comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dierne diei septuagesimũ
scdm̃ psalmũ id est tercii li¬
bri prncipiũ legere cepissemꝰ
⁊ docere conarer. tituli ip̃ius partem ad
finem scdĩ libri partem ad principiũ
tertii libri pertinere qd̾ scilicet defe¬
cerunt. hunni dauid filii iesse finis
piũ sequentis ⁊ usq ad eum locum
peruenissemus in quo iustus loquit᷑
Bicebam. Si narrauero sic. ecce gene¬
ratõnem filioꝵ tuoꝵ p̃uaricatꝰ sum.
qd̃ in latinis codicib nõ ita habemus
expressum. repente nobis nũtiatum
est sanctissimam exisse de corpore ibi¬
q te ita palluisse conspexi ut uere aut
pauca sit aut nulla anima q̃ fracto ua¬
se destatio nõ tristis erũpat. Et tuqͥ¬
dem nõ qd̾ futuri incersa eẽs dolebas
s quod triste funeri obsequiũ nõde¬
disses. Deniq in mediis fabulis rur¬
sum didicimus reliquias euis iam
ostendisse delatas. Queris qͦ ꝑtineat
ista replicatõ: Respondebis tibi uer¬
bis aplĩ. multum per omñe modũ
primũ quod uniu̾sorũ gaudiis ꝑse¬

Expanded text:
agesimum secundum psalmum, id est tertii libri principium, legere coepissemus et docere cogeremur tituli ipsius partem ad finem secundi libri, partem ad principium tertii libri pertinere quod scilicet \'defecerunt hymni Dauid, filii Jesse,\' finis pium sequentis - et usque ad eum locum peruenissemus, in quo iustus loquitur: dicebam: si narrauero sic, ecce generationem filiorum tuorum praeuaricatus sum, quod in Latinis codicibus non ita habemus expressum, repente nobis nuntiatum est sanctissimam Leam exisse de corpore. ibique ita te palluisse conspexi, ut uere ant pauca aut nulla sit anima, quae fracto uase testaceo non tristis erumpat. et tu quidem, non quod futuri incerta esses, dolebas, sed quo triste funeri obsequium non dedisses. denique in mediis fabulis rursum didicimus reliquias eius iam Ostia fuisse delatas. Quaeras, quo pertineat ista replicatio? respondebo tibi uerbis apostoli: multum per omnem modum. primum, quod uniuersorum gaudiis prose
Abbreviated transcription (Latin):
b ⁊ caducis eterna succedant ⁊
cũ cotidie sedm̃ corpus loquor pre¬
moriamur. incetis nõ nos ꝓpetnos
estimemus ut possumus ẽẽ perpe¬

Expanded text:
ibus et caducis aeterna succedant et, cum cotidie secundum corpus loquor - praemoriamur, in ceteris non nos perpetuos aestimemus, ut possimus esse perpe
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris non ut petrus quondã
pr̃e cernemus ⁊ spũ scõ. Inde ad
mare. ueniemus genesaret ⁊ de
quinq ⁊ de septem panib uidebi¬
mus indeserto quĩq ⁊ quatuor mi¬
lia hominũ saturata. Apparebit
oppidum naim in cuius portis ui¬
due filius suscitatus ẽ. Uidebit᷑
hermonĩ ⁊ correns endor ĩ quosu¬
peratus est sisara. Capharnaum
qꝙ signorũ dñi familiaris ⁊ om̃is

Expanded text:
saluatoris, non, ut Petrus quondam saluatoris, non, ut Petrus quondam patre cernemus et spiritu sancto. inde ad mare ueniemus Gennesareth et de quinque et septem panibus uidebimus in deserto quinque et quattuor milia hominum saturata. apparebit oppidum Naim, in cuius portis uiduae filius suscitatus est. uidebitur Hermonin et torrens Endor, in quo superatus est Sisara. Capharnaum quoque signorum domini familiaris, s
Abbreviated transcription (Latin):
nobis liceat in speluncam. saluatoeis
intrare in sepulchro dñi flere cum
sorore. flere cum matre crucis dein¬
de lignũ lambere ⁊ in oliueti mon¬
ce cum ascendente dño uoto ⁊ am¬
mo sublenari. uidere exire lazarũ
fasiis colligatum ⁊ fluenta iordanis
ad lauachrũ dñi puriora inde ad pas¬
torum caulas ꝑgere indauid orõe¬
nunc bucina pastorali in sua prospi¬
cere rupe clangentem ad abraham
ysaac. ⁊ iacob. trium quoq illus¬
trium feminaꝵ uł tabernacula
properare uł memorias indere fon¬
tem inquo aphilippo ennuchus
est intinctus. Samariam ꝑgere
⁊ iohĩs baptiste helyseiq ⁊ abdie
pariter cineres adorare ingredi spe¬
luncas in quib persecutõnis ⁊ fa¬
mis tempore prophãium agmĩa
sunt nutrita. Ibimus ad nazaret¬
⁊ iuxta interpretatõnem nomĩs
eius. florem uidebimus galilee haud
procul inde cernetur. chana in qͣ
aque in uinũ u̾sum sunt. Berge¬
mus ad tabirrium ⁊ tabernacula

Expanded text:
nobis liceat speluncam saluatoris nobis liceat speluncam saluatoris intrare? in sepulchro domini flere cum sorore, flere cum matre? crucis deinde lignum lambere et in oliueti monte cum ascendente domino uoto et animo subleuari? uidere exire Lazarum fasceis conligatum et fluenta Iordanis ad lauacrum domini puriora? inde ad pastorum caulas pergere, in Dauid orarenunc bucina pastorali in sua conspicere rupe clangentem? ad Abraham, Isaac et Iacob, trium quoque inlustrium feminarum uel tabernacula properare uel memorias? uidere fontem, in quo a Philippo eunuchus est tinctus? Samariam pergere et Iohannis baptistae Helisaeique et Abdiae pariter cineres adorare? ingredi speluncas, in quibus persecutionis et famis tempore prophetarum agmina sunt nutrita? ibimus ad Nazareth et iuxta interpretationem nominis eius \'florem\' uidebimus Galilaeae. haud procul inde cernetur Cana, in qua aquae in uinum uersae sunt. pergemus ad Itabyrium et ad tabernacula
Abbreviated transcription (Latin):
ad superbas fores ꝑgimus ⁊ interlin¬
guas rodentiũ ministrorũ postes in¬
grediniur auratos. In xp̃i uo̾ ut supͣ
diximꝰ uillula tota recticitas ⁊ extra
psalmos silentiũ est. Quocũq te u̾¬
teris arator stiuam denens. Alleluy¬
a decantat. sudans messor psalmis
se ad uocat ⁊ curua accondens uitem
falce uinitor aliquid dauiticũ canit
hec sunt in hac pioũtia carmina
hae. ⁊ nulgo dicitur. amatorie cã¬
tiones. Hic pastotorũ sibilus hec ar¬
ma culture. Uerum quid agimus
Nec quid deceat. cogitantes solum
mod cupimus hoc iidemus. O qũã¬
do illud tempus adueniet cum an¬
helus nuntiũ uiator apportet Mar¬
cerllam urãm ad palestine litus ap¬
pulsam. ⁊ toti monachorũ chori. to¬
ta uirginum agnima congregabt̃
ob iuam. Iam gestimꝰ occurrere ⁊ ñ
cepectato uehiculo concitũ pedib
fcue corpus. Tenebinius manus:
ora cernemꝰ ⁊ a desiderato uir auelleq
amplexu. Ego ne erit illa dies qͣndo

