comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nob contra dicit Quis enĩ audet
a ꝑtissi me loquendo contra dicere
ueritati : Nonergo facimꝰ qđ apłs
monuit : ñ contradicentes redar¬
guimꝰ: Oboedientes alloquimur :
laudantes instriimꝰͦ. ñ contra di¬
centes redarguimꝰ : Itauero ñ con¬
tradicunt lingua: seduitio: Mo¬
neo : rapit: Doceo : rapit : Prxcipio
rapit: arguo : rapit : Quomodo ñ
contradicit : dicã ergo qđ de hac
re sufficere existimo: Et ideo abis¬
tineteuos fr̃s: abstinete uos filĩĩ.
abstinete uos a consuetudine rapi¬
endi & uos qui sub manꝰ raptoꝵ gemi-¬
tis abstinete uos acupidita terapiendi
Alius potens ẽ & rapit : tuimanurap¬
torũ gemis: Quia rapere ñ potes : ideo¬
ñ facis: Habe facultatẽ : &ibi lauda¬

Expanded text:
nobis contradicit. Quis enim audet nobis contradicit. Quis enim audet apertissimae loquendo contradicere veritati? Non ergo facimus quod Apostolus monuit, non contradicentes redarguimus; obedientes alloquimur, laudantes instruimus; non contradicentes redarguimus. Ita vero non contradicunt lingua, sed vita. Moneo, rapit; doceo, rapit; praecipio, rapit; arguo, rapit: quomodo non contradicit? Dicam ergo quod de hac re sufficere existimo. Abstinete vos, fratres, abstinete vos, filii, abstinete vos a consuetudine rapiendi: et vos qui sub manibus raptorum gemitis, abstinete vos a cupiditate rapiendi. Alius potens est, et rapit: tu in manu raptoris gemis; quia rapere non potes, ideo non facis. Habeto facultatem, et ibi lauda
Abbreviated transcription (Latin):
lastime : Hic fortasse. ut euadas uocẽ
nedicat tibi xp̃s. uestitus fui expolias¬
time. mutata consuetudine. cogitas
immo nuncres pondebit tibi ꝑseruũ¬
suum qualẽ cumq: minis trum suum:
nis meis : Cum enĩ tuxpianꝰ esspoliaꝰ
hic forte ad hac respondebis : Ego non¬
ex aliquo odio poenã ingero : sed de¬
dilatione potius disciplinã : Ideo ex¬
spolio uidȩum : ut ꝑhanc asperã &sa¬
lubrẽ disciplinã faciã xp̃ĩanũ. Au¬
dirẽ & crederẽ siqđ ab stulisti iudeo :
redderes xp̃i apo : Porte & hoc aliꝗs¬
cogitat. & dicit Multi sunt xp̃ianii
diuites a uarc ł cupidi : non habeo pec¬
catũ su illis abstulero: & pauperibus
reddo : Vnde enim illi nihilboNi
faciunt : mercedem habere potero:
cat unquisq anime suȩ : quia huius¬
modi cogitatio exdiaboli calliditate
suggerit᷑ : Nã&iã si totũ tribuat
qđ abstulerit : ad dit potius peccata
sua nĩminuit: Diximꝰ contra unum
usq quaq: uastant᷑: Diximꝰ : & ne mo

Expanded text:
licet. Hic fortasse ut evadas hanc vocem, ne dicat tibi Christus, Vestitus fui, et spoliasti me; mutata consuetudine, cogitas hristus, imo nunc respondebit tibi per servum qualemcumque ministrum suum: nis meis. Cum enim christianus spolias hic fortasse respondebis adhuc: Ego non odio poenam ingero, sed dilectione potius disciplinae: ideo spolio paganum, ut per hanc asperam et salubrem disciplinam faciam christianum. Audirem et crederem, si quod abstulisti pagano, redderes cogitat et dicit: Multi sunt Christiani divites, avari, cupidi; non habebo peccatum, si suum illis abstulero, et pauperibus dedero. Unde enim illi nihil boni agunt, mercedem habere potero, cat unusquisque animae suae; quia hujusmodi cogitatio ex diaboli calliditate suggeritur. Nam etiamsi totum tribuat quod abstulerit, addit potius peccata sua, non minuit. Diximus contra unum vastantur: diximus, et nemo
Abbreviated transcription (Latin):
quã alterum expoliabis: Dicturus
& alios ad dexterã. alios ad sinis trã
separa uerit bene operantibus : Ve¬
nitebenedicti patris mei : ꝑcipite
regnum: Stertlib: aũt ꝗ nihilboni
Inpauperes operati sunt: Ite inignẽ
quando teuidimꝰ esurientẽ : Et ille ait¬
ad eos : Cũ uni exminimis meis fecistis:
mihi secistis : Intellege ergo stulte.
quiuis elemosin as facere derapinis:
qm̃ siquando pascis xp̃ianum. pascis
est: Ite hignẽ ueternum: Quare :
esuriui : & ñ de distis mihi manducare:
ignẽ et̃ nũ ibit cuidicturꝰ ẽ xp̃s. nudus
fui & ñ uestistime. que locũ habebit¬

Expanded text:
quam alteros spoliabis. Dicturus quam alteros spoliabis. Dicturus t alios ad dexteram et ad sinistram alios separaverit, bene operantibus: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum; sterilibus autem, qui nihil boni in pauperes operati sunt: Ite in ignem quando te vidimus esurientem? Et ille ad eos: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Intellige ergo, stulte, qui vis eleemosynam facere de rapina, quoniam si quando pascis christianum, pascis est: Ite in ignem aeternum. Quare? Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare; ignem aeternum ibit cui dicturus est Christus, Nudus fui, et non vestisti me; quem locum i
Abbreviated transcription (Latin):
de illo qr cupiebat saturari demicis
quȩ cadebant dem̃ sadiuitis : Propt
solã in humanitatẽ qr contẽpnebat
pauperẽ ante ianuã suã iacentem.
nec c̃grue digneq pascebat : mor¬
tuus ẽ & sepultꝰ : & cũ apud inferos
intorm̃tis e&: leuauit oculossuos
uidit pauperẽ insinu abrahae:
Quid plurib: in morer : Desidera¬
uit guttã: ꝗ ñ dedit inicã: acce¬
pit iusta sententia : ꝗ ñ dedit crudeli
raptor rerũ alienarum : Ego simi
peregrixos suscipio. Dare teputas¬
Ñ tollere poli & dedisti: Cuidede¬
ris gaud& cui abstuleris plorat:
Quȩduoꝵ istorũ exauditurꝰ ẽds̃ di¬
cis ei cuidederis. Gratiasage : quia
accepisti : Sed alius tibi ex alia par¬
tedicit: Egogemo cui abstulisti. &
penetotũ tulisti : ex iguũ illi de disti:
Sitotum qđ alteri abstulis ses egentib:
dedisses: nec talia opera diligit ds̃:
Dicit tibi Stulte iussi ut dares: sed
ñ dealieno: Si habes : dadetuo: Si ñ
habes qđ desdetuo : melius nullidabis :

