comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui in celis est: scd ut ꝑ hoc
quod agimus laudes exte¬
rius non queramus. Sic
autem sit opus nr̃m in pu¬
blico: quatinus intencio
maneat in occulto ut et de
bono opere proximis pre¬
beamus cremplum: et ta¬
men per intencionem qua
deo soli placere querimus
semper optemus secretum.
tem celeste ẽ desideri¬
um. Ager uero in quo the¬
saurus absconditur disci¬
plina stu dii selifas. quem
profecto agrum uenditis
omnibus comparat:r
qui uoluptatibus carnis
renuncians. cuncta sua
terrena desideria per disci¬
pline celestis custodiam
calcat: ut nichil iam ꝙ
caro blanditur libeat. ni¬
chil quod carnale uitam
tiucidat: sp̃s perhorrescat.
regnum negocia¬
tori homini simile dicit.
qui bonas margaritas q̃¬
rit sed unani prcciosam ĩ¬
uenit: quam uidelicet in¬
uẽtam omnia uendens
cunt: quia qui celestis ui¬
te dulcedinem in quan¬
tum possibilitas admnit¬
tit: perfecte cognouerit ca
que in terris ãmaucrat. li¬
benter cuncta derelinquit:

Expanded text:
qui in coelis est , sed ut per hoc qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. tem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vendens emit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris amaverat libenter cuncta derelinquit;
Abbreviated transcription (Latin):
elorum fratres kia¬
rissimi ideirco ter¬
renis rebus simile dicit.
ut er hus que animus
nouit surgat ad meogni¬
tinus ecemplo uisibili¬
lium se ad inuisibilia
rapiat:et ea que usu dt¬
didicit quasi confricatꝰ ĩ¬
calescat. et per hoc quod scit
notum diligere: discat et
incognita amare. Ecce cm̃
celorum regnum thesau¬
ro abscondito n agro cõ¬
paratur: quem quĩ inue¬
nt homo abscondit. et
pre gaudio illius uadit.
et uendit uniuersa que
habet: et emut agrum illũ.
Qua in re hoc quoq notã¬
dum est: ꝙ iuentus the¬
saurus absconditur ut
seruetur quia studium
celestis desiderii et maligniᷤᷤ
spiritibus custedire nõn
sufficit. qui hoc ad huma¬
nis laudibus nõ abscõdit.
I
uita quasi in uia su¬
mus qua ad pr̃ĩam
pergimus. Maligni autẽ
spirtus: iter nr̃m quasi
quidam latrunculi obsi¬
dent. Depredari ergo deside¬
rat: qui thesaurum publi¬
ce portat in uia. Hoc autẽ
dico. non ut proximi oꝑa
sit: uideant opera nr̃a bona.
et glorificent patrem ur̃m

Expanded text:
egnum, fratres charissimi, idcirco terrenis rebus simile dicitur, ut ex his quae animus novit surgat ad incognitenus exemplo visibilium se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit notum diligere, discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro abscondito in agro comparatur, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Qua in re hoc quoque notandum est, quod inventus thesaurus absconditur, ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In vita quasi in via sumus, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum quasi quidam latrunculi obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice portat in via. Hoc autem dico, non ut proximi opersit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
tantain corum magnitu¬
dincm et dirit. Benedictus
es deus corum. qui uere sũt
xpĩani. qui consumma¬
sti hos paruulos tuos ad
gloriam nominis tui ꝑ¬
Certissime cnim. ex ore ĩ¬
fancium et lactancium:
perfrcisti laudem. Et sic os
culatus est singulos. et t̾¬
didit cos questionariis:
ut in cius presencia percu¬
terentur. Et cũ fuissẽt ꝑcussi.
postinodum semctipsum
tradidit. Sic quoq et cinᷤ
ab latum est caput: et po¬
situm est cum infantib.¬

Expanded text:
tantum eorum magnitudinem dixit. Benedictus es deus| eorum . qui uere sunt christiani qui consummasti hos paruolos tuos .| ad gloriam nominais tui certissimae| enim ex ore infantium . et lactantium perficisti laudem+ . et sic os| culatum est singulos+ . tradidit eos quaescionariis . ut eius| praesentia percuterentur. Cum+ fuissent percussi postmodum| semetipsum tradidit. Si quoque et eius ablatum est capud| et positum est cum infantib
Abbreviated transcription (Latin):
uia longuis ab ur¬
be digressi sumus
ne ad reuertendum uos tar¬
dior hora prepediat: necesse
est ut¬
est utexposicionemt fancti
cuuangelii breuior seruto
transcurrat. Dominus as
redemptor ñr perituri mũ¬
di precurrencia mala denũ¬
ciat: nt eo minus perturbĩt
ueniencia: quo fuerint ãte¬
prescita. Minus enim ia¬
cula feruint que preuidentͤ:¬
Et nos tollerabilius mun¬
di mala suscipimus: si con¬
tra hec presencie clipeo mu¬
nimur. Ecce etenim dicit.
Cum audicritis prelia et
sediciones: nolite terren. O¬
portet primum hec fieri: sed
nondum statim finis. łe¬
ucrba redemptoris
ni perque nos aliud interi¬
us aliud exterius passuros
esse denunciat. Bella quip¬
pe ad hostes pertinent: sedi¬
ciones ad ciues. Ut ergo noᷤ
indicet interius exteriusq
turbari: aliud nos fatetur
ab hostibus aliud a frib
paꝑti. S hiis malis pre¬
uinientibus: quia non
statim finis sequatur ad¬
iungit. Surget gens con¬
tra gentem. et regnum ad¬
uersus regnii: et terremo¬

Expanded text:
uia longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentet nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pverba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. Sed his malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum; et terrae mo
Abbreviated transcription (Latin):
pestates: atq post subdit᷑.
et signa magna crunt . le¬
itimã tribula cõiͣc.
multis tribulacio¬
mbus preuenitur. et per
crebra mala que preueni¬
unt. et indicantur mala
perpetua que subsccuntͤ
Et ideo post bella et sedicio¬
nes non statim finis qͥ a
multa debent precurrere:
ut malum ualeant sinc
fine nunciare. Sz cum tot
signa perturbacionis dic¬
ta sint: oportet ut corum
consideracione breuiter ꝑ
singula perstringanius. Qr
necesse est ut alia e celo et ter¬
ra alia ab elementis alia
ab hominibus paciamur

