comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd conp̾henderũt stringãt
librusca est uitis agrestis q̃ ĩ t̾re
harginibꝰ nascit᷑. uñ et labrusca
lital: a labris ꝙͣ extremitatib terre
¶Codex dictꝰ: qͣi cauder. Sic enĩ
uetes & clodũ pro claudo dicebait
leolus est. nouellꝰ palmes miratꝰ
pͥoris anni flagello cognoĩatꝰ obsi¬
mulatõne rei. ꝙ in ea parte qͣ cle¬
ciłr ex uet̾i sarm̃to ꝓmines utrĩ
mallei sp̃em prebet. ¶Spadones

Expanded text:
quid conprehenderint stringunt. Labrusca est vitis agrestis quae in terrae marginibus nascitur: unde et labrusca dicta, a labris et extremitatibus terrae. Codex dictus quasi caudex. Sic enim veteres et clodum pro claudo dicebant.leolus est novellus palmes innatus prioris anni flagello, cognominatusque ob similitudinem rei, quod in ea parte qua deciditur ex veteri sarmento prominens utrimque mallei specie
Abbreviated transcription (Latin):
tõne loci et qͣlitatẽ et nom̃ ams¬
tũt ¶Uitib int̾ cet̾a magis illl
cõueniũt. oblaq̃atõ. putatõ. Pp¬
ginatõ. fossio. Oblaqͥare ẽ cuca
audicẽ t̾ra aꝑire et uelud lacus
effic̾e. Hoc aliqͥ excaulitare appel¬
lans. Putare ẽ uirgã ex uite suꝑ¬
uacua resecare. cuuiꝰ flagellũ luxũ¬
uat. putare eĩ dr purgare .i. ampu¬
tart. T raducẽ qͣi transduc̾e. Propa

Expanded text:
t qualitatem et nomen amittunt. Vitibus inter cetera magis ista conveniunt, oblaqueatio, putatio, propaginatio, fossio. Oblaqueare est circa codicem terram aperire et velut lacus efficere: hoc aliqui excodicare appellant. Putare est virgam ex vite supervacuam resecare, cuius flagellis luxuriat; putare enim dicitur purgare, id est amputare. Traducere, transducere. Propa
Abbreviated transcription (Latin):
tens. Cuiꝰ fructũ u̾pͥmo tp̃r colligas
aut t̾rain clesuit aut humore pu¬
trescit ¶In uerticula nigra ẽ. ꝙͣ gie¬
ci amarcion uocãt boni uini ⁊ leui
aqͦ etiam uom̃ traxit qd mers ĩtẽp¬
tandis neruis ħ̾cat᷑ ꝙͣuis gustu nõ¬

Expanded text:
tens, cuius fructum nisi primo tempore colligas, tens, cuius fructum nisi primo tempore colligas, aut ad terram decidit aut humore putrescit. Inerticula nigra est, quam Graeci amaracion vocant, boni vini et levis; a quo etiam nomen traxit, quod iners in tentandis nervis
Abbreviated transcription (Latin):
raume u̾o:ꝙ rubeant uelud ignis
¶Genera aũt uuaꝵ que uino de¬
bũ enĩ uinũ recdclit: que cũ sit u¬
nꝰ uoĩs nõ unã sp̃e reddit. Ami¬
nie due. Gemine ab eo dicte: qd̾
duplices uuas mittũt. Aminea
lagana: qr plus om̃ib lanescit la¬
nugine. ¶Eubiliana dicta ꝙ eiꝰ
mat̾ia rubet. Recinia minuti aci¬
ni et clure cutis unas h̾t. nobili¬
tate auimã seqͥt᷑ fecũcditate pre¬
cedit. ꝙͣ prointe feciniã clñt. ꝙ pla¬
ꝙͣ cete feces afferat. ¶Apiane u¬
uũ dulce facuit. qͣs uͥ cito legus
pluiis et uentis et maxime api¬
b infestant᷑. qͣr cdep̾̃datõne apiane
cognominate st̃. ¶ Balante:
magnitudine nom̃ sũpserũt. Ri¬
lanũ enĩ grece: grande uocat᷑. ¶S.¬
turice a regione nom̃ sortita ẽ. tur¬
bines et pluuias et calores sustinc̃¬
fortissime. nec in macra t̾ra deficiẽs
Huiꝰ meriti basilica ẽ. ¶Argitis gre¬
cula uitis generis albi fertił uastã
mat̾ia et breuẽ et latũ foliũ mit¬

Expanded text:
ro quod rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino debum enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam speciem reddit: amineae duae geminae, ab eo dictae quod duplices uvas mittant; aminea lanata, quia plus omnibus lanescit lanugine. Rubelliana dicta quia eius materia rubet. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet; nobilitate amineam sequitur, fecunditate praecedit. Quam proinde faeciniam  ceterae faeces afferat. Apianae vinum dulce faciunt; quas nisi cito legas, pluviis et ventis et maxime apibus infestantur; quarum depraedatione apianae cognominatae sunt. Balanitae a magnitudine nomen sumpserunt; βάλανοι enim Graece glandes vocantur. Biturica a regione nomen sortita est, turbines et pluvias et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens. Huius meriti et basilisca est. Argitis Graecula vitis, generis albi, fertilis, vastam materiam et brevem et latum folium mit
Abbreviated transcription (Latin):
qr recessit longiꝰ a matre et qͣsi ꝓ¬
lisit. seu q acuminis tenuitate
teli sp̃ẽm p̃fert. ¶ Sũmitates iu¬
ciũ et fruticũ flagella nũcupantur
eo ꝙ flatu agitent᷑ ¶ Palmes eĩ¬
chia emissꝰ fructũ affert. Nã ideo
rustici partẽ uitis palinitẽ chñt.
¶Palnies enĩ climinutiuũ nomẽ
Iest. q nom̃ paragogũ dr:ꝙ a pal¬

Expanded text:
 recessit a matre, et quasi prosilit, seu quia acuminis tenuitate teli speciem praefert. 8. Summitates vitium et fruticum flagella nuncupantur, eo quod flatu agitentur. 9. Palmes chia emissus fructum affert. Nam ideo rustici partem vitis palmitem dicunt. Palmes enim derivativum nomen est, quod nomen paragogum d
Abbreviated transcription (Latin):
um cuiꝰ sb̃siclio uites a frigore ł. ar¬
riam muniũt᷑. Qͥ id̾o alicubi ĩt̾tisꝰ
est. ut et solez ad maturitatẽ fruc¬
cus admittat et unibra nõ faciat
clictꝰ ꝑampinꝰ: ꝙ le palmite pẽ¬
deat. ¶Cap̾oli cdicti: ꝙ capiãt arlo¬
res. Sũt eĩ cincinni. sũ uncinuli. qͥ¬
b se umect̾e̾ uites et suspend̾e solẽt
arboribꝰ qͦ adminiclo freti palmi¬
tes: uentos ac turbines sustin̾e q̃ ãt
et sũ lapsu ꝑicłoꝵ fructꝰ suos susti¬
neant ac sese uaga ꝓceritate de fẽ¬
clant. ¶Cormibist̃ anuli qͥ pxi¬
ma q̃q ligant i ꝯprehenclũt ne
longiꝰ larati palmites uẽtorũ
flatib clissipent᷑. ¶ Uue cdicte q
intrinsecꝰ humoris sint plene. suc¬
ciq ⁊ pingueclinis. Nam humidũ
trionis ꝑs. et botrio grecũ ẽ. ¶ Sb̾¬

