comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qui audi& demonstrare nihil eoꝵ ad ie ꝑtinere & negarẽ qui quã de adusa¬
rus et dicturũ: neq hoc neq illud. ut neq apte liis eos qͥdiligunt᷑ & tam ia
obscure facias quo ad possis ab alienes abtis auditoriũ uoluntase & aliquorin
uidiciũ similidere aut auctornate ꝓferre im.ianiare dignã. Stindutarde a
csimilẽ aut maiorẽ . aut minorẽ agirẽ in pͥsemi der onfrare Sidatio idũ sa¬
eri cognitũ. oportet aut deeo qđ adusari firmissi mu sibi putorint. & m uame
cas aut cui potissimũ loco respondeas cũ ad niratione. Naau ditꝰ
auditoris studiũ defangatio ab alienauit a causa. te ł ⁊uiiss t fuei¬

Expanded text:
eum, qui audiet, demonstrare, nihil eorum ad te pertinere et ne- gare quicquam de adversaeum, qui audiet, demonstrare, nihil eorum ad te pertinere et ne- gare quicquam de adversariis esse dicturum, neque hoc neque illud, ut neque aperte laedas eos, qui diliguntur, et tamen id obscure faciens, quoad possis, alienes ab eis auditorum voluntatem; et aliquorum iudicium simili de re aut auctoritatem proferre imitatione dignam; deinde eandem aut consimilem aut maiorem aut minorem agi rem in perit cognitu— oportet aut de eo, quod adversarii firmissimum sibi pu- tarint et maxime cas aut cui potissimum loco respondeas, cum admiratione. nam auditobitratur. Sin auditoris studium defatigatio abalienavit a causa, te brevius, qu
Abbreviated transcription (Latin):
musa aeponem hoc: in quoc sisit omtrousia Na ⁊cũ docile ueli facere.
siul attentiui fa÷ is oporta Nãis ẽ marime docilis qͥ attentisume ẽ parai
drdire Peie diuationis que ad modu tractari c̃ueniat. decincepsdicendũ
uidetur. ¶in sinuatione igit᷑ utendũ ẽ cũ ad mirabile genus causa t̃. hoc t̃ mtant
diximꝰ cũ auimꝰ auditoris infestus ẽ. Idaut̃ trib ex causis fit maxime. si aut in
in ipsa causa quȩdã tͥpitudo aut si abhis qͥ ante dixer iã quidda qnditori ꝑsia sũ
uidet̃ aut eotẽpore loc dicendi dat. cũ ia illi qͦs audire oportet defensi sum au¬
duendo Na exhacqͦq re ñ minꝰ quã rx pͥmisduab inoratore ñ nuquã animui
auditoris offendit Pi causȩ turpitudo c̃rahit offensionẽ autꝓeo homine in
inde cũ iã micior factus erit auditor. ingredi pedeteptim in defensione .& di¬
cere ea que in dignent᷑ ad ũsaꝑu : tibi qͦq: indigna uideri. Peinde cũ lenierũ

Expanded text:
 est, in quo consistat controversia. nam et, cum docilem velis facere, simul attentum facias oportet. nam is est maxime docilis, qui attentissime est paratus audire. Nunc insinuationes quemadmodum tractari con- veniat, deinceps dicendum videtur. insinuatione igitur utendum est, cum admirabile genus causae est, hoc est, ut ante diximus, cum animus auditoris infestus est. id autem tribus ex causis fit maxime: si aut inest in ipsa causa quaedam turpitudo aut ab iis, qui ante dixerunt, iam quiddam auditori persuasum videtur aut eo tempore locus dicendi datur, cum iam illi, quos audire oportet, defessi sunt audiendo. nam ex hac quoque re non minus quam ex primis duabus in oratore nonnumquam animus auditoris offenditur. Si causae turpitudo contrahit offensionem, aut pro eo homine, in inde, cum iam mi- tior factus erit auditor, ingredi pedetemptim in defen- sionem et dicere ea, quae indignentur adversarii, tibi quoque indigna videri; deinde, cum lenieris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficiens auditore beniaolũ. autdocilẽ. aut attencũ: Ii sinuatio : or. &s nad
dissimulatione ⁊ ciicuitione obscura subiciens auditor isdu u In ao ma¬
rarelicebit. Sin eruche ient̾ ab. lienati : fugere nec sse erit ad nsinuati n
ã ab iratis sipłpicue pax&beni: olentia petit᷑. non mͦ ean inuenit᷑. sed auo
atq inflã mat᷑ odiũ in humili aut genere causȩ contenienis tollendo cuic

Expanded text:
iciens auditorem benivolum aut docilem aut attentum. insinuatio est oratio quadam iciens auditorem benivolum aut docilem aut attentum. insinuatio est oratio quadam dissimu- latione et circumitione obscure subiens auditoris animum. In admiraiam conparare li- cebit. sin erunt vehementer abalienati, confugere ne- cesse erit ad insinuationem. nam ab iratis si perspicue pax et benivolentia petitur, non modo ea non inve- nitur, sed augetur atque inflammatur odium. in humili autem genere causae contemptionis tol
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̃ erunt artificio reꝑta. cura & cogitatione ꝑtracta : tu deniq ordinano
scȩterȩ partes orationis Eae partessex eẽ omĩ no nobuident᷑. exordiũ. narratio
auditori s idonee cõparans ad reliqua dictionẽ: Qđ eueni&. siru beniuolũ at¬
tentu do alẽ confecerit. Quare quibene exordiri causa uol& eũ necesse ẽ genꝰ
suce causae diligent̃ ante cognoscere Ginera causar ũ quinq s. bonestũ ad ira¬
bile. bumile anceps obscurũ. Honestũ caus :genꝰ ÷ auistatĩ sine orationẽ nr̃a
iudicatio dubia ẽ. aut causa ⁊ honestatis ⁊t̾pitudinis particrps. ut er bemuolenti
pariaret offensionẽ PObscurũ. in qͦ auttardi auditoress aut bisficiliorib ł
cognoscendu nego ciuis causa ẽ implicata: Quare cũ tã diũsasi igene  i sarũ
exor diriqͦq dispariracione in uno quoq: genere necesse: Igit᷑ eor uĩ indi¬
aspartes diuiditur. in pͥncipiũ ⁊ insinuationẽ Principũ ẽ crano picue ti or

Expanded text:
iligenter erunt artificio reperta, cura et cogitatione pertractata, tum denique ordinandae sunt ceterae partes orationis. eae partes sex esse om- nino nobis videntur: exordium, narratio, auditoris idonee com- parans ad reliquam dictionem: quod eveniet, si eum benivolum, attentum, docilem confecerit. quare qui bene exordiri causam volet, eum necesse est genus suae causae diligenter ante cognoscere. Genera causarum quinque sunt: honestum, admirabile, humile, anceps, obscurum. honestum causae genus est, cui statim sine oratione niudicatio dubia est, aut causa et honestatis et turpitudinis particeps, pariat et offensionem; obscu- rum, in quo aut tardi auditores sunt aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa est implicata. quare cum tam diversa sint genera causarum, exordiri quo- que dispari ratione in uno quoque genere necesse est. igitur exordium in duas partes dividitur, in principium et insinuationem. principium
Abbreviated transcription (Latin):
tellecta longituidine magis quo obscuritate narranionis. Ac uerbis quaq dilucidis.
ut didũi. Quo degenere dicendu e in pceptis elocutionis Ilrobabilis ertt nartatio

