comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dumque die alte¬
iro eadem uenerebi¬
lis femina adcellã
propriam recessis set
uirdĩ ad monas teriũ
rediitu Cum eccepost
triduum incella con¬
sistens: el euatis in ae¬
ret oculis: uidit eiusdẽ
sororis isae animam
de eius corpore egres¬
sam. in colum baespe¬
ciemi caeli secreta
penettre: quitan¬
gaudens. omnipotenti
dõ in hymnis & laudib
gratias reddedit. eius¬
qr obitum frcetribus
denuntiauit.: Quos¬
eciam protinus misit
uit eius corpus admo¬
nasterium defferrent
at qͥ ins epulchro quod
sibi ipse par&uenat
ponerent quofacto
contigit uit quorum
mens una semper in
dõ fuerat: Eorum
quoq: corpont Nec
sepultura separeret .:¬

Expanded text:
Cumque die altero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tangaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias egit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit, ut quorum mens una semper in Domino fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret.
Abbreviated transcription (Latin):
dire me noluisti: roga
uit me : modo ergosi
potes egredere. &me
dimissa. admonaste¬
rium recede: Ipselau¬
tem exire extr& tectũ
non ualens. Qui rema¬
neresponte Noluit:
in locomans it inuitus
Sicq factumẽ: ut totã
noctem per uigilem
ducerent: atq per
sacra& spiritalis uitae
conloquia sese uicaria
relatione satiarent:
Quaderedixieum uolu¬
isse aliquids ed minime
potiusse. Quia si uene¬
rabilis uirimentẽ aspi¬
cimus dubium nonẽ
quod eandem sereni¬
tatẽ uoluerit in qua
descenderat ꝑmanere:
sed contra hoqquoluit :
modinuistute omni¬
potentis dĩ exfeminat
pectore mir&culum
inueniti Nec mirum
quod plus illaͦ femina
quaediu fr&ctremiu¬
dere cupiebat. In eo¬
dem temporesualuit.
quia enim iuxta¬
Iohannisiuocem: dĩ
caritas est: Iusto
ualde iudicio illa
plus potuit: quae
amplius amauit.
orimultum Aplac&
quod dicis.

Expanded text:
diri me noluisti; rogavi diri me noluisti; rogavi vit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxtaJoannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. or, multum placet quod dicis.
Abbreviated transcription (Latin):
mensam : Et caput in
manib omni poten¬
tẽ dñm rogatur& de¬
clinauit: Cum que
Tanta corrus cationis
& tonitrua uistus.
tantaq: inundatio plu¬
uiae erupit: utneq
uenerabilis benedic¬
tus: Neꝙ fratres qui
cum eo aderant: ex¬
tr& locilimen quo
consederaent: pedem
mouere potuis sent.:
Scãͥ monialis quippe
femina: Caput inma¬
nib: declinans: Lacri¬
marum fluuium IN
mensũ fuderat. per
quas serenitat ẽ aeris
ad pluuiã traxit:
Nec paulotar dius. p̃ost
orationem inundatio
illa secuta est : sed tan¬
ta fuit conuenientia
orotionis et inundatio¬
nissut de mensa caput
saicum tonitruo leuaiꝵ:
Quat inus unum idemq
essee momentum: & le¬
uare caput setpluuiã
deponere : Tunc uirdĩ
intercorrus cos et toni¬
truos atq ingentes plu¬
uiae inundationes ui¬
dens sead monasteriũ
non posse remeare :
Ce pit conqueri contris¬
tatus dicens.: Parcat
tibi omni potens dẽ soror
quid est quod fecisti
Ciu illa respondit.:
ecceterogaui. & au¬

Expanded text:
 et caput in  et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et au
Abbreviated transcription (Latin):
sed non ualuit implere::
Sorornamq: eius scolas¬
tica nomine: omnipo¬
tenti dño abipso infan¬
tiae tempore dedica¬
ta ad eum semel per
annum uenire consue¬
uerat: Ad quam uir
dĩ non longe extrt
Ianuam: in possessione
monasterii discende¬
bat Quadamuero
dieuenit exmore.
atq: ad eam cum disci¬
pulis uenerabilis cius
discendit frater: qui
totum diem indi lau¬
dib: sacrisq: conloquiis
ducentes incumbentib
iam noctis tenebris
simul acceperunt
cibos: Cumq ad huc
admensamsederẽn.
et interses acrõ col¬
loquia tardior seho¬
re prot retheroe : Cadẽ
scõ monialis femina
soror eius cum roga¬
uit dicens:: Quaeso
te ut ista nocte me¬
non deserees: ut usq
lestiquitae gaudiis
loquamur: Cui ille
respondit. Quid est
quod loqueris soror.
manere extrt cellã
nullatenus possum:
serenitas: ut nulla
inaere nubes appa¬
reri scã ͥmonialis
autem femina : cum
uerba sratris negan¬
tis audiss&. Insestas
digitis manus super
: posuit :¬

Expanded text:
sed non valuit implere. sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque lestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super m posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
sed fidem huius homi¬
nis quiresus citari
filium suum rogat:¬
& redde in hoc corpus¬
culo animã : quam
abstulisti: Vixinona¬
tione uerba conple¬
uerat: ex regre dien¬
te anima. Ita corpus¬
culum pueri omne
contremuit : ut sub
oculis omnium. qui
aderant apparu erit
concussione mirifica
tremendo palpitasse
Cuius mox manum
tenuit: & cum patri
uiuentem atq: incoloͣ¬
mem dedit: Liquet
petre: quia hoc mireecu¬
lum in potestatenon
habuit. quod prostra¬
tus peciit: ut exhibe¬
re potuis sec
UITRUS SICuNC¬
taessesut adosseris
constat patenter.
quia uerba quae pro¬
posueraes rebus probas:
sed quae sote indices. si
scĩuiri omnia quaeuo¬
lunt possunt. & cuncta
inpecrant : quae desi¬
derent obtinereti¬
GREGORILIS
uis namerit petre
ĩꝑhacuita paulo sub¬
Alimior : qui decarnis
suae stimulo terdũm
rogauit: et tamen quod
uoluit obtenere non
ualuit : Exquare
necesse ẽ : ut cibi deue¬
nerabili patre benedic¬
tonarrem: Quia fuit
quiddam quoduoluit:

