comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et sorore a testante iain ferentem
Qui iumirum pessima noxis ac¬
tus solet fama comitari. Notã¬
dum aut̃ quod quanto grauior
anime mors ingerit. tanto actõr
nccͣe est ut resurget mereatur.
P euitentis feruor insistat: Na
lemores et cotidiani erratis le uio¬
ris penitencie possunt remedio cu¬
rari. Quod ecculte uolens ostende̾
diũs iacentemi uiconc laui mortu¬
au facillua hac breuissima uoce
resucitat dicens. Puella surge quã
etiam obfacilitatẽ resuscitandi iã
mortuam fuisse ne gauerat. Ue¬
latum autem foras. Iuuenem mo¬
rtuum pluribꝰ ut reuiscere debeat.
dictis corro borat. Cum ait iuueĩs
tibi dico surge. Quadriduanꝯ ue¬
to mortuus ut louga prementis
sepulcri. claustra euadere posset.
fremuit spi ihus turbauit se ip̃ni
lacrimas fudit. Bursum fremuit
ac magna uoce clamauit. lazare
ueni foras. Et sic tandem qui erat
dispatus discusso tene brarum. pon¬
dere uite luci que redditur. se det¬

Expanded text:
et sorore attestante jam fetentem; et sorore attestante jam fetentem; quia nimirum pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrior necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat: nam leviores et quotidiani erratus levioris poenitentiae possunt remedio curari. Quod occulte volens ostendere Dominus jacentem in conclavi mortuam, facillima ac brevissima voce resuscitat dicens: Puella, surge. Quam etiam ob facilitatem resuscitandi jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem mortuum, pluribus, ut reviviscere debeat, dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa praementis sepulcri claustra evadere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras. Et sic tandem qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ciscunt set tales se uinificare sig¬
nficarens saluator resuscitauit
filiam archi sinagogi: Nondii
foris electatam s indomo mortu¬
am quasi uitium secreto incorde
gerentem. Alii non solum norie
de lecratõni consençiendo sedet
ip̃in malum quo delectantur ex¬
ꝑ lendo mortuum siui quasi extra
portas esferunt. Et hos et ñpenite¬
aut resucitare demonstrans. susci¬
tauit iuuenem filiũ iudue extra
portas cuutatis elatum et reddidit
matri sue. Quia resipicentem a
pectati tenebris. animani uuita¬
ti restituit eccẽ. Quidam uero ñ
solum cogitando uel faciendo illi¬
cita sedet ip̃a. pectandi consuetu¬
dine sequasci sepeliendo corrum¬
punt. Uerum nec ad hos erigẽ¬
dos. ninor fit iurtꝰ et gratia sal¬
uatoris. si tanen ad suit cogitatõ¬
nes. sollicite que suꝑ eoriu sa lu¬
te ne lut deuote xpo sorores inui¬
te orent. Nani ad hoc intimaudũ
resusscitauit. lazarum quatuor
dies imonumento habentem

Expanded text:
sciscunt. Sed tales se vivificare sigsciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum, quo delectantur exempla mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si poeniteant resuscitare demonstrans, suscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum, et reddidit matri suae, quia resipiscentem a peccati tenebris animam unitati restituit Ecclesiae. Quidam vero non solum cogitando, vel faciendo, illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine se quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae supete, velut devotae Christo sorores, invint. Nam ad hoc intimandum resuscitavit Lazarum, quatuor dies in monumento habentem,
Abbreviated transcription (Latin):
enim pocis mortuu suꝑne mauꝰ
miseratõnis resliscitatura tetig̾it
Nonsolum asordib etno sce leꝵ
exurgere. sedet inbonis contuuio
proficere de bet operib uide licet.
iuxta psalmistam iugrediens
siue macula exponere excercens
iusticie
bobstupuerunt stupore in¬
agno rimo et precepit illis
uehement̾ ut nemo id sciret et di¬
xit date illi manducare. Adtesti¬
monium quidem uere resuscita¬
tõnis olari puelle manducare:
p̃cepit: Nenon uentas set fant¬
tasina quod aꝑpebat. ab incredu¬
lis putaretur. set det siquis aspiri¬
tali morte surrexit ce lestis necesse
est. mox pane sacietur et diuini
scilic uerbi et sacro sancti altaris
particeps esfectus. Nam iuxta mo¬
ralem intellectum tres illi mor¬
tui. quos saluator incorporibꝰ sus¬
citauit. Exia genera resurectonis
amimaxu significant. si quidem
non nulli consensum maledilec¬
toni prebendo latente tantii ecgi¬
tatone peccati sibi mortem con¬

Expanded text:
enim peccatis mortuum supernae manus enim peccatis mortuum supernae manus miserationis resuscitatura tetigerit, non solum a sordibus et veterno scelerum exsurgere, sed et in bonis continuo proficere debet operibus, videlicet, juxta Psalmistam, ingrediens sine macula, et opera exercens justitiae . Et obstupuerunt stupore maximo. Et praecepit illis vehementer, ut nemo id sciret; et jussit dare illi manducare. Ad testimonium quidem verae resuscitationis dari puellae manducare praecepit, ne non veritas, sed phantasma quod apparebat ab incredulis putaretur. Sed etsi quis a spiritali morte surrexerit, coelesti necesse est mox pane satietur, et divini, scilicet, verbi et sacrosancti altaris particeps effectus. Nam, juxta moralem intellectum, tres illi mortui quos Salvator in corporibus suscitavit tria genera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo latente tantum cogitatione peccati sibi mortem con
Abbreviated transcription (Latin):
iuimera terenorum desid̾ioru
cogitadõnes. spargit ad consid̾a tõ¬
nem sui se nulla tenus colligit
t tenens manũ puelle ait illi
tabita cumꝙ est int̾ ptatum
puella tibi tibi dico surge Qua¬
erat diligens lector quare uerax e¬
uange lista dtm̃n saluatoris exponẽs
inter posuerit de suo tibi dico cum
infito sermone queui posuit noplꝯ
sit dictum quam puella surge. Ni¬
si forte propt exprimendam. Uun
dominice usonis hoc augendum
putauit. magis sensum loquentis
quam ip̃a nerba suis curans ĩ tima¬
re leccorib. Ni et familiare cẽ.¬
stat eẽ euuangelistis. Atq apłis cũ
deueter testamento testimonia ad¬
sumunt. Magis sensum prophe¬
ticum ponenere curare quam u̾ba.
tenents autem manũ puelle. do¬
nunꝯ suscitauit eam. quia nisi
prius mundate fuerint manus
iudeorum que sanguine plena
sunt siuagega eorum mortuaͥ
nonconsurgit.
⁊ confestin surrexit puella
et ambulabat. P Ene sur¬
rexit et ambulabat quenicumq

