comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uae cognoscamus : penitentiã quippe uere agere ẽ ꝑ p&ratamala
plangere & plangenda no ꝑp&rare : Nam qui sic aliamala de¬
plorat ut tamen alia committat. adhucpenitentiã agere aut igno¬
rat aut dissimulat : Quidenim prodest si peccata quis luxdri aȩ
defleat : & tamen adhuc auaritiae estib: anhelet: Aut quid
prodest si irȩcul pasiamlugeat. & tamen adhuc inuidiȩ facib. tabes¬
cat : Sedminus est ualde quod dicimus ut qui peccata deplorat.
ploranda mini me committati  Et qui plangit uitiũ ꝑ p&rare uitia
timeat: Nam cogitandũ summopereẽ ut qui se in licita meminit
timimi sisse : a quib: dã &iãlicitis studeatabstinere Exemplodauid
nolentis a quã bibere cũ periculo suorũ ad latã : Ltem idem : Faci¬
te fructus dignos poenitentiae : in quib: uerbis notandũ ẽ. quod ami¬
cuss ponsi non solũ fructus poenitentiae . sed dignos poenitentiae ad¬

Expanded text:
tiae cognoscamus. Poenitentiam quippe vere agere est, perpetrata mala tiae cognoscamus. Poenitentiam quippe vere agere est, perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere, aut dissimulat, aut ignorat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelat? Aut quid prodest si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime committat; et qui plangit vitia, perpetrare vitia timeat. Nam cogitandum summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere: » exemplo David nolentis aquam bibere cum periculo suorum allatam. Item idem: « Facite fructus dignos poenitentiae . In quibus verbis notandum est, quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae ad
Abbreviated transcription (Latin):
sit foris cũ uoce coruina : quiñ habuit gemitũ colũbinũ Coriu
uox ẽ cracra. bemeui tolũbus & tunde pectus. Sed plagastibidan¬
do cȩsus correctus esto: It paulo post: Dic mihirogote ecceego con¬
sentio & concedo & cognosco : quia indulgentiã ds̃ promisittib
Crastinũ em̃ diẽ quis tibi promisit: Vbimihilegis teindulgentiam
accepturũ si te correxeris : legemihi quantũ uicturussis: Nonle¬
golnquis i pes cisergo quantũ uicturussis : Correctus esto & sẽpparat᷑
politimerediemultimum tã quã furẽ quite dormiente effodiat pari¬
&em : sediugila & corrigehodie qui differs incrastinũ : Gregorius
inꝰ omelia denouemordinib angelorũ : Sinum dñs suae pi&atis
aperit. nos quoq inseretipere ꝑpoenitentiã quaerit: Sed poeni¬
tentiã agere digne nom possumus nisi modũ quoq: eiusdẽ poeniten¬

Expanded text:
sit foris cum voce corvina, quia non habuit gemitum columbinum, sed corvi sit foris cum voce corvina, quia non habuit gemitum columbinum, sed corvi vox est. Geme ut columbus, et tunde pectus; sed plagas tibi dando, caesus correctus esto. » Et paulo post: « Dic mihi, rogo te. Ecce ego consentio, concedo, et cognosco, quia indulgentiam tibi promisit Deus. Crastinum enim diem quis tibi promisit? Dic mihi ubi legis te indulgentiam accepturum, si te non correxeris? Lege mihi quantum victurus sis. Non lego, inquit. Nescis ergo quantum victurus sis. Correctus esto et semper paratus. Noli timere diem ultimum, tanquam furem, qui te dormiente effodiat parietem; sed vigila et corrige hodie quae differs in crastinum. » Gregorius in homilia de novem ordinibus angelorum: « Sinum Dominus suae pietatis aperit; nosque in se recipere per poenitentiam quaerit; sed poenitentiam digne agere non possumus, nisi modum quoque ejusdem poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
iciasiterũ : sed & depristinis de precare ut tibi remit tantur
Et dñs in euangelio : poenitentia magite. ad propinquabitenĩ
nunc dies salutis: Et p&rus : peni teminugit᷑ & conuertimim. ut
deleantur urã peccata : hieronimus in expositione ecdesi astes :¬
eimpige agas multũ & nolieẽ stultus curmorieris intempore ñ
tuo. cũ ds̃ loquatur nolo mortẽ morientis tantũ ut reuertat᷑
& iuiuat : semel peccasse sufficiat: De bemus nos erigere posruinã:
Sienimiuxta eos quidephisicis disputant nouit hyrundo pullos
desuaocularecelidonia & diptãnũ capreae exp&unt uulneratȩ
curno signoramus medicinã ꝓpositã eẽ peccantib.: Augustinus
in libro sermonũ : scio inquit & mecũ om̃is homo qui paulo atten¬
tius considerauerit : neminem dm̃timentẽ sub uerbis eius ñ : secorri¬
gere nisi quiputat quia plus hab&uiuere. Ipsares ẽque multos
occidit cum dicunt cras cras, & subito ostium daudit᷑ : Reman¬

Expanded text:
jicias iterum: sed et de pristinis deprecare, ut tibi remittantur . Et Dominus in Evangelio: Poenitentiam agite: appropinquavit enim nunc dies salutis . Et Petrus: Poenitemini igitur et convertimini, ut deleantur peccatu vestra . Hieronymus in expositione Ecclesiastae: Ne impie agas multum, et noli esse stultus, cum morieris in tempore non tuo: cum Dominus loquatur Nolo mortem morientis, sed tantum ut revertatur, et vivat. Semel peccasse sufficiat. Debemus ergo nos erigere post ruinam. Si enim juxta eos qui de physicis disputant, novit hirundo pullos de succo oculare chelidoniae, et dictamnum caprae expetunt vulneratae, cur nos ignoramus medicinam propositam esse peccantibus? Augustinus in libro Sermonum: « Scio ego, inquit, et mecum omnis homo qui paulo attentius consideraverit, neminem Dominum timentem sub verbis ejus non se corrigere, nisi qui putat quia plus habet vivere. Ipsa res est quae multos occidit, cum dicunt, Cras, cras; et subito ostium clauditur. Reman
Abbreviated transcription (Latin):
QUOD QUIABAPTISMUS ITERARENONPOTEST
SARIOEOENITENTEAESECUNDUS SETBAPTISMUS
Propitiatio diuina nos ꝑbaptis migratiã a primihominis reatuab¬
soluit & defilus ꝑditionis filios fecit saluationis Et defiliis ali¬
enis filios fecit adoptionis : Vndeiam superius dictũ ẽ : Sed quia
postbaptis mũ multa admisimus & in multis conlapsi sumus &idem
bptismus nullo pacto iteraripotest : eadẽ propitadiuinitas qđ dã
& saluberrimũ poenitentiae nobis contulitremediũ : Ad quod nos
& ꝑ proph&icã & ꝑ euangelicã hortat᷑ : in differenter currere ad¬
monitionẽ : Clamatenim ssaias proph&a:. Quaerite dñm dũ inue¬
niri potest ainuocate eũ dũ propeẽ. Dere linquat impiusiuã suam
&uir iniquus cogitationes suas & reuertat᷑ ad dñm & miserebitur

