comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduidieium resurrecturi sunt. ñ commuta¬
buntur millam corruptelam. quȩ nec doloris
corruptionẽ pati patest. Illa namq fidelium
abuntur. quia ignis coꝵ ñ extinguetur. &
uermis eoꝵ ñ morietur. Quid sibi gͦ uult
ista distinctio. & mortui resurgent incorrupti.
& nos commutabimur. nͥ quia om̃s incorrupti
resurgent. sed ea hisiusti etiam immutabun¬
turiillam incorruptelam. cui omnino nulla
possit nocere corruptio: Ac ꝑhoc qui in ea ñ
cominutabiitur. incorrupti quidẽ resurgent
integritate membroꝵ. sed tam̃ corrumpendi
dolore pęnarum. cum audierint inte inignẽ
ȩĩnum qui paratus ẽ diabolo & angelis eius.
a quo auditu malo ustus ñtimebit. De illauͦ
conimutatione iustorum cum dicrisset nos
commutabimur. tamquam quereremus qͦmͦ
istud fiat. uł qualis illa commutatio futura
sit. adiungit & dicit. Oportet enim corrupti¬
bile hoc induere incorruptelam. & mortale

Expanded text:
ad iudicium resurrecturi sunt, non commutaad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam incorruptelam, quae nec doloris corruptionem pati potest; illa namque fideliumabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur. -Quid sibi ergo uult ista distinctio: Et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam inmutabuntur in illam incorruptelam. cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc, qui in eam non commutabuntur, incorrupti quidem resurgent integritate membrorum sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus non timebit. de illa uero commutatione iustorum cum dixisset: Nos commutabimur, tamquam quaereremus, quo modo istud fiat uel qualis illa commutatio futura sit, adiungit et dicit: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale
Abbreviated transcription (Latin):
re: caro autẽ nerit: qm̃ caro & sanguis regnum
di ñpossidebunt. ex ponit quid dicxerit adiciens.
Ecce mnisterium uobis dico. Om̃s quidẽ resurgemꝰ.
ut sicut greci codices habent om̃s quidem dor¬
miemus. ñ tam om̃s immutabimur. Itanc immu¬
tationẽ utrum in deterius an inmelius intellegi
quit. hoc ẽ in puncto temporis qđ diuidi non po¬
test. inictu oculi. hoc ẽ insumma celeritate. in
nouissima tuba. hoc ẽ innouissima signo qđ da¬
bitur ut ista compleantur. Canet enum tuba
inquit. & mortui resurgent incorrupti. & nos
commutabimur. Ergo istam commutationẽ
in meluis sine dubitatione oportet intellegi.
quia om̃s & iusti & iniusti resurrecturi sunt. sed
sicut dñs in euangło loquitur. qui bene fece¬
runt in resurrectionem uitę. qui male egert̃
inresurrectionem udicii. ludicium appellanᷤ
penam sempit̾nam. sicut alioloco. qui ñ cre¬
dit inquit iam uidicatus ẽ. inde illi qui

Expanded text:
re, caro autem non erit, quoniam caro et sanguis regnum re, caro autem non erit, quoniam caro et sanguis regnum dei non possidebunt\', exponit, quid dixerit, adiciens: Ecce mysterium dico uobis; omnes quidem resurgemus - uel, sicut Graeci codices habent, omnes quidem dormiemus , non tamen omnes inmutabimur. hanc inmutationem utrum in deterius an in melius intellegi quit, hoc est in puncto temporis, quod diuidi non potest, in ictu oculi, hoc est in summa celeritate, in nouissima tuba, hoc est in nouissimo signo, quod dabitur, ut ista compleantur; canet enim tuba, inquit. et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur. ergo istam commutationem in melius sine dubitatione oportet intellegi, quia omnes et iusti et iniusti resurrecturi sunt sed, sicut dominus in euangelio loquitur, qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae, qui male egerunt. in resurrectionem iudicii, iudicium appellans poenam sempiternam, sicut alio loco: Qui non credit, inquit, iam iudicatus est. proinde illi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝑxxp̃m. Dñs enim ad hoc t̾renus factus est
cum ee̾t cȩlestis. ut eos qui t̾reni erant faceret
celestes: Hoc ẽ ideo ex immortali mortalis factꝰ
ẽ. assum̃do serui formam. ñ dm̃ inutando na¬
turam. ut eos qui mortales erant faceret immor
ra excorruptilibus incorruptibilia. excontẽ¬
ptibilibus gloriosa. ex infirinis fortia. ex ani¬
malibus sp̃ualia. hoc c̃ ex mortalibus immor
talia. subiecit unde agitur. atꝙ ait. stoc cium
stantiã carnis hoc apłm definisse. aperuit quid di¬
ceret subiungendo. Neq corruptio incorruptio¬
nem possidebit. Tamquã diceret. Qđ dixi caro
& sanguis regnum di ñpossidebunt. ideo diaxi qr
corruptio in corruptionem ñ possidebit. Hoc gͦ loco
nomine carnis & sanguinis. corruptionẽ morta¬
litatis intellegi uoluit. Deniq tamquã ei diceret᷑.
quom caro erit. & caro nerit: caro quippe erit qm̃
dñs post resurrectionẽ ait. palpate & iudete qr
sp̃c ossa ee carnem ñ habet sicut me uidetis habe¬

Expanded text:
ominus enim ad hoc terrenus factus est, cum esset coelestis, ut eos qui terreni erant, faceret coelestes; hoc est, ideo ex immortali mortalis factus est, assumendo servi formam, non Domini mutando naturam, ut eos qui mortales erant faceret immortra ex corruptibilibus incorruptibilia, ex contemptibilibus gloriosa, ex infirmis fortia, ex animalibus spiritualia, hoc est, ex mortalibus immtalia, subiecit, unde agitur, atque ait: Hoc enim stantiam carnis hoc apostolum definisse, aperuit, quid diceret, subiungendo: Neque corruptio incorruptionem possidebit, tamquam diceret: \'Quod dixi: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, ideo dixi, quia corruptio incorruptionem non possidebit. hoc ergo loco nomine carnis et sanguinis corruptionem mortalitatis intellegi uoluit. Denique, tamquam ei diceretur: \'Quo modo caro erit et caro non erit? caro quippe erit, quoniam dominus post resurrectionem ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habe
Abbreviated transcription (Latin):
pus quomͦ uoluerit. & uniciuq seminum ꝓpͥũ
corpus. Sed̃m hoc gͦ dicrerat ñ corpus qd futurum
ẽ seminas. Neq enim ñ triticum erit ex tritico.
sed quia nemo seminat herbam uł stipulam. &
multiplicia inpalea tegim̃ta granoꝵ. eum quibꝰ
tam̃ semina excurgunt. Ideo ait sednudum gra¬
num: hinc uolens ostendere quia si ds̃ potest ad¬
dere qd ñerat innudo semine. multomagis po¬
test reparare ꝗd erat in hominis corpore. lam
uͦ qđ adiungit ad differentiam ꝑtinet resur¬
gentium. ꝓpt̃ diuersas głas fidelium atꝙsc̃o¬
rum. Non om̃is inquit caro eadem caro. Alia
quippt caro hominum. alia autẽ caro pecorum.
alia uoluerum. alia piscium. Et corpora celestia.
& corpora t̃restria. Sea̾ alia ẽ cęlestium gła¬
& alia t̃restrium. & alia gła solis. & alia gła
lunȩ. & alia gła stellarum. Stella enim abstel¬
la differt in gła. Sie & resurrectio mortuoꝵ.
In his om̃ibus iste sensus ẽ. Si genera carniscum

