comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terram: Manifestũ ergo qđ ipse esurit iusticiã:
qui discere optat iusticiꝰam: Prius ergo discere debemꝰ.
ut postea mereaniur in plere
Vt ergo ista beatitudo ꝑdĩgratiam impleat᷑
in uobis sunueritate ut credimus & esuritis
tardius fuerit p̃dicatum . Nolite expectare
ut uobis eum ultrodebelimus ingerere
sed &iam uos ipsi quasi rero uobis exiure debi¬
tam fideliter a nobis ac sitienter exigite
uel aliquotiens tardantib: nolueritis exigere
Possumus ab illis qui periculũ nr̃m nesciunt
inportuni forsitan iudicaꝑi sed quibene noũ
qua graue pondus. inmineat ceruicib sacer¬
dotum Intelligit quod quam uis assiduȩ uer¬
bum dñi p̃dicemus Minus reddimus quã de¬
dies sed clama necesses. Quasi tubu exalta
uocentuam : & ad nuncia popalo meo peccata
a requiram & a postulus memoriam meire
urm. Sia postulus ut se apuddm̃ obsoluer&
die noctuq uerbum dñi p̃dicabat. quid nobis

Expanded text:
terram . Manifestum est ergo quod ipse esurit justitiam, terram . Manifestum est ergo quod ipse esurit justitiam, qui discere optat justitiam. Prius ergo debemus discere, ut postea mereamur implere. Ut ergo ista beatitudo per Dei gratiam impleatur in vobis, si in veritate, ut credimus, et esuritis fuerit tardius praedicatum, nolite exspectare ut vobis ultro illud debeamus ingerere; sed etiam vos ipsi, quasi rem vobis jure debitam, fideliter a nobis ac sitienter exigite.vos aliquoties tardantibus nobis nolueritis exigere; possumus ab illis qui periculum nostrum nesciunt, importuni forsitan judicari. Sed qui bene novit quam grave pondus immineat cervicibus sacerdotum, intelligit quod quamvis assidue verbum Dei praedicemus, minus tamen reddimus quam deillud: Clama ne cessis, quasi tuba exalta vocem tuam et adnuncia populo meo peccata a requiram . Et Apostolus: Memoriam mei revestrum . Si Apostolus, ut se apud Deum absolveret, die noctuque verbum Dei praedicabat; quid de nobis
Abbreviated transcription (Latin):
n ter reliquas beatitudines quas in euuangłio
dñs & saluator ñr enumerare dignatꝰ est : etiam hoc
addidit dicens. Beati. qui esuriunt & sitiunt iusticiã:
qm̃ ipsi saturabuntur. Felices sunt. quibus istã p̃claram
famen & desiderabilem sitim d̾s donare dignatur. Quo¬
modo autem esurit᷑ iusticia fr̃s: Iusticiã esuris.
si uerbum di pacienter & libenter audire uolueris :
De tali enĩ cibo dictũ est: Qui edunt me ad huc esuri¬
ent : & qui bibunt me ad huc sitient Qũa uis enim
melius sit facere qũa nosse . prius tamen est nosse quã
facere Debet enĩ discere. qđ optat implere Deniqͦ
audi scripturã dicentem: Omnis qui non didicerit iusti¬
eiam suꝑ terramd ueritatem non faciet. Et iterum.
e elus apprehendit ppłm in eruditum: & ignis aduer¬
sarius consumet Et hoc loco ideo aduersarius ignis
dicitur: quia non ex parte dei. sed de parte diaboli
esse cognoscitur. Iusticiam discite.: qui hab̾itatis

Expanded text:
nter reliquas beatitudines, quas in Evangelio Dominus ac Salvator noster enumerare dignatus est, etiam hoc addidit, dicens: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Felices sunt quibus istam praeclaram famem, et desiderabilem sitim Deus donare dignatur. Quomodo autem esuritur justitia, fratres? Justitiam esuris, si verbum Dei patienter et libenter audire volueris: de tali enim cibo dictum est, Qui edunt me, adhuc esurient; et qui bibunt me, adhuc sitient . Quamvis enim melius sit facere quam nosse; prius est tamen nosse, quam facere: debet enim discere, qui optat implere. Denique audi Scripturam dicentem, Omnis qui non didicerit justitiam super terram, veritatem non faciet: et iterum, Zelus apprehendet populum ineruditum; et ignis adversarios consumet. Et in hoc loco ideo dicitur ignis adversarius; quia non de parte Christi, sed de parte diaboli esse cognoscitur. Et iterum, Justitiam discite, qui habitatis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ hostis meis. Vindi cabor deinimicis meis & conterentur
uiurorũ &iterũ. V& impio inmalũ retributio enĩmanuũ
eiꝰ fietei. Vae qͥ consurgitis mane adebrietatẽ sec tandã &po¬
tandũ usq: aduesꝑã ut uino aestuetis. Erthara & lrra
&t nmpanũ &tibia et uinũ in conuiis ur̃is et opus dñi ñ res¬
picitis. nec oꝑamanuũ eiꝰ consideratis : ꝓpt̃ ea captiuus ductꝰ:

Expanded text:
 hostibus meis, et vindicabor de inimicis meis:--et conterentur virorum . Et iterum: Vae impio in malum: retributio enim manuum I uersus: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam et potandum usque ad uesperam, ut uino aestuetis cithara et lyra et tympanum et tibia et uinum in conuiuiis uestris: et opus domini non respicitis, nec opera manuum eius consideratis. Et post uersus
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ dñi adiem iudici. uistorũq: p̃mia & im¬
piorũ poenas Io hannes uero aduentũ primum
& heliȩ scđm annuntiat IQuid inesdra R
Re nouatiomurorũ hierusalẽ & templisiueal¬
taris nenona iuris sacerdoti i restitutio seuscaẽ
religionis culm̃ multis opibus gentiũ & prin¬
cipum ꝑ sarũ munerib: perornatũ i Quid in
machabeorũ libris est intellegendũ : & Prae¬
notantim proelia int̃ hebreorũ duces& gen
tes ꝑsarũ pugnãq: sabbatorũ a nobiles mada¬
beorũ triumphos. foedus quoq: amicitiarum

Expanded text:
udicii, justorumque praemia et impiorum poenas; Johannis vero adventum primum et Heliae secundum annuntiat. Inter. Quid in Esdra? Resp. Renovatio murorum Hierusalem et templi, sive altaris; nec non et juris sacerdotii restitutio, seu sanctae religionis culmen multis opibus gentium et principum Persarum muneribus perornatum. Inter. Quid in Machabeorum Libris est intelligendum? Resp. Praenotant enim praelia inter Hebreorum dtesque Persarum, pugnamque sabbatorum, et nobiles Machabaeorum triumphos, foedus quoque amicitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
modo R legis scilic& proph&arũ & agio grapho¬
rum ĩ primus ordo legis quo modo accipiendusẽ
& Primus ordo legis inquinq: libris accipitur ĩ
secundus eles moth qđ est exodus. Tercius uaiecra
qđ est leuiticus. quartus uage daber qđ est
numerus. Quintus eliedabarim quodẽ deute¬
ronomiũ : hi s̃ quinq: librimorsi quosebreitho¬
rath latinilegem appellant & haec proprie
lex appellat᷑ quae ꝑmo rsendata est ĩ Ordo se¬
cundus qualis est: R Scđs ordo est ꝓphaarum
in quo continent᷑ libri octo. I Quo modo nomi¬
nantur & primus est iosu ebonun qui lati¬
naeihũ naue dicitiur.. Secundus septhim qđ