Expanded text:
innumeras terrenorum desideriorum innumeras terrenorum desideriorum cogitatione spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit. Et tenens manum puellae, ait illi: Tabitha, cumi, quod est interpretatum: PUELLA, tibi dico, SURGE. Quaerat diligens lector, quare verax evangelista dictum Salvatoris exponens, interposuerit de suo Tibi dico, cum in Syro sermone quem posuit, non plus sit dictum quam Puella, surge. Nisi forte propter exprimendam vim dominicae jussionis, hoc agendum putavit, magis sensum loquentis, quam ipsa verba suis curans intimare lectoribus. Nam et familiare constat esse evangelistis atque apostolis, cum de Veteri Testamento testimonia asumunt, magis sensum propheticum ponere curare, quam verba. Tenens autem manum puellae Dominus, suscitavit eam, quia nisi prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae sunt, Synagoga eorum mortua non consurget. Et confestim surrexit puella, et ambulabat. Bene surrexit, et ambulabat. Quemcunque
Abbreviated transcription (Latin):
cuius dispositõnem et anima rece¬
pta iuuebat et caro resuscitanda
quiescebat.Unde mos xpĩanꝰ ob¬
tmuit ut mortui qui resurecturi:
esse nondubitant᷑ dormentes uecẽ¬
tur sicut apostolꝰ. No lumꝯ inquit
uos ignorare fratres de dormientibꝰ¬
quis spem non bñt. set et inparte
allegorie cum aiina que pecauit
ipã morietur. Tamen eam quam
diis resuscitandam atque ad uita
quidem mortua fuisse set ei obdor¬
misse dici non incongrue potest.
t irti debant eum ip̃e uero e¬
iectis onnbus ad sinuit pa¬
trem et matrem puellae et cet̾a
Quia uerbum resuscitantis in ri¬
dere quani credere ma le baut. Me¬
uto foras excludinit᷑ ut pote indig¬
ni qui potenciam resuscitantis ac
resurgentis nustium uiderent: Itẽ
foras turba eicitur ut puella susciꝰ¬
tetur. Quia sinon prius ac secretõ¬
rib cordis expellitur: Importuna se¬
cularium multitudo curarum:
amia que iutrinsecus lacet mor¬
tua non resurgit. Nam dum ꝑ se̾

Expanded text:
cujus dispositione et anima rececujus dispositione et anima recepta vivebat, et caro resuscitanda quiescebat. Unde mos Christianus obtinuit ut mortui qui resurrecturi esse non dubitantur, dormientes vocentur; sicut Apostolus: Nolumus, inquit, vos ignorare fratres de dormientibqui spem non habent . Sed et in parte allegoriae cum anima quae peccaverit ipsa moriatur , tamen ea quam Dominus resuscitandam atque ad vitam quidem mortua fuisse, sed ei obdormivisse dici non incongrue potest. Et irridebant eum. Ipse vero, ejectis omnibus, assumit patrem et matrem puellae, etc. Quia verbum resuscitantis irridere, quam credere malebant, merito foras excluduntur, ut pote indigni qui potentiam resuscitantis ac resurgentis mysterium viderent. Item foras turba ejicitur, ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima quae intrinsecus jacet mortua, non resurget. Nam dum se per
Abbreviated transcription (Latin):
apud diñ ide apte sequitur
hesus autẽ uerbo quod dice bat᷑
audito altarchi synagego: No¬
lituere tantũ modo crede. Ar¬
chisinagogis cetus doctorum legis
accipitur. de quo dñs ait suꝑ cat he¬
dram moysi sederunt scuibe et pha¬
nssei. quisi credere ipẽ no lirerit. et¬
iam sbiecta eĩ synagega salũ erit
t uenerunt indonii archi sina¬
gogͥa et uident tumultũ et
flentes et hem lantes. Et letentur
nquit omues quis sperent inte ĩ
et̾mĩ exultabunt et habitabis in
eis. Quia uero sinagoga leticiam
hanc dominice iuhabitatõnis meri¬
to infidelitatis auusit quasi int̾ flẽ¬
tes et heiulantes mortua iacet. nͨ
tamen suꝑna pietas. funditꝰ eam
interire patitur quin pociꝰ circa fi¬
nem scłi. Reliquias eius secundu
ele tonem gre saluti et iuute restitu¬
it unde apte ib̾iungitur. Et ingres¬
sus ait illis quit turbanumi et plo¬
ratis puella non est mortua s dor¬
mit. His mortua quis suscitare
nequinerant deo dormiebat: In

Expanded text:
apud Deum ; unde apte sequitur: apud Deum ; unde apte sequitur: Jesus autem verbo quod dicebatur audito, ait archisynagogo: Noli timere, tantummodo crede. Archisynagogus coetus doctorum legis accipitur, de quo Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei . Qui si credere ipse voluerit, etiam subjecta ei Synagoga salva erit. Et veniunt in domum archisynagogi, et vident tumultum, et flentes et ejulantes multum. Et laetentur, inquit, omnes qui sperant in te, in aeternum exsultabunt, et inhabitabis in eis. Quia vero Synagoga laetitiam hanc dominicae inhabitationis merito infidelitatis amisit, quasi inter flentes et ejulantes mortua jacet. Nec tamen superna pietas funditus eam interire patitur, quin potius circa finem saeculi reliquias ejus secundum electionem gratiae saluti et vitae restituit. Unde apte subjungitur: Et ingressus ait eis: Quid turbamini et ploratis? Puella non est mortua, sed dormit. Hominibus mortua qui suscitare nequiverant, Deo dormiebat, in
Abbreviated transcription (Latin):
quente ueniunt ad archi sinago¬
gum dicentes quia filia tua mor¬
tua est. quid ultra uexas magis¬
trum. Saluata apflumo sangui¬
nis nuliere mox filia archisina¬
gegi mortua nuiciatur. Quia
dum eccla auitorum labe et ob¬
ficei meritum. filia est cegnomi¬
nata contiuuo synagega ꝑfidie
siul et inuidie leto saluta est. ꝑ¬
fidie quidem qr uixpo credere no luit
Inuidie uero quia eccãm credere
doluit. Scriptum namq ẽ in actibꝰ
aplorum. Sequenti autẽ salbõ pe¬
ne inuu̾sa ciuitas conuenit audi¬
re uerbum diũ. Uidentes autem
turbas uidei repletisunt zelo et cõ
tradicebant his que apaulo dice ba¬
tur. Male dicentes et qui agebat
nunci arsynagego quid ultra ue¬
cas magistiu. Pꝰ eos hodie qui di¬
citur. Quia dõ destitutum synago¬
ge statutum uident ut restaurari
posse non credant Ideoqz ꝓresurec¬
tõne illiꝯ supplicaudunu esse.Nõ¬
ment uestiment. set q in possibilĩ
sunt apud homines possibilia sut

