comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi possidebunt terram etan
qui audierint dñm loquentem
Discite ame qñm mansu&us sum
& humilis corde qui ante glo¬
riã humiliati sunt. Et audie¬
runt dicentem a postolum pe¬
sunt de quibus supra legimus
symmachus et theodotio:
ad sumptio moab: quomodo
circum cisio & carnalis est. &
spiritalis  & de spiritalia ab
a postolo dicitur. Nos enim su¬
mus circumcisio quispudĩ serui
mus & gloriamur in dño & non
in carne confidimus et rursum
ad distinctionem sp̃italis urł
dicitur. de carnali : uidete isrł
secundum carnem & uos gen¬
tes in carne simoab accipien
dus est sp̃italiter qui inter p̃¬
tatur de patre siue aqua pat̾¬
na de incestu & ebrietate
conceptus. quod quo idam mo¬
do absente immo nesciente patre
uideretur esse generatus.
inmultis scripturarum locis
demoab legimus. & maxime
innumerorum uolumine
Quando balac rex moabitarum
ad maledicendum balaam
inuitauit ariolum qui inter
cetera hoc etiam contramoab
misticum prophe tauit: Ori¬

Expanded text:
ipsi possideipsi possidequi audierunt Dominum loquentem: Discite a me quia mansuetus sum, et humilis corde . Qui ante gloriam humiliati sunt, et audierunt dicentem apostolum Pesunt, de quibus supra legimus:Symmachus et Theodotio: Assumptio Moab. Quomcircumcisio est carnalis, est et spiritalis: et de spiritali ab Apostolo dicitur: « Nos enim sumus circumcisio, qui spiritu Dei mus, et gloriamur in Domino et non in carne confidimus ; » et rursum ad distinctionem spiritalis, Israel dicitur de carnali: « Videte Israel secundum carnem, et vos gentes in carne. » Sic Moab accipiedus est spiritualiter, qui interpretatur de patre, sive aqua paterna, de incestu, et ebrietate conceptus, quod quodammodo absente, immo nesciente patre, videretur esse generatus. In multis Scripturarum locis de Moab legimus, et maxime in Numerorum volumine, quando Balac rex Moabitarum ad maledicendum, Balaam invitavit hariolum, qui inter caetera etiam hoc contra Moab mysticum prophetavit: Ori
Abbreviated transcription (Latin):
sima iugumdĩ nolit recipere : uo¬
catur dexter ab his qui ponunt
qui fumi huius agmen effugiat:
Nemo enim absq peccato. nec
siunius diei fuerit uita eius:
Cumque philistea orruerit. &
fumus eius un iuersa penetra¬
ueret. It aut eum nullus possit
effugere quid dicitur ange¬
lis qui singulis praesunt genti¬
bus ad mirantibus etscire
cupientibus . cur solasion ins¬
pecula & insublimibus con¬
locata amaritudinẽ fumi
huius euaserit: quid igitur
dicitur eis: nempe hoc quod
sequitur. quia dñs funda ue¬
rit eam. Et ipse sit fundamen¬
tum eius: Fundauerit autẽ
eam super fundamentũ pru
bus nominibus xp̃s intellegi¬
tur. dequo & a postolus ait
fundamentũ autem aliud
loquitur & cor eius uana inteb¬
legit : aedificat domum suam i¬
super arenami quae non habet
fundamentum  n hac ergo sion
quae fundata estua dño spera¬
bunt pauperes siue mansu&i
et humilis populi eius. De qui¬
bus dicitur beatimites qñ mi

Expanded text:
sima jugum Dei nolit recipere, vosima jugum Dei nolit recipere, vocatur dexter ab his qui ponunt qui fumi hujus agmen effugiat; nemo enim absque peccato, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus . Cumque Philisthaea corruerit, et fumus ejus universa penetrarit, ita ut eum nullus possit effugere, quid dicetur Angelis, qui singulis praesunt gentibus, admirantibus et scire cupientibus, cur sola Sion in specula et in sublimibus collocata amaritudinem fumi hujus evaserit? Quid igitur dicetur eis? Nempe hoc quod sequitur: Quia Dominus fundaverit eam, et ipse sit fundamentum ejus. Fundaverit autem eam super fundamentum prudbus nominibus Christus intelligitur, de quo et Apostolus ait: Fundamentum enim aliud loquitur, et cor ejus vana intelligit, aedificat domum suam super arenam, quae non habet fundamentum. In hac ergo Sion, quae fundata est a Domino, sperabunt pauperes sive mansueti, et humiles populi ejus, de quibus dicitur: Beati mites, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ta eorum ululet et clamet ciui¬
tus : portam haereticorũ os
arbitror quo blas phemant. et¬
ciuitutem. animam. quae ma¬
lorum cogitationum thesau¬
rus ẽ: haec ululare debet &
plangere. quia omnis pros¬
trata est. in terram que de iecta.
& nihil inea sanae intellegenti¬
ae est. dĩq: sapientiae:
Quare ululat porta : quam ob
causam clamat ciuitus: quia
prostrata est omnis phylistea:
quurque prostrata sit : sequens
uersus ostendit: Ab aquilo¬
ne fumusuenit. & non ẽ. qui
effugiat agmen eius. fumus
iste ardentibus diaboli iacolis
suscitatur. qui noxius est ocu¬
lis et contrarius lumini. et
ab aquilone oritur. a quo
inhieremia olla succenditur
Et a quo ex ardescunt mala su¬
peromnes habitatores terrȩ
qui non pos sunt dicere acco¬
la sum. Et peregrinus. sicut
omnes patresmei. sed inter¬
ra habitant: unde & in pro¬
uerbis legimus. A quilo uen¬
tus durus. Nomine autem dex¬
ter uocatur. qui cum perse du¬
rus sit & sinster & ceruice duris¬

Expanded text:
ta eorum ululet, et clamet civita eorum ululet, et clamet civitas. Portam, haereticorum os arbitror, quo blasphemant: civitatem, animam, quae malarum cogitationum thesaurus est. Haec ululare debet et plangere, quia omnis prostrata est, in terramque dejecta, et nihil in ea sanae intelligentiae est Deique sapientiae. Quare ululat porta? quam ob causam clamat civitas? quia prostrata est omnis Philisthaea. Curque prostrata sit, sequens versus ostendit: Ab Aquilone fumus venit, et non est qui effugiat agmen ejus. Fumus iste ardentibus diaboli jaculis suscitatur, qui noxius est oculis, et contrarius lumini, et ab Aquilone oritur, a quo in Jeremia olla succenditur , et a quo exardescunt mala super omnes habitatores terrae, qui non possunt dicere: Accola sum et peregrinus, sicut omnes patres mei ; sed in terra habitant. Unde et in Proverbiis legitur: Aquilo ventus durus . Nomine autem alio dexter vocatur, qui cum per se durus sit et sinister, et cervice duris
Abbreviated transcription (Latin):
triuerunt iugum et uirgã per¬
cussorissui famem perpetuã
sustinebunt ut non alantur ser¬
monedĩ. Sed omnes eorũ reli¬
quiae intereant. nequid dema¬
lo semine germinet : ulula
porta clama ciuitas prostra¬
taẽ philistea omnis ab aquil:¬
lone enim fumus uenit. & nonẽ
quieffugiat agmen eius. Et quid
res pondebitur nuntus genti ii
quia dñs fundauitsion. & in ipsa
sperabunt pauperes populieius.
Pronuntiis id est angelis quos
solus symmachus transtulit :
Omnes reges interp̃tati sunt.
uerbi umgui tate decepti.
quia praeter unam litteram
Alex quae in angelorum uoca¬
bulo addita est. eodem reges
et angeli apud hebraeos appel¬
lantur nomine idẽ malache
in libro hebraicorum nominũ
repperi phylistim interp̃tari
cadentes poculo. quiergo in e¬
briati sunt calice babrlonis et
biberint uinum in quo est omnis¬
luxoria. & intercetera uitia
propter ebrie tatem regnumdĩ.
luxta a postolum non fuerint
consecuti. his praecipitur ut por¬

