comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Orem mirabiliter indignam. Accusarunt afri. afros crimine traditionis. accusatos
trans marini iudices ab soluerunt et traditores facti sunt populi gentium quia
iudicibus ab soluentibus potius quã accusatoribus criminantibus crediderunt
Merito tibi ẽ pars donati maximia nensium causa propinata bibe calicem de maniu
dñi corripientis et ad monentis. Si intellegis et ad quiescis. miseri cordia est
ista emendantis. ne in cidas in iudicium punientis. Tibi dicitur su perba et dura
ceruice. reconcilia rexp̃ianir us que quaque populis ate inique accusatis. saltem lã
nus reconciliare damnatis. Quid rescindis baptis maxp̃i. in illis uel exillis eccđis
quis apli fundauerunt : lam baptisma recepisti quod tui dimnati ante quam tibi
reconciliarentur dederunt. Quid de ꝑsecctione quam pateris glori aris
siiuscitiae signum ẽ iustior est pars maximiani. Nan aetate passa ẽ et patitur

Expanded text:
o rem mirabiliter indignam! accusarunt Afri Afros crimine traditionis, accusatos o rem mirabiliter indignam! accusarunt Afri Afros crimine traditionis, accusatos transmarini iudices absoluerunt, et traditores facti sunt populi gentium, quia iudicibus absoluentibus potius quam accusatoribus criminantibus crediderunt. Merito tibi est, pars Donati. Maximianensium causa propinata: bibe calicem de manu domini corripientis et admonentis. si intellegis et adquiescis, misericordia est ista emendantis, ne incidas in iudicium punientis. tibi dicitur: superba et dura ceruice, reconciliare christianis usque quaque populis a te inique accusatis, saltem iam tuis reconciliata damnatis. quid rescindis baptisma Christi in illis uel ex illis ecclesiis quas apostoli fundauerunt? iam baptisma recepisti, quod tui damnati, antequam tibi reconciliarentur, dederunt. quid de persecutione quam pateris gloriaris? si iustitiae signum est, iustior est pars Maximiani; nam et a te passa est et patitur
Abbreviated transcription (Latin):
afrorum penitus Naescierunt
uel in ea iudicibus sicut eis uisum ẽ suo periculo pronuntiantibus quã uictis accusa¬
toribur credere maluerunt. Cȩciliani criminibus uł fictis uł certe non ꝓbatis ꝑfun¬
dere audacissima in ꝓbitate conatisunt. et om̃s negare eẽ xp̃ianos missaẽ uobis
tandẽ aliquando maximia nensiũ causa inqua ipsi damnarent ips̃i dam natos
perse querentur. ipsi persecutos in eodem honore reciperent ipsi baptis mnid̃pa¬
torum acceptarent ut qui in nocentes ausi sunt accusare in nocentes cogerentio
absoluere Non quos in nocentes esse crediderant. sed quos ut dicunt dĩ prȩseritis
arbitrio ueredico plenarii concilu sui oredam parert
Quis cui quã dixit aliquando iudici ab soluendi potius quã mihi accusanti credidisti
reus es cumipsis quos accusaui. et hoc tame orbi xp̃i anodicitur.
Quod si uni homini diceretur nondico iniquissimũ sed in sanissimum uideretur.

Expanded text:
Afrorum penitus nescierunt Afrorum penitus nescierunt uel in ea iudicibus, sicut eis uisum est. suo periculo pronuntiantibus quam uictis accusatoribus credere maluerunt, Caeciliani criminibus uel fictis uel certe non probatis perfundere audacissima inprobitate conati sunt et omnes negare esse christianos, missa est uobis tandem aliquando Maximianensium causa, in qua ipsi damnarent, ipsi damnatos persequerentur, ipsi persecutos in eodem honore reciperent, ipsi baptismum damnatorum acceptarent, ut, qui innocentes ausi sunt accusare, nocentes cogerentur absoluere, non quos innocentes esse crediderant, sed quos. ut dicunt, dei praesidentis arbitrio ueridico plenarii concilii sui ore damnauerant. quis cuiquam dixit aliquando: \'quoniam indici absoluenti potius quam mihi accusanti credidisti, reus es cum ipsis quos accusaui\'? et hoc tamen orbi christiano dicitur, quod si uni homini diceretur, non dico iniquissimum, sed insanissimum uideretur.
Abbreviated transcription (Latin):
et eius ordinatorem accusauerunt primi apud imperatorẽ cecilianum et cius
socios persecuti sunt. Vnde nobis si cut uobis uidetur grauissimam concitatis
inuidiam quia uicti patimini quod uictores utique faceretis uelut si danihelẽ
criminari uellent quia illo in nocente liberato ipsos ab eis leonibus eum calumns
accusa uerunt cuiis postremo iudicium episcopali prȩlatum iudicio delegerunt
constantino imperature tam quã corrupto gratia. siue sentiatis siue fingatis.
om̃s tamen quitunc erant uel in propinquis a ł in remotis terris tã longe lateque
diffusi catholici xp̃iani ad quos fama dececiliano et collegis eius potuit ꝑ uenire
nondebuis se accusatoribus uictis. sed ecclestasticis iudicilus credere
Vbi enim iudices omnes esse non possumus melius his qui esse potuerunt¬
iudicibus credimur. Quam credendo litigatoribus uictis quorũ eẽ iudices
non potuimus ne de ipsis iudicare iudicibus aude amus

Expanded text:
et eius ordinatorem accusauerunt, primi apud imperatorem Caecilianum et eius et eius ordinatorem accusauerunt, primi apud imperatorem Caecilianum et eius socios persecuti sunt. unde nobis, sicut uobis uidetur, grauissimam concitatis inuidiam, quia uicti patimini quod uictores utique faceretis, uelut si Danihelem criminari uellent, qui illo innocente liberato ipsi ab eis leonibus consumpti suaccusauerunt, cuius postremo iudicium episcopali praelatum iudicio delegerunt, Constantino imperatore tamquam corrupto gratia siue sentiatis siue fingatis, omnes tamen, qui tunc erant uel in propinquis uel in remotis terris tam longe lateque diffusi catholici christiani, ad quos fama de Caeciliano et collegis eius potuit peruenire, non debuisse accusatoribus uictis, sed ecclesiasticis iudicibus credere. ubi enim iudices omnes esse non possumus, melius his qui esse potuerint credimus quam credendo litigatoribus uictis, quorum esse iudices non potuimus, de ipsis iudicare iudicibus audeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
apid constantinum tunc imperatorem accusauerunt cȩcilianum publica mom̃ta
prodamant dictum esse causam et ad debitum finem esse perductam usque
ad purgationem felicis aptugnensis ordinatoris ceciliani quem inconcilio carta¬
ginensi malorum omnium fontem dixerunt . et apud eundem constanti num
sicut scriptis suis ipse indicat assiduis interpellationibus ac cusarunt
procon sulart atestantur ardhiua Renstitis recla matis. repugnatis a pertis si me
ueritati. Dicitis etiam trans marinos iudices acȩcilia no es se corruptos ipsũ imperator ẽ
nescio qua gratia de prauatum. Eo quippeẽ in prudentior uiotus accusato quo fit
etiã uidicis calumpiator. Verum tamen interomnia illa uestra mendacia quibus
transmarinis iuidicibus calumniamini saltem hoc optinemus quod primimaiores
nostri ad imperatorem causam Istam deculerunt primi apud imperatorem cecilianũ

