comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magisq iustificentur. Quãuis e
ita recte possit intelligi quod at
non ueni uocare iustos sed pera¬
tores: quia non illos uocauerit
qͥ suã iustitiam uolentes constitu¬
ere. iustitie dĩ nͣ sunt subiecti:
sed eos potius qui fragilitatis su
conscii non erubescunt ꝓfiteri
quia in multis offendimus om̃s.
Si quos autẽ & de illis qui fallactar
sunt iusti. correctos uocat ad ueni¬
am: etiã in illis implebitur euis
sermo. quia ñ uenerit uocare
iustos sed peccatores: id est non
elatos. sed humiles. ñ de sua iulti¬
tia inflatos. sed ei qui iustificat
impiũ deuota mente substratis
Nam & tales ubi conuertuntur.
nequaquã se iustos sed peccators
necesse est sincero corde testans
ampliaret aduexerit. Qualis
an sit factus ipse apłoꝵ nume¬
Ns cu insertus est docet: Aocet
opsagens ȩchiopũ quã definib
an ultimis ad sos̃ eccłs societa¬
en ỹdicando conuertit. ablutãq.
ant baptismatis de fusca formo¬
lm reddidit: quia uitioꝵ nigre¬

Expanded text:
sque justificentur. Quamvis et ita recte possit intelligi quod ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocaverit qui, suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii non erubescunt profiteri, quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est, non elatos, sed humiles; non de sua justitia inflatos, sed ei qui justificat impium devota mente substratos. Nam et tales ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores necesse est sincero corde testentuampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse apostolorum numerus cui insertus est, docet: docet et ipsa gens Aethiopum, quam de finibus terrae ultimis ad sanctae Ecclesiae societatem praedicando convertit, ablutamque fonte baptismatis, de fusca formosam reddidit, quia vitiorum nigre
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: nͣ uenit uocare iustos. sed
peccatores in pęnitentiã: Omnes
nãq electos ad regnũ cȩleste dñs
uocat: sed illos solũ ad pęnitentiã
uocat. quos peccatis grauiorib
inuolutos inuenit. Quos uero
iustitiȩ oꝑib deditos repperit.
non eos ad penitentiã pͣterite
conuersationis. sed ad ꝓfectũ
magis uitȩ ꝑfectioris inuitat.
Uocat peccato res ut ꝑpenitentũ

Expanded text:
dicit, Non veni vocare jussos, sed dicit, Non veni vocare jussos, sed peccatores in poenitentiam ? Omnes namque electos ad regnum coeleste Dominus vocat, sed illos solum ad poenitentiam vocat, quos peccatis gravioribus involutos invenit. Quos vero justitiae operibus deditos reperit, non eos ad poenitentiam praeteritae conversationis, sed ad profectum magis vitae perfectioris invitat. Vocat peccat
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores. Idcirco gͥ dñ peccatoꝵ
conuiuia frequentabat. ut inuita¬
tores suos docendo. celestes inui¬
taret ad ȩpulas. Sed mouet forte
aliquẽ quomͦ dñs dixerit non se
uenisse ad iustos. sed magis ad pec¬
catores uocandos. cũ cunctis le¬
gentib constet qͦd etiã illos qͦs
scđm moẏsaicȩ legis instituta
iustos inuenit. ad euangelicȩ ꝑfe¬
ctionis culmen plurimos uocauit.
Si enͣi solos peccatores & nͣ etiam
iustos uocaret. nequaquã natha¬
nahel discipulatus illius consors
existeret. quẽ ad se pͥmo uenientẽ
tanta laude dignũ putauit. ut
diceret: ecce uere israhelita. in qͦ
dolus non est.Si nͣ iustos uocaret.
petrũ & andream in apłatus arce
non haberet: qͥ quanto amore
iustitiȩ flagrauerint. docuerunt.
cũ ad testimoniũ p̃cursoris conti¬
nuo dnm uidere & audire gauisi
sunt. Quomͦ gͦ ñ uenit uocare
iustos sed peccatores. nisi quia
sicut lucas hȩc referens aꝑtius

Expanded text:
peccatores. Idcirco igitur peccatorum peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit, ad evangelicae perfectionis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret, quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit, ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet, qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt cum ad testimonium praecursoris continuo Dominum videre et audire gavisi sunt. Quomodo ergo non venit vocare justos, sed peccatores, nisi quia, sicut Lucas haec referens apertius
Abbreviated transcription (Latin):
essent dĩ precepta nescisse. uel
agnita non fecisse. Qui eni coti¬
dianis in templo oblationibus
instantes. nulla delinquentibus
cõpassione miserebantur: patet
ꝓfecto quia contra sermonẽ pro¬
pheticũ. sacrificiũ potius quam
misca̾iam quęrebant. At uͦ dñs
qui sicut scriptũ est ꝑtransiuit
bene faciendo & sanando om̃s
oppressos adiabolo. & quotiens
templũ intrauit magis inibi lan¬
guentes curare. crudire nescios.
contumaces redarguere. uel eciã
foras deturbare. quã uictimas stu¬
duit offerre: liquet utiq quia
uoluntatis diuine quã ꝓpheta
monebat iussa ꝑfecit. miscđie
scilicet opus exsequendo. & non
sacrificiũ celebrando: qui etiã re¬
prehensorib suis quare cũ publi¬
canis & peccatorib manducaret.
rationẽ reddere ñ despexit: ut uel
sic eos asuꝑuacua murmuratione
cohiberet. atq ad sequenda pietatis¬
suȩ dona ꝓuocaret. Non enim
inquit ueni uocare iustos. sed

