comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia uite a dĩ serius arguenda manda¬
uit: Nunc ut prudent̾ ea ipsa arguã¬
tur ꝓpt̾ scandalũ subieẽ. It int̾ ꝑfi¬
dos cũ prudentia conu̾sandũ sit. Ma¬
xime tp̃r quo ꝑfidi regnant. p̾sumẽ¬
tes de rege ꝓfano. ut si uid̾it xp̃ianus
inquietũ ⁊ iracundũ ꝯtradictorẽ. dis¬
simulet ab eo. fle eũ quidẽ incitet ad
blasphemiã ⁊ tẽpestatẽ mouendam:
illic aũ uerba faciat ubi dat᷑ facultas.
Quomodo enĩ int̾potentes ꝑfidos int̾¬
rogatus quid sit. tace̾ nõ de bet nec ne¬
gare qd̾ ẽ. ita ⁊ si metꝯ ẽ int̾ eos dispu¬
tare dissimulandũ ẽ. Quippe cum de¬
trim̃tũ sit seminare sup̃ spinas. Hocẽ
enĩ pͥudentis scire quẽ ad modũ unicu¬
iq respondeat. Est enĩ qui quãuis ꝑ¬
fidussit. ñ tam̃ penitꝰ intractabił est:
ut nec audire se patiat᷑ u̾ba fidĩ. Est
iterũ in quo sic feruet zelus ꝑfĩdie. ut
ñ tantũ nõ cũ illo. s nec p̾sente illo tͣc¬

Expanded text:
tia vitae a Dei servis arguenda mandavit, nunc ut prudenter ea ipsa arguantur propter scandalum, subjecit; ut inter perfidos cum prudentia conversandum sit, maxime tempore quo perfidi regnant, praesumentes de rege profano; ut si viderit christianus inquietum et iracundum contradictorem, dissimulet ab eo, et ne eum quidem incitet ad blasphemiam et tempestatem movendam; illic autem verba faciat, ubi datur facultas. Quomodo enim inter potentes perfidos interrogatus quid sit, tacere non debet, nec negare quod est; ita et si metus est inter eos disputare, dissimulandum est; quippe cum detrimentum sit seminare supra spinas. Hoc est enim prudentis, scire quemadmodum unicuique respondeat; est enim qui quamvis perfidus sit, non tamen penitus intractabilis est, ut nec audire se patiatur verba fidei. Est iterum in quo sic fervet zelus perfidiae, ut non tantum non cum illo sed nec praesente illo trac
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ⁊ dic̃ ꝓ quo legatione fungor in
cathena. Non enĩ ꝑmittebatꝰ libere
loqui. s insubiectione ⁊ necessitate. Y¬
ba dĩ referens. uinclis plagis subicieba¬
tur ⁊ mortibꝰ.⁊ lapidatus ẽ enĩ.⁊ ad beᷤ¬
tias pugnauit ephesi. Ut aũt sciatis ⁊
uos ea que cirea me sũt. quid agam ple¬
ne notum faciet uob̃ tichicꝰ diloctꝰ fr̃
⁊ fidel minist̾ indomino. quẽ misi ad
uos in h̃ ipsũ ut cognoscat que cura uoꝰ
sunt. ⁊ ꝯsoletꝰ corda ur̃a. ꝑ tichicũ ephe¬
sii discunt qͥd agat apłs. Et idẽ cog¬
noscit qͥd ageret ephesii: deapło. Qͥa
diuina erant que agebat. dubiũ non
erat. s ħ sciendũ erat de eo quid ageret
inꝑfĩdos ⁊ insidias eoꝵ. De ephesus nͥ
ħ cognoscendũ si ꝓficerẽt nec ne. U gͥ
obedirent ⁊ libent̾ audirent u̾batichi¬
ci hunc comm̃dat. ⁊ frẽm istũ dilectis¬
simũ uocans. ⁊ ministrũ dĩ idoneum.

Expanded text:
Quare et dicit: Pro quo legatione fungor in Quare et dicit: Pro quo legatione fungor in catena. Non enim permittebatur libere loqui, sed in subjectione et necessitate verba Dei referens, vinculis, plagis, subjiciebatur, et mortibus: et lapidatus est enim et ad bestias pugnavit Ephesi . Ut autem sciatis et vos ea, quae circa me sunt; quid agam plene notum faciet vobis Tychicus dilectus frater, et fidelis minister in Domino: quem misi ad vos in hoc ipsum, ut cognoscat 251 quae circa vos sunt, et consoletur corda vestra. Per Tychicum Ephesii discunt quid agat Apostolus, et idem cognoscit quid agerent Ephesii. De Apostolo, quia divina erant, quae agebat, dubium non erat: sed hoc sciendum erat de eo, quid ageret inter perfidos, et insidias eorum. De Ephesiis vero hoc cognoscendum, si proficerent, necne. Ut ergo obedirent, et libenter audirent verba Tychici, hunc commendat, et fratrem istum dilectissimum vocans, et ministrum Dei idoneum.
Abbreviated transcription (Latin):
entia ⁊ fide integra p̾cem ad dm̃ diri¬
gere. Incarne enĩ orat. qui polluta mẽ¬
te p̾catur. Iterũ peccaturꝰ ñ de euen¬
tu aut subreptione s de ꝓposito. Sed
pot̾ ñ peccari ad mortẽ. si ꝑseuerant̾ o¬
retur: ut anunꝰ sedula m̃te intentuᷤ
sit semꝑ indĩ legem. Ea meditans di¬
possunt orare. nõ est enĩ indignũ ut
ꝓinuicẽ sollicita suit mebra. Nec teme¬
rariũ poterit uideri.si ꝓ magistro dis¬
cipli idonei int̾pellent. adiuuantes e¬
um ut pꝰpositis impedim̃tis lib̾tate u¬
tatur ad p̾dicandũ. sic̃ traditũ est ab
auctore. Ne p̾ssus ui tribulationum.
ipsa formidine acum̃ doctrine obtun¬
dar amissa seueritate. Duplici gͣgen̾e
riũ. Et facultas illi detur audatie in
sua nõ negab̃ effẽctũ. Si enĩ consuetu¬
tudo ⁊ lex est legatis hominũ nõ ĩfer¬
re exitia qua p̾sũptione ⁊ audatia lega¬
tis dĩ non solũ exitia. s ⁊ mors in rogat᷑

Expanded text:
entia et fide integra precem ad Deum dirientia et fide integra precem ad Deum dirigere. In carne enim orat, qui polluta mente precatur, iterum peccaturus, non de eventu aut subreptione, sed de proposito. Sed potest non peccari ad mortem, si perseveranter oretur; ut animus sedula mente intentus sit semper in Dei Legem, ea meditans dipossunt orare; non est enim indignum ut pro invicem sollicita sint membra: nec temerarium poterit videri, si pro magistro discipuli idonei interpellent, adjuvantes eum, ut postpositis impedimentis libertate utatur ad praedicandum, sicut traditum est ab auctore; ne pressus vi tribulationum, ipsa formidine acumen doctrinae obtundat, amissa severitate. Duplici igitur grium, et facultas illi detur audaciae in sua non negabit effectum. Si enim consuetudo et lex est legatis hominum non inferre exitia: qua praesumptione et audacia legatis Dei non solum exitia, sed et mors irrogatur!
Abbreviated transcription (Latin):
gilare debemꝰ dt quacũq temptauerĩt. hora¬
munitos nos ⁊ p̾paratos inueniat. Ne¬
cesse ẽ enu ut ⁊ ds adunuet quos uide¬
rit in p̾cibꝰ uigilare: ⁊ de armiserꝰ exp̃¬
tare uictoriam. In huiꝰ modi gͦ bello
sobria m̃te opꝰ est ⁊ pura conscientia.
quia nõ contra carnalia nequitie. s ad¬
uersꝰ sp̃alia dimicat᷑. Contra t̾rigenoᷤ
eñ hostes corpꝰ sagina robore̾t᷑. Et po¬
clis mens incendit᷑. ut repugnandi su¬
quitie sp̃alit̾ repugnandũ ẽ.⁊ sobrieta¬
tis ⁊ abstinentie arma sum̃da sũt: ut ĩ
uncamꝰ. Sic itaq suc cinge̾mꝰ lũbos
nr̃os inueritate: si parati sumꝰ errori
resistere om̃is enĩ qui opari uult suc¬
cingit se: ut ab alto impedim̃to diligẽ¬
tius opetur. Per omne orationẽ ⁊ p̾¬
cem orantes inom̃i tp̃re in sp̃n: ⁊ imp¬
sum ugilantes mom̃i ꝑseu̾antia et
b̾tate utar ꝓut oporcet me loqui. Si