Expanded text:
sed fidem hujus homised fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere potuisset. Petr. Sic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, rebus probas. Sed quaeso te, ut indices si sancti viri omnia quae volunt possunt, et cuncta impetrant quae desiderant obtinereGregorius. Quisnam erit, Petre, in hac vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
dolore orbatus.: ad
inueniendum uene¬
r&bilem patrem sest
dedit: Cadem uero
horoe uin dĩ ab agri
opere iamcum frct¬
trib: reuestebatur .
quemimox ut orbatus
rustieus aspexite
clamare topit :
redde filium meum
redde filium meum.
Vir autẽ dĩ ii hac
uoce substitit dicens:
tuum abstuli: Cuiille
respondit: mostuus.
ẽ: ueniꝰ. resuscita eum:¬
.&
Quod mox ut difamulus
audiuit : ualde con¬
tristatus ẽ dicens:
Recedite fr&tres: rece¬
dite haec inostr non
sunt: sed sc̃orum a pos¬
tolorum sunt: Quid
nobis oneroe uultis ini¬
ponere : quae non pos¬
sumus postare.
Atille queminimiꝰ co¬
gebat dolor : insua
pecitione perstecit :
Iurdens: quod non rece¬
deret: nisi eius filiũ
resus citar&t. Quem¬
÷ moxͦ famulus inquisi¬
uitdicens: Vbi estꝰ
ille.
Cuirespondit Ecce
corpus eius adianuã
monasterii lacet:
fratrib: perueniss&.
flexit genu & super
corpusculum infan¬
tis incubuit. sesẽq
erigens ad caelum
palmas tetendit di¬
cens: Dfĩe non aspi¬
cias peccatamea:

Expanded text:
dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese dedit. Eadem vero hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac oce substitit, dicens: tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedite, fratres, recedite; haec nostra non sunt, sed sanctorum apostolorum. Quid nobis onera vultis imponere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea,
Abbreviated transcription (Latin):
seruau̾it. Indicauit ⁊ enĩ qͦd etiã ñcus¬
q testat᷑ dicens. laborans in fluctibꝰ at¬
ꝙ defitiens subito mentis põd̾e sũ gra¬
dio mari me posito qͥdã apparuit qͣ mͥpa
nẽ ad refectionẽ detulit. Q
ut comedi uires recepi. Nec longe ꝰ
naius trãssiens affuit. que me ab illo
undar̾ picło̾ suscep̃. atq ad t̾rã de¬
dur̃. Qdscilic ep̃c audiens reqͥsuut
diẽ atq illi fuisse repperit qͦ ꝓ eo p̃s¬
br in hostica usula om̃ipotĩtti dño¬
hostiã sacͤ ablationis immolauit.¬

Expanded text:
servaverit, indicavit. Etenim quod etiam nunc usque testatur, dicens: Laborans in fluctibus atque deficiens, subito mentis pondere sum gradio mari me posito, quidam apparuit, qui mihi panem ad refectionem detulit. Quem mox ut comedi, vires recepi, nec longe post navis transiens adfuit, quae me ab illo undarum periculo suscepit, atque ad terram deduxit. Quod scilicet episcopus audiens requisivit diem atque 472 illum fuisse diem reperit quo pro eo presbyter in Usticula insula Deo omnipotenti hostiam sac
Abbreviated transcription (Latin):
luxoriosis: Auari
cum auaris: falla¬
ces cumfallacibus
Inuidi cum in uidis
Infideles cum infide¬
libus ardeant .
Cumergosimiles in
culpa ad tormenta
similia adducuntur:
quia eos in locis poe¬
nalibus angeli depu¬
tant : quasitizani¬
orum fasciculos ad
conburendumligant
PETRUS
AD IN quISIT IONEM
meam res ponsionis
satis factione patuit.
causa ractionis.
Sed quid namest quȩ so
te. quod non nulli
quasiper errore mex¬
trochuntur excor¬
pore : It aut facti ex¬
animes redeant:
& eorum quisq: au¬
dissedicat. quia ipse
non fuerat qui gract
iussus deduci

Expanded text:
luxuriosis, avari luxuriosis, avari cum avaris, fallaces cum fallacibus, invidi cum invidis, infideles cum infidelibus ardeant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia deducuntur, quia eos in locis poenalibus angeli deputant, quasi zizaniorum fasciculos ad comburendum ligant. PETR. Ad inquisitionem meam responsionis satisfactione patuit causa rationis. Sed quidnam est, quaeso te, quod nonnulli quasi per errorem extra huntur e corpore, ita ut facti exanimes redeant, et eorum quisque audisse se dicat, quia ipse non fuerit qui erat jussus deduci
Abbreviated transcription (Latin):
credere secus aut.
Quoduero siue elexti
siue seprobi quorũ
communis causa
inopese fuerit: ad
loca &iã communia
deducuntur:
Veritat is nobis uerba
satis facesent: &iã¬
si exempla de essent :
propter electos in
euangelio dicit: In
domopatris mei man¬
siones multae sunt.
Sienim disparr&ribu
mansio quam multae
essent .
Multae ergomansio.¬
nes sunt. in quibus &
distincte bonorum
ordines. propter
meritorum consor¬
tium communiter
la&entur
Et tamen unum de¬
narium omnes labo¬
socntes accipiunt.
qui inmultis mansio¬
nib: distinguntur .
Quia & una est beati¬
tudo quam illic ꝑci¬
piunt. & disparre¬
tribut ionis qualitas.
quã ꝑopera diuers a
consequuntur.
Quae nimirum ueri¬
tas iudicii suidiem
denuntians: Ait
T uncdicã messorib
collegitetizania.
& ligate ea fascicu¬
los ad comburendũ
Messores quippeange¬
li Zitania ad con¬
burendum infasci¬
culisligant: cnipa¬
intormentis simi¬
lib: sociant:
Vt superbi cum suꝑ¬
bis: Luxoriosi cum