Expanded text:
essent Dei praecepta nescisse, vel essent Dei praecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonem propheticum sacrificium potius quam misericordiam quaerebant. At vero Dominus, qui, sicut scriptum est, petransivit benefaciendo et sanando omnes oppressos a diabolo, et quoties templum intraguentes curare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
si odlestis auxiliũ querere detre¬
ebunt. Quis namq. iustus esse
datrt. ut diuina opitulatione
non egeat. cũ ille quo in natis mu¬
lerũ maior nemo est de se iohes
agisime dicat: non potest homo
acipere ase quicquã. nisi ei fuerit
aiũ decelo: Dũ uͦ subiungit: eun¬
ais autẽ discite quid est miscd̃iam
uolo &e non sacrificiũ: e asdẽ pha¬
riseis de falsa iustitia tumentibus
etiã consiliũ correctionis ostendit.
mmonet namq eos ut ꝑ oꝑa mise¬
ricordiȩ sibimet ipsis suꝑnȩ mise¬
ncordiȩ presidia conquirant: &
non contemptis pauꝑu̾ necessitatib
poblationẽ se sacrificioꝵ dm̃ placa¬
it confidant. Proposuit autẽ eis
testimoniũ de ꝓpheta. & hoc illos
euntes discere iussit. Euntes uide
licet a temeritate stultȩ uitupe e¬
rationis ad diligentiore scripturȩ
seͥ meditationẽ. ut qui eũ pecca¬
tores suscipientẽ contra scriptu¬
rarũ decreta facere calup̃niabant᷑.
ipsi se potius intelligerent quȩ¬

Expanded text:
coelestis auxilium quaerere detrectabant. Quia namque justus esse poterit, ut divina opitulatione non egeat, cum ille, quo in natis mulierum major nemo est, de se Joannes apertissime dicat: Non potest homo a se accipere quidquam, nisi ei datum fuerit de coelo ? Dum vero subjungit: Euntes autem disvolo et non sacrificium, eisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit: admonet namque eos ut per opera misericordiae sibimetipsis supernae misericordiae praemia conquirant, et non contemptis pauperum necessitatibus per oblationem sacrificiorum se Deum placare confidant. Praeposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit, euntes vilicet a temeritate stultae vituperationis, ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, ut qui eum peccatores suscipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ciosius uiro: Cuius hȩc est regula
& mensura sermonis. ut inter ua¬
rias hominũ causas. motusq diuer¬
sos. nunc affectione patris. ncͣ aucto¬
ritate doctoris consoletur humi¬
les. suꝑbos cõprimat: negligentes
arguat. increpet infideles. Tanto
deniq decore sacerdotiũ uitan
suã uir fidelissimus adornaut
ut doctrinam suã subsequentib
confirmaret oꝑibus: dominican
illam sententiã tenens. qui d̃ocue¬
rit & fecerit sic: magnus uocabitꝰ
in regno cȩloꝵ. Quã magnus hic.
quãq p̾cipuus in regno cȩloꝵ et.
quẽ in omnẽ głam sermo ꝓphea¬
cus uita mirabilis. & mors dõ de¬
uota sublimat: Nec in meritofĩ
tanto cũ honore nominis ciꝰ me¬
moria ꝑ amplissima mundi spaca
celebratur. quia ꝑ uniuersũ orben
ad firmamentũ fidei nr̃ȩ & pasio
eiꝰ & doctrina ꝓfecit. In nł sc̃i ont¬

Expanded text:
ciosius viro, cujus haec est regula ciosius viro, cujus haec est regula et mensura sermonis, ut inter varias hominum causas, motusque diversos, nunc affectione patris, nunc auctoritate doctoris consoletur humiles, superbos comprimat, negligentes arguat, increpet infideles? tantoque denique decore sacerdotium vitamque suam vir fidelissimus adornavit, ut doctrinam suam subsequentibus confirmaret operibus, dominicam illam sententiam tenens: Qui docuerit et fecerit, hic magnus vocabitur in regno caetorum . Quam magnus hic, quamque praecipuus in regno coelorum est, quem in omnem gloriam sermo propheticus, vita mirabilis, et mors Deo devota sublimat? Nec immerito, fratres, tanto cum honore nominis ejus memoria per amplissima mundi spatia celebratur; quia per universum orbem ad firmamentum fidei nostrae et passio ejus et doctrina profecit.
Abbreviated transcription (Latin):
uersationis emicuit. atq inter
angelicos cȩtus & sua factus est
& alioꝵ morte conspicuus : Iustis¬
sime hic cũ patriarcha dauid canta¬
bit dño dõ suo dicens. Cor meuꝰ
& caro mea. exultauerunt in dõ
uiuo. Exultauit itaq cor eiꝰ in dõ
uiuo. cũ morientis ac morituri
scłi uanitate despecta. totum se di¬
uinis mancipauit obsequus. Ex ul¬
tauit & caro eiꝰ indõ: quȩ de hoc
mundo nͣ miseri corruptione lan¬
guoris. sed pus ꝓ religione suppli¬
ciis consecrata migrauit. Hic est
ille euangelicus paterfamilias ꝓfe¬
rens de thesauro suo noua & uetera:
qui ueteris nouiq testamenti unũ
atq idipsum mysteriũ pͣdicans.
ȩccłas xp̃i locupletissima disputa¬
tione ditauit. Incorruptibilis atq.
indefessus illius est hodieq. thesaurꝰ
qui pecunia dñi sui nuͣmularus
fȩnerans. cotidie in corde fidelium
cȩlestiũ diuitiarũ scam conquirit
usuram. Quid igitur fr̃s tanto spe¬