Expanded text:
gilare debemus; ut quaecumque tentaverint, gilare debemus; ut quaecumque tentaverint, munitos nos et praeparatos inveniant. Necesse est enim ut et Deus adjuvet, quos viderit in precibus vigilare, et de armis ejus exspectare victoriam. In hujusmodi autem bello sobria mente opus est, et pura conscientia, quia non contra carnalia nequitiae, sed adversus spiritualia dimicatur. Contra terrigenos enim hostes corpus sagina roboratur, et poculis mens incenditur, ut repugnandi suquitiae spiritaliter repugnandum est, et sobrietatis et abstinentiae arma svincamus. Sic itaque succingemus lumbos nostros in veritate, si parati sumus errori resistere. Omnis enim qui operari vult, subcingit se; ut ablato impedimento, diligentius operetur. Per omnem orationem et precem orantes in omni tempore, in spiritu, et in ipsum vigilantes in omni perseverantia et bertate utar, prout oportet me loqui. Si
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃alia nequitie incelestib Certꝰ apłs
quia exitia que a ꝑfidis dĩ famulis utro¬
gantꝰ. auccore diabolo ministrant. Cuiꝰ
altitudo grandis ⁊ hominibꝰ inpossibi¬
lis ẽ: mouet aduersꝰ hec dĩ arma sumẽ¬
da. cuiꝰ soliꝯ urtute suꝑant ⁊ destruun¬
tur om̃ia machinam̃ta eiꝰ Ipse ẽ enim
cuiꝰ satellice ᷤᷤsiĩt. quos tenebrarũ harũ
dic̃ rectores. sp̃s ne quissimi. Quidegunt
incelestibꝰ infirmam̃to mundi: hi sũt
erroris duces. tenebraruĩ rectores. Hoc ẽ
ignorantie ⁊ ꝑfidie pͥpositi. Rectores eĩ
tenebrarũ in ꝑuersũ intelleͥgendi sunt
gubnare. quasi incredulitatis magist᷑.
Idõ accipite uniu̾sitatem armoꝵ. ut poᷤ
re. Sucmti lubos uros in karitate. ⁊ in¬
duti loricam fidĩ: ⁊ calciateͥ pedes in p̾pa¬
rationẽ eugłu pacis. Supͥis om̃ibꝰ adsu¬
mentes scutũ fidĩ. in quo poteritis oĩa
tergiu̾satione callidos bellũ gerimus:
Id curo om̃i cautela & sollicitudine ini¬

Expanded text:
ae sunt in coelestibus. Certus Apostolus quia exitia, quae a perfidis Dei famulis irrogantur, auctore diabolo, ministrantur, cujus altitudo grandis et hominibus impossibilis est; monet adversus haec arma Dei sumenda, cujus solius virtute superantur et destruuntur omnia machinamenta diaboli. Ipse est enim cujus satellites sunt, quos tenebrarum harum dicit rectores, spiritus nequissimi, qui degunt in coelestibus, in firmamento mundi. Hi sunt erroris duces, tenebrarum rectores, hoc est, ignorantiae et perfidiae praepositi. Rectores enim tenebrarum in perversum intelligendi sunt gubernare, quasi incredulitatis magistri. Ideo accipite universitatem armorum, ut pore, succincti lumbos vestros in charitate, et induti loricam justitiae, et calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis. Super his omnibus assumentes scutum fidei, in quo poteritis omnia tergiversatione callidos bellum gerimus, idcirco omni cautela et sollicitudine vi
Abbreviated transcription (Latin):
Dormitionẽ hanc stuporẽ m̃tis signi¬
ficat que alienat᷑ auera. Alienatiou̾
hec: spes mortis ẽ. Ex qua resirgere
cõmonet᷑: ut resipiscens agnoscat ue
mersi incenũ sub despatione uite. ũ
resurgat siue em̾gant admonentur.
⁊ habeant partẽ cũ xp̃o. ut de teneb̾s
tr̃aseant adlucẽ: ⁊ a morte ad uitam.
Ui dete gͦ quomodo caute ambuletis

Expanded text:
significat, quae alienatur a vera via. Alienatio vero haec species mortis est, ex qua resurgere commonetur; ut resipiscens agnoscat vermersi in coenum sub desperatione vitae, ut resurgant sive emergant admonentur, et habeant partem cum Christo; ut de tenebris transeant ad lucem et a morte ad vitam. Videte ergo quomodo caute ambuletis,
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ꝑtinent. Et patres nolite ad
iracundiã ꝓuocare filios urõs. s edu¬
cate illos indisciplina ⁊ correptione
dñi. Ut lex possit seruari. qua cautũ¬
ẽ ut filii honorificẽt parentes. Paren¬
tibꝯ quoq alia lex ab apło datur. ut sic
imbuant filios. ne mandata legis contẽ¬
puant. Quasi intimore dñi fuerint e¬
nutriti. poter̃ obseruare que p̾cepta s̃.
Nam si ad iram ꝓuocant filios: nec ip̃i
modũ legis custodiunt. Cogere em̃ cos
uident᷑. ut p̾uaricatores inueniantur
Inira enĩ nemo agnoscit quid sit ucile.
Idcirco tẽꝑantiam parentũ exemplo.
debẽt ad discere. ut que utilia sũt secten¬
cur. Meminissẽ enĩ debent patres. qr
ipsi fuer̃ filii.⁊ noluer̃ utiq exacerban
apatrib. Filii quoq cognoscere debẽt
qd̾ fucuri sũt patres. ⁊ nolunt inhono

Expanded text:
patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros: sed educate illos in disciplina et correptione Domini. Ut Lex possit servari, qua cautut, ut filii honorificent parentes: parentibus quoque alia Lex ab Apostolo datur, ut sic imbuant filios, ne mandata Legis contemnant; quia si in timore Domini fuerint enutriti, poterunt observare quae praecepta sunt. Nam si ad iram provocant filios, nec ipsi modum Legis custodiunt; cogere enim eos videntur, ut praevaricatores inveniantur. In ira enim nemo agnoscit quid sit utile; idcirco temperantiam parentum exemplo debent addiscere, ut quae utilia sunt, sectentur. Meminisse enim debent patres, quia et ipsi fuerunt filii, et noluerunt utique exacerbari a patribus. Filii quoque cognoscere debent quod futuri s
Abbreviated transcription (Latin):
est incelis. Et ꝑsõnarũ non ẽ acceptio.a¬
pud dñi. Non ignorantes utiq ca̾nales
exigant seruitia. qualia a se exigi non fe¬
rant egre. Inqua enum quism̃sura m̃e su¬
rauerit. remetiet illi. Dñsem̃ iustꝰ ui¬
dex. causas disceuit ñ ꝑsonas. De cetero

Expanded text:
est in coelis, et personarum non est acceptio apud eum. Non ignorantes utique carnalesexigant servitia, qualia a se exigi non ferant aegre. In qua enim quis mensura mensuraverit, remetietur illi ; Dominus enim justus judex causas discernit, non personas. De caetero
Abbreviated transcription (Latin):
sequiis dñi carnalis custodit. quẽ sibi pro
ustis actibꝰ in die uidicu uicem redde &
ctis omibꝰ audit testari. Que res potest
ꝓficere etiam ad salutẽ dñoꝵ. Uidentes
eni qđ difficile est seruos ꝑ dĩ grãm factoᷤ
fidelos ministros: poter̃ dĩ głam coillau

