comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nere ĩ xp̃o. discipulis ꝓdest
am precioso palmite.
potest de uiua radice¬
alius pululare. Qui aũt
p̾cisus est: sine radice non
potest uiu̾e. deniq adiũ¬
git ⁊ dic̾. Sient palies ñ
potest facere fructuz a se¬
metipso: nisi manserit in
uite: sic nec uos li ĩ me mã¬
frẽs m̾ei. Corda instruiti¬
hũiliu: ora obstruit suꝑ¬
borum. Ecce cui si cuident
respondeant: qui ignoran¬
tes dei iusticiã. ⁊ sua uo¬
lentes construere: iusticie
aut sibi placentes: et
ad bona oꝑa facienda. deũ
sibi necessarium ñ putan¬
tes. Nõne huic resistũt ue¬
ritati. hoĩes mente corrup¬
ti. reprobi cirea fidẽ.O.
respondent ⁊ loquũtur ini¬
quitate dicẽtes. adeo ha¬
bemo qd hoĩes sumꝰ. ano¬
bis ip̃is ãt qd iusti sumꝰ.¬
Did dicitis. qͥ uos ip̃os
decipitis. Nõ alsertores s
p̾cipitatores liberi arbitrii.
ex alto clationis ꝑ ĩania
p̾sũptionis ĩ ꝓfinida sub¬
mersionis. Nempe uox ur̃a¬

Expanded text:
nere in Christo, discipulis prodest am praeciso palmite, potest de viva radicealius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi mansvite; sic nec vos, nisi in me manres mei: corda instruithumilium, ora obstruit superborum. Ecce cui, si audent, respondeant, qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae ant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumid dicitis, qui vos ipsos decippraecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis, per inania praesumptionis in profunda submersionis. Nempe vox
Abbreviated transcription (Latin):
n hac aũt lecõe cũ adhu
de seipso qui ẽ uitis. ⁊
de suis paluutib hoc ẽ dis¬
cipulis loq̃retur. manete
ĩquit ĩme et ego in uobis.
Nõ quonio illi in ip̃o: sic iꝑ¬
se in illis. ytruq enĩ ꝑdest.
non ip̃i s illis R De coĩ eoꝵ.

Expanded text:
n hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non i
Abbreviated transcription (Latin):
laude ei teptamus.
qõ non sufficimꝰ adĩple¬
re.Ipe ẽ eni laus illis cui
laus ab eius ore nũꝙͣ re¬
cessit. Naminos utinã uł
simplicem possim: his¬
toriam explicare. Lc .xii.¬
lictis stolis bt̃o me
uiro iĩxi : paucos pꝰ dies
euntem ad ecclesia seq̃¬
bamur. Interim ei semi¬
nudꝰ ibẽrnis mensibo pan¬
per orcurrit: orans sibi ues¬
timentum dari.

Expanded text:
laude eius temptamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cuius laus ab eius ore numquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicare! 6. Operlictis scholis beato me viro junxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. Interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi vestimentum dari.
Abbreviated transcription (Latin):
Que primo omniũ mĩs¬
tris qui eam subleuent.
⁊ xp̃o offerant: idest bo¬
niis doctorib qui spem sa¬
nationis. opemq inter¬
cessiomis suggerant in

Expanded text:
e primo omnium ministris qui eam sublevent, et Christo afferant, id est, bonis doctoribus, qui spem sanationis, opemque intercessionis suggerant in
Abbreviated transcription (Latin):
ceteroꝵq qui nupciis det᷑¬
hunt: ꝑfidia ꝙͣ sit damp¬
nabił insiniat. Si eniz
throno ĩmaculato ⁊ nup¬
tiis debita castitate cele¬
bratis. culpa ĩesset: neqͣ¬
qͣ dominus ad has uemi¬
re. nequaꝙͣ eas signorũ
suorum iniciis consecra¬

Expanded text:
caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecra
Abbreviated transcription (Latin):
terne rez conditor
noctem diemq q̃
regis: ⁊ tp̃r das tempora
ut uallens fastidiũ re¬
co diei iam sonet. noctis
profunde ꝑuigil: uoctur¬
na lux mantib. a necte
noctem segregans H ox
excitatus lucifer soluit
polum caligĩe: hoc omius
erroꝵ chorus. uiã nocendi
deserit. Hoc nauta ures
colligit. põtiq mitescũt
freta: hoc ip̃a petra ec̃ce.
cauente culpam diluit.
Surgamus ergo streni
gallus iacentes excitat.
sopuolentos ĩcrepat. cal¬
lus negantes arguit ¶al¬
lo cauente spes redoit. e
gris salus refudit᷑: mu¬
ero latronis condit. lap¬
sis fides reuertitur. Ihũ
labentes respice: ⁊ nos
uidendo corrige: si respi¬
cis lapsi stabunt. fletuq
culpa soluitur Uu lux
refulge sensib mentisq
sopniu discute: te nr̃a
uox primũ sonet. ⁊ uota

Expanded text:
terne rerum conditor, Noctem diemque qui regis, Et temporum das tempora, Ut alleves fastidium, Praeco diei jam sonat, Noctis profundae pervigil, Nocturna lux viantibus, A nocte noctem segregans. Hoc excitatus Lucifer, Solvit polum caligine, Hoc omnis errorum chorus, Viam nocendi deserit. Hoc nauta vires colligit, Pontique mitescunt freta, Hoc ipsa petra Ecclesiae Canente, culpam diluit. Surgamus ergo strenue, Gallus jacentes excitat, Et somnolentos increpat, Gallus negantes arguit. Gallo canente, spes redigris salus refunditur. Mucro latronis conditur, Lapsis fides revertitur. Jesu labentes respice, Et nos videndo corrige: Si respicis, lapsi stabunt, Fletuque culpa solvitur. Tu lux, refulge sensibus, Mentisque somnum discute: Te nostra vox primum sonet, Et
Abbreviated transcription (Latin):
nostri teenim ex¬
pectammn: esto brachiu
nrm in mane. ⁊ salus nos¬
tra intempore tribulati¬
ons. ¶Iucee angli fuge¬
runt ppsi: et ob eraltati¬
one tua disperse sũt gt̃s.
¶t ꝯgregabunt spolia
nr sĩc colligitur brucus.
uelut eum fosse plene fue¬
rint deeo Magnificat

Expanded text:
nostri: te enim expectabimus. Esto bracium nostrum in mane: et salus nostra in tempore tribulationis. A voce angeli fugierunt populi: et ab expectatione tua disperse sunt gentes. Et congregabuntur spolie vestre sicut colligitur brucus: et velut quum fosse plene fuerint de eo. Magn
Abbreviated transcription (Latin):
A
bona est castitas cõ¬
ingał melior ẽ continen¬
cia uidualis. optima per¬
feccio uirgĩalis. ad com¬
ꝓbandã om̃iu electionẽ
graduũ: disc̾nendum tñ¬

Expanded text:
a bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discernendum ta
Abbreviated transcription (Latin):
et erat mater ihũ ibi. Et
uod dominus nĩ ixͣ
atq saluator adimp¬
tias uocatus nõ solum ue¬
nirẽ s ⁊ miraculum ibid̾
quo ꝯuiuas letificaret fa¬
tere dignatus est: excep¬
tis celestium sacramento¬
rum figuris. etiã iuxta li¬
cium confirmat. R Ad te¬

Expanded text:
at mater Jesu ibi, etc. Quod Dominus noster atque Salvator ad nuptias vocatus, non solum venire, sed et miraculum ibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litium confirmat. Porro T
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̾ico anne uidue
ore mox natus bñ¬
dicitur. a nupciqꝵ cele¬
bratorib iam iuuenis
inuitatur. ⁊ hos sue pre¬
sencia uirtutis honorat.

