comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erusergo ille panisẽ quidat uitãmundo et ipsecibuse dequo paulo antelocutus sum. Operamini cibum qui nonperit: sed qui
ꝑ manet inuitam a et̃iã : Ergo et illud manna hoc signifigabat: et illa omnia sigña mea erant : signa mea dilexistis quod signi
quen signi ficauit manna ipsum scilicet dnm̃ ihiñ pat̃ms datuobis. panenuerũ panisenimdĩẽ quidescendit decaelo etdat
uitã mundo : Dixer̃ ergo ad eum. Dnẽ sẽꝑ da nobis papie hunc : Quo modo mulier illa sa maritania cuidictumẽ quibiberit
dehacaqua p̃ sitietumquam : Continuo illꝗ scđm corpꝰ accipiens sedtamen carere indigentia uolens : Da inquid milid ñe
hac aqua sic etistidnẽ da nobis panem hunc quinos reficiat pecdeficiat
dixit nonesu riet. Hoc intellegendũ ẽ et non sitiet umquã : Vtroq enim illa significatur aet̃na satieta siubi nulla est

Expanded text:
erus ergo ille panis est, qui dat vitam mundo, et ipse cibus est de quo paulo ante locutus sum: « Operamini cibum qui non perit, sed qui erus ergo ille panis est, qui dat vitam mundo, et ipse cibus est de quo paulo ante locutus sum: « Operamini cibum qui non perit, sed qui permanet in vitam aeternam . » Ergo et illud manna hoc significabat, et illa omnia signa mea erant. Signa mea dilexistis, quod signianis enim Deus est qui descendit de coelo, et dat vitam mundo. Dixerunt ergo ad eum: Domine, semper da nobis panem hunc. Quomodo mulier illa Samaritana, cui dictum est: Qui biberit de hac aqua, non sitiet unquam ; continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere indigentia nolens: Da, inquit, mihi, Domine, de hac aqua; sic et isti: Domine, da nobis panem hunc, qui nos reficiat, nec deficiat. dixit, non esuriet, hoc intelligendum est, et non sitiet unquam. Utroque enim illo significatur aeterna satietas, ubi nulla est
Abbreviated transcription (Latin):
dicere quod daret oibũ ñ qui perit̃ sed qui ꝑattnet inuitam aet̃nã. Aliquid plus ꝓmittebat quã morꝰses ꝑ morꝰ senquippe
ꝓmite batur regnum. ett̃ra trahens lacet meltem poralis pax habundantiae filiorũ salus corporis etcaetera omnia temporali&
Qudem infiguratam̃ spiritalia quia ueterihomini inueteritesta m̃to ꝓmittebatur: Adtende aut̃ ꝓmissa ꝑ morsen
feois set nonꝰ ses. ad hucaliqua maiora ualebanefieri habeo quitã magna pollicebatur: Quid inquiunt facis ut gredam̃ tibi etut
nouerimꝰ nuracula illa huiomira culo comparabant : Etideo qua siminora ista iudicabant q̃ faciebatihs: Patres nrĩ ixquiunt¬
p̃talia operaris qualia morꝰ ses ꝓanes hardeacio sille ñdedit : sed manna decaelo. Dixi tergo eisilis Am̃ anĩ dico uolis non

Expanded text:
on enim ausus est Moyses de se dicere, quod daret cibum non qui perit, sed qui habet vitam aeternam. Aliquid plus promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe on enim ausus est Moyses de se dicere, quod daret cibum non qui perit, sed qui habet vitam aeternam. Aliquid plus promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra producens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia temporalia quidem, in figura tamen spiritualia, quia veteri homini in Veteri Testamento promittebantur. Attendebant autem promissa fecisset Moyses, adhuc aliqua majora volebant fieri ab eo, qui tam magna pollicebatur. Quid, inquiunt, facis, ut credamus tibi? Et ut noveritis quia miracula illa huic miraculo comparabant, et ideo quasi minora ista judicabant quae faciebat Jesus. Patres nostri, inquiunernam, et tu non talia operaris, qualia Moyses. Panes hordeaceos ille non dedit, sed manna de 525 coelo. Dixit ergo eis Jesus: Amen amen dico vobis, non
Abbreviated transcription (Latin):
inuitã aet̃rã : Qiud faciemꝰ inquiunti quid obseruando hoc p̃ceptum implere poterimꝰ Respondit ihs̃ ecdixiteis. Hocẽo pusdi
operaq: uidentꝰ bona sine fidexpi : Et non sunt bona quia nonferunt᷑ ad rum finem ex quo suiit bona : Finis enim legisxps
adiustinam omni credenti: Ideonaluit discernere aboperȩfidem : sed ipsam fidẽ dixit ȩẽ opus. Ipsa ẽ enim fidesq: ꝑdilectionẽ
operatur: necdixit hocẽ opusurm sed dixit hoc ÷ opusdĩ ut credatis in eum quẽ misit ille. V quigloriatur In dño glorietur
ui a ergo inuitabat eos adfide illiadhuc q̃ rebant signaqͥb crederent . Vide si noniudaei signapetunt: Dixer̃ ergo ei quoderg
tufacis signum utuideamꝰ etcredamꝰ tibi quod operaris: Parum neerat qđ dequinq panib: pasti sunt sciebant hoc qͥdem

Expanded text:
in vitam aeternam. Quid faciemus, inquiunt, quod observando, hoc praeceptum implere poterimus? Respondit Jesus, et dixit eis, Hoc est opus Dei, opera quae videntur bona sine fide Christi, et non sunt bona, quia non referuntur ad eum finem ex quo sunt bona. Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Ideo noluit discernere ab opere fidem, sed ipsam fidem dixit esse opus. Ipsa est enim fides quae per dilectionem operatur . Nec dixit, Hoc est opus vestrum, sed dixit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille; ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Quia ergo invitabat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi quod operaris? Parumne erat quod de quinque panibus pasti sunt? Sciebant hoc quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiuspos nouimus patrem etinatrem. quo mod oergo dicit : Quia decaelo descendit : Ideo murinurabant. quia huno
panemñ intellegebant . Hunc panem p̃ esuriebant. huno panem ñ amabant . si a marentutiq: ñ murmusarent
erant : Videbant et caeci stabant: Panisquippe istae. interioris hominisquerit esurientem . Vnde alio loco dicit:
Beatiquies uriunt et sitiunt iustiaam qm̃ ipsisaturabuntur: Dixerunt cuius pouimꝰ patrẽ etmatrẽ: Mattẽ sciebant
terrepã. Patrem nȩsciebant caelestem quia patre caelesti ad tracti non fuerunt quod mox ipsed ns sequentiuerbo
innatuit dicens: Nolite murmurare inuicem. Nemo patest uenire adme pusipat᷑ qui mi sit me ad traxerit adeum
cogitant pattem haberedm̃ : Ds̃ enimpater aequalem sibigenuit filiũ et qui cogitat atq: infidesua sentit et ruminat aequalem eẽ

