comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puit fides. respuunt aures catholice:
anathematiratur. Eatra est qui hoc sa¬
pit: nõ ꝓtinet ad participationẽ soci¬
etatẽ ꝙ scõꝵ. Ergo ait. Rationẽ michi
redde. qͦmodo & filus nasci potuit pa¬
tri.ꝙ. coeuus ẽẽ ei. a qͦ natus est. ꝙ quid¬
facimus fr̃s. qn carnalib spũalia insinu¬
amꝰ. si tũ ⁊ nos ipsi nõ caruales sumus.
qñ carualib ista sp̃ualia utimamꝰ. ho¬
mintassuefacto natiuitate t̾rena. ⁊ iu¬
denti istiꝰ creature ordinẽ ubi successus
& decessus gignentes ⁊ genitos etate dis¬
tinguit : Post patrem enim filus
nascit᷑ : patri utiq morit᷑o successurꝰ.
Hoc in hominib. hoc in aliis animanti¬
b inuenimꝰ : parentes priores tẽꝑe.
filios cp̃re poffĩores. Hac ꝯsuetudine
udendi carnalia tͣnsferre illi ad sp̃u¬
alia cupiunt : ꝙ intentiõe carnaliũ
facilius seducuntur. Non enim ratio
audientiũ seqͥtur talia p̃dicantes: s

Expanded text:
puit fides, respuunt aures catholicae; puit fides, respuunt aures catholicae; anathematur, extra est qui hoc sapit, non pertinet ad participationem societatemque sanctorum. Ergo, ait, rationem mihi redde, quomodo et Filius potuit nasci Patri, et coaevus esse ei a quo natus est? CAPUlia insinuamus: si tamen et nos ipsi non carnales sumus, quando carnalibus ista spiritualia intimamus, homini assuefacto nativitate terrena, et videnti istius creaturae ordinem, ubi successus et decessus, gignentes et genitos aetate distinguit? Post patrem enim nascitur filius, patri utique morituro successurus. Hoc in hominibus, hoc in aliis animantibus invenimus, parentes priores tempore, filios tempore posteriores. Hac consuetudine videndi, carnalia transferre illi ad spiritualia cupiunt, et intentione carnalium facilius seducuntur. Non enim ratio audientium sequitur talia praedicantes, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cilius accipiunt qͦd uidere ꝯsuerunt :
Ausi sunt enum qͥdã dic̃e. Maior ẽ filio
tẽꝑe p̃cedit᷑. & sic disputant. Si natꝰ ẽ:
utiq erat pater ante qͣm filius illi eẽt
natus. Ad tencdite. Ad sit nobis adiuiã¬
tib orationib ur̃is. ⁊ pia intentiõe ex¬
ciꝑe cupientib qͦd ipse donauerit. qͦd
ipse subgesserit. Adsit nobis: ut possimꝰ
qͦqͦ modo explicare qͦd cepiꝰ. Tam̃ fr̃s
ante dico. si nõ potuero ego explicare.
non racionẽ putetis. s hominem desecis¬
se. Itaq uos hoctor & dep̃cor: ut oretis.
Adsit miscła di: ⁊ ita rem a nobis dici faci¬
at. ut uos audire: oportet: nos dic̃e. hoc
gͦ illi dicunt. Si filiꝰ dei est: natus ẽ. Hoc
fatemͣ. Nõ enim ẽet filius: si natus non
esset. Manisestũ ẽ. Admictit sides: apꝑ¬
bat eccła catholica. Uerũ est. Actiung̃t
deinde. Sinatus ẽ pacri filius: erat pa¬
ter anteqͣm ei filuis nascẽcur. Hoc res¬

Expanded text:
cilius accipiunt quod videre consueverunt? cilius accipiunt quod videre consueverunt? Ausi sunt enim quidam dicere, Major est tur. Et sic disputant: Si natus est, utique erat Pater antequam Filius illi esset natus. Attendite: adsit ipse nobis, adjuvantibus orationibus vestris, et pia intentione excipere cupientibus quod ipse donaverit, quod ipse suggesserit; adsit nobis, ut possimus quoquo modo explicare quod coepimus. Tamen, fratres, ante dico, si non potuero ego explicare, non rationem putetis, sed hominem defecisse. Itaque vos hortor et deprecor ut oretis: adsit misericordia Dei, et ita rem a nobis dici faciat, ut vos audire oportet, et nos dicere. Hoc ergo illi dicunt: Si Filius Dei est, natus est. Hoc fatemur. Non enim esset Filius, si natus non esset. Manifestum est, admittit fides, approbat Ecclesia catholica, verum est. Adjungunt deinde: Si natus est Patri Filius, erat Pater antequam ei Filius nasceretur. Hoc res
Abbreviated transcription (Latin):
Unde fit homo illuminatus: lum̃ sem¬
pit̾num ꝑfectum ÷.  uide quẽ ad¬
mocdũ tu ꝯtingendo efficeris qͦł nõ
eras : non illud qͦd ꝯtingis facis ẽẽ. qͦd
nõ erat. Hoc dico ds̃ nõ crescit ex cog
re qdãmodo. Non enim unde: augra¬
tur ille a damus : qui et te lapso inte¬
ger .ẽ. et te redeute integer manet :
paratus uideri ut beatificet ꝯũsos & ad¬
ilsos puniat cecitate. Uindicat enĩni¬
pͥmo uł ꝓrimo in amimꝗ adũsa ase exrediũ
penarũ: ipsa cecitate. Qui enim se aũtit ã
lumine uero idẽ adeo. iam cecus efficitur.
Nondũ scntit penam: s iam habet. Itaq ũ¬
liter. inomutabiliter. sine tẽꝑali na¬
tiuitate. natũ tñ intelligamus adeo.
Putamus ne possumꝰ aliqͦ modo ꝑsua¬
dere qͥbdam infidelib non aborrere
a uero qͦd dicitur. a nobis fide catholi¬
ca qͣ otraria ẽ : arrianis a quib eccła di
sepe tẽptata est. cũ carnales hõies id fa¬

Expanded text:
unde homo fit illuminatus, lumen semunde homo fit illuminatus, lumen sempiternum est. Et vide quemadmodum tu contingendo efficeris quod non eras, non illud quod contingis facis esse quod non erat. Hoc dico, Deus non crescit ex cognre quodam modo. Non enim unde augeatur, illi damus, qui et te lapso integer est, et te redeunte integer manet, paratus videri ut beatificet conversos, et aversos puniat caecitate. Vindicat enim primo in anima aversa a se, exordio poenarum, ipsa caecitate. Qui enim se avertit a lumine vero, id est, a Deo, jam caecus efficitur. Nondum sentit poenam, sed jam habet. 6. liter, incommutabiliter, sine temporali nativitate, natum tamen intelligamus a Deo. Putamusne possumus aliquo modo persuadere quibusdam infidelibus non abhorrere a vero, quod dicitur a nobis fide catholica, quae contraria est Arianis, a quibus Ecclesia Dei saepe tentata est, cum carnales homines id fa
Abbreviated transcription (Latin):
aspicis aliam partem qͣm non uideras:
nisi memoria tecũ faciet ut memineris
te udisse unde recedis. nũqͣm de dixeris
aliqͥd uł in suꝑficie ꝯp̃hendisse. Tractas
qͦd uides: uersas huc atq illuc. Helut
ipse cͥrcius ut totũ iudeas. Uno gͦ aspec¬
tu: totum uidere nõ potes. Ꝙ qͣidui
ũsas ut uideas partes uides : ⁊ ꝯtexando
qͥa uicdisti alias partes. iuderis totũ ins¬
pic̾e. Non autem hic ocłoꝵ. uisus ⁊ s me¬
morie uiuacitas indelligitur. Qͥd gͦ de
illo ũbo fr̃s. dici potest: Cõce de corpo¬
ribus dicimus subiacentib ocłis nr̃is:
nõ illa posst̃ ꝯp̃hendi aspectu. quis gͦ
ocłs cordis. ꝯp̃hendit cdme Sufficit ut
attingat: si purꝰ est ocłs. Si autẽ attĩ¬
git: tactu qͦdam attingit in corporeo
⁊ sp̃uali. nõ tñ ꝯp̃hendit. Et hoc si pu¬
rꝰ est. Et fit beatus homo ꝯtingendo
corde illud qͦd semꝑ beatum manet:
& est illud ipsa beatitudo ꝓpetua. Hn

