comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pheniceam fuluo clamidem contectus ab auro.
Uenerat in siluas & filia solis easdem.
Utq nouas legeret fecundis collib herbas
IN ommne dicta suo: circea reliquerat arua.
Quȩ simulac iuuenem uirgultis abdita uidit
O bstupuit. cecidere manu quas legerat herbe.
Flamaq ꝑ totas uisa est errare medullas.
Et pͥmum ualido mentem collegit ab ȩstu
Quid cuperet fassura fuit. ne posset adire
Cursus ea fecit: circũ fususq sateles.
Non tamen effugies uento rapiare licebit
S i mo me noui: Si nõ euanuit omnis
SN eerser uirgus. nec me mea carmina fallũt.¬
Lumina qua silua est. &e equo loca puia nõ st.
ꝑiuga iora continuo prede petit insciꝰ umbra
¶ltim eꝗq celer spumantia terga reliꝗt
ł ibrq sequens uanam siluam pedes errat ĩ altas.
Iincipit illa preces. &e uerba uenefica dicit.
Ueiotosq deos ignoto carmine adorat
Cuo solet &e niueę uultum confundere lunȩ
Es patrio capiti bibulas subtexere nubes.

Expanded text:
poeniceam fulvo chlamydem contractus ab auro. poeniceam fulvo chlamydem contractus ab auro. Venerat in silvas et filia Solis easdem, utque novas legeret fecundis collibus herbas, nomine dicta suo Circaea reliquerat arva. Quae simul ac iuvenem, virgultis abdita, vidit, obstipuit: cecidere manu, quas legerat, herbae, flammaque per totas visa est errare medullas. Ut primum valido mentem conlegit ab aestu, quid cuperet, fassura fuit: ne posset adire, cursus equi fecit circumfususque satelles. “Non” ait “effugies, vento rapiare licebit, si modo me novi, si non evanuit omnis herbarum virtus et non mea carmina fallunt.plurima qua silva est et equo loca pervia non sunt. Haud mora: continuo praedae petit inscius umbram Picus equique celer spumantia terga relinquit spemque sequens vanam silva pedes errat in alta. Concipit illa preces et verba precantia dicit ignotosque deos ignoto carmine adorat, quo solet et niveae vultum confundere Lunae et patrio capiti bibulas subtexere nubes.
Abbreviated transcription (Latin):
Par animus formȩ: net adhuc spectasse tot annos
Quinquennem poteras graya quater edere pugna
¶Ille suos driadas latis in montib ortas
Uerterat in uultus. illũ fontana petebant
Numina naiades. quas albula. quasq numici.
Quas amoenis aqua: cursuq breuissimus albo.
Nar ue tulit preceps. & opacę pharphatus unde
Quȩq colunt sitice stagnũ nemorale dianȩ
Finitimosq Lacus. spretis tñ oĩb unam
Ille colit nimphen. quam condam ĩ colle palati
Dicit᷑ ancipiti peꝑisse uenilia iano.
¶E ec ubi nubilib pͥmũ maturuit annis
Preposito cunctis laurenti tradita pico est.
Rara quidem facie. s rarior arte canendi.
Unde canens dicta siluas & saxa mouere
Et mulcere feras & flumina longa morari
DOre suo uolucresq uagas retinere solebat.
Quȩ dum foeminea modulat carmina uoce
Exierat tecto laurentes picus ĩ agros
Indigenas fixurus apros. tergũq premebat
A cris equi. leuaq hastilia bina ferebat

Expanded text:
Par animus formae; nec adhuc spectasse per annos Par animus formae; nec adhuc spectasse per annos quinquennem poterat Graia quater Elide pugnam. Ille suos dryadas Latiis in montibus ortas verterat in vultus, illum fontana petebant numina, naiades, quas Albula, quasque Numici, quas Anienis aquae cursuque brevissimus Almo Narve tulit praeceps et opacae Farfarus umbrae, quaeque colunt Scythicae stagnum nemorale Dianae finitimosque lacus; spretis tamen omnibus unam ille colit nymphen, quam quondam in colle Palati dicitur Ionio peperisse Venilia Iano. Haec ubi nubilibus primum maturuit annis, praeposito cunctis Laurenti tradita Pico est, rara quidem facie, sed rarior arte canendi, unde Canens dicta est: silvas et saxa movere et mulcere feras et flumina longa morari ore suo volucresque vagas retinere solebat. Quae dum feminea modulatur carmina voce, exierat tecto Laurentes Picus in agros, indigenas fixurus apros, tergumque premebat acris equi, laevaque hastilia bina ferebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Rima pedes. redeunt humeri &e subiecta lac̾tis
Brachia sẽ flentem flentes amplectim᷑ illũ.¬
Neremꝰq ducis collo. nec uerba locuti
Ula priora sumus. qͣ nos testantia gratos.
¶Annua nos illic tenuit mora. multaq presens
Tempore tam longo uidi multa aurib hausi
Hoc quoq cum multis qđ clam mihi retulit una
Quatuor e famulis ad talia sacra paratis.
Cum duce nanq meo cicce dũ sola morat᷑
Ila mͥ niueo factum de marmore signum
Ostendit iuuenile gerens in uertice picum
Ede sacra positum multisq insigne coronis.
Quis foret & quare sacra coleret᷑ in ede.
Cur hanc ferret auem. querenti & scire uolenti
Accipe ait macha̾reu. dñeq potentia que sit
Nmc quoq hisce meȩ. tu dictis addice mentem.
Picus mausoniis proles saturnia terris
Rex fuit utilium bello studiosus equoꝵ
Forma uiro quam cernis erat. l ip̃e decorem
Aspicias. fictaq probes ab ymagine uerã.

Expanded text:
rima pedes, redeunt umeri et subiecta lacertis rima pedes, redeunt umeri et subiecta lacertis bracchia sunt: flentem flentes amplectimur ipsi haeremusque ducis collo nec verba locuti ulla priora sumus quam nos testantia gratos. Annua nos illic tenuit mora, multaque praesens tempore tam longo vidi, multa auribus hausi, hoc quoque cum multis, quod clam mihi rettulit una quattuor e famulis ad talia sacra paratis. Cum duce namque meo Circe dum sola moratur, illa mihi niveo factum de marmore signum ostendit iuvenale, gerens in vertice picum, aede sacra positum multisque insigne coronis. Quis foret et quare sacra coleretur in aede, cur hanc ferret avem, quaerenti et scire volenti “accipe” ait “Macareu, dominaeque potentia quae sit hinc quoque disce meae: tu dictis adice mentem! Picus in Ausoniis, proles Saturnia terris rex fuit, utilium bello studiosus equorum; forma viro, quam cernis, erat: licet ipse decorem adspicias fictaque probes ab imagine veram.
Abbreviated transcription (Latin):
Colla tumere thoris & qua mo pocula ꝑte
Sumpta mͥ fuerant illa uestigia feci.
Cũq eadem passis tantũ medicamina possũt
Claudor in antra. solumq suis caruisse figura
Uidimus euricolum. solus data pocula fugit
Quȩ nͥ uitasset pecoris pars una mane̾t
Nunc quoq setigeri. nec tante cdadis ab illo
Certior ad circen ultor uenisset ulixes.
¶Pacifer huic dederat florem cilemꝰ album
Molli uocant suꝑi: nigra radice tenet᷑.
Tutus eo monitisq simul cęlestib intrat
Ile domũ circes. & ad insidiosa uocatus
Pocula conantem uirga mulcͬe̾ capillos
Repulit. & stricto pauidam deterruit ense.
¶nde fides dextreq date thalamoq receptꝰ
Coniugii dotem socioꝵ corpora poscit
¶Sꝑgimur ignote succis meliorib herbe.
Ecutimurq caput conuersȩ uerbere uirgȩ
Uerbaq dicunt᷑ dictis contraria uerbis.
Quo magis illa canit magis hoc tellure leuati
Erigimũt. seteq cadunt. bifidosq relinꝗt

