comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑgratiã regenerationis scãe eccłae in corporat : nilã plius pro
sua salute operi studuerit : hic quasi mortuus lapis caelesti
prors .ẽ. edificio indignus ideoq: abicienđ diuino examine
atq: alius qui dignus ẽ. loco eus sub stituend: Iuxta p̃ceptũ leui¬
tici: in quo laeprosi domorũ lapides a sacerdote in spici: & sipu¬
rificari nequiuerint iã in t̃mundos cõputare : ac deordine mun¬
dorũ lapidũ p̃cipiuntur eruunt : suꝑ edificamini inquit : domas
spiritales : Ita illos domꝰ spiritales dic̃ fieri debere : cũ sit una donꝰ
xp̃i exelectis omnib: angelis & ominib condita quomodo cũ sit
una eccła catholica toto orbe diffusa sepe pluralit̃ appellantur
eccłae : ꝓpt̃ multifaria scilicet fideliũ c̃uenticula : uarus tribub
linguis & populis oiscreta: unde dic̃ipse ego ils misi angelũ

Expanded text:
qui per gratiam regenerationis sanctae Ecclesiae incorporatus nihil amplius pro qui per gratiam regenerationis sanctae Ecclesiae incorporatus nihil amplius pro sua salute operari studuerit, hic quasi lapis mortuus coelesti prorsus est aedificatione indignus, ideoque abjiciendus divino examine, atque alius qui dignus est loco ejus substituendus, juxta praeceptum Levitici, in quo leprosi domorum lapides a sacerdote inspici, et, si purificari nequiverint, jam inter immundos computari, ac de ordine mundorum lapidum praecipiuntur erui. Superaedificamini, inquit, domos spirituales. Ita illas domos spirituales dicit fieri debere, cum sit una domus Christi ex electis omnibus angelis et hominibus condita, quomodo cum sit una Ecclesia Catholica toto orbe diffusa, saepe pluraliter appellantur ecclesiae propter multifaria scilicet fidelium conventicula, variis tribubus, linguis et populis discreta. Unde dicit ipse: Ego Jesus misi ange
Abbreviated transcription (Latin):
inedificio: nil ipsi laborẽ operantis iuuare : nil ꝑse nisicade¬
re possur : sed quomodo cũq &ubicũq astructore positi fuerir:
ita ibidẽ in sensibilit̃ ꝑ durant aut etiã lapsi decidus: Non autẽ
nos beatꝰ petrus taliũ lapidum duritiã atq insensibilitatẽ uult
imitari: sed tãquã lapides uiuos: fundam̃to xp̃i suꝑ aedificari
ut uidelicet iuuanti nos gratiae : sobrie &iuste & pie uiuendo
cooperem: iuxta exemplũ eius qui dicebat: Et gratia eius in
me uacua non fuit. sed plus omnib: illis laboraui: uiuus nãq
pissec sedulus laborare contendit: Et ne aliquio eiusdem
pii laboris sibimet tribuisse uideretur : uigilanter adiunx̃
Non autẽ ego : sed gratia dĩ mecũ : Tam quã lapis ergo uiuus
aedificatur axp̃o indomo eius: quicumq donante aciu¬
uante ipso : bonis in defessus insistere curat operibus: At

Expanded text:
in aedificio, nil ipsi laborem operantis juvare, nil etiam per se nisi cadein aedificio, nil ipsi laborem operantis juvare, nil etiam per se nisi cadere possunt, sed quocunqne et ubicunque a structore positi fuerint, ita ibidem insensibiliter perdurant, aut elapsi decidunt. Non autem nos beatus Petrus talium lapidum duritiam atque insensibilitatem vult imitari, sed tanquam lapides vivos fundamento Christi superaedificari, ut videlicet juvante nos gratia, sobrie et juste et pie vivendo cooperemur, juxta exemplum ejus qui dicebat: Et gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laboravi . Vivus namque retur accepisse, sedulus laborare contendit. Et ne aliquid ejusdem pilaboris sibimet tribuisse videretur, vigilanter adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum . Tanquam ergo lapis vivus aedificatur a Christo in domo ejus, quicunque, donante ac juvante ipso, bonis indefessus insistere curat operibus. At
Abbreviated transcription (Latin):
aedificatio sp̃italis stare potest: fundam̃tũ enĩ alii nemo
potest ponere : p̃ter ipsũ: cuius participatione fideles
lapides uiui efficiuntur qui ꝑ in fidelitatẽ lapides montu
fuerant : duri scilicet & insensibiles quib: merito diceretꝰ
auferã a uobiscor lapideũ : & dabo uob̵ cor carneũ: sed
tã quã lapides uiui & spĩtale aedificiũ aptantur : qui ꝑdiscretione
eruditi doctores: am putatis actib & cogitationib suꝑ fluis.
uelut ictu quadrant᷑ securis: Et sicut ordines lapidum in pari¬
ete portant᷑ alii abaliis ita portant᷑ fideles quiq a p̃ceden¬
tib: in ecđa iustis: portant ipsi sequentes ꝑ doctrinã & tolerantiã
usq: adultimũ iustũ : quicũ apriorib portetur: quem por¬
tare debeat ipses equente non habebit : Qui autẽ omne & difi
lapides appellat electos: ut conatũ insinuet bonae intentionis
mortunãq: idest materiales lapides cũ p̃parantur aut ponunt᷑

Expanded text:
aedificatio spiritualis stare potest. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter illum . Cujus participatione fideles lapides vivi efficiuntur, qui per infidelitatem lapides mortui fuerant, duri scilicet et insensibiles, quibus merito diceretur: Auferam a vobis cor lapideum, et dabo vobis cor carneum , dtanquam lapides vivi ad spiritale aedificium aptantur, qui per discretionem eruditi doctoris amputatis actibus et cogitationibus superfluis velut ictu quadrantur securis, et sicut ordines lapidum in pariete portantur alii ab aliis, ita portantur fideles quique a praecedentibus in Ecclesia justis; portant ipsi sequentes per doctrinam et tolerantiam usque ad ultimum justum, qui cum a prioribus portetur quem portare dlapides appellat electos, ut conatum insinuet bonae intentionis Mortui namque, id est, materiales lapides, cum praeparantur aut ponuntur
Abbreviated transcription (Latin):
expsalmo ubi caput anguli Qđ nequis iudaici sensu putaret.
demateriali lapide apropbeta cantatũ qui in aedificatione t̃rena
lapidem uiuũ : ut dexp̃o dictum significet: Qui recte lapis ap¬
pellatus ẽ : quia in carne ueniens. aedificationi scae eccłe : quohanc
confirmaret : sae pe in serere dignatus est : uiuus autẽ quia
dicere potuit: ego sumuia &ueritas & uita: Qui ab hominib
reprobatus est cũ dicerer̃ : Non habemꝰ regẽ nisi caesane. A dõ
autẽ electđs cũ ait ipse: ego autẽ constitutus sũ rex abeo &oqi¬