Expanded text:
tis a frigore vel arriam munitur. Qui ideo alicubi intercisus est, ut et solem ad maturitatem fructus admittat et umbram faciat. Et dictus pampinus quod de palmite pendeat. Capreoli dicti quod capiant arbores. Sunt enim cincinni sive uncinuli quibus se innectere vites et suspendere solent arboribus, quo adminiculo freti palmites ventos ac turbines contemnere queant et sine lapsu periculorum fructus suos sustineant ac sese vaga proceritate defendant. Corymbi sunt anuli qui proxima quaeque alligant et conprehendunt, ne longius laxati palmites ventorum flatibus dissipentur. Uvae dictae quod intrinsecus humoris sint plenae, sucique et pinguedinis. Nam humidum tryonis pars; et botryo Graecum est. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
La nõ frangitur: s pro uentatis def¬
fentõne ultro se certamimoffert: ne u̾ꝙͣ
pro ueritate cliffidlit. Sepe ex clissapuł
ad martirũ eliguntur: qui suos docto¬
res. ad coronam p̾cedũt: et quist̾ ordine
postrenui: funnt uon nũꝙͣ in certamine pͥ¬
laboris ꝑicł̾ui: ꝙ si maior est labor ꝙͣ aĩaꝵ
luaũ declinanlus est labor quẽ nuiũ co¬
mitatur augmentũ. Utrũq enĩ fecit apłs
qui et ꝑicuł se ultro dedit: ubi marimũ. ñe
luciũ uidit et sapient̾ se ꝑiculo. abstulit
in quo potõrem laborem ꝙͣ. lucrũ ẽẽ ꝯspexit
Ultro se paulus apd̾ ephesũ ꝑicuł obtulit

Expanded text:
la non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine prlaboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur augmentum. Utrumque enim fecit Apostolus qui et periculis se ultro dedit, ubi maximum animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum periculis obtulit
Abbreviated transcription (Latin):
et de certamine iustꝯ gaudet et ꝓpt̾ passio¬
nis molenciam refug̾ sb̾ire ꝙ dol. Accipe
ercemplũ. adeundi sb̃ trepidatõne marty¬
nium deusu bellandi: In quo ex̾citatusqͥs
in plio: et per audaciam certam̃ agredit᷑.
n corporis ad salut̾ clũ quis et de spe re¬
parat᷑onis gaudet. & de incisionib seu a¬
marissims poculis inheret.

Expanded text:
 passionis violentiam refugit subire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub trepidatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audaciam certamen aggreditur, ni corporis ad salutem; dum quisque et de spe reparationis gaudet, et de incisionibus ceu amarissimis poculis moeret.
Abbreviated transcription (Latin):
Ucli sillogismoꝵ ypoteti¬
coꝵ qui fuĩt cũ aliaͣ ꝯclu¬
est: siclies est: lucet. Est enĩdi¬
es: lucet gͥ. ¶ Secũdus modꝰ
est: sidies est. lucet. nõ lucet
nõ est gͥ clies. ¶ Tertius mo¬
dus est ita. Nõ est clies. clies¬
est: et nõ lucet: et si dies ẽ lu¬
cet gͥ. ¶ Quartꝰ modꝰ est ita.¬
est. nox gͥ nõ est. Qͥntꝰ modꝰ
est ita: aut clies est aut nox
at qui nox nõ est. gͥ clies est.¬
¶ Sextus moclus ẽst. nõ est
nox gͥ nõ est. ¶ Septimꝰ mo¬
clus est ita: Non clies simł
est. ¶ Modos enĩ ypoteticoꝵ
sillogismoꝵ si quis plemiꝰ noᷤᷤ¬
se desiderat: librũ legat ma¬
rii uictorini qui inscribitur de
sillogisinis ypoteticis. Hinc
ad chialeticus cdiffinitõnũ sp̃es
accedamꝰ: que tanta dignita¬
te ꝑcellũt ut possint iudit̾oꝵ
aperte manifestatõnes ⁊ q̃dã

Expanded text:
 syllogismorum hypotheticorum, qui sunt cum aliqua concluest: si dies est lucet, est autem dies, lucet igitur. Secundus modus est. Si dies est lucet, non lucet, non est ergo dies. Tertius modus est ita: non et dies est et non lucet: atqui dies est, lucet igitur. Quartus modest, non igitur nox est. Quintus modus est ita: Aut dies est, aut nox; atqui nox non est, dies igitur est. Sextus modus est ita: Non et nox igitur non est. Septimus modus est itaest'. Modos autem Hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum ape
Abbreviated transcription (Latin):
ex dñs ⁊ saluator nr̃ sicut ꝓpħa
cecinit. ihrłm tendens a⁊ ellu
seclisse ꝑhibetur. Tunc gracli¬
ens cũ ramis palmaꝵ młtitu¬
do plebiũ obuia ei clamane
nĩt osamna beneclictꝰ qui ue¬
uit in noĩe lm̃i rex istł. Uulgͦ
aũt idõ hanc cliẽ capitelauiũ
uocat: qr tũc moris est lauan¬
di capita infanciũ qui ungen¬
di st̾ ne obẜuatone quadrage¬
sime sorclicli ad u̾ctõne acte¬
derent. Hoc aũt clie symbolũ

Expanded text:
nus et Salvator noster, sicut Propheta nus et Salvator noster, sicut Propheta cecinit, Hierusalem tendens asellum sedisse perhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamavebenedictus, qui venit in nomine Domini, rex Israel . Vulgus autem ideo hunc diem capitilavium vocat, quia tunc moris est lavandi capita infantium, qui ungendi sunt, ne observatione quadragesimae sordidata ad unctionem accederent. Hoc autem die symbolum
Abbreviated transcription (Latin):
Epipliama grece latine ap¬
nto sũ manifestatõ uocat᷑. Eo
eñ dic xp̃c syderis indit̾o ma¬
gis apparuit adorandꝰ: ꝙ fiuit
pͥncipia extiterũt. Uue aũt
sũt epiphanie. Prima ĩ qͣua
tus rp̃t pastorib hebreoꝵ an¬
gło nũciante apparuit. Sccda
in qua n genciz ppłs stella
indice ad presenspis cũ nab¬
la magos adorantes exhibuit¬
¶ Scenophegia sollẽpnitas
hebreoꝵ de greco in latinum
tabernacłoꝵ dedicatõ int̾p̾ta¬
tur que celebratur a uideis m¬
in memoria expeclitõnis cũ
ab egypto promoti in tab̾na¬
cuł. igebant. et ex eo scenophi¬
gia. Scena enĩ grece tab̾na¬
culũ cłr. que sollẽpiutas ap
hebreos septẽbri mense celel¬
batur. Neomenia apd̃ uos
ses sb̾putant᷑: et grece mene
lima appellat᷑. Ideo neomienu
id est noua luua. Erãt enun
apd̃ hebrcos ip̃i dies kalendi¬
rũ ex legali institutõne sollep¬
nes. de quib in psalt̾io cłi. Cã
delicatonis templi sollẽpnita¬
te uidei octobrio m̃se colebant¬

