comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testantur. &u&ustas mẽbranarum testimoniũ perhib&. quas dubitantib:
ꝓferre poterimus. Harũ namq plenitudinẽ rerum. innouissima paste isto¬
rum libellorũ adimplendã fidem adiunximus : Hi epĩ interrogante
secundo tigisitano tradidisseamfessi sunt: Etcũ ipsesecundus apurpurio¬
Etcũ ipse secundus apurpurio
increpar&ur qued & ipsediu apud stationarios fuerit. & non fugerit
sed dimissussit. Nonsinecaus a dimissũ fuisse . nisiquia tradiderat lam
om̃s her&ici coeperant murmurare: quorũ spũ secundus m&uens Consiliũ
accepit a filio fr̃issui secundominore. uttalẽcausam dõ seruar&. Consulti sunt
qui remanserunt. idestuictor gardensis felix aratorio & abora centurio¬
nis hũ dixerunt talẽcausã d̃o debere reseruari. Et dixitsecundus. sede¬
teomnes: Tuncdictũ estabomnib dõgratias & sederunt. Habesergo frater
parmeniane qui mani festofuerint traditores: deindenon postlongum

Expanded text:
testantur et uetustas membranarum testimonium perhibet, quas dubitantibus testantur et uetustas membranarum testimonium perhibet, quas dubitantibus proferre poterimus. harum namque plenitudinem rerum in nouissima parte istorum libellorum ad inplendam fidem adiunximus. hi episcopi interrogante Secundo Tigisitano se tradidisse confessi sunt. et cum ipse Secundus a Purpurio increparetur, quod et ipse diu apud stationarios fuerit et non fugerit sed dimissus sit, non sine causa dimissum fuisse, nisi quia tradiderat, iam omnes erecti coeperant murmurare. quorum spiritum Secundus metuens consilium accepit a filio fratris sui Secundo minore, ut talem causam deo seruaret. consulti sunt, qui remanserant, id est Uictor Garbensis, Felix a Rotario et Nabor a Centurionis. hi dixerunt talem causam deo debere reseruari. et dixit Secundus: sedete omnes\'; tunc dictum est ab omnibus: deo gratias\'. et sederunt. habes ergo, frater Parmeniane, qui manifesto fuerint traditores. Deinde non post longum
Abbreviated transcription (Latin):
cipes omniũ aliquiepĩ illis tẽporibus. ut damno a&ernȩ uitae istius incestelu¬
cis moras breuissimas conpararent. instrum̃ta diuinȩlegis impiae tradidert̃
Ex quibuserant. donatus masculitanus. uictor rusiccadiensis. marinus ab
aquis tibilitanis. donatus calamensis & homicida purpurius liniatensis qui
interrogatus defiliis sororissuae quodeos incarcerem milei n ecassed icer&ur
confessus est dicens. & occidi. & occido. noneossolos. sed&quicũq contra
mefecerit & menalius quineturificasse asuisciuib ꝓbar&ur oculorum
dolorem fingens. ad consensum suorũ ꝓcedere trepidauit: hi&ceteri quos prin¬
cipes tuos fuisse paulo post docebimus. postper secutionẽ apud circũ cirtã
ciuitatẽ. qui abasilicae necdum fuerant restitutae. indomũ urbani garisi
consederunt die iii. idummaiarũ sicut scripta nundinani tunodiaconi

Expanded text:
cipes omnium, aliqui episcopi illius temporis, ut damno aeternae uitae istius incertae lucipes omnium, aliqui episcopi illius temporis, ut damno aeternae uitae istius incertae lucis moras breuissimas conpararent, instrumenta diuinae legis inpie tradiderunt. ex quibus erant Donatus Masculitanus, Uictor Rusiccadensis. Marinus ab aquis Tibilitanis, Donatus Calamensis et homicida Purpurius Limatensis, qui interrogatus de filiis sororis suae, quod eos in carcere Milei necasse diceretur, confessus est dicens: \'et occidi et occido non eos solos sed et quicumque contra me fecerit.\' et Menalius. qui ne turificasse a suis ciuibus probaretur. oculorum dolorem fingens ad consessum suorum procedere trepidauit. Hi et ceteri, quos principes tuos fuisse paulo post docebimus, post persecutionem apud Cirtam ciuitatem, quia basilicae necdum fuerant restitutae, in domum Urbani Carisi consederunt die III. Iduum Maiarum, sicut scripta Nundinarii tunc diaconi
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ inteest&iam uos ipsoscumeis una sententia ferireuoluisti. Sediam
ut adppositũ singularũ rerum ordinem redeamus. Primoloco audi qui fuerint
traditores. & plenius auctores schismatis disce. Iñ africaduomala & pessima
admissa eẽ constat. unum intraditione alterum inschismate. sed utraq ma¬
la & uno tẽpore. & hisdem auctoribus uidentur ẽẽ commissa. Debesergo
frater parmeniane discere quod intelle genis ignorare Namfermeante annos
sexaginta. & quode xcurrit pertotã a fricam persecutionis est deuagata tẽpestas.
qua ealios fecerit mastrres. alios confessores. nonnullos funesta prostrauit
inmortelatentes. Dimisit in lesos: quid commemorẽ laicos. quitunc in ecclesia
Nulla fuerant dignitate suffulti. quid ministrosplurimos. quid diacomos in
testio quid praesbiteros in secundo sacerdotio consaitutos: ipsi apices & prin¬

Expanded text:
quantum in te est, etiam uos ipsos cum eis una sententia ferire uoluisti. Sed iam quantum in te est, etiam uos ipsos cum eis una sententia ferire uoluisti. Sed iam ut ad propositum singularum rerum ordinem redeamus, primo loco audi qui fuerint traditores, et plenius auctores scismatis disce. in Africa duo mala et pessima admissa esse constat, unum in traditione, alterum in scismate, sed utraque mala et uno tempore et iisdem auctoribus uidentur esse commissa. debes ergo, frater Parmeniane, discere. quod intellegeris ignorare. nam ferme ante annos sexaginta et quod excurrit per totam Africam persecutionis est diuagata tempestas, quae alios fecerit martyres, alios confessores, nonnullos funestam prostrauit in mortem, latentes dimisit inlaesos. quid commemorem laicos, qui tunc in ecclesia nulla fuerant dignitate suffulti ? quid ministros plurimos ? quid diaconos in tertio, quid presbyteros in secundo sacerdotio constitutos? ipsi apices et prin
Abbreviated transcription (Latin):
Vi desergo frater parmenianeher&icos adomoueritatis satis extorres. solos
habereuaria & falsabaptismata quibus inquinatus nom possit abluere. Inmun¬
dusemundare. subplantator erigere. perditus liberare. Reus ueniã tribuere:
dãpnatus absoluere. Beneclausisti. hortũ her&icis. Benereuocasti claues ad
p&rum. Beneabstulisti colendi potestatem pearbusculas colorent. hi quos
abhortulo &aparady sodĩ constat alienos. Benesubduxisti anulũ his quibus
aperire non lic& ad fontem. Vobis uero scismaticis quã uis incatholica non
sitis. haecnegari non possunt. qui a nobiscũ uera & communia sacramenta
traxistis. quarẽ cũ hae comnia her&icis benenegentur. Quid tibiuisum esthaec
& uobis negareuoluisse. quosschismaticosesse manifestũ est: uoseni
foras existis. Quantũ in nobis est uolebam ut solidam pnarentur her&uci

