comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in nocentior apparebat: uelexilio deporturi. uel
decondi atq in monasteriis conuersicri. Atq hisita
dispositis ipse cum maximo exercitubrittaniã ad¬
gressus generadem conuentum uenedis habuit. Inde
memoratam ꝓuinciã ingressus : captis rebellium
munitionib breuitotã insuam potestatem. Non
magno labore redegit. Nam postquam mormanis
qui in ea p̃ter solitum brittonib morem regiam
sibi uindicauerat potestatem ab exercitu imp̃ris
occisus ẽ. Nullus britto inueniebat᷑ qui resisterec
Aut qui imperata facere . Aut qur obsides qui iube¬
bacđ dare rennueret : Qua expedicione completa
cum imprdimisso exercitu. Andegiuos ciuit atem
e& reuersus . Irmingardis regina coniuxeius quã
proficiscens ibi egrotantem dimiserat. duob diebus
postquam ipse adeam uenit. morbo in uales cene
bianos. &ccomuracum a quacsgrani aidhibernau¬
dum reuersus. Cum heristellium uenissec obuios
habuit legatos sigonis ducis beneuentinorũ donco

Expanded text:
innocentior apparebat, vel exilio deportari vel innocentior apparebat, vel exilio deportari vel detondi atque in monasteriis conversari. Atque his ita dispositis ipse cum maximo exercitu Brittaniam adgressus generalem conventum Venedis habuit. Inde memoratam provinciam ingressus captis rebellium munitionibus brevi totam in suam potestatem non magno labore redegit. Nam postquam Mormanus, qui in ea praeter solitum Brittonibus morem regiam sibi vindicaverat potestatem, ab exercitu imperatoris occisus est, nullus Britto inveniebatur, qui resisteret aut qui imperata facere aut qui obsides, qui iubebantur, dare rennueret. Qua expeditione completa cum imperator dimisso exercitu Andecavos civitatem esset reversus, Irmingardis regina, coniux eius, quam proficiscens ibi aegrotantem dimiserat, duobus diebus postquam ipse ad eam venit, morbo invalescente VAmbianos et Camaracum Aquasgrani ad hibernandum reversus, cum Heristallium venisset, obvios habuit legatos Sigonis, ducis Beneventanorum, dona
Abbreviated transcription (Latin):
fuere. Eggideo ineramicos regis primus. & regin¬
hardus camercrius eius. & reginharius megin hc¬
rii comitis filius. cuius maternus auus hardradus
olim in germania cum multos exea prouincia no¬
bilib: conra carolum imprem coniurauit. EreeNT
p̃tere etclii multi p̃clari & nobiles uiri qui ineo¬
dem scelere dep̃hensi suNT. INerquos et cliqui episcopi
ans helmus medio lanensis. & uuol foldus cremoner¬
sis. & theo dulfus ccureli cnensis
DcCCXUIII Petecta fnrude & coniuratione
pate ficcta. ac sediciosis omnib: in potes tatem sucm
redactis imperctor aquas grani reuertitur. Trans¬
aectoq: quadragesi madi ieiunio pcucis post sc̃m pascha
dieb: coniurationis auctores qui superius nominati
suNt simul etregem iudicio francorum ccepitali sen¬
tentia condemnatos. luminib taentum ius sit orba¬
ri E pos sy nodali decreco depositos monaisteriis
mancipari. Cȩceros proutquisq uel nocentior uel

Expanded text:
fuere Eggideo, inter amicos regis primus, et Reginfuere Eggideo, inter amicos regis primus, et Reginhardus camerarius eius et Reginharius Meginharii comitis filius, cuius maternus avus Hardradus olim in Germania cum multis ex ea provincia nobilibus contra Karolum imperatorem coniuravit. Erant praeterea et alii multi praeclari et nobiles viri, qui in eodem scelere deprehensi sunt, inter quos et aliqui episcopi, Anshelmus Mediolanensis et Wolfoldus Cremonensis et Theodulfus Aurelianensis. 818. DCCCXVIII. Detecta fraude et coninratione patefacta ac seditiosis omnibus in potestatem suam redactis imperator Aquasgrani revertitur; transactoque quadragesimali ieiunio paucis post sanctum pascha diebus coniurationis auctores, qui superius nominati sunt, simul et regem iudicio Francorum capitali sententia condemnatos luminibus tantum iussit orbari, episcopos synodali decreto depositos monasteriis mancipari, caeteros, prout quisque vel nocentior vel
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. Quib cum nr̃i fortiter restitisseNł. omissccas¬
telli obpugnatione discesserunT. Iner ea cumim pr
uenationẽ ꝑ acta deuosego aquas grani reuertere¬
tur nuntictum ẽ ei bernhardum nepotem suum
it ciliae regem quorundã prauorum hominum con¬
silio trrannidem meditactum iam om̃s aditus qui¬
b: initcliã iNrat᷑ id ẽ clusas impossts firmasse p̃¬
sidiis. Atq om̃sitaliȩ ciuitates ixillius uerba iu¬
rasse quod exparte uerum exparte falsum e¬
rat. Ad quos motus comprimendos cũ extoti gal¬
lic atq germania congregato sum maceleritate
magno exercitu imp̃r. Italiam iNTmere festincssec:
bernhardus rebussuis diffidens. Maxime quod se a
suis quottidie deseri uidebat. Armis depositis copud
cauillionem imperatori se tradidit. Quem ceteri se¬
cuti non solum crmis depositis sededideruNTt uerum
ultro &ad primam interrogictionem om̃a uti gesta
erun aperuerunt. Huius coniurationis principes

Expanded text:
cessit. Quibus cum nostri fortiter restitissent, omissa cascessit. Quibus cum nostri fortiter restitissent, omissa castelli obpugnatione discesserunt. Interea cum imperator venatione peracta de Vosego Aquasgrani reverteretur, nuntiatum est ei, Bernhardum nepotem suum, Italiae regem, quorundam pravorum hominum consilio tjrannidem meditatum iam omnes aditus, quibus in Italiam intratur, id est clusas, impositis firmasse praesidiis atque omnes Italiae civitates in illius verba iurasse; quod ex parte verum, ex parte falsum erat. Ad quos motus comprimendos cum ex tota Gallia atque Germania congregato summa celeritate magno exercitu imperator Italiam intrare festinasset, Bernhardus rebus suis diffidens, maxime quod se a suis cotidie deseri videbat, armis depositis apud Cavillionem imperatori se tradidit; quem ceteri secuti non solum armis depositis se dediderunt, verum ultro et ad primam interrogationem omnia, uti gesta erant, aperuerunt. Huius coniurationis principes
Abbreviated transcription (Latin):
absolutos dimisit. & quotendebat ꝓficiscit᷑. Nun¬
tictaq defectione cebodritorũ & sclao miri. co¬
mitb tantũ qui iuxta albim in p̃sidio residere
solebaNt ut terminos sibi cõmissos tuerentur ꝑ
legatũ mandauit.. Causa defectionis ercot
quod regium potestatẽ quam sclacomir eatenus
post mortẽ thrasconis solus suꝑ cbod ritos tenebat
Cumceadrago filio thrasconis partiri iubebatur
Quaerens illum tamgrauiter ex cicerbauit. ut ad fir¬
maret senũquam posthac abim fluuium tran¬
siturum Neq cd palatium uenturum. Sta timmis¬
scc transmare legatione. iuncxit amicitias cum fi¬
liis godo fridi & ut exercitus inscexoniam troens ed¬
bianã mitceret᷑ impetrauit. Nam et dassis eorũ
ꝑ albiã usq ad eses feld castellum uenit. quȩ cotam
sturiae fluminis ripam deuastauit. & gluomi custos
nord mannicilimitis pedestres copias ducens simul
cũ abodritis. terreno itinere adipsum castellum ac¬

