comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem lotun. et pars prina habers spem titinetea. postio a
uerticatione sseuei recessit. et inuo nenit alia pare n locin
uerticationis anteqq spes ab scindatur a prina. et ieo partis
q̃. habentes sitis liuenros faliunt speues in partri liuertas
Ex omnibuo hio coligi potest causa suntillationio quanuis u
siperflia nsolutio sprum et caloꝵ cogensia hunores ouili
egri di a situ naturali nihilominas est ex conati ibi cop¬
pitsuio ocili. et conshactio. ex quibus partes ocali no tenet
uitĩ sui. Itrnm tertio ontur ex hoc ab sũsũo uisinis ꝓꝑt
causantur ex conatu oculi. qui conatis non solun causatur
ex debilitate uirtunio nisiuę. et speuei prosta distantis ue¬
ritaten. sed iropter indiuun appireptis distantie. et ideo abi

Expanded text:
dem locum, et pars prima habens speciem retinet eam postquam a verticatione speciei recessit, et prius venit alia pars in locum verticationis antequam species abscindatur a prima, ideo partes duae habentes situs diversos faciunt species in partes diversas Ex omnibus his colligi potest causa scintillationis, quamvis cum superflua resolutio spirituum et calorum cogentium humores oculi egredi a situ naturali, et nihilominus ex conatu est compressio oculi et constrictio, ex quibus partes oculi non tenent situm suum. Iterum tertio oritur ex hoc abscissio visionis, propter causantur ex conatu oculi, qui conatus causatur non solum ex debilitate virtutis visivae et speciei propter distantiae veritatem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
angulos obliquos suꝑ onronta. ut in suyenonbus habitum
est ꝙ si spissitido medĩ non faceret hor potest tan en nobis
medqi hoi operani. siuis ibiden docet Auernis. nam medu
est in contiauo motu. et ideo species ni dun uadit ad mra
partem remanet in eo tota a suo loco. dun reliqua pars sue¬
cedat in lou prnę partio. et ideo uhraqq habet speuen
uisibilen. et tauunt necessano sibi similes speuies in oulo
codem. et in uiuerao eius partibus. et in nenio communi .si.¬
cut idem Auer. docet ꝑ exenpla in libto đ sencu et ser¬
iato de specie solis iadente suꝑ aquan nota non statinab¬
sonditir sseues a partrnota. sed manet in ea ad tenpus
doree reliqua iars ueniat ad loul sua. et func utaqq faut
speuen in partrm eiusdon ouli. et neni opnu. et nt ni.

Expanded text:
angulos obliquos super horizontem, ut in prioribus habitum est. Quod si spissitudo medii non faceret hoc, potest tamen motus medii hoc operari, sicut ibidem docet hoc Averroes. Nam medium est in continuo motu, et ideo species rei dum cadit in unam partem, remanet in ea mota a loco suo, dum reliqua pars succedat in locum primae partis, et ideo utraque habet speciem {visibilis}, et faciunt necessario sibi similes species in oculo eodem, et in diversis ejus partibus, et in nervo communi: sicut idem Averroes docet per exemplum in libro de Sensu et Sensato de specie solis cadente super aquam motam. Non enim statim absconditur species a parte mota, sed manet in ea ad tempus donec reliqua pars veniat in locum suum, et tunc utraque facit speciem in partes ejusdem oculi et
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sportit ꝙ consilentur engulus. et lon gitido pyramidis
t hio com̃paretur basis pyranidio. quę est nes uiza. longi¬
tudo uero prranidis comprehenditar ꝑ lompreher sionen quan i¬
tatis corpor intrricientiu sicut p̃nuo diitum est de remotio.¬
ne. et hoi sit in rebus consuetio. et medio uis distantis per
compositionem. et rsola tionen rubita ad aliqua urta iense
cums est quantitas hominis mentaran.¬
tis se cundu se toti. uel secundun parta. et hec onnia certifi¬
cat axis uisibilio suꝑ nisibilia hranslata᷑. Nuidit aut enor
in magniti dins comprebensione. quaudo est inmoderata¬

Expanded text:
Sed oportet quod consideretur angulus et longitudo pyramidis, et his comparetur basis pyramidis quae est res visa. Longitudo vero pyramidis comprehenditur per comprehensionem quantitatis corporum interjacentium, sicut prius dictum est de remotione. Et hoc fit in rebus consuetis et mediocris distantiae per {comparationem} et resolutionem {subitam} ad a est quantitas hominis mensurantis secundum se totum vel secundum partem, et haec omnia certificat axis visualis super visibilia transportatus. Accidit autem error in magnitudinis comprehensione quando est i
Abbreviated transcription (Latin):
Si igitut anguli corpono e quilaten parlasin occultentar. donti
corpas apparrat totundemn. ita ꝙ non sinul et senes ouulta:¬
tur tale corpus proster angulor pertensione tune corpus roti¬
au quia angulus non habet simmul et semel toti occultabitur
ex nggna dictula. et apparibit plane siquiz. Iten si telia
extraditur ad orieno et ocuideno sub plana siguta funi Std

Expanded text:
orporis aequilateri paulatim occultentur, donec corpus appareat rotundum, ita quod non semel et simul occultatur tale corpus propter angulorum protensionem, tunc corpus rotundum, quia non habet angulos, simul et semel totum occultabitur, et ex magna distantia apparebit planae figurae. Ergo si coelum extenderetur ad oriens et
Abbreviated transcription (Latin):
tum ad passiones rez uisibili. quę fun dantur suꝑdistan¬
tiam dicende est ꝙ non. Nam licet non potrst cersificar
distantia stellaz. quia non snt corpora continua intir
stillas tamen propter maioren senribilitatim plaietatum
splendidor. ut dictum est apparent propinquius. lilet no su¬
debilitatir ex distantia. et ideo magio conatar uisuo arca
hitio. cum penienit ad multo uisibilem mulham distans et
ileo conatir plus. et auidit eius inuolutio. et motes na
et defiut. et conahir. et reuoluitur sũ ex densitati i edĩ
uat ađ suntillationem. et hemorem. Diumus ꝙ si sol hrenit
solum in ocasa. et ortu. huadꝰ ꝓꝑ densitatr medii. si auter
ubigꝙ tunc est ꝓꝑ fortitudineñ hutio magio q in alis pla¬
neh̃o. Uuxlt erg̃o ꝙ densitas medii operetur ad benerem
et ilto licet uulgus hoe neget. tamen hoc non est impro¬
babile. ideo stelle magio suntillant in orta et ociasã no

