comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra iustitae. nisi quod parum alte ꝑspeccit stultitiam non esse.
quanꝗͣ intelligere mihi uideor qua mente id fecerit. Non enĩ
uere existimauit eum stultum eẽ qui iustus ẽ. sed cum sciret
non eẽ. et rationem tñ cur ita uideretur. non comprehenderet.
uoluit ostendere latere in abdito ueritatem. ut decretum di¬
scipline suae tueretur. cuius summa sententia ẽ nihil percipi t¬
posse. Uideamus ergo uirum ne iustitia foedus aliquod hẽte
cum stultitia possit. Iustus inquit. si aut aequum saucio aut ta¬
bulam naufrago non ademerit ut ipse animam suam liberet.
stultus ẽ. Primum omnium nego ullo modo fieri posse. ut homini
qui quidem uere iustus sit. eiusmodi casus eueniat. qui ustus
neq cuiꝗͣ nato inimicus. neq quicꝗͣ omnino appetit alienũ. Cur
enim nauiget. aut quid petat ex aliena terra. cui sufficit sua:
Cur autem belligeret ac se alienis furoribus misceat. in cuiꝰ aĩo

Expanded text:
ra iustitiae, nisi quod parum alte perspexit stultitiam non ... esse: ra iustitiae, nisi quod parum alte perspexit stultitiam non ... esse: quamquam intellegere mihi uideor qua mente id fecerit. non enim uere existimauit eum stultum esse qui iustus est, sed cum sciret non esse et rationem tamen cur ita uideretur non conprehenderet, uoluit ostendere latere in abdito ueritatem, ut decretum disciplinae suae tueretur, cuius summa sententia est nihil percipi posse. uideamus ergo utrumne iustitia foedus aliquod habere cum stultitia possit. iustus inquit si aut ecum saucio aut tabulam naufrago non ademerit, ut ipse animam suam liberet, stultus est. primum omnium nego ullo modo fieri posse ut homini, qui quidem uere iustus sit, eiusmodi casus eueniat, quia iustus neque cuiquam nato inimicus est neque quicquam omnino adpetit alienum. cur enim nauiget aut quid petat ex aliena terra cui sufficiat sua? cur autem belligeret ac se alienis furoribus misceat in cuius animo
Abbreviated transcription (Latin):
plato et aristoteles honesta quidem uoluntate iustitiam defẽ¬
dere cupierunt:. effecissentq aliquid si conatus eoꝵ bonos. si
eloquentiam si uirtutem ingenii diuinaꝵ quoq reꝵ doctrina
iuuisset. Itaq opus illoꝵx in ane atq inunle iacuit. nec cuiqͣ
hominum ꝑsuadere potuerunt. ut eoꝵ praescripno uiueret. qr
fundamentum a caelo disciplina illa non habuit. nostrum opꝰ
cernus sit necesse ẽ. quos deus docuit. Illi enim depiagebant
uerbis. et imaginabantur iustitiam quae in conspectu non erat
nec praesentibus exemplis confirmare poterant quae afferebat.
Responderi enim posser ab audientibus non posse ita uiui. sicur
illi sua disputatione praescriberent. adeo ut nulli adbuc enti¬
terint qui id genus uitae sequerentur. Nos autem non uerbis
modo.sed enam exemplis ex uero petitis. uera eẽ quae a nobis
dicuntur ostendimus. Sensit igitur carneades quae sit natu¬

Expanded text:
Plato et Aristoteles honesta quidem uoluntate iustitiam defenPlato et Aristoteles honesta quidem uoluntate iustitiam defendere cupierunt effecissentque aliquid, si conatus eorum bonos, si eloquentiam, si uirtutem ingenii diuinarum quoque rerum doctrina iuuisset. itaque opus illorum inane atque inutile iacuit nec cuiquam hominum persuadere potuerunt ut eorum praescripto uiueret, quia fundamentum a caelo disciplina illa non habuit. nostrum opus certius sit necesse est, quos deus docuit. illi enim depingebant uerbis et imaginabantur iustitiam quae in conspectu non erat, nec praesentibus exemplis confirmare poterant quae adserebant. responderi enim posset ab audientibus non posse ita uiui, sicut illi sua disputatione praescriberent, adeo ut nulli adhuc extiterint qui id genus uitae sequerentur. nos autem non uerbis modo, sed etiam exemplis ex uero petitis uera esse quae a nobis dicuntur ostendimus. sensit igitur Carneades quae sit natu
Abbreviated transcription (Latin):
irrefutata haec tanꝗͣ foueam praetergressus ẽ ut uideatur idẽ
laelius non naturalem quae in crimen stultitiae uenerat. sed
illam ciuilem defendisse iustitiam. quam furius sapientiam
quidem eẽ concesserat. sed iniustam. QUod ad praesentem
disputationem ꝑtinebat ostendi. quomodo iustitia similitu¬
dinem stultitie gerat. ut appareat non sine cã decipi eos ꝗ
deantur. qualia ipse ꝓposuit. Nunc maius a me eꝯcigi sentio ut
ostendam quare iustitiam deus stultitiae specie conuolutam ex
oculis hominum uoluerit auferre. si prius ofurio respondero ⁊
qr parum plene respondit laelus. ꝗ profecto licet sapiens fuerit
ut uocabatur parrocinari tñ uere iustiti&e nullo modo poterat q
caput ipsum fontemq ustitiae non tenebat. Nobis at̃ facilior
e ista defensio quibus caelesti beneficio familiaris ẽ ac penitus
nota iustita quiq illam non nomine sed re nouimus. Nam

Expanded text:
inrefutata haec tamquam foueam praetergressus est, ut uideatur idem inrefutata haec tamquam foueam praetergressus est, ut uideatur idem Laelius non naturalem, quae in crimen stultitiae uenerat, sed illam ciuilem defendisse iustitiam, quam Furius sapientiam quidem esse concesserat, sed iniustam. Quod ad praesentem disputationem pertinebat ostendi quomodo iustitia similitudinem stultitideantur, qualia ille proposuit. Nunc majus a me exigi sentio; ut ostendam, quare justitiam Deus stultitiae specie convolutam, ex oculis hominum voluerit auferre, si prius Furio respondero,  parum plene respondit Laelius. qui profecto licet sapiens fuerit, ut uocabatur, patrocinari tamen uerae iustitiae nullo modo poterat, quia caput ipsum fontemque iustitiae non tenebat. nobis autem facilior est ista defensio, quibus caelesti beneficio familiaris est ac penitus nota iustitia quique illam non nomine, sed re nouimus. nam
Abbreviated transcription (Latin):
dio mari testis: Si sapiens ẽ. faciet. Ipsi enim pereundum ẽ
nisi fecerit. Si autem mori maluerit ꝗͣ manus inferre alteri
iam non iustus ille. sed stultus ẽ qui uite sue non parcat dũ
parcit alienae. Item si acie suoex fusa hostes insequi coeperint
et iustus ille nactus fuerit aliquem saucium equo insidentem
ei ne parcet ut ipse occidatur an deuciat ex equo ut ipse ho¬
stem possit effugere Quod si fecerit sapiens sed idem malus.si
non fecerit iustus. sed idem stultus sit necesse est. Ita ergo ui¬
stitiam cum in duas partes diuisisset. alteram ciuilem ẽẽ di¬
cens. alteram naturalem utranque subuertit. quod illa ciuuił
sapientia sit ꝗdem sed iustitia non sit. Naturalis autem illa
iustitia sit ꝗdem sed non sit sapientia. Arguta haec plane ac
uenenata sunt. et quae. M. tullius non potuerit refellere. Nã
cum faciat. Laelium furio respondentem pro iustitiaq dicentẽ.