Expanded text:
cujus nos novimus patrem et matrem? quomodo ergo dicit quia de coelo descendit? Ideo murmurabant, quia hunc panem non intelligebant, hunc panem non esuriebant, hunc panem non amabant; nam si amarent, utique non murmurarenthominis quaerit esuriem. Unde alio loco dicit, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Dixerunt, Cujus novimus patrem et matrem. Matrem sciebant terrenam. Patrem nesciebant coelestem, qui a Patre coelesti attracti non fuerant; quod mox ipse Dominus sequenti verbo innotuit, dicens: Nolite murmurare invicem: Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eumeum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium, et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse
Abbreviated transcription (Latin):
ontiariu squeerqunatio utilondiei ititonebreluci ut mendatium uerittis : Fons quoq: haptis isin similitadine
gerit sepule ri x piquod uouum fuisselegitur quia quicumq ineo consepelitur spo et haonsine sinacunduen

Expanded text:
 Fons quoque baptismi similitudinem  Fons quoque baptismi similitudinem gerit sepulcri Christi, quod novum fuisse legitur, quia quicunque in eo consepelitur Christo, et ei conresurget,
Abbreviated transcription (Latin):
subinuouitioiȩ seiẽ tripitatis subtripa mersione in fontem lauacriquasinquoddam sepulchrum descendimus
Con surgimus cepo cum exiti omnibus peoratis defonte quasi de sepul diio egredimur: Sed neq mr̃ sterium triũ
dieruma qpoctim quibu s in sepulchio dnsfuisse legit᷑ pteritꝰ cum inuocata seãtrinitate q: ictiq ueialux est
infontemdes cendimus: Lux e enim pator et in lumine ei : qui ÷ filius lumen uidemus spͥm scñ: Facinus
uit̃ etures noctos cumtenebiarum et ignorantiae pati : Vpa comm̃datio quodeopatum ÷ et m̃dax est
ssentetpaescenis otcum loquitur mendatium desiuis propriis loquitur conti dicimus Sedec tertioloco
Despumus enim haeo et conculcam: Si consepulti sumus cõxp̃o actim secundum illud quodipsedicr: Ecceded
uobis poteflatem calcandi suꝑ serpentes et scorpiones et supomnem uistiue am ino qud digsingda sta sunt

Expanded text:
sub invocatione sanctae Trinitatis sub trina mersione, in fonte lavacri quasi in quodam sepulcrum descendimus; sub invocatione sanctae Trinitatis sub trina mersione, in fonte lavacri quasi in quodam sepulcrum descendimus; consurgimus Christo, cum exuti omnibus peccatis, de fonte quasi de sepulcro egredimur. Sed neque mysterium trium dierum ac noctium, quibus in sepulcro Dominus fuisse legitur, praeteritur, cum invocata sancta Trinitate, quae utique vera lux est, in fontem descendimus. Lux est enim Pater, et in lumine ejus, quia est Filius, lumen videmus Spiritum sanctum. Facimus autem et tres noctes, cum tenebrarum et ignorantiae patri, una cum mendacio, quod ex eo natum est, et mendax est sicut et pater ejus, et cum loquitur mendacium, de suis propriis loquitur, contradicimus. Sed et tertio loco on misit. Destruimus enim haec et conculcamus, si consepulti sumus Christo etiam secundum illud quod ipse dicit: Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat etquiuetus in ea sꝑpecitum primihominis. Intiauerat nouus exeis pxxpĩgratiam egr edttr et spa
qtiti as lu meluis inmutatus longealtud quamfuerat es fcitur: Eoedusenimera deformitete peartorsi
ib ired diturpuldiet dealbatione uitutum. Mullatenus itꝗq baptismi misterium porfi po peteatus sup
inuocatione sad̃ tuntatis quia eidns ada postolos dixit . Ite doceteo nisgpntes bapti T antes eosinnsini¬
facxi silio sdi: De uetoribus uouos dofedis puohros in quo et regenera mur et purgamur et exemplum mor¬
tis cepiimitamur Quo modo ergo hocexemplum imitemur dicit ipłs: Anignoritis  nquit qupqui mor
buptitati sumus in xpoihũ In morte ipsius baptigati sumus Consepultiergo sumus illi perb upta sinun
ꝓnomonr eree uemad modum resurrexitxps a mortus pergloriam patris Ita etros in nourate ute tibulomu
Nomimurergo peccato quando brepuntiamus diabolo etomnibus quae eius sunt  Consepelimur xpolaulamus

Expanded text:
ur, et qui vetus in eas per peccatum primi hominis intraverat, novus ex eis per Christi gratiam egreditur, et Spiritu gratiae in melius immutatus, longe aliud quam fuerat efficitur, foedus enim erat deformitate peccatorum, ibi redditur pulcher dealbatione virtutum. Nullatenus itaque baptismi mysterium perfici potest, nisi sub invocatione safacit filios Dei, de veteribus novos, de foedis pulchros, in quo et regeneramur, et purgamur, et exemplum mortis Christi imitamur. Quomodo ergo hoc exemplum imitemur dicat Apostolus. An ignoratis, inquit, quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Consepulti ergo sumus cum illo per baptismum in morte, ut quemadmodum resurrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . Morimur ergo peccato, quando abrenuntiamus diabolo et omnibus quae ejus sunt; consepelimur Christo, cum
Abbreviated transcription (Latin):
utimo requem foras artta sinittit uenientes ad timorem castum quiꝑmanet in słm sđi Peruemimus ad¬

Expanded text:
a timore, quem foras charitas mittit, venientes ad timorem castum qui permanet in saeculum a timore, quem foras charitas mittit, venientes ad timorem castum qui permanet in saeculum
Abbreviated transcription (Latin):
bilit÷ regnent : Sapientia pamq: quaeẽ et in uirgini sutero sibi corpus et inmundo ecđam
ȩdificuit habet spm̃ sapientie: quaomia sapienteragit. Intellegentue quacuncta ardapa
secretorum rimatur :: Consilu quocuncta cum magnã dispensatione gorto quiae mgni con¬
silui angelus: Fortitudinis quia adtingit omnia afineusq: ad finem fortiter¬
potost Sesentiȩ quianibil ignorat. exceptis husquibus dicturas e nesciouos: Pistatis queibq
minem quem bonitate creuuit iustitdam pauit. pietate ꝑdemit: Timoris ꝓpt eos qutimo redm¬
in digon quia puuli suuit quibus ꝓꝙ phetam diort : Ulenite fili auditem etimorem aduĩ docebouosuipsum
iuidiergo illimdinfurma nra descendtens exxipauit semetipsum foriram seru accipiers humili aus scipsum
usq adinortem et in clintut semecipsum i posiacentos a soorigeret: Non in conuenienter spsdiũ qui

