comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sponsio est: carmen esse lyricum. &
in huiuscemodi oꝑe non quęri ordi¬
nem hystoriȩ sed factoꝵ carmina sin¬
guloꝵ. In historia uero illud dicen¬
dũ ẽ: ea quȩ de una re diuersis dicta
sunt temporib ñ debere oratione
diuidi. sed unius loci narratione
concludi. Uerbi grã: ut quȩ de ȩ¬
gypto dicta sunt. alio atq alio tem¬
pore. uno lectionis ordine cognos¬
cantur. Cum hȩc dixerimus: many
nichilominus quȩstio. cur in hoc
eodem loco primũ factus sit sermo
dñi ad pharaonẽ anno undecimo.
et post ea uicesimo septimo. ⁊ de incep
anno decimo: cũ utiq iuxta ordinẽ
primũ decimꝰ. scdo undecimꝰ. t̾cio ui¬
cesimus septimus annus. singulis ꝓphe¬
tiis debuerunt p̾notari. Ad qđ. il¬
lud po̾sumus respondere. O ꝓfundũ
diuitiarũ sapientiȩ & scientiȩ dĩ:¬
quã inscruptabilia iudicia eius. n
inuestigabiles uiȩ eius. Et in alio
loco. Abyssũ ⁊ sapientiam qͥs in ues¬

Expanded text:
sponsio est, carmen esse lyricum, et sponsio est, carmen esse lyricum, et in hujuscemodi opere non quaeri ordinem historiae, sed factorum carmina singulorum. In historia vero illud dicendum est, ea quae de una re diversis sunt dicta temporibus non debere oratione dividi, sed unius loci narratione concludi. Verbi gratia: ut quae de Aegypto dicta sunt alio atque alio tempore, uno lectionis ordine cognoscantur. Cum haec dixerimus, manet nihilominus quaestio, cur in hoc eodem loco primum factus sit sermo Domini ad Pharaonem anno undecimo: et postea vicesimo septimo: et deinceps anno decimo, cum utique juxta ordinem primum decimus, secundo undecimus, tertio vicesimus septimus annus, singulis prophetiis debuerint praenotari. Ad quod illud possumus respondere: « O profundum divitiarum sapientiquam inscrutabilia judicio ejus et investigabiles viae ejus . Et in alio loco: Abyssum et sapientiam quis inves
Abbreviated transcription (Latin):
brachia regis babylonis: et brachia pha¬
raonis cadent. Et scient quia ego dñs:
cũ dedero gladiũ meũ in manũ regis
babylonis. et extenderit eum suꝑ t̾rã
ȩgypti. Et disꝑgam ȩgyptũ in natio¬
nes .&. uentilabo eos in terras: &. scieđ
quia ego dñs.
euertitur adordinem ꝓphetiȩ. Post
uicesimũ enĩ ⁊ septimũ annũ: nunc
ponit undecimũ. Quȩ quȩ̨stio etiam
in suꝑiorib continetur. Cum enĩ ser¬
mo dñi contra tyrum factus sit. in
anno undecimo qui prius positus ẽ:
in consequentibus loquitur adpha¬
rao anno decimo. Rursũq ponit ui¬
cesimũ septimũ ut diximus. &. nunc
undecimũ : ut cȩtera pret̾mittã quȩ
in psalmoꝵ ordine continentur. quo¬
mutau̾ faciẽ suã dauid corã ab imelech.
& dedoech idumeo. &. quando inuen¬
tus est inspelunca. & quinquagesimꝰ
pęnitentiȩ in cuiꝰ titulo de monstra¬
tur. qđ introierit ad bethsabeȩ uxo
in quo fugere notatur a facie filii
sui ab salon. Sed in psalmis facilis re¬

Expanded text:
brachia regis Babylonis, et brachia Pharaonis cadent. Et scient quia ego Dominus, cum dedero gladium meum in manu regis Babylonis, et extenderit eum super terram Aegypti. Et dispergam Aegyptum in nationes, et ventilabo eos in terras. Et scient quia ego Dominus. » Revertitur ad ordinem prophetiae. Post vicesimum enim et septimum annum, nunc ponit undecimum, quae quaestio etiam in superioribus continetur. Cum enim sermo Domini contra Tyrum factus sit in anno undecimo, qui prius positus est, in consequentibus loquitur ad Pharaonem anno decimo. Rursumque ponit vicesimum septimum, ut diximus, et nunc undecimum. Ut caetera praetermittam quae in psalmorum ordine continentur, qumutavit faciem suam David coram Abimelech et de Doech Idumaeo: et quando inventus est in spelunca: et quinquagesimus poenitentiae, in cujus titulo demonstratur quod introiverit ad Bersabeae uxorein quo fugere notatur a facie filii sui Absalon. Sed in psalmis facilis re
Abbreviated transcription (Latin):
oculis iudicauero: tc̃ uiolabt̃ archanũ
meũ. qđ significat sc̃a sc̃oꝵ. Porro hex¬
uisitationẽ transtuler̃t. ut inscĩs dei
fuisse p̃sentiã de monstrarent. & irrũ¬
perent in ea impii & pestilentes t̾rȩ.
quȩ exceptis sacerdotib soloq pontifice
nullus alius audebat intrare. Qđ sci¬
mꝰ & ababẏloniis &. arege antiocho
consuleq pompeio.&. ad extremum
factii eẽ sub uespasiano & tyto: qͣndo
templũ captũ atq sub uersũ ẽ. &. oũ
ꝑpetrata. quȩ sequens ꝓpħae sermo
complectitur.
D nra quoq mala oꝑa. auertit ds̃ fa¬
ciem suã. Et quia auersa ẽ facies. ido
di uiolatur archanũ: ut ꝓ sacerdotibus
&. scĩs di. pestilentes ingrediantur &.
uniuersa contaminent: ut qͥ locꝰ de
buit ẽeᷤᷤ sc̃itatis fiat locus immunditię.
iuxta illud ȩuangłicũ. Domꝰ patris
mei. domus orationis uocabitur: uos
aut̃ fecistis eã speluncã latronũ.

Expanded text:
oculis judicavero: tunc violabunt arcanum oculis judicavero: tunc violabunt arcanum meum, quod significat Sancta sanctorum, pro isitationem transtulerunt ut in sanctis Dei fuisse praesentiam demonstrarent et irrumpent in ea impii et pestilentes terrae: quae exceptis sacerdotibus soloque pontifice nullus alius audebat intrare. Quod scimus et a Babyloniis, et a rege Antiocho Cneoque Pompeio, et ad extremum factum esse subtemplum captum atque subversum est, et omnia perpetrata quae sequens prophetae sermo complectitur. Ad nostra quoque mala opera avertit Deus faciem suam. Et quia aversa est facies, ideo Dei violatur arcanum, ut pro sacerdotibus et sanctis Dei pestilentes ingrediantur, et universa contaminent, ut qui locus esse debuit sanctitatis, fiat locus immunditiae, juxta illud evangelicum: « Domus Patris mei, domus orationis vocabitur, vos autem fecistis illam sp
Abbreviated transcription (Latin):
moniliũ quȩ dederam eis imagines sibi
abhominationũ suarũ simulachroꝵq
fecerunt: ꝓpt̾ea dedi eis illa in im¬
munditiam & instercora. I quib
Symmachus int̃pretatꝰ ẽ nausiam: uo¬
lens idoloꝵ sordes ex pͥmere. Et tradã
inquit ea in manꝰ hostiũ. ut diripiatł
om̃ia. et ñ tã contaminẽ quã c̃tamina¬
ta ẽẽᷤ demonstrẽ. quȩ priꝰ uidebantur¬
esse scĩssima. Nos quoq tradim᷑ in manꝰ
inimicoꝵ et alienoꝵ ado: quando facimꝰ
ornam̃ta nr̃a simulachra dȩ monũ. &. oĩs
gła nr̃a possidetur ab impiis siue pestilen¬
tib t̾rȩ. ut nos suȩ subiciant potestati.
t auertã faciem meã ab eis: et uiolabt̃
archanũ meũ.&. in troibt̃ in illud emis¬
uł ut syminachus &. theodotio. irrum¬
pentes et pestilentes. Et c̃ taminabt̃ illud.
Uor inquit ꝓpt̾ suꝑiores causas ab¬
hominationum popłi. auertero faciẽ
meã ab eis. &. nequaq eos dignos meis

