comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pantur acastitate quae ẽ inxpo. Omnis eclesiauir¬
qd appellata e. Diuersa ee membra eccleside diuer¬
srdonis pollere uid& ir atq gaudere: Alu coniugati
aliae coniugatae: aliiui duati uxonb ultra ñ queritꝰ
Aiae uiduatae mantis ultra nꝰ querunt. aliuntegnita¬
tem ab aeneunte a Rate conseruant. aliae uirginita¬
tem sua dõ deuouerunt diuersasunt munera sed
omneristi un a uirgo ẽ. Vbiẽ istauirginitas nͥ enĩ
in corpore paucarum faeminarume. & sidiciuir¬
ginitas in uins potest. paucorum uirorani sc̃itas. inte¬
antas &iam corpansẽ inecclesia & honorabiliur
membrum ẽ. Alia aumembra niꝰ in corpare: sed
omnia inmente seruant uirginitate: quaee uirgi¬
nitas mentis in tegrafides solida spes sincera can¬
tas. Hanc uirginitate timebatille qui⁊ elabatipo¬
so arerpente corumpi. Sis membrũ corpons
uolatur inquda loco: sic reductiolinquae uiolat

Expanded text:
pantur a castitate quae est in Christo . Omnis Ecclesia virpantur a castitate quae est in Christo . Omnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa esse membra Ecclesiae, diversis donis pollere videtis atque gaudere: alii conjugati, aliae conjugatae, alii viduati uxores ultra non quaerunt, aliae viduatae maritos ultra non quaerunt, alii integritatem ab ineunte aetate conservant, aliae virginitatem suam Deo voverunt; diversa sunt munera, sed omnes isti una virgo est. Ubi est ista virginitas? non enim in corpore. Paucarum feminarum est, et si dici virginitas in viris potest, paucorum virorum sancta integritas etiam corporis est in Ecclesia, et honorabilius membrum est: alia autem membra non in corpore, sed omnia in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Hanc virginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat
Abbreviated transcription (Latin):
panes fiant parum e Redeamus uide amur
quiddic iste. Quihab& sponsa sponsus ẽ
None mea sponsa. & n gaudeo innuptus im¬
mogaudeo ait. Amicus adrpansi qui stat&
auoit eu gaudio gaud& ꝓp uocẽ sponsi. non
inquit gaudeo pp̃ uocem mea. sed op uoce
spons gaudeo ÷ Ego suininaudiendo ille in
dicendo. Ego enĩ sũ inluminandus. illelu¬
men. Ego suinaure. ille uerbũ. Ergo ami¬
cus spansi stat & auditeũ: Quare stat
quia ñ cadit. Quare ñ cadit. quia humilis ẽ
Videstante in solido ñ sũ dignus comgiã calcia¬
menti eius soluere Benete hamilias me¬
nto ñ cadis. mentostas mento audiseum
& gaudio gauder ꝓpuocem spans. Sic &apor¬
tolur anucus iponsizelat. & ipse n sibi sed sponso
Desponsaui enĩ uos uniuiro uirginem casta exhi bere
xp̃o. Quidergo timer quarezelas timeo inquit neno
serpens seduxiteua astutia sua nc & un sensus cortũ¬

Expanded text:
ae fiam, parum est. 12. Redeamus, videamus quid dicit iste: Qui habet sponsam, sponsus est; non est mea sponsa. Et non gaudes in nuptiis? Imo gaudeo, ait: Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non, inquit, gaudeo propter vocem meam, sed propter vocem sponsi gaudeo. Ego sum in audiendo, ille in dicendo: ego sum enim illuminandus, ille lumen; ego sum in aure, ille Verbum. Ergo amicus sponsi stat et audit eum. Quare stat? Quia non cadit. Quare non cadit? Quia humilis est. Vide stantem in solido: Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Bene te humilias, merito non cadis, merito stas, merito audis eum, et gaudio gaudes propter vocem sponsi. Sic et Apostolus amicus sponsi, zelat et ipse, non sibi, sed sponso. Desponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo. Quid ergo times? quare zelas? Timeo, inquit, ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, sic et vestri sensus corrum
Abbreviated transcription (Latin):
& ips uerba dĩloquitur. De quo enĩmditũe qui
sit ampliur qua ꝓph&a. Siergo& i psum dr̃ in¬
sit & uerbadi loquitur quomodo ad distinctio
dexp̃o eũ dixisse accepimus. quem enĩ misit dr̃
uerbadi loquitur. Sed ude quidadiungat. Non
enim ad mensura dat dr̃ spm quid est hocꝰ no
enĩ ad mensura datd̃ sp̃m. In ueninus quiaa
mensura datdr̃ sp̃m. Audia postolũdicenter
secundũ mensura donatianis xp̃i. homi nib̵ ad
mensura dat. unico filio ñdat ad inensurar
quo inodo hominib ad mensura. Alu quidem
datur ꝑ spm̃ sermo sapientia e. ali rermose

Expanded text:
quitur, de quo etiam dictum est quod sit amplius quam propheta ? Si ergo et ipsum Deus misit, et verba Dei loquitur; quomodo ad distinctionem, de Christo eum dixisse accipimus, Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur? Sed vide quid adjungat: Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Quid est hoc, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum? Invenimus quia ad mensuram datSecundum mensuram donationis Christi hominibus ad mensuram dat. Unico Filio non dat ad mensuram; quomodo hominibus ad mensuram. Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae, al
Abbreviated transcription (Latin):
tir ut desingalis cõ interogatur dr̃ tibires¬
pandeatur. Pemnitate cũ interrogatur.
ds tibi respondeatur. Si enĩ sp̃s hominis
lo unus dr̃ ẽ. Audite alterum testimoniũ nostis
quam multi crediderunt quando omnia quae
habebantad pedes a postolorum uendita posueror
ut distribueretur unicuiꝗ sicut opuserat. &
deilla congregatiane scõrum quid dicit renp¬
tura. eratillis anima una & corunum in
cantar int̃ patrem& filium. inaiorutiꝗ po¬
test eẽ qua int̾illar homines quib: eratcor
mauna. Propt̃ cantate dr̃ pat̃ & dr̃ filius dic¬
tures qui aduosunt Siduo dĩ sunt ñ ẽibi sum¬
macantas. Si enimhic tanta cantas ẽ ut ani¬
mamtua. & anima amicitui un& animam
faciat . quomodo ibi ñ eꝰ unur dr̃ pat᷑ & filiur:
abntuthocrentiat fides ñ fiea prsus quan¬
tum excellat cantarilla. Hinc intellegite
inultae anmaesunt multorumb omĩnum
& sis ediligont una anima est. Sed possunt

