comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uendidit. Quanto ille peior. et ere¬
crabilior ẽ. qui naturã suam ad li-¬
bidinẽ desiderantiũ simulando co¬
aptatã. gratis ẽẽ. polluenda corrũ¬
pendãq subiecit: Iam cũ filiab qui
etiam sciens concubuerit: nonne
minꝰ mali ꝑpetrat. quã qui m̃bra
sua om̃iũ taliũ peiorũq turpitudi¬
num libidinib miscet: Quid enĩ
tale ab immundis flagitiosisq cõ¬
mittit᷑: uͥ non ds̃ ur̃ manichei tur¬
pitudinib om̃ib polluat᷑: Deniq
si uere iacob ut ait faustꝰ int̾ quat¬
tuor uxores feda concupiscentia tan¬
quã hircus erraret. nullã ꝓpaginis
curam gerens. s lasciuiȩ solius uolup¬
tatis: quantominꝰ miser ẽẽt dõur̃o.
qui non solũ in ipso ⁊ in eiꝰ quattuor
uxorib omne illud de decus luxu-¬
rie pateret᷑. om̃ib eoꝵ corporibus
motib q concretꝰ. s in ipso hirco quẽ
uiro illi sordidus comꝑauit. omnẽ

Expanded text:
uendidit: quanto ille peior et exeuendidit: quanto ille peior et execrabilior est, qui naturam suam ad libidinem desiderantium simulando coaptatam gratis eis polluendam corrumpendamque subiecit! iam cum filiabus qui etiam sciens concubuerit, nonne minus mali perpetrat, quam qui membra sua omnium talium peiorumque turpitudinum libidinibus miscet? quid enim tale ab inmundis flagitiosisque committitur, ubi non deus uester, Manichaei, turpitudinibus omnibus polluatur? denique si uere Iacob, ut ait Faustus, inter quattuor uxores foeda concupiscentia tamquam hircus erraret nullam propaginis curam gerens, sed lasciuae solius uoluptatis: quanto minus miser esset deo uestro, qui non solum in ipso et in eius quattuor uxoribus omne illud dedecus luxuriae pateretur, omnibus eorum corporibus motibusque concretus, sed in ipso hirco, quem uiro illi sordidus conparauit, omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeunt: de tanto uiro exemplũ ꝓposi¬
tum est. quo sanent᷑ egroti. non quohii
qui sani sunt saucient᷑. Neq enĩ me¬
dicine uitiũ ẽ: si uel insani seipsos. uł
maligni alios ferramentis medicinalibꝰ
ꝑinant. S tam̃ patres nr̃i patͥarchȩ
atq ꝓpħȩ. quib tam illustre testimo¬
mum sc̃ĩtatis atq pietatis. ea script᷑a
ꝑhibet. quã saluti generis humani
diuinitꝰ dispensatã non negat. nisi
quisqͥs aut eam nescit. aut omnem
sensum rationalis considerationis ami-¬
sit: etiã si libidinosi ⁊ crudeles fuissent.
sieut eos manicheoꝵ error uł potiꝰ furor
accusat. nonne etiam si non dico ele tis
eoꝵ. sed ipso etiam dõ illoꝵ de monstra¬
rent᷑ ẽẽ meliores: Nonne melius est.
cum pelice uolutari uirũ cũ femina.
quã ẽẽ sincerssimã lucẽ. & miscendose
tenebris inquinari: Ecce homo aua¬
ritiȩ ac uentris causa uxorẽ suam so¬
rorem mentitꝰ: in aliorũ concubitũ

Expanded text:
pereunt, de tanto viro exemplum proposipereunt, de tanto viro exemplum propositum est, quo sanentur aegroti, non quo hiqui sani sunt, saucientur. neque enim medicinae uitium est, si uel insani se ipsos uel maligni alios ferramentis medicinalibus perimant. Sed tamen patres nostri patriarchae atque prophetae, quibus tam inlustre testimonium sanctitatis atque pietatis ea scriptura perhibet, quam saluti generis humani diuinitus dispensatam non negat, nisi quisquis aut eam nescit aut omnem sensum rationalis considerationis amisit, etiamsi libidinosi et crudeles fuissent, sicut eos Manichaeorum error uel potius furor accusat: nonne etiam sic non dico electis eorum, sed ipso etiam deo illorum demonstrarentur esse meliores ? nonne melius est cum pelice uolutari uirum cum femina quam esse sincerissimam lucem et miscendo se tenebris inquinari? ecce homo auaritiae ac uentris causa uxorem suam sororem mentitus in aliorum concubitum
Abbreviated transcription (Latin):
significationis oracłm. Neq enĩ de
his libris loquim᷑. in quib nulla uł
pauca ac non multa aꝑtissimo ꝓph̃its
spũ prenuntiata. iam quoq ipsis reb
impletis auetoritatẽ diumnã. fidelissima
⁊ predarissima ueritatis luce testan
tur: ut om̃ino desipiat quisquis eos
suꝑflue uel quasi fatue locutos aliquid
putat. quib non solũ omĩa hominũ
ingeniorũq genera subdita uidet. u̾e¬
rumetiã hoc ab eis predicł ũ legit. ꝑfe
quam legens factũ dauid. cuiꝰ eũ dño
arguente ac minante penituit. inde
sibi ad peccandũ fomitẽ prebeat. illa
scriptura culpandaẽ: ac non tanto se¬
uerius ille dampnandus. quanto potiꝰ
ad se uulnerandũ aut occidendũ abuti
uoluit ea re. quȩ ad sanandũ lib̾andũq
conscripta ẽ. Quia enĩ homines in pec¬
catũ lapsi. uel suꝑbia negligunt peni¬
tentiȩ medicinã. uel accipiende salutis
ueniȩq ꝓmerende diffidentia penitꝰ

Expanded text:
significationis oraculum. neque enim de significationis oraculum. neque enim de his libris loquimur, in quibus nulla uel pauca ac non multa apertissima prophetico spiritu praenuntiata iam quoque ipsis rebus inpletis auctoritatem diuinam fidelissima et praeclarissima uerittur: ut omnino desipiat, quisquis eos superflue vel quasi fatue locutos aliquid putat, quibus non solum omnia hominum ingeniorumque genera subdita videt, verum etiam hoc ab eis praedictum legit, perfquam legens factum David, cujus eum Domino arguente ac minante poenituit, inde sibi ad peccandum fomitem praebeat, illa Scriptura culpanda est; ac non tanto severius ille damnandus, quanto potius ad se vulnerandum aut occidendum abuti voluit ea re, quae ad sanandum liberandumque conscripta est? Quia enim homines in peccatum lapsi, vel superbia negligunt poenitentiae medicinam, vel recipiendae salutis veniaeque promerendae diffidentia penitus
Abbreviated transcription (Latin):
sa inculpabilis uenerabilisq ꝑsistit.
Quid uͦ utilius atq salubrius pie
legentib uel audientib illas sacras
litteras. consuli ac ꝓspici potuit. ꝙͦ.
ut non solum meis laudabiles ho.¬
mines ad imittandũ. ⁊ reprehen¬
sibiles ad cauendũ ꝓponerentur:
uerumetiam quȩdã bonoꝵ declina.¬
tiones & lapsus in malũ. siue itidẽ
denuo correpti in uiam redeant.
siue in reuocabiles maneant. ⁊ rur¬
sus quȩdã maloꝵ mutationes ⁊ pro.¬
uectus inbonũ. siue ꝑseueraturi
siue in pristina iterũ relapsuri. it
neq iusti in suꝑbiam excollantur
securitate. nec iniqui contra me¬
dicinã desꝑatione obdurentur:
At illa quȩ neq ad imitandum
neq ad cauendũ facta hominum
ꝑtinent. & tamen in sc̃a scriptura
reꝑiuntur. aut ad illam conexionẽ
posita sunt. quib occasionib adres
necessarias ueniat᷑ : aut eo ipso quo
uidentur suꝑflua. satis ammonent
queri meis oportere mistice alieuus