Expanded text:
versationis emicuit, atque inter versationis emicuit, atque inter angelicos coetus et sua factus est, et aliorum morte conspicuus? Justissime hic cum patriarcha David cantavit Domino Deo suo dicens: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deo vivo . Exsultavit itaque cor ejus in Deo vivo, cum, morientis ac morituri saeculi vanitate despecta, totum se divinis mancipavit obsequiis; exsultavit et caro ejus in Deo, quae de hoc mundo non miseri corruptione languoris, sed piis pro religione suppliciis consecrata migravit. Hic est ille evangelicus paterfamilias proferens de thesauro suo nova et vetera ; qui Veteris Novique Testamenti unum atque id ipsum mysterium praedicans, Ecclesias Christi locupletissima disputatione ditavit. Incorruptibilis atque indefessus illius est hodie thesaurus, qui pecuniam domini sui nummulariis fenerans quotidie in corde fidelium coelesti divitiarum sanctam conquirit usuram . Quid igitur, fratres, tanto spe
Abbreviated transcription (Latin):
N martyrio beatissimi cypriani¬
fr̃s lm̃i uniuersa nobiscũ xp̃i
exultat ȩccła: quã in om̃e gaudiũ
& cȩlestis eruditione sermonis
instruxit. & munere triuphalis
sanguinis decorauit. Fuit enim
in eo sicut comꝑtũ habemus. &
contra errores diaboli spiritalis
sapientie plenitudo: & aduersum
ꝑsecutiones mundi xp̃iani pecca¬
toris infatigata constantia. Quis
non huiusmodi uirũ quantis
ualet p̾coniis ꝓsequatur: cuiꝰ elo¬
quentia inspirata diuinitus &
eccłas docuit. & scłm confutauit.
Uere hic mirabilis atq om̃iũ ubiq
studiis celebrandus. quẽ scitas sa¬
cerdotem. peritia doctorẽ. fides
marti. rẽ consecrauit. Pretiosa
pheticam suꝑgressus est laudem:
cuius in conspectu dñi non solũ
mors sed & uita extitit pretiosa.
Moriendo namq. ꝓpriũ xp̃o san¬
guinẽ dedit: uiuendo nichilomi¬
nus cohortatione fortissima in¬
numeros cȩlo marty res ad qͥsiuit.
Quid hoc clarius sacerdote.: qui intͣ
hominũ turbas gła cȩlestis con¬

Expanded text:
yrio beatissimi Cypriani universa nobiscum Christi exsultat Ecclesia, quam in omne gaudium, et coelestis eruditione sermonis instruxit, et munere triumphalis sanguinis decoravit; fuit enim in eo, sicut compertum habemus, et contra errores diaboli spiritalis sapientiae plenitudo, et adversus persecutiones mundi Christiani pectoris infatigata constantia. Quis non hujusmodi virum quantis valet praeconiis prosequatur, cujus eloquentia inspirata divinitus et Ecclesias docuit, et saeculum confutavit? Vere hic mirabilis atque omnium ubique studiis celebrandus, quem sanctitas sacerdotem, peritia doctorem, fides martyrem consecravit. Pretiosa,pheticam ingressus est laudem, cujus in conspectu Domini non solum mors, sed et vita exstitit pretiosa; moriendo namque proprium Christo sanguinem dedit; vivendo nihilominus cohortatione fortissima innumeros coelo martyres acquisivit. Quid hoc clarius sacerdote, qui inter hominum turbas gloria coelestis con
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ dño discũbebant: sed meminise
nolebant. quia idem matheus sicut
lucns scribit relictis om̃ib que ger¬
bat secutus est cũ: sed & alii publiu¬
ni ac peccatores eo animo cũ illo
discũbebant. quo illi deinceps ale¬
rere disponebant. Errabant ergo
pharisei. qui nec aliena. nec suaslti
corda nouerant. Sed qui nouit
occulta cordis. qui uenit querert
& saluũ facere qͦd perierat. & eos
quos iam penitentes susceperat.
amplius in fide confortat: a eos qͥ
adhuc suꝑbos tolerat & impiosa
humilitatis ac pietatis grãm puot
Nam sequit᷑. Non est opus ualentib¬
⁊medicus. sed male habentibus. ud
etenim qͦd male habentib melia
se aduenisse testatur: auget spen
optinende sanitatis & uite ens qul
de peccatoꝵ suoꝵ languore turbs
saluatoris ac uiuificatoris miglt¬
ñ am sequi ceperant. In eo autẽ
Sulentibus ñ opus eẽ medico

Expanded text:
qui cum Domino discumbebant, sed meminisse qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena, nec sua saltem corda noverant. Sed qui novit occulta cordis, qui venit quaerere et salvum facere quod perierat, et eos quos jam poenitentes susceperat, amplius in fide confortat, et eos quos adhuc superbos tolerat et impios, ad humilitatis gratiam ac pietatis provocat; nam sequitmedico, sed male habentibus. In eo etenim quod male habentibus medicum se advenisse testatur, auget spem obtinendae sanitatis et vitae eis qui, de peccatorum suorum languore turbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus non opus esse medic
Abbreviated transcription (Latin):
ianuã. intrabo ad illũ & cenabo
cũ illo. & ipse mecũ. Stat quippe
ad ostium dñs & pulsat. cũ memo¬
riam suȩ uoluntatis uel ꝑ os do¬
centis hominis. uel ꝑ suã intus
inspirationẽ nr̃o cordi infundit.
Audita autẽ uoce eiꝰ ianuã ut reci¬
piatur aperimus. quando illius
ut & ille nobiscũ & nos cũ illo cȩne¬
mus: quia in cordib electoꝵ per
amoris sui gram inhabitat. ut &
ea semꝑ luce sue pͣsentiȩ reficiat.
quatinus ad suꝑna desideria magiꝰ
magisq ꝓficiant. & studiis eoꝵ cȩ¬
lestibus quasi gratissimis dapib
ipse pascatur. Sequitur. Et uiden
errore tenebantur pharisȩi. cum
magistro ueritatis de susceptione
fastu a iustitia longe discesserart¬
& eos criminabantur iniustos qͥ
resipiscendo a peccatis. ñ parũ un
iustitiȩ ꝓpinquabant. Inuidia nã
fratne salutis obcecati. recolebant
quia publicanus erat matheus. piel¬
cani & peccatores erant multi ali

