comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cta cognitio: oratorem facit. De nomine oratoris
morib. uita. artib. Dicendi ꝑitus consistit
artificiosa eloquentia. quȩ constat partibus
quiuq. inuentione. dispositione. memoria. ꝓ¬
nunciatione. & fine officii. qͦd ẽ aliqͥd ꝑsuad̾e.
Ipsa aut̃ ꝑitia dicendi intrib reb consistit.
natura. doctrina. usu. Natura ingenio. doc¬
trina scientia. usu assiduitate. Hȩc sunt
enim quȩ ñ solum inoratore. s inuno qͦ ho¬
tria sunt. Delib̾atiuũ. demonstratiuũ
iuidiciale. Deliberatiuum genus ẽẽ in quo de
quib libet utilitatib uitȩ quid aut debeat
aut ñ debeat fieri tractatur. Demonstratiuũ
in quo laudabilis ꝑsona aut rep̃hensibilis
ostenditur: Iudiciale. in quo de ipsius ꝑsone
facto aut pene aut p̾mnii sententia datur.
Dictum aut̃ iudiciale. eo quod iudicet ho¬
minẽ. & sententia sua ostendat u trum
laudabilis p̃mio dignꝰ sit : aut certe retis
condemipnari lib̾ari ue supplicio. Dupplicitas de¬

Expanded text:
cta cognitio oratorem facit. De nomine oratoris moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, eloronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu. Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque hotria sunt, deliberativum, demonstrativum, iudiciale. Deliberativum genus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Delibe
Abbreviated transcription (Latin):
nis & ꝑdigiis crederet᷑ illis in his quȩ dicebant
& uiderant. Habent aut̃ pleriq ex his causas
suoꝵ uocabuloꝵ. Petrꝰ a petra noĩ accepit.
hoc ẽ a xp̃o. suꝑ quẽ ẽ fundata ȩccłia. Non enĩ
a petro petra. s petrꝰ a petra nom̃ sortitus est: sic̃

Expanded text:
nis et prodigiis crederetur illis in his quae dicebant nis et prodigiis crederetur illis in his quae dicebant et viderant. Habent autem plerique ex his causas suorum vocabulorum. Petrus a petra nomen accepit, hoc est a Christo, super quem est fundata Ecclesia. Non enim a Pe
Abbreviated transcription (Latin):
rea circum t̾minat. s quẽ admodũ figurate
ñ ꝓprie multa dñr. ita etiam figiirate mul¬
ta monstrant᷑. Tercium aut̃ genꝰ uisionisẽ.
qͦd neq corporeis sensib neq illa par te am¬
me qua corporalium rerum imagines capi¬
untui. s ꝑ intuitum mentis quo incellecta
conspicit᷑ ueritas. sic̃ daniel p̾ditis mente
uidit qͦd baichasar uiderat corpore. sine quo
genere ula duo uel in frrictuasa sunt: uel
etiam inerrorẽ mictunt. On̾a tam̃ hȩc ge¬
nera: sp̃s sc̃s mod̾ãtur. Habere aut̃ ꝓphiam
in uenimus saulẽ regẽ ꝓphetasse. Psequebat᷑
tur. Hoc enim nom̃ eoꝵ indicat. Nam
sicut g̾ce angłi. latine nuncii uocant᷑
ita g̾ce apħ. latie missi appellant᷑. Ipsos enĩ
misic xp̃c eyanglizare ꝑ uniu̾sum mundũ
ita ut quidã ꝑsos iudosq penetrarent do
centes gentes & facientes in nomine ap̃i magi¬
na & incredilia miracula: ut attestantib sig¬

Expanded text:
rea circumterminat, sed quemadmodum figurate, rea circumterminat, sed quemadmodum figurate, non proprie multa dicuntur, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium autem genus visionis est, quod neque corporeis sensibus, neque illa parte animae qua corporalium rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis quo intellecta conspicitur veritas sicut Daniel praeditus mente vidit quod Balthasar viderat corpore, sine quo genere illa duo vel infructuosa sunt, vel etiam in errorem mittunt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus moderatur. Habere autem prophetest. Nam invenimus Saulem regem prophetasse. Persequebatur tur: hoc enim eorum nomen indicat. Nam sicut Graece ἄγγελοι, Latine nuntii vocantur, ita Graece apostoli, Latine missi appellantur. Ipsos enim misit Christus evangelizare per universum mundum, ita ut quidam Persas, Indosque pencentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut adtestantibus sig
Abbreviated transcription (Latin):
apatre: & ꝓpħam ingentib posui te. ꝓpħie
aut̾ genera septem sunt. Primum genꝰ extasis.
qͦd ẽ mentis excessus. sicut rudit petrus uas
illud summissum de celo instupore mentis
cum uariis ammalib. Scq̃m genꝰ uisio. sicut
sicut iacob subnixam in celo scalam dor miens
uidit. Quartum genꝰ ꝑ nubem sic̃ ad moysem
& ad iob pꝰt plagam loquit᷑ ds. Quintum ge¬
nus uox decelo. sicut ad abraham sonuit diceis
Ne inicias manum tuã in puerum. Ꝙ ad sau
Sextum genꝰ accepta parabola. ficut apud
salomonẽ in ꝓu̾biis. & apud balaam cum
euocaret᷑ abalach. Septimum genꝰ repletio
sci sp̾c. sicut pene apud om̃s ꝓpħas. Aliitria
gena uisionun eẽ dixerunt. Unum scd̾ni
subilice mambre. ꝙ moyses ignẽ in rubo. ꝙ
Scorpꝰ sentimus. sic̃ uidit petrꝰ discum illũ
subinitti decelo cum uariis animalib. & sic̃
ysaias dun̾i insede altissima ñ corporalit̾ s
spiritalit̾ uidit. Non enimm d̾m forma corpo¬

