comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auditorem. Hec onĩa ab¬
stulit a billis deus. et nob̾ qui
exgentib sitamen accipere
uolu̾imꝰ tradidit. Et the¬
sauros tuos indepdatõnem
dabo cõmutatõnem ꝓpter
omĩa ppeccã tua. et in om̃bꝰ
finib tuis. Quod dicit tale
in imiu̾sos fines tuos ꝑuene¬
nunt. tibi reddita sunt. Nullꝰ
quippe infinibꝰ illiꝯ ẽ ppłi. ꝙ
non pcc̃ĩs eius repletus sit.
iise fuit interfecit iusticia.
pĩam. si est xpc̃ sapientia. In¬
terfecit u̾itatem. si est xpc̃ ueri¬
tas. Unde ppt̾ crude les cõ¬
tra filiũ dei acclamationes. ħ
ultra interfectorib sius: set
tantũ credentib sibi exmor¬
tius uictor ostensus e. Et
dabo te inẜuitutem mnimi¬
cis tuis. intram quͣ nescieba.
Seruiuit ppłs uideorum mi¬
micis sius. et disꝑsus ẽ iutra¬

Expanded text:
auditorem . » Haec omnia abauditorem . » Haec omnia abstulit ab illis Dominus, et nobis, qui ex gentibus sumus, si tamen accipere voluerimus, tradidit: « et thesauros tuos in depraedationem dabo: conmutationem propter omnia peccata tua et in omnibus finibus tuis. » Quod dicit tale in universos fines tuos provenerunt, tibi reddita sunt. Nullus quippe finis illius est populi, qui non peccatis ejus repletus sit, in se fuit interfecere justitiam: pientiam, si est Christus sapientia; interfecere veritatem, si est Christus veritas. Unde propter crudeles contra Filium Dei acclamationes haeultra interfectoribus suis, sed tantum credentibus sibi ex mortuis victor ostensus est. Et dabo te in servitutem inimicis tuis, in terram quam nesciebas . Servivit populus Judaeorum inimicis su
Abbreviated transcription (Latin):
chesaurus erat et moyses. ⁊
re liqua. Thesauros abstulit
auferetur anb̾regnum d̾i ⁊
dabitur genti facienti fruc¬
tus eius. largitus ẽ nob̾. Pa¬
bo ego ꝓpt̾ pecc̃a tua thesau¬
ros tuos indep̃dationem. de¬
dit nob̾ thesauros illiꝯ ppłi
deus dñs. qui a primũ illis
credita sunt elcquia dei. et
nob̾ deinceps attributa. Id¬
q quid scriptum ẽ. auferet᷑
anb̾ regnum dei ⁊ dabitur
mꝯ iam eẽ completum. nõ
ꝙ scriptura abeis ab lata sit.
hñt quippe legem ⁊ ꝓpħas. ha¬
bent uolumina duunaru
littarum. set quod nõ intel¬
ligant ea. Atq regnum d̾i
ab latum ẽ abeis.dum scrip¬
ture sensus aufertur. cessaũ
apud eos legis et ꝓpharu
int̾p̃tanio. legunt omnia ⁊
nõ intelligunt. expleta illa
post ad uentum dnĩ ꝓpħia.
Uic ppło huic. auditione
audietis et nõ intelligetis.
et cernentes uidebitis. ⁊ non
idebitis. Incrassatum enĩ
ẽ corppli huiꝰ. Nec nõ ⁊ illd̾
abiutea et ab ihrłm ualidu

