comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã septua ginta operati sunt latinȩ ueritati reddideris quae indiuersis codicib
ita uari a est ut tollorari uix possit &ita suspecta neingreco aliuo inuenia tudicin
de aliquuid proferre aut ꝓbare dubi temus breuem pitabam futuramhancepis¬
tulam. sed nescio quo modoita mihi dulce fatũ est inea ꝓ gore qucaesiteru nio que¬
rer sed ob secroti ꝑ dnm nepigeat adomnia respondere & prestare mihi quan tam
Nomino uere sco & beatissimopapae agustinohiero nimus in xp̃osalutẽ
tressimus epistolas in molibellosre uesperdia conum erpria num tu¬
ae dignationis accepi diuersas ut tu nominas questiones ut sentiore pre¬
hensiones eoꝵ opus culoꝵ continentes ad quassi respondere uoluero librimag¬
nitudine opuserit tamen conabor quantum facere possum modum non e¬
gredi epistule longio ris & festinati fratrimoram non facere quante tridu um

Expanded text:
quam Septuaginta operati sunt, Latinae ueritati reddideris, quae in diuersis codicibus quam Septuaginta operati sunt, Latinae ueritati reddideris, quae in diuersis codicibus ita uaria est, ut tolerari uix possit, et ita suspecta, ne in Graeco aliud inueniatur,\' ut inde aliquid proferre aut probare dubitetur. breuem putabam futuram hanc epistulam, sed nescio quo modo ita mihi dulce; factum est in ea progredi, ac si tecum loquerer. sed obsecro te per dominum, ne te pigeat ad omnia respondere et praestare mihi, quantum Domino uere sancto et beatissimTres simul epistulas, immo libellos breues per diaconum Cyprianum tuae dignationis accepi diuersas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones meorum opusculorum continentes. ad quas si respondere uoluero, libri magnitudine opus erit; tamen conabor, quantum facere possum. modum non egredi epistulae longioris et festinanti fratri moram non facere, qui ante triduum,
Abbreviated transcription (Latin):
hamo uelut mendosi tatem corrigere uolens post magnum periculum non rema¬
re sineplebe. Vnde &iam nobis uidetur aliquando tequoque in non nullisalli
potusse &ui de hoc quales sit in eis lit teris que non possunt conlatis usita tarumlin¬
guarum testimonus emendari proinde non paruas dõ gratias agimus deopere
tuo quod euangelium ex greco interp̃tatus es quia pene in omnibus nulla offen
sus fau& ꝓlatis conlatis que codicibus uol docetur facillime uel refellitur & siquae¬
dam rarissima merito mouent : Quis tamdurus est quilabori tam itili non facile
ignoscat cuiuicem laudis referre non sufficit quid tibi autem uideatur cur in
multis aliter sehabeat hebre o codicum auc toritas aliter grecoꝵ quac dicitur
septuaginta uellem dignareris aperere. Ne que enimparuum pondus hab& illa
quae sie meruit diffamari & quausos a postolos nonsolum resipsaaindicat sedeciã
te ad testatum esse memi nit acperhoc pluri mum ꝓsue rissi eam scripturam grecã

Expanded text:
iculum non remanere sine plebe. unde etiam nobis uidetur aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse et uide, hoc quale sit in eis litteris, quae non possunt conlatis usitatarum linguarum testimoniis emendari. Proinde non paruas deo gratias agimus de opere tuo, quod euangelium ex Graeco interpretatus es, quia — et paene in omnibus — nulla offenssus fauerit, prolatis conlatisque codicibus uel docetur facillime uel refellitur. et si quaedam rarissime merito mouent, quis tam durus est, qui labori tam utili non facile ignoscat, cui uicem laudis referre non sufficit? quid tibi autem uideatur, cur in multis aliter se habeat Hebraeorum codicum auctoritas, aliter Graecorum, quae dicitur - Septuaginta, uellem dignareris aperire. neque enim paruum pondus habet illa, quae sic meruit diffamari et qua usos apostolos non solum res ipsa indicat, sed etiam te adtestatum esse memini. ac per hoc plurimum profueris, si eam scripturam Graecam,
Abbreviated transcription (Latin):
tor conuincitur grecoplato libro id est lingue notissime : quis quis autem in eo qđ
exhebreo trans latumnes. aliquo in solato permotus fuerit & falsicrimen intende¬
ric uix aut num quam adhebire a testimonia peruenitur a quibus defendatur ob¬
iectum. Quod si &iam ꝑuentum fuerit. tot latinas & grecas auctoritates dam na¬
riquis suerat : Huc accedit quia&iam consulti hebrei possunt aliudrespondere
ut dilus necessarius uidearis qui &iã ipsos possis conuincere sed tamen quoiu dice
mirum sipotueris inuenire. Nam quidam frater noster ep̃s cum lectitari institu¬
iss& in ecdesi a cui p̃ est interp̃tationemtuam mouit quiddam longe aliter abs

Expanded text:
tor conuincitur Graeco prolato libro, id est linguae notissimae. quisquis autem in eo, quod tor conuincitur Graeco prolato libro, id est linguae notissimae. quisquis autem in eo, quod ex Hebraeo translatum est, aliquo insolito permotus fuerit et falsi crimen intenderit, uix aut numquam ad Hebraea testimonia peruenitur, quibus defendatur obiectum. quodsi etiam peruentum fuerit, tot Latinas et Graecas auctoritates damnari quis ferat? huc accedit, quia etiam consulti Hebraei possunt aliud respondere, ut tu solus necessarius uidearis, qui etiam ipsos possis conuincere, sed tamen. quo iudice, mirum si potueris inuenire. Nam quidam frater noster episcopus, cum lectitari instituisset in ecclesia, cui praeest, interpretationem tuam, mouit quid
Abbreviated transcription (Latin):
co autem non esse. porro in ac posteriore in pretatione que uersa est ex hebreonon
edem uerboꝵ fides occurrit. nec parum turbat cogitantam. uelcur inilla prima
tanta diligentia figantur asterisci. ut minimas &iam particulas orationis ii di¬
cent de esse codicibus grecis quae sunt inhebreis uelcur in hac altera que ex hebreis
est neglegentius hoccuratum sit eadem particulȩ locissuis inuenirentur ali quid
inde exempli gratia ponere uolui sed mihi adhoram codex defuit qui exhebreo est
uerum tamen qui a p̃ uolas ingenio non solum quid dixerim uerum &uam quid
dicere uoluerim satis ut opinor intellegis. ut causa reddita quod moue. edisse¬
ras ego sa nemallem grecas potius canonicas tenobis interp̃tani scripturas quat
agrecis ecdesiis latine ecclesi ae dissonabunt maxime quia facile contradic¬

