comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fortitu dinis scm̃ : et uenietusq. ad uertiaẽmontis. Theo dotionũ¬
sic uertit. Et figet tab naculũ suũ aphadano in t̾maria in monte
saba scõ etueniet usq. ad partẽ eius: Aquilaita Et plantabit ta¬
bernaculũ p̃toriisui. aphedano int̃maria in monte glorios oeescõ.
et ueniot usq ad finẽ cius. Soli lxx omĩ sequestione nominis
liberantes int̃p̃tatisunt . etstatũ et tabernaculũ suũ tunc in t̃maria
et montẽ uoluntatis scm. et ueniethora c̃sũmationiseiꝰ. Quos
apollinaris secutus. de nomine ephadano omnino ẽticuit: Hȩcidõ
plixius posui utet porplurii ostendã calũ pniã qͥ liȩ c om̃ ignor auit.
aut nescire se finxit. ets cripture scȩ difficultatẽ. cuiꝰ intellegen¬
tiã absq digrã etdoctrina mai sibumpertris simi ł maxime
uendicant: Notandũ aut̃ qđ cũp. litterã hebreus sermo ñ habe¬
at. sed pipsa utot᷑ fe. euiꝰ umi grecũ ꝗ̃ sonat inistotantũ loco

Expanded text:
fortitudinis sanctum, et veniet usque ad verticem montis. Theodotio: Et figet tabernaculum suum in Aphedano inter maria in monte Saba sancto, et veniet usque ad partem ejus. Aquila: Et plantabit tabernaculum praetorii sui in Ἀφαδανῷ inter maria, in monte glorioso et sancto, et veniet usque ad finem ejus. Solliberantes interpretati sunt: Et statuet tabernaculum suum tunc inter maria, et montem voluntatis sanctum, et veniet hora consummationis ejus. Quos Apollinarius secutus, de nomine Apedno omnino conticuit. Hoc ideo prolixius posui, ut et Porphyrii ostendam calumniam qui haec omnia ignoravit, aut nescire se finxit, et Scripturae sanctae difficultatem: cujus intelligentiam absque Dei gratia et doctrina majorum sibi imperitissimi vel maxime vindicant. Notandum autem, quod P litteram Hebraeus sermo non habeat, sed pro ipsa utatur PHE, cujus vim Graecum φ sonat. In isto tantum loco
Abbreviated transcription (Latin):
des et digiti exparte ferrei ex parte fictiles. quod hoc
tẽpore manifestissime conprobatur. Sicitt enim in prin¬
cipio nihil romano imperio fortius. et durius fuit.
lta in fine rerũ nihil in becillius. quando et in bellis
ciuibus et aduersum diuersumꝰ. diuersas nationes
aliarũ gentium babarorũ indigemus auxilio. infine
autẽ horum omnium regnorum. auri argenti. aeris.
et ferri. abscisus est lapis dñsatq. saluator sine manibus.
id est absq coitu humanosemine deutero uirginali.
et contritis omnib regnis. factus est monsiagnus. et im¬
pleuit uniuersã terram. Quod uidei et impius por phy¬
rius male ad populũ referunt isrł. quẽ in fine sȩculox

Expanded text:
ejus et digiti ex parte ferrei, et ex parte sunt fictiles, quod hoc ejus et digiti ex parte ferrei, et ex parte sunt fictiles, quod hoc tempore manifestissime comprobatur. Sicut enim in principio nihil Romano imperio fortius et durius fuit, ita in fine rerum nihil imbecillius: quando et in bellis civilibus, et adversum diversas nationes, aliarum gentium barbararum indigemus auxilio. In fine autem horum omnium regnorum auri, argenti, aeris et ferri, abscissus est lapis, Dominus atque Salvator, sine manibus, id est, absque coitu et humano semine, de utero virginali, et contritis omnibus regnis, factus est mons magnus, et implevit universam terram: quod Judaei et impius Porphyrius male ad populum referunt Israel, quem in fine saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
Cunc contrita sunt pariter ferrum. testa. aes. argentũ.
et aurum. et redacta quasi infauillam aestiuae are quȩ
rapta& sunt auento nullusq locus inuentus est ei.
Capis aut̃ qui percusserat statuam factus est mons mag¬
ãnapi antẽ quod solus interpretatus est sym machus.
ceteri imaginem transtulerunt. Uolentes hoo nomi¬
ne similitudinem ostendere futurorum. S&qua mur
inter pretatinẽ propheticam. et danielis uerba calen¬
regnum primũ babilonium auro p̃tiosissimo c̃paratũ:¬
minus priore. et maus sequente. Et regnũ tertium aliud
significat et ręgnũ macedonum successoremque alexandri
Quod recte aencum dr̃. Inter omnia enĩ maalla aes uoca¬
lius est. & r& in nit clarius. et sonitus eius longe. lateq
diffunditur. ut non solum faman et potentiam regni.
sed et eloquentiam greci sermonis osten deret. Regnũ¬
aut quartum quod perspicue ꝑtinet ad romanos
ferre um est. quod conminuit. et domat om̃a sed pe

Expanded text:
unc contrita sunt pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum: Et redacta quasi in favillam aestivae areae, quae rapta sunt vento: nullusque locus inventus est eis: Lapis autem, qui percusserat statuam, factus est mons magἀνδριάντι, quod solum interpretatus est Symmachus, caeteri imaginem transtulerunt, volentes hoc nomine similitudinem ostendere futurorum. Sequamur interpretationem propheticam, et Danielis verba interprimum regnum Babylonium auro pretiosissimo comparatumminus priore, et majus sequente. Et regnum tertium aeneumsignificat, et regnum Macedonum, successorumque Alexandri. Quod recte aeneum dicitur: inter omnia enim metalla aes vocalius est, et tinnit clarius, et sonitus ejus longe lateque diffunditur, 634 ut non solum famam et potentiam regni, sed et eloquentiam Graeci sermonis ostenderet. Et regnum quferrum est quod comminuit et domat omnia. Sed pedes
Abbreviated transcription (Latin):
inter pretatus est Et quos grecisolent ANA TOC ROnIS appel¬
lare quiexta inspiciant. & ex his futura predicant. Miste¬
rium aut̃ uocans ordinem somnii reuelati ostendit quic qiđ
ocultum est. & ab hominibus ignoratur. posse misterium nuncu¬
pari. Tollit quoque. rigi prauam suspitionem. ne humana aestim&
inueniri posse solestia. quod dĩ solius notitiae reser uatur
Sed est ds̃ in caelo reuelans misteria. frustra igitur ab homi
re trahens eum amultorum deorũ cultu ad unius dĩ notitiam
tarẽ sociat. blanditꝰ regi. qđ illi ado sint mysteria reuelata.