Expanded text:
Quod quia baptismus iterari non potest, necessario poenitentiae secundus sit baptismus. Propitiatio divina nos per baptismi gratiam a primi hominis reatu absolvit, et de filiis perditionis filios fecit salvationis, et de filiis alienis filios fecit adoptionis, unde etiam superius dictum est. Sed quia post baptismum multa amisimus, et in multis collapsi sumus, et idem baptismus nullo pacto iterari potest, eadem propitia divinitas quoddam et saluberrimum poenitentiae nobis contulit remedium; ad quod nos per propheticam et evangelicam hortatur indifferenter currere admonitionem. Clamat enim Isaias propheta: Quaerite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est. Derelinquat impius viam suam, et vir iniquus co
Abbreviated transcription (Latin):
benedicite dnm̃ Item. Lauaboper singulas noctes lectũ meũ. lacri¬
mis meis stratũ meumrigabo. Ixistunt & alia eius dem psalmogra phi
deorationis usuiugiter habendo plura documenta quae hic prolixi¬
tatis causa nom ponunt᷑: habes & in libro ecdesiastic& Neimpedi¬
aris inquit orare semꝑ. & neueeris usq ad mortẽ iustificari : quia
merces dñi man& in a&ernum : Ante orationẽ prȩpara animã tuã
& nolieẽ quasi homo qui temptat dm̃ qui conseruatlegem multiplicat
orationẽ : precationẽ lȩsiex audi& dñs. Oratiocumhumilitate
suꝑ nubes pen&rabit. Dñs quoq: in euangelioait O port& semꝑ¬
orare& non deficere : Et alibi : p&ite & dabitur uobis quaerite&
inueni&is pulsate & aperi&ur uobis Om̃is enim qui p&it accipit

Expanded text:
Item: Lavabo per singulas noctes lectum meum: lacrymis meis stratum meum rigabo . Existunt et alia ejusdem psalmographi de orationis usu jugiter habendo plura documenta; quae hic prolixitatis causa non ponuntur. Habes et in libro Ecclesiastico: Ne impediaris, inquit, orare semper: et ne verearis usque ad mortem justificari: quia merces Domini manet in aeternum . Ante orationem praepara animam tuam, et noli esse quasi homo qui tentat Deum . Qui conservat legem, multiplicat orationem. Precationem laesi exaudiet Dominus . Oratio cum humilitate, super nubes penetrabit . Dominus quoque in Evangelio ait: Oportet semorare, et non deficere . Et alibi: Petite et dabitur, quaerite et invenietis. Pulsate et aperietur vobis. Omnis enim qui petit accipit
Abbreviated transcription (Latin):
minis teriũ nomini duuno dicata penitus sunt neglegenda acrelin¬
quenda prȩsertĩ cũ dñsdicat inlege Ad locũ quẽ elegerit dñs dĩ
decunctis tribub uris ut ponat nomen suũ ibi & habit& in eo ueni¬
&is & offer&is in eo holo causta acuictimas urãs : It post pauca.
Cauene offeras holo caustatua in omnilo co quẽ uideris. sed in eoquẽ
laadicensi sit institutũ qđ nono porteat indomib: oblationes ab epis
tentio terren arũ rerũ curis & in licitis cogitationib: miserabiliter
prȩpedit᷑ : quod cũ ita sit : quantx inoratione acrius aduersitatib:
mundi concutimur : & cogitationũ carnaliũ grauiorestumultus pa¬
Instantia quippeorationis auxiliũ nobis tribuit in aduersis Qm̃ubi
nonsufficithumanũ : necesseẽ ut implor& diuinũ auxiliũ. Quantũ

Expanded text:
ministeria nomini divino dicata penitus sunt negligenda ac relinministeria nomini divino dicata penitus sunt negligenda ac relinquenda: praesertim cum Dominus dicat in lege: Ad locum quem elegerit Dominus Deus de cunctis tribubus vestris, ut ponat nomen suum ibi, et habitet in eo, venietis et offeretis illo loco holocausta ac victimas vestras . Et post pauca: Cave ne offeras holocausta tua in omni loco quem videris; sed in eo quem Laodicensi sit institutum : Quod non oporteat in domibus oblationes ab episctentio terrenarum rerum curis, et illicitis cogitationibus miserabiliter praepeditur. Quod cum ita sit, quanto in oratione acrius adversitatibus mundi concutimur, et cogitationum carnalium graviores tumultus paInstantia quippe orationis auxilium nobis tribuit in adversis, quoniam ubi non sufficit humanum, necesse est ut imploretur orationibus divinum
Abbreviated transcription (Latin):
faciendũ frequent̃ ac deuote adeant dignosq se as pectib angeloꝵ
quorũ conuentus ibiminine adeẽ dubitat᷑ exhibeant : Quods̃
&iammemoratũ templũ in quo pecudes mactabant᷑ tantȩ uene¬
rationihabebat᷑ ut adillud non solũ uidaei diuinȩlegis notitiã
habentes uerum &i amnationes a testamento di longere mote
orandigratia concurrerent. sicut habes in actib: apostolorum
de uro & hiopeeunucho qui uenerat adorare in hierus alẽ &re¬
uertebatur & aphilippo catetizatus & baptitatusẽ : quanto
magis templaxp̃i ubieius caro & sanguis immolat᷑ afidelib sunt
religiosis obsequiis ueneranda & assi duis precib. in excus abilit̃
frequentanda : nonigit᷑ sicut se hubes quorundã reprobendendo
&emendanda consu&udo propier ȩdiculas quas sibi aduotũ suũ constriuor
ibiq dõ sacrificiũ offerripossẽ & deberecontendunt tẽpla ꝑ sacerdotũ