Expanded text:
aspicis aliam partem, quam non videras, aspicis aliam partem, quam non videras, nisi memoria tecum faciat ut memineris te vidisse unde recedis, nunquam te dixeris aliquid vel in superficie comprehendisse. Tractas quod vides, versas huc atque illuc, vel ipse circuis ut totum videas. Uno ergo aspectu totum videre non potes. Et quamdiu versas ut videas, partes, vides: et contexendo quia vidisti alias partes, videris totum inspicere. Non autem hic oculorum visus, sed memoriae vivacitas intelligitur. Quid ergo de illo Verbo, fratres, dici potest? Ecce de corporibus dicimus subjacentibus oculis nostris, non illa possunt comprehendere aspectu: quis ergo oculus cordis comprehendit Deum? Sufficit ut attingat, si purus est oculus. Si autem attingit, tactu quodam attingit incorporeo et spirituali, non tamen comprehendit; et hoc, si purus est. Et homo fit beatus contingendo corde illud quod semper beatum manet: et est illud ipsa beatitudo perpetua, e
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt in loco: minora sunt inparte
qͣm in toto. Hichil tale de illo ũbo sen¬
tiamus: nichil tale cogitemus. Non de
sugestione carnis: spualia miagiem.
Nlon est ille sermo. non ẽ ille d̾s minor
le aliqͥd cogitari. Magis ꝑia est talis
ignorantia : qͣm p̃sũpta scientia. loqͥ¬
mur enum de deo. Dictum est & ds
erat ũbum: De deo loqͥmur. Qͥd mi¬
rum. si non ꝯp̃hendis e si enum ꝯp̃hen¬
dis: non est ds̃. Sit pia ꝯfessio ignoran¬
tie ÷ magis qͣm tem̃aria ꝓfessio scienti¬
e. Atcing̾e aliqͣntulũ tunenti dm̃
magna beatitudo est. Conp̾hentere
autem: om̃ino impossibile. Ad intem
ocłis cordis uidendus est. S si eorꝑis o¬
culo ꝯp̃hendere te putas: om̃ino non po¬
tes. Quicqd enim aspicis: non totũ aspi-¬
cis. Quiꝰ hominis faciem uides: dorsum
non uides. eo tẽꝑe qͦ faciem uides. Ꝙ q̃n
dorsum uides: eo temꝑe faciem nõ ui¬
des. Non sic gͦ uides ut ꝯp̃hencdas: s q̃n

Expanded text:
quae sunt in loco, minora sunt in parte quae sunt in loco, minora sunt in parte quam in toto. Nihil tale de illo Verbo sentiamus, nihil tale cogitemus. Non de suggestione carnis spiritualia imaginemur. Non est ille Sermo, non est ille Deus minor le aliquid cogitare. Magis pia est talis ignorantia, quam praesumpta scientia. Loquimur enim de Deo. Dictum est, Et Deus erat Verbum. De Deo loquimur, quid mirum si non comprehendis? Si enim comprehendis, non est Deus. Sit pia confessio ignorantiae magis, quam temeraria professio scientiae. Attingere aliquantum mente Deum; magna beatitudo est: comprehendere autem, omnino impossibile. Ad mentem oculos corpus, videndum est. Sed corpus oculo comprehendere te putas? Omnino non potes. Quidquid enim aspicis, non totum aspicis. Cujus hominis faciem vides, dorsum non vides eo tempore quo faciem vides: et quando dorsum vides, eo tempore faciem non vides. Non sic ergo vides, ut comprehendas: sed quando
Abbreviated transcription (Latin):
inꝯmittabilis ũbi. ipse ex deteriore
i meluis ꝯmutatus. Non enim ũbum
ꝓficit aut ecit: accedente ꝯgnitore:
s integrum manet si ꝑmanseris: integrũ
si recesseris: integrũ cum redieris. manẽs
inse & innouans oĩa. Ergo est forma
om̃ium rerum: forma infabricata. sine
tẽꝑe ut diximus: & sine spatiis locoꝵ.
Qcqͥd enim loco capitur: cͥrtũscribit᷑. for¬
ma circũscͥbitur finibus. Habet metas:
unde & qͦusq sit. Teinde qͦd loco capit᷑.¬
& mole quadam & spacio distenditur :
que ante: ocłos nr̃os sunt. que uidemus.
que tangunus. int̾ que sumꝰ: possumus¬
scire. corpus qͦdlibet in loco habere: formã.
Onme autem quod spatium loci occupat:
minus est in parte qͦͣm intoto. Pars cor¬
ꝑis humani. ũbi gr̃a brachi
utiq minus ÷ brachium
qͣm totum corpus: & st
minus est idẽ breuius. bre¬
orem locum occupat. Item capud pars
qͣm totum corpus. cui capud ẽ. Sic oĩa

Expanded text:
incommutabilis Verbi, ipse ex deteriore incommutabilis Verbi, ipse ex deteriore in melius commutatus. Non enim Verbum proficit aut crescit accedente cognitore: sed integrum, si permanseris; integrum, si recesseris; integrum, cum redieris; manens in se, et innovans omnia. Ergo est forma omnium rerum, forma infabricata, sine tempore, ut diximus, et sine spatiis locorum. Quidquid enim loco capitur, circumscribitur. Forma circumscribitur finibus, habet metas unde et quousque sit. Deinde quod loco capitur et mole quadam et spatio distenditur, quae ante oculos nostros sunt, quae videmus, quae tangimus, inter quae sumus, possumusre corpus quodlibet in loco habere formam. Omne autem quod spatium loci occupat, minus est in parte quam in toto. Pars corporis humani, verbi gratia, brachium: utique minus est brachium quam totum corpus. Et si minus est brachium, breviorem locum occupat. Item caput, quiaquam totum corpus, cui caput est. Sic omnia
Abbreviated transcription (Latin):
possit intelligi qͦd dictũ est. inpͥncipio
erat u̾bum & ũbũ erat apd dm̃: et d̾s
erat u̾bũ. In effabilicer ꝑot̾ intelligi
Non ũbis hominis fit: ut intelligat᷑. Uer¬
bũ dei tͣctamus: et dicimus qͥre nõ intel¬
ligatur. Non nunc dicimꝰ ut intelligat᷑:
s dicimus qͥd impetiat ne intelligat᷑.
Est cium forma quedam. foema non for¬
mata: s forma omniũ formatoꝵ. forma
in ꝯmutabilis: sine lapsu. sine defec̾tu.
sine tempore: sine loco. Suꝑaus om̃ia:
eminens om̃ib. Et fundam̃tũ qͦddam
in quo sint : & fastigium sub qͦ sint.
Sidicis qr omnia in illo sunt : non inͣti¬
pientia dei. Habemus autẽ scͥptũ oĩa
insapientia fecisti. Ergo millo sunt
omnia: &. tamen qͥa cłs est sub illo
sunt oĩa. Dicunus qͦm in ꝯp̃hensibilesit
qͦd lectum est: & tñ lectum ẽ. nõ ut
ꝯp̃henderecur ab homine. s ut doleret
homo. qͥa non ꝯp̃hendit: & inueni¬
ret undeimpeditur. a ꝯp̃hensiõe
⁊ remou̾et  ea. & miaret ꝑceptioni