Expanded text:
januam, intrabo ad illum, et coenabo januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum. Stat quippe ad ostium Dominus et pulsat, cum memoriam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Audita autem voce ejus, januam ut recipiatur aperimus, quando illius ut et ille nobiscum, et nos cum illo coenemus, quia in cordibus electorum per amoris sui gratiam inhabitat, ut et ea semper luce suae praesentiae reficiat, quatenus ad superna desideria magis magisque proficiant, et studiis eorum coelestibus quasi gratissimis dapibus ipse pascatur. Sequitur: Et videnterrore tenebantur Pharisaei, cum magistro veritatis de susceptione fastu a justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a peccatis non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi alii,
Abbreviated transcription (Latin):
bant. testante euangłista marco.
qui dicit. Multi publicani & pec¬
catores discũbebant cũ iħu: & dis¬
cipłis eiꝰ. Erant eñi multi. qui &
sequebantur eũ. Notandũ autẽ
qͥd lucas hȩc referens dicit: quia
añs indomo ciusdẽ mathei cum
publicanis discubuerit. & quia
ipse conuiuiũ illi magnũ paraue¬
rit. Qui quidẽ matheus quantũ
ad generale iudiciũ respieit con¬
gruam beneficiis cȩlestib uicem
rependit: ut aquo ꝑhennia bona
sperabat. illi sua temporalia com¬
modaret. eũq. corporalib epulis
reficeret. quo ipse donante gustiũ
spiritalis acceperat suauitatis.
Porro si altiore intellectu quȩ gesta
sunt indagare cupimus. ñ tantũ
in domo sua terrestri conuiuiũ
año corporale exhibuit. sed multo
gratius illi conuiuiũ in domo
pectoris sui ꝑ fidem ac dilectionẽ
parauit. ipso attestante qui ait.
Ecce ego sto ad ostiũ & pulso. si qͥs
audierit uocẽ meã & aperuerit

Expanded text:
bant, teste evangelista Marco, bant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiore intellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo sua terrestri convivium Domino corporale exhibuit, sed multo gratius illi convivium in domo pectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ipso attestante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, et pulso . Si quis audierit vocem meam, et aperuerit
Abbreviated transcription (Latin):
qlum patientiȩ & indulgentiȩ
piblicanis ac peccatorib tributt.
Non enĩ dubitandũ quia publicani
it peccatores esse desierant. qͥ eum
siu & discipłis eiꝰ discũbebant:
nec si in peccatis ꝑseuerare decer¬
nerent. ei qui sine peccato est con¬
uesci auderent. Publicani qui ppe
uocantur. qui uel publice sceleri¬
bus fȩdantur. uel publicis impli¬
cintur negociis. quȩ sine peccato
aut uix aut nullatenus ualent
amministrari. Et pulchro uere
p̃sagio. qui apłs & doctor gentiũ
erat futurus. in prima sua con¬
uersione peccantiũ post se gregeꝰ
trahit ad salutem. officiũq. euan¬
gelitandi qͦd ꝓficiente merito
urtutũ erat expleturus. apͥmis
un fidei suȩ rudimentis incipit.
Neq enĩ solũ qui frẽm uerbo eru¬
dit. sed etiam qui exemplo ad
meliora conuertit. ministeriũ
gerit doctoris. Deniq. idem pu¬
blicani non tunc solũmodo cum
dño discũbebant. uerũ & deinceps
abiectis scłarib negociis ad imita¬
tionem mathei illuꝰ sequi gaude¬

Expanded text:
indulgentiae publicanis et peccatoribus tribuit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valent administrari. Et pulchro satis praesagio, qui Apostolus et doctor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc solummodo cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum sequi gaude
Abbreviated transcription (Latin):
cans quia assuptus est ꝑ electionẽ
a dño. & additus ad numerũ gradꝰ
apłici. Hoc autẽ illũ nomine mare
& lucas in hac lectione magis ap¬
pellare uoluerunt. ne consortem
oꝑis euangelici de prisca conuer¬
satione palam notabilem redderent.
At uͦ ubi ad describendũ duodecim
apłoꝵ catalogũ ꝑuenerunt. tacito
leui uocabulo. matheu illũ aꝑte
nuncupauerunt. Porro ipse mat¬
heus iuxta hoc qđ scriptũ est.
iustus prior accusator est sui.
uenit amicus eiꝰ & inuestigauit
eum: uulgato se nomine appellat
mento se publicanũ cognominat.
Thomas inquit & matheus publi¬
canus: quatinus maiorẽ ꝑ hoc
publicanis & peccatorib adipis¬
cendȩ salutis confidentiã pͣbeat.
Quã docendi formulã. paulus qͦq.

Expanded text:
cans quia assumptus est per electionem cans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim lorum catalogum pervenerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt. Porro ipse Matthaeus, juxta hoc quod scriptum est, justus prior accusator est sui, venit amicus ejus et investigavit eum, vulgato se nomine vocat, cumento se publicanum cognominat. Thomas, inquit, et Matthaeus publicanus, quatenus majorem per hoc publicanis et peccatoribus adipiscendae salutis confidentiam praebeat. Quam docendi formulam Paulus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
matheũ nomine. & ait illi. Sequere
me. Uidit aute ñ tam corporeo
intuitu. quã internȩ miseratio¬
nis aspectib: quib & petrũ negan¬
tem ut reatũ suu cognoscere ac
deflere posset. respicere dignatꝰ
est: quib popłm suũ egyptia
seruitute depressũ ut eriperet
aspexit dicens ad moy sen. Uidens
uidi afflictionẽ popłi mei qui
est in egypto. & gemitũ eoꝵ au¬
diui. & descendi liberare eos. Uidit
gͦ hominẽ: miseratus est euͣ qui
humanis tantũ studis deditus:
necdumq angłico nomine dignꝰ
extiterat. Uidit sedentẽ in theloneo.
ꝑtinaci uidelicet animo tẽporalib
lucris in hiante̾. Matheũ inquit
nomine. Matheus hebraice. latine
dicit᷑ donatꝰ. Quod ꝓfecto nom̃ illi
apte congruit. qui tantũ gr̃ȩ suꝑnȩ
munus accepit. Nec pͣtercundum.
qđ idem matheus erat dionimos.
nam & leui uocabatur. Quod etiã
nomen eidem grẽ qua donatusẽ.
testimoniu ꝑhibet. interptatur
em additus siue assupͥtus: signifi¬

