comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitae istius auferendi alii ꝑ regenerationem inter caelestir
regni arsmantur heredes aliisi ne baptismo int̃ mostir
ꝓp&ue transeant debitorer : taler agunt perdi tales que sal¬
ueri quales futuror illos in annis m aiorib: si ad actiuam¬
serucorentur a&atem scientia diuinco p̃uiderit : nec con¬
sidercont segratiamdĩ Qucom comitem nom preuicom hu¬
manorum uolunt ee meritorum &iacm illis uoluntactib᷑:
subdere quocs ab ec secundum sucomphantec sicõ Non negant
&se prebentas: s&d intecntũ quib: cumq commentus meritis
el &tionem dĩ subiciunt ut quico pr&erita non extaent fu¬
tura qu enon sint future confingaont: Nouo ꝗ apud illos ab¬
surditatis genere & non agendac prescita sint & prȩscitro
nonacia sint: hanc sine dehuniconis meritis prescientiã
đi secundũ quarm gratiẽ uocantis oper&ur multo sibi
rationcbilus uidentur ad seruere cum ad earum natio¬

Expanded text:
vitae istius auferendi, alii per regenerationem inter coelestis vitae istius auferendi, alii per regenerationem inter coelestis regni assumantur haeredes, alii sine Baptismo inter mortis perpetuae transeant debitores: tales aiunt perdi, talesque salvari, quales futuros illos in annis majoribseruarentur aetatem, scientia diuina praeuiderit. nec considerant se gratiam dei, quam comitem, non praeuiam humanorum uolunt esse meritorum, etiam illis uoluntatibus subdere, quas ab ea secundum suam phantasiam non negant esse praeuentas. sed in tantum quibuscumque commenticiis meritis electionem dei subiciunt, ut, quia praeterita non extant. futura. quae non sint futura, confingant nouoque apud illos absurditatis genere et non agenda praescita sint et praescita non acta sint. hanc sane de humanis meritis praescientiam dei, secundum quam gratia uocantis operetur, multo sibi rationabilius uidentur adstruere, cum ad earum natio
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersos uelit saluos fieri: & inagnitionem ueritatis
uenire : Iam hic ꝓferunt testimonic : quib: diuinarũm
scripturarum cohostatio ad oboediendum incitat homi¬
num uoluntater. qui ex libero arbitrio autfaciant quac
iubentur aut neglegant : & consequens putant ut qui co
p̃uaricator ideo dicit᷑ non aboedisse qr noluit : fidelis
quoq nondubit&ur obhocdeuotus fuisse quia uoluit &
quantum quisq: admalum tantum habeat facultatis adbo¬
num pariq momento animum se uel adiuitia uel adiustu¬
tes
mouere quem bona app&entem grati& dĩ foueat mala
sectantem decmnatio iuste surcipiat : Cumq interhaco in¬
numercobilum illis multitudo obicitur paruulorus : quiuti¬
q excepto origenali : sub quo omnes homines similit̃ inter
inprimi hominis damnatione narcuntur Nullaor adhuc hoc¬
bentes uolunteotes Nullcer ꝓprias actioner nonsine dĩ iu¬
dicio secernuntur ut antediser&ionem boni aomalideus

Expanded text:
uniuersos uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uniuersos uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. iam hic proferunt testimonia, quibus diuinarum scripturarum cohortatio ad oboediendum incitat hominum uoluntates, qui ex libero arbitrio aut faciant, quae iubentur, aut neglegant. et coaevaricator ideo dicitur non obedisse, quia noluit, fidelis quoque non dubitetur ob hoc devotus fuisse, quia voluit; et quantum quisque ad malum, tantum habeat facultatis ad bonum; parique momento animum se vel ad vitia, vel ad virtutes movere, quem bona appetentem gratia Dei foveat, mala sectantem damnatio justa suscipiat. 5. Cumque inter haec innumerabilium illis multitudo objicitur parvulorum, qui utique excepto originali peccato, sub quo omnes homines similiter in primi hominis damnatione nascuntur, nullas adhuc habentes voluntates, nullas proprias actiones, non sine Dei judicio secernuntur; ut ante discretionem boni ac mali de usu
Abbreviated transcription (Latin):
ad cmditionem hanc uelint unius cuiusq hominis ꝑtinere.
inqua eum nihil prius merentem quia nec existentem libe¬
ri arbitrii & rationalem gratia creatoris instituat ut ꝑ
discr&ionem boni ac mali & ad cognitionem di & ad oboe¬
dienticommandatorum eius. porsit suam dirigere uolun¬
nire ꝑnaturilem scilia & facultatem : p&endo quenendo¬
sus adistcom saluantem gratiam in itialis gratiae ope me¬
ruerit ꝑuenire: propositum autem uocantis gratiae
in hoc omnino definiunt quod ds constituerit nullũ in
regnũ suum nisi ꝑ sacramentũ regenerationis as sumere
& ad hoc salutis donũ omner homines uniuersaliter siue
ꝑnaturalem siue ꝑscripta legem siue ꝑ euangelicam
p̃dicatione uocari ut & qui uoluerint fiant filiidĩ. &
in excus abiles sint qui fideles eẽ noluerint : quia iustitia
dĩ iheo sit. ut qui non crediderint pereant bonitas in eo
appareat sineminem repellat auita sed in differenter

Expanded text:
ad conditionem hanc velint uniuscujusque hominis pertinere, ad conditionem hanc velint uniuscujusque hominis pertinere, in qua eum nihil prius merentem, quia nec existentem, liberi arbitrii et rationalem gratia Creatoris instituat, ut per discretionem boni et mali, et ad cognitionem Dei, et ad obedientiam mandatorum ejusper naturalem scilicet facultatem petendo, quaesus ad istam saluantem gratiam initialis gratiae ope meruerit peruenire. propositum autem uocantis gratiae in hoc omnino definiunt, quod deus constituerit nullum in regnum suum nisi per sacramentum regenerationis adsumere et ad hoc salutis donum omnes homines uniuersaliter sine per naturalem siue per scriptam legem siue per euangelicam praedicationem uocari. ut et, qui uoluerint. fiant filii dei et inexcusabiles sint, qui fideles esse noluerint, quia iustitia dei in eo sit, ut. qui non crediderint. pereant. bonitas in eo appareat, si neminem repellat a uita, sed indifferenter
Abbreviated transcription (Latin):
concludantur adstruimi obstinationem suam u&ustate
defendunt: & ea quae deȩpistola a postoli pauli romanis
scribentis ad manifestationem diuine gratiae pracueni¬
entes electorum merita ꝓferuntur amuillo um quem
ecclesiasticorũ itac eẽ intellecta & nunc sentiuntur ap¬
firmaent : Cumq: ut ipsi ea exponant secundũ quorum
uelint sensa de poscimi : Nihilse ꝓfitentur inuenisse qđ
placeat & dehis taceri exigunt : quorum altitudinẽ nul¬
lus attigerit: eo postremo ꝓuicatia tota descendit ut fi¬
dem nostras aedificationi audientiũ contrccriã eẽ de fim¬
ant: ac sic &icõ si uerco sit non ꝓmendam qr & ꝑniciose ñ
recipiende tradantur. & nullo periculo quae intellegi¬
nequeunt conticeantur: Quid cm uero horum intantũ
a pelagianis semitis Nondechnant utcum ad confitendã
eam xp̃i graticem quae omnia preueniat merite huma noc
cogantur nesi meritis redditur frustrae gratia namine¬
tur