Expanded text:
modo? Resp. In legis scilicet, prophetarum et agyographorum. Inter. Primus ordo legis quomodo accipiendus est? Resp. Primus ordo legis in quinque libris accipitur. Insecundus Elesmod, quod est Exodus; tertius Vaiecra, quod est Leviticus; quartus Vagedaber, quod est Numerus; quintus Heliadabarim, quod est Deuteronomius. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebrei Thorat, Latini Legem appellant, et haec proprie lex appellatur, quae per Moysen data est. Inter. Ordo secundus qualis est? Resp. Secundus ordo est Prophetarum, in quo contineantur libri octo. Inter. Quomodo nominantur? Resp. Primus est Josue Bennon, qui Latine Jesu Nave dicitur. Secundus Sopthim
Abbreviated transcription (Latin):
nihil aliud orationes fideliũ animarũ ꝗ desideria
eorũ accipiantur : Illud qͦq: dico quod celeberri masit
& memores sui. eẽ p̃obtant Sicut martrrib: cũ moreent᷑
suꝑstitũ carorũ sefamiliaritas cõm̃dabat: sic cotidie
piorũ turba fideliũ euocandis ab hoc scło electis
enĩ fides uiuentiũ idatransẽuntib poscer&. si apud
se certũ haberent ꝙ innullo eos possent adiuuare
pͦ mortẽ : Sed quia tante auetoritatis sollicitudo
ñ p̃oterit : sequens rei multotiens effectus ꝓbauit
Cum ea plerique uiuentes qua amorientib sibi fieri
pecunt &iã sine dilationis damno ꝑcipiunt: Hare
ergom uidetur dehac obiecta questiuncularatio:
quã &siipsis uerb̵ ut .ẽ. amorib: euolutã ñ inuemio:

Expanded text:
to: quamquam nihil aliud orationes fidelium animarum, quam desiderium to: quamquam nihil aliud orationes fidelium animarum, quam desiderium earum accipiatur. Illud quoque dico, quod celeberrima sit t memores eos sui esse praeoptat. Sic martyribus, cum morerentur, superstitum charorum se familiaritas commendavit: sic se quotidie piorum turba fidelium evocandis ab hoc saeculo electis enim fides viventium id a morientibus posceret, si apud se certum haberet, quod in nullo eos juvare possent post mortem. Sed quia tantae auctoritatis sollicitudo non praeterit, sequens rei multoties effectus probavit, cum ea quae plerique viventes a morientibus sibi fieri petunt, sine dilationis damno consequuntur. Haec ergo mihi videtur de hac objecta quaestiuncula ratio, quam etsi ipsis verbis, ut est a majoribus evoluta, non invenio
Abbreviated transcription (Latin):
ab sorb& : ut omnino eis non libeat. quic qͥd ab illius
intnae regulae subtilitate discordat: Vt ꝑũanioae
Ii sepultus diues in inferno a brabã ꝓfratrib
orat ut admoneantur ne &ipsi in loca torm̃torũ
deueniant : quomͦ piorũ animae & maxima
inrequiem constituta: carorũ suꝑstitũ credunt᷑
sollicitudinẽ amii sisse : Orare ergo possunt ꝓsa
lute uiuentiũ : quantũ ad ño ꝑmittunt᷑ : Nã utiq
recordari ueracit̃ possunt: quos in hoc scło positi
dilexer̃: Sensũ enĩ qͦ uiuentes cũ uiuentib
ad fuer̃ ñ amississe : sed liberiorẽ illic habere
credendi sunt. ubi onðre corporali grauariñ posst̃:
Nam iuaxta diuinã sententiã : Corp corruptibile
ad grauatꝰ animã : ergo animaqr nẽ corpore
grauat᷑ libior corpore absoluta efficit᷑: est igit᷑
animae pͦmortẽ &sensus integer & memoria plena:
Ergo anima quae illic certo recordationis officio
utitur ꝓximũ dulcedinis recordat᷑: recordans ergo

Expanded text:
absorbet ut omnino eis non libeat quidquid ab illius aeternae regulae subtilitate discordat. CAP. XVI. DeSi sepultus dives in inferno, Abraham pro fratribus orat, ut admoneantur, ne et ipsi in iniqua tormenta deveniant , quomodo piorum animae, et maxime in requie constitutae, charorum superstitum creduntur sollicitudinem amisislute viventium, in quantum a Domino permittuntur: nam utique recordari veraciter possunt, quos in hoc saeculo positi dilexerunt: sensum enim, quo viventes cum viventibus adfuerunt, non amisisse, sed liberiorem illic habere credendae sunt, ubi onere corporali gravari non possunt. Nam juxta divinam sententiam, corpus corruptibile aggravat animam : ergo anima quae nunc corpore gravatur, liberior corpore absoluta efficitur. Est igitur animae post mortem et sensus integer, et memoria plena. Ergo anima quae illic certo recordationis officio utitur, proximorum dulcedinis recordatur. Recordans ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽues ꝑ R Ves perũ abistella occidentali
uocatũ quaesolẽ occiduũ seꝗtur & tenebras
sequentes p̃cedit . dequa uirgilius antediem
clausocõponit uesꝑo limpo. I Vndes̃ tene¬
brae dictae R Quod teneant umbras ĩ Quidẽ
crepusculum: &C repusculũ ẽdubi alu. nã
creperũ dubium dicimus. hoc ẽ int̃ iucẽ & te¬
um ẽ quando om̃s silent conticescere enĩ
ẽ mediũ & iactuo sũ quodẽ tẽpus quando
agi nihil potest . & om̃a sopore qui& as nam
tẽpus ꝑ se r̃ intelligit᷑. ris ꝑ actus humanos.
inactuosa. quasi sine tẽpore hocẽ sine actu
ꝑquẽdi noscitur tẽpus unde ẽ in tẽpestiue
uenisti. Erga tẽpestas dicit᷑ qui a car& tem¬

Expanded text:
esp. Vesperum ab stella occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur, et tenebras sequentes praecedit, de qua Virgilius : Ante diem clauso componit Vesper Olympo. Inter. Unde sunt tenebrae dictae? Resp. Quod teneant umbras. Inter. Quid est Crepusculum est dubia lux. Nam creperum dubium dicimus, hoc est inter lucem et te quando omnia silent. Conticescere enim  medium et inactuosum noctis tempus, quando agi nihil potest, et omnia sopore quieta sunt. Nam tempus per se non intelligitur, nisi per actus humanos; ntempesta, inactuosa, quasi sine tempore, hoc est sine actu, per quem dignoscitur tempus; unde est, intempestive venisti. Ergo intempesta dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quoq eius in quibus totius mundideplorat
mniseriam consolationes & iãdĩ ad eũ ꝑtur¬
binẽ & duplex ei infinere muneratio.
ĩ Quid in libro psalmorũ : R Continentur ln eo
allegorioe actipice sacramenta signata. sed specia¬
liter natiuitas. passio a resurrectio xp̃i I. Quid
in libris salomonis. &ln pro uerbiis enũ moralia
docens ꝑ communẽ quendã loquendiusũ altiorẽ
ram discutiens & cuncta in mundo caduca &uana
esse re p̃hendit . rerũq: oniniũ fragilitate per¬
specta renuntiare niundo ad monuit : In can¬
ticis canticorũ eaquȩ st̃ caelestia ueldiuina sub
specie sponsi asponsae xp̃i eclesi eq: unitate