Expanded text:
apud Conatantinum tunc imperatorem accusauerunt Caecilianum, publica monumenta apud Conatantinum tunc imperatorem accusauerunt Caecilianum, publica monumenta proclamant. dictam esse causam et ad debitum finem esse perductam usque ad purgationem Felicis Aptugnensis ordinatoris Caeciliani, quem in concilio Carthaginiensi \'malorum omnium fontem\' dixerunt et apud eundem Constantinum, sicut scriptis suis ipse indicat, adsiduis interpellationibus accusarunt, proconsularia testantur archiua. resistitis reclamatis repugnatis apertissimae ueritati, dicitis etiam transmarinos iudices a Caeciliano esse corruptos, ipsum imperatorem nescio qua gratia deprauatum; eo quippe est inpudentior uictus accusator quo fit etiam iudicis calumniator. uerumtamen inter omnia illa uestra mendacia, quibus transmarinis iudicibus calumniamini, saltem hoc optinemus, quod primi maiores uestri ad imperatorem causam istam detulerunt, primi apud imperatorem Caecilianum
Abbreviated transcription (Latin):
optatus nullis gestis publicis exegerit. ut quid agam talibus aduersus uos paratos
uegare quic quid negare potueritis: Aeta extant ꝓ consularia et municipalia
Quibus recitatis ostendimus quantaui memorati auris ut locis cederentur gere¬
bantur ñ culpamus ñ inuidemus N frustra laborastis. non incassũ terruistis
non in aniter agitatis. Displicuiteis afflictis animositas sua Fractist em̃ ditist̃
correcti ac receptisunt. Post suam damnationẽ post aliorum dilationem : poset
uram ꝑ secutionem. Recepti sunt autem sicut fuerant honoratt Nulla
poenitentia grauiore. sed humiltatione uel expiati uel de gradati. nec ipsi
uec illi cum quibus recepti sunt quos secum separauerunt. Contra uos bapti taue¬
rant extrauos. quos repapti tauerant fortas se postuos. Nihil habetis lam uride
caliginosa mendacia hominibus ignaris derebur longe prȩteritis ingeratis. Qđ ur̃

Expanded text:
Optatus nullis gestis publicis exegerit, ut quid agam talibus aduersus uos, paratos Optatus nullis gestis publicis exegerit, ut quid agam talibus aduersus uos, paratos negare quidquid negare potueritis? acta extant proconsularia et municipalia, quibus recitatis ostendimus, quanta ui memorati a uestris ut locis cederent urgebantur. non culpamus, non inuidemus: non frustra laborastis, non in cassum terruistis, non inaniter agitastis. displicuit eis adflictis animositas sua, fracti sunt, emendati sunt, correcti ac recepti sunt post suam damnationem, post aliorum dilationem, post uestram persecutionem. recepti sunt autem sicut fuerant honorati, nulla paenitentiae grauioris humiliatione uel expiati uel degradati nec ipsi nec illi, cum quibus recepti sunt, quos secum separauerant contra uos, baptizauerant extra uos, quos rebaptizauerant fortasse post uos. Nihil habetis iam unde caliginosa mendacia hominibus ignaris de rebus longe praeteritis ingeratis. quod uestri
Abbreviated transcription (Latin):
illos passos esie uos fecis se uideo iustos quȩ ro uos esse perhibetis. ego condudo ponergo
qui eam patitur consequenter iustus nec qui facit consequenter hc iustus est
lu trsus artes dialecticis accusabis me tamen uerum dicere siltemtacitus
ad probibis. et oligens tuam sententiam potius corrigere quã nullã iustĩ
psecutionẽ eẽ dixisti quia maximianensiũ ꝑsecutores dicere in iustos quor
uros esse tandem gestis pro consalaribus agnouisti. Non sane sine fruoti sc̃is nati¬
coꝵ ur̃orũ ꝑsecutiestis errorẽ Nã felicianũ et prȩcextatũ eodem conflica
et molestius correxistis. Et optatum quidem dildonianum grauiora exitia
comminantem musttani et ad suritani sicut ab eis quoq prȩsens audiui timuis se
dicunt᷑ et suos epõs coegisse ut ad primiani cõmunionẽ reuerterent᷑. Sed cum hoc

Expanded text:
illos - passos esse, uos fecisse uideo; iustos quaero, uos esse perhibebis; ego concludo: non ergo illos - passos esse, uos fecisse uideo; iustos quaero, uos esse perhibebis; ego concludo: non ergo qui eam patitur consequenter iustus nec qui facit consequenter iniustus est. Tu rursus art-es dialecticas accusabis: me tamen uerum dicere saltem tacitus adprobabis et eliges tuam sententiam potius corrigere, qua nullam iustam persecutionem esse dixisti, quam Maximianensium persecutores dicere iniustos, quos uestros esse tandem gestis proconsularibus agnouisti. non sane sine fructu schismaticorum uestrorum persecuti estis errorem; nam Felicianum et Praetextatum eodem conflictu et molestiis correxistis. et Optatum quidem Gildonianum grauiora exitia comminantem Mustitani et Adsuritani, sicut ab eis quoque praesens audiui, timuisse dicuntur et suos episcopos coegisse, ut ad Primiani communionem reuerterentur. sed cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
turba illa fuerit inquiratur. non auris credantur hnmisii ipsi repperientur forsitapi
ur̃ĩ autcerte uris adiuuando ꝑmixti. Sed quid ad nos : Respondes enim
Non fecimus non immisimus quinam illi suerunt ignoramus ꝑsecuti onem
tamen a quibus cumq passum eum quẽ feceris in iustum quõ clarares est ea quae
patimini uos iustos demonstrare non possunt. sed aquibius etiam maximia¬
uenses persecutionem passi sunt proconsularia gesta testantur. Instrueti suut
aduocati adista iudicia et tam quã in hereticos excitata Illis ibi tuitionem possi¬
dentib: postulabant. Allegabant ur̃i bagaiense concilium et dampatos flagita¬
bantur iribagarensi sacris edibur pelli instabatur. Dieta causaẽ. Cum in prȩsente
saluium menbresitanũ hereticum ostendistis. uicistis. expulistis. Persecutionẽ igitur

