comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te si moriatur ioseph. id est si mortificationẽ
xp̃i incorporetuo suscipias & mortifices mem¬
bra tua perato. tuncinte multiplicant᷑ filu¬
sensus sp̃s erescunt. & cotidic emorienab: inte
ed a terra te multiplicat in operib bonis
quȩ ꝑ offitium corporis ministrantur. Ugrũ¬

Expanded text:
te, si moriatur Joseph, si mortificationem Christi in corpore tuo suscipias, et mortifices membrum tuum pesensus animae crescunt, et morientibus in te et terra et multiplicat in operibus bonis, quae per officium corporis ministrantur. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
id& ur mihi unus quisq sermo scripturȩ diui¬
nȩ similis ceᷤ alicui seminũ cuius natura hȩc
est ut cũiactũ fuerit interra & generatũ in
spicã uł quacũq alia suigeneris specie multi¬
plicit᷑ diffundat᷑ & tanto cũ mulatius quan¬
to uol peritus a gricola plus seminib: labons¬

Expanded text:
idetur mihi unusquisque sermo Scripturae divinae similis esse alicui seminum, cuius natura haec est, ut cum iactum fuerit in terram, regeneratum in spicam, vel in quamcunque sui generis speciem, multipliciter diffundatur, et tanto cumulatius, quanto vel peritus agricola plus seminibus labo
Abbreviated transcription (Latin):
s : ut tuqui hȩc audis si forteiam granã
ttrre & litar explat ministoia. sciasa
ipse tefacit laterem sibi operari a litñ. Ipse¬
est qui te suꝑ positis magistris & cõpulsorib.
pse est egr parex quit forũ puleare latibi
Cum ergo tales cͥc . uideris actus tuos. scito tt̾rogi

Expanded text:
sunt , ut qui haec audis, si forsitan terrae et lutea explere ministeria: scias ipse te facit laterem sibi operari et lutum: ipse te superpositis magistris et compulsoribus ipse est rex Aegypti, qui te forum pulsare litibus Si ergo tales videris esse actus tuos, scito te regi
Abbreviated transcription (Latin):
deniq diuna dispensatio ꝓcurauit. ut & ciuuitas
ipsa & templũ &om̃a illa parit̃ subuerterent᷑ :
Nequi forit ad huc paruulus et lactans in fide. si
uider& illa constare dũ sacrificiorũ ritũ dum
ministeriorũ ordinẽ attonitus stup&. ipso diuer¬
sarũ formarũ raperetur intuitu: Sed ꝓuidens
ds infirmitati nrãe & uolens multiplicari eocle¬
siam suam om̃a illa subuerti fecit. et poenitus aufer¬
ri ut sine ulla cunctatione illis cessantib : haec esse
uera ꝓquibus inillis trpus p̃cesserat crederemus

Expanded text:
sane divina dispensatio procuravit ut et civitas ipsa, et templum, et omnia illa pariter subverterentur, ne qui forte adhuc parvulus et lactens in fide, si viderit illa constare, dum sacrificiorum ritum, dum ministeriorum ordinem attonitus stupet, ipso diversarum formarum raperetur intuitu. Sed providens Deus infirmitati nostrae, et volens multiplicari Ecclesiam suam, omnia illa subverti fecit, et penitus auferri, ut sine ulla cunctatione illis cessantibus, haec esse vera, pro quibus in illis typus praecesserit, crederemus
Abbreviated transcription (Latin):
sce ꝑsingula. Frat prius hierusalẽ urbsilla
migna regalis ubi templũ famõsissimũ deo
fuerat extructum. Postea uero quam uenit ille qͥ
coepit aperire mrsteria : del&a est illa terrena
ubicaelestis apparuit. Et in templo illo non reman¬
ẽ caro xp̃i. Erat prius pontifex sanguine tauro¬
rũ & hircorũ purificans popłm. Sed ex quo uenit
uerus pontifex qui sangiune suo sanctificaret
credentes nusquam est ille pontif ex prior nec
ullus ei relictus ẽ locus. Altare fuit priuset
sacri ficia celebrabant᷑. Sed ut uenit uerus agnꝰ
qui scipsum hostiam obtulit dõ. cuncta illa uelut
ꝓtempore posita cessauerunt. Non tibiergo¬

Expanded text:
destruatur . » Erat namque Hierusalem urbs illa magna regalis, ubi templum famosissimum Deo fuerat extructum, postea vero quam venit ille, qui coepit aperire mysteria, deleta est illa terrena ubi coelestis apparuit, et in templo illo non remaner lapidem. Erat prius pontifex, sanguine taurorum et hircorum purificans populum; sed ex quo venit verus Pontifex, qui sanguine suo purificaret credentes , nusquam est ille pontifex prior, nec ullus ei relictus est locus. Altare fuit prius, et sacrificia celebrabantur; sed ut venit verus agnus qui seipsum obtulit hostiam Deo , cuncta illa velut pro tempore posita cessaverunt. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
rerts : qũa humilis quã lugens sordidus ob¬
trrares: nonne effunderes omnẽ peccuniã
tuã in eos quorũ intercessione euadere pos¬
sete crederes: nonne om̃a quȩ possides
ret. non ne diceres pereant om̃a prosalute
uiuã: hoc quare faceres: ꝙ inde ñ dubita¬

Expanded text:
reres? quam humilis et quam lugens et sordidus oberrares? Nonne effunderes omnem pecuniam tuam in eos, quorum intercessione evadere posse te crederes? nonne omnia bona tua faceres verit, nonne diceres: Pereant omnia pro salute vivam? Hoc quare faceres? Quia non dubita
Abbreviated transcription (Latin):
totũ annũ erat cum populo. annum illũ dequo
nis : ad uerto quomodo semel in anno indie repro¬
pitiationis intrat inscã sanctorũ: Hoc est cum¬
impleta dispensatione penetrat celos intrat
ad patrem ut eum propitium humano generi
faciat exoret pro omnibus credentibus in se

Expanded text:
totum annum erat cum populo, annum videlicet ilnis . 16. Iste ergo semel in anno in die propitiationis intrat in sancta sanctorum, id est, completa dispensatione, penetravit coelos, intrans ad Patrem, ut eum propitium humano generi faciat, et exoret pro omnibus in se credentibus. IN LE
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. Principium & enĩ aZimorũ aafinem
paschȩ coniungitur. Paschaaũt ille solus dies
appellat᷑ inquo agnus occidit᷑ Reliqui uero
alimorũ dies appellantur. Sic enĩdicit Facies
sollemnitatẽ aTimorũ septem diebus. hec er¬

Expanded text:
is. Principium namque azymorum ad fidem Pascha conjungitur: Pascha autem ipse solus dies appellatur, in quo agnus occiditur: reliqui vero azymorum septem dies appellantur. Sic enim dicit: Facies solemnitatem azymorum septem diebus. »
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Pater meus usq m̃ operat᷑ et ego operor
ostendens ꝑ heat in nullo seculi bui sabbato re¬
quie setit dm̃ & dispensationib mindiure adi¬
usionib generis humani. Nã ertaturas ꝗdẽ
seet &r intio et substantias ꝓtulit quantas
sibi scebat ut pote perũ conditos adꝑfesti¬
onẽ mandi posse sufficrt. Sedusꝙ ad con¬
sumationẽ seuli ab earũ ꝓuisione et dispen¬
sitione ñ cessat. Erit ergo uerũ sabbatũ in
quo requiescet d̃ ab om̃b operib suis secu¬
lũ futurũ tunc cũ aufugiet dolor et tristi¬
Ma et geintrus. et erit inom̃ia et in om̃ib
ds. Ii quo sabbato concedat &iã nobis di chiẽ
festũ aꝗt e secũ aut cũ scĩs angelis suis festa
cdebrast offerentes sacrificiũ laudis et red¬
de labid nre. sune fortassis et sacrificiũ
indesmens dequo supra teposuum̃ melus
iffart ⁊ lenc cii pelius indesimert̃ asseste e
anima poterit do. et offerrt sacrificiũ lau¬

