comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tans ex alto. Nam qͣntam molem substantie eligiꝰ disꝑsĩt. amo¬
re dei suecensus. meũ tantũ ñ est referre. Norunt hec atq sen¬
serunt: om̃s pene quatuor celi plage. Qͦd enĩ monast̾ium ñ eiꝰ
penetrauit elemosina. aut quis clericoꝵ. ñ eiꝰ substantia refocil¬
latꝰ est: Quis ꝑegnꝰ ñ eiꝰ est receptꝰ hospicio: aut qͥb aduenis ñ
suũ impendit obseqͥũ: Qͦs curiosissime omnib locis ꝑqͥrens: dãp¬
nũ suũ putabat. si quisqm debilis aut esuriens. beneficio susten¬
taret᷑ alt̾ius. Ardentissima qͥppe fide. toto saluatori animo con¬
uinctꝰ. reddebat ei qͦd ab ipso acceꝑat: acꝑ singłos eiꝰ famulos.
rp̃m se uidere credens. qͥcqͥd in illos conferret. contulisse se in
deũ letabat᷑: illud semꝑ reuoluens. qͦd dñs in euglio dicit. Beati

Expanded text:
tans ex alto: nam quantam molem substantiae Eligius disperserit amotans ex alto: nam quantam molem substantiae Eligius disperserit amore Dei succensus, meum tantum non est referre, norunt haec atque senserunt omnes pene quatuor coeli plagae. Quod enim monasterium non ejus penetravit eleemosyna? aut quis clericorum non ejus substantia refocillatus est? quis peregrinus non ejus est receptus hospitio? aut quibus advenis non suum impendit obsequium? Quos curiosissime omnibus locis perquirens, damnum suum putabat, si quisquam debilis aut esuriens beneficio sustentaretur alterius: ardentissima quippe fide toto Salvatori animo conjunctus, reddebat ei quod ab ipso acceperat, ac per singulos ejus famulos Christum se videre credens, quidquid in illos conferret, contulisse se in Deum laetabatur, illud semper revolvens quod Dominus in Evangelio dicit: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
a consuetudine peccandi. tota om̃s uirtute retrahere nitens
Erat p̾terea spũ feruens. sollicitudine imꝑiger: morib clarꝰ
oꝑib ornatꝰ. omniq suauitate conspicuꝰ. In oratione assiduis
in ieiuniis strenuꝰ. in elemosinis largꝰratq ita int̾ diuites &
pauꝑes medius: ut pauꝑes eũ quasi patrẽ: diuites quasi si¬
piorem sibi aspicerent. Ipse enĩ non ad ꝑsone potentiã.
s potiꝰ ad moꝵ elegantiã attendebat: & tanto unũquemq emi¬
nentiꝰ honorabat: qͣnto uiuere sanctiꝰ didicerat. Erga egenos qͦ.
e aduenas. ita se sollicitũ exhibebat: ut uere xp̃m ẽẽ in ipsis. si¬
de integra crederet. & ñ tam illis qͦd conferebat. qm ipsi xp̃o se
cadem conferre gauderet. Ipsis qͥdem fenerabat cybũ : ce oculis
suspiciebat celum. Ipsis alim̃ta p̾bebat: & xp̃m cum fiducia in¬
u̾cabat. Ulnas tendebat in dando: mercedẽ ꝓculdubio expec¬

Expanded text:
a consuetudine peccandi tota omnes virtute retrahere nitens. a consuetudine peccandi tota omnes virtute retrahere nitens. Erat praeterea spiritu fervens, sollicitudine impiger, moribus clarus, operibus ornatus omnique suavitate conspicuus, in oratione assiduus, in jejuniis strenuus, in eleemosynis largus, atque ita inter divites et pauperes medius, ut pauperes eum quasi patrem, divites quasi superiorem sibi aspicerent. Ipse enim non ad personae potentiam, sed potius ad morum elegantiam attendebat, et tanto unumquemque eminentius honorabat, quanto vivere sanctius didicerat. Erga egenos quoque et advenas ita se sollicitum exhibebat, ut vere Christum esse in ipsis fide integra crederet, et non tam illis quod conferebat, quam ipsi Christo se eadem conferre gauderet. Ipsis quidem fenerabat cibum, et oculis suspiciebat coelum; ipsis alimenta praebebat, et Christum cum fiducia invocabat; ulnas tendebat in dando, mercedem procul dubio exspec
Abbreviated transcription (Latin):
mores bonos nulla noxia conu̾satione inqͥnabat. Uitam tem¬
poralem ꝓ exilio ducens: uitã et̾̃nam om̃i concupiscentia spi¬
nens: a cogitatione qͦ noxia aĩam reuocabatꝰ. sciens hõiem.
& de cogitationib iudicandũ. Nichil p̾terea de se p̾sumens.
nichilq boni sibi tͥbuens: bona a se facta. diuino mum̾ ascri¬
bebat. Odientes etiã ad pacẽ inuitans: discordes ad concordi¬
am reuocabat. Consiliũ & opꝰ suũ semꝑ ad dm conu̾tens in
om̃i conatu suo xp̃i auxiliũ flagitabat. Pedes eiꝰ semꝑ dire¬
cti ad eugłizandũ pacẽ. ad eugłizandũ bona. sub specie ho¬
nesta. animo benigno incedebat. ac sicut fidelis seruus ⁊ pri¬
dens. quẽ constituit dñs suꝑ familiã suã ut det illiscybum
in temꝑe necessario. sic ppłm sibi cõmissũ. om̃imodis festine
bat spiritali reficere cybo. Clement̾ docens. optime instruens

Expanded text:
mores bonos nulla noxia conversatione inquinabat; vitam temmores bonos nulla noxia conversatione inquinabat; vitam temporalem pro exsilio ducens, vitam aeternam omni concupiscentia spinens, a cogitatione quoque noxia animam revocabat, sciens hominem et de cogitationibus judicandum: nihil praeterea de se praesumens, nihilque boni sibi tribuens, bona a se facta divino muneri ascribebat. Odientes etiam ad pacem invitans, discordes ad concordiam revocabat; consilium et opus suum semper ad Deum convertens, in omni conatu suo Christi auxilium flagitabat: pedes ejus semper directi ad evangelizandum pacem, ad evangelizandum bona, sub specie honesta, animo benigno incedebat; ac sicut fidelis servus et prudens quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore necbat spiritali reficere cibo, clementer docens, optime instruens,
Abbreviated transcription (Latin):
ranuã cũ qua camelũ onerariũ secũ semꝑ deicere consueut¬
nt. subito ꝑderet: ob qͦd in diu̾sa discurrens. ꝓlixiꝰ arcebat
i. unc eligiꝰ accito ad se secretiꝰ famulo: indicat ei hoĩem
li consciũ furti: iubet insuꝑ clicens. Uadȩ inqͥt in illã q̃ uxͣ
tinũ sita ẽ rupẽ: illic int̾ uepres reppies ligatũ funda e
fisconsum. qd queris. Solutoq eo acipe qd tuũ est cẽ absꝙ¬
ulla iniuria. absq u̾bo etiam graui. redde homini tͥ designati
ex quo ligatꝰ tenet᷑ fundibalũ. Qͦd cum ille fecisset: nmio fur
pudore atq stupore ꝑculsus. ueniã facti sui p̾cabat᷑. oͥfferens
insuꝑ homini redemptionẽ piaculi.xIII.¬
ost hec gͥ eligiꝰ ad urbem ꝓpͥam reg̾ssus. institutionis sues
normã cotidie augm̃tabat in meliꝰ. diligens in pͥmis dm
ex toto corde. ex tota anima. atq ex tota uirtute sua. dem̃de
primũ sicut semetip̃m. In lege dñi sine lassitudine ꝑsistens:

Expanded text:
semper ducere consueverat, subito perderet, ob quod in diversa discurrens, prolixius arcebat iter. Tunc Eligius, accito ad se secretius famulo, indicat ei hominem sui conscium furti; iubet insuper dicens: 'Vade', inquid, 'in illam quae cetimum sita est rupem. Illic inter vepres repperies legatum funda et absconsum quod quaeris; solutoque eo, accipe quod tuum est et abulla iniuria, absque verbo etiam gravi redde homini tibi designato ex quo ligatus tenetur fundibalum'. Quod cum ille fecisset, nimio fur pudore atque stupore perculsus, veniam facti sui praecabatur, offerens insuper homini redemptionem piaculi.Post haec igitur Eligius ad urbem propriam regressus, institutionis suae normam quotidie augmentabat in melius, diligens in primis Deum ex toto corde, ex tota anima, atque ex tota virtute sua; deinde proximum sicut semetipsum; in lege Domini sine lassitudine persistens,
Abbreviated transcription (Latin):
requiescit in kala monast̾io: & regnat in ꝑpetua
iocunditate cum dño. Non inemor ut cͣredimꝰ
suoꝵ fidelium: qui eiꝰ cupiunt ueraciter attollere
p̃conium. Nos uͦ & si non ita ut debuimꝰ. saltem
ut potuimus. ur̃m imꝑium adimplere curauimꝰ.
Imꝑitie sermonis indulgentiam date: & pro cul¬
pis negligentiarum cum caritate deum exorate.
Nos gͦ qui adhuc mole carnalis ergastuli pressi ac
multiplici scelerum pondere p̾grauati. in huiꝰ laben¬
tis scłi fluctib uagamur ambigui: eiꝰ suffragia pia
deuotione poscamus assidui. ut ꝓ nobis apud misen¬
cordem dominum int̾cedere dignet᷑. quatinꝰ absolu¬
tos omnes labe criminum. ꝑducat pro sua pietate
ad celeste regnum: ubi est gła indeficiens. ꝑpetua pos
lum̃ sempit̾num. cum patre & filio & sp̃u sc̃õ que
pparauit his qui diligunt eum. Expł uita sc̃ȩ balthil

Expanded text:
requiescit in Kala monasterio, et regnat in perpetua requiescit in Kala monasterio, et regnat in perpetua jucunditate cum Domino, non immemor, ut credimus, suorum fidelium, qui ejus cupiunt veraciter attollere praeconium. Nos vero etsi non ita ut debuimus, saltem ut potuimus vestrum imperium adimplere curavimus. Imperitiae sermonis indulgentiam date, et pro culpis negligentiarum cum charitate Deum exorate. Nos ergo qui adhuc mole carnalis ergastuli pressi ac multiplici scelerum pondere praegravati in hujus labentis saeculi fluctibus vagamur ambigui, ejus suffragia pia devotione poscamus assidui, ut pro nobis apud misericordem Dominum intercedere dignetur, quatenus ablutos omnes labe criminum perducat pro sua pietate ad coeleste regnum, ubi est gloria indeficiens, perpetua pax, lumen sempiternum cum Patre et Filio et Spiritu sancto, quae praeparavit his qui
Abbreviated transcription (Latin):
leguntur. ꝑ ageret. S qͣmquam illud considerare li¬
beat. qd̾ ab ipsis sanctis feminis actum est: summoꝑe
tamen nobis ad scãm matrem domnam baltechildẽ.
que nr̃is effulsit temporib: necnon & ad eiꝰ merita
głosa. que ipsi ab ea gesta nouimus & uidimus: re¬
currendum est. De quib hic quidem pauca de plu¬
rimis commemorauimꝰ: ꝑ que non putamus eam in¬
feriorem meritis fuisse illis priorib. s multomagis
in sanctis studiis & bonis oꝑib. eas precessisse cogno¬
uimus. Que post multa memoranda que gessit oꝑa:
mundum: & concupiscentiã eiꝰ. Contriuit diabolũ
& pompas eiꝰ: secutaq est xp̃m & precepta eiꝰ: utq
uera monacha. sub integra religione: beatam uitã
feliciter consummauit: atq t̾cio kalendas februa¬
rii terrena deserens. & celestia appetens. animam
beatam benigno iHiu qui eam dederat. mundam
& inmacłatam reconsignauit. Humatał in pace.

Expanded text:
leguntur perageret. 19. Sed quanquam illud considerare lileguntur perageret. 19. Sed quanquam illud considerare libeat quod ab ipsis sanctis feminis actum est, summopere tamen nobis ad sanctam matrem domnam Balthildem quae nostris effulsit temporibus, necnon et ad ejus merita gloriosa quae ipsi ab ea gesta novimus et vidimus, recurrendum est. De quibus hic quidem pauca de plurimis commemoravimus, per quae non putamus eam inferiorem meritis fuisse illis prioribus, sed multo magis in sanctis studiis et bonis operibus eas praecessisse cognovimus. Quae post multa memoranda quae gessit opermundum et concupiscentiam ejus, contrivit diabolum et pompas ejus, secutaque est Christum et praecepta ejus, utque vera monacha sub integra religione beatam vitam feliciter consummavit, atque III Kalendas Februarias terrena deserens et coelestia appetens, animam beatam benigno Jesu qui eam dederat, mundam et immaculatam reconsignavit, humataque in pace
Abbreviated transcription (Latin):
di spacio amplitudinis constructa. Cuiꝰ medium alta¬
re in honore sc̃e crucis: atq illud in parte dextera.
in honore sc̃i georgii: quod uͦ ad leuam est: in uene¬
ratione sc̾i stephani ꝓthom̾ris. titulatur consecratũ.
Alia etiam quamplurima pro mercede et̾ne recͥbu¬
tionis. in honore scoꝵ condidit loca: & munerib
plurimis ditauit. Parit̾q modo deultro gotha fer¬
tur regina: childeb̾ti uidelicet xp̃ianissimi regis con¬
iuge : eo qđ nutrix fuisset orphanoꝵ. consolatrix pie¬
pilloꝵ. sustentatrix pauꝑm & dei seruoꝵ. atq adiu¬
trix fidelium monachoꝵ. Recte qͦ & illud predica¬
ttir memorabile factum. sc̾e & uenerabilis radegun¬
dis regme: clot arii quondam anterioris regis conui¬
gis: qͥuam t̾anta sc̃i sp̃c succenderat gr̃a. ut uiuuii
relinqueret coniugemꝰ. & se xp̃o domino sub sacro ue¬
lamine consecraret: multaq alia que in actib eius