Expanded text:
dio mari testis? si sapiens est, faciet: ipsi enim pereundum est, dio mari testis? si sapiens est, faciet: ipsi enim pereundum est, nisi fecerit; si autem mori maluerit quam manus inferre alteri, iam iustus ille, sed idem stultus est, qui uitae suae non parcat, dum parcit alienae. item si acie suorum fusa hostes insequi coeperint, et iustus ille nanctus fuerit aliquem saucium equo insidentem, eine parcet, ut ipse occidatur, an deiciet ex equo, ut ipse hostem possit effugere? quod si fecerit, sapiens, sed idem malus, si non fecerit, iustus, sed idem stultus sit necesse est. ita ergo iustitiam cum in duas partes diuisisset, alteram ciuilem esse dicens, alteram naturalem, utramque subuertit, quod illa ciuilis sapientia sit quidem, sed iustitia non sit, naturalis autem illa iustitia sit quidem, sed non sit sapientia. arguta haec plane ac uenenata sunt et quae Marcus Tullius non potuerit refellere. nam cum faciat Laelium Furio respondentem pro iustitiaque dicentem,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. bonus quidem qr non fallet sed tñ stultus iudicabitur q
uel paruo uendet. uel omnino non uendet. Si celauerit. erit
ꝗdem sapiens. quia rei consulet. sed idem malus quia fallet.
Rursus si reperiat aliquem ꝗ auricalcum se putet uendere cũ
sit illud aurum. aut plumbum cum sit argentum tacebit ne.
uel id paruo emat. an indicabit ut magno: Stultum plane
uidetur malle magno. Unde intelligi uolebat. et eum qui sit
iustus ac bonus stultum. et eum qui sit sapiens malum et tñ
sine ꝑnicie fieri posse ut sint homines paupertate contenti .
ranscendebat ergo ad maiora in quibus nemo posset sine ꝑicu¬
lo uitae uistus ẽẽ. Dicebat enim. nempe iustitia ẽ hominem
non occidere: alienum prorsus non attingere. Quid ergo iustꝰ
faciet. si forte naufragium fecerit. et aliquis imbecillior uiri¬
bus tabulam ceperit. nonne illum tabula deturbabit ut ipse
conscendat. eaq nixus euadat. maxime cum sit nullus me¬¬

Expanded text:
bonus quidem, quia non fallet, sed tamen stultus iudicabitur, quia bonus quidem, quia non fallet, sed tamen stultus iudicabitur, quia uel paruo uendet uel omnino non uendet; si celabit, erit quidem sapiens, quia rei consulet, sed idem malus, quia fallet. rursus si reperiat aliquem qui orichalcum se putet uendere, cum sit illut aurum, aut plumbum, cum sit argentum, tacebitne, ut id paruo emat, an indicabit, ut magno? stultum plane uidetur malle magno. unde intellegi uolebat et eum qui sit iustus ac bonus stultum esse et eum qui sapiens, malum, et tamen sine pernicie fieri posse ut sint homines paupertate contenti. transcendebat ergo ad maiora, m quibus nemo posset sine periculo uitae iustus esse. dicebat enim: nempe iustitia est hominem non occidere, alienum prorsus non attingere. quid ergo iustus faciet, si forte naufragium fecerit et aliquis inbecillior uiribus tabu lam ceperit? nonne illum tabula deturbabit, ut ipse conscendat eaque nixus euadat, maxime cum sit nullus me
Abbreviated transcription (Latin):
sputationis summa haec fuit. uira sibi homines pro utilita¬
te sanxisse. scilicet uaria pro moribus. et apud eosdem pro
temporibus saepe mutata. Ius autem naturale eẽ nullum
omnes et homines et alias animantes ad utilitates suas na¬¬
tura ducente ferri proinde aut nullam eẽ iustitiam aut si
sit aliqua summam eẽstultitiam qm̃ sibi noceret. alienis cõ¬
modis consulens. et inferebat haec argumenta. Omnibꝰ ppłis
qui florerent imperio. et romanis quoq ipsis ꝗ totius orbis
ponrentur. si iusti uelint ẽẽ. hoc ẽ si aliena restituant. ad casas
eẽ redeundum. et in necessitate et miserus iacendum. Cum
omissis communibus ad propria ueniebat. bonus uir inquit.
si habeat seruum fugituium uel domum insalubrem ac pesti¬
lentem. quae uina solus sciat. et ideo proscribat ut uendat.
urrum ne ꝓfitebitur fugitiuum se. uel pestilentem domũ uen¬
dere an celabit emptorem: Si profitebitur emptori fugitiuũ¬

Expanded text:
sputationis summa haec fuit: « Jura sibi homines pro utilitasputationis summa haec fuit: « Jura sibi homines pro utilitate sanxisse, scilicet varia pro moribus; et apud eosdem pro temomnes et homines et alias animantes ad utilitates suas natura ducente ferri; proinde aut nullam esse iustitiam aut, si sit aliqua, summam esse stultitiam, quoniam sibi noceret alienis commodis consulens. et inferebat haec argumenta: omnibus populis qui florerent inperio et Romanis quoque ipsis, qui totius orbis potirentur, si iusti uelint esse, hoc est si aliena restituant, ad casas esse redeundum et in egestate ac miseriis iacendum. tum omissis communibus ad propria ueniebat. bonus uir inquit si habeat seruum fugitiuum uel domum insalubrem ac pestilentem, quae uitia solus sciat, et ideo proscribat ut uendat, utrumne profitebitur fugitiuum se seruum uel pestilentem domum uendere an celabit emptorem? si profitebitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sentia terrae bona. quibus magnus honor tribuitur. uirtu¬
ti contraria sunt. et uigorem mentis eneruant. quae tãdẽ
põt firma ẽẽ nobilitas. quae opes. quae potentia cũ possit
deus reges quoq ipsos inferiores etiam infimis facere. Et
ideo consulens nobis deue inter duuna praecepta illud prae¬
cipue posuit. qui se extollit humiliabitur. qui se humili¬
at exaltabitur. Cuius praecepr salubritas docet. quodͥ
qui se apud homines planum fecerit. humilemq praebu¬
erit. hic apud deum praecellens et insignis hẽatur. Neque
enim falsa ẽ illa sententia quae apud euripedem fertur in
hunc modum. quae hic mala putantur haec sunt in celo bo¬
na. Exposui causam cur pħi nec inuenire iustitiam. nec de¬
fendere potuerunt. nunc redeo ad id quod intenderam. Car
neades ergo qm̃ erant infirma quae a pb̃is afferebantur. sũ¬
psit audaciam refellendi qr refelli posse intellexit. Fius di¬

