comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
castum & cor mundũ exhibeant.
ut cũ bona conscientia. xp̃i sacra¬
menta suscipiant. Rogo gͦ uos frs¬
kiñi. nunquid aliquis est qui in
archam sordibus plenam uelit mit¬
in archam sordibus plenam uestis
non mictitur preciosa. qua fronte
in anima quȩ peccatoꝵ sordibus in¬
quinatur. xp̃i eucharistia suscipit᷑.
Et quia istis uerissimis exemplis loqͥ
ceperimus. etiam & hoc qͦd bene
nostis insinuo. Non eñi puto esse
aliquẽ hominẽ qui in archa ubi pre¬
ciosas uestes habet repositas adqui¬
escat aut carbonẽ uiuũ. aut qualẽ¬
cumq scintillam ignis includere.
timet ne cõburantur uestimenta
quib infestiuitatib induitur: Rogo¬
gͦ uos fr̃s. qui in archam suã ñ uult
scintillam ignis includere cũ uesti¬
mentis: quare in anima sua flãmã
iracundie non timet accendere .
Sed quare hoc fiat. manifeste & eui¬
denter agnoscimus. Ideo em̃ in
archam ñ mittimus ignem. quia
diligimus uestem nrãm. E lammã

Expanded text:
castum et cor mundum exhibeant, castum et cor mundum exhibeant, ut cum bona conscientia Christi Sacramenta suscipiant. Rogo vos, fratres, numquid est aliquis, qui in arca sordibus plena velit mitin arca sordibus plena vestis non mittitur pretiosa; qua fronte in anima peccatorum sordibus inquinata Christi Eucharistia suscipitur? Et quia istis verissimis exemplis loqui coepimus, etiam et hoc quod bene nostis insinuo. Non puto aliquem hominem qui in arca sua, ubi pretiosas vestes habet repositas, acquiescat, aut carbonem vivum, aut quamcunque scintillam includere. timet ne comburantur vestimenta, quibus in festivitatibus induitur. Rogo vos, fratres, qui in arca sua non vult scintillam ignis includere, quare in anima sua flammam iracundiae non timet accendere? Sed quare hoc fiat manifeste et evidenter agnoscimus. Ideo enim in arcam ignem non mittimus, quia diligimus vestem nostram. Flammam
Abbreviated transcription (Latin):
Quare in inferno mors quertil
& non inuenetur: Qua qul
in hoc scło uita offertur & nolunt
accipere. hi nimirũ in inferno
querunt mortẽ & ñ poterunt in¬
uenire: ubi erit nox sine die.ama¬
ritudo sine dulcedine. obscuritas
sine lumine: ubi nec diuitie nec
parentes nec coniuges. nec filii nec
ucini poterunt subuenire: ubi
met: nisi qͦd de hoc scło caste &
uiste uiuendo ꝑelemosinarũ largi
& tam pacifici ad istud altare dõ
auxiliante studeamus accedere.
ut ab illo ȩterno altari ñ meream᷑
excludi. Qui eñi ad istud altare
cisto corpore & mundo corde cũ
secura & munda conscientia uene¬
rit: ad illuã altare sublime qͦd in
celis est felici transmigratione ꝑ¬
suggero. Hoc eñi dico qͦd frequent᷑
suas: & om̃s mulieres nitida exhi¬
bent linteamina ubi corpus xp̃i
manus suas. sic de elemosinis lauent
animas suas. Similiter & mulieres
quomͦ nitidum exhibent linteolũ
ubi corpus xp̃i accipiant. sic corpꝰ

Expanded text:
Quare in inferno mors quaeritur, Quare in inferno mors quaeritur, et non invenitur? Quia quibus in hoc saeculo vita offertur, et dedignantur accipere; in inferno quaerent mortem, et non poterunt invenire. Ibi erit nox sine die, amaritudo sine dulcedine, obscuritas sine lumine; ubi nec divitiae, nec parentes, nec conjuges, nec filii, nec vicini poterunt subvenire; ubi iet, nisi quod de hoc saeculo caste et juste vivendo per eleemosynarum larget tam pacifici ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde cum secura et munda conscientia venerit, ad illud altare, quod in coelis est, felici transmigratione psuggero: hoc dico quod vos frequenter uas, et omnes mulieres nitida exhibent linteamina, ubi corpus Christi manus suas; sic eleemosynis lavent animas suas. Similiter et mulieres quomodo nitidum exhibent linteolum, ubi corpus Christi accipiant; sic corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetua excõmunicatione separe
in quanto dolore uel tribulatione
erit anima sua. Et si intolerabilis
ubi ille qui proicitur & mandu¬
care & bibere. & cũ hominib loqui
potest. & habet spem ut iterũ me¬
reatur ad eccłam reuocari: quantꝰ
putatis dolor erit si aliquis pro
criminib suis ab illa eccła que est
in celis. & a conuentu angłoꝵ uel
scõꝵ om̃iũ congregatione fuerit
separatus: cui nec hoc solum sufi¬
ciet ad penam qͦd foras picitur.
sed insuꝑ intenebras exteriores
eterno incendio concremandus
concludetur: Qui eñi ab illa ꝙ¬
lesti hierłm excõmunicari meru¬
erit. non solum in hoc penam ha¬
bebit qͦd nec manducare nec bi¬
bere poterit. sed̃ etiam flammas
infernales sine ullo termino sibi¬
nebit. ubi est fletus & stridor da¬
tium. ubi ululatus lamentatio e
penitentia sine ullo remedio u
est uermis ille qui non moreus
& ignis qui nũquam extingusal
ubi mors queritur & ñ inuenlẽ