Expanded text:
ineffabiliter regnent. Sapientia namque, quae et in Virginis utero sibi corpus, et in mundo Ecclesiam ineffabiliter regnent. Sapientia namque, quae et in Virginis utero sibi corpus, et in mundo Ecclesiam aedificavit, habet spiritum sapientiae quo omnia sapienter agit; intelligentiae, qua cuncta arcana secretorum rimatur: consilii, quo cuncta cum magna dispensatione gerit, quia est magni consilii Angelus; fortitudinis, quia attingit omnia a fine usque ad finem fortiterentiae, quia nihil ignorat, exceptis his quibus dicturus est: Nescio vos ; pietatis, quia hominem quem bonitate creavit, justitia damnavit, pietate redemit; timoris, propter eos qui timore Domini indigent quia parvuli sunt. quibus per Prophetam dicit, Venite, filii, audite me, timoinfirma nostra descendens exinanivit semetipsum formam servi accipiens, humiliavit semetipsum usque ad mortem, et inclinavit semetipsum, ut nos jacentes ad se erigeret, non inconvenienter spiritus Dom
Abbreviated transcription (Latin):
siscientiae discrecionecaret quiadum piulla hanc soientia. In lumipat quo modo misertatar
ignorat:. Timorquoq: ipse nisihas actiam uirtutes habuerit ad pul
has actiam uirtutes habuerit ad pullum opus ꝓculdubio boneactionis
surgre : Qui adum aicuneta trepidat ipsa sui formidine abonis omnibus tor pensuacat Sũ mopete
itq obseruandum r et ipsius sc̃ĩ sp̃s adiutorium implorandum: E esapientia eleuet ne intel lectus
dumsobtiliter curri ab errit Ne consilium dumse mulcipliaat confundat : Nefortitudo dum fi¬
dutiam p̃bet p̃cipiter: Nescientia dumpouit et pondiligt Inflec¬
Sciendum sane quod hȩdonorum spiritalium distributiones in corpore xp̃i quod÷̃ eccła hisfulciantur
ad miniculis in eouero quiẽ fons luminis ecorigobonitatis plenedtq: perfectae. In comparabiliter atq

Expanded text:
is est pietas, si scientiae discretione caret: quia dum nulla hanc scientia illuminat, quomodo misereatur, is est pietas, si scientiae discretione caret: quia dum nulla hanc scientia illuminat, quomodo misereatur, ignorat. Timor quoque ipse si non has etiam virtutes habuerit, ad nulhas etiam virtutes si non habuerit, ad nullum opus procul dubio bonae actionis surgit: qui dum ad cuncta trepidat, ipsa sui formidine a bonis omnibus torpens vacat. Summopere itaque observandum est, et ipsius sancti Spiritus adjutorium implorandum, ne sapientia elevet; ne intellectus, dum subtiliter currit, aberret; ne consilium, dum se multiplicat, confundat; ne fortitudo, dum fiduciam praebet, praecipitet; ne scientia, dum novit et non diligit, infletSciendum sane quod hae donorum spiritalium distributiones in corpore Christi, quod est Ecclesia, his fulciantur adminiculis. In eo vero qui est fons luminis et origo bonitatis, plene atque perfecte incomparabiliter atque
Abbreviated transcription (Latin):
speet certitudine replet. Intellectus eo quod secreta penetret. Corquod tetigerit. reficiendo eius
tenebras inlustrat :: Consilium dum ẽẽ quem praecitem prohibet. ratio neanimum replet.
ortitudo uero cumaduersa non metuit trepidantimenti confidentiam p̃bet: Scientiacum ig¬
porantiam fugat lumine suo eumquem repleuerit inlustrat pͥiecas miseri cordiae operibus eum
quemrepleuerit exuberare concedit : Timorno premit mentem nedep̃sentibus supbiat nede fu¬
turis illamspei refectione confõrtat. Sic enin quodam adminiculo sui inuicem sibi succurrunt.
Quiacum altiora sine sapientiae pondere penetrat suaillum leuitas grauius rluturum leuat: Uileg̃
consilium cui robus fortitudinis de est quia quod iractando inuenit carons uiribus usq ad ꝑfectio nem
operis uoriꝑ ducit et ualde fortitudo destruitur. pisi ꝑ consilium fulciatur:: Quia quoplus posse conspieto

Expanded text:
spe et certitudine replet. Intellectus eo quod secreta penetrat, cor quod tetigerit, reficiendo ejus spe et certitudine replet. Intellectus eo quod secreta penetrat, cor quod tetigerit, reficiendo ejus tenebras illustrat. Consilium, dum esse quempiam praecipitem prohibet, ratione animum replet. Fortitudo vero cum adversa non metuit, trepidanti menti confidentiam praebet. Scientia cum ignorantiam fugat, et lumine suo eum quem repleverit illustrat. Pietas, misericordiae operibus eum quem repleverit, exuberare concedit. Timor, dum premit mentem ne de praesentibus superbiat, de futuris illam spei refectione confortat. Sic enim quodam adminiculo sui invicem sibi succurrunt, Quia cum altiora sine sapconsilium, cui robur fortitudinis deest, quia quod tractando invenit, carens viribus usque ad perfectionem operis non perducit; et valde fortitudo destruitur, nisi per consilium fulciatur: quia quo plus se posse conspic
Abbreviated transcription (Latin):
x p̃sdĩ uirtus etdĩ sapientiam et in prouerbus legitur: Os insapientia sua sundaust terram etpariuit caelos
in pradentia : Et quo modo idem sermodĩ uocatur luxetuita etresurrectio: Sic sps s. pentie r imellectus
consilu et fortitudipus. et scientiae etpietatis actimoris dnĩ nuncupatuf. Non quo diuersissic iuxta dif¬
ferentias nominum. sedunus atq: idem cunctarum uirtutum fonssit atq principium absꝓ epo igitur
pecsipiens quis eẽ potest. nec intelligens pec consilirius nec fortis nec eruditus. pec plenus timorisdñi
dñi. Idest septe parius numerus qui septe moculi inunola pidedicuntur intacharia : Rt quiescat
buit ecclesiae Cuusdona quam quam ercunius sp̃s fonte procedant Uidentur quod am modo
quasdam habere proprietates. Aliud ÷ enim sapere. aliud intelligere: Quia multiae terpia quido
sapiunt. sed haec intelligere mini me pos sunt : Sapienti a ergomentem quam insederit deaetporu