Expanded text:
absolutos dimisit, et quo tendebat proficiscitur. Nunabsolutos dimisit, et quo tendebat proficiscitur. Nunciataque defectione Abodritorum et Sclaomiri, comitibus tantum qui iusta Albim in praesidio residere solebant, ut terminos sibi commissos tuerentur, per legatum mandavit. Causa defectionis erat, quod regiam potestatem, quam Sclaomir eatenus post mortem Thrasconis solus super Abodritos tenebat, cum Ceadrago filio Thrasconis partiri iubebatur; quae res illum tam graviter exacerbavit, ut adfirmaret, se numquam posthac Albim fluvium transiturum, neque ad palatium venturum. Statim missa trans mare legatione, iunxit amicitias cum filiis Godofridi, et, ut exercitus in Saxoniam transalbianam mitteretur, impetravit. Nam et classis eorum per Albiam usque ad Esesfeld castellum venit, quae totam Sturiae fluminis ripam devastavit, et Gluomi custos Nordmannici limitis pedestres copias ducens simul cum Abodritis terreno itinere ad ipsum castellum ac
Abbreviated transcription (Latin):
INulit : ꝓpter quod capulo gladii quo accinctus
erat imi pectoris parssinistra concusa ẽ. &icuris
dextra in parte posteriore uulneratu. Femur quo¬
q dextrum. cuiusdam ligni pondere iuxta ingui¬
na conlisum. Sed instaNia medicorũ qui ei curam
adhibeb aNt sũma caeleritate conualuit. Nam
uicesima postquẽẽ id acciderat die. nouio magũ
ꝓfectus uenctu sese exercebat. Vnde reuersus
generclẽ populo suo conuentum a quis grani more
solito huebuit inquo filium suum primo genitum¬
hlothariũ coro nccuit : & nominis atq: imperii
sui sociũ sibi constituit.: Exeros reges cppela¬
tos. unum aquitaniȩ. Aterum baio ariȩ p̃fẽc
Conuento ꝑ acto cum uosegi saltũ uenandi gr̃c
peteret. obuios habuit legatos leonis imp̃ris
Quoscum iningilen haim peclatio iuxta mogon¬
tia cũ ciuitatẽ audissec. Aclegactionẽ eorum
non alicm ẽẽ nisi quac̃ niciforus eiusdem imp̃ris
legictus proxime adtulerat comperisset. celerit̃

Expanded text:
intulit, praeter quod capulo gladii, quo accinctus intulit, praeter quod capulo gladii, quo accinctus erat, imi pectoris pars sinistra contusa est et auris dextra in parte posteriore vulnerata, femur quoque dextrum cuiusdam ligni pondere iuxta inguina conlisum. Sed instantia medicorum, qui ei curam adhibebant, summa celeritate convaluit. Nam vicesima, postquam id acciderat, die Noviomagum profectus venatu sese exercebat. Unde reversus generalem populi sui conventum Aquisgrani more solito habuit, in quo filium suum primogenittharium coronavit et nominis atque imperii sui socium sibi constituit, caeteros reges appellatos unum Aquitaniae, alterum Baioariae praefecit. Conventu peracto, cum Vosegi saltum venandi gratia peteret, obvios hquos cum in Ingilenheim palatio iuxta Mogontiacum civitatem audisset, ac legationem eorum non aliam esse, nisi quam Niciforus eiusdem imperatoris legatus proxime adtulerat, comperisset, celeriter
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat mense sed nondum ex acto circiter
UIII RE F EB diem obiit. Cui pascalis suc¬
icessor electus : Post completiom sollem niter ordi¬
nactionẽ sucom. & munera. & excus ctorĩ imp̃ri
misit epistolã in quasibi nonsolum nolenti sed eti c̃
plurimum renitenti. ponti ficctus honinẽ uolut
in pacctum cd seuerat. Mis sic tumen aia legati¬
one pacctum quod cum p̃cessorib suis fictum e¬
rat. &iam secum fieri etfirmari rogauit.
Hanc legationem theodorus nomenclator erde¬
tulit. & ec quae petierat impetrauit. feria quin¬
quã incedebat. cũ etfragili materia e& edificacta
& tunc iam marcida et putre facta. quȩ contignio¬
tionem & tabulatũ sustinebant transtra pondus
aliquod ferre non possent: incedentem desuꝑ im¬
pera torẽ subita ruina cumuiginti & eo cmplius
hominib: qui unc ibaNt ad terrã usq deposuit.
Qui casus cum plerosq: ex his quisimul deciderant gra¬
uiter ad fecissec Illitamen nihil adiud lȩsionis

Expanded text:
venerat, mense, sed nondum exacto, circiter venerat, mense, sed nondum exacto, circiter VIII. Kal. Febr. diem obiit. Cui Paschalis successor electus post completam sollemniter ordinationem suam et munera et excusatoriam imperatori misit epistolam, in qua sibi non solum nolenti, sed etiam plurimum renitenti pontificatus honorem velut inpactum adseverat. Missa tamen alia legatione pactum, quod cum praecessoribus suis factum erat, etiam secum fieri et firmari rogavit. Hanc legationem Theodorus nomenclator et detulit et ea, quae petierat, impetravit. Feria quinquam incedebat, cum et fragili materia esset aedificata et tunc iam marcida et putrefacta, quae contignationem et tabulatum sustinebant, transtra pondus aliquod ferre non possent, incedentem desuper imperatorem subita ruina cum viginti et eo amplius hominibus, qui una ibant, ad terram usque deposuit. Qni casus cum plerosque ex his, qui simul deciderant, graviter adfecisset, illi tamen nihil aliud laesionis
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen breui uenturus putabat᷑ aduentũ illius
iussit operiri. Quoueniente ratio intereum
& legic̃ ip̃ris de questionib: quas iuem deculit
hubita ẽ E quiares ad plurimos et romanos &
sclauos ꝑtinebat. Neq sine illorũ  sentia finiri pos¬
se uidebat᷑ illo decernenda differt᷑. Missusq ad
hoc cum cadolane & p̃dicto legato in dalmatiam
albgarius un rochi nepos. Legati etiã abdirah¬
man cũ trib: mensib: detenti essent. &i cm dereditu
desperare coepissent remissi suNT. filii quoq godo¬
fridi regis dacnorũ ꝓpterassiduc̃ herioldi infeste¬
tionem missa ad imp̃rm legatione pacẽ petunt ec̃q
a se seruandam pollicentt. Sed cum haec simulicta
magis quam ueracia uiderent᷑. uelut in ania ne¬
glecta sunt et cuxilium contraeos herioldo dictũ.
LUNA NON FEB hora noctis secunda
defecit. &cometes insigno agitatoris appuruit
INerea stephanus papa tertio postquã romam