Expanded text:
interpretatus est, quos Graeci solent ἡπατοσκόπους appellare: qui exta inspiciunt, ut ex his futura praedicant. Mysterium autem vocans ordinem somnii revelati, ostendit quidquid occultum est, et ab hominibus ignoratur, posse mysterium nuncupari. Tollit quoque regi pravam suspicionem, ne humana aestimet inveniri posse solertia quod Dei solius notitiae reservatur. Sed est Deus in coelo revelans mysteria. Frustra igitur ab hominretrahens eum a multorum deorum cultu, ad unius Dei notitiam tate sociata, blanditur ut regi: quod illi a Deo mysteria sint revelata
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & in zacharia ꝓpheta: equi albi appellantur. Tres autem er¬
dines. siue uersus. quierant in ore eius. & indentibus. quidam sic
inter p̃tatus est ut regnum persarum inter principes diceret
fuisse diuisum. sicut inrepitonẽ. balthasar & da rielegimus
tres fusse principes. quicentum iuginti satrapis prefuerint.
Aliiant̃. tresreges post eyrum fuisse persarum autumant. &.
quȩ illᷤᷤ sint nomina. reticent. Nosuero com post cyrum qui reg¬
nauit annis triginta sciamus apud persas regnasse camby

Expanded text:
Unde et in Zacharia Propheta, equi albi appellantur . Tres autem orUnde et in Zacharia Propheta, equi albi appellantur . Tres autem ordines, sive versus qui erant in ore ejus, et in dentibus, quidam sic interpretatus est, ut regnum Persarum in tres principes diceret fuisse divisum: sicut in περικοπῇ Balthasar et Darii legimus, tres fuisse principes, qui centum viginti satrapis praefuerint. Alii autem, tres reges post Cyrum fuisse Persarum autumant, et quae illis sint nomina reticent. Nos vero cum post Cyrum qui regnavit annis triginta, sciamus apud Persas regnasse Camby
Abbreviated transcription (Latin):
leaenam sed hominem se esse didicerit. & cor receperit quod
amiserat. Sin aut̃ generaliter deregno caldeorum hoc
sentiendum est quod interfecto baltharsar. & moedis.
persisq: in imperium suc cedentibus. babylonu homi nes
& humilis fragilisq naturȩ se esse intellexerint . Nlota
or dinem. qui inimagine. caput aureum dicitur. hicleae¬
na appellatur : Et eccebestia alia similis urso in parte
stetit. & tres ordines erant ior ͤeius. & indentibus eius.
& sic dicebant ei surge. comede cas nes plurimas. Bestia
secunda urso similis. ipsa est dequa in ui sione statu ȩ
& ferotitatem. urso conparatur. Rigidum enim & par¬
cioris uictus. in morem lacȩ demoniorum regnum persarũ
suit. ita ut pulnento. sale uterctur. & car dam omo.
Legamus eyri maioris insantiam: quodq dicit inparte unastetit.
sic hebrei inter p̃tantur. nil cos aduersum isrł crudele gessisse

Expanded text:
leaenam, sed hominem se esse didicerit, et cor receperit quod leaenam, sed hominem se esse didicerit, et cor receperit quod amiserat. Sin autem generaliter de regno Chaldaeorum hoc sentiendum est, quod interfecto Balthasar, et Medis Persisque imperio succedentibus, Babylonii homines, et humilis fragilisque naturae se esse intellexerint. Nota ordinem: qui in imagine caput aureum dicitur, hic leaena appellatur. Et ecce bestia alia similis urso in parte stetit, et tres ordines erant in ore ejus, et in dentibus ejus; et sic dicebant ei: Surge, comede carnes plurimas. Bestia secunda urso similis, ipsa est de qua in visione statuae let ferocitatem urso comparatur. Rigidum enim et parcioris victus in morem Lacedaemoniorum, 665 regnum Persarum fuit: ita ut in pulmento sale uteretur et cardamo. Legamus Cyri majoris infantiam  Educatisic Hebraei interpretantur, nihil eos adversum Israel crudele gessisse.
Abbreviated transcription (Latin):
In qui debestiarum. scripsere.leaenas esse fero ciores maxi¬
me si catulos nutriant. acsemper gestire ad coitum.
Q uod aut habebat alas aquilȩ suꝑbiam signi ficat reg¬
ni potentissimi. cuius princeps loquitur ꝑisaiam.
Super sidera caeli ponant thronum meum. ero similis
altissimo. Unde dititur ad eum. Si alte feraris ut aquila
inde te. detraam. Alioquin ut lȩo interbestias. ita aqui la
inter aues regnum tenet. Srd hoc dicendum aquilam mul¬
to tempore uiuere: & regnum asyriorum multis aetatibus
fuisse dominatum. Quod aut̃ euulsȩsunt alȩ eius. id est
lea ene. siue aquilȩ. cetera regna significat. quibus prius
imperabat. & uolitabat inmundo. Et sublata estinqit̃
deterra. Sub uerso uidelicae imperio caldeorum
Q uodq sequitur & super pedes quasi homo stetit. cor eius
datum est. Si denabuchodonosor intellegimus: pesspiru
um quod postquam ꝑdidit regnum & potentia eius abla¬
taest. rursum inpristinum statum restitutus sit. & non

Expanded text:
i qui de bestiarum scripsere naturis, leaenas esse ferociores, maxime si catulos nutriant, et semper gestire ad coitum. Quod autem habebat alas aquilae, superbiam significat regni potentissimi, cujus princeps loquitur per Isaiam: Super sidera coeli ponam thronum meum: et ero similis Altissimo . Unde dicitur ad eum: Si alte feraris ut aquila, inde te detraham . Alioquin, ut leo inter bestias, ita aquila inter aves regnum tenet. Sed et hoc dicendum, aquilam multo tempore vivere, et regnum Assyriorum multis aetatibus fuisse dominatum. Quod autem evulsae sunt alae ejus, id est, leaenae, sive aquilae, caetera regna significat, quibus prius imperabat, et volitabat in mundo. Et sublata est, inquit, de terra; subverso videlicet imperio Chaldaeorum. Quodque sequitur: Et super pedes quasi homo stetit, et cor ejus datum est ei, si de Nabuchodonosor intelligimus, perspicuum est quod postquam perdidit regnum, et potentia ejus ablata est, rursum in pristinum statum restitutus sit, et non
Abbreviated transcription (Latin):
TIROyc̃ interp̃tatus est. Cum quererem qui essent isti principes.
t᷑al tͣiiei uel ciuer TIRoi. Inseptuaginta editione legi manifesti¬
us. qui dixerunt. & duos uiros quos constituit cum eo. et
satrape centum uiginti. Quia igitur duobus principibus
inter quos tertius erat hunc primum facere cogitabat.
in uidiȩ et insidiarum nata occasio est. Querebant occa