Expanded text:
Epiphania Graece, Latine apparitio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio Magis apparuit adorandus. Quod fuit principia extiterunt. Duae sunt autem Epiphaniae: prima, in qua natus Christus pastoribus Hebraeorum, angelo nuntiante, apparuit: secunda, in qua ex gentium populo, stella indice, ad praesepis cunabula magos adoraturos exhibuit. Scenopegia solemnitas Hebraeorum de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur, quae celebrabatur a Judaeis in memoriam expeditionis, cum ab Aegypto promoti in tabernaculis agebant, et ex eo Scenopegia. Scena enim Graece tabernaculum dicitur: quae solemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebratur. Neomenia apud nos mene luna appellatur: inde neomenia, id est, nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies calendarum ex legali institutione solemnes, de quibus in psalterio dicitur: dedicationis templi solemnitatem Judaei Octobri mense colebant
Abbreviated transcription (Latin):
melius colloq̾ntis ꝙͣ scribentis
stilo cliscipant̾ ⁊ doceri q̃ ant¬
¶ Item de corporib sũ milian¬
cam sũ est cubitũ pedez ne aut
ta rõne facies. ¶Deniq et ĩ
exodo climidiũ cubiti semis ap¬
pellatur narrante moyse ꝙ ha¬
buit archa testamẽti cluos se¬
mis cubitos longitudinis ⁊ cu¬
bitũ ac semisse ex latitudĩe ⁊¬

Expanded text:
melius colloquentis quam scribentis stylo disci pariter et doceri queunt. Item de corporibus, sive milliarcam, sive etiam cubitum, pedemve aut ta ratione facies. Denique et in Exodo, dimidium cubiti semis appellatur narrante Moyse, quod habuerit arca testamenti duos semis cubitos longitudinis, et cubitum ac semissem altitudi
Abbreviated transcription (Latin):
cimi nocturnis et luodecimi
diurnis. C rucifixus est eĩ pͥo
iudeoꝵ nocib hora t̾cia cũ ẽẽt
dies .ui. salbato deinde ĩ ipsa
cruce suspensꝰ hora sexta ⁊ spi¬
ritũ tradiclit. Hora nona se¬

Expanded text:
cim nocturnis et duodecim diurnis. Crucifixus est enim primo Judaeorum vocibus hora tertia, cum esset dies sexta sabbati. Deinde in ipsa cruce suspensus est hora sexta, et spiritum tradidit hora nona
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliis ꝙͣ nũmis est apta ꝯpu¬
tanlis. Nõ ignobił ĩtentõ est
qͥb ꝙͣ et clisꝑse passim hystorie
et ip̃a sacra scͥptura utitur no¬
mina parit̾ et figuras eoꝵ pau¬
as affige̾ curauimꝰ. ł libra ł .as. sũ
ix. uucie. ys. Bessime. bisse. uiii.

Expanded text:
est apta computandis, non ignobilis contentio est. Quibus quia disperse passim historiae et ipsa sacra Scriptura utitur, nomina pariter et figuras earum paucis affigere curavimus. Libra vel as sive I
Abbreviated transcription (Latin):
q̃o. ¶Pars enĩ nouissima cli¬
ei quo passꝯ est nisi ꝓ tota di¬
e. accipiatur .i. adiũcta ẽ noc¬
te p̃terita et nor in cuiꝰ ꝑte
ultima resurrexit nͥ tota ac
cipiatur adiũcto .s. clie ĩluscẽ¬
te cliũca nõ possũt ẽẽ tres cli¬
es ⁊ tres noctes quib se incor¬
de f̾re p̾clixit futurũ. ¶ Ipsũ¬

Expanded text:
o. pars enim nouissima diei, quo passus est, nisi pro toto die accipiatur, id est adiuncta etiam nocte praeterita, et nox, in cuius parte ultima resurrexit, nisi totus dies accipiatur adiuncto die inlucescente dominico, non possunt esse tres dies et tres noctes, quibus se in corde terrae praedixit futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. ¶Ligna licta: qr incensa con
arborib eecutit᷑ recisione aut af¬
tule ambuste aut lignͣ canata a
fũgibꝰ noĩẽ accepto ita capiat ig
ul gꝰticionẽ appellat extractũ foco
semiustũ extinctũ. ¶ Qͥsqͥlie sti¬
pule ĩmixte surcuł ac folus andis
Sũt ãt purgam̃ta t̾raꝵ.C. anes.¬
putredo lignoꝵ clictũ hoc nomẽ
ꝙ eueniat lignis uirtute carẽtib¬

Expanded text:
dum. Ligna dicta quia incensa convarboribus excutitur recisione, aut astulae ambustae, aut ligna cavata; a fungis nomen acceptum, quod ita capiat ignvulgus titionem appellant, extractum foco, semiustum et extinctum. Quisquiliae stipulae inmixtae surculis ac foliis aridis: sunt autem purgamenta terrarum. putredo lignorum: dictum hoc nomen, quod eveniat lignis virtute carentib
Abbreviated transcription (Latin):
est in meclia m̃¬
di regione posi¬
ta: om̃ib par¬
tib celi in mo¬
dũ centri eqͣli
int̾uallo consistens: que sigu¬
lari ninn̾o totũ orbe significat
plurali u̾o singulas partes
Cuiꝰ nomĩa diu̾sa dat rat̾o. Nã
terra clicta a suꝑiore parte qͣfi¬
tur humꝰ ab inferiori uelut¬
Eadem et arua: ab arando et
colendo uocata. Propric aũt¬
dicta t̾ra ad distinctõne aque
arida nũcupatur. Sicut scͥptu¬
andam. Natural enĩ ꝓpͥetas
siccitatis est t̾ris. Nam ut biũ¬
da sit: hoc ex aqͣnũ affinitate:
sortitur. Cuiꝰ motũ alii cdñt uẽ¬
tũ eẽ in concauis er: qͥ motus

Expanded text:
est in media mundi regione posita, omnibus partibus caeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori Eadem et arva ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida nuncupatur. Sicut Scriptuaridam.' Naturalis enim proprietas siccitas est terris; nam ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cuius motum alii dicunt ventum esse in concavis eius, qui motus
Abbreviated transcription (Latin):
legere uł audire potuent corde suore¬
prehensꝰ confunditur: qr id ꝙ nõ ag̾
memoratur et teste conscr̃a int̾iꝰ accu¬
satur. Uñ dauid ꝓph̾a deprecat᷑ dicẽs
Tunc nõ ꝯfudar dũ respicio in oĩa
mandata tua. ¶ Gr amiter nãq unqs
confunditur: qñ mandata dei uł legẽ¬
do uł audiendo respicit: q̃ uiuẽdo ꝯtẽp¬
uit. ¶Corde enĩ reprehend clũ mã¬
dutoꝵ meditatõne docetur: qr nõ iin¬
ꝑleuit opere: ꝙ cli addidicit ussiõe