Expanded text:
concludantur, adstruimus, obstinationem suam uetustate concludantur, adstruimus, obstinationem suam uetustate defendunt et ea, quae de epistula apostoli Pauli Romanis scribentis ad manifestationem diuinae gratiae praeuenientis electorum merita proferuntur, a nullo umquam ecclesiasticorum ita esse intellecta, ut nunc sentiuntur, adfirmant. cumque, ut ipsi ea exponant, secundum quorum uelint sensa, deposcimus, nihil se profitentur inuenisse, quod placeat, et de his taceri exigunt, quorum altitudinem nullus adtigerit. eo postremo peruicacia tota descendit, ut fidem nostram aedificationi audientium contrariam esse definiant ac sic, etiam si uera sit, non promendam, quia et perniciose non recipiendnequeant, conticeantur. 4. Quidam vero horum in tantum a Pelagianis semitis non declinant, ut cum ad confitendam eam Christi gratiam, quae omnia praeveniat merita humana, cogantur, ne si meritis redditur, frustra gratia nominetur;
Abbreviated transcription (Latin):
uit accedere & rubincertec specursum non porse erre
consteentem cum sȩ aliud habeat prȩdestin anter elec¬
tio carrasit annitentes intentio : remoueri ittcq om¬
nem in dustricm tolliq uistuter sidĩ constitutio hadmi¬
nar
preueniat uoluntactes: & sub hoc prȩdestinationis nomine
fatalem quac ndac induci necersitatem : Aut diuerscorum
naturacrumdicidnm conditorem : sinemo aliud por sit eẽ
qucom factus ÷ : ut que breuius acplenius quod opinant᷑
ex ponam quid quid in libro hoc excontradicentiũ sensu
scĩtartua sibi opposuit : quic quid &iã in libris contra iulianũa
ipso sub hac questione obiectum potentis sime debellasti. hoc totu
abistis scis intentio sissime conclamatur : &cum contra e¬
os soripta beatitu dinistuȩ ualidissimis & innumeris testi¬
monis diuincerum soripturcorũ instructo ꝓferimpac se¬
cundũm formã disputationũ tuarũ aliquid &icc̃ ipsi quo

Expanded text:
uit, accidere et sub incerta spe cursum non posse esse uit, accidere et sub incerta spe cursum non posse esse constantem, cum, si aliud habeat praedestinantis electio, cassa sit adnitentis intentio. remoueri itaque omnem industriam tollique uirtutes, si dei constitutio humanas praeueniat uoluntates, et sub hoc praedestinationis nomine fatalem quandam induci necessitatem aut diuersarum naturarum dici dominum conditorem, si nemo aliud possit esse, quam factus sit. utque breuius ac plenius, quod opinantur, exponam, quicquid in libro hoc ei contradicentium sensu sanctitas tua sibi opposuit, quicquid etiam in libris contra Iulianum ab ipso sub hac quaestione obiectum potentissime debellasti, hoc totum ab istis sanctis intentiosissime conclamatur. et cum contra eos scripta beatitudinis tuae ualidissimis et innumeris testimoniis diuinarum scripturarum instructa proferimus ac secundum formam disputationum tuarum aliquid etiam ipsi. quo
Abbreviated transcription (Latin):
prescisse ante mundi constitutionem dm̃ &eos prederti¬
ncorse in regnum suum : quos gratis uocatos dignos futu¬
ros electione & dehac uiteo bono fine excessuros eẽ p̃¬
uiderit: Ideoq omnem hominem ad credendũ & adope¬
raendum diuinis institutionib: ammoneri utde apprehen¬
dende uitco a&ernao nemo desper& cumuoluntariae de¬
uotioni remunerationẽ sit paratac: Hoc autem ꝓpositũ
uocationis dĩ. quo u&ante mundi initiũ uel inipsec condi¬
tione generir humconi eligendorum & reicendorum
dicitur facta discr&io. ut secundum quod placuit creato¬
ri alii uasa honoris aliiuasa contumeliae sint creccti &
lapsis curcm resurgendi adimere & scis occasionem
teporis afferre : Eo quod in utraq paste super fluus la¬
bor sit. sine que reiectus ullec industrico possit intrare :
Neq: electur ulle ins porsit excidere quo quo eniꝰ
modo se egerit Nonporse aliud erga eor quoomdr fini¬

Expanded text:
praescisse ante mundi constitutionem Deum, et eos praedestipraescisse ante mundi constitutionem Deum, et eos praedestinasse in regnum suum, quos gratis vocatos, dignos futuros electione, et de hac vita bono fine excessuros esse praeviderit. Ideoque omnem hominem ad credendum et ad operandum divinis institutionibus admoneri, ut de apprehendenda vita aeterna nemo desperet, cum voluntariae devotioni remuneratio sit parata. Hoc autem propositum vocationis Dei, quo vel ante mundi initium, vel in ipsa conditione generis humani, eligendorum et rejiciendorum dicitur facta discretio, ut secundum quod placuit Creatori, alii vasa honoris, alii vasa contumeliae sint creati, et lapsis curam resurgendi adimere, et sanctis occasionem teporis afferre; eo quod in utraque parte superfluus labor sit, si neque rejectus ulla industria possit intrare, neque electus ulla negligentia possit excidere: quoquo enim modo se egerint, non po
Abbreviated transcription (Latin):
tioresq sunt facti : iteo qui persuasionis suae impediebantur
obscuro auersiores quoc in ferant recesserunt : quorũ
tecm ab ruptec disrensio primum propter ipsor m&u¬
ende ÷ N&am claris tam que egregus in omnium uir¬
tutum studio uiris studio spiritur pelagiane impiaatis
illud at ne simpliciores quique apud quos horũ magna
est depbitates contem platione reuerentia hoctutis si¬
mum sibi estiment. quod audiant eos quorum auctori¬
tatem sine iudicio secuntur asserere: Haec eni iprotũ
defintio ac ꝓfessio est : omnem quidem hominem adam pec¬
cante peccasse : & neminem ꝑ opera sua sed ꝑdigratico rege¬
neratione saluari : uniuersis tacmen hominib: ꝓpitiationẽ
quae est in sacramento sanguinis xp̃i sine exceptione eẽ ꝓ
positam : ut quicumq adfidem ad baptismu accedere uolue¬
rint salui eẽ possint: Qui autem credituri sunt quiue in ea
fide quaede inceps ꝑ graticom sit iuuaendeo maensuri s unt

