comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod ec dñs ait pulsate & aperietur uob: Sensusq ẽ manifestus quia
post quã uenerimus in locũ ecđae Inicipimus sacramenta pulsare :
Decima mansio est inalis qđ interpraetatur fermentũ quod tollens
mulier commis cuit farinȩ satrstribus donec fermentaret᷑ totũ:
in hac solitudine murmurat populus propter famem : Accepit queues¬
pere coturnicem & mane alterius dieimanna : Et nota in decima man¬
sione manna tribui idest post decalogi ꝑ fectionem angelorum panẽ
dissolutio fortium ł remissio manuum: In hac sitienti populo
fonsde p&ra orephsimilitu dinem xp̃iaqua erupit : ibiihs intrpũ
saluatoris contraamalech militat & insignocrucis daemonũ a duer¬
sũ nos temptamenta surgentia deuincuntur : Ibi uenit ietro
gentibus congregatȩ : legis inminutio eu angelio suggerente cõplet̃ :
Pulchre aut̃ dissolutio acsanitas fortiũ rafidindicitur uel ꝓpter

Expanded text:
quod Dominus ait: Pulsate, et aperietur vobis . Sensusque est manifestus, quia quod Dominus ait: Pulsate, et aperietur vobis . Sensusque est manifestus, quia postquam venerimus ad locum Ecclesiae, incipimus sacramenta pulsare. CAPUT X. 1. Decima mansio est in Alus, quod interpretatur fermentum, quod tollens mulier commiscuit farinae satis tribus, donec fermentaretur totum n hac solitudine murmurat populus propter famem, accepitque vespere coturnicem, et mane alterius diei manna. Et nota, in decima mansione manna tribui, id est, post Decalogi perfectionem angelorum panem dissolutio fortium, vel remissio manuum. In hac sitienti populo fons de petra Oreb in similitudinem Christi aquam erupit. Ibi Jesus in typo Salvatoris contra Amalech militat, et in signo crucis daemonum adversum nos tentamenta surgentia devincuntur. 2. Ubi venit Jethgentibus congregatae, legis imminutio evangelio suggerente completur. Pulchrae autem dissolutio ac sanitas fortium Raphidin dicitur, vel propter
Abbreviated transcription (Latin):
dinem fidei et post baptismum atq uictoriam rursus uenitur ad ama¬
ritudinem. & uoluptas atq luxuria uitae amaritudine cernitur.
& ꝑ crucis lignũ quasi percruciatum iterum suauitas compens & ur
fontibus doctrinae potum haurimus & dulces fructꝰ uiccoriȩ carpimꝰ
Vnde & bene helim uertitur inarietes fontes Ipsi enim robusti prin¬
cipes gregis duces ouium. doctores gentium: Septima mansio est
Septima mansio est
rubrimaris & fontis amarȩ et helim rursus admare rubrũ
uenerint fusi forte initinere pergentibus Sinus quidam
maris occurrit iuxtaquem castra m&ati sunt : Aliud ẽ enĩ
transiremare. aliud in proximo sigere tabernacula ex quibus inonem᷑
renobis interdũ mare et prȩcerita discrimina poniante oculos
Octauo mansio ẽ insolitudine sinquaetenditurusq ad montẽ synay:
in locum ecdesiae dequa nobis sit dns locuturus grande odium merea¬

Expanded text:
dinem fidei, et post baptismum atque victoriam, rursus venitur ad amadinem fidei, et post baptismum atque victoriam, rursus venitur ad amaritudinem, ut voluptas atque luxuria vitae amaritudine terminetur, et per crucis lignum quasi per cruciatum, iterum suavitas compensetur.fontibus doctrinae potum haurimus, et dulces fructus victoriae carpimus. Unde et bene Elim vertitur in arietes fortes: ipsi enim sunt robusti principes, gregis duces ovium, doctores gentium. Septima mansio estSeptima mansio est Rubri maris, et fontes amaros, et Helim, rursus ad mare Rubrum venerint? nisi forte in itmaris occurrit, juxta quem castra metati sunt. Aliud est enim transire mare, aliud in proximo figere tabernacula. Ex quibus monemurre nobis interdum mare, et praeterita discrimina poni ante oculos. Octava mansio est in solitudine Sin, qua tenditur usque ad montem Sinai. ad eum locum, de quo nobis sit dominus locuturus, grande odium merea
Abbreviated transcription (Latin):
Lertiamansio ẽ etham quae ẽ. in extremo solitudinis inqua primũ uide᷑
dñs prȩcedens populũ in columna ignis. Aetham sonat fortitudo siue ꝓ¬
fectio  Prȩparem ergo nob fortitudinẽ assumentes ꝑfectũ robur ut
int̃ errorũ tenebras & confusionẽ noctis scientiae lumen appareat : Dies
quoq: nr̃ nubem habeat ꝓtegentẽ : ut his ducibus ad terrã scaẽ reꝓmissio
tra beel sephon. phiairoth int̃pr&at᷑ os nobilium. Proinde ad sũpta
fortitudine nobilitem̃ ind̃o contẽpnentes. & beel sephon. qui int̃ pretat᷑
dñs a quilonis ciusq: suꝑbiã declinemus: Ab hac mansione pro fecti filu
is rahel transierunt permedium mare in deserto. uideruntq pharao¬
nem cum suo exercitu pereuntẽ. mariam prȩcinentẽ intrmpanis
Quinta mansio est maara adquem uenerunt filii isrł transactomare
post triduum Maara aut̃ interp̃tatur a maritudo : Post prȩdicatio
nẽ euangeli i & tabernacula transmigrantiũ. post ad sumptã fortitu¬

Expanded text:
ertia mansio est Ethan, quae est in extremo solitudinis, in qua primum videtur Dominus praecedens populum in columna ignis. Ethan sonat fortitudo sive professio. Praeparemus ergo nobis fortitudinem, assumentes perfectum robur, ut inter errorum tenebras, et confusionem noctis scientiae Christi lumen appareat. Dies quoque noster nubem habeat protegentem, ut his ducibus ad terram sanctae repromistra Belsefon. Phi hahiroth interpretatur os nobilium. Proinde assumpta fortitudine nobilitemur in Domino, contemnentes et Belsefon, qui interpretatur Dominus aquilonis, ejusque superbiam declinemus. Ab hac mansione profecti filii Israel transierunt per medium mare in deserto, viderunt Pharaonem cum suo exercitu pereuntem, Mariam praecinentem in tympanis. Quinta mansio est Marah, ad quam venerunt filii Israel transito mare post triduum. Marah autem interpretatur amaritudo. Post praedicationem enim Evangelii, et tabernacula transmigrantium, post assumptam fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
ditate & luxuria aut superbiae hsanariuina : Et terrammanducabis
id est ad tepertinebunt quos terrenacupiditate deceperis : Omnibus di¬
ebus uite tuae id est omnitẽpore quo agis hanc potestatẽ ante illam ul¬
timam poenam diei iudicii : Inimicitias ponam interte & mulierem
& sementuum & semenillius : Semendiaboliꝑuersa suggestio est Nem̃
autemmulieris fructus est bonioperis : quo per uersȩ suggestioni resistitur
Ipsa caput illius conteret si e ummens in ipso initiomalȩ suggestionis ex¬
cludit Ille hisi diabitur calcanea eius: quiamentem quam prima sug¬
gestione non decipit : deupere hfinemtendit : Quid aut̃ hoc quod dic¬
tũ est inimiutias ponam hiterte & mulierem : de uirgine hi quads na
tus est intellexerunt eo quod illotẽpore ex eadñs nasciturus ad inimicũ
deuincendum & admortẽ cuius ille auctor erat destruendã promit¬
tebatur sicut indauid scriptumest: De fructu uentristui. ponã super