Expanded text:
sentia terrae bona, quibus magnus honos tribuitur, uirtusentia terrae bona, quibus magnus honos tribuitur, uirtuti contraria sunt et uigorem mentis eneruant, quae tandem potest firma esse nobilitas, quae opes, quae potentia, cum possit deus reges quoque ipsos inferiores etiam infimis facere? et ideo consulens nobis deus inter diuina praecepta illut praecipue posuit: qui se extollit, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur. cuius praecepti salubritas docet quod qui se aput homines planum fecerit humilemque praebuerit, hic aput deum praecellens et insignis habeatur. neque enim falsa est illa sententia quae aput Euripidem fertur in hunc modum: quae hic mala putantur, haec sunt in caelo bona. Exposui causam cur philosophi nec inuenire iustitiam nec defendere potuerunt: nunc redeo ad id quoneades ergo, quoniam erant infirma quae a philosophis afferebantur, sumpsit audaciam refellendi, quia refelli posse intellexit. Ejus di
Abbreviated transcription (Latin):
et egent. et nihil concupiscunt. Cum igitur et liberi seruis &
diuites pauperibus humilitate animi pares sumus. apud dm̃
tñ uirtute discernimur. Tanto quisq sublimior ẽ ꝗͣto iustior
Si enim iustitia ẽ parem se etiam minoribus facere: quanꝗͣ hoc
ipso praecellat qui se inferioribus coaequauit. tñ si non tm̃
quasi parem sed etiam quasi minorem se gesserit utiq multo
altiorem dignitatis gradum deo iudice consequetur. Nã
profecto in hac uita saeculari. qm̃ breuia et caduca sunt oĩa
et praeferunt se alteris homines et de dignitate contendũt
quo nihil foedius. nihil arrogantius. nihil a sapientis ra¬
tione semotius. Rebus enim caelestibus contraria sunt
ista uniuersa terrena. Sicut enim sapientia hominũ sũ¬
ma stultitia est apud deum. stultitia ut docui summa sapi¬
entia est. sic deo humilis et abiectus ẽ qui fuerit conspi¬
cuus et sublimis in terra. Nam ut taceam quod haee prae¬

Expanded text:
et non egent et nihil concupiscunt. cum igitur et liberi seruis et et non egent et nihil concupiscunt. cum igitur et liberi seruis et diuites pauperibus humilitate animi pares simus, aput deum tamen uirtute discernimur: tanto quisque sublimior est quanto iustior. si enim iustitia est parem se etiam minoribus facere, quamquam hoc ipso praecellit, quod se inferioribus coaequauit, tamen si non tantum quasi parem, sed etiam quasi minorem se gesserit, utique multo altiorem dignitatis gradum deo iudice consequetur. nam profecto in hac uita saeculari quoniam breuia et caduca sunt omnia, et praeferunt se alteris homines et de dignitate contendunt, quo nihil foedius, nihil adrogantius, nihil a sapientiae ratione submotius: rebus enim caelestibus contraria sunt ista uniuersa terrena. sicut enim sapientia hominum summa stultitia est aput deum, stultitia, ut docui, summa sapientia est, sic deo humilis et abiectus est qui fuerit conspicuus et sublimis in terra. nam ut taceam quod haec prae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ad huius uitae conditionem pari sorte uenerunt. Duobꝰ
igitur illis iustitae fontibus immutatis. omnis uirtus et
omnis ueritas tollitur. et ipsa iustitia remigrat in caelum
rabant uel unde oriretur. uel quid efficeret. Quod nullis
alus. preterqͣ nr̃o ppł̃o reuelatum ẽ. Dicet aliqs nonne
sunt apud uos alii pauperes. alii diuites. alii serui alii domini:
nonne inter singulos aliquid interest: nihil. nec alia causa est
cur nobis inuicem fratrum nomen impertiamus. nisi quia pares
ẽẽ nos credimus. Nam cum omnia humana non corpore. sed
spiritu metiamur: tametsi corpoꝵ sit diuersa conditio. nobis
tñ serui non sunt. sed eos et habemus et dicimus spiritu fratres.
religione conseruos. Diuitiae quoq non faciunt insignes. nisi
quod possunt bonis oꝑibus facere clariores. Diuites sunt
enim non quia diuitias habent. sed quia utuntur illis ad oꝑa
iustitiae. et qui pauperes uidentur eo tamen diuites sunt ꝗa

Expanded text:
qui ad huius uitae condicionem pari sorte uenerunt. Duobus qui ad huius uitae condicionem pari sorte uenerunt. Duobus igitur illis iustitiae fontibus immutatis omnis uil-tus et omnis ueritas tollitur et ipsa iustitia remigrat in caelum. rabant uel unde oreretur uel quid efficeret: quod nullis aliis praeterquam nostro populo reuelatum est. meet aliquis: \'nonne sunt aput uos alii pauperes, alii diuites, alii serui, alii domini? nonne aliquid inter singulos interest?\' nihil, nec alia causa est cur nobis inuicem fratrum nomen inpertiamus, nisi quia pares esse nos credimus. nam cum omnia humana non corpore, sed spiritu metiamur, tametsi corporum sit diuersa condicio, nobis tamen serui non sunt, sed eos et habemus et dicimus spiritu fratres, religione conseruos. diuitiae quoque non faciunt insignes, nisi quod possunt bonis operibus facere clariores. diuites sunt enim non quia diuitias habent, sed quia utuntur illis ad opera iustitiae, et qui pauperes uidentur, eo tamen diuites sunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
N am sicut omnibus unicum suum lumen aequaliter diuidit
emittit omnibus fontes. uictum suum ministrat. quietem
somni dulcissimam tribuit. sic omnibus aequitatem urtu¬
temq largitur. Nemo apud eum seruus ẽ: nemo dominus.
Si enim cunctis idem pater est. aequo iure omnes liberi sumꝰ
nemo ideo pauper ẽ. nisi qui iustita indiget. nemo diues
nisi qui uirtutibus plenus ẽ. nemo deniq egregius nisi
qui bonus et innocens fuerit. nemo clarissimus nisi ꝗoꝑa
misericordiae largiter fecerit nemo ꝑfectissimus. nisi qui
omnes gradus uirtutis impleuerit. Quare neq romani
neq graeci iustitiam tenere potuerunt. quia dispares mul¬
ts gradibus homines habuerunt. A pauperibus ad diui¬
tes.ab humilibus ad potentes a priuatis deniq usq adt
regum sublimissimas potestates. Ubi enim non sunt uni¬
uersi pares aequitas non ẽ ⁊ et excludit in aequalitas ui¬
stitiam ipsam cuius uis omnis in eo est ut pares faciat eos