Expanded text:
uides ergo, frater Parmeniane, haereticos a domo ueritatis satis extorres solos uides ergo, frater Parmeniane, haereticos a domo ueritatis satis extorres solos habere uaria et falsa baptismata, quibus inquinatus non possit abluere, inmundus emundare, subplantator erigere, perditus liberare, reus ueniam tribuere, damnatus absoluere. bene clausisti hortum haereticis, bene reuocasti claues ad Petrum, bene abstulisti colendi potestatem, ne arbusculas colerent ii, quos ab hortulo et a paradiso dei constat alienos; bene subduxisti anulum iis, quibus aperire non licet ad fontem. uobis uero scismaticis, quamuis in catholica non sitis, haec negari non possunt, quia nobiscum uera et communia sacramenta traiistis. quare cum haec omnia haereticis bene negentur, quid tibi uisum est haec et uobis negare uoluisse, quos scismaticos esse manifestum est? uos enim foras existis. quantum in nobis est, uolebamus, ut soli damnarentur haeretici;
Abbreviated transcription (Latin):
sia. & sic omnia miscuisti. Catholicã facit simplex. &uerus intellectus in¬
tellegere singularem acuerissimũ sacramentũ &unitas animorum. Scisma
uero sparso coagulo pacis. Dissipatis sensib generatur. Liuore nutritur
aemulatione &litibus roboratur. utdesesta matrecatholica impnifilii. dumforas
exeunt & sẽ separant utuos fecistis. aradicematris aeclesiae in uide facibusam¬
putati. errando rebelles abscedunt: Necpossunt nouũ aliquid utaliudagere. Nisi
quodiã dudum. apud suã didicerunt matrem. Her&iciuero ueritatis exules sani
& uerissimi srmboli desestores. desinu scãe aecclesia e impiis sensibus deprauati.
contẽpto quod benefuerant geniti. utignorantes & rudes deciperent. dese pasci
uoluerunt & qui iam dudũ uitalibus pastifuerant cibis. corruptela male diges¬
tionis inpernitie miserorũ disputationibus impiis uenena mortiferauomuerunt

Expanded text:
sia; et sic omnia miscuisti. Catholicam facit simplex et uerus intellectus insia; et sic omnia miscuisti. Catholicam facit simplex et uerus intellectus intellegere, singulare ac uerissimum sacramentum et unitas animorum. scisma uero sparso coagulo pacis dissipatis sensibus generatur, liuore nutritur, aemulatione et litibus roboratur, ut deserta matre catholica inpii filii, dum foras exeunt et se separant, ut uos fecistis, a radice matris ecclesiae inuidiae falcibus amputati errando rebelles abscedunt; nec possunt nouum aliquid aut aliud agere, nisi quod iamdudum apud suam didicerant matrem. Haeretici uero ueritatis exules, sani et uerissimi symboli desertores, de sinu sanctae ecclesiae inpiis sensibus deprauati, contempto, quod bene fuerant geniti, ut ignorantes et rudes deciperent, de se nasci uoluerunt. et qui iamdudum uitalibus pasti fuerant cibis, corruptela malae digestionis in perniciem miserorum disputationibus inpiis uenena mortifera uomuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
schismaticos her&icis iungereuoluisse. o ut sisic tibi uid&ur. &ita plac&¬
cũ illa quaeate paulo ante suntdicta. Dixistienim fieri nom posse. ut infalso
baptis mate inquinatus abluat. in mundus emund& subplantator erigat ꝑditus
liberet. Reus ueniã tribuat. damnatus absoluat. Benehae comnia potuerunt
ad solos her&icos pertinere quia falsauerunt srmbolũ. dũ alterdixert duos
deos Cũ ds̃ unussit. al terpatrem uult in personã filii cognosci. altercarnem
subducens filiodĩ perquã dõ reconciliatus estmundus. &c&erihuius modi.
qui ã sacramentis catholicis alieni esse noscuntur. Quare peniteatte talib
hominib &iã schismaticos ad iunxisse. Inteenĩ conuestisti sententia e gladiũ.
dũ aestimas. quia alteros ad p&cebas. & non adtendisti inter schismaticos &che¬
r&icos. quã sit magnadistantia. Indeest quodignoras Et quaesit scã aecde¬

Expanded text:
schismaticos haerschismaticos haercumula illa, quae a te paulo ante sunt dicta. dixisti enim fieri non posse, ut in falso baptismate inquinatus abluat, inmundus emundet. subplantator erigat, perditus liberet, reus ueniam tribuat, damnatus absoluat. bene haec omnia potuerunt ad solos haereticos pertinere, quia falsauerunt symbolum, dum alter dixit duos deos, cum deus unus sit, alter patrem uult in persona filii cognosci, alter carnem subducens filio dei, per quam deo recanciliatus est mundus, et ceteri huiusmodi, qui a sacramentis catholicis alieni esse noscuntur. quare paeniteat te talibus hominibus etiam scismaticos adiunxisse; in te enim conuertisti sententiae gladium, dum aestimas, quia alteros adpetebas et non adtendisti, inter scismaticos et haereticos quam sit magna distantia. inde est, quod ignoras, et quae sit sancta eccle
Abbreviated transcription (Latin):
locutuses. & suffecerat & habundabat. Sed miror. quid ribiui sumest
&iũ uos ipsos eis adiungere quos esse schis maticos constat: Dũ aecd aedotes
& her&icis ipsis & uobis schismaticis denegasti. Dixistienĩ interc&era schisma¬
ticos auite uelut sarmenta esseconcisos. destinatos poenis. tãquã lignaarida
gehennae ignib reseruari. Seduideotẽ adhuc ignorare schisma apud car¬
taginẽ aurĩs principib factam quacreharũ originẽ rerum. & inuenies te
hanc in uos dixissesententiam. cũ schismatiꝰ her&icossociasti. Nonenim
cecilianus exiuit amaiorino a uotuo. sed maiorinus aceciliano: Neccecili¬
anus recessit a cathedra p&ri uelcrpriani. sed maiorinus cuiustu cathedrã
sedes. qua eanteipsũ maiorinũ originẽ non habebat. Et cũ haec itagesta esse
manifestissime constent. & uosheredes esse traditorũ. & schismaticorum
euidenter appareat : Satis tẽmiror fraterparmeniane cũ schismaticus sis.