Expanded text:
res parum est in- tellecta longitudine magis quam obscuritate narra- tionis. ac verbis quoque dilucidis utendum est; quo de genere dicendum est in praeceptis elocutionis. Pro- babilis erit narratio
Abbreviated transcription (Latin):
n c̃ ietural aut̾ c̃ftitutione quia racio ñ ẽ. factu eni ñ concedit᷑. non potest exdiduc¬
none racionis nasci uidicatio. Quare necesse÷ randẽ esse quȩstione & udicationẽ
actue: non efactu: factũ nesit: Quot aut̃ in causa c̃stintiones. autrarũ partese
totidt necesseerit quȩstiones raciones iudicationes firmam̃ta repptriri. Tum
his omĩb in causa reptis deniq singulȩ partes totius causȩ c̃siderandȩ sunt. nañ
ut᷑ quidq dicendũ primũ ẽ. ita primũ aniaduertendũ uidet᷑. Ideoq ulla que pͥm

Expanded text:
 constitutione, quia ratio non est—factum enim non conceditur—, non potest ex deductione rationis nasci iudicatio. quare ne- cesse est eandem esse quaestionem et iudicationem: factum est, non est factum, factumne sit? quot autem in causa constitutiones aut earum partes erunt, totidem necesse erit quaestiones, rationes, iudicationes, firma- menta reperire. Tum his omnibus in causa repertis denique sin- gulae partes totius causae considerandae sunt. nam non ut quidque dicendum primum est, ita primum animad- vertendum videt
Abbreviated transcription (Latin):
unonis rẽtrduersia. qũ aut quẽ. aut cu quo: aut quomͦ. ant apuaq. aatquo art
trt quotẽpore agere oportat quȩrit᷑ aut omi anoonꝗ d gt comlote aoti duas aurt
iquo ñusi sint ea ueteres omtores sepe multi sed quia ñ aniad uettre n artir
criptores eã supiores. necretulerint uinu meru ẽstirutionus lostout ab hec i¬
uena multi rephender. qͦs ĩtã in prudentia fallipiramꝰ attofsont abhet ia

Expanded text:
ontroversia, cum aut quem aut quicum aut quomodo aut apud quos aut quo iure aut quo tempore agere oporteat, quaeritur aut omnino aliquid de commutatione aut stimatur, non quo non usi sint ea veteres oratores saepe multi, sed quia non animadverte- runt artis scriptores eam superiores nec rettulerunt in numerum constitutionum. post autem ab hoc inventam multi reprehenderunt, quos non tam inprudentia fall
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ipsius qua constet eẽ artẽ non inuenimꝰ. discipulorũ aut̃ atq: eorũ quiꝓtinꝰ
ab hac sunt disciplina ꝓ̃ fecti multa de artȩ p̃cepta repperimus. Ixhisdĩab: diũsis
sicuti familiis. quorũ altera cũ uersaretur in phylosophia ninullã rethorica quoq¬
artissibi curã assumebat. altera uͦ omis indicendi erat stũdio & p̃ceptione occupata.
unũ quoddã ẽ conflatũ genus a posteriorib qđ ab utrisq eaqua cõmode dici uidebanT

Expanded text:
cuius ipsius quam constet esse artem non in- venimus. discipulorum autem atque eorum, qui pro- tinus cuius ipsius quam constet esse artem non in- venimus. discipulorum autem atque eorum, qui pro- tinus ab hac sunt disciplina profecti, multa de arte praecepta reperimus. ex his duabus diversis sicuti fa- miliis, quarum altera cum versaretur in philosophia, nonnullam rhetoricae quoqartis sibi curam assume- bat, altera vero omnis in dicendi erat studio et prae- ceptione occupata, unum quoddam est conflatum ge- nus a posterioribus, qui ab utrisque ea, quae com- mode dici videbant
Abbreviated transcription (Latin):
Rondurit aristonles. & nominatĩ cuiusq p̃cepta magna conquisita cura ꝓspicue con¬
scripsi. atq enodata diligent̃ exposuit: ac tantũ inuentorib ipsis suauitate & bre¬
uitate dicendi p̃stitit. ut nemo illorũ precepta ex ipsorũ libris cognoscat. sedom̃s
qui qđ illi p̃cipiant urlint intellegere. ad huncꝰ quasi adquendã multo cõmodiorẽ explicattorẽ
reuertant᷑ Atq hic qͥdem ipse etsesripsũ nobis & eos qͥ ante se fuerunt in mediopo
suit. ut cȩteros & se ipsũ pse cognꝑscerem Abhoc aut̃ qui ꝓfecti sunt quanquã in ma¬
ximis phylosophiae partib opera plubimũ csum pserint. sicut & ipse cui instinuta
sequebant᷑ fecerat. tam̃ ꝑmulta nob p̃cepta dicendi reliquer . atq alii quoq: alio
ex fonte p̃ceptores dicendi emanauer̃. qui itẽ ꝑ multũ addicendũ siquidars ꝓfec̃
opitulati sunt. Nã fuit tẽpore eodẽ quo aristotiles. magnus & nobilis rethar socrates

Expanded text:
conduxit Aristotiles et nominatim cuiusque precepta magna conquisita cura scripsit at- que enodata diligenter exposuit; ac tantum inventori- bus ipsis suavitate et brevitate dicendi praestitit, ut nemo illorum praecepta ex ipsorum libris cognoscat, sed omnes, qui quod illi praecipiant velint intellegere, ad hunc quasi ad quendam multo commodiorem ex- plicatorem revertantur. atque hic quidem ipse et sese ipsum nobis et eos, qui ante fuerunt, in medio po- suit, ut ceteros et se ipsum per se cognosceremus; ab hoc autem qui profecti sunt, quamquam in maximis philosophiae partibus operae plurimum con- sumpserunt, sicuti ipse, cuius instituta sequebantur, fe- cerat, tamen permulta nobis praecepta dicendi relique- runt. atque alii quoque alio ex fonte praeceptores di- cendi emanaverunt, qui item permultum ad dicendum, si quid ars proficit, opitulati sunt. nam fuit tempore eodem, quo Aristoteles, magnus et nobilis rhetor Iso- crates;
Abbreviated transcription (Latin):
ent᷑ ad ẽ firmationis ⁊ rephensionis partes referre oportebits Omis & de monstra¬
tiua & deliberatiua. ⁊iudi cialis causa. necesse ẽ in aliquo eorũ quae ante ex positar̃
ẽstitutionis genert uno plurib ue uerset. Hoc quanquã ita sit tunc cũ cõmunit̃
quȩdã deemĩb p̃cipi possunt. separatĩ qleq aliae sunt cuiq generis diuse pcep