Expanded text:
quoque ejus, in quibus totius mundi deplorat quoque ejus, in quibus totius mundi deplorat miseriam, consolatio etiam Dei ad eum per turbinem, et duplex ejus in fine remuneratio. Inter. Quid in libro Psalmorum? Resp. Continentur enim in eo allegorice ac typice sacramenta signata, sed specialiter nativitas, passio et resurrectio Christi. Inter. Quid in libris Salomonis? Resp. In Proverbiis enim docens, per communem quemdam loquendi usum altiorem ram discutiens et cuncta in mundo caduca et vana esse reprehendit, rerumque omnium fragilitate perspecta renuntiare mundo admonuit. In Canticis Canticorum ea, quae sunt coelestia vel divina sub specie sponsi et sponsae, 430 Christi Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
scđm qualitatẽ locorũ & diuersitatẽ uitae
malaquaeeis uentura essent denuntians. &
post captiuitatẽ hierusalem ruinã babyloniȩ
cõminatur. Deinde necem philistͥm uastationem
moab exterminiũ da masci. ae gypti cõmotionẽ
& solitudinẽ maris deserti. obsidionem quoq: edom
fugam& interitũ arabiȩ exudium uallis sion
Locutio simplex intellectus facilis. imitatiocor¬
poris & in passionibus suis linago exprimit̾
redemptoris. destructioregni diaboli & ȩdifi¬
ẼLegitur in eo non solumuentura prȩdicatio sed& iã
definitio temporis incarnationis uel passionis
exordine regũ uel numerũ annorũ nec non
a regnũ anti xp̃i siue de dieiudicii uel regno

Expanded text:
m qualitatem locorum et diversitatem vitae mala, quae eis ventura essent, denuntiat, et post captivitatem Hierusalem ruinam Babyloniae comminatur. Deinde necem Philistiim, vastationem Moab, exterminium Damasci, Aegypti commotionem, et solitudinem maris deserti, obsidionem quoque Edom, fugam et interitum Arabiae, excidium vallis Sion,Locutio simplex, intellectus facilis, imitatio corporis, et in passionibus suis imago exprimitur Redemptoris, destructio regni diaboli, et aedifiResp. Legitur in eo non solum ventura praedicatio, sed etiam definitio temporis incarnationis vel passionis ex ordine regum: vel numerum annorum, nec non et regnum Antichristi, sive de die judicii vel regno
Abbreviated transcription (Latin):
romani consecrauerunt. Vnde &iunius dicitur.
Ante a enĩ populus incenturias seniorũ & iunio¬
rũ diuisus erat. I Lulius & august̃ undedioti suñ.¬
Rluł & augusts dehonorib hominũ uilu&r
augusti cesarũ ñ cupatis. I.. Quomodo uocaban
erat amartio. quẽ principẽ annitestant᷑ eẽ roma¬
anumera & imbre. quia septimus ẽ amartio.
& imbres hab& sic & octbr noubr atq decemb
exnumero & imbrib: acceperunt uocabula

Expanded text:
Romani consecraverunt, 428 unde et Junius dicitur. Romani consecraverunt, 428 unde et Junius dicitur. Antea enim populus in centurias seniorum et juniorum divisus erat. Inter. Julius et Augustus unde sunro et Augustus de honoribus hominum Julii et Augusti Caesarum nuncupati sunt. Inter. Quomodo vocabanterat a Martio, quem principem anni testantur esse Romanumero, et imbre, quia septimus est a Martio, et imbres habet. Sic et October, November atque December ex numero et imbribus acceperunt vocab
Abbreviated transcription (Latin):
or solis motus facilius poteratcõ prehendi
ĩ lanuarius quare uocat᷑ & lanuarius men¬
sis aia no ẽ dictus qui suit agentilib: consecra¬
tus ł qui alimes & lanuasit anni. Vnde & bi
fronsidemianuar̃ pingit᷑. ut hitroitus anni & ex¬
R lebr̃ nopcupat᷑ a februa idẽ plutone. cueo
men sesa crificabat nã ianuariũ dus superis
feb̵rm uero dusmanib: romanic̃ secraueruñ.
ergo febr a februa. idẽplutone ñ a febre¬
de appellatur: R Martius appellatus est
ꝓpt̃ martẽ romanȩ gentis auctorẽ ł qđ eo
tẽpore cuncta animantia agant᷑ admarẽ
mensis nouorũ quia anni iitiũ mensis ẽmar.
idem & nouẽber ab indicus scilic& germinũ.
qui a in eo uiridantib: fructib: nouis trans ac¬
inflorẽ quasi aperilis ĩ Maius unde uocat᷑
&Maius dictus amaia matromercuru ł ama¬
ioribi natuquierant principes reipublicȩ. nã
hunc mensẽ maiorib: sequentẽ uero minoribus

Expanded text:
or solis motus facilius poterat comprehendi. or solis motus facilius poterat comprehendi. Inter. Januarius quare vocatur? Resp. Januarius mensis a Jano est dictus, qui fuit a gentilibus ei consecratus: vel quia limes et janua sit anni. Unde frons idem Ianus pingitur, ut introitus anni et exrius nuncupatur a Februo, id est Plutone, cui eo mense sacrificabatur. Nam Ianuarium diis superis, Februarium diis Manibus Romani consecraverunt. Ergo Februarius a Februo, id est Plutone, non a febrede appellatur? Resp. Martius appellatus est propter Martem Romanae gentis auctorem: vel quod eo tempore cuncta animantia agantur ad mareMensis novorum, quia anni initium mensis est Martius; idem et November ab indiciis scilicet germinum, quia in eo viridantibus fructibus novis, transacin florem, quasi aperilis. Inter. Maius unde vocatur? Resp. Maius dictus a Maia matre Mercurii: vel a majoribus natu, qui erant principes reipublicae. Nam hunc mensem majoribus; sequentem vero minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
I Quidẽ matutimi : R Mantutinũ ẽ int̃ abscos¬
sũ tenebrarũ & aurorȩ aduentũ. & dictũ
matutinũ qđ hoc tẽpus incho ante manesit.
ĩ Quidẽ diluculũ R Diluculũ quasilam incipiens
parua dieilux. haec ai aurora quaesolẽ p̃cedit
estaut̃ aurora dieiclarescentis ex ordium et pri¬
mus splendor aeris. qui greceeo os dicitur. nam
nos ꝑ diriuationẽ aurorã uocamus quasi eorura
redicit᷑ ebdomada R Ebdo madadicta a
numero septẽ dierũ. quorũ rep&itione & men¬
REbda eñĩ greci septẽ dicunt hane nos septimanã
uocamus quasi septẽ luces. nã manelux ẽ ĩ Vn¬
die sidem primus ẽ adquẽ redit᷑ et a quo rursus¬
eb domadis series orditur. I Mensis undeuocat᷑
R Mensis ẽ nom̃ grecũ delunȩ nomine tractũ.
non ex solis circulo sed ex lunae cursu enumeran¬
tur qđ ẽ de noua ad nouã. Egyptuaut̃ primi
ꝓpt̃ lunae uel ociorẽ cursũ. et ne error cõpu
liscursu diẽ mensis ad inuenerunt . qm̃ tardi¬