Expanded text:
phetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis honorat.
Abbreviated transcription (Latin):
us de excelso ru¬
giet : et de hĩtacło
sancto suo. dabit uocem
suam. Rugiens rugiet
suꝑ decorem suum. celeu¬
nia qͣi cantanciũ cõcint¬
tur aduersus om̃s hĩta¬
tores terre¬

Expanded text:
us de excelso rugiet et de habitaculo sancto suo dabit vocem suam rugiens rugiet super decorem suum celeuma quasi calcantium concinetur adversus omnes habitatores terr
Abbreviated transcription (French):
ta enmi clero
acclamãte. ⁊ sic ytroq
seru reriferante: clamor
ad celum tollit᷑. et mens
lamberti tantis uocib mo¬
derrit̃. acquienit ig̾ corũ
peticionibꝰ. suscipie̾s cu¬
ram p̾sulcitꝰ: ne obedien¬
tiã desereret. Que cet̾aꝵ

Expanded text:
Ita omni clero exclamante, et sic utroque sexu vociferante, clamor ad coelum tollitur, et mens Lantberti tantis vocibus moderatur. Acquievit eorum petitionibus, suscipiens curam praesulatus, ne obedientiam d
Abbreviated transcription (Latin):
ldñs: et deus nr̃ pre oĩ¬
bus diis Imnia q̃cũ¬
q uoluit dñs fecit ĩ celo
⁊interra: in mari ⁊ ĩ oĩ¬
bus abyssis Educens
nubes ab extremo terre
fulgura in pliuia ꝙͣ fecit
Qui producit uentos
de thesauris suis: qui per¬
cussit primogenitu egyp¬
ti ab homine usq ad peco
Et misit signa ⁊ prodi¬
gia in medio tui egypte.¬

Expanded text:
: et Deus noster prae omnibus diis. Omnia quaecunque voluit Dominus, fecit in coelo et in terra: in mari et in omnibus abyssis. Educens nubes ab extremo terrae: fulgura in pluviam fecit. Qui producit ventos de thesauris suis: qui percussit primogenita Aegypti ab homine usque ad pecus. Et misit signa et prodigia in medio tui, Aegypte
Abbreviated transcription (Latin):
manet in xp̃o. et ĩ
quo non manet xp̃s: ꝓ
culoubio non manducat
cet carnalit̾ ⁊ uisibiliter
premat dentib saic̾men¬
tum corporis ⁊ sanguis
cp̃i. sed magis totũ rei
satͣmentu ao iudicium
sibi manducat et bibit.

Expanded text:
manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio non manducat cet carnaliter et visibiliter premat dentibus sacramentum corporis et sanguinis Christi, sed magis tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducat et
Abbreviated transcription (Latin):
R Panem celi dedit eis alal
U̾ Panẽ angeloꝵ manduca¬
Erbum supnnz ꝓ
diens. nec patus
linquens dexteram : ad
op suum exiens. uenit
ad uite resperam. In
morte a disciplo. sinsm
dendus emulis: priꝰ uitt
ferculo. se traoioit disci¬

Expanded text:
 Panem de coelo dedit eis, Alleluia. V\. Panem Angelorum manducaVerbum supernum prodiens, Nec Patris linquens dexteram, Ad opus suum exiens, Venit ad vitae vesperum. In morte a discipulo Suis tradendus aemulis: Prius in vitae ferculo Se tradidit disci
Abbreviated transcription (Latin):
iam exponit quomodo
tofiat quod loquit᷑ ⁊ qͥd
sit manducare corpꝰ er
et sanguinẽ bibe. Qͥ mã¬
ducat inquit meam car¬
nem abibit meum sangui¬
nem: in me man et et ego
m eo. Hoc ẽ ergo mandu¬
care illam escam: et illũ
bibere potum. inxp̃m ma¬
nere. ⁊ illum manentẽ in

Expanded text:
jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus et sanguinem bibere. Et qui manducat, inquit, meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo. Hoc est ergo manducare illam escam et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in
Abbreviated transcription (Latin):
deo bec dieit domĩo.
Interrogate gentes
quis audiuit᷑ talia orri¬
bilia que fecit nimis
uirgo isrł. Nunquid de¬
ficiet de petra agri nix
Dicentes decipiamus eum.
⁊ p̾ualeamus illi. sed tu do¬
mine mecũ es tanꝙ bella¬
tor fortis cadant ĩ obꝓbri¬
um sempit̾num. ⁊ uidea
uindictam ĩ eis. qr tͥ reue¬
laui causam meam.

Expanded text:
Ideo haec dicit Dominus: Interrogate gentes: Quis audivit talia horribilia, quae fecit nimis virgo Israel? Nunquid deficiet de petra agri nix dicebant: Decipiamus eum, et praevaleamus ei. Sed tu, Domine, mecum es quasi bellator fortis: cadant in obprobrium sempiternum: P. Et videam vindictam in eis: quia tibi revelavi causam meam.
Abbreviated transcription (Latin):
disse cum dicentẽ uerba
blasphemie ĩ moysen ⁊
deum. Comouerũt itaq
ꝑlebem ⁊ scmores et scri¬
bas: et concurrentes ra¬
puerunt eum ⁊ adduxe¬
runt in consilium. Et
statuerunt testes falsos
dicentes. Homo iste nõ
cessat loqui crouersꝯ locũ
scm̃. et legen. Audiuim
enim eum dicẽtem: qm̃
ih̃s nazarenus hic destru¬
et locum istum: et mu¬
tabat tradiciones quas
tradidit nob moyses. Et
ĩtueuntes eũ om̃es qui
sedebant in consilio: ui¬
derunt faciẽ eius tanꝙͣ