Expanded text:
co autem non esse. porro in hac posteriore interpretatione, quae uersa est ex Hebraeo, non co autem non esse. porro in hac posteriore interpretatione, quae uersa est ex Hebraeo, non eadem uerborum fides occurrit. nec parum turbat cogitantem, uel cur in illa prima tanta diligentia figantur asterisci, ut minimas etiam particulas orationis indicent deesse codicibus Graecis, quae sunt in Hebraeis, uel cur in hac altera, quae ex Hebraeis est, neglegentius hoc curatum sit, ut hae eaedem particulae locis suis inuenirentur. aliquid inde exempli gratia ponere uolui, sed mihi ad horam codex defuit, qui ex Hebraeo est. uerum tamen, quia praeuolas ingenio, non solum, quid dixerim, uerum etiam, quid dicere uoluerim, satis, ut opinor, intellegis, ut causa reddita, quod mouet, edisseras. Ego sane mallem Graecas potius canonicas te nobis interpretari scripturas, quae a Graecis ecclesiis Latinae ecclesiae dissonabunt, maxime quia facile contradic
Abbreviated transcription (Latin):
migrauit nec eastunc ipse perferre potiut quia continuo dumproficisci disponit
epis copatum sarcina detentus. Ac de in de breui defluctus est &iam nunc mit tere
uolui ut scias intua conloquia quamolim in ardescam & quamuimpatiar quod a
me tam longe absunt sensus corporistiufer quod adirepossit ad animum amicus me¬
us mifrater dulcissime & in dñi menbris honorande In hac autem epistola hoc ad¬
do quod postea didicimus. lob ex hebreo te inter p̃tatum cumiam quandam habere¬
mus interp̃tationem tuam eius ꝓphete ex greco eloquiouersam in latinum : Vbi
tamen abste riscis notastique in hebre sunt & greco desunt. ob oliscis autem que ingn¬
co inueniuntur & in hebreo non sunt . tam mirabili diligentia ut quibus dam in locis
aduerba singula stellas significantes. uide amus cadem uerba esse in hebreo ingre¬

Expanded text:
migrauit nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo, dum proficisci disponit, migrauit nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo, dum proficisci disponit, episcopatus sarcina detentus ac deinde breui defunctus est, etiam nunc mittere uolui, ut scias, in tua conloquia quam olim inardescam et quam uim patiar, quod a me tam longe absunt sensus corporis tui, per quos adire possit ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissime et in domini membris honorande. In hac autem epistula hoc addo, quod postea didicimus Iob ex Hebraeo te interpretatum, cum iam quandam haberemus interpretationem tuam eius prophetae ex Graeco eloquio uersam in Latinum, ubi tamen asteriscis notasti, quae in Hebraeo sunt et Graeco desunt, obeliscis autem, quae in Graeco inueniuntur et in Hebraeo non sunt, tam mirabili diligentia, ut quibusdam in locis ad uerba singula stellas significantes uideamus eadem uerba esse in Hebraeo, in Grae
Abbreviated transcription (Latin):
noster crprianus dia conusper hunc certe itaspero lit terastuas ut certius in hor
diligentia incusto diendis nec a lacritas in perferendis tantum si aliquodo mome¬
reor adiuu& dñs& assit cordituo & de siderio meo ut fraternam uoluntantem¬
nulla uoluntas maior impediat. Qui a ergo iam epistolas misi nullam aut̃ tuã
postea recepi Easdem ipsasrur sus mittere uolutcredens eas non perue nisse: quo¬
si & per uenerunt acfortasse tuae potius ad me peruenire mim me potuerunt.
ea ipsa scripta que iam misistiiterum mitte si forte seruata sunt sinminus rursus
dicta quod legam. Dum tamen his respodere negaueris quodiam diuestu ex pec¬
to primas &iam quas ad te adhuc presbrter lit teras preparauerum mittendasper
quendam fratremnrm ꝓfuturum quipostea collega nobis factus iam ex hac uitate

Expanded text:
noster Cyprianus diaconus., per hunc certe ita spero litteras tuas, ut certius in hoc noster Cyprianus diaconus., per hunc certe ita spero litteras tuas, ut certius in hoc diligentia in custodiendis nec alacritas in perferendis nec fides in reddendis. tantum, si aliquo modo mereor, adiuuet dominus et adsit cordi tuo et desiderio meo, ut fraternam uoluntanulla uoluntas maior inpediat. Quia ergo duas iam epistulas misi, nullam autem tuam postea recepi, easdem ipsas rursus mittere uolui credens eas non peruenisse. quodsi et peruenerunt ac fortasse tuae potius ad me peruenire minime potuerunt, ea ipsa scripta, quae iam misisti, iterum mitte, si forte seruata sunt; sin minus, rursus dicta, quod legam, dum tamen his respondere ne graueris, quod iam diu est, ut expecto. primas etiam, quas ad te adhuc presbyter litteras praeparaueram mittendas per quendam fratrem nostrum Profuturum, qui postea collega nobis factus iam ex hac uita
Abbreviated transcription (Latin):
que uel obscurissi me sunt quedam a rectilinea dis crepare uide antur
e hoc dico non quod in operibus tuis qued am reprehendenda iam censeam : Ne que
enim lectioni eorumumquam operam dedi nec exemplariorum apud nos copia ẽ
precersolilo quioꝵ tuorum libros & quosdam cõm̃tarios in psalmos quossi uel¬
lem dis uitere nondicam ame quinihil sum sed auirorum grecoꝵ docerem inter¬
pretationibus dis crepare: ueleamice carissime ae tate filidigitate parens. Aoc
ame rogatus obserua ut quic quid mihi scripseris ad me primum facias per¬
ominouenerabili & de side raluili scoꝵ fratri & conprb̵o hie romimo agusti¬
nus indño salutem ex quo coepi ad te scripere actua scripta de side rare num¬
quam mihi melior occurrit occasio quam ut perdi seruum acministrum
fidissimum mihi que carissimum meatibi afferetur epistula qualis est filius

