonantibus sequentibus e preponi solet, non ex. 20 Z
Abbreviated transcription (Latin):
minales apudlatinos. Nam ah.
uah. ꝑ apocopam sunt .l. post se ñ
ꝑmittit esse. q ⁊ r. uł h. ⁊k. Cetere
sequuntur ut alb ulcus. soldum
alfenus algeo. illud. ulmus. aliuiˢᷤ
culpa. fulsit altus. silua mulsi.
In .in. sillaba definit cum sequenꝰ.
a .b. uł .p. uł altera . in. incipit. ut
nat antecedentẽ sillabam cet̾is cõ¬
sonantib sequentib preter.b.l.
m. ꝓ .r. ut mancus. pondus infun¬
do. angulus. annꝰ. inquiro. tonsus.
tur. ut imbuo. impuis commu
ruo. irrito .P. nullam terminat sil¬
labam. nisi sequente altera .p. ut
lippus .R. quacumq sequente pͥo¬
rem terminat ut morb. In quib¬
dam tamen compositis .l. sequente
mutari in eam inuenitur ut in¬
telligo. pelliceo. polliceo .S. tminan¬
te antecedentẽ sillabam. hec secunt᷑
incompositione .c. in .p.t. ut abscon¬
do. transmeo. displicet. distuli. Nam
inrsimplicib eiusdem sunt silla¬

Expanded text:
minales apud Latinos; nam "ah" et minales apud Latinos; nam "ah" et "uah" per apocopam sunt. 12 L post se non permittit esse q et r uel h et k; cetere sequuntur, ut "albus", "ulcus", "soldum", "Alfenus", "algeo", "illud", "ulmus", "alnus", "culpa", "fulsit", "altus", "silua", "mulxi". 13 In m sillaba desinit cum sequens a b uel p uel altera m incipit, ut nat antecedentem sillabam ceteris consonantibus sequentibus, preter b, l, m, p, r, ut "mancus", "pondus", "infundo", "angulus", "annus", "inquiro", "tonsus",tur, ut "imbuo", "impius", "communruo", "irrito". 15 P nullam terminat sillabam, nisi sequente altera p, ut "lippus". 16 R quacumque sequente priorem terminat, ut "morbus"; in quibusdam tamen compositis l sequente mutari in eam inuenitur, ut "intelligo", "pelluceo", "pellicio". 17 S terminante antecedentem sillabam, he sequuntur in compositione, c, m, p, t, ut "abscondo", "transmeo", "displicet", "distuli"; nam in simplicibus eiusdem sunt silla
Abbreviated transcription (Latin):
at suggero.
q sequente in eadem uertit᷑.¬
arripio. surripio. nisi ab rogo.
abrado. causa differentie. Aliis au¬
tem quibtumq sequentib inte¬
gra manet ut obdo. adhinc abluo.
ab nego. In .c. quoq nulla suꝑior
desinit sillaba nisi sequente .c. uł.
q. ut bucca. equis. Nota tamen nec¬
non. necne nec dum . D. finit prete¬
dentem sillabam. altera d .b.h. n¬
q .ii. sequentib ut addo. adhibeo.
adhereo. admito. ad quiro licet
quicquam dicatur aduoco. Aliis
nero sequentib in ip̃as mutatur.¬
⁊ in ad spositionem ut accumbo.
Nam dicitur qd̃cumq aggero. ap¬
pello. attingo. affectus. allido. an¬
nitor. arrideo. assumo. Subtrahit᷑
cum secuntur.gn. sp. sc. ut agnitus
aspectus ascendo. In .f. nulla definit
sillaba. nisi sequente altera .f. ut suf¬
fio Similit̾ .g. apud latinos ut sug¬
gero. Hanc aliquando .n. ante seas¬
sumit ut gnatus ꝓ natus. Que
enim post sepositam .s. sepe in eam¬
dẽ .g. conuertit ut quadringenti.

Expanded text:
t "suggero";quoque sequente in eam uertitur, ut "arripio", "surripio" nisi "abrogo", "abrado", causa differentie; aliis autem quibuscumque sequentibus integra manet, ut "obdo", "abhinc", "abluo", "abnego". 7 In c quoque nulla superior desinit sillaba, nisi sequente c uel q, ut "bucca", "ecquis"; nota tamen "necnon", "necne", "necdum". 8 D finit precedentem sillabam altera d, b, h, m, q, u sequentibus, ut "addo", "adbibo", "adhereo", "admitto", "adquiro" licet "quicquam" dicatur, "aduoco"; aliis uero sequentibus in ipsas mutatur in ad prepositione, ut "accumbo" nam dicitur "quodcumque", "aggero", "appello", "attingo", "affectus", "allido", "annitor", "arrideo", "assumo"; subtrahitur cum sequuntur gn, sp, sc, ut "agnitus", "aspectus", "ascendo". 9 In f nulla desinit sillaba, nisi sequente altera f, ut "sufficio". 10 Similiter g apud Latinos, ut "suggero"; hanc aliquando n ante se assumit, ut "natus, gnatus", que n post se positam c sepe in eandem g conuertit, ut "quadringenti".
Abbreviated transcription (Latin):
xxui. odis. Iam satis t̾ris ninis
atq dire. Grandins misit pa¬
ter. ⁊ rubente dextra sagntas.
iaculatus arces. Terruit urbẽ