Expanded text:
credere recusant. credere recusant. Quod vero sive electi, sive reprobi, quorum communis causa in opere fuerit, ad loca etiam communia deducantur, Veritatis nobis verba satisfacerent, etiamsi exempla deessent. proptEvangelio dicit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Si enim dispar in illmansio quam multae essent. Multae ergo mansiones sunt, in quibus et distincti bonorum ordines propter meritorum consortium communiter laetantur, et tamen unum denarium omnes laborantes accipiunt , qui multis mansionibus distinguuntur, quia et una est beatitudo quam illic percipiunt, et dispar retributionis qualitas, quam per opera diversa consequuntuQuae nimirum Veritas judicii sui diem denuntians, ait: Tunc dicam messoribus: Colligite zizania, et ligate ea in jasciculos ad comburendum . Messores quippe angeli zizania ad comburendum in fasciculos ligant, cum pain tormentis similibus sociant, ut superbi cum superbis, luxuriosi cum
Abbreviated transcription (Latin):
potuis sercolligi
qđ uno momento
utri q: fueraent
uocati.
PET RUS
ERRIBILE EST
Qualde quod dici¬
tur : sed quae sote
cur egredientiani¬
mae Nauis appa¬
ruit: uelcur se
duci adsiciliam
moriturus prace¬
dixit.
nicna uehiculo
noneget
sed mirum non est
si adhuc homini in
corpore posito illud
apparuit : quod per
corpus adsueuerot
uidere : ittperhoc
quod eius anima spi¬
ritaliter ducipotu¬
iss&r . quod uero se
ad siciliam ducites¬
tatus est.
Quid sentire aliud
potest. Nisi quod
proce ca&eris locis.
in eius terrace insulis
eructuante igne
tarmentorum
allae patuerunt:
Quae ut solent nar¬
rocse qui nouerunt.
laxatis cotidiae
sinibus excrescunt:¬
di termino propin
quante
cer¬
tum est
illus ampli¬
us exuren dos col¬
ligi tanto & eadẽ
tormentorum locaã¬
pliꝰ uideantur appaserf
Quod omnp̃s ds̃ ad
correctionẽ uiuen¬
tium in hoc mundo
uoluit ostendi:
Vt mentes infideliũ
quae infernitormen¬
ta esse noncredunt.
Torment orum loca
uideant: quae audita

Expanded text:
potuisset colligi, potuisset colligi, quia uno momento utrique fuerant vocati. PETR. Terribile est valde, quod dicitur: sed quaeso te, cur egredienti animae navis apparuit, vel cur se ad Siciliam duci moriturus praedixit? nima vehiculo non eget: sed mirum non est, si adhuc homini in corpore posito illud apparuit, quod per corpus assueverat videre, ut per hoc quo ejus anima spiritualiter duci potuisset. Quod vero se ad Siciliam duci testatus est, quid sentiri aliud potest, nisi quod prae ceteris locis in ejus terrae 429 insulis eructante igne tormentorum ollae patuerunt? Quae, ut solent narrare qui noverunt, laxatis quotidie sinibus excrescunt,di termino appropinquante, quanto certum est illuc amplius exurendos colligi, tanto et eadem tormentorum loca amplius videantur aperiri. Quod omnipotens Deus ad correptionem viventium in hoc mundo voluit ostendi; ut mentes infidelium, quae inferni tormenta esse non credunt, tormentorum loca videant, quae audita
Abbreviated transcription (Latin):
contigit agnouisse.
Quaedanamq: uidua
iuxta me galla
dicebatur. haec enĩ¬
ecimor fium nomi¬
ne iuuenẽ filium
habebat.
A quo nonlonge
quidã stephanus
qui innumero op¬
tio fuit habitabat.
sed isdẽ eomorfius
ad extrema uitae
ueniens: uocauit
puerum suum: ei¬
q: pracecepit dicens:
Vadecitius & dic
stephano optioni
ut concitus ueniat.
quia ecce nauis pa¬
ricta est. ut ad si¬
ciliã ducidebeamꝰ:
Cumq: hunc puer
insanire
dise
recus ar&:
Coepit ille ue he men¬
ter inminere dicens:
Vade & nuntia illi
quod dico qui a non
insanio .
ut ad stephanum
pergeree:
Cumq: in me diditer
ueniss& : ei alius
quidã obuiã factus
e. quihunc sequisi¬
uit dicens : quouadis
Cui respondit:
adstephanũ optio¬
ne: adomino meo
missus sum ⁊
Atq: illeptotinus
dixit : Ab eouenio :
sed ante me hac
hora defunctus .e.
Peuersus uero .e.
puer ad eomorfiũ
dominum suum:
sed eum iam mostuũ
inuenit.
Sicq factumẽ: ut
dum alter altero
medio itinesepuer
mensurac spati

Expanded text:
contigit agnovisse. contigit agnovisse. Quaedam namque juxta me vidua, Galla dicebatur. Haec Eumorphium nomine juvenem filium habebat, a quo non longe quidam Stephanus, qui in numero Optio fuit, habitabat. Sed idem Eumorphius ad extrema vitae veniens, vocavit puerum suum, eique praecepit, dicens: Vade citius, et dic Stephano Optioni, ut concitus veniat, quia ecce navis parata est ut ad Siciliam duci debeamus. Cumque hunc puer insanire dire recusaret, coepit ille vehementer imminere, dicens: Vade et nuntia illi quod dico, quia non insanio. ut ad Stephanum pergeret. Cumque in medium iter venisset, ei alius quidam obvius factus est, qui hunc requisivit, dicens: Quo vadis? Cui ille respondit: Ad Stephanum Optionem a domino meo missus sum. Atque ille protinus dixit: Ab eo venio, sed ante me hac hora defunctus est. Reversus vero est puer ad Eumorphium dominum suum, sed jam eum mortuum invenit. Sicque factum est, ut dum alter obviam medio itinere puer mensura spatii
Abbreviated transcription (Latin):
necess ariũ fuit. ut
admonasterium
trocns mittesent:
fractrib: omnes
eius dẽ monasteru
monachos tristes
uehementer inuene¬
runt.
Quibus cum dicerent
quid hab&is: quod
uos intanto mȩrose
deprodemitis. respon¬
derunt dicent es.:
Locihuius desolatio¬
nẽ lugemus : quia
unus frocter cuius
nos in hocmonasterio¬
uita continebat.
hodie quastus . ẽ. dies
quod ex hacluce sub¬
trocctus. ẽ.
Cumq fratres qui
ueneraent studio¬
se sequiresent.
qualiter dictus fu¬
iss& responderun:
Vrsus: qui uocationis
cius horm subti¬
liter inquisentes :
ipso cum momento
cognouerunt exis¬
sedecorpore : quo
per iohannẽ qui
apudeos de func¬
tus .ẽ. fuerac tuocatis.
Qua exre colligitur
quia utrorum que
par fuit meritũ.
eisq: datum .ẽ ut
inuna mansione
socialiter uiuererT
quibus ecorpore
contigit socialiter
exire.
Sedneque hoc silea
quod dumadhuc
laicus uiuere atq
indomomea quȩ
mihi inhac urbe
exiurtre patris
obuenerat mane¬
rem: de quib:dã
uicinis meis me

