comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formaret. Si credimus conceptum uirginis: cre¬
dere debenius & partum. Utrumq impossibile
uidetur homini: s est omnipotentiȩ diuinȩ parũ
Quid enim dõ magnum: Ut omittam sublumo¬
ra eius oꝑa. qui exnichilo fecit t̾ram. & de terrȩ
limo carnem: & de carne uiri feminams. ita ut
neq pars reliqua terre aluid eẽt quã fuerat: neq
adam minus haberet qͦd d̾s abstuleratꝰ. neq fe¬
mina hoc e̾ẽc tantum quod ex uiro sumptum fu¬
erat. Integer adam. ossa sua & carne̾ recognoscit
infemina dicens. Hoc nunc os ex ossib meis: ꝙ
caro de carne mea. E tu nonius ut eum qui hoc
oꝑatus ẽ integra uirgo filium recognoscat: Qui
sine corruptela matris conceptus creditur. cur nͣ
etiam sine corruptela editur p̃sumatur:. In cor¬
rupta uirgo peperit: quod intacta uirgo concept.
Integritatem nascendo uiolare ñ potuit: qui ue¬
nerat redingͣrare naturani. Cuius facti fidem si

Expanded text:
formaret. Si credimus conceptum Virginis, creformaret. Si credimus conceptum Virginis, credere debemus et partum: utrumque impossibile videtur homini, sed est omnipotentiae divinae parvum. Quid enim Deo magnum ut omittam sublimiora ejus opera qui ex nihilo fecit terram, et de terrae limo carnem, et de carne viri feminam? ita ut neque pars reliqua terrae aliud esset quam fuerat; neque Adam minus haberet quod Deus abstulerat; neque femina hoc esset tantum quod ex viro sumptum fuerat. Integer Adam ossa sua, et carnem recognoscit in femina, dicens: Hoc nunc os de ossibus meis, et caro de carne mea ; et tu non vis, ut eum qui haec operatur, integra Virgo filium recognoscat? Qui sine corruptela matris conceptus creditur, cur non etiam sine corruptela editus praesumatur? Incorrupta Virgo peperit, quod intucta Virgo concepit. Integritatem nascendo violare non potuit, qui venerat redintegrare naturam. Cujus facti fidem si
Abbreviated transcription (Latin):
in loco eus: & edificauit dñs ads costam quam
sumpsit ab adam inmulieremꝰ Et ttiq uirgi
os ex ossib meis: & caro de carne mea. Hec uo¬
cabitur mulier. qͣuia de uiro suo sumpta est.
Sdicat fortasse aliquis paruȩ fidĩ ac parum
prudens. uirginẽ quidem mariam ñ exuiro
ad eam loquitur archangłs gabriel: nato tam̃
xp̃o uirginem dici ultra ñposseꝰ qͣm constet edi¬
diuinam rationem spei communis acuitȩ.
nascitur xp̃s. ñ sibi s nob̾. Nascitur enim: qui
seimꝑ erat. Nam qui in pͥncipio erat & filius dĩ.
& u̾bum dĩ & ds: hic ideo ꝓpe finem scłi ex uir¬
gine natus ẽ. ut u̾bum caro factum habitaret
in nobis. ꝑmanens tamends̃ ẽẽ quod semꝑ ẽ.
Nascitur aut̃ filius di inhonime: ut uel ita
conditorem suum in tueri caperet mundus. :¬
& nascitur de spu ex uirgine. ut hominẽ quem
limo t̾rȩ plasmauerat. sco spũ ex massa eadem re¬

Expanded text:
in loco ejus. Et aedificavit Dominus Deus costam, quam in loco ejus. Et aedificavit Dominus Deus costam, quam sumpsit ab Adam, in mulierem: et utique in virginos de ossibus meis, et caro de carne mea: haec vocabitur virago, 281 quia de viro suo sumpta est . Sed dicat fortasse aliquis parvae fidei, ac parum prudens, virginem quidem Mariam non ex viro ad eam loquitur archangelus Gabriel; nato tamen Christo virginem dici ultra non posse quam constet edidivinam rationem spei communis, ac vitae. Nascitur Christus non sibi, sed nobis. Nascitur enim qui semper erat: nascitur qui in principio erat et Filius Dei, et Verbum Dei, et Deus. Hic ideo prope finem saeculi ex Virgine natus est, ut Verbum caro factum habitaret in nobis , permanens tamen Deus esse, quod semper. Nascitur autem Filius Dei in homine, ut vel ita conditorem suum intueri caperet mundus: et nascitur de Spiritu sancto ex Virgine, ut hominem, quem de limo terrae plasmaverat, sancto Spiritu ex massa eadem re
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ siquis templum dĩ uiolauerit: disꝑdet illum
ds̃. Templum enim dĩ sc̾m ẽ: ait apłs: qͦd estisuos.
Cauete attentius ne sicut serpens decepit euam
astucia sua. ita corrumpantur sensus ur̃i a casti¬
tate quȩ ẽ in xp̃o ĩu: sicut ammonet idem bea¬
tissimus paulus: & repellannir abeo qui nos dile¬
rit & dedit pignꝰ scĩ sp̃s incordib nr̃is. Teneamꝰ¬
cͦ rãm scĩ sp̃s largo munere sponsi celestis infusã
ne ad mopiam pͥstinam⁊ eu̾tamur: de qua inopia
tunc in eniginate ait mat̾ dñi ad eum. uimun
nͣ habent s iam quid dñs ei responderit: atto¬
nitis mentib audiamus. Ait illi iñs. Quid
mͥ & tͥ est mulier: Nondum uenitꝰ ora mea Iux¬
ta intellectus simplicis rationẽ ꝓbare sufficimꝰ.
beatam uirginem mariam serus causa nulie¬
rem nuncupatam: sicut ingenesi de eua scribit᷑.
& iniecit ds̃ soporem madam: & obdormiuit.
Et sumpsit de costis eius: & suppleuit carnem

