comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Icet plerũq ac¬
cielant sacerdo¬
tib que sunt reprchen¬
denda: plus tamẽ erga
corrigendos agat hẽm¬
uolentia quã seucritas.
plus cohortatio quam
quam potestas: cũ neõ
nostrũ s me reprehẽ sioẽ
negationem beatũ petrũ
apostolũ preceptorem
nostrũ uidicasset: non
tantũ ex eo fructũ sicut
fecit recepisset. Expectã¬
di ergo atq corrigendi
magis sunt rectores ec¬
clesie quam statim iu
est queq negocia ecele¬
si astica post multarũ
experimenta causarũ
sollicitus prospici et di¬
ligentius precaueri: qͣte¬
nus per spiritũ caritatis
et pacis omĩs materies
scandaloꝵ et presũptio
inuidoꝵ atq oppressio
simplicui fratrũ ole cc¬
clesiis dm̃ auferantur.
Et sicut nõ uult qͥsqm
fratrũ se alioꝵ iuditio
pregrauari: ita nõ auode¬
at alii inferre quod sibi
non uultꝰ fieri.¶Qucci
non sunt cogendi ad
ficxm: quamꝰ tamẽ si ĩ¬
uiti susceperint cogẽdi
ad fidem cogendi: it a

Expanded text:
icet plerumque accidant in sacerdotibus quae sunt reprehendenda, plus tamen erga corrigendos agat benevolentia quam severitas, plus cohortatio quam quam potestas, cum nemo nostrum sine reprehensione anegationem beatum Petrum apostolum praeceptorem nostrum judicasset, non tantum ex eo fructum, sicut fecit, recepisset. Exspectandi ergo atque corrigendi magis sunt rectores Ecclesiae, quam statim et eque negotia ecclesiastica post multarum experimenta causarum, sollicitius perspici, et diligentius praecaveri, quatenus per spiritum charitatis et pacis omnis materies scandalorum, et praesumptio invidorum, atque oppressio simplicium fratrum de ecclesiis Domini auferantur. Et sicut aliorum judicio praegravari, ita non audeat alii inferre quod sibi non vult fieri. Judaei non sunt cogendi ad fidem, quam tamen si inviti susceperint, cogendi ad fidem cogendi, ita
Abbreviated transcription (Latin):
tim ceperũn precedẽ¬
tibus nauannis per¬
secutione bẽte docen¬
darũ plebim̾me ola
batur facus. Inde cri¬
stianitas muersas he¬
reses scissa: quia nõ

Expanded text:
tini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. 3. Inde Christianitas in diversas haereses est scissa, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
N canoĩcis scͥp¬
turis eccłiaꝵ ca¬
tholicaꝵ quã pluriũ di¬
uinaꝵ scripturaꝵ soler¬
tissimus incagator au¬
ctoritatẽ sequatur: in¬
ter quas sane ille sint:
quas apostolica sedes ha¬
bere᷑ et ab ea alii merue¬
runt accipere epistolas.
¶Lenebit igitur hũc
modũ in scripturis ca¬
nonicis: ut cas que ab
omnib rccipiũtur ec¬
clesiis preponat eis qͣs
qui dem non accipiunt.
In cis uero que nõ acci¬
piuntur ab omĩb pre¬
ponat cas quas ples gra¬
uioresq accipiunt: cis
quas pauciores mĩoris¬
q auc toritatis ecclie te¬
nent. Si autẽ alius ĩue¬
nerit a plurib: alias a
hoc ĩueniri uix possit.
equalis tamẽ auc toͣtis¬

Expanded text:
n canonibus scripturis ecclesiarum catholicarum quamplurimum divinarum scripturarum solertissimus indagator auctoritatem sequatur, inter quas sane illae sint, quas apostolicas sedes habere et ab ea alii meruerunt accipere epistolas. § 1. Tenebit igitur hunc modum in scripturis canonicis, ut eas, quae ab omnibus recipiuntur ecclesiis, praeponat eis, quas quaedam non accipiunt. In eis vero, quae non accipiuntur ab omnibus, praeponat eas, quas plures gravioresque accipiunt, eis, quas pauciores minorisque auctoritatis ecclesiae tenent. § 2. Si autem alias invenerit a pluribus, alias a hoc inveniri vix possit aequalis tamen auctori
Abbreviated transcription (Latin):
Uomã festus ca¬
puane ecclesie ep̃s
in romana ciuitate positꝰ
de hac luce migrauit: cu¬
re nobis fuit que umusis
ecclesus impenditur: fra¬
ternitati tue presentia scͥo¬
ta dirigere: ut memoratt
ecclesie uisitator accedas:
sic tamen ut nic hil de pro¬
uec tiomibus clericoꝵ de
redditu ornatu: mĩsterus¬
q: uel quicquid prefati
loci esse poterit a quoquã
presumi patiaris: sed ocz
iugilãtiã: atq cautclam
circa clericos: plebẽq cidẽ
ecclesie ex hibere te cõue¬
nit: ut in uigilus obseqͥo
q ecclĩastico sedule ac de¬
uote debeant deseruire.¬

Expanded text:
uoniam Festus Capuanae ecclesiae episcopus in Romana civitate positus de hac luce migravit, curae nobis fuit quae universis a nobis impenditur, ad fraternitatem tuam praesentia scripta dirigere, ut memoratae Ecclesiae visitator accedas; sic tamen ut nihil de provectionibus clericorum, reditu, ornatu, ministeriisque, vel quidquid praefati loci esse patuerit, a quoquam praesumi patiaris, sed omnem vigilantiam atque cautelam circa clerum plebemque ejusdem Ecclesiae exhibere te convenit, ut in vigiliis obsequioque 738 ecclesiastico sedulo ac devote debeant deservire
Abbreviated transcription (Latin):
scismaticoꝵ atq hercti¬
corum dissensiombus:
quibꝰ nonnũquã eccle¬
sia dei concussa pericli¬
tabatur. contra quos
legibꝰ fi delissimoꝵ mi¬
perator frequenter cc¬
clesia munita legitur.
Representabatur gͦ¬
pib: ut eoꝵ auctoritate
roborata: nullus heticoꝵ.
uel scismaticoꝵ auderet
contraire. et ut ipsi prĩ¬
cipes tanquam deuotis¬
simi filii in cum consen¬
tirent: quem sibi in pa¬
trem eligi uiderent. ut
cis in ommib suffraga¬
tores existerent. Sicui
ualentimanus beato am¬
brosio supra legitur di¬
xisse: noli timere: quia
deus qui te elegit: sẽper¬
te adiuuabit. Et ego ad¬
iutor et defensor tuus
Ut neum ordinẽ decetꝰ¬