Expanded text:
quere me. Vidit autem non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, Matthaeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus: quod profecto nomen illi apte congruit qui tantum gratiae supernae munus accepit. Nec praetereundum est quod idem Matthaeus erat binomius, nam et Levi vocabatur, quod etiam nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, signifi
Abbreviated transcription (Latin):
illius lumen grͣȩ spiritalis qua
ruptibiles in celis dare thesauros
ualeret. Surgens inquit. secut i
eum. Surrexit ut sequeretur.
amnist caduca quȩ gerebat. ut
ascqueretur ȩterna: ad que
ai ueritas in uitabat. quale et

Expanded text:
illius lumen gratiae spiritualis, quaillius lumen gratiae spiritualis, quaruptibiles in coelis dare thesauros valeret. Surgens, inquit, secutus est eum. Surrexit, ut sequeretur; dimisit caduca quae gerebat, ut consequeretur aeterna, ad quae illum veritas invitabat, quale est
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui credituri sunt illi in uitã
quia miserando atq. eligendo
uidit: ait illi. Sequere me. Seque¬
re autẽ dixit. imitare. Sequere
dixit. non tam incessu pedum.
quã exsecutione moꝵ. Qui enĩ
dicit se in xp̃o manere. debet
sicut ille ambulauit & ipse am¬
bulare. Quod est non ambire
terrena. non caduca lucra secta¬
ri: fugere honores infimos.
contep̃tũ mundi omnẽ ꝓ celesti
gła libenter amplecti: cunctis
ꝓdesse amare. iniurias nulli
inferre: at sibi illatas patienter
querere: quot qͦt ualet secũ ad
amore᷑ suꝑnoꝵ erigere. Hȩc &
huiusmodi gerere. xp̃i est uesti¬
gia sequi. Et surgens inquit. se¬
cutus est eum. Non est mirandi
qͦd publicanus ad primã iuben¬
tis dñi uocẽ. terrena quȩ cura¬
bat lucra reliquerit. opibusq
neglectis illius comitatui. quẽ
nil diuitiarũ habere cernelat
adheserit. Ipse eñi dñs qui eum
foris uerbo uocauit. intus in¬
inuisibili instinctu ut se seque¬
retur edocuit. infundens mena

Expanded text:
rum qui credituri sunt illi in vitam quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: quod est non ambire terrena, non caduca lucra sectari, fugere honores, contemptum mundi omnem pro coelesti gloria libenter amplecti, cunctis prodesse, amare, injurias nulli inferre, at sibi illatas patienter quaerere, quotquot valet secum ad amorem supernorum erigere. Haec est hujusmodi gerere, Christi est vestigia sequi. Et surgens, inquit, secutus est eum. Non est mirandum quod publicanus ad primam jubentis Domini vocem terrena quae curabat lucra reliquerit, opibusque neglectis, illius comitatui, quem nil divitiarum habere cernebat, adhaeserit. Ipse enim Dominus, qui eum foris verbo vocavit, intus invisibili instinctu ut sequeretur edocuit, infundens menti
Abbreviated transcription (Latin):
pulus. Iudeus eñi prior est. xp̃m
in lege portat. & nescit. Et retrorsũ
eũ ponens. quadã dorsi auersione
contẽpnit. Unde ait ꝓpheta. Obs¬
curentur oculi eoꝵ ne uideant.
ocilis aspicit. semꝑ custodit obtu¬
tibus. & quadam graduuͦ suoꝵ¬
uicinitate cõplectitur. Et quanto
eũ ille popłs prauo ttinere post
se relinquit. tanto eu. iste directo
cursu festinat attingere. Itẽ Ser

Expanded text:
pulus. Judaeus enim prior est, Christum in lege portat, et nescit, et retrorsum eum ponens quadam dorsi aversione contemnit; unde ait propheta: Obscurentur oculi eorum, ne videant:  semper oculis aspicit, semper custodit obtutibus, et quadam graduum vicinitate complectitur; et quanto eum ille populus pravo itinere post se relinquit, tantum eum iste directo cursu festinat attingere. FR
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatẽ sicut om̃ib notũ ẽ.
hodie celebramus. & natali sicut
dicunt in ͫnente uindemiȩ. natale̾
eiꝰ martẏrii ꝓcuramus. Conueniunt
gͥ uota nr̃a uel mundi. Mundus
uindemiarũ ubertate lȩtatur. nos

Expanded text:
stivitatem, sicut omnibus notum est, hodie celebramus, et natali, sicut dicunt, imminente vindemia natalem ejus martyrii procuramus; conveniunt igitur vota nostra et mundi. Mundus vindemiarum ubertate laetatur; nos
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerunt & egent gła dĩ. iusti¬
cati gratis ꝑ grãm ipsius. Qui &¬
iterũ in estimabilẽ eiusdem gr̃e
magnitudinẽ cõmendans. ait. Ubi
autẽ habundauit peccatũ. supla¬
bundauit gr̃a: quia nimirũ qͣtd
grauiorem dñs in electis suis peta¬

