comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa qͦd odi. illud facio. Si añt¬
quod nolo illud facio. cõsentio
legi qm̃ bona ẽ. Quid ẽ hoc
si qͦd nolo hoc facio: cõsentio
legi qm̃ bona ẽ: Cõsentires le¬
giꝰ. si qͦd uellet faceres. Facis
quod lex odit: quomͦ cõsentis
iegi:. Prorsus si qͦd nolo hoc fa
consentio legi qm̃ bona ẽ. Qui¬
modo : Quia iubet lex: nõ cni¬
cupisces. Quid uolo ego: nõ õ¬
cupiscere. Uolendo quod uult
lex. cõsentio legi qm̃ bona ẽ.
Si diceret lex nõ cõcupiscest
ego uellẽ cõcupiscere: nõ cõ¬
sentirẽ legi:⁊ omnino ab il¬
la uoluntatis ꝑuersitate di¬
uersus existerẽ. Dicente eñ
lege nõ cõcupisces.⁊ ego uelim
cõcupiscere: nõ consentio leqi
dei. Quid mͦ. Quid dicis o lexs
Nõ concupisces. Et ego nolo coĩ¬
cupiscere.⁊ ego nolo. Quod ñ
uis nolo. Ideo cõsentio. qͦd nõ
uis nolo. Nõ implet legẽ infin¬
mitas mea. sed legẽ laudat uo¬
luntas mea. Ergo qͦd nolo hoc

Expanded text:
Quod odi, illud facio. Quod odi, illud facio. acio; consentio legi, quoniam bona est. Quid est hoc, Si quod nolo, illud facio; consentio Legi, quoniam bona est? Consentires legi, si quod vellet faceres: facis quod lex odit, quomodo consentis legi? Prorsus, Si quod nolo, hoc facio; consentio legi, quoniam bona est. Quomodo? Quia jubet lex, Non concupisces, Quid volo ego? non concupiscere? Volendo quod vult lex, consentio legi, quoniam bona est. Si diceret lex, Non concupisces, et ego vellem concupiscere; non consentirem legi, et omnino ab illa voluntatis perversitate diversus existerem. Dicente enim lege, Non concupisces, et ego vellem concupiscere; non consentio legi Dei. Quid modo? quid dicis, o lex? Non concupisces. Et ego nolo concupiscere, et ego nolo; quod non vis, nolo: ideo consentio, quia quod non vis, nolo. Non implet legem infirmitas mea: sed Legem laudat voluntas mea. Ergo si quod nolo, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
spũalis:. Cũ seminatũ corpus
animale. resurget corpus spũ¬
ale. Modo gͦ qͣndo feruet mortis
te meliori spũalis. ex parte infe¬
riori carnalis. Adhuc confligo.
Nondũ uici. Magnũ ẽ mͥ nõ uinci.
Nõ qͦd uolo ago: sed qͦd odi illud fa¬
cio. Quid facise Concupisco. Et¬
si cõcupiscentie nõ cõsentio: et¬
si post cõcupiscentias meas nõ
eo ͥ tam̃ adhuc concupisco: et
itiq etiã in ipsa parte ego sũ.
Sed qͥd: Igit᷑ ipse ego. Quia ego in
m̃te. ego in carne. Nõ enĩ due
nature contrarie: sed ex utroq
unus homo: qͥa unꝰ ds̃ a quo
factꝰ ẽ homo. Igit᷑ ipse ego. ego
ipse m̃te seruio legi dei. carne
aũt legi peccati. Mente nõ cõ¬
sentio legi peccati. sed tam̃ nol¬
lẽ esset in membris meis lex
ulla peccati. Quia gͦ nollẽ ⁊ tam̃
ẽ. nõ qͦd uolo ago : qͥa cõcupis¬
ço. ⁊ nolo. Nõ qͦd uolo ago. sed
qͦd odi illud facio. Quid odi᷑.
Concupiscere. Odi cõcupiscere:.
⁊ tam̃ ago illud carne nõ m̃te.

Expanded text:
Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis te meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis. Adhuc confligo, nondum vici: magnum mihi est non vinci. Non quod volo, hoc ago; quod odi, illud facio. Quid facis? Concupisco. Etsi concupiscentiae non consentio, etsi post concupiscentias meas non eo; tamen adhuc concupisco: et utique etiam in ipsa parte ego sum. Sed quid? Igitur ipse ego: quia ego in mente, ego in carne. Non enim duae naturae contrariae, sed ex utraque unus homo: quia unus Deus, a quo factus est homo. Igitur ipse ego, ego ipse, mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente non consentio legi peccati: sed tamen nollem esset in membris meis lex ulla peccati. Quia ergo nollem, et tamen est; non quod volo ago: quia concupisco, et nolo, non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Quid odi? Concupiscere. Odi concupiscere, et tamen ago illud carne, non mente:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ te ab isto corpore mortis dies
adueniens ultimꝰ ꝓculdubio li¬
berabit. Quid ẽ qͦd ꝓ magno ge¬
misꝰ Quid ẽ qͦd dicis: qͥs me li-¬
berabit : Mortalis loqueris. mo¬
riturus loqueris. Separatio m̃¬
tis a carne qͦndoq uentura est.
Ipter breuitatẽ uite nũquã lon¬
ge ẽ. Propt̃ cotidianos casus qͣn¬
do sit nescis. Ergo siue festines.
siue tardes. omis uita humana
breuis ẽ Quid ꝓ magno gemis
⁊ dicis. qͥs me liberabit de corpore

Expanded text:
et te ab isto corpore mortis dies et te ab isto corpore mortis dies adveniens ultimus procul dubio liberabit. Quid est quod pro magno gemis? Quid est quod dicis, Quis me liberabit? Mortalis loqueris, moriturus loqueris. Separatio mentis a carne quandoque ventura est: propter brevitatem vitae nunquam longe est; propter quotidianos casus quando sit, nescis. Ergo sive festines, sive tardes, omnis vita humana brevis est: quid pro magno gemis, et dicis, Quis me liberabit de corpore
Abbreviated transcription (Latin):
meis. repugnantẽ legi m̃tis mae
⁊ captiũu me ducentẽ in legẽ
peccati que ẽ in membris mes
Captiuũ. sed ex carne. Captiũ.
sed ex parte. Nã mens repugila
⁊ condelectat᷑ legi dei. Sic eni
intelligere. debemꝰ. si de se ipl
apłs loquit᷑. iam gͦ si mens nõ
cõsentit peccato tigllanti. As¬
gerenti. blandienti:: si mens nõ
cõsentit qũ habet alias interiꝰ
delectationes suas. delectationibꝰ
carnis nulla ex parte conferen
tendit: sed mens uiua nõ cõsen¬
tt. Nũqͥd ipsa mors nõ ẽ in te :
Nũqͥd illud qͦd mortuũ ẽ nõ ꝑtinet
ad te : Adhuc ẽ ibi contentio. Qt
homo. si nõ in m̃te : tam̃ in
carne miser homo. Nõ enĩ in
m̃te homo:⁊ in carne nõ homo.
Quis enĩ unquã carnẽ suã odio
habuit: Miser ego homo: qͥs me
liberabit de corpore mortis huiꝰ
Iuid ẽ hoc fr̃s e Quasi carere uult
corpore. Quid festinas : Si tantũ
ibi ẽ intentio tua. ut corpore ca¬
reas .ͥ mors qͣndoq uentura ẽ:

Expanded text:
repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis: captivum, sed ex carne; captivum, sed ex parte. Nam mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se ipso Apostolus loquitur. Jam ergo si mens non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti; si mens non consentit, quoniam habet alias interius delectationes suas, delectationibus carnis ex nulla parte conferendtendit, sed mens viva non consentit. Numquid ipsa mors non est in te? Numquid illud quod mortuum est, non pertinet ad te? Adhuc tibi est contentio. Quid homo: etsi non in mente, tamen in carne miser homo. Non enim in mente homo, et in carne non homo. Quis enim unquam carnem suam odio habuit ? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore careas; mors quandoque ventura est,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ei medicus apposuerit ad tu¬
morẽ. Audi.nõ me Ipsũ audi.
Audi confitentẽ: ut sentias docen¬
tẽ. Audi. U̾ ne magnitudine re¬
uelationũ meaꝵ extollar. Ecce
iã possũ dicere apło paulo. Ne
extollaris scẽ apłe. tu ne extolla¬
ris adhuc cauendũ ẽ tu ne ex¬
tollaris adhuc timendũ ẽ. tu ne
extollaris adhuc huic infirmi¬
tati medicina querenda ẽ. Quid¬

Expanded text:
quid medicus ei apposuerit ad tuquid medicus ei apposuerit ad tumorem: audi non me, ipsum audi. Audi confitentem, ut sentias docentem. Audi: Et ne magnitudine revelationum mearum extollar. Ecce jam possum dicere apostolo Paulo: Ne extollaris, sancte Apostole? Tu ne extollaris, adhuc cavendum est? Tu ne extollaris, adhuc timendum est? Tu ne extollaris, adhuc huic infirmitati medicina quaerenda e
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. Dic nobis scẽ apłe aliũ
aliquẽ manifestiorẽ locũ nõ
ubi queris immortalitatẽ: sed
ubi cõfiteris mortalitatẽ. Et
hic iã susurrat᷑:iam cõtradi¬
cit᷑. Uideor mͥ audire quorun¬
dã cogitationes. U hic dicit᷑
mͥ. Uerũ ẽ. Noui qͥd dicturus
es. Confitet᷑ infirmitatẽ: sed
carnis nõ mentis. Confitet᷑ in¬
firmitatẽ: sed corporis nõ ani¬
mi. In animo ẽ aũt ꝑfecta nis¬
ticia. nõ in corpore. Nã qͥs
Sic̃ dic̃. Habemꝰ thesaurũ istũ in
uasis fictilibꝰ. Quid tibi gͦ cũ uase
fictili᷑. Se thesauro aliquid loque¬
re : si aliqͥd minꝰ habuit : si erat
qͦd thesauro iusticie possit addi.
Inueniamꝰ : ipsũ audiamꝰ: ne in¬
agnoscitis apłm habentẽ mag¬
nitudinẽ reuelationũ: ⁊ timen¬
tẽ elationis p̃cipiciũ. Ut gͦ no¬
ueris qͥa ⁊ ip̃se apłs qͥ uolebat
alios saluos facere adhuc cura-¬
bat᷑. ut noueris qͥa ⁊ ipse curabat᷑.
si magnipendis ipsiꝰ honorẽ: audi

Expanded text:
. Dic nobis, sancte Apostole, alium aliquem manifestiorem locum, non ubi quaeris immortalitatem, sed ubi confiteris infirmitatem. Et hic jam susurratur, jam contradicitur. Videor mihi audire quorumdam cogitationes, et hic dicitur mihi: Verum est, novi quid dicturus es: confitetur infirmitatem, sed carnis, non mentis; confitetur infirmitatem, sed corporis, non animi: in animo autem est perfecta justitia, non in corpore. Nam quis sicut dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus ? Quid tibi ergo cum vase fictili? De thesauro aliquid loquere. Si aliquid minus habuit, si erat quod ei ad aurum justitiae posset addi, inveniamus. Ipsum audiamus, ne inagnoscitis Apostolum habentem magnitudinem revelationum, et timentem elationis praecipitium. Ut ergo noveris quia et ipse Apostolus, qui volebat alios salvos facere, adhuc curabatur: ut noveris quia et ipse adhuc curabatur; si magnipendis ipsius honorem, audi
Abbreviated transcription (Latin):
les iubet. post cõcupiscentias
luas nõ eas: m̃te spũalis es:
carne carnalis. Aliud ẽ enĩ nõ cõ¬
cupiscere aliud post cõcupiscen-¬
tias suas nõ ire. Nõ cõcupiscere
omino ꝑfecti ẽ : post concupis¬
centias suas nõ ire pugnantis ẽ.
luctantis ẽ. laborantis ẽ. Ubi fer-¬
uet pugna. quare desꝑat᷑ uicto¬
ria. Quando erit uictoria:. Quan¬
do absorbebit᷑ mors in uictoriã.
Tuc̃ enĩ uox erit triumphantis:
nõ sudor pugnantis. Que futura
ẽ uox illa triumphantisͥ cum
corruptibile hoc induerit incor¬
ruptionẽ.⁊ mortale hoc indiie¬
rit immortalitatẽ ⁊ Uides uic¬
torẽ.l audi exultantẽ: expecta

Expanded text:
Lex jubet, Post concupiscentias Lex jubet, Post concupiscentias tuas non eas : mente spiritualis es, carne carnalis. Aliud est enim, non concupiscere; aliud, post concupiscentias suas non ire. Non concupiscere, omnino perfecti est; post concupiscentias suas non ire, pugnantis est, luctantis est, laborantis est. Ubi fervet pugna, quare desperatur victoria? Quando erit victoria? Quando absorbebitur mors in victoriam. Tunc enim vox erit triumphantis, non sudor pugnantis. Quae futura est vox illa triumphantis, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem? Vides victorem,
Abbreviated transcription (Latin):
spiritales eos uocauit. Uos inqͥt
qͥ spũales estis. instruite huius¬
modi in spũ lenitatis: intendens
te ipsũ ne ⁊ tu tẽpteris. Ecce
timuit illi tẽptationis fragilita¬
tẽ. Unde possit tẽptari spiritu¬
alis: Ꝙ̾ si nõ ex mente: utiq
ex carne. Spũalis enĩ qͥa scd̃m
sp̃m uiuit. adhuc aũt ex par¬
te mortali carnalis. Idẽ sp̃u¬
alis: idẽq carnalis. Ecce sp̃ualis.
Mente seruio legi dei. Ecce car¬
nalis. Carne ant legi peccati.
Idẽ gͦ ipse ⁊ spũalis ⁊ carnalis.
Idem plane quã diu hic uiiit
qͥcũq carnalibꝰ concupiscen-¬
tiis cedis atq consentis: qͥ eas uel
bonas putas ad explendã libidi¬
nis saturitatẽ: uel certe sic iã
iides malas ut eis tam̃ ceden¬
do consentias: ⁊ qͦ ducũt sequa¬
ris:⁊ ea que male suggerũt
ꝑpetres. Totus carnalis es tu.¬
u tu. quisqͥs talis es: totus car¬
nalis es. Si cõcupiscis quidẽ qͦd
lex uetat cũ dicit nõ cõcupis¬
ces: seruas tam̃ aliud qͦd itẽ

Expanded text:
os, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, utique ex carne. Spiritualis enim, quia secundum spiritum vivit; adhuc autem ex parte mortali carnalis: idem spiritualis, idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu hic vivit, quicumque carnalibus concupiscentiis cedis atque consentis, qui eas vel bonas putas ad explendam libidinis saturitatem, vel certe sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, et quo ducunt sequaris, et ea quae mala suggerunt perpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Si autem concupiscis quidem, quod Lex vetat, cum dicit, Non concupisces ; servas tamen aliud quod item
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittit dñs in lectione ubi at:
in resurrectione mortuoꝵ neq
nubent neq uxores ducent:
nõ enĩ incipient mori. sed erũt
tu unde scis qͥa paulus apłs angłi
iisticiã ⁊ ꝑfectionẽ nõdũ habebat:
so facio inuriã apło. Nõ credo
nisi apło aliũ testẽ nõ quero:
suspicantẽ nõ audio: nimiũ lau
te ipso loqueris. Nã ubi dixisti
no qͥd ego uolo ago. sed qͦd odi
llud facio: existũt qͥ dicũt qͦd ahũ
in te nescio quẽ transfiguraue¬
ris laborantẽ: deficientẽ  uictũ:
captiũu. Tu mͥ dic de te: ubi ne¬
no dubitat qͥa loqueris de te.