Expanded text:
locutus es, et suffecerat et abundabat. sed miror, quid tibi uisum est locutus es, et suffecerat et abundabat. sed miror, quid tibi uisum est etiam uos ipsos eis adiungere, quos esse scismaticos constat, dum ecclesiae dotes et haereticis ipsis et uobis scismaticis denegasti. dixisti enim inter cetera scismaticos a uite uelut sarmenta esse concisos, destinatos poenis tamquam ligna arida gehennae ignibus reseruari. sed uideo te adhuc ignorare scisma apud Carthaginem a uestris principibus factum. quaere harum originem rerum et inuenies te hanc in uos dixisse sententiam, cum scismaticis haereticos sociasti. non enim Caecilianus exiuit a Maiorino auo tuo sed Maiorinus a Caeciliano; nec Caecilianus recessit a cathedra Petri uel Cypriani sed Maiorinus, cuius tu cathedram sedes, quae ante ipsum Maiorinum originem non habet. et cum haec ita gesta esse manifestisevidenter appareat: satis te miror, frater Parmeniane, cum schismaticus sis,
Abbreviated transcription (Latin):
dotes aecdesiae cẽ nomposse. & rectedixisti: Scimus enĩ her&icorũ aecclesias
singulorũ prostitutas nullis legalibus sacramentis. & sineiurehonesti ma¬
trimonii esse: quas non necessarias. recusat xp̃s. qui est sponsus unius aec¬
clesiae. sicut in canticis canticorum ipsetestatur: Quicũ unãlaudat. ce¬
terasdampnat. Qui praeter unã. quae est uereratholica. c&erae apud
her&icos putantur esse. sed nonsunt. Secundũ quod indicat ut supra di¬
ximus. incanticis canticorũ unã eẽ colũbã suam. Eandẽ sponsã electam.
eundehortũ conclusum. & fontẽ signatũ. Vther&iciom̃s. Nequeclaues
habeant quassolus p&rus accepit. pecanulũ. quolegitur fonsesse signatus
necaliquẽ illorũ esse. ad quemhortus illeꝑtineat. in quod s̃ arbusculas plan¬
tat. De quibus her&icis. quãuis ad praesentẽ non pestineat causã. qd diu

Expanded text:
dotes ecclesiae esse non posse et recte dixisti; scimus enim haereticorum ecclesias dotes ecclesiae esse non posse et recte dixisti; scimus enim haereticorum ecclesias singulorum prostitutas nullis legalibus sacramentis et sine iure honesti matrimonii esse. quas non necessarias recusat Christus. qui est sponsus unius ecclesiae, sicut in canticis canticorum ipse testatur. qui cum unam laudat, ceteras damnat, quia praeter unam, quae est uere catholica, ceterae apud haereticos putantur esse, sed non sunt; secundum quod indicat, ut supra diximus, in canticis canticorum unam esse columbam suam, eandem sponsam electam, eundem hortum conclusum et fontem signatum, ut haeretici omnes neque claues habeant, quas solus Petrus accepit, nec anulum, quo legitur fons esse signatus, nec aliquem illorum esse, ad quem hortus ille pertineat, in quo deus arbusculas plantat. de quibus haereticis, quamuis ad praesentem non pertineat causam, quod diu
Abbreviated transcription (Latin):
sepultos quodã mado resuscitare uoluisti. quorũ perprouintias africa¬
nas. Nonsolũ uitia. sed &iã nomina uidebantur ignota. Marcion
si. & zeferino urbico &atertulliano kartaginiensi usq ad cata frigas. & ab
aliis ad sestoribus aeclesiae catholicȩ superati sunt. ut quidbellũ cũ mortuis geris
quod ad negotiũ tẽporis nr̃ non pestin&: scd quia schismatis hodiealiquid quod
probarepossis incatholicos non habes. Ideo ad prolixitatẽ scripturae tuae au¬
questioest. ut quidãte memorati sunt illi. apud quos non sunt sacramenta
quae nobis & uobis uidentur ẽẽ communia. Sanitas non flagitat modicinam:¬
dese securauistus. forinsecus nonquerit auxilia ueritas non desiderat argu¬
menta: E groti estremedia querere. inertib & in becillis. est auxilia con¬
parare. mendacis est argumenta conquirere Interea dixisti. apudher&icos

Expanded text:
sepultos quodammodo resuscitare voluisti: quorum per provincias Africasepultos quodammodo resuscitare voluisti: quorum per provincias Africanas, non solum vitia, sed etiam nomina videbantur ignota. Marcion, si, et Zephirino Urbico, et a Tertulliano Carthaginensi, et ab aliis adsertoribus Ecclesiae catholicae superati sunt. Ut quid bellum cum mortuis geris, quod ad negotium temporis nostri non pertinet? Sed quia schismaticus hodie aliquid peccati, quod probare possis in catholicos, non habes, ideo ad prolixitatem scripturae tuae auquaestio est, ut quid a te memorati sunt illi, apud quos non sunt sacramenta, quae nobis et vobis videntur esse communia? Sanitas non flagitat mde se secura uirtus forinsecus non quaerit auxilia, ueritas non desiderat argumenta. aegroti est remedia quaerere, inertis et inbecillis est auxilia conparare, mendacis est argumenta conquirere. interea dixisti apud haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
Non in carnexp̃i quaespecialit̾ illius erat: addo. quod eius caro despũ scõ con¬
cepta. inter alios non potuit in remissa peccatorum tingi quaenullũ uideba¬
tur admisissepeccatum. a ddisti &iordanis diluuio demersam. Satis in¬
consideratehocusus es uerbo : quod uerbũ soli pharaoni & eiuspopulo debeba¬
tur. qui ponderedelictorũ. tãquã plũbũ itamersussit. ut ibi remanserit.
Xpĩ autẽcaro dũ in iordanedescendit & ascendit mersa atẽ dicinon debuit.
Cuius caro abipso iordane santior inuenitur. ut magis aquã ipsa discen¬
su suo mundauerit. quã ipsa mundatasit:. &iã illud pra&erire non pos¬
sum. quod tẽ subtiliter egisse considero: ut ad inducendos uel decipien¬
dos animos auditorũ. post circũ cisionis & diluuii descriptionem. & post
laudẽ baptismatis. her&icos cumerrorib: suis mortuos. & obliuioneiam¬