Expanded text:
necessarium fuit, ut necessarium fuit, ut ad monasterium transmitterent. fratres, omnes ejusdem monasterii monachos tristes vehementer invenerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci hujus desolationem gemimus, quia unus Frater, cujus nos vita in hoc monasterio continebat, hodie quartus est dies quod ex hac luce subtractus est. Cumque fratres qui venerant, studiose inquirerent qualiter dictus fuisset, responderunt: Ursus. Qui vocationis ejus horam subtiliter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisse de corpore, quo per Joannem, qui apud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colligitur, quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum est, ut in una mansione socialiter viverent, quibus e corpore contigit socialiter exire. Sed neque hoc sileam, quod dum adhuc laicus viverem, atque in domo mea, quae mihi in hac urbe ex jure patris obvenerat, manerem, de quibusdam vicinis meis me
Abbreviated transcription (Latin):
rum inuna .e. man¬
sione deputanda:
Namuir uitae uene¬
racbilis el eutherius
senex: de quo price¬
cedenti libro multa
Inmonasterio suo
germanum fractrẽ
sehabuis sephibuit :
Qui ante dies quattuor¬
decim: suũ fratrib:
exitum preedixit:
Cumq: decrescentes
cotidiae computa¬
r& dies : ante gtriduũ
quam uocas&ur.
excorpore febre
correptus . ẽ
Adhoree uero mostis
ueniens: misteriũ
dominici corporis
& sanguinis accepit:
Vocatis froetribus
coramseps allere
prcecepit: quibus
tamen antiphona
desem& ipso inposuit
dicens::
A perite mihipditas
iustitiae. & ingres¬
sus in eas confitebor
iusti intraebunt ꝑ eã
Cumq corae eo adsis¬
tentes ftres psal¬
lerent emiss a subito
& prolixa uoce cla¬
mauit dicens :
ur se. ueni
Quod mox ut dixit.
eductus ecorpore
mostalẽ uita finiuit.
Minacti sunt fractres
quia hoc quodmori¬
ens frocterclamaue¬
soct. ignorabant:
quode functo inmo¬
nasterio facta est
magna tristitia:
Quasto autem die
quiddã frxtribus

Expanded text:
rum, in una est manrum, in una est mansione deputanda. Nam vir vitae venerabilis Eleutherius senex, de quo praecedente libro multa in monasterio suo germanum fratrem se habuisse perhibuit, qui ante dies quatuordecim suum fratribus exitum praedixit. Cumque decrescentes quotidie computaret dies, ante triduum quam vocaretur ex corpore, febre correptus est. Ad horam vero mortis veniens, mysterium Dominici corporis, et sanguinis accepit. Vocatisque fratribus, coram se psallere praecepit, quibus tamen antiphonam semetipsum imposuit, dicens: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor justi intrabunt per eam . Cumque coram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et producta voce clamavit dicens: Urse, veni. Quod mox ut dixit, eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto autem die quiddam fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ conspiciunt .
quid est quod ibi nes¬
ciant: ubi scientẽ
omnia sciunt.¬
noster relegiosus
Laudabilis:
Cumante quadrien¬
nium morer&ur.
sicut relegiosi aliqui
pracesentes fuȩrei
testatisunt :
Inhoro sui exitus
ionã proph&am
aerechielẽ quoque
& danielẽ coepit
a spicere.
Eosq dominos suos
ex nomine clamase .:
Quosdum ad seuenis¬
de
sedicer&: et pres¬
sis luminibus eisre¬
uerentiae obsequi¬
um prixeber&. excar¬
ne eductus e
quainsea peste
datur intellegi:
quae erit in illa in¬
corruptibiliuita
Notitia: siuir iste
adhuc incarne
corruptibili
positus proph& as
scõs quos nimirũ
num quã uiderat
agnouit.
XXXUI. QUODSIETIA
IENOTAE ANIMAE
NONNUM QUAM
EXITURAE COGNOS¬
CUNT QUIUEL PRO
CULPISTORMENA
UEL PROBONISAC¬
TIB SIMMILIA SUÑ
PRAEMIA RECPTU¬
RAC. EI DEMORTE
IOHANNIS ETURSI
E MORPhieTSrE¬
PhAUI
Soletautẽ plerũq
contingere : utegres¬
surac anima &iam
ees secognos cat:
Cum quibus proaequa¬
litat eculparum
uel &iam prcemio¬

Expanded text:
Deum conspiciunt, Deum conspiciunt, quid est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciuntnoster religiosus,dabilis, cum ante hoc quadriennium moreretur, sicut religiosi alii qui praesentes fuerunt testati sunt, in hora exitus sui Jonam prophetam, Ezechielem quoque et Danielem coepit aspicere, eosque dominos suos ex nomine clamare. Quos dum ad se venisse diceret, et depressis luminibus eis reverentiae obsequium praeberet, ex carne eductus est. Qua in re aperte datur intelligi quae erit in illa incorruptibili vita notitia, si vir iste adhuc in carne corruptibili positus prophetas sanctos, quos nimirum nunquam viderat, agnovit.XXXV. Quod se etiam ignotae animae nonnunquam in exitu recognoscunt, quae vel pro culpis tormenta, vel pro bonis actibus similia sunt praemia recepturae; et de morte Joannis et Ursi, Eumorphii, et Stephani. Solet autem plerumque contingere ut egressura anima eos etiam recognoscat cum quibus pro aequalitate culparum, vel etiam praemio
Abbreviated transcription (Latin):
sisti quia & bonima¬
los & mali cognos¬
cunt bonos.:
Nam x diues ab abroc¬
ham agnoscitur
cuidictum ẽ : recipis¬
tibona inuitatua:
Et electus lararus¬
areprobo ẽ diuite
cognitus : quẽ mitti
precatur ex nomi¬
ne dicens.
Mit telatarum ut in¬
tinguat extremum
digiti sui in aquam.
& sefriger& linguã
meam :
Inqua uidelic& cor¬
nitione: utriusq:
pastis cumulus re¬
tributionis excres¬
cit ut et boniam¬
plius gaudeant : qui
secum eos la&ar
conspiciunt quos
ama uerunt. Et
malidum cum eis
torquentur. quos
in hoc mundo dispec¬
to dõ dilexerunt.
eos nonsolũ sua: sed
&iã eorum poena
consumat.
Fit aut ẽ inclectis
quiddã miracbilius.
quia non solũ eos
agnoscunt quos in
hoc mundo noueranT.
sedueludo uisos
accognitos secognos¬
cunt bonos: quos nũ¬
quam uiderunt :
Namcum antiquos
patres in illa acerna
heseditate uidernt :
eis incognitiperui¬
sionẽ nonerunt:
quos in opere semꝑ
nouerunt : quia
enimillic omnes
cum muni claritatȩ