Expanded text:
sa inculpabilis uenerabilisque persistit. sa inculpabilis uenerabilisque persistit. Quid uero utilius atque salubrius pie legentibus uel audientibus illas sacras litteras consuli ac prospici potuit, quam ut non solum in eis laudabiles homines ad imitandum et reprehensibiles ad cauendum proponerentur, uerum etiam quaedam bonorum declinationes et lapsus in malum siue inde idem denuo correcti in uiam redeant siue inreuocabiles maneant, et rursus quaedam malorum mutationes et prouentus in bonum siue perseueraturi siue in pristina iterum relapsuri: ut neque iusti in superbiam securitate extollantur nec iniqui contra medicinam desperatione obdurentur ? at illa, quae neque ad imitandum neque ad cauendum facta hominum pertinent et tamen in sancta scriptura reperiuntur, aut ad illam conexionem posita sunt, quibus occasionibus ad res necessarias ueniatur, aut eo ipso, quo uidentur superflua, satis admonent in eis quaeri oportere mysticae alicuius
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ luctandũ cũ hominib. qui
dicunt non sapit palato meo qͦd
sapere dicis tuo. dum tam̃ ea quȩ
diuinitꝰ p̃cipiuntur. aut mores pi¬
etatẽq formare. aut aliquid figura¬
te significare uel credant᷑ uel intel¬
ligant᷑. aut utrũq potius quam
neutrũ. dum tamen ⁊ ipsaquȩ figu¬
rate dicta uel facta intelligantur.
ad eosdem mores bonos pietatẽq
referantur. Ac ꝑhoc etiamsi ma¬
nicheis uel quibq aliis de his fi¬
guris rerũ gestarum nr̃ displicet
intellectꝰ. uel ratio uel opimo: il¬
lud sufficiat quod patresnr̃i quib
ds ꝑhibet bonȩ uitȩ. atq in suis
preceptis obedientiȩ testimoniũ.
ea ueritatis regula defenditur.
quȩ nisi prauis & distortis cordib dis-¬
plicere non possit. & quod ea scͥptura
cui ꝑuersitas erroris illius inimica
est. in quiblibet hominũ factis q̃
uel laudauit uel arguit uel tantũ
narrata nob̃ udicanda ꝓposuit. ip.¬

Expanded text:
non est luctandum cum hominibus, qui non est luctandum cum hominibus, qui dicunt: "non sapit palato meo, quod sapere dicis tuo", dum tamen ea, quae diuinitus praecipiuntur, aut mores pietatemque formare aut aliquid figurate significare uel credantur uel intellegantur aut utrumque potius quam neutrum; dum tamen et ipsa, quae figurate dicta uel facta intelleguntur, ad eosdem mores bonos pietatemque referantur. ac per hoc etiam si Manichaeis uel quibusque aliis de his figuris rerum gestarum noster displicet intellectus uel ratio uel opinio, illud sufficiat, quod patres nostri, quibus deus perhibet bonae uitae atque in suis praeceptis oboedientiae testimonium, ea ueritatis regula defenduntur, quae nisi prauis et distortis cordibus displicere non possit, et quod ea scriptura, cui peruersitas erroris illius inimica est, in quibuslibet hominum factis, quae uel laudauit uel arguit uel tantum narrata nobis iudicanda proposuit. ip
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quȩ ido posita sunt ut ex eis qͦ¬
dammodo religentur. ea quȩ illu
regem popłmq eiꝰ siue ꝓpriis siue
figuratis locutionib reb ue pro-¬
nuntient. Sicut eñi meytharis
& huiꝰcemodi organis musicis. ñ
quidẽ om̃ia quȩ tanguntur canoꝵ
aliquid resonant. s tantum corde.
cetro timen in toto cythare corpore
idõ fabricata sunt. ut eẽnt ubi iuinceͥ¬
rentur. unde & quo denderent᷑ ille
quas ad cantilene suauitatẽ modula¬
turus. ⁊ ꝑcussurus est artifex: itam
his ꝓpħicis narrationib. quȩ de reb
gestis hominũ ꝓpħico spũ delegunt᷑.
ut aliquid iam sonant significatiõe
futuroꝵ. aut si nichil tale significant.
ad hoc int̾ponunt᷑. ut sit unde illa si-¬
gnificantia tanquã sonantia cone¬
ctantur. Has autẽ rerũ gestarum
allegoricas narrationes. si nolunt
heretici sicut a nob̃ exponunt᷑ acci¬
pere. uel etiam nichil eas nis qͦd
ꝓprie sonant significare contendt̃:

Expanded text:
nisi quae ideo posita sunt, ut ex eis quonisi quae ideo posita sunt, ut ex eis quodam modo religentur ea, quae illum regem populumque eius siue propriis siue figuratis locutionibus rebusue praenuntient. sicut enim in citharis et huiuscemodi organis musicis non quidem omnia, quae tanguntur, canorum aliquid resonant, sed tantum chordae, cetera tamen in toto citharae corpore ideo fabricata sunt,. ut esset, ubi uincirentur, unde et quo tenderentur illae, quas ad cantilenae suauitatem modulaturus et percussurus. est artifex: ita in his propheticis narrationibus, quae de rebus gestis hominum prophetico spiritu deliguntur, aut aliquid iam sonant significatione futurorum aut, si nihil tale significant, ad hoc interponuntur, ut sit, unde illa significantia tamquam sonantia conectantur. Has autem rerum gestarum allegoricas narrationes si nolunt haeretici, sicut a nobis exponuntur, accipere uel etiam nihil eas, nisi quod proprie sonant, significare contendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
duca. Si macta ⁊ manduca: qͥuare ñ
etiam. concide & bibe. Ita ille uitulus
ꝑignẽ zeli & aciem uerbi & aquã bap¬
tisii : ab eis potius quos absorbere co¬
nabatur. absortꝰ ẽ. Si gͦ hȩc quoq loca
seͥpturarũ de quib eisde scripturis
calumpmant᷑ heretici ꝑscrutata. ⁊
quodã modo int̾rogata. quanto ui-¬
dent᷑ obscuriora. tanto mirabiliores
inse misterioꝵ thesauros latere respon¬
dent: qͥuantomagis impioꝵ blasphe¬
m a ora obmutescere om̃ino debent.
cum opilant᷑ aꝑtissima ueritate.
contra quã prefocato sp̃u quid mu-¬
sitent non inueniunt.⁊ malunt
miseri manifestatione eius suas
fauces opturari quã suauitate pec̾¬
caput illud quod ascendit in cȩlum.
& hoc corpꝰ eius quousq infinẽ labo¬
rat in terra. scribentiũ litteras uere
sacras om̃s parturiuit intentio. nec
ẽẽ quicquã credendũ ẽ. librorũ ꝓ-¬
pħicoꝵ contextione narratũ. quod
non significet aliquid futurorum :

