comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
singulorũ. uerũ &iã ꝓpt̃ differentiã naturarũ. Atq. in his
cũ sensus ñ ꝓcedat ex corpore illo qđ uidetur. sed ex corpore
sentientis animantis cui anima suo quodã miro modo contẽ¬
peratur. tam̃ ex corpore qđ uidetur gignitur uisio. id est
sensus ipse formatur. Ut iã non tantũ sensus qui &iã intenebris
eẽ integer potest dum est in colomitas oculorũ. sed &iã sensus
informatus sit quȩ uisio uocatur. Gignitur ergo exre uisi¬
bili uisio. sed ñ ex sola nisi adsit & uidens Quocirca ex
usibili & uidente. gignitur uisio. ita sane ut ex uidente
sit sensus oculorũ. & aspicientis atq. intuentis intentio. Illa
tam̃ informatio sensus quȩ uisio dicitur. a solo inprimat᷑
corpore quod udctur. Iđ are aliqua uisibili. Qua detracta
nulla remanet forma quȩ inaerat sensui . dum adesset illũd
qđ uidebatur. Sensus tam̃ ipse remanet quierat & prius quã

Expanded text:
singulorum, verum etiam propter differentiam naturarum. 3. Atque in his singulorum, verum etiam propter differentiam naturarum. 3. Atque in his cum sensus non procedat ex corpore illo quod videtur, sed ex corpore sentientis animantis, cui anima suo quodam miro modo contemperatur: tamen ex corpore quod videtur gignitur visio, id est, sensus ipse formatur; ut jam non tantum sensus qui etiam in tenebris esse integer potest, dum est incolumitas oculorum, sed etiam sensus informatus sit, quae visio vocatur. Gignitur ergo ex re visibili visio, sed non ex sola, nisi adsit et videns. Quocirca ex visibili et vidente gignitur visio, ita sane ut ex vidente sit sensus oculorum, et aspicientis atque intuentis intentio: illa tamen informatio sensus, quae visio dicitur, a solo imprimatur corpore quod videtur, id est, a re aliqua visibili: qua detrnulla remanet forma quae inerat sensui, dum adesset illud quod videbatur. Sensus tamen ipse remanet, qui erat et priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
sensu. atq uisione. qm̃ solius animi est hȩc intentio. Sensus aut
oculorũ non obaliud sensus corporis dicitur. nisi quia & ipsi ocu¬
li membra sunt corporis: Et quãuis ñsentiat corpus exanime
anima tam̃ cõmixta corpori. ꝑ instrum̃tũ sentit corportum:
& idem instrumentũ sensus uocatur. qui &iã passione corporis
cũ quisq excȩcatur. int̾ceptus extinguitur. cum idem mancat
animus et eiusintentio luminib amissis. ñ habeat quidem sensũ
corporis quẽ uidendo extrinsecus corpori adiungat atq. in eo
uiso figat aspectũ. nisutam̃ ipso indic& se adẽpto corporis
sensu nec perire potuisse. nec minui: Manet nĩ quidã uiden¬
di appetitus integer. siue id possit fieri. siue ñ possit: Hecigit
tria corpus qđ uidetur. & ipsa uisio & quȩ utrũq coniungi
intentio. manifesta sunt ad dinoscendũ. ñ solũ ꝓpt̃ ppria

Expanded text:
sensu atque visione: quoniam solius animi est haec intentio: sensus autem sensu atque visione: quoniam solius animi est haec intentio: sensus autem oculorum non ob aliud sensus corporis dicitur, nisi quia et ipsi oculi membra sunt corporis: et quamvis non sentiat corpus exanime, anima tamen commixta corpori per instrumentum sentit corporeum, et idem instrumentum sensus vocatur. Qui etiam passione corporis, cum quisque excaecatur, interceptus exstinguitur, cum idem maneat animus, et ejus intentio, luminibus amissis, non habeat quidem sensum corporis quem videndo extrinsecus corpori adjungat atque in eo viso figat aspectum, nisu tamen ipso indicet se adempto corporis sensu, nec perire potuisse, nec minui. Manet enim quidam videndi appetitus integer, sive id possit fieri, sive non possit. Haec igitur tria, corpus quod videtur, et ipsa visio, et quae utrumque conjungit intentio, manifesta sunt ad dignoscendum, non solum propter propria
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qui iam erat in animante &iã priusquã uider& qđ uidere
possit cũ in aliquid iusibile incurrer&. uel uisio quę fit insensu
ex iusibili corpore cũ iam coniunctumẽ & uidetur. sensus ergo
uel uisio. idest sensus ñformatus extrinsecus. uel sensus format᷑¬
illud corpus qđ uidendosentimus. quosensus nita formatur ut
sensussit. sed ut iusio sit. Nam sensus & ante abiectũ reisensi¬
bilis nisi eẽt in nobis. ñ distaremꝰ acȩcis dũnihil uidemus. siue in
tenebris. siue clausis luminibus. Hocaut distamus qđ nobis
in est & ñuidentib qđ uidere possumus quisensus uocatur.
illis ucro ñ in est. nec aliunde nisi qđ eo carent cȩci appellantur
teq illa animi intentio quȩ in eare quã uidemus sensũ tenet.
atq utrũq coniungit. ñ tantũ ab care iusibili natura differt.
quando quidem iste animus. illud corpus est sed abipso qͦq

Expanded text:
autem qui jam erat in animante, etiam priusquam videret quod videre autem qui jam erat in animante, etiam priusquam videret quod videre posset, cum in aliquid visibile incurreret, vel visio quae fit in sensu ex visibili corpore, cum jam conjunctum est et videtur; sensus ergo vel visio, id est sensus formatus extrinsecus ad animaillud corpus quod videndo sentimus, quo sensus non ita formatur ut sensus sit, sed ut visio sit. Nam sensus et ante objectum rei sensibilis nisi esset in nobis, non distaremus a caecis, dum nihil videmus, sive in tenebris, sive clausis luminibus. Hoc autem distamus, quod nobis inest et non videntibus, quo videre possimus, qui sensus vocatur: illis vero non inest; nec aliunde, nisi quod eo carent, caeci appellantur. Itemque illa animi intentio, quae in ea re quam videmus sensum tenet, atque utrumque conjungit, non tantum ab ea re visibili natura differt; quandoquidem iste animus, illud corpus est: sed ab ipso quoque
Abbreviated transcription (Latin):
siue quid aliud qđ uiderioculis potest. qđ utiq iam eẽ poterat
& antequã uideretur. Deinde uisio quȩ ñ erat. priusquam rem
illã obiectã sensui sentiremus Tercio. qđ in eare que iudetͥ
quamdiu uidetur sensum detin& oculorum. Id est animuntentionẽ.
n his igitur trib non solum est manifesta distinctio. sed &iã disereta
natura: Primũ quippe illud corpus uisibile longe alterius natu¬
re est. qua sensus oculorũ. quo sibimet incidente fit iusio ipsa. Quae
uisio quid aliud quam sensus ex eare quȩsentitur informatus appa¬
ret. quauis re uisibili detracta nullasit. nec ulla om̃ino ẽẽ possit
talis uisio. si corpus ñ sit qđ uideriquȩat: Nullomodo tam̃ eiusdẽ
substantiȩ est corpus quo formatur sensus oculorũ. cum idem corpus
uidetur & ipsa forma quȩ ab eodem inprimitur sensui qua uisio
uocatur Corpus enĩ uisum insua natura separabile est. Sensus

