comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuũ eorã abymelech: & dimisit eũ ⁊ abiit:¬
STytulus iste atten¬
tos facit. et pulsãtes
desid̾at. ⁊ ẽ. tractus de
hystoria libri regum.
ubi scͥptum ẽ. qd̾ cum
fugeret dauid saul. ꝑsecutorẽ suũ: ꝯtulit
se ad achis regem geth .i. cuiꝰdam gentis.
uicine regno uideorum. Ibi latebat: ut
ꝑsecutionẽ sauł eutaret. Suggestum ẽ.
enim illi regi: qd illum apd se hr̃et. qui
magnã acceꝑat głiam. in ppło uideorũ.
et dictum ẽ. illi. Iste ẽ. dauid. cui chorũ
fecert᷑ mulieres isrłite dicentes. Saul
ꝑcussit mille: et dauid decem milia. Qͥb
auditis: dauid sensit inuidiam. ⁊ timuit
regem. Cum enim ꝑ hane głiam inuide
cepit ili saul: ualde metuendum erat
dauid. ne et ille rex ad quem ꝯfug̾at:
uellet oppͥme̾ eum. quẽ posset d̾ui¬
achis tracdet dauid. ut ad se duc̾e̾nt eũ:
gurationẽ furoris euasit. Mutauit enĩ
uultũ suũ eoram ipsis.⁊ affectabat .i.¬

Expanded text:
dimisit eum, et abiiTitulus iste attentos facit, et pulsantes desiderat. Et est tractus de historia libri Regum, ubi scriptum est quod cum fugeret David Saulem persecutorem suum, contulit se ad Achis regem Gech, id est cujusdam gentis vicinae regno Judaeorum, ibique latitabat ut persecutorem Saul evitaret. Suggestum est autem illi regni quod illum apud se haberet, qui magnam receperat gloriam in populo Judaeorum. Et dictum est illi: Iste est David cui chorum fecerunt mulieres Israelitae, dicentes: Saul percussit mille, et David decem millia . Quibus auditis David sensit invidiam, et timuit regem. Cum enim propter hanc gloriam invidere coeperit illi Saul, valde metuendum erat David ne et ille rex ad quem confugerat vellet opprimere eum quem posset de viAchis traderet David, ut ad se ducerent eum, gurationem furoris evasit Aug. Mutavit enim vultum suum coram Achis, et affectabat
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾a pars. Premissis laudib iam par
ticłatim: de nouo uultu ammonet scõs.
iocũdum uidetur: accedite ꝓpiꝰ ad eũ.
inherendo. et duob pedib gemine
caritatis currendo ⁊ ꝑcipiendo illum.¬
Et illuminani. ñ fiatis ceci sic̃ uidei.
qui de crucifixo tenebrati sunt. Nos mã¬
ducando crucifixum et bibendo: illu¬
bunt᷑ m̃cede. Decepti enĩ erubescunt.
uos autẽ impetrabitis.S ł hic etiam ĩ
bescit. quia et si apud homines uide¬
atur inferior inimico: tam̃ sẽꝑ ẽ. suꝑi¬
ritis fide: m̃tes ur̃e ñ ꝯfundentur. sic̃
eorum: Qͥ cum audissent xp̃m da¬
turum carnem suam ad manducã¬
dum: dixerunt. durꝰ ẽ. hic sermo: Et
et ex omnib tribulationib eiꝰ sal

Expanded text:
da pars, praemissis laudibus jam particulatim de novo vultu admonet sanctosjucundum videtur, accedite propius ad eum. inhaerendo, et duobus pedibus geminae charitatis currendo; et percipiendo illum, illuminamini, ne fiatis caeci sicut Judaei, qui de Crucifixo tenebrati sunt: nos manducando Crucifixum et bibendo, illubuntur mente, decepti enim erubescunt, vos autem impetrabitis. Vel hic etiam in bescit, quia etsi apud homines judicatur inferior inimico, tamen semper est superiritis fide, mentes vestrae non confundentur, sicut eorum qui cum audissent Christum daturum carnem suam ad manducandum, dixerunt: Durus est hic sermo , et et ex omnibus tribulationibus ejus sal
Abbreviated transcription (Latin):
tate fidĩ. sꝑei. et caritatis .i. in eccłia: in qͣ
ẽ. caro mortua :⁊ etiam abyssos. iiꝓfundoᷤ.
de quib alios ditat sapientia. Tał fuit
ri .i. de fluctuanti ppło facta. Uł int̾hes¬
auris sapientiȩ & scientiȩ suȩ.i. in scͥpt᷑is

Expanded text:
tate fidei, spei, et charitatis; id est in Ecclesia, in qua tate fidei, spei, et charitatis; id est in Ecclesia, in qua est caro mortua. Et etiam abyssos, id est profde quibus alios ditat sapientia. Talis fuit id est de fluctuanti populo, facta. Vel, thesauris, sapientiae et scientiae suae, Cass
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute ñ sua. s sp̃s in eis loquentis. ñ de¬
fecert̃. s oues lupos uicert̃. & mundum
lupis plenum ouib impleuert. Seuiebat
tc̃ mare ꝑsequentiũ ingentib fuctib. si¬
tiebat celum dei. Modo uͦ ꝑpassionẽ illoꝵ
qui aciem ruꝑunt: głificatum ẽ. nom̃ xp̃i.
et᷑ eleuatũ: suꝑ capita turgentiũ gurgitũ.
Uñ salsa maris aqͣ: que remansit in xp̃i¬
anis: modo seuire ñ audet. Occultũ uero
murm᷑ rugit in eis. ⁊ infra mortalem pellẽ
fremit ꝯclusa salsugo. Sñ subdit. Cong̃
dei. ⁊ ea firmata: postea etiam dñs ẽ. cõg̃¬
maritudo est. tecta inpelle: mortał pellis
ꝯtegit amaram cogitationem. Modo enĩ
nes abyssos .i. ualde malos inthes auris
suis. qr tribuit eis ad tempꝰ potestatẽ.
qua ea faciant & dicant: quib boni erudi¬
antur. Et qr adhuc ẽ. aqua in utre licet
qua plena ẽ. t̾ra: timeat ne sit suꝑba
leticia. iõ qr aqua ẽ. in utre. in thes auris

Expanded text:
virtute non sua, sed Spiritus in eis loquentis non devirtute non sua, sed Spiritus in eis loquentis non defecerunt, sed oves lupos vicerunt; et mundum lupis plenum, ovibus impleverunt. Saeviebat tunc mare persequentium ingentibus fluctibus, sitiebat terra coelum Dei, modo vero per passionem illorum qui aciem ruperunt glorificatum est nomen Christi, et elevatum est super capita tumentium gurgitum. Unde salsa maris aqua, quae remansit in Christianis, modo saevire non audet; occultum vero murmur rugit in eis, et intra mortalem pellem fremit conclusa salsugo. Unde subdit, congreDei, et ea firmata, postea etiam Dominus est congrmaritudo est tecta in pelle, mortalis pestis contegit amaram cogitationen. Modo enim ns abyssos, id est valde malos, in thesauris suis, quia tribuit eis ad tempus potestatem qua ea faciant et dicant quibus boni erudiuntur. Et quia adhuc est aqua in utre licet qua plena est terra, timeat ne sit superba laetitia. Ideo, quia aqua est in utre, et in thesauris
Abbreviated transcription (Latin):
sio peccõꝵ pr̃atur. Salus uͥq annuntiat᷑.
mundum pullulet. Uerbo dñi .i. sapĩa dĩ
patris firmati sunt .i. plene instructi sunt.
cum eo ⁊̃ corꝑaliter ꝯu̾sando. qui ẽ. u̾bum
patris. qui int̾iori inspiratione. ⁊ ext̾iori p̃¬
spũ filii. a quo & data erat: et ñ pars. s
omnis. quia et doctna eorũ et miracła.
a spũ sc̃õ data sunt. et ꝯfirmata. A quo:
adõ ꝯfirmati sunt. ut eum fidutia inter
lupos irent. ⁊ cum eẽnt int̾ eos: uinc̾e̾nt.
ñ tantã uirtutẽ acceꝑunt nͥ abeo qui
misit: Ecce inquit muto uos sic̃ oues:
in medio luporum. Uidẽ quos mittit:
et quo mittit. Oues utiq mittit: & ĩ me¬
dio luporum eas mittit. S nꝰ lupꝰ si nuta¬
tur in medio innum̾abiliũ ouium. que
ei resiste̾t : Qͥd ñ turbat: Om̃s deuorat.
nisi qd forte cito saciatur. Misit uͦ xp̃c in¬
frmos int̾ seuos. qui eos tenuert̃. & tͣcli¬
dert̃ potestatib. atq p̾ssuras intulert̃. s