Expanded text:
colla tumere toris, et qua modo pocula parte colla tumere toris, et qua modo pocula parte sumpta mihi fuerant, illa vestigia feci, cumque eadem passis tantum medicamina possunt! claudor hara, solumque suis caruisse figura vidimus Eurylochum: solus data pocula fugit. Quae nisi vitasset, pecoris pars una manerem nunc quoque saetigeri, nec tantae cladis ab illo certior ad Circen ultor venisset Ulixes. Pacifer huic dederat florem Cyllenius album, moly vocant superi, nigra radice tenetur; tutus eo monitisque simul caelestibus intrat ille domum Circes, et ad insidiosa vocatus pocula, conantem virga mulcere capillos reppulit et stricto pavidam deterruit ense. Inde fides dextraeque datae, thalamoque receptus coniugii dotem sociorum corpora poscit. Spargimur ignotae sucis melioribus herbae percutimurque caput conversae verbere virgae, verbaque dicuntur dictis contraria verbis. Quo magis illa canit, magis hoc tellure levati erigimur, saetaeque cadunt, bifidosque relinquit
Abbreviated transcription (Latin):
Sublimi solio. palamq induta ntentem
Insuꝑ aurato circũuellat᷑ amictu.
Nereides nimpheq simul quȩ uellera motis
Nulla trahunt digitis nec fila sequentia ducũt.
Qramina disponunt. sparsosq sine ordine flores
Secernũt calathis. uariasq cohortib herbas
I p̃a qđ hec faciunt opꝰ exigit. ip̃a ꝗs usus
Quoq sit in folio q̃ sit concordia mixtis
Nouit & aduertens pensas exanimat herbas.
¶Hȩc ubi nos uidit dicta acceptaq salute
Diffudit uultus: & redidit omnia uotis.
Nec mora misceri tosti iubet ordea grani
Mellaq umq meri cũ lacte coagula passo
Quiq sub hac lateant furtim dulcedine succos
Adicit. accipimus sacra data pocula dextra.
Qua simul arenti sicientes hausimꝰ ore.
Et tetigit sũmos uirga dea dira capillos
Et pudet & refera: setis horrescere cepi.
Nec iam posse loꝗ. pro uerbis edere raucum
Murmur. & in terram toto procumbẽ uultu.
Osq meum sensi pando coalescͬe rostro.

Expanded text:
sollemni solio, pallamque induta nitentem sollemni solio, pallamque induta nitentem insuper aurato circumvelatur amictu. Nereides nymphaeque simul, quae vellera motis nulla trahunt digitis nec fila sequentia ducunt: gramina disponunt sparsosque sine ordine flores secernunt calathis variasque coloribus herbas; ipsa quod hae faciunt opus, exigit, ipsa, quis usus quove sit in folio, quae sit concordia mixtis, novit et advertens pensas examinat herbas. Haec ubi nos vidit, dicta acceptaque salute, diffudit vultus et reddidit omina voce. Nec mora, misceri tosti iubet hordea grani mellaque vimque meri cum lacte coagula passo, quique sub hac lateant furtim dulcedine, sucos adicit. Accipimus sacra data pocula dextra. Quae simul arenti sitientes hausimus ore, et tetigit summos virga dea dira capillos, et pudet et referam! saetis horrescere coepi nec iam posse loqui, pro verbis edere raucum murmur et in terram toto procumbere vultu; osque meum sensi pando occallescere rostro,
Abbreviated transcription (Latin):
Una tñ quȩ nos ip̃mq uehebat ulxem
Effugit amissa socioꝵ ꝑte. dolentes
Multaq conquesti terris allabimur illis
Quas procul hinc cernis. proculhĩc m crede uidenda ẽ¬
I nsula uisa mihi. tuq o iustissime troum
Nate dea neq n finito marte uocandus
Nostis es enea moneo fuge littora circes.
¶Nos quoq circeo religata ĩ littore pinu
Antiphate memores inmansuetiq ciclopis
Ire negabamus &e tecta ignota subire.
Sorte sumꝰ lecti. sors me fidũq politen
Furilocũq simul mmiiq alphenora uini
Bisq nouem socios circea ad moenia misit.
QQuȩ simul attigimꝰ stetimꝰq ĩ limine tecti
Mille lupi mictiq lupis ursiq leȩq
Occursu fecere metũ s nulla timenda.
Nullaq erat nr̃o factura in corpore uulnus.
Quin & blandas mouere ꝑ aera caudas
Nostraq adulantes comitant uestigia. donec
Eaccipiunt famule ꝑq atria marmore tecta
Ad dominam ducunt. pulcro sedet illa recessu

Expanded text:
Una tamen, quae nos ipsumque vehebat Ulixen, Una tamen, quae nos ipsumque vehebat Ulixen, effugit. Amissa sociorum parte dolentes multaque conquesti terris adlabimur illis, quas procul hinc cernis procul hinc, mihi crede, videnda insula, visa mihi!, tuque o iustissime Troum, nate dea neque enim finito Marte vocandus hostis es, Aenea, moneo, fuge litora Circes. Nos quoque Circaeo religata in litore pinu, Antiphatae memores inmansuetique Cyclopis, ire negabamus vel tecta ignota subire; sorte sumus lecti, sors me fidumque Politen Eurylochumque simul nimiique Elpenora vini bisque novem socios Circaea ad moenia misit. Quae simul attigimus stetimusque in limine tecti, mille lupi mixtaeque lupis ursique leaeque occursu fecere metum, sed nulla timenda nullaque erat nostro factura in corpore vulnus. Quin etiam blandas movere per aera caudas nostraque adulantes comitant vestigia, donec excipiunt famulae perque atria marmore tecta ad dominam ducunt: pulchro sedet illa recessu,
Abbreviated transcription (Latin):
¶u quoq pande tuos comitũ gratissime casus
Et ducis & turbȩ q̃ tecũ est credita ponto.
Folon ille refert tusco regnare profundo
Folon ypotadem cohibente carcere uentos.
Quos bouis inclusos tergo memorabile munꝰ
Dulichium sumpsisse dũcem. flatuq secundo
Iucibus isse nouem. & terram aspexisse petita.
Proima post nonam cũ sese aurora moueret
Inuidia socios: p̃deq cupidine uictos
Esse ratos aur dempsisse ligamina uentis
Cũ ꝗb isse retro ꝑ quas m̃o uenerat undas.
Toliiq ratem portus repetisse tiranni.
¶Inde lami ueteres lestrigonis inꝗt ĩ urbem
Uenimus. Antiphates terra regnabat ĩ illa.
Missus ad hunc ego sum nuo comitante duoꝵ.
Uixq fuga q̃sita salus comitiq mihiq.
Terciꝰ e nobis lestrigonis impia tinxit
Ora cruore suo. fugientib instat. & agmen
Concitat antiphates : coeunt: & saxa trabeso
Coniciunt. mergunq uiros. merguntq carinas.