Expanded text:
tes. Atque post subditur: Et signa magna erunt. Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur
Abbreviated transcription (Latin):
iun peruniuersam¬
sicilie prouinciam
beatissince uͥginis agathe
fama crebresceret. et syra¬
cusanus populus ꝑ milia
ad urbem cathanensium
siciens pergeret: ad sepul¬
contigit luciam uencrabi¬
lem uirginem nobilissi¬
mainqz syracu sanorum
muitatam. cuius mater
cuticia per annos quatuor
fluru sanguinis fatigata:
nullo poterat medicorum
gitur dum processiomᷤ
misteria agerentur:
hec cuuangelii leccio
fuic qua legitur. tacto fim¬
brie uestiento mulier a
sanguinis fluxu saluata¬
est. Et dum hec leccio recita¬
retur: dixit sancta lucia ma¬
tri sue. Si credis hec mater
presenti habeat cum pro cu¬
ius nomine passa est. Con¬
tinge ergo scpulchrum cius
credens: et liberaberis. igitur
dum peractis omnibus po¬
pulus abscessisset: prostra¬
uerunt se ante scpulchrũ

Expanded text:
Cum per uniuersam prouinciam . beatissimae uirgi| nis . Agathes fama crebresceret . et seracusanus popu| lus per milia ad urbem| cataniensium sicienter pergeret ad sepulContigit luciam ue| nerabilem . uirginem nobilissimam syracusanorum inuitante. Cum matre| euthicia+ per annos quattuor fluxu sanguinis patie| batur+ . nullo poterat medicorum gitur| dum processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio fuit qua+ legitur fimbrio uestimenti . mulier a sanguinis| fluxu saluata. Et dum haec lectio recitatur . dixit sancta| lucia matre suae. Si credis mater praesenti habiat eum pro cuius nomini passa est| Continge ergo sepulchrum eius credens et liberaueris .| Igitur cum peractis omnibus . populus abscessissit . pros| trauerunt se ante sepulchrum
Abbreviated transcription (Latin):
kiñi timendum est: poci¬
us qmͣ exponendum. Aꝑ¬
ta etenim uoce tormenta
peccancium dicta sunt. ne
quis ad ignorancie sue
excusacionen recurreret. si
quid de eterno supplicio ob¬
scure diceretur. Unde et sub¬
ditur. Intellexistis hec om¬
nia: Dicunt ei. Utiq dñe.¬

Expanded text:
i, timendum est potius quam exponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Utique
Abbreviated transcription (Latin):
iungitur. ⁊ deo omnis scu¬
ba doctus in regno celorũ
simile est patrifamilias:
proferenti de thesauro suo
noua et uetera. Si per uetͦ
et nouuni quod dicitur
utrumq testamentum
accipimius: abrahain doc¬
tum fuisse denegamus: qͥ
noui ac ueteris testamẽti:
et si facta nouit: minime
uerba nunciauit.

Expanded text:
omnis scriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit.
Abbreviated transcription (Latin):
pid in illa actunis
est die qui a conspec¬
tu iidicis raptus: ab elec¬
torum societate separatur:
qui tenebrescit a lumine
cruciatur etera combu¬
stione: Unde et hanc cãdc̃
comparacionem dominꝰ
sub breuitate aperit: cum
subiungit. Sic erit in cõ¬
sumacione seculi. Exibũt
angeli et separabunt ma-¬
los de medio iustorum:
et mittent eos in caminũ

Expanded text:
die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos
Abbreviated transcription (Latin):
tempus uenit uindemie e
ciam uue erant. precoq ex
uut beatus austregisilus
iundenuiam colligere: ius¬
sitqz prius parari uasa ĩ
quibus mustum reconde¬
ret. Quod ut factum est re
me uiginti metretas capi¬
adhuc extorta est mustife-
ro anphora uua cum non
esset alibi ubi reconderet᷑ iuᷤ¬
sit illud uir dei in illo ma¬
crat. recondi ille midem ce¬
larium ingressus. Facta
oracione: signum crucis
gresso ad basilicai cunc¬
tos cenaue illius cum in¬
troisset celarium considera¬
re si salua essent uasa cũ
musto: aspexit et illud qd̃
uacuum remanserat sic̃
reliqua uasa siperexũda¬
bat et ebulliebat tanta re¬
pleccione. ut desuper pluriũ
mustum laberetur in terrã.
Ille tanto nisterio stupefac¬
tus cuestigio. ad basilicã
ad sanctum dei hominem
cxcurrit nuncians hoc e ꝙ
factum fuerat. Ille silenciũ
imponens aiebat. uide ne¬
mini diceris. Nulli dubi¬
um quod hoc dñs pro me¬
rito et oracione prefati fa-¬
muli sui operari dignatus

Expanded text:
tempus venit vindemiae, tempus venit vindemiae, iam uvae erant precocae, ivit beatus Austrigisilus vindemiam colligere; iussit prius parare vasa, quod musto reconderet. Quod et factum est. me viginti metreta capiAdhuc extortum est mustum, fere amphora una. Cum non esset alibi, ubi reconderetur, iussit eum vir Dei in illa maerat recondi. Ille in eodem cellario ingressus, facta oratione, signum crucis gressus ad basilicam. Gustos canave illius cum introisset cellarium considerare, si salva essent vasa cum nmstu, aspexit et illam que vacua remanserat: sicut et reliqua vasa, superexundabat, ebulliebat tanta repletione, ut desuper plurimum mustum laberetur in terra. Ille tanti mysterii obstupefactus, e vestigio ad basilicam ad sanctum Dei hominem cucurrit, nuntians ei quod factum fuerat. Ille sylentium inponens, aiebat: 'Vide, nemini dixeris'. Nulli dubium, quod Dominus pro merito et oratione prefati famuli sui operare dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
Ire et dileccione dei attencius
in bonis operibus profice.
et clericatus onus inhiãter
desiderare: ac per hoc regem
petere dubitat, erat tunc in
domo regis inter ceteros se¬
natores prestantissimus
ctherius nomine uir prudẽ¬
tissimus et singulan cau-¬
telle deditus. Cui rex omni¬
a tractatus sui archana pͥ¬
cipue pendebat. Qui tunc
dignus episcopatu. postea
ludugno gallie nobilissĩe
ciuitãti ep̃s ordinatus est.
quiqz memoratum famui¬
lum dei singulariter dilige¬
bat. Quem austregisilus
rogauit: ut regis p̾missu
peteret sed ad clericatus onͦ
uenire debere. Qui suggessit
et impetrauit. acceptis epi¬
ric clericus effectus et sub¬
dyaconus ordinatus est.
siegressus inde uenit ad
nc̃moratum etherium.
Ille iam episcopatu accepto
bergnissĩe eum cum inef¬
fabili gaudio recepit pres¬
biterum et abbatem basili¬
ce brati uincencii ep̃i et cõ¬
fessoris ordinauit. ct ob
dileccionem perfeccionis
dedit ci de rebus ecclesie colo¬