Expanded text:
nam sicut omnibus unicum suum lumen aequaliter diuidit, nam sicut omnibus unicum suum lumen aequaliter diuidit, emittit omnibus fontes, uictum sum ministrat, quietem somni dulcissimam tribuit, sic omnibus aequitatem uirtutemque largitur. nemo aput eum seruus est, nemo dominus: si enim cunctis idem pater est, aequo iure omnes liberi sumus. nemo deo pauper est nisi qui iustitia indiget, nemo diues nisi qui uirtutibus plenus est, nemo denique egregius nisi qui bonus et innocens fuerit, nemo clarissimus nisi qui opera misericordiae largiter fecerit, nemo perfectissimus nisi qui omnes gradus uirtutis inpleuerit. quare neque Romani neque Graeci iustitiam tenere potuerunt, quia dispares multis gradibus homines habuerunt, a pauperibus ad diuites, ab humilibus ad potentes, a priuatis denique usque ad regum sublimissimas potestates. ubi enim non sunt uniuersi pares, aequitas non est, et excludit inaequalitas ipsa iustitiam, cuius uis omnis in eo est, ut pares faciat eos
Abbreviated transcription (Latin):
põt eam ipsam nosse. qui unde oriatur ignorat: Plato ꝗdem
multa de uno deo locutus ẽ a quo ait constitutum ẽẽ mundũ.
sed nihil de religione. Somniauerat enim deum non cogno¬
uerat. Quod si iustiuae defensionem uel ipse: uel quilibet a¬
quia contrariae sunt pietati. Quod quidem socrates quia
facere tentauit: in carcerem coniectus est. ut iam tunc ap
pareret ꝗd eẽt futurum us hominibus. ꝗ uistitiam ueram
defendere: deoq singulari seruire coepissent. Altera ẽ igit᷑
iustitiae pars aequitas. aeꝗtatem dico non utiq bene iudicã¬
di quod et ipsum laudabile ẽ in homine iusto. sed se cum coe¬
teris coaequandi. quam cicero aequabilitatem uocat. Deus
autem qui homines generat et inspirat. omnes aequos idest
pares eẽ uoluit. eandem conditionem uiuendi omnibus po¬
suit omnes ad sapientiam genuit. omnibus immortalita¬
tem spopondit. Nemo a beneficus eius caelestibus segregat᷑.

Expanded text:
potest eam ipsam nosse, qui unde oriatur ignorat? Plato quidem potest eam ipsam nosse, qui unde oriatur ignorat? Plato quidem multa de uno Deo locutus est, a quo ait constitutum esse mundum: sed nihil de religione; somniaverat enim Deum, non cognoverat. Quod si justitiae defensionem vel ipse, vel quilibet a debuit, quia contrariae sunt pietati. Quod quidem Socrates quia facere tentavit, in capareret quid esset futurum iis hominibus qui iustitiam ueram defendere deoque singulari seruire coepissent. altera est iustitiae pars aequitas: aequitatem dico non utique bene iudicandi, quod et ipsum laudabile est in homine iusto, sed se cum ceteris coaequandi, quam Cicero aequabilitatem uocat. deus enim, qui homines et generat et inspirat, omnes aequos id est pares esse uoluit, eandem condicionem uiuendi omnibus posuit, omnes ad sapientiam genuit, omnibus inmortalitatem spopondit: nemo a beneficiis eius caelestibus segregatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tamen duae sunt omnium principales quae ab ea diuelli se¬
parariq non possunt. pietas et aequitas. Nam fides. tempe
rantia probitas. innocentia integritas. et caetera eiusmodi
uel natura uel institutis parentum possunt eẽ in his hoĩbus
qui iustitiam nesciunt. sicuti semꝑ nescierunt. Nam romaĩ
ueteres qui uistitia gloriari solebant. us utiq uirtutibꝰ glo¬
riabantur. quae proficisci ut dioci a iustitia possunt. et ab ipso
fonte secerni. Pietas uero et aequitas quasi uenae sunt eius
his enim duobus fontibus constat tota iustitia sed caput eiꝰ
et origo in illo primo est. In secundo ius omnis ac ratio. Pe¬
tas autem nihil aliud est ꝗͣ dei notio. sicut trismegistus ueris¬
sime definiuit. ut alio loco dixximus. Si ergo pietas ẽ cogno¬
scere deum cuius cognitionis haec summa est ut colas igno¬
rat utiq iustitiam ꝗ religionem dei non tenet. Quomodo ig

Expanded text:
tamen duae sunt omnium principales quae ab ea diuelli setamen duae sunt omnium principales quae ab ea diuelli separarique non possunt, pietas et aequitas. nam fides temperantia, probitas, innocentia, integritas, et caetera hujusmodi, vel natura, vel institutis parentum, possunt esse in iis hominibus qui justitiam nesciunt, sicuti semper fuerunt. Nam Romani veteres, qui justitia gloriari solebant, iis utique virtutibus gloriabantur, quae ut dixi proficisci a justitia possunt, et ab ipso fonte secerni. Pietas vero et aequitas, quasi venae sunt ejus; his enim duobus fontibus constat tota justitia. Sed caput ejus et origo in illo primo est, in secundo vis omnis ac ratio. Pietas autem nihil aliud est quam Dei notio; sicut Trismegistus verissime definivit, ut alio loco diximus. Si ergo pietas est cognoscere Deum, cujus cognitionis haec summa est, ut eum colas, ignorat utique justitiam, qui religionem Dei non tenet. Quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ut defensionem laudationemq: eius induceret: sine qua
putabat regi non posse rempu. Carneades autem ut aristote¬
lem refelleret. ac platonem iustitiae patronos. prima illa di¬
sputatione collegit ea omnia quae pro iustitia dicebantur.
ut posset illa sicut fecit euertere. Erat enim facillimum
iustinam radices non habentem labefactari quia tũ nulla
in terra fuit ut quid esset aut qualis a pħ̃is cerneretur. Ate
utinam tot ac tales uiri ꝗͣtum eloquentiae: ꝗͣtum animi tan¬
tum etiam scientiae ad implendam defensionem summae uir¬
tutis habuissent. cuius origo in religione. ratio in aquitate
ẽ. Sed ii qui primam illam partem nescierunt. nec secundã
quidem tenere potuerunt. Uolo autem prius circun seripte
ac breuiter quid sit ostendere. ut intelligatur pħos igno¬
rasse iustitiam. nec id quod minime nouerant potuisse de¬
fendere. Iustitia ꝗͣuis omnes uirtutes simul amplectatur.