Expanded text:
tis, ut de singulis cum interrogatur, Deus tibi respondeatur; de Trinitate cum interrogatur, Deus tibi respondeatur. Si enim spiritus hominis lo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut opus erade illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos homines quibus erat cor ma una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt
Abbreviated transcription (Latin):
cedat. & cum quoloquanr. Si latinure. uocẽ
latina quens. Sigrecus ẽ. uerba grecameditan
Si punicurẽ ad aendir si nostilingaa punica
Prodi uersi tate ergo diuersarlinguas adhy¬
illud aũ quod corde conceperas nulla lingua
tenebatur: Cu ergadẽlo quenr linguam ñ¬
querer& & genur locutionis  ad sumer&
Quomodo auditurẽ afilio cumpost ipsum
filium sit locutus dr̃ QQua modo ens tuuer¬
cepisti sp̃re. Nondum enimaccepitranis
utpsyllabas diuidatur. sed man& in concep¬
tione cordis & inspeculomentis. Sic dr̃
edidituerbum. hoceꝰ genuit filium. & tu
quide ex tempore gignis uerbum &ia in cor¬
de. dr̃ sin eitempore genuit filium ꝑque
creauitamnia tempara Cdergo uerbũ
dĩ filursit. Filius au̾locutur ẽ nob̵ñ uerbũ
suis sed uerbum patns se nobis loquiuo¬
luit qui uerbum patiir loquebatur. hoc
ergo quomodo decuit&a partait Dio
hanner quamodo potuimurnor expo¬

Expanded text:
uo loquaris; si Latinus est, vocem uo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhiillud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam noeret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu vercepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos expo
Abbreviated transcription (Latin):
tem sepptura quia ipse filus uerbun patiisest
Inpnncipio erat uerbũ & uerbu merat apud dm̃
& dr̃ eratuerbum. Nos loquinur uerba uolan¬
tia & trans euntia in ox ut sanuent oreuer¬
bumtuũ transitꝑagit strepiđ sũ. & transit
insilentium. Numquit pates sequi sonum
tuum & tenere ut st& cogitatiotam̃ tua
man& & de ipsa cogitatione manente dicis
malta uerba transeuntia. Quid dicimus fr̃s dr̃
camloquerettur adhybuit uace. adhrbuitsanos
adhrbuit syllabas: Sia dlirbuitista qualingualo¬
cutur ẽ. hebrea an. greca. anlatina : ibine¬
cesran ae linguae ubi distinctiagentium ibi
Corituũ ad dende quando concipis uerbum qđ
dicar dica enim si patero quod in nob ad cenda¬
mus. n unde illud conp̃hendamur. Quandoer¬
go concipis uerbum quod ꝓferas remuur dice¬
re. &iprarei conceptio in cordegto iamuer¬
bum est ñdum ꝓcessit sediannatũ e in corde
& man& ut ꝓcedat. Adctendiraũ ad quemp¬

Expanded text:
tem Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris est: tem Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nos loquimur verba volantia et transeuntia: mox ut sonuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in silentium. Numquid potes sequi sonum tuum, et tenere ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ipsa cogitatione manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur, adhibuit vocem, adhibuit sonos, adhibuit syllabas? Si adhibuit ista, qua lingua locutus est? Hebraea, an graeca, an latina? ibi necessariae linguae, ubi distinctio gentium. Ibi Cor tuum attende. Quando concipis verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis au
Abbreviated transcription (Latin):
t& crercere me auminui : Ergo iohanner quo
quitur. Siquit duinum aud istir aiohanne
luminantis ẽ. ñ recipientis quid ec aelouens
supra omnirẽ & quod uidit& audiuit hoc
testificatur. & testimoniumeius nemo accepitde
suyenas dictũ ẽ. Nemo as cendit in caelum nis:
qui decaelo descendit. filius hominis quiẽ in celo.
estau suꝑ omner: & quod uidit & audiuit. hocloquit
Hab& enĩ & patre ipse filiur dĩhab& & patrem &¬
audiuit a patre : & quo daudiuit apatre:quid est &
quir hoc explicat. quando linguamea quando
cor meum sufficere potest uel corad in tellegen
duirouellingua ad ꝓferendum : Quidẽ quod fil¬
us audiuitapatre : forae filius uerbum patiir
audiuit. immo filius uerbũ patiirẽ. Vid& irhic
quemadmođ fatig& uromnis conatur humanus
uid&is quemad mađ hic deficiat omnis coniectu¬
ra pestorsnn. & amnis intentiamentis caligan¬
tis. Audio dicente senptura quia filus hocloqui¬
tur quod audiuita patre : rursus audiodicen¬

Expanded text:
 crescere, me autem minui. Ergo Joannes, quod quitur: si quid divinum audisti a Joanne, illuminantis est, non recipientis. 7. Qui de coelo venit, supra omnes est; et quod vidit et audivit, hoc testificatur; et testimonium ejus nemo accipit. De elum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo. Est autem super omnes; et quod vidit, et audivit, hoc loquitur. Habet enim et Patrem ipse filius Dei, et audivit a Patre. Et quod audivit a Patre, quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferendum, quid est quod Filius audivit a Patre? Forte Filius Verbum Patris audivit? Imo Filius Verbum Patris est. Videtis quemadmodum hic fatigetur omnis conatus humanus; videtis quemadmodum hic deficiat omnis conjectura pectoris nostri, et omnis intentio mentis caligantis. Audio dicentem Scripturam quia Filius hoc loquitur, quod audit a Patre; et rursus audio dicen
Abbreviated transcription (Latin):
&ernum quip̃paratur ẽ diabolo & angelis
eius quiergo accipiuntilli qui add extera
firtun sunt illi quib dic&ur. Ueni tebene¬
dicti patismei ꝑcipite reghum quoduobis
paratumẽ ab ongine mundi. Aditendite
ergo inspudiuisione ingenere alihuma¬
no cõmixtionem. & quod ñdum locis sepa¬
ratum est separauit intellestu. separauit
cordis aspectu & uidit duor populos infide¬
lium& fidelium. Adcendat infideler&
ait quide caelo uenit suꝑ omnes ẽ. quodau
diuit& uiditloquitur. & testimoniam eius
nemo accepit. De indectulitse a sinistra &
aspexit ad dextera. & secutus ait. quiacce¬
pit aestimonium eius signauit quia dr̃ ue¬
rax ẽ. Quid est signauit quia dr̃ uerax est᷑
nisi homomendaꝵ ẽ. & dr uerax est. quia
nemohominũ potest dicere quoduentas est.
nisi inlumin &ur ab eo quimentin ñ polesł