Expanded text:
duca. si macta et manduca quare non duca. si macta et manduca quare non etiam:I concide et bibe? ita ille uitulus per ignem zeli et aciem uerbi et aquam baptismi ab eis potius quos absorbere conabatur absorptus est. Si ergo haec quoque loca scripturarum, de quibus eisdem scripturis calumniantur haeretici, perscrutata et quodam modo interrogata quanto uidentur obscuriora, tanto mirabiliorum in se mysteriorum thesauros latere respondent: quanto magis impiorum blasphema ora obmutescere omnino debent, cum oppilantur apertissima ueritate, contra quam praefocato spiritu quid mussitent non inueniunt, et malunt miseri manifestatione eius suas fauces obturari, quam suauitate peccaput illud, quod iam ascendit in caelum, et hoc corpus eius, quod usque in finem laborat in terra, scribentium litteras uere sacras omnis parturiuit intentio, nec esse quicquam credendum est librorum propheticorum contextione narratum, quod non significet aliquid futurorum,
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine imaginis corruptibi¬
lis hominis. ⁊ uolucrũ ⁊ quadrupe¬
dũ & serpentiũ. Ex hac quasi sapien¬
tia figuratꝰ ẽ. iste uitulus aureus: qͣ¬
lia solebant egẏptioꝵ etiam ipsi pri¬
mates & tanquã docti homines ado-¬
orare figmenta. Hoc gͦ uitulo signi¬
ficatũ ẽ om̃e corpꝰ id ẽ. om̃is societas
gentiliũ ydolatrie deditoꝵ. hanc
sacrilegam societatẽ dñs xp̃c illo
igne comburit. de quo in eugłio di¬
cit. ignẽ ueni mittere in terrã: ut
qm̃ non ẽ qui se abscondat a calore
eius. dũ in eũ credunt gentes igne
uirtutis eius. diabolica meis forma
soluat᷑. Demde totũ corpꝰ illud cõmi¬
nuitur : id÷. ab illa male conspiratio¬
nis conflatione discissum. uerbo ueri¬
tatis humiliat᷑. Et cõmunutum in
aqua mittitur. ut eos isrłitȩ id est
eũgłii predicatores ex baptismo in
sua membra hoc ẽ in corpꝰ dñicum
transferant: quoꝵ isrłitarũ petro
de ipsis gentib dictũ ẽ. macta &man¬

Expanded text:
orruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ei hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uitulo significatum est omne corpus, id est omnis societas gentilium idolatriae deditorum. hanc sacrilegam societatem dominus Christus illo igne comburit, de quo in euangelio dicit: ignem ueni mittere in terram, ut, quoniam non est qui se abscondat a calore eius, dum in eum credunt gentes, igne uirtutis eius diabolica in eis forma soluatur. totum deinde corpus illud comminuitur, id est ab illa malae conspirationis conflatione discissum uerbo ueritatis humiliatur et comminutum in aquam mittitur, ut eos Israhelitae, id est euangelii praedicatores, ex baptismo in sua membra, hoc est in corpus dominicum, transferant. quorum Israhelitarum Petro de ipsis gentibus dictum est: macta et man
Abbreviated transcription (Latin):
ex iuda. ⁊ om̃e magisteriũ atq unctio
iudȩoꝵ ut ueniret cui repositũ erat.
Uenit aũt cum suo pastore odollami¬
te cui nomen erat iras ⁊ int̾pretatur
odollamites testimoniũ in aqua. Cũ
hoc plane testimonio dñs uenit: ha-¬
bens qͥd̃ testimoniũ maiꝰ ioħ̃e. s tam̃
ꝓpt̃ oues infirmas. hoc testimonio est.
usus in aqua. Nam ⁊ ipse iras quod
nomen illiꝰ pastoris fuit: int̾ pretat᷑
frĩs mei uisio. Uidit om̃ino frẽm suũ
iohes. frẽm scdm semen abrahȩ. scđm
cognationẽ mariȩ matris eiꝰ. ⁊ helisa¬
beth matris suȩ : eundẽq dnm̃ ⁊ dm
suum. quia sicut ipse ait. explenitu¬
dine eiꝰ accepit. Uidit omĩno ⁊ id̃o in
natis mulierũ maior illo ñ exsurrȩx̃:
quia ex om̃ib p̾nuntiantib xp̃m.
ipse uidit quod multi iusti ⁊ ꝓphȩ cu¬
pierunt uidere ⁊ non uiderunt. Sa¬
lutauit ex utero. agnouit ꝑfe
ctius ex columba: & ido tan
Uenit aut̃ dñs ad oues ton

Expanded text:
ex Iuda et omne magisterium atque unctio ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Odollamite, cui nomen erat Iras; et interpretatur Odollamites "testimonium in aqua." cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam et ipse Iras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris. mei uisio." uidit omnino fratrem suum Iohannes, fratrem secundum semen Abrahae, secundum cognationem Mariae matris eius et Elisabeth matris suae eundemque dominum et deum suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiantibus Christum ipse uidit, quod multi iusti et prophetae cupierunt uidere et non uiderunt; salutauit ex utero, agnouit perfctius ex columba, et ideo tauenit autem dominus ad oues tond
Abbreviated transcription (Latin):
petentes uxorẽ. nullũ maritũ
appetite. usq ad mortẽ ꝑsequen¬
tes: tamer dauiticũ meritũ. cũ iste
illa fecisset apud dm habere ñ posst̃.
Tantũ int̾ ẽ. qͥd cuiq in seipso quan¬
tũq displiceat. ut penitꝰ exstirpetur:
⁊ quid ꝓ eofructiferũ ⁊ opulentum
ingenti feracitate consurgat. Quia
⁊ agricolȩ plus placent agri. qͥ spinis
etiã magnis eradicatis centenum
ꝑfert̃: quã qui nullas unquã spmas
habuerunt ⁊ uix ad tricenũ ꝑueni¬
unt. Sic ⁊ moysen famulũ qĩ fidelis¬
simũ in tota domo eiꝰ mynistrũ legis

Expanded text:
petentes uxorem, nullum, maritum petentes uxorem, nullum, maritum adpetitae usque ad mortem persequentes tamen Dauidicum meritum, cum iste illa fecisset, apud deum habere non possunt. tantum interest, quid cuique in se ipso quantumque displiceat, ut penitus exstirpetur, et quid pro eo fructiferum et opulentum ingenti feracitate consurgat, quia et agricolae plus placent agri, qui spinis etiam magnis eradicatis centenum proferunt, quam qui nullas umquam spinas habuerunt et uix ad tricenum perueniunt. Sic et Moysen famulum dei fidelissimum in tota domo eius, ministrum legis
Abbreviated transcription (Latin):
aliuid in eũgłio discimꝰ. cũ eadem
uox petri audit᷑ confitentis xp̃m
filiũ dĩ: quȩ etiam demoniorum
de emittentiũ : Pinde insimil de ooyse¬
uoce fides petri laudat᷑: demoni¬
orũ immunditia cohibet᷑. Aquo
nisi ab illo qui non aure huma-¬
na s diumna mente radices inter-¬
nas uocũ illarũ nosset inspicere:
⁊ sine ulla falsitate discernere:
Quã multi enĩ ⁊ alii hommes di¬
cunt. xpm filiũ dei uiui: nec ta-¬
men petri meritis comparantur.
Non solũ illi qͥ dicturi sunt millo
die dñe dñe ⁊ audituri discedite
a me: s etiam illi qͥ segregabunt᷑
ad dexterã. In quib plurimmi nec
unquã xpm̃ uel semel negauert̃.
nec eiꝰ ꝓ nr̃a salute passionẽ imꝓ.¬
bauerunt. nec gentes iudaizare
coegerunt: ⁊ tamen petro qui ħ
fecit sedenti in duodecĩ sedibus.
⁊ non solũ duodecĩ tribꝰ uerum &
angłos iudicanti. impares appare-¬
bunt. Ita etiam multi nullius ap¬