Expanded text:
quente, veniunt ad archisynagoquente, veniunt ad archisynagogum dicentes: Quia filia tua mortua est, quid ultra vexas Magistrum? Sanata a profluvio sanguinis muliere, mox filia archisynagogi mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundafidei meritum filia est cognominata, continuo Synagoga perfidiae simul et invidiae luctu soluta est. Pidem, quia in Christo credere noluit. Invidiae vero, quia Ecclesiam credere doluit. Scriptum namque est in Actibus apostolorum: Sequenti autem sabbato, pene universa civitas convenit audire verbum Domini. Videntes autem turbas Judaei, rtradicebant his quae a Paulo dicebantur, maledicentes . Et quod aiebant nuntii archisynagogo, Quid ultra vexas Magistrum? per eos hodieque dicitur quia adeo destitutum Synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant; ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ascendi ad parrem meuz. aꝑte dice̾s
quid sit ip̃m ueracit᷑ tangere patͥ
scilicet aqualem credere.
t circum spicie bat uidere eam
que hoc feceratꝭOno bluu¬
scitur fidelium suorum dñs nec in
se spantes intueri desistit set om̃s
qui saluari merentur suos dignoᷤ
intuiru ac museratõne iudicat.
Iste autem pauꝑ clamauit et do¬
mins exaudiuit eum. mulier at̃
tuuens et tremens sciens ꝙ fc̃m
esset. inse uenit et ꝓcidit aute en
et dixit ei omnem ueritatem.
E cre quo interogatõ diũ tende¬
bat. ut uidelicet confitente palã
muliere ueritatem sue diuine in¬
firmitatis subite credulitatis di
donate sibi sanatõnis et ipa certiꝰ
confirmaretur. Infĩde et plurbꝰ
salutis et uite p̃beretur exemplũ
pace et esto sana aplagua
tua. deo filia qui fides tua te
saluam fecit: Nec dixit fides tua
te saluam factura est set saluã
fecit: In eo eum quid credidisti
lam saluam fãcta es. ad huc eo lo¬

Expanded text:
ascendi ad Patrem meum , aperte dicens ascendi ad Patrem meum , aperte dicens quid sit ipsum veraciter tangere, Patri, scilicet, aequalem credere. Et circumspiciebat videre eam quae hoc fecerat. Non obliviscitur filiorum suorum Dominus, nec in se sperantes intueri desistit, sed omnes qui salvari merentur, suo dignos intuitu ac miseratione judicat. Iste autem pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum . Mulier autem timens et tremens, sciens quod factum esset in se, venit et procidit ante eum, et dixit ei omnem veritatem. Ecce quo interrogatio Domini tendebat, ut, videlicet, confitente palam muliere veritatem suae diutinae infirmitatis, subitae credulitatis, donatae sibi sanationis, et ipsa certius confirmaretur in fide, et pluribus salutis et vitae praeberetur exemplum.pace, et esto sana a plaga tua. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit Fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim quod credidisti, jam salva facta es. Adhuc eo lo
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Cum hec utraq sacramentis
euangelicis emundiari donauit ::
Quasi uirtutem exsicandi fontis
obsceni suis uestumentis indidit.
t statum ihus cognoscens in
semetipo uirtutem que exie¬
rat deeo conuersus ad turbam aie¬
bat quis tetigit uestimenta mea.n
Nonut ip̾e que uesciat doceatur.
introgat. s ut irtus quam bene
nouerat Inmo quam ipe dederat
in nuiliere dec laretur. Et dec lara¬
ta agnita que uirtute fidei multi
ad salutem pueniant
t discebant ei discipuli sui ui¬
des turbam comprimentem
te et dicit quime tengit. Quem t᷑¬
ba passim comitaus conpriut ma
credula mulier duum tangit. Quia
qui diui̾sis mordinate glomeranciũ
uatur solo catholice ecce̾ fidelit̾ cor¬
de ueneratur. Nan sicut quidam
uidentes nonuident et audiente nõ
audiunt. Ita etiam tangentes nõ
tangunt. Quinõ supplici s dubio
uł sĩmulato corde xp̃m tangunt.
Unde cuidam amauti quidem set
nondum plene credenti dicit ipẽ.
Noli me tangere. nondum enun

Expanded text:
vit, cum haec utraque sacramentis vit, cum haec utraque sacramentis evangelicis emundari donavit, quasi virtutem exsiccandi fontis obsceni suis vestimentis indidit. Et statim Jesus cognoscens in semetipso virtutem quae exierat de eo, conversus ad turbam aiebat: Quis Non ut ipse quae nesciat doceatur interrogat, sed ut virtus quam bene noverat, imo quam ipse dederat, in muliere declararetur, et declarata agnitaque virtute fidei, multi ad salutem perveniant. Et dicebant ei discipuli sui: Vides turbam comprimentem te, et dicis quis me tetigit? Quem turba passim comitans comprimit, una credula mulier Dominum tangit, quia qui diversis inordinate glomeratium ribus gravatur, solo catholicae Ecclesiae fideliter corde veneratur. Nam sicut quidam videntes non vident, et audientes non audiunt, ita etiam tangentes non tangunt, qui non simplici, sed dubio, vel simulato, corde Christum tangunt. Unde cuidam amanti quidem, sed nondum plene credenti, dicit ipse: Noli me tangere, nondum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad esse. medicum cepit et ip̃a langno¬
tibo sui spare pariter et inquirere :¬
remediumi.
sitetigero uestuuentũ eis salua e¬
ro et confestun sicratus est fons sã¬
guinis eius. Ueuit et dñm tangit
eccła eum ei ꝑfidei uertarem adꝓ¬
puquat. Ueuit autem retro sui
iuxta id quod ipe ait. Siquis michi
ministrat mesequatur et alibi p̾¬
cipitur. Post dum dm̃ tuum am¬
bulabis. Siue quia p̾sentem ĩ carne
diu nonuidens pactis iam sacranĩ¬
tis incarnatõnis illius ad fidei et ag¬
nitõnis eius grãm pueuit. Sicque
diu participatone sacramentoru
eius saluari apocis meruit. Quasi
tactu uestimentoꝵ eius fontem sui
sangiunis scificauit. fous quiipe san¬
guinis est origo peccati. Cuius fous
sanguuus est. munude in pͥmordi¬
umi cogitatõnes. ex quo pocm̃ ouie
nascitur. s dnĩs cum uerbis euange¬
licis nonsolum opa et uerba mul¬
ta conpescere. Set et cegitatõnum
nequam radicem extirpa recura:.¬