Expanded text:
non in carne Christi, quae specialiter illius erat. adde, quod eius caro de spiritu sancto connon in carne Christi, quae specialiter illius erat. adde, quod eius caro de spiritu sancto concepta inter alios non potuit in remissam peccatorum tingi, quae nullum uidebatur admisisse peccatum. addidisti et Iordanis diluuio demersam . satis inconsiderate hoc usus es uerbo, quod uerbum soli Pharaoni et eius populo debebatur, qui pondere delictorum tamquam plumbum ita mersus sit, ut ibi remanserit. Christi autem caro dum in Iordane descendit et ascendit, mersa a te dici non debuit; cuius caro ab ipso Iordane sanctior inuenitur, ut magis aquam ipsa descensu suo mundauerit, quam ipsa mundata sit. Etiam illud praeterire non possum, quod te subtiliter egisse considero, ut ad inducendos uel decipiendos animos auditorum post circumcisionis et diluuii descriptionem et post laudem baptismatis haereticos cum errorib
Abbreviated transcription (Latin):
mate. sexto dein consideratis praesumptionibus &erroribus uestris
Sed prius quã derebus singulis aliquiddicã. quod carnẽ xpĩmale tracta¬
ueris. breuiter ostendam: Dixistienĩ carneillam peccatricẽ iordanis
demersam a diluuio ab uniuersis sordibus eẽ mundatã Meritohoc di¬
ceres. si caroxp̃i ꝓ omnib baptiz ata sufficer&. ut uemo ꝓsebaptiz ar&ur
futaeẽt. ibi eẽt totũ genus hominũ. illic omnequodoor poralit̃ natũ est
Nihileẽt interfideles & unũ quẽq gentilẽ. quia in omnib caro est. &¬
dumnemononest qui non habeat carnẽ sicut dixisti. Caro xpĩ diluuio
iordanis denersa est. Omnis caro hocbeneficiũ consequer&ur . aliud est
enim caroxpĩ in xpõ. aliud unius cuiusq insẽ. Quid tibi uisu est. carnẽ
xpĩdicerepeccatricem. utinã diceres carohominũ incarnexpĩ. nec sic pro¬
babiliter dixeras. quia unusquisq credens in nominexp̃ibaptizatur.

Expanded text:
mate, sexto de inconsideratis praesumptionibus et erroribus uestris. mate, sexto de inconsideratis praesumptionibus et erroribus uestris. Sed priusquam de rebus singulis aliquid dicam, quod carnem Christi male tractaueris, breuitedemersam diluvio, ab universis sordibus esse mundatam. Merito hoc diceres, si caro Christi pro omnibus baptizata sufficeret, ut nemo pro se baptizaretur. Si ita esset, ibi esset totum genus hominum: illic omne quod corporaliter natum est. Nihil esset inter fideles et unumquemque gentilem, quia in omnibus caro est: et dum nemo non est qui noIordanis demersa est, omnis caro hoc beneficium consequeretur. aliud est enim caro Christi in Christo, aliud uniuscuiusque in se. quid tibi uisum est carnem Christi dicere peccatricem? utinam diceres: caro hominum in carne Christi, nec sic probabiliter dixeras, quia unusquisque credens in nomine Christi baptizatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ate maletractatam. C&erabenedixisti: Hocenĩ magis pnobis tedixisse suoloco
monstrabitur. Secundo autẽ loco. ex clusis her&icis: unãdixistiesse aecclesiam. sed
eam ubisit agnoscere noluisti. Testioloco. traditores nulliscestis personis aut nomi¬
nibus accusati Quarto ate unitatis lacerati sunt operarii quinto utminima
pra&cermittam. Dixisti. deoleo & sacnificio peccatoris: Sed mihi uide&dir primo
loco traditorũ & schismaticorũ. indicandas eẽciuitates personas. & nomina. ut
quaeatẽ dehis dicta sunt. ueros auctores & certos reossuos agnoscant. Deinde
mihi dicendum est. quaeuelubi sit una aecclesia quae est quia pra&erunã
altera nonest. Testio a nobis militem non essep&itum. & ados non pertinereqõ
ab operariis unitatis dicituresse commissum. Quasto loco. qui sit peccator
cuius sacrificiũ repudiatds̃. uelcuius olcũ fugiendum sit. Quinto debaptis¬

Expanded text:
a te male tractatam cetera bene dixisti. hoc enim magis pro nobis te dixisse suo loco a te male tractatam cetera bene dixisti. hoc enim magis pro nobis te dixisse suo loco monstrabitur. secundo autem loco exclusis haereticis unam dixisti esse ecclesiam; sed eam ubi sit, agnoscere noluisti. tertio loco traditores nullis certis personis I aut nominibus accusasti. quarto a te unitatis lacerati sunt operarii. quinto, ut minuta praetermittam, dixisti de oleo et sacrificio peccatoris. Sed mihi uidetur primo loco traditorum et scismaticorum indicandas esse ciuitates personas et nomina, ut quae a te de his dicta sunt, ueros auctores et certos reos suos agnoscant. deinde mihi dicendum est, quae uel ubi sit una ecclesia, quae est, quia praeter unam altera non est. tertio a nobis militem non esse petitum et ad nos non pertinere, quod ab operariis unitatis dicitur esse commissum. quarto loco, quis sit peccator, cuius sacrificium repudiat deus, uel cuius oleum fugiendum sit. quinto de baptis
Abbreviated transcription (Latin):
iterari. quod semeliussũ est fieri. Sed tudũ subtiliter laudasti. quod omnilau¬
dis praeconio dignũ est callide uram̃ sub posuisti personã. ut quasi quia semed
lic& uobisliceat aliisdeneg&ur. Sitraditorib: non lic&. uobis licere non de¬
buit. quorũ principes ꝓbamus fuisse traditores. Si schismaticis non lic& ad acquȩ
uobis licerenondebuit. apud quos origo schismatis inuenitur. Sipeocatoribus
non lic&. &iã peccatores uos esse testimonio diuino conuincimus : Et tamei quia
semel lic&. nonperlectũ hominẽ. sed perquod semellic&: Ideo posturos Nonemenda
mus. quia & apudnos & apuduos unu est sacramentũ: Cuius sacramenti ratio.
tota quinto libro monstrabitur. atẽ quidem frater parmenianemulta tractata st̃.
sed uid eomihi non eo esserespondendũ ordine. quo atedicta sunt singula
Tuenĩ primolo codixisti. comparationes laudesq baptis matis. & pra&er carnẽ xpĩ

Expanded text:
iterari, quod semel iussum est fieri. sed tu dum subtiliter laudasti, quod omni lauiterari, quod semel iussum est fieri. sed tu dum subtiliter laudasti, quod omni laudis praeconio dignum est, callide uestram subposuisti personam, ut quasi, quia semel licet, uobis liceat, aliis denegetur. si traditoribus non licet, uobis licere non debuit, quorum principes probamus fuisse traditores. si scismaticis non licet, adaeque uobis licere non debuit, apud quos origo scismatis inuenitur. si peccatoribus non licet, etiam peccatores uos esse testimonio diuino conuincimus. et tamen quia semel licet, non per electum hominem mus, quia et apud nos et apud vos, unum est sacramentum: cujus sacramenti ratio, tota quinto libro monstrabitur. 7 VI. Argumenta librorum Parmeniani. --A te quidem, frater Parmeniane, multa tractata sunt. Sed video mihi non eo esse respondendum ordine, quo a te dicta sunt singula. Tu enim primo loco dixisti comp
Abbreviated transcription (Latin):
neos ẽẽ catholicis sacramentis. Sitam̃ uosipsos noneis adiungeres. quos eẽ
schis maticos constat. Quaedam ꝓnob̾solis. utunius aecdesiac commemoratio¬
nem faceres. Quaedam contrauos perignorantiam qui a peregrinus es. uttra¬
ditorũ & schismaticorum accusationẽ: &iã illud & contrauos quod dixisti.
Deoleo & sacrificiopeccatoris acperhoc nihil contranos atedictum est. Ni¬
si quodignoranter dixisti anobis militẽ postolatũ. Quod calumniose atẽ
dictũ esse probationib uerissimis demonstrauimus. Tollehanccalũniam
nebaptismatis semel factũ ẽẽ diluuium. & singularem circũ cisionem sa¬
lubriter ꝓfecisse populo iudȩorum magis pronobis quasi nr̃ locutus es
Haeceni nrã uox est. qui in trinitatem baptismatis unionẽ defendimus.
Non prouobis. quibaptisma. incuius imagine sunt illa duo audaciter
& quod contra leges est iteratis: Quãuis &uos ipsi non neg&is quia nondeb&

