comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q egressi sunt si drach. my¬
sach & abdenagõ: de medi¬
o ignis & congregati satra¬
pe: magistratus ⁊ iudices.
et potentes regis. contem¬
plabantur uiros illo: qm̃¬
ni hil potestatis habuisset
ignis in corporib eoꝵ: et
capillus capitis eoꝵ non
ẽet adustus ͥ saraballa eoꝵ
non fuissent immutata:
et odor ignis ñ transisset
ꝑ eos E erumpens nabu¬
chodonosor. ait. Benedie¬
tus ds̃ eoꝵ s drach uide¬
licet. mi sach & abdenago:
qui misit angetum situ̾¬
et eruit seruos suos qui
cretiderunt in eum: et u̾¬
bum regis immutauerũĩ:
et tradiderunt corpora sua
ne seruirent.⁊ ne adorareis
omnem dm̃: excepto deo
suo. Ame ergo positum ẽ
hoc decretum: ut omnis
populus tribus ⁊ lingue
quȩcumq locuta fuerit
blasphemiam contra d̃m
s drach mi sach ⁊ abdena¬
go. disꝑeat: et domus etus
uastetur. Neq enim est ds̃
alius: qui possit ita serua¬
re. Tunc rex ꝓmouit sitrach
mi sach ⁊ abdenago: in ꝓ.¬

Expanded text:
que egressi sunt Sidrach, Mique egressi sunt Sidrach, Misach, et Abdenago de medio ignis. Et congregati satrapae, magistratus, et judices, et potentes regis, contemplabantur viros illos, Quoniam nihil potestatis habuisset ignis in corporibus eorum, et capillus capitis eorum non esset adustus, et saraballa eorum non fuisset immutata, et odor ignis non transisset per eos. Et erumpens Nabuchodonosor, ait; Benedictus Deus eorum, Sidrach videlicet, Misach et Abdenago, qui misit angelum suumEt eruit servos suos, qui crediderunt in eum: Et verbum regis immutaverunt, Et tradiderunt corpora sua ne servirent, et ne adorarent omnem Deum, excepto Deo suo: A me ergo positum est hoc decretum, ut omnis populus, tribus, et lingua, quaecumque locuta fuerit blasphemiam contra Deum Sidrach, Misach, et Abdenago, dispereat, et domus ejus vastetur: Neque enim est Deus alius, qui possit ita salvare. Tunc rex promovit Sidrach, Misach, et Abdenago, in pr
Abbreviated transcription (Latin):
de dño. laudate & suꝑexalta¬
te eum in secula. Benedieite
anania. azaria. misa el do-¬
minota. laudate & suꝑ ex¬
altate eum in secula: quia
eruit nos de  infer̃o.⁊
saluos fecit de manu mor¬
tis: et liberauitt de medio ar-¬
dentis flammȩ: et de medio
ignis eruit nos. Confitemi
deoꝵ: laudate & confitemi¬
ni ei: quia in om̃ia scłamise¬
ricordia eius. Huc usq non
habetur in hebreo: et quȩ
posiuimus de teodotionis
editione transiata sunt:
une nabuicho¬
donosor rex obstupuit.
et sũrrexit ꝓpere: & ait op¬
timatib suis. Nonne tres
uiros misimus in medrũ
ignis compeditos: Qui res-¬
pondentes. dixerunt regi:
Uere rex. Respondit.⁊ ait:
Ecce ego uideo uiros qua¬
tuor solutos & ambulantes
in medio ignis: et ni hil
corruptionis in eis est: &
species quarti similis fili¬
o dei. Tunc accessit nabu¬
chodonosor ad ostium for¬
nacis ignis ardentis: & ait:
Si drach mi sach ⁊ abdena¬
gõ serui dei excelsi: egre¬
dimini et uenite. Statim¬

Expanded text:
tate eum in saecula. Benedicite Anania, Azaria, Misael Domino: laudate et superexaltate eum in saecula. Quia eruit nos de inferno, et salvos fecit de manu mortis, et liberavit nos de medio ardentis flammae, et de medio ignis eruit nos. Confitemindeorum: laudate et confitemini ei, quia in omnia saecula misericordia ejus. Hucusque non habentur in Hebraeo, et quae posuimus, de Theodotionis editione translata sunt. Tunc Nabuchodonosor rex obstupuit, et surrexit propere, et ait optimatibus suis: Nonne tres viros misimus in medium ignis compeditos? Qui respondentes dixerunt regi: Vere, rex. Respondit, et ait: Ecce ego video viros quatuor solutos, et ambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis in eis est, et species quarti similis filio Dei. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: Sidrach, Misach, et Abdenago, servi Dei excelsi, egredimini, et venite: Statim
Abbreviated transcription (Latin):
medes: et rore cȩli infun¬
deris. Septem quoq tem¬
pora mutabuntur suꝑ te.
donec scias quod domine¬
tur excelsus suꝑ regnum
hominum: et ericumq
uoluerit det illud. Quod
autem precepit ut retin¬
queretur germen radicũ
etus id est arboris: regnỹ
tuum tibi manebit: post¬
quam cognoueris potesta¬
tem ẽẽ celestem. Quãobrem
rex consilium meũ placeat
tibi: et peccata tua elemo¬
sinis redime: et iniquitates
tuas misericordiis paupe¬
rum. forsitan ignoscet de¬
lictis tuis. Omnia uene¬
runt super nabuchodo

Expanded text:
medes, & rore caeli infunderis: septem quoque tempora mutabuntur super te, donec scias, quod dominetur Excelsus super regnum hominum, et cuicumque voluerit, det illud. Quod autem praecepit, ut relinqueretur germen radicum ejus, id est, arboris: Regnum tuum tibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Quamobrem, rex, consilium meum placeat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperum: forsitan ignoscet delictis tuis. Omnia venerunt super Nabuchodo
Abbreviated transcription (Latin):
& agri. ⁊ in ramis eiꝰ com¬
morantes aues cȩli: tu es
rex qui magnificatus es
et inualiusti: et magnitu¬
do tua creuit & ꝑuenit
usq ad cȩlum: et potestas
tua in terminos uniu̾se
terre. Quod auteo uidit
rex uigilem et sanctum
descendere de cȩlo ⁊dicere.
succidite arborem & dissi¬
pate illam: at tamen ger¬
men radicum eiꝰ in terra
dimitcte. ⁊ uinciatur fer¬
ro & ere in herbis foris. &
rore cȩli consꝑgatur. ⁊ cũ
feris sit pabulum eiꝰ. do¬
nec septem tempora ceta¬
mutentur suꝑ eum: hec
est interpretatio sententiȩ
altissimi. quȩ ꝑuenit suꝑ