Expanded text:
peccaverunt et egent gloria Dei. Iustificati gratis per gratiam ipsius. Qui iterum inestimabilem eiusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem habundavit peccatum, superhabundavit gratia, quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis pe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fideliũ numerositas excreuit
intra scãm ȩccłam. multi sunt qd
uitã uirtutũ tenent. & signa uis¬
tum ñ habent: quia frustra mitd¬
culũ foras ostenditur. si deest els
intus operetur. Nam urxta magis
gentiũ uocẽ. linguȩ insignũ sunẽ
ñ fidelib sed infidelibus. Et ait as
illos. Nichil tuleritis in uiã neq
uirgã neq. perã. neq panẽ neꝗ ps¬
cuniam. neq duas tunicas habeat

Expanded text:
numerositas excrevit intra sanctam Ecclesiam: multi sunt qui vitam virtutum tenent: et signa virtutum non habent: quia frustra miraculum foris ostenditur: si deest quod intus operetur. Nam juxta magistri gentium vocem linguae in signum sunt, non fidelibus sed infidelibus. Et ait ad illos: Nihil tuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam, neque duas tu
Abbreviated transcription (Latin):
Siue excutitur puluis ut nichil
eis accipiant. nec ad uictũ quides
necessariũ qui euangłm spreuer
Allegorice autẽ qͥ uerbo humilit
intendunt. si quib ut homines a¬
renȩ leuitatis ne uis obscurantus
ꝑ ea mox quȩ recipiunt euangelo
predicationis uestigia purgantur
Qui uͦ ꝑfidia uel negligentia uel eas
studio contendunt hoꝵ uitandda e¬
munio. fugienda synagoga cense
excutiendus pedũ puluis. ne gestis
manib & pulueri cõparandis mect
caste uestigiũ polluatur. Egressi ae
circuibant ꝑ castella euangelitante
& curantes ubiq. Quid euangelras¬
rent. uel quomͦ curarent apłi. mat¬
exponit plenius. Predicabant inqͥ
ut penitentiã agerent. & ungelis
oleo multos egrotos. & sanabant
Dicit & iacobus. Infirmatur quis iu
eccłe morẽ eẽ contraditũ. ut ponie¬
ficali benedictione consecrato oles
ꝑungatur egrotus. Predicabant
autẽ ut penitentiã gerent. Et li
misit illos inquit euangelirare

Expanded text:
Sive excutitur pulvis, ut nihil ab Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, nec ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint. Allegorice autem qui verbo humiliter intendunt, si quibus ut homines terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox quae recipiunt evangelicae praedicationis vestigia purgantur. Qui vero perfidia, vel negligentia, vel etiam studio, contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur; excutiendus pedum pulvis, ne gestis manibus, et pulveri comparandis, mentis castae vestigium polluatur. Egressi autem circumibant per castella evangelizantes, et curantes ubique. Quid evangelizarent, vel quomexponit plenius, praedicabant, inquit, ut poenitentiam agerent: et ungebant oleo multos aegrotos et sanabant. Dicit et Jacobus: Infirmatur quis in Ecclesiae morem esse contraditum, ut Pontificiali benedictione consecrato oleo perungantur aegroti, praedicabant autem ut poenitentiam agerent; et supra, misit illos, inquit, evangelizare
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere uestimentũ. ñ qͦ in locis
scithiȩ. & glaciali niue rigentibus
una quis tunica debeat ẽẽ contentꝰ.
sed qͦ intunica uestimentũ intelli¬
gamus. ne alio uestiti aliud nobis
futuroꝵ timore seruemus. Et in quã¬
cũq domũ intraueritis ibi manete.
& inde ne exeatis. Dat constantiȩ gene¬
rale mandatũ. ut hospitalis necessitu¬
dinis iura custodiant. alienũ apredi¬
catore regni cȩlestis astruens cursitare
ꝑ domos. & inuiolabilis hospitii iura
mutare. Nec ociose scdđm matheum
domꝰ quã ingrediantur apłi legenda
decernitur. ut mutandi hospitii ne¬
cessitudinisq uiolandȩ causa ñ sup¬
petat. Et quicũq ñ receꝑint uos.
exeuntes de ciuitate illa. etiã pulue¬
rem pedũ ur̃oꝵ excutite in testimo¬
niũ supra illos. Puluis excutitur
de pedib intestimoniũ laboris sui
qͦd in gressi sunt in ciuitatẽ. & predi¬
catio apłica ad illos usq ꝑuenerit.

Expanded text:
ostendere vestimentum. Non quod in locis ostendere vestimentum. Non quod in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus, sed quod in tunica, vestimentum intelligamus, ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exeatis. Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus, quam ingrediantur apostoli legenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppetat. Et quicunque non receperint vos, exeuntes de civitate illa, etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testimonde pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sunt in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur ut securi ñ possiderent
neq portarent huic uitȩ necessaria:
nec magna nec minima. Ileo posuit
nec uirgam. ostendens a fidelib
suis om̃ia debere ministris suis.
nulla suꝑflua requirentibus. Ac ꝑ
hoc addendo dignus est eñi oꝑarius
eybo suo. ꝓrsus aꝑuit & illustrauit
potestatẽ uirgȩ nomine significautt.
cũ dicit ne qͥa tollerent in uia nisi
uirgã tantũ. ut intelligatur quia
ꝑ potestatẽ adnõ acceptam quȩ uirgȩ
nomine significata est etiã quȩ non
portantur ñ deerunt. Hoc & ex duab
tunicis intelligendũ est. ne quisquã
eoꝵ preter eam qua esset indutus
aliam portandã putaret sollicitus
ne opus esset eũ ex illa potestate
posset accipere. Quod uͦ scđm marcũ
ñ portari uel haberi duas tunicas
sed expressius indui ꝑhibet dicens.
& ne induerentur duab tunicis. qͥd
eos monet. nisi nͣ duppliciter sed
simpliciter ambulare : Aliter in
duab tunicis uidetur mͥ duplex