Expanded text:
triverunt jugum et virgam pertriverunt jugum et virgam percussoris sui, famem perpetuam sustinebunt; ut non alantur sermone Dei: sed omnes eorum reliquiae intereant, ne quid de malo semine germinetur. Ulula porta clama civitas prostrata est Philisthea omnis ab aquilone enim fumus venit et non est qui effugiat agmen eius et quid respondebitur nuntiis gentis quia Dominus fundavit Sion et in ipsa sperabunt pauperes populi eiuPro nuntiis, id est, Angelis, quos solus Symmachus transtulit, omnes reges interpretati sunt, verbi ambiguitate decepti, quia praeter unam litteram ALEPH, quae in Angelorum vocabulo addita est, eodem reges et Angeli apud Hebraeos appellantur nomine, id est, MALACHE . In libro Hebraicorum Nominum reperi Philisthiim interpretari cadentes poculo. Qui ergo inebriati sunt calice Babylonis, et biberint vinum in quo est luxuria; et inter caetera vitia propter ebrietatem regnum Dei juxta Apostolum non fuerint consecuti , his praecipitur, ut por
Abbreviated transcription (Latin):
alieni sunt. statim egredi¬
untur serpentes pennati. ut
non sufficiat eis cogitasse et
fecisse quae mala sunt. nisi pa¬
trocinium quoque malorum o¬
perum quaesierint : & diuer¬
sas finxerint hereses: Egoputo
serpentes ẽẽ pennatos. qui se
ex altant et eleuant contra
scientiã dĩ. Et ponunt incaelo
os suum uel qui absorbunt uolu¬
cres. hoc ẽ. qui uenenato ore sin¬
gulos quosq: uolare cupientes
& ad excelsa consurgere suis
faucibus deuorant: et hoc int̾¬
im de malis : cȩterum qui non
contriuerunt uirgam et iugũ
percussoris sui. sed ceruicem
suam dño subiecerint. & sunt
pauperes spũ pascentur. &
dicent dñs pascetme & nihil
mihi deerit. & adño audi¬
ent in pascua uberrima pascã
eos & ingredientur. & egre¬
dientur. et pascuam inueni¬
ent. & pascentur pauperes.
per eum. qui eos percutit ut
emendet. & in pace requies¬
cent. siue pastore sollicito
ipsi agent fiducialiter. et
cum lazaro requiescent insi¬
nu abraham: Qui autem con¬

Expanded text:
alieni sunt, statim egredialieni sunt, statim egrediuntur serpentes pennati; ut non sufficiat eis cogitasse, et fecisse quae mala sunt, nisi patrocinium quoque malorum operum quaesierint, et diversas finxerint haereses. Ego puto serpentes esse pennatos, qui se exaltant et elevant contra scientiam Dei, et ponunt in coelum os suum: vel qui absorbent volucres, hoc est, qui venenato ore singulos quosque volare cupientes, et ad exfaucibus devorant. Et hoc interim de malis. Caeterum qui non contriverunt virgam et jugum percussoris sui, sed cervicem suam Domino subjecerunt, et sunt pauperes spiritu, pascentur, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit . Et a Domino audient: In pascuis uberrimis pascam eos ; et ingredientur et egredientur, et pascua invenient. Et pascentur pauperes per eum, qui eos percutit, ut emendet: et in pace requiescent, sive, pastore sollicito, ipsi agent fiducialiter, et cum Lazaro requiescent in sinu Abrahae . Qui autem con
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiam suam non auferat
a nobis haec ẽ uirga de qua¬
& in alio psalmo scriptum est.
Virgatua & baculus tuus ipsa
me consolata sunt. Haeo est
uirga et hociugum quod cerui¬
cibus omnium uult saluator in¬
ponere. ut deposito iugo nabu¬
chodo nosor portent iugum xp̃i
quod si quis ab iecerit ad que
contriuerit statim desemine
siue radice serpentis qui est
colubertortuosus. egredient᷑¬
aspides & regulus et de aspi¬
dibus exibunt serpentes uolan¬
tes siue qui absorbeant uolu¬
cress Abiecto autem iugodĩ
& contrita dñi disciplina. pri¬
mum cogita tiobus nostris.
semen colubri radicatur. se¬
cundo de semine pessimo nasci¬
tur regulus qui rex serpentiũ
est & a flato suo atque cons¬
pectu. homines occidere dicit᷑.
siue genimina aspidum : De
quibus in psalmo canitur: Ve¬
nenum aspidum sublabis eoꝵ
Quae peccata sunt uaria & de
cognationum pessimo thesau
ro mala opera prorumpunt.
Cumque regnauerint in homi¬
nibus alienigenis. quia dõ

Expanded text:
ricordiam non auferat ricordiam non auferat a nobis . Haec est virga de qua in alio Psalmo scribitur: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Haec est virga, et hoc jugum quod cervicibus omnium vult Salvator imponere, ut deposito jugo Nabuchodonosor, portent jugum Christi. Quod si quis abjecerit atque contriverit, statim de semine sive radice serpentis, qui est coluber tortuosus, egredientaspides, et de aspidibus exibunt serpentes volantes, sive qui absorbeant volucres. Abjecto autem jugo Dei, et contrita Domini disciplina, primum in cogitationibus nostris semen colubri radicatur, secundo de semine pessimo nascitur regulus, qui rex serpentium est, et afflatu suo atque conspectu homines occidere dicitur: sive genimina aspidum, de quibus in Psalmo dicitur: Venenum aspidum sub labiis eorum , quae peccata sunt varia, et de cogitationum pessimo thesauro in mala opera prorumpunt. Cumque regnaverint in hominibus alienigenis, qui a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
dus istud superphilistim siue
uerbum. Viuente enim illo
& regnante inpeccatoribus
nec ponedus contra aliem¬
genas nec sermodĩ fieri pote¬
rat a propheta.
Quod quidam et supra dixis¬
se me memini. quando ori¬
amortuo uidit esaias dnm
sedentem super thronum
excelsum et eleuatum. &
in exodo legimus quod post¬
quam mortuus est rex ae¬
gypti in gemuerint filiis rł
ab operibus suis et exclama¬
uerint et ascenderit clamor
eorum ab operibus & exaũ¬
dierit dñs gemitum eorum:
Nisi enim esset misticum quod
te clamare debuerant quan¬
doluto & lateribus seruiebant.
praecipitur ergo philistuim
quos nunc palestinos uocant.
niginae tranferuntur et dici¬
tur eis. Negaudeat. ne lae¬
tentur. qñm contriuerint uir¬
gam uel iugum percussoris sui
Quemenim diligit dñs corripit.
& castigat omnem filium . quẽ
recepit & quasi filios nos eru¬
dit. Ds quando uisitat in
uirga iniquitates nr̃as & infla¬
gellis peccata nr̃a. ut mise¬