Expanded text:
et tamen brevi venturus putabatur, adventum illius et tamen brevi venturus putabatur, adventum illius iussit opperiri. Quo veniente ratio inter eum et legatum imperatoris de questionibus, quas idem detulit, habita est; et quia res ad plurimos et Romanos et Sclavos pertinebat neque sine illorum praesentia finiri posse videbatur, illo decernenda differtur, missusque ad hoc cum Cadolane et praedicto legato in Dalmatiam Albgarius, Unrochi nepos. Legati etiam Abdirahman, cum tribus mensibus detenti essent et iam de reditu desperare coepissent, remissi sunt. Filii quoque Godofridi regis Danorum propter assiduam Herioldi infestationem missa ad imperatorem legatione pacem petunt eamque a se servandam pollicentur; sed cum haec simulata magis quam veracia viderentur, velut inania neglecta sunt, et auxilium contra eos Herioldo datum. Luna Non. Febr. hora noctis secunda defecit, et cometes in signo Agitatoris apparuit. Interea Stephanus papa tertio, postquam Romam
Abbreviated transcription (Latin):
magno eum ibidẽ honore suscoepit. Qui statim¬
imp̃ri aduentus sui causam insinuans celebratis
exmore missicrum sollempniis eum diadem cctis
in posicione coronauit. Multis deinde inereos mu¬
nerib: et dactis. & acceptis conuiuiisq: opipure ce¬
lebractis & amicitia uicissim firmissimo robore
pendiũ peclatiũ petut. Ibi cũ morat᷑ legatos ab o¬
dritorũ & dehis pania legatos ab dirah man
filii abulat regis ad semissos suscoepit. Comple¬
tisq ibi uiginti ueleo cmplius dieb: a quas grani
adhiemandũ profectus ẽ
DCCCXUII Leguti ab dirahman filii abular
regis scrra cenorũ decescs cugusta missi pacis
petendȩ gr̃a ueneruNt. & compendio abimp̃re
auditi. Aquis grani eum p̃cedere iussi sunt: Quo¬
cũ ꝑuenisset legatum leonis imp̃ris de constan¬
tino poli ꝓdalmatinorũ causa missum niciforũ
nomine suscepit. quem &iã quia cado lach. aed
quem illorũ confiniũ cura ꝑtinebat non aderat

Expanded text:
magno eum ibidem honore suscmagno eum ibidem honore suscimperatori adventus sui causam insinuans, celebratis ex more missarum sollemniis, eum diadematis impositione coronavit. Multis deinde inter eos muneribus et datis et acceptis, conviviisque oppipare celebratis, et amicitia vicissim firmissimo robore Compendium palatium petiit. Ibi commemoratus, legatos Abodritorum et de Hispania legatos Abdirahman, filii Abulaz regis, ad se missos suscepit; completisque ibi viginti vel eo amplius diebus, Aquasgrani ad hiemandum profectus est. DCCCXVII. Legati Abdirahman filii Abulaz, regis Sarracenorum, de Caesaraugusta missi, pacis petendae gratia venerunt, et Compendio ab imperatore auditi, Aqucum pervenisset, legatum Leonis imperatoris de Constantinopoli pro Dalmatinorum causa missum Niciforum nomine suscepit; quem etiam, quia Cadolah, ad quem illorum confinium cura pertinebat, non aderat
Abbreviated transcription (Latin):
lubore conpresser̃. Nam una ciuitate expugnata
quicquid in eagente rebelle uidebcct᷑ subiectione ꝓ¬
missco conquieuit. Vuascones quitrans gacronncm
ec circa pirineũ montẽ habitaNt ꝓpt̃ sublatũ ducẽ
suum nomine sigiuuinum quẽ imp̃r obnimicom
eius insolentiũ Nc̃ morũ prauitatẽ inde sustulerat
solita leuitate cõmoti coniuractione facta omni¬
moda defectione desciuer̃. sed ducb: expedicionib
its edomiti ut tardac eis dedicio et paccis impecratio
uideret᷑. Interea domnus leo pcpa axno ponti¬
ficatus sui ui cesimo primo circiter. UH IUN
decorpore migrauit. Stephanusq dicẽc in locu meiꝰ
electus atq ordinatus ẽ. Nondũq duob post conse¬
crationẽ suam ex actis mensib: quã maximis pote¬
rat it nerib: ad imp̃rm uenire contendit. Missis
interim duob: legatis quiquasi ꝓsua consecratione
impri suggererent. Quod ubi imp̃r audiuit re¬
misei statuit occurrere. Missisq obuicm his
qui eũ illo deducerent aduentũ eiꝰ p̃ueniens cum

Expanded text:
labore compresserunt. Nam una civitate expugnata, quicquid in ea gente rebelle videbatur, subiectione promissa conquievit. Vascones qui trans Garonnam et circa Pirineum montem habitant, propter sublatum ducem suum nomine Sigwinum, quem imperator ob nimiam eius insolentiam ac morum pravitatem inde sustulerat, solita levitate commoti, coniuratione facta, omnimoda defectione desciverunt; sed duabus expeditionibus ita sunt edomiti, ut tarda eis deditio et pacis impetratio videretur. Interea domnus Leo papa anno pontificatus sui vicesimo primo, circiter 8. Kal. Iun. de corpore migravit, Stefanusque diaconus in locum eius electus atque ordinatus est; nondumque duobus post consecrationem suam exactis mensibus quam maximis poterat itineribus ad imperatorem venire contendit, missis interim duobus legatis, qui quasi pro sua consecratione imperatori suggererent. Quod ubi imperator audivit, Remis ei statuit occurrere missisque obviam his, qui eum illo deducerent, adventum eius praeveniens cum
Abbreviated transcription (Latin):
nacuadi exercitu ferro et igni uastauerunt. &ex¬
pulsis eorum ducib bulgaricos suꝑ eos rectores con¬
stituerunt Eugenius papamense augusto decessit
incuius locũ uidentinus dic̃c aromanis et electus
& ordinatus uix unum mensem in pontifiatu com¬
pleuit. Quode functo gregorius prbt tituli scĩmad¬
ci electus . sed non prius ordinatus ẽ quamlegictuls
impris romamuenit. & electionẽ populi quaclis
e&̃ examinauit. Legati michahelis imp̃ris decon¬
stananopoli adimp̃rem quasi ꝓpt̃ foedus confir¬
mandũ missi. sep tembrio mense compendium ue¬
nerunc quo sille ibi benigne recepcos. Ecudiui
et cebsoluit. Corpora becctis simorum xp̃i margł¬