Expanded text:
est in caput anguli. Quod ne quis Judaico sensu putaret de materiali lapide a Propheta cantatum, qui in aedificatione terrenalapidem vivum, ut de Christo dictum significet qui recte lapis appellatus est, qui in carne veniens aedificationi sanctae Ecclesiae qui hanc confirmaret sese inserere dignatus est. Vivus autem qui dicere potuit: Ego sum via, veritas et vita. Qui ab hominibus reprobatus est, cum dicerent: Non habemus regem nisi Caesarem . A Deo autem electus, cum ait ipse: Ego autem constitutus sum rex ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
uiolantias tẽpestatum ñ ꝑtulit: sed quia fundata erat supra
petrã : Nec rursus ea quam stultus stulte fabricauit ideo cecidit
quia pulsata tẽpestatib: sed quia suꝑ harenã posita erat:
utraq & enĩ equalit̃ aouersitas feriens teptauit sod uni firnuas fun¬
darti dorona ꝑseueraniȩ tribut atora fragil ssqiusuta stubolo¬

Expanded text:
violentias tempestatum non pertulit, sed quia fundata erat super violentias tempestatum non pertulit, sed quia fundata erat super petram. Nec rursum ea quam stultus stulte fabricavit, ideo cecidit quia pulsata tempestatibus fuit, sed quia super arenam posita erat. Utramque etenim aequaliter adversitas feriens tentavit, sed uni firmitas fundamenti coronam perseverantiae tribuit, alteram fragilis structurae stul
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mio remunerandã : & ꝑsecutores nr̃os sipaeniteri noluerint.
digno plectendos eẽ supplicio: siuero paenituerint: nos quoque
pro ipsorũ salute quã de p̃cabamur: ad nõ coronã iusticiae c̃gra¬
tulationis accepturos: et quis. ẽ. Qui uos̃ poceat. Siꝑori
emulatones ꝑ uenitis: De his dic̃ quae nob̵ ab aduersarus
ꝑ uerba contumeliosa ꝑdamna nerũ tẽporaliũ. ꝑ torm̃ta
corporis acciͥdunt: Haec enim &buiusmodi om̃a cũ fidelibus
inrogantur : hisdũtaxat quiboni aemulatores sunt. & hoc
secundũ scientiã: nequaquã eis nonere possunt: sed palmã
magis pacientiae aequanimit̃ tolerantib ad fer̃. & contra
illis qui in rogant paenã accumulando aet̃nã plurimũ doceñ
siquis aut̃ huius modi aduersis uictus de fic̃: non huic ille qui ma¬
lũ intulit sed ipse sibi qui haec pacient̃ ferre recusauit nocuit
neq: enĩ domus quãuir sapiens aedificauit ideo ñ cecidit. quia

Expanded text:
praemio remunerandam, et persecutores nostros si poeniteri noluerint praemio remunerandam, et persecutores nostros si poeniteri noluerint digno plectendos esse supplicio. Si vero poenituerint, nos quoque pro ipsorum salute, quam deprecabamur a Domino coronam justae congratulationis accepturos. Et quis est qui vobis noceat, si boni aemulatores fueritis. De his dicit quae nobis ab adversariis per verba contumeliosa, per damna rerum temporalium, per tormenta corporis accidunt. Haec enim et hujusmodi omnia cum fidelibus irrogantur, his duntaxat qui boni aemulatores sunt, et hoc secundum scientiam, nequaquam eis nocere possunt, sed palmam magis patientiae aequanimiter tolerantibus afferunt, et contra illis qui irrogant poenam accumulando aeternam plurimum nocent. Si quis autem hujusmodi adversis victus deficit, non huic ille qui malum intulit, sed ipse sibi qui hoc patienter ferre recusavit nocuit. Neque enim domus quam vir sapiens aedificavit, ideo non cecidit quia
Abbreviated transcription (Latin):
Quia in hoc uocati esms. utoerie dic monẽ hereduta te
possideatis: Dicente uidelicet iudice uenite
benedicti patris mei ꝑcipite regnũ: potest benedictio here¬
ditatis & illa intellegi: qua ȩcła in futura uita ꝑpetuo benedicit.
Vnde etiã nunc spe futurorũ gratulabunda canit: Ex altabo
Quo dergo quisq: in futuro inuenire desiderat: hoc in p̃seni
meditare & agere satagat. & conditor ẽ uidelicet & proximũ¬
sincerauoce bedicere & seipsũ etiã diuinaparit̃ acfrat̃ na
benedictione dignũ reddere: Quiaocula dñi suꝑ iust oo
etaies eiꝰ irp̃ces eorũ : uulst aurẽ dñi suꝑpacientes
mala : Qui abeatus petrus malũ nos promalo reddere uetuerat
immo maledicentib benedicere ius serat: recte ꝓphetico testi¬
monio astruit. suꝑna inspectione & bonos semꝑ uideri & ma¬
los : Quatenus meminer imus & nrãm patientiã qua toleramus
malos nr̃am beniuolantiã qua ꝑsequentibus bona optamus. at̃no

Expanded text:
Quia in hoc vocati estis, ut benedictionem haereditate Quia in hoc vocati estis, ut benedictionem haereditate possideatis. Dicente, videlicet, Judice: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Potest benedictio haereditatis et iunde et nunc spe futurorum gratulabunda canit: Exaltabo t. Quod ergo quisque in futuro invenire desmeditari et agere satagat, conditorem et frsincera voce benedicere et seipsum etiam pariter divina ac fraterna benedictione dignum reddere, quia Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum: vultus autem Domini super facientes mala. Quia beatus Petrus malum nos pro malo reddere vetuerat, imo maledicentibus benedicere jusserat, recte prophetico testimonio astruit, superna inspectione, et bonos semper videri, et malos, quatenus meminerimus, et nostram patientiam qua toleramus malos, et nostram benevolentiam qua persequentibus bona optamus aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
imiliter dicit uiros adimitationem prouocans : quiaiam
supra uxoribus p̃ceperat dicens considerant uiri intimo¬
redĩ castam uram conuersationem: Secundum scientiã
autem : ut nouerint quiddesiderat ds̃ & tribuant honorẽ
uasculo muliebri: si abstinemus nos a cõitu onorem tribui¬
mussinon abstinemus: perspi cuũ est honori contrarium
esse concubitum: ut ne inpediantun oratiopos ues¬
tro. Et paulus ait. nolite fraudare inuicem nisi forte
ex consensu ad tempus : ut uacetis orationi : inpedire ergo
orationes officio coniugałi commemorat: quia coties cumq
uxori debitum reddo orare non posum: qđ siiuxta alium
a postoli sermonem sine inter missione orandum est:
num quam ergo mihi coniugio seruiendum est ne ab oratione ciui
semper insistere iubeor ullabora praepediar : Inpide auts̃
uia superius diuersas personas. cõdiciones & sexus c̃grua
sibi discretione docebat iã nunc om̃s communiter ad mo¬
net in fidei dominicae causa. unum cor & unã habere animã