Expanded text:
dus istud super Philisthiim, sive dus istud super Philisthiim, sive verbum. Vivente enim illo, et regnante in peccatoribus, nec pondus contra alienigenas, nec sermo Dei fieri poterat ad Prophetam. Quod quidem et supra dixisse me memini, quando Ozia mortuo, vidit Isaias Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum. Et in Exodo legimus , quod postquam mortuus est rex Aegypti, ingemuerint filii Israel ab operibus suis, et exclamaverint, et ascenderit clamor eorum ab operibus, et exaudierit Dominus gemitus eorum. Nisi enim esset mysticum quod te clamare debuerant, quando luto et lateribus deserviebant. Praecipitur ergo Philisthiim, quos nunc Palaestinos vocant, nigenae transferuntur; et dicitur eis ne gaudeant neque laetentur, quoniam contriverint virgam, vel jugum percussoris sui . Quem enim diligit Dominus corripit, et castigat omnem filium quem recipit. Et quasi filios nos erudit Deus, quando visitat in virga iniquitates nostras, et in flagellis peccata nostra, ut mise
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis & prudens dispensator.
& cetera his similia. sed pro in¬
possibili nullus enimpoterit
dñi infirmare consiliũ: & ma¬
num eius ex celsam siue subli¬
mem ne percutiat auertere :¬
nanno quo mortuus est rex
achar. factum est onus istud.
Nel a& aris phrlistea omnistu
qñm̃ comminuta est uirga per¬
cus soristui. Dera dice enim
colubri egredietur regulus
& semen eius absorbens uolu¬
niti pauperum. et pauperes
fiducialiter requiescent. &
interficere faciam fame radicẽ
tuam & reliquias tuas interfi¬
ciam : Lxx. Anno quo mortuus
est rex achaz. factum est uer¬
bum istud. ne la &emini alieni¬
genae omnis contritum est enĩ
iugum eius qui percutiebat uos.
si quidem desemine serpentis
egredientur genimina aspidũ.
Et de geminibus eorum egredi:¬
entur serpentes pennati. &
pascentur pauperes per eam.
& pauperes homines in pacere
Mortuo achaz qui inter p̃tatur
siue possessio. quem regem
impiissimum legimus. fit pon¬

Expanded text:
fidelis et prudens dispensator ? fidelis et prudens dispensator ? et caetera his similia; sed pro impossibili. Nullus enim poterit Domini infirmare consilium, et manum ejus extentam sive sublimem, ne percutiat, avertere. In anno quo mortuus est rex Achaz, factum est onus istud. Ne laeteris, Philistquoniam comminuta est uirga percussoris. tui. de radice enim colubri eg.redietur regulus et semen eius absorbens uoluniti pauperum, et pauperes fiducialiter requiescent, et interire faciam fame radicem tuam, et reliquias tuas interficiam. LXX: Anno quo mortuus est rex Achaz factum est verbum istud: Ne laetemini, alienigenae omnes, contritum est enim jugum ejus qui percutiebat vos. Siquidem ex semine serpentis egredientur genimina aspidum, et ex geniminibus eorum egredientur serpentes pennati. et pascentur pauperes per eum, et pauperes homines in pace reMortuo Achaz, qui interpretatur 262 sive possessio, quem regem impiissimum legimus, fit pon
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ uirtutem in imicii Et a¬
postoli uerba testantur. Ds
conter& satanan sub pedibus
uris uel ociter: Hoc consilium
quod cogitauit suꝑ omnẽ t̃ram.
Et haec manus ex tensa suꝑ uniuer¬
sas gentes. Dñs enĩ ex ercituũ
de creuit. Et quis poterit in¬
firmare: & manus eius extenta
& quis auertet eam: Proomni
terra lxx. uniuersum orbem
interp̃tati sunt. infine oneris
uel uisionis contrababylonem
quod latitabat aperitur. dm̃
cogitasse consilium suꝑ omnem
terram. Ideo orbem terrarum.
Et non contra terram chalda eo¬
rum & regem assyriorum
atq chaldaeorum. Et exten¬
tam siue eleuatam manum e¬
ius super omnes gentes. & non
superunam gentem babylonem:
Ex quo ostenditur cuncta
quae dicta sunt. Non adunam
prouintiam specialiter: sed
contra orbem terrarum gene¬
raliter pertinere: quod que
dicitur quis poterit infirmare.
et quis auertit eam : Non pro
difficili debemus accipere sicut
illud legitur. quissapiens & in¬
tellegit haec. & quis putans

Expanded text:
omnem virtutem inimici . Et Apostoli verba testantur: Deus conteret Satanam sub pedibus vestris velociter . Hoc consilium quod cogitavit super omnem terram, et haec manus extenta super universas gentes. Dominus enim exercituum decrevit, et quis poterit infirmare? Et manus ejus extenta, et quis avertet eam? Pro omni terra LXX universum orbem interpretati sunt in fine oneris vel visionis contra Babylonem. Quod latebat aperitur, Deum cogitasse consilium super omnem terram, id est, orbem terrarum, et non contra terram tantum Chaldaeorum et regem Assyrium atque Chaldaeum: et extentam sive elevatam manum ejus super omnes gentes, et non super unam gentem Babyloniam. Ex quo ostenditur, cuncta quae dicta sunt non ad unam provinciam specialiter, sed contra orbem terrarum generaliter pertinere. Quodque dicitur: Quis poterit infirmare, et quis avertet eam? non pro difficili debemus accipere, sicut illud legitur: Quis sapiens et intelliget haec ? Et: Quis, putas, est
Abbreviated transcription (Latin):
dis nil aquis implebantur:
Calamus quoq: &iuncus nimice
sic citatem arescent prouinco
papyrum. Lxx transtulerunt
de quo caria fit addentes desuo.
acniui pipe quod in bebraico non
hab&ur. cumq: aberuditis quae¬
rerem quid hic sermo significa¬
r&. Audiui ab aegyptur hoc nom̃
lingua eorum omne quod in pa¬
lude uirens nascitur appellare :
Cclamus acutem iuxta tropologiã
õ. sermo uacuus et nihil in sesolidũ
habens & paprrus quiuid&ur
quidem habere medullam & ñ õe
uacuus & tam̃ fragilis ẽ citoque
corescit : Omnes quoq: riui are¬
factoriuorum capite siccabunt᷑:
Et quic quid prius aquis rigeba¬
tur aegrptiis ccrefactum non
erit. ita ut iacereant ae gyptu

