comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Aut si qͣui cũ aliquẽ uol& laudare. defelicitate riꝰ nde uirtute dicat. Autsi
re cũrt itacõparabit ut altera st ñput& laudart nsalterã uituperauerit. Autsi
altera italaudet. ut alterius ñ faciat m̃tione: Ainsicude certa requȩrit᷑ de cõ¬
muni instituit oratio ut si cũ aliqui deliberent bellu gerant ann: pacẽ laudet
omino ñ illud bellũ in utile et̃ demonstra Autsi racio alicuiꝰ rei reddet falsa

Expanded text:
dat; aut si qui, cum aliquem volet lau- dare, de felicitate eius, non de virtute dicat; aut si dat; aut si qui, cum aliquem volet lau- dare, de felicitate eius, non de virtute dicat; aut si rem cum re ita comparabit, ut alteram se non putet laudare, nisi alteram vituperarit; aut si alteram ita lau- det, ut alterius non faciat mentionem; aut si, cum de certa re quaeretur, de communi instituetur oratio, ut, si quis, cum aliqui deliberent, bellum gerant an non, pacem laudet omnino, non illud bellum inutile esse demonstret; aut si ratio alicuius rei red
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dixerit qui uirtutẽ habeat. eũ nullius rei adbene uiuendũ indigere. negei
postta sine bona ualitudine posse bene uius. Aut se amico adeẽ proptꝰ beniuolen¬
tia sperare eni aliꝗd cõmodi ad se ꝑuenturũ Aduersariũ ẽ qđ upsi causae aliqua
exparie officit ut siqͥs hostiũ uim & copias et felicitatẽ augeat. cũ ad pugnan¬
dũ milites ad hortetur. in adid qđ institͥuit ac cõmodabit aliqua pars argu¬
intationis horũ aliquo inuicio re periet᷑. Aplura pollicitꝰ pauciora demonstrabit
ut si cũ totũ debebit ostendere. departe aliqua loquat̾ hoc mͦ. Mulierũ gen aua¬
rũe. Na triphyla auro uiri uita uendidit Aut si ñ id qđ accusahit defend&.
u siqui cũ ambitus accusabitur. manu se fortẽ eẽ defend&. Att ut amphron ap̃
turipidẽ. Itẽ apud pacubiũ qui uituperata musica sapientiã laudee Autsi
res ex hominis uicio uituperabit᷑. ut siqͥ doctrina ex alicuĩ docti uicio rephen¬

Expanded text:
cum dixerit, qui virtutem habeat, eum nullius rei ad bene vivendum indigere, neget postea sine bona valetudine posse bene vivi: aut, se amico adesse propter benivolentiam, sperare autem aliquid commodi ad se perventurum. adversarium est, quod ipsi causae aliqua ex parte officit, ut si quis hostium vim et copias et felicitatem augeat, cum ad pugnandum milites adhortetur. Si non ad id, quod instituitur, accommodabitur ali- qua pars argumentationis, horum aliquo in vitio re- perietur: si plura pollicitus pauciora demonstrabit; aut si, cum totum debebit ostendere, de parte aliqua lo- quatur, hoc modo: Mulierum genus avarum est; nam Eriphyla auro viri vitam vendidit; aut si non id, quod accusabitur, defendet, ut, si qui, cum ambitus accusa- bitur, manu se fortem esse defendet; aut ut Amphion apud Euripidem, item apud Pacuvium, qui vituperata musica sapientiam laudat; aut si res ex hominis vitio vituperabitur, ut, si qui doctrinam ex alicuius docti vitiis reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
¶ bile
Iam ego amicu hodie meũ ñ castigabo ꝓ cõmertta noxa Aut tadẽ hocmͦ. Malũ mair¬
est auaricia: multos enĩ magnis in cõmodis affecit pecuniae cupiditas. Aut paru
idon ea hocm̃. Maxime bonũ ẽ amicitia. plurimȩ enĩ dedectationess in amicitia
uartus modis erit rephensionis. ꝓquẽ contra firma argumtationẽ equȩ firm

Expanded text:
bile; nam ego amicum hodie meum Concastigabo pro commerita noxia; aut eadem, hoc modo: maest avaritia; multos enim magnis incommodis affecit pecuniae cupiditas; aut parum idonea, hoc modo: maximum bonum est amicitia; plurimae enim delectationes sunt in amicitia. Quartus modus erat reprehensionis, per quem contra firmam argument
Abbreviated transcription (Latin):
Protoniata quondã cũ florerent omĩb copiis. & in italia cũ in pͥmis
beati numerarent : templũ iunonis qđ religiosissime colebam egre¬
giis picturis locupletare uoluer: Itaq hera deoten xeuxin. quitum
longecrteris excellere pictorib: ex istimabat᷑ magno p̃cio c̃ductũ ad hibuer:
s& egteras cplures tabulas pinxit quarũ n nulla pars usq ad nram memo¬
riã propt fani religionẽ remansit. et ut excellentẽ muliebris formę pul¬
chritudinẽ muta inse imago c̃tiner&. helenae pingere simulachrũ uelle se¬
dix̃: Qđ crotoniate ꝗͥ eũ muliebri in corpore pingendo plurimũ aliis pre

Expanded text:
rotoniatae quondam, cum florerent omnibus copiis et in Italia cum primis beati numerarentur, templum Iunonis, quod religiosissime colebant, egregiis picturis locupletare voluerunt. itaque Heracleoten Zeuxin, qui tum longe ceteris excellere pictoribus existimabatur, magno pretio conductum adhibuerunt. is et ceteras conplures tabulas pinxit, quarum nonnulla pars us- que ad nostram memoriam propter fani religionem remansit, et, ut excellentem muliebris formae pulchri- tudinem muta in se imago contineret, Helenae pingere simulacrum velle dixit; quod Crotoniatae, qui eum mu- liebri in corpore pingendo plurimum aliis pr
Abbreviated transcription (Latin):
et deimnatio totius orationis. hȩc habetpa tes tres. enumerationẽ indigna¬
nonẽ. i questionẽ Enumeratio ẽ ꝑquã res dispse et diffuse dictȩ unũ in locĩ co¬

Expanded text:
et determinatio totius orationis. haec habet partes tres: enumerationem, indignaet determinatio totius orationis. haec habet partes tres: enumerationem, indignationem, conquestionem. Enumeratio est, per quam res disperse et diffuse dictae unum in loc
Abbreviated transcription (Latin):
.derephensione hȩcqͥdem ex istimauimꝰ eĩ dicenda . deinceps nc̃ de c̃clusione
ponem Hermagoras digressionẽ deinde tum postremã c̃clusionẽ ponti In
hac aut̃ digressione illeꝰ putat oportere quandã inferri orationẽ. acausa atq a
uiduatione ipsa remota quȩ aut sui laude aut ad ũ sarii uituperationẽ contineat
aut in alia causa deducat. ex qua conficiat aliꝗd c̃sirmationis aut rep̃hensionis
ñ argumtando sed augendo ꝑ quandã amplificationẽ. Hanc siqui partẽ putauꝰ rie¬
rẽ orations sequatꝰ licebit. Na & augendi et laudandi et uitu pandi precepta.
anob parti datas: partim suo loco dabunt᷑. Nob aut̃ ñ placuit hanc partẽ in nu¬
merũ dẽꝑoni: qđ decausa digredi n ꝑ locũ cõmunẽ displic&. quo degenere pes¬
terus ẽ dicendũ. laudes autꝰ & uituꝑationes ñ separatim plac& tractari. sed in
ipsis argum̃ tationib eẽ implicatas. Nc dec̃clusione dicem  Conclusio ẽ exitus

