comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nagna haec & desiderabilir fidelibus data ꝓmissio: siquis
uero tã uecors & absurdur est. ut promissir ñ delectet᷑
caelertibus. salum pertimes cat hoc qđ e contrar
sapientia: terribiliter in tonat dicens: quia uertit aurẽ
suam ne audrat legem: oratio eius erit execrabilir: ne¬
que huic beati iohannis sententiae contrariũ uiderio¬
portet : quod paulus ter dmm̃ rogauit ut disderet abeo ange¬
lus satanae nec impetrare potuit: Sed dictũ est illi sufficit
tibi gratia mea : namuirtur in infirmitate perficitur: & sienim ñ
semper aduoluntatẽ accipimur oranter : tam̃ mercedem de¬
uotionis ad salutem accipimur: sicut idẽ paulur dnmro ganr
non quod quaerebat: sed quod utile habebat accopit: at con¬
tra saepere probi e audiuntur aduoluntatem : non ex audi unt᷑
adsa lutẽ: undeeteorũ capud diabolus ut beatum iob tẽptaret.
exauditur est aduoluntatẽ : sedadã nationẽ: ideo enim c̃cer¬
sus ẽ iste tẽptandur : ut eo probato : es set ille crucianđ : cũ

Expanded text:
agna haec et desiderabilis fidelibus data promissio. Si quis vero tam vecors et absurdus est, ut promissis non delectetur coelestibus, saltem pertimescat hoc, quod e contrario Sapientia terribiliter intonat, dicens: Qui « avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Neque huic beati Joannis sententiae contrarium videri oportet, quod Paulus ter Dominum rogavit, ut discederet ab eo angelus Satanae, nec impetrare potuit , sed dictum est illi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . Etsi enim non semper ad voluntatem accipimus orantes, tamen mercedem devotionis ad salutem accipimus, sicut idem Paulus Dominum rogans, non quod quaerebat, sed quod utile habebat accepit. At contra saepe reprobi exaudiuntur ad voluntatem, si non audiuntur ad salutem. Unde et eorum caput diabolus, ut beatum Job tentaret, exauditus est ad voluntatem, sed ad suam damnationem. Ideo enim concessus est iste tentandus, ut eo probato ille esset cruciandus. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ment hominer dm̃ nemittantur in gehennã: ipse ẽ timor ille qͥ
introducit caritatẽ. sed sic uenit ut exeat : sienĩ ad huc ꝓpt̃ poenar
timer dm̃ : nondũ amas quẽ sictimes : ñbona desiderar : sed mala
derare : coeperis. erit intetimor sc̃s : ille scilicet : ne ipsabona
amittar: nonne mittaris ingebennã : sed nete deserat p̃sentia dni :
quẽ ãplecteris : quoa t̃nũ fruidesiderasnoc en qodilicam qm̃¬

Expanded text:
ment homines Deum, ne mittantur in gehennam; ipse est timor ille qui ment homines Deum, ne mittantur in gehennam; ipse est timor ille qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim adhuc propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times; non bona desideras, sed mala derare coeperis, erit amittas, non ne mittaris in gehennam, sed ne te deserat praesentia Domini, quem amplecteris, quo aeterno frui desideras. Frater quidam
Abbreviated transcription (Latin):
re nouit Sedꝑxecta canitas: Foras mttit timorẽ
Illũ scilicet timorẽ de quodicitur in itiũ sapientia timor
dñi : quotimet quisq: incipiens opera iustitiae: neue
titice fiduciã habot indie iudicii : Sed & p̃sentiũ ad uersita tutimor ẽ
perfecta caritas ei cit ex animo qua habere q̃ rebat : qͥ dño supplicanr
ait atimore in imici eripe animã meã : quã habebat quidix̃ : quis nos
separabit a caritate xp̃ie tribulatio anangurtia anpersecutio¬
an famis annuditas : anpericulũ : angladius : & cetera : quiaticnor
plane tũ meũ ingaudiũ mihi : c̃cidistis accũ meũ & p̃cinxis time lȩtitia
utcantẽ tibigloriamea & ñconpungar: id ẽ : non sit qđ stimulet
cientrã meã : s timulattimor sed nolitimere : intrat cari¬
dosectio medici poenã habet: quãuis sicut sectionẽ medici salur
optata : ita timorẽ caritas desiderata subsequat᷑: Nec putari debet
birbeati iohannis sermonib: eẽ contrariũ qđ psalmirta dicit : timor

Expanded text:
ecta charitas foras mittit timorem. Illum scilicet timorem, de quo dicitur: Initium sapientiae timor Domini. Quo timet quisque, incipiens opera justitiae, ne vestitiae, fiduciam habet in die judicii, sed et praesentium adversitatum timorem perfecta ait: « A timore inimici eripe animam meam ; » quam habebat qui dixit: « Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatioan fames, an nuditas, an periculum, an gladius? etc. . Quia timor planctum meum in gaudium mihi; conscidisti saccum meum, et praecinxisti me laetitia, ut cantet tibi gloria mea, et non compungar , id est, non sit quod stimulet cientiam meam. Stimulat timor, sed noli timere: intrat charido sectio medici poenam habet; quamvis sicut sectionem medici salus optata, ita timorem charitas desiderata subsequatur. Nec putari debet his beati Joannis sermonibus esse contrarium quod Psalmista dicit: Timor D
Abbreviated transcription (Latin):
apłom quiñ sum dignur uocari a posto lurqum̃ ꝑ
secutus sũ eccla esiã dĩ: eccese paulus prisce suae
infi delitatis memor humilat: et alioꝵ apostoloꝵ
innocentiã prefert: Ecceprimus a portolorũ qua¬
si oblitur sui prioratus: et da tarũ sibi clauium
regni : datam paulo sapientiã miratur: quiani¬
mirum moris est electorũ : utalioꝵ magis quã
suas mirent᷑ uirtuter : per quarse ad ꝓfectũ ex¬
citent : Itẽ que notandum: quod pau lur in epir¬
tolis suir dicit: Cũ autẽ uenis set cepbas antio¬
chiã : in faciẽ ei restiti quia rep̃bensi bilis erat:
Rep̃hendit igitur paular inȩpis tolis suis petrũ:
et tam̃ ipse petrus easdẽ epistolar relegens lau
de dignas iudicat: Qui animirũ hoc ipsum quod
sein illis merito rep̃hensũ inuenit: non quasi iniuri¬
am as pernanter: sed gratulanter quasi officiũ
deuotionis accepit: Tales erse adinuicẽ : non qui¬