Expanded text:
schismaticorum atque haereticorum dissensionibus, quibus nonnunquam ecclesia Dei concussa periclitabatur, contra quos legibus fidelissimorum imperatorum frequenter ecclesia munita legitur. Repraesentabatur pibus, ut eorum auctoritate roborata nullus haereticorum vel schismaticorum auderet contraire, et ut ipsi principes tanquam devotissimi filii in eum consentirent, quem sibi in patrem eligi viderent, ut ei in omnibus suffragatores exsisterent, sicut Valentinianus B. Ambrosio supra legitur dixisse: Noli timere, quia Deus, qui te elegit, semper adiuvabit, et ego adiutor et defensor tuus, ut meo ordini decet
Abbreviated transcription (Latin):
est: ut inde unusqͥsq
sumat regulas magiste¬
rii: Unde honoris conse¬
crationẽ accẽperit: ut
iuixta maioꝵ decreta
scodes que uniuscuiulq
sacerdotalis dignitatis¬
sane mꝰdultis officiis
que uuxta uolũtatẽ
sui ep̃i regulariter ab illi
implenda sunt: cetera
officia publicaᷤᷤ.i. uespe¬
ras matutmũ siue mis¬
sam aliter quã in prin¬
cipali ecclesia celebrare
non liceat. Quisquis
autem decretor. Uiolator
extiterit: sex mẽsib¬
a cõmunione priuatus
apud metropolitanũ
sub penitencie censura
mancat corrigendus: qͣ¬
tenus apud illũ et pre¬
terite transgressionis
culpam lacrimis dilu¬
at: et neccessariã offoꝵ
doctrinã studiose addi¬
scat. Sub ista ergo regu¬
la oliscipline nõ solũ me¬
tropolitanus tocius suc
prouincie pontifices
uel sacerdotes astrigat

Expanded text:
est, ut inde unusquisque sumat regulas magisterii unde honoris consecrationem accepit, ut juxta majorum decreta sedes quae unicuique sacedotalis matsane indultis officiis, quae juxta voluntatem sui episcopi regulariter illis implenda sunt, cetera officia publica, id est vesperas, matutinum, sive missam, aliter quam in principali ecclesia celnon liceat. Quisquis autem horum decretorum violator exstiterit, sex mensibus communione privatus apud metropolitanum sub poenitentiae censura permaneat corrigendus, qualiter apud illum et praeteritae trangressionis culpam lacrymis diluat, et necessariam officiorum doctrinam studiose addiscat. Sub ista ergo regula disciplinae non solum metropolitanus totius suae provinciae pontifices vel sacerdotes astringat
Abbreviated transcription (Latin):
certitudinem statuimꝰ.
ut si kalende martiĩm
quarta feria siue antea
mada iciumum celebre¬
tur. Si autem kalende
marcii in quinta feria:
aut in sexta: aut in sab
batum distendãtur: in
sequenti e bolomada ie¬
iumum diffexatur. Silĩ
quoq modo si Kalcnole
iumͦ in quarta feria aut
ante cuenerint: in subsc¬
quenti ebolomada: ieiu¬
mum celebretur: et si
in quinta aut in sexta
feria: aut in sabbato cõ¬
cia ebdomada reseruet᷑.¬
¶ Et hoc sciendũ estͦ
ꝙ si quando ieuimum
mensis iuni in uigilia
pent hecostes secundũ
predictam regulam
euenerit: non ibi cele¬
brandum erit: sed in ip̃a
eblomada solenni pen¬
thecostes: quia uigilia
simul et iciuniũ dele¬
brariꝰ non debent: et tũc
propter solemitatem
dalmaticis induantur:
et a lleluya decantetur
et flect amus gemia nõ
dicatur. ¶ Eodem modo
no constitutum est:
ut si Ralende septẽbris
in quarta feria euene¬
bretur: et si in quinta aut
sexta: aut in sabbato cõ¬
tigerit: in quarta ebdo¬

Expanded text:
certitudinem statuimus, ut si Kalend. Martii in quarta feria sive antea mada jejunium celebretur. Si autem Kalend. Martii in quinta feria aut in sexta feria, aut in Sbatum distenduntur, in sequentem hebdomadam jejunium differatur. Simili quoque modo, si calendae Junii in quarta feria aut antea evenerint, in subsequenti hebdomada jejunium celebretur; et si in quinta, aut sexta feria, aut sabbato contam ebdomadam reservetur. Et hoc sciendum est, quod, quando ieiunium mensis Iunii in vigilia pentecostes secundum predictam regulam evenerit, non ibi celebrandum erit, sed in ipsa ebtecostes, quia vigilia simul et jejunium celebrari non debent, et tunc propter solemnitatem dalmaticis induantur, et Alleluia cantetur, et Flectamus genua non dicatur. § 3. Eodem modo nio constitutum est, ut, si calendae septembris in quarta feria evenebretur, et si in quinta, aut sexta, aut sabbato contigerint, in quarta hebdo
Abbreviated transcription (Latin):
docuit: sacerdotem ad¬
huc appellans quẽ scic¬
bat esse sacrilegum.
Item subditus passioĩ
cum alapam accepis¬
set: et ei diceretur. Sic
respondes pontifici: m¬
chil ille contumeliose
Locutus est in personã
pontificis: sco sic ma¬
gis innocentiam suã
tutatus est dicens. Si
male locutus sum ex¬
probra de malo: si at
benc: quid me cedis.
Que omma ab eo ideo
facta sunt huiliter
atq patienter: ut nos
humilitatis ac patien¬
tie haberemus exẽplũ:
docuit enim sacerdotes
ueros legitime et plenc
honorari: dum circa
falsos sacerdotes ipse
talis extitit. Menĩsse
in celum apostoli sibi
constituerunt ep̃atus
sui et ecclesie ministͦs:
quol si nos a liquil¬

Expanded text:
docuit, sacerdotem adhuc appellabat, quem sciebat esse sacrilegum. Item sub ictu passionis quum alapam accepisset, et ei diceretur: Sic respondes pontifici? nihil ille contumeliose locutus est in personam pontificis, sed magis innocentiam suam tutatus est, dicens: Si male locutus sum, exprobra de malo: si autem bene, quid me caedis? Quae omnia ab eo ideo facta sunt humiliter atque patienter, ut nos humilitatis ac patientiae haberemus exemplum. Docuit enim sacerdotes veros legitime et plene honorari, dum circa falsos sacerdotes ipse talis exstitit. § 1. Meminisse ain coelos apostoli sibi constituerunt episcopatus sui et ecclesiae ministros. Quod si nos aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
l qui sinc exami¬
natione promoti
pbr̃i sunt: et poltea exa¬
minati sunt confessi pec¬
cata sua: et cum cõfessi
sticus ordo non recipit:
in omnib enim ꝗd irre¬
prehensibile el⁊ san¬
Eta defendut ecclesia

Expanded text:
 qui sine examinatione promoti presbyteri sunt, et postea examinati confessi sunt peccata sua, et cum confessi sticus ordo non recipit: in omnibus enim quod irreprehensibile est defendit Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Onsuetuodo q̃
apud quosdã
irepserat: impedire nõ
debet: quo minus pre¬
nam consuetuodo sine¬
ueritate uetustas erro¬
ris est: propter quod re¬
lic to errore sequamur
ueritatem: scientes qͥa
apud hesdramͤ iteritas
uincit: ut scriptum est
ueritas ualet et muale¬
et obtinet in secula lẽ-¬
culorum ¶Idem Igno
ranti: sicut de scipso pau
et persecutor et inuirio¬
sus: sed mĩam merui:
quia ignoransꝰ fẽci.
Post inspirationẽ uero
tis factam: qui in eo
quod errauerat perse¬
uerat: prudens et sciẽs

Expanded text:
onsuetudo, quae apud quosdam obrepserat, impedire non debet, quo minus veriNam consuetuueritate uetustas erroris est. propter quod relicto errore sequamur ueritatem scientes quia et apud Hesdram ueritas uicit, sicut scriptum est: ueritas manet et inualeet obtinet in saecula saeculorum. Idem in epranti, sicut de seipso diciet persecutor et injuriosus; sed misericordiam merui, quia ignorans feci. Post inspirationem vero factam, qui in eo, quod erraverat, perseverat, prudens et sciens
Abbreviated transcription (Latin):
Estram flagita¬
mus clemenciã:
ut sicut hac tenus ro¬
mana lex uiguit ab¬
sq uniuersis procellis:
et que pro nullius per¬
sona homis reminiscit᷑.
esse corrupta: ita et nc̃
suum robur: propͥũq
iuigorem obtmeat
Di¬
stinctioxi.