Expanded text:
interpretatus est. Cumque quaererem qui essent isti principes interpretatus est. Cumque quaererem qui essent isti principes τακτικοὶ, vel συνεκτικοὶ, in Septuaginta editione legi manifestius, qui dixerunt: et duos viros quos constituit cum eo, et satrapae centum viginti. Quia igitur inter duos principes, inter quos erat tertius, hunc primum facere rex cogitabat, invidiae et insidiarum nata occasio est. Quaerebant occa
Abbreviated transcription (Latin):
tentun quod bal chasari acciderat. et inter pretationem
quam dani hel exposuerat. et quo modo moedorum reg.¬
num ꝑ saoerumq predicerit. Nomo ergo turbetur
quod nine in regno darii nunc in regno cyri dani hel
Q uod autem ordo preposterus est ut ante subdario rege¬
narretur historia quam subbal thasar. quod postea lecturi
sumus. quia darͦinter fectus est. illud mi hi uidetur in cau¬
sa. quod statim historiam historiae copulauit. In fine enim
superioris docerat uisionis & darius moedus successit in regnum.
annos natus saxaginta duo. Sub hoc igitur qui interfecit
balthasar. hȩc gesta sunt quȩ dicturi sumus. Porro autem¬
Rex cogitabat constituere eum super omne reg̾um. unde
principes. et satraprę quȩ rebant occasionem. ut iuelde¬
rent danielẽ exlatere regis. Pro principib quos sym¬
ma chus trãstu lit . theo dotio. TaRTIRO YC aquila CYNER¬

Expanded text:
tentum, quod Balthazar acciderat, et interpretatione tentum, quod Balthazar acciderat, et interpretatione quam Daniel exposuerat, et quomodo Medorum regnum Persarumque praedixerit. Nemo ergo perturbetur, quod nunc in regno Darii, nunc in regno Cyri, Daniel retati sunt. Quod autem ordo praeposterus est, ut ante sub Dario narretur historia, quam sub Balthasar, quod postea lecturi sumus, qui a Dario interfectus est, illud videtur mihi in causa, quod statim historiam historiae copulavit. in fine enim superioris dixerat Visionis: Et Darius Medus successit in regnum annos natus sexaginta duos. Sub hoc igitur Dario, qui interfecit Balthasar, haec gesta sunt quae dicturi sumus. Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum, unde principes et satrapae quaerebant occasionem, ut invenirent Danieli ex latere regis, etc. Pro principibus, 658 quod Symmachus transtulit: Theodotio τακτικοὺς, Aquila συν
Abbreviated transcription (Latin):
Iuod aut̃ in con uiuio capta sit babylon quam hiortatur ad
pugnani. inani festius scribit isaias. Babylon dilecta niea
facta est mihi in miraculum. Pone mensam. cõ tem plare in
specula. comedentes & bibentes: surgite principes. arri¬
pite dipeum.
LACUIT DARIO et constituit supra regnum satrapaas cen¬
tum iugnti. ut essent in toto regno suo. et suꝑ eos principes
tres. ex quibus danihel unus erat. Iosephus dequo supra dixi¬
nius huius loci scribens historiamita locutus est. Barrus
aut̃ quibaby loniorum destruxit imperium. iuuante se.
et pariter dimitante cyro propinquo suo. annum uite agebat
tulitq secum danihelum prophetam & ad diexit in moediam.
et fecit unum detribus principibus. qu uni uerso regno
cius prȩerant. Ex quo intellegimus subuersa babylone da¬
rium reuer sum ad regnum suun in mediam. secumq ad dipeis.¬
acceperat. Necam biguum est audisse eum signum atq portat¬

Expanded text:
Quod autem in convivio capta sit 657 Babylon, quam hortatur ad Quod autem in convivio capta sit 657 Babylon, quam hortatur ad pugnam, manifestius scribit Isaias: Babylon dilecta mea facta est mihi in miraculum: pone mensam, contemplare in specula comedentes et bibentes: surgite principes, arripite clypeum . Placuit Dario, et constituit supra regnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo: et super eos principes tres ex quibus Daniel unus erat. Josephus de quo supra diximus, hujus loci scribens historiam, ita locutus est: Darius autem qui Babyloniorum destruxit imperium, juvante se, et pariter dimicante Cyro propinquo suo, annum vitae agebat tulitque secum Danielem prophetam, et adduxit in Mediam, et unum fecit e tribus principibus, qui universo regno ejus praeerant. Ex quo intelligimus subversa Babylone, Darium reversum esse ad regnum suum in Mediam, secumque adduxisacceperat. Nec ambiguum est, audisse eum signum atque por
Abbreviated transcription (Latin):
dum om nes aut uisionis. interp̃tationisq pauore
ter rerentur. aut occu pati sunt festiuitate. et ebrie¬
solus darius suc cessisse in regnum scribitur. or do aeta¬
tis. & propin quitatis. et regni est. Darius enim sexa¬
ginta duorum annorum erat. et mauis regnum
moedorum quam persarum legimus. et auunꝰ culus¬
qui prior erat uirȩ naturae. suc cessor regni debuit
numerari. Vnde et inuisionem quȩ contrababy¬
lonem in isaia legitur post multa quę lon gumest
ponere. hec futura narrantur. Ecce ego sus citabo
suꝑ moedos qui argentum non querant. nec aurum
ueluit. sed sagittos par uulos inter fitiant. & lactan¬
tibus uteri non misepantur. Et hieremias. scĩ ficate
inquit contra eim gentes. reges mocdiae. duces eiuis
et uni uersos magistratus eius cunctãq t̾rã potestatis
Et in consequentibus: filia baby lon quasi area tem pus: triturȩ
cius. adhuc modicum & ueniet tempis messionis eius.

Expanded text:
dum omnes aut visionis interpretationisque pavore dum omnes aut visionis interpretationisque pavore terrentur, aut occupati sunt festivitate, et ebriesolus Darius successisse in regno scribitur, ordo aetatis, et propinquitatis, et regni est. Darius enim sexaginta duorum anMedorum quam Persarum legimus, et avunqui prior erat jure naturae, successor regni debuit numerari. Unde et in visione quae contra Babylonem in Isaia legitur, post multa quae longum est ponere, haec futura narrantur: Ecce ego suscitabo eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum velint: sed sagittis parvulos interficiant, et lactantibus uteris non misereantur . Et Jeremias: Sanctificate, inquit, contra eam gentes, reges Mediae, duces ejus, et universos magistratus ejus cunctamque terram potestatis illius . Et in consequentibus: Filia Babylon quasi area tempus triturae ejus: adhuc modicum, et veniet tempus messionis ejus .
Abbreviated transcription (Latin):
partis regni. Accepit aut̃ insigne regium. torquenr&
pur puram. ut dario quierat sucessurus in regnum fie¬
renatior. et ꝑ noticiam honoratior. Nec mirum sibal¬
thasar audiens tristiga soluer& premium quod polli¬
citus est. Aut enim longo post tempore credidit
uentura quȩ dixerat. aut dum di ꝓphetã honorat. spe¬
rat seueniam con securum quam si non inpetrauit¬
mauis fuisse credendum est sacrilegium in dm̃ quam
honorem inhominem. Eadem nocte interfectus est
bal thasar rex caldeus. et darius moedus successit in reg¬
num an nos natus sexaginta duo. losephus scribit unde¬
cimo uidaicae antiquitatis libro obsessa babylone a
mo edis et ꝑsis. dario uidelic& et cypo. Intantum ue¬
nisse balthasar regem babylonis obliuionem sui. ut
celeberrimum mnir& conuiuium. et in uasis templi
biber&. et obsessus uacaret aepulis. Unde potest sta¬
re istoria quod eadem nocte sit captus. atq uigulatus.