Expanded text:
di spatio amplitudinis constructa; cujus medium altadi spatio amplitudinis constructa; cujus medium altare in honore sanctae crucis, atque illud  F., aliud in parte dextera in honore sancti Georgii; quod vero ad laevam est, in honore sancti Stephani protomartyris titulatur consecratum. Alia etiam quamplurima pro mercede aeternae remunerationis in honore sanctorum edidit loca et muneribus plurimis ditavit; parique modo de Ultrogotha fertur regina Childeberti videlicet Christianissimi regis conjuge, eo quod nutrix esset orphanorum, consolatrix pupillorum, sustentatrix pauperum et Dei servorum atque adjutrix fidelium monachorum. Recte quoque et illud praedicatur memorabile factum sanctae et venerabilis Radegundis reginae Clotarii quondam anterioris regis conjugis, quam tanta sancti Spiritus succenderat gratia, ut vivum relinqueret conjugem et se Christo Domino sub sacro velamine consecraret, multaque alia quae in Actibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
titur. Et quem antea reuerebantur. ne eos morsib
attrectaret: iam amplexib astringunt dulcibus.
& uite restitutum gaudent N Necolimꝰ quidem in
fancoꝵ regno. nobiles &e dei cultrices quasdã fuisse
reginas: Chrodochildem scilicet neptem gundebaldi r¬
ita eundem paganissimum. ueris instruxit exhortatio¬
nib. ut tota mentis intentione. ad cultum xp̃iane re¬
ligionis. feruente fidei calore conu̾teret. Et non solum
ipsum: s etiam diuina gr̃a adiuta. plurimos franco¬
rum proceres traxit ad xp̃i agnitionem ac catholice
fidei dilectionem. Eccłiam quoq in honore sc̃i petri
ubi religio munastici ordinis uigeret. parisius fecit:
necnon & cenobiolum in honore scĩ georgii. sacrarũ
uirginum. in kala. prima construxit. Quod postea
quia ambitus ecclesiole strictior erat. ad capiendum
plurimum gregem scĩmonialium: a sepe memoran¬
da domna baltechilde euersum est: & basilica ꝑgran¬

Expanded text:
titur. Et quem antea reverebantur, ne eos morsibus titur. Et quem antea reverebantur, ne eos morsibus adtrectaret, iam amplexibus astringunt dulcibus et vitae restitutum gaudent. 18. Recolimus quidem, in Francorum regno nobiles et Dei cultrices quasdam fuisse reginas, Chrodechildem scilicet, neptam Gundebadi rita eumdem paganissimum veris instruxit exhortationibus, ut tota mentis intentione ad cultum Christianae religionis fervente fidei calore converteret. Et non solum ipsum, sed etiam divina gratia adjuta plurimos Francorum proceres traxit ad Christi agnitionem et ad catholicae fidei dilectionem. Ecclesiam quoque in honore sancti Petri, ubi religio monastici ordinis vigeret, Parisius fecit, necnon et coenobiolum in honore sancti Georgii sacrarum virginum in Kala prima construxit. Quod postea quia ambitus ecclesiolae strictior erat, ad capiendum plurimum gregem sanctimonalium a saepe memoranda domna Balthilde eversum, et basilica praegran
Abbreviated transcription (Latin):
cum fide accesserit: ilico ꝑ diuinam uirtutẽ. & eiꝰ scãm
int̾cessionem. depulsa qualibet morbi peste.sanꝰ ce in¬
columis in dei noie ex inde redeat. qd nuꝑ in qͦdam
puero manifeste factum ẽẽ constat. ueniens namq
ex partib prouintie. quidam uen̾abilis uir leude¬
eius puerum ita seuissimꝰ demon arripuit. ut conti¬
neri a sociis nullatenꝰ posset: nisi eiꝰ pedes inanusq
nodis tenacissimis colligarent᷑: qui a obnimiam seui¬
tie eiꝰ duritiam. om̃s quos contingere poterat. den¬
tib & ungulis dilanabat. Qui dum ad locum
in pauimentum proiectus ueluti semiuiuus: con
territus ilico diuino pauore seuissimus demon ob¬
riguit atq conticuit: ac dĩ uirtute. ꝑ int̾cessionẽ
beatissime baltechildis protinus fugatus: ab eo disces¬
sit. Et erigens se statim puer atq consignans. & deo
gras agens: incolumis ad dñm suum sociosq reuer¬

Expanded text:
cum fide accesserit, ilico per divinam virtutem et eius sanctam cum fide accesserit, ilico per divinam virtutem et eius sanctam intercessionem, depulsa qualibet morbi peste, sanus et incolumis in Dei nomine exinde redeat. Quod nuper in quodam puero manifeste factum esse constat. 17. Veniens namque ex partibus A. Provinciae quidam venerabilis vir Leudecujus puerum ita saevus daemon arripuit, ut contineri a sociis non ponodis tenacissimis conligarentur, quia ob nimiam sevitiae duritiam omnes quos contingere poterat dentibus et ungulis dilaniabat. Qui dum ad locum in pavimentum proiectusterritus ilico divino pavore, sevissimus daemon obriguit atque conticuit, ac Dei virtute per intercessionem beatissimae Balthildis protinus fugatus, ab eo discessit. Et erigens se statim puer atque consignans et Deo gratias agens, incolumis ad dominum suum sotiosque rever
Abbreviated transcription (Latin):
liamq prudentie. confessionem puritatis: & cordis
contritionem. Docuit qͦ. ut nullus temere uel pre¬
sumptiose aliquid definiret: s omnia cum consi¬
lio ẽẽ facienda. temꝑato &e rationabili sermone
cdiscretionis. sciens scriptum. ominia fac citm consi¬
lio: & post factum ñ penitebis. Hanc bonitatis regi¬
lam consocdalib : &e exemplum sc̾issimum beatis
reliquit matrib. ꝓ quib exempli sc̃i uirtutib &
multo amplius meritoꝵ honorib: recepit magni
p̾mii a dño sibi coronam repositam: ac ꝑfruitur
modo inter angłos ante conspectũ dñi. reꝑmisso
sexageno merito: ꝗd desiderauit serendo. ac me¬
tendo. inmenso & sempit̾no gaudio Igitur ad decla¬
randa fidelib sublimia eiꝰ merita: ad sacrum ubi mẽ
bra eiꝰ quiescunt sepulchrum. plura ꝑ suam famulã
efficit d̾s miracula. Ita ut quisquis inibi febre correp¬
tus. aut a demonio uexatꝰ. uel dolore dentium con¬
tritus. seu aliarum infirmitatum laqueo depressus.