Expanded text:
lo quia cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis? Propter hanc solam inhumanitatem, qua contemnebat pauperem ante januam suam jacentem, nec congrue digneque pascebat, mortuus est et sepultus; et cum apud inferos in tormentis esset, levavit oculos suos, et vidit pauperem in sinu Abrahae. Et quid pluribus immorer? Desideravit guttam, qui non dedit micam: non accepit justa sententia, qui non dedit crudeli raptor rerum alienarum: Ego similperegrinos suscipio. Dare te putas? Tollere noli, et dedisti. Cui dederis, gaudet; cui abstuleris, plorat: quem duorum istorum exauditurus est Dominus? Dicis ei cui dederis: Gratias age quia accepisti. Sed alter tibi ex alia parte dicit: Ego gemo cui abstulisti. Et pene totum tenuisti, et exiguum illi dedisti. Si ergo quod alteri abstulisti egentibus dedisses, nec talia opera diligit Deus. Dicit tibi Deus: Stulte, jussi ut dares, sed non de alieno. Si habes, da de tuo: si non habes quod des de tuo, melius nulli dabis,
Abbreviated transcription (Latin):
ñs nr̃ iħs xp̃s testibus id est mar¬
tirib suis ꝓhumana infirmita¬
te sollicitis. neforte eũ confitexido atq
moriendo perirent : magnã securita¬
tẽ dedit dicendo eis : Capullus de capiꝰ
teurõ ñ peribit : Times ergo nepercas
cui capillus ñperit : Si siccustodiunt᷑
suꝑfluatua. inquanta tutela ẽ api¬
matua : Non perit capillus qͥcũ tonde t
ñ sentis. & perit anima ꝑ quã sextisP
S̾ane multi dura eospassuros cẽp̃ dixit :¬
ut p̃dicendo facer& paratiores . dicerentq
illi paratũ cormeũ : Quid ẽ paratum cor
meũ nisi parata uolinitas mea : Pratã
ergo habent martyres uoluntatẽ ln
martrrio : sed p̃parat᷑ uolunta s ad̃o
In urã patientia : possidebitis animas
urãs : In urã inquit pacientia : Nonenĩ
e&̃ pacientiatua : siñ ibi e& & uoluntas
tua: In urã pacientia : Sed unde nra :¬

Expanded text:
s Christus testibus, id est martyribus suis pro humana fragilitate sollicitis, ne forte eum confitendo atque moriendo perirent, magnam securitatem dedit, dicens, Capillus de capite vestro non peribit . Times ergo ne pereas, cujus capillus non peribit? Si sic custodiuntur superflua tua, in quanta tutela est anima tua? Non perit capillus, qui cum tondetur, non sentis; et perit anima, per quam sentis? Sane multa dura eos passuros eraedicendo faceret paratiores, dicerentque illi, Paratum cor meum . Quid est, paratum cor meum, nisi, Parata voluntas mea? Paratam ergo habent martyres voluntatem in martyrio: sed praeparatur voluntas a Dora patientia possidebitis animas vestras . In vestra, inquit, patientia. Non enim esset patientia tua, si non ibi esset et voluntas tua. In vestra patientia: sed unde n
Abbreviated transcription (Latin):
dentissimum consiliũ inuenisse ar¬
bitrar&. de a pothecis ueterib: angus¬
tiorib: deiciendis & ampliorib: nouis
cdificandis. & omnib: suis fructibus col¬
ligendis & recondendis non alienis
concupiscendis atq rapiendis: Ait
illids̃ Stulte ubi tibi sapiens uideris
ibi stulte: Stulte inquit. hac nocte
stultus : male recondens : Sistultus
c̃ qui reconditsua : uos Inuenite no-¬
m̃ ei qui rapit aliena : Si sordidus ẽ
reconditorsuarũ : ulcerosus ẽ rap¬
tor alienarum: Sed non qualis ille
ulcerosus : qui iacebat ante ianuã
diuitis & canes lingebant ulcera sua
Ille enim ulcerosuserat incorpore
magna poena erat illi homipi :
cui dixit ds̃ stulte: Nonsic dixit
ds̃ stulte : quomodo dicit homotae¬
le hnquẽ quã dĩ uerbũ iudicium est:
Numquid enĩ ds̃ stultus daturus ẽ reg

Expanded text:
dentissimum consilium invenisse ardentissimum consilium invenisse arbitraretur, de apothecis veteribus angustis dejiciendis, et amplioribus novis aedificandis, et omnibus suis fructibus colligendis et recondendis, non alienis concupiscendis atque rapiendis; ait illi Deus, Stulte: ubi tibi sapiens videris, ibi stulte. Stulte, inquit, hac nocte stultus male recondens. Si stultus est qui recondit sua, vos invenite nomen ei qui tollit aliena. Si sordidus est reconditor suorum, ulcerosus est raptor alienorum. Sed non qualis ille ulcerosus, qui jacebat ante januam divitis, et cujus canes linguebant ulcera. Ille enim ulcerosus erat in corpore; magna poena erat illi homini, cui dixit Deus, Stulte. Non sic dicit Deus, Stulte, quomodo homo dicit. Tale in quemquam Dei verbum, judicium est. Numquid eni
Abbreviated transcription (Latin):
nera medicam̃tis spĩtalib: curare Negli¬
gimꝰ : Vnde timendũ ẽ : Ne & ꝓ nob̵ & pro
loquim. durã rationẽ in die iudiciĩ red:¬
dere cõpellam᷑: Vide amꝰergo : quid sit
contradicentes redarguere: Contradi¬
centes ñ uno modo intellegendi sunt:
Paucissimi enĩ nob contradicunt male¬
anus. bonũ eẽ rapere res alien as : quan¬
doquidẽ ñ aud& dicere. bonũ ẽẽ tenacit᷑
seruare ressuas : Numquid enĩ diuesille
cui suc cesserat regio. & non inueniebat
quo reponer& fructꝰ suos. & se c̃silium
inuenis se gaudebat destruhendi uete¬
res a pothecas. & c̃struhendi nouas am¬
ergo diues iste aliena quȩrebat : fructꝰ
suos colligere disponebat : ubiponer&
decuiufquã uicini agris. p̃limitȩ ꝑt᷑¬
bato. Ñspoliato paupere. ñ conuento
simplici: sed tantũ modo ubi ꝓprios
quid audierit. qui tenacit̃ seruabat
sua: & hinchitellegite quid ex pectent
quirapiunt aliena : Cũ ergo se pru¬

Expanded text:
nera medicamentis spiritualibus curare neglinera medicamentis spiritualibus curare negligimus. Unde timendum est, ne et pro nobis et pro loquimur, duram rationem in die judicii reddere compellamur. Videamus ergo quid sit, contradicentes redarguere. Contradicentes non uno modo intelligendi sunt. Paucissimi enim nobis contradicunt lstianus, bonum esse rapere res alienas? quandoquidem non audet dicere bonum esse servare tenaciter res suas. Nunquid dives ille, cui successerat regio, et non inveniebat ubi poneret fructus suos, et se consilium invenisse gaudebat destruendi veteres apothecas, et construendi novas amergo iste dives aliena quaerebat? Fructus suos colligere disponebat, ubi poneret de cujusquam vicini agris, non limite perturbato, non spoliato paupere, non circumvento simplice, sed tantummodo de suis quid audierit, qui tenaciter servabat sua; et hinc intelligite quid exspectent, qui rapiunt aliena. Cum ergo se pru
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq: uix poterit indie iudicii
futurumẽ . a quib: sunt omniũ anime
requirende : Et ideo considerantes
periculum nr̃m : orate ꝓnobꝰ & com¬
missis nobgregib: ut Ita spitalia pascua
studeamꝰ iugit᷑ ꝓuidere : ut peis bonã
tioni suggerere : sitm̃ orantib: uobis
merear ut adiuu& me. quiterr& mo
Int̾cetera p̃ceptasia : beatꝰ apłs hoc
&iam ait Ep̃m potentẽ eẽ debere:
indoctrina sua contra dicentẽ redir¬
guere: Magnũ opus: sed grauissar¬
uob̾ in oratione ꝓmnob. liberabit nos
delaqueo uexantiũ. & a uerbo aspero
Nulla em̃ causa ẽ que migis faciat
dispensator c̃di pigriorẽ ad arguendos
contradicentes : quã timor uerbi asperi:
Dum eñi timemꝰ detractiones. irrisiones.
& obꝓbria hominum suꝑborum . dũq ab
eis interrexa substantia metuim prȩ¬
grauari. timentes ꝑdere temporalia :
minꝰquã oport& prȩdicamꝰ eterna :
Etdũ ꝑ illoꝵ nequitiã aliquid mundanã
ꝑdere formidamꝰ : peccatoꝵ suoꝵ uul¬