Expanded text:
quoniam si quis templum Dei violaverit, disperdet illum quoniam si quis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, ait Apostolus, quod estis vos: cavete attentius, ne sicut serpens decepit Evam astutia sua, corrumpantur sensus vestri a castitate, quae est in Christo Jesu , sicut admonet idem beatissimus Paulus ; et repellamur ab eo qui nos dilexit, et dedit pignus sancti Spiritus in cordibus nostris. Teneam sancti, largo munere Sponsi coelestis infusam, ne ad inopiam pristinam revertamur. De qua inopia tunc in aenigmate ait Mater Domini ad eum, vinum non habent . Sed jam quid Dominus ei responderit, attonitis mentibus audiamus. Ait illi Jesus: Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Juxta intellectus simplicis rationem probare suffecerit, beatam Mariam virginem sexus causa mulierem nuncupatam, sicut in Genesi de Eva scribitur: Et injecit Dominus soporem in Adam; et obdormivit: et sumpsit unam de costis ejus, et supplevit carnem
Abbreviated transcription (Latin):
xplanauimus hesterno
die caritati ur̃ȩ ex lec¬
tione exiuangłica quȩ
saluatorẽ nr̃m ꝑhibet
de aqua unum fecisse
inmiptiis: primum
uixta hystoria in gesti
quam obcausam ire dignatus sit. Deinde scd̃m
spiritalem cȩlestis mysterii intellectum. qͥd esset
dies. & quis eẽt primus dies. qui scds. qui t̾cus:
quȩ nuptiarimi ratio. qui sponsus ille ee̾t. quȩ ue
illa sponsa: quis locus ubi fiebant ipse nuptie: ꝙ
quod ñ pͥme ille nuptiȩ facte suit: & quam obrẽ
ibi fuisse dicta sit mat̾ dñi inĩu. de inde eur ipse
sponsus inuitetur adnuptias. uel aquib: quo mͦ
etiam discipuli parit̾ inuitent᷑: deinde quid eẽt
illud uinum qͦd ñ habebant. & quȩ fuerit uini
nuptialis defectio: & quemadinodum repudata
ob idolatrie ad ult̾ium plebe uidaica. eccłia genti¬
um diuiuo fuerit amori coniuncta. Unde ca¬
uendum nob̾ ẽ omni genere dilectissimi.ne aliqͦ
repudiari. s & damimari inꝑpetuum mereamurꝰ

Expanded text:
xplanavimus hesterno die charitati vestrae ex lectione evangelica quae Salvatorem nostrum perhibet de aqua vinum fecisse in nuptiis, primum juxta historiam gesti, quam ob causam ire dignatus sit: deinde secundum spiritalem coelestis mysterii intellectum, quid esset dies, et quis 280 esset primus dies, qui secundus, qui tertius, quae nuptiarum ratio, qui sponsus ille esset, quaeve illa sponsa, qui locus ubi fiebant illae nuptiae, et quod non primae illae nuptiae factae sint, et quamobrem ibi fuisse dicta sit Mater Domini Jesu: deinde cur ipse sponsus invitetur ad nuptias, vel a quibus; quomodo etiam discipuli pariter invitentur: deinde quid esset illud vinum quod non habebant, et quae fuerit vini nuptialis defectio; et quemadmodum repudiata ob idololatriae adulterium plebe Judaica, Ecclesia Gentium divino fuerit amori conjuncta. Unde cavendum nobis est, omni genere charissimi, ne aliquo repudiari, sed et damnari in perpetuum mereamur;
Abbreviated transcription (Latin):
endi erit omni animȩ. Quot quot enim pͥmũ
diem idẽ dominicum diem. mincupamus sc̃m.
eredentes eum scificatum resurrectione dñi itũ:
expectamꝰ etiani illum uere scm̃ diem idẽ sep¬
timi millesimi anni diem. qui ad ueniet pt᷑ istos
completis requies erit uera scĩs & fidelit̾ creden¬
tib in resurrectione axp̃i. Namnulla erit ibi
pugna contra diabolum. qui tunc utiq tene¬
bitur suppliciis religatus: nullum certamen
contra incia corporis. quod iã concupiscentiis
obnoxium nerit. Nam sp̃ale resurget ut apłs
ruptione. Seminatur in contumelia: surget

Expanded text:
omni animae . Quotquot enim primum diem, id est Dominicum diem, nuncupamus sanctum, credentes eum sanctificatum resurrectione Domini Jesu; exspectamus etiam illum vere sanctum diem, septimi millesimi anni diem, qui adveniet post istos , quibus eompletis requies erit vere sanctis, et fideliter credentibus in resurrectione Christi. Nam nulla erit ibi pugna contra diabolum, qui tunc utique detinebitur suppliciis religatus; nullum certamen contra vitia corporis, quod jam concupiscentiis obnoxium non erit. Nam 298 spiritale resurget corpus, ruptione, surget
Abbreviated transcription (Latin):
celum tendimus. pedib ad eccłiam currimus.
& unam triuitatis deitatem flexis ad t̾ram genib
ad oramus. Uocatis gͦ uĩs ministris apłis indelicet
& eoꝵ successorib: qui sunt ꝑsingulas eccłias sa¬
cerdotes. dicit eis. Implete ydrias aqua istas. Hoc
dicentem uenerabilem mariam. quod cumq
dixerit uob̾ facite: impleuerunt eas usq adsũ¬
mum. plenitudine quippe doctrine infusum
baptisma cumulantes. Bene aut̃ dixit uocatis
ministris. Nam paulus uocatus apłs. segregatus
inceuuangłium di ẽ similit̾ & om̃s apħ uocati sunt.

Expanded text:
coelum tendimus, pedibus ad ecclesiam currimus, coelum tendimus, pedibus ad ecclesiam currimus, et unam Trinitatis Deitatem flexis ad terram genibus adoramus. Vocatis ergo Jesus ministris, Apostolis videlicet, et eorum successoribus qui sunt per singulas Ecclesias sacerdotes, dicit eis: Implete hydrias istas aqua ; hoc dicentem venerabilem Mariam: Quodcumque dixerit vobis, facite; impleverunt eas usque ad summum: plenitudine quippe doctrinae infusum Baptisma cumulantes. Bene autem dixit, vocatis ministris; nam Paulus vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei est: similiter et omnes Apostoli vocati
Abbreviated transcription (Latin):
num. os habent & nͣloquentur: oculos hnͣt & ñ
& nͣ odorabunt. Manꝰ hñt & ũ paipabunt: pedes
hñt & nͣ ambuiabuntꝰ. & quidꝰ. Similes illis fiant¬
om̃s ait qui faciunt ea: & om̃s qui confidunt in
eis. Ergo cum considerenius in idolis. erant in
nobis isti sensus sex. iuxta sententiani ꝓpħe. emortiui
atq lapidei: sine officio. sine motuꝰ sine motu con¬
a simulachris mortuis contĩsi credidumis. uiuifica¬
ti sumus audientes ab ipso: quia ego iuuo & uos
uiuetis. W it̾m. Ego sum resurrectio & inta: qui
credit in me & si mortuus fuerit uiuetꝰ & omnis
qui uiuit idẽ qui iam credidit: si usq infinẽ scli¬
& uiuificati ꝑbaptisinum: oculos leuamus ad
dm̃: odorem noticie enis in satiabili spr trahimꝰ.
tacitoq testam᷑ affectu. qmͣ odor unguentorum
tuorum suꝑ om̃a aromata. Lectiones diuinas
aure ꝑcipimus: ore dnmͣ conficemur: laudanus.
benedicimus obsecramus: manus supplices ad