Expanded text:
turba illa fuerit inquiratur — non a uestris credantur inmissi —, ipsi repperientur forsitan turba illa fuerit inquiratur — non a uestris credantur inmissi —, ipsi repperientur forsitan uestri aut certe uestris adiuuando permixti. sed quid ad nos? respondes enim: non feci-mus, non inmisimus, quinam illi fuerunt ignoramus. persecutionem tamen a quibuscumque passum eum, quem fateris iniustum, quoniam clara res est, ea quae patimini uos iustos demonstrare non possunt. sed a quibus etiam Maximianenses persecutionem passi sunt, proconsularia gesta testantur. instructi sunt aduocati, adita iudicia et tamquam in haereticos excitata, illi sibi tuitionem possidentibus postulabant, allegabant uestri Bagaiense concilium et damnatos flagitabant sacris sedibus pelli, instabatur, dicta causa est, cum eos praesente Saluio Membresitano haereticos ostendistis uicistis expulistis. persecutionem igitur
Abbreviated transcription (Latin):
in cognitos uel in nocentes credidit quos didicit absolitios: sidiscisses a uobis maxi¬
minenses perlus sa uidicũ ꝑsequendo sedilus expulistis quiduos ꝑ imperatores
quie osdem iudices mittunt digna pati quȩ rimini. qui uos ab eius eccła de quo
scrptũ ẽ quod ad orabunt eum omr̃ reges terrȩ. om̃s gentes seruient illi. Et qđ
dominabitur amariusq admare et aflumine usq ad terminos orbis terrae.
ue farios chrismate discidistis : Ecce lam non dico si ꝑsecutionẽ facere non licet¬
curfecitoptatus ne ad huc dicas non ꝑtinere ad uras quic quid optatus eis ignorantib:
fecit cumipsi dicere non ꝑmittant terrãs ab astica remotissimas quitraditore
ñ licet ur̃i maximianensib: ita ut ñ possitis negare fecert̃ Si ꝑsecutio nẽ qui patiuntur
maximiani populus nullo nr̃orũ auctore destruxit : Quã quã sicuius cõmunionis

Expanded text:
incognitos uel innocentes credidit quos didicit absolutos? si discissos a uobis Maxiincognitos uel innocentes credidit quos didicit absolutos? si discissos a uobis Maximianenses per iussa iudicum persequendo sedibus expulistis, quid uos per imperatores, qui eosdem iudices mittunt, indigna pati querimini, qui uos ab eius ecclesia, de quo scriptum est, quod adorabunt eum omnes reges terrae. omnes gentes seruient illi, et quod dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, nefario schismate discidistis? Ecce iam non dico: \'si persecutionem facere non licet, fecit Optatus\', ne adhuc dicas non pertinere ad uestros quidquid Optatus eis ignorantibus fecit, cum ipsi dicere non permittant terras ab Africa remotissimas non pertinernon licet, uestri Maximianensibus ita ut non possitis negare fecerunt. si persecutionem qui patiuntur Ma.cimiani populus nullo nostrorum auctore destruxit? quamquam si cuius communionis
Abbreviated transcription (Latin):
crimen lure culpanurs merito decestamur omniratione comuincimus quo duos
anobis inmo ab orbis terrariũ cadiolica communione sepiratir. tilia nobis
oliciendo qualia uos in causa maxi mia nensiũ fecisse negare ut arbitror pon
potestis. Si enim baptismus xp̃i est et ideo nullo modo deseruendus qui datus est
perfelicianum et prȩtextatum cum separati a uolis maximiano coniungeret
cum illi a uobis prone farii scis matis crimine condemnati quomodo non est
baptismus xp̃i. uel quo modo destruendus est quidatur in ecclesa quȩ ramor
suos ut uerbis eỹ priani utar peruni uersam terram copia ubertatis extendit
qui datur postremo inilis ecclessis quas numquã in litteris a postolicis recitare
prore sarcienda parte donati qui duos offendit toto orbe diffusa unitas xpĩ
que uel damnare non potuit in auditas uel omnino necdamnauit nec ab soluit

Expanded text:
crimen iure culpamus, merito detestamur, omni ratione conuincimus, quo uos crimen iure culpamus, merito detestamur, omni ratione conuincimus, quo uos a nobis. immo ab orbis terrarum catholica communione separatis, talia nobis obiciendo, qualia uos in causa Maximianensium fecisse negare, ut arbitror, non potestis. si enim baptismus Christi est et ideo nullo modo destruendus, qui datus est per Felici anum et Praetextatum, cum separati a uobis Maximiano coniungerentur, cum illo a nobis pro nefarii schismatis crimine condemnati, quomodo non est baptismus Christi uel quomodo destruendus est, qui datur in ecclesia, quae ramos suos, ut uerbis Cypriani utar, per uniuersam terram copia ubertatis extendit, qui datur postremo in illis ecclesiis, quas numquam in litteris apostolicis recitare pro resareienda parte Donati, quid uos offendit toto orbe diffusa unitas Christi, quae uel damnare non potuit inauditos uel omnino nec damnauit nec absoluit
Abbreviated transcription (Latin):
et accipientiũ supplicium potuer̃ nec indam natis damuanda ner inrecoptis
mutanda censiustis Nec illud reprehendimus quad eosdem ipsos famosi
orimi nes reos et post sententiã dampationis ipiorũ et post dilationis diar
alin conitiultũ taĩ ꝓpt̃ pooules in firmos qui eis ad heserus recordenes dra
patris familias sollicitu dinẽ nesi mul cũ titanus eradicaretu et tetec
sine aliqua detractione colligendos etipsa abundantia cintitis erpandee
oredidistis pec illid reprehendimus qđ eoscum adhac famoso seus matis sacrilego
temnerentur etiã per terrenas porestates per secutientis. Tieliten undi&sacrilo
res ipsa consecuti indiciait corrigendi fudio non nocendi ut illis molestur
agitati suum scelus cogitare cogerentur. et repressis animositatis scuri is
emendare. Sed quia lita non reprehendimus. ideo uestris scis matius

Expanded text:
et accipientium supplicium potuerunt, nec in damnatis damnanda nec in receptis et accipientium supplicium potuerunt, nec in damnatis damnanda nec in receptis mutanda censuistis. Nec illud reprehendimus, quod eosdem ipsos famosi criminis reos et post sententiam damnationis ipsorum et post dilationis diem aliis constitutum tamen propter populos infirmos, qui eis adhaeserunt, recordantes credo patris familias sollicitudinem, ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, sine aliqua degradatione colligendos et ipsa abundantia caritatis expiandos esse credidistis. nec illud reprehendimus, quod eos, eum adhuc famoso schismatis sacrilegio tenerentur, etiam per terrenas potestates persecuti estis. fiebat enim hoc, quantum res ipsa consecuta indicauit, corrigendi studio, non nocendi, ut illis molestiis agitati suum scelus cogitare cogerentur et repressis animositatis furiis emendare. sed quia ista non reprehendimus, ideo uestri schismatis
Abbreviated transcription (Latin):
adiheodotum proconsulem hoc e usque an ni alterus diem xi hł ianr̃. Quodie
derio et seniores agentes subrogate ep̃o qui in locũ damnati prae textati ad suritauo
fuerat subrogaus. allegauerunt memorati ro consulis lussione Cum a foris erat
⁊ communione urã et eiusdem cõmunionis uraẽ inimici inudiciis publicis
arguebantur et expellendi delacis dõ iummo consecratis tãquã sacrilegi petebuaã
Ex quolibet ergonumero suerint quã quã satis appareat ex quo fuerint qui intra
confatitũ dilationis diem cõmunioni se urãẽ non reddiderẽ quo modo cũ his quos
exima communionẽ uram baptita uerunt non expiatis alio bapus mate redierunt:
In quo facto nonuos reprehendimus qđ baptismũ xp̃i nequa quam sacri legum
etiam in scismate sacrilego cognouistis quod hominũ ꝑuersitate correcta
illud qđ etiã in ꝑuersis rectũ fuerat ad probastis. qđ humana uitia cũ diuinis signa