Expanded text:
prophetam in gentibus posui te.' Prophetiae autem genera septem sunt. Primum genus ecstasis, quod est mentis excessus; sicut vidit Petrus vas illud summissum de caelo in stupore mentis cum variis animalibus. Secundum genus visio; sicut sicut Iacob subnixam in caelo scalam dormiens vidit. Quartum genus per nubem; sicut ad Moysen et ad Iob post plagam loquitur Deus. Quintum genus vox de caelo; sicut ad Abraham sonuit dicensGenes. 22, 12: 'Ne inicias manum tuam in puerum.' Et ad SaulSextum genus accepta parabola; sicut apud Salomonem in Proverbiis, et apud Balaam, cum evocaretur a Balac. Septimum genus repletio sancti Spiritus; sicut pene apud omnes prophetas. Alii tria genera visionum esse dixerunt. Unum secundum sub ilice Mambre, et Moyses ignem in rubo, et corpus sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de caelo cum variis animalibus, et sicut Esaias Deum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corpo
Abbreviated transcription (Latin):
coronatus. Duo sunt aut̾ martyrii geuera.
unum in aꝑta passione. alterum in occulta
animi uirtute. Nam multi hostis insidias
colerantes. & cunctis carnalib desideriĩs re¬
sistentes. ꝑ hoc qͦd se omnipotenti d̾o incorde
mactauerunt. etiam pacis tẽpore martyres
facti sunt. qui etiani si ꝑsecutionis tempus
mathias sorte electus ẽ. quẽ pͥmum ꝑ
apłos legimus ordinatum. Cieros enun g̾ce
sors. uel hereditas dr. ꝓpt̾ea gͦ dicti clerici.
quia de sorte sunt dñi: uel quia dm̃ patrẽ
hñt. Generalit̾ aut̃ clerici nuncupant᷑ am̃s
qui in eccłia xp̃i deseruiunt. quoꝵ gradus
& nomina. hȩc sunt. Ostiarius. psalmista. le¬
ctor. ex orcista. accoliti. subdiaconꝰ. dia conus.

Expanded text:
coronatus. Duo sunt autem martyrii genera, coronatus. Duo sunt autem martyrii genera, unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt, qui etiam si persecutionis tempus Matthias sorte electus est, quem primum per Apostolos legimus ordinatum. Κλῆρος enim Graece sors vel hereditquia de sorte sunt Domini, vel quia Domini partem habent. Generaliter autem clerici nuncupantur omnes qui in ecclesia Christi deserviunt, quorum gradus et nomina haec sunt: ostiarius, psalmista, lector, exorcista, acolythus, subdiaconus, diaconus,
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Pilatus os malleatoris. quia dñ xpm̃ ore
suo & iustificat & condempnat: more malle¬
atoris utraq ferit. Barrabas filius magistri.
eoꝵ. absq dubio uideoꝵ. magistri qui ẽ dia¬
bolus. homicidoꝵ auctor: qui usq hodie
Unde & testimonia g̾ce martyria nun¬
cupant᷑. Testes aut̃ ideo uocati sunt: quia ꝓpt̾
testimonium xp̃i passiones sustinuerunt. &
usq ad morcẽ ꝓueritate certauerunt. Ed uͦ
martyres appellamus. familiarius eccłie au-¬
rib hoc u̾bum g̾cum sonat. sic̃ & in ulta g̾ca
nomina quȩ ꝓlatinis utimnͣ. Martyrum pͥmꝰ
in nouo testam̃to stephanus fuit. qui hebreo
sermone int̾pretat᷑ norma. qͦd prior fuerit in
martyrio adimitationẽ fidelum. Id̾e aut̃
&gͥeo sermone inlatium u̾titur coronatus.
& hoc ꝓphetice. ut qͦd sequeret᷑ in re quodam
uaticinio futuri prius in rocabulo resonaret.
Passus ẽ enim: & qͦd uocabatur accepit. Stepħs¬
enim corona d̾r. humilit̾ lapidatus. s sublint̃

Expanded text:
. 9. PILATUS, os malleatoris, quia dum Christum ore suo, et justificat, et condemnat, more malleatoris utraque ferit. 10. BARRABA, filius magistri, eorum absque dubio Judaeorum magistri, qui est diabolus, homicidiorum auctor, qui usque hodieunde, et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt, quia propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usqmartyres appellamus: familiarius Ecclesiae auribus hoc verbum Graecum sonat: sicut et multa Graeca nomina, quae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem et Graeco sermone in Latinum vertitur, coronatus: et hoc prophetice: ut quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur, accepit. Stepenim corona dicitur; humiliter lapidatus, sed sublimiter
Abbreviated transcription (Latin):
Walibi. Non faciet dñs quicqm. nͥ reuelau̾it
seruis sins ꝓpħis. Abdias serinis dñi. Sicut
xp̃i: ita iste legatris ad gentes missus uidet
& p̃dicat quȩ ꝓph̾al digna sunt ministio.
& seruitute. inde seruus dm̃. Ionas int̾p̾tat᷑
columba. si uedolens. Columba ꝓgemitu.
qͣndo inuentre ceti triduo suit. Dolens aut̾
uel ꝓpt̾ tristitiã qmͣ habuit de salute nini¬
uitarum. uel ꝓpt̾ hederam subito arescen¬
tem cuiꝰ umbraculo tegebat᷑ contra solis
ardorem. Ipse ẽ & amiachi sareptene uiduie
filius ut iudei affirmaut. quẽ resuscitauit
helias. Matre ptꝰ ea ad eum dicente: nunc
amachi uocitatum. Amathi enim. ex hebreo
in latinã linguã ueritas dr. & ex eo qͦd uerũ
helias locrtus ẽ. ille qui suscitatꝰ ẽ filiꝰ nuncu

Expanded text:
Non faciet Dominus quicquam, nisi revelaverit servis suis prophetis.' Abdias servus Domini. Sicut servus Christi, ita iste legatus ad gentes missus venit et praedicat, quae prophetali digna sunt ministerio et servitute: inde servus Domini. Ionas interpretatur columba, sive dolens. Columba pro gemitu, quando in ventre ceti triduo fuit. Dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cuius umbraculo tegebatur contra solis ardorem. Ipse est et Amathi, Sareptanae viduae filius, ut Iudaei adfirmant, quem resuscitavit Helias, matre postea ad eum dicente3 Reg. Amathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Latinam linguam veritas dicitur; et ex eo quod verum Helias locutus est, ille, qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tari pot̾. Cachecuminus dictus. ꝓ eo quod
adhuc doctrinã fidei audit: uecdum tam̃¬
baptismum recepit. Nam cathecuminus
catus. quia ptꝰ instructionem fidei competit
gr̃ãm xxp̃i. Inde & appetendo competentes
uocati. Laicus. popularis. Laos enim grece:
ppłs dr̃. Proselitus. id ẽ aduena. & circũcisus.
qui miscebat᷑ populo dĩ. Grecum est