Expanded text:
imiliter dicit, viros ad imitationem provocans, quia jam supra uxoribus praeceperat, dicens: Considerent viri in timore Dei castam vestram conversationem. Secundum scientiam autem, ut noverint quid desideret Deus, et tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstineamus nos a coitu, honorem tribuimus. Si non abstineamus, perspicuum est honori contrarium esse concubitum. Ut ne impediantur orationes vestrae. Et Paulus ait: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus ut vacetis orationi . Impediri ergo orationes officio conjugali commemorat, quia quotiescunque uxori debitum reddo, orare non possum. Quod si juxta alium apostoli sermonem sine intermissione orandum est, nunquam ergo mihi conjugio serviendum est, ne ab oratione cui semper insistere jubeor, ulla hora praepediar. In fide autem uia superius diversas personas, conditiones, et sexus congrua sibi discretione docebat, jam nunc omnes communiter admonet in fidei dominicae causa, unum cor et unam habere animam.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃arũ : pastorẽ uidelicet quia pascua nob̵ uitue donat aetne: pas¬
cua. inp̃ senti temporaliũ praestat gratiarũ : uisitatore uero
animarũ nr̃arũ : qui auisitauit nos oriens ex alto : inlum in a re
his qui in tenebris & in umbra mortis seder̃ : uisita cotidie ipsã
innob quã donauitluicẽ nedeficiet seruando: immo ut crescat
iuuando : quidã codices ipsũ grecũ habent ad pastorẽ : &epis¬

Expanded text:
vestrarum. Pastorem, videlicet, quia pascua nobis vitae donat aeternae, pasvestrarum. Pastorem, videlicet, quia pascua nobis vitae donat aeternae, pascua in praesenti temporalium praestat gratiarum. Visitatorem vero animarum vestrarum, quia visitavit nos Oriens ex alto, ut illuminaret his qui in tenebris et in umbra mortisin nobis quam donavit lucem, ne deficiat servando, imo ut et crescat juvando. Quidam codices ipsum Graecum habent, ad pastorem et epis
Abbreviated transcription (Latin):
ipiseꝑtulit incorpore suo suꝑ lignum: eratis enico sicuit
oueo enrapities. Quomodo & oues dic̃ & errantes. cũbi qui
cunt: hedorũ potius quã ouiũ nomine censi¬
antur Nisi quia nouit dñs qui sunt eius : qui & multos diumale
conues sationis sustinet : quos tam̃ in ouiũ suarũ numero sal¬
uandos eẽ p̃uidet: Sed conuensi estis nunc aopastonẽ
et uidiatonẽ apimanũ ut̃anũ : Tangit euangelicã
parabolã ubi pius pastor relictis non aginta nouẽ ouibus
in de serto : uenit uisitare unã quȩerrauerat : Nãquod ibi dic¬
tũ .e. quia banc inuentã in posuerit inbumeros suos gaudens
hoc q̃stud beatus petrus promisit dicens quia peccata nra ipse
portauit in corpore suo suꝑ lignũ : Quia nimirũ ita nos redi¬
mere uoluit. ut lignũ in quo peccata nr̃a tollerat pendens in ume¬
ris haberet : Ad pastorẽ igitur inquit & uisitatorẽ animarũ

Expanded text:
ipse pertulit in corpore suo super lignum. Eratis enim sicut ipse pertulit in corpore suo super lignum. Eratis enim sicut oves errantes. Quomodo et oves dicit, et errantes, cum hi qui cunt, haedorum potius quam ovium nomine censeantur, nisi quia novit Dominus qui sunt ejus, qui et multos diu male conversantes sustinet, quos tamen in ovium suarum numero salvandos esse praevidet? Sed conversi estis nunc ad pastorem et visitatorem animarum vestrarum. Tangit evangelicam parabolam, ubi pius Pastor, relictis nonaginta novem ovibus in deserto, venit visitare unam quae erraverat. Nam quod ibi dictum est, quia hanc inventam imposuerit in humeros suos gaudens, hoc istic beatus Petrus praemisit, dicens: Quia peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum. Quia nimirum ita nos redimere voluit, ut lignum in quo peccata nostra tolleret pendens in humeris haberet. Ad pastorem ergo, inquit, et visitatorem animarum
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ adtentius quã sũm a c̃ditionẽ seruorũ glorificet: quoi
bene facientes et absq culpauapulantes ab hominis crudelib: &
in probis: imitatores eẽ dominicae passion is adfirmat : Audis
autẽ xp̃s passus ẽ pronob: & gaudes quia prote mortuus efi¬
xp̃s: adtende quod sq̃r: Relinquens uob̵ exemplũ : ut sequa¬
mini uestigiaeius: exemplũ tribulationũ: ñ delitiarũ: contu
meliarũ flagellorũ dolorũ : ob probriorũ spinarũ crucis uulno¬
rũ mortis : Inpsalmo scriptũ .ẽ. ꝓpt̃ uerba labiorũtuorũ : ego
custodiui uias du ras : Propt̃ quaȩ uerba labiorũ di nisi quib:
ꝓmittit uitam aet̃na¬
pone suo supliqnũ: Cũ supra adseruos specialit̃ faceret
sermonẽ nunc generalit̃ ad monet : ut etiã dominis in memo¬
riã reuocet qđ ꝓ illis ds̃ dñs sustinuerit: in mototam ecclesiã¬
instruat : quid pro eius liberatione suus auttor ꝑtulerit : Non
enimait peccata ur̃a sed etiam seaddito qui peccata inquit nr̃a

Expanded text:
Notandum attentius quam summe conditionem servorum glorificet, quos benefacientes et absque culpa, vapulantes a dominis crudelibus et improbis, imitatores esse dominicae passionis affirmat. Audis autem quia passus est pro nobis, et gaudes quia pro te mortuus est, attende quod sequitur: Relinquens vobis exemplum ut sequamini vestigia ejus. Exempmeliarum, flagellorum, dolorum, opprobriorum, spinarum, crucis, vulnerum, mortis. In psalmo scriptum est: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Propter quae verba labiorum Dei, nisi quibus promittit vitam aeper lignum, etc. Cum supra ad servos specialiter faceret sermonem, nunc generaliter admonet, ut etiam domini sui memoriam revocet, quid pro illis Deus Dominus sustinuerit. Imo totam Ecclesiainstruat, quid pro ejus liberatione suus auctor pertulerit. Non enim ait: peccata vestra, sed etiam se addito, qui peccata, inquit, nostra
Abbreviated transcription (Latin):
bona negare ñualent : Velcerte ita sentiendũ curate benefaci¬
entes : ut quibonȩ ur̃ae conuersationi detrabunt adueniente
Siuel it uol untas dĩpati euã co alepacienmes : Haec sentia
illo rũstulteoia eligant anguit quicũ proculpis arguunt a fratrib:
benb onenis coerceniti patient omino tolerant : Atsi absq cul pat
sadis pariiurationẽ pexios reddunt : Vt aut̃ flagellorũ distantia
indis parib mantus longe dispar appartat uidea n unaca deqcecitatis
molestia tobis sanlu den ũ suisse pcassos. sedrobia obboa caturtus paci¬

