comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
centur uł exalia quas causa uona adcum
ꝑ uenerunt senatus ꝯsultum hoc locũ
habebit ⁊ sictuitati pectrctir In puua¬
torum quo ꝓpetitionib scnatus ꝯsultum
docum mñt ncͣmo est quiambigit licet

Expanded text:
el si ex alia quacumque causa bona ad eum peruenerunt, senatus consultum hoc locum habebit: et si ciuitati peteretur. In priuatorum quoque petitionibus senatus consultum locum habere nemo est qui ambigit, licet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ Utrum autem om̃e p̃cumi restitue¬
re debebit bone fidcipossessor anuero ita demu¬
umi sifcͥs sit socupletior uidendum. finge p̃ci¬
u acceptum ue ꝑdidisse uł ꝯ sup̃sisse iũ
donasse ierbum quidem ꝑuenise ambig¬

Expanded text:
 Utrum autem omne pretium restituere debebit bonae fidei possessor an uero ita demum, si factus sit locupletior, uidendum: finge pretium acceptum uel perdidisse uel consumpsisse uel donasse. et uerbum quidem peruenisse ambig
Abbreviated transcription (Latin):
uus nod si possessor neditatis obidꝙ
intestanresito hedem secẽ putass lega¬
toꝵ nomine desno soluit siquis ab inte¬
stato enm ħeditatem euincat licet dam¬
pum uidetur ẽẽ possessoris ꝙ sibi nõ ꝓ¬
spe̾it stipulatõne cuicta ħcoitate logata
reddi artam̃ qr fieripotest ut eo tempore
solu̾it legata cͦ ad huc nulli ꝯtou̾sia
natasit ⁊ obiduullam int̃possuerit cantio¬
nem platit ines casu euicta ħeditare dã¬
dandam ei repetitõnems s ꝯcessante cau¬
tione repetitio datur ꝑiculum est nepp̃
inopiam euis cui sollutum ẽ legatum

Expanded text:
Quod si possessor hereditatis ob id, x testamento heredem se esse putaret, legam nomine de suo soluit, si quis ab intestato eam hereditatem euincat, licet damnum uidetur esse possessoris, quod sibi non prospexerit stipulatione 'euicta hereditate legata reddi', attamen quia fieri potest, ut eo tempore soluerit legata, quo adhuc nulla controuersia mota sit, et ob id nullam interposuerit cautionem, placet in eo casu euicta hereditate dandam ei esse repetitionem. sed cum cessante cautione repetitio datur, periculum est, ne propter inopiam eius, cui solutum est legatum,
Abbreviated transcription (Latin):
ciam sipũtiuit hrẽs casres ex hact ħcoitate
cẽ qne sibi delata est ¶ Qsiquis ħedita¬
tem em̾it a animł uieum petitio hedi¬
tatis deberet dari ne singus iuditus uera¬
tetpt uenditorem cnim teneri cetum
estͥs finge nõextare uenditorem ut mo¬
dico uendidisse : ⁊ bone fidei possessorem fu¬
isse an: porrigi manus ademptorem debe¬
ant ⁊ putat Gauis damdam ac̾tõnẽ uti¬
iems dem erit dicendum ⁊ siparuo p̾cio ui¬
ssus uendere Redes titio heditatem uendi¬
derit ⁊xim putat dicendum paprnianꝰ
aduersus fidei ⁊missarium oari actõnẽ
ab ir̃e enim peti nõ expedit ꝑexiguũ
p̃cium ⁊̃ hñtess isi retẽptacerta quanti¬
tare restr̾tucit rogatus sit idem erit di¬
cendums ꝑlane siaccepta terta quantita¬
it restinitee rogatus est nõ putat pa¬
pinianus auisfit petcudam ħeditatem¬

Expanded text:
tiam si putauit heres eas res ex hac hereditate esse quae sibi delata est. Quid si quis hereditatem emerit, an utilis in eum petitio hereditatis deberet dari, ne singulis iudiciis uexaretur? uenditorem enim teneri certum est: sed finge non extare uenditorem uel modico uendidisse et bonae fidei possessorem fuisse: an porrigi manus ad emptorem debeant? et putat Gaius Cassius dandam utilem actionem. Idem erit dicendum et si paruo pretio iussus uendere heres Titio hereditatem uendidit: nam putat dicendum Papinianus aduersus fideicommissarium dari actionem: ab herede enim peti non expedit perexiguum pretium habente. Sed et si retenta certa quantitate restituere rogatus sit, idem erit dicendum. plane si accepta certa quantitate restituere rogatus est, non putat Papinianus a
Abbreviated transcription (Latin):
tatis teneri qi res heditaras ꝓpossessort possi¬
det ¶tem̃ ulianus stribit a siuequi
possidens suit non rem uendiderir peticio¬
ne heditatis eum ttueri sũ nm pcu re¬
cepit siue percre possit ut ⁊hic actõnib
cedat ¶Idemscribit patronium ħtdita¬
tem pecere nõ posse ab coc uilib̾tus ħ edita¬
tem infraudem alienauit qr caliusiana at¬
tõne ei tenenir parromaũt iste debitior

Expanded text:
tatis teneri, quia res hereditarias pro possessore possidet. Idem Iulianus ait, siue quis possidens siue non rem uendiderit, petitione hereditatis eum teneri, siue iam pretium recepit siue petere possit, ut et hic actionibus cedat. Idem scribit patronum hereditatem petere non posse ab eo, cui libertus in fraudem alienauit, quia Caluisiana act
Abbreviated transcription (Latin):
cẽceꝑit. sitñ pignori res ħeditarias dedit.
nidendum an ⁊ sic artĩgatur ħeditas ꝙ
est difficut ꝙͣ ip̃e sit obligatus ¶adtoau¬
tem qui locupictior fc̃ nonc̃ ñ teneatur
ut siquis putans seexasse ħcdemꝰ partem
drmidramheditatis sñ dolo malo ⁊ sumpse

Expanded text:
res hereditarias dedit, uidendum, an uel sic attingatur hereditas: quod est difficile, cum ipse sit obligatus. Adeo autem qui locupletior factus non est non tenetur, ut si quis putans se ex asse heredem partem dimidiam hereditatis sine dolo malo consumpse
Abbreviated transcription (Latin):
ubꝰ uir dig relatum est simistier hedit¬
recta tenen marcess scribit marume suam
fcm̃diuortium est ¶ Hcdem autem aũt¬
⁊̃ earum rexum noĩc quas defunctus ꝓemi
ptore posscdit hoditatis pcritione teneciz

Expanded text:
gestorum relatum est, si mulier hereditrecta teneri Marcellus scribit, maxime si iam factum diuortium est. Heredem autem etiam earum rerum nomine, quas defunctus pro emptore possedit, hereditatis petitione tene
Abbreviated transcription (Latin):
bio augent heditatem ¶ Cum p̃diximꝰ
om̃s heditarias actõnes inhedtitis ptionẽ
uenire: q̃ ritim uttum cum sua naturaue¬
niãt.ã ccͣ ut puta est quedam actõ que in¬
fitiatõne crescit. utrum cũ suo intremen¬
rum ¶ Idem recte ait sinoxalliuditio
⁊ dampnatus sit possessor de functo nõ po¬
sse.s eum dedentem noxe. i officio
iudicis lib̾ario tamdui quis ht̃ nore de¬
⁊ dende facttatem ꝙͣ dii iuditati ꝯuenu¬
atur post sis ceptum aũ iudiciũ nõ p̃