Expanded text:
ncipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ineffabiliter potest intelligi: non verbis hominis fit ut intelligatur. Verbum Dei tractamus, et dicimus quare non intelligatur. Non nunc dicimus ut intelligatur, sed dicimus quid impediat ne intelligatur. Est enim forma quaedam, forma non formata, sed forma omnium formatorum: forma incommutabilis, sine lapsu, sine defectu, sine tempore, sine loco, superans omnia, existens omnibus et fundamentum quoddam in quo sint, et fastigium sub quo sint. Si dicis quia omnia in illo sunt, non mentipientia Dei: habemus autem scriptum, Omnia in Sapientia fecisti . Ergo in illo sunt omnia: et tamen quia Deus est, sub illo sunt omnia. Dicimus quam incomprehensibile sit quod lectum est: tamen lectum est, non ut comprehenderetur ab homine, sed ut doleret homo quia non comprehendit, et inveniret unde impeditur a comprehensione, et removeret ea, et inhiaret perceptioni
Abbreviated transcription (Latin):
Audiant qͥd dicunt. Us̃ me hominẽ
fecit: ustum me ipse facio. O peior ⁊
decestabilior phariseo. Phariseus ille
suꝑbe qdem iustum se ẽe dicebat: s
t̃n incde ille deo gr̃as agebat. Iustum
se dicebat : sed tñ deo gr̃as agebat.
Gr̃as tibi deus: qͥa non sum sicud cetͣ ho¬
mines. Gr̃as tͥ deus. Gr̃as cdeo agit: qͥa
non ẽ sicud ceteri homines: &. tñ t̾tuqͦm
suꝑbus ⁊ inflatꝰ rep̾henditur. non qͥa
deo gr̃as agebat: s qͥa uelud nichil sibi
acdl cupiebat. Grãs tibi: qͥa non sum sic̃
ceteri homines: inuisti. Ergo tu iustus.
gͦ nichil rogas. gͦ iam plenus es: gͦ non

Expanded text:
audiant qui dicunt, Deus me hominem audiant qui dicunt, Deus me hominem fecit, justum ipse me facio. O pejor et detestabilior Pharisaeo! Pharisaeus ille superbe quidem justum se dicebat, sed tamen inde ille Deo gratias agebat. Justum se dicebat; sed tamen Deo gratias agebat. Gratias tibi, Deus, quia non sum sicut caeteri homines. Gratias tibi Deus: gratias Deo agit, quia non est sicut caeteri homines: et tamen tanquam superbus et inflatus reprehenditur; non quia Deo gratias agebat, sed quia velut nihil sibi addi cupiebat. Gratias tibi, quia non sum sicut caeteri homines, injusti. Ergo tu justus; ergo nihil rogas; ergo jam plenus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗerat ille phariseus: extelsus a longe: cog¬
ignoscit. Adhuc auch humilitatẽ pũ¬
encia: spes subleuabat. Adhuc auch.
ꝑcutiebat pectus suum. Penas de se
cebat. Percutiebat pectus suũ dicens.
Dũe ꝓpitiꝰ esto mͥ pecc̃ori. Ec̃ce qui ro¬
gat. Qd miraris si deus ignoscit. qͣn
ipse se agnoscit ⁊ Deniq de pharssco ⁊
publicano accepisti ꝯtrouersiam: auch
sentenciam. Iudist suꝑbum accusa¬
torem. aucdist reum humilem: au¬
di numc iudicem. Amen dico uobis.
Nericas digt: ds̃ dicit. uidex dicit. Am̃
dico uobis: descendit iustificatꝰ de tem¬
plo publicanꝰ ille. magis qͣm ille pha¬
riseris. Dic dñe causam. Ecce udeo pu¬
blicanũ iustificatũ magis de temꝑlo
descendere: qͣm phariscum. Qro qͣre.
Qris quare e audi qͦre. quia om̃is qͥ
se exaltat humiliabit᷑ : & qͥse humihat
exaltabit᷑. Audisti sententiam: caue cau¬
sam malam. Aliud dico. Audisti sen
entes. & de suis uͥtutib p̃sumentes.

Expanded text:
erat ille pharisaeus, a longe cogerat ille pharisaeus, a longe cogignoscit. Adhuc audi humilitatem Puentia, spes sublevabat. Adhuc audi: Percutiebat pectus suum. Poenas de se cebat, Percutiebat pectus suum, dicens: Domine, propitius esto mihi peccatori. Ecce qui rogat. Quid miraris, si Deus ignoscit, quando ipse se agnoscit? De Pharisaeo et Publicano accepisti controversiam; audi sententiam: audisti superbum accusatorem, audisti reum humilem; audi nunc judicem. Amen dico vobis. Veritas dicit, Deus dicit, judex dicit: Amen dico vobis, descendit justificatus de templo publicanus ille, magis quam ille pharisaeus. Dic, Domine, causam. Ecce video Publicanum justificatum magis de templo descendere quam Pharisaeum. Quaero quare. Quaeris quare? Audi quare. Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Audisti sententiam, cave causam malam: aliud dico, Audisti sententes, et de suis viribus praesumentes
Abbreviated transcription (Latin):
dulitatẽ meam. Ergo non est plena sides.
ait ad qͦsdam qui sib iust uidebant᷑. &
sꝑnebant ceteros : similituctinem hanc.
Duo homines ascenderunt intẽplum ora¬
re. Unus phariseus ꝙ alter pubhcanuꝰ.
nͥ om̃s preter ipsum ⁊ Ego inqͥt uistus
sum: cec̃ peccatores. Non sum sic̃ oeter ho¬
mines: niuisti. raptores. adulceri. ꝙ ecc
tib exuigno publicano: maioris tłmo¬
ris occasio. Sicud in qͥt publicanꝰ iste. Ego
inqͥt solus sum: iste cde cet̾is est. Non sũ
inqͥt talis qͣlis iste. ꝑ iustigas meas qͥb
iniquus non sum. Ieuio bis insabato:
deginas do oriium que possideo. Qd
rogauerit cdm̃. quere mũbis eꝰ : nichil
inuenies. Ascencht oraret noluit  roga¬
re. s se laudare. Parum ẽ non dm̃ roga¬
re.s se laudare: insuꝑ ⁊ roganti insultare:
Publicanus autem de longinco stabat: &¬
deo tamen ipse ꝓpinqͦbat. Cordis ꝯscientia
remouebat: pietas applicabat. Publica

Expanded text:
dulitatem meam: ergo non plena est fides. dulitatem meam: ergo non plena est fides. it ad quosdam, qui sibi iusti uidebantur et spernebant ceteros, similitudinem hanc: Duo quidam ascenderunt in templum orare, unus Pharisaeus et alter publicanus s praeter ipsum? Ego inquit, justus sum, caeteri peccatores. Non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri. Et ecce tibi ex vicino publicano majoris tumoris occasio. Sicut, inquit, publicanus iste. Ego, inquit, solus sum, iste de caeteris est. Non sum, inquit, talis qualis iste, per justitias meas, quibus iniquus non sum. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo. Quid rogaverit Deum, quaere in verbis ejus, nihil invenies. Ascendit orare: noluit Deum rogare, sed se laudare. Parum est, non Deum rogare, sed se laudare; insuper et roganti insultare. Publicanus autem de longinquo stabat: et Deo tamen ipse propinquabat. Cordis conscientia removebat, pietas applicabat. Publican
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣntũ fides defigit. Ꝙ in tamtũ tẽp¬
tacio desigt: in qͣntum fides ꝓsigt. Nã
ut aꝑtiꝰ nou̾it carita ur̃a de fide ne de¬
ficeret. et ꝑret dixisse dñm. uigilate ⁊
orate ne intretis in tẽptatonem: eo lo¬
C eũgłii ait. Hac nocte postulauit sa¬
thanas uexare uos : sic̃ trigcum. Et ego
rogaui ꝓte petre: ne defiqat fides tua.
Nogat qui tuct᷑ ⁊̃ non rogat qui pechta¬
tur e Qđ aut̃ ait dñs cũ uenerit si hus
hominis. putas inueniet fide̾ in t̾ra: de
fide dixit qͦ ꝑfecta est. Ipsa enim uixm
uenit᷑ in tra. Ecce plena est eccła dei. Qͥs huc
acceteret. si milla ẽẽt fides ⁊ ¶s non mõtes
tͣnsferret. siplena ẽẽt fides : adtendite ip¬
sos apłos. Timissis ommmibus suis. calcata
lisset dño filiũ suumꝰ malo a demonio
sanandum: et eẽt int̾rogatus utrũ cre¬
cderet: respondit ⁊ ait. Credo dñe : actiu¬
ua incredulitatem meam. Credo inqͥt:
credo dñe. Ergo est sides. S acduiua in cre¬