Expanded text:
estram flagitamus clementiam, ut sicut hactenus Romana lex viguit absque universis procellis, et pro nullius persona hominis reminiscitur esse corrupta, ita nunc suum robur propriumque vigorem obtineat. DISTINCTIO XI.
Abbreviated transcription (Latin):
a clero et ommb qui il¬
nobis esse cognosce et si
potestante diem sanctũ
festinet occurrere: ut uel
sabbato ipso noctis ma¬
gne post baptismũ cum
dci gratia ualeat orolina¬
principis auctoritas:

Expanded text:
a clero et omnibus, qui ilnobis esse cognosce; et si potest, ante diem sanctum festinet occurrere, ut vel sabbato ipso noctis magnae post baptismum cum Dei gratia valeat ordinaprincipis quis
Abbreviated transcription (Latin):
uel seruilis uel origma¬
rie conditionis: uel cu¬
ric: uel publicaꝵ rcrũ
nexib implicatus uel
publica penitentia nota¬
tus: uel nulla congru¬
entis temporis expecta¬
tione discussus Atem¬
¶Annue suspensiom sub¬
iaccat: qui preter canon

Expanded text:
servilis vel origie conditionis, vel curiae vel publicarum rerum nexibus implicatus, vel publica poenitentia notatus, vel nulla congruentis temporis exspectatione discussusnuae suspensioni subjaceat, qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
gessere porrecto: in cccłe¬
sia beati martiris elcuthe¬
rii ep̃i que in lupradic¬
ta ciuitatis parrochia
probatur esse cõstructa:
presbiterum qui cõsti¬
tutus fuerat dxfecisse:
atq in cius locũ iulianũ
dyaconẽ ipsius ecclesie
pro celebritate ipsis lo¬
ci quã totius debere or¬
omari. Et idco fratres
carissime si de cius uita
uel moribus nichil est
quod contra canonũ
ueniat statuta: supra¬
scriptũ presbiterii Hono¬
re excorabis: scitirus
Uisitatoris te noĩe nõ
cardinalis creasse pon¬
tificis. Pariter etiam &
felicissimũ dyaconcm

Expanded text:
gessere porrecto, in ecclesia beati martyris Eleutherii episcopi quae in supradicta civitatis parochia probatur esse constructa presbyterum qui constitutus fuerat defecisse; atque in ejus locum Julianum diaconum ipsius ecclesiae pro celebritate ipsius loci quantocius debere ordinari. Et ideo, frater carissime, si de ejus vita vel moribus nihil est quod contra canonum veniat statuta, suprascriptum presbyterii honore decorabis, sciturus eum visitatoris te nomine non cardinalis creasse pontificis. Pariter etiam et Felicissimum diaconum
Abbreviated transcription (Latin):
in cius ecclesic mĩsteriũ
si conuersatio eius fuerit¬
ut locus processioms cele¬
berrimus ad mĩsteriũ cõ¬
secrationẽ nec sacerdote
indigrat nec mĩstrdẜ Itẽ¬

Expanded text:
in ejus ecclesiae ministerio si conversatio ejus patitut locus processionis celeberrimus ad mysteriorum consecrationem nec sacerdote indigeat nec ministro. GE
Abbreviated transcription (Latin):
Uius obleruãtie
dilectissimi: in ecclesia¬
sticis precipue est cõsti¬
tuta iciumis que ex do¬
Ctrina sancti spiritus:
ita per totius anni circu¬
lum distributa sunt:
ut lex abstinentie oĩb
sit ascripta temporib.
mensc septimo: hyema
le in hoc qui est decimꝰ
celebremus: intelligẽtes
diuimis esse nichil uacu
um preceptis: et uerbo dei
aderuditionem nostrã
omnia elementa seruire:
dum per ipsius mundi
cardmes qua si per quãt¬
tuor euangelia incẽssa¬
bili tuba discimus: qđ
et predicamus et agimꝰ.¬

Expanded text:
ujus observantiae dilectissimi, in ecclesiasticis praecipue est constituta jejuniis, quae ex doctrina sancti Spiritus ita per totius anni circulum distributa sunt, ut lex abstinentiae omnibus sit ascripta temporibus.mense septimo, hiemale autem in hoc qui est decimus celebramus, intelligentes divinis nihil vacuum esse praeceptis, et verbo Dei ad eruditionem nostram omnia elementa servire; dum per ipsius mundi cardtuor evangelia incessabili tuba discimus quod et praedicemus, et agam
Abbreviated transcription (Latin):
Ualiter uero cõmen¬
datissia uel dimis¬
soria seu formata
epistola facienda
sit uidendum est.
debent namq lr̃e
grece interpom in cã epistola et non si¬
ne caula. greca enim elementa lr̃arũ
numeros etiam exprimerc nullus:
qui uel temicrit greci sermonis noti¬
ciam ignorat. Ne igitur in faciendis
eplĩs canonicis quas mos latinus.
formatas uocat. aliqua fraus falsita¬
tis temere presumeretur: hoc a prib
rime muentum est constitutũ: Ut
formate epistole Hanc calculatioms
scu supputationis habeant rationem
i. ut assumantur in supputatione p̾¬
ma grega elementa patris et filii et
sp̃us sancti hoc est.n.u. c.¶ que
clementa oc togenariũ quadragesi¬
mum et primum significauit nu¬
meros. petriq apostoli prima littera
ite qui numerus oc toginta signi¬
tercia lr̃a: ciuitatis quoq de qua
scribitur quarta et mditionis que¬
cunq est id temporis.i. qui fuerit
exprimunt: m unũ ductis unã
quecunq collecta fuerit sũmam

Expanded text:
ualiter vero commendatitia, vel dimissoria seu formata epistola facienda sit, videndum est. Debent namque litterae Graecae interponi in ea epistola, et non sine causa. Graeca enim elementa litterarum numeros etiam exprimere, nullus qui vel tenuiter Graeci sermonis notitiam habet ignorat. Ne igitur in faciendis epistolis canonicis, quas mos Latinus formatas appellat, aliqua fraus falsitatis temere praesumeretur, hoc a Patribrime inventum est et constitutum, ut formatae epistolae hanc calculationis seu supputationis habeant rationem, id est, ut assumantur in supputatione prima Graeca elementa Patris, et Filii, et Spiritus sancti, hoc est Π, Υ, Α, quae elementa octogenarium et quadrigentesimum et primum significant numerum, Petri quoque apostoli prima littera id est Π, qui numerum octogenarium signitertia, littera civitatis quoque de qua scribitur quarta, et indictionis, quaecunque est temporis, idem qui fuerit exprimunt in unum ductis, unam quaecunque collecta fuerit summam
Abbreviated transcription (Latin):
cum omm cautela requirat expressã:
addat preterca separatim in epistola
etiam non agenariũ et nonũ mĩcrũ
qui secundum greca clementa si¬
ExemplaR
Formate epistole quem i cena syno¬
do .a.cccxuiii patribus facta est