Expanded text:
eis: « Pater meus usque modo operatur et ego operor eis: « Pater meus usque modo operatur et ego operor . » Ostendens per haec in nullo hujus saeculi sabbato requiescere Deum, a dispensationibus mundi, et a provisionibus generis humani. Nam creaturas quidem fecit ex initio et substantias protulit, quantas sibi sciebat ut pote rerum conditor, ad perfectionem mundi posse sufficere: sed usque ad consummationem saeculi, ab earum provisione et dispensatione non cessat. Erit ergo verum sabbatum, in quo requiesceret Deus ab omnibus operibus suis, saeculum futurum, tunc cum aufugiet dolor et tristitia et gemitus, et erit omnia et in omnibus Deus. In quo sabbato concedat etiam nobis Deus diem festum agere secum, cum sanctis angelis suis festa celebrare; offerentes sacrificium laudis, et redra. Tunc fortassis et sacrificium indesinens, de quo supra exposuimus melius offeretur: tunc enim melius indesinenter assistere anima poterit Deo et offerre sacrificium lau
Abbreviated transcription (Latin):
dit. illũ scilicet ignẽ dequo dr̃ ite in lumine
ignis ur̃i et in flãma quã accendistis: insabbato
unus ꝗsq sedet in loco suo et ñ ꝓcedit ex eo. Quis
eiꝰ est ueritas sapientia sc̃ĩficatio et om̃ia q̃
xp̃s est locus animae est. Ec quo loco eã ñ opor¬
tet ecirt ut uera sabbata custodiat et diẽ
festũ insa crificiis exigat sabbatorũ Sicut et dñs
dicebat. Qui in mę manet et ego ineo: Qd aut̃
dicimus uera sabbata si altius rep& amꝰ quae s̃
uera sabbata intra humnc mundũ est ucri sabba.¬
ti obseruatio. Qđ enĩ scriptũ ẽ ingenisi ꝗre
quieuit dñs indie sabbati ab operib. suis. non
uidem ł tunc fastũ eẽ indie septima ł scan
mans sieri. Semꝑ enĩ dm̃ uidemꝰ operari et oal
cat solẽ suũ supꝰ bonos et malos. ⁊ pluar su¬
cat inquo ñ occidat et inuere faciat. Inde
et ans ineuangelus cũ iudei ꝑ scriberent sibi
dc operatione et curatione sabbati. respondit

Expanded text:
dit illum, scilicet ignem de quo dicitur: « Ite in lumine ignis vestri, et in flamma quam accendistis in sabbato unusquisque . » Sed et in loco suo et non procedit ex eo. Quis ejus, veritas, sapientia, sanctificatio, et omnia quae Christus est locus animae est. Ex quo loco eam non oportet exire, ut vera sabbata custodiat, et diem festum in sacrificiis exigat sabbatorum, sicut et Dominus dicebat: « Qui manet in me et ego in eo . » Quod autem diximus vera sabbata, si altius repetamus quae sint vera sabbata, ultra hunc mundum est vera sabbati observatio. Quod enim scriptum est in Genesi, quia requievit Deus die sabbati ab operibus suis , non videmus vel tunc factum esse in die septima, vel etiam nunc fieri. Semper enim Deum videmus operari, et nec cat solem suum super bonos et malos, et pluat sucat, in quo non occidat et vivere faciat. Unde et Dominus in Evangeliis, cum Judaei praescriberent sibi de operatione et curatione sabbati, respondit
Abbreviated transcription (Latin):
tes umbrae sunt similit᷑ futurorũ: Sed nime a
neomenia uideamus. Diximus qđ neomeniae festis¬
tas appellat᷑ cũ luna in nouari ceperit. et soliꝓ
replet᷑ iuncta fucrit. et penitus ei adheseri
agit. Tunc enĩnoua efficit᷑. cũ abiecert utis¬
rẽ hominẽ. et induta fucrit nouũ qui secuns
sollemnitatẽ quae est neomemaȩ festiura¬
di himanis aspestib potest. Anma eao
tora se sotilauerit dño et splendorẽ lacs
tota concesserit mbilqo omiino teriton
gitat. nihil mundanũ requirt nedas
ni totã calori scĩ sp̃s mancipauert : sib¬
iiset spiritalis effesta quomodo cerpas
hominib petest aut humans aspestibasi¬

Expanded text:
ter umbrae sunt futurorum. Sed nunc de neomenia videamus. Diximus quia neomeniae festivitas appellatur, cum luna innovari coeperit et soli repletur, juncta fuerit, et penitus ei adhaeseriagit. Tunc enim nova efficitur, cum abjecerit veterem hominem, et induta fuerit novum, « qui secusolemnitatem, quae est neomeniae festiviendi humanis aspectibus potest. Anima enim cum totam se sociaverit Domino, et in splendorem lucis ejus tota concesserit, nihilque omnino terrenum cogitat, nihil mundanum requirit, nec mini, totam calori sancti Spiritus mancipaverit, subtilis et spiritalis effecta, quomodo cerni ab hominibus, aut humanis potest as
Abbreviated transcription (Latin):
atompus resolutionis uelut ingrȩcis codicib
lagmus reuersionis meȩ instat. Sic ergo figu¬
gtcili andũ hominib dñi. Donet enĩsunt pec¬
ua necesse ẽ requiri ethostias ꝓpeccatis.
am pone uerbi gr̃ã fuisse petcatũ, Sinon
fusset peccatũ. non necesse fuerat filiũ dĩ
agnũ fieri. nec opus suerat eũ in carne po¬
sitũ iugulari. sed mansisset hoc qđ in principio
arai dĩ uerbũ. Herũ qm̃ introiiit peccatũ in
hinc mundũ. peccati aut̃ necessitas ꝓpitiationẽ
rquirti et ꝓpitiatio ñ sit nisi ꝑ hastiã.
tq̃ peccati ipsius diuersae et uariae quali¬
ntes suerunt. diuers& animaliũ mandant᷑
osiae. ꝓcul dubio quȩ c̃uenirent uarietatib