Expanded text:
ad Theodorum proconsulem, hoc est usque anni alterius diem XI Kl Ian, quo die ad Theodorum proconsulem, hoc est usque anni alterius diem XI Kl Ian, quo die clerici et seniores agentes sub Rogato episcopo, qui in locum damnati Praetextati Adsuritani fuerat subrogatus, allegauerunt memorati proconsulis iussionem, cum a foris erant a communione uestra et eiusdem communionis uestrae inimici inarguebantur, et expellendi de locis Deo summo consecratis tanquam sacrilegi petebantur. CAPUT LVII.--63. Ex quolibet ergo numero fuerint quanquam satis appareat ex quo fuerint, qui intra constitutum dilationis diem communioni se vestrae non reddiderunt; quomodo cum iis quos extra communionem vestram baptizaverunt, non expiatis alio Baptismate, redierunt? In quo facto non vos reprehendimus, quod Baptismum Christi nequaquam sacrilegum etiam in schismate sacrilego cognovistis; quod hominum perversitate correcta, illud quod etiam in perversis rectum
Abbreviated transcription (Latin):
rat partu primo ꝓposito pȩnitendi sirc uerticupere NinTratẽp: ad religi¬
ouistramitẽ destitutũ pariuigoris admanitione c̃pescuit: Sed sui sinstitu¬
tis iniquitas delestat᷑ & sem&l ipsã p̃ deserit cũ semel p̃cipitata cortuerit
ldẽnãq: maximianus coeptã nutrit audatiã & alios sibi met
consotiat ad furorẽ Int̃quos etiã felicianas ꝗdã qui primo secra sectatus
de prauationis huiꝰ ad taminatione fuscatus inmustitana posius ciuitate
as om̃i porenti parietes consecratos et eccłam uenerandã quasi quodã ob senta¬
necredidit retinendã hunc etiã p̃textatus in assuritanis partib: Imiat Sed
iu ꝑquita tisiuȩ in notesceret potestit. consertiũ sacerdotiũ lursusti ut gesta
tia dilationis qđ iriũ ferem̃siũ tempus effluxerit. Produentur autẽ iste conflicus
quantũ ex gestis pro consularibus et municipalibus indagare potiumus. unque

Expanded text:
rat, portu primo proposito poenitendi, si reverti cuperent intra tempus ad religirat, portu primo proposito poenitendi, si reverti cuperent intra tempus ad religionis tramitem praestitutum, pari vigoris admonitione compescuit. Sed suis institutis iniquitas delectatur, et semetipsam non deserit, cum semel praecipitata corruerit. Idem namque Maximianus coeptam nutrit audaciam, et alios sibimet consociat ad furorem. « Inter quos etiam Felicianus quidam, qui primo recta sectatus, depravationis hujus attaminatione fuscatus, in Mustitana positus civitate, Deo omnipotenti parietes consecratos, et Ecclesiam venerandam quasi quadam obsidione credidit retinendam. « Hunc etiam Praetextatus in Assuritanis partibus imitatur. Sed cum aequitatis tuae innotesceret potestati consortium sacerdotum, jussisti, ut gesta tutae dilationis quod trium fere mensum tempus effluxerit. producitur autem iste conflictus, quantum ex gestis proconsularibus et municipalibus indagare potuimus. usque.
Abbreviated transcription (Latin):
postc̃ sulatũ theodosu augusti ter & abundanłius quidie sẽ. c̃cilii
ba ȩaiensi susq ad viii lian quidies ẽ dilationis octom̃ ses fermenume¬
rant inuenit᷑ aut̃ postulatio apudherodẽ pc̃sulẽ Vide quanło postdic¬
a aduersus felicianũ & p̃textatũ demustita nis& adsuritanis locisex¬
feregrinus prbt &seniores ecclesiȩ mustitanȩ regionis taledesideriũ ꝑse¬
quunt Cũ ecclesiȩ catholicȩ sc̃itatẽ uirmemoriȩ uenerabilis aberror ꝑsidie
donatꝰ adserer& in eius nom̃ & cultũ mundi pȩnecotius obseruanie nutri¬
ta coluit Sedcũei religionis laudandũ mirandũq: ꝓpositũ maximiani
cui: dã uenena polluereñ multorũ cȩt̾ anistitũ mnunũ dõ c̃spirane collec¬
tus hominẽ uel potius pestẽ quȩ suꝑne displicuit maiestati. &iã purem̃tis
ppria coertitione dã pnauit Cos quoq: quos aliene p̃sũtioniserrortraxe¬

Expanded text:
post consulatum Theodosii Augusti ter et Abundantii, qui dies est concilii post consulatum Theodosii Augusti ter et Abundantii, qui dies est concilii Bagaiensis, usque ad VIII Kalendas Ian, qui dies est dilationis, octo menses ferme numerantur. inuenitur autem postulatio apud Herodem proconsulem uide quanto post dicta aduersus Felicianum et Praetextatum de Mustitanis et Adsuritanis locis exPeregrinus presbyter et seniores ecclesiae Mustitanae et Adsuritanae regionis tale desiderium prosequuntur:cum ecclesiae catholicae sanctitatem uir memoriae uenerabilis ab errore perfidiae Donatus adsereret, in eius nomen et cultum mundi paene totius obseruantia nutrita coaluit. sedcum eicujusdam venena polluerent; multorum coetus antistitum in unum Deo conspirante collectus, hominem vel potius pestem, quae supernae displicuit majestati, etiam purae mentis propria coercitione damnavit. « Eos quoque, quos alienae praesumptionis error attraxe
Abbreviated transcription (Latin):
audistimendatiũ omnia retorquere debere quȩ in nostã quã
menditide hacre fuerimus dicenda arbitratus est . Ceste ꝑspicis illos
duosdequib: agimus exeorũ eẽ numero quicũ maximia noduode¬
cimsine dilatione dã pnatisunt non ex eorũ quibus redeunditẽpus
indultũ est. Cesteliquet clar& enim & obscurari obtegi
Nullomodo potest quana eloquenia is aquoseNenia illa dicta
est discreuit in lustrauit ex p̃s sit : Cur uerba adhucdaNcur
Contra luci dissimã uerita tẽ ꝓmanifesto errore c̃tendit᷑ : cur homines
secipsos decipiunsi la queos diaboli quosresoluere adq abrũ peredebe¬
renłestrictius implicaNt & obuluunłi adhuc accipeunde ueheñtus
& utiniã cualiquo fructuc orestionis erubescant in momoratoccilio
bagagensi dies & c̃sul ad scriptiẽ p̃solũ quia docretũ conciluedi¬
tũ ẽ uerũ &iã ipsius dilationis. Ergodie Vnii kalenda rũ maiarũ