Expanded text:
sequiis domini carnalis custodit, quem sibi pro justis actibus in die judicii vicem reddere, et caeteris omnibus audit testari. Quae res potest proficere etiam ad salutem dominorum; videntes enim, quod difficile est, servos per Dei gratiam factos fideles ministros, potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tis eiꝰ. Post om̃ia merita ⁊ hortam̃ta et
discipline ordinẽ traditũ religiose.⁊ dis¬
positionẽ imsteru manifestã. robustos il¬
los uult eẽ in fide fidutia potestatis dĩ. ũ
scientes firmã spem ẽẽ ꝓmissionis prõpti
sint circa obscquia dĩ. erigentes gub̃nacu¬
la contra fluctus excitos inpudentia ĩ¬
unici. Tempestatẽ enĩ dĩ serus cõmou.
s ipse naufragiũ fac. Indiumini uos
armis dĩ. ut possitis stare adu̾sum natio¬
nes. arma aĩ fides ẽ stabilis. ꝑquã solã

Expanded text:
ia monita et hortamenta, et disciplinae ordinem traditum religiose, et dispositionem mysterii manifestam, robustos illos vult esse in fide fiducia potestatis Dei; ut scientes firmam esse spem promissionis, prompti sint circa obsequia Dei, erigentes gubernacula contra fluctus excitos imprudentia inimici. Tempestatem enim Dei servis commovet, sed ipse naufragium facit. 250 Induimini vos arma Dei, ut possitis stare adversus nationes. Arma Dei fides est stabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
det amemorato misti̾o flagitat. ꝙ̃ scit
ad ꝓfectũ humani gen̾is ꝑtin̾e. ħ est
eccle ⁊ saluatoris. ut sic̃ relictis paren¬
tibꝰ homo uxori sue aderet: ita ⁊ relic¬
to om̃i errore eccła adhereat ⁊ subicia¬
ligat. Mulier. ut tuneat uirũ. ꝯm̃¬
una natura in iuto ⁊ femina ẽ: idcuxo
uir quasi se ipsum: itamulierẽ dilige̾
cõmonet᷑ Mulier aũt qr ꝑsona in fẽri¬
or ẽ condicionis causañ nature uiro sb̾¬
iecta. time aũt eũ iubetꝰ. Filii obandi
ra patrẽ tuũ ⁊ matrẽ. Lex dat filiis. ut
quia parentibꝰ auctoribꝰ constãt obe¬
diant eis. Iustiĩ est enĩ ut reuerentiã
exhibeant eis ꝑ quo sũt. Quod ẽ mãda¬
tum pͥmũ ꝓmissionis. ut bene sitt. ⁊
sis longeuus suꝑ t̾ram. Pmissio hec ĩ
erodo continet᷑. ut honorifici sit paren

Expanded text:
tat, quam scit ad profectum humani generis pertinere, hoc est, Ecclesiae et Salvatoris; ut sicut relictis parentibus, homo uxori suae adhaeret, ita et relicto omni errore, Ecclesia adhaereat et subjicialigat: mulier autem ut timeat virum. Quoniam una natura in viro et femina est, idcirco vir quasi se ipsum, ita mulierem diligere commonetur, mulier autem quia persona inferior est conditionis causa, non naturae, viro subjectara patrem tuum et matrem. Lex datur filiis, ut quia parentibus auctoribus constant, obediant eis; justum enim est ut reverentiam exhibeant eis, per quos sunt. Quod est mandatum primum promissionis, ut et bene sit tibi, et sis longaevus super terram. Promissio haec in Exodo continetur , ut honorifici sint paren
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe. It pipsum eẽ cepimꝰ caput nr̃m
dicat᷑. quasi ex quo om̃e corpꝰ subsistat.
I. t inbraeiꝰ om̃is sp̃alis creatura sit: si
tam̃ in nomine eiꝰ geni flectat. ꝓpt̾
ħ relinqͣt homo patrẽ ⁊ matrẽ. ⁊ adhere¬
bit uxori sue. ⁊ er̃ duo incarne una.Ad
unitatẽ cõmendandã unitatis dedit
exemplũ. ut sic̃ uir ⁊ mulier unũ sũt

Expanded text:
er ipsum esse coepimus, caput nostrum dicatur, quasi ex quo omne corpus subsistat; ut membra ejus omnis spiritalis creatura sit: si tamen in nomine ejus genu flectat. Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Ad unitatem commendandam unitatis dedit exemplum; ut sicut vir et mulier unum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ibent̾: quia mulieris auctor uit ẽ. Uñ
sic̃ dño inquit: ita uiris subdite ẽẽ debẽt
hinc satra dum uocabat abrabã. sicut
Axp̃o eni eccła sũpsit untui: unde sub¬
iecta ẽ illi. Ita ⁊ uiro mulier ut subdita
In eo tam̃ distat: quia mulier cõsubstã¬
tia uiro ẽ. E ccl̃a aũt innomine potest
ñ mnatura participare xp̃o. Uiri diligi¬

Expanded text:
jubentur, quia mulieris auctor vir est; unde sicut Domino, inquit, ita viris subditae esse debent. Hinc Sara dominum vocabat Abraham ; sicut o enim Ecclesia sumpsit initium, unde subjecta est illi; ita et viro mulier, ut sit subdita. In eo tamen distat, quia mulier consubstantialis viro est: Ecclesia autem in nomine potest, non in natura participari Christo. Viri, diligi
Abbreviated transcription (Latin):
nuͦ ita dilig̾e uxores admonent᷑. ut etiã
aias suas ꝓillis ponant causa dilectioĩs.
z̃elũ habentes circa affectũ carũ ⁊ disci¬
plinã ut religiose ⁊ scẽ sint. Suũ corpuꝰ
dilig̃. qui uxorẽ suã dilig̃. Naturali rati¬
one mulier portio corporis uiri ẽ. Ac pħ̾
uir inmuliere se ipsũ diligit. quomo¬
do si fornicet᷑. in se ipsũ peccat. qr duo ĩ
carne una sũt. Nongͤ ꝑsone subam di¬

Expanded text:
ero ita diligere mulieres suas admonentur; ut etiam animas suas pro illis ponant, causa dilectionis zelum habentes circa affectum earum et disciplinam, ut religiosae et sanctae sint. Suum corpus diligit, qui uxorem suam diligit. Naturali ratione mulier portio corporis viri est, ac per hoc vir in muliere se ipsum diligit; quomodo si fornicetur, in se ipsum peccat, quia duo in carne una sunt. Non ergo personae
Abbreviated transcription (Latin):
Ut sic̃ ille dilex̃ nos tradẽs se ꝓnob̃: ita
⁊ nos inuicẽ ꝓnobis etiã animas pon̾e
debeamꝰ Qd̾̃ etiam ioħs apłs dixit:
deo: mortẽ eiꝰ libent̾ accep̃. Quod si
uerũ est. nõ peccauerũt qui illũ scđi
dĩ uoluntatẽ crucifixer̃. S nõ ita est.
qr xp̃s se dõ dr̃ obtulisse dũ occidisse
passꝰ ẽ. indĩ patris sui uoluntate per¬
durans. Quia qui uiste occidit᷑. diabo¬
lo se offerẽs uoluntatẽ eiꝰ fac̾ ut occidi
mereatur: ita ⁊ xp̃s dum dĩ uolũtate
adheret diabolo displicuit. Et idõ il¬
lum occidit. qui adõ se obtulit iustici¬
am exequendo. In oblatione enĩ. iusti¬
cia signatur ⁊ ueritas. Hanc enĩ res¬
picit ds̃. ⁊ hẽ eius sacrificiũ acceptatũ
Itaq inmeritus qui occidit᷑ placet deo¬
N quia occiditꝰ s qr usq ad mortẽ iusti¬
ciam conẜ̾uauit. suscep̃ enim hanc mor¬
tem as xp̃s aduitã. Unde ⁊ odor suaui¬
tatis appllatur dõ. Ad romanos tamẽ