Expanded text:
num. Os habent, et non loquentur; oculos habent, et non num. Os habent, et non loquentur; oculos habent, et non pedes habent, et non ambulabunt . Et quid? similes illis fient qui faciunt ea; et omnes qui confidunt in eis. Ergo cum confideremus in idolis, erant in nobis isti sensus sex, juxta sententiam prophetae, emortui atque lapidei, sine officio competenti, sine motu cona simulacris mortuis conversi credidimus, vivificati sumus, audientes ab ipso, quia ego vivo, et vos vivetis . Et iterum: Ego sum resurrectio, et vita; qui credit in me, etsi 287 mortuus fuerit, vivet: et omnis qui vivit, id est qui jam credit, si usque in finem et vivificati per Baptismum, oculos levamus ad Dominum, odorem notitiae ejus insatiabili spiritu trahimus, tacitoque testamur affectu, quoniam odor unguentorum tuorum super omnia aromata . Lectiones divinas aure percipimus, ore Dominum confitemur, laudamus, benedicimus, obsecramus; manus supplices ad
Abbreviated transcription (Latin):
baptisia nob̃is apłi iuxta diuinam sententiã tra¬
diderunt. Ait enim. Qui bilierit ex ista aqua:
nͣsitiet inęt̾num. Abluti semel estis baptismo sa¬
latari. nolite defonte uicęnum regredi. Serua¬
te donatam mundiciam. ñ potest iterari: qͦd semel
legoriam sex ille ydrie lapideȩ: capientes sigulȩ
metretas binas uel ternas. In uno quoq homi¬
num sex quedam inec̃ numerantur: nisus ocłoꝵ.
auditus aurium. odoratus narium: loquela oris.
attractatio manuum: incessus pedum. Hȩc om̃a
eum essemus gentes lapidea erant in nob̃ & mor¬
tua: sicut sc̃s ꝓpħa dauid execrando testatur.
Simulachra gentium argentum & aurum. stu¬
dio tacuit ceteras uiliores mat̾ias metallorum: ut
in p̃ciosis multomagis dampnaret & uilia. Si¬
mulachra gͦ gentium. ut quo sensu uituperata
sint edicamus: Quando satis opulentos fabrica¬
tores habuerunt. Sunt inquit insensibilia me¬
talla argentum & aurum: oꝑa manurim homi¬

Expanded text:
Baptisma nobis Apostoli juxta divinam sententiam decBaptisma nobis Apostoli juxta divinam sententiam decreverunt; ait enim: Qui biberit ex ista aqua, non sitiet in aeternum . Abluti semel estis Baptismo salutari: nolite de fonte in coenum regredi; servate donatam munditiem. Non potest iterari quod semel legoriam sex illae hydriae lapideae, capientes singulae metretas binas, vel ternas. In unoquoque hominum sex quaedam inesse numerantur: visus oculorum, auditus aurium, odoratus narium, loquela oris, attrectatio manuum, incessus pedum. Haec omnia, cum essemus Gentes, lapidea erant in nobis, et mortua, sicut sanctus propheta David exsecrando testatur: Simulacra Gentium argentum et aurum . Studio tacuit caeteras viliores materias metallorum, ut in pretiosis multo magis damnaret et vilia. Simulacra ergo Gentium ut quo sensu vituperata sunt, edicamus, quando satis opulentos fabricatores habuerunt: Erunt, inquit, insensibilia metalla, argentum et aurum, opera manuum homi
Abbreviated transcription (Latin):
derentur: uel depublico regressi domum prius¬
quam panderent. cutem corporis sui aqua di¬
luerent: erat autẽ mensura aquȩ ad abluen¬
dum corpus sufficiens: uel duo metrete uel tres.¬
cet magnitudinis corpoꝵ. Non possum parce¬
re transiens purificationi iudeoꝵ. immnundȩ:
lauant polluta corpora. ut abluta statim pollu¬
ant. Semꝑ lauant. semꝑ impuri sunt: ut dici
solet laterem lauant: illum laterem quẽ ꝑaue¬
runt inegypo pharaoni diabolo: exhibentes se¬
ipsos arma iniquitatis peccato: ad constructi¬
onem gentilium ciuitatum. Terrei enim sunt:
ꝓpt̾ usquequo deliquescant in mortem. laterẽ
suum lauare nͣ desinunt polluendum: quin¬
ninno porcoꝵ more de aqua incȩnum redeunt.
Isti sunt porci quos iratus dñs legioni demonũ
tradidit.: ut p̃cipitarentur in lacum: morte ne¬
candi ꝑpetua. fugite immundicie exemplũ.
neofiti: ne pęne parcicipes existatis. Unum

Expanded text:
derentur, vel de publico regressi domum priusderentur, vel de publico regressi domum priusquam pranderent, cutem corporis sui aqua abluerent. Erat autem mensura aquae ad abluendum corpus sufficiens vel duae metretae, vel tres,cet magnitudinis corporum. Non possum parcere transiens purificationi Judaeorum immundae. Lavant polluta corpora, abluta statim polluunt: semper lavant, semper impuri sunt; et, ut dici solet, laterem lavant. Illum laterem quem paraverant in Aegypto Pharaoni diabolo , exhibentes seipsos arma iniquitatis peccato, ad constructionem hostilium civitatum. Terrei enim sunt, ti. 286 Quapropter usquequo deliquescant in mortem, laterem suum non desinunt lavare polluendum. Quinimo porcorum more, de aqua in coenum redeunt. Isti sunt porci quos iratus Dominus legioni daemonum tradidit , ut praecipitarentur in lacum morte necandi perpetua. Fugite immunditiae exemplum, neophyti, ne poenae participes exsistatis. Unum
Abbreviated transcription (Latin):
quodcumq dixerit uobis. facite. Mmistros
gͦ ñ illos scđm rei gestum solos accipio. qui tunc
millo nuptiarum conuiuio ministrabant:
s iuxta sp̃alis conuiuii rationẽ. Primos mini¬
stros noui testam̃ti intelligo eẽ apłos: deinde
apłicos sacerdotes: quib & lex. & omis sc̃arum
ꝓpharum doctrina insinuatꝰ ut quicquid pre¬
ceꝑit eis dñs itĩs obsequio prompto ꝑficiant.
Iam quid abillo iubeatur ministris. sequens lo¬
quetur sermo. Interii quid exiuangłista int̾¬
loquatur ausculta erant inquit ibi lapideȩ
ydrie posite sex: scd̾m purificationem udeoꝵ:¬
capientes singulȩ metretas binas uel ternas. Nup¬
tiȩ iste quamuis ingalilea gentium gerantur: &
habeant siguram quam diximus : tamͣ a uideis
tunc agebantur Et erant ibi uere ydriȩ sex lapi¬
dee positȩ: scdm purificationẽ uideorimi: capien¬
tes singule metretas binas uel ternas. Nam iudei
id moris habebant: ut priusqͣm synagogam ingre¬