Expanded text:
quae uel obscurissimae sunt, quaedam a recti linea discrepare uideantur? quae uel obscurissimae sunt, quaedam a recti linea discrepare uideantur? et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda iam censeam. neque enim lectioni eorum umquam operam dedi nec horum exemplariorum apud nos copia est praeter Soliloquiorum tuorum libros et quosdam commentariolos in psalmos, quos si uellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a ueterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. uale, mi amice carissime, aetate fili, dignitate parens, et hoc a me rogatus obserua, ut, quicquid mihi scripseris, ad me primum facias perOMINO VENERABILI ET DESIDERABILI SANCTO FRATRI ET CON- PRESBVTERO HIERONVMO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Ex quo coepi ad te scribere ac tua scripta desiderare. numquam mihi melior occurrit occasio, quam ut per dei seruum ac ministrum fidelissimum mihique carissimum mea tibi adferretur epistula, qualis est filius
Abbreviated transcription (Latin):
se qui me primus ad amiutias prouocauit. quem post me orien tem in
scripturarum eruditione laecatus sum: igitur aut tuum nogatolibrum si sor¬
te non tuus est & desine flatare rescriptum ad ea que non scripsisti aut si tuus est
ingenue confitere aut si in de fensione mei aliquascripsero inteiul pasit quis
respondere compulsussum Ad dispretereate paratum eẽ ut siquid me in tuis
scriptis mouerit aut corrigere uoluero fraterne accipias: Et non solum in mea
tebeni uolentia gaui sismum sed ut hoc ipsum faciam dep̃caris. rur sum dico
quod sentio prouocassenem tacentem stimulas uideris iactarȩ doctrinã
Non est autem aetatis meae putarimali uolum ergacum. Cui magis fauere
debeo & silneuan geliis ac ꝓphetis per uersi homines inueniunt quod ni tan¬
tur rep̃hendere miraris sintuis libris & maximo inscripturarum expositione

Expanded text:
se, qui me primus ad amicitias prouocauit, quem post me orientem in se, qui me primus ad amicitias prouocauit, quem post me orientem in scripturarum eruditione laetatus sum. igitur aut tuum negato librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea, quae non scripsisti, aut, si tuus est, ingenue confitere, ut, si in defensione mei aliqua scripsero, in te culpa sit, qui prouocasti, non in me, qui respondere compulsus sum. Addis praeterea te paratum esse, ut, si quid me in tuis scriptis mouerit aut corrigere uoluero, fraterne accipias et non solum mea in te beniuolentia gauisurum, sed, ut hoc ipsum faciam, deprecans. rursum dico, quod sentio: prouocas senem, tacentem stimulas, uideris iactare doctrinam. non est autem aetatis meae putari maliuolum erga eum, cui magis fauere debeo. et si in euangeliis ac prophetis peruersi homines inueniunt, quod nitantur reprehendere, miraris, si in tuis libris et maxime in scripturarum expositione,
Abbreviated transcription (Latin):
meie ꝑ alios seripea delatasunt. Curhab& italia quod tunonsiripr sti
Quaratione poscis ut rescribam ad ea quȩ scripsisse te denegaf nec tam hebes
sum ut sidiuersa senseris me atelesumputem. sed simea comminus dictare¬
predas & rationem scriptoꝵ expetas & que scripserim e mendare compellas
erađ naΛΝΩΛΙΛΗ & oculos mihi ređdas in hocleditur amicitia in hoc
ne cessitu dinis iuraui olantur. neui deamur certare pueriliter & fautorib:
inuicem uel detractoribus nr̃is tribuere materiam contendendi: Haec scribo
quia tepure & xp̃i ane dilige re cupio nec quic quam inmente retinere quod
dist& altibiis: Non enim conuenit ut ab ad ulescentia usque ad hanc etatẽ
inmonasterio locum scis fratribus labore de sudans aliquid contra ep̃m commu¬
ni onis meae scribere audeam &eum ep̃m quem ante coepi amare quam nos¬

Expanded text:
meae per alios scripta delata sunt ? cur habet Italia, quod tu non scripsisti? meae per alios scripta delata sunt ? cur habet Italia, quod tu non scripsisti? qua ratione poscis, ut rescribam ad ea, quae scrsum, ut si diversa senseris, me a te laesum putem. Sed si mea cominus dicta reprehendas, et rationem scriptorum expetas, et quae scripserim, emendare compellas,t ad παλινωδίαν provoces, et oculos mihi reddas, in hoc laeditur amicitia, in hoc necessitudinis jura violantur. Ne videamur certare pueriliter, et fautoribus invicem vel detractoribus nostris tribuere materiam contendendi; haec scribo, quia te pure et Christiane diligere cupio nec quicquam in mea mente retinere, quod distet a labiis. non enim conuenit, ut ab adulescentia usque ad hanc aetatem in monasteriolo cum sanctis fratribus labore desudans aliquid contra episcopum communionis meae scribere audeam et eum episcopum, quem ante coepi amare quam nos
Abbreviated transcription (Latin):
serursus effecto corpore dimicare ne sime ad rescribendum frequenter impu¬
leris illius recordes historiae quod hannibalem iu ueniliter exultantem: Qum¬
tus maximus patientia sua fregerit Omnia fert aetas animum quoque sepe
ego longos cantandos uerum memint me condere soles. nunc oblita mihi tot car¬
mina uox quo que moeremiam fugit̃ & ut magis descripturis scis loquar: ber¬
⁊elli ille gala adites regis dauid beneficia omnes que deluiasiuueni deligans
filios osten dit senectu tem Haec appetere non debere nec oblata suscpere. quod
autem ui raste aduersum me librum non scripsisse ne quero mammisis se quem
non scriiseris: Sed si forte aliqua in tuis scripas repperiantur quȩ amco sensudis¬
erepeit Sonme atelesum sed ate scriptum quod tibi rectumi debatur Quaeso
ut me pauienter audias nonscripsis tilibrum & quomodo mihi prehensio nis ats