Expanded text:
legere vel audire potuerit, corde suo relegere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. Unde et David propheta deprecatur dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit. Corde enim reprehenditur, dum mandatorum meditatione docetur, quia non implevit opere quod divina didicit jussione
Abbreviated transcription (Latin):
orare et legere. Nam cũ oramꝰ ip̃i
cũ deo loquim᷑. Cũ u̾o legimꝰ: teus
nob̾cũ loqͥt᷑. Oñĩs ꝓfectus: ex lectio¬
ne et merlitatõne procedit. Que enĩ
uescimus: lectione discimꝰ. que aũt
minũ confert bonũ lectõ scã scrip¬
turaꝵ. sũ qr mentis intellectũ erudͥ
seu ꝙ a mũdi uanitatib ab stractũ
hominez ad amorẽ dei ꝑcluat. Exci¬
cut̾onis sepe illiꝰ ẜmone subtrahimꝰ
a desiderio mũdane iite: atq accensis
in amorẽ sapiencie tanto uana spes
mortalitatis huiꝰ nob̾ uilescit: ꝙͣto ã¬
plius legendo spes ct̾naclarilit. Gemi¬
nũ est lectõnis studiũ: pͥmũ quomͦ sqͥp¬
ture intelligantur ẜm qua utilitute ł¬
clignitate licantur. Ert enĩ aña qͥs
promptꝰ ad intelligend̾ que legit se
te didiscunꝰ impleri debemꝰ. Lex dĩ et
in eis qui bñ uiuendo eam custodiũt
penã uero qui ea male uiuẽdo ꝯtẽp¬
nũt. Sinĩs qui a preceptis cli clisce¬
dit oꝑe. quociens eadem dei precepia

Expanded text:
r et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Omnis profectus, ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus: quae autem minum confert donum lectio sanctarum Scripturseu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomodo Scripturae intelligantur; secundum, qua utilitate vel dignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequae didicimus implere debemus. 7. Lex Dei et m his qui poenam vero eis qui eam male vivendo contemnunt. 8. Omnis qui a praeceptis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
quo fuerimꝰ oꝑe detenti ip̃m
nos ad officiũ tp̃s ammoneat
Que tp̃ra m scripturis inueni¬
ũtur. Primũ enĩ sp̃t scũs cõ¬
gregatis cliscipłis hora tertia
infusus est. Petrus qͣ clie uisi¬
onez ꝯmunicationis in illo uas¬
culo expertus est: Sexta hora
horancli grã ascendit. Ita etia
cũ iohe hora nona templũ adi¬
it: quãdo paraliticũ sanitati re¬
formauit. S ⁊ danielez legimꝰ
hec tpra in oratõne obsuasse.¬
Mutiq ifrłis disciplina est: ut
nec minꝰ ꝙͣ ter in lie adoremꝰ
gitimis or̾onib q̃ sñ ulla ãmo¬
nitõe debent̾ in igressu lucis ac
pͥus sum̾e ꝙͣ int̾põita or̃one.
qr pͥora celestia ꝙͣ t̾tena. Qͥ at̾
uult oronez suã uolare ad dnĩn¬
deũ: faciat illi duas alas: Ieiu¬
niũ ⁊ helemosinã: et ascendet
celerit̾ et exaucdietur. Ieiuni¬
ũ est parsimonia. uctus. absti¬

Expanded text:
quo fuerimus opere detenti, ipsud quo fuerimus opere detenti, ipsud nos ad officium tempus admoneat; quae tempora in Scripturis inveniuntur. Primum enim Spiritus sanctus congregatis discipulis hora tertia infusus est. Petrus, qua die visionem communicationis in illo vasculo expertus est, sexta hora orandi gratia ascenderat. Idem etiam cum Iohanne hora nona templum adiit, quando paralyticum sanitati reformavit. Sed et Danielum legimus haec tempora in oratione obsue ex Israelis disciplina docemur, ut ne minus, quam ter, in die adoremus. gitimis orationibus, quae sine ulla admonitione debentur in ingressu lucis ac prius sumere, quam intraposita oratione. quia priora caelestia quam terrena. Qui autem vult orationem suam volare ad Deum, faciat illi duas alas, ieiunium et eleemosynam, et ascendet celeriter et exaudietur. Ieiunium est parsimonia victus absti
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Hoc est. cxorcismiꝰ increpare et
ꝯiurare aduersus diabolũ. Uude
sciendũ qd nõ creatura dei ĩ ĩfan¬
tibꝰ exorcizatur aut ex sufflat᷑. S
ille sb̾ quo st̃ õs qui cũ peccatonis¬
cuntur: eiũ est pͥnceps pcc̃oꝵ.
¶Simbolũ per lingua greta
signũ uł cognitõ int̾pretatur
Discessuri eiũ apłi ad euãgłizã¬
duz in gentibus hoc sibi precli¬
cationis signũ uł uiclicii posu¬
erũt. Continet enĩ ꝯfessionen
tem eccłie ⁊ om̃e xp̃iani docina¬
tis sacram̃tũ. Qd̾ sibolũ fidci
i spei nr̃e nõ scrib̾ in carta et
atram̃to. S in tabuł corclis car¬
nalibus. Dratõ petitõ dr. Nã
orare est petere. Sicut exoraie
impetrare. Constat enĩ oratio
uecessicas importauerit. Neq
eiuĩ ꝯtra preceptũ reputatur
ab apłis factũ: qr in cait̾e̾ audi¬
entib custoclib orabãt ⁊ caue¬
bunt do. De tp̾r uero sine int̾¬
larib. Nam est. obseruatõ qͣ¬
ip̃a int̾ spacia signant. tertia

Expanded text:
' Hoc est exorcismus increpare et coniurare adversus diabolum; unde sciendum est quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorum. Symbolum per linguam Graecam signum vel cognitio interpretatur. Discessuri enim Apostoli ad evangelizandum in gentibus hoc sibi praedicationis signum vel indicium posuerunt. Continet autem confessionem tem Ecclesiae et omne Christiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus. Oratio petitio dicitur. Nam orare est petere, sicut exorare inpetrare. Constat autem oratio necessitas inportaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab Apostolis factum, quio in carcere audientibus custodibus orabant et canebant Deo. De tempore vero dictularibus. Nam est observatio quiei interspatia signant, tertia,
Abbreviated transcription (Latin):
minis disciplina est hitu atq uic¬
sa. sacto et ciñe incubare corpus
obscurare aĩmũ merorib deicere
illa q̃ peccant tͥsti mutatõe tͣctare
Letanie aũt greco ẜmone appellã¬
tur: q̃ latine dũr rogatõnes. Int̾

Expanded text:
minis disciplina est, habitu atque vicminis disciplina est, habitu atque victu, sacco et cinere incubare, corpus sordibus obscurare, animum maeroribus deicere, illa, quae peccant, tristi tractatione mutare. Litaniae autem Graeco nomine appellantur, quae Latine dicuntur rogationes
Abbreviated transcription (Latin):
adiũgitur. Nam sicut ꝯsiliam̃
deo. qͣndo pͥmũ a gentilitate cõ¬
ueitimi. ita recõsiliamnur deo. ꝙͣdo
post peccatũ penitendo regredi¬
mur. ¶Exomologesis greco uo¬
cabulo cłr. qd latine ꝯfessio int̾p̃¬
tatur. cuiꝰ noĩs cluplex significa¬
tõ est. aut enĩ in laude intlłr cõ¬
fessio. Sicut est ꝯfiteor tͥ dñe p̾r
celi et terre: aut clũ quisq cõfi¬
tur exomologesis: qr delictũ nos¬
trũ dño ꝯfitemi᷑. nõ qͥd̾ ut ignaro
cuiꝰ cognitoni nicħ occultũ ẽ. S
ꝯfessio est rei. scil eiꝰ q̃ nõ ignora¬
tur ꝑfessa cognitõ. Utile eiũ sibi
ac iocũdũ qͥsꝙͣ ẽe existimauerat
Cognitis hus cõfitet᷑ errore. Cõ
fessio aũt erroris. ꝓfessio ẽ desinẽ¬
di. Desmẽctũ gͦ a peccatis ẽ: dũ
ꝯfessio est. Confessio aũcedit: re¬
hussio seqͥtur. Ceterũ exͣ ueniam
est: qui pcẽm cognoscit. nec ogni¬
sũ cõfitetur. Itaq exomologesis
postemẽli et huił faciendi ho¬