Expanded text:
reprehensione haec quidem existimavimus esse dicenda. deinceps nunc de conclusione ponemus. Hermagoras digressionem deinde, tum postremam conclusionem ponit. in hac autem digressione ille putat oportere quandam inferri orationem a causa atque a iudicatione ipsa remotam, quae aut sui laudem aut ad- versarii vituperationem contineat aut in aliam causam deducat, ex qua conficiat aliquid confirmationis aut re- prehensionis, non argumentando, sed augendo per quandam amplificationem. hanc si qui partem putabit esse orationis, sequatur licebit. nam et augendi et laudandi et vituperandi praecepta a nobis partim data sunt, partim suo loco dabuntur. nobis autem non placuit hanc partem in numerum reponi, quod de causa digredi nisi per locum communem displicet: quo de genere posterius est dicendum. laudes autem et vituperationes non sepaipsis argumentationibus esse inplicatas. Nunc de conclusione dicemus. Conclusio est exitus
Abbreviated transcription (Latin):
banis quã lacedemonios opprimi. magis epaminondã thebatia
imperatorẽ.: quã uictoria thebanoꝵ consulere decuit: Quidhiue

Expanded text:
banis quam Lacedaemonios opprimi? cui magis Epaminon- dam, Thebanorum imperatorem, quam victoriae The- banorum consulere decuit? quid hu
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqͦs eorũ quo mͦ expositi sunt dicet. Deniꝗ senihil deliquisse. nulla cupiditate
impeditũ ab officio recessisse. Qđ eo confirmatius erit. si cũ potestas in pune ali¬
ꝗd faciendiminus honeste fuisse dicet᷑. uoluntas cfaciends demonstrabit ab fuisse
oc aut̃ ipsũ genꝰ erit eofirmius. si eo ipso in genere quo argust᷑ untger antra fuisse
demonstrabit. ut si cũ a uariciae causa fuisse arguat᷑ minime omi inuita pecuniȩ
cupidus fuisse doceat᷑ Hic illa magna cũ grauitate inducet᷑ ir dignatio urcti
conquestioni ꝑ quã miserii facinꝰ tẽ & in dignũ demonstrabit᷑. ut cũ anim in uita
fuerit omĩ auicus remotissimꝰ. ẽa causã putare quȩ homines audaces in fraudẽ
rapere soleat. castissimũ qͦq hominẽ ad peccandĩ poniusse m pellere: aut inquũ
rẽ. & optiumo cuiq ꝑnicio sissimũ ñ uita hon este facta taliin teport̃ quã plurimũ¬

Expanded text:
i sunt, factum esse dicet; denique si nihil deliquisse, nulla cupiditate in- peditum ab officio recessisse. quod eo confirmatius erit, si, cum potestas inpune aliquid faciendi minus honeste fuisse dicetur, voluntas a faciendo demon- strabitur afuisse. hoc autem ipsum genus erit eo firmius, si eo ipso in genere, quo arguetur, integer ante fuisse demonstrabitur: ut si, cum avaritiae causa fecisse arguatur, minime omni in vita pecuniae cupi- dus fuisse doceatur. hic illa magna cum gravitate inducetur indignatio, iuncta conquestioni, per quam miserum facinus esse et indignum demonstrabitur; ut, cum animus in vita fuerit omni a vitiis remotissimus, eam causam putare, quae homines audaces in fraudem rapere soleat, castissimum quoque hominem ad pec- candum potuisse inpellere; aut: iniquum esse et op- timo cuique perniciosissimum non vitam honeste actam tali in tempore quam plurimu
Abbreviated transcription (Latin):
ontinentia ẽ. ꝑ quã cupiditas consilii gubnatione regit᷑. Vementia: ꝑ quã animi
temere in odiũ alicuius in iectionis concitati comitate retinent᷑. Modestia ꝑ quã

Expanded text:
con- tinentia est, per quam cupiditas consilii gubernatione regitur; clementia, per quam animi con- tinentia est, per quam cupiditas consilii gubernatione regitur; clementia, per quam animi temere in odium alicuius  iniectionis concitati comitate retinentur; modestia, per qua
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis aut in uiria & omnino qđ obfuturũ ẽ defendendo aut ulciscendo ꝓpubsat᷑: Ob¬
seruantia. ꝑ quã homines aliqua dignitate antecedentes cultu quodã & honore dignyt᷑¬
ius. est qđ aut leuit̃ anatura tractũ aliuđ & maius fecit usus. ut religionẽ. aut siꝗd eorũt
qua ante dirimꝰ ab natura ꝓfectũ. maius factũ propt̃ consuetudinẽ uidemꝰ. aut quod
in morẽ uerustas uulgi apꝓbatione ꝑduxit. Qđgenus epar iudicatũ. Pactũ est. qđ in¬
partes. magnificentia. fidentia. pacientia ꝑseuerantia. Magnificentia ẽ. rerum
magnarũ & excelsarũ cũ animi ampla quadã & splendida ꝓpositione cogitatio atq
ta cũ spe collocauit. Pacientia ẽ. honestatis aut atilitatis causa rerũ arduarii ac diffi¬
iũ uoluntaria ac diuturna ꝑpessio. Eseuerantia ẽ in racione bene c̃siderata
animi firma & moderata dominatio: Iius partes: continentia. clem̃tia. mod estia.

Expanded text:
uria et omnino omne, quod offuturum est, defendendo aut ulciscendo propulsatur. Observantia per quam homines, aliqua dignitate antecedentes, cultu quodam et honore digius est, quod aut leviter a natura tractum aluit et maius fecit usus, ut religionem, aut si quid eorum, quae ante diximus, ab natura profectum maius factum propter consuetudinem videmus, aut quod in morem vetustas vulgi adprobatione perduxit; quod genus partes, magnificentia, fidentia, patientia, perseverantia. Magnificentia est rerum magnarum et excelsarum cum ta cum spe collocavit. Patientia est honestatis aut utilitatis causa rerum arduarum aut difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. Perseverantia est in ratione bene considerata animi firma et moderata domina- tio. eius partes continentia, clementia, modestia.
Abbreviated transcription (Latin):
oportet : In breuib: id solũ qđ conficit᷑ exponere . In his inquib:
exitus ꝑspicuus est. c̃secinione uti: si qui aut̃ exuna quoq parc
putabunt c̃stare argum̃ tationẽ: Poter̃ dicere. sepe satis ee
Nmodo argum̃tationẽ facere : qũo peperit. cũ uiro concubuit
Nã  nullius neq: appbationis neq cõplexionis indigere uidet᷑¬
& nob ambiguitate nominis uident᷑ errare : Nlã & argum̃tatio
nomine unores duas significat . Ideo qđ inuentũ aliquã in rẽ
ꝓbabile aut necessarium. argum̃ tatio uocat᷑ & inuenti eius arti¬
ficiosa e& politio Qui iatẽ ꝑferent aliꝗd huius modiiqm peperit cũ ui