Expanded text:
s resolutionis, vel ut in Graecis codicibus legimus, reversionis instat . Si ergo figureconciliandum hominibus Deum. Donec enim sunt peccata, necesse est requiri et hostias pro peccatis. Nam pone, verbi gratia, non fuisse peccatum. Si non fuisset peccatum, non necesse fuisset Filium Dei agnum fieri, nec opus fuerat eum in carne positum jugulari; sed mansisset hoc quod in principio erat Deus Verbum. Verum quoniam introivit peccatum in hunc mundum, peccati autem necessitas propitiationem requirit, et propitiatio non fit nisi per hostiam, o. Et quoniam peccati ipsius diversae et variae qualitates fuerunt, diversorum animalium mandantur hostiae, procul dubio quae convenirent varietatibus
Abbreviated transcription (Latin):
israhelitide aegiptio tamen ꝓgenitus ẽ patre.
exit et nomin ans nomen maledoait
Dequo ego puto qđ nisi exisset nec litigasset ad¬
uersum uirum israhelitẽ nec nominans ma¬
ledixisset Exut eni aueritate. exut atimore
dĩ. afide a caritate sicut superius diximꝰ.
quomodo ꝑhaecquis exeat de castris eccła.
econtrario interdumfit. ut aliquis ñ recto
iudicio eorũ qui p̃sunt eccła depellatur et
foras mittatur Sedsi ipse non ante exiit
hoc ẽ non ita egit ut mereret᷑ exire. nihil
leditur in eo qđ non recto iudicio abominib
uidotur expulsus: Et ita fit ut interdũ ille
qui foras mitutur intussit et illeforis sit
qui intus retineri uidetur. Vis tibi ostendã

Expanded text:
Israelitide, Aegyptio tamen progenitus est patre, Israelitide, Aegyptio tamen progenitus est patre, exiit, et nominans nomen maledixit, de quo ego puto quod nisi exiisset, non litigasset adversum verum Israelitam, nec nominans maledixisset. Exiit enim a veritate, exiit a timore Dei, a fide, a charitate, sicut superius diximus. Quomodo si per haec quis exeat de castris Ecclesiatur, sicut e contrario interdum fit ut aliquis non recto judicio eorum qui praesunt Ecclesiae depellatur et foras mittatur, sed si ipse non ante exiit, hoc est, si non ita egit ut mereretur exire, nihil laeditur in eo, quod non recto judicio ab hominibus videtur expulsus, et ita fit ut interdum ille qui foras mittitur, intus sit, et ille foris sit qui intus retineri videtur. Non oportet
Abbreviated transcription (Latin):
lignis conferantur. in quib: ꝓqualitate
criminũ diutinũ et grande pabulũ ignis
inueniat. lta gͦ unũ quoq petcatũ ꝓqua¬
litate uel quantitate sui poenarũ iusta
psoluit. Verum tam̃ quid opus ẽ fidelibus
ithis qui cognouerunt dm̃ de poenarum
qualitatib: cogitare : Quid opus c̃ligna
quid foenũ. quid uel ipsã stipulã fundam̃¬
to xp̃i suꝑ ponere : Cur non aurũ magis
uel argentũ uel p̃tiosos lapides p̃tioso suꝑ¬
ponimus fundamento: Ubi cum ignis ac¬
cesserit. nihil inuenit qđ ad sumat: Nã
si accesserit adstipulã exstipula fauillas
reddet et cineres Si uero accesserit ad au¬
rum. aurum purius reddet: F lec nobis
dicti sint prohis qui neglegunt oris male¬
dici consuctudinẽ resecare. quietiam non excorde
maledicant. etiamsinon uoto & animo iniquo
proferant. maledicta tamen in munditia
labiorum scđm esaiae uerbũ et inquinam̃ta
oris incurrunt Iste tamen qui licet matre

Expanded text:
lignis conferantur, in quibus pro qualitate lignis conferantur, in quibus pro qualitate criminum diutinum et grande pabulum ignis inveniat. Ita ergo unumquodque peccatum pro qualitate vel quantitate sui poenarum justa persolvit. Verumtamen, quid opus est fidelibus et his qui cognoverunt Deum de poenarum qualitatibus cogitare? Quid opus est ligna, quid fenum, quid vel ipsam stipulam fundamento Christi supraponere? Cur non aurum magis vel argentum, vel pretiosos lapides, pretioso supraponimus fundamento, ubi cum ignis accesserit, nihil inveniat quod absumat? Nam si accesserit ad stipulam, ex stipula favillas reddet et cineres; si vero accesserit ad aurum, aurum purius reddet. Haec nobis dicta sint pro his qui negligunt oris maledici consuetudinem resecare, qui etiamsi non ex corde maledicant, etiamsi non voto et animo iniquo proferant maledicta, tamen immunditiam labiorum secundum Isaiae verbum et inquinamenta oris incurrunt. Iste tamen, qui licet matre
Abbreviated transcription (Latin):
datussit et ꝑfectus. subripiatur ei tamen in
oris uitio labsuq sermonis. Huic etiam si
non tam̃ alterius beatitudinis absciditur
locus  Verum tam̃ eo magissiqui inceteris
ꝓfectus ẽ elaborare etiam in hoc debet. neei
sibripiens prauae consuetudinis uitium. cae¬
irum regna qđ est om̃ium beatitudinũ cul¬
men eripiat. quãuis dixerit dñs indomopa¬
tris mei mansiones multae sunt. Possumus¬
etiam adhuc addere etiam illud qđ natura
peccati similis ẽ materiae quae igni consumit᷑.
quã aedificari paulus apłs a peccatorib di¬
ct. qui supra fundam̃tũ xp̃i aedificant ligna
foenũ stipulam. In quomanifeste ostendit᷑
ẽẽ quadã peccata ita leuia ut stipulae cõ¬
parentur cui utiq ignis inlatus diu non
potest immorari. Alia uero faeno eẽ simi¬
ua quae et ipsa non difficulter ignis adsu¬
mat: Uerũ aliquanto tardius t aniquã
instipulis immoretur. Alia uero ẽẽ quae

Expanded text:
datus sit et perfectus, subripiatur ei tamen in datus sit et perfectus, subripiatur ei tamen in oris vitio lapsuque sermonis; huic, etiamsi non tamen alterius beatitudinis abscinditur locus: verumtamen eo magis si qui in caeteris perfectus est, laborare etiam in hoc debet, ne ei subripiens pravae consuetudinis vitium, coelorum regna, quod est omnium beatitudinum culmen, eripiat, quamvis Dominus dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Possumus adhuc addere etiam illud quod natura peccati similis est materiae quae igni consumitur, quam aedificari Paulus apostolus a peccatoribus dicit, qui supra fundamentum Christi aedificant ligna, fenum, stipulam . In quo manifeste ostendit esse quaedam peccata, ita levia, ut stipulae comparentur, cui utique ignis illatus diu non potest immorari; alia vero feno esse similia, quae et ipsa non difficulter ignis assumat, verum aliquanta tardius tanquam in stipulis immoretur; alia vero esse quae
Abbreviated transcription (Latin):
are. nede hominib uideret᷑ dedisse licen¬
tiam Et ideo uel dedõ uel de homine siluise
ut de utroq caueretur Uerũ qm̃ sententiã
apłi ꝓposuimus quidicit maledicos a regno
dĩ excludendos. aliquid exposcit iste sermo
solatii. ne omnimodis desperationẽ uide¬
amur indicare hisqui cotidiana prene
maledicendi consuetudine rapiuntur.
et ori suo adhibere custodiã uel ostium
neglegunt Promissionis fiture ñ unius
modis est. neq smplex spedies. Sed sicut do¬
cuit ipse dñsineu angło cũbeatos dicit paups¬
beatos dicit mites. nec tam eis caelorũ regna
sed terrae hereditatẽ ꝓmittit:. Diat beatos
et pacificos. sed neipsis quidẽ caelorũ segnũ
dedit. filios tam̃ eosdĩ eẽ pronuntiatꝰ Et
cũ diuersis diuersa ꝓmittat. oms beatos
dicit qui add ꝓmissa ꝑueniunt. non tamet
om̃ib: caelorum regna concessit. Potest gͦ fieri
ut aliquis inceteris foste operib. et actib em̃¬