Expanded text:
navali exercitu, ferro et igni vastaverunt, et exnavali exercitu, ferro et igni vastaverunt, et expulsis eorum ducibus, Bulgaricos super eos rectores constituerunt. Eugenius papa mense Augusto decessit, in cuius locum Valentinus diaconus a Romanis et electus, et ordinatus, vix unum mensem in pontificatu complevit, quo defuncto, Gregorius presbiter tituli sancti Marci electus, sed non prius ordinatus est, quam legatus imperatoris Romam venit, et electionem populi, qualis esset, examinavit. Legati Michahelis imperatoris de Constantinopoli ad imperatorem quasi propter foedus confirmandum missi, Septembrio mense Compendium venerunt, quos ille ibi benigne receptos et audivit et absolvit Corpora beatissimorum mar
Abbreviated transcription (Latin):
quae extra urbes inuenerat direptis cum in colo¬
mi exercitu caesar augustam seprius reciperet
quam cnro exercitu: uel uideri potuisset. Huius
cladis praescogia credita sunt uisȩ multoties in ce¬
lo acies & ille terribilis nocturnae coruscationis
in aere discursus. Imp̃r ccutem duob conuentib
habitis. uno apud niumagim propter fidses
hohrici filii godo fridi regis danorum pollicita¬
tiones quib sẽ illo ab imp̃ris pnresentiam uentu¬
rum promiserat. Altero apud compendium
inquo ec annuclia dona suscepit. & his quicd
marcam his panicammittendi erant quid uel quadi¬
ter agere deberent imperauit. Ipse cutem compen¬
dium. &carisiacum caeteraq hisuicinae palitico
usq: adhiberni temporis inicium conuersitus. ẽ
Interea reges decnorum filii uidelicet godo fridi
herioldum de consortio regni eicientes. nord man¬
norum finib excedere compulerunt. Bulgari
quoq sclauos in pannonia sedentes misso ꝑdrauũ

Expanded text:
quae extra urbes invenerat direptis, cum incoloquae extra urbes invenerat direptis, cum incolomi exercitu Caesaraugustam se prius reciperet, quam a nostro exercitu vel videri potuisset. Huius cladis praesagia credita sunt visae multoties in coelo acies, et ille terribilis nocturnae coruscationis in aere discursus. Imperator autem, duobus conventibus habitis, uno apud Niumagum propter falsas Hohrici, filii Godofrini regis Danorum, pollicitationes, quibus se illo ad imperatoris praesentiam venturum promiserat, altero apud Compendium, in quo et annualia dona suscepit, et his qui ad marcam Hispanicam mittendi erant, quid vel qualiter agere deberent, imperavit, ipse inter Compendium et Carisiacum ceteraque his vicina palatia usque ad hiberni temporis initium conversatus est. Interea reges Danorum, filii videlicet Godofridi, Herioldum de consortio regni eicientes, Nordmannorum finibus excedere compulerunt. Bulgari quoque Sclavos in Pannonia sedentes, misso per Dravum
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Quicum tam ꝑ illos. quam ꝑ suos lega¬
tos desa cramento pontificis et excuscctioe
reorum comperisset. Nihil sibi ultra in hoc
negotio ficciendum ratus. Memoratum io¬
hannem ep̃m. & sociis eius ad pontificem
decto conueniente responso remisit. Ced ric¬
gus ab odritorum princeps pollicitationibus
suis adhibens fidem cum quib: dam primorib
populisui compendium uenit. dilictiq ꝑtot
cnnos aduentus sui rationem corim impe¬
ractore non in probabiliter reddidit. Qui
Contraquem impr filium suum pippinũ aquita¬
taniȩ regem cum in modicis frencorum copiis mit¬
tens regni sui terminos tueri prrecepit. quodita
factum e& neducum desidice quos frncorum ex¬
ercitui pncefecerat tardius quam rerum necessitas
postulabat. Is quem ducebant admarcam uenis¬
sec exercitus . quae tarditas intantum noxicofuit
ut abumaruan ucstit as barcinonensium Ac ge¬
rundensium agris uillisq: incensis cunctis etic̃m

Expanded text:
misit. Qui cum tam per illos quam per suos legamisit. Qui cum tam per illos quam per suos legatos de sacramento pontificis et excusatione reorum comperisset, nihil sibi ultra in hoc negotio faciendum ratus, memoratum Iohannem episcopum et socios eius ad pontificem, dato conveniente responso, remisit. Ceadragus Abodritorum princeps pollicitationibus suis adhibens fidem, cum quibusdam primoribus populi sui Compendium venit, dilatique per tot annos adventus sui rationem coram imperatore non inprobabiliter reddidit. Qui Contra quem imperator filium suum Pippinum, Aquitaniae regem, cum inmodicis Francorum copiis mittens, regni sui terminos tueri praecepit. Quod ita factum esset, ni ducum desidia quos Francorum exercitui praefecerat, tardius quam rerum necessitas postulabat, is quem ducebant ad marcam venisset exercitus. Quae tarditas in tantum noxia fuit, ut Abumarvan, vastatis Barcinonensium ac Gerundensium agris villisque incensis, cunctis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
necem consensis se credebat᷑. Quib cumille iux¬
ta quod ratio postulabat respondisset. eo ꝙ:
dimisisset. p̃dictos legatossuos ad inuestigun¬
dam rei ueritatẽ sicut prius disposuit romam
ire p̃cepit. Ipse uero reliquum aestactis tempus
inpago uuormacense acdeinde in arduenna
transigens. Peracta autum nali uenatione
ad kł nouembrsicut condixerat compendium
uenit. Legiti romam uenientes rei gestȩ certi¬
tudinem cdsequi non potuerunt. quic paschalis
pontifex et se abhuius facti cõmunione cum mag¬
no episcoporum numero iure iurando purifica¬
uit. & interfectores p̃dictorum hominum quic
de facmilia scĩ petri eraont sum mopere defen¬
dens. Mortuos uelut maiestatis reos condem¬
nabat. iure cȩsos pronunciauit atq obhoc cũ
p̃dictis quiad eum missi fuerant legitis iohan¬
nem silue candidȩ ep̃m. & sergium bibliothe¬
carium qui rinum quoq: subdiaconum. Ac
leonem magĩstrum militum cdimperictorem

Expanded text:
necem consensisse credebatur. Quibus cum ille iuxnecem consensisse credebatur. Quibus cum ille iuxta quod ratio postulabat respondisset, eosque dimisisset, praedictos legatos suos ad investigandam rei veritatem, sicut prius disposuit, Romam ire praecepit, ipse vero reliquum aestatis tempus in pago Wormacense ac deinde in Arduenna transigens, peracta autumnali venatione, ad Kal. Novembris sicut condixerat Compendium venit. Legati Romam venientes, rei gestae certitudinem adsequi non potuerunt, quia Paschalis pontifex et se ab huius facti communione cum magno episcoporum numero iureiurando purificavit; et interfectores praedictorum hominum, quia de familia sancti Petri erant, summopere defendens, mortuos velut maiestatis reos condemnavit, iure caesos pronuntiavit, atque ob hoc cum praedictis, qui ad eum missi fuerant, legatis Iohannem Silvae-candidae episcopum et Sergium bibliothecarium, Quirinum quoque subdiaconum ac Leonem magistrum militum ad imperatorem
Abbreviated transcription (Latin):
ad lude muhslum auunculum bornȩ ducis ꝑuenis¬
sec & cliquantum temporis cum eo moratus fuis¬
sec dolo ipsius eẽt interfectus. Nunciatum. ẽ. &iã
theodorum scȩ romane ecđẽ primicerium. & leo¬
nem nomen clactorẽ generum eius in patri archio
lateranense primo excecatos. adeinde fuisse
decollactos. Ethoc eis obhoc contigisse quod se in
omnib: fideliter erga partes hlotharii iuuenis im¬
peratoris cgerent. Erant et qui licerent uel iussu
uel consilio paeschadis pontisicis rem fuisse ꝑ petra¬
tam. At quod explorandum acdiligenter in ues¬
tigandum missi sunc adalungus abbas monaste¬
rii sc̃i uedasti. & hunfridus comes curiensis. Sed
ante quamilli fuissent profecti. uenerunt eguti
paschalis pontificis. lohannes ep̃s silue candidȩ
& benedictus archidia conus scȩ̃ sedis copostolicae
roguntes impr̃em ut illam in famiam apontifi¬
ce auferret. Quac ille in memoratorum hominũ