Expanded text:
dis Nili aquis implebantur. dis Nili aquis implebantur. Calamus quoque et juncus nimia siccitate arescent. Pro junco papyrum LXX transtulerunt, de quo charta fit, addentes de suo achi viride, quod in Hebraico non habetur. Cumque ab eruditis quaererem, quid hic sermo significaret, audivi, ab Aegyptiis hoc nomine lingua eorum omne quod in palude virens nascitur appellari. Calamus autem juxta tropologiam, est sermo vacuus, et nihil in se solidum habens: et papyrus qui videtur quidem habere medullam, et non est vacuus, et tamen fragilis est, 292 citoque marcescit. Omnes quoque rivi, arefacto rivorum capite, siccabuntur, et quidquid prius aquis irrigabatur Aegyptiis, arefactum, non erit: ita ut moereant Aegypt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spicue diabolus intellogitur: quẽ
& in euangelio dñrfortẽ uocat
ripitur: Et crescit aqua demari
& fluuius de solabitur atq: sic ca¬
bitur & deficient flumina atte¬
nuabuntur & siccabuntur riui ag¬
gerum : Ealamus &iuncus mar¬
cesc&. Nud abitur clucus riui
e fontesuo & omnes sem̃tes in ri¬
gua siccabitur. Aresc& & nerit
& mer ebunt piscatores. & luge¬
bunt omnes mittentes influmina
hamum & expandentes rete
suꝑ fccciem aquae &arescent &¬
confundentur qui operantur lig¬
num & plectentes et texentes sub¬
tilic. &erunt inriguaeius flao¬
centia omnes qui st ciebant lacu¬
Snas ad capiendos pisces: stulti
principes taneos scpientes consi¬
Slicrii farao dederunt consilium
insipiens: Quandor ex fortis & du
rus dominatus fuerit aegypto
aresc& omnis doctrina & pulchri¬
tudo eloquentiae saecularis & ip¬
sefons fluuiorum omniũ dicabolus
a quo oriuntur omniamendacia
desolabitur it a ut deficiant c&e¬
ra flumina &riui quide turbi¬

Expanded text:
perspicue diabolus intelligitur, quem perspicue diabolus intelligitur, quem et in Evangelio Dominus sortem vocat, rescet aqua de mari et fluvius desolabitur atque siccabitur et deficient flumina adtenuabuntur et siccabuntur rivi aggerum calamus et iuncus marcescet nudabitur alveus rivi a fonte suo et omnis sementis inrigua siccabitur arescet et non erit et maerebunt piscatores et lugebunt omnes mittentes in flumen hamum et expandentes rete super faciem aquae marcescent confundentur qui operabantur linum pectentes et texentes subtilia et erunt inrigua eius flaccentia omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces stulti principes Taneos sapientes consiliarii Pharao dederunt consilium insrus dominatus fuerit in Aegypto, arescet omnis doctrina et pulchritudo eloquentiae saecularis, et ipse fons fluviorum omnium diabolus, a quo oriuntur universa mendacia, desolabitur: ita ut deficiant caetera flumina et rivi, qui de turbi
Abbreviated transcription (Latin):
lud expletum .ẽ. inmici hominis
domesticioius. et pugnabitur
contra fratrem suum. &uir c̃tru
umicum suum: fuer̃ enim in una
domose parati. duo c̃tratres. et
tres c̃traduos & diuisus .ẽ. pater
contricfilium. & filius c̃trapatrẽ:
ciuitas aduersus ciuitatẽ. & regnũ
sal uare cupientium : Et derups¬
suis ut nequa quã par ia sentirent
sed spitali contrase gludiõ sepae¬
rati : omne consiliũ suũ praecipi¬
tatum ẽe cognoscerent & nihil¬
ominus inerrore pristino ꝑma¬
nentes. hi qui fidei ueritatem
suscipere noluerunt in t̃rogar ent
simulacra & diuinossuos & piii¬
thones &ariolos : Cum illi hoc fe¬
cerint dñr tradidit eos in manu
dominatorumcu delium iuxta
illud apostolicum quos tradidit
satanae ut discant ñblasphema¬
re qua seruitute duris simaoppres¬
si ad lementis simum dñm reuer¬
tantur: Pulcrȩdaemones crude¬
les dñs uocat quibus nhil crudelius
ẽ r ex quoq: fortis qui dñs ẽ eorũ

Expanded text:
lud expletum est: Inimici hominis lud expletum est: Inimici hominis domestici ejus . Et pugnabit vir contra fratrem suum, et vir contra amicum suum. Fuerunt enim in una domo separati, duo contra tres, et tres contra duos, et divisus est pater contra Filium, et filius contra patrem, civitas adversus civitatem, et regnum salvare cupientium. Et disrupsuis, ut nequaquam paria sentirent; sed spirituali contra se gladio separati, omne consilium suum praecipitatum esse cognoscerent: et nihilominus in errore pristino permanentes, hi qui fidei veritatem 291 suscipere noluerant, interrogarent simulacra, et divinos suos, et Pythones, et hariolos. Cumque illi hoc fecerint, Dominus tradidit eos in manu dominorum crudelium, juxta illud apostolicum: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare ; quo servitute durissima oppressi, ad clementissimum Dominum revertantur. Pulchreque daemones crudeles dominos vocat, quibus nihil crudelius est. Rex quoque fortis, qui Dominus est eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
manus dominorum crudelium
&rex fortis dominabitur eorũ¬
Ait dñs dr̃ exercituum : Ploraq:
deprophotia aegypti quã leuauit
uel uidit isaias: in historia expla¬
natione praestrinxi : Vnde nunc
iuxta trophologiã suma quaeq:
carpenda sunt: Ascendit dñs
suꝑ nubem leuem. corpus scãe uir¬
ginis mariae quod nullo humani
seminis pondere p̃ grauatum . ẽ.
omnia aegepti simula cra cõmo¬
ta sunt . ita ut diuinationes & uni¬
uersa fraus ido latriae quaede¬
ceptum possidebat orbem sefrac¬
tum ẽ& sentir & : Intantũ ut ma¬
gi ab oriente docti adae monibus
uł iuxta proph&e balac̃ intello¬
gentes natum filiumdiꝰ qui omnẽ
artis eorũ destruer & potestatẽ
uonirent bethlem & ostendente
stella ad orauer̃ puerum:
Tunccor aegyptum contabuit &
a egrptii contraaegrptios surre¬
Nonueni pacem mittere sed gla¬
dium, Veniom̃ diuidere hominẽ
contrapatremsuum & filium
contramatrẽ suã. & nurũ con¬
tra socrum suã : Eotẽpore & il

Expanded text:
manus dominorum crudelium, et rex fortis dominabitur eoruait Dominus Deus exercituum. Pleraque de prophetia Aegypti, quam levavit vel vidit Isaias, in historica explanatione perstrinxi. Unde nunc juxta tropologiam summa quaeque carpenda sunt. Ascendit Dominus super nubem levem, corpus sanctae Virginis Mariae, quod nullo humani seminis pondere praegravatum est: omnia Aegypti simulacra commota sunt: ita ut divinationes et universa fraus idololatriae, quae deceptum possidebat orbem, se fractam esse sentiret: intantum ut magi de Oriente docti a daemonibus, vel juxta prophetiam Balaam intelligentes natum Filium Dei, qui omnem artis eorum destrueret potestatem, venerint Bethleem, et ostendente stella, adoraverint puerum . Tunc cor Aegypti omne contabuit, et Aegyptii contra Aegyptios surrnon veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim dividere hominem contra patrem suum, et filiam contra matrem suam, et nurum contra socrum suam: et
Abbreviated transcription (Latin):
tum conparatũ blas phemiae
sibi cȩlestia repromittunt & pol¬
licentur ingentia . & tum̃ udae¬
monib: conculcant᷑ : Cuius trã
diripuer̃ fluminco qua eñ decȩlo
habent aquas. sed decerra. quis
eñi congulus quae ex tremco solitu¬
do t̃rcrum ad quã non turbidus
hercticorum sermoꝑ uenict :
ititque omnes qui habitant & mo¬
rantur in orbe t̃rurũ. Adher&¬
corum signum quod qua siin mon¬
tib: eleuctũ ẽ. erigunt oculos
suos & dangorẽtubao id est
doctrinae corum: Haec iuxta