Expanded text:
bona negare non valent. Vel certe ita sentiendum: Curate, benefacientes, ut qui vestrae bonae conversationi detrahunt, adveniente si velit voluntas Dei, pati, quam malefacientes. Haec sententia illorum stultitiam eleganter arguit, qui cum pro culpis arguuntur a fratribus, vel etiam poenis coercentur, patienter omnino tolerant; at cum absque culpa, se et murmurationem noxios reddunt. Ut autem flagellorum distantia in disparibus meritis longe dispar appareat, videamus una eademque caecitatis molestia Tobiam, Saulum, Elymam fuisse percussos. Sed Tobiam ob hoc, ut virtus pati
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionẽ sp̃sꝰ perserã abstinentiã. & quod corpore non
ralis scientiae lege dictante hanc setentiã in ueniri. uera
ornamenta matronarum pudiciã non uestes esse : uirisioi¬
liter cobas irares secutidua scientraco euasi inpir¬

Expanded text:
ruptionem spiritus per severam abstinentiam, et quod corpore non ruptionem spiritus per severam abstinentiam, et quod corpore non ralis scientiae lege dictante hanc sententiam inveniri, vera ornamenta matronarum pudicitiam, non vestes, esse. Viri, similiter cohabitantes secundum scientiam, etc. Si
Abbreviated transcription (Latin):
otandũ qđ beatus petrus eaconditione desiderat mulieres
bonas & honestas uiris incredulis subdi: ut ñ solũ nihil
mali ao imperiũ eorũ faciant uerũ etiã in tã casta conues¬
satione ꝑsistart in superabiles: ut ipsis etiã uiris exemplũ
possint eẽ castatis & fidei: Quarũ sit pont rinsecus
garitis & monilib: ad ornatae : ornam̃ta cordis acpectoris
ꝑdider̃ : Qđ si petrus inquit mulieres quoq admonet coer¬
cendas & ad ecclesiastica disciplinã religiosa obseruatione
moderandas. quae excu: sare cultus suos soleant ꝑmaritũ
quanto id magis obseruare uirginẽ fasẽ. cui nulla ornatus
cõpetat uenia nec deriuari in alterũ possit m̃daciũ culpae
sed sola ipsa remaneat incrimine: Sed quia absconort ẽ¬
cordis .e homo: inincorruptrisilitaite Quier en
astitatẽ p̃dicat & ornatũ interioris hominis. in incorrup¬
tione quieti & modesti sp̃s quodã modo dicens: qm̃ exterior
utr homo corruptus est. & beatitudinẽ integritatis quae

Expanded text:
otandum quod beatus Petrus ea conditione desiderat mulieres bonas et honestas viris incredulis subdi, ut non solum nihil mali ad imperium eorum faciant, verum etiam in tam casta conversatione persistant insuperabiles, ut ipsis etiam viris exemplo possint esse castitatis et fidei. Quarum sit non extrinsecus itis et monilibus adornatae ornamenta cordis ac pectoris perdiderunt. Quod si Petrus mulieres quoque admonet coercendas, et ad ecclesiasticam disciplinam religiosa observatione moderandas, quae excusare cultus suos soleant per maritos, quanto id magis observare virginem fas est, cui nulla ornatus conpetat uenia nec deriuari in alterum possit mendacium culpae, sed sola ipsa remaneat in crimine. Locupletete quieti et astitatem praedicat, et ornatum interioris hominis in incorruptione quieti et modesti spiritus, quodammodo dicens: Quoniam exterior vester homo corruptus est, et beatitudinem integritatis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
supra omnihumane craeature iusserit eẽ subiectos : Alia editio
prodis colis: difficiles habet: & sc̃s antistis fulgentius in opusculi
suis sic ponit : seruientes cũtimore : ñ intũ bonis & modestis¬
sed etiã difficiliorib: Sed sisene paciertes enpacierres

Expanded text:
supra omni humanae creaturae jusserit esse subjectos. Alia editio supra omni humanae creaturae jusserit esse subjectos. Alia editio pro dyscolis difficiles habet, et sanctus antistes Fulgentius in opusculis suis sic ponit: Servientes cum timore non tantum bonis, sed etiam difficilioribus. Sed si bene faciente
Abbreviated transcription (Latin):
mutat : uult aut̃ nos beat petrus liberos ee a seruitio culparũ : ut ser¬
ui creatoris nr̃ iboni & fideles ꝑmanere possimus: unde sub se¬
quentir adiungit: sed sic̃ senui dĩ ooĩs hoponate prag̃tor¬
gnuũ cunctis inpende rehonorẽ : & iuxta imperiũ dñi caesariqua
caesaris & dõ reddere quaedĩ sur : & bene int̃alia fratnitanes
diligere iubet liberos : ut eos quoq qui sibi tẽporali conditione sub¬
iectiꝰ sunt fr̃s sibi eẽ in xp̃o factos recolant unacũ ipsis patrẽ inuo
agreco eloquio : Qui a grece scola uocat᷑ locus in quo ad olescentes
literalib: studiis operãdare & audiendos magistros uacaresolent
undescola : uacatio int̃p̃tat᷑ : Deniq in psalmo ubi canimꝰ uacate
& uidete qm̃ ego sũ ds̃ ꝓ eo qđ nos idicimꝰ uacate : Ingreco habet
sed utrisq uult ob oedire subditos. explicans aꝑtius quo modonos

Expanded text:
mutat. Vult autem nos beatus Petrus liberos esse a servitio culparum, ut sermutat. Vult autem nos beatus Petrus liberos esse a servitio culparum, ut servi Creatoris nostri boni et fideles permanere possimus; unde subsequenter adjungit: Sed sicut servi Dei. Omnes honorate, etgruum cunctis impendere honorem, et, juxta imperium Domini, Caesari quae Caesaris sunt, et Deo reddere quae Dei sunt . Et bene inter alia fraternitatem diligere jubet liberos, ut eos quoque qui sibi temporali conditione subjecti sunt, fratres sibi esse in Christo factos recolant, una cum ipsis Patrem invoca Graeco eloquio. Quia Graece schola vocatur locus in quo adolescentes litteralibus studiis operam dare, et audiendis magistris vacare solent; unde schola vacatio interpretatur. Denique in psalmo ubi canimus: Vacate, et videte quoniam ego sum Deus , pro eo quod nos dicimus vacate, in Graeco habetur sed utrisque vult obedire subditos, explicans apertius quomodo nos
Abbreviated transcription (Latin):
Hac ẽ ergo laus bonorũ ad quã duces a rege dic̃ missos : dũ igno¬
rantiã ducum in prudentiũ boni ad laudẽ suã ꝑ petuã benese
agendo utunt᷑: Quasi lis eni. et r̾i quasi uel acõ haberes
m alatiaȩ laẽtatẽ : Quasi liberibona faciurt qui quo maiore
patriarcbȩ tã &si seruitio deprimunt᷑ hominũ: serui et
uitiorũ nulla arte compelluntur: At ue lib̵tatẽ suã in uelamñ
malitia uestur : qui quo minꝰ bumani famula riugo cobibet᷑
eo latius peccatorũ dominio mancipant᷑: & cũ uitus inpune
seruiunt lib̵tatẽ uocant : nomine hocp̃texunt culpã
potest autẽ iuxta illud a postolipauli genera uilit̃ accipi uosin
libtatẽ uocati estis fr̃s tantũ ne libtatẽ in occasione caroris
detis : Liberi enĩ recte uocam᷑ : quia ꝑbaptisma a peccatorũ
nexib ab soluti quia ademonica seruitute redẽpti quia
filii dĩ effecti ñ tam̃ dono libtatis potiorẽ peccandifatul
putat ut licentius peccet talis sua libͥtatẽ in uelam̃ malitix̧