Expanded text:
entur, ad confirmationis et reprehensionis partes referre oportebit. Omnis et demonstraentur, ad confirmationis et reprehensionis partes referre oportebit. Omnis et demonstrativa et deliberativa et iudicialis causa necesse est in aliquo eorum, quae ante exposita sunt, constitutionis genere uno pluribusve versetur. hoc quamquam ita est, tamen cum communiter quaedam de omnibus praecipi possint
Abbreviated transcription (Latin):
hoo & inomi uita studiose quo ad facultas feret consequem Nc̃ aut ne longius oratio
ꝓgressa uideat᷑. dereliquis qu& p̃cipienda uidentur eẽ dicemus
git᷑ primꝰ liber exposito genere huius artis & officio & fine. et materia & partibi
deinde partes orationis & in easoms omia pcepta. Quare cũ intoceteris derebusdis¬
tinchius dictũ set. dispse aut̃ dec̃ firmatione & derephensione. necertos cfirmandi &
rep̃ hendendi in singula causarũ gencit locos tradendos arbinram. Itquia quo pacto
nastari c̃uenua argum̃tationes in libio priumno ñ indiligent̃ expositũ est. hic tantum
ipsa in uenta linaquãq in rẽ exponent᷑ simplicit̃ sine ulla exornatione. ut exhoc in¬
uenta ipsa. ex superiore aut̃ ex politio inuentoꝵ petat᷑. Quare hat quaene p̃cipi¬

Expanded text:
et in omni vita studiose, quoad facultas feret, consequemur: nunc autem, ne longius oratio et in omni vita studiose, quoad facultas feret, consequemur: nunc autem, ne longius oratio progressa videatur, de reliquis, quae praecipienda videntur esse, dicemus. Igitur primus liber, exposito genere huius artis et officio et fine et materia et partibus, deinde partes orationis et in eas omnes omnia praecepta. quare cum in eo ceteris de rebus distinctius dictum sit, disperse autem de con- firmatione et de reprehensione, nunc certos confir- mandi et reprehendendi in singula causarum genera locos tradendos arbitramur. et quia, quo pacto trac- tari conveniret argumentationes, in libro primo non indiligenter expositum est, hic tantum ipsa inventa unam quamque in rem exponentur simpliciter sine ulla exornatione, ut ex hoc inventa ipsa, ex superiore autem expolitio inventorum petatur. quare haec, quae nunc praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
in suas artes c̃tuler quos ipsossimulatq illos suꝑiores nos nob̵ om̃s quo ad facultas
tulit ꝓposuimꝰ et ex nr̃a quoq ñ nihil in cõmune comulimꝰ Qđsi eaq̃: in his libris
exponunt᷑ tanto pere eligenda fuer. quanto studio elesta sunt. ꝓfecto neq nosneq
lios industri& nrae penitebit. Sinaut̃ temere aliꝗd alicui pret̾isse aut ñ satis ele¬
gant̃ secuti uidebim̃. doctiab aliquo facile etlibent sententiã cõmutabimꝰ. Noneni
parũ cõgnosse. sed in parũ cognito stulte & diupseuerasse. turpe ẽ. propt ea qđ alteru
cõmuni hominũ infirmitati. alterũ singulari cuiusq uicio ẽ attributũ Quare
iosqͥdem sine ulla affirmatione simulquȩrentes dubitant̃ unũ ꝗđq dicem. neduĩ
paruulũ consequimꝰ. ut satis haec cõmode pscripsisse uideam᷑. illud amittamꝰ qđ ma¬
ximũ ẽ. ut necui rei temere atq arrogant assenserimꝰ: Uerũ hoc qͥdem nos& in

Expanded text:
in suas artes contulerunt; quos ipsos simul atque illos superiores nos nobis omnes, quoad facultas tulit, proposuimus et ex nostro quoque nonnihil in commune contulimus. quodsi ea, quae in his libris exponuntur, tanto opere eligenda fuerunt, quanto studio electa sunt, profecto neque nos neque alios industriae nostrae paenitebit. sin autem temere aliquid alicuius praeterisse aut non satis eleganter se- cuti videbimur, docti ab aliquo facile et libenter senten- tiam commutabimus. non enim parum cognosse, sed in parum cognito stulte et diu perseverasse turpe est, propterea quod alterum communi hominum infirmitati, alterum singulari cuiusque vitio est adtributum. quare nos quidem sine ulla affirmatione simul quaerentes dubitanter unum quicque dicemus, ne, dum parvulum consequamur, ut satis haec commode perscripsisse vi- deamur, illud amittamus, quod maximum est, ut ne cui rei temere atque arroganter assenserimus. Verum hoc quidem nos et in
Abbreviated transcription (Latin):
agn in dignu propt in honestã rt̃ uidet᷑ Offensũ ẽ qđ eorũ qui audiunt uolun¬
tatẽ ledit. ut siquis apud eqͥtesꝰ cupidus uidicandi cepionis legẽ iudicaria lauda
C ontrariũ ẽ qđ contra dicit᷑ atq hi qͥ audiunt fecrr. ut si qui alexandrũ macedone
contra alique urbis expugnatore dicera. nihil re crudelius qua urbes diruere.
cũ ipse alexander thebas diruiss&: In constans ẽ qđ deeadere diuersedr̃. ut siqͥ

Expanded text:
agitur, indignum propter inhonestam rem videtur. offensum est, quod eorum, qui audiunt, volunagitur, indignum propter inhonestam rem videtur. offensum est, quod eorum, qui audiunt, voluntatem laedit: ut, si quis apud equites Romanos cupidos iudicandi Caepionis legem iudiciariam laudet. contrarium est, quod contra dicitur atque ii, qui audiunt, fecerunt: ut si quis apud Alexandrum Macedonem dicens contra aliquem urbis expugnatorem diceret nihil esse crudelius quam urbes diruere, cum ipse Alexander Thebas diruisset. in- constans est, quod ab eodem de eadem re di
Abbreviated transcription (Latin):
la diffinitio ẽ cũ aut cõmunia describit. hoc modo. Sediciosus ẽ isqͥ malus atq
in utilis ẽciuis. Na hoc ñ magis sediciosi quã abiciosi quã caliĩniatoris. quam
alicuiꝰ hominis imꝓbi uĩ describit. Aut falsũ quidda dic̃ hoc pacto. Sapientia:
pecuni&e quȩ renda intellegenia. aut aliꝗd ñ graue nec magnũ c̃tiuens sic
Stulticia e in ĩ s& gła cupiditas. Est hac qͥdem stubncia sed ex parte quada ñ ec
omi genere diffinita. Contro uersũ ẽ inquo ad dubuĩ demonstrandũ dubia
ciliant. estrurt c̃cordiã. Pspicuũ ẽ dequo ñ est controu̾sia. ut siquis oristẽ ac¬
cus& planũ faciat ab eo matre eẽ occisa : Non concessũ ẽ cũ id qđ augit̾ in contro¬
uersia ẽ. ut si qui cũ ulixen accus& in hoc maximȩ cõmoret᷑ indignũ eẽ ab hom
ne ignauissimo uirũ fortissimũ aiacẽ necatũ prpeẽ qđ aut eolgco in quodi cetͦ
aut ab homine qͥdicat. aut eo tẽpore quodr authis qui audiunt aut eare quade