Expanded text:
ilexit nos, tradens se pro nobis, ita et nos invicem pro nobis etiam animas ponere debeamus. Quod etiam Joannes apostolus dixit, Deo, mortem ejus libenter Deus accepit. Quod si verum est, non peccaverunt qui illum secundum Dei voluntatem crucifixer Deo se dicitur obtulisse, dum occidi se passus est, in Dei Patris sui voluntate perdurans; quia qui juste occiditur diabolo se offerens, voluntatem ejus facit, ut occidi mereatur. Ita et Christus dum Dei voluntati adhaeret, diabolo displicuit, et ideo illum occidit, quia Deo se obtulit, justitiam exsequendo. In oblatione enim justitia signatur et veritas; hanc enim respicit Deus, et hoc est ejus sacrificium acceptum. Itaque immeritus, qui occiditur, placet Deo; non quia occiditur, sed quia usque ad mortem justitiam conservavit. Suscepit enim hanc mortem Christus ad vitam; unde et odor suavitatis appellatur Deo: ad Romanos tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nitas nr̃aẽ: que filios nos dĩ ꝓbibet
tudo. ⁊ ira. ⁊ indignatio.⁊ clamor. et
blasphemia. auferatur a uob: cum
om̃i malicia. Om̃ia hec que ꝑniciem
possũt prare animis: amouenda me¬
morat. Piram erũ fit indignatio. Per
indignationẽ cdamor qͣsi uox insaniẽ¬
tis. que alieua ẽ a dĩ seruo. ꝑ damo¬
rem subripit blasphemia. que nõ po¬
cest ñ mala ẽẽ. Hec amarã prãt uitã.
trahens ad mortẽ. Idõq ab his om̃ibꝰ
canendũ. bunor enĩ dĩ tempare de¬
bet. Et modũ in pon̾e accidentibꝰ cau¬
sis. S qr possũt aliqui p̾ssa in animo
ira ⁊ cdamore retinere maliciamadre¬
tributionẽ nacta occasione. idcirdo sub¬
iecit. hec auferri cũ om̃i malicia. qr ñ
solum blasphemare malicia ẽ: uerũ
etiam fingere pacẽ infacie. ⁊ in anĩo
meditari discordiam. Estote aũt be

Expanded text:
nitas nostra est, quae filios nos Dei prohibet nitas nostra est, quae filios nos Dei prohibet tudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia. Omnia haec quae perniciem possunt praestare animis, amovenda memorat; per iram enim fit indignatio, per indignationem clamor, quasi vox insanientis, quae aliena est a Dei servo: per clamorem subrepit blasphemia, quae non potest non mala esse, Haec amaram praestat vitam, trahens ad mortem: ideoque ab his omnibus cavendum; timor enim Dei temperare debet et modum imponere accidentibus causis. Sed quia possunt aliqui pressa, in animo ira et clamore, retinere malitiam ad retributionem nacta occasione; idcirco 245 subjecit haec auferri cum omni malitia; quia non solum blasphemare malitia est, verum etiam fingere pacem in facie, et in animo meditari discordiam. Estote aute
Abbreviated transcription (Latin):
mundã uitã hab̾e. ⁊ os sordidũ cũ
dicat dñs. qd̾ unꝰ qͥsq uerb̾ suis aut iꝰ¬
tificabit᷑ aut condẽpnabit᷑: Nec cre¬
dibile pot uid̾i. bene uiuere eñ qui
male loquat. Male enĩ loqui. ad mul¬
ta trahit᷑ uitia. Potest enĩ male loqui
⁊ qui cũ dolo fabulat᷑. ⁊ qui m̃tit᷑. Hec
orrorem prãnt. Bone enĩ ⁊ sobrie fa¬
bule. dant grãm exemplũ audienti¬
bꝰ: ut honorificẽt dm̃ inu̾bis er edi¬
ficati in fidem xp̃i. Et nolite contus¬
tare sp̃m sc̃m dĩ: in quo signati estis
in diem redẽptionis. Cum bene a¬
tibꝰ nr̃is. Sic̃ dictum ẽ adño. Ica
gaudiũ erit in celo ĩ uno peccatore
non sibi qui ñ indiget leticia. It aecõ¬
trario si obedientes ei nõ fuerĩt contri
tat. ut patiatur. Quippe cũ inpassi¬
bilis sit. s cum eum contristatũ dic̃
nr̃i causa: ħ significat qr deserit nos.
eo qd̾ lexerimꝰ eum contẽpnendo mo¬
uta eiꝰ. Contristatio itaq eiꝰ indig¬

Expanded text:
habere, et os sordidum; cum dicat Dominus quod unusquisque verbis suis aut justificabitur, aut condemnabitur ? Nec credibile potest videri bene vivere eum, qui male loquatur; male enim loqui ad multa trahit vitia. Potest enim male loqui, et qui cum dolo fabulatur, et qui mentitur. Haec horrorem praestant; bonae enim et sobriae fabulae dant gratiam, et exemplum audientibus; ut honorificent Deum in verbis ejus, aedificati in fide Christi. Et nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in diem redemptionis. Cum bene atibus nostris, sicut dictum est a Domino: Ita gaudium erit in coelo in uno peccatore non sibi, qui non indiget laetitia; ita, e contrario, si obedientes ei non fuerimus, contrtatur, ut patiatur, quippe cum impassibilis sit: sed cum eum contristatum dicit, nostri causa hoc significat; quia deserit nos eo quod laeserimus eum, contemnendo monita ejus. Contristatio itaque ejus indig
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ manifẽstatꝰ lux ẽ. In manifesto: ã¬
biguitas ñ est. Nec excusar pot̾ quod
palã delictũ est. Sic̃ enĩ apparente so¬
le dies eẽ negan iã non pot̾: ita ⁊ maĩ¬
festato peccato obiurgatio falsa uidi¬

Expanded text:
 lux est. In manifesto ambiguitas non est, neque excusari potest, quod palam delictum est. Sicut enim apparente sole, diem esse jam negari potest; ita et manifestato peccato, objurgatio falsa vid
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta uirtutis sue oꝑationẽ. Opꝑatio
enĩ uirtutis eiꝰ est quia xp̃m suscita¬
uit amortuis: de uicta morte in quo
om̃s saluauit. Dispensatio tamen
eugłii eiꝰ hecẽ qua agnita ẽ uolũtas dĩ.
dic̃. sciens humilitatẽ ꝓfectũ habere.
Nam tantã gr̃ãm sibi datã dic̃. ut do¬
nũ ħ qd̾ ante ignotũ fuit p̾tericis scłi
sibi adserit ꝯcessũ: ut hoc manifesta¬
ret gentib Unde enĩ minimꝰ scõꝵ
om̃iũ iuderi pot. qui anteꝙͣ̃ baptiz a¬
retur uas electionis appellatus est:

Expanded text:
juxta virtutis suae operationem. Operatio enim virtutis ejus est, quia Christum suscitavit a mortuis, devicta morte, in qua omnes salvavit. Dispensatio tamen Evangelii ejus haec est, qua agnita est voluntas Dei; dicit, sciens humilitatem profectum habere. Nam tantam gratiam sibi datam dicit; ut donum hoc quod ante ignotum fuit praeteritis saeculis, sibi asserat concessum, ut hoc manifestaret gentibus. Unde enim minimus sanctorum omnium videri potest, qui antequam baptizaretur, vas electionis appellatus
Abbreviated transcription (Latin):
cessum: ⁊ cep̃ alio ordine ⁊ ꝓuidẽtia
gub̾nar eccła. Quia si om̃s cadẽ pos¬
sent: inrrationabile eẽt.⁊ uulgariᷤ res
⁊ ulissima uderet᷑. Hinc gͦ ẽ unde
q die credentes tinguntꝰ negri. Idõ
ñ ꝑ om̃ia conueniũt scripta apłiordi¬
nationi que nũc in eccła ẽ. quia hec ĩ¬
ter ipsa pͥmordia sunt scripta. Nlam
ut recedente eo sequẽs ei succederer.
Denq apd̾ egyptum p̾bri cõsignãt:
sequentes pbri indigni iueniri ad¬
pͥmat ꝯ tenendos: inmut.ata ẽ ratio ꝓ¬
spiciente consilio. ut ñ ordo s meritũ
crearet ep̃m multoꝵ sac̾dotum iudicio
constitutũ: ne indignꝰ tem̾e usurpar.
⁊ eẽt multis scandalũ. In lege nascebã¬
tur sac̾dotes ex gen̾e aaron leuite. nc̃
enĩ om̃s exgenere sunt sac̾dotali. Di¬
cente petro aplo. qr estis inquit genꝰ
regale. ⁊ sac̾dotale. idõq ex pplo põt
fieri sacerdos. In edificationẽ corpris