Expanded text:
um fides deficit; et in tantum tentatio deficit, in quantum fides proficit. Nam ut apertius noverit Charitas vestra, de fide ne deficeret et periret, dixisse Dominum, Vigilate et orate, ne intretis in tentationem: eo loco Evangelii ait, Hac nocte postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua . Rogat qui tuetur, et non rogat qui periclitatur? Quod autem ait Dominus, Cum venerit Filius hominis, putas inveniet fidem in terra? de fide dixit, quae perfecta est. Ipsa enim vix invenitur in terra. Ecce plena est Dei Ecclesia: quis huc accederet, si nulla esset fides? Quis non montes transferret, si plena esset fides? Attendite ipsos Apostolos: dimissis omnibus suis, calcata lisset Domino filium suum a malo daemonio sanandum, et esset interrogatus utrum crederet, respondit et ait: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam . Credo, inquit, Credo, Domine: ergo est fides. Sed adjuva incre
Abbreviated transcription (Latin):
cende : apd̃ te opoetet me manere. Tu pen¬
des. s non te suspendo: hoc ẽ nonte diffe¬
ro. Uolebas uidere transeuntem: hoctie
me apud te inuenies habitantẽ. Ingͣssus
est ad eum dñs: repletus ille gaudio ait.
Diidium rerum mearum: do pauꝑib.
Eoce qͦmodo currit: qui currit facere ami¬
cos de. mãmona iniqͥtatis. & ne reus aliũ¬
de teñctur: si cui aliqͥd tuli ait. qͦdruplũ
reddam. Inflixit sib condẽpnationem. ne
in cͣrtret dampnationem. Ergo qui ha¬
betis de malo: facite inde bonum. Qnon
habetis de malo: nolite adqͥrere demalo.
Esto bonus tir: qu facis de malo. Et cum
ceꝑis facere aliqͥd boni de malo: noli re¬
man̾e tu malus. humini tui ꝯũtũtur in
gentur. mãmona ini qͥtatis est: id est diuii¬
tie sunt iniqͥtatis. Quid ẽ diuitie sunt
iniquitatis : Pecuma ẽ: que nomine di¬
uitiarum appellatur iniquitas. Si enim
ueras diuicias queris. alie sunt. Talibus

Expanded text:
cende; apud te oportet me manere. Tu pencende; apud te oportet me manere. Tu pendes, sed non te suspendo, hoc est, non te differo. Volebas videre transeuntem, hodie me apud te invenies habitantem. Ingressus est ad eum Dominus: repletus ille gaudio ait, Dimidium rerum mearum do pauperibus. Ecce quomodo currit, qui currit facere amicos de mammona iniquitatis. Et ne reus aliunde teneretur: Si cui aliquid tuli, ait, quadruplum reddam . Inflixit sibi condemnationem, ne incurreret damnationem. Ergo qui habetis de malo, facite inde bonum. Qui non habetis de malo, nolite acquirere de malo. Esto bonus tu qui bonum facis de malo: et cum coeperis aliquid boni facere de malo, noli remanere tu malus. Nummi tui convertuntur in gentur, mammona iniquitatis est, id est, divitiae sunt iniquitatis. Quid est, divitiae sunt iniquitatis? Pecunia est, quam nomine divitiarum appellat iniquitas. Si enim veras divitias quaeris, aliae sunt. Talibus
Abbreviated transcription (Latin):
peccare. Nolo uos irascr. s ut nõ peccetiᷤ.
Ut autẽ non peccetis. quibus habetis iraᷤ¬
ci nͥ uobis: Quid est enim homo peni¬
tens. nͥ homo iratꝰ sibise Ut accipiat ue¬
niam de se ipso exigit penam: & recte
clicit deo. Auerte ocłos tuoꝰ a peccatis
meis: q̃m peccatum meũ ego agnos¬
co. Si tu agnoscis: ⁊ ille ignoseit. Que
de saccellos implestis. inde thesaurra¬
batis: de malo ẽ qͦd habetis. Iam nol¬
te malum face. s facite uobis amicos
de mãmona iniqͥtatis Nũqͥd Racheus de¬
de bono habebat : legite ⁊ uidcte. Maior
rat publicanoꝵ: idẽ cui uectigalia
blica ꝯferebant. Inde ha¬
be bat diui¬
tias. Multos p̾sserat: mul¬
tis abstulerat:
enim ait ipse dñs. ho¬
die. salus domui
Ihuic facta ẽ. S ipsã
salutem uidete.
Primo desiderabat
stat᷑a pariuis erat:
sed turba
mpecliente ascendit
arborem. sicomori. ⁊ uidit tͣnseũtem.
Ille autem aspexit eũ : & ait. Tachee des¬

Expanded text:
peccare . Volo vos irasci, sed ut non peccetis. peccare . Volo vos irasci, sed ut non peccetis. Ut autem non peccetis, quibus habetis irasci, nisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo irascens sibi? Ut accipiat veniam, de se ipso exigit poenam; et recte dicit Deo, Averte oculos tuos a peccatis meis, quoniam peccatum meum ego agnosco . Si tu agnoscis, et ille ignoscit. Qui de saccellos implestis, inde thesaurizabatis: de malo est quod habetis, jam nolite malum addere, et facite vobis amicos de mammona iniquitatis. Numquid Zacchaeus de bono habebat? Legite et videte. Major erat publicanorum, id est, cui vectigalia publica conferebantur: inde habebat divitias. Multos presserat, multis abstulerat, enim ait ipse Dominus, Hodie salus domui huic facta est. Sed ipsam salutem videte. Primo desiderabat statura parvus erat: sed turba impediente ascendit in arborem sycomori, et vidit transeuntem. Ille autem aspexit eum, et ait: Zacchaee, des
Abbreviated transcription (Latin):
quem inualidũ. tu ualidi¬
or et po¬
tentior.⁊ ueniret tecũ
ad iuticem hominem
quẽlibet in
hac t̾ra habentem ui¬
dicandi aliqͥui
potestatem. uellec ꝙ
tecũ causam di¬
cere. si tu de. p̃da illa
⁊ spoliatione mo¬
pis dares aliqͥd. uich¬
q ut ꝓte iudica¬
sic tͥ placeret: nẽ¬
est iusticie. ut ⁊ tͥ dis¬
pliceat. Nol
intẽplo cordis tu taler ydolum. Nonẽ
talis ds tuus: qͣlis nõ debes ẽȩ̃. nectu. Si
tu nõ sic iudices. sed iuste iudices: etiam
sic melior est te ds̃ cuus. Non ẽ inferior.
ustior ẽ : fons iusticie ẽ. Qcqͥd boni fecisti.
inde. supsisti: et qͥcqͥd boni eructuast.
elemosinas fac̾e: de fenore ⁊ usuris. fide¬
libus dico. eis qͥbus xp̃i corpus erogamꝰ:
dico. tunete: corrigite nos: ne dicam
postea. tu facis & tu facis. Et puto quia si
fec̃o. nõ mͥ debetis irasci. s uobis ut cor¬
rigamini. Ad hoc entnualet: qͦd dic¬
tum ẽ in ꝑsalmo. Irascimini ⁊ nolite