Expanded text:
se eum dicentem verba blasphemiae in Moysen, Deum. Commoverunt itaque plebem, et seniores, et scribas: et concurrentes rapuerunt eum, et adduxerunt in concilium, et stadicentes homo iste non cessat loqui verba adversus locum sanctum et legem audivimus enim eum dicentem quoniam Iesus Nazarenus hic destruet locum istum et mutabit traditiones quas tradidit nobis Moses et intuentes eum omnes qui sedebant in concilio vide
Abbreviated transcription (Latin):
autem putaret pauperta¬
teni q̃ nõnunꝙͣ necessita¬
tem patitur a dño p̾dicari:
adiũxit spũ. ut humilita¬
tẽ intelligeres: nõ penuriã¬

Expanded text:
em putaret paupertatem, quae nonnunquam necessitatem patitur, a Domino praedicari, adjunxit spiritu, ut humilitatem intelligeres, non penuria
Abbreviated transcription (Latin):
filic en libidicidẽ trãsior¬
cesaree philippi: ubi
uaiũ noie ior. ⁊ alteꝵ dan.
Qui simul mixti: iorda¬
nis nomẽ efficiunt. R¬
Tinterrogabat ois¬
cipulos suos dicẽs. Quẽ¬

Expanded text:
dem trans JorCaesareae Philippi, ubi unum nomine Jor, et alterum Dan, qui simul mixti, Jordanis nomen efficiunt. terrogabat discipulos suos, dice
Abbreviated transcription (Latin):
usq puemiatur ad mõtes
dhos omnes le¬
misĩt nuncios nabe¬
codonosor: rex assiriorum.
Qui omnes uno animo
contrtroiperunt: et remise¬
rũt eos racuos: ac sine ho¬
nore abiecerunt. Tunc ĩ¬
dignatus nabucodonosor
res̾: ad omnẽ tram illam.
et iurauit ꝑ regnum ⁊ tro¬
num suũ: ꝙ defendet se de
om̃ib regionib his. IR¬

Expanded text:
eniatur ad montes hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos ac sine honore abiecerunt tunc indignatus est Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam et iuravit per regnum et thronum suum quod defenderet se de omnibus regionibus his
Abbreviated transcription (Latin):
unc holophernes uo¬
cauit duces et ma¬
Sistratus uirtutis assiri¬
orum: et dinum̾auit ui¬
ros ĩ expeditione sic̃ p̾ceꝑ¬
at eirex: et centũ uigĩti
milia peditũ pugnatoꝵ.
⁊ equites sagitarios duo¬
decim milia. Om̃ezq ex¬
peditõe suã fec̾ p̃ire.⁊ mł¬
titudinẽ ĩnumabilium
cameloꝵ: cum his q̃ ex̾citi¬
b sufficerent copiose. R¬

Expanded text:
unc Holofernes vocavit duces, et magistratus virtutis Assyriorum: et dinumeravit viros in expeditionem, sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose
Abbreviated transcription (Latin):
q rex medorũ sub¬
iugauerat multas gẽtes
imperio suo: et ip̃e edifica¬
uit ciuitatem potentissi¬
mam quam appellaint
hecbatanis: ex laproibus
quadratis ⁊ sectis : fecitq
muros eius in altitudĩe
cubitorum septuagĩta. et
ĩ latitudinem cubitorum
triginta. Turres u̾o eiꝰ. po¬
suit in altitudinẽ cubito¬
q uicenorum pedum spa
si potens ĩ potencia exerci¬
tus sui: et in gloria q̃dri¬
garum suarum. R Tribu¬

Expanded text:
ue rex Medorum subjugaverat multas gentes imperio suo, et ipse aedificavit civitatem potentissimam, quam appellavit Ecbatanis, ex lapidibus quadratis et sectis: fecit muros ejus in latitudinem cubitorum septuaginta, et in altitudinem cubitorum triginta, turres vero ejus posuit in altitudinem cubitoe vicenorum pedum spatsi potens in potentia exercitus sui, et in gloria quadrigarum suarum.
Abbreviated transcription (Latin):
cirea eufraten ⁊ tigris ⁊ m¬
das: in eam erioch regis
unc exaltatũ ẽ imͣ.
regnum nabucoto¬
nosor: et cor eius eleuati
est: et misit ad omnes qͥ
hitabant in cilicia ⁊ urda¬
masco: et in libano: et ad
gentes q̃ sunt ĩ carmelo:
et ĩ cedar: et ĩ hĩtantes ga¬
lileam: ĩ campo magno
hesorelon. ⁊ cro omnes qui

Expanded text:
a Eufraten et Tigrin et Hyadas in campo Erioch regis unc exaltatum est regnum Nabuchodonosor et cor eius elatum est et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano et ad gentes quae sunt in Carmelo et Cedar et inhabitantes Galileam in campo magno Hesdraelon et ad o
Abbreviated transcription (Latin):
tatem suꝑne lucis igno
cus sedebat secus uiã tran¬
seunte domino. ⁊ exclama¬
uit ad eum. ait illi dominꝰ.
quid uis faciam tibi: Rabo¬
ni ut uideam lumen. U̾ Et
clamabat. Raboni.Ald R¬
Deni hodie ad fontẽ aque ⁊
abraham tu prospeꝵ fecisti
desiderium meum. U̾ Igit
puella cui dixero dam aquã
de ydria tua ut bibã. ⁊ illa
dixerit bibe dñe. ⁊ camelis
tius potũ tribuã. ip̃a ẽ quã
p̃parasti domine filio dm̃

Expanded text:
ni cus sedebat secus viam, transeunte Domino, et exclamavit ad eum. Ait illi Dominus: Quid vis faciam tibi? Rabboni, ut videam lumen. Vers. c magis clamabat: Rabboni. Reni hodie ad fontem aquae, Abraham, tu prosperum fecisti desiderium meum. Vers. Igitur puella cui dixero: Da mihi aquam de hydria tua ut bibam, et illa dixerit: Bibe, Domine, et camelis tuis potum tribuam, ipsa est quam praeparavit Dominus filio Domini
Abbreviated transcription (Latin):
iussit illũ duci ad se. Et
cum appinquasset. intro¬
gabat illum dicẽs. Quid
le dixit. Dñe: ut uideam.
Et dix̃ illi ihs Respice fi¬
des tua te saluum fec̾. Et
confestim uidit : ⁊ seque¬
batur illũ magnificans
deum. Et omnis plebs
ut uidit laudem d̾o. In¬