Expanded text:
bio augent hereditatem. Cum praediximus omnes hereditarias actiones in hereditatis petitionem uenire, quaeritur, utrum cum sua natura ueniant an contra. ut puta est quaedam actio, quae infitiatione crescit: utrum cum suo incremenrum. Idem recte ait, si noxali iudicio condemnatus sit possessor defuncto, non posse eum dedentem noxae officio iudicis liberari: quia tamdiu quis habet noxae dedendae facultatem, quamdiu iudicati conueniatur, post susceptum iu
Abbreviated transcription (Latin):
u altero qui bouafide possessor est octa¬
ueni suũa sequenda esse uidet᷑ ¶ Siqͥs
bit hñt ꝯdampnandum licet ininitio in¬
chilpossedit ¶Sunt uideamus que
ueruant in hcditatis petitionẽ ⁊ platuit
minisas res ħeditarias iudicum in ħ ue¬

Expanded text:
uero, qui bona fide possessor est, Octaueni sententia sequenda esse uidetur. Si quibit hunc condemnandum, licet initio nihil possedit. Nunc uideamus, quae ueniant in hereditatis petitione. et placuit uniuersas res
Abbreviated transcription (Latin):
cou gnominatris est bauis scipio nasica
quioptimus a senatu appellatus cst tui ĩ
pub lice domiis insacra iuadataest quo fata¬
iis ꝯscqui ꝯ sumpossit deinde quiatus mu¬
tins quiad quartaginenses missus est iegat᷑
arbitruo sibidato ut ram ueslet refferrt ro¬
nram uteamq sustulit et ait cirtaguicus¬
espetere debere inram mallent accipere
post hos fuit tibus quortinns ut duiqui

Expanded text:
cognominatus est. Gaius Scipio Nasica, qui optimus a senatu appellatus est: cui etiam publice domus in sacra via data est, quo facilius consuli posset. deinde Quintus Mucius, qui ad Carthaginienses missus legatus, arbitrio sibi dato, utram vellet referret Romam, utramque sustulit et ait Carthaginienses petere debere, utram mallent accipere. Post hos fuit Tiberius Coruncanius, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
atteuis capito inhis queeis tradite fu̾ãt
pa sent rabat. lalro ingenii quilitait et
it ⁊ itlactero eipitron massi rius sibmꝰ
siteisit labrom nerua aniad huctas diss¬
ensiones auxeruant hit ncriri ⁊̃ tesarifam¬
iharissimis fuit. man mansiuius sabimis
ine questri ordine fuit epublite primus
etirtobitumi saamus ante tp̃a aug̾ pu¬
bltt respodcndiiuis non aprintqoo ea¬
cribebant aut testabantur quiiuos ꝯsile¬
bant primus diuus angustus ĩaroriuir¬
ssauc̾toritas haberetur ꝯstiruit utexacto¬
ritate cuis ẜeobant etexillo tp̃e petihoc bñ
ficuncepit etidio optimus cͥepit principͤ
hrẽt de lectarise popło adre pondum sep̃¬
paret. gͥsabino ꝯcessum est aubio cessare
est huit uet ample fatultates fueritit s
płimum asius audtorib fuctunt suftent¬
atus est huic suctessit gaius cassuns long¬
mus natus exfiła tib̾onis qut fait nxptiꝰ

Expanded text:
Ateius Capito in his, quae ei tradit‹a› fuerant, Ateius Capito in his, quae ei tradit‹a› fuerant, perseuerabat, Labeo ingenii qualitate et it. Et ita Ateio Capitoni Massurius Sabinus successit, Labeoni Nerua, ‹qui a›dhuc eas dissensiones auxerunt. hic etiam Nerua Caesari familiarissimus fuit. Massurius Sabinus in equestri ordine fuit et publicae primus .Et, ut obiter sciamus, ante tempora Augusti publice respondendi ius non a principibus dacribebant, aut testabantur qui illos consulebant. primus diuus Augustus, ut maior iuris auctoritas haberetur, constituit, ut ex auctoritate eius responderent: et ex illo tempore peti hoc pro beneficio coepit. et ideo optimus princeps haberet, delectari se populo ad respondendum se praepararet. Ergo Sabino concessum est a Tiberio Caesare, est. huic nec amplae facultates fuerunt, sed plurimum a suis auditoribus sustentatus est. Huic successit Gaius Cassius Longinus natus ex filia Tuberonis, quae fuit neptis
Abbreviated transcription (Latin):
accussauit uit optinut aꝑud gaium ec¬
siremisest quintus logatarius quicumaf
ffrice horamtenert infirinum tubeconã
applitare non ꝑnussit nit aqͥ iuire quono¬
mine eum actiassanit etricero defendit. eit¬
atraus oro satis pulcherrimique inscribit
ꝓquinte legario. tubo doctissimus quidamħ¬
mus est uiris publitripriuati etquiam plu¬
res utriusq oꝑis libro reliquid scraione
eciam antiquo usus astauit stribert indõ pa¬
rum libricuis gͣti hntar post hunc max¬
rne actoritatis faerunt cpito quosfiiũ¬
sitimis est antistuis lalto quiomĩs hos audi¬
iut instirutus est autem atrebatõ ꝙxhisã¬
teius ꝯsilant labro noluit cum affcretur
ciabaugnsto ꝯsulatus quo suffcctus fit¬
ret ⁊ hotrorem sustiꝑet s pħmumstidiis
oꝑaindedit ettorum aimum ĩ diuisserat ut
rome sex mensib cumstudiosis eẽt eisci
mensib secedent et tiiscribcadis ubris oꝑ¬
rimum neluti diuersas sc̃as feccrunt nã

Expanded text:
accusavit nec optinuit apud Gaium Caaccusavit nec optinuit apud Gaium Caesarem. is est Quintus Ligarius, qui cum Africae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit nec aquam haurire, quo nomine eum accusavit et Cicero defendit: exstat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quinto Ligario. Tubero doctissimus quidem habitus est iuris publici et privati et complures utriusque operis libros reliquit: sermone etiam antiquo usus affectavit scribere et ideo parum libri eius grati habentur. Post hunc maximae auctoritatis fuerunt Ateiussecutus est, et Antistius Labeo, qu‹i› omnes hos audiuit, institutus est autem a Trebatio. ex his Ateius consul fuit: Labeo noluit, cum offerretur ei ab Augusto consulatus, quo suffectus fier‹et›, honorem suscipere, sed plurimum studiis operam dedit: et totum annum ita diuiserat, ut Romae sex mensibus cum studiosis esset, sex mensibus secederet et conscribendis libris operrimum ueluti diuersas sectas fecerunt: nam
Abbreviated transcription (Latin):
conscripserunt quo om̃s quifuerunt libri
digesti sunt abanfidio namussa quic. rebli
rariusctconsiafint. offius ine ucstriordĩt
oꝑis simdarcat reliquid nam delegib uit¬
simuis primis cimi scripfit dcuił dicione
cem edc̃m p̃toris primus diligenter ꝯ¬
possuit nam ante cumi secuius duos ubrõ
ad brutum ꝑ quam bͣbnssimos ad rdictũ
supͣ scuptos reliquit ¶fuit eodeni tempore
⁊trebatius quudem cornebumaximus aud¬
itor fuit aulus casselluis quintus traicuis us¬
lustu auditor demiq in illuis honoreutesti¬
mento publium mutium nepotem euifrebi¬
quid hedem fiit autem questoruis nct iif
ꝑficistiuolinit cumillietiam angustusꝯ
sulatimi offecret ꝙ his trebatuis ꝑicior
cassello eisselluis trebatõ elotineatior
fuisse dicitur offduis utroq doctior caᷤ¬
quantantur post hos quo quintus tub̃o
fuit quioffilis oꝑam dedit. funit antempat̾¬
cius ⁊ transit acansis agendis ad iustuule
marunt post quam quintim logatium