Expanded text:
sive quid aliud quod videri oculis potest; quod utique jam esse poterat, sive quid aliud quod videri oculis potest; quod utique jam esse poterat, et antequam videretur: deinde, visio, quae non erat priusquam rem illam objectam sensui sentiremus: tertio, quod in ea re quae videtur, quamdiu videtur sensum detinet oculorum, id est, animi intentio. In his igitur tribus, non solum est manifesta distinctio, sed etiam discreta natura. Primum quippe illud corpus visibile longe alterius naturae est, quam sensus oculorum, quo sibimet incidente fit visio. Ipsaque visio quid aliud, quam sensus ex ea re quae sentitur informatus apparet? Quamvis re visibili detracta nulla sit, nec ulla omnino esse possit talis visio, si corpus non sit quod videri queat: nullo modo tamen ejusdem substantiae est corpus quo formatur sensus oculorum, cum idem corpus videtur, et ipsa forma quae ab eodem imprimitur sensui, quae visio vocatur. Corpus enim visum in sua natura separabile est: sensus
Abbreviated transcription (Latin):
traxit infirmitatẽ. Cuius egritudini congruendumẽ. ut si qͣndo
interiora spualia ac cõmodatius distinguere.: atq facilius in sinuarẽ
conamur. de corporalib exterioribꝰ. similitudinũ documenta
capiamus: Sensu igitur corporis. exterior homo p̃ditus. sentit
corpora. Et iste sensus qđ facile aduertitur. quinq ꝑtitus est.
uidendo. audiendo. ol faciendo. gustando. tangendo. Sed & mul¬
tum est & ñ necessariũ. ut om̃s hosquinq sensus id qđ quȩrimus
interrogemus. Qđ enĩ nobis unus eorũ renuntiat. &iã inceteris
ualit. Itaq potissimũ testimonio utamur oculorũ. Is enĩsensus
corporis. maxime excellit. & est uisioni mentis psui generis diuersi
umigitur aliqđ corpus uidemus: tate uicinior ii.¬
hȩc tria qđ facillimũ est. consideranda sunt. & dinoscenda.
Primo ipsares quã uidemus. siue lapidem. siue aliquã flammã.

Expanded text:
traxit infirmitatem. Cujus aegritudini congruendum est: ut si quando traxit infirmitatem. Cujus aegritudini congruendum est: ut si quando interiora spiritualia accommodatius distinguere atque facilius insinuare conamur, de corporalibus exterioribus similitudinum documenta capiamus. Sensu igitur corporis exterior homo praeditus sentit corpora: et iste sensus, quod facile advertitur, quinquepartitus est; videndo, audiendo, olfaciendo, gustando, tangendo. Sed et multum est, et non necessarium, ut omnes hos quinque sensus id quod quaerimus interrogemus. Quod enim nobis unus eorum renuntiat, etiam in caeteris valet. Itaque potissimum testimonio utamur oculorum. Is enim sensus corporis maxime excellit, et est visioni mentis pro sui generis diversiigitur aliquod corpus videmus, haec tria, quod facillimum est, consideranda sunt et dignoscenda. Primo, ipsa res quam videmus, sive lapidem, sive aliquam flammam,
Abbreviated transcription (Latin):
rior homo noster corrumpitur. sed interior renouatur de
die indiem. In hocergo qui corrũpitur. quęramus quem¬
ad modũ possumus quandã trinitatis effigiem. et si ñ exp̃s¬
siorem. tam̃ fortassis ad dinoscendũ faciliorem. Neq enĩ
frustra & iste homo dicitur. nisi quia in est ei non nulla inte¬
rioris similitudo. Et illo ipso ordine conditionis nostraȩ
quomortales atq carnales effecti sumus. facilius & quasi familiari¬
us uisibilia quã intelligibilia ꝑtractamus. cũ ista sint exterius. illa
interius. & ista sensu corporis sentiamus. illa mente intellegamꝰ. nosq
ipsi animo ñsensibiles simus. idest corpora: sed intelligibiles qm̃
uita sumus. tam̃ ut dixi tanta facta est incorporib c̃suetudo & ita
in hec miro modo relabens forasse nr̃a ꝓiecit intentio. ut cum ab
incesto corporũ ablata fuerit. ut in spu multo cerciore ac stabiliore
cognitione figatur. refugiat adista. & ibi appetat requiem. unde

Expanded text:
ovatur de die in diem . In hoc ergo qui corrumpitur, quaeramus, quemadmodum possumus, quamdam Trinitatis effigiem, et si non expressiorem, tamen fortassis ad dignoscendum faciliorem. Neque enim frustra et iste homo dicitur, nisi quia inest ei nonnulla interioris similitudo. Et illo ipso ordine conditionis nostrae quo mortales atque carnales effecti sumus, facilius et quasi familiarius visibilia quam intelligibilia pertractamus: cum ista sint exterius, illa interius, et ista sensu corporis sentiamus, illa mente intelligamus; nosque ipsi animi non sensibiles simus, id est, corpora, sed intelligibiles, quoniam vita sumus: tamen, ut dixi, tanta facta est in corporibus consuetudo, et ita in haec miro modo relabens foras se nostra projecit intentio, ut cum ab incerto corporum ablata fuerit, ut in spiritum multo certiore ac stabiliore cognitione figatur, refugiat ad ista, et ibi appetat requiem unde
Abbreviated transcription (Latin):
emini dubiua est
sicut interiorem hominẽ intellegentia. sic
Dexteriorem sensu corporis preditum
Nitamur igitur si possumus in hoc quoq
exteriore indagare qualecũq uestigium
trinitatis. Nonquia & ipse eodem modo
sit imago dĩ. Manifesta est quippe apłica sententia quȩ in¬
teriorem hominẽ renouari in di agnitionẽ declarat scđm

Expanded text:
emini dubium est, sicut interiorem hominem intelligentia, sic exteriorem sensu corporis praeditum. Nitamur igitur, si possumus, in hoc quoque exteriore indagare qualecumque vestigium Trinitatis, non quia et ipse eodem modo sit imago Dei. Manifesta est quippe apostolica sententia, quae interiorem hominem renovari in Dei agn
Abbreviated transcription (Latin):
tria sunt. amans. & qđ amat᷑. & amor. Quid est ergo amor.
nisi quȩdã uita. duo aliqua copulans. uel copulare appeteas.
amantẽ scilic& & qđ amat᷑: Ethoc&iã in extremis carna¬
libusq amoribus. ita est. Sed ut aliquid purius & liquidius
hauriamus. calcata carne ascendamus ad animũ. Quid
amat animus in amico. nisi animũ : Et illic igitur triasun.
amans. & qđ amatur. & amor. Restat &iã hinc ascendere.
et superius ista quęrere. quantũ hominidatur. Sedhinc
paululũ reqͥescat intentio. ñ ut se iã existim& inuenisse qđ
quęrit. sed sicut sol& inueniri locus ubi quęrendũ est aliquid
nondũ illud inuentũ est. sed iã inuentũ est ubi quęrat᷑. ita hoc
dixisse suffecerit. ut tãꝙ ab asticulo alicui: exordii. et c&̃ a
con texa ays.