Expanded text:
 Matutinum est inter abscessum tenebrarum et aurorae adventum, et dictum matutinum, quod hoc tempus inchoante mane sit. Inter. Quid est diluculum? Resp. Diluculum quasi incipiens parva diei lux. Haec et aurora, quae solem praecedit. Est autem aurora diei clarescentis exordium, et primus splendor aeris, qui Graece Eos  ἠώς dicitur. Nam nos per derivationem auroram vocamus, quasi Eoruramre dicitur ebdomada? Resp. Ebdomada dicta a numero septem dierum, quorum repetitione et menἑπτὰ enim Graeci septem dicunt. Hanc nos septimanam vocamus, quasi septem luces. Nam mane lux dies idem primus est, ad quem reditebdomadis series oritur. Inter. Mensis unde vocatus? Resp. Mensis nomen est Graecum de lunae nomine tractum. non ex solis circulo, sed ex lunae cursu enumerantur, quod est de nova ad novam. Aegyptii autem primi propter lunae velociorem cursum, et ne error computlis cursu diem mensis adinvenerunt, quo tardi
Abbreviated transcription (Latin):
& in princpio uoluminis sui descripsitdiabo¬
lum cũ membris acmoribus suis. infine uero
pronuntiat aduentũ & passionẽ saluatoris
i Quid in sophonia: R Praedicat contritio¬
nem montission. qui est collis merusalem.
nec non & aliarum gentiũ euersionẽ. terro¬
remq: diei iudicii intonat . & tertium diem
resurrectionis xp̃i ꝓph&at. atq: in aduentũ xp̃i
totũ orbem sub uno uigo dño seruiturũ annuntiat.
ĩ Quid in ageo: R Restauratio templidiũ & contri¬
tiogentiũ uel cõmonitio totius mundi & aduentus
xp̃i seu captiuitas populi ĩ Quid in racharia: R
Leguntur In eo uisiones diuersae quae longum
est numerare. inquib: &iam diuersa misteria intel¬
lꝓgenda esse noscunt᷑ ĩ Quid inmaladna .R. De¬
monstratain in prinupio uoluminis sui odium
uidȩorũ inesau. & dilectionẽ minori populi in ia¬
cob insequentibus aut̃ reꝓbat uidae uictimas

Expanded text:
Resp. In principio voluminis sui descripsit diaboResp. In principio voluminis sui descripsit diabolum cum membris et moribus suis: in fine vero pronuntiat adventum et passionem Salvatoris. Inter. Quid in Sophonia? Resp. Praedicat enim contritionem montis Sion, qui est collis Hierusalem: nec non et aliarum gentium eversionem, terroremque diei judicii intonat: et tertium diem resurrectionis Christi prophetat, atque in adventum Christi totum orbem sub uno jugo Domino serviturum annuntiat. Inter. Quid in Aggea? Resp. Restauratio templi Domini, et contritio gentium vel commotio totius mundi, et adventus Christi, seu captivitas populi. Inter. Quid in Zacharia? Resp. Leguntur enim in eo visiones diversae, quae longum est numerare; in quibus etiam diversa mysteria intelligenda esse noscuntur. Inter. Quid in Malachia? Resp. Demonstrat enim in principio voluminis sui odium Judaeorum in Esau, et dilectionem minoris populi in Jacob. In sequentibus autem reprobat Judeae victimas
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis dies. ĩ Quid in iohel: Rllle tantũ
adiudã & herus alem uaticiniũ ferens & uo
iuptuosa conuitia adluctũ prouocat hieru¬
salem. excidiumq: eius ꝓnuntiat & uocationẽ
gentiũ Ĩ Quid inamos. R. Quattuor
scelera gentiũ subtotius mundi figurã describens.
& aduentũ xp̃i omnibus annuntians ĩ Quid in
abdia : & Increpatio mistica superbiȩ edom
ligramgerens passionis mortisq: uel resurrectionis
xp̃i innaufragio uidelic& suo & ꝓiectione dena¬
ue in marenetnon & de absorptione co&us triũ¬
dierum ac noctiũ uel quod inuiue penitentiam
natur samariae iram dñi obcausã simulacro¬
rum interitũq: uenturũ populo israhelitico
denuntiat. & locũ inquo n ascer&ur xp̃s demons¬
trat. I Quid innaũ. R Pronuntiatsimu¬
lacra gentiũ exterminanda. nec non & urbẽ
sanguinũ hierusalem postcuus interitum
pedes annuntiantis pacem. id est saluatoris

Expanded text:
surrectionis dies. Inter. Quid in Johel? Resp. Ille tantum ad Judam et Hierusalem vaticinium ferens et post voluptuosa convivia ad luctum provocat Hierusalem, excidiumque ejus pronuntiat et vocationem gentium. Inter. Quid in Amos? Resp. Quatuor enim scelera gentium sub totius mundi figura describens et adventum Christi omnibus annuntians. Inter. Quid in Abdia? Resp. Increpatio mystica superbiae Edom, Quid in Jona? Resp. Figuram gerens passionis mortisque vel resurrectionis Christi, in naufragio videlicet suo et projectione de navi in mare: nec non et de absorbitione ceti triudierum ac noctium, vel quod in Ninive poenitentiam natur Samariae iram Domini ob causam simulacrorum: interitumque venturum populo Israhelitico denuntiat, et locum, in quo nasceretur Christus, demonstrat. Inter. Quid in Naum? Resp. Pronuntiat simulacra gentium exterminanda, nec non et urbem sanguinum Hierusalem: post cujus interitum pedes annuntians pacem, id est, Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
I Quid in ꝓphais R Quam quã multa obscura in ȩis
legantur. quȩdã ex eis tibi ꝑferre non de nega¬
bo. I Dic ergo quid hiesaia debeo intellegere
R Occultationẽ duarũ alarũ seraphim. sedentes
indironodĩ & post uisi onẽ iudȩ & hierus alem

