comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumdõ beatitudine & scĩtate permansit. Neque
enim exuno angelo lapso atq: damnato ceteri propa¬
gatisunt ut eossicut homines originalem alũ obnoxiȩ
suc cessionis uinculis obligar& atq uniuersos traher&
ad debitas poenas : sed eo qui diabolus factusẽ cum sociis
impietatis elato & ipsacum eis clatione prostrata
c&eripia oboedientia dño coheserunt: Accipientes
&iam quodilli non habuerunt certam scientiã quase &
de sua sempiterna & numquã casura stabilitate securi:¬

Expanded text:
cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura stabilitate securi
Abbreviated transcription (Latin):
sensus alimentadonare: Melius enim iuidicauit dema¬
lis bene facere : quã mala nulla eẽ ꝑmittere
Et siquidem in melius hominũ reformationẽ nallam
prorsus esse uoluissos sicut impiorũ nulla ẽ angelorũ
Nonne merito fier&s ut natura quaedm̃desqͥruit.
quae p̃ceptũ suicreatoris quod custo dire fagillime
poss& suamale utens potestate calcauit atq trans gres¬
saest. quȩ inse sui conditoris imaginẽ ab eius lumine con¬
tumaciter auersa uio lauit. quȩ salubrem seruitutem
abeius legibus mala libero ab rupit arbitrio uniuersa inade¬
num desereretur abeo. et pros uomerito poenam pendero
sempiternã : Planeita facer& sitantũ uistus non &iam
misericorsesso : suamque indebitã mi sericordiã multo
euidentius inelignorum potius liberationẽ monstrara¬
Angelis igitur aliquibus impia su perbia deserentib m̃
& in huius aeris imam caliginẽ de suꝑ nacȩ lesti habitati¬
one deiectis : residuus numerus angelorũ in a&erna

Expanded text:
sensus, alimenta donare. Melius enim judicavit delis bene facere, quam mala nulla esse permittere. Et si quidem in melius hominum reformationem nullam prorsus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne merito fieret, ut natura quae Deum deseruit, quae praeceptum sui Creatoris, quod custodire facillime posset, sua male utens potestate calcavit atque transgressa est, quae in se sui Conditoris imaginem ab ejus lumine contumaciter aversa violavit, quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abrupit arbitrio, universa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo merito poenam penderet sempiternam? Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque indebitam misericordiam multo evidentius in indignorum potius liberatione monstrarAngelis igitur aliquibus impia superbia deserentibus Deum, et in hujus aeris imam caliginem de superna coelesti habitatione dejectis, residuus numerus angelorum in aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
tura rursus adiecit: Ipsius enim sumus figmentũ creat
in xpõihũ in operib: bonis : quae praeparauitds̃ ut in
illis ambulemus: Tuncergo efficimur bene liberi : cum
ds̃ nos fingit id est format &creat : Nonut homi nes qđ
iam fecit: sed ut boni hominessimus : quod nunc gratia
dictum est. Cormundum crealnmeds̃: Neq: enim cor
eius quantum pertino ad naturã cordis humani non
iam creaueratd s̃ : ltem nequis quam & si non deo peribus¬
de ipsoglorietur libero uoluntatis arbitrio tamquã
abipso incipiat meritum cuitam quã debitum reddat᷑
premium beneo perandi ipsa libertas : audiat eun¬
dem gratiȩ preconem dicentem Ds̃ enimest quio pe¬
ratur in uobis & uelle & operari probonauoluntate :
Et alio loco Igitur non uolentis neq: carrentis sed
miserentis est di: Cum procul dubio si homo eius qa
tsest ut raticneiam utatur non possit credere. sperare
diligere nisiuelit nec peruenire ad palinã super¬

Expanded text:
tura, rursus adjecit: Ipsius enim sumus figmentum, creati tura, rursus adjecit: Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est, format et creat, non ut homines, quod jam fecit; sed ut boni homines simus, quod nunc gratia dictum est, Cor mundum crea in me, Deus . Neque enim cor ejus, quantum pertinet ad naturam cordis humani, non jam creaverat de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa libertas, audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus enim est qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate , et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei , cum proctis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam super
Abbreviated transcription (Latin):
adiuste faciendum libernonerit: nisi a peccato
bberatus eẽ iustitiȩ caeperitseruus. Ipsa est ue¬
ralibertas propt̃ rectł factilicentiam: Simul
&pia seruitus propter p̃cepti oboedientiã: Sed
adbenefaciendum ista libertas undeerit homini
addicto & uendito. nisi redimat.uuis illa uoxest:
Si uos filius liberauerit. tuncuere liberieritis:
Quod ante quam fieri in homine incipiat: Quomo¬
doquis quam de libero arbitrio inbono gloriaturo pe
re qui nondum est liber ado perandumbene. nisi
se uana suꝑbia inflatus extollat. quam cohib& apos¬
tolus dicens : Gratia salui factiestis ꝑ fidem &
ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogaresit ut non in¬
telleͥgerent diuinitus eẽ donatã si cutidem apłs
alio loco sedicit ut fidelis ess& miseri cordiam con¬
secutũ. Hicquoq adiunxit atq art. Et hoc non eax
nobis sed dĩ donum est non exo peribus. ne forte quisea¬
tollatur : a ne putarentur fidelibus bona opera defu¬