Expanded text:
are, ne de hominibus videretur dedisse licenare, ne de hominibus videretur dedisse licentiam, et ideo vel de Deo, vel de homine siluisse, ut de utroque caveretur. Verum quoniam sententiam Apostoli proposuimus qua dicit maledicos a regno Dei excludendos, aliquid exposcit iste sermo solatii, ne omnimodis desperationem videamur indicere his qui quotidiana pene maledicendi consuetudine rapiuntur, et ori suo adhibere custodiam vel ostium negligunt. Promissionis futurae non unus est modus, neque simplex species, sed sicut docuit ipse Dominus in Evangelio cum beatos dicit paupebeatos dicit mites, nec tamen eis coelorum regna, sed terrae haereditatem promittit; dicit beatos et pacificos, sed ne ipsis quidem regnum coelorum dedit, filios tamen eos Dei esse pronuntiat, et cum diversis diversa repromittat, omnes beatos dicit qui ad promissa perveniunt, non tamen omnibus coelorum regna concessit. Potest ergo fieri ut aliquis in caeteris forte operibus et actibus emen
Abbreviated transcription (Latin):
neq masculorũ concubitores. neq fures. neq auari
neq maledici regnũ pͥossidebunt. Videte int̃qua
crimina inter adulteros. inter masculorũ
concubitores. inter auaros quos alibi dicꝗ
idolis seruientes. etiam maledicos posuit. Et
aregno dĩ cũ illis pariter exclusit: Vide¬
ant g siqui ossuum cotidiana ꝑene consu¬
etudine hoc uitio insuescunt quid eis periculi
immineat. Putantes enĩ leue et facle hoc
eẽ peccatũ. non facile cauent: sed considerent
apłm quomodo maledicũ a regnodĩ exclu¬
dit Et ds̃ ꝑmossen quomodo maledicũ
puniri iubet. Unde et ego ualde ad mira¬
tussũ qđ in hoc loco que habemꝰ inmanib
scriptura ñ apeste designauit quia iste
qui ex aegiptio genus ducit maledixerit
dm̃ sed tantũ posuit quia nominans
maledixerit. Et reliquit in medio uel de
dõ uebde homine suspicandũ. Vnde mihi
uidetur id circo noluisse aꝑte dedõ ꝓnunti¬

Expanded text:
neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque maledici, regnum Dei possidebunt . Videte inter quae crimina, inter adulteros, inter masculorum concubitores, inter avaros, quos alibi dicit, idolis servientes, etiam maledicos posuit, et a regno Dei cum illis pariter exclusit. Videant ergo si qui os suum quotidiana pene consuetudine hoc vitio insuescunt, quid eis periculi immineat; putantes aut leve et facile hoc esse peccatum, non facile cavent: sed considerent Apostolum, quomodo maledicum a regno Dei excludit, et Deus per Moysen, quomodo maledicum puniri jubet. Unde et ego valde admiratus sum quod in hoc loco quem habemus in manibus Scriptura non aperte designavit quia iste qui ex Aegypto genus ducit maledixerit Deum, sed tantum posuit quia nominans maledixerit, et reliquit in medio, vel de Deo, vel de homine suspicandum. Unde mihi videtur idcirco noluisse aperte de Deo pronunti
Abbreviated transcription (Latin):
quidem sequitur. intellectũ aut̃ repudiat
spũalem hic matr̃e quidem is raheliticam
habet idest litteram. Sensũ uͦ quia spũalẽ
ñ sequit᷑ sed carnalẽ iste ẽ ei aegpptius pater.
licũ litigat eum qui exutraq parte isra heli¬
ille qui carnalẽ sequitur sensũ tamquam
de atiptio genus ducens. nomen nominat
et maledicit Nominat enĩ nom̃ dĩ. et cũ
maledicto nominat. Negat enĩ eũ creatorẽ
eẽ mundi. negat eẽ patrem xp̃i. Nos uero
qui ex utroq genere israhelita sumus. et
litterã et sp̃m inscripturis sc̃ĩs defendimꝰ.
et litigam aduersum eos qui ex media par¬
te israhelitȩ uident᷑. et dicimꝰ quia neq
scđm lit terã maledici opostet. neq. sp̃m
enim non solũ in dm̃ sed etiam in pocimũ
apłi pauli sententia aregno dĩ excludit᷑
Uide enĩ quomodo dicit apłs. Nolite errare.
neq fornicarii. neq adulteri neq molles:

Expanded text:
quidem sequitur, intellectum vero repudiat quidem sequitur, intellectum vero repudiat spiritalem, hic matrem quidem Israelitidem habet, id est litteram, sensum vero quia spiritalem non sequitur, sed carnalem, iste est ei Aegyptius pater, licum litigat eum qui ex utraque parte Israelius necessarium? Ille qui carnalem sequitur sensum, tanquam de Aegypto genus ducens, nomen nominat et maledicit: nominat enim nomen Dei, et cum maledicto nominat, negat enim eum creatorem esse mundi, negat esse patrem Christi. Nos vero qui ex utroque genere Israelitae sumus, et litteram et spiritum in Scripturis sanctis defendimus, et litigamus adversum eos qui ex media parte Israelitae videntur, et dicimus quia neque secundum litteram maledici oportet, neque secuenim non solum in Deum, sed etiam in proximum, apostoli Pauli sententia a regno Dei excluditur. Vide enim quomodo dicit Apostolus: Nolite errare, neque fornicarii, neque adulteri, neque molles,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura ꝓposuit litigantes Vnũ exinteꝰ¬
gro istahelitã. quilitigauit quidem sed ñ
peccauit. Istum uͦ cuius peccatũ designat.
maxima exparit mixtum ã aegyptio generi
indicat aduersũ quẽ litigat is rahelita. Et
foste cõpetenter et rationabiliter litigat
N amet in exodo israhelita et acgiptius litigat.¬
ubi is rahelita superat & egyptius cadit Igitur
et ego hodie si ueritatẽ defendã si pugnem
ꝓecclesi astica fide aduersũ eum qui ex paste
quidem credit xpõ et recipit scripturas sed ñ
integre sensum earum nec fideliter recipit.
litigo aduersum eum qui ex matre quidem
is rahelita ẽ expatre uero aegͥptius Siqui gͦ
et fidei credulitate et professione nominis
xpĩanus ẽet catholicus. iste exutraq paste isra¬
helita est. Qui uero ꝓfessione quidem xp̃i¬
anus ẽ intellectu aut̃ fidei hereticus et per¬
uersus ẽ: iste matre quidem isfahelitem
patrt uͦ aegiptium habet. Quomodo gͦ hoc
accidit: Cũ scripturas qui legit et litteram