Expanded text:
partis regni. Accepit autem insigne regium, torquem et partis regni. Accepit autem insigne regium, torquem et purpuram, ut Dario qui erat successurus in regnum fieret notior, et per notitiam honoratior. Nec mirum si Balthasar audiens tristia, solverit praemium, quod pollicitus est. Aut enim longo post tempore credidit ventura quae dixerat: aut dum Dei prophetam honorat, sperat se veniam consecuturum. Quam si non impetravitmajus fuisse credendum est sacrilegium in Deum, quam honorem in hominem. Eadem nocte interfectus est Balthasar rex Chaldaeus, et Darius Medus successit in regnum, annos natus sexaginta duos. Josephus scribit in decimo Judaicae antiquitatis libro, obsessa Babylone a Medis et Persis, Dario videlicet et Cyro in tantam venisse Balthasar regem Babylonis oblivionem sui, ut celeberrimum iniret convivium, et in vasis templi biberet, et obsessus vacaret epulis. Unde potest stare historia, quod eadem nocte sit captus atque jugulatus:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhaRes. et haec inter p̃tatio sermonis. Mane. numerauit
ds̃ regnum tuum & compleuit illud. Thecel. adpen
diuisum est regnum tuum & datum est moedis et ꝑsis.
Tria tantum uerba inpariete scripta signauerat. mane thecel.
pħares. quorum prius numerum. secundum appensionem:
tertium diuisionem sonat. Non solum ergo leccione opus
fuit. sed inter p̃tationer. eorum quȩ legerat᷑. intellegerat
quidhȩc uerba p̃dicerent. quo scilic& numerass& ds̃ regnũ
illius. atq com pless& et ad pendisset instatera iudicii sui.
et ante cum ingularet gladius quam natura dissolueret.
& imperium ciuis in moedos diuideretur. & persas
Eyrus enim ut ante iam diximus rexper sarum: uncto
dario sibiuunculo subuertit imperium caldeorum.
Tunc iubente rege indutus est danihel pur pura. et circum¬
data est torques aurea tollo eius & predicatum est de eo
quod haber& potestatem tertiuf in regno. siue tertiȩ

Expanded text:
PHARES. Et haec interpretatio sermonis: MANE, numeravit PHARES. Et haec interpretatio sermonis: MANE, numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL, appensdivisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. Tria tantum verba in pariete scriptura signaverat: Mane, Thecel, Phares, quorum primum, numerum, secundum, appensionem, tertium, divisionem sonat. Non solum ergo lectione opus fuit, sed interpretatione eorum quae legerat: ut intelligeret qui haec verba praedicerent: quod scilicet numerasset Deus regnum illius atque complesset, et apprehendisset in statera judicii sui: et ante eum jugularet gladius, quam natura dissolveret, et imperium ejus in Medos divideretur et Persas. Cyrus enim, ut ante jam diximus, rex Persarum, juncto sibi Dario avunculo, subvertit imperium Chaldaeorum. 656 Tunc jubente rege indutus est Daniel purpura et circumdata est torques aurea collo ejus, et praedicatum est de eo, quod haberet potestatem tertius in regno. Sive tertiae
Abbreviated transcription (Latin):
seruatur cor. quia in manu dĩ est. Qinc quid autem in ma
raptus fuerit. intelligitur in mani dĩ non fuisse.
Tu quoq filius eius balthasar non humiliasti cortu um
eius: et sps illius obsirmatuf est ad suꝑbiam depositus
est desolio regni sur et gloria cius ablata est. & rełq.
Et igitur t̾u cum hoc deparente cognouisses. & scires
quod suꝑ dsre sistit. humilibus antem dat gratiam:
Non debueras aduersur domitorem caeli eleuare
cor tuum: & insultare illius magestati. et ea facere
quae fecisti. Hunc locum quidam ad anti cristum re¬
ferunt . quod imitans patris sui diaboli superbiam:
contra dm̃ erectus sit. Sed querendum est ab eis quisit
danihel. qui ei scripturam dĩ inter p̃tatur. & quiau
moedi et peroccidentes eum: & suc cedentes in regnũ eiꝰ.¬
Mulli cnim dubium quin post antẽ cristrum scĩ regnaturis.
Hȩc est autem scriptura quȩ digesta est. Mariẽ. Thẽ cẽł

Expanded text:
servatur cor, quia in manu Dei est . Quidquid autem in manservatur cor, quia in manu Dei est . Quidquid autem in manraptus fuerit, intelligitur in manu Dei non fuisse. Tu quoque, filius ejus Balthasar, non humiliasti cor tuum t ad superbiam, depositus est de solio regni sui et gloria ejus ablata est et reliqua . Et tu igitur cum haec de parente cognovisses, et scires quod superbis resistit Deus, humilibus autem dat gratiam, non debueras adversus dominatorem coeli elevare cor tuum, et insultare majestati illius, et ea facere quae fecesti. Hunc locum quidam ad Antichristum referunt, quod imitatus patris sui diaboli superbiam, contra Deum erectus sit. Sed quaerendum est ab eis, quis sit Daniel qui eis scripturam Dei interpretetur, et qui Medi et Persae occidentes eum et succedentes in regnum ejusNulli enim dubium, quin post Antichristum sancti regnaturi sint. Haec est autem scriptura quae digesta est: MANE, THECEL,
Abbreviated transcription (Latin):
rex. et in terp̃tationem ostendam. Emulemur damȩ
lem. regis dignitatem. et munera contemsnentẽ.
qui absq pr&io proferens ueritateni.¬
am illo tempore p̃ceptum euangelicum sequebat᷑.
gratis accepistis gratis date. alequin & tristitia
nuntiantẽ. in nocens erat libenter dona suscipere.
Quos uolebat inter ficiebat. et quosuolebat ꝑcutiebat.
quos uolebat exaltabat et quos uolebat humiliabat.
N abu chodonosor proaui ponit exem plum. ut &
dĩ iustitiã doceat. & propter suꝑbiam & iam
prone potem similia sastinere confirmet. Siautem nabu chodo¬
nosor quos uolebat inter fitiebat. quos uolebat exaltabat.¬
& quosuolebat hunuabat. & quos uolebat percutiebat.¬
humiliatione. non est dĩ prouidentia. nec preceptum.
sed corum uolunt̾is qui percutiunt quos uoluerint
dinabitur. Misi forte scm̃ quẽq. dicamus regem cuuis¬
non regnat peccatum in mortali corpore. et cuus ideo