Expanded text:
Tu quoque pande tuos, comitum gratissime, casus Tu quoque pande tuos, comitum gratissime, casus et ducis et turbae, quae tecum est credita ponto.” Aeolon ille refert Tusco regnare profundo, Aeolon Hippotaden, cohibentem carcere ventos; quos bovis inclusos tergo, memorabile munus, Dulichium sumpsisse ducem flatuque secundo lucibus isse novem et terram adspexisse petitam; proxima post nonam cum sese aurora moveret, invidia socios praedaeque cupidine victos, esse ratos aurum, dempsisse ligamina ventis; cum quibus isse retro, per quas modo venerat undas, Aeoliique ratem portus repetisse tyranni. “Inde Lami veterem Laestrygonis” inquit “in urbem venimus. Antiphates terra regnabat in illa. Missus ad hunc ego sum, numero comitante duorum, vixque fuga quaesita salus comitique mihique: tertius e nobis Laestrygonis impia tinxit ora cruore suo. Fugientibus instat et agmen concitat Antiphates. Coeunt et saxa trabesque coniciunt merguntque viros merguntque carinas.
Abbreviated transcription (Latin):
Quã millũ. aut leue sit dãnũ mͥ lucis ademptẽ.
Nec &e plura ferox. me luridus occupat horror
¶S pectantem uultus. & iam nũc mea uiscera reba
In sua mersuꝵ. mentiq herebat ymago
Temporis illiꝰ qͦ uidi bina meoꝵ
Ter quater affligi socioꝵ corpora terre
Quȩ suꝑ ip̃e iacent hirsuti more leonis
Uisceraq & carnes cũq albis ossa medullis
Semianimesq artus auidã condebat ĩ aluũ.
Ne cimor inuasit. stabam sine sanguine mestus
Mandentemq uidens eiectantemq cruentas
Ore dapes & fcustra mero glomerata uomentes
Talia fingebam misero in fata parari.
¶ꝑq dies multos latitans omnemq tremiscens
Ad strepitũ. mortemq timens. cupidusq moriri.
Glande famem pellens & inmixta frondib herba.
Folus mops: expes. loetoq pene relictus
Hanc procul aspexi longo post tempore nauim.
Orauiq fugam gestu. ad littusq cucurri.
Et moui. graiumq ratis troiana recepit

Expanded text:
quam nullum aut leve sit damnum mihi lucis ademptae!” quam nullum aut leve sit damnum mihi lucis ademptae!” Haec et plura ferox; me luridus prensurum, iam nunc mea viscera rebar in sua mersurum, mentique haerebat imago temporis illius, quo vidi bina meorum ter quater adfligi sociorum corpora terrae, cum super ipse iacens hirsuti more leonis visceraque et carnes cumque albis ossa medullis semianimesque artus avidam condebat in alvum. Me tremor invasit: stabam sine sanguine maestus; mandentemque videns eiectantemque cruentas ore dapes et frusta mero glomerata vomentem talia fingebam misero mihi fata parari perque dies multos latitans omnemque tremescens ad strepitum, mortemque timens cupidusque moriri, glande famem pellens et mixta frondibus herba, solus, inops, exspes, leto poenaeque relictus hanc procul adspexi longo post tempore navem oravique fugam gestu ad litusque cucurri — et movi. Graiumque ratis Troiana recepit!
Abbreviated transcription (Latin):
Quidm tunc animi. nͥ qđ timor abstulit omnẽ
S ensum: animũq fuit. cũ uos petere alta relictꝰ
Aequora conspexi uolui inclamare. sed hosti
Prodere me timui. ur̃equoq clamor ulixis
Dene rati nocuit. uidi cum monte reuulsu
Immanem scopulum medias ꝑmisit in undas.
Uidi iteꝵ ueluti tormenti uirib acta
Uasta giganteo iaculantem saxa la certo
Et ne dep̾rimẽt fluctusue lapisue carina
ꝑtimui iam me nõ e̾e oblitus ĩ illa.
Et uero fuga uos ab acerba morte reduxit
Ile quidem tota gemebundus obambulat ethna
Pretemptatq manu siluas & luminis orbus
Rupibus incursat. fedataq brachia tabo
In mare protendens gentem execrat᷑ achiuã.
Atq ait. osiquis referat mͥ casus ulixem
Aut aliquem ex socus ĩ quem mea seuiat ira
Uiscera cuiꝰ edam. cuiꝰ uiuencia dextra
Membra mea lamem. cuiꝰ mͥ sanguis mnundet
Guttur. & elisi trepident sb̾ dentib artus

Expanded text:
Quid mihi tunc animi nisi si timor abstulit omnem Quid mihi tunc animi nisi si timor abstulit omnem sensum animumque fuit, cum vos petere alta relictus aequora conspexi? Volui inclamare, sed hosti prodere me timui: vestrae quoque clamor Ulixis paene rati nocuit. Vidi, cum monte revulsum inmanem scopulum medias permisit in undas; vidi iterum veluti tormenti viribus acta vasta Giganteo iaculantem saxa lacerto et, ne deprimeret fluctus ventusve carinam, pertimui, iam me non esse oblitus in illa. Ut vero fuga vos a certa morte reduxit, ille quidem totam gemebundus obambulat Aetnam praetemptatque manu silvas et luminis orbus rupibus incursat foedataque bracchia tabo in mare protendens gentem exsecratur Achivam atque ait: “O si quis referat mihi casus Ulixem aut aliquem e sociis, in quem mea saeviat ira, viscera cuius edam, cuius viventia dextra membra mea laniem, cuius mihi sanguis inundet guttur et elisi trepident sub dentibus artus:
Abbreviated transcription (Latin):
utd̾ra adit. nõdũ mitricis hñtia nomen.
Flic quoq substiterat post tedia longa laboꝵ
Nariciꝰ machareus comes exꝑientis uhiacis.
Desertum condam mediis in rupib ethnȩ
Noscit achimenidem. improuisoq reꝑtum
Niuere mixat᷑. quis te casus ue deus ue
Seruat achimenide. cur inquit barbara graui
Prora uehic. petit᷑ q̃ ur̃a terra carina.
alia querenti iam nõ hirsutus amictu
Nam suus & spinis consepto tegmine nullis
Fat̾ achimenides. iteꝵ poliphemon & illos
A spiciam fluidos humano sanguine rictus
Nec m ni pocior domus est. ytaciq carina¬
tͥs iminus eneam ueneror genitore: nec unꝗͥ
Esse satis potero p̾stem licet oĩa gratus.
Qđ loquor & spiro caelũq & lumina solis
Aspicio possũ ne ingratus & immemor ẽẽ¬
N ile dedit ꝙ nõ an̾ma hȩc ciclopis ⁊ ora
Uenit. & ut lumen iam nõ uitale relinquã.¬
Ut tumulo. aut certe nõ illa condar ĩ aluo.