Expanded text:
ibetur. Nam sicut conciliamur Deo, quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, cuius nominis duplex significatio est. Aut enim in laude intellegitur confessio, sicut est: 'Confitebor tibi Domine Pater caeli et terrae': aut dum quisque confitur exomologesis, quod delictum nostrum Domino confitemur, non quidem, ut ignaro, cujus agnitioni nihil occultum est: sed confessio est rei scilicet ejus, quae ignoratur professa cognitio. 77. Utile enim sibi ac jucundum quisquam esse existimaverat, cognitis iis, confitetur errorem. 78. fessio autem erroris professio est desinendi: desinendum ergo a peccatis est, dum confessio est. Confessio autem antecedit, remissio sequitur. Ceterum extra veniam est qui peccatum cognoscit nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi et humilificandi ho
Abbreviated transcription (Latin):
Ilaudes dei. Si gͦ sit laus ⁊ n̾sit
di: nõ est hyunꝰ si sit ⁊ laus
et dei laus et nõ canter᷑ no es
hymnꝰ. Si gͦ ⁊ in laudẽ di chi
⁊ cantatur: tũc est hyuniꝰ. In¬
tis oportet am̃ ⁊ alła utraq di¬
q sicut in celo resonãt. ¶ Dl¬
ama i alt̾ius lingue iut̾pre¬
tatone in toto tnͣsire nõ põt.
Ssi enĩ saluifica int̾pre tatur
anna int̾iectõ est. motũ aĩmi
significas sb̾ deprecãti affectu
cormpta meclia uocali lr̃a et

Expanded text:
laudem Dei: si ergo sit laus, et non sit laudem Dei: si ergo sit laus, et non sit Dei, non est hymnus, et si sit laus et Dei laus et non cantetur non est hymnus; si ergo in laudem Dei dicitur et cantatur, tunc est hymnus, ic oportet in terris utraque dici, sicut in coelo resonat. Osanna in alterius linguae interpretatione in toto transire non potest. Osi enim salvifica interpretatur; anna interiectio est, motum animi significans sub deprecantis affectu. corrupta media vocali littera et
Abbreviated transcription (Latin):
magno inisterio ꝑdit hẏstoria¬
¶ Sec enĩ duo in quibdã psal¬
moꝵ titus iuxta musicã aitez
alt̾natim sibi apponũtur. No
canticũ psalmi est cũ id qd̾ or¬
nũ modulat᷑. uox postea cãtan
organi modulantis imuitat᷑.
nec mos est: ex alio oꝑe eũ cõ¬
cantando. ¶Pmꝰ succentoris
Sccls incentoris. Tercius accẽ¬
toris. ¶Diapsalma quidã he
uox hoc int̾ponũtur sempite¬
na ẽe ꝯfirment᷑. Quidã uer
grocũ uerbũ eristimãt qͦ sign¬
ficatur int̾uallũ psallendi: ut
psalma sit qd̾ ꝑsalłr. Dupsal¬
ma uero intpositũ in psallendo
silenciũ ut quẽ admodũ sĩpsal¬
ma dr uocis copulatõ in cantã
do. Ita cliapsalma lisiu̾ctõ d̾r¬
in psallendo: ubi cliapsalmas
interposita fuerit. Que ido̾ in¬
t̾ponitur: ut ꝯu̾sio sensuũ sꝑ
sonaꝵ ẽẽ noscatur. ¶ Hymir
est canticũ laudanciũ. qd̾ de gr¬
co in latinũ laus int̾pretat᷑ pro
co qd̾ sit carm̃ leticie ⁊ laudis.
¶Pprie enĩ hymui st̾ cõtinẽtos

Expanded text:
magno mysterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdam Psalmorum titulis iuxta musicam artem alternatim sibi adponuntur. Nam canticum Psalmi est, cum id quod organum modulatur, vox postea cantantorgani modulantis imitatur. nec mos est ex alio opere eum concantando: primus succentoris, secundus incentoris, tertius accentoris. Diapsalma quidam Hebus hoc interponitur, sempiterna esse confirment. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi; ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum synpsalma dicitur vocis codo: ita diapsalma disjunctio earentias in psallendo, ubi diapsalma interpositum fuerit: quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscatur. Hymnus est canticum laudantium, quod de Graeco in Latinum laus interpretatur, pro eo quod sit carmen laetitiprie enim hymnus est continens
Abbreviated transcription (Latin):
saficatõ ita c̃. Inuocato eiũ do̾
descendit sp̃t sanctus de celis.
⁊ melicatis aiuis scĩficat cas de
semet ip̃o: et accipiũt uini pur¬
gationis. ut in eis caro ⁊ aia de¬
lictis inquinata mũdetur. Xpris¬
ma grece: latine unctõ nouina
sp̃t adlubetur. Et lioc de pristmͣ
discplina: qua ungi in sacerdo¬
cũ ⁊ in regnũ solebant. Ex qͦ
et aaron a moyse unctus est q̃

Expanded text:
ficatio ita est: invocato enim Deo, descendit Spiritus sanctus de coelis, et medicatis aquis sanctificat eas de semetipso, et accipiunt vim purgationis, ut in eis caro et anima delictis inquinata mundetur. 50. Chrisma Graece, Latine unctio nominatspiritus adhibetur, et hoc de pristina disciplina, qua ungi in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. 52. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
Cum eiũ unus canit: grece
monadia latine siciniũ dr.
¶Cũ uero duo canũt biciniũ ap¬
appellatur. cũ młti: chorus.
¶Nam choreas ludicrum cantile¬
ne uł saltatõnes classũ st̃. An¬
tiphona a greco int̾pretata uox
reciproca łr duob scilz choris
alt̾natim psallentib ordine
ꝯmutato. Sũ de uno ad unũ.
qd genus psallendi greci meini¬
nisse tracluntur. ¶ Respõso¬
riũ itali traclideruĩt. quos inde
responsoris canta uoct̃t. qđ a
lio desmente alt̾ respondeat
Int̾ responsorios enĩ ⁊ antipho
uas hoc differt. qd̾ in respõso¬
rus unꝰ uersũ clicat. In antiplio¬
nis enĩ uersib alt̾nãt chori.
Lecto li quia nõ cantatur ut
Illuc enĩ mocdulatõ hic sola ꝓ¬
nũciato queritur. Canticũ est
uox cantantis in letiçia ¶Psal