Expanded text:
perpetua excommunicatione separemperpetua excommunicatione separematur foras, in quanto dolore vel tribulatione erit anima sua? Et si intolerabilis ubi ille qui projicitur, et manducare et bibere et cum hominibus loqui non potest, et habet spem ut iterum mereatur ad Ecclesiam revocari: putamus quantus dolor erit, si aliquis pro criminibus suis ab illa Ecclesia, quae in coelis est, a conventu Angelorum vel sanctorum omnium congregatione fuerit separatus; cui nec hoc solum sufficiet ad poenam, quod foris projicitur, sed insuper in tenebris exterioribus aeterno incendio concremandus includitur? Qui enim ab illa coelesti Jerusalem excommunicari meruerit, non solum hanc poenam habebit, quod nec manducare vel bibere poterit; sed etiam flammas infernales sine ullo termino sustinebit, ubi est fletus et stridor dentium, ubi ululatus, lamentatio et poenitentia sine ullo remedio; ubi est vermis ille qui non morietur, et ignis qui non exstinguetur ; ubi mors quaeritur, et non invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Amice quomͦ huc intrasti ñ habens
uestem nuptialem: Hoc enim
habet textus euangelicȩ lectionis.
qͦd quidam fecerit nuptias filio suo.
&e intrauerit ut uideret simul re¬
cumbentes: & uidens ibi hominẽ
non habentem uestem nuptialem.
dixit ad eũ. Amice quomͦ huc in¬
trasti ñ habens uestem nuptialem:
Et illo obmutescente. dixit ministris.
Ligate illi manus & pedes. & ꝓicite
eum in tenebras exteriores: ibi erit
fletus &stridor dentiũ. Ecce quale᷑
sententiam merebitur audire. qui
ad conuiuuiũ nuptiale id est ad al¬
tare dñi aut ebriosus aut adulter.
aut odium in corde retinens pre¬
sumit accedere. Auertat hoc a nob
aut nũquam uelimus admittere.
aut si admissa fuerint. sine ulla
mora penitentia uel pace studeamꝰ
sanare. & largitionib elemosinarũ
festinemus abluere. ne forte si cũ
peccatoꝵ uulnerib ante tribunal
eterni iudicis uenerimus. ab illa¬
ȩterna ȩccła. & ab illa cȩlesti hier łm

Expanded text:
Amice, quomodo huc intrasti non habens Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul recumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum, Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Et illo obmutescente, dixit ministris: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam merebitur audire, qui ad convivium nuptiale, id est, altare Domini, aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumit accedere. Avertat hoc Deus aaut nunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
uel elemosinis studeat mundare
conscientiam suam. & sic eucha¬
ristiam presumat accipere. Si
eni agnoscens reatũ suũ ipse se¬
a diuino altari subduxerit. cito
ad indulgentiã diuinȩ miscdđie
ꝑueniet: quia sicut qui se exaltat
humiliabitur. ita econtrario qͥ
se humiliat exaltabitur. Qui
enim sicut dixi agnoscens reatũ
suũ. ipse se humiliter ab altari
eccłȩ ꝓ emendatione uitȩ remo¬
uere uoluerit: ab eterno illo &
cȩlesti conuiuio ex cõmunicari pe¬
nitus ñ timebit. Rogo uos fr̃is¬
kiñi diligenter attendite. Si ad
mensam cuiuscũq. potentis ho¬
minis nemo presumit cũ uestib
conscissis & inquinatis accedere:
quanto magis a conuiuio ȩterni
regis ia est abaltari dñi debet se
unusquisq inuidiȩ uel odi ue¬
neno ꝑcussus. iracundiȩ furore
litate subtrahere ꝓpter illud qͦa
ser iptũ est: uade prius reconci¬
liari fr̃i tuo. & tunc ueniens
offeres munus tuũ.: Et icerum.

Expanded text:
vel eleemosynis studeat mundare vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam, et sic eucharistiam praesumat accipere: si enim agnoscens reatum suum, ipse a divino altari se subduxerit, cito ad indulgentiam divinae misericordiae perveniet, quia sicut qui se exaltat humiliabitur, ita e contrario, qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter ab altari ecclesiae pro emendatione vitae removere voluerit, ab aeterno illo et coelesti convivio excommunicari penitus non timebit. Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, iracundiae veneno llud quod scriptum est, Vade prius reconciliari fratri tuo; et tunc veniens offeres munus tuum ; et iterum,
Abbreviated transcription (Latin):
uel templi festiuitatẽ colimus.
ifideliter & diligenter attendimꝰ.
a scȩ ac iuste uiuimus. quicqͥd in
amplis manufactis agitur. totũ
in nobis spiritali ȩdificatione com¬
oletur. Non enĩ mentitus est ille
qui duixit. Templũ eñi dĩ scmͣ est.
qͥ estis uos. Et iterũ. Nescitis qͥa
corpora ur̃a templũ est sp̃s scĩ:
ruimus fieri templũ dĩ: Quantũ¬
gͦ possumus. cum ipsius adiutorio
laboremus. ne dis nr̃ intemplosuo
hoc est in nobisipsis inueniat qͦd
oculos suȩ maiestatis offendat:
sed habitaculũ cordis nr̃i euacuet᷑
uituis. & uirtutib repleatur: Clau¬
ita laboremus. ut nobis bonoꝵ
oꝑum clauibus ianuam regni
celestis aperire possimus. Sicut
em̃ malis oꝑibus quasi quibusdã
seris ac uectibus uitȩ nobis ianua
clauditur. ita absq dubio bonis
oꝑibus aꝑitur. Et ideo fr̃s km̃i¬
unusquisq consideret conscien-¬
tam suam. & quando se aliquo
crimine uulneratũ esse cognoue¬
rit. prius orationibus. ieiunus.

Expanded text:
stivitatem colimus, si fideliter ac diligenter attendimus, et sancte ac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione completur. Non enim mentitus est ille qui dixit, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et iterum, Nescitis quia corpora vestra templruimus fieri templum Dei; quantum possumus, cum ipsius adjutorio laboremus, ne Dominus noster in templo suo, hoc est, in nobis ipsis, inveniat quod oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virtutibus repleatur; clauita laboremus, ut nobis bonorum operum clavibus januam regni coeleenim malis operibus, quasi quibusdam seris ac vectibus, vitae nobis janua clauditur; ita absque dubio bonis operibus aperitur. Et ideo, frunusquisque consideret conscientiam suam, et quando se aliquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis
Abbreviated transcription (Latin):
Sias̃ ꝓ nobis. qͥs contra nos: Uult ostendere
qd nemo possit nocere. uel impedire eos.
qͥ diligentes dm̃. diligunt᷑ aiño: quo
minus głam quȩ ꝓmissa est conseqͥnt᷑.
eo qd ꝑfecta quȩ in illis est caritas. foras
omnẽ causã mortalis timoris expellat.
Quomͦ ꝓ nobis sit dis. manifestũ est ex his
quȩ supra exposuit. id est qđ sp̃s di ha.¬
bitat in nobis. uel qđ xp̃c est in nobis.
uel qͦd spũ dĩ agimur. & sp̃m adoptioniꝰ