Expanded text:
ad Liudemuhslum avunculum Bornae ducis pervenisad Liudemuhslum avunculum Bornae ducis pervenisset, et aliquantum temporis cum eo moratus fuisset, dolo ipsius esset interfectus. Nunciatum est etiam, Theodorum sanctae Romanae ecclesiae primicerium et Leonem nomenclatorem, generum eius, in patriarchio Lateranense primo excaecatos, ac deinde fuisse decollatos, et hoc eis ob hoc contigisse, quod se in omnibus fideliter erga partes Hlotharii iuvenis imperatoris agerent; erant et qui dicerent, vel iussu vel consilio Paschalis pontificis rem fuisse perpetratam. Ad quod explorandum ac diligenter investigandum missi sunt Adalungus, abbas monasterii sancti Vedasti, et Hunfridus, comes Curiensis. Sed antequam illi fuissent profecti, venerunt legati Paschalis pontificis, Iohannes episcopus Silvae-candidae et Benedictus archidiaconus sanctae sedis apostolicae, rogantes imperatorem, ut illam infamiam a pontifice auferret, qua ille in memoratorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
mam uenit. & honori fice ab illo susceptus in sc̃o
paschadidie apud sc̃m petrum & regni coronã
& impris. atq augusti nomen accepit . Inde pa¬
piam regressus mense iunio ad imperatorẽ uenit
uicum imp̃rideiustitiis in itadia ase partim factis. par¬
tim inhoccuis fecis sec indicium Missus. ẽ. in itedicm
adedhardus comes palactii. iussumq: ẽ ut maurin¬
gum brixiȩ comitem secum adsumeret & inchoctas
iustitics ꝑficere curare. Drogonem fratrem eius
sub canonica uita degentem. mectensi ecđȩ̃. dero
eius lem urbis consentiente atq: eligente rectorem
constituit. Eumq ad pontificatus gradum censuit
omoueri. In eodem conuentu tempus & locus adte¬
rius conuentus habendi condictus .ẽ. Nouember
uidelicet mensis. & compendium palatium. Per¬
accoq  liccito etdimissis primorib cum impr
icminde digredi stactuisset. Ad lactũ ẽ ei deinte¬
rituliud euuiti quod relictis sorabis cumdalmatiã

Expanded text:
mam venit, et honorifice ab illo susceptus, in sancto mam venit, et honorifice ab illo susceptus, in sancto paschali die apud sanctum Petrum et regni coronam et Imperatoris atque Augusti nomen accepit; inde Papiam regressus, mense Iunio ad imperatorem venit. Qui cum imperatori de iustitiis in Italia a se partim factis partim inchoatis fecisset indicium, missus est in Italiam Adalhardus comes palatii, iussumque est, ut Mauringum Brixiae comitem secum adsumeret, et inchoatas iustitias perficere curaret. Drogonem, fratrem eius, sub canonica vita degentem, Mettensi ecclesiae, clero eiusdem urbis consentiente atque eligente, rectorem constituit, eumque ad pontificatus gradum censuit promoveri. In eodem conventu tempus et locus alterius conventus habendi condictus est, November videlicet mensis et Compendium palatium; peractoque placito et dimissis primoribus, cum imperator iam inde digredi statuisset, adlatum est ei de interitu Liudewiti, quod relictis Sorabis, cum Dalmatiam
Abbreviated transcription (Latin):
tis p̃lio interisset. populus uuilzorum filium eius
milegastum : quia maior nictu erat regem sibi
constituit. Sed cum is secundum ritum gentis com¬
missum sibi regnũ pacrum digne adminis trar&.
Vlle cbiecto iuniori fratri regium honorem defer̃
Quam ob accusam ambo adp̃sentiam imp̃ris uener̃
Quos cumacudisset & gentis uoluntatẽ ꝓniorem in
iunioris fratris honorem agnouisset. statuit ut is
delactam sibi apopulo suo potestatem haber&.
firmatos in patriã remisit. Accusatos ẽ. in eo¬
demplaccito apud impr̃em ceadc̃gus ab odritor
princeps. quod se ergic partem francor pacrum
directi sunt. Cum quib ille iterum quosdam ex
primorib gentssuȩ adimp̃remmisit. ꝑquȩ il¬
lorũ uerba ꝓmisit se ad proximum hiemis tem pꝰ
adillius p̃senticam ẽẽ uenturum. Hlotharius
uero cum secundum pactris iussionem initalico
iustitias faceret: &icamse ad reuertendum de
italic p̃pararet. roginte paschade papa ro¬

Expanded text:
tis proelio, interisset, populus Wiltzorum filium eius tis proelio, interisset, populus Wiltzorum filium eius Milegastum, quia maior natu erat, regem sibi constituit; sed cum is secundum ritum gentis commissum sibi regnum parum digne administraret, illo abiecto, iuniori fratri regium honorem deferunt; quam ob causam ambo ad praesentiam imperatoris venerunt. Quos cum audisset, et gentis voluntatem proniorem in iunioris fratris honorem agnovisset, statuit, ut is delatam sibi a populo suo potestatem populo firmatos in patriam remisit. Accusatus est in eodem placito apud imperatorem Ceadragus, Abodritorum princeps, quod se erga partem Francorum parumdirecti sunt, cum quibus ille iterum quosdam ex primoribus gentis suae ad imperatorem misit, perque illorum verba promisit, se ad proximum hiemis tempus ad illius praesentiam esse venturum. Hlotharius vero cum secundum patris iussionem in Italia iustitias faceret et iam se ad revertendum de Italia praepararet, rogante Paschale papa Ro
Abbreviated transcription (Latin):
tu. & legictones denordmania. Tamde parte ha¬
rioldi quam filiorũ godo fridi quib: omnibus
auditis ac dimissis. Ipse in eodem loco conscructis ad hoc
opere nouo aedificuis sicut dispositum habuerathiemauit
OccCxxII Aense macio conuentus in codem
loco habitus in quo non uniuersi frienciȩ primores.
sedde orientili frencic atq scoxonia. baiocria
alamannia. atq ela mannice conterminic
burgundic. & regionib: hreno adiccentib: ad eẽ¬
iussisunt. Inquo intercaeteras barbarorũ legati¬
ones quȩ uel iussȩ uel succ sponte uener̃. Duo frar
tres uidelicet uuiltorum contro uersiã interse de
regno habentes ad p̃sentiã impris uenerunt. quor
nomina sunt milegastus & cele adragus. Erant
idem filii liubi regis uuilzorum quilic& cum froo¬
trib: suis regnum diui sum teneret. Iamen propt̃
quod macior nactuerat ad eum totius regni sum ma
ꝑtinebat . quicum cõmisso cumorientulib: ab od ri¬