Expanded text:
quodcumque dixerit vobis, facite. Ministros quodcumque dixerit vobis, facite. Ministros autem non illos secundum rei gestum solos accipio qui tunc in illo nuptiarum convivio ministrabant; sed juxta spiritalis convivii rationem, primo ministros novi Testamenti intelligo esse Apostolos; deinde apostolicos sacerdotes, quibus et Lex, et omnis sanctorum Prophetarum doctrina insinuat, ut quidquid praeceperit eis Dominus Jesus, obsequio prompto perficiant. Jam quid ab illo jubeatur ministris, sequens loquitur sermo. Interim quid evangelista interloquatur, ausculta: Erant, inquit, ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorucapientes singulae metretas binas, vel ternas . Nuptiae istae quamvis in Galilaea Gentium gererentur, et haberent figuram quam diximus, tamen Judaeis tunc agebantur; et erant ibi vere hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binas, aut ternas. Nam Judaei id moris habebant, ut priusquam synagogam ingre
Abbreviated transcription (Latin):
te misericors nolebat relinquere: nolebat se pa¬
uemi celestem uitȩ pͥncipem ab ipsis cito subtra¬
here & gentib commodare. donec ꝑtinax fides
gentium illoꝵ ꝑfidiam confutaret: donec ipse
in carne̾ adueniens doceret eos. instrueret. uer¬
beraret. ut curationum beneficus quia ingrati
existerent iudicaret: & diuinis uirtutib quia
flecti ad fidem negligerent condempnaret: Et
ita demum consuminata in passione sua eoꝵ
nequitia. pt᷑ resurrectionẽ ꝓpriam ingraret
ad gentes: quib seipsum panẽ uitȩ tribueret:
cumq dixerit uob̾ facitȩ. & quid imꝑatum qͥd¬
uȩ factum sit uideamus. illummante ocłos
cordis nr̃i ipso dño saluatore. qui lumen ẽ et̾ni
luminis coet̾num. Pret̾ beatam mariam ꝓpͥe
matrẽ dñi cognouimus scõꝵ patriarcharum &
ꝓph̾arum plebem. originis causa xp̃i e̾e̾ matrẽ:
quȩ legatione apud eum functa sit ꝓnr̃a in opia
Nunc adu̾tamus quib ministris loquatur:

Expanded text:
te misericors nolebat relinquere. Nolebat se pate misericors nolebat relinquere. Nolebat se panem coelestem, vitae principem, ab ipsis cito subtrahere, et Gentibus commodare; donec pertinax fides Gentilium illorum perfidiam confutaret, et donec ipse in carne adveniens doceret eos et instrueret: verberaret curationum beneficiis: quia ingrati exsisterent, judicaret divinis virtutibus: quia flecti ad fidem negligerent, condemnaret: et ita demum consummata in Passione sua eorum nequitia, post resurrectionem propriam migraret ad Gentes, quibus se ipsum panem vitae tribueret, cumque dixerit vobis, facite ; et quid imperatum, quidve factum sit, videamus. Illuminante oculos cordis nostri ipso Domino Salvatore, qui lumen est aeterni luminis coaeternum, praeter beatam Mariam 285 proprie matrem, cognovimus, sanctorum Patriarcharum et Prophetarum plebem, originis Christi causa, esse matrem, quae legatione apud eum functa sit pro nostra inopia: nunc advertamus, quibus ministris loquatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ꝓpħa ait: & famem patient᷑ ut canes.
Conuertent᷑ quippe & ipsi uidei sero tandem
aduesꝑum scilicet mundi. Nam scͥptum ẽ. si fue¬
rit numerus filiorum isrł sicut arena maris:
residui saluabunt᷑. &  apłs paulus. cecitate ꝑ¬
cussum fatetur ppłm iudeoꝵ: donec introeat
gentium plenitudo. Conuertentur autem in
consuminatione scł: & famem u̾bi di patientur:
ut illi canes qui cupiebant satiari micis caden¬
tib de mensa dominorum suoꝵ. Adoptantur gͥ
gentes prius canes infilios. & filii canib compa¬
rant᷑. Beluȩ quippe sunt om̃s in creduli: ñ nat᷑a
s morib: qm̃ homo in honore constitutus ñ in¬
tellirit. comꝑatus ẽ iumentis insipientib. &
similis factus ẽ ulis. Licet gͦ iuder maiore cum
scelere sacͥlegis olim gentib similia ꝑpetrassent:
xp̃s tam̃ eos quosñiam suo s patrum iustorum
merito diligebat. quos licet iam indignos adhuc
tam̃ ut conu̾teret filios appellabat: pat̾na pieta¬

Expanded text:
 ait, et famem patientur ut canes . Convertentur quippe et ipsi Judaei, sero tandem, ad vesperum scilicet mundi. Nam scriptum est: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, residui salvabuntur : et apostolus Paulus caecitate percussum fatetur populum Judaeorum, donec introeat Gentium plenitudo . Convertentur autem in consummatione saeculi, et famem verbi Dei patientur ut illi canes qui cupiebant saturari de micis cadentibus de mensa dominorum suorum . Adoptantur igitur Gentes, prius canes, in filios, et filii canibus comparantur: belluae quippe sunt omnes increduli, non natura, sed moribus; quoniam homo in honore constitutus non intellexit: comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Licet ergo Judaei, majore cum scelere, sacrilegis olim Gentibus similia perpetrassent; Christus tamen eos quos non jam suo, sed Patrum justorum merito, diligebat, licet jam indignos, adhuc tamen ut converteret, filios appellabat , et paterna pieta
Abbreviated transcription (Latin):
unt. uelut iam dimissa despicite: ad huiuis re¬
surrectioiis głiam quam inse ueritas ostendit.
tota intentione festinate. Terreua dͥesideria qnę
aauctore separant fugite: quia tanto altiuis a
conspectum dĩ omnipotentis ꝑtingitis: qͣnto
mediatorem cũ & herinura singularit̃ anratis
qui uiuit & regnat cum patre in unitate sp̃s