Expanded text:
faciendum, frequenter ac devote adeant, dignosque se aspectibus angelorum, faciendum, frequenter ac devote adeant, dignosque se aspectibus angelorum, quorum conventus ibi minime adesse dubitatur, exhibeant. Quod si etiam memoratum templum, in quo pecudes mactabantur, tantae venerationi habebatur, ut ad illud non solum Judaei divinae legis notitiam habentes, verum etiam nationes a testamento Dei longe remotae orandi gratia concurrerent, sicut habetur in Actibus apostolorum de viro Aethiope eunucho, qui venerat adorare in Jerusalem, et revertebatur, et a Philippo catechizatus, et baptizatus est : quanto magis templa Christi, ubi ejus caro et sanguis immolatur, a fidelibus sunt religiosis obsequiis veneranda, et assiduis precibus inexcusabiliter frequentanda. Non igitur sicut se habet quorumdam reprehendenda et emendanda consuetudo, propter aediculas quas sibi ad votum suum construunt, ibique Deo sacrificium offerri posse et debere contendunt, templa per sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
communes & exusu fabulas ten&is. & uerbo dĩ uellectionib: diui¬
nis terga conuertitis: llereor ne&uobis dicat᷑ ad nõ conuerte¬
runt admedorsa & non faciessuas. Et post aliqua in eadem
Dicitemihi qui tantum modo festis dieb: ad ecclesiam conuenitis
c&eridies non sunt festi : non sunt dies dñi : Iud a eorum est dies
certos & raros obseruare solemnes. &ideo ad eosdicit ds̃ quia
neo menias uras & sabbata & diẽ magnũ non sustineo ieuinium
& ferias & dies festos urõs odit animamea. Odit ergo ds̃ ecs
rosolimitani ubi sanguis brutorum animalium ef fundebatur : basi¬
licas inamore & honore dĩ construunt ubi noniam sanguis taurorum
supplicũ preces exaudire polliceri dignatur. & pontifices sub tan¬
ta inuocatione eas dõ dedicant ut om̃s qui illuc deprecaturi ue
tiae torpore huiuiscemodiloca ad dm̃ ex orandũ sibiq propitiũ

Expanded text:
communes et ex usu fabulas teritis, et verbo Dei vel lectionibus divicommunes et ex usu fabulas teritis, et verbo Dei vel lectionibus divinis terga convertitis. Vereor ne et vobis dicatur a Domino: Converterunt ad me dorsa, et non facies suas . » Et post aliqua in eadem: « Dicite mihi, vos qui tantummodo festis diebus ad ecclesiam convenitis: caeteri dies non sunt festi? Non sunt dies Domini? Judaeorum est dies certos et raros observare solemnes, et ideo ad eos dicit Dominus: Quia neomenias vestras, et sabbata, et diem magnum non sustineo. Jejunium, et ferias, et dies festos vestros odit anima mea . Odit ergo Deus eos rosolymitani, ubi sanguis brutorum animalium effundebatur, basilicas in honore et amore Dei construunt, ubi non jam sanguis taurorum supplicum preces se exaudire polliceri dignatur; et pontifices sub tanta invocatione eas Deo dedicant, ut omnes qui illuc deprecaturi contiae tepore, hujuscemodi loca ad Deum exorandum, sibique propitium
Abbreviated transcription (Latin):
gentes circa domos panẽ sumebant cibũ cũ exultatione & simpli¬
citate cordis conlaudantes dm̃. & habentes gratiam ad omnẽ plebem :
It̃ ib p&rus &io hannes ascenderunt in templũ ad bramorationis nonam :
Origenis quoq: in omeliã derebecca : ut reor inquit.: Nesitis matri
ur̃ȩ ecđae ad huc intristitia & gemitu cum nonuenitis ad audiendũ
dĩ uerbũ & uix festis dieb ad eccłam proceditis. It hoc nontam
desiderio uerbi quam studio urm̃ tempus inueniam. lic& quodam¬
modo remisionis obtentu: Quidigit᷑ ego faciam cuidispensatio
uerbi creditaẽ : Vbiuel quando urm̃ tempus inueniã : pluri¬
mum ex hoc : immop ene totũ mundanis occupationib: ten&is
inforo aliud. aliud innegotiatione consumitis: Alius litibus
uacat. & ad audiendum dĩ uerbũ nemo . aut pauci ad modum
uacant : Sed quiduos de occupationib: culpo : quid de absentib
conqueror : prȩsentes &iam in ecđa positi non estis intenti sed

Expanded text:
s circa domos panem, sumebant cibum cum exsultatione et simplicitate cordis; collaudantes Deum, et habentes gratiam ad omnem plebem . Item ibi: Petrus et Joannes ascenderunt in templum ad horam orationis nonam . Origenes quoque in homilia de Rebecca: « Vereor, inquit, ne sitis matri vestrae Ecclesiae adhuc in tristitia et gemitu, cum non convenitis ad audiendum verbum Dei, et vix festis diebus ad ecclesiam proceditis; et hoc non tam desiderio verbi quam studio solemnitatis, et publicae quodammodo remissionis obtentu. Quid igitur ego faciam, cui dispensatio verbi credita est? Ubi vel quando vestrum tempus inveniam? Plurimum ex hoc, imo pene totum mundanis occupationibus teritis; in foro aliud, et aliud in negotiatione consumitis; aliud litibus vacat, et ad audiendum verbum Dei nemo, aut pauci admodum vacant. Sed quid vos de occupationibus culpo? Quid de absentibus conquaeror? Praesentes etiam in ecclesia positi non estis intenti; sed
Abbreviated transcription (Latin):
operari necesseẽ & orare bene iuxta utrũq dictũ ẽ : Leuemus cor¬
cda nr̃a cũ manib: addm̃ : Quia ergo saluatornost̃ non solũ formã
orationis sed & instantiã frequentiamq tradiditorandi
Oport& ut inportunitatẽ illius ui duae iudicẽ iniquũ crebris
uocib interpellantis necñ & illius amici ostiũ amicisui constan¬
terpulsantis tresq sibi panes commodari p&entis quos nobis ox¬
empligratia ad instantiã orandi seq iugit̃ humilit̃q deprecan¬
diexhibuit imitantes eundẽ dm̃m & saluatorẽ nrm remototor¬
poredesidiae iugiter exoremus. Vt scilic& acunctiserratib nr̃is nos
ab soluat. & a &ernȩ patriae participes efficiat

Expanded text:
operari necesse est et orare, bene juxta utrumque dictum est: Levemus coroperari necesse est et orare, bene juxta utrumque dictum est: Levemus corda nostra cum manibus ad Dominum. » Quia ergo Salvator noster non solum formam orationis, sed instantiam frequentiamque tradidit orandi, oportet ut importunitatem illius viduae judicem iniquum crebris vocibus interpellantis, nec non et illius amici ostium amici sui constanter pulsantis, tresque sibi panes commodari petentis, quos nobis exempli gratia ad instantiam orandi, seque jugiter humiliterque deprecandi exhibuit, imitantes , eumdem Dominum et Salvatorem nostrum, remoto torpore desidiae, jugiter exoremus, ut scilicet a cunctis erratibus nostris nos absolvat, et aeternae patriae participes efficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ quã ẽ sine gemituorandũ : Nam peccatorũ recordatio merorẽ
Dumenimoramus : admemoriã culpã reducimus & magis
reos tunc nos eẽ cognoscimus. id eoq cũdõ ad sistimus gemere& flere
debemus reminiscentes quã grauia sint scelera quae cõmisimus
quãq dirain ferni supplicia quae timemus. Porro sunt non nulli
quiorationi frequent̃ insistunt & c&eris bonis operib: uacant : ꝗb
Sunt ec ontrario qui aliis bonis operib: in seruiunt & assi duȩ orationis
usũ neglegunt. Quib &i am conuenit ut aliis bonis operib orationẽ
quoq as siduam adnectant : Ait aut̃ hieremias proph&a leue¬
muscorda nr̃a cummanib ad dm̃. Quod isidorusita exponit
Corinquit cũ manib. leuat quiorationẽ cũ opere sub leuat Nã
quisquis orat & ñõperatur . corleuat . & manus non leuat. Quisꝗs
uero operat᷑ & nonorat manus leuat & corñleuat Sed quia