Expanded text:
ditate, et luxuria aut superbiae insana ruina. 5. Et terram manducabis, ditate, et luxuria aut superbiae insana ruina. 5. Et terram manducabis, id est, ad te pertinebunt, quos terrena cupiditate deceperis. Omnibus diebus vitae tuae, id est, omni tempore quo agis hanc potestatem ante illam ultimam poenam judicii. Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum et semen illius. Semen diaboli est perversa suggestio. Semen autem mulieris fructus est boni operis, quo perversae suggestioni resistitur. 6. Ipsa caput illius conteret, si eum mens in ipso initio malae suggestionis excludit. Ille insidiatur calcaneo ejus, quia mentem, quam prima suggestione non decipit, decipere in finem tendit. Quidam autem, quod dictum est, Inimicitias ponam inter te et mulieremtus est, intellexerunt, eo quod illo tempore ex ea Dominus nasciturus ad inimicum devincendum, et ad mortem cujus ille auctor erat, destruendam promittebatur, sicut in David scriptum est: De fructu ventris tui ponam super
Abbreviated transcription (Latin):
aurã post meridiem quia iamab eis aufertur luxilla feruentior uerita
tis ad propinquantib: errorũ tenebris : Absconderunt sea facied ĩ i
medio lignipara dỹsi : In medionã que seabscondit quiauersusa prȩcep¬
to creatoris merrorisatq arbitriis uiuo iuptatibus uiuit : Vocauitq
ds adã ubies  hic ostendit quia siquiia fide uel bonis operibus ad men¬
daci asua desideria :  labuntur : Non despicit illos ds̃sed ad huc
ut redeant ꝑpenitentiam uocat quia non uultmortempeccato¬
ris donec conuertatur &iuuat : Ergonon est desperandũ quibusli¬
bet peccatoribus dum & ipsi impii ad spem indulgentiȩ prouocent᷑:¬
Dicitur aut posthȩc serpenti : Maledictus eris int̃omnia animantia suꝑ
pectustuum & uentremgradieris : Nomine pectoris significatur suꝑbia
mentis : Nomine autem uentris significant᷑ desideri a carnis: Hisenĩ
duoburebus serpit diabolus quos uult decipere ĩdest aut terrena cupi¬

Expanded text:
auram posauram postis, appropinquantibus errorum tenebris. Absconderunt se a facie Dei in medio ligni paradisi. In medio namque ligni se abscondit, qui aversus a praecepto Creatoris, in erroris atque arbitrii sui voluptatibus vivit. 3. Vocavitque Deus Adam: Ubi es? Hic ostendit quod si qui 275 a fide vel bonis operibus ad mendacia sua desideriaque labuntur, non despicit illos Deus, sed adhuc ut redeant ad poenitentiam vocat, quia non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Ergo non est desperandum quibuslibet peccatoribus, dum et ipsi impii ad spem indulgentiae provocanturDicitur autem posthaec serpenti: Maledictus eris inter omnia animantia. Super pectus tuum et ventrem gradieris. Nomine pectoris significatur superbia mentis, nomine autem ventris significantur desideria carnis; his enim duabus rebus serpit diabolus adversus eos quos vult decipere, id est, aut terrena cupi
Abbreviated transcription (Latin):
& quia omnino carnalia ꝑsuadent : quasi ad carnaliu moculorũ ad aꝑtio¬
nẽ conanturadducere ut hnterior oculus obscuretur : Nidit igitur mulier
qđ bonũ eẽ tlignũ tulitq defructu illius & comedit: Mulier comedit ante a
ñ iurideo quia facilius carnales ꝑsuadentur ad peccandũ : Nectam uelocit̃¬
spirita les decipiuntur :Et dedit uiro suo &comedit: utique quia post de
dum : Cũq cognouissent seessenudos consuer̃ folia fici: Foliis fici secon¬
tegunt quis đmasperũ amplectuntur qui pro origine uoluptatis carna¬
lisoriuntur quiq decepti hȩ retica prauitate & gratia dĩnudati tegu
mentamendatiorũ tã quã folia ficicolligunt facientes sibi suacinctoria
prauitatis cũ dedõ uel ecclesi amentiuntur : Cũq audissent uocem dĩ
deambulantis in para dyso ad aurã post meridiem : Deambulat ds̃
in illis & nonstat : quiastabiles ineius prȩceptoñ ꝑseuerant: Et benead

Expanded text:
et quia omnia carnalia persuadent, quasi ad carnalis oculorum adapertioet quia omnia carnalia persuadent, quasi ad carnalis oculorum adapertionem conantur adducere, ut interior oculus obscuretur. Vidit igitur mulier quod bonum esset lignum, tulitque de fructu illius et comedit. Mulier comedit antea et non vir, ideo, quia facilius carnales spirituales decipiuntur. Et dedit viro suo, et comedit; utique quia post deldum. Cumque cognovissent se esse nudos, consuerunt folia ficus. Foliis fici se contegunt, qui saeculum asperum amplectuntur, qui prurigine voluptatis carnalis arantur, quique decepti haerementa mendaciorum tanquam folia fici colligunt, facientes sibi succinctoria pravitatis, cum de Domino vel Ecclesia mentiuntur. Et cum audissent vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem. Deambulat Deus in illis, et non stat, quia stabiles in ejus praecepto non perseverant, et bene ad
Abbreviated transcription (Latin):
metuo nesicut serpens euam seduã astutia sua sic sensus ur̃ corrumpantur:
Seducitur autẽ uerbis huius serpentis carnalis nostra concupiscentia. et per
illam decipitur adam : non xp̃s sed xp̃i anus : Dicit ergo iste ad mulierem:
Curpraecepit uobis dñs̃ ut non comederetis ex omniligno paradisi : sic & hae¬
reticorum curios acupiditas. sic praui praedicatores ad diligendã erroris
fallatiam auditorum carnalium corda succendunt dicentes: quare fugitis
scientiam habere latentem: : Noua semper ex quirite. boni maliq scientiam
penetrate : Vnde apud salomonem mulier illa hȩreticorum spetiem
tenens dicit : A quȩ furtiuȩ dulciores sunt : & panis absconditus suauis : Subie¬
uestri et eritis sicut diiscientes bonũ & malũ : Dic & om̃s generaliter hȩ¬
retici diuinitatis meritum prophetantur : atq scientiae pollicitatione¬
decipiunt & reprehendunt eos quos simpliciter credentes inuenerint:

Expanded text:
Metuo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, ita sensus vestri corrumpantur . Metuo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, ita sensus vestri corrumpantur . Seducitur autem verbis hujus serpentis carnalis nostra concupiscentia, et per illam decipitur Adam, non Christus, sed Christianus. Dicit ergo iste ad mulierem: Cur praecepit vobis Deus ut non comederitis ex omni ligno paradisi? Sic et haereticorum curiosa cupfallaciam, auditorum carnalium corda succendunt, dicentes: Quare fugitis scientiam habere latentem? nova semper exquirite, boni malique scientiam penetrate. 8. Unde apud Salomonem mulier illa, haereticorum speciem tenens, dicit: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior ? Subjetur oculi vestri, et eritis ut dii scientes bonum et malum. 9. Sic et omnes haeretici divinitatis meritum profitdecipiunt et reprehendunt eos, si quos simpliciter credentes invenerint;
Abbreviated transcription (Latin):
ratione consensus explendi operis non succedat : sola mulier uidet᷑ comedisse
inlicitum: quod si ipsum peccatũ etiã & mens perpetrandum decernat
iam uir deceptus est iam mulier cibũ dedisse iuro uidetur : Inlecebraem̃
consensisse : deligno prohibito manducare est : Tunc quippe iure auita
beata tam quam a para diso expellitur homo : peccatumque ei inputatur
etiam si non subsequatur effectus : quia et sinon est in factis culpa. In
consensione tamen rea tenetur conscientia : Haec secundum anago gens
Ceterum iuxta metaforam poterit: Callidus serpens iste hȩreticorũ uersutiã
designare : Nonnulli enĩ loquacius at que subtilius promittunt in licita
curiositate secretorum ad apertionẽ atq scientiamboni & mali : et in ipso
homine tam quam in arbore quae plantata est in medio para disi eam dinos¬
uentiam de monstrare : Contrahunc serpentem clamat apostoluscumdicit.

Expanded text:
ratione consensus explendi operis non succedat, sola mulier videtur comedisse ratione consensus explendi operis non succedat, sola mulier videtur comedisse illicitum. Quod si ipsum peccatum etiam et mens perpetrandum decernat, jam vir deceptus est, jam mulier cibum dedisse viro videtur. Illecebrae enim consentire, de ligno prohibito manducare est. Tunc quippe jure a vita beata tanquam a paradiso expellitur homo, peetiam si non subsequatur effectus, quia et si non est in factis culpa, in consensione tamen rea tenetur conscientia. Haec secundum anagogen; caeterum juxta metaphoram poterat callidus serpens iste haereticorum versutiam designare. Nonnulli enim loquacius atque subtilius promittunt illicita curiositate secretorum adapertionem atque scientiam boni et mali, et in ipso homine tanquam in arbore, quae plantata est in medio paradisi, etiam dignoscentiam demonstrare. Contra hunc serpentem clamat Apostolus, cum dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
tia sicut dicit a płs: Et non tangamus lignũ in mediopara dysi planta¬
tũ scientiȩ boni& mali : idẽ non uelimꝰ suꝑbire denatura arbitriinr̃ quȩ
mediae st ut decepti postsuentiam experiam & malum Serpensaũt
ille sapientior omniũ bestiarũ : indicat diabolũ quiinde serpensdicit᷑
quod uo lubiliuersetͥ astutia : Sed quidest qđ ipse ꝑmulierẽ decipit.
et non peruirum : qui a non potest ratio nr̃a seduci ad peccandum : nisi prae¬
cedente delectatione carnali infirmitatis affectu quimagis debet obtempera¬
re rationi tamquam uiro dominanti : Hoc enim in uno quoque homine
geritur in occulto quodam secretoque coniugio: suggestionem quippe
serpentem accipimus : mulierem uero animalem corporissensum
rationem autẽ iurum: Ergo quando occurrit mala suggestio quasi serpens
loquitur : sed si sola cogitatio oblectetur illius suggestionis : et refrenante

Expanded text:
tia, castitas . Et non tangamus lignum in medio paradisi plantatia, castitas . Et non tangamus lignum in medio paradisi plantatum, scientiae boni et mali: id est, non velimus superbire natura arbitrii nostri, quae media est, ut decepti per scientiam, experiamur et malum. Serpens autem ille sapquod volubili versetur astutia. Sed quid est quod ipse per mulierem decepit, et non per virum: quia non potest ratio nostra seduci ad peccandum, nisi praecedente delectatione, in carnali infirmitatis affectu, qui magis debet obtemperare rationi tanquam viro dominanti. Hoc enim in unoquoque homine geritur in occulto quodam secretoque conjugio. Suggestionem quippe serpentem accipiamus, mulierem vero animalem corporis sensum, rationem autem virum: ergo quando occurrit mala suggestio, quasi serpens loquitur: sed si sola cogitatio oblectetur, illius suggestionis et refrenante
Abbreviated transcription (Latin):
et hiecđa Ergo qđ ꝑistoriã completũ est iadã ꝑ prophetiã significat᷑
inxp̃o : quire liquit patrẽ cũdicit : Ego a patre exii & uenihhuncmun¬
dũ : Reliquid & matrẽ idẽ sinago gaueterites tamento carnalit̃ hi¬
illius capitis corpus eẽ possi mus : sost hȩcuocat᷑ ȩuauita & mat̃̾ uiuorũ¬
quȩ de uirisiui laterefacta est : Et dicit hĩs heuangelio: Si quis non¬
manducauerit carnẽ meã & biberit sangiunẽ meũ non habet hise
uitã : lãde hinc prȩceptũ quod accepit figura liter xp̃s nos accipimꝰ¬
millo qua unusquisq xp̃ianus Non in congrue gestat ꝑsonã xp̃idi
cente ipsodño quȩ fecistis uni ex minimis istis mihi fecistis : Dicitur ergo
illi : Exomniligno para dysi comede delignoaut scientie boni& ma¬
linecomedas : Prȩcipitur enĩ nobi sut frua muromni lignopara dysi quo
significantur spiritales delitiȩ : Fructus aut̃ sp̃s est caritas gau¬
diũ pax. longanimitas bonitas benignitas mansuetudo continen¬