Expanded text:
tria sunt: amans et quod amatur et amor. et quid ergo amor tria sunt: amans et quod amatur et amor. et quid ergo amor nisi quaedam uita duo aliqua copulans uel copulari appetens, amantem scilicet et quod amatur? et hoc etiam in extremis carnalibusque amoribus ita est. sed ut aliquid purius et liquidius hauriamus, calcata carne ascendamus ad animum. quid amat animus in amico nisi animum? et illic igitur tria sunt: amans et quod amatur et superius ista quaerere, quantum homini datur. Sed hic paululum requiescat intentio, non ut se jam existimet invenisse quod quaerit, sed sicut solet inveniri locus, ubi quaerendum est aliquid; nondum illud inventum est, sed jam inventum est ubi quaeratur: ita hoc dixisse suffecerit, ut tanquam ab articulo alicujus exordii caetera contexamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidem qua eredimus uxisse sic aliquẽ. & sp̃em quanos
quoq ita posse uiuere qui homines sumus. ex eo qđ aliqui
homines ita uixerunt minime desperamus: Uthoe & deside¬
remus ardentius. & fidentius dep̃cemus. Ita & ipsorũ
uitam facit a nobis diligi formȩ illius dilectio. scđm quam
uixisse creduntur. & illorum uita credita in candem formã
flagrantiorem excitat caritatẽ. ut quanto flagrantius dili¬
gimus dm̃. tanto cercius sereniusq uideamus. quia in dõ
conspicimus in cõmutabilẽ formã iusticia. scđm quam homi¬
nem uiuere opostere iudicamus. Ualet ergo fides ad cogni¬
tionem. & ad dilectionem dĩ. non tanquã om̃ino in cogniti.
aut om̃ino non dilecti. sed quo cognoscatur manifestius.
& quo firmius diligatur.
uid est aut̃ dilectio. uel caritas quã tantopere scriptu¬
radiuina laudat. & p̃dicat. nisi amorboni: A mor
autem. alicui: amantis ẽ. & amore aliquid amat̾. Lece

Expanded text:
per fidem qua credimus vixisse sic aliquem; et spem, qua nos per fidem qua credimus vixisse sic aliquem; et spem, qua nos quoque ita posse vivere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines ita vixerunt, minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius, et fidentius precemur. Ita et ipsorum vitam facit a nouixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem, ut quanto flagrantius diligimus deum, tanto certius sereniusque uideamus, quia in deo conspicimus incommutabilem formam iustitiae, secundum quam hominem uiuere oportere iudicamus, ualet ergo fides ad cognitionem et ad dilectionem dei, non tamquam omnino incogniti aut omnino non dilecti, sed quo cognoscatur manifestius et quo firmius diligatur. Quid est autem dilectio uel caritas, quam tantopere scriptura diuina laudat et praedicat, nisi amor boni ? amor autem alicuius amantis est et amore aliquid amatur. ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. inuistute dĩ. ꝑ arma iusticiȩ ad extris & sinistris.
ꝑgłam & ignobilitatẽ. ꝑ infaimiã & bonam famã. ut se¬
ductores & ueraces. ut qui ignoramus. & cognoscimus.
quasi morientes & ecce uiuimus. ut coerciti & non mostifi¬
cati. ut tristes semꝑ aut̃ gaudentes. sicut ęgeni. multos aũt
ditantes. tanquã nihil habentes & om̃a possidentes:
Quid est qđ accendimur indilectione pauli apłi. cum ista
legimus. nisi qđ credimus eũ ita uixisse : Uiuendum tam̃
sic eẽ dĩ ministris ñ de auditu aliquibus eredimus. sedintus
apud nos uel potius supranos in ipsa ueritate conspicimis.
llum ergo quem sic uixisse credimus. ex hoc qđ uidemus
diligimus. & nisi hanc formã quã semꝑstabilẽ atq in cõ¬
mutabilẽ cernimus p̃cipue diligeremus. ñ ideo diligeremꝰ
illum quia eius uitã cum in carne iuuer&. hiuc formae
coapta. & congruentẽ fuisse fide retinemus. Sed nescio
quomodo amplius & in ipsius formae carititem excitamur

Expanded text:
iustitiae a dextris et sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes — quid est, quod accendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse cdiligimus. Et nisi hanc formam, quam semper stabilem atque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia ejus vitam, cum in carne viveret, huic formae coaptatam et congruentem fuisse, fide retinemus. Sed nescio quomodo amplius et in ipsius formae charitatem excitamur,
Abbreviated transcription (Latin):
Contra eos qui unigenitum dĩ non paternae naturae.
sed uoluntatis filiũ esse dixerun¬
U AXII Tria quae sunt in imaginedĩ. id est memoria. intellectus.
& amor unius eẽ ꝑsonae. quia non hoc est ei eẽ qđ hace
habcre
XXIII Quam uera in dĩ trinitate sit unitas. & quam uera

Expanded text:
contra eos qui Unigenitum Dei non paternae substantiae sed voluntatis Filium esse dixerun. 266. Tria quae sunt in imagine dei, id est memoria, intellectus et amor, unius esse personae, quia non hoc est ei esse quod haec habere. 267. Quam uera in dei trinitate unitas et quam uera
Abbreviated transcription (Latin):
memorantur : Et cum intanta hominũ multitudine qͥb
illȩ lit terȩ notȩ sunt alius aliter liniamenta. figurãq illoꝵ
corporũ cogitit. quis ꝓpinquius & similius cogitet. utiq
incestum. est. Neq. ibi occupatur fides nr̃a qua facie corpo¬
ris fuerint illi homines. sed tantũ quia ꝑdĩ grãm ita uixer̃
et ca gesscrunt qua seriptura illa testatur. hoc utile est
credere. & ñ desperandũ. sed appetendũ. Nam & ipsius
dominicȩ facies carnis. innumerabiliũ cogitationũ diuer
bre est qđ sibi animus fingit. Longe fortasse aliter quã
se res hab&. sed illud qđ scđm speciem de homine cogitamus
Habemus enĩ quasi regulariter infixã naturae humanȩ noticiã
scđm quam quicquid tale aspicimus. stitim hominẽ ẽẽ cognosci¬
mus uel hominis formam