Expanded text:
rpretari potest. Catechumenus pro eo, quod rpretari potest. Catechumenus pro eo, quod adhuc doctrinam fidei audit, necdum baptismum percepit. Nam catechumenus catur, quia post instructionem fidei competit gratiam Christi. Inde et a petendo competentes vocati. Laicus, popularis. Laos enim Graece populus dicitur. Proselytus, id est, advena, et circumcisus, qui miscebatur populo Dei, Graecum est
Abbreviated transcription (Latin):
serta: & ab eo qͦd ꝓcul ab hominib recesser̃t.
tali nomine nuncupant᷑. S anachorite he¬
liam & ioħem. cenobite apsos unitancuꝵ.
Heremite hi sunt qui & anachorite. Abho¬
minum conspectu remoti. heremũ & deser¬
tas solitudines appetentes. Nam herenũ dã
quasi remotum. Abba aut̃ syrum nom̃ sig¬
nificat in latinum pat̾. qͦd paulus romanis
scͥbens exposuit dicens. in quo clamamꝰ abba
pat̾. in uno nomine duab usus luguis. Dic̃
enu abba syro nomine patrẽ. & rursus latine
nominat itidem patrem.
ostendit de unctione dr. siue de nomine
cognominati. sicut a iuda udei. De magistri
quippe nomine cognom̃ sectatorib datũ est.
quodã galilee nazareus sit appellatꝰ. Non se
ambulans sicut ille ambulauit. aquo & nom̾
accepit. Catholicus un iu̾salis siue gn̾alis init̾¬
pretatui. Nam g̾ci inuu̾sale catholicon uo
qui alit̾ uiuit qmͣ credit. Neophitus grece.

Expanded text:
deserta; et ab eo quod procul ab hominibus recesserunt, deserta; et ab eo quod procul ab hominibus recesserunt, tali nomine nuncupantur; sed anachoritae Eliam et Joannem, coenobitae apostolos imitantur. Eremitae ii sunt qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. 5. Abba autem Syrum nomen, significat in Latinum pater, quod Paulus Romanis scribens exposuit, dicens: In quo clamamus: Abba, pater, in uenim abba Syro nomine patrem, et rursus Latine nominat itidem patrem. ostendit, de unctione deducitur, sive de nomine cognominati, sicut a Iuda Iudaei. De magistri quippe nomine cognomen sectatoribus datum est. quodam Galilaeae Nazaraeus sit appellatus. 3. Non se ambulans, sicut et ille ambulavit, a quo et nomen traxit. Catholicus, universalis, sive generalis, interpretatur. Nam Graeci universale catholicon vocqui aliter vivit quam credit. Neophytus Graece,
Abbreviated transcription (Latin):
inlatinum. aduirantes siue increpantes uo¬
cantur. Inuocant enim suꝑ catecum inos
uel suꝑ eos qui hñt spĩn iminundum nom̃
clñi iħu: ad urantes ꝑeum ut egrediat᷑ abeis.
Ostiarii idem & iauitores qui in uet̾i testam̃¬
to electi siuit. ad custodiam templi. ut non
ing̾derecur illud iminundus inomni re.
Dicti aut̃ ostiarii. qͦd p̃sint ostiis templ. Ipsi
aut̃ tenentes clauem omnia intus ex traq
custoduint. atq int̾ bonos & malos haben¬
tes iudicium fideles recipiunt. respuunt
onachus g̾ca ethimologia uocatus.
eo qͦd sit singularis. Monas enim g̾ce.
singularitas dr. Ergo si solitarius int̾p̃tat᷑
uocabulum monachi. quid facit inturba
qui solus ẽ: Piura sunt aut̃ genera mona¬
choꝵ. Cenobite. qͦs nos in cominune iuuen¬
tes possumus appellare. Cenobiũ enĩ pluri
moꝵ ẽ. Anachorite sunt: qui ptꝰ cenobialẽ
uitã deserta petinit. & soli habitant ꝑde

Expanded text:
in Latinum adjurantes sive increpantes voin Latinum adjurantes sive increpantes vocantur. Invocant enim super catechumenos, vel super eos qui habent spiritum immundum, nomen Domini Jesu, adjurantes per eum, ut egrediatur ab eis. Ostiarii iidem et janitores: qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in eum immundus in omni re. Dicti autem ostiarii: quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus ex utraque parte custodiunt: atque inter bonos et malos habentes judicium, fideles recipiunt: respuunt Monachus Graeca etymologia vocatus, eo quod sit singularis, monas enim Graece singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi: quid facit in turba, qui solus est? Plura sunt enim genera monachorum. Coenobitae, quos nos in communi viventes possumus appellare.morum est. 3. Anachoritae sunt qui post coenobialem vitam deserta petunt, et soli habitant per
Abbreviated transcription (Latin):
Precentor scilicet. qui uocẽ p̾uttit in cantu.
succentor aut̃ qui subsequit᷑. & canendo res¬
pondet. Concentor aut̃ dr. quia incantando
consonat. Qui aut̃ n̾ consonat: nec concunt.
p̾clarum illustremq ẽẽ oportet. ita ut oblec¬
tamento dulcedinis animos incitet auditoꝵ.¬
Antiqui pͥdie quã cantandum erat cibis ab¬
stinebant. pallentia tantum legumina cau¬
sa uocis assidue utebant᷑. Unde & cantores
apud gentiles fabarii dicti sunt. Ueteres lam¬
mina pectori imposita. sub ea cantica excla¬
mare alendis uocib rationẽ demonstrauert̃.
sacrificium offerendum. Timc eium accen¬
dunt᷑ luminaria ab eis & deportant᷑. ñ ad
effugandas tenebras dimi sol eodẽ tempore
rutilet. s signum letitie demonstrandum:
ut sub typoluminis corporalis illa lux osten¬
datur dequa in exanglio legitui. Erat lux
uera. quȩ illuminat omnem hominem ue¬
nientem in hunc mundum. Exorciste exg̃co

Expanded text:
praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu, praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu, succentor autem, qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat; qui autem non consonat nec concinit, praeclarum illustremque esse oportet, ita ut oblectamento dulcedinis animos incitet auditoAntiqui, pridie quam cantandum erat, cibis abstinebant, psallentes tamen, legumine causa vocis assidue utebantur. Unde et cantores apud gentiles fabarii dicti sunt. Veteres, lamina pectori imposita, sub ea cantica exclamantes alendis vocibus rationem demonstravere. sacrificium offerendum: tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur: non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur, de qua in Evangelio legitur; Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in mundum . Exorcistae ex Graeco,
Abbreviated transcription (Latin):
in sacerdote consecratio. ita indiacono iuiuiste¬
rii dispensatio habetur. Y podiacones grece.
quos nos subdiacones dicimus. qui ideo sic ap¬
pellantui. quia subiaceut p̃ceptis & officiis le¬
uitarum. Oblationes enim intemplo di afide¬
lib ipsi suscipiunt. & leuitis suꝑ ponendĩs al¬
tarib deferunt. Hi apud hebreos nathi naci
uocantur. Lectores alegendo. psalmiste a psal¬
nuis canendis uocati. Illi enim p̃dicant ppłis
qui sequantur. isti canunt ut excitent ad com¬
punctionẽ animos audientium: licet & qͥdã
lectores ita miserant̾ ꝓnuncient: ut quosdã
adluctum lam̃tationemq compellant. Idem
etiam & ꝓnunciatores uocantur qͦd porro
annunciant. Tanta emui & tanclara erit
eoꝵ uox: ut qmuis longe positoꝵ aures ad¬
impleant. Cantor aut̃ uocatus. quia uocẽ
modulat᷑ incantu. Huius duo genera dñꝵ
in arte musica. sic̃ ea docti homines latine
dicere potuerunt: precentor. & succentor.