Expanded text:
Cum autem unus canit, Graece Cum autem unus canit, Graece monodia, Latine sicinium dicitur; cum vero duo canunt, bicinium appellatur; cum multi, chorus. Nam chorea ludicrum cantilenae vel saltationes classium sunt. Antiphona ex Graeco interpretatur vox reciproca; duobus scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum. Quod genus psallendi Graeci invenisse traduntur. Responsorios Itali tradiderunt. Quos inde responsorios cantus vocant, quod alio desinente id alter respondeat. Inter responsorios autem et antiphonas hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit: in antiphonis autem versibus alternant chori. Lectio dicitur, quia non canitur, ut Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. Canticum est vox cantantis in laetitia. Psal
Abbreviated transcription (Latin):
ffitioꝵ płima genera st̃: s
precipuũ illd qud̃ in sacris
ab efficiendo clictũ quasi efficiũ
ꝓpt̾ decore ẜmonis una mutata
lictera uł certe ut unꝰqͥsq illa
agut que uulli officiãt. s ꝓsĩt
om̃ib. ¶ Uesꝑtinũ officiũ est
in noctis iniciũ uocatũ a stella
uespere que surgit oriente noc¬
te. Matutinũ officiũ est ĩ lucis
miciũ ab stella lucifero appella¬
tũ que oritur inchoante mane
semꝑ deus laudetur. Missa tp̃r
sacrificii est ꝙͣdo cathecumini
foras nuctũtur clamante leui¬
ta. Si quis cathecuminus remã¬
sit exeat foras. Et inde missa
clicta qd̾ sacram̃tis altaris ĩt¬
esse nõ possũt: qͥ nõdũ regene¬
rati noscũtur. ¶Chorus ẽ mł¬
titudo in sacris collecta ⁊ clictꝰ
chorus qd ininito in mod̾ co¬
rone curũ aras starent ⁊ ita
psallerent. Alii choꝵ dixerũt
a ꝯcorclia que in caritate ꝯsis¬
tat. Qui si caritate nõ h̾eat.
respondere ꝯueniencia nõ põt

Expanded text:
fficiorum plurima genera esse, sed praecipuum illud quod in sacris ab efficiendo dictum, quasi efficium, propter decorem sermonis una mutata littera; vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. Vespertinum officium est in noctis initio, vocatum ab stella Vespere, quae surgit oriente nocte. Matutinum vero officium est in lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane.semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foris mittuntur, clamante levita: 'Si quis catechumenus remansit, exeat foras'; et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris collecta; et dictus chorus quod initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in caritate consistit; quia, si caritatem non habeat, respondere convenienter non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
nia custodiẽda. Uñ et ꝑ climinuti¬
one cłr. ¶ Mozicia: qͣi modicia. Uñ
et modicũ.z. ꝓ.d. sic̾ solẽt itali di
ficiatur qͣi sagꝰ. ¶Marsupiũ. saccu¬
ħ nũmoꝵ. ꝙ̃ greci marsippa appel¬
¶ Sitarchie nautaꝵ st̃ ab eo ꝙ sute
st̃. ¶ Inuolucrũ lictũ: qd̾ ad ĩ se tene¬
at inuolutũ. ¶ Fiscus sacculꝰ ẽ pbli¬
cus. uñ et fiscelle. et fiscine clnr.
Hũc hñt exactores et in eomittũt
clebitũ pblicũ qd̾ redr regibꝰ. Fisc̾
aũt pͥme positõnis ẽ diriuatũ fisci¬
na cliramutiuũ fiscella. ¶Camis¬
trũ fissis camus ꝯtexit᷑. Uñ et nũcu¬
patũ. Allii grecũ asẜũt. ¶ Cistella a
costis ex cãna uł ligno qͥbꝰ ꝯtexit᷑ no¬
mĩata. ¶Cophinꝰ ẽ uasex uͥgultis
aptũ mũdare st̾cora et t̾rã portare¬
. de quo dic̾. psalmista. ꝓpt̾ isrł ma¬
nꝰ eiꝰ in ꝯphino ẜuierũt. Dictꝰ ãt

Expanded text:
custodiendam: unde et per diminutionem dicitur. Mozica quasi modica, unde et modicum Z pro D, sicut solent Itali dicficiatur quasi sagus. Marsupium sacculus nummorum, quem Greci marsipa appel6. Sitarciae nautarum sunt, ab eo quod sutae sunt. Involucrum dictum, quod aliquid in se teneat involutum. 7. Fiscus, sacculus est publicus, unde et fiscellae, et fiscinae dicuntur: hunc habent exactores, et in eo mittunt debitum publicum quod redditur regibus. Fiscus autem prime positionis est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella. Canistrum fiscis cannis contexitur, unde et nuncupatur: alii grecum asserunt. Cistella a costis ex canna vel lignis quibus contexitur nominata. Cophinus est vas ex virgultis aptum mundare stercora et terram portare: de quo dicit propheta pro Israel: manus eius in cophino servierunt. Dictus autem
Abbreviated transcription (Latin):
rũ qd̃ candela fi̾at .i. portet. ¶Ce¬
reus ꝑ cliriuatõne acera nom̃ ht
p̾stabo cereꝰ ignes. Subducta luce
re lucencia. ¶Eimnalia dñr q̃ ĩtͣ arã¬
st̃ clicta a funib. qͦs añ usũ papi
mortis. Hos rommi funes et funa¬
lia noĩabant. Funalia candelabr
apd̾ ueteres exstantos stimulos h¬
buerũt ad uncos. qͥb fumcłi ceri
bliti figebant᷑. Ide et stimuli ita¬
pas. flannna ẽ in u̾tice luces dicda
qd lambentis motũ ostẽt̾e uideat᷑
far dicta: qd focos faciat. cuiꝰ.
sminutiuũ fucula. ¶ Lat̾ra inde
fit eĩ ex iitro recluso intꝰ lumine
is uenti flatꝰ. adire nõ possit et ad
pechendũ lum̃ facile circũferatur¬
uͥq. ¶Lucubrũ uocatũ qd luceat ĩ
umbra. Est enĩ mocli̾c ignis qͥsol
ertenui stupaceraq fori. ¶ Pira
est: q̃ in mod̾ are ex lignis ꝯstrmn so¬
set ut arcleat. Piro eĩ ignis łr. s
pira est ip̃a lignoꝵ congeries ut ñ¬
dũ arclet. ¶ Eogꝰ ẽ cũ arcłe ceꝑit

Expanded text:
t. Cereus per derivationem a cera nomen habet praestabo cereus ignes. Subducta luce aere lucentia. 5. Funalia sunt, quae intrasunt, dicta a funibus quos ante usum papyri intorti. Hos Romani funes et funalia nominabant. Funalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera bliti figebantur. Idem itaque et stimuli prapas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum ostendere videatur. Fax dicta, quod focos faciat, cuius diminutivum facula. Laterna inde fit enim ex vitro, recluso intus lumine, ut venti flatus adire non possit et ad prebendum lumen facile ubique circumferatur. Lucubrum vocatum, quod luceat in umbra. Est enim modicus ignis qui solet ex tenui stuppa ceraque formari. Pyre est que in modum are ex lignis construi solet ut ardeat; pyr enim ignis dicitur, sed pira est ipsa lignorum congeries, cum nondum ardet,
Abbreviated transcription (Latin):
latine igius. Uñ et iux᷑ philoso phos
qͦsan cũcta procteant᷑. Et reua or
calore nichil nascit᷑. Adco ut de sep
tos ꝙ foueãt ignes. Naz ignis ip̃
flãma ẽ. qͥcqͥd at ignẽ fouet focꝰ uo¬
cat᷑. seuara sit. sũ qͥcqͥd aliud ĩquo
ignis fouetur. ¶Lucerna: a lucim¬
o dicta ẽ. uñ et breius est. lu. ut ꝑ¬