Expanded text:
unusquisque vix poterit in die judicii futurum est, a quibus sunt omnium animae requirendae? Et ideo considerantes periculum nostrum, orate pro nobis, ut commissis nobis gregibus ita spiritualia pascua studeamus jugiter providere, ut pro eis rationem tioni suggerere: si tamen orantibus vobis merear, ut adjuvet me qui terret me. Inter caetera praecepta sua beatus Apostolus hoc etiam ait, Episcopum potentem esse debere in doctrina sana contradicentem redarguere . Magnum opus, sed gravis sarvobis in oratione pro nobis, liberabit nos de laqueo venantium et a verbo aspero. Nulla enim causa est quae magis faciatdispensatorem Dei pigriorem ad arguendos contradicentes, quam timor verbi asperi. Dum enim timemus detractiones, irrisiones et opprobria hominum superborum, dumque ab eis in terrena substantia metuimus praegravari, timentes perdere temporalia, minus quam oportet praedicamus aeterna: et dum per illorum nequitiam aliquid mundanum perdere formidamus, peccatorum suorum vul
Abbreviated transcription (Latin):
sõ ẽ pacientia mea: Tuum fecit donan¬
do: uolicẽ in gratꝰ tibi adsignanido:
te : fitnr̃m : Sullo dante fit nr̃m : nob
suꝑbientib fit alienũ: Dicisnr̃m : adi¬
cis da nob: Q uidergo tibiad signas qđ
largitorẽ : confitere te accipcre. ut
libent̃ ille dignet᷑ daro : Qđ siñ cgeris
ꝗd m̃dicas & suꝑbus es : Anno fim̃ dicis
tidianus : p̃s incarne. et᷑ nussine tẽ¬
port: Cotidia ñ intempore : tam̃ ipse
c̃panis. quide celo descendit : Fortes s̃
martyres : firmis martrres. sed pa¬
nis confirmat corhominis : lãergo

Expanded text:
so est patientia mea. Tuum fecit donando, noli esse ingratus tibi assignando. te fit nostrum. Si illo dante fit nostrum, nobis superbientibus fit alienum. Dicis, nostrum; et dicis, da largitorem, confitere te accipere, ut libenter ille dignetur dare. Quid si non egeres, qui mendicas et superbus es? Annon mendicas, quotidianus, Christus in earne: aeternus sine tempore, quotidianus in tempore. Tamen ipse est panis qui de coelo descendit . Fortes sunt martyres, firmi sunt martyres: sed panis confirmat cor hominis . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
prbos & ministros ecłarũ. ingran¬
dipericulo eẽ cognoscitis: Ipsis enim
contestat᷑ sp̃s sc̃s dic̃s : Clama necesses
quasi tuba ex alta uocẽtuam : & adnim.¬
tia populo meo peccata eorum: Et Iterũ

Expanded text:
ros et ministros ecclesiarum, in grandi periculo esse cognoscitis. Ipsis enim contestatur Spiritus sanctus dicens, Clama, ne cesses: quasi tuba exalta vocem tuam, et annuntia populo meo scelera
Abbreviated transcription (Latin):
diues ante cuiꝰ ianuã iacebat pauꝑ¬
rimꝰ ulcerosus : ponẽ dictꝰ raptor
rerum alienarũ : Erat quidã diues
inquit qui induebatꝰ purpura &bis¬
so: & ȩpulabat᷑ cotidie splendide :
Non dix pupilloꝵ spoliator. non dix
uiduarũ ꝑsecutor : Nihilhorum:
sed erat quidã diues : Quid magnũ ẽ
diueserat: sed de suo diues erat: Cui
ꝗ uob̾dicit nolite ꝑ sonalit̃ iudicare :
Siuis ergo audire consiliũ diuitis illii¬
us : noli ã plius querere quã audis
aueritate: Diues erat : induebat᷑
purpura & bisso. & epulabat᷑ cotidie
cens ante ianuã ulccrosus. & ñ adiu¬
tus: hoc enĩ a ꝑte deillo dictum ẽ :
qđ in misericors erat : Ñꝗa aliena¬

Expanded text:
cujus januam jacebat pauperrimus ulcerosus, non est dictus raptor rerum alienarum. Erat quidam dives, inquit, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. non dixit, Pupillorum spoliator; non dixit, Viduarum persecutor; nihil horum: sed, Erat quidam dives. Quid magnum est? Dives erat, de suo dives erat. Cui qui nobis dicit, Nolite personaliter judicare? Si vis ergo audire crimen divitis illius, noli amplius quaerere, quam audis a Veritate. Dives erat; induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie cens ante januam ulcerosus, et non adjutus. Hoc enim aperte de illo dictum est, quod immisericors erat. Numquid en
Abbreviated transcription (Latin):
reseruauit : Ele mosinȩ illis ꝓsunt : qui
uitã mutauerint: Das eni xp̃osgenti:
ut peccata tua redimas p̃terita: Nã
siideodas. ut liceat tibi semꝑ inpune pec¬
caro : ñ xp̃m pascis. sed iudicẽ corrum¬
pere conaris: Ergo ad hoc facite ele¬
mosinas : ut ure orationes exaudiant᷑
& adiuu& uosds̃ aduitã hi melius cõmu¬
tandam : Et qui cõmutatis eandẽ uitã
in mnelius cõmutate : & ꝑelemosinas &

Expanded text:
reservavit . Eleemosynae illis prosunt, qui reservavit . Eleemosynae illis prosunt, qui vitam mutaverunt. Das enim Christo egenti, ut peccata tua redimas praeterita. Nam si ideo das, ut liceat tibi semper impune peccare; non Christum pascis, sed judicem corrumpere conaris. Ergo ad hoc facite eleemosynas, ut vestrae orationes exaudiantur, et adjuvet vos Deus ad vitam in melius commutandam. Et qui commutatis eamdem vitam, in melius commutate; ut per eleemosynas et
Abbreviated transcription (Latin):
si cõmendas seruotuo & ꝑdissi cõm̃ dasdomi¬
notuo : Non ꝑdissi cõm̃ dasseruotuo qđ ad¬
qui sisti. & ꝑdessi cõm̃des domixotuo. qđ
accepisti ab ipsodominotuo : egere hicuo
uidetis potuit illos xp̃s pascere : quomo¬
liȩ subtrahit coruum: Vt auidua pasce¬
retꝰ : non heliȩ p̃stitit. seduiduȩ : Quan¬
doergo dĩ facit pauperes : qr ipse ñ uult
ut habeant: Quando facit pauperes
probat diuites: Sic enĩscriptũ ẽ: Pauꝑ
& diues occurrer̃ sibi : Vbi sibi occurrer:
inhacuita: Matus ẽ ille: natus ẽ & ille
ipsepatiat᷑ angustias : Non hoc dicimus:
Suꝑfluatua : necessaria simt alii : Au¬
distis modo cũ eugłm legeret᷑ : Quicũq
dederit calicẽ aquȩ frigidȩ uni exmi
quando pauꝑ ẽ qui facit elemosinas:
tunc deb& elemosina eius cẽcalixaquȩ
frigide : Quiplus hab& plus faciat: V¬
dua illa : de duob: minutis fecit : Tache¬
us dimidiũ rerũ suarũ dedit : & ad red¬
dendas fraudes suas. aliud dimidiumi