Expanded text:
conscripserunt, quorum omnes qui fuerunt libri digesti sunt ab Aufidio Namusa in centum quaUarus et consul fuit, Ofilius in equestri ordine is fundarent reliquit. nam de legibus vicensimae primus conscribit: de iurisdictione idem edictum praetoris primus diligenter composuit, nam ante eum Servius duos libros ad Brutum perquam brevissimos ad edictum subscriptos reliquit. Fuit eodem tempore et Trebatius, qui idem Corneli Maximi auditor fuit: Aulus Cascellius, Quintus Mucius Volusii auditor, denique in illius honorem testamento Publium Mucium nepotem eius reliquit heredem. fuit autem quaestorius nec ultra proficere voluit, cum illi etiam Augustus consulatum offerret. ex his Trebatius peritior Cascellio, Cascellius Trebatio eloquentior fuisse dicitur, Ofilius utroque doctior. Casus frequentantur. Post hos quoque Tubero fuit, qui Ofilio operam dedit: fuit autem patricius et transiit a causis agendis ad ius civile, maxime postquam Quintum Ligarium
Abbreviated transcription (Latin):
stm̃tam nacti sunt ante tiberun cotustanci¬
um publice professum nemurem tridit᷑
ceteri aut̃ ad mic uł inlatentinis cuise ret¬
iere putabant solumq ꝯsiltorib uacare
potius quam d itere uolentib se p̾stabant
fuit autem inprimis ꝑitis publus papi¬
rius qui leges regias incimim ꝯtulit ab hoc
appius glaudius imus cx .x. iuriscunis mar̃m̃
grilummn duo decuntaduł ꝯscribeudis fuit
¶post hunt apuis claudius ciuis demge¬
nibris marsam scieciam huĩt hͥcentim au
appellatiis cst etappiaitiuram stanit iaꝙͣ¬
scrpsisst traditimi est priminli scusnus¬
Eronios q uiultr noncestit ꝓdesu apcius cis

Expanded text:
ntiam nancti sunt, ante Tiberium Coruncanintiam nancti sunt, ante Tiberium Coruncanium publice professum neminem traditur: ceteri autem ad hunc vel in latenti ius civile retinere cogitabant solumque consultatoribus vacare potius quam discere volentibus se praestabant. Fuit autem in primis peritus Publius Papirius, qui leges regias in unum contulit. ab hoc Appius Claudius unus ex decemviris, cuius maximum consilium in duodecim tabulis scribendis fuit. post hunc Appius Claudius eiusdem generis maximam scientiam habuit: hic Centemmanus appellatus est, Appiascripsisse traditum est primum de usurpationibus, qui liber non exstat: idem Appius C
Abbreviated transcription (Latin):
toros .iiiͦiͬ. ad iectit deingnus iuliusctsar
inde auglstus .xur p̃tores iustituit ¶ po¬
st dciñ duns clauduis duos p̃tores adictit
quide fidci ꝯmisso ius diterent exquib n¬
num duus titis de trauxit. ⁊ ad iccit diunꝰ
nerua quunterfiscum et pͥuatos iusdi¬
ceret it a decrm et otto p̃tores inciuitate niꝰ
dicunt et hec omĩa quocitus inrepublicas¬
unt etmagistratus obscruantur quotiens
autem ꝓficiscumtur inus relinquitur qͥ
ins dicat isꝙ uotatur p̾fectus urbis qui p̃st¬
cliss urbis oum ꝯstiraebatur postea fere lati¬
narum feriaruncã introductus est et quot¬
annis obseruatur namp̃fectus antione et
iugilum nonsunt magrãtus s extra ordi¬
qͥ nem inlitariscĩ ꝯstititi sunt. ⁊ tamen huq
uos iutibĩm dirimus postraediles senatusꝯ
icoꝵ marĩe: dignatõnis apud ppłm rom¬
anum fuerunt eoꝵ ip̃scucia mentio hãda
est ut appareat a quib etqualib ixt uncaor¬
ta etitadͥtasunt et quidam exom̃ib quiscã¬

Expanded text:
tores quattuor adiecit. deinde Gaius Iulius Caesar inde Augustus sedecim praetores constituit. post deinde diuus Claudius duos praetores adiecit qui de fideicommisso ius dicerent, ex quibus unum diuus Titus detraxit: et adiecit diuus Nerua qui inter fiscum et priuatos ius diceret. ita decem et octo praetores in ciuitate ius dicunt.Et haec omnia, quotiens in re publica sunt magistratus, obseruantur: quotiens autem profi‹cis›cuntur, unus relinquitur, qui ius dicat: is uocatur praefectus urbi. qui praefectus olim constituebatur: postea fere Latinarum feriarum causa introductus est et quotannis obseruatur. nam praefectus annonae et uigilum non sunt magistratus, sed extra ordinem utilitatis causa constituti sunt. et tamen hi, quos Cistiberes diximus, postea aediles senatus eorum maximae dignationis apud populum Romanum fuerunt, eorum in praesentia mentio habenda est, ut appareat, a quibus et qualibus haec iura orta et tradita sunt. et quidem ex omnibus, qui scie
Abbreviated transcription (Latin):
urm it᷑ eimins landaunt etextat alius iate
sdemẽe tres aliilibri resferuntur quos.
tamenquidan argant eẽ euis dam ⁊ hos
sccͥtatus adalquid est cato Dem̃ martusca¬
toprincips portie familie cuus et libriex¬
tant s płimi faiieuis exqnib cet̾i rium¬
tur ¶ post hos furcunt publius mucins
nt iuscinte ex his publuis muciꝰ ctbrut᷑¬
ñx. istellos rel̃iquidbrutus ur manlius
tres ꝗstant uolumma inscripta manilii
momimtnta illiduo ꝯsusares fucrunt uc¬

Expanded text:
ius laudauit et exstat illius liber sdem esse tres alii libri referuntur, quo‹s› tamen quidam negant eiusdem esse: hos sectatus ad aliquid est Cato. deinde Marcus Cato princeps Porciae familiae, cuius et libri exstant: sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur. Post hos fuerunt Publius Mucius nt ius civile. ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilius tres: et extant volumina scripta Manilii monumenta. illi duo consulares fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulta ita scribipossunt inom̃s casusquicũ¬
que intiderit ꝯp̃hendantur s sufficit
caquepłmq accidunt contineri.
aut interp̃tatẽt ant ꝯstitncione optimi
ꝓrincipis ctrcius statuendum est .i.
aut legib aut senatus ꝯsitis ꝯp̃rendis¬