Expanded text:
atine ignis est, unde et iuxta philosophos quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo ut de septtos quod foveant ignes; nam ignis ipsa flamma est; quidquid autem ignem fovet, focus vocatur, seu ara sit, sive quid aliud in quo ignis fovetur. Lucerna a lychno dicta est; unde et brevis est lu, ut
Abbreviated transcription (Latin):
angrus uariꝰ ex om̃ibꝰ pene.
colorib constans. Uñ ⁊ noiat᷑
Olca barbari noĩs. ex fuluo et
nigro uiricliq et canclido est.
¶Mittidax sole ꝑcussa: colorib
micat uarus. gignit᷑ ĩꝑsida.
Droselitꝰ uariꝰ noĩs cã. qr si ad ig¬
ne applicet᷑: uelud sudorẽ emit¬
tit. ¶ Oppalꝰ clistinctꝰ diu̾sarũ
colore geminaꝵ. Est eĩ ĩ eocaibũ¬
cłi temuor ignis. a metisti ful¬
gend purpura smnaragcli uirẽs
uiriditas: et cũcta parit̾ sb̾ qͣdã
uarietate lucẽcia nom̃ ħt ex ua¬
tria. sola enĩ ꝑtunt uiclia. ¶ Poñ¬
sanguineis mic aureis guttismi¬
cances. alie hñtes stellas. alie lõ¬
gis coloꝵ luctibꝰ liueate ¶Cro¬
contalito in ꝑua magnitucline
multicolor: Uñ et hoc nom̃ sibi ĩ
adoptauit. Tam lui̾sis enĩ uotis
sparsa est: ut .Lxͣ. gẽmaꝵ coloreᷤ
in ꝑuo orbiculo eiꝰ cleprehẽdãt᷑.
Nascitur ĩ libia a pd̾ trogoditas.
Murrina apd ꝑthos gignit᷑.
s p̃cipua in germania. humorẽ

Expanded text:
anchrus varius ex omnibus pene coloribus constans; unde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponsanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores in parvo ejus orbiculo deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Troglodytas. 6. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Germania, humorem
Abbreviated transcription (Latin):
sab̾cas lr̃e. s cũ adiectõne. ut fa
lulcanũ auctore dñt: figurałr
ꝑ uulcanũ ignẽ sigͥcãtes sine quo
iillũ metalli genꝰ ñndi extenclit
itur. Alibieĩ intrũ. alibi argentũ
Aibi plũbũ. alibi uiniũ. ilibi pig¬
hẽti alibi medicam̃ta efficiũtur
Igne lapides in ere soluũ. Igne fer¬
rũ gignit᷑ ac clomͣt᷑. Igne aurũ ꝑfi¬
citur. Igne cremato lapide cem̃ta ⁊
panetes ligant᷑. Lapides iugros
ignis decoq̃ndo canclificat. Lign᷑
canclida urendo obfuscut. carbones
ex prima fulgida nigros fac̾. De
lignis cluris fragiles. De put̾bili¬
bꝰ ĩputaibiles reddit. Scͥcta soluit
soluta rest̾ͥigͣ. Dura mollit. mol¬
lia clura recldit. H̾t et medicauũs
usum. Nam sepe ruri ꝓdest. Pesti¬

Expanded text:
dicere; sed cum adiectione, ut fabVulcanum auctorem dicunt, figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi extendique ciatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, alibi minium, alibi pigmenta, alibi medicamenta efficit. Igne lapides in aera solvuntur, igne ferrum gignitur, ac domatur, igne aurum perficitur, igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. 3. Lapides nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo offuscat, carbones ex pruna fulgida nigros facit; de lignis duris fragiles, de putrilibus imputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri prodest. Pesti
Abbreviated transcription (Latin):
cliu aidet. Cũ aũt extincta fu̾it rar¬
bo noĩatur. Prima aũt a ꝑurendo
qͥdam mt̾isse crełr: maioris fit uir¬
tutis. Nam it̾m incensꝰ: forciori
liine calescit. Cuiꝰ tantauis & enã
sũ igne. sirmitas ut nullo humore
corm̃pat᷑ nulla uetustate uĩcatur¬
ut hii qͥ limites fingũt eos ir fo sos

Expanded text:
a fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo Qui dum interisse creditur, maioris fit virtutis; nam iterum accensus fortiori luce calescit. Cuius tanta est etiam et sine igne firmitas ut nullo humore conrumpatur, nulla vetustate vincaturut hi qui limites figunt
Abbreviated transcription (Latin):
clictu: a pͥscis galloꝵ gentibus
ex qͥb extitit occupata. Nam
galli in auxiliũ a rege bithĩe
euocati regnũ cũ eo patrata uic¬
toria diuserũt. Sicq deinde gͦ¬
cis admixti: Pmũ gallo gre¬
ci nũc ante ex. antiquo galloꝵ
noĩe galathe clñr. et eoꝵ regio
galacia nũcupat᷑. ¶ Engiadic¬
ta a frigia europis filia: ħ et
dardania a dardano filio io¬
uis clicta: de qͦ homerus ait.
Quẽ pͥmũ genuit celestis ui¬
pit̾ arce. Hinc enĩ ꝓfectꝰ cle
corintho ciuitate p̾us ueĩt in
fuigiam. Est aũt regio troiadi
tie. a mericliano uicina est. li¬
caome. ab oriente lidie adħet
ab occidente ellesponto mari
terminat᷑. In hac regione tro¬
ia est. ꝙͣ ex suo noĩe appellauꝰ
tros troianoꝵ rex ganimedis
pat̾. Due aũt st̃ frigie: ma¬
ior ⁊ mĩor. Maior frigia siuir¬
nam ht. Minor u̾o iliũ licao

Expanded text:
dicta a priscis Gallorum gentibus, a quibus exstitit occupata. Nam Galli in auxilium a rege Bithyniae evocati regnum cum eo parta victoria diviserunt, sicque deinde Graecis admixti, primum Gallograeci, nunc ex antiquo Gallorum nomine Galatae dicuntur, et eorum regio Galatia nuncupatta a Phrygia Aesopi filia. Haec et Dardania a Dardano Jovis filio dicta, de quo Homerus ait: Quem primum genuit coelesti Jupiter arce. Hic enim profectus de Corito civitate primus venit in Phrygiam. Est autem regio Troadi tiae; a meridiana vicina est Lycaoniae; ab oriente Lydiae adhaeret; ab occidente Hellesponto mari terminatur. Huius regio Troia est, quam ex suo nomine appellavit Tros, Troianorum rex, Ganymedis pater. Duae sunt autem Phrygiae: maior et minor. Maior Phrygia Smyrnam habet, minor vero Ili
Abbreviated transcription (Latin):
pͥoriente arabla. a meridie mͣ¬
secubrũ. ¶ Palestina ꝓuĩcia.
philistĩ urbem metropolumn ha
re om̃is cuta e.am regio palesti¬
nest. nũcupata. Huic ab oriẽ¬
r mare rubrũ occurrit a meridi¬
mo lat̾e uidea excipit a septẽtri¬
onali plaga tẏrioꝵ fimbꝰ clau¬
tłr ab occasu egyptõ limine t̾¬
minatur. ¶Iudea regio palesti¬
ne ex noĩe uide appellata ex cuiꝰ
tubu reges hũit. Hec pͥꝰ chanaĩ
clicta a filio cham. sũ a decẽ cha¬
uaneoꝵ gentib: quibꝰ expulsis
emdẽ t̾ram uidei possederũt r̃iciũ
longitudinis. ex auico arfa usq
ad uicũ uiliadem porrigit᷑. In qͦ
sitato est. Latitudo aũt eiꝰ amõ¬

