comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad cuius sinũ conuolauimꝰ
ce ignorante conturbet. At
ille cum sepe nos docendi simu¬
la tõne in aliquam professio¬
nis speciem cemptaret indu¬
cere dicens. quia ad abrahain
dcm̃ eẽt a dño. Ambula corã
me ⁊esto sine macula.⁊za
chariam ⁊ elizabeth pronũti
dem ab origine dictum ab eo
proferri cum plurib nobis
totum erat. Cui responsum
ꝑ me est. Nos filii eccli̾e cha¬
tolice sumus. Non exigas a
nobis pater. ut doctores suꝑ
doctores ẽẽ audeamus. aut
indices super iudices/ patres
quos nniu̾sa ꝑorbem ecclia ꝓ¬
bat quorum cõmunioni nos
ad herere gaudetis. Dampna¬
bilia hec ẽẽ dogmata decreue¬
runt. Illis probantib nos obedi¬
re dignum est. Cur interrogas fi¬
lios quid sentiant cũ patres audi¬
as quid decernant: Ad quod ille
dui disputans ⁊ nrĩs ꝓpt̾ imperi¬
tiam ignoti uobis incerpretis quẽ
sepissime iuri pͥmarii ⁊ religiosi pas¬
seruius ⁊ auitus prb̃i ⁊ dñs exdu¬

Expanded text:
ad cuius sinum conuolauimus, ad cuius sinum conuolauimus, te ignorante conturbet\'. at ille cum saepe nos docendi simulatione in aliquam professionis speciem temptaret inducere, dicens, quia ad Abraham dictum esset a Domino: ambula coram me et esto sine macula, et Zachariam atque Elisabeth pronuntiaidem ab Origene dictum ab eo proferri compluribus nobis notum erat — cui responsum per me est: nos filii Ecclesiae catholicae sumus; non exigas a nobis, pater, ut doctores super doctores esse. audeamus aut iudices super iudices. patres, quos uniuersa per Orbem Ecclesia probat, quorum communioni uos adhaerere gaudetis, damnabilia haec esse dogmata decreuerunt: illis probantibus nos oboedire dignum est. cur interrogas filios quid sentiant, cum patres audias quid decernant?\' Ad quod ille diu disputans et nostris propter imperitiam ignoti nobis interpretis — quem saepissime uiri primarii et religiosi Passerio et Auitus presbyteri et Domnus exdu
Abbreviated transcription (Latin):
possom. Ego ilico prosecutus
sum. Noc incelestino affri¬
cana synodus detestata est.
Noc augustins ep̃e scrip¬
tis sius sicut audistis exhor¬
ruit. Hoc in ip̃ius nunc pela¬
gii scriptis sua responsione
condempnat. Hoc ⁊ beatus
iheronimus cuus eloquium
uniu̾sus occidens sicut ros
in uellus expectat. multi enĩ
iam heretici cũ dogmatib su¬
is ip̃o obpugnante supplosi
sunt. in epłã sua quam nuper
ad tesiphontem edidit cõ dẽpnau̾.
Dimiliter in libro qu̾e nũe scribit
collata in modum dyalogi alter¬
catõne ꝯfutat. Hoc est enmm lu¬
bricum inancistro draconemte¬
nere ꝯpossit effugere. Porro au¬
tẽ ep̃c iohẽs nichil horum au¬
diens a nobis exigere conaba¬
tur ut accusatores nos ip̃o ii¬
dice fateremur. Responsum
sepiissime est ab umu̾sis. No
accu satores huius non sumꝰ
sed quid frẽs tui prẽs nr̃i sen¬
serunt ⁊decreuerunt super
hac heresi quam nunc laicꝰ
uulgo predicat intimamus
ne eccłiam tuam pre sertim

Expanded text:
possum. ego ilico prosecutus possum. ego ilico prosecutus sum: \'hoc in Caelestio Africana synodus detestata est; hoc Augustinus episcopus scriptis suis, sicut audistis, exhorruit; hoc in ipsius nunc Pelagii scriptis sua responsione condemnat; hoc et beatus Hieronymus, cuius eloquium uniuersus Occidens, sicut ros in uellus, expectat — multi enim iam haeretici cum dogmatibus suis ipso oppugnante supplosi sunt — in epistula sua, quam nuper ad Ctesiphontem edidit, condemnauit, similiter et in libro, quem nunc scribit, collata in modum dialogi altercatione confutat. hoc est enim lubricum in ancistro draconem tenere, ne possit effugere\'. Porro autem episcopus Iohannes nihil horum audiens a nobis exigere conabatur, ut accusatores nos ipso iudice fatesremur. responsum saepissime est ab uniuersis: nos accusatores huius non sumus, sed quid fratres tui, patres nostri, senserint et decreuerint super hac haeresi, quam nunc laicus uulgo praedicat, intimamus, ne Ecclesiam, tuam praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Et quis est michi augustinꝰ
Cumꝙ uniuersi acclamarentb.
blasphemantem in epm̃. ⁊ cuius
ore dñs uniu̾se affrice unitatis
in dulserit sanitatem. non solum
aconuentu illo uerum ab illiꝰ et¬
sessu presbr̃õrũ reum hereseos
manifeste in medio catholicoꝵ
se dere precepit ⁊ deinde ait Au¬
gustinus egosum. ut scilicet
persona quasi piesentis assũp¬
ta liberius ex auctoritate eus
qui le debantur cognosceret
⁊ dolentiũ animos temperaret
Cui mox anobis dcm̃ est. Si au¬
gustini personam sum is. au¬
gustin sequere sequere sen
tentiam. Tunc idem eꝑc nob
om̃ib ait. Hec que legunt᷑
in alios. dicta sunt aut̃ de pe¬
lagio suggerendum putas:
Si in ipm̃ ergo pelagium ꝗͥd
dicatis expromite. Ego aũt
uobis anmentib dixi. Pe¬
lagius michi dixit. docere se
homuiẽ posse ẽẽ si ne peccato
⁊ mandata dei facile custodire
si uelit. Respondit pelagus
audientib uobis. Hoc ⁊ dix¬
isse me ⁊ dicere negare non

Expanded text:
dit: « Et quis est mihi Augustinus? « dit: « Et quis est mihi Augustinus? « Cumque universi acclamarent: « blasphemantem in episcopum, ex cujus ore Dominus universae Africae unitatis indulserit sanitatem, non solum a conventu illo, verum ab omni Ecsessu presbyterorum reum haereseos, manifeste in medio catholicorum sedere praecepit; et deinde ait: « Augustinus ego sum, » ut scilicet persona quasi praesentis assumpta, liberius ex auctoritate ejus qui laedebatur ignosceret, et dolentium animos temperaret. Cui mox a nobis dictum est: « Si Augustini personam sumis, Augustini sententiam sequere. » Tunc idem episcopus nobis omnibus ait: « Haec quae leguntur, in alios dicta sunt, aut de Pelagio suggerendum putas? Si in ipdicatis, expromite\'. ego autem nobis annuentibus dixi: Telagius mihi dixit docere se, hominem posse esse sine peccato et mandata Dei facile custodire, si uelit\'. respondit Pelagius audientibus nobis: \'hoc et dixisse me et dicere, negare non
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter ac simplicider indicarem
Et posui corone ur̃e breuit̾ ut po¬
tĩ. celestiũ qam ad honorem pr¬
b̾ii subrepentẽ apud carthaginẽ
plurimis ep̃is iudicantib perdĩt
anditum. coniictum. confessũ.
decestatumꝙ. ab eccłia. ex affrica.
profugisse. contra librũ uero pe¬
lagii. beatum augustiñ disciplis
ip̃ius pelagii prodentib ac petẽ¬
tib plenissime respondere. exca¬
re etiam in manib meis eplãm
supra memorati ep̃i. quã nuper
ad scĩciliam ordinasset. inqua mł¬
tas questiones hereticorũ reculit
Quam etiam ibidem ut legerem
teretur expetiit. Cui ⁊ propter.
pacernitatis ip̃ins reuerentiam
⁊ propt̃ actõnis utilitatem dũ
presentem ab ep̃õ rectius credere¬
tis confutandum intronnten¬
di conuentia p̃stita est. In tromis¬
sum pelagium unanimiter om̃s
incerrogastis. an hec quib au¬
gustinus epẽ respondiss se docu¬
isse cognosceret. Ilico ille respon¬