Expanded text:
oportet, in brevibus id solum, quod conficitur, exponere, in iis, in quibus exitus perspicuus est, consecutione uti. Si qui autem ex una quoque parte putabunt constare argumentationem, poterunt dicere saepe satis esse hoc modo argumentationem facere: quoniam peperit, cum viro concubuit; nam hoc nullius neque approbationis neque complexionis indigere. sed nobis ambiguitate nominis videntur errare. nam argumentatio nomine uno res duas significat, ideo quod et inventum ali- quam in rem probabile aut necessarium argumentatio vocatur et eius inventi artificiosa expolitio. cum igitur proferent aliquid huiusmodi: quoniam peperi
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ adhunc modũ. Urbẽ igit᷑ diruam. Aut ut id qđ eã rẽ qua
conficit᷑ sequat̃ necesse est id huiusm. Si peperit cũ uiro con¬
cubunt. peperit autẽ. Conficit᷑ hoc c̃cubuit igit̾ cũ uiro. hoc
sinolis inferre & inferas id qđ sequnt᷑. Fecit igit̃ in cestũ & c̃du

Expanded text:
hunc modum: 'urbem igitur diruamus'; aut id, quod eam rem, quae conficitur, sequatur necesse est, hoc modo: 'si peperit, cum viro concubuit; peperit autem': conficitur hoc 'concubuit igitur cum viro'. Hoc si nolis inferre
Abbreviated transcription (Latin):
nui ex aduersarii dexer. id eius modi nrgatur ee. aut si coprehensio autuna aut
ex irraq pirte rephendit᷑ autꝰ enumeratio falsa ostendit. aut sisimplexẽ du¬
sio falsi asiꝗđ continere demonstrat᷑ Na om̃e qđ sumit᷑ ad argumtandũ siue
ꝑ pb abili siut ꝓ necessario. necesse ẽ sumat᷑ ech is locis ut ante ostendimꝰ ¶d quod
fficus cuipidior quã pecuniȩ sit : Trit aut omi no in credibile: utsi aliquẽ c̃ stec
qđ inquib da reb aut hominib accidet idomib dr usu euerure. hoc mͦ qui pauperes

Expanded text:
num esse adversarii dixerunt, id eiusmodi negatur esse, aut si conprehensio aut una aut ex utraque parte reprehenditur, aut enume- ratio falsa ostenditur, aut simplex conclusio falsi ali- quid continere demonstratur. nam omne, quod su- mitur ad argumentandum sive pro probabili sive pro necessario, necesse est sumatur ex his locis, ut ante ostendimus. Quod pofficii cupidior quam pecuniae sit? aut erit omnino incredibile, ut si aliquis, quem cquod in quibusdam rebus aut hominibus accidit, id omnibus dicitur usu venire, hoc pa
Abbreviated transcription (Latin):
cedum & ꝑxnaminis ui nascit᷑ controũ sia. Nã & it linquere. nã & remanere inna¬
ui deniq nauis łpsa ꝗdpt. diffinitionib quȩret᷑. lidẽ aut̃ ex locis omĩb: ut diffini¬
tua c̃stitucio tractabitꝰ ¶ũnc expositis his argum̃tationib quȩ in uidiciale cau¬
sarĩ genꝰ ac cõmodant᷑. deinceps in delib̾atiuũ genꝰ & de monstratiuũ argum̃tandi
cos&e pretepta dabimꝰ. ñ quo in aliqua c̃stitutione omissemꝑ causa uerset̃. sed quia

Expanded text:
cedunt et ex nominis vi nascitur controversia. nam et relinquere navem et remanere in nacedunt et ex nominis vi nascitur controversia. nam et relinquere navem et remanere in navi, denique navis ipsa quid sit, definitionibus quaeretur. isdem autem ex locis om- a constitutio, tractabitur. Nunc expositis iis argumentationibus, quae in iudi- ciale causarum genus adcommodantur, deinceps in deliberativum genus et demonstrativum argumentandi locos et praecepta dabimus, non quo non in aliqua constitutione om
Abbreviated transcription (Latin):
liqđ ẽ positũ cuius deuiquȩrit᷑ hoc modo. Iix. qui in ad uila tẽpestate nauĩ relinqueria.
omia amittunto & eoꝵ naues& onera sunto qui in naui remanserunt: Duo quidã cũ
iã in alto nauigarent &. cũ eorũ alterius nauis. alterius onus eẽt. naufragũ quendã na¬
hominẽ ad se sustuler. Postra aliquanto ipsos qͦq tẽpestas uehem̃tius iactare cepit us¬
q adeo ut dominꝰ nauis cũ idem gubnator ess& in scaphã c̃fuger&. et inde funiculo qͥ
apuppi religatus scaphã annexa trahebat. naui qđ poss& moderaret᷑. ille aut̃ cuĩ merces
erant᷑ in gladiũ in naui ibidẽ in cũber&. Hic tunc ille naufrag̃ ad gubnaculũ accessit.
& naui qđ potuit ẽ opitulatꝰ. Sedatis aut̃ fluctib & tẽpestate iã cõmõtata. nauis in
portuĩ ꝑuehit᷑ Illeaut̃ qͥ ingladiũ incubuerat. Ieuiter sauçius facilet̃ exuulnere
recreatꝰ Nauĩ cũ onere horũ triu suã quisq eẽdicit. Hic om̃s scripto ad causa ac¬

Expanded text:
liquod est positum, cuius de vi quaeritur, hoc modo: lex: qui in adversa tempestate navem reliquerint, omnia amittunto; eorum navis et onera sunto, qui in nave remanserint. Duo quidam, cum iam in alto navigarent, et cum eorum alterius navis, alterius onus esset, naufragum quendam naeum adplicarunt, hominem ad se sustulerunt. postea aliquanto ipsos quoque tempestas vehementius iactare coepit, usque adeo, ut dominus navis, cum idem gubernator esset, in scapham confugeret et inde funiculo, qui a puppi religatus scapham adnexam tra- hebat, navi, quod posset, moderaretur, ille autem, cuius merces erant, in gladium in navi ibidem in- cumberet. hic ille naufragus ad gubernaculum ac- cessit et navi, quod potuit, est opitulatus. sedatis autem fluctibus et tempestate iam commutata navis in portum pervehitur. ille autem, qui in gladium in- cubuerat, leviter saucius facile ex vulnere est recrea- tus. navem cum onere horum trium suam quisque esse dicit. Hic omnes scripto ad causam ac
Abbreviated transcription (Latin):
tabul& obsignant᷑ Drillo post suppliciũ sumit᷑ Int̾eos qͥheredes intabulisscripti sunt
loco sint adimat potestatẽ nulla ꝓfert᷑ Ex eteris legib: & qua hunc ipsũ supplicio eius¬
modi afficunt & quȩ ad testam̃ti faciendi potestate ꝑtinent. ꝑ raciocinationẽ ueniendũ
ẽ ad ri modi racionẽ ut quȩ rat habuerit ne testam̃ti faciendi potestatẽ. Locos qt̃ es¬
munes in hoc genert argumntant᷑i. hos &e hui modi quosdã et̃ arburam᷑: Primũ ei seris¬
a nonẽ ꝑ cortentionȩ qui fieri possit. ut qui hoc aquũ eẽ concedati illud nega qđ qutea¬
quius aut code st ingenere. Deinde idcuto dehaerẽ nihilet̃ seriptũ qđ cũ deilli
eet sa riptũ de hacis qͥsoribebat dubitaturũ neminẽ arb ꝑratis sit Potea in mubasle