Expanded text:
bat, ut defensionem laudationemque eius induceret, sine qua bat, ut defensionem laudationemque eius induceret, sine qua putabat regi non posse rem publicam. Carneades autem ut Aristotelen refelleret ac Platonem iustitiae patronos, prima illa disputatione collegit ea omnia quae pro iustitia dicebantur, ut posset illam, sicut fecit, euertere. erat enim facillimum iustitiam radices non habentem labefactare, quia tum nulla in terra fuit, ut quid esset aut qualis a philosophis cerneretur. atque utinam tot ac tales uiri quantum eloquentiae, quantum animi, tantum etiam scientiae ad inplendam defensionem summae uirtutis habuissent, cuius origo in religione, ratio in aequitate est! sed ii qui primam illam partem nescierunt, ne secundam quidem tenere potuerunt. uolo autem prius circumscnpte ac breuiter quid sit ostendere, ut intellegatur philosophos ignorasse iustitiam nec id quod minime nouerant potuisse defendere. iustitia quamuis omnes simul uirtutes amplectatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Carneades academicae secte phs cuius in disserendo qua
uis fuerit. quae eloquentia. quod acumen qui nescit ipsũ
ex praedicatione ciceronis intelliget. aut lucilui. apud
quem disserens neptunus de re facillima ostendit non pos¬
se id explicari. nec si carneadem ipsum orcus remitat. Is
cum legatus ab atheniensibus romam missus eẽt disputa¬
uit de iustitia copiose audiente galba et catone censorio ma¬
ximis tunc oratoribus. Sed idem disputationem suam po¬
stridie contraria disputatione subuertit. et iustitiam quã
pridie laudauerat sustulit. non quidem pħi grauitate. cuiꝰ¬
prudentiae firma et stabilis debet eẽ sententia. sed quasi o¬
ratorio exercitii genere: in utranque partem disserendi. qđ
ille facere solebat. ut alios quidlibet asserentes posset refu¬
tare. Eam disputationem qua iustitia euertitur apud cice
ronem. L. furius recordatur. credo quoniam de repu dissere¬

Expanded text:
Carneades, Academicae sectae philosophus, cujus in disserendo quae Carneades, Academicae sectae philosophus, cujus in disserendo quae vis fuerit, quae eloquentia, quod acumen, qui nescit, ipsum ex praedicatione Ciceronis intelliget, aut Lucilii, apud quem disserens Neptunus de re difficillima, ostendit non posse id explicari, nec si Carneadem ipsum Orcus remittat. Is, cum legatus ab Atheniensibus Romam missus esset, disputavit de justitia copiose, audiente Galba, et Catone censorio, maximis tunc oratoribus. Sed idem disputationem suam postridie contraria disputatione subvertit; et justitiam, quam pridie laudaverat, sustulit, non quidem philosophi gravitate, cujus firma et stabilis debet esse sententia, sed quasi oratorio exercitii genere in utramque partem disserendi. Quod ille facere solebat, ut alios quidlibet afferentes posset refutare. Eam disputatronem Lucius Furius recordatur, credo quoniam de re publica dissere
Abbreviated transcription (Latin):
ma uirtus illis uidetur magnus animus. et idem eum qui cõ¬
temnit mortem pro furioso habent.quod utiq summae per¬
uersitatis. Sed hi uanaꝵ religionum cultores eadem stulti¬
ta id obuciunt. quia uerum deum non intelligunt.quos si¬
bylla aerythrea rcodͥoue rci elpoñsouc. uocat. surdos scilicet
et excordes. qui nec audiant diuina nec sentiant. sed terrã
digitis suis imaginatam metuant et adorent. Quae uero cã
sit ut eos qui sapientes sunt stultos putent. magna ratio ẽ
N ec enim frustra falluntur. quae nobis diligenter ẽ explicã¬
da ut errores suos tandem si fieri possit. agnoscant Iusti¬
tia suapte natura speciem quandam stultitiae habet. quod
ego et. diuinis et humanis testimonus confirmare possum
Sed nihil fortasse apud istos agamus nisi eos de sus doce¬
amus auctoribus. non posse quenꝗͣ iustum eẽ quod est cõ¬
iunctum cum uera sapientia nisi idem stultus eẽ udeatur

Expanded text:
ma uirtus illis uidetur magnus animus, et idem eum qui conma uirtus illis uidetur magnus animus, et idem eum qui contemnit mortem pro furioso habent: quod est utique summae peruersitatis. sed hi uanarum religionum cultores eadem stultitia id obiciunt qua uerum deum non intellegunt: quos Sibylla Erythraea xuxpoy? et avoTQVOj; uocat, surdos scilicet et excordes, qui nec audiant diuina nec sentiant, sed terram digitis suis imaginatam metuant et adorent. Quae uero causa sit ut eos qui sapienec enim frustra falluntur. Quae nobis diligenter est explicanda, ut errores suos tandem si fieri possit agnoscant. Justitia suapte natura speciem quamdam stultitiae habet, quod ego et divinis, et humanis testimoniis confirmare possum. Sed nihil fortasse apud istos agamus, nisi eos de suis doceamus auctoribus, non posse quemquam justum esse, quod est conjunctum cum vera sapientia, nisi idem stultus esse videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
et tenacem propositi uirum. non ciuium ardor praua iuben¬
tium. non uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo
nihil uerius dici põt.si hoc ad eos referatur qui nullos cruci¬
atus. nullam mortem recusant ne a fide iustitiaq: declinent.
qui non tyrannicas ussiones. non praesidum gladios tremũt
quominus ueram ac solidam libertatem constanti mente de¬
fendant. quae in hoc solo tuenda sapientia est.Quis enim tã
insolens.tam elatus ẽ:qui me uetet oculos in caelum tolere:
qui imponat mihi necessitatem uel colendi quod nolim. uel
quod uelim non colendi: Quidiam nobis ulterius relinque¬
tur. si etiam hoc quod uoluntate fieri oportet. libido eoctor¬
quet aliena: Nemo istud efficiet:. si quid ad contemnendam
mortem doloremq uirtuns est. Quam constantiam si tenemꝰ
cur stulti iudicamur. facientes ea quae phi laudant. Recte
igitur seneca incongruentiam hominibus obiectans ait. Sum¬

Expanded text:
et tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubenet tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo nihil uerius dici potest, si hoc ad eos referatur qui nullos, cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide iustitiaque declinent, qui non tyrannicas iussiones, non praesidum gladios tremunt, quominus ueram et solidam libertatem constanti mente defendant, quae in hoc solo tuenda sapienti est. quis enim tam insolens, tam elatus est qui me uetet oculos in caelum tollere, qui inponat mihi necessitatem uel colendi quod nolim uel quod uelim non colendi? quid iam nobis ulterius relinquatur, si etiam hoc quod uoluntate fieri oportet libido extorqueat aliena? nemo istut efficiet, si quid nobis ad contemnendam mortem doloremque uirtutis est. quam constantiam si tenemus, cur stulti iudicamur facientes ea quae philosophi laudant? recte igitur Seneca incongruentiam hominibus obiectans ait: sum
Abbreviated transcription (Latin):
necandum se hostibus tradidit. quod captiuum puduit ui¬
uere. alter ab hostibus deprehensus. cum uideret mortẽ se
uitare non posse manum foco iniecit. ut pro facinore suot
satisfaceret hosti quem uoluit occidere: eaq poena ueniam
quam non meruerat accepit. Eece sexcus infirmus et fragi¬
lis etas dilacerari se toto corpore uriq perpenitur. non neces¬
sitate quia licet uitare siuelint. sed uoluntate. quia confidũt¬
in deo. Haec est uera uirtus. quam ph̃i quoq gloriabundi nõ
re sed uerbis in anibus iactant. disserentes nihil eẽ tam cõgru¬
ens uiri sapientis grauitati atq constantiae: ꝗͣ nullis terroribꝰ
de sententiae proposito posse depelli. sed tann esse cruciari et
mori ne fidem prodat. ne ab officio discedat. ne metu mortis
aut dolore acerbo subactus aliquid faciat iniustum nisi for¬
te delirare illis uidetur flaccus in lyricis cum dicit iustum