Expanded text:
audisti mendacium, omnia retorquere debere, quae in nos, tamquam audisti mendacium, omnia retorquere debere, quae in nos, tamquam mentiti de hac re fuerimus. dicenda arbitratus es. certe perspicis illos duos, de quibus agimus, ex eorum esse numero, qui cum Maximiano duodecim sine dilatione damnati sunt, non ex eorum, quibus redeundi tempus indultum est. certe liquet claret eminet, concerni obscurari obtegi nullo modo potest, quod tanta eloquentia is a quo sententia illa dicta est discreuit inlustrauit expressit. cur uerba adhuc dantur? cur contra lucidissimam ueritatem pro manifesto errore contenditur? cur homines se ipsos decipiunt? si laqueos diaboli, quos resoluere atque abrumpere deberent, constrictius implicant et obnoluunt, adhuc accipe, unde uehementius et utinam cum aliquo fructu correctionis erubescant. In memorato concilio Bagaiensi dies et consul adscriptus est non solum qua decretum concilii -conditum est, uerum etiam ipsius dilationis. ergo a die VIII Kalendarum Maiarum
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegisurculi non polluere plantaria. id est quia maximia nica¬
pite proprias manus uerecundo pudore fidei retraxerunt adma¬
trẽ eccdesiã redire ꝑmisimus Hoscernisquẽ ad modũ nondicaneẽ
dã p̃natos sed tunc easdẽ dãpnationissenteni asretinendos sitraps¬
Acta die constitutoredire noluerint Quẽ diẽ ita constituut ac nean¬
gustũ in quit redeuntibustẽpusspẽ s alutis artatȩ diei pressura sub¬
ducat Agnoscentibus quibus lic & manentibus precedentibus statu¬
tis uni uersis usq: indiẽ oltauũ kianuariarũ ꝓximȩ futurarũ as¬
nitionis pandimus ianuã ut ingrihonoris acfidei regressi habeaNt
fundam̃ta Quã si quã ingredine quiuerit pigra segnitiasciat sibi
Adomnes uenia les aditussua uolunateuiã eẽ subdustã Ma nebit
enĩ circa eos dicta sententia & post p̃stitut ũ diẽ redeuntibus fixa
penitentia. Ceste iã ꝑspicis uirdisestissime in illoste potius a quibus

Expanded text:
sacrilegi surculi non polluere plantaria, id est qui a Maximiani casacrilegi surculi non polluere plantaria, id est qui a Maximiani capite proprias manus uerecundo pudore fidei retraxerunt, ad matrem ecclesiam redire permisimus. hos cernis quemadmodum non dicant esse damnatos, sed tunc eadem damnationis sententia retinendos, si transacto die constituto redire noluerint, quem diem ita constituugustum redeuntibus tempus spem salutis artatae diei pressura subducat, agnoscentibus quibus licet, manentibus praecedentibus statutis, uniuersis usque in diem octauum Kt Ianuariarum proxime futurarum agnitionis pandimus ianuam, ut integri honoris ac fidei regressi habeant fundamenta. quam si quisquam ingredi nequiuerit pigra segnitia, sciat sibi ad omnes ueniales aditus sua uoluntate uiam esse subductam. manebit enim circa eos dicta sententia et post praestitutum diem redeuntibus fixa paenitentia. Certe iam perspicis, uir disertissime, in illos te potius, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
randũ scȩlus quȩ putauit declamanda fudiss& nomin auit eos
ita c̃clusitq dãpnatos famosiergo inquit criminis reos uistoria¬
nũ carcabia nensẽ mastianũ sullestinũ beianũ baianensẽ sal¬
uiũ ausa sensẽ theodorũ usulensẽ donatũ sabsatensẽ miggenẽ
ela fatariensẽ pretextatũ adsuritanũ saluiũ mẽ bresitanũ ua¬
leriũ uelitanũ felicianũ mustitanũ & martialẽ ꝑtusen sẽ: qui
fune stoopere ꝑditionis uas sordidũ collesta faeculentia glutti¬
naruNt sed & clericos aliquando ecdesiȩ carthainis quidũ faci¬
tis arbitrio uniuersalis conciluiore uedico dãpnatos eẽ cognoscite
Qud plenius quid manifestius quid ex pressius dicipot est: audiãqui¬
bus dilatiotẽ porisimꝑtita sit . ut uideas eos eẽ qui noninerfuerunt quan¬
domaximia nocũ ordinaret᷑ manus inposite sunt: Fos autẽ in quit quos

Expanded text:
randum scelus quae putauit declamanda fudisset, nominauit eos randum scelus quae putauit declamanda fudisset, nominauit eos ita conclusitque damnatos: famosi ergo, inquit, criminis reos Uictorianum Carcabianensem, Marcianum Sullectinum, Beianum Beianensem, Saluium AusafenseElephantariensem, Praetextatum Assuritanum, Salvium Membressitanum, Valerium Melzitanum, Felicianum Mustitanum, et Martialem Pertusensem, qui funesto opere, perditionis vas sordidum collecta faeculentia glutinarunt : sed et clericos aliquando Ecclesiae Carthaginis, qui dum facitis arbitrio, universalis concilii ore veridico, damnatos esse cognoscitequid planius, quid manifestius, quid expressius dici potest? Audi iam quibus dilatio temporis impertita sit, ut uideas eos esse qui non interfuerunt, quando Maximiano, cum ordinaretur, manus inpositae sunt: eos autem, inquit, quos
Abbreviated transcription (Latin):
gagensi conciliũ gereremus gamalius primianus pontius secundianus
lanuarius. saturninus felix pegasius rufinus fortunius crispinus flo¬
renius optatus donatus donatianus & ceterinu mero treceni decẽ
placuit spũis cõquiin nobis est pacẽfirmare ꝑp&uã & schismata rese¬
cares a crilega Dein de cũ multa in eos horrenda uomuissent paulo postait
m̃aximianũ fidei. Aemulũ ueritatis adulterũ ecclesiȩ m a trisinimicũ
dathaȩcore & abiron ministrũdepacis gremio sene niȩ fulme nex¬
cussit: Nidesut arbitror maximi anũ sineulla dubitatione dãpnatũ
Deinde postpauca sed plane grauissima quȩ in eũ libuit declama¬
re. adiungens or dinatores eius. & cũ eosinedilationedã pnans nec
solũ hunc inquit sceleris suimors iusta c̃dẽpnat. Trait &iã ad c̃sortiũ
criminis plurimoscatena sacrilegii De indecũ &iã in ipsorũ exaggo