Expanded text:
pus, quo modo uoluerit, et uni cuique seminum proprium corpus. secundum hoc ergo dixerat: Non corpus, quod futurum est, seminas. neque enim non triticum erit ex tritico; sed, quia nemo seminat herbam uel stipulam et multiplicia in palea tegimenta granorum, cum quibus tamen semina exsurgunt, ideo ait: Sed nudum granum hinc uolens ostendere, quia, si deus potest addere, quod non erat in nudo semine, multo magis potest reparare, quod erat in hominis corpore. lam uero, quod adiungit, ad differentiam pertinet resurgentium propter diuersas glorias fidelium atque sanctorum. non omnis, inquit, caro quidem hominum, alia autem pecorum; alia caro volucrum, alia piscium. Et corpora coelestia, et corpora terrestria: sed alia est coelestium gloria, alia terrestrium; alia gloria solis, alia gloria lunae, et alia gloria stellarum. Stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. in his omnibus iste sensus est: si genera carnis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ de operibus sea de mͦ resurrectionis loque¬
batur apłs. & eam questionẽ disputando uersa¬
significat operationẽ. eur ñ significet etiã corru¬
ptionem. sicut dictumẽ om̃is caro fenum: Nã
& hic ipsa corruptibilitas significata ẽ. Sequit᷑
enim. Et om̃is honor carnis ut flosfeni. fenũ
aruit. flos decidit. Num quidnã hoc etiã illi car¬
ni competit de qua dictum ẽ. palpate & uidete
quia sp̃c ossa & carnẽ ñ habet. sicut me uidetis
habere: Nam qͦmͦ arescat aut decidat. c̃ũ scri¬
ptum sit. qđ xp̾c surgens amortuis iam ñmo¬
riatur & mors ei ultra ñ dominetur: M inde
ipsam apłicam sententiam desuꝑ inspice. totãꝙ
considera. Cum resurrectionem mortuoꝵ ꝑsua¬
dere uellet eis qui dicebant quia resurrectio
plum. int̃ cȩtera quȩ ibi disseruit intulit sibi
questionẽ atꝙait. Sed dicet aliquis. Quomͦ re¬
surgent mortui : Quo autẽ corpore uenient.

Expanded text:
quia non de operibus sed de modo resurrectionis loquequia non de operibus sed de modo resurrectionis loquebatur apostolus et eam quaestionem disputando uersasignificat operationem. cur non significet etiam corruptionem, sicut dictum est: Omnis caro faenum? nam et hic ipsa corruptibilitas significata est; sequitur enim: Et omnis honor carnis ut flos faeni: faenum aruit. flos decidit. numquidnam hoc etiam illi carni competit, de qua dictum est: Palpate et uidete. quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? nam quo modo arescat aut decidat, cum scriptum sit, quod Christus surgens a mortuis iam non moriatur et mors ei ultra non dominetur? Proinde ipsam apostolicam sententiam desuper inspice totamque considera. cum resurrectionem mortuorum persuadere uellet eis, qui dicebant, quia resurrectioplum inter cetera, quae ibi disseruit, intulit sibi quaestionem atque ait: Sed dicet aliquis: \'Quo modo resurgent mortui? quo autem corpore uenient?\'
Abbreviated transcription (Latin):
bilius. Simul enim & hominum corpora non
urebat ne posset nocere. & ligna fornacis
urebat ut posset ardere. Sed qui ctiam istañ
credunt. nimium de diuina potestate diffidiui.
ec eumeis ut adeos nẽ sermo nobisẽ. Qui autẽ
ista credunt. ex his etiam illa ut cumꝙ conici¬
ant quȩ fidelit̾ querunt. Ualet gͥ diuina po¬
tentia de ista uisibili atꝙ tractabili natura cor¬
porum. quibusdam manentibꝰ auferre quasuo¬
luerit qualitates. Ac phoc ualet enã membra
mortalia formȩ liniam̃tis manentibus. corru¬
ptione uͦ mortalitatis emortua. stabili uigore
firmare. ut absit labes. adsit esfigies. ad sit mo¬
tio absit faugatio. adsit uescendi potestas. ab¬
sit esuriendi necessitas. Qd gͦ legitur apud
apłm caro & sanguis regnum dĩ ñ possidebun.
soluitur quidem questio etiamisto modo quẽ
tu comiemorasti. ut carnis & sangiinis nomi¬
ne opera carnis & sanguinis intelligant᷑. lierũ

Expanded text:
bilius; simul enim et hominum corpora non bilius; simul enim et hominum corpora non urebat, ne posset nocere, et ligna fornacis urebat. ut posset ardere. sed qui etiam ista non credunt, nimium de diuina potestate diffidunt nec cum eis uel ad eos nunc sermo nobis est; qui autem ista credunt, ex his etiam illa utcumque coniciant, quae fideliter quaerunt. ualet igitur diuina potentia de ista uisibili atque tractabili natura corporum quibusdam manentibus auferre, quas uoluerit, qualitates ac per hoc ualet etiam membra mortalia formae liniamentis manentibus corruptione uero mortalitatis emortua stabili uigore firmare, ut absit labes, adsit effigies, adsit motio, absit fatigatio, adsit uescendi potestas. absit; esuriendi necessitas Quod ergo legitur apud apostolum: Caro et san gu is regnum dei non possidebunt, soluitur quidem quaestio etiam isto modo, quem tu commemorasti, ut carnis et sanguinis nomine opera carnis et sanguinis intellegantur; uerum,
Abbreviated transcription (Latin):
metitur humana. & acutule se garrire arbitra¬
tur cum dieit. Si caro ẽ. & sanguisẽ. Si sanguis.
& ceteri humores. Sicȩteri humores. gͦ & cor¬
ruptio. Fomͦ diceret. Si flamma ẽ. & ardet
Si ardet. & urit. Siurit. gͦ uiroꝵ trium inforna¬
cemignis ab impio regemissoꝵ corpora incendit.
Si autẽ hoc intribus uiris miraculum factum ẽẽ
ñdubitat quisquis de diuinis operibus recte sa¬
pit. curñereditur qui fecit illa corpora ñ pos¬
seigne corrumpi. fecisse illud corpus nec igne
nec fame. nec morbo. nec senio. nec ulla ui
alia qua solet humana corpora labefactare
corruptio: Qd si quisquã dicit ñ carn triũi
illorum iuroꝵ additam contra ignẽ incorru¬
ptionẽ. sed ipsi igni detractam corrumpenda
facultatẽ. quid ueremur ne carnem facere ne¬
quiuerit ñ posse corrumpi. qui fecit ignemñ
posse corrumpere : Nam su llud ñ de carnis sed
de ignis mutatione intelligitur. multo ẽ mira¬