Expanded text:
unt, velut jam dimissa despicite. Ad hujus reunt, velut jam dimissa despicite. Ad hujus resurrectionis gloriam quam in se Veritas ostendit tota intentione festinate. Terrena desideria quae ab auctore separant fugite, quia tanto altius ad conspectum Dei omnipotentis pertingitis, quanto Mediatorem Dei et hominum singularius amatis. Q
Abbreviated transcription (Latin):
tas corticis erupit: Nonẽ sapor: unde sapor iuu
fructib : Olfactum nil redolet: unde odor iu
fructib flagrat: Nil inse uiride ostenditꝰ: iin¬
de folioꝵ uiriditas exiuit: Cuncta gͦ in se¬
mine simul latent: quȩ tanĩ ñ simul insem¬
ne ꝓdeunt. Ex semine quippe ꝓducit᷑ radi.
ex r̾adice ꝓdit uirgultumꝰ ex uirgulto orie
fructus: infructu etiam ꝓducitur semen. Ac¬
damus gͦ: quia & semen latet insemine. Quid gͥ
mirum siossa. neruos. carnen. capillosq redu¬
cat ex puluere: qui lignum. fructus. folia. in mag¬
na mole arboris exprruo cotidie semine restaui¬
rat. Cum gͦ dubitans aminus de resurrectionis
potentia racionen querit: earum rerum ei que¬
stionis inferendȩ sunt. & incessant̾ fiunt: & tamen
ratione comp̃hendi nequaqsm possuntꝰ: ut dum
ñ ualet ex uisione rei penetrare qͦd conspicit: de pro
tempore ꝑmanent: quę uͦ cum tempore transe¬

Expanded text:
tas corticis erupit? non est saporum, unde sapor in tas corticis erupit? non est saporum, unde sapor in fructibus? olfactum nil redolet, unde odor in fructibus fragrat? nil in se viride ostendit, unde foliorum viriditas exivit? Cuncta ergo in semine simul latent, quae tamen non simul ex semine prodeunt. Ex semine quippe producitur radix, ex radice prodit virgultum, ex virgulto oritur fructus, in fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet in semine. Quid igitur mirum, si ossa, nervos, carnem, capillosque reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia, in magna mole arboris ex parvo quotidie semine restaurat? Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentia rationem quaerit, earum rerum ei quaestiones inferendae sunt, quae et incessanter fiunt, et tamen ratione comprehendi nequaquam possunt, ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de promae permanent; quae vero cum tempore transe
Abbreviated transcription (Latin):
qui sumul om̃a exnichilo creauit: Mirabiliꝰ
uamq ẽ celum ac t̾raui ex nullis existentib con¬
didisse: qni ipsum homine̾ ext̾ra reparare. S
cinis attenditur: & in carnem redire posse des
ex ratione queritur: Qui scilicet hȩc iccirco in
suis cogitationib dicunt: quia eis cotidiana
dĩ imiracula ex assiduitate uiluerunt. Nlam
ecce inuno grauo paruissuni seminis: lacet
tota quȩ nascitura ẽ arboris moles. Constitua¬
mus naniq ante ocłos cuiꝰlibet arboris mirã
magnitudinen: cogitemus unde oriendo ce¬
pit: quȩ ad tantã molem crescendo ꝑriente.
Inuenius ꝓculdubio eius originem paruᷤ¬
sinium semen. Consideremus nunc ubi inu
lo paruo grano seminis latet fortitudo ligin:
asꝑitas corticis. saporis odorisq magnitudo. uli¬
tas fructiium: uiriditas folior. Contrectatum
naniq seminis granum ñ ẽ ualidumꝰ unde gͦ
ꝓcessit ligni duricia: Non ẽ asꝑuiiꝰ unde asꝑi¬

Expanded text:
qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius namque est coelum et terram ex nullis existentibus condidisse, quam ipsum hominem ex terra reparare. Sed cinis attenditur, et in carnem redire posse despex ratione quaeritur. Qui scilicet haec idcirco in suis cogitationibus dicunt, quia eis quotidiana Dei miracula ex assiduitate viluerunt. Nam ecce in uno grano parvissimi seminis latet tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet arboris miram magnitudinem; cogitemus unde oriendo coepit, quae ad tantam molem crescendo pervenit. Invenimus procul dubio ejus originem, parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo grano seminis latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum; unde ergo processit ligni duritia? non est asperum, unde asperi
Abbreviated transcription (Latin):
posset. quid obiectionib responderetꝰ secum
sollicita & estuanti mente uersaret: Ne me inue¬
mret asꝑum uehement̾ metueret/ ne apud me
appareret nexius formidaret. Ꝙ quis ego. aut
quid ego: Nimirum ñ longe ptꝰ futurus post
homine̾ uermis. atq pt uerniem puluis. Sigͦ
tanta cura ꝑtimescitur iudicium biihieris qͣ
intentione cogitandum ẽ. qua formidine ꝓ¬
uidendum tantȩ indicium maiestatis: Sed
quia sunt ñ nulli qui de resurrectione carius
in certi sut: & tunc rectius doceniris. si etiã
cordium nr̃oꝵ. questionib occultis occurri¬
mus. p auca uob̃ de ipsa resurrectionȩs fide lo-¬
quenda sunt. Multi et enm sicut & nos ali¬
quando fuimus. duni carnẽ inputredinẽ ossaq
inpulirerem redigi ꝑ sepuldra conspiciunt: re
animetur: Quando expuluere homo reducit᷑ :
ẽ do reparare quos fuit qͦui creasse quod ñ fuit.
Aut quid miruni si hominem expuluere reficit:

Expanded text:
posset, quid objectionibus responderet, secum posset, quid objectionibus responderet, secum sollicita et aestuanti mente versaret: ne me inveniret asperum, vehementer metueret: ne apud me appareret noxius, formidaret. Et quis ego, aut quid ego? Nimirum non longe post futurus post hominem vermis, atque post vermem pulvis. Si ergo tanta cura pertimescitur judicium pulveris, qua intentione cogitandum est, qua formidine providendum tantae judicium majestatis? Sed quia sunt nonnulli qui de resurrectione carnis incerti sunt, et hanc tunc rectius docemus, si etiam cordium vestrorum quaestionibus occultis occurrimus, pauca nobis de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt. Multi etenim, sicut et nos aliquando fuimus, dum carnem in putredinem, ossaque in pulverem redigi per sepulcra conspiciunt, repdicunt: Quando ex pulvere homo reducitur? est Deo reparare quod fuit quam creasse quod non fuit. 1559 Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit,
Abbreviated transcription (Latin):
umbra gaudii meditatur inua. Uitam gͥ ur̃am
fr̃s kñu mnoresq componite: is qui mitis resur¬
rerit eriuorte. qm districtus iniuidicio ueniat
preuidete. Certe indie tremendi exanunuis su
cum angłis. cum archangłis. cum thronis. et do¬
minationib. cum pͥncipib. & potestatib appa¬
rebit: celis ac terris ardentib: cunctis uidelicet
elementis insui obsequii t̾rore commotis. Hunc
gͦ tanti pauoris uidicem ante oculos ponite:
hunc uenturum timete: nt hunc cum ueni̾t
nͣ timid s securi uideatis. Timendus gͦ ẽ. ne
timeatur. Terror eius nos adusum bone oꝑati¬
onis exerceat: metus illius uitã nr̃am a prauita¬
te compescat. Michi fr̾s credite: quia tanto tẽ
erimus securi de cius p̾sentia: quanto nc sat
agius esse suspecti de culpa. Cerce si aliuis
ur̃m cum suo aduersario causam dic̾turrs in
meo iudicio die crastino esset exhibendꝰ: totar
fortasse noctem insonmnẽ duceret. quid s̾ dici