Expanded text:
ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus esse justitiae coeperit servus. Ipsa est vera libertas propter recti facti laetitiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto et vendito, nisi redimat cujus illa vox est, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis ? Quod antequam fieri in homine incipiat, quomodre, qui nondum est liber ad operandum bene? Nisi se vana superbia inflatus extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misericordiam consecutum, hic quoque adjunxit atque ait, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est , non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defu
Abbreviated transcription (Latin):
rus est in contem platione est eius artificis quiuocat
ea quae non sunt tamquam sint. atq: in men sura & nu¬
generis humani cui liberationem ds̃ regnumq: pro¬
mittita & ernũ : Numquid meritis operum suorum
reparari potest : ab sit: Quidenim bonio perripore
perditus. nisiquantum fuerit aperditione reparatis
Numquid libero uoluntatis arbitrio : & hocabsit:
am libero arbitrio maleutens homo: Et seperdidit &
ipsum: Sicut enim qui seoc ũdit utiq: uiuendo seoc¬
cidit sed seo ccdendo non uiuit. nec seipsum potert
resuscit are cumocciderit: Itacum libero peccar& arbi¬
trio. uictore peccato amissum ẽ. & liberum arbitriũ:
A quo enim quis deuictus est : huic & seruus addictus est :
Petricerte a postoliest ista sententia: quȩ cum uera sit.
qualis quaeso potest serui addacti eẽ libertas: nisi
quando eum peccare delectat : liberaliter enĩ seruit.
qui suidomini uoluntatem libenter facit ÷ Acꝑ hoc.
ad peccatum liber est : qui peccati seruus est: Vnde

Expanded text:
rus est, in contemplatione est ejus artificis, qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt , generis humani, cui liberationem Deus regnumque promisit aeternum, numquid meritis operum suorum reparari potest? Absit. Quid enim boni operatur perditus, nisi quantum fuerit a perditione liberatus? Numquid libero voluntatis arbitrio? Et hoc absit: am libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se ocidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit: ita cum libero peccaretur arbitrio, victore peccato amissum est liberum arbitrium; A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est . Petri certe apostoli est ista sententia: quae cum vera sit, qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit, qui sui domini voluntatem libenter facit. Ac per hoc ad peccandum liber est, qui peccati servus est. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
slacuit itaq: uniuersitatis creatori atquemoderatori
do : ut quoniam nonto tamultitudo angeloriundm̃ de¬
serendo perierat ea quȩ perierat inperp&ua perdi¬
tione remaner&. Quae autem cumdõ illa deserente
porstiterat desua certissime cognita semꝑ futura
folicitate gauder& . Aliauero creatura rationalis
quȩ in hominibus erat qm̃ peccatis atq suppliciis
& originalibus & propriis tota perierat: ex eius par¬
te reparata quod angelicae socie tatiruina illadia¬
bolicaminuerat suppleretur : Hocenim promissũ
&iam copia fortasse regnabiti: Ne que enim numerũ
aut scõrum hominũ autinmundorũ daemonum no¬
uimus inquorum locum succȩdentes filii scaẽ matris quȩ
sterilis apparebat interrisin ea pace dequa illi
cetiderunt si neullo temporis termino permanebunt
Dedillorum ciuium numerus siue qui est siue qui futu

Expanded text:
Placuit itaque universitatis creatori atque moderatori Deo, ut quoniam non tota multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret; quae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura felicitate gauderet: alia vero creatura rationalis quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originalibus et propriis tota perierat, ex ejus parte reparata, quod angelicae societati ruina illa diabolica minuerat, suppleretur. Hoc enim promissum etiam copia fortasse regnabit. Neque enim numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus, in quorum locum succedentes filii sanctae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui futu
Abbreviated transcription (Latin):
munitũ :  Tale aliquid &iam posthac uitã fieri incre¬
dibilenonẽ: Et utrum ita sit: quaori potest & aut
inaeniri autlatere non nullos fideles pignẽ quondã
purgatoriũ quantoniagis minus ue bona pereuntia
dilexerunt tanto atͦdentius citiusq saluar: Non

Expanded text:
munitum, tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incremunitum, tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non est. Et utrum ita sit quaeri potest, et aut invenire aut latere npurgatorium, quanto magis minusve bona poenitentia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvar
Abbreviated transcription (Latin):
opus qualesit : ignis ꝓbabit : Sicuius opꝰ ꝑmanserit
qd suꝑȩ dificauit : mercedẽ accipi& : Si cuiusopꝰ aiẽ
exustum fuerit damnũ patietur: Ipse aut̃ saluiserit
sic tam̃ quasi ꝑignẽ : Non ergo unius eorũ sedutriusq:
bat fornax & hominesiustos tẽptatio tribulationis
lsteignis in hac interimuta facit qđ a pł sdixit: Siacci¬
dat duobusfidelib: uniscilico cogitanti quae st̃ dĩ
quomodo placeat dõ hocent edificatt᷑  su ꝑ xp̃m fun¬
cmñtũ aurũ argentũ lapides p̃tiosos alteriut᷑
i ea quae st̃ iamidi quomodo placeaturori
illiusopus non exuritur qui a non ea dilexit quorum
amissione crucetur Exurituraut̃ huius qm̃sine
rit xp̃m: quamuis doleat cũ amittit : saluusẽ qui¬
dem sictamen quasi ꝑignẽ: qui abiriteũdolor rerũ
quas diloxerat amissarũ sed non subuertit neq con¬
sumit fundamenti stabilitate atq in corruptione