Expanded text:
. II. 'iam satis terris niuis atque dirae grandinis misit pater et rubente dextera sacras iaculatus arces terruit urbe
Abbreviated transcription (Latin):
historias demonstrabant.
Dicti autem sunt sine quod
abhistria id genus sirad du¬
ctum. sine quod ꝑ plexas hi

Expanded text:
stas demonstrabant. Dicti autem histriones sive quod ab Histria id genus sit adductum sive quod perplexas hi
Abbreviated transcription (Latin):
ma ⁊ immutabilis u̾cas. At indu.¬
babilicatẽ. s interdũ inu̾itate
deficit ut inhac. Qui scit can̾e
cantor est. ⁊ qui luctari luctator
Qui scit gͥ malũ. malus est. qd̾ ñ¬

Expanded text:
mmutabilis veritas. At indubabilitatem, sed interdum veritate deficit, ut in hac: Qui scit canere cantor est, et qui luctari luctator qui scit igitur malum malus est, quod n
Abbreviated transcription (Latin):
asiam obtinuit. ꝓtolomeus
mus inchoat. Philadel fuis ã¬
nis. xxcuiii. lx̃c. interptes ag¬
noscuntur. Ebergetes annis
xcxii. Iħ̾c sapientie librũ com¬
posuit filiopater annis .xuii.
componitur. Epifanes annis
xuciiii. Romani grecos obti
tes anũ. xcuiii. Brutus hispa¬
niam subiecit. Sother anmi
xuii. tr̃aces romanis subiciũ¬
tur. Uatro ⁊ ticeronaso. Alex¬
anderi annis .x. Sirta romans
Dionisius annis. xxͣx. Pompeiuꝰ
uideam capit. Cleopatra anmᷤ

Expanded text:
Asiam obtinuit. Ptolomeus,mus inchoat. Philadelphus annis XXXVIII. LXX interpretes claruerunt. Euergetes annis XXVI. Iesus Sapientiae librum composuit. Philopater annis XVII. inchoavit. Epiphanes annis XXIIII. Romani Grecos obtintes annis XXVIIII. Brutus Hispaniam subegit. Sother annis XVII. Traces Romanis subiciuntur. Varro et Cicero nascuntur. Alexander annis X. Syria per Dyonisius annis XXX. Pompeius Iudeam cepit. Cleopatra annis
Abbreviated transcription (Latin):
tit ortum delitiarum. Est em̃
omni genere ligni ⁊ pomife¬
rarum arboꝵ consitus. halẽs
etiam lignum uite. Non ibi

Expanded text:
t ortum deliciarum: est enim omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus, habens etiam lignum vite; non ibi
Abbreviated transcription (Latin):
que dicunt me lchisedech post
diliuum insiria condidisse
asserunt. in qua regnum fuit
etusdem melchisedech. Hanc
postea tenuerunt iebuser. aqͥ¬

Expanded text:
quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusa
Abbreviated transcription (Latin):
xores dicte. quasi umxiores.
Mox enim erat antiquitus:
ut nubentes puelle semel ueni¬
rent ad limen mariti. ⁊ priꝰ quã
ingrederentur ornarent se line¬
neis uitis ⁊ oleo ungerent. Tres¬
autẽ ob causas ducitur uxor.
dicens. Crescite ⁊ multiplicami¬
ni. Scd̾a causa ad iutoru. de qͣ

Expanded text:
xores vocatae, quasi unxores. Moris enim erat antiquitus ut nubentes puellae simul venirent ad limen mariti, et postes antequam ingrederentur ornarent laneis vittis, et oleo ungerent. Eautem ob causis ducitur uxor: dicens: 'Crescite et multiplicamini': secunda causa adiutorii, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
uodetima quã greci catae¬
penon latini ꝑlandem di¬
cunt ut tulliꝰ ꝓduentio. Lex
est mens ⁊ animus ⁊ consilifĩ
⁊ sententia ciuitatis.¬
ertiadecima qͣm greci cata
conꝓstin latini ad aliquid

