comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitentũ mundationẽ euacuare cona¬
tur. ueramq matrem ȩccłam de natorũ
suoꝵ spirituali extinctione plorantem
spe uitȩ redonandȩ negat consolari debere
Et pulchre euangłista dnm prius mise¬
ricordia motũ e̾e̾ suꝑ matrẽ ac filium. &¬
post suscitasse testatur: ut in uno nobis
exemplũ imitandę pietatis ostenderet.
in altero fidem mirandȩ potestatiꝰ adstru¬
eret. Et accessit. & tetigit loculum. Hi
autẽ qui portabant steterunt: Loculus
in quo mortuus effertur. male secura de¬
sperati peccatoris conscientia est Qui
uero sepeliendum portant. uel inmun¬
da desideria quae hominẽ rapiunt in in¬
teritum uel lenocinia blandientiũ sunt
uenenata socioꝵ. quae peccata nimirum
ruunt. De quib alibi dicitur. Dimitte
mortuos sepelire mortuos suos. Mortuos
quippe mortui sepeliunt: cum peccatores
quiq sui similes alios nociuo fauore de mul¬
cent. congestaq pessimȩ adulationis mole

Expanded text:
poenitentum mundationem evacuare conapoenitentum mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam de natorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolarEt pulchre evangelista, Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum ruunt. De quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole,
Abbreviated transcription (Latin):
per oculorũ portã suȩ mortis indicia ꝓ¬
fert. Qui fabulis otiosis obscenisue car¬
minibus uel detractionibus aur̃e libenter
aperit. hano animȩ suae portã mortis
efficit. Cȩterosq qui non seruat sensus.
mortis sibi ipse reserat aditus. Obsecro
dñe iħu cunctas meȩ ciuitatis portas portaᷤ¬
iustitiȩ facia ut ingressus in eaᷤ confitear no¬
mini tuo. tuȩq maiestati cum ministris
caelestibus eam crebrius inuisenti non fȩ¬
tor elati cadaueris occurrat. sed occu¬
pet salus muros illius. & portas eius
laudatio. Et haec uidua erat. et t᷑ba
om̃is anima quae sponsi dñiq sui se mor¬
te redemptã meminit agnoscit. Diuino
autẽ nutu multa dnmn turba. inulta
uiduam comitabatur: ut uiso tanto
miraculo multi testes. multi fierent di¬
laudatores. Qũa cũ uidiss&: miscđia
Desiste inquit quasi mortuũ flere. quẽ
mox uiuum resurgere uidebis. Ubi my¬
stice nouati dogia confunditur: qui

Expanded text:
per oculorum portam suae mortis indicia proper oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. Obsecro, Domine Jesu, cuncta meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus laudatio. Et haec vidua erat, et turbalesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum vidisset Dominus,Desiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
functus efferebatur filius unicus matris
suȩ. De functus hic qui ex tra portam
ciuitatis multis est intuentib elatus. sig¬
nificat hominẽ lȩtali criminũ funere so¬
poratum. tandemq insuꝑ animȩ mortẽ
non cordis adhuc cubili tegentẽ sed ad
multorũ notitiam ꝑ locutionis operisue
indicium quasi per suae ostia ciuitatis
propalantem. Qui bene filius unicus ma-¬
tris suae fuisse ꝑhibetur. quia licet emul¬
tamen fidelium uniuersalis ȩccłiȩ se filios
rectissime fatentur. Nam & electus qui¬
libet quando ad fidẽ imbuitur filius est :
quando alios imbuit. mater. Annon ma¬
terno erga paruulos agebatur affectu
qui ait. filioli mei quos iterum parturio
donec formetur xp̃c in uobis : Portam
ciuitatis qua defunctus efferebatur pu¬
to aliquem desensibus esse corporeis:
Qui enim seminat inter fr̃s discordias.
qui iniquitatẽ in excelso loquitur: per
oris portam ex trahitur mortuus. Qui
uidet mulierẽ ad concupiscendum eam.

Expanded text:
functus efferebatur filius unicus matris suae. Defunctus hic, qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve sui indicium, quasi per suae civitatis ostia propalantem. Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibetur, quia licet e multamen fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis? Portam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum loquitur, per oris portam extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam ,
Abbreviated transcription (Latin):
& idoneus regno caeloꝵ. sed tamen ascendit
aliquem gradum. Perficietur autẽ. sinec ira¬
scitur sine causa. Quod si ꝑfęcerit: multo
remotior erit ab homicidio̾ Qua propter
qui docet ut non irascamur. non soluit legẽ
ne occidamus. sed implet potius: ut & foris
dum non occidimus & incorde dum non ira¬
scimur in nocentiam custodiamus: Ludistis
quia dicꝰtum est antiquis. non occides. qui
autem occiderit. reus erit iudicio: In lege
enim iudicabatur. ut qui occidebat & ipse
occideretur. Ego autem dico uobis. id est
ego nouus homo uobis nouis noua loquar:
quia om̃is qui irascitur fratri suo. reus erit iu¬
dicio. Tbidendum est quantũ inter sit inter
ducit in regnum cęloꝵ. Ibi enim occisio reum
facit iudicio: hic autem tra reum nichilomi
nus facit iudicio. Qui autem dixerit frĩ
suo racha: reus erit concilio. Hoc uerbũ
ꝓprie hebrȩorũ est. Racha enim dicitur