Expanded text:
memorantur? Et cum in tanta hominum multitudine quibus memorantur? Et cum in tanta hominum multitudine quibus illae Litterae notae sunt, alius aliter lincamenta figuramque illorum corporum cogitet, quis propinquius et similius cogitet, utique incertum est. Neque ibi occupatur fides nostra, qua facie corporis fuerint illi homines; sed tantum quia per Dei gratiam ita vixerunt, et ea gesserunt quae Scriptura illa testatur: hoc et utile est credere, et non desperandum, et appetendum. Nam et ipsius Dominicae facies carnis, innumerabilium cogitationum diversbre est quod sibi animus fingit, longe fortasse aliter quam res se habet, sed illud quod secundum speciem de homine cogitamus: habemus enim quasi regulariter infixam humanae naturae notitiam, secundum quam quidquid tale aspicimus, statim hominem esse cognoscimus vel hominis formam
Abbreviated transcription (Latin):
libroꝵ machinamenta consurgunt. fides. spes. caritas. nsfo
in animo eredente qđ nondum uid&. & sperante atq Amane
qđ credit: Amatus ergo  qđ ignoratur. sed tam̃ creditur
Simirum aũt cauendum est ne credens animus id qđ non uid&.
fingat sibi aliquid qđ non est. & sper& diligatq qđ falsu est
Qđ si fit. ñ erit caritas de corde puro & conscientia bona. &
fide non ficta. qui finis p̃cepti est. sicut idem apł̃s dicit
non uidimus credimus. fingit sibi animus aliquid in liniam̃¬
tis formisq corporũ. sicut occurrerit cogitanti. qđ aut uerũ
non sit. aut &iam siuerũ est qđ rarissime potest accidere. ñ
hoc tam̃ fide ut tencamus quicquã ꝓdest. sed ad aliud aliqͥd
utile qđ ꝑ hoc insinuatur. Quis enĩ legentiũ uel audientiũ
qu ae scripsit apłs paulus. vel quae deillo scriptasunt. non finga
animo & ipsius apłi faciem. & om̃ium quorũ ibi nomina com¬

Expanded text:
Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo credente quod nondum videt, et sperante atque amante quod credit? Amatur ergo et qui ignoratur; sed tamen creditur. Nimirum autem cavendum est, ne credens animus id quod non videt, fingat sibi aliquid quod non est, et speret diligatque quod falsum est. Quod si fit, non erit charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae finis praecepti est, sicut idem apostolus dinon vidimus, credimus, fingat sibi aliquid animus in lineamentis formisque corporum, sicut occurrerit cogitanti, quod aut verum non sit, aut etiam si verum est, quod rarissime potest accidere: non hoc tamen fide ut teneamus quidquam prodest, sed ad aliud aliquid utile, quod per hoc insinuatur. Quis enim legentium vel audientium quae scripsit apostolus Paulus, vel quae de illo scripta sunt, non fingat animo et ipsius Apostoli faciem, et omnium quorum ibi nomina com
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̃sente ꝑfruamus a quo sumus. quo absente nec eẽ pos¬
sumus. Cum enĩ ꝑfidem ad huc ambulamus ñ ꝑspeciem.
non dum utiq uidemus dm̃ sicut idem ait facie ad faciem.
quem tamen nisiiam nunc diligamus. nunquam uidebimus
Sed quis diligit qđ ignorat.  Sciri enĩ aliquid. & ñ diligi.
potest. Diligi aut̃ qđ nescitur. quȩro utrũ possit. quia si ñ
potest. nemo diligit dm̃ antequã sciat Et quid est dm̃
scire. nisi cũ mente conspicere. firmeq ꝑcipere: Non enĩ
corpus est. ut carneis oculis inquiratur. Sed & preus quã
ualeamus conspicere atq percipere dm̃. sicut conspici & ꝑ¬
cipi potest qđ mundis cordib licet. beati enĩm undi cordes
quia ipsidm̃ uidebunt. nisi ꝑfidẽ diligatur. nor poterit cor:
mundari. qđ ad eũ uidendũ sit aptut gr idbonemr Nsbi st̃
enĩ illa tria propterquae in animo ȩdifitancba : om̃ium diuirtoꝵ

Expanded text:
ut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse posut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per speciem , nondum utique videmus Deum, sicut idem ait, facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit quod ignorat? Sciri enim aliquid et non diligi potest: diligi autem quod nescitur, quaero utrum possit; quia si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Et quid est Deum scire, nisi eum mente conspicere, firmeque percipere? Non enim corpus est, ut carneis oculis inquiratur. Sed et priusquam valeamus conspicere atque percipere Deum, sicut conspici et percipi potest, quod mundicordibus licet; Beati enim mundicordes, quia ipsi Deum videbunt : nisi per fidem diligatur, non poterit cor mundari, quo ad eum videndum sit aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda omnium divinorum
Abbreviated transcription (Latin):
tit ut bonus sit. a quo hab& ut animus sit Tunc ergo
uoluntas naturae congruit ut ꝑficiatur in bono animus.
cum illud bonũ diligitur conuersione uoluntitis.. Unde
est & illud qđ non amittitur. nec auersione uoluntatis
Quertendo enĩ se a sũmobono. amittit animus ut sit bonꝰ
animus. non aũt amittit ut sit animus. cũ & hoc iam
bonũ sit corpore melius. Hoc ergo amittit uoluntas
qđ uoluntas ad ipiscitur. Iam enĩ erat animus. qͥ ẽuesti¬
ad id uellet aquo erat. Qui autem uellet ẽẽ antequã eẽt.
nondum erat. Et hoc est bonum nr̃m nibi uidemus utrum cẽ
debuerit aut debeat. quicquid ẽȩ debuisse. aut debere cõpre¬
hendimus. & ubi uidemus eẽ non potuisse nisi eẽ debuisset.
quicquid &iam quomodo eẽ debuerit non comprehendimꝰ
Loc ergo bonum non longe positum est abuno quoq nr̃m. in illo
enim uiuimus. & mouemur. & sumus iIII.
ed dilectione standum est ad illud & inherendum illi