Expanded text:
tum ad passiones rerum visibilium quae fundantur super distantiam; dicendum est, quod non. Nam licet non potest certificare distantiam stellarum, quia non sunt corpora continuata inter stellas, tamen propter majorem sensibilitatem planetarum splendidorum, ut dictum est, apparent propinquius, licet non scdebilitatur ex distantia et ideo magis conatur circa tutis cum pervenit ad visibile multum distans, et ideo conatur plus et accidit ejus involutio et motus majoet deficit et conatur et revolvitur, sic ex densitate medii dciat ad scintillationem et tremorem, dicens quod si sol tremit solum in occasu et ortu, est propter densitatem medii. Si autem ubique, tunc est propter fortitudinem lucis magis quam in aliis planetis. Vult ergo quod densitas medii operetur ad tremorem. Et ideo licet vulgus hoc neget, tamen hoc non est improbabile: et ideo stellae magis scintillant in ortu et occasu, non
Abbreviated transcription (Latin):
mandi ꝓ sol quodanolo hrenif. et maxime quando est mon
ente ẽt prope. iuius ratio est ꝙ hic hener non est moluo uin¬
sillationio sed lebilior eo forhor enin henor reguintir al ui¬
tllahione neq nici in onronte uel prope. sed stellę suntillante
hemunt ubis. Quod aut uenus ẽt hercurius prope ortinet

Expanded text:
axime quando est in oriente et prope. Cujus ratio est quia hic tremor non est motus scintillationis, sed debilior eo. Fortior enim tremor requiritur ad scintillationem, nec est nisi in horizonte vel prope; sed stellae scintillantes tremunt ubique. Quod autem Venus et Mercurius prope ortum et
Abbreviated transcription (Latin):
moscit seundum ei. aliquando enin nueniuitir hecuer¬
ba. et similia. ut uid entur ad lran ꝙ nt anina intelleũti¬
ua. et rationalis. sed constat carem coegnoscet pnius ui.
tauunt. et distiaquat inter tes uiso. quaꝵ bibeit nino¬
nan. et cognoscunt uniuersaliter unaͥ ab alio ut homi¬
nen ad cane. uel a ligno. et in diuidua eius epeuei dis¬
tinquunt. et idto cognitio quan perspectiui uoiant per ui.¬
entia debetur brhio. siuit et hominibus eroest ꝑ uirti

Expanded text:
uando enim inveniuntur haec verba et consimilia, ut videatur ad literam quod sit anima intellectiva et rationalis. Sed constat canem cognoscere hominem prfaciunt, et distinguunt inter res visas quarum habent memoriam, et cognoscunt unum universale ab alio, ut hominem a cane vel ligno, et individua ejusdem speciei distinguunt; et ideo cognitio quam perspectivi vocant per scientiam, debetur b
Abbreviated transcription (Latin):
ie quod impedit lunan illuninin uerns nos est propiaquu lun ę.
quonian tene est medictas corpons luuario obiecta nobis. quia
alia pars illuninatir et ileo radi slares non possant attiaget al
parten uertio nos. negꝯ prinuipales. ui patit sed nulsi recedit et
separautur. et ideo radii euilentales non suffiuunt abinger luna.
si aut est in unbra fota titra quę obtegit lunan a solę est nelti
clorgata a lua. Et ideo nlii solares principales muli prpe colur

Expanded text:
illud quod impedit lunam illuminari versus nos est propinquum lunae, quoniam est fere medietas corporis lunaris nobis objecta, quia alia pars illuminatur. Et ideo radii solares non possunt attingere ad partem versus nos; neque principales, ut pseparantur. Et ideo radii accidentales non sufficiunt accendere lunam. Sed quando est in umbra, tunc terra quae obtegit lunam a sole, est multum elongata a luna, et ideo radii solares principales multum prope concur
Abbreviated transcription (Latin):
et si ouilam moneat suo digito constringero. tene nidebit
un in alio loco proptir motionen ocali. quia non figibirpe¬
cies iti in unoloto certo. sed in planbno. Siniliter si homo
ente clautione. dummodo continue apenatr. et ulaxdatur.
nidetur res tango in diuenio louo. et su quasi in hinor
et uaullatione de toio alloul. et hoc fauit oiulus quando
magna distantia est tri apud ipsum. nam sepe claulitur ocu¬
lus. et apentir. nam licet ialzebiz passut esse aperte uude
uirtio uisiua in neno. et pupilla fangatur. et uonatir et ab¬

Expanded text:
et si oculum moveat digito suo constringens tunc videbit rem in alio loco propter motionem oculi, quia non figitur species rei in uno loco certo, sed in pluribus. Et similiter si homo ente clausione, dummodo continue aperiatur et claudatur, videtur res tanquam in diversis locis; et sic quasi in tremore et vacillatione de loco ad locum. Et hoc facit oculus quando magna distantia est rei ad ipsum; nam saepe claudit oculos et aperit. Atque licet palpebrae possint esse apertae, virtus visiva in
Abbreviated transcription (Latin):
uidetr recta linea. et sphera estinabilir plana sigura. Nam ꝓꝑ
inmoderata lorgitu die anguli figuie licẽt sins sensibiles respe¬
chitotius in debita distantia tamen quando ficeriut in imodera.¬
ta distantia o caltabuntur a uisu respecti totiuo. et iato iude¬
iabitur res angulano Fartitidiue figure quia quardo est clae¬
sio. et non est anguluo. tuni est rotundus. similiter cun gibbo

Expanded text:
nea, et sphaera aestimabitur plana figura. Nam propter immoderatam longitudinem anguli figurae, licet sint sensibiles respectu totius in debita distantia, quando tamen fuerit immoderata distantia, occultabuntur a visu respectu totius, et ideo judicabitur res angularis rotundae figurae, quia quando est clausus talis angulus, tunc est rotundae figurae. Similiter c
Abbreviated transcription (Latin):
et magmenar secundu uentatin luna esre corpus sphęn cun.
et sol similiter ita tan en ꝙ habeant eanden coopeiahone as in¬
uiten. et motus sos. sicũt in cęlo. et ꝙ cunden respecti habe.¬
ant respelt uisus nñ Sicat quanio suat in iȩlo exgo ꝙ dista¬
tia nor sit innoderata. tune hȩe uidebinas duas prranides uu
uisnole iuiuo basis est iorto saperficiei lurę nobis obielta et
alia est pyranis luuinosa solano. cuno basio printipalis est
superfiũco solio. Et quonian hȩc prranio est eã ꝙ anteq pos¬
sił peruenit ad conun suu occurnt ei supertiues lunę. oportis
ibi haber basin secundan. liet lorgę mĩnoren prina. et est
maior portio luns obiecta soli anse nero q̃q pars lunȩ̃ obiesta iusui
nostro incpit in aliquo illuniari s. dun solet luna sunti ion¬
iunctione basio pyra nidis iuuio solano non appreh endit ali¬
quid đ basi prranidis uisualis sed quin uto separatir luna¬