Expanded text:
mittit in resurrectione, ubi ait: In resurrectione mortuorum neque nubent, neque uxores ducent; non enim incipient mori, sed erunt tu unde scis quia Paulus apostolus angeli justitiam et perfectionem nondum habebat? Non facio injuriam Apostolo, non credo nisi Apostolo, alium testem non quaero; suspicantem non audio, nimium laudte ipso loqueris. Nam ubi dixisti, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio; existunt qui dicant, quod alium in te nescio quem transfiguraveris laborantem, deficientem, victum, captivum. Tu mihi dic de te, ubi nemo dubitat quia loqueris de te.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco magna diligentia: qͥs in¬
telligat᷑. Utrũ ipse apłs qͥ loquebat᷑
an aliũ aliquẽ in se transfigurauit
quẽ tangeret in se. sic̃ dixit quo¬
dã loco : hec aũt omĩa transfigura¬
ui in me ⁊ apollo ꝓptͣ uosꝰ ut in
nob̃̾ discatis. Si gͦ apłs loquit᷑ quod
nemo dubitat: ⁊ cũ dic̃ nõ qͦd uolo
ego ago sed qͦd odi illud facio. noꝰ
de altero sed de se ipso dicit qͥ
sumꝰ intellecturi fr̃s mei. Itane
ego sũ. Si gͦ aliqͥs nr̃m ẽ. ipsũ qͣst
de ipso audiamꝰ:⁊ nõ irati nos
corrigamꝰ. Si aũt ipse ẽ. forte en
⁊ ipse ẽ: nõ sic intelligamꝰ quod
dixit. nõ qͦd uolo ago. sed qͦd odi¬

Expanded text:
ligentia quis intelligatur, utrum ipse Apostolus qui loquebatur; an alium aliquem in se transfiguravit, quem tangeret in se, sicut dixit quodam loco: Haec autem omnia transfiguravi in me et Apollo propter vos, ut in nobis discatis . Si ergo Apostolus loquitur quod nemo dubitat, et cum dicit, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio, non de altero, sed de se ipso dicit: quid sumus intellecturi, fratres mei? Itane ego sum. Si ergo aliquis nostrum est, ipsum quasi de ipso audiamus, et non irati nos corrigamus. Si autem ipse est, forte enim et ipse est; non sic intelligamus quod dixit, Non quod volo ago; sed q
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dixeras: qͦd oꝑor ignoro.
Si ignoras : quomͦ scis: Modo
dicis ignoro: mͦ dicis scio. Ego
quomͦ te intelligã nescio. An
hoc ẽ qͦd intelligo᷑. Ubi enĩ ait
Poꝑor ignoro. dixit ignoro
no approbo nõ accepto: nõ
i placet: nõ cõsentio. nõ lau¬
do. Nõ enĩ ⁊ xp̃s eos ignorabit.
quibꝰ dicturiis ẽ nõ noui uos.
Prorsus etiã hoc intelligo. Quod
enĩ operor ignoro. qͥa qͦd nõ
facio ignoro. Rõ enĩ ego oꝑor
illud : sed. id qͦd in me habitat
peccatũ. Ideo ignoro: qͥa nõ
ego facio. Sic̃ dictũ ẽ de dño.
eũ qͥ nõ nouerat peccatũ. Qd
nõ nouerat qͦd arguebrit:
non nouerat qͦd puniebat.
Si gͦ nõ nouerat qͦd puniebat:
iniuste puniebat. Quia uͦ ius-¬
te puniebat : nouerat qͦd pu¬
niebat. E tam̃ peccatũ nõ
nouerat. qͥa peceatũ nõ fece¬
rat. Quod enĩ oꝑor ignoro.
Nõ enĩ qͦd uolo ago. sed qͦd odi
illud facio. Si aũt qͦd nolo hoc
facio. cõsentio legi qm̃ bona

Expanded text:
dum dixeras, Quod operor, ignoro. dum dixeras, Quod operor, ignoro. Si ignoras, quomodo scis? Modo dicis, Ignoro; modo dicis, Scio: ego quomodo intelligam, nescio. An hoc est quod intelligo? Ubi enim ait, Quod operor, ignoro; dixit ignoro, non approbo, non accepto, non mihi placet, non consentio, non laudo. Non enim et Christus eos ignorabit, quibus dicturus est, Non novi vos . Prorsus etiam hoc intelligo, Quod enim operor, ignoro: quia quod non facio, ignoro. Non enim ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Ideo ignoro: quia non ego facio, sicut dictum est de Domino, Eum qui non noverat peccatum . Quid non noverat quod arguebat? non noverat quod puniebat? Si ergo non noverat quod puniebat, injuste puniebat. Quia vero juste puniebat, noverat quod puniebat. Et tamen peccatum non noverat, quia peccatum non fecerat. Quod enim operor, ignoro: non enim quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Si autem quod nolo, hoc facio; consen
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ:⁊ det malũ exẽpli
Nõ qͦd uolo ago. Qd enĩ lex dictsa
Nõ cõcupisces. Et ego nolo cõcu¬
piscere ⁊ tam̃ cõcupisco. quals
cõeupscentie mee assensũ non
p̃beam. quãuis post eã nõ aũ
Resisto enĩ. auerto mentẽ. res
arma: teneo membra:⁊ tail
sit in me qͦd nolo. Quod nõ uult¬
⁊ lex. nolo cũ lege. Quod ñ uult
nolo. Ergo cõsentio legi. Sed qͥa
ego sũ in carne. ego sũ in m̃te:
seo magis ego sũ in m̃te quã
in carne. Quia enĩ ego sũ in
in regente. Mens enĩ regit.
caro regit᷑. Q magis sũ ego in
eo qͦd rego: quã in eo in quo
regor. Cuia gͦ magis ego in
cato uenundatꝰ: iã accepta grã
saluatoris ut m̃te cõdelecter
legi dei. nõ ego oꝑor illud. sed
qd habitat in me peccatũ.
Scio enĩ qͥa nõ habitat in me.
Iterũ gͦ in me. Audi qͦd sequit᷑.
hoc ẽ in carne mea bonũ. Uel¬
le enĩ adiacet mͥ. Scio. Qd scis:
Quia nõ habitat in me. hoc ẽ
in carne mea bonũ. Iam du-¬

Expanded text:
 exemplum. Non quod volo ago. Quid enim lex dicit? Non concupisces. Et ego nolo concupiscere, et tamen concupisco; quamvis concupiscentiae meae assensum non praebeam, quamvis post eam non eam. Resisto enim, averto mentem, nego arma, teneo membra; et tamen fit in me quod nolo. Quod non vult lex, nolo cum lege; quod non vult, nolo: ergo consentio legi. CAego sum in carne, ego sum in mente; sed magis ego sum in mente, quam in carne. Quia enim ego sum in in regente: mens enim regit, caro regitur: et magis sum ego in eo quo rego, quam in eo in quo regor. Quia ergo magis ego in cato venumdatus, jam accepta gratia Salvatoris, ut mente condelecter legi Dei, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me. Iterum ergo in me: audi quod sequitur, hoc est in carne mea bonum. Velle enim mihi adjacet. Scio. Quid scis? Quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Jamdu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd : Uolo nõ cõcupiscere: ⁊ cõcu¬
pisco. lex qͥd dixit:. Nõ cõcupis¬
ces. Homo legẽ audiuit: uieĩ
agnouit :  bellũ indixit. capti¬
uitatẽ inuenit. Sed forte aliqs
cupiscentiã apłs in carne sua
quã habere nollet: eui tañ
existenti. ttillanti. sugerenh
sollicitanti. estuanti. teptane
buisse infirmitatẽ cõcupiscentie.
nondũ eũ ad tantã ꝑfectionẽ
iusticie ꝑuenisse quantã in an-¬
gelis esse credimꝰ: quoꝵ angłoꝵ