Expanded text:
fideliter ac simpliciter indicarem. fideliter ac simpliciter indicarem. Exposui coronae vestrae breviter, ut potui, Coelestium jam ad honorem presbyteri subrepentem, apud Carthaginem plurimis episcopis judicantibus proditum, auditum, convictum, confessum, detestatumque ab Ecclesia, ex Africa profugisse: contra librum vero Pelagii beatum Augustinum, discipulis ipsius Pelagii prodentibus ac petentibus, plenissime respondere, exstare etiam in manibus meis epistolam supra memorati episcopi, quam nuper ad Siciliam ordinasset, in qua multas quaestiones haereticorum retulit. Quam etiam ibidem ut legerem,teretur, expetiit. Cui et propter paternitatis ipsius reverentiam, et propter actionis utilitatem, 591 dum praesentem ab episcopo rectius crederetis confutandum, intromittendi conniventia praestita est. 4. Intromissum Pelagium unanimiter omnes interrogastis: « An haec quibus Augustinus episcopus respondisset se docuisse cognosceret. » Illico ille respon
Abbreviated transcription (Latin):
posito regis habitu fugatur ubi
protinus absalon. tyraimꝰ ingre¬
ditur. Stat ergo goliath prodolor
ox hac ꝑte id est in eccłia ⁊ non
so lum stat. uerum ⁊ prouocat si¬
mulq ꝑdies plurimos sedm̃ isrł
manifesti timoris exprobͥat. Ne
queso beatissimi sacerdotes quis ꝙͣ
me arbitretur sub pretextu speciei
goliach dauid nomine gloriari. Uos
me ꝑticipem certaminis nrĩ eẽ
uoluistis ut auxiliator. non auc¬
cor accederem. Latebam si quidem
in dechieem. ignotus. ad uena.
pauper. Quid miser ego sic loqͦr.
iterum forsitam iactantie notã¬
dus: Qm̃ quidem ⁊ ip̃e dauid t̃
talis ⁊ inde processit. Latebam
ergo in bethleem traditus apr̃e
angustino ut timorem dñi disce¬
rem sedens ad pedes iheronimi.
inde iherłm̃ nobis accersientib
uocatus adueni. De hinc incon
pusillitate mea postulastis uniu̾¬
si ut si quid super hac h̾esi. ꝙͦ pe¬
lagius.⁊ celestius. seminarunt
in affrica. gestum eẽ cognoscerẽ

Expanded text:
posito regis habitu fugatur: ubi posito regis habitu fugatur: ubi protinus Absalon tyrannus ingreditur. Stat ergo Goliath, proh dolor! ex hac parte, id est, in Ecclesia, et non solum stat, verum et provocat: simulque per dies plurimos sanctum Israel manifesti timoris exprobrat. 3. Ne, quaeso, beatissimi sacerdotes, quisquam me arbitretur sub praetextu speciei Goliath, David nomine gloriari, vos me participem certaminis vestri esse voluistis, ut auxiliator, non auctor accederem. Latebam siquidem in Bethlehem, ignotus, advena, pauper. Quid miser ego sic loquor, iterum forsitan jactantiae notandus? Quoniam quidem et ipse David, et talis et inde processit. Latebam ergo in Bethlehem, traditus a patre Augustino, ut timorem Domini discerem, sedens ad pedes Hieronymi: inde Hierusalem vobis accersentibus vocatus adveni. Dehinc in convpusillitate mea postulastis universi, ut si quid super hac haeresi, quam Pelagius et Coelestius seminarunt, in Africa gestum esse cognoscerem,
Abbreviated transcription (Latin):
net linguas. Si etiam men¬
bris omĩb anputentur nob̾
sufficere uide tur temperan¬
do saltem putori satiffacere
ipõs antem apenetralibus ñ
mouere quasi ullus ex alti¬
onis fitide finis sit nisi auc¬
tore finito. Et inter hec illd̾
salomonis testimoniũ non
occurrit. unus edificans alius
destruens quis eorũ proficiet
nisi labor. Stat etiam inma¬
nissimus suꝑbia goliath car¬
nali potentia tumidus om̃ia
se per se posse confidens capit manu¬
ac ꝑ totum in super corpus plurimo.
uestitus habens post se armigerum
suum. Que ⁊ si ip̃e non diunicat. eũt¬
ta tamen eris at ferri suffragia sũ¬
ministrat. Et nõ mirũ est si conpe¬
tentem hunc locum prouidens scͥp¬
tura pronũtiat ubi ait. Philistimm
stabant super montem ex hac ꝑte
Ab eccł̃ia siquidem hereseos impug¬
nator expellitur ⁊ nutriri in sinu
nuntiatur. hinc hostis. Et hoc sepe
Nam ⁊ rex dauid usq ad impiũ
filium pui s pater̾ ab iherlm de¬

Expanded text:
net linguas, si etiam memnet linguas, si etiam membris omnibus amputentur: nobis sufficere uidetur temperando saltem putori satisfacere, ipsos autem a penetralibus non mouere ? — quasi ullus exhalationis fetidae finis sit nisi auctore finito - et inter haec illud Salomonis testimonium non occurrit? unus aedificans, alius destruens, quis eorum proficiet nisi labor? stat etiam inmanissimus sunali potentia tumidus, omnia se per se posse confidens: caput, manus, totum insuper corpus plurimo apparatu vestitus, habens 590 post se armigerum suum: qui etsi ipse non dimicat, cuncta tamen aeris et ferri suffragia subministrat. Et non mirum est, si competenter hunc locum providens Scriptura pronuntiat: ubi ait, Philistiim stabant super montem ex hac parte . Ab Ecclesia siquidem, haereseos impugnator expellitur, et nutriri in sinu nuntiatur, hinc hostis. Et hoc saepe. Nam et rex David usque ad impium filium pius pater ab Hierusalem de
Abbreviated transcription (Latin):
obsident. cunctos fideles ne
ad illud firmissimũ quõdam
in syon refugiũ comuolemꝰ
extertent.Fateor si quidem ous
eornm longe lateq diffusum iu¬
rus. om̃im quib odor uite in ui¬
tam erat odorem uertit in mortẽ
Contra hunc serpentem suffocã¬
temq halitum multa utiq be¬
atissimi quos supra memoraui¬
mus uiri ex multifaria sua n¬
olentia scripturarũ unguenta
conficuint ⁊ ad reficienda estu¬
antium corda popłorum fla¬
glantissimũ timiama cũ oblõ¬
ne orõnis incẽdunt. S hoc pa¬
rum est in certo propẽ modum
auctore contendere ⁊ contraria¬
ẽẽ sustituendo contrariis in fec¬
tum pestifero alitu aerem tẽ¬
perare: nisi ip̃i in mediũ pro¬
trahantur proteranturq ser¬
pentes. Quicum tuendi soluis
capitis causa. reliquũ conci¬
sioni atq iniurie corpus ex¬
ponunt. nichil dampni arbi¬
trantur ea tantũ sui parte
apericulo libera que multimo¬
das uenenatas ꝙ in se obti¬