Expanded text:
aeternum qui praeparatus est diabolo et angelis aeternum qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Qui ergo accipiunt? Illi qui ad dexteram futuri sunt, illi quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit infideles, et ait, Qui de coelo venit, supra omndivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemo accipit. Deinde transtulit se a sinistra, et aspexit ad dexteram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui mentiri non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit&uidit hoctestatur & testimaniu
Namsiomnina nullus homoquidẽ quod se
quitur. qui accepit testimonium eius sig¬
nauit. quia dr̃ uerax ẽ. Certe ergo nemo
si tuipsedicis quiaccepititestimonium eius
signauitquia dr̃ uerax est. Responder&
ergo fortasse interrogatus ia hanner &
dicer& noui quid dixenm Nemo ẽ enĩ qui¬
da populus natus a dirara dĩ ad hoc p̃cog¬
nitus qui suntenimcreditun. & quis intñ
creditun. Nouit dr̃ qui sint̃ ꝑseuer atun in
eo quod crediderunt: & quirunt lapsun
nouit dr̃ & aumerati sunt do omnes futun
inuita aRerna. & nouitiam illumpo
ni.Ad gendebatergo iohanner n oculono.
Namquantum adiprum ꝑtin& tera .e. & de
terr a loquitur. sed meagratia sp̃i qu& acce¬
pit add. Viditquenda populd impiuminfi¬
delem ad cendens illum infidelitate sua ait
testimoniũ eius qui uenit decaelo nemoacce¬
piti quorum nemo eorum quiadsinistrã fu¬
turi sunt. eorum quib dicectur. Ite in ignẽ

Expanded text:
audivit, illud testatur, et testimonium Nam si omnino nemo, nullus homo; quid equitur: Qui accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est? Certe ergo nemo, nisi, ut ipse dicis, qui accipit testimonium ejus, signavit, quia Deus verax est. Respondit ergo fortasse interrogatus Joannes, quasi diceret nobis quid dixerit nemo, est enim quidam populus natus ad iram Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credituri, novit Dominus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri, novit Deus: et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum poni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet, terra est, et de terra loquitur: sed in ea gratia Spiritus, quam accepit a Deo, vidit quemdam populum impium, infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem
Abbreviated transcription (Latin):
deaera eꝰ & d&eraloquitur totum testimo
uocer di audiuntur a iohanne. ubi testimanium
sed de homine dicebat. quantu madiprumho
tur. Ergoseor sum ẽ gratia dĩ seor sume na¬
turahominis. modo natura harainis interroga
nascitur crescit usitataistahaminum dicit
quid nouit nisi terra d& erra hamanaloquitꝰ
humana douit humana rapit. carnalis car¬
nalit̃ estimat carnalit̃ suspicatur. Eeceẽ
totur homo ueniatgratia dĩ inlumin& tene¬
bras illiur sic dic. Tuinluminabir lucernam
mea. dñe dr̃ meur in luminabis tenebras mes
Ad sumat mnentemhumana conueritata dlo

Expanded text:
terra loquitur? totum testimonquitur? non voces Dei audiuntur a Joanne, ubi testimonium Sed de homine dicebat. Quantum ad ipsum htur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem hum
Abbreviated transcription (Latin):
Luxtam̃ ꝑfecta est siue ipseuideat siue nꝰ uideat.
Sice intenor homo ꝓficit quide indõ & drin illoui¬
d&ur crescere : ips eauminuitur ut aglona sua
decidat & inglonadĩ surgat. & distinita eia m
acmanifeste appar& quomodo audiuimus quide
sursum uenit supraominerẽ. uidequid dicatde
xp̃o & quiddese. quiẽ deatera d&erra est Rde
teralo quitur quiderur sum uenit. supraam̃s¬

Expanded text:
lux tamen perfecta est, sive ipse videat, sive non videat. lux tamen perfecta est, sive ipse videat, sive non videat. Sic est et interior homo: proficit quidem in Deo, et Deus in illo videtur crescere; ipse tamen minuitur, ut a gloria sua decidat, et in gloriam Dei surgat. 6. Et distincte jam et manifeste apparet quod modo audivimus. Qui de sursum venit, supra omnes est. Vide quid dicat de Christo. Quid de se? Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur. Qui de sursum venit, supra
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃r& iohanner. nam iohanner capite
minuitur. xpsincruceex altatus. ut&ibi
appar& : Quid estillum opora& cresce¬
re meauminui Deinde nature xp̃s cum
iam inciperent crescere dies nature ioh.
quando coeperant miniudies: Adcesta¬
tae ipsacreatura & ipse passiones uer¬
bisiohannis dicentis. illu opora& crescere
me auminui. Cresca tergo in nab gła dĩ &
rascã quigloriatur in dñoglon& uri in te
uis glonan. crescere uis sedmalo tuo male
crescis quiergo male crescit iuste minui¬
tur. Crescatergodĩ qui semp ꝑfectus est
crescatinte. Quantũ enimergo magis
turẽ. In tellegebas enĩ henmodicam in tellegir
hodieamplius. intelleges cras malto ampliur
lum̃ ipnidĩ crescit inte ita uelut dr̃ crescitquisen
ꝑ ꝑfectus man& quem adinođ sicurarentur
alicuius oculi expnstina caeritate. & incipiat
uidere paululumlucis. & alia die plus uidere
tertia die ampliur uid&ur illi lux crercere :