Expanded text:
neos esse catholicis sacramentis, si tamen uos ipsos non eis adiungeres, quos esse neos esse catholicis sacramentis, si tamen uos ipsos non eis adiungeres, quos esse scismaticos constat. quaedam pro nobis solis, ut unius ecclesiae commemoratio, quaedam contra uos per ignorantiam, quia peregrinus es, - ut traditorum et scismaticorum accusatio, etiam illud et contra uos, quod dixisti de oleo et sacrificio peccatoris. ac per hoc nihil contra nos a te dictum est, nisi quod ignoranter dixisti a nobis militem postulatum; quod calumniose a te dictum esse probationibus uerissimis demonstrabimus. tolle hanc calumniane baptismatis semel factum esse diluuium? et singularem circumcisionem salubriter profecisse populo Iudaeorum magis pro nobis quasi noster locutus es. haec enim nostra uox est, qui in trinitate baptismatis unionem defeadimus, non pro uobis, qui baptisma, in cuius imagine sunt illa duo, audaciter et quod contra leges est, iteratis, quamuis et uos ipsi non negetis, quia non debet
Abbreviated transcription (Latin):
aliuid hab& animus. aliud resonat sermo. Deniquen onomnia teuid eo dixisse
contracatholicã. immomulta ꝓcatholica. cũ catholicus pomsis: Vt & Nobis
necessen ionfuerit. respondere tractatib tuis. pisi quoddũ male instructus ẽs.
ut quod non uidisti sed falso audieris loquereris: Cũmepistola p&eri a postoli
legerimus: Noliteperopinionẽ iudicare fratresurõs: Vt interaliqua quae
ad uos non pestinent. sicuti probaturi sumus diceres a nobis. Contrauos militẽ
fuissepostolatum. E&crũ ate. in aliis pastib tractatustui. aliqua pronobis
dicta sunt & contrauos. ut diluuii &circũ cisionis comparatio. Quaedã & pro
nobis & prouobis. Eaquaein lauded ixistibaptis matis. pra&erillud quod
carnẽ xp̃i maletractaueris. Ideo& prouobis qula ę quãuis forissitis. tameri
ex nobis existis. Nam& illud pro ambobus quod demonstrasti her&icos ex tra¬

Expanded text:
aliud habet animus, aliud resonat sermo. denique non omnia te uideo dixisse aliud habet animus, aliud resonat sermo. denique non omnia te uideo dixisse contra catholicam: immo multa pro catholica, cum catholicus non sis, ut et nobis necesse non fuerit respondere tractatibus tuis, nisi quod — dum male instructus es, ut, quod non uidisti sed quod falso audieris, loquereris, cum in epistula Petri apostoli legerimus: nolite per opinionem iudicare fratres uestros — ut inter aliqua, quae ad nos non pertinent, sicuti probaturi sumus, diceres a nobis contra uos militem fuisse postulatum. ceterum a te in aliis partibus tractatus tui aliqua pro nobis dicta sunt et contra uos, ut diluuii et circumcisionis conparatio; quaedam et pro nobis et pro uobis, ut ea, quae in laude dixisti baptismatis, praeter illud. quod carnem Christi male tractaueris; ideo et pro uobis. quia quamuis foris sitis, tamen ex nobis existis. nam et illud pro ambobus, quod demonstrasti haereticos extra
Abbreviated transcription (Latin):
Non solũ dixit : sed &iam inscriptura digessit: Cuiusdictis cũ respondere
uerita tecogente conpellimur. Erit internos absentes quo quomodo conla¬
tio eodem modo satisfi&. & desideriis aliquorũ. Nam amultis saepe
desideratũ est. ut aderudiendĩ ueritatẽ. ab aliquib defensoribus pastium
conflictus haber&ur. & fieripotuit. Scd quõ & accessum prohibent &¬
aditus intercludunt. & consensum uitant. & conloquiũ denegant. Vel
tecũmihi frater parmeniane. sit istomodo conlatio. utquia tractatus
tuos quos inmanibus & in oremultorũ cẽuoluisti. Non aspernatus sum
Nequecontẽpsi. sed om̃a ate dicta pacienter audiui : oudias &tuhumi¬
litatis nrae responsa. Nam &ego intellego. & tunonnegas. Etqui¬
uis sapiens peruid&te pulla aliaratione tam prolixe tractasse.
uisi ut ecclesiũ catholicã tuis tractatibus indignepulsares. Sedut intellegidat᷑

Expanded text:
non solum dixit sed etiam in scriptura digessit. cuius dictis cum respondere non solum dixit sed etiam in scriptura digessit. cuius dictis cum respondere ueritate cogente conpellimur, erit inter nos absentes quoquomodo conlatio. eodem modo satisfiet et desideriis aliquorum. nam a multis saepe desideratum est, ut ad eruendam ueritatem ab aliquibus defensoribus partium conflictus haberetur. et fieri potuit. sed quoniam et accessum prohibent et aditus intercludunt et consessum uitant et conloquium denegant, uel tecum mihi, frater Parmeniane, sit isto modo conlatio, ut, quia tractatus tuos, quos in manibus et in ore multorum esse uoluisti, non aspernatus sum neque contempsi, sed omnia a te dicta patienter audiui, audias et tu humilitatis nostrae responsa. Nam et ego intellego et tu non negas et quiuis sapiens peruidet te nulla alia ratione tam prolixe tractasse, nisi ut ecclesiam catholicam tuis tractatibus indigne pulsares. sed ut intellegi datur,
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalis. una natiuitas. sed diuersi sunt actus: Nam&cham qui patrissui
risit impiȩ nuditatẽ fraterin nacentiũ fuit: & ꝓmerito suo iugũ seruitutis incur¬
rit. ut eẽt fratrib frater addictus : Ergohoc nomen fraternitatis: Necinterue¬
nientepeccato deponit᷑: seddeistoũ fratrũ delictis dicã alioloco. Quiseden¬
tes aduersũ nos d&rahunt. & contranos scandal aponunt. & cum illo fure
concurrunt. quidõ fustũ faciunt. & cũ moechis id est cũ her&icis pastemsuã
ponunt. & peccata sua laudant . & conuitia contranos catholicos meditantur.
Om̃s quidem per singulaloca. maledicis uocibus per frepunt. Sedunũ quidẽ
scilic& fratremnrm̃. sitamqi sea nobis uel ho nominen uncupari permitat:
& quia collogiir epis copalenolunt nobiscũ habere commune. Non sint collegȩ
sinolunt: tameput supradiximus fratressunt. Fra termeus igitur parme¬
nianus. Neu&ose ac nude ute&eri loquer&ur : Quicquid sentire potuit