Expanded text:
ae agri, et in ramis ejus comae agri, et in ramis ejus commorantes aves coeli: Tu es rex, quet invaluisti, et magnitudo tua crevit, et pervenit usque ad coelum, et potestas tua in terminos universae terrae. Quod autem vidit rex vigilem et sanctum descendere de coelo, et dicere: Succidite arborem et dissipate illam: attamen germen radicum ejus in terra dimittite, et vinciatur ferro et aere in herbis foris, et rore coeli conspergatur, et cum feris sit pabulum ejus, donec septem tempora commutentur super eum. Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae supervenit super
Abbreviated transcription (Latin):
et sermo sc̃oꝵ et peticio.
donec cognoscant uiuen¬
tes q̃m dominatur excel¬
sus in regno hominum:
et cuicumq uoluerit da¬
bit illud. E humillimũ
hominem constituet suꝑ
eum. Hoc somnium uiti
ego rex nabuchodonosor:
Tu ergo baltas sar interpre¬
tationem narra festinus:.
quia omnes sapientes re¬
gni mei non queunt so¬
lutionem edicere mi hi:
Tu autem potes: quia sp̃s
sar. cȩꝑit intra semetipsũ
tacitu cogitare. quasi hora
una: et cogitationes etus
conturbabant eũ. Respon¬
dens autem rex. ait. Ballas¬
sar. somnium ⁊ interpreta¬
tio eius ñ conturbent te:
Respondit baltassar. ⁊ dixit:
Domine mi sominum his
qui te oderunt: et interpre¬
tacio eiꝰ hostib tuis sit. Ar¬
borem quam uidisti subli¬
mem atq robustam. cuiꝰ
altitudo ꝑtingit ad cȩlũ.
et aspectus illius in omnẽ
terram: et rami eiꝰ pulcher¬
rum & fructus eiꝰ ntmius.
et esca omniũ in ea. sub¬
ter eam habitantes besti¬

Expanded text:
et sermo sanctorum, et petitio: et sermo sanctorum, et petitio: Donec cognoscant viventes, quoniam dominatur Excelsus in regno hominum; Et cuicumque voluerit, dabit illud, et humillimum hominem constituet super eum. Hoc somnium vidi ego rex Nabuchodonosor: Tu ergo, Baltassar, interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei non queunt solutionem edicere mihi: Tu autem potes, quia spirisar, coepit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. Respondens autem rex ait: Baltassar, somnium et interpretatio ejus non conturbent te, Respondit Baltassar, et dixit: Domine mi, somnium his qui te oderunt, et interpretatio ejus hostibus tuis sit, Arborem quam vidisti sublimem atque robustam, cujus altitudo pertingit ad coelum, et aspectus illius in omnem terram: Et rami ejus pulcherrimi, et fructus ejus nimius; Et esca omnium in ea, et subter eam habitantes besti
Abbreviated transcription (Latin):
et altitudo eiꝰ nimia. Mag¬
na arbor & fortis: et ꝓceri¬
tas eiꝰ contingens cęlum :
Aspectus illius erat usq ad
terminos uiuersȩ terre:
folia eiꝰ pulcherrima: et
fructus eius nimius. & esca
untuersoꝵ in ea. Subter e.¬
am habitabant animalia
et bestie: et in ramis etus
conuersabantur uolucres
cȩli: et ex ea uescebatur
omnis caro. Uidebam in
usione captuis mei super
stratum meum: et ecce ui¬
gil ꝙ sc̃s de cȩlo descendit:
clamauit fortiter. & sie a¬
it. Succiite arborem ⁊ pre¬
cidite ramos eiꝰ. excuti¬
te folia eiꝰ: et dispergite
fructus. enus.: fugiant
bestiȩ quȩ subter eam suii:
et uolucres de ramis eius:
Ueruntamen germen radi¬
cum eius in terra sinite: et
alligetur uinculo ferreo⁊
ereo in herbis quȩ foris ẽt:
et rore cȩli tingatur & cũ
feris fit pars eiꝰ in herba t̃.¬
re. Cor enis ab humano cõ¬
mutetur: et cor fere detur
ei E septem tempora mu-¬
tentur suꝑ eum. In senten¬
cia uigilum decretum ẽ:

Expanded text:
et altitudo ejus nimia. Magna arbor, et fortis: et proceritas ejus contingens coelum: aspectus illius erat usque ad terminos universae terrae. Folia ejus pulcherrima, et fructus ejus nimius: et esca universorum in ea. Subter eam habitabant animalia et bestiae, et in ramis ejus conversabantur volucres coeli: et ex ea vescebatur omnis caro. Videbam in visione capitis mei super stratum meum, et ecce vigil et sanctus de coelo descendit. Clamavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite ramos ejus: Excutite folia ejus, et dispergite fructum ejus: Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Verumtamen germen radicum ejus in terra sinite, et alligetur vinculo ferreo et aereo, in herbis quae foris sunt, et rore coeli tingatur, et cum feris pars ejus in herba terrae. Cor ejus ab humano commutetur, et cor ferae detur ei: et septem tempora mutentur super eum. In sententia vigilum decretum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nos ⁊⁊ suꝑ eiuitatem scãm
patrum nr̃oꝵ Herusalem:
quia in ueritate ⁊ in iudici¬
o induxisti omnia hȩc ꝓpter
peccata ñra. Peccauimus e¬
nim ⁊ mique egunus rece¬
dentes a te: et deliquimus
in omnib et precepta tua
non audiuimus. nec ob¬
seruauimus: nec fecimus
sicut preceperas nobs. ut
bene nobis e̾et Omnia gͦ
quȩ induxisti suꝑ nos. et
umuersa quȩ fecisti no¬
bis uero iudicio fecisti.
et tradidisti nos inmanibꝰ
intmicorum iniquoꝵ ⁊ pes¬
gi iniusto ⁊ pessimo ultra
omnem terram E nunc ñ
possumus aꝑtre os. Confu¬
sio ⁊ opprobrium facti su¬
mus seruis tuis: et his qui
colunt te. Ne quesutmuᷤ tra¬
das nos in perpetuun ꝓpter
nomen tuum ⁊ ne dissipes
testamentum tuum: neq
auferas miscłiam tuam a
nobis. ꝓpter abrabam dile¬
ctum tuum et i saac ser¬
uum tuum ⁊ ifrł sc̃m tuũ:
quib locutus es polticens
quod multiplicares semen
eoꝵ ficut stellas cȩli. ⁊ sicut

Expanded text:
nos: et super civitatem sanctam nos: et super civitatem sanctam patrum nostrorum Iherusalem. Quia in veritate et in iudicio induxisti omnia hec: propter peccata nostra. Peccabimus enim et inique egimus recedentes a te: et deliquimus in omnibus et precepta tua non audibimus nec observabimus nec fecimus sicut preceperas nobbene nobis esset. Omnia ergo, quae induxisti super nos, et universa, quae fecisti nobis, vero judicio fecisti: Et tradidisti nos in manibus inimicorum iniquorum, et pesregi injusto et pessimo ultra omnem terram. Et nunc non possumus aperire os: confusio et opprobrium facti sumus servis tuis, et his qui colunt te. Ne, quaesumus, tradas nos in perpetuum, propter nomen tuum, et ne dissipes testamentum tuum: Neque auferas misericordiam tuam a nobis, propter Abraham dilectum tuum, et Isaac servum tuum, et Israel sanctum tuum: Quibus locutus es pollicens, quod multiplicares semen eorum sicut stellas coeli, et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
drach my sach ⁊ abdenagõ:
mitterent eos in fornacem
ignis ardentis. E confestioy
uiri illi uincti cũ bracis
suis ⁊ tẏaris. et calciam̃tis¬
sras et uestibus: missi scris
in medium fornacis igniᷤ
ardentis. Nam iussio regis
urgebat. fornax autem suc¬
censa erat nimis. Porro ui¬
ros. illos qui miserant si¬
drach mi sach & abdenago:
interfecit flamma ignis
Tiri autem hi tres id est
ħ drach mi sach ⁊ abdena¬
go: ceciderunt in mectiõ
camini ignis ardentis col¬
ligati. Quȩ secuntur in he-¬
breis uoluminib. ñ repperi:
t ambulabant
in medio flamme lau¬
dantes dm̃: et benedicentes
dñri. Stans autem adarias:
orauit sic. Aperienq os sur̃
in mectio ignis: ait. Bene¬
tictus es dñe d̃s patrum
ñroꝵ ⁊ laudabile et glori¬
osum nomen tuttm in se
cula: quia iustus es iN
omnib quȩ fecisti nobis:
et uniuersa oꝑa tua uera.
et inȩ tue rectȩ: et omnia
tudicia tua uera Iudicia
enim uera fecisti iuxta
omnia quȩ induxisti suꝑ