Expanded text:
sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus autem opus exustum fuerit, damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Non ergo unius eorum, sed utriusque robat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum funamentum aurum, argentum, lapides pretiosos; alteri autem i ea quae mundi sunt, quomodo placeat uxori, ulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit, quorum amissione crucrit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem, quia urit eum dolor rerum quas dilexerat amissarum, sed non subvertit, neque consumit fundamenti stabilitatem, atque incorruptione
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dstipulã ÷ sclis enĩ dictũ ẽ qđ pignẽ saliueruit
qm̃ fund ur̃ti mereto ã peribunt: Suest latellis ndñ
athis manifestis nonudeat᷑ eẽ contrariũ : Ligna quippe
& facnũ astipula non ab surde accipipos st̃ rerũs aecu¬
larium quãuis lictȩ concessarũ tales cupiditatos ut
amteti si nea nimi doloreñ possint: Cũ aut̃ istedolor
urit si ap̃s incorde funda m̃a hab& locũ. id est uini¬
hilei anteponatur. & maclithomo quita lidolore
aritur reb: quasi tadiligit magis carere quã x p̃o
ꝑignẽ fit saluus : Si autẽ reseius moditem porales
ac sȩculares tempore tẽptationis maluerit tenere
quam apm eũ infundam̃to non habuit qui ah eȩ pri¬
ore loco habuit : cum inȩdificio prius non sit aliquid
sundam̃to: Igni senim eoloco de quo ẽ locutusa płs
talis deb& intellegi ut ambo ꝑeũ transeađt: id est¬
& quia edificant suꝑ hoc fundam̃tũ aurũ argentũ
lipidesp̃tiosos & quia edificant digna. Faenum

Expanded text:
 his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, cum fundamenti merito non peribunt. Sic est intelligendum, ut his manifestis non videantur esse contraria. Ligna quippe et fenum, et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium quamvis licite concessarum. Tales cupiditates autem amitti, sine animi dolore non possunt. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut nihil ei anteponatur, et malit homo, qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit, magis carere quam Christo, per ignem fit salvus. Si autem res ejusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit, quia hoc priore loco habuit, cum in aedificatione prius non sit aliquid fundamenti. Ignis autem de eo loco, de quo est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant, id est qui aedificant super hoc fundamentum aurum, argentum et lapides pretiosos, et qui aedificant ligna, fenum,
Abbreviated transcription (Latin):
iq: corruptio inquit in corruptionẽ possi¬
debit: Quod priusdixit caro & sanguis. hoc
posterius dixit corruptio & quod prius regnũdĩ. hoc
posteruis incorruptione : quantũ autẽ ad tine ad sub¬
stontiã &iã tunc caro erit: propter quod & postresurrec¬
Quoniam tanta erit tunc concordia carnis & sp̃s uiuifi¬
minẽ Itanec intus nos ipsos patiamur lnimicos:¬

Expanded text:
Neque corruptio, inquit, incorruptionem possiNeque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit: Caro et sanguis, hoc posterius dixit corruptio; et quod prius regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit. Propter quod et post resurrec, quoniam tanta erit tunc concordia carnis et spiritus, vivifiminem nec ita intus nos ipsos patiamur inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
ribus resurgentiũ rationablis in ȩqualita serit
sicut e stuo cum quib: cantus impletur. Hlocfi&
cuiq: dematerie corporissui quod & hominen
reddat angelicis coetibus. anihilln conueniens
eorũ ingerat sensib: indecorũ quippealiꝗͥdibi non
erit  sed quicqͥd futurũ est hoc decebit : quia nec
rum corpora sineullo uitio sineulla de formita¬
te sicisine ulla corruptione onere difficulta¬
te inquibus tanta facilitas esuritenselicitaserit:
prept̃ quod & spirttalia dicta sunt : cum procul
dubio corpora sint futura non sp̃s : Sed sicut nc̃
corpus animale dicitur qđ tam̃ corpus non anima
est : Itatunspiriuile corpuserit : corpus tamen
nons p̃serit̃ Pro inde quantũ adtin& ad cor¬
ruptione quȩ nunc ad grauatanimã & uitia
quib: caro aduersus sp̃m concupiscit tuncnon
erit caro sed corpus q̃uia & cȩlestia corpora ꝑhibent᷑ :
non possi debt̃: & tamquã exponens qͥd dixerit

Expanded text:
ribus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, ribus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur; hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid futurum est, hoc decebit; quia nec rum corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritualia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita tunc spirituale corpus erit, conon spiritus erit. Proinde quantum attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat animam, et vitia quibus caro adversus spiritum concupiscit, tunc non erit caro, sed corpus, quia et coelestia corpora perhibentur. non possidebunt, et tanquam exponens quid dixerit:
Abbreviated transcription (Latin):
statuȩ reddereti dumi tam̃ totũ exquo constitu¬
cafuerat restitutaresumer& : Itad s̃mirabilit̃
atq: in offabiliter artifex de coto qu&aro nr̃a
constiterat eã mirabili & in effabili celeritate
restitu&. nec aliquid ad tinebit ad eius redinte¬
grationẽ utrum capilli ad capillos redeant &
ungues adungues. an quicdͥdeorũ perierat mu¬
ueturin carnẽ & partes alias corpors reuocetur.
Curante artificis prouidentia nequid indecensfiat
Vecilludest consequens ut ideo diuersa statura sit
reuiuscentiũ singulorũ quia fueratdiuersa
uiuentĩ aut macri cũ eãdem macine aut pin¬
guescum eãdem pinguedine reuiuis cent: Sed
D hoc
sicutȩ in consilio creatoris ud neffigiesua cu¬
iusq propridas e discernibilis similitudo serue:¬
tur In ueteris autẽ corporsinebis aequalia
cnc tareddant᷑ : Ita modificabitur illabiuno¬
quoq: materies ut necaliquid exeapereat . & qđ
alicui defuerit ille suppleat qui & iãden ihilo
potuit quod uoluit operari. Si cautẽ incorpo¬