Expanded text:
re et dilectione Dei attencius re et dilectione Dei attencius in bonis operibus proficere et in clericati honus inianter desiderare; per quem hoc regi petere, dubitabat. Erat tunc in domo regis inter ceteros senatores prestantissimus Aetherius nomine, vir prudentissimus et singulari cautele deditus, cui rex omnia tractatus sui precipua archana pandebat; qui tunc dignus episcopatu, postea Lugduno Galleae nobilissima civitate episcopus ordinatus est, qui memoratum famulum Dei singulariter diligebat. Quem Austrigisilus rogavit, ut regis permissu peteret, se ad clericati honus venire deberet. Qui suggessit et impetravit. Acceptis epirie, clericus effectus et subdiaconus ordinatus est. Begressus inde ad memoratum Aetherium, ille, iam episcopatum acceptum, benignissime eum cum ineffabili gaudio recepit, presbiterum et abbatem basilici beati Niceti episcopi et confessoris ordinavit et ob dilectionem perfectionis dedit ei de rebus ecclesiae colo
Abbreviated transcription (Latin):
dui memoratum betthelenũ
uentilau atq ꝯcussit. donce
uelut precisa arbor aut ab
impetu turbinis cuulsa
ab alto preceps in terrain re¬
uertctur: et nec hoc satisfuit¬
sed uertens se cquus ille m̃e¬
tis pedibus percussit eum ĩ
cerebro. ita ut cruor per aureᷤᷤ
et nares prorumperet usqz a
adco ut anteqmͣ leuaretur a
terra cralaret sp̃m̃. Comple uin¬
tum est nn co quod scriptũ
est. perdes cos qui locuntur
mendaciuur. et testis falsuᷤᷤ
non crit impunitus. Hoc
audito rex accersiuit ad se
austregisilum tait ci. Pu¬
gnauit pro te dominus. cu¬
ns auxilium fideliter pro¬
posiusti: mortuus est in qͥ¬
ens bethelenus diuina ulci¬
morans illum uersiculum
ci. et fidelem famulum tu¬
um seruasti illesum. Iam
tunc superna pietas et di¬
uina potencia famulum
quem sibi dignum sacer¬
dotem fore predestinau̾at
adhuc in seculari habitu
ab iugnientibus tempta¬
ciomibus dyaboli saluabat.¬
Ost hec cepit ipse
austregisilus ĩ amo¬

Expanded text:
diu memoratum Bethelenum diu memoratum Bethelenum ventilavit atque concussit, donec tamquam precisa arbor aut ab inipetu turbinis evulsa, ab alto preceps in terram rueret. Et nec hoc satis fuit: vertens se equus ille, iunctis pedibus, percussit eum in cerebro, ita ut cruor per nares et aures prorumperet, usque adeo ut, antequam levaretur a terra, exalaret spiritum. Completum est in eo quod scriptum est: Perdes eos qui locuntur mendacium; et: Testis falsus non erit inpunitus'. Hoc audito, rex arcessivit ad se Austrigisilum et ait ei: Tugnavit pro te Dominus, cuius auxilium fideliter proposuisti'. 'Mortuus est', inquid, Bethelenus, divina ultimorans illum versiculum ci, et fidelem famulum tuum servasti inlesum. lam tunc superna pietas et divina potencia famulum, quem sibi dignum sacerdotem fore predestinaverat, adhuc in seculari abitu ab ingruentibus tempestatibus diaboli salvabat.ost haec coepit ipse Austrigisilus in amo
Abbreviated transcription (Latin):
dominus: et non tradet cũ
in manus mimici cius.
Datotriente ingreditur ba un ł¬
silicam premissa oracione
ucrillo crucis se muniuit.
Quod est armatura dei. Fidͦ
de sua iusticia et de domini
iusto iudicio imperterritꝰ
festinansq ad certamen
pergebat. Cum ibidem p̾¬
stolaretur aduersani ad¬
uentum. Ecce ueniens qͥ¬
dam ex munistris betheleni ba¬
nelabundꝰ et lugubri uul¬
tu nuncians rẽgi mortuũ.
ecce memoratum bethele¬
num rex indagari cepit tã
celer cius interitus qualis
contigisset. Ille hiis ueibis
co ordinc exponebat regi Cũ
ueniret seruus tuns betthele¬
nus hesterno die ad palaciũ
mansit subbariaco. et hodie
cum in lucesceret dies. Iussit
sibi parari equum mãsue¬
tissimum. quo accenso tã¬
quam fixus manebat mi¬
mobilis. cuius cum calca¬
ribus latera perforaret: exi¬
liens summa uelocitate ce¬
pit ĩgẽti impetu in diuer¬
sa flecte memibra caput iũ¬
gere pedibus. pedes posterio¬
res in sublue excutere: et tã

Expanded text:
Dominus et non tradet eum Dominus et non tradet eum in manus inimici eius. Dato triante, ingreditur basilicam; premissa oratione, vexillo crucis se munivit, quod est armatura Dei: fidus de sua iusticia et de Domini iusto iudicio inperterritus festinusque ad certamen pergebat. Cum ibidem prestolaretur adversarii adventum, ecce! veniens quidam ex ministris Betheleni, anelabundus et lugubri vultu nuntians regi mortuum esse memoratum Bethelenum. Rex indagare coepit tam celerem eius interitum, qualiter contigisset. Ille his verbis et eo hordine exponebat regi: 'Cnm veniret servus tuus Bethelenus hesterno ad placitum, mansit sub Anriaco. Et hodie cnm inlucesceret dies, iussit sibi parare equum mansnetissininm. Quo ascenso, tamqnam fixus mansit iminobilis. Cuius cum calcaribus latera perforaret, exsiliens summa velocitate, ingenti impetu coepit in diversa flectere membra, caput iungere pedibus, pedes posteriores in sublime excutere. Tam
Abbreviated transcription (Latin):
superbie nunie dedictus be¬
thelenus nomine qui teme¬
rario ordine quidam defisca¬
libus rebus fraudulenter
occupauerat. Unde dum ar¬
gueretur a rege. ostendit illi
falsam auctoritatem. Quis
inquit tibi hanc precepcionẽ
dedit: Qui dixit austregisilꝰ
mappanus. acersituᷤᷤ austre¬
gisilus et interrogatus quod
non fecerat denegauit. illis¬
ita disceptantibus rex in fu¬
rorem uersus iussit cos ex hoc
in campo certare: ut quis fal¬
leret domini iudicio mõstra¬
retur. Iam aduenerat dies
institutus ccrtandi. Mane
surgens austregisilus clipcũ
cum iaculo per pueros suos
direxit in campum ubi rex
agoni cecas expectare solitus¬
crat. et dum ipse ad basilicã
sancti marcelli solito more orãdi
gracia pergeret: huic quem¬
dam pauperem obuiũ. ⁊ qd̃
ci largiretur Amplius non
habebat nisi unum trientẽ.
simile opus abierat: uenit ei
in mentem propheticum
illud. Bcatus qui intelligͥ
super egenum et pauperem.
in die mala liberarabit cũ