Expanded text:
et imaginemur secundum veritatem, lunam esse corpus sphaericum, et solem similiter, ita tamen quod habeant eandem comparationem ad invicem, et motus suos sicut in coelo, et quod eundem respectum habeant respectu visus nostri sicut quando sunt in coelo, excepto quod distantia non sit immoderata. Tunc hic videbimus duas pyramides; uis, cujus basis est portio superficiei lunae nobis objecta, et alia est pyramis luminosa solaris, cujus basis principalis est superficies solis. Et quoniam haec pyramis est {curta}, eoccurrit ei superficies lunae, oportet quod habeat ibi basim secundariam, licet longe minorem prima, et est major portio lunae objecta soli. Ante vero quam pars lunae objecta visui nostro incipit in aliquo illuminari, scilicet dum sol et luna sunt in conjunctione, basis pyramidis lucis solaris non apprehendit aliquid de basi pyramidis visualis. Sed quam cito separat
Abbreviated transcription (Latin):
concauitao esses uerus solen bere enn Iosset in parũo equi¬
diotante. ut palet ior sideranti. et su func̃ mouebitur ille arcus
prranidis. donti iaceat geꝑ arcun basia prranidis uisualis
et tota ciruaferentia illius ę qui distantis iatebit suꝑfita basi
prramidio iũsuaho et funi oportit ꝙ tota superfiues huaȩ nobis
obiecta sit illuminata. et eaden eñt hasio uouoq prranidio
es fune ent luna plena. Deinde ꝓꝑ siti solis uari ant res pedh
lns arras bisio prrnidio solans mupit ruder a bus pr
ranidio uisualis. et inupit lua desicer a luce. slat n nouulunio
cernitir itaꝙ senꝑ apparet basio prramidis solario in curua
linea proptir tationeñ equidistantis uoq quo basis prranidio
solans ueni at ad losun colun in 2i. die. et tune ĩtez opperet
distantia et rationes uriuloꝵ intelligi figuratio luuio luuano

Expanded text:
gibbositas sit versus solem, bene enim posset in parva aequidistante, ut patet consideranti. Et si tunc movebitur ille arcus pyramidis donec jaceat super arcum basis pyramidis visualis, et tota circumferentia illius aequidistantis jacebit super totam basim pyramidis visualis, tunc oportet quod tota superficies lunae nobis objecta sit illuminata, et eadem erit basis utriusque pyramidis, et tunc erit luna plena. Deinde propter situm solis variatum respectu lunae, arcus basis pyramidis solaris incipit recedere a basi ramidis visualis, et incipit luna deficere a luce, sicut in novilunio crevit, ita quod semper apparet basis pyramidis solaris linea curva propter rationem aequidistantis, usquequo basis pyramidis solaris distantiam et rationes circulorum intelligi figuratio lucis lunaris
Abbreviated transcription (Latin):
scintillant. quia uisuo estinat illas bene. et reputat ꝑ con.¬
seguens eas esse propinquiuo. secundenꝙ diuit Ptolenens
prope. quę uero miñus gunt luminosa non sie. et disit Alha
pinquior quia hene inmutat uisa. et quia si est uisus nõ
conatur ciria huiuo planetas. et ideo non inuoluihir. Prȩ¬
trrea securdan uentaten sunt inpinquiotes stellis fixio et
ideo spo debilior uenit ad uisan a stillio fixio. et speuts
uisuo debilitatur ex distantia. et ideo nagis conatur ura¬

Expanded text:
ove, quare non scintillant; quia visus aestimat illa bene et reputat per conove, quare non scintillant; quia visus aestimat illa bene et reputat per consequens ea esse propinquius, secundum quod dicit Ptolemaeus prope; quae vero minus sunt luminosa non sic. Et dicit Alhazpinquior, quia bene immutat visum; et quia sic est, visus non conatur circa hujusmodi planetas, et ideo non involvitur. Praeterea secundum veritatem sunt propinquiores stellis fixis, et ideo species debilior venit ad visum a stellis fixis, et species visus debilitatur ex distantia
Abbreviated transcription (Latin):
dentur distarͥ in oñente qo in ocidente faut uisum erar
in iagnitione uisibili. Quia enim enonce estimant stis.¬
lam plus distar quando est in onente plus conatur intue¬
n stillan. et ex conata motis ouli partior. et iniolitio.
Nan ex magno conatu comprinitur oculus. et teuedat funilȩ Et
humons a situ naturali. et fanea statim inclinatir ad eundem
et ideo non aiuidit in uolutio. et henor. Atq natuta semꝑ tecue¬
nt ad loc lesun. et indigentea. et mittit abundantiuo spis et
calores. et ilto d neno conneni in buius conatu oculi
re uoluuntur spuo. et calor naturalis. et huius superflutas
hunons coniutit. et faut reueder a situ naturali. ad quen
statim recdinatur. et si accidit tremor oculi. et per consequas
in reuisa secanda apparentiam. siuut Ptolemȩns assignat
ehan. quia uisus ęstimat solen. et stillas plus distat quanlo
sunt in onente. ideo magio conatur. et innoluitur. Et seiun.¬
dum hoc potest it penti causa preusa đ plauetis splendidis

Expanded text:
isum errare in cognitione visibilis; quia enim erronee aestimat stellam plus distare quando est in horizonte, plus conatur intueri stellam, et ex conatu est motus oculi fortior et involutio. Nam ex magno conatu {comprimitur} oculus et recedunt tunicae et humores a situ naturali, et tamen statim naturaliter inclinantur ad eundem, et ideo accidit involutio et tremor. Atque natura semper recurrit ad locum laesum vel indigentem, et mittit abundantius spiritus et calores, et ideo a nervo communi in hujusmodi conatu oculi resolvuntur spiritus et calor naturalis, et hujusmodi superfluitas humores concutit et facit recedere a situ naturali ad quem statim reinclinantur. Et sic accidit tremor oculi et per consequens in re visa secundum apparentiam; sicut Ptolemaeus hanc assignat etiam quia visus aestimat solem et stellas plus distare quando sunt in horizonte, ideo magis conatur et involvitur. Et secundum hoc potest reperiri causa praecisa de planetis splendidis,
Abbreviated transcription (Latin):
nio corde portionio hunę nobis diede. et huui arus prini¬
lis solario est. sius aruo uniuo ęquidistantis prope magni¬
tudinem maiono e guidistaate. Et debet imaginañ primo fuis
se circunferatia basis prramidis uisibilio. et postra consinue
mota ab ca uersus colun. đ quo dictun est priuo qui hransit