Expanded text:
cum cautela requirat expresse. Addat praeterea separatim in epistola etiam nonagenarium et nonum numerum, qui secundum graeca elementa siExemplar formatae espistolae, quae in Nicaena Synodo a CCCXVIII Patribus facta est
Abbreviated transcription (Latin):
memoratũ est beatissi¬
mi petrus et paulus
suo martirio consecra¬
uerunt. Secunda ãt
sedes apuol alexandri¬
am que beati petri noĩe
a marcoͦ eius liscipło
atq cuangelista con¬
secrata est. Tercia ueto
sedes apud anthiochi¬
am ciusdem btĩ petri
apostoli habetur no¬
mine honorabilis: ꝙͣ
illic priusqm romai
Uenret habuit. et ig
tum est ¶Et post
pauca mter beatos a¬
postolos quedã fuit
discretio porestatis et
licet om̃s essent apli
petro tamẽ a dño con¬
cessum est: et ip̃i inter
Ut reliquis omib pre¬
esset aplis et cephas
idest caput et pͥrinci¬
pium teneret aplãtꝰ.
qui ctiam candem for¬
mam sius successori¬
bus et reliquis epĩs

Expanded text:
memoratum est, beatissimi Petrus et Paulus suo martyrio consecrarunt. Secunda autem sedes apud Alexandriam beati Petri nomine a Marco, eius discipulo atque ewangelista, consecrata est, tercia vero sedes apud / Anthiochiam eiusdem beati Petri apostoli habetur honorabilis, quam illic, priusquam Romam veniret, habutum est. Et post pauca: § 5. Inter beatos apostolos quaedam fuit discretio potestatis, et licet omnes essent apostoli, Petro tamen a Domino concessum est et ipsi inter ut reliquis omnibus praeesset apostolis, et Cephas, id est caput et principium teneret apostolatus; qui et eamdem formam suis successoribus et reliquis epis
Abbreviated transcription (Latin):
consecrauerunt: atq
omnib aliis Urbib in
sua presentia quã uene¬
ranco triumpho pretu¬
lerunt: Et licet pro oibꝰ
manis proprio cyro¬
grapho pollicctur di¬
cens. Testis est michi¬
deus cui seruio in spũ
meo in euangelio filii
eius ꝙ sine intermissio¬
ne memoriã uestri fa¬
cio semper in orationi¬

Expanded text:
consecrarunt, aliisque omnibus urbibus in sua praesentia atque venerando triumpho praetulerunt. Et licet pro omnibus manis proprio chirographo pollicetur, dicens: Testis enim miDeus, cui servio in spiritu meo in Evangelio Filii ejus, quod sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationi
Abbreviated transcription (Latin):
Acro sancta ro¬
mana et aplica
ecclesia nõ ab aplis sco
ab ipso dño et saluato¬
re nostro primatũ obti¬
nuit: sicut beato petro
aplodixit. Tu es pe. &
ec. me. Usq soluta et in
celo. Adhibita est etiã
societas in cadẽ roma¬
na urbe beatissimi apo¬
stoli pauli ualis electio¬
ns qui uno dic eodẽq
riosissima morte coro

Expanded text:
acrosancta Romana et apostolica Ecclesia, non ab aliis, sed ab ipso Domino Salvatore nostro primatum obtinuit, sicut ipse beato Petro apostolo dixit: Tu es Petrus, et  erunt soluta et in coelo . Adhibita est etiam societas in eadem Romana urbe beatissimi Apostoli Pauli, vasis electionis, qui uno die unoque riosa mort
Abbreviated transcription (Latin):
Xtranco clerico
et lectori extra¬
suam ciuitatem sinc cõ¬
mendaticiis brĩs ꝓpriie¬
piscopi nusquam peni¬
tus liccat ministrare.

Expanded text:
xtraneo clerico et lectori extra civitatem suam sine commendatitiis litteris proprii episcopi nusquam penitus liceat ministrare.
Abbreviated transcription (Latin):
Cclesie̾ mec cui deꝰ¬
noster meũ sacer¬
dotium uobis res huma¬
nas regentib deputauit:
nos cura constrinxit: ne
causis eius quãuis ad huc
corporis in cõmoditate
detmear propter comien¬
tus qͥui a sacerdotibus
uniuersis et clericis et cri¬
stiane plebis perturbatio¬
nibus agitantur apued
aures cristianissimi prin¬
Si enim secus quã opor¬
teat euemat: non uos id
facereꝰ qui cuncta equa
moderatione cõpomtis:
seo nos per nr̃am tacẽte
desidiam udebimur qđ
ciuitatis quictẽ et ecclie
pacem peruertere ualeat
admisisse. cum enim hu¬
manis reb diuine cultor
religioms dño fauente
prouideas: nostra culpa
exit: si non id sub uestra
gloria quam certum est
promptiore fauisse fir¬
mo et stabili iuire custo¬
diatur:quod per tot an¬
noꝵ seriẽ sub illis etiã¬
principib obtinuit qͦs
nilla nr̃e religionis cu¬
ra cõstrmxit.i. ut licita
seruentur: et sub uestre
imperio clementic iim¬
me que sunt licita for¬
midentui. ¶l psa emĩ

Expanded text:
cclesiae meae, cui Deunoster meum sacerdotium vobis res humanas regentibus deputavit, nos cura constringit, ne causis ejus, quamvis adhuc corporis incommoditate detinear, propter conventus, qui a saceuniversis et clericis, et christianae plebis perturbationibus agitatus, apud aures Christianissimi prinuid enim secus quam oportet eveniat, non vos id facere, qui cuncta aequa moderatione componitis; sed nos, per nostram tacentes desidiam, videbimur quod civitatis quietem et Ecclesiae pacem padmisisse. Cum enim humanis rebus divinae cultor religionis, Domino favente, praesideas, nostra culpa erit si non id sub vestra gloria, quam certum est promptiore favisse, firmo et stabili jure custodiatur, quod per tot annorum serieprincipibus obtinuit, quos nulla nostrae religionis cura constrinxit, id est ut licita serventur, et sub vestrae imperio clementiae minime quae sunt illicita formidentur. § 1. Ipsa enim
Abbreviated transcription (Latin):
fecimus ei libertatẽ receptam in cor¬
mi altaris canonice et ordmauimꝰ
cum ad gradum presbiterii cui etiã
has dninssorias siue cõmendatissi
as facimus: et cum ad uestram di¬
lectam fraterintatem dirigimus ut
in uestra parrochia sub uestro sacro
regimine et defensione con sistere
ualeat. Ego inquam brocardus hu¬
milis ep̃s in nomine patris. et
filii. et spũssancti et in um¬
tate sancte ecclesie in qua petro da¬
tum est ius ligandi atq soluendi:
absoluo hermannum presbiterũ
de ciuitate uuarmaciensi inditioẽ
X. et licentiam do uobis inthroni¬
zandi cum in quacunq ecclesia
Uultis uestre parrochie. Hanc er¬
go epistolam grecis litteris hincĩ¬
de munire de dreuimus: et ãmillo
nostre ecclesie firmare censuimus:
fratermtatem uestram cristus no
Anno dnĩce incarnationis.Al .ii.¬
mense. Xii. inditione. X.
EIncipit epistola formata a .ccc.¬
XUIII. epĩs et abbatib cõstantino¬
politane urbis ep̃o edita. Sud