Expanded text:
monilium quae dederam eis, imagines sibi monilium quae dederam eis, imagines sibi abominationum suarum simulacrorumque fecerunt, propterea dedi eis illa in immunditiam et in stercora. Pro quibus Symmachus interpretatus est, nauseam, volens idolorum sordes exprimere. Et tradam, inquit, ea in manus hostium, ut diripiant omnia, et non tam contaminem, quam contaminata esse demonstrem, quae primanus inimicorum et alienorum a Deo, quando facimus ornamenta nostra simulacra daemonum, et omnis gloria nostra possidetur ab impiis, sive pestilentibus terrae, ut nos suae subjiciant potestati. « Et avertam faciem meam ab eis, et violabunt arcanum meum, et introibunt in illud emisvel ut Symmachus et Theodotio, irrumpentes, et pestilens et contaminabunt illud. Cum, inquit, propter superiores causas abominationum populi avertero faciem meam ab eis, et nequaquam eos dignos meis
Abbreviated transcription (Latin):
et argento fecerunt idola: & mea
munera in demonũ simulachra uer¬
ter̃t. Porro qđ dixere septuaginta. elec¬
ta mundi in suꝑbia posuert̃. ad au¬
rum argentũq referendũ ẽ: quib
in mundo nichil putatur p̃ciosius. Ii¬
ludq qđ sequitur. offendicula eorum
sciamus de theodotione additum.
quȩ electa st̃ mundi. &. quȩ nob̾ in or¬
namentũ data sunt. heretici posuert̃
in fomentũ. &. materiam suꝑbiȩ. &.
imagines diuersoꝵ dogmatũ & ab ho¬
minationũ atq offendiculoꝵ suoꝵ fe¬
cerunt ex eis: ut ꝑ quȩ poterant cole¬
re & ad orare dm: ex his dm̃ offende
Ropter hoc dedi eis alud rint.¬
in immunditiã. & dabo illud in manꝰ¬
alienoꝵ addiripiendũ. &. impiis
terrȩ in p̃cdam. &. c̃taminabt̃ illud.
Ropt̃ hoc dedi ea illis Lxx.
inimmunditiã &. tradã ea in mariꝰ
alienoꝵ ut diripiant ea: et pestilentib
terrȩ inp̃dã. &. polluent ea.
uia ex auro et argento et ornamentis

Expanded text:
et argento fecerunt idola, et mea et argento fecerunt idola, et mea munera in daemonum simulacra verterunt. Porro quod dixere LXX, Electa mundi in superbiam posuerunt, ad aurum argentumque referendum est: quibus in mundo nihil putatur esse pretiosius. Illudque quod sequitur: Offendicula eorum, sciamus de Theodotione additum. quae electa sunt mundi, et quae nobis in ornamentum data sunt, haeretici posuerunt in fomentum et materiam superbiae, et imagines diversorum dogmatum et abominationum atque offendiculorum suorum fecerunt ex eis: ut per quae poterant colere, et adorare Deum, ex his Deum offenderint. Propter hoc dedi eis illud in immunditiam: et dabo illud in manalienorum ad diripiendum: et impiis terrae in praedam, et contaminabunt illud. LXX: Propter hoc dedi ea illis in immunditiam: et tradam ea in manus alienorum, ut diripiant ea, et pestilentibus terrae in praedam, et polluent ea. Quia ex auro et argento, et ornamentis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ amicos de iniquo mamona. qui
recipiant nos in eterna tab̾nacula.
Uia scandalum iniquitatis eoꝵ factũ ẽ.
deo inquit possidentiũ aurũ &. argen¬
tũ. nec anima saturabitur. nec imple¬
bitur: quia hoc ipsum aurũ & argen¬
tũ scandalũ scelerũ eoꝵ factũ ẽ. Sig¬
nificat autẽ idola: quȩ auro argen¬
toq fabricata. suos condempnant
artifices. S quo hex transtulert̃. quia
cruciatus iniquitatũ eoꝵ fuit : ut
in suo iniqui errore crucient᷑. &. se
intelligant male di munera in blas¬
phemiam conuertisse.
Tornam̃tũ monilium suoꝵ in suꝑbiã
posuere: et imagines ab hominatio¬
nũ suarũ et simulachroꝵ fecert ex eo.
Lecta mundi insuꝑbia Lxx.
posuert̃: et imagines ab hominati¬
onũ suarũ offendicula sua posuert̃.
ornamentũ possidentiũ atq diuitias.
illi uerterunt in suꝑbiã: ut de quib
poterant ꝑ elemosinas &: bona oꝑa
suã animam liberare. ex illis haberent
materiem arrogantiȩ. Deniq ex auro

Expanded text:
de iniquo mammona , qui nos recipiant in aeterna tabernacula. « Quia scandalum iniquitatis eorum factum est. » Ideo, inquit, possidentium aurum et argentum, nec anima saturabitur, nec venter implebitur, quia hoc ipsum aurum et argentum scandalum scelerum eorum factum est. Significat autem idola quae auro argentoque fabricata suos contemnunt artifices. Pro quo LXX transtulerunt, « Quia cruciatus iniquitatum eorum fuit, » ut in suo iniqui errore crucientur, et se intelligant male Dei munera in blasphemiam convertisse. « Et ornamentum monilium suorum in superbiam posuerunt. Et imagines abominationum suarum et simulacrorum fecerunt ex eo. LXX: Electa mundi in superbiam posuerunt, et imagines abominationum suarum, et offendicula sua posuerunt ornamentum possidentium atque divitias, illi verterunt in superbiam, ut de quibus poterant per eleemosynas et bona opera suam animam liberare, ex illis haberent materiam arrogantiae. Denique ex auro
Abbreviated transcription (Latin):
rore cooꝑtos: sc̃a scriptura cõmemorat.
Possumꝰ aut̃ quãꝗ hoc prima fronte ui¬
deatur ẽeᷤᷤ blasphemũ: regen lugen¬
tem nr̃a uicia atq peccata xp̃m dice¬
re qui loquit᷑ in psalmis. Quȩ utilitas
in sanguine meo. dũ descendo incorrup¬
tionem: Et apꝓpinquans iherłm: fle¬

Expanded text:
rore confectos, sancta Scriptura commemorat. rore confectos, sancta Scriptura commemorat. Possumus autem, quamquam hoc prima fronte videatur esse blasphemum, regem lugentem nostra vitia atque peccata, Christum dicere, qui loquitur in Psalmis: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem ? Et appropinquans Jer
Abbreviated transcription (Latin):
lis .&. apppinquantis babylonii fre¬
mitũ turbamq describens.
t quęrent uisionẽ de ꝓpħa : &. lex
ꝑibit a sacerdote. & consiliũ a seniorib
Ropriȩ singula queq gerunt᷑ a sin¬
gulis. Uaticinium futuroꝵ. quęrit᷑
a ꝓpheta. Legis int̾pretatio. sacerdo¬
tis officium ẽ. Prudens consiliũ ȩtas
matura ꝑ quirit: iuxta illud quod
scriptũ ẽ. In consilio scõꝵ &. c̃gre
gatione. magna oꝑa dñi. Hȩc aut̃
non solum eo tẽpore quando baby¬
lonius contra iherłm ueniebat exer¬
citus. a ꝓpħis &. sacerdotib &. seni¬
orib quȩ rebant᷑: sed cotidie in ȩccłiᷤ
requirunt᷑. Quȩ si uisionẽ. legẽ. consi¬
liumq ꝑdiderint: frustra ꝓphetas &.
sacerdotes &. seniores habere se iactant.
ex lugebit.&. princeps induetur me
braico sermone exp̃ssimꝰ. Rex lugebit:
om̃ino tacuert̃. Luxisse aut̃ sedechiã.
& om̃s pͥncipes popłi iudȩoꝵ fuisse me¬