Expanded text:
tabulae obsignantur. de illo post suppli- cium sumitur. inter eos, qui heredes in tabulis scripti suntabulae obsignantur. de illo post suppli- cium sumitur. inter eos, qui heredes in tabulis scripti sunloco sint, adimat potestatem, nulla profertur. ex ce- teris legibus et quae hunc ipsum supplicio eiusmodi afficiunt et quae ad testamenti faciendi potestatem pertinent, per ratiocinationem veniundum est ad eius- modi rationem, ut quaeratur, habueritne testamenti fa- ciendi potestatem. Locos autem communes in hoc genere argumentandi hos et huiusmodi quosdam esse arbitramur: primum eius scripationem per contentionem, qui fieri pos- sit, ut qui hoc aequum esse concedat, illud neget, quod aut aequius aut eodem sit in genere; deinde idcirco de hac re nihil esse scriptum, quod, cum de illa esset scriptum, de hac is, qui scribebat, dubita- turum nemin
Abbreviated transcription (Latin):
munes & quos ipsacausa d& uidere oportebit. & ex utilitatis et honestatis amplissimis
partib sumere demonstrantẽ ꝑ ãplificationẽ ad utrã pocius legẽ accedere oportrat
raciotinatione nascit᷑ c̃ trou̾sia cũ eo qđ uspiã est adid qđ nusquã scriptũ ẽ uenitu
pacto. Lex: si furiosus ẽ agnatũ gentiliũq: in eo pecumiaq: eiꝰ potestas esto It lec. Pa¬
t̃ familias uti suꝑ familia pecunaq sua legauerit. ita ius esto Itlex. Si pat̾ familias
intestato morit᷑. familia pecuniaq eiꝰ agnatui gentiliũ esto. Quidã iudicatus ẽ pa
rentẽ occidisse. & statim qđ effugiendi potestas ñ fuit. ligneae solea in pedes inditaes
tisper. dũ culleus inquẽ coniectus in ꝓfluentẽ deferret᷑ cõpararet᷑: Inttaquidã eius
familiares in carcerẽ tabulas afferunt & testesducunt heredes quosipse iub& scribun

Expanded text:
munes et, quos ipsa causa det, videre oportebit et ex utilitatis et ex honestatis amplis- simis munes et, quos ipsa causa det, videre oportebit et ex utilitatis et ex honestatis amplis- simis partibus sumere demonstrantem per amplifica- tionem, ad utram potius legem accedere oporteat. Ex ratiocinatione nascitur controversia, cum ex eo, quod uspiam est, ad id, quod nusquam scriptum est, venitur, hoc pacto: lex: si furiosus est, agna- tum gentiliumque in eo pecuniaque eius potestas esto. et lex: paterfamilias uti super familia pecu- niaque sua legassit, ita ius esto. et lex: si pater- familias intestato moritur, familia pecuniaque eius agnatum gentiliumque esto. Quidam iudicatus est pa- rentem occidisse et statim, quod effugiendi potestas non fuit, ligneae soleae in pedes inditae stisper, dum culleus, in quem coniectus in profluentem deferretur, compararetur. interea quidam eius familiares in carcerem tabulas af- ferunt et testes adducunt; heredes, quos ipse iubet, scribunt;
Abbreviated transcription (Latin):
sã assum & assũptionispartib sedefendet. dequib antedictũ ẽ. Atq in hoc loco cũ
diucius cõmoratus. sui facti racionẽ & ȩqͥtatẽ causae exornauerit. tũ ex his locisfere
contra adũ sarios dic& oportere causas accipfre. demonstrabit nullã et̃ lege qua
faciendũ sit . ꝑfici prius oporta&. Deinde operã dare ut sua lex ipso scripto uideat᷑ uti: contra¬
ria aut̃ aut ꝑ ambiguũ aut ꝑraciotinationẽ. aut ꝑ diffinctionẽ induci: ut sanctius ae firmi
us id uideat᷑ et̃ qđ aꝑtius seriptũ sit. Orinde su& legi aͦsscriptũ ipsit᷑ sen̾tentiã qͦq adiun¬
gere. Contrałiã legẽ item ad aliã sententiã transducerẽ. ut si fieri potest nedis crepare
qͦdem uideant᷑ int̾̃ se. Postremo facere si causa facultate dabit. ut nr̃a gratione utralex con
seruari uideat᷑ ad ũ sariorũ ꝓratione: altera necessario sit neglegenda. Locos aut̃ com¬

Expanded text:
sam assumet, assumptio- nis partibus se defendet, de quibus ante dictum est. atque in hoc loco cum diutius commoratus sui facti rationem et aequitatem causae exornaverit, tum ex his locis fere contra adversarios dicet oportere causas accipi. demonstrabit nullam esse legem, quafaciendum sit, perfici prius oportet; de- inde operam dare, ut sua lex ipso scripto videatur niti, contraria autem aut per ambiguum aut per ratio- cinationem aut per definitionem ius id videatur esse, quod apertius scriptum sit; deinde suae legis ad scriptum ipsum sententiam quoque adiungere, contrariam legem item ad aliam sententiam transducere, ut, si fieri poterit, ne discrepare quidem videantur inter se; postremo facere, si causa facultatem dabit, ut nostra ratione utraque lex con- servari videatur, adversariorum ratione altera sit ne- cessario
Abbreviated transcription (Latin):
fendit. de quib ante ut potuimꝰ diligent̃ ꝑscripsimꝰ. si his locis qua res postu labit ad cau¬
sã adũ sariorũ in ꝓbandã transferem̃. aut causa & raciones afferent᷑: quare & qͦđ c̃si¬
liũ ita sit in lege aut in testam̃to scriptũ. ut sententia qͦq & ueluntate scriptoris non
ipsa solũ scripturae causa c̃firmata tẽ uideat᷑ aut aliis qͦq estitutionib factu coar¬
guet᷑ NContra scriptũ aut̃ quidic& primũ induc& eũ locũ ꝑquã aquitas ca

Expanded text:
fendet—de quibus ante, ut potuimus, diligenter perscripsimus—, si de iis locis, quae res postulabit, ad caufendet—de quibus ante, ut potuimus, diligenter perscripsimus—, si de iis locis, quae res postulabit, ad causam adversariorum inprobandam transferemus; aut causae et rationes afferentur, quare et quo consilio ita sit in lege aut in testamento scriptum, ut sententia quoque et voluntate scriptoris, non ipsa solum scrip- tura causa confirmata esse videatur; aut aliis quoque constitutionibus factum coarguetur. Contra scr
Abbreviated transcription (Latin):
dere ita qđ oportuerit ex ceptũ. ut minimȩ c̃ueniat quic quã unrtã diligenti script̾a
preteritũ arbitrari Tercuis ẽ locus ei qͥ scripto dic&. maximȩ necessarius. ꝑ quẽ
oporta ostendat. si c̃ ueniat causã contra scriptũ accipi. ea tunsͣ minime oportere.
quae ab adũ sariis afferat᷑: Quilocus id circo÷ huic necessarius qđ semꝑis qͥ contra
scriptũ dic& & qͥtatis aliꝗd afferat oporta. Nã sũ main prudentia sit eũ qͥ contraquã qd¬
scriptũ sit aliꝗd ꝓbariuelit. ñ & qͥtatis p̃sidio id facere conari. Siꝗdigit᷑ exhac ꝙ
quppiit
oratio hoc omĩs faciebat. ut udices & iã si nollent. necesse eẽt. hac aut̃ &ia si necesse
ñ rẽt ut uellent. contra uidicare: Id aut̃ fi& siquib: exlocis culpa de monstrabit᷑ eẽ in
eo qͥ cõparatione aut remotione aut relatione criminis. aut c̃cessionis partib: sede¬