Expanded text:
cessum: et coepit alio ordine et providentia cessum: et coepit alio ordine et providentia gubernari Ecclesia. Quod si omnes eadem possent, irrationabile esset, et vulgaris res et vilissima videretur. Hinc ergo est unde que die credentes tinguntur nisi aegri. Ideo non per omnia conveniunt scripta Apostoli ordinationi quae nunc in Ecclesia est, quia haec inter ipsa primordia sunt scripta. Nam eut recedente eo sequens succederet. Denique apud Aegyptum presbyteri consignant, sequentes presbyteri indigni inveniri adrimatus tenendos, immutata est ratio, prospiciente Concilio, ut non ordo, sed meritum crearet episcopum, multorum sacerdotum judicio constitutum, ne indignus temere usurparet, et esset multis scandalum. In Lege nascebantur sacerdotes ex genere Aaron Levitae : nunc autem omnes ex genere sunt sacerdotali, dicente Petro apostolo: Quia estis genus regale et sacerdotale; ideoque ex populo potest fieri sacerdos . In aedificatione
Abbreviated transcription (Latin):
plꝰ ꝙͣ om̃ibꝰ locis eccłe sunt consticu¬
te. ⁊ officia ordinat.a: alit̾ composita
res ẽ quã cepat. Prnũ enĩ om̃s do¬
abant ⁊ om̃s baptizabant. quib̾cũq
diebꝰ uł tp̃ribꝰ fuiss occasio. Nec enĩ
ꝓbilippꝰ tempꝰ que sũt aut diem quo
eumichũ baptizaret: neq ieunium
intposuit. Neq paulꝰ ⁊ silas tempus
distuler̃ quo obtionẽ carceris baptiz a¬
rent cũ om̃ibꝰ eiꝰ Neq petrꝰ clicos ha¬
buit. aut dic̃ que siuit: qnͣdo corneli¬
u cũ oim domo eiꝰ baptizauit. Nec
.uiͦi. diaconos. nullꝰ fuerat ordinatus.
⁊t gͦ cresceret plebs ⁊ multiplicaret᷑.
omibꝰ int̾ mitia concessũ ẽ ⁊ eugłiza¬
re ⁊ baptizare. ⁊ scͥpturas in eccła ex¬
planare. At ubi aũt om̃ia loca circũ¬
plexa ẽ eccła: conuenticła constitu¬
ta sunt ⁊ iectores: ⁊ cet̾a offĩcia eccłe¬
siis sũt ordinata: ut nullꝰ de dero au
deret qui ordinatus ñ eẽt p̾sumere
officiũ qd̾ sciret ñ sibi creditũ uel cõ¬

Expanded text:
 in omnibus locis Ecclesiae sunt constitutae, et officia ordinata, aliter composita res est, quam coeperat. Primum enim omnes docebant, et omnes baptizabant, quibuscumque diebus vel temporibus fuisset occasio; nec enim Philippus tempus quaesivit, aut diem quo eunuchum baptizaret , neque jejunium interposuit: neque Paulus et Silas tempus distulerunt, quo Optionem carceris baptizarent cum omnibus ejus ; neque Petrus diaconos habuit, aut diem quaesivit, quando Cornelium cum omni domo ejus baptizabit : necseptem diaconos nullus fuerat ordinatus. Ut ergo cresceret plebs et multiplicaretur, omnibus inter initia concessum est et evangelizare, et baptizare, et Scripturas in Ecclesia explanare; at ubi omnia loca circumplexa est Ecclesia, conventicula constituta sunt, et rectores, et caetera officia in Ecclesiis sunt oderet, qui ordinatus non esset, praesumere officium quod sciret non sibi creditum vel con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe uͦ explanatores sunt scripturarũ.
Quamuis int̾ ipsa pͥmordia fuerint ꝓ¬
tes ꝓpħe dicuntur. Eugłiste diaconi
sũtͤ fuit philippꝰ. Quamꝙͣ ñ sint sacer¬
dotes. eugłizare tam̃ possunt sine cate
memoratꝰ. Pastores possunt cẽ lecto¬
res qui lectione sagmnent ppłm audi¬
entẽ. quia ñ inpane tantũ uunt hõ¬
s om̃i uerbo. Magistriu exorciste s̃.
qr in eccła ipsi cõpescunt ⁊uerb̾ant
inquietos. Siue hi qui lectionibus
re. sic̃ mos uideoꝵ ẽ. Quoꝵ tradit¬
o ad nos transitũ fec̃ que ꝑ neglege¬
tiã aboleuit. Int̾ istos pꝯ ep̃m plu
ẽẽ intellegitur: qui ꝓpt̾ reseratum
occultum scripturarũ sensũ ꝓpha
deꝓmit. qui ordo nũc pot ẽẽ p̾sbit̾ii
Nam in ep̃o om̃s ordines sũt. qr pͥmꝰ
sac̾dos ẽ. hoc est pͥnceps sac̾dotũ. &

Expanded text:
ero explanatores sunt Scripturarum; quamvis inter ipsa primordia fuerint tes prophetae dicuntur. Evangelistae diaconi sunt, sicut fuit Philippus; quamvis non sint sacerdotes, evangelizare tamen possunt sine cathememoratus . Pastores possunt esse lectores, qui lectione saginent populum audientem; quia non in pane tantum vivit ho ore Dei . Magistri vero exorcistae sunt, quia in Ecclesia ipsi compescunt et verberant inquietos: sive ii qui litteris et re, sicut mos Judaeorum est, quorum iraditio ad nos transitum fecit, quae per negligentiam obsolevit. Inter istos post episcopum plus esse intelligitur, qui propter reseratum occultum Scripturarum sensum prophdepromit, qui ordo nunc potest esse presbyterii. Nam in episcopo omnes ordines sunt: quia primus sacerdos est, hoc est, princeps est
Abbreviated transcription (Latin):
hec congregat apud se. ne alii ut.antur
Que res fac ut care uenundent ne pa¬
uꝑes uiuant. Si enĩ minue reconde¬
uentur: abundantia om̃iũ rerũ faceret
uilitatẽ. Deniq apud uet̾es. qr aua¬
ntia ñ erat. nec karitas. Recte gͦ idola

Expanded text:
haec congregat apud se, ne alii utantur; haec congregat apud se, ne alii utantur; quae res facit, ut caro venumdentur, ne pauperes vivant; si enim minime reconderentur, abundantia omnium rerum faceret utilitatem: denique apud veteres quia avaritia non erat, nec charitas. Recte
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Ex conu̾satione enĩ ⁊ moribꝰ di ser¬
ui etiã tacentes intelleͥgeni sũt. Nt̃
quantũ distat uerũ a falso: tantũ distẽt
dĩ serui ad seruos diabłi. Hoc enĩ scito¬
to qd̾ om̃is forncator. aut inmundus
aut auarꝰ. qd̾ est idolatria: ñ habet be¬
reditatẽ in regno dĩ ⁊ xp̃i. Qua causaa¬
mouenda sũt hec ostendit.qz qui talis
fuerit. partẽ in regno celoꝵ ñ habebit.
Quod ẽ patris ⁊ filii. ut auariciã. tamen
rem piclosam ẽẽ doceret. Idolatria eii
nuncupat᷑. qua nullũ peccatũ mauis ẽ¬
I ideannis g̾cur auaricia idolatriadi¬
catur. Idolatria dĩ honorificentiã us¬
pat: ⁊ undicat create cũ innomine
dĩtatis. qd̾ soli conditori cõpetit. parti¬
cipem illi adser̃ eiꝰ facturã. Auatcia
aut idcuco huic exeq̃ta est. qr similit
ea que dĩ sut. sibi usupat ⁊ recondit
auar. At que usibꝰ om̃iũ cõmuniter
concessit. auaricia deneget. qñ idcuto