Expanded text:
adesse medicum, coepit et ipsa languoadesse medicum, coepit et ipsa languoris sui sperare, pariter et inquirere remedium. si tetigero vestimentum ejus, salva ero. Et confestim siccatus est fons sanguinis ejus. Venit, et Dominum tangit Ecclesia, cum ei per fidei veritatem appropinquat. Venit autem retro, sive juxta id quod ipse ait: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Et alibi praecipitur: Post Dominum Deum tuum ambulabis. Sive quia praesentem in carne Dominum non videns, peractis jam sacramentis incarnationis illius, ad fidei et agnitionis ejus gratiam pervenit. Sicque dum participatione sacramentorum ejus salvari a peccatis meruit, quasi tactu vestimentorum ejus fontem sui sanguinis siccavit. Fons quippe sanguinis est origo peccati. Cujusque fons sanguinis, est immundae primordium cogitationis, ex quo peccatum omne nascitur. Sed Dominus cum verbis evangelicis non solum opera et verba mala compescere, sed et cogitationum nequam radicem exstirpare cura
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ etate et sinagoga in patriarchis
nasci et gentium extrarum natõ
porbem cepit ydo latrie same fedari
Nam et fluxus bifariam hoc ẽ et
suꝑ ydolatrie pollutõne et suꝑ his qͥ
carnis ac sangniuis de lec tat̾one ge¬
runtur potest recte intelligi.
t fuerat multa ppessa acompłi¬
bus. Medicis et erogauerat:
omnia sua nec quicquam ꝓficerat
s magis deterius habebat. ERedicoᷤ
siue falsos intellige t heo logex. suĩ
ꝓ hylosophos legumq doctores scła¬
rium quimulra deuirtutib incus¬
q sub tilissime dispute̾ntes. utilia ui¬
nendi credendi qui instituta se mor¬
talibus dare ꝓmite bant. sencerte
ipes spc̃ inmundos qui uelut omib
consulendo iese ꝓdo colentes ingere
bant. Quib certatun audiendis ge¬
tilitas quanto magis naturalis ĩ dus¬
trie iures expenderat. Tanto minus
potuit ab iniquitatib sue sorde purga¬
ri. E et hec ubi ppłm iudeorum egro¬
tasse. Uerumque decelo cognouit

Expanded text:
hujus aetate, et Synagoga in patriarchis hujus aetate, et Synagoga in patriarchis nasci, et gentium exterarum natio per orbem coepit idololatriae sanie foedari. Nam et fluxus sanguinis bifariam, hoc est, et super idololatriae pollutione, et super iis quae carnis ac sanguinis delectatione geruntur, potest recte intelligi. Et fuerat multa perpessa a compluribus medicis, et erogaverat omnia sua, nec quidquam profecerat, sed magis deterius habebat. Medicos, sive falsos intellige theologos, sive philosophos legumque doctores saecularium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disputantes, utilia vivendi credendique instituta se mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos, qui velut hominibus consulendo, sese pro Deo colendos ibant; quibus certatim audiendis gentilitas quanto magis naturalis industriae vires extenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde purgari. Sed haec ubi populum Judaeorum aegrotasse, verumque de coelo cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
omisit. et sinon axp̃o succurretur
horrendã ꝑ omĩa corruiss ĩ mortem.
t abut cumillo et sequebatur
eum turba multa et compͥme¬
bant̾ illum. Aꝯpuellam. ꝑgeus
sauandam diis a turba comprimit᷑
quiagenti uidee salutaria monita
prebens quib egram uitus eus cõ¬
sciam erigeret noxia carnaliũ ppłor
est consuetudine grauatꝰ
t mulier que erat mproflunio
sanguinus duodecim amus ⁊c̃.
Mulier sanguinem fluens s adnõ
curata eccã est. congregata degentibꝰ
Queingeuito carnaliũ de lec tatõnũ
polluta fluxu atq acetu iam fuerat
segregata fidelium sdum uerbum
dei uideam saluare decerueret illa pa¬
ratam iam ꝓmissam q aliis pripuit
spe certa salutem. Notandumnq
ꝙ et archi sinagogi duodennis sit fi¬
lia. et nuilier hec abamus duodeciin
sanguine fluxerit hoc est. eodem quo
hec nata sit tempore illa ceperit ĩ fir¬
mari. Una enim pene eademq seculi

Expanded text:
omisit; et si non a Christo succurreretur, omisit; et si non a Christo succurreretur, horrendam per omnia corruisset in mortem. Et abiit cum illo, et sequebatur eum turba multa, et comprimebant illum. Ad puellam pergens sanandam Dominus a turba comprimitur, quia genti Judaeae salutaria monita praebens, quibus aegram vitiis ejus conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum est consuetudine gravatus. Et mulier quae erat in profluvio sanguinis duodecim annis, etc. Mulier sanguine fluens, sed a Domino curata, Ecclesia est congregata de gentibus, quae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregata fidelium, sed dum verbum Dei Judaeam salvare decerneret, illa paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandumque quod et archisynagogi duodennis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit, hoc est, eodem quo haec nata sit tempore illa coeperit infirmari. Una enim pene eademque saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
tr̾am nr̃e mortalitatis tetigit accipi¬
endisunt. et ꝓcidere archisinagogu
ad pedes ihus est legis latorem cum
tota ꝓgenie patrum mediatorem di
et hominez. Longe sibi dignitatis glo¬
ria p̾ferendum eẽ cognosc̾e̾. et confi¬
teri cum aplis qr quod infirmũ ẽ di
forcius est hominib.
t dep̃cabatur eum multũ dicens
quoni am filia mea mertrenus
est ueni in pone manꝯ suꝑ eam ut
salua sit et uiuat. ¶Ueuuanglio
luce ita scriptum est. qr filia uinca
erat illi fere anuorum duodecim.
et hec morietur filia ergo archisiuͣ¬
gogi ipã ẽ. sinagoga.que sola legali
iustitutone composita. Quasumi¬
ca moysi nata erat et hoc uelut duo
decuno etatis anno lec est tempore
pubertatis ad ꝓpinquante morie ba¬
tur. Quia nobilit̾ apph̾etis educa¬
ta postquam ad intelligibiles annoᷤᷤ
puenerat.pꝰquam spiritalem deo
sobo lem generare de bebat subito
errorum langore consternata spiri¬
tales uite uias ingredi disperabilit̾