Expanded text:
quid? Volo non concupiscere, et concupisco. Lex quid dixit? Non concupisces. Homo Legem audivit, vitium agnovit: bellum indixit, captivitatem invenit. Sed forte aliquicupiscentiam Apostolus in carne sua, quam habere nollet; cui tamen existenti, titillanti, suggerenti, sollicitanti, aestuanti, tentanti buisse infirmitatem concupiscentiae cnondum eum ad tantam perfectionem justitiae pervenisse, quantam in Angelis esse credimus: quorum Angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
nitudine inqͥt reuelationũ meq
extollar: datꝰ ẽ mͥ stimulus cqr¬
nis mee. angłs sathane qͥ meco¬
laphizet. Qualẽ tumorẽ timurꝰ¬
qͥ tã mordacissimũ epithima a¬
cepit. Iã gͦ mͦ dic qͥa tanta in
illo erat iusticia. qͣnta ẽ ⁊ in
angłis scĩs. An forte ⁊ angłs ses
in celo ne extollat᷑. accepit sti¬
mulũ angłm sathane a quo co¬
lapħi ⁊et᷑s Absit hoc de scĩs an¬
gelis suspicari. Homines sumꝰ.
apłos scõs homines agnoscamꝰ.
uasa electa. sed adhuc fragilia.
Adhuc in carne ꝑegrinantes. nõ¬
dũ in celesti patria triũphan
ter ut ab illo iste stimulus au¬
ferret᷑. nec exauditꝰ ẽ ad uolim¬
tatẽ qͥa exauditꝰ ẽ ad sanstatẽ.
forte nõ indecenter ipse loqut
ubi dieit ⁊ scimꝰ enĩ qͥa lex spĩal¬
nalis apłs qͥ aliis dicebat: uos
qͥ spũales estis instrute huis¬
modi in spũ lenitatis: Alios
tanqͣm spũales alloquit᷑. ⁊ p¬
se carnalis ẽ: Sed qͥd dixit el
ipsis spũalibꝰ qͥ nõdũ erantie

Expanded text:
nitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, Apostolos sanctos homines agnoscamus; vasa electa, sed adhuc fragilia; adhuc in hac carne peregrinantes, nondum in coelesti patria triumphantr rogavit, ut ab illo iste stimulus auferretur; nec auditus est ad voluntatem, quia exauditus est ad sanitatem ; forte non indecenter ipse loquitur, ubi dicit, Scimus autem quia Lex spinalis Apostolus, qui aliis dicebat, Vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis? alios tanquam spirituales alloquitur, et ipse carnalis est? Sed quid dixit et ipsis spiritualibus, quia nondum erant
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriã. Ubi ẽ mors contentio
tua. Ubi ẽ mors aculeus tuus:
Ubi ẽ ͦ Ecce erat: ⁊ nõ est. Abi
ẽ mors contentio tua :. Ecce mor-¬
tis contentio: nõ qͦd uolo ago. Ecce
dicit scimꝰ qͥa lex spũalis ẽ. ego
aũt carnalis sũ. m̃te enĩ spũalis.

Expanded text:
Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Ubi est? Ecce erat, et non est. Ubi est, mors, contentio tua? Ecce mortis contentio: Non quod volo ago. Ecce dicit, Scimus quia lex spiritualis est, ego autem carnalis sum: mente en
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ legẽ mͥ uolenti facere bonĩ.
⁊ hoc mͥ. Nõ enĩ caro nõ meai
aut de alia substantia caro: aut
de alio pͥncipio caro. aut anima
ex deo. ⁊ caro de gente tenebraꝵ
Absit. Langor repugnat sc̃itati.
Semiuiuus iacebat in uia. cu¬
rat᷑ adhuc: donec sanent᷑ om̃s

Expanded text:
go legem mihi volenti facere bonum; t hoc mihi. Non enim caro non mea, aut de alia substantia caro, aut de alio principio caro, aut anima ex Deo, et caro de gente tenebrarum. Absit. Languor repugnat sanitati. Semivivus jacet in via , curatur adhuc, sanantur om
Abbreviated transcription (Latin):
se malis. Inuenit se A uo fugit se:
Quocũq enĩ fugerit se. seqͥtur se. Et
qͥd ei ꝓdest de se inuento scientia:
ta ẽ ille qͥ inuenit se. Scimꝰ in qͥt
qͥa lex spũalis ẽ. ego aũt carnalis
sũ ueniindatꝰ sub peccato. Qd enĩ
operor ignoro. Nõ enĩ qͦd uolo hoc

Expanded text:
se, in malis invenit se. Quo fugit se? se, in malis invenit se. Quo fugit se? Quocumque enim fugerit se, sequitur se. Et quid ei prodest de se invento scientia, ta est, ille qui invenit se. Scimus, inquit, quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato. Quod enim operor, ignoro
Abbreviated transcription (Latin):
inuentũ ẽ mͥ mandatũ qͦd erat
in uitã. Qd enĩ tã ꝑtinens ad uitã :
quã nõ cõcupisces:. Hoc ẽẽ in mor¬
tẽ. Peccatũ enĩ occasione accepta
ꝑ mandatũ fefellit me: ⁊ ꝑ illud
occidit. Cõcupiscentiã terruit: nõ
inqͥt lex quidẽ scã.⁊ mandatũ scm̃
⁊ iustũ ⁊ bonũ. Quod gͦ bonũ ẽ mͥ
factũ est mors: Absit. Rõ enĩ lex
mors: sed peccatũ mors. Eͦd gͦ ex
occasione mandati:. Sed peccatũ ut
appareat peccatũ. Latebat enĩ. qͣndo
mortuũ dicebat᷑. Per bonũ mͥ oꝑatũ
ẽ mortẽ ut addita p̃uaricatione
frat supͣ modũ peccator aut peccatũ
ꝑ mandatũ. qͥa p̃uaricatio peccato
nõ adderet᷑ si nõ eẽt mandatum.
enĩ lex nõ ẽ: nec p̃uaricatio ⁊ uid
gͦ: Quid dubitamꝰ ad hoc datã ẽẽ
legẽ  ut inueniret se homo:
Quando enĩ ds̃ nõ ꝓhibebat a ma¬
lo:. latebrit se homo uires suas lan¬
guidas nõ inuenit: nisi qͣndo le¬
gẽ ꝓhibitionis accepit. Inuenit gͦ