Expanded text:
ad superbas fores pergimus et inter linad superbas fores pergimus et inter linguas rodentium ministrorum postes ingredimur auratos. in Christi uero, nt supra diximusr uillula tota rusticitas et extra psalmos silentium est. quocumque te uerteris, arator stiuam tenens alleluia decantat, sudans messor psalmis se auocat et curua adtondens uitem falce uinitor aliquid Dauiticum canit. haec sunt in hac prouincia carmina, hae, ut uulgo dicitur, amatoriae cantiones, hic pastorum sibilus, haec arma culturae. Uerum quid agimus nec, quid deceat, cogitantes solum, quod cupimus, hoc uidemus? o quando illud tempus adueniet, cum anhelus nuntium uiator adportet, Marcellam nostram ad Palaestinae litus adpulsam, et toti monachorum chori, tota uirginum agmina concrepabunt? obuiam iam gestimus occurrere et non expectato uehiculo concitum pedibus ferre corpus. tenebimus manus, ora cernemus et a desiderato uix auellemur amplexu. ergone erit illa dies, quando
Abbreviated transcription (Latin):
rata. ⁊ scripta in eius fronte blas¬
phemia. ⁊ septem montib. ⁊ aqͥs
multis. ⁊ babylonis cantetur exita
contuere. Exite inquid dñs de illa
populus mens. ⁊ ne participes sitis
delictorum eius. ⁊ deplagis eius ñ
accipiatis. Ad iheremiam quoqꝙ
grediens scriptũ pariter actend.
fugite de medio babilonis ⁊ resalue¬
te unusquisq aminam suam. Ceci¬
dit enĩ. cecidit babylon magna ⁊ fcã ÷
habitatõm demonũ. ⁊ custodia om̃ĩs
sp̃ẽ immũdi. Est quidem ibi sc̃a eccłia
me se cotidie erigens uocabulum ꝓp̃i¬
anũ s ip̃a ambitio potententia mag¬
nitudo nrbis uideri ⁊ uidere salutari
⁊salutare laudare ⁊ detrahere audire
uł proloqui. ⁊ tantam frequentiam
homimũ saldem in uitũ indere apropo¬
sito monachorum ⁊ quete aliena sũt
Aut enĩ uidemus iuuenes ueniẽtes¬
ad nos. ⁊ silentiũ ꝑdimus aut non
uidemus ⁊ superbie arguimur inter¬
dumq ut uisitantib reddamus uicẽ

Expanded text:
rata et scripta in eius fronte blasrata et scripta in eius fronte blasphemia, septem montibus, aquis multis et Babylonis cantetur exitu, contuere. exite, inquit dominus, de illa, populus meus, et ne participes sitis delictorum eius et de plagis eius non accipiatis. ad Hieremiam quoque regrediens scriptum pariter adtende: fugite de medio Babylonis et resaluate unusquisque animam suam. cecidit enim, cecidit Babylon illa magna et facta est habitatio daemoniorum et custodia omnis spiritus inmundi. est quidme se cotidie erigens uocabulum Christianum, sed ipsa ambitio, potentia, magnitudo urbis, uideri et uidere, salutari et salutare, laudare et detrahere, audire uel proloqui et tantam frequentiam hominum saltim inuitum pati a proposito monachorum et quiete aliena sunt. aut enim uidemus ad nos uenientes et silentium perdimus, aut non uidemus et superbiae arguimur. interdumque, ut uisitantibus reddamus uicem,
Abbreviated transcription (Latin):
non habetur. Procul luxuria. procul
uoluptas tanta in ip̃a urbe oratõnũ
loca ut ad ꝑagrandum dies suffice̾
enim laudat unusquisꝙ q̃ possidet
quo sermone qna uoce speluncamtͥ
exponere possumus saluatoris: Et¬
illud presepe inquo infantulus ua¬
giit silentio magis quã infirmor
sermone honorandum est. Ubi st̃
late porte. ubi laurata laquearia
ubi domus miserorũ penis ⁊ dãpna¬
torum labore uestite. U̾bi ad instar
palatii opib puuatorũ estructeba¬
silice ut iule corpusculum homĩs
preciosius in ambulet. ⁊ quasi mũdo
quicqnam possit ẽẽ ornatius tecta
sua magis uelit aspicere quã celũ.
Ecce in hoc paruo cerre foramine
celorũ conditor natus est. hic muo¬
lutus pannis. Hic uisus apaston¬
b. Hic demonstratus astella hic
adoratus a magis. Et puto sanc¬
tioi locus est rupe tarpeia. quedate
lo sepius fulminata ostendit qͥd
dño displiceret. Lege apochalipsu
iohĩs. Et quid de muliere purpu¬

Expanded text:
non habetur. procul luxuria, procul non habetur. procul luxuria, procul uoluptas. Tanta in ipsa urbe orationum loca, ut ad peragrandum dies sufficereenim laudat unusquisque, quod possidet —, quo sermone, qua uoce speluncam tibi possumus saluatoris eillud praesepe, in quo infantulus uagiit, silentio magis quam infirmo sermone honorandum est. ubi sunt latae porticus? ubi aurata laquearia? ubi domus miserorum poenis et damnatorum labore uestitae? ubi ad instar palatii opibus priuatorum extructae basilicae, ut uile corpusculum hominis pretiosius inambulet et, quasi mundo quicquam possit esse ornatius, tecta sua magis uelit aspicere quam caelum? ecce in hoc paruo terrae foramine caelorum conditor natus est. hic inuolutus pannis, hic uisus a pastoribus, hic demonstratus ab stella, hic adoratus a magis. et, puto, sanctior locus est rupe Tarpeia, quae de caelo saepius fulminata ostendit, quid domino displiceret. Lege Apocalypsin Iohannis et, quid de muliere purpu
Abbreviated transcription (Latin):
fama sibi tantum ⁊ scripturaꝵ
relatõne cognitum. Quid refe¬
ramus armenios. quid prosas.
quid in die ⁊ ethiopum populos
ipãm ꝙ iuxta egẏptum fertilem
monachorũ pontũ ⁊ cappadocĩã
sẏriam eccło̾ ⁊ inesopotaniam
cunctaꝙ orientis examina que
uxta saluatoris eloquiũ dicentis
Ubicumq fuerit corpus illuc
congregabuntur aquile. concur¬
ri. quot diuersitates gentumi¬
⁊ inter hec que uł puima inxpi¬
anus uirtus est. nichil arcogãs
nichil de continentia supercilis
humilitatis inter om̃s conter¬
tõ est. Quicumꝙ nouissurus
fuerit hic primus putatur. In
ueste nulla discretio. Nulla ad¬
miratio ut cumq ꝑ lacuerit in¬
cedere nec detractõnis nec lau¬
dis est. Ieuima quoꝙ nemeniẽ
Subleliant nec defertur medie
nec moderata saturitas condemp¬
natur. Suo dño stat unus quis¬
cat ne a dño udicetur. Et quod inple¬
risq prouĩciis familiare est ut ge¬
numo dente se lacerent. Hic penitꝰ