Expanded text:
 qui non sum dignus vocari apostolus, quoniam  qui non sum dignus vocari apostolus, quoniam persecutus sum Ecclesiam Dei . Ecce se Paulus priscae suae infidelitatis memor humiliat, et aliorum apostolorum innocentiam praefert. Ecce primus apostolorum, quasi oblitus sui prioratus, et datarum sibi clavium regni, datam Paulo sapientiam miratur. Quia nimirum moris est electorum ut aliorum magis quam suas mirentur virtutes, per quas se ad profectum excitent. Itemque notandum quod Paulus in Epistolis suis dicit: Cum autem venisset Cephas Antiochiam, in faciem ei restiti, quia reprehensibilis erat . Reprehendit ergo Paulus in Epistolis suis Petrum, et tamen ipse Petrus, easdem epistolas relegens, laude eas dignas judicat. Quia nimirum hoc ipsum quod se in illis merito reprehensum invenit, non quasi injuriam aspernanter, sed gratulanter quasi officium devotionis accepit. Tales esse ad invicem non qui
Abbreviated transcription (Latin):
Vigilat nãq: qui sed sordib uitiorũ inmunẽ custi¬
dit : qui quantũ inseẽ cũ omnib hominib pacem
habet : qui inseipso pace felicis sim autens: om̃s
carnis in lecebrar sp̃r regimini subdit: & bene
fectae mundus .ẽ: qui diuino iuditio mundus ẽ
Unde in lau de bonorũ con iugum dicitur: erant
autẽ iusti ambo ante dm̃: bene autẽ. m: quia
humana saepe uidicia fallunt
legite quodideo longanimiter expecta t: ut plurer
saluentur: sicut et carissimus trater nos ten pau¬
lus: secundũ datam sibi sapiontiã scripsituob
Paulũ illirs cripsisse comme morat : quia quȩidemꝰ
paulur ad quar dam speci aliter scripsit ec claesi¬
ar: omnibus generabiliter quae per orbẽ sunt : quac¬
q: unam catholicam faciunt: scripsisse probatur eedi¬
sur: & notandũ quod bic petrus pauli sapientiã lau¬
dat ips e autem paulus desedicit : Ego enĩ sũminimꝰ¬

Expanded text:
Vigilat namque qui se a sordibus vitiorum immunem custoVigilat namque qui se a sordibus vitiorum immunem custodit, qui, quantum in se est, cum omnibus hominibus pacem habet, qui, in seipso pace felicissima utens, omnes carnis illecebras spiritus regimini subdit. Et benefecte mundus est, qui divino judicio mundus est. Unde in laude bonorum conjugum dicitur: Erant autem justi ambo ante Deum . Bene ante Deum, quia humana saepe judicia fallunt.Dominus, sed intelligite quod ideo longanimiter exspectat, ut plures salventur. Sicut et charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis. Paulum illis scripsisse commemorat, quia etsi Paulus ad quasdam specialiter scripsit Ecclesias, omnibus tamen generaliter, quae per orbem sunt, quaeque unam catholicam faciunt, scripsisse probatur Ecclesiis. Et notandum quod hic Petrus Pauli sapientiam laudat, ipse autem Paulus de se dicit: Ego enim sum minim
Abbreviated transcription (Latin):
tor: & laudaui magis mortuor quam uiuenter :Ideo nã¬
que magir mortuor innocentes quam uiuenter lauda¬
uit : quia illi adbuc incertamine positi: asti autem ꝑ¬
petuae beatitudinis sunt merce de donati: Ideo sub
sole calumniar seui disse que rebatur: quia supra solẽ
nouerat iudicem esse iustũ qui in altir habitat: &
humilia respicit : Supra solem mansiones: in quibui
ius ti debita ius titiȩ suȩ praȩmia percipiant: Potest
iust aubdait in quibur pirtrn per babitat Retam
iuxta illud pralmistae intellegi: haec porta dnĩ .
iurti intrabunt pereã: & in apocalrpsi: deciuitate
superna io hanner: Nec intrabit inquit in eam a¬
liquid com quinatum: et facienr abhominationem
et mendacium: nisi quis criptisunt in libro uita eag¬
ni: propter quod carissim harc expec taNes: Sata¬
Haesunt uigiliae sc̃ae dequibus dñs ait: beati serui
illi quor cumuenerit dñs inuenerit uigilantes.

Expanded text:
laudavi magis mortuos quam viventes . Ideo namlaudavi magis mortuos quam viventes . Ideo namque magis mortuos innocentes quam viventes laudavit, quia illi adhuc in certamine positi, isti autem perpetuae beatitudinis sunt mercede donati. Ideo autem sub sole calumnias se vidisse querebatur, quia supra solem noverat Judicem esse justum, qui in altis habitat, et humilia respicit , supra solem mansiones in quibus justi debita justitiae suae praemia percipiant. Potest hoc quod ait: In quibus justitia habitat, etiam juxta illud Psalmistae intelligi: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Et in Apocalypsi, de civitate superna Joannes: Nec intrabit in eam, inquit, aliquid coinquinatum et faciens abominationem et mendacium, nisi qui scripti sunt in libro vitae Agni . Propter quod, charissimi, haec exspectantes, satasanctae, de quibus Dominus ait: Beati servi illi quos, cum venerit dominus, invenerit vigilantes .
Abbreviated transcription (Latin):
Prae terit enimꝰ figurahuius mundi non subs tantia.
uit et carnis nr̃ae non subs tantia perit sed figu¬
ra in mutabitur. quando quod semi natur corpur
animale : surget corpus spiritale: Deigne autẽ
et aqua nihil tale legimus : quin poti us habemꝰ
ina pocalrpsi et mare iam non esthabemur
inpro phetir et lux lucernae non lucebt tibi ã¬
plius: Eteromissa inquit ipsius expectamus: in qui¬
bue iustitia habitat.: Ius titia habitat infuturo
sarculo : quia tunc cui que fidelium promo dosui
certaminis red detur corona iustitiae: quodmhac
uita nequaquam fieri potest: iuxta il lud salomonin
uidi sub sole in loco iudicii impietatem: et in loco iusti¬
tiȩ iniquitatem: & dixi incor de meo: ius tum &impiũ
iudicabit dr̃ et tempus omnirei tuncerit: & iterum :
Udi inquit calumnias quae sub sole geruntur. et lacri¬
mar innocentum & consolatorẽ neminẽ nec posse
resis tere corum uiolentiȩ cunctorũ auxilio des titu