Expanded text:
nago, mitterent eos in fornacem ignis ardentis. Et confestim viri illi vincti, cum braccis suis, et tiaris, et calceamentis, et vestibus, missi sunt in medium fornacis ignis ardentis. Nam jussio regis urgebat: fornax autem succensa erat nimis. Porro viros illos, qui miserant Sidrach, Misach, et Abdenago, interfecit flamma ignis, Viri autem hi tres, id est, Sidrach, Misach, et Abdenago, ceciderunt in medio camino ignis ardentis, colligati, Quae sequuntur, in Hebraeis voluminibus non reperi. Et ambulabant in medio flammae, laudantes Deum, et benedicentes Domino. Stans autem Azarias oravit sic, aperiensque os suum in medio ignis, ait: Benedictus es, Domine Deus patrum nostrorum, et laudabile et gloriosum nomen tuum in scula. Quia iustus es in omnibus que fecisti nobis et universa opera tua et vie tue recte: et omnia iudicia tua vera. Iudicia enim vera fecisti iuxta omnia que induxisti super
Abbreviated transcription (Latin):
bilis: et suꝑ extatus in scl̃a:
Et benedictum nomen glẽ
tuȩ sc̃m: et laudabile: et¬
suꝑexaltatum in omnibꝰ
seculis. Benedictus es in
templo sancto gloriȩ tuȩ
et suꝑlaudabilis: et super¬
gloriosus in secula. Bene¬
dictus es in throno regni
tui: et suꝑlaudabilis: & su¬
ꝑexaltatus in secula. bene.

Expanded text:
s, et superexaltatus in saecula. Et benedictum nomen gloriae tuae sanctum, et laudabile, superexaltatum in omnibus saeculis. Benedictus es in templo gloriae tuae, et superlaudabilis, et supergloriosus in saecula. Benedictus es in throno regni tui, et superlaudabilis, et superexaltatus in saecula. Ben
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinem miscctie
tuȩ: et erue nos in mirabi¬
lib tuis: et da glam nomi¬
i tuo dñe: et confundan¬
tur omnes qui ostendirs
seruis tius mala. Confun¬
dantur in omnipotentia:
et robur eoꝵ conteratur:
et sciant quia tu es dñs
ds̃ solus ⁊ gloriosus suꝑ
orbem terraꝵ. Et ñ cessa¬
bant qui miserant eos
nacem. naptaᷤ. sti pa. ipice.
et malleolis: et effundebat᷑
flamma suꝑ fornacem cu¬
bitis quadraginta noueo:
Et erupit: et incendit quoᷤᷤ
repperit iuxta fornaceo de
chaldeis. Angelus autem
domini descendit cum
azaria & sociis eius in for¬
nacem: et excussit flammã
ignis de fornace: et fecit

Expanded text:
udinem misericordiae tuae. Et erue nos in mirabilibus tuis, et da gloriam nomini tuo, Domine: Et confundantur omnes, qui ostendunt servis tuis mala, confundantur in omni potentia, et robur eorum conteratur: Et sciant, quia tu es Dominus Deus solus, et gloriosus super orbem terrarum. Et non cessabannacem: napta: stuppa: pice: et malleolis. Et effundebatur flamma super fornacem cubitis quadraginta novem: et erupit: et incendit quos reperit juxta fornacem de Caldeis. Angelus autem Domini descendit cum Azaria et sociis ejus in fornacem. Et excussit flammam ignis de forna
Abbreviated transcription (Latin):
lonis. Itaq nabuchodono¬
sor rex misit ad congregan¬
dos satrapas. magistratus
et iudices: duces ⁊ tyran¬
principes regionum: ut
conuentrent ad dedica¬
tioneo statuȩ quã erexe-¬
rat nabuchodonosor rex:
Tunc congregati sunt
satrape. magistratus et udices
duces ⁊ tyranni & optima¬
tes qui erantin potestati¬
bus constituti: et uniuer¬
si principes regionum:
ut contientrent ad dedi-¬
cationem statuȩ quam
erexerat nabuchodono¬
sor rex. Stabant autem
in conspectu statuȩ. quã
posuerat nabuchodono¬
sor: et preco clamabat
ualenter. Uobis dicitur
populis. tribubus & lin¬
guis. in hora qua audie¬
ritis sonitum tubȩ & fi¬
stule & cychare. sambiice
et psalterii:⁊ simphoniȩ:

Expanded text:
lonis. Itaque Nabuchodonolonis. Itaque Nabuchodonosor rex misit ad congregandos satrapas, magistratus et iudices, duces etprincipes regionum; Ut convenirent ad dedicationem statuae, quam erexerat Nabuchodonosor rex. Tunc congregati sunt satrapae magistratus et iudices duces et tyranni et optimates qui erant in potestatibus constituti et universi principes regionum ut convenirent ad dedicationem statuae quam erexerat Nabuchodonosor rex stabant autem in conspectu statuae quam posuerat Nabuchodonosor et praeco clamabat valenter vobis dicitur populis tribubus et linguis in hora qua audieritis sonitum tubae et fistulae et citharae sambucae et psalte
Abbreviated transcription (Latin):
nitm. Sc̃m quod uidisti
quod de monte abscisus
est lapis sine manibus. ꝙ
comminuit testam & fer¬
rum:⁊ es & argentum. et
aurum: ds̃ magnꝰ osten¬
dit regi quȩ futura gint
postea. Et uerũ est somniũ:
et fidelis interpretatio eiꝰ:
Tunc rex nabuchodono¬
sor cecidit in faciem suam:
et dani elem adorauit: et
hostias ꝙ incensum prȩce¬
pit ut sacrificarent ei. Lo¬
reuelans mysteria: qm̃ tu
potuisti aꝑire sacramentr
hoc. Tunc rex dam elem
in sublime extulit: & mu¬
nera magna ⁊ multa de¬
dit ei. et constituit eum
pͥncipem suꝑ om̃s ꝓuin¬
cias babylonis: et prefectỹ
magistratuum suꝑ cun¬
ctos sapientes babylomis:
Dani el autẽ postulauit
a rege: et constituit suꝑ
oꝑa ꝓuincie babylomᷤ sy
drach. mi sach :⁊ abdenago:
Ipse autem dani el erat
in foribus regis:C. iii.
abuchodonosor rex fe¬
cit statuam auream
altitudine cubitoꝵ sexa¬
gnta: latitudine cubitoꝵ
sex: et statuit eam in cam¬
po dura ꝓuinciȩ baby¬