Expanded text:
superbiae nimiae deditus Besuperbiae nimiae deditus Bethelenus nomine, qui temerario hordine quiddam de fiscalibus rebus fraudulenter occupaverat. Unde dum argueretur a rege, ostendit illi falsam auctoritatem. 'Quis', inquid rex, 'hanc preceptionem dedit?' Dixit: 'Austrigisilus mapparius'. Accersitus Austrigisilus, interrogatus, quod non fecerat denaegavit. Illos disceptantes, rex in furore versus iussit eos ex hoc in campo certare, ut, quis falleret, Domini iudicio monstraretur. Iam advenerat dies institutus certandi. Mane surgens Austrigisilus, clypeum cum iaculo per pueros suos direxit in campum, ubi rex agonistas expectare solituerat. Ipse ad basilicam sancti Marcelli solito more orandi gratia pergebat; habuit quendam pauperem obvium, et ei largiretur amplius non habebat quam uno triante: simile opus abierat. Venit ei in mente propheticum illud: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem; in die mala liberavit eum
Abbreviated transcription (Latin):
uidi nisi librũ eunͣgłii ĩ ma¬
nib tuis. ẽũc ille beatꝰ ĩtellex̃
iuxͣ suã uisionẽ ⁊ sõpniũ mu¬
liercule dñi uocacoẽ ad sac̾dotale
officiũ se uocari. Cũ deĩde ad pala-¬
ciũ puciss pulsãti s̾ hostiũ ho¬
stiarius apperuit. Et cumĩ¬
troiret in domum regis soli¬
to ipse rex responsum impo¬
suit hiis uerbis. et eo ordĩe
magna uoce posiusti domi¬
ne in capite eius coronai
de lapide precioso. Et cetera q¬
sequntur. I ai ex tunc confir¬
mata est in ipso spes fidei de
domini uocacione. cepitq
obnoxius in bonis operib
proficere: et de nupciis ultra
cessauit cogitare quid agert.
Tunc tocius malicie artifex
et inuidus callidusq hostiᷤ
hum ani generis. cum ud̾et
cum iugenti ardore beatam
sitire uitam: cepit suis decep¬
ciomibus scandala apparere
que ab isto sancto proposi¬
to dei famulum inhibere
rat tunc in palacio
regis quidam potesta¬
te predictus homo ferus et

Expanded text:
vidi nisi librum euangelii in mavidi nisi librum euangelii in manibus tuis". Tunc ille beatus intellexit iuxta suam visionem et somnium muliercule Domini vocatione ad sacerdotale officium se provocari. Cum in palatium pervenisset, pulsanti sibi hostium hostiarius aperuit. Et cum introiret in domum regis, solito ipse rex responsum inposuit his verbis et eo ordine magna voce: Posuisti in capite eius coronam de lapide precioso, et cetera qsecuntur. Iam extunc confirmata est in ipso spes fidei de Domini vocatione; coepit enixius in bonis operibus proficere et de nuptiis ultra cessavit cogitare quid ageret. 4. Tunc tocius malitiae artifex et invidus callidusque hostis humani generis, cum videret eum ingenti ardore beatam sitire vitam aeternam, coepit suis deceptionibus scandala parari, qualiter ab isto sancto proposito Dei famulum inhibere rat tunc in palatio regis quidam potestatem preditus, homo ferus et
Abbreviated transcription (Latin):
uiso cepit illa feminula dice
hospes sb̾sta paulisper. et reffe¬
ram tibi sompnium quod
nunc diluculo de te uidi.
Uidebam me audire mag¬
nos sonitus fragoris quasi
psallencium uoces. et a io
hospiti tuo: homo quid est
istud quod audio. min ali¬
qua festiuitas hodie a sacer¬
dotibus celebratur ubi pro¬
cessio fiat: Et dixit michi ho¬
spes ñr. austregisilus uxorẽ
duxit. Et ego gauisa cũ sum¬
ma a lacritate progressa. exi¬
ui in plateam uidere puel¬
lain et con siderare uultũ et
speciem. Cumq preteurent
per hanc plateam clerici in
asbis uestibus defferentes
auces et psalinos ex more ꝓ¬
cedencium canentes. ultimnꝰ
corum uenicbas tu et reli-¬
quum uulgus sequebatur
post tergum̃ tuum. Et ego
curiosius considerabam. et
nullam uidebam nr̃i sexus
adesse personam: nec puellã
quam duceres. Et dixi hospi¬
ti tuo. Ubi est illa puella qmͣ
hospes ñr accepit: At ille. Nõ¬
ne uides eam in manibus
suis: Et ego aspexi ⁊ aliud nõ