Expanded text:
Si Deus pro nobis, quis contra nos? Vult ostendere, Si Deus pro nobis, quis contra nos? Vult ostendere, quod nemo possit nocere, vel impedire eos qui diligentes Deum diliguntur a Deo, quo minus gloriam, quae promissa est, consequantur, eo quod perfecta, quae in illis est, charitas foras omnem causam mortalis timoris expellat Quomodo pro nobis sit Deus manifestum est ex his quae supra exposuit, id est, quod spiritus Dei habitat in nobis, vel quod Christus est in nobis, vel quod spiritu Dei agimur et spiritum adoption
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatẽ. Unde est & illud. Primo¬
genitꝰ ex mortuis: ut sit ipse primatũ
tenens. ex resurrectione mortuoꝵ.
Quos autẽ p̃destinauit: hos & uocauit.
Non pute mus qͦd p̃destinatio ium uolen¬
tib faciat. Uocando autẽ: uolentes col¬
ligit ñ inuitos. Uocint᷑ autẽ: ut ꝑ p̃dica¬
tionẽ credant. Credentes autẽ ꝑbaptismuĩ
iustificant᷑: & postmodũ magnificant᷑.
id est glorificant᷑. aut nc̃ in uirtutibus
grͣarũ. aut postmodũ in beata uenturi
scłi resurrectione. Et qͦs uocauit: hos &
iustisicant᷑. & iustificati glorificantur.
Qđ ui suꝑius ait. conformes fieri i magini
filii eiꝰ sic intelligit᷑. qͥa sicut ille: immor¬
tale corpꝰ habebimꝰ. conformes facti in
hac parte. ñ patris imagini aut sp̃s sci.
sed tantũmꝰ filii: qͥ ad hoc fide sana. acci¬
pitur: uerbũ caro factũ est. Potest & sic
accipi: ut quẽa dmodũ nobis ille mor¬
talitate. ita nos illi efficiam᷑ in mortali¬
tate conformes. Quid gͦ dicemꝰ ad hȩc:

Expanded text:
humanitatem, unde est et illud: Primogenitus ex mortuis, ut sit ipse primatum tenens ex resurrectione mortuorum. Quos autem praedestinavit hos et vocavit. Non putemus, quod praedestinatio vim nolentibus faciat. Vocando autem volentes colligit non invitos, vocantur autem ut per praedicationem credant. Credentes autem per baptismum justificantur, et postmodum magnificantur, id est, glorificantur, aut nunc in virtutibus gratiarum, aut postmodum in beata venturi saeculi resurrectione. Et quos vocavit hos et justificantur et justificati glorificantur. riam. Quod vero superius ait: Conformes fieri imaginis filii ejus sic intelligitur, quia sicut ille, immortale corpus habebimus, conformes facti in hac parte, non patris imaginis, aut spiritus sancti, sed tantummodo filii, quia de hoc fides sana accipitur: Verbum caro factum est. Potest et sic accipi, ut quemadmodum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur immortalitate conformes. Quid ergo dicemus ad haec?
Abbreviated transcription (Latin):
Unde oportet km̃i ut in edificatione
domus dĩ unusquisq nr̃m exhor¬
tando. obsecrando. increpando.
ipse pus actib desudando quantĩ
ualet insistat. ne si quempiã rex
celestis nunc desidem in oꝑe suites
conspexerit. hunc in tempore fictil¬
re deticationis magne sue sollepn¬
atis reddat ex sortem.Satagamꝰ
aritatis auxilio. ut om̃s nos ala¬
m corde & indefessos in operib

Expanded text:
Unde oportet, Carissimi, ut in aedificaUnde oportet, Carissimi, ut in aedificadomus Dei unusquisque nostrum exhortando, obsecrando, increpando, ipse piis actibus insudando, quantum valet insistat, ne si quempiam rex coelestis nunc desidem in opere sui templi conspexerit, hunc in tempore futurae dedicationis magnae suae solemnitatis reddat exsortem. Satagamus mutuo caritatis auxilio, unde omnes nos alacri corde et indefessos in operibus
Abbreviated transcription (Latin):
fecti sunt in tabernacula sua: quia
hȩc est nimirũ sola actio quietissima
ac felicissima ciuiũ suꝑnoꝵ. hẏm¬
nos gr̃arum suo dicere conditori.
Hinc etenim scriptũ est. Beati qui
habitant in domo tua. in scłm sełi
laudabunt te. Hinc idem ꝓpheta
ultimos septẽ psalmos in laudis di¬
uinȩ suauitate compleuit: porro
octauũ ante finem psalterii de
uictoria pugnȩ qua gigantem
strauerat dñm̃ benedicendo confe¬
cit. Ubi aꝑte indicat. quia om̃s qͥ
hic maligni hostis certamina su¬
perant. illic in requie uera laudem
sui redẽptoris & adiutoris decanta
Benedicentes inquit regi ꝓfecti sunt
in tabernacula sua. letantes & alacri
corde suꝑ om̃ib bonis quȩ fecerat
dñs dauid seruo suo & isrł popło
suo. Lȩtantes quippe iusti fuꝑ bons
quȩ adño accipiunt. taber nacula
introeunt cȩlestium mansionum:
quia quãuis graues huius scłi. quiꝰ¬
uis longi fuerint labores. breue
quicquid ȩterna beatitudine fint̾

Expanded text:
fecti sunt in tabernacula; quia fecti sunt in tabernacula; quia haec est nimirum sola actio quietissima ac felicissima civium supernorum hymnos gratiarum suo dicere Conditori. Hinc etenim scriptum est: Beati qui habitant in domo tua; in saeculum saeculi laudabunt te . Hinc idem propheta ultimos septem psalmos in laudes divinae suavitatis complevit. Porro octavum ante finem Psalterii de victoria pugnae qua gigantem straverat, Deum benedicendo complevit. Ubi aperte indicat quia omnes qui hic maligni hostis certamina superant, illic in requie vera laudem sui Redemptoris et adjutoris decantant. Benedicentes, inquit, regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde, super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo, et Israel populo suo. Laetantes quippe justi super bonis, quae a Domino accipiunt, tabernacula introeunt coelestium mansionum, quia quamvis graves hujus saeculi, quamvis longi fuerint labores, breve quidquid aeterna beatitudine finitur.
Abbreviated transcription (Latin):
oni totos impendunt. qͦ ꝓximos
suos om̃s esse electos ac dõ dilectos¬
agnoscunt: quo corda illoꝵ non
minus quã sua sincero amore re¬
ferta ꝑspiciunt. eo illos ipsi non
minus quã seipsos amare delectant᷑.
Sed & hoc notandum. quia exposita
dedicatione ac festiuitate subsecuta.
ita scriptura conclusit. Et dimisit
salomon popłos. Qui benedicentes
regi. ꝓfecti sunt in tabernacula sua.
letantes & alacri corde suꝑ om̃ib
bonis quȩ fecerat dñs dauid seruo
suo & isrł popło suo. Dimittet enim
pacto resurrectionis munere dñs
electos suos in eterna tabernacula
letantes. non eos utiq ulterius a
sua prȩsentia remouens. sed a diseri¬
mine iudicii qͦd in aere futurum
apło docente nouimus ad inhabita¬
tionem patriȩ cȩlestis immittens.
ut ꝓ suis quisq. meritis ꝓmissam
regni sedem ꝑcipiat. Quod enim
hic popłi in tabernacula sua ꝓfecti
esse dicuntur: hoc est ꝓfecto qͦd in
dicitur. quia benedicentes regi pro¬