Expanded text:
de re, ita, quod oportuerit, exceptum, ut minime conveniat quicquam in tam diligenti scriptura de re, ita, quod oportuerit, exceptum, ut minime conveniat quicquam in tam diligenti scriptura praeteritum ar- bitrari. Tertius est locus ei, qui pro scripto dicet, maxime necessarius, per quem oportet ostendat, si conveniat causam contra scriptum accipi, eam tamen minime oportere, quae ab adversariis afferatur. qui locus id- circo est huic necessarius, quod semper is, qui contra scriptum dicet, aequitatis aliquid afferat oportet. nam summa inpudentia sit eum, qui contra quam scriptum sit aliquid probare velit, non aequitatis praesidio id facere conari. si quid igitur ex hac ipsa quippiam  superior oratio hoc omnis faciebat, ut, iudices etiamsi nollent, necesse esset; haec autem, etiamsi necesse non esset, ut vellent contra iudicare. id autem fiet, si, quibus ex locis culpa de- monstrabitur esse in eo, qui comparatione aut remotione aut relatione criminis aut concessionis partibus se de
Abbreviated transcription (Latin):
gunt uelle se scire quilator sit. quisin accepturi. sractiones uidere & dissuadere uelle
qđ sihaec cũ sũme inutilia tũ multo turpissima sint. lege cui cemodisi tin p̾sentia c̃str¬
uari ab iudicib post sidisplicrat a popło corrigi c̃uenire : Deide siscriptũ ñ çer
magno pere quȩrerem. ueꝙ isti ieq si extra periculũ qͥdem eẽt crederem̃ Nunc
eũ scriptũ sit am̃ciam eẽ riusrti ꝯpeccarit põcius qua legis ipsius uerba cognos
cere: His & hui modi racionib ostendit᷑ causa extra scriptũ accipi ñ oportes
Sida pars ẽ inqua ẽ ostendendũ si incȩteris legib oporteat in hacñ oportere
Hoc demonstrabit᷑ silec aut adres maximas utilissimas. banestissimas. religiosissi¬
masuidebit᷑ ꝑtinere: autinutile. auttur pe aut nefas eẽ. tali in reñ diligentissi¬
me legi ob tẽperare: Aut ita lex diligent̃ ꝑscripta demonstrabit᷑. ita cautũ unaquaq

Expanded text:
gant, velle se scire, qui lator sit, qui sint accepturi; se factiones videre et dissuadere velle; quodsi haec cum summe inutilia tum multo turpissima sint, legem, cuicuimodi sit, in praesentia conservari ab iudicibus, post, si displiceat, a populo corrigi convenire; deinde, si scriptum non exstaret, magnopere quaereremus ne- que isti, ne si extra periculum quidem esset, credere- mus; nunc cum scriptum sit, amentiam esse eius rei, qui peccarit, potius quam legis ipsius verba cogno- scere. his et huiusmodi rationibus ostenditur causam extra scriptum accipi non oportere. Secunda pars est, in qua est ostendendum, si in cete- ris legibus oporteat, in hac non oportere. hoc de- monstrabitur, si lex aut ad res maximas, utilissimas, honestissimas, religiosissimas videbitur pertinere; aut inutile aut turpe aut nefas esse tali in re non diligen- tissime legi optemperare; aut ita lex diligenter per- scripta demonstrabitur, ita cautum una quaque
Abbreviated transcription (Latin):
ontra haẽ quidic& similitudine rei in firmare debrbit. Quod facia. si demonstrabit illud
qđ conferatur. diuersũ eẽ genere. natura .ui magnitudine. tepore. loco psona opini¬
one. siquo in numero illud qđ ꝑ similitudinẽ affert̃. & quo in loco illud cuĩ causa as fert̃
habẽrioueniat ostendet᷑. Peinde qđ rescũ redifferat demonstrabit᷑. ut ñ idem uideat de¬
utraq existimari oportere. Acsi ipse quoq poterit raciõnationib: uti. isdẽ racionib: qͥ¬
b ante p̃dictũ est utttur. Sin poterit. negabit opor tere quicquã nisi qđ scriptũ sit ec̃si¬
derare. multis desimilib rebus& in anã quanq rem ⁊c singulas eẽ leges. nĩ omiã posse
int se ł similia uel dissimilia demonstrare. Loci cõmunes a raciocination e oporti
coniestura exeo qđ scriptũ sit ad id qđ ñ si scriptũ ꝑuenire. & neminẽ posse om̃sres

Expanded text:
demonstrabit illud, quod confera- tur, diversum esse genere, natura, vi, magnitudine, tempore, loco, persona, opinione; si, quo in numero illud, quod per similitudinem afferetur, et quo in loco illud, cuius causa afferetur, haberi conveniat, ostendetur; deinde, quid res cum re differat, demon- strabitur, ut non idem si ipse quoque poterit ratiocinationibus uti, isdem rationibus, quibus ante praedictum est, ute- tur; si non poterit, negabit oportere quicquam, nisi quod scriptum sit, considerare; multas de similibus rebus et in unam quamque rem tamen singulas esse leges; omnia posse inter se vel similia vel dissimilia demonstrari. Loci communes: a ratiocinatione, oportere coniec- tura ex eo, quod scriptum sit, ad id, quod non sit scriptum, pervenire; et neminem posse omnes
Abbreviated transcription (Latin):
utrãq partẽ causa solent c̃uenire. Quare considerare hac qua exposuimꝰ oportebit
acilius aut̃ ad inuentionẽ animꝰ in cidit. si gesti negotii & suã ⁊ adũsarii narra¬
tonẽ sepe& diligent᷑ ꝓtractabit. & quid qu&q parssuspitionis habebit eliciens
c̃siderabit. quare. qͦ c̃silio quaspe ꝑficiendi ꝗdq factũ sit. hoc curmͦ pocius quã¬
illo  curabhoc pocius quã ab illo. curnullo adiutore. aut curhoc curne mosit c̃scius