Expanded text:
terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiterram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt? Et procidere archisynagogum ad pedes Jesu, est legislatorem cum tota progenie patrum Mediatorem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognoscere, et confiteri cum Apostolo, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Et deprecabatur eum multum, dicens: Quoniam filia mea in extremis est, veni, impone manus super eam, ut salva sit et vivat. In Evangelio Lucae ita scrierat illi, fere annorum duodecim, et haec moriebatur . Filia ergo archisynagogi, ipsa est synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat. Et haec velut duo decimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinquante, moriebatur, quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritalem Deo sobolem generare debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ac deinde fĩlia archi syuagegi. ad op¬
tatam puenit sanitatem. Iimo¬
de morte reuccata est ad uitam. salꝰ
ostenditur generis humani q̃ dño
icarne uenente ita dispensata est
ut primo exaliqui exisił ad fĩdem
uenirent. Uenide plenitudo gen¬
cium iutraret. Ac sic onĩis isrł sal¬
nus fiẽt. Qiuis ergo arcbiluasͤgꝯ¬
Iste qui ad dum ꝓfilia rogatum adue¬
uit. Qelius quam ip̃e moyses intel¬
ligitur. Unde bene iauꝯ idest u lumi¬
ba dare iute nobus. et ꝑ hec ceteros il¬
luuinat. et ipẽ aspũ saucto quo uita¬
lia monita scribere uł docere posset in¬
luininatꝰ est. Quiuidens ih̾m ꝓcid¬
it ad pedes eius. Quia p̃uidens ĩ spũ
uenturũ incarne dñm humili corde
se euis potencie sb̾didit. Quem ita ccͣ
finem seculi hominem uicarnanduz
eẽ cognouit. ut etu̾uz aute ome se¬
culu di̾ exist̾e nondubitaret. sienĩ
capit xpĩ deus. Pedes eius qui daptiꝰ
quam ad sumpta humauitas qua:

Expanded text:
ac deinde filia archisynagogi ad opac deinde filia archisynagogi ad optatam pde morte revocata est ad vitam, salus ostenditur generis humani: quae Domino in carne veniente ita dispensata est, ut primo aliqui ex Israel ad fidem venerint, deinde plenitudo gentium intraret, ac sic omnis Israel salvus fieret. Quis ergo archisiste, qui ad Dominum pro filia rogaturus advenit, melius quam ipse Moses intelligitur? Unde bene Jairus, id est illumiba vitae dare nobis, et per haec caeteros illuminat, et ipse a spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere possit, illuminatus est. Qui videns Jesum, procidit ad pedes ejus, quia praevidens in spiritu venturum in carne Dominum, humili corde se ejus potentiae subdidit: quem ita circa finem saeculi hominem incarnandum esse cognovit, ut aeternum ante omne saeculum Deum existere non dubitaret. Si enim caput Christi Deus, pedes ejus, quid aptius quam assumpta humanitas, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tonis fraterne redemptonis acconio¬
datum. Quod uero matheus duos
dicit a demouũ legione curatos mar¬
chus autem et luchas uinum com¬
memorant: Intelligas unũ eoruz
fuisse ꝑsone alicuuis clarioris et fa¬
mosioris. Quem regio illa mayime
do lebat et ꝓcuius salute plurinuiz
satagebat. hoc uoleutes signiflcare
duo enuangeliste io lumn commor¬
andum iudicauerunt. Dequo fti
huius fanuilatius p̃clariꝰ que fra¬
gauerat s et allegorie summia cõ¬
cordat. Quia sicut uinus a demoni¬
o poisessus. sic et duo gentilis ppłi:
ty pum non nicõuement expͥuuit
Nam cum tres filios noe genera¬
u̾it unius solum fanulia inposses¬
sionem ad scita est dei. Exduobus
reliquis diu̾sarum natõnem que
ydolis manciparent᷑ procreitisunt¬
t ueniunt quidam dearchi¬
sina gogis nomune iairꝰ et ui¬
dens euui ꝓcidit ad pedes eius et cet̾a
In hac lectõne ubi archisinagogꝰ
saluare filiam petit suam s ꝑgen

Expanded text:
tionis fraternae redemptioni accommotionis fraternae redemptioni accommodatum. Quod vero Matthaeus duos dicit a daemonum legione curatos, Marcus autem et Lucas unum commemorant, intelligas unum eorum fuisse personae alicujus clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat, et pro cujus salute plurimum satagebat. Hoc volentes significare duo Evangelistae, solum commemorandum judicaverunt, de quo facti hujus fama latius praeclatius flagraverat. Sed et allegoriae summa concordat, quia sicut unus a daemonio possessus, sic et duo gentilis populi typum non inconvenienter exprimunt. Nam cum tres filios Noe generaverit, unius solum familia in possessionem ascita est Dei, ex duobus reliquis diversarum nationum quae idolis manciparentur, procreati suntt venit quidam de archisynagogis nomine Jairus, et videns eum, procidit ad pedes ejus, etc. In hac lectione ubi archisynagogus salvare filiam petit suam, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
huc mente pondꝰ sapiencie sustiu̾e
ualentes. Quod et petro ipĩ uiso pis¬
cium miraculo contegisse legitur
et iudua serepthena. beati helie cuiꝰ¬
se senũt hospicio benedici nichonu¬
nus se putauit p̃sentia granari.
Quid michi et tibi inquit uir di̾
ingressus es adme ut rememoren¬
tur iuquitatis mee et occideres fili¬
um meuin
Unq ascenderet nauẽ cep̾
illum deprecari quia demo¬
mo nexatus fuerat ut eent cum
illo et non admisit eum s ait illi
nade indomũ tuam adtuos ⁊ ad¬
muincia illis quanta tibi dñs fece¬
rit et misertus sit tui : Nec exilla
apłi sentencia recte possunt ĩ telli
gi cumait disso lui et ẽẽ cum xpõ
multo magis optunum manere
incarne necessarium. Propt̾ uosi
ut sic quisq intelligat pest remissi¬
onem peccatorum. Ecdeundum
eẽ sibi iuconscienciam bona et ser¬
mendum enuangelio ꝓpt̾ alioruz¬
etiam salutem. Ut inde cum xp̃o re¬
quiescat necũ pprope iam nult esse

Expanded text:
huc mente pondus sapientiae sustinere huc mente pondus sapientiae sustinere valentes. Quod et Petro ipsi viso piscium miraculo contigisse legitur, et vidua Sarepthana B. Heliae cujus sensit hospitio benedici, nihilominus se putavit praesentia gravari. Quid mihi et tibi, inquit, vir Dei, ingressus es ad me ut rememorarentur iniquitates meae et occideres filium meum? Cumque ascenderet navim, coepit illum deprecari, qui a daemonio vexatus fuerat, ut esset cum illo: et non admisit eum, sed ait illi: Vade in domum tuam ad tuos, et annuntia illis quanta tibi Dominus fecerit, et misertus sit tui. Haec ex illa Apostoli sententia recte possunt intgi, cum ait: Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum: manere in carne, necessarium propter vos . Ut sic quisque intelligat post remissionem peccatorum redeundum esse sibi in conscientiam bonam, et serviendum Eetiam salutem, ut deinde cum Christo requiescat, ne cum praepropere jam vult esse
Abbreviated transcription (Latin):
sua uita de lectatam honorare quid̃
set nolle pati. Xpiauam legem dii
dicunt ꝙ eam implere non possint
ad mirantes tamen fide lem ppłm.
apristiua ꝑdita conu̾satõne sanatũ
sederenanq ad pedes dnĩ ẽ eum aqͦ
demonia exierant eos quia peccatis
cercorrecti firerunt flya mentis in¬
tentõne uestigia saluatoris que se¬
quantur intueri. Uestitũ resume¬
ret ẽ uirtututũ studia que uesame
ꝑdiderant: Lani sana mente recipe¬
re cui figure apte congruit. illa do¬
miui parabola inqua rediens ad
patrem filius luxiriosus et ꝓdigꝰ
mox stola prima cum anulo iuduit᷑
manifeste insipuans qr quis quis
uero corde de amissis penituert pot̾
conante xpĩ gracia. Prima iusticia¬
eo oꝑa dequib ceciderat cum anulo
numolate fidei recupare.
t rogare eum ceperunt ut disce¬
deret afinib eorum Onscii
fragilitatis sue gerassem presencia
se diũ iudicabant indignos nonca¬
pientes uerbum dei nec infirma ad