Expanded text:
. Ex conversatione enim et moribus Dei ser. Ex conversatione enim et moribus Dei servi etiam tacentes intelligendi sunt; ut quantum distat verum a falso, tantum distent Dei servi a servis diaboli. Hoc enim scitote, quod omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idololatria, non habet haereditatem in regno Dei et Christi. Qua causa amovenda sint haec, ostendit; quia qui talis fuerit, partem in regno coelorum non habebit, quod est Patris et Filii. Ut avaritiam tamen rem periculosam esse doceret, idololatriam hanc nuncupat, qua nullum peccatum majus est. Videamus ergo cur avaritia idololatria dicatur. Idololatria Dei honorificentiam usurpat, et vindicat creaturae, cum in nomine deitatis, quod soli conditori competit, participem illi asserit ejus facturam. Avaritia autem idcirco huic exaequata est, quia similiter ea quae Dei sunt, sibi usurpat et recondit avarus; ut quae usibus omnium concessit communiter, avaritia deneget; quando idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
a. aq̃ dissimulamꝰ qnͣdo fornicationi
⁊ inmũdicie cõparatꝰ. Et sic a nob̃ ui¬
detur. quasi quedã culpa nulliꝰ momĩ¬
ti cum sit graue peccatũ. scĩ gͦ eẽ non
possunt. in quibꝰ aliqd hoꝵ q̃ ꝓhibet
fuerit reptum. Aut turpitudo: aut stul¬
tiloquiũ. aut scurrilitas que adrẽ nõ
ꝑtinet. s magis gr̃arũ actio. Qm̃ quidã
solent aliqͥd turpe ag̾e: aut stultiloqͥis
bent uid̾i. ꝓ stultiloquia enĩ peccat᷑.
Inde sa lomon. Stultus inquit prisũ
agit mala. Et dĩs ineuglio dic̃. Iuia
om̃e uerbũ ociosũ qd̾ locuti fuerĩt ho¬
mines. reddent deeo rationẽ indie iu¬
dicii. Nec multa possũt discernique io¬
circo dicuntur: ut ad alicuiꝰ ꝑtineant
contumeliã. Idõ ad rem salutarẽ nõ ꝑ¬
tinent hec. Quare hec agenda ⁊ loquẽ¬
cda monet. que adutilitatẽ ꝓficiãt nr̃a
⁊ dĩ laudẽ. incuiꝰ lege meditandũ ẽ die
ac nocte. Sicut scriptum ẽ in psalmo pͥ¬

Expanded text:
a, a qua dissimulamus, quando fornicationi a, a qua dissimulamus, quando fornicationi et immunditiae comparatur, et sic a nobis videtur, quasi quaedam culpa nullius momenti, cum sit grave peccatum. Sancti ergo esse non possunt, in quibus aliquid horum quae prohibet, fuerit repertum. Aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas, quae ad rem non pertinent; sed magis gratiarum actio. Quoniam quidam solent aliquid turpe agere, aut stultiloquiisbent videri; per stultiloquia enim peccatur. Unde Salomon: Stultus, inquit, per risum agit mala . Et Dominus in Evangelio dicit: quia omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Nec inulta possunt discerni, quae idcirco dicuntur, ut ad alicujus pertineant contumeliam; ideo ad rem salutarem non pertinent haec. Quare haec agenda et loquenda monet, quae ad utilitatem proficiant nostram, et Dei laudem, in cujus lege meditandum est die ac nocte; sicut scriptum est in psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
ad uerba ꝑtinet uidetur contrariũ. ds
illũ tradisse dr̃: dũ illũ occidi ꝑmisie.
Sic̃ dic̃ dñs ad pilatũ. Non haberes ad
sum ẽ illi fac̾e̾ qd uoluit. ⁊ ħ ẽ tradere.
dum enĩ dissimulaꝵ tradit. si enĩ nolu¬
iss ꝑmutere: ñ fuiss occisus. Pmisit
gͦ occidi eum: s ab his qui eũ uolebat
ñ coacti s sponte occide. Nõ gͦ minu¬
nes a pena sũt: qr ħ eis ꝑmissũ ẽ quod
uolebant. Dan̾atio enĩ meo cõpetit. qr
istud adu̾sũ diabolũ futurũ ꝓmultis.
Dignum enĩ fuit ut qd inmicos in p̾¬
scius futuroꝵ contra se quasi ꝓse fac̾e
putabat ꝑmntteretꝰ ei: ut in p̾sientiã
suã sͥ in putans facti sui penitentia tor¬
queretur. qd̾ aũt xp̃s ipse se obtulit.
aut ds̃ illũ tradidit unũ est. Quia ã¬
boꝵ uoluntas ẽ. Forncatio aũt ⁊ oĩs
inmundicia ⁊ auaricia. nec nominet᷑
int̾ uos. sic̃ decet scõs. Mani festa sũt¬
que dic̾. quã tam̃ grauis ressit auarici¬

Expanded text:
et, videtur contrarium. Deus illum tradidisse dicitur, dum illum occidi permisit, sicut dicit Dominus ad Pilatum: Non haberes advsum est illi facere quod voluit, et hoc est tradere: dum enim dissimulat, tradit; si enim noluisset permittere, non fuisset occisus. Permisit ergo occidi eum, sed ab eis qui eum volebant non coacte, sed sponte occidere. Non ergo immunes a poena sunt, quia hoc eis permissuio enim in eo competit, quia istum adversum diabolum futurum pro multis. Dignum enim fuit ut quod inimicus impraescius futurorum contra se, quasi pro se facere putabat, permitteretur ei; ut impraescientiam suam sibi imputans, facti sui poenitentia torqueretur. Quod autem Christus ipse se obtulit, aut Deus illum tradidit, unum est; quia amborum una voluntas est. Fornicatio autem, et omnis immunditia aut avaritia, nec nominetur inter vosavis res sit avariti
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate susciput. It filii lucis am¬
bulate. nã fructꝰ lucis imom̃i bonita¬
te ⁊ iusticia ⁊ ueritate ẽ. Hoc dic̃. ut
sic conu̾sentur ut ñ inmerito filii luciᷤ
dicantur. oꝑa enĩ lucis palã sine timo¬
re fiuint. Tenebrani aũt oꝑa inocculto
qr ullicita sunt. Om̃e enĩ poccatũ pa¬
lam fieri timet᷑. Pbate quid sit qd̾ pla¬
cet dõ. Ex magnificentia scĩtatis ⁊ bo¬
nitatis ꝑpendi potest. quibꝰ ds̃ oꝑibꝰ
placent dõ. Inscitate eiũ purificatio.
Inmiscd̾a uͦ plena ⁊ ꝑfecta iusticia est.
Et uolite cõmunicare oꝑibꝰ infructu¬
osis tenebrarũ. Monet ne maloꝵ ac¬
tibꝰ ꝑ consensũ polluam̃. qui sũt ĩ fr̃uc¬
tuosi erga bonũ. ⁊ que studiosi ad ma
to ab eis fiunt: turpe ẽ etiã iam dicere
Non solu alienos uult eos eẽ amalis ac¬
tibꝰ. s ⁊ aiguere mala facta eoꝵ. qui ĩ
occulco turpit̾ oꝑantur. Gunc enĩ ꝓ¬
bantur peccata si arguant᷑. ut admi¬