Expanded text:
se rursus effeto corpore dimicare, ne, si me ad scribendum frequenter inpuse rursus effeto corpore dimicare, ne, si me ad scribendum frequenter inpuleris, illius recorder historiae, quod Hannibalem iuueniliter exultantem Quintus Maximus patientia sua fregerit. Omnia fert aetas, animum quoque. saepe ego longos cantando puerum memini me condere soles. nunc oblita mihi tot carmina; uox quoque Moerim iam fugit. et, ut magis de scripturis sanctis loquar, Berzelli ille Galaadites regis Dauid beneficia omnesque delicias iuueni delegans filio ostendit senectutem haec appetere non debere nec oblata suscipere. Quod autem iuras te aduersum me librum non scrnon scripseris, sed, si forte aliqua in tuis scriptis repperiantur, quae a meo sensu discrepent, non me a te laesum, sed a te scriptum, quod tibi rectum uidebatur, quaeso, ut : me patienter audias. non scripsisti librum. et quomodo mihi reprehensionis a te
Abbreviated transcription (Latin):
legladium de in de illud cauelam ne ep̃o comunionis meae uiderer ꝓ caciterres¬
pon dere &aliqua in reprehendenus epistolareprehendere: Presertim cum que¬
dam in illa heretica iudicarem ad extremum netuiure expostula res & diceres
Quid enim epistulam meam uideras & note tibi manus in substriptione signa de¬
prehenderas ut tam facile amicum lederes & alterius malitiam in meã uerte¬
res contu meliam  Igitur ut ante iam scripsi aut mitte eandem epistolam tu
a scriptã manu aut senem lati tantem incellula lacessere desine: Sinautem tu¬
amuis uel ostendere uel exercere doctrinam: quae reiuuenes & desertos &
nobiles quorum rome dicuntur eẽ quam plurimi. qui pos sint & aude ant tecũ
congre di & disputatione scãrum scripturarum iugum cum ep̃o ducere Ego quion¬
dam miles nunc ueteranus & cuas & aliorum debeo laudare uictorias Non ip¬

Expanded text:
le gladium; deinde illud cauebam, ne episcopo communionis meae uiderer procaciter resle gladium; deinde illud cauebam, ne episcopo communionis meae uiderer procaciter respondere et aliqua in reprehendentis epistula reprehendere, praesertim cum quaedam in illa heretica iudicarem; ad extremum, ne tu iure expostulares et diceres: \'quid enim? epistulam meam uideras et notae tibi manus in subscriptione signa deprehenderas, ut tam facile amicum laederes et alterius malitiam in meam uerteres contumeliam?\' igitur, ut ante iam scripsi, aut mitte eandem epistulam tua subscriptam manu aut senem latitantem in cellula lacessere desine. sin autem tuam uis uel ostentare uel exercere doctrinam, quaere iuuenes et disertos et nobiles, quorum Romae dicuntur esse quam plurimi, qui possint et audeant tecum congredi et in disputatione sanctarum scripturarum iugum cum episcopo ducere. ego quondam miles nunc ueteranus et tuas et aliorum debeo laudare uictorias, non ip
Abbreviated transcription (Latin):
sine satis mirare ne queo quomodo ipsa epistola et romȩ Ritalia haberi aplens¬
que dicatur. & ad me solum non peruenerit. Cui solimissa est presorum aumi¬
dem frater si sinnius interceteros cractatus tuos dixerit se eam non in africa non
apudte sed in in sula hadra ae antehoc ferme quinque nium repperisse. dea mi¬
citia omnis tollenda suspiuo est & sicuimamico quasicum altero selo quendum ñ¬
nulli familiares mei &uasa xp̃i. quorum hic rosolimis & in sc̃is locisper magna
copia est suggerebant. non simpliciate animo factum. sed laudem at que ru¬
musculus & gloriolam populi requi rentem ut de nobis cresceres ut multi cog¬
nos cerent te ꝓuocare metimere tescrihere ut doctum me tacere ut imperitum
&c tandem reppersse quigra rulitate meae modum in poneret Ego autem ut sim¬
pliciter fatear dignationituae. primum id circo respondere nolui. qui atuamliꝗͥ¬
do epistolam noncredebam: Nec ut uulgi dequibusdam ꝓuerbium est. li tuni mel¬

Expanded text:
in Italia haberi a plerisque dicatur et ad me solum non peruenerit, cui soli missa est, praesertim cum idem frater Sisinnius inter ceteros tractatus tuos dixerit eam se non in Africa, non apud te, sed in insula Hadriae ante hoc ferme quinquennium repperisse. De amicitia omnis tollenda suspicio est et sic cum amico quasi cum altero se loquendum. nonnulli familiares mei et uasa Christi, quorum Hierosolymis et in sanctis locis permagna copia est, suggerebant non simplici a te animo factum, sed laudem atque rumusculos et gloriolam populi requirente, ut de nobis cresceres, ut multi cognoscerent te prouocare, me timere, te scribere ut doctum, me tacere ut inperitum et tandem repperisse, qui garrulitati meae modum inponeret. ego autem, ut simpliciter fatear, dignationi tuae primum idcirco respondere nolui, quia tuam liquido epistulam non credebam nec, ut uulgi de quibusdam prouerbium est, litum mel
Abbreviated transcription (Latin):
epistola tualegeremtuae indignationis indicia non tamilla de entello & deboue fal¬
so ubi mihihilariter iocari quam iracunde minariuisus esquam illud quod serio
tescripsisse satis appar&. unde supra locutus sum plusfortasse quam debui sed non
plus quam timui ubia istine fortelesus iuste ex postulares. rogo tesi fieri potest ut inter
nos que ramus & disseramus aliquid quosine amaritudine discordiae corda nr̃a
pascantur fiat : Si autem non possum dicere quid mihi emendandum uideatur