Expanded text:
 idoneus regno coelorum, sed tamen ascend idoneus regno coelorum, sed tamen ascendaliquem gradum; perficietur autem, si nec irascatur sine causa: quod si perfecerit, multo remotior erit ab homicidio. Quapropter qui docet ut non irascamur, non solvit Legem ne occidamus, sed implet potius, ut et foris dum non occidimus, et in corde dum non irascimur, innocentiam custodiamus. 22. Audistisquia dictum est antiquis: Non occides. Qui autem occiderit, reus erit judicio. In lege autem judicabatur, ut et qui occidebat, et ipse occideretur. Ego autem dico vobis. Id est, ego novus homo, vobis novis nova loquor. Quia omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Videnducit in regnum coelorum: ibi enim occisio reum facit judicio, hic autem ira nihilominus nus facit judicio. Qui autem dixerit fratri suo racha, reus erit concilio. Hoc verbum proprie Hebraeorum est, Racha enim dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ULCHERRIMO IN GRESSU .XCII.¬
opus legis coepit excȩdere. ut
non dissolueret eam: sed pro¬
fectu potiore prȩcelleret.
Aditum apłis in cęlum denun¬
quae in lege pręscripta sunt: ꝓfectõ ea non
dere. reatum homicidii seueritate iudicii ex¬
piatura: sed male in alterutrum commotae
mentis affectio idem in euangeliis habet penȩ
& exprȩcepto fidei non minus rea ira est sine
ratione suscepta. quam in operib legis homi¬
abundauerit iustitia ur̃a plus quã scribarõ¬
Id est nisi non solum illa minima legis p̃cepta
impleueritis quae in choant hominẽ sed &ĩa
ista quae ame adduntur qui non ueni
soluere legem sed implere. non intrabitis
in regnum caeloꝵ. Iustitia phariseoꝵ est ut
non occidant: iustitia est eoꝵ qui intraturi
sunt in regnum dĩ. ut non irascantur sine
causa. Minimum est ergo non occidere: &
qui illud soluerit. minimus uocabitur in reg¬
no caelorum. Qui autem illud impleuerit¬
ut non occidat: non continuo magnus erit¬

Expanded text:
ulcherrimo ingressu opus legis coepit excedere, ut non dissolveret eam, sed profectu potiore praecederet: aditum apostolis in coelum, nquae in lege praescripta sunt, profectu ea non dere, reatum homicidii severitate judicii expiatura . Sed male in alterum commotae mentis affectio idem in Evangeliis habet poenae; et ex praecepto fidei non minus rea ira est sine ratione suscepta, quam in operibus legis homiabundaverit justitia vestra, plus quam est, nisi non solum illa minima legis praecepta impleveritis, quae inchoant hominem, sed etiam ista, quae a me adduntur, qui non veni solvere legem, sed implere, non intrabitis in regnum coelorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant, justitia eorum qui intraturi sunt in regnum Dei est, ut non irascantur sine causa. Minimum est ergo non occidere, et qui illud solverit, minimus vocabitur in regno coelorum. Qui autem illud impleverit, non occidat, non continuo magnus erit, et
Abbreviated transcription (Latin):
nec initium inchoat. nec finis angustat.
Ad quam ꝓfecto lucem uia fides est. Un¬
de recte et illuminando cȩco ꝓtinus
respondetur. Uade fides tua te saluum
fecit. U confestim in quit uidit: et
sequebatur eum in uia: Uidet & sequi¬
tur. qui bonum quod intelligit operat᷑
Uidet autem. sed non sequitur: qui bonũ
quidem intelligit. sed bene operari con
Hinc namq dicit. Siquis michi ministrat:
me sequatur. Consideremus ergo quo
graditur: ut sequi mereamur. Ecce
cum sit dñs & creator angłoꝵ. susceptu¬
rus naturam nr̃am. quam condidit in
uterum uirginis uenit. Hasci tamen
in hoc mundo ꝑdiuite ᷤᷤ noluit: parenteᷤᷤ
pauperes elegit. Unde & agnus qui
ꝓillo offerretur defuit: columbarum
pullos & par turturum ad sacrificiũ
mater inuenit. Prosperari in hoc mun¬
do noluit: obprobria inrisionesq tole¬
urauit. sputa. flagella. alapas. spineam
coronam. crucem sustinuit: Et quia re¬
rum corporalium delectatione agaudio

Expanded text:
nec initium inchoat, nec finis angustat. nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus respondetur. Vade, fides tua te salvum fecit. Et confestim, inquit, vidit, et sequebatur eum in via. Videt et sequitur, qui bonum quod intelligit operatur. Videt autem, sed non sequitur, qui bonum quidem intelligit, sed bene operari contHinc namque dicit: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur. Ecce cum sit Dominus et creator angelorum, suscepturus naturam nostram quam condidit, in uterum virginis venit. Nasci tamen in hoc mundo per divites noluit, parentes pauperes elegit, unde et agnus qui pro illo offerretur defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrificium mater invenit. Prosperari in hoc mundo voluit, opprobria irrisionesque toleravit, sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucem sustinuit. Et quia rerum corporalium delectatione a gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
gressu. ad largitorem ȩternȩ lucis ꝓperat.
& respondens iħc. dixi illi. Quid uis tibi
faciam: Cęcus autem dixit illi Rabboni.
ut uideam. Numquid qui lumen redde¬
re poterat quid ueller cȩcus ignorabat:
Ded peti uult hoc quod et nospetere et se
concȩdere prȩnoseit. Inportune namq
ad orationem nos ammonet: & dicit. Scit
namq pater ur quid opus sit uobis ante¬
quam petatis eum: Adhoc ergo requirit:
ut petatur. Adhoc requirit: ut cor ad
orationem exciter. Unde & cȩcus ꝓtinuᷤ
adiungit. Rabboni. ut uideam. Ecce
caecus adnõ non aurum sed lucẽ quęrit:¬
Paruipendit extralucem aliquid quȩrere.
quia & si habere cȩcus quȩ libet potest:
sine luce non potest uidere quod habet.
mitemur ergo eum. quem & corpore
audiuimus et mente saluatum. Non
falsas diuitias. non terrena dona. non¬
fugitiuos honores adnõ sed lucem quȩ¬
ramus : illam uidelicet lucem quam u¬
dere cum solis angłis possimus. quam