Expanded text:
tioresque sunt facti, ita, qui persuasionis suae impediebantur tioresque sunt facti, ita, qui persuasionis suae impediebantur obscuro. auersiores, quam fuerant, recesserunt. quorum tam abrupta dissensio primum propter ipsos metuenda est, ne tam claris tamque egregiis in omnium uirtutum studio uiris spiritus Pelagianae impietatis inludat, deinde ne simpliciores quique, apud quos horum magna est de probitatis contemplatione reuerentia, hoc tutissimum sibi aestiment, quod audiant eos. quorum auctoritatem sine iudicio sequuntur. adserere. Haec enira ipsorum aefinitio ac professio est: omnem quidem hominem Adam peccante peccasse et neminem per opera sua sed per dei gratiam regeneratione saluari. uniuersis tamen hominibus propitiationem, quae est in sacrpositam, ut quicumque ad fidem et ad Baptismum accedere voluerint, salvi esse possint. Qui autem credituri sunt, quive in ea fide, quae deinceps per gratiam sit juvanda, mansuri sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sensui quic quid in eis deuocatione electorũ secundũ dĩ ꝓpositõ
disputasti: & cum aliquandiu tarditatem suam culpare mali¬
erint. queom non intellecta reprȩhendere: quidamq: eorꝰ
lucidioram suꝑ hoc atq apestiorem beatitudinistue expo¬
sitionem uoluerint postulacre euenit ex dispositione mise¬
ricordiae dĩ utcum quor dem intra africam similia mo¬
uissent librum decorreptionem & graticom plenum diui¬
ne a uetoritatis emitterss quo in notiticom nostrcõ inspe¬
rata opostunitate delato putauimur omner quȩ rellas
resistentium sopiendas qr uniuerss questionib: dequibus
consulenda erat scitastuco tam plene illic ab soluteq responsã
est quasi hoc specialit̃ studueris: ut quȩ apud noserant tur¬
batec componeris ꝓrecens &o autem hoc beatitudinistua li¬
bro sicut qui sanctam atq a postolicam doctrin&iae aucto¬
ritatem antecc sequebaent᷑. intellegentiores multo instruc¬

Expanded text:
sensui, quicquid in eis de uocatione electorum secundum dei propositum sensui, quicquid in eis de uocatione electorum secundum dei propositum disputasti. et cum aliquamdiu tarditatem suam culpare maluerint quam non intellecta reprehendere quidamque eorum lucidiorem super hoc atque apertiorem beatitudinis tuae expositionem uoluerint postulare, euenit ex dispositione misericordiae dei, ut, cum quosdam intra Africam similia mouissent, librum de correptione et gratia plenum diuinae auctoritatis emitteres. quo in notitiam nostram insperata opportunitate delato putauimus omnes querelas resistentium sopiendas, quia uniuersis quaestionibus, de quibus consulenda erat sanctitas tua, tam plene illic absoluteque responsum est, quasi hoc specialiter studueris, ut, quae apud nos erant turbata. componeres. re-A censito autem hoc beatitudinis tuae libro. sicut, qui sanctam atque apostolicam doctrinae tuae auctoritatem antea sequebantur, intellegentiores multo instruc
Abbreviated transcription (Latin):
omino pea tissimo pape: ineffabiliter mrabi¬
li in comparabiliter honorando prestantis simo pac¬
trono augustino prosper Ignotus quidem tibi facie sed
iam aliquatenus si reminiscaris animo ac sermone comper¬
ratus. Nam ꝑscm̃ fratremmeũ leontium diaconum mis
epistolas & recepi : Nunc quoq: beatitudineuae scribere
audeo non solum salutationis ut tunc studio. sed &icõfidei
qua ecclesicc uiuit affectu: Excubante enim ꝓ uniuersis
membris corporis xp̃i iugilantis simac industriatuco &
ad uersus her&icarum doctrinarũ insidias ueritatis uir¬
tute pugnante : Nullo modo mihi uerendum putaui neone¬
rosus tibi aut in postunus essem in eo quod ad multorum
so lutem ac ꝑ inde ad pi& atem tucom ꝑtin& : Cum potius
ad specialem patronum fidei ñ refer¬
rem
Multiesto seruorum xp̃i qui inmarsilliensi urbe cansistun
in sc̃itatirtuae seriptis quae aduersiis pelagia nos her&icor
condidisti contrarium putant patrum opiniomi & ecolesiastico

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO PAPAE INEFFABILITER MIRABILI INCOMPARABILITER HONORANDO PRAESTANTISSIMO PATERNO AUGUSTINO PROSPER. Ignotus quidem tibi facie sed iam aliquatenus, si reminiscaris, animo ac sermone compertus — nam per sanctum fratrem meum Leontium diaconum misi epistulas et recepi — nunc quoque beatitudini tuae scribere audeo non solum salutationis ut tunc studio sed etiam fidei, qua ecclesia uiuit, affectu. excubante enim pro uniuersis membris corporis Christi uigilantissima industria tua et aduersus haereticarum doctrinarum insidias ueritatis uirtute pugnante nullo modo mihi uerendum putaui, ne onerosus tibi aut importunus essem in eo, quod ad multorum salutem ac perinde ad pietatem tuam pertinet, cum potius ad specialem patronum fidei nou referrem. Multi ergo seruorum Christi, qui in Massiliensi urbe consistunt, in sanctitatis tuae scriptis, quae aduersus Pelagianos haereticos condidisti, contrarium putant patrum opinioni et ecclesiastico
Abbreviated transcription (Latin):
se ideo necessarium ẽẽ xpinomen: ut ꝑ eius euan geliũdisca¬
mus quem ammodum uiuere debeamus : Non &iam ateius
adiuueriur gratia quob eneiuuamius : uiellint saltem conf¬
atur essemistabiles tenebis in amimo liumia no quis cit quẽ¬
ammnodum debeatl eonem domare &nescit quõ auimodũ uue¬
re analos ut sciat suf ficite liberum arbitriun lexquena¬
turalis lueo ÷ sapientia uerbi qua euacuatur crũx p̃
Sed quidixit ꝑdam sapientiam sapientium quia istacrux non
potest euacuari: Profecto ista sapientia ꝑstultitiam p̃dicatio¬
nis q̃uacredentes sanantus euertitur: Sienim pos sibilrtas.
naturalis pliberum arbitrium & ad ognos cendum quomodo uiue¬
mem Inmodo gelanabo &istis inerepitabo dolor expͥiano eua cia¬
tiestis q̃tbo qũin natura iustificamini a gratia excidistis ignouan¬
tes enimndi ustitiam &iestram uolentes constituere iustitiaedi