Expanded text:
onis, quam Graeci cata epenon, Latini per laudem dicunt, ut Tullius pro Cluentio: 'Lex est mens et animus et consilium et sententia ciuitatistionis, quam Graeci cata ton pros ti, Latini ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Equamata est lorica ferrea ex la¬
minis ferreis aut exeis concate¬
nata inmedum squame. pisciᷤ
ex ip̃o splendore squamarum
⁊ similitudine dicta.¬

Expanded text:
Squama est lorica ferrea ex laminis ferreis aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squamarum et similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Nai si aliquis corporalis uel
sp̃ualis motus conditionem.
luminarium istoꝵ p̾cessit. ut
aliquid a futuri expectatione

Expanded text:
nam si aliquis uel corporalis uel spiritalis motus conditionem istorum luminarium praecessit, ut aliquid a futura expectatione
Abbreviated transcription (Latin):
et indi. Hesperi sunt occiden.¬
tes. garamantes tripolis. indi
est sub meridiano cardine est.
Circa occidium uero montuo¬
sa est. harenosa inmedio. ad

Expanded text:
et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi est, sub Meridiano cardine est. Circa Occiduum autem montuosa est, arenosa in medio, ad
Abbreviated transcription (Latin):
alus d̾r. a tolo. Nam tolus est
eminens rotunditas. unde et
fastigium templi rotundum
tolus dicitur.
alus est sub crure. sub talo calca

Expanded text:
alus dictus a tolo; nam tolus est eminens rotunditas, unde et fastigium templi rotundi tolus vocatur. Talus autem sub crure est, sub talo calca
Abbreviated transcription (Latin):
hamar. interp̃tatur amartu¬
do ꝓuiris mortuis. eadem ⁊ com¬
mutans. Mutauit enimse in
habitu meretricis. quando con¬
cubuit cum socero suo.¬

Expanded text:
AMAR interpretatur amaritudo pro viris mortuis, eadem et commutans, mutavit enim se in habitum meretricis quando cum socero suo
Abbreviated transcription (Latin):
Crisolitus lapis quasi aurum
e se emittere qͣsclam ardentes
scintillas. Auricolor. crisolitꝰ
scintillat uelud clibanꝰ. pretẽ¬
dit mores hominũ ꝑfecte sa¬
pientiũ. qui septiformis gr̃e
sacro splendescunt iubare.

Expanded text:
Chrysolithus quasi aurum ere ex se quasdam ardentes scintillas. Scintillat velut clibanus, Praetendit mores hominum, Perfecte sapientium, Qui septiformis gratiae, Sacro splendescunt jubare.
Abbreviated transcription (Latin):
ra. qd̾ maiores habuit suras ꝓ¬
inde nomen a ꝓprietate uenit.
ꝓnomen adignitate. agnomen
ab origine. Cognomen aspetie
uel actione.

Expanded text:
d maiores habuerit suras. Proinde nomen a proprietate uenit, praenomen a dignitate, cognomen ab origine, agnomen uero a specie uel actione.
Abbreviated transcription (Latin):
esse potest. Metrum uero sine
rithino esse non potest. Qued
liquidiꝰ ita diffinit᷑. Metrũ est
ratio cum modulatione. rith¬
mus cũ modulatione sñ ratio¬

Expanded text:
esse potest, metrum uero sine rithmo esse non potest. quod liquidius ita definitur: metrum est ratio cum modulatione, rithmus modulatio sine ratio
Abbreviated transcription (Latin):
in cõmutabilis est sicuc deus atit
cõmutabilis ut creatura.
Malum uero ideo natura nullaẽ
quia accidendo inbonam natu¬
ram efficit uitiosam. Quod dñ
discedit natura manet. ⁊ maln
qd̾ in erat. nusquam est. Ac ꝑ hoc
factum est nichil. Deus autẽ
malum non fecit. a diabolo uero¬

Expanded text:
incommutabilis ut Deus est, aut commutabilis ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Creditur
Abbreviated transcription (Latin):
quando erat malum. unde fieret
diabolus malus. S quia utti¬
um est dum eẽt angelus bonꝰ
suꝑbiendo factus est angłs ma¬
lus. ⁊ ideo recte dr ab eo iuiuen¬
tum malum.¬
tum malum
Malum autem tune plenum der̃¬
esse. cum p̃teritum est ⁊ impen¬
dit. ut sit dolor ⁊ metus.