Expanded text:
umbra gaudii meditatur in via. Vitam ergo vestram, umbra gaudii meditatur in via. Vitam ergo vestram, fratres, moresque componite. Is qui mitis resurrexit ex morte, quam districtus in judicio veniat praevidete. Certe in die tremendi examinis suis, cum angelis, cum archangelis, cum thronis, cum dominationibus, cum principatibus et potestatibus apparebit, coelis ac terris ardentibus, cunctis videlicet elementis in sui obsequii terrore commotis. Hunc ergo tanti pavoris judicem ante ochunc venturum timete, ut hunc cum venerit, non timidi, sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. Terror ejus nos ad usum bonae operationis exerceat, metus illius vitam nostram a pravitate compescat. Mihi, fratres, credite, quia tanto tunc erimus securi de ejus sententia, quanto nunc esse satagimus suspecti de culpa. Certe si aliquis vestrum cum suo adversario causam dicturus, in meo judicio die crastina esset exhibendus, totam fortasse noctem insomnem duceret, quid sibi dici
Abbreviated transcription (Latin):
ãels quosq amundi uoragine rapuit: adhuc
se posse suscipere etiam fideles p̾simit. Nam ore
pestifere ꝑsuasionis eos cotidie deuorat: in qͥb
⁊ confessione fidei reꝓba uita discordat. Hoc gͦ
nos sollicita mente cogitate. Ecce paschalia sol¬
lmpia agimus: s ita uiuendun nobis ẽ. ut
ꝑuenire ad et̾na festa mereamur: Transeunt
cuncta quȩ temporalit̾ festiua celebrant᷑: cnrate
qui his sollempnitatib int̾estis. ne ab et̾na sollemp¬
itate separemini. Quiq̃ ꝓdest int̾esse festis ho¬
minumꝰ: si deesse contingat festis angłoꝵ: Um¬
bra uenture sollempnitatis ẽ sollempnitas p̃¬
sens. Iccirco hanc annue agimus: ut ad illã quȩ
ñ ẽ annua s continua ꝑducannur: Cum hȩc sta¬
tuto tempore geritui: ad illius defidertum me
moria nr̃a figatur. Frequentatione gͦ gaudis tem¬
poralis ȩt̃na gaudia mens incalescat: & ferueat:
ut ex ueritate lecitiȩ ꝑfruat᷑ inpatria: quod de

Expanded text:
deles quosque a mundi origine rapuit, adhuc deles quosque a mundi origine rapuit, adhuc se posse decipere etiam fideles praesumit. Nam ore pestiferae persuasionis eos quotidie devorat, in quibus a confessione fidei reproba vita discordat. Hoc ergvos sollicita mente cogitate. Ecce paschalia solemnia agimus. Sed ita videndum nobis est, ut pervenire ad aeterna festa mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse festis hominum, si deesse contingat festis angelorum? Umbra venturae solemnitatis est solemnitas praesens. Idcirco hanc agimus annue, ut ad illam quae non est annua, sed continua, perducamur. Cum haec statuto tmoria nostra refricatur. Frequentatione ergo gaudii temporalis ad aeterna gaudia mens incalescat et ferveat, ut ex veritate laetitiae perfruatur in patria quod de
Abbreviated transcription (Latin):
& nͣ mirabitur. ⁊ hahet fiduciam qͦd influat ior¬
danis inos erus. Quis ẽ enim ꝑfluum designat.
nisi humami generis fluxus: Quod uidelicet genꝰ
ab ortii ad finein defiuit: & quasi aquȩ more usq
ad competentẽ t̾mimini excarnis liquore ꝑcur¬
rit. Quid ꝑ iordaneni.: nisi baptizatoꝵ forma de¬
signaturꝰ: Quia eirun in iordane flumine ipse
anctor redemptionis nĩȩ baptirari dignatus est:
recte iordanis nomine eoꝵ multitudo exp̃mitur:⁊
qui intra sacramentum baptismatis tenetur.
Antiquus gͦ hostis geni̾s humani fluuium absor¬
buit: quia a mundi origine usq ad redemptio¬
nis aduentum uix paucis electis euadentib in
uentreni suȩ malicie genus humanum traxit.
Dequo recte dr. Absorbebit fluuium & ñ mira¬
bitur quna ꝓ magno ñ habet cum nfidelesiapit.
S graue ẽ ualde qͦd sequitur: & habet fiduciam
qͦd influat iordanis inos eiꝰ.QQuia ptquam infi¬

Expanded text:
et non mirabitur, et habet fiduciam quod influat Joret non mirabitur, et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus . Quis etenim per fluvium designatus, nisi humani generis fluxus? Quod videlicet genus ab ortu ad finem defluit, et, quasi aquae more, usque ad competentem terminum ex carnis liquore percurrit, Quid per Jordanem, nisi baptizatorum forma signatur? Quia enim in Jordane flumine ipse auctor redemptionis nostrae baptizari dignatus est, recte Jordanis nomine eorum multitudo exprimitur, qui intra sacramentum baptismatis tenentur. Antiquus ergo hostis generis humani fluvium absorbuit, quia a mundi origine usque ad Redemptoris adventum, vix paucis electis evadentibus, in ventrem suae malitiae genus humanum traxit. De quo recte dicitur: Absorbebit fluvium, et non mirabitur , quia pro magno non habet cum infideles rapit. Sed grave est vaquod influat Jordanis in os ejus, quia postquam infi
Abbreviated transcription (Latin):
rum argumentum ẽ. quȩ apparere non possuut.
Quȩ erenini apparent: iam fidemnñ habentꝰ. seqͥ ag
uitionem. Dum gͦ uidit thomas. dum palpauit.s
cur ei dicit᷑ quia uidistime credidisti: S aliud
indit: aliud crediãti. A mortali quippehomine
diuinitas uideri ñ potut. Hommnẽ gͥ uidit. & dñi
credidit: qui conĩcderando uerum hominem. hc̃
diũ quẽ uidere ñ poterat exclamauit. Letificat
uaide quod sequit᷑ beati qui ñ uiderunt & credi¬
derunt. Inqua nimirum sententia nos specialit̾
signati sumus: qui eum queni carne ñ uidimus.
mente retinemus. Nos signati sumus: s si fidẽ nr̃am
oꝑib sequamur. Ille eteruim uere credit: qui exer¬
cet oꝑando quod credit Quo contra de his quifi¬
dem nominetenus retinent: baulus dicie. Confitent᷑
se nosse dñi: faclis aut̃ negaut. Hinc iacob att. ficie
sine oꝑib mortua ẽ Hinc adbeatum iob de antiq̃
hoste genis humani dñs dicit. Absorbebit fluiuũ