Expanded text:
sua vita delectatam, honorare quidem, sua vita delectatam, honorare quidem, sed nolle pati Christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possunt, admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sanatum. Sedere namque ad pedes Domini, est eum a quo daemonia exierant, eos qui a peccatis correcti fuerint, fixa mentis intentione vestigia sui Salvatoris quae sequantur intueri. Vestitum resumere, est virtutum studia quae vesani perdiderant, jam sana mente recipere. Cui figurae apte congruit illa Domini parabola, in qua rediens ad patrem filius luxuriosus et prodigus, mox stola prima cum annulo induitur, manifeste insinuans quod quisquis vero corde de amissis poenituerit, potest donante Christi gratia, prima justitiae opera de quibus ceciderat, cum annulo inviolatae fidei recuperare. Et rogare eum coeperunt, ut discederet a finibus eorum. Conscii fragilitatis suae Geraseni, praesentia Domini judicant se indignos, non capientes ve
Abbreviated transcription (Latin):
legos nitus suos qui xp̃o credere uolu¬
erunt. Ceca et ꝓfunda curositate
nec inporcos irent: Nisi hec illis be¬
ignꝰ. Ipse saluator petentib quos
certe inabissum posset religare con¬
cedere. Rem ne cessariam decere nos
uolens ut silicet noueruꝯ ees multo
minꝯ possessia potestate hominibus
quinec peccorib qualib cumq potu¬
erunt. Hanc autem potestatem deus
bouꝯ coculta iusticia nobis dare potest
iniusta nou pot̾.
us antem pascebant eos fuge¬
runt Et minciauerunt incini¬
tatent et mazros. Quod pastores por¬
corum fugientes ista minciant sig¬
nificat quosdam etiam primates im¬
piorum quamꝙͣ xpĩanam legeni fu¬
gientes potenciam tamen eius ꝑgen¬
tes stupendo et mrando p̾dicare.
t egressisunt uidere quid eent
facti et uenumt ad ihm̃ et uidẽt
illum qr demonio uexabatur sedentẽ
nestitũ et sanementis et tunmuerunt¬
et ceta. ¶N euuangelio luce scrip¬
tum est sedentem ad petes eus sig¬
nificat au̾t multitudinem uetusta

Expanded text:
tus suos, qui Christo credere noluerunt caeca et profunda curiositate nec in porcos irent, nisi hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos certe in abyssum posset relegare, concederet. Rem necessariam docere nos volens, ut scilicet noverimus eos multo minus posse sua potestate nocere hominibus, qui nec pecoribus qualibuscunque potuerunt. Hanc autem potestatem Deus bonus occulta justitia nobis dare potest, injusta non potest. Qui autem pascebant eos, fugerunt et nuntiaverunt in civitatem et in agros. Quod pastores porcorum fugientes ista nuntiant, significat quosdam etiam primitates impiorum quanquam Christianam legem fugiant, potentiam tamen ejus pergentes stupendo et mirando praedicare. Et egressi sunt videre quid esset factum. Et veniunt ad Jesum, et vident illum qui a daemonio vexabatur sedentem, vestitum et sanae mentis, et timuerunt, etc. In Evangelio Lucae scripum est, Sedentem ad pedes ejus. Significat autem multitudinem vetusta
Abbreviated transcription (Latin):
enim oratõ que peccatum facit. s
qui beue orat qui diũn orandi que
hic a terrenis ad suꝑiora progredi¬
ens uerticem cure sb̾ lunioris ascẽ¬
dit. Qui uero dedurciꝯ aut de ho¬
nore scli aut certe deminuci morte
sollicitꝰ obsecrat ipẽ nunfimuis ia¬
cens. ui les ad dominũ p̾ces mitit
Drat aut dominꝯ nouut prose
obiecret set ut prome mpetret
Nam et si omnia posuent pater
inpotestatem filii siliꝯ tamen ut
formam hominis implere obsecrã¬
dum patrem putat eẽ quia ad uo
inquid abemꝰ aput patrem ihm¬
xp̃m. Si aduocatꝰ est p̃romeis in¬
teruenire peccatis.Honergo qua¬
si infirmꝯ s quasi prius obsecrat.
is scire quai omnia que ue lit
poisĩt. et aduecatꝰ et uidexest. In
altero pietatis officium. In altero
insigne est potestatis¬

Expanded text:
enim oratio quae peccatum facit. Sed enim oratio quae peccatum facit. Sed qui bene orat, qui Deum orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curae sublimioris ascendit. Qui vero de divitiis, aut de honore saeculi, aut certe de inimici morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens, viles ad Deum preces mittit. Orat autem Dominus, non ut pro se obsecret, sed ut pro me impetret. Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem putat esse pro nquit habemus aput patrem. si aduocatus est, debet pro meis interuenire peccatis. non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. uis scire quam omnia quae uelit possit? et aduocatus et iudex est. in altero pietatis officium, in altero insigne est potesta
Abbreviated transcription (Latin):
quiest bet saida. Quod cum cog¬
nouissent turbe secute sunt illuz
gamꝯ in eo ꝙ luc has ait. Iu lccuz
de sertum qui est bethsaida. nou
ip̃io uicinia ciuitatis. set leca deser¬
ti ad lecum eam ꝑtinentis eẽ desi¬
gnatũ. Marcus enim dicit aꝑtis¬
sime quod p̾cedent enm ad beth¬
saidam. ubi ip̃iꝯ fines ciuitatis cõ¬
stat eẽ noratos. Luchas uero qui
non dicit in locum desertum que
est bethsaida. set quiest betsaidaz.
Potest infallor recce intelligi quia
non ip̃am ciuitatem uoluerit in¬
telligi set locum desertum ipĩꝰ id
est. ad eius confinia ꝑtinentem.
Harrat aut euange lista iohãnes
manducare panem turbas uxta
tiberiadem. Et ascendentes nauẽ
discipulos uenisse transmare in
capharnaum que ambe sunt ciui¬
tates ingalilea iuxta stagnũ gene¬
rasareth quod etiam tiberiadis a
ciuitate tiberiade uecatur.
T cum duuisset cos habiit
inmoutem orarẽ HOn om̃s
qui erat ascendit inmontem. est