Expanded text:
rex, et interpretationem ejus ostendam rex, et interpretationem ejus ostendam lem, Regis dignitatem et munera contemnentem, qui absque pretio proferens veritatem jam illo tempore praeceptum Evangelicum sequebatur: Gratis accepistis, gratis date. Alioqui, et tristia nuntiantem, indecens erat libenter dona suscipere. Quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat: quos volebat, exaltabat, et quos volebat, humiliabat. Nabuchodonosor proavi ponit exemplum: ut et Dei justitiam doceat, et propter superbiam etiam pronepotem similia sustinere confirmet. Si autem Nabuchodonosor quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat; quos volebat, exaltabat, et quos humiliatione non est Dei providentia nec praeceptum, sed eorum voluntas, qui percutiunt quos voluerint SPONSIO Nisi forte sanctum aliquem dicamus regem, cunon regnat peccatum in mortali corpore, et cujus ideo
Abbreviated transcription (Latin):
meo. Uel tertius post me. uel unus etribus princi¬
pibus. quos alibi tristatas legimus. Regina prore
quȩ acciderat regi. et optimatibus eius. domum con¬
uiui ingressa est. et ꝓloquens ait. hanc iosephus aui¬
am balthasaris. ori genes matrem scribunt. Unde
et nouit p̃terita. quȩ rex ignorabat. Cuigilet er¬
go porphirius qui cam balthasaris somniauit uxo¬
rem & inludit plus scire quam maritum.
st uir in regno tuo quispũm deorum scõriun habet
inse. Prȩter sim machum qui calddicam ueritatem
secutus est. ceteri spm̃ dĩ interp̃tati sunt. Et in dieb
patris tui scientia: et sapientia in uenta sunt in eo
atrem uocat nabuchodonosor ut supra diximus
pro auum eius. secum dum confuetudinem. scriptura¬
rum. Imitanda est aut scĩ uiri et inter barbaros con¬
uersatio. ut regis auia. ł mater prouirtutum magni¬
tudine tanti scum laudibus eleuet. ꝯoq̃ respondens
danihel ait coram rege. Auneratua sint tibi . et do
na domus tue altarida. scripturam autem legam tibi

Expanded text:
rit, etc. Vel tertius post me, vel unus ex tribus principibus, quos alibi τριστάτας legimus. Regina autem, pro re quae acciderat regi et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est, etc. Hanc Josephus aviam Balthasaris, Origenes matrem scribunt: unde et novit praeterita, quae rex ignorabat. Evigilet ergo Porphyrius, qui eam Balthasaris somniatur uxorem, et illudit plus scire, quam maritum. Est vir in regno tuo, qui spiritum deorum sanctorum habet in se. Praeter Symmachum, qui Chaldaicam veritatem secutus est, caeteri spiritum Dei interpretati sunt. Et in diebus patris tui sapientia et scientia inventae sunt in eo, etc. Patrem vocat Nabuchodonosor, ut supra diximus, proavum ejus, secundum consuetudinem Scripturarum. Imitanda autem est sancti viri et inter barbaros conversatio, cum regis avia vel mater pro virtutum magnitudine tantis cum laudibus elevet. Ad quae respondens Daniel ait coram rege: Munera tuna domus tuae alteri da: Scripturam autem legam tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
inter p̃catio eius hostibus tuissit. Uidens ergo nabu¬
cho donbsor eum metuere ne sinistrum quidatq. con¬
trarium contra regem dicere uidetur. cohortatur
ut simpliciter. et uereloquatur. quod intellegit. neͦquic
quam. Arboren quam uidisti sub limen. atq robustã.¬
tues rex. qui magnificatus es. et in ualu isti. et magnitu¬
dotua creuit. et peruenit usꝙ ad celum. et potestas tua
interminos uniuersȩ terrae. Absq regis inuria expli¬
cat uertatẽ. ut non eum suꝑbiae. sed potentiae uideat᷑
arguere. Et uinciatur ferro &aere. in herbis foris. etrores
cȩli conspergatur. & cun feris sit pabulum cus. donec
feptem tempora com mutentur suꝑ eum. Et supra simi¬
liter scriptum est. Querunt ergo anobis qui historiae
contra dicunt. quo nodo iniunculo ferreo. et aere fuerit
nabuchonosor. autquis eũ iunxerit. et compedibus alli¬
garit. cum spicuum sit om̃s furiosos nese precipitent.

Expanded text:
interpretatio ejus hostibus tuis sit. Videns ergo Nabuinterpretatio ejus hostibus tuis sit. Videns ergo Nabuchodonosor eum metuere: ne sinistrum quid atque contrarium contra regem dicere videretur: cohortatur eum ut simpliciter et vere loquatur quod intelligit; nec quicquam metuat. Arborem quam vidisti sublimem atque robustatu es rex, qui magnificatus es, et invaluisti, et magnitudo tua crevit, et pervenit usque ad coelum, et potestas tua in terminos universae terrae. Quod autem cat veritatem: ut non eum superbiae, sed potentiae videatur arguere. Et vinciatur ferro, et aere in herbis foris, et rore coeli conspergatur: et cum feris sit pabulum ejus, donec septem tempora commutentur super eum. Et supra similiter scriptum est. Quaerunt ergo a nobis qui historiae contradicunt: quomodo in vinculo ferreo et aereo fuerit Nabuchodonosor: aut quis eum vinxerit et compedibus alligaverit: cum perspicuum sit omnes furiosos, ne se praecipitent
Abbreviated transcription (Latin):
decelo descendit. Prouigili theodotio ĩpsum chaldaicũ uer¬
bum posuit. Huꝑ quod treslitteras. Aiñ. IoTIT. RẽS
scribitur: Significat aut angłos quod semꝑ iugilant.
& addi imperiumꝰ sint parati. Unde & nos crebris ꝑ noctati¬
onib imitam angłoꝵ offitia. Et dedño dicitur. Nondormita¬
bit. neq dormia qui custodit isrł. Deniq &e inconsequentib
legimus. insententia uigilum. hoc ÷ angłoꝵ. Decretu ÷ &
descendere diitur. Cunc danid cuius nomen est baltha¬
sar cepit intra sciet ipsum tatitus cogitare quali hora
una. et cogitationes eius conturbabant eũ. Respon¬
densq rex ait. Balthasar somnium. et inter p̃tatio eiꝰ¬
S
non conturbet te. Lacitus intellexit danihel som niund
esse contra regem. et timorem cordis uultus pallore signat.
Et ne uideretur insultare atq laetari contra hostem
regem: deniq detestans id quod intellegibat. loquitur
adeum. Domine mi somnium hoc. his quite oderunt. et