Expanded text:
thesaurus erat et Moyses, et thesaurus erat et Moyses, et reliqui. Hos thesauros abstulit ertur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . » Largitus est nobis: Dabo ergo propter peccata tua thesauros tuos in depraedationem. Dedit nobis thesauros illius populi Dominus, quia primum illis credita sunt eloquia Dei, et nobis deinceps attributa. Id quod scriptum est: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur mus jam esse completum. Non quod Scriptura ab cis ablata sit: habent quippe Legem et Prophetas, habent volumina divinarum litterarum: sed quod non intelligant ea. Atque ita regnum Dei ablatum est ab eis, dum Scripturae sensus aufertur. Cessavit apud eos Legis et Prophetarum interpretatio: legunt omnia, et non intelligunt. Expleta  Al. jam est illa post adventum Domini prophetia: Dic populo huic: Auditione audietis, et non intelligetis, et cernentes videbitis, et non scietis, incrassatum est enim cor populi hujus . Necnon et illud a Judaea et ab Jerusalem validum
Abbreviated transcription (Latin):
maloru meoꝵ. Astitit patri
asflictionis nr̃e. set cum ad¬
mortuus ẽ. Si astiti tibi in
tempore ma loꝵ meoꝵ. et intẽ¬
pore tribula tõnis eorum sur¬
gat inuuicꝰ. Ego astiti tibi
peis. Quisaut ẽ iumicus
ur̃. uisi ⁊ abulus qui tribula¬
bat nos. et iugo ẜuitutis pre¬
mebat : Adu̾sum que adscitit
patri saluator et decaptita¬
xisse ꝓppło. et intempore ma¬
loꝵ meoꝵ. suꝑ queni respon¬
dit deus et loquitur ad ppłi
qui a saluatore siue iͥpħ̾a fu¬
erat accusatꝰ dicens. Ferru
et oꝑtorium erreum uirtus
tua dura in domabilis.que
mollui nequaeat. que uixꝓ
ducatur. Ferrum et optoriũ
ereum uirtus tua. i ẽ secans
et diuidens. ⁊ bene compoĩta
et dat eos cõmutatonem pp̃
omia pcca eorum. trum¬
ne hos quos sibi iut̾ra thesau¬
rizauerint: ĩ musquisq enĩ
hominũ thesaurizat sibi. si
est pecõr uit̾ra. si iustus ince¬
lo. ut nos docuit euglium.
ce unus thesaurus iheremi¬
as. aliꝯ thesaurus ẽ ysaias.

Expanded text:
Orig. Astitit Patri afflictionis nostrae, sed cum adtuus est. Si non astiti tibi in tempore malorum eorum, et in tempore tribulationis eorum, exsurgat inimicus: ego astiti tibi pro eis . Quis autem est inimicus noster, nisi zabulus, qui tribulabat nos, et jugo servitutis premebat; adversum quem astitit Patri Salvator, et de captivitaxisse pro populo, et in tempore malorum eorum. Super quem respondit Deus, et loquitur ad populum, qui a Salvatore sive propheta fuerat accusatus, dicens: Ferrum et opertorium aereum virtus tua dura, indomabilis, quae molliri non quaerit, quae vix producatur . Ferrum et opertorium aereum virtus tua, id est secans et dividens, et bene composita et dat eos commutationem propter omnia peccata eorum. Utrumne hos quos sibi in terra thesaurizaverint? unusquisque enim hominum thesaurizat sibi; si est peccator, in terra; si justus, in coelo, ut nos docuit  Al. docce unus thesaurus Jeremias, alius thesaurus est Isaias;
Abbreviated transcription (Latin):
E dici cor¬
porum egꝰ¬
tantibus
ad̾ si stẽtes.
et uixta diꝰ¬
ciplinam
aitis sue
iolentes curare eos qui min
firmtatib constituti sunt.
uident tristiciam. inccunda
ꝑtractant. et malienis cala¬
mitatibꝰ merore ꝓprio confiti¬
untur. Semꝑ enun conuer¬
satio eorum ingenutu. sẽꝑ
nicuris est. Numꝙͣ cũ letis