Expanded text:
inventum est mihi mandatum quod erat ad vitam : » quid enim tam pertinens ad vitam, quam non concupisces? « hoc esse in mortem. » Peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Concupiscentiam terruit, non quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit. Non enim lex mors, sed peccatum mors. Quid ergo ex occasione mandati? Sed peccatum ut appareat peccatum - latebat enim quando mortuum dicebatur: per bonum mihi operatum est mortem; ut, addita praevaricatione, fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum; quia praevaricatio peccato non adderetur, si non esset mandatum. enim lex non est, nec praevaricatio . Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse Legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo: vires suas languidas non invenit, nisi quando legem prohibitionis accepit. Invenit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. Scd̃m intentionẽ ait: nõ
scđm ꝑfectionẽ. Scdm intentio¬
nẽ sequor ad palmã suꝑne uoca¬
tionis dei in xp̃o iħu. Supͣ iam
dixerat: nõ qͥa iã acceꝑim. aut
iam ꝑfectꝰ sim. Adhuc contra¬
dicit᷑:⁊ dicit᷑. Dicebrit ista apłs.
qͥa nondũ ꝑuenerat ad immor-¬
talitatẽ: nõ qͥa nondũ ꝑuene¬
rat ad iusticie ꝑfectionẽ Iã gͦ
tã ꝑfectꝰ erat quã sũt angłi:¬

Expanded text:
t, non secundum perfectionem; secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Supra jam dixerat: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim . Adhuc contradicitur et dicitur: Dicebat ista Apostolus, quia nondum pervenerat ad immortalitatem; non quia nondum pervenerat ad justitiae perfectionem. Jam ergo tam justus erat quam sunt Ang
Abbreviated transcription (Latin):
fuistis audistis. Alã lecti¬
onẽ sequit᷑ que hodie re-¬
citata ẽ. Adhuc ille uersat᷑ diffici¬
lis ⁊ ꝑiculosus locus: quẽ uob̾ in
adiutorio dnĩ dĩ nrĩ quantũ me
religioso apud eũ adiuuatis affec¬
ponere ⁊ enodare suscepimꝰ. Paci¬
entiã mͥ p̾beat caritas urã : ut
si habeo ꝓpt obscuritatẽ rerũ dif¬
ficilẽ disputationẽ: habeã saltim
facilẽ uocẽ. Si enĩ sit utrũq dif¬
ficile. multũ laborat᷑. ⁊ utinã nõ
sine causa laboret᷑. Ut aũt ꝓsit
labor nr̃: sit patiens auditꝰ ur̃.
Ruia legẽ nõ culpat apłs. hester¬
na die audientibꝰ qͣntũ existimo
satisfecimꝰ. Ibi qͥppe ait. Quid gͦ di¬
cemꝰ: Lex peccatũ ẽ: Absit. Sed
peccatũ nõ cognoui nisi ꝑ legẽ.
Nã cõcupiscentiã nesciebã.: nisi

Expanded text:
uistis, audistis: illam lectio sequitur quae hodie recitata est. Adhuc versatur ille difficilis et periculosus locus, quem vobis in adjutorio Domini nostri, quantum me religioso apud eum adjuvatis affecponere et enodare suscepimus. Patientiam mihi praebeat Charitas vestra, ut si habeo propter obscuritatem rerum difficilem disputationem, saltem habeam facilem vocem. Si enim utrumque sit difficile, multum laboratur: et utinam non sine causa laboretur. Ut autem prosit labor noster, sit patiens auditus vester. Quia Legem non culpat Apostolus, hesterno die audientibus, quantum existimo, satisfecimus. Ibi quippe ait: Quid ergo dicemus? Lex peccatum est. Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi per legem. Nam concupiscentiam n
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ras. ad diuinaꝵ qͣs nescientes u iq
portant testimoniũ htteraꝵ. In his
enĩ claudicat iacob: cui tacta ⁊ are¬
facta ẽ femoris latitudo. qua sigusi¬
caret᷑ a semitis suis claudicans ge¬
neris multitudo. Sed in pariete sũ
qͥ ex eis ad pacẽ lapidis angularis
accessit. illi cogitent᷑ in quibꝰ ben¬
dictꝰ ẽ iacob. Idẽ quippe.:⁊ benedit᷑¬
⁊ claudus. Benedictꝰ in scĩficatis. la¬
dus in reꝓbatis. Illi in isto parieit
cogitent᷑. quoꝵ abundantia p̃ide¬
brt ⁊ sequebrt᷑ asellũ saluators
clamans. benedictꝰ qͥ uenit in no¬
mine dñ. Iui cogitent᷑. qͥ discipili
inde electi: ⁊ apłi facti sũt. Cosis
stephanꝰ. in greca lingua corouell¬
mine appellatꝰ. ⁊ pͥor post resunda¬
tionẽ dnĩ martyrio coronat. es¬
tent᷑ etiã ex ipsis ꝑsecutoribꝰ tot mi¬

Expanded text:
terras, ad divinarum, quas nescientes ubique terras, ad divinarum, quas nescientes ubique portant, testimonium Litterarum. In his enim claudicat Jacob, cui tacta et arefacta femoris latitudo , qua significaretur a semitis suis claudicans generis multitudo. Sed in pariete sancto, qui ex eis ad pacem lapidis angularis accessit, illi cogitentur in quibus benedictus est Jacob. Idem quippe et benedictus et claudus: benedictus in sanctificatis, claudus in reprobatis. Illi in isto pariete cogitentur, quorum abundantia praecedebat et sequebatur asellum Salvatoris, clamans: Benedictus qui venit in nomine Domini . Illi cogitentur qui discipuli inde electi, et apostoli facti sunt. Cogitetur Stephanus in graeca lingua coronae nomine appellatus, et prior post resurrectionem Domini martyrio coronatus. Cogitentur etiam ex ipsis pe
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ manifestatꝰ. illi diei celebrati¬
oni quo ẽ xp̃s ex iudeis natꝰ ad¬
iungere: ⁊ tanti sacram̃ti memo¬
unꝰ ex iudeis. alius ex gentibꝰ. an¬
gulari lapidi coherendo. seruan¬
tes unitatẽ sp̃s in uinculo pacis.
nõ offendat animũ reproboꝵ mul¬
titudo iudeoꝵ. in quibus fuer̃ edi¬
ficantes. id ẽ uolentes ẽẽ legis doc¬
tores. sed quales dicit apłs. nõn
telligentes neq que loquunt᷑ u
de quibꝰ affirmant. ꝑ hanc ensi
m̃tis cecitatẽ. lapidẽ reꝓbauer
factꝰ est in caput anguli. Sed noꝰ
fieret in caput anguli nisi duobꝰ
ppłis de diuerso uenientibꝰ. p̃bor
pacificã grã copulante iunctum̃
Nõ gͦ cogitent᷑ in isrłitico pariete pe¬
cutores ⁊ int̾fectores. xpĩ. qͣsi legẽ eon¬
ficantes et fidẽ destruentes. angilam̃
lapidẽ reꝓbantes.⁊ ruinã ciuitati
misere fabricantes. Nec ista ibi cogi¬
tet᷑ numerositas iudeoꝵ disꝑsa per