Expanded text:
se ideo necessarium esse Christi nomen, ut per eius euangelium discase ideo necessarium esse Christi nomen, ut per eius euangelium discamus quemadmodum uiuere debeamus, non etiam ut eius adiuuemur gratia, quo bene uiuamus. uel hinc saltim confiteatur esse miserabiles tenebras in animo humano, qui scit quemadmodum debeat leonem domare et nescit quemadmodum uiuere. an et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexque naturalis? haec est sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed qui dixit: perdam sapientiam sapientium, quia ista crux non potest euacuari. profecto ista sapientia per stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur, euertitur. si enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad cognoscendum quomodo uiuemem, immo exclamabo et istis increpitabo dolore christiano: euacuati estis a Christo, qui in natura iustificamini. a gratia excidistis! ignorantes enim dei iustitiam et uestram nolentes constituere iustitiae dei
Abbreviated transcription (Latin):
ne comne qđ legimus crederenos debere : ꝓpter illud qđ aitaposto¬
lus Omnia legite qđ bona sunt ten&e & a struere aliquid &iam
qđ non legimus nefas non esse : Possumus enim aliquidbona fide
testes as seruere quod expertisumus &iam si fuite non legimus
Iuc fortas se respand& ego cum hoc dicerem descripturis sc̃is agebã
Outinams non dico aliud quam in illis litteris legitꝰ uerum con¬
traid qđ legit nibil uell&ꝰ astruere fideliter &oboedientes au¬
dir& qđ scriptum ÷ Perunum liominem percatum intrauit in
mundum aꝑpeccatum mor &ita in omnes hominer ꝑtran sut in
quo omnes peccauerunt & non infirmar& tanti medici gratiuã
dum fateri non uult natura humanã esseuitia tam: Outinã si
inquo oport& saluos fierinor & nompos sibilitatem natura
liumana ita defender& ut hiomo ꝑliberum arbitriũ &ian
sine isto nomine saluus esse possecredatur : Sed putat fatos¬

Expanded text:
nec omne quod legimus credere nos debere propter illud. quod ait apostonec omne quod legimus credere nos debere propter illud. quod ait apostolus: omnia legite, quae bona sunt tenete, ut astruere aliquid etiam quod non legimus nefas non esse. possumus enim aliquid bona fide testes astruere quod experti sumus, etiam si forte non legimus. hic fortasse respondet: \'ego cum hoc dicerem, de scripturis sanctis agebam\'. o utinam, non dico aliud quam in illis litteris legit, nerum contra id quod legit nihil uellet astruere! fideliter et oboedienter audiret quod scriptum est: per unum hominem peccatum intrauit in mundum o t per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, i n quo omnes peccauerunt n t. et non infirmaret tanti medici gratiam, dum fateri non uult naturam humanam esse uitiatam! o utinam sicin quo oportet saluos fieri nos, et non possibilitatem naturae humanae ita defenderet, ut homo per liberum arbitrium etiam sine isto nomine saluus esse posse credatur! Sed putat fortas
Abbreviated transcription (Latin):
ppaeratur iercre quod incoade tanto fit citius quanta: cogiatio cele¬
rae dnulum in pedimentum morarum: hoc pescatum. idest luicu¬
tiose affections app&itum quimagna ꝯ parte sronarint ei hunc
bordrent denderis eius nec ꝗliberant cimembrasia esna inqura¬
tis &iuam isti appellari meruerunt & hoc adiutorio gratiad : Taeret
quasape uleus sinis & li quando in cuutis obrorit perati a niuti
suerunt: & sinepeccato non suerunt: Postrenio sin abel iusto caritadi
qua una uere iustus : quicum que iustus : ad hiucerat quo poss& & debe¬
r& augeri quic quid minus erat e uitio erat & cui nonminus sit
donec ad illam eius sortitudine ueniatur ub i tota hominis abis cabe¬
atur insismitas. Magna plane sententia condusit hunc locumtũ
ait Credĩmus igitur qđ legimus & qđ non legimus ne fas credamus
astruere : qđ decunctis &iam dixisse sufficia , Contra egodico

Expanded text:
perpetratur in corpore, quod in corde tanto fit citius quanto est cogitatio celeperpetratur in corpore, quod in corde tanto fit citius quanto est cogitatio celerior et nullum inpedimentum morarum. hoc peccatum, id est hunc uitiosac affectionis adpetitum, qui magna ex parte frenarunt, ut non oboedirent desideriis eius nec exhiberent ei membra sua arma iniquitatis. etiam ncautis obrepit peccatum, et iusti fuerunt et sine peccato non fuerunt. postremo si in Abel insto caritas dei, qua una uere iustus est quicumque iustus est, adhue erat quo posset et deberet augeri, quicquid minus erat ex uitio erat. ut cui non miuus sit, donec ad illam eius fortitudinem ueniatur, ubi tota hominis absorbeatur infirmitas? Magna plane sententia conclusit hunc locum cum ait: credamus igitur quod legimus et quod non legimus nefas credamus astruere, quod de cunctis etiam dixisse sufficiat. contra ego dico
Abbreviated transcription (Latin):
& filias ꝓcreasse Nec tempus quonati sunt nec numerum: ne uocabu¬
la ostendens : Itanec cominemorandum fuit si ab elquamis meritonis¬
tus appellatus ÷ paulo inmoderatius aliquando ri sit uel animi remis¬
sione iocatus : : uel uidit aliquid ad concupiscendum uel aliquanto
ummoderantiur pomadecerpsit uel plus culo cibhocrudia fuit uelcum
orar&s cogitauit aliquid undeeius in ali ud a uocar&us intentio & quo¬
tiens illi istaao simlia multa suprepserit⁊ anfocte peccata non sunt
dmubus generalites cauendis̃ et quec olibendis aminonemur paepto
apostolico uibidicit : Nonergo regn& peocatum inuestro mortalicoapo¬
rẽ ad oboedendum desi derus ciuis ỹiis quippe naboediamus adoc que
nonlicent uel minus decent coridiana & ꝑp&ua conflietatione certan¬
dun÷ iNamatique ꝙ hocutio mittitur ueldimnittitur ocades quonon
opoata Quodiuntium siconuioluerit & pneualuerit &iam adilter iuus