Expanded text:
quem invalidum, tu validior et potentior, et veniret tecum ad judicem hominem quemlibet in hac terra, habentem judicandi aliquam potestatem, velletque tecum causam dicere, si tu de praeda et spoliatione illa inopis dares aliquid judici, ut pro te judicaceret? Nemest justitiae, ut et tibi displiceat. Nolilocare in templo cordis tui tale idolum. Non est talis Deus tuus, qualis non debes esse nec tu. Si tu non sic judices, sed juste judices; etiam sic melior est te Deus tuus: non est inferior; justitior est, fons justitiae est. Quidquid boni fecisti, inde sumpsisti; et quidquid boni eructuasti, eleemosynas facere de fenore et usuris. Fidelibus dico, eis quibus Christi Corpus erogamus dico. Timete, corrigite vos: ne dicam postea, Tu facis et tu facis. Et puto, quia si fecero, non mihi debetis irasci, sed vobis, ut corrigamini. Ad hoc enim valet quod dictum est in Psalmo: Irascimini, et nolite
Abbreviated transcription (Latin):
tamus ut nõctũ sit. Nũqͥd tamen ideo nͣ
erit: figite spem in dm̃. ct̾na ꝯcupiscite:
et̾ua expectate. p̃iani estis fr̃s. ip̃ian
sumus Non ad delitias ap̃c in carne des¬
cendit. Toleremus presentia: potiꝰ qͣm
diligamus. Adũsor ẽ manifesta ꝑniti
es: ꝓsꝑoꝵ falsa blancdities. Tue mare:¬
Om̃ino non frustra auctiamus: habeamꝰ¬
sursum cor. Qd pomimꝰ cor in t̾ra. cũ uide¬
atis qͥa eũtit᷑ t̾ra: Nos non possumꝰ nisi
exortari uos: ut habeatis qͦd dicatis. ꝙ
qͦd prospe. ur̃a respondeatis in sultatori¬
b & blasphematoribus nõis ap̃iani. Ne¬
mo uos murmurando aũtat: ab expec¬
tatione futuroꝵ. Om̃s qui ꝓpter istas
adũsitates blasphemant nr̃m xp̃m:
sub alis illius galline ponamus eugłice:
te. qͦtiẽs uolui ogregare filios tuos. tͣłnꝗͦ.
gallina pullos suos: & noluisti. Hon
nobis dicatur. qͦtiens uolui: & nolusti. Illa
enim gallina chiuma sapientia ẽ: s assũp¬

Expanded text:
tamus, ut nondum sit: numquid tamen ideo non tamus, ut nondum sit: numquid tamen ideo non erit? Figite spem in Deum, aeterna concupiscite, aeterna exspectate. Christiani estis, fratres, christiani sumus. Non ad delicias Christus in carnem descendit: toleremus potius praesentia quam diligamus: adversorum est manifesta pernierorum falsa blandities. Time mareOmnino non frustra audiamus, sursum cor. Quid ponimus cor in terra, cum videamus quia evertitur terra? Nos non possumus nisi exhortari vos, ut habeatis quod dicatis, et quod pro spe vestra respondeatis insultatoribus et blasphematoribus nominis christiani. Nemo vos murmurando avertat ab exspectatione futurorum. Omnes qui propter istas adversitates blasphemant Christum nosub alis illius gallinae ponamus evangelicae, ere filios tuos, tanquam gallina pullos suos, et noluisti ? Non nobis dicatur, Quoties volui, et noluisti? Illa enim gallina divina Sapientia est: sed assump
Abbreviated transcription (Latin):
terra. & si ẽẽt in celo: celũ ⁊ t̾ra tnͣsient.
Transient qͤ fecit ipse łs. qͣnto ciciꝰ qͦd ꝯti¬
dit romulus: forte si uellemis hinc exa¬
gitare uirgiliũ. & insultare qͣre hoc
dix̃it: in partem tolleret nos. & dicet no¬
bis. Et ego scio. S qͥd fac̾em qui u̾ba roma¬
nis uencdebam. nisi hac actulatione aliqͥd
ꝓmitt̾em qͦd falsum erat e Et tñ in hoc
cantus fui. Qnͣdo chixi. imꝑium sine fi¬
ne decti: iouem ipsor. dm̃ induxi qui hoc
dic̾et. Non ex ꝑsona mea dixi rem falsã.
s ioui imposui falsitatis ꝑsonam. Sic̃ cts
falsus erat: ita m̃dax uates erat. Nam uul¬
tis uosse qͥa ista nou̾ar ⁊ Alio loco qͣndo
non iouem lapidem induxi loquentẽ.
s ex ꝑsona mea loqutꝰ sum: clixi. Hunc
res romane: ꝑit᷑aq regna Hictete quia
ritate non tacuit: semꝑ mansura actu¬
erit t̾renis om̃ib regnis. Nunc si sinis est:
łs uidet. forte enim nõdũ est. Insirmta

Expanded text:
terra. Et si esset in coelo, Coelum et terra transient . terra. Et si esset in coelo, Coelum et terra transient . Transient quae fecit ipse Deus; quanto citius quod condidit Romulus? Forte si vellemus hinc exagitare Virgilium, et insultare, quare hoc dixerit; in parte tolleret nos, et diceret nobis: Et ego scio; sed quid facerem qui Romanis verba vendebam, nisi hac adulatione aliquid promitterem quod falsum erat? Et tamen et in hoc cautus fui, quando dixi, « Imperium sine fine dedi, » Jovem ipsorum induxi, qui hoc diceret. Non ex persona mea dixi rem falsam, sed Jovi imposui falsitatis personam: sicut Deus falsus erat, ita mendax vates erat. Nam vultis nosse quia ista noveram? Alio loco, quando non Jovem lapidem induxi loquentem, sed ex persona mea locutus sum, dixi: Non res Romanae perituraque regna. Videte quia ritate non tacuit: semper mansura, aduerit terrenis omnibus regnis. Nunc si finis est, Deus videt. Forte enim nondum est, et infirm
Abbreviated transcription (Latin):
tur om̃s gentes. Ciuitas sc̃a. ciuitas fideł.
ciuitas in t̾ra ꝑegͥna. in celo fundata: esto
fidelis. noli corrũꝑe spem. noli amit̾te cã¬
ritatem. Accinge sũbos tuos. accende.
p̃tende lucñas tuas: expecta dñm qͦndo
ueniat ad nuptias. Qd expauescis. qͥa pe
reunt regna t̾rena: Id̾o tͥ celeste ꝓmissũ
ẽ: ne cũ t̾renis ꝑ ires. Nam ista ꝑͥtura p̃¬
dicta sunt. Predicta om̃ino. Non enim
negare possumꝰ: qͦd p̃dictũ est. Dñs tuꝰ
quem expectas:. dixit tͥ. Exirget gens suꝑ
gentem: ⁊ regnũ suꝑ regnũ. Habent muta¬
tiones regna t̾rena: ueniet ille de qͦ dic¬
t̾renis regnis ꝓmiserunt: non ueritate
cducti sunt : sed adulatione m̃titi sunt.
Poeta illor: qͥdem induxit iouem loquen¬
tem: & ait de romanis. His ego nec me¬
tas rerũ. nec tẽꝑa pono: imꝑium sine
fine decdi. Non plane ita respõdet ueri¬
tas. Regnum hoc qͦd sine fine dedisti .o.
qͥ nicħ cdedisti. in tra ẽ an in celo: Htiq ĩ