Expanded text:
consulta ita scribi possunt, ut omnes casus qui quandoque inciderint comprehendantur, sed sufficit ea quae plerumque accidunt contineri. aut interpretatione aut constitutione optimi principis certius statuendum est. Iulaut legibus aut senatus consultis
Abbreviated transcription (Latin):
tum transtulerimtomĩsq ples libanam¬
or codenseꝯ iulit popłͥq cuni sensu pattim
incarterem nocatutarursus res . p siumista¬
tum recepitꝰ deinde cumpost aliquod arnos
xir tabile late sunt ⁊ plebs ꝯtendens ꝯpa
trib etuellet ex suo quo corport ꝯsults¬
creare u partes recussarent fcm̃est uttribun
mlitmm crtarentur partimex plebe partim
nt uario nũo interdum eium.xx. futrunt
⁊intdum plures nõ uiquam pautiores¬
dcinde cumplatiuss creari etramexplalt
utaliquos puins pates interent placi¬
it duos exirnero patrum ꝯstitu ⁊ ⁊ f̾
actisunt edi ltscurules. cumq ꝯsiues a uo¬
carẽtur a bellis finitimis n cẽt quuntunta¬

Expanded text:
um transtulerunt, omnisque plebs urbana mox eodem se contulit, populique consensu partim in carcere necati. ita rursus res publica suum statum recepit. Deinde cum post aliquot annos duodecim tabulae latae sunt et plebs contenderet cum patribcreare et patres recusarent: factum est, ut tribuni militum crearentur partim ex plebe, partim nt uario numero: interdum enim uiginti fuerunt, interdum plures, nonnumquam pauciores.Deinde cum placuisset creari etiamut aliquo pluris patres haberent, placuit duos ex numero patrum constitui: ita facti sunt aediles curules.Cumque consules a‹u›ocarentur bellis finitimis nequ
Abbreviated transcription (Latin):
eo suppossitus potierat dixisse captumq ã¬
more uirginis oñt fas at nephas niscuisse
indignatus quod uetustissima uiris obscr¬
iuanciam ꝑsona filit suc aefcciss ut port
ꝯbrutus quiprimus rome ꝯsiafait iurd¬

Expanded text:
eo suppositus petierat, dixisse captumque amore uirginis omne fas ac nefas miscuisse: indignatus, quod uetustissima iuris obseruantia in persona filiae suae defecisset utpote cum Brutus, qui primus Romae consul fu
Abbreviated transcription (Latin):
cabytm quintũ imitium interrogassena
cumdixisse turpae cẽpatͥco emobiuettans¬
ascranti iusinquo uersaretur ignorare eaue
dit mastitutus ab albo lucaro instructus aũt
maruntagallio atuilio quifiit tertine iraq
ubricum plures euis extant c̾auie ꝯfedihit

Expanded text:
m Quintum interrogasse et a eum dixisse turpe esse patricio et nobili et causas oranti ius in quo uersaretur ignorare. ea udiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus autem maxime a Gallo Aquilio, qui fuit Cercinae: itaque libri complures eius extant Ce
Abbreviated transcription (Latin):
pͣtandi sementia et actõnes apud coliegiũ
pontifitum erãt ex quib ꝯsinutbatur quis
gͦ anno peẽt priuatis etfere ppłs amus ꝓpe
entim hac ꝯsuctudine usus est ¶ post¬
ea autem cumaprus daudius ꝓpossuiss
et ad formam reddigess has actõnes ag¬
neus flauius scriba eius libertimi filis
sb̃ittum hibrum ppło tradidit etadeogͣ¬
tum fuit idmumis ppło ut tibunus ple¬
bis fieret et senatoretedił curruluis hic
lber quiactõnes ꝯtinet appollatur iuisci¬
ine flauianum sicuti uscuule ꝑipiraa¬
nũ. Namnet agnens flamus desuo quit¬
quamꝰ adictit ubrs augesitnte tuiitate.
qui adcrant quedamgra aptudicno

Expanded text:
tandi scientia et actiones apud collegium pontificum erant, ex quibus constituebatur, quis quoquo anno praeesset priuatis. et fere populus annis prope centum hac consuetudine usus est. Postea cum Appius Claudius proposuisset et ad formam redegisset has actiones, Gnaeus Flauius scriba eius libertini filius subreptum librum populo tradidit, et adeo gratum fuit id munus populo, ut tribunus plebis fieret et senator et aedilis curulis. hic liber, qui actiones continet, appellatur ius ciuile Flauianum, sicut ille ius ciuile Papirianum: nam nec Gnaeus Flauius de suo quicquam adiecit libro. augescente ciuitate quia
Abbreviated transcription (Latin):
tb atunta fimdaretur iegib quas uita¬
bulas bntas ꝑ sccptas ꝓrostris naiꝯ¬
possutrunt ũt tossint leges aptuss ꝑcip
datimꝙ est eis ius eo aino intiutates
imimumuti leges et corngerent usiopu̾
cut arelicus inagisteatib fieret quup̃e
aiduertermnt aliquid decẽ istis peimis ie¬
gib. sdeo ꝙ sequentiamio auas dirscis¬
demtibur̃ adiccerunt n exaccidenti ap¬
pellade sunt leges xii. tabularum Qtũ
ferendarimi actorem fuisse .x. uiris hamo¬
doꝵ q̃md̾ ephesium ex ꝓsanttminitalra
quidam retulerunt ¶ Hus legib latũ
ciepit ut natumuter cucnur sollit ut intp̃¬
tatõ desidcraret prudencim auctoritatem
uetessariam disputatõnem foricẽ ħ oispr

Expanded text:
t civitas fundaretur legibus: quas in tabulas eboreas perscriptas pro rostris composuerunt, ut possint leges apertius percipi: datumque est eis ius eo anno in civitate summum, uti leges et corrigerent, si opus cut a reliquis magistratibus fieret. qui ipsi animadverterunt aliquid deesse istis primis legibus ideoque sequentidenti appellatae sunt leges duodecim tabularum. quarum ferendarum auctorem fuisse decemviris Hermodorum quendam Ephesium exulantem in Italia quidam rettulerunt. His legibus latis coepit ut naturaliter evenire solet, ut interpretatio desideraret prudentium auctoritatem necessarium esse disputatione fo
Abbreviated transcription (Latin):
imerofiut minus brutus qui aftor
fuit logiscistiendi exactis deinde rehab
ꝯsules ꝯstituti sunt ouopenes quos sum¬
rent legelataftm̃nest ut abeis ꝓuocatõ cẽt
ncut possent incapud cius toͣmam aĩao¬
ucutrtit innissu popłi soium rolictum

Expanded text:
mero fuit Iunius Brutus, qui auctor fuit regis eiciendi. Exactis deinde regibus consules constituti sunt duo: penes quos sumrent, lege lata factum est, ut ab eis provocatio esset neve possent in caput civis Romani animadvertere iniussu populi: solum relictum
Abbreviated transcription (Latin):
Eet cõi nomine appellatur iustiuue Re¬
mines disceptarent ¶ Quas ac̾tõnes
strutret tes certas sollempnesꝙ cẽ
uoluerunt erappellantur ħparsinris
legis actõnis i legntimeactõnes et ĩ cod¬
iuis cuule exhisdem legis ac̾tõnes cum poss¬

Expanded text:
sed communi nomine appellatur ius ciuilese homines disceptarent: quas actiones stituere‹t›, certas sollemnesque esse uoluerunt: et appellatur haec pars iuris legis actiones, id est legitimae actiones. et iius civile, ex eisdem legis actiones et
Abbreviated transcription (Latin):
ctaitdam acora affinitimis inferentun
interdimis ec crigcate. placuit maioris
potestatis magistratus astituutaqo dite¬
torts ꝓditisut aquib necꝓuotindinis
fiit i quib ̃ capittis aĩadiursio datiẽ¬