Expanded text:
fecimus ei libertatem receptam a corfecimus ei libertatem receptam a cornu altaris canonice, et ordinavimus eum ad gradum presbyterii. Cui etiam has dimissorias sive commendatitias literas fecimus, et eum ad vestram dilectam fraternitatem dirigimus, ut in vestra parochia sub vestro sacro regimine et defensione consistere valeat. Ego, inquam, Burchardus humilis episcopus, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, et in unitate sanctae Ecclesiae, in qua Petro datum est jus ligandi atque solvendi, absolvo Ecmannum presbyterum de civitate Wormaciensi, indictione X; et licentiam do vobis inthronizandi eum in quacunque ecclesia vultis vestrae parochiae. Hanc ergo epistolam Graecis litteris hinc inde munire decrevimus, et annulo Ecclesiae nostrae firmare censuimus. Fraternitatem vestram Chrianno Dominicae incarnationis MXII. Indictione X. C. II. Incipit epistola formata a CCCXVIII Episcopis et ab Attico Constantinopolitanae urbis Episcopo edita: S
Abbreviated transcription (Latin):
N nomme patris. .i. et fi¬
lni .G. et spũssancti. c. uual¬
terio spirensis ecclesie ep̃o: ego brocar¬
dus sancte uuarmaçiensis ecclie
deuotus gregis xp̃i famulus in
deo sume felicitatis beatitudiem.
prompta sit sc qui documenta cuã¬
gelica: que dicunt qui recipit pro¬
phetam in nomine prophete mer¬
cedem prophete accipiet: et qui re
iubeat hospitalitatem sectari: et ne
habent suam conscientiã: dicẽtes
se esse simplices: cum sint astutia
Dyaboli repleti: et pro opere pietatis
dicunt se de loco ad locũ transixe:
cũ sint fugitiui sua militia facien
te. et dicunt᷑ se esse ministerio sacͦ
isertos cum non sint: statutum est
a patrib sanctis neminem cleri¬
cum alienum et ignotũ rccipi ab
aliquo episcopo: et inthroinzari
in sua ccclesia: insi habeat apprio
epõ epistolã que in canombus
nominatur formata. Ildeo¬
notum facimus patermta ti uestre
ꝙ presens frater noster harũ lr̃ax
portator: nomme hermãnus nõ pro
sua nequitia expulsus est a nobͥis:

Expanded text:
n nomine patris π, et filii γ, et spiritus sancti α. Walterio Spirensi episcopo, ego Burchardus sanctae Wormaciensis Ecclesiae devotus gregis Christi famulus, in Deo vero summae felicitatis beatitudinem. prompta sit sequi documenta Evanqué dicunt "qui recipit prophetam in nomine prophete, mercedem prophete accipiet, et /, ejubeat hospitalitatem sectari et necehabent suam conscientiam, dicentes se esse simplices, cum sint astutia diabolica repleti, et pro opere pietatis dicunt se de loco ad locum transire, cum sint sua malitia faciente fugitivi, et dicunt se esse ministerio sacro incertos, cum non sint, statutum est a sanctis patribus neminem clericum alienum et ignotum recipi ad aliquo episcopo, et inthronizari in sua Ecclesia, nisi habeat a proprio episcopo epistolam quae in canonibus nominatur formata. Inotum facimus paternitati vestrae quod praesens frater noster harum literarum portitor nomine Ecmannus, non pro sua nequitia expulsus est a nobis:
Abbreviated transcription (Latin):
nolentes fieri saccrdotes:
alius autem mane esset:
cum etiam in episcopũ
cligi possunt in subdya¬
conatu constituti. Nux¬
ta illud urban pape.
¶Non eligatur in ep̃m:
insi in sacris ordimh cõ¬
stitutus.

Expanded text:
nolentes fieri sacerdotes; alias enim inane esset, quum etiam in episcopum eligi possint in subdiaconatu constituti, juxta illud Urbani Papae: C. IV. Non eligatur in episcopum nisi in sacris ordinibus constitutus.
Abbreviated transcription (Latin):
Alet interlũ con¬
uersis pro salute
sue anime mutatio loci:
plerumq enim dũ muta¬
tur locus mutatur mentis
affectus: congruũ est gͦ¬
et inde enim corporalicer
euelli: ubi quisq illeceb̾s
descruiuit. Nam locus ubi
pec tu mentis apponit qd
sepe ibi quisq cogitauit uel
gessit.¬

Expanded text:
alet interdum conversis pro animae salute mutatio loci; plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim, inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit. Nam locus, ubi pectu mentis apponit, quod saepe ibi vel cogitavit, vel gessit
Abbreviated transcription (Latin):
cum in altario dei lacra¬
menta beneolicit: bene¬
dicere populum nõ debet
nis perdit offitia: amit¬
rit lingue opus: non Ht̃
confidentiam predican¬
di: et truncatus est oĩ
tudinem ac perfectio¬
nem que consecrationi
cius competit nõ retẽtat.
go lacerolotes honor
uester est: ut damnu
pastorib per potentiã
aufertur deo digna di¬
ligentia: contagiũ quod¬
dam et cala mitas cres¬
tisin eccleliis potẽtari

Expanded text:
cum in altario Dei sacramenta benedicit, benedicere populum non debet, nis perdit officium, amittit linguae opus, non habet confidentiam praedicandi: truncatus est omni, plenitudinem ac perfectionem, quae consecrationi ejus competit, non retentat. o sacerdotes, honor vester est, ut damna pastoribus per potentiam vestram aufertur Deo digna diligentia, contagium quoddam et calamitas crestis in Ecclesiis potentari
Abbreviated transcription (Latin):
est licẽt baptizandum
scribo uobis ut si prcte¬
riti temporis errorꝰiã
non potest reuocari: uel
ad presens in ecclesiis
m oriente: quod in hys
huilitas perscuerat:
quod etiam in celis fut

Expanded text:
e, licet baptizandum scribo, ut, si praeteriti temporis error non potest jam revocari, vel ad praesens in ecclesiis oriente, quod in Italhumilitas perseverat, quod in coelis fit
Abbreviated transcription (Latin):
Iccundũ quod dictũ
est ad episcopũ. Noli
negligere gr̃am que
data Et tibi per impo¬
sitionem manũ ꝓbrĩ:
et alibi ad maiores na¬
tu qui uos posuit epõs
regere ccclesĩam suam¬

Expanded text:
secundum quod scriptum est ad episcopum : Noli negligere gratiam, quae data est tibi per impositionem manuum presbyterii et alibi ad majores natu: Qui vos posuit episcopos regere ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut unus de presbiteris
matum semina tolle¬
renturꝰ et paulopost.
Sicut ergo presbiteri
sciunt se ex ecclesie cõ¬
suctudme ei qui sibi
prepositus fuerit esse
subiectos: ita episcopi
nouerint se magis con¬
suctudie quam dilpẽ¬
sationis dñce ueritate
presbiteris esse maio¬
res: et in cõmum debere
ccclesiam regere ¶dẽ¬
presbigeris docere licet