Expanded text:
 Quid in Prophetis? Resp. Quanquam multa obscura in eis legantur, quaedam ex eis tibi proferre non denegabo. Inter. Dic ergo, quid in Esaia debeo intelligere? Resp. Occultationem alarum duorum Seraphin sedentium in throno Dei et post visionem Judae et Hier
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ carnemorit᷑. Seu&iã unusquisq: eoꝵ
ad quã ꝑtineat creaturã. R Spiritꝰ nãq qui
carne ñ tegitur angelorũ ẽ spnitꝰ aut̃ qui
carnetegit᷑ & ñ cũ carnemoritur hominũ
ẽ spiritꝰ uero qui carnetegit᷑ & cũ carnemo¬
ritur lam̃torũ omniũq brutorũ animali¬
q habentur i Quo modo R Dicit᷑ &iã
& pars animae idẽ rationabilis mens quae
oculus ẽ animaespirit̃ quaeca paxest̃ donorũ
Dicitur quoque generaliter tota anima spiritꝰ
si cut ded̃o in eugło scriptũ est. Inlinato api¬
te tradidit spm̃. & psalmnus de hominibus.
exiuitspintꝰ eorũ: & ecdesi astes. Quis nouit si
spiritꝰ filiorum adã ascendat sursũ. Dicunt᷑
sicut superius dixi animȩ omniũ anima¬
lium spiritꝰ de quibus idẽ ecclesi astes ait
Quis nouit sispirit᷑ iumentorũ descendat᷑ deor¬
Et ingenesi. Ommis caroquȩ habebat spiritũ
uitȩ. Dictur enim uocalis flatus in homi¬
nes piritꝰ sicut apłs ait. Namsĩ orẽ lingua

Expanded text:
cum carne moritur? seu etiam unusquisque eorum ad quam pertineat creaturam? Resp. Spiritus namque, qui carne non tegitur, angelorum est; spiritus autem, qui carne tegitur, sed non cum carne moritur, hominum est; spiritus vero, qui carne tegitur, et cum carne moritur, jumentorum, omniumque brutorum animali Inter. Quomodo? Resp. Dicitur etiam et pars animae, id est, rationabilis mens, quae oculus est animae, spiritus, quae capax est donorum nter. Quid? Resp. Dicitur quoque generaliter tota anima spiritus, sicut de Domino in Evangelio scriptum est: Inclinato capite tradidit spiritum . Et Psal. de hominibus: Exivit spiritus eorum . Et Ecclesiastes: Quis novit, si spiritus filiorum Adam ascendit sursum . Dicuntur, sicut superius dixi, animae omnium animalium spiritus, de quibus idem Ecclesiastes ait: Quis novit, si spiritus jumentorum descendat deorEt in Genesi: Omnis caro, quae habeat spiritum vitae . Dicitur enim vocalis flatus in homine spiritus, sicut ait Apostolus: Nam si orem lingua,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriȩ ũ eȩ sicapilli et ẽ sermogrecus i Qua
ratione R Comas enĩ grece caimos a secan
donominant unde et cr̃ rintondere dicunt:
uittis discernunt᷑ unde & dis criminalia dicunt
a quib diuise religant᷑ ĩ Quid s̃ trmpora: &¬
Trmporas quae caluari a edextraleuaque sub¬
pant᷑ quia mouent᷑ ipsaq mobilitate quasitem¬
pora a quib dam int̃uallis mutant᷑ i Quare
totasigurahominis. & unius cuiusq ꝑsonae

Expanded text:
oprie non caesi capilli, et est sermo Graecus. Inter. Qua oprie non caesi capilli, et est sermo Graecus. Inter. Qua ratione? Resp. Comas enim Graeci Caimos a secando nominant. Vnde et scirin tondere dicunt, vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae religantur. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subpantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi tempora quibusdam intervallis mutantur. Facies figura hominis et uniuscuiusque person
Abbreviated transcription (Latin):
R Aut extrinsecus uenit qđ foriat: autitꝰ
i ipso corporeoritur ut sentiat᷑ ĩ H ab&
unus quisq sensus propriam naturã annon:
rib nã mollia etduratactu aestimantur.
saporuerogustu. odor aut̃ naxibus ducit᷑.
I Quae ẽ prima pars corporis R. Prima pars
datũ ẽ illihoc nom̃ : eo qđ sensus om̃s et nerui
in deinitiũ captant atq exeo om̃i siugendicau¬
sacriatur lbienĩ om̃s̃ sensus apparent unde
ipsius animae quae consulit corpori quodã
et inquacesaries uertit᷑ unde& ñ cupatur.
calius ꝑdefectionẽ & neutralit̃ ꝓnuntiatur
IQuidẽ occipitiũ : R Oc cipitiũ ẽcapias pars
posterior : quasi contra capitiũ ł qđ sit capitis re
catiquasicapitis pili facti. ecut decorẽ p̃stent.
ecterebrũ aduersus frigus muniant. atqi aso¬
la ubi pigm̃tũ contundit᷑ I Cȩsaries unde ap¬
pellatur & Cesaries acedendo ẽ uocata
Ideoq tantũ uirorũ ẽ ĩ Quare iurorũ geñ¬

Expanded text:
 extrinsecus venit, quod feriat; aut intus in ipso corpore oritur, ut sentiatur. Inter. Habet unusquisque sensus propriam naturam, an nonribus; quam mollia 422 et dura, tactu aestimantur; sapor vero gustu; odor autem naribus ducitur. Inter. Quae est prima pars hominis? Resp. Prima pars datum est illi hoc nomen, eo quod et sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur; ibi enim omnes sensus apparent; unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodamet in qua caesaries vertitur, unde et nuncupatur. calvis per defectionem, et neutraliter pronuntiatur. Inter. Quid est occipitium? Resp. Occipitium est capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capitis retcati, quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent, et cerebrum adversus frigus muniant, atque a sola, ubi pigmentum contunditur. Inter. Caesaries unde appellatur? Resp. Caesaries a caedendo est vocata, ideoque tantum virorum est. Inter. Quare virorum e
Abbreviated transcription (Latin):
spirituue hementi conteres nauestarsis. Ad¬
ducit quoq: dñ ipiritũ suꝑ terrã & diminutȩ
suntaquȩ. Dicuntur & aduersariae po¬
testates spiritus sicut scriptũ est Spirtꝰ dñi
malus irruebat insaul. & iter. Curo ln¬
mundus spiritꝰ exierit ab homine. Dicitus
&iam motus animi. uel ad excitationem
uel ad sũ missionẽ spirit᷑ . Quomodo ad excitationẽ
R Adexcitationẽ
sicut dicimus hominẽ
tuntentẽspirituaut si cut dicit᷑ spirit᷑ sũꝑbiae
spirit̃uanae gloriȩ I Quomodo ad sumnisionẽ :
RAd summisionẽ quoq sicut in bonã partẽ in
spiritu humilitatis. Et beati pauperes spiritu
It apłs desermone dĩ dicit quod sit pertingens
usq ad diuistonem animȩ & spirit᷑. iux taquem
modũ dicitur ȩt diuina anim aduersic
sps sicut siriptũ est. En proferã uobisspm̃me¬
um & oftendã uerbamea E titerũ. iniqui
dicuntur flante dõ perisse &s spũ irae eius
esse con sumpti : quod utiq: non prepriȩ dicitur