Expanded text:
Praeteriit enim figura hujus mundi, non substantia, Praeteriit enim figura hujus mundi, non substantia, sicut et carnis nostrae non substantia perit, sed figura immutabitur, quando quod seminatur corpus animale, surget corpus spirituale . De igne autem et aqua nil tale legimus, quin potius habemus in Apocalypsi: Et mare jam non est . Habemus in prophetis: Et lux lucernae non lucebit tibi amplius . Et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat. Justitia habitat in futuro saeculo, quia tunc cuique fidelium pro modo sui certaminis reddetur corona justitiae, quod in hac vita nequaquam fieri potest, juxta illud Salomonis: Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem. Et dixi in corde meo: Justum et impium judicabit Deus, et tempus omni rei tunc erit . Et iterum: Vidi, inquit, calumnias quae sub sole geruntur, et lacrymas innocentium, et consolatorem neminem, nec posse resistere eorum violentiae cunctorum auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
quaratione potest dici meadẽ die dnĩ et sidera uel
obscurari uel cadere. et ipsorũ siderum loca. quo fixa
penentur igne absumente transisse : El ecõtaueno: calone
soluentua: quat tuor sunt elementa : quibus mundur
is te consistit : Ignis aer: aquae terra: quae cuncta
ignis ille maximur ab sumet: nec tamen cuncta in
iantum consumet ut funditur non sunt: sed duo in
dotum consumet: duo uero: in meliorem restituet
faciem : unde insequentibus dicitur: novos uero cae¬
Idnenim dixit alios caelos etaliam terram: sedue¬
terer et anti quos in meliur cõmu tandor. iux tahoc
qđ daui dait: Initio terra tufundasti dñe: et opera
manuum tuarum sunt caeli: Ipsi peribunt tu autẽ
permanes: et om̃a sicut uestimentũ ueterescent
et sicut opertarium mutabirea et mutabuntur:
Quae ergo peribunt ueterercent et mutabuntur.
constat procerto quia consũpti perignẽ. mox
abeunte igne gratiorem resumunt speciem:

Expanded text:
qua ratione potest dici in eadem die Domini, et sidera vel qua ratione potest dici in eadem die Domini, et sidera vel obscurari vel cadere, et ipsorum siderum locum in quo fixa tenentur, igne absumente, transisse? Elementa vero calore solventur. Quatuor sunt elementa, quibus mundus iste consistit: ignis, aer, aqua, et terra, quae cuncta ignis ille maximus absumet. Nec tamen cuncta in tantum consumet, ut funditus non sint, sed duo in tantum consumet, duo vero in meliorem restituet faciem. Unde in sequentibus dicitur: Novos vero coeNon dixit alios coelos et aliam terram, sed veteres et antiquos in melius commutandos, juxta hoc quod David ait: Initio terram tu fundasti, Dmanuum tuarum sunt caeli. ipsi peribunt, tu autem permanes: et omnia sicut uestimentum ueterescent, et tanquam amictum mutabis ea et mutabuQuae ergo peribunt, veterascent, et mutabuntur, constat pro certo quia consumpta per ignem, mox, abeunte igne, gratiorem resument speciem.
Abbreviated transcription (Latin):
purgari et sic demum remissis omnib: peccatis: ad
uitam uenire ⁊ Sed ls nonuident quantesit inpuden¬
tiae credere: quodtantus perfectorũ & iustorũ
coetur: receptis inictu oculi corporibus beatii
& inmor talibus: per mille annora spatia debear
inaera uel interra finẽ expectare iudicii: & tunq
demum prae paratis adintegrũ socus diuex pecta¬
tam audire sententiam: uenite benedicti patris
mei percipite regnum: adueniet autom dies oñi:t¬
Illos autem procul dubio caelos dicit. qui indiliuio
transierunt: hoc ẽ. aerẽ hunc terrae proximũ
qui igni perden dus est: tantum ut rectȩ creditur s patu
tenente : quantũ aqua tenebat diluuii: Alio quin siquis
caelos superiorer ubisol et luna et as trasunt posita
transituror asseuerat. quomodo uult illam dni sen¬
tentiam intellegere qua dicitur. tunc sol obscura¬
bitur etluna non dabit lumensuum. &stellȩ cadent
decaelo Sienim locus siderũ transierit id est caelum

Expanded text:
purgari, et sic demum remissis omnibus peccatis ad purgari, et sic demum remissis omnibus peccatis ad vitam venire. Sed hi non vident quantae sit impudentiae credere quod tantus perfectorum et justorum coetus, receptis in ictu oculi corporibus beatis et immortalibus, per mille annorum spatia debeat in aere vel in terra finem exspectare judicii, et tunc demum, praeparatis ad integrum sociis, diu exoptatam audire sententiam: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Adveniet autem dies llos procul dubio coelos dicit qui in diluvio transierunt, hoc est aerem hunc terrae proximum, qui igni perdendus est, tantum ut recte creditur spatii tenentem, quantum aqua diluvii tenebat. Alioquin si quis coelos superiores, ubi sol et luna et astra sunt posita, transituros asseverat, quomodo vult illam Domini sententiam intelligere qua dicitur: Tunc sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo ? Si enim locus siderum transierit, id est, coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
te hoc quoq: prae nouerit. quando aduentur ipsius¬
claritas reuelanda: quando ꝓmissa scĩrsint prae¬
mia reddenda: unde et rectȩ subiungitur:¬
uerti : Quuigitur om̃ã nouit tempora nouissima etantis¬
qua : non tardat promissionem retributionis suae. sed
hanc utique in tem pore: quoante om̃a tempora futura
prae distinauit ostend&: Ideo que adhuc differt:
ut electorum prius sum mã quã cũ patre ante scła de¬
creuit adimpleat: Unde et in apoca lrpsi animae mar¬
trrum quae diem iudicu etresurrectionis otiur ad
pus adhuc modicum. donec impleant᷑ conserui conũ
et fratres eorum.: Qui autem p̃fatam beati petri sen¬
tentiam ita intellegunt: quasi diceret diemiudicu
tante longitudinis futurã quantae millȩ annisunt: hoc
ad causa referunt quod necerse sit eos quicũ peccatir
ali quibus decorpore exeunt: et tamen ade lectorũ
sortẽ p̃destinati sunt : tanto tempore peragnem

Expanded text:
hoc quoque praenoverit, quando adventus ipsiushoc quoque praenoverit, quando adventus ipsiusclaritas revelanda, quando promissa sint sanctis praemia reddenda. Unde et recte subjungitur:etc. Qui ergo omnia novit tempora, novissima et antiqua, non tardat promissionem suam, sed hanc utique in tempore quod ante omnia tempora futura praedestinavit ostendit. Ideoque adhuc differt, ut electorum prius summa, quam cum Patre ante saecula decrevit, adimpleatur. Unde et in Apocalypsi animae martyrum qui diem judicii et resurrectionis ejus adpus adhuc modicum, donec impleretur conservorum et fratrum eorum numerus. Qui autem praefatam beati Petri sententiam ita intelligunt, quasi diceret diem judicii tantae longitudinis futuram, quantae mille sunt anni, hoc ad causam referunt, quod necesse sit eos qui cum peccatis aliquibus de corpore exeunt, et tamen ad electorum sortem praedestinati sunt, tanto tempore per ignem
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ ae quiperat. Id est eius dem mensurae asseue¬
rat: quia ui delicet oinia et parua et magna ae¬
qualiter ipse conspicit: & qui dem petrussihoc
dedie iudicii uell& tantum intellegi: quoduere tan¬
tȩ erset longitu dinis quantae sunt mille anninrĩ.
poterat utiq apertius sułam indi care sententiam.
ne que opur esset addere apud dnm quia ille dier
ultimus tantae ess& longitu dinir: etiam homini
haec apostolus commemorat ut con uincat eor quo
dicere praemiserat: ubiẽ ꝑ romissio autaduon¬
tus sius. Os tendens dnm̃ ne quaquam oblitum
suae promissionis aut aduentur: adiudicandũ
uiuos et mortuor :: sed cum ita unũ quẽ que diẽ
saeculi nr̃i: ae terna sua me moria computatur
ut annorum mille circuitur: ita mille annos ut uniur diei
spatium sine labore circum spiciat. mani feste intelle¬
gendum qđ ipsorum quoque dierum et annorum omni¬
um finem certissime nouerit: et absque ullu dubieta¬