Expanded text:
in sacerdote consecratio, ita in diacono ministein sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis et officiis levitarum. Oblationes enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et levitis superponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebraeos Nathanei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis quid sequantur, isti canunt ut excitent ad conpunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miseranter pronuntiant, ut quosdam ad luctum lamentationemque conpellant. Idem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro adnuntiant. Tanta enim et tam clara erit eorum vox, ut quamvis longe positorum aures adinpleant. Cantor autem vocatus quia voce modulatur in cantu. Huiin arte musica, sicut ea docti homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor:
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit. In nouo aut̃ testamento pt᷑ xxp̃ni sac̾do¬
talis ordo apetro cepit. Ipsi enim pͥmiun datꝰ ẽ
uni flamines dicebaut᷑. Hi in capite habebant
pilleum. inquo erat breuis uirga de suꝑ habens
fulo tantum capita sigare ceꝑunt. Nam nudis
penitus eos capitib incedere: nefas erat. Un¬
de a filo quo utebant᷑ flamines dicti sunt. qͣsi
filamines. Uerum festis dieb filo deposito pil¬
Id̾o aut̃ & prb̃ri sacerdotes uocantur. quia sacrũ
dant. sicut & ep̃i. qui licet sint sacerdotes. tam̃
pontificatus apicẽ ñ hñt. quia nec chrismate
frontẽ signant. nec paraclytum sp̃m dant.
qͦd solis deberi ep̃is lectio actuum apłoꝵ de¬
monstrat. Unde & apud uet̾es idem ep̃i &¬
prb̃ri fueruit. quia illud nom̃ dignitatis est:
hoc etatis. Leuite a nomine auctoris nocati.
Deleui eiuim leuite exorti sunt: a quib intẽplo
di mystici sacram̃ti ininistia explebant᷑. Hig̾ce
diacones. latine ministri dicuntur. quia sicut

Expanded text:
o. In Novo autem Testamento post Christum sacerdotalis ordo a Petro coepit. Ipsi enim primum datus est um flamines dicebantur. Hi in capite habebant pileum, in quo erat brevis virga, desuper habenfilo tantum capita religare coeperunt; nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus, filo deposito, piIdeo autem et presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant, sicut episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent; quia nec chrismate frontem signant, nec Paracletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonstrat. Unde et apud veteres idem epiquia illud nomen dignitatis est, hoc aetatis. Levitae ex nomine auctoris vocati. De Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Martha irritans uel ꝓuocans. Sermone ant̾
syro: int̾pretatur dominans. Nathanael do¬
num di. quia dolus id ẽ simulatio dono di meo u̾
fuit. Zebedeus. donatus. siue fluens iste. Tacheꝰ
iustus. siue iustificatiss. aut iustificandus. Sy¬
rum ẽ nom̃ ñ hebreum. Lazarꝰ adui tus. eo
qͦd a morte resuscitatus. Herodes pellicꝰ głos.
ore. Iniq enim suo ore iustũ condempnauit.
qͣmuis hoc myst̾io ꝓpħali anuunciasset. Pon¬
tius decliuans consilum. utiq iudeoꝵ. Ac¬
cepta enin aqua lauit manꝰ suas dicens. in¬
nocens ego sum a sanguine iustihuuus. Pon

Expanded text:
MARTHA, irritans, aut provocans; sermone autem MARTHA, irritans, aut provocans; sermone autem Syro interpretatur dominans. 338 4. NATHANAEL, donum Dei, quia dolus, id est, simulatio, dono Dei, in eo non fuit. 5. ZEBEDAEUS, donatus, sive fluens iste. ZACCHAEUS, justus, sive justificatus, sive justificandus: Syrum est nomen, non Hebraeum. 6. LAZARUS, adjutus, eo quod sit a morte resuscitatus. HERODES, pelliceus, glore; iniquo enim ore suo justum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali annuntiasset. 8. PONTIUS, declinans consilium, utique Judaeorum; accepta enim aqua lavit manus suas, dicens: Innocens ego sum a sangu
Abbreviated transcription (Latin):
appellare. Ipse in alio eygłista thaddeus scͥbit᷑
quẽ eccliastica hẏstoria tͣdit missũedissam ad
abgarum regem. Iudas schariotis memoriale
a uico in quo ortꝰ ẽ. uel ex cribu isachar uocabu¬
luni sumꝑsit. qͦdam p̃sagio futuri incondemꝑ¬
nationẽ sui. Isachar enim int̾p̃tatur merces.
ut significaret᷑ p̃cium ꝑditoris quo uendidit
dñm siciit scͥptum ẽ. & acceꝑunt mercedem
meam triginta argenteos p̃cium qͦd app̃ciat᷑
suum abieis. Machias qui uit̾ aplos siue cog¬
nomine solus habet᷑. int̾precat᷑ donatus:
ut subaudiatur ꝓ uda. Iste enm in loco esꝰ
electus ẽ. ab apłis cum ꝓ dnob sors mitteretur:
Marcꝰ ex celsus mandato. utiq ꝓpt̾ eyangħum
consolationis.
Genuit enm lumen mundi. Sermone
aut̃ syro. maria domina nuncłpat᷑. Et pul¬
chre. quia dũin genuit. Enrabeth di mei sa-¬
nitas. uel di mei uiramentũ. Magdalene tͣris.