Expanded text:
qui et Bethsaida. Quod cum cogqui et Bethsaida. Quod cum cognovissent turbae, secutae sunt illum, gamus eo, quod Lucas ait in locum desertum, qui est Bethsaida, non ipsius viciniam civitatis, sed loca deserti ad eam pertinentis esse designata. Marcus enim dicit aperte, quod praecederent eum ad Bethsaidam: ubi ipsius fines civitatis constat esse notatos. Lucas vero, qui non dicit in locum desertum quae est Bethsaida, sed qui est Bethsaida, potest, nisi fallor, recte intelligi, quia non ipsam civitatem voluerit intelligi, sed locum desertum ipsius, id est ad ejus confinia pertinentem. Narrat autem Evangelista Joannes manducasse panem turbas juxta Tiberiadem, et ascendentes navem discipulos, venisse trans mare in Capharnaum, quae ambae sint civitates in Galilaea juxta stagnum Genezareth, quod etiam Tiberiadis a civitate Tiberiade vocatur. Et cum dimisisset eos, abiit in montem orare. Non omnis qui orat, ascendit in montem; est
Abbreviated transcription (Latin):
dominꝯ uiam nob̾ uite quã seq̃¬
mur iuitiaus cum hii qui uirtu¬
tes eiꝯ amirabant᷑ enm regem fa
cere uellent fugit iu monte orare
Cumuero illi qui uirtutib eis in¬
uidebant eum morti traderent dis¬
ponerent. cccurrit ꝓpt̾ proiitus¬
et nunciandii se crucifĩgendum pe
tentib obtulit. Euidentinos iu¬
formaus exemplo ut paratisumꝰ
ad aduersa seculi tolanda. cauti
ad blandunenta. cum forte arripe¬
ruit dec liuanda. et ne nos prospa
mundi ñ asfluant emoliendo deci¬
piant. crebris a domino precibꝰ im¬
ploremꝰ. Precedebant aut domũ
discipuli transfretum abethsaida
que est ingalilea cuutas andree. et
petri et philippi aposto lorum. pro¬
pe stangnũ genesareth ut ulcoꝵ
libris inuenimꝰ. ubi muerito mou
se transfretrum abethsaida. Cum
uideatur dicere lachas. quod iulcciᷤ
bet hsai de fractum fuerit nuracu¬
lum illut. memorabile et refectõ
celestis. ait enim. Assumptis illis
recessit seorsum ulccum desertũ

Expanded text:
Dominus viam nobis vitae quam sequDominus viam nobis vitae quam sequamur initians, cum hi qui virtutes ejus admirabantur, regemcere vellent, fugit in montem orare. Cum vero illi qui virtutibus ejus invidebant eum morti tradere disponerent, occurrit promptuset vinciendum se crucifigendumque furentibus obtulit, evidenti nos informans exemplo, ut parati simus ad adversa saeculi toleranda, cauti ad blandimenta cum forte arriserint, declinanda: et ne nos prospera mundi affluant, emolliendo decipiant, crebris a Domino precibus imploremus. Praecedebant autem Dominum discipuli trans fretum ad Bethsaidam, quae est in Galilaea civitas Andreae et Petri et Philippi apostolorum, prope stagnum Genezareth, ut in locorum libris invenimus. Ubi merito monet, se trans fretum ad Bethsaidam, cum videatur dicere Lucas, quod in locis Bethsaidae factum fuerit miraculum illud memorabile, et refectio coelestis. Ait enim: Assumptis illis, secessit: seorsum in locum desertum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut raperent eum. et fac̾ent enm
regeni fugit iterum imontẽ
ip̃e solꝰ. Ubi uccͣarium uob̾ ui¬
uendi monstrat exemplum ut in¬
hisque aguuꝯ humani fauoris re¬
tributonem uitemꝰ. Neq nos
oꝑatõ uirtutum spiritaliũ ad cõ¬
cupisscenciam reflectat tempor
et enum contingit ut dum meri¬
tum uite sr̾ luuioris mirandi in¬
inorib. Ac laudabiles exiterent
et iure honorandi purarentur.
Acceptis peccumis ñne predus ĩ¬
coata iusticie rudunenta ꝑd̾e̾nt
Et cuin carna li b9 se se uilece bris
atque auaricia incanti corrump¬
rent. ip̃is etiam aquib honora¬
bant᷑ pro bonis denuo promalis ac¬
tib. Non so lum infastidium ne¬
rum etiam deuenirent modum
Miuꝯ que multo perculo sum ẽ
inisque᷑ act᷑a aginꝰ. aduersan¬
cium nos iuꝑbitate fatigari quã
honoranciũ fauore demulcheri.
Hic et enun securiorem sepe cor¬
rumpit animũ illa crcum spec¬
tum semper reddit et cautũ. Uñ

Expanded text:
ut raperent eum, et facerent eum ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus . Ubi necessarium nobis vivendi monstrat exemplume agimus humani favoris retributionem vitemus; neque nos operatio virtutum spiritalium ad concupiscentiam reflectat temporaetenim contigit ut dum per meritum vitae sublimioris mirandi minoribus ac laudabiles existerent, et jure honorandi putarentur, acceptis pecuniis sive praediis, inchoata justitiae rudimenta perderent; et cum carnalibus esse illecebris atque avaritia incauti corrumperent, ipsis etiam a quibus honorabantur pro bonis, denuo pro malis actibus non solum in fastidium, verum etiam devenirent in odium; minusque multo periculosum est in his quae recte agimus adversantium nos improbitate fatigari, quam honorantium favore demulceri. Hic etenim securiorem saepe corrumpit animum, illa circumspectum semper reddit et cautum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
lati. Constaͬ enim cophinos opa
seruilia geri iolere. s ipẽ cophinoᷤ
pane̾m fragnientis impleuit qui
infirma huius mundi ut fortia cõ¬
funderet e legit
Fant autem qui mandu¬
cauerunt quĩque nilia ui¬
rorinti. Q Uia quinque sunt ext̾i¬
oris hominis sensꝰ quinq milia
iuri duui secuti designant eos qui
insecularia ad huc habitu positi ex¬
terioribz que possident bene uti no¬
uerunt qui recte quinq pambo
aliunt᷑ qr tales uecẽ est legalibꝰ
ad huc preceptis iustitui.. Nain
qui mundo ad integrum rennci¬
ant. et quatuor sunt milia et sep¬
tem panib refecti hoc est et euuã¬
ge lista ꝓfectõne sp̃ luues et spirita
eum transfretum ad bethsaidã
dum ipẽ diuutt̾et ppłm et c̾.
uare cegerit discipulos ascend̾e
nuauem et ip̃e mox dimisso po¬
pulo inmontem oraturꝰ abierit
iohannes manifeste declarat. A¬
ui conpleta refectõne illa celesti
contumo sb̾iecit. Ihesus ergo cũ
cognouisset quia uenturi essent