Expanded text:
oni totos impendunt, quo proximos oni totos impendunt, quo proximos suos omagnoscunt, quo corda illorum non minus quam sua sincero amore referta perspiciunt, eo illos ipsi non minus quam seipsos amare delectantur. Sed et hoc notandum, qui exposita dedicatione ac festivitate subsecuta, ita Scriptura conclusit: Et dimisit populos Salomon, qui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde, super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo et Israel populo . Dimittet enim peracto resurrectionis munere Dominus electos suos in aeterna tabernacula laetantes; non eos utique ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum Apostolo docente novimus, ad inhabitationem patriae coelestis immittens, unde pro suis quisque meritis promissam regni sedem percipiat. Quod enim hic populi in tabernacula sua profecti esse dicuntur, hoc est profecto quod dicitur, qui benedicentes regi pro
Abbreviated transcription (Latin):
deuorat. quia expleto tempore
angelicȩ uirtutes inflammant᷑.
eoꝵ quoq mentes uisa specie
sui redemptoris absorbet: quia
quidẽ face dilectionis. etiã nunc
plurimos electoꝵ in suꝑna illa
ciuitate plene absortos eẽ non
dubiũ est. Sed tunc nimirũ hoc
multo ꝑfectius adimplebitur.
cũ recepta sua carne immortali.
receptis in eandem beatitudinem
conseruis suis & fr̃ib cunctis qͦs
adhuc in terris certare conspici¬
unt. non habebunt ultra qͦ intuitũ
cogitationis suȩ foras uel ad modi¬
cum mittant. habentes secuꝰ intus
dm̃ de cuius uisione sempiterna
gaudeant: habentes & ꝓximos
quoꝵ felicitati sempiternȩ con¬
gaudeant. Ubi illud primũ & ma¬
ꝑficietur. ad cuius ꝑfectionẽ in hac
uita iusti ꝓ suis quiq uirib accin¬
guntur: diliges dñm dm̃ tuum
ex toto corde. & ex tota anima
tua. & in tota mente tua. & diligeᷤᷤ
quo uicinius presentẽ dĩ uultũ
cernunt. eo se ardentius eiꝰ dilecti¬

Expanded text:
devorat, quia expleto tempore devorat, quia expleto tempore angelicae virtutes inflammantur, eorum quoque mentes visa specie sui Redemptoris absorbentur. Qua quidem facie dilectionis etiam nunc plurimos electorum in superna civitate plene absorptos esse non dubium est. Sed tunc nimirum hoc multo perfectius adimplebitur, cum recepta sua carne immortali, receptis in eadem beatitudine servis suis et fratribus cunctis quos adhuc in terris certare conspicimus, non habebunt ultra, quo intuitum cogitationis suae foras vel ad modicum mittant, habentes secum intus Deum, de cujus visione sempiterna gaudeant; habentes et proximos, quorum felicitate sempiterne congaudeant, ubi illud primum et maperficietur. Ad cujus perfectionem in hac vita justi pro suis quique viribus accinguntur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et diliges quo vicinius praesentem Domini vultum cernunt, eo se ardentius ejus dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
sea sicut dñs his qui bona egeris
ꝓmist. resurgere mereamur al
uitam. Nec sine discussione prete¬
rtundũ. qͦd dedicans temptũ salo¬
mon ubi cõpleuit preces. descendit
ignis de celo. & deuorauit holo causta
e uictimas. Holocausta namq &
uctimȩ ueri salomonis nos sumꝰ:
holocausta & uictimȩ sũmi regis
om̃s electi eiꝰ sunt: de quib ait apłs
petrus. quia & xp̃c semel ꝓ peccatis¬
nr̃is mortuus est. iustus ꝓ iniustis
ut nos offerret do. mortificatos
carne. uiuificatos autẽ spũ. Ignis
autẽ celestis. feruor est eximiȩ di¬
& in sua alterutrũ beatitudine.
x in sui conditoris conspecta cla-¬
ritate semꝑ ardere lȩtantur. Hinc
est eñi qͦd quedã cȩlestiũ uirtutũ
aigmina quȩ ex singulari ꝓpinqͥ¬
tate conditoris sui incõparabili
ardent amore. speciali nomine¬
seraphyn. id est ardentes uel in¬
cendentes uocantur. Completa
gͦ dedicatione templi. ignis e celo
descendens oblatas dño hostias

Expanded text:
sed, sicut Dominus his qui bona egerunt sed, sicut Dominus his qui bona egerunt promisit, resurgere mereamur ad vitam. Nec sine discussione praetereundum quod dedicans templum Salomon, ubi complevit preces, descendit ignis de coelo, et devoravit holocausta et victimas. Holocausta namque et victimae veri Salomonis nos sumus; holocausta et victimae summi Regis omnes electi ejus sunt; de quibus ait apostolus Petrus: Quia et tris mortuus est, justus pro injustis, ut nos offerret Deo; mortificatus autem carne, vivificatus quidem spiritu . Ignis autem coelestis fervor est, et in sua alterutrum beatitudine, et in sui Conditoris conspecta claritate semper ardere laetantur. Hinc est enim quod quaedam coelestium virtutum agmina, que ex singulari propinquitate conditoris sui incomparabili ardent amore. LecSeraphim, id est ardentes vel incendentes vocantur. Completa ergo dedicatione templi ignis e coelo descendens oblatas Domino hostias
Abbreviated transcription (Latin):
tiam iam castigatos recipit. Quod
uero templũ scđo quadraginta &
sex annis ȩdificatu est: ad significa¬
tionẽ dominici corporis qͦd de uir¬
gine assumpsit specialiter respicit:
de quo ipse uidȩis. Soluite inquit
templũ hoc. & intrib dieb excitabo
ilud. Quia uidelicet solutũ passione
corpus suu. ipse die tertia resusci¬
tauit ad uitam. Ferunt siquidem.
quia corpus hominis quadragesi¬
mo sexto die post conceptionis ini¬
cium in mẽbroꝵ distinctione for¬
metur: atq ideo non casu gestum
sed diuinitus ꝓcuratũ est. ut eo an¬
noꝵ numero templũ ȩdificaretur.
quo dierũ numero corpus dñicum
qͥa ꝑtemplũ figurabatur in utero
uirginali ꝑfici oportebat. Quod
autẽ encenia ꝑ om̃s annos celebra¬
ri sancitũ est: hoc ꝓfecto nos am¬
monet. ut memoriã & dominicȩ
refurrectionis quã iam factam ere¬
dimus. & nr̃ȩ quã futurã spimus
semꝑ animo retineamus.: taliterq
nos agamus ut non ad iudicium.