Expanded text:
statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat restituta resumeret. Ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus rei integritatem utrum capilli ad capillos redeant, aut ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem et in partes alias corporis revocetur, curante artificis providentia ne quid indecens Nec illud est consereviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
onergo fitaliquid nisiomp̃s fieriuelit uelsinendo
re bene &iam sinendo fieri quȩcumq: fiuntmale
Non enim hoc nisiiusto iudicio sint & profecto bonũ
sunt non sintbona tamen ut non solubona sed &iã
sint & malabonũ est. Namsi ess& hocbonũ ut essent
& mala nullomodo ẽẽ sinerent᷑ ab omni potentibo no¬
Cui procul dubio quam sacile est quod uultfacere
tã facileest quod non uult ẽẽ nonsinere. Hoc nisicre¬
damus p̃erilitatur ipsũ nraȩ confessionis initiũ

Expanded text:
on ergo fit aliquid nisi omnipotens fieri velit, vel sinendo on ergo fit aliquid nisi omnipotens fieri velit, vel sinendo re bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi justo judicio sinit; et profecto bonum sunt, non sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent t mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bonocui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi credamus, periclitatur ipsum nostrae Confessionis initiu
Abbreviated transcription (Latin):
Cur apud quosdã non factȩ sint uirtutes quae si fac¬
tae suissent egissent illi homines poenitentiã. & fac¬
tȩ suit apudeos qui non fuerant credituri: Aꝑ¬
tissime namq: dicit dñs. Vaetibi corozam. uȩtibi
betsaida . quiasi intrro & sidone factȩ essent uir¬
tutes quȩ facte sunt inuobisolim incilicio & cinere
paenitentiã egissent: nec utiq ds̃ iniustenoluit
saluosfieri cumpossent salui esse si uello. Tunc inda¬
rissima sapientiȩ luce uidebit᷑ quod nuncpiorũ fides ha¬
b& ante quã manifesta cogrtatione uideatur quã¬
certa & in mutabilis & effica cissima situolunt as
dĩ quã multa possit & non uelit nihilaut ẽ uelit
quod non possit . quamq: situerũ qđ inpsalmocanit᷑
Ds̃ autẽ nr̃ incȩlo sursum in caelo & interra omnia
quȩcumq uoluit fecit Quodutiq: nonẽ uerũ si ali¬
qua uoluit & nonfecit : & qđ est indignius ideo non

Expanded text:
cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si faccur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus dicit: Vae tibi, Corozain; vae tibi, Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim njuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur, quacerta, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei; quam multa possit et non velit, nihil autem velit quod non possit: quamque sit verum quod in Psalmo canitur, Deus autem noster in coelo sursum; in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit . Quod utique non est verum, si aliqua voluit, et non fecit; et, quod est indignius, ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
da qua poenale corpus animare linquere non ꝑmittit᷑
homini accidis s& si nemo pec casset. SIEOINR¬
itissima sane omniũ poenaeriteorũ. SVBSTANTIA¬
qui p̃t̃ peccatũ quod originale traxerunt nullũ ln suꝑ
addiderẽ & inceteris qui addiderunt tanto quisque
ibi tolerabili orẽ habebit damnationẽ qͣuanto hic mino
rem habuit iniquitatẽ : :remanentibus itaq: angelis os
hominibus reprobis in a& erna poena : tuncs c̃ scient ple¬
nius quid bonieis cntulerit gratia : Tuncrebus ipsise iden¬
tius apparebit quod ipsalmo scriptũ est Misericor¬
diama iudiciũ cantabo tibi dñe : quianisi ꝑ bidebitã
misericordiã &iu¬
cunide duobus paruulis unus ess& assumendus ꝑmiseri¬
cordiã alius ꝑ udiciũ relinquendus. Inquo is qui as¬
sumeretur agnoscer& quid sibi ꝑiuidiciũ debescr
nisimisericordia subuenir&:Curillo potius quam
iste suerit ad sumptus cum causa una ess& ambobus

Expanded text:
da qua poenale corpus anima relinquere non permittitur da qua poenale corpus anima relinquere non permittitur homini accidisset, si nemo peccasset. itissima sane omnium poena erit eorum, qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt, et in caeteris quae addiderunt tanto quisque ibi tolerabiliorem hrem habuit iniquitatem. Remanentibus itaque angelis et hominibus reprobis in anius quid boni eis contulit gratia. Tunc rebus ipsis evidentius apparebit quod in psalmo scriptum est: « Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine : » quia nisi per indebitam « misericordiam cum de duobus parvulis unus esset assumendus per misericordiam, alius per judicium relinquendus, in quo, is qui assumeretur, agnosceret quid sibi per judicium deberetur, nisi misericordia subveniret; cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus:
Abbreviated transcription (Latin):
Quicumq uero ab illa ꝑditionis massaquȩ facta est ꝑho
minẽ primũ non liberant᷑ perunũ mediatorẽdĩ & ho¬
minũ : resurgent quidem &iã ipsi unus quisq: cũ sua
carne sed itcumdi abolo & eius angelis puniantur :
utrum sane ipsi cumuitiis & deformitate suorũcor¬
porũ resurgant quaecumq: in eis uitiosa & defor¬
mia membra gestar ih inro quirendo laborare quid
opusest Neq: enim fatigare nos deb& incerta corũ
habitudo uel pulchritudo quorumerit certa& sempi¬
terna damnatio: Nec moueat quomodoerit in ei scorpꝰ
incorruptibile sidolere poterit . aut quo modo corrup¬
tibile simorinon poterit: nonestenum uerauita nisi
ubi felicter uiuitur necueraln corruptio nisi ubi salus
nullo dolore corrumpit᷑: Vbiaut̃ bnfelix mori non sinit᷑
ut itadicã morsipsa nonmoritur : dubidolor perp&su¬
us non interimit sed affligit ipsa corruptio non finit̃ :
hȩc inscis scripturis secundamors dicit᷑: pec prinatam̃
qua suum corpus animare linquere cogitur. nec secun¬