Expanded text:
num secundum quod vidisti num secundum quod vidisti quod de monte abscisus est lapis sine manibus et comminuit testam et ferrum et aes et argentum et aurum Deus magnus ostendit regi quae futura sunt postea et verum est somnium et fidelis interpretatioTunc rex Nabuchodonosor cecidit in faciem suam, et Danielem adoravit: et hostias et incensum praecepit ut sacrificarent ei. Lorevelans mysteria: quoniam potuisti aperire sacramentum hoc. Tunc rex Danielem in sublime extulit, munera multa et magna dedit ei: Et constituit eum principem super omnes provincias Babylonis, et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis. Daniel autem postulavit a rege, et constituit super opera provinciae Babylonis, Sidrach, Misach, et Abdenago: ipse autem Daniel erat in foribus regis.  Visio III. Nabuchodonosor rex fecit statuam auream, altitudine cubitorum sexaginta et latitudine cubitorum sex et statuit eam in campo Duram provincię Baby
Abbreviated transcription (Latin):
dedit in manti tua: et
sub ditione tua uniu̾sa
constituit. Eu es ergo ca¬
put aureum E post te con¬
surget regnum aliud minꝰ
te: et regnum terciũ aliud
ereum: quod imperabit u¬
niuersȩ terrȩ & regnum
quartum erit uelut ferrũ:
Quomodo ferrum comini¬
nurt & domat omnia:. fic
comminuet omma hec
et conteret. Porro quia ui¬
disti pedim ⁊ digitoꝵ par¬
tem teste figuli & partem
ferream : regnũ diuisum
erit: quod tamen de plan-¬
tario ferri orietur. Secim¬
dum quod uidisti ferrũ
mixtum testȩ ex luto.⁊⁊ cdi¬
gitos pedum ex parte fer-¬
reos & ex parte fictiles: ex
parte regnum erit solidũ.
et ex parte contritum. Qõ
autem uidisti ferrum mix¬
tum testȩ ex luto: corginiͤ¬
cebuntur quidem huma¬
no semine: sed ñ adherebuis
sibi: sicuti ferrum ñ potest
cęli regnum quod in eter¬
num ñ dissipabitur: et re¬
gnum eiꝰ populo alteri ñ
tradetur. Comminuet᷑ et
consumet untũsa regna
hec: et ipsum stabit in ȩter¬

Expanded text:
dedit in manu tua et dedit in manu tua et sub dicione tua universa constituit tu es ergo caput aureum et post te consurget regnum aliud minus te et regnum tertium aliud aereum quod imperabit universae terrae et regnum quartum erit velut ferrum quomodo ferrum comminuit et domat omnia sic comminuet omnia haec et conteret porro quia vidisti pedum et digitorum partem testae figuli et partem ferream regnum divisum erit quod tamen de plantario ferri orietur secundum quod vidisti ferrum mixtum testae ex luto et digitos pedum ex parte ferreos et ex parte fictiles ex parte regnum erit solidum et ex parte contritum quia autem vidisti ferrum mixtum testae ex luto commiscebuntur quidem humano semine sed non adherebunt sibi sicuti ferrum misceri not Deus caeli regnum quod in aeternum non dissipabitur et regnum eius populo alteri non tradetur comminuet et consumet universa regna haec et ipsum stabit in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
ret. et cogitationẽ men-¬
tis tuȩ sc̃ires. Tu rex ui-¬
debas: et ecce quasi sta-¬
tua una grandis. Statu¬
a illa magna ⁊ statitra
sublimis stabat contra
te: et intintus eiꝰ erat ter¬
ribilis. Huius statuȩ ca-¬
put ex auro optimo e¬
rat. Pectus autẽ & brachi¬
a de argento.Porro uen¬
ter & fẽmora: ex ere.Ty
biȩ autem ferreȩ: pedum
quedam pars erat ferrea:
quedam fictilis. Uidebas
ita. donec abscisus est la-¬
pis de monte sine mani¬
bus: et ꝑcussit statuam
in pectib etus ferreis ⁊ fi
ctilibus: et comminuit
eos. Tunc contrita sunt
uento: nullusq locus
inuentus est eis. Lapis au¬
tem qui ꝑcusserat statuã
factus est mons magnus:
et impleuit unuersam
terram. Hoc est somniũ:
Interpretationẽ quoq eiꝰ
dicemus coram te rex. Tu
rex regum es: et ds̃ cȩli re-¬
gnum & fortitudinem ⁊
imꝑtum et glam dedit ti-¬
bi: et omnia in quib ha¬
bitant filii hominum ⁊
bestiȩ agri. uolucresq cȩli

Expanded text:
ret et cogitationes menret et cogitationes mentis tuae scires tu rex videbas et ecce quasi statua una grandis statua illa magna et statura sublimis stabat contra te et intuitus eius erat terribilis huius statuae caput ex auro optimo erat pectus autem et brachia de argento porro venter et femorabiae autem ferreae, pedum quaedam pars erat ferrea, quaedam fictilis. Videbas ita, donec abscisus est lapis de monte sine manibus: et percussit statuam in pedibus ectilibus et comminuit eos. Tunc contrita sunt vento nullusque locus inventus est eis lapis autem qui percusserat statuam factus est mons magnus et implevit universam terram hoc est somnium interpretationem quoque eius dicemus coram te rex tu rex regum es et Deus caeli regnum fortitudinem et imperium et gloriam dedit tibi et omnia in quibus habitant filii hominum et bestiae agri volucresque caeli
Abbreviated transcription (Latin):
regi narrabo.Tunc arioch
festinus introduxit dam¬
Lelem ad regem: & dixie ei:
Inuem homineo de filiis
transinigrationis tude:
qui solutionẽ regi annim¬
ciet. Respondit rex:⁊ ait
dani eli: cuius nomen erat
balt assar. Putasne uere
potes indicare mͥ somni¬
um quod uidi. ⁊ interpre-¬
tationem etus: Et respon-¬
dens dani el coram rege
ait. Mystertum quod rex
interrogat. sapientes. ma¬
gi. ⁊ arioli. & arispices. ñ
queunt indicare regi: s
est ds̃ in cęlo reuelanᷤ my¬
steria: qui indicauit tibi
rex nabuchodonosor quȩ
uentura sunt in nouisi¬
mis temporib. Somniũ
tium ⁊ uisiones capitis
titi in cubili tuo: huius¬
cemodi sunt:
u rex cogitare cepisti
in stratu tuo: quid ẽet
futurum post hec E qui
reuelat mysteria: osten¬
dit tibi quȩ uentura s̾t:
Mi hi quoq non in sapi¬
entia quȩ est in me plus
qͣm in cunctis uiuentibꝰ
sacramentum hoc reue¬
latum est: sed ut interp̃¬
tatio regi manifesta fie-¬