Expanded text:
obsident, cunctos fideles, ne obsident, cunctos fideles, ne ad illud firmissimum quondam in Sion refugium conuolemus, exterrent. fetor siquidem oris eorum longe lateque diffusus omnium, quibus odor uitae in uitam erat, odorem uertit in mortem. Contra hunc serpentem suffocantemque halitum multa utique beatissimi quos supra memorauimus uiri et multifaria saueolentia scripturarum unguenta conficiunt et ad reficienda aestuantium corda populorum fragrantissimum thymiama cum oblatione orationis incendunt. sed hoc parum est, incerto propemodum auctore contendere et contraria substituendo contrariis infectum pestifero halitu aerem temperare, nisi ipsi in medium protrahantur proteranturque serpentes. qui cum tuendi solius capitis causa reliquum conoisioni atque iniuriae corpus exponunt nihil damni arbitrantes ea tantum sui parte a periculo libera, quae multimodas uenenatasque in se obti
Abbreviated transcription (Latin):
tatio personarum patres enim
⁊ quia iam quieuerunt marty¬
res ⁊ concordes. ꝙy prianus hy¬
larius. ⁊ ambrosius. et quib
etiam nunc ꝑmanere ad huc ĩ
carne nocessarium ẽ qui sunt
columpne ⁊ firmamẽta eccłie
catholice. aurelius augustinꝰ.
⁊ iheronimus. multa iam adu̾¬
sus hanc nefariam heresim
absq designatõne nommũ he¬
ticorum. scriptis proba tissi¬
mis ediderunt. quam qũa ⁊ hoc
uenenatissimorũ doginatum
ab hominatio habet etiam nẽ
uiuentes mortuos. mortuos¬
q uiuentes. Nam ougenes
⁊ priscillianus. ⁊ iouinianꝰ
o lu apud se mortui in hus ui¬
uũt. ⁊ non solum uimunt.
uerum etiam locũtur. mĩt
uero pelagius ⁊ celestius.
si in hiis ꝑ se uerauerint ii¬
uentes mortui. Ecce ad u̾sꝰ
eccłiam quod miserum est.
et quod multo miserius est
in eccłia palam sibilant im¬
pii ꝙr serpentes mbrantib
in fecta longis ora lamben¬
tes dum scãm ⁊ munitissimã
fidem cui subtiliter irrepsere

Expanded text:
tatio personarum. patres enim tatio personarum. patres enim et qui iam quieuerunt martyres et confessores, Cyprianus, Hilarius et Ambrosius, et quibus etiam nunc permanere adhuc in carne necessarium est, qui sunt columnae et firmamenta Ecclesiae catholicae, Aurelius Augustinus et Hieronymus, multa iam aduersus hanc nefariam haeresim absque designatione nominum haereticorum scriptis probatissimis ediderunt. quamquam et haec uenenatissimorum dogmatum abominatio habet etiam nunc uiuentes mortuos mortuosque uiuentes. nam Origenes et Priscillianus et Iouinianus, olim apud se mortui, in his uiuunt, et non solum uiuunt uerum etiam loquuntur; nunc uero Pelagine et Caelestius, si in his perseuerauerint uiuentes mortui, ecce aduersus Ecolesiam, quod miserum est, et, quod multo miserius est, in ecclesia palam sibilant impiique serpentes uibrantibus infecta linguis ora lambentes dum sanctam et munitissimam sedem cui subtiliter inrepsere
Abbreviated transcription (Latin):
ossibilitatis est neq pre¬
sumptõnis me beatissi¬
mi sacerdotes s artissi¬
me ac pene extreme ut
ip̃i agnoscitis necessitatis ut ego
nunc indear. Quod quidem ut face¬
rem iniuria coactus sum. nõ solũ
defensor fidei mee s etiam perfidi¬
e manifestator aliene. Situt enĩ
purgatõm proprie studere debeo
propter conscientiam. conscienti¬
am aut̃ dico. non mẽã sed alt̾iꝰ
ita ⁊ deprehensos in grege ouiũ
lupos ostentare ad digitum cogor
ꝓpter fidem ⁊ zelum ⁊elum aut̃
non meum dico sed xp̃i. sed neq
ego cum sim immimis om̃im a¬
liquid demeritate p̃sumo. Michi
necessitas est in uiriam manifes¬
tare quam passus sum. cunctis
pateat qui fecerunt. Dei enĩ ⁊ uo¬
luntas ⁊ ordinatio ẽ. ut malum
quod ꝑ patientiam tolerabatur.
necessarie proderetur. ⁊ ꝑ conten¬
tõnem furoris eorũ ip̃is dignam
mercedem quam oportuit erroris
sui recipientib non solum pessi¬
morum de notatio fieret aognia¬
tum. s corripiendarum manifes¬

Expanded text:
e praesumptionis meae, beatissimi sacerdotes, sed artissimae ac paene extremae, ut ipsi agnoscitis, necessitatis, ut ego nunc uidear. quod quidem ut facerem, iniuria coactus sum, non solum defensor fidei meae sed etiam perfidiae manifestator alienae. sicut enim purgationi propriae studere debeo propter conscientiam — conscientiam autem dico non meam sed alterius —, ita et deprehensos in grege ouium lupos ostentare ad digitum cogor propter fidem et zelum — zelum autem non meum dico sed Christi. sed neque ego, cum sim minimus omnium, aliquid temeritate praesumo: mihi necessitas est iniuriam manifestare, quam passus sum. cunctis pateat qui fecerunt. Dei enim et uoluntas et ordinatio est, ut malum, quod per patientiam tolerabatur, necessarie proderetur, et per contentionem furoris eorum ipsis dignam mercedem quam oportuit erroris sui recipientibus non solum pessimorum denotatio fieret dogmatum sed corripiendarum manifes
Abbreviated transcription (Latin):
augustinus ep̃c. ad marcellum qͥ
postea sub inuidia tiranidis heracli¬
ant ab heretitis in nocens cesus
est. Ouos libros de infantid bap¬
tizandis contra heresim urãm ꝑ
quam uultis asserere baptizari
infantes non in remissionem poc¬
catorum s in regnum celorũ. Iu¬

Expanded text:
Augustinus ad Marcellinum, qui postea sub invidia tyrannidis Heraclianae ab haereticis innocens caesus est, duos libros de infantibus baptizandis contra haeresim vestram, per quam vultis asserere baptizari infantes non in remissionem peccatorum, sed in regnum coelorum. Te
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur non propria sed auena
peccata. Et id cirto frater ca¬
rissime hec fuit in concilio
nr̃a sententia ab aptismo
atꝙ agrã d̃i qui om̃ib mi¬
sericors ⁊ benugnus ⁊ pis
est neminem ꝑ nos debere¬
prohiberi. Quod cũ cirta uniu̾sos
obseruandum sit atq retinendum
magis circa infantes ip̃os ⁊ recẽs
natos obseruandum putat qui
hoc ip̃o de opere nr̃o ad diuinam
miscd̾iam plus merentur quod
in primo statim natiuitatis sue
oitu plorantes ac flentes nichil
aliud faciunt quam de precantur