Expanded text:
utramque partem causae solent convenire. quare considerare haec, quae exposuimus, oportebit. utramque partem causae solent convenire. quare considerare haec, quae exposuimus, oportebit. facilius autem ad inventionem animus in- cidet, si gesti negotii et suam et adversarii narrationem saepe et diligenter pertractabit et, quod quaeque pars suspicionis habebit, eliciens considerabit, quare, quo consilio, qua spe perficiundi quicque factum sit; hoc cur modo potius quaillo; cur ab hoc potius quam ab illo; cur nullo adiutore aut cur hoc; cur nemo sit conscius
Abbreviated transcription (Latin):
an ita temere. ut ñ ueri simile sit quen quã tã temere ad malȩficiũ accesfisse:
nquo quęrit᷑ nũ quo alio mado cõ modius potuerit fieri. parti a fortuna ãmi¬
nistrari. Na sepe si pecuñie adiunta ad utores dessit: facultas fuisse facułn¬
diñ uidet᷑. Hocmͦ si diligent̃ attendamꝰ apta int̾se ẽẽ intellegim hac qua̧ ne¬
gotiis & illa quȩ ꝑsonissunt attributa. Hoc facile ẽ. Neq eni necessariũ ẽ dis¬
tinguere ut in supiorib: partib quo pacto quidq: accusatorẽ. & quo mͦ defensorẽ
tactare oporteat Ñ ⁊ necessariũ propt̾ ea q̃đ causa posita quid inquãq c̃ueniat.
res ipsa docebit eos. qui ñ omiat hic se inuenturos putabunt. sed mͦ quandã in cõ¬
mune mediocrẽ intellegertiã tẽ conferendã. Non facileaut qđ ⁊in infinitũ ẽ
tot dereb utraq in parte singillati de unaquaq: explicare. & alias alit hac in

Expanded text:
an ita temere, ut non veri simile sit quem- quam tam temere ad maleficium accessisse. an ita temere, ut non veri simile sit quem- quam tam temere ad maleficium accessisse. in quo quaeritur, num quo alio modo commodius potuerit fieri vel a fortuna administrari. nam saepe, si pecuniae, adiumenta, adiutores desint, facultas fuisse faciundi non videtur. hoc modo si diligentgotiis, et illa, quae personis sunt adtributa. Hic non facile est neque necessarium est distinguere, ut in superioribus partibus, quo pacto quicque accu- satorem et quomodo defensorem tractare oporteat. non est necessarium, propterea quod causa posita, quid in quamque conveniat, res ipsa docebit eos, qui non omnia hic se inventuros putabunt, si modo quandam in commune mediocrem intellegentiam conferent; non facile autem, quod et infinitum est tot de rebus utram- que in partem singillatim de una quaque explicare et alias aliter haec in
Abbreviated transcription (Latin):
pitionis PSunt ali suspitiones quȩ cõmunit & ex negociorũ ⁊ ex ꝑsonarũ at tribuni¬
onib sumunt᷑. Nã & ex fortuna ⁊ ex natura ⁊ ex uictu studio. factis. casu. orationb
i silio & ex habitu animi aut corporis. pleraq ptinent ad easꝰ res quȩrẽ credibilem
aut in credibilẽ facere possunt. & cũ facti suspinone iungunt᷑. Maxime enĩ quȩri
oport& in hac c̃ stitutione pͥinur potueritne aliꝗd fieri. Orinde haec quo ab alio potuerti
Drinde facultas dequa ante diximꝰ deinde nũ id facinussit qđ penite refuerit necesse. ltẽ¬
qđ spe crlandi non haberae. Deinde necessitudo inqua nͣec esse fuerit id aut fieri autia
nis causa quȩ siern. qđ simul diuerterit. de inde cenarit: in re. nox sõnus: postrem.
qđ solus exierit qđ illũ tã familiare ta ȩquo animo reliquerit. qđ cruentũ gla¬
diuĩ habuerit: Rtfet utrũ uideat᷑ diligent̃ racio faciendi ee habita & ex cogitata.

Expanded text:
 autem aliae suspiciones, quae communiter et ex negotiorum et ex personarum adtributionibus su- muntur. nam et ex fortuna et ex natura et ex victu, studio, factis, casu, orationibus, consilio et ex habitu animi aut corporis pleraque pertinent ad easdem res, quae rem credibilem aut incredibilem facere pos- sunt et cum facti suspicione iunguntur. maxime enim quaerere oportet in hac constitutione, primum po- tueritne aliquid fieri; deinde ecquo ab alio potuerit; deinde facultas, de qua ante diximus; deinde utrum id facinus sit, quod paenitere fuerit necesse, quod spem celandi non haberet; deinde necessitudo, in qua necesse fuerit id aut fieri aut ita nis causam quaesierit, quod simul deverterit, deinde cena- rit. in re nox, somnus. post rem, quod solus exierit, quod illum tam familiarem tam aequo animo reli- querit, quod cruentum gladium habuerit. rursum, utrum videatur diligenter ratio faciendi esse habita et excogitata,
Abbreviated transcription (Latin):
tui de eare c̃uenerit. ac simul ostendere ñ oportuisse ante suppliciũ quã
iudiciũ int̾ponere. tũ leges qͦq & iuditia de monstranda s̃. ꝑquaȩ potuerit id
precatũ qđ sponte sua reus punitussit morib ⁊uidicio uindicare. Deinde¬
negare audiri oportere id qđ in eũ criminis ẽferat᷑. de qͦ is ipse qͥ c̃ferat uidi¬
ciũ fieri noluerit. & id qđ uidicatũ ñ sit ꝓinfecto haberi oportere. Postea in¬
pudentiã demonstrare eoꝵ qͥ eũ nc̃ apud uidices accusent. quẽ sine iuidicib
ipsi c̃dẽpnarinit. & deeo iudiciũ faciant deqͦ ĩpsi suppliciũ sũpserinto Postea
pt̾bationẽ iudicii sunirã dicemꝰ .⁊ iudiceslongius quã pꝰotestate babran ꝓ
gressuros si sunul& dereo ⁊deeo quẽ reus arguat iudicarint. Drinde sihoc
c̃strnnũ sit ut peccata homin es peccatis & in iurias in iuriis ulciscant᷑. qua

Expanded text:
tui de ea re convene- rit; ac simul ostendere non oportuisse ante supplicium quam tui de ea re convene- rit; ac simul ostendere non oportuisse ante supplicium quam iudicium interponere. tum leges quoque et iudi- cia demonstranda sunt, per quae potuerit id pecca- tum, quod sponte sua reus poenitus sit, moribus et iudicio vindicari. deindenegare audire oportere id, quod in eum criminis conferatur, de quo is ipse, qui conferat, iudicium fieri noluerit, et id, quod iudicatum non sit, pro infecto habere oportere; postea inpuden- tiam demonstrare eorum, qui eum nunc apud iudices accusent, quem sine iudicibus ipsi condemnarint, et de eo iudicium faciant, de quo iam ipsi supplicium sump- serint; postea perturbationem iudicii futuram dice- mus et iudices longius, quam potestatem habeant, progressuros, si simul et de reo et de eo, quem reus arguat, iudicarint; deinde, si hoc constitutum sit, ut peccata homines peccatis et iniurias iniuriis ulciscantur, quan-
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ arguit᷑. fessus alterius se inductũ peccato uire fecisse demonstrat laẽ
sanĩ adũtit sororẽ suã de fr̃m morte ñ laborantẽ. sponsi aut̃ nom̃ appellantem
identide curiati cũ gemitu& lam̃tatione indigne passus uirginẽ occidn
Accusat᷑ intentio ÷ Iuriasore occidisti. Depulsioẽ Iure occidi Questio est.
nire ne occiderit. Racio ẽ. Illa enĩ hostiũ mortẽ lugebat . fr̃m neglegebat.
me & popłm romanũ uicisse moleste ferebat. Infirmatio ẽ. Iam̃ afre indep¬
in genere causȩ pͥmũ siꝗd excȩteris dabit᷑ constitittonib sumi oportebit sicuti
in comemoratione p̾ceptũ ÷. Postea siqua facultas erit ꝑ aliquã cstitutionẽ illũ
inquẽ crim̃ transferet᷑ defendere. Prinde leuius eẽ illud qđ in alterũ pricatũ
rrus nansferat. quã qđ ipse susceperit: Postea trans lationis partib un &