Expanded text:
regi narrabo. Tunc Arioch regi narrabo. Tunc Arioch festinus introduxit Danielem ad regem, et dixit ei: Inveni hominem de filiis transmigrationis Juda, qui solutionem regi annuntiet. Respondit rex, et dixit Danieli, cujus nomen erat Baltassar: Putasne vere potes indicare mihi somnium, quod vidi, et interpretationem ejus? Et respondens Daniel coram rege, ait: Mysterium, quod rex interrogat, sapientes, magi et arioli et aruspices non queunt indicare regi sed est Deus in caelo revelans mysteria qui indicavit tibi rex Nabuchodonosor quae ventura sunt novissimis temporibus somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo huiuscemodi sunt tu rex cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec et qui revelat mysteria ostendit tibi quae ventura sunt mihi quoque non in sapientia quae est in me plus quam in cunctis viventibus sacramentum hoc revelatum est sed ut interpretatio regi manifesta fie
Abbreviated transcription (Latin):
misctiam a facie dei cȩbi
suꝑ sacramento isto: Ut
non pertrent dam el &
socii eius. cum cȩteris sapi¬
entibus babylonis. Tie
dam eli ꝑ uisionẽ nocte.
mysterium reuelatum ẽ:
Et daml el benedixie deuz
cęli: et locutus ait. Sit no¬
men dm̃ benedictum a
seculo ⁊usq in scłm: quia
sapientia ⁊ fortitudo eniˢ
sunt: et ipse mutat tem¬
pora ⁊ ȩtates. tranffert
regna atq constituit. Dat
sapientiam sapientibus.
et scientiam intelligenti-¬
bus disciplinam: ipse re¬
uelat ꝓfunda ⁊ abscondi¬
ta: et nouit in tenebris
constituta: et lux cũ eo est:
Tibi ds̃ patrum meoꝵ con¬
fiteor. teq laudo: quia sa¬
pientiam & fortitudinem
detisti mi hi: et nunc o¬
stendisti mͥ quȩ rogauimꝰ
te: quia sermonem regis
aꝑuisti nobis. Post hec da-¬
nihel ingressus ad arioch
quem constituerat rex ut
ꝑderet sapientes babylomᷤ:
sic ei locutus est. Sapientes
babylonis. ne ꝑdas. Intro¬
duc me in conspectu regiꝰ:
et s ꝙ solutionẽ

Expanded text:
misericordiam a facie Dei caeli misericordiam a facie Dei caeli super sacramento isto et non perirent Danihel et socii eius cum ceteris sapientibus Babylonis tunc Daniheli per visionem nocte mysterium revelatum est et Danihel benedixit Deo caeli et locutus ait sit nomen Domini benedictum a aeculo et usque in saeculum quia sapientia et fortitudo eius sunt et ipse mutat temporregna, atque constituit: dat sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam: Ipse revelat profunda, et abscondita, et novit in tenebris constituta: et lux cum eo est. Tibi, Deus patrum meorum, confiteor, teque laudo: quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi: Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, quia sermonem regis aperuisti nobis. Post haec Daniel ingressus ad Arioch, quem constituerat rex ut perderet sapientes Babylonis, sic ei locutus est: Sapientes Babylonis ne perdas; introduc me in conspectu regis, et solutionem
Abbreviated transcription (Latin):
magnuᷤᷤ ⁊ potens: uerbũ
huiuscemodi sciscitatur
ab omm ariolo: et mago
et chaldeo. Sermo enĩ quẽ
tu rex quȩris grauis est:
nec reperietur quisquam
qui indicet illitm in conᷤ¬
pectu regis: exceptis ̃iis:
quorum ñ est cũ homi¬
nibus conuersatio. Quo
audito rex: in furore &i¬
ra magna precepit. ut pe¬
rirent omnes sapientes
babylonis & egressa sen¬
tentia sapientes interficie.¬
bantur: querebanturq da¬
Ni el ⁊ socii eiꝰ ut ꝑirent:
Tunc dani el requisiuit
de lege aty sententia ab
ab arioch principe milici¬
e regis: qui egressus fue¬
rat ad interficiendos sapi¬
entes babylonis. Et inter-¬
rogauit eum qui a rege
obcausam tam crudelis
sententia a facie regis es¬
set egressa
sum ergo rem indicas¬
set arioch daniheli:
dam el ingressus roga¬
uit regem: ut tempũ da-¬
ret sibi ad solutionem in¬
dicandam regi. E ingressꝰ
est domum suam: ana¬
meꝙͣ misa eti ⁊ azarie
sociis fuis indicauit ne¬
gocium: ut quererent

Expanded text:
magnus et potens verbum magnus et potens verbum hujuscemodi sciscitatur ab omni hariolo, et mago, et Chaldaeo. Sermo enim, quem tu, rex, quaeris, gravis est: nec reperietur quisquam, qui indicet illum in conspectu regis: exceptis diis, quorum non est cum hominibus conversatio. Quo audito, rex in furore et in ira magna praecepit ut perirent omnes sapientes Babylonis. Et egressa sententia, sapientes interficiebantur: quaerebaturque Daniel et socii ejus, ut perirent. Tunc Daniel requisivit de lege atque sententia, ab Arioch principe militiae regis, qui egressus fuerat ad interficiendos sapientes Babylonis. Et interrogavit eum, qui a rege ob causam tam crudelis sententia a facie regis esset egressa. Cum ergo rem indicasset Arioch Danieli, Daniel ingressus rogavit regem, ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi. Et ingressus est domum suam, Ananiaeque, Misaeli et Azariae sociis suis indicavit negotium ut quaererent
Abbreviated transcription (Latin):
indicabimus E respondens
rex: et ait chaldeis.Sermo
recessit a me. Nisi indicaue¬
ritis mͥ somnium ⁊ comec¬
turam eiꝰ. ꝑibitis uos: et
domus ur̃e publi cabunt᷑
Si autem somniũ & con¬
iecturam enis narraueritis:
premia ⁊ dona & honorem
multum accipietis ame:
Sominum igitur & inter¬
pretationem eiꝰ. indicate mͥ:
Responderunt scd̃o: atq
dixerunt. Rex somnum
dicat seruis suis: et inter¬
pretationem illius indi-¬
cabimus. Respondit rex:
& ait. Sro certo noui quia
tempus redimitis: scien¬
tes quod recesserit a me
sermo. Si ergo somnum
ñ indicaueritis mͥ: una
est de uobis sententia:
quod interpretationem
quoq fallacem ⁊ decepti¬
one plenam composue¬
ritis: ut loquamim m
donec tempus ꝑtranseat:
Somnium itaq dicite mͥ:
ut sciam quod interpreta¬
tionem quoq eiꝰ ueram
loquamini. Respondentes
ergo chaldei coram rege:
dixerunt. Non est homo
suꝑ terram: qui sermonẽ
tuitm rex possit implere:
Sed neq regum quisquã