Expanded text:
ut unus de presbyteris matum semina tollerentur. Et paulo post: § 1. Sicut ergo presbyteri sciunt, se ex ecclesiae consuetudine ei, qui sibi praepositus fuerit, esse subjectos, ita episcopi noverint, se magis consuetudine quam dispensationis dominicae veritate presbyteris esse majores, et in commune debere ecclesiam regerepresbyteris docer
Abbreviated transcription (Latin):
siis predicent: si plebi
ut clictũ est benedi¬
cant ¶Et enim ab mi¬
entibus michi ista sic
dicam: qui non uult
presbiteros faccre que¬

Expanded text:
siis praedicent, si plebibus, ut scriptum est, benedicant. Etenim abnuenti mihi ista sic dicam: qui non vult presbyteros facere qu
Abbreviated transcription (Latin):
ficere: sed quia scriptũ
est: presbiteri duplici
honore honorentur: ma¬
xime qui laborant uer¬
bo dei. predicare eos de¬
cet. utile enm est bene¬
dicere: congruum est¬
confirmare. conuenit
redlere cõmumonem:
necesse est iusitare infir¬
mos: orare pro muali¬
dis: atq onna dei sacra¬
menta complere: nemo¬

Expanded text:
it . Et quia scriptum est: Presbyteri duplici honore honorentur, maxime qui laborant in verbo Domini : praedicare eos decet, utile est benedicere, congruum confirmare, convenit reddere communionem, necesse est visitare infirmos, orare pro invalidis, atque omnia Dei sacramenta complere,
Abbreviated transcription (Latin):
et antequã diaboli m¬
mata in religione fic¬
rent et oliceretur in po¬
pulis. Ego sum pauli
ego sum appollo. ego
autem cephx cõmum¬
presbiteror concilio
ccclesie guberna ban¬

Expanded text:
Et antequam diaboli imata in religione fierent, ac diceretur in populis, Ego sum Pauli, ego Apollo, ego autem Cephae, communpresbyterorum consilio Ecclesiae guberna
Abbreviated transcription (Latin):
Unquam de pontificib
nisi ecclesiam iudicare¬
debere non esse humanaꝵ legũ
de talib ferre sententiam abłq
ecclesie principaliter constitutis:
pontificib oblequi solere prin¬
cipes xp̃ianos: decretis ecelesie
non suam preponere potestatẽ:
episcopis caput subdere princi¬
pes solitum est: non de eoꝵ ca¬
pitih iudicare

Expanded text:
unquam de pontificibus nisi Ecclesiam judicasse: non esse humanarum legum de talibus ferre sententiam absque Ecclesiae principaliter constitutis pontificibus; obsequi solere principes Christianos decretis Ecclesiae, non suam praeponere potestatem, episcopis caput subdere principem solitum, non de eorum capitibus judicare
Abbreviated transcription (Latin):
dienti aliquid cõtra
diuina mandata pre¬
sumere: nec quicqͣm
quod euangelicis uel
propheticis aut aplĩcis
regulis obuiet agere¬
ecclĩa sticis causis re¬
gia uolũtas sacerdoti¬
Bus est postponenda.

Expanded text:
dienti aliquid contra divina mandata praesumere, nec quicquam, quod evangelicis, propheticis aut apostolicis regulis obviet, agerecclesiasticis causis regia voluntas sacerdotibus est postponenda.
Abbreviated transcription (Latin):
tum tam excellens est
electio: ut hec que m a¬
liis membris ecclesie ua¬
cant a culpa.in illis tñ
habcantur illicita cum
enm extra clericorũ
ordinem constitutis
nuptiaꝵ societati et pro¬
creãtiomi filioꝵ stude
dam tamen perfecte cõ¬
tmentie puritatẽ: nec
conceditur: ut etiam qͥ
Habent: sint tanquã nõ
habentes:et qui nõ ha¬
bent ꝓermaneãt singu¬
si in hoc ordine qui qͣrtꝰ¬
extat a capite dignũ
est custooiri: quanto
magis in primo uel in
li honore aut episcopa¬
li excellentia quisqͣm
ydoneus existimetur:
qui se a uoluptate lu¬
xurie nec dũ refrenasse

Expanded text:
tum tam excellens est electio, ut haec, quae in aliis membris ecclesiae vacant a culpa, in illis tamen habeantur illicita. Nam quum extra clericorum ordinem constitutis nuptiacreationi filiorum studerd exhibendam tamen perfectae continentiae puritatem, nec conceditur, ut et qui habent, sint tanquam non habentes, et qui non habent, permaneant singusi in hoc ordine, qui quartus a capite est, dignum est custodiri, quanto magis in primo, aut seli honore, aut episcopali excellentia quisquam idoneus aestimetur, qui se a voluptate uxoria necdum frenasse
Abbreviated transcription (Latin):
Uando autem ueniunt pres¬
biteri ad aliquod cõuiui
mensam incipiat: et cybũ benedicat:
et tũc secundũ ordiẽ sedeãt alter
alteri honorẽ prebentes: et per uices
cybũ et potũ bencolicãt: et aliqͥs de
illor elcricis aliquid de sãcta
plum dm̃: sicut in cena fccisse
legitur. et se contineant omẽs
presbiteri maximc mn talib locis
ut non Uitupcretur ministeriũ

Expanded text:
uando autem convenerint presbyteri ad aliquod conviviumensam incipiat, et cibum benedicat, et tunc secundum ordinem sedeant, alter alteri honorem praebentes, et per vices cibum et potum benedicant, et aliquis de illorum clericis aliquid de sancta mplum Domini, sicut in coena fecisse legitur, et sic se contineant omnes presbyteri, maxime in talibus locis, ut non vituperetur ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
fabulas misceat: nec ar¬
chidiacoms sub pretex¬
tu humilitatis aut offitii
frequenter intret domici¬
lia matronaꝵ aut forte
per clericos aut domes ti¬
cos matrone mandet ali¬
quid secrete. si agnitũ fue¬
rit: et ille deponatur: et
illa a liminib ecc lesie

Expanded text:
fabulas misceat, nec archidiaconus sub praetextu humilitatis aut officii frequenter intret domicilia matronarum, aut forte per clericos aut domesticos matronae mandet aliquid secrete. Si agnitum fuerit, et ille deponatur, et illa a liminibus arce
Abbreviated transcription (Latin):
a trib epĩs: reliquisq oĩ¬
bus assensum prebentib
nullatenus epiĩs ordĩct
et cõmum uoto ordina¬
tio celebretur.
Distinctio lXUIi .