Expanded text:
liamque prudentiae, confessionem puritatis et cordis contritionem. Docuit quoque, ut nullus temere vel presumptiose aliquit definiret, sed omnia cum consilio esse fatienda temperato et rationabili sermone discretionis, sciens scriptum: Omnia fac cum consilio, et post factum non penitebis. Hanc bonitatis regulam consodalibus et exemplum sanctissimum beatis reliquid matribus, pro quibus exempli sancti virtutibus et multo amplius meritorum honoribus recepit magni premii a Domino sibi coronam repositam ac perfruitur modo inter angelos ante conspectum Domini repromisso sexageno merito, quod desideravit, serendo ac metendo inmenso et sempiterno gaudio. Igitur ad declaranda fidelibus sublimia eius merita ad sacrum, ubi eius membra quiescunt, sepulchrum plura per suam famulam efficit Deus miracula, ita ut, quisquis inibi febrę correptus aut a daemonio vexatus vel dolore dentium contritus seu aliarum infirmitatum laqueo depressus
Abbreviated transcription (Latin):
maq reuerentia. ibidem sepelierunt. Tunc uene¬
rabilis bertila abbatissa. studio pietatis sollicita: cõ¬
mencdauit sanctis sacerdotib undiq adiacentib
ut eiꝰ sancta memoria in sacris orationib siue ob¬
lationib. ẽẽt assidue facienda: qd̾ nunc usq locis
indiu̾sis condigne celebratur. Reliquit gͦ sc̃m se

Expanded text:
maque reverentia ibidem sepelierunt. Tunc venemaque reverentia ibidem sepelierunt. Tunc venerabilis Bertila abbatissa studio pietatis sollicita commendavit sanctis sacerdotibus undique adiacentibus, ut eius sancta memoria in sacris orationibus sive oblationibus esset assidue fatienda. Quod nuncusque locis in diversis condigne celebrat
Abbreviated transcription (Latin):
commendarent: secreto denuntiauerunt. uius
scm̃ obitum continus uenerabilis abbatissa bertila.
& cuncta congregatio cognoscens: cum magno fletu
accurrentes. requirere ceꝑunt. redarguendo. quod
eis cognitam non fecissent exitus tante matris. tan¬
luminis & claritate angłoꝵ. alie presentes fuisse.
Dolebant quoq grauate gemitu. quod non qua¬
si immuitata. s tanquam rapta fuisset ab eis de¬
siderabilis gemina: omnib gratissima. Om̃sq ob¬
stupefacte parit̃: prostrate sunt ilico suꝑ humũ.
Et multis ibi profusis lacrimis. cum inmenso do
dantes: commendauerunt eius scãm animam¬
sortio sue matris sc̃e & uirginis marie. cui corde &
oꝑe seruierat: ac in collegio scõꝵ omnium quos
honorauerat. consociaret. Sicq ut decentissimum
erat. excubias condignas agentes in ecclesia sce̾ cru¬
cis. quam ipsa a fundamentis construxerat. copus
beatissimum portauerunt: &e merito honore. sum¬

Expanded text:
commendarent, secreto denuntiaverunt. Cuius commendarent, secreto denuntiaverunt. Cuius sanctum obitum continuo venerabilis abbatissa Bertila et cuncta congregatio cognoscens, cum magno fletu accurrentes, requirere coeperunt redarguendo, quod eis cognitam non fecissent exitus tante matris tanluminis et claritate angelorum aliae praesentes fuisse. Dolebant quoque gravate gemitu, quod non quasi inmutata, sed tamquam rapta fuisset ab eis desiderabilis gemma omnibusque gratissima. Omnesque obstupefactae, pariter sunt prostratae ilico super humum, et multis dantes commendaverunt ejus ssortio suae matris sanctae et virginis Mariae, cui corde et opere ea servierat, ac in collegio sanctorum omnium, quos honoraverat, consotiaret. Sicque, ut decentissimum erat, excubias condignas agentes, in ecclesia sanctae Crucis, quam ipsa a fundamentis construxerat, corpus beatissimum portaverunt et merito honore sum
Abbreviated transcription (Latin):
ma infantule a corpore exiuit: & ut beata balte¬
childis postulauerat. ad tumulũ eam precessit.
Dost hec consignans se confidenter. &e ꝑios oculos
ac sanctas ad celum eleuans manus: sc̃am illam
animam. a corꝑis uinculo in pace resoluit. Statim autẽ
diuius splendor in ipso cubiculo clarissime choruscauit:
a cum ipso lumine ab angłoꝵ choro. obuiante sibi fide¬
lissimo amico. genesio scilicet ep̃o. qui uisus est astanti¬
bus int̾ agmina angłoꝵ asfuisse: głosa & sc̃a illa ani¬
ma est recepta: atq ut magnum eiꝰ exiebat meritũ.
remigio alarum eoꝵdem angłoꝵ ac manib. in celum
eleuata: gaudet sine fine cum electis & scĩs omnibus
mansura. Paulisꝑ autem sorores que aderant. queq:
talib diuinis misteriis intererant: doloris gemitum
cum repressione lacrimarum. ut ipsa iusserat silentio
conticuerunt. & tantum sacerdotib qui eiꝰ beatissi¬
mam animam. licet ipse eam haberet receptam dño

Expanded text:
ma infantulae a corporema infantulae a corporehildis postulaverat, ad tumulum eam praecessit. Post haec consignans se confidenter et pios oculos ac sanctas manus ad caelum elevans, sanctam illam animam a corporis vinculo in pace resolvit. Statim autem divinus splendor in ipso cubiculo clarissime coruscavit. Et cum ipso lumine ab angelorum choro, obviante sibi fidelissimo amico, Genesio scilicet episcopo, qui visus est astantibus inter agmina angelorum adfuisse, gloriosa et sancta illa anima est recepta atque, ut magnum eius exigebat meritum, remigio alarum eorundem angelorum ac manibus in caelum elevata, gaudet sine fine cum electis et sanctis omnibus mansura. 15. Paulisper autem sorores, que aderant queque talibus divinis mysteriis intererant, doloris gemitum cum repressione lacrimarum, ut ipsa iusserat, silentio conticuerunt et tantum sacerdotibus, qui eius beatissimam animam, licet ipse eam haberet receptam, Domino
Abbreviated transcription (Latin):
bii. ut ip̃se eternus pater a faucib rugientis leons
erueret. deprecabatur: & ut fluxus uel fluctus labi¬
tis scłi. impolluto calle transiret exorabat: quatix
uasa que sibi sacrauerat. a sorͣdissimis drachonis sõ¬
mis erepta: munda & inmaculata. mundis angeli
quib castitas semꝑ amica est. coaptaret. Certa de¬
niq facta de beate retributionis premio: uirtute
qua potuit. prohibuit sibi consistentes. ne aliis soro¬
rib foris degentib hoc innotescerent: s neq domne
abbatisse. que ualde infirmitate grauabatur: ne for¬
te mole magnitudinis tristitie absorta. uita & corpo¬
re ꝑiclitaretur. Habebat pret̾ea ipsa domna balte¬
childis quandam infantulam. quam ex fonte sacri
baptismatis susceꝑat: supra quam apud miscdiam
altissimi fudit preces: quatinus eandem ipse anten
ciperet: ipsaq eam infantulam tumulare cernerit.
Quod & celeriter obtinuit. Nam eadem hora ani¬