Expanded text:
aliud in euangelio discimus, cum eadem aliud in euangelio discimus, cum eadem uox Petri auditur confitentis Christum filium dei, quae etiam daemoniorum de emittentium? proinde in simili uoce fides Petri laudatur, daemoniorum inmunditia cohibetur. a quo, nisi ab illo, qui non aure humana. sed diuina mente radices internas uocum illarum nosset inspicere et sine ulla falsitate discernere? quam multi enim et alii homines dicunt Christum filium dei uiui nec tamen Petri meritis conparantur, non solum illi, qui dicturi sunt in illo die: domine, domine et audituri: discedite a me. sed etiam illi, qui segregabuntur ad dexteram, in quibus plurimi nec umquam Christum uel semel negauerunt nec eius pro nostra salute passionem inprobauerunt nec gentes iudaizare coegerunt, et tamen Petro, qui haec fecit, sedenti in duodecim sedibus et non solum duodecim tribus, uerum et angelos iudicanti inpares adparebunt? ita etiam multi nullius ad
Abbreviated transcription (Latin):
ui: non meruit audire qͦd dauid.
quod ei dñs ignouisset : Nunqͥd¬
ꝑsonarũ acceptio ẽ apud d̃m: Ab¬
sit. S in simili uoce quã sensus
humanꝰ audiebat dissimile pectꝰ
erat : quod diuimꝰ ocłs discernebat.
Quid talib docem᷑ eremplis. nͥ reg¬
nũ cȩloꝵ intra nos ẽẽ. ⁊ de intimis
nr̃is dm̃ colere nos debere. ut exha¬
bundantia cordis os loquit᷑. non
aut ut popłs labiis honoret. cor
aũt eoꝵ longe sit ab eo: neq iudica¬
re aliter audeamꝰ de hominib qͦrũ
interiora uidere ñ possumꝰ. quam
ds qui hoc potest & falli aut cor¬
rũpi non potest : Cuiꝰ euidentissi¬
mã sententiã de dauid cũ diuinȩ
scripturȩ contineat tam sublimis
ar ionts muliũ ridenda uel
rotius dole ida ẽ. alit̃ sui: iens hu-¬
mana temeritas. Eĩs quippe diuu¬
nis lil rii de ant qͥs uiris creden¬
diri. e: quitam longe futura dixe-¬
runt quȩ p̃sentia nc̃ uident᷑. Qͥd

Expanded text:
ui," non meruit audire, quod Dauid, ui," non meruit audire, quod Dauid, quod ei dominus ignouisset? num personarum acceptio est apud deum ? absit. sed in simili uoce, quam sensus humanus audiebat, dissimile pectus erat, quod diuinus oculus discernebat. quid talibus docemur exemplis nisi regnum caelorum intra nos esse et de intimis nostris deum colere nos debere, ut ex abundantia cordis os loquatur. non autem ut populus labiis eum honoret, cor autem eorum longe sit ab eo, neque iudicare aliter audeamus de hominibus. quorum interiora uidere non possumus, quam deus, qui hoc potest et falli aut corrumpi non potest, cuius euidentissimam sententiam de Dauid cum diuinae scripturae contineat tam sublimis auctoritas, multum ridenda uel potius dolenda est aliter sentiens humana temeritas ? eis quippe diuinis libris de antiquis uiris credendum est, qui tam longe futura dixerunt. quae praesentia nunc uidentur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ pret̾missa ẽ in illo scđm dĩ
cõminationẽ flagelli paterm disci¬
plina: ut & confessus in ȩt̾nũ libera¬
ret᷑. ⁊ afflictꝰ temporalit̾ ꝓbaretur.
haut uͦ mediocrȩ fidĩ robur fuit.
baut paruũ mitis ⁊ obedientis ani¬
mi indiciũ. cum audisset a ꝓpħa qͦd
sibi ds̃ ignouisset. ⁊ tam̃ quȩ fuerat
cõminatꝰ consequent᷑ euenissent. ñ
se dicere ꝓph̃ȩ deceptũ eẽ mendatio:
nec murmurare aduersus dm. qͦͣsi
falsam peccatoꝵ indulgentiã eius¬
ꝓnuntiauerit. Intelligebat enim
uir alte sc̃s. ⁊ non contra dm. s ad
dm leuans animã suam. nͥ dñs ẽẽt
confitenti penitentiq ꝓpitiꝰ. quan¬
tũ penarũ ȩternarũ eius ẽẽnt dig¬
na peccata. ꝓ quib cũ temporalibꝰ
emendationib ureret᷑. uidebat er¬
gase ⁊ manere ueniam.⁊ ñ negligi
medicinã. Cur aut̃ saul ꝑsamuelẽ
correptꝰ. cũ diceret etiã ipse pecca¬

Expanded text:
neque enim praetermissa est in illo secundum dei neque enim praetermissa est in illo secundum dei comminationem flagelli paterni disciplina, ut et confessus in aeternum liberaretur et adflictus temporaliter probaretur. haud uero mediocre fidei robur fuit, aut paruum mitis et oboedientis animi indicium, cum audisset a propheta, quod sibi deus ignouisset, et tamen quae fuerat comminatus consequenter euenissent, non se dicere prophetae deceptum esse mendacio nec murmurare aduersum deum, quasi falsam peccatorum eius indulgentiam pronuntiauerit. intellegebat enim uir alte sanctus et non contra deum, sed ad deum leuans animam suam, nisi dominus esset confitenti paenitentique propitius, quantum poenarum aeternarum eius essent digna peccata; pro quibus cum temporalibus emendationibus ureretur, uidebat erga se et manere ueniam et non neglegi medicinam. cur autem Saul per Samuhelem correptus, cum diceret etiam ipse "pecca
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitẽ. qui ⁊ paternũ cubile patͥs
nefariis maculauerat. ⁊ contra pa-¬
trẽ scelestum bellũ gerebat. ⁊ uellet
conseruatũ ⁊ fleret occisũ: animȩ
scł tantis criminib inuolute sem¬
piternas p̃uidens penas. quib eua¬
dendis eũ ꝑ penitentiã corrigendã.
uiuere cupiebat humiliatũ. Hȩc
ralia multa laudanda ⁊ imitanda
in illo scõ repperiunt᷑ uiro. si non ꝑ¬
uersus animꝰ eam scripturã quȩ de
illo loqͥt᷑ ꝑscrutet᷑: maxime si men¬
te subdita ⁊ pia ⁊ plane fideli sequa¬
mur sententiã di. qui eiꝰ nouerat
occulta cordis. ubi in conspectu eiꝰ
qui falli non potest ita placuit.
ut etiam filiis imittandis ab illo ꝓ¬
poneret᷑. Quid eñĩ aliud quã cor¬
dis eiꝰ ꝓfunda cernebat spc̃ di. qͣn-¬
do correptꝰ ꝑ ꝓpħam dixit. peccaui.
continuoq ad hoc unũ uerbũ au-¬
dire meruit. quod acciꝑet ueniam:
Ad quã rem nͥ ad sempiternã salutẽ:

Expanded text:
praecipitem, qui et paternum cubile stupris praecipitem, qui et paternum cubile stupris nefariis maculauerat et contra patrem scelestum bellum gerebat, et uellet conseruatum et fleret occisum, animae scilicet tantis criminibus inuolutae sempiternas praeuidens poenas, quibus euadendis eum per paenitentiam corrigendum uiuere cupiebat humiliatum. haec et alia multa laudanda et imitanda in illo sancto reperiuntur uiro, si non peruersus animus eam scripturam, quae de illo loquitur, perscrutetur, maxime si mente subdita et pia et plane fideli sequamur sententiam dei, qui eius nouerat occulta cordis, ubi in conspectu eius, qui falli non potest, ita placuit, ut etiam filiis suis imitandus ab illo proponeretur. Quid enim aliud quam cordis eius profunda cernebat spiritus dei, quando correptus per prophetam dixit "peccaui" continuoque ad hoc unum uerbum audire meruit, quod acceperit ueniam? ad quam rem nisi ad sempiternam salutem?
Abbreviated transcription (Latin):
tio pastorał. ut ꝓ eis ipse uellet mori
quando popło numerato peccatum
elationis eius. sic pimire placuit dõ.
ut eundẽ numerũ minueret morte
multoꝵ euiꝰ multitudine cor regis
suꝑbia fuerat p̾temptatũ. In qͦ occul¬
to iudicio d̾s apud quẽ non ẽ iniqͥtas.
⁊ quos nouerat indignos hac uita.
subtraxit huic uitȩ: & in illo quide
hominũ copia se extulerat. tumorẽ
animi humani eiꝰdẽ copiȩ diminuti¬
one sanauit. Ibi tam religiosus dei
timor. sacramentũ xp̃i in sc̃ã unctio¬
ne seruabat. ut cor eiꝰ pia sollicitu¬
dine trepidauerit. quando exigu¬
am particulam de ueste ipsius saulis
latent̃ abscidit: ut haberet unde
fidem faceret. quã nollet eũ cum
posset occidere. Ibi tanta prudentia¬
mentia. ut cũ innocentẽ puerũ ꝓ qͦ
egrotante multis lacrimis ⁊ humili¬
tatis sordib sese abiciens. dñm fue¬
rat dep̾catꝰ. mortuũ non luxerit.
itẽ iuuenẽ filiũ parricidali furore

Expanded text:
tio pastoralis, ut pro eis ipse uellet mori, tio pastoralis, ut pro eis ipse uellet mori, quando populo numerato peccatum elationis eius sic punire placuit deo, ut eundem numerum minueret morte multorum, cuius multitudine cor regis fuerat superbia pertemptatum: in quo occulto iudicio deus, apud quem non est iniquitas, et. quos nouerat indignos hac uita, subtraxit huic uitae et in illo, qui de hominum copia se extulerat, tumorem animi humani eiusdem copiae diminutione sanauit. ibi tam religiosus dei timor sacramentum Christi in sancta unctione seruabat, ut cor eius pia sollicitudine trepidauerit, quando exiguam particulam de ueste ipsius Saulis latenter abscidit, ut haberet, unde illi fidem faceret. quam nollet eum, cum posset, occidere. ibi tam prudenmentia, ut cum innocentem puerum, pro quo aegrotante multis lacrimis et humilitatis sordibus sese abiciens dominum fuerat deprecatus, mortuum non luxerit, idem iuuenem filium parricidali furore
Abbreviated transcription (Latin):
atii discern. Nam legant isti ⁊
uideant in dauid plura dm redar-¬
guisse: quã faustũ. S ibi ẽ.⁊ peni¬
tentiȩ sacrificiũ. ibi ẽ. illa incõpa-¬
rabił mansuetudo. usq ad imma-¬
nissimũ & atrocissimũ mnimicum:
qui quotiens illi ẽ. in manꝰ fortissi-¬
mas datꝰ. totiens ab illo ẽ. de ma-¬
nib piissimis dimissus illesus.
Ibi memorabilis humilitas sub flgel¬
lodi. ⁊ ceruix regia dm̃co iugo ita sub.¬
dita. ut armatꝰ ⁊ comitatꝰ armatis.
amara ex inimiei ore conuitia patien¬
tissime sustineret. suũq comitẽ accen¬
sum iracundia. quod talia rex eius
audiret. etiã iamq in conuiciatoris ca¬
put dextera ultrice ꝑgentẽ modestissi¬
me refrenaret. regali suȩ iussioni diui¬
ni tuoris pondus adiciens. & dicens
meritis suis hoc redditũ diuino uidi¬
cio. quo ille iniuriosus missus ẽẽt:
ut in eũ talia iacularet᷑ obꝓbria. lbi
in gregem sibi cõmissũ tanta dilec¬

Expanded text:
atque discerni. nam legant isti et atque discerni. nam legant isti et uideant in Dauid plura deum redarguisse quam Faustum; sed ibi est et paenitentiae sacrificium, ibi est illa inconparabilis mansuetudo usque ad inmanissimum et atrocissimum inimicum, qui, quotiens illi est in manus fortissimas datus, totiens ab illo est de manibus piissimis dimissus inlaesus. ibi memorabilis humilitas sub flagello dei et ceruix regia dominico iugd ita subdita, ut armatus et comitatus armatis amara ex inimici ore conuicia patientissime sustineret suumque comitem accensum iracundia, quod talia rex eius audiret et iam iamque in conuiciatoris caput dextera ultrice pergentem modestissime refrenaret. regali suae iussioni diuini timoris pondus adiciens et dicens meritis suis hoc redditum superno iudicio, quo ille iniuriosus missus esset, ut in eum talia iacularetur obprobria. ibi in gregem sibi commissum tanta dilec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uentriloquos de regnosuo deleuit.
Aut quia laudabił erat dauid: ido
peccata eius quȩ d̃s quoq arguit ꝑ
ꝓpħiam. uel approbanda uł mutan¬
da sunt: Sicut nec inpontio pila-¬
to uituperandũ ẽ. quod aduersus
excusationes iudȩoꝵ innocentem
dñ udicauit. nec in petro lau¬
dandũ ẽ. quod eundẽ dnm̃ t̃ nega¬
uit. uel unde ab ipso sathanas ap¬
pellatꝰ ẽ. quod ñ sapiendo quȩ d̃ĩ
sunt eum uoluit a passione hoc ÷
a nr̃a salute reuocare: paulo ante
dictꝰ beatꝰ. paulo post dictꝰ ẽ satha-¬
nas. S qͥd in illo obtinuerit: apo¬
stolatꝰ eius ⁊ martyrii corona testa¬
tur. Sic itaq ⁊ regis dauid legimiꝰ
peccata: s legimꝰ etiam recte facta.
In quo aũt preualuerit. ⁊ unde
quid uicerit satis in ꝓmptuẽ: ñ
maliuole cecitati qua in scõs libroᷤᷤ
⁊ iuiros faustꝰ irruebat. s religiosȩ
prudentiȩ. qua ⁊ auctoritas diui¬
na ⁊ merita humana posst̾ cerni.

Expanded text:
et uentriloquos de regno suo deleuit, et uentriloquos de regno suo deleuit, aut quia laudabilis erat Dauid, ideo peccata eius, quae deus quoque arguit per prophetam, uel adprobanda uel imitanda sunt. sicut nec in Pontio Pilato uituperandum est, quod aduersus accusationes Iudaeorum innocentem dominum iudicauit, nec in Petro laudandum est, quod eundem dominum ter negauit, uel unde ab ipso satanas appellatus est, quod non sapiendo, quae dei sunt, eum uoluit a passione, hoc est a nostra salute reuocare, paulo ante ergo dictus beatus, paulo post dictus est satanas. sed quid in illo obtinuerit, apostolatus eius et martyrii corona testatur. Sic itaque et regis Dauid legimus peccata, sed legimus etiam recte facta. in quo autem praeualuerit, aut unde quid uicerit, satis in promptu est non maliuolae caecitati, qua in sanctos libros et uiros Faustus inruebat, sed religiosae prudentiae, qua et auctoritas diuina et merita humana possunt cerni
Abbreviated transcription (Latin):
ta quippe dĩ ⁊ hominis ubiq con¬
seruans. parentes bonos⁊ malos
ꝓpt̃ conuenientiã humanitatis
non spreuit: partũ aũt uirginis
ꝓpt̾ miracłm diumitatis elegit.
Inanit̃ gͦ faustꝰ inseipsum potius
dente sacrilego seuiens. scãm serip¬
turã quam totꝰ iam mundus me¬
rito uenerat᷑ accusat. quȩ ut supͣ
dixi. tanquã speculi fidelis nitor.
nullius accipit adulandã ꝑsonam:
s & laudanda ⁊ uttuperanda ho¬
minũ facta. uel ipsa udicat. uel
legentib iudicanda ꝓponit. nec so¬
lum homines ipsos uel uitupera¬
biles uel laudabiles intimans. ue¬
rũ etiã quedã inuituperabilib
laudanda.⁊ in laudabilib uitupe¬
randa ñ tacens. Neq enĩ qͥa uitu¬
perabilis homo erat saul. ido ñẽ
laudabile factũ eiꝰ. quod gustatũ
de anathemate tam diligenter
scrutatꝰ. tam seuere uindicare
conatus ẽ. obediens d̃o qui hoc
fieri ꝓhibuerat: uel quod phitones