Expanded text:
tur omnes gentes . Civitas sancta, civitas fidelis, civitas in terra peregrina, in coelo fundata est. O fidelis, noli corrumpere spem, noli amittere charitatem, accinge lumbos tuos, ascende, praetende lucernas tuas, exspecta Dominum, quando veniat a nupreunt regna terrena? Ideo tibi celeste promissum est, ne cum terrenis perires; nam ista peritura predicta sunt, predicta omnino; non enim negare possumus quod predictum est; Dominus tuus quem expectas, dixit tibi: ‘Exurget gens super gentem et regnum super regnum’; habent mutationes regna terrena, veniet Ille de quo dicterrenis regnis promiserunt, non veritate ducti sunt, sed adulatione mentiti sunt. Poeta illorum quidam induxit Jovem loquentem, et ait de Romanis, His ego nec metas rerum, nec tempora pono: Imperium sine fine dedi. Non plane ita respondet veritas. Regnum hoc, quod sine fine dedisti, o qui nihil dedisti, in terra est, an in coelo? Utique in
Abbreviated transcription (Latin):
contͣrio. sic̃ de illo uidice. qui nec łm̃ time¬
bat: nec hominem uerebatur. et tñ cũ eũ
uidua qͣdam int̾pellaret cotidie: tectio
uictus dedit qͦd bñficio non potuit in ui
tor. cũ patre dator. non utiq nos tantum
hortaretur. ut pet̾emus: nͥ cdare uellet:
Erubescat humana pigͥtia Plus uult ille
dare: qͣm nos acciꝑe: Plus uult ille misere¬
ri: qͦni nos amiseria liberari. Et utiq siñ
lib̾ati fuerimꝰ: nos miseri remanebimus:
tatem passi sumus: ⁊ accepimꝰ ⁊ nobis ⁊ il¬
li.fieri enim nõ potest nͥ ut aliqͥs ꝑ assuᷤ
fuerit amicũ aliqͥd int̾rogantem qͦd res¬
pondere non possit: ⁊ tunc se inuenit nͣ
habere. qn coactus est dare: Henit tͥ ami¬
cꝰ de uia. idẽ de uita huiꝰ scłi. in qͦ om̃s
uelut ꝑegͥni tͣnseunt. nec ullus qͦͣsi posses¬
sor manet: s om̃i hõi dr̾. refectus es. transi.
amicꝰ tuus non inueniens ueritatem: qͣ au¬

Expanded text:
contrario: sicut de illo judice qui nec Deum timecontrario: sicut de illo judice qui nec Deum timebat, nec homines reverebatur, et tamen cum eum quaedam vidua interpellaret quotidie, taedio victus dedit quod beneficio non potuit invitutor, cum Patre dator, non utique nos tantum hortaretur ut peteremus, nisi dare vellet. Erubescat humana pigritia: plus vult ille dare, quam nos accipere: plus vult ille misereri, quam nos a miseria liberari: et utique si non liberati fuerimus, nos miseri remanebimus. tatem passi sumus, et accepimus et nobis et illi. Fieri enim non potest, nisi ut aliquis passus fuerit amicum aliquid interrogantem, quod respondere non possit: et tunc se invenit non habere, quando coactus est dare. Venit tibi amicus de via, id est, de vita hujus saeculi, in qua omnes velut peregrini transeunt, nec ullus quasi possessor manet; sed omni homini dicitur: Refectus es, transi; amicus tuus, non inveniens veritatem, qua au
Abbreviated transcription (Latin):
magistrũ. ⁊ fidelissimũ ꝯsilia¬
rium: eũdem hortatoremut
petamus: & datorem cũ petimu̾
Audiuimꝰ eũ in eũgło hortantem nos eũ pe¬
tere instant̾: et pulsare usq adsimilitudi¬
nem iꝓꝓbitatis. Proposuit enum nobis erẽ¬
pli gr̃a. si qͥs ur̃m habebretamicũ aqͦ nocte
pet̾et tres panes cũ illi amicꝰ cde uia uenis¬
set. ⁊ qͦd ei appon̾et non haberet: si autem¬
ille responeat iam se reqͥescere et seruos suoᷤ
secum. nec debere p̃cibus illiꝰ inqͥetari: ille au¬
tem pulsancto instet ⁊ ꝑseueret. nec pudore
territus abscedat. sed necessitate coactus im¬
mineat: surrecturũ illũ. ⁊ non ꝑpter ami¬
titiam. certe ꝓpter illiꝰ imꝓbit᷑atem: ⁊ da¬
t᷑um ei qͣntos uoluerit Quantos autẽ uolu¬
erit: Nicħ plus uoluit ille qͦm tres In hac
ergo similitudine adiunxit hortationem
d̃s: ⁊ om̃ino stimulauit nos querere. pe¬
tere. pulsare. donec accipiamꝰ qͦd petimus:
qͦd querimꝰ. qͦd pulsamus: usus exemplo a

Expanded text:
magistrum, et fidelissimum consiliarium, eumdem hortatorem, ut petamus, et datorem cum petimus. Audivimus eum in Evangelio hortantem nos eum petere instanter, et pulsare usque ad similitudinem improbitatis. Proposuit enim nobis, exempli gratia: Si quis vestrum haberet amicum, a quo nocte peteret tres panes, cum illi amicus de via venisset, et quod ei apponeret non haberet: si autemille respondeat jam se requiescere, et servos suos secum, nec debere illius precibus inquietari, ille autem pulsando instet et perseveret, nec pudore territus abscedat, sed necessitate coactus immineat: surrecturum illum, etsi non propter amicitiam, certe propter illius improbitatem, et daturum ei quantos voluerit. Quantos autem voluit? Nihil plus ille voluit quam tres. In hac ergo similitudine adjunxit hortationem Dominus, et omnino stimulavit nos petere, quaerere, pulsare, donec accipiamus quod petimus, quod quaerimus, quod pulsamus, usus exemplo a
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ qͥ es i celis: sc̃ificet᷑ nomen tuũ sc̃m in
nobis: Qd est sanctificetur: Quasi optemus
ut sci̾ficetur ille qui ait estote sancti qͥa⁊
ego sanctus sum: qͣi aliqͥd ei ex nĩa p̃catiõe
scificationis accedat. Nomsantifiatur in no¬
bis: ut ad nos possit scĩficatio ꝑuenire: pa
sempit̾nũ sit cdei regnũ: Ipse dñs dicit. ego
Regnũ dei intra uos est Neuiat regnum
tiĩ: fiat uolũtas tua. sic̾ incelo ⁊ ĩterra

Expanded text:
r, qui es in coelis, sanctificetur nomen sanctum tuum in nobis. Quid est, sanctificetur? Quasi optemus, ut sanctificetur ille qui ait, Estote sancti, quia et ego sanctus sum : quasi aliquid ei ex nostra precatione sanctificationis accedat? Non: sed sanctificetur in nobis, ut ad nos possit ejus sanctificatio pervenire. Patsempiternum sit Dei regnum. Ipse Dominus dicit, Ego Regnum Dei intra vos est . Veniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi erant et nostri et afflicti sunt: set noue¬
runt dicere. benedicã dominũ in omni tem¬
pore. Afflicti sunt in regno terreno. set reg¬
nũ celoꝵ non ꝑdiderunt: immo ad illud ca¬
pessandum. exercitatione tribulationũ meli¬
ores effecti sunt. Et si intͥbulationib non
blasphemauerunt: tanquam integra uasa
de fornace exierunt. et dominica benedicti¬
one repleti sunt. Isti autem blasphematores.
terrena sectantes. t̾rena desiderantes: in
terrenis spem ponentes. cũ ista uelint.
noluit ꝑdiderint. qͥd tenebunt : Nbi rema¬
nebunt  foris nichil: intus nich. Inanis ar¬
cha: inanior cõscientia. ubi reqͥes. uͥ salus.
ubi spes e ueniant gͦ. desinant blasphema¬
re: discant adorare. Scorpii pungentes a
gallina comedant᷑: in corpus traicientis
ꝯũtantur. In t̾ra exerceantur: in celo coro¬