Expanded text:
Et cum appropinquasset, interrogavit illum, dicens: Quid le dixit: Domine, ut videam. Et dixit illi Jesus: Respice, fides tua te salvum fecit. Et confestim vidit, et sequebatur illum, magnificans Deum. Et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
supplicus hoĩm eripiar. ẜ
manus omĩpotentis noq
uiuens neq defunctus
effugiam. Quã obrẽ forti¬
ter uitam excedendo sene¬
tutt quidem dignus ap¬
parebo: a dolescentib at
eremplũ forte relinqua
si prõpto animo ac fortit
pro grauissimis ⁊ scissimiᷤ
legib honesta morte ꝑfu¬
gar. His dictis confesti
ad supplicium trahebat.
li autem qui
cum ducebant: et
paulo añ fuerant mitio¬
res in iram uersi sunt ppt
ẜmones ab eo decõs quos
illi ꝑ arrogantiam ꝓlatos
arbitinbantur.S cũ pla¬
gis pinetur: ĩgẽmuit ⁊

Expanded text:
suppliciis hominum eripiar sed manus Omnipotentis neque vivens neque defunctus effugiam quam ob rem fortiter vitam excedendo senectute quidem dignus apparebo adulescentibus autem exemplum forte relinquam si prompto animo ac fortiter pro gravissimis et sanctissimis legibus honesta morte perfungar his dictis confestim ad supplicium trahebatur hii autem qui eum ducebant et paulo ante fuerant mitiores in iram versi sunt propter sermones ab eo dictos quos illi per arrogantiam prolatos arbitrabantur sed cum plagis p
Abbreviated transcription (Latin):
ignemspirans aĩo in iu¬
deos: et precipiens acce¬
lerari negocium: cõtigit
illum ĩpetu euntẽ. de cũ¬
ru cadere: et graui cor¬
poris ꝯlesione membra
sibi uidebat᷑ etiam
fluctib maris imperare.
supͣ hũcinum modu su¬
perbia repletus: et mõti¬
um altitudines ĩ statem
append̾e: nũc hũilicitus
ad t̾ram ĩ gestatorio por¬
tabat. in anͥifestam di uͥ¬
tutẽ in semetip̃o constãs.
ita ut de corpore impu
uermes scaturirẽt. ac ĩ¬
uentis ĩ dolorib cara
eius affluerent. Le nͣ¬
dore etiam illius ⁊
fetore exccitus gra¬
uaretur. Et qui paulo qͥ¬
te sidera celi conting̾e se
arbitrabat᷑. eum nemo.
poterat ꝓpter intolleran¬
tia fetoris portare. le ym
ue ig cepit ex gram
superbia deductus
ad aguitionem sui uei̾re.
diuina admonitus pla¬
ga. ꝑ momẽta singła do¬
Lorib suis augmenta
capientib. Et̾ cum nec
ipse iam fetorem suum
ferre posset ita ait. Iustũ
ẽ subditũ cẽ deo: ⁊ morta¬

Expanded text:
ignem spirans animo in Iuignem spirans animo in Iudaeos et praecipiens adcelerare negotium contigit illum impetu euntem de curru cadere et gravi corporis conlisione membra sibi videbatur etiam fluctibus maris imperare supra humanum modum superbia repletus et montium altitudines in statera adpendere nunc humiliatus ad terram in gestatorio portabatur manifestam Dei virtutem in semet ipso contestans ita ut de corpore impii vermes scaturrirent ac viventes in doloribus carnes eius effluerent odore etiam illius et fetore exercitus gravaretur et qui paulo ante sidera caeli contingere se arbitrabatur eum nemo poterat propter intolerantiam fetoris portare hinc igitur coepit ex gravi superbia deductus ad agnitionem sui venire divina admonitus plaga per momenta singula doloribus suis augmenta capientibus et cum nec ipse iam fetorem suum ferre posset ita ait iustum est subditum esse Deo et morta
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore Lciͣ.¬
antiechus in hones¬
te reuertabatur de perside
Intiruerat enim ea q̃ dr̃
dine ad arma concurre¬
te in fugam u̾si st̃. Et ita
contigit ut antiochus pͦ
fugam turpiter rediret.
t cum uenisset Lc.ii¬
cura hec batana: re¬
cognouit q̃ erga nichano¬
rem̃. et timotheũ. gesta
sunt. Elatus aũt in iraz
arbitrabatur se ĩiuria
illorum qui se fugauer̾at.
posse ĩ iudeos retorq̃re. Lc¬
deoq iussit agita inͣ.¬
⁊ri currũ sine inter¬
missione agens it̾: celesti
cum urdicio purgente . Od
ita superhe loquntus ẽ. uẽ¬
turum se ihosolimam: et
congeriem sepuleri uite¬
orum eam facturũ. Sed
qui uniuersa conspicit
dominꝰ ds̃ isrł. ꝑcussit eũ
ĩsanabli ⁊ in uisibłi plaga.
hunc ip̃z sermonẽ.
apprehendit eum dolor
dirus uscerũ: ⁊ arma ĩtꝰ¬
iorum tormenta. Et qui¬
dem satis iuste.
uippe qui multis ⁊
noius cruciatibus
aliorum torserat uiscera.
licet ille nullomodo a sua
malicia cessaret: suꝑ hec
cuitẽ superbia replectus.

Expanded text:
odem tempore Antiochus inhoneste revertebatur de Perside intraverat enim ea quae didine ad arma concurrente in fugam versi sunt et ita contigit ut Antiochus post fugam turpiter rediret et cum venisset circa Ecbatana recognovit quae erga Nicanorem et Timotheum gesta sunt elatus autem ira arbitrabatur se iniuriam illorum qui se fugaverant posse in Iudaeos retorquere ideoque iussit agitari currum sine intermissione agens iter caelesti eum iudicio perurguente quod ita superbe locutus est venturum se Hierosolymam et congeriem sepulchri Iudaeorum eam facturum sed qui universa conspicit Dominus Israhel percussit eum insanabili et invisibili plaga hunc ipsum sermonem adprehendit eum dolor dirus viscerum et amara internorum tormenta et quidem satis iuste quippe qui multis et novis cruciatibus aliorum torserat viscera licet ille nullo modo a sua malitia cessaret super haec autem superbia repletus
Abbreviated transcription (Latin):
genti memoriam mortis
sue ad exemplum iurtuti s
⁊ fortitudinus derelinquẽs
Contigit autem ⁊ septem
fratres cum matre appre¬
hensos compelli a rege con¬
tra fas ao carnes porcina
flagris ⁊ taureis cruciato.
ex illis qui erat pri¬
mus: sic ait. Qͥd q̃ris et
quid uis dicere a nob. Pa¬
patrias dei leges preuciri¬
cari. Iratus itaq rex ius¬
sit sartagines ⁊ ollas suc¬
cendi eneas. Quib statĩ
succensis iussit ei qͥ prior