Expanded text:
tum comparatum blasphemiae, tum comparatum blasphemiae, sibi coelestia repromittunt, et pollicentur ingentia, et tamen a daemonibus conculcantur. Cujus terram diripuerunt flumina, quae non de coelo habent aquas, sed de terra. Quis enim angulus est, quae extrema solitudo terrarum, ad quam non turbidus haereticorum sermo perveniat? Itaque omnes qui habitant et morantur in orbe terrarum, ad haereticorum signum, quod quasi in montibus elevatum est, erigunt oculos suos, et clangorem tubae, id est, doctrinae eorum, audiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cere debuerat : ad quamenim
utilitatem hominum serpen¬
tes. scurpios. curco drillos
& pulices cimices que &culices
pertinire : Istiergo trans
flumina a& hiopiae sunt.
Emit tunt in mare huius
saeculi legitos. id est
discipulos suos. qui eorum
postantes uolumiNa¬
suꝑ aquas portare dicuntur
quae delent oelocit si c̃ent̃ libr
iuxta aquas ethumore eito obseu¬
rantur delentur et pereunt. Ista
sermoeorũ atq doctrina : Cum
in principio aliquã uisa fuerit for¬
titudinẽ possidere. ꝑ transit &¬
labitur : Ita que ꝑ hironiũ dicit᷑
ud eos : Oangeli hereticorũ ite
uelo ces quos beatus apostolus pau¬
lus falsos a postolos opercrios
frcudulentos qui mn apostolos xp̃i
trans figurentur cppellat : Et
ite ad gentẽ auulsũ et laceratã
auulscc̃ a dõ & hereti corum mor¬
fibus laceratam : Ad populum
horribilem. Nibilenĩ horribi¬
lius blaspheniã que ponit in
ex celsum ossuũ. post quem non
epopulus. Omne quippe pecca¬

Expanded text:
cere debuerat. Ad quam enim cere debuerat. Ad quam enim utilitatem hominum, serpentes, scorpios, crocodilos, et pulices, cimicesque et culices pertinere? Isti ergo trans flumina Aethiopiae sunt, et mittunt in mari hujus saeculi legatos, id est, discipulos suos, qui eorum portantes super aquas portare dicuntur, quae delentur velociter. Sicut enim libri juxta aquas et humores cito obscurantur, delentur et pereunt: ita sermo eorum atque doctrina, cum in principio aliquam visa fuerit fortitudinem possidere, pertransit et labitur. Itaque per ironiam dicitur ad eos: O Angeli haereticorum, ite veloces. Quos beatus apostolus Paulus falsos apostolos, operarios fraudulentos, qui in Apostolos Christi transfigurentur, appellat . Et ite ad gentem avulsam et laceratam: avulsam a Deo, et haereticorum morsibus laniatam. Ad populum horribilem; nihil enim horribilius blasphemia, quae ponit in excelsum os suum. Post quem non est alter populus: omne quippe pecca
Abbreviated transcription (Latin):
nis heretici in diuersa cur¬
rentes : alarum cymbalum
nauium quimagna mer cimonia
promittentes. Nauigantis sae¬
culi istius fluctibus ⁊ Alas au¬
tem nauigium uela quibus
sus penduntur & trahuntur:
intellegi⁊ & pulchrae alas dix̃
nauium: omnis enim here¬
ticus pollicstur excelsa. &cum
alas habere se iact&. tamen
haer& in salsis fluctibus &
procul non recedit a terra . ⁊¬
in me qͥuo cursu patitur: repen¬
te nicu fragium :: Vnde aqui la
procymbalu umbram alarũ
inter praetatus est : Non enim
habent alas : sed alarum simili¬
tudinem quodque infert. quae
est trans flumina a& hiopiae.
hoc significat. quodimpi&ate
sua omnes uincant heretiti.
uerbi gratia dicit. Epicurus
non esse prouidentiam & uolup¬
tatem. maximum bonũ conpara¬
tione : huius sceleratior martion.
& omner heretici qui u&us la¬
cerant testamentum. cumenĩ
recipiant prouidentiam accu¬
sant creatorem & ad serunt
eũ inpleris que operibus er¬
rasse. &nonita fecisse ut fa¬

Expanded text:
nis haeretici in diversa curnis haeretici in diversa currentis, alarum cymbalum navium, qui magna mercimonia promittentes, navigant in saeculi istius fluctibus. Alas autem navium, vela quibus suspenduntur, et trahuntur, intellige. Et pulchre alas dixit navium, omnis enim haereticus pollicetur excelsa, et cum alas habere se jactet, tamen haeret in salsis fluctibus, et procul non recedit a terra, in medioque cursu patitur repente naufragium. Unde Aquila pro cymbalo, umbram alarum, interpretatus est, non enim habent alas, sed alarum similitudinem. Quodque infert, quae est trans flumina Aethiopiae, hoc significat, quod impietate sua omnes vincant haeretici. Verbi gratia: Dicit Epicurus non esse providentiam, et voluptatem maximum bonum. Comparatione hujus sceleratior Marcion, et omnes haeretici, qui vetus lacerant Testamentum. Cum enim recipiant providentiam, accusant Creatorem, et asserunt eum in plerisque operibus errasse, et non ita fecisse, ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
uobis quia ergo iuxta historiã
& idquod in hebraico contine¬
tur. In quinto libro exposui.
Nunc quid mihi uideatur iuxta
a nagogen. edisseram. prudens
forsitam lector inquirat. quid
sibi uelit inuisione uelonere
damasci. alarum cymbalum :¬
& cetera quae secuntur. Deuo
catione gentium dictumest &
de abiectione iudaeorum elec¬
tione eorum: quiper aposto¬
los crediderunt : & postea de
gentium multitudine. & per¬
secutoribus quimaris flucti¬
bus comparatisunt. sequeba¬
tur. ut deheresibus quo que
quae ecclesia uexauerunt. &
huc usque populantur : sermo
proph&icus nuntiar&. qui¬
i dormiente patris familias
inagro ecclesiae super semina¬
runt zizaniam. &dicunt᷑¬
& dicunt᷑
cymbalum. caritatem dm̃ non
habentes :: iuxta illud a postoli
si linguis hominum loquar &
angelorum caritatem autem
non habeam. factus sum uelut
aessonans aut cymbalum tin¬
niens. & non solum ermba¬
lum rauco concrepans sonitu:
sed propter leuitatem sermo¬