Expanded text:
tium manifestatus, illius diei celebratitium manifestatus, illius diei celebrationi, quo est Christus ex Judaeis natus, adjungere, et tanti sacramenti memounus ex Judaeis, alius ex Gentibus, angulari lapidi cohaerendo, servantes unitatem spiritus in vinculo pacis ; non offendat animum reproborum multitudo Judaeorum, in quibus fuerunt aedificantes, id est, volentes esse Legis doctores: sed quales dicit Apostolus, Non intelligentes neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant . Per hanc enim mentis caecitatem, lapidem factus est in caput anguli . Sed non fieret in caput anguli, nisi duobus populis de diverso venientibus praeberet pacificam, gratia copulante, juncturam. Non ergo cogitentur in Israelitico pariete persecutores et interfectores Christi, quasi legem aedificantes et fidem destruentes, angularem lapidem reprobantes et ruinam civitati miserae fabricantes. Nec ista ibi cogitetur numerositas Judaeorum dispersa per
Abbreviated transcription (Latin):
pidẽ angularẽ. electũ. preciosũ.⁊
qͥ crediderit in eũ: nõ confundet᷑.
Qui audier̃ ⁊ obedier. hinc atq inde
utriq uener̃: pacẽ tenuer̃. inimicicias
finier̃: utroꝵq pͥmicie pastores
⁊ magi fuer̃. In eis cepit bos agnos¬
cere possessorẽ suũ.⁊ asmꝰ p̃sepe
dnĩ sui. Ex iudeis animal cornu¬
tũ. ubi xp̃õ crucis cornua para¬
bant᷑. Ex gentibꝰ animal auritũ.
unde p̃dictũ erat. Ppłs quẽ non
cognoui seruiuit mͥ. in obauditu
auris obaudiuit mͥ. Ipse nãq pos¬
sessor bouis ⁊ dñs asini in p̃sepi ia¬
cebat.⁊ ambobꝰ alim̃tũ cõmune
p̃bebat. Quia gͦ pax uenerat eis
pastores isrłite tanquã ꝓpe inuen¬
ti. eo die qͦ natꝰ est. xp̃s ad eũ uener̃.
uider̃. ⁊ exultauer. Magi aũt gen¬
tiles tanquã longe inuenti. tot
diebꝰ int̃positis ex illo qͦ natꝰ ẽ hodie
tebat itaq nos hoc ẽ eccłam que
congregat᷑ ex gentibꝰ. huiꝰ diei ce¬
lebrationẽ quo ẽ. xp̃s pͥmitiis gen¬

Expanded text:
ularem, electum, pretiosum; et qui crediderit in eum, non confundetur » . Qui audierunt et obedierunt, hinc atque inde utrique venerunt, pacem tenuerunt, inimicitias finierunt: utrorumque primitiae pastores et Magi fuerunt. In eis coepit bos agnoscere possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Ex Judaeis animal cornutum, ubi Christo crucis cornua parabantur. Ex Gentibus animal auritum, unde, praedictum erat: Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obaudivit mihi . Ipse namque possessor bovis et dominus asini in praesepi jacebat, et ambobus alimentum commune praebebat. Quia ergo pax venerat eis pastores Israelitae tanquam prope inventi, eo die quo natus est Christus, ad eum venerunt, viderunt et exsultaverunt: Magi autem gentiles, tanquam longe inventi, tot diebus interpositis ab illo quo natus est, hodie tebat itaque nos, hoc est, Ecclesiam quae congregatur ex Gentibus, hujus diei celebrationem, quo est Christus primitiis Gen
Abbreviated transcription (Latin):
cis inueniunt: Inimica qͥppe int̃
se fuer̃ circũcisio ⁊ p̃puciũ. hoc ẽ
iudei ⁊ gentes: ꝓpt̾ duo int̾ se di¬
uersa atq contraria. inde ueri
uniꝰ dei cultu. hinc multoꝵ atq
falsoꝵ. Cũ itaq illi essent ꝓpe.
isti aut̃ longe. utrosq adduxit ad
se: qͥ cõmutauit utrosq in uno
corpore deo. sic̃ idẽ apłs consequent̃
adiungit. Pcrucẽ int̾ficiens ini¬
micicias in semet ipso. Et ueniens

Expanded text:
cis inveniunt? Inimica quippe inter cis inveniunt? Inimica quippe inter se fuerunt circumcisio et praeputium, hoc est Judaei et Gentes, propter duo inter se diversa atque contraria, inde veri unius Dei cultum, hinc multorum atque falsorum. Cum itaque illi essent prope, isti autem longe, utrosque adduxit ad se, qui « commutavit utrosque in uno corpore Deo, » sicut Idem apostolus consequenter adjungit, « per crucem interficiens inimicitias in semetipso. Et « veniens
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. ⁊ refert᷑ ad illud qͦd ait apłs.
Sine dubio magnũ ẽ pietatis sacra¬
mentũ. qͦd manifestatũ ẽ in carne.
Ambo itaq dies. ad manifestationẽ
ꝑtinent. xp̃i. In illo qͥppe natus est
homo ex homine matre. qͥ sine ini¬
tio ds̃ erat apud patrẽ: sed carni ẽ
manifestatꝰ in carne. qͥa caro eum
uidere nõ poterat: sic̃ erat in spũ.¬
nuncupat᷑. uider̾ eũ pastores iude¬
&. hodierno aũt̃ die qͥ epiphania
ꝓprie hoc ẽ manifestatio dicit᷑. ado¬
rauer̃ eũ magi gentiũ. Illis eũ angłi.
isis uͦ stella eũ nunciauit. Celos
angłi habitant.⁊ sidera exornant.
Utrisq gͦ celi enarrauer̃ głam dei.¬
uisq enĩ natꝰ ẽ lapis angularis. ut
quẽ admodũ dicit apłs duos con-¬
deret in se: in unũ nouũ homi¬
nẽ fuciens pacẽ. ⁊ cõmutaret utroᷤq
in uno corpore deo: ꝑ crucẽ. Quid
enĩ est angulus nisi coniunctio
duoꝵ parietũ qͥ ex diuerso ueni¬
unt. et illic quodã mͦ osculũ pa¬

Expanded text:
 refertur ad illud quod ait Apostolus, Sine dubio magnum est pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne . Ambo itaque dies ad manifestationem pertinent Christi. In illo quippe natus est homo ex homine matre, qui sine initio Deus erat apud Patrem. Sed carni est manifestatus in carne; quia caro eum videre non poterat, sicut erat in spir pastores Judaeorum: hodierno autem die qui Epiphania proprie, hoc est manifestatio dicitur, adoraverunt eum Magi Gentium. Illis eum Angeli, istis vero stella nuntiavit. Coelos Angeli habitant, et sidera exornant: utrisque ergo coeli enarraverunt gloriam Deiisque enim natus est lapis angularis; ut, quemadmodum dicit Apostolus, duos conderet in se, in unum novum hominem, faciens pacem, et commutaret utrosque in uno corpore Deo per crucem. Quid enim est angulus, nisi conjunctio duorum parietum, qui ex diverso veniunt, et illic quodam modo osculum pa
Abbreviated transcription (Latin):
tes erant qͥa qui aliqͣndo nos ꝑseque¬
pat᷑: nũc euangłizat fidẽ quã ali¬
qͣndo uastabat: ł in me magnifica¬
bãt deũ. Isto mͦ ifrłiticus paries co¬
gtet᷑: ⁊ parieti ex gentibꝰ uenienti.
qͥ nũc ẽ conspicuuis adiungat᷑. atq
ita lapis angularis priꝰ m p̃sepio
positꝰ. usq ad celi culm̃ erectꝰ: non
Sermo bĩ augustin epĩ.

Expanded text:
sequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum . Isto modo Israeliticus paries cogitetur, et parieti ex Gentibus venienti, qui nunc est conspicuus, adjungatur: atque ita lapis angularis prius in praesepio positus, usque ad coeli culmen erectus, non s
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s: Suꝑ humilẽ ⁊ quietũ.: ⁊ trem̃¬
tẽ uerba mea. Hec uerba petrus
tremuit: plato nõ tremuit. Tene¬
at piscator: qͦd ꝑdidit nobilissimꝰ dis¬
putator. Abscondisti hec a sapientibꝰ
⁊ prudentibꝰ:⁊ reuelasti ea paruu¬
uis. Aoscondisti suꝑbis: ⁊ reuelasti

Expanded text:
s? Super humilem, et quietum, et trementem verba mea . Haec verba Petrus tremuit; Plato non tremuit. Teneat piscator, quod perdidit nobilissimus disputator. Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Abscondisti superbis, et revelasti
Abbreviated transcription (Latin):
paruulis. celũ ⁊ t̾rã attendebatꝰ:⁊
qͣsi manu demonstrabat cũ diceret
hec. Qs enĩ nõ uidet hec :. Uident
boni Iuident ⁊ mali. qͥa fecit solẽ
suũ oriri suꝑ bonos ⁊ malos. Que¬