Expanded text:
la definitio est, cum aut communia describit, hoc modo: seditiosus est is, qui malus atque inutilis civis— nam hoc non magis seditiosi quam ambitiosi, quam calumniatoris, quam alicuius hominis improbi vim describit—; aut falsum quiddam dicit, hoc pacto: sapientia est pecuniae quaerendae intellegentia; aut aliquid non grave nec magnum continens, sic: stul- titia est inmensa gloriae cupiditas. est haec quidem stultitia, sed ex parte quadam, non ex omni genere definita. controversum est, in quo ad dubium demon- strandum dubia ciliant, conferunt concordiam. perspicuum est, de quo non est controversia: ut si quis, cum Orestem accuset, planum faciat ab eo matrem esse occisam. non concessum est, cum id, quod au- getur, in controversia est, ut si quis, cum Ulixem ac- ine ignavissimo virum fortissimum Aiacem ne- catum. turpe est, quod aut eo loco, in quo dicitur, aut eo homine, qui dicit, aut eo tempore, quo dicitur, aut iis, qui audiunt, aut ea re, qua de
Abbreviated transcription (Latin):
utĩ assuniptione . & ñ oport& adiungere apꝓbationẽ assumptioriis
uadum aut̃ in argum̃tatione infirmat̃ assumptio. nisi ad uineta
sit apꝓbatio: separatum quiddam ex tra assumptionem. apꝓbatio.
st aut̃ argum̃tatio quȩdam inqua assump̃tio ñ indige& apybations.
quelam aut̃ inqua nihil ualet sine appbatione ut siostendimus.
eparata gͥ est aꝑpostcione ayꝓbatio. Ostendimꝰ aut̃ quod polliciti

Expanded text:
uti assumptione et non oportet adiungere approbationem assumptioni, quadam autem in argumentatione infirma est assumptio, nisi adiuncta sit approbatio, separatum quiddam est extra assump- tionem approbatio. est autem argumentatio quaedam, in qua assumptio non indiget approbationis, quaedam autem, in qua nihil valet sine approbatione, ut osten- demus. separa
Abbreviated transcription (Latin):
erint raciocinationis tercia in parte aunt qd ostendere uelis id exui ꝓpositionus
oportere assumere hoc pacto. Nihil aut̃ om̃iũ rerũ melius. quã omĩs munduł
administratur. Huiꝰ assuptionis quarto in loco aliã porro inducunt appbationẽ
hoc modo. Nlam & signorũ ortus & obitꝰ diffintũ quenda ordine seruant. & annue co

Expanded text:
erint ratiocinationis, tertia in parte aiunt, quod ostendere velis, id ex vi propositionis erint ratiocinationis, tertia in parte aiunt, quod ostendere velis, id ex vi propositionis oportere assu- mere, hoc pacto: nihil autem omnium rerum melius, quam omnis mundus, administratur. huius assump- tionis quarto in loco aliam porro inducunt adproba- tionem, hoc modo: nam et signorum ortus et obitus definitum quendam ordinem serva
Abbreviated transcription (Latin):
& locus hic nob̾ in dicendo minime neglegendus uidet᷑. Quiputant in .u. tribui
partes oportere. aunt pͥmũ conuenirt ex ponere sũ mã argumtationis adhunc
modu Melius accurantur qu& consilio gerunt᷑ qua quae sinecsilio administiam. Hane
primã partẽ numeiant eam deiceps racionib: uarus a quã copiosissimis uerbis apꝓ
bari putant oportere hocmͦ. Domꝰ raqu&e racione regi᷑ om̃ib instructior ereb & ap¬
paratior. qua ea quȩ temere et nullo csilio ad ministrat᷑ Ixerat is cui p̃posttusẽ sapir¬
ens & callidus im perator omĩb partib cõmodius regit᷑ quã is qͥstubncia & temer nati
alicui administrat᷑. Iade nauigiracio ẽ: Na nauis optime cursũ conficit raquae sci¬
entissimo gubnatore utit᷑ Cu exposino sit hoc pacto apꝓbata ⁊ due partes gruisi¬

Expanded text:
 locus hic nobis in dicendo minime neglegen- dus videtur. Qui putant in quinque tribui  locus hic nobis in dicendo minime neglegen- dus videtur. Qui putant in quinque tribui partes oportere, aiunt primum convenire exponere summam argumentatio- nis, ad hunc modum: melius accurantur, quae con- silio geruntur, quam quae sine consilio administran- tur. hanc primam partem numerant; eam deinceps rationibus variis et quam copiosissimis verbis adpro- bari putant oportere, hoc modo: domus ea, quae ra- tione regitur, omnibus est instructior rebus et appara- tior, quam ea, quae temere et nullo consilio admini- stratur. exercitus is, cui praepositus est sapiens et calli- dus imperator, omnibus partibus commodius regitur, quam is, qui stultitia et temeritate alicuius admini- stratur. eadem navigii ratio est. nam navis optime cur- sum conficit ea, quae scientissimo gubernatore utitur. cum propositio sit hoc pacto adprobata et duae partes transi
Abbreviated transcription (Latin):
cieturne fieri. ꝓfecto n pacirtur. Qđ gͦ asscribi ad legẽ nefas ẽ id sequi quꝗsi
asscriptũ sit rectii uob̾ uidranr : Noui uram intellegentiã. ñ potest ita uider
uidices. Qđ si litteris corrigi neq ab illo neq auob scriptoris uoluntas potest.
uidete ne multo in dignius sit. id re& iudicio ur̃o mutari . qđ ne uerbo qͥdem com¬
mutari potest. Ec deinductione qͥdem saris in p̾sentia dictũ uidet᷑. nc̃ de inceps
raciocinationis uĩ inatura c̃sideremꝰ Racionatioe oratio exipsare ꝓbabile aliꝗd
eliciens qđ ixpositu & pse cognitũ sua se ui a racione c̃firm&. Hocgenere qͥdiligei.¬
nus considerandũ putauer̃. cũ idem ntiisi dicendi sequerent᷑. paululũ in p̃cipier¬
partes posse distribui putauers. Iorũ controuersiã non in cõmodũ uidet̃ cũ utroꝵq
racione ex ponere : Nã & breuis e mñ eius modi ut alteri prorsus nihil dicere putent¬

Expanded text:
tieturne fieri? pro- fecto non patietur. quod ergo adscribi ad legem nefas est, id sequi, quasi tieturne fieri? pro- fecto non patietur. quod ergo adscribi ad legem nefas est, id sequi, quasi adscriptum sit, rectum vobis vi- deatur? novi vestram intellegentiam; non potest ita videri, iudices. quodsi litteris corrigi neque ab illo ne- que a vobis scriptoris voluntas potest, videte, ne multo indignius sit id re et iudicio vestro mutari, quod ne verbo quidem commutari potest. Ac de inductione quidem satis in praesentia dictum videtur. nunc deinceps ratiocinationis vim et naturam consideremus. Ratiocinatnitum sua se vi et ratione confirmet. hoc de genere qui diligentius con- siderandum putaverunt, cum idem in usu dicendi se- querentur, paululum in praecipien plus quam in tres partes posse distribui putaverunt. eorum controversiam non incommodum vi- detur cum utrorumque ratione exponere. nam et brevis est et non eiusmodi, ut alteri prorsus nihil dicere pu- tentur, et
Abbreviated transcription (Latin):
indicendo sit utendũ sed ut eorũ uolum iti satis fiat qui qđ aliquo in locouiderunt.
alio in loco nͥ monstratu ȩ̃ nequeunt cognoscere. Ergo in hac causa quȩ apud gre¬
cos ẽ ꝑuagata cũ epami nondas t hebano imperator qđ riqui sibi exlege pretor
suc cesserat exercitũ ñ tradidit. & cũ paucos ipse dies contra legẽ exercitũ tenu¬
isset. lacedemonias fundi uicit. poterti accusator argumtatione un ꝑinduchonẽ
cũ scriptũ legis ctra sententia defendat ad hunc modũ. Siũdicesid qđ epami¬
nondas ait legis scriptorẽ sensisse asscribat ad legẽ. et addat hanc exceptionẽ. exrra
quã siquis rei publica causa exercitũ ñ tradiderit. paciemini : Non opinor
hanc randẽ exceptionẽ iniussu populi ad legẽ asscribi iubeatis. popłs thebanꝰ idpa¬