Expanded text:
nta quippe dei et hominis ubique connta quippe dei et hominis ubique conseruans parentes et bonos et malos propter conuenientiam humanitatis non spreuit, partum autem uirginis propter miraculum diuinitatis elegit. Inaniter ergo Faustus in se ipsum potius dente sacrilego saeuiens sanctam scripturam, quam totus iam mundus merito ueneratur, accusat: quae, ut supra dixi, tamquam speculi fidelis nitor nullius accepit adulandam personam. sed et laudanda et uituperanda hominum facta uel ipsa iudicat uel legentibus iudicanda proponit, nec solum homines ipsos uel uituperabiles uel laudabiles intimans, uerum etiam quaedam in uituperabilibus laudanda et in laudabilibus uituperanda non tacens. neque enim quia uituperabilis homo erat Saul ideo non est laudabile factum eius, quod gustatum de ana themate tam diligenter scrutatus, tam seuere uindicare conatus est oboediens deo, qui hoc fieri prohibuerat, uel quod pythones
Abbreviated transcription (Latin):
iacob. cũ eos benediceret suꝑ caput
eius accusando ⁊ detestando non ta-¬
cuit. Hoc gͦ crimen potiꝰ faustꝰ obice¬
ret. ubi non error ex habitu meretͥ¬
co. s om̃ino uoluntaria contamina¬
tio pat̾ni lectuli apparet: nisi ⁊ ipsã
thamar plus odisset. quod illo con¬
cubitu nichil aliud quã parere uo¬
luit. quã si sola libidine carnalis
res culpando. incarnationi eiꝰ fidẽ
derogari uoluisset: ignorans miser
uersssimũ et ueracissimũ saluatorẽ.
non solũ loquendo s etiã nascen¬
do magistrũ extitisse. fideles enim
eius uenturi ex om̃ibꝰ. gentib etiã
riut: parentii suoꝵ mi quitates sibi
congruens. uitatis. qui uloca ⁊nꝰ
orat ad nuptias bonos ⁊ malos. etiã
nasci uoluit de bonis ⁊ malis: ut
ꝓpħiam pasche. qua p̃cept̾ͥ ẽ. man¬
⁊ ucari agnꝰ acceptꝰ ex ouib ⁊ capͥs.
tanquã iustis ⁊ miustis: ad se p̾figu¬
randũ precessisse firmaret. Docum̃¬

Expanded text:
Iacob. cum eos benediceret, super caput Iacob. cum eos benediceret, super caput eius accusando et detestando non tacuit. hoc ergo crimen potius Faustus obiceret, ubi non error ex habitu meretricio, sed omnino uoluntaria contaminatio paterni lectuli adparet, nisi et ipsam Thamar plus odisset, quod illo concubitu nihil aliud quam parere cuperet, quam si sola libidine carnalis res culpando incarnationi eius fidem derogari uoluisset, ignorans miser uerissimum et ueracissimum saluatorem non solum loquendo, sed etiam nascendo magistrum extitisse. fideles enim eius uenturi ex omnibus gentibus etiam runt parentum suorum iniquitates sibi congruens invitatis, qui vocaturus erat ad nuptias bonos et malos , etiam nasci voluit de bonis et malis: ut prophetiam paschae. qua praeceptus est manducari agnus acceptus ex ouibus et capris tamquam iustis et iniustis, ad se praefigurandum praecessisse firmaret. docume
Abbreviated transcription (Latin):
hibet p̃cipue benedictꝰ. ⁊ supra
om̃s laudatꝰ est. Quin immo hie
exp̃ssus apparet. ñ ad ipsũ s ad xpm̃
qui ex eiꝰ tribu prenuntiabat᷑ in car¬
ne uenturꝰ illam ꝑtinere ꝓph̃iam:
o iđo magiꝰ flaguum eiꝰ druna seͥp¬
tura tacere non lebuit sicu̾e non
tacuit. ut in uerhis patris eiꝰ qnib
post illud u̾edecus ita lauda᷑:. quia
ipse ñ agnoscit᷑ alius requirat᷑: quan¬
qua faustꝰ dente maledico hoc ipsũ
intelligat᷑ ordere uoluisso. quod
xp̃c a nob̃ ei eiꝰ tribu uenisse p̃dicat᷑.
maximeq in generationib patrũ
eiꝰ qr as matłis cũglista cõmemorat.
etiam zara quẽ thamar ipsa ex illo
conceptu peperit. muenit᷑. Na si
stirpẽ iacob ñ xp̃igenerationẽ uel¬
let reprehendere. habebat magi'
pͥrutiuũ ruben. qui pat̾nũ thorũ
nefaria libidme iuolauit. qualem
fornicationẽ apłs nec ingentib di¬
cit auditã: quod factũ etiã ipse pat̃

Expanded text:
perhibet, praecipue benedictus et supra perhibet, praecipue benedictus et supra omnes laudatus est. quin immo hinc expressius adparet non ad ipsum, sed ad Christum, qui ex eius tribu praenuntiabatur in carne uenturus, illam pertinere prophetiam, et ideo magis flagitium eius diuina scriptura tacere non debuit, sicut non tacuit, ut in uerbis patris eius, quibus post illud dedecus ita laudatur, quia ipse non agnoscitur, alius requiratur. Quamquam Faustus dente maledico hoc ipsum intellegatur mordere uoluisse, quod Christus a nobis ex eius tribu uenisse praedicatur, maxime quia in generationibus patrum eius, quas Matthaeus euangelista commemorat, etiam Zara. quem Thamar ipsa ex illo conceptu peperit, inuenitur. nam si. stirpem Iacob, non Christi generationem uellet reprehendere, habebat magis primitiuum Ruben, qui paternum torum nefaria libidine uiolauit: qualem fornicationem apostolus nec in gentibus dicit auditam. quod factum etiam ipse pater
Abbreviated transcription (Latin):
eũgłio ñ detestat᷑ herodis crudelita¬
tem: cͥũ de xp̃i natiuitate sollicitꝰ.
tot infantes iussit occidi: At hoc
factũ ib ñ uituperat᷑: s tantũ nar¬
rat᷑. S nec hoc inanichei uesana mi¬
pudentia falsũ ẽẽ. contendant. qͥa
⁊ ipsam. xp̃i natiuitatẽ qua herodes
ꝑturbatꝰ ẽ. negant. ipsorũ iudeorũ
immanitatẽ ⁊ cecitatẽ legant. quẽ¬
admodũ illic tantũmͦ narret᷑. non
uituperet᷑: ⁊ tam̃ ab om̃ib deteste¬
tur. S inquiunt iste iudas quicũ
sua nuru concubuit: int̾ duodecĩ
patriarchas cõputat᷑. Quid eñĩ: &
ille uidas qͥ dñm tradidit. nonne
int̾ duodecĩ apłos numeratꝰ ẽ: et
cũ eis unꝰ ex eis ad p̃dicandũ eũgłiũ
diabolus missus ẽ:S adhuc respon¬
dent ⁊ dicunt. Ille post tale facinꝰ
ro exemptꝰ ẽ: iste aũt post hanc tͣ¬
pitudinem int̾ fr̃s suos ab illo patͦ.
cui tam magnũ testimoniũ ds ꝑ