Expanded text:
gressu ad largitorem aeternae lucis properat. gressu ad largitorem aeternae lucis properat. Et respondens Jesus, dixit illi: Quid vis tibi faciam? Caecus autem dixit ei: Rabboni, ut videam. Nunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet caecus ignorabat? Sed peti vult hoc, quod et nos petere, et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet et dicit: Scit namque Pater vester, quid opus sit vobis antequam petatis eum . Ad hoc ergo requirit ut petatur, ad hoc requirit ut cor ad orationem excitet. Unde et caecus protinus adjungit: Rabboni, ut videam. Ecce caecus aParvipendit extra lucem aliquid quaerere, quia et si habere caecus quodlibet potest, sine luce non potest videre quod habet. Imitemur ergo eum, quem et corpore audivimus et mente salvatum, non falsas difugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus. Illam videlicet lucem quam videre cum solis angelis possumus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uocat: cum populo gentium scientiam
ueritatis desideranti per scõs prȩdicatores
uerbum fidei committit. Qui nimirum
uocantes cȩcum animȩquiorem ee̾ et sur¬
gere atq ad dnm uenire prȩcipiunt. cum
prȩdicando uerbum in doctis spem eõssa¬
lutis habere. ac de torpore uitioꝵ erigi
atq aduirtutum studia quib illuminari
mereantur sese accingere iubent. dicentes
cum ꝓpheta: Accędite ad eum. & illumi¬
namini. Et iterum. Surge qui dormis &
ex urge amortuis: & illuminabit tibi xp̃c
Et quia primitiua degentib ȩccła tanto
promissi in xp̃o luminis desiderio ferue¬
bat. ut plurimi relictis mundi facultatib.
nudi euangelicam uitam sequerentur. quo
aeternum incęlis mererent᷑ habere thes¬
aurum: recte de illuminando cȩco subdit᷑.
Qui ꝓiecto uestimento suo exiliens uenit
ad eum Proiecto quippe uestimento exi¬
lit. ut adueniens illuminetur axp̃o: qui
abiectis mundi retinaculis. expedito m̃tis

Expanded text:
Dominus vocat, cum populo gentium scientiam Dominus vocat, cum populo gentium scientiam veritatis desideranti per sanctos praedicatores verbum fidei committit. Qui nimirum vocantes caecum, animaequiorem esse, et surgere atque ad Dominum venire praecipiunt, cum praedicando verbum indoctis, spem eos salutis habere ac de torpore vitiorum erigi, atque ad virtutum studia, quibus illuminari mereantur, sese accingere jubent, dicentes cum propheta: Accedite ad eum, et illuminamini ; et iterum: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Et quia primitiva de gentibus Ecclesia tanto promissi in Christo luminis desiderio fervebat, ut plurimi, relictis mundi facultatibus, nudi evangelicam vitam sequerentur, quo aeternum in coelis mererentur habere thesaurum, recte de illuminando caeco subditur: Qui projecto vestimento suo exsiliens venit ad eum. Projecto quippe vestimento exsilit, ut adveniens illuminetur a Christo, qui abjectis mundi retinaculis expedito mentis
Abbreviated transcription (Latin):
ille multomagis clamabat dicens. fili dauid
miserere mei. Audiens iħm cȩcus misereri
su prȩcatur. nec multis licet ꝓhibentib
aclamando desistit: quia populus gentiũ
agnita fama nominis xp̃i. particeps eusfi¬
eri quȩrebat. Contra dicebant multi. pri¬
mo iudȩi ut in apłoꝵ actibus legimuꝰ: de¬
inde &iam gentiles acriori ac fortiori perse¬
cutione frequenter instabant ne illuminan¬
dus sanandusq xp̃m mundus in uocaret.
nec tunc eos qui aduitam erant prȩordina¬
ti aeternam uesanus impugnantiũ furor
disposita ualebat salute priuare. Et stans
ihe prȩcepit illum uocari. Cece stat qui
ante transibat. Qua inre aliquid nobis dñs.Ixu.
innuit. quod in telligi de humanitate ac di¬
uinitate illius utiliter possit. Clamantem
& enim cȩcum transiens audiuit: sed stans
miraculum illuminationis exhibuit. et
uocant caecũ. dicentes ei. Animȩ quior
esto: surge uocat te. Clamantẽ ad se cȩcũ

Expanded text:
ille magis clamabat multo dicens, Fili David ille magis clamabat multo dicens, Fili David miserere mei. Audiens Jesum caecus, misereri sui precatur, nec multis licet prohibentibus a clamando desistit. Quia populus gentium agnita fama nominis Christi, particeps ejus fieri quaerebat; contradicebant multi, primo Judaei, ut in apostolorum Actibus legimus, deinde etiam gentiles acriori ac fortiori persecutione frequenter instabant, ne illuminandus sanandusque Christum mundus invocaret; nec tamen eos qui ad vitam erant praeordinati aeternam, vesanus impugnantium furor disposita valebat salute privare. Et stans Jesus praecepit illum vocari. Ecce stat qui ante transibat. Qua in re aliquid nobis Dominus innuit, quod intelligi de humanitate ac divinitate illius utiliter possit. Clamantem etenim caecum transiens audivit, sed stans miraculum illuminationis exhibuit. Et vocant caecum, dicentes ei: Animaequior esto: surge, vocat te. Clamantem ad se caecum
Abbreviated transcription (Latin):
stando lumen restituere. nisi quod ꝑhuma¬
nitatem suam misertus est. qui ꝑ diuinitatiᷤ
potentiã a nobis mentis nrae tenebras ex¬
clusit: Qui enim ꝓpter nos natus & passuᷤ
est qui resurrexit & ascendit in caelum
quasi transiit iħc. quia hȩc nimirum actio
temporalis est : sed stans cȩcum illumina¬
uit. quia non sicut illa dispensatio tempo¬
ralis. ita uerbi ęternitas transit. quȩ in se
manens innouat oma. Stare enim di est.
in commutabili cogitatione mutabilia
cuncta disponere. Qui ergo uoces peten¬
tis transiens audiuit. stans lumen reddidit :
quia & si ꝓpter nos temporalia ꝑtulit. in¬
de tamen nobis lucem tribuit unde habe¬
re mutabilitatis transitũ nescit. Sed qui
dm̃ quem colebat crebris precibus ut sese
illuminare dignaretur orabat: cum audiss&
quia iħc nazarenus est cȩpit clamare ac
dicere. Fili dauid iħu: miserere mei. Et
comminabantur ei multi ut taceret: at