Expanded text:
bii ut ipse aeternus Pater a faucibus rugientis leonis bii ut ipse aeternus Pater a faucibus rugientis leonis erueret, deprecabatur et, ut fluxus vel fluctus labentis seculi inpolluto calle transiret, exorabat, quatinus vasa, que sibi sacraverat, a sordidissimis draconis squamis erepta, munda et inmaculata mundis angelis, quibus castitas semper amica est, coaptaret. Certa denique facta de beatae retributionis praemio, virtute qua potuit prohibuit sibi consistentes, ne aliis sororibus foris degentibus hoc innotescerent, sed neque domnae abbatissae, quae valde infirmitate gravabatur, ne forte mole magnitudinis tristitiae absorta, vita simul et corpore periclytaretur. Habebat praeterea ipsa domna Balthildis quandam infantulam, quam ex fonte sacri baptismatis susceperat, supra quam apud misericordiam Altissimi fudit preces, quatinus eandem ipse ante se reciperet, ipsaque eam infantulam tumulare cerneret. Quod et celeriter obtinuit, nam eadem hora ani
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilis usionis fuerant. precepit. ne matri monast̾u
uel cuiq sorori. hec uisio manifestaret᷑. ne magis tri¬
stitia deficerent᷑. donec euocatio diuina. aĩam eiꝰ scãm
a corpore susciꝑet. Int̾ hec itaq gaudia posita: pia &¬
alacri mente magis ac magis precib insistens: semet ip¬
sam cum cordis contritione. humilit̾ celesti regi dño
ihu xp̃o. commendare attentius non destitit. Occul
tabat autem in quantum poterat uim doloris: s ex¬
hortabatur ac consolabatur domnã b̃tilam. reliqͣs¬
ꝙ sorores. edocens se aliquantulum ab infirmitate. qͣ
niiium grauabatur. conualescere: dissimulans uen
turam ut poterat tristitiam: que postea ab his qui
set finem eẽ soluendum: ilico mentem scam silit sn
sium animam quam creauit. ut ipse recipet orau
ne de ea gauderet immicus. qui omnib bona uolan¬
tib semꝑ est infestus. Gregem quoq eiꝰdem sã ceplo¬

Expanded text:
mirabilis visionis fuerant, praecepit, ne matri monasterii mirabilis visionis fuerant, praecepit, ne matri monasterii vel cuique sororum haec visio manifestaretur, ne magis tristitia deficerent, donec evocatio divina animam eius sanctam a corpore susciperet. Inter haec itaque gaudia posita, pia alacri mente magis ac magis sanctae insistere preci, et semetipsam cum cordis contritione humiliter coelesti regi Domino Jesu Christo commendare attabat autem, in quantum poterat, vim doloris, sed exortabatur ac consolabatur domnam Bertilam reliquasque sorores, edocens, se aliquantulum ab infirmitate, qua nimium gravabatur, convaturam, ut poterat, tristitiam, que postea ab his qui sisset finem esse solvendum, ilico mentem sanctam, sicutsuum, animam quam creavit ut ipse reciperet, oravit, ne de ea gauderet inimicus, qui omnibus bona volentibus semper est infestus. Gregem quoque eiusdem sancti coeno
Abbreviated transcription (Latin):
domna baltechilde suasum est. qͣmdiu prefata dom¬
na b̾tila abbatissa uixit. adimplere ñ cessauit: relin¬
quens posteris exemplum. ut memoria eiꝰ maneret
clara &e ei conueniens. fuit oftensa. Scala siquidem
erecta uidebatur astare. ante altare scẽ marie t¬
dei comitantes benignos. cum ipsis eadem sc̃a balte
cuus itineri angeli comites erant. Ecce scala quã dũ
niueret erecit ad celum: ecce socii angeli. quos bonis oꝑ¬
dus inherendo. adquisiuit in terra amicos. Ecces gradꝰ
scale omnes transcensos. ꝑuenit. ad xp̃m diu deside¬
ratum: qui ascendit suꝑ omnes celos. Ex hac gͦ reue¬
latione patenter datur intelligi. qd sublimia eiꝰ me¬
rita. pacientia uidelicet & humilitas. cetereq quas
eterni regis. & ad premii coronam citius remuneran
&e illuc ubi iam olim thesaurũ recondiderat optimũ.¬
ẽẽ ꝑuenturam. Hoc uͦ silere asororib que conscie huius

Expanded text:
domna Balthilde suasum est, quamdiu praefata domdomna Balthilde suasum est, quamdiu praefata domna Bertila abbatissa vixit, adimplere non cessavit, relinquens posteris exemplum, ut memoria eius manereteclara et ei conveniens fuit ostensa. Scala siquidem erecta videbatur astare ante altare sanctae MariDei comitantes benignos, cum ipsis eadem sancta Baltcuius itineri angeli comites erant! Ecce scala, quam, dum viveret, erexit ad caelum! Ecce sotii angeli, quos bonis operibus inherendo adquisivit in terra amicos! Ecce, gradus scalae omnes transcensos, pervenit ad Christum diu desideratum, qui ascendit super omnes caelos! Ex hac ergo revelatione patenter datur intelligi, quod sublimia eius merita, paeterni regis et ad praemii coronam citius exaltandamet illuc ubi jam olim thesaurum esse perventuram. Hoc vero silere a sororibus, quae consciae huius
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ celesti medico qui subuenit in tribulatione
la borantib. sancta & pura conscientia ñ cessabat
gr̃as agere: a quo fidenti animo credebat p̾mia eter
na ꝑciꝑe: atq semetipsam prebens omnib humilitatis
magne exemplum: studebat sororib formam pietats
subiectionis. & humilitatis. ostendere: Conferens sepe
cum matre monasterii. ut regan ac reginam siue pro¬
ceres. cum magno honore eulogiarum obsequiis uisita¬
ret: quatinus sicut decentissimũ erat. ipsa domus de
bonam famam quam acceꝑat ñ amitteret: s amplius
semꝑ in affectu caritatis cum omnib amicis ac uali¬
ut scriptum est. Oportet &e testimonium habere bo¬
num: ab his qui foris sunt. Precipue autem pauꝑm
turam & hospitum. sũmo studio pro misccłia & dilecti¬
nomine salutis monita ipsa suscipiebat: ac alacria
bono animo. queq ei iniungebant᷑ omnia adimple¬
bat. Sicq in.talib. sccłm quod ei a sepe memoranda

Expanded text:
semper caelesti medico, qui subvenit in tribulatione semper caelesti medico, qui subvenit in tribulatione laborantibus, sancta et pura conscientia non cessabat gratias agere, a na percipere. Atque semet ipsam praebens omnibus humilitatis magne exemplum, studebat sororibus formam pietatis, subiectionis et humilitatis ostendere, conferens sepe cum matre monasterii, ut regem ac reginam sive proceres condigno honore eulogiarum obsequiis visitaret, quatinus, sicut decentissimum erat, ipsa domus Dei bsemper in affectu charitatis cum omnibus amicis atque valiut scriptum est: Oportet et testimonium habere bonum ab his qui foris sunt. Precipue autem pauperum curam et hospitum suamore salutis monita sancbono animo, queque ei iniungebantur, omnia adimplebat. Sicque in talibus, secundum quod ei a saepe memoranda
Abbreviated transcription (Latin):
uilissimis administraret reb: nisi ei hoc magnus xp̃i om
sidue oratiomi deuota cum lacrimis: & diuinam lectio¬
nem sepius frequentabat: consolationem uͦ continuam.
ꝑ scãm exhortationem & frequentem uisitationẽ: infir¬
mis im̃pendebat. Studio enim caritatis cum dolenti¬
b dolebat. & cum gaudentib gaudebat: ac ꝓ fidelib
uel infirmis. ut consolationis subsidium anime ⁊ cor¬
poris eis administraretur: sepissime domne abbatisse hu¬
milit̾ suggerebat. Cuiꝰ petitioni ipsa ut pia mat̾. admi¬
rabilit̾ cuncta prestabat: quia reuera erat eis scđm
apłicam institutionem. cor unum & anima una. Dili¬
amore. Cepit interea ipsa domna baltechildis. corꝑe
infirmari: & uiscerum incisione pessimo infirmitatis
uitio. qd medici yleos uocant. grauit̾ laborare. Et nͥ
medicoꝵ peritia ac studium subuenisset: pene deficeret
At tamen licet ꝑ tenera membra ui doloris torqueret᷑.