Expanded text:
 Dei virtus et Dei sapientia . Et in Proverbiis legitur: Deus in sapientia sua fundavit terram, et paravit coelos in prudentia . Et quomodo idem sermo Dei vocatur lux, et vita, et resurrectio: sic spiritus sapientiae et intellectus, et consilii et fortitudinis, et scientiae, et pietatis, ac timoris Domini nuncupatur: non quod diversus sit 157 juxta differentias nominum, sed unus atque inec sapiens quis esse potest, nec intelligens, nec consiliarius, nec fortis, nec eruditus, nec plenus timore Domini. Domini, id est, septenarius numerus, qui septem oculi in uno lapide dicuntur Zachariae , requiescat buit Ecclesiae. Cujus dona, quanquam ex unius spiritus fonte procedant, videntur quodammodo quasdam habere proprietates. Aliud enim est, sapere, aliud intelligere: quia multi aeterna quidem sapiunt, sed haec inte
Abbreviated transcription (Latin):
consectamur ex sanguine: Vinde ot populus marerubrum transiit quia haptismus xp̃i sanguinae consecratur
Qia ergo elementum aquae in hoc mundo omnibus elem̃tis purgandi : uiui ficandi reoreindi gacap seerasar
por in merito es baptismi dignitas confertur qui et regenerandorum hominum efficatiamcum spsdi iumuno
Pentsoc etenum uisibderd semum resilla inui sibilis signatur. Vt sicut aqua purgatur exterus corpꝰ ltabite at̃

Expanded text:
consecramur et sanguine. Unde et populus mare Rubrum transiit, quia baptismus Christi sanguine consecratur. consecramur et sanguine. Unde et populus mare Rubrum transiit, quia baptismus Christi sanguine consecratur. Quia ergo elementum aquae in hoc mundo omnibus elementis purgandi, vivificandi, recreandi gratia aptius est, non immerito ei baptismi dignitas confertur, quia et regenerandorum hominum efficaciam, cum spiritus DePer hoc etenim visibile elementum res illa invisibilis signatur, ut sicut aqua purgatur exterius corpus, ita latenter
Abbreviated transcription (Latin):
semp adutorum quaerere quibaptismi sacra mentum ad salitem goneris humani contulit. cuĩ as mrsterium
et inueter testamento permorsen p̃figuratum ÷ cumpopulus in nubeet inmari baptizatus ÷ et in nouo robis
ꝑmediatorem di ediomipum aꝑtissime demonstratum: Ipseenim ait. Qm̃ pisi quis repatus fuerit ȩ taqus
e spũ saõ nom potorit intitire in regnum caelorum:. Et lolunnes deeoait ł gobaptito inaqua in penitentia¬
nopscitis Ipseuos baptizauit. inspu sco etigni:. Perhocquns cimu qun qꝙ ertent¬
cimuido Etqui ppecatum eramus filii irae pergiatiam efficimur filudĩ : Hacenimtinctione et hocla uacro
erdesia uegetadir Ex os sedorinientis proto plausti mulier edificata ẽ exlatere xp̃i inorucedormieno
ecelesia formata est: Pro fluxerant enimex eus latore sangius et aqua duo scãe roclesie p̃cipuia sacram̃ ta
ut in altero consecratio. In alteromundio eidem tribueretur ecdesiae : Regenerant᷑ nam qoipus suctumñta

Expanded text:
semper adjutorium quaerere, qui baptismi sacramentum ad salutem generis humani contulit, cujus mysterium et in Veteri Testamento per Moysem praefiguratum est, cum populus in nube et in mari baptizatus est, et in Novo nobis per mediatorem Dei et hominem apertissime demonstratum. Ipse enim ait, quoniam Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non poterit introire in regnum coelorum . Et Jonescitis, ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni . Per hoc qui nascimur mundo, renascimur Deo; et qui per peccatum eramus filii irae, per gratiam efficimur filii Dei. Hac enim tinctione et hoc lavacro Ecclesia vegetatur. Ex osse dormientis protoplasti mulier aedificata est, ex latere Christi in cruce dormientis Ecclesia formata est. Profluxerunt enim ex ejus latere sanguis et aqua, duo sanctae Ecclesiae praecipua sacramenta, ut in altero consecratio, in altero mundatio eidem tribueretur Ecclesiae. Regeneramur namque ex lavacro, ut
Abbreviated transcription (Latin):
neum leue: Suta neenim qui et diabolus pup cupatur afidelibus abre¬
iuqumnemi iaduino saluaturi liberius seruiatur quia iuxta eiusdom dnĩuocem: Nemnopotest luobusdnĩ
somuirtu XII. Dedab repuntiatione sata nae etomnibusoperibus enus atq popis uelqs operadia holi et põpe
nuimta pius sibi subiecit : Onsarmissuis id ÷ uirtutibus illum debellauit : In illius eni milicia
dscotpuuidentur a caeteriso peribus eius ÷. Quameis suꝑbia cuius ille dactor etqueeum denect quio¬
dlm modo diesigra tur Pbin peigitur eius sunt ⁊mbitio arrogantia paplora es iuralia uintel
uigi deiert psorhiotien s ssormno de inon sirdit cupdicit. Uequie pulenti estis insion et confidits uomsorer sꝗ¬
ioiciue t pirgtes ians sa pop ilorum ingrodientes pompatde domum isiale petd eesiconens pruden¬

Expanded text:
meum leve . Satanas enim, qui et diabolus nuncupatur, a fidelibus abrenuntiatur ut Deo Salvatori liberius serviatur, quia juxta ejusdem Domini vocem, Nemo potest duobus dominis servire . XII. De abrenuntiatione Satanae, et omnibus operibus ejus atque pompis, vel quae opera diaboli et pompae. humanum sibi subjecit, Dominus armis suis, id est virtutibus, illum debellavit. In illius enim militiadiscerni videntur a caeteris operibus ejus, quia in eis superbia, cujus ille auctor est, et quae eum dejecit, quodammodo designatur. Pompae igligi debere propheticus sermo demonstrat, cum dicit: « Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae: optimates capita populorum ingredientes pompatice domum Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ullos gradus quibus aliquis in ferior. superior uedicipossit. Credant aetiam scãm aecclesiam acunu¬

Expanded text:
ullos gradus, quibus aliquis superior, inferiorve dici possit. Credant etiam sanctam Ecclesiam cullos gradus, quibus aliquis superior, inferiorve dici possit. Credant etiam sanctam Ecclesiam c
Abbreviated transcription (Latin):
et mortem non inuirtute diuinitatis. sed infirmitate diuinitatis humanitatis mortuum uera carnis
onte resurrexisse uera carnis resurrectione et resurretione sua spem nobis resurrectionis contu¬
lisse Itadumtaxat ut sicut ille tertiadie resurrexit uiuus a mortuis. Ita et nos infinesaeculorum resur¬
gamustin eadem qua punc uiui muscarne. Cred ant aetiam eum in eodem corpore quod deuir gine
adsumpsit. et passionem sustinuit etresurrexit ascendis se incaelum et in eodem punc eẽ . et adiuditiũ
imnibusdare aliis propeccatis supplitii ae terpi sententiam aliis pro iustitia
meritis aet̃naebeatiudinis premium. Credant et in spm̃ scm̃ dm̃ uerum ex patre filioq procedentem¬
ȩqualem ꝑ omnia patri et filio uoluntate potestate aeterpitate substantia. neces se in hac scã trimta