Expanded text:
stando lumen restituere, nisi quod per humastando lumen restituere, nisi quod per humanitatem suam misertus est, qui per divinitatis potentiam a nobis mentis nostrae tenebras exclusit? Qui enim propter nos natus et passus est, qui resurrexit et ascendit in coelum, quasi transiit Jesus; quia haec nimirum actio temporalis est. Sed stans caecum illuminavit, quia non sicut illa temporalis dispensatio, ita verbi aeternitas transit, quae in se manens innovat omnia. Stare enim Dei, est incommutabili cogitatione mutabilia cuncta disponere. Qui ergo voces petentis transiens audivit, stans lumen reddidit. Quia etsi propter nos temporalia pertulit, inde tamen nobis lucem tribuit, unde habere mutabilitatis transitum nescit. Sed qui Deum quem colebat, crebris precibus, ut sese illuminare dignaretur, orabat. Cum audisset quia Jesus Nazarenus est, coepit clamare ac dicere: Fili David Jesu miserere mei. Et comminabantur ei multi ut taceret. At
Abbreviated transcription (Latin):
cent : quia illi simpliciter fidem gentium
figurant. iste autem natum exfideli syna¬
goga fidelem gentium popłm ordine suȩ
narrationis intimare curauit. Proficiscente
igitur dño et discipłis eius & plurima mul¬
titudine de hiericho. cęcus sedebat iuxta
uiam mendicans: quia ascendente ad cȩlo
dño et multis fidelium sequentib immo
cunctis abinitio mundi electisuma cum
illo ianuam regni cȩlestis in gredientib
mox gentium popłs diu ꝑfida caecus
audito saluatoris aduentu cępit & ipse
suȩ salutis atq illuminationis spem ha¬
bere. De quo bene dicitur. quia sedebat
uxta uiam mendicans. Mendeat enim
iuxta uiam sedens: qͥa nec dum iter
ueritatis ingrediens. nec dum cognoscenᷤ
sedula intentione atq in quisitione de¬
siderii salutaris adhoc ꝑuenire conten¬
dit & qui sit uerus religionis cultus in¬
uestigare ꝑsistit. Quod in historia cor¬
nelii centurionis prȩcipue declaratum

Expanded text:
cent. Quia illi simpliciter fidem gentium cent. Quia illi simpliciter fidem gentium figurant; iste autem natum ex fideli synagoga fidelem gentium populum proximo ordine suae narrationis intimare curavit. Proficiscente ergo Domino et discipulis ejus et plurima multitudine de Jericho, caecus sedebat juxta viam mendicans; quia ascendente ad coelos Domino, et multis fidelium sequentibus, imo cunctis ab initio mundi electis, una cum illo januam regni coelestis ingredientibus, mox gentium populus diu perfidia caecus, audito Salvatoris adventu coepit et ipse suae salutis atque illuminationis spem habere. De quo bene dicitur, quia sedebat juxta viam mendicans. Mendicat enim juxta viam sedens, qui necdum iter veritatis ingrediens, necdum cognoscens, sedula intentione atque inquisitione desiderii salutaris ad hoc pervenire contendit, et qui sit verus religionis cultus investigare persistit. Quod in historia Cornelii centurionis praecipue declaratum
Abbreviated transcription (Latin):
cialiter respicit: quȩ omnimodis aluce
ueritatis extorres fuerant. Et ideo quan¬
tum famosa infidelitatis earum erat eg¬
citas : tantum famosa facta est illumi¬
nantis eas gra saluatoris. Q. bene mancꝰ
qui gentib scribebat euangłm unũ dicit
illuminatum. ut eoꝵ quo ᷤ instituebat ad
fidem saluationi figura congruer&: mat¬
heus uero qͥ credentib ex hebreis suum
scribebat euangłm: qđ ingentiũ quoq
notitiam erat ꝑuenturum recte duos
dicit illuminatos. ut adutrumq popłm
unã eandemq fidei grãm ꝑtinere docera
Quod &iam insequenti lectione de asino
in quo dñs sedere dignatus est: ẽadem
euangłica seruare scriptura curauit
latheus namq qui fidelib ex iudȩis euan¬
gelizabar asinam simul & pullũ adductoᷤ
dnõ refert. porro cȩteri tres euangłistȩ
qui congregatȩ denationib ȩccłȩ scrip¬
serunt asini solummodo ad dñm adducti
faciunt mentionẽ. de matre omnino ret¬

Expanded text:
cialiter respicit, qui omnimodis a luce cialiter respicit, qui omnimodis a luce veritatis extorres fuerant. Et ideo quantum famosa infidelitatis eorum erat caecitas, tantum famosa facta est illuminantis eos gratia Salvatoris. Et bene Marcus, qui in gentibus scribebat Evangelium, unum dicit illuminatum, ut eorum quos instituebat ad fidem salvationi figura congrueret. Matthaeus vero qui credentibus ex Hebraeis suum scribebat Evangelium, quod in gentium quoque notitiam erat perventurum, recte duos dicit illuminatos, ut ad utrumque populum unam eamdemque fidei gratiam pertinere doceret. Quod etiam in sequenti lectione de asino, in quo Dominus sedere dignatus est, eadem Evangelica servare Scriptura curavit. Matthaeus namque qui fidelibus ex Judaeis evangelizabat, asinam simul et pullum adductos Domino refert. Porro caeteri tres Evangelistae qui congregatae de nationibus Ecclesiae scripserunt, asini solummodo ad Dominum adducti faciunt mentionem, de matre omnino reti
Abbreviated transcription (Latin):
didit: quia ueniens in carnẽ & passioni
propinquans. multos adfidem & confessi¬
onem diuinȩ cognitionis adduxit. Non
enim primis in carnationis suȩ temporib.
sed paucis antequ̾a pateretur annis idest
postquam triginta esse cȩperat annoꝵ.
ministerium uerbi mundo quo illumina¬
retur exhibuit. Sed et dehiericho ꝓficis¬
cens cȩcos illuminauit: quia resurgens
amortuis. atq ascendens in caelũ. misit
spm̃ scm̃ apłis. eosq ad illustrationem om̃iũ
populoꝵ disꝑsit inmundum. Qđ autem
appropinquans hiericho unum illumi¬
nauit. ac ꝓficiscens de hiericho duo. hoc
intimauit tẏpice. quod ante passionem
suam uni tantum populo udȩoꝵ prȩdi¬
cauit. post resurrectionẽ uero atq as¬
censionem suam manifestius ꝑ apłos et
iudȩis & gentib ȩternę diuinitatis et
assũptȩ ase humanitatis archana pate¬
fecit. Quod uero marcus unum illumi¬
natum scribit: ad gentium salutem spe¬