Expanded text:
 facta est per hominem primum non liberantur per unum mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecunque in eis deformia et vitiosa membra gestaverunt inquirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum vel habitudo vel pulchritudo quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat quomodo erit in eis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile si non poterit. Non enim est vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, et ut ita dicam mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit ipsa corruptio et non finitur; haec in Scripturis sanctis secunda mors dicitur. Nec prima tamen qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secun
Abbreviated transcription (Latin):
simul crucifixus est ut euacu etur corpus peccati.
ut ultra non serui amus peccato: Quienim mortuus
est : iustificatus esta peccato : Si autem mortiu sumus
cum xp̃o. credimus quia simul&iam uiuemuscum illo.
Scientes qui a xp̃s surgens ex mortuis iam non mori¬
tur morsei ultra non dominabitur: Quod enimmortu¬
us est peccato mortuus est semel Quod autemuiuit
uiuere autem dõ inxp̃o itlũ: Hincenim probare coe¬
perat non esse nobis ꝑmanendum inpeccato ut gratia
abund& : & dixerat si mortiu sumus peccato . quo mo¬
do iuuemus in eo: atque ut ostender& mortuos nos
es sepeccato : subiecerat : Anignoratis qm̃ quicumq:
baptizatisumus in xpoihũ: in morte ipsius baptiza¬
tisumus. Sicitaque totum istum locum clausit. ut
coepit: Mortem quippe ap̃i sic insinuauit : ut &iam
ipsum mortuum dicer& esse peccato: Cui peccato
nisi carni: In qua erat non peccatum sed similitu¬
dopeccati Et ideo nomine appellat peccathbapti¬

Expanded text:
simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. qui enim mortuus est, iustificatus est a peccato. si autem mortui sumus cum Christo, credimus, quia simul uiuemus cum illo, scientes, quiaChristus surgens ex mortuis iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. quod enim mortuuvivere autem Deo in Christo Jesu . Hinc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Bapti
Abbreviated transcription (Latin):
abunda uit peccatum suꝑ abundauit gratia. Et
ideo quaestionem sibi ipse proposuita Vtrum prop¬
ter abundantiam gratiae consequendã inpeccato sit
sumus : Si ergo hinc ostendimus mortiuesse pec¬
cato quia in morte x p̃i baptizatisumus. profec¬
to & paruuli qui baptizant᷑ in xp̃o peccato moriun¬
tur . quia in morte ipsius baptitantur : Nullo enĩ
excepto dictum ẽ : quicumq: baptitatisumus in xp̃o illũ
in morte ipsius baptizatisumus Etideodictum ẽ
ut probaretur mortuos nos essepec cato: Cui autẽ
peccato paruuli renascendomoriuntur. nisi quod nas¬
cendo traxerunt: Acper hoc&iam adipsos pertin&
quod sequitur dicens : Consepulti ergo sumus illiper
baptismum in morte : utquem ad modum surrexit
xp̃s amortuis pergloriam patris. itadnos in nouita¬
te uita eambulomus : Sienim complantaa faccisu¬
mus similitudinimortiseius simul& resurrectio¬
niserimus. Hoc scientes quiauetus homo noster

Expanded text:
abundavit peccatum, superabundavit gratia . Et abundavit peccatum, superabundavit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam in peccato sit sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur dicens: Consepulti sumus ergo illi per Baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Si enim complantati factisimilitudini mortis eius, sed et resurrectionis erimus hoc scientes, quia uetus homo noster
Abbreviated transcription (Latin):
sua quoque propria multa commisit : Verum ta¬
men quod paulo postdicit Sicut ꝑunius delictum
in omnes homines ad condemnationẽ ita& peruni¬
us iustificationem in omnes homines adiustificationẽ
uitae. Satis indicat exadam neminemnatum nisi
indamnatione detinert: & neminemnisi in xpo
renatẽ adamnatione liberari : IDe qua ꝑ unum ho
cutus fuiss& quantum illi epistolae suae loco suffice¬
re uidicauit ÷ De inde sacribaptismatis incruce
xp̃i grande mysterium commendauit. eo modo ut
intellȩgamus nihilaliud eẽ in xp̃o baptismum
nisimortis xpi simi litudinem ÷ Nihil aute mali¬
ud mortẽ xp̃i crucifixi nisi remissionis peccatisi¬
militudinem : Vt quemad modumin illo ueramors
facta est sic in nobis uera nissio peccato rum
Et quem ad modum in ille uera resurrectio. Ita in
nobis uera iusti ficatio:
itenim: quidergo dicemus: Permanebimus in pec¬
cato ut gratia abund& : Dixeratenim superius: ubi

Expanded text:
sua quoque propria multa commisit. Verumtasua quoque propria multa commisit. Verumtamen quod paulo post dicit , « Sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, ita et per unus justificationem in omnes homines ad justificationem vitae, » satis indicat ex Adam neminem natum, nisi damnatione detineri, et neminem, nisi in Christo renatum, a damnatione liberari. Item : cutus fuisset, quantum illi Epistolae suae loco sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse in Christo baptismum, nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in cato, ut gratia abundet? Dixerat enim superius, Ubi, enim
Abbreviated transcription (Latin):
baptismus quod abluer&. si cut mors nihil quod punir&
inuenit: Vt diabolus ueritate iustitiȩ non ui olentia
potestatis oppressus & uictus qm̃ ipsum sineullo pecca¬
ti merito iniquissime occiderat. ꝑ ipsum iuistissime
amitter& quos peccatimerito detinebat: Vtrumq
pensationis caus a non mi serdonda necessitate sed mi¬
serante potius uoluntate susceptum est: ut unus
peccatum toller& mundi sicut unus peccatum
misi dnmundum hoc est inuniuersum genus huma¬
mundũ:Lsuero unus nonsolum illud unum sed
cuncta simul abstulit quae addita simulinuenit:
Vndedicitapłs: Non siuit perunum peccatum
itaest & donum: Nam udicium quidem exuno in
condemnationẽ: gratia autem exmultis delictis
iniuistificationem : Qui autique illud unum qđ
originaliter trahitur &i am si solum sit obnox¬
os damnationꝑ facit : gratia uero exmultis delic¬
tis iustificat hominẽ : qui preter illud unum quod
communiter cum omnibus originaliter traxit.