Expanded text:
edici corporum, aegrotantibus assistentes et juxta disciplinam artis suae volentes curare eos qui in infirmitatibus constituti sunt, vident tristia, injucunda pertractant, et in alienis calamitatibus moerore proprio conficiuntur: semper enim conversatio eorum in gemitu, semper in curis est, numquam cum laetis
Abbreviated transcription (Latin):
ubri. dictum. ꝓp ħam ingenti¬
bus posuite. et regna eradica¬
re. et subu̾t̾e. ⁊ disꝑdere. et edi¬
ficare. et plantare. Hierenu¬
as ista non fecit. set ilx dũs nis
ticiam u̾itatemq regnare.
Quomõ igitur magis illa
que nunc di ciuitur. ad dnm̃
referenda. Et primũ quidẽ
uidendum ẽ. an possit id qd̾
incongruum et blasphemũ
uidetur eẽ sireferatur ad dnm̃
dic̾e miserans alios. Ad quod
ꝓbandum exͥibenda sunt teᷤ¬
timonia. que manifeste sũt¬
nulli alii apta sunt nisi salua¬
tori. quomodo uidens ihrłm

Expanded text:
entibus posui te, regna eradicare, et subvertere, et disperdere, et aedificare, et plantare. Porro Jeremias ista non fecit, sed Dominus meus titiam, veritatemque regnare. Quomodo igitur magis illa quae nunc dicuntur ad Dominum sunt referenda. Et primo quidem videndum est an possit id quod incongruum, et blasphemum videtur esse si referatur ad Dominator noster dicere miserans alios. Ad quod probandum exhibenda sunt testimonia, quae manifeste nulli alii apta sint nisi Salvatori: quomodo videns Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
ut mͥ ceberent que audie bãt.
id cuto non de buit mͥ quisꝙͣ.
Siquis enĩ uoluerit ẜmone̾
qui dicuntur audire. debi¬
cipliue u̾ba cum fenore. et
fieri debitores. qmͣ non acci¬
pere nec debere. Accusantur
quippe tales dicente ꝓpħa. N¬
ec de buis mͥ quisqͣm. Qud̃¬
me geniusti. uirum qui iu¬
dicꝰ et discernar onũ t̾r̃e. nõ sic
existimo conuenire alus pro¬
phis ut iherenue. Multi qui¬
dem ꝓpharum post aliquods¬

Expanded text:
 deberent quae audiebant. Idcirco non debuit mihi quisquam. Si quis enim voluerit sermones qui dicuntur audire, debisciplinae verba cum fenore, et fieri debitores, quam non accipere, nec debere. Accusantur quippe tales, dicente propheta: Non debuit mihi quisquam. Qme genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae ? non sic existimo convenire aliis prophetis ut Jeremiae; multi siquidem prophetarum post aliquod s
Abbreviated transcription (Latin):
reppul. Tunc erant uere
fideles. qnͣto martirũ iueti¬
me osferebaucur. qͣndo cru¬
eutas exsequas ꝓsequti tris¬
tes ad eccłiam reu̾te bamur.¬
et omis erat multitudo lcqñ¬
tium. qnͣdo cathecuminũ
mprima statim fite ꝓferẽ
tuncuere signa de celo tunc
fiebant portenta de t̾ra. tũc
erant pauci quidez set uere
fidele saugustani ⁊ artam ĩ¬
gredientes iuam que ducit
ad uitam. Nuuc uero qnͣdo

Expanded text:
ri. Tunc erant vere fideles, quando martyrum victimae feriebantur, quando cruentas exsequias prosecuti, tristes ad Ecclesiam revertebamur, omnis erat multitudo lugentium, quando catechumeni in prima statim fide pro ferTunc vere signa de coelo, tunc fiebant portenta de terra. Tunc erant pauci quidem, sed vere fideles, angustam et arctam ingredientes viam, quae ducit ad vitam. Nunc vero quando
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsum primũ lectionis
smonem qui ꝑ obscurꝰ
ẽ de bemꝰ extut̾e. et pꝰ¬
telligendi. ad altiorẽ
ensum uenire. Reg¬
norum libris ferturn
Ystoria. que docet post
sa lomonis int̾itum tẽ¬
poribus roboam in .xii.
tribus fuisse diuisas. Id
roboam. et ucratas ea sisrł¬
eẽ. duabus uero ꝑfuisse ro
dem libri usq in p̃senten di¬
em ꝑmanet. Neq eni ina¬
liquibꝰ uolumunibꝰ inueuit᷑.
ubi isrł et iuda subunũ rur