Expanded text:
Haec est ergo laus bonorum, ad quam duces a rege dicit missos, dum ignorantia ducum imprudentium, boni ad laudem suam perpetuam bene se agendo utuntur. Quasi liberi, et non quasi velamen habentes malitiae libertatem. Quasi liberi bona faciunt, qui quo majore patriarchae, tametsi servitio deprimuntur hominum, servi esse vitiorum nulla arte compelluntur. At vero libertatem suam in velamen malitiae vertunt, qui quo minus humani famulatus jugo cohibentur, eo latius peccatorum dominio mancipantur, et cum vitiis impune serviunt, libertatem vocant, nomine hoc suam tegentes culpam. Potest autem juxta illud apostoli Pauli generaliter accipi: Vos in libertatem vocati estis, fratres, tantum ne libertatem in occasionem carnis detis . Liberi enim recte vocamur, qui per baptisma a peccatorum sumus nexibus absoluti; qui a daemoniaca servitute redempti, quia filii Dei effecti, non tanto dono libertatis potiorem peccandi faculputat, ut licentius peccet, talis suam libertatem in velamen malitiae
Abbreviated transcription (Latin):
uequoreg i lituas subacti a condonate l promis s̃e
sibi nobilitatis gloria degenerer̃ : Itaq primo libros & seruos
de in mulieres & uiros specialit̃ alloquitur : At post int̃ locutionẽ
generalis exhortionis: senio res quoq: & ad olescentes. qualit̃ sese
agere debeart ostendit: Apte autẽ liberos docetꝰ carnalib: abstine¬
re desideriis : quia solet libertas uitae remssiores maiora inle¬
cebrarũ titillantium tolera repericula : quȩ militar aduersus animã:
uidũ ccupiscentiis blandientib caro eneruit̃ subiu gat᷑ iãuitiorũ
exercit firmit̃ aduersus animã armat qđ c̃petent̃ aduenas uocat
& peregrinos: ut eominus terrenis reb: animã subponant: quo
sepatriã in caelis habere meminerint: Nãq boc distare in hacuita
inter electos so let &reꝓbos : qđ electi peregrini nunc & exules pa¬
triã expectaN infuturo : tantoq minus in pͦseri gaudus delectant᷑
caducis quanto futura sine finegaudia sesperant accipere & in aet̃¬

Expanded text:
vitiorum malitia subacti, a condonatae vel promissae olim sibi nobilitatis gloria degenerent. Itaque primo liberos et servos, deinde mulieres et viros specialiter alloquitur, ac post interlocutionem generalis exhortationis seniores quoque et adolescentes qualiter sese agere debeant ostendit. Apte autem liberos docet a carnalibus abstinere desideriis, quia solet libertas vitae remissioris majora illecebrarum titillantium tolerare pericula, quae militant adversus animam. Quia dum concupiscentiis blandientibus caro enerviter subjugatur, jam vitiorum exercitus firmiter adversus animam armatur. Quos competenter advenet peregrinos, ut eo minus terrenis rebus animum supponant, quo se patriam in coelis habere meminerint; namque hoc distare in hac vita inter electos solet et reprobos, quod electi peregrini nunc et exsules patriam exspectant in futuro, tantoque minus in praesenti gaudiis delectantur caducis, quanto futura sine fine gaudia se sperant accipere, et in aet
Abbreviated transcription (Latin):
timoniã quondẽ anti quodĩ populo ꝑmorsen datie quosinunc
credider quilut lapis angularis in eãquã in seisrł habuerat
salutẽ gentes acunauit : Qđ genus clectũ uocat propt fide
ut distinguat ab eis qui lapio e uiuũ reprobando facti sunt
ipsi reprobi : Regale autẽ sacerdotiũ : quia illius corporis
uniti quiner somus & sacendos ẽ uerus regnũ suis tribuens
uens eut ponea fer ecrũ peccata sui sanguinis hostia mun

Expanded text:
timonium quondam antiquo Dei populo per Moysen datum est, quod nunc istum crediderunt, qui velut lapis angularis in eam quam in se Israel habuerat salutem gentes adunavit. Quas genus electum vocat propter fidem, ut distinguat ab eis qui lapidem vivum reprobando facti sunt ipsi reprobi. Regale autem sacerdotium, quia illius corpori sunt uniti, qui rex summus et sacerdos est verus, regnum suis tribuens ut rex, et ut pontifex eorum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
recte intellegi qđ dictũẽ omnihumanae crature : ut significet᷑
& fidelib: & incredulis rerũ dominis: Ad uindictã m alet actonã¬
ł. audẽ uero rononũ : Non qd om̃s quia reges & duces sunt
ł malefactores punire ł laudare bonos nouerint : sed qua
eẽ debeat actio boni ducis siplicit̃ narrat: hoc ẽ ut malefaci¬
entes coerceat: beneagentes remuneret : Qui etiã si in iuste
ait sibonos dãnat nibi lominꝰ ad laudẽ eorũ ꝑtinere quae facit
si patient̃ eiꝰ in ꝓbitatẽ tolerant: & sapient̃ eius stultitiae resisturt :
Non dic̃ ab illa sed ex illa: quia & si potestas te mundana non
laudat: immosietiã ꝑsequitur: si occidat gladio ut paulũ
si crucifigit ut petrũ: habebis ex illa laudemꝰ dũ exseo quod
ille male facit inte iustũ & in noxiũ : tuae uirtus patientia
coronã laudis meret᷑ : Nã & hoc intendissebeatũ petrũ in