Expanded text:
si commendas servo tuo; et perdis, si commendas Domino tuo? Non perdis, si commendas servo tuo quod acquisisti; et perdes, si commendes Domino tuo quod accepisti ab ipso Domino tuo? Egere hic vol quos videtis; potuit illos Christus pascere, quomoliae subtraxit corvum, ut a vidua pasceretur non Eliae praestitit, sed viduae . Quando ergo Deus pauperes facit, quia ipse non vult ut ipsi habeant; quando facit pauperes, probat divites. Sic enim scriptum est: Pauper et dives occurrerunt sibi. Ubi sibi occurrerunt? In hac vita. Natus est ille, natus est et ille: ipse patiatur angustias. Non hoc dicimus. Superflua tua necessaria sunt alii. Audistis modo, cum Evangelium legeretur: Quicumque dederit calicem aquae frigidae uni ex minquando pauper est qui facit eleemosynas, tunc debent eleemosynae ejus esse calix aquae frigidae. Qui plus habet, plus faciat. Vidua illa de duobus minutis fecit : Zacchaeus dimidium rerum suarum dedit, et ad reddendas fraudes suas, aliud dimidium
Abbreviated transcription (Latin):
ante quã surgat : Vid & se in sõnis trac¬
tare manib ueste segregias : p̃tiosauasa.
aurea. & argentea. Intrare in a moe¬
uissima &amplissima prȩdia. obsequi
sibi magnas familias. euigilat. & plorat:
Et quomodo uigilans accusat hominem
quullũ expoliauit : sic illum accusat
qui illum excitauit: Aꝑtissime hinc
locutus ẽ psalmus : Dor mier̃ inquit som¬
nũ suum : & nihil inuener̃ oñis uiri diui¬
tiarũ himanib: suis. postea quã finier̃

Expanded text:
antequam surgat. Videt se in somnis tracantequam surgat. Videt se in somnis tractare manibus vestes egregias, pretiosa vasa aurea et argentea, intrare in amoenissima et amplissima praedia, obsequi sibi magnas familias: evigilat, et plorat. Et quomodo vigilans accusat hominem qui illum exspoliavit, sic ille accusat qui illum excitavit. Apertissime hinc locutus est Psalmus: Dormierunt, inquit, somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
contrahit: Sequentia audi: Facile
tribu ant. cõmunicent. Veluti a qua
frigida ꝑfunditrigescit: stringita
sinĩ & dicit. Non ꝑ dolabores meoss
Infelix ꝑdereuis laborestuos : Ecce
morieris: &ꝗ nihilhuc ad tulsti
nihilhinc potes auferro : Cumpi hil
abstuleris. Nonio ꝑdidistiom̃s labores
tuos : Audiergo consilium dĩ : Nonter¬
rearis : qr dix. facile tribuant cõmu¬
nicent : Audi qđ sequit. expecta : No¬
licontra me claudere ostium: nec au¬
ditum cor distui: Expecta: Vis nosse. fa¬
ciletribuant cõmimicent. quia ñ perdes
& hoc solũ : Ñ ꝑdes: Thesaurident hi quit
sibi fundam̃ tum bonũ infuturũ : ut ad¬
p̃hendant uerã uitam: Ista ergo quȩte
delectant : falsa uita ẽ : Quasi in sõnis
hicuiuis : Si quasi in soninis hic uiuis : e¬
uigilaturus es quando morieris : Et si
nihilhabes inuenire in manib: tuis. quo¬
miodo simendicus dormiat. & in somnis
illiueniathereditas : Nihil illo felicius

Expanded text:
contrahit se, quando audit, Facile contrahit se, quando audit, Facile tribuant, communicent: veluti aqua frigida perfunditur, rigescit, stringit sinum, et dicit, Non perdo labores meos. Infelix, perdere non vis labores tuos? Ecce morieris, et qui nihil huc attulisti, nihil hinc potes auferre: cum nihil abstuleris, nonne perdidisti omnes labores tuos? Audi ergo consilium Dei. Non terrearis, quia dixit, Facile tribuant, communicent. Audi quod sequitur. Exspecta, noli contra me claudere ostium, nec aditum cordis tui; exspecta. Vis nosse, Facile tribuant, communicent, quia non perdes, et hoc solum non perdes? Thesaurizent, inquit, sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam. Ista ergo quae te delectat, falsa vita est: quasi in somnis hic vivis. Si quasi in somnis hic vivis, evigilaturus es quando morieris, et sic nihil habes invenire in manibus tuis. Quomodo si mendicus dormiat, et in somnis illi veniat haereditas; nihil illo felicius
Abbreviated transcription (Latin):
terum his quiiã diuites st̃ : ad huc cox¬
siliũ dedit apłs: Prxcipeinquit diuitib
huiusmundi : non suꝑbe sapere. Ver¬
mis diuitiarũ superbia ẽ: Difficileẽ
ut non sit superbus : quidiues ẽ: Tolle
superbiã diuitiȩ ñ nocebunt : Sed
ad tende quid inde facere debeas : ne
uac& apudte. qđ largitus ẽds̃: Non
suꝑbe sapere : istud uitiũ tolle: Neq
sperare in incerto diuitiarum. Tol¬
le & hocuitium: Cũ abstuleris ista:
exerce operabona quȩ audis: Diui¬
tes sint inquit in operib: bonis : pon
sperent in incerto diuitiarum: Sed
ubi sperent : indm̃uiuum qui p̃stat
nob om̃a labundant̃ ad fruendum:
Mundũ p̃statds̃ paupcribus : prestat
diuiti: Numꝗd qr diues ẽ. duos uen¬
tres impleturus ẽ : Ad tendite & ui¬
dete: qm̃ dedatisdĩ pauperessaturati
dormiunt: Qui pascituos: pascit il
suã habet̾ hoc inde fiat : Diuites efto¬
te : quuillã habetis: Sedubi diuites:
inoperib: bonis ł acile inquit tribu¬
ant: cõmunicent: Hiciã auaritia

Expanded text:
m his qui jam divites sunt, adhuc consilium dedit Apostolus: Praecipe, inquit, divitibus hujus mundi non superbe sapere. Vermis divitiarum superbia est. Difficile est ut non sit superbus, qui dives est. Tolle superbiam, divitiae non nocebunt. Sed attende quid inde facere debeas, ne vacet apud te quod largitus est Deus. Non superbe sapere: istud vitium tolle. Neque sperare in incerto divitiarum: tolle et hoc vitium. Cum abstuleris ista, exerce opera bona. Quae? Audi: Divites sint, inquit, in operibus bonis, non sperent in incerto divitiarum. Sed ubi sperent? In Deo vivo qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum. Mundum praestat Deus pauperi, praestat et diviti. Numquid quia dives est, duos ventres impleturus est? Attendite, et videte quoniam de datis Dei pauperes saturati dormiunt. Qui pascit vos, pascit et si jam habetur, hoc inde fiat. Divites estote, qui illam habetis. Sed ubi divites? In operibus bonis. Facile, inquit, tribuant, communicent. Hic jam avaritia
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nescit homo quandomoriat᷑ Latet
nitudo : delectathonoris fulgor. de¬
lectat potentie terror. delectant ista
Sed audiat᷑ apłs: Nihil intulimꝰ in hune
mundum : sed nec auferre quid possum :
Nonor te deb& querere : ñ tu ipsum: De¬
bes ũt in locohumiliori discumbere:
ut qui te inuitauit faciatte adhono¬
ratiorẽ locum ascendere : Si aut̃ noluerit :
ubi recumbes manduca qr nihil hichitu¬
listi in hunc mundũ: Parum ẽ tibi quia
dealieno manducas : Discũbe ubicũq
& manduca : Dicturus es demeo: Audi
apłm : Nihil intulimꝰ in hunc mundũ
Admundũ uenisti : plenã m̃sã iuenisti.
sed chũ ẽ terra & plenitudo eius : Nam¬