Expanded text:
i conteres naves Tharsis . Adduxit quoque Dominus spiritum super terram, et diminutae sunt aquae . Dicuntur et adversariae potestates spiritus, sicut scriptum est: Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Et iterum: Cum immundus spiritus exierit ab homine . Dicitur etiam motus animi vel ad excitationem, vel ad submissionem spiritus. Inter. Quomodo ad excitationem? Resp. Ad excitationem orte, dicimus, hominem tumentem spiritu; aut sicut dicitur, spiritus superbiae, spiritus vanae gloriae. Inter. Quomodo ad submissionem? Resp. Ad submissionem quoque, sicut in bonam partem: In spiritu humilitatis, et, beati pauperes spiritu . Et Apostolus de sermone Dei dicit, quod sit pertingens usque ad divisionem animae, ac spiritus . Juxta quem talem modum dicitur et divina animadversio spiritus, sicut scriptum est: En proferam vobis spiritum meum, et ostendam verba mea . Et iterum, iniqui dicuntur flante Deo periisse, et spiritu irae ejus esse consumpti, quod utique non proprie dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
uarios motus mutatur. unde et differ̃ sibiu¬
traq Nã facies simplicit̃ accipit᷑ de uniusciũq
naturalias pectu. Uultus aut̃ animorũ qualita¬
haec imago quaedam anmim̃tis qu emotũ spe¬
ciesua exprimit . dum uell&a ł tristis ẽ. haec
tbi frat̃mi deratione humanȩ paturae hacui¬
ce sufficiant ĩ Istamihi sufficunt. sed sipla
e& reuertamur ad rationẽs piritꝰ dequo paulo su
ad inuestigandũ sed tam̃ faciamus ut dicis

Expanded text:
varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque; nam facies simpliciter accipitur de uniuscujusque naturali aspectu; vultus autem animorum qualitaominata est; haec imago quaedam animi, mentisque motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Haec tibi, frater mi, de ratione humanae naturae hac vice sufficiant . cet, revertamur ad rationem spiritus, de quo paulo supad investigandum, sed tamen faciamus, ut dicis
Abbreviated transcription (Latin):
hocẽ aere uerberato suscipiatsonos Ĩ Qua
unde appellat᷑. R Custus agut ture ẽ dic¬
eo qđ ꝑtractet et tangat. & ꝑ oma mẽbra
iugorẽ sensus aspergat. nã tactuꝓbamus
quicquid c&eris sensib: iudicare ñ possumus

Expanded text:
hoc est, aere verberato suscipiat sonos. Interhoc est, aere verberato suscipiat sonos. Interunde appellatur? quod pertractet et tangat, et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam per tactum probamus quidquid caeteris sensibus judicare non possumus
Abbreviated transcription (Latin):
R isus auditus. gustus. ed orat et tact i Qui
exhis aperiunt᷑ & daudunt qui uero s̃ paten¬
tes Roculi etois aporiunt᷑ &daudunt᷑ Aures
uero enares patentes existunt i Quare sen¬
sus uocantur R Sensus sunt. dicti quiaꝑ
eo sanima subtilissim e. totũ corpus agitat
uigo rosentiendi unde & p̃sentia ñ cupant᷑
quod sint p̃sensib si c̃ ꝑ̃ oculis quae prestosup
ocilis ĩ Quid ÷ uisus R Visus ẽ quia philoso¬
phis humor uitreus apellat᷑ I Visus unde
extrema aaherialuce. aut int̃ nospirituluer¬
do ꝑtenues uias acerebro uenientes atq pe¬
nitratis tunicis iaere ecceuntes & tune com¬
mixtione similis materiae uisũ dantes.
locior am pliusq uigeat quantũ memoria
int̃ o&era m̃tis officia. Vicinior estenĩ ce¬
rebro unde om̃a manant. ex quo sit ut eaquȩ
ad alios ꝑtinent sensus uidedicamus. ueluticũ
dicimꝰ uide quo modo sonat. uide quomodo
sapit: sic et c&era ĩ. Auditus quare appellã
RAuditus ẽ appellatꝰ. eo quoduoces auriat.

Expanded text:
Qui ex his aperiuntur et clauduntur? qui vero sunt patentes? Resp. Oculi et os aperiuntur et clauduntur; aures vero et nares patentes existunt. Inter. Quare sensus vocantur? Resp. Sensus sunt dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi, unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus; sicut prae oculis, quae praesto sunt oculis. Inter. Quid est visus? Resp. Visus est, qui a philosophis humor vitreus appellatur. Inter. Visus unde extrema aetheria luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes atque penetratis tunicis in aere exeuntes, et tunc commistione similis materiae visum dantes. locior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter caetera mentis officia; vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit, ut ea, quae ad alios pertinent sensus, videre dicamus: veluti cum dicimus: Vide quomodo sonat, vide quomodo sapit, sic et caetera. Inter. Auditus quare appellatur? Resp. Auditus est appellatus eo quod voces hauriat,
Abbreviated transcription (Latin):
siue absentes
siue p̃sentes placere illi: Com¬
morationẽ scilic&
animae quae in hac carne ẽ ꝑegrinationẽ ad ño atq
separationẽ atq discessũ p̃sentiã. ẽẽ cã xp̃o tota

Expanded text:
sive absentes, sive praesentes placere illi ; commorationem scilicet animae, quae in hac carne est, peregrinationem a Domino, atque separationem atque d
Abbreviated transcription (Latin):
captitenentur ad ipsius uoluntatẽ: & quomͦ ꝓillis
tunc orabitur: qui iãnulla tenus possunt adiustitiae
oꝑa ab iniquitate cõmutari : Eadem itaq: causa . ẽ.
cur ñoretur. tc̃ ꝓhominib: at̃no igne damnatis .q.
quae nẽ &iã causaẽ ut ñorent scĩ homines ꝓhomi¬
nib: infidelib impisq: defunctis. quidẽ eis utiq
quos &erno deputatos supplicio iam nouerunt.
ante illũ iudicis iusti conspectũ. orationissuae
meritũ cas sari refugiunt. Qđ ses nc̃ quoq uiuen¬
tes iusti. mortuis et damnatis in iustis minime
compatiuntur qnđ adhuc aliqͥd iudicabile sua
carne sẽ ꝑpeti: Iam ipsi nouerunt qñto districtius

Expanded text:
captivi tenentur ad ipsius voluntatem . Et quomodo pro illis captivi tenentur ad ipsius voluntatem . Et quomodo pro illis tunc orabitur, qui jam nullatenus possunt ad justitiae opera ab iniquitate commutari? Eadem itaque causa est cur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, Quae nunc etiam causa est, ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, qui de eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne se perpeti etiam ipsi noverunt, quanto districtius
Abbreviated transcription (Latin):
Mitte latarũ ut in tinguat extremũ digiti sui
in aquã & refriger& linguã meã quiacrucior¬
in hac flãma : Inqua uidelicet cognitione utriusq¬
conspiciunt quos a mauer̃ : & malidũ cũ eis torquent᷑
quos in hoc mundo dispectodõ dilexer̃. eos non solũ
sua sed etiam eorũ paena consumat: fit aut̃ in elec¬
tis qđ dã mirabile : quia non solũ eos cognoscunt
quos in hoc mundo nouerunt : sed uelud uisos ac cogni¬
tos recognoscunt bonos quos nũꝗ uider̃ : Nãcũ
antiquos patres in illa a et̃nã hereditate
uiderint : eis in cognoti ꝑ uisionẽ noner̃ qͦs inoꝑib
semꝑ nouer̃: quia enĩ illic om̃s cõmuni hilaritate
dm̃ conspiciunt : quid .ẽ. qđ ibi nesciant ubi scientẽ
gsus qͦ possint ad fructuosam paenitentiã eorũ
corda conuertere : atque ipsa conuersione
saluari Quidenim aliud ꝓinimicis orandũ.÷. nisi
dã ueritatẽ &reͥiscant adiaboli laqueis a quo