Expanded text:
spiritalis una natiuitas, sed diuersi sunt actus. nam et Cham, qui patris sui risit inpie nuditatem, frater innocentium fuit et pro merito suo iugum seruitutis incurrit, ut esset fratribus frater addictus. ergo hoc nomen fraternitatis nec interueniente peccato deponitur, sed de istorum fratrum delictis dicam alio loco, qui sedentes aduersus nos detrahunt et contra nos scandala ponunt et cum illo fure concurrunt, qui deo furtum facit, et cum moechis, id est cum haereticis, partem suam ponunt et peccata sua laudant et conuicia contra nos catholicos meditantur. Omnes quidem per singula loca maledicis uocibus perstrepunt, quibus ad aliqscilicet fratrem nostrum. si tamen se a nobis uel hoc nomine nuncupari permittit. et quia collegium episcopale nolunt nobiscum habere commune. non sint collegae, si nolunt; tamen, ut supra diximus, fratres sunt. frater meus igitur Parmenianus, ne uentose ac nude ut ceteri loqueretur, quicquid sentire potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
epõ conpararem. quis ibi ut diximus principatũ kastaginis uin¬
dicabat quiex altauit corsuum & abhominibus sibi superior
uidebatur. & subse omnes &iam sociossuos habere uoluiss&
dequorum oblationibus. Numquam est dignatus accipere: In
quibus in ipsa societate in hanc in iuriam faciebat. Solus se¬
creco nescioquid ageret. & postea ceteris per functoriaemisce¬
retur. modo ex altatum est coreius. Vt sibi iam Non homo
sed ds̃ fuisseuideretur. Deniq & inorepopuli raroest appellatus ep̃s
seddonatus kastaginis dicebatur. Et merito princeps trri. Idest
kastaginis appellari. &increparimeruit. quia primus eporũ q̃si
plus esse ipse quamceteri sed dumnihilhumanũ uoluit habere
plus essccupiebat. Adquemds̃ sequitur dicers. Dixistiego sum ds̃.
loeo quia quamuis nonsit usus acuoce. Tamen autfecit aut pasi¬
susest. quod effectum huius uocis impleret: Extulit corsuum

Expanded text:
pum conparare, qui sibi, ut diximus, principatum Carthaginis uinpum conparare, qui sibi, ut diximus, principatum Carthaginis uindicabat, qui exaltauit cor suum et ab hominibus sibi superior uidebatur et sub se omnes etiam socios suos habere uoluisset; de quorum oblationibus nunquam est dignatus accipere, in quibus in ipsa societate hanc iniuriam faciebat, ut solus secreto nescio quid ageret et postea ceteris perfunctorie misceretur. hoc modo exaltatum est cor eius, ut sibi iam non homo sed deus fuisse uideretur. denique et in ore populi raro est appellatus episcopus sed Donatus Carthaginis dicebatur. et merito princeps Tyri, id est Carthaginis appellari et increpari meruit, quia primus episcoporum, quasi plus esset ipse quam ceteri; et dum nihil humanum uoluit habere, plus esse cupiebat. ad quem deus sequitur dicens: dixisti, ego sum deus. ideo, quia quamuis non sit usus hac uoce, tamen aut fecit aut passus est, quod effectum huius uocis inpleret. extulit cor suum,
Abbreviated transcription (Latin):
Dum sedonatus super imprm̃ extollit. iam qͣsi hominũ ex cesserat
m&tas. ut prose ut prodm̃ non hominẽ a estimaret: Non uerendo eũ
qui postdm̃ ab hominibus timebatur. Deniq perezechielem
increpat sp̃sses principemtrri. Id est principem kastaginis. cũ
perprophetam his loquitur uerbis: filihominis dicaduersus
principem trri. haecdicit dñs ds̃. quia ex altatum est cortuum
& dixisti egosumds̃ . Trrum kastaginẽ esseprimo. esaias probat
sn quolegitur uisio supertrrum. & sequitur. ululate naues
testantur. & sisit alia ciuitas quaehoc nominenun cup&aũr.
Nihil in alia uid&ur factum. quod apud kastaginem constat.
admissum. Loquere inquit ds̃ aduersus principem trri.
Non aduersus secularem aliquem regem dicit esseloquendum.
nec ad multos sedadunũ. hocest addonatũ epm̃. Nequeenim
faserat proph&am ezechielem quẽ proxi me nominaui Nifi.¬

Expanded text:
dum se Donatus super imperatorem extollit, iam quasi hominum excesserat dum se Donatus super imperatorem extollit, iam quasi hominum excesserat metas, ut prope se deum, non hominem aestimaret non reuerendo eum, qui post deum ab hominibus timebatur. denique per Ezechielem increpat spiritus sanctus principem Tyri, id est principem Carthaginis, cum per prophetam his loquitur uerbis: fili hominis, dic aduersus principem Tyri: haec dicit dominus deus: quia exaltatum est cor tuum et dixisti: ego sum deus. Tyrum Carthaginem esse primo Esaias probat, in quo legitur uisio super Tyrum et sequitur: ululate naues rotestantur; et si sit alia ciuitas, quae hoc nomine nuncupetur, nihil in alia uidetur factum, quod apud Carthaginem constat admissum. loquere, inquit deus, aduersus principem Tyri; non aduersus saecularem aliquem regem dicit esse loquendum nec ad multos sed ad unum, hoc est ad Donatum episcopum. neque enim fas erat prophetam Ezechielem, quem proxime nominaui, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
praemisisse Neid quod adlatũ fuerat pauperibus alicubi dispen¬
saretur. O consulere miseris. Õ prouiderefuerat pauperibus
õpeccatoribus subuenire clamatds̃ dicens. Ego sum qui feci
pauperem & diuitem: Nonquia non potuit & pauperibus dare :
sedsi ambobus daret. peccator quasibi succurreret. inuenire non
poss&. Deniq sic scriptuest. quẽ ad modũ aqua extinguit ignẽ
sic edrmosina extinguet peccatũ: Cesteiam apuddm̃ sunt ambo.
& quidareuoluit. & qui obfatit nedaretur. Quidsi iam dicat
ds̃ donato episcope quiduis fuisse constantem siin nocentem
quare ab innocente accipere noluisti: si peccatorem. quare non
remisistidare propter quẽ feci pauperem: Subhac in terroga¬
tionequalis futurus est quideleuitate & furore laborauit
tantis pauperibus inpedire. Kastaginis principatum setenuisse
crediderat. &cumsuper impm̃ nonsit. Nisi solusds̃ qui fecit imprm̃.