Expanded text:
igantes, unum ex integro Israelitam, qui litigavit quidem, sed non peccavit; istum vero cujus peccatum designat, maxima ex parte istum esse Aegyptio genere indicat adversum quem litigat Israelita: et forte competenter et rationabiliter litigat. Nam et in Exodo Israelita superat, et A Israelita superat, et Aegyptius cadit. Igitur et ego hodie si veritatem defendam, si pugnem pro ecclesiastica fide adversum eum qui ex parte quidem credit Christo, et recipit Scripturas, sed non integre sensum earum, nec fideliter recipit, litigo adversum eumdem qui ex matre quidem Israelita est, ex patre vero Aegyptius. Si qui ergo et fidei credulitate et professione nominis Christianus est et catholicus, iste ex utraque parte Israelita est: qui vero professione quidem Christianus est, intellectu autem fidei haereticus et perversus est, iste matrem quidem Israelitidem, patrem vero Aegyptium habet. Quomodo ergo hoc accidit? Cum Scripturas quis legit, et litteram
Abbreviated transcription (Latin):
nomen ddnĩ statim puniri debeat. Illi uero
qui nom in auerit nom̃ dñi hoc c̃ suꝑfluo et
inuanũ nominauerit sufficiat accepisse pec¬
natur dubitart ñ possumus. Restat ut osten¬
damus multum eẽ grauius accipere peccatum
et habere secũ. quam moste multari. Mors
tiipsius ꝓquo iubetur inferri. Absoluitur
ergo peccatũ ꝑpoenam mostis. nec suꝑ est
aliquid qđ ꝑhoc crimine iudicii dies & poena
a terni ignis inueniat. Vbi uero quis accipit
peccatũ et habet illud secũ ac ꝑmanet cũ ipso
nec aliquo supplicio poenaq diluitur. transit
cũ ipso etiam post mostem. Et quia tempo¬
ralia hic non ꝑsoluit. ibi expendit & terna
supplica: Vides gꝰ quanto grauius sit acci¬
pere peccatũ. quã moste multari: Hic enĩ
mors ꝓuindicta datur. & apud iustũ iudict̃
dñm non uindicabitur bis in idipsũ. sicut
propheta dixit. Vbi aut̃ nonẽ soluta uindi¬
cta. peccatũ manet illis aternis ignibus
possum tibi testes ex diuinis uoluminib

Expanded text:
nomen Domini, statim puniri debeat; ille vero qui nominabit nomen, hoc est superfluo et in vanum nominaverit, sufficiat accepisse pecnatur, dubitare non possumus, Restat ut ostendamus multo esse gravius accipere peccatum et habere secum quam morte mulctari. Mors ti ipsius pro quo jubetur inferri. Absolvitur ergo peccatum per poenam mortis, nec superest aliquid quod pro hoc crimine judicii dies et poena aeterni ignis inveniat. Ubi vero quis accipit peccatum, et habet illud secum et permanet cum ipso, nec aliquo supplicio poenaque diluitur; transit cum illo etiam post mortem; et qui hic temporalia non persolvit, ibi expendit aeterna supplicia. Vides ergo quanto gravius sit accipere peccatum quam morte mulctari; hic enim mors pro vindicta datur, et apud justum judicem Dominum non judicatur bis in idipsum, sicut propheta dixit ; ubi autem non est soluta vindicta, peccatum manet aeternis ignibus Possum tibi testes ex divinis voluminibus
Abbreviated transcription (Latin):
rant. ibi gͦ ruben quidem ita dicit ad patrĩ
Ambos filios meos occide. nisi reduxero adit
beniamin. ludas uero ait: Peccator erom
te. nisi reduxero eũ tibi lacob ꝓͦ pater ips&
credidit filium Tam quã qui leuiorem
elegerit poenã uide uͦ tradidit sciens gra¬
Vis aut̃ et de euangeliis noscere. qđ qui rece¬
perit in hac uita mala sua ibi iam ñ racpi¬
at. qui aut̃ hic ñ receperit ibi seruentus
abraham. Memento fili qm̃ tu recepistibona¬
Nunc aut̃ tuquidem cruciaris. hic uero requiescit.
It solent homines ignorantes iudicia dĩ quae sunt
abissus multa conqueri aduersus dñm et dicere

Expanded text:
tum, Ruben quidem ita dixit ad patrem: Ambos filios meos occide, nisi reduxero ad te Benjamin . Judas vero ait: Peccator ero in te, nisi reduxero tibi . Jacob vero, credidit filium, tanquam qui leviorem elegerit poenam, Judae vero tradidit, sciens graVis et de Evangeliis noscere, quod qui recipit in hac vita mala sua, ibi jam non recipiat; qui autem hic non receperit, ibi reserventur omnia? Memento, fili, quoniam recepisti bonnunc autem tu quidem cruciaris, hic vero requiescit . Et solent homines, ignorantes judicia Dei quia sunt abyssus, multa conqueri adversus Deum et dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
si maledixerit dm̃. peccatũ accipiet. Qui aut̃
nominat nom̃ dñi. morte moriatur : Quid
est hoc: Qui maledixerit dm̃ ñ habet poenã
mostis. sed qui nominauerit nomen dñi.
Nonne multo grauius ẽ maledicere dm̃ quam
nominare. quamuis in uãnũ nominasse di¬

Expanded text:
si maledixerit Deum, peccatum accipiet. Qui autem nominat nomen Domini, morte moriatur . Quid est hoc? qui maledixerit Deum non habet poenam mortis, sed qui nominaverit nomen Domini? Nonne multo gravius est maledicere Deum quam nominare, quamvis in vanum nominasse di
Abbreviated transcription (Latin):
esfactus suꝑ edificassete ligna. foenum. stipulã.
cumtali ȩ dificatione sugni ad pximaucris combureris:
ut ignis eosinlum in et non adurat. Saluabit᷑ tam̃
& i srłsed longe positus. Saluatur & iteragie
ñ sua uirtute. sed adminiculis et ꝓuidentia sac̃dotũ.

Expanded text:
es superaedificasse te ligna, fenum, stipulam ; es superaedificasse te ligna, fenum, stipulam ; cum tali aedificatione si igni approximaveris, consumeris. ut ignis eos illuminet et non adurat. Salvabitur tamen et Israel, sed longe positus salvabitur; et iter agit, non sua virtute, sed adminiculis et providentia sacerdotum.
Abbreviated transcription (Latin):
inqualex dĩ portatur sine dubio ut ipsi in lumnent
populum demandatisdĩ sicut ꝓbheta dicit.
Lucerna pedib: meis uerbũ tuum dñe et lumen
semitis meis. Hoc lumen ꝑsacerdotes accenditur
et lȩuitas. Qđsi forte aliquis ex hoc ordine accensã
lucernã posuerte submodio et ñ suꝑ candelabrũ
ut luceat omĩb: qui indomos iudeat quid sibi agendõ
in luminationis a sacerdotibus capientes in tene¬
bris ambulant. et peccatorum obscuriate
ut longe sit ab archates tam̃ti duo milia cubita
sacerdotesu̾ et lȩuite ꝓximi et satis pocimi. ita
utiumerps ipsorum archa dni ec legis latio
diuina portetur. Beati qui merentur ꝓoximi
ec̃ dõ Sed mem̃to qđ scriptũ ẽ : qui apprimant
mili ad pximant igni. Si aurum etargentum
fueris. et igniad preximaueris. multo ꝑignem
splendidior et rutilantior effulgebis. Siuero
suꝑ fundamentum inte fidei positũ conscuistibi