Expanded text:
litora adit nondum nutricis habentia nomen. litora adit nondum nutricis habentia nomen. Hic quoque substiterat per taedia longa laborum Neritius Macareus, comes experientis Ulixei; desertum quondam mediis e rupibus Aetnae noscit Achaemeniden improvisoque repertum vivere miratus “qui de casusve deusve servat, Achaemenide? cur” inquit “barbara Graium prora vehit? petitur vestra quae terra carina?” Talia quaerenti iam non hirsutus amictu, iam suus et spinis conserto tegmine nullis, fatur Achaemenides: “Iterum Polyphemon et illos adspiciam fluidos humano sanguine rictus, hac mihi si potior domus est Ithacique carina, si minus Aenean veneror genitore nec umquam esse satis potero, praestem licet omnia, gratus. Quod loquor et spiro caelumque et sidera solis respicio, possimne ingratus et impius esse? Ille dedit, quod non anima haec Cyclopis in ora venit, et ut iam nunc lumen vitale relinquam, aut tumulo aut certe non illa condar in alvo.
Abbreviated transcription (Latin):
Ostendens cumulũ. quot haberet corpora pulu
Tot mͥ natales conting̾e uana rogauti¬
ł excidit ut peterem iuuenes qͦq protinꝰ annos.
Nos tñ illem dabat ȩternamo iuuenta
Siuenerem paterer. contempto numine phebi
Innuba ꝑmaneo sed iam foelicior aetas
Tagai le i creen uiloco gridu uenit cegra senect
Quȩ pacienda diu est. nam iam mͥ secula septe
Acta uides. suꝑest numeros ut pulius ȩquem
ercentũ messes: tercentum musta uidere.
Nempꝰ erit cũ me de tanto corpore paruam
Nonga dies faciet consumptaq membra senecta
Ad minimu redigent᷑ onus: nec amata uidebor
Nec placuisse deo phebus quoq forsitan ip̃e
A el nõ agnoscet. uel dilexisse negabit
sq adeo mutata ferar. nulliq uidenda
oce tñ noscat. uocem mͥ fata relinquẽt̃.
Alia conuexu ꝑ iter memorante sibilla
DSedib euboicam stiguis emergit ĩ urbem¬
De Froiꝰ eneas. sacrisq ex more uitatis

Expanded text:
ostendi cumulum: quot haberet corpora pulvis, ostendi cumulum: quot haberet corpora pulvis, tot mihi natales contingere vana rogavi; excidit, ut peterem iuvenes quoque protinus annos. Hos tamen ille mihi dabat aeternamque iuventam, si venerem paterer: contempto munere Phoebi innuba permaneo; sed iam felicior aetas terga dedit, tremuloque gradu venit aegra senectus, quae patienda diu est nam iam mihi saecula septem acta vides: superest, numeros ut pulveris aequem, ter centum messes, ter centum musta videre. Tempus erit, cum de tanto me corpore parvam longa dies faciet consumptaque membra senecta ad minimum redigentur onus: nec amata videbor nec placuisse deo; Phoebus quoque forsitan ipse vel non cognoscet vel dilexisse negabit: usque adeo mutata ferar, nullique videnda, voce tamen noscar; vocem mihi fata relinquent.” Talia convexum per iter memorante Sibylla sedibus Euboicam Stygiis emergit in urbem Troius Aeneas sacrisque ex more litatis
Abbreviated transcription (Latin):
EParuit eneas & formidabilis orci
Uiditopes atauosq suos umbramq senile
Magnanimi anchis&. dicit quoq iura locoꝵ
Quet nonis essent adeunda ꝑicula bellis
Inde ferens lassos aduerso tramite passus
Cum duce cumea fallit sermone laborem
Dũq iter horrendum ꝑ opaca crepuscula cari
Seu dea cu presens. seu diis gratissima dixit
Numinis instar eris semꝑ m meq fatebor
Munꝰ habere tuũ. q̃ me loca mortis adire
Quȩ loca me uise uoluisti euadere mortis.
pro quibuis aereas meritis euectus ad auras
Templa tibi statuam. tribuam tibi thuris honore¬
¶ Respicit hanc uates: & suspiratib haustis
Nec dea sum dixit: nec sacri thuris honore
Humanum dignare caput. neu nescius erres
Luoe aterna mͦ carituraq fine dabat᷑
Simea uirginitas phebo patuisset amanti.
Dũ m̃ hancͦ sꝑat. dũ p̃corrũpere ddonis
Ne cupit. elige ait uirgo cumea qđ optes
Optatis pociere tuis: ego pulueris hausti

Expanded text:
Paruit Aeneas et formidabilis Orci Paruit Aeneas et formidabilis Orci vidit opes atavosque suos umbramque senilem magnanimi Anchisae; didicit quoque iura locorum, quaeque novis essent adeunda pericula bellis. Inde ferens lassos adverso tramite passus cum duce Cumaea mollit sermone laborem. Dumque iter horrendum per opaca crepuscula carpit, “seu dea tu praesens, seu dis gratissima” dixit, “numinis instar eris semper mihi meque fatebor muneris esse tui, quae me loca mortis adire, quae loca me visae voluisti evadere mortis. Pro quibus aerias meritis evectus ad auras templa tibi statuam, tribuam tibi turis honores.” Respicit hunc vates et suspiratibus haustis “nec dea sum” dixit “nec sacri turis honore humanum dignare caput; neu nescius erres, lux aeterna mihi carituraque fine dabatur, si mea virginitas Phoebo patuisset amanti. Dum tamen hanc sperat dum praecorrumpere donis me cupit, “elige” ait, “virgo Cumaea, quid optes: optatis potiere tuis.” Ego pulveris hausti
Abbreviated transcription (Latin):
Nembraq contraxit naresq a fronte remissas
Contudit. & rugis perarauit anilib ora.
Totaq uelatos flauenti corpora uillo
Misit in has sedes. nec ñõ prius abstulit usum
Uerboꝵ &e natȩ dira ad ꝑiuria linguę.
Posse queri tantũ rauco stridore reliꝗt
¶Fas ubi p̃terut. & parthonopeia dextra
Moenia deseruit leua de parte canori
Tolide tumulu. & loca foeta palustrib uluis
Littora cumaꝵ uiuacisq antra sibillȩ
Intrat. & ut manes adeat ꝑ auerna pr̃nos
Orat. at illa diu uultum tellure moratu
Erexit. tandemq deo furibunda recepto
Magna petis dixit uix factis maxime cuiꝰ
Dectera ꝑ ferrum est. pietas spectata ꝑ ignes.
Pone tñ troyane metum. pociere petitis.
Elisiasq domos. & regna nouissima mundi
Me duce cognosces simulacraq cara parentis.
Inuia uictuti nulla est uia. dixit. & auro
F uigentem ramũ silua iunonis auerne
Monstrauit. iussitq suo diuellere truncho.