Expanded text:
sisti, quia et boni masisti, quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua; et electus Laa reprobo divite est cognitus, quem mitti precatur ex nomine dicens: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam . In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit: ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt, et mali, dum cum eis torquentur quos in hoc mundo, despecto Deo, dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius, quia non solum eos agnoscunt quos in hoc mundo noverant, sed velut visos ac cognitos recognoscunt 425 bonos quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos Patres in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate
Abbreviated transcription (Latin):
Pater abrachammi¬
screse mei: & mitte
Lararum ut intin¬
guat extsemum
digiti sui in aqua:
& refriger& linguã
meam:
Cui abrachãdicit.
fili recordare . quia
recepistibona inui¬
tatua. & latarus
similiter mala
Diues autẽ descipso
iam spems alutis
non habens: ad pro¬
mesendã suorum
s alutem conuerti¬
turdicens.
Rogote pater: ut
mittas eum indomd
patris mei : habeo
enim quinque fra¬
tres ut testetur
illis : ne & ipsiueniar
in hunclocũtormen¬
torum .:
Quibus uerbis a peste
declarettur: quia &
bonibonos & mali
cognoscunt malos.:
Siigitur abraham
Lat arum minime
recog nouiss&: ne¬
quaquã addiuitẽ
intor mentis posito
detrans acta eius
contritione loque¬
s&ur dicens: quod
mala secsperqe in
uita sua:
Et simalimalos non
recog noscesent :
ne quaquã diues in
Tormentis positus.
fractrum suorum
&iam absentium
meminiss&.
Quomodo enimproce¬
sentes non poss &
agnoscere: qui &iã
proabsentum me¬
moria curcuit ex¬
Quainre illud quoq
ostenditur: quod ne¬
quaquam ipse requi¬

Expanded text:
raham, miserere mei, et mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam ut refrigeret linguam meam. Cui Abraham dixit: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Dives autem de seipso jam spem salutis non habens, ad promerendam suorum salutem convertitur, dicens: Rogo te, pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur illis ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Quibus verbis aperte declaratur quia et boni bonos, et mali malos cognoscunt. Si enim Abraham Lazarum minime recognovisset, nequaquam ad divitem in tormentis positum de transacta ejus contritione loqueretur, dicens quod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset agnoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exQua in re illud quoque ostenditur, quod nequaquam ipse requi
Abbreviated transcription (Latin):
Quidnã
hoces sedicimus : ut
occidendi ausum in eius
hospitio antiquus hostis
acciper&: qui hunc
peregrinum aestimans.
quia bono animo non fiunł,
Vnde & in euangelio ueri¬
tasdicit: sio culus tuus
nequam fuerit : totũ
corpustuũ tenebrosũ
erit quia cum peruer¬
sa ẽ intentio quae prace¬
cedit: prauum . ẽ. omne
opus quod sequitur:
quã iusrectum es seuidea¬
tur: Egonamq hunc
uirum quidum quasi hos¬
pitalitatem exbiber&
orbatus .ẽ. Non pi&a¬
tis opere delectatum
aestimo: sed ep̃i dero¬
gatione: Nam poena
subsequens in notuit
quia pracecedens illa
susceptio sine culpa
non fuit: Suntnãq:
non nulli qui id circo
bona facere student
ut gractiã alienae ope¬
rationis obnubilent:
Nec pascuntur bono
quod faciunt : sed lau¬
deboni quaca&eros

Expanded text:
Quidnam hoc esse dicimus, ut occidendi ausum in ejus hospitio antiquus hostis acciperet, qui hunc peregrinum aestimans, quia bono animo non fiunt. Unde et in Evangelio Veritas dicit: Si oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quia cum perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis esse rectum videatur. Ego namque hunc virum, qui dum quasi hospitalitatem exhiberet orbatus est, non pietatis opere delectatum aestimo, sed episcopi derogatione; nam poena subsequens innotuit, quia praecedens illa susceptio sine culpa non fuit. Sunt namque nonnulli, qui idcirco bona facere student, ut gratiam alienae operationis obnubilent; nec pascuntur bono quod faciunt, sed laude boni qua caeteros
Abbreviated transcription (Latin):
um seruans. Cuiꝰ gratutatis
dtq ueritatis sit nouimꝰ.
qui mͥ testatus. est. ualeria-¬
mĩ patricit̃ incrutate que
brixa dicitur fuisse defuin¬
ctũ. Cuiꝰ eisdem eitiitatis
ep̃s accepto p̾cio. locum
in eccłia prebute in quo se¬
peliri debuisset. Dan tude¬
licet ualerianꝰ. usq ad etade
decrepitam leuis aclubricꝰ
extitit. modũq suis prani¬
tatib ponere contẽpsit. Ca¬
dem uͦ nocte qua sepultus
ẽ beatꝰ faustinus marcir in
citiꝰ eccłia corpꝰ illiꝰ fuerat
hrmatũ. custodi suo appa¬
ruit dicens. uade & dic ep̃o
ut ꝓiciat hinc fetentes
carͦnes quas hic pofuit.
Que siñ ficerit: diecrice¬
simo ipse moriet᷑. Dũa ui¬
fionẽ custos ep̃otimut
confiteri. & rursus ad mo
atq in columis ad lectũ re¬
disset. subita et inopina¬
ta morte de functus est.