Expanded text:
quando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitium est malum, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus. Ideoque recte dicitur ab eo inventum malum; malumMalum autem tunc plenum est, cum et praeteritum est et inpendet, ut sit et dolor et metus.
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine cito repleat. hinc ali
qui qd̾ nos cura soluat lieum
appellant.
s postqͣm inuentum est iuris
letiferi succi hoc uirũ illud ue¬

Expanded text:
sanguine cito repleat. Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. postquam inventum est virus lethiferi succi, hoc vinum vocatu
Abbreviated transcription (Latin):
iium sobrie potatum sanita¬
tem dat. ⁊ auget prudentiam
ĩmodice sump̃tũ ad intia cau¬
sas dat. Deus ergo creaturam
dedit. habundantiam huma¬
no arbitrio reseruauit. ut par¬
simonia nature ẽẽt in magi¬
st̾ĩo sobrietatis. habundantie.
naturam laꝑsumq temulen¬
tie sibi ascribet humana cõditio.

Expanded text:
inum sobrie potatum sanitatem daret, augeret prudentiam, inmodice sumptum ad uitia causas daret, creaturam dedit, abundantiam humano arbitrio reseruauit, ut parsimonia naturae esset magisterium sobrietatis, abundantiae noxiam lapsumque temulentiae sibi ascriberet humana
Abbreviated transcription (Latin):
rationem dominicam io-¬
circo mox post p̃cem dici¬
mus. quia mos apłoꝵ fuit
ut ad ip̃am solũmodo ora¬
tionem oblationis hostiam
consecrarent. ⁊ ualde michi ĩ¬
conueniens iusum est ur p̃¬
cem qm scolasticus compo¬
suerat suꝑ oblationem di¬
ceremus ⁊ ip̃am traditionẽ
quam redemptor ñr compo

Expanded text:
rationem vero Dominicam idcirco mox post precem dicimus, quia mos apostolorum fuit, ut ad ipsam solummodo orationem oblationis hostiam consecrarent. Et valde mihi inconveniens visum est, ut precem quam scholasticus composuerat, super oblationem diceremus, et ipsam traditionem, quam Redemptor noster compo
Abbreviated transcription (Latin):
Scłm uycta canones post pn¬
tecosten. Alia die in choatur
uycta quod moyses ait.
Initio mensis ordearii. facieti
uobis ebdomadas septem. Ta¬
cium qd̃ a uideis agebatirr.
post tabernaculoꝵ sollempis¬
tembris mensis celebrat sicil

Expanded text:
uxta canones, post Pentecosten alia die inchoatur, secundum quod et Moyses ait: Initio mensis hordearii facietis vobis hebdomadas septem quod a Judaeis agebatur post tabernaculorum solemniSeptembris mensis Ecclesia cel
Abbreviated transcription (Latin):
iliis ⁊ filia. a familia dicti sũt.
Ipsi enĩ pͥmi in ordine nascen¬
tium existunt. Nam ꝓ serius¬
tus ante quẽ nullus. Unigeni¬
tꝰ post quem nullus. Mediuis
inter om̃s. Nouissimꝰ postom¬
nes Idem est ⁊ minimus.¬

Expanded text:
Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim primi in ordine nascentium existunt. Unde et Cotus ante quem nullus, unigenitus post quem nullus, medius inter omnes, novissimus post omnes, idem est et minimus
Abbreviated transcription (Latin):
ueteres cõmuni significatio
ne animalium pecora dyceruĩe
eduntur quasi pedudes. Ge.¬
neraliter uero omne animal
pecus. a pascendo uocatum.

Expanded text:
eteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt; eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem 39 omne animal pecus a pascendo vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ma media minima. Maxima
est cum libertas ⁊ ciuitas amit¬
titur ut deportatio csime ecula¬
tur. Media in qua ciuitas amit.¬
titur. s retinetur libertas. ut ĩ
latinias colonias transinigra¬
tio. Minima autẽ cum nẽc ci-¬
uitas nec libertas amittitur.

Expanded text:
minima. Maxima est, cum et libertas et civitas amittitur, ut deportatio. Media vero, in qua civitas amittitur, retinetur libertas, ut in Latinas colonias transmigratio. Minima, cum nec civitas nec libertas amittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Murenam feminini tantum
secus eẽ tralunt. ⁊ conciꝑea ser¬
pente. Unde apiscatorib tanꝙͣ
a serpente sibilo euocatur ⁊ ta

Expanded text:
nc feminini tantum sexus esse tradunt et concipere a serpente: ob id a piscatoribus tamquam a serpente sibilo evocatur et
Abbreviated transcription (Latin):
Sinthesis yꝑbaton est ex omni
parte confusum. Ut tris. notus
areptas in saxa latentia corqͤt.
Saxa uocant itali mecliis. que
lis est. Tris arreptas nothus
in saxa torquet. que in saxa me
diis fuictib latentia italis arais
uocant.

Expanded text:
synthesis hyperbaton est ex omni parte confusum, ut: tris notus abreptas in saxa latentia torquet, / saxa uocant Itali, mediis quae lis est: tris abreptas notus in saxa torquet, quae saxa in mediis fluctibus latentia Itali aras uocant.