Expanded text:
tuntur non propria, sed aliena tuntur non propria, sed aliena peccata. Et idcirco, frater charissime, haec fuit in concilio nostra sententia, a baptismo atque gratia Dei, qui omnibus misericors et benignus et pius est, neminem per nos debereprohiberi. quod cum circa uniuersos obseruandum sit adque retinendum, magis circa infantes ipsos et recens natos obseruandum putamus, qui hoc ipso de ope nostra ac de diuina misericordia plus merentur quod in primo statim natiuitatis suae ortu plorantes ac flentes nihil aliud faciunt quam deprecantur
Abbreviated transcription (Latin):
cauitadam p̃uaricando in para¬
diso preceptum dei. Ceterum
om̃s homines aut antiqui pro¬
pagatoris adam aut suo pec¬
cato tenentur ob noxis. Qui
paruulus est parentis in bap¬
tismo. iunculo soluitur qui
eius etatis q̃ possit sapere et
alieno ⁊ suo xp̃i sanguine li¬
beratur. Ac ne me putes here¬
tico sensu hoc in celligere. Be
atus cẏprianus cuiꝰ te inscͥp¬
turarum cestimoniis digerẽ¬
dis  mulum gloriaris me
pła quam scribit ad epm fid̾
de infantib baptizandis hec
memorat. Porro aũt si etiam
grauissimis delictorib ⁊ in
deum multo aute peccantib
cum postea crrdiderint re¬
missio peccatorũ datur ⁊ bap¬
tismo atq grã nemo prohi¬
betur. quanto magis prohi¬
beri nõ d infans qui recens
natus nichil peccauit. nisi
quod scd̃m adam carnalit̾ na¬
tus coatagium mortis anti¬
que prima natiuitate contͣ¬
erit. Qui ad remissionem pec¬
catorũ accipiendam hoc ip̃o fa¬
cilius accedit quod illi remit¬

Expanded text:
cavit Adam praevaricando in paracavit Adam praevaricando in paradiso praeceptum Dei. Caeterum omnes homines, aut antiqui propagatoris Adam, aut suo nomine tenentur obnoxii. Qui parvulus est, parentis in baptismo vinculo solvitur. Qui ejus aetatis est, quae potest sapere, et alieno et suo, Christi sanguine liberatur. 804 Ac ne me putes haeretico sensu hoc intelligere, beatus martyr Cyprianus, cujus te in Scripturarum testimoniis digerendis aemulum gloriaris, in epistola quam scribit ad episcopum Fidum de infantibus baptizandis haec memorat: « Porro autem si etiam gravissimis delictoribus, et in Deum multo ante peccantibus, cum postea crediderint, remissio peccatorum datur, et a baptismo atque gratia nemo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus, contagium mortis antiquae, prima nativitate contraxit? Qui ad remissionem peccatorum accipiendam, hoc ipso facilius accedit, quod illi remit
Abbreviated transcription (Latin):
tudo sotiorũ nequaqũa te ca¬
cholicũ sed hereticum ẽẽ demõs¬
trabit. Uerũ hec eccłiastico
celentur pede. ne quasi ꝑ uu¬
lis flentib tristior quedam
ymago moustretur. Hoc no¬
bis prestat dei timor ut om̃s
alios condempnemꝰ tumores
Proinde aut defende quod cre¬
dis aut relinque quod defen¬
dere non potes. Quemcũq
in defentõnem tui adduxeris.
nõ patronũ sed sotiũ. nomina¬
om̃i libera questione quare
infantuli baptizentur dic
Accitꝰ. Ut eis peccata in
baptismate dimittantur.
Crit. Quid enim cõme¬
ruere peccati: Quis quã ne
soluitur non ligatus. Atcitꝰ.
Ne interroganti respondebit
igitur ewangłi tuba. doctor
gentium. Uas aurum in toto
orbe resplendens. Negnauit
mors ab adam usq ad moysen
etia in eos qui nõ peccauerũt
insimilitudinẽ pecoari catõis
adam qui est forma faturi. Qd̃
si obiceris dici her eẽ aliquos
qͥ nõ peccauerint intellige illd̃
non peccasse peccatũ. quod pec¬

Expanded text:
tudo sociorum nequaquam te catudo sociorum nequaquam te catholicum, sed haereticum esse demonstrabit. Verum haec Ecclesiastico calcentur pede, ne quasi parvulis flentibus tristior quaedam imago monstretur. Hoc nobis praestet Dei timor, ut omnes alios contemnamus timores. Proinde aut defende quod credis, aut relinque quod defendere non potes. Quemcumque in defensionem tui adduxeris, non patronum, sed socium nominaomni libera quaestione, quare infantuli baptizentur? A. Ut eis peccata in baptismate dimittantur. C. Quid enim commeruere peccati? Quisquamne solvitur non ligatus? A. Me interrogas? Respondebit tibi Evangelica tuba, Doctor Gentium, vas aureum in toto orbe resplendens: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen: etiam in eos, qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adam, qui est forma futuri . Quod si objeceris dici esse aliquos, qui non peccaverunt, intellige eos illud non peccasse peccatum, quod pec
Abbreviated transcription (Latin):
enim nec possunt nec uolunt s
sine illo peccato ꝑ dei gram sunt
quam in baptismo susceperunt
Critobolꝰ Cogisme ut ad inuidi¬
osum illud ueniam ⁊ dicam tibi
quid enim peccauerut ut statim ĩ
me płiorum lapides conicias ⁊ ꝙ̃
uirib non potes. noluntate in¬
terficias. Attit. Ille hereticũ
inderficit. qui eẽ hereticum pati¬
tur. Ceterum nr̃a correptio inui¬
ficatio est. ut heresi moriens iu¬
nas chatholice fidei. Critob̾si¬
uos scitis hereticos cur non ac¬
cusatis. Att̃. Quia apl̾s me
docet hereticũ post unam ⁊ seꝯ¬
dam correptõnem uitare nõ acc̃a¬
re sciens quia peruersus sit. et
suo iuditõ damꝑnat᷑. Alioqͥn
stultissimũ est super fide mea
ex alt̾ĩus pendere inditio. Od
enim si te alius chatholicũ
dixerit : Statim ne assensũ.
tribuam: Quicũq te defende¬
rit ⁊ per u̾sa credentem benesẽ¬
tire dixerit. nõ hoc agit ut
te infamia liberet et sed ut
se infamet perfidem. Multi¬