Expanded text:
Nunquam est sine gemitu orandum, nam peccatorum recordatio moerorem gignit; Nunquam est sine gemitu orandum, nam peccatorum recordatio moerorem gignit; dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus, et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere debemus; reminiscentes quam gravia sint scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia quae timemus. » Porro sunt nonnulli qui orationi frequenter insistunt, et a caeteris bonis operibus vacant: quibus Sunt, e contrario, qui aliis bonis operibus inserviunt, et assiduae orationis usum negligunt: quibus etiam convenit ut bonis operibus orationem quoque assiduam annectant. Ait autem Jeremias propheta: Levemus corda nostra cum manibus ad Dominum . Quod Isidorus ita exponit: « Cor, inquit, cum manibus levat, qui orationem cum opere sublevat. Nam quisquis orat, et non operatur, cor levat, et manus non levat. Quisquis vero operatur, et non orat, manus levat, et cor non levat. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ isidorus : Sicut enĩ militisine armis adbellũ exire non conuenit :
lta homini xp̃i ano procedere quolib& sineoratione non expedit
hoc ẽ reme diumeius quiuitiorũ tẽptamentis ex ȩstuat Vt quoti¬
ens quolib& inpugnat᷑ uitic totiens in oratione sesubdat . quia
frequens oratio uitiorũ inpugnationem extinguit. Tã ꝑseuerant̃
intendereo port& animũ nr̃m orando atq pulsando quousq inpor¬
tunas desi deriorũ carnaliũ suggestiones quaenris subrepunt sen¬
sib: fortissima intentione superemus. ac tamdiu insistere quã diu
exurgendo uincamus: It paulo post : Oratio cordise ñ labioꝵ
Nieq enĩ uerba de precantis ds̃ intendit sed orantis coraspicit
quod si tacitecoror& & uox sileat . quã quã homines lateat dm̃
latere non potest qui conscientiae prȩsensẽ Meliusẽ aut̃ cũsilen¬
tiorarecorde sine sono uocis quam solis uerbis sine intuitumentis :

Expanded text:
Item Isidorus: « Sicut enim militisine armis ad bellum exire non convenit, Item Isidorus: « Sicut enim militisine armis ad bellum exire non convenit, ita omni Christiano procedere quolibet sine oratione non expedit. Hoc est remedium ejus qui vitiorum temperamentis exaestuat, ut quoties quolibet impugnatur vitio, toties in oratione subdatur;  quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tam perseveranter intendere oportet animum nostrum orando atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris subrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quandiu exsurgendo vincamus. » Et paulo post: « Oratio cordis est, non labiorum; neque enim verba deprecantis Deus intendit, sed orantis cor aspicit. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis hominem lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Melius est cum silentio orare corde sine sono vocis, quam solis verbis, sine intuitu mentis.
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib gratias agite : Item idem : Dñs in proximo ẽ : nihil solliciti
sitis sed in omnioratione & obsecratione cũgratiarũ actione p&itiones
urae in notescant apud dm̃: Et p&rus : Estote inquit prudentes &iu
gilate in orationib : Isidorus in libro sententiarũ : Orationib mun¬
damur lectionib instruimur. Vtrũq bonũ ẽ siliceat si non liceat
melius ẽ orarequã legere : Qui a in lectione cognoscimus. quid facere
debeamus. In oratione eadẽ accipimus quae poselamus : hieronim
ad eustochium : Quam quã apłs semper orarenos iubeat & scis &i am ipse
somnus oratiosit : tamen diuis as orandibras habere debemus : Vt si for¬
te aliquo fuerimus operedetenti ipsumnos adofficiũ tempus ad¬
moneat: Horam tertiam. sextã nonam. diluculũ quoq uesperã
nemoquinesciat nec cib ante sumat᷑ nisi oratione prȩmissa: Necre¬
cedat᷑ a mensa nisi referant᷑ gratiae creatori : noctib bis terq
surgendũ : Reuoluenda descripturis quaememorit̃ tenemus:

Expanded text:
oximo est: nihil solliciti sitis: sed in omni oratione et obsecratione cum gratiarum actione petitiones vestrae innotescant apud Deum . Et Petrus: Estote, inquit, prudentes et vigilate in orationibus . Isidorus in libro Sententiarum: « Orationibus mundamur, lectionibus instruimur; utrumque bonum est si liceat; si non liceat, melius est orare quam legere; quia in lectionibus agnoscimus quid facere debeamus, et in orationibus eadem accipimus quae postulamus. » Hieronymus ad Eustochium: « Quanquam Apostolus semper orare nos jubeat, et sanctis etiam ipse somnus oratio sit, tamen divisas orandi horas habere debemus; ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsum nos ad officium tempus admoneat: horam tertiam, sextam, nonam, diluculum quoque et vesperam, nemo est qui nesciat. Nec cibus ante sumatur nisi oratione praemissa; nec recedatur a mensa nisi referantur gratiae Creatori. Noctibus bis terque surgendum: revolvenda de Scripturis quae memoriter tenemus. »
Abbreviated transcription (Latin):
habeant basilicam id tamen perraro quodemendatione dignũ
est faciunt ut ergaem pla diuinis cultib. mancipata frequenter
& celera : Et paulo post : Oculiquoq meierunt a perti & aures
meae erectae ad oratione meius qui in loco isto orauerit. elegi
eũ & scĩ ficaui locũ istũ ut sit nomen meũ ibi cunctis dieb: Et ine

Expanded text:
habeant basilicam, id tamen perraro, quod emendatione dignum est, faciunt. Ut ergo templa divinis cultibus mancipata frequenter i, etc. . Et paulo post: Oculi quoque mei erunt aperti, et aures meae erectae ad orationem ejus qui in loco isto oraverit: elegi enim et sanctificavi locum istum, ut sit nomen meum ibi in sempite
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uoluissent utiq: si potuisseNsine fine ui uere : ut potuis¬
sent sine fine peccare : Ostendunt enĩqui amnpeccato sẽpuiutre
cupiunt : quinumquam de sinunt peccaredumuiuunt: Ad mag¬
namergo iustitiam iudicantisꝑtin&: ut numquã careant suppli¬
cio : quunhacuita &um quã uoluerunt carerepeccato: prosꝑi
dunt. qui supplicio a&ernȩ mortis addicti non uidendi sen¬
sũ habituri sunt sed dolendi : quorũ continuus gemitus. Crucia