Expanded text:
necandum se hostibus tradidit, quod captiuum puduit uinecandum se hostibus tradidit, quod captiuum puduit uiuere, alter ab hostibus deprehensus cum uideret mortem se uitare non posse, manum foco iniecit, ut pro facinore suo satisfaceret hosti quem uoluit occidere, eaque poena ueniam quam non meruerat accepit: ecce sexus infirmus et fragilis aetas dilacerari se toto corpore urique perpetitur non necessitate, quia licet uitare si uelint, sed uoluntate, quia confidunt deo. haec est uera uirtus, quam philosophi quoque gloriabundi non re, sed uerbis inanibus iactant disserentes nihil esse tam congruens uiri sapientis grauitati atque constantiae quam nullis terroribus de sententia et proposito posse depelli, sed tanti esse cruciari et emori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acerbo subactus aliquid faciat iniustum: nisi forte delirare illis uidetur Flaccus in lyricis, cum dicit: iustum
Abbreviated transcription (Latin):
lateꝵ suoꝵ cicatrices non magis oderit deos propter quos
aeterna poenaꝵ insignia et impressas uisceribus sius notas
gestat: Ita fit ut data diuinitus pace. et qui fuerunt uniuer¬
si redeant. et alius propter miraculum uirtutis nouus ppł̃s
accedat. Nam cum uideat uulgus dilacerari homines ua¬
rus tormentoꝵ generibus. et inter fatigatos carnifices inui¬
Et am tenere pauentiam existimant id quod res ẽ. nec consen¬
sum tam multoꝵ. nec ꝑseuerantiam morientium uanam esse.
nec ipsam patientiam sine deo eruciatus tantos posse supera¬
re. Latrones et robusti corporis uiri eiusmodi lacerationes
ꝑferre non queunt. exclamant et gemitus edunt. Uincun¬
tur enim dolore quia deest illis inspiratio patientiae. Nr̃i
autem. ut de uiris taceam pueri et mulierculae tortores su¬
os tacit uincunt. et exprimere illis gemitum neo ignis põt
Fant romani et mutio glorientur aut regulo. quoꝵ alter

Expanded text:
laterum suorum cicatrices, non magis oderit deos, propter quos laterum suorum cicatrices, non magis oderit deos, propter quos aeterna poenarum insignia et inpressas uisceribus suis notas gestet? ita fit ut data diuinitus pace et qui fugerunt uniuersi redeant et alius propter miraculum uirtutis nouus populus accedat. nam cum uideat uulgus dilacerari homines uariis tormentorum generibus et inter fatigatos carnifices inuictam tenere patientiam, existimant, id quod res est, nec consensum tam multorum nec perseuerantiam morientium uanam esse nec ipsam patientiam sine deo cruciatus tantos posse superare. latrones et robusti corporis uiri eiusmodi lacerationes perferre non queunt, exclamant et gemitus edunt, uincuntur enim dolore, quia deest illis inspirata patientia: nostri autem, ut de uiris taceam, pueri et mulierculae tortores suos taciti uincunt et exprimere illis gemitum nec ignis potest. eant Romani et Mucio glorientur aut Regulo, quorum alter
Abbreviated transcription (Latin):
N am et in hoc quoq illoꝵ malitia conuincitur ꝗ euertisse se
funditus religionem dei opinantur. si homines inꝗnauerũt.
cum et deo satisfacere liceat:. et nullus sit tam malus dei
cultor: ꝗn data facultate ad placandum deum reuertatur
et ꝗdem deuotione maiore. Peccati enim conscientia et me¬
tus poenae religiosiorem facit. et semper multo firmior ẽ fides
quam reponit poenitentia. Si ergo ipsi cum deos suos arbitrã¬
tur iratos. tum donis et sacrificus et odoribus placari eos ere¬
dunt: quid est tandem cur deum nostrum tam immitem tã
implacabilem putent. ut uideatur is iam christianus ẽẽ nõ
posse. ꝗ dus eoꝵ coactus inuitq libarit. nisi forte contamina¬
tos semel animos ita putant posse transferri. ut sua sponte
iam facere incipiant:. quod per tormenta fecerunt: Quis of
ficium libes obeat. quod ab iniuria cepit: Quis cum uiderit

Expanded text:
nam et in hoc quoque illorum malitia conuincitur, quod euertisse se nam et in hoc quoque illorum malitia conuincitur, quod euertisse se funditus religionem dei opinantur, si homines inquinauerint, cum et deo satisfacere liceat et nullus sit tam malus dei cultor quin data facultate ad placandum deum reuertatur et quidem deuotione maiore. peccati enim conscientia et metus poenae religiosiorem facit et semper multo firmior est fides quam reponit paenitentia. si ergo ipsi cum deos sibi arbitrantur iratos, tamen donis et sacrificiis et odoribus placari eos credunt, quid est tandem cur deum nostrum tam inmitem, tam inplacabilem putent, ut uideatur is iam Christianus esse non posse qui diis eorum coactus inuitusque libarit? nisi forte contaminatos semel putant animum translaturos, ut sua sponte iam facere incipiant quod per tormenta fecerunt. quis id officium libens obeat quod ab iniuria coepit? quis cum uideat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuidere non eẽ stultinam in quam tanta hominum milia
ꝑ orbem totum una et. pari mente consentiant.. Si enim fe¬
minae sexus infirmitate labuntur. nam interdum isti mu¬
liebrem et anilem suꝑstitionem uocant. uiri certe sapiunt.
Si pueri. si adolescentes improuidi sunt ꝑaetatem maturi
certe et senes habent stabile uidicium. Si una cuutas desi¬
pit. caeterae utiq innumerabiles stultae eẽ non possunt. Si
una prouincia una natio prudentia caret. caeteras omnes ha¬
bere intelligentiam recti necesse ẽ. Cum uero ab ortu solis ⁊¬
usq ad occasum lex diuina suscepta sit. et omnis sexus et oĩs
aetas et gens et regio et natio unis ac paribus animis deo¬
seruiat. eadem sit ubiq patientia idem contemptus mortis
sine cã usq ad mortem defendatur: aliquid fundamenti ac
soliditatis. quod eam religionem non tantum inuirus et ue¬
xatione non soluat. sed augeat semꝑ et faciat firmiorem.