Expanded text:
gaiensi concilium gaiensi concilium Januarius, Saturninus, Felix, Pegasius, Rufinus, Fortunius, Crispinus, Florentius, Optatus, Donatus, Donatianus, et caeteri, numero trecenti et decem: Placuit Spiritui sancto, qui in nobis est, pacem firmare perpetuam, et schismata resecare saMaximianum fidei aemulum, veritatis adulterum, Ecclesiae matris inimicum, Dathae, Corae et Abiron ministrum de pacis gremio sententiae fulmen excussit. uides, ut arbitror, Maximianum sine ulla dubitatione damnatum. deinde post pauca sed plane grauissima, quae in eum libuit declamare, adiungens ordinatores eius et cum eo sine dilatione damnans: nec solum hucriminis plurimos catena sac
Abbreviated transcription (Latin):
ximianusordinatus est ñint̃ fuerunt neq enĩ om̃s intereẽ potuer̃
Aut exmore debuer̃ plurimũ miror. Quomo dotefallinescio quones¬
tie nTe ꝑmiseris cui uerba ipsaquȩ obscura p̃ suns nec acũtũ ingeniũ quo
discutianur sed tantũ animũ quo aduertant᷑ ex poscunt neabeo fal¬
lereris recitare potiuisti. Sedquia fieri potest ut ñeã legeris & simpli¬
ciaffectutã quã ep̃o uel epis copisaliudtib insinuafsib facilecre¬
dideris Accipe eã & lege & quãtibi a merũ dicat᷑ ad tende neq enĩ
possuneã tegendimendatiisuicausa ut libitũ fuerite mendant
immo falsare quã iuiditio publico apud ꝓconsulẽ allegauerut
quã teties gestis municipalbous ins erendã ꝓsue causȩ necesitatecurarup
quando agebant aduersus eos. ut debasilicispellerentur Sicceste
incipit easent enłia cũ omni potentis dĩ & xp̃reius uoluntate i necclesi aba¬

Expanded text:
ximianus ordinatus est. non interfuerunt — neque enim omnes interesse potuerunt ximianus ordinatus est. non interfuerunt — neque enim omnes interesse potuerunt ant «K more debuerunt —, plurimum miror, quomodo te falli nescio quo mentiente permiseris, cui uerba ipsa, quae obscure non sunt nec acutum ingenium quo discutiantur, sed tantum animum quo aduertantur exposcunt, ne ab eo fallereris, recitare potuisti. sed quia fieri potest, ut non eam legeris et simplici affectu tamquam episcopo uel episcopis aliud tibi insinuantibus facile credideris, accipe eam et lege et quam tibi a me uerum dicatur adtende. neque enim possunt eam tegendi mendacii sui causa ut libitum fuerit emendare, immo falsare, quam iudicio publico apud proconsulem allegauerunt, quam totiens gestis municipalibus inserendam pro suae causae necessitate curarunt, quando agebant aduersus eos, ut de basilicis pellerentur. Sic certe incipit ea sententia: cum omnipotentis dei et Christi eius uoluntate in ecclesia Ba
Abbreviated transcription (Latin):
ntur dilection amittat᷑ ineo aut̃ qđ ñ exerit᷑ mans uetudo mor istret᷑
Vbi ueron ulla ex diuinus humanis uelegib: potestasconcedit᷑ pichil in ꝓbe
Atq in prudent̃ audeat᷑ Auduã demaximia nensib: qđ paulo anedi¬
stulerã & tuos epis copos poueristibi eẽ mepitos & p̃solũ qđ ꝑtin& ad
baptismiquestionẽ uel ad alienorũ peccatorũ inecclesiasineꝓpria
mia nensiũ causã noueri st̃ minari Nã sic̃ ciliibagagensi sep̃orũ ur̃o¬
rũ trecenorũ & decẽ memorabilẽ illã dequa superius qđ satis eẽ uideba¬
tur ii serui ñtepiguit legeresenteniã cũilla uerba dã pnatos cũmaximi¬
anoduo decĩ quorũ p̃senłiã manib: ordinatus ẽ aꝑtissi me ostendaNs
dilationẽ a ũtredeundiad cõmunionẽ ur̃a illie ẽ õcessã Qucu̾essep
in cõmunionẽ maximiani primianũq: dãpnas ent tam̃ quando ma¬

Expanded text:
ritur dilectio non amittatur, in eo autem quod non exeritur maritur dilectio non amittatur, in eo autem quod non exeritur maconceditur, nihil inprobe atque inprudenter audeatur. Audi iam de Maximianensibus quod paulo ante distuleram, ut et tuos episcopos noueris tibi esse mentitos et non solum quod pertinet ad baptismi quaestionem uel ad alienorum peccatorum in ecclesia sine propria mianensium causa noueris terminari. nam si concilii Bagaiensis episcoporum uestrorum trecentorum et decem memorabilem illam, de qua superius quod satis esse uidebatur inserui, non te piguit legere sententiam, cum illa uerba damnatos cum Maximiano duodecim, quorum praesentium manibus ordinatus est, apertissime ostendant, dilationem autem redeundi ad communionem uestram illis esse concessam, qui, cum essent in communione Maximiani Primianumque damnassent, tamen, quando Ma
Abbreviated transcription (Latin):
dapmali Rex nabugodo nosor ꝑuersus legẽ sȩuã dedit ut simula¬
chrũ adoraret᷑ Idẽ correstus seuerã neds̃uerus blas phemaret᷑
nhoc eni reges sicut eis diuinitus p̃cipit᷑ dõ seruiunt inquanũ regess
sunsuo regnobonaiubeant mala ꝓhibeannĩ solũ que ꝑtine Nadhu¬
manã societatẽ uerũ &iã quȩ ad diuinã religionẽ frustradicisre¬
linquar libero arbitrio Curenĩ ñin homicidiis & instu pris & inquibq:
aliis facinorib: & flagitiis liberote arbitrio dimittendũ eẽꝓclamas i
queta m̃omnia iustis legib c̃primiutilissimũ ac salubrimũ est. De¬
dit quidẽ ds̃ hominiliberã uolunsatẽ sed necbonã infrult uosã nec
malã eẽ uoluit ippunitã. Quisquis xp̃ianũ inquisꝑsequit᷑ xp̃iẽ inimi
meritote nebuNt sed inomnib: tenendus ẽ modus aptus humanitati
congruus caritati ut nel totũ qđ potestatis ẽ exerat᷑ & in eo qđ exe¬