Expanded text:
 nescit homo quando moriatur. Latet nitudo, delectat honoris fulgor, delectat potentiae terror: delectant ista; sed audiatur Apostolus: Nihil intulimus in hunc mundum, sed nec auferre quid possumus. Honor te debet quaerere, non tu ipsum. Debes enim in loco humiliori discumbere, ut qui te invitavit, faciat te ad honoratiorem locum ascendere . Si autem noluerit, ubi recumbis, manduca: quia nihil intulisti in hunc mundum. Parum est tibi quia de alieno manducas? Discumbe ubicumque, et manduca. Dicturus es, De meo. Audi Apostolum: Nihil intulimus in hunc mundum. Ad mundum venisti, plenam mensam invenisti. Sed Domini est terra et plenitudo ejus . CA
Abbreviated transcription (Latin):
differas dedie indiem: Subito enĩ ueni¬
et ira eius: & in tempore uindicte dis¬
uersus fueris. obliuiscit᷑ malitiȩ tuȩ
pͣteritȩ : Sed nũquid uitã crastinidiei
ꝓmisitabi : Anforte ñ tibi illã ꝓmisit
dã pn& &te & illũ ds̃ : Diem mortis in

Expanded text:
differas de die in diem. Subito enim veniet ira ejus, et in tempore vindictae disversus fueris, obliviscitur mala tua praeterita: sed numquid vitam crastini diei promisit tibi? An forte non tibi illam promisit damnet et te et illum Deus? Diem morti
Abbreviated transcription (Latin):
in illa die iustus iudex : Non solum
aũt mihi : sed & omnib: ꝗdiligunt
manifestationẽ eius: Redd& inquit
mihi dñs coronã : uistꝰ uidex : Debet
ergo qđ redd& : Redd &ergo : iustus
iudex : Ñ enĩ opere ispecto : potes
negare mercedem: Qđ opus inspicit:
bonũ certam̃ certaui : opus ẽ : Cursũ
consũ maui : opus est : fidẽ seruaui:
opusẽ: Suꝑ ẽ mihi corona iustitiȩ
merces ẽ: Sed in mercede tunihil
agis : inopere ñ solus agis. sed corona
tibi ab ipsoẽ : Opus aũt abste : sed non
nisi ipso adiuuante: Cũ aut̃ paulus
aptłs prius saulis crudelissimꝰ essa
& inmanissim ꝑsecutor : nihil omni¬
noboni merebat᷑. immomcrebatur
plurimũ malũ : Merebat᷑ enĩ dãpna¬
ri ñeligi Ecce subito cũ mala face¬
r& & mala mereret᷑: una cȩlesti
uoce ꝓst̃nit᷑. ꝑsecutor deicit᷑. prȩdi¬
cator erigit᷑: Audi eũ hoc ipsum con¬
fitentem : Quiprius fuiblas phemꝰ
reddita: Si enĩ debita redderent᷑

Expanded text:
m autem mihi, sed et omnibus qui diligunt manifestationem ejus . Reddet, inquit, mihi Dominus coronam justus judex. Debet ergo quod reddet. Reddet ergo justus judex. Non enim opere inspecto potest negare mercedem. Quod opus inspicit? Bonum certamen certavi, opus est: cursum consummavi, opus est: fidem servavi, opus est. Superest mihi corona justitiae, merces est. Sed in mercede tu nihil agis; in opere non solus agis. Corona tibi ab ipso est; opus autem abs te est, sed non nisi ipso adjuvante. Cum autem Paulus apostolus, prius Saulus, crudelissimus esset et immanissimus persecutor, nihil omnino boni merebatur, imo merebatur plurimum mali: merebatur enim damnari, non eligi. Et ecce subito, cum mala faceret, et mala mereretur, una coelesti voce prosternitur: persecutor dejicitur, praedicator erigitur. Audi eum hoc ipsum confitentem: Qui prius fui blasphemusreddita. Si enim debita redderentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tuere & audire : tam̃ firte cagi¬
tandolaquimini & dicitis uobis
Volo ancardare : sedillemȩlesit:
am pastulare: Quidergdicturus
sũ uadȩadillum & tupit exieniam:
absit Nalamentiaris nalodicais
damibiueniam: quiten astinã per¬
casse in fratrenituũ. Quidenimti
biꝑdest cũtusueris tius accusator
quide pctastili ignasci abeoquẽ
non lȩsisti. autquo non pet casti
nihiltibi ꝓdest: Nolo facias
Nastibins discussisti scisti quia
ille intepeccauit nõti ĩ illum:
Scitoinquit: Instatitta scientia sit
tuascientia noliuenire affatrẽ
tuũ quunte peccauit : & uitro ab
illo pettrȩteniã. Debentint̃uas
eẽ alii pacifici ꝗ illũ ab uirgent:
ugate priusueniã pecat: Tutan¬
tũ paratus esto ignasiere : prorsus
paratis esto ex cordedimitere
Siparatus es dimittere : iãdimisisti:
Habes adhuc qđores. Oraꝓ illo ut
petat atgieniam: quia sciseinocẽ¬
resinõ perat. Orapillꝯ ut petat

Expanded text:
acere et audire; tamen forte cogitando loquimini, et dicitis vobis, Volo concordare, sed ille me laesit, am postulare. Quid ergo? dicturus sum, Vade ad illum, et tu pete veniam? Absit. Nolo mentiaris: nolo dicas, Da mihi veniam, qui te nosti non peccasse in fratrem tuum. Quid enim tibi prodest, cum tu fueris tuus accusator? Quid expetas tibi ignosci, ab eo quem non laesisti, aut in quem non peccasti? Nihil tibi prodest, nolo facias: nosti, bene discussisti, scis quia in te peccavit, non tu in illum. Scio, inquit. In ista tuta scientia, scientia. Noli venire ad fratrem tuum qui in te peccavit, et ultro ab illo petere veniam. Debent inter vos esse alii pacifici, qui illum objurgent, ut a te prius veniam petat: tu tantum paratus esto ignoscere, prorsus paratus esto ex corde dimittere. Si paratus es dimittere, jam dimisisti. Habes adhuc quod ores: ora pro illo, ut petat a te veniam; quia scis ei nocere si non petat, ora pro illo ut petat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiinillum om ĩs mundus pecta¬
uit nec exĩgit supplicia sed ꝓmi¬
sit praemia. babei sergo istunites¬
temincordibus uris quiasi in aliquẽ
peccauimus uero corde ueniã postu¬
lemus Sialiquis innos peccauit
uiniã dare parͣ tisi mus: & ꝓinimi¬
malo alimo pasci: Scicotidieue¬
nire hamines ginua figere fran¬
tẽ t̃rȩconcutere. Aliquandola
micum meuͣ Planera ut beci¬
dat in imicũ tuum: & saluet
fratremtnium Oiciditinimiti¬