Expanded text:
loquebatur, ut securi non possiderent loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit: nec uirgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit et inlustrauit ficavit, cum dicit, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Ut intelligatur, quia per potestatem a Domino acceptam, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur, non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum, praeter eam, quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Quod vero secundum Marcum non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens: Et ne induerentur duabus tunicis : quid eos monet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter. In duabus tunicis, vident mihi duplex
Abbreviated transcription (Latin):
cut nec uirgã ferrent. & ut non
nsi uirgã ferrent. Cũ eñi scdm
maheũ diceret eis nolide possidere
urũ neq argentũ. & cȩtera: con¬
tuo subiecit. dignus est eñi ope¬
raruis cybo suo. Unde satis osten¬
at cur eos hec possidere aut ferre
noluerit. ñ qͦ necessaria nͣ sint sus¬
tintationi huius uitȩ: sed quia sic
us mittebat. ut eis hec deberi mon¬
traret abillis. quib euangłm cre¬
dentib nuntiarent. Claret autẽ
lxt ñita pͣcepisse dñm tamquam
cuangłiste aliunde uiuere ñ debeant.
quĩ eis prebentib quib annuntiant
cungłmn. Alioquin contra hoc pre
um suarũ laborib transigebat.
ne cuiquã gr̾us esset. sed potestatẽ
dedisse in qua scirent sibi ista deberi.
Cũ autẽ a dño aliquid imperatur
nisi fiat. in obȩdientiȩ culpa est.
Cũ autẽ potestas datur licet cuiq
ñ uti. & tamquã de suo iure cedere.
Hoc gͦ ordinans dñs qͦd eũ ordinasse
dicit apłs his qui euangłm annun¬
tiant de euangło uiuere: illa apłis

Expanded text:
et ut nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis: Nolite possidere aurum neque argentum, et caetera, continuo subjecit: Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit: non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem non ita praecepisse Deum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus quibus annuntiant Evangelium; alioquin contra hoc praeum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset : sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum autem a Domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est: cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus, qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͦ & uenturȩ mortis tempus
ignoramus. & post morte operari
non possumus: suꝑest ut ante
mortẽ tempora indulta rapiamꝰ.
Sic eñi sic mors ipsa cũ uenerit
uincitur. si prius quã ueniat semꝑ

Expanded text:
Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim, sic mors ipsa cum venerit vincitur, si priusquam veniat semper
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cũ repbi in suppliciũ corruunt.
iusti adclaritatis eiꝰ głam ꝑtrahunt᷑.
sicut scriptũ est. Tollatur impius.
ne uideat głam dĩ. Sed quid si serui
in prima uigilia negligentes existant:
Prima quippe uigilia. primeuȩ etatis
custodia est. Sed neq sic desperandũ
est. & abono oꝑe cessandũ. Nam lon¬
ganimitatis suȩ patientiam insinu¬
ans dñs subdit. Et si uenerit in
sed̾a uigła. & si intertia uigilia uene

Expanded text:
t, justi ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigili
Abbreviated transcription (Latin):
& faciet illos discumbere. & transi¬
ens ministrabit illis. Precinget se.
sest ad retributionem pͣparat.
acuet illos discumbere. id est in ȩt̾na
quite foueri. Discumbere quippe
nrm̃. in regno quiescere est. Unde
rursum dñs dicit. Uenient & re¬
cumbent cũ abraham & ysaac &
iacob. Transiens autẽ ministrat.
quia lucis suȩ illustratione nos
saciat. Transit uͦ ut dictũ est. cum¬
de iudicio ad regnũ redit. Uel certe

Expanded text:
mbere, et transiens ministrabit illis. Praecingit se, id est retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum, in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transit vero, dictum est, de judi
Abbreviated transcription (Latin):
auritas tibi iram in die irȩ. & reue¬
lationis iusti iudicii dĩ. Hinc psa¬
mista att. Diͨ udex iustus. fortis
& longanimis. Dicturus quippe
longanimẽ. prȩmisit iustum: u
quẽ uides peccata delinquentiũ
diu patienter ferre: scias huno
quandoq etiã districte iudicari
hinc ꝑ quendã sapientẽ dr̃. Altiss
ut conuertantur tolerat. n conu¬
sos durus dapͥnat. Ad excutien
dapna ꝑsimilitudinẽ ad mediut
deducuntur: ut ꝑhȩc animus a
suã custodiam suscitetur. Nam dͥs
Hoc autẽ scitote. quia si sciret pati¬
familias qua hora fur ueniret.
uigilaret utiq & non sinerd

Expanded text:
ram in die irae et reveram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiam quandoque districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutienddamna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non si
Abbreviated transcription (Latin):
letare iuuenis in adolescentia tua.
Tertia autẽ. senectus accipitur. Qui gͦ
uigilare in prima uigilia noluit.
custodiat uel scd̾am: ut qͥ conuerti
a prauitatib surs in pueritia neglexit.
ad uias uitȩ saltem intẽpore iuuen¬
tutis euigilet. Et qui uigilare in sccda
uigilia noluit. tertiȩ uigiliȩ remedia
ñ amittat: ut qͥ in iuuentute ad uias
uitȩ ñ euigilat: saltem in senectute
resipiscat. Pensate fr̃s km̃i. quia con¬
clusit dĩ pietas duritiam nr̃am. Non
est iam quid homo excusationis in¬
ueniat. Ds despicitur & expectat.:
contẽpni se uidet & reuocat: iniuri¬
am de contẽptu suo suscipit: & tam̃
quandoq reuertentib etiã premia
ꝓmittit. Sed nemo hanc eiꝰ longani¬
mitatẽ negligat. quia tanto distri
ctiorẽ iustitiam in iudicio exigit.
quanto longiorẽ patientiã ante iu¬
diciũ p̃rogauit. Hinc eteñi paulus
dicit. Ignoras qm benignitas dĩ. ad
penitentiã te adducit: Scd̾m autẽ
duritiã tuã. & cor impenitens. thes