Expanded text:
in dicendo sit utendum, sed ut eorum voluntati satis fiat, qui id, quod aliquo in loco viderunt, in dicendo sit utendum, sed ut eorum voluntati satis fiat, qui id, quod aliquo in loco viderunt, alio in loco, nisi monstratum est, nequeunt cognoscere. ergo in hac causa, quae apud Graecos est pervagata, cum Epaminondas, Thebanorum imperator,  quod ei, qui sibi ex lege praetor successerat, exercitum non tra- didit et, cum paucos ipse dies contra legem exercitum tenuisset, Lacedaemonios funditus vicit, poterit accusator argumentatione uti per inductionem, cum scrip- tum legis contra sententiam defendat, ad hunc modum: si, iudices, id, quod Epaminondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc ex- ceptionem: extra quam si quis rei publicae causa exercitum non tradiderit, patiemini? non opinor. hanc eandem exceptionem iniussu populi ad legem adscribi iubeatis, populus Thebanus id pa
Abbreviated transcription (Latin):
nonis inprudens abeo qđ concessu. adid qđ n uult c̃ cedere deducendus ẽ Etremũ
aiit a ut taceat᷑ opori&. aut ccedat᷑ aut neget᷑ Sinegabit̾ aut ostenda similitudo
o rarit rerũ quꝑ antt c̃cessasunt autaliautendũ iouctione Sic̃cedat᷑ c̃cludenda
argum̃tatio. Si tacebit᷑ eluenda responsio ẽ aut qm̃ tacit̾ntas inrtat᷑ chessionẽ.
ꝓeo acsi concessũ sit concludere oportebit argum̃tationẽ: Ita fit hoc genꝰ argumꝰ¬
tandi triꝑtitũ: Prima pars cstat ex similitudine una plurib: ue. altera ex eo qđ
c̃cidi uolumꝰ. cui causa similitudines ad hibita sunt. ⁊̃cia excclusione. quȩ aut
c̃firmat c̃cessionẽ. aut ꝗd ex ea c̃ficiat᷑ ostendit: Sedqͥa ñsatis alicui uidebitir.
dilucide demonstratũ. nisi ꝗd exciuili causarũ genere exẽpli subiecerim uidet᷑
rius modi qͦq utendũ exemplo ñ quo p̃ceptio differat. aut alit̃ in hoc sermone atq

Expanded text:
onis inprudens ab eo, quod concessit, ad id, quod non vult concedere, deducendus est. extremum autem aut ta- ceatur oportet aut concedatur aut negetur. si negabitur, aut ostendenda similitudo est earum rerum, quae ante concessae sunt, aut alia utendum inductione. si con- cedetur, concludenda est argumentatio. si tacebitur, elicienda responsio est aut, quoniam taciturnitas imi- tatur confessionem, pro eo, ac si concessum sit, con- cludere oportebit argumentationem. ita fit hoc genus argumentandi tripertitum: prima pars ex similitudine constat una pluribusve; altera ex eo, quod concedi vo- lumus, cuius causa similitudines adhibitae sunt; tertia ex conclusione, quae aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non satis alicui videbitur dilucide demon- stratum, nisi quid ex civili causarum genere exempli subiecerimus, videtur eiusmodi quoque utendum ex- emplo, non quo praeceptio differat aut aliter hoc in sermone atque
Abbreviated transcription (Latin):
smonsie argumtationis itẽq ab illis assĩptio etassuptionis appbatio dicat᷑ eandẽ
libiassiptionẽ solã uideri htasit ut adeande racione arguntano tractata alis
miptima alis qͥuona ptta uideat᷑. Quare euenit ut res ñta: adusu dicendi ꝑtineã
qua ad racionẽ ꝓceptionis Nobaut comodior illa particio uidetur tẽ que in¬
uodiutladiungi resexa rari ab aliq ao potest. id ñ potest
idem ite qdest id ad  p oqđ adiungit & aquo separatur
stradit qurdam argumtatio inqua ꝓ posicio non indigis app¬
bitione & ẽ queda inqua nihil ualit sine appbationi ut osten
dimus: Se parata igit ẽ appositione apꝓbatio. Ostindi aueit
es confirmare nihil attinit. Ta est huius modi. Si quodie ista cedes
roms̃ factat̃. ego atheniis eodie fui: incede mñrẽ non potui. Ho
quia ꝑipieur uerũ est nihil attin& aprbari. Quare assumi
grat. ꝗd attinetꝰ ostindere : qđ cuius facue ꝑspicuuẽ. Quod

Expanded text:
on sit argumentationis. item, quae ab illis adsumptio et adsumptionis adprobatio dicatur, eandem sibi adsumptionem solam videri. ita fit, ut eadem ratione argumentatio tractata aliis tripertita, aliis quinquepertita videatur. quare evenit, ut res non tam ad usum dicendi pertineat quam ad rationem praeceptionis. Nobis autem commodior illa partitio videatur et adiungi et separari ab aliquo potest, id non potest idem esse, quod est id, ad quod adiungitur et a quo separatur; est autem quaedam argumentatio, in qua propositio non indiget approbationis, et quaedam, in qua nihil vademus. sepa- rata igitur est a propositione approbatio. Ostendetur autem et firmare nihil attinet. ea est huiusmodi: si, quo die ista caedes Romae facta est, ego Athenis eo die fui, in caede in- teresse non potui. hoc quia perspicue verum est, nihil attinet approbari. quare assumi geat, quid attinet ostendere, quod cuivis facile perspi- cuum
Abbreviated transcription (Latin):
conficiat᷑ ad hunc modũ Qued si meluis gerunt᷑ ea quae csilio quãquȩ ine consilio
administant᷑ nihil aut omnui rerũ melius administrat quã omis mundus Cons¬
ho ugnt mundus ad ministrat᷑: Quinq ꝑtita igit᷑ hoc pacto putant eẽ argumtanon
ui aut eriptita putant ẽc̃ hi n alt tractari putant oportere argum̃tatione sed
particione horu rephendunt Negant enĩ neq appositione neq ab assuptione ap p¬
bationes eoru separar oportere. neq ꝓ positione absolita neq assuptione sib ꝓ¬