Expanded text:
enti memoriam mortis suae ad exemplum virtutis et fortitudinis derelinquens contigit autem et septem fratres cum matre adprehensos conpelli a rege contra fas ad carnes porcinas flagris et taureis cruciatos ex illis qui erat primus sic ait quid quaeris et quid vis discere a nobis papatrias Dei leges praevaricari iratus itaque rex iussit sartagines et ollas aeneas succendi quibus statim succensis i
Abbreviated transcription (Latin):
ste unũs discipulus
defuit: reuersꝰ quod
gestum ẽ audiuit audi¬
ta credere renuit. Uenit
iterum dñs. ⁊ non credẽ¬
tr discipulo latus palpã¬
dum p̾buit. manus oste¬
dit: et ostensa suorũ cica¬
trice uuluerum : ĩfidelita¬
tis illius uulnus sanauit
quid int̾hec ammad¬

Expanded text:
ste unus discipulus defuit, reversus quod gestum est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et, ostensa suorum cicatrice vulnerum, infidelitatis illius vulnus sanavit. quid inter
Abbreviated transcription (Latin):
et philippum. et ꝓcoru.
⁊ ncanorẽ. et ti morem
et parmena. ⁊ nicholaũ
aduenam antiochenuz.
Hos statuerunt añ cons¬
pectum apłorum: ⁊ ora¬
tes imposuerunt eis ma¬

Expanded text:
et Philippum et Prochorum: et Nicanorem et Thimonem: et Parmenam: et Nicolaum advenam Antiochenum. Hos statuerunt ante conspectum Apostolorum. Et orantes imposuerunt eis ma
Abbreviated transcription (Latin):
aute ueniens audiret. au¬
diens dubitaret. dubitãs
palparet: palpans eredet.
Non hoc casu: s diuinã
dispensatione gestũ ẽ. Le¬
git namq miro xñ¬
modo suꝑna cleme¬
tia: ut discipulus dubi¬
tans dum in magistio
suo uulnera palparet
carnis: in nobis sana¬
ret uulnera ĩ fi delitatis
lus eĩz nobis. łc¬
thomenfrcelitaꝯ

Expanded text:
autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet? Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia, ut discipulus dubitans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thom
Abbreviated transcription (Latin):
roĩde bonũ ẽ ut cũc¬
ti qui diem hodier¬
num epiphaniã nũcipãt.¬
⁊ cur hoc dicatur ignora¬
nt: sacͣmẽtu diei huius
nõis interpretatõe cog¬

Expanded text:
roinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cog
Abbreviated transcription (Latin):
ĩs: et cesa sunt in illo cer¬
tamine passim ꝑ agros.
qi quatuor milia uiroꝵ:
et reuersus ẽ populus.
ad castra. Dixerunꝰq ad
coram philistiim. Affe¬
ramus ad nos de sylo¬
archam federis domini

Expanded text:
aeos: et caesa sunt illa die passim per agros, quasi quatuor millia virorum. Et reversus est populus ad castra: dixeruntque coram Philisthiim? Afferamus ad nos arcam foederis Domini
Abbreviated transcription (Latin):
cã: ut potemi alacte. et
sciemini ab uberib cõso¬
lationis er ¶t enz a¬
uulsi fuerit alacte:epu¬
lemim ab introitu głeen¬
¶ hec die dñs : ecceego
declino in eos ut flumen
pacis: et ut torrẽs inum¬
dans glorie gentiĩ ¶Ine¬
ri. corum ĩ humeris porta¬
bunt᷑. ⁊ sr̃ genua conso¬
labũtur Quc̃aomodũ
itac ege con solabor nos.¬

Expanded text:
t potemini a lacte, et satiemini ab uberibus consolationis ejus. Et cum avulsi fueritis a lacte, epulemini ab introitu g Haec dicit Dominus: Ecce ego declino in eos ut flumen pacis et ut torrens inundans gloriam gentium. Filii eorum super umeros portabuntur et super genua consolabuntur. Quem ad modum ita ego uos consolabor
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝑ semetipsum
dignatus ẽ exponere qd̾
dicebat: ut sciatis rerum
significatoẽs querere. in
his etiam q̃ ꝑ semctipm̃
uoluit explanare. Le xn¬
xponendo ergo qd
dix: figuratẽ se loqͥ
motuit. qt̾s c̾tos nos red¬
litas uerborum illiꝰ fign¬
ras aperiret. Quis eniz
michi unꝙͣ crederet. si
spinas diuicias interp̾¬
tari uoluissẽ: maxime
cum ille plĩgant iste dele¬

Expanded text:
nus per semetipsum dignatus est exponere quod dicebat, ut sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixit figurate se loqui innotuit, quatenus certos vos redlitas verborum illius figuras aperiret. Quis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae dele
Abbreviated transcription (Latin):
bus suitur ĩmortali
⁊ in corruptibiles facit.
idest scrietas ip̃oꝵ scõr
ubi pax erit ⁊ muitas ple¬
na aitq perfecta. Prop¬
terea quippe sic̃ etia an
nos hoc ĩtellexert homi
q̃ ad unum aliquid red¬

Expanded text:
immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam hoc ante nos intellexerunt hominquae ad unum aliquid red
Abbreviated transcription (Latin):
Nogo ubi rerũ
IIfacies ubi forma. u¬
bi pudor. ubi extimatõ pu¬
blici ꝯgnitoris. Obi de.. ubi
homo. ubi fas. ubi lux: u¬
bi ipsius iura nature. si¬
mul onũa sunt. herodes
te agente. te iudicante. te
uiuente: ꝯfusci. Tenuit ĩ¬
quit iobannẽ: ⁊ alligas¬

Expanded text:
ogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente confusa. Tenuit, inquit, Joannem, et alliga
Abbreviated transcription (Latin):
Ui uincula soluerat
peccatoꝵ. pcc̃oris uin¬
culis alligatur: ĩiuncta
rema locum uenie noure¬
linquat. Alligauit eũ: ⁊ po¬
suit ĩcarcerem. Herodes
tu a dulterium facis: et in
carcerem radit iohannes.
Sic iudicat sedens in loco
iudicis reus. iloco uidici
ĩnocentie persecutor R Nu¬

Expanded text:
ui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor?
Abbreviated transcription (Latin):
ti sanguinis pinanebat.
Hinc ẽ ꝙ iohannis sangui¬
nem pium: ĩ poculo crude¬
litatis obsoluit. S ista lec¬
tio iã loquatur. Herodes
inquit tenuit iohannem:
et alligauit eum.R Metu

Expanded text:
ti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. ostenoit quod
iussit. Ponus pastor ꝓ om
bus sins animam suam
posuit ut ĩ sacramẽto nos¬
tro corpus suum. ⁊ sãgni¬
nem suum uerteret: et
oues quas redemerat
carns sue alimento sic¬

Expanded text:
nuit, ostendit quod jussit, bonus pastor pro ovibus animam suam posuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat carnis suae alimento sat
Abbreviated transcription (Latin):
trrum phum redempto¬
uo nosłtri simul cittq¬
tionis nr̃e dona pleni
ẜinone uescribit. Et si
une enueleatius ptra¬
tare nelimus. gration
ĩ liũ fructũ sp̃alis seuser
a romatum mor
quo subtilius qͣi tercdo
ĩ cctnendo discntit. co