Expanded text:
ibi erant et nostri, et afflicti sunt: sed noveibi erant et nostri, et afflicti sunt: sed noverant dicere, Benedicam Dominum in omni tempore . Afflicti sunt in regno terreno: sed regnum coelorum non perdiderunt: imo ad illud capessendum exercitatione tribulationum meliores effecti sunt. Et si in tribulationibus non blasphemaverunt, tanquam integra vasa de fornace exierunt, et dominica benedictione repleti sunt. Isti autem blasphematores, terrena sectantes, terrena desiderantes, in terrenis spem ponentes, cum ista velint nolint perdiderint, quid tenebunt? ubi remanebunt? Foris nihil, intus nihil: inanis arca, inanior conscientia. Ubi requies? ubi salus? ubi spes? Veniant ergo, desinant blasphemare, discant adorare: scorpii pungentes a gallina comedantur, in corpus trajicientis convertantur; in terra exerceantur, in coelo coro
Abbreviated transcription (Latin):
goti. cũ ragadaiso. Mem̃tote fr̾s mem̾to¬
te: non ẽ longũ. pauci anni sunt: recorda¬
mini. Euersis murbem romã simulachris:
ragadasius rex gochoꝵ cũ ingenti exerci¬
tu multo numeriosiore quã alarici fuit.
uenit. Paganus homo erat ragadaisus:
ioui sacrificabat cotidie. Nuntiabatur
ubiq: quod sacrificiis non desisteret ra¬
gadaisus. T̃unc om̃ns isti. Ecce nos non sacͥ¬
ficamꝰ. ille sacͥficat: unci habemꝰ a sacͥfican¬
te. quib non licet sacͥficare: Deus ostendiens
qͥa non in istis sacͥficiis est ip̃a tñporał salus.
ip̃a regna t̃rena: uictus est radagaisus adiu¬
uante dño miro modo. Postea uenerunt
gothi non sacͥficantes: & si fide. xp̃iana non
catholici. tam̃ idolis inimici. uenerunt ydo¬
lis adũsantes: et ip̃i ceꝑunt et uicerunt de ido¬
lis p̃sumentes. et ꝑdita ẏdola adhuc queren¬
tes: et ꝑditis ad huc sacͥficare cupientes. Set

Expanded text:
Gothi cum Rhadagayso. Mementote, fratres, mementoGothi cum Rhadagayso. Mementote, fratres, mementote: non est longum, pauci anni sunt, recordamini. Eversis in urbe Roma omnibus simulacris, Rhadagaysus rex Gothorum cum ingenti exercitu, multo numerosiore quam Alarici fuit, venit. Paganus homo erat Rhadagaysus: Jovi sacrificabat quotidie. Nuntiabatur ubique quod a sacrificiis non desisteret Rhadagaysus. Tunc omnes isti: Ecce nos non sacrificamus, ille sacrificat, vinci habemus a sacrificante, quibus non licet sacrificare. Deus ostendens quia non in istis sacrificiis est ipsa temporalis salus, ipsa regna terrena, victus est Rhadagaysus, adjuvante Domino, miro modo. Postea venerunt Gothi non sacrificantes, etsi fide christiana non Catholici, tamen idolis inimici; venerunt idolis adversantes, et ipsi ceperunt: vicerunt de idolis praesumentes, et perdita idola adhuc quaerentes, et perditis adhuc sacrificare cupientes. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aurum. Tam ipsĩ argentũ ⁊ auruͣ: o¬
cłos habent ⁊ non uictent. Ts aureꝰ. ⁊ ds̃
ligneus. ad pͣciũ dispares sunt: ad hab̾e
odos ⁊ non uidere fr̃s sunt. Coce qͣlibus
romam doctihomines custoctib cõmise.¬
runt ÷ habentib ocło̾s ⁊ non uidentib.
Aut si romam seruare potuerunt. qͦre ipsi
ante ꝑierunt: Inqͥrunt. tunc ꝑiit roma.
T̃ amen ꝑicr̃t. Non inqͥunt ipsi ꝑierunt:
s sunulae̾ eoꝵ. Q mocło gͦ custoctirent tec¬
ca nr̃a. qͥ non potuerunt custodire sepulchra
sua : Alexandria: olim tales deos ꝑdidit. Cõs¬
Non enim ⁊ illi cuutati qͥa hoc cdicimꝰ: et̾nita¬
tem ꝓmittimꝰ. Carthago in nomine xp̃i
manet: ⁊ olim u̾sa ẽ scelesta. qͥa non suit
celestis: s t̾restris. Et illud qͦd dicunt non¬
est uerũ: qͥa ꝯtinuo tiis ꝑditis. roma cap¬
ta ẽ. afflicta ẽ : prorsus non ÷ uerũ. Ante
simulacͣ ipsa eu̾sa ẽ sunt: ⁊ sic uicti sunt

Expanded text:
et aurum. Tamen ipsum argentum et aurum oet aurum. Tamen ipsum argentum et aurum oculos habent, et non vident . Dii aurei et dii lignei ad pretium dispares sunt: ad habere oculos et non videre, pares sunt. Ecce qualibus Romam docti homines custodibus commiserunt, habentibus oculos, et non videntibus. Aut si Romam servare potuerunt, quare ipsi ante perierunt? Inquiunt: Tunc periit Roma. Tamen perierunt. Non, inquiunt, ipsi perierunt, sed simulacra eorum. Quomodo ergo custodirent tecta vestra, qui non potuerunt custodire simulacra sua? Alexandria olim tales deos perdidit. ConsNon enim et illi civitati, quia hoc dicimus, aeternitatem promittimus. Carthago in nomine Christi manet, et olim eversa est Coelestis, quia non fuit coelestis, sed terrestris. CAPUT est verum, quia continuo diis perditis Roma capta est, afflicta est. Prorsus non est verum: ante simulacra ipsa eversa sunt; et sic victi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
madũti̾tis forte. qͦmodo gallina ocidat
scorpionem. Utinam gͦ & istos blasphemã¬
tes. in t̾ra reptantes: de cau̾nis ꝓdeuntes.
& male pungentes. illa gallina ꝯcidat.
ꝙ cdeuoret: in corpus suum traiciat. ⁊ in
ouum ũtat. Non trascantur. Commoti in¬
demur: s maledictis ina lecbicta non redili¬
mus. Malecticim ⁊ bñdicumꝰ: blasphema¬
ti dep̃cam᷑. S non dicat᷑: ut de roma dic
tũ ÷. O si caceat de roma. qͦsi ego insulta¬
cũq erortator e Absit a me ut insultem:
aũ̾tat ds̃ a corde meo. ⁊ a dolore ꝯscientie
habemus : Portio ꝑegͥnantis iherłm ciuita¬
tis ÷ non ibi magna degit. Non ibi tẽꝑali
aꝑtulit. s et̾na non ꝑdidit. Qͥd gͥ dico.
cũ de illa non tacco. nͥ qͥa falsum ÷ qͦd di¬
cunt de ap̃o nr̃o. qͦd ipse romam ꝑdidĩt.
qͦd dii lapides romã tuebant᷑ ⁊ lignei
Adde p̾cium crei. actde plus: argentei ⁊ au¬
rei. Ydola gentiũ argentũ ⁊ aurũ. Tam̃¬
lignũ: s qͦd ꝓ magno habent. argentu