Expanded text:
tit ut bonus sit, a quo habet ut animus sit. Tunc ergo tit ut bonus sit, a quo habet ut animus sit. Tunc ergo voluntas naturae congruit ut perficiatur in bono animus, cum illud bonum diligitur conversione voluntatis, unde est et illud quod non amittitur nec aversione voluntatis. Avertendo enim se a summo bono, amittit animus ut sit bonus animus; non autem amittit ut sit animus, cum et hoc jam bonum sit corpore melius: hoc ergo amittit voluntas, quod voluntas adipiscitur. Jam enim erat animus, qad id vellet a quo erat: qui autem vellet esse antequam esset nondum erat. Et hoc est bonum nostrum, ubi videmus utrum esse debuerit aut debeat, quidquid esse debuisse aut debere comprehendimus; et ubi videmus esse non potuisse nisi esse debuisset, quidquid etiam quomodo esse debuerit non comprehendimus. Hoc ergo bonum non longe positum est ab unoquoque nostrum: in illo enim vivimus, et movemur, et sumus .Sed dilectione standum est ad illud et inhaerendum illi,
Abbreviated transcription (Latin):
Simul enĩ & ipsum intellegis. cum audis hoc aut illud bonũ
siergo potueris illis detractis per se ipsũ perspicere bonũ.
perspexeris dm̃. Et siamore in heseris. continuo beatifica¬
beris. Pudeat aut̃ cum talia non amentur nisi quia
bona sunt. eis in herendo non amare bonum ipsum. unde
bonasunt. Illud &iam qđ animus tantũ quia est ani¬
mus. &iam nondum eo modo bonus quose conuestit ad in¬
cõmutabile bonũ sed ut dixi tantũ animus. cum ita nobis
plac& ut cum om̃i &iam luci corporeę cum bene intelle¬
gimus p̃feramus. ñ inse ipso nobis plac&. sed in illa aste
qua factus est. Inde enĩ approbatur factus. ubi uidet᷑
fuisse faciendus. Haec est ueritas & simplex bonũ. Non
est enĩ aliud aliquid. quã ipsũ bonũ. Acꝑ hoc &iam sum¬
mum bonũ. Nonenĩ minui uel augeri bonũ potest. nisi
qđ exalio bono bonũ est. Adhoc se igitur animus conuer¬

Expanded text:
simul enim et ipsum intelligis, cum audis hoc aut illud bonum: simul enim et ipsum intelligis, cum audis hoc aut illud bonum: si ergo potueris illis detractis per se ipsum perspicere bonum, perspexeris Deum. Et si amore inhaeseris, continuo beatificaberis. Pudeat autem, cum alia non amentur nisi quia bona sunt, eis inhaerendo non amare bonum ipsum unde bona sunt. Illud etiam, quod animus, tantum quia est animus, etiam nondum eo modo bonus quo se convertit ad incommutabile bonum; sed, ut dixi, tantum animus, cum ita nobis placet ut eum omni etiam luci corporeae cum bene intelligimus, praeferamus, non in se ipso nobis placet, sed in illa arte qua factus est. Inde enim approbatur factus, ubi videtur fuisse faciendus. Haec est veritas, et simplex bonum: non enim est aliud aliquid quam ipsum bonum, ac per hoc etiam summum bonum. Non enim minui vel augeri bonum potest, nisi quod ex alio bono bonum est. Ad hoc se igitur animus conver
Abbreviated transcription (Latin):
tatis quasit prestantior. Quam si neglexerit. iure culpa¬
tur recteq dicitur. ñ bonus animus. Distat enĩ abeo.
qui hoc agit. Et quia ille laudabilis. ꝓfecto iste qui hoc
ñagit. uituperabilis est. Cumuero agit hoc studio &
fit bonus animus. nisi se ad aliquid conuestit qđ ipse ñ
est. ñ potest hoc assequi. Quose aut conuestit ut fiat
bonus animus. nisi ad bonũ. cum hoc amat. & appetit. &
Ad ipiscitur : Unde se sirursus auertat. futq non bonus.
hoc ipso quose auertit abono. nisi maneat inse illud bonũ
unde se auertit. non est quose iterũ si uoluerit emendare
conuertat Qua ꝓpter nulla essent mutabilia bona.
nisi eẽt in cõmutabile bonũ. Cum itaq audis bonũ hoc
& bonũ illud. que possunt alias dici &iã nonbona. si
potueris sinc illis qua participatione boni bona sunt:
per spice  ipsum bonum cuius participatione bona sunt

Expanded text:
tatis, qua sit praestantior; quam si neglexerit, jure culpatatis, qua sit praestantior; quam si neglexerit, jure culpatur, recteque dicitur non bonus animus. Distat enim ab eo qui hoc agit: et quia ille laudabilis, profecto iste qui hoc non agit, vituperabilis est. Cum vero agit hoc studio, et fit bonus animus, nisi se ad aliquid convertat quod ipse non est, non potest hoc assequi. Quo se autem convertat ut fiat bonus animus, nisi ad bonum, cum hoc amat et appetit et adipiscitur? Unde se si rursus avertat, fiatque non bonus, hoc ipso quo se avertit a bono, nisi maneat in se illud bonum unde se avertit, non est quo se iterum, si voluerit emendare, convertat. 5. Quapropter nulla essent mutabilia bona, nisi esset incommutabile bonum. Cum itaque audis bonum hoc et bonum illud, quae possunt alias dici etiam non bona, si potueris sine illis quae participatione boni bona sunt, perspicere ipsum bonum cujus participatione bona sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
impressa notio ipsius boni scđm qđ & ꝓbaremus aliqͥd.
& aliud alio ꝓponeremus. sic amandus ds̃. ñ hoc & illud
bonũ. sed ipsũ bonũ. Querendũ enĩ bonũ Animȩ. non
cui suꝑ uolitet iudicando. sed ciu hereat amando. Et
quid hoc. nisids : Non bonus animus. Aut bon⁊ angłs
aut bonum caelum. sedbonum bonum. Sic enim foste
facilius aduertitur quid uelim dicere. Cum enĩ audio
verbi gr̃a qđ dicitur animus bonus. sicut duo uerba sunt.
ita ex eis uerbis duo quaedã intellego. aliud quo animus ẽ.
aliud quobonus. It quidem ut animus eẽt. ñ egit ipse
aliquid. Non enĩ iam erat quiager& ut eẽt. Ut autẽ sit
bonus animus. uideo agendum cẽ uoluntate. ñ quia id ip¬
sum quo animus est. non est aliquid boni. Nam unde iam
dicitur & uerissime dicitus corpore melior. Sed ideo
non dum dicitur bonus animus. quia restat eiactio uolun¬