Expanded text:
metitur humana et acutule se garrire arbitrametitur humana et acutule se garrire arbitratur. cum dicit: Si caro est, et sanguis est; si sanguis, et ceteri humores: si ceteri humores, ergo et corruptio. eo modo diceret: Si flamma est, et ardet; si ardet, et urit; si urit, ergo et uirorum trium in fornacem ignis ab impio rege missorum corpora incendit. si autem hoc in tribus uiris miraculum factum esse non dubitat, quisquis de diuinis operibus recte sapit, cur non credatur, qui fecit illa corpora non posse igne corrumpi, fecisse illud corpus nec igne nec fame nec morbo nec senio nec ulla ui alia, qua solet humana corpora labefactare corruptio? quod si quisquam dicit non carni trium illorum uirorum additam contra ignem incorruptionem, sed ipsi igni detractam corrumpendi facultatem, quid ueremur, ne carnem facere nequiuerit non posse corrumpi, qui fecit ignem non posse corrumpere? nam si illud non de carnis sed de ignis mutatione intellegitur, multo est mira
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ putantibus. Uidete manus mras & pedes.
palpate & uidete quia sp̃e ossa & carnẽ ñhabet
sicut me uidetis habere. Sicut eoꝵ cum esset
int̾ra contrectatus ẽ manibus. sic eoꝵ ẽ cumir&
incęlum deductus aspectibus. Ibi uox angłica
sonuit. sic ueniet qut̃ ad modum uidistis cum
euntem in celum. Fides adsit. & nulla questio
remanebit. Nisi forte de sanguine requirendũ
Non gͦ & nos addamus inquirere. qđ ille n̾addi¬
dit dicere. & de compendio si placet finita sit
questio. fortassis enim accepta occasione sangui¬
nis urgebit nos molestior ꝑscrutator & dicet.
Si sanguis. cur ñ & pituita : Curñ & fel flauum.
& felnigrum. quibus quatuor humoribus na¬
turam carnis temperari etiam medicine disci¬
plina testatur: Sed qđ libet quisq addat cor¬
ruptionẽ addere caueat. he suȩ fidei sanitatẽ
castitatemꝙ corrumpat. Ex consurtudine rerũ
ex ꝑtarum. in exꝑta opera diuina. infirmitas

Expanded text:
esse putantibus: uidete manus meas esse putantibus: uidete manus meas palpate et videte, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere . Sicut eorum, cum esset in terra, contrectatus est min caelum, deductus aspectibus. ibi uoi angelica sonuit: Sic ueniet, quem ad modum uidistis eum euntem in caelum. fides adsit et nulla quaestio remanebit. nisi forte de sanguine requirendum non ergo et nos addamus inquirere, quod ille non addidit dicere. et de compendio, si placet, finita sit quaestio; fortassis enim accepta occasione sanguinis urgebit nos molestior perscrutator et dicet: Si sanguis, cur non et pituita, cur non et fel flauum et fel nigrum, quibus quattuor humoribus naturam carnis temperari etiam medicinae disciplina testatur? sed quodlibet quisque addat, corruptionem addere caueat, ne suae fidei sanitatem castitatemque corrumpat. Ex consuetudine rerum expertarum inexperta opera diuina infirmitas
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dño adiuante poturro. quȩ pret epłãm
in alia cartula ame querenda misisti. Queris
utrum nunc corpus dñi ossa & sanguine̾ ha¬
beat. aut reliqua carnis limam̃ta. QIuid si ad¬
deres utrum etiam uestim̃ta. ñne augeretur
questio: Qua causa. nͥ quia ea quȩ inusu iutȩ
huius nr̃ȩ corruptibilia noumus. sine corru¬
ptione cogitare uia possumus. cum diuinoꝵ
miraculoꝵ quȩdam documta iam data sint.
ex quibus liceat coniectare maiora : Nam si
uestis isrłitarum ꝑ tot annos inheremo sine
tritura ce̾ potuit. si morticina pellis calcaam̃¬
toꝵ tamdui sine labe durauit. potest ubiꝙ ds̃
quoꝵlibet corpoꝵ ꝑ quantum uoluerit tẽpus
incorruptã ꝓtendere qualitatẽ. Ego ꝓinde dñi¬
corpus ita inclo eẽ credo. ut erat uit̾ra quando
ascendit incelum. Di.xerat autẽ discipulis ut
ineuangłio legimus de sua resurrectiont dubi¬
tantibus. & illud ludebant ñ corpus sed spm̃

Expanded text:
sicut domino adiuuante potuero, quae praeter epistulam sicut domino adiuuante potuero, quae praeter epistulam in alia chartula a me quaerenda misisti. Quaeris, utrum nunc corpus domini ossa et sanguinem habeat aut reliqua carnis liniamenta. quid, si adderes, utrum etiam uestimeuta, nonne augeretur quaestio? qua causa. nisi quia ea, quae in usu uitae huius nostrae corruptibilia nouimus. sine corruptione cogitare uix possumus, cum diuinorum miraculorum quaedam documenta iam data sint, ex quibus liceat coniectare maiora? nam si uestis Israhelitarum per tot annos in heremo sine tritura esse potuit, si morticina pellis calciamentorum tam diu sine labe durauit, potest utique deus quorumlibet corporum, per quantum uoluerit tempus, incorruptam protendere qualitatem. ego corpus ita in caelo esse credo, ut erat, quando ascendit in caelum. dixerat autem discipulis suis, ut in euangelio legimus, de sua resurrectione dubitantibus et illud quod uidebant non corpus, sed spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ilcctissimo fr̃i consentio. Xp̃i.¬
Augustinus. Quantum ad oculos
attinet corporales quosdam uide¬
mus nee nouimus. quoꝵ anobis uita.
studiaq nesciuntur. Quosdam nouimus nec
uidemus. quoꝵ nobis caritas & affectus innotuit.
In quibus & te annumeramus. & ideo temagis
uidere desideramus. ut in hissis quos & uide¬
mus & nouimus. Nam illi qui ignoti nr̃is oculis
ingeruntur. ñ solum desiderabiles ñ sunt. sed
uix tolerabiles sunt. nisi aliquibus signis pul¬
chritudo in his hominis interioris appareat.
Quoꝵ autẽ sicut tuus nobis pͥus animus intelli¬
gendo quam uidendo corpus apparuit. iam
quidem nouimus cos. Sedideo etiam uidere
desideramus. ut pillud qđ conspicitur oculis
multo iocundius & familiarius eo quem iam
nouimus amico interiore ꝑfruamur. Ulerum
& hoc dete nobis ds̃ fortasse donabit. quietio¬
ribus & tranquillioribus sicut optamus rebus
humanis ut idhonestȩ caritatis sit potius quã
moleste necessitatis. Nunc adea respondeam.