Expanded text:
baptismus, quod ablueret, sicut mors nihil, quod puniret, invenit: ut diabolus veritate justitiae, non violentia potestatis oppressus et victus, quoniam ipsum sine ullo peccati merito iniquissime occiderat, per ipsum justissime amitteret, quod  Aug., quos peccati merito detinebat. Utrumquepensationis causa non miseranda necessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est, ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in mundum, hoc est in universum genus humamundum; iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit, quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: « Non sicut per unum peccatum, ita est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem . » Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum, quod communiter cum omnibus originaliter traxit,
Abbreviated transcription (Latin):
Quic quidigitur gestum est incruce axp̃i: Insepultura :
in resurrectione certiadie : In ascensione in caeld̃ a in¬
eo quod seda addexteram patris. ita gestum est uhis
rebus non inrstice tantum dictis sed di amgestis
consiguretur uitacpĩ ana quae hic geritur.

Expanded text:
Quidquid igitur gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertia die, in ascensione in coelum, et sede ad dexteram Dei Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis, configuraretur vita Christiana, quae hic geritur.
Abbreviated transcription (Latin):
regeneraretur quisquis in xp̃o credit : Dequo x p̃s
generatus regeneratione non eguit: Vn deuox illa
patris quae superbaptismum facta est.Ego hodiege¬
nuite: Non unumillum temporisdiem quo bapti za¬
tus est sed in mxtabilis a& ernitatis ostendit: ut illũ
hominem aduni geniti personam pertinere monstra¬
r& : Vbi enim dies nec hesterni fine inchoatur.
nec initio crastini terminatur: Sem ꝑ hodiernus est :
In a quaergo bapti ⁊ ariuoluit aio hanne non ut
eius iniquitas ulladilueretur : sed ut magna com¬
mendare turhumilitas. Ita quippeni hilin eo

Expanded text:
regeneretur quisquis in Christum credit, de quo Christus regeneretur quisquis in Christum credit, de quo Christus generatus regeneratione non eguit. Unde vox illa Patris quae super baptizatum facta est, Ego hodie genui te ; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quippe nihil in eo
Abbreviated transcription (Latin):
XXVIIIIAn proptereads̃ intertiam a quartam generationem depecca¬
tis parentũ eorum posteris conmineturQuia iram suã
quantum ad progeneratorum culpas non extendit ul¬
terius moderatione miserationis suae : neilliquib:
regenerationis gratia non confertur nimia sarcina
in ipsa erna suadamnatione prȩmerentur ico¬
gerentur ab in itio generis humani omnium praece¬
dentium parentum suorum originaliter peccata con¬
trahere & poenas proeis debitaspendere : an aliꝗd
aliud deretanta scripturisscĩs diligentius perscruta¬
tis atq: tractatis ualeat uel non ualeat reperiri:
peccatum quod tam magnũ in loco & habitu tantȩ
felicitatis admissum est ut inuno homine origina¬
liter atque utitadixerim radicaliter totum ge¬
nus humanum damnaretur: non soluitur acdiluit᷑.
Non enim renascebatur quibapti⁊ abantur baptis mateio
sorio illius ministerio quidicebatarateuiam dño
Hluicuni in quosolo renascipoterant parabantur :
Huius enimbaptismus est non in aquatantum sicut

Expanded text:
an propterea Deus in tertiam et quartam generationem de peccatis parentum eorum posteris comminetur, quia iram suam quantum ad progeneratorum culpas non extendit ulterius moderatione miserationis suae; ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, peccatum, quod tam magnum in loco et habitu tantae felicitatis admissum est, ut in uno homine originaliter, atque, ut ita dixerim, radicaliter totum genunon enim renascebantur qui baptizabantur baptismate Joasorio illius minis, huic uni in quo solo renasci poterant parabantur. Hujus enim baptismus est non in aqua tantum, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
nomina dedõ p̃dicari audiens ꝓprieq deipsodici
ȩstimans fallat᷑ non tam̃ omnino decipit᷑ ut eorũ
quȩ contra naturã st̃ nomina de conditore rerũ
predicari auscultans aut omnino falsaesse uidi¬
c& et respuat aut figuratedicta & concedat&s cre
dat. Non ita sũ territus auctoritate autminus
capacium animorũ expauesco impetu muteaq
ueraratio clarecolligit indubitant q̃ diffinit
a perta fonte ꝓnuntiare confundar : Prȩsertĩ
cumdetalib: nonnisi inter sapientes tractandũ
sit quib: nil suauius est. ad audiendũ ueraratione
nil de lectabilius adbiuestigandũ quando querit᷑.
nilpulchrius ad contemplandũ quando inuenitur