Expanded text:
Dominum aequiparat, id est, ejusdem mensurae asseveDominum aequiparat, id est, ejusdem mensurae asseverat. Quia videlicet omnia, et parva et magna, aequaliter ipse conspicit. Et quidem Petrus si hoc de die judicii vellet tantum intelligi, quod vere tantae esset longitudinis quantae sunt mille anni nostri, poterat utique apertius suam indicare sententiam, neque opus esset addere, apud Dominum, quia ille dies ultimus si tantae esset longitudinis, etiam hominibus Ideo autem haec Apostolus commemorat, ut convincat eos quos dicere praemiserat: Ubi est promissio aut adventus ejus? ostendens Dominum nequaquam oblitum suae promissionis aut adventus, ad judicandum vivos et mortuos. Sed cum ita unumquemque diem saeculi nostri aeterna sua memoria complectatur, ut annorum mille circuitus, ita mille annos ut unius diei spatium sine labore circumspiciat, manifeste intelligendum quod ipsorum quoque dierum et annorum omnium finem certissime noverit, et absque ulla dubiet
Abbreviated transcription (Latin):
dier iudicii tantam habeat longitudinem: quantam̃ ille
annorum spatium : non consideranter quianon ait sim¬
pliciter: eritunur dies sicut millae anni: sed unus inquit
dier apud dnm̃ sicut m ille anni quianimirum in cogni¬
tione diuinae uirtutis: et praeterita etfutura et praesen¬
tia : aequaliter praerentia constant: & quae longano¬
bis et quae breuia uidentur temporũ curricula
aequalis utiques unt spatii apud conditorẽ temporũ
iux ta illud psalmis tae : Qm̃ millae anni ante oculor
tuor: sicut dies hes terna quae prae teriit : & sicut
Sicut enim constat quiapsalmista mille annor: non
diei futuro iudici sed diei hes terno quaeterut an¬
te ocu los conditoris ad aequat: immo om̃s annor
nr̃os id est saeculihuius omne tẽpus: cus todie noe¬
tir unius quae est quartapars noctis assimilat:
itabeatur petrur unumquẽ que diẽ sđi prae sen¬
tis mille annis: et mille annos unicuique diei apud

Expanded text:
dies judicii tantam habeat longitudinem, quantam mille dies judicii tantam habeat longitudinem, quantam mille annorum spatium, non considerantes quia non ait simpliciter erit unus dies sicut mille anni, sed: Unus, inquit, dies apud Dominum sicut mille anni. Quia nimirum in cognitione divinae virtutis, et praeterita, et futura, et praesentia aequaliter constant. Et quae longa nobis et quae brevia videntur temporum curricula, aequalis utique sunt spatii apud Conditorem temporum, juxta illud Psalmistae: Quoniam mille anni ante oculos tuos, sicut dies hesterna, quae praeteriit, et sicut orum erunt. Sicut enim constat quia Psalmista mille annos non diei futuro judicii, sed diei hesterno qui praeteriit, ante oculos Conditoris adaequat, imo omnes annos nostros, id est saeculi hujus omne tempus custodiae noctis unius, quae est quarta pars noctis, assimilat, ita beatus Petrus quasi unumquemque diem saeculi praesentis mille annis et mille annos unicuique diei apud
Abbreviated transcription (Latin):
pleris que in locis ab eo quã primo acciperat faciem
recepit: Perierunt et caeli : secundũ quanti tatem
ets̃ patia aerir huius : Ex creuit enim aqua ut scr̃
agus tinur ait: et totamis tã capacitatẽ ubi auer
uolitant occupauit .⁊ ac sicutiq caeli perierunt pro¬
pinquiterris: secundũ quod dicuntur auercaeli
Sunt autẽ in quit et caeli caelorũ superiorer infir¬
mamento :⁊ sedutrũ et ipsi perituri sintigni anhusoli
quetiã diluuio pemerunt: dis ceptatio est ali quan¬
do scrupulo sior inter doctos: Caeliautem quinune
hocitium. Patet ergo sententia beatipetri.
quia illamterram et illor caelor qui diluuio pe¬
rierunt: et post diluuis̃ repositi sunt : igmulti¬
mo perdendos as seuerat: unum uenoꝰ hocr̃
Lateat uos caris simi: quiaunus dios apud dnm̃ sicut uͦil¬
Le anni: et mil Le ani cicut unus ies:¬
Iuidam hanc sententi am ita intellegendã putant : quasi

Expanded text:
plerisque in locis ab ea quam primo acceperat faciem plerisque in locis ab ea quam primo acceperat faciem recepit. Perierunt et coeli secundum quantitatem et spatia aeris hujus. « Excrevit enim aqua, ut sanctus Augustinus ait, et totam istam capacitatem ubi aves volitant occupavit. » Ac sic utique coeli perierunt propinqui terris, secundum quod dicuntur aves coeli. Sunt autem inquit et coeli coelorum superiores in firmamento, sed utrum et ipsi perituri sint igni, an hi soli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos. Coeli autem qui nunc c. Patet ergo sententia beati Petri, quia illam terram et illos coelos qui diluvio perierunt, et post diluvium repositi sunt, igni ultimo perdendos asseverat. Unum vero hoc non lateat vos, charissimi, quia unus dies apud Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut diesuidam hanc sententiam ita intelligendam putant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uerbo: quia diuina dispositione uenis aquarum tota intrin¬
secur plenaest. sicut corpus animantium uenis sanguinis
redundare conspicimus : neui delicet ariditate deficeret
suaquarum rigatio cessaret: Deniq uidemus aestatis feruo¬
re terras absumpto humore flaccenter: et mox inpulue¬
rem quem ꝓiciat uentur esse conuersar: Aliae ditio ha¬
bet caeli erant olim deaqua: et per aquã cons tituti.
Significat autemaerẽ. iftum: humidum et tur bidũ.:
hunc et enim scriptura caelum: & aliquando caelos ap¬
pellare consueuit: Vnde scriptũ ẽ : miluur incaelo cog¬
quae prius nomina uerat: perhaec enim perdita: mun¬
dur quimhis constiterat peruit: Nam superiorer
mundi parter: diluuium minime tangebat: peri¬
peri¬
it ego terra qui subuersa et co operta aquir
non
solum tanto tẽpore insitum sibi fructi fican distatũ
perdidit : sed etiã sicut supra docuimus: dissimilẽ