Expanded text:
a tribus episcopis, reliquisque omnibus assensum praebentibus, ullatenus episcopus ordinetur, et communi voto ordinatio celebretur. DISTINCTIO LXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
quod de archiepiscopi
est: debet constitui. Sin
fucrit: uirih carere nõ
dubium est: quia irrita
nandis a pauciorib quã¬
a trib qui epĩs anacletꝰ¬

Expanded text:
quod de archiepiscopi est, debet constitui. Sin fuerit, viribus carere non dubium est, quia irrita nandis a paucioribus quam tribus episcopis, Anaclet
Abbreviated transcription (Latin):
lectiom: aut promotiõi
patriarche metropolite:
aut cuiullibet ep̃i: ne ui¬
delicet. in orolmata: et in¬
cõfulio: uel contentiopre¬
sertim cum nullam in
ta libus potestatem que¬
quã potestatiuoꝵ uelce¬
terorum laicor habere
conueniat: et infra. Qͥs
sus cõmunẽ consonãtẽ.
atq canonicam electio¬
nem eccliastici ordmis
agere tentauerit: anathe¬
ma sit: Doncc obediat t
consentiat quicquidec¬
Clesia de elec tione et or¬
dinatione proprii presu¬
lis se uelle monstrauerit.¬
¶De eodem

Expanded text:
lectioni vel promotioni patriarche vel metropolite aut cuiuslibet episcopi, ne videlicet inordinata hinc et inconfusio vel contentio; presertim cutalibus potestatem quemquam potestativorum vel ceterorum laicorum habere conveniat. Et infra: Quissus communem et consonantem atque canonicam electionem ecclesiastici ordinis agere tentaverit, anathema sit, donec obediat et consentiat, quidquid ecclesia de electione et ordinatione proprii praesulis se velle monstraverit.De eodem
Abbreviated transcription (Latin):
Uitteratos aut
aliqua parte corporis
uiciatos ued imnimu¬
tos nullus presumat
ad clericatus oromem
promouere: quia lite¬
ris carens sacris non pt
esse aptus officiis. et ui¬
ciosum nichil oco pror¬
sus offerri legalia pre¬
cepta sanxerũt: simibe
qui scpõs abscinount.

Expanded text:
itteratos, aut aliqua parte corporis vitiatos vel imminutos, nullus prad clericatus ordinem promovere, quia nec litteris carens sacris, potest esse aptus officiis, et vitiosum Deo nihil prorsus offerre legalia praecepta. Sanxerunt, similiter, qui seipsos abscindunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Uidam clerici le¬
gitimum non ha¬
bentes cõniugiũ: extranca¬
rum mulierum: uel ancil¬
larum suarum que in¬
terdic ta sunt consor
rantur: et uenundentur
illis pro tempore relega¬
tis aed penitentiã: quds
sua libidine infeccrunt.
neces situdo excusat

Expanded text:
uidam clerici, legitimum non habentes conjugium, extranearum mulierum vel ancillarum suarum interdicta sibi consortrantur, et venundentur illis pro tempore relegatis ad poenitentiam, quos sua libidine infecerunt. necessitudo excusat
Abbreviated transcription (Latin):
in ecclesia ne
quisquam post alicui.
criminis pemtentiã cle¬
ricatum accipiat: uel
ad clericatũ redeat: uel
in clericatu permaneat:
nõ desperationeꝰ indul¬
gentic: seo rigore fctm̃
est discipline: alioquĩ
contra claues ecclie da¬
tas disputabitur & qͥbꝰ
dictum est. Quecũq
solueritis super terram:
Soluta crunt et in celo.
Seo ne forte etiam de ce¬
teris criminib spe hono¬
ris eccliastici anmus
intumescens superbe a¬
geret penitentiam seue¬
rissime placuit: ut post
nabili crimĩc nemo sit
clericus. Ut desperatiõe
temporalis altituomis
medicina maior et ueri¬
or esset humilitatis.Nã
et sanctus dauid ex cri¬
minib mortiferis egit
penitentiam: et tamen
m honore suo perstitit.
Et brmn petiũ quando
amarissimas lacrimas
fudit utiq deũ negasse
penituit et tamẽ aplũs
permansit. Sed non idco
diligentia: quia ubi sa¬
luti nichil detraheba¬
tur humilitati aliqͥd
acliderũt quo salus

Expanded text:
in ecclesia, ne quisquam post alicuius criminis paenitentiam clericatum accipiat uel ad clericatum redeat uel in clericatu maneat, non desperatione indulgentiae sed rigore factum est disciplinae; alioquin contra claues tas disputaretur, de quibus dictum est: quae solveritis super terram, soluta erunt et in coelo. Sed ne forsitan etiam de caeteris criminibus spe honoris ecclesiastici animus intumescens superbe ageret poenitentiam, severissime placuinabili poenitentiam nemo sit clericus, ut desperatione temporalis altitudinis, medicina major et verior esset humilitatis. Nam et sanctus David de criminibus mortiferis egit poenitentiam, et tamen in honore suo perstitit . Et beatum Petrum, quando amarissime lacrymas fudit, utique Dominum negasse poenituit, et tamen apostolus mansit . Sed non ideo diligentia, quia ubi saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus
Abbreviated transcription (Latin):
Rime sedis epũs
non appelletur ꝓri¬
ceps sacerdotum: uel sũmꝰ
Iacerdos: aut aliquid hꝰ¬
modi: sed tantum prime
nec etiam romanus po¬
tisex appelletur.
Onde pelagius omĩh
ePIS.E

Expanded text:
rimae sedis episcopus non appelletur princeps sacerdotum, aut summus sacerdos, aut aliquid hmodi, sed tantum primaenec etiam Romanus Pontifex appelletur. Unde Pelagius II epist.
Abbreviated transcription (Latin):
Aptizari autem
Uel enxam mu¬
lierem: uel hoc quod
genuerit: si periculo
mortis urgetur: uel ip̃a
tur: nullo modo prohi
betur: ne dum ad huc
tempus ad prebendũ
redemptionis misteri.¬
um queritur: interue¬
mente paululũ moraᷤ
mucinri non ualcat qui
¶ Anteꝙͣ puer ablac tet᷑
Uel mr̃ purificetur ad ciꝰ
cõcubitũ uir nõ accedat.

Expanded text:
aptizari autem vel enixam mulierem, vel hoc, quod genuerit, si periculo mortis urgetur, vel ipsa est, nullo modo prot, ne, dum adhuc tempus ad praebendum redemtionis mysterium quaeritur, interveniente paululum mora, inveniri non valeat, qui  Antequam puer ablactetur, vel mater purificetur, ad ejus concubitum vir non accedat.
Abbreviated transcription (Latin):
ferre: et predicare cuagliñ
nam sicut lectorib Uetꝰ
testamentũ: ita dyacoĩbꝰ
nouũ predicare preceptũ
est: ao ip̃m quoq pertiẽt
officium precũ et recita¬
tio nominũ: ipse premo¬
net᷑ aures habere ad deũ:
ipse hortatur clamare:
ipse donat paccͣ et ipse an¬
nunciat d presbyte¬
rum pertinet sac̾rificiũ
corporis et sangiũs diñ
m altario dei cõficere:
orationes dicere: & bene
cratio. Unctio altaris:
et consceratio crismatis
ipse predicta officia et or¬
omes ecclesiasticos distri
buit: ipse sacras uirgines
benedicit: et dũ precesserit
Unusquisq in singulis
ordinib: iste tame̾ est pre¬
Ordinator incunctis.¬
¶ Hi sũt ordines et mĩste¬
ria clericoꝵ: que tamen
auctoritate pontificali
in archioiacom cura pͥ
micerii et thesaurarii sol¬
licituoine oiuidũtur. Ar¬
chidiaconus em̃ impc¬
rat subdiaconib et scui¬
tis ad que ista pertinẽt
ministeria: oromatio
uestiendi altaris a leui¬