Expanded text:
lis, et appropinquantis Babylonii frelis, et appropinquantis Babylonii fremitum turbamque describens. Et quaerent visionem de Propheta: et lex peribit a Sacerdote, et consilium a senioProprie singula quaeruntur a singulis, vaticinium futurorum quaeritur a propheta. Legis interpretatio sacerdotis officium est, prudens consilium aetas matura perquiret, juxta illud quod scriptum est: « In congatione, magna opera Domini . Haec autem non solum eo tempore, quando Babylonius contra Jerusalem veniebat exercitus, a prophetis, sacerdotibus et senioribus quaerebantur; sed quotidie in Ecclesiis requiruntur. Quae si visionem, legem, consiliumque perdiderint, frustra prophetas et sacerdotes, et seniores habere se jactant. Rex lugebit, et princeps induetur moebraico sermone expressimus, rex lugebit, omnino tacuerunt. Luxisse autem Sedeciam, et omnes principes populi Judaeorum fuisse moe
Abbreviated transcription (Latin):
met : qͦm quȩrent pacem &. ñ inuenient
Quȩret aut̃ ille pacem & ñ inueniꝙ : qͥ
audiuit ab apłis. pax huic domui. &.
ñ seruauit eam. nec fecit in sua mente
requiescere. sed malis fugatã oꝑib non
potest in uenire. Ipsa est aut̃ pax. quȩ
exuperat omñe sensum: &. quã ad
patrẽ uictor ascendens saluator. apłis
dereliquit.
ONturbatio suꝑ conturbationẽ ue¬
niet: & auditus suꝑ auditum.Lxx.
ae suꝑ uȩ erit: &. nuntiꝰ suꝑ nuntiũ.
dño semꝑ iterũ dico gaudete.&. de¬
ipsis scriptũ ẽ. ibunt de uir tute in
uirtutem. ut presentia bona futuriᷤ
bonis cumulent: sic & his suꝑ quos
uenit angustia. &. qui quesiȩrunt
pacem &. non inuenert̃ eam. ueniet
conturbatio suꝑ conturbationẽ. si ue
uȩ suꝑ uȩ. iuxta qđ in apocalipsi
seriptũ ẽ. Uae unũ abiit. &. uȩ al¬
terum uenit. Et auditꝰ uenic. suꝑ
auditũ. &. nuntiꝰ suꝑ nuntiũ: iuxta
illud beati iob cũ adhuc unꝰ loqͤretur
uenit alius nuntiꝰ : mala augens ma¬

Expanded text:
modo quaerent pacem, et non invenient? Quaeret autem ille pacem, et non inveniet, qui audivit ab apostolis: Pax huic domui , et non servavit eam, nec fecit in sua mente requiescere, sed malis fugatam operibus non potest invenire. Ipsa est 78 autem pax quae exsuperat omnem sensum , et quam ad Patrem victor ascendens Salvator, apostolis dereliquit . Conturbatio super conturbationem veniet, et auditus super auditum. LXX: Vae super vae erit, et nuntius super nuntium. Gaudete, iterum dico gaudeteipsis scriptum est: « Ibunt de virtute in virtutem, » ut praesentia bona futuris bonis cumulent: sic et his, super quos venit angustia, et qui quaesierunt pacem, et non invenerunt eam: « Veniet conturbatio super conturbationem, » sive vae super vae, juxta quod in Apocalypsi scriptum est: « Vae unum abiit, Et auditus veniet super auditum, nuntiusque super nuntium; juxta illud beati Job: Cum adhuc unus loqueretur, venit alius nuntius , mala augens ma
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩterũ in scĩs: excedit modũ clem̃tiȩ.
Neq enĩ dignȩ sunt passiones huiꝰ tẽpo¬
ris. ad futurã głam quȩ reuelabit᷑ in
nobis. Stipendia enim peccati mors:
sua. Cȩterũ iustoꝵ uirtꝰ. fruitur
dñi largitate: de qua paulus loquit᷑.
Donũ di: uita ȩt̾na. Quodq addidit.
& scđm iudicia eoꝵ iudicabo eos il¬
lud ȩuangłicũ sonat. In quo iudicio
iudicaueritis: iudicabitur de uob̾.
alterũ. te ipsum condemnas: eadẽ
enĩ oꝑaris quȩ iudicas.
t scient quia ego domin us.
ste uersiculus frequent̃ in hoc ꝓpħa
ponitur. qđ supplicia atq crucia¬
tus sequatur scientia di: ut quem
ñ intelligebant ꝑ beneficia. ꝑ tor

Expanded text:
it modum clementiae. « Neque enim condignae sunt passiones temporis hujus ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Stipendia enim peccati mors, sua. Caeterum justorum virtus fruitur Domini largitate, de qua Paulus loquitur, « Donum Dei vita aeterna. » Quodque addidit: « Et secundum judicia eorum judicabo eos, » illud evangelicum sonat: « In quo judicio judicaveritis, judicabitur de vobis. alterum, teipsum condemnas; eadem enim operaris quae judicas. » « Et scient quia ego Dominus. » Iste versiculus frequenter in hoc propheta ponitur, quod supplicia atque cruciatus sequatur scientia Dei, ut quem non intelligebant per beneficia, per tor
Abbreviated transcription (Latin):
Iue iuxta lxx. dissoluentur. Qndo
uisio non fuerit in ꝓpħa. &. legis
scientia in sacerdote. &. consiliũ in se¬
nib. Rexq luxerit. &. pͥnceps fuerit
in merore siue in interitu: conseqͣnt̃
& popłi manꝰ conturbabunt᷑ suũ
ꝑdentes ordinẽ. siue dissoluent᷑. antiꝙͣ¬

Expanded text:
uaginta, « dissolventur. » Quando visio non fuerit in propheta, et legis scientia in sacerdote, et consilium in senibus, rexque luxerit, et princeps fuerit in moerore sive in interitu, consequenter et populi manus conturbabuntur suum perdentes ordinem, sive dissolventur, anti
Abbreviated transcription (Latin):
ambulauerit. & iudicia mea custo¬
dierit. ut faciat ueritatẽ : hic iustꝰ ẽ
omo aut̃ qui fuerit iustus. qui facit
iudiciũ et iusticiã. suꝑ mont̾e ñ come¬
derit. et oculos suos non leuauerit ad
cogitationes domꝰ isrł. & uxorẽ ꝓxi¬
mi sui non contaminauerit. &. ad
mulierẽ fluentẽ sanguine ñ accesse¬
rit.&. hominẽ ñ oppresserit. pignꝰ
debitori reddiderit. &. rapinã non
rapuerit. panẽ suũ esurienti dederit.
&. nudũ operuerit uestim̃to .&. pe¬