Expanded text:
odum: quodsi melius geruntur ea, quae consilio, quam quae sine consilio administrantur, nihil autem omnium rerum melius administratur, quam omnis mun- dus, consilio igitur mundus administratur. quinque- pertitam igitur hoc pacto putant esse argumentationem. Qui autem tripertitam putant esse, ii non aliter tractari putant oportere argumentationem, sed parti- tionem horum reprehendunt. negant enim neque a pro- positione neque ab adsumptione adprobationes earum separari oportere, neque propositionem absol
Abbreviated transcription (Latin):
puionẽ ac cõmodabnt̃. Ac ueri quidẽ similis exhis racionib: repoter Illud
auti pͥarea c̃siderare opor tebit: ne aut cũ obsit uarrauo. autcũ nihilꝓ sit unt᷑ponat
un nłcdo aut ii que ad modu causa postul& narret᷑ Obe tum. cũ ipsiusri. gest
u positio magnã recipit offensione. quã argumtando & causa agendo lenir
porubit. Vđ̃ cu accidit. mẽbrati oportebit partes reigistȩ dispgere uiciusa a
aduna quãq confestim racionẽ ac cõmodare. ut uulneri ꝑrestomedicamtũ sit
a oduui slatim defensio mitiga. Mihil ꝓ dest narratiois ca ab adi sariil ri axpo¬
stc nra nihil intest iterũ aut alio mͦ nartare. aut ab his qaudiunt ita tenet nagot
aui Nonla o dr. cũn in ea parit orationis collocat᷑ inquares pstulat. Quc de
gei re agit. tu cũdedispcsit ont dͥ cem nahoc ad disposiionẽ ꝑtina: capĩ que¬
ad modu causa ꝑ stulat nariai. cũ aut id qđ adũsario ꝓdest dilucide ⁊ ornate ex

Expanded text:
opinionem accommodabitur. Ac veri quidem similis ex his rationibus esse poterit: illud autem praeterea considerare oportebit, ne, aut cum obsit narratio aut cum nihil prositn loco aut non, quemadmodum causa postulet, narretur. obest tum, cum ipsius rei gestae expositio magnam excipit offensionem, quam argu- mentando et causam agendo leniri oportebit. quod cum accidet, membratim oportebit partes rei gestae disper- gere in causam et ad unam quamque confestim rationem accommodare, ut vulneri praesto medica- mentum sit et odium statim defensio mitiget. nihil prodest narratio tum, cum ab adversariis re exposita nostra nihil interest iterum aut alio modo narrare; aut ab iis, qui audiunt, ita tenetur negin ea parte orationis conlocatur, in qua res postulat; quo de genere agemus tum, cum de dispo- sitione dicemus; nam hoc ad dispositionem pertinet. non, quemadmodum causa postulat, narratur, cum aut id, quod adversario prodest, dilucide et ornate ex
Abbreviated transcription (Latin):
selhibibis &a coba calidiora ecata plasiita calastica locadiie¬
calichora procurabis Cyrotaria uł a coba exoleo eypri¬
no his frequent̃ adhibendar̃ &adipẽ leonis aut galba no
cummixtis parrbeneficiũ ꝓcurauer̃ dabis &iã inte¬
rea potionis hui modi castorio puluerẽ cũ melle¬

Expanded text:
adhibebo et acopa calidiora, et cataplasmate chalastico loca diutiucalidiora procurabo. Cerotaria vel acopa ex oleo cyprino his frequenter adhibenda sunt. Et adipes leonum galbano commixti par beneficium procurarunt. Dabo etiam interea potiones huius modi. Castorei pulverem cum meli
Abbreviated transcription (Latin):
delenteria exquib lientericũ adpbendir exhirquicibũ mox acusꝰ
aequalem in alta eger̃umecta spumora uł alba auturine
similia autpaulatim autoo aceruata cum dolore &rugitum
in taniorũ aliud pondere &iã siñ dolore undelienteria dic ta ẽ
ab in testinarum leuitate quod facilius cib: lauendũ ꝑtransit
lenionenm lenem itera intestine graeciuo cauer̃ ali¬

Expanded text:
nt. Ex quibus lientericum adprehendis? ex hoc quod cibum mox acceptum aequalem in multa egerunt humecta et spumosa vel alba aut urinae similia aut paulatim coacervata cum dolore et rugitu intestinorum, ilii pondere etiam sine dolore. Vnde lienteria dicta est? ab intestinorum lenitate eo quod facilius cibus labendo pertransit. leion enim lene, entera intestina Graeci vocaver
Abbreviated transcription (Latin):
nas eitur ec causa exfleg matico &nimis agro & salsohu¬
more quas quidẽ sic ꝓbare possis siex partepotuerint
aut certe in curabilis. ostendit suꝑficies cittis id ÷ cantdida
trix & siclateus umor fuerit ex culsus õnino in curabi

Expanded text:
n toto corpore ex flegmatico nimis acri uel salso humore. Quas quidem sic probabis si ex parte curari poterunt aut certe omnino incurabiles ostendit superficies cutis; id est matres, et si lacteus humor fuerit exclusus, omnino incurabil
Abbreviated transcription (Latin):
dicens corposquesuauitate lino un gimus hoce conficiels
inia sula telo queẽ unc excicladib sunt &quedam abinac¬
torum nomine ut amaracinũ nc̃ quidã tradant regium quel
unc obtima unguenta a marcinadicunt᷑ sunt cauit̃ exgens¬
reflorũ iđ alia quia materiae succe qualitate dicuntur utre¬
sacium arosa quiprimũ aflore qui pro unde & proprie ma¬
terice odorem peferunt exhis quidam simplicia anguontas
quae ex una tantũ specie ex istunt unde &sue nominis refer¬
odoratum ut a netiuum eenim sincerum exoleo & nct
tantum cõposita sunt quace plurib ad mixtis fiunt unds
& nominis sui odoremnon habent quic aptinentibus
aliis quae ad miscentur incercum hodorem dicunt

Expanded text:
dicens: Corpusque suavi telino unguimus. Hoc conficiebatur dicens: Corpusque suavi telino unguimus. Hoc conficiebatur in insula Telo, quae est una ex Cycladibus. Sunt et quaedam ab inventorum nomine, ut amaracinum. Nam quidam tradunt regium quendnunc optima unguenta amaracina dicuntur: sunt autem ex genere florum. Item alia quae a materiae suae qualitate dicuntur, ut rosaceum a rosa, quiprinum a flore quipro; unde et propriae maoprie odorem referunt. Ex his quedam simplicia unguenta sunt, que ex una tantum specie existunt. Unde eodoratum, ut anetinum: est enim sincerum ex oleo et aneto tantum. Conposita autem sunt quae pluribus admixtis fiunt; unde et nominis sui odorem non habent, quia obtinentibus aliis, quae admiscentur, incertum odorem ducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
omocianr Pcopteret quia ille singulgris cortinert atsas ite
arnium Ncum & graemimaticcm mcsicus oit bent &ua it
dntelligere ł exponere possit quaelegt similit̃ & pechori cat
& uentcib argumentis ualect diffinire quae tractat q &c non
& didl& icco ꝓpc̃ in firmitatem causas ratione adibit ad pser¬
tand s ctq curtandos sic exaritm &ticcom ꝓpc̃ numerum
quisq obseruare oposteat Porro musicam in cognita illi
penerit uam multa sunt qucce in egris hominib ꝑhcoedis¬
mediuis. freneacum quendam ꝑsinohomam oresi de sam¬
dite pesatut postemo & astrenomiã notan habebit
quam contempl&ur ratione astrorum & mutationes tẽp&
N an sicut ait quidam medicorum cũ ipsorũ qaritatib & nt̃o
corpora comutentur I incẽ qđ medicina secunda philos aphi a
dicitur utreq enim disciplina totum hominem sibiuindicat
Ncm sicut ꝑ illam animã itte ꝑ hanc corpuscurat᷑ unguente
quidem dicuntur celocis utelinum cuiur iulius cȩsar memins