Expanded text:
ferre, et praedicare evangelium ferre, et praedicare evangelium Nam sicut lectoribus vetus testamentum, ita diaconis novum praedicare praeceptum est. Ad ipsum quoque pertinet officium precum et recitatio nominum; ipse praemonet aures haberi ad Deum, ipse hortatur clamare, ipse donat pacem et ipse annunciat. § 8. Ad presbyterum pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altario Dei conficere, orationes dicere, et benecratio, unctio altaris et confectio chrismatis. Ipse praedicta officia et ordines ecclesiasticos distrbuit, ipse sacras virgines benedicit, et dum praecesserit unusquisque in singulis ordinibus, ipse tamen est praeordinator in cunctis. Hi sunt ordines et ministeria clericorum, quae tantum auctoritate pontificali in archidiaconi cura, et primicerii ac thesaurarii sollicitudine dividuntur. Archidiaconus enim imperat subdiaconibus et levitis; ad quem ista pertinent ministeria: ordinatio vestiendi altari, a levi
Abbreviated transcription (Latin):
piat: excõicatos et infi¬
cxlesꝰ excipiat. d exor¬
cistam pertinet exorcis¬
mos memoriter retinere:
manusq super energumi¬
nos et cathecunios m exor¬
cizando imponered
acolitũ pertmet prepara¬
tio liuiarioꝵ: i sacrario
ipse cercum portat: ip̃e
suggesta pro eucharistia
¶o plalmistam pertiẽt
officium canendi .s. dicere
henedic tiones: laudes:
sacrificĩꝰ. responsoria: &
quicquid pertinet ad ca¬
nendi peritiam Dd lec¬
torem pertinet lectiones
pronũciart: et ca que pro¬
phete uaticmarũt populis
predicare d subdiaco¬
nũ pertinet calicẽ et pate¬
nam ad altare xp̃i defer¬
re: et leuitis tradere eisq
ministrarc: urccolũ quoq
ante altarc manib aquã
prebere. ¶o oyaconũ per¬
tiet assistere sacerdotibꝰ
et ministrare in omnbus
que aguntur in sacramẽ¬
tis xpisti in baptismo: si¬
ue in crismate et patena.
et calice: oblationes quoq
inferre et disponere malta¬
ri: cõponere etiam mensã
dm̃ atq uestire: crucem

Expanded text:
piat, excommunicatos et infideles excludat. Ad exorcistam namque pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. Ad acolythum pertinet praeparatio luminariorum in sacrario; ipse cereum portet, ipse suggesta pro eucharistia Ad psalmistam pertinet officium canendi, scilicet dicere benedictiones, laudes, sacrificium, responsoria et quidquid pertinet ad cantandi peritiam. Ad lectorem pertinet lectpronunciare, et ea quae prophetae vaticinarunt, populis praedicare. § 6. Ad subdiaconum pertinet calicem et patenam ad altare Christi deferre et levitis tradere, eisque ministrare; urceolum quoque ante altare manibus aquam praebere. § 7. Ad diaconum pertinet assistere sacerdotibus, et ministrare in omnibus quae aguntur in sacramentis Christi: in baptismo scilicet, in chrismate et patena et calice; oblationes quoque inferre et disponere in altario; componere etiam mensam Domini atque vestire, crucem
Abbreviated transcription (Latin):
Erlectis sancti¬
tatis tue lutcris
gauisus sum: ꝙ optatã
Sa lutem tuã eaꝵ relatu
cognoui. De his autem
q̃ in cõsequẽtib insim¬
are eloquii tui sermostu¬
duit: grãs ago deo: ꝙ
sollicitudinem officii
pastoralis impendis.
qualiter et quomodo ec¬
clesiastica officia ordinẽ¬
tur perquiris: et licet oĩã
pruolentie tue sint cogmi¬
ta tamẽ quia affectu fra¬
terno me consulis: ex ꝑte
qua ualeo expediam. Et
de cĩh ecclesie gradib
quio ad umĩquẽq per¬
tmeat elcquar. Ad ostia¬
ruĩ namq pertinẽt cla¬
ues eccliẽ: ut claudat &¬
aperiat tẽplũ dei et oĩa
que sũt intus extraq
custodiat: fideles reci

Expanded text:
erlectis sanctitatis tuae litteris, gavisus sum quod optatam salutem tuam earum relatu cognovi. De his autem quae in consequentibus insinuare eloquii tui sermo studuit, gratias ago Deo quod sollicitudinem officii pastoralis impendis; qualiter et quomodo ecclesiastica officia ordinentur perquiris. Et licet omnia prudentiae vestrae sint cognita, tamen quia affectu fraterno me consulis, ex qua parte qua valeo expediam, et de omnibus Ecclesiae gradibus, quid ad quem pertineat, eloquar. Ad ostiarium namque pertinent claves ecclesiae, ut claudat et aperiat templum Dei, et omnia quae sunt intus extraque custodiat, fideles reci
Abbreviated transcription (Latin):
Ebati uel mona¬
cho monasterii
seruum non licebit facere
liberumꝰ. Qui enim nchil
proprium Habet: liberta
sanxerunt: nõ potest pol¬
sessio alicnari: insi a pro¬
auc toritate prohibẽtur
scrui ad ipisci libertatem
recedendi ab obsequio mo¬
nasterii: seo non prohibẽ¬
tur nancisci libertatem
promouendi ad sacros or¬
omes. Potest enim in la¬
cris ordimh cõstitutus
monasterii obsequio per¬
petuo deseriure: ac si ser¬
uus monasterii et liberta¬
tem adipisci: et sacris of¬
ficiis associari Ualet. Unde
in alio.caᷤ. prefate consti¬
tutioms hec causa redoi¬
tur. Inustũ emim est ut
monachis rurale opus
facientib serui corum
ocio torpeant: ac cxliciis
serui ecclesiar quo noĩe
ctiam monasterii scruos
significari intelligimꝰ
ad sacre religiomis pro¬
positum debcant assumi:
auctoritate gregorii pro¬
batur qui ingenerahi sy¬
nodo residens DIXIT.E
bate fuerit famulus ecclẽ
potest ordinari

Expanded text:
bati vel monacho monasterii servum non licebit facere liberum. Qui enim nihil proprium habet, libertatsanxerunt, non potest possessio alienari, nisi a proauctoritate prohibentur servi adipisci libertatem recedendi ab obsequiis monasterii, sed non prohibentur nancisci libertatem promovendi ad sacros ordines. Potest enim in sacris ordinibus constitutus monasterii obsequiis perpetuo deservire, ac sic servus monasterii et libertatem adipisci et sacris officiis associari valet. Unde in alio capitulo praefatae constitutionis haec causa redditur: Injustum est enim, ut monachis rurale opus facientibus servi eorum otio torpeant ac diliciisesiarum quo nomine etiam monasterii servos significari intelligimus ad sacrae religionis propositum debeant assumi, auctoritate Gregorii probatur, qui in generali Synodo residens dixit: C. robatae fuerit famulus ecclesiae, potest ordinari