Expanded text:
et mortem, non in virtute divinitatis, sed infirmitate humanitatis, mortuum vera carnis et mortem, non in virtute divinitatis, sed infirmitate humanitatis, mortuum vera carnis morte, resurrexisse vera carnis resurrectione, et resurrectione sua spem nobis resurrectionis contulisse. Ita duntaxat, ut sicut ille tertia die resurrexit vivus a mortuis, ita et nos in fine saeculorum resurgamus, in eadem, qua nunc vivimus carne. Credant etiam, eum in eodem corpore, quod de virgine assumpsit, et passionem sustinuit, et resurrexit, ascendisse in coelum, et in eodem, et nunc esse et ad judicium venturum esse, et resuscitatis omnibus, dare aliis pro peccatis supplicii aeterni sententiam, aliis, pro justitiae meritis, aeternae beatitudinis praemium. Credant et in spiritum sanctum, Deum verum, ex patre filioque procedentemequalem per omnia patri et filio, voluntate, potestate, aeternitate, substantia, nec esse in hac sancta Trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
.s. Etin ihm̃ xp̃m filium eius perquem omnia facta sunt uerum dm̃ uni¬
genitum uerumq: dĩ filium non factum autadoptiuum sed genitum etuniuscum patre substantia e
atq: ita peromnia aequalem dõ patri ut nec tempore. nec gradu. nec potestate eẽ. possit inferiore¬
scõ hocoperante. Verum sibi corpus ex iurgine idẽdi filius ad sumpserit. Ut quierat indiuinita tedĩ
patris filius ipsefactus sit in humanitate hominis matris filius. Credant a etiam eum descendis se
ultimotem pore proredẽp̃tione mundi a patre quinum quam de sit eẽ cum patre. et hominẽ uerũ
tsum it humanumgenus homoliberaret. Etipsequiabsq initio aeterpitatem cumpatre et spusco
possidet. infine saeculorum perfectum uature nrãe hominem susceperit. Et uerbum caro factum sit
dsumendo hlimanitatem non per mutando diuinitatem. Craedant aetiam eum ꝑtulisse passionem

Expanded text:
Jesum Christum Filium ejus, per quem omnia facta sunt, verum Deum uniJesum Christum Filium ejus, per quem omnia facta sunt, verum Deum unigenitum verumque Dei Filium, non factum aut adoptivum, sed genitum et unius cum Patre substantiae, atque ita per omnia aequalem Deo Patri, ut nec tempore, nec gradu, nec potestate esse possit inferioro cooperante, verum sibi corpus ex virgine, id est, Dei Filius assumpserit, ut qui erat in divinitate Dei Patris Filius, ipse factus sit in humanitate hominis matris Filius. Credant etiam eum descendisse ultimo tempore pro redemptione mundi a patre, qui nunquam desiit esse cum Patre, et hominem verum factum, ut humanum genus homo liberaret, et ipse quia absque initio aeternitatem cum Patre et Spiritu sancto possidet in fine saeculorum perfectum naturae hominem susceperit, et Verbum caro factum sit assumendo humanitatem, non permutando divinitatem. Credant etiam eum pertulisse passionem
Abbreviated transcription (Latin):
dispensationem. Quamuis aetiam totius doctrinae uerbum dicipos sit ad breuiatum quia quod prius lex et prophetae
continebant. in latitudine praeceptorum ueniens dñs pronuntiauit etdixit. Diliges dnm̃ dm̃tuum extoto
cordetuo et extota anima tua. et extotis uiribustuis. et ꝑximumtuum̃ tamquam teipsum : In his duobus
mundutis totalex pendet et prophetae. In quo aeuidenter prophetas e degem duobus his sermonibus breuiauit
aedes rmbolo et nomine eius dicta sint. T ULI DE CRE OULI TATE
uo modo credendum sit In dm̃ patrem omni potentem et in ihm̃ xpm filium eius patum et pas sum. et in spin
semscam ecclesiam catholicam. E t caetera quae sequuntur in eodem srmbolo:
eterum fides quae in hoc sr̃mbolo continetur. Ita ab his quibapti zandi sunt intellegi debet ut credant
Iindm̃ patrem omni potentem ciaeatorem omnium uisibilium. et inuisibilium quisolus qui a nonẽ dealio

Expanded text:
dispensationem. Quamvis etiam totius doctrinae verbum dici possit abbreviatum, quia quod prius lex et prophetae dispensationem. Quamvis etiam totius doctrinae verbum dici possit abbreviatum, quia quod prius lex et prophetae continebant in latitudine praeceptorum, veniens Dominus pronuntiavit et dixit, Diliges Dominum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex totis viribus tuis, et proximum tuum tanquam teipsum. In his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae . In quo evidenter prophetas et legem duobus his sermonibus breviat. Haec de Symbolo et nomine ejus dicta sint. VII. De credulitate, quomodo credendum sit in Deum Patrem omnipotentem, et in sanctum, Ecclesiam catholicam, et caetera quae sequuntur in eodem symbolo. Caeterum fides quae in hoc symbolo continetur, ita ab his qui baptizandi sunt intelligi debet, ut credant in Deum Patrem omnipotentem creatorem omnium visibilium et invisibilium, qui solus, quia non est de alio
Abbreviated transcription (Latin):
fide integritas Signum quod eo beneretento et intellesto fideles ab infidelibus discernuntur
sinceritate corde retinebant oreconfessi sunt. Etsinguli proprias sententias conferentes : Srmbolum
idẽ totius fidei conlationem ediderunt. Discessurienim ab inuicem normam future praedicationis in commune
stituerunt. nelo caliter abinuicem discedentes diuersum aliquod ueldissonum predicarent: Decenti simum
uamq: et utile erat. ut quibus erat animauna. et corunum indño et quo scĩ sp̃s afflatus uege tabat. uniu
aetum fidei confessio exorparet. Nec enim dirimi in aliquo uel poterant uel debeant quiaunius fideiuinculo
uetebuntur. Pleriq: interea uerbum ad breuiatum peri eiam pro phetatum in sr̃mbolo et oritione dominica
a postolorum doctrina et inseptem petitionib: omne contineatur quicquid ad praesentis et futurae uitae ꝑtinet