Expanded text:
tiam jam castigatos recipit. Quod tiam jam castigatos recipit. Quod vero templum secundum quadraginta et sex annis aedificatum est, ad significationem Dominici corporis, quod de Virgine assumpsit, specialiter respicit. De quo ipse Judaeis: Solvite, inquit, templum hoc, in tribus diebus excitabo illud . Quia videlicet solutum passione corpus suum ipse die tertia resuscitavit ad vitam. Ferunt siquidem qui corpus hominis quadragesimo sexto die post conceptionis initium in membrorum distinctione formetur; atque ideo non casu gestum, sed divinitus procuratum est, ut in eo annorum numero templum aedificaretur, 98 quo dierum numero corpus Dominicum, quod per templum figurabatur, in utero virginali perfici oportebat. Quod autem Encaenia per omnes annos celebrari statutum est, hoc profecto nos admonet ut memoriam dominicae Resurrectionis, quam jam factam credimus, et nostrae, quam futuram speramus, semper in animo retineamus; taliterque nos agamus, ut non ad judicium,
Abbreviated transcription (Latin):
desinit. Quod octauo anno dedica¬
tum est. & celeberrima illa ac maxi¬
ma sollep̾nitas a salomone rege
cunctis filus isrł tempore cõpletȩ
dedicationis exhibita. insinuat
mystice quia ꝑfecto in fine mun¬
onis miraculo. mox om̃s qͥ ad pacifi¬
ci regis. ueri scilicet salomonis reg¬
nũ ꝑtinent. et̾na cũ eo gaudia pa¬
triȩ celestis intrabunt. Nlam quia
añs nrͣ octaua die. id est post septi¬
mam sabbati resuscitari a morte
uoluit. recte numerus octonarius.
nr̃e quoq resurrectionis festa uen¬
tura designat. Quod templũ ab
hostibus incensum rursum año
miserante construitur: qͦd ab idola¬
tris comquinatũ denuo suꝑnȩ pie¬
tatis auxilio mundatur. uarios
sc̃ȩ ȩccłe insinuat euentus. quȩ
nunc infidelium ꝑsecutione prȩ¬
mitur: nunc aꝑsecutionib reddita
famulatur. Nunc in quibusdam
suis membris. hostis antiqui peri¬
cditatur insidis: nunc instante
sollertia doctoꝵ fideliũ. quos ad
horam ꝑdere uidebatur. ꝑ peniten¬

Expanded text:
desinit. Quod octavo anno dedicatum est, et celeberrima illa ac maxima solemnitas a Salomone rege cunctis filiis Israel tempore completae dedicationis exhibita, insinuat mystice quia, perfecto in fine munonis miraculo, mox omnes qui ad pacifici regis veri, scilicet Salomonis, regnum pertinent, aeterna cum eo gaudia patriae coelestis intrabunt. Nam quia Dominus noster octava die, id est, post septimam sabbati, resuscitari a morte voluit, recte numerus octonarius nostrae quoque resurrectionis festa ventura designat. Quod templum ab hostibus incensum rursum Domino miserante construitur; quod ab idololatris coinquinatum denuo, supernae pietatis auxilio, mundatur; varios sanctae Ecclesiae insinuat eventus, quae nunc infidelium persecutione premitur, nunc autem, persecutoribus reddita famulatur: nunc in quibusdam suis membris hostis antiqui periclitatur insidiis, nunc instante solertia doctorum fidelium, quos ad horam perdere videbatur, per poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
gina domũ. expensas. & cybos re¬
gios tamtopere miraretur: Ergo
hoc loco aliqua maiora nos oportet
in quirere. Uidit gͦ eccła ex gentib¬
congregata sapientiam xp̃i. id est
post carnalia instituta gentilium.
post humanã & animalẽ doctrinã
phi losophoꝵ accepit intellectum
salutis & uite. inspexit spiritaliũ
mirabilia bonoꝵ agnouit uerum
fabricatorem cęli ac terre. & poten¬
tissimũ humani generis condito¬
rem de cuius sapientia dicitur.
Om̃ia inmensura & pondere & nu¬
mero constituisti. Uidit & domũ
quã ȩdificauerat. id est incarnati¬
onem hominis assumpti. in quo
habitat om̃is plenitudo diuinita¬
tis corporaliter. Uidit & cybos
salomonis. id est uel illos de quib

Expanded text:
gina domum, expensas, et cibos regina domum, expensas, et cibos regios tanto opere miraretur? Ergo hoc in loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex gentibcongregata sapientiam Christi, id est post carnalia instituta gentilium, post humanam, et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis, et vitae, inspexit spiritualia mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis conditorem. De cujus sapientia dicitur : Omnia in mensura et pondere et numero constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis assumpti, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cibos mensae Salomonis, id est, illos de qui
Abbreviated transcription (Latin):
cũ una tantum gente iudȩoꝵ
seut prius sy nagoga solos habuit
hebreos: sed cũ totius mundi gentib
diuersisq nationibus. Uenit ergo
exhibens munera digna xp̃o. aurũ
& gemmas preciosas: & hoc camelis
portantib: id est ex gentili popło
uenientibus. qui prius fuerant¬
uitioꝵ feditate distorti. & maloꝵ
te deformes. Cum his tamquam
munerib regina hec ingreditur
ad pacificũ regem xp̃m exhibens
secũ fidei aurũ. puritatis incensa
preciosa. splendoresq gem marũ.¬
moꝵ scilicet insignia & ornamta
uirtutũ. Et locuta est ei uniuersa
quȩ habebat in corde suo: id est
aperuit ei cor suũ. manifestauit
occulta conscientie suȩ confessione
& penitudine precedentiũ delictoꝵ.
Uideamus quid agat hȩc regina.
Uidens inquit regina saba omne̾
sapientiam salomonis & domum
quã ȩdificauerat. & cybos mensȩ
eiꝰ. & holocausta quȩ offerebat in
domũ dñi. ñ habebat ultra sp̃m.
Quid erat rationis ut prepotens re¬