Expanded text:
recte intelligi, quod dictum est: Omni humanae creaturae, ut significetur recte intelligi, quod dictum est: Omni humanae creaturae, ut significetur et fidelibus et incredulis rerum dominis. Ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. Non quod omnes qui a regibus missi duces sunt, vel malefactores punire vel laudare bonos noverint, sed quae esse debeat actio boni ducis, simpliciter narrat, hoc est, ut male facientes coerceat, et bene agentes remuneret. Qui etiam si injuste agit, si bonos damnat, nihilominus ad laudem eorum pertinet quae facit, si patienter ejus improbitatem tolerant, et sapienter ejus stultitiae resistunt. Unon dicit, ab illa, sed ex illa. Quia et si potestas te mundana non laudat, imo si etiam persequitur, si occidit gladio, ut Paulum, si crucifigit, ut Petrum, habebis ex illa laudem, dum ex eo, quod illa malefacit in te justum et innoxium, tuae virtutis patientia coronam laudis meretur. Nam et hoc intendisse beatum Petrum in
Abbreviated transcription (Latin):
uigit atnonis : Plerũq contigit ut pagani qui fidi axp̃ianorũ upara¬
baat quare deos suos dereliquis sen : post modũ considerantes castaeorũ
cuersationẽ & inuictũ inxp̃oan .mũ c̃essarent eis de trabere magisq dm̃
Morificare ac laudare inciperent. qui bonitate aciustitia cultorũ suorũ
hoc e intepore retributionis quanta uob̵sit gloria ꝑdm̃ donanda¬
oscar increduli : cũuos in stant̃ int̃ obstantia pericula
illũ sequi ꝑspexerint: Sus iecti estote oconihumare caeatun
puopt dõ. Omnibumanȩ creature dic̃ : omni dignitatt bominũ
omni ꝑsonȩ omni principatui. cui uos diuina dispositio subdiuolu¬
exponit adiungens: siue reci Quasi p̃cellesti: siue ducto : tã orã
abeo coissis : Ideo regitantũ ac ducib: ñ aut̃ & dominis dic̃: qr hoc in
loco illos specialit̃ ut p̃fati sumꝰ instruit. quis̃ domini seruorũ:
sub sequent uero &seruos quomodo dominis famulent᷑ amonet
quod ꝑeã humanae conditionis iuraturbentur : Nã & ita potest

Expanded text:
is, etc. Plerumque contigit ut pagani qui fidem Christianorum vituperabant, quia deos suos dereliquissent, postmodum considerantes castam eorum conversationem et invictum in Christo animum, cessarent eis detrahere, magisque Deum glorificare ac laudare inciperent, qui bonitate ac justitia cultorum suorum hoc est in tempore retributionis, quanta sit vobis gloria per Deum doscant increduli, cum vos instanter inter obstantia pericula illum sequi perspexerint. Subjecti igitur estote omni humanae creaturae propter Deum. Omni humanae creaturae dicit, omnrsonae, omni principatui, cui vos divina dispositio subdi voluexponit adjungens: Sive regi quasi praecellenti, sive ducibus, tanquam ab eo missis. Ideo regi tantum ac ducibus, non autem et dominis dicit, quia hoc in loco illos specialiter, ut praefati sumus, instruit qui sunt Domini servorum. Subsequenter vero, et servos quomodo dominis famulentur admonet. quod per eam humanae conditionis jura turbentur. Nam et ita potest
Abbreviated transcription (Latin):
non potest ferre fructũ a semetipso nisi mansarit in uitae
sic necuos inquit nisi in me manseritis: .u. ꝓpt eyod cori¬
tinet scrprora. ecceporã irsion łapto e sumũ arcularẽ
ed ectũ p̃t iosũ Hoc testimoniũ deesaia ponit ad confirmandũ

Expanded text:
non potest ferre fructum a semetipso nisi manserit in vite, non potest ferre fructum a semetipso nisi manserit in vite, sic nec vos, inquit, nisi in me manseritis. Propter quod continet Scriptura: Ecce pono in Sion lapidem summum angularem electum, p
Abbreviated transcription (Latin):
cotius scũ eccłe aptius cõmendatur : cũ autẽ dixis set: suꝑ aedifi¬
camini dons spitales siue dom̃ spiritales: addidit Sacentooinũ
sco ip uosnan festissime nos bortatur ut sacer dotiũ
scm̃ ipsi existentes: suꝑ edificemur suꝑ fundaintũ xpi: dotiẽ
ergo eccłam sacerdotiũ scm appellat quod sola domꝰ aaron in
lege nom̃ & officiũ babuit : Quod nimirũ omnes sũmi sacerdotis
membra sumus: cunctioleo laetitiae signamur: uniuersis congru¬
sinas & p̃ces dicit : ad distinctionẽ carnaliũ in lege uictimarũ:
Quod autem in conclusione dic̃ ꝑ ibm̃ xpm : ad cuncta quae misit
ꝑtinet : Quia ꝑ ipsius gratiã & suꝑ aedificam̃ in illo ꝑ architectos
sapientes : hoc ẽministros nouitestam̃to: & domꝰspiritales effi¬
cimur ꝑ sp̃m eius : c̃trapluuias uentos flumina tẽptationũ
muniti : & sacerdotio sc̃o participare: & boni aliquid accep¬
tabile dõgerere : non nisi ꝑ ipsũ ualemus: sicut enĩ palmes

Expanded text:
esiae apertius commendatur. Cum autem dixisset: Superaedificamini domos spirituales, sive domus spiritualis, addidit: Sacerdotium sanctum. Quo manifestissime nos hortatur ut sacerdotium sanctum ipsi existentes superaedificemur super fundamentum Christi. Omnem ergo Ecclesiam sacerdotium sanctum appellat, quod sola domus Aaron in lege nomen et officium habuit. Quia nimirum omnes summi sacerdotis membra sumus, cuncti oleo laetitiae signamur, universis autem congrusynas et preces dicit, ad distinctionem carnalium in lege victimarum. Quod autem in conclusione dicit, per Jesum Christum, ad cuncta quae praemiserat pertinet, quia per ipsius gratiam et superaedificamur in illo per architectos sapientes, hoc est ministros Novi Testamenti, et domuscimur per spiritum ejus contra pluvias, ventos, flumina tentationum muniti, et sacerdotio sancto participari, et boni aliquid acceptabile Domino gerere, non nisi per ipsum valemus. Sicut enim palmes
Abbreviated transcription (Latin):
punde trtr. Propt̃ hoc ponit qđ dixerat : & uos tãquã lapides
sermo quod dicitur : accedentes xo lapidẽ uiuũ ł credentes in eo
ñ confundi illius ꝓsalmi uersiculo Inquo cũdictũ eeto accedite
adeũ & inluminani : tanuo sub ictũ .e & uultis ur̃i non erubes¬
cent: Cui simile ẽ qđ iohannis ait: & nunc filioli manete ut
cũ appareut ab eamꝰ fiduciã : & ñ c̃fundam abeo in aduentueiꝰ
uouis iqitur honor enedenitibus: Ille nimirũ honor ut ñ
c̃fundamini abeo in aduentu eiꝰ : sed sic̃ ipseait: siquis mminis¬
trauerit honorificabit eũ pat̃ meus: Ncre derrrio autiẽ u