Expanded text:
Dei verbo, quia divina dispensatione venis aquarum tota intrinDei verbo, quia divina dispensatione venis aquarum tota intrinsecus plena est, sicut corpus animantium venis sanguinis redundare conspicimus, ne videlicet ariditate deficeret, si aquarum irrigatio cessaret. Denique videmus aestatis fervore terras absumpto humore flacescentes, et mox in pulverem quem projicit ventus esse conversas. Alia Editio habet: Coeli erant olim de aqua et per aquam constituti. Significat autem aerem istum humidum et turbidum. Hunc etenim Scriptura coelum, et aliquando coelos appellare consuevit. Unde scriptum est: Milvus in coelo cogquae prius nominaverat. Per haec enim perdita mundus qui in his constiterat periit. Nam superiores mundi partes diluvium minime tangebat. Periit ergo terra, quia submersa et cooperta aquis non solum tanto tempore insitum sibi fructificandi statum perdidit, sed etiam, sicut supra docuimus, dissimilem
Abbreviated transcription (Latin):
s pei xp̃ianorum : quod tem pur sibi resurrectionis futu¬
rum: frustra promittant: iuxta propiias coneupis con¬
gati onis in ipsũ. ut ñ cito moue amini a sensu neq terrea
tam quã a nobis missam : quasi instet dier dni : Rep̃
qui aduentum dnĩ et promirsatardare a seruerant.
cobercet paulus eos qui diem dni instare autumant:
Vnde constat omnibur quidiligunt aduentũ cius
m̃ tem in hac opinatione temperatiur cohibendã: ut
neque uicinum neq citius aduenturum eundem diẽ
dñi neq: rursum tardius hunc aduentare. sus pice¬
mur: Sed hoc solũ seduli procuremur ut si uecitiur
siue sero ueniens: paratos nos possit inuenire dũ
uenerit: Latetenim cos hocuolerites: quodcaela erau
bo Terra deaqua consistit: quia in principio crea¬
turam dixit dr̃: congregetur aqua in congre gationeni unan.
et appareat arida : et factũ est sic: Eadem aquar consistit

Expanded text:
spei Christianorum, quod tempus sibi resurrectionis futuspei Christianorum, quod tempus sibi resurrectionis futurum frustra promittant. Juxta proprias concupiscengationis in illum, ne facile moveamini a sensu vestro, nequtamquam a nobis missam, quasi instet dies Domini. Ne qui adventum Domini et promissa tardare asseverant; coercet Paulus eos qui diem Domini instare autumant. Unde constat omnibus qui diligunt adventum ejus mentem in hac opinatione temperantius cohibendam, ut neque vicinum, citiusque adventurum eumdem diem Domini, neque rursus tardius adventare suspicemur, sed hoc solum seduli procuremus, ut sive ocius sive sero veniens, paratos nos possit invenire dum venerit. Latet enim eos hoc volentes, quod coeli erant c. Terra de aqua consistit, qua in principio creaturarum dixit Deus: Congregentur aquae in congregatione una, et appareat arida; et factum est sic . Eadem per aquam consistit
Abbreviated transcription (Latin):
uoluta broluti Canir ergo cum uomit : pro¬
fecto crbũ qui pectus de primebat proicit: Sed cum ad
uomitum reuertitur: un deleuigatur fuerat rursus one¬
ratur : Et qui ad mirsa plangunt. profecto nequitiam
de qua male satiati fuerant ÷ et quae mentis intima de
primebat: confitendo proiciunt: quam post confessio¬
nem dum re petunt resumunt : Sus uero in uoluta broluti.
dum lauatur sordidior redditur: & ad mis sum plan
git nec tamen deserit : poenȩ grauiori culpae sesubicit.
quiet ipsam quam flendo impe trare potuit ueniã contẽ¬
nit : & quasi in lutosaa quasemet ipsum uoluit : quia
dum fletibur suiruita emundiciam subtrabit ante dĩocu¬
lor sordit᷑as : iprar etiã lacrimar facit ⁊ Eoce hancuoris
caris siooi secundam scribo epis tolam : inquib: excito uestram iu cõ¬
in eis ad quos epis tolas scribit: uenient in nouissimis diebus
iupecepnons in luasoreo In ludentes uidelicet fidei et

Expanded text:
volutabro luti. Canis ergo cum vomit, provolutabro luti. Canis ergo cum vomit, profecto cibum qui pectus deprimebat projicit. Sed cum ad vomitum revertitur, unde levigatus fuerat, eo rursus oneratur. Et qui admissa plangunt, profecto nequitiam, de qua male satiati fuerant, et quae mentiprimebat, confitendo projiciunt, quam post confessionem dum repetunt, resumunt. Sus vero in volutabro luti dum lavatur, sordidior redditur . Et qui admissum plangit peccatum, nec tamen deserit, pene graviori se culpae subjicit: qui et ipsam quam flendo impetrare potuit veniam contemnit, et quasi in lutosa aqua semetipsum volvit, quia dum fletibus suis vitae munditiam subtrahit, ante Dei oculos sordidas ipsas etiam lacrymas facit . CAPUarissimi, secundam scribo Epistolam, in quibus, etc. In in eis ad quos epistolas scribit. Venient in novissimis diebus, in deceptione, illusores. Illudentes, videlicet fidei, et
Abbreviated transcription (Latin):
hieronimur in libro contra iouini anum ponenr ita ex¬
planat : nonne tibi uidetur pinxirse apłs nouam im¬
peritiae factionẽ aperiunt enim quasi fonter scien¬
tiae quia quam non babent doctrinarum. promit¬
tunt imbrẽ uelut nuber prophetiae : ad quas perue¬
niat ueritas dĩ et turbinibus exagitantur dae mo¬
nu atque uitiorũ: Locuntur grandia: et totur
eorũ sermo superbia est: Inmundur autem est
rint a pec catir ad suum reuertantur errorem.
& s tudent luxoriae ciborum carnisq quodelitis:
quis enim non libenter audiat manducemur etbi
bamur & in aeternum regnabimur sapienter et
prudentes pra uor uocant eor qui dulcersunt in
sermone: contiait onim eis. illud ueri puo¬
uerbii: canis reuersus aduomitumo suumo: orsus¬
bium dicit. quia de prouerbur salo monirterti¬
monium ad sumit: quod ibi cũ expositione posi¬
tum est: Sicut canir inquit quire uertitur
ad uomitum suũ : itartultłr quiiterat s tulti¬
tiam suam: & ad dit desuo: et surlota in