Expanded text:
vobis. Quia ergo juxta historiam vobis. Quia ergo juxta historiam et id quod in Hebraeo continetur, in quinto libro exposui, nunc quid mihi juxta anagogen videatur, edisseram. Prudens forsitan lector inquirat, quid sibi velit in Visione, vel Onere Damasci, alarum cymbalum et caetera quae sequuntur. Pocatione gentium dictum est, de objectione Judaeorum, et electione eorum, qui per Apostolos crediderunt, et postea de gentium multitudine et persecutoribus, qui maris fluctibus comparati sunt: sequebatur, ut de haeresibus quoque, quae Ecclesiam vexaverunt, et hucusque populantur, sermo propheticus nuntiaret, qui, dormiente patrefamilias, in agro Ecclesiae superseminaverunt zizania . Et dicuntur cymbalum, charitatem Dei non habentes, juxta illud Apostoli: Si linguis hominum loquar et Angelorum: charitatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans aut cymbalum tinniens . Et non solum cymbalum rauco concrepans sonitu, sed propter levitatem sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Lxx. llae terrae nauium
alarum trans flumina
a & hio piae quimit tis in
mare obsides & episto las
byblinas superaquam
ibunt enim nuntii liberi ad
gentem excelsam. & pere¬
grinum populum & pessi¬
mum. qui est trans. eum
gens abs que spe & concul¬
cata. Nunc flumina ter¬
ra omnis sicut regio. quae
quo modo sisignum. de mon¬
te eleu&ur. & tubae uox
audi atur.: Iltram que
editionem posui in pro phe¬
tia obscurissima : nequid
uolentibus intellere quod
scriptum est de esse uide¬
atur ⁊ sim ulque uehemen¬
ter admiror. Eosqui fidem
nostram & spem xp̃i anam
arbitrantur. simplicita¬
tem contemptam. quia
scriptum est mandatum
dñi. lucidum in luminans
oculos nec plus deberenos
quaerere quam ut fiant
quae pracepta sunt. Cumid¬
circo omnis scriptura & pro¬
ph&cae. speciali ter futuro¬
rum mysteriis in uolutisint.
ut pro uocent nos ad intelle¬
gentiam. &ad illud quod in
euangelio dicitur⁊ P&ite &
accipi&is. quaerite & inue¬
ni&is. pulsate &aperi&ur

Expanded text:
LXX: Vae terrae navium LXX: Vae terrae navium alarum trans flumina Aethiopiae, qui mittis in mari obsides, et epistolas biblinas super aquam. Ibunt enim nuntii leves ad gentem excelsam, et peregrinum populum et pessimum, qui est trans eum: gens absque spe, et conculcata, nunc flumina terrae omnis sicut regio quae hquomodo si signum de monte elevetur, et tubae vox audiatur. Utramque editionem posui in prophetia obscurissima ne quid volentibus intelligere quod scriptum est, deesse videatur. Simulque vehementer admiror eos, qui fidem nostram, et spem Christianam arbitrantur, simplicitate contentam, quia scriptum est: Mandatum Dei lucidum illuminans oculos : nec plus debere nos quaerere, quam ut fiant, quae praecepta sunt: cum idcirco et omnis Scriptura, et Prophetae specialiter futurorum mysteriis involuti sint, ut provocent nos ad intelligentiam, et ad illud quod in Evangelio dicitur: Petite, et accipietis: quaerite, et invenietis: pulsa
Abbreviated transcription (Latin):
c& resurrectionis non subsista
Quod Lxx transtulerunt. non
erit .: sin autem nonerit. quid
respondebunt: quidiabo lo
dant paenitentiam. &illi quan¬
tum in se est : archangelicum
fastigium pollicentur : haec
ergo pars eorum qui uasta¬
uerunt nos. & sors diripien¬
tium nos : haec uel populus lo¬
quitur xp̃ianus uel proph&a
expersona credentis populi
quod in teritum sempiternum
per secutoris eorum. habitu¬
risunt. qui ex illis carceribus
bonorum proscriptionibus op¬
pres serunt scos dĩ & a&erna
supplicia possessuri sunt.:
Uae terrae cymbalo alarum
qua est trans flumina & hi¬
opi ae qui mittit in mare
legatos. &inuasis papiri
super aquas. ite angeli uelo¬
ces adgentem conuulsam
&dilaceratam ad populũ¬
horribilem. post quem
non est alius. adgentem
ex pec tantem &.¬
& concul¬
catam. cuius diripuerunt
flumina terram & om¬
nes habitatores orbis qui
moramini interram. Cũ
eleuatum fuerit signum
in montibus uidebitis &
clangorem tubae audi&is:

Expanded text:
cet resurrectionis, non subsistet, cet resurrectionis, non subsistet, quod LXX transtulerunt, non erit. Si autem non erit, quid respondebunt, qui diabolo dant poenitentiam, et illi quantum in se est, Archangelicum fastigium pollicentur? Haec est pars eorum, qui vastaverunt nos, et sors diripientium nos. Haec vel populus loquitur Christianus, vel propheta ex persona credentis populi, quod interitum sempiternum persecutores eorum habituri sint, qui exsiliis, cbonorum proscriptionibus oppresserunt sanctos Dei, et aeterna supplicia possessuri sunt. ae terrae cymbalo alarum quae est trans flumina Aethiopiae qui mittit in mari legatos et in vasis papyri super aquas ite angeli veloces ad gentem convulsam et dilaceratam ad populuterribilem post quem non est alius gentem expectantem et conculcatam cuius diripuerunt flumina terram eius omnes habitatores orbis qui moramini in terra cum elevatum fuerit signum in montibus, videbitis et clangorem tubae audietis.
Abbreviated transcription (Latin):
ti & non est omnium fides. nunc
consequentur infertur. non planc¬
tus seduae. his gentibus quaecre¬
dere noluerunt. & per secuti sunT
populum xp̃i anum.: Conparant᷑
undarum molibus. & frementi
mari. & quantum in se est cunc¬
ta opprimere &occupari cupien¬
ti. sonabunt enimpopuli. in spec¬
taculis theatralis luxoriae. &
amphiteatri cradelitate &cir¬
cum foribus sicut sonitus in aqua¬
rum undantium .: Quando
consona impi&atis uoce. blas¬
phemant. &dicunt xp̃ia nos
adleones acbestias proici& ce
tera huiuscemodi: sed illis
instarmaris furentibus incre¬
& fugauit eum
a suo populo sicut puluis mo¬
tus in montibus.
celsior est. Tanto fortius rapi¬
tur. & sicut turbo quide terra
consurg&. subita tempestate
fertur in sublim e. ita &ille
raptor adĩ populo separabitur.
Ac fugi& ne in abysso religetur:
Cumque consummationis adue¬
nerit: quo inter pretat ur
uespera: tunc erit turbatio.
suapeccata noscentis.: &in
tempore matutino. die ui deli¬