Expanded text:
euangelio non detestatur Herodis crudelitaeuangelio non detestatur Herodis crudelitatem, cum de Christi natiuitate sollicitus tot infantes iussit occidi? at hoc factum ibi non uituperatur, sed tantum narratur. sed ne hoc Manichaei uesana inpudentia falsum esse contendant, quia et ipsam Christi natiuitatem, qua Herodes perturbatus est, negant, ipsorum Iudaeorum inmanitatem et caecitatem legant, quemadmodum illic tantummodo narretur, non uituperetur, et tamen ab omnibus detestetur. Sed, inquiunt, iste ludas, qui cum sua nuru concubuit, inter duodecim patriarchas conputatur. quid enim? et ille ludas, qui dominum tradidit, nonne inter duodecim apostolos numeratus est et cum eis unus ex eis ad praedicandum euangelium diabolus missus est? sed adhuc respondent et dicunt: ille post tale facinusro exemptus est; iste autem post hanc turpitudinem inter fratres suos ab illo patre, cui tam magnum testimonium deus
Abbreviated transcription (Latin):
sulta illa ȩt̾na lege iusticiȩ. quȩ
naturalem ordinẽ ꝑturbari uetat.
non utiq tantũmͦ corporũ. s maxi-¬
me ac pͥmitꝰ animoꝵ. quia in pro¬
creandis filiis ordinatam societa¬
tem non oustodiuit merito culpabi¬
lis inuenit᷑: qͥuid mirũ si peccatrix
a peccatore laudatur: Qđ ita nob̃
faustus uł ipsa manichea ꝑuersitas
arbitrat᷑ aduersum: quasi nob̃ in
illiꝰ scripturȩ ueneratione dignoq
preconio. uitia hominũ quȩ illa
cõmemorat. necesse sit approbare.
Quin potiꝰ necesse est. ut quanto
illã religiosius accipimꝰ: tantofiden¬
tius illa culpemꝰ. quȩ ꝑ eiꝰ ueritatẽ
certiꝰ culpanda didicimꝰ. Ibi enmni
fornicatio ⁊ om̃is illicitꝰ concubitꝰ. di¬
uino iure dampnat᷑. Ac ꝑ hoc cum
talia quorũdã facta cõmemorat. de
quib eo loco suam taceat sententiã
iudicanda nob̃ ꝑmittit: non laudan¬
da prescribit. Quis eñi nr̃m in ipso

Expanded text:
sulta illa aeterna lege iustitiae, quae sulta illa aeterna lege iustitiae, quae naturalem ordinem perturbari uetat, non utique tantummodo corporum, sed maxime ac primitus animorum, quia in procreandis filiis ordinatam societatem non custodiuit, merito culpabilis inuenitur — quid mirum, si peccatrix a peccatore laudatur? Quod ita nobis Faustus uel ipsa Manichaea peruersitas arbitratur aduersum, quasi nobis in illius scripturae ueneratione dignoque praeconio uitia hominum, quae illa commemorat, necesse sit adprobare; quin potius necesse est, ut, quanto illam religiosius accipimus, tanto fidentius illa culpemus, quae per eius ueritatem certius culpanda didicimus. ibi enim fornicatio et omnis inlicitus concubitus diuino iure damnatur. ac per hoc, cum talia quorundam facta commemorat, de quibus eo loco suam taceat sententiam, iudicanda nobis permittit, non laudanda praescribit. quis enim nostrum in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
atq anulũ ꝓtulisset. dicens ab
eo se grauidatã cuiꝰ pignora illa
ẽẽnt. ubi ea quȩ dederat ille cog¬
nouit. istam magis quã so iustifĩ¬
catũ ẽẽ respondit : quod ei filiũ
suũ maritũ conung̾e̾ noluisset.
qua destitutione compulsa. illo mͦ
potius quam nułlo modo posteritatẽ
non aliurde quã ab eadem stirpe con¬
quireret. In qua sententia ñ eã iusti-¬
ficatam. s eam magisqu̾a se iustifica¬
tam dicens. nec ipsam laudauit. s
in sui comꝑatione p̃posuit: deside¬
riũ scł habende ꝓlis quo ducta illa
se socero supposuerat minꝰ culpans.
quã libidinosi concubitꝰ ardorem.
quo ipse uelud ad meretricẽ uictꝰ
intrauerat. sicut quibdã dicitur
iustificatis sodomã. id ÷ tantũ pec-¬
castis ut uob̃ sodoma cõparata iꝰta
uideat᷑. Quanquã etiã si hȩc muli-¬
er non in peioris facti comparatio¬
ne minꝰ culpata. s om̃ino a socero
laudata intelligat᷑. quȩ tam̃ con-¬

Expanded text:
atque anulum protulisset dicens ab atque anulum protulisset dicens ab eo se grauidatam, cuius pignora illa essent, ubi ea, quae dederat, ille cognouit, istam magis quam se iustificatam esse respondit, quod ei filium suum maritum coniungere noluisset, qua destitutione conpulsa illo modo potius quam nullo modo posteritatem non aliunde quam ab eadem stirpe conquireret. in qua sententia non eam iustificatam, sed eam magis quam se iustificatam dicens nec ipsam laudauit, sed in sui conparatione praeposuit, desiderium scilicet habendae prolis, quo ducta illa se socero subposuerat, minus culpans quam libidinosi concubitus ardorem, quo ipse uelut ad meretricem uictus intrauerat: sicut quibusdam dicitur: iustificastis Sodomam, id est tantum peccastis, ut uobis Sodoma conparata iusta uideatur. quamquam etiamsi haec mulier non in peioris facti conparatione minus culpata, sed omnino a socero laudata intellegatur — quae tamen con
Abbreviated transcription (Latin):
quippe de honestat emptorẽ: turpitu¬
do uenał. Ac ꝑ hoc iudas ⁊ sic grauiꝰ
peccasset sinurũ sciens cũ ea concũ¬
bere uoluisset: si enĩ uir ⁊ uxor sicut
dñs dicit. non iam duo s una caro ẽ.
non alit̾ mirꝰ ẽ deputanda quã filia:
tam̃ eũ quantũ in ipso erat deformit̃
cũ meretrice cubasse non dubiũ est.
At illa quȩ socerũ fefellit. non carnis
eius concupiscentia. nec meretricitie
mercedis cupiditate peccauit. s ex
ipso sanguine ꝓlẽ requirens. ex quo
denegato habere ñ potuit: patri
eoꝵ socero suo fetandũ corpꝰ fraude
subiecit. pignore mercedis accepto
quod non ad ornanentũ s ad testi¬
monuĩ reseruauit. Meliꝰ qͥde sine filiis remanẽt
qͣm sine uire matͥmonii mat̾ fieret. Longe tñ
alia intentione peccauit. quod
filiis suis ꝓuidit patrẽ socerum
suũ: quã si eum sibi concupiuiss
adulterũ. Deniq cũ iussu eiꝰ ꝓclu¬
ceretur ad mortẽ. ⁊ uirgã. monile