Expanded text:
in qua lex Domini portatur, sine dubio ut ipsi illuminent in qua lex Domini portatur, sine dubio ut ipsi illuminent populum de mandatis Dei, sicut Propheta dicit: « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis ; » hoc lumen per sacerdotes accenditur et Levitas. Quod si forte aliquis ex hoc ordine accensam lucernam posuerit sub modio, et non super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt, videat quid sibi agendum illuminationis a sacerdotibus capientes, in tenebris ambulant et peccatorum obscuritate t, ab arca testamenti duo millia cubita, sacerdotes vero et levitae proximi, et satis proximi; ita ut in humeris eorum arca Domini et legislatio divina portetur. Beati qui merentur proximi esse Deo. Sed memento quod scriptum est: « Qui approximaverint mihi, approximant igni . » Si aurum aut argentum fueris, et igni approximaveris, multo per ignem splendidior et rutilantior refulges. Si vero super fundamentum tantae fidei positum, conscius tibi
Abbreviated transcription (Latin):
salsum poculum bibunt in eaaquarũ pariȩ
formentur quȩ in mare pfluit atq insilsis
fluctib deꝑit. Larsũ illa quȩ cũ stabilitate ꝑman&e
adulcedinc̃ suã seruit. designee cos qͥacceptũ
dĩ munꝰ in declinabilit̃ tenent. Etrecte una parsẽ
utã adathuic mundõ. Etfidesuna est. et unum bap¬
tisma ctunus sp̃s. quo oms potant᷑ in baptismo.
et unus ds̃ pater om̃ium. interea sacerdotisordo
ẽ et leuiticus qui iter ostendat popło di quiexut
transire ꝑheremum uastam id est temptationẽ
genera diuersa transcurrere. neq noceria
serpentib qui sunt morsus demonũ & malarũ
suggestionũ uenena uitare. Qđ et si forte
aliquis ꝑcussus fuerit inheremo a serpente.
ut ostendant ei ereum serpentẽ in cruce
suspensũ. Quẽ quiud erit id est qͥ erediderit
incum cuius figura serpens ille monstrabat.
diabolica ꝑ hoc uenena diffugient. Sac erdotił
& leuiticus ordo c̃. quiassistit arcȩ testam̃tidĩ

Expanded text:
salsum poculum bibunt, in ea aquarum parte salsum poculum bibunt, in ea aquarum parte formantur quae in mare profluit, atque in salsis fluctibus deperit; pars vero illa quae cum stabilitate pormanet, et dulcedinem suam servat, designat eos qui acceptum Dei munus indeclinabiliter tenent. Et recte una pars eset dat huic mundo vitam; et fides una est, unum baptismum, et unus spiritus quo omnes potantur in baptismo, et unus Deus Pater omnium.  et leviticus, qui iter ostendebat populo Dei qui transire per eremum vastam, id est, tentationum genera diversa transcurrere: et neque noceri a serpentibus, qui sunt morsus daemonum et malarum suggestionum venena vitare. Quod si forte aliquis percussus fuerit in eremo a serpente, ut ostendat ei aereum serpentem in cruce suspensum, quem qui viderit, id est, qui crediderit in eum cujus figuram ille serpens monstrabat, diabolica per hoc venena diffugiet; sacerdotalis et leviticus ordo est qui assistit arcae testamenti Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
populus et iteragit ad terrã reꝑmissionis magiste¬
actalisẽ qui in illo ordine mertatur ad scribi:
Sienim sit aliquis talis: cedent ei fluenta iordan
et ipsa elementa uerebuntur. Pars a quarũ flu¬
mins retrorsum resiliet : ac postergũ frenabit᷑:
Parsu in mare salsum: rapido lapsu diffugiet
Qđ tamen nec ipsum absq: misterii ratione arbitro
scriptum qđ pars a quarum iordanis mergatur
inmare atq ina maritudinẽ ꝓfluat : pars uͦ
indulcedine ꝑseueret. Si om̃s qui baptitantur
acceptȩ cȩlestis grẽ dulcedinem custodirent.
a nullus in peccatoꝵ amaritudine uerteretur:
non utiq eẽt scriptum quia pars fluminis
salsi maris gurgitib: fuisset in mersa. Et idõ illa
mͥ uidctur in his uerbis baptiratorũ uarictas
designari. quã ipsi nos qđ cum dolore cõmemoro.
sepe uidemus accidere : ut hi qui scmbaptisma
consequuntur cũ serursum ad negotia sȩculi¬
uͥdũ & in lecebras libidinũ tendunt & cũ aiuaritiȩ

Expanded text:
populus, et iter agit ad terram repromissionis. Magistepopulus, qui in illo ordine mereatur ascribi. Si enim sit aliquis talis, ut quiescant ei fluenta Jordanis, et ipsa elementa verebuntur: pars aquarum fluminum retrorsum resiliet, et post tergum frenabitur: pars vero in mare salsum rapido lapsu deficiet. Quod tamen nec ipsum absque mysterii ratione arbitror scriptum, quod pars aquarum Jordanis demergatur in mare, atque in amaritudine profluat, pars vero in dulcedine perseveret. Si omnes qui baptizantur acceptam coelestis gratiae dulcedinem custodirent, et nullus in peccatorum amaritudinem verteretur, non utique esset scriptum quia pars fluminis salsi maris gurgitibus fuisset immersa. Et ideo illa mihi videtur in his verbis baptizatorum varietas designari, quam ipsi nos quod cum dolore commemoro saepe videamus accidere, ut hi qui sanctum baptisma consequuntur, cum seipsos rursus ad negotia saecularia et illecebras libidinum tradunt, et cum avaritiae
Abbreviated transcription (Latin):
gesta sunt. mare rubrũ pedib transitum est.
manna de cȩlodatum c̃: fontes inheremodis¬
ruptisunt. lex ꝑmorsen lita est. signa et ꝓdiga
spectu popłi. Neq enĩ ante mysteriũ baptismi
exaltat᷑ ibus Sedexaltatioeius & exaltatio iẽ¬
spectupopli indesumit egordiũ. Sienĩonis qui
baptiantur in morte ipsius baptitant᷑ morsaut̃
ił iuincrucis ex altatione completur Merito
unicuiq fidelium tẽ primum ex altatur ihuas
cum ad misteriũ baptismi ꝑuenitur qͥa fiar¬

Expanded text:
gesta sunt! Mare Rubrum transitum est pedibus, manna de coelo data est, fontes in eremo disrupti sunt, lex per Moysen data est, signa et prodigia spectu populi. Neque enim ante mysterium baptismi exaltatur Jesus, sed exaltationis ejus in conspectu populi inde sumit exordium. Si enim omnes qui baptizantmors in crucis exaltatione completur. Merito ergo cuique fidelium tunc primum Jesus exaltatur, cum ad mysterium baptismi perveni
Abbreviated transcription (Latin):
inpriorib quidem gestasunt : inte uero qui nc̃
auditor horam es niltalegeratur. Omã com¬
plentur inte secundum misticã rationẽ. Ctenĩ
tiqui nuꝑ cupis idolatrie tenebris derclictis
ad audientiã diuinȩ legis accedere : nunc primũ
aegrptum derelinquis cum cathecuminorum ad¬
gregatus es numero: et preceptis ȩcelesiasticis
sertis stationib: positus ad audiendã legem drẽtin¬
tuendum morsi uultum. ꝑgloriam dñi reuelatum
cottidie uacas. Siuero &iã ad misticũ baptis mi
uenerisfontem. et consistente sacerdotali etle¬
uitico ordine initiatus fueris. uenerandis illis
magnificisq sacram̃tis quȩ norunt illi qͦs nosse fasẽ.
tunc & iam sacer dotum ministerus iordane di¬
gresso. t̃errã repmissionis intrabis. Inquate post
moysen sascipitihũs & ipsetibiefficit᷑ nouutinerisdux