Expanded text:
epistula tua legerem tuae indignationis indicia, non tam illa de Entello et de boue lasepistula tua legerem tuae indignationis indicia, non tam illa de Entello et de boue lasso, ubi mihi hilariter iocari quam iracunde minari uisus es. quam illud, quod serio te scripsisse satis apparet, unde supra locutus sum plus fortasse, quam debui, sed non plus, quam timui, ubi aisti: Ne forte laesus iuste expostulares. rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur fiat. si au
Abbreviated transcription (Latin):
batis simul inquadnis humanis pedibus ambulans: pacem meam inquid douobis
pacem meam relinquo uobis : uiris atate maturis & in eboquio dñĩ habitantibus uo¬
bis accidere potuit. uere temptatio est ui tahumana superterram : Ei mihi qui uos alicu¬
bi simul inuenire non possum forte ut moueor ut doleo ut timeo ꝓciderem ad pedes
ur̃os. flerem quantum ualerem. rogarem quantum amarem nunc unum quem que urm
proseipso nuncutrum que ꝓ alterutro & proalus ac maxime infirmis ꝓquibus xp̃s
mortuus est qui uos tam quam intheatro uitȩhuius cum magno suipenculospectant
ne de uobis ea conscribendo spargatis quae quoniam concordantes delerm on poteritiscon¬
cordare nolitis atque concordes legere timeatis. neiterumlitigetis uerum dicoca¬
ritatitua e. nihil memagis quam hoc exemplum tre muis se cumquedam ad me in

Expanded text:
batis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: pacem meam, inquit, d o uobis, batis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: pacem meam, inquit, d o uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana super terram. ei mihi, qui uos alicubi simul inuenire non possum! forte, ut moueor, ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem, quantum ualerem, rogarem, quantum amarem, nunc unumquemque uestrum pro se ipso, nunc utrumque pro alterutro et pro aliis ac maxime infirmis, pro quibus Christus mortuus est, qui uos tamquam in theatro uitae huius cum magno sui periculo spectant, ne de uobis ea conscribendo spargatis, quae quoniam concordantes deleie non poteritis, concordare nolitis aut quae concordes legere timeatis, ne iterum litigetis. Uerum dico caritati tuae nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in
Abbreviated transcription (Latin):
dere curro ad illa uerbo epistolȩ tuae dul cissima scique desiderii plenissima
& ea facio uicis simmea utinam mereremur conplexustuos & conlatione mu¬
tua uel docere mus aliqua uel disseremus: Si tamen eẽ ullo modo posse quod
egote docerem : In his autem uerbis. non iamtuis tantum sed &iam meis ubide¬
lector & reficior &ipso quamuis pendente & non ad tingente utrius que nr̃m
desiderio non parua ex parte consolor ubi rursus acerrimis dolorum stimulis
fodior dum cogito interuos quibus ds̃ hoc ipsum quod uterque nr̃m optauit lar¬
gum ꝓ lixum que concesserat ut coniunctissimi& famili aris simi mella scrip¬
turarum scarum pariter lamberetis tante amaritudinis in repsis se perniuiem
quando non ubi non cui non homini formidandam cumeo tempore quo abiec¬
tis iam sarcinis socu laribusiam ex pediti dñm sequebamini & in eaterraui ut¬

Expanded text:
de recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima de recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus, si tamen esse ullo modo posset, quod ego te docerem. In his autem uerbis non iam tuis tantum sed etiam meis ubi delector et reficior et ipso quamuis pendente et non adtingente utriusque nostrum dfodior, dum cogito inter uos, quibus deus hoc ipsum, quod uterque nostrum optauit, largum prolixumque concesserat, ut coniunctissimi et familiarissimi mella scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis inrepsisse perniciem quando non, ubi non, cui non homini formidandam, cum eo tempore, quo abiectis iam sarcinis saecularibus iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiue
Abbreviated transcription (Latin):
futurorum : Sed quid hoc alteri de altero gemendum putem. quando ne ipse quidẽ
sibi homo est notus in posterum nouit enim ut cum que uix forte nunc qualis sit
qualis autem postea futurus sit ignorat: Haec porro non tantum scientia qualis
quisq sit uerum &iam presentia qualis futurus sit si est in scĩs & beatis angelis quo
modo fuerit diabolus beatus aliquando cum adhuc angelus bonus ess& & suens fu¬
turam iniqui tatẽ suam & sempiternum supplicium omnino non uideo Dequare
sitamen eam nos se opus est. uellem audire quid sentias: uide quid ficiant terrae
ac maria que nos corporaliter dirimunt: Si haec epistola mea quam legis ego essem
iam mihi diceres quod que siui . nunc uero quando rescribis. quandomittis quan¬
doperuenit quando accipiam & tamen utinam quando que fiat. Quod tam ci¬
to sieri non posse quam uolumus quanta possumus tolle rantia sustinemus: un¬

Expanded text:
futurorum! sed quid hoc alteri de altero gemendum putem, quando ne ipse quidem futurorum! sed quid hoc alteri de altero gemendum putem, quando ne ipse quidem sibi homo est notus in posterum? nouit enim utcumque uix forte, nunc qualis sit; qualis autem postea futurus sit, ignorat. Haec porro non tantum scientia, qualis quisque sit, uerum etiam praescientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis angelis, quo modo fuerit diabolus beatus aliquando, cum adhuc angelus bonus esset, sciens futuram iniquitatem suam et sempiternum supplicium, omnino non uideo. de qua re, si tamen eam nosse opus est, uellem audire, quid sentias. uide, quid faciant terrae ac maria, quae nos corporaliter dirimunt. si haec epistula mea, quam legis, ego essem, iam mihi diceres, quod quaesiui; nunc uero quando rescribes? quando mittes? quando perueniet? quando accipiamto fieri non posse, quam uolumus, quanta possumus, tolerantia sustinemus! un
Abbreviated transcription (Latin):
res au cer sonas. Cunc tispene et do sus no tissimo anicutiat uinculo copalaaastar¬
tum malun extis se discor due e cuqui deni quan tiunntilamord erto cogula tes mar
teneas aculos indignationistuae nered das malecdictum promale dicto satis in
tuis lit teris emin& uerum ta mensi cas ipsas cum legis semcontabui dolore &
obrigui timore : quid demeilla facerent quae intȩ scripsit si in manus in easfor¬
te uenis sent. uemundo abscandalis ecce fit ec ceprorsus impletur. quodueritas
ait : Qñ alundauit ini quitas refriges uit caritas multoꝵ quae sibienim ianfi¬
da pectora totorefundantur. in uiius sensus tota seproiciat secura dilectio
Quis denique amicus non formidetur quasi futurus inimicus si potuit interhiero¬
nimum & rufinum hoc quod plangimus exoriri : Omisera & mi sertnda condicio
Oinsida inuoluntatibus amicorum suentia pre sentium. ubi nulla est presuenua