Expanded text:
us gravitatis atque veritatis sit novimus: qui mihi testatus est Valerianum patricium in civitate quae Brixa dicitur fuisse defunctum. Cui ejusdem civitatis episcopus, accepto pretio, locum in ecclesia praebuit, in quo sepeliri debuisset. Qui videlicet Valerianus usque ad aetatem decrepitam levis ac lubricus exstitit, modumque suis pravitatibus ponere contempsit. Eadem vero nocte qua sepultus est, beatus Faustinus martyr, in cujus Ecclesia corpus illius fuerat humatum, custodi suo apparuit, dicens. Vade, et dic episcopo ut projiciat hinc has fetentes carnes quas hic posuit; quod si non fecerit, die trigesimo ipse morietur. Quam visionem custos episcopo timuit confiteri, et rursus admoniatque incolumis ad lectum redisset, subita et inopinata morte defunctus est.
Abbreviated transcription (Latin):
rectione sub p&unt.:
uel siqua animarũ
exempla animooc¬
currunt. promul¬
torum aedificatio¬
ne dicere: ut hi
qui suspicantur
discant cum carne
animã non finiri:
ABORIOSUM
ualde hoc opus
e. & maxĩmae occu¬
pata animo. atq:
adalia tendenti
sed sunt quib: pro¬
desseualeat : uo¬
luntatem meam
proculdubio post¬
pono utilitati
proximorum :
Et inquantũ do lar¬
giente ualuero.:
quod anima post
carnem uiuat.
subsequenti hoc
quarto uolumine
de monstrabo:¬

Expanded text:
ratione suppetunt, ratione suppetunt, vel si qua animarum exempla animo occurrunt, pro multorum aedificatione dicere, ut hi qui suspicantur, discant cum carne animam non fiairi. aboriosum valde hoc opus est, et maxime occupato animo atque ad alia tendenti. Sed si sunt quibus prodesse valeat, voluntatem meam procul dubio postpono utilitati proximorum, et, in quantum Deo largiente valuero, quod anima post carnem vivat subsequenti hoc quarto volumine demonstrabo
Abbreviated transcription (Latin):
de solata ab hominib:
pricedia: atque abom¬
nicultore detituta.
insolitudine uacat
terraa: nullus hanc
possessor inhabitat:
Occupauerunt bestixe
loca quae prius mul¬
titudo hominum tene¬
bat i Et quid in aliis
mundi pastib: agatur.
ignoro .
Namhac interra in qua
nos uiuimus. finẽ suũ
mundus non iam nun¬
tiat. sed ostendit.
Tanto ergonos nec esse
est instantius acerna
quaerere: quanto a.
nobis cognoscimus
uelociter temporaclia
fugisse: de piciendus
a nobis hic mundus
fuerct: &iam siblan¬
dir&ur : si rebus pros¬
peris demulceret
animum
Ał postquam totfla¬
gellis pricemitur:
tanta aduersitate
fatigatur : Tot nobis
cotidiae dolores in¬
geminat : quid nobis
aliud: quam ne dili¬
gatur clamat :
Multa autemfueraent
quae adhuc de clecto¬
rum factis narsacse
debuissem: sed haec
silentio subpri emo
quia ad alia festino :
PETRUS
Cuam multos
intrac scae ecclesiae
gremium constitu¬
tos. deuita amum ae
post mostem ꝑ pendo
dubitare . quacso.
ut debeas uel qu& ex

Expanded text:
desolata ab hominibus desolata ab hominibus praedia atque ab omni cultore destituta; in solitudine vacat terra, nullus hanc possessor inhabitat; occupaverunt bestiae loca quae prius multitudo hominum tenebat. Et quid in aliis mundi partibus agatur, ignoro. Nam hac in terra, in qua nos vivimus, finem suum mundus non iam nuntiat, sed ostendit. Tanto ergo nos necesse est instantius aeterna quaerere, quanto a nobis cognoscimus velociter temporalia fugisse. Despiciendus a nobis hic mundus fuerat, etiam si blandirperis demulceret animum; at postquam tot flagellis premitur, tanta adversitate fatigatur, tot nobis quotidie dolores ingeminat, quid nobis aliud quam ne diligatur clamat? Multa autem fuerant quae adhuc de electorum factis narrari debuissent, sed haec silentio supprimo, quia ad alia festino. PETR. Quia multos intra sanctae Ecclesiae gremium constitutos de vita animae post mortem carnis dubitare, quaeso ut debeas, vel quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
luit : atq ibi post
laborẽ quieuit.
Cum nocte media
ut adsesebat nec
dor miebat: Nec
ꝑfecte uigilare
potenat: sed de praces¬
sus ut sol& somno
grcuabatur
Quodã pondere uigi¬
lans animus: atq:
ante eum isdembea¬
tus mastrr iuticus
ad stRit dicens
Redempte uigilas.
Cui ses pondit: uigilo,
qui.ait, finis uenit
uniuersae carni:
finis uenit uniuersae
carni: finis uenit
uniuersae carni:
postquã trina uocẽ
uis iomastrris quae.
eius mentis oculis
apparebat euanuit:
Tuncuir dñi sursexit.
seq: inorationis
lamentum dedit
moxenim illa terri¬
bilia incaedo signa
sequuta sunt : ut asta
ab aquilonis paste
uiderentur:
Ioxeffer langobar¬
dorumgens: deuagina
suae habitationis
educta: In nostroc
ceruice gracssataẽ.
Atq: humanũ genus
quod in hactersoc
price multitudine¬
nimia quasi spissae
seget ismore surrexe
roct: succisum aruit:
Nam depopulatae
urbes: euersa castrax.
concrematae eccle¬
.siae. destructa sunt
monasteriauirorum
atque feminarum :