Expanded text:
sio peccatorum praestatur, salus ubique annuntiatur. mundum pullulet, Verbo Domini, id est sapientia Patris, firmati sunt, id est plene instructi sunt, cum eo etiam corporaliter conversando, qui est verbum Patris, qui interiori inspiratione et exteriori p, id est Spiritu Filii, a quo data erat, et non pars, sed omnis, et doctrina eorum et miracula a Spiritu sancto data sunt et confirmata, a quo adeo confirmata sunt, ut cum fiducia inter lupos irent, et cum essent inter eos viverent. Unde tantam virtutem acceperunt, nisi ab eo qui eos misit? Ecce, inquit, mitto vos sicut oves in medio luporum . Vide quos mittit, et quo mittit. Oves utique mittit, et in medium luporum eas mittit. Unus lupus si mittatur in medium innumerabilium ovium, quae ei resistent? Quid non turbat? Omnes devorat, nisi forte quod cito satiatur. Misit vero Chistus infirmos inter saevos, qui eos tenuerunt et tradiderunt potestatibus, atque pressuras intulerunt: sed
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ .s. respectus dĩtatis que ꝓtegit. sunt
suꝑ metuentes eum. non suꝑ de se p̃su¬
quod timere dm̃. ⁊ sꝑare semꝑ: coniuẽ¬
ta sunt: ad hoc autem sunt occłi dm̃
Ut tandem eruat aĩas eorum a
morte. dans eis uitam ȩtͣnã. et hic in¬
terĩ alat eos u̾bo. ⁊ ȩt̃na u̾tate : qͥ sũt
deł: que hic notantur. s. ut in iudicio
eripiatur a morte et̾̃na.⁊ hic spũalib
alatur uͥẽ. indigentia bonorum. ł de
p̃senti totum accipit᷑. ut eruat amor¬
te hic anͣimas eorũ. ⁊ si ñ corꝑa.⁊ alat
eos in famȩ. Hoc ñ mutat᷑. Numa

Expanded text:
cet respectus deitatis, quae protegit, sunt super metuentes eum, non super de se praesuquod timere Deum et sperare semper conjuncta sunt. Ad hoc autem sunt oculi Domi» Ut tandem eruat a morte animas eorum, dans eis vitam aeternam, et hic interim alat eos verbo et aeterna veritate, qui suc notantur, scilicet, ut in judicio eripiatur a morte aeterna: et hic spiritualibus alatur, ubi est indigentia bonorum. Vel de praesenti totum accipitur, ut eruat a morte, hic, animas eorum, et non corpora; et alat eos in fame. Haec non mutantur. PA
Abbreviated transcription (Latin):
illo ẽ. S quia hoc nequid nisi humilis:
humilitatẽ ꝯm̃dans subdit. In dño¬
Et anima mã laudabit᷑. hic. ñ in me¬
ẽ. p̃dicatio dni sui. ut bonꝰ famulus
bent omĩum rerũ: qui sunt leni aĩo.
ñ tͥstent᷑ de hac mutatione. s letentur.
cate dico: mecũ. Noñ enĩ arta res ẽ. oĩb
ipse sufficit. ⁊ exaltemꝰ õs nom̃ eiꝰ in id¬
ipsum.i. in unũ. ut abõib fiat unum.

Expanded text:
eo est. Sed quia hoc nequit nisi humilis humilitatem commendans, subdit: et VERur anima mea; audiest praedicatio Domini sui, ut bonus famulus bent omnium rerum, qui sunt leni animo,non tristentur de hac mutatione, sed laetenturcate dico mecum, non enim arcta res est, omnibus ipse sufficit, et exaltemus omnes nomen ejus in idipsum, id est in unum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
meũ ł eiꝰ: ñ habebitis uitam in uob̃. Es¬
timauert᷑ illi qͦd particłatim carnem
daret ad manducandum dicentes. Qo¬
modo potest hic carnem fuam nobis¬
dare ad manducandum : durꝰ ẽ. hic

Expanded text:
meum, non habebitis vitam in vobis ; aestimaverunt illi quod particulatim carnem daret ad manducandum, dicentes: Quomodo hic potest nobis carnem suam dare ad manducandum? Durus est hic
Abbreviated transcription (Latin):
mo tuo ẽ. qi animꝰ nat᷑alr ẽ. capax beati¬
tudinis. ualens ea frui ⁊ ꝑ illuminationẽ
gr̃ae: que sit uera beatitudo intelligit.
eamq meretur. ꝑcuiꝰ illuminationẽ: m̾e¬
tur etiam corpꝰ ei subiectum in corruptio¬

Expanded text:
mo tuo est, quia animus naturaliter est capax beatimo tuo est, quia animus naturaliter est capax beatitudinis, valens ea frui, et per illuminationem gratiae, quae sit vera beatitudo intelligit, eamque meretur: per cujus illuminationem meretur etiam corpus ei subjectum incorruptio
Abbreviated transcription (Latin):
.i. quod solum illum beatificat: qui ei
obedit. Uł ita ꝯtinua. Et qr ꝯsilium
dñi ẽ. in et̃num: gͦ hec sola gens dõib
de quo uiuit. quẽ colit. Et ita ds̃ ẽ. eius
quem colit. ut possidendo eam ñ sinat
cẽ. incultam et miseram. Ecce gens po¬
ssidet dm̃.⁊ eadem possidetur ab eo.
& ita ds̃ possess or et possessio. Posses¬
sio: quia ex eo uiuimꝰ. tanꝙͣ de pane nr̃o.
Possessor: quia excolit nos. ut t̾ram suã.
et praua extẏrpat. et ĩutroq ñ ds̃ s hõ
ꝓficit. Beata ẽ. enim gens. de dõ posses¬
sione. beatus ẽ. ppłs: de dõ possessore.
quia ñ ẽ. homo beatus: nisi ꝑ illud qd̾
eo melius ẽ. quo seipso homo melior fit.
Si gͦ melior te uis eẽ: q̃re qd te meliꝰ ẽ. ⁊ iñ
efficieris te melior et beatus. Illud autẽ
non queras extͣ te quia inte ipso ẽ: qd̾ q̃¬
ris. Si b̾eatꝰ eẽ. cupis: necillud queras in
corꝑe tuo. s in ipso animo tuo quere. qͥd
sit melius. q beatitudo omnis: in ani¬