Expanded text:
ret, coelum et terram attendebat, et quasi manu demonstrabat, cum diceret haec. Quis enim non videt haec? Vident boni, vident mali: quia facit solem suum oriri super bonos et malos . Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Optime itaq rectissimeq accula¬
ti sunt. qͥ potuer̾ inuestigare
numeros syderũ. int̾ualla tẽpoꝵ.
lefectũ luminũ. cognoscere. p̃dĩ¬
cere. Recte accusati sũt. qm̃ a qͦ
ista facta atq ordinata sũt nõ mn¬
uener̃. qͥa querere neglexer̃. Tu
qͦd fecit. ama qͥ fecit. Tene hoc ma¬
xime. Ama qui feẽ: qͥa ⁊ te ipsũ
amatorẽ suũ ad y̾maginẽ suã

Expanded text:
Optime itaque et rectissime accusati sunt, qui potuerunt investigare numeros siderum, intervalla temporum, defectum luminum cognoscere et praedicere: recte accusati sunt, quoniam a quo ista facta atque ordinata sunt, non invenerunt, quia quaerere neglexerunt. Tquod fecit, ama qui fecit: tene hoc maxime. Ama qui fecit: quia et te ipsum amatorem suum ad imaginem suam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ eiꝰ a constitutione mundi ꝑ ea
que facta sũt. intellecta cõspiciunt᷑
Sẽpiterna quoq uirtꝰ eius ac diui¬
nitas. Quare manifestauit : Ut sĩt
mexcusabiles. Si manifestauit ut
sint in excusabiles ł unde gͦ culpabi¬
les: Quia cognoscentes deũ. nõ sic̃
deũ głificauer̃. Quid ẽ qͦd dicis nõ
sic̃ deũ głificauer̃; Nec grãs egerũt.
Hoc ẽ głificare deũ. grãs agere deo. Hoc
cognito deo eris ingratꝰ. Hoc ẽ ꝓrsus.
hoc ẽ głificare deũ: grãs agere deo.
Norũt fideles. ubi ⁊ qͣndo dicat᷑. grãs
agamꝰ dño deo nrõ. Quis aũt grãs
agit dnõ: nisi qͥ sursũ cor habet ad

Expanded text:
constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas. Quare manifestavit? Ut sint inexcusabiles. Si manifestavit ut sint inexcusabiles, unde ergo culpabiles? Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificsicut Deum glorificaverunt? Nec gratias egerunt. Hoc est ergo glorificare Deum, gratias agere Deo? Hoc cognito Deo eris ingratus? Hoc est prorsus, hoc est, glorificare Deum, gratias agere Deo. Norunt fideles ubi et quando dicatur, Gratias agamus Domino Deo nostro. Quis autem gratias agit Deo, nisi qui sur
Abbreviated transcription (Latin):
uisti hec inqͥt a sapientibꝰ ⁊ pru¬
dentibꝰ:⁊ reuelasti ea paruulis.
Qui sũt sapientes ⁊ prudentes:
Iui paruuli. Que ille occultainit
sapientibꝰ ⁊ prudentibꝰ ⁊ reuela¬
uit paruulis: Sapientes ⁊ pru-¬
dentes illos significat: de qͥbꝰ pau-¬
lus dicit. Ubi sapiens:. Ubi scͬibaͤ.
Ibi inqͥsitor huiꝰ scłi : Nonne stultã
fec̃ ds̃ sapientiã huiꝰ mundi :. Etiã
nũc adhuc fortasse queris qͥ sũt
isti. Forte illi sũt qͥ multũ de deo
disputantes falsa dixer̃. Iinflati doc¬
trinis suis deũ inuenire ⁊ cognos-¬
cere minime potuer̃. Hos fortasse

Expanded text:
a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Qui sunt sapientes et prudentes? Qui parvuli? Quae ille occultavit sapientibus et prudentibus, et revelavit parvulis? Sapientes et prudentes illos significat, de quibus Paulus dicit: Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? Etiam nunc adhuc fortasse quaeris, qui sunt isti. Forte illi sunt, qui multum de Deo disputantes, falsa dixerunt; inflati doctrinis suis, Deum invenire et cognoscere minime potuerunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
dei de celo suꝑ omnẽ impietatẽ
⁊ iniusticiã hominũ:. qͥ ueritatẽ
in iniqͥtate detinent. ⁊ueris for¬
tasse quã ueritatẽ detineant in
miqͥtate. Quia qͦd notũ ẽ deiꝰ. ma¬
infestũ ẽ in illis. Unde manifes¬
tũ ẽ. Sequit᷑ ⁊ dic̃. Ds̃ enĩ illis ma¬
nifestauit. Adhuc queris quomͦ
manifestauerit eis. quibꝰ legem

Expanded text:
ietatem et injustitiam hominum, qui veritatem in iniquitate detinent. Quaeris fortasse quam veritatem detineant in iniquitate? Quia quod notum est Dei, manifestum est in illis. Unde manifestum est? Sequitur, et dicit: Deus enim illis manifestavit. Adhuc quaeris quomodo manifestaverit eis,
Abbreviated transcription (Latin):
tende qͦd sequit᷑.⁊ uide unde tota
causa pendert. Dicentes enĩ se eẽ
sapientes: stulti facti sũt. Sibi ar¬
rogando qͦd p̃stiterat ds̃. tulit qͦd
dederat ds̃. Ergo suꝑbis ipse abs¬
condit se: qͥ ꝑ creaturã diligent᷑
scrutantibꝰ creatorẽ insinuauerat
nõ nisi se. Bene gͦ ait dñs  abscon¬
disti hec a sapientibꝰ ⁊ prudentibꝰ.¬

Expanded text:
tende quod sequitur, et vide unde tota causa pendeat: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Sibi arrogando quod praestiterat Deus, tulit quod dederat Deus. Ergo superbis ipse abscondit se, qui per creaturam diligenter scrutantibus Creatorem insinuaverat nonnisi se. Bene ergo Dominus, Abscondisti haec a sapientibus et prudentib
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qͥdã nõ sic̃ moyses famulus dei
nõ sic̃ multi ꝓpħe ista intuentes
⁊ intelligentes adiuti spũ dei. quẽ
spm̃ fide hauser̃ faucibꝰ pietatis
biber. ore interioris hominis ruc¬
tauer̃. Nõ gͦ tales. Sed fuer̃ aliis
dissimiles: qͥ ꝑ istã creaturã ꝓotu¬
er̃ ꝑuenire ad intelligendũ crea
qͥ fecit:. implet sua p̃sentia ista
que fec̃. Potuerũt hoc dicere. Nã
ipsos ⁊ in actibꝰ apłoꝵ cõmemorauit¬
apłs paulus. Ubi cũ dixisset de
deo. in illo enĩ uiuimꝰ ⁊ mouem᷑
⁊ sumꝰ : qm̃ apud athenienses
loquebat᷑. ubi isti doctissimi extite¬
rãt. adunxit continuo. Sic̃ ⁊ qͥdã
scđ̃m uos dixer̃. Nõ ẽ leue qͦd dixer̃.
Ande gͦ dissimiles: unde uituꝑatr: un¬
de recte accusati. Audi apł̃i uerba.
que dicere ceꝑã. Reuelat᷑ inqͥt ira
dei de celo suꝑ omnẽ impietatẽ.
eoꝵ scilicet qͥ legẽ nõ acceper̃. Suꝑ¬