Expanded text:
ustodierit, ut faciat veritatem: hic justus est, Homo autem qui fuerit justus, qui facit judicium et justitiam; super montes non comederit, et oculos suos non levaverit ad cogitationes domus Israel; et uxorem proximi sui non contaminaverit, et ad mulierem fluentem sanguine non accesserit; et hominem non oppresserit; pignus debitori reddiderit; et rapinam non rapuerit, panem suum esurienti dederit; et nudum operuerit
Abbreviated transcription (Latin):
mites in tantũ creuerint. ut unꝰ pal¬
mes quẽ scriptura uirgã solidissimam
siue fortissimã nuncupat. ꝓfecerit in
sceptra dominantiũ. Pro quo uertere¬
lxx intribũ ducũ: ut scilicet reges ex
ea fierent. Tantȩ aut̃ erat ipsa uinea
pulchritudinis: ut splendor uiroriᷤᷤ eiꝰ.
florib mali punici coȩquet᷑. Qđ in
hebraico dr̃. quasi uinea in sanguine
tuo: rubore florũ sanguini cõparato.
Exaltata gͦ uinea et erecta. quia suꝑbiᷤᷤ
ds̃ resistit humilib aut̃ dat grãm: e
uulsa ẽ in furore dñi. in t̾rãq ꝓiecta:
ut ruinas ierłm elsgans uitis transla¬
tio custodiret. Quãuis enĩ pulchra
sit uinea. et longis ꝓpaginib ex tenda¬
tur: si hastilia calamosq sub traxeris
t̾rȩ iuncta arescit calore. maxime si
uentꝰ urens quẽ greci Rayconia uocant.
siccauerit fructus eius ut emarcescat.
&. quasi ignis cremetur ardorib. Qd̃

Expanded text:
mites intantum creverint, ut unus palmites intantum creverint, ut unus palmes, quem Scriptura virgam solidissimam sive fortissimam nuncupat, profecerit in sceptra dominantium. Illa igitur in tribum ducum, ut scilicet reges ex ea fierint. Tantae autem erat ipsa vinea pulchritudinis, ut splendor viroris ejus, floribus mali punici coaequaretur, quod in Hebraico dicitur quasi vinea in sanguine tuo, rubore florum sanguini comparato, exaltata 221 ergo vinea erecta: Quia superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam , evulsa est in furore Domini in terramque projecta, ut ruinas Jerusalem, elegans vitis translatio custodiret. Quamvis enim pulchra sit vinea, et longis propaginibus extendatur, si hastilia calamosque subtraxeris, terrae juncta, arescit calore, maxime si ventus urens, quem Graeci καύσωμα vocant, siccaverit fructum ejus, ut emarcescat, et quasi ignis cremetur ardoribus. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
lis granatis. in aqua plantata. fructꝰ
eiꝰ. et germen illius factũ ẽ ex aqua
multa. Et facta est inuirga forti¬
tudinis intribũ ducũ: et exaltata ẽ
magnitudine sua. in medio ꝓpaginũ.
Et uidit magnitudinẽ suã in multitu¬
dine palmitũ suoꝵ. et confracta infu¬
rore in t̾rã ꝓiecta est: et uentus urens
arefecit electa eiꝰ: undicati st̃. et are¬
facta ẽ uirga fortitudinis eiꝰ: ignis con¬
sũpsit eam. Et nc̃ plantauer̃t eam in
deserto. in t̾ra sine aqua: et exiuit ig¬
nis de uirga electoꝵ eiꝰ et comedit eã.
et non erat in ea uirga fortitudinis.
Trib in parabola lam̃tationis est: &
erit in planctu.
iuersis sermonib: una res dr̃. Et
quomͦ insuꝑiorib legimꝰ ierłm pul¬
chrȩ mulleri cõparatã. et rursũ leenȩ
quȩ incubiculo suo leones nutrierit:
sic nc̃ uiti uł uineȩ pulcherrimȩ cõ¬
paratur. quȩ suꝑ aquas plantata sit¬
multas. et id circo humore nutrici pal¬

Expanded text:
lis granatis in aqua plantata. Fructus lis granatis in aqua plantata. Fructus ejus et germen illius factum est ex aqua multa. Et facta est ei virga fortitudinis in tribum ducum: et exaltata est magnitudine sua in medio propaginum. Et vidit magnitudinem suam in multitudine palmitum suorum, et confracta est in furore: in terram projecta est, et ventus urens arefecit electa ejus. Vindicati sunt, et arefacta est virga fortitudinis ejus. Ignis consumpsit eam, et nunc plantaverunt eam in deserto in terra sine aqua, et exivit ignis de virga electorum ejus, et comedit eam, et non erat in ea virga fortitudinis. Tribus in parabolam lamentationis est, et erit in planctum. Diversis sermonibus una res dicitur. Et quomodo in suchrae mulieri comparatam et rursum leaenae, qui in cubili suo leones nutrierit, sic nunc viti vel vineae pulcherrimae comparatur, quae super aquas plantata sitmultas, et idcirco humore nutriti pal
Abbreviated transcription (Latin):
Seruatꝰ gͥ in carcere ẽ. nec int̾fectꝰ: &.
tantũmͦ sublatꝰ a regno. Cȩterũ sede¬
chiam cȩcũ ductũ in babylonẽ ibiq
statim occisũ. narrat hẏstoria.
ater tua quasi uinea in sanguine tuo
suꝑ aquã plantata: fructꝰ eius et fron¬
des eiꝰ creuert̃ ex aquis multis. Et fac¬
tȩ sunt ei uirgȩ solidȩ. in sceptra do¬
minantiũ: et exaltata est statura eiꝰ
infrondes. Et uidit altitudinẽ suã: in
multitudine palmitũ suoꝵ. Et euulsa
est inira in t̾rãq ꝓiecta: et uentꝰ urenᷤᷤ
siccauit fructũ eius. Mareuer̃t et are¬
factȩ sunt uirgȩ roboris eiꝰ: ignis co¬
medit eam. Et nc̃ transplatata ẽ in de¬
sertũ: in t̾ra inuia et sitienti. Et egres¬
sus ẽ ignis de uirga ramoꝵ eius. qͥ fruc¬
tũ eius comedit : et non fuit inea uir¬
ga fortis. sceptrũ dominantiũ. Planct
est: et erit in planctũ. Lxx.¬
ater tua quasi uinea: sicut flos in ma¬

Expanded text:
Servatus igitur in carcere est, nec interfectus, et Servatus igitur in carcere est, nec interfectus, et tantummodo sublatus est regno. Caeterum Sedeciam caecum ductum in Babylonem, ibique statim occisum narrat historia. « Mater tua quasi vinea in sanguine tuo, super aquam plantata, fructus ejus et frondes ejus creverunt ex aquis multis. Et factae sunt ei virgae solidae in sceptra dominantium, et exaltata est statura ejus in frondes. Et vidit altitudinem suam in multitudine palmitum suorum, et evulsa est in ira in terramque projecta. Et ventus urens siccavit fructum ejus: Marcuerunt, et arefactae sunt virgae roboris ejus: ignis comedit eam. Et nunc transplantata est in desertum, in terra invia et sitienti. Et egressus est ignis de virga ramorum ejus, qui fructum ejus comedit: Et non fuit in ea virga fortis, sceptrum dominantium. Planctus est, et erit in planctum. Mater tua quasi vinea, sicut flos in ma
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ eum genuerat quȩ nutrierat. quȩ
constituerat in regnum. qđ perisset ex¬
pectatio eiꝰ: tulit de aliis regib ieconi¬
am filiũ ioachim. et constituit in regẽ.
Qui et ipse p̃cessoris imitatꝰ crudelitatẽ.
sub leonis feritate describitur qđ ho¬
mines deuorarit. multas uiduas fecerit.
ad desertũ adduxerit ciuitates. &. ad
uocẽ rugitus eiꝰ t̾rita sit uniuersa ꝓuin¬
tia. ita ut cũ ꝑuenirent ad eũ genteᷤ.
rent. et mitterent eũ in caueam et in
catenas. Non quo hoc ieconiȩ factũ sit.
ipse enĩ se tradidit regi babylomo. et
inchaldeam asportatꝰ est: sed ut leo¬
nis seruetur translatio. qui capitur
in foueis. catenisq constringitur. et
in caueis seruatur. Alioqͥn iuxta hysto¬
riam hoc de sedechia legimꝰ: qui pꝰ ieco¬
niam rex ierłm constitutꝰ ẽ. Et hec fec̃
occasio: ut quia catenȩ legunt᷑ et ca¬
ueȩ et carcer nominatur: sedechiam
potius quã ieconiam pleriq intelligt.