Expanded text:
Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam . In quinguam meam. In qua videlicet cognitione utriusqconspiciunt, quos amaverunt; et mali dum cum eis torquentur, quos in hoc mundo despecto Deo dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius, quia non solum eos cognoscunt, quos in hoc mundo noverunt, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos, quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos patres in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum consquo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare. Quid enim aliud pro inimicis orandum est, nisi dum veritatem; et resipiscant a diaboli laqueis, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
sediuuacius subsistere : dĩqux laudib intentius
inherere non ne ultra omnis ineptiae ñdicã¬
fatuitatẽ sed in sania ẽ ł leuit̃ suspicari illã p̃tio¬
siorem hominis portionẽ : inqua atiã imagodĩ
quaretunditur in p̃senti sarcina corporali
in sensibilem fieri : quae omnẽ rationis uim inse
continens &iam mutam atque insensibilẽ materiã
carnis. participatione sui facit. eẽ. sensibilẽ. Cũ utiq
consequens sit. & hocrationis ipsius ordo contineat.
ut exuta mens ista carnali quanc̃ grauatur
pinguedine. intellectuales uirtutes suas in melius
repar&. et purio res eas acsubtiliores recipiat
potius ꝗ amictat in tantũ aut̃ hoc qđ dicimus
beatus apłs uerũ. eẽ cognoscit : ut &iam obt&
ab hac carne discedere : ut separatione eius
eniaius ualeat dño copulari dicens: desideriũ.
Multõ enĩ melius:
qm̃dũ sumus in corpore ꝑegri¬
namur ad ño¬

Expanded text:
sed uiuacius subsistere deique laudibus intentius sed uiuacius subsistere deique laudibus intentius inhaererefatuitatem, sed insaniam est uel leuiter suspicari illam pretiosiorem hominis portionem, in qua etiam imago deiqua retunditur in praesenti sarcina corporali insensibilem fieri, quae omnem rationis uim in se continens etiam mutam atque insensibilem materiam carnis participatione sui facit esse sensibilem, cum utique consequens sit et hoc rationis ipsius ordo contineat, ut exuta mens ista carnali qua nunc hebetatur pinguedine intellectuales uirtutes suas in melius reparet et puriores eas ac subtiliores recipiat potius quam amittat. in tantum autem hoc quod dicimus beatus apostolus uerum esse cognoscit, ut etiam optet ab hac carne discedere, ut separatione eius enixius ualeat domino copulari, dicens: desiderium multo enim melius, quoniam dum sumus in corpore peregrinamur a
Abbreviated transcription (Latin):
seu malignus sp̃s egredientẽ animã ã clautris
carnis acceperit : In aet̃nũ secũ sine ulla ꝑmutatione
retinebit : ut nec exaltata adsupliciũ ꝓruat. nec mer
CORꝑORIS PRIuaTA SenSIBuS SUIS
separationem huius corporis anima quae nihil sentiat :
cum diues ille inferni cruciari se inflãma ad la¬
tarũ pauꝑem clamat: & illud qđ decruce dñs
adlatronẽ dix̃. hodie mecũ eris in paradrso:
qđ illi nequaquã dñs ꝓmississet sieius animaeẽt
sed anima erat ingressura cũ xp̃o: Quib dictis ut idẽ
doctor enuntiat manifeste ꝓbatur : animas defunc¬
torũ. non solũ suis sensib: non pͥuari : sed necistis
quidem affectib: idẽ spe . atque tristia gaudio
ac metu carere : & exeis qua sibi in illo generali
examine reseruantur. qͥddã iã inciꝑe p̃gustare:
nec scđm opinionem qͦrundã in fiuodẽliũ innihilũ
easresolui pꝰhuius cõ morationis excessũ.

Expanded text:
sive malignus spiritus egredientem animam a claustris sive malignus spiritus egredientem animam a claustris carnis acceperit, in aeternum secum sine ulla permutatione retinebit, ut nec exaltata ad supplicium proruat, nec mersa privata sensibus suis separationem hujus corporis animae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno cruciari se in flamma ad Lazarum pauperem clamet : et illud quod de cruce Dominus ad latronem dixit: Hodie mecum eris in paradiso . Quod illi nequaquam Dominus promisisset, si ejus animam nosset  in paradiso, sed anima erat ingressura cum Christo. Quibus dictis, ut idem doctor ait, manifeste probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non privari, sed nec istis quidem affectibus, id est, spe atque tristitia, gaudio atque metu carere, et ex eis quae sibi in illo gexamine reseruantur quiddam eas iam incipere praegustare, nec secundum opinionem quorundam infidelium in nihilum eas resolui post huius commorationis excessum,
Abbreviated transcription (Latin):
Niuste uixxerint: ductiadregnũ ñsuntinisi
ille descender& qui panadisi claustra hominib¬
post ꝑ actã iustitiã. & sitranquilla: tam̃ inferni
locatenebant : pͦmediatoris aut̃ aduentũ in hoc
mundo uenientis. ut beatus ait gregorius: ad re¬
gnũ ducim᷑: mox ut de corpore eximꝰ & illud sine
mora ꝑcipimus. qđ antiqui patres cum magna
ita peccatorũ animae in ingernũ TRADUNTVR
i eẽ scõrũ animas incaelo ad testatione sacri
eloqui credimus: oportẽt ut iniquorũ animas
in inferno ꝑomã eẽ credamus : Quia exretributione
int̾nae iustitiae exqua iusti gloriantur necesse ẽ.
ut & in iusti ꝑ oma erucientur : Nam sicut electos
beatitudo letificat: itacredi necesse .ẽ. ꝙ adie
fuerint in inpernũ ꝑroiecti ibidẽ s̃ Runt
peꝵ petuo ꝑeꝵmansuri
nsalomonis libro scriptũ ẽ: lignũ in quocũq: loco
ceciderit. siue ad austrũ siue ad aquilonem ibierit
scilicet : quia cum humani casus tempore. siue scs

Expanded text:
uxte vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet, qui paradisi claustra hominibpost peractam justitiam, etsi tranquilla, tamen inferni claustra tenebant. Post mediatoris autem adventum in hoc mundo viventes, ut ait beatus Gregorius, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum maxima ita peccatorum animae in infernum trudantur. Si esse sanctorum animas in coelo attestatione sacri eloquii credimus, oportet ut et iniquorum animas in inferno esse per omnia credamus; quia ex retributione aeternae justitiae ex qua justi gloriantur, necesse est ut et injusti per omnia crucientur. Nam sicut electos beatitudo glorificat, ita credi necesse est, quod a die fuerint in infernum projecti, ibidem erunt in perpetuum permansuri. In Salomonis libro scriptum est: Lignum in quocunque loco ceciderit, sive ad austrum sive ad aquilonem, ibi erit : scilicet quia cum humani casus tempore, sive sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
uod se animae defunctorũ exute a corporibus
recognoscere possint : testatur euangłta
cuindic̃ : factũ ẽ ut morretur mendicus latarus¬
& portaretur ab angelis insinũ abrahae : Mortuus
ẽ. aut̃ diues & sepultus .ẽ in infernũ : eleuans aut̃¬
oculos suos cũ. eet. in tormentis uidit abrahã a longinqͦ