Expanded text:
quaedam acriora a finitimis inferrentur, interdum re exigente placuit maioris potestatis magistratum constitui: itaque dictatores proditi sunt, a quibus nec provocandi ius fuit et quibus etiam capitis animadversi
Abbreviated transcription (Latin):
nit relatr̃e ẜ stã nõ adidꝙ ĩpretor fcat s
ad illud ꝙ p̃tortm factre queit. ¶ aliasig¬
infficatõe ius dr᷑ locus inquo iisitdditur
appellatc̃e collata abeo ꝙ fit inco ubifit
quem lotum detĩare ħ modo possimus
u̾cumq p̃ter salua maitstate imꝑii sui
saluoꝙ mort maiorum uis dicere ꝯsti¬
tuit is locus recte uis appeslatur

Expanded text:
 praetor fecit, sed ad illud quod praetorem facere conuenit. alia significatione ius dicitur locus in quo ius redditur, appellatione collata ab eo quod fit in eo ubi fit. quem locum determinare hoc modo possumus: ubicumque praetor salua maiestate imperii sui saluoque more maiorum ius dicere constituit, is locus recte ius appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ ccessarium itaq nobis mat᷑
ip̃ius uirisoriginem atq ꝓcessum dem¬
onstrare ¶ et quideminitio ciuitatis nrẽ
populus sñ lege certas ñ iure certo pri¬
om̃a qũt manu aregib gubernbantur
postea acta adaliquem modim ciuitate
ip̃im romulum traditur popłmui drigĩ¬
ti partes a iisist quas partes curias appe
quas dametpẽ curiatas ad płni dulit.
tulerunt etsiquentes rogts que om̃s ꝯsc¬
ute tytant ilibrsut papiri qnifuitil¬
iis teniporibꝰ ⁊ d suꝑb demariticora

Expanded text:
cessarium itaque nobis videtur ipsius iuris originem atque processum demonstrare. Et quidem initio civitatis nostrae populus sine lege certa, sine iure certo priomniaque manu a regibus gubernabantur. Postea aucta ad aliquem modum civitate ipsum Romulum traditur populum in triginta partes divisisse, quas partes curias appelquasdam et ipse curiatas ad populum tulit: tulerunt et sequentes reges. quae omnes conscriptae exstant in libro Sexti Papirii, qui fuit illis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
Dentium int̃p̃tatõne ꝯsistitaut sunt
legis actõnts que formamiagendi ꝯtinent
Aut plebiscitum ꝙ sũ actoritate patrum
cst qstitutum. aut est magistratum ed
etꝑtessum cognitum ꝯsequẽs est udem¬
agistratuum nõib etorigine cognos¬
camus qr nt possumus ꝑ cos qui niridi¬
sũdo pressunt effectus rer ꝑ accipitur ꝙͣp¬

Expanded text:
dentium interpretatione consistit, aut sunt legis actiones, quae formam agendi continent, aut plebi scitum, quod sine auctoritate patrum est constitutum, aut est magistratuum edet processum cognitum consequens est, ut de magistratuum nominibus et origine cognoscamus, quia, ut exposuimus, per eos qui iuri dicundo praesunt effectus rei accipitur: qua
Abbreviated transcription (Latin):
un csts: naturaub pceptis aut gͥrnctum
aut cunlib sius naturaie est ꝙ naturas
minia aĩalia docuit nam uis istud nonso¬
lum humani generis ꝑprium est s om̃iũ
aralium que interraus inmati nascintir
sersuus gticium est quo gcntes numane
utuntin eͣa naturaliratr̃e recetere facie

Expanded text:
tenim est ex naturalibus praeceptis aut gentium aut civilibus. Ius naturale est, quod natura omnia animalia docuit: nam ius istud non humani generis proprium, sed omnium animalium, quae in terra, quae in mari nascuntur, nseri.Ius gentium est, quo gentes humanae utuntur. quod a naturali recedere facile
Abbreviated transcription (Latin):
sauis E acturus legum uetustarumin¬
terp̃tatõem nccessario priuis aburbis init¬
is repetundaium cxistimami nõ qr uelim
utrbosos ꝯmentanos fatere s ꝙ mnom̃ib
Stib constaret esttrie ciuĩq reipotena¬
ma pars prinipium est dtindt s ĩ foro ca¬
lusas dicentib nephas ntita dix̃im uidet᷑
cẽ nulla p̃fac̾t̃e fcã indicirem expore qu¬
anto magis int̃p̃tatõem ꝓmitentio in¬
ꝯueuiens erit omissis inituis attporigine
nonrepetita atq illotis ut itadracrimm¬
anib ꝓtinus matiam interp̃tutõnis trat¬
tart. Namq nisi fallor iste p̃factõnes
alibencuis nos ad iectõnem ꝓpossut mr¬

Expanded text:
um.Facturus legum uetustarum interpretationem necessario prius ab urbis initiis repetendum existimaui, non quia uelim uerbosos commentarios facere, sed quod in omnibus tibus constaret: et certe cuiusque rei potissima pars principium est. deinde si in foro causas dicentibus nefas ut ita dixerim videtur esse nulla praefatione facta iudici rem exponere: quanto magis interpretationem promittentibus inconveniens erit omissis initiis atque origine non repetita atque illotis ut ita dixerim manibus protinus materiam interpretationis tractare? namque nisi fallor istae praefationes et liben
Abbreviated transcription (Latin):
Nuius edc̃ĩ cam̾n nemo nõiustissimã
uis ꝑad tempns quo quis rei iores inĩte
raborabat corigitur aet nõr adu̾sus tur.
cos qu sucturritur ut uł obsit uł pro¬
sit quod cucnit ¶ Uba autem edicti tali

Expanded text:
uius edicti causam nemo non iustissimam per id tempus, quo quis rei publicae laborabat, corrigitur, nec non et aduersus eos succurritur, ne uel obsit uel prosit quod euenit.Uerba autem edic
Abbreviated transcription (Latin):
quieił ꝯtinentur minus mnusu frcqñtatur
huius modi n ꝑsors extra cedinem iusdi¬
citur exsenarus ꝯsultis ⁊ principalib ꝯsti¬
tutõnib ¶ Ixc autem capitit adiuuã¬
ꝯteritus ab est ⁊ ħ exffectu euis intellis¬
itro s nõ susficit quolib tecrore qud ad¬
ductrim timuisse. s hinꝰrei disquisid uidi
cã sine dolo malo abfuissent. dolũ malũ

Expanded text:
ei continentur, minus in usu frequentatur: huiusmodi enim personis extra ordinem ius dicitur ex senatus consultis et principalibus constitutionibus.Hoc autem capite adiuuanconterritus abest: et hoc ex affectu eius intellegitur. sed non sufficit quolibet terrore abductum timuisse, sed huius rei disquisitio iudcausa sine dolo malo afuissent. dolum malum
Abbreviated transcription (Latin):
urau mag̾ creditor ꝯ seciuatutͭ s u sidepatu¬
lo ꝯuẽtus dominus ⁊dampnatus ẽ oeteb¬
it dẽsequ̾ati actõnt depeculo deoucicepit
etum dominus ut pater uidicat tenerinam
et si quid sermnõie not dampnatus p̃sti¬