Expanded text:
quae eum genuerat, quae nutrierat, quae quae eum genuerat, quae nutrierat, quae constituerat in regnum, quod perisset exspectatio ejus, tulit de aliis regibus Jechoniam, filium Joachim, et constituit in regem, qui et ipse praecessoris imitatus crudelitatem sub leonis feritate describitur, quod homines devorarit, multas viduas fecerit, ad desertum adduxerit civitates, et ad vocem rugitus ejus territa sit universa provincia, ita ut cum pervenirent ad eum gentes et rent, et mitterent eum in caveam et in catenas, non quo hoc Jechoniae factum sit. Ipse enim tradidit se regi Babylonio et in Chaldaeam asportatus est, sed ut leonis servetur translatio, qui capitur in foveis, catenisque constringitur, et in caveis reservatur. Alioquin juxta historiam hoc de Sedecia legimus, qui post Jechoniam, Jerusalem rex constitutus est. Et haec fecit occasio, ut quia catenae leguntur, et caveae et carcer nominatur, Sedeciam potius quam Jechoniam plerique intelligant.
Abbreviated transcription (Latin):
tituit ioachim. Quo mortuo: iechoniaᷤᷤ
filiꝰ eiꝰ rex constitutꝰ. cũ matre et opti¬
matib ciuitatis anabuchodonosor
ductꝰ ẽ babylonẽ. De quo nascit᷑ salai¬
thihel: pater ⁊orobabel. Qui ex eo qd̾
in babẏlonẽ natꝰ ẽ : nom̃ accepit. ꝑspi¬
culaꝵ et leonis. rursũq alteriꝰ leoniᷤᷤ
illa describi: quȩ eo tempore iã facta
erant. quo hȩc ꝓpheta dicebat. Postꝗͣ
enĩ ierłm eduxit de stirpe regia. ioa¬
char filium iosiȩ &. constituit regem:
tã crudelis in breui extitit tẽpore. ut
tropologice cȩpisse p̃das. et homines de¬
uorasse memoret᷑. Ad quẽ cũ uenisset
egyptius: cepit eũ ñ absq uulnerib.
siue in fouea ut in hebraico ꝓprie con¬
tinetur. ut conseruet tropologicã cap¬
tionẽ leonũ. qui semꝑ in foueis capi so¬
lent. Et adduxit eum in chamo siue
in catenis in terrã ȩgẏpti. ibiq mor¬
tuus est. Qđ cũ uidisset mat̾ eiꝰ ierłm.

Expanded text:
tituit Joachim. Quo mortuo Jechonias tituit Joachim. Quo mortuo Jechonias filius ejus rex constituitur, cum matre et optimatibus civitatis a Nabuchodonosor ductus est in Babylonem. De quo nascitur Salathiel pater Zorobabel, qui ex eo quod in Babylone natus est, nomen accepit. Perspiculorum et leonis, rursumque alterius leonis, illa describi quae eo tempore jam facta erant, quo haec propheta dicebat. Postquam enim Jerusalem eduxit de stirpe regia Joachaz filium Josiae, et constituit in regem, tam crudelis in brevi exstitit tempore, ut tropologice cepisse praedas et nomines devorasse memoretur. Ad quem cum venisset Aegyptius, cepit eum non absque vulneribus, sive in fovea, ut proprie in Hebraico continetur, ut conservet tropologicam captionem leonum, qua semper in foveis capi solent. « Et adduxit eum in chamo, sive in catenis in terram Aegypti, ibique mortuus est. » Quod cum vidisset mater ejus Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
Ne tradas bestiis animã confitentẽ tͥ. Cer¬
te ubi adhẏstoriam uenit: dicit iohan¬
nan filiũ charee ductũ in egyptũ. Qui
qͦm fugiens cũ paucis leo appellandus
sit. scire non possum. Et alterũ leonẽ
sedechiam: qui et ipse ductꝰ in babylo
os autẽ istius modi ex pla ñe sit.¬
nationes lectoris arbitrio relinquenteᷤᷤ.
dicemꝰ. captiuitate uicina ꝓpħam ñ tã
futura uaticinari. quã narrare p̾terita.
Post sextũ enĩ sedechiȩ annũ. siquidẽ statĩ
in consequentib legimus. et factũ est
in anno septimo. in qͥnto m̃se. decima
tua leena int̾ leones cubauit: Plan¬
ctus gͥ suꝑ pͥncipes est : om̃s uidelicet qͥ
de iosia stirpe generati sunt. Mater
pͥncipũ ierłm. leena appellat᷑: quȩ le¬
onculos genuit et nutriuit. Unũq
de leonculis suis eduxit et fecit leonẽ.
ioachar significans filiũ iosiȩ. quẽ ne¬
chaopharao duxit in egyptũ. et ꝓ eo c̃s¬

Expanded text:
Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . CerNe tradas bestiis animam confitentem tibi . Certe ubi ad historiam venit, dicit Johanan filium Careae ductum in Aegyptum: qui quomodo fugiens cum paucis leo appellatus sit, scire non possum: et alterum leonum Sedeciam, qui et ipse ductus in Babylonem sit. Nos autem istiusmodi explanationes lectoris arbitrio relinquentes, dicemus captivitate vicina, prophetam non tam futura vaticinari, quam narrare praeterita. Post sextum enim Sedeciae annum siquidem statim in consequentibus legimus: Et factum est in anno septimo, tua leaena inter leones cubavit? » Planctus igitur super principes est, omnes videlicet, qui de Josiae stirpe generati sunt. Mater principum Jerusalem leaena appellatur; quae leunculos genuit et nutrivit, unumque de leunculis suis eduxit. « Et fecit leonem, » Joachaz significans filium Josiae, quem Nechao Pharao duxit in Aegyptum, et pro eo cons
Abbreviated transcription (Latin):
et ciuitates eoꝵ indesertũ adduxit. &
uastauit terrã &. plenitudinem eiꝰ
a uoce rugitus sui. Et dedit suꝑ eũ gen¬
tes ꝑ circuitũ de regionib: et expande¬
runt suꝑ eum retia sua. in corruptione
earũ captꝰ ẽ. et posuert eũ in chamo⁊
Iin cauea: uenit ad regẽ babylonis. et
introduxert̃ eũ in carcerẽ. ut ñ audi
ret᷑ uox eiꝰ ultͣ suꝑ montes isrł.
cio me in hoc loco multiplice legisse
ex planationẽ. &. tantis obscuritatib
impeditam: ut ñ tã aꝑuerit quam
in uoluerit lectionẽ. dũ uniuersa qͦ
scripta sunt refert ad contrarias forti¬
tudines. et in cȩlesti ierłm leones &
bella describit. quomͦ alt̃ eoꝵ captꝰ sit.
et rursum in locum eiꝰ alius constitutus.
Multaq ponit testimonia. diabolũ &. co¬
mites eiꝰ leones appellari solere. ut ẽ il¬
lud de apło petro. aduersarius ur̃ di¬
abolus quasi leo rugiens circuit et quȩ¬
rit qͦmͦ possit intrare. Et de psalmis.