Expanded text:
 quod solum illud beatificat, qui ei obedit. Vel ita continua: et quia consilium Domini est in aeternum, ergo haec sola gens de omnide quo vivit, quem colit. Et ita Deus est ejusatem sibi, quam colit, ut possidendo eam, non sinat esse incultam et miseram. Ecce egens possidet Deum, et eadem possidetur ab eo; et ita Deus est possessor, et possessio: possessio, quia ex eo vivimus tanquam de pane nostro: possessor, quia excolit nos, ut terram suam, et prava exstirpat, et in utroque non Deus, sed homo proficit. Beata est enim gens, de Deo possessione; beatus est populus de Deo possessore; quia non est homo beatus nisi per illud, quod eo melius est, quo se ipse homo melior sit. Si ergo melior te vis esse, quaere quod te melius est, et inde efficieris melior te, et beatus. Illud autem non quaeras extra te, quia in teipso est quod quaeris si beatus esse cupis. Non illud quaeras in corpore tuo, sed in ipso animo tuo quaere quid sit melius, quia beatitudo omnis in ani
Abbreviated transcription (Latin):
uelocitate ⁊ uirtute confiditur. ꝑ quẽ
figurate quelibr amplitudo scłi accipit᷑.
unde suꝑbit᷑. s quanto in ea altius eri¬
equus humana felicitas dicitur. quȩ
homines uehit. ⁊ dum nimis ꝓꝑat: cadit
ut equus. ⁊ ses sorem ꝑdit. Lege litterã.
et ab inferiori assume. aut ita. Qͣ. Non¬
modo inpotentia. uł uirib ñ ẽ. salus:
s etiam equus est fallax ad salutem.
.i. suꝑba potentia mũdane felicitatis.
fallit. ⁊ m̃titur homini: de salute ex¬
teriori. Nam sess or eiꝰ ñ saluabit᷑ ĩ i .u.s.

Expanded text:
velocitate et virtute confiditur, per quem figurate quaelibet amplitudo saeculi accipitur, unde superbitur: sed quanto in ea altius eriequus humana felicitas dicitur, quae homines vehit, et dum nimis properat cadit, ut equus, et sessorem perdit. Lege litteram, et ab inferiori assume autem  f. modo in potentia vel viribus non est salus, sed etiam equus fallax ad salutem, id est superba potentia mundanae felicitatis fallit et mentitur homini de salute exteriori. Nam sessor ejus non salvatur in mult.
Abbreviated transcription (Latin):
tionib meis. Hoc iõ diẽ: quia pꝰ mun¬
dum cor.⁊ mundam ꝯscientiam: res¬
rant tͥbulationes. S ex omĩb dicit
iste sanctus eripuit me .i. in futo᷑ eri¬
ta impetrauit .i. de quantis eripi ĩpetra¬
uit: quĩ ñ aliud quam dm̃ quesiuit.

Expanded text:
 meis: hoc ideo dicit, quod post mundum cor, et mundam conscientiam restant tribulationes; sed ex omnibus, dicit iste sanctus, eripuit me, id est futuro erita impetravit, id est de quantis eripi impetraverit, qui non aliud quam Deum quaesivit.
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Et ẽ. Ponens in thesauris abyssos.
Qͥa eis occulta sua seruat ad diuitias. q̃
nec ocełs uidit. nec auris audiuit. Ergo
timeat dnm ñ aliud omĩs t̾ra .i. omĩs hõ.
mouet᷑ ut euigiletita et gr̃a dĩ monet
ut uigilent timori amiscendo amorem.
uniu̾salem eccłiam .i. om̃s in ꝑfectione
cet̾orum fidelium stantes. Cõmoueant᷑
utiliter ꝯmouetur: qͦd adiabolo. inutilit̾.
⁊ huiꝰmͦ. Si hec seuiunt: dm̃ time ñ ista.
qr subeo sũt omĩa. Qͥd aut̃ de omĩb his
tim̃dum ẽ: Nicħ. Iõ nicħ possunt nisi
qd̃ ꝑmittit: cupiditatẽ nocendi. Pte autẽ
habes potestatem nocendi: si ille ñ dat.
ñ habes. quia ñ ẽ potestas nͥ adõ. s ẽ. ma¬
la cupiditas que ñ ẽ. a dõ s illa nicħ no¬
cet. si ille ñ ꝑmitat. a quo ẽ. omnis pote¬
stas. Iõ ds̃ homo stans ante hominẽait.
Non hrẽs ĩ me pͣatem : nͥ datum tͥ eẽt de¬

Expanded text:
ant. Et est ponens in thesauris abyssos, quia eis occulta sua servat ad divitias, quae nec oculus vidit, nec auris audivit . Ergo timeat Dominum, non aliud omnis terra. Id est omnis homo. movetur ut evigilet, ita et gratia Dei movet ut vigilent, timori admiscendo amorem: universam Ecclesiam, id est omnes in perfectione caeterorum fidelium stantes. Commoveanturutiliter commovetur: quod a diabolo, inutiliter.et hujusmodi: si haec saeviunt, Deum time, non ista, quia sub eo sunt omnia. Quid autem de omnibus his timenduquod permittit: cupiditatem nocendi per te habes; potestatem autem nocendi si ille non dat, non habes, quia non est potestas nisi a Deo , sed est mala cupiditas quae non est a Deo: sed illa nihil nocet si ille non permittit a quo est omnis potestas. Ideo Deus homo stans ante hominem, ait: Non haberes in me potestatem, nisi datum tibi esset de
Abbreviated transcription (Latin):
Eythara ab inferiori sonat. et ex t̾ra ẽ.
u̾sitas. que ab eo sunt nob̾. & ẽ. sõfitẽmi
ni dño ĩcythara .i. laudate dñm siue ha¬
bundent ꝓsꝑa: siue oceurrant adu̾sa. Et
significat᷑ doctͥna celestis. que desursum ẽ.
et ad celum te uocat. que in decem p̃ceptis
breuiter ostensa ẽ. ⁊ ẽ. Ps allteilli in psal¬
t̾io decem cordarum .i. laudate eum. dum
attenditis que suꝑiora uobis dedit. s. ce
lestem doctnam . ł ꝑeytharam intelligr᷑
caro. que ẽ. inferior natura hominis. ꝑ
in duob mandatis. dilectionis dĩ ⁊ ꝓximi.
adque ꝑtinẽt decẽ mandata legis. Tria.
tificando carnem cum uitis. ⁊ ꝯcupiscẽtiis.
Et ꝓsallite illi ĩ.p. d .c.i. seruiant m̃bͣ¬

Expanded text:
thara. Ab inferiori sonat, et ex terra est, versitas, quae ab eo sunt nobis. In psalterini Domino in cithara, id est laudate Dominum, sive abundent prospera; sive occurrant adversa, et significatur doctrina coelestis quae de sursum est, et ad coelum te vocat, quae in decem praeceptis breviter ostensa est. Et est, psallite illi in psalterio decem chordarum, id est laudate eum dum attenditis quae superiora vobis dedit scilicet coelestem doctrinam. Vel per citharam intelligitur caro, quae est inferior natura hominis. Hin duobus mandatis dilectionis Dei et proximi, ad quem pertinent decem mandata legis, tria tificando carnem cum vitiis et concupiscentiis. Et, psallite illi in
Abbreviated transcription (Latin):
iudeorum. quorũ et si sit ꝯpleta uolun¬
tas occidendo xp̃m: tam̃ in resurrecti¬
one ẽ. reꝓbata. Sequitur. ⁊ reꝓbat ꝯsilia
etiam pͥncipum. tyrannorum: huiꝰ scli.
ł demonũ. qui talib pplis quert̃ dñari.