Expanded text:
rum argumentum est quae apparere non possunt. rum argumentum est quae apparere non possunt. Quae etenim apparent, jam fidem non hanitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: « Vidisti me, credidisti? » Sed aliud vidit, aliud credidit; a mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum credidit, qui considerando verum hominem, hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit 9. Laetificat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille etenim vere credit, qui exercet operando quod credit. Quo contra de his qui fidem nomine tenus retinent Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua est . Hinc ad beatum Job de antiquo hoste generis humani Dominus dicit: Absorbebit fluvium,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc cast
s diuina dispensatione gestum ẽ. Egit namq
miromodo suꝑna clementia: ut discipulus dubi¬
tans. dum inmagistro suo uulnã palparet carms:
in nobis uulnera sanaret in fidelitatis. Plus enim
nobis infidelitas thomȩ ad fidem. quã fides creden¬
tium discipulorum ꝓfuit: quia dum ille ad fidẽ
palpando reducit᷑ꝰ nr̃a mens omni dubitatione
postposita infide solidatur. Sic quippe discipulũ
ptꝰ resurrectionẽ suam dubitare ꝑmisit: nec tam̃
indubitatione deseruit: sicut ante natiuitatem
suani habere mariam sponsum uoluit: qui tam̃
ad eius nuptias ñ ꝑuenit. Nam ita factus ẽ disci¬
pulus dubitans & palpans testis uere resurrecti¬
onis. sicut sponsus matris fuerat custos integerri¬
mȩ uirginitatis. Palpauit aut̃. & exclamauit.
Dñs m̃s: & d̾s meus. Dicit ei iũs. Quia uidistime:
credidisti. Cum paulus apłs dicat. est aut̃ fides
sperandarum substantia rerum. argumentum ñ
apparentum: ꝓfecto liquet quia fides rerum illa¬

Expanded text:
 hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia, ut discipulus dubitans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem quam fides credentium discipulorum profuit, quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Sic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit autem et exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , profecto liquet quia fides illarum re
Abbreviated transcription (Latin):
dine breuit̾ dixerim: ut sub magno modera
mine pastores eccłiȩ uel soluere studeant uelligare.
S utrum iuste an inuiste obliget pastor. pastoris
tam̃ gregi timenda ẽ: ne is qui fubest & cũ iniuste
forsitan ligatur: ipsam obligationis suȩ sententiã
ex alia culpa mereatur: Pastor gͦ uel absoluere in
discrete timeat uel ligare: is aut̾ qui sub manu
pastoris ẽ. ligari timeat uel inuste. Nec pastoris
sui iudicium tsmere rep̃hendat: ne et si iniuste
ligatus ẽ. exipsa tuaude rep̃hensionis eiꝰ suꝑbia
culpa quȩ ñ erat fiat. S quia hȩc breuit̾ ꝑ eros
sum diximus: ad expositiomis ordinem redeamus.
Thomas aut̃ unus ex duodecim qui dicit᷑ didimꝰ.
ñ erat cum eis qͣndo uenit mͣs. Iste unus discrpłs

Expanded text:
dine breviter dixerim, ut sub magno moddine breviter dixerim, ut sub magno modmine pastores aecclesiae solvere studeant aut ligare. Sed utrum iuste an iniuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum iniuste forsitan Ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel indiscrete absolvere timeat vel ligare. Is autem, qui sub manu pastoris est, ligari timeat iniuste nec pastoris sui iudicium temere reprehendat, ne, etsi iniuste ligatus est, ex ipsa tumida reprebensionis superbia culpa, que sum diximus, ad expositionis ordinem redeamus. 7. Thomas autem unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando ve
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatẽ soluere: quos auctorẽ nr̃m cognoscimus
ꝑ suscitantẽ gr̃am uiuificare. Quem minirum
iuiuficatio: ante oꝑationem rectitudinis impsa iam
cognoscitur confessione peccati. Unde & huic ipso
mortuo lazaro nequaqͣm dr reriruisce s ueni fo¬
ras. Ominis quippe peccator dum culpã suam int᷑
conscientiã abscondit: introrsus latet. in suis pene¬
trabilib occultatur. S mortuus uenit foras: cũ
peccator nequitias suas sponte confitet᷑. Lararogͥ
dicitur ueni foras: ac si aꝑte cuilibet mortuo incul¬
pa diceretur: Cur reatum tuum uitra conscientiã
abscondis: foras iam ꝑconfessionẽ egredere: qui
apud te interius ꝑ negationẽ lates. ueniat itaq
foras mortius: id ẽ culpani confiteat᷑ peccator.
Uenientẽ uͦ foras soluant disciptili: ut pastores eichs
ei penam debeant amouere quã meruit. hui ñ
erubuit confiteri quod fecit. Hȩc de solutionis or¬

Expanded text:
auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante operationem rectitudinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi mortuo Lazaro nequaquam dicitur Revivisce, sed Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsum latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur Veni foras. Ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? Foras jam per confessionem egredere, qui apud te interius per negationem lates. Veniat itaque foras mortuus, id est culpam confiteatur peccator. Venientem vero foras solvant discipuli, ut pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere, quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Haec de solutionis or
Abbreviated transcription (Latin):
de sunt: & tunc ligandi atq soluendi potestas
exercenda. Uidendum quȩ culpa. aut quȩ
sit penitentia secuta pꝰt culpã: ut quos ompͣs
d̃s ꝑ compunctionis grãm uisitat. illos pasto
ris sententia absoluat. Tunc enim uera ẽ absolu¬
tio p̾sidentis: cum int̾ni arbitrium sequit᷑ iudi¬
cis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio
illa significat: quȩ uidelicet demonstrat. quia
prius mortuum dñs uocauit & uiuificauit di¬
cens. Lazare uem foras: & ptmodum is qui uiuens
egressus fuerat. a discipulis ẽ solutus sicut s cͥptũ ÷
Cumq egressus ee̾t qui fuerat ligatus institis. tc̃
dix̃ discipulis. Soluite eum & sinite abire. Ecce
illum discipuli iam uiuentẽ soluunt: quẽ magi¬
ster resuscitauerat mortuum. Si enm discipuh
lararum mortuum soluerent: fetorem magis osten¬
derent quã uirtutẽ. Ex qua consideratione in¬
tuendum ẽ quod illos nos debemus ꝑ pastoralem