Expanded text:
madvertistis forte, quomodo gallina concidat scorpionem. Utinam ergo et istos blasphemantes, in terra reptantes, de cavernis prodeuntes, et male pungentes, illa gallina concidat et devoret, in corpus suum trajiciat, et in ovum vertat. Non irascantur: commoti videmur; sed maledicta maledictis non reddimus. Maledicimur et benedicimus, blasphemati deprecamur . Sed non dicat de Roma, dictum est de me: O si taceat de Roma: quasi ego insultacumque exhortator. Absit a me, ut insultem. Avertat Deus a corde meo, et a dolore conscientiae habemus? Portio peregrinantis Jerusalem civitatis non ibi magna degit? non ibi temporalia pertulit? sed aeterna non perdidit. Quid ergo dico, cum de illa non taceo, nisi quia falsum est quod dicunt de Christo nostro, quod ipse Romam perdiderit, quod dii lapidei Romam tuebantur et lignei? Adde pretium, aerei. Adde plus, argentei et aurei: Idola gentium argentum et aurum. quod pro magno habent, argentum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑe ÷ semꝑ laus eiꝰ in ore meo. felix sit
miũdus. eu̾tatur mũdis : benedicam
cdñm qui fecit mũctũ. Denedicã ꝓrsꝰ.
Scd̾m carnem bene sit. scd̾m carnem male
sit: bñdicam dñm in om̃i tẽꝑe: semper
laus euis in ore meo. Nam si bñctico qnͣ
bene ẽ. ⁊ blasphemo qn̾ male est: suscepi
scorpionis aculcum. Conpunctꝰ retro respexi:
qͦd absit a nobis. Dñs dectit. cdñs abstulit: sic̃
dũo placuit ita factum ẽ: sit nomen dni¬
bũdictum: Manet ciuitas que nos carna¬
liter genuit: manet que nosspũalit̾ genu
hostes admisit: Nisi dñs custodierit cuis¬
tatem: in uanũ uigilat qui custodit eã.
Et qͣm cuutatem : Non dormit. nec dormi¬
tabit : qͥ custodit isrł. Qͥd ÷ isrł. nisi semen
abrahe: Qͥo ÷ semen abrahe. nisi xp̃s: Et semi¬

Expanded text:
tempore; semper laus ejus in ore meo . Felix sit tempore; semper laus ejus in ore meo . Felix sit mundus, evertatur mundus: Benedicam Dominum, qui fecit mundum. Benedicam prorsus. Secundum carnem bene sit, secundum carnem male sit: Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo. Nam si benedico quando bene est, et blasphemo quando male est; suscepi scorpionis aculeum, compunctus retro respexi; quod absit a nobis. Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Dmanet civitas quae nos carnaliter genuit, manet quae nos spiritualiter genuihostes admisit? Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilat qui custodit eam . Et quam civitatem? Non dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Quid est Israel, nisi semen Abrahae? Quid est semen Abrahae? nisi Christus? Et semi
Abbreviated transcription (Latin):
retro habet: Non ergo scorpiꝰ ꝑimat ouum
tuũ: mũdus iste spc̃ tuam: ⁊ ut ita dicam: ñ¬
tur mũdus : qͣnta post cdorsum strepit
ut retro respitias. id ẽ in reb p̃sentibus.
nec p̃sentibus : non enim dicenda sunt pͣ¬
sentia: nũqͣm stantia. spem tuã ponas:
alia qͦratur felicitas. cuiꝰ dulcedo non ẽ fal¬
lax. & de ipsis amaritudinib conatur
mũctus au̾t̾e ab eo qͦd intendis in ant̾iora:
& retro ꝯũtere De ipsis amaritudinib
de ipsis tͥbulationib: mmuras ⁊ dicis
Ecce ꝑcunt omnia ap̃ianis tẽpib: ꝑeunt¬
oĩa ap̃ianis tẽꝑib. Qd strepis: Non hoc
nus. Si credid̾o : ex mortali fiam et̾ms:
Qͥd strepis o mu̾de inmũde: Qͥd strepis :
qͥd au̾t̾e conaris : Teñe uis ꝑiens. qͥd fac̃es
si man̾es : Quem nõ deciꝑes dulcis. si ama¬
rus alm̾ta ᷤ mentiris: Ego si habeo spẽ.
si teneo speur:. ouum meum non est ascor¬
pione ꝑcussum. Denedicam dñm in om̃i

Expanded text:
retro habet. Non ergo scorpius perimat ovum retro habet. Non ergo scorpius perimat ovum tuum, mundus iste spem tuam, ut ita dicam, itur mundus, quanta post dorsum strepit, ut retro respicias: id est, ut in rebus praesentibus nec praesentibus; non enim dicenda sunt praesentia nunquam stantia spem tuam ponas; alia quaeratur felicitas, cujus dulcedo non est fallax: et de ipsis amaritudinibus conatur mundus avertere ab eo quod intendis in anteriora, et retro convertere. De ipsis amaritudinibus, de ipsis tribulationibus murmuras, et dicis: Ecce pereunt omnia christianis temporibut: non hoc nus: si credidero, ex mortali fiam aeternus. Quid strepis, o munde immunde? quid strepis? Quid avertere conaris? Tenere vis periens: quid faceres, si maneres? Quem non deciperes dulcis, si amarus alimenta mentiris? Ego si habeo spem, si teneo spem, ovum meum non est ab scorpione percussum. Benedicam Dominum in omni
Abbreviated transcription (Latin):
ineis rebis que preclabunt᷑. et trauseunt
spem poñe: sed ui his qͦ nõdũ date . s dace¬
qͣndoq miqͣm transibunt. Qndo aut̃ sca¬
tet tr̃ptationib mũdus. uelut pliuuia so¬
exemplũ. Netro enim respexit. Et ubi res¬
pexit: ibi remansit. In salenim cõu̾saẽ:
ut prudentes ꝯctiret exemplo. Apłs pau¬
lus de hac spe ita loqͥtur. Spe enim : sal¬
ui factisumiis. Spes enum q̃ uidet᷑: non
est spes: Qͦd enim uidet qͥs. quid sꝑat e
Si aut̃ qͦd non uidemus sꝑamus : ꝑ pa
lus nũdũ est: & testudine tectũ est. Hon
uidet᷑. qͥa oꝑit᷑: cũ pacientia expectetur.
Feruescat: ut uiuiscat. Intende ⁊ exten¬
tende in at̾iora:. obluisce pret̾ita ¶ enim
uicdentur: tẽꝑalia sunt. Non respitientes inqͥd
que non uidentur. Que enini trͣpalia sunt¬
Iudentur : q̃ autem non uidentur et̾na
In illa gͦ que non uident᷑: extente spem.
Cxpecta. sustine: noli retro respic̃e Quo tuo:
scorpiũ time. Uide qͥade causa ꝑcutit: qͣm

Expanded text:
in eis rebus, quae praeterlabuntur et transeunt, spem ponere: sed in his quae nondum datae squandoque nunquam transibunt. Quando autem scatet tentationibus mundus, velut pluvia Soris Loth. Retro enim respexit; et ubi respexit, ibi remansit. In salem conversa est , ut prudentes condiret exemplo. Apostolus Paulus de hac spe ita loquitur: Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem qlus nondum est. Et testudine tectum est: non videtur, quia operitur: cum patientia exspectetur; fervescat, ut viviscat. Intende, extendere in anteriora, obliviscere praeterita. Quae enim videntur, temporalia sunt. Non respicientes, inquit, non videntur. Quae enim quae autem non videntur, aeterna . In illa ergo quae non videntur, extende spem: exspecta, sustine. Noli retro respicere. Ovo tuo scorpium time. Vide quia de cauda percutit, quam