Expanded text:
veritate suscipiunt. Ut filii lucis amveritate suscipiunt. Ut filii lucis ambulate, nam fructus lucis in omni bonitate, et justitia, et veritate est. Hoc dicit ut sic conversentur, ut non immerito filii lucis dicantur. Opera enim lucis palam sine timore fiunt; tenebrarum autem opera in occulto, quia illicita sunt; omne enim peccatum palam fieri timet. Probate quid sit, quid placet Deo. Ex magnificentia sanctitatis et bonitatis perpendi potest, quibus Deus operibus placent Deo; in sanctitate enim purificatio, in misericordia vero plena et perfecta justitia est. Et nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum. Monet ne malorum actibus per consensum polluamur; quia sunt infructuosi erga bonum, et quaestuosi ad malto ab eis fiunt, turpe est etiam dicere. Non solum alienos vult eos esse a malis actibus, sed et arguere mala facta eorum, qui in occulto turpiter operantur. Tunc enim probantur peccata, si 247 arguantur; ut admi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. In anes ẜmones uani sunt. uaĩtas
aũt idoloꝵ cultura ẽ. Que utiq nõ ex
dõ untiũ h̃t. s deerrore. Docet gͦ ne ho¬
nũ u̾bis adsensꝰ p̾beat. Per strepunt
eñ semꝑ.⁊ seductione quadã fallatie
contra fidẽ consuetudinẽ antiquitatis
obtendunt. rationẽ sresentiũ nõ spẽ
futuroꝵ ad serendã uidicantes. Idõue¬
nit suꝑhos uindicta de ceł: ut sciant
uerũ eẽ qd̃ credere noluer̃. A qua uam¬
tate dĩ seruos longe docet dełr ẽẽ dicͤre
tos. ne participes fiant pene illoꝵ. Fuis
tis aliqñ tenebre. nũc aũt lux in dño
benebre ignorantia sũt. qr nemo uidet
intenebris. Ignorantia uͦ gentilitas ẽ
siue ꝑfidia. a qua dĩ gr̃a ad fidẽ tracti
sũt. Facti lux idẽ ueritas. quia inluce
mani festant̾ que sũt. Deniq pagani
intenebris mistica sua celebrantes. in
spedeo uelatis odis ulludunt᷑. Ex his
xp̃ianis facti cognita ueritate filii lu¬
as dicunt᷑: quia ds̃ lux ẽ cuiꝰ fidẽ in

Expanded text:
. Inanes sermones vani sunt; vanitas autem idolorum cultura est, quae utique non ex Deo initium habet, sed de errore. Docet ergo ne horum verbis assensus praebeatur; perstrepunt enim semper, et seductione quadam fallaciae contra fidem consuetudinem antiquitatis obtendunt, rationem praesentium, non spem futurorum asserendam judicantes. Ideo venit super hos vindicta de coelis, ut sciant verum esse, quod credere noluerunt. A qua vanitate Dei servos longe docet debere discretos esse, ne participes fiant poenae illorum. Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Tenebrae ignorantia sunt; quia nemo videt in tenebris: ignorantia vero gentilitas est, sive perfidia a qua Dei gratia ad fidem tracti sunt, facti lux, id est, veritas; quia in luce manifestantur, quae sunt. Denique pagani in tenebris mystica sua celebrantes in spelaeo velatis oculis illuduntur. Ex his christiani facti cognita veritate filii lucis dicuntur, quia Deus lux est, cujus fidem in
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓfectum. Reedificat enĩ se intẽ¬
plũ dñi. Destructa enĩ fuerat dem̃tia
⁊ furore diaboli. Hoc gͣ dico ⁊ testor i
dño. ut ñ ambuletis sic̃ ⁊ gentes amli¬
lant inuanitate m̃tis sue. obscuratim
tellectu: alienati a fide dĩ ꝑignoranti¬
am que ẽ imp̃is. Mani festato creatore
⁊ ratione ostensa quã sequi debeat crra¬
tura infide dĩ sui. dũ taxat contestatur
illos in dñi. ut nõ alit̾ incedant. uł sen¬
tiant quã docent᷑. ne similes gentibus
inueniantꝰ. qui nec fidem recipiunt. nͦ
conu̾sationẽ ꝙͣ mandat lex. Obscurũ
habentes sensũ. ue contẽplentꝰ duumi.
nominis ueritatẽ. Nana enĩ sectãtes
que sunt idolatria infrenantꝰ adiablo
ne uniꝰ dĩ iter incedant. ut sociosillo
sue ꝑditionis efficiat. Propt̾ ignorantiã¬
desꝑantes semetipsos tradider̃ inpudici

Expanded text:
um profectum; 243 reaedificat enim se in temum profectum; 243 reaedificat enim se in templum Domini, destructa enim fuerat dementia et furore diaboli. Hoc ergo dico et testor in Domino, ut non ambuletis, sicut et gentes ambulant in vanitate mentis suae, obscurati intellectu, alienati a fide Dei propter ignorantiam, quae est in ipsis. Manifestato creatore, et ratione ostensa, quam sequi debeat creatura, in fide Dei sui dumtaxat, contestatur illos in Deum, ut non aliter incedant vel sentiant, quam docentur; ne similes gentilibus inveniantur, qui nec fidem recipiunt, nec conversationem, quam mandat Lex, obscurum habentes sensum, ne contemplentur divini nominis veritatem. Vana enim sectantes, quae sunt idololatria, infrenantur a diabolo; ne unius Dei iter incedant, ut socios illos suae perditionis efficiat. Et caecidesperant
Abbreviated transcription (Latin):
docet. Exipso eñ inquit om̃e corpus
id ẽ om̃is chorꝰ archangłoꝵ ⁊ potentia¬
iũ pͥncipũ ⁊ potestatũ subsistit. Aĩmus
enum singla hec num̾os ꝓpͥos habeant¬
corpꝯ appellat̃. Sic̃ eiummbra cũ sint
uniꝰ corporis diu̾sa sunt actu ⁊ dignita¬
te: ita ⁊ creata condita ẽ adõ ꝑ xp̃m. ut¬
acherubin ⁊ seraphin potentis que sub
sede di sũt. ⁊ angłis quos ipse dñs scõs ap¬
pellat: Quasi qued ã concatenatio sit us¬
q ad firmam̃tũ ordinata descendens.
ut cotũ & iunctũ sic: ⁊ meritis tam̃ dis¬
cernatur. Mentis dico ñ solũ officiorũ.
s ⁊ naturarũ. nec enĩ quia iuncta dicit
faciunt. discreta officiis uinat᷑a: ita ⁊ in
bis om̃ibꝰ ñ membra s nate ipse faciant
distinctiones. Hoc ẽ gͦ qd̾ laborat᷑. ut ad
unũ sensũ redigatꝰ creatura: ⁊ in sensu
unũ sit corpꝰ dũ om̃iũ una ꝓfessio est.
ut concordet inkaritate creatoris ad su¬