Expanded text:
enim nec possunt, nec volunt: sed enim nec possunt, nec volunt: sed sine ullo peccato per Dei gratiam sunt, quam in baptismo susceperunt. C. Cogis me, ut ad invidiosum illud veniam, et dicam tibi: Quid enim peccaverunt? ut statim in me populorum lapides conjicias, et quem viribus non potes, voluntate interficias. A. Ille haereticum interficit, qui esse haereticum patitur. Caeterum nostra correptio, vivificatio est: ut haeresi moriens, vivas catholicae fidei. C. Sinos scitis haereticos, cur non accusatis? A. Quia Apostolus me docet 803 haereticum post unam et secundam correptionem vitare, non accusare, sciens quia perversus sit, et suo judicio damnatus. Alioqui stultissimum est, super fide mea, me ex alterius pendere judicio. Quid enim si te alius catholicum dixerit, statimne assensum tribuam? Quicumque te defenderit, et perversa credentem bene sentire dixerit, non hoc agit, ut te infamia liberet, sed ut se infamet perfidiae. Multi
Abbreviated transcription (Latin):
quitate uerborum. Oro ce. quid
in fantuli petcauerunt: Nec
conscientie eis delictum impu¬
tari potest. nec ignorantia. Qui
iuxta ionam propham. manũ
dexteram nesciunt. ⁊ simstram
peccare non possunt. Et possũt
perire : Genua labant uagitus
uerba nõ explicant. balbutiens li¬
gua ridetur ⁊ etermi miseri cruci¬
atus miseris preparantur. Att̃.
Onniũ desertus eẽ cepisti ut
non dicam eloquens postquam
discipuli tui u̾si sunt in magistros.
in cuius laudib tullius ꝑsonat.
disertos se ait uidisse multos. elo¬
quentẽ ad huc nemin̾e. Noli igi
michi oratorum ⁊ non tius flori¬
b luderere ꝑquos solent imꝑito¬
rum atq puerorum aures decipi
s simpliciter dic quid sentias:¬
Critobꝰ. Hoc dico. concede michi
saltem ẽẽ absq peccato qui pecca¬
re non possunt. Atticꝰ. Concedã
Si in xp̃õ fuerint baptizati. nec
illo me tenebis in assensum sen¬
centie tue qua dixisti posse hõi¬
em sine peccato ẽẽ siuelit. Isti

Expanded text:
iquitate verborum. Oro te, quid iquitate verborum. Oro te, quid infantuli peccavere? nec conscientia eis delicti imputari potest, nec ignorantia, qui juxta Jonam prophetam manum dexteram nesciunt et sinistram . Peccare non possunt, et possunt perire: genua labant, vagitus verba non explicant, balbutiens lingua ridetur, et aeternae miseriae cruciatus miseris praeparantur. A. Ah! nimium disertus esse coepisti, ut non licam eloquens, postquam discipuli tui versi sunt in magistros. in cujus laudibus Tullius personat, disertos se ait vidisse multos, eloquentem adhuc neminem. Noli igitur mihi oratorum, et non tuis floribus ludere, per quos solent imperitorum atque puerorum aures decipi: sed simpliciter dic quid sentiasC. Hoc dico, concedas mihi saltem eos esse sine peccato, qui peccare non possunt. A. Concedam si in Christo fuerint baptizati, nec illico me tenebis in assensum sententiae tuae, qua dixisti posse hominem sine peccato esse si velit: isti
Abbreviated transcription (Latin):
tum dicunt seducunt ce ⁊ semi¬
tas pedum tuorum subplantãt
laudas q eam nocib ⁊ dicis. O
te felicem nimium. o beatam. si
uistitia q̃ ẽẽ iam nõ nisi in celo
creditur apud te solum in ueni¬
atur in terris. Docere ẽ hoc. anoc¬
cidere. leuare de terra an p̃cipita¬
re de celo: id muliercule tribue¬
re quod angłi nõ audeant usurpa¬
re: Sin aut̃ pietas mi̾tas atq
iustitia non mueniuntur in der¬
ris nisi in una muliere ubi ert̃
iusti tui quos absq p̾cato inter¬
ris esseiactabas. Que duo capitu¬
la orõnis. ⁊ laudis soles cum tu¬
is iurare discipulis nõ ẽẽ tua:
dore luceat ⁊ tanta sit uenustas
eloam tulliam ut destitudineo
incedens gradu q̃ secreto doces
mictisq uenalia publice nõ au
preter discipulos nemo conscri¬
bit libros. ut quicquid ideris.
displicere. nõ tuũ s alienũ eẽ
condendas. Et quis ille tantie¬
possum ulltra differre. Omuis
uincitur sapientia ur̃orum iu¬

Expanded text:
tum te dicunt, seducunt te, et semitum te dicunt, seducunt te, et semitas pedum tuorum supplantant, laudasque eam vocibus, et dicis, « O te felicem nimium, o beatam, si justitia quae esse jam non nisi in coelo creditur, apud te solam inveniatur in terris! » Docere est hoc, an occidere? Levare de terra, an praecipitare de coelo, id mulierculae tribuere, quod Angeli non audeant usurpare? Si autem pictas, veritas, atque justitia non inveniuntur in terris, nisi in una muliere, ubi erunt justi tui, quos absque peccato in terris esse jactabas? Quae duo capitula orationis et laudis, soles cum tuis jurare discipulis non esse tua, dor eluceat, 802 et tanta sit venustas eloquii Tulliani, ut testudineo incedens gradu, quae secreto doces, mittisque venalia, publice non audpraeter discipulos nemo conscribit libros, ut quidquid videris displicere, non tuum, sed alienum esse contendas. Et quis ille tanti epossum ultra differre: omnis vincitur patientia vestrorum in
Abbreviated transcription (Latin):
nunc mũdus feũs es in laua¬
cro. ⁊ de de dicitur. Que est
ista q̃ ascendit de albata i ni¬
tens super fratrudem suum.
ut lota quidem sit sed custo¬
dire non ualeat puritatẽ ni¬
si a suo dño sustentetur. Quo¬
modo cupis dei miscdia libe¬
rari. qui paulo ante liberatꝰ
es apeccatis. nisi hac rõne qͣ
diximus. ut cum om̃ia feceri¬
longe stans. occlõs ad deum
non audebat attollere sed ꝑ¬
cutiebat pectus suũ dicens
Deus.ꝓpitius esto michi p¬
catori. Unde profertur dĩ
sententia. Dico nobis. descen¬
dit hic iustificatus in domũ
suam. plusquam ille. Omĩs
enim qui se exaltat humilia¬
bitur.⁊ qui se humiliat ex¬
altabitur. Apłi humiliant᷑
ut exaltentur discipuli nr̃i
eleuantur ut corruant. Ei¬
dem adulans uidue non eru¬
bescit dicere. Pietatem que
nũ quam repperiatur in ter¬
ra ⁊ ueritatem q̃ ubiq pere¬
grina sit in illa potissimum
cõmorari. nec reccedaris illius sen¬
tentie. Populus meus qui tebea¬