Expanded text:
id, quod arguitur, confessus alterius se inductum peccato iure fecisse demonstrat. ea est id, quod arguitur, confessus alterius se inductum peccato iure fecisse demonstrat. ea est is animadvertit sororem suam de fratrum morte non laborantem, sponsi autem nomen appellan- tem identidem Curiatii cum gemitu et lamentatione. indigne passus virginem occidit. accusatur. intentio est: iniuria sororem occidisti. depulsio est: iure occidi. quaestio est: iurene occiderit? ratio est: illa enim hostium mortem lugebat, fratrum neglegebat; me et populum Romanum vicisse moleste ferebat. infirmatio est: tamen a fratre indamin genere causae primum, si quid ex ceteris dabitur constitutionibus, sumi oportebit, sicuti in com- paratione praeceptum est; postea, si qua facultas erit, per aliquam constitutionem illum, in quem crimen transferetur, defendere; deinde, levius esse illud, quod in alterum peccatum transferat, quam quod ipse susceperit; postea translationis partibus uti et
Abbreviated transcription (Latin):
cstitutiones erunt indudȩ. in his ipse qͦq ex hisdẽ c̃stitituonib defensionẽ cõpai¬
Et teros aut̃ om̃s locos qͥ ad ipsã cõparationẽ ꝑtinebt̃ ex contrario tractabri Noci
cõmunes in erum accusatoris in eũ qͥcũ defacto turpi aliquo aut in itili aut utr&¬
q fateat᷑. querat tam̃ aliquã defensionẽ & facti in utilitatẽ aut t̾pitudinẽ cũ in
locꝰ ua cõmꝰunis ẽ. ut bene tractatꝰ in c̃ausa magno ad psuadendũ mom̃to fitur sa
t alter locus ꝓquẽ magna cu amplificatione beneficii magniudo ex ualitate aut
hone state. aut facti necessitudine demonstrat᷑ Ittercius ꝑquẽ res exp̃ssa uerbis
ante oculos eorũ qͥ audiunt ponit᷑. ut ipsi qͦq idẽ factupos fuisse arburent᷑. si sibi
illa res atq rafaciendi causa ꝑidẽ tempꝰ accidiss& Telacio criminisẽ. cũ reus

Expanded text:
constitutiones erunt inductae, in iis ipse quoque ex isdem constitutionibus defensionem comparconstitutiones erunt inductae, in iis ipse quoque ex isdem constitutionibus defensionem comparabit; ceteros autem omnes locos, qui ad ipsam comparationem pertinebunt, ex contrario tractabit. Loci communes autem erunt: accusatoris in eum, qui, cum de facto turpi aliquo aut inutili aut utroque fateatur, quaerat tamen aliquam defensionem, et facti inutilitatem aut turpitudinem cum indlocus ita communis est, ut bene tractatus in hac causa magno ad persuadendum momento futurus sit; et alter locus, per quem magna cum amplificatione beneficii magnitudo ex utilitate aut honestate aut facti necessitudine demonstratur; et tertius, per quem res expressa verbis ante oculos eorum, qui audiunt, ponitur, ut ipsi se quoque idem facturos fuisse arbitrentur, si sibi illa res atque ea faciendi causa per idem tempus accidisset. Relatio criminis est, cum reus
Abbreviated transcription (Latin):
leficiũ x omĩno id qđ arguit᷑ cũ eo qđ factũ ad efensore laudat. aut faciendũ
fuisse demonstrat᷑ contendere. & hoc extenuando maleficii magnitudinẽ simul
ad augere. Id fieri poterit. si de monstrabit᷑ honestius. utilius. magis necessariũ
fuisse illud qđ uitaritreus. quã illud qđ fecerit. Hon esti aut̃ & ulis. ⁊ nece¬
saruuis ⁊ natura in delibationis p̃ceptis cognoscet᷑. Drinde oportebit illã ipsa
cõparatiuã iudicationẽ exponere. tanqua causa delib̾atiuã. & dera ex delibatio¬
nis p̃ceptis dicere. Sit enĩ hȩc udicatio quã ante exposuimꝰ. cũ om̃s peritur
milites essent. nͥ ad hanc pactionẽ uenissent. utrũ sacius fuerit perire milites
an adhanc pactionẽ uenire. Hoc ex locis delibationis quasi aliquã in c̃sultatio¬
nẽ resueniat tractari oportebit. Defensor aut̃ quib in locis ab accusatore alię

Expanded text:
leficium et omnino id, quod arguitur, cum eo, quod factum ab defensore laudatur aut faciendum leficium et omnino id, quod arguitur, cum eo, quod factum ab defensore laudatur aut faciendum fuisse demonstratur, conten- dere et hoc extenuando maleficii magnitudinem simul adaugere. id fieri poterit, si demonstrabitur honestius, utilius, magis necessarium fuisse illud, quod vitarit reus, quam illud, quod fecerit. honesti autem et utilis et necessarii vis et natura in deliberationis praecep- tis cognoscetur. deinde oportebit ipsam illam com- parativam iudicationem exponere tamquam causam deliberativam quam ante expo- suimus: cum omnes perituri milites essent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit perire milites, an ad hanc pactionem venire? hoc ex locis deliberationis, quasi aliquam in consultationem res veniat, tractari oportebit. Defensor autem, quibus in locis ab accusatore aliae
Abbreviated transcription (Latin):
hac qͥdem plerũq in hoc genere accidunt ut & circtura. & diffinetione utendũ s
in aliud qͦq aliqđ genꝰ incidit. eigeneris p̾crpta licebit huc pari ratione transfern
Nã accusatori maxime ẽ in hoc e laborandũ. utid ipsũ factũ propt̃ qđ sibi reus c̃cedi
purat oportere quã plurimis infirm& rationib: Qđ facile ẽ siquã plurimis co¬
strutionib aggrediet᷑ id imꝓbare. Ipsa aut̃ cõparatio separata cȩteris generibus
c̃trouersiarũ. sic tx sua ui csi derabit᷑. sullu& qd̾ cõparabit᷑. aut ñ honestũ. autnon
qđ defensor coparat separare. Id aut̃ faci& si demonstrabit. ñ ita fieri solere. neq
oportere. atq rẽ rationẽ. quarehoc propt̃ hocfiat. ut prapi salutẽ militũ eaquȩ
alutis causa cõparatas hostib tradant᷑. Postra cõparare oportebit cũ beneficio ma¬