Expanded text:
ejus, etc. Pro vigili Theodotio ipsum Chaldaicum verbum posuit HIR, quod per tres litteras AIN, IOD et RES scribitur: significat autem angelos quod semper vigilent; et ad Dei imperium sint parati. Unde et nos crebris pernoctationibus imitamur angelorum officia. Et de Domino dicitur: Non dormitabit, neque dormiet qui custodit Israel . Denique in consequentibus legimus, In sententia vigilum, hoc est, angelorum, decretum: et scendere dicitur. Tunc Daniel cujus nomen Balthasar, coepit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. Respondensque rex ait: Balthasar, somnium, et interpretatio ejus, non conturbet te. Respondit Balthasar et dixit. Tacitus intellexit Daniel somnium esse contra regem: et timorem cordis vultus pallore signabat:  648 Et ne videretur insultare atque laetari contra hostem regem: denique detestatus id quod intelligebat, loquitur ad eum. Domine mi, somnium hoc his qui te oderunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
cãΠOΛIZEIE tale nescio quid suspicatur. Non mihi uide¬
tur frustra septuaginta ebdomadarum facta diuisio
Ut primum dicerentur septẽ. deinde sexaginta duae
Etultima adderetur ebdomadas una quȩ & ipsa induas
partes secta est. Scriptum est enim. sciesq & intelleges ab
usq. ad xpm̃ ducem. Ebdomadas septem. & ebdomad& sexa¬
infinemiet consortabit testamentum plurimis ebdomada

Expanded text:
 tale nescio quid suspicatur: « Non mihi videtur frustra septuaginta hebdomadarum facta divisio: ut primum diceretur septem, deinde sexaginta duae, et ultima adderetur hebdomas una, quae et ipsa in duas partes secta est. Scriptum est enim: Scies et iusque ad Christum ducem hebdomadas septem et dimidin fine: confirmabit testamentum plurimis hebdomada
Abbreviated transcription (Latin):
cui creditus est populus iudaeorum. Et interim hoc tẽ¬
pore ego & princeps grecorum communi labore aduer¬
sum persarum principem dimicamus. Reuoluendae
sunt ueteres historiae. & consirandum ne forte illud tẽ¬
pus significet. quando persae agrecis superati sunt
uxta edicionem uulgatam usq ad finem libri una puta¬
tur uisio quȩ anno tertio cyri regis persarum apparuit
daniheli. Porro uxta hebraicam ueritatem separata sunt
quae secuntur . ut scripta ordine postero: decuius cau

Expanded text:
cui creditus est populus Judaeorum. Et interim hoc tempore ego et princeps Graecorum communi labore adversum Persarum principem dimicamus. Revolvendae sunt veteres historiae, et considerandum ne forte illud tempus significet quando Persae a Graecis victi sunt. Juxta editionem Vulgatam usque ad finem libri una putatur visio, quae anno tertio Cyri Regis Persarum apparuit Danieli. Porro juxta Hebraicam veritatem, separata sunt quae sequuntur, et scripta ordine praepostero. De cujus cau
Abbreviated transcription (Latin):
loquente dicam ecce adsum. Uidetur aut gabrihel. non an¬
gelusi nel archangelus. sed uir: ut nequaquam sexum sed no

Expanded text:
loquente dicam, ecce adsum . Videtur autem Gabriel, non angelus vel archangelus, sed vir: ut nequaquam sexum, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃taretur. quomodo supra inter p̃tatus angelus: Sed quod dicit.
hoc est. Reges audierat. & corum nomina nesciebat. Futura cogno ue¬
rat. & quo futura essent tempore: dubius flicetuabat: Itaq quod
solum facere poterat. stupebat ad uisionẽ: & di cuncta scientiae
relin quebat.
MAN NO PRIMO DARIIfIIn aSUeRI NegeuIME MΕ̧ΡORΩΜ OUI nApera
uit super regnum caldeorum .. Hic est darius. qui cum cyro chaldeos.

Expanded text:
interpretaretur, quomodo supra interpretatus est angelus? Sed quod dicit, hoc est, reges audierat, et eorum nomina nesciebat: futura cognoverat, et quo tempore futura essent, dubius fluctuabat. Itaque quod solum facere poterat, stupebat ad visionem, et Dei scientiae cuncta relinquebat. In anno pimus imperavit super regnum Chaldaeorum . Hic est Darius qui cum Cyro Chaldaeos
Abbreviated transcription (Latin):
dierum peruenit. Totum quod dicitur oblatum eum om̃i¬
potenti dõ. et accepisse potestatem. ethonorem. et regnum:
uxta illud apostoli accipiendum est. Srecam inporma dĩ
esset. nonrapinam arbitratus est esse se equalem dõ. sed
semet ipsum exinaͣuit formam seru accipiens in siitudi ne

Expanded text:
et regnum. Totum quod dicitur, oblatum eum omnipotenti Deo, et accepisse potestatem, et honorem, et regnum, juxta illud Apostoli accipiendum est: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo: sed semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
illud Ioquebatur. Dĩ udicium uenit propter hunũ andam
superbiam. Id circo romanum delebitur regnum: quid alud
cornu loquobatur grandia. Et uidi qm̃ interfecta esset
bestia. et periss& corpus eiuis. et traditum esset ad ombu¬
rendum igni: aliaum quoqi bestiarum ablata esse
uotestasi & gẽgora uitae constituta essent eibusq editmpul et
tem pus: In uno romano mperio propter antixp̃m blasplie.
mantem. om̃a simul regna delora sunt: & nequa quam ter¬
renum imperium erit. sed scõrum consatio. & aduentus filu
di triiphantis. Dequo dicitur. Eoce cum nubibus exli
quasi filius hominis ueniebat. Qum somnio nabuho dono sor
lapis scribitur abscsus sine manibus. & creuisse in montẽ magnũ.
& cõnunuisse testam. ferrũ. aes. orgentum. & aurum
nunc sub persona fili hominis introducitur. ut ad sumptio carnus
humanȩ significetur infilio dĩ: Iuxta illud quod mnactibus