Expanded text:
prope in illum omnis mundus peccavit; nec exegit supplicia, sed promisit praemia. Habemus ergo ipsum testem in cordibus nostris, quia si in aliquem peccavimus, vero corde veniam postulemus; si aliquis in nos peccavit, veniam dare parati simus, et pro inimimalo alieno pasci? Scio quotidie venire homines, genua figere, frontem terrae concutere, aliquando vumicum meum. Plane ora, ut occidat inimicum tuum, et salvet fratrem tuum: occidat inimici
Abbreviated transcription (Latin):
tibidimiserit dnis: si pat est exigat
serius: Dico alud Ad moniuer¬
gacum quin oluit dimitt cresra¬
trisuo cũpitit illedimitti sibi ũt
facatꝗđ nolelut nequindo erat
nan accipiat qđ desiderat : admo¬
nin & illũ ꝗ petunt ueniã peccati
sui a fratresuo & non accepit : ntt in
eo qđ nonimperauit a fratresuo
securus sit dedñosuo: Est aliud
qđ ad moneam: Peccauit inte
frt̃tuus & noluit tibi dicert dimit¬
dant uerba ista: Vtinam dsĩlla
eradic& deagrasuo : hocẽ dicardib
dice redimitte mihi : nan erubue¬
runt pe are : & crubescuntro¬
gare:. Non erubuerunt de int¬
tate Ipso sergo in primis admo¬
cere qđ fuistis : non de biuisse dice
riqđ dexistis : petite ueni ã frsa

Expanded text:
tibi dimiserit Dominus, si potest, exigat tibi dimiserit Dominus, si potest, exigat servus. Dico aliud: Admonui ergo eum qui noluit dimittere fratri suo, cum petat ille dimitti sibi, ut faciat quod nolebat; ne, quando orat, non accipiat quod desiderat. Admonui et illum qui petivit veniam peccati sui a fratre suo, et non accepit; ut in eo quod non impetravit a fratre suo, securus sit de Domino suo. Est et aliud quod admoneam: Peccavit in te frater tuus, et noluit tibi dicere, Dimitdant verba ista: utinam illa Deus eradicet de agro suo, hoc dicere, Dimitte mihi. Non erubuerunt peccare, et erubescunt rogare: non erubuerunt de initate. CAPUT V. Ipsos ergo in primis admocere quod fecistis, non debuisse dicere quod dixistis; petite veniam fratres a
Abbreviated transcription (Latin):
ambula Painemnrm catidianumda
nabis badiȩ Dixiti. Quod scquitur
inde : nefnce uistrans andere & ali¬
ud dicere Nones quitransire possis
Quaredicas. himite nobis dedita nr̃a :
fragilitatis. & in ho sđo uliq abun¬
dantia iniquitatis Brargo. dimit¬
ten abis debita nr̃a: sed qđ sequitur
uide Noliusti autt̃ dimit terepera¬
tum fratrituo & dicturus essicut&
nos dimittimus debitarilus nr̃is÷
Annones dicturus : Sinonesdicturꝰ :
nihiliciptitrus Sia in dicturus
falsĩ ẽsdicturus: Ergodic &uerũ
dic Quomado dicturus suerĩ ꝗ
Illum ad monui: moda tecan solor o
quis quis c̃ssitamaes. quidixistisra¬
trituo dimitte mi hi qđ intepetcaui :
Sidreisti ex toto corde : siuera humile¬
tite nanficta ciritate quo mado
ds uide hcrde undedixisti. Sedille
nalut tibidimittere : nolieẽ solli¬
citus Seriuestis : ambo habit isdm̃
Canseruatuo debes: noluit tibi dimit¬
tare: Int̃ pella dm̃ amlorũ. Quad

Expanded text:
mbula: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Dixisti: quod sequitur vide ne forte velis transcendere, et aliud dicere. Non est qua transire possis, quare dicas, Dimitte nobis debita nostra, fragilitatis, et in hoc saeculo ubique abundantia iniquitatis; dic ergo, Dimitte nobis debita nostra. Sed quod sequitur vide. Noluisti enim dimittere peccatum fratri tuo, et dicturus es, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . An non es dicturus? Si non es dicturus, nihil es accepturus: si autem dicturus, falsum es dicturus. Ergo dic, et verum dic. Quomodo dicturus es verum, qui Illum admonui: modo te consolor, o quisquis es, si tamen es, qui dixisti fratri tuo, Dimitte mihi quod in te peccavi: si dixisti ex toto corde, si vera humilitate, non ficta charitate, quomodo Deus videt in corde unde dixisti, sed ille noluit tibi dimittere, noli esse sollicitus. Servi estis ambo, habetis Dominum: conservo tuo debes, noluit tibi dimittere; interpella Dominum amborum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
lqscere ꝓ inde omnibus dicoui¬
ris & seminis minorilius & ma¬
ioribus : laias : &diricis : dico &
mihi ipsi Om̃s audiamus : am̃s
tineamus. Si pecamus in fris¬
uimus : faciamus qđ iub& pater
ꝗ erit ds̃ uidex & pitamus ueniã
a fratribus ꝗli farte pecando meos
aliquid offindimus aliquidlisimꝰ:
sunt ꝑ sonehumiles ꝓardine scłihu¬
uis aquibus sipeta s ueniã : extol¬
luntur in suꝑhia. Hocẽ qđ dico
Aliquando dns hamo peccatinser¬
uũsiũ. Quiasi ille dominus est.
nisunt quiaam lia xp̃i sanguine
redemptis: Tam̃ durũ iudetur
uithocetiã uibcam ho precipiam
utsi fortedominus peccat in ser¬
uũ suũ iniustelitigando in iuste
cedendo dicatilli ignoscemili da
mihi ueniã. Nonquia ñ debetfa¬
are : scaneille incipiat suꝑbire:
Ouidergo : Anteo culos dĩ potni¬
tcat eum anteoculos dĩ piiniat
corsuũ: Et sinmnpatest scruo dice¬
blando illũ allaquatur. Blanda
inim appellatio ueniȩ ẽ pastu
litia. Restat ut eas alloquar:

Expanded text:
erinde omnibus dico, viris et feminis, minoribus et majoribus, laicis et clericis: dico et mihi ipsi. Omnes audiamus, omnes timeamus. Si peccavimus in fravimus, faciamus quod jubet Pater, qui erit Deus judex; et petamus veniam a fratribus, quos forte peccando in eos aliquid offendimus, aliquid laesimus. Sunt personae humiles pro ordine saeculi hujus, a quibus si petas veniam, extolluntur in superbiam: hoc est quod dico; aliquando dominus peccat in servum suum: quia etsi ille dominus est, vi sunt, quia ambo Christi sanguine redempti sunt. Tamen durum videtur ut hoc etiam jubeam, hoc praecipiam, ut si forte dominus peccat in servum suum injuste litigando, injuste caedendo; dicat ille, Ignosce mihi, da mihi veniam. Non quia non debet facere, sed ne ille incipiat superbire. Quid ergo? Ante oculos Dei poeniteat eum, ante oculos Dei puniat cor suum: et si non potest servo diceblande illum alloquatur. Blanda enim aimo. Restat ut eos alloquar,
Abbreviated transcription (Latin):
quiodit fratremsiiũ ambulat exit
intrt ꝓcedit : nulli scatenis anera¬
tus nullo carcere indusus reatuta¬
m̃ligatus cst: Noliillum pitare
Cũ audis quiodit fratrem siuĩ intene¬
tenebras. adiungit & dicit: Quio¬
ditfratremsuũ homiidaest Odis
fratrem & siturus ambulas & can¬
cordarenonius: quã ius ideo ds̃spa¬
tium dedit : Et ceiam omicidaes si
adhucuiuus. Sid m̃ iratũ habires:
cũ adiofratris subito rapereris. Par¬
c& ds̃tibi : parcetitibi concorda cũ fra¬
tretuo. Aut sorcitiuis & illinonuult
suffinattibi Habis unde illumn doleis
Tusoliutti Dicsipis amcordire & ille
nonuult : dic securus. dimittinobisde¬
bitanr̃a sicuit & nos dimittimus debito¬
illo cancordare. iscidicere fraterig¬
noscemihi peccaaiuunte: illenan
uultignoscere non uult dimittere
debitum. quad cidebes: Non uultti¬
bidimittere: ipscobseruet quando ha¬
hit habere Quando uonrturis est qui