Expanded text:
et filias procreasse nec tempus quo nati sunt nec numerum nec uocabuet filias procreasse nec tempus quo nati sunt nec numerum nec uocabula ostendens —ita non commemorandum fuit, si Abel, quamuis merito iustus appellatus est, paulo inmoderatius aliquando risit uel animi remissione iocatus est uel uidit aliquid ad commemorandum uel aliquanto inmoderatius poma decerpsit uel plusculo cibo crudior fuit uel cum oraret cogitauit aliquid unde eius in aliud auocaretur intentio. et quotiens illi ista ac similia multa subrepserint! an forte peccata non sunt, de quibus generaliter cauendis atque cohibendis admonemur praecepto apostolico, ubi dicit: non ergo regnetpeecatum i n uestro mortali corpore a d oboediendum desideriis eius? his quippe ne oboediamus ad ea, quae non licent uel minus decent, cotidiana et perpetua conflictatione certandum est. nam utique ex hoc uitio mittitur uel dimittitur oculus, quo non oportet; quod uitium si conualuerit et praeualuerit, etiam adulterium
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat iam ȩ orta multitudine generis lumani turbaenumeress¬
itotẽ potuisse scripturam dissimulare omnium peccata contixcer
Hoc enim sisatis ad tendis s& uider& &am in uno homine turbam a
multitudinem leuium peccatorum uel non potius se uel si &iam ponus
nondebuisse conscribi. ea quippe scripta sunt: quibus & modus adide¬
dus fuit & paucis ꝓemplis ad multa neces saria lertor inftruendus
Nam cumipsos tuno homines lic& adliuo paucos quot uel qui fuerins
id est adam & eua quot filios & filias ꝓcreauerint & quailis nomina
in posuerint᷑ scriptura commemorare n oluerit : Vnde nonnulli parũ
considerantes quã multa scriptura tacite p̃tereat i psum cam cumma¬
treroncubius se putauerunt : unde prolem quae com memorata ÷ ꝓcrea¬
r&: Putantes ills filus adum soro res nonfuis sequia ea scrintura tuno
uacuit : Postea recapitulando in ferens qđ pra&er miserat adamfilios

Expanded text:
dixerat \'iam exorta multitudine generis humani turbae numerosdixerat \'iam exorta multitudine generis humani turbae numerositate potuisse scripturam dissimulare omnium peccata contexere\'. hoc enim si satis adtendisset, uideret etiam in uno homine turbam et multitudinem leuium peccatorum uel non potuisse uel, si etiam potuit, non debuisse conscribi. ea quippe scripta sunt, quibus et modus adhibendus fuit et paucis exemplis ad multa necessaria lector instruendus. nam cum ipsos tunc homines lieet adhuc paucos. quot uel qui fuerint, id est Adam et Eua, quot filios et filias proereauerint et quae illis nomina inposuerint, scriptura commemorare noluerit — unde nonnulli parum considerantes quam multa scriptura tacite praetereat ipsum Cain cum matre concubuisse putauerunt, unde prolem quae commemorata est procrearet, putantes illis filiis Adam sorores non fuisse, quia eas scriptura tunc tacuit, postea recapitulando inferens quod praetermiserat Adam filios
Abbreviated transcription (Latin):
homines erant : quid inquit dicimus quus no nomnium uoluerit delic¬
ta momotare : Vtrum neingentis multitudinis causa quae nondũerat
an quia illorium tantum qui commi serant meminit : illius uero quinilla
commiserat meminis senon potiuit᷑ Adhiuc adiungit uerba quibus i sta
sententia uberius & planius astruatur : Certe inquit primo intem¬
poe adam & eua ex quibus cam & abelnatisunt quat tuoe tantum
homines fuisse neferuntur : Peccauit eua scriptura lios ꝓdidit
Adom quoque deliquit eadem scriptura nontacuit : Sed &caim peccas¬
se ipsa aeque scriptura testata : : quotum non modo peccata uerũ dam
peccatorum indicat qualitatm : qđsi &abel peucassa er liocsine dubũo
scriptura dixis s& sed nondixit: ergo nec ille percauit quin&i am iustũ
ostendit Credamus igitur qđ legimus & nõn quod legimus nefas
credamus astruere : Hac dicẽs parum ad tondit quod paulo anteiss

Expanded text:
homines erant, quid, inquit, dicimus, cur non omnium noluerit delichomines erant, quid, inquit, dicimus, cur non omnium noluerit delicta memorare? utrumne ingentis multitudinis causa, quae nondum erat, an quia illorum tantum qui commiserant meminit, illius uero qui nulla commiserat meminisse non potuit ? adhuc adiungit uerba, quibus ista sententia uberius et planius astruatur: certe, inquit, primo in tempore Adam et Eua, exquibus Cain et Abel nati sunt, quattuor tantum homines fuisse referuntur. peccauit Eua — scriptura hoc prodidit , Adam quoque deliquit — eadem scriptura non tacuit —.sed et Cain peccasse ipsa aeque scriptura testata est, quorum non modo peccata, uerum etiam peccatorum indicat qualitatem. quodsi et Abel peccasset, hoc sine dubio scriptura dixisset; sed non dixit: ergo nec ille peccauit, quin etiam iustum ostendit. credamus igitur quod legimus et quod non legimus nefas credamus astruere. Haec dicens parum adtenditquod paulo ante ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dobs uerũ enue loneunt nequemalaũ seripura sit ne mo
Diollis uero quoarum iustitiar merunt & perea torã si nedub at iem¬
tur sa si quaeos patcas se sensis sa& : dicat ergo non pertinus se adur¬
teiar cdntan illor uri si dem̃ quos magna inultitudine p cedentes
caoise quontes cuin laudibus dñ asellami diarr inter fronenter
qureloe facerent imicos clamabant dicentes osarna filidauid
benediotus quiuenit innominedñ  Audeat ergo istedicere s qctor
nenimnem fuisse intanta illa mulirudine quiuillium haber& ominio
peccatum. Quod si ab surdissimum ÷ dicerequur nulla peccata ecrum
scriptura commemorauit quadam bonum fidei eorum commemorare
curauit᷑ sed hoc &iam ipse forsitan uidit : &ideo subiecit at que a it̃ sed
esto aliistem poribus turba numero sitate omnium dissimula urrit
peccata contecere inissostatim mundi primordio ubi noñsi quattuor

Expanded text:
de his, quorum neque honorum neque malorum scriptura sit memor; de his, quorum neque honorum neque malorum scriptura sit memor; de illis uero, quorum iustitiae meminit, et peccatorum sine dubio meminisset, si qua eos peccasse sensisset. dicat ergo non pertinuisse ad iustitiam tantam illorum fidem, qui magna multitudine praecedentes et sequentes cum laudibus domini asellum etiam inter frementes quare hoc facerent inimicos clamabant: osanna, fili Dauid, benedictus qui uenit in nomine domini! audeat ergo iste dicere, si potest, neminem fuisse in tanta illa multitudine, qui ullum haberet omnino peccatum. quod si absurdissimum est dicere, cur nulla peccata eorum scriptura commemorauit, quae tantum bonum fidei eorum commemorare curauit? Sed hoc etiam ipse forsitan uidit et ideo subiecit atque ait: sed esto, aliis temporibus turbae numerositate omnium dissimulauerit peccata contexere; in ipso statim mundi primordio, ubi non nisi quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
mus &int̃ rogare utrum essent sine peccato Quid fuisse respon
suros putamius utrum loc qđ stedicit anqđ iohannes apostolus ÷
ꝑogouos quanta lib& suerint in hoc corpore ꝙcellentia scitatis
si boc interrogari potuis sent una uocedamassent sidixeri¬
nius quia peccatum non habenius nosipsos decipimus & ueritas
in nobis nont : anid liumilius responderent sutas se quã uerius
Salliuie iam plac&s &recteplac&: laudem humilitatis in partonon
ponere salsitatis: Italoc siuerum dicerent haberont peccati:
qđ liumiliter q faterentur ueritas in eis ess&: Si autẽ lioo m̃tiren¬
tur iilid hominus lalerent peccatum: ꝗlueritas ineis nones s&
Dicent fusitant inquid num quid ominiũ potuit scriptura cõme¬
moiare peccata : & uerũ cisdicent quicũ quedicent: Nercum con¬
tralec aliquid uolidum udeo respondisse quã uis udeã taceren oli¬
VE Cudenrn diperit q̃ueso adtendine hicin quit rectedici rorest