Expanded text:
 Joannes. Nam Joannes capite minutus, Christus in cruce exaltatus; ut et ibi appareret quid est, Illum oportet crescere, me autem minui. Deinde natus est Christus cum jam inciperent crescere dies, natus est Joannes quando coeperunt minui dies. At testata est ipsa creatura et ipsae passiones verbis Joannis dicentis, Illum oportet crescere, me autem minui. Crescat ergo in nobis gloria Dei, et sancta: Qui gloriatur, in Domino glorietur . In te vis gloriari? crescere vis: sed malo tuo male crescis. Qui enim male crescit, juste minuitur. Crescat ergo Deus qui semper perfectus est, crescat in te. Quanto enim magis tus est. Intelligebas heri modicum, intelligis hodie amplius, intelliges cras multo amplius: lumen ipsum Dei crescit in te; ita velut Deus crescit, qui semper perfectus manet. Quemadmodum si curarentur alicujus oculi ex pristina caecitate, et inciperet videre paululum lucis, et alia die plus videret, et tertia die amplius, videretur illi lux crescere:
Abbreviated transcription (Latin):
dea mus aliquantũ enimspissum est ad intellegenđ.
quicquo ninda tum illi fuent decaelo. Quicquid ñin¬
tellexenmus rogemus eum quidat decaelo quiahomi¬
nes sumus & ñ possumus accipere quicqua nissille de¬
dent quihamañhest. Hocergo sequitur & dic iohan¬
nes hocergogaudiũ meum impl&ume. Quo destga¬
udiũ ipsius ut gaudeat aduoce spansi : Impl&ue in
ꝥ uocem s ponsi. intellegatergo homo n regaudere
ere desapientia sua. sed desapientia quã accepit
dõ nihil plus quaerat: & namitaat quod iuenit
Multieñ fasti sunt insipientes quia dixerunt seẽe
sapientes Arguitillos a postalus & dic̃ deipnis quia
quod notũ ẽ dt manifestume in illir. Dr̃ enĩ illis
manifestauit de quibus iningratis impus

Expanded text:
deamus; aliquantum enim spissum est ad intelligendumdeamus; aliquantum enim spissum est ad intelligendumquidquam, nisi datum illi fuerit de coelo; quidquid non intellexerimus, rogemus eum qui dat de coelo: quia homines sumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit qui homo non est. 3. Hoc ergo sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se gaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixerunt se esse sapientes. Arguit illos Apostolus, et dicit de ipsis: « Quia quod notum est Dei, ait, manifestum est illis: Deus enim illis manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi. Non sbigaudium fecit dese qui enĩuultgau
semꝑ gaudebit quia ds̃ sempit̃nus ẽ. uis habereraa¬
dium sempit̃nũ adhere illi qui sempit̃nur est ta¬
ait non ꝓ̃p̃uocem sua & stat& audit eum. Siergo
stare deb& amicus sponsi & audire: Quidest
stare ꝑmanere ingratia eius que maccepit &au¬
dituocem adqua gaudeat. Sicerat iohannerno¬
uerat undegaudebat. Non sibiarogabat quod
ipse ñerat. Sciebat inluminatumse n in lumina¬
torem. Erat aulumen uerum ait euangelista
unustam̃ R ipse ex his quia natirnt exmulienb
Nũquid conparandus ẽ ei quisquia uoluit nature.
& ideo nouo parau quia nouus paret natus. Ambae
ens̃ generationes dñi inusitataesunt: & diuina& hu¬
mana. Diuina ñ hab& mat remhumana ñ hab&
patrem. Ergo unurde caetens iohanner sedtam̃
maions gratiae i taut innatis mulierum ex sune¬
xi s r& maiorillo: Tantam testificatione trbuit dño
ondignum tamen soluere comgia calciamentiipsiuss
Nincaudiuit iam multa cantasura quod sequitur ui¬

Expanded text:
sponsi » . Non sibi gaudium fecit de se. Qui enim vult gausemper gaudebit; quia Deus sempiternus est. Vis habere gaudium sempiternum? Inhaere illi qui sempiternus est. Tater vocem suam. Et stat et audit eum. Si ergo stare debet amicus sponsi et audire. Quid est stare? Permanere in gratia ejus quam accepit, et audit vocem ad quam gaudeat. Sic erat Joannes: noverat unde gaudebat, non sibi arrogabat quod ipse non erat. Sciebat illuminatum se, non illuminatorem. Erat enim lumen verum, ait evangelista,nt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim generationes Domini inusitatae sunt, et divina et humana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tantam testificationem tribuit Domnon dignum tamen solvere corrigiam calceamenti ipsius. Hinc audivit jam multa Charitas vestra: quod sequitur vi
Abbreviated transcription (Latin):
mitar cantatir tanta ut inaiaree nꝰ possito
quemenĩ misit dr̃ uerbadĩ loquitur. ħocutiꝗ
dexp̃o dicebat ut seabillodistinguer&:
Quidenim ipsum io hannem nonnedĩ misit anñ
ipsed missussum ante eum. & qui menusitbapti¬
zare inaqua & deillo dictum e. Eccemtao an

Expanded text:
mitas charitatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit, Missus sum ante eum , et, Qui me misit baptizare in aqua : et de illo dictum est, Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
nans & cymbaluitinniens Sed quid dicir
habemur baptis mum. habes sed nͥtuum
Aliudesthabere aliud est damman: baptir¬
mũ habes quia occepisti ut baptizaturris
accepistitamꝰ q inluminatursitam̃ ate non
tenebratus. & quandodas ministerdas. non
possessor. precoclamas non iudex ꝑ p̃conem
re : quicquã nisi datum fuent ei decaelo.
Confitere cu amicosponsi qui hab& spansa
spansus e amicurau sponsiqui stat & audit
cum. Sed .o. sistares & audires eum & ñ ca
deres. teaudiendo en imeum stares. & audi¬
res na loquens. & tibicaput inflas. Ego in¬
quid ecclesia sisponsasum. siaras accepr
np̃tio sanguinir illiur redemptarum au¬
dio uocem sponsi & uocem amic isponsi Ianc
audio niipanso meo de glona nͥ sibr Dicat
amicus qui hab& sponsa sponsus est Ami¬
curaurpansi quistate auditeum & gaudio
gaud& ꝓpuocems ponsi Eccehaberracra¬