Expanded text:
illud loquebatur. Dei judicium venit propter humiliandam illud loquebatur. Dei judicium venit propter humiliandam superbiam. Idcirco Romanum delebitur imperium, quia cornu illud loquebatur grandia. Et vidi quoniam interfbestia, et perisset corpus ejus, et traditum esset ad comburendum igni, aliarum quoque bestiarum ablata esset potestas, et tempora vitae constituta essent eis usque ad tempus et tempora ? In uno Romano mantem, omnia simul regna delenda sunt, 670 et nequaquam terrenum imperium erit, sed sanctorum conversatio, et adventus Filii Dei triumphantis, de quo dicitur: Et ecce cum nubibus coeli quasi filius hominis veniebat. Qui in somno Nabuchodonosor, lapis scribitur abscissus sine manibus, et crevisse in montem magnum, et comminuisse testam, ferrum, aes, argentum, et aurum, nunc sub persona filii hominis introducitur, ut assumptio carnis humanae significetur in filio Dei, juxta illud quod in Actibus
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos eiuis. Fluuius. fapidusq egrediebatur afatie eius. ut pec¬
di numerus definitussit: sed quo maiorem multitudi nem ho¬
manus sermo explicare non quiuerit. Ista sunt milia. & istę
myriades. de quibus & infsalmis legimus. Currus di decem
miliã multiplex milia letantium dns inc̾is. Et in alio loco.
Qui facit angelossuos sps. & ministros suos ygnem urttitem duplex
aut angelorum officium est. Aliorum qui p̃mia ustis tribuantt.
aliorum qui singulis presunt crucia tibus. Euoiciua sedit.
& libri apertisunt. Conscientiȩ. & opera singulorum inutrãq.
partem uelbonał malã omnibus reuelantur. Bonis illeliber
est. quem sepe legimus liber uiuentium. Malus liber qui
inaccusatoris tenetur mani. qui est inimicus & uindex.
De quo & in apoͣlipsi legimus. accusator frũmnostrorum. Liber.
iste. terrenus est. Dequo & propheta dicit. Interra scribent᷑.
sei ciebam propteruocem sermonum grandiũ. quos cornu

Expanded text:
inimicos ejus . Fluvius igneus rapidusque egrediebatur a facie ejus, ut pecDei numerus definitus sit, sed quo majorem multitudinem humanus sermo explicare neqniverit. Ista sunt millia, et istae myriades, de quibus in Psalmis legimus: Currus Dei decem millibus, multiplex millia laetantium, Dominus in eis . Et in alio loco: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Duplex autem angelorum officium est: aliorum qui justis praemia tribuunt, aliorum qui singulis praesunt cruciatibus. Judicium sedit, et libri aperti sunt. Conscientiae, et opera singulorum in utramque partem, vel bona, vel mala omnibus revelantur. Bonus liber ille est, quem saepe legimus, liber viventium. Malus liber, qui in accusatoris tenetur manu, qui est inimicus, et vindex, de quo et in Apocalypsi legimus: Accusator fratrum nostrorum . Liber iste terrenus est, de quo et Propheta dicit: In terra scribantur . Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu
Abbreviated transcription (Latin):
legis in quo in firmabatur ꝑ carnem. Ds̃ filium suum mittens
insimilitudinẽ carnis peccati. et depeccato con dempnauit pec¬
catum in carne. E&iterum. exoperibus legis non iustificabitus
omnis caro. Quod ne delege moy si dictum putes. & non
de omnibis mandatis quȩ uno legis nomine conti¬
nentur: Idem apłs scribit dicens. Consentio enim legi
dĩ iuxta interiorem hominem. Uideo aut̃ aliam legem
in membris meis repugnantem legi mentis mee. & ca̾pti¬
uantem me in lege peccati. quȩ̨ est in membris meis.
demonstat. Scimus enim quia lex spiritalis ẽ: ego aut̃ carnalis
sum uenundatus subpeccato. quod enim operor non cognosco
Non enim quod uolo operor: sed quod odi illud facio: sinaũt qͦđ

Expanded text:
legis, in quo infirmabatur per carnem, deus filium suum mittens legis, in quo infirmabatur per carnem, deus filium suum mittens in similitudine carnis peccati et de peccato condemnauit peccatum in carne et iterum: ex operibus legis non iustificabitur omnis caro. quod ne de lege tantum Moysi dictum putes et non de omnibus mandatis, quae uno legis nomine contnentur, idem Apostolus scribit, dicens: Consentio enim legi Dei juxta interiorem hominem: video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem medemonstrat: scimus enim, quia lex spiritalis est, ego autem carnalis sum, uenundatus sub peccato. quod enim operor, non cognosco. non enim, quod uolo, hoc operor, sed, quod odi, illud facio. sin aut
Abbreviated transcription (Latin):
animas frustra conaris ad iungere. non absq dĩgr̃a: Sienim
semel perse homo potest ẽc̾ sinepeccato. quid necessaria est
gratia dĩ Sinaũt sine illius gratia nichil potest facere. quid
necesse fuit dicere posse quod non potest :: Potest inquit
esse sine peccato. potest esse perfectus si uoluerit. Quis enim
xp̃i ano non uult esse sinepeccato. autquis ꝑfectionem recusat si suf¬
ficit ei uelle & statim sequitur posse siuelle prȩcesserit: Nullus
cristi anorum est quinolit ẽẽ sinepeccato. Om̃s ergo sinepeccato
erunt. quia omnes cupiunt ẽe̾ absque peccato & in hoc ingratus
teneberis. ut qui aut nullum aut rarum quemque sine peccato
ꝓferre potes. om̃s absq peccato esse fatearis. Possibilia inquit
mandata dedit ds etquis hoc negat: sed quomodo hoc sit. uas
ȩleccionis apertissime doc& Ait enim: quod erat impossibile

Expanded text:
animas frustra conaris adiungere: \'non absque dei gratia\'. si enim animas frustra conaris adiungere: \'non absque dei gratia\'. si enim semel per se homo potest esse sine peccato, quid necessaria est gratia dei ? sin autem sine illius gratia nihil potest facere, quid necesse fuit dicere posse, quod non potest? \'potest\', inquit, \'esse sine peccato, potest esse perfectus, si uoluerit\'. quis enim ristianorum non uult esse sine peccato aut quis perfectionem recusat, si sufficit ei uelle et statim sequitur posse, si uelle praecesserit? nullusque Christianorum est, qui nolit esse sine peccato: omnes ergo sine peccato erunt, quia omnes cupiunt esse absque peccato. et in hoc ingratis teneberis, ut, qui aut nullum aut rarum quemque sine peccato proferre potes, omnes absque peccato esse fatearis. \'possibilia\', inquit, \'mandata dedit deus\'. et quis hoc negat? sed quomodo haec sit intellegenda sententia, uas electionis apertissime docet; ait enim: quod erat inpossibile
Abbreviated transcription (Latin):
persequntur uos. Sin aũt difficilia. cur ausus dicere faci¬
liã facilia dĩ esse mandata quȩ nullus impleuerit : Non
finita est multitudo hominum qui ea impleuerint. aut
difficilia. & temere dixisti e̾e facile quod difficile est
soletis & hoc dicere. aut possibilia esse mandata & recte adõ
data. autimpossibilia &. non esse in his culpam qui accępere
mandata sedineo qui dedit impos sibilia: numquid prȩ¬
cępit michi ds̃ ut essem qđ dsest. ut nihil inter me esset et
dnm̃ creatorẽ. ut maior eẽs angłoꝵ fastigio. ut habere
quod angłi non habent . Deillo scriptum ẽ quasi ꝓpͥum. qui peccatũ
non fecit: nec dolus inuentus in oreeuis. Si hoc & michi commune
cum xp̃o est. quid ille habebit ꝓpͥum : Alioquin persẽtua
sententia destruetur: asseris posse hominem ẽẽ sinepeccato
si uelit: & postgrauissimum somnum ad decipiendas rudi¬