Expanded text:
mus et interrogare utrum essent sine pemus et interrogare utrum essent sine pesuros putamus? utrum hoc quod iste dicit, an quod Iohannes apostolus, rogo nos. quantalibet fuerint in hoc corpore excellentia sanctitatis, si hoc interrogari potuissent, una uoce clamassent: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. an id humilius responderent fortasse quam uerius? sed huic iam placet et recte placet \'laudem humilitatis in parte noti ponere falsitatis\'. ita hoc si uerum dicerent, haberent peccatum; quod humiliter quia faterentur, ueritas in eis esset; si autem hoc mentirentur, nihilominus haberent peccatum, quia ueritas in eis non esset. Dicent forsitan, inquit: numquid omnium potuit scriptura commemorare peccata? et uerum eis dicent quicumque dicent. nec eum contra hoc aliquid ualidum uideo respondisse, quamuis uideam tacere noluisse. quid enim dixerit, quaeso, adtendite. hoc, inquit, recte dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
uenia del&ur qđ sib inde ignorantiae uel infirmitate committitus
Deinde cominemorat eor qui non modo non peccasse : uerum &iam
iusteuiis seferuntur Abed. enodi. melc sededi: abralamis aao
uedo io sepł. iesisnaue sinees samnuhel. nadian lielias. helis cis
micheas daniel anananias. Marias. misaiel : et eluel marb¬
cheus so meon : iosepli: Cuides ponsata erat urgo maria doliao¬
nesi adiungit &iam feminas deborom amnam saniuholis matẽ¬
Iaded hestar alterait ãnam filiam phamilie elisaba h. s
siteri neces se ẽẽ pidati. exceptantaque sca ur gina maria de
qua ppter hon oremdñt nullam prorsus cumidepeccatis agitus h¬
tidio questionem: Vndeenim scimus quiden plus gratiae c̃alaes
suerit aduncendum omini epurte peccatum quȩconcipere ac pare¬
re meruit quemicon stit nullum liabuis sepeccatum. Hacergo urgi¬
ne &cepta siomnes illos scos &scas cumnluc uiuerent congregare posse¬

Expanded text:
uenia deletur. quod subinde ignorantia uel infirmitate committitur. uenia deletur. quod subinde ignorantia uel infirmitate committitur. Deinde commemorat eos, \'qui non modo non peccasse, uerum etiam iuste uixisse referuntur: Abel, Enoch, Melchisedech, Abraham, Isaac, lacob, Ioseph, Iesu Xaue, Finees. Samuhel, Nathan. Helias. Heliseus, Micheas, Danihel, Ananias. Azarias. Misael, Ezechiel. Mardocheus, Simeon, Ioseph. cui desponsata erat uirgo Maria. Iohannes\'. adiungit Judith, Esther, alteram Annam filiam Phanuel, Elisabeth, iponfiteri necesse esse pietati. » Excepta itaque sancta virgine Maria, de qua propter honorem Domini nullam prorsus cum de peccatis agitur, haberi volo quaestionem: unde enim scimus quid ei plus gratiae collatum fuerit ad vincendum omni ex parte peccatum, quae concipere ac parere meruit, quem constat nullum habuisse peccatum? hac ergo Virgine excepta, si omnes illos sanctos et sanctas, cum hic viverent, congregare posse
Abbreviated transcription (Latin):
re plas erdcunt pesolum pantendi neglegunt melicinis ierdlai
periculesam & gauialulem uale commemorma percautoti ⁊ am
inquausti sciquȩ plapsi sunt seda cute uidelur. Interrogare quomio
istor scos dehacuita abis se credendum sit: cum peccato. ansinepecca¬
to q̃uł sirespon sĩ fuerit cumpeccato put&us eos secuta damina¬
tio qđ nefas: dicere: Siautem sine peccato dietui. fuerit eos gisse
dehiao uita: ꝓb& hiomunemm saltim ꝓ pinquante mortesius se si ne pec¬
cato in hacuita : Vbiparum ad tendit cum sit acutis simus non frustra
orationem docendo e plicuissa ueracissime subdidis se : sienuĩ dimi¬
seritis peccata hominibus dimitt& uobis pater uester peccata uestra
Perlocenim eotidianum spritale quodam medo incensum q̃đan¬
tedñ maltarecodis qđ sir sum habere anmoneniura Infertur
&iam si non hacuiuatur sine peccatolic& mori sine peccato dusab indo

Expanded text:
ne plus pereunt nec solum paenitendi neglegunt medicinam, sed ad ne plus pereunt nec solum paenitendi neglegunt medicinam, sed ad periculosum et exitiabilem ualet commemoratio peccatorum etiam in quae iusti sanctique prolapsi sunt. Sed acute uidetur interrogare, \'quomodo istos sanctos de hac uita abisse credendum sit, cum peccato an sine peccato\', ut, si responsum fuerit \'cum peccato\', putetur cos secuta damnatio, quod nefas est credere; si autem sine peccato dictum fuerit eos exisse de hac uita, probet hominem saltem propinquante morte fuisse sine peccato in hac uita. ubi parum adteudit, cum sit acutissimus. non frustra orationem docendo explicuisset, ueracissime subdidisse: si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis pater uester peccata uestra. per hoc enim cotidianum spiritale quodammodo incensum, quod ante deum in altare cordis, quod sursum habere admonemur, infertur, etiamsi non hic uiuatur sine peccato, licet mori sine peccato, dum subinde
Abbreviated transcription (Latin):
quiasanat ingrati: Uitia sane nostra quae sanat ñ on diuino ope¬
re sedhumaneeuoluntatȩ ĩustȩ quȩ illius uindict& ribuanus
Sedut i nosira potestate fuisse : aceaccederent confitemurita ut sa¬
nentur imiliusmagis eõ msericidia quam minostra potestate
sateamur: Hanc iste miseri cordiam & meditinale saluatoris au¬
pilium. Tantum in hoeponit utignoscit commissa p̃terita.
Nonut adiun& ad fitura uitando : Incperinciosis sime fallitur liue
se siuesciens pliba: Nosiugilare & eurẽ neurtremus intem ptatio¬
neri Eui lioa mend actidat᷑ in mostratantũ potestace esse conten dit
quoumdam sine exempla quo tpeccas selegimus nomideo serirta
dart qusanũ sipt̃ uta d losperationem nen percandi ualeant
ea leturta ten paecandi nolis quodam modo p̃hereiudeanitus seduit
deca ot us uel pente ndi lumnlitrẽ uelesiam pnrcallus lerfa¬
Nonles perendar. seluitem. qudimenim ipoccata ꝑlrsi deferatio¬