Expanded text:
didit, quia veniens in carnem et passioni didit, quia veniens in carnem et passioni appropinquans multos ad fidem et confessionem divinae cognitionis adduxit. Non enim primis incarnationis suae temporibus, sed paucis antequam pateretur annis, id est, postquam triginta esse coeperat annorum, ministerium verbi mundo quo illuminaretur exhibuit. Sed et de Jericho proficiscens, caecos illuminavit: quia resurgens a mortuis atque ascendens in coelum, misiapostolis, eosque ad illustrationem omnium populorum dispersit in mundum. Quod autem appropinquans Jericho unum illuminavit, et proficiscens de Jericho duos, hoc intimavit typice, quod ante passionem suam uni tantum populo Judaeorum praedicavit, post resurrectionem vero atque ascensionem suam manifestius per apostolos et Judaeis et gentibus, et aeternae divinitatis et assumptae a se humanitatis arcana patefecit. Quod vero Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salutem spe
Abbreviated transcription (Latin):
cȩcus uerum etiam mendicus sedebat.
Hinc ẽ gͦ quod ipsum solũ uoluit marcs¬
commemorare : cuius illuminatio tam
famam clarã huic miraculo cõparauit.
quam illius nota calamitas. Cȩci ergo
quos dñs ad se clamantes illuminauit.
homines sunt uerȩ lucis quȩ xp̃c est in¬
scii: sed ipso donante ad cognoscendam
confitendamq suam cęcitatem. ac peten¬
dam ueritatis lucem conpuncti. Hieri¬
chõ autem quod interpretari dicitur
luna. defectũ nrae mutabilitatis ac mor¬
talitatis significat. Quod ex illa maxime
euangelii parabola claruit. ubi homo
descendens abhirłm inhiericho incidit
in latrones. et uulneratus ab eis ac despo¬
liatus ꝑ piam samaritani industriam. ad
salutem reuocatus est: quia nimirum
genus humanum auisione summȩ pacis.
in desideria scłi huius labe mortifera de¬
cidens. ꝑ dnm saluatorem aduita quam
errando ꝑdiderat reducitur. Apꝓpin¬
quans ergo dñs hiericho cȩco lumen red¬

Expanded text:
caecus, verum etiam mendicus sedebat. caecus, verum etiam mendicus sedebat. Hinc est ergo, quod ipsum solum voluit commemorare Marcus, cujus illuminatio tam claram famam huic miraculo comparavit, quam erat illius nota calamitas. Caeci ergo quos Dominus ad se clamantes illuminavit, homines sunt verae lucis quae Christus est inscii, sed ipso donante ad cognoscendam confitendamque suam caecitatem ac petendam veritatis lucem compuncti. Jericho autem quae interpretari dicitur luna, defectum nostrae mutabilitatis ac mortalitatis significat. Quod ex illa maxime Evangelii parabola claruit, ubi homo descendens a Jerusalem in Jericho incidit in latrones, et vulneratus ab eis ac despoliatus, per piam Samaritani industriam ad salutem revocatus est, quia nimirum genus humanum a visione summae pacis, in desideria saeculi hujus labe mortifera decidens, per Dominum Salvatorem ad vitam quam errando perdiderat, reducitur. Appropinquans ergo Dominus Jericho, caeco lumen red
Abbreviated transcription (Latin):
in loco duos iuxta uiam
sedentes et ad dñm claman¬
tes cęcos dicit ẽe̾ illumina¬
tos: lucas autem cum ap¬
propinquaret hiericho. pari ordine illu¬
minatum abeo cȩcum ee̾ perhibet. Ubi
nemo sanum sapiens autumet euangłistaᷤ
sibimet contraria scribere : sed alium
scribere plenius quod alter omisit. Qđ̃
uero matheo referente: quia dñs duos
illuminauerit cȩcos. marcus unum pone¬
re maluit illuminatum. cui tamen alteru
affuisse non negat: intelligendum est unũ
eorum fuisse notissimum. Quod ex hoc
&iam satis apparet: quia & nomen eius
& patris eius marcus commemorauit.
Quod in tot superius sanatis adnõ non faci.¬
le occurrit: nisi cum iairum archisinago¬
gum &iam nomine expressit. cuiuᷤ filiã
resuscitauit iħc. In quo &iam magis iste
sensus apparet. quia & ille archisinagogꝰ¬
utiq in loco illo nobilis fuit proculdubio
Itaq bartimeus iste timei filius ex aliqua
magna felicitate deiectus. notissimȩ et
famosissimȩ miseriȩ fuit: quia non solũ

Expanded text:
in loco duos juxta viam sedentes, et ad Dominum clamantes caecos dicit esse illuminatos. Lucas autem cum appropinquaret Jericho, pari ordine illuminatum ab eo caecum esse perhibet. Ubi nemo sapiens autumet Evangelistas sibimet contraria scribere, sed alium scribere plenius quod alter omisit. Quod vero Matthaeo referente, quia Dominus duos illuminaverit caecos, Marcus unum maluit ponere illuminatum, cui tamen alterum adfuisse non negat, intelligendum est unum eorum fuisse notissimum. Quod ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen ejus et patris ejus Marcus commemoravit, quod in tot superius sanatis a Domino non facile occurrit, nisi cum Jairum archisynagogum etiam nomine expressit, cujus filiam resuscitavit Jesus. In quo etiam magis iste sensus apparet, quia et ille archisynagogutique in loco illo nobilis fuit. Procul dubio itaque Bartimaeus iste Timaei filius, ex aliqua magna felicitate dejectus, notissimae et famosissimae miseriae fuit, qui non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tem poterit inuenire. sed pessima apud illoᷤᷤ
& maligna reperire. Sicut enim spinae
& tribuli omnia quȩcumq capere possunt
adtrahunt. detinent & conscindunt: ita
omnes infideles heretici & ꝓpterea male ui¬
uentes &iam qui rectam uidentur fidem
tenere ꝑhumanã potentiam & corrupti¬
bilem principatum. ꝑ iniquos mores & pra-¬
ua exempla omnia quicquid app̃hendere
possunt conscindunt. adtrahunt atq diri¬