Expanded text:
chordae portionis lunae nobis objectae; et tunc arcus pyramidis solaris est sicut arcus unius aequidistantis prope magnitudinem majoris aequidistantium. Et debet imaginari primo fuisse in circumferentia basis pyramidis visualis, et postea continue mota ab ea versus colurum de quo dictum est prius, qui transit
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ motu equali mineantur in partem candem. et idto es.¬
timat iuideno ꝓ stelle moueaatur in partiimsua. aut preie.¬
de nde aut sub seguendo. Nam situs tus sispecte stellȩ sui¬
tum ad iudeciũ uimo est iden. Et causa hums. est distan :¬
tia immoderata intrripsa. et stella. pro serqua ꝑ moti iuĩ¬

Expanded text:
em eandem, et ideo aestimat videns quod stellae moveantur in partem suam, aut {precedendo} aut subsequendo. Nam situs ejus respectu stellae quantum ad judicium visus est idem. Et causa hujus est distantia immoderata inter ipsum et stellam, propter quam
Abbreviated transcription (Latin):
tuir a parte pastenon corpas colotati apparebit uisui PE Sił color
unstalli cum non sit. Et cum uident oculus colotes fortis. et po¬
stra conuerit se al loia luminosa renanehit speues colono fortis.
in oculo suo ad fenpus. et prino apparebit ei color iuniteus setu¬
dus surpurae s postra niger. siuut cranescit. ut diut anõt . 30ͣ

Expanded text:
ur a parte posteriori corpus coloratum, apparebit visui quod sit color crystalli, cum non sit. Et cum viderit oculus colores fortes et postea convertat se ad loca luminosa, remanebit species coloris fortis in oculo suo ad tempus, et primo apparebit ei color puniceus, deinde purpureus, et postea niger, et sic evanescit, u
Abbreviated transcription (Latin):
ben s eundem situn respectu tei. et ideo estinat uisio nn
innobilen esse. et quando homo reuoluitur scpe in ciruui¬
ta cum quiescit putat ꝙ mundus moueatur. et ies alię in
uiriuitu. quonian moto uidente nouetir. intenus. uisibi.¬
lio. et licet uideno stetent non stasim. nisibilis stabit
sed motus eius nuidentio quiete durabit. quia humons
oiuli d fauili sunt mobiles. et uin recepent notil retiacrt
ipsu bene. sicut aqua et speues etia uisibiles. quę sunt cor¬
pora subtilia suat falilio motus. et ipsu bene continuant nam
sunt de gener euaporationa. et resolutione. et ideo uisus moue¬
tur intero quiescente ipso uidente. et quia uisus mouehar
ostimat res ipsas uias mouen. siut dicit Anst. 2ͦ lapᵗ. et¬

Expanded text:
respectu rei, et ideo aestimat visus rem esse immobilem. Et quando homo revolvitur saepius in circuitu, cum quiescit putat quod visus moveatur et res aliae in circuitu, quoniam moto vidente movetur interius vis visibilis. Et licet videns steterit, non statim {vis} visibilis stabit, sed motus ejus in videntis quiete durabit: quia humores oculi sunt de facili mobiles, et cum receperint motum retinent ipsum bene, sicut aqua et species etiam visibiles quae sunt corpora subtilia sunt facilis motus, et ipsum bene continuant. Nam sunt de genere evaporationum et resolutionum, et ideo visus movetur interius quiescente ipso vidente; et quia visus movetur, aestimat res visas moveri, sicut dicit Aristotele
Abbreviated transcription (Latin):
in onente q m medio cęli. ergo ut pnius apparbunt maiora.
Potest cha exe emplifucars đ motu. et quiete quanti ad lognitio.¬
nem. quę diutur esse ꝑ sello gismam. Motus aut iegnosti.¬
tur. ad comparatronen iti mote ad alid tespecta iuiro matat
siti. unde non comprehendit uisuo mobl. nisi quando comprͥ.¬
hendit tm in duobuo louo. et sitibus dierio. et situs
similiter comprih enditur a uisu ex cmprbensune riui.¬
se in code loco. et esde situ timpor sensibili. Et uisis nͣ
errat in comprhensione motus. et quiltis. Nam aliquardo
motis nubibus estimatur esse iumen motil. et accidit enor
isse ex infimperata loꝵpitu dias nan ex timperata non fic iti

Expanded text:
 sunt in medio coeli. Ergo ut prius apparebunt majora. Potest etiam exemplificari de motu et quiete, quantum ad cognitionem quae dicitur esse per syllogismum. Motus autem cognoscitur ex comparatione rei motae ad aliam respectu cujus mutat situm. Unde non comprehendit visus motum, nisi quando comprehenderit rem in duobus locis et sitibus diversis; et situs similiter comprehenditur a visu, ex comprehensione rei visae in eodem loco et eodem situ tempore sensibili. Et errat in comprehensione motus et quietis. Nam aliquando motis nubibus aestimatur esse lunae motus, et accidit error iste ex intemperata longitudine: nam ex temperata
Abbreviated transcription (Latin):
tir dianchi diuere ut abia patet al sens ꝙ ab nidetur
lonse s ub miuen angulo et tanen dianehi sunt equales ii.¬
mulitor de latenbuo quadrati nam ab lats faut añquli loyge
nuona in oculo qz abe. et tamen latera sunt equalie. et
uisas apprebendit huiuo sater esse ȩualia. Et imilitrr

Expanded text:
ad sensum quod a b videtur longe sub minori angulo, et tamen diametri sunt aequales. Similiter de lateribus quadrati, nam a b latus facit longe minorem angulum in oculo quam d c, et tamen latera sunt aequalia, et visus apprehendet hujusmodi latera esse aequalia: et similiter
Abbreviated transcription (Latin):
T adñtiine nubir ꝑ comenitasti libn T eriusuulio fecl mento¬
nen đ ho libro Renoho igitir comprehea litur. quando iorpara
continuata sunt intir uisu. et iem. et hoc etra meliolriter didta.¬
melioirio respecta nisuo s. iuis quantitas certifiatur a ui¬
Iu cst tenoho apid cumo ultime non latit isa. Alia pars illus
Iasii habens quantitati sensibilen ad totan renohonen. et renonio
nedioino respectu ri uisę. in qua iuisus com prehendit unaquaneq
partin ra uisę est apud cuius ultine nonlatit pars illius rẽi ha¬
bens pnpttione sensibilen ad quantitatim rei uisi. Renoso uo
quę est extra medioutati respecta uisus est illa. luuis ulfima
latet quasitao habens proportionen sesibilen al tota illa re