Expanded text:
fundetur, propter hoc ponit quod dixerat: Et vos tanquam lapides ostoli sermo quo dicitur: Accedentes ad lapidem vivum, vel credentes in eo non confundi, illius psalmi versiculo in quo cum dictum esset, Accedite ad eum et illuminamini, continuo subjunctum est: Et vultus vestri non erubescent. Cui simile est quod Joannes ait: Et nunc, filioli, manete in eo, ut cum apparuerit, habeamus fiduciam, et non confundamur ab eo in adventu ejus . Vobis igitur honor credentibus. Ille nimirum honor, ut non confundamini ab eo in adventu ejus, sed, sicut ipse ait: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Non credentibu
Abbreviated transcription (Latin):
um. iusti ibunt inuitã
aeternã De quo ait ipse: siquis mibi ministrauerit
honorificauit eum pater meus. Queocũ uideratis:¬
t paulus ait: quod oculus nonuidi
suNt inocculto adño ł ab angelis. de futura euangelu
gratia : quando uel quo ordine salus aeterna mun¬
do adueniret. quod in eorum libris inuenitur
unde & unus exeis pro magno scientiae salutaris
amore uir desideriorum ÷ appellari abangelos
meruit i prophetabant autem palam lo quendo¬
hominibus: & exponendo quae in occulto inter nȩ

Expanded text:
um, justi ibunt in vitam aeternam . De quo ipse ait: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Quem cum t Paulus ait: Quod oculus non vidisunt in occulto a Domino, vel ab angelis, de futura Evangelii gratia, quando vel quo ordine salus aeterna mundo adveniret, quod in eorum libris invenitur. Unde et unus ex eis pro magno scientiae salutaris amore vir desideriorum appellari ab angelo meruit. Prophetabant autem loquendohominibus, et exponendo quae
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ : recte p̃mittitur. qui inuir¬
tute di custodimim ꝑ fide: Neq enĩ quisquã suae lib̾ta¬
tis potentia custodire ualet inbonis: sed illius ꝑ om̃a
quaerendũ est auxiliũ ut ꝑficia mur. a quo initium bone
actionis accepimus : In quo exultasitis modicuor
Si oportet curastari. inuaruis tẽptati¬
rte. Quod dicit inquo: significat in eoquod tepore¬
nouissimo salus parata reuelabitur. ac dignis dabit¬
dequo & dns ait: Iterũ autẽ uidebo uos & gaudebit cor
& gaudiũ urũm nemo tollat auobis: Modicu¬

Expanded text:
ecte praemittitur: Qui intute Dei custodimini per fidem. Neque enim quisquam suae libertatis potentia custodiri valet in bonis, sed illius per omnia quaerendum est auxilium, ut perficiamur, a quo initium bonae actionis accenunc si oportet contristari in variis tribulatibus. Quod dicit, in quo, significat in eo, quonovissimo salus parata revelabitur, de quo Dominus ait: Iterum autem videbo vos et gaudebit cor et gaudiu
Abbreviated transcription (Latin):
uob id est adhoc conseruatã nunc ut uob tempore
praestituto reddatur incadis: Uel certe conseruata
in caelis in uob: quia qui dedit credentibus potestatẽ
filios di fieri ipsededit eisdem potestatem bereditatẽ
in caclis accipere: ꝑ seuerando usq infinẽ inscalunseri

Expanded text:
vobis, id est ad hoc conservatam nunc, ut vobis tempore vobis, id est ad hoc conservatam nunc, ut vobis tempore praestituto reddatur in coelis. Vel certe conservatam in coelis in vobis, quia qui dedit credentibus potestatem filios Dei fieri , ipse dedit ejusdem potestatem haereditatem in coelis accipere, perseverando usque in finem ut salvi
Abbreviated transcription (Latin):
quicum nr̃is meritis generati fussemus admortem.
suanos misericordia regenerauit aouitam: Et hoc
ꝑresurrectionem filii sui. cum intantũ nr̃am dilexe¬
rituitam: ut illum pro bac mori dis poneret. atq
eadem morte ꝑresurrectionẽ destructa. spem nob
exemplum quaeresurgendi monstraret: Mor tuus e¬
namq:: ne nos moritimeremus. Resurrexit exmor¬
tuis ut & nos ꝑ eum resurrecturos eẽ speremus:
Inhere ditatẽ in corrup tisilẽ: et ircontia¬
quia uita caelestis nec senio. necꝰ morbo: nec morte.
nec aliqua mestitia tangitur: In contaminatã. q̃uia
nullus in eã potest inmundus intrare: In marcescibilẽ:
quia nec in ipsis beatorũ hominũ mentibus. ex longo
usu caelestis illa conuersatio ualet aliquando uiles¬
cere quomodo p̃sentis scłi luxus & delitiae sole
nonnumquam diutina consuetudine & usu in fasti¬
diũ uerti. Cors enuatã incaelis inuosis
onseruatã in uob dicit proeo ut diceret conseruata

Expanded text:
qui, cum nostris meritis generati fuissemus ad mortem, qui, cum nostris meritis generati fuissemus ad mortem, sua nos misericordia regeneravit ad vitam. Et hoc per resurrectionem Filii sui, cum in tantum nostram dilexerit vitam, ut illum pro hac mori disponeret, atque eadem morte per resurrectionem destructa, spem nobis exemplumque resurgendi monstraret. Mortuus namque est, ne nos mori timeremus. Resurrexit ex mortuis, ut et nos per eum resurrecturos esse speraremus. In haereditatem incorruptibilem, etquae nec senio, nec morbo, nec morte, nec aliqua moestitia tangitur. Incontaminatam, quia nullus in eam potest immundus intrare. Immarcescibilem, quia nec ipsis beatorum hominum mentibus ex longo usu coelestis illa conversatio valet aliquando vilee, quomodo praesentis saeculi luxus et deliciae solent nonnunquam diutina consuetudine et usu in fastium verti. Conservatam in coelis in vobis. Conservatam in vobis dicit, pro eo ut diceret, conservatam
Abbreviated transcription (Latin):
dberent bi uersiculi ao hoc quod dixerat elecus auenis
electinamq erant secundum p̃scientiã di patris  de
ante mundi constitutionem: electi autemsr. nes as hoc:
oboediestie proto plast perieraniu ut asphuisano
qtuus potesate ptostanae uitarex: sicut isrł ꝑgun
sasquinenut aegrptiorum dominatum  dedinauit
Aspsionã autem dicit morie scripttrae uleeina
pbi quae scificanda erant: sanguine hostiarum sole¬
bant asꝑgi Ceterũ ipse dicit manifeste deconisi
mandu caueritis carnem filii hominis & biberitis eius
sayguinẽ: non babebitis uitam in uobis: qratia¬
uosis: et pax coulattplicetrur: Vt quod bene coepis¬
tis : ꝑ fecte conpleatis: Bene primo gratiã. postea no¬
minat pacem : Quia si negratia xp̃i  pacem recon¬
se meminit : patrem autem dñinr̃i nominat.
quia eundẽ dñm nr̃m dĩ filiũ sẽꝑ extitisse non dubi¬
tat: Qui securedũ maqrã mĩsericordiã suã
ib uxp̃i ex mortuis: Iure benedicitur a nobis dr̃