Expanded text:
toris nostri, simul et redemptionis nostrae dona plano sermone describit. Et si hanc enucleatius pertractare velimus, gratiorem in littera fructum spiritualis sensus aromatum more, quo subtilius quasi terendo et cernendo discutitur, eo
Abbreviated transcription (Latin):
ref quia corpꝰ qd de coĩ
humam generis terra
nascendoᷤ susceperat. re¬
surgendo iam suꝑ terre¬
na omnia subleuatum
celesti uirtute iduerit
In monte apparuit. ut
amoneret ficeles si illic
eel situdinem resurrecti¬
onis eius cupiunt uid̾e.
¶dic ab infinitis cupidi¬
tatibus ard suꝑna stude¬
ant desideria transire.I¬

Expanded text:
t quia corpus, quod de communi humani generis terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum, coelesti virtute induerit. In monte apparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna studeant desideria transire.
Abbreviated transcription (Latin):
rum: mutatus ẽ color
optimus. dispersi sũt la¬
pides scũarii in capite oĩ¬
um plagarum. Beth. fi¬
lie syon meliti ⁊ amicti
auro pͥmo. quomodo repu¬
tati sunt inuasa testea:
opus manuũ figuli. Gi¬
mel. S ⁊ lanne nudaue¬
rũt mãmas. lactauer̃t
catulos suos. filici popu¬
limei crudel̃. qi strucioi

Expanded text:
rum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum?  Beth.  Filii Sion inclyti, et amicti auro primo: quomodo reputati sunt in vasa testea, opus manuum figuli?  Gimel.  Sed et lamiae nudaverunt mammam, lactaverunt catulos suos: filia populi mei crudelis, quasi struthio in
Abbreviated transcription (Latin):
geli ⁊ uniuse celorum
ordo ueneratur: et ado¬
rat st̃ se eleuatũ cũ pre
in sede incuestatis deu.
Legimus ergo ꝙͣ sepe ad
funera. ⁊ erd sepulturas
quorum libet scõꝵ ange¬
los aduenisse: ⁊ ad exeqͥ¬
as eorum obsequia presti¬
tisse. necuon ⁊ amimas elec¬
toꝵ: ysq ad celos eũ ỹnis
et laudib detulisse.¬

Expanded text:
uem omnis coelorum ordo veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis Domini. Legimus enim quam saepe ad funera et ad sepulturas quorumlibet sanctorum angelos advenisse, et exsequiis eorum obsequia praestitisse: necnon et animas electorum usque ad coelos, cum hymnis et laudibus detulisse
Abbreviated transcription (Latin):
mostiis qui in eodem lo¬
e construxerat tria sux¬
sum ĩ rupib motis erat.
aale erat frib labori¬
osum sꝑ oo lacum descẽ¬
cendere: ut aquam aun¬
montis latere. erati
grane descendentib in ti¬
more periculum. Tũc col¬
lecti frẽs ex eidem tribus
moͣsteriis: ad dei famu¬
lum henedictum renut¬
dicentes.
aboriosum nob̾ est
prõpter aiquam cotidie
ysq ad lacum descẽdere
et rouro necesse e ex code
lero monasteria muta
nos blande cosolatus
dimisit:⁊ nocte cate
eum parno puerulo. nõĩe
plucito eniuo superius
meoriam feci eiuldem
Ubiq dutius orauit.
t or̃one ꝯpleta: Le nͣ¬
tres petins in eodez
aque predicti fratres
redissent: dixit. Ite. ⁊ ru¬
pem illã inqua tres suꝑ ĩ¬
uicem positas petras in¬
ueneritis: ĩ modico caue¬
etiam in illo mon¬
tis ccicumine aquã pro¬
duc̾e: ut uob̾ laborem.
tant itineris. dignetur
auferre. Qͥ euntes: rupẽ
montis quam benedic¬
tus p̾dixenit ia sucidãte
umq in ea gauuz
locum fecissent. stapim

Expanded text:
monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurmontis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum vendicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavaetiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem umque in ea concavum locum fecissent, statim
Abbreviated transcription (Latin):
m pauper spiri¬
fu ad comuisionẽ uenit:
libentissime suscepit. Qͣ¬
tar uo die ei dari feram¬
tum iussit. qd̾ a falsis si¬
militudinẽ falcastrum
uerat᷑. ut de loco qudã re¬
pres abscrdet. qͣtenus illi
lip̃e quẽ mudandu

Expanded text:
m pauper spiritu ad conversionem venit: libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic ipse quem mundand
Abbreviated transcription (Latin):
en longe autem
iutnaltenũ fuit
uus congregationis
ns precibus ut eis p̾¬
lui diu negcuroo
distalit. mis illoꝵ¬
q fintrum morib con¬
uenire nõ posse p̾drrit.

Expanded text:
n longe autem monasterium fuit, cujus congregationis et magnis precibus ut eis pQui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se conveni
Abbreviated transcription (Latin):
utur curaei faciem
yultm importune ĩsiste.
s henc pir sanctus tene
chssit. S signo erucis
hitor iecessit auis. ellia¬
anta at¬
acus temptatio.
adem recedente se¬
ai namq ciliquando
femia uiderat. quã ma¬
liguus sys añ eiꝰ mẽtis
culos reduxit.¬
entoqr igne ẜui der
cũmu inspecie illi ᷤ
accendit: ut se in en pec.¬
tore amoris flãma uix¬
caperet: eciam pene dese¬
rere heremũ uoluptate
uictus deliberaret.Le.
um iuxta densa succres¬

Expanded text:
tur, circa ejus faciem vultui importune insistere, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta as tentatio ave eadem recedente sedam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxitantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma caperet. Etiam paene deserere heremum votuptate victus deliberaret, cumum iuxta densa succres
Abbreviated transcription (Latin):
diu uolutatuo⁊ toto
De eis corpore uulneratꝰ
exiit. Et ꝑcutis uulnera
eduxit a corpore uulnꝰ
mentis: quia uolupta¬
tem traxit in dolorem
xit quod illicite ardẽb̾t.
tauit icendiũ. Ex quo
uidelicet. tempore. sicut
post discipulis ipse phi¬
bebat: ita in illo est tẽp̃¬
tatio roluptatis edomi¬
ta. ut tale in se aliquid

Expanded text:
diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. xit quod intus illicite ardebat. tavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
diterunt.
seo cognoscẽtis dei
fcimulum: eorum
multi ad pietatis gr̾am
a bestiali mente mutat
sunt. Nomen itaq eus
notuit Factũq ẽ ut ex
⁊iam tp̃re: a multis fre¬
quentari cepisset.Le .nͣ.
uent corporis: aber
ue in suo pectore alimẽ
referebant. Quada¬