Expanded text:
quia sanat, ingrati. uitia sane nostra, quae sanat, non diuino opequia sanat, ingrati. uitia sane nostra, quae sanat, non diuino operi, sed humanae uoluntati iustaeque illius uindictae tribuamus; sed ut in nostra potestate fuisse ne acciderent confitemur, ita ut sanentur in illius magis esse misericordia quam in nostra potestate fateamur. hanc iste misericordiam et medicinale saluatoris auxilium tantum in hoc ponit, \'ut ignoscat commissa praeterita, non ut adiuuet ad futura uitanda\'. hic perniciosissime fallitur; hic etsi nesciens prohibet nos uigilare et orare ne intremus in temptationem, cum hoc ne nobis accidat in nostra tantum potestate esse contendit. \'Quorundam\' sane \'exempha, quos peccasse legimus\', non\'ideo scripta\' dicit, qui sanum sapit, \'ut ad desperationem nou peccandi ualeant et securitatem peccandi nobis quodammodo praebere uideantur\'. sed ut disceremus uel paenitendi humilitdesperandam salutem. quidam enim in peccata prolapsi desperatio
Abbreviated transcription (Latin):
deatur : ꝓpterea enim ad didit &ueritas in nobis non ÷ ⁊ cum
fate sueficer& dicere nos ipsos decipiamus nisi adtender
quosdam putare posse : Ioeodictum nos ipsos decipimus
qr &iam deuero bono quiselaudat ecollitus ad dendo nta
& ueritas in nobis none manfeste ostendit. sicut diam lu
rectissime placot hoc omnino uerum nonesse sidixer¬
mus qp peccatum ñ habemus neliumilitos constituta er
parte salsetatir ꝑ dat p̃mium ueritatis : Porro auto
ꝗđ di cuusam silb iagere uid&lus defendendõ naturã noru
tendit quod candem naturam sanã essedicendo medici repellit
misericadiam : Ipse : autem creator eius quis aluator eius Noner¬
go debemus siclaudare creatorem ut cogamur immouere con¬
uincamus dicere suꝑfluum saluatorem: Naturã itaque homi¬
nis dignis laudibus honoremus easque l audes ad gcreatoras glo¬
riam referamus. Sedqi nos creuit ita simus grati ut nonsimus

Expanded text:
deatur. Propterea enim addidit, Et veritas in nobis non est: cum deatur. Propterea enim addidit, Et veritas in nobis non est: cum forte sufficeret dicere, Nos ipsos decipimus; nisi attenderet quosdam putare posse, ideo dictum, nos ipsos decipimus, quia etiam de vero bono qui se laudat extollitur. Addendo itaque, \'et ueritas in nobis non est\' manifeste ostendit, sicut etiam huic rectissime placet, hoc omnino uerum non esse: si dixerimus quia pecatum non habemus, ne humilitas constituta in parte falsitatis perdat praemium ueritatis. Porro autem quod dei causam sibi agere uidetur defendendo naturam, non adtendit, quod eandem naturam sanam esse dicendo medici repellit misericordiam. ipse est autem creator eius qui saluator eius. non ergo debemus sic laudare creatorem, ut cogamur, immo uere conuincamur dicere superfluum saluatorem. naturam itaque hominis dignis laudibus honoremus casque laudes ad creatoris gloriam referamus; sed quia nos creauit, ita simus grati, ut non simus,
Abbreviated transcription (Latin):
sede u lunuitis uribustium quã ad ꝑfecciom ẽ istitia sola sif¬
pr&urdo Ego quidem hocsentio qu&diam cum suerit
in nobis tanta iustitia nt ei ad diomnino nilul possit non ae qurbitur
prosus quod ille ẽ uiderint quem animodũ as struant sententiã
suam muliboc fateor nonesse persua sum: Iam sane hocmultũ
faueo libriliuius auctorr qđ aduersus eos quidicunt rationabi¬
le quidem uid&ur esse quod asseris: sed superbum : dici honunẽ
absque peccato esseposse . Itares pond& ut omnino siuerum:
nullo modo suꝑbum esse dicendum ÷: Ait enĩ acutis simeatq
ueris sime :Inqua magir parteliumilitas collo canda ẽ sinedib¬
tatis magis humilitas collo c&ur : Exe quo ẽ. consequens ur
ille quidit̃erit. si dixerimus quia peccatum non habeniusues
ipsos detipimus & ueritas in nobisnon ÷ Merum dixissem¬
nime dubit&ur necausa humilitatis hoc falsum dixis seui¬

Expanded text:
se de uoluntatis uiribus, tamquam ad perfectionem iustitiae sola sufse de uoluntatis uiribus, tamquam ad perfectionem iustitiae sola sufparetur deo. ego quidem hoe sentio, quia etiam cum fuerit in nobis tanta iustitia, ut ci addi omnino nihil possit, non aequabitur ficiamur prorsus quod ille est, uiderint quemadmodum astruant sententiam Suam; mihi hoc fateor non esse persuasum. Iam sane hoc multum faueo libri huius auctori, quod aduersus eos qui dicunt: \'rationabile quidem uidetur esse quod asseris, sed superbum est dici hominem absque peccato esse posse\' ita respondet, ut omnino, si uerum est, nullo modo superbum esse dicendum est. ait enim acutissime atque uerissime: in qua magis parte humilitas collocanda est ? sine dubtatis magis humilitas collocetur. ex quo est consequens, ut ille, qui dixit: si dixerimus quia peccatum non habipsos decipimus, et veritas in nobis non est ; verum dixisse minime dubitetur, ne causa humilitatis hoc falsum dixisse vi
Abbreviated transcription (Latin):
seruite dño intimore & ꝯultate cumtremore Adp̃hendite disci¬
plinam nequando iras catur dñs &pereatis deuia iusta Cum ear¬
am iustam sediam illic ambulantes sic terrere potuit ut dicer&
nepereatis deiua iusta : Vnde nisi quia suꝑbia qđ totiens dixi
& scepe dicendum ÷ &iam im ipsis recte factis cauenda ÷ Id ÷̃in
psa uia iusta nehomodum quod di ÷ deputat suum Amittat
qđ di ÷ &e redeat ad suum : Ideo quo psalitius ipseconduditur
ficianus beatiomnes quiconfidunt ineum : Vtique ut ipse fa¬
ciat ip seostendat uiam suam. Cuidicitur õstende nobis dnẽ
misericoadiamtuã & ipsed& salutem ut ambulare possimur
cuidicitur & salutar&iuum dñe danobis : Ipsein eadem uade¬
ducat ciudicitur deducme dñe in uiatua & ambulabo inueritate
i. Irse cdilla quo uiaducit pmissa ꝑducat cuidicitur ãenum
nora niues arbrerium uolun tatis tollimus soddĩ gratiã y dica¬
eiuis ciu enuni ꝓsant ista nisi uolenti sedhuruliter uroleaat t aoa