Expanded text:
fama sibi tantum et scripturarum fama sibi tantum et scripturarum relatione cognitum. quid referamus Armenios, quid Persas, quid Indiae et Aethiopum populos ipsamque iuxta Aegyptum fertilem monachorum, Pontum et Cappadociam, Syriam Coelen et Mesopotamiam cunctaque orientis examina? quae iuxta saluatoris eloquium dicentis: ubicumque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae concurri, quot gentium diuersitates, et inter haec, quae uel prima in Christianis uirtus est, nihil adrogans, nihil de continentia supercilii: humilitatis inter omnes contentio est. quicumque nouissimus fuerit, hic primus putatur. in ueste nulla discretio, nulla admiratio. utcumque placuerit incedere, nec detractionis nec laudis est. ieiunia quoque neminem subleuant; nec defertur inediae nec moderata saturitas condemnatur. suo domino stat unusquism, ne a domino iudicetur. et quod in plerisque prouinciis familiare est, ut genuino dente se lacerent, hic penitus
Abbreviated transcription (Latin):
prinũ ewangłium de patibulo co¬
ruscauerat. Certe si etiam p̃clarꝰ
oratur reprehendendũ nescio quẽ
putat. quod luteras grecas non a¬
thems sed lilibei latinas non rome
sed in scicilia didicerit quod indeli¬
cet unaqueq prouintia habeat a¬
liquid proprium quod alia eque
habere nõ possit. cur nos putamꝰ
absq athenis nris quem quã ad
studiorum fastigiũ ꝑuenisse: Hec
hoc dicimus quod remiamus reg¬
num dei intra nos ẽẽ ⁊ scõs uiros
etĩã incetis eẽ regionib s qͦ hoc
asseramus uł maxime eos qui m
toto orbe sunt primi huc pariter
congregari ad que loca nos uonut
prime sed ut extreme uenimus
ut primos in eis om̃im gentiũ
cerneremus. Certe flos quidam
⁊ pretiossissimus lapis inter ec¬
cłiastica satramenta. monachoꝵ
⁊ uirginum chorus est. Quicũ¬
q ingallia fuerit pͥmus. huc
properat. Diuisus ab orbe nr̃o
brutannus si in regione processit᷑
occiduo sole dimisso. q̃rit locum

Expanded text:
primum euangelium de patibulo coprimum euangelium de patibulo coruscauerat. certe, si etiam praeclarus orator reprehendendum nescio quem putat, quod litteras Graecas non Athenis, sed Lilybaei, Latinas non Romae, sed in Sicilia didicerit, quod uidelicet unaquaeque prouincia habeat aliquid proprium, quod alia aeque habere non possit, cur nos putamus absque Athenis nostris quemquam ad studiorum fastigium peruenisse? Nec hoc dicimus, quo rennuamus regnum dei intra nos esse et sanctos uiros etiam in ceteris esse regionibus, sed quo hoc adseramus uel maxime, eos, qui in toto orbe sunt primi, huc pariter congregari. ad quae nos loca non ut primae, sed ut extremae uenimus, ut primos in eis omnium gentium cerneremus. certe flos quidam et pretiosissimus lapis inter ecclesiastica ornamenta monachorum et uirginum chorus est. quicumque in Gallia fuerit primus, huc properat. diuisus ab orbe nostro Britannus, si in religione processerit, occiduo sole dimisso quaerit locum
Abbreviated transcription (Latin):
nobis nõ credimus. credamus saltẽ
expelluntur quasi in conspectu tribu¬
ualis xp̃i stantes contremescunt
rugiunt ⁊ sero dolent crucifixisse¬
se quem tuneant. Si post passionẽ
dñi ut scelerata uox concrepat hic
de testabilis locus est. Quid sibi uo¬
luit paulus iherosolimã festinare
ut ibi faceret pentecosten. Qui
retinentib se locutus est dicens.
Quid facitis flentes ⁊ conturban¬
tes cor meum. Ego enĩ non solum
iherlm̃ pro nomĩe dñi ihũ. Quid
ceteri scĩ ⁊ illustres uiri. quorum
uota ⁊ oblationes post predicatõ¬
nem xp̃i ad frẽs qui erant iheroso¬
limis deferebantur. Longñ est nc̃
ab ascensu dñi usq ad presentem
diem per singulas etates currere
qui epõrum qui martyrum. qui e¬
loquẽtiũ in doctrina eccł̃iastica ui¬
rorum iherosolimam uenerunt
putantes minus se religionis mi¬
nus habere scientie nec sum ut drͦ.
manũ accepisse uirtutum nisi in
illis xp̃m adorassent locis in quib

Expanded text:
nobis non credimus, credamus saltim nobis non credimus, credamus saltim ibus expelluntur, quasi in conspectu tribunalis Christi stantes contremescunt, rugiunt et sero dolent crucifixisse, quem timeant. si post passionem domini, ut scelerata uox concrepat, hic detestabilis locus est, quid sibi uoluit Paulus Hierosolymam festinare, ut ibi faceret pentecosten? qui retinentibus se locutus est dicens: quid facitis flentes et conturbantes cor meum? ego enim non solum pro nomine domini Iesu. quid ceteri sancti et inlustres uiri, quorum uota et oblationes post praedicationem Christi ad fratres, qui erant Hierosolymis, deferebantur? Longum est nunc ab ascensu domini usque ad praesentem diem per singulas aetates currere, qui episcoporum, qui martyrum, qui eloquentium in doctrina ecclesiastica uirorum Hierosolymam uenerint putantes se minus religionis, minus habere scientiae nec summam, ut dicitur, manum accepisse uirtutum, nisi in illis Christum adorassent locis, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
entiũ scõrum surrexerunt. ⁊ egredien¬
des desepulchus post resurrectõnem
eins ingressi sunt in ciuitatem scãm
⁊ aparuerunt multis: Nec statim
iherosolima celestis ut pleriq riducu¬
le arbitrantur in hoc loco intelligit᷑
ergo ⁊ ewangłiste ⁊ omĩs sc̾ptura ihe¬
rosolima scam̃ nominent ciuitatem
⁊ psalmista p̃cipiat. Adoremꝰ in loco.
ubi steterunt pedes eius. Ne patia¬
ris audire eam appellari sodomam ⁊
egyptum per quam dñs iurare uetat
quia sit ciuitas magni regis. Male¬
dictam terram noiant quod cruorem
dñi hauserit. ⁊ quo modo benedicta lo¬
ca putant in quib petrus ⁊ paulus
xp̃iani excercitus duces sangunẽ fu¬
dere proxp̃o Si seruorũ ⁊ hominũ
confessio gloriosa est. cur dei ⁊ dñi
non sit glorosa confessio: Et mar¬
tyrum ubiq sepulchra ueneramur
⁊ scãm fauillam occulis apponentes
si liceat etiam ore contingimus ⁊ mo¬
numentũ in quo dñs conditus est.
quidam estimatit negligendum:Si