Expanded text:
udaeorum, quorum etsi sit completa voluntas occidendo Christum, tamen in resurrectione est reprobata; et reprobat consilia etiam principum, id est tyrannorum ejus saeculi, vel daemonum qui talibus populis quaerunt dominari.
Abbreviated transcription (Latin):
non saluabit᷑ uirtute sua. s potiꝰ si as¬
cendit in equum .i. in suꝑbam opinio¬
nem qiͣ sua uirtute saluetur: fallitur.
ẽ. fallax ad salutem. fallitur enimqͥs
dico in parte: s in habundantia .ii. suȩ

Expanded text:
non salvabitur in virtute sua, sed potius si ascendit in equum, id est in superbam opinionem, quasi sua virtute salvetur, fallitur; est fallax ad salutem; fallitur enim quidico in parte, sed, in abundantia virtutis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
et interius uidet omĩa oꝑa eorum quo
fine fiãt qͥa apud illum intellectꝰ sunt
oꝑa eorum .i. ita noscit intentiones eoꝵ
ex nichilo. ñ ex adam. ut quidã dicunt.
putantes animã eẽ. ex anima. Et ip̃e ẽ.
qui intelligit omnia oꝑa eorum .i. insimł
animas õs eorũ ꝯgnoscit. et earum actꝰ¬
Dixit spũalia eẽ. a dõ: hic subdit. quod
tia. in fortitudine corꝑis.⁊ in diuitiis. Q
eqꝰ. Qͣ. non modo d̾s̃ spualia dat: s etiã
exteriorem salutẽ. Nemo enim ht̃ nisi
abeo: quia potens ut rex. Non saluat᷑¬

Expanded text:
et interius videt omnia opera eorum, quo fine fiant, quia apud illum intellectus sunt opera eorum, id est ita noscit intentiones eoruex nihilo, non ex Adam, ut quidam dicunt, putantes animam esse ex anima. Et ipse est qui intelligit omnia opera ejus, id est insimul omnes animas agnoscit, et earum actDixit spiritualia esse a Deo, hic subdit quod en potentia, in fortitudine corporis, et in divitiis. Quae  Non modo Deus spiritualia dat, sed etiam exteriorem salutem. Nemo enim habet nisi ab eo, quia potens ut rex. Non salvat
Abbreviated transcription (Latin):
cordis eiꝰ .i. cogitationes sapientiȩ eiꝰ
sunt ingen̾atioe ⁊ gen̾ationem .i. nõ
suluit homini. manet in et̾nũ. qr ad¬
ȩt̾nam salutẽ obtinendam. nob ualet.
Et cogitationes.c. eiꝰ. sunt inge.⁊g. idẽ.¬

Expanded text:
d est cogitationes sapientiae ejus, sunt in generatione et generationem, id est non sulit homini, manet in aeternum, ad aeternam salutem obtinendam nobis valet. Et cogitationes cordis ejus sunt in ge
Abbreviated transcription (Latin):
in corruptibił facta: S ꝑ id qd̾ meliꝰ est
animo. qd supͣ ipsum ẽ. hoc ẽ. ds̃ qui eũ
fecit. ⁊ ipẽ ẽ. beatitudo. ⁊ ipsum uisurꝰ. &
ipsum bibiturꝰ es. Erige gͦ te ad illum.
quẽ cum uolu̾is habebis. quia ad te
uenit reformator animi tui. qui ante
erat eiꝰ formator. Nec fit animꝰ ꝑ corpꝰ
melior: s ꝑ uistum animũ fiet corpꝰ
ĩmortale. Iustus uͦ ẽ. animꝰ: ex dõ. cuius
ymago ẽ. in eo. ꝑ ꝙͣ simił ẽ. angłis. Ds̃

Expanded text:
ilis facta, sed per id quo melius est animo, quod supra ipsum est. Hic est Deus qui eum fecit, et ipse est beatitudo. Ipsum visurus, ipsum habiturus es, erige ergo te ad illum, quem, cum volueris, habebis, quia ad te venit reformator animi tui, qui ante erat ejus formator. Nec fit animus per corpus melior, sed per justum animum fiet corpus immortale. Justus vero est animus ex Deo, cujus imag
Abbreviated transcription (Latin):
ferebatur manib siuis.⁊ ꝓcidebat ad
hostia porte.⁊ saliuie decurrebant sr̃
uidisset rex achis ait serus. Ut quid
mͥ istum arrepticiũ adduxistis : Nũ¬
quid intraturus ẽ. in domũ meã : Et
sic illum dimisit: ꝓieiens illum: et
abiit inde dauid incolumis. Adhanc
hystoriam uidetur ꝑtin̾e̾ tytulꝰ. nec dis¬
cordat nͥ quod qui hic dr abymeleeh.
idem ꝓpͥe achis uocabatur: sic̃ in hys¬

Expanded text:
suis, et procidebat ad ostia portae, et salivae decurrebant super vidisset rex Achis, ait servis: Ut quid mihi istum abreptitium adduxistis? Nunquid intraturus est domum meam? Et sic illum dimisit, projiciens illum, et abiit inde David incolumis . Ad hanc historiam videtur pertinere titulus: nec discordat, nisi quod qui hic dicitur Abimelech, idem proprie Achis vocabatur, sicut in his
Abbreviated transcription (Latin):
Pñs dissipat ne habeant effectum ꝯsi¬
lia ꝯtra se facta.⁊ ꝯtra suos. ꝯsilia dico:
etiam reꝓbat cogitationes popłorum:
.l. iudeorum ppłorũ. qui cogitant de tre¬
nis.Et si enim machinarentur multa¬
iudei. ut tollerent nom̃ xp̃ianum de
t̃ra. tam̃ creuit eccłia. Uł distigue int̾
gentes et poplos. ut ꝑ gentes intelli¬
gas gentilem ppłm: & ꝑ popłm udai

Expanded text:
nus dissipat, ne habeant effectum consilia contra se facta, et contra suos. Consilia dico, etiam reprobat cogitationes populorum, id est Judaeorum qui cogitant de terrenis. Etsi enim multa machinarentur Judaei ut tollerent nomen Christianum de terra, tamen crevit Ecclesia. Vel distingue inter gentes et populos, ut per gentes intelligas
Abbreviated transcription (Latin):
bimꝰ. nunc. nos uenturos ad dm̃ in
sit nom̃ suum .i. filium:. deinde sub¬
Hiat miscdia tua dñe suꝑ nos: quẽ¬
admodum sperauimus in te. ccaaꝰ
fiat mĩa tua dñe suꝑ nos .i. ꝑ miã tuã

Expanded text:
vimus nunc nos venturos ad Deum insit nomen suum, id est Filium. Deinde subFiat misericordia tua, Domine, super nos, quemadmodum speravimus in te. » F
Abbreviated transcription (Latin):
res ecccłiȩ. ht̃ sic̃ in utre. qr nil nisi ꝑmis¬
si faciunt. Et ponit eos sͥ inthesauris. uͥ
ex eis donet milites suos: dum sinit
eos flagellare filios quos recipit. Ergo
ñ eos. s dnm̃ timeat omĩs tr̃a. et diffeit
ħ sententia a scda. quia ibi ꝑ aqͣs marꝰ