Expanded text:
tatem libri de Crepusculis, feci mentionem de hoc libro. Remotio ergo comprehenditur quando corpora continuata sunt inter visum et rem, et hoc in mediocri distanmediocris respectu visus, id est cujus quantitas certificatur a visu, est remotio apud cujus ultimum non latet visum aliqua pars illius spatii habens quantitatem sensibilem ad totam remotionem. Et remotio mediocris respectu rei visae, in qua visus comprehendit unam partem rei visae, est apud cujus ultimum non latet pars illius rei visae habens proportionem sensibilem ad quantitatem rei visae. Remotio vero quae est extra mediocritatem respectu visus est illa, apud cujus ultimum latet quantitas habens proportionem sensibilem ad totam il
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ foritudo et debilitas radĩ uisualio sunt sauga buiuo nan
pinquifate sua ad oculiꝰ. et prosfer sui fortitidinen poftst pens.¬
ratt aeren spiosiotim et nihil uidetur neqo perũpitur a usi
nisi q potist iusum teminat. ut nunc dichim est p̃nuo. et ilto
funĩ non percipitir aer uaporosus. sed quando oculus exit ab
illo aer tuni speues oculi debilitata muenit resistintia. et fer¬
minationen. et ideo ualet alonge uidei aerem nebulo sum. et
iam si sola spes tei uisę fiert funi io posset reddĩ ratio huius
uisionis. et a parte speuei con syderandu est ultenuo no solu
absolute sea ꝑ compasitionen ad siti sue quo non posest fieri

Expanded text:
quod fortitudo et debilitas radii visualis sit causa hujus: nam opinquitate sua ad oculum, propter sui fortitudinem potest penetrare aerem spissiorem, et nihil videtur nec percipitur a visu, nisi quod potest visum terminare, ut dictum est prius. Et ideo tunc non percipitur aer vaporosus. Sed quando oculus longe fit ab illo aere vaporoso, tunc species oculi debilitata invenit resistentiam et terminationem, et ideo valet a longe videre aerem nebulosum. Et ettendo. Nam si sola species rei visae fieret, tunc non posset ratio reddi hujus visionis. Et a parte speciei considerandum est ulterius non solum absolute, sed per comparationem ad situm, sine quo non potest fie
Abbreviated transcription (Latin):
seret sphęram luaę in partis esudes. quia non est nesietas sphen
lunȩ nobio uisibilio. sed portio paru miuor eius nedietate. ut neat sii¬
ponitur. et sequentia expluabunt mas io suo loco quia lum artus ba¬
cis prramidio solanio est pottio iere maiotis circuli ideo nullo no¬
do potist eius coniauitas in porhone sunę nobis usibili iuer ue¬
suo solem. si euin essent oiuli bere parui. tnc Iazet coniaui¬
tas esse uertus solen. nt patet. enf igitur arius illius gibbositio
uersus solem in nouilanio. et quod attragit primo circun ferentian
loasis prranidio nisibilis. tunc arcuo iusibilio prramidio et ar¬
cus prranidis sdario sunt equales. et iacent sinel et termina.¬
fur aa teminos  portionio uisibilis ipsiuolunę. et quide
irranio solario sceupat alicn partia hortionis iune nobio obit¬

Expanded text:
secet sphaeram lunae in partes aequales, quia non est medietas sphaerae lunae nobis visibilis, sed portio parum minor ejus medietate, ut nunc supponitur, et sequentia explicabunt magis loco suo. Quia tamen arcus basis pyramidis solaris est fere portio majoris circuli, ideo nullo modo potest ejus concavitas in portione lunae nobis visibili jacere versus solem. Si enim esset arcus circuli bene parvi, tunc posset concavitas esse versus solem, ut patet. Erit ergo arcus illius {gibbositas} versus solem in novilunio: et quando attingit primo circumferentiam basis pyramidis visualis, tunc arcus visualis pyramidis et arcus {pyramidis} solaris sunt aequales, et jacent simul et terminantur ad terminos chordae portionis visibilis ipsius lunae. Sed quando pyramis solaris occupat aliquam partem portionis lunae nobis obj
Abbreviated transcription (Latin):
operationis qo priauiiales prpfer hoc non dare illanirãt iuuan
nego plene. et iaeo sit subombta. uel pallida decdinano ad mubren
et magis nubea est quando minus cadit in pesiore unbre. et na¬
gia pallida quauo nigio cadit ied. et finci pofest iigndi de
spissitiliue unbie. et descenser in eccerhico suo uersus tian
ꝙ non passunt tadii auilentiles ee abiget iuoster nagne se para¬
tionen talioꝵ prnupaliu ipius solis. et rẽnanet toli trncdrase
siuit in coniuiitione quođ T se lunen no habet. sed est corpusder¬

Expanded text:
operationis quam principales, propter hoc non clare illuminant lunam nec plene, et ideo fit subrubea vel pallida, declinans ad ruborem, et magis rubea est, quando minus cadit in spissitudinem umbrae, et magis pallida, quanto magis cadit in eam. Et tamen potest ingredi spissitudinem umbrae, et descendere in eccentrico suo ver non possunt radii accidentales eam accendere propter magnam separationem radiorum principalium ipsius solis, et remanet tota tenebrosa, sicut in conjunctione, quia de se lumen non habet, sed est corpus den
Abbreviated transcription (Latin):
li ad muitem. uel partculariu. uel uniuesalus a partuulan.
ut dictum est. Unae diuerntis. et distinctio ies unuerzalu lon¬
stderatur in har cegnilione. et hęc cognitis primo. et perso auen:¬
ditir circa luien. et coloren. quoniam sunt maxime uisibilia. guati.¬
ao igilir luna est extra umbra terre habet lunen claru. et allal.
quando est in ihenion parte umbrę habet lunea r̃uber quandouo
est in infenon parte non uiletur lumen. quando eha coniug gi fur
soli in nouilunio non apparet ei iunen. et ideo uisus perunit hac
diuersitati. sed non potest hȩe solus sersus centificãt sed priusso¬

Expanded text:
larium vel universalium a particulari, ut dictum est: unde diversitas et distinctio rerum visibilium consideratur in hac cognitione, et haec cognitio primo et per se attenditur circa lucem et colorem, quoniam sunt maxime sensibilia. Quando ergo luna est extra umbram terrae, habet lumen clarum et album, quando est in superiori parte umbrae habet lumen rubeum, quando vero est in inferiori parte non videtur lumen, quando etiam soli conjungitur in novilunio non apparet ei lumen. Et ideo visus percipit hanc diversitatem: sed non potest solus sensus hoc certifica
Abbreviated transcription (Latin):
sinquli anguli qui conouent diuentos colorts fueriut inscisibi.¬
les acuidit exe complesiene partiu quę non discemuntir ꝙ color
totius tti sit unus alifirqo singulat partiu. Alia causa ẽ na
atudis ex motu uelosi rei ut in moti hochi plures colores habe.¬
fio ꝙ non moratut unus. et iden ra dius suꝑ uni. et euade iolo.¬
uñ. quonian recedit colet ab eo ꝓꝑ celentati mohonis. et sitile
radius caleas suꝑ diueros colores non potest diuider inter ir¬
nu et nouicrinum. nec mtir eos. qui sunt in toto throcho quasi