Expanded text:
ILECTISSIMO FRATRI CONSENTIO AUGUSTINUS. Quantum ad oculos adtinet corporales, quosdam uidemus nec nouimus, quorum a nobis uita studiaque nesciuntur; quosdam nouimus nec uidemus, quorum nobis cantu et affectus innotuit, in quibus et te adnumeramus; et ideo te magis uidere desideramus, ut in his sis, quos et uidemus et nouimus. nam illi. qui ignoti nostris oculis ingeruntur, non solum desiderabiles non sunt. sed uix tolerabiles sunt, nisi aliquibus signis pulchritudo in eis hominis interioris appareat. quorum autem sicut tuus nobis prius animus intellegendo quam uidendo corpus apparuit, iam quidem nouimus eos, sed ideo etiam uidere desideramus, ut per illud, quod conspicitur oculis, multo iucundius et familiarius eo, quem iam nouimus, amico interiore perfruamur. uerum et hoc de te nobis deus fortasse donabit quietioribus et tranquillioribus. sicut optamus, rebus humanis, ut id honestae caritatis sit potius quam molestae necessitatis. nunc ad ea respondeam,
Abbreviated transcription (Latin):
Cur gͦ addiscendam agri culturam nram uocatio¬
nem temporis ł decẽ causaris: Dic mͥ quid re¬
spondeam rogote. Anforte uis dicam : Senea
ualtrus dum me om̃ibus rebus instructum esse
credidisset. quanto amplius me dilecoit. tanto
minus disccre ista ꝑmisit. attende omnia ista
senta ualeri obscerote ꝑbonitatem & seueritatẽ¬
tantam inspirauit erganos caritatẽ. ut te nre ꝓ
luero animȩ nr̃e audramus offendere. Sic autẽ
mͥ dm̃ &. xp̃m testem facis innocentie &e caritatis
& sinceri affectus quem cicanos habes. quasi ego
ñ dehis uirart om̃ibus possim. Ipsam gͦ caritatẽ
& affectum imploro ut miserearis mei. & conce¬
dasmͥ adhoc qđ rogaui tempus quantum roga¬
iii. atꝙ adiuues me orationibus tuis. ut nonsit
inane desiderium meum. nec infructuosa ȩccłit
absentiamta. Scio qđ illam cantatẽ ꝓme oran¬
tem maxime intali causañ despiciet dñs. & cã

Expanded text:
cur ergo ad discendam agriculturam meam uacatiocur ergo ad discendam agriculturam meam uacationem temporis tibi defuisse causaris? dic mihi, quid respondeam; rogo te. an forte uis dicam: senex Ualerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?- Adtende omnia ista, senex Ualeri; obsecro te per bonitatem et seueritate inspirauit erga nos caritatem, ut ne te nec pro lucro animae nostrae audeamus offendere. sic autem mihi dominum et Christum testem facis innocentiae et caritatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuues me orationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum nec infructuosa ecclesiaabsentia mea. scio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam
Abbreviated transcription (Latin):
orando. legendo. plangendo : Ad qđ negocium
mͥ paritum tempus uelut usq ad pasca impetra¬
re uolui ꝑfr̃s atua sincerissima & uenerabilica¬
ritate. & nuno phas p̃ces uolo. Quid enim respon¬
surussum dño uidici : Non poteram istaiam que¬
rere. eum eccłiasticis negotiis impedirer. Sigͦ mͥ
dicat serue nequã siuuilla ȩccłie calummosum ali¬
quẽ pateretur. cuius fractibus colli gendis magna
opera impenditur. neglecto agro quẽ rigaui sangui¬
ne meo. si quid agere ꝓta posses apudiudicem t̃rȩ.
nonne om̃ibus consentientibus ñnullis etiam iu¬
bentibus & cogentbus ꝑgeres: Et si contrate ui¬
dicaretur. etiam trans mare ꝓficiscereris. atꝙ
hoc mͦ uł annuam uł amplius absentiam tuam
nulla querela reuocaret ne alius possideret ter¬
ram. ñ animȩ sed corpori pauperum necessariã
quoꝵ tam̃ famem uiuȩ arbores meę multo faci¬
lius mͥꝙ gratius si diligent̃ colerentur explerent.

Expanded text:
orando legendo plangendo? ad quod negotium orando legendo plangendo? ad quod negotium mihi paruum tempus uelut usque ad pascha impetrare uolui per fratres a tua sincerissima et uenerabili caritate et nunc per has preces uolo. Quid enim responsurus sum domino iudici? non poteram ista iam quaerere, cum ecclesiasticis negotiis impedirer? si ergo mihi dicat: serue nequam, si uilla ecclesiae calumniosum aliquem pateretur, cuius fructibus colligendis magna opera inpenditur neglecto agro, quem rigaui sanguine meo, si quid agere pro ea posses apud iudicem terrae, nonne omnibus consentientibus, nonnullis etiam iubentibus et cogentibus pergeres et, si contra te iudicaretur, etiam trans mare proficiscereris? atque hoc modo uel annuam uel amplius absentiam tuam nulla querela reuocaret, ne alius possideret terram non animae sed corpori pauperum necessariam, quorum tamen famem uiuae arbores meae multo facilius mihique gratius, si diligenter colerentur, explerent.
Abbreviated transcription (Latin):
cumego melius me nouerim. Qui tam̃ nec ipse
me nossem. nisi experiendo didicissem. Sed dic̃
fortasse sc̃itas tua. Liellem scire. quid desit instru¬
ctiomi tue. Tammulta autẽ sunt. ut faciliuis pos¬
sim enumerare quȩ habeam. quã quȩ habere de¬
sidero. Audeo enim dicere scire me & plena fide re¬
tinere. quid ꝑtineat ad salutem nrãm. Sedhoc ipsũ
qͣm ministrem adsalutẽ alioꝵ. ñ querens qđ michi
utile ẽ. sea qđ multis ut salui fiant: Et sunt for¬
tasse aliqua. immo nͣẽ dubitandum c̃e in scĩs li¬
bris conseripta cosilia. quibus cognitis & app̃hen¬
sis homo dĩ rebus ecdiasticis ordinatioribusimi¬
strare. aut certe int̃ manus iniquoꝵ uł uiuere c̃¬
seientia samiore. uł mori ut illa uita ñ amitat᷑.
cui uni xp̃iana corda humilia & mansueta suspi¬
rant. Quom autẽ hoc ficri potest. nͥ quẽ admodũ
ipse dñs dicit. petendo. querendo. pulsando. idẽ