Expanded text:
in prioribus gesta sunt, in te vero qui nunc auditor horum es, nihil tale geratur, omnia complentur in te secundum mysticam rationem. Etenim tu, qui, nuper idololatriae tenebris derelictis, cupis ad audientiam divinae legis accedere, nunc primum Aegyptum derelinquis, cum catechumenorum aggregatus es numero, et praeceptis ecclesiasticis sertis stationibus positus, ad audiendam legem Dei, et intuendum Moysi vultum per gloriam Dei revelatum, quotidie vacas. Si vero etiam ad baptismi mysticum veneris fontem, et consistente sacerdotali et Levitico ordine, initiatus fueris et venerandis illis magnificisque sacramentis norunt illi quos nosse fas est, tunc cum sacerdotum ministeriis, Jordane digresso, terram repromissionis intrabis: in qua te post Moysen suscipit Jesus, et ipse tibi efficitur novi itineris dux
Abbreviated transcription (Latin):
eccatori quidem omnis creatura hostisẽ sicut de¬
uius inpugnabat aeripse inpugnabat. c̃ȩlum eos
inpugnabut. Iusto uero &iã quȩ in accessibilia ui¬
dentur planaefficiuntur et ꝓcliua. Mare rubrũ
iustus tamꝗ ꝑ aridã transit : ȩgrptius uero
si transire uoluerit sub merget᷑. nec fiet ei aqua¬

Expanded text:
eccatoribus quidem omnis creatura hostis impugnabat, aer ipse impugnabat, coelum eos impugnabat. Justis vero, etiam quae inaccessibilia videntur, plana efficiuntur et proclivia. Mare Rubrum justus tanquam per aridam transit, Aegyptius vero, si pertransire voluerit, submergitur, nec fiet ei
Abbreviated transcription (Latin):
ił int̃fer̃ madianitas. int̾sicientes aut̃ eos
in teralegis. placuer̃ dõ. uoluntatẽ nãq d̃ imple.¬
uer̃. Iamen hoc ipso qđ int̃fecerunt aduer¬
sarios. inmundi dicuntur effecti. Et propterea
dicmir ad eos. & lauabitis uestimenta ur̃a die septi¬
ma & mundieritis.&. posthȩc intro ibitis in castra.

Expanded text:
nt Madianitas. Interficientes autem eos, itteram legis, placuerunt Deo, voluntatem namque Dei impleverunt; tamen hoc ipso quod interfecerint adversarios, immundi dicuntur effecti; et propterea dicitur ad eos: Et lavabitis vestimenta vestra die septima, et mundi eritis, et post haec introibit
Abbreviated transcription (Latin):
impedim̃tis nr̃is .&. nos armati primaturnia
incedemus ante silios ihł. usqueqͦ ꝑducamus
morsen. ita utipse eos cõm̃dara iħu& eleazaro
ta enĩ scripnũ est &. idhibuit eos morses ad elea¬
zarũ sacerdotẽ & iłm filiũ naue .a. principes
familiarũ tribuũ iħł .&. ait ad eos mopses.
Si transierint sili ruben & filiigad uoł cũ iorda¬
nem oñs armatus ad prodiũ coram. dnõ
et obtinueritis terrã in conspectu ur̃o & dabitis
eis t̃rã galaad in possessionẽ. Terrȩ nom̃ in
scripturis diuinis positũ diuersis sigificationb
in uenimus. & primo quidem t̾rahec inqua
habitanus ñ ex inctio t̾ra uocata ẽ sed arida.
& posthoc quȩ prius dicta fuerat arida t̾ra nom̃
accepit. Sic̃ & calũ istũ uisibile ñ abinitio cȩ¬
lũ dictũ ẽ. sed prius firmam̃tũ post &iã cȩli
uo cabulo nuncupatũ ẽ. In principio tam̃ cro¬
aturȩ cȩlũ & t̃rã fecisse dr̃ ds̃. & postea anidã

Expanded text:
parvulis nostris; et nos armati prima turma incedimus ante filios Israel, usquequo perducamus Moysen, ita ut ipse eos commendaret Jesu et Eleazaro. Ita enim scriptum est: Et adhibuit eos Moyses ad Eleazarum sacerdotem, et Jesum filium Nave, et principes familiarum tribuum, et ait ad eos Moyses: Si transierint filii Ruben et filii Gad vobiscum Jordanem omnes armati ad praelium coram Domino, et obtinueritis terram in conspectu vestro, dabitis eis terram Galaad in possessionem. Terrae nomen in Scripturis divinis positum diversis significationibus invenimus. Et primo quidem terra haec in qua habitamus non ex initio terra vocitata est, sed arida. Et post haec quae prius dicta fuerat arida, terrae nomen accepit. Sic et coelum istud visibile non ab initio coelum dictum est, sed prius firmamentum post etiam coeli vocabulo nuncupatum est. In principio tamen creaturae coelum et terram fecisse dicitur Deus, et postea aridam,
Abbreviated transcription (Latin):
&. in struentes quo modo ad us¬
sum inimicas potestates dimica¬
gini ante nos armati. Ipsos enĩ nos habentes ad
b adproeliũ spiritale. ad ũ sũ spiritalia neqͥtiȩ
al sestib dimicamus. Sic deruq qui sub iħuduce:
alant. trignita eteo amplius reges ꝑimiuis ie t̾ras
qũsorte hereditatis accipiunt. Depulsis nãq spiri

Expanded text:
et instruentes quomodo adveret instruentes quomodo adversum inimicas potestates dimica incedunt primi ante nos armati. Ipsos enim nos habentes ad mur ad praelium spiritale, et adversum spiritalia nequitiae in coelestibus dimicamus. Sic denique qui sub Jesu Nave militant, triginta et amplius reges perimunt, et terras eorum sorte haereditatis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ruer̃. Sed hȩc nisi exscripturis diuinis ad ꝓbent᷑.
fabulȩ uidebunt᷑. Paulus gͦ eoꝵ ꝓducatur idoneus
testis. quiepła ad hebreos ubi deseribit om̃s illos
patres &. patri archas. ac ꝓphetas qui ꝑfidẽ placuer̃
dõ. post enumerationẽ cunctoꝵ inultima conclu¬
sione sic dicit adeͤis. Et hi om̃s testi monio fidei
accepto monreceper̃ reꝓmissiones. dõ ꝓ nob me¬
lius aliqͥđ ꝓuidente . uti nesine nob̵ c̃sũ marentur
mis tribub qr ꝓpterea ñ acceper̃ reꝓmissionẽ
terrae illus quȩ eis exga iordanen ꝑmorsen
S transeunt nob̃cum armati ad pliũ & uiuant nos
adbelligerandũ ad expugnandos inimcos
Sextra uordanen. Siqui aut̃ in ipsis uiris foresti
relictis animalib & peccorib &. om̃ib impediñ¬
Spugnant adũ sum hostẽ nob̾cũ usq quo iuncanti
inimicinrĩ usq quo hereditatẽ terrȩ bonȩ t̃sꝰ
Smellis lactisq capiamus. Quis enũ dubitat qs