Expanded text:
quippe dehonestat emptorem turpituquippe dehonestat emptorem turpitudo uenalis; ac per hoc ludas etsi grauius peccasset, si nurum. sciens cum ea concumbere uoluisset — si enim uir et uxor. sicut dominus dicit "non iam duo, sed una caro" est, non aliter nurus est deputanda quam filia — tamen eum, quantum in ipso erat, deformiter cum meretrice cubasse non dubium est. at illa, quae socerum fefellit, non carnis eius concupiscentia nec meretriciae mercedis cupiditate peccauit, sed ex ipso sanguine prolem requirens, ex quo denegato habere non potuit, patri eorum socero suo fetandum corpus fraude subiecit pignore mercedis accepto, quod non ad ornamentum, sed ad testimonium reseruauit. melius quidem sine filiis remaneret quam sine iure matrimonii mater fieret; longe tamen alia intentione peccauit, quod filiis suis patrem prouidit socerum suum, quam si eum sibi concupisset adulterum. denique cum iussu eius produceretur ad mortem et uirgam, monile
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Ubiem̃ litterarũ illarũ laudat᷑
est udas: Quid de illo boni scrip¬
tura illa testificata est: nͥ quod in
ꝓpħia xp̃i qui ex eiꝰ tribu prenumti¬
abat᷑ in carne uenturꝰ. benedictio¬
ne patris sui p̃ceteris cõmendatꝰ
emimut᷑: Ceterũ ad id quod eum
dimus nos aliud. quod frẽm suũ
ioseph megyptũ uendidit. Nũqͥd
cuiꝰdã membra distorta de prauant
lucẽ: qͥuȩ cuncta demonstrat: Sic
nec cuiꝰpiam malefacta. malã scͥp-¬
turã faciunt: qua ꝓdente legenti¬
b innotescunt. Consulta qͥppe et̃na
lex illa quȩ ordinẽ naturalẽ conser¬
uari iubet ꝑturbari uetat. ñ nisi
pagationis causa. statuit hominis
concubitũ fieri: ⁊ hoc non nͥ socialit᷑
ordinato conubio. qͦd ñ ꝑuertat
unculũ pacis. Et ido ꝓͥstitutio fe¬
minarũ non ad substituendam ꝓlem.
s ad satiandam libidinẽ ꝓpositarũ: di-¬
uina atq ȩterna lege dampnat᷑. Omnẽ

Expanded text:
tis. ubi enim litterarum illarum laudatus tis. ubi enim litterarum illarum laudatus est ludas ? quid de illo boni scriptura illa testata est, nisi quod inibu praenuntiabatur in carne uenturus, benedictione patris sui prae ceteris commendatus eminuit? Ceterum ad id, quod eum dimus nos aliud, quod fratrem suum Ioseph in Aegyptum uendidit. numquid cuiusquam membra distorta deprauant lucem, quae cuncta demonstrat? sic nec cuiuspiam malefacta malam scripturam faciunt, qua prodente legentibus innotescunt. consulta quippe aeterna lex illa, quae ordinem naturalem conseruari iubet, perturbari uetat, non nisi propagationis causa statuit hominis concubitum fieri, et hoc non nisi socialiter ordinato conubio, quod non peruertat uinculum pacis et ideo prostitutio feminarum non ad substituendam prolem. sed ad satiandam libidinem propositarum diuina atque aeterna lege damnatur. omnem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cauendũ. Porro si peccatum loth
cui ꝑibitũ ẽ. ancequã peccaret iusti¬
ciȩ testimoniũ. ñ modo ñ decolorat
diuinitatẽ dĩ. uł scripturȩ illiꝰ ue¬
ritatẽ. uerũetiã laudandã diligen¬
damq cõmendat. quod tanquã
speculi fidelis nitor. ad motarum
sibi ꝑsonarũ. ñ solũ quȩ pulchra
atq integra s etiã quȩ deformia ui-¬
tiosaq sunt indicat: qͥuantomagis
factum uidȩ quod cũ sua nuru concu-¬
buit. nichil omnino affert. unde auc̃¬
toritas sc̃a culpet᷑. quȩ in illis libris fi¬
data ꝑsistens. non tantũ paueissimoꝵ
manicheoꝵ calumpniosas argutias
uerũetiam gentiliũ. tot tantoꝵq
popłoꝵ horrendas inimicitias diui-¬
no iure contempnit. quos pene iã
totos a nefaria suꝑstitione simula-¬
crorũ. ad unius ueridi cultũ. xp̃i¬
anorũ imꝑio subiugauit. edomito
obe terrarũ non uiolentia bellicicer¬
tammis. s inuicte potentia uerita¬

Expanded text:
praecauendum. porro si peccatum Loth, praecauendum. porro si peccatum Loth, cui perhibitum est, antequam peccaret, iustitiae testimonium, non modo non decolorat diuinitatem dei uel scripturae illius ueritatem, uerum etiam laudandam diligendamque commendat, quod tamquam speculi fidelis nitor admotarum sibi personarum non solum, quae pulchra atque integra, uerum etiam quae deformia uitiosaque sint, indicat: quanto magis factum Iudae, quod cum sua nuru concubuit, nihil omnino adfert, unde auctoritas sancta culpetur! quae in illis libris fundata persistens non tantum paucissimorum Manichaeorum calumniosas argutias, uerum etiam gentilium tot tantorumque populorum horrendas inimicitias diuino iure contemnit, quos paene iam totos a nefaria superstitione simulacrorum ad unius dei ueri cultum christiano imperio subiugauit edomito orbe terrarum non uiolentia bellici certaminis, sed inuictae potentia uerita
Abbreviated transcription (Latin):
hoc presenti oꝑe nr̃o. ne contra scrip¬
turas scãs ⁊ salubres. aliqͥd sibi dicere
uiderent᷑. qui eas ꝑuersa ⁊ aduersa
mente legerunt: dũ petulantibus
conuitiis insectant᷑ eos. qui illi tan
to cum honore p̃dicant᷑. Ceterum
loth fr̃ idẽ. consanguineus abrahȩ.
nequaꝙͣ istis cõparandꝰ ẽ: de quib
dicit. ego sum d̃s abraham. ds ysaae.
⁊ ds iacob. Nec in eorũ numero depu¬
tandus. quib illa scriptaͣ usq infi¬
nẽ ꝑhibet iusticiȩ testimoniũ. ꝙͣuis
int̾ sodomitas pie casteq uersatus.
hospitalitatis etiã meritis cõmendatꝰ.
ab illiꝰ terrȩ incendio liberatꝰ sit:⁊
eiꝰ posteris terra possessionis ꝓpter
abraham qͥ patruus eiꝰ fuerat dono
di data sit. hȩc nob̃ merita in illis
libris laudanda ꝓponut᷑: ñ ebrietas
non incestꝰ. S cũ hominis eiꝰdẽ ⁊ rec̾¬
te factũ ⁊ peccatũ scͥptũ inuenimꝰ:
aliud insinuat᷑ imittandũ. aliud

Expanded text:
hoc praesenti opere nostro, ne contra scriphoc praesenti opere nostro, ne contra scripturas sanctas et salubres aliquid sibi dicere uiderentur, qui eas peruersa et aduersa mente legerunt, dum petulantibus conuiciis insectantur eos, qui illic cum tanto honore praedicantur. Ceterum Loth frater, id est consanguineus Abrahae, nequaquam istis conparandus est, de quibus deus dicit: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob, nec in eorum numero deputandus, quibus illa scriptura usque in finem perhibet iustitiae testimonium. quamuis inter Sodomitas pie casteque uersatus, hospitalitatis etiam meritis commendatus ab illius terrae incendio liberatus sit et eius posteris terra possessionis propter Abraham, qui patruus eius fuerat, dono dei data sit. haec nobis merita in illis libris laudanda proponuntur, non ebrietas, non incestus; sed cum hominis eiusdem et recte factum et peccatum scriptum inuenimus, aliud insinuatur imitandum, aliud