Expanded text:
etare juvenis in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui evigilare in secunda vigilia noluit tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui in juventute ad vias vitae non evigilat saltem in senectute resipiscat. Pensate, fratres charissimi, quia conclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem neglctiorem justitiam in judicio exercebit quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hinc etenim Paulus dicit: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Secundum autem duritiam tuam, et cor impoenitens,
Abbreviated transcription (Latin):
archas ꝓphetasq. mandauit. Quid
est enĩ sint lumbi ur̃i precincti:
nisi declinate a malo: Quid est
sint lucerne ardentes: nisi facite
bonũ: Quid est sint lumbi ur̃i
precineti:. nisi quiescite agere ꝑ¬
uerse: Quid est sint lucernȩ ar¬
dentes: nisi discite bene facere:
Precinguntur igitur fideltũ lũbi.
dũ concupiscentia mala cõprimit᷑.
dũ iniqua cogitatio cohibetur.
dũ libidini resistit animus. dum
lasciuiȩ denegatur effectus. dum
calcatur luxuria. dũ auaritia con¬
tepͣnitur & rapina: dũ ꝓximi lesio
deuitatur: dũ suꝑbia uincitur.
dũ inuidia suꝑatur. Ardent uero

Expanded text:
archas prophetasque mandavit. Quid est enim, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Declinate a malo? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Facite bonum? Quid est, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Quiescite agere perverse? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Discite benefacere? 11. Praecinguntur igitur fidelium lumbi, dum concupiscentia mala comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit animus, dum lasciviae denegatur affectus, dum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum proximi laesio devitatur, dum superbia vincitur, dum invidia su
Abbreviated transcription (Latin):
sierunt. Iilius gͦ in quantũ possumꝰ
uestigiis insistamus. quib ꝑ illam
nimis artam uiã ad cęli ampla
festinans. qua eũ sequeremur osten¬
ominicus sermo.quẽ debens
om̃s non solum studiose. uer
etiam sapienter audire. cui nos
oportet humiliter ac delectibil
obȩdire. moderationis suȩ tenei
ubiq temperiem. ut nec ouibi
desint pabula nec pastorib ali
quedã specialiter solis p̃cepit ne
quedã uͦ generaliter & nobis q̃
uobis. Nobis namq id est serui
quos pater ille familias rerum
om̃iũ dñs ad hoc in sua magne
domo constituit. ut popło eui
tia mandatoꝵ. In quib denuo
mandatis tamquã ditissimis fe¬
culis sic celestiũ deliciarũ ceope
spiritalis exuberat: ut in uere
dũ habundet qͦd ꝑfectus como
habundet etiã qđ paruulus si
Ibi est eni simul & lacteus peuis
tenera fideliũ nutruatur insas
& solidus cibus quo robusta ps
fessoni conueniat. Ibi audimꝰ

Expanded text:
sierunt. Illius ergo in quantum possumus, sierunt. Illius ergo in quantum possumus, vestigiis insistamus, quibus per illam nimis arctam viam ad cœli ampla festinans, qua eum sequeremur, ostenominicus sermo, quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus ntia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perprofessioni conveniat; ibi audimus
Abbreviated transcription (Latin):
positis penitentiȩ medicam̃tis.
uelut quatriduanũ fetentẽ incre¬
pationũ fremitu suscitabat: & em̃¬
datione suscepta. de mediis mortis
faucib erutos. temporiua resur¬
rectione uitȩ restituebat. Hȩc itaq
atq huiusmodi plura gerens quȩ
ꝑferre ꝑ nos atq. expedire ut dig¬
num est ñ potest sermo pauꝑculus.
melius uobis ea ur̃ dictet affectus.
Summȩ alacritatis instantia fuit
cultor & custos animarũ. cupiditates
resecans. iras cõprimens. malicias ex¬
tirpans. His magis uir iste tẽpori¬
bus necessarius fuit: quib tanta
iniquitas suptis cotidie deficiente
iustitdia uirib conualescit. Et quidẽ
ille in hac peregrinatione solo cor¬
pore constitutus. cogitatione & a¬
uersatus est: & quasi bonus racio¬
cinator. uelut ad centuplũ manũ
porrigens: semꝑ de sinistra trans¬
misit ad dexteram. & in celo reposu¬
it sudores suos. Nam & si hic oꝑa eiꝰ
uidentur. illuc oꝑum merito tran¬

Expanded text:
positis poenitentiae 253 medicamentis, positis poenitentiae 253 medicamentis, elut quatriduanum fetentem, increpationum sonitu suscitabat, et emendatione suscepta de mediis mortis faucibus erutos temporaria resurrectione vitae restituebat. Haec itaque, atque hujusmodi plura gerens, quae proferre per natos, atque expedire, ut dignum est, non potest sermo pauperculus, melius vobis ea vester dicet affectus; summae enim alacritatis instantia fuit cultor, et custos animarum, cupiditates resecans, iras cotirpans! His magis vir ille temporibus necessarius fuerat, quibus tanta iniquitas, sumptis cotidie, deficiente iustitia, viribus, convalescit. Et quidem ille in hac peregrinatione seculi solo corpore constitutus, cogitatione stulit: & quasi bonus ratiocinator, velut ad centuplum manum porrigens, semper de sinistra transmisit ad dexteram, & in cœlo reposuit sudores suos. Nam & si hic opera eius videntur, illuc operum merita tran