Expanded text:
urium magis creditor consequatur. sed si de peculio conventus dominus condemnatus est, debebit de sequenti actione de peculio deduci: coepit enim dominus vel pater iudicati teneri: nam et si quid servi nomine non condemnatus praesti
Abbreviated transcription (Latin):
teccio ue gradu sbstitutus sit seruus. etde¬
lidantib primis hedib ꝯeo contrastum
sit mor repudiantib eis ip̃e ub̾ ħes eͤlis ex¬
titerit posse dici deꝑetulio cum ⁊uetm
et deinrem uerso ¶parui aũt refert qui
serius simas cubi an mulies fiunt mim
inpuberes oonas deptonio obligari ait ñ
enim cum ip̃is inpub̾ib ꝯtrahitur ut
tutoris actoritatem spectes ¶ Idõadicit ꝓ¬
upillum non posse serut peculium ꝯsti¬
tuere nec tutoris actoritate ¶Infuiosi
quo curatores ditimus damoam depetu¬
lio actõnem namet huuis seruus petuli¬
abeat s sinonfu̾it ꝓhibitum ne ut ħat
lio actõ et eutrius inscruo causam fice fi¬
rem petuhiarem agensnon obligabitur

Expanded text:
eruus et deliberantibus primis heredibus cum eo contractum sit, mox repudiantibus eis ipse liber heresque exstiterit, posse dici de peculio eum conueniri et de in rem uerso. Parui autem refert, seruus quis masculi an mulieris fuerit: nam impuenim cum ipsis impuberibus contrahitur, ut tutoris auctoritatem spectes. idem adicit pupillum non posse servo peculium constituere nec tutoris auctoritate. In furiosi quoque curatorem dicimus dandam de peculio actionem: nam et huius servus peculiabeat, sed si non fuerit prohibitum, ne habeat. lio actio. et est uerius in seruo causam firem peculiarem agens, non obligabitur
Abbreviated transcription (Latin):
dñs possit amumaduertandum est
lib̾art uoluit dominꝰ ut ñ sinuda
uolumptate remisserit ꝙ dñs debii¬
erit desinat sgͥuus sebutorem et̃ ¶siue¬
etꝙ sub ripuit seruus domino fiet patu
luꝙ nonẽ uerum s sepefit ut ignoran¬
te domino incipiat minuiẜi seriu
peculiim ueluti ⁊ dampriũdomi no
dat seruus aut furrum faciat ¶Sic
p̃ẽ ferent seruo meo furtũ noa fe mͣ¬
ceris id depecusio deducendum ẽ ꝙ mi

Expanded text:
dominus possit, animadvertendum est liberare voluit dominus, ut, etiamsi nuda voluntate remiserit dominus quod debuerit, desinat servus debitor esse: si veet quod subripuit seruus domino, fiet peculii, quod non est uerum. Sed saepe fit, ut ignorante domino incipiat minui serui peculium, ueluti cum damnum domino dat seruus aut furtum facit. Si opem ferente seruo meo furtum mihi feceris, id ex peculio deducendum est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
mina cebitto. iis ⁊ siquid aurti actõt
seruo debetur uł alia actõne inpetistiũ
ꝯputabitr s ẜ cditas quo et legatum
ut labeo arqͥ s et id ꝙ dominus sibiee¬
b impitulum habebit siforte indom¬
iniratõnem habobit inpendit et d̃ñi
cuis ecbitor manere uoluit auit sideb¬
ntorer eius domiuꝰ ⁊ueni quare si for¬
te trseri ecaptẽe cuictonis noĩtduplũ
comimisegit impetulurm seruierttou

Expanded text:
. Sed et si quid furti actione seruo deberetur uel alia actione, in peculium computabitur: hereditas quoque et legatum, ut Labeo ait. Sed et id quod dominus sibi debet in peculium habebit, si forte in domini rationem impe‹n›dit et dominus ei debitor manere uoluit aut si debitorem eius dominus conuenit. quare si forte ex serui emptione euictionis nomine duplum domi
Abbreviated transcription (Latin):
uiłꝰ s̃ cribit exteprõnem sẽmtus. ⁊ ma¬
cedoniam nulliobstare nisiquis sciret
zaut stire potuiss filium famł eẽ eum¬
⁊̃ cui credebat
mutua pecimua dacta fu̾at parer famili¬
as fc̃ ꝑignoranciã frĩ nouatõne ftã cam
pecuniam exꝑmissit sipetatur exea stip
tus cxpnere eoꝵ qͥ alirue potestati subei¬
tisunt qui insondum tribuunt actõnẽ
¶ Est auter triplex ħ edtm̃ autemenũ de
petulio aut deuremuerso aut ꝙ uissu
hĩt ormiractõ ¶uerba autemedc̃ tali¬

Expanded text:
Macedoniani nulli obstare, nisi qui sciret aut scire potuisset filium familias escui credebat.mutua pecunia data fuerat, pater familias factus per ignorantiam facti novatione facta eam pecuniam expromisit, si petus exponere eorum qui alienae potestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem,. Est autem triplex hoc edictum: aut enim de peculio aut de in rem uerso aut quod iussu hinc oritur actio. Uerba autem edicti tali
Abbreviated transcription (Latin):
uuseratum seruum dominis curauent
sũptirum nõie debittorem suum eum do¬
nimo puto effectums quami ꝙͣ siegrim
dicum turasset remsia potius egiss
¶Itc̃de dicerur depisuo siquid dominus s¬
ui nõit obuigaruscstant p̃stitit obliga¬
tus it a siquid ta creditum est uissu dofmu¬
ni namlxo deducendumest uuł stribit

Expanded text:
vulneratum servum dominus curaverit, sumptuum nomine debitorem eum domino puto effectum, quamquam, si aegrum eum curasset, rem suam potius egisset. Item deducetur de peculio, si quid dominus servi nomine obligatus est aut praestitit obligatus: ita si quid ei creditum est iussu domini: nam
Abbreviated transcription (Latin):
Dauss Sifilius fi ab semꝓte patreq̃ex
mandato eins pecimiam acceꝑit eitauent
⁊ ad patrem sitiers enissit ut eam petimi¬
demt E ilins fasimid acceꝑit mutuã
pecinuam ut eam ꝓsorere sua indotem
daret patet eins it in rõuerso actõe tene¬
bitur ipĩcium mortua iumatrimoni¬
uissorem accipere non posse uił scrbit ꝙ

Expanded text:
us familias absente patre, quasi ex mandato eius pecuniam acceperit, cavisset et ad patrem litteras emisit, ut eam pecunifamilias si in id acceperit mutuam pecuniam, ut eam pro sorore sua in dotem daret, pater eius de in rem verso actione tenebitur: ipsi enim mortua in matrimoniiussorem accipere non posse Iulianus scribit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ riscit ꝙ ampła legata ab uxore ti reli
quimnpotestate pr̃is erat post mortem
patris fundumꝑutiure cumparri tradi¬
ditut post moriturestitnaptir filio qu¬
itandonatõ tibi uidetur uidemrutirh¬

Expanded text:
 quod ampla legata ab uxore ei relicqui in potestate patris erat, post mortem patris fundum peruenire, eum patri tradidit, uti post mortem restituatur filio. Quaero, an donatio tibi videatur, ut nih
Abbreviated transcription (Latin):
doruicru iuxor incm ĩsula cdifficiũ¬
it eiisula siit dubio matiticst. s cii
gnsam mulicrem scniaturam plgu
ainsimaritus uindicet insid amrtea¬
donem inpense mulicrem facturam.¬
Siduo mancipia fiunt singula qu̾¬