Expanded text:
impressa notio ipsius boni, secundum quod et probaremus aliquid, impressa notio ipsius boni, secundum quod et probaremus aliquid, et aliud alii praeponeremus. Sic amandus est Deus, non hoc et illud bonum, sed ipsum bonum. Quaerendum enim bonum animae, non cui supervolitet judicando, sed cui haereat amando: et quid hoc, nisi Deus? Non bonus animus, aut bonus angelus, aut bonum coelum; sed bonum bonum. Sic enim forte facilius advertitur quid velim dicere. Cum enim audio, verbi gratia, quod dicitur animus bonus, sicut duo verba sunt, ita ex eis verbis duo quaedam intelligo: aliud quo animus est, aliud quo bonus. Et quidem ut animus esset, non egit ipse aliquid; non enim jam erat quod ageret ut esset: ut autem sit bonus animus, video agendum esse voluntate; non quia idipsum quo animus est, non est aliquid boni; nam unde jam dicitur, et verissime dicitur corpore melior? sed ideo, nondum dicitur bonus animus, quoniam restat ei actio volun
Abbreviated transcription (Latin):
collium & planiciȩ camporum.Et
disposita. & ampla & lucida. Et bona animalia. anima¬
ta corpora. Et bonus aer. modestus & salubris. Et bon:
cibus. suauis atq aptus ualitudini. Et bona ualitudo.
sine doloribus & lassitudine. Et bona facies hominis.
dimensa pariliter. & affecta hilariter. & luculenter colo¬
rata. Et bonus animus amici consensionis dulcedine.
& Amoris fide. Et bonus uir iustus. Et bonȩ diuitiae.
quia facile expediunt. Et bonũ cęlũ. cũ sole & luna
& stellis suis. Et boni angłi. scã oboedientia. Et
bona locutio. suauiter docens. & congruenter moneas
audientẽ. Et bonũ carmen. canorũ. numeris & sen¬
tentiis grauȩ. Quid plura & plura: Bonum hoc
& bonum illud. Tolle hoc & illud. & uide ipsũ bonũ
sipotes. Itadm̃ uidebis. ñ alio bono bonũ. sed bonũ
om̃is boni. Neq. enĩ inhis om̃ib bonis. uel quȩ cõme¬
moraui. uel quȩ alias cernuntur. siue cogitantur. dice¬
remus aliud alio melius. cũ uere iudicamus nisi eẽt nob̃

Expanded text:
collium et planitie camporum, etdisposita et ampla et lucida, et bona animalia animata corpora, et bonus aer modestus et salubris, et bonus cibus suavis atque aptus valetudini, et bona valetudo sine doloribus et lassitudine, et bona facies hominis dimensa pariliter et affecta hilariter et luculenter colorata, et bonus animus amici consensionis dulcedine et amoris fide, et bonus vir justus, et bonae divitiae, quia facile expediunt, et bonum coelum cum sole et luna et stellis suis, et boni Angeli sancta obedientia, et bona locutio suaviter docens et congruenter monens audientem, et bonum carmen canorum numeris et sententiis grave. Quid plura et plura? Bonum hoc et bonum illud: tolle hoc et illud, et vide ipsum bonum, si potes; ita Deum videbis, non alio bono bonum, sed bonum omnis boni. Neque enim in his omnibus bonis, vel quae commemoravi, vel quae alia cernuntur sive cogitantur, diceremus aliud alio melius cum vere judicamus, nisi esset nobis
Abbreviated transcription (Latin):
modofiliu. nectartũmodo sp̃imscm apparuisse. sed aut in differentts
dñm dm̃ qui trinitas ipsa intellegitur. aut quamlib& extrinitate ꝑsonã
N
illa distributione positum ẽ. utrum ad hoc opus tantũ modo¬
ereatura formata sit in quads̃sicut tunc oportuisse iudicaut
humanis ostender&ur aspectibus. an angłi qui iam erant itamittebantur¬
ut exꝑsona dĩ loquerentur. assumentes corporalẽ speciem decreatura cor¬
porea inusum ministeriisui. aut ipsũ corpussuũ cuiñ subduntur. sed sub¬
ditũ regunt. mutantes atq uestentes inspecies quas uellent. ac cõmodatas
atq. aptas actionib suis scđm̃ ad tributã sibi acreatore potentiã. Qua¬
parte questionis quantũ dñs dederit ꝑtractata. postremo erit uidendum
id qđ institueramꝰ inquirere . utrum filius & sp̃ssc̃s & anitamittebantur.¬

Expanded text:
modo Filium, nec tantummodo Spiritum sanctum apparuisse, sed aut indifferenter modo Filium, nec tantummodo Spiritum sanctum apparuisse, sed aut indifferenter Dominum Deum qui Trinitas ipsa intelligitur, aut quamlibet ex Trinitate personam, n illa distributione positum ecreatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angut ex persona dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui aut ipsum corpus suum, cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species, quas vellent, accomodatas atque aptas accionibus suis secundum attributam sibi a creatore potenciam? parte, quantum Dominus dederit, pertractata, postremo videndum erit id quod institueramus inquirere, utrum Filius et Spiritus sanctus et ant
Abbreviated transcription (Latin):
ipsedemonstrabat᷑.  Si aut̃ filius tumnc demonstrabatur. cur tantũ post
missus diceret᷑ cumplenitudo tẽporis uenit ut ex femina nasceretur. quan¬
doquidem & antea mittebat᷑ cuminillis formis corporaliter apparebat
A ut sinonrecte missus diceretur. nisi cũ uerbũ caro factumẽ. cur sp̃s sel
misus legatur. cuius in carnatio talis non facta est Siuero ꝑillas anti¬
quas demonstrationes. nec pater nccfilius. sed sp̃s sẽs ostendebatͥ cur &eiã
ipse nune diceretur missus. cum illis modis & antea mitteretur. Demde
sub diuisimus. ut hȩc diligentissime mactarentur. & triꝑtitã fecimus questi¬
onẽ. cuius una pars in scđo libro explicita est. duȩ sunt reliquȩ. dequibus
demceps dissertre proposuimus lamenĩ quȩsitũ atq tractatum ẽ i illis
antiquis corporalib formis. & iuisis. non tantũmodo patrem. nec tantum¬

Expanded text:
ipse demonstrabatur. Si autem Filius tunc demonstrabatur, cur tanto post ipse demonstrabatur. Si autem Filius tunc demonstrabatur, cur tanto post missus diceretur, cum plenitudo temporis venit, ut ex femina nasceretur ; quandoquidem et antea mittebatur, cum in illis formis corporaliter apparebat. Aut si non recte missus diceretur, nisi cum Verbum caro factum est ; cur Spiritus sanctus missus legatur, cujus incarnatio talis non facta est. Si vero per illas antiquas demonstrationes, nec Pater, nec Filius, sed Spiritus sanctus ostendebatur; cur etiam ipse nunc diceretur missus, cum illis modis et antea mitteretur. Deinde subdivisimus, ut haec diligentissime tractarentur, et tripartitam fecimus quaestionem, cujus una pars in secundo libro explicata est, duae sunt reliquae, de quibus deinceps disserere aggrediar. Jam enim quaesitum atque tractatum est, in illis antiquis corporalibus formis et visis, non tantummodo Patrem, nec tantum
Abbreviated transcription (Latin):
tercius isteliber sumit exordiũ. quousq scđs ꝓuenerat. Cumenĩ adid
uentũ ess&e ut uellemus ostendere. non ideo minorem patre filium. quia
missus incuangło legitur. suscepimus hoc quȩrere cum illuc missus sit fili¬
us ubierat. qui amhunc mundũ uenit. & in hoc mundoerat. cum illue &iã¬
n& om̃a scienti ã hab& uocis. utrum proptirta missus sit dñs quia ex oceul¬
to in carne natus est. & desinupatris a doculos hominũ informã serui
specie quasi columba uisus ẽ. & lingiis diuisis uelud ignis. ut hoc cis
fuerit mitti a daspectũ hominũ in aliqua forma corporea. despuali
seereto procedere. qđ pater qm̃ nonfrcit. tantũ modo misisse non &ciam
missus et̃ ditussit. Deinde quesitũ est. cur& pat̾ non aliquando dict̃
si missus. sipillas species corporales quȩ oculis antiquorũ apparuerunt