Expanded text:
vilissimis administraret rebus, nisi ei hoc magnus Christi vilissimis administraret rebus, nisi ei hoc magnus Christi sidue orationi devota cum lacrymis, et divinam lectionem saepius frequentabat. Consolationem vero continuo per per sanctam exortationem et frequentem visitationem infirmis impendebat. Studio enim caritatis cum dolentibus dolebat et cum gaudentibus gaudebat ac pro debilibus ac infirmis, ut consolationis subsidium animae et corporis eis administraretur, sepissimę domne abbatissae humiliter suggerebat. Cuius petitioni ipsa ut pia mater admirabiliter cuncta praestabat, quia re vera erat eis secundum apostolicam institutionem cor unum et anima una; diliChristo. 12. Coepit interea ipsa domna Balthildis corpore infirmari et viscerum incisione, pessimo infirmitatis vitio, quod medici yleos vocant, graviter laborare, et nisi medicorum peritia ac studium subvenisset, poene deficeret. Attamen, licet per tenera membra vi doloris torqueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
mala ei rependere temptauerant. S & hoc confe̾ns
cum sacerdotib. citius eis clement̾̃ indulsit: e ut e
econtra ipse eandem commotionem cordis remitte¬
rent. supplicauit: atq in pꝰtmodum pacis amor int̾
ipsas. domino largiente plenissime restitutꝰ ꝑman
sit. At uͦ ipsa beata mat̾. puissi mo affectu dilis¬
bat sorores ut ꝓprias filias: & scẽ quam sibi p̾fecerat¬
abbatisse. obediebat ut matri: omnib q ut  dicam. ñ
quasi domina. s sicut sagax ancillula: sc̃a deuoti¬
one minist̾rum obsecutionis exhibebat. Ita au. dem
humilitatis magne. forti animo monstrabat exem¬
plum: ut ipsa quoq in officio coquine ministraret so¬
norib : ipsa mundicias om̃s faceret: & qd̾ maiꝰ dicam.¬
manib mundaret. Et hoc totum cum gaudio. letõ ꝑfici¬
quem nouerat dixisse: non ueni ministrari. s ministra¬
re. Quis enim crederet. qd sublimitas tante potentie: ita

Expanded text:
mala ei rependere temptaverant. Sed et hoc conferens mala ei rependere temptaverant. Sed et hoc conferens cum sacerdotibus citius, eis clementer cuncta indulsit et, ut ei econtra ipse eandem commotionem cordis remitterent, supplicavit. Atque in postmodum pacis amor inter ipsast. 11. Ipsa vero piissimo affectu diligebat sorores ut proprias filias, et sabbatissae oboediebat ut matri omnibusque, ut dicam, non quasi domina, sed sicut sagax ancillula sancta devotione ministerium obsecutionis exhibebat. Ita autem humilitatis magne forti animo omnibus monstrabat exemplum, ut ipsa quoque in offitio coquinae ministraret sororibus, ipsa munditias omnes faceret, et qa mundaret. Et hoc totum cum gaudio ac laeto perficiquem noverat dixisse: Non veni ministrari, sed ministrare. Quis enim crederet, quod sub
Abbreviated transcription (Latin):
tem in discussum. & contra legem int̾fecerunt: metuen¬
tes ne hoc ipsa beata regina contra eos grauit̾ ferrnt
ac talema lum. tantumq nefas uindicare uellet.: qo
antea am̃ore temporali fieri non ꝑmittebant: iam u¬
more legis uidicialis ꝑculsi. ut desiderium optatum
ꝑficeret suadebant. Et fortasse dubium ñ est: quod hes
quod hoc non tam eoꝵ consiliis. quam dei fuisset di¬
spensatione factum. quatinꝰ eius sc̃a deuotio. ꝑ quã¬
libet occasionem xp̃o gub̃nante esset adimpleta.
Deducta gͥ ab aliquib semoꝵ principib. uenit ad
prefatum monasterium dui desideratum kalam. ibi¬
admirabilit̾ in congregatione recepta: gr̃as egit om
nipotenti deo. qui eam sub umbra ꝓtectionis sue su¬
sceperat. & ad portum sue uoluntatis ꝑluxerat.
abuit interea non modicam contra eas querelam qͣt
ip̃sa tam dulcit̾ enutriuerat: qua pro causa falso
ipse eam habuissent suspectam: uel etiam pro bonis

Expanded text:
tem indiscussum et contra legem interfecerunt, metuentem indiscussum et contra legem interfecerunt, metuentes, ne hoc ipsa sancta regina contra eos graviter ferret ac tale malum tantumque nefas vindicare vellet, quod antea amore temporali fieri non permittebant, iam timore legis iuditialis perculsi, ut desiderium optatum perficeret, suadebant. Et forquod hoc non tam eorum consiliis, quam Dei fuisset dispensatione factum, quatinus eius sancta devotio per quamlibet occasionem, Christo gubernante, esset adimpleta. Deducta igitur ab aliquibus seniorum principibus, venit ad praefatum monasterium diu desideratum Kalam, ibiadmirabiliter in congregatione recepta, gratias egit Deo omnipotenti, qui eam sub umbra protectionis suae susceperat et ad portum suae voluntatis perduxerat. Habuit interea non modicam contra eas querelam, quas ipsa dulciter enutriverat, qua pro causa falso ipse eam habuissent suspectam, vel etiam pro bonis
Abbreviated transcription (Latin):
optabat illa claritate frui: quam angłs danieli dara¬
helt de iustitie eruditorib dixit: qm̃ qui erudurait
multos ad prudentiam. fulgebunt sicut stelle in ꝑ¬
petuas eternitates. Basilicas quinetiam scõꝵ apłoꝵ
tissime munerib honorauit: s & romanis recl usis
& pauꝑib sepius largissima dona direxit. Crescebat¬
enim cotidie semꝑ eiꝰ sancta deuotio: & omnimodis
satagebat. ut cenobitalem uitam in monast̾io reli¬
giosarum uirginum. quod ipsa edificauit. duceret.
e ut animo ita & cerpore. ibidem subsistere potu¬
isset. S hoc primores & proceres francoꝵ. differebãt.
maxime quia eiꝰ sapientia palatium regebatur:
pro sancta conu̾satione ab omnib amabat᷑. Quodq
uotum minime adimplere ꝑmitterent. nisi comino¬
to quedam acti  disset. de misero sigebrando ep̃o.
cuiꝰ suꝑbia inter francos meruit mortis ruinam. Ex ii¬
de gͦ orta intentione. dum ipsum contra eiꝰ uolunta¬