Expanded text:
pervidere non esse stultitiam, in quam tanta hominum millia pervidere non esse stultitiam, in quam tanta hominum millia per orbem totum una et pari mente consentiant. Si enim foeminae sexus infirmitate labuntur nam interdum isti muliebrem aut anilem superstitionem vocant, viri certe sapiunt. Si pueri, si adolescentes improvidi sunt per aetatem, maturi certe ac senes habent stabile judicium. Si una civitas desipit, caeterae utique innumerabiles stultae esse non possunt. Si una provincia, una natio prudentia caret, caeteras omnes habere intelligentiam recti necesse est. Cum vero ab ortu solis usque ad occasum lex divina suscepta sit, et omnis sexus, omnis aetas et gens, et regio unseruiat, eadem sit ubique patientia, idem contemtus mortis,on sine causa usque ad mortem defendatur, aliquid fundamenti ac soliditatis quod eam religionem non tantum iniuriis et uexatione non soluat, sed augeat semper et faciat firmiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
quam uel ex hoc apparet eẽ sapientiam quod eam nobis inui¬
dent. Quis enim stulto inuideat. nisi qui ipse sit stultissimꝰ
Illi autem non sunt adeo stulti ut stultis inuideant. sed ex
eo quod accurate: quod solicite ꝑsequantur stultos non eẽ
concedunt. Cur enim tam crudeliter saeuiant. nisi qr metu¬
unt. ne indies inualescente iustitia. cum dus suis quos ua¬
relinquantur. Si ergo cultores deoꝵ sapientes sunt. et nos
stulti. quid metuant. ne sapientes illiciantur a stultis: Cũ
nunꝗͣ uero ne in ipsa ꝗdem ꝑsecutione minuatur. quoniã
peccare homines et inquinari Pacrificio possunt. auerti ãt
non possunt a deo. Ualet enim ui sua ueritas. Quis est tñ
tam exxcors. tamq caecus ꝗn uideat in utra sit parte sapiẽtia:
ed illi malitia et furore caecantur ne uideant. stultosq esse
arbitrantur. quod cum habeant in sua potestate supplicia
uitare. cruciari tñ et mori malunt. cum possint. ex eo ipso

Expanded text:
quam uel ex hoc apparet esse sapientiam quod eam nobis inuiquam uel ex hoc apparet esse sapientiam quod eam nobis inuident. quis enim stulto inuideat nisi qui ipse sit stultissimus? illi autem non sunt adeo stulti ut stultis inuideant, sed ex eo quod accurate, quod sollicite persecuntur, stultos non esse concedunt. cur enim tam crudeliter saeuiant nisi quia metuunt, ne in dies inualescente iustitia cum diis suis carelinquantur? Si ergo cultores deorum sapientes sunt, et nos stulti, quid metuant, ne sapientes illiciantur a stultis? CAPUnunquam vero, ne in ipsa quidem persecutione minuatur quoniam peccare homines, et inquinari sacrificio possunt, averti autem non possunt a Deo; valet enim vi sua veritas; quis est tandem tam excors tamque caecus, qui non videat in utra sit parte sapientia? Sed illi malitia et furore caecantur, ne videant; stultosque arbitrantur esse, qui cum habeant in sua potestate supplicia vitare, cruciari tamen et emori malunt; cum possint ex eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
et quomodo euentura eẽnt propter iustitiam hoc posuit exẽ¬
plum. Haec enim ppls noster patitur omnia errantium praui¬
tate. Ecce in eo est errore ciuitas. uel potius orbis ipse totꝰ
ut bonos et iustos uiros tanꝗͣ malos et impios persequatur
excruciet. damner. occidat. Nam quod ait neminem eẽ tam
dementem qui dubitet utrum se eẽ malit. ille quidem ut
is ꝗ contra iustitiam disserebat. hoc sensit malle sapientẽ
malum ẽẽ cum bona existimanione ꝗͣ bonum cum mala. A
nobis autem absit haec dementia ut. falsum uero anteponamꝰ
An boni nostri qualitas ex ppłi pẽdebit erroribus ꝗͣ ex consei¬
entia nostra et iudicio dei: Aut aliqua nos felicitas illiciet
unꝗͣ ut non ponus ueram bonitatem cum omni malo ꝗͣ falsã
cum omni prosperitate malimus: Sua sibi habeant regna re¬
ges suas diuitias diuites. et ut loquitur plautus. suam uero
prudentiam prudentes. relinquant nobis stultitiam nostram

Expanded text:
et quo modo euentura essent propter iustitiam, hoc posuit exemet quo modo euentura essent propter iustitiam, hoc posuit exemplum. haec enim populus noster patitur omnia errantium prauitate. ecce in eo est errore ciuitas uel potius orbis ipse totus, ut bonos et iustos uiros tamquam malos et impios persequatur excruciet damnet occidat. nam quod ait neminem esse tam dementem qui dubitet utrum se esse malit, ille quidem ut is qui contra iustitiam disserebat, hoc sensit, malle sapientem malum esse cum bona existimatione quam bonum cum mala. a nobis autem absit haec amentia, ut falsum uero anteponamus. an boni nostri qualitas ex populi pendebit erroribus quam ex conscientia nostra et iudicio dei? aut aliqua nos felicitas inliciet umquam, ut non potius ueram bonitatem cum omni malo quam falsam cum omni prosperitate malimus? sua sibi habeant regna reges, suas diuitias diuites, ut loquitur Plautus, suam uero prudentiam prudentes: relinquant nobis stultitiam nostram,
Abbreviated transcription (Latin):
uero inquit si duo sint quoꝵ alter optimus uir. aequissimus.⁊
summa iustitia. singulari fide. alter insigni scelere et audacia
et si in eo sit errore ciuitas ut bonum illum uirum.sceleratum.
facinorosum. nefarium putet. contra autem qui sit improbissi¬
mus existimet eẽ summa probitate ac fide proq hac opinio¬
ne omnium ciuium bonus ille uir uexetur.rapiatur. manus
ei deniq auferantur effodiantur oculi damnetur. uinciatur.
uratur. exterminetur. egeat. postremo uire etiam optimo omnibꝰ
miserrimus eẽ uideatur. Contra autem ille improbus. laude¬
tur. colatur ab omnibus. diligatur. honores ad eum omnes ⁊
omnia imꝑia. omnes opes. omnes deniq copiae conferantur
uir deniq optimus omnium eistimatione. et dignissimus oĩ
fortuna iudicetur. quis tandem erit tam demens. ꝗ dubitet
utrum se ẽẽ malit: Profecto quasi diuinaret quae nobis mala