Expanded text:
appellare; ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, appellare; ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit historia missum Edessam ad Abgarum regem. Iudas Iscariotes vel a a vico, in quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Issachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditoris, quo vendidit Dominum, sicut scriptum est: Et acceperunt mercedem meam, triginta argenteos, pretium quo appretiatus sum ab eis . 21. Matthias, qui inter apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Juda; iste enim in locum ejus electus est ab apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. 22. MARCUS excelsus mandato, utique propter Evangelium consolationis. genuit enim Lumen mundi. Sermone autem Syro MARIA Domina nuncupatur, et pulchre, quia Dominum genuit. 2. ELISABETH, Dei mei saturitas, vel Dei mei juramentum. 3. MAGDALENA, turris.
Abbreviated transcription (Latin):
qui in eyangłio fr̃ dñi nominat᷑. quia maria
ioh̾es eyangłista cognominat. a patre suie a
gentilitate familie aut quac̃q alia causa ei
nom̃ imꝑonens. Alpheus aut̃ hebreo sermone
in latinum expͥmitur millesparꝰ siue docꝰtus.¬
Philippꝰ os lampadarũ. uel os manuum. Tho¬
mas abyssus uel geminus. unde & g̾ce didimꝰ
appellatur. Bartolomeus filius suspendentis
aquas. uel filius suspendentis me: syrum ẽ
ñ hebreum. Mach̾s in hebreo donatusexpͥmit᷑.
Idem appellatus leui. ex tribu aqua ortus fuit.
In latino aut̃ ex oꝑe publicant nom̃ accepit. qͥa
ex publicanis fuit electus. & in apłatũ tusiatꝰ.
Symon chauaneus. ad distinctiouẽ symonis pet᷑.
de uico chana galilee: ubi aquas dũs mutauit
inuinum. Ipse ẽ qui inalio eygłista scribit᷑.
relotes. Chana quippe zelus int̾pretatui. Iudas
iacobi qui alibi appellat᷑ lebbeus. figuratũ nom̃
ht̃ acorde: qͦd nos diminutiue corculũ possimꝰ

Expanded text:
qui in Evangelio frater Domini nominatur: quia Maria,qui in Evangelio frater Domini nominatur: quia Maria,Joannes Evangelista cognominat a patre: sive a gentilitate familiae, aut quacunque alia causa ei nomen imponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latinum expPhilippus os lampadarum, vel os manuum. Thomas abyssus, vel geminus, unde et Graece Didymus appellatur. Bartholomeus filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me. Syrum est, non Hebraeum. Matthaeus in Hebraeo donatus exprimitur. Idem et appellatus Levi ex tribu a qua ortus fuit. In Latino autem ex opere publicani nomen accepit, quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus. Simon Cananeus ad distinctionem Simonis Petri, de vico Galileae Cana, ubi aquas Dominus mutavit in vinum. Ipse est qui in alio evangelista scribitur Zelotes. Cana quippe zelum interpretatur. Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus
Abbreviated transcription (Latin):
sic loquimur: Pauloptꝰ: uidebo te. id ẽ pt
modicum. Nam quia modicꝰ factus ẽ: ipse
dicit. Ego enim sum nouissimus apłorum.
& saulus. id̾o mutato nomine sunt uocati:¬
ut e̾ent etiam ipso nomine noui: sic̃ abrahã
& sara. Andreas fr̾ petri carne & coheres gr̾a.
scdm hebreã ethimologiam int̾p̾tatur decorꝰ.
siue respondens: sermone aut̃ greco a uiro ui¬
rilis appellat᷑. Iohannes qͦdam uaticiuio ex
merito nomĩ accepit. int̾pretat᷑ enum in qͦ ẽ gr̃a.
uel dũi grã. Amplius enim eun cȩt̾is apłis
dilexit iħc. Iacobꝰ rebedei a patre cognominat᷑.
quẽ relinquens cum ioh̾e. uerũ patrẽ secuti st̃.
Hi sunt filii tonitrui. qui etiã boauerges ex
firmitate & magnitudine ficdi nominati sunt.
Hic ẽ iacob filius ⁊ ebedei fr̃ ioh̃is. qui ptꝰ ascen¬
sionẽ dñi abherode mauifestat᷑ occisus. Iacob
alphei obdistinctionẽ prioris cognominat᷑.

Expanded text:
sic loquimur: Paulo post videbo te, id est, post sic loquimur: Paulo post videbo te, id est, post modicum. Nam quia modicus factus est, ipse dicit: Ego enim sum novissimus apostoloret Saulus ideo mutato nomine sunt vocati,ut essent et Sarra. Andreas frater Petri carne, et cohaeres gratia. Secundum Hebraeam etymologiam interpretatur decorus, sive respondens; sermone autem Graeco a viro virilis appellatur. Iohannes quodam vaticinio ex merito nomen accepit. Interpretatur enim, In quo est gratia, vel Domini gratia. Amplius enim eum ceteris Apostolis dilexit Iesus. Iacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus:
Abbreviated transcription (Latin):
qm confessus es edificabo eccłiam meã. Petra enĩ
erat apc̃. suꝑ quod fundam̃tum etiã ipse edifica-¬
tus ẽ petrꝰ. Cephas dictus. eo qͦd incapite sit con
na inlinguam nrãm sonat filius columbe. & ẽ
nom̃ sẏrum parit̾ & hebreum. Bar quippe syra
lingua filius. iona hebraice columbe. utroq ser¬
mone dr bariona. Alii simplicit̾ accipiunt.
detracta sillaba. Iohanna aut̃: int̾pretat᷑ dñs
grã. Q fuisse petrum trinoniium: petrum
cephan. & symon bariona. Symon autẽ
hebraice int̾pretat᷑ audiens. Saulus hebreo
sermone temptatio dictus. eo qͦd intẽptatioe
qͦd int̾pretat᷑ mirabilis siue electus. Mirabi¬
lis. uel quia multa signa fecit. uel quia ab
oriente usq ad occasum eyangłium xp̾i in
omnib gentib p̾dicauit. Eiectꝰ aut̃. sicut
mactib apłoꝵ sp̃s sc̃s dicit. Segregate michi¬
barnabam & paulum. ad opus qͦd elegi eos.
Latino aut̃ sermone paulus a modico dictꝰ.
elatus. qͣndo paulus. humilis. modicus. Ideo