Expanded text:
cum ego melius me nouerim, qui tamen nec ipse cum ego melius me nouerim, qui tamen nec ipse me nossem, nisi experiendo didicissem. Sed dicit fortasse sanctitas tua: uellem scire, quid desit instructioni tuae. tam multa autem sunt, ut facilius possim enumerare, quae habeam, quam quae habere desidero. auderem enim dicere scire me et plena fide retinere, quid pertineat ad salutem nostram. sed hoc ipsum quo modo ministrem ad salutem aliorum non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant? et sunt fortasse aliqua, immo non est dubitandum esse in sanctis libris conscripta consilia, quibus cognitis et adprehensis possit homo dei rebus ecclesiasticis ordinatioribus ministrare aut certe inter manus iniquorum uel uiuere conscientia saniore uel mori, ut illa uita non amittatur, cui uni christiana corda humilia et mansueta suspirant. quo modo autem hoc fieri potest, nisi, quem ad modum ipse dominus dicit, petendo quaerendo pulsando, id est
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. hoc enim spero. certe ut nunc cognita egri¬
tudine mta debeo scripturarum eius medicamta
om̃a ꝑscrutari. & orando ac legendo agere ut
idonea ualitudo animȩ meȩ aatam periculosa
negocia tribuatur. Qđ ante ñ feci. quia & tẽpus
ñ habu. Tunc enim ordinatus sum. cumde ipso
actionis temport ad cognoscendas diminas senptu¬
ras coguaremus. & sic nos disponere uellemus. ut
nobis ocium adhoc negotium posset eẽ. Et qđ ue¬
rumẽ. ñdum screbam quia mͥ decẽt adtale opus.
quale me nuno torquet & conterit. Qđ si ꝓterea
inre ipsa didici quiad sit homini necessarium qui
popło mitustrat sacram̃tum & uerbum dĩ. ut
iamnͣmichi liceat assequi qđ me ñ habere cogno¬
ui. uibes gͦ ut peream pater ualeri : ubi ẽ cari¬
tas tua  Cerit diligis me. cerit diligis ipsã eccłĩam
euime sio ministrare uolisti. Et tam̃ certus sũ.
qđ a me &e ipsam diligis. Sed putas me idoneum.

Expanded text:
fecit — hoc enim spero certe uel nunc cognita aegrifecit — hoc enim spero certe uel nunc cognita aegritudine mea —, debeo scripturarum eius medicamenta omnia perscrutari et orando ac legendo agere, ut idonea ualitudo animae. meae ad tam periculosa negotia tribuatur. quod ante non feci, quia et tempus non habui; tunc enim ordinatus sum, cum de ipso uacationis tempore ad cognoscendas diuinas scripturas cogitaremus et sic nos disponere uellemus, ut nobis otium ad hoc negotium posset esse. quod uerum est, nondum sciebam, quid mihi deesset ad tale opus, quale me nunc torquet et conterit. quod si propterea in re ipsa didici, quid sit homini necessarium, qui populo ministrat sacramentum et uerbum dei, ut iam mihi non liceat adsequi, quod me non habere cognoui, iubes ergo, ut peream, pater Ualeri? ubi est caritas tua? certe diligis me? certe diligis ipsam ecclesiam, cui me sic ministrare uoluisti? et tamen certus sum, quod et me et ipsam diligis. sed putas me idoneum,
Abbreviated transcription (Latin):
ecm̃ quid illic agatur quasi doctior & melior repͣ¬
hendere audebam. Itaq postquam missus sum in
medium. tunc sentire cepi temeritates rephensi
onum mearum. quãquã &t antea periculosissimũ
uidicarem hoc ministerium. Et hinc erant illȩ¬
lacrimȩ. quasmt fundere in ciuitate ordinatio¬
nis mes tempore ñnulli fr̃s animaduerterunt.
&e nescientes causas doloris mei. quibꝰ potueruts
sermonibus qui omnino aduulniis meum ñ ꝑtine¬
rent tam̃ bono animo consolati sunt. Sedmul¬
toualae. multo amplius exꝑtussum quã putabã
non quia nouos aliquos fluctus aut tempestates
uidi quas ante ñ noueram ut ñ audieram. ut ñ le¬
geram uł ñ cogitaueram. sed adeas euitandas aut
ꝑferaendas sollertiam & uires meas omnino ñ no¬
ueram. & alicuuis mom̃ti arbitrabar. Dñs autẽ
irrisit me. & rebus ipsis ostendere uoluit me
ipsum michi. Qđ siñ damnando sedmiserando

Expanded text:
essem, quid illic agitur, quasi doctior et melior repressem, quid illic agitur, quasi doctior et melior reprehendere audebam. itaque posteaquam missus sum in medium, tunc sentire coepi temeritates reponum mearum; quanquam et antea periculosissimum judicarem hoc ministerium. Et hinc erant lacrymae illae quas me fundere in civitate, ordinationis meae tempore, nonnulli fratres animadverterunt, et nescientes causas doloris mei, quibus potuerunt sermonibus, qui omnino ad uulnus meum non pertinerent, tamen bono animo consolati sunt. sed multo, ualde multo amplius expertus sum, quam putabam, non quia nouos aliquos fluctus aut tempestates uidi, quas ante non uideram uel non audieram uel non legeram uel non cogitaueram, sed ad eas euitandas aut perferendas sollertiam et uires meas omnino non noueram et alicuius momenti arbitrabar. dominus autem inrisit me et rebus ipsis ostendere noluit me ipsum mihi. Quod si non damnando, sed miserando
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo & utnerabili. &
in conspectu dm̃ sincera caritate caris¬
fimo patri ualerio. Augustinis prbt
in dño salutem. Ante om̃a peto. ut cogitet reli¬
giosa prudentia tua nichilẽt inbac uita & maxi¬
me hoc temport facilius o lȩtius & hominibus ac¬
ꝑfanctorie atq adulatorie res agatur. sed nichil
apud dm̃miscrus & tristius &. damnabilius. Itẽ
nichil eẽ in hac uita & maxnmne hoc tempore diffici¬
luis. laboriosuis. periculosius. ep̃i aut prb̃ĩ. aut di¬
acom officio. sed apud dm̃ niehil beatius. si co modo
militetur quo ñr imperator uibet. Quis autẽ iste
sit modus. nec apurritia nec ab adulescentia mra
didici. Et eo tempore quo discere cȩperam. uism fa¬
ctaẽ merito peccatoꝵ meoꝵ. Nam quid aliua existi¬
mem nescio. ut scas locus gubernaculoꝵ mͥ tradere¬
tar. quiremum tenere ñnoueram. Sed arbitror
dominum meum ꝓpterea me sic em̃dare uoluisse.
qđ multoꝵ peccata nautarum antequam exꝑtus

Expanded text:
omino beatissimo et venerabili et in conspectu Domini sinceriter charissimo patri Valerio Augustinus presbyter in Domino salutem. Ante omnia peto ut cogitet religiosa prudentia tua nihil esse in hac uita et maxime hoc tempore facilius et laetius et hominibus acicio, si perfunctorie atque adulatorie res agatur, sed nihil apud deum miserius et tristius et damnabilius; item nihil esse in hac uita et maxime hoc tempore difficilius, laboriosius, periculosius episcopi aut presbyteri aut diaconi officio, sed apud deum nihil beatius, si eo modo militetur, quo noster imperator iubet. quis autem iste sit modus, nec a pueritia nec ab adulescentia mea didici. et eo tempore, quo discere coeperam, uis mihi facta est merito peccatorum meorum — nam quid aliud existimem nescio —, ut secundus locus gubernaculorum mihi traderetur, qui remum tenere non noueram. Sed arbitror dominum meum propterea me sic emendare uoluisse, quod multorum peccata nautarum, antequam expertus
Abbreviated transcription (Latin):
teras nr̃as. Sanctitatẽ tuã & familiã di que tuo
ministerio gubernatur. fr̃s & sorores quȩ apud
nossunt nobiscum in dño resalutant. Et alia
manii. Incolumes ꝓ nobis oretis. dilectissimi &
scĩ fr̃s. Ego alypius impensissime saluto since¬
ritatẽ tuam. om̃sq t in dño coniunctos. atq
ut hanc tamquam mram eplam deputes peto.
Et sieram aliam ꝓpͥam mittere potiussem. ta¬
men malui huic subscribere. ut unanmitatem
nr̃am una etiam pagina testaretur. Explicit¬