Expanded text:
optabat illa claritate frui, quam angelus Danioptabat illa claritate frui, quam angelus Daniheli de iustitiae eruditoribus dixit, quoniam qui erudiunt multos ad prudentiam, fulgebunt sicut stellae in perpetuas aeternitates. Basilicas quin etiam sanctorum atissime muneribus honoravit, sed et Romanis reclusis et pauperibus sepius largissima dona direxit. enim cotidie semper eius sancta devotio, et omnimodis satagebat, ut coenobitalem vitam in monasterio religiosarum virginum, quod ipsa aedificavit, duceret, et ut animo, ita et corpore ibidem subsistere potuisset. Sed hoc primores et proceres Francorum differebant, maxime quia eius sapientia palatium regebatur et pro sancta conversatione ab omnibus amabatur. Quodque votum minime adimplere permitterent, nisi commotio quaedam accidisset de misero Sigebrando episcopo, cuius superbia inter Francos meruit mortis ruinam. Exinde ergo orta intentione, dum ipsum contra eius volunta
Abbreviated transcription (Latin):
clementiam exorare. Illud etram cõmemorandũ est
qd̾ ad mercedis eiꝰ cumulum ꝑtinet: quia captiuos
homines xp̃ianos. uendere prohibuit. Deditq pre¬
ceptiones ꝑ singulaꝵ urbium regiones: ut nulli
ud regnum transmitteret. Dato etiam iuste remu¬
nerationis precio. plurimos redimere captiuos
religionis habitu.sub regula in monastĩa intromisit.
Drecipue autem de gente sua. uiros & puellas quas
ipsa nutriuerat: sicut semet ipsam deo commenda¬
uit: & cenobitalem uitam ducere instituit. Quantos
autem maxime domesticos de utroq sexu. blan¬
diendo suadere potuit: eos ꝑ sancta monasteria cõ¬
mencdauit: & ut pro ea uiroq defuncto ac filioꝵ sa¬
lute. necnon & regni pace: pium dñm exorarent. pre¬
cepit. ẽ antam enim gr̃am diuina clementia elem̃¬
tia eidem concessit. ut suasione proficua & eruditio¬
ne magnifica. multos a scłi uanitate depressos abstꝰ

Expanded text:
clementiam exorare. Illud etiam commemorandum est, clementiam exorare. Illud etiam commemorandum est, quod ad mercedis eius cumulum pertinet, quia captivos homines christianos vendere prohibuit. Deditque preceptiones per singularum urbium regiones, ut nullusnitus in aliud regnum transmitteret. Dato etiam iuste remunerationis pretio, plurimos redimere captivos vero cum religionis habitu sub regula in monasteria intromisit. Precipue autem de gente sua viros et puellas, quas ipsa nutriverat, sicut semet ipsam, Deo commendavit et coenobitalem vitam ducere instituit. Quantos autem, maxime domesticos, de utroque sexu blandiendo suadere potuit, eos per sancta monasteria commendavit et, ut pro ea viroque eius defuncto ac filiorum salute nec non et regni pace pium Dominum exorarent, precepit. Tantam enim gratiam divina clementia eidem concessit, ut suasione proficua et eruditione magnifica multos a seculi vanitate depressos abstra
Abbreviated transcription (Latin):
simis donis eidem delegauit. Ad basilicas necnon
&e ad monast̾ĩa sanctoꝵ uiroꝵ. sacrarumq uirginũ
parisiace urbis. uillas laudabiles ac multas condo¬
nauit: & munerib plurimis amplificauit. S ut di¬
ximus enarrare ñ ualemus uel media dicere ꝑ sin¬
gula: que ipsa dei cultrix & amatrix. in omnib ꝓ
ut potuit ꝑfecit bona. Numquam ab ea defuit᷑
bonum: quia dm amabat: ac summo studio dilige¬
bat benignum Preterire uͦ non debemus. qd̃ ꝑp
cipuas sanctoꝵ basilicas. almi scilicet dyonisii. & dom¬
eiꝰ potuit dinosci notitia: pontificib seu abbatib
suadendo pro zelo dei precepit. & epłas pro hoc ei
direxit : ut sub sc̃o regulari ordine. fr̾es in ipsis sc̃ĩs
locis consistentes. caste & sobrie uiuere facerent. Et ut
hoc liberius acquiescerent. pͥuilegium eis religionis
firmari a filiis fecit. & emunitates concessit: ut me¬
lius eis delectaretur. pro rege & pace. summi regisq̃

Expanded text:
simis donis eidem delegavit. Ad basilicas nec non simis donis eidem delegavit. Ad basilicas nec non seu et ad monasteria sanctorum virorum sacrarumque virginum Parisiacae urbis villas laudabiles et multas condonavit et muneribus plurimis amplificavit. Sed, ut diximus, enarrare non valemus vel media dicere per singula, que ipsa Dei cultrix et amatrix in omnibus, prout potuit, perfecit bona. Numquam ab ea defuit bonum, quia Deum amabat ac summo studio diligebat benignum. 9. Preterire vero non debemus, quod per precipuas sanctorum basilicas, almi scilicet Dyonisii et domeius potuit dinosci noticia, pontificibus seu abbatibus suadendo pro zelo Dei precepit et epistolas pro hoc eis direxit, ut sub sancto regulari ordine fratres in ipsis sanctis locis consistentes caste et sobriae vivere facerent. Et ut hoc liberius adquiescerent, privilegium eis religionis firmarlius eis delectaretur pro rege et pace summi regis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
gebatur cingulum. asacris lumbis abstulit. fr̃ibq in
elemosinam dixexti. Totum hoc agebat dispensans. be¬
igno ac hylari animo: sciens scriptum. quia hy larem
datorem diligit d̃s. Taliter ipsa beata anima. cotidie
thesaurizabat sibi ex terrenis pecuniis. in celo thesau¬
rum: ubi fur ñ appropiat. nec tinea demolit᷑. Similiter
& ad fontenellam. & logium: plura concessit beneficioꝵ
compendia. Ad luxouium etiam. uel ad reliqua burgu¬
die monast̾ia. uillas ꝑ plures ad integrum concessit: ⁊
pecuniam innumerabilem direxit. Ad iotrum quoq mona¬
sterium. unde sacras uirgines cum p̾fata domna b̾tila
abbatissa. ad cenobium kalense accersiuit: uillam nouã
sitam in pago uermandense. cum plurib aliis muñib
quib ipsum sc̃m locum honorauit & ditauit. deuote¬
contulit. Mon ast̾ĩ quoq sc̃e fare. ñ inmemor fuit. qͥa
uillam quandam cum sepe datis mun̾ib. ac largis¬