Expanded text:
edificabo ecclesiam meam.' Petra enim erat Christus, super quod fundamentum etiam ipse aedificatus est Petrus. Cephas dictus eo quod in capite sit consna in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, detracta syllaba. Iohanna autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum trinomiCepham, et Simonem Barjona; Simon autem Hebraice interpretatur obediens. 7. Saulus Hebraico sermone tentatio dictus, eo quod prius in tenquod interpretatur mirabilis, sive electus. Mirabilis, vel quia multa signa fecit, vel quia ab Oriente usque ad Occasum Evangelium Christi in omnibus gentibus praedicavit. 9. Electus, sicut in Actibus aposBarnabam, et Saulum ad opus, ad quod elegi eos . Latino autem sermone Paulus a modico dictus;elatus; quando Paulus, humilis et modicus. 10. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ens uł aꝑtꝰ. Esebon. cogitatio. siue cingulũ
meroris. Abdo. seruus eiꝰ. Sanson soleoꝵ uel
solis fortitudo. fuit enim uirtute clarꝰ. & lib̾a¬
uit isrł de hostib. Dalila. pauꝑcula. uł situla.
Bboor. infortitudiue. siue in qͦrobur. Noemi
qͣm int̾p̃tari possumus consolatã. eo qͦd mani¬
to & lib̾is ꝑegre mortuis. nurũ inoabitidẽ
in consolatione sua tenuit. Ruch int̾ptat᷑
festinans. Alienigena eium erat expplõ gen¬
tili. quȩ relicta patria festinauit transire
int̾ram isrł. dicens socrui sue. Q uoc̃q ꝑre¬
pͥus e̾ẽt sterilis natura: postremo di gr̃a fecũ¬
data ẽ. Heli. d̾s m̃s. Ofni. discalciatus. filius
enim fuit heli elec̾tus in minist̾rum sac̾do¬
tii. cuiꝰ amissionẽ suo exp̃ssit uocabulo.
Apls enim ait. Caltiati pedes in p̃paratione

Expanded text:
ens, vel apertus. Esebon cogitatio, sive vinculum ens, vel apertus. Esebon cogitatio, sive vinculum maeroris. Abdo servus eius. Samson sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. Dalila paupercula, vel situla. Booz in fortitudine, sive in quo robur. Noemi, quam interpretare possumus consolatam, eo quod marito et liberis peregre mortuis, nurum Moabitidem in consolatione sua tenuit. Ruth interpretatur festinans. Alienigena enim erat ex populo gentili, 323 quae relicta patria festinavit transire in terram Israel, dicens socrui suae: Quocunque perreesset prius sterilis natura, postremo Dei gratia fecundata est. HELI, Deus meus. 60. OPHNI, discalciatus. Filius enim fuit Heli electus in ministerium sacerdotii, cujus amissionem suo expressit vocabulo. Apostolus enim ait: Calciati pedes in praeparationem
Abbreviated transcription (Latin):
finees. ori parcens. Tranffixit enim pugio¬
ne ⁊ amri cum scorto madianitide. ꝙdñi fu¬
rorem ꝑlacauit ut parceret. Tambri. iste
lacessiens uel amaricans. Proprie enun no¬
men ab amaritudiue figuratum. qͦd peccando
amaricauerit ppłm. Raab latitudo. uel fa¬
mes. suic impetus. Iosue int̾pretat᷑ saluator.
Ipse enim infiguram xp̃i ppłm a deserco sał¬
uauit. & int̾ram reꝑmissionis induxit. Caleph.
quasi cor. aut cauis. Othoniel. tempꝰ eiꝰ ds. uel
loquax. Apis. quia fuit ad bellũ ꝑmꝑtissima.
dinnicans adu̾sus sy saram: quo ꝑempto. ce¬
cmnit canticum. Inde loquax. Ia hel. ascensio.
Gedeon. exꝑuñtum iniquitatis eoꝵ. Freqͤntib
enuim doum̃tis informatiis ẽ: qͣn p̃sagio contͣ
hostes fut᷑am uictoriã expediret. Ex quo futp̃
exꝑim̃to ethiologiam nominis sumpsit.
abimelech. pat̾ meus rex. Tola. u̾miculum.
siue coccinum. Iair. illuminans. Iepte aꝑi¬

Expanded text:
Phinees ori parcens. Transfixit enim pugioPhinees ori parcens. Transfixit enim pugione Zambri cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. Zambri iste lacessiens vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricaverit populum. Raab latitudo, vel fames, sive impetus. Iosue interpretatur salvator. Ipse enim in figura Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus eius Deus, vloquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquax. Iahel ascensio. Gedeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro experimento etymologiam nominis sumpsit. Abimelech pater meus rex. Tola vermiculum, vel coccinum. Iair inluminans. Iephte aperi
Abbreviated transcription (Latin):
tates enuim suas: nominis ethimologia p̃figͣa¬
uit. Pharao nom̃ ẽ non hominis s honoris.
sicut & apud nos augusti appellant᷑ reges: cum
ꝓpriis nominib censeantur. Exprimitur.
enim inlatinã linguã pharao denegans eum
utiq dm̃. siue dissipator eiꝰ. ppħ enim di fiut
affiictor. Iamnes marmꝰ. siue ubi ẽ signum.
Cessit enum & defecit signum eiꝰ corã signis moysi
bres int̾p̾tatur mare pelliciun. siue mare
incapite. Moyses int̾pretatur sumptꝰ exaqͥ
Inuenit enu eum ad ripam flummins erpo¬
situm filia pharaonis. quẽ colligens ad op¬
tauit filium sͥ: uocauitq nom̃ eiꝰ moy ses. eo
quod de aqua sumꝑsisset eum. Aaron. mous
fortitudinis int̾pretatui: ꝓpt̾ qͦd thuribulum
accipiens in medio suꝑstitum & int̾emꝑtoꝵ ob¬
uiam stetit: & ruiuã mortis qͣsi quidã mous
fortis exclisit. Eleazar. dĩ ad iuitoriũ. Balach.
p̃cipitans siue ileuorans. Balaam. uanꝰ ppłs.

Expanded text:
tates enim suas nominis etymologia praefiguratates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Populi enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive ubi est signum. Cessit enim et defecit signum eius coram signis Moysi;bres mare pellicium sive mare in capite. Denique Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis, quem colligens adoptavit sibi; vocavitque nomen eius Moysen, eo quod de aqua sumpsisset eum. Aaron mons fortitudinis interpretatur, propter quod turibulum accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. Eleazar Dei adiutorium. Balac praecipitans, sive devorans. Balaam vanus populus.
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ habuit lenitatẽ. Rebecca patientia.
siue quȩ multum acceꝑit. Lia. laboriosa. utiq
generando. Puirimos enim dolores qͣm rachel
fecunditate pariendi exꝑta ẽ. Rachel. int̾p¬
tatur ouis. Pea enun lacob pauit oues laban.
Telfa os sit iens. Bala in uet̾ata. Dina trans¬
fertur incausam. nirgii enim insicimis causa
extitit. Thaniar amaritudo ꝓ uiris mortuis.
Eadem & cominutans. Mutauit eium se in
habitum meretricis. qͣndo cũ socero suo con¬
cubuit. Phares diuisio. ab eo qͦd diuiserat m̃¬
branulas secundarum. Diuisoris inde phares
sortitus ẽ nom̃. Unde & pharisei q̃uasi qui se
iustos appło seꝑabant: diuisi appellabantur.
Tara fr̾ eiꝰ incuius manu erat coccinum int̾y¬
tatur oriens. siue quia pͥmus apparuit. siue qͦd
plurimi ex eo iusti nati sunt ut in libro para¬
liponienon continet᷑. ⁊ ara idẽ oriens appellatꝰ.
cussionem caris & passiones doloꝵ. Calami¬