Expanded text:
viso, coepit illa feminola dicere: viso, coepit illa feminola dicere: 'Ospes, substa paulisper, et referam tibi somnium, quod nunc diluculo de te vidi. Videbar mihi audire magnisonum fragorem quasi psallentium voces et aio ospiti tue: „Homo, quid est istud quod audio? Num aliqua festivitas hodie a sacerdotibus celebratur, ubi processio fiat?" Et dixit mihi: „Hospes noster Austrigisilus uxorem ducit". Et ego gavisa, summa alacritate progressa in platea videre puellam, ut considerarem vultum et speciem eius, cumque preterirent per hanc plateam clerici in albis vestibus, deferentes cruces et psalmos ex more procedentium canentes, ultimus eorum veniebas tu et reliquum vulgus sequebatur pos tergum tuum. Et ego curiosius considerabam et nullam videbam nostri sexus adesse personam nec puellam quam duceres. Et dico ospiti tuo: „Ubi est illa puella, quam ospes noster accepit?" At ille: „Nonne vides eam in manibus suis?" Et ego aspexi; aliut non
Abbreviated transcription (Latin):
commumis ab iube cauil¬
lono sita notum faciens ut
tres noctes sine sompnoĩora
trium noctium spaciis. mit¬
tens manum qualẽ domi¬
nus ci amouere pictacium
dignarctur. ut cuius in ip¬
sa scriptum nomen inueni¬
at. cius filiam petere deberet:
transacta una nocte absq
degustacione sompur ad¬
nẽmente. altera cepit sõp¬
no grauari: et circa mediũ
noctis tempus cum iam
ferre non posset sompni tor¬
porem flexo genu icubuit
formule et obdormuit. Et
ecce in iusu astiterunt ⁊ duo
uiri ante altare senes et deco¬
ri uultu. et ait unus ad al¬
terum. Cuius filiam ħ au¬
stregisilus sponsabitur: At
ille interrogãti dixit. Ignoraᷤ
quia iam sponsauit. Ait cu¬
ius filiam. respondit. Iusti
uidicis in hac iusione exp¬
gefactus. cepit deliberabũdꝰ¬
inquirere quid nam hicesset
iustus: et quis iudex fuerit¬
cuius filiam haberet ĩ nup¬
tam. Cumq non inueniret
dubius de peticione ibat so¬
lito u ad aulam regis. per
ranus cum anula sua. quo

Expanded text:
cumminus ab urbe Cavilcumminus ab urbe Cavillono sita, votum faciens, ut tres noctes sine somnii percetrium noctium spatia, mittens manum, qualem Dominus ei admoveri pitthacium dignaretur, arriperet, et cuius in ipso scriptum nomen inveniret, eius filiam petere deberet. Transacta una nocte absque digestione somnii, adveniente altera, coepit somno gravari. Et cum circiter medium noctis temporis, cum iam ferre non posset somni torporem, flexo genu, incubuit formulae et obdormivit. Et ecce! in visu adstiterunt ei duo viri ante altare senes et decori vultu. Et ait unus ad alterum: 'Cuius filiam hic Austrigisilus sponsabit?' At ille interroganti dicit: 'Ignoras, quia iam sponsatus est?' Ait: 'Cuius filiam?' Respondit: 'Iusti iudicis'. In hac visione expergefactus, coepit deliberabundus herere, quisnam hic esset Iustus, et quis iudex fuerit, et filiam haberet innuptam. Cum non invenisset, dubius de petitione, ibat solito ad aulam regis. Pervranus cum anula sua. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
piebat: aliquando cepit a pa¬
rentibus cogi nt uxorem du¬
ceret. Ille uero amore pudia¬
cie captus et molestias nup
tas et potestas. quia dubiũ
est utrum bonam an malã
ducani. Si bonam. tunco ꝑ¬
dere. Si malam tunco ne poꝰ¬
sun carere. Qu me in dubiũ¬
sollicitudine usibus mulie¬
rum sunt implicari cum
possun liber uiuere. Cur
me alterius mancipabo ser¬
uicio. Hec audientes parẽtes
contristari ceperũt ⁊ uehemẽ¬
cius cum urgere: ut faccret
corum in hac parte uolũta¬
tem. Ille autẽ ne contristari
cos uideretur quos propicioᷤ
habere cupiebat. ita facturũ
se prouusit: ut si esset domini
uoluntas faceret quod orta¬
sterio ante dicti regis
cepit secum uolucre de hac
causa acquerere quis nam
esset ei condignus. occurrũt¬
a in mente tres uiri cintino
aut longe equales nacione
ierum familiarium parili
substancia: quorum nomi¬
na scribens in tribus pictaci¬
is misit ea super altare sub
pallio in basilica sancti iohr̃

Expanded text:
piebat. 2. Aliquando coepit a papiebat. 2. Aliquando coepit a parentibus cogi, ut uxorem duceret. Ille amore pudicitiae casus et molestias nupttas et potestas, quia dubium est, bonam an malam ducam. Si bonam, timeo perdere; si malam, timeo, non possim carere. Quid me in dubiusollicitudine quae husibus mulierum sunt inplicari? Cum possim liber vivere, cur me alterius mancipabo servitio?' Haec audientes parentes, contristari coeperunt et intentius eum urguere, ut faceret eorum in hac parte voluntate. Ille, ne contristare eos videretur, quos potius ovantes habere cupiebat, ita facturum se promisit, ut, si esset Domini voluntas, faceret quod hortasterio antedicti regis, coepit secum volvere de hac causa, ut quereret, quidnam esset ei condignius. Occurrit in mente tres viros e vicino aut longe, aequales natione et rerum familiarium parili substantia. Quorum nomina scribens in tria pitthacia, misit ea super altare sub palla in basilica sancti Iohannis
Abbreviated transcription (Latin):
sili ep̃i et confessoris lc .iͣ.¬
gisilus natus augi¬
no patre biturige ciuitatis
indigena fuit parentũ qui¬
dem clara progenie. tamen
opulencia rerum noc mul¬
tum diues nec indigens. s
sufficiens crat ex omni iere
substancia. Cumq a pue¬
ricia sacris litteris fuisset in¬
stitutus et a minore usq¬
ad robustiorem transisset
ctatem. in obsequium glo¬
nosi regis gontranni de¬
putatur a patre uibi non
modico temporis spacio sb̾
scculari disciplina pruden¬
ter militauit. Erat cnum regi
gratissimus et unuicrsis
commilitonibus amantis¬
tissimus. in tantum ut lin¬
teum ciun rex lotis mani¬
bus tergere solitus erat ip̃e
pre ferrit: et ob hoc in appari¬
us uocabatur. Tunc uero
iam in seculari habitu cle¬
mosinis et uigiliis oracio¬
nibus die noctuq ugilen¬
tissime in sistebat. et ad cele¬
stem patriani ineffabili de¬
siderio anclebat: iam ĩ ħ scl̃o
fidelit uidebatur illi seruire.
Cui inhienter in celestibus
inseparabiliter in herere cu¬