Expanded text:
luit atque ibi post luit atque ibi post laborem quievit, cum nocte media, ut adserebat, nec dormiebat nec perfecte vigilare poterat, sed depressus, ut solet, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum isdem beatus martyr Iuticus adstitit, dicens: 'Redempte, vigilas?' Cui respondit: 'Vigilo'. Qui ait: 'Finis venit universae carni, finis venit universae carni, finis venit universae carni'. Post quam trinam" vocem visio martyris, quae eius mentis oculis apparebat, evanuit. Tunc vir Domini surrexit seque in orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia in caelum signa secuta sunt, ut hastae ab Aquilonis parte viderentur. Mox effera Langobardorum gens de vagina suae habitationis educta, in nostram cervicem grassata est atque humanum genus, quod in hac terra prae nimia multitudine quasi spissae segetis more surrexerat, succisum aruit. Nam depopulatae urbes, eversa castra, concrematae ecclesiae, destructa sunt monasteria virorum atque faeminarum,
Abbreviated transcription (Latin):
eonecess eẽ: ut uiui
lapides ad aedifi¬
ciũ caeleste colli¬
gantur.
Quatenur hierus alẽ
nostrac inmens uroc
suae constructionis
excrescat: Nec ta¬
nes sub trarbi credi¬
mus: ut soli inmun
doꝑuersire maneaN:
Quianum quã pecca¬
toses adlamentũ
paenitentiae re di¬
rent: sinulla essent
bonorum exempla
quae eorum mentẽ
trocherent:
PETRUS
N CASSUM SUBTRA¬
hibonos quaeror
quicateruatim pe¬
CREGORIUS
ACDERE NIL PETRE
miseris.
Namsedemptum fe
qui ante hos fere
annos quatuor exhoc
mundo mignruit.
Tua dilectio cognitũ
habuit :
Hic sicut mihi ad huc
inmonasterio posito
ualde familiariter
iungebatur.
Hoc quod lohannis
lunioris predecesso¬
ris mei tempore:
demundifine cog¬
nouerat: sicut lon¬
gelateq claruenat.
amere quisitus.
mihi ipse narrarbat::
Atebatnamq: quia
quodã diedum par¬
rchias suas exmore
circir&: peruenit
adecclesiam
beatimastyris lutici:
ADues perascente
autẽ die stractum
sibi fieri iuxta sepul¬
chrũ mastrris uo¬

Expanded text:
eo necesse est ut vivi eo necesse est ut vivi lapides ad aedificium coeleste colligantur, quatenus Jerusalem nostra in mensuram suae constructionis excrescat. Nec tatos subtrahi credimus, ut soli in mundo perversi remaneant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR. Incassum subtrahi bonos queror, qui perire catervatim eGREGORIUS. Hac de re nihil, Petre, mireris; nam Redemptum Ferqui ante hos fere annos septem ex hoc mundo migravit, tua dilectio cognitum habuit. Hic, sicut mihi adhuc in monasterio posito valde familiariter iungebatur, hoc quod Iohannis iunioris, praedecessoris mei, tempore de mundi fine cognoverat, sicut longe lateque claruerat, a me requisitus mihi ipse narrabat. Aiebat namque, quia quodam die, cum parrochias suas ex more circuiret, pervenit ad ecclesiam beati martyris Iutici. Advesperescente autem die stratum sibi fieri iuxta sepulchrum martyris vo
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat: ei intus
uiuebat inamort:
Et quia num quam
fostass elegerat.
Tam̃s ublime a pos¬
tolicum praceceptũ
faciendo magis quã
sciendo nouerat
Conparemus siplac&
cum hac nostrac in¬
docta scientia.
illius doctã igno¬
ubi haec nostrr iac&:
ibu illius disciplina
emin&
Nos deuistutib: uacui
loquimur: & quasi
Interfructif erac
arbusta pos iti. odo¬
ricmur poma nec
manducamus: Ille
uistutum fructus
capere nouerat:
quã uir hos in uerbis
odorerines ciebat:
PETRUS
UIDNAM QuAESO
te cẽ. existimas:
queunt. aut ceste
ut hi qui prodesse
poterant. festina
subtrahuntur:
& cummundifinis
ad propinquat:
electitolluntur:
ned&erior uidean:
Hinc & enim prophe¬
& nemo ẽ. quireco¬
git& in cordesuo:
& uirimis eric ordide
colliguntur: quia
nonẽ qui intellegat:
Hincrur sum scrip¬
tũ .e A perite ut
exeant. qui concul¬
centeam: tollite
deuia lapides::
Hinc salomon. ait
Tempus mittendi
lapides : & tempus
colli gendi:
quo igitur mundi
finis urget

Expanded text:
noverat, intus noverat, intus vivebat in amore. Et qui nunquam fortasse legerat e , tam sublime apostol cum praeceptum faciendo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra indocta scientia illius doctam ignoUbi haec nostra jacet, ibi illius disciplina eminet. Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi inter fructifera arbusta positi, odoramus poma, nec manducamus; ille virtutum fructus carpere noverat, quamvis hos in verbis odorare nesciebat. PETR. uidnam, quaeso, te esse existimas, queunt, aut certe ut hi qui prodesse psubtrahantur, et cum mundi finis apropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Hinc enim propheet nemo est qui recogitet in corde suo; et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui intelligat . Hinc rursus scriptum est: Aperite, ut exeant qui conculcent eam, tollite de via lapides . Hinc Salomon ait: Tempus mittendi lapides, et tempus colligendi . Quo igitur 368 finis mundi urget,
Abbreviated transcription (Latin):
unde prouobis de¬
beã ortese:
factumq: ẽ. et om¬
nes captiui cũ eo
dimissi sunt: atq:
supernagractia
disponente : Cum
seunus prouno.
morti obtulit: mul¬
tos amoste liberuit:
PETRUS
HIRΑRES ET quã¬
uis hanc ab aliir
& ips e cognoueri.
ueretamen fateor
quia mihi quotiens
narractur in nouatif
GREGORIUS
Nihil ix hacre
insanct olomistris:
s ed pensa si potes
quis ille spr̃fuerit.
quiciustam simpli¬
cẽmentẽ tenuit.
atq: intanto uistu¬
tis culmine erexit:
Vbi enimeius animis
fuit : quando mori
proproximo tam
constanter decreuit:
& protemporacli
uita froctris unius
subgladio ceruice
tetendit
Quae ergo uis amoris
illud cortenuit.
quod mostẽ suam
prounius salute
proximi non expauit.
Scimus ceste quia ii dẽ
ue nerabilis uir sanc¬
tolus: ipsa quoque
elementalit cera¬
rum bene non noue¬
ract: legis pricecep¬
ta nes ciebat: sed
quia plenitudo legis
e. caritas: legem
totã indi ac proxi¬
mi dilectione serua¬
uit. & quod forbs
incognitione non