Expanded text:
Nam voluissent utique si potuissent sine fine vivere, ut potuisNam voluissent utique si potuissent sine fine vivere, ut potuissent sine fine peccare. Ostendunt enim quia in peccato semper vivere cupiunt, qui nunquam desinunt peccare dum vivunt. Ad magnam ergo justitiam vindicantis pertinet, ut nunquam careant supplicio, qui in hac vita nunquam voluerunt carere peccato. » Prospdunt qui, supplicio aeternae mortis addicti, non videndi sensum habituri sunt, sed dolendi. Quorum continuus gemitus, crucia
Abbreviated transcription (Latin):
cunctisu nasit : Non tamen unaeademq: qualitate succen¬
ditur sicut plerũq: unosole om̃s tangimur: Nec tamen subeo
uno ordine om̃s estu am. quia uxta qualitatem corporis sen¬
titur Et iam ponduscalorisssicdam pͥnatos & una est gehenna
quȩ afficit & tam̃ non una om̃s qualitate conburit : Quia qđ
hic agit dis parualitudo corporũ hoc illi ex hib& disparcausa
meritorũ : india logorum p&rus : Num quid nam quae so
te dicimus eis qui illicsemel mersi fuerint semꝑ arsuros :
gregorius : Constat nimirũ & incunctant̃ uerũ est qui a sicut
finis nonẽ gaudiorũ bonorũ. Ita finis nonerit torm̃torũ ma¬
lorũ : Pr&rus : Scire uellẽ quomodo iustũ sit: ut culpaquȩ cũ
fine ꝑp&rata ẽ . sine finepuniatur : gregorius. hoc rectedi¬
cer&ur sidistrictus iudex non corda hominũ sed facta pensa¬
r& iniqui eñ Ideocum fine deliquerun : quiacum fine uexer̃:

Expanded text:
cunctis una sit, non tamen una eademque qualitate succencunctis una sit, non tamen una eademque qualitate succenditur: sicut plerumque uno sole omnes tangimur, nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamur, quia juxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris; sic damnatos et una est gehenna quae afficit, et tamen non una omnes qualitate comburit, qua quod hic agit dispar valetudo corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum. In libro Dialogorum, Petrus: « Nunquidnam, quaeso te, dicimus eos qui illic semel mersi fuerint semper arsuros? Gregorius: Constat nimirum, et incunctanter verum est, quia sicut finis non est gaudiorum bonorum, ita finis non erit tormentorum malorum. Petrus: Scire velim quomodo justum sit ut culpa quae cum fine perpetrata est sine fine puniatur. Gregorius: Hoc recte diceretur, si districtus judex non corda hominum, sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Pones eo sut clibanum ignis intempore uultus. Qlrbanus
namq: intrinsecus ard& : Is uero qui abigne deuoratur
abexteriore par te incipit cremare. ut sacraeloquia ar¬
dere exterius & interius reꝓbos demonstrarenteos &ab
igne deuorari & sicut clybanũ ponite stant᷑. ũt pignẽ cruci¬
entur incorpore . & ꝑdolorẽ ardeaN inmente. Intempore
uultus dñi iniustiom̃ sut lybanꝰponunt᷑. & ab igne deuo¬
rant᷑qc apparente iudice cumuisione illius eorũ multitu¬
dorepellitur : Et intus ꝑdesideriũ ard& in conscientia :¬
& foris carnem cruciatgehenna: Isaias proph &a ait :
absq ullo termino : Sicut eniminfernus dilatari dicit᷑
sine termino quia adseplurimos trahit : Ita sinefundo altus
non in congrue uocatur: qui a eosquos inse suscipit quasi in
quadã abyssosuȩ in mensitatis absorb& : Infernus namque
recte fundum non habere creditur: quia quisquis ab illo rapi¬
tur quasi in mensodeuoratur : Quaescilic& gehenna quamuis

Expanded text:
Pones eos ut clibanum ignis in tempore vultus tui . Clibanus namque intrinsecus ardet, is vero qui ab igne devoratur, ab exteriore parte incipit concremari: ut sacra eloquia ardere et exterius et interius reprobos demonstrent, eos et ab igne devorari, et sicut clibanus poni testantur, ut per ignem crucientur in corpore, et per dolorem ardeant in mente. » In tempore vultus Domini injusti omnes ut clibanus ponuntur et ab igne devorantur, quia apparente judice cum visione illius eorum multitudo repellitur, et intus per desiderium ardet in conscientia, et foris carnem cruciat gehenna. Isaias propheta ait: Pabsque ullo termino . Sicut enim infernus dilatatus dicitur sine termino, quia ad se plurimos trahit, ita sine fundo altus non incongrue vocatur, quia eos quos in se suscipit, quasi in quadam abysso suae immensitatis absorbet. Infernus namque recte fundum non habere creditur, quia quisquis ab illo rapitur quasi in immenso devoratur. Quae scilicet gehenna quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod patres spiritales eos quos des acro fonte suscipiunt uerbis & exemplis ad
meliora prouocare debeant
ad¬
It accipiendum permanus pontificis inpositionem sp̃s scĩ donum sollicite
& deuote concurratur

Expanded text:
Quod patres spirituales eos quos de sacro fonte suscipiunt, verbis et exemplis ad meliora provocare debeantad accipiendum per manus pontificis impositionem Spiritus sancti donum, sollicite et devote concurratur
Abbreviated transcription (Latin):
uero si quaeccłae uel pauperibus tribuerit. Ideo fecerit ut quasi
redempto dño his amplius abund&: liqu& igitur quia iuxta
exechielis ꝓph&ȩ uaticinium &euangelicum documentum
Tressint ineccła ordines ac distinctiones fidelũ Vnde quia deor¬
dine coniugatorum hic agitur. sũ mopere conlugatis ꝓuiden¬
dũ est ut sicea quae mundi sunt agant. Quatinus conditori suo
mini me displiceant : Caue antergorelictionem quȩ ad ño terri¬
biliter interminatur & amplectatur ad sumptionẽ quȩ ab eodẽ
dño praenuntiando feliciter ꝓmittitur. ut abeorum consortio
utamur
bentis in omelia ex echielis ꝓph&ae octaua: Itabonorum
conlugatorum uitalncastris dĩ moderandaest : quatinius iuuen¬
tes concorditer iamore omni potentis dĩ sicuicissimsibi car¬
nis debitũ soluant ut tamen quid dõ debonis operib: debeant
pullaterius obliuiscantur Sed & siquaut homines delinqũit