Expanded text:
dantur mali. rex Nabuchodonosor peruersus legem saeuam dedit, ut simuladantur mali. rex Nabuchodonosor peruersus legem saeuam dedit, ut simulacrum adoraretur. idem correctus seueram, ne deus uerus blasphemaretur. in hoc enim reges, sicut eis diuiuitus praecipitur, deo seruiunt in quantum reges sunt, si in suo regno bona iubeant, mala prohibeant, non solum quae pertinent ad humanam societatem, uerum etiam quae ad diuinam religionem. Frustra dicis: relinquar libero arbitrio. cur enim non in homicidiis et in stupris et in quibusque aliis facinoribus et flagitiis libero te arbitrio dimittendum esse proclamas? quae tamen omnia iustis legibus conprimi utilissimum ac saluberrimum est. dedit quidem deus homini liberam uoluntatem, sed nec bonam infructuosam nec malam esse uoluit inpunitam. quisquis christianum, inquis, persequimerito tenebuntur? sed in omnibus tenendus est modus aptus humanitati, congruus caritati, ut nec totum quod potestatis est exeratur et in eo quod exe
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃ obiecisti. quiuel quomodo faltũ sit ab eis quos nosse existimo.
fateor ñquesiui Nullus tam̃ bonisinc atholica hoc plac& siusq ad
mortẽ inquẽ quã lic&he reticũ seuiat᷑ Neq: uerosi longea morte cu¬
ius lib& molestiis libidoulciscendo malũ ꝓmaloreribuat ad pbamus
multo ã plius detestanes si ex occasione uelud punitate conandic̃ cupita
quisq auferat aliena p̃ illa quȩ sub nomine ecclesiȩ ñ debent abheraicis
possidere sed quorũq priuata hȩc om̃ai displicenT bonis & ea ꝓhibent &chi¬
ben quaNũ possent quanũ aut̃ ñ poss̃ ferunT & sicut dixiꝓpace laudibi¬
lit̃tolerant p̃ea laud abilia sed dã pnabilia iudicantes seciꝓpt̃rrama
pipso error eleges ẽtraueritatẽ fer̃ cũ inueritates similit̃ c̃traerrorẽ pip
sauȩritate decernunt ita & leib: malis ꝓbanboni & leib: bonisemup¬

Expanded text:
pariter obiecisti, quid uel quomodo factum sit, ab eis quos nosse existimo, pariter obiecisti, quid uel quomodo factum sit, ab eis quos nosse existimo, fateor, non quaesiui. Nullis tamen bonis in catholica hoc placet, si usque ad mortem in quemquam licet haereticum saeuiatur. neque uero, si longe a morte cuiuslibet molestiis libido ulciscendi malum pro malo retribuat, adprobamus, multo amplius detestantes, si ex occasione uelut pro unitate conandi concupita quisque auferat aliena, non illa quae sub nomine ecclesiae non debent ab haereticis possideri, sed quorumque priuata. haec omnia displicent bonis et ea prohibent et cohibent quantum possunt, quantum autem non possunt ferunt et sicut dixi pro pace laudabiliter tolerant. non ea laudabilia, sed damnabilia iudicantes, et nec proptee sunt, pro ipso errore leges contra ueritatem ferunt; cum in ueritate sunt, similiter contra errorem pro ipsa ueritate decernunt: ita et legibus malis probantur boni et legibus bonis emen
Abbreviated transcription (Latin):
potestatib: ut urorũ imp&us a suasalute depellant necessitate fiunł p̃uolun¬
tate neq: siquad raginta illi quipaulũ apłm inerficere c̃iurauerant inar¬
matos a quib: deducebat᷑ in ruissenłpoenas que sũ sissenł paulo fuerap inpu¬
tandã Omitto qđ &iã uoluntari as mortes quasipsisibiipgerunin nosm̃¬
tiendo trapsfertis Nã demasculo qđ seipse p̃cipitauerit Audiuiqđ ꝓfec¬
to ẽ credibilius pauquã hoc aliquã potestatẽ romanã iubere potuis se
Romanis legib nimis in solitũ Cũ hoc malũ inertot heresessubxp̃ia nouo¬
cibulo erraNes ꝓpriũ sitheresis urẽ Ande quid ꝓdest qđ c̃ciliis suis hoc
rupes & abrupta saxorũ ex marculiano illomagisterio cotidie fune¬
st ent dixi ergo quid demarculo audierĩ & unde hoccredibilius pos¬
sit uideri Quid aũt uerũ sit ds̃ nouerit de aliis a ut̃trib: quorũ mortes

Expanded text:
potestatibus, ut uestrorum impetus a sua salute depellant, necessitate fiunt, non uolunpotestatibus, ut uestrorum impetus a sua salute depellant, necessitate fiunt, non uoluntate. neque enim si quadraginta illi, qui Paulum apostolum interficere coniurauerant, in armatos a quibus deducebatur inruissent poenasque sumpsissent, Paulo ista fuerant inputanda. omitto quod etiam uoluntarias mortes, quas ipsi. sibi ingerunt. in nos mentiendo transfertis. nam de Marculo quod se ipse praecipitauerit audiui. quod profecto est credibilius quam hoc aliquam potestatem Romanam iubere potuisse Romanis legibus nimis insolitum, cum hoc malum inter tot haereses sub christiano uocabulo errantes proprium sit haeresis uestrae. unde quid prodest, quod conciliis suis hoc rupes et abrupta saxorum ex Marculiano illo magisterio cotidie funestentur? dixi ergo, quid de Marculo audierim et unde hoc credibilius possit uideri, quid autem uerum sit deus nouerit. de aliis autem tribus, quorum mortes
Abbreviated transcription (Latin):
ũ locũ quonemonr̃orũ aud ebat accedere duo decimodie uixdimis¬
sus ẽ hoc ep̃o ur̃o in ipponiense ꝓculia noipsesũ questus. gestissa nȩ mu¬
nicipalib nesi quidagere eẽ necesse hoc ad senegar& fuisse ꝑlatũ qͥd
responderit que ali inquirenda causa dissimulauerit nramq: pen¬
tionẽ dolosius eludendã. Post &iã p̃respondendo put a uerit satis ea¬
dẽgestatestant᷑ Nunc uero quiad uos a uobisclericitransierunt quarli
patianTaur̃is quando narraresufficimus Deniq s̃ quicũq ad nosinde ueni¬
un ueritatẽ ꝑsecutione derelinquunt sedmultiadnos in de p̃ueniuNt qr
ꝑsecutionẽ a ur̃is ꝓueritate ꝑ pelimetuun. Auferitaq: de me diosuꝑ uacuas
inuidias molestiarũ quas regalib: iussis pur̃o errore patimini ꝑ paruas &
ꝓpenullas pmagnofurore ur̃orũ iputanes &i ã nobis quȩ abipsis t̃renis