Expanded text:
nans, aut cymbalum tinniens . 16. Sed quid dicunt? nans, aut cymbalum tinniens . 16. Sed quid dicunt? Habemus Baptismum. Habes, sed non tuum. Aliud est habere, aliud dominari. Baptismum habes, quia accepisti ut baptizatus sis, accepisti tanquam illuminatus; si tamen a te non tenebratus: et quando das, minister das, non possessor; praeco clamas, non judex. Per praeconem re quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Confitere cum amico sponsi, Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum. Sed o si stares et audires eum, et non caderes ut audires te! Audiendo enim eum, stares et audires: nam loqueris, et tibi caput inflas. Ego, inquit Ecclesia, si sponsa sum, si arrhas accepi, si pretio sanguinis illius redempta sum, audio vocem sponsi; et vocem amici sponsi tunc audio, si sponso meo det gloriam, non sibi. Dicat amicus, Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Ecce habes Sacra
Abbreviated transcription (Latin):
istelegitur. Intendite frã mei qui dibi emit re¬
citentur aabulae commerciales quidibiemitau¬
dite: Comme morabuntur & conueraenturad
dnm uniuersi finisterrae: & ado rabunt in conspec¬
tueiur uniuersae patnae gentium qui ipsius est
regnũ &ipre dominabiturgentium: Eccequid
emit. Ecceqm dĩ rex omnis teraee sponsustuus
Iuidergo ap noruis deducitale iudicem agnare
totũ emit & tudicis paritem hichabes Oplacere
centem hice quibaptiz at ñ audirdicentem quihab&
ieinihil ꝓdest istisseruare uirginitate habe¬
recontinentia : elemosin ardare omniailla
quaelaudantur in ecclesi anihil eir ꝓdunt . quia
conscindunt unitate. idest conica illa: cantatis
quid faciunt diserai sunt multi int᷑ illor
magnae linguae fluminalinguarum Nũ¬
quit angelice locuntur. Audiantamicum
spansi relantem spanso nꝰ sibudilinquis bo¬
minum loquar & angelorum cantatem
aũ n̾ habea factursũm. utaeramentum so¬

Expanded text:
iste legitur. Intendite, fratres, quid ibi emit; recitentur tabulae commerciales; quid ibi emit, audite: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae; et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium: quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium . Ecce quid emit. Ecce quoniam rex omnis terrae Deus est sponsus tuus. Quid ergo ad pannos vis deduci talem divitem? Agnosce: totum emit, et tu dicis, Partem hic habes. O si placeres centem, Hic est qui baptizat; non audis dicentem, Qui habet mei, nihil prodest istis servare virginitatem, habere continentiam, eleemosynas dare; omnia illa quae laudantur in Ecclesia, nihil illis prosunt: quia conscindunt unitatem, id est, tunicam illam charitatis. Quid faciunt? Diserti sunt multi inter illos, magnae linguae, flumina linguarum. Numquid angelice loquuntur? Audiant amicum sponsi zelantem sponso, non sibi: Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum so
Abbreviated transcription (Latin):
Nemoergo uob falulasuendat & põtiur fes
nuraculum & donatur orauit Rrespon¬
diteids̃ decaela primo aut falluntur aut
fallunt: pastrema facillimum monter
derem si non diuimer& unitatem. Nama con¬
traistor ut nioloquar mirabuiliur cautamine
fecit dñr meur dicens in nouissiiis tem ponb
exalrgent preudo ꝓph&ae facienter signad ꝓdi

Expanded text:
Nemo ergo vobis fabulas vendat. Et Pontius fecit miraculum; et Donatus oravit, et respondit ei Deus de coelo. Primo, aut falluntur aut fallunt. Postremo, fac illum montes derem, si non divisisset unitatem. Nam et contra istos, ut sic loquar, mirabiliarios cautum me fecit Deus meus, dicens: In novissimis temporibus exsurgent pseudoprophetae, facientes si
Abbreviated transcription (Latin):
frs aꝑte uideamus quidement. ibi enĩ etuit ibi
p̃tiuindedit ꝓquanto dedit. Si proasii cadedit
simurdanatistae & u appellemur danatistae
suo quidement fecititabulas do gratias nͥ nos se¬
fellit. opure utaudiat illa sponra & ibuntellege¬
re cuiuouent uirginitate ibi inipsopralmo ubi
dictue foderunt manur meac & peder dinume¬

Expanded text:
rte videamus quid emerit. Ibi enim emit, ubi pretium dedit. Pro quanto dedit? Si pro Africa dedit, simus Donatistae, et non appellemur Donatistae,suo quid emerit. Fecit tabulas: Deo gratias, non nos fefellit. Opus est ut audiat illa sponsa, et ibi intelligat cui voverit virginitatem. Ibi in ipso psalmo ubi dictum est, Foderunt manus meas et pedes, dinume
Abbreviated transcription (Latin):
ce ueste s̃ ponntui. suꝑ qua uestẽ misra esors: intene¬
ga euangeliũ uidecuidis ponrata er. inde aquo anar
accipias interroga euangeluĩ: uide quit aaibidicat
in pamonedñ. erat ibi tamnica uideamurqualis
desuꝑ cexta. Desuꝑ ctextatunica quid significat
nisi cantate. Desuꝑcexta tonicaquid nignificat
nisi unitate. Hanc tanica adcgende quia necꝑse¬
cutores xp̃i diuiserunt. Aitenĩ. Dixeruntintre
ñ diuidimurea redroritem suꝑ eammittamus.
Ccceunde dudisti praluia m ueste precutorer s conr