Expanded text:
cum una tantum gente Judaeorum, cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius Synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum et gemmas pretiosas, et hoc camelis portantibus, id est ex gentili populo venientibus, qui prius vitiorum foeditate distorti fuerant, te deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem Christum exhibens secum fidei aurum, puritatis incensum, pretiosarum splendores gemmarum, scilicet insignia ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa quae habebat in corde suo, id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occulta conscientiae suae in confessione et poenitudine praecedentium delictorum. Videamus quae agat haec regina. Videns, insapientiam Salomonis, et domum quam aedificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta, quae offerebat in domum Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens re
Abbreviated transcription (Latin):
legina austri uenit afinib terre
iudire sapientiam salomonis.
enit ȩccła ad redẽp̃torem & erudi¬
torem suũ. ut de stultitia eryoris
doctrinam ꝑciperet ueritatis. De
qua plenius sicut audiuimꝰ regnoꝵ
scribit hẏstoria. ita dicens. Et in¬
rressa regina hierłm cũ multo co¬
mitatu & diuitus. cũ camelis por¬
tantib aromata & aurũ infinitũ¬
nimis & gemmnas preciosas. uenit
ad salomonẽ. & locuta est ei uni¬
uersa quȩ habebat in corde suo.
irgo infigura regine huius. eccła
uenit ex gentib & afinib terrȩ
imponens finem cupiditatibus ui¬
tusq terrenis. ut audiret sapien¬
tam salo monis: id est ueri pacifici
unũ. soluens inimicitias inter dm̃
e hominẽ in carne sua. Uenit post
ueteres & ꝓfanas suꝑstitiones au¬
dire & discere de fidei illuminatio¬
ne & iudicio futuro. de animȩ
immortalitate. de spe resurrecti¬
onis & gła. Uenit gͦ in hierłm cũ
multo comitatu. id est non iam

Expanded text:
Regina austri venit a finibus terrae Regina austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, imis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapientiam Salomonis, id est, veri pacificiunum, solvens inimicitias inter Deum et hominem in carne sua. Venit post veteres et profanas superstitiones audire et discere de fidei illuminatione, et judicio futuro, de animae immortalitate, de spe remunerationis et gloria. Venit ergo in Jerusalem cum multo comitatu, id est, non jam
Abbreviated transcription (Latin):
qui se eccłe filios eẽ cognoscunt
Hec enim om̃ium credentiũ mater
est: quȩ natos ad mortem. regene¬
rat ad salutem. Hec est post sẏna¬
gogam quidẽ uocata. sed ante sy¬
nago gam ꝓmissa. Hec enim iam
in primo homine prefigurata est.
Nam sicut ex adȩ latere fabricata
est eua: ita ex xpͣi corpore & uul¬
nere redempta creuit ȩccła. Hȩc
inter archam diluuio exundante
seruata. crucis beneficiũ & baptis¬
matis mysteriũ presignauit. Hano
sarra sterilis & desperata. in se¬
nectute unico pignore fecunda
p̃cecinit. Eccła eñi unicum id est
dilectissimũ dõ popłm. scło iam
senescente ꝓgenuit. Hec est regina
illa. de qua ad dñm dr̃. Astitit
regina adextris tuis in uestitu
deaurato. circũamicta uarietate
id est diuersarum circũdata pre¬
regina quȩ uenit apartibus etho¬
pie audire sapientiam salomonis
Sed hȩc non tam ex una regione
quã ex uniuersis mundi partib
reges paritura conuenit. sicls
nam euangelista cõmemorat.

Expanded text:
qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unico pignore fecunda praececinit: Ecclesia enim unicum, id est, dilectissimum Deo populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua ad Dominum dicitur, Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; id est, diversarum circumdata preregina quae venit a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. Sed haec non tam ex una regione, quam ex universis mundi partibus reges paritura convenit, sicut etiam evangelista commemorat:
Abbreviated transcription (Latin):
Ecooꝑant᷑ in bonũ. In tantũ em̃
om̃ia cooꝑant᷑ in bonũ: & collaudant
in qͥ ddiligunt dm̃ ut & ipse sp̃s adiu¬
uet. nec dedignetur diuina natira
dux eẽ ttineris ad bonũ. His qͥ scđm
ppositũ uocati st̃ scĩ: id est scđm quod
ꝓposint ñ ex oꝑib legis. nec legalib sa¬
crificuis: sed sola fide & sanguinis sui
efusione saluare qͦs p̃scierat credituros.
& qͦs gratis uocauit ad salutẽ: multo
magis glorificauit oꝑantes. Nam qͦs
pͣsciuit & p̃destinauit: p̃destinare non
idem est qđ p̃scire: qͥa p̃scientia p̃desti¬
nationẽ. ratio rationẽ p̃cedit. Nam qͦs
p̃scunt bonos. p̃destinatione reddit
beatos. Ergo qͦs p̃uidit conformes xpͣi
futuros in uita. uoluit atq ꝓposuit
ut fierent confor mes in gła sicut dixit.
Qui configurauit corpꝰ humilitatis nr̃ȩ
conforme corpori claritatis suȩ: ut sĩt
ipse primogenitꝰ in multis frib Scđ̾m

Expanded text:
bonum? In tantum enim omnia cooperantur in bonum et collaborant his qui diligunt Deum, ut et ipse Spiritus adjuvet, nec dedignetur divina natura dux esse itineris ad bonum. Sine Dompropositum vocati sunt sancti. Id est, secundum quod proposuit, non ex operibus legis, nec legalibus sacrificiis, sed sola fide et sanguinis sui effusione, salvare quos praescierat credituros, et quos gratis vocavit ad salutem, multo magis glorificavit operantes. Nam quos praescivit et praedestinavit. Praedestinare non idem est quod praescire, quia praescientia praedestinationem ratione praecedit. Nam quos praescivit bonos praedestinatione, reddit beatos. Ergo quos praevidit conformes Christi futuros in vita, voluit atque proposuit, ut fierent conformes in gloria, sicut dixit: Qui configurabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori claritatis suae . Ut sit ipse primogenitus in mult
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ diuinarũ mystice & spũalit᷑ scrip¬
turarũ eqͥtabo amplissimos campos.
Persecutionẽ si patior: & confiteor
xp̃m meũ coram hominibus: certus
sũ qͥa & ille me confitebit᷑ corã patre
suo qͥ in cȩlis est. fames si fuerit. tur¬
bare me ñ potest: habeo enĩ panẽ
uitȩ qͥ de cȩlo descendit. Nuditas ñ me
confumdit. indutꝰ sũ eñi dñm iħm¬