Expanded text:
Qui odit fratrem suum, ambulat, exit, Qui odit fratrem suum, ambulat, exit, intrat, procedit, nullis catenis oneratus, nullo carcere inclusus: reatu tamen ligatus est. Noli illum putare Cum audis, Qui odit fratrem suum, in tenetenebras, adjungit, et dicit: Qui odit fratrem suum, homicida est. Odis fratrem tuum, et securus ambulas? et concordare non vis, quamvis ideo Deus spatium det tibi? Ecce jam homicida es, et adhuc vivis: si Dominum iratum haberes, cum odio fratris subito rapereris. Parcit Deus tibi, parce tu tibi, concorda cum fratre tuo. At forte tu vis, et ille non vult? Sufficiat tibi. Habes unde illum doleas: te solvisti. Dic, si vis concordare, et ille non vult; dic securus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoillo concordare, vis ei dicere: Frater, ignosce mihi quod peccavi in te. Ille non vult ignoscere, non vult dimittere debitum: quod ei debes, non vult tibi dimittere. Ipse observet, quando habet orare. Quando venturus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sepectiam & paterira sctturfilio :
sedn an oditfilium. lrastur ittor¬
rigat: Si prapterea ira scitnrut
corsigat : amando irascttur. Prap
paraniane odu: irafistiucaest.
Sed festuicã sinitrias trabiserit
luitnas terrere sententia. Ait
enim: Tonedrȩtransi erunt lix
ueroiamlucet. Deinsequtus ad¬
iunx̃. Quisedicit inluine eẽ &
sratremsuum adit : in tindris
uisq adhuc: Sed fortetales tenebras
cẽ. ham aputat: qual s pitiuntur
in carceribus indusi: Vti nã tale sessent
& tam̃ intalibus. nema uultesse:
In illis aut̃ carcetũ tinebris. passunt¬
indudi in nocentes: Intalibus enĩtene¬
bris: Indusis martrres. Tenebrae
arcũ quaq fundebantur : & lixuige¬
bat incordibus. In illis ten ebris carce¬
ris. oculis nanuidelant : sed amore
frat̃nitatis dm̃ uidebant: Vultis
scre qualess̃ istȩ tenebrȩ de quibus
dictum est qui aditfratrẽsuũ intene¬
bris est usq adhuc. & in alio locoditt
quioditfratrem suum hamiada ẽ :

Expanded text:
saepe etiam pater irascitur filio, saepe etiam pater irascitur filio, sed non odit filium: irascitur, ut corrigat. Si propterea irascitur ut corrigat, amando irascitur. Proptparatione odii, ira festuca est. Sed festucam si nutrias, trabes erit. buit vos terrere sententia. Ait enim: Tenebrae transierunt, lux vera jam lucet. Deinde secutus adjunxit: Qui se dicit in lumine esse, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc . Sed forte tales tenebras esse homo putet, quales patiuntur in carceribus inclusi. Utinam tales essent! Et tamen in talibus nemo vult esse. In his autem carcerum tenebristes. In talibus enim tenebris inclusi sunt martyres. Tenebrae circumquaque fundebantur, et lux fulgebat in cordibus. In illis tenebris carceris oculis non videbant, sed amore fraternitatis Deum videbant. Vultis scire quales sunt istae tenebrae, de quibus dictum est, Qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc? In alio loco dicit: Qui odit fratrem suum, homicida est .
Abbreviated transcription (Latin):
seruatione quadra gesimȩ
cõmanent nos diefraĩna con¬
cardia loquiuobis: utquicũq hab&
aduersus alium quaerelam: finiat.
nefiniatur: Nalite istã contẽp¬
nere frsmei: Cumenim ut taista
martalis ofragilis quasnnt̃tot
t̾renas temptatianis penditatur
& orat ne sub mergatur : nanpotest
Qualibuscũq: peccatis unũ ÷ reme¬
diũ ꝑ qd iiiucrepassimus : quiado¬
cuit nas magist ds̃ diccreinoratio¬
ne: Dimittenoliis debita : sicut
& nos dimitimus debitarib: nris:
Pactum & placitum cum dõ feci¬
mus : & canditiamẽ saluordidebi¬
ti incautione canscripsimus :
Dimitiihais plina fidutia piti¬
mus si e mas dimitimus : Si ut̃
non dimittimus dimitti nobi s pe¬
cita nom pitimus : ne nosipsas fal¬
lamus Hlamosenan fallat dsnemi¬
nemfallit. Humanũ ÷ irasci. &uti¬
nã nechor passimus. Humanũ ẽi¬
rasci: sed non dehet iracindigtua
natussurculus breniss. spicianibus
inrigari: & ad trabem adii ꝑuenire:
Aliudẽ enimira aluidadiũ Ñ

Expanded text:
servatione Quadragesimae, commonent nos de fraterna concordia loqui vobis, ut quicumque habet adversus alium querelam, finiat, ne finiatur. Nolite ista contemnere, fratres mei. Cum enim vita ista mortalis et fragilis, quae inter tot terrenas tentationes periclitatur, et orat ne submergatur, non potest qualibuscumque peccatis; unum est remedium per quod vivere possimus, quia docuit nos magister Deus dicere in Oratione: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Pactum et placitum cum Deo fecimus, et conditionem solvendi debiti in cautione subscripsimus. Dimitti nobis plena fiducia petimus, si et nos dimittimus: si autem non dimittimus, dimitti nobis peccata non putemus; ne nos ipsos fallamus. Homo se non fallat, Deus neminem fallit. Humanum est irasci: et utinam nec hoc possemus. Humanum est irasci: sed non debet iracundia tua, natus surculus brevis, suspicionibus irrigari, et ad trabem odii pervenire. Aliud est enim ira, aliud odium. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
gens : bibit prior : Calicem inquit
quẽ ego bibiturus sum: ꝗ in me ñ habeo
qđ ab illo calice sanet᷑: Bibiturus sum
tam̃ : netu de digneris bibere. cuiopꝰ
est ut bibas: lam uidete fr̃s si amplius
egrotare deb& genus humanum : ac ce¬
pta tanta medicina: lam humilis ds̃
& adhuc suꝑbus homo : audiat discat:
Om̃a inquit inihi tradita st̃ a patremeo
Sidesideras om̃a : moecũ habebis : Si
desideras patrẽ : ꝑme habebis. in me
habebis : Nemocognoscit patrẽ : nisi
filius: Noli desperare : ueni ad filiũ :
Audi qđ sequit᷑: Et cui uoluerit filius
reuelare : Dicebas : Nom possum :¬