Expanded text:
nomina de Deo praedicari audiens, proprieque de ipso dici nomina de Deo praedicari audiens, proprieque de ipso dici aestimans, fallatur, non tamen omnino decipitur, ut eorum, quae contra naturam sunt, nomina de conditore rerum praedicari auscultans, aut omnino falsa esse judicet et respuat, aut figurate dicta et concedat et credat. DISC. Non ita sum territus auctoritate, aut minus capacium animorum expavesco impetum, ut ea, quae vera ratio clare colligit, indubitanterque definit, aperta fronte pronuntiare confundar; praesertim cum de talibus non nisi inter sapientes tractandum sit, quibus nil suavius est ad audiendum vera ratione, nil delectabilius ad investigandum, quando quaeritur, nil pulchrius ad contemplandum, quando invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
ex partib: sublimiorib: huiusmundiuisibilis de
dõ p̃dicant᷑ siue ex inferiorib: uisibilis creaturȩ
motib: ut spĩ nubs splendor ortus tonitru ros. im¬
ber. pluua. Itẽ aquaflum̃ terra p&ra lignũ
uinea oliua cedrus i sopũ liliũ homo leo bos
equus ursus pardalis uermis. It̃ aquila colũba
piscis. RH TH c&eraq: Innumerabilia quȩ exna¬
tura condita ad naturã conditricẽ transformati¬
one quadãfigarataq: significatione transferunt᷑
Eoq mirabilius non solũ excreatura ad creatorem
artificiosa scriptura translationes fec̃ uerum
&iã exnaturȩ contrarus ex insani auidelic& ebri¬
&ata crapula obliuione ira furore odio concupis¬
centia ceterisq: similibus quib: minus simpliciũ
animifallunt᷑ quã superiorib tranfigurationib
quȩ ea natura fiunt. Rationabilis si quidẽ ani¬
ma quãuis admodiũ simplexnaturaliũ rerum

Expanded text:
ex partibus sublimioribus hujus mundi visibilis de ex partibus sublimioribus hujus mundi visibilis de Deo praedicantur; sive ex inferioribus visibilis creaturae motibus, ut spiritus, nubis splendor, ortus, tonitrus, ros, imber, pluvia; item aqua, flumen, terra, petra, lignum, vinea, oliva, cedrus, ysopum, lilium, homo, leo, bos, equus, ursus, pardalis, vermis; item aquila, columba, piscis, κήτη, ceteraque innumerabilia, quae ex natura condita ad naturam conditricem transformatione quadam figurataque significatione transferuntur. Eoque mirabilius non solum ex creatura ad Creatorem artificiosa Scriptura translationes fecit, verum etiam ex naturae contrariis, ex insania videlicet, ebrietate, crapula, oblivione, ira, furore, odio, concupiscentia, ceterisque similibus, quibus minus simplicium animi falluntur, quam superioribus transfigurationibus, quae ex natura fiunt. Rationabilis siquidem anima, quamvis admodum simplex, naturalium rerum
Abbreviated transcription (Latin):
&ipsa perir&. nã si perir& natura : perir& simul
&uitiũ. Seduirtute bonitatis omis natura conti¬
obsistit neq: rectaratio uerȩrationi. Ambosiqui¬
dem exuno fonteduuna uidelic& sapientia mane¬
redubiũ non ẽ. Vn a quidẽ denatura in cõp̃hensibili
ineffabiliq: piȩquȩrentib: multa concessit ac
tradidit & cogitare & dicere neuerȩ religionis
studiũ in omnib: sileat ut & rudes ad huc infidei
simplicitate doctrinȩ nutriat & cadiolicȩ fidei ȩmu¬
lis instructa armaraq: diuinis ꝓpugnaculis muni¬
tarespondeat. Alterauero ut simplicos ad hucdn
cunabulis ecđae nutritipie castȩq: corrigat ne
quid indignũ dedõ uł credant ul estiment ne o m̃a
quȩ scȩ scripturȩ auctoritas de causa omniũ p̃dicat
ꝓprie p̃di cari examinent siue glorio sissima & suma
omniũ sint ut uita ut urtus c&erarũq: uirtutũ
nomina siue media ut sollux stellacunctaq: quȩ

Expanded text:
et ipsa periret. Nam si periret natura, periret simul et ipsa periret. Nam si periret natura, periret simul et vitium. Sed virtute bonitatis omnis natura contiobsistit, neque recta ratio verae auctoritati. Ambo siquidem ex uno fonte, divina videlicet sapientia, manare dubium non est. 67. Una quidem de natura incomprehensibili ineffabilique pie quaerentibus multa concessit ac tradidit et cogitare et dicere, ne verae religionis studium in omnibus sileat, ut et rudes adhuc in fidei simplicitate doctrina nutriat, et catholicae fidei aemulis instructa armataque, divinis propugnaculis munita respondeat. Altera vero, ut simplices adhuc, in cunabulis Ecclesiae nutritos, pie casteque corrigat, ne quid indignum de Deo vel credant, vel aestiment, nec omnia, quae sacrae Scripturae auctoritas de causa omnium praedicat, proprie praedicari examinent, sive gloriosissima et summa omnium sint, ut vita, virtus, ceterarumque virtutum nomina; sive media, ut sol, lux, stella, cunctaque, quae
Abbreviated transcription (Latin):
neq nom̃ eius ẽ. neq uerbũ : ñ autẽ irrationabilit̃
ut sepediximꝰ om̃a quȩ asũ mousq deorsũ st̃ deeo di¬
ciposst̃ quadã similitudine aut dissimilitudine
aut contra etate autappositione qm̃ ab ipso om̃a
sunt quȩ de eo p̃dicariposst̃. Non aut̃ similia sibi
solũ modo condidit sed & iã dissimilia qm̃ ipse simi¬
lisest & dissimilis. contrariorũ quoq causaẽ: uir¬
tute siquidem eoꝵ quȩ uere ab eo conditast ea & iã
quȩ contraria uident᷑ eẽ & ꝑ priuationẽ essentiȩ
non st̃ ueraratio contineriapꝓbat. pullum enim
uitiũ inuenit᷑ qđ ñ sit aliauus uirtutis umbra aut
quadã fallaci similitudine aut aꝑta contrarietate
similitudine quidẽ ut suꝑbia uerȩ potentiȩ umnbrã
gerit iuxuria quietis furor fortitudinis iracor¬
rectionis ustitiȩq & similia contrari& a te uero
ut mnalitia bonitatis quẽ ad modũ enĩ bonetas exñ
existentib: existentia ducit ut sint : itamilitia