Expanded text:
sed per divinarum mystice et spiritaliter scripsed per divinarum mystice et spiritaliter scripturarum equitabo amplissimos campos. Persecutionem si patior, et confiteor Christum meum coram hominibus, certus sum quia et ille me confitebitur coram patre suo, qui in coelis est . Fames si adfuerit, turbare me non potest, habeo enim panem vitae, qui de coelo descendit . Nuditas me non confundit, indutus sum eni
Abbreviated transcription (Latin):
contra iudeos tacite loqui. Nunqͥd
accusare poteritis fideles xp̃i ueni¬
entes ex gentib. qui credentes gre
iusti signis & uirtutib demonstrant᷑:
Aut quis hos qui ꝑ regenerationẽ ab luti
& scĩficati sunt. ꝓpͥstinis audebit ac¬
cusare delictis: Subaudiendum.
Nunqͥd dis̃ qͥ iustificat. accusabit:
Nunquid xp̃c uiuentes in suis iusti¬
ficationib condepnabit: ꝓ quib
mortuus est. & ꝓ quib interpellat
patrẽ. ac ꝓeis infatigabilis aduocatꝰ
assistit: Interpellare eñi patrẽ pro
nobis dr̃. dũ semꝑ ei hominẽ quem
suscepit quasi nr̃m pignus ostendit.
Cũ ꝓhis inquit om̃ib benefactis. quȩ
consecuti sumꝰ. fixi & radicati sumꝰ
in caritate dĩ: quis nos ab ea poterit
separare: T̃ribulatiosi uenerit. dicemꝰ
ad dm̃. in tribulatione dilatasti me.
Angustia si fuerit. sapientiȩ & scien
diȩ dĩ latitudinẽ requiremus: in
qua nos angustare ñ poterit mundꝰ:

Expanded text:
contra Judaeos tacite loqui: Nunquid contra Judaeos tacite loqui: Nunquid accusare poteritis fideles Christi venientes ex gentibus, qui credentes gratt, qui justi signis et virtutibus demonstrantur? Aut quis hos qui per regenerationem abluti et sanctificati sunt, pro pristinis audebit accusare, delictis, subaudiendum? Nunquid Deus qui justificat, accusabit? Nunquid Christus viventes in suis justificationibus condemnabit, pro quibus mortuus est, et pro quibus interpellat patrem, ac pro eis infatigabilis advocatus assistit? Interpellare enim patrem pro nobis dicitur, dum semper ei hominem, quem suscepit, quasi nostrum pignus ostendit. Cum pro his, inquit, omnibus beneficiis, quae consecuti sumus, fixi et radicati sumus in charitate Dei, quis nos ab ea poterit separare? Tribulatio si venerit, dicemus ad Deum: In tribulatione dilatasti me : Angustia si fuerit, sapientiae Dei et scientiae latitudinem requiremus, in qua nos angustare non poterit mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ de ipso scripta sunt. cũ hac ꝑle¬
ntudine uirtutũ nobis om̃ia dona¬
bunt᷑: ut om̃ia quȩcũq creauit ds̃.
unsibilia & inuisibilia. occulta. & ma¬
nifesta. tẽpͥoralia & ȩt̃na. cũ xp̃o parit᷑
habeamus. Et alio modo cũ ipso om̃ia
nobis donauit: Hoc est ipsi ut heredi.
nobis uͦ ut coheredib eiꝰ. pariter cũ
ipso nobis uniuersa ꝑfrui dabitur
cretura. Quis accusabit aduersus
iletos dĩ: Ds̃ qͥ iustificat. Uidetur mͥ
qͣdait. Quis accusabit aduersus elec¬
tos ai. de diabolo dicere. Nullus eñi
est ita electus. & ita magnus. quẽ ille
non audeat accusare. nisi illũ solũ
qͥ peccatũ non fecit. qͥ & dicebat. Nc̃
uenit princeps huiꝰ mundi: & in
ne nichil inuenit. S quãuis contra¬
llos exerat nequitiã ꝓpositi sui. dõ
iustificante & delente iniquitates
dlectoꝵ suoꝵ: quid ꝓficiet accusator:
tus resurrexit. & stat adextris patrĩ.
& interpellat ꝓ his qui eos poterat
condepnare. Aliter. Uidetur hoc

Expanded text:
quae de eo scripta sunt, cum hac plenitudine virtutum nobis omnia donabuntur, ut omnia quaecunque creavit Deus visibilia et invisibilia, occulta et manifesta, temporalia et aeterna, cum Christo pariter habeamus, et alio modo, cum ipso omnia nobis donavit, hoc est, ipsi ut haeredi, nobis vero ut cohaeredibus, ejus pariter cum ipso nobis universa perfrui dabitur creatura. Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat. Videtur mihi quod ait: Quis accusabit electos Dei? de diabolo dicere, nullus est enim ita electus, et ita magnus quem ille non audeat accusare, nisi illum solum qui peccatum non fecit, qui et dicebat: Nunc venit princeps hujus mundi, et in me nihil invenit; sed quamvis ille exerat nequitiam praepositi sui, Deo justificante et delente iniquitatem electorum suorum, quid proficiet accusator? tuis resurrexit et stat a dextris patris et interpellat pro his, quis eos poterit condemnare? Aliter: Videtur hoc
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiȩ. concupiscentie. stimulis
ipsi fedantur: uel certe iracundie.
detractionis. odii. suꝑbiȩ. & amari¬
tudinis asperitatibus insuaues pro
Eicus autẽ dulcem regni celestis me¬
moriam: uua fraglantiam dñicȩ di¬
lectionis significat. Non gͦ de spinis
colligunt ficus. neq de rubo uinde

Expanded text:
invidiae, concupiscentiae, stimulis invidiae, concupiscentiae, stimulis ipsi foedantur, vel certe iracundiae, detractionis, odii, superbiae, et amaritudinis asperitatibus  Al., asperiFicus autem dulcem regni coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae dilectionis significat. Non ergo de spinis colligunt ficus, neque de r
Abbreviated transcription (Latin):
bitabili. Nemo gͦ sibi fr̃s mei male
in occulto uiuens. de fauore uulgi
quasi bonus sit blandiatur: quia
& si folia uerboꝵ ꝑpulchra. si flore
famȩ gignit odoriferũ. non est arbor
bona quȩ facit fructus malos. Nemo
cũ recto corde bona quȩ ualet ope¬
ratur de sua salute desperet. quia
non est arbor mala quȩ facit fru¬
ctũ bonũ. Una queq eñi arbor
de fructu suo cognoscitur. hȩc cog¬
nitio de aꝑtis solumm̾ uitiis siue
uirtutib accipienda est. qualia su¬
perius ex apłi sententia cõme mora¬
uimus. Namq sunt nonnulla. quȩ
quo animo gerantur. ignoratur
a ꝑximis. Unde & inutramq. partẽ
possunt interpretari. sed ambigua
quȩq iustius abhis qui bona dili¬
gunt interpretantur inbonum.
ut impleatur illud apłi. nolite
ante tempus iudicare. Neq enim
de spinis colligunt ficus. neq de
rubo uindemiant uuam. Spine
& rubus plenȩ aculeis arbores illoꝵ
corda designant. qui uel luxurie.