Expanded text:
tem poterit invenire, sed pessima apud illos tem poterit invenire, sed pessima apud illos et maligna reperiet. Sicut enim spinae et tribuli omnia quaecunque capere possunt attrahunt, detinent et conscindunt, ita omnes infideles haeretici et propterea male viventes, etiam qui rectam videntur fidem tenere per humanam potentiam et corruptibilem principatum, per iniquos mores et prava exempla, omne quidquid apprehendere possunt, conscindunt, attrahunt atque diri
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentum considerare : sed inspicite figu¬
ram fallaciȩ:płos prȩdicant. sed apłis
contraria ad nuntiant. Martyres magni-¬
ficant. sed.
martẏrũ ꝑsecutores
probant᷑. Apostoli & martyres scĩ non
ꝑsecutionem fecerunt. sed ꝑsecutionẽ
pertulerunt. Non maledixerunt. sed
maledicta sustinuerunt. Non blasphe¬
mauerunt dm̃. sed ablasphematoribus
interfecti sunt. Isti autem omnia iniquis¬
sima. omnia in religiosa implere curarunt.
Scõs ꝑsequuntur. fideles opprimunt. dđm
etiamsi non uerbis moribus blasphemant.
tribulis ficus: Manifeste dñs ꝑhanc simi¬
litudinem declarauit. quia nullus pruden¬
tium adspinas pergens uuarum ex inde
dulcedinem quęrat. aut suꝑ tribulos ince¬
dens ex inde ficorum colligat suauitatem:
Ita ergo nullus sapientium uel prudentium
ab inanibus ueritate hereticis aut in religio¬
sis aut infidelibus ex inde sci̾tatis dulcedi¬
nem uel fraglantiam aut ueritatis suauita¬

Expanded text:
vestimentum considerare, sed inspicite figuvestimentum considerare, sed inspicite figuram fallaciae. Apostolos praedicant, sed apostolis contraria annuntiant; martyres magnificant, sed martyrum persecutores probantur. Apostoli et martyres sancti non persecutionem fecerunt, sed persecutionem pertulerunt; non maledixerunt, sed maledicta sustinuerunt; non blasphemaverunt Dominum, sed a blasphematoribus interfecti sunt. Iste autem iniquissimi omnia irreligiosa implere curarunt; sanctos persequuntur, fideles opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moribus blasphemant. tribulis ficus? Manifeste Dominus per hanc similitudinem declaravit quia nullus prudentium ad spinas pergens, uvarum exinde dulcedinem quaerit; aut super tribulos incedens, exinde ficorum colligit suavitatem. Ita ergo nullus sapientium vel prudentium ab inanibus veritate haereticis, aut irreligiosis, aut infidelibus, exinde sanctitatis dulcedinem, vel fragrantiam, aut veritatis suavita
Abbreviated transcription (Latin):
sunt lupi rapaces. Ipsos & beatus apłs
adephesios loquens designabat dicens.
Scio enim quia post discessum meũ introi-¬
bunt in uos lupi graues. lupi rapaces. Lupi
uero graues nominantur omnes infideles
heretici. qui grauiter scam ȩccłam oppri-¬
munt & ꝑsequuntur uel molestare freqͦn¬
tant. qui sine misericordia rapere & coacer¬
uare non desinunt. Aliquando pecuniae
irruunt alienȩ. aliquando in ipsos pecuni¬
arum dominos: multomagis & iam satagtꝰ
animas rapere & secum miserabiliter inꝑ
ditionem deducere. Et uestitum ouium
habere se dicunt. quod nomen habeant
xp̃ĩanitatis: uel quia assimilant se ministriᷤ
iustitiȩ figuram religiositatis mentientes
er xpĩanum itaq nomen multos seducere
nituntur. dulcibus sermonibus multis scan-¬
dalum inferentes. Isti sunt de quibus iterũ
ait apłs. Per suos dulces sermones & blan¬
dos seducunt corda innocentium. Sed ex¬
fructibus eorum cognoscetis eos. Nolite
ad uultum ad tendere sed ad opera. nolite

Expanded text:
utores. Ipsos et beatus Apostolus ad Ephesios loquens designabat, dicens: Scio enim quia post discessum meum introibunt in vos lupi rapaces . Lupi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt corda innocentium . Sed fructibus eorum cognoscetis eos. Hoc est, nolite ad vultum attendere, sed ad opera. Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
pietatem omnẽ despexeris. Gratis clamas uo¬
ciferans. gratis ex altas uocem tuã dicens. dnẽ
dñe. Testem in obȩdientiȩ tuȩ uocas eum:
dñm nominans non timens sicut dnm. neqei
.lat introibit in regnum cęloꝵ: sed qui opera
digna meo nomine facit. & conuersationẽ
dignam meȩ scificationi adimplet. Haec est¬

Expanded text:
itatem deposueris. Gratis clamas, vociferas gratis, exaltas vocem tuam, dicens: Domine, Domine, testem inobedientiae tuae vocas, eum Dominum nominans, non timens sicut Dominum neque lat, introibit in regnum coelorum, sed quia opera digna meo nomine facit, et conversationem dignam meae sanctificationi adimplet. De mend
Abbreviated transcription (Latin):
muntur. Quis ad spinas & tribulos
mittens manum uel ad proximans ibi
non dilaceretur aut non scindatur. aut
eandem manũ non cruentatam inue¬
niat: Quis ergo hereticis manum por¬
rigens aut caput humilians in conscissus
a scõ spũ aut ineruentatus ab animae
uulnere inueniatur. Quis se iniquoꝵ factis
ac commodans non ab eoꝵ inquinationib
peccati aculeo perforetur: Tales enim
antiqui & iudȩi fuerunt. Cum deberent
uuas afferre. ꝓtulerunt spinas: et qui de-¬
buerant suauitatem ostendere. in amari-¬
tudinem asemet ipsis conuersi sunt. Quo¬