Expanded text:
praemisisse, ne id, quod adlatum fuerat, pauperibus alicubi dispenpraemisisse, ne id, quod adlatum fuerat, pauperibus alicubi dispensaretur.s o consulere miseris o prouidere pauperibus o peccatoribus subuenire! clamat deus dicens: ego sum, qui feci pauperem et diuitem, non quia non potuit et pauperibus dare, sed, si ambobus daret, peccator qua sibi succurreret, inuenire non posset. denique sic scriptum est: quemadmodum aqua extinguit ignem, sic eleemosyna extinguit peccatum. certe iam apud deum sunt ambo, et qui dare uoluit et qui obstitit, ne daretur. quid ? si iam dicat deus Donato: \'episcope, quid uis fuisse Constantem? si innocentem, quare ab innocente accipere noluisti? si peccatorem, quare non permisisti dare, propter quem feci pauperem?\' sub hac interrogatione qualis futurus est? quid de leuitate et furore laborauit tantis pauperibus inpedire? Carthaginis principatum se tenuisse crediderat; et cum super imperatorem non sit nisi solus deus, qui fecit imperatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
agamus Nonenimres publicaest in aecclesia. sedecclesia In
republica. Ioest. in imperio romano. quod libanũ appellat xp̃s.
incanticis canticorũ cũ dicit. Ueni sponsam ea inuenta delibano. Id
est. deimperioromano. ubi& sacerdotia scã sunt. & pudicitia & uirgini¬
tas. quaemn barbaris gentibus nonsunt. Et siessent. tutaeẽ ñpossent
Merito paulus doc& orandũ esse proregibus & potestatibus. &iã¬
sitalis imperator ess&. quigentiliter uiueret: quanto qd̃ xpĩa¬
nus . quanto quod dnm̃ timens. quanto quod religiosus quan¬
to quod misericors. ut ipsa resprobat: miserat enim ornam̃ta
domibus dĩ. miserat pauperibus elimosinã nihil donato. Cur
ergo Nihil insaniuit. Cur iratus est. cur quod missũ fuerat repudia¬
uit: &cũ illiquim issi fuerant dicerent se ire per prouintias singu¬
las & uolentibus accipere sedaturos. illedixit. ubiq selitteras

Expanded text:
agamus. non enim respublica est in ecclesia, sed ecclesia in agamus. non enim respublica est in ecclesia, sed ecclesia in republica, id est in imperio Romano, quod Libanum appellat Christus in canticis canticorum, cum dicit: ueni, sponsa mea inuenta, ueni de Libano, id est de imperio Romano, ubi et sacerdotia sancta sunt et pudicitia et uirginitas, quae in barbaris gentibus non sunt et, si essent, tuta esse non possent. merito Paulus docet orandum esse pro regibus et potestatibus, etiamsi talis imperator esset, qui gentiliter uiueret; quanto magis quod christianus, quanto quod deum timens, quanto quod religiosus, quanto quod misericors, ut ipsa res probat! miserat enim ornamenta domibus dei, miserat pauperibus eleemosynam, nihil Donato. cur ergo insaniuit? cur iratus est, cur, quod missum fuerat, repudiauit ? et cum illi, qui missi fuerant, dicerent se ire per prouincias singulas et uolentibus accipere se daturos, ille dixit ubique se litteras
Abbreviated transcription (Latin):
testis est impr̃em constantem paulũ & macariũ primitus non ad faci¬
las posset respirareuestiri. pasci gaudere paupestas. Quicum addona¬
tum patrẽtuũ uenirent. & qua reuenerant indicarent. Ille solito
furore succensus. in haecuerba prorupit Quidest imprĩ cũ aecclã
& defonte leuitatis suae multa maledicta effudit. nonminus quam
ingregorium aliquando adquem sic scriberemini medubitauit
Gregorii macula senatus. & dedecus praefectorum &ceteratalia
Cuidonato praefatus paenitentia episcopali rescripsit. Harum
epistolarum exemplaria multorũ ore ubiq cantantur. Iãtunc
meditabatur contra precepta apostoli pauli potestatib & regib
in iuriam facere. proquibus sia postolum audir&. cotidie rogare
debuerat. Si cenĩ dec& beatus apostolus paulus: Rogateprore¬
gibus & potestatibus. ut qui&am & tranquillã uitã cum ipsis

Expanded text:
testis est, imperatorem Constantem Paulum et Macarium primitus non ad facitestis est, imperatorem Constantem Paulum et Macarium primitus non ad facilas posset respirare, uestiri, pasci, gaudere paupertas ? qui cum ad Donatum, patrem tuum, uenirent et, quare uenerant, indicarent. ille solito furore succensus in haec uerba prorupit: quid est imperatori cum ecclesia?\' et de fonte leuitatis suae multa maledicta effudit non minus quam in Gregorium aliquando, ad quem sic scribere minime dubitauit: \'Gregori, macula senatus et dedecus praefectorum\' et cetera talia, cui Donato praefatus patientia episcopali rescripsit. harum epistularum exemplaria multorum ore ubique cantantur. iam tunc meditabatur contra praecepta apostoli Pauli potestatibus et regibus iniuriam facere, pro quibus, si apostolum audiret, cotidie rogare debuerat. sic enim docet beatus apostolus Paulus: rogate pro regibus et potestatibus, ut quietam et tranquillam uitam cum ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. coricastrorũ. & secutus est dicens: Penetraliaurã deferentur
adpublicũ. & secretadomus israhel nudabuntur. hoc in africa
factũ est. & totũ hocina frica factumest Indicauitds̃ dumuobis
inputat dicens: Quõ conuestistis aquã antiquae piscinae adciuita¬
temuram̃. & deiecistis muros hierusalem. ut faceretis alteram muni¬
tionem. & confatuistis aquam. interduas munitiones. & ad piscinã
antiquam adtendere noluistis. Nec ad eũ qui ab initio creauit illã.
lamuides frater parmeniane aduos redundareomnia. a quorũ principi¬
bus harum rerũ omniũ semi nataest causa. Deindeaddonatũ kartaginen¬
sem. cuius ueneficio uidetur unitatis negotiũ esse commotũ. In quo
ostendam operarios eius. non prouolunta tenrã necsua malitia aliquid
kastaginis leuitate sua conftituit. dũ magnũ seuideri contendit
Queenim lat& praeterte. quia peregrinuses. & potuerunt tibi falsa
Parrari: Aut quis negarepotest rem. cuitotã kastago principaliter

Expanded text:
tur chori castrorum — et secutus est dicens: penetralia uestra deferentur ad publicum et secreta domus Israhel nudabuntur. hoc in Africa factum est et totum hoc, quare factum est, indicauit deus, dum uobis inputat dicens: quoniam conuertistis aquam antiquae piscinae ad ciuitatem uestram et deiecistis muros Hierusalem, ut faceretis alteram munitionem, et constituistis aquam inter duas munitiones et ad piscinam antiquam adtendere noluistis nec ad eum, qui ab initio creauit illam. Iam uides, frater Parmeniane, ad uos redundare omnia, a quorum principibus harum rerum omnium seminata est causa, deinde ad Donatum Carthaginensem, cuius ueneficio uidetur unitatis negotium esse commotum. in quo ostendam operarios eius non pro uoluntate nostra nec sua malitia aliquid Carthaginis de leuitate sua constituit, dum magnum se uideri contendit. quem enim latet praeter te, quia peregrinus es, et potuerunt tibi falsa narrari ? aut quis negare potest rem, cui tota Carthago principaliter
Abbreviated transcription (Latin):
INHOELA RRO PRIMO COUTINEXTUR
QUI IN PERSECUTIOUE FUERINT TRADI¬
TORES ETCAUSAESCHIS MATIS IET USI EN