Expanded text:
res continent causas, ista vero omnium. Nam et grammaticam medicus scire jubetur, ut intelligere vel exponere possit quae legit. 2. Similiter et rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Nec non et dialecticam propter infirmitatum causas ratione adhibita perscrutandas atque curandas. Sic et arithmeticam propter numerumquisque observare oporteat. Porro Musica incognita illi non erit, nam multa sunt quae in aegris hominibus per hanc dismedicus phreneticum quendam per symphoniam pristinae sanitati restituit. Postremo et Astronomiam notam habebit, per quam contempletur rationem astrorum et mutationem temporum. Nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. Hinc est quod Medicina secunda Philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum hominem sibi vindicat. Nam sicut per illam anima, ita per hanc corpus curatur. Libequaedam dicuntur a locis, ut telinum, cuius Iulius Caesar meminit,
Abbreviated transcription (Latin):
tacere ñ posr̃ aliquoties clamant & sirident rugiunt ad quibus
& sudor sit cũtimore in accessione oculienent cũ deãbulore
ceperint cadunt & malsiunt cũ in mutatione sensus sic tre¬
more totius corporis suerit mori fit pulsus medius articuli
om̃ infrigidant st̃ cora ñ redunt nulla ẽ illis alienatio m̃tis cũ¬

Expanded text:
ar. non possunt; ali- quotiens clamant et strident, rugientrugiunt; aliquibus et sudor fit cum timore. In accessione oculi eminent, cum deambulare ceperint, cadentcadunt et malfiunt cum inmutatione sensu‹s›. Si cum tremore totius corporis fuerint, moriuntur. Fit pulsus modicus, articuli omnes infrigdant, stercora non reddunt, nullanulla est illis
Abbreviated transcription (Latin):
drũ patiunt᷑ & quas quiuinũ biberint p morsũ aũ quibidã tardius
eis ẽ timor quasi a cane mordiit turbant᷑ sulunde & in sõno & in
ungilus patiuntꝰ accepto cibi sentiunt grauidinẽ sthomadi mẽ¬
brorũ tensionib: cã tremore usitationis assidue uax illis in raucat
frequent̃ reddũ anelitũ Aeruero ł ueluti uiridis appar& tis plus¬
iuuent a salito uecmens ẽ illis desideriũ uiuendi õs aperiunt & ingua
foris laxat᷑ labia spumant desic̃ totũ corp. & capudiosũ deponunt
quando abulant ꝑ tẽp: at tenuat corpore quiacone rapidomorsi¬

Expanded text:
d. passi sunt et qui uenenum biberint. Post morsum autem quibusdam tardius eis est timor quasi qui a cane mordentur, turbantur subinde et in somno et in uigili‹i›s patiuntur. Accepto cibo sentiunt grauedinem in stomach‹o›, membrorum ten­sio cum tremore, oscitationes assidue, uox illi‹s› inraucat, frequentbibent ad solito, uehemens est illis desiderium bibendi, os aperiunt, lingua foris laxatur, labia spumant, deficit totum corpus et capud iusum deponunt, quando ambulant per tempus adtenuantur corpore. †Quia nerui dum
Abbreviated transcription (Latin):
corporis De hic tericos. hictericidicuntur morbo regio la¬
borantes & ẽfortitudo fellis cũ totiuscorporis sũtione sequitur
uero egroto ex infectione fellis pallor corporiscũ auriũ &o
culorũ crocei uel aurei coloris fantasia unde aliquanti latini
aurigo apellant sequitur &uentris ȩgestio umida etiã & uri
nafellitã et corporis proritu & sunt hictericorũ distantie
du&e unacũ febricola et appellatur a grecis oxites. hocẽ acuta¬
& altera si ne febre diutur naquae appellatur croniotes
sed illa que cũ febricula suerit facta oxires & tumore epatisos
ienditur fata. altera uero quesine febre est cromotes ꝙ fellis
dis solutione Obdiligentia uero curationis caquȩ ex tumo rt epa¬
tis fieri intollexeris fleotomiai ma nud extera in manuelox¬
tera inuenacaua media adibitacurabs & postdies detractio¬
nis sanguinis epletis oleo a nea no dligenter toto corporep¬
imeto lauacro cilido ec aquadulee lauabis. Eliud a piocumodi¬

Expanded text:
 Ad ictericos Icterici dicuntur morbo regio laborantes. Et est fortitudo fellis cum totius corporis insumptione. Sequitur autem aegrotos ex infectione fellis pallor corporis cum aurium et oculorum crocei uel aurei coloris fantasia. Vnde ab aliquantis latine aurigo appellatur. Sequitur et uentris egestio humida, urina etiam fellita et corporis pruritus. Et sunt ictericorum distantiae duae, una cum febricula, et appellatur a Graecis oxites id est acuta, altera sine febre diuturna quae appellatur chronites. Sed illa quae cum febricula fuerit facta oxites ex tumore epatis fieri ostenditur, altera uero quae sine febre est chronites ex fellis dissolutione. Ob diligentiam uero curationis eam quam ex tumore epatis fieri intellexeris flebotomia in manu dextra in uena caua media adhibita curabis. Et post dies detractionis sanguinis expletos oleo anetino diligenter toto corpore perunctos lauacro ex aqua dulci lauabis. Aliud. Apium cum modi
Abbreviated transcription (Latin):
dicens corposquesuauitate lino un gimus hoce conficiels
inia sula telo queẽ unc excicladib sunt &quedam abinac¬
torum nomine ut amaracinũ nc̃ quidã tradant regium quel
unc obtima unguenta a marcinadicunt᷑ sunt cauit̃ exgens¬
reflorũ iđ alia quia materiae succe qualitate dicuntur utre¬
sacium arosa quiprimũ aflore qui pro unde & proprie ma¬
terice odorem peferunt exhis quidam simplicia anguontas¬
quae ex una tantũ specie ex istunt unde &sue nominis refer¬
odoratum ut a netiuum eenim sincerum exoleo & nct
tantum cõposita sunt quace plurib ad mixtis fiunt unds
& nominis sui odoremnon habent quic aptinentibus
aliis quae ad miscentur incercum hodorem dicunt

Expanded text:
dicens: Corpusque suavi telino unguimus. Hoc conficiebatur dicens: Corpusque suavi telino unguimus. Hoc conficiebatur in insula Telo, quae est una ex Cycladibus. Sunt et quaedam ab inventorum nomine, ut amaracinum. Nam quidam tradunt regium quendnunc optima unguenta amaracina dicuntur: sunt autem ex genere florum. Item alia quae a materiae suae qualitate dicuntur, ut rosaceum a rosa, quiprinum a flore quipro; unde et propriae materiae odorem que ex una tantum specie existunt. Unde eodoratum, ut anetinum: est enim sincerum ex oleo et aneto tantum. Conposita autem sunt quae pluribus admixtis fiunt; unde et nominis sui odorem non habent, quia obtinentibus aliis, quae admiscentur, incertum odorem ducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
De nedicina Medicina e quac corporis ł tuecur
lrestaurat scdutem cuius materia uersatur in morbis & uulnert
ad hcnc itets ꝑtinent non ea tantum quȩ ars eorum ex ibe qtiip¬
priae medice nominant᷑ sed &iam cib: & potus tegmen & tegu
uersus externus ictus ca susquȩ seruatur. DeNOMIN EEIꝗS
Nomen autom medicine amodo iđ tem percomento in positum
estimatat ue non sctis sed pculatim adibeat Nam in multũ