Expanded text:
er historiam completum est in Adam, per prophetiam significatur in Christo. Qui relinquit Patrem, cum dicit: Ego a Patre exivi, et veni in hunc mundum . Reliquit et matrem, id est, synagogam veteri testamento carnaliter iillius capitis corpus esse possimus. Post haec vocaquae de uiri sui latere facta est: et dicit dominumanducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habet in se vitam . Jam dehinc praeceptum quod accepit figuraliter in illo quia unusquisque Christianus non incongrue gestat personam Christi, dicente ipso Domino: Quae fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis . Dicitur ergo Ex omni ligno paradisi comedes; de ligno autem scientiae boni et mali ne comedas. Praecipitur enim nobis ut fruamur omni ligno paradisi, quo significantur spirituales deliciae. Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, mansuetudo, continen
Abbreviated transcription (Latin):
Ligna fructifera : homines sci sunt : fructus eorũ opera eorũ : Lignumuitae
sẽs scorumutiquȩ xp̃s : Ad quẽ quisq si porrexerit manum : uiuet iaetnũ:
Lignumautem scientiȩ boni & mali propriume stuoluntatis arbitrium
quod in medium nr̃i est positum addinoscendũ bonum uelinalũ. de quoqui
relicta gratiadigustauerit : morte morietur : Tulitigiturds̃ hominem
& posuiteum hnparad ysum: ad sumpsit đ scarnem. & factiusest caputedȩ:
Vtoperaret᷑ &custo dir& illũ . idẽ ut uolunta tẽ patris exomnib gen
tib ecđa adimpleret : atq impleret᷑sermoquẽ dñs dicit egoseruabã
eos in nomine tuo quos dedistimi hicustodiui: Dixit quoq ds̃: Nonẽ bo

Expanded text:
Ligna fructifera, omnes sancti sunt: fructus eorum, opera eorum. Lignum vitae Ligna fructifera, omnes sancti sunt: fructus eorum, opera eorum. Lignum vitae s, scilicet, ad quem quisque si porrexerit manum, vivet in aeternum. Lignum autem scientiae boni et mali, proprium est voluntatis arbitrium quod in medio nostri est positum ad dignoscendum bonum et malum. De quo qui relicta Dei gratia gustaverit morte morietur. 5. Tulit igitur Deus hominem, et posuit eum in paradiso. Assumpsit Deus carnem, et factus est caput Ecclesiae, ut operaretur et custtibus Ecclesiam adimpleret; atque impleretur sermo, quem Dominus dixit: Ego servabam eos in nomine tuo, quos dedisti mihi custodivi . Pensandum magno
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersam suꝑficiem terrae : Terramater dñi uirgo maria rectissimeac¬
cipitur dequas criptumest: aperiatur terra et germin& saluatorem:
Quã terrã irrigauit sp̃is sc̃s qui fontis & aquae nomine ineuangelio signi
iuxta quod a pł sait. ex semined auid secundũ carnem tã quã delimo t̃rae :
Et hspirauit infaciem eiusspiraculũ uitȩ : utiq infusionẽ sp̃ssc̃ĩ quio pe¬
dr̃sum uoluptatis a principio: para dysus ecł a est: sic enim de illa legit᷑
incanticis canticorum ortus conclusussoror mea : A pr incipio dutẽ para¬
conditaes se cognoscitur : Fluuius exiens de paradyso imaginẽ portat
xp̃i depaterno fontefluentis : quilrrigat ecłam uerbo prȩdicationis
& do nob aptismide quo beneꝑ prophetamdicitur : Dñs ds̃nr̃t fluuus
gloriosus exiliens in terrã sitientem : Quattuor aut̃ paradr̃si flumina:
quattuor sunt euangelia ad praedicationem incunctis gentibu s mifa:

Expanded text:
universam superficiem terrae. Terra mater virgo Domini Maria rectissime acuniversam superficiem terrae. Terra mater virgo Domini Maria rectissime accipitur, de qua scriptum est: Aperiatur terra, et germinet Salvatorem . Quam terram irrigavit Spiritus sanctus, qui fontis et aquae nomine in Evangelio signifjuxta quod ait Apostolus, ex semine David secundum carnem , tanquam de limo terrae. Et inspiradisum voluptatis a principio. Paradisus Ecclesia est, sic enim de illa legitur in Canticis canticorum: Hortus conclusus soror mea . A principio autem placondita esse cogChristi, de paterno fonte fluentis, qui irrigat Ecclesiam suam verbo praedicationis, et dono baptismi. De quo bene per Prophetam dicitur, Dominus Deus noster fluvius gloriosus exsiliens in terram sitientem. Quatuor autem paradisi flumina, quatuor sunt Evangelia, ad praedicationem in cunctis gentibus missa.
Abbreviated transcription (Latin):
uitam nũ quã marcescentẽ : De inde quod ad didit ante quã esset suꝑt̃ ram:
intellege antequã anima peccaret terreniscupiditatibus sorditatam
quã suꝑ terrã Natauel suꝑterrã esse reccedicitur : Vndetia dieci: Nondũ
enimpluerat dĩsuꝑterram. quasi a ꝑtedicer& antequã peccar& anima
non dũ nubib scripturarũ pluuiã doctrinȩ dñs ad animã irrigandã conces¬
serat : Nondũ propt̃ hominẽ quiestterra d ñsnrt̃ nubilũ carnis nrae ad¬
sumpserat ꝑ quod imbrem scĩ euangelii largissimũinfudit : Quoduero subiunxit
ethomonon erat quio perareturterrã : qui a nullus homo operatus est hi uir¬
ginem undenatus est xp̃s : Ipse enimest lapisdemonte abscisus sine manibus
idest absq coritu& humano semine de uirginali utero quasi demonte huma¬
nȩ naturȩ et substantia carnis abscisus : Sed fons ascendebat eterra hrrigans

Expanded text:
vitam, nunquam marcescentem. Deinde quod addidit: Antequam esset super terram, vitam, nunquam marcescentem. Deinde quod addidit: Antequam esset super terram, intelligitur antequam anima peccaret. Terrenis enim cupiditatibus sordidata, tanquam super terram nata, vel super terram esse recte dicitur. Non per: terram, quasi aperte diceret: Antequam peccaret anima, nondum 269 nubibus Scripturarum pluviam doctrinae Dominus ad animam irrigandam concesserat; nondum propter hominem, qui est terra, Dominus noster nubem carnis nostrae assumpserat, per quam imbrem sancti Evangelii largissimum infudit. 18. Quod vero subjunxit: Et homo non erat, qui operaretur terram, quia nullus homo operatus est in virginem, unde natus est Christus. Ipse est enim lapis de monte abscissus sine manibus , id est, absque coitu et humano semine de virginali utero, quasi de monte humanae naturae, et substantiae carnis abscissus. Sed fons ascendebat de terra, irrigans
Abbreviated transcription (Latin):
dictumest estore ꝑfecti sicut & pat̃ urt qui incaelis est : Tales em̃ faciunt ope¬
rabonaualde: post opera enim talia speranda estrequies in die septimo
Istȩ generationes caelietteriae quando creatȩ sunt indie quofecitd scȩlũ &
terrã & omne uirgultũ agri : omnemq herbam regionis antequã ess&& suꝑtrã
superius septẽ die snumerati sunt : Nuncunus dicit᷑ dies quo fecitd ĩ cȩlũ & trã
&omne uirgultũ agri& omnẽ herbã regionis : huuis die inomine sc̃đm pro¬
phetiã omne tẽpus huius uitȩ significat᷑ in quocȩlũ & terra factũ ẽ idest
sibiuult quodnunc nominatocȩlo & terra . Adiecit urgultũ agri & her
bamregionis & tacuitcȩ tera quȩ sunt hicȩlo & int̃ra uel etiã himari: Nisi
quia ꝑ uirgultũ a grimui sibilem creaturã de monstrat intellegisicutest
anima : Dicit autẽ uirgultũ propt̃ uigore muite: herbã propt̃ eandem