Expanded text:
SILI EPISCOPI ET CONFESSORIS. 1.gisilus natus Augino patre Bituricae civitatis indigena fuit. Parentum quidem clara proienies, tamen opulentia rerum nec multum dives nec indigens, sed sufficiens erat ex omnibus rerum substantia. Cumque in pueritia sacris litteris fuerat institutus et a minore ad robustiorem transisset etatem, in obsequio gloriosi regis Guntchramni deputatur a patre, ubi non modico temporis spatio sub seculari disciplina prudenter militavit. Erat regi gratissimus et universis commilitonibus amantissimus, in tantum ut linteo quod rex lotis manibus tergere solitus erat ipse proferret, et ob hoc mapparius vocabatur. Tunc vero iam in seculari abitu elemosinis et vigiliis, orationibus die noctuque vigilantissime insistebat et ad caelestem patriam ineffabili desiderio anelabat. Iam in hoc seculo fideliter videbatur illi servire, cui inianter in caelestibus inseparabiliter inherere cu
Abbreviated transcription (Latin):
N illa mistica distri¬
bucione spiritualis
alimonie boc impar¬
titur. Hoc sumitur: ut acci¬
pientes uirtutem celestis
cibi in camnem ipsius qui
caro nr̃a factus est: tran¬
scamius. Cibus refectioniͤ.
est cibus sanguinis. Sicut
ciim caro xp̃i ucre est cibil:
ita sangus cius uere est
potus. Idem est corpus de¬
quo dictum est. Caro me¬
a uere est cibus: et sanguiᷤ
meus uere est potus. Circa
boc corpus aquilc sunt. q̃
alis circonuolant spiritu¬
alibus. Unde et idem corpꝰ¬
Nos autem in specie panis
et iuni quam indemus.
mus has duas species quẽ
has duas spocies quemad¬
modum ante consecracionẽ
comprchendebamus. cum
fidelicer fatramur ante con¬
secracionem panei esse et
uinum quos natura for¬
mauit. post consecracionẽ

Expanded text:
n illa mystica distributione spiritalis alimoniae hoc impertitur, hoc sumitur, ut accipientes virtutem coelestis cibi in carnem ipsius, qui caro nostra factus est, transeamus? Idem est cibus refectionis, est cibus sanguinis. Sicut enim caro Domini vere est cibus, ita sanguis vere noster est potus. Idem: quo dictum est: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Circa hoc corpus aquilae sunt, quae alis circumvolant spiritalibus. Sunt et circa corpNos autem in specie panis et vini, quam videmus, mus has duas species, ex has duas species, quemadmodum ante consecrationem pendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem esse panem et vinum, quod natura formavit, post consecrationem
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo triturati estis:
Quando cathecumin defe¬
rebamni. in horrco serua¬
bamini. nomina ur̃a dedi
uenistis. et consparsi estis:
Quomodo ergo unum ui¬
detis esse quod factum est:
Sic et unum estote uos di¬
dõ unamfidem. unam spẽ.¬
unam in diuiduam cari¬
tatem. Heretici qñ hoc accipi¬
mum contra se accipiuns.
quia illi querunt diuisio¬
neu: cum panis iste ĩdicet
uuitatem. Sic et uinum
in multis racemis fuit: et
modo iunum est. Uinum
est in sua natiuitate. calix¬
est post pressurain torcula¬
rem. et nos post illa icium¬
a. post labores. post humi¬
litatem. et contriccionem
ad calicem xp̃i uemistis: et
ibi nos estis in mensa. et
Simul enim boc sumimꝰ.
sumul bibimus: quia si¬
mul uiuimus.

Expanded text:
um, triturati estis. Quando Catechumeni differebamini, in horreo servabamini. Nomina vestra dedaquam venistis, et conspersi estis, Quomodo ergo unum videtis esse quod factum est, sic unum estote vos, dido unam fidem, unam spem, individuam charitatem. Haeretici quando hoc accipinium contra se accipiunt: quia illi quaerunt divisionem, cum panis iste indicet unitatem. Sic et vinum in multis racemis fuit, et modo in unum est. Unum est in suavitate calicis, post pressuram torcularis. Et vos post illa jejunia, post labores, post humilitatem et contritionem, ad calicem Domini venistis: et ibi vos estis in mensa, et Simul enim hoc sumimus, simul bibimus: quia simul vivimus.
Abbreviated transcription (Latin):
uia passus est pro
mendauit nobis in isto
sacramento sanguinem
am fecit nosinct ipsos. Nã
et nos corpus ipsius facti
sumus. et per mĩam ipsius
quod accipimus: nos sumꝰ.
Rccordamini. et uos non
fiustis et creatiestis. et ad are¬
am dominicam computa¬

Expanded text:
uia passus est pro mendavit nobis in isto Sacramento corpus et am fecit et nos ipsos. Nam et nos corpus ipsius facti sumus, et per misericordiam ipsius quod accipimus, nos sumus. Recordamini, et vos non fuistis, et creati estis. Ad aream dominicam comporta
Abbreviated transcription (Latin):
uerteret. quid dicimus de ip¬
sa consecracionc diuina: u¬
bi ipsa uerba domini salua-¬
toris operantur. Nam sacra-¬
mentum istud quod accipi¬
tis. xp̃i scimone conficitur.
Quod si tantum ualuit ser-¬
mo helix. ut igncm de cclo de-¬
bit xp̃i sermo. ut spccies mu-¬
tet elementorum.

Expanded text:
uerteret, quid dicimus de ipuerteret, quid dicimus de ipsa consecratione diuina ubi uerba ipsa domini saluatoris operantur? Nam sacramentum istud quod accipis, Christi sermone conficitur. Quod si tantum ualuit sermo Helie ut ignem de celo debit Christi sermo ut species mutet elementorum?
Abbreviated transcription (Latin):
a pedestris apparuit. Iorda-¬
nis retrorsum conucisus.
contra naturam in sui fon¬
tis reucrtitur cxordium.
Nõne cl aret naturan uel
maritimorum fluctuum¬
mutatam: Siciebat popu-¬
lus patrum. tetigit moyse
petram: et aqua de petra flu-¬
xit. Nunquidnon preter na¬
turam operata est gracia. ut
aquam uomeret petra: qmͣ
non habebat cr natura. sc.¬
amarissimus crat.
ut siciens plebs brbe nõ posset
moyses misit lignum in
aquam. et amaritudine
suan aquarum natura
deposuit: quam in fu sa su-¬
bito gracia temperauit. Sb̃
elyscõ propleta. uni ex filii
piopletarum: excussum c̃
fercum de securi. et statim
inmersum est: rogauit cly¬
scum qui amiscrãt fcirũ.
Misit eciam clyscus lignũ
in aquã. t ferrum nata¬
uit. Titiq ciam hoc preter
naturam. factum cogno¬
uimus. Grauior est enim
far spccies. qmͣ aquaniu¬
liquor. Aduertimus igitur
propletice benedictionis nu-¬
incramus graciam. Quod
si tantum ualuit humana
benediccio ut naturam con-