Expanded text:
gens bibit prior. Calicem, inquit, gens bibit prior. Calicem, inquit, quem ego bibiturus sum : qui in me non habeo quod ab illo calice sanetur, bibiturus sum tamen, ne tu dedigneris bibere, cui opus est ut bibas. Jam videte, fratres, si amplius aegrotare debet genus humanum accepta tanta medicina. Jam humilis Deus et adhuc superbus homo? Audiat, discat. Omnia mihi, inquit, tradita sunt a Patre meo. Si desideras omnia, mecum habebis: si desideras Patrem, per me habebis, et in me habebis. Nemo cognoscit Patrem, nisi Filius. Noli desperare: veni ad Filium. Audi quod sequitur: Et cui voluerit Filius revelare. Dicebas, Non possum. P
Abbreviated transcription (Latin):
uia . quouis uenire Cirtefor¬
te a uaritia omĩa uis possidere :
Omiã mihitra ditas a patremeo
ess& inte qđ a mari dignum e&̃: Ama¬
tus es prius : ut dignus fieres qui ama¬
pius amari merebatur : Quare :
Quid merebt᷑ impius : ꝓ impiis mor¬
tuus est: Ecce ꝗd tibi presaitum est
impio. Quid seruatur : Quid prȩsti¬
Desiderabas aut om̃a possidere : noli
ꝑ auaritiam: Perpietatẽ hoc quȩre :
ꝑhumilitatẽ hoc quȩre : Si enim
ita quȩsieris : possidebis: Tenebis
enim eum ꝑ quẽ facta st̃ om̃a : & cũ
ipso om̃a possidebis: Non hec nos¬
ñ peꝑcit : sed ꝓ nob omnibus tradidit
illum: Quomodo ñ & cum illo om̃a
nob̵ donauit : Auare : ec cehabes
omã: Oma que amas ut ñ impedi¬
aris a xp̃o contẽpne : & ipsũ tene in
quo possis om̃a possidere Ipseergo
medicus nihiltali indigens medica¬
mento : tam̃ ut exhortaretur
egrotum bibit qđ opus nonerat: Tã quuã
accus antẽ alloquens & trepidũ eri¬

Expanded text:
via. Quo vis venire? Certe forvia. Quo vis venire? Certe forte avaritia omnia vis possidere. Omnia mihi tradita sunt a Patre meo, esset in te quod amari dignum esset. Amatus es prius, ut dignus fieres qui amapius amari merebatur? Quaero quid merebatur impius? Damnari, tuus est. Ecce quid tibi praestitum est impio, jam pio quid servatur? Quid praestiDesiderabas autem omnia possidere: noli per avaritiam; per pietatem hoc quaere, per humilitatem hoc quaere. Si enim ita quaesieris, possidebis. Tenebis enim eum per quem facta sunt omnia, et cum ipso omnia possidebis . non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum; quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Avare, ecce habes omnia. Omnia quae amas, ut non impediaris a Christo, contemne, et ipsum tene in quo possis omnia possidere. Ipse ergo medicus nihil tali indigens medicamento, tamen ut exhortaretur aegrotum, bibit quod opus ei non erat: tanquam recusantem alloquens, et trepidum eri
Abbreviated transcription (Latin):
poterat: Clamat ille ꝗ factus ẽ uia :
intrate ꝑ angustã portam: Conatur
impedit tumor: Et tanto magis ꝑ¬
nitiose conat᷑ : quanto magis impedit
us tumebit. amplius tumens : Quan¬
do intrabitur ergo dũ tumescat :
Vnde tuonescit. accipiat humilita¬
tis medicamentum: Bibat contra
tumorẽ poculũ a marũ. sed salubre
bibat poculũ humilitatis : Quid se
artat : Nonsinit moles ñ magna
sed tumida. Magnitudo enim
soliditatem hab& tumor inflati¬
Sicertus ut solidus nonista deside¬
r& Etneista pomparerũ laben¬
tium corruptibiliumq gloriet᷑ :
audiat cum ipsum quidixit bitra
teꝑ angustam portam dicentem¬
dm̃ egosimiua. Quis enim quae¬
rer& tumidus Qua intrabo o
Ego suminquit uia ꝑ me intra
uia. Quidqueris  qua redeas
quoredeas. qua intres: nealicubi
erres ipsetibiomia factus est
Breuiter ergodicit humilesesto
mites esto. Audiamus haca ꝑ¬
tissime dicentem: utuid easqua
situia quaesituia quasit

Expanded text:
poterat. Clamat ille qui factus est via: poterat. Clamat ille qui factus est via: Intrate per angustam portam . Conatur ingredi, impedit tumor: et tanto magis perniciose conatur, quanto magis impedit us tumebit; amplius tumens quando intrabit? Ergo detumescat. Unde detumescit? Accipiat humilitatis medicamentum: bibat contra tumorem poculum amarum, sed salubre; bibat poculum humilitatis. Quid se arctat? Non sinit moles, non magna, sed tumida. Magnitudo enim soliditatem habet, tumor inflatiit, ut certus, ut solidus. Non ista desideret, non de ista pompa rerum labentium corruptibiliumque glorietur: audiat eum ipsum qui dixit, Intrate per angustam portam, decentem, Ego sum via. Quasi enim quaereret tumidus, Qua intrabo? Ego sum via, inquit; per me intra:janua . Quid quaeris qua redeas, quo redeas, qua intres? Ne alicubi erres, ipse tibi omnia factus est. Breviter ergo dicit: Humilis esto, mitis esto. Audiamus hoc apertissime dicentem, ut videas qua sit via, quae sit via, quo sit
Abbreviated transcription (Latin):
immo & odit & amat: Odittua:
amatte Quid ẽ odittua amatte:
Odit qđ fecisti : amat qđ fecit ds̃
Quȩ st̃ enĩ tua. nisi peccata: Et quid
estu nisi quẽ fecit ds̃ hominẽ ad
imaginẽ & similitudinẽ suam :
Neglegis qđ factus es : diligis quod
fecisti: Amas extrate opera tua :
ne glegis inte opusdĩ : Merito is
merito laberis : merito &ate ipso
ꝑgis. merito audis sp̃s ambulans
in commutabilis corripit: Auersus
est : quiatu te auertisti: Tuab illo
fecisti casũ: non ipse a te fecit oc casũ.
Ergo audidicentẽ tibi : Conuertimini
adie : & conuertar aduos: Noc est
enĩ qđ conuertar aduos : quia conuer¬
timini adme: Eugientis dorsa ꝑse¬
quitur : faciem redeuntis in lumi¬
nat: Quo enĩ fugies : ado fugies:
Quo fugies. fugiens ab illo qui nulloloco
continetur. &nus quã absens est : Qui
conuersum liberat : prnit aduersum:
Habe siudicẽ fugiens : patrẽ habeto
in ipso tumore ꝑ angustũ redire pon

Expanded text:
Imo et odit et amat. Odit tua, Imo et odit et amat. Odit tua, amat te. Quid est, Odit tua, amat te? Odit quod fecisti, amat quod fecit Deus. Quae sunt enim tua nisi peccata? Et quid es tu, nisi quod fecit Deus hominem ad imaginem et similitudinem suam? Negligis quod factus es, diligis quod fecisti. Amas extra te opera tua, negligis in te opus Dei. Merito is, merito laberis, merito et a te ipso pergis: merito audis, Spiritus ambulans, incommutabilis corripit. Aversus est, quia tu te avertisti. Tu ab illo fecisti casum, non ipse a te fecit occasum. Ergo audi dicentem tibi, Convertimini ad me, et convertar ad vos. Hoc est enim, Convertor ad vos, quia convertimini ad me. Fugientis dorsa persequitur, faciem redeuntis illuminat. Quo enim fugies a Deo fugiens? Quo fugies fugiens ab illo qui nullo loco continetur, et nusquam absens est? Qui conversum liberat, punit aversum. Habes judicem fugiens, patrem habeto et ipso tumore per angustum redire non