Expanded text:
quia non habuit lenitatem. Rebecca patientia, quia non habuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperit. Lia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate pariendi experta est. Rachel interpretatur ovis, pro ea enim Jacob pavit oves Laban. 38. ZELPHA os hians. BALA inveterata. Dina transfertur in causam, jurgii enim in Sichimis causa exstitit. 39. THAMAR amaritudo pro viris mortuis. Eadem, et commutans. Mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum socero suo concubuit. 40. PHARES divisio, ab eo quod diviserit membranulam secundinarum, divisionis, id est, Phares sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi justos a populo separabant, divisi appellabantur. 41. Zara fratetatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, Zara, id est oriens, appellatus est. s, propter percussionem carnis et passiones dolorum. Calami
Abbreviated transcription (Latin):
tatur pͥnceps inea. eo qͦd e̾e̾t imius tantũ mͦ
domꝰ mnat̾familias. Postea causa nommis im¬
mutata. ablata define .i. litt̾a̾: cdr sara. id ẽ
pͥnceps. Omnium quippe gentiũ futura
pͥnceps erat: sic̃ & dñs pollicitus fuerat ad¬
abraham: dabo tͥ ex sarra filium. & benedicã
abrahȩ aduena causa genandi data. quȩ ptꝰ
contemptum angło increpante conu̾sa est.
ad saram. Chetura. timiama int̾p̾tat᷑. Is mahel
eum ds. E sau trinomius ẽ. ex ꝓpriis causis
uarie nuncupatus. Dicit᷑ enmm esau idẽ rufus.
ob coctionẽ scilicet rufe lentis ita appellatus:
cuiꝰ edulio pͥmogenita ꝑdidit. Edom autẽ
ob ruborẽ corporis dictus ẽ: qͦd latine sangume¬
us dr. Seyr uͦ. quod fuerit hispidꝰ & pilosus.
Quando enim natꝰ ẽ: totus sic̃ pellis pilosꝰ erat.
Atq idem trib nominib appellat᷑. esau. idẽ ru¬
fus. edom. id ẽ sanguineus. seir. idẽ pilosus:

Expanded text:
tatur princeps mea, eo quod esset unius tantummodo tatur princeps mea, eo quod esset unius tantummodo domus materfamilias. Postea causa nominis immutata, ablata de fine i littera, dicitur Sara, id est, princeps. Omnium quippe gentium futura princeps erat, sicut et Dominus pollicitus fuerat Abraham: Dabo tibi ex Sara filium, et benedicam Abrahae advena causa generandi data, quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram. Cethura thymiama. Ismahel eum Deus.' Esau trinomius est, et ex propriis causis varie nuncupatur. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine sanguineus dicitur. Seir vero, quod fuerit hispidus et pilosus; quando enim natus est, totus sicut pellis pilosus erat. Atque idem tribus nominibus appellatur: Esau, id est rufus: Edom, id est sanguineus: Seir, id est pilosus,
Abbreviated transcription (Latin):
currim. Heber transitus. Ethimologia euis
mystica ẽ. quod ab eiꝰstirpe transiret ds̃. nec
ꝑ seueraret ineis: transiata ingentib gr̃a.
Ex ipso enim sunt hebrei exorti. Falech. diuu¬
sio. Cui pat̾ ꝓpt̾ea tale nomen imꝑosuit: quia
tunc natus est. qͣndo ꝑlinguas diuisa ẽ t̾ra. Thare.
exploratio ascensionis. Melchisedech. rex uistꝰ
Rex. quia ipse postea impautt salem: uistꝰ ꝑ eo
quod discernens sacramenta legis & eangelii.
ñ pecudum uicꝰtimas. s oblationẽ ꝑanis &
calicis. obculit in sacrificium. Loth decliuanᷤ.¬
siue uictus. Factis enim sodomoꝵ ñ consensit
s eoꝵ illicita carnis incendia declinauit:¬
Moab ex patre. & cotum nom̃ ethim ologiam
habet. Concepit enim eum pͥmogenita filia
de patre. Ammon. ciuiꝰ causa nom̃ reddit᷑ filꝰ ppłi
mrei. sic diriuatur ut ex parte sensꝰ nominis.
ex parte ipse sit sermo. Amini enin a qͦ dictist̾
ammanitȩ uocatus ẽ ppłs mis. Sarai int̾pre¬

Expanded text:
turrem. Heber transitus. Etymologia eius turrem. Heber transitus. Etymologia eius mystica est, quod ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex ipso enim sunt exorti Hebraei. Phaleg divisio, cui pater propterea tale nomen inposuit, quia tunc natus est, quando per linguas terra divisa est. Thara exploratio ascensionis. Melchisedech rex iustus. Rex, quia ipse postea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrifici consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinMoab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit. Exipso enim patriarche. ꝓpħe. apłi. &
ppl dĩ. Ex eius quoq stirpe & xp̃c. ciuꝰ ab ortu
solis usq ad occasum magnum ẽ. nom̃ eiꝰ in
gentib. Cham. calidꝰ. & ipse ex p̃sagio futͣi
cognominatꝰ. Posti̾tas enim eiꝰ eam t̾re partẽ
possidet. quȩ uicino sole calentior ẽ: unde & e¬
ꝙyptus usq hodie egyptioꝵ liugua chamdr.
Iafeth. latitudo. E x eo enim ppłs gentiũ nascit᷑¬
& quia lata ẽ exgentib multitudo credentiũ:
ab eadem latitudine iafech dictus ẽ. Chanaat
filiris chani. int̾pretatur motꝰ eoꝵ. Qd qͥdẽ ali¬
uil. nisi opꝰ eoꝵ: Promotu enim pat᷑s. id ẽ ꝑ oꝑe
enis: inaledictus ẽ. arfaxath. sanaus depopula¬
sui gen̾is nom̃ sortitus. Abipso enini funt ꝓgeui¬
ti ethiopes. Nemroch int̾pretat᷑ tyrauiis. Iste
enun pͥor arripuit in suetã in ꝑpło tyraniidẽ.
sipse agg̾ͥssus adu̾sus dm̃ impietatis edificare