Expanded text:
resque personas cunctis paene ecclesiis notissimo amicitiae uinculo copulatas tanresque personas cunctis paene ecclesiis notissimo amicitiae uinculo copulatas tantum malum extitisse discordiae. et tu quteneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto, satis in tuis litteris eminet. uerum tamen, si, eas ipsas cum legissem, contabui dolore et obrigui timore, quid de me illa facerent, quae in te scripsit, si in manus meas forte uenissent? uae mundo ab scandalis! ecce fit, ecce prorsus inpletur, quod ueritas ait: quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quae sibi enim iam fida pectora tuto refundantur? in cuius sensus tota se proiciat secura dilectio? quis denique amicus non formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inter Hieronymum et Rufinum hoc, quod plangimus, exoriri ? o misera et miseranda condicio! o infida in uoluntatibus amicorum scientia praesentium, ubi nulla est praescientia
Abbreviated transcription (Latin):
emplar sepistulȩ meȩ ꝑuenerint nescioqua ocitsione ꝓueniente quam ipsa cpistu¬
la merae : Homo enim quieam tunc acceperat nec ad te pertulerit nec admere¬
tulerit t  te mihi autem in lit teris tuis quac in manus nr̃as ueni repotuc runt ap¬
parent lit dre ut nihil studiorum meoꝵ  llcm si possemquam inhererelaterituo
quod ego qua nom possi aliquem nostrorum in dño filiorum erudiendum nobis
duscienti ac serpturarum diuina rum est. Aut ẽe iam pocerit quantum in ẽe tibi
uido & si quid in hac rehabeo facultatis ut cum que impendo populo di: ua tare au¬
tenꝰ studio sis diligentius. quam populi audiunt instruendis propter eecde si asti cas oc¬
cupationes omnino non possum nescio qua scripto maledica super tio nomine ad
fri cam puenis se nescimus : ac cepimus tamen quod dignatus esmictere illis res¬
por dens male dictis: Quo perlec tofateor multum dolui: in ter tam ca ras familia¬

Expanded text:
emplaria epistulae meae peruenerint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistuemplaria epistulae meae peruenerint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante; homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulerit nec ad me rettulerit. tantae mihi autem in litteris tuis, quae in manus nostras uenire potuerunt, apparent litterae, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in domino filiorum erudiendum nobis tum scientiae scripturarum diuinarum est aut esse iam poterit, quantum inesse tibi uideo, et si quid in hac re habeo facultatis, utcumque inpendo populo dei. uacare autem studiosis diligentius, quam populi audiunt, instruendis propter ecclesiasticas occupationes omnino non possum. Nescio qua scripta maledica super tuo nomine ad Africam peruenisse nescimus; accepimus tamen, quod dignatus es mittere illis respondens maledictis. quo perlecto, fateor, multum dolui inter tam caras familia
Abbreviated transcription (Latin):
& sibos ut tiłii derislas sus senec tute fortecorporis non uigore animi. tamenin
area dominica fructuosa labore de sudens ecce sum siquid perperam dixi forti¬
us fige feden non mihi esse debe molestumpondus aetatistuae Sum conteratur
paleadil ȩmeae : pro in de illud quod in extremo epistole tuae posuisti. Cum mas
ni desi srii suspirio uellego uel recoloutinam in quis mere mur complexus cuos&
& conlione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus. Ego autem dico utinã
saltimo pinquis terrarum locis habitaremus ut si non possunt miscerinra cona¬
loqui a ꝓtere possent esse crebriores. Nunc uero tanto locorum interuallo ab sumus
a sentibsm̃s. ut de illis uerbis apostolo adgalatas iuuenem me adtuam sc̃i tatem sarp¬
sis meuperim &ecceiim senex nondum rescriptame ruerem facilius que ade ex¬

Expanded text:
i bos, ut tibi uideris, lassus senectute forte corporis, non uigore animi tamen in i bos, ut tibi uideris, lassus senectute forte corporis, non uigore animi tamen in area dominica fructuoso labore desudans, ecce sum, si quid perperam dixi, fortius fige pedem. non mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dum conteratur palea culpae meae. Proinde illud, quod in extremo epistulae tuae posuisti, cni desiderii suspirio vel lego, vel recolo. Utinam, inquis, 732 mereremur complexus tuos; et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus. Ego autem dico, utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus; ut si non possent misceri nostra colloquia, litterae possent esse crebriores. Nunc vero tanto locorum intervallo absumus a sensibus nostris, ut de illis verbis Apostoli ad Galatas, juvenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim; et ecce jam senex, necdum rescripta meruerim; faciliusque ad te ex
Abbreviated transcription (Latin):
niuolentiam tuam & culpam meam & quantum dñsdonat in alio gratus in ali oemen¬
datus inueniar. quidergo sortasse  dura sedcerte salubriauor la tua tã quã
cacstus en telli pertimescam¬
stusen telli pertimes camedebatur ille non curabatur. Rideo uincebatur
non sanabatur. Ego autem sime dicinalem correptionẽtamtaanquillus auer pero non
dolebo si uero in firmitas uelict humana uel mea&iam cum uerauter ar quor non potent
nisi ali quantulum contristari Nelius tumor capits dol& dumcuratur quamn dune i
parcitur nonsanatur : Hoc est enim quod auite uidit quidixĩ utilior es esseplerum¬
que inimi cosiungantes quam amicos obiurgare metuentes: illienim dumrixant᷑
dicunt aliquando ueraque corrigamus. Ist autem minorem quam oport& exhibent
iustitiae libertatem dum amititiae timent ex asperare dulcedinem: quaꝓpt̃¬