Expanded text:
Hieronymus in libro contra Jovinianum ponens ita explanat: « Nonne tibi videtur pinxisse apostolus novam imperitiae factionem? » Aperiunt enim quasi fontes scientiam, quia quem non habent doctrinarum promittunt imbrem, velut nubes prophetiae ad quas perveniat veritas Dei, et turbinibus exagitantur daemonum atque vitiorum. Loquuntur grandia, et totus eorum sermo superbia est: Immundus est autem erant a peccatis, ad suum 327 revertantur errorem; et suadent in luxuria, ciborum carnisque delicias. Quis enim non libenbamus, et in aeternum regnabimus ? Sapientes et prudentes pravos vocant eos qui dulces sunt in sermone. Contigit enim eis illud veri proverbii: Canis reversus ad vomitum suum, bium dicit, quia de Proverbiis Salomonis testimonium assumit, quod ibi cum expositione positum est: Sicut canis, inquit, qui revertitur ad vomitum suum, ita stultus qui iterat stultitiam suam . Et addidit de suo: Et sus lota in
Abbreviated transcription (Latin):
beat innobir: dominicae parsionis exemplo didicimur
maiorem namq: hanc dilectionem nemohabet: ut animã
suam quis ponat proamicis suis: unde & paulur ait.
oninedat autem dr̃ suam caritatẽ in nobir  qm cum
ano beatur petrur habere monebatur: cũ dño dicente
patim amarme parce ouermear  rer pondit se amare
starm que audiuit : Cũ autem senuerir extender ma¬
nurtuar & aliurte cinget & ducer quotu nonuis
morte: carificaturur er set dm̃ cgreniraamnoua
confitenti : suas oues com eñ darat eum intes timonium ꝑfec¬
tiamoris : animã suam pro eisdẽ ouibur ponere docebat
Ille inquid pronobis animã suã posuit: et nos debemus
ꝓgratnibus ammas ponere: sed dicit forte aliquis
& quando porsum habere is tã carita temnoli cito dete
derperare: forte nataẽ: sed non dũ per fec ta est nu¬
trieamne effocetur: &unde in quis no uinatam in meaet̃
caritatem quã nutriã : audi sequentia.
quil abugrit suostatitiam munbi.¬

Expanded text:
beat in nobis, Dominicae passionis exemplo didicimus. « beat in nobis, Dominicae passionis exemplo didicimus. « Majorem namque hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam qsuam in nobis, quoniam cum . Hanc beatus Petrus habere monebatur, cum Domino dicente: Petre, amas me? pasce oves meas ; respondit se amare, statimque audivit: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis morte clarificaturus esset Deum. Cui enim amorem confitenti suas oves commendaret, eum in testimonium perfecti amoris animam suam pro eisdem ovibus ponere docebat. Ille, inquit, pro nobis animam suam posuit, et nos debemus pro fratribus animas ponere. Sed dicit forte aliquis: Et quomodo possum habere istam charitatem? Noli cito de te desperare, forte nata est, sed nondum perfecta est. Nutri eam, ne effocetur. Et unde, inquis, novi natam in me charitatem esse quam nutriam? Audi sequentia: Qui habuerit substantiam mundi
Abbreviated transcription (Latin):
dequa &iam in bacuita si fr̃r perfecte amaret: exurgere pos¬
set. hinc & enim dicitur in apocalypsi beatur & sc̃r quibabet
spem in resurrectione prima: in his secunda mors non habe
potes tatem: ocnis qriobit gratrẽ suxco honciba:
i contem nebat quisque odium fraternũ : nũ quid & homici¬
dium incordesuo contemturur est: non mouet manur ad
occidendum hominem: homicida iamtenetur. adõ: uiuitil¬
le : &is te iaminter fector iudicatur: et scitis. qm̃ om¬
tuo uitam manentem: nam ubi retributionis tempus ad¬
uenerit : cũ cai qui ex maligno erat dãnabitur : &iam qui
hoc homicidi genere tenetur : ut dis cordet & dissideat
& pacem cũ fratribur non habeat : notandũ enim quodñ
ait ab solute homicida non habet uitam in semanentẽ
sed omnis inquid homicida : scilicet: non solũ ille quifer
ro :uerũ &ille quiodio fratrem in sequitur
arumaco duam posuit: Qualir ꝓfecta caritas es se de¬

Expanded text:
de qua etiam in hac vita, si fratres perfecte amaret, exsurgere posde qua etiam in hac vita, si fratres perfecte amaret, exsurgere posset. Hinc etenim dicitur in Apocalypsi: Beatus et sanctus qui habet partem in resurrectione prima ; in his secunda mors non habet potestatem. Omnis qui odit fratrem suum, homicida est. Si contemnebat quisquam odium fraternum, nunquid et homicidium in corde suo contempturus est? Non movet manus ad occidendum hominem, homicida jam tenetur a Deo. Vivit ille, et iste jam interfector judicatur. Et scitis quid omtuam vitam manentem. Nam ubi retributionis tempus advenerit, cum Cain, qui ex maligno erat, damnabitur: etiam qui hoc homicidii genere tenetur, ut discordet, et dissideat, et pacem cum fratribus non habeat. Notandum est quod non ait absolute, homicida non habet vitam in se manentem, sed, omnis, inquit, homicida, scilicet non solum iro, verum et ille qui odio fratrem insequitur. pro nobis animam suam posuit. » Qualis perfecta charitas esse de
Abbreviated transcription (Latin):
rium pauꝑtatẽ ultramodũ metuat: apertũ dat inditiũ
quicũ q fraterna dilectione plenurẽ: quia adrortũ
ełectorũ pertinet : quia portionẽ habene intemnaano¬
Dortem animae dicit: anima enim quae petcanim
ipsa morietur : uita quippe carnir anima rana a nams
mat amittere dm̃ : unde conrtat quodra uontea
mortum om̃s in banc lucem nascimur.tralidclib
oroa da ornginalo peccatũ sed xp̃i gratia fidelib
regenerando agitur : ut in anima uiuere pos sint: uerũ baptir¬
matir & fidei mesterium illir solũ ꝓdest: illor de morte trai¬
cit aduitã: quis incera m̃te diligunt fratrer: atq ideo notan¬
dũ qđ nonait: quinon diligit uenturur .ẽ. in mortẽ: quasi de
poena perpetua loqueretur quaerestat peccatorer infuturo¬
poena perpetua loquere tur
qua e restat pec catorer infuturo
sed qui non diligit inquit. manet in morte : Illa utique morte.