Expanded text:
nunc mundus factus es in lavanunc mundus factus es in lavacro, et de te dicitur: Quae est ista, quae ascendit dealbata, innitens super fratruelem suum? ut lota quidem sit, sed custodire non valeat puritatem, nisi a Domino Deo sustentetur. Quomodo cupis Dei misericordia liberari, qui paulo ante liberatus es a peccatis? nisi hac ratione qua diximus, ut cum omnia fecerilonge stans, oculos ad Deum non audebat attollere, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deus propitius esto mihi peccatori. Unde profertur Domini sententia: Dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam plus quam ille. Omnis enim qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur. Apostoli humiliantur, ut exaltentur. Discipuli tui elevantur, ut corruant. Eidem adulans viduae non erubescis dicere pietatem, quae nusquam reperiatur in terra, et veritatem, quae ubique peregrina sit, in illa potissimum commorari, nec recordaris illius sententiae: Populus meus, qui bea
Abbreviated transcription (Latin):
tates. ⁊ quorũ tocta sunt pecca¬
ta. Statim in puima commu¬
mone generis corporis xpisti
dicunt. Omicte nobis debi¬
ta nr̃a. q̃ illis fuerant in xp̃i
con fessione dimissa. et tu arro¬
gãs ⁊ superbus sc̃arum purita¬
te manum ⁊ immũdicia eloqͥ¬
I gloriaris. Quamuis sit hoĩs
per fecta quersio ⁊ post uitia
atq peccata uirtutũ plena pos¬
ssessio. Nunquid possunt sic
eẽ sine uitio. quo modo illi qui
statim de fonte xp̃i procedũt
Et tamen iubentur dicere.
dimnte nobis debita nr̃a sit.
⁊ nos dimittimus debitorib
nrĩs. non humilitatis menda¬
tio ut tu interpretaris sed pa¬
uore fragilitatis humane ꝯ
scientiam formidantes. Illi di¬
cunt. ne uos in dicas intemp¬
tatõnem tu cũ iouiniano.
loqueris eos qui plena fide bap¬
tisma consecuti sunt tempta¬
ri ultra ⁊peccare non posse.
ad extremum in ferunt. Sed
libera nos amalo. Quid pre¬
cantur ad nõ. quod habent ĩ
arbitrii libertate. Phomo

Expanded text:
tates, et quorum tecta sunt peccatates, et quorum tecta sunt peccata , statim in prima communione corporis Christi dicunt: Et dimitte nobis debita nostra, quae illis fuerant in Christi confessione dimissa; et tu arrogans et superbus de sanctarum puritate manuum, et munditia eloquii gloriaris. Quamvis sit hominis perfecta conversio, et post vitia atque peccata virtutum plena possessio, numquid possunt sic esse sine vitio, quomodo illi, qui statim de Christi fonte procedunt? Et tamen jubentur dicere: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris : non humilitatis mendacio, ut tu interpretaris, sed pavore fragilitatis humanae suam conscientiam formidantis. Illi dicunt: Ne nos inducas in tentationem, tu cum Joviniano loqueris, eos qui plena 801 fide baptisma consecuti sunt, tentari ultra, et peccare non posse. Ad extremum inferunt: Sed libera nos a malo. Quid precantur a Domino, quod habent in liberi arbitrii potestate? O homo,
Abbreviated transcription (Latin):
e in corporis illius sacramẽto cre¬
dentes audeant loqui. Nater nr̃
qui es in celis scĩficetur nom̃
tuum. Illi nomen dei quod ꝑ
se scm̃ est in se scificari cupunt¬
ueniat regnum tnum. spem reg¬
n fu turo tempore presto lantes
ut regnante xp̃o nequa quam
regnet peccatũ in mortali eorũ
corpore. iinguntq. Fiat uolũ¬
tas tua sicut in celo ⁊ in terra
ut iunttetur angłos humana
fragilitas ⁊ uoluntas dñi com¬
pleatur in terra. Tu dicis. Potest
homo si uoluit om̃i carere pec¬
cato Panem cotidiamim siue
suꝑ om̃s substantias uenturũ
quem apłi dep̃cantur ut digni
sint assumptõne corporis xp̃i ⁊
q iustitiam audacter nobis do¬
na celestia uendicatis. Sequit᷑.
Dumite nobis debita nõstra.
sicut ⁊ nos dimiitimus debito¬
rib nr̃is. De baptismatis fori¬
te surgentes. ⁊ regenerati m
dnm saluatorem. impleto illo
quod de se scriptum est. Beati
quorum remisse sunt unqui¬

Expanded text:
e in corporis illius sacrificio cree in corporis illius sacrificio credentes audeant loqui: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum . Illi nomen Dei, quod per se sanctum est, in se sanctificari cupiunveniat regnum tuum: spem regni futuro tempore praestolantes, ut regnante Christo, nequaquam regnet peccatum in mortali eorum corpore, junguntque: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra, ut imitetur Angelos humana fragilitas, et voluntas Domini compleatur in terra. Tu dicis: « Potest homo si voluerit omni carere peccato. » Panem quotidianum, sive, super omnes substantias, venturum Apostoli deprecantur, ut digni sint assumptione corporis Christique justitiam audacter vobis coelestia dona vendicatis. Sequitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. De baptismatis fonte surgentes, et regenerati in Dominum Salvatorem, impleto illo, quod de se scriptum est: Beati quorum remissae sunt iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
gantis sed sua iuitia confitentis
uixta illud quod in psalmo dicit᷑
Quid detur tibi aut quid appo¬
natur tibi. ad linguam dolosã.
Sagite potentis a cute. cũ car¬
bomb deso latoriis. Et post tãt
tumorem orantisq iactantiam ⁊
ꝯfidentiam sc̃ĩtatis quasi stultus
stultis ꝑsuadere conaris ut mextce¬
mo dicas. Quas tibi ut michi mi¬
serearis pieces fundo: Si scũs es.
si innocens. si ab om̃i sorde purgatꝰ
si nec opere nec sermone peccasti di¬
nare linguam suam. quomodo
miscdĩam deprecaris ut indelicet
plangas te ⁊ fundas precem qr
scũs es ⁊ purus ⁊ in nocens un¬
maculatusq labiis. ⁊ ab omi lib̾
mendatio. dei similis potestati: Si
xpistus orauit in cruce. Deus de¬
us meus quare me debeli quisti:
Longe a salute mea. uerba delicto¬
rum meorũ. Et rursum. Pater
in manus tuas cõmendo̾ sp̃m̃
meum. Et pater ignosce eis
quid enĩ faciunt nescuint. Qui
pro eis agens gr̃as dixerat. Con

Expanded text:
gantis, sed sua vitia confitentis. gantis, sed sua vitia confitentis. Juxta illud quod in psalmo dicitur: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi ad linguam dolosam? Sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis . Et post tantum tumorem, orantisque jactantiam et confidentiam sanctitatis, quasi stultus stultis persuadere conaris, ut in extremo dicas: Quibus tibi ut mihi miserearis preces fundo. Si sanctus es, si innocens, si ab omni sorde purgatus, si nec sermone, nec opere peccasti, dinare linguam suam , quomodo misericordiam deprecaris, ut videlicet plangas te, et fundas preces, quia sanctus et purus es et innocens immaculatisque labiis, et ab omni liber mendacio, Dei similis potestati? Sic Christus oravit in cruce: Deus Deus meus, ut quid dereliquisti me? longe a salute mea, verba delictorum meorum ; et rursum, Pater, in manus tuas commendo spiritum meum , et, Pater, ignosce eis, quod enim faciunt, nesciunt ; 800 qui pro nobis agens gratias dixerat: Conf
Abbreviated transcription (Latin):
prie diuine.tu ꝯ dyabolo gloriaris
celum thronum meum ⁊ ero si¬
milis altissimo. Bauid loquit᷑
lumbi mei impleci sunt illusioni¬
erunt cicatrices mee afacie insi¬
pientie mee. et ne intres in iudici¬
um cũ seruotuo. ⁊ non iustificabi¬
tur in conspectu tuo om̃is uuẽs.
tu scm ⁊ in nocencem. ⁊ purum
ẽẽ te lactas ⁊ mũdas ad dñi ex¬
pandis. manus. Nec sufficit ti¬
bi incunctis operib gloriari nͥ
ab om̃i sermonis orisq peccato.
mundum te eẽ dicas in ferens.
quam iusta quam iimatulata
labia ⁊ ali omĩ mendatõ. libera
nis aut̃ homo mendax. et tu ab
omĩ mendatio ⁊ immaculata ⁊
uista ⁊ libera possides labia: Isai¬
as plangit. Heu michi miseio
qm̃ cõmpunctus sum. quia cũ
sum homo. ⁊ immũda labia ha¬
beam in medio auoq populi in¬
muda labia habentis ego ha¬
bito. Et postea seraphim igni¬
tiũ carbonem forcipe comprehen¬
sum defert ad proph̾e labia pur¬
ganda non ut tu loqueris arro¬