Expanded text:
diderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui rent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vita
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem ꝑmãsit: donec pe¬
ne exaiis effectꝰ ẽ. ⁊ꝑ¬
grañdei a calore carnal
ꝯupiscẽtie totꝰ effriguit.
irca illd̾ tẽpus
instinctu demonis.¬
lectuli quã occupauerat
cessit. ⁊ in latus alterum
sustines expectans: deĩde
palpans ⁊stimulans. no¬
uissime cum ĩmobilis ip̃e
ꝑsisteret: illa lic ĩpudentis¬
sima eẽt. erubuit : et horro¬
re ingenti atq adiminiti¬

Expanded text:
ibi permansit donec pene exanguis effectus per gratiam dei a calore carnalis concupiscentie totus refriguit. Circa illud tempus instinctu dyabolilectuli quam occupaverat, cessit, et in latus alterum sustinens et exspectans, deinde palpans et stimulans: novissime cum immobilis ille persisteret, illa, licet impudentissima esset, erubuit; et horrore ingenti atque admirati
Abbreviated transcription (Latin):
rethundem dicunt
esse qd mare goldecenel
moie tiberiadiasS ma¬
regallee ab esoiacente ꝓ¬
rineie dictum mare t̾y¬
heriadis a prorima etu¬
totr que olim cineret uo¬
cecta: s ab herode tetrar¬
cha instaurata ĩ bonorẽ
tyberii cesaris: tyherias ẽ¬

Expanded text:
reth idem dicunt esse quod mare Galilaeae et mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Cennerech vocata, sed ab Herode tetrarcha, instaurata in honorem Tiberii Caesaris, Tiberias e
Abbreviated transcription (Latin):
ne. euius soror candida.
et ip̃ ciustea ꝓfessionis:
q̃ nunc cartagiue uedit
dotibo a domestica soro¬
re pel matre manus os¬
culari. ipse ludeus offere¬
bat degteram dicens. Et
sibi it ab ea fieri oporti
si quidem episcopu se fu¬
turum eẽ memoraretur.¬
equebat᷑ eniz¬
iam ĩ illo spiritus
domini: qui illum ad
sacerdcriũ nutriebat. Illa
uero ut adolescentẽ: ⁊ ne¬
scientẽ quro dicoret. res¬
puebat¬
ed postq̃ etoctus li¬
leralibus discipli¬
nis ex urhe egressꝰ ẽ p
ture p̾toru. n spelendi¬
de cansas porcunt. ut
clig̾etur a uiro illustri
pbo tunc prefrcto p̾to¬
rii. ad consilium tribu¬
endum. Pest qõ osulau¬
atis suscepit insignia ut
tegeret liguriam emiliã¬
dio lanum

Expanded text:
nis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit rdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enim in illo Spiritus Domini, qui illum ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebated postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, turae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamdiolanum
Abbreviated transcription (Latin):
tratione p̾fecture gal¬
sarũ patre eius amb̾sio.
natus ambrosius ẽ. Qui
infaus in area y̾torii ĩcu¬
nis positus: cum dormi¬
ret ciperto ore subito exa¬
men apu adueniẽs : faci¬
em eius atq ora cõpleuit.
ita ut ingrediendi in os
egrediendiq frequẽtarẽt
ipr eum matre ul fi¬
lia deambulabat. ne cibi¬
cerentur ab aueilla que
euram nutriendi ĩfantis
su seeperat ꝓbibens: sollici¬
ta eni erat.ne infãti no¬
cerent: expectabat tũ prĩs
affectu. quo fine illiro mi¬
raculum clauderet. Le mͣ.¬
t ille post aliꝙͣ du e¬
uolantes: ĩ tanta ae¬
ris altitudine subleuate
sunt. ut humanis cculis
minime uiderentur. Quo
facto tritus pater ait. Si
uixerit infuntulus iste:
aliquid magni erit. Le mͣ¬
pembatur em̃ ia tũc
domimꝰ.in serui sui
infancia. ut impleretur
quod scriptum est. Fauus¬

Expanded text:
ne praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendique vices frequentarent. r cum matre vel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Fa
Abbreviated transcription (Latin):
oicta: altera dies õs
magnates totomentis
conamine. oues ⁊ boues.
uolucres. ⁊ diu̾sas spegies
obtulerunt. His igit᷑ pre¬
ordinatis. resonabat undi¬
q chori canecium. ⁊ manꝰ
plaudentium. diu̾sa demo¬
num bñficia ĩucrantiu.

Expanded text:
t, altera die omnes magnates toto mentis conamine oves ac boves, volucres ac diversas species optulerunt. II 12 His igitur preordinatis, resonabant undique chori canentium et manu plaudentium et diversa demonum beneficia invocantium.
Abbreviated transcription (Latin):
Ma propterltatu¬
endo cẽsemz. ut sacratissi¬
mis diis qͦꝵ beneficio ⁊ po¬
testate regnamꝰ: publi¬
ca reuerentia ⁊ peculiaris
quodãmodo exhibratur
custura. quaten ⁊ ĩppetu¬
ui nos protegant et gu¬
bernent. ⁊ nephandos etro¬
nob ad rindicandũ osten¬
dant. ⁊ quos minuere ne¬
quimus: sua eos ultione
constringãt. Hoc gͦ decretũ
qͥd statium: ⁊ nõb ĩcho¬
ari oportet. Scd̃ imperia¬
lem itaq p̃tatẽ nos offeri¬
mus qd ualemus : uos ãt

Expanded text:
apropter statuendo censemus, ut sacratissimis diis, quorum beneficio et potestate regnamus, publica reverentia et peculiaris quodammodo exhibeatur cultura, quatenus et in perpetuum nos protegant et gubernent et nefandos erronobis ad vindicandum ostendant; et quos invenire nequimus, sua eos ultione constringant. II 10 Hoc ergo decretum, quod statuimus, a nobis inchoari oportet: secundum imperialem itaque potestatem nos offerimus, quod valemus; vos aut
Abbreviated transcription (Latin):
idicerat enĩ omĩum
liberalium artium
doctrinã: uariasq gẽtiliũ
linguas. ad eo ut de qͣcũq
re ĩntrogata fuisset: sophis¬
tica narratione p̾parata
ĩueniretur. Igitut cũ uide¬
ret tantam multitudinẽ
ppłoꝵ ⁊ inumieras ppara¬
tiones sacrificioꝵ : choros
etiam cantantiu. xp̃ico¬
las u̾ qͥ int̾ illos erant plora
obstupuit yalde . R o ꝙͣ feli