Expanded text:
indicabimus et respondens indicabimus et respondens rex ait Chaldeis sermo recessit a me nisi indicaveritis mihi somnium et coniecturam eius peribitis vos et domus vestrae publicabuntur si autem somnium et coniecturam eius narraveritis praemia et dona et honorem multum accipietis a me somnium igitur et interpretationem eius indicate mihi responderunt secundo atque dixerunt rex somndicat servis suis, et interpretationem illius indicabimus. Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus redimitis, scientes quod recesserit a me sermo. Si ergo somnium non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem et deceptione plenam composueritis, ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi, ut sciam, quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. Respondentes ergo Chaldaei coram rege, dixerunt: Non est homo super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere: Sed neque regum quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
introducerentur: intro-¬
duxit eos prepositus eu¬
nuchoꝵ in conspectu na¬
buchodonosor. Cumq
locutus fuisset eis rex: ñ
sunt muenti de uniu̾sis
tales. ut dani el anamaᷤ.
misa el:⁊ azarias. E. stete¬
runt in conspectu regis.
et omne u̾bum sapientie
et intellectus quod sciscitatꝰ
est rex ab eis: iuenit in eiͤ
decuplum suꝑ cunctos ari¬
olos ⁊ magos. qui erant in
unuerso regno eiꝰ. fuit au-¬
tem dani el usq ad annũ
primum cyri regis:
n anno scdo regni nabu¬
chodonosor. uidit nabucho¬
donosor sommum: & con¬
territus est sp̃s eius: et som¬
num eiꝰ fugit ab eo. Prece¬
pit autez rex ut conuocaren¬
tur arioli ⁊ magi & male¬
fici:⁊ chaldei: et indicaress
regi somma sua. Qui cum
uenissent: stecerunt corã
rege. E dixit ad eos rex. Ui¬
di somnium: et mente
confusus ignoro quid ui¬
derim. Responderuntq¬
regi chaldei syriace. Rex
in sempiternum uiue:
Dic somnium seriris tuis:
et interpretationem eius

Expanded text:
introducerentur: introintroducerentur: introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor. Cumque eis locutus fuisset rex, non sunt inventi de universis tales, ut Daniel, Ananias, Misael, et Azarias: Et steterunt in conspectu regis: et omne verbum sapientiae et intellectus, quod sciscitatus est ab eis rex invenit in eis decuplum super cunctos ariolos et magos qui erant in universo regno eius fuit autem Danihel usque ad annum primum Cyri regis in anno secundo regni Nabuchodonosor vidit Nabuchodonosor somnium et conterritus est spiritus eius et somnium eius fugit ab eo praecepit ergo rex ut convocarentur arioli et magi et malefici et Chaldei et indicarent regi somnia sua qui cum venissent steterunt coram rege et dixit ad eos rex vidi somnium et mente confusus ignoro quid viderim responderuntque Chaldei regi syriace rex in sempiternum vive dic somnium servis tuis et interpretationem eius
Abbreviated transcription (Latin):
qui si uiderit uultu ur̃os
macilentiores prȩ cȩteris
adolescentib coeuis ur̃is:
condeminabitis caput me¬
um regi & dixit dami el
ad malasar. quem constitu¬
erat princeps eunuchoꝵ
suꝑ dani elem. ananiam.
misadele: & azariam. Tenta¬
ꝑta nos obsecro seruos tu¬
os dieb decem: et dentur
nobis legumina ad uescen-¬
dum:⁊ aqua ad bibendũ.
et contemplare uultus no¬
stros ⁊ uultus pueroꝵ qui
uescuntur ei bo regio: et
sicut uideris. facies cũ ser¬
uis tuis. Qui audito sermo¬
ne huiuscemotr: den ta-¬
uit eos dieb decem. Post
dies autem decem: appa-¬
ruerunt uultus eoꝵ meli-¬
ores ⁊ corpulentiores pre
omnib pueris qui uesce¬
bantur ci bo regio. Porro
malasar tollebat cibaria
et uinum potus eoꝵ: da-¬
batq eis legumina. Pueriᷤ
autem his dedit d̃s scienti¬
am. ⁊ disciplinam in om̃i
libro: et sapientia. Dani-¬
eli autem intelligenti¬
am omnium uisionum
et sommorum
ompletis itaq cdiebꝰ post
quos dixerat rex ut

Expanded text:
Qui si viderit vultus vestros macilentiores prae caeteris adolescentibus coaevis vestris, condemnabitis caput meum regi. Et dixit Daniel ad Malassar, quem constituerat princeps eunuchorum super Danielem, Ananiam, Misaelem, et Azariam, Tenta nos, obsecro, servos tuos diebus decem, et dentur nobis legumina ad vescendum, et aqua ad bibendum: Et contemplare vultus nostros, et vultus puerorum qui vescuntur cibo regio: et sicut videris, facies cum servis tuis. Qui audito sermone hujuscemodi, tentavit eos diebus decem. Post dies autem decem, apparuerunt vultus eorum meliores et corpulentiores prae omnibus pueris qui vescebantur cibo regio. Porro Malassar tollebat cibaria, et vinum potus eorum: dabatque eis legumina. Pueris autem his dedit Deus scientiam et disciplinam, in omni libro et sapientia: Danieli autem intelligentiam omnium visionum et somniorum. Completis itaque diebus, post quos dixerat rex ut
Abbreviated transcription (Latin):
cem ignis ardente. Sunt
ergo uiri iudei quoᷤᷤ con¬
stitiusti suꝑ oꝑa regioniᷤ
babylomiȩ. sy drach. mi¬
sach:⁊ abdenago. Uiri isti
contempserunt rex de¬
cretum tuum. Deos tuoᷤ
non colunt: et statuam
auream quam erexisti
non adorant:
Tunc nabuchodonosor
in furore ⁊ nra prece¬
pit: ut adducerentur si¬
drach. mi sach.⁊ abdena¬
go. Qui confestim addu¬
cti sunt in conspectura
regis.Pronuntianq na¬
buchodonosor rex: ait
eis. Uerene si dtrach. mi¬
sach:⁊ abdenago deos
meos non colitis: ꝙ sta¬
tuam auream quam
statui non adoratis:
Nunc ergo si estis parati.
quacumq hora auctie¬
ritis sonitum tubȩ. fisty¬
le cythare. sambiicȩ &
psalterii ⁊ simphonie. et
omnis generis musicorũ:¬

Expanded text:
unt ergo viri Judaei, quos constituisti super opera regionis Babylonis, Sidrach, Misach, et Abdenago: Viri isti contempserunt, rex, decretum tuum: deos tuos non colunt, et statuam auream, quam erexisti, non adorant. Tunc Nabuchodonosor in furore et in ira praecepit, ut adducerentur Sidrach, Misach et Abdenago: qui confestim adducti sunt in conspectu regis. Pronuntiansque Nabuchodonosor rex, ait eis: Verene, Sidrach, Misach, et Abdenago, deos meos non colitis, et statuam auream, quam stitui, non adoratis? Nunc ergo si estis parati, quacumque hora audieritis sonitum tubae, fistulae, citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
corum: cadentes adorate
statuam auream. quao
constituit nabucho do¬
nosor rex. Siquis autem
non ꝓstratus adoraue¬
rit: eadem hora mittet᷑
in fornacem ignis arden¬
tis. Post hec igitur statio
ut audierunt om̃s ppli
sontum tubȩ fistulȩ. &
cythare. sambice & psal¬
terii. simphonie. ⁊ omniᷤ
generis musicorum: ca¬
dentes omnes populi
et tribus & lingue. ado¬
rauerunt statuam aure¬
am quam constituerat
nabuchodonosor rex:
Statimq in ipso tẽpore
accedentes uiri chaldei
accusauerunt iudeos:
dixeruntq nabuchodo¬
nosor regi. Rex in ȩter¬
num uiue. Tu rex posu¬
isti decretum ut omnis
homo qui audierit so¬
nitum tubȩ. fistulȩ. et
cythare. sambucȩ:⁊ psal¬
terii. & simphonie. &um