Expanded text:
membraque contraxit naresque a fronte resimas membraque contraxit naresque a fronte resimas contudit et rugis peraravit anilibus ora totaque velatos flaventi corpora villo misit in has sedes nec non prius abstulit usum verborum et natae dira in periuria linguae: posse queri tantum rauco stridore reliquit. Has ubi praeteriit et Parthenopeia dextra moenia deseruit, laeva de parte canori Aeolidae tumulum et, loca feta palustribus undis, litora Cumarum vivacisque antra Sibyllae intrat, et ut manes veniat per Averna paternos, orat. At illa diu vultum tellure moratum erexit tandemque deo furibunda recepto “magna petis” dixit, “vir factis maxime, cuius dextera per ferrum est, pietas spectata per ignes. Pone tamen, Troiane, metum: potiere petitis Elysiasque domos et regna novissima mundi me duce cognosces simulacraque cara parentis. Invia virtuti nulla est via!” Dixit et auro fulgentem ramum silva Iunonis Avernae monstravit iussitque suo divellere trunco.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quan Ox eadem teueras fuerat mersura carmal¬
¶Quanc ubi troyanȩ remis: auidamq caribdim
Qy mrere rtates cum iam prope liitus adessent
Neueonium libicas uento referunt᷑ ad horas.¬
L ittoipit eneam illic animoq domoq¬
S illa bene discidiũ phrigii latura mariti
Sidonis. inq pira. sacri sub ymagine facta
Incubuit ferro. deceptaq decipit omnes.
¶Rursus harenosȩ fugiens noua moenia terrȩ
Ad sedes ericis fidumq relatus acestem
Sacrificat. tumulũq sui genitoris honorat.
Quasq rates yris iunonia pene cremarat
Soluit. & ypotade regnũ terrasq calenti
Sulfure fumantes. acheloydũq relinquid
Sirenum scopulos: orbataq preside pͥinus
Inarimen. procitemq legit. steriliq locatas
Colle phitecusas habitantũ nõe dictas.
¶Quippe deum genitor fraudem & piuria qͦndã
Cicropidum exosus gentisq admissa dolos ȩ
In deforme uiros animal mutauit ut idem
Dissimiles homini possent similesq inderi.

Expanded text:
 mox eadem Teucras fuerat mersura carinHunc ubi Troianae remis avidamque Charybdim evicere rates, cum iam prope litus adesset Ausonium, Libycas vento referuntur ad oras. Excipit Aenean illic animoque domoque non bene discidium Phrygii latura mariti Sidonis; inque pyra sacri sub imagine facta incubuit ferro deceptaque decipit omnes. Rursus harenosae fugiens nova moenia terrae ad sedes Erycis fidumque relatus Acesten sacrificat tumulumque sui genitoris honorat; quasque rates Iris Iunonia paene cremarat, solvit et Hippotadae regnum terrasque calenti sulphure fumantes Acheloiadumque relinquit Sirenum scopulos, orbataque praeside pinus Inarimen Prochytenque legit sterilique locatas colle Pithecusas, habitantum nomine dictas. Quippe deum genitor, fraudem et periuria quondam Cercopum exosus gentisque admissa dolosae, in deforme viros animal mutavit, ut idem dissimiles homini possent similesque videri,
Abbreviated transcription (Latin):
Spgit. & obscurũ uerboꝵ ambage nouoꝵ
Fex nouies carmen magico de murmurat ore.
Ed cilla uenit. mediaq tenus descenderat aluo.
Cum sua fedari latrantib inguina monstris
Aspicit. ac primo credens non corporis illas
Esse sui partes refugitꝰ abigitq timetq
Ora proterua canum. sed quos fugit attrahit una
Cerbereos rictus pro partib inuenit illis.
Statq canũ rapies subiectaq terga feraꝵ
Inouinibus truncis uteroq extante cohercet
Fleuit amans glaucus nimiumq hostiliter use
dib herbaꝵ Fugit connubia circes.
Ila loco mansit cũq est data copia primũ
Pnicirces odium sociis spoliauit ulixem.
Here eadem teucras fuerat mersura carinas

Expanded text:
spargit et obscurum verborum ambage novorum spargit et obscurum verborum ambage novorum ter noviens carmen magico demurmurat ore. Scylla venit mediaque tenus descenderat alvo, cum sua foedari latrantibus inguina monstris adspicit ac primo credens non corporis illas esse sui partes refugitque abigitque timetque ora proterva canum, sed quos fugit, attrahit una pedumque, Cerbereos rictus pro partibus invenit illis: statque canum rabie subiectaque terga ferarum inguinibus truncis uteroque exstante coercet. Flevit amans Glaucus nimiumque hostiliter usae viribus herbarum fugit conubia Circes; Scylla loco mansit cumque est data copia primum, in Circes odium sociis spoliavit Ulixen; mox eadem Teucras fuerat mersura carinas
Abbreviated transcription (Latin):
Redde uices. unoq duas ulciscere facto.
¶T alia temptanti priꝰ inꝗt ĩ aquore frond
Glaucus & in sũmis nascent᷑ montib alge
Sospite qͣ silla nr̃i mittent᷑ amores.
Undignata dea est. & ledere quatenus ĩp
Non p̾oterȩat. nec uellet amans irascitiluis
Quȩ sibi p̃lata est. ueneĩsq offensa repu
Protinus horrendis in famia gramina sios
Conterit. & tritis hecateia carmina mi
Cerulaq induit᷑ uelamina ꝑq feraꝵ
Aomen adulantum media procedit ab i¬
Oppositumq petens contra ⁊ anclcia sau
Region ingreditur feruentes aestib und
Inͦ quib ut solida ponit uestigia terra.
Summaq decurrit pedib suꝑ equora siccis.
¶Paruus erat gurges curuos sinuatus ĩ arcus
Qrata quies dille. quo se referebat ab estu
Etmaris & cali medio cũ plurimꝰ orbe
Solerat & minimas a uertice fecerat umbras.
Nunc dea preuiciat. portentificisq uenenis
Inquinat. hic pressos latices radice nocenti

Expanded text:
redde vices unoque duas ulciscere facto!” redde vices unoque duas ulciscere facto!” Talia temptanti “prius” inquit “in aequore frondes” Glaucus “et in summis nascentur montibus algae, sospite quam Scylla nostri mutentur amores!” Indignata dea est, et laedere quatenus ipsum non poterat nec vellet amans, irascitur illi, quae sibi praelata est, venerisque offensa repulsa protinus horrendis infamia pabula sucis conterit et tritis Hecateia carmina miscet caerulaque induitur velamina perque ferarum agmen adulantum media procedit ab aoppositumque petens contra Zancleia saxa Rhegion ingreditur ferventes aestibus undas, in quibus ut solida ponit vestigia terra summaque decurrit pedibus super aequora siccis. Parvus erat gurges, curvos sinuatus in arcus, grata quies Scyllae; quo se referebat ab aestu et maris et caeli, medio cum plurimus orbe sol erat et minimas a vertice fecerat umbras. Hunc dea praevitiat portentificisque venenis inquinat, hic pressos latices radice nocenti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quanta sit herbaꝵ titani potentia nulli
¶Neue mei nõ nõta tibi sit cã furoris
Littore in ytalico mesenia moenia contra
S illa m uisa est. Pudor est promissa p̃cesq
Blandiciasq meas contemptaꝙ uerba referre.
At tu siue aliquod regnũ est ĩ carmine carmen
Ore moue sacro. siue expugnantior herba est
Utere temptatis oꝑose uiribꝰ herbȩ.
Ne medeare m sanesq hec uulnera mando.
Fine opus est nullo. ꝑtem ferat illa caloris.
¶At circe neq .N. Flãmis ht̃ aptius ulla
Talib ingenium seu cã est huiꝰ ĩ ip̃a.
Seu uenus indicio facit hoc offensa p̃rno.
Optantemq eadem pariliq cupidine captã.
Dignus eras. ultro poteras certeq rogari.
Q si spem dederis mͥ crede rogaberis ultro.
Neu dubites. adsitq tuȩ fiducia formȩ.
En ego cum dea sim nitidi cum filia solis
Carmine cũ tm̃ quantum quoq gramĩe possũ
Ut tua sim uoueo. sꝑnentem sꝑne. Seq̃nti