Expanded text:
runt: et egredientes de sepulcris post resurrectionem suam ingressi sunt sanctam civitatem, et apparuerunt multis » . Nec statim Jerosolyma coelestis, sicut plerique ridicule arbitrantur, in hoc loco intelligitur, ergo et euangelistae et omnis scriptura Hierosolymam sanctam nominent ciuitatem et psalmista praecipiat: adoremus in loco, ubi steterunt pedes eius, ne patiaris audire eam appellari Sodomam et Aegyptum, per quam dominus iurari uetat, quia sit ciuitas magni regis. Maledictam terram nominant, quod cruorem domini hauserit, et quomodo benedicta loca putant, in quibus Petrus et Paulus, Christiani exercitus duces, sanguinem fudere pro Christo? si seruorum et hominum confessio gloriosa est, cur domini et dei non sit gloriosa confessio? martyrum ubique sepulchra ueneramur et sanctam fauillam oculis adponentes, si liceat, etiam ore contingimus: et monumentum, in quo dominus conditus est, quidam aestimant neglegendum? si
Abbreviated transcription (Latin):
teras gomorram uidelicet ⁊ adamã
⁊ seboim in perpetuos cuieres relin¬
quendas. Egyptũ aut̃ nũꝙ pro iher¬
lm̃ leginius sed semper hunc mũdũ
Et quia longum est de scripturis in¬
numerabilia exempla congerere u¬
num testimoniũ proferamus ubi ma¬
nifestissime mũdus hic egẏptus ap¬
monere aut̃ uos uolo. scientes seic
om̃ia. qm̃ ihc̃ populum de terra ey¬
pti saluans scdõ eos qui non ccedideiast
ꝑdidit. Et ne putares de ihesn dicisi¬
lio uaue statim sequitur. Angelos u̾
qui non seruauerunt suum principa¬
tum sed deliquerunt suum domicili¬
um in iudicium magni dei uinculis
eternis sub caligine reseruauit.Et
ca sed mũdum hunc interpretari
stanim hoc iũgit exemplũ. Sicut l¬
doma ⁊ gomorra ⁊ finitme ciuitates
simili modo fornicate sunt. Et ab eun¬
tes post carnem alteram facte sunt
exemplum ignis eterni penam susti¬
nentes. Et quid necesse est plura con¬
querere cum post passionem ⁊ resur¬

Expanded text:
teras, Gomorram uidelicet et Adaman teras, Gomorram uidelicet et Adaman et Seboim, in perpetuos cineres relinquendas. Aegyptum autem numquam pro Hierusalem legimus, sed semper hunc mundum. et quia longum est de scripturis innumerabilia exempla congerere, unum testimonium proferamus, ubi manifestissime mundus hic Aegyptus apmonereautemuosuolo scientes semel omnia, quoniam Iesus populum de terra Aegypti saluans secundo eos, qui non crediderunt, perdidit. et ne putares de Iesu dici filio Naue, statim sequitur: angelos uero, qui non seruauerunj; suum principatum, sed dereliquerunt suum domicilium, in iudiaeternis sub caligine reservavit. » ca, sed mundum hunc interpretari, statim 205 jungit exemplum: « Sicut Sodoma et Gomorra et finititimae civitates, simili modo fornicatae, et abeuntes post carnem alteram, factae sunt exemplum, ignis aeterni poenam sustinentes. » Et quid necesse est plura conquirere, cum post passionem et resur
Abbreviated transcription (Latin):
Et que est ista mensura. ut tanta
sit lougitudo ⁊ iatitudo quanta
⁊ altitudo eus ⁊ muri de lapide
iaspide. ⁊ cota ciitas de aurom̃¬
sto  ⁊ fondamenta ⁊ platea eius
De lapidib p̃ciosis. ⁊ duodecim
porte fulgentes margaritis.
Sum ergo e hec nõ possint carua¬
liter accipi absurdum auppe ẽ.¬
tantam ciuitatis longitudinem ⁊
iatitudinem qũa tam ⁊ altitudinem
predicari spũaliter intelligenda sũt
singula. Et ciuitas magna quam
iude licet pͥus edificauit cam. ⁊ nomi¬
na uit eam ex uocabulo filii si hic
mundus accipiendus est quẽ acc̃atoi
frm̃ suorum dẏabolus ⁊ frĩcida peri¬
turus extruxit uitus scelerib cõ¬
didit iniquitatib compleuit q̃ spũ¬
aliter appellatur sodonia. ⁊ egyptꝰ
De qua sodoma scribitur. Restitue¬
tur sodoma in antiquũ. quod scilicet
ita restituendus sit mundus ut an¬
te fuit. Neq enĩ possumus credere
rursum edificandam sodomam ⁊ ce¬

Expanded text:
et quae est ista mensura, ut tanta et quae est ista mensura, ut tanta sit longitudo et latitudo, quanta et altitudo eius, et muri de lapide iaspide et tota ciuitas de auro mundo et fundamenta et plateae eius de lapidibus pretiosis et duodecim portae fulgentes margaritis? Cum ergo haec non possint carnaliter accipi — absurdum quippe etantam ciuitatis longitudinem et latitudinem, quantam et altitudinem praedicari —, spiritaliter intellegenda sunt singula. et ciuitas magna, quam uidelicet prius aedificauit Cain et nominauit eam ex uocabulo filii sui, hic mundus accipiendus est, quem accusator fratrum suorum diabolus et fratricida periturus extruxit uitiis, sceleribus condidit, iniquitate conpleuit, qui spiritaliter appellatur Sodoma et Aegyptus. de qua Sodoma scribitur: restituetur Sodoma in antiquum, quod scilicet ita restituendus sit mundus, ut ante fuit. neque enim possumus credere rursum aedificandam Sodomam et ce
Abbreviated transcription (Latin):
bunt mensib quadraguita duob
Si eñi apochalipsis multo post
appellatur quomodo rursum spũali¬
ter sodoma uocatur ⁊ egyptus: Nec
statim potes dicere scãm dici iherlm̃
celestem que futura est ⁊ sodomã¬
appellari quia de futura dicit᷑. ⁊ uod
bestia que ascensura est de abysso
faciat ad u̾sus duos prophetas bel¬
lum. ⁊ uiuucat eos ⁊ occidat ⁊ coi¬
pora eorũ iaceant in plateis ciuita¬
tis magne. De qua ciuitate ⁊ in
fine eiusdem libri scribitur. Et
ciuitas in quadraco posita est. ⁊ lon¬
gitudo euis ⁊ latitudo tanta est
quanta ⁊ altitudo. Et mensus ẽ
ciuitatẽ de arundine ꝑ stadia duo¬
decimi milia. longitudo ⁊ latitu¬
do ⁊ altitudo eius equalia sunt
Et mẽsus est numeros eius cẽtũ
quadragnita quatuor cubitorũ
mensura hom̃is q̃ est angłi. ⁊ erat
structura muri eus ex lapide ias¬
pide. ip̃a quoque ciuitas auro mũ
to ⁊ tetã. Ubi quadrũ est. nec lõ¬
gitudo nec latitudo appellari pot̃