Expanded text:
dictum est: Estote perfecti, sicut Pater vester qui indictum est: Estote perfecti, sicut Pater vester qui inra bona valde. Post talia enim opera speranda est requies in die septimo, generationes coeli et terrae, quando creatae sunt, in die qua fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, omnemque herbam regionis, antequam esset super terram. Superius septem dies numerati et omne virgultum agri, omnemque herbam regionis. Hujus diei nomine secundum prophetam, omne tempus hujus vitae significatur, in quo coelum et terra factum, id est, bi vult quod nunc, nominato coelo et terra, adjecit: Virgbam regionis, et tacuit caetera quae sunt in coelo et in terra, vel etiam in mari, nisi quia per virgultum agri invisibilem creaturam demonstrat intelligi, sicut est anima. Dictum autem virgultum, propter vigorem vitae; herba, propter eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
rũ alimentis ed egediuina ad concipiendã fecunditatẽrationũ. adq
sermonũ. Iamquã herbis seminalib partim adutilitatẽ morũ conuer¬
sationis humanȩ Iamquã ligni fructiferis partim adiugorẽ fideispei & ca¬
ritatis inuitã ȩt̃nã Tamquã herbis uridibus quaen ullo estutribulationuma¬
rescunt sed spirita libuscibis : sicistis alimentis pascitur ut multa intellegat:
carnalis aut̃ idẽ paruulus in xp̃otã quã pecus dĩut multa credat quȩ intellege¬
renedũ potest tam̃ eosdẽci bos om̃s habent: huius autẽ ȩtatis cłi quasi uespe¬
ra ut in ã nos non inueniat : Illa estenim dequa dñ sdicit: putas ueniens filius
hominis inueniãt fidẽsuꝑ terrã : Post istã uesperã fi& mane cumipsedñs incla¬
ritate uenturus est tuncre quiescentcũ xp̃o ab omnib operib suis hiquibus

Expanded text:
rum elementis et lege divina ad concipiendam fecunditatem rationum atque rum elementis et lege divina ad concipiendam fecunditatem rationum atque sermonum tanquam herbis seminalibus, partim ad utilitatem morum conversationis humanae, tanquam lignis fructiferis, partim ad vigorem fidei, et spei, et charitatis in vitam aeternam, tanquam herbis viridibus, quae nullo aestu tribulationum arescunt, sed spiritalibus cibis, sic istis alimentis pascitur ut multa intelligat. Carnalis autem, id est, parvulus in Christo tanquam pecus Dei, ut multa credat quae intelligere necdum potest, tamen eosdem cibos omnes habent. Hujus autem aetatis quasi vespera utinam nos non inveniat, illa est enim de qua Dominus dicit: Putas veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Post istam vesperam fiet mane, cum ipse Dominus in claritate venturus erit. Tunc requiescent cum Christo ab omnibus operibus suis, hi quibus
Abbreviated transcription (Latin):
genitus est : Ille in animã uiuentẽ : hic in sp̃muiuificantẽ : Et sicut hilla
diefit animauiua : sic & inistosđouitã desiderantes aet̃nã: Et sicut hilla
sexta die serpentiũ & ferarũ genera t̃raꝓduxit : It a et in hac sexta aeta¬
tescligentes uitã appetente saet̃nã : ecła generauit : quẽ etiã sensũ
uas petroostensũ manifestauit : Etquẽ ad modũ inilla diecreat᷑m asculus
ponitur homo in die illa pecorib serpentib. & cȩliuo latilibus: Ita xp̃s
in hac aetate scđigentib populis & nationib ut abeore gant᷑ uel carnali
concupiscentia deditisicuti pecora. uel terrenacuriositate obscurati
quasi serpentes. uel elatisuꝑbia quasi aues : Et sicut indie illa pascitur
homo & animalia quȩcũ illo sunt herbis seminalibus et lignis fructi fe¬
ministerest ihũ xp̃icũ i psopopulo spiritalit̃ pascitur sc̃arũ scriptura¬

Expanded text:
natus est: ille in animam viventem, hic in spiritum vivificantem. Et sicut in illa natus est: ille in animam viventem, hic in spiritum vivificantem. Et sicut in illa die fit anima viva, sic et in isto saeculo vitam desiderantes aeternam. Et sicut in illa sexta die serpentium et ferarum genera terra produxit, ita et in hac sexta aetate saeculi gentes vitam appetentes aeternam Ecclesia generavit, quem etiam sensum vas Petro ostensum manifestavit. Et quemadmodum die sexta creatur masculus ponitur homo in die illa pecoribus, serpentibus et coeli volatilibus, ita et Christus in hac aetate saeculi gentibus, populis et nationibus ut ab eo regantur, vel carnali concupiscentiae dediti sicuti pecora; vel terrena curiositate obscurati, quasi serpentes; vel elati superbia, quasi aves. Et sicut in illa die pascitur homo, et animalia, quae cum illo sunt, herbis seminalibus, et lignis fructifeminister est Jesu Christi, cum populo spiritaliter pascitur sanctarum Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
discernens eum quasi aridã ab aquis ut ꝓferret germen herbarum
peccatũ et malitia pessimi regissaul: indequartũ scł mcoepit ad auid.
quando constituit ds̃ luminaria in firmam̃ tocȩliidest splendor ẽ regnitã quã
solis excellentiã et in lumine specie lunȩ plebemobtẽ perantẽ tã quã sina-¬
gogam & stellas principes eius : cuius aetatisfituespera inpeccati s regum
quibus gensilla meruit captiuariibabiloniã : porro quinto scło idẽ intrans¬
migrationebabiloniȩ facta sunt quasi animalia inaquis & uolatilia celi :
quiatunc iudȩi hit̃ gentes tã quã in mariui uereceper̃ : Nechabebant stabi¬
lem locũ tã quã uolantes aues: huiusdiei quasiuespera est multiplicatio
peccatorũ inpopulo uidȩorũ : quando sicexcȩcati sunt ut &iã dñmih m non
illa sexta die primus homo adã delimoterre adimaginẽ dĩ formatus est