Expanded text:
tes adorate statuam auream: quam constituit Nabuchodonosor Rex. Si quis autem non prostratus adoraverit: eadem hora mittetur in fornacem ignis ardentis. Post hec igitur statim ut audierunt omnes populi sonitum tubae, fistulae, et citharae, sambucae et psalterii, et symphoniae, et omnis generis musicorum: Cadentes omnes populi, et tribus et linguae adoraverunt statuam auream, quam constituerat Nabuchodonosor rex. Statimque in ipso tempore accedentes viri Chaldaei accusaverunt Judaeos: dixeruntque Nabuchodonosor regi: Rex, in aeternum vive: Tu, rex, posuisti decretum, ut omnis homo, qui audierit sonitum tubae, fistulae, et citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, et
Abbreviated transcription (Latin):
HNO TER CIO
regni ioac im regis iu¬
da. uenit nabucho do¬
nosor rex babylonis ilre¬
in Ierusalem: et obsetit eam:¬
manu eius ioac im regẽ
iudȩ.⁊ partem uasoꝵ do¬
mus dm̃: et asportauit e¬
a i terram sennaar. iN
domum dei sui: et uasa
intulit in domũ thesau¬
ri dei sui Eẜ ait rex asphe-¬
ne ⁊ preposito eumichoꝵ¬
siterata. ut introduceret
de filiis ifrł. ⁊ de semine re¬
gio ⁊ tirannoꝵ pueroᷤ. in
quib nulla esset macula:
decoros forma ⁊⁊ eruditos
omni sapientia: cautos
scientia.: ⁊ doctos discipti¬
na: et qui possent stare
in palacio regis: ut doce¬
ret eos litteras: ilinguã
chaldeoꝵ & constituit
eis rex annonam ꝑ sin¬
gulos dies de cibis suis.
et de uino unde bibebat
tpse: ut enutriti tribus
annis. postea starent in
conspectu regis. fueritis
ergo inter eos de filtis
iuda:dani el.ananias.
misa el :⁊azarias: & mi¬
posuit eis prepositus eu-¬
nuchoꝵ nomina Dam e¬
li baltassar: et ananie si¬
drach. misa eli misach:

Expanded text:
no tertio regni Joacim regis Juda, venit Nabuchodonosor rex Babylonis Jerusalem, et obsedit eammanu ejus Joiacim regem Juda, et partem vasorum domus Dei: Et asportavit in terram Sennaar in domum Dei sui, et vasa intulit in domum thesauri Dei sui. Et ait rex Asphanaz praeposito eunuchorum, ut introduceret de filiis Israel, et de semine regio et tyrannorum, pueros, In quibus nulla esset macula, decoros forma, et eruditos omni sapientia, cautos scientia, et doctos disciplina, Et qui possent stare in palatio regis, ut doceret eos litteras, et linguam Chaldaeorum. Et constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis, et de vino unde bibebat ipse; Ut enutriti tribus annis, postea starent in conspectu regis. Fuerunt ergo inter eos de filiis Juda, Daniel, Ananias, Misael, et Azarias. Et imposuit eis praepositus eunuchorum, nomina: Danieli, Baltassar: Ananiae, Sidrach: Misaeli, Misach,
Abbreviated transcription (Latin):
eadem hora mittemim in
fornacem ignis ardentis:
Et quis est ds̃ qui eripiat
uos de manu mea : Res¬
pondentes si drach mi sac.
et abdenago: dixerunt regi
nabuchodonosor. Non o¬
portet nos de hac re res-¬
pondere tibi. Ecce enim ds̃
ñr quem colimus. potest
nis ardentis: et de manibꝰ
tis rex liberare. Quod si
noluerit: notum tibi sit
rex. quia deos tuos non
colimus: et statuam aure¬
am quam erexisti non ad¬
oramus. Tune nabucho¬
donosor repletus ẽ furore:
et aspectus faciei illius m¬
intmutatus est suꝑ s drach
mi sach & abdenago: & pre¬
cepit ut succenderetur for

Expanded text:
adem hora mittemini in fornacem ignis ardentis: et quis est Deus, qui eripiat vos de manu mea? Respondentes Sidrach, Misach, et Abdenago, dixerunt regi Nabuchodonosor: Non oportet nos de hac re respondere tibi. Ecce enim Deus noster quem colimus potest nis ardentis et de manibus tuis rex liberare quod si noluerit notum tibi sit rex quia deos tuos non colimus et statuam auream quam erexisti non adoramus tunc Nabuchodonosor repletus est furore et aspectus faciei illius inmutatus est super Sedrac Misac et Abdenago et praecepit ut succenderetur f
Abbreviated transcription (Latin):
tum ⁊ erit pauor in ethy¬
opia: cum ceciderint uul¬
nerati in ȩgypto & ablata
fuerit multitudo illius:
et destructa fundam̃ta eiꝰ:
omne reliquum uulgus:
et chub. & filii terrȩ federis:
cum eis gladio cadeñ. Hȩc
dicit dominus d̃s. E cor¬
ruent fulcientes ȩgyptũ:
et destruetur suꝑbia im
dio cadent in ea: ait dñs d̃s
exercituum & dissipabun¬
tur in medio terraꝵ deso¬
lataꝵ: et urbes eiꝰ in medi¬
o ciuitatum desertaꝵ erũt:.
et scient quia ego dñs
cum dedero ignem in egy¬
pto: et attriti fuerint om¬
nes auxiliatores eiꝰ. In die
illa egredientur nuncñ a
facie mea in trieribus. ad
conterendam ȩthyopiȩ con-¬
fidentiam.⁊ et erit pauor
in eis in die ȩgypti: quia
absq dubio uemiet. Hȩc
dicit dñs ds & cessare faciã
multitudinem egypti: in
manu nabuchodonosor
regis babylonis. Ipse &pob

Expanded text:
tum: et erit pavor in Aethiopia, Cum ceciderint vulnerati in Aegypto, et ablata fuerit multitudo illius, et destructa fundamenta ejus. omne reliquum vulgus, et Chub, et filii terrae foederis, cum eis gladio cadent. Haec dicit Dominus Deus; Et corruent fulcientes Aegyptum, et destruetur superbia impdio cadent in ea, ait Dominus Deus exercituum. Et dissipabuntur in medio terrarum desolatarum, et urbes in medio civitatum desertarum erunt. Et scient quia ego Dominus: cum dedero ignem in Aegypto, et attriti fuerint omnes auxiliatores ejus. In die illa egredientur nuntii a facie mea in trieribus, ad conterendam Aethiopiae confidentiam; Et erit pavor in eis in die Aegypti, quia absque dubio veniet. Haec dicit Dominus Deus: Cessare faciam multitudinem Aegypti in manu Nabuchodonosor r
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ut libam. Conu̾tentur
sedentes iumbra eius:
uiuent tritico: & germi¬
nabunt quasi uinea.Me¬
moriale eiꝰ sicut uinum
libani. Ephrãim quid mͥ
ultra y dola: Ego exaudi-¬
am. et dirigam eũ. Ego
ut abietem uirenteor: ex
me fructus tuus inuentꝰ
est. Quis sapiens ⁊ intelli¬
get ista: intelligens & sci