Expanded text:
idicerat enim omnium liberalium artium doctrinam variasque gentium linguas adeo ut, in quacumque re interrogata fuisset, sophistica ratione preparata inveniretur. II 15 Igitur, dum videret tantam multitudinem populorum et innumeras preparationes sacrificiorum choros etiam cantantium, christicolas vero, qui inter illos erant ploranobstupuit valde; tamen in femi
Abbreviated transcription (Latin):
distat ab ebraico. U nde
satis miror quid cause
extiterit:ut si eosdemĩ
uniuersis libris habem
ĩterpretes: in aliis eadẽ.
in aluis diuersa traustu¬
lerint. Legite igitur et
hunc iusta translatõe
nrãm qr ꝑ cola scriptus
⁊ cõmota mamfestiorẽ
Si autem amicimei et
hũc subsanauerint. dice
tis eis ꝙ nemo eos com¬
pellat ut scribant. Bãs

Expanded text:
istat ab Hebraico. Unde satis miror quid causae exstiterit, ut si eosdem in universis libris habemus interpretes, in aliis eadem, in aliis diversa transtulerint. Legite igitur et hunc juxta translationea per cola scriptus et commata, manifestiorem Si autem amici mei et hunc subsannaverint, dicite eis quod nemo eos compellat ut scribant. S
Abbreviated transcription (Latin):
et prodigiorum in terra
chan Nisit tenebras
⁊ obscurauit: ⁊ non ex¬
aterbauit sermões suos
¶onuertit aquas e¬
orum ĩ sanguinem: et
occidit pisces eorũ ¶t¬
dedit terra eoꝵ rancs: ĩ
penetrrbilibus regum
ipsorum ¶ixit ⁊ reĩt
cinonna ⁊ cinifex: ĩ oĩ¬
bus finibus eor ¶osu¬
it pliuas eoꝵ grandine.
ignem comburentem ĩ
terra ipsorum ¶t per¬
cussit uineas eorum et
ficulneas eorum: et con¬
trut signum fimũ eoꝵ
Dixit ⁊ uenit locusta ⁊
brucus: cuis non ercit
numerus. Et com̃dit
onme fenum in t̾m eorũ.
⁊ comedit omnẽ fructũ
terre eorum ¶ tpcus¬
sit omne primogenitu
ĩterra eorum: primitics
omnis laboris eoꝵ ¶t
eduxit eos cum argento
et auro: et non erat ĩtri¬
bubus eorum infirmus
LLetatus ẽ egiptus in
profdetione eoꝵ : qr incu¬
buit timor eorum super
eoSMxpandit nubem
in protectionem eoram
et ignem ut luceret eis
ꝑnoctem ¶etierunt
et renit conturnix: ⁊ pa¬
ne celi saturauit eo ¶i¬
rupit petram ⁊ fluxerũt

Expanded text:
prodigiorum in terra Cham misit tenebras et obscuravit et non exacerbavit sermones suos convertit aquas eorum in sanguinem et occidit pisces eorum dedit terra eorum ranas in penetrabilibus regum ipsorum dixit et venit cynomia et scinifes in omnibus finibus eorum posuit pluvias eorum grandinem ignem conburentem in terra ipsorum et percussit vineas eorum et ficulneas eorum et contrivit lignum finium eorum dixit et venit lucusta et bruchus cuius non erat numerus et comedit oet comedit omnem fructum terrae eorum. Et percussit omne primogenitum in terra eorum: primitias omnis laboris eorum. Et eduxit eos cum argento et auro: et non erat in tribubus eorum infirmus. Laetata est Aegyptus in profectione eorum: quia incubuit timor eorum super eos. Expandit nubem in protectionem eorum: et ignem ut luceret eis per noctem. Petierunt, et venit coturnix: et pane coeli saturavit eos. Disrupit petram, et fl
Abbreviated transcription (Latin):
tue super eum peccato¬
rem: ⁊ diabolus stet a
dextris en ¶um iu¬
dicatur exeat condẽna¬
tus : et oratio en fict ĩ
peccatũ Iiant dies
eius pauci: et episcopa¬
tum eius accipiat alter
Liant filii eius or¬
pham: ⁊ uxor eius uidu᷑¬

Expanded text:
t super eum peccator, et diabolus stet ad dextris eius. Cum iudicatur, exeat condempnatus, et oratio eius fiat in peccatum. Fiant dies eius pauci et dignitatem eius accipiat alter. Fiant filii eius orphani et uxor eius vidu
Abbreviated transcription (Latin):
neratõe ⁊ gnͣationez us¬
q in sempiternũ. Ps¬
⁊ irritauerunt eũ
ad aquas contra¬
dictionis : ⁊ uexatus est
disperdiderunt gentes:
quas dixit dominus illis
Et comnixti suntint̾
gentes ⁊dicerunt oꝑa eo¬
rum et seruierũt sculpti¬
libus eorum: et factumẽ
illis in scandalum Etĩ¬
molauerunt filios suos.
et filias suas demoniis.
Et effuderunt sangui¬
nem innocentem: sangen¬
nem filiorum suorum et
filiarum suarum: quas sa¬
crificauerunt sculptilib
chanciã Et infecta est
taminata ẽ in operib eor
et formecti sunt ĩ cdinue¬
tiombus suis Et irato
ẽ fuirore dominus in pplm
suum: et abhominatus ẽ
hereditatem sucm  It cro¬
didit eos in manus genti

Expanded text:
one et generationem, usque in sempiternum. Et irritaverunt eum ad aquas contradictionis: et vexatus est disperdiderunt gentes, quas dixit Dominus illis. Et commixti sunt inter gentes, et didicerunt opera eorum: et servierunt sculptilibus eorum: et factum est illis in scandalum. Et immolaverunt filios suos et filias suas daemoniis. Et effuderunt sanguinem innocentem, sanguinem filiorum suorum et filiarum suarum, quas sacrificaverunt sculptilibus Chanaan. Et infecta est taminata est in operibus eorum, et fornicati sunt in adinventionibus suis. Et iratus est furore Dominus in populum suum, et abominatus est haereditatem suam. Et tradidit eos in manus
Abbreviated transcription (Latin):
minabr̃. Non en sb̾
lege estis: s sub gr̃a. Qͥo
ergo: peccabimus quoni¬
am non sumus sb̾ leges
sub gratia: Absit. Nescit
quoniam cui exhibet uos
ẜuos ad obediendũ: ẜui
estis eius cui obedistis:
Sine pec̃ĩ in mortẽ. siue
obeditionis ad iusticiã.

Expanded text:
minabitur. Non enim sub lege estis, sed sub gratia. Quid ergo? Peccabimus, quoniam non sumus sub lege, sed sub gratia? Absit! Nescitis quoniam cui exhibetis vos servos ad obediendum, servi estis ejus, cui obeditis, sive peccati ad mortem, sive obeditionis a