Expanded text:
tu et legationes de Nordmannia, tam de parte Hatu et legationes de Nordmannia, tam de parte Harioldi quam filiorum Godofridi; quibus omnibus auditis ac dimissis, ipse in eodem loco, constructis ad hoc opere novo aedificiis, sicut dispositum habuerat, hiemavit. DCCCXXIII. Mense Maio conventus in eodem loco habitus, in quo non universi Franciae primores, sed de orientali Francia atque Saxonia, Baioaria, Alamannia atque Alamanniae contermina Burgundia et regionibegationes, quae vel iussae vel sua sponte venerunt, duo fratres, reges videlicet Wiltzorum, controversiam inter se de regno habentes, ad praesentiam imperatoris venerunt, quorum nomina sunt Milegastus et Cealadragus. Erant idem filii Liubi regis Wiltzorum, qui licet cum fratribus suis regnum divisum teneret, tamen, propterea quod maior natu erat, ad eum totius regni summa pertinebat. Qui cum, commisso cum orientalibus Abodri
Abbreviated transcription (Latin):
cum quo uuadahum monachum ꝓpinquum suumsia¬
trem uidelicet ad l ardi abhactis V gerungum
hosticriorum magistrum una direx̃. Quorum con¬
silio & inre fumiliari. & in negociis ad rogni cõmo¬
dec ꝑtinentib uteret᷑. Pio inumautem in cquita¬
niã ire p̃cepit: quemtamen prius filicã theo erti
comitis matricensis in coniugium fecit accipere &
post nuptias celebnatas adocciduas partes ꝓficisci
Iose uero ꝑacta autum nali uenatione trans hrenũ
cedhiemandum in loco qui fraencono furd apelat᷑
ꝓfectus ẽ. Ibiq generad: conuentu congregacto neces¬
scerico quaeq & adutilitatem orentaliũ partium
regni sui ꝑtinentia more solemni cumontimatibus
quos cedhoc euocare iusserat tractare curauit in
quo conuentu omnium orientalium sclecuorũ. id .ẽ.
abodritorũ. soraborum uuilzorum. beheimorũ
maruanorum prredenecentorũ. & in paen nonico
residentium abcrum legationes cum muneribus
ad sedireccas ccudiuit. Fuerunc in eodem conuen¬

Expanded text:
cum quo Walahum monachum propinquum suum, fratrem videlicet Adalhardi abbatis, et Gerungum ostiariorum magistrum una direxit, quorum consilio et in re familiari et in negotiis ad regni commoda pertinentibus uteretur. Piniam ire praecepit, quem tamen prius filiam Theotberti comitis Matricensis in coniugium fecit accipere, et post nuptias celebratas ad occiduas partes proficisci. Ipse vero, peracta autumnali venatione, trans Rhenum ad hiemandum in loco qui Franconofurd appellatur, profectus est, ibique generali conventu congregato, necessaria quaeque ad utilitatem orientalium partium regni sui pertinentia more solemni cum optimatibus quos ad hoc evocare iusserat, tractare curavit. In quo conventu omnium orientalium Sclavorum, id est Abodritorum, Soraborum, Wiltzorum, Beheimorum, Marvanorum, Praedenecentorum , et in Pannonia residentium Avarum legationes cum muneribus ad se directas audivit. Fuerunt in eodem conven
Abbreviated transcription (Latin):
uticam atq cartaginem egressus annumeram
in colarum multitudine subito congregatam of¬
fendit. Cumqua et p̃lium conseruruit. & quin¬
quies uel eo cmplius fusam fugietãq ꝓfugacuit
Magnaq a frorum multitudine pro stntta. ali¬
quantis &iam sociorum suorum ꝑtemeritatem amis¬
sis. in nacuessuasse recepit. Atq hoc facto ingentẽ
a fristimorẽ incussit. Lunc RL ΙVL primo di¬
decelo pluere similẽ frumento. sed pccululum breui¬
orco acrotundiora grana habere dequa dom no¬

Expanded text:
Uticam atque Kartaginem egressus, innumeram Uticam atque Kartaginem egressus, innumeram incolarum multitudinem subito congregatam offendit, cum qua et proelium conseruit, et quinquies vel eo amplius fusam fugatamque profligavit, magnaque Afrorum multitudine prostrata, aliquantis etiam sotiorum suorum per temeritatem amissis, in naves suas se recepit, atque hoc facto ingentem Afris timorem incussit. Luna Kalendis Iul. primo dide coelo pluisse similem frumento; sed paululum breviora et rotundiora grana habentem. Raban
Abbreviated transcription (Latin):
censis acdireptis cliquot nordmannorum uillu¬
lis in rupit. Quod ccudientes filii godo fridi con¬
tractis subito copiis admarcã ueniunt. et nr̃os in
ripa egidore fluminis sedentes. acnihiltade opi¬
nantes trensito flumine adorti castris exuunt
eisq: infugã actis cuncta diripiunt. Ac secum om¬
nib: copiissuis insua castra recipiunt. Deindeini¬
to consilio ut ultionẽ huius ficcti p̃uenireNT. Missa
legictione adimp̃rem quã inuiti. & quanta neces¬
sitate coacti id fecerint. Exposuerunt seta men ad
scctis factionẽ ẽẽ paratos. & hoc in impr̃is e& ur
bitrio quaditer itafier& emendatum. Vt de reliquo
interpartes pax firma maneret. Bonifictius co¬
mes cuitutela corsicȩ insulae tunc eraet cõmisse
ad sumpto secum freberehario. Nec non et cdiis
quib: dãc̃ comitib detuscia corsicã atq sardiniam
parua classe circumuentus cũgiullum in maripi¬
ratcm in uenisset. in cfricãtrriecit et inter