Expanded text:
ent diversos colores, fuerint insensibiles, accidit ex compressione partium quae non discernuntur, quod color totius rei sit unus aliter quam singularum partium. Alia causa est; nam accidit ex motu rei veloci, ut in motu trochi plures colores habentis, quod non moratur unus et idem radius super unum et eundem colorem, quoniam recedit color ab eo propter celeritatem motionis; et sic idem radius cadens super omnes colores non potest {dividere} inter primum et novissimum, nec inter eos qui sunt in toto trocho, sed ap
Abbreviated transcription (Latin):
terz. ilto alia hrandlatio subiungit quatrata ꝑ distantian appa¬
nat n tua da. et non soli quadrata. sed omnis figuta ęquila¬
tera. quia est eaden ratio đ omibuo sed đ aliis polligonii s
in quibus ciriali. et sphęrę inscrbi non paurat᷑ non est uenn
quia iotost esse sensibilio atressus anguli ad otulu. seᵈ nagna

Expanded text:
terae, ideo alia translatio subjungit, quadrata per distantiam apparent rotunda, et non solum quadrata, sed omnis figura aequilatera, quia eadem est ratio de omnibus. {Sed} de aliis polygoniis, in quibus circuli et sphaerae inscribi non possunt, non est verum, quia potest esse sensibilis accessus anguli ad
Abbreviated transcription (Latin):
bii illuminate. et sphȩra ignio. et aet exha umbram suat ior¬
pora nimnis rara. neqo habent luce fixam. sed hanseunte. et ideo
debiuo lux est. et multi distat ex quibas iausio uiden no podnut
đ nocte. quia speues uenieno ab eis inunbra est ninis debi¬
lio neq potrst ouuilu ferminat. sed quaneo sol appro pinquat ad
orizonte secandumꝗ Itolemgus dsiet in al megesto func radi eius
cadunt in aer propinquion adnos. et ingre dimtur sum mitatem un¬
biz. et lasera t̃us. et si potist cer illuninatio inpinquior facet
speuien portiore ad oulũ. et incipit iuder ei. et nagio uidetur

Expanded text:
et aer extra umbram sunt corpora nimis rara, nec habent lucem fixam sed transeuntem, et ideo debilis lux est, et multum distant; ex quibus causis videri non possunt de nocte, quia species veniens ab eis in umbram est nimis debilis, nec potest oculum immutare. Sed quando sol appropinquat ad ionis sub horizonte, secundum quod Ptolemaeus docet in Almagesti, tunc radii ejus cadunt in aere propinquiori ad nos, et ingrediuntur summitatem umbrae et latera ejus, et sic potest aer illuminatus propinquior facere speciem
Abbreviated transcription (Latin):
raritatio. similitr miru est de lue auniz qaliter apparit
nobio mac non et aute nam celi totum illuminasur prefiraꝗ un
bn terrę. et cela uolo hor toti munda unde extra umbra trrȩ
aer illuninatur. et sphera ignis. et orbes cęlestio. et nas benen
demas strlles de nocte in omni parte onrontis. ergo similitor uide¬
fur ꝙ debenus uider spheras celor et ignis. et aeño illuminan
extra umboran. nan intornos. et stellas est der illuniatusne.¬

Expanded text:
ratur. Similiter mirum est de luce aurorae, qualiter apparet nobis tunc et non ante: nam coelum totum illuminatur, praeterquam in umbra terrae. Et coelum voco hic totum mundum, unde extra umbram terrae aer illuminatur, et sphaera ignis et orbes coelestes. Et nos bene videmus stellas de nocte in omni parte horizontis; ergo similiter videtur quod deberemus videre {sphaeras} coelorum et ignis et aeris illuminari extra umbram. Nam int
Abbreviated transcription (Latin):
linca recta. sea nulla distansia poltst occustar sibbautas ȩqui¬
die fanta. quonia fota uircunstrenta cuiuolibit eat habet pe¬
nites euaden siti mpelh ouuili et non actedit aliqua par
uranferenae ad uti magisq alia at appartat iusui in om ꝓnflunon¬
ni destaana. et ideo nibil ociultanda est in illio ꝑ quol sirp¬

Expanded text:
nulla distantia potest occultare gibbositates aequidistantium, quoniam tota circumferentia {cujuslibet} earum habet penitus eundem situm respectu oculi, et non accedit aliqua pars circumferentiae ad visum magis quam alia, ut appareat visui in omni distantia, et ideo nihil oc
Abbreviated transcription (Latin):
ad iausum. et effrctun. e appanet cotinui lume. et oblorgi liet
Stellę sint distinlte. sed distantia faut hoi si quis alonge as¬
puent ollam perporata in partibus meltis propinquis in qua iquis
confiaętur. asparit enim ei ꝑ distansia igniẽ continuus ꝓꝑ propia.¬
quitati furaginu. quam noñ discernent uisus proptir rẽmohione
huc tamea imprsionea non iercipit ouulus ĩn orbe cglesti lcit¬

Expanded text:
ad causam et effectum: et apparet continuum lumen et oblongum, licet stellae sint distinctae. Sed distantia facit hoc, sicut si quis a longe aspiceret ollam perforatam in partibus multis propinquis, in qua ignis contineretur: appareret enim ei propter distantiam ignis continuus propter propinquitatem foraminum, quam non discerneret visus propter remotionem. Hanc tamen impressionem non perciperet oculus in orbe coelesti, li
Abbreviated transcription (Latin):
uident duo omuibro causio exclasis prȩdidtis. Quaꝑꝑ non potrst ẽẽ
nisi quia speuies rei du sit prope rem est forfior. et plug habet đ nati¬
ra rei. et edeo est masio sergibilio sq longius multipliata sumn ergo
homo habet deluiles oculos func uirtue non sold secundu se debilie
sed magio debilitata ex distantia stabit ad speuen rei propę ea. et
siet species ei pro obiecto ut trrminchir uisuo debilis ad camͣ siut
ad uãpore tirminatur uisus ex listantia seblitatio. sed oculus for¬
no peiehat aerem in quo est speues prope ten. et ouultatur ei spes
sropfer fottitu lie uisis. sicut uapor m aere prope otuli ociultatur et
Ien ehatir propter ugore oiuli. et id friquentisine acudit i honini¬
buo habentibus debiles oulos naxines. quaudo aeqligentrui.¬
dent. et aliguanto homines habentis deuas otulos cadat quo¬
quomodo in iota passione grando .s. suat negligentiaini i ui.