Expanded text:
pit. Ex ipso enim patriarchae et apostoli etpit. Ex ipso enim patriarchae et apostoli et populus Dei. Ex eius quoque stirpe et Christus, cuius ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen in gentibus. Chain calidus, et ipse ex praesagio futuri cognominatus. Posteritas enim eius eam terrae partem possedit, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Kam dicitur. Iapheth latitudo. Ex eo enim populus gentium nascitur; et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Iapheth dictus est. Canaan filius Cham interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu enim patris, id est pro opere eius, maledictus est. Arfaxat sanans depopulasui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum impietatis aedificare
Abbreviated transcription (Latin):
positio. quia posuit eum d̾s ꝓabel. Enos uix¬
ta ꝓprie lingue uarietatem homo uel uir dr̃
U congrue hoc uocabulum habuit. De co
qͦd tunc pͥmum in nomine dñi & insimilitu¬
dine eiꝰ fabricata sint idola. Enoch. dedicatio.
In ipsius enim nomine ciuitatẽ pt᷑ea edifica¬
uit cayn. Cainam lam̃tatio uel possessio
eoꝵ. Sicut enim cayn possessio. Ita diriua¬
tiuum nom̃ qͦd ẽ cͥainan facit possessio eoꝵ.
Matussalem int̾pretat᷑ mortuus ẽ. Euidens
ethimologia nominis. Quidam enim eum
risse putauerunt. Ob hoc signant̾ tranffeit᷑
mortuus ẽ: ut ostenderet᷑ ñ uixisse eum pt
diluuium. s in eodẽ cataclysio fuisse defun¬
ctum. Soli enini octo homines diluuium
marcha euaserunt. Lamech ꝑcutiens. Iste
ennuꝑcussit & int̾fecit cayn. qͦd etiam ipse
ptꝰ ea ꝑpetrasse urorib confitet᷑. Noe reqͥes
nos faciet ab omnib oꝑib nr̃is. Sem dicit᷑
nominatuis. qͦd nom̃ exp̾sagio postitatis acce¬

Expanded text:
positio, quia posuit eum Deus pro Abel. Enos iuxpositio, quia posuit eum Deus pro Abel. Enos iuxta propriae linguae varietatem homo vel vir dicitur. Et congrue hoc vocabulum habuit. De eo quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola. Enoch dedicatio. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain. Cainan lamentatio vel possessio eorum; sicut enim Cain possessio, ita derivatum nomen, quod est Cainan, facit possessio eorum. Matusalam interpretatur mortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim eum risse putaverunt. Ob hoc signanter transfertur: mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluvium, sed in eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo homines in arca diluvium evaserunt. Lamech percutiens. Iste enim percussit et interfecit Cain: quod etiam ipse postea perpetrasse uxoribus confitetur. Noe requies nos facit ab omnibus operibus nostris.' Sem dicitur nominatus, quod nomen ex praesagio posteritatis acce
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scd̾ni accentuum & litt̾arum euenit
diu̾sitatẽ: ut inuariis significationib no
mina commutentur. Adam sic̃ beatus
hieronimus tradidit. homo siue t̾renus.
siue rubra t̾ra int̾pretat᷑. Ex t̾ra enim fa¬
cta ẽ caro. & humus hominis faciendi mat̾ies
fuit. Gua. int̾pretat᷑ uita. siue calamitas.
siue ue. uita. quia origo fuit nascendi.
Calamitas & ue. quia ꝑ p̾uaricationẽ causa
extitit moriendi. Acadendo enim nomen
sumpsit calamitas. Alii aut̃ dñt obhoc
eua uita. & calamitas appellata. quia sepe
mulier uiro causa salutis ẽ: sepe calamita¬
tis & mortis qͦd ẽ ne. Cayn possessio int̃p̃tat᷑.
sit. & penam sui sceleris dederit. Ab el luctus.
int̾pretat᷑. quo nomine p̃sigurabat᷑ occidendꝰ.
Idem & uanitas. quia cito solutus ẽ atq sub¬
tractus. Sech. int̾pretat᷑ resurrectio. eo qͦd
pt fr̃qs int̾fectionem natus sit. quasi resur-¬
rectionẽ frĩs ex mortuis suscitaret. Idem &

Expanded text:
hoc secundum accentuum et litterarum evenit hoc secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut in variis smina commutentur. Adam, sicut beatus Hieronymus tradit, homo sive terrenus sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. Eva interpretatur vita sive calamitas sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi: calamitas et vae, quia praevaricatione causa extitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. Alii autem dicunt: ob hoc Eva vita et calamitas appellata, quia saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis et mortis, quod est vae. Cain possessio interpretatur, sit, et poenam sui sceleris dederit. Abel luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est atque subtractus. Seth interpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem et
Abbreviated transcription (Latin):
noui testamenti significationẽ ostendunt.
Qͦuͦ faciem & pedes di oꝑiunt. quia p̃ terita
ante mundum. & futura pꝰt mundum scire ñ
possumus: s media tantũ eoꝵ testimonio con¬
templamur. Singuli senas alas hñt. quia de
fabrica tantum mundi que insex dieb facta
sunt inp̃senti scło nouimiis. Qd̾ clamant ter
sẽs. alt̾ ad alt̾m. trinitatis inuna diuinitate
demonstrant myst̾ium. De hominibus qui
quodam p̾sagio noninia acceꝑunt .ui.¬
ieriq pͥmoꝵ hominum exꝓpriis causis
originẽ nominum hñt. quib ita ꝓphe¬
tice sunt indita uocabula. ut aut futuris
aut p̃cedentib eoꝵ causis conueniant. in
quib tam̃ manente spũali sacram̃to. nunc
tantum ad litt̾am in tellectum hystorie ꝓ¬
sequimiui. Ubi aut̃ echimologie int̾preta¬
tionẽ ñ attiginus. solã ipsam echimologiã
in latinum posunnus. Qd̾̃ aut̃ unum no¬
men hebraicum alit̾ atq alit̾ int̾pretat᷑:¬

Expanded text:
Novi Testamenti significationem ostendunt. Novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamat ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrat mysterium. § 6 De hominibus qui quodam praesagio nomen acceperunt. Plerique primorum hominum ex propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequemur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigimus, solam ipsam etymologiam in Latinum posuimus. 3. Quod autem unum nomen Hebraicum aliter, atque aliter interpretat