Expanded text:
teras nostras. sanctitatem tuam et familiam dei, quae tuo teras nostras. sanctitatem tuam et familiam dei, quae tuo ministerio gubernatur, fratres et sorores. quae apud nos sunt, nobiscum in domino resalutant. Et alia manu: i Incolumes pro nobis oretis, dilectissimi et sancti fratres. Ego Alypius inpensissime saluto sinceritatem tuam omnesque tibi in domino coniunctos atque, ut hanc tamquam meam epistulam deputes, peto; etsi enim aliam propriam mittere potuissem. tamen malui huic subscribere, ut unanimitatem nostram una etiam pagina testaretur. CCXLI
Abbreviated transcription (Latin):
det. qm̃ coram pio uuiens impie & si ñ ob¬
ligat consentientem. cruciat sentientem.
Nam sepe & dui impiorum corporibus a se¬
cularibus potestatibus & quorumlibet
uerationibus parcitur. piorum autẽ cor¬
dibus amalis hominum moribus num quã
usꝙ adhuus scłi finem. Sic gͦ potius imple¬
tur qđ cominemoraui dixisse apłm. qr om̃s
neo diluuium transeat. ubi arca continet cor¬
uum & columbam. Sedinhere fr̃ illi a quo audi¬
sti. qui ꝑseuerauerit usq infinem hic saluus erit
Conuingere dño. ut crescat in nouissimis tua uita.
Scio enim ñdeẽc recreationt̃ cordis de fr̃ibus bonis.
It uic adiunge ꝓmissiones di. fideles. magnas. cer¬
tas. sempñnas. ipsiusq tolerantiȩ imꝑturbabi¬
lem ineffabilemq mercedem. & uide quam ue¬
rum dño cantes. sed̾m multitudinẽ doloꝵ me¬
orum in corde mro. consolationes tuȩ iocunda¬
uerunt animani meam. Ante fr̃i firmolit¬

Expanded text:
det, quoniam coram pio uiuens impie, etsi non obdet, quoniam coram pio uiuens impie, etsi non obligat consentientem, cruciat sentientem? nam saepe et diu impiorum corporibus a saecularibus potestatibus et quorumlibet uexationibus parcitur. piorum autem cordibus a malis hominum moribus numquam usque ad huius saeculi finem. sic ergo potius impletur, quod commemoraui dixisse apostolum. quinec diluuium transeat, ubi -area continet coruum et columbam. Sed inhaere, frater, illi, a quo audisti: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit; coniungere domino. ut crescat in nouissimis tua uita. scio enim non deesse recreationem cordis de fratribus bonis. huc adiunge promissiones dei fideles, magnas, certas. sempiternas ipsiusque tolerantiae inperturbabilem ineffabilemque mercedem et uide, quam uerum domino cantes: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae iucundauerunt animam meam. mitte fratri Firmo lit
Abbreviated transcription (Latin):
omino scõ desidrrabili
&e in axxp̃i honore suauissimo fr̃i.
sebastiano. augustinus in dño sa¬
lutem. Quamuis ab animo nr̃o nullomͦ te
separatum eẽ ꝑmntat dulce iunculum ca¬
ritatis. & in desinent̃ tuos scõs mores atꝙ
colloquia recolamus. tam̃ bene fecisti &
grãs agimus. qđ nobis etiam corporalissa¬
lutistuȩ nuntios apices mittendo nos plu¬
rimum exhilarasti. Sensi autem in epistola
tua ꝗd tedium te detinuerit apeccato¬
ribus relinquentibus legẽ dĩ. Illo enim spu̾
uiuuis quo dictumẽ. Uidi insensatos & ta¬
bescebam. Pia ẽ ista tristitia. & sidiei potest
beata miseria. uitus alienis tribulari. non
implicari. merere ñ herere. dolore contrahi
ñamore attrahi. stex ẽ ꝑsecutio quã patu¬
tur om̃s qui uolunt in xp̃o pie uiuere:
scđm apłicam mora acẽ ueracẽꝙ sententiã.
Quid enim sic ꝑsequitur uitam bonoꝵ quã
uita iniquorum: non cum cogit imitari
ꝗđ displicet. sed cum cogit dolere qđ ui¬

Expanded text:
OMINO SAXCTO ET DESIDERABILI ET IN CHRISTI HONORE SUAVISSIMO FRATRI SEBASTIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quamuis ab animo nostro nullo modo te separatum esse permittat dulce uinculum caritatis et indesinenter tuos sanctos mores atque conloquia recolamus, tamen bene fecisti et gratias agimus, quod nobis etiam corporalis salutis tuae nuntios apices mittendo nos plurimum exhilarasti. sensi autem in epistula tua, quod taedium te detinuerit a peccatoribus relinquentibus legem dei; illo enim spiritu uiuis, quo dictum est: Vidi insensatos et tabescebam. pia est ista tristitia et, si dici potest, beata miseria uitiis alienis tribulari non implicari, maerere non haerere, dolore contrahi non amore adtrahi, haec est persecutio, quam patiuntur omnes, qui uolunt in Christo pie uiuere secundum apostolicam mordacem ueracemque sententiam. quid enim sic persequitur uitam bonorum, quam uita iniquorum. non cum cogit imitari. quod displicet, sed cum cogit dolere. quod ui
Abbreviated transcription (Latin):
lomortificata peccato uł damnatione puni¬
ta tͣ: Quibus dnabus causis. mors animȩ intel¬
legi potest. Et ideo ñ scdm̃ ipsam dici potuit
xp̃c iustificatus spũ.: In eare quippe uuifi¬
catusẽ. in qua fuerat mortificatus: Ergo de
carne dictumẽ. Ipsa enim reuixit anima
redeunte. quia ipsa erat mortua. anima re¬
cedente. Mortificatus gͦ carne dictus ẽ. quia
scdm solam carnem mortiuis ẽ. lliuificatus
ta suritait. in quamͦ adhomines utnit. Ende
cuam illud qđ postea dictumẽ. de mneredulis.
qui reddent rationem ti qui paratus ẽ udicare
uiuos & mortuos. neͣ consequens ut cos hic in¬
tellegamus mortuos qui de corpore exitrunt.
Fieri enim potest ut mortuos dixorit infideles.
hoc ẽ in anima mortuos. De qualibus dr̃. Sine
mortuos sepeliant mortuos suos. lliuos autẽ
qui credunt in rum. ñ frustra audientes. surge
qui dormis & exurge amortuis. & illumina¬