Expanded text:
censis ac direptis aliquot Nordmannorum villucensis ac direptis aliquot Nordmannorum villulis, inrupit. Quod audientes filii Godofridi, contractis subito copiis, ad marcam veniunt, et nostros in ripa Aegidorae fluminis sedentes ac nihil tale opinantes transito flumine adorti, castris exuunt, eisque in fugam actis cuncta diripiunt, ac se cum omnibus copiis suis in sua castra recipiunt; deinde inito consilio, ut ultionem huius facti praevenirent, missa legatione ad imperatorem, quam inviti et quanta necessitate coacti id fecerint, exposuerunt, se tamen ad satisfactionem esse paratos, et hoc in imperatoris esset arbitrio, qualiter ita fieret emendatum, ut de reliquo inter partes pax firma maneret. Bonifacius comes, cui tutela Corsicae insulae tunc erat commissa, adsumpto secum fratre Berehario nec non et aliis quibusdam comitibus de Tuscia, Corsicam atque Sardiniam parva classe circumvectus, cum nullum in mari piratam invenisset, in Africam traiecit, et inter
Abbreviated transcription (Latin):
ordinasset. inissos etiam romani pontificis. quiri¬
num primicerium. actheo filacctum nomendatorẽ
quiccdeũ illo uenerant audita illorum legatione di¬
misissec. aduillam frncono furd ꝓfectus ẽ. Ibiq
aliquandiu moratus uuor matiã uenit. atq inde
theo donis uillã ꝑrex̃. De quo loco hlotharium fili¬
um suum cum magnis francorũ copiis adhis panicã
marcã direx. Quicũ iugdunũ uenisset consedit. Nun¬
tiumopperiens quise descrra cenorũ aduentu faceret
certiorẽ. Inqua expectatione cum pippino fr̃e con¬
loquit᷑. et comperto quod sarraceni ad marcam
uenire aut timerent autnollent. redeunte in a¬
quitanicẽ fr̃e ipse ad patrẽ aquis grani reuertit᷑
nterea cũ in confinib: nord mannorũ tam defoe¬
dere inter illos. & francos confirmando quac̃ de
herioldi reb tractandum e& & ad hoc totius pe¬
ne scxoniae comites simul cum marca nib: illo
conuenissent. Herioldus rerũ gerendarum nimis
cupidus. condictã et ꝑ obsides firmatã pacem ac¬

Expanded text:
ordinasset, missos etiam Romani pontificis, Quirinum primicerium ac Theofilactum nomenclatorem, qui ad eum illo venerant, audita illorum legatione dimississet, ad villam Franconofurd profectus est, ibique aliquandiu meratus, Wormaciam venit, atque inde Theodonis villam perrexit; de quo loco Hlotharium filium suum cum magnis Francorum copiis ad Hispanicam marcam direxit. Qui cum Lugdunum venisset, consedit, nuncium opperiens, qui se de Sarracenorum adventu faceret certiorem; in qua expectatione cum Pippino fratre conloquitur, et comperto quod Sarraceni ad marcam venire aut timerent aut nollent, redeunte in Aquitaniam fratre, ipse ad patrem Aquasgrani revertitur. Interea cum in confinibus Nordmannorum tam de foedere inter illos et Francos confirmando, quam de Herioldi rebus tractandum esset, et ad hoc totius paene Saxoniae comites simul cum markionibus illo convenissent, Herioldus, rerum gerendarum nimis cupidus, condictam et per obsides firmatam pacem, in
Abbreviated transcription (Latin):
signis atq uirtutib clarificata sunt hubnaadgũo rasuit s¬
ICCC XXUIII Conuentus aquis grani men¬
se februccrio ficctus ẽ. in quocumde multis aiis
causis tum p̃cipuae dehis quȩ in marachis panica
contigerunt. ratio habita & legati qui exercitui p̃¬
erant culpabiles inuenti. et iuxta merita succ honorũ
a missione multati sunt. Similiter ebaldricus dux
foro uliensis cumꝓpt̃ eius ignauiã bulgarorũ exer¬
citus terminos pannoniae superioris inpune uastas¬
s& honorib quos habebat priuatus. & marca quã
solus tenebat inter quattuor comites diuisco. ẽ
Hlalit girius cama racensis ep̃s & cens fridus abbco
monasterii nonantulȩ constanti nopolim missi.
& comihahele imp̃re sicut ipsi inde reuersi recule¬
runt honorifice suscepti sunt. Imp̃r iunio mense
ad ingelun heim uillã uenit ibiq ꝑ cdiquot dies
olaccitũ habuit. in quo cum defiliissuis hlothurio
& pippino cũ exercitu ad marcam his panicam
mittendis consilium in issec & id quomodo fieret

Expanded text:
signis atque virtutibus clarificata sunt. 828. DCCCXXVIII. Conventus Aquisgrani mense Februario factus est; in quo cum de multis aliis causis tum praecipue de his, quae in marca Hispanica contigerunt, ratio habita et legati, qui exercitui praeerant, culpabiles inventi et iuxta merita sua honorum amissione multati sunt. Similiter et Baldricus dux Foroiuliensis, cum propter eius ignaviam Bulgarorum exercitus terminos Pannoniae superioris inpune vastasset, honoribus, quos habebat, privatus et marca, quam solus tenebat, inter quattuor comites divisa est. Halitgarius Camaracensis episcopus et Ansfridus abba monasterii Nonantulae Constantinopolim missi et a Michahele imperatore, sicut ipsi inde reversi retulerunt, honorifice suscepti sunt. Imperator Iunio mense ad Ingilinheim villam venit ibique per aliquot dies placitum habuit; in quo cum de filiis suis Hlothario et Pippino cum exercitu ad marcam Hispanicam mittendis consilium inisset et, id quomodo fieret
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret. Indicanssimul uellese apud nouesium
medio circiter iuborhenum transire. sed ubi ua¬
na eẽ comparat quaede nordmannis fam̃adis¬
ꝑserat. sicut prius dispositum habebaet medio
mense augusto uuor maciam uenit Ibiq habita
generidi conuentu. & oblata sibi annucdona
solemnimore suscepit. Ulegationes plurimas
quȩtam deroma. & beneuento. quam&decdiis
longinquis terris ad eum uenerant audiuit atq
cbsoluit. Hlotharium quoq filium suum finito
illo conuentu in itadiã direx. Acbernhardum

Expanded text:
veniret, indicans simul, velle se apud Novesium veniret, indicans simul, velle se apud Novesium medio circiter Iulio Rhenum transire. Sed ubi vana esse compererat, quae de Nordmannis fama disperserat, sicut prius dispositum habebat, medio mense Augusto Wormatiam venit ibique habito generali conventu et oblata sibi annua dona sollempni more suscepit et legationes plurimas, quae tam de Roma et Benevento, quam et de aliis longinquis terris ad eum venerant, audivit atque absolvit. Hlotharium quoque filium suum finito illo conventu in Italiam direxit ac Bernhardum
Abbreviated transcription (Latin):
misscm sc̃i martini aquas grani adhiemandum
uenit. Ibiq positus totũ hiberni temporis spacium
in diuersis conuentib: obnecesscria regni negotia
DcCC XXUIIII Post exactam hiemem in ipso
scõ quadra gesimali ieiunio pacucis ante sc̃m paescha
dieb: aquis greni terrae motus noctu facctus. uentis¬
q: tam uehemens coortus. ut nonsolũ humiliores
domos. uerum eticm ipsm scȩ̃ dĩ genetricis basi¬
licam quam capellã uocant. tegulis plumbeis
fectum non modica denudaret parte. Imp̃r uero
indiuersis occupationib usq ad IL IULaquis¬
gntni moratus tandem ad generidẽ conuentum
uuor mactiae habendum cum comitactusuo mense
augusto statuit ꝓficisci. sed prius quam inde pro¬
moueret nuncium accepit nordmannos uelle
transcbi anam scxoniȩ regionẽ inuadere atq
exercitum eorum qui hoc facturus e& nr̃is finib
adꝓpinquare. Quonuncio cõmotus misit in om̃s
franciae partes. & iussit ut cum summafestinatio¬
ne tota populi sui generaditas postse: inscxoniã