Expanded text:
unt. Quis ad spinas et tribulos mittens manum, vel approximans, ibi non dilaceretur, aut non conscindatur, aut eamdem manum non cruentatam inveniat? Quis ergo haereticis manum porrigens aut caput humilians, inconscissus a sancto Spiritu, aut incruentus ab animae vulnere inveniatur? Quis se iniquorum factis accommodans, non ab eorum inquinationibus peccati aculeo perforetur? Tales enim antiquitus et Judaei fuerunt: cum deberent uvas afferre, protulerunt spinas; et qui debuerant suavitatem ostendere, in amaritudinem a semetipsis conversi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
UOD PAUIO SIRRI¬
us spatiosam & latam uiã
nominauit. hoc nunc aꝑ¬
tius falsos prophetas osten¬
dit.per quos multi inꝑditionem abhomina¬
bilem abierunt. Qui primo in iudȩa mul¬
ti apparuerunt. & modo ꝑfidia totum
repleuerunt mundum. Sed illi priuᷤ falsi
ꝓphetȩ fuerunt. uerissimosq dñi ꝓphetis
usq ad mortẽ ꝑsecuti sunt sicut hieremiã
& micheam aliosq multos: isti autẽ nunc
falsi ꝓphetę & falsi xpĩani qui sunt. ueraceᷤ
xpĩanos sine misericordia persequuntur
& opprimunt. aliquando sidetur copia
&iam gladiis. sine intermissione autem
suis prauis moribus & exemplis. Idcirco
omnes prȩueniens dñs adhortatus ẽ dicens.
Adtendite afalsis prophetis. Adtendite
diligentius. obseruate cautius: ut non sedu:¬
camini. ut non circumueniamini. ut non
fallamini : dtendite ergo. hoc est conside¬
rate quia non sunt oues sed lupi inuestim̃¬
to ouium. quia non sunt religiosi sed inreli-¬
giosi infigura religiositatis. quod non sunt

Expanded text:
uod paulo superius spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetas ostendit, per quos multi in perditionem abominabilem abierunt. Quia primo in Judaea multi apparuerunt, et modo in perfidia totum repleverunt mundum. Sed illi prius falsi prophetae fuerunt, verissimosque Domini prophetas usque ad mortem persecuti sunt, sicut Jeremiam et Michaeam, aliosque multos. Isti autem nunc falsi prophetae et falsi Christiani qui sunt, veraces Christianos sine misericordia persequuntur, et opprimunt aliquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis. Idcirco omnes praeveniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quae non facit fructum. & non tantũ fruc¬
tum: sed & bonum fructum. Multȩ quidẽ
arbores fructum ferunt. sed malũ & inuti¬
lem fructum. Sic et multi homines malũ
in religiositatis & infidelitatis & ꝑuersitatis
fructum afferunt. Obhoc clare demon¬
strauit dñs. quia om̃is arbor quȩ non facit
fructum bonum excidetur & inignem mit¬
tetur. Omnis arbor id est omnis homo. siue¬

Expanded text:
quae non facit fructum, et non tantum fructum, sed et bonum fructum: multae quidem arbores fructum ferunt, sed malum et inutilem fructum; sic et multi homines malum irreligiositatis, et infidelitatis, et perversitatis fructum afferunt. Ob hoc clare demonstravit Dominus quia omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur. Omnis arbor, id est omnis homo: nu
Abbreviated transcription (Latin):
bendi ex cusatione pargari. gratuita mise¬
ricordiae in dicantur officia. ut ostendat᷑
dnm etiam ipsis pauperibus operandiun¬
posuisse obsequia. Calicem aquar frigidę
prophetę porrigere prȩmium prophetȩ
promittitur. egrotum uel constitutum¬
itis promereri qui de substantia non po¬
test misereri. ut iam constet ꝓqualitatib
hominum misericordiae non debere cessa
dispensari cȩlestia. ut cum cȩperint mise¬
ricordes expungi et steriles condempnari
et miscritors quia misertus est gaudeat.
sterilis pęnas quas non sperauit inueni

Expanded text:
bendi excusatione purgari, gratuita misericordiae indicuntur officia, ut ostendatur Dominum ipsis etiam pauperibus operandi imposuisse obsequia. Calicem aquae frigidae prophetae porrigere, praemium prophetae promittitur; aegrotum, vel in cate remunerari, qui de substantia non potest misereri, ut jam constet pro qualitatibus hominum, misericordiae non debere officicompensari coelestia; ut cum coeperint misericordes expungi, et steriles condemnari, et misericors quia misertus est, gaudeat, et sterilis poenas, quas non speravit, inveni
Abbreviated transcription (Latin):
cet. per diuini uerbi consolationem sur¬
gere adfortia opera & crescentibus coti¬
die meritis adperfectiora passim profice¬
re iubetur. Si autem fides saluum fecit
eum quem ad agendas saluatori et emun¬
datori suo gratias inclinauit: ergo ꝑfidia
ꝑdidit eos qui de acceptis beneficiis dõ
gloriam dare neglexerunt. Qua ꝓpter
hȩc lectio superiori ea ratione coniungit.
quod ibi fidem per humilitatem augeri
debere parabola data decernitur : hic
autem manifestius ipsis rebus ostenditur
non fidei tantum agnitam rationem. sed
exsecutam fidei operationem esse quae
saluum faciat credentem. detꝙ gloriam
patri qui est incaelis:¬

Expanded text:
cet, per divini verbi consolationem surcet, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere, parabola data decernitur, hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed exsecutam fidei operationem esse, quae salvum faciat credentem, detque gloriam Patri qui est in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
boni: secundum significationem autẽ
huius miraculi conturbat considerantẽ.
quomodo mundus dici possit ingratus.
Sed iam facile est & iam illud uidẽri fieri
posse. ut quisquis in ecclesiȩ societate doc¬
trinam integram ueramq asse quatur et
omnia secundum fidei catholicȩ regulam
disserat. distinguat acreatore creaturã.
eoq manifestetur uarietate mendacioꝵ
tamquam lepra caruisse. & tamen ingra¬
tus sit dõ & dño mundatori suo. quia
elatus suꝑbia gratiarum agendarum
pia humilitate non sternitur. similisq
efficitur eis de quibus dicit apł̃s. Qui
cum cognouissent. dm̃. non ut dm̃ mag¬
nificauerunt. aut grãs egerunt. Quod
enim dicit eos dm̃ cognouisse. ostendit
quidem alepra fuisse mundatos. seci tam̃
statim accusat ingratos. Et ait illi. Sur¬
ge. uade : quia fides tua te saluum fecit.
Qui deuotus ante dñm cecidit. surgere
& ire pręcipitur: quia qui infirmitatẽ
suam subtiliter cognoscens humiliter ia¬