Expanded text:
tertius hic liber sumat exordium, quousque secundus pervenerat. Cum enim ad id tertius hic liber sumat exordium, quousque secundus pervenerat. Cum enim ad id ventum esset, ut vellemus ostendere non ideo minorem Patre Filium, quia missus in Evangelio legitur: suscepimus hoc quaerere, cum illuc missus sit Filius, ubi erat, quia in hunc mundum venit, et in hoc mundo erat ; cum illuc etianet omnia scientiam habet vocis : utrum propterea missus sit Dominus, quia ex occulto in carne natus est, et de sinu Patris ad oculos hominum in forma servi specie quasi columba visus est , et linguis divisis velut ignis : ut hoc eis fuerit mitti, ad aspectum mortalium in aliqua forma corporea de spirituali secreto procedere; quod Pater quoniam non fecit, tantummodo misisse, non etiam missus esse dictus sit. Deinde quaesitum est cur et Pater non aliquando dictus sit missus, si per illas species corporales quae oculis antiquorum apparuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa magnitudo questionis ut inam tã multos inuentores habere poss&.
quam multos contradictores hab&. Ueruntam̃ sicut lectorẽ meũ nolo ẽt̃ ꝓ¬
mihi deditũ. ita correctorẽ nolosibi. Ille me non am& amplius quam
catholicã fidem. ille se non am& amplius quã catholicã ueritatẽ: Sicut
illidico nolimeis litteris quasi scripturis canonicis in scruire. sedin illis
& qđ non credebas cũ inueneris incunetant̃ crede. in istis aut qđ certũ non
habebas nisicertũ intellexeris noli firme retinere : ita illidico. nolimeas
litteras extua opinione ł contentione. sed ex diuina lectione. ł in cussa
ratione corrigere. Siquid incis ueri cõprehenderis. existendonon ẽ meũ.
at intellegendo et amando. & tuumsit & meũ: Siquidaut falsi c̃uiceris
errando fuerit meũ. sediam cauendo nectuumsit. nec meũ. Hincitaq.

Expanded text:
ipsa magnitudo quaestionis utinam tam multos inventores habere posset, ipsa magnitudo quaestionis utinam tam multos inventores habere posset, quam multos contradictores habet. Verumtamen sicut lectorem meum nolo mihi esse deditum, ita correctorem nolo sibi. Ille me non amet amplius quam catholicam fidem, iste se non amet amplius quam catholicam veritatem. Sicut illi dico, Noli meis litteris quasi Scripturis canonicis inservire; sed in illis et quod non credebas, cum inveneris, incunctanter crede, in istis autem quod certum non habebas, nisi certum intellexeris, noli firmiter retinere: ita illi dico, Noli meas litteras ex tua opinione vel contentione, sed ex divina lectione vel inconcussa ratione corrigere. Si quid in eis veri comprehenderis, existendo non est meum, at intelligendo et amando et tuum sit et meum: si quid autem falsi conviceris, errando fuerit meum, sed jam cavendo nec tuum sit nec meum. 3. Hinc itaque
Abbreviated transcription (Latin):
corum in xp̃o laudabilib: studus lingua acstilomeo. quas bigas in
me caritas agitat maxime seruiam. egoq. ipse multa quȩ nesciebam scri¬
bendo medidicisse confitear. non deb& hic labor meus cuiquã pigro aut
multum docto uideri superfluus. cum multis inpigris multisq. indoetis
interquos &iã mihi non parua exparte sit necessarius. Exhisigitus quȩ
ab aliis dehacre scripta iam legimus. plurimũ adminiculati & aduti.
ca quȩ trinitate uno summo sumeq bonodõ pie queri & disseri posse
arbitror. ipso exhortante quȩrenda atq adauante disserenda suscepi
ut si alia non sunt huiusmodi scripta. sit qđ habtamꝰ & legant qui uolui¬
erint & ualuerint. Siaut̃ iamsunt. tanto facilius aliqua inueniant᷑. ÷
quanto talia plura eẽ potuerint Sanecũ in om̃ib litteris meis. ñ sclum
piũ lectorẽ. sed &iã liberũ correctorẽ desiderẽ. multo maxime in his ubi

Expanded text:
eorum in Christo laudabilibus studiis lingua ac stilo meo, quas bigas in eorum in Christo laudabilibus studiis lingua ac stilo meo, quas bigas in me charitas agitat, maxime serviam, egoque ipse multa quae nesciebam, scribendo me didicisse confitear: non debet hic labor meus cuiquam pigro, aut multum docto videri superfluus, cum multis impigris multisque indoctis, inter quos etiam mihi, non parva ex parte sit necessarius. Ex his igitur quae ab aliis de hac re scripta jam legimus, plurimum adminiculati et adjuti, ea quae de Trinitate, uno summo summeque bono Deo, pie quaeri et disseri posse arbitror, ipso exhortante quaerenda atque adjuvante disserenda suscepi: ut si alia non sunt hujusmodi scripta, sit quod habeant et legant qui voluerint et valuerint; si autem jam sunt, tanto facilius aliqua inveniantur, quanto talia plura esse potuerint. 2. Sane cum in omnibus litteris meis non solum pium lectorem, sed etiam liberum correctorem desiderem, multo maxime in his, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
redant qui uolunt malle Me
legendo quam legenda dictando laborare. Qui
autem hocnol unt credere. experiri uero & possunt
& uolunt. dent qđ legendo uel meis in quisitionib. responde¬
atur. uel interrogationib: aliorũ quas promea ꝑsona quã inseruitio
xp̃i gro & prostudio quo fidẽ nr̃am aduersus errorẽ carnalium & anima¬
lium hominũ muniri in ardesco necesse est mepati. & uideant quã facile
ab istolabore me temperem. & quanto &iam guidio. stilum possim
habere feriatũ Qđ sica quȩlegimus dehis rebus. sufficienter edita
in latino sermone aut non sunt. aut non inueniuntus. aut certe difficile
a nobis in ueniri queunt. grecȩ aut̃ linguę nonsit nobis tantus habitus.
ut talium rerum libris legendis & intellegendis ullomodo repperiam
idonei. quo genere litterarũ ex his quae nobis pauca interpretata sunt.
non dubito cuncta quȩ utiliter quęrere possumus contineri. fr̃ib aut̃
non ualeam resistere iure quo eisseriuis factus sum flagitantibus ut