Expanded text:
bunt mensibus quadraginta duobus » . Si enim Apocalypsis multo post appellatur, quomodo rursum spiritualiter Sodoma vocatur et Aegyptus? Nec statim potes dicere, sanctam diei Jerusalem coelestem, quae futura est, et Sodoappebestia, quae ascensura est de abysso, faciat aduersus duos prophetas bellum et uincat illos et occidat et corpora eorum iaceant in plateis ciuitatis magnae. de qua ciuitate et in fine eiusdem libri scribitur: et ciuitas in quadrato posita est et longitudo eius et latitudo tanta est, quanta et altitudo. et mensus est ciuitatem de harundine per stadia duodecim milia. longitudo et latitudo et altitudo eius aequalia sunt. et mensus est muros eius centum quadraginta quattuor cubitorum mensura hominis, quae est angeli. et erat structura muri eius ex lapide iaspide, ipsa uero ciuitas auro mundo et cetera. ubi quadrum est, nec longitudo nec latitudo appellari potest.
Abbreviated transcription (Latin):
terpretatõ regi manifesta fieret ⁊
cegitatõnes mentis tue scires. Buta¬
uerat rex notitiam futurorũ sollerti¬
a mentis humane posse comprehen¬
di. ⁊ ideo sapientes babylonis intersi¬
ci iusserat. Ergo danihel ⁊ eos excus¬
at qui dicere non poterunt. ⁊ ipse
in uidiam fugit. ne quis estimet eũ
que dicturus est propria dixisse sapi¬
entia. Causa aũt̃ reuelatõnis prophe¬
tice regis est desiderium qui uoluit
uentura cognoscere. Ergo honorat
regem. auando propter illius scien¬
tiam sibi dicit a deo misteria reue la¬
ta. Et hoc considerandum auod som¬
nia inquib aliqua uentura signã¬
tur. ⁊ quasi per nubilum ueritas de¬
moustratur non pateant con iectori¬
b ⁊ humane mentis arbitrio. fed d̾i
solius scientie. Uisio tertia.
Urex iudebas ⁊ ecce quasi sta¬
tua una grandis. statua illa m¬

Expanded text:
terpretatio regi manifesta fieret, et terpretatio regi manifesta fieret, et cogitationes mentis tuae scires. Putaverat rex notitiam futurorum solertia mentis humanae posse comprehendi; et ideo sapientes Babylonis interfici jusserat. Ergo Daniel eos excusat qui dicere non potuerant, et ipse invidiam fugit, ne quis aestimet, eum quae dicturus est propria dixisse sapientia. Causa autem revelationis propheticae, regis est desiderium, qui voluit ventura cognoscere. Ergo honorat regem, quando propter illius scientiam sibi dicit a Deo mysteria revelata. Et hoc considerandum, quod somnia in quibus aliqua ventura signantur, et quasi per nubilum veritas demonstratur, non pateant conjectoribus et humanae mentis arbitrio, sed Dei solius scientiae. Tu, rex, videbas, et ecce quasi statua una grandis. Pro statua, id
Abbreviated transcription (Latin):
cirto ei deus futurorum misteria re¬
uel auerit quia ipse rex uoluerit
scire uentura. Et ut nabugodono¬
sor diuine inspiratõnis miretur grãm
non solum quid in somnio uiderit sed
ante somniũ quid citatus cogitaret
exponit. Et qui reuelat misteria osten¬
dit tibi que uentura sunt. Illud qd̃ in
ewangłio legimus. qui solem suum
oriri facit super malos ⁊ bonos etiam
super nabugodonosor intelligimus ẽẽ
completum. Tanta enim clementia ẽ¬
omnipotentis dei. ⁊ etiam nabugo do¬
nosor dispensatõnis sue qua mũdiun
regit misteria reuelarit. Interrogemꝰ¬
ergo eos. qui diuersas asserunt esse na¬
turas cuius nature nabugodonosor in¬
telligant bone an male. Si bone cur
impius dicitur. Si male ut certum
est: cur malo atq terreno id est coicho
sua deus sacramenta moustrauit: Mi¬
chi quoq nõ insapientia q̃ est in me
plus quam in cunctis iuuentib sacra¬
mentum hoc reuelatum est. s ut in¬

Expanded text:
circo ei Deus futurorum mysteria recirco ei Deus futurorum mysteria revelarit, quia ipse rex voluerit scire ventura, et ut Nabuchodonosor divinae inspirationis miretur gratiam, non solum quid in somnio viderit, sed ante somnium quid tacitus cogitarit, exponit. Et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. Illud quod in Evangelio legimus: Qui solem suum oriri facit super malos et bonos , etiam super Nabuchodonosor intelligimus esse completum. Tanta enim est clementia omnipotentis Dei, ut etiam Nabuchodonosor dispensationis suae qua mundum regit, 633 mysteria revelaret. Interrogemus eos qui diversas asserunt esse naturas, cujus naturae Nabuchodonosor intelligant, bonae an malae. Si bonae: cur impius dicitur? Si malae ut certum est cur malo atque terreno, id est, χοϊκῷ sua Deus sacramenta monstravit? Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plusquam in cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est: sed ut in
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa interpretatio somnii tendat
ad finem in quo ẏmago statue q̃ cer¬
nitur conterenda est. Somnĩ tu¬
um ⁊ usiones capitis tui. in cubitu¬
lo tuo huiusmodi sunt. Non dixit
uisiones ocłorum tuorũ ne quid pu¬
taremus ẽẽ corporeũ sed capitis. Sa¬
pientis enĩ ocłi in capite eius. in prin¬
cipali uidelicet cordis. Iuxta illud qd̾
in ewanglio legimus. Beati mũdo
corde qm̃ ip̃i deum uidebunt. Et quid
cogitatis incordib uris. Alii uo̾ ex
huiꝰ occasione capituli. Goyn emoy¬
pori. non in corde. sed uixta platonẽ
in cerebro suspicantur. ITu rex ce¬
pisti cogitare instratu tuo. quid eẽt
futurum post hec. Pro eo qd̾ est post
hec. soli.lix. dies nouissimos trãs¬
tulerunt. Quod si ita legitur. solli¬
mi sccipti sunt. ⁊ redarguamꝰ eos.
qd̃ mũdum nosi putant periturum
Nunquam enim dies appellarent᷑
nouissimi. si mundus eẽt eternus
Quodq dicit. Tu rex cogitare ce¬
pisti. in dicat causas somnii qd̾ id¬

Expanded text:
universa interpretatio somnii tendat ad finem, in quo imago statuaque quae cernitur, conterenda est. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt. Non dixit, visiones oculorum tuorum: ne quid putaremus esse corporeum, sed capitis: Sapientis enim oculi in capite ejus : in principali videlicet cordis, juxta illud quod in Evangelio legimus: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et: Quid cogitatis in cordibus vestris ? Alii vero ex hujus occasione capituli τὸ ἡγεμονικὸν non in corde, sed juxta Platonem in cerebro suspicantur. Tu, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec. Pro eo quod est, post haec, soli LXX dies novissimos transtulerunt. Quod si ita legitur, sollimi scripti sunt  Al. sint; et redarguamus eos qui mundum non putant esse periturum. Numquam enim dies appellarentur novissimi, si mundus esset aeternus. Quodque dicitur: Tu, rex, cogitare coepisti, indicat causas somnii: quod id
Abbreviated transcription (Latin):
uidebas ita donec abscissus est la¬
pis sinc manib. ⁊ percussit statuam
in pedib ferceis ⁊ fictilib ⁊ cõminu¬
it eos. Tunc contrita sunt pariter
lus q locus inuentus est in eis. la¬
pis aut̃ qui pertusserat statuã ftũs¬