Expanded text:
ero si qua Ecclesiae vel pauperibus tribuerit, ideo fecerit quasi ero si qua Ecclesiae vel pauperibus tribuerit, ideo fecerit quasi redempto Domino his amplius abundat. » Liquet igitur quia juxta Ezechielis prophetae vaticinium et evangelicum documentum tres sunt in Ecclesia ordines ac distinctiones fidelium. Unde, quia de ordine conjugatorum hic agitur, summopere eis praevidendum est, ut sic ea quae mundi sunt agant, quatenus conditori suo minime displiceant. Caveant ergo relictionem, quae a Domino terribiliter interminatur, et amplectantur assumptionem, quae ab eodem Domino pronuntiando feliciter promittitur, ut ab eorum consortio utar in homilia Ezechielis prophetae octava, « ita bonorum conjugatorum vita in castris Domini moderanda est, quatenus viventes concorditer in amore omnipotentis Domini, sic vicissim sibi carnis debitum solvant, ut tamen quid Domino de bonis operibus debeant, nullatenus obliviscantur, sed et si qua ut homines delinquant,
Abbreviated transcription (Latin):
demonst r&ur : Deter uoltaq: ordine. itabed a uenerabilis pr̃bt
scribit Erunt inquit duȩ molentes inunũ Molentes appellat
eos qui inplebibus constituti reguntur a doctͥoribus a gentes eaquȩ
sunt huius scđi quos & feminarũ nomine significauit quia con¬
silus utdixi peritorũ regieo s expedit : Et molentes dixit propter
tẽporaliũ negotiorũ orbẽ atque circuitũ¬
Quastamensunũ molen¬
tes inquantũ de ipsurebus & negotiussius prȩbent usibu s ecđae lna¬
queq enũ huius mundi actiomola est. Quaedũ multascuras cõge¬
rit humanasmentes quasi ꝑgirũ uertit atq ex seuelut farinas
ꝓicit : Quia inqui &o cordi semꝑminutissimas cogitationes gig
nit : Vna assum &ur & altera relinqu&ur. assum &urea pars
substantiamobad quirenda caelestia dispensauerit. Relinque¬
tur autẽ quȩ coniugiis ob inlecebras carnis seriuerit. Terrena

Expanded text:
demonstratur. De tertio itaque ordine ita Venerabilis Beda presbyter demonstratur. De tertio itaque ordine ita Venerabilis Beda presbyter scribit: « Erunt, inquit, duae molentes in unum. Molentes appellat eos, qui in plebibus constsunt hujus seculi. Quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis ut dixi peritorum regi eis expedit; et molentes dixit, propter temporalium negotiorum orbem atque circuituquas tamen in unum molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus ecclesiae: unaquaeque enim hujus mundi actio mola est, quae dum multas curas congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit; atque ex se velut farinas projicit, quia seducto corde, semper minutissimas cogitationes gigt. Una assumetur, et altera relinquetur. Assumetur ea parssubstantiam ob acquirenda coelestia dispensaverit: relinquetur autem quae . . . conjugii ob illecebras carnis servierit: terrena
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimis & c&eris bonorũoperũ ex hibitionibus diluere satagant :¬
Vlud uãq non in congrue in hoccapitulo sub iungendũ est : quod
exechiel ꝓph&ac tres liberatos uiros sedudisse asserit. Noe sci¬
lic& danielẽ a iob. Etcũ ꝑ noe praepositoru mordo ꝑdanie¬
lẽ abstinentũ ꝑ iob quoq bonorũ coniugũ uita signatur
Restatut conlugati tante ꝓbitatis totq tantisq sc̃arũ uirtitũ
prȩconus adño laudatiuiriuitã actusq ꝓuribus suffragante
diuina gratia imitent᷑ ut eius collegiomerito ad sciscimereant᷑:
Nã & indomonuptiarũ quae est eccles a xp̃i tricliniuiẽe descri¬
bitur qui animirũ tres sunt ineccłaor dines fideliũ. Doctorum.
abstinentũ & coniugatorũ. Et alibi ine uangło idetresordines fide¬
liũ itadistinguntur. ut induob: inlecto continentũ induob: inagro
p̃positorũ Induabus uero molentibus inunũ coniugatorũ uita

Expanded text:
lacrymis, et caeteris bonis operibus diluere satagant. lacrymis, et caeteris bonis operibus diluere satagant. Illud namque non incongrue in hoc capitulo subjungendum fuit, quod Ezechiel propheta tres liberatos viros se audisse asserit, Noe scilicet, Danielem et Job. Et cum per Noe . . . . . praepositorum ordo, per Job quoque bonorum conjugum vita signatur, restat ut conjugati tantae probitatis, tot tantisque sacrarum virtutum praeconiis a Domino laudati viri vitam actusque pro viribus, suffragante divina gratia, imitentur, ut ejus collegio merito adscisci mereantur. Nam ut in domo nuptiarum, quae est Ecclesia Christi, triclinium esse describitur, qui nimirum tres sunt in Ecclesia ordines fidelium, doctorum, abstinentium, et conjugatorum. Et alibi in Evangelio iidem tres ordines fidelium ita distinguuntur, ut in duobus in lecto continentium, in duobus in agro praepositorum, in duabus vero molentibus in unum conjugatorum vita
Abbreviated transcription (Latin):
sermonum itascribit delaude coniugatorum : Est inquit coniu¬
galis uita laudabilis & hab& incorporexp̃i locum suum& pau¬
lopost : Nouimus membra xp̃iesse quȩ coniugalẽ agentuitam
si membra xp̃i sunt : idest fideles sunt: Itemidem : Audeo inquit
dicere coniugalem agentes uita sitenent humilitatẽ : suꝑbis
castis meliores esse : His & c&eris innumeris documentis mani¬
festatur coniugium de quo scã & humilis pascitur uir ginitas
bonũ esse & honestũ sitamencas teutatur. Et quisquis illud
ꝓeo quod inscitutũ est app&it: bono beneutitur : Quis quis uero¬
eomaleutitur ꝓculdubio bonum sibi inpeccatum conuertere
omninoo port& ne forte id qđ licitũ est causalibi dinis sibi inpeccatũ
uertant : Quiautem conlugalis toripudicitiã huiusce modi in¬
continuentiae neus fuscauerint: idnec esse est cotidianis elemo¬
sinaruim largitionibus orationũ iugibus pr ecibus penitentiae