Expanded text:
erent hi versiculi ad hoc quod praedixerat, Electis advenis. Electi namque erant secundum praescientiam Dei Patris. Unde ante nundi constitutionem. Electi autem erant ad hoc, uperierant, ut aspersi sanguine ejus potestatem Satanae vitarent, sicut Israel per agni sanguinem Aegyptorum dominatum declinavit. Aspersionem autem dicit more Scripturae veteris, ubi quae sanctificanda erant, sanguine hostiarum solebant aspergi. Caeterum ipse Dominus dicit manifeste de eo: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Gratia et pax multiplicetur. Ut quod bene coepistis, perfecte compleatis. Bene primo gratiam, postea nominat pacem, quia sine gratia Christi ad pacem reconctum fuisse meminit; Patrem autem Domini nostri nominat, quia eumdem Dominum nostrum Dei Filium semper exstitisse non dubitat. Qui secundum magnam misericordiam suam it nos, etc. Jure benedicitur a nobis Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
satiant : quia quanto magis earum sapor ꝑcipitur
eo amplius cognoscitur quod amplius ameturrosp
potest autẽ qđ ait: inquẽ desiderant angeli prospice¬
Pres etiã de spũ scõ recte intellegi de quo pmiserat
qui euangelizauerunt inuos spũ sco misso decalo
Namq bocbeatus petrus ad gratiã refent duuinȩ pie¬
tatis  quod eum qui tantȩ maiestatis est elgloruia
ut semꝑ eius uisio sicut & ipsius patris ꝗfilige lisua
ni mirum una eadẽq est desideretur ab angelis incaelis
causa sulatis bumanae adterras sp̃m miserit : at que
iniustrandis fideliũ mentibus infuderit. propt̃ ovod

Expanded text:
satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod amplius ametur. Potest autem quod ait: In quem desiderant angeli prospicere, etiam de Spiritu sancto recte intelligi, de quo promiserat: Qui evangelizaverunt in vos Spiritu sancto misso de coelo. Namque hoc beatus Petrus ad gratiam referre divinae pietatis voluit, quod eum qui tantae majestatis est et gloriae, ut semper ejus visio sicut et ipsius Patris et Filii quia nimirum una eademque est desideretur ab angelis in coelis, causa salutis humanae ad terras Spiritum miserit, atque illustrandis fidelium mentibus infuderit. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis eius claritatẽ.
semꝑ aspicere
gaudeant: Uerum diligentius intuendum. quo mod¬
dicat: quod in eum desiderer angeli prospicere : cũ¬
desideriũ dici non soleat eius rei quam babemus. sed
quam uolumus habere: Nam nemo desiderat quod
habet : Quomodo ergo in xp̃m prospicere desiderant.
tem platio diuinae p̃sentiae ita suꝑnae patriae ciues¬
beatificat ut in effabili nobis ordine & semper eius uis
gloria satientur. & semꝑeius dulcedinẽ quasi nouã in sa¬
tiabiliter esuriant : Nam sicut beatus papa gregorius.
delitias cordis & corporis mirifice distinguens ait
Corpor ales
delitiae cum non babentur. graue inse desi¬
derium accenduñ: cum uero habetȩ eduntur co¬
depẽ protenus in fastidium ꝑ satietatẽ uertunt:¬
At contra spiritales delitiae cum non habentur in
fastidiosunt: cum uero habentur in desiderio:¬
Tantoq a comedene amplius esuriuntur. quanto & a
Augent enim spiritales dilitiae desideriũ in mente dũ

Expanded text:
humanitatis ejus claritatem semper aspicere gaudebant. Verum diligentius intuendum quodicat quod in eum desiderent angeli prospicere, cudesiderium dici non soleat ejus rei quam habemus, sed quam volumus habere, nam nemo desiderat quod habet. Quomodo ergo in Christum prospicere desiderant, templatio divinae praesentiae ita supernae patriae civesbeatificat, ut ineffabili nobis ordine et semper ejus visa gloria satientur, et semper ejus dulcedinem quasi novam insatiabiliter esuriant? Nam, sicut beatus papa Gregorius, delicias cordis et corporis mirifice distinguens, ait corporales deliciae, cum non habentur, grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur, comedentem protinus in fastidium per satietatem vertuntAt contra spirituales deliciae, cum non habentur, in fastidio sunt; cum vero habentur, in desidertantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab Augent enim spirituales deliciae desiderium in mente dum
Abbreviated transcription (Latin):
de futura salute scrutarerur & exqui rererꝰ : etiã
hoc illis reuelatũ e quia non indiebus ipsorum eadẽ
salus sed in ur̃is potius qui infine saeculorum nas¬
ciminiesset aduentura temporibus: haec ideo
dicit ut asmoneat eos curam gerere salutis
oblate ⁊quam tantis per amabant prophetȩ
eniustipriores desiderantes illo tempore puiuere
in eundo qđo ablatis emundo statimo liceriuere
caelestia regna conscendere percos eui euaco¬
upra dixerat prophetas per sp̃m xp̃i pranun¬
tiasse passiones eius & posteriores glorias
& nunc dicit eadem apostolis eis nuntiare spu
eroc uopropbetis prius qui post modu in apostolis
deoque candem fidem passionis xp̃i & posterioris
uonia rantrique populis p̃dicab an Illi adhuc
cuius pars carnalem dñi adueno
sserit. pars sit alte ra secuta. Ir quẽ desioe¬
RAÑ
Anceli prospicere
Constat procerto : quia
tanta eius qui passus est pronobis hominis ihũ xp̃i
posterior gloria succes sit
ut etiam angelicae incaelo

Expanded text:
de futura salute scrutarentur et exquirerent, etiam hoc illis revelatum est, quia non in diebus eorum eadem salus, sed in vestris potius, qui in fine saeculorum nascimini, esset adventura temporibus. Haec ideo dicit, ut admoneat eos curam gerere salutis oblatae, quam tantisper amabant prophetae et justi priores, desiderantes illo tempore vivere in mundo, quo ablatis e mundo statim liceret coelestia regna conscendere. Per eos qui evangupra dixerat prophetas Spiritu Christi praenuntiasse passiones ejus et posteriores glorias, et nunc eadem dicit apostolos eis nuntiare Spirhristi erat in prophetis prius, qui postmodum in apostolis; ideoque eamdem fidem passionis Christi et posteriores utrique populis praedicabant, illic adhuccujus pars carnalem Domini adventumpraecesserit, pars sit altera secuta. In quem desiderant angeli prospicere. Constat profecto quia tanta ejus qui passus est pro nobis hominis Jesu Christi posterior gloria successit, ut etiam angelicae in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
ł p̃cium quo redempti estis a corruptione
uitȩ carnalis: tanto amplius timere debetis: neforte
timere debetis: neforte
ad corruptelam uitiorum reuertendo. animos ur̃i
redẽptoris offendatis: Renati non ex seco ine corrup¬

Expanded text:
 pretium quo redempti estis a corruptione vitae carnalis, tanto amplius timere debetis, ne fortetimere debetis, ne forte ad corruptelam vitiorum revertendo animum vestri Redemptoris offendatis. Renati non ex semine corrup