Expanded text:
idebas ita, donec abscisus est lapis sine manibus et percussit statuam in pedibus eius ferreis et fictilibus et comminuit eos. Tunc contrita sunt pariter lusque locus inventus est eis; lapis aut
Abbreviated transcription (Latin):
magistratuum super cunctos sapi¬
entes babylonis. Et in hoc calumpni
tur quare non recusarit munera. ⁊ ho
norem babyloniũ libenter susceperit
non considerans ideo regem uidisse som¬
nium ⁊ interpretatõneisi misterium
per puerum uelata ut danihel cresce¬
ret ⁊ in loco captiuitatis punceps om¬
nium fieret chaideorum. ⁊ dei om̃ipo¬
tentia nosceretur. Quod quidem ⁊ in
ioseph apud pharaonem ⁊ egyptum
factum legimus ⁊ in mardocheo apd̾
captiui ⁊ peregrinantes ex iudeis so¬
latia uidentes hominem gentis sue
egẏptiorum ẽẽ principem uł chaldeoꝵ.
Danihel aut̃ postulauit a rege ⁊ cõ¬
stituit super prouintie baby lonis sy¬
uiscitur eorum cũ quib dnm deproca¬
tus est. ⁊ qui secum periditati fuer̃at
Itaq facit eos iudices prouintiarũ ip¬
se aut̃ a regis latere non recedit.¬
ABUGODONOS

Expanded text:
magistratuum super cunctos sapimagistratuum super cunctos sapientes Babylonis Danihel autem tunorem Babylonium libenter susceperit: non considerans ideo regem vidisse somnium, et interpretationis mysteria per puerum revelata, ut Daniel cresceret, et in loco captivitatis princeps omnium fieret Chaldaeorum, et Dei omnipotentia nosceretur. Quod quidem et in Joseph apud Pharaonem et Aegyptum factum legimus : et in Mardochaeo apud captivi et peregrinantes Judaei solatia, videntes hominem gentis suae Aegyptiorum esse principem vel Chaldaeorum. Daniel autem postulavit a rege, et constituit super oviscitur eorum cum quibus Dominum deprecatus est, et qui secum periclitati fuerant. Itaque facit eos judices provinciarum: ipse autem a regis latere non recedbuchodonos
Abbreviated transcription (Latin):
ut sactificarent ei. Hunc locum calim¬
pniatur porphirius quod nunquam
superbissimus rex captiuũ adoraret.
norum magnitudine. paulo ⁊ barnale
uoluerit hostias immolare. Ergo er¬
ror gentilium qui omne qd̾ super se
est deos eẽ. putant scripture nõ debet
imputari q̃ simplicit̾ refetre uniu̾sa
que gesta sunt. S ⁊ hoc possumus di¬
cere quod causam adorandi ⁊ immola¬
tarũ hostiarũ ⁊ incensi atq sacrificis
ip̃e rex exposuerit dicens ad danihelem
potiusti aperire sacramentũ hoc. Er¬
go nõ tam damhelem qũã indanihele
adorat deum qui misteria reuelauit:
.Quod ⁊̃ alexandrũ regem macedonũ
inpontifice iada fecisse legimus. Qd
si displiceret hoc dicendum est nabugo¬
donosor signorũ magnitudine ⁊ stu¬
pore confusum quid faceret ignoras
⁊ illi adoleret incensum. Tunc rex
danihelem in sublime extulit. ⁊ mu¬
nera magna. ⁊ multa dedit ei. ⁊ con¬
stituit eum principem super omnes
prouintias babylonis. ⁊ perfectum

Expanded text:
t Danieli. Hunc locum calumniatur Porphyrius, quod numquam superbissimus rex captivum adoraverit, norum magnitudinem Paulo et Barnabae voluerint hostias immolare. Error ergo gentilium, qui omne quod supra se est, deos putant, Scripturae non debet imputari , quae simpliciter refert universa quae gesta sunt. Sed et hoc possumus dicere, quod causas adorandi et immolandarum hostiarum, et incensi atque sacrificii ipse rex exposuerit, dicens ad Danielem: potuisti aperire hoc sacramentum. Ergo non tam Danielem, quam in Daniele adorat Deum, qui mysteria revelavit. Quod et Alexandrum magnum regem Macedonum, in Pontifice Joiada fecisse legimus. Quod si displicet hoc, dicendum est Nabuchodonosor signorum magnitudine et stupore confusum, quid faceret ignorassraret, et illi adoleret incensum. Danihelum in sublime extulit et munera multa et magna dedit ei et constituit eum principem super omnes provincias Babylonis et praefectum
Abbreviated transcription (Latin):
probatur. Sicut eñ inprincipio n¬
chil romano imꝑio fortiis ⁊ duri¬
us fuit: ita in fine rerum nichil in¬
becillius erit. quando ⁊ in bellis ci¬
uilib ⁊ aduersum diuersas natões.
aliarum gentium barbararũ indi¬
gemius auxilio. In fine aut̃ horum
om̃im regnorum auri argentiq e¬
ris. ⁊ ferris. abscisus est iapis dñs
atq saluator siue manib autẽ id ẽ
absq coitu. ⁊ humano semine de
utero uirginali. Et contritis om̃i¬
b regnis fcũs est mons magnus
⁊ impleuit uniu̾sam terram. Qd̃
iudei ⁊ impius porphilius male
ad populum referunt isrł. quem
in fine scłorum uolunt esse fortis¬
simum ⁊ om̃ia regna conterere ⁊
regnare mneternum. Ds magnꝰ
ostendit regi que futura sunt poste
non sui dicit meriti. s ut interpie¬
tatio regi manifesta fieret ⁊ doceret
regem quod d̾s solus eẽt̃ colendus
Iunc rex nabugodonosor cecidit
in faciem suam. ⁊ damhelem ado¬

Expanded text:
probatur. Sicut enim in principio nprobatur. Sicut enim in principio nihil Romano imperio fortius et durius fuit, ita in fine rerum nihil imbecillius: quando et in bellis civilibus, et adversum diversas nationes, aliarum gentium barbararum indigemus auxilio. In fine autem horum omnium regnorum auri, argenti, aeris et ferri, abscissus est lapis, Dominus atque Salvator, sine manibus, id est, absque coitu et humano semine, de utero virginali, et contritis omnibus regnis, factus est mons magnus, et implevit universam terram: quod Judaei et impius Porphyrius male ad populum referunt Israel, quem in fine saeculorum volunt esse fortissimum, et omnia regna conterere, et regnare in aeternum. Deus magnus ostendit regi quae futura sunt postea: non sui dicit meriti, sed ut interpretatio regi manifesta fieret, et doceret regem, quod Deus solus esset colendus. Tunc rex Nabuchodonosor cecidit in faciem suam, et Danielem ado
Abbreviated transcription (Latin):
niuersam terram. Pro statua id ẽ
tatus est sẏmmachus. ceteri yma¬
ginem transtulerunt. uolentes
hoc nomine similitudinem ostende¬
re futurorũ. Sequamur interpre¬
tatõnem propheticam ⁊ danielis
uerba calculantes. que ab illo bie¬
uiter dicta sunt latinis expona
rex es. pet quod ostenditur puimũ
regnum babyloniorum. auro pre¬
tiossimo comparatum. Et post te
nus priore. ⁊ maius sequente. Et
perabit uniuerse terre. alexandrũ
significat. ⁊ regnũ machedonũ suc¬
cessorumq alexandri recte eneũ dici¬
tur. Inter om̃ia enim metalla. aes
uocalius est ⁊ retinit clarius ⁊ somi¬
tus eius longe lateq diffunditur ut
non solum famani ⁊ potentiam reg¬
ni. s eloquentiam greci sermonis
ostenderet. Et regnum quartum e¬
rit uelud ferrum. Regnum quar
tum qd̃ ꝑspicue pertinet ad roman¬
os ferreum est quod comnunit et
domat omia. Sed pedes eius ⁊ digi
ti ex parte ferrei. ⁊ ex ꝑte fictiles
qd̃ hoc tempore manifeffissime cõ¬