Expanded text:
tremore. adprehendite disciplin a m, ne quando irascatur dominus et pereatis de uia iusta, cum exaram iustam\', sed iam illic ambulantes sic terrere potuit, ut diceret: ne pereatis de uia iusta. unde, nisi quia superbia, quod totiens dixi et saepe dicendum est, etiam in ipsis recte factis cauenda est, id est in ipsa uia iusta, ne homo, dum quod dei est deputat suum, amittat quod dei est et redeat ad suum? ideo quo psalmus ipse concluditur faciamus: beati omues qui confidunt in e u m, utique ut ipse faciat, ipse ostendat uiam suam, cui dicitur: ostende nobis, domine, misericordiam tuam; ipse det salutem, ut ambulare possimus, cui dicitur: et salutare tuum, domine, da nobis; ipse in eadem uia deducat, cui dicitur: deduc m e, domine, in uia tua et ambulabo in ueritate tua; ipse ad illa, quo uia ducit, promissa perducat, cui dicitur: etenim moramus, arbitrium voluntatis tollimus, sed Dei gratiam praedicamus. Cui enim prosunt ista nisi volenti, sed humiliter volenti, non
Abbreviated transcription (Latin):
non÷ sab legistimore quiatimor tormentũ hab& nonde lectatio nẽ
Proinde sirecte sentimus sicut ꝓ membris sanatis gratis agere
itapsanandis caredebeus ut ab solutissima cuinibil addipos sit
sanitate ꝑfectudi suauitate plena libertate ꝑfruanus : Nonenĩ
ab nuamus lumanã naturũ posse eẽ sinepeccato aut ullo modo
tast a quo reata÷ ut sit: F acile itaque refellitur q̃uoda quibusdã
sb idieit cppone diabolus nobis aduersatus pras s hiuc obiectio¬
mi & eudem uerla respondemus qu&e ipserespondit resistanus illa
urtut ledere ucellegendis st qusolis pualere nonresistenti¬

Expanded text:
non est sub legis timore, quia timor tormenum habet, non delectationem. non est sub legis timore, quia timor tormenum habet, non delectationem. Proinde si recte sentimus, sicut pro membris sanatis gratias agere ita pro sanandis orare debemus, ut absolutissima cui nihil addi possit sanitate, perfecta dei suauitate, plena libertate perfruamur. non emim abnuimus humanam naturam posse esse sine peccato aut ullo modo ta sit, a quo creata est ut sit. facile itaque refellitur, quod a quibusdam sibi dicit opponi: \'diabolus nobis aducrsatur\'. prorsus huic obiectioni eadem uerba respondemus, quae ipse respondit: resistamus illi, uirtutem habere intellegendus sit, qui solis praeualere non resistenti
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus carnem ut non ea que uultis faciatis & neab ipsa pugna desi¬
des facer& & ꝑ hano sententiam laxamentũ peccandi dedisse uide¬
r&ur adiungit: quod si spũ ducimini non adluc estis sublege: sublege
est enim quitimore supplicii qđ laxminatus non amore iustitiae
sesentit abstinere ab opere peccati : Nondum liber nec alienus a uo¬
lunta tepeccandi in ipsa enim uoluntate reus ẽ quamall& sifier
poss& non ẽẽ qđ timeat ut liber& faciat quod oculte desiderat ergo
si spũ inquid ducimin: non adhiuc estis sublege : utique lege quet
morem incutit contribuit caritatem quae caritasdiꝰ diffusa ÷ mne
quia caritati s utique nontimoris
quidem lam legedi terrebatur ut seruur sed condelectabatur ei
secundum interiorem hominem: Vid &x tamen adiucaliam legem
in membris sius repugnantem logim̃tis suae : Inquantũ quisque

Expanded text:
 et spiritus aduersus carnem, ut non ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desi et spiritus aduersus carnem, ut non ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse uideretur, adiungit: quodsispiritu ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem, quae caritas dei diffusa est in quia caritatis utique, non timoriquidem iam lege dei terrebatur ut seruus. sed condelectabatur ei secundum interiorem hominem; uidet tamen adhuc aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae. ita et hic:
Abbreviated transcription (Latin):
p diuxpm dum mestum : pero siab istrs ullio inperamus
ut nondum baptitati implorent auxilium gratiae saluatoris: non ÷ hia
quidem parum aduersusillam falsamdefensioneni : tam quã sib suffi¬
cientes naturae & potestatis liberari arbitrii : Ne que enim sib suf¬
ficit quidicit infelix homo quis meliberabit aut plenã libertatem
habere dicendus : quis ead huc postulat liberari : Uerum tam̃ &iam
illud uideamus utrũ illi quibaptizati sunt : faciant bona quaeuo lunt
nulla carnis concupiscentia repugnate : Sed quid luinc dicamus ip¬
se cõme morat ubi condudeis hunc locum ut diximus inquid illud
quo contin&ur caro concupiscit aduersus sp̃im non de carnis substan¬
tia sed deo peribus sentire necesse ẽ : hoc & nos dicimus non de car¬
nis substantia sed deo peribus dictum quae ueniunt de carnali concu¬
piscentia : Depeccato scilic& dequo p̃cepit ut non regn& in nostrumo¬
tali corporea doboediendum desideris eius : Sed a deendat &iam

Expanded text:
m dominum nostrum. Porro si ab istis uel hoc impetramus, ut nondum baptizati implorent auxilium gratiae saluatoris, non est hoc quidem parum aduersus illam falsam defensionem tamquam sibi sufficientis naturae et potestatis liberi arbitrii; neque enim sibi sufficit qui dicit: infelix homo! quis me e liberabit? aut plenam Jibertatem habere dicendus est, qui se adhuc postulat liberari. Verum tamen etiam illud uideamus, utrum illi qui baptizati sunt faciant bona quae uolunt nulla carnis concupiscentia repugnante. sed quid hinc dicamus. ipse commemorat, ubi concludens hunc locum: ut diximus, inquit, illud quo continetur: caro concupiscit aduersus spiritum, non de carnis substantia, sed de operibus sentire necesse est. hoc et nos dicimus non de carnis substantia, sed de operibus dictum, quae ueniunt de carnali coucupiscentia, de peccto scilicet, de quo praecipit ut non regnet in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. Sed adtendat etiam