Expanded text:
vident duo omnibus causis exclusis praedictis. Quapropter non potest esse, nisi vel quia species rei, dum fit prope rem, est fortior et plus habet de natura rei, et ideo magis est sensibilis quam longius multiplicata. Cum ergo homo habeat debiles oculos, tunc virtus non solum secundum se est debilis, sed magis debilitata ex distantia stabit ad speciem rei prope eam, et fiet species ei pro objecto, ut terminetur virtus debilis ad illam, sicut ad vaporem terminatur visus ex distantia debilitatus. Sed oculus fortis penetrat aerem, in quo est species prope rem, et occultatur ei species propter fortitudinem visus, sicut vapor in aere prope oculum occultatur et penetratur propter vigorem oculi. Et illud frequentissime accidet hominibus habentibus debiles oculos, maxime scilicet quando negligenter vident. Et aliquando homines habentes bonos oculos cadunt quoquo modo in istam passionem, quando scilicet neglige
Abbreviated transcription (Latin):
quas non uidebit. caͥ ent in superfiũe putri. siuit diuit Plinusi
2ͦ naturalis sbilosopbis. et expenentia docet. Et una lausa
huius est ꝑꝑ anquotiam uie. quia uirhis uisiua coarctafur
diu ut rechus mielat ad loiui Stellaꝵ. quę sunt suꝑ pusuũ. et
hot fit ꝓꝑr coopenmenti. quod habet in profunditate pasri
et si oiulus irofundatur in capite eoden modo potrst uide.¬
te forhuo eze hat cusa. que infenus tangehur. et hoc diut
ꝑtolençio exprase in ꝯ opficor sub hio uerbis hi qui habet

Expanded text:
non videbit cum est in superficie putei, sicut dicit Plinius in secundo Naturalis Philosophiae, et experientia docet. Et una causa hujus est propter angustiam viae, quia virtus visiva coarctatur diu, ut rectius incedat ad locum stellarum quae sunt super puteum, et hoc fit propter cooperimentum quod habet in profunditate putei. Et sic oculus profundatus in capite eodem modo potest videre fortius ex hac causa, quae inferius tangetur. Et hoc dicit Ptolemaeus expresse in
Abbreviated transcription (Latin):
qlaualio sub negno anqulo. et occupas magnan partrm pupillę
in qua sensibiliter passunt partis dishinqui. sea quando magna¬
est obliquatio. tuñe speues uenit sub paruo angulo ad menbri
sentiens. et occapat parua partim illius ita ꝙ insensibilitirco¬
gregantur speues partiu rei uisę. et collolantur confuse et ileo¬
pectu oculi nam de facili potest quilibet differentiao uito ian
eluer. est enim situs fauialio. quando res faualitr opponstur
ouulo. uel oiulie. neqq eleuatir una exhenitas tamen alia de

Expanded text:
occupat magnam partem pupillae, in qua sensibiliter possunt partes distingui; sed quando est magna obliquatio, tunc species venit sub parvo angulo ad membrum sentiens, et occupat parvam partem illius, ita quod insensibiliter congregantur species partium rei pectu oculi. Nam de facili potest quilibet differentias situs jam elicere. Est enim situs facialis, quando res facialiter opponitur oculo vel oculis, nec elevatur una extremitas, nec alia de
Abbreviated transcription (Latin):
si uaallẽt ant. et teto figuratir una antinus. et alia postenus
et ides due. et distinctę appartbunt. et quanio uteraqmolus aidi¬
dit ent motus speciei. sicut uertigo et apparbit rẽs uacillat seui¬
aun dios sils. Terta causam assignat A uuea. quę de fauili
ircipit motu. nan ꝑ mohi spuifui et caloremn fortem. et multu potast
intenuo coniti atqq ꝑ cond ouili dilatatit. et ꝑ suu neruł ex
quo componitur potest dilatan. nel compnmi secundu ꝑ nenus ille
conhabitur. uol distradiur. Potrst eham extiuus coniuti ex mal¬
tio occasionibus. ut quando digitus cominimit nutam. uelaliis
modis. Et per has contussiones aliquando mutatur foramen in
directum aliquanio in obliquii. et hee uanatio pofest ficr i uno
oculo et non fiet in alio. aut in ambobis ouilis. pet sed diuensis
modis. Quapropter ipsa species liuersificabitur in utrogq oiulo et
ꝑ sonsequero in neruo comuni ubi maior. ued minor apparet res
et speues. et si maiorim loul in nemio comnuni. Spelias habebit¬

Expanded text:
secundum ante et retro, figetur una anterius et reliqua posterius, et ideo duae distinctae apparebunt. Et quando uterque motus accidit erit motus speciei, sicut vertigo, et apparebit res vacillare secundum duos situs. Tertiam causam assignat de uvea; quae de facili {recipit} motum. Nam per motum spirituum et calorem fortem et multum, potest interius concuti, atque per conatum oculi dilatatur, et per suum nervum ex quo componitur potest dilatari vel comprimi secundum quod nervus ille contrahitur vel distenditur. Potest etiam exterius concuti ex multis occasionibus, ut quando digitus comprimit uveam vel aliis modis, et per has concussiones aliquando mutatur foramen in directum, aliquando in obliquum, et haec variatio potest fieri in uno oculo et non fiet in alio, aut in ambobus oculis simul fiet, sed diversis modis. Quapropter ipsa species diversificabitur in utroque oculo et per consequens in nervo communi, ut major vel minor appareat res et species, et sic major
Abbreviated transcription (Latin):
alus ocalus sequitur quanti potest fien declinatio. et ideo axes tutaxer su¬
non terminantur ada nec suit bd. et cd. sedba et ca: naaxe si
dedinant a siti suo naturali. et obliquantur possant etia terminan
ad quactum rei uisę idem tamen sunt diuerto sitr respectu nerui
conmanio. et tunc uidetir ille punchus duo. situt patr̃s ꝑ deuatio.
nem unius oculi a sifu suo recto uel uhiusq. et ex hio obliga¬
fio nibus patet manifeste ꝙ siue axes obligi antur ninis ab axe
communi. siue res uisa. uel par rei uisȩ̨ nimis obliquatur ab axin¬
bus oculoꝵ uidebitur maleres. et hoc siue nooculo. siue duobus
siue etiam fiat obliquatio extrrmifatu rei a faciali oppasitione
cialis. et communio concurnint uidebitur in fine certitudinio si
uero sit prope axes tres ab eaden parte uideditur suffiuerteret

Expanded text:
s oculus sequitur quantum fieri potest declinatio, et ideo axes non terminantur ad d, nec sunt b d, et c d, sed b a et c a, nam axes sic declinant a situ suo naturali et obliquantur. Possunt etiam terminari ad punctum rei visae idem, sub tamen diverso situ respectu nervi communis; et tunsuo recto vel utriusque. Et ex his obliquationibus patet manifeste, quod sive axes obliquantur nimis ab axe communi, sive res visa, vel pars rei visae nimis obliquetur ab axibus oculorum, videbitur male res, et hoc sive uno oculo, sive duobus, sive etiam fiat obliquatio extremitatum rei a faciali oppositione.cialis et communis concurrunt, videbitur in fine certitudinis. Si vero sit prope axes, res ab eadem parte videbitu
Abbreviated transcription (Latin):
cialia. et communio concurnnt uidebitur in fine certitudinio si
uero sit prope axes tres ab eaden parte uidebitur suffiuerter et
sie minuetur uigio eiuoden rei uõqo ad losu fantȩ obliquationis
ꝙ uni iudetur duo. ut prędictam est. et hoz omniũ cauoa e t seũ¬
dum Alhacen in qᵈ libro. et Ptosemeuo Timiliter in ꝯ ꝙ quado