Expanded text:
dae sundae sunexercenda. Videndum quippe quae culpa, aut quae sit poenitentia secuta post culpam, ut quos omnipotens Deus per compunctionis gratiam visitat, illos paris sententia absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet demonstrat quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit, dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is qui vivens egressus fuerat 1556 a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum, et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem
Abbreviated transcription (Latin):
tem suscipiunt: qui gradum regiminis sortut᷑.
Grandis honor: s graue pondus istrus ẽ honoris.
Durum quippe ẽ: ut qui nescit tenere mod̾ami¬
na uitȩ suȩ uidex fiat alienȩ uitȩ. Et plerumq
contingit ut hic uidicii locum teneat: cui ad
locum uita minime concordat. Ac sepe agitur
ut uel dampnet immeritos: uel alios ipse ligatꝰ
soluat. Sepe in soluendis ac ligandis subditis
suȩ uoluntatis motꝰ. sĩ aut̃ causarum merita se¬
quitur. Inde fit ut ipsa hac ligandi & soluen¬
di potestate se pͥuet: qui hanc ꝓ suis uoluntati¬
erga ꝓrimum quemlibet: odio uel gr̾a moueat᷑¬
pastor. Iudicare aut̾ digne desubiectis nequeunt:
qui in subditoꝵ causis sua uel odia uel gr̾am
bant animas quȩ ñ moriuntur: & uiuifica¬
bant animas quȩ ñ uiuunt. Non morientẽ
quippe mortificat: qui ustum dampnat. Et
ñ uicturum uiuificare nititur: qui re um
supplicio absoluere conatur. Cause gͦ pensan¬

Expanded text:
tem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. tem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor, sed grave pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae judex vitae fiat alienae. Et plerumque contingit ut hic judicii locum teneat, cui ad locum vita minime concordat. Ac saepe agitur, ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita sequitur. Unde fit, ut ipsa hac ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatierga quemlibet odio vel gratia movetur. Judicare vero digne de subjectis nequeunt qui in eorum causis vel sua odia, vel gratiam animas quae non moriuntur et vivificabant animas quae non vivunt. Non morientem quippe mortificat qui iustum dampnat, et non victurum vivificare nititur qui reum de supplicio absolvere conatur. Causae ergo pensan
Abbreviated transcription (Latin):
gum putriuit: paulo attestante qui ait. Ubi sp̃s
dĩi: ibi lib̾tas. Sciendum uͦ ẽ quod hiqui priꝰ
et in p̃dicatione quibdam ꝓdessent: iccirco hunc
pt᷑ resurrectionem dñi dm̃ patent̾ acceꝑunt: ut
ꝓdesse nͣ paucis s plurib possent. Unde et in
hac ipsa datione sp̃s dicitur. Quoꝵ remiseritis
peccata. remittuntur eis: & quoꝵ retinueritis
retenta sunt. Libet in tueri illi discipuli adtan¬
ta onera hunulitatis uocati. ad quantũ cul¬
men głȩ sint ꝑducti. Ecce ñ solum desemet ip¬
sis securi fuinit: s etiam alienȩ obligationis po¬
testatem. ac relaxationis accipiuto. Principa¬
tum suꝑni udicis sortiuntur: ut uice dĩ qͥbdã
peccata retineant. quib dam relaxent. Sic sic
eos ado decebat erigi: qui tantum ꝓdo̾ consen¬
serant humiliari. Ecce qui districtum dĩ iudi¬
cium metuunt: ammarum iudices fiunt: et
alios dampnant uel liberant: qui semet ipsos dãp¬

Expanded text:
gum putruit, Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus gum putruit, Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Sciendum vero est quod hi qui priuet in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut prodesse non paucis, sed pluribus possent. Unde et in hac ipsa datione Spiritus dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt. Libet intueri illi discipuli, ad tanta onera humilitatis vocati, ad quantum culmen gloriae sint perducti. Ecce non solum de semetipsis securi fiunt, sed etiam alienae obligationis potestatem relaxationis accipiunt; principatumque superni judicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam peccata retineant, quibusdam relaxent. Sic sic eos a Deo decebat erigi, qui tantum pro Deo consenserant humiliari. Ecce qui districtum Dei judicium metuunt animarum judices fiunt; et alios damnant, vel liberant, qui semetipsos dam
Abbreviated transcription (Latin):
tamen manifesta cdatione ñ nisi pt resurrectionẽ
datus ẽ. Unde ec scͥptum ẽ. Nondum erat sp̃s datꝰ.
quia iħs nondum fuerat głificatus. Unde etiam ꝑ
moysen dr. Suxerunt mel de petra. & oleum de
firma petra. Neq enim. ucqͣm tale iuixta hysto¬
riam legit᷑. si tota testamenti ueteris series re¬
censeatur: Nunquã de petra mel: uunqͣm oleũ
ille ppłs suxit. S quia uixta pauli uocẽ. perra crat
xp̃s: mel depetra suxeruit: quienisdẽ redempto¬
ris nr̃i. facta & miracula uiderunt. Olcum uͦ de
fir ma petra suxerunt: quia essisione sc̃ sp̃s pꝰc resur
petra mel diedit: qͣndo adhuc mortalis dñs imia¬
culoꝵ suoꝵ dulcedinẽ discipulis ostendit. S firma
petra oleum fudit: quia pt᷑ resurrectionẽ suam fa¬
ctus iani impassibilis ꝑaffiationẽ sp̃s donuini scẽ
Computrescit iugum a facie olei. Subiugo q̃ppe
tenebamur demonicȩ dominationis: s uncti
sumus oleo sp̃s scĩ. Et quia nos
gr̾a lib̾tatis uuxit: dominationis demoniace iu¬

Expanded text:
si post resurrectionem datus est. Unde et scriptum est: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Unde etiam per Moysen dicitur: Suxerunt mel de petra, et oleum de firma petra . Neque enim quidquam tale juxta historiam legitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus pospetra mel dedit, quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post resurrectionem suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae Computrescet jugum a facie olei . Sub jugo quippe tenebamur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti. Et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae ju