Expanded text:
rium paupertatem ultra modum metuat. Apertum dat judicium, rium paupertatem ultra modum metuat. Apertum dat judicium, quicunque fraterna dilectione plenus est, quia ad sortem electorum pertinet, quia portionem habere in terra vin morte. Mortem animae dicit. Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Vita quippe carnis, anima, vita animae mae amittere Deum. Unde constat, quod in anima mortui omnes in hanc lucem nascimur, trahentes ex Adam originale peccatum, sed Christi gratia fidelibus regenerando agitur, ut in anima vivere possint. Verum baptismatis et fidei mysterium illis solummodo prodest, illos de morte attrahit ad vitam qui sincera mente diligunt fratres. Atque ideo notandum quod non ait: Qui non diligit venturus est in mortem, quasi de poena perpetua loqueretur, quae restat peccatoribus in futurpoena perpetua loqueretur, quae restat peccatoribus in futurum, sed qui non diligit, inquit, manet in morte. In illa utique morte,
Abbreviated transcription (Latin):
Exponit quomodo ex maligno erat cam: quiauidelet malig¬
na habebat opera. ergo ubiẽ inuidia : amor frat̃nur eẽ ñ po¬
rest sed peccatũ maligni id est diaboli ẽ in peccato retali :
quia & diabolur hominẽ inuidendo eieçit. o pera engo uista
nabel non dicit nisicaritatt̃: operamala cam non dicit nisi
odium fraternũ : parũ .ẽ. quia odit fratrẽ suũ & in uidit operi¬
bur bonis hinc itaq: idis cernuntur hominer. nemo ad tendat
linguar: sed facta consi smnonbene faciat profratribur siumi
ortendit quidinse habeat: tẽptationibur probantur homi¬
ner: uolite mirari fratres: Siobit uos munpus
Mundũ dilectorer mundi dicit: Nec mirandũ qui a quia¬
mant mundũ : fratrem amundi amore separatum. & ee¬
lertibur tantũ desi derur intentũ: amare non porsint
Ab ominatio est enim peccatori religio: ut roriꝑturatenta¬
tur. nosscinus : qmõ tuanslatisuaus demorte
aduitaco: em dilicimus pratnes :
Nemore deuirtutibus falso extollat: nemo rua nunitiũ¬

Expanded text:
Exponit quomodo ex maligno erat Cain, quia videlicet et ipse maligna habebat opera. Ergo ubi est invidia, amor fraternus esse non potest; sed peccatum maligni, id est, diaboli, est in pectore tali, quia et diabolus hominem invidendo ejecit. Opera ergo justa Abel, non dicit nisi charitatem. Opera mala Cain, non dicit nisi odium fraternum. Parum est quia odit fratrem suum, et invidet operibus bonis  sic . Hinc itaque discernuntur homines. Nemo attendat linguas, sed facta. Cur si non benefaciat pro fratribus suis, ostendit quid in se habeat? Tentationibus probantur homines. Nolite mirari, fratres, si odit vos mundus. Mundum dilectores mundi dicit. Nec mirandum quod qui amant mundum lestibus tantum desideriis intentum, amare non possint. Abominatio est enim peccatori religio, ut Scriptura testatur. Nos scimus, qui translati sumus de morte ad vitam, quoniam diligimus fratres. Nemo se de virtutibus falso extollat, nemo suarum vi
Abbreviated transcription (Latin):
am: idẽ caritatẽ : et ñ .ẽ. illir scandalum : et paulus dic̃
Sufferenter inuicem in caritate: studenter seruare unita¬
tem sp̃r inuinculo pacis: qui auteco opitI uataocosu¬
Id enim nerciur ingehennam : ignarus et caecus praecipita¬
tur in poenã: recedenr scilicot axp̃i lumine monentir et
dicentis : Ego sum lum̃ mundi : quime secutur fuerit ñ
ambulabit intenebrir: sed babebit iumenuita : Scribo¬

Expanded text:
um , id est, charitatem, et non est illis scandalum . Et Paulus dicit: um , id est, charitatem, et non est illis scandalum . Et Paulus dicit: Sufferentes invicem in charitate, studentes servare unitatem Spiritus in vinculo pacis . Qui autem odit fratrem sum 259 nescius in gehennam, ignarus et caecus praecipitatur in poenam, recedens scilicet a Christi lumine monentis et dicentis: Ego sum lumen mundi. Qui me secutus fuerit non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . S
Abbreviated transcription (Latin):
Dñr praecipit: diligere inimicos: quiergo dicit seerse xp̃i anum
et fratrem suum odit : in peccatis est usq: ad huc: & bene addit
us que adhuc: qui animirum omner hominer: intenebrir nascun¬
tur uitiorum intebris manent om̃r: donec gratia baptis mi
per xpm̃ in luminentur : Sed etis quicũ odio fratris accedit
ad fontem uita quonas catur : ad potũ sanguinir preciosi quore¬
dimatur : et sise in luminatũ ad nõ aestimet : inte nebris ẽ usq: ad¬
huc : Neq ulla ratione peccatorum umbrar exuere potuit.
simon nuper baptis matirunda perfusur: ab eo quulauer
caeli habuit audiuit : Nonẽ tibi pars neq: sors insermone
hoc : in felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis.
uideo teerse: Qui aui delicet collegio frat̃nitatir neglecto :
donum sp̃sa quo unitar ecdesia conseruatur paccunia e¬
mere : ac priuatim cupiebat habere: quidiligit FRatrẽ
Idest: offensio : Quienim diligit fratrẽ : tolerat omnia ꝓpt̃
unitatem caritatir: Paxenim multa diligentibur legentu¬

Expanded text:
n Evangelio diligere inimicos. Qui ergo dicit se esse Christianum, et fratrem suum odit, in peusque adhuc, quia nimirum omnes homines in tenebris nascuntur vitiorum, in tenebris manent omnes, donec gratia baptismi per Christum illuminentur. Sed et is qui cum odio fratris accedit ad fontem vitae quo renascatur, et ad potum sanguinis pretiosi quo redimatur, etsi se illuminatum a Domino aestimat, in tenebris est usque adhuc, neque ulla ratione peccatorum umbras exuere potuit, qui  est enim quod Simon nuper baptismatis unda perfusus, ab eo qui claves coeli habuit, audivit: Non est tibi pars neque sors in sermone isto; in felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis video te esse . Quia videlicet collegio fraternitatis neglecto, donum Spiritus, quo unitas Ecclesiae conservatur, pecunia emere ac privatim cupiebat habere. Qui diligit . Id est, offensio; qui enim diligit fratrem suum, tolerat omnia propter unitatem unitatis. Pax enim multa diligentibus nomen tu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ noe centũ annos arcae operib: insistens. quid mundo futurũ eet
cotidiana o peris ex secutioñ monstrabat : unde pauł aitꝰ: anigno¬
ras qm̃ patientia di ad paenitentiã te adduc̃ & cet̃: Alia transla¬
tio. hunc locũ itahabet xp̃s semel ꝓpeccatis nr̃is mortuus est:
iustus pro iniustis. ut nos aoducat ad dm̃: mortificatus corpore
entiã indieb: noe : & cet Inqua pauci .id. ẽ octo animae saluȩ
pactae sutet penaquã: Quodetuos nunc sioilas porme
saluos pacit saptiisma. Formã baptismi assimilatã digit
arcae &iaquis diluuii : & recte omnino : quia & ipsa fabricatio arcȩ
delignis leuigatis: constructionẽ significat ecłȩ: quae fit
de collectione animarũ fideliũ: perarchi tectos uerbi:
Et quod pereunte orbetoto: pauci idest octo animae. saluae
facte sunt ꝑ aquã: significat quia ad conparationẽ : pereuntiũ