Expanded text:
Quanta sit herbarum, Titani, potentia, nulliQuanta sit herbarum, Titani, potentia, nulliNeve mei non nota tibi sit causa furoris: litore in Italico, Messenia moenia contra, Scylla mihi visa est; pudor est promissa precesque blanditiasque meas contemptaque verba referre. At tu, sive aliquod regnum est in carmine, carmen ore move sacro, sive expugnantior herba est, utere temptatis operosae viribus herbae. Nec medeare mihi sanesque haec vulnera mando, fineque nil opus est: partem ferat illa caloris.” At Circe neque enim flammis habet aptius ulla talibus ingenium, seu causa est huius in ipsa, seu Venus indicio facit hoc offensa paterno optantemque eadem parilique cupidine captam. Dignus eras ultro poteras certeque rogari, et, si spem dederis, mihi crede, rogaberis ultro. Neu dubites adsitque tuae fiducia formae: en ego, cum dea sim, nitidi cum filia Solis, gramine cum tantum, tantum quoque carmine possim, ut tua sim, voveo; spernentem sperne, sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ postqͣ redeunt alium me corpore toto
Ac fueram̃ nuꝑ. neq eundem mente recepi.
Cȩsariemq meam quam longa ꝑ equora uerro
Ingentesq humeros & cerula brachia uidi.
Cruraq pennigero curuata nouissima pisce
Quid tñ hȩc species: ꝗd diis placuisse marinis
Quid iuuat ẽe dm̃ si tu nõ tangeris istis
Talia dicentem dictuꝵ plura Reliquit
Scilla deum. furit ille. irritatq repulsa
Prodigiosa petit titanidos atria circes¬
Amq giganteis iniectam faucib ethnam
Aruaq ciclopum: ꝗd rastra: ꝗd usus aratri
Nescia nec ꝗcꝗͣ iunctis debentia bobus
liquerat euboicus tumidaꝵ cultor aquaꝵ
Ausonie siculeq tenet confinia terrȩ.
Ende manu magna tirenaꝑ equota uectus
Nerbiferos adiit colles atq atria glaucus
Sole sate circes uariaꝵ plena feraꝵ
¶Quam simul aspexit. dicta acceptaq salute
Tiua dei miserere precor. nam sola leuare
Tu potes hunc dixit uidear mõ dignus amores

Expanded text:
Quae postquam rediit, alium me corpore toto Quae postquam rediit, alium me corpore toto ac fueram nuper, neque eundem mente recepi. caesariemque meam, quam longa per aequora verro, ingentesque umeros et caerula bracchia vidi cruraque pinnigero curvata novissima pisce. Quid tamen haec species, quid dis placuisse marinis, quid iuvat esse deum, si tu non tangeris istis?” Talia dicentem, dicturum plura, reliquit Scylla deum; furit ille inritatusque repulsa prodigiosa petit Titanidos atria Circese Giganteis iniectam faucibus Aetnen arvaque Cyclopum, quid rastra, quid usus aratri nescia nec quicquam iunctis debentia bubus,liquerat Euboicus tumidarum cultor aquaruAusoniae Siculaeque tenet confinia terrae. Inde manu magna Tyrrhena per aequora raptus herbiferos adiit colles atque atria Glaucus Sole satae Circes, variarum plena ferarum. Quam simul adspexit, dicta acceptaque salute, “diva, dei miserere, precor! nam sola levare tu potes hunc,” dixit “videar modo dignior esse!
Abbreviated transcription (Latin):
Res similis ficte. sed mihi fingere prodest
Gramine contacto coepit mea preda moiĩ
Et motare latus terraq uti in aquore inti.
Dũq moror mirorq simul fugit oĩs in undas
Turba suas. dominũq nouũ lictusq relinquũt.
Obstupui. dubitoq diu.cãq requiro
Num deus hoc aliquis. Num succus fecerit herbȩ
Pabula decerpsi. decerptaq dente momordi
Uix bñ cohiberant ignotos guituta succos
Cum subito trepidare intus precordia sensi
Alteriꝰq rapi naturȩ pectus amore.
N ec potui restare diu. repetendaq nunꝗͣ
Terra uale dixi. corpusq sub aquora mersi.
Dii maris exceptum socio dignant᷑ honore
Utq mͥ quecunq feram mot̾talia demãt
Occeanum thethimq rogant. ego lustror ab illis.
Et purgante nefas nouies mͥ carmine dicto
Pectora fluminib iubeor supponẽ centu.
Nec mora. diuersis lapsi de partib amnes.
Totaq uertunt᷑ supra caput ȩquora nr̃m.¬

Expanded text:
Res similis fictae sed quid mihi fingere prodest?: Res similis fictae sed quid mihi fingere prodest?: gramine contacto coepit mea praeda moveri et mutare latus terraque, ut in aequore, niti. Dumque moror mirorque simul, fugit omnis in undas turba suas dominumque novum litusque relinquunt. Obstipui dubitoque diu causamque requiro, num deus hoc aliquis, num sucus fecerit herbae. pabula decerpsi decerptaque dente momordi. Vix bene combiberant ignotos guttura sucos, cum subito trepidare intus praecordia sensi alteriusque rapi naturae pectus amore, nec potui restare diu “repetenda” que “numquam terra, vale!” dixi corpusque sub aequora mersi. Di maris exceptum socio dignantur honore, utque mihi quaecumque feram mortalia, demant, Oceanum Tethynque rogant: ego lustror ab illis, et purgante nefas noviens mihi carmine dicto pectora fluminibus iubeor supponere centum; nec mora, diversis lapsi de partibus amnes totaque vertuntur supra caput aequora n
Abbreviated transcription (Latin):
Pectimuitq lupos ꝗͣuis presset i illis.
Ecce licaomię proles ignata parentis
Archas adest terquinq ferens natalib annos.
Dũq feras sequitur dum saltus eligit aptos
N exilibq plagis siluas erimantidos ambit.
Incidit ĩ matrem quę restitit archade uiso.
Et cognoscenti similis fuit. ille tefugit.
Immotosq oculos i se sine fine tenentem
Nunc in mole sedens moderabar harundine linũ.
¶Sunt uiridi prato confinia littora. quoꝵ
Altera pars undis. pars altera cingit᷑ herbis.
Quas neq cornigere morsu lesere iuuencȩ.
Nec placide carpsistis oues. hirteue capelle
Non apis inde tulit collectos sedula flores.
Non data sunt capiti genialia serta. nec unqͣ
Falcifere secuere maniis. ego primꝰ in illo
Cespite consedi dũ lina madentia sicco.
Utq recenserem captiuos ordine pisces
Insuꝑ imposui. quos aut ĩ retia casus
Aut sua credulitas in aduncos egerat hamos.