Expanded text:
go quidam, non sicut Moyses famulus Dei, non sicut multi prophetae ista intuentes et intelligentes, adjuti Spiritu Dei, quem Spiritum fide hauserunt, faucibus pietatis biberunt, ore interioris hominis ructuaverunt. Non ergo tales: sed fuerunt alii dissimiles, qui per istam creaturam potuerunt pervenire ad intelligendum Creatqui fecit, implet sua praesentia ista quae fecit. Potuerunt hoc dicere. Nam ipsos et in Actibus Apostolorum commemoravit Paulus: ubi cum dixisset de Deo, In illo enim vivimus et movemur et sumus; quoniam apud Athenienses loquebatur, ubi isti doctissimi exstiterant, adjunxit continuo, Sicut et quidam secundum vos dixerunt . Non est leve quod dixerunt: nde ergo dissimiles? unde vituperati? unde recte accusati? Audi Apostoli verba, quae dicere coeperam: Revelatur, inquit, ira Dei de coelo super omnem impietatem, et eorum scilicet q
Abbreviated transcription (Latin):
nõ faciliꝰ inuener̃: Accusati sũt.
cõsumentes tẽpora sua ⁊ occupati¬
ones disputationũ suaꝵ in ꝑscru¬
tanda ⁊ quodammͦ metienda crea-¬
tura.Quesier̃ meatus siderũͥ int̾¬
ualla stellaꝵ itinera celestiũ cor¬
poꝵ. ita ut cõputationibꝰ quibꝰdã
ad eam scientiã ꝑuenirent. ut p̃¬
dicerent defectũ solis: defectũ lu¬
ne: ⁊ qͣndo p̃dicerent ȩueniret.
eo die ⁊ ea hora tantũ. ex tanta
parte ex qͣnta parte illi p̃dixerãt.
Magna industria. magna sollertia.
Sed ubi creatorẽ ꝑscrutati sũt. posi¬
tũ nõ longe a se nõ inuener̃. Quẽ
si inuenissent: haberent apud se.

Expanded text:
non facilius invenerunt ? Accusati sunt, consumentes tempora sua et occupationes disputationum suarum in perscrutanda et quodam modo metienda creatura: quaesierunt meatus siderum, intervalla stellarum, itinera coelestium corporum, ita ut computationibus quibusdam ad eam scientiam pervenirent, ut praedicerent defectum solis, defectum lunae; et quando praedicerent eveniret, eo die, et ea hora, tantum et tanta parte, ex quanta parte illi praedixerant. Magna industria, magna solertia. Sed ibi Creatorem scrutati sunt positum non longe a se, et non invenerunt. Quem si invenissent, haberent apud se.
Abbreviated transcription (Latin):
ria : ut ⁊ sexus femineus hominẽ
daret. et deũ ꝓderet integritas
uirginalis. Nascit᷑ xp̃s ex femina :
ut sic̃ adã decipientẽ ꝑ euã diabo¬
lũ nõ potuit p̃cauere: ita diabolus
aduentantẽ ꝑ mariã deũ nõ de-¬
p̃henderet esse p̾sentem. Parturit
qͥ femina salutẽ mundi: ut que ex¬
titerat fomes iniqͥtatis. fieret mi¬
nistra iusticie : ⁊ ꝑ quã mors sibi
in hunc mundũ aditũ patefecit:
ꝑ eã ad nos uita hab̾et ingressum.
Atq ut ostenderet creator humani
generis utriꝰq sexis curã habere.
⁊ utrũq se uelle saluare. uir nascit᷑
et ꝓcedit ex femina. quatinus ad¬
uerteremꝰ nullã ẽẽ apud deũ int̃
uirũ ac feminã in ꝑcipienda salu-¬
te distantiã. Cur aũt nõ tota de¬
uotione credamꝰ salutarẽ puerũ
nasci potuisse de uirgine: qͥ ꝑfectũ
hominẽ credimꝰ de puluere fuisse
sentimꝰ ad uitã. Factꝰ ẽ enĩ homo
nõ ut sibi uiueret qͥ auctor ẽ uite:
sed ut morte sua uitã redimeret

Expanded text:
ria, ut et sexus femineus hominem daret, et Deum proderet integritas virginalis. Nascitur Christus ex femina, ut sicut Adam decipientem per Evam diabolum non potuit praecavere, ita diabolus adventantem per Mariam Deum non deprehenderet esse praesentem. Parturit ergo femina salutem mundi; ut, quae exstiterat fomes iniquitatis, fieret ministra justitiae, et per quam mors sibi in hunc mundum aditum patefecit, per eam ad nos vita haberet ingressum. Atque ut ostenderet Creator humani generis utriusque sexus curam habere, et utrumque velle salvare; vir nascitur, et procedit ex femina, quatenus adverteremus, nullam esse apud Deum inter virum ac feminam in percipienda salute distantiam. Cur autem non tota devotione credamus, salutarem puerum nasci potuisse de virgine, qui perfectum hominem credimus de pulvere fuisse sentimus ad vitam. Factus est enim homo, non ut sibi viveret, qui auctor est vitae, sed ut morte sua vitam redimeret
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ formã induit seruitutis: ho¬
die noua feminei sexiis gła peꝑit
uirgo: ⁊ qͦd uniuersa nobiscũ cre¬
atura mirat᷑. natꝰ ẽ homo nõ per
hominẽ ꝓcreatꝰ. Sed quãuis nouĩ
uideat᷑. nõ tam̃ incredulũ qͦd xps̃
in ut̃o marie sine generante col¬
ceptꝰ est: qͥ de deo patre sine con-¬
ceptione ꝓcessit. Quod enĩ ds et .
solius patris ẽ unigenitꝰ. Quod hone
ẽ: soliꝰ matris ẽ filiꝰ. Atq ideo illũ
qͥ ex patre ds̃ ẽ ⁊ ex matre honi.¬

Expanded text:
vorum formam induit servitutis. Hodie nova feminei sexus gloria peperit virgo, et quod universa nobiscum creatura miratur, natus est homo, non per hominem procreatus. Sed quamvis novum videatur, non tamen incredulum, quod Christus in utero Mariae sine generante conceptus est, qui de Deo Patre sine conceptione processit. Quod enim Deus est, solius Patris est Unigenitus; quod homo est, solius matris est filius: atque ideo illum, qui ex Patre Deus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
memoraui: ex ipso conspectu suã com¬
ꝓbant seruitutẽ. Sed qm̃ uos obser¬
uatione dialetica necessaria ut pu¬
tatis queq colitis ⁊ hoc quoq artificio
etiã nrãm religionẽ cõpellitis affir¬
mari: respondete mͥ. Cognitio dei¬
quẽadmodũ manifestiꝰ aꝓpbat᷑: ꝑ
collectionẽ uerboꝵ: an ꝑ oꝑationẽ
fidei: Et qͥd antiqͥus ẽ oꝑatio fider:
an disputatio ꝑ argum̃ta ꝓcedens:.
Illis aũt respondentibꝰ firmiorẽ ser¬
monibꝰ oꝑationẽ eẽ: ⁊ hanc liqͥdã
de deo cognitionẽ: bene dixisse eos
⁊ ipse consensit: qͥa oꝑationẽ que
ex fide descendit. animi gignit ef¬

Expanded text:
memoravi, ex ipso conspectu suam comprobant servitutem. Sed quoniam vos observatione dialectica necessaria, ut putatis, quaeque colligitis, hoc quoque artificio etiam nos nostram religionem compellitis affirmare. Respondete mihi: Cognitio Dequemadmodum manifestius approbatur, per collectionem verborum, an per operationem fidei? Et quid antiquius est, operatio fidei, an disputatio per argumenta procedens? Illis respondentibus firmiorem sermonibus operationem esse, et hanc liquidam de Deo cognitionem, bene eos et ipse dixisse consensit, quia operationem, quae ex fide descendit, animi generat af