Expanded text:
gebatur, cingulum a sacris lumbis abstulit fratribusque in gebatur, cingulum a sacris lumbis abstulit fratribusque in elemosinam direxit, totum hoc agens et dispensans benigno ac hilari animo, sciens scriptum, quia hilarem datorem diligit Deus. Taliter ipsa beata anima cotidie thesaurizabat sibi ex terrenis pecuniis in caelo thesaurum, ubi für non adpropriat, nec tinea demolitur. Similiter et ad Fontenellam et Logium plura concessit benefitiorum compendia. Ad Luxovium etiam vel ad reliqua Burgundiae monasteria villas perplures ad integrum concessit et pecuniam innumerabilem direxit. Ad Iotrum quoque monasterium, unde sacras virgines cum prefata domna Bertila abbatissa ad cenobium Kalense accersivit, Villam Novam sitam in pago Vermandinse cum pluribus aliis muneribus, quibus ipsum scontulit. Monasterii quoque Sanctae Farae non inmemor fuit, quia villam quandam cum sepe datis muneribus ac largis
Abbreviated transcription (Latin):
gem monachoꝵ inibi constituit eẽ. Ubi & uenerabill
uir domnꝰ teoð fridꝰ. nunc ep̃c. tunc uͦ abbas. magno gi¬
gi fr̃m prefuit: quem de luxouio monast̾io. prefata
domna baltechildis. a reuerentissimo uiro walberto
bium condirexit. Ipsum autem monast̾ium sicuta
fundamento: ita uillis & prediis. omnibq sumptuũ
necessitatib. fundauit & ornauit. Quo in loco eiꝰ memo¬
ra uenerabilit̾ ut decet recolit᷑: atq laus eiꝰ quandiu¬
in hac ualle plorationis. sp̃c humanos rexerit artus.
canetur. Domno etiam philib̾to gematensis monast̾ii
abbati. magno & religioso uiro. siluam magnam ex fis¬
co ubi ip̃m cenobium fr̃m situm est: i axinaq mun̾a¬
endum concessit. Multa qͦ talenta argenti uel auri. dõ¬
no laigob̾to curbio ñsis monast̾ii abb̃i. cum uilla qua¬
dam cuiꝰ uocabulum a memoria recessit. ad opus seruoꝵ
dei illic habitantium contulit: s & ipsum regale qͦ cin¬

Expanded text:
gem monachorum inibi esse constituit. Ubi et venerabilis gem monachorum inibi esse constituit. Ubi et venerabilis vir dompnus Teudofredus, nunc episcopus, tunc vero abbas, magno gegi fratrum praefuit: quem de Luxovio monasterio praefata domna Balthildis a reverentissimo viro domno Galberto bium condirexit. Ipsum autem monasterium, sicut a fundamento, ita villis et prediis omnibusque sumptuum necessitatibus fundavit et ornavit. Quo in loco eius memoria venerabiliter, ut decet, recolitur et celeberrimę ab iin hac valle plorationis spiritus humanos rexerit artus, canetur. 8. Domno etiam Philiberto Gemmatensis monasterii abbati, magno et religioso viro, silvam magnam ex fisco, ubi ipsum coenobium fratrum situm est, maximaque Aendum concessit. Multa quoque talenta argenti vel auri domno Laigoberto Curbionensis monasterii abbati cum villa quadam, cuius vocabulum a memoria recessit, ad opus servorum Dei illic habitantium contulit; sed et ipsum regale, quo cin
Abbreviated transcription (Latin):
matris primã constituit. Ubi & ipsa acceptabilis deo e
electa margarita baltechildis. deinceps conu̾sari sub
integre religionis regula. & in pace requiescere decre¬
uit: qd̾ in ueritate pro ut citiꝰ tempus ꝑmisit. deuota
uoluntate compleuit Pretereundum quoq non est
est. interius. ꝑ bonam uoluntatem dando precepta uite
eterne: ut scriptum est. Ommi enim uolenti bonum ds
cooꝑator est illi: & administrator. Quod utiq in ista sa¬
cra ac clarissima unde sermo agitur. domna baltechi¬
de:ueracit̾ ac liquido claret ẽẽ ostensum. Ut enim ue¬
ra loquamur. neq nr̃a neq cuiꝰlibet ut arbitror lingͣ
omnium indigentium. uel qualia aut quanta inĩ¬
commoditatib commoda exhibuerit: en arrare ualet.
Nec illud etiam ẽ reticendum. int̾ precipua que ferit
quod monast̾ium cuiꝰ uocabulum est corbeia. in pago
ambianense. suo oꝑe fundotenꝰ struxit: ac deuotum gil¬

Expanded text:
matris primam constituit, ubi et ipsa acceptabilis Deo et matris primam constituit, ubi et ipsa acceptabilis Deo et electa margarita Balthildis deinceps conversare sub integre religionis regula et in pace requiescere decrevit; quod in veritate, prout citius tempus permisit, devota voluntate conplevit. Praetereundum quoque noem dando precepta vitae aeternae, ut scriptum est: Omni enim volenti bonum Deus cooperator est illi et administrator. Quod utique in ista sacra ac clarissima, unde sermo agitur, domna Balthilde veraciter ac liquido claret esse ostensum. Ut enim vera loquamur, neque nostra neque cuiuslibet, ut arbitror, lingua omnium indigentium, vel qualia aut quanta in incommoditatibus commoda exhibuerit, enarrare valet. Nec illud etiam est reticendum inter precipua que fecit, quod monasterium cuius vocabulum est Corbeia in Ambianense suo opere fundetenus struxit ac devotum gre
Abbreviated transcription (Latin):
sub religione ibidem uiuentium sacrarum uirgi¬
num. tradidit. Quarũ quidem uocabula: propt᷑ te¬
dlium quoꝵdam legentium. reticui. Illud uero insere¬
re curaui: quod rectorib eiꝰdem loci ualde timendũ
est. Nam preceptum suꝑ his constituit. & manib ꝓpͥis
ac filioꝵ reg um roborauit: sigilloq signauit. In quo
testam̃to int̾minata est. ꝑ inuocationem sc̃e trinita¬
tis & diem tremendi iudicii: ut nemo ꝑ succedentia
tempora rector quislibet eiusdem loci. quicquam de
his uillis quas in usus diu̾sos eiꝰdem cenobii habitan¬
tium contulerat. subtraheret: aut beneficiarios ex in¬
de haberet. Quod si fecisset: penis infernalib cum iu¬
da ꝓditore nequissimo & cupidissimo. afflictus. sine fi¬
ne pumretur. Ipsumq testam̃tum siqͥs quesierit: in
archiuo eiꝰdem ecclesie reppiet. In hoc etiam p̃dicto
cenobio. uenerabilem rebgiosamq ualde dĩ famulã

Expanded text:
sub religione ibidem viventium sacrarum virgisub religione ibidem viventium sacrarum virginum tradidit. Quarum quidem vocabula propter tedium quorundam legentium reticui. Illud vero inserere curavi, quod rectoribus eiusdem loci valde timendum est. Nam preceptum super his constituit et manibus propriis ac filiorum regum roboravit sigilloque signavit, in quo testamento interminata est per invocationem sanctae Trinitatis et diem tremendi iuditii, ut nemo per succedentia tempora rector quislibet eiusdem loci quicquam de his villis, quas in usus diversos eiusdem coenobii habitantium contulerat, subtraheret aut benefitiarios exinde haberet. Quod si fecisset, poenis infernalibus cum Iuda traditore nequissimo et cupidissimo afflictus, sine fine puniretur; ipsumque testamentum si quis quesierit, in archivo eiusdem ecclesiae repperiet. In hoc etiam predicto coenobio venerabilem religiosamque valde Dei famulam