Expanded text:
 nomen ejus est, neque verbum. Non autem irrationabiliter, ut saepe diximus, omnia, quae a summo usque deorsum sunt, de eo dici possunt quadam similitudine, aut dissimilitudine, aut contrarietate, aut oppositione, quoniam ab ipso omnia sunt, quae de eo praedicari possunt. Non autem similia sibi solummodo condidit, sed et jam dissimilia, quoniam ipse similis est et dissimilis. Contrariorum quoque causa est. Virtute siquidem eorum, quae vere ab eo condita sunt, ea etiam, quae contraria videntur esse, et per privationem essentiae non sunt, vera ratio contineri approbat. Nullum enim vitium invenitur, quod non sit alicujus virtutis umbra, aut quadam fallaci similitudine, aut aperta contrarietate. Similitudine quidem, ut superbia verae potentiae umbram gerit, luxuria quietis, furor fortitudinis, ira correctionis justitiaeque, et similia. Contrarietate vero, ut malitia bonitatis. Quemadmodum enim bonitas ex non existentibus existentia ducit, ut sint; ita malitia
Abbreviated transcription (Latin):
circaidipsum & similiter operari & scđm stabilis¬
simũ ipsum exseipso omni modo subsistere & scđm
idipsum trans mutabilẽ & uniuersalit̃ immutabilẽ
Etdiȩx suꝑ essentia lit̃ & enimipse ẽ omniũ statio
nis & edificationis causalis quiẽ suꝑ omnẽ edifi¬
& cum iterũ theologi& in om̃a ꝓuenientẽ &muta¬
bilẽdicunt in mutabilẽ non nediinit & hoc intel¬
legendũ mouerienĩ ipsũ pie arbitrandũ non
scđm delationẽ aut alienationẽ autalt̃ nationẽ
aut conuersationẽ aut loca lẽ motũ non rectũ noncu¬
aulariter forentẽ nonex ambob non intelligibilẽ
nonamabilẽ nonnaturalẽ sed inesseuttia du cere
don a tonti nereoma o uniuersa literomnib piude¬
de & ad te amnib omniũ in mensurabili circustantea
& bieuis tontia om̃a prouidis ꝓcersionib d openitio¬
nibus sed &smotũdĩ in mutabilidiunitus ratione
oncedendum laudaree rectus quidom inflecibilus

Expanded text:
circa idipsum, et similiter operari, et secundum stabiliscirca idipsum, et similiter operari, et secundum stabilissimum ipsum ex seipso omni modo subsistere, et secundum idipsum intransmutabilem et universaliter immutabilem, et haec superessentialinis et aedificationis causalis, qui est super omnem aedifin omnia provenientem, et mutabilem dicunt immutabilem? Nonne divinitus et hoc intelligendum? Moveri enim ipsum pie arbitrandum, non secundum delationem, aut alienationem, aut alternationem, aut conversionem, aut localem motum, non rectum, non circulariter ferentem, non ex ambobus, non intelligibilem, non animalem, non naturalem, sed in essentiam ducere Deum, et continere omnia, et universaliter omnibus providere, et adesse omnibus omnium immensurabili circumstantia, et in existentia omnia providis processionibus et operationibus. Sed et motus Dei immutabilis divinitus ratione concedendum laudare. Et rectus quidem inflexibilis
Abbreviated transcription (Latin):
tenebit regnũ mortis eũ ꝓ quo mortuus illeliber
caritas decorde puro & conscientiabona &
Omnistaq prȩceptifinis. caritasẽ idestad cari¬
tatẽ refertur omne p̃ceptũ. Quoduero ita fit
ueltimore poenae uel aliqualntentione carna¬
li ut ñ referat᷑ ad illã caritatẽ quã diffundit
spĩ scs incordibus nr̃is : nondũ fit quemad modũ
fierio port&. quãuis fieriuideat᷑ : caritasquip
istas
pedĩ est & ꝓximi. E tutiq In his duob: p̃ceptis
totalex pend& & ꝓph&ȩ: adde euangeliũ. ad¬
de apłos non enĩ aliunde uoxista est finis pre¬
cepti est taritas. & ds̃carita sest. Quȩcumq:
ergo mandatds̃ ex quib: unũ est ñ moechaberis
& quȩcũq: ñ iubent᷑ sed spiritali consilio mo¬
tentur. Ex quib: unumẽ bonũ est homini mulierẽ
non tangere : Tunc rectesiunt cum referunt᷑
ad diligendũ dm̃ & proximũ pront̃ dm̃ & in hoc
scło & infuturo. Nunc dm̃ ꝑfidem tunc per

Expanded text:
tenebit regnum mortis eum, pro quo mortuus est ille liber charitas de corde puro, et conscientia bona, et Omnis itaque praecepti finis est charitas; id est, ad charitatem refertur omne praeceptum. Quod vero ita fit vel timore poenae, vel aliqua intentione carnali, ut non referatur ad illam charitatem quam diffundit Spiritus sanctus in cordibus nostris , nondum fit quemadmodum fieri oportet, quamvis fieri videatur. Charitas quippe ista Dei est et proximi: et utique in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Adde Evangelium, adde Apostolos: non enim aliunde vox ista est, Finis praecepti est charitas; et, Deus charitas est . Quaecumque ergo mandat Deus, ex quibus unum est, Non moechaberis t quaecumque non jubentur, sed spirituali consilio monentur, ex quibus unum est, Bonum est homini mulierem non tangere : tunc recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum propter Deum, et in hoc saeculo, et in futuro; nunc Deum per fidem, tunc per