Expanded text:
boni; secundum significationem autem boni; secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat considerantem quomodo mundus dici possit ingratus. Sed jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eoque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, quia, elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis, de quibus dicit Apostolus: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt. Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Et ait illi: Surge, vade, quia fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Dominum cecidit, surgere et ire praecipitur, quia qui, infirmitatem suam subtiliter cognoscens, humiliter ja
Abbreviated transcription (Latin):
cem mundati sunt. & nouem ubi sunt:
Unum si addatur ad nouem. quȩdam
effigies unitatis impletur. Quo fit tanta
complexio. ut ultra non progrediatur
numerus : nisi rursus adunum redeatur.
& haec ꝑ infinitatem numeri regula cus¬
todiatur. Nouem itaq indigent uno.
ut̃ quadam unitatis forma coagulentur
& decem sint: unum autem non eis indi¬
get. ut cus todiat unitatem. Quam ob¬
rem ut unus ille qui gratias egit unicae
ecclesiȩ significatione approbatus atq lau¬
datus est: ita illi nouem qui gratiaᷤᷤ non
egerunt reprobi effecti a consortio uni¬
tatis exclusi sunt. Ideoq tales innoue nario
numero tamquam inperfecti remanebunt.
Et merito eos saluator quasi ignotos ubi
sint inquirit. Scire enim dĩ eligere nes¬
cire reprobare est. Non est inuentus
qui rediret & daret głam dõ. nisi hic ali¬
enigena. Secundum corpus quidem fa¬
cile est uidere posse hominem non ha¬
bere lepram. & tamen animi esse non

Expanded text:
cem mundati sunt, et novem ubi sunt? cem mundati sunt, et novem ubi sunt? Unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur; quo fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, et haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint: unum autem non eis indiget, ut cusrem ut unus ille qui gratias egit unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem qui gratias non egerunt, reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Et merito eos Salvator quasi ignotos, ubi sunt inquirit. Scire enim Dei, eligere; nescire, reprobare est. Non est inventus, qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non
Abbreviated transcription (Latin):
quae se perpetrasse meminit erubescit:
Ibi enim cadit homo. ubi confunditur.
Unde & paulus quasi quibusdam infacie
iacentibus dicebat. Quem ergo fruc¬
tum habuistis tunc in illis in quibus
nunc erubescitis: At contra de ascensore
aequi idest deeo qui in huius mundi gła
clatus est dicitur. Ut cadat ascensor eiꝰ
retro Rursumꝙ de ꝑsecutoribus dñi
scriptum est: Abierunt retrorsum. &
ceciderunt in terram. Quid est hoc qđ
electi in faciem & ręꝓbi retror sum cadunt.
nisi quod omnis qui post se. cadit ibi pro¬
culdubio cadit ubi non uidet. qui uero
ante se ceciderit ibi cecidit ubi uidet:
Iniqui ergo quia in inuisibilibus cadunt.
post se cadere dicuntur: quia ibi corruunt.
ubi quid eos tunc sequetur modo uidere
non possunt. Iusti uero quia istis uisibilib
semet ipsos sponte deiciunt ut in uisibilib
erigantur. quasi infaciem cadunt: quia
timore conpuncti uidentes humiliantur.
Respondens autem iħc dixit. Nonne de¬

Expanded text:
quae se perpetrasse meminit erubescit; quae se perpetrasse meminit erubescit; ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Unde et Paulus quasi quibusdam in facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra de ascensione equi, id est, de eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitur: Ut cadat ascensor ejus retro . Rursumque de persecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retrorsum et ceciderunt in terram . Quid est hoc, quod electi in faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non videt; qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt ubi quid eos tunc sequatur, modo videre non possunt. Justi vero quia istis visibilibus semetipsos sponte dejiciunt, ut in invisibilibus erigantur, quasi in faciem cadunt, quia timore compuncti videntes humiliantur. Respondens autem Jesus dixit: Nonne de
Abbreviated transcription (Latin):
declarati est. Unus autem ex illis ut
uidit quia mundatus est: regressus est
cum magna uoce magnificans dm̃. et ceci¬
dit in faciem suam ante pedes eius gratias
agens. Unus iste qui magnificans dm̃ re¬
gressus est : unius ȩcclesiȩ deuotam xp̃o
humilitatem significat. Qui bene cadenᷤ
ante pedes dñi gratias egit Ille enim uere
dõ gratias agit. qui repressis prȩsumptio¬
nis suae cogitationibus quam in semet ipso
infirmus sit humiliter uidet. qui nehil
sibi uirtutis tribuit. qui bona quae egit
esse de misericordia conditoris cognoscit.
Unde & recte subiungitur. Et hic erat
samaritanus. Samaritanus quippe inter¬
pretatur custos. Quo nomine ille populuᷤs
aptissime significatur: qui gr̃as agendo
ei a quo accępit tribuit omne quod ac¬
cȩpit. quod am modo cantans illud de
psalmo. fortitudinem meam adte custo¬
diam. quia tu ds̃ susceptor meus es: ds̃
meus misericordia eius prȩ̨ueniet me.
Cadit autem in faciem: quia ex maliᷤ

Expanded text:
declarata est. Unus autem ex illis, ut declarata est. Unus autem ex illis, ut vidit quia mundatus est, regressus est cum magna voce magnificans Deum, et cecidit in faciem ante pedes ejus gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu, Deus, susceptor meus es, Deus meus, misericordia ejus praeveniet me . Cadit autem in faciem, quia ex malis