Expanded text:
 et communis concurrunt, videbitur in fine certitudinis. Si vero sit prope axes, res ab eadem parte videbitur sufficienter; et sic minuetur visio ejusdem rei usque ad locum tantae obliquationis quod unum videtur duo, ut praedictum est. Et horum omnium causa est, secundum Alhazen in tertio libro, et Ptolemaeum similiter in
Abbreviated transcription (Latin):
extra notabilia. prima est ꝙ intir ea est distantia seu reno.¬
tio urca quod primo consideratur ꝙ distantia seperflua in¬
pedit uisum. quia eaden ses distaro faut parua angulun
in ocalo. quę faceret magnun. quando estt propinqua ut pa¬
set in siqura. et quonian ex inpiaquitate angus acuidit ꝙ
paruag ras pupille occupatir non pofrst re seasibiliter qua

Expanded text:
empla notabilia. Primum quidem inter ea est distantia seu remotio. Circa quod primo consideratur, quod distantia superflua impedit visum; quia eadem res distans facit parvum angulum in oculo quae faceret magnum quando est propinqua, ut patet in figura. Et quoniam ex parvitate anguli accidit quod parva res pupillae occupatur, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
lous calidis. et frrgidio nt fabui. et pistort᷑s. et cogumarii et hu¬
iuamodi. nam re soluitur o culuo. et de stuitur per forfitudinem
ionio et des huibar a naturali complexione. et impeditir iudiur
uidendi similitir. ut Auemio dicit in libro suo đ sensu. et sen¬
Sato acudit impedimenti quando inshumenti uidendi suent
infrigidati a it̃bus exhinseuo infrigidatione inmensa na
atbilitatur. et obscuratur ocalus in losio. in quibus est musta tux
aut multa a qua. et ideo apparent npę mano turbidę. et paucį
luuis. et similiter lora niuis. et similiter i ebniosis et etia infir¬
mis. et iracundis acuidit recessus oculi a nafurali comple¬
xione. Unde ebris. et infumis uidehat unu duo. et ros uua
uaullar et mouen propter hoi ꝓtimia humiditas napoꝵ
a scendentu ad ouuli resolitoz per fartitidint uini aut hunono
calidi dominantio in causa morbi turbat oculos. et cogit egredi
a site suo naturali sicut in irato. Nam calor a cienditur cindior

Expanded text:
locis calidis, ut fabri, et pistores, et coquinarii, et hujusmodi; nam resolvitur oculus et destruitur per fortitudinem ignis et destruitur a naturali complexione, et impeditur judicium videndi. Similiter, ut Averroes dicit libro suo de Sensu et Sensato, accidit impedimentum quando instrumentum videndi fuerit infrigidatum a rebus intrinsecis infrigidatione intensa. Nam debilitatur et obscuratur oculus in locis in quibus est multa nix aut multa aqua, et ideo apparent ripae maris turbidae et paucae lucis, et similiter loca nivis. Et similiter in ebriosis et infirmis et iracundis accidit recessus oculi a naturali complexione: unde ebriis et infirmis videtur unum duo et res visa vacillare et moveri, propter hoc, quod nimia humiditas vaporum ascendentium ad oculos resolutorum per fortitudinem vini, aut humoris calidi dominantis in causa morbi, turbat oculos et cogit egredi a suo situ naturali, sicut in irato. Nam calor accenditur circa cor,
Abbreviated transcription (Latin):
pupille habent eunden sita respeltu neni communio. quonia
tune speues ueniunt a duobus ouulis ad eunde sihi U n eruo
communi. et fit una iudiciu̾. Orendo uero natura enat ut aui.¬
ait ut acuidit in lusio:/ et glatiatio unius oculi non habet sifum
consimilen ad glatialem in alio hinc speues uadunt natuta liter
ad loca diuersa in neno communi et ideo oportit iusiuͥ labo

Expanded text:
pupillae habent eundem situm respectu nervi communis; quoniam tunc species veniunt a duobus oculis ad eundem situm in nervo communi, et fit unum judicium. Quando vero natura errat, ut accidit in lusco quod glacialis unius oculi non habet situm consimilem ad glacialem in alio, tunc species naturaliter vadunt ad loca diversa in nervo communi, et ideo oportet luscum labo
Abbreviated transcription (Latin):
mouetur secundu mõtr spo tesoluti. et sie uidebitir res circulari¬
teir monen. et Auic. in 2ͦ de auina dat cauguo tns a farte dis¬
positions neru communis. et oculi ꝗan poti st uiden philo sosbia
nam humor uiteus. qui exfenditũr ab oculo ad neruum commune
et spintus uisibilis qui fenntar a sensu comnuni in nenul lo nu¬
neñ. et in oculid sunt subtilia corpora. et nobilia multun. et ideođ
fauli mnufantur a situ suo. et hoi potest esse uel seuadu dexhi

Expanded text:
res circulariter moveri. Et Avicenna tertio de {Anima} dat causas tres a parte dispositionis nervi communis et oculi, quod unum potest videri plura. Nam humor vitreus, qui extenditur ab oculo ad nervum communem, et spiritus visibilis, qui fluit a sensu communi in nervum communem et in oculum, sunt subtilia corpora et mobilia multum, et ideo de facili mutantur a situ suo, et hoc potest esse vel secundum dextrum
Abbreviated transcription (Latin):
nam azuigetur tertiasine. quia tres axes concuriunt in eo. es batso¬
e certus uidentir q e. et .d. sed inter omnia pars illa cerhasina
uidetar. ad quam terminantur axes. et syecies propria ei perpen.
forhus per axes q b et e nam species ipsius a. est perperdicu¬
lari suꝑ ipsum ut̃ patet. et non sxꝑb. nẽc e. est speuies ꝑperdi¬

Expanded text:
Nam a punctus videtur certissime, quia tres axes concurrunt in eo, et b atNam a punctus videtur certissime, quia tres axes concurrunt in eo, et b atc certius videbuntur quam e et d. Sed inter omnia pars illa certissima videtur ad quam cum terminantur axes est species propria ei perpendidetur fortius per axes, quam c et b, nam species visus ipsius a est perpendicularis super ipsum, ut patet, non sic super b et