Expanded text:
lo mortificata peccato uel damnatione punilo mortificata peccato uel damnatione punita est, quibus duabus causis mors animae intellegi potest, et ideo non secundum ipsam dici potuit Christus uiuificatus spiritu. in ea re quippe uiuificatus est, in qua fuerat mortificatus. ergo de carne dictum est; ipsa enim reuixit anima redeunte, quia ipsa erat mortua anima recedente. mortificatus ergo carne dictus est, quia secundum solam carnem mortuus est, uiuificatus ta surrexit, in qua modo ad homines uenit. to Proinde etiam illud, quod postea dictum est de incredulis: Qui reddent rationem ei, qui paratus est iudicare uiuos et mortuos, non est consequens, ut eos hic intellegamus mortuos, qui de corpore exierunt. fieri enim potest. ut mortuos dixerit infideles, hoc est in anima mortuos, de qualibus dicitur: Dimitte mortuos, sepeliant mortuos suos, uiuos autem, qui credunt in eum non frustra audientes: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis et inlumina
Abbreviated transcription (Latin):
do mun̾auit. ut sine ullo ꝓrsus peccato uł ꝑ¬
petrato uł traducto adnos urniens de uirgine
nasceretur. Si autem anunt nea. illa anima ꝓ¬
pagantur. & sola exadam caro trahit origina¬
lr peccatum. ita sibi animam creauit dĩ filus.
ut cęteris creat. quamñtam̃ car ni peccati mi¬
scuit. sed similitudini carnis peccati. Sumpsit
enim ex uirgint urram quidẽ carnis substan¬
tiam. ñ tam peccati carnem. quia ñex carnali
concupiscentia seminatam fiue conce ptam.
mortalem sane. ac ꝑ çtates mutabilẽ. tãquã
carni peccati sine peccato simillimam: Ac per
hoc quȩcumq de anime opinione urrasit.
quarum nullam temere affirmare adhuc au¬
deo. ntantum illam repudiare. qua credunt᷑
animȩ ꝓ meritis nescio quoꝵ superioꝵ actuũ
suoꝵ singulȩ insingula corpora tãquam in
carceres trudi. certe anima xp̃i ñ solum immor¬
talis scđdm ceterarum naturam. sed eo iã nul¬

Expanded text:
do mundauit, ut sine ullo prorsus peccato uel pdo mundauit, ut sine ullo prorsus peccato uel perpetrato uel traducto ad nos ueniens de uirgine nasceretur. si autem animae non ex illa una propagantur et sola ex Adam caro trahit originale peccatum, ita sibi creauit animam dei filius, ut ceteris creat, quam non tamen carni peccati miscuit sed similitudini carnis peccati. sumpsit enim ex uirgine ueram quidem carnis substantiam, non tamen peccati carnem, quia non ex carnali concupiscentia siue seminatam siue conceptam, mortalem sane ac per aetates mutabilem tamquam carni peccati sine peccato simillimam. Ac per hoc, quaecumque de anima opinio uera sit, quarum nullam temere adfirmare adhuc audeo nisi tantum illam repudiare, qua creduntur animae pro meritis nescio quorum superiorum actuum suorum singulae in singula corpora tamquam in carceres trudi, certe anima Christi non solum inmortalis secundum ceterarum naturam sed etiam nul
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qui increduli fuerant aliquando indrebꝰ
quibus expectabat᷑ dĩ patientia. indiebus noe
cum fabricaretur arca. lam ut arbitror atten¬
in diebus noe. Im̃ pͥusquam ueniret incarne
ꝓnobis moriturus qđ scmel fecit. sepe ante
ueniebat inspũ adqͦs uolebat. uisis
uiuificante spũ resurrexit : Nam qđ suerit
nͥpeccatum.: Aquo ille omnino immunis fuit.
cum ꝓ nobis carne mortificaretur. Si enim
omnium hominum animȩ cx illa una sunt
quȩ sufflata ẽ pͥmo homini. ꝑ quem pecca¬
tum intrauit inmundum & ꝑpeccatum mors.
&e ita in om̃s homines ꝑtransut. aut ñt̃ inde
anima xp̃i. qm nullum habuit om̃ino peccatum
uł originale uł ꝓprium. ꝓpt̃ qd cimors debita
iuderetur. ꝓnobis eam quippe quã ñ debebat
cxsoluit. in quo princepsmundi mortisq p̃po¬
situs nichil inuenit. neꝙ enim ab surdum est
ut qui primo homini animam creauit. crea¬
ret & sibi : Aut si & ipsaindeẽ. eam suscipien¬

Expanded text:
uit, qui increduli fuerant aliquando in diebus. uit, qui increduli fuerant aliquando in diebus. quibus expectabat dei patientia, in diebus Noe, cum fabricaretur arca. iam, ut arbitror, adtenin diebus Noe, quoniam prius, quam ueniret in carne pro nobis moriturus, quod semel fecit, saepe antea ueniebat in spiritu, ad quos uolebat, uisis uiuificante spiritu resurrexit? Nam quod fuerit nisi peccatum, a quo ille omnino immunis fuit, cum pro nobis carne mortificaretur? si enim omnium hominum animae ex illa una sunt, quae sufflata est primo homini, per quem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransniam nullum habuit omnino peccatum uel originale uel proprium. propter quod ei mors debita uideretur — pro nobis eam quippe, quam non debebat, exoluit, in quo princeps mundi mortisque praepositus nihil inuenit; neque enim absurdum est, ut, qui primo homini animam creauit, crearet et sibi — aut, si et ipsa inde est, eam suscipien
Abbreviated transcription (Latin):
incarne. sicut uenit quando post hȩc int̾ra uisꝰ
ẽ. & cum hominibus conuersatus ẽ. Ulerunta¬
m̃ abinitio gentris humani uł ad arguendos ma
los sicut adcam. ac prius ad ipsum adam uxorẽq
eus. uł adconsolandos bonos ut adutrosꝙ ad¬
monendos. ut alii adsalutem suam erederent. alu
ad penam suam ñ crederent. ipse utiq ñincarne
sedinspũ ueniebat. uisis congruens. cõlloquens.
quos uoltbat. sicut uolebat. Qđ autẽ diocit inspũ
uenirbat. & ipse quidem silius in substantia dĩta
sine spũ sc̃o. uł sine patre. cum inseparabilia sint
om̃a opera trinitatis: Ipsa quoq scripturȩ uer¬
ba de quibus agitur satis hoc ut puto indicant
cis. qui diligent̃ attendunt. Qiia xp̃e inquit
semel ꝓpeccatis nr̃is mortuus ẽ iustus ꝓ iniustis
ut nos adducat dõ. mortificatus quidẽ carne.
uiuificatus autẽ spũ. In quo & his qui in caree¬
re conelusi erant spiritibus adueniens p̃dica