Expanded text:
niuolentiam tuam et culpam meam et, quantum dominus donat, in alio gratus, in alio emenniuolentiam tuam et culpam meam et, quantum dominus donat, in alio gratus, in alio emendatus inueniar. Quid ergo fortasse dura sed certe salubria uerba tua tamquam caestus Entelli pertimescam? caedebatur ille, non curabatur et ideo uincebatur, non sanabatur. ego autem si medicinalem correptionem tuam tranquillus accepero, non dolebo; si uero infirmitas uelut humana uel mea, etiam cum ueraciter arguor, non potest nisi aliquantulum contristari, melius tumor capitis dolet, dum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerumque inimicos iurgantes quam amicos obiurgare metuentes; illi enim dum rixantur, dicunt aliquando uera, quae corrigamus, isti autem minorem, quam oportet, exhibent iustitiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. quapropter, ets
Abbreviated transcription (Latin):
quia non credo quod in iuste mȩlȩ dendum putares super ut agnos campeilatum
meum quod priorte illis lit teris laederim quas meas esse negare non possucur ita¬
que conor contrafluminis tractum ac non potius ueniam peto obsecro es goteper
man sutu dinem xp̃i ut si lesi te dimittas mihi. nec me uicissim lȩdendo nalum pro
maloreddas : Lae des autẽ mesi mihata cueris erroremnieum quen forte in ue¬
henderis quae reprehendenda non sunt tȩledis magis qua. u od sit amo¬
ribus & scõ proposito tuo ut hoc facias uoluntate laedendi: Cul pas inme ali quid
dente maledico quod mente ueridica scis non esse culpandum. ac perhoc aut be¬
niuolo corde argues &iam si car& delicto quod arguendum putas Potest enĩ sie
caritas hab& & ego amicssimam reprehensionem gratissime accipiam &iam
si re prehendo non meruit quod recte defendi nonpotest aut agnoscamsimul &bo¬

Expanded text:
quia non credo, quod iniuste me laedendum putares, superest, ut agnoscam peccatum quia non credo, quod iniuste me laedendum putares, superest, ut agnoscam peccatum meum, quod prior te illis litteris laeserim, quas meas esse negare non possum. cur itaque conor contra fluminis tractum ac non potius ueniam peto? obsecro ergo te per mansuetudinem Christi, ut, si laesi te, dimittas mihi nec me uicissim laedendo malum pro malo reddas. laedes autem me; si mihi tacueris errorem I meum, quem forte inuehenderis, quae reprehendenda non sunt, te laedis magis quam me — quod absit a moribus et sancto proposito tuo, ut hoc facias uoluntate laedendi culpans in me aliquid dente maledico. quod mente ueridica scis non esse culpandum — ac per hoc aut beniuolo corde argues, etiam si caret delicto, quod arguendum putas, aut paterno affecaritas habet. et ego amicissimam reprehensionem gratissisi reprehendi non meruit, quod recte defendi non potest, aut agnoscam simul et be
Abbreviated transcription (Latin):
arbi trans laesum sic tamen rescribs ut lȩcdas aut site non sic rescribente : Ego propt̃
nimi constultitiam meam lae di posseputatus sum : Hoc ipsolae sistiplane quode me
ita sensisti  Sed nullo modo tume quemnum quam talem expertus es te mere talem
crederes qui lit terarum mearum exemplaribus &iam cũstilum meum nos r teme¬
recredere noluisti Si enim non in merito ui distime iuste expostulaturun fus se .s. tẽ¬
mere crederes eẽ lit teras meas que non essent meae quan do iustius exposularem
me ipsum temere putatum talem qualem me non esse quiputauis s&: Neua qũa
ergo ita prolaboreris. ut te non rescribente quod ledererme tamen exisinaris ni¬
mis insipientem &iam talituo rescripto laedipocuisse restat igitus utlȩdere mȩ
rescribendo disponeres. sicerto documento me asesse illas litteras nosses a que i ta

Expanded text:
arbitrans laesum sic tamen rescribis, ut laedas. aut si te non sic rescribente ego propter arbitrans laesum sic tamen rescribis, ut laedas. aut si te non sic rescribente ego propter nimiam stultitiam meam laedi posse putatus sum, hoc ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. sed nullo modo tu me, quem numquam talem expertus es, temere talem crederes, qui litterarum mearum exemplaribus, etiam cum stilum meum nosses, temere credere noluisti. si enim non inmerito uidisti me iuste expostulaturum fuisse, si temere crederes esse litteras meas, quae nme ipsum temere putatum talem, qualem me non nosset, qui putauisset! nequaquam ergo ita prolabereris, ut te non rescribente, quo laederer, me tamen existimares nimis insipientem etiam tali tuo rescripto laedi potuisse. Restat igitur, ut laedere me rescribendo disponeres, si cerato documento meas esse illas litteras nosses. atque ita,
Abbreviated transcription (Latin):
seleror quo pac toenim possumus in hac disputatio ne si neran coreuersaosigune
ledeneparas aut si non paras. quomodo egote non ledente ab ste le sus iusse ex posto¬
su eto quod probare ante debuis ses ineumesse ser monem ad resens ut bor resco
siu le derenis enim reser den dbo le sisesego iute expostulare non posser proinde¬
cum itare scribis ut leclas quis locus nobis relin¬
quitur in disputione scriptura¬
cum sine ullo pancort uessandi ego quidem absit ut ledar si mihicertaratione uolue¬
rir spo tueris de monstrare illud exepistola apostoli uel quid aliud scripturarum
siarum teuerius in tellexisse quam me. Immo uero ab sit ut noncum gratiarum
actione lucris meis deputem si suero tedocente : Instructus autemmendante correc¬
tus : Verum tamen frater carissime nisi teputarem lȩsum scriptis meis. non me puta¬
res lediposse rescriptistius : Nullo enim modo iddete opinatus fuero quod nonte

Expanded text:
semur. Quo pacto enim possumus in hac disputatione sine rancore versari, si me semur. Quo pacto enim possumus in hac disputatione sine rancore versari, si me laedere paras? aut si non paras, quomodo ego, te non laedente, abs te laesus juste expostularem 730 quod probare ante debuisses meum esse sermonem, et sic ressic laedere? nisi enim rescribendo laesisses, ego iuste expostulare non possem. proindecum ita rescribis, ut laedas, quis locus nobis relinquitur in disputatione scripturarum sine ullo rancore uersandi? ego quidem absit ut laedar, si mihi certa ratione uolueris et potueris demonstrare illud ex epistula apostoli uel quid aliud scripturarum sanctarum te uerius intellexisse quam me; immo uero absit, ut non cum gratiaruactione lucris meis deputem, si fuero te docente instructus aut emendante correctus. Verum tamen tu, mi frater carissime, nisi te putares laesum scriptis meis, non me putares laedi posse rescriptis tuis. nullo enim modo id de te opinatus fuero, quod non te
Abbreviated transcription (Latin):
buscertis simeagnosceres me am epistolam cuius exemplaria illud peruenis se cõmme¬
morast uinde iam me arbi tror rescriptis tiuis uelutent illi is gr andibus at quia me¬
ribus cesibus tam quam audacemdare tamcoe pispulsarl at rauenisus at qunc ta¬
meneis ipsis respondeo lit teristiuis quas mihiper semn filium nm astesi sa mit tore¬
digntitus es in quibus multa inme comperi tuae beni uolentis sincicaritatis &t rur¬
sus quȩdam non nullius a metuae offensionis indicia. Itaque ubi mul cebar legens
ibi continuo feriebar hoc sane uel maxime ammirans quod uonte dicas exeriplari¬
bus lit terarum meurum ideo temere non putas secre dendum ne forte sespondlat
loe sus iuste ex postularem quod probare ante debuis ses me umnesse sermonem & si
re senbe repostea iubeas si mea est epistola aperteme scribere aut mittere exem¬
plaria uenora ut absque ullorancore sto machin scrptura rum disputatio ne uer¬