Expanded text:
Quaero, inquit, si duo sint, quorum alter optimus vir, aequissimus, Quaero, inquit, si duo sint, quorum alter optimus vir, aequissimus, summa justitia, singulari fide; alter insignis scelere et audacia: et si in eo sit errore civitas, ut bonum illum virum, sceleratum, facinorosum, nefarium putet, contra autem, qui sit improbissimus, existimet esse summa probitate, ac fide; proque hac opinione omnium civium, bonus ille vir vexetur, rapiatur, manus ei denique auferantur, effodiantur oculi, damnetur, vinciatur, uratur, exterminetur, egeat postremo, jure etiam optimo omnibus miserrimus esse videatur: contra autem ille improbus laudetur, colatur, ab omnibus diligatur; omnes ad cum honores, omnia imperia, omnes opes, omnes denique copiae conferantur; vir denique optimus omnium existimatione, et dignissimus ofortuna iudicetur: quis tandem erit tam demens qui dubitet utrum se esse malit? profecto quasi diuinaret quae nobis mala
Abbreviated transcription (Latin):
ac prudentes uideri uolunt. caeci et hebetes. et reꝵ. et uerita¬
us ignari: Adeone uobis o ꝑditae mentes. inuisa ustitia ẽ.
ut eam summis sceleribus ad aequens: Adeone apud uos pe¬
rit innocentia. ut ne morte quidem simplici dignam uidice¬
tis. sed supra omnia facinora habeatur nullum facinus ad mit¬
tere. pectusq purum ab omni sceleris contagione praestare: Et
quoniam communiter cum deoꝵ cultoribus loquimur. liceat
per uos benefacere uobiscum. Haec est enim lex nr̃a hoc opus.
haec religio. Si uobis sapientes uidemur imitamini. si stulti cõ¬
temnite. aut etiam ridete si libet.. Nobis enim stulttia nostra
prodest. Quid laceratis: quid affligitis: Non inuidemus sapi¬
entiae uestrae. hanc stultitiam maluimus hanc amplectimur.
hoc nobis credimus expedire: ut uos diligamus. et in uosipsos¬
a uero locus. in ea disputatione quae a furio contra iustitiam

Expanded text:
ac prudentes uideri uolunt, caeci et hebetes et rerum et ueritaac prudentes uideri uolunt, caeci et hebetes et rerum et ueritatis ignari. adeone uobis, o perditae mentes, inuisa iustitia est, ut eam summis sceleribus adaequetis? adeone. aput uos perit innocentia, ut ne morte quidem simplici dignam iudicetis, sed supra omnia facinora habeatur nullum facinus admittere pectusque parum ab omni sceleris contagione praestare? et quoniam communiter cum deorum cultoribus loquimur, liceat per uos bene facere uobiscum: haec est enim lex nostra, hoc opus, haec religio. si uobis sapientes uidemur, imitamini, si stulti, contemnite aut etiam ridete, si libet: nobis enim stultitia nostra prodest. quid laceratis? quid adfligitis? non inuidemus sapientiae uestrae: hanc stultitiam malumus, hanc amplectimur, hoc nobis credimus expedire, ut uos diligamus et in uos ipsosa vero locus, in ea disputatione, quae habetur a Furio contra justitiam. «
Abbreviated transcription (Latin):
erint grauiora tanto maiorem uirtutis gloriam pariant. Illi
autem ꝑtinaci stultitia iubent curam tortis diligenter adhi¬
beri ut ad alios crucianus membra renouentur et reparetur
nouus sangus ad poenam. Quid tam pium tam benesicum
tam humanum fieri põt: Non curassent tam solicite quos a¬
marent. Haec ẽ deon disciplina ad haec oꝑa eultores suos e¬
rudiunt. haec saera desiderant. ꝗnetiam sceleratissimi homicidae
contra pios ura impia condiderunt. Nam et constitutiones sa¬
crilegae. et disputationes uirispitoꝵꝵ leguntur inuiste. Domitiꝰ
de officio proconsulis libro.uii. rescripta principum nefaria col¬
legit. ut doceret quibus poenis affici oporteret eos. qui se culto¬
res dei confiterentur. Quid us facias qui ius uocant carnifici¬
nas ueteꝵ tyrannoꝵ aduersus innocentes rabide seuientiũ.
et cum sint iniustitae crudelitatisq doctores. ustos se eẽ tñ

Expanded text:
erint grauiora, tanto maiorem uirtutis gloriam pariant. illi erint grauiora, tanto maiorem uirtutis gloriam pariant. illi autem pertinaci stultitia iubent curam tortis diligenter adhiberi, ut ad alios cruciatus membra renouentur et reparetur nouus sanguis ad poenam. quid tam pium, tam beneficum, tam humanum fieri potest? non curassent tam sollicite quos amarent. haec est deorum disciplina, ad haec opera cultores suos erudiunt, haec sacra desiderant. quin etiam sceleratissimi homicidae contra pios iura inpia condiderunt: nam et constitutiones sacrilegae et disputationes iuris peritorum leguntur iniustae. Domitius de officio proconsulis libro septimo rescripta principum nefaria collegit, ut doceret quibus poenis adfici oporteret eos qui se cultores dei confiterentur. Quid iis facias qui ius uocant carnificinas ueterum tyrannorum aduersus innocentes rabide saeuientium? et cum sint iniustitiae crudelitatisque doctores, iustos se tamen
Abbreviated transcription (Latin):
modi iuidices quanta et ꝗͣ grauia tormentoꝵ genera excogita¬
uerunt. ut ad effectum propositi sui ꝑuenirent. haec aũt̃ non
tantum ideo faciunt ut gloriari possint nullum se in nocentẽ
peremisse. Nam et ipse audiui aliquos gloriantes quod admini¬
stratio sua in hac parte fuerit incruenta. sed et inuidie causa
ne aut ipsi uincantur. aut illi uirtutis suae gloriam conseqͣtur
taq in exccogitandis poenarx generibus nihil aliud ꝗͣ uictoriã
cogitant. Scuint enim certamen eẽ illud et pugnam. Uidi ego
in bithynia praesidem gaudio mirabiliter elatum tanꝗͣ barbaro¬
N gentem aliquam subegisset. quod unus ꝗ per biennium ma¬
gna uirtute restiterat. postremo cedere uisus eẽt. Contendunt
ioitur ut uincant. et exquisitos dolores corporibus ĩmittunt.
et nihil aliud deuitant. ꝗͣ ut ne toti moriantur. Quasi uͦ mors
tantum modo beatos faciat. ac non etiam tormenta quanto fu¬

Expanded text:
modi judices quanta et quam gravia tormentorum genera excogitamodi judices quanta et quam gravia tormentorum genera excogitaverint, ut ad efftantum ideo faciunt, ut gloriari possint nullum se innocentium peremisse — nam et ipse audiui aliquos gloriantes quod administratio sua in hac parte fuerit incruenta —, sed et inuidiae causa, ne aut ipsi uincantur aut illi uirtutis suae gloriam consequantur. itaque in elcogitandis poenarum generibus nihil aliut quam uictoriam cogitant: sciunt enim certamen esse illud et pugnam. uidi ego in Bithynia praesidem gaudio mirabiliter elatum tamquam barbarorum gentem aliquam subegisset, quod unus qui per biennium magna uirtute restiterat, postremo cedere uisus esset. contendunt igitur ut uincant et exquisitos dolores corporibus inmittunt et nihil aliut deuitant quam ut ne torti moriantur: quasi uero mors tantummodo beatos faciat ac non etiam tormenta quanto fu