Expanded text:
docet; ex ipso enim, inquit, totum corpus, docet; ex ipso enim, inquit, totum corpus, id est, omnis chorus Archangelorum et Potentiarum, Principatuum et Potestatum subsistit. Quamvis enim singula haec numeros proprios habeant, etcorpus appellat. Sicut enim membra cum sint unius corporis, diversa tamen sunt actu et dignitate: a Cherubim et Seraphim potentiis, quae sub sede Dei sunt, et Angelis quos ipse Dominus sanctos appellat , quasi quaedam concatenatio sit, usque ad firmamentum ordinata descendens; ut totum et junctum sit et meritis tamen discernatur: meritis dico non solum officiorum, sed et naturarum. Nec enim quia juncta dicit faciunt discreta officiis, non natura; ita et in his omnibus non membra, sed naturae ipsae faciunt distinctiones. Hoc est ergo quod laboratur, ut ad unum sensum redigatur creatura, et in sensu unum sit corpus, dum omnium una professio est, ut concordet in charitate Creatoris ad su
Abbreviated transcription (Latin):
has fallantes nmici subueri nomi¬
ne error possit adferri. Hoc enĩ reme¬
diũ est falsitatis: ut sub p̾textu uerita¬
tis inducat errorẽ. Et nõ solũ sub ue¬
ri nomine. s ⁊ ne sic̾. ante acceptam fi¬
dem sen sui humiles uagabamͣ diu̾sos
errores. fideles facti discurreremꝰ fla¬
giles ⁊ dubu de spe ꝓmissa cõmonet.
qr iã xp̃iani facti fundati ẽẽ debent.
quia ambiguitas in fĩde nr̃a non est.
Comm̃dat᷑ enĩ uirtute ꝓdigioꝵ. ue¬
ritatem aũt facientes in karitate.au
nob̾ om̃ia subiciamꝰ ei: scientes quia
omiũ auctor ẽ uite. ut quasi capiti m̃¬
patris: nos tam̃ qui catholice fidei. ad¬
heremꝰ. ħ om̃i deuotione ⁊ cura ag̾e
debemꝰ. ut huic fidei nõ dãpnum s lu¬
crũ adfẽramꝰ psistentes in hac ad seue¬
ratione. ut compͥmant praue m̃tis col¬
loquia aduersus ueritatẽ armata. Ex
cit ad edificationẽ sui in karitate. Qua
ratione xp̃m capus ẽẽ om̃iũ dixerint.

Expanded text:
has fallentis inimici sub veri nomihas fallentis inimici sub veri nomine error possit afferri. Hoc enim remedium est falsitatis, ut sub praetextu veritatis inducat errorem: et non solum sub veri nomine, sed et ne, sicut ante acceptam fidem sensu humiles vagabamur per diversos errores, fideles facti discurreremus fragiles, et dubii de spe promissa, commonet; quia jam christiani facti, fundati esse debent, quia ambiguitas in fide nostra non est; commendatur enim virtute prodigiorum. Veritatem autem facientes in charinobis, omnes subjiciamur ei, scientes quia omnium auctor est vitae, ut quasi capiti memPatris: nos tamen qui catholicae fidei adhaeremus, hoc omni devotione et cura agere debemus, ut huic fidei nos damnum, sed lucrum afferamus, persistentes in hac asseveratione; ut comprimantur pravae mentis colloquia adversus veritatem armata. Ex cit ad aedificationem sui in charitate. Qua ratione Christum caput esse omnium dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
bences xp̃m ħ est auctorẽ uite. Don᷑
occurramꝰ om̃s inunitate fidĩ ⁊ ag¬
nitione filu dĩ. Tam diu dic̃ mnan̾e
ordinationẽ: quã diu cuncti destinati
ad uitam uniꝰ sint fidei incognitio¬
nem xp̃i. Inuirũ ꝑfectũ. in m̃suram
etatis plenituoinis xp̃i. Ita elaborã¬
dum hortatur. ut ꝑfectio fidĩ ad pre¬
m̃sura humana metiat᷑ s in plenitu¬
dine diuinitatis. quasi ꝑfectus ds
habeatur. Nec enĩ ꝑfectum dicens
uirum tp̃rali etate ⁊ mñsura significt᷑.
s ꝑ ħ dictum ꝑfectos nos uult fieri in
plenitudine intellectꝰ diuinitatis
filii dĩ. Ut ultra ñ simꝰ pariili ne¬
q fluctuantes ⁊ circumfẽram᷑⁊ om̃i
uento doctrine in nequitia homiñ
iastutia ad remediũ erroris. Fun¬
datos ⁊ stabiles eẽ nos uult in disci¬
plina fidei catholice quã petius a¬
płs reuelante dõ ꝓfessus ẽ. Nec uẽ¬
tilari nos oberrantes ꝑcliu̾sarũ here¬
sum pestilentiosas ad̾ seuerationes
nequitia humana inuentas: ut ꝑ

Expanded text:
c est, auctorem vitae. . Donec occurramus omnes in unitatem fidei et agnitionem Filii Dei. Tamdiu dicit manere ordinationem, quamdiu cuncti destinati ad vitam unius sint fidei in cognitionem Christi. In virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Ita elaborandum hortatur, ut perfectio fidei apprefides, nec mensura humana metiatur, sed in plenitudine divinitatis quasi perfectus Deus habeatur. Nec enim perfectum dicens, virum temporali aetate et mensura significat: sed per hoc dictum perfectos nos vult fieri in plenitudine intellectus divinitatis Filii Dei. Ut ultra non simus parvuli, neque fluctuantes, et circumferamur omni vento doctrinae in nequitia hominum, in astutia, ad remedium erroris. Fundatos et stabiles esse nos vult in disciplina fidei catholicae, quam Petrus apostolus, revelante Deo, professus est , nec ventilari nos oberrantes per diversarum haeresum pestilentiosas asseverationes nequitia humana inventas; ut per
Abbreviated transcription (Latin):
tipharie aduitã ad tracta ẽ. In xp̃o
uniꝰ dĩ manere misteriuũ: desinãt
aberrore. Idenĩ agitur ut p̾dicatio
ecdastica etiã his ꝓficiat. ⁊ deseranc
ad sensũ tyrannidis diaboli qua se ad¬
uersus dĩ uniꝰ fidem impia p̾sũptio¬
ne armauit. Qui sensꝰ in psalmo.xxͦ.¬

Expanded text:
ltifarie ad vitam attracta est, in Christo ltifarie ad vitam attracta est, in Christo unius Dei manere mysterium, desinant ab errore. Id enim agitur, ut praedicatio ecclesiastica etiam his proficiat, et deserant assensum tyrannidis diaboli, qua se adversus Dei unius fidem impia praesumptione armavit. Qui sensus psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
paulũ. Uides fr̃ quot milia sunt
in iudea credentiũ. ⁊ om̃sisti emu¬
latores sunt legis: unde factũ est¬
ut uas electionis. ad leges docendas mis¬
sus ẽ uc uł ipsi fidĩ sue spem plenam
habent: nichil de lege s in solo xp̃o sꝑ¬
antes. Ma infestato enĩ sacramento
xp̃i. tale donũ datum ẽ. Quod ꝑfecte
salutis halet esfectũ. Sic̃ enim ĩmag¬
na uota maxima dant᷑ apophorita:.i¬
ta ⁊ magnifico manifestato misterio
gaudii ⁊ leticie causa: tam egregiomu¬
nere donati sũt homines qd̃ illis satiꝰ
sit ad copiã salutarẽ. Ut nota fiat p̾n¬
cipibꝰ ⁊ potestatibꝰ in celestibꝰ ꝑ ec¬
desiam multiformis sapientie dĩ. cã
tum de hoc bene sensit ds̃ ut ñ solum
gentibꝰ hunc magistiũ daret uerum
etiã ut ꝑeum ueritas xp̃i innotescat
spiritibꝰ incelestibꝰ qui sũt incelesti¬
bus pͥncpes ⁊ potestates. Potestates
ilõ quia potentiores sũt int̾cet̾os sp̃ s¬
tibꝯ ut agnoscentes ꝑ ecclam que mł¬

Expanded text:
Paulum: Vides, frater, quot millia sunt in Judaeis credentium, et omnes isti aemulatores sunt Legis . Unde factum estut vas electionis ad gentes docendas missus esset, ut vel ipsi fidei suae spem plenam haberent, nihil de Lege, sed in solo Christo sperantes. Manifestato enim sacramento, Christi tale donum datum est, quod perfectae salutis haberet effectum; sicut enim in magna vota maxima dantur apophoreta; ita et magnifico manifestato mysterio, gaudii et laetitiae causa tam egregio munere donati sunt homines, quod illis satis sit ad copiam salutarem. Ut nota fiat Principibus et Potestatibus in coelestibus per Ecclesiam multiformis sapientiae Dei. Tam bene de hoc sensit Deus, ut non solum gentibus hunc magistrum daret; verum etiam ut per eum veritas Christi innotescat spiritibus in coelestibus, qui sunt Principes et Potestates. Potestates ideo, quia potentiores sunt inter caeteros sscentes per Ecclesiam, quae mu