Expanded text:
unde pro vobis deunde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberavit. PETR. Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, vere tamen fateor quia mihi quoties narratur innovatur. GREGOR. Nihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita fratris unius suam sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo vis amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius salute proximi non expavit? Scimus certe quia idem venerabilis vir Sanctulus ipsa quoque elementa litterarum bene non noverat. Legis praecepta nesciebat; sed quia plenitudo legis charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione servavit; et quod foris in cognitione non
Abbreviated transcription (Latin):
Virũq: dĩ cumtimore
uenerar: quia pro¬
fecto claruerat .
cuius scitatis ess&.
quicarnificis suibite¬
chium inaere ligass&:
Itaq: postulatus ut
surger& surrexit.
Postulatus ut brar¬
chium suicarnificis
sanar&: Negauit
dicens: Egoproeo
nullomodo orebo
nisimihi ante alun¬
mentũ dederit : quia
cum manu ista xpia¬
num hominẽ non oc¬
cidat .:
sed langobardis is de
quiut itadicã brot¬
chium contra dm̃
tendendo perdide¬
rct. poena sua exi¬
gente. conpulsus ẽ
hominẽnum quam
occidere.
Tunc uir dñi procece¬
pitdicens.: Depone
manum de orsum:
qui statim deposuit:
Atq ilico ad iunexit :
remitte gladium
inuagina : qui statĩ
remisit:
Omnes igitur tantae
uistutes hominem
cognoscentes: bo¬
ues & iumenta quae
depricedatifuerNT:
cestatim ei offerre
inmunere uolebant.
s eduir dñi talemu¬
nus suscipesesennuit:
Munus aute bonae¬
mercedis quae siuit
dicens: simihi aliquid
uultis concedere:
omnes captiuos
quos hab&is mihi
tribuite : ut habeã

Expanded text:
virumque Dei cum timore virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat, cuius sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui carnificis sanaret, negavit, diceris: 'Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante iuramentum dederit, quia cum manu ista christianum hominem non occidat'. Sed Langobardus isdem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tenendo perdederat, poena sua exigente conpulsus est hominem numquam occidere. Tunc vir Domini praecepit, dicens: 'Depone manum deorsum'. Qui statim deposuit. Atque ilico adiunxit: 'Remitte gladium in vagina'. Et statim remisit. Omnes igitur tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et iumenta, quae depraedati fuerant, certatim ei ofFerre in munere volebant. Sed vir Domini tale munus suscipere renuit. Munus autemercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitatis la&i
adspectaculũ mostis
Circun steterunt
utre que acies.
exomnib: uiris for¬
tib electus ẽ unus.
de quo dubium non
ess&. quod uno ictu
caput eius abscide¬
.N. Venerandus
igitur uir inter ar¬
matos deductus:
adsua arma statim
cucurrit: Namp&i it
tur: Cuidum con¬
cessum fuiss& Inter¬
oracuit: Quidum
paulolum diutius
oraenx. hunc electus
interfect or calce
puls auit . ut surge¬
r& dicens:: surge. &
flexogenu tende
ceruicẽ:
Surrexit autẽ uir dñi
genu flexit ceruicẽ
t&endit: sed tenso
collo eductã contra
sespatã intuens:
Hoc unum festur
publicae dixisse :
scae lohannes suscipe
illã Tunc electus
carnifex euaginatũ
gladium tenens. ad¬
nis ufosti in altobra¬
chium ꝑcus surus
leuauit: sed depone¬
se nullomodo potuit.:
Namsepente diriguit.
&erecto incaelogla¬
diobrachium inflexi¬
bile semansit:
Tunc omnis langobar¬
dorum turba quae
ad illud mostis speo¬
taculum aderat.
inlaudis fauorẽ con¬
uersaminricoepit.

Expanded text:
crudelitatis laeti crudelitatis laeti ad spectaculum mortis. Circumsteterunt itaque acies. ex omnibus viris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quin uno ictu caput ejus abscinderet. Venerandus igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit; nam petiit tur. Cui dum concessum fuisset, in teroravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit, ut surgeret, dicens: 'Surge et flexo genu tende cervicem'. Surrexit autem vir Domini, genu flexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatam intuens, hoc unum fertur publice dixisse: 'Sancte Iohanniss, suscipe illam'. Tunc electus carnifex evaginatum gladium tenens, nisu forti in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit; nam reperite diriguit, et erecto in caelo gladio, brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba, quae ad illud mortis expectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ eripiat.
Namego inmanu
eius sum : tantum
in me possunt facere:
quantum ipseper¬
miserit
Pugit itaq diaconus.
& quasi deceptus In
medio fideiuss or
semansit
langob ardi quidia¬
conum adcustodien
dum dederaent: ue¬
nerunt: quẽ dederaen
p&ierunt
sed hunc ueneraendus
pribt fugisse sespon¬
dit. Tunc illi inqui¬
unt: scis ipse meli¬
us quid conuenit:
Seruus autẽ dñi.
constanter ait i scio.
Cuidixerunt: bonus
homo es : nolumus
te peruarios crucia¬
tus mori: eligetibi
mostem quãuis.
Quib uir dñi res pondit
dicens: In manu di
sum eamoste me
occidite : qua me ipse¬
occidipermis erit.
Tunc omnib qui illic
adenent langobar¬
dis placuit : ut eum
capite truncare de¬
buis sent : quatinus
sinegrcui cruciatu
uitã eius conpendio sa
moste terminarent:
Cognito itaq quod
sanctolus qui inter
eos proscitatis reue¬
rentia magnihono¬
ris habebatur occi¬
dendus ess&. omnes
qui in eodem loco in¬
uenti sunt lango¬
bardi conuenerunt.
sicut sunt nimiae

Expanded text:
Deus eripiat. Deus eripiat. Nam ego in manu eius sum; tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit'. Fugiit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fideiussor remansit. Langobardi, qui diaconum ad custodum dederant, venerunt, quem dederant petierunt; sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: Scis ipse melius quid convenit. Servus autem Domini constanter ait: Scio. Cui dixerunt: Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem quam vis. Quibus vir Domini respondit, dicens: In manu Dei sum, ea morte me occidite qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit ut eum capite truncare debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam ejus compendiosa morte terminarent. Cognito itaque quod Sanctulus qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt  sicut sunt nimiae