Expanded text:
um locum, quo nemo nostrorum audebat accedere, duodecimo uix die dimisum locum, quo nemo nostrorum audebat accedere, duodecimo uix die dimissus est. hoc episcopo uestro Hipponiensi Proculiano ipse sum questus gestis sane municipalibus, ne. si quid agere esset necesse. hoc ad se negaret fuisse perlatum. quid responderit, quemadmodum ab inquirenda causa dissimulauerit nostramque intentionem dolosius eludendam post etiam non respondendo putauerit, satis eadem gesta testantur. nunc uero qui ad nos a uobis clerici transierunt quanta patiantur a uestris, quando narrare sufficimus? denique non quicumque ad nos inde ueniunt ueritatem persecutione derelinquunt, sed multi ad nos inde non ueniunt, quia persecutionem a uestris pro ueritate perpeti metuunt. Aufer itaque de medio superuacuas inuidias molestiarum, quas regalibus iussis pro uestro errore patimini perparuas et prope nullas pro magno furore uestrorum, inputantes etiam nobis, quae ab ipsis terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽs epis copalis int̾cessio nemitissimã inseplatã recusare sent epiã ap¬
pellare ad eius filios cuius legese in retitũ uidebat ut excitaret uniuer¬
sȩ pastedonati qđ solus ꝑp&i nec uolebat nec cogebat᷑ unius sui presbiteri
aud acissimũ & inuidiosissimũ facinus soladegradatione punire resti¬
tutus quidã in reionei poniense ur̃ presbit̃ fuit quicũ ad catholicã pacẽ
ANequã isti simperi alib: legibus iuberet᷑ ueritatis ratione ꝑ motubna¬
uifesta uoluntate transiss& dedo mosua raptusẽ aclericis. & circũ¬
cellionib: ur̃is lucepalã in castellũ ꝓximũ ductus & multitudine ex¬
pestante nihilq resistere audente ad furentũ arbitriũ fustib: cȩsus
in lacuna luculenta uolutatus amistuiunceo de honestatus posteaquã
satis ex cruciauit oculos doleniũ ridentiũq: saciauit Indeductus ad ali¬

Expanded text:
dinis episcopalis intercessione mitissimam in se prolatam recusare sententiam, apdinis episcopalis intercessione mitissimam in se prolatam recusare sententiam, appellare ad eius filios, cuius lege se inretitum uidebat, excitare uniuersae parti Donati, quod solus perpeti nec uolebat nec cogebatur, quam unius sui presbyteri audacissimum et inuidiosissimum facinus sola degradatione punire. Restitutus quidam in regione Hipponiensi uester presbyter fuit. qui cum ad catholicam pacem, antequam istis imperialibus legibus iuberetur, ueritatis ratione permotus manifesta uoluntate transisset, de domo sua raptus est a clericis et circumcellionibus uestris, luce palam in castellum proximum ductus et multitudine spectante nihilque resistere audente ad furentum arbitrium fustibus caesus, in lacuna lutulenta uolutatus, amictu iunceo dehonestatus posteaquam satis excruciauit oculos dolentium ridentiumque satiauit, inde ductus ad ali
Abbreviated transcription (Latin):
Nosautẽ usq: ad eo saeuosꝑsecutores eẽ arguat. ut nec post imperi¬
ile rescriptũ aurũ illud fisco crispinus expenderit indulgeniã illi
Catholicis ep̃is impetrapib: & nunc ineripsas &iã recenissimas leges
pscriptionẽ ur̃is ep̃is cõminantes inreꝓpria securus sedeat & catho¬
liciclerici in termanus circũcellionũ clericorũ que ur̃orũ domos
uistũ salutẽ adlumencorporispendat Hȩc qui faciuN quib: dicam
litrouib piratis trucileno aliciuge neribarbarorũ quando necipsi omniũ
crudelitatũ magistrodibolo c̃parandis  ille scm̃uirũ iob omnib eius
reb ablatis grauissi mo uulnere a capite usq: ad ped esꝑcussit & tam̃ fu¬
it illic integris integer luminib: locus Nec oculos eius extinxit . Cuius totũ
spinus maluerit cartha inẽ ꝑgere ꝓpria ꝑtinatia superari mapsuctu¬

Expanded text:
nos autem usque adeo saeuos persecutores esse arguat, ut nec post imperinos autem usque adeo saeuos persecutores esse arguat, ut nec post imperiale rescriptum aurum illud fisco Crispinus expenderit, indulgentiam illi catholicis episcopis impetrantibus, et nunc inter ipsas etiam recentissimas leges proscriptionem uestris episcopis comminantes in re propria securus sedeat et catholici clerici inter manus circumcellionum clericorumque uestrorum domos, uictum, salutem ac lumen corporis pendant. Haec qui faciunt quid aequos dicam latronibus, piratis, truculento alicui generi barbarorum, quando nec ipsi omnium crudelitatum magistro diabolo conparandi sunt? ille sanctum uirum Iob omnibus eius rebus ablatis grauissimo uulnere a capite usque ad pedes percussit; et tamen fuit illic integris integer luminibus locus, noc oculos eius extinxit cuius totum inspinus maluerit Carthaginem pergere, propria pertinacia superari, mansuetu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd adiutoriox p̃i ecclesia catholica in suosinimi cosposs& & noll& p̃se¬
cundũ hereticã p̃sũtionẽ priuato furore circũcellionib: seuienłib: sed
tam̃ libra s auri quã multã in omnes hereticos imperatormaiortheodosius ẽ¬
stituerat int̃cedenłe possidio niẽ coppulsus ex soluere quamittis sima
sepenłia ñconentus. nescio quo c̃silio qđ displicuisse ur̃is omnib: dicebat᷑.
ad eiusdẽtheo dosii filios puocandũputauit acceptatũ ẽ rescriptũ ẽ.
quid aliud nisi qđ pars donati iã scir&se adillã penã aurariã cũ cete¬
rsheticis ꝑtinere cũ quib: ꝓpt̃ cõmunionẽ talis ꝑsecutionis autcõ¬
munẽ sedeput & habere iustitiã autsinĩ deputat. p̃seideoi act& iustã
quia eapoena coercet᷑ quacoerceri & eas heres esuid& quas c̃cedit
iniustas & tandẽ ipellegat qđ xp̃imartirẽ ñ facit poena sed causa

Expanded text:
quid adiutorio Christi ecclesia catholica in suos inimicos posset et nollet, non sequid adiutorio Christi ecclesia catholica in suos inimicos posset et nollet, non secundum haereticam praesumptionem priuato furore circumcellionibus saeuientibus, sed tamen libras auri, quam multam in omnes haereticos imperator maior Theodosius constituerat. intercedente Possidio non est conpulsus exsoluere. qua mitissima sententia non contentus nescio quo consilio, quod displicuisse uestris omnibus dicebatur, ad eiusdem Theodosii filios prouocandum putauit. acceptatum est. rescriptum est, quid aliud, nisi quod pars Donati iam sciret se ad illam poenam aurariam cum ceteris haereticis pertinere, cum quibus propter communionem talis persecutionis aut communem se deputet habere iustitiam aut, si non deputat. non se ideo iactet iustam, quia ea poena coercetur, qua coerceri et eas haereses uidet quas concedit iniustas, et tandem intellegat, quod Christi martyrem non facit poena sed causa,