Expanded text:
ulam aedificauerit, ea insula sine dubio mariti est, sed eam impensam mulierem seruaturam placet: nam si maritus uindicet insulam, retentionem impensae mulierem facturam.Si duo mancipia fuerint singula qu
Abbreviated transcription (Latin):
donatur cicindatur ħ enimbont fida
em auenim possideit ẜdem quent sicx
re mariti ea antillaꝯ paratafĩat an
adũsus agẽtem muslieremdedote mi¬
ritus p̃cumpossit ꝑ excopitemꝑͣtu

Expanded text:
atur: hoc enim bonae fidei em alienum possidere.Idem quaerit, si ex re mariti ea ancilla comparata fuerit, an aduersus agentem mulier‹em› de dote maritus pretium possit per exceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝥaloł Sinsserius quiuxteis morti
cĩdoratus ẽ prius quamust dececrut
sppusatus c̃ impendenti puto ec̃ cãm
obligatõis donet ur autͥ moriatur
aut᷑ suspitione mortis pp ꝙͣ domaũ¬

Expanded text:
 is seruus, qui uxori mortis causa donatus est, prius quam uir decederet stipulatus est, in pendenti puto esse causam obligationis, donec uir aut moriatur aut suspicione mortis, propter quam donau
Abbreviated transcription (Latin):
indotemn nupsit an tandam repet̃e pos¬
sit. quesitume dixi cumobturpem cansam
dantis ⁊ actipientis pituma nim̾ictur. cess¬
ouenis reorrecte defendinon taniturpt̃
causam imposito ꝙͣ nullam fuisse. cum pe¬
cunia q̃ Pitur indorem ꝯuerti nequiret.
nontnim stupris matͥtmoni grãdata
ce dr᷑. Nouata priuigno. mrus soterope¬
cumamdotis nomine dedit. neq nupsit.
cessart ꝯdiͨtõ prima facie uidetur qm̃i iure
gentiũ incestum ꝯmittiturat quĩ uł ma¬
gisinea spẽ nullacaussa dotis dande fuit:

Expanded text:
neque nupsit: an eandem repetere possit, quaesitum est. dixi, cum ob turpem causam dantis et accipientis pecunia numeretur, cessonem: sed recte defendi non turpem causam in proposito quam nullam fuisse, cum pecunia quae daretur in dotem converti nequiret: non enim stupri, sed matrimonii gratia datam esse. Nouerca priuigno, nurus socero pecuniam dotis nomine dedit neque nupsit. cessare condictio prima facie uidetur, quoniam iure gentium incestum committitur: atquin uel magis in ea specie nulla causa dotis dandae fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
uastoꝵ carułoꝵ uecturasuł aibiul su
uł sartinarum suarunt genera lis mer¬
cium recte imputabit: ¶ Socumium¬
uersa insocierate cumferce oebere neri¬
tͥait si om̃n bonoꝵ socius sit ⁊ deo siue
sine ip̃i siue sun orpori nocarisio

Expanded text:
um carrulorum uecturas uel sui uel sarcinarum suarum gratia uel mercium recte imputabit. Socium uniuersa in societatem conferre debere Neratius ait, si omnium bonorum socius sit: et ideo siue siue ipsius siue filii corpori nocitum
Abbreviated transcription (Latin):
¶erito antem ad ielum est it adem̃
fuitiactõem de̾ ⁊ siper fallaciam ⁊ dolom¬
alo amonit quenim sine dolo maloft¬
cit furtinontenetur ⁊ satie plcrumq
cresendum est eum qui partis dñs est
uenał ec̃clur exhis petit ab altert ute¬
unifudum ement ita utea parsq̃
suo fundo nnicta eet̃ sibiceseretur. mox
ip̃e enim fundũ. ignorante uitha eni¬
uicius habeat iuł scribit inpucitã
ut fandum uuitu ticiluucinus emeret:
etinetum coĩtant. adu̾susme quiemi:
nuamactõemuitino ⁊perere. siuero:
gereretur. societatis iuditõ tenebor nt
t̾ dedutta parte quã mandau̾amreliq̃l
partes p̃stẽ Iuenit autemult iudici¬
um prosonobona fides utrimergot¬
antimdolum: an ⁊̃ culpam p̃stare so¬

Expanded text:
adiectum est ita demum furti actionem esse, si per fallaciam et dolo malo amouit, quia, cum sine dolo malo fecit, furti non tenetur: et sane plerumque credendum est eum, qui partis dominus euenalis esset, alter ex his petit ab altero, ut eum fundum emeret, ita ut ea pars, quae suo fundo iuncta esset, sibi cederetur: mox ipse eum fundum ignorante uicino emuicinus habeat.Iulianus scripsit implicitam ut fundum Lucii Titii uicinus emeret et mecum communicaret, aduersus me qui emi nullam actionem uicino competere: si uero gereretur, societatis iudicio tenebor, ut tibi deducta part‹e› quam mandaueram reliquas partes praestem.Uenit autem in hoc iudicium pro socio bona fides.Utrum ergo tantum dolum an etiam culpam praestare so
Abbreviated transcription (Latin):
dem Qeiccũs noĩt cum sotio furtiagi
potest siꝑfalatiã doloue malo amouit
uł remconinunem celandi amirmo
ꝯuec altera acbõ alteram tonet idem dem
q mom̃ib bont fidei iudiciis dicendũ
est p Paulus

Expanded text:
munis nomine cum socio furti agi potest, si per fallaciam doloue malo amouit uel rem communem celandi animo cctus est, nec altera actio alteram tollet. idemque in ominibus bonae fidei iudiciis dicendum est. 46 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
cendumant agrum palicitatori datnͦ
incc̃e quirendis faictib ninirum ibi
⁊̃cusꝑa p̾standa est p̃cium enim opere
artis est uelam̃tum ꝙ si reicoĩ sotuis
notuit. magis admittit culpam quo¬
q ueture Sampna que inprudentib
actidunt. hec est dampna fatala socu
noncogentur p̾stare. ideoq si ꝑtus ex¬
timatum datmsit. ⁊ id iatrocrnio
aut incendio ꝑierit. cẽe damꝑnirm
est ainicha doio aut culpa attiserit
cius qiuicxtimatum petns accipre set sias
uriꝰ si soitptum sit ꝓprium eius stei¬
icitumest qui custodiam ptare deb¬
uitq qtimatum accipit hꝰ uerasunt ⁊
mnan¶quidam sagaram negocianen
noatelut aitr cxiis admces ⁊ paranda
ꝑfcctus inatrones intidit suamq pecue¬
rridiam agnoscert dełeie. tampaiume
qͣ ltrim cctrarumn quas sccum nonti¬