Expanded text:
fidei integritas; signum, quod eo bene retento et intellecto fideles ab infidelibus discernuntur;fidei integritas; signum, quod eo bene retento et intellecto fideles ab infidelibus discernuntur;tem omnes pari fidei sinceritate corde retinebant, ore confessi sunt, et singuli proprias sententias conferentes, symbolum, id est totius fidei collationem, ediderunt. Discessuri enim ab invicem normam futurae praedicationis in commune statuerunt, ne localiter ab invicem discedentes diversum aliquid vel dissonum praedicarent. Decentissimum namque et utile erat, ut quibus erat anima una et cor unum in Domino, et quos sancti Spiritus afflatus vegetabat, unius etiam fidei confessio exornaret. Nec enim dirimi in aliquo vel poterant vel debebant, qui unius fidei vinculo nectebantur. Plerique interea verbum abbreviatapostolorum doctrina, et in septem petitionibus omne contineatur quidquid ad praesentis et futurae vitae pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
orcitationem et malignospũ erutus est et indatione salis iam habere caepitgustum diuini uerbi
Tinditur & smbolum idestuere fidei. Integra et in conuulsa confessio utdomus priseo habitatorederelictaor
neaer et dequa spine in credulitatis aeuulse sunt. Incipiant in eauere fidei documenta plamtari
riusenim euellen desunt in credulitatis si ueuitiorum spinae et poste plantanda sunt fidei. et bonorum operũ
et dñs ante faciem filiorum issł septem gentes trꝰpumuitiorum tenentes contriuit inqua
tum israheliticum populum conlocauit. et adhieremiam ꝓphetamdicit. Ecce con
Dicut uigila bo supereos. ut euellerem et demolirer et dissiparem. etdis¬
etex sufflationem srmboli sequiti̧ traditio. IUI. Quaesit interpretatio. Symboli secundum latinos
uod srmbolum latine inditiim uł signum uel conlacio interpraetatur. Inditium quia perid indicatur

Expanded text:
orcizationem a maligno spiritu erutus est, et in datione salis jam habere coepit gustum divini verbi, orcizationem a maligno spiritu erutus est, et in datione salis jam habere coepit gustum divini verbi, tradatur ei symbolum, id est verae fidei integra et inconvulsa confessio, ut domus prisco habitatore derelicto fide ornetur, et de qua spinae incredulitatis evulsae sunt, incipiant in ea verae fidei documenta plantari. Prius enim evellendae sunt incredulitatis sive vitiorum spinae, et postea plantanda sunt fidei et bonorum operum rudimenta. Unde et Dominus ante faciem filiorum Israel septem gentes typum vitiorum tenentes contrivit, in quatum Israeliticum populum collocavit. Et ad Jeremiam prophetam dicit: Ecce conssicut uigilaui super eos, ut euellerem et demolirer et dissiparem et diset exsufflationem, symboli sequitur traditio. VI. Quae sit interpretatio Symboli secundum Latinos. Quod symbolum Latine indicium, vel signum, vel collatio interpretatur. Indicium, quia per id indicatur
Abbreviated transcription (Latin):
Iuoqi saporex p̃i desipiant et sint in sulsi. et fatui. Quienim dixit discipulissuis Nosestis salterte. lpse
Ldixit nemomiten simanum suam ina ratro etrespitiens retro regniu uuelorum aptascẽ perestestici am
Vt aut̃ quibaptitantur regnocaelo rum aptisint et pepreterita peccata bietantes respitiant relooe lafnenare
statua salis e tremanent es Inson sati ex emplo penesue alioscondiant debent aicciperem ares silem sapiertiȩ
um et flu: dumẽ uerbidĩ salecuretur. Et iuxta a postolum memores sint uxorisloth
suis apore flicidam generis humani sterelitatem addulcem fidei et bonorum operum saporem perducdien
Cuius bidei firmitas tunc iamelare elucescit cumqui audierir soliusdi cultum eẽ tenendum Ulndeandien
et instruiceperit de uerereligionis cult̃ Vndetaticuminus uocatusẽ et perex sufflationem etex¬

Expanded text:
que a sapore Christi decipiantur, et sint insulsi et fatui. Qui enim ait discipulis suis: Vos estis sal terrae , ipse que a sapore Christi decipiantur, et sint insulsi et fatui. Qui enim ait discipulis suis: Vos estis sal terrae , ipse dixit: Nemo mittens manum suam in aratro, et respiciens retro, regno coelorum aptus esse potest . Ut autem qui baptizantur regno coelorum apti sint, et ne praeterita peccata iterantes respiciant retro, et efficiantur statua salis, et remanentes insensati exemplo poenae suae alios condiant, debent accipere salem sapientiae, verbi Dei sale curetur, et juxta Apostolum memores sint uxoris Lot.sui sapore fluidam generis humani sterilitatem ad dulcem fidei et bonorum operum saporem perducit. Cujus fidei firmitas tunc jam clare elucescit, cum is qui audierat solius Dei cultum esse tenendum, unde et instrui coeperat de verae religionis cultu, unde catechumenus vocatus est, et per exsufflationem et ex
Abbreviated transcription (Latin):
Endeet ex orcitatur idem malignus sp̃s ut iiatetrecedat ab illo plasmate quod iamdudum per
peccatum primi hominis possidebat etquia non est iuxta a postolum conuentio xp̃i. etbelial nec socieca¬
dĩ luci ad tenebras egrediantur tenebre ec lux uera xp̃s ingrediatu
cata nra que incor poresuo portauit sordida uestimenta habuis se legitur. et increpans satan hierusalem elegit
Scam̃ uidelicet ecdesiam quae est uisio pacis quam cotidie prolepioua fecundat. Cuiꝑ prophetam dicitur
Filiituidelongeuenient : et filietuae in latere surgent. Ex orcismus preterea ẽ
ex orcistarum detiam ministerium habet. Sciendum namq: ẽ quiacum exorcizato fit ille proculdubio exorei¬
e id circo hi quibaptitandi sunt salem in sacramento accipiunt ut eius gustu condimentum sapienrti e ꝑbipiam

Expanded text:
Unde et exorcizatur idem malignus spiritus, ut exeat et recedat ab illo plasmate, quod jam dudum per Unde et exorcizatur idem malignus spiritus, ut exeat et recedat ab illo plasmate, quod jam dudum per peccatum primi hominis possidebat. Et quia non est, juxta Apostolum, conventio Christi ad Belial, nec societas luci ad tenebras , egrediantur tenebrae et lux vera Christus ingrediatucata nostra, quae in corpore suo portavit, sordida vestimenta habuisse legitur . Et increpans Satanam, Hierusalem elegit, sanctam videlicet Ecclesiam, quae est Visio pacis, quam quotidie prole nova fecundet. Cui per prophetam dicitur: Filii tui de longe venient, et filiae tuae de latere surgent . Exorcismus praeterea esexorcistarum etiam ministerium habet. Sciendum namque est quia cum exorcizatio fit, ille procul dubio exorciEt idcirco hi qui baptizandi sunt salem in sacramento accipiunt, ut ejus gustu condimentum sapientiae percipiant,
Abbreviated transcription (Latin):
deseruiat. Sic enim caticumini in xp̃m credunt ut adhuc sua peccita portent. De quibus puto in euangelio
dictum quidum crederent in ihm̃. Ipseihs̃ non secredebateis. Quicumque ergo a iohanne docebantur siue
uebantur etbaptiza bantur quia baptis museius peceata dele
iabaptis museius peccata delerenon poterat caticumi norumtrꝰ¬
I. praetulis senoscendisunt EETC VR
SUBELA TUR
nquorum a etiam facie a sacerdo te
perex sufflationem signum crucis fit ut
et diabolus fugetur et xp̃o uia prae¬
paretur. Vt qui in lecebrosa persuasione
Asuageneris humani quod in primor¬
dio suispiraculum uiteacceperit hibi¬
tator erat . eiusuirtute et sacra¬
tissimo signo ꝑministerium sacerdotum
exirecogatur. Quiet in discipu¬
lossuos insufflaxe et sp̃s inmundos
increpas selegitur
QUUR EX ORGITATUR