Expanded text:
onvertentur sedentes in umbra ejus: vivent tritico, et germinabunt quasi vinea: memoriale ejus sicut vinum Libani. Ephraim, quid mihi ultra idola? ego exaudiam, et dirigam eum ego ut abietem virentem: ex me fructus tuus inventus est. Quis sapiens, et intelliget ista? inte
Abbreviated transcription (Latin):
queritur quare post
euangetia quȩ supple-¬
mentum legis sunt.
et in quibus nobis
exempla et precepta
uiuendi plenissime di-¬
gesta sunt: uoluerit
apostolus has episto-¬
las ad singulas ecclas
destinare.Hac autẽ causa
ut ie mitia nascentis
ecclesie. nouis causis exi¬
stentibus i presentia et¬
orientia resecaret uicia:
et ut post futuras exclu¬
deret questiones. exẽplo
ꝓphetaꝵ : qui post editam
legem moysi in qua om̃a
dei mandata legebantur.
ni hilominus tamen do¬
ctrina sua rediuiua semꝑ
decem epistolas ad ȩcclesiaᷤ
scripserit: Decem enĩ sunt:
cum illa quȩ dicitur ad he-¬
breos. Nam reliquȩ qͣtuor:
ad discipulos specialiter
sunt porrecte. Ut osten¬
discrepare testamento: et
se contra legem ñ facere
moysi: ad numerum pri-¬
moꝵ decalogi mandatoꝵ
sias epistolas ordinauit.
e quot ille preceptis a
iharaone instituit libera¬
tos: totidem hic epistolis
a diaboli ⁊ dolatriȩ ser¬
uitutȩ edocet ac quisitos:
Nam ⁊ duas tabulas lapi.¬

Expanded text:
quaeritur quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt, voluerit Apostolus has Epistolas ad singulas Ecclesias destinare. Hac autem causa t initia nascentis Ecclesiae, novis causis existentibus, prorientia resecaret vitia; et post futuras excluderet quaestiones, exemplo prophetarum, qui post editam legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper decem Epistolas ad Ecclesias scripserit. Decem sunt enim, cum ea quae dicitur ad Hebraeos; nam reliquae quatuor ad discipulos specialiter sunt porrectae. Ut ostendiscrepare a Veteri Testamento, et se contra legem non facere Moysi, ad numerum primorum Decalogi mandatorum suas Epistolas destinavit; et quot ille praeceptis a Pharaone instituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas lapi
Abbreviated transcription (Latin):
la quib ab mitio deser¬
iustis. nobi cõparemini:
Et ñ potiꝰ in ꝓselitoꝵ loco
ex legis auctoritate & con¬
suetudine deputemim:
Et hoc ipsum ñ merebami¬
ni. inisi quia larga dei sẽꝑ
clementia uoluit uos ad
nr̃am timitationẽ admit¬
tere. Gentes etiã econtrari-¬
o respondebant Quanto
entm maiora erga uos dĩ
beneficia narraueritis:
tanto maioris uos crimi¬
nis reos monstrabiti. Sem-¬
per entm his omnib extiti.¬
stis ingrati. Nam ipsis pedi¬
bus quib aridum mare
transistis. ludebatis ante y¬
dola quȩ fecistis. Ex ipso
ore quo paulo ante ob
necem aduersarioꝵ dño
cantaueratis. symulacra
uobis fieri poposcistis. Il¬
lis oculis quib ueneran¬
da dm̃ in nube uel igne
conspicere solebatis: sy¬
mulachra intuebamini:
Manna quoq uobiᷤ fasti
stis. ad egyptum unde

Expanded text:
 quibus ab initio deser quibus ab initio deservistis, nobis comparemini; et non potius in proselytorum locum ex legis auctoritate et consuetudine deputemini? Et hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga semper Dei clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam econtrario respondebant: Quanto enim majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis reos esse monstrabitis. Semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri 3 poposcistis. Illis oculis quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis, simulacra intuebamini. Manna quoque vobis fastidstis: ad Aegyptum, unde
Abbreviated transcription (Latin):
omani qui ex iudeis
in suꝑba contentione
uolebant se alterutro fu¬
perponere. Nam iudei
dicebant. Nos sumuᷤ ppłs
dei quos ab mitio dile¬
.xit & fouit. Nos etreutm¬
cifi ex genere abraham.
ex stirpe sc̃a descendimuᷤˢ.
et notus retro apud iu¬
tantum d̃s. nos de egyp
to signis dei ⁊ uirtutib li-¬
berati. mare ficco ꝑtransi¬
uimus pede. cũ inimicos
nr̃os grauissimi stuctus
in uoluerent. Nobi man-¬
na pluit dñs in deserto:
et quasi filiis suis celeste
pabulum ministrauit:
Nos die nocteq in colum-¬
na nubis ignis precessit
ut nobis in inuio iter o¬
stenderet. Atq ut cetera eiꝰ
circa nos immensa bene¬
ficia taceamus. nos soli
digni sumus dei legem ac¬
cipere:⁊ dei uocem loquen¬
tis audire. eiꝰq cognoscere
uoluntatem. In qua lege
nobis ꝓmissus est.xp̃s: ad
quos etiam ipse uenisse
testatus est dicens. Non ue¬
ni nisi ad oues quȩ perie¬
canes potius qͣm homines
appellauit. Equum ne gͦ ẽ.
ut hocdie deserentes ydo¬

Expanded text:
omani, qui ex Judaeis hi superba contentione volebant se alterutrum superponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit; nos circumcisi ex genere Abraham, ex stirpe sancta descendimus, et notus retro apud Jutantum Deus ; nos de Aegypto Dei signis et virtutibus liberati mare sicco transivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent: nobis manna pluit Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit; nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet : atque ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, et vocem Dei loquentis audire, ejusque cognoscere voluntatem, in qua lege nobis promissus est Christus, ad quos etiam ipse se venisse testatus est, dicens: Non veni nisi ad oves, quae periecanes potius quam homines appellaverit. Aequumne ergo est ut idola hodie deserentes,
Abbreviated transcription (Latin):
et conteram fortitudi-¬
nem regni gentium:
et subuertam quadri¬
gam et ascensorem eiu:
Et descendent equi et
ascensores eorum: uir
in gladio fratris sui. In
die illa dicit dominus
exercituum. assumam
te zorobabel fili salathi-¬

Expanded text:
et conteram fortitudinem regni gentium: Et subvertam quadrigam, et ascensorem ejus: et descendent equi, et ascensores eorum: vir in gladio fratris sui. In die illa dicit Dominus exercituum, assumam te, Zorobabel, fili Salathi