Expanded text:
t: Non est omnium fides : nunc consequenter infertur non planctus, sed vae his gentibus quae credere noluerant, et persecutae sunt populum christianum. Comparanturque undarum molibus et frementi mari, et quantum in se est, cuncta opprimere et occupare cupienti. Sonabunt enim populi in spectaculis theatralis luxuriae, et amphiteatri crudelitate, et circi furoribus, sicut sonitus aquarum inundantium, quando consona impietatis voce blasphemant, et dicunt Christianos ad leones et bestias projici, et caetera hujuscemodi. Sed illis instar maris furentibus, incre fugabit eum a suo populo. Et sicut pulvis motus in montibus, quanto excelsior est, tanto fortius rapitur; et sicut turbo, qui de terra consurgit, subita tempestate fertur in sublime: ita et ille raptus, a Dei populo separabitur ac fugiet, ne in abyssos relegetur. Cumque dies consummationis advenerit, quod interpretatur vespera, tunc erit turbatio, sua peccata noscentis. Et in tempore matutino, die videli
Abbreviated transcription (Latin):
uel ciuitassolis : Et quis erit isto
salucctor quimissus ẽ aegyptus
ut sed uar& eos. Et dñs cognosce¬
r& aegrptum quando coluer̃ cũ
inhostus & in muneribus & uota
soluer̃. quando ꝑcus sit dñs a egip¬
tum & sanauit ec̃. in quo tẽpore

Expanded text:
vel civitas solis? Et quis erit iste vel civitas solis? Et quis erit iste salvator, qui missus est Egyptiis, ut salvaret eos, et Dominum cognoscerent Aegyptii? quando coluerunt eum in hostiis et muneribus, et vota solverunt? quando percussit Dominus Aegyptum et sanavit eam? in quo
Abbreviated transcription (Latin):
cereabeo qđ tollat proph&a. Et
port&iugũ dñi eũ ex tetisse condig¬
num qui proph&iã a egrpticerne¬
r& siue portar& : Vndemiror
Ixx et in babylonẽ propondere
int̃p̃tatos uisionem. Et inphylis¬
tim & mocb & damasco uerbum
& nunc in aegypto uisionẽ. Cumin
hebraeo in omnibus his ñ uerbum
&uisio sed massa id ẽ onus pon¬
dusq ponatur : Quod aũt̃ sr̃ma¬
chus et theodotio ainã id . ẽ.
ad suptionẽ sẽꝑ int̃p̃tatis.: hoc scire
debemus accepisse proph&cm
adño gratiã sp̃italem ut ae grpti
sacram̃ta cognoscer & siue oculis
mentis aspicer&. Vt lxx trans¬
tuler̃. Non .ẽ. autem ae gyptus ista
quãc iudaei putant : sicut arbitra¬
tus ẽ io sephus qui in libris anti¬
quitatũ refert oniã sacer do tẽ
isaice implesse uaticinium.
ut int̃ritorio. helio ponitano¬
exeruo & templum ad similitu¬
dinẽ dñi templi & altare. Esto
appellatur a sedeh. iuxtacalior
int̃ p̃tes ciuitas. ar̃s siue ares.

Expanded text:
cere ab eo, quod tollat propheta, et cere ab eo, quod tollat propheta, et portet jugum Domini, eum exstitisse condignum, qui prophetiam Aegypti cerneret, sive portaret. Unde miror LXX et in Babylone pro Pondere interpretatos Visionem; et in Philisthiim, et Moab, et Damasco, Verbum; et nunc in Aegypto Versionem; cum in Hebraeo in omnibus his non Verbum et Visio, sed MASSA  , id est, Onus, pondus que ponatur. Quod autem Symmachus et Theodotio λῆμμα, id est, assumptionem semper interpretati sunt, hoc scire debemus, accepisse prophetam a Domino gratiam spiritualem, ut Aegypti sacramenta cognosceret, sive oculis mentis aspiceret, ut LXX transtulerunt. Non est autem Aegyptus ista quam Judaei putant, sicut arbitratus est Josephus, qui in libris Antiquitatum refert: Oniam sacerdotem Isaiae implesse vaticinium, ut in territorio Heliopolitanoexstrueret templum ad similitudinem Templi Dei, et altare. Esto appellatur ἀσεδὲκ: juxta alios interpretes, civitas ARS sive ARES,
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. quod quod ꝑfecti hoc sen¬
tiamus ramus culi autẽ qui in uti¬
les sunt falcib: p̃cidentur dicente
in eu angolio saluatore. Ego sum
Et quae practis a fuerint relinquent
quib traditur amma p̃ confitens
dm̃: itecut quia dño p̃cisus fuerit
& abiectus & decorpore illius qđ
ẽ ecclesia separatus tã in aestate
quã in hieme : hoc .ẽ. &in prosperis¬
& in aduersis. uolucrũ & bestiarũ
mansiosit: sicut autẽ hi qui in uti¬
les & infructuosi sunt in ecdesice:
amputantur & proiciuntur.
Nemodicum ferm̃ti totãmas scm
corrũpat. sic e contrario fieri
potest ut quiher&ico fuerant
error odecepti. Et auulsi a dñoatq:
lacerati & horribiles obblasphe¬
miã frustraq: mendacia presto¬
lantes & conculcantis adȩmonib:
& fluuiis in partes uccrias dissi pati
dño exercituũ : Non alibi nisi in
montesion & inspecula qđ int̃p̃tat᷑
eclesia : Breuius nunc dicimus
aegrpti. Pro quo a quilao transtu¬

Expanded text:
loquitur: Quotquot perfecti hoc senloquitur: Quotquot perfecti hoc sentiamus . Ramusculi autem, qui inutiles sunt, falcibus praecidentur, dicente in Evangelio Salvatore: Ego sum Et quae praecisa fuerint, relinquentuquibus traditur anima 288 non confitens Deum, ita ut qui a Domino praecisus fuerit et abjectus, et de corpore illius, quod est Ecclesia separatus, tam in aestate quam in hyeme, hoc est, in prosperis et adversis, volucrum et bestiarum mansio sit. Sicut autem hi qui inutiles sunt et infructuosi in Ecclesia, amputantur et projiciuntur, ne modicum fermentum totam massam corrumpat: sic econtrario fieri potest, ut qui haeretico fuerant errore decepti, et avulsi a Domino atque lacerati, et horribiles ob blasphemiam, frustraque mendacia praestolantes, et conculcati a daemonibus, et a fluviis in partes varias dissipati, Domino exercituum, non alibi nisi in monte Sion, et in specula, quod interpretatur Ecclesia. Brevius dicimus,Aegypti: pro quo Aquila transtu
Abbreviated transcription (Latin):
nubesroris indie messis: Ante
mes semenĩ totus effioruit & in¬
matura ꝑfoctio germinauit.
Et p̃cidentur ramusculieius falcib
& quao derelicta fuerint abscident᷑:
mabunt : In tẽporo illo doferetur
munus dño exercituum a populo
diripuer̃ flumina t̃rã eius. Ad
lecum nominis dñi exercituum
montom sion: Quiescit. & contẽpla¬
tus dr̃ in locosuo siue iuxtacaquilẽ
in firmam̃to id ẽ in ecdesia dequa
paulus a postolus loquitur. Colũ neo
& firmam̃tũ ueritatis : Contem¬
pluntur autẽ ea quae fiunt in ec¬
desia. Et sicut meridiana luxo da¬
secundum ãnacoceñ. desoleiusti¬
tiae dicitur. nec ẽ. qui se abscondat
acalore eius : Et quomodo nubes
roris indie messis & feruenti aes¬
tate gratissimaẽ. sic dñs habitatores
ecdesiȩ suae refrigerat quo p̃sente
cuncta florercunt. & ante quã tẽ¬
pus consumactionis adueniat. quia
nunc ee parte cognoscimus. & ex
parte proph&amus : multiꝑ fecti
repperientur de quibus a postolus