Expanded text:
oriente Arabiam, a meridie mare Rubrum. Palaestina provincia Philistim urbem metropolim habute omnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Huius ab oriente mare Rubrum occurrit, a meridiano latere Iudaea excipitur, a septentrionali plaga Tyriorum finibus clauditur, ab occasu Aegyptio limite terminatur. Iudaea regio Palaestinae ex nomine Iudae appellata, ex cuius tribu reges habuit. Haec prius Chanaan dicta a filio Cham, sive a decem Chananaeorum gentibus, quibus expulsis, eamdem terram Judaei possederunt. Initium longitudinis ejus a vico Arfa usque ad vicum Juliadem porrigitur, in quo habitatio est. Latitudo autem
Abbreviated transcription (Latin):
nix. gemiima et yris: melocides.⁊
pedorata ibi muenit᷑. Ip̃a ẽ et sa¬
bi. appellata a filio chus: qͥ nũc¬
patus est saba. Hec aũt angusto
terte tractu ad orientez uersꝰ ad¬
ꝑsicũ sinũ extenditur: cuiꝰ so¬
tẽtrionalia chaldea claudit o
yriam syrus qͥdam phibetu
indigena a suo uocabulo mi¬
cupasse. Hec ab oriente flumo
enfrate ab occasu maris nr̃o et
egypto t̾iinat᷑ tangẽs a septci¬
one armenia et capadociã a me¬
ticlie sinũ arabicũ. Situs eiꝰ est

Expanded text:
nix gemma, iris, malochites, et paederotes ibi inveniuntur. Ipsa est, et Saba appellata, a filio Chus, qui nuncupatus est Saba. Haec autem angusto terrae tractu ad Orientem versus Persicum sinum extenditur, cujus Septentrionalia Chaldaea claudit, Oyriam Syrus quidam perhibetur indigena a suo vocabulo nuncupasse. Haec ab Oriente, fluvio Euphrate; ab Occasu, mari nostro et Aegypto terminatur: tangens a septentrione Armeniam et Cappadociam, a Meridie sinum Arabicum. S
Abbreviated transcription (Latin):
dencli desideriũ gignant. Si car¬
pas fatiscũt ac resoluũt᷑ ĩ ciu̾e:
fumũq exalant: qͣi adhuc arde¬
ant. ¶Nabathea regio anabach
filio isrł nũcupata. Iacet autẽ
int̾ uideam et arabia. et surgẽs
ab euphrata in mare rubrũ por¬
ugitur: et est pars arabie. ¶ Ae
gyptus que priꝰ eria dicebatur
ab egypto clanai fre p̾tea ibi
rognante nom̃ accep᷑. Hec ab
oriente syrie: ac rubro mari cõ¬
iũcta: ab octasu libiam ħt a
septeitrione mare magnũ:
a mericdie u̾o introrsꝰ receclit
ꝑtendens usq ad ethiopiam
Regio celi imbrib insueta: ⁊
pliunaꝵ ignara. ¶Nilus solꝰ
eam circũfluit et irrigat. et
peo menelai gub̾natore sepul¬
to mea insusa. q̃ libie pͥncipi¬
ũ et ostiũ nili facit. ¶ Seres
opidũ orientis. a quo et gens
sericũ et regio nũcupata est.
Hec ab scichico acciano ⁊ ma¬
ri caspio ad oceanũ orientalẽ
inflectitur nobilib ftonclib

Expanded text:
dendi desiderium gignant; si cardendi desiderium gignant; si carpas fatiscunt ac resolvuntur in cinerem, fumumque exhalant quasi adhuc ardeant. Nabathfilio Ismael nuncupata. Iacet autem inter Iudaeam et Arabiam et surgens ab Eufrate in mare Rubrum porrigitur, et est pars Arabigyptus, qui prius Aeria dicebatur, ab Aegypto Danai fratre postea ibi regnante nomen accepit. Haec ab oriente Syriae ac Rubro mari coniuncta, ab occasu Libyam habet, a septentrione mare Magnum, a meridie vero introrsus recedit, pertendens usque ad Aethiopas; regio caeli imbribus insueta et pluviarum ignara. Nilus solus eam circumfluens inrigat, et pe Menelai gubernatore, sepulto in ea insula quae Libyae principium et ostium Nili facit. Seres oppidum orientis, a quo et genus Sericum et regio nuncupata est. Haec ab Scythico Oceano et mari Caspio ad Oceanum orientalem inflectitur, nobilibus frondibus
Abbreviated transcription (Latin):
iudei promissã patrib t̾rã
resurectõnis p̃rogatiua pollice̾¬
tur. ¶Eunacia regio palesti¬
ne ab opido quoda nom̃ accip̾
qd̃ uocabatur samaria cuutas
quõdam regał in isrł que nũc
ab augusti noĩe sabastia nũcupa¬
t᷑. Hec regio int̾ iudeam ⁊ ga¬
lileam media iacet. incipiens
a uico cui nom̃ est eleas: defici¬
ens in in t̾ra rabath. Sitꝰ eiꝰ na¬
tura consimił: nec ullo clifferẽs
a iudea. ¶Galilea regio palesti¬
ne uocata est: qd̾ gignit can¬
licliores homines ꝙͣ palestina
ma et ferax. et fructib satis fe¬
q ciuitatib impioꝵ q̃ celesti ig¬
ne consũpte st̃: terra amplius
ierosolimis olim uberrima m̃c
aũt deserta atq exusta. Nã
pro scelere incolaꝵ de celo descẽ¬
dit ignis: qͥ regionez illa in ci¬
neres et̾nos clissoluit. Cuiꝰ um¬
bra quedã et spẽs in fauilł et
arborib ip̃is etiam adhuc uidet᷑
Nascuntur enĩ ibi poma uren¬
cia sb̾ tanta sp̃e mnlitatis: ut e¬

Expanded text:
am patribus terram resurrectionis praerogativam polliceretur. Samaria regio Palaestinae ab oppido quodam nomen accepit qui vocabatur Samaria, civitas quondam regalis in Israel, quae nunc ab Augusti nomine Sebastia nuncupatur. Haec regio inter Iudaeam et Galilaeam media iacet, incipiens a vico cui nomen est Eleas, deficiens in terra Agrabath. Situs eius natura consimili nec ullo differens a Iudaea. Galilaea regio Palaestinae vocata quod gignat candidiores homines quam Palaestina. ma et ferax et fructibus satis feque civitatibus inpiorum quae caelesti igne consumptae sunt. Terra amplius ab Hierosolymis olim uberrima, nunc autem deserta atque exusta; nam pro scelere incolarum de caelo descendit ignis, qui regionem illam in cineres aeternos dissolvit. Cuius umbra quaedam et species in favillis et arboribus ipsis etiam adhuc videtur. Nascuntur enim ibi poma virentia sub tanta specie maturitatis, ut e