Expanded text:
bitabili . Nemo ergo sibi, fratres mei, bitabili . Nemo ergo sibi, fratres mei, in occulto male vivens, de favore vulgi quasi bonus sit, blandiatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bona, quae facit fructus malos. Nemo, cum recto corde bona quae valet operatur, de sua salute desperet, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis solummodo vitiis sive virtutibus accipienda est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus. Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et rubus, plenae aculeis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae,
Abbreviated transcription (Latin):
sericordie : & ideo iure in miscđia
dĩ sꝑat in templo etͣnitatis. qui in
domo dĩ presenti. miscdie grã res¬
plendet. Iure se talis ad templum
magni regis ꝑtinere confidens.
alibi dicit. Et miscłia tua subseque
tur me. om̃ib dieb uitȩ mee: ut
inhabitem in domo dñi. in longi¬
tudinẽ dierũ. At contra mala
arbor uideamus quales ferat
Dicit ꝓpheta hieremias. Maledictus
homo qui confidit in homine. &
ponit carnẽ brachiũ suũ. & a dño
recedit cor eiꝰ: erit eñĩ quasi myrice
in deserto. Myrice namq. est in¬
fructuosa arbor & humilis: gustu
nimis amara. om̃iq humana cul¬
tura ꝓrsus indigna. ac ꝓpterea
cõparatur is qui adiuino timore
& amore recedens. ab hominib regnũ
uel diuitias sperat. Qui quantum
a ddecore domus dĩ sit extorris iudi¬
candus. ꝓpheta subdendo manife¬
stat. Et non uidebit cũ uenerit
bonũ. sed habitabit in deserto in
ficcitate. in terra salsuginis & in ha¬

Expanded text:
sericordiae, et ideo jure in misericordia sericordiae, et ideo jure in misericordia Dei sperat in templo aeternitatis, qui in domo Dei praesenti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere confidens, alibi dicit: Et misericordia tua Al., etur me omnibus diebus vitae meae, ut inhabitem in domo Domini in longitudine dierum . At contra mala arbor videamus quales fructuDicit propheta Jeremias: Maledictus homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus. Erit enim quasi myrica in deserto . Myrica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana cultura prorsus indigna, ac propterecomparatur is qui, a divino timore et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in siccitate, in terra salsuginis et inha
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. emulationes. ire. rixe. dis¬
sensiones. hereses. inuidiȩ. homei¬
dia. ebrietates. comessationes. ebs
similia. Uultis audire anarbores
que tales fructus faciunt. ad enl
regis templũ celeste ꝑtineant. Sib¬
ungit apłs dicens. Que predio us
scut predixi: qm̃ qui talia agunt
rgnũ dĩ ñ consequentur. Bone
quoq arboris fructus subsequenter
enumerat cum ait. Fructus autẽ
pp̃s est. caritas. gaudiũ. pax. patien¬
ia. bonitas. benignitas. fides. man¬
suetudo. continentia. De quib &
ilias ammonens ait. Ut filii lucis
ambulate. Fructus eñi lucis est.
inom̃i bonitate & iustitia. & uerita¬
t. Qui nimirũ fructus cũ arborib
equibus ꝓcedunt: & hic ad domũ
sidei. & illic ad habitationẽ suꝑnȩ
beatitudinis ueraciter ꝑtinent.
ludiamus deniq arborẽ bonãm.
debonoꝵ fructuũ ꝓuentu letantẽ.
sgo autẽ sicut oliua fructifera in
domo dĩ. speraui in misccłia dĩ mei¬
quippe oliuȩ. lucidũ est opus mi¬

Expanded text:
irae, rixae, dissensiones, haereses, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes, et his similia . Vultis audire an arbores quae tales fructus faciunt ad aeterni Regis templum coeleste pertineant? Subjungit Apostolus, dicens: Quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Bonae quoque arboris fructus subsequenter enumerat, dicens: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum fructus cum arboribus e quibus procedunt, et hic ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordiquippe olivae lucidum est opus mi
Abbreviated transcription (Latin):
me deuincentẽ. In hoc enͣi tẽpore be¬
neficiũ remissionis adquiritur. qͥndo
mutationẽ uoluntatis. meriti quoq
imitatio comitatur. Nunc gͦ auer¬
sus. ad conuersionẽ recurrat. nunc
iniquus ab iniquitate discedat. ncͣ
Modo querat dñi miscdiam. qͥ ñ uult
pati sine fine miseriam. Modo iustis¬
niat in confessione faciem dĩ. qui
noluerit eterna punitione damp¬
nari. quia nunc fructuosa pęniten¬
tia geritur. nunc remissio peccatoꝵ
penitentib largitur. nc̃ conuerso
in qua sine fine uiuitur. & sine
& oꝑe unũ quẽq hominũ uite
huius inuenerit finis: talis ei re¬
tributio dabitur. cuius non erit
finis. quia sicut om̃is qui ante fine
ultra requiẽ non habebit: sic om̃is
qui in hoc tempore diuinis pͣcepas
obȩdiens. a malis suis conuersus fũe¬
rit. si in fide recta. & conuersation¬

Expanded text:
 veniam. In hoc enim tempore beneficium remissionis acquiritur, quando mutationem voluntatis, meriti quoque mutatio comitatur. Nunc sus ad conversionem currat; nunc iniquus ab iniquitate discedat, nunc Modo quaerat Domini misericordiam, qui non vult pati sine fine miseriam. Modo quniat in confessione faciem Dei, qui non vult sempiterna punitione damnari. Nunc enim fructuose poenitentia geritur, nunc remissio peccatorum poenitenti conceditur; nunc converso in qua sine fine vivitur et sine et opere unumquemque hominum vitae hujus invenerit finis, talis ei retributio dabitur, cujus non erit finis. Quia sicut omnis qui ante finemultra requiem non habebit: sic omnis qui in hoc tempore divinis praeceptis obediens, a malis suis conversus fuerit, si in fide recta et bona vita in