Expanded text:
lati. Constat enim, cophinis opera lati. Constat enim, cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma hujus mundi, ut fortia confunderet, elegit. Erant autem qui manducaverunt, quinque millia virorum. Quia quinque sunt exterioris hominis sensus, quinque millia viri Dominum secuti designant eos, qui in saeculari habitu adhuc positi exterioribus, quae possident, bene uti noverunt. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia, et septem panibus refecti, hoc est et Evangelica perfectione sublimes, et spiritaleum trans fretum ad Bethsaidam, dum ipse dimitteret populum, etc. Quare coegerit discipulos ascendere navem, et ipse mox dimisso populo in montem oraturus abierit, Joannes manifeste declarat, qui, completa refectione illa coelesti, continuo subjecit: Jesus ergo cum cognovisset, quia ventur essent
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis suis ut ponerent aute
eos s duos pisces diuisit omnib
SUrbis esurentib saluator nõ
noua creat cibaria set acceptis ei¬
que habuerunt discipuli bene¬
dicit. Quia ueniens incarne
non aliquam p̃dcã sunt predi¬
cat set legis etꝓphetarum scrip¬
ta quam sint nusteriis graciei
graui demonitrat: Intuetur in
celum ut illic digendaui mẽ¬
tis aciem ibi lucem sciencie doce¬
at esse querendam frangit et ã¬
te turbas ponenda distribuit du
cent pate facit.
t manducauerunt omnes
et saturatisunt et sustule¬
runt reqͥuias frac meutezum duo¬
decun cophinos plenos et depisci¬
b. Quod turbis suꝑ eit. ad dis¬
cipulis sustollitur quia sacracio¬
ra misteria que arudib capine
ne queunt. Non negligenter
onuitenda set sunt inquirenda ꝑ¬
fectis. Nam ꝑ cophinos duodecum
apostoli. et papostolos ciuictis se¬
quencium doctorum chori figu¬
rantur. foris quidem hominib des¬
pecti set nitus salutaris cibi reliqͥns
adabenda humilum corda comu¬

Expanded text:
discipulis suis, ut ponerent ante eos, et duos pisces divisit omnibus. Turbis esurientibus Salvator non nova creat cibaria, sed acceptis eiquae habuerunt discipuli, benedicit; quia veniens in carne, non alia quam praedicta sunt, praedicabat, sed legis et prophetarum scripta, quam sint mysteriis gratiae gravida demonstrat. Intuetur in coelum, ut illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem scientiae doceat esse quaerendam. Frangit, et ante turbas ponenda discipulis discent, patefecit. t manducaverunt omnes et saturati sunt, et sustulerunt reliquias fragmentorum duodecim cophinos plenos, et de piscibus. Quod turbis superest, a discipulis sustollitur; quia sacratiora mysteria quae a rudibus capi nequeunt, non negligenter omittenda, sed sunt inquirenda perfectis. Nam per cophinos duodecim apostoli, et per apostolos cuncti sequentium doctorum chori figurantur, foris quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumu
Abbreviated transcription (Latin):
certum sit moy sent et ꝓp h̾as
qui uasa populi dei. uł aquis di¬
luiui. uł igni purgari. uelo leo
sanctificari quatumq ex causa
uisserunt. Non in hec materi¬
alium rerum emundatõnem
set mentium potiꝯ et operum
castigatonem ac sancti moniã
atque aniniarũ nobis manda¬
re sa lutem
T initerogabant eum pha¬
risei et scribe quare disci¬
puli tui non ambulant iux

Expanded text:
certum sit Moysen, et prophetas certum sit Moysen, et prophetas qui vasa populi Dei vel aquis dilui, vel igne purgari, vel oleo sanctificari quacunque ex causa jusserunt, non in hoc materialium rerum emundationem, sed mentium potius et operum castigationem ac sanctimoniam, atque animarum nobis mandare salutem. Et interrogabant eum Pharisaei et Scribae: Quare discipuli tui non ambulant jux
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria doctrina ueritatis. Que
iubet eos quicum panae uite des¬
cendente de ce lo participare de side¬
rant cre bro elemosiuarum lacri¬
marum aliorum que iusticie fruc¬
tuum lomento sua opera purga¬
re ut casto corde et corpore celestibꝰ
ualeant comunicare nistus. Sle¬
cessarium ẽ inqͥnamenta que
extempori̾lui uegociorum curis
quisq contraxerit sb̾ sequenti bo¬
norum cogitatonũ et actum per¬
mundet instancia siinterne refec¬
tonis cupit epulis ꝑsini. Set ph¬
arisei. spiritalia ꝓphetarum uerb
carnalit accipientes. que illi decor¬
dis et operis castigatõne pcipie bãt
dicentes lauanuui mundi estote
et iundanum qui fertisnasa
domini. Isti decorpore solun la¬
nando seruabant: frustra aũt
pharisei frustra omns uidei la¬
uant manꝯ et aforo baptizau¬
tur quaindii contempuunt
fonte saluatoris ab lui. Innanũ
baptisma seruant uasorum qͥ
cordium suorum et corporu
e luere sordes negligunt. Cum

Expanded text:
cessaria est doctrina veritatis, quae cessaria est doctrina veritatis, quae jubet eos, qui cum pane vitae descendente de coelo participare desiderant, crebro eleemosynarum, lacrymarum aliorumque justitiae fructuum lavamento sua opera purgare, ut casto corde et corpore coelestibus valeant communicare mysteriis. Necessarium est inquinamenta quae ex temporalium negotiorum curis quisque contraxerit, subsequenti bonarum cogitationum et actuum permundet instantia, si internae refectionis cupit epulis perfrui. Sed Pharisaei spiritalia prophetarum verba carnaliter accipientes, quae illi de cordis et operis castigatione praecipiebant, dicentes: Lavamini, mundi estote, et mundamini, qui fertis vasa Domini , isti de corpore solummodo lavando servabant. Frustra autem Pharisaei, frustra omnes Judaei lavant manus, et a foro baptizantur, quandiu contemnunt fonte Salvatoris ablui. In vanum baptismata servant vasorum, qui cordium suorum et corporum eluere sordes negligunt: cum