Expanded text:
et civitates eorum ad desertum adduxit, et et civitates eorum ad desertum adduxit, et vastavit terram et plenitudinem ejus a voce rugitus sui. Et dedit super eum gentes per circuitum de regionibus: et expanderunt super eum retia sua. In corruptione earum captus est, et posuerunt eum in chamo, et in cavea venit ad regem Babylonis, et introduxeretur vox ejus ultra super montes Israel. Scio me in hoc loco multiplicem legisse explanationem, et tantis obscuritatibus impeditam, ut non tam aperuerit, quam involverit lectionem, dum universa quae scripta sunt, refert ad contrarias fortitudines, et in coelesti Jerusalem leones et bella describit: quomodo alter eorum captus sit, et rursum in locum ejus alius constitutus, multaque ponit testimonia: diabolum, et comites ejus, leones appellari solere, ut est illud de apostolo Petro: Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens circuit, et quaerit quomodo possit intrare ; et de Psalmis:
Abbreviated transcription (Latin):
aduersũ eũ gentes undiq de ꝓuinciis.
et ex panderunt suꝑ eum rete suũ: in uul¬
Inerib earũ captus est. Et miser̃t eum
Iin caueã: in catenis adduxert̃ eũ ad regẽ
Ibabẏlonis. Miseruntq eum in carcerem:
ne audiretur uox uox eiꝰ ultra suꝑ mon¬
tes isrł. Lxx.
Ttu accipe lam̃tũ suꝑ principẽ isrł: et
dices. Quid mat̾ tua catulus in medio le¬
onũ facta ẽ : In medio leonũ multipli¬
cauit catulossuos. et exiluit unꝰ de catu¬
lis eiꝰ. leo factꝰ est: & didicit raꝑe rapi¬
nas. homines comedit. Et audiert contͣ
eum gentes: in corruptione earũ captꝰ
ẽ . &. adduxert̃ eũ in chamo in t̾rã ȩgyp¬
ti. Et uidit qm̃ ablatꝰ esset ab ea. et pe¬
risset substantia eiꝰ. ⁊ tulit aliũ de
catulis suis. leonẽ constituit eum. Et con¬
uersabatur in medio leonũ:. leo factꝰ ẽ.
&. didicit rapere rapinas. homines co¬
medit. et pascebatur in audacia sua.

Expanded text:
adversus eum gentes undique de provinciis. adversus eum gentes undique de provinciis. Et expanderunt super eum rete suum, et vulneribus earum captus est, et miserunt eum in caveam, in catenis adduxerunt eum ad regem Babylonis, miseruntque eum in carcerem, ne audiretur vox ejus ultra super montes Israel. LXX: Et tu accipe lamentum super principem Israel, et dices: Quid mater tua catulus 218 in medio leonum facta est? in medio leonum multiplicavit catulos suos. Et exsilivit unus de catulis ejus: leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et audierunt contra eum gentes. In corruptione earum captus est, et adduxerunt in chamo in terram Aegypti. Et vidit quoniam ablatus esset ab ea, et perisset substantia ejus, et tulit alium de catulis suis, leonem constituit eum: et conversabatur in medio leonum. Leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et pascebatur in audacia sua,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ his qui priꝰ cũ dõ fuerant. & pꝰea eiꝰ
deseruere comitatũ. Et uiuite ꝑ pęmi¬
tentiã: qui estis mortui ꝑ peccatũ. Igit᷑
isrł quia ñ reuertit᷑ ad pristinũ statũ:
mortuus ẽeᷤ credendus ẽ.
Ttu assume planctũ suꝑ pͥncipes isrł:
&. dices. Quare mater tua leena int̾
leones cubauit: in medio leonculoꝵ e
nutriuit catulos suos. Et eduxit unu̾
de leonculis suis: leo factꝰ ẽ. et didicit
caꝑe predã. hominesq comedere. Et au¬
diert de eo gentes: et non absq uul¬
nerib suis cȩpert̃ eũ. &. adduxerunt
eũ in catenis. in t̾rã ȩgypti. Quȩ cũ
uidisset qm̃ infirmata est. ⁊ periit
ex pectatio eiꝰ: tulit unũ de leoncu¬
lis suis: leonẽ constituit. Qui incedebat
int̾ leones. leo factꝰ ẽ: didicit p̾dã caꝑe.
et homines deuorare. Didicit uiduas
facere: et ciuitates eoꝵ in desertũ ad du¬
cere. Et desolata est terra ⁊ plenitudo
eiꝰ: a uoce rugitus illiꝰ. Conuenerunt

Expanded text:
nisi his qui prius cum Deo fuerant, et postea ejus deseruere comitatum. Et vivite per poenitentiam, qui estis mortui per peccatum. Igitur Israel, quia non revertitur ad pristinum statum, mortuus esse credendus t tu assume planctum super principes Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leones cubavit? In medio leunculorum enutrivit catulos suos, et eduxit unum de leunculis suis. Leo factus est et didicit capere praedam, hominemque comedere. Et audierunt de eo gentes, et non absque vulneribus ceperunt eum. Et adduxerunt eum in catenis in terram Aegypti. Quae cum vidisset, qexspectatio ejus, tulit unum de leunculis suis. Leonem constituit, qui incedebat inter leones. Et factus est leo, didicit praedam capere, et homines devorare. Didicit viduas facere et civitates eorum in desertum adducere, et desolata est terra et plenitudo ejus a voce rugitus illius, convenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uod si genuerit filiũ latͦnẽ ef Itutib¬
fundentẽ sangͥnẽ. ⁊ fecerit unũ de istis.
siue ut lxx tͣnstulert̃. ⁊ fecerit peccata.
an uia patris sui iusti non ambula¬
uerit. et hȩc quidẽ om̃ĩa ñ facientẽ.
sed in montib comedentẽ . &. uxorem
ꝓximi sui polluentẽ. egenũ et pauꝑẽ

Expanded text:
enuerit filium latronem, effundentem sanguinem, et fecerit unum de istis sive ut LXX transtulerunt, et fecerit peccata: in via patris sui justi non ambulaverit, et haec quidem omnia non facientem, sed in montibus comedentem, et uxorem proximi sui pollu
Abbreviated transcription (Latin):
illud qđ alibi dr̃. maiora te ñ requi¬
ras.&. fortiora te ne scruteris. om̃s
hereticos arguit in montib comedere
suꝑbiȩ.&. eccłasticã despicere simpli¬
citatem. et nescire de se scriptũ. Deus
suꝑbis resistit: humilib aut̃ dat gr̃ã.
uarto loco ponit᷑: &. oculos suos ñ
leuauerit ad idola domꝰ isrł. ꝓ quib

Expanded text:
illud quod alibi dicitur: « Majora te non requiillud quod alibi dicitur: « Majora te non requiras, et fortiora te, ne scruteris , » omnes haereticos arguit in montibus comedere superbis, et ecclesiasticam despicere simplicitatem, et nescire de se scriptum: « Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . » Quarto loco ponitur: « Et oculos suos non levaver
Abbreviated transcription (Latin):
oratione cõmemor&.. Qm̃ iudicia tua
iocunda. Post iudiciũ: sequit᷑ ius¬
ticia. Quã qui habuerit. xp̃m liquido
ptio. ut faciat iusticiã uerã. nec ꝑso¬
nas respiciat in iudicio. sed de sua
sciat in alioꝵ iudicio iusticia iudican
ertiũ est inmontib ñ comed̾it. Idũ.¬
Qđ iudȩi ȩstimant ad idolatriȩ ꝑtine¬
re peccatum. Crebro enĩ legimꝰ in regũ
&. paralypomenon libris. Merũtam̃
ab ex celsis non recessit. adhuc popłs
immolabat et adolebat incensũ in su¬
blimib. hoc scriptura significante. qd̾
in montib lucisq idolis hostias immo¬
lauerint.&. thura succenderint. Nos
aut̃ dicemꝰ. comedere eum in montib :
bis insabbato. decimas do om̃is substan¬
tiȩ meȩ : &. cȩtera. E contrario publi¬
canus audiens eũ qui dixerat. discite
a me quia mitissũ et humilis corde:
ꝑcutiebat pectus manu. hoc ẽ pessima¬
rũ cogitationũ thesaurũ: et oculos
ad cȩlũ ñ audebat extollere. S &