Expanded text:
discernens eum quasi aridam ab aquis, ut proferret germen herbarum discernens eum quasi aridam ab aquis, ut proferret germen herbarum peccatum et malitia pessimi regis Saul. Inde quartum saeculum coepit a David, quando constituit Deus luminaria in firmamento coeli, id est, splendorem regni tanquam solis excellentiam, et in lunae speciem lumen obtemperantem tanquam synagogam, et stellas principes ejus: cujus aetas fit vespera in peccatis regum, quibus gens illa meruit captivari in Babyloniam. Porro quinto saeculo, id est, in transmigratione Babyloniae, facta sunt quasi anquia tunc Judaei inter gentes tamquam in mari vivere coeperunt, nec habebant stabilem locum tamquam volantes aves. Hujus diei quasi vespera est multiplicatio peccatorum in populo Judaeorum, quando sic excaecati sunt, ut etiam Dominum Jesum non sicut in illa sexta die primus homo Adam de limo terrae ad imaginem Dei formatus est;
Abbreviated transcription (Latin):
deinde quid infigurã sȩtuli significent subiciendũ ẽ : Sexdieb consũma¬
uitd s̃ om̃a operasua. et septimore qui euit: Sex aecatib. humanũ genus
in hoc sđo ꝑsuccessiones tẽporũ dĩ opera significant : Quarũprima ẽ ab adam
usq ad noȩ : scđa a noeusq ad abraham. Tertia ab abra hamusq ad dauid:
Quarta adauidusq ad transmigrationẽ babiloniȩ : quintadeinde usq
finiatur donec excelsusueniat adiudiciũ: Septima uero intellegit᷑ hire
Pergamusergobreuit̃ ꝑ hasom̃s mundiaetates & replicante s ordinẽ tẽpo
tãquã lux homoinparady somiqua aetate filio sdĩ inlucis nomine diuidit
dĩ a filiis hominũ quasilucẽ a tenebris fitq. huiusdiei uespera diluuium:¬
quȩnatauit hnt̃ pluuiã & maria : huius uesperafit confu sio linguarũ:
Tertiũ scłm factũ ẽ quando separauit populũ suũ agentib: ꝑ abraham

Expanded text:
deinde quod in figuram saeculi significent, subjiciendum est. Sex diebus consummadeinde quod in figuram saeculi significent, subjiciendum est. Sex diebus consummavit Deus omnia opera sua, et septimo requievit. Sex aetatibus humanum genus in hoc saeculo, per successiones temporum Dei opera insinuant: quarum prima est ab Adam usque ad Noe, secunda a Noe usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad David, quarta a David usque ad transmigrationem Babyloniae, quinta deinde usqufiniatPergamus ergo breviter per eas omnes mundi aetates, reptamquam lux homo in paradiso. In qua aetate Filios Dei in lucis nomine divisit Deus a filiis hominum, quasi a tenebris, fitque hujus diei vespera diluviumquae natavit inter pluviam et maria. Hujus vespera fit confusio linguarum. Tertium saeculum factum est, quando separavit populum suum a gentibus per Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelessun deoblationib: scõrũ cõmunicantes unde apłsait: Nã si in
spiritalib participes sactis̃t gentiles debent & in carnalib minitrare
eis, haec sunt fructifera ligna : In istis ergo gradib tã quiãin quibusdã
operabonaualdesperat homo quietẽ m̃tis constitutus inspiritali para dỹso:
quo significat᷑ uit abeator ũ ubi fonsest sapientiae diui susinquattuor partes
uirtutũ ubiȩdat ligniuitȩ gratiã ubiutiles disciplina smorũ quasi fructus
lignorũ carpat : Estnamq parad ysus uitabeatorũ: Quattuor flumina
iiii. uirtutes : Lignaeius om̃ sutiles disciplinȩ : Lignorũ fructus mores pio¬
rũ Lignũ uitȩ ipsabonorũ omniũ mat̃ sapientia ẽ dequa scriptũ est salo¬
monedicente. lignũ uitȩ ẽ hisqui ad phendunteã et qui tenuerit eãbeatꝰ:
Lignũ scientiȩ boniet malitrans gressio estmandati : experim̃tũ hactenꝰ
sex dierũ opera qualit̃ in ecła spiritalit intellegant᷑ explicata sunt :

Expanded text:
is sanctorum communicantes. Unde Apostolus ait: Nam si in spiritalibus participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis . Haec sunt fructifera ligna. In istis ergo gradibus tanquam in quibus opera bona valde, sperat homo quietem mentis constitutus in spiritali paradiso, quo significatur vita beata, ubi fons est sapientiae divisus in quatuor partes virtutum, ubi edat ligni vitae gratiam, ubi utiles disciplinas morum, quasi fructus lignorum carpat. Est namque paradisus vita beatorum; quatuor flumina, quatuor virtutes; ligna ejus, omnes utiles disciplinae; lignorum fructus, mores piorum; lignum vitae, ipsa bonorum omnium mater sapientia est, de qua scriptum est Salomone dicente: Lignum vitae est his qui apprehendunt illam, et qui tenuerit eam, beatus . Lignum scientiae boni et mali, transgressio est mandati. Experimentum hactenus sex dierum opera, qualiter in Ecclesia spiritaliter intelligantur, explicata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quia siue scĩ spiritales & fortis simi hitẽptationibus siue minus per¬
fecti : utrique i unum corpus xp̃i sunt & inuna ec clesia : Haecuo¬
cabitur uiragoqm̃ de uiro sumta est : Dicut & ax p̃oeccle siaenomen
datume st xp̃ianum quaede eius latere sup taest : Haecigitur om¬
nia facta sunt insigurã quȩ erant ineccła profutura Quã obrẽre lin¬

Expanded text:
Quia sive sancti spiritales et fortissimi in tentationibus, sive minus perQuia sive sancti spiritales et fortissimi in tentationibus, sive minus perfecti, utrique in unum corpus Christi sunt, et in una Ecclesia. Haec vocabitur virago, quoniam de viro sumpta est. Sic et Christus Ecclesiae nomen dedit Christianum, quae de latere ejus sumpta est. Haec igitur omnia facta sunt in figura, quae erant in Ecclesia proditura. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ &iã dm̃ Faciameiadiutoriũ simile qr in ipso homine suscepto ecła
dõ copulata est: Mpella uit aute madã nom inibus suiscuncta ani¬
mancia ac uolatilia caeli & bestiaster rȩsignificans gentesquae
prius non habuerant sicut scriptumest: Et uocabo seruos me
os nomine alio: Adamuero non inueniebatur adiutor similis
eius utique qm̃ quamuis fidelis aut iustussit quisque .xp̃otamen
aequari non potest: Quisenĩ inquit moy sessimilis tibi indusdñe
moenim poterat amortegenus humanumliberare & ipsam
mortem superare nisi xp̃s. sicut inapoca lysiait : Ne moinuen¬
tus est dignus neque incaelo. Neque hterra Neque infra
tis eius. & aedificauit costam quamtulerat dñs de adam in
mulierem: Dormiuit adam & fit illimulier de latere: Patitur¬
xp̃s dormiuit incruce: pungiturlatus lancea & profluunt sacra
menta ex quibus formatur ecclesia.: Hancdor mitionem cantat
xp̃scarnem suam moriendo posuit ipatibulocrucis proecła:¬
Dixit que adam: Hoc nunc os deossibus meis &carode carnemea:

Expanded text:
 6. Faciamus ei adjutorium simile sui, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est. Appellavit autem Adam nominibus suis cuncta animantia, et volatilia coeli, et bestias terrae, significans gentes, quaprius non hos nomine alio. Adam vero non inveniebatur adjutor similis ejus. Utique quoniam quamvis fidelis aut justus sit quisque, Christo tamen aequari non potest. Quis enim, inquit Moyses, similis tibi in diis,mo enim poterat a morte genus humanum liberare, et ipsam mortem superare, nisi Christus, sicut et in Apocalypsi dicitur: Nemo inventus est dignus, neque in coelo, neque in terra, neque infra tis ejus, et aedificavit costam, quam tulerat 271 de Adam, in mulierem. Dormit Adam, et fit illi mulier de latere. Patitur Christus in cruce, pungitur latus lancea, et profluunt sacramenta sanguinis, ex quibus formetur Ecclesia. Hanc dormitionem cantat istus carnem suam moriendo posuit in patibulo crucis pro EcDixitque Adam: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea.
Abbreviated transcription (Latin):
apłm iudicat om̃a : ipseaut̃ a nemi ne iudicat᷑ : Quoduero sequit᷑ masculũ
dita estmulier : sic sprłi& ꝑfecto uiro obediens est isꝗminusꝑfectus est
sicut apłsait : Roga mus uosfr̃sut cognoscatis eos qui hi uoblaborant & prȩ¬
sunt uobin dño: Dicit᷑ enimeis : Crescite & multiplicamini siue in linguis
siuehispiritalib intellegentiȩ gradibus : Vt dominent᷑rationis intelle¬
gentia ominiũ carnaliũ ꝑturbationũ quasi insensibiliũ animantium:¬

Expanded text:
 judicat omnia, ipse autem a nemine judicatur . Quod vero sequitur: Masculum dita est mulier, sic spiritali et perfecto viro obediens est is qui minus perfectus est, sicut Apostolus ait: Rogamus vos, fratres, ut cognoscatis eos qui in vobis laborant et praesunt vobis in Domino . Dicitur enim eis: Crescite et multiplicamini, sive in linguis, sive in spiritalibus intelligentiae gradibus, ut dominentur rationis intellectu omnium carnalium
Abbreviated transcription (Latin):
Ait aemulatoribus obseruantiȩ legalis: quid temptatis dm̃ inponere iugum
seruitutis superceruices discipulorumi quod neque patres nostrineque nos porta

Expanded text:
ait aemulatoribus observantiae legalis: Quid tentatis Deum imponere jugum ait aemulatoribus observantiae legalis: Quid tentatis Deum imponere jugum servitutis super cervices discipulorum, quod neque patres nostri, neque nos porta
Abbreviated transcription (Latin):
apopulo Perabraham inquit & leui quidecimas accepit decimatusef: adhucenĩ
hulumbis patriserat quando obuiauit ei melchisedech: sicutergo prȩcellebat tribus
leuitica idest sacerdo talis populus a quo decimas accipiebat sic & ipsis sacerdotibus
acleuitis prȩcellebat melchi se dechq̃uando ab eis in patre abraham accepit: adhuc
enĩ in lumbis erant. A bra ham quippe hocloco populũ isrł cumsuo sacerdotio de sg¬
nat : Porro melchise dech mediatorem dĩ & hominũ cũ sacerdotio quod & heredib:
nouitestamenti reliquid figuraliter exprimit. & benedic&ur acdecimatur
a melchise dech a braham qui a ipse &iam qui ln lege acleuitico sacerdotiopita¬
habere poterant uirtutũ bona referrent. & haecipsius fuis se gratiȩ confiterent᷑
salui eẽ. potuerunt. Vnde & petrus clarescente iamgratia euangelii quasi sacer¬
dotio quod secundum ordinem mel chisedech promit tebatur futurum :

Expanded text:
a populo: Per Abraham, inquit, et Levi qui decimas accepit decimatus est: adhuc enim a populo: Per Abraham, inquit, et Levi qui decimas accepit decimatus est: adhuc enim in lumbis patris erat quando obviavit ei Melchisedech . Sicut ergo praecellebat tribus Levitica, id est sacerdotalis populus, a quo decimas accipiebat; sic et ipsis sacerdotibus ac levitis praecellebat Melchisedech, quando ab eis in patre Abraham accepit: adhuc enim in lumbis erant. Abraham quippe hoc loco populum Israel cum suo sacerdotio designat, porro Melchisedech Mediatorem Dei et hominum cum sacerdotio quod et haeredibus Novi Testamenti reliquit, singulariter exprimit: Et benedicitur, ac decimatur a Melchisedech Abraham, quia ipsi etiam qui in lege ac Levitico sacerdotio prahabere poterant virtutum referrent, et haec ipsius fuisse gratiae confiterentur, salvi esse potuerunt: unde et Petrus, clarescente jam gratia Evangelii, quasi sacerdotio quod secundum ordinem Melchisedech promittebatur futurum,
Abbreviated transcription (Latin):
destirpe leui uenerepontifices. Dignitate autẽ qui ade hoc nonde illo dictum estr ad
dnm̃ xpm̃ a patre : Tuessa cerdos in acernũ secundũ ordinem melchi sedech. Quod &
ipso opere esse compl&ũ & uunc in toto orbemanifestum onnisi stultus & impius negat
Consta tergo maiorem fuisse melchi sedech sacerdo tem abram patriarchasincullaenĩ
contia dictione ut apłs ait quod minus est amaliere bene dicur : maius sacrificium
mel chise dech hostus quae in sequentibus obtulisse legitur abraham. quia hoc dñsxp̃s
illud aaron: Hocnoui testamenti sacerdo ÷ s illud ueteres erant oblaturi : Vnde &
bene subditur. Et dediterdecimas exomnibus : quod multũ sublimit Intellexit atq
exposuit apłs. Decima sei dari abra ham non solũ proseuerũ &iam & pomnibus eis
quiex se erant nascituri : In quib: fuerunt & ipsi sacerdotes quidecimas erant accepturi