Expanded text:
ruerunt. Sed haec nisi ex Scripturis divinis approbantur, ruerunt. Sed haec nisi ex Scripturis divinis approbantur, fabulae videbuntur. Paulus ergo horum producatur idoneus testis, qui in Epistola ad Hebraeos, ubi describit illos omnes Patres et patriarchas ac prophetas qui per fidem placuerunt Deo, post enumerationem cunctorum, in ultima conclusione sic dicit de eis: Et hi omnes, testimonio fidei accepto, non perceperunt repromissiones, Deo pro nobis aliquid providente, uti ne sine nobis consummarentur.  propterea non acceperunt repromissionem terrae illius quae eis extra Jordanem per Moysen  transeant nobiscum armati ad praelium, et juvent nos ad belligerandum ad expugnandos inimicos. extra Jordanem. Si qui autem in ipsis viri fortes sunt, relictis animalibus et pecoribus, et omnibus impedimentis, pugnent adversum hostem nobiscum, usquequo vincantur inimici nostri, usquequo haereditatem terrae bonae, terrae mellis lactisque capiamus. Quis enim dubitat quo
Abbreviated transcription (Latin):
osi sumꝰ & nullũ iusticiae fructũ nullũ pudicitiȩ.
nullũ pietatis ad ferimꝰ arida sumꝰ.Si aut̃ nos¬
metipsos coeperimus ex colere. & ad uirtutũ
frugem desides animossuscitare. t̃raefficim
ex arida quȩ uerbidĩ suscepta senna leta
fruge multiplicet. Est gͦ q̃dã &iã in regnodĩ
terra quȩ mansuetis rȩꝓmittit᷑. & t̾ra quȩ
uiuentiũ nomnat᷑. & t̾ra inercelsis posita:
doqua adiustũ dicit ꝓpheta. Et ex altabitte
Istius ergo terrȩ hereditatẽ postea quã demiundihius
aegẏpto exierit dõ credens anima conseque tur
Et alibi quidem hi qui sublegẽ uixer̃. alibi aut̃ qui
ꝑ tħu ap̃i fidem & gratiã despensati st̃. llerũ tamen
hiquidentur primi & ꝑmor̾sen despensati. non
prius consequentur hereditatẽ sibi decretã nis.
&. ipsi transeant cũ his quos iħs dispensat & pug¬
nent cũ eis c̃ tramimicos.&. clocent eos insedib. si¬
& ita ipsi c̃sequant᷑ hereditatẽ. quã moyse ducȩ me¬

Expanded text:
us, et nullum pudicitiae fructum, nullum justitiae, nullum pietatis afferimus, aridi sumus. Si autem nosmetipsos coeperimus excolere, et ad virtutum frugem desides animos suscitare, terra efficimur ex arida, quae verbi Dei suscepta semina laeta fruge multiplicet. Est ergo quaedam in regno Dei terra, quae mansuetis promittitur, et terra quae viventium nominatur, et terra in excelsis posita, de qua ad justum Propheta dicit: Exaltavi te Istius ergo haereditatem terrae, posteaquam de mundi hujus Aegypto exierit, Deo credens anima consequetur. Et alibi quidem hi qui sub lege vixerunt, alibi autem qui per Jesu Christi fidem et gratiam dispensati sunt. Verumtamen hi qui videntur primi et per Moysen dispensati, non prius consequuntur haereditatem sibi decretam, nisi et ipsi transeant cum his quos Jesus dispensat, et pugnat cum eis contra inimicos, et collocent eos in sedibus suis, ita et ipsi consequuntur haereditatem quam Moyse duce me
Abbreviated transcription (Latin):
quise non obligant negotus sȩcularib etistist̃
qui ꝓcedunt adbellũ. et pugnant ad uersus
pentes inimicas. & ad uersũ spiritales neqͥtias
entineitaȩ uirtiaib tãquã arnus bellicis
sm indnia. Et cũ regressi fuerint ad castra
actores. fruuitur laborib eoꝵ etiã inbelles.
obi qui ad pugnã uel non uocantur itt exire ñ
issunt. Sciendũ tam̃ ẽ quod omĩa quae su¬
duntur ex istis gentib nimunda st̃. Et ominet
ertasse quicquło ex hoc scło ad sumitur uel.
delio capitur. immundũ est & pirificatione
diget & quȩdã exipsis ꝑignẽ transitura
t. aliis aut̃ suffiti&. aquȩ purficatio:

Expanded text:
qui se non obligant negotiis saecularibus . Et illi sunt qui se non obligant negotiis saecularibus . Et illi sunt qui procedunt ad bellum, et pugnant adversus gentes inimicas et adversum spiritales nequitias continentiae virtutibus, tanquam armis bellicis communiti. Et cum regressi fuerint ad castra victores, fruuntur laboribus eorum etiam imbelles et hi qui ad pugnam vel non vocantur, vel exire non possunt. Sciendum tamen est quod omnia quae sumuntur ex istis gentibus immunda sunt, et omne fortasse quidquid ex hoc saeculo assumitur, vel praelio capitur, immundum est et purificatione indiget. Et quaedam ex ipsis per ignem transitura sunt: aliis autem sufficiet aquae pur
Abbreviated transcription (Latin):
dũ asiliis ispł ad uersum madianitas bella c̃fecta
sunt. spolia exipsis copiosa referuntur auri atq
argenti cȩterorũꝙ mobiliũ pondus in mensum.
uimentorũ uero captiuorũq numerus copiosus
Uerun qm̃ cuicta hȩc apud ibłitas immunda duc̃unt᷑ :s
pirificatio singulis quibq cõpetens adhibetur.
Et ea quidem quȩ ex metallis constant ignis purisi¬
ut. quȩ uͦ fragiliora sunt & ignẽ non ferunt
aqua purificari iubentur. łiunt sͦ ex om̃b
spoliis aequales duȩ partes. itt una sit eorũ qui
adbellũ ꝓcesserant. & alia eoꝵ qui in castris
pesederant. lubentur & iã exhis offerri indona
d̃. ili quidem qui ꝓcesserant adbellum unum
iaput ex quingentis. illi uͦ qͥ incastris manse¬
ranti unũ ex quinquaginta. atq omĩ ũ simul
uiunũ collectus numerus refertur. ł lȩc est
nstoriȩ continentia. sed uideamus quid in his
sensus indicet spiritał. in populo dĩ st̃ qui daua
sicit apłs dicit qui militant dõ. Iili sine dubio

Expanded text:
Domini filiis Israel adversum Madianitas bella confecta sunt, spolia ex ipsis copiosa referuntur auri atque argenti, caeterorumque mobilium pondus immensum, jumentorum captivorumque numerus plurimus. Verum quoniam cuncta haec apud Israelitas immunda dicuntur, purificatio singulis quibusque competens adhibetur. Et ea quidem quae ex metallis constant, ignis purificat; quae vero fragiliora sunt et ignem non ferunt, aqua purificari jubentur. Fiant ergo ex omnibus spoliis aequales duae partes; ut una sit eorum qui ad bellum processerant et una eorum qui in castris resederunt. Jubentur etiam ex his offerre in dona Dei, illi quidem qui processerant ad bellum, unum caput ex quingentis; illi vero qui in castris manserant, unum ex quinquaginta: atque omnium simul in unum collectus numerus refertur. Haec est historia continentiae. Sed videamus quid in his sensus indicet spiritalis in populo Dei. Sunt quidam, sicut Apostolus dicit, qui militant Deo, illi sine dubio,