Expanded text:
in carne, sicut uenit, quando post haec in terra uisus in carne, sicut uenit, quando post haec in terra uisus est et cum hominibus conuersatus est. uerum tamen ab initio generis humani uel adlos, sicut ad Cain, ac prius ad ipsum Adam uxoremque ejus; vel ad consolandos bonos, vel ad utrosque admonendos, ut alii ad salutem suam crederent, alii ad poenam suam non crederent, ipse utique non in carne, sed in spiritu veniebat, visis congruis alloquens, quos volebat, sicut volebat. Quod autem dixi, In spiritu veniebat, et ipse quidem Filius in substantia Deitatsine Spiritu sancto, vel sine Patre, cum inseparabilia sint omnia opera Trinitatis? 18. Ipsa quoque Scripturae verba de quibus agitur, satis hoc, ut puto, indicant eis qui diligenter attendunt: Quia Christus, inquit, semel pro peccatis nostris mortuus est, justus pro injustis, ut nos adducat Deo, mortificatus quidem carne, vivificatus autem spiritu: in quo et iis qui in carcere conclusi erant, sp
Abbreviated transcription (Latin):
tes ȩccłiam toto mundo construi. imminente
iudicio tãquam diluuio. quotunc om̃s incre¬
duli perierunt. Ait quippe dñs. Sicut indichꝰ
noe. itaerit & indiebus filu hominis. Mandu¬
cabant. bibebant. nubebant. uxores ducebant.
donto intrauit noe in archam. uenit diliuuium
& ꝑdidit om̃s. Sed quia cares gesta euã rem fu¬
turam significabat. ideo ibi diliuium & baptis¬
mum significauit fidlibus. & infidelibis pęnam.
sicut infigura ñrei gestę sedtantum mͦ dictȩ qđ dela
fidelibus edificium. Aliquanda autem ineadem fi¬
gura uł gesta uł dicta. ttiam duȩ res unum aliquid
significant. sicut fideles significauerunt ligna
que inarcȩ fabricam coaptata sunt. cosdemłetiam
octo animȩ quȩ in tadem arca liberatȩ sunt. qͣm
in illa euangłica similitudine de ouili. idem ipse
quondam ñerediderant indiebus noe. ut ideo ñ
arbitremur hoc intelligendum quia illo tempore
ñdum uenerat xp̃c. Nondum enim uenerat sca

Expanded text:
tes ecclesiam toto mundo construi imminente tes ecclesiam toto mundo construi imminente iudicio tamquam diluuio, quo tunc omnes increduli perierunt; ait quippe dominus: Sicut in diebus Noe ita erit et in diebus filii hominis. manducabant, bibebant. nubebant, uxores ducebant, donec intrauit Noe in aream; uenit diluuium et perdidit omnes. sed quia ea res gesta etiam rem futuram significabat, ideo ibi diluuium et baptismum significauit fidelibus et infidelibus poenam, sicut in figura non rei gestae sed tantum modo dictae, quod de lafidelibus aedificium. aliquando autem in eadem figura uel gesta uel dicta etiam duae res unum aliquid significant, sicut fideles significauerunt ligna, quae in arcae fabricam coaptata sunt, eosdemque etiam octo animae, quae in eadem arca liberatae sunt, qup modo in illa euangelica similitudine de ouili idem ipse Cquondam non crediderant in diebus Noe, ut ideo non arbitremur hoc intellegendum, quia illo tempore nondum uenerat Christus. nondum enim uenerat sed
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quasi & ibi sit ȩccłia constituta. adillum
gͦ sensum quite mouit ideo uidentur attracti
qui hoc petrum sensisse crediderunt. qr dicit
conclusis incarcere spiritibus predicatum. qua¬
si animȩ ñpossint intellegi spiritus quȩ tunt
erant in carne. atq ignorantiȩ tenebris uelut
carcere claudebantur. De quali caroere se aesi¬
derat liberari ille qui dicit. eaduc de carpere
animam meam ut confittatur nomini tuo.
quȩ alibi umbra mortis appellatur. De qua ñ
utiꝙ apud inferos sed hic liberati sunt ar quibꝰ
scriptum ẽ. qui sedebant inumbra mortis. lum̃
ortumt̃ eis. Illis autẽ in diebus noe frustra predi¬
catumẽ quia ñ crediderunt cumexpectaret
ros dĩ patientia ꝑ tempus totannoꝵ. quibꝰ arta
cadem fabricataẽ. Nam eius etiam fabricatio
quodamm p̃dicatio fuit. sicut mͦ similes eoꝵ ñ
credunt qui subeadem forma ignorantiȩ tene¬
bris uelut carcere concduduntur. frustra intuen¬

Expanded text:
tur, quasi et ibi sit ecclesia constituta. Ad illum tur, quasi et ibi sit ecclesia constituta. Ad illum ergo sensum, qui te mouet, ideo uidentur adtracti, qui hoc Petrum sensisse crediderunt, quia dixit conclusis in carcere spiritibus praedicatum, quasi animae non possint intellegi spiritus, quae tunc erant in carne atque ignorantiae tenebris uelut carcere claudebantur. de quali carcere se desiderat liberari ille, qui dicit: Educ de carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo, quae alibi umbra mortis appellatur, de qua non utique apud inferos sed hic liberati sunt, de quibus scriptum est: Qui sedebant in umbra mortis, lumen ortum est eis. illis autem in diebus Noe frustra ptaedicatum est, quia non crediderunt, cum expectaret eos dei patientia per tempus tot annorum, quibus arca eadem fabricata est — nam eius etiam fabricatio quodam modo praedicatio fuit —, sicut modo similes eorum non credunt. qui sub eadem forma ignorantiae tenebris uelut carcere concluduntur frustra intuen
Abbreviated transcription (Latin):
ut apudnos ea cogitando uł quos dignumẽ &
possumus consulendo queramus. Considera
tam̃ ne forte totum illud qđ de conclusisin
carcere spiritibus quu ndiebus noe ñcredide¬
rant petrus apłs dicit onunino ad inferosñ ꝑ
tineat. sedad illa potius tempora quoꝵ for¬
mam adhec tempora transtulit. Illa quippe
res gesta forma fuerat futuroꝵ. ut hi qui m
ñcredunt euangłio dum in om̃ibus gentibus
edificatur ȩccłia. illis intellegantur cc̃ similes
qui tunc ñcrediderunt cum fabricaret᷑ arca.
Illi autẽ qui crediderunt & ꝑbaptismum sal¬
ui fiunt illis comparentur. qui tune in tadẽ
arca salui facti sunt ꝑ aquam. Undeait. Sic
& uossimili forma baptisma saluos fẽcit. Aa
hanc gͥ formȩ similitudinem cętera etiam de
in credulis captemus. & ñ suspiceniur qđ apud
inferos ad facundos fideles atꝙ liberandos
euangłim p̃dicatum sit. uł adhue ttiã p̃dice¬

Expanded text:
uel apud nos ea cogitando uel quos dignum est et uel apud nos ea cogitando uel quos dignum est et possumus, consulendo quaeramus. Considera tamen, ne forte totum illud, quod de conclusis in carcere spiritibus, qui in diebus Noe non crediderant, Petrus apostolus dicit, omnino ad inferos non pertineat, sed ad illa potius tempora, quorum formam ad haec tempora transtulit. illa quippe res gesta forma fuerat futurorum, ut hi, qui modo non credunt euangelio, dum in omnibus gentibus aedificatur ecclesia, illis intellegantur esse similes, qui tunc non crediderunt, cum fabricaretur arca, illi autem, qui crediderunt et per baptismum salui fiunt, illis comparentur, qui tunc in eadem arca salui facti sunt per aquam. unde ait: Sic et uos simili forma baptisma saluos facit. ad hanc igitur formae similitudinem cetera etiam de, incredulis coaptemus et non suspicemur. quod apud inferos ad faciendos fideles atque liberandos euangelium praedicatum sit uel adhuc etiam praedice