Expanded text:
deserviat. Sic enim catechumeni in Christum credunt, ut adhuc sua peccata portent. De quibus puto in Evangelio deserviat. Sic enim catechumeni in Christum credunt, ut adhuc sua peccata portent. De quibus puto in Evangelio dictum, Qui dum crederent in Jesum, ipse Jesus non se credebat eis . Quicunque ergo a Joanne docebantur, sive instruebantur et baptizabantur, quia baptismus ejus peccata deleia baptismus ejus peccata delere non poterat, catechumenorum typum praetulisse noscendi sunt. III. Cur exsufflatur. In quorum etiam facie a sacerdote per exsufflationem signum crucis fit, ut et diabolus fugetur, et Christo via praeparetur: ut qui illecebrosa persuasione sua generis humani, quod in primordio sui spiraculum vitae acceperat, habitator erat, ejus virtute et sacratissimo signo per ministerium sacerdotum exire cogatur, qui et in discipulos suos insufflasse, et spiritus immundos increpasse legitur. IV. Cur exorcizatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tismatis Vndeut a postolus. anignoratis frs quia quicumq baptizati sumus inx poihũ in morte
ipsius baptizatisumus: In quibus uerbis ostenditur non eos ignoris se sacramenti baptimatis archana
quibaptizabantur . sedut dñs nonut tumq: ait. Ite baptizatẽ sedite doceteomsgentes baptitantestos
et posteabaptizare. Infantes ergo et audientes eteaticumini fiunt nonquo ineadem aetate et instrui et docer
possint sedut antiquus mosseruetur quod a postoli eos quos baptizaturi erant primum docebant et in strue¬
ant sicut iam dictumest: II. QUID SIT CATICUMI NUS
aticuminus autem audiens siue insctus interpraetatur Genusenim humanum audit et instru
antequam ad baptismum ueniat et quod ꝑ morꝰ sen quondam audierat : Audiisrahel dñsds̃tuus
ds̃ unus est et perlegem et prophetas instruebuntur adunius uiridĩ cultum ñ modo ꝑsacerdotum minis¬
terium et audiens efficiatur et in struiualeat ut relicto ritu quocreature deseruiebat folicreito redõ

Expanded text:
quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus ? In quibus verbis ostenditur, non eos ignorasse sacramenti baptismatis arcana qui baptizabantur. Sed et Dominus non utcunque ait, Ite, baptizate; sed, Ite, et docete omnes gentes, baptizantes eos et postea baptizare. Infantes ergo et audientes et catechumeni fiunt, non quo in eadem aetate et instrui et doceri possint, sed ut antiquus mos servetur, quo apostoli eos quos baptizaturi erant primum docebant et instruebant, sicut jam dictum est. II. Quid sit catechumenus. Catechumenus autem audiens, sive instructus interpretatur. Genus enim humanum audit et instruitur antequam ad baptismum veniat. Et quod per Moysem quondam audierat, Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est , et per leges et prophetas instruebatur ad unius veri Dei cultum: modo per sacerdotum ministerium et audiens efficitur ut instrui valeat, et relicto ritu quo creaturae deserviebat, soli creatori Deo
Abbreviated transcription (Latin):
terrepurum potestatum aut ad quisitio nequa randam rerum ad baptis maitis sactamentũ lenorantibus
ministris ecclesiae perueniunt ttadatur scm̃ canibus etmar garitemittantur Interporcos. Etlupiouin pe¬
le uestiantur : Hunc enim morem eedesia serua re consuenit ut peraliquot dierum spatium hi qui in sollep¬
pittepascha li baptizandi sunt scrutentur ut infit dis etdoctis et simplici corde ad fidem uerm ue nentb¬
probabulior fitquedm fiuntcor poraliter quespirita ligustu degastata mysticum quidespiritale sapiant:
sequantur etdicant Traheme poste curremus etcumapło profiteantur dcents
omnia romato : Quemodorem tunebene hbere poterunt sicum maria que inter pretatur domire

Expanded text:
terrenarum potestatum, aut acquisitione quarumdam rerum, ad baptismatis sacramentum ignorantibus terrenarum potestatum, aut acquisitione quarumdam rerum, ad baptismatis sacramentum ignorantibus ministris Ecclesiae perveniunt, tradatur sanctum canibus, et mittantur margaritae inter porcos, et lupi ovina pelle vestiantur. Hunc enim morem Ecclesia servare consuevit, ut per aliquot dierum spatium hi qui in solemnitate Paschali baptizandi sunt scrutentur, ut instructis et doctis, et simplici corde ad fidem veram venientprobabilior sit, quaedam fiunt corporaliter, quae spiritali gustu degustata mysticum quid et spiritale sapiant. sequantur et dicant: Trahe me, post te curremus , et cum Apostolo profiteantur dicenteomnia aromata . Quem odorem tunc bene habere poterit, si cum Maria, quae interpretatur domina
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ uniuersalem non in scam ecclesiam ut credentes intrinitatem: Credant eiusdem saaet nitlrs
donum eẽ scam̃ ecclesiam acuius communione discedentes scis matici et heretici uocantur otdetpdam¬
natione puniuntur. Ineiusuero communione ꝑmanentes et m̃braxp̃i eẽ et remissionem pecattorum
ꝑcipere et aduitam aet̃nam ꝑtinere : Quia ergo paruuli necdum rationeu : tontos hubeminiire ato rum¬
siae mysteriis. ut ea etueraciter credant etdiligenti cura custodiant. Confessionem suam planedr imes u
quia quamuis illi necdum loquipos sint̃ pro illis. et confitentur et loquuntur quieos delauacro fontis suscipiunt
uec in merito digpiuimẽ ut qui aliorum peccatis obuoxii sunt aliorom aedam confessione ꝑmr̃steriumbaptis intis
ssionem originalium peroipiant peccatorm. Ulii. DE S¬
uiuero illius sunt lamaetetis ut iatio nem crudelitatis suereddere possint diligonti eramine sorutandis unt
Atrum ueraciter credantanali cuius fassitatis ineius macula celetur. Nedum auttimore aut fauore