Expanded text:
na grandis. Pro statua, id est tatus est Symmachus, caeteri imaginem transtulerunt, volentes hoc nomine similitudinem ostendere futurorum. Sequamur interpretationem propheticam, et Danielis verba interpretantes, quae ab illo breviter dicta sunt, latius exponames, rex. Per quod ostenditur primum regnum Babylonium auro pretiosissimo comparatum. Et post te nus priore, et majus sequente. Et , quod imperabit universae terrae. Alexandrum significat, et regnum Macedonum, successorumque Alexandri. Quod recte aeneum dicitur: inter omnia enim metalla aes vocalius est, et tinnit clarius, et sonitus ejus longe lateque diffunditur, 634 ut non solum famam et potentiam regni, sed et eloquentiam Graeci sermonis ostenderet. Et regnum quartum erit veluti ferrutum perspicue pertinet ad Romanos; ferreum est, quod comminuit et domat omti ex parte ferrei, et ex parte sunt fictiles, quod hoc tempore manifestissime com
Abbreviated transcription (Latin):
q regi prauam suspitionem. ne
humana estimet inueniri posse
sollertia qd̃ dei soluis notitie reser¬
uatur sed est deus in celo reuelans
mistĩa. Frustra igitur ab homini
titiam dirigit. Qui indicauit tibi
rex nabugodonosor que uentura sunt

Expanded text:
que regi pravam suspicionem, ne que regi pravam suspicionem, ne humana aestimet inveniri posse solertia quod Dei solius notitiae reservatur. Sed est Deus in coelo revelans mysteria. Frustra igitur ab hominibtitiam dirigit. 632 Qui indicavit tibi, rex Nabuchodonosor, quae ventura sint
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt. Qui aũt solutõnem som¬
nis repronittit utiq ante narratu¬
rus est soniniũ. Et nota qd̾ de filiis
iuda sit danihel. nõ sacerdos sicut ĩ
fine belis fabule cõtinetur. Et¬
dixit rex. Putas ne uere potes indi¬
care nichi somniũ quod uidi ⁊ in¬
nem questionis. ut puimũ somniũ
qd̾ se magi ignorare responderant
⁊ postea interpretatõnem q̃rat so¬
mnii. ut cum somniũ audierit ⁊
que uiderat recognoui̾t tunc credat
⁊ interpretatõnem que uariam re¬
cepit coniecturam. Oistium
qd̃ rex interrogat sapientes magi
d arioli ⁊ auruspices nõ queunt
indicare regi. Pro auruspicib qd̾
nos uertimus in hebraico gazare¬
nos habet. qd̾ solus syminachus
oytac. interpretatus est. quos gre¬
lare qui exta inspiciunt. ⁊ ex his
futura predicunt. Misteriũ aũt
uocans ordinem somnii reuelati
ostendit quicquid occultum est
⁊ ab hominib ignoratur posse m¬
isterium nuncupari. Tollit quo¬

Expanded text:
volunt. Qui autem solutionem somvolunt. Qui autem solutionem somnii repromittit, utique ante narraturus est somnium. Et nota quod de filiis Juda sit Daniel, non sacerdos, sicut in fine Belis fabula continet. Putasne vere potes indicare mihi somnium quod vidi, nem quaestionis, ut primum somnium quod se magi ignorare responderant, et postea interpretationem quaerat somnii: ut cum somnium audierit, et quae viderat recognoverit, tunc credat, et interpretationi, quae variam recipit conjecturam. Mysterium quod rex interrogat, sapientes, magi, et harioli, et haruspices non queunt indicare regi. Pro haruspicibus, quod nos vertimus, in Hebraeo GAZARENOS habet, quod solus Symmachus θύτας interpretatus est, quos Graelare: qui exta inspiciunt, ut ex his futura praedicant. Mysterium autem vocans ordinem somnii revelati, ostendit quidquid occultum est, et ab hominibus ignoratur, posse mysterium nuncupari. Tollit quo
Abbreviated transcription (Latin):
ueit ⁊ que super scõs pluere con¬
tudine habet multas aquas in coi¬
de suo tenebrosas ⁊ inuolatas cali¬
gine aũa solus moyses ingoeditur
⁊ loquitur deo facie ad faciem de quo
scriptũ est. Posuit denebras latibu¬
lum suum. Dibi deus patrum nr̃oꝵ
patrum ustitiam ⁊ adu̾tatem dei:
qui scimus eorim etiam in captiuita¬
te miseretur. Et nunc ostendisti mͥ
que rogaunnus te. quod quattuor ro¬
gant uni ostenditur ut et arrogan¬
tiam fugiat ne solus impetrasse ui¬
deatur. ⁊ agat gtãs qd̾ minist̾i̾um sõ¬
nii solus audierit. Sapientes baby¬
am dñi qui pro persecutorib depieca¬
tur. ⁊ non uult eos perire propter
quos fuerat ipse preteriturus. In ue¬
ni hominem de filiis trans migrafois
iude qui solutõnem regi annũtiet.
Hei grãm ad suam refert diligentiam
⁊ inuenisse se dicit. cũ dauihel se ui
tro obtuli̾t ut introduccretur ad re¬
gem. In quo mos ostenditur nũtioꝵ:
qui eum bona nuntiant sua uideri

Expanded text:
venit, et quae super sanctos pluere convenit, et quae super sanctos pluere conentiae, habet multas aquas in corde suo tenebrosas et involutas caligine, quam solus Moyses ingreditur , et loquitur Deo facie ad faciem, de quo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Tibi Deus patrum meorumpatrum justitiam et ad veritatem Dei, qui seminis eorum etiam in captivitatem miseretur. Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, etc. Quod quatuor rogant, uni 631 ostenditur: ut et arrogantiam fugiat, ne solus impetrasse videatur, et agat gratias, quod mysterium somnii solus audierit. Sapientes Babyam Dei, qui pro persecutoribus deprecatur, et non vult eos perire propter quos fuerat ipse periturus. Inveni hominem de filiis transmigrationis Judae, qui solutionem regi annuntiet. Dei gratiam ad suam refert diligentiam, et invenisse se dicit, cum Daniel ultro se obtulerit, ut introduceretur ad regem; in quo ἦθος ostenditur nuntiorum, qui cum bona nuntiant, sua videri
Abbreviated transcription (Latin):
reuelat profunda. ⁊ ab scondita et
nouit intenebris constituta. ⁊ cum
eo lux est. Cui deus reuelat pofun¬
dum. ⁊ potest dicere. o piofundum
am profunda dei. ⁊ in profundo aĩe
sue fodit altissimos puteos ⁊ omẽm
terram egerit que profundas a quas
operire consueuit. seruatq mandat᷑
dicentis. bibe aquam detius uasis ⁊
de puteorum tuoꝵ fontib. Quodꝙ
scquit᷑. Nouit intenebris constitu¬
ta: ⁊ lux cum eo est. tenebre signifi¬
cant ignorantiam. lux scientiam at¬
qr doctrinam. Itaq deum ut peruer¬
sa non celant. ita recta ambiunt
atq circundant. Siue ita interpre¬
tandum est qd̾ tenebiosa mystica ã¬
q ⁊ profunda significent. iuxta illd̾
quod legimus in prouerbiis intel¬
liget quoq parabolam ⁊ tenebrosũ
sermonem. Hoc ipsum significat
quod inpsalmis legimus. tenebrosa
ad excelsa conscendit ⁊ terrena de¬
serens instar auium tenuissimũ ae¬
rem ⁊ echera queq desiderat. iste nu¬
bes efficitur ad quam u̾itas dei per¬