Expanded text:
De medicina. Medicina est, quae corporis vel tuetur, vel restaurat salutem: cujus materia versatur in morbis vel vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum, quae ars eorum exhibet, qui proprie medici nominantur: sed etiam cibus et potus, tegmen rum corpus adversus externos ictus casusque servatur. De nomine eius . Nomen autem Medicinae a modo, id est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim a
Abbreviated transcription (Latin):
catpłm lixoperiti atrita & acinis acidis quod si acini in ia¬
diri s̃ autnecdũ nati &iã ex portolaca sola catpłm fieri

Expanded text:
t ex portulaca trita et acinis acidis. Quod si acina iam matura sunt aut necdum nata etiam ex portulaca sola cataplasma fieri
Abbreviated transcription (Latin):
gnccros gentiles artifices duĩ sos intubarũ
strepittu et bestiarũ capturto Hab& et
aurũ obtimũ et aliqͥb locis. fabricam
industrioꝵ hominũ in arma belli ca
luscarũ gallȩarumq: etocreas. et diues
ual de .e. ferro. Hab& aues his canias.

Expanded text:
Gignaros gentiles artifices diverses in tubarum Gignaros gentiles artifices diverses in tubarum strepitu et bestiarum captura. Habet et aurum Optimum in aliquibus locis, fabricam industriorum hominum in arma bellica luricarum galearumque et ocreas et dives valde est ferro. Habet aves Hircanias
Abbreviated transcription (Latin):
entes et insulas septem trionae les. hic phi¬
lo sophus ad greditur. G riphas gen¬
tes ꝓxima oceani partõ Dunde ait.
uetusta fecma ꝓcessisse saxonu sobolem.
et ad germanĩa p̾lioꝵ feritate ꝑac ces¬
sisse. gentes stultissimas uelut fercrũ
et structionum uł cur co drillium et cur¬
pionũ generas̃ int̃alias gentes ad aqui¬
lonem uxta hiꝑboriis montib: ubi tcna¬
is amnes exoritur nimio frigore undiq:
eircũ uallatec. int̾ ocaeanum ettanaim
gensiin quieta p̃edones aliarũ gentium¬
Aͦ assi captiuorlum cat̾ uec in eoꝵ manib:
uinrerit. aut non quã aut
iix reũtere quis ual&
De ea genercctione nul¬
lus fi delis aliquã do
quis narrat fuis sȩ.
Earegio nulla
fruge utile gignit. bestiarum
multitu dinęm et pec coꝵ.
E quoꝵ multitu dinem eminen¬
tiores et utiliores quã in alias genter. simi¬
os et pantheres gignit plurimum.
tallũ et sucinum lucidissimũ et ob du¬
rantem uelud lapides et pul her rimum:

Expanded text:
entes et insolas septentrionales hic philosophus adgreditur. Griphas gentes proximam oceani partem, unde ait vetusta fama processisse Saxonum subolem et ad Germaniam proeliorum feritate peraccessisse, gentes stultissimas, velut ferarum et strutionum vel curcodrillium et scurpionum genera sunt. Inter alias gentes ad aquilonem iuxta Iperboriis montibus, ubi Tanais amnes exoritur, nimio frigore undique circumvallata inter oceanum et Tanaim gens inquieta, praedones aliarum gentium; si captivorum caterva in eorum manibus incucurrerit, aut numquam aut vix revertere quis valet. De ea generatione nullus fidelis aliquando quis narret fuisse. Ea regio nulla fruge utile gignit, bestiarum multitudinem et pecorum, equorum multitudinem eminentiores et utiliores, quam in alias gentes, simios et pantheras. Gignit plurimum cristallum et sucinum lucidissimum et obdurantem velut lapides et pulcherrimum.
Abbreviated transcription (Latin):
crũ. murorũ scientia
et alia non nulla
unũ uolum̃ uł mul¬
toꝵ philosophor
et scriptoꝵ ĩ dagatio
ultra oms uiros lasiscerȩt qu&e aboc ciduo
usq orientem septentrionali plaga in
in sulis. et tentoriis trib: ia feth dilatactur.

Expanded text:
crum, murorum scientia crum, murorum scientia et alia nonnulla unum volumen vel multorum philosophorum et scriptorum indagatio ultra omnes vires lasisceret, quae ab occiduo usque orientem septentrionale plaga in insolis et tenturiis tribus Iafeth dilatatur.
Abbreviated transcription (Latin):
saciussimis morib: durate adeo in domi¬
t .frigore et rigo re ferentes ultrȩo
oms gentes Centũ pecgos dicꝰ. eẽ.
quaȩ agio grecplua uetoris testremti
con celebrat. idem philo phus noscribit. q
oms scripturas et legum et liberalium fon¬
tem uium. et matrem historiã appellat.
Legem mor̃si plurimum con laudat.
losephum affectim accelebre eius historia
retinet. Et eamq: in ẽoꝵ. codicib in ue¬
nit. denuo scribere et retexere noluit.
ic̃ eni obhoc uagas et stultecs gentes non
scrsisse. & indigna et uac nec eoꝵ factte.
et gesta fuer in diis gentiũ et ablio mina¬
tionib: idolis simula crorũ et alia mul¬
tec magicis artib: in uerta. et non sci¬
entia diore ꝓphetico elimatit. Pulcre
enĩ huc loco scripturae suae historia sea
illustrat. Ait et eni. si ea factae uł ad in¬
uentiones quae apud gentes q̃ ad aqui lo
nes et artium plurimarum in aerre
et ferro arma et nac uec li ins trustione
et captura bestiarũ. et uolu¬

Expanded text:
sevissimis moribus duratae, adeo indomisevissimis moribus duratae, adeo indomiti, frigore et rigore ferentes ultra omnes gentes. Centum pagos dicit esse quae agiografia veteris testamenti concelebrat, idem philosophus non scribit, quia omnes scripturas et legum et liberalium fontem vivum et matrem historiarum appellat. Legem Moysi plurimum conlaudat, Iosephum affatim ac celebre eius historiam retenit et ea, quae in eorum codicibus invenit, denuo scribere et retexere noluit. Dicit enim ob hoc vagas et stultas gentes non scripsisse, quia indigna et vana eorum facta et gesta fuerunt in diis gentium et abominationibus, idolis simulacrorum et alia multa magicis artibus inventa et non scientia dei ore prophetico elimata, pulchre enim huic loco scripturae suae historia sancta inlustrat. Ait etenim: Si ea facta vel adinventiones, quae apud gentes, quae ad aquilonem sunt, et artium plurimarum in aere et ferro, arma et navale instructione et captura bistiarum et volu