Expanded text:
Trinitatem. Credant ejusdem sanctae Trinitatis domum esse sanctam Ecclesiam. A cujus communione discedentes schismatici et haeretici vocantur, et aeterna damnatione puniuntur. In ejus vero communione permanentes, et membra Christi esse, et remissionem peccatorum percipere, et ad vitam aeternam pertinere. Quia ergo parvuli, necdum ratione utentes, haec minime capersuae mysteriis, ut ea veraciter credant et diligenti cura custodiant. Confessionem suam plane diximus, quia quamvis illi necdum loqui possint, pro illis et confitentur et loquuntur qui eos de lavacro fontis suscipiunt. Nec immerito dignum est, ut qui aliorum peccatis obnoxii sunt, aliorum etiam confessione per mysterium baptismatis remissionem originalium percipiant peccatorum. VIII. De vero illius sunt jam aetatis ut rationem credulitatis suae reddere possint, diligenti examine scrutandi sunt, utrum veraciter credant, an alicujus falsitatis in eis macula celetur: ne dum, aut timore aut favore
Abbreviated transcription (Latin):
morsi sreuitesã anteo culum conditoris inueniatur : Similit̃ qui fornicationis crimen in ftatre a ceirses Anse ipsisi gbus
facinis poniuideatr Taeo ubs turdudex aliemi criminis cdigto discretionis incorde suo deserbere peforte dnseipso reis
huenis atoti uidigt ⁊ obis ineuis modi periculi sremedii quid testat salutis usut cum peceaatem conspieii les
humalil inspinumus : Sigito scribia ontos ltt̃ a ad : deserimine solerti pensemus ut cumbeate lobdicees pessimus

Expanded text:
mortis reus esse ante oculum Conditoris inveniatur; similiter, qui fornicationis crimen in fratre accusat, in seipso superbiae mortis reus esse ante oculum Conditoris inveniatur; similiter, qui fornicationis crimen in fratre accusat, in seipso superbiae facinus non videat . Ideo jubetur judex alieni criminis digito discretionis in corde suo describere, ne forte reus in seipso inveniatur. Quid igitur nobis in hujusmodi periculis remedii? Quid restat salutis? nisi ut cum peccantem conspicimus humiliter inspiciamus. Digito scribamus in terra, id est dicrimine solerti pensemus, an cum beato Job dicere possimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nitfai Quabine etinde dno scribe etpharis saettendebantla queos in sidiarumꝰ patantecseum uesm mis etiodẽ
fictuirum In uidicancda ueliniustum: ꝓ̃ uidens ille dolos quasi fila teansit aAran eaei et u ditiuno nostii as: pomna
etuntiens cribore uoluerto : ut alio uultur Intendons liberumeis daretexire: quos sua responsione ꝑ qulso setius
exituros quam plura introgitiros cõ p̃iuderat: Vopiq: audientes unus postunũ exibant: lnoipientesa senuo
Sed fugu s tupos a minonet: In eoquodet antedat̃ et post datam sententiã inclinans secipseto lntsuo fiosoiausna
peccantem ꝓ ximũ corripiamus Et post quã debitae castigationis illiminrsteriũ reddiderumuis: uosipsosel sro
humilitam  lnuostgatione ꝑ pendamus : neforto auteisdem q̃ in ipsis rep̃ hen dimus aut aluis quibus labet sumas fagis¬
ribus in retito sicut forte fieri poterit ut ipsequi homicidam reum mortis eẽ¬

Expanded text:
ia hinc et ideo Domino Scribae et Pharisaei tendebant laqueos insidiarum, putantes eum vel immisericordem futurum in judicando vel injustum, praevidens ille dolos, quasi fila transit araneae, et judicium justitiae per omnia et in terra scribere voluerit ut alio vultum intendens, liberum daret eis exitum, quos sua responsione perculsos citius exituros, quam plura interrogaturos praeviderat. Denique audientes, unus post unum exibant, incipientes a senioribus. Sed figurate nos admonet in eo quod et ante datam et post datam sententiam inclinans scripsit in terra, ut et prius quam peccantem proximum corripiamus, et postquam debitae castigationis illi ministerium reddiderimus, nos ipsos digna humilitatis investigatione perpendamus, ne forte aut eisdem quae in ipsis reprehendimus, aut aliis quibuslibet simus facinoribus irretiti, sicut forte fieri potuit ut ipse qui homicidam reum mortis e
Abbreviated transcription (Latin):
munere subleuet: Sedͥt . Dixitaut̃ ihs̃ nec egote conde p̃nabo uidae et ã plius polipeccare: Qm̃ misericors et puis : peccata
p̃terita relaxat : qm̃ iustusẽ et iustitiã dilexit neã plius iã peccet int̃dicit s . Verũ quã poterant dubitarealiqui anposset ibs
tatorum neqͥtiã post solutã peccatricis culpã : Iterũ locutus ẽ : Ego sũ lux mundi q sequitur meñ ambulat intenebris. sed
habebit licdȩuitae: Vbi manifeste docet ñsolum qua auctoritate muliȩri peccata dimi serit. sedaetiã ipse sit ueralux

Expanded text:
us: Nec ego te condemnabo. Vade, et amplius non peccare. Quoniam misericors et pius est, praeterita relaxat: quoniam justus est, et justitiam diligit, ne amplius jam peccet, interdicit. Verum quia poterant dubitare aliqui an posset Jestatorum nequitiam, post solutam peccatricis culpam, Iterum locutus est, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lucem vitae. Ubi manifeste docet non solum qua auctoritate mulieri peccata dimiserit, sed etiam quod ipse sit vera lux
Abbreviated transcription (Latin):
oliueti : sub limitatem domimcypietatis. et miseri cordia desirut : quia etgrecue eleos misericordia aliuetum
uocatus eluomn. et ip sluricrio olei fossis acdolentib: m̃bris soletafferre leuamen: Sed et hoc quodoleum etiuirtute
ac puritate p̃minet et quencũq: eiliquorem suꝑ fundere uolueris. Confestim biunctranscendere eiq suꝑferti consuetut
grati am miseticar die qelestis p̃in conuenienter insinuat: Dequa scriptũ ẽ . Suaui sdns uniuersi sẽt miserationeseias
su ꝑ omiia operaetas : Tempi&s qtoq dilueuli ȩ xortum ei demgraetŗ quaere mota legis umbta lux erangelice uentati setor

Expanded text:
Oliveti sublimitatem Dominicae pietatis et misericordiae designat, quia Graece oleos misericordia, olivetum vocatur oleon, et ipsa unctio olei fessis ac dolentibus membris solet afferre levamen. Sed et hoc quod oleum et virtute ac puritate praeeminet, et quemcunque ei liquorem superfundere volueris, confestim hunc transcendere eique superferri consuevit, gratiam misericordiae coelestis non inconvenienter insinuat, de qua scriptum est, Suavis Dominus universis, et miserationes ejus super omnia opera ejus . Tempus quoque dilucu