Expanded text:
bus certissime agnosceres meam esse epistulam, cuius exemplaria illuc peruenisse commebus certissime agnosceres meam esse epistulam, cuius exemplaria illuc peruenisse commemorasti — unde iam me arbitror rescriptis tuis uelut Entellinis grandibus atque acribus caestibus tamquam audacem Dareta coepisse pulsari atque uersari —, nunc tamen eis ipsis respondeo litterisam al. abest jam  mittere dignatus es, in quibus multa in me comperi tuae benevolentissimae caritatis, et rursus quaedam nonnullius a me tuae offensionis indicia. Itaque ubi mulcebar legens, ibi continuo feriebar: hoc sane vel maxime admirans, quod cum te dicas exemplaribus litterarum mearum ideo non temere putavisse credendum, ne forte, te respondente, laesus juste expostularem, quod probare ante debuisses, meum esse sermonem, et sic rescribere; postea jubeas, si mea est epistola, aperte me scribere, aut mittere exemplaria veriora, ut absque ullo rancore stomachi, in Scripturarum disputatione ver
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatis simo & merito ueneran do fratn& consacerdo IADPEISIDIuI
presidio Agustinus indño salutem sicut presens rogaui sin ceritatem tuam. Nunc
ut autem nouerit caritastuaquem ad modum &iam tu illipmea causas cribere de ÷¬
beas misi exemplaria lit terarum & mearum adipsum & ad me ipsius quibus lectis
protua sca prudentia facile uideas & modum meum quem ser uandum putaui &
tum eius quem non frustratimui. aut si ego quod non debui uel quomodo non deliui
aliquid scripsi non adillum de me sed ad me ipsum potius fraternam dilectione mit¬
te sermonem quo correctus p&amut ig noscat simeamculpam ipse cogno uero
EPISTOLA SCĨ AUGUSTINI AD SCM HIERONIMUNA XIII¬
omino uenerando & de sid erantissimo fratri & pres brtero hieronimo agustinus
indño salutem: Quamuis existimem ante quam istas sumeres uenis se in manus
tuas litteras meas quas perdĩ serum filium nr̃m crprianum diaconum misi qui¬

Expanded text:
omino beatissimo et merito uenerando fratri et consacerdoti Praesidio Augustinus in domino salutem. Sicut praesens rogaui sinceritatem tuam, nunc ere non graueris. ut autem nouerit caritas tua, quem ad modum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum et mearum ad ipsum et ad me ipsius. quibus lectis pro tua sancta prudentia facile uidebis et modum meum, quem seruandum putaui, et motum eius, quem non frustra timui. aut si ego, quod non debui, uel, quo modo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione. mitte sermonem, quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognouero. EPISTULA AUGUSTINI AD HIERONVMUM. Domino uenerando et desiderantissimo fratri et conpresbytero Hieronymo Augustinus in domino salutem. Quamuis existimem, antequam istas sumeres, uenisse in manus tuas litteras meas, quas per dei seruum, filium nostrum 4 Cyprianum diaconum misi qui
Abbreviated transcription (Latin):
ante quam sciam quae nam eorum potius eligendasit. Hoc me non temeresen¬
tire prositeor camquae uera est non aduersari robuis tissime ac fundatissi me
fidei qua xpicede sia nec paruulos homine s recentissi mȩ natos ad am nationecredie
Nisi per gratia nominis qua in suis sacramentis commendauit posseliberari: EXpł¬

Expanded text:
antequam sciam, quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere senantequam sciam, quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere sentire profiteor, eam, quae uera est, non aduersari robustissimae ac fundatissimae fidei, qua Christi ecclesia nec paruulos homines recentissime natos a damnatione credit nisi per gratiam nominis Christi, quam in suis sacramentis commendauit, posse liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
ecesse sit at que utinam ista de qua nuncagimus siuera est sic abste de fendatur
Vt hoc ne cesse iam non sit quamuis autem desiderem rogem uotis ardentibus ex¬
opter Nex pectem ut perte mihi dns huiusrei auferat igno rantiam. Tamen siqđ
ubsit minimc meruero patientiam mihi p&cam adño dõnr̃o inquem sic credim
ut aliqua nobis non ape rir & iampul santibus nullo modo aduer sum eum mur mu¬
rute debeamus. Memine primus ipsis apostolis dictum multah abeo uobis dicere
sed po testis ulla portare modo: in his quantum adme ad tin& &iam hoc deputem
sici ruihos suapame in digner indignum ne hoc ipso &iam conuincar in dignor
Niul tarnim alia similiter neccio quae comme morare uel numerare nonpon¬
sum & hoc tolerabiliter ignorarem nisi me tuerem nealiqua ista rum opimonũ
uontra illud quod fir missima r&ine mus side in cautis obrepperet mentibus sed

Expanded text:
necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis ardentibus exoptem et expectem, ut per te mihi dominus huius rei auferat ignorantiam. tamen, si, quod absit, minime meruero, patientiam mihi petam a domino deo nostro, in quem sic credimus, ut aliqua nobis non aperiri etiam pulsantibus nullo modo aduersus eum murmurare debeamus. meminerimus ipsis apostolis dictum: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. in his, quantum ad me adtinet, etiam hoc deputem nec, qui hoc sciam, me indigner indignum. ne hoc ipso etiam conuincar indignior. multa enim alia similiter nescio, quae commemorare uel numerare non possum; et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide, incautis obreperet mentibus. sed