Expanded text:
a pedestris apparuit. Jordaa pedestris apparuit. Jordanis retrorsum conversus, contra naturam in sui fontis convertitur exordium. Nonne claret naturam vel maritimorum fluctuummutatam? Sitiebat populus patrum, petram, et aqua de petra profluxit. Nunquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non habebat natura? Advamarissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset. Misit Moyses 339 lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit , quam infusa subito gratia temperavit. Sub Elisaeo propheta uni ex filiis prophetarum excussum est ferrum de securi, et statim mersum est. Rogavit Elisaeum, qui amiserat ferrum: misit etiam Elisaeus lignum in aquam, et ferrum natavit . Utique et hoc praeter naturam factum cognoscimus; gravior est enim ferri species, quam aquaruliquor. 52. Advertimus igitur propheticae benedictionis numeramus gratiam? Quod si tantum valuit humana benedictio, ut naturam co
Abbreviated transcription (Latin):
ñi. Cognouisti pociora.po¬
cior est enim lux qmͣ ũbra.
ucritas qmͣ figura. Corpu
auctoris. qm manna de ce-¬
orte dicis. aliud uide-¬
o. Quomodo tu mi-¬
cipiam: et hoc nobis suꝑest¬
ut probemus. Quantis igi¬
tur utimur crcmplis. ut ꝓ¬
bemus hoc non esse qd̃ nã-¬
tura formauit: sco quod be¬
nediccio ⁊secrauit. maiorẽ¬
q uim esse benediccionis ꝙͣ
nature. qui a bencdictione
Auide uirgam tencbat moy¬
ses: proicũt cam. et facta ẽẜ
pens. si uisus apprehendit
saudam scrpentis. et in uir.¬
ge naturam reuertitur. ui¬
des crgo propletica gracia.
bis mutatam naturam.
isse scipentis et uirge. Cuue¬
bant egypti flumina puro
defoncium uenis sanguis
copit crumpere: non erat po¬
tus in fluuiis. Eursus ab
proplete preces. cruor flumi¬
natura remcauit. Circon¬
clusus undiq crat populꝰ
hebrcorum. hinc egypcis
uallatus: inde mari conclu-¬
sus. Uirgam leuauit moy¬
ses: separauit se aqua. et in
murorum speciem se conge¬
lauit: atqz intcrundas ui̾-¬

Expanded text:
i. Cognovisti praestantiora: potior etenim lux quam umbra, veritas quam figura, corpus auctoris quam manna de coeorte dicas: aliud video; quomodo tu micipiam? Et hoc nobis ut probemus. Quantis igitur utimar exemplis ut probemus hoc non esse quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae; quia benedictione ur. Virgam tenebat Moyses, projecit eam et facta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentis, et in virgae naturam revertitur . Vides prophetica gratia bis mutatam esse naturam, et serpentis, et virgae? Currebant Aegypti flumina puro de fontium venis sanguis coepit erumpere: non erat potus in fluviis. Rursus ad prophetae preces cruor cessanatura remeavit. Circumclusus erat undique populus Hebraeorum, hinc Aegyptiis vallatus, inde mari conclusus. Virgam levavit Moyses, separavit se aqua, et in murorum specie congelavit, atque inter undas vi
Abbreviated transcription (Latin):
serto: qui cotidiano coli paᷤ¬
cebantur alim: ento. Unde
dictum est. Dancm ange-¬
lorum manducauit hõ.
Sed ta men pancin illum
qui manducauerunt. õs
in descrto mortui sunt. Ista
autem esca quam accipitiᷤ.
iste panis uiuus qui dece-¬
stanciam monstrat. Et qͥ¬
ducauerit. non morietur
meternum: quia corpus
nunc prestancior sit panis
angdlorum. an caro xp̃i:
que utiqz est corpiᷤ uite.
Manna illud de celo. hoc su¬
per celum. Illud ccli. hoc do¬
mini celorum. Illud cormup.¬
cioni obnoxium si in die
alterum seruarctur. hoc alie-¬
num ab omni corrupcio
ne. Quicumq religiose
gustaucrit. cormpcionei
sentire non poterit. Illis aqͣ
de petra fluxit. tibi sanguiᷤᷤ
ex xp̃o. Illos ad horam saci-¬
auit aqua: tesanguis di-¬
luit inetanum. Iudcus bi-¬
bit et sicit. tu uero cum bibs-¬
ris: sitire non potcris. Et il-¬
lud in umbra. hoc in ucri-¬
tate. Si illud quod mira-¬
ris umbra est: quantum
istud est cuiusumbram
miraris: audi quia ũbra
est: que apud patres facta

Expanded text:
et quotidiano coeli pascebantur alimento; unde dictum est: Panem angelorum manducavit homo . Sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt. Ista autem esca quam accipis, iste panis vivus qui descenstantiam subministrat; et quducaverit, non morietur in aeternum, quia corpus utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc super coelum; illud coeli, hoc Domini coelorum; illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur, hoc alienum ab omni corruptione, quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo; illos ad horam satiavit aqua, te sanguis diluit in aeternum. Judaeus bibit et sitit; tu, quum biberis, sitire non poteris; et illud in umbra, hoc in veritate. Si illud, quod miraris, umbra est, quantum istud est, cujus et umbram miraris? Audi, quia umbra est, quae apud patres facta
Abbreviated transcription (Latin):
sencialiter diuinitas inti¬
nictur. Hanc quoq trim¬
tatem personarum. atsp
unitatem natiire prophe¬
ta ysaias reuelatam sibi
non tacuit. cum se dicit
scraphyn uidisse claman¬
cia. sanctus. sc̃s. sanctus.
dominus deus sabaoch.
Ubi prorsus in co quod
dicitur tercio sanctus. per¬
sonarum trinitatẽ in co
ucro quod semel dicitur
dominus deus sabaoth:
diuine nature cognoscimꝰ
unitatem.¬
lanc absqz omni
dubitacione credẽ¬
dum est patrem et filium
et spm̃ sanctum unum¬

Expanded text:
divinitas intimetur. Hanc quoque Trinitatem 708 personarum, atque unitatem naturae, propheta Isaias revelatam sibi non tacuit, cum se dicit Seraphim vidisse clamantia: Sanctus, Sanctus, Sanctus, Dominus Deus Sabaoth : ubi prorsus in eo, quod dicitur tertio, Sanctus, personarum Trinitatem; in eo vero, quod semel dicitur, Dominus Deus Sabaoth, divinae naturae cognoscimus unitatem.lane absque omni dubitatione credendum est Patrem et Filium et Spiritum sanctum un
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃iet filii et sp̃us scĩ
una esset persona:non di¬
cerctur ad ymaginem no¬
stram. sed ad ymaginem
nicani. nec dixisset faciamꝰ.
sod faciam. Si uero in illiᷤ
tubus ꝑsonis tres essent
in telligende uel credende sub¬
stancie: non diccretur ad
ymagincin nr̃am. sed ad
ymagines nr̃as. Sio ad¬