Expanded text:
atione commemoret, « quoniam judicia tua jucunda. » Post judicium sequitur justitia; quam qui habuerit, Christum liquido ptio. » Ut faciat justitiam veram, nec recipiat personas in judicio, sed de sua sciat in aliorum judicio justitia judicandum. Tertium est, in montibus non comedere, quod Judaei aestimant ad idololatriae pertinere peccatum: crebro enim legimus in Regum et Paralipomenon libris, « verumtamen ab excelsis non recessit, adhuc populus is, et adolebat incensum in sublimibus , hoc Scriptura significante, quod in montibus lucisque, idolis hostias immolaverint, et thura succenderint. Nos autem dicemus comedere eum in montibus, bis in sabbato: decimas do omnis substantiae meae , etc. Et e contrario Publicanus audiens eum, qui dixerat: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde , percutiebat pectus suum manu, hoc est, pessimarum cogitationum thesaad coelum non audebat extollere. » Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
cia de relinquens. conuertatur ad
eum qui possit sanare contritio¬
nes suas.
t facite uobis cor nouũ. et sp̃m nouũ.
t uetustatẽ litterȩ deserentes. uiuatiꝰ
in nouitate sp̃s. Cor nouũ ifrahelis ẽ:
credere in eum quẽ prius negauerat.
Cor nouũ gentium ẽ: idola relinquere.
& mortuoꝵ cultura contẽpta. cre¬
dere in eum qͥ ẽ ds uiuentium:
Tquare moriemini domus ifrł:
elius est ut supra diximꝰ. ex hortati¬
onẽ hanc in qua scriptũ est. c̃uertimi¬
ni et agite pęnitentiam. suꝑ ꝑ sona
acciꝑe iudȩoꝵ: quos ñ uult mori. &.
quib nc̃ loquit᷑. Quare moriemini
domꝰ isrł. qui habetis patres abrahã.
isaac. ⁊ iacob. de quib scriptũ ẽ. ds
uiuoꝵ et non mortuoꝵ : Cur ur̃o
uicio moriemini. qui patrĩi merito
et mea debetis uiuere miscđia:
Uia nolo mort̾e morientis dicit dñs:¬

Expanded text:
tia derelinquens, convertatur ad tia derelinquens, convertatur ad eum qui possit sanare contritiones suas. t facite vobis cor novum, et spiritum 217 novum. Ut vetustatem litterae deserentes, viin novitate spiritus. Cor novum Israelis est credere in eum quem prius negaverat. Cor novum gentium, est idola derelinquere, et, mortuorum cultura contempta, credere in eum, qui est vita viventium. « Et quare moriemini, domus Israel? » Melius est, ut supra diximus, exhortationem hanc, in qua scriptum est: « Convertimini et agite poenitentiam, » saccipere Judaeorum, quos non vult mori, et quibus nunc loquitur: « Quare moriemini, domus Israel, » qui habetis patres Abraham, Isaac et Jacob, de quibus scriptum est: « Deus vivorum et non mortuorum. » Cur vestro vitio moriemini, qui patrum merito, et mea debetis vivere misericordia. « Quia nolo mortem peccatoris, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
sq hodie isrł blasphemat dm̃. cur
popłm suũ reliquerit. &. gentiũ as¬
sũpserit multitudinẽ. Quos arguit
iusta sententia: ut ꝑditis colonis pri¬
orib alios in uineam suã mittat agri¬
colas. Qd̃ intelligentes in euangłii pa¬
rabola. dixere iudȩi: ñ erit istud.
dcirco unũqueq uixta uias suas iudi¬
cabo domꝰ ifrł: ait dñs ds̃.
iue de gentiũ multitudine. siue de isrł
popło sint qui iudicantur. ñ ẽ ꝑ sona¬
rũ acceptio apud dm̃. s unusqͥsq sua
coronabitur fide. et impietate atq
in fidelitate damnabitur.
onuertimini &. agite pęnitentiam
ab om̃ib iniquitatib ur̃is: et non
erit uob̾ in iquitas in ruinã. Picite
a uob̾ om̃s p̃uaricationes ur̃as: in
quibus p̃uaricati estis.
Ropriȩ ad isrł istȩ sermo dirigit᷑: ut
agant pęnitentiã &. relinquant ini¬
quitates siue p̾uaricationes suas. qͥb
in dm̃ p̃uaricati sunt. Potest autẽ
& ad utrũiq popłm intelligi: ut
&e. isrł &. gentium turba sua ui¬

Expanded text:
sque hodie Israel blasphemat Deum, cur populum suum reliquerit, et gentium assumpserit multitudinem. Quos arguit justa sententia, ut perditis colonis prioribus, alios in vineam suam mittat agricolas. Quod intelligentes in Evangelii parabola, dixere Judaei: Non erit istud . Idcirco unumquemque juxta vias suas judicabo, domus Israel, ait Dominus Deus. Sive dpopulo sint, qui judicantur: « Non est personarum acceptio apud Deum, » sed unusquisque sua coronabitur fide, et impietate atque infidelitate damnabitur. « Convertimini et agite poenitentiam ab omnibus iniquitatibus vestris, et non erit vobis in ruinam iniquitas. Projicite a vobis omnes praevaricationes vestras in quibus praevaricati estis. » Proprie ad Israel iste sermo dirigitur, ut agant poenitentiam, et relinquant iniquitates sive praevaricationes suas, quibus in Deum praevaricati sunt. Potest autem et ad utrumque populum intelligi: ut et Israel, et gentium turba, sua vi
Abbreviated transcription (Latin):
mentari ac dicere. Dedi unũ modiũ:
qui satis fecit decem modios. Nonne
iustũ ẽ. ut mediũ modiũ de meo plꝰ
accipiam: cũ ille mea liberalitate.
nouẽ et semis de meo habeat: Nolite
misericors: utrũ habenti dederit an
non habenti.Si habenti: utiq dare
ñ debuerat. S dedit quasi ñ habenti.
Ergo quare plus exigit. quasi ab ha¬
bente: Alii ꝓpecunia fȩnerata so¬
lent munuscula acciꝑe diuersi ge¬
neris: &. ñ intelligunt usurã appel¬
lari et suꝑ abundantiã. quicqͥd illud
est. si ab eo qđ dederint plus acceꝑinł.
uartus decimꝰ gradus ab iniqͥtate
ait auerterit manũ suam: ut om̃i
oꝑe fugiat iniquitat᷑e. Non enĩ
solũ manu. s et aliis mbris cõmit¬
titur iniqͥtas: dicente salomone. Ini¬
qua labia ate ꝓcul remoue. Et in
psalmis. Iniquitatẽ in excelsũ locuti
sunt. Pes quoq currit ad iniquitatẽ
& oculus: si alienã mulierẽ concupi¬
scat. nec sit eiꝰ imitator de quo dr̃.