Expanded text:
nubes roris in die messis. Ante nubes roris in die messis. Ante messem enim totus effloruit et inmatura perfectio germinabit et praecidentur ramusculi eius falcibus et quae derelicta fuerint abscidentur mabunt in tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo diripuerunt flumina terram eius ad locum nominis Domini exercituum monttur Deus in loco suo, sive juxta Aquilam, in firmamento, id est, in Ecclesia, de qua Paulus Apostolus loquitur: Columna et firmamentum veritatis . Contemplatur autem ea quae fiunt in Ecclesia; et sicuti meridiana lux clasecundum Anagogen de sole justitiae dicitur: Nec est qui se abscondat a calore ejus . Et quomodo nubes roris in die messis, et in ferventi aestate gratissima est, sic Dominus habitatores Ecclesiae suae refrigerat, quo praesente cuncta florescunt. Et antequam tempus consummationis adveniat, quia nunc ex parte cognoscimus et ex parte prophetamus, multi perfecti reperientur, de quibus Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
quae instarnauiũ permare
huius scłi uolant & impieta tõ su¬
percent et hnicorũ. quos nuno
aetiopas scriptura cognominat :
Et dicitur ad doctrinã eorum
ctq: sermoñẽ quimittis in mã¬
rehuius scłi libros. obsides ꝑ¬
uersitatis tuace. &episto las ad
decipiendos cos qui lecturi sunt :¬
ꝑgunt nuntii leuas ad gentẽ excel¬
sc̃c & peregrinũ populũ & pessi¬
mũ : Nullus eñi ecdesi asticorũ
tantũ hab& studii inbonũ quan¬
tũ heretia inmalo : Et in eose
lis crũ putant consequi : si alios
decipiant. Et ipsi p̃erditi c&oros
ꝑdant. gens autem uocatur ex colsa :¬
propt̃ suꝑbic̃ poregrina & pessima
quia ulienc adõ ẽ. Vere genssine
spe ẽ. conculcata. Cuius flumina
in tota t̃ra imitantur habitati¬
onẽ ecdesice : & inueniunt sibi hos¬
pitium & rogionem in qua eleuent
signũ doc trinae suce. & inqueo
scripturarum clangant tubuq
Quia haec dicit dñs adme quies cã
& considerubo inlocomeo sicut
meridianalux clarti .ẽ. & sicut

Expanded text:
ium per mare hujus saeculi volitant, et impietatem superant ethnicorum, quos nunc Aethiopes Scriptura cognominat: et dicitur ad doctrinam eorum, atque sermonem: Qui mittis in mari hujus saeculi libros, obsides perversitatis tuae, et epistolas ad decipiendos eos, qui lecturi sunt. Pergunt nuntii leves ad gentem excelsam, et peregrinum populum, et pessimum. Nullus enim ecclesiasticorum tantum habet studii in bono, quantum haeretici in malo, et in eo se lucrum putant consequi, si alios decipiant, et ipsi perditi caeteros perdant. Gens autem vocatur excelsa propter superbiam: et peregrina et pessima, quia aliena a Deo est. Vere gens sine spe, et conculcata, 287 cujus flumina in tota terra imitantur habitationem Ecclesiae, ut inveniant sibi hospitium et regionem, in qua elevent signum doctrinae suae, in qua Scripturarum clangant tuba. Quia haec dicit Dominus ad me, quiescam, et considerabo in loco meo: sicut meridiana lux clara est, et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
siue ut lxx transtulerunt.
cadus id est gloria abumero
eorum tollitur. ut sublato iugo
assrriorum uide ant requi
riculae : Vnde &issachar
qui interp̃tatus estimercis
exuirtutibus. nomen accepit:
Et in proph&a legimus ẽ. mer¬
cis eis qui seruiunt dño. Et i¬
eius cum eo qui red d& unicui¬
q: secundum opus suum
Quod autem conteratur &
conculcetur asfrruio est u
contramae fortitudines. Et
illud euangelicũ. ecce dedi
uobis potestatẽ calcandi super

Expanded text:
ut LXX transtulerunt ut LXX transtulerunt κῦδος, id est, gloria, ab humero eorum tolletur, ut sublato jugo Assyriorum videant requieagricolae. Unde et Issachar qui interpretatur est merces, ex virtutibus nomen accepit. Et in Propheta legimus: Est merces his qui serviunt Domino ; et ejus cum eo , qui reddet unicuique secundum opus suum. Quod autem conterantur et conculcentur Assyrii, id est, contrariae fortitudines, et illud Evangelicum docet: Ecce dedi vobis pote
Abbreviated transcription (Latin):
ui sic eueni& ut conterã asfrriũ
interra mea & in montib: meis
conculcem eum. & aufere tur
ab eis iugum eius & onus illius
abumero eorum tolletur int
in deserta babrlone & pro a¬
gris inriguis acperfectis ipa¬
ludes cunctao peruerint. Ita
ut nihil pristini seminis & a¬
bundantiae in babrlone re¬
sideat: iuramentum dñi con¬
plebitur. et ueni& quod men¬
te tractauit. ut conteratur
assyrius interraeius & in
montibus illius conculcetur:
hostis quippe temerarius. non
solum terram dĩ et humiliora
quaeq occupare festinat
Sed etiam eos qui in diseruitu¬
te uir tutibus prosicerunt.
it aut montibus conparentur
& dicatur decis: Funda men¬
ta eius in montibus scĩs. Et no¬
ta proprice tatem. interra
conteretur in montibus dĩ
ab ipso dño conculcatur: Cũ
enim om̃s in imici positi fuerint
subpedibus xp̃i. Ita ut nouissima
distruatur mors: Tunc aufere t᷑
a sc̃is grauissimum iugũ assirii. quo
eos ante de praes serat: Et onus¬

Expanded text:
vi sic eveniet ut conteram Assyrium vi sic eveniet ut conteram Assyrium in terra mea et in montibus meis conculcem eum et auferetur ab eis iugum eius et onus illius ab umero eorum tolletur hoc in deserta Babylone, et pro agris irriguis ac fertilibus paludes cuncta operuerint: ita ut nihil pristini seminis et abundantiae in Babylone resideat, juramentum Domini complebitur, et eveniet quod mente tractavit, ut conteratur Assyrius in terra ejus, et in montibus illius conculcetur. Hostis quippe temerarius, non solum terram Dei et humiliora quaeque occupare festinat, sed etiam eos, qui in Dei servitute virtutibus profecerunt, ita ut montibus comparentur, et dicatur de eis: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Et nota proprietatem. In terra conteritur: in montibus Dei ab ipso Domino conculcatur. Cum enim omnes inimici positi fuerint sub pedibus Christi, ita ut novissima destruatur mors, tunc auferetur a sanctis gravissimum jugum Assyrii, quo eos ante depresserat, et onus