Expanded text:
sermonum ita scribit de laude conjugatorum: « Est, inquit, conjusermonum ita scribit de laude conjugatorum: « Est, inquit, conjugalis vita laudabilis, et habet in corpore Christi locum suum. » Et paulo post: « Novimus membra Christi esse quae conjugalem agunt vitam; si membra Christi sunt, id est, si fideles sunt. » Item idem: « Audeo, inquit, dicere conjugalem agentes vitam, si tenent humilitatem, superbis castis meliores esse. » His et caeteris innumeris documentis manifestatur conjugium, de quo sancta et humilis nascitur virginitas, bonum esse et honestum, si tamen caste utatur. Et quisquis illud pro eo quod institutum est, appetit, bono bene utitur; quisquis eo male utitur, procul dubio bonum sibi in peccatum convertere antque ne id quod licitum est, causa libidinis sibi in peccatum nvertant. Qui autem thori conjugalis pudicitiam hujuscemodi incontinentiae naevis fuscaverint, id necesse est quotidianis eleemosynarum largitionibus, orationum jugibus precibus, poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
que lux driose ãplius uiuit quã nec essitas ꝓcreandorũ liberorũ cogit
Lampeccatum est : Bonalgitur sunt conlugia sed bono uirgina¬
li & continentia e uiduali non sunt coaequanda : Ait autem
isi dorus in eodem libello: Coniugiatantum persebona sunt
perea uero quae circaea sunt : malasiunt: Periduamque mala st̃
perquod dicita postolus. quiautem cumuxore est cogitat ea quae
sunt mundi : Ed terum : Propter fornicationem autem unus¬
quisq ux orem suam habeat. Quod autẽ non unus & multȩ sed
unus & un a copulantur : ipsa primũ diuinitus facta conlunc¬
tio in exemplumest : Namcumds hominem sigurass&: eique
parem necessariã prospexiss& unã de costis eius mutuatus
unã illi feminã finxit. Sicq adam & mulier eua inter senup¬
tiis fructi formam hominibus deoriginis auctoritate & prima
dĩuoluntates anxerunt : Prȩfatus quoque augustinus inlibro

Expanded text:
que luxuriose vivit amplius, quam necessitas procreandorum liberorum cogit, que luxuriose vivit amplius, quam necessitas procreandorum liberorum cogit, jam peccatum est. » Bona igitur sunt conjugia, sed bono virginali et continentiae viduali non sunt coaequanda. Ait autem Isidorus in eodem libello: « Conjugia tantum per se bona sunt, per ea vero quae circa ea sunt, mala fiunt. Per id namque mala sunt, per id quod dicit Apostolus: Qui autem cum uxore est, cogitat ea quae sunt mundi. Et iterum: Propter fornicationem autem unusquisque uxorem suam habeat . Quod autem non unus et multae, sed unus et una copulantur, ipsa primum divinitus facta conjunctio in exemplum est. Nam cum Dominus hominem figurasset, eique parem necessariam prospexisset, unam de costis ejus mutuatus, unam illi feminam finxit. Sicque Adam et mulier Eva inter se nuptiis functi, formam hominibus de originis auctoritate, et prima Dei voluntate sanxerunt. » Praefatus quoque Augustinus in libro
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ sed ꝓpter ipsam &amnaturalem indiuersosexu soci & atem
Alio quinnon lam dicer&ur conlugiũ in senibus praesertim siue
ami sissent filios uelminime genuissent. Nunc uero inbonolic&
an noso coniugio & siemarcuit ardor castitatis intermasculum &
feminam iug& tamen ordo castitatis intermaritũ & uxorem
Qui quanto meliores sunt : tantomaturius a cõmixtione carnis suȩ
pari consensu secontinere coeperunt. Non ut necessitatis ess& postea
nom posse quoduellent : sed ut laudis ess& prius noluis se quoduellent
isidorus in libro officiorum : Illȩ sunt inquit certȩnuptiae
quȩ in conlugio non libidinem sed plemrequirunt. Neque enĩ
sic institutȩ sunt ut carnis uoluptatibus seruiant. sed tantum
ut fructũ ꝓpaginis quȩrant : Nam & ipsȩ dotales tabulȩ indicant¬
qđ causa ꝓcreandorũ liberorum hucit᷑uxor : Quando ergoquis¬

Expanded text:
onem, sed propter ipsam etiam naturalem in diverso sexu societatem. onem, sed propter ipsam etiam naturalem in diverso sexu societatem. Alioquin non jam diceretur conjugium in senibus, praesertim si vel amisissent filios, vel minime genuissent. Nunc vero in bono, licet annoso conjugio, etsi emarcuit ardor castitatis inter masculum et feminam, viget tamen ordo charitatis inter virum et uxorem: quia quanto meliores sunt, tanto maturius a commistione carnis suae pari consensu se continere coeperunt; non ut necessitatis esset postea non posse quod vellent, sed ut laudis esset prius noluisse quod possentIsidorus in libroOfficiorum: « Illaesae sunt, inquit, certae nuptiae, quae in conjugio non libidinem, sed prolem requirunt; neque enim sic institutae sunt, ut carnis voluptatibus serviant, sed tantum ut fructum propaginis quaerant. Nam ut ipsae dotales tabulae indicant, causa procreandorum liberorum ducitur uxor. Quando ergo quis
Abbreviated transcription (Latin):
quod instituti sunt peccat Alias uenialiter aliasdam nabili¬
ter : Quis quis uero eis propter hocutitur propter qđ data sunt
benefacit : Cuergo non sunt necessaria sinon ei sutitur: melius
facit : Itẽ ide. in eodẽ : Nlud nuncdicimus scđm istam condiuonẽ
uascendi & moriendi quã nouimus & inquacreati sumus aliquid
boniesse conuigium masculi & feminȩ Cuius fiderationẽ itadi¬
uina scriptura cõmendat. Vt nec dimissa auiro : nubereliceat al¬
teriquã diuuir eius iuuit . necdimis soabuxore liceat alterã duce¬
ne nisi mortua fuerit quaereces sit Bonũ ergo coniugiũ Qđ &iã
dñs in euangelio confirmauit : non solũ quia ꝓhibuit dimittere u xorẽ
nisi exceptacdusa fornicationis sed &iam quia lnuitatus adnup¬
tia suenit : Itemido in eodem : Cursitbonũ coniuigium merito
quaeritur Quod mihi noniud &ur propter solã filiorum ꝓcreati¬