Expanded text:
mentari ac dicere: Dedi unum modium, mentari ac dicere: Dedi unum modium, qui satus fecit decem modios. Nonne justum est, ut medium modium de meo plus accipiam, cum ille mea liberalitate, novem et semis de meo habeat? Nolite misericors: utrum habenti dederit, an non habenti? Si habenti, utique dare non debuerat, sed dedit quasi non habent. Ergo quare plus exigit quasi ab habente? Alii pro pecunia fenerata solent munuscula accipere diversi generis, et non intelligunt usuram appellari et superabundantiam, 211 quidquid illud est, si ab eo quod dederit, plus acceperint. Quartus decimus gradus: Ab iniquitate, ait, averterit manum suam, ut omni opere fugiat iniquitatem. Non enim solum manu, sed et aliis membris committitur iniquitas, dicente Salomone: Iniqua labia procul a te remove . Et in Psalmis: Iniquitatem in excelso locuti sunt . Pes quoque currit ad iniquitatem, et oculus si alienam mulierem concupiscat, nec sit ejus imitator, de quo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
suã non dedit ad usurã. Et quomͦ dr̃.
fr̃i tuo ñ fenerabis: alieno aut̃ fene¬
rabis: Sed uide ꝓfectũ. In principio
legis: afr̃ib tantũ fenus tollitur. In
ꝓpheta. ab om̃ib usura ꝓhibetur.
dicente iezechiele. Pecuniã suã ñ de¬
dit ad usuram. Porro in ȩuangłio. uir¬
tutis augm̃tũ est: p̃cipiente dño. fe¬
ne ramini his: aquib ñ speratis accipe
equitur int̾cio decimo loco: et ampliꝰ
ñ acceꝑit. Futant quidã. usurã tantũ
ẽẽ in pecunia. Qd p̃uidens scriptura
diuina: om̃i rei aufert suꝑ abun¬
dantiã. ut plus ñ recipias quã dedi¬
sti. Solent in agris. frum̃ti. & mili
uini & olei cȩterarũq specierũ usu¬
rȩ exigi.:siue ut appellat sermo di¬
uinus. abundantia: uerbi gr̃a. ut
hiemis tempore demus decem modios.
et in messe recipiamꝰ quindecĩ. hoc
ẽ amplius mediam partem : et qui
iustissimũ se putauerit. quartã plꝰ
recipiat portionem. Et solent argu¬

Expanded text:
suam non dedit ad usurasuam non dedit ad usurari tuo non fenerabis, alieno autem fenerabis , » sed vide profectum in principio legis a fratribus tantum fenus tollitur; in Propheta, ab omnibus usura prohibetur, dicente Ezechiele, « pecuniam suam non dedit ad usuram. » Porro in Evangelio virtutis augmentum est, praecipiente Domino: « Feneramini his a quibus non speratis recipere. » Sequitur, in tertio decimo loco: « Et amplius non acceperit. » Putant quidam usuram tantum esse in pecunia. Quod praevidens Scriptura divina, omnis rei aufert superabundantiam, ut plus non recipias, quam dedisti. Solent in agris frumenti et milii, vini et olei, caeterarumque specierum usurae exigi, sive ut appellat sermo diinus abundantiae. Verbi gratia, ut hyemis tempore demus decem modios, et in messe recipiamus quindecim, hoc est, amplius partem mediam. Qui justissimum se putaverit, quartam plus accipiet portionem, et solent argu
Abbreviated transcription (Latin):
tuos bonos. Qd̃ aliis uerbis saluator
loquit᷑. Ne detis scm̃ canib: neq
mittatis margaritas ur̃as ante porco.
Ndecimũ possidet locum: et nudũ ope¬
ruerit uestimento. Qui sermo iuxta
suꝑioris uersiculi ex planationẽ: cdu¬
pliciter disserendus ẽ. Ut &. nudis
te. nudus eram et operuistis me . &.
nudis fide atq uirtutib tribuamꝰ
uestimentũ xp̃i. de quo scriptum ẽ.
Quot qͦt enĩ in xp̃o baptitati estis. xp̃m
induistis. Hoc uestim̃to nuduserat:
qui uestem non habens nuptialẽ ꝓ ie¬
ctus ẽ de conuiuio. De hac nuditate.
et ad ierłm dñs loquit᷑. Tu aut̃ eras
nuda: et confusionis plena.
uodecimũ numerũ tenet. et ad usu-¬
ram ñ cõmodauerit siue ut hex trans¬
tulert̃. pecuniam suã ad usurã non
dederit. In hebraico. cunctarũ specie¬
Nrum usura ꝓhibetur. Inlxx: tantũ
pecuniȩ. Iuxta qđ et in quarto deci¬
mo psalmo scriptũ ẽ. Qui pecuniã

Expanded text:
tuos bonos . » Quod aliis verbis Salvator tuos bonos . » Quod aliis verbis Salvator loquitur: « Ne detis sanctum canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos. » Undecimum possidet locum: « Et nudum operuit vestimento. » Qui sermo juxta superioris versiculi explanationem dupliciter disserendus est, ut et nudis tore. « Nudus eram et operuistis me ; » et nudis fide atque virtutibus tribuamus vestimentum Christi, de quo scriptum est: « Quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis . » Hoc vestimento nudus erat, qui vestem non habens nuptialem, projectus est de convivio. De hac nuditate et ad Jerusalem Dominus loquitur: « Tu autem eras nuda et confusionis plena . uodecimum numerum tenet: Et ad usuram non commodaverit, sive ut LXX transtulerunt, pecuniam suam ad usuram non dederit. In Hebraico cunctarum specierum usura prohibetur; in LXX tantum pecuniae. Juxta quod et in quarto decimo psalmo scriptum est: Qui pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
quente eos conscientia. Damusq ma
teriam miseris. ut gaudeant ad ea quȩ
tribuunt: et non lugeant adea quę.
rapuerint ¶Melius est aut̃ ut intelli¬
gamus panẽ iusti eũ esse qui dic̃. Ego
sũ panis. qui de cȩlo descendi. Et quẽ
in oratione nobis tribui dep̾camur:
panẽ nr̃m substantiuũ. siue suꝑ uen¬
turũ da nobis.Ut quẽ post ea semꝑ
accepturi sumꝰ. in p̃senti scło cotidie
mereamur acciꝑe. Hunc panẽ iustꝰ
esurientib tribuit: de quib scriptũ
est. Beati qͥ esuriunt & sitiunt ius¬
ticiam. Qui. quia iustꝰ est: cõmunem
om̃iũ panẽ suũ fecit ꝓpriũ. qui de fe¬
cerat in iudea ꝓpheta dicente. Auferã
ab eis fortitudinẽ siue baculum panis.
tium et esurientiũ. Qui om̃itio non
dandus ẽ his. qͥ manducauerunt &.
biber̃t et saturati sunt et in crassati
saturati estis nc̃ quia esurietis: ne
euomant illũ dicente salomone. E uo¬
met enĩ: et contaminabit sermoneᷤᷤ

Expanded text:
quente eos conscquente eos conscteriam miseris, ut gaudeant ad ea quae tribuunt, et non lugeant ad ea quae rapuerint. Melius autem est, ut intelligamus panem justi eum esse qui dicit: « Ego sum panis, qui de coelo descendi ; » et quem in oratione nobis tribui deprecamur, « panem nostrum substantivum, » sive superventurum « da nobis, » ut quem postea semper accepturi sumus, in praesenti saeculo quotidie mereamur accipere. Hunc panem justus esurientibus tribuit, de quibus scriptum est: « Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . » Qui quia justus est communem omnium panem suum facit proprium, qui defecerat in Judaea, propheta dicente: « Auferam ab eis fortitudinem, sive baculum panis .tium est, et esurientium, qui omnino non dandus est his, qui manducaverunt et biberunt et saturati sunt, et incrassati saturati estis nunc, quia esurietis , » ne evomant illum: dicente Salomone: « Evomet enim, et contaminabit sermones