Expanded text:
tui. Super quam vestem missa est sors? Interroga Evangelium; vide cui desponsata sis, vide a quo arrhas accipias. Interroga Evangelium; vide quid tibi dicat in passione Domini. Erat ibi tunica: videamus qualis: desuper texta. Desuper texta tunica quid significat, nisi charitatem? desuper texta tunica quid significat, nisi unitatem? Hanc tunicam attende, quam nec persecutores Christi diviserunt. Ait enim: Dixerunt inter se, Non dividamus eam, sed sortem super eam mittamus . Ecce unde audistis Psalmum. Vestem pe
Abbreviated transcription (Latin):
potiur ueniant. Rerpondit& d. ñ potesthamo quics¬
qua accipere nin ei datũ fuent de caelo: De quopꝰ¬
tatis hoc dixirre iohanne: deseipsoquasi homo acte¬
pit : Ait decaelo intendatcantas ura. ñ poter homo
quicqua accipere nisi fuent ei datũ decaelo ips
nos mihi testimoniu ꝑhrb&is quod dixenm ego n
sumxps tamqua dicens. Quiduos falitir porps
mii quo modo ꝓposuistis hancquestione quidmihi
dixistis. rabbi querat aecum transiordannem cui
tatestimonium ꝑ hebuisti ᷑ Nostir ergo qualectesa¬
moniumilli ꝑhebui modo dicturursum nec̃ illã
quemdixi eẽ ego qui aliquid accepi decaelo utalquid
cdn. inanem me ualtir ee ut loquar contra uenta¬
e. Non potest hamo accipere quicqua nisi fuent c¬
Lidatam de caelo. Ipnuos mihi testi monium ꝑ¬

Expanded text:
tius veniant? Respondit, et dixit: Non potest homo quidquam accipere, nisi ei datum fuerit de coelo. De quo putatis hoc dixisse Joannem? De seipso: Quasi homo accepi, ait, de coelo. Intendat Charitas vestra. Non potest homo quidquam accipere, nisi fuerit ei datum de coelo. Ipsi vos mihi testimonium perhibetis quod dixerim, Ego ns. Tanquam dicens: Quid vos fallitis? Vos ipsi mihi quomodo proposuistis istam quaestionem? Quid mihi dixistis? Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui testimonium perhibuisti? Nostis ergo quale testimonium illi perhibui modo? Dicturus sum non esse illum quem dixi esse ego, qui aliquid accepi de coelo, ut aliquid essem. Inanem me vultis esse, ut loquar contra veritatem. Non potest bomo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Ipsi vos mihi testi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsen dre. Sia uomnes homines deplenitudine eius
accepiunt ille e fons. illibibentes quibibunt fantem &
sitire possunt & bibere fonsnumqua sitit. Fons se
in son egit fontem egenth amines andis uiscenbas
andis faucib curunt ad fontem ut reficiantur: fõne
fluit. ut reficiat ita dñrihẽ uide amus quidrespon

Expanded text:
st. Si autem omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, ille est fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: fons fluit ut reficiat; ita Dominus Jesus 9. Videamus
Abbreviated transcription (Latin):
uia p̃buit dñrihs xp̃r sicut audistis fr̃r. nequiraro¬
gans quod habeat habundantia alicuiur gratie
dedignentur baptizan baptis modñi. Quantum¬
cumꝙ eniꝰ caticuminus ꝓficiat ad huc sarcinam
iniquitatis suae partat. non illidimitattur
nisi cũ uenentadbaptismũ quo moda nꝰ caruit
populus ihł populo aegyptiorum tuisi cumue¬
nirr& admare rubrum. Sic pressura peccatn
nemocar&. nisi cũ ad fontembaptismiuenent
facta e ergo questio ex discipulis iohannis cũm
iuda eis depunficatione : Baptiz abat iohannes
baptizabat xp̃m moti sunt discipuli iohannis¬
cum concurebatur adxp̃m ueniebatur adiohan¬
ne. Quienĩ ueniebant ad iohannem mitttebant
illos adxp̃mbaptizan. ñ mititebantura diohas¬
nem qui axpobaptizabantur : Turbati sunidis¬
cipuli iohannis & coeperunt quaestianem ta
defendebantbaptis mu iohannis. Uentũ ẽ ad
ipsum ihannem ut saluer& questionem. Intel¬
legat cantas ur̃a & hicutihtar ipsahumilita¬

Expanded text:
 Jesus Christus, sicut audistis, fratres, ne quis arrogans quod habeat abundantiam alicujus gratiae, dedignetur baptizari baptismo Domini. Quantumcumque enim catechumenus proficiat, adhuc sarcinam iniquitatis suae portat: non illi dimittitur, nisi cum venerit ad Baptismum. Quomodo non caruit populus Israel populo Aegyptiorum, nisi cum venisset ad mare rubrum ; sic pressura peccatorum nemo caret, nisi cum ad fontem Baptismi venerit. 8. Facta est ergo quaestio ex discipulis Joannis cum Judaeis de purificatione. Baptizabat Joannes, baptizabat Christus: moti sunt discipuli Joannis; concurrebatur ad Christum, veniebatur ad Joannem. Qui enim veniebant ad Joannem, mittebat illos ad Jesum baptizari; non mittebantur ad Joannem, qui a Christo baptizabantur. Turbati sunt discipuli Joannis, et coeperunt quaestionem tradefendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic uti
Abbreviated transcription (Latin):
amicosuo sponsamsna peregre ꝓfectus ac
cipe. re regnum sic ipsadic in eaangelio &
ta men p̃sense ae a maiestate : fallatir
amicus qui tranꝰ mare ꝓfectas est &ss
fallitur. uae illi quĩ fallit quĩcu fallere
conatur din intͥnentem omnium corda
&omniũ secrea nmante. Exsistitali¬
quidheredicusego do ego scifico ego ur
cuizelat. Egoquos do sẽmẽ quia
ego dom .egoquem baptizo baptiza¬
tunẽ quem ñ bapti zo nẽ baptizat
Audiamico spansi dirae zelan ami¬
romio auddiuocẽ illias. hicẽ quibaptizat.
Quare aibi uis arrogare quod tiupanꝰ ẽ usque
adeo absenre quihic reliquit sponsam sua
Nescisquia ille qui a moratus resunexit ad
d&x teram patiir sed& si contempserunteũ
quaratita die si planga totadie n sufficio¬

Expanded text:
suo sponsam suam, peregre profectus est accipere regnum, sicut dicit ipse in Evangelio , et tamen praesens est majestate. Fallatur amicus qui trans mare profectus est; et si fallitur, vae illi qui fallit! quid Deum fallere conantur, Deum intuentem omnium corda, et omnium secreta rimantem? Existit aliquis haerecui zelat: Ego quod do sanctum est, quia ego do; ego quem baptizo baptizatus est, quem non baptizo non est baptizatus. Audi amicum sponsi, disce zelare amico tuo: audi vocem illius, Hic est qui baptizat. Quare tibi vis arrogare quod tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam suam? Nescis quia ille qui a mortuis resurrexit, ad dexteram Patris sedet? Si contempserunt eum quar tota die; si plangam tota die, non sufficio: no
Abbreviated transcription (Latin):
contenditis baptis mũ meuꝰ ẽ melior᷑. Na ut noue¬
ntis quod id baptis muꝰ meuꝰ ẽ melius ipsumxpm
ego baptizaui. Poterathocdicere iohannes bap¬
nzato xp̃o. quantũ seuell& extendere habebat
ubis e extender&. Sed melius nouerat apudque
sehumiliar&. quem se nouerat nascendo ante¬
cedere. illi uoluit confitendo cedere salutem