Expanded text:
re accidunt, ut et coniectura et definitione utendum sit. re accidunt, ut et coniectura et definitione utendum sit. sin aliud quoque aliquod genus incidet, eius generis praecepta licebit huc pari ratione transferre. Nam accusatori maxime est in hoc elaborandum, ut id ipsum factum, propter quod sibi reus concedi putet oportere, quam plurimis infirmet rationibus. quod facile est, si quam plurimis constitu- tionibus aggredietur id inprobare. ipsa autem compara- tio separata a ceteris generibus controversiarum sic ex sua vi considerabitur, si illud, quod comparabitur, aut non hquod defensor conparat, separare. id autem faciet, si demonstrabit non ita fieri solere neque oportere neque esse rationem, quare hoc propter hoc fiat, ut propter salutem militum ea, quae salutis causa comparata sunt, hostibus tradantur. postea com- parare oportet cum beneficio ma
Abbreviated transcription (Latin):
milites quã arma ⁊ impedim̃ta c̃cedere hostib: Ex qua iudicatio nascit᷑ cũ om̃s
perituri milites eeñt nͥ ad hanc pactionẽ uenissent. utrũ satius fuerit amitterȩ
milites. anadhanc c̃ditionẽ uenire. Hoc causȩ genꝰ ex his locis tractari oportebit
adhibere cyrerarii qͦq c̃stitutionẽ racionẽ atq: p̃cepta. ac maxime c̃iecturis faci¬
endis in firmare illud qđ cũ eo qđ criminedabit᷑ hĩ qͥ accusabunt᷑ cõparabunt. Id
fi& si autid qđ dicent defensores futurũ fuisse nͥ id factũ eet dequo facto iudiciũ est
futurũ fuisse negabit᷑. Aut si alia racione. & aliã obcausa ac dicereᷤ reusfecisse
demonstrabit᷑ eẽ factum. Eiusrei confirmatio. & item contraria de
parte infirmatio : ex coniecturali constitucione sumetur. Sin
autẽ certo nomine maleficis uocabit᷑ in iudicium. sicut in hac
causa Namaiestatfsarcrissit diffintione & p̃cepiis diffinmonis un oporteba. Atq

Expanded text:
quo iudi- catio nascitur: cum omnes perituri milites essent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit amit- tere milites, an ad hanc condicionem venire? Hoc causae genus ex suis locis tractari oportebit et adhibere ceterarum quoque constitutionum rationem atque praecepta; ac maxime coniecturis faciendis infir- mare illud, quod cum eo, quod crimini dabitur, ii, qui accusabuntur, comparabunt. id fiet, si aut id, quod dicent defensores futurum fuisse, nisi id factum esset, de quo facto iudicium est, futurum fuisse negabi- tur; aut si alia ratione et aliam ob causam, ac dicet se reus fecisse, demonstrabitur esse factum. eius rei con- firmatio et item contraria de parte infirmatio ex con- iecturali constitutione sumetur. sin autem certo nomine maleficii vocabitur in iudicium, sicut in hac nam maiestatis arcessitur—, definitione et praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt benefiue dicere possis. cũ uidearis ñ uti dep̃catione untuncͥ ad hunc
modũ. Qđ si uidee hic ꝓsuis beneficiis ꝓsuo studio qđ in uossem ꝑ habuit. ta¬
li suo tepore multorũ suorũ recte factorũ causa unidelicto ut ignosceretis
postular& tunc dignũ urm mansuetudine. dignũ uirtute huiꝰ ess& iudices
a uobis hancre hoc postulante impetrari. Meinde augere beneficia licebit. &
udices ꝑlocũ cõmunẽ ad ignoscendi uoluntatẽ ducere. Quare hoc genꝰ quan¬

Expanded text:
ta sunt beneficia, diceres, posses, cum videaris non uti deprecatione, uti tamen, ad hunc ta sunt beneficia, diceres, posses, cum videaris non uti deprecatione, uti tamen, ad hunc modum: quodsi, iudices, hic pro suis beneficiis, pro suo studio, quod in vos semper habuit, tali suo tempore multorum suorum recte factorum causa uni delicto ut ignosce- retis postularet, tamen dignum vestra mansuetudine, dignum virtute huius esset, iudices, a vobis hanc rem hoc postulante impetrari. deinde augere beneficia licebit et iudices per locum communem ad ignoscendi voluntatem ducere. quare hoc genus qua
Abbreviated transcription (Latin):
delitatis adũ sariorũ indignationẽ. ee õportebit: Ac neminẽ mirari c̃ueni& siait
in his aut in aliis exẽplis scripii qͦq: c̃tro ũsiã adiunctã uidebit. quo degenere
posterit nob se paratim dicendũ ꝓpt̾ea qđ quȩdã genera causarũ simplicit ex
suaui c̃siderant᷑ quaedã aut̃ sibi aliud qͦq aliqđ c̃tro uersia genus assumunt.
Quare om̃ib cognitis ñ erit difficile in unã quanq causa transferre. Qđ exeo
qͦq genere c̃ueni& ut in his ex ẽplis c̃cessionis in ẽ omĩb scripti c̃tro ũsia ra
quȩ ex scripto & sententia nominat᷑. Sed quia dec̃cessione loquebam᷑. in eã
toru uindex eẽ deb& ut ignoscat ĩpetrare. Quare parte eiꝰ generis cũ causã
neo c̃stitueris uti licebit. ut si ꝓaliqͦ cdaro autfortiuiro cuiꝰ inrẽ publicã mul¬

Expanded text:
delitatis ad- versariorum indignationem inesse oportebit. Ac neminem mirari conveniet, si aut delitatis ad- versariorum indignationem inesse oportebit. Ac neminem mirari conveniet, si aut in his aut in aliis exemplis scripti quoque controversiam adiunctam videbit. quo de genere post erit nobis separatim di- cendum, propterea quod quaedam genera causarum simpliciter ex sua vi considerantur, quaedam autem sibi aliud quoque aliquod controversiae genus assu- munt. quare omnibus cognitis non erit difficile in unam quamque causam transferre, quod ex eo quoque genere conveniet; ut in his exemplis concessionis inest omnibus scripti controversia, ea quae ex scripto et sententia nominatur; sed, quia de concessione loque- bamur, in eam torum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quare parte eius generis, cum causam non in eo constitueris, uti licebit; ut si pro aliquo claro aut forti viro, cuius in rem publi- cam mul
Abbreviated transcription (Latin):
quae ab adũsario eõ missa sit ꝑmagna eẽ & magno futurã detrimto. sirares abhis
qui potestatẽ habent uindicandi neglecta sit. Defensor aut̃ conuersis omĩb hi
partib poterit uti. Maxime aut̃ in uoluntate defendendit cõmorabit᷑ & in cari
ad augenda quec uoluntati fuerti impedim̃to & se plusqua fꝑcerit facere ñ po
suo nomine cõmunẽ hominũ infirmitatẽ posse dãpnari. Drinde nihil et̃ indigni
quã ꝑũ qͥ culpa çareat supplicio ñ carere. Lociaut̃ cõmunes accusatoris in cfissi
&e quanta potestas peccandi relinquat᷑. si semel instititũ sit ut ñ de facto sedde
facti causa quęrat᷑: Defensoris c̃questio e calamitatis eiꝰ qua ñ culpa sed ui maio¬
re quada acciderit. & de fortune potestate. &c hominu in firmnate. ox iti suu
animũ non euentũ considerem. In quib: om̃ib cquestionẽ suarũ erũ narũ & cru

Expanded text:
quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem conversis omnibus his partibus pot- erit uti; maxime autem in voluntate defendenda com- morabitur et in ea re adaugenda, quae voluntati fuerit inpedimento; et se plus, quam fecerit, facere non psuo nomine communem hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil esse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes: accusatoris in confessionem, et quanta potestas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, sed de facti causa quaera- tur; defensoris conquestio est calamitatis eius, quae non culpa, sed vi maiore quadam acciderit, et de for- tunae potestate et hominum infirmitate et, uti suum animum, non eventum considere