Expanded text:
revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta, et lux cum eo est. Cui Deus revelat profunda, et potest dicere: O profundum am profunda Dei, et in profunda animae suae fodit altissimos puteos, et omnem terram egerit, quae profundas aquas operire consuevit: servatque mandatum Dei, dicens: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fonte . Quodque sequitur: Novit in tenebris constituta, et lux cum eo est: tenebrae significant ignorantiam, et lux scientiam atque doctrinam. Itaque Deum ut perversa non caelant, ita recta ambiunt, atque circumdant. Sive interpretandum est, quod tenebrosa mystica quaeque et profunda significet, juxta illud quod legimus in Proverbiis: Intelligit quoque parabolam, et tenebrosum sermonem, hoc ipsum significat quod in Psalmis legimus: Tenebrosa 12. Qui enim ad excelsa conscendit, et terrena deserens, instar avium tenuissimum aerem et aetherea quaeque desiderat, iste nubes efficitur, ad quam veritas Dei per
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. ꝯ dei. Ex quo probatur
proph̾as dei spũ locutos. qui futu¬
ra cecinerunt. Quo audito rex
in furore ⁊ in ira magna piecepit
ut perirent omnes sapientes ba¬
bẏlonis. Et egressa sententia sa¬
pientes interficiebantur. Quere¬

Expanded text:
hominum, sed Dei. Ex quo probatur hominum, sed Dei. Ex quo probatur prophetas Dei spiritu locutos, qui futura cecinerunt. Quo audito, rex in furore et ira magna praecepit, ut perirent omnes sapientes Babylonis. Et egressa sententia sapientes interficiebantur, e
Abbreviated transcription (Latin):
anni tertii regis balthasar quam da¬
nihel uidit insusis hebraicis quidem
luteris sed lingua scribuntur chalda¬
ica quam hic syriacam uocant. Ni¬
si in dicau̾itis michi somnium meũ¬
⁊ conecturam euis. peribitis uos. ⁊
domus ur̃e publicabuntur ⁊ reliqua
Conminatus est penam. propoit
⁊ premia. ut si potuerunt sommni¬
um dicere consequenter. credat eti¬
am his que incerta sunt. hoc est
quid significet somniũ. Quod si
non potuerint ea dicere de quibus
rex in plerisq confusus poterat re¬
cordari. etiam future inter pietatõ¬
nis perdant finem. Deniq sequit᷑.
Sominũ dicite michi. ut sciam qd̃
interpietatõnem quoq eius ueram
lo quamini. Sermo enim quem tu
rex queris grauis est. nec repperiet᷑
quis quam qui indicet illum in con¬
spectu regis. exceptis diis quorũ
non est cũ hominib conu̾satõ. Con
fitentur magi. Confitentur ario¬
li. ⁊ omĩs scientia scłaris luteratu¬
re presentiam futurorum non esse

Expanded text:
anni tertii regis Balthasar, quam Daanni tertii regis Balthasar, quam Daniel vidit in Susis, Hebraicis quidem litteris, sed lingua scribuntur Chaldaica, quam vocat hic Syriacam. Nisi indicaveritis mihi somnium et conjecturam ejus, peribitis vos, et domus vestrae publicabuntur, etc. Comminatus est poenam, proponit et praemia: ut si potuerint somnium dicere, consequenter credat etiam his quae incerta sunt, hoc est, quid significet somnium. Quod si non potuerint ea dicere, de quibus rex in plerisque confusus poterat recordari, etiam futurae interpretationis perdant fidem. Denique sequitur. Somnium itaque dicite mihi, ut sciam quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. rex quaeris gravis est nec repperietur quisquam qui indicet illum in conspectu regis exceptis diis quorum non est cum hominibus conversatio fitentur magi, confitentur harioli, et omnis scientia saecularis litteraturae, praescientiam futurorum non esse
Abbreviated transcription (Latin):
magi qui de singulis philosophant᷑.
malefici qui sanguine utuntur ⁊
uictimis ⁊ sepe contingunt corpo¬
ra mortuorum. Porro in caldeis. te
uulgus mathemathicos uocat.
Consuetudo aut̃ ⁊ sermo conmunis:
magos pro maleficis accipit. qui a¬
liter habentur apud gentem suã
eo qd̾ sint philosophi chaldeorum
⁊ artis huius scientia reges quoq
⁊ principes eiusdem gentis omĩa fa¬
ciunt. Unde ⁊ in natiuitate dñi
saluatoris ipsi primi ortum eius
in tellexerunt. ⁊ uenientes in scãm
bethieem adorauerunt puerum stei¬
la desuper ostendente. Et dixit ad
cos rex. Uidi somnium. ⁊ mente
confusus ignoro quid uiderim. uin¬
bra quedam. ⁊ ut ita dicam aura
somnii atq uestigium remansit
in corde regis ut referentib aliis
posset remunisci eorumq uiderat.
⁊ nequa quam eum deciperent mẽ¬
tientes. responderunt chaldei regi
usq que lecta sunt sermone narrant̃
hebreo ⁊Ab hoc loco usq aduisionem

Expanded text:
Magi, qui de singulis philosophantur: Magi, qui de singulis philosophantur: Malefici, qui sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corpora mortuorum. Porro in Chaldaeis γεvulgus mathematicos vocat. Consuetudo autem et sermo communis magos pro maleficis accipit: qui aliter habentur apud gentem suam, eo quod sint philosophi Chaldaeorum, et ad artis hujus scientiam reges quoque et principes ejusdem gentis omnia faciunt. Unde et in nativitate Domini Salvatoris ipsi primum ortum ejus intellexerunt, et venientes in sanctam Bethleem, adoraverunt puerum, stella desuper ostendente . Et dixit ad eos rex: Vidi somnium, et mente confusus ignoro quid viderim. Umbra quaedam, et ut ita dicam, aura somnii atque vestigium remansit in corde regis: ut referentibus aliis, 628 posset reminisci eorum quae viderat, et nequaquam eum deciperent mentientes. Responderunt Chaldaei regi usque quae lecta sunt, sermone narrantur Hebraeo. Ab hoc loco usque ad visionem