Expanded text:
tismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet extendere, habebat ubi se extenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nascendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem
Abbreviated transcription (Latin):
quis est quimanducat iustitia. An deergo
beati quiesununt& sitiunt iustitia qm̃ ip
sisaturabuntur. Cibus quem manducas ꝑcar¬
nem ut reficians. illedeficit ut repar& te
consumitur: Manduca iustitia & tureficens
& illa in tegra ꝑseuerat. quo modo uidendo lu¬
cemista corparea reficiuntur istioculimꝰ.
& res ẽ corporea qua e uid& ur oculis corpo¬
reis. Multieni cũ fuernt diutius in tenebisin¬
firmatus acies ipsorum quasi mieiuni olucis
fradati oculi cibo suo. luce qui pascuntur defa¬
tigantur imeiunia & debilitantur itaut ipsa
luce qua reficiuntur uidere nꝰ possint. & si diu¬
in eir ipsa acies lucis. quidergo quia to toculi
cotaidieluce ista pascuntur minor fit: & ilh
resiciuntur. sedi praintegra ꝑman&. Gi hoc
potuit drdeluce corporta corporeis oculis ex¬
hrbere. Non ex hr b& mundis cordib lucem
illa in fatigabilem in tegra: ꝑ seuerantem

Expanded text:
quis est qui manducat justitiam? Unde ergo, quis est qui manducat justitiam? Unde ergo, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justitiam, et tu reficeris, et illa integra perseverat. Quomodo videndo istam lucem corpoream reficiuntur isti oculi nostri, et res est corporea quae videtur oculis corporeis. Multi enim cum fuerint diutius in tenebris, infirmatur acies ipsorum, quasi jejunio lucis. Fraudati oculi cibo suo luce quippe pascuntur, defatigantur jejunio et debilitantur, ita ut ipsam lucem qua reficiuntur, videre non possint: et si diuin eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot oculi quotidie ista luce pascuntur, minor fit? Et illi reficiuntur, et ipsa integra permanet. Si hoc potuit Deus de luce corporea corporeis oculis exhibere; non exhibet mundis cordibus lucem illam infatigabilem, integram perseverantem,
Abbreviated transcription (Latin):
non eobaptismo quob aptizatur ẽ. Patbaptir¬
mumdñs baptizatur a seruo ostendens hum¬
litatir uia. & ꝑ ducens adbaptismum dñi hoc
ẽ baptismum suum p̃bendohumilitatis exem¬
pł qui a ipse ñ fespuit baptirmumserui : &
inbaptismo seruiuia preparabatur dno. &
baptizatur dñs uiam fecit uenientibur. ipss
audiamus Ego sumuia & uita& uentas
Siuen tatem quens uiantene. Namipsa est
uia quae ẽ uentas. ipsa e quo is ipra ẽ qua ũ
factum aduerbum quod in principioerat ds̃ apud
dm. Ab eo quod manduc auithomo adil
lud quod cotitidie manduoan: angeli. Sic i
erat uerbum & uerbumerat apud dm̃ & dr̃
eratuerbum. Quo modo panem angelarum
manducauit hamo & uerbum caro factu est.
& habitauit in nob̵: Sed quia diximus man¬
ducare angelos. frs neput &s morsibusi¬
en qam siħ oc intellegentis quasi dilaniatir
dr̃ quẽmmandu cantangel quir dilaniat
iustitia : sedrursum mihi aliquis dicit &

Expanded text:
 baptizabat quo baptizatus est. Dat baptismum Dominus baptizatus a servo, ostendens humilitatis viam, et perducens ad baptismum Domini, hoc est baptismum suum, praebendo humilitatis exemplum, quia ipse non respuit baptismum servi. Et in baptismo servi via praeparabatur Domino, et baptizatus Dominus viam se fecit venientibus. Ipsum audiamus: Ego sum via, veritas et vita . Si veritatem quaeris, viam tene: nam ipsa est via quae est veritas. Ipsa est quo is, ipsa est qua is; factum, ad Verbum quod in principio erat Deus apud Deum; ab eo quod manducavit homo, ad illud quod quotidie manducant Angeli. Sic enerat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo panem Angelorum manducavit homo? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 5. Sed quia diximus manducare Angelos, fratres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiam? Sed rursum mihi aliquis dicit: Et
Abbreviated transcription (Latin):
ratmaior innatis muli erum. plus erat abho
minibus & hominib: & angelis Nam angelum
inuenimus ꝓ hrbiurre. nehomo ilb ad pedes ca¬
d&r& Cumenĩ quaeda in apolipsi angelus os¬
tender& iohanni qui scipsit hoc euangeh ũ
contemtus magnitudine uisi onis iohannes
& fratrum tuorum. Cadere erga sibi ad pedes ho¬
minemangelur ꝓhrbuit Nonne manifestũ est
quia suꝑ amnes angelos est. cuitalir homo quo
maior nemo suirexit innatis mulierum. Dicit
indignũ seee soluere congia calciamenti: Tamen
aliquid euidentiur dicatiohannes. quia dr̃ e dñs