Expanded text:
quod instituta sunt, peccat alias venialiter, alias damnabiliquod instituta sunt, peccat alias venialiter, alias damnabiliter. Quisquis vero eis propter hoc utitur, propter quod data sunt, bene facit. Cui ergo non sunt necessaria, si non eis utitur, melius facit. » Item idem in eodem : « Illud nunc dicimus secundum istam conditionem nascendi et moriendi quam novimus, et in qua creati sumus, aliquid boni esse conjugium masculi et feminae: cujus se detractionemita divina Scriptura commendat, ut nec dimissae a viro nubere liceat alteri, quandiu vir ejus vivit, nec dimisso ab uxore liceat alteram ducere, nisi mortua fuerit quae recessit. Bonum ergo conjugium, quod etiam Dominus in Evangelio confirmavit, non solum quia prohibuit dimittere uxorem nisi excepta causa fornicationis, sed etiam quia invitatus ad nuptias venit. » Item idem in eodem: « Cur sit bonum conjugium merito quaeritur. Quod mihi non videtur propter solam filiorum procreati
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ bonaestclaudicatio Itanecꝓ libidinus malonuptias con¬
dẽ nare nec ꝓpternuptiarũ bonũ libidinem lauda redebem:¬
tantomeliores sunt conlugati : quanto castiores ac sideliores sidmtiment
maximefilios quoscarnaliter desiderant &iã spiritaliternu¬
triant : Itẽ idem in eodem : Sane uidendũ est aliabona nobis dmdare
quȩ ꝓpter seipsa expetenda sunt. sicut sapientia salus amictia
aliaq quȩ propteraliquidiunt necessaria sicut doc trina cibus po¬
tus somnus coniugium concubitus. Hlorumenum quȩ dam neces¬
saria sunt propter sapientiam sicut doctrina quȩdã propter
salutẽ sicut erbus potus somnus quȩdã ꝓpteramicitiã si cut nup¬
tiȩ uel concubitus : Hinc erũ subsistit ꝓpagatio generis huma¬
ni in quo soci & as amicalis magnũ bonumest : his itaquebonis
quȩ ꝓpter illud necessaria sunt qui nonad hocutitur propter

Expanded text:
bonum, bona est claudicatio. Ita nec propter libidinis malum, nuptias conbonum, bona est claudicatio. Ita nec propter libidinis malum, nuptias condemnare; nec propter nuptiarum bonum, libidinem laudare debemutanto meliores sunt conjugati, quanto castiores ac fideliores, si Deum timent, maxime si filios, quos carnaliter desiderant, etiam spiritaliter nutriant. » Item idem in eodem : « Sane videndum est alia bona nobis Deum dare, quae propter seipsa expetenda sunt, sicut sapientia, salus, amicitia; alia quae propter aliquid sunt necessaria, sicut doctrina, cibus, potus, somnus, conjugium, concubitus. Horum enim quaedam sunt necessaria propter sapientiam, sicut doctrina; quaedam propter salutem, sicut cibus, potus, somnus; quaedam propter amicitiam, sicut nuptiae, vel concubitus. Hinc enim subsistit propagatio generis humani, in quo societas amicalis magnum bonum est. His itaque bonis, quae propter alia necessaria sunt, qui non ad hoc utitur, propter
Abbreviated transcription (Latin):
idem adhebreos: Honorabiles inquit nuptiae & cubile immnaculatum:
Quod autẽ si causa libidipis & non potius fructu ꝓpaginis app&atun
Tantumbonum inculpam conuertitur: habes in libro beatiau¬
aliterutitur : ut sit eius intentio inuoluptate libidinis. non inuo
ut masculus & femina generandi soci& ate hingantur. Edtam
uic õponfraudent sicut om̃is soci& as fraudulentũ sociũ naturalit̃
non uult . hoctam eudens bonũcum infideles habent quia inside¬
liter utuntur. in malũ peccatũ qu econuertunt : Quaecũlta¬
sint : ꝓfecto errant qui acumuituperatur libido carnalis.
dam marinuptias opinantur quasi morbus istedeconubio
deilloma lobonialiquid faciunt gloriantur quia sine illo fieri
non potest erubescunt Tam quã siquis piam pedeuitiato ad
aliqđ borũ &iã claudicando ꝑueniat nec ꝓpter claudicatio¬
nismalũ mala estillius ꝑuentio necꝓpter illius ꝑuentionis

Expanded text:
idem ad Hebraeos: Honorabiles, inquit, nuptiae, et cubile immaculatum . idem ad Hebraeos: Honorabiles, inquit, nuptiae, et cubile immaculatum . Quod autem si causa libidinis, et non potius fructu propaginis appetatur, tantum bonum in culpam convertatur, habes in libro beati Austialiter utitur, ut sit ejus intentio in voluptate libidinis, non in vout mas et femina generandi societate iungantur et ita inuicem non fraudent, sicut omnis societas fraudulentum socium naturaliter non uult, hoc tamen euidens bonum cum infideles habent, quia infideliter utuntur, in malum peccatumque conuertunt. esint, profecto errant, qui cum vituperatur libido carnalis, damnari nuptias opinantur, quasi morbus iste de connubio de illo malo aliquid boni faciunt, gloriantur; quia vero sine illo fieri non potest, erubescunt: tanquam si quispiam pede vitiato ad aliquod bonum etiam claudicando perveniat; nec propter claudicationis malum mala est illa perventio, nec propter perventionis
Abbreviated transcription (Latin):
umds sum mebonius cuncte quae fecit bona sint ualde
dicente scriptura: & iuidit ds̃ cuncti quae fecit & orant
ualdebona : Verique quibus dam bonis a dõbona cre¬
atis quiamaleutuntur in malum sibi eadem bona conuer¬
tore noscuntur i numerabilia quippesunt & in effabilia
eius bona : in terquȩ bonũ esse coniugium & in exordiocreatio¬
nis humane adõ esse in ftitutũ : liberdemonstrat geneseos hi
quolegitur. Propter hocrelinqu& homo patrem suum & ma¬
trem & adhȩrebit uxorisuȩ & erunt duo incarneuna: Item
ibi : Et fecitds̃ hominem adimaginemdĩ feciteum masculum
& feminã creauit eos & bene dixite isdicens, Crescito &mul¬
tiplicamini & repl&e terram : & salomon : Adõ inquit p̃parat᷑
uirouxor : Et in euangelio: Non legistis quia quicreauit ab ini¬
tio masculũ & fominã creauiteos : Quoder gods conuinxit homo
non separ&: Et paulus ad chorinthios. Diautem acceperis
uxorem non peccasti Et sinupserit iurgo. nonpeccabit: ltem

Expanded text:
Deus summe bonus, cuncta quae fecit, bona sint valde, dicente Scriptura: Et vidit Deus cuncta quae fecit, et erant valde bona : plerique quibusdam bonis a Deo bono creatis, quibus male utuntur, in malum sibi eadem bona convertere noscuntur. Innumerabilia quippe sunt, et ineffabilia ejus bona; inter quae bonum esse conjugium, et in exordio creationis humanae a Deo esse institutum, cum liber demonstrat Geneseos, in quo legitur: Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne una . Item ibi: Et fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum: masculum et feminam creavit eos, et benedixit eis dicens: Crescite et multiplicamini, et replete terram . Et Salomon: A Deo, inquit, praeparatur viro uxor . Et in Evangelio: Non legistis, quia qui creavit ab initio masculum et feminam creavit eos? Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet . Et Paulus ad Corinthios: Si autem acceperis uxorem, non peccasti: et si nupserit virgo, non peccavit . Item