Expanded text:
res habet sicut in utre, quia nil nisi permissi faciunt, et ponit sibi eos in thesauris, ut ex eis donet milites suos, dum sinit eos flagellare filios quos recipit. Ergo non eos, sed Dominum timeat omnis terra. Et differt haec sententia a secunda, quia ibi per aq
Abbreviated transcription (Latin):
endos uos rectos. quod ꝑuos fieri ñ po¬
testis. Rectus ẽ. gͦ in se.⁊ rectus effectu.
delib oꝑantur ad salutẽ. U ñ in eygłio dr̃.
fides tua te saluum fecit. ł ita. Uerbum
dnĩ rectum. Hoc ñ mutat᷑. Et omĩa oꝑa eiꝰ.
subaudis sunt recta. Hic distingue. idẽ.
remun̾at: ex fide ꝓcecdunt: que fides qr
dicit: ne quis putet se mitis oꝑm̃ ad fidẽ
uenisse. cum in fide st̃ omĩa oꝑa que ds̃
diligit .i. remunat. Iõ quoq laudare. qr
ñ modo p̃dicta facit. s etiam diligit. qr
nr̃i fecit miscdiam. quam nunc p̾rogat
in uia. uõcando.⁊ iustificando. Et iudi¬
cium quod erit in futo. qd̃ exigit p̃rogata.
cum usura. exigens talenta nobis credi¬
ta. Uide qr dñs diligit miseđiam & iu¬
dicium.⁊ tu quoq utrumq seruare de¬
bes. qr utrumq ad te ꝑtinet. Alioquin¬
ñ argueret phariseos dñs dicens. relin¬
la causa misericors. qd̃ ait tͥ ds̃ tuus. Nõ
accipias ꝑsonam pauꝑis in iudicio: ut

Expanded text:
endos vos rectos, quod per vos fieri non potestis; rectus est ergo in se, et rectus in effectu. delibus operatur ad salutem. Unde in Evangelio: Fides tua te salvum fecit . Vel ita: Verbum Domini rectum est, hoc non mutatur. Et, omnia opera ejus, subaudi, sunt recta. Hic distingue, Alcuiremunerat, ex fide procedunt: dicit, ne quis putet se meritis operum ad fidem venisse, cum in fide sint omnia opera quae Deus diligit, id est remunerat. Ideoque laudate, qui non modo praedicta facit; sed etiam, diligit, quia nc praerogat in via, vocando et justificando. Et judicium, quod erit in futuro, quo exiget praerogata, cum usura exigens talenta nobis credita . Vide quia Dominus diligit misericordiam et judicium, et tu quoque utrumque servare debes, quia utrumque ad te pertinet: alioqui non argueret Pharisaeos Dominus dicens: Relinla causa misericors, quia ait tibi Deus tuus: Non accipias personam pauperis in judicio , ut
Abbreviated transcription (Latin):
de nicħilo. Et notat in his u̾b creationẽ
rerum ⁊ formationẽ. ł notat creationẽ¬
simul ⁊ formationẽ. ⁊ recreationẽ. Crea¬
tionem ⁊ formationẽ. pͥmo cum ait. ip̃ẽ
dixit ⁊ facta sunt .i. creata ⁊ formata.
demde recreationẽ cum ait. ip̃e mãdaũ¬

Expanded text:
de nihilo. Et notat in his verbis creationem rerum et formationem. Vel notat creationem et formationem simul et recreationem. Creationem et formationem, primo, cum ait: ipse dixit et facta sunt, id est creata et formata. Deinde recreationem cum ait: ipse manda
Abbreviated transcription (Latin):
ti aliquid ꝓpͥum uelle. s statim cogita qͥd
sit supra te .i. ds̃. illum supͣ te. te infra.
illum creatorẽ: te creaturam. Cogita illũ
d̃m. te seruum. illum omĩpotentem:
te infirmũ. subitienꝰq tuam uoluntatẽ:
Rectos decet collaudatio. Non dicit lau¬
tio: s collaudatõ ꝓpter unitatẽ eccłiȩ. Dyx¬

Expanded text:
t aliquid proprium velle, sed statim cogita quid sit supra te, id est Deus, illum supra te, te infra; illum Creatorem, te creaturam cogita; illum Dominum, te servum; illum Omnipotentem, te infirmum: subjiciesque tuam voluntatem rectos decet collaudatio, non dicit laudatio, sed collaudatio, propter unitatem Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
Lytulus in finem
iste patet. Hic autẽ
tionis. ⁊ recreationis. ut timeatur potẽ
tentione ad laudem inuitat. ostendes
qui.⁊ quẽ. ⁊ quomͦ. ⁊ quare laudare debe¬
ant. Modꝰ. Triꝑtitus ẽ. psalmꝰ. frimo
iustos. et rectos laudare monet. Scdobe¬
atum dicit illum qui ad cultum dĩ ꝑue¬
nit. ibi. Beata gens. Tercio. quid de p̾dic¬
tis sentiat: subdit ibi. Anima nr̃a. Os¬
tendẽs gͦ ꝓpħa. qui laudare debeant:
iustos ad laudem monet dicens ꝑ xul¬

Expanded text:
tulus. In finem, iste patet, hic autem tionis et recreationis, ut timeatur potenttentio. Ad laudem invitat ostendens qui et quem, et quomodo, et quare laudare debeant. Modus. Tripartitus est psalmus. Primo justos vel rectos laudare monet. Secundo, beatum dicit illum qui ad cultum Dei pervenit, ibi, beata gens. Tertio, quid de praedictis sentiat, subdit, ibi, anima nostra. Ostendens ergo Propheta qui laudare debeant, justos ad laudem monet, dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
transeat a me calix iste. hȩe humana
uoluntas erat ꝓpͥum aliquid & tanꝗͣ
pͥuatum uolens. S qr rectum uult ho¬
minẽ ẽẽ.⁊ ad illum dirigi: qui semꝑ ẽ. rec¬
tus subdit. non quod ego uolo sed quod
tuius pater. ac sidicet homini. Uide te

Expanded text:
. Haec humana voluntas erat proprium aliquid, et tanquam privatum volens. Sed quia rectum vult hominem esse, et ad illum dirigi, qui semper est rectus, subdit: Non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater , ac si diceret homini: Vide te
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in scło qd̾ ꝑit. sic̃ in iusti facuit. quoꝵ
exultatio: finitur cum seło: s in dño. in qͦ
nicħ displicet eis. Placet autẽ dõ. tui
placet ds̃. quo ꝑmanente: ꝑmanebit
iustorum exultatio. Et qͣuia in illo exul
tare ñ possumꝰ nͥ laudando: inqͥt. rectoᷤ
decet collaudatio. Baudat qui rectꝰ ẽ.i.
gunt cor suũ scdm uoluntatẽ dĩ. que
ẽ. regula.⁊ p̃pont̃ uoluntatẽ melioris:
sue uoluntati .i. uoluntatẽ omĩpotentiᷤ.

Expanded text:
n in saeculo quod perit, sicut injusti faciunt, quorum exsultatio finitur cum saeculo; sed in Domino in quo nihil displicet eis. Placet autem Deo, cui placet Deus, quo permanente permanebit justorum exsultatio. Et quia exsultare in illo non possumus nisi laudando, inquit, rectos decet collaudatio. Laudat qui rectus est, gunt cor suum secundum voluntatem Dei, quae est regula, et praeponunt voluntatem melioris suae voluntati, id est voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑin ipsorum. Oꝑa manuũ dicit iõ. qr
in eis studiosi fuert̃. quia ceꝑunt. cruei¬
fixert᷑ linguis: et si ñ manib instinctu:
et si ñ actu. que int̾ oꝑa eorum sunt pes¬
Sima. Hoc iõ dicit: ne se ꝑ alios excusẽt.