Expanded text:
priae divitiae . Tu cum diabolo gloriaris,priae divitiae . Tu cum diabolo gloriaris,coelo thronum meum, et ero similis Altissimo . David loquitur: Lumbi mei impleti sunt illusionierunt cicatrices meae a facie insipientiae meae ; et, Ne intres in judicium cum servo tuo; et, Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Tu sanctum et innocentem et purum te esse jactas, et mundas ad Deum expandis manus. Nec sufficit tibi in cunctis operibus gloriari, nisi ab omni sermonis orisque peccato mundum esse te dicas, inferens quam justa, quam immaculata labia, et ab omni mendacio libera. nis autem homo mendax: et tu ab omni mendacio immaculata et justa et libera possides labia. Isaias plangit: Heu mihi misero, quoniam compunctus sum, quia cum sim homo, et immunda labia habeam, in medio quoque populi immunda labia habentis ego habito : et postea Seraphim ignitum carbonem forcipe comprehensum defert ad prophetae labia purganda, non ut loqueris, arro
Abbreviated transcription (Latin):
nosti domine. quã scẽ. quam
in nocente. quã pure sunt ab
om̃i fraude ⁊ in iuria ⁊ rapi¬
na quas ad te ex pando ma¬
nus. quam iusta quam inima¬
culata labia. ⁊ ab omini men¬
datio libera quib tibi ut mͥ
miserearis precem fundo. Ep̃i¬
an est hoc an pharisei super¬
bientis oratio. qui in ewangłi¬
O loquebatur. deus grãs a¬
go tibi. quia non sum sicut
ceteri homines. raptores. in¬
iusti. ad ulteri. ⁊ si cut publi¬
canns: Ieumo bis in salbõ.
Decimas de om̃i q̃ possi deo. Il¬
le agit grãs deo. quia ip̃ius
miscdĩa non sit sicut ceteri¬
pe homines peccata de testãs
non assumens iusticiam. tu
dicis. dñe tu nosti. quam scẽ
quam in nocentes. qũã pure
sũt ab om̃i frande. ⁊ in uiria
⁊ rapina quas ad te expando
manus. Ille bis in sabbato
ieuinare se dicit. ut affligat
carnem uitiis lascuuentem.
⁊ omĩs substantie sue dat deci¬
mas. redemptio enĩ anime uiri pro¬

Expanded text:
enim nosti, Domine, quam sanctae, quam enim nosti, Domine, quam sanctae, quam innocentes, quam purae sint ab omni fraude, et injuria, et rapina, quas ad te expando manus: quam justa, quam immaculata labia, et ab omni mendacio libera, quibus tibi, ut mihi miserearis, preces fundo. » Christiani est haec, an Pharisaei superbientis oratio? qui etiam in Evangelio loquebatur: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, et sicut hic publicanus: jejuno bis in sabbatho, decimas do omnium quae possideo . Ille agit gratias Deo, quia ipsius misericordia non sit sicut caeteri homines, peccata detestans, non assumens justitiam. Tu dicis: « Domine, tu nosti quam sanctae, quam innocentes, quam purae sint ab omni fraude, injuria et rapina, quas ad te expando manus. » Ille bis in sabbatho se jejunare dicit, ut affligat carnem vitiis lascivientem, et omnis substantiae suae dat decimas. Redemptio enim animae viri, pro
Abbreviated transcription (Latin):
de domino loquitur. quod infi¬
ne mũdi ⁊ consummatõne
uirtutum ex hibeat sibi eccliam
scãm. nõ habentem maculam
neq rugam quas uos putatis
iam in ista carne mortali ⁊cor¬
ruptibili ẽẽ perfectam ⁊ audire
meremini cum chorinchiis
retis ut ⁊ nos regnaremus no¬
bis cum. cum uera ⁊ absq omi
soide ꝑ fectio in celestib reser¬
uetur. quando sponsus loquit᷑
ad sponsam. Tota pulchra es
amca mea. ⁊ macula non est
inte. Iuxta quod ⁊ illud intel¬
ligitur. ut sitis in reprehensi¬
biles. ⁊ simplices sicut filii dĩ
rens nõ in presenti ẽẽ contestãs
⁊ hic. laborsit atq contentio
ibi laboris uirtutis q premia
Denq iohẽs scribit. Dilectis
tamen similitudo dei ⁊ uera con¬
templatio tunc uobis repro¬
mrititur quando apparuerit
bie timore ⁊ illa orandi prorũ¬
pit audatia qua scribens ad
uiduam quomodo scĩ debeãt
ille pretes bona conscientia
fundit. qui potest dicere. Tu

Expanded text:
de Domino loquitur , quod in fide Domino loquitur , quod in fine mundi, et in consummatione virtutum exhibeat sibi sanctam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam, quam vos putatis jam in ista carne mortali et corruptibili esse perfectam, et audire meremini cum Corinthiis: retis, ut et nos regnaremus vobiscum : 798 cum vera et absque omni sorde perfectio in coelestibus reservetur, quando sponsus loquetur ad sponsam: Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . Juxta quod et illud intelligitur: Ut sitis irreprehensibiles et simplices sicut filii Dei rens, non in praesenti esse contestans, ut hic labor sit atque contentio, ibi laboris virtutisque praemia. Denique Joannes scribit: Dilectisstamen similitudo Dei, et vera contemplatio, tunc nobis repromittitur, quando apparuerit biae tumore, et illa orandi prorumpit audacia, qua scribens ad viduam, quomodo sancti debeant ille preces bona conscientia fundit, qui potest dicere: Tu
Abbreviated transcription (Latin):
lem ⁊ que nullus hominũ inderit
neq uidere possit appellat. Et io¬
hẽs eWangłista sacra uoce testat᷑
dicens. Deum nemo uidit nũqm.
Uingenitus filius qui est in sinu
patris ip̃e narrabit. Qui uidit¬
⁊ narrat. Non quantꝰ est ille qͥ
uisus est. nec quantũ nouit ille
qui narrat. s quãtum potest mor¬
talium sensus accipere. Quod aũt
latus in uia. ⁊ ambulet in lege
eins exequenti sensu priorem in¬
tellige. Multis enĩ supra testimo¬
niis didicisti. legem nullum po¬
tuisse complere. Si aũt apłs ad
lucra arbitrabatur in lege repu¬
tauit quasi stercora ut xp̃m lucci¬
faceret quanto magis nos scire
debemus ideo xpi ⁊ ewanglii
in lege nullus iustificãtur quo¬
lat ⁊ ad caltem uenire festinat.
Certe qui incursu est ⁊ in ma
graditur minor est eo qui per¬
uenit ad finem. Si ergo imma¬
culatus est ille ãtq perfectꝰ
qui ad huc ambulat in nia ⁊
graditur in lege. quid plus ha¬
bebit ille qui ad terminũ me le¬