Expanded text:
persequuntur uos? sin autem difficilia, cur ausus es dicere persequuntur uos? sin autem difficilia, cur ausus es dicere facilia dei esse mandata, qufinita est multitudo hominum, qui ea impleverint: aut difficilia, et temere dixisti esse facile, quod difficile est. 8. Soletis et hoc dicere, aut possibilia esse mandata, et recte a Deo data: aut impossibilia, et non in his esse culpam qui accipere mandata, sed in eo qui dedit impossibilia. Numquid praecepit mihi Deus, ut essem quod Deus est: ut nihil inter me esset et Dominum Creatorem: ut major essem Angelorum fastigio, ut haberem quod Angeli non habent? De illo scriptum est quasi proprium: Qui peccatum 1036 non fecit, nec dolus inventus in ore ejus . Si hoc et mihi cum Christo commune est, quid ille habuit proprium? alioqui per se tua sententia destruetur. Asseris posse hominem esse sine peccato, si velit: et post gravissimum somnum ad decipiendas rud
Abbreviated transcription (Latin):
uapor paululum apparens. deinde dissipatur. pro eoquod
debeatis dicere. sidñs uoluerit & uixerimus. faciemus
hoc aut illud: nunc autem exultatis insuperbiis ur̃is.
Om̃is istius modi gloriatio ẽ pessima ẽ. In iuram tibi fierip
& destrui arbitrii libertatem. si addm̃ semper auctorem recurras
si ex illius pendeas uoluntate. & dicas. Oculimei semꝑ
& audes lingua ꝓferre temeraria unum quem que suo
arbitrio regi: si suo regitur arbitno ubi ẽ auxilium
dĩ : sixp̃o rectore non indig&. quomodo scribit hie¬
remi as: Non ẽin homs ne uia eius & ad nõ¬
Facila dicis e̾ẽ dĩ mandata. & tamen nullum ꝓferre potes qui
uniuersa compleuerit. Responde michi facilia sunt andif¬
ficilia: Si fa cilia. profes quis ea impleuerit. & curdđ
insalmo canat : qui fingis laborem in prȩcepto. & iterum. qui
tuorum ego custodiui uias duras. Et dñs in euangelio. intrate
per angustam portam & diligite inmicos ur̃os & orate ꝓhis qui

Expanded text:
uapor paululum apparens, deinde dissipata- pro eo, quod debeatis dicere: si dominus uoluerit et uixerimus, ut faciamus hoc aut illud. nunc autem exultatis in superbiis uestris; omnis istius modi gloriatio pessima est. iniuriam tibi fieri putas et destmi arbitrii libertatem, si ad deum semper auctorem recurras, si ex illius pendeas uoluntate et dicas: oculi mei sempet audes lingua proferre temeraria unumquemque suo arbitrio regi ? si suo regitur arbitrio, ubi est auxilium dei ? si Christo rectore non indiget, quomodo scribit Hieremias: nonest in homine uia eius et: afacilia dicis dei esse mandata et tamen nullum proferre potes, qui uniuersa conpleuerit. responde mihi: facilia sunt an difficilia? si facilia, profer, quis ea inpleuerit et cur Dauid in psalmo canat: qui fingis dolorem in praecepto et iterum: propter um ego custodiui uias duras et dominus in euangelio: intrate per angustam portam et: diligite inimicos uestros et: orate pro his, qui
Abbreviated transcription (Latin):
non fuit inter natos mulierum parentibus suis melior est non enĩ
solum hominibus. sed et angelis testimonio dñĩ comparatur.
& tamen qui cunetis hominibus erat maior interra minimo in regno
alios esse meliores. alios inferiores. cum e contrario hoc liqu¬
possecintellegi. Adierusalem dicitur quȩ multis erat peccatorum
confossa uulneribus iustificata est sodoma gete non quo sodoma
perse iusta sit que ineternos conlapsa cineres. audit perie zechi

Expanded text:
non fuit inter natos mulierum, parentibus suis melior est. Non enim non fuit inter natos mulierum, parentibus suis melior est. Non enim solum hominibus, sed et Angelis testimonio Domini comparatur. t tamen qui cunctis hominibus erat major in terra, minimo in regno alios esse meliores, et alios inferiores, cum e contrario in collatrusalem dicitur, quae multis peccatorum erat confossa vulneribus. Justificata est Sodoma ex te : non quod Sodoma per se justa sit, quae in aeternos collapsa cineres , audit per Ezechi
Abbreviated transcription (Latin):
comparatione argenter uasis imperfectum dicitur. Rursum que
argenteum aurei conlatione deteriius est atque hoc modo.
dum sibi inuicem comparantus. et imperfecta et perfecta sunt
omminia. In a groterse bonȩ exuna semente. tricenarus & sexa¬
genarius & centenarius fructũs eoritur ipsis numeris indicatur im¬
par esse quod nascitur et tamen in suo perfecta sunt singula. helisa¬
beth & zacharias quotesti monio qua siinpenetrabili ut eris clipeo
docere nospossent quanto inferiores sint beatȩ mariȩ matris
dñi sanctitate quȩ conscientia in se habitantis dĩ libere ꝓclama¬
bat. Ecce eniniꝰ hõc beatam me dicent om̃s generationes. quia fecit
michi magna quipotens est & sanctum nomen eius. & misericor¬
dia eius inprogenies & ꝓgenies timentibus eum. Fẽcit potentiã
uerte quod beatam esse sedicat non ꝓprio merto atque uirtute
sed dĩ inse habitantis clementia. Iipse quoque io hannes quo maior

Expanded text:
comparatione argentei 712 vasis imperfectum dicitur, rursumque comparatione argentei 712 vasis imperfectum dicitur, rursumque argenteum aurei collatione deterius est. Atque hoc modo, dum sibi invicem comparantur, imperfecta et perfecta sunt omnia. In agro terrae bonae, et ex una semente tricenarius et sexagenarius et centenarius fructus exoritur: ipsis numeris indicatur impar esse quod nascitur, et tamen in suo genere perfecta sunt singula. Elisabeth et Zacharias, quo testimonio, quasi impenetrabili uteris clypeo, nos docere possunt, quanto inferiores sunt beatae Mariae matris Domini sanctitate, quae conscientia in se habitantis Dei libere proclamat: Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen ejus. Et misericordia ejus a progenie in progenies timentibus eum. Fecit potentiam verte, quod beatam se esse dicat, non proprio merito atque virtute, sed Dei in se habitantis clementia. Ipse quoque Joannes; quo major