Expanded text:
rat major in natis mulierum. Plus enim erat rat major in natis mulierum. Plus enim erat omnibus hominibus et Angelis. Nam angelum invenimus prohibuisse, ne homo illi ad pedes caderet. Cum enim quaedam in Apocalypsi Angelus ostenderet Joanni, qui scripsit hoc Evangelium, conterritus magnitudine visionis Joannes et fratrum tuorum . Cadere ergo sibi ad pedes hominem angelus prohibuit. Nonne manifestum est quia super omnes Angelos est, cui talis homo, quo major nemo surrexit in natis mulierum, dicit indignum se esse solvere corrigiam calceamenti? 3. Tamen aliquid evidentius dicat Joannes, q
Abbreviated transcription (Latin):
ipsecestimomum iohanni. Denĩ de iohanne. In na¬
tis mulierum nemo exsurexit maiorishanneb ap¬
tista Sed quia seilb p̃posuit in hoc quod plus eratiohan¬
ne dr̃ erat. Qui au minor est in quid in regnocaelorum
maior estillo. Minornatiuitate. Maior potestate.
Maior diuinitate. maiestate clantate : tanq i pn¬
cipio erat uerbu & uerbu erat apud dm̃ & dr̃ erat uer¬
bũ. Sic aũ penbuerat insupenonb lectionib̾ iohannes
dño testimonium ut filium dĩ quidem dicer& dm̃
ñ dicer& nectam̃ negar&. Tacuerat dm̃ n̾ negaue¬
ratdm̃. Sed ñ omnino tacuit dm̃ foriassis enim
inuenimus hoc inhodierna lestione dixerat filiu
dĩ. Sed diti sunt & hominos fihi dĩ Dixeratitantae
excellentiae illũ fuisse ut ñ e& ipre dignur com¬
gia calciamenti eius soluere. lammagnitu do
ista multum datintelleqi cuius ñ eratdignus cor¬
ngia calciamenti soluere. ille quonemo surexe¬

Expanded text:
ipse testimonium Joanni. Dixit enim de Joanne, In naipse testimonium Joanni. Dixit enim de Joanne, In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista. Sed quia illi se praeposuit, in hoc quod plus erat Joanne, Deus erat. Qui autem minor est, inquit, in regno coelorum, major est illo . Minor nativitate, major potestate, major divinitate, majestate, claritate: tanquam in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Sic autem perhibuerat in superioribus lectionibus Joannes Domino testimonium, ut Filium Dei quidem diceret, Deum non diceret, nec tamen negaret: tacuerat Deum, non negaverat Deum, sed non omnino tacuit Deum: fortassis enim invenimus hoc in hodierna lectione. Dixerat Filium Dei: sed dicti sunt et homines filii Dei. Dixerat tantae excellentiae illum fuisse, ut non esset ipse dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Jam magnitudo ista multum dat intelligi, cujus non erat dignus corrigiam calceamenti solvere, ille quo nemo surrexe
Abbreviated transcription (Latin):
rdolectionis euangelicae saecundã
Siohanne. Sic potestis meminisre qui
Scura gentis ꝓfectus un ita sequitur
Nuthaec quae modo lesta ẽ. hodie nobis
tractanda ꝓponatur ab ipso pnncipio
usq ad hodierna lestione quae supra
dictasunt meministis iam ẽe tractata: &
si forite inde multaestis obliti cerae uelof¬
ficium nr̃m man& inura memona quae
hncaudientis debaptis moio hannis & si non
tenetis omnia audisse uos tamen credo
modo illa nodosissima questio soluta sit quia
ut baptizaretur ait Ego ate debeobapti¬
zan & tuuenis admo quando ei dñr respon¬
ditsine modo ut impleatur omnis iustitia
Nuncergo ad eundem iohanne cogitnosor¬
do lectionis reueriti. Ipse e ille quiꝓph&at
est ꝑesaiam. Uox clamantis inheremo parate
uiam dño rectar facite semitas eius Ta legesti¬
monium reddidit dño suo & quia ille dignatur est
amico suo dñsq: ipsius & amicus ipsius. ꝑhebuita

Expanded text:
rdo lectionis evangelicae secundum Joannem, sicut potestis meminisse, qui curam geritis profectus vestri, ita sequitur, ut haec quae modo lecta est, hodie nobis tractanda proponatur. Ab ipso principio usque ad hodiernam lectionem, quae supra dicta sunt, meministis jam esse tractata. Et si forte inde multa estis obliti, certe vel officium nostrum manet in vestra memoria. Quae hinc audieritis de baptismo Joannis, etsi non tenetis omnia, audisse vos tamen credo modo illa nodosissima quaestio soluta sit, quia ut baptizaretur, ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quando ei Dominus respondit, Sine modo, ut impleatur omnis justitia . 2. Nunc ergo ad eumdem Joannem cogit nos ordo lectionis reverti. Ipse est ille qui prophetatus est per Isaiam, Vox clamantis in eremo, Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus . Tale testimonium reddidit Domino suo, et quia ille dignatus est amico suo: Dominusque ipsius et amicus ipsius perhibuit et
Abbreviated transcription (Latin):
cu ait phr lyppe. quiuid& me uidit& patrem
ftioculintellegentia sunt. istiocul inmente sin
Adeo cumdixis s& psalmus qm̃ rex omni tera e
ds̃. Subiecitstatim psallite intellegent᷑. Quodit
dico psallite donro psallite. Dra dicoregem nrm
sed regem nr̃m inter homines in dististam quam
homine uidistis passum crucifixum morauum
lateb at aliquid in illa carne qua oculis carneis
uiderepotuistis quidilliclatobat prallite intelle¬
gent̃. Nolite oculis querere quod mente conspi¬
citur psallite lingua quiamt̃ uoscaro sed quia
uerbum caro factum e̾ & habitauit in nobis Red¬
dite sonum carni Red dite dñomentir obtutũ.
psallite intellegent̃. & uid& is qui a uerbum
caro factũ ẽ. & habitauit in nob̵. Dicat& iohans

Expanded text:
cum ait, Philippe, qui videt me, videt et Patrem cum ait, Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Isti oculi in intelligentia sunt, isti oculi in mente sunt. Ideo cum dixisset Psalmus, Quoniam rex omnis terrae Deus; subjecit statim, Psallite intelligenter. Quod enim dico, Psallite Deo nostro, psallite; Deum dico regem nostrum. Sed regem nostrum inter homines vidistis tanquam hominem, vidistis passum, crucifixum, mortuum: latebat aliquid in illa carne quam oculis carneis videre potuistis. Quid ibi latebat? Psallite intelligenter; nolite oculis quaerere quod mente conspicitur. Psallite lingua, quia inter vos caro; sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, reddite sonum carni, reddite Deo mentis obtutum. Psallite intelligenter, et videtis quia Verbum caro factum est, et habitavit in n