Expanded text:
um Noe, centum annis arcae operibus insistens, quid mundo futurum esset um Noe, centum annis arcae operibus insistens, quid mundo futurum esset quotidiana operis exsecutione monstrabat. Unde Paulus ait: An ignoras quoniam patientia Dei ad poenitentiam te adducit ? etc. Alia Translatio hunc locum ita habet: Christus semel pro peccatis nostris mortuus est, justus pro injustis, ut nos adducat ad Deum, mortificatus corpore, to animae salvae factae sunt per aquam, quod et vos nunc similis formae salvos facit baptisma . Formam baptismi assimilatam dicunt arcae et aquis diluvii, et recte omnino quia et ipsa fabricatio arcae de lignis levigatis constructionem significat Ecclesiae, quae fit de collectione animarum fidelium per architectos verbi. Et quod pereunte orbe toto pauci, id est, octo animae salvae factae sunt per aquam, significat quia ad comparationem pereuntium
Abbreviated transcription (Latin):
licetuincti & flagellati : brmnũ dõ laudis laetissima uoce canebant
Quidã bunc locũ ita int̃p̃tat᷑ ẽ qđ c̃solationẽ illã dequa dic̃ apostolsdñs
multi ꝓphetae & iusticupier̃ uidere q̃uos uidetis & ñ uider̃ : & audireq̃¬
auditis & ñ audier̃ : Dequa &psalmista: defecer̃ inquit oculi mei
in eloquiũ tuũ dicendes quando c̃so laberis me sci qui escentes in inferno
erant : & increduli quondã fuerant in dieb noe : c̃solatio ł exortatio pdi¬
cata fuerit : baec ilł dixerit : sed catholica fides habet quia descendens
ad inferna dñs ñ incredulos inde : fideles solũ modo suos educens ao ca¬
lestia regna secũ ꝑduxerit : Neq exutis corpore animab: & inferorũ carce¬
rescelera indusis sed in hacuita ł ꝑ seipsũ ł ꝑ suorũ exẽpla siue uerba
fideliũ cotidie uiã uite demonstret : Dequil bene dicit᷑ : Sui ineredu¬

Expanded text:
vincti licet et flagellati, hymnum Deo laudis laetissima voce canebant. vincti licet et flagellati, hymnum Deo laudis laetissima voce canebant. Quidam hunc locum ita interpretatus est, quod consolationem illam de qua dicit apostolis Dominus: Multi prophetae auditis et non audierunt , de qua et Psalmista: Defecerunt, inquit, oculi mei in eloquium tuum, dicentes quando consolaberis me? Sancti quiescentes in inferno carcere erant, et increduli quondam fuerant in diebus Noe, consolatio vel exhortatio praedicata fuerit. Haec ille dixerit. Sed catholica fides habet, quia descendens ad inferna Dominus, non incredulos inde, sed fideles soluelestia secum regna perduxerit, neque exutis corpore animabus, et inferorum carcere scelerum inclusis, sed in hac vita vel per seipsum vel per suorum exempla sive verba fidelium, quotidie vitam vitae demonstret. De quibus bene dicitur: Qui incredu
Abbreviated transcription (Latin):
caũ Qđ ad eandẽ prauorũ atq incredulorũ intentionẽ respicit:
qͥ qm̃ tenebris obscuratũ habent sensũ merito etiã in hacuita in carcero
c̃clusi eẽ dicunt᷑ : In quo uidelicet carcere : interiorib: adhuc tenebris
boc ẽ cȩcitate m̃tis & operib: iniustis grauant᷑ : Donec carne soluti
intenebras exteriores & in carcerẽ ꝓiciarł aet̃ne dãnationis: De quo
dñs in euangelio : & iud ex inquit tradat te ministro : & in carcerẽmitta¬
ris : quãuis etiã sc̃i in bacuita se in carcere positos cũ gaudiũ suꝑnȩ patriȩ
sciunt merito ꝓclamart iuxta illud psalmiste : educ de carcere animã
meã ad c̃fitendũ nominituo : distat nãq: multũ int̃ utrũq: carcerẽ:
Si quidẽ reꝓbi s̃ in carcore peccatorũ &ignorantiae : iusti uero incarcere
licet tribulationũ positi luce sẽpiustitie dilatato indm̃ corde fruuntur:
Qđ designauer̃ a p̃slipauł & silas cũ media nostȩ in intimo carceris horrore

Expanded text:
tque incredulorum intentionem respicit, qui cordis tenebris obscuratum habet sensum, merito etiam in hac vita in carcere conclusi esse dicuntur, in quo videlicet carcere, in interioribus adhuc tenebris, hoc est, caecitate mentis, et operibus injustis gravantur, donec carne soluti, in tenebras exteriores etiam in carcerem projiciantur aeternae damnationis, de quo Dominus in Evangelio: Et judex inquit tradat te ministro, et in carcerem mittaris . Quamvis etiam sancti in hac vita se in carcere positos, cum gaudium supernae patriae sitiunt, merito proclament, juxta illud Psalmistae: Educ de carc multum inter utrumque carcerem, siquidem reprobi in carcere sunt peccatorum et ignorantiae, justi vero in carcere licet tribulationum positi, luce semper justitiae dilatato in Deum corde perfruuntur; quos designaverunt apostoli Paulus et Silas, cum media nocte in intimo carceris horrore,
Abbreviated transcription (Latin):
cumeis quos in nocenter uiuenter euangelii gratia inuenitꝰ
uitam exspectant a&ernam. Ocontumo auremo piuis adp¬
quabit. Nesibi quisq: blandiretur de longinquita¬
te futuri iu dicui: inquo uiuos & mortuos dixerat
esse iudicandos : consulte ad mon& quia &si incertus est extremidis¬
criminis aduentus: certũ tamen omnibus constat : quod in hac mor¬
taliuita diusub sistere nequeunt : Etorettaq: PRUDENTES OrUI
It dñs in eu angelio nos in certi finis

Expanded text:
cum eis quos innocenter viventes Evangelii gratia invenit, cum eis quos innocenter viventes Evangelii gratia invenit, vitam exspectent aeternam. Omnium autem finis apquabit. Ne sibi quisque blandiretur de longinquitate futuri judicii, in quo vivos et mortuos dixerat esse judicandos, consulte admonet, quia etsi incertus est extremi discriminis adventus, certum tamen constat omnibus quod in hac mortali vita diu subsistere nequeunt. Estote itaque prudentes, etc. Et Dominus in Evangelio, nos incerti finis