Expanded text:
Quod se animae defunctorum exutae corporibus recognoscere invicem possint, testatur Evangelista cum dicit: Factum est, ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae: mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Et elevans oculos suos cum esset in tormentis, vidi
Abbreviated transcription (Latin):
epenis purgatoriis quod ante illud ultimum
iudiciũ fiant : Sc̃ sagustinus diffinitã ponens
sententiã ait : Nos quidem in hac mortali uita. eẽ qͣsdã¬
panas purgatorias confitemur : sed tempor alias
penas alii in hacuita tantũ. alii pͦmortẽ. alu& nẽ.
simũq: patiuntur : Non aut̃ om̃s ueniunt in sempit̃nas¬
paenas qua pꝰ illud iudiciũ sunt futurae pꝰmortẽ susti¬
nent temporales : Nam quibusdã qđ in isto non remitit᷑¬
supplicio puniantur : Vnde & pͦ aliqua idẽ doctor.
Quisquis igitur ait. pȩnascupit euadere sempit̃ nas.
non solum babtizetur. uerũ &iam iustificetur in xp̃o.
huic sicuere transeat adiabolo ad xpm: purgatorias
aut̃ paenas nullas futuras oppinetur : nisi ante illud
ultimũ trem̃dũq: iudicium: tanti ergo doctoris
confirmatisententia. fatemur ꝙpurgatorius
hic ignis ante illud ultimũ iudiciũ fiat: &ignẽ illũ
in quo om̃s impii xp̃o iudicante mersuris unt ante

Expanded text:
poenis purgatoriis, quod ante illud ultimum judicium fiant, sanctus Augustinus definitam ponens sententiam ait: « Nos quidem in hac mortali vita poenas quasdam purgatorias esse confitemur; . . . sed temporales poenas alii in hac vita tantum, alii post mortem, alii tunc, simumque patiuntur, non autem omnes veniunt in sempiternas quae post illud judicium sunt futurae, qui post mortem sustinent temporales. Nam quibusdam quod in isto non remittsupplicio puniantur? Unde et post aliquanta idem doctor: « Quisquis igitur, ait, poenas cupit evadere sempiternas, non solum baptizetur, verumetiam justificetur in Christo, ac sic vere transeat a diabolo ad Christum. Purgatorias autem poenas nullus futuras opinetur, nisi ante illud ultimum tremendumque judicium . Tanti ergo doctoris confirmati sententia fatemur, quod purgatorius hic ignis ante ultimum judicium fiat, et ignem illum, in quo omnes impii, Christo judicante, mergendi sunt, ant
Abbreviated transcription (Latin):
quia alios plus exestuat atque alios minus. ita illie
in uno igne non unus ẽ modus incendui. Quia ꝓhic
diuersitas corporũ hoc illuc agit diuer sitas peccatorũ
ut &ignẽ nondissimilẽ habeant: & tamen eosdem
singulos dissimiliter exurat :¬

Expanded text:
quia alius plus aestuat, atque alius minus, ita illic quia alius plus aestuat, atque alius minus, ita illic in uno igne non unus est modus incendii: quia quod hic diversitas corporum, hoc illic agit diversitas peccatorum; ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimiliter exuret
Abbreviated transcription (Latin):
iudineq corpoꝵis habeat ⁊ in eadẽ corpoꝵa¬
Lisiculitudins redẽ gentiat ꝑterate
e anima humana ꝙ corporis similitudinẽ habeat.
ista ẽ. doctoris egregii sententia agustini ait.
et corporaliũ membrorũ quisq negat. potest negare.
animã eẽ qu& in somnis uidetur ł ambulare. ł sedere.
ł hucatquae illuc gressu. aut atiã uolatu ferris
ꝙsine quadã similitudine corporis nonfit: ꝓinde¬
si hanc similitudinem &iã ap̃ inferos egerit: non
corporalẽ sed corpori similẽ : Ita etiã in locis uidetur
eẽ. non corpor alibus sed corporaliũ similib siue
in requie siue indo lorib: Quodunus sit Gehenne¬
ignis sednomuno a om̃s cruciet peccatoꝵes.
nus quidem ÷ gehenne ignis. sed non uno modo
om̃s cruciat peccatores: unius cuiusque &xit
quantũ exigit. culpa : tantũ illic sentietur
& pena: Nã sicut in hoc mundo subuno sole multi
consistunt nec tam̃ eiusdẽ solis ardorẽ ae qualit̃ sentiunt

Expanded text:
adem corporali similitudine requiem sentiat perferatque De anima humana, quod similitudinem corporis habeat, ista est sententia egregii doctoris Augustini. Ait et corporalium omnino membrorum quisquis renuit, potest negare animam esse quae in somnis videt vel ambulare se, vel sedere, vel huc atque illuc gressu vel etiam volatu ferri; hoc sine quadam similitudine corporis non fit. si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribignis, et non uno modo cruciet peccatores. Unus quidem est gehennae ignis, sed non uno modo omnes cruciat peccatquantum exigit culpa, tantum illic sentietur poena. Nam sicut in hoc mundo sub uno sole multi consistunt, nec tamen ejusdem solis ardorem aequaliter sentiunt:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sc̃is. nunctam̾ exeuntes decorpoRs non
Statimc̃locent᷑ in c&legtis: Reqnis
ulianus pomerius dic̃: sp̃s illi qͥ nectã ꝑfectae
sc̃ĩtatis hinc exxeunt. utire in para dnsũ statim
pꝰdepositionem suorũ corporũ possint. Nectã crimi¬
nose acdam nabiliter uiuunt. aut ita in suis
eriminib ꝑseuerant. ut cumdiabolo & angelis eiꝰ
damnari mereantur. eccła ꝓeis hic efficacit̃
supplicante : ãpȩnis medicinalib expiati.
corpor a sua cũbeata in mortalite recipient:
acregni caelestis factipar tic ipes in eosins ullo
defectu suae beatitudinis ꝑmansbunt::uiu¬

Expanded text:
uerint, exeuntes de corpore, non statim collocentur in coelestibus regnis. Julianus Pomerius dicit: « Spiritus illi qui nec tam perfectae sanctitatis hinc exeunt, ut ire in paradisum statim post depositionem suorum corporum possint, nec tam criminose ac damnabiliter vivunt, aut ita in suis criminibus perseverant, ut cum diabolo et angelis ejus damnari mereantur, Ecclesia hic pro eis efficaciter supplicante, poenis medicinabilibus expiati, corpora sua cum beata immortalitate recipient, ac regni coelestis facti participes, in eo sine ullo defectu suae beatitudinis permanebunt