Expanded text:
operum ipsorum. Opera manuum dicit ideo, quia in eis studiosi fuerunt, quia ceperunt, crucifixerunt linguis, et si non manibus, instinctu, et si non actu quae inter opera eorum sunt pessima. Hoc ideo dicit, ne se per alios excusent.
Abbreviated transcription (Latin):
tua sunt. & benedic hereditati tuȩ. idẽ.
auge uͥtutib ł numo hereditatẽ tuã. q̃ ẽ.
et mea. qr dixisti: dabo tͥ gentes heredi
tatem tuã.⁊c̃. Ecce quanta ẽ. spes credẽ¬
tium. cũ ꝓeis orat: passꝰ ꝓeis. uidex est
aduocatꝰ. Sequit᷑. Et rege eos in hac tẽꝑa
illos: a t̾ren̾is usq in et̾nũ .i. ad appetẽda
et̾na .ł extolle illos intellectu scilicet
scͥpturarum. et bono oꝑe. et hoc uscy in

Expanded text:
tua sunt, et benedic haereditati tuae, id est auge virtutibus et numero haereditatem tuam, quae est et mea, quia dixisti, Dabo tibi gentes, etc. Ecce quanta est spes credentium cum pro eis orat passus, pro eis judex et advocatus. Et rege eos in hac temporillos, Aug. a terrenis usque in aeternum, id est ad appetenda aeterna. Vel, extolle intellectu, scilicet Scripturarum et bono opere. Et hoc, usque in
Abbreviated transcription (Latin):
tellexert̃. Et iõ: destrue illos. et ñ elifica¬
bis eos .i. ñ sic destrues: ut ĩmeliꝰ edifices.
sic̃ paulũ et multos alios destruxisti: ut
face̾s meliores. scdm illd̾ ieremie. Misi
te ut euellas. et dissipes.⁊ destruaᷤ. ⁊ dis ꝑ¬
das. et ȩdifices. et plantes. Llel ddestrues¬

Expanded text:
tellexerunt. Et ideo, destrues illos, et non aedificabis eos, id est non sic destrues, ut in melius aedifices, sicut Paulum et multos alios destruxisti ut faceres meliores, secundum illud Jeremiae: Misi te ut evellas, et dissipes, et destruas, et disperdas, et aedifices et plantes . Gl. int
Abbreviated transcription (Latin):
et qñ taceas. qd septuaginta ñ sine causa
addiderunt. Intellexert enĩ illa una ora
ut in passione clarificaret eũ pater
ꝓtegendo.: et in resurrectione: a morte
resus citando. ħ gͥ duo distinxert̃: diu̾
resurrectoe. in scdo uͦ: in passione. Et ẽ.
Ne sileas a me: in res urrectõe. s respon¬
de mͥannuendo .i. resuscitando. & ñ tm̃
ante orauit᷑. deinde causam subdit. Qeͣ
dic̾e̾t. Iõ ne sileas: qr si silueris: assimi¬

Expanded text:
et nequando taceas, quod LXX non sine causa addiderunt. Intellexerunt enim illa una oratut in passione clarificaret eum Pater, protegendo, et in resurrectione a morte resuscitando. Haec igitur duo distinxerunt diverresurrectione: in secundo vero, in passione. Et est, ne sileas a me, in resurrectione. Sed responde mihi annuendo, id est resuscitando. Et non tantum ante oravit. Deinde causam subdit, quasi dicat: Ideo ne sileas, quia, si silueris, assimi
Abbreviated transcription (Latin):
dituris:⁊etiam iõ: dum.i. qr extollo ma¬
nus mãs: ad litteram incruce. et hoc ñ
ꝓculpa mea: s ad ꝯstituendum templũ
facio: ãd salutẽ eorũ qui fiunt templũ
deorũ. quib p̃ceptum ẽ: ut uͥcũq eẽnt:
ad illam partemorarent uͥ ierłm eẽ. scirẽt.
¶od et iħs legem implẽs. fecit. ł in oratõe:
manꝰ leuo ad templũ .i. ad celũ. que ẽ. ꝯsue¬

Expanded text:
t etiam ideo dum id est quia extollo manus meas, ad litteram, in cruce. Et hoc, non pro culpa mea, sed ad constituendum templum facio ad salutem eorum, qui fiunt templum daeorum quibus praeceptum est ut ubicunque essent ad illam partem orarent, ubi Jerusalem esse scirent; quod et Jesus legem implens fecit. Vel in oratione, manus levo ad templum, id
Abbreviated transcription (Latin):
optare. ł optat iusticiam dĩ in hoc ser¬
uari. qr hoc iustum ẽ. Ac si dicat. Iusticiȩ
tuȩ dñe ꝯsentio. que mͥ placet. et si eoꝵ
fectantes: bona inuenire ñ posst̃. nͨ uari¬
atur sentꝰ a pͥori. Et repetit: ut notet ꝑti¬
natiã malignitatis eorum dicens. Ee

Expanded text:
justitiam Dei in hoc servari, quia hoc et justum est, ac si dicat: Justitiae tuae, Domine, consentio, quae mihi placet, et si eorum fectantes bona invenire non possunt. Nec variatur sensus a priori. Et repetit ut notet pertinaciam malignitatis eorum dicens: VE
Abbreviated transcription (Latin):
tas in lege positorum: Quid per¬
mare. nisi uita gentilium : Eru¬
besce ergo sidonꝰ ait enim mare.
quia ex uita gentilium. redar¬
guitur uita sublege positorũ:¬

Expanded text:
tas in lege positorum - in mari autem, vita gentilium. Erubesce ergo, Sidon, ait mare, quia ex vita gentilium redarguitur vita sub lege positoru
Abbreviated transcription (Latin):
generata in plorauit & auxiliũ
dĩ necessitate cogente. illi usqcle¬
bus cingitur meum inplorat
auxilium ÷ Et dicit. ocustos isrł.
qui populum tuũ tueris custodia
sempiterna ⁊ quasi in nocte illis
dor mientibus tu uigilas nehostis
inrum pat : Quare & nos quide
cius genere sumus non simili le¬
mentia protegis: quibus ego custos
uigil que respondeo. de quo dictũ ẽ
Neque dormitaũ neque obdormiet rł
genti idum eorum: illis prebo lum̃.
te trans acta: simeũ inuocatis au¬
xilium. & estis destirpe seruimei
abraham Nolite metantũ in ne¬
cessitatibus querere. sed toto animo
ad me conuertimini: Venite susci-¬
piam uos penitentes Xlv. Onus
in arabia. in saltu aduesperã dor
qui habitatis terram CAustri quia
inuno anno quasi in annis mercex¬
narii auferetur omnis gloria

Expanded text:
generata, implorasse auxilium Dei, et necessitate cogente, illius clebus cingitur, meum implorat auxilium, et dicit: o custos Israel, qui populum tuum tueris custodia sempiterna, et quasi in nocte, illis dormientibus, vigilas, ne hostis irrumpat; quare et nos qui de ejus semine sumus, non simili clementia protegis? Quibus ego custos vigilque respondeo, de quo scriptum est: Non dormitabit neque obdormiet quigenti Idumaeorum; illis praebebo lucte transacta; si meum invocatis auxilium, et estis de stirpe servi mei Abraham, nolite me tantum in necessitatibus quaerere, sed toto ad me animo convertimini. Venite, et suscipiam poenitentes. in Arabia. In saltu ad vesperam dorqui habitatis terram austri, cum in uno anno, quasi in anno mercenarii, et auferetur omnis gloria
Abbreviated transcription (Latin):
sio dñis aLi. Indiẽ illa erit uia
de aegrpto in assrriis & in trabit
uentũ dñi una qu& que gens suũ
habebat regem. Et de alia ad a¬
liam nullus ire poterat natio¬
nem. Inromano imperio unum
facta sunt omnia : Egrptĩ serui¬

Expanded text:
it eos. In die illa erit via de Aegypto in Assyrios, et intrabit ventum Christi unaquaeque gens suum habebat regem, et de alia ad aliam nullus ire poterat nationem: in Romano autem imperio unum facta sunt omnia. Doctus le
Abbreviated transcription (Latin):
ester lib su hes dras creditur
conscripsisse in quo eadem
regina sub figura ecclesi edĩ popu¬
lum a seruitute & amorte eri¬
puisse scribitur ac interfecto a¬
man qui interpretatur iniquitas
diei. caelebritas in posteros mitti¬