Expanded text:
ani ad hiemandum venit ibique positus totum hiberni temporis spatium in diversis conventibus ob necessaria regni negotia DCCCXXVIIII. Post exactam hiemem in ipso sancto quadragesimali ieiunio paucis ante sanctum pascha diebus Aquisgrani terrae motus noctu factus ventusque tam vehemens coortus, ut non solum humiliores domos, verum etiam ipsam sanctae Dei genitricis basilicam, quam capellam vocant, tegulis plumbeis tectam non modica denudaret parte. Imperator vero in diversis occupationibus usque ad Kal. Iul. Aquisgrani moratus tandem ad generalem conventum Wormatiae habendum cum comitatu suo mense Augusto statuit proficisci. Sed priusquam inde promoveret, nuntium accepit, Nordmannos velle Transalbianam Saxoniae regionem invadere atque exercitum eorum, qui hoc facturus esset, nostris finibus adpropinquare. Quo nuntio commotus misit in omnes Franciae partes et iussit, ut cum summa festinatione tota populi sui generalitas post se in Saxoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ duobꝰ milibꝰ. Cũ ad pͥmos lunȩ radiantis ortꝰ subito arrectis caudaꝵ. aculeis a pascualibꝰ indicis
scorpiones ꝓpt᷑ ꝯsuetã petentes aqͣtionẽ ad cast᷑ innunĩ ꝯfluxere tumultu acciti nrro ansiti incertũ erat. s ad no

Expanded text:
aureis admodum duobus milibus, cum ad primos lunae radiantis ortus subito erectis caudarum aculeis a pascualibus Indici aureis admodum duobus milibus, cum ad primos lunae radiantis ortus subito erectis caudarum aculeis a pascualibus Indici scorpiones consuetam petentes aquationem ad castra innumeri confluxere, tumultu acciti nostro an siti incertum erat, sed ad no
Abbreviated transcription (Latin):
occurrebat. Tandẽ ad horã circit᷑ octauã postero die cũ iam uere siti defecissem: ad p̾dictũ nob̾ stagnũ ꝑuenimꝰ. qd̃
erat coronatũ uetustissima habundantiq silua. mille passus patens. Tũ gͦ dulei aqͣ potato gaudio alacer. p
ꝯĩpedim̃ta. cũ exercitu refecta s. moxq cũ lassa qͣdr upedia milites refecissent. castra ĩ longũ stadia uiginti duo.
dẽ ȩquȩ in latũ collocari uissi. Qͥ bꝰ celiter erectis. iubeo cȩdi nemꝰ. ut facilior aqͣtor ibꝰ accessꝰ ee̾t ad stagnũ. qu
unicꝰ in ilł regionibꝰ erat. Igit᷑ int̾ ipsa tentoria aggerebant᷑ ĩpedim̃ta. ⁊ elefanti ĩ media castroꝵ. parte collocabant᷑.
iptiꝰ ꝯtineri possent.si qͥs nocturnꝰ casꝰ oriret᷑. pauor tumultꝰq aliqͥs nouꝰ cũ mille qͥngenti extͥnsecꝰ ee̾nt igne
accensi sufficienti silua qͣnta uellemꝰ. Dem̃ testante bucina. cibũ ⁊ ipse cȩpi ⁊ militibꝰ caꝑe ĩꝑaui. accensis łãpadibꝰ

Expanded text:
horam circiter octavam postero die, cum iam siti fere defecissemus, ad praedictum nobis stagnum pervenimus quod erat coronatum vetustissima abundantique silva, mille passus tamen patens. Cum ergo dulci aqua potata gaudio alacer pecora et impedimenta cum exercitu pariter et lassa quadrupedia militum refecissem, castra in longum stadia viginti duo totidemque in latum collocari iussi. Quibus celeriter erectis iubeo caedi nemus, ut facilior aquatoribus esset accessus ad stagnum, quia unicum in illis regionibus erat. Igitur inter ipsa tentoria aggerebantur impedimenta, et elephanti in media castrorum parte collocabantur, ut aptius contineri possent, si quis nocturnus casu oriretur pavor tumultusque aliquis novus, cum iam mille quingenti extrinsecus essent ignes accensi sufficiente silva quantum vellemus. Deinde testante bucina cibum et ipse cepi et militibus capere imperavi accensis lampadibus
Abbreviated transcription (Latin):
diraman filio abulaz decȩscer augusti expulsus &
oscam intrare conpulsus ẽ. Godo frido dacnorum¬
rege mortuo. hemmingus filius fratris eius inregnũ
OCCCXI Absoluto atq dimisso arsafio spathario¬
hoc erat nomen legito nici fori imp̃ris eiusdem pac¬
cis confirmandȩ gratiac legati constanti nopolim
ab imp̃re mittuntur. Haido ep̃s baslensis. &hug
comestoronicus. & aio langobardus deforo iuli

Expanded text:
diraman filio Abulaz de Cesaraugusta expulsus et Oscam intrare compulsus est. Godefrido, ut diximus, mortuo Hemmingus filius fratris eius in regnumDCCCXI. absoluto atq– hoc erat nomen legato Nicifori imperatoris – eiusdem pacis confirmandae gratia legati Constantinopolim ab imperatore mittuntur, Haido episcopus Baslensis et Hug comes Toronicus et Aio Langobardus de Foro Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
in germania super fluuium sala in loco quidicitur
scdt z. Et pactum faciendȩ pacis in scripto suscoepe¬
runt. Et inde dimissi cum epistola imperatoris romã
regressi atq: constantino polim reuersi sunt. Impe¬
rator cutem inbaioarium profectus dispositis paen¬
noniarum causis decembrio mense aquas grani
reuersus ẽ. Ibiq Natalem dñi celebrauit. & in¬
mutacuit se Numerus annorum. IN
Occciiii Imperator aquis grani hie mauit aestio¬
te ccutem inscxoniam ductu exercitu omnes qui
trans albiam. &i nuuih muodi habitabant saxo¬
nes cummulierib & in fantib: transtulit infran¬
ciam. Et pagos traens albianos ab odritis dedit.
Eodem tempore godo fridus rex danorum uenit
cum dasse sua Necnon et omni equitatu regnisui
ad locum quidicitur slies thoro In confinio regni
sui & siexoniae. Promisit enimse ad conloquium

Expanded text:
in Germania super fluvium Sala, in loco qui dicitur in Germania super fluvium Sala, in loco qui dicitur Saltz, et pactum faciendae pacis in scripto susceperunt. Et inde dimissi cum epistola imperatoris Romam regressi atque Constantinopolim reversi sunt. Imperator autem in Baioariam profectus dispositis Pannoniarum causis Decembrio mense Aquasgrani reversus est ibique natalem Domini celebravit. Et inmutavit se numerus annorum in 804. DCCCIIII. Imperator Aquisgrani hiemavit. Aestate autem in Saxoniam ducto exercitu omnes, qui trans Albiam et in Wihmuodi habitabant, Saxones cum mulieribus et infantibus transtulit in Franciam et pagos Transalbianos Abodritis dedit. Eodem tempore Godofridus rex Danorum venit cum classe sua necnon et omni equitatu regni sui ad locum, qui dicitur Sliesthorp, in confinio regni sui et Saxoniae. Promisit enim se ad conloquium