Expanded text:
atris et Filii et Spiritus sancti una esset persona, non diceretur, ad imaginem nostram; sed, ad imaginem meam: nec dixisset, Faciamus; sed, Faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligendae vel credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram; sed, ad imagines nos
Abbreviated transcription (Latin):
ubi celebrarctur a dessent: cẽ¬
tum dies. qui uero misse:
festi uesperis. similiter centũ.
Qui ucro in secundis. toti¬
dem. eis quoqz qui prime
tercie sexte nonc. ac complec¬
torn adessent officiis. pro
qualibet ip̃arum horarum¬
quadraginta. Illis uero qͥ
matutinalibus uesptimꝰ¬

Expanded text:
raretur interessent centum, qui uero missæ festi uesperis similiter centum, qui autem secundis totidem, illis uero qui primæ, tertiæ, sextæ, nonæ accompletorii horarum officiis pro qualibet ipsarum quadraginta; eis autem qui matutinalibus ue
Abbreviated transcription (Latin):
biit cum eo beatissi¬
mus pontifex ad do¬
iacebat ex anime et cunctis
flentibus et quid beatus
nir acturus foret considerã¬
tibus: ille tenens manũ
defuncti. et suspiciens in
celun: la crimis perfusus
ait. Domine ihesu xp̃e qui
uiduc filium extra portã
clatum multis astantib
suscitasti: et quatriduam̃
lazarum iamq fetantem
uerbo potencie tue a mor¬
tius reuocasti. tu precipe ut
suscitetur puer iste. Quati¬
nus isto resuscitato in cor¬
pore. multi per tuam fidẽ
resurgant i anima presẽ¬
tesqz cognoscant: quia tu
es xp̃c filius dei mui. qui
precipto pr̃is mundum
saluasti. Cui per te condi¬
gnas gracias referimus:
per infinita scculorũ scl̃a.
Cumq fideles respondissẽt
amen. quasi a sompnio
surrecit puer in columis.
et cunctis denuo pre gau¬
dio flentibus parentibus
ineffabile gaudium et ce¬
teris astantibus ad sequẽ¬
dam xpĩanitatis religio¬
nem magnum prebuit
incitamentum. Mox ergo
pater eius anastasins cũ
omni familia credidit. et

Expanded text:
biit eum eo beatissimus pontifex ad dojacebat exanime; et cunctis flentibus, et quid beatus vir acturus foret considerantibus; ille tenens manum defuncti, et suscipiens in coelum lacrymis perfusus ait: Domine Jesu Christe, qui viduae filium extra portam elatum multis astantibus suscitasti, et quatriduanum Lazarum jamque foetentem verbo potentiae tuae a mortuis revocasti; tu praecipe ut suscitetur puer iste, quatenus isto resuscitato in corpore, multi per tuam fidem resurgant in anima, praesentesque cognoscant, quia tu es Christus filius Dei vivi, qui praecepto Patris mundum salvasti, cui per te condignas gratias referimus per infinita saeculorum saecula. Cumque fideles respondissent, Amen, quasi a somno surrexit puer incolumis, et cunctis prae gaudio flentibus, parentibus ineffabile gaudium, et caeteris astantibus ad sequendam Christianitatis religionem magnum praebuit incitamentum. Mox ergo pater ejus Anastasius cum omni familia credidit, et
Abbreviated transcription (Latin):
tis. gauisa est honore pa-¬
ginem matrem: decebat
dei filium procreare. Que
postqmͣ more humane
fragilitatis. et uisione an¬
gelica. et insolita est salu¬
tacione turbata: mox idẽ
angelus eam repetito ser¬
mone. ne tincat hortat̾
pellere consueuit: quasi
benc cognitam ac domesti¬
cam proprio cam nomi¬
ne uocat: et qͣre gracia ple¬
nam diceret diligenter e¬
docet. Ne tumeas inquit ma¬
ria: inuenisti graciam a¬
pud deum. Ecce concipies
in utero et paries filium:
et uocabis nomen eius ihx

Expanded text:
tis gavisa est honore patis gavisa est honore paginem matrem decebat, Deum filium procreavit. Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermone ne timeat hortatur: pellere consuevit, quasi bene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Ecce concipies in utero, et paries Filium, et
Abbreviated transcription (Latin):
ter ex semme dauid ortus
est dominus: qui a incor¬
rupta est cius genitrix ue¬
ram de stupe dauid origi¬
nem duxit. ingressus au¬
Aue gracia plenadommꝰ
tecum. Benedicta tu: in mu¬
licribus. Que salutacio
quantum humane con¬
suctudini in audita: tan¬
tum est beate marie digni¬
tati congnuia¬
Ere etenim gracia
crat plena. qui di¬
uino munere collocatum
est: nt prima inter femina ᷤ
gloriosissimum deo iur-¬
ginitatis munus offerret.
Tinde iure angelico aspec¬
tu simul et affatu incru¬
it perfrui: que angelicam
uere gracia crat plena. cui
ipsum per quem gracia
et ueritas facta est. ihesũ
xp̃m generare donatum
est: et ideo uere dominus
cum illa erat. quam et p̾¬
us nõuocastitatis amo¬
re a terrenis ad celestia de¬
sideranda subtulit: et post¬
modum mediante hũa¬
na natura. omni pleni¬
tudine diuinitatis con¬
secrauit. Uere benedicta in
mulieres: que sine exem¬
plo muliebris condicio¬
nis. cum decore uirginita¬

Expanded text:
ter ex semine David ortus ter ex semine David ortus est Christus, quia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur auAve, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. Quae salutatio quantum humana consuetudine inaudita, tantum est beatae Mariae dignitati congruaere etenim gratia erat plena, cui divino munere collatum est, ut prima inter feminas gloriosissimum Deo virginitatis munus offerret. Unde jure angelico aspectu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam Vere gratia erat plena, cui ipsum, per quem gratia et veritas facta est, Jesum Christum generare donatum est. Et ideo vere Dominus cum illa erat, quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitudine divinitatis consecravit. Vere quoque benedicta inter mulieres, quae sine exemplo muliebris conditionis cum decore virginita