Expanded text:
ester librum Esdras creditur conscripsisse. In quo eadem regina sub figura Ecclesiae Dei populum a servitute et morte eripuisse scribitur, atque, interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, diei celebritas in posteros mitti
Abbreviated transcription (Latin):
autem rł. Dicendo dilexi in pre¬
ritum confitetur. Sicut scriptũ¬
uel inmalachia. Porro dilectio
& hodium dĩ uel expraesentia.
Nascitur futu rorũ uel ex operi¬

Expanded text:
t . Et dicendo dilexi, praeritum confitetur: illiquetis, etc. Porro dilectio et odium Dei, vel ex praescientia nascitur futurorum vel ex operi
Abbreviated transcription (Latin):
oliueti. medium ab aquilonem
& medium ad meridiem. & fugie¬
tis. ad uallem montium. hisfu¬
& ualles montium usq ad proxi¬
& austri. &uorago. tendatur et
II. montiũ templi et sion Mon

Expanded text:
is medium eius ad aquilonem et medium eius ad meridiem. Et fugietis ad vallem montium eoru vallis montium usque ad proxiet Austri vorago tendatur. Et Hi enim templi et S
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidi anphoram egrediens :¬
eorum in omniterra. & ecce talentũ
plum miportabitur. &eccemulier
una sedebat. inmedio anphore. et
dixit. haec ẽ impietas. & pro iecit
eam. in medio anphore. et missit
massam plummiam inos eius. An

Expanded text:
ec est amphora egrediens eeorum in universa terra et ecce talentum plumbi portabatur et ecce mulier una sedens in medio amphorae et dixit haec est impietas et proiecit eam in medio amphorae et misit massam plumbeam in os eius et
Abbreviated transcription (Latin):
Et erit indie illo nonerit lux sed
frigus & gelu. &erit dies una
quae nota ẽ dño non dies neque
nox & in tempore uesperierit
dentibus sed ipsedñserit luxom
die nonerit tibi sol in lucem dici
sed erittibi dñs lux aeterna
xxx. Indie illo exibunt aque
uiue de hieru salem medium
earum. admare orientale. et
medium admare nouissimum
inestate & inhieme erunt.
Et erit dñs rex superomnem ter¬

Expanded text:
Et erit in die illa, non erit lux, sed frigus et gelu. Et erit dies una quae nota est Domino, non dies neque nox: et in tempore vesperi erit edentibus; sed ipse Dominus erit lux omerit, inquit, tibi sol in lucem diei, sed erit tibi Dominus lux aeternaerit in die illa exibunt aquae vivae de Hierusalem medium earum ad mare orientale et medium earum ad mare novissimum in aestate et in hieme erunt et erit Dominus rex super omnem ter
Abbreviated transcription (Latin):
cum in rissione dicentes tantome
populus meus uendidit. Et pau¬
peres quondam gregis. et a me
electis infilios emendum et uen¬
dendum praecio iudicauerunt

Expanded text:
cum irrisione dicentis: « Tanto me populus meus, et pauperes quondam gregis, et a me electi in filios, emendum atque vendendum pretio judicaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ quia romani scripturas ebra¬
cura de uerbis cum sensus esset
in tota et damnũ exeo presens
disputatio non haberet. Aliter
ubicum que diuersus ẽ sensus.
& aliter scriptum ẽ in ebreo.
Aliter in Lxx. Nota paulũ his¬
uti testimoniis qui agam uelle
doctore legis didicerat. IIII.¬

Expanded text:
is, qui Scripturas Hebracura de verbis, cum sensus esset in tuto, et damnum ex eo praesens disputatio non haberet. Alioquin ubicumque diversus est sensus, et aliter scriptum est in Hebraico, aliter in LXX, nota eum uti his testimoniis quae a Gamaliele doctore legis didicerat.
Abbreviated transcription (Latin):
diebus: ut qui uilissimus putabi¬
tur deiuda sit quasi dom̃ regia
Et qui dedomo regia erit sit quasi
dedomodĩ Id ẽ quasi nuntius dñi
& angelicedignitatis. In conspectu

Expanded text:
ur, ut qui vilissimus putabatur, sit quasi domus regia; et qui de domo regia erat, sit quasi de domo Dei, id est, quasi nuntius Domini et angelicae dignitatis in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
bon a terra comeditis. prohac igitur¬
ad sumptione quod abieci. om̃ne
humanũ genus & uosmihi in pecu¬
liarem gregem. elegi & creator
omnium uolui paruum habere funi¬
culum. Reddite mihi mercedem
meam Id ẽ mea praecepta seruate
Sinon uultis mercedem reddere
Nec placet in oculis uestris. meo
censđri nomine a perte rennuite
derunt morsi. omnia quae cũq
dicit dñs faciemus. Infine autẽ
temporũ pro eo quod eos elegi de
promeo sanguine dantes iude
uel fictorem qui creator et fic¬
tor ẽ omniũ necdixit depone
sed proieci ut fictoris plasteque
indicio mercedis dñi pandere tur
iestatis. Inxxx. cerneus argen¬
teis & tam uili mercede se prodi

Expanded text:
nt terrae, comedetis  pro hac assumptione, qua abjeci universum hominum genus, et vos mihi in peculiarem elegi gregem, et Creator omnium 891 volui parvum habere funiculum, reddite mihi mercedem meam, id est, mea praecepta servate. Sin autem non vultis mercedem reddere, nec placet in oculis vestris meo censeri nomine, aperte renuite, derunt Moysi: Omnia qaaecumque dicit Dominus, faciemus . In fine autem temporum pro eo quod eos elegi de pro meo sanguine dantes Judae um, qui Creator et fictor est omnium. Nec dixit, depone; sed, projice, ut fictoris plastaeque judicio merces Domini pendereturjestatis, in XXX cernens argenteis, et tam vili mercede se prodi
Abbreviated transcription (Latin):
picit torobabel. et iessum. sacer
dotum. Aedificantes. templũ
uos. Laetabuntur &uidebunt
auxilium dñi qui destrrpe zo¬
robabel promittitur. Lapis¬

Expanded text:
t Zorobabel, et Jesum, et populum aedificantes templum um, laetabuntur et videbunt auxilium Salvatoris, qui de Zorobabel stirpe promittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dit iesum sacerdotem stantem
coram angelo dñi. & satan sta¬
bat a dextris eius. ut ad uersa ret᷑ ei¬
te dñs inte quielegit hierusalem¬
deigne. Et iesus erat indutus uesti¬

Expanded text:
i Iesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut adversadominus in te, qui elegit Hierusaleab igni. et Iesus erat indutus uesti
Abbreviated transcription (Latin):
motus ẽ. Post quam mons oliue¬
ti. Ad orientem. & occidentem
uocatione gentium et abiectio¬
ne iudacorũ fuerit separatus
Rursus alia scisura fiet aquilo¬
nis & austri. A quilo iungetur
occidente. Auster uero orientali
plage a sinistris stabit circum¬
cissio & addextris populus xp̃i¬
anus. De his .ii. uentis ecclesia
loquitur. Surge aquilo. &ueni

Expanded text:
tualem. Postquam mons Olivarum ad Orientem et Occidentem vocatione Gentium et abjectione Judaeorum fuerit separatus, rursum alia scissura fiet Aquilonis et Austri. Aquilo jungetur Occidenti, Auster Orientali plagae; ad sinistram stabit Circumcisio, ad dextram populus Christianus. De his duobus ventis Ecclesia loquitur: Surge, Aquilo, et veni,
Abbreviated transcription (Latin):
ruere qui debabylonie captiui¬
tate quasi sem iustus euassit
Quod autem sequitur. Ih̃s erat
indutus uestibus sordidis. Id est
tum. & propter peccata populi
& propter sca lorem captiuita¬
tis Angelus ante cuius faciem