Expanded text:
In hoc libro primo continentur, qui in persecutione fuerint traditores, et causae schismatis, et ubi, e
Abbreviated transcription (Latin):
ac nos qs dñe salutis nr̃ȩ causas. &d euotis semꝑ frequen¬
tare seruitiis. & deuotius recolere principaliter incho¬

Expanded text:
 Domine, salutis nostrae causas et devotis semper frequentare servitiis, et devotius recolere principaliter incho
Abbreviated transcription (Latin):
Imps & misericors ds̃⁊ ad cuius beatitu dent smoend¬
na nonffagilit e carnis sed alacritatementis ascenditibi
facnos atria suꝑ neciuitatis & te inspirante semꝑ ambi¬
re & adtuam indulgentiam fidelit̃ introre. ꝓ¬
imentiumte dñe saluator¬
& custos auerte abeccłatua munda ne sapientiȩ oblecta¬
minia s uldiue ut ip̃suu eruditione formandos propha¬
tca rapestolica potius instituta quamphilosophiȩ
ueiba delectenat neuanitatis mendatiorum decipiat
qui serudato ueritatis In luminat. ꝑ¬

Expanded text:
s et misericors Deus, ad cujus beatitudinem sempiternam non fragilitate carnis, sed alacritate mentis ascenditur, fac nos atria supernae civitatis, et, te inspirante, semper ambire, et tua indulgentia fideliter introire. imentium, Domine, Salvatort Custos, averte ab Ecclesia tua mundanae sapientiae oblectamenta fallaciae ut Spiritus tui eruditione forma nobis prophetica et apostolica potius instituta, quam philosophiae verba delectent, ne vanitas mendaciorum decipiat, quos eruditio veritatis inluminat.
Abbreviated transcription (Latin):
raesta misericors ds̃. ut ad suscipiendum filiitui singulare
natiuitatis inisterium : & mentes credentium p̃parentu. nori
credentium corda subdantur. ꝑ eundem UUAΟ

Expanded text:
raesta, misericors Deus, ut ad suscipiendum Filii tui singulare Nativitatis mysterium, et mentes credentium praeparentur, et non credentium corda subdantur. Per eumdem. 98
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ qui ec cłam tuam apłi tui p&ri fide & nomine
conse crasti. quiq bea tum illi paulum ad predi¬
candum gentibus gloriam tuam sotiare dignatus es
conce de ut om̃s qui ad apłoꝵ tuorum sollempnia
conuenerunt. spiritalire mune ratione ditentur . ꝑ¬
Di qui ligandi soluendiq licentiam
expediti liberi possimus cȩ les tibus int̃ ẽẽ mysteriis. ꝑ¬

Expanded text:
s, qui ecclesiam tuam apostoli tui Petri fide et nomine consecrasti, quique beatum illi Paulum ad praedicandum gentibus gloriam tuam sociare dignatus es, concede ut omnes, qui ad apostolorum tuorum solemnia convenerunt, spirituali remuneratione ditentur.  qui ligandi solvendique licentiam expediti, liberi possimus caelestibus interesse mysteriis.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nullus apud te iustificabitur homo. nisi
praemat: quem tibi uera supplicatio fidei xp̃i anȩ
commendat. sed gratia tua illii suc currente me¬
reatur euadere iudicium ultionis quidum uiuer&
in signitus est signa culo trinitatis ꝑ quiuentur̃¬

Expanded text:
m nullus apud te justificabitur homo, nisi ntentia premat, quem tibi vera supplicatio fidei christianae commendat: sed gratia tua illi succurrente, mereatur evadere judicium ultionis, qui, dum viveret, insignitus est signaculo sanctae Trin
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ qui humanȩ substantiae dignitatẽ &mirabiliter condidisti
o mirabilius reformasti. da nobis qs eius diuinitatis eẽ consor¬
tes. quihum anitatis nrae fieri dignatus est particeps ihsxp̃s
mp̃s sempiterned s̃. qui infiluitui dñĩ nr̃ĩ natiuitate
tribuisti totius religionis initium ꝑfectionemq constare.da nob
s in eiusportione censeri. inquototius salutis huma nae sum ma
consistit. quite cum uiuit
genitumtuum intuatecum gloria sempiternum inueritate
nr̃i corporis natum dematre uirgine confitentur. & a prae¬
sentibus liberentur aduersis. & inansuris gaudiis inseran¬
tur. per eundem dnm
destodnẽ supplicationibus nris. & populustuus quite
factore conditus teque estreparatus auctore. te etiam
iugiter operante salu&ur. ꝑ dnm̃¬
mp̃ssempiterneds̃. creatorhumanae. reformatort
naturae quam unigenitustuus inutero pp&uae uirgi¬
nitatis assumpsit. respicenos propitius ut filiitui in car¬
natione suscepta. interipsius mereamur membranu¬

Expanded text:
s, qui humanae substantiae dignitatem et mirabiliter condidisti, et mirabilius reformasti, da nobis, quaesumus, ejus divinitatis esse consortes qui humanitatis nostrae fieri dignatus est particeps, Jesuss sempiterne Deus, qui in Filii tui Domini nostri Nativitate tribuisti totius religionis initium perfectionemque constare, da nobis, quaesumus, in ejus portione censeri, in quo totius salutis humanae summa consistit. Qui tecum vivit genitum tuum, in tua tecum gloria sempiternum, 118 in veritate nostri corporis natum de matre Virgine confitentur, et a praesentibus liberentur adversis et mansuris gaudiis inserantur. Per eumdem DomDomine, supplicationibus nostris, et populum tuum, qui te factore conditus, teque est reparatus auctore, te etiam jugiter operante, salvetur. Per Domsempiterne Deus creator humanae reformatorque naturae, quam Unigenitus tuus in utero perpetuae virginitatis assumpsit, respice nes propitius, ut, Filii tui incarnatione suscepta, inter ipsius mereamur membra nu
Abbreviated transcription (Latin):
Imp̃s sempit̃ ds̃ ꝓpensius his diebus tuã misericordiam conse¬
quamur. quibus eam plenius telagiente cognouinis ꝑ¬
opulustuus qs̃ dñe renouata semꝑ exultet
ani mȩ iuuentute. ut qui ante apeccato rum ueterno
in mortis uenerat senium. nunc laetetur in pristinam se
gloriam restitutum. ꝑ dnm̃¬

Expanded text:
s sempiterne Deus, propensius his diebus tuam misericordiam consequamur, quibus eam plenius, te largiente, cognovimusumus, Domine, renovata semper exultet animae juventute, ut qui ante peccatorum veternoso in mortis venerat senio, nunc laetetur in pristinam se gloriam restitutum.