Expanded text:
redant, qui volunt, malle me legendo quam legenda dictando laborare. Qui autem hoc nolunt credere, experiri autem et possunt et volunt, dent quae legendo vel meis inquisitionibus respondeantur vel interrogationibus aliorum, quas pro mea persona quam in servitio Christi gero, et pro studio quo fidem nostram adversum errorem carnalium et animalium hominum muniri inardesco, necesse est me pati: et videant quam facile ab isto labore me temperem, et quanto etiam gaudio stilum possim habere feriatum. Quod si ea quae legimus de his rebus, sufficienter edita in latino sermone aut non sunt, aut non inveniuntur, aut certe difficile a nobis inveniri queunt, graecae autem linguae non sit nobis tantus habitus, ut talium rerum libris legendis et intelligendis ullo modo reperiamur idonei, quo genere litterarum ex iis quae nobis pauca intepretata sunt, non dubito cuncta quae utiliter quaerere possumus contineri; fratribus autem non valeam resistere, jure quo eis servus factus sum flagitantibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
deinde corporalibus ꝑcuncta diffundit. & utitur om̃ib ad in cõmuta¬
bile arbitriũ sententiȩ suae. siue incorporeis siue corporeis rebus. siue
rationabilib siue irrationabilib spiritib suiebonis ꝑeius gram. siue
malis ꝑ propriã uoluntatẽ. Sed que ad modũ corpora crassiora &
inferiora. ꝑsubtiliora & potentiora quodã ordine reguntur. ita om̃a:
& sp̃s uitȩ rationalis desertor atq peccator. per sp̃muitae rationalem.
pium. & iustum. & ille ꝑipsum dm̃. Ac sic uniuersa creatura pereatorẽ
suũ ex quo & ꝑquẽ & in quo &iã condita atq. instituta est. Ac ꝑhoc uo

Expanded text:
deinde corporalibus, per cuncta diffundit, et utitur omnibus ad incommutadeinde corporalibus, per cuncta diffundit, et utitur omnibus ad incommutabile arbitrium sententiae suae, sive incorporeis sive corporeis rebus, sive rationalibus sive irrationalibus spiritibus, sive bonis per ejus gratiam sive malis per propriam voluntatem. Sed quemadmodum corpora crassiora et inferiora per subtiliora et potentiora quodam ordine reguntur; ita omnia et spiritus vitae rationalis desertor atque peccator per spiritum vitae rationalem pium et justum, et ille per ipsum Deum, ac sic universa creatura per Creatorem suum, e
Abbreviated transcription (Latin):
corpus mostale gestante. quauis exparte uidente posiumꝰ exẽpli grã
hoc dealiqua domo ubi aliquorũ taliũ societas ẽ. hoc deciuitate
uel &iã deorbe terrarũ lic& cogitare. si penes sapientes sc̃ȩq ac
perfectae dõ subditos. sit principatus & regimen rerũ humanarum I¬
ed hoc quia nondũ est. opost& enĩ nos in hac peregrinatione
prius moraliter exerceri. & ꝑuires mansuerudinis & patientiae
flagellis erudiri ut illã ipsam supnã atq celestẽ unde peregrinamur
patriã cogitemus. illic enĩ dĩ uoluntas quifacit angłos suos sp̃s. & mix¬
nistrossuos ignẽ urentẽ. in spiritib suma pace atq amicitia copulatis.
& in unã uoluntatẽ quodã spũali caritatis igne conflatis. tanquã
in excelsa & scã & secreta sede p̾sidens uelud in domosua & intẽplo suo.
in de sequibusdã ordinatissimis creaturȩ motibus primo spũalibus.

Expanded text:
mortale corpus gestante, quamvis ex parte vidente, posuimus exempli gratia; mortale corpus gestante, quamvis ex parte vidente, posuimus exempli gratia; hoc de aliqua domo, ubi aliquorum talium societas est, hoc de civitate vel etiam de orbe terrarum licet cogitare, si penes sapientes sancteque ac perfecte Deo subditos sit principatus, et regimen rerum humanarum. Sed hoc quia nondum est oportet enim nos in hac peregrinatione prius mortaliter exerceri, et per vires mansuetudinis et patientiae in flagellis erudiri, illam ipsam supernam atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo spiritualibus,
Abbreviated transcription (Latin):
adhibuiss& ipsa &iam corpora om̃i sensu carentia quȩ illi operieeñt
necessaria. frumentũ scilic&. uinũ. oleũ. uestẽ. nummũ. codicem.
& siqua huius modi. in hiscerte om̃ib: in illo opere uersantib: corporib
siue animatis siue in animatis quȩcũq mouerentur. atterentur. repa¬
rarentur. exterminarentur. reformarentus. alio atq alio modo locis
& temporib affecta mutarentur: Num alia ess& istorũ omnium
uisibiliũ & mutabiliũ factorũ causa. nisilla in uisibilis & in cõmu¬
tabilis uoluntas di. per animam iustã sicut sedem sapientiae cunctis
utens & malis & irrationabilib animis. & postremo corporib siue
quac illis inspirarentur & animarentur. siue om̃i sensu cartntib cum
primitus uteretur ipsa bona anima & sc̃a. quã sibi & piũ & religiosũ
obsequiũ subdidiss&: Qđ ergo deunosapiente quãuis adhuc

Expanded text:
adhibuisset etiam ipsa corpora omni sensu carentia, quae illi operi essent adhibuisset etiam ipsa corpora omni sensu carentia, quae illi operi essent necessaria, frumentum scilicet, et vinum, et oleum, vestem, nummum, codicem, et si qua hujusmodi; in his certe omnibus in illo opere versantibus corporibus, sive animatis sive inanimatis, quaecumque moverentur, attererentur, repararentur, exterminarentur, reformarentur, alio atque alio modo locis et temporibus affecta mutarentur: num alia esset istorum omnium visibilium et mutabilium factorum causa, nisi illa invisibilis et incommutabilis voluntas Dei per animam justam, sicut sedem Sapientiae, cunctis utens, et malis et irrationalibus animis, et postremo corporibus, sive quae illis inspirarentur et animarentur, sive omni sensu carentibus, cum primitus uteretur ipsa bona anima et sancta, quam sibi ad pium et religiosum obsequium subdidisset?