Expanded text:
ruere, qui de Babylonia captivitate quasi semiustus evasit? Quod autem sequitur: Jesus erat indutus vestibus sordidis, ttum, vel ob peccata populi, vel propter squalorem captivitatis. Angelus autem, ante cujus faciem
Abbreviated transcription (Latin):
missus ẽ adhierobeam filium
nabath. subquo altare dirup¬
ecceuir ascendens super aequũ
rufum & ipse stabat intermir¬
theta quae erant in profundo

Expanded text:
missus est ad Jeroboam, filium Nabath , sub quo altare diruEt ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse stabat inter myrteta, quae erant in profundo
Abbreviated transcription (Latin):
runt & tubethlem terraiuda
nequaquam minima es inducib
iuda exte enim egredietur dux
qui regat populum meum isrł
Quod testimonium noc ebreis¬
nit. Ego arbitror matheum
nolentem arguere scribarum
sic posuisse ut abeis dictum est
esse errorem. ut aut ordo mute¬
tur uel uerba interdum sensus
uangł. non ex libris carpentibus.
testimonia sed memorie credenti¬
bus. qui non num quam falliur.

Expanded text:
runt: Et tu, Bethtleem terra Juda, nequaquam minima es in ducibus Juda: ex te enim egredietur dux, qui regat populum meum Israel. Quod testimonium nec Hebraiest, et arbitror, Matthaeum volentem arguere Scribarum m, sic etiam posuisse, ut ab eis dictum est. esse errorem, ut aut ordo mutetur, aut verba, et interdum sensus vangelistis non ex libro carpentibus testimonia, sed memoriae credentibus, quae nonnunquam fallitur.
Abbreviated transcription (Latin):
super eum .UII. pastores et .viii.
primates homines & pascent terrã
assrr. ingladio & terrã nebroth
in lanceis eius et liberabit de asur
cum calcauerit interminis nr̃is

Expanded text:
super eum septem pastores et octo primates homines et pascent terram Assur in gladio et terram Nemrod in lanceis eius et liberabit ab Assur cum calcaverit in finibus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m .UII. in fossoria in quibus
oleum sit quod mittitur in lucer
nis perlegem. descendere
tae UIIII. Quistumons mag¬
ne coram torobabel in planum
& educat lapidem primariũ
& equabat gratiam. gratiae eĩ¬

Expanded text:
m autem infusoria in quibus oleum sit, quod mittatur in lucernnes per Legem descendere. tuum quis tu mons magne coram Zorobabel in planum et educet lapidem primarium et exaequabit gratiam gratiae ei
Abbreviated transcription (Latin):
& gomarra quasi aceruisalis
et deserta perloca usque in eter¬
num debent monstrare sul phu
quondam salis. quod nunc mortu¬
um dicitur inundasse. Itẽ haec¬

Expanded text:
et Gomorrha, et quasi acervi salis, et desertae usque in aeternum: debent monstrare sulphurequondam salis, quod nunc Mortuum dicitur, inundasse: quan
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam meam stabo et figã gra¬
dum. supermonitionem et contẽ¬
plabor ut uideam quiddicatur
mihi. & quod respondeam ut ar¬
Id ẽ stabo in prophetiae meae
sublimitate. Et uidebo post capti¬
uitatem populi & euersionis. ciui¬
tatis & templi et de inceps quid se¬
quatur certe it acusto diam om¬
ni diligentia cormeum & stabo
quasimuro sepi arneleo rũgiens¬
adme possit inrumpere. Et uidebo

Expanded text:
custodiam meam stabo, et figam gradum super munitionem, et contemplabor quid dicatur mihi, et quid respondeam ad arid est, in prophetiae meae sublimitate, et videbo post captivitatem populi, et eversionem civitatis et templi, et deinceps quid sequatur. Vel certe ita: Custodiam omni diligentia cor meum, et stabo quasi muro sepiar, ne ad me leo rugiens possit irrumpere, et videbo
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ egressa qui habitat insennar
quod inter practatur exitus uelha
foribus & statim ut motata sit defi¬
nibus suis: Hostilem terran. ingre¬
ditur in assyrios. Nam habitatio¬
exlatere aseł. interpretatur dom¬
planctum accipiet. Ex uobis qui
nunc interim samaria capta sub¬
stetit. Et dm̃ habuit defensorem
Accipiet autem planctum per¬
cussa formidine. Infirmata bono suo
qui habitat inmaroth. quod inter

Expanded text:
Non est egressa quae habitat in Sennam, quae interpretatur exitus, sive foribus, et statim ut mota fuerit de finibus suis, hostilem terram ingreditur. Nam habitatioet ex latere, quod interpretatur ASEplanctum accipiet ex vobis, quae nunc interim, Samaria capta, substitit, et Deum habuit defensorem. Accepit autem planctum, et percussa formidine est, et infirmata bono suo, quae habitatin Maroth, Al. R
Abbreviated transcription (Latin):
Terram nebroth. qui interprae¬
tatur temptatio. discendens
Gigantes enim &uenatores. et
non ẽ in montibus sed in foueis
conuersatur interbestias & quia
uenatorem infruct uosa ligna¬

Expanded text:
terram Nemrod qui interpretatur, tentatio descendens gigantis enim et venatoris et non est in montibus, sed in foveis. versatur inter bestias; et quia venator est, infructuosa ligna
Abbreviated transcription (Latin):
Id ẽ greciam intellegi: ut sit
enim tam columbam q amgre¬
ciam significat. unde usque
hodie greciiones. & mare dicit᷑
ionium Et apud ebreos. hoc no¬
ru salem sermo est. Vaeciuitas
quondam columba semper pec¬

Expanded text:
id est, Graeciam, ut sit enim tam columbam quam Graeciam significat. Unde et usque hodie Graeci Jones, et mare appellatur Jonium, et apud Hebraeos Jerusalem sermo est: Vae civitas quondam columba, semper pec
Abbreviated transcription (Latin):
& tubethlem terra eufrata mi¬
nima ẽs & sis inmilibus iuda ex
temihi egredietur ut sit in prin
cipem israhel. egressus eius abimi¬
cio ex diebus sacculi. In euange¬
lio uero secundum matheum

Expanded text:
 Bethleem, domus Ephrata, minima es, ut sis in milibus Iuda; ex te mihi prodiet, ut sit in prcipem Israel, et egressus ejus ab initio ex diebus saeculi. In Evangelium secundum Matthaeum
Abbreviated transcription (Latin):
go syri. cicẽiam. dicunt. Est au¬
tem genus uirgulti lata habentis
folia in modumꝰ pampini cũq
planta tum sit cito consurget. in
arbusculam absque ullis calamo¬
rum & astilium Adminiculis qui¬
bus &cu curbite &hedere in di¬
gent suo trunco resustinens
Hoc uergo uerbum e uerbo dese¬
rens. Sicẽion. trans ferre uoluis¬
sem nullus intellegeret: Sicucur¬
bitam dicerem quod in ebreo non ha¬
ut aliis interpretibus consentirẽ

Expanded text:
go Syri ciceiam uocant; est autem genus uirgulti lata habens folia in modum pampini cumque plantatum fuerit, cito consurgit in arbusculam absque ullis calamorum et hastilium adminiculis, quibus et cucurbitae et hederae indigent, suo trunco se sustinens. hoc ergo uerbum de uerbo edisserens si ciceion transferre uoluissem, nullus intellegeret, si cucurbitam, id dicerem, quod in Hebraico non haut ceteris interpretibus consentire