Expanded text:
Pertimuitque lupos, quamuis pater esset in illis. Pertimuitque lupos, quamuis pater esset in illis. Ecce, Lycaoniae proles ignara parentis, Arcas adest, ter quinque ferens natalibus annos; Dumque feras sequitur, dum saltus eligit aptos Nexilibusque plagis siluas Erymanthidos ambit, Incidit in matrem, quae restitit Arcade uiso Et cognoscenti similis fuit; ille refugit Immotosque oculos in se sine fine tenentem nunc in mole sedens moderabar harundine linum. Sunt viridi prato confinia litora, quorum altera pars undis, pars altera cingitur herbis, quas neque cornigerae morsu laesere iuvencae, nec placidae carpsistis oves hirtaeve capellae; non apis inde tulit conlectos semine flores, non data sunt capiti genialia serta, neque umquam falciferae secuere manus; ego primus in illo caespite consedi, dum lina madentia sicco, utque recenserem captivos ordine pisces, insuper exposui, quos aut in retia casus aut sua credulitas in aduncos egerat hamos.
Abbreviated transcription (Latin):
Qua tibi. quaq placet nr̃o importuma marito.
¶Dixit. & arreptã prensis a fronte capillis
Strauit humi prona. tendebat brachia supplex
Braçchia cepetunt nigris horrescere uillis.
Cutuariq manꝰ. & aduncos crescere ĩ ungues.
Officioq pedũ fungi. laudataq ꝯdam
Orra ioui lato fieri deformia ritu.
Neue preces aios & uerba precantia flectant
Posse loqui eripitut: uox iracunda minaxq
Plenaq terroris rauco de guiture fertut.
Mens antiqua manet. facta quoq mansit ĩ ursa
Assiduoq suos gemitu testata dolores
Qualescũq manꝰ ad cęlum & sidera tollit.
Ingratũq iouem nequeat cum dicere sentit.
¶d quotiens sola no ausa quiescere silua
Ante domũ ꝯdamq sius errauit ĩ agris.
N & quõt ꝑsaxa canũ lattatib acta est.
U enatrixq metu uenantũ tercita fugit.
Scaepe feris latuit uisis oblita quid esset.
Utsaq conspectos ĩ montib horruit ursos

Expanded text:
Qua tibi quaque places nostro, importuna, marito. Qua tibi quaque places nostro, importuna, marito. Dixit et arreptam prensis a fronte capillis Strauit humi pronam. Tendebat bracchia supplex; Bracchia coeperunt nigris horrescere uillis Curuarique manus et aduncos crescere in ungues Officioque pedum fungi laudataque quondam Ora Ioui lato fieri deformia rictu. Neue preces animos et uerba precantia flectant, Posse loqui eripitur; uox iracunda minaxque Plenaque terroris rauco de gutture fertur. Mens antiqua tamenfacta quoque mansit in ursa Assiduoque suos gemitu testata dolores Qualescumque manus ad caelum et sidera tollit Ingratumque Iouem, nequeat cum dicere, sentit. Ah! quotiens, sola non ausa quiescere silua, Ante domum quondam suis errauit in agris! Ah! quotiens per saxa canum latratibus acta est Venatrixque metu uenantum territa fugit! Saepe feris latuit uisis, oblita quid esset, Vrsaque conspectos in montibus horruit ursos
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ dea uenatu fraternis languida flãmis
Nacta nemꝰ gelidum. de qͦ cũ murmure labens
Ibat &e attritas uersabat riuus arenas.
¶t loca laudauit sũmas pede contigit undas
His quoq laudatis procul ẽ ait arbiter oĩs.
Nuda suꝑfusis tingamꝰ corpora limphis.
Paͬtasis erubuit. cunctȩ uelamina ponũt.
Una moras querit. dubitãti uestis adempta est.
QQua posita nudo patuit cũ corpore crimen.
¶Attonitȩ maniboq uterũ celare uolenti
I procul hinc dixit nec sactos pollue fontes
Cinthia. Deq suo iussit discedere cȩtu.
Senserat hoc olim magni matrona tonantis.
Distuleratq graues ĩ idonea tempora penas.
Causa morę nulla est ce iam puer archas idip̃m
ndoluit iuno fuerat de pellice natus.
Quo simul aduertit seua cũ lumine mentem
Seilicet hoc & restabat adu̾tera dixit
Ut fecunda fores fieretq miuria partu
Nota. iouisq mei testatũ dedecus esset.
Haud impine feres. adimam tibi nanq figura

Expanded text:
Cum dea, uenatrix fraternis languida flammis, Cum dea, uenatrix fraternis languida flammis, Nacta nemus gelidum, de quo cum murmure labens Ibat et attritas uersabat riuus harenas. Vt loca laudauit, summas pede contigit undas; His quoque laudatis: “Procul est” ait “arbiter omnis; Nuda superfusis tingamus corpora lymphis.” Parrhasis erubuit; cunctae uelamina ponunt; Vna moras quaerit; dubitanti uestis adempta est, Qua posita nudo patuit cum corpore crimen. Attonitae manibusque uterum celare uolenti: “I procul hinc” dixit “nec sacros pollue fontis,” Cynthia deque suo iussit secedere coetu. Senserat hoc olim magni matrona Tonantis Distuleratque graues in idonea tempora poenas. Causa morae nulla est et iam puer Arcasid ipsum Indoluit Iuno fuerat de paelice natus. Quo simul obuertit saeuam cum l“scilicet hoc etiam restabat, adultera” dixit, “ut fecNota? Iouisque mei testatum dedecus esset? Haud impune feres; adimam tibi namque figuram?
Abbreviated transcription (Latin):
Et precibuis spretis fugisse petauia nimphã
Doner menosi palidam lidoms ad anem
Uenerat hic illã cũsũ impedientib undis
Ut semurarent liquidas orasse sotores
Panaq cũ pressõ sibi iam siringa putaret
Corpote ꝑto numphe calamos tenuisse palustres
Unde pedem referens pene est oblita pharettam
Tollere cum telis: & quem suspenderat arcum.
¶Ecce suo comitata choro dictona ꝑ altum
Menalon ingrediens & cȩde suꝑba feraꝵ
Aspicit hanc. uisamq uocat. clamata refugit.
Et timuit primo ne iupiter e̾et ĩ illa.
Qed postqͣ pariter ninphas incedere uidit
Sensit abesse dolos. numerũq accessit ad har.
Meu ouam difricile crimen nõ prodere uultu.
Uix oculos attollit humo. nec ut añ solebat
Iuncta deę lateri. nec toto ẽ agmine pͥma.
Sed silet. & lesi dat signa rubore pudoris.
Et nisi ꝙ uirgo est poterat sentire diana
Mille notis culꝑam. nimphȩ sensisse ferunt᷑.
COrbe resurgebant lunaria cornua nono:

Expanded text:
Et precibus spretis fugisse per auia nympham, Et precibus spretis fugisse per auia nympham, Donec harenosi placidum Ladonis ad amnem Venerat; hic illam cursum impedientibus undis, Vt se mutarent, liquidas orasse sorores; Panaque, cum prensam sibi iam Syringa putaret, Corpore pro nymphae calamos tenuisse palustresVnde pedem referens paene est oblita pharetram Tollere cum telis et,quem suspenderat,arcum. Ecce suo comita choro Dictynna per altum Maenalon ingrediens et caede superba ferarum Aspicit hanc uisamque uocat; clamata refugit Et timuit primo, ne Iuppiter esset in illa. Sed postquam pariter nymphas incedere uidit, Sensit abesse dolos numerumque accessit ad harum. Heu quam difficile est crimen non prodere uultu! Vix oculos attollit humo nec, ut ante solebat, Iuncta deae lateri nec toto est agmine prima; Sed silet et laesi dat signa rubore pudoris; Et, nisi quod uirgo est, poterat sentire Diana Mille notis culpam; nymphae sensisse feruntur. Orbe resurgebant lunaria cornua nono,
Abbreviated transcription (Latin):
Nerba loco est aptamq uicies pastorib ubrã
Sedit athlantiades ⁊ euntẽ multa loquendo
Detinuit sermone diem iunctisq canendo
Uincere arundinib seruantia lumina temptat.
¶ILe tãpugnat molles euincere sõnos
Et quis sopor est oculoꝵ parte receptus
Parte tñ uigilat. querit queq nanq reperta
Fistula nũꝑ erat qua sit ratione reperta
Tum dens archadie gelidis ĩ montib ĩquit
Inter amadriadas celeberrima non acrinas
Haias una fuit nimphę siringa uocabat
Non semele satiros ecluserat illa sequentes.
Et quosciq deos umbrosaq silua fecaxq
Pus ht orticiam studiis ip̃amq colebat
Uirginitate deam ritu quoq cmita dianę:
Faileret & posset credi latonia. sinõ
Corneus hinc arcus. si nõ foret aureus illi.
Sic cioq fallehat. Redeuntẽ colle liceo
Pan indet hãc pinuq caput p̾cintus acuta
Talia uerba refert restabat uerba referre

Expanded text:
Herba loco est aptamque uides pastoribus umbram.” Herba loco est aptamque uides pastoribus umbram.” Sedit Atlantiades et euntem multa loquendo Detinuit sermone diem iunctisque canendo Vincere harundinibus seruantia lumina temptat. Ille tamen pugnat mollis euincere somnos Et, quamuis sopor est oculorum parte receptus, Parte tamen uigilat. quaerit quoque - namque reperta Fistula nuper erat - qua sit ratione reperta. Tum deus: “Arcadiae gelidis in montibus” inquit “Inter Hamadryadas celeberrima Nonacrinas Naias una fuit; nymphae Syringa uocabant. Non semel et satyros eluserat illa sequentes Et quoscumque deos umbrosaque silua feraxque Rus habet. Ortygiam studiis ipsamque colebat Virginitate deam; ritu quoque cincta Dianae Falleret et posset credi Latonia, si non Corneus huic arcus, si non foret aureus illi. Sic quoque fallebat. Redeuntem colle Lycaeo Pan uidet hanc pinuque caput praecinctus acuta Talia uerba refert...” restabat uerba referre
Abbreviated transcription (Latin):
N ec finire licet tantos mͥ morte dolores
Sed nocet ẽẽ dm̃ p̃clusaq ianua leti
Aeternũ nr̃os luctus extendit ĩ euũ.
Calia merenti stellatus sũmouet argus.
Freptamq pr̃i diuersa ĩ paschua nat᷑a
Abstrahit. ip̃e procul montis sublime cacumen
Oecupat. uñ sedens partes speculat᷑ ĩ omnes.
¶N ec supũ rector mala tanta foronidos ultra
Ferre potest. natũq uocat que lucida partu
Elcias enixa est. letoq det imꝑat argũ.
Carua mota est alas pedibo uirgãq potenti
Sõnifera supsisse manu tegime̾nq capillis.
¶Hȩc ubi disposuit patria ioue natus ab arce
Desilit in terras illic tegimenq remouit
Et posuit pennas tanturio uirga retente est
Hac agitut pastor ꝑ deris mita capellas.
¶Dum uchit adluctas & strictis cantat auenis
Uoce noue captus custos iinoni artis
Quiscniis es hec potetis mecũ cosistere saxo
Argus ait neq.n. pecori fecũdier ullo

Expanded text:
Nec finire licet tantos mihi morte dolores; Nec finire licet tantos mihi morte dolores; Sed nocet esse deum praeclusaque ianua leti Aeternum nostros luctus extendit in aeuum.” Talia dicenti stellatus summouet Argus Ereptamque patri diuersa in pascua natam Abstrahit. Ipse procul montis sublime cacumen Occupat, unde sedens partes speculatur in omnes. Nec superum rector mala tanta Phoronidos ultra Ferre potest natumque uocat, quem lucida partu Pleias enixa est, letoque det imperat Argum. Parua mora est alas pedibus uirgamque potentem Somniferam sumpsisse manu tegimenque capillis; Haec ubi disposuit, patria Ioue natus ab arce Desilit in terras. Illic tegmenque remouit Et posuit pennas; tantummodo uirga retenta est. Hac agit, ut pastor, per deuia rura capellas, Dum uehit adductas, et structis cantat auenis. Voce nouae captus custos Iunonius artis: “Quisquis es, hoc poteris mecum considere saxo” Argus ait “neque enim pecori fecundior ullo
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cui place̾as inquire tamen. no incola montis
Non ego sum pastor. nõ hic armenta gregesq
Horridus obseruo. nescis temeraria n̾escis
Et patitur tangi seq admirantib offert.
De terptas senor porrexetat ynachꝰ herbas.
Illa manus lambit. patriisq dat oscula palmis.
Nec retinet lactimas. s si mo uerba sequãt᷑
Oret opem nomenq suũ casusq loquat᷑.
Cittera pro uerbis quã pes ĩpuluẽ duxit
Corporis ĩdiciũ mutati triste pegit.
¶Ne miserũ exclamat p̃r ynachꝰ. inq gem̃tes
Cornibus & niueȩ pendent ceruice uiuente.
Ne misetũ ingeminat. tu ne es qͣsita ꝑ oẽs
Nata mͥ terras. tu nõ inuenta reperta es.
Luctus erat leuior retices nͨ mutua nr̃is
Dicta refers. alto tantũ suspiria ducis
Pectore. qđq unum potes ad ma uerba remugis.
At tibi ego ignarus thalamos tedasq patabã.
Spesq fit generi mͥ pͥma. secunda nepotũ
De grege nunc tibi uir ⁊ de grege natꝰ hnd̾.

Expanded text:
Cui placeas, inquire tamen. Non incola montis, Cui placeas, inquire tamen. Non incola montis, non ego sum pastor, non hic armenta gregesque horridus observo. Nescis, temeraria, nescis Et patitur tangi seque admirantibus offert. Decerptas senior porrexerat Inachus herbas; Illa manus lambit patriisque dat oscula palmis Nec retinet lacrimas, et si modo uerba supersint, Oret opem nomenque suum casusque loquatur. Littera pro uerbis, quam pes in puluere duxit, Corporis indicium mutati triste peregit. “Me miserum!” exclamat pater Inachus inque gementis Cornibus et niueae pendens ceruice iuuencae, “Me miserum!” ingeminat “Tune es quaesita per omnes, Nata, mihi terras? Tu non inuenta reperta es Luctus erat leuior. Retices nec mutua nostris Dicta refers; alto tantum suspiria ducis Pectore, quodque unum potes, ad mea uerba remugis. At tibi ego ignarus thalamos taedasque parabam Spesque fuit generi mihi prima, secunda nepotum. De grege nunc tibi uir et de grege natus habendus