Expanded text:
scendum aut agrum politori damus in commune quaerendis fructibus, nimirum ibi etiam culpa praestanda est: pretium enim operae artis est uelamentum. quod si rei communi socius nocuit, magis admittit culpam quoque uenire.Damna quae imprudentibus accidunt, hoc est damna fatalia, socii non cogentur praestare: ideoque si pecus aestimatum datum sit et id latrocinio aut incendio perierit, commune damnum est, si nihil dolo aut culpa acciderit eius, qui aestimatum pecus acceperitum eius detrimentum est, quia custodiam praestare debuit, qui aestimatum accepit. haec uera sunt, et imata.Quidam sagariam negotiationem coierunt: alter ex his ad merces comparandas profectus in latrones incidit suamque pecuimidiam adgnoscere debere tam pecuniae quam rerum ceterarum, quas secum non
Abbreviated transcription (Latin):
pendente exca sotretate ꝙ sabinus in
omnib bone fidei iudicis extimauit
siue gn̾alia sunt ueluri prosocione¬
gocioꝵ gestorum tutele siuespecraba
nesuti mandati⁊ modati depositi¬
Srtccum socictas michi sit ⁊ resexsoci¬
ctate oces sunt inpensam ieas fecero
quosue fructus ex his reb ceperis uł
prot socio uł cc̃ĩdiuidumo mne ꝯsetu¬
turum ⁊ alceam attõem alteram tol¬
est tameneaque ꝑdefunctum incoat¬
ta sunt ꝑ ħedem explicari debent inq
sit ꝓsorio nonaget sitm̃dam inpenasit
quantum ciis interaut¬

Expanded text:
pendente ex ea societate. quod Sabinus in omnibus bonae fidei iudiciis existimauit, siue generalia sunt ueluti pro socio, negotiorum gestorum, tutelae siue specialia ueluti mandati, commodati, depositi.Si tecum societas mihi sit et res ex societate communes, quam impensam in eas fecero quosue fructus ex his rebus ceperis, uel pro socio uel communi diuidundo me consecuturum et altera actione alteram tolest, tamen ea, quae per defunctum inchoata sunt per heredem explicari debent: in sit, pro socio non aget, si tantundem in poenam sit, quantum eius interfu
Abbreviated transcription (Latin):
ctorem ⁊ ullitumasianum placutrai
ut locis emptis petumauictoris monu¬
menta fierent opera ⁊ꝑicia asiam quib
distractis pecimam ictor cumcerta ꝙ¬
titate reciperet suꝑfluum asimus accix¬
atem ꝯ tulir erit ꝓ sotio actõ¬
ꝯsorcuminitum fu̾it ⁊ stipendia ceceraii
saiana racc̃e redigi iuditõ societatis ꝙ̃m
filius emancipatus ħnoncogatur cum¬
firre fratrunqiuidimpotestate mancn
pͥmis uiditus ⁊ stringert quis poteat
ui cognatum ulteriorem proximori
insulc restituent. quamuis ant scerem
opus refectaierit rcipete potast erige¬
doqrs priuilegio utetur aut dertieꝑ
priamtamnaccepit habebit potese tamet¬

Expanded text:
ctorem et Bellicum Asianum placuerat, ut locis emptis pecunia Uictoris monumenta fierent opera et peritia Asiani, quibus distractis pecuniam Uictor cum certa quantitate reciperet, superfluum Asianus acciatem contulit: erit pro socio actio.consortium initum fuerit, et stipendia ceteraque salaria in commune redigi iudicio societatis, quamuis filius emancipatus haec non cogatur conferre fratri, inquit, in potestate manenti, premis iudiciis constringere quis poterit uel cognatum ulteriorem proximioribus insulae restituerit, quamuis aut sortem opus refectum erit, recipere potest exigendoque priuilegio utetur aut deinceps propriam rem habebit, potest tame
Abbreviated transcription (Latin):
frõgi nõ poss ansana sit ⁊ait pomp̃eẽ
sanam pleras que deuique crrruscariaᷤ
iratales et̃ ut nonpossint transiungi¬
demart sirata sit eo ingenio aut corp¬
ore utaltͣm iugũ ñ patiatur sanam ũcẽ¬

Expanded text:
ngi non possit, an sana sit. et ait Pomponius sanam esse: plerasque denique carrucharias tales esse, ut non possi‹n›t transiungi.Idem ait, si nata sit eo ingenio aut corpore, ut alterum iugum non patiatur, sanam
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ uauisgo tepfiat itahaduisse
uelit utciuuꝙẜ notere dampñ nedau
possit ssiadilsus eafcm̃ent ⁊ homolib
exeare perierit solididutẽti. sinocit¬
unihonuinilibero cẽdicetur quantibo¬
nũcreruum iudicimidbitur ⁊ dãp¬

Expanded text:
 uulgo iter fiet, ita habuisse uelit, ut cuiquam nocere damnumue dare possit. si aduersus ea factum erit et homo liber ex ea re perierit, solidi ducenti, si nocitum homini libero esse dicetur, quanti bonum aequum iudici uidebitur, cond
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ emptor reddibet mancipim¬
¶Siquid ita ueniserit ut insiplacuerit
int̾ p̃finitũ tempus reodibentur en
uencio rata habetur si aurem derem¬
scxaginta dies utiles acõmodatur e¬
iꝑtori ad redibendum ult̾ ñsiuero
nõ ꝯuencrit utimppetuoũ reddibr̃
siat putt hanc ꝯuencionẽ ualcichũ
sitempus sexaginta dicrum p̃funt¬
um reddibitõi p̃t̃iit causa cognita
iudicium dabimus. incaust aurtẽ co¬
gnitc̃e ħuersabitiussi autem mora
fuit ꝑuenditoremaut non fuit p̃se¬
ns cuindderetur aut alica iustacausa
int̃cessit cut urtͣerdiem reodibiitum
mantipium est cꝓ ei magis displitue¬
rat ¶uhis autem actõib eadamer¬
unt obseruanda quede partu fructib
accessicnib ꝙ ⁊ q̃ demortut reddibẽ¬
do dcã sunt qd̾ emprõꝵi accedit par¬
tem cẽuenditõis prudentib insrm
um ut ꝓmitcat p̃cipitur ita trat
cedat asurei homo cadam ip̃ditere¬

Expanded text:
r redhibet mancipium.Si quid ita uenierit, ut, nisi placuerit, intra praefinitum tempus redhibeatur, ea conuentio rata habetur: si autem de temsexaginta dies utiles accommodatur emptori ad redhibendum, ultra non. si uero conuenerit, ut in perpetuum redhibitio fiat, puto hanc conuentionem ualere.Item si tempus sexaginta dierum praefinitum redhibitioni praeteriit, causa cognita iudicium dabitur: in causae autem cognitione hoc uersabitur, si aut mora fuit per uenditorem, aut non fuit praesens cui redderetur, aut aliqua iusta causa intercessit, cur intra diem redhibitum mancipium non est, quod ei magis displicuerat.In his autem actionibus eadem erunt obseruanda, quae de partu fructibus accessionibus quaeque de mortuo redhibendo dicta sunt.Quod emptioni accedit, partem esse uenditionis pruum ut promittat praecipitur: ita et cum accedat alii rei homo, eadem et praedicere
Abbreviated transcription (Latin):
tum est i eam̃cipia q̃ rudiasunt sum¬
plitioracẽ ⁊ admiustrua acciora ⁊doci¬
liora ⁊ adom̃e ministeriumꝰ abilãtͥta
uero mancipra meterana difficileẽ
le decinri ad nouicioꝵ emptõrem id cͥco
int̃posant᷑ iret̾atores ⁊ pronouitus uẽ¬
dt ꝙ ne fiat ħ edcõ edilti denumtiant ⁊

Expanded text:
cipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad omne ministerium habilia: trita uero mancipia et ueterana difficile esle decurri ad nouiciorum emptionem, idcirco interpolant ueteratores et pro nouiciis uendunt. quod ne fiat, hoc edicto aediles denuntian