Expanded text:
de stirpe Levi venere pontifices: dignitate autem, quia de hoc non de illo dictum est ad de stirpe Levi venere pontifices: dignitate autem, quia de hoc non de illo dictum est ad Dominum Christum a Patre: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Quod et ipso opere esse completum, et nunc in toto orbe manifestum, non nisi stultus et impius negat. Constat ergo majorem fuisse Melchisedech sacerdotem Abraham patriarcha. Sine ulla enim contradictione, ut Apostolus ait, quod minus est a meliore benedicitur . Majus sacrificium Melchisedech hostiis quae in sequentibus obtulisse legitur Abraham: quia hoc Dominus Christus, illud Aaron: hoc Novi Testamenti sacerdotes, illud Veteris erant oblaturi. Unde et bene subditur: Et dedit ei decimas ex omnibus. Quod multum sublimiter intellexit atque exposuit Apostolus; ut decimas ei daret Abraham non solum pro se, verum etiam et pro omnibus eis qui ex se erant nascituri, in quibus fuerunt et ipsi sacerdotes qui decimas erant accepturi
Abbreviated transcription (Latin):
& benedicam tibi & magnifi cabonomentuũ erisq benedictus : Audieratatque inte
benedicentur uniuersae cognationes terrȩ : sed prius quamullus ei filius quieiusdem
bene dictionis e &̃ coheres nascer&ur . prius quam aliquam do hostiã prodonata bene¬
dictione gratias acturus offerr&: occurrit melchi se dechrex salem proferens panem
& uinum quaedo obtulerat & benedixitei : Vt patenter in telleger& quia promissã
sibi benedictionem perregem iustitiȩ & auctorem sũmȩ pacis. perpontificem eximiu
persa crificium mysticũ panis & uiniess& cumomnisuo semine pertepturus. Nonergo
glorientur iudei desacerdotio leuitico contraxpĩanos. cumilli uictimas carnium nos pa¬
nem &iunum d ño offeramus Nostrũ namq: & tẽpore & dignitate sacri ficiũ prestat :
Tempore uidelic& quia prius hoc obtulit melchi se dech quã illud abrahamaielquiex eo

Expanded text:
Et benedicam tibi, et magnificabo nomen tuum, erisque benedictus. Audierat: atque in te Et benedicam tibi, et magnificabo nomen tuum, erisque benedictus. Audierat: atque in te benedicentur universae cognationes terrae; sed priusquam ullus ei filius, qui ejusdem benedictionis esset cohaeres, nasceretur; priusquam aliquam Deo hostiam pro donata benedictione gratias acturus offerret, occurrit Melchisedech rex Salem proferens panem et vinum quae Deo obtulerat, et benedixit ei, ut patenter intelligeret quia promissam sibi benedictionem per Regem justitiae et auctorem summae pacis, per pontificem eximium, per sacrificium mysticum panis et vini, esset cum omni suo semine percepturus. Non ergo glorientur Judaei de sacerdotio Levitico contra Christianos, cum illi victimas carnium, nos panem et vinum Domino offeramus. Nostrum namque et tempore et dignitate sacrificium praestat: tempore videlicet, quia prius hoc obtulit Melchisedech, quam illud Abraham vel qui ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit : & ecclesiȩ semper in remissionem peccatorũ offerendam reliquid: Inicuius
participationem singulari omnes promissionis filios benedicendos esse perdocuit:
Adeo ut nemo absque huius consortiouitae consors possit esse perennis. Nisi enim mandu¬
caueritis in quitcarnem filii hominis & biberitis eius sanguinem: Non habebitis uitã inu
bis. Quimanducat meã carnẽ & bibit meũ sanguinem hab& uitã a&enã. In magni
ergo significatione sacramenti melchi sedech sacerdos benedixit a brahȩ: proferẽns ei
partem sacrificii quod dño in pane & uino obtulerat : Trpicenimirum insinuans
qui a non solumnos qui post passionem dominicã in carne uenimus : sed &ipse abraham
quiacceperat reꝓmissiones &omne semen eius electũ peroblationem esse dominicae
passionis a& ernȩ benedictione donandum: & quidem idem abraham audieratadño:

Expanded text:
obtulit, et Ecclesiae semper in remissionem peccatorum offerendam reliquit: in cujus obtulit, et Ecclesiae semper in remissionem peccatorum offerendam reliquit: in cujus participatione singulari omnes promissionis filios benedicendos esse perdocuit: adeo ut nemo absque hujus consortio vitae consors possit esse perennis: Nisi enim manducaveritis, inquit, carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis: qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam . In magni ergo significatione sacramenti Melchisedech sacerdos benedixit Abrahae, proferens ei partem sacrificii, quod Domino in pane et vino obtulerat: typice nimirum insinuans quia non solum nos qui post passionem dominicam in carne venimus, sed et ipse Abraham qui acceperat repromissiones, et omne semen ejus electum per oblationem esse dominicae passionis aeterna benedictione donandum. Et quidem idem Abraham audierat a Domino:
Abbreviated transcription (Latin):
mel chisedech qualiter sit intellegenda demonstrat. Vt & nos a pertissime doceat
inlitteris testamenti ueteris non solum rerum. sed & nominũ significationes quȩ rere
sua eciuitatis ecclesiam scõrum ciuitatem uidelic& magniregis figurate denuntiat
dequa scriptũ est: & factus est insalem id est inpacelocus eius. Salem autẽ ipsa est
quae poste a hienus alem dicta addauidregeitotius iudeae ꝓuintiȩ m&ropolis facta est.
eo quodibi locum templiemerͭ & in pensas structurȩ salomonifilio de reliquerat
Quae uidelic& cuncta & alia innumera quaede eadem siue in eadem ciuitate facta
uel dicta leguntur : ad ecclesi ampertinere cunctis legentibus pat& : qui&iã genere
suoͥ sacrifici cuius & abraham dumbenedicer& participem fecit : oblationẽ nouitesta¬
menti praemons trauit : quã dñs nr̃ in sacramentũ sui corporis acsanguinis & ipseprimus

Expanded text:
Melchisedech qualiter sit intelligenda demonstrat, ut et nos apertissime doceat Melchisedech qualiter sit intelligenda demonstrat, ut et nos apertissime doceat in litteris Testamenti Veteris non solum rerum, sed et nominum significationes quaerere. suae civitatis Ecclesiam sanctorum, civitatem videlicet magni Regis figurate denuntiat; de qua scriptum est: Et factus est in Salem, id est in pace locus ejus . Salem autem ipsa est quae postea Hierusalem dicta a David rege, totius Judaeae provinciae metropolis facta est, eo quod ibi locum templi emerit, et impensas structurae Salomoni filio dereliquerat, quae videlicet cuncta et alia innumera quae de eadem civitate facta vel dicta leguntur, ad Ecclesiam pertinere cunctis legentibus patet. Qui etiam genere suo sacrificii sui, cujus et Abraham dum benediceret participem fecit, oblationem Novi Testamenti praemonstravit, quam Dominus noster in sacramentum sui corporis ac sanguinis et ipse primus