Expanded text:
 quem nullus hominum viderit, neque possit videre, appellat. Et Joannes evangelista sacra voce testatur, dicens: Deum nemo vidit umquam. Unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse narravit . Qui videt, et narrat, non quantus est ille qui visus est, nec quantum novit ille qui narrat: sed quantum potest mortalium sensus accipere. 13. Vera platus in via, et ambulet in lege ejus, ex sequenti sensu priorem intellige. Multis testimoniis supra didicisti, legem nullum potuisse complere. Si autem Apostollucra arbitrabatur in lege, reputavit quasi stercora, ut Christum lucrifaceret, quanto magis nos scire debemus, ideo Christi et Evangelii in lege nullus justificatur, quolat, et ad calcem venire festinat? Certe qui in cursu est, et in via graditur, minor est eo qui pervenit ad finem. Si ergo immaculatus est ille atque perfectus, qui adhuc ambulat in via, et graditur in lege, quid plus habebit ille, qui ad terminum viae le
Abbreviated transcription (Latin):
ex aqua ⁊ spũ sco. non potest
introire in rognũ celorũ. Terti¬
uin quoq ad eundem marcellinũ
contra eos qui dicunt id est uos
posse hominem sine pectato eẽ
si uelit absq dei gr̃a. Et quartũ
nuper ad hylariũ. contra doctti¬
nam tuam multa peru̾sa fingen¬
tem. Alios quoq sp̃aliter tuo
nomini ꝯdere dicitur qui nec dũ
in nr̃ar uenere manus. Unde suꝑ¬
sedendum huic labori censeo. ne
eadem dicemus ex superfluo aut
si noua uoluerimus dicere acła¬
rissimo in genio occupata sunt
meliora. Hoc uiũ dicam ut cã¬
dem funatur oratio aut nouum
nos debere simbolum tradere. ⁊
tizetis infandes in regnũ celoꝵ.
aut si unum et inparuulis et ĩmag¬
nis habetis baptisma etiam in¬
fantes in remissionem peccatorũ
baptitandos insimilitudinem pre¬
naricatõnis adam. Quod si inuista
uobis indetur alienorũ remissio
peccatorum. quia nõ indiget qui
peccare nõ potuit. transite ad ama
nt cuins in cetĩs auctoritate ducim¬

Expanded text:
sancto, non potest intrare in regnum coelorum. Tertium quoque ad eumdem Marcellinum contra eos, 805 qui dicunt idem quod vos, posse hominem sine peccato esse, si velit, absque Dei gratia. Et quartum nuper ad Hilarium contra doctrinam tuam, multa perversa fingentem. Alios quoque specialiter tuo nomini cudere dicitur, qui necdum in nostras venere manus. Unde supersedendum huic labori censeo, ne eadem diceremus ex superfluo: aut si nova voluerimus dicere, a clarissimo ingenio occupata sunt meliora. Hoc unum dicam, ut tamdem finiatur oratio, aut novum vos debere symbolum tradere, 80tizetis infantes in regnum coelorum, aut si unum et in parvulis et in magnis habetis baptisma, etiam infantes in remissionem peccatorum baptizandos in similitudinem praevaricationis Adam. Quod si injusta vobis videtur alienorum remissio peccatorum, qua non indiget qui peccare non potuit, transite ad amasut cujus in caeteris auctoritate ducimi
Abbreviated transcription (Latin):
re pariat filium: Uiuat inqͥt
hismahel in conspecta tuo quẽ
semel dedisti. difficilia non que¬
ro. Contentus sum beneficio
quod accepi. Quem occulta res¬
ponsione arguens deus. ait. E¬
tiam. Et est sensus. fiet quod
estimas nõ futurũ. Sara uxor
tua pariet tibi filium. Et ance¬
quam ista concipiant. prius quam
ille nascatur puero nomen imponã
Ex errore enim tuo quo risisti da¬
citus ⁊ filius tuus risus nomen
accipiet. Sin autem mundo corde
Quare moyses qui prius dixerat
Uidi dnm̃ facie ad faciem. ⁊ sal¬
ua facta est anima mea. postea de¬
p̃catur ut eũ bideat cognoscent̃:
dit a dño. Non potes uidere faci¬
bit faciem meam ⁊ uiuet. Unde

Expanded text:
re generet filium? Vivat, inquit, re generet filium? Vivat, inquit, Ismael in conspectu tuo, quem semel dedisti. Difficilia non quaero, contentus sum beneficio quod accepi. Quem occulta responsione arguens Deus, ait: Etiam. Et est sensus: Fiet quod existimas non futurum. Sara uxor tua pariet tibi filium, et antequam ista concipiat, prius quam ille nascatur, puero nomen imponam. Ex errore enim tuo, quo risisti tacitus, filius tuus Isaac, risus nomen accipiet. Sin autem ab his qui square 797 Moyses qui prius dixerat: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea : postea deprecatur, ut eum videat cognoscenter? dictum est: non potes uidere facibit faciem meam homo et uiue
Abbreviated transcription (Latin):
Bemq ⁊ abraham cui dcm̃ est. Esto¬
te sine querela sine macula consci¬
entia fragilitatis sue cecidit pro¬
nus in terram. Cumq locutus ei¬
deet deus. Sarai uyor tua uon
nocabitur utra sarai. S sara erit
bo tibi ex ea filium.⁊ benedicam
illi. ⁊erit in gentes. ⁊ reges gẽ¬
tium ex ip̃o erunt. statim infert᷑
Cecidit abiaham in faciem suam
risitq ⁊ dixit inmente sua. Si
centenario nascetur filius. ⁊ si
sara nonaginta annorũ pariet.
Dixitq ad abraham ad dm̃. His¬
mahel iuiuat in conspectu tuo.
Cui respondit deus. Etiam. Et¬
ce sara uxor tua pariet tibi filium
⁊ uocabis nomen eus ysaac. et
reliqua. Certe audierat adeo. Ego
sum deus tuus. placeto in con¬
spectu tumeo ⁊ esto sine macula
Quare nõ credidit q̃ dñs repro¬
misit si risit in corde putans se
celare dm̃i. ⁊ aperte ridere non
audens: Peniq causas incredu¬
litatis exponens. dicit in corde.
tenarius. de non agenaria uxo¬

Expanded text:
Denique et Abraham, cui dictum est: EstoDenique et Abraham, cui dictum est: Esto sine querela, et sine macula, conscientia fragilitatis suae cecidit pronus in terram. Cumque locutus esset ei Deus: Sarai uxor tua non vocabitur ultra Sarai, sed Sara erit bo tibi ex ea filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges gentium ex ipso erunt, statim infertur: Cecidit Abraham in faciem suam, risitque, et dixit in mente sua: Si centenario nascetur filius, et si Sara nonaginta annorum pariet? Dixitque Abraham ad Deum: Ismael vivat in conspectu tuo. Cui respondit Deus: Etiam. Ecce Sara uxor tua pariet tibi filium, et vocabis nomen ejus Isaac, et reliqua . Certe audierat a Deo: Ego sum Deus tuus, placeto in conspectu meo, et esto sine macula , quare non credidit quod Deus repromisit, sed risit in corde, putans se celare Deum, et aperte ridere non audens? Denique causas incredulitatis exponens dicit in corde tenarius de nonagenaria uxo