Expanded text:
sum primum lectionis sermonem, qui perobscurus est, debemus excutere, et pointelligendi, ad altiorem sensum venire. In Regnorum libris fertur historia, quae docet post Salomonis interitum, temporibus Roboam duodecim tribus fuisse divisas: id roboam, et vocatas eas esse Israel: duabus vero praefuisse Robdem libri, usque ad praesentem diem permanet. Neque enim in aliquibus voluminibus invenitur ubi Israel et Juda sub uno rur
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dũs ad me. Iustificaũ
aniuiam suam isrs. ap̃ua¬
ricatrice uida.pccã ilrł cum
uide uicis compata iustifi¬
cauit quodam modo animã
eus. Uade ⁊ lege ẜmoneᷤ
istos ad aquilonem. si iucel¬
leristi ystoriam. iudeamꝯ
significet. Dccatio genti¬
um expccõ isrł habuit exor¬
dium. ut testantur apłi post
p̃dicauerant sinagogis. ad
uos dicentes erat missus ser
uoce lequitur illoꝵ pccõ salꝰ
gentibꝰ fcã ẽ. ad ezelaudum
eos. Igit᷑ multa pocã illius
ppłi. fecerunt euui ad nõ te¬
re luiqui. et nos ad spinsalu¬
tis uenire. qui alien erainus
testamentoꝵ dei ⁊ reꝓmissio¬
nis. Unde ⁊ eiũ inͥ uescio uͥ
extra scam tr̃am nato. mic
de reꝓmissionibꝰ disputare ⁊

Expanded text:
tificavit animam suam Israel a praevaricatrice Juda : Peccata Israel cum Judae vitiis comparata justificant quodammodo animam ejus. Vade et lege sermones istos ad Aquilonem . Si intellexisti historiam, videamus significet. Vocatio gentium, exspectatio Israel, habuit exordium, ut testantur apostoli, post praedicaverunt Synagogis: Ad vos, dicentes, erat missus sermvoce loquitur: Illorum peccato salus gentibus facta est ad zelandum eos . Igitur multa peccata illius populi fecerunt eum a Domino derelinqui, et nos ad spem salutis venire, qui alieni eramus testamentorum, et repromissionis. Unde etenim mihi nescio ubi extra sanctam terram nato, nunc d
Abbreviated transcription (Latin):
ligno ⁊ lapida. Qu̾do pecta¬
mꝯ duro contra diũ corde.
nicł aliud facuuꝯ nisi lapi¬
te fornicamur. Qnͣdo in uo¬
luntate peccamꝰ. mechauĩ
subto om̃e liguũ nenioro¬
Et nos conu̾si sumꝯ ad dĩn. s
quia non extoto corde conũsi᷑
dr̃ non ẽ conu̾sa ad me p̃uari¬
catrix uida extoto corde suo.¬
Neq uero ait nõ ẽ conu̾sa ad
me p̾uaricatrix uida et tacu¬
it. set non ẽ inquid conu̾sa.
adme p̾uaricatrix iuda exto¬
to corde suo. uerum iumenda¬
cio. ut ostendet eos qui conu̾¬
tuntur. si uon extoto corde cõ¬
u̾tantur. in mendatio nõ iu
u̾itate conu̾ti. Qua ꝓpt̾ le¬
gamꝯ uet̾is testameuti ysto¬
rias. et ꝓpħ̾as. et si quos uisti¬
ficatos inuenerimꝰ. nuiteniꝰ
ea que ꝑ illi iustificatisunt.
Legamꝯ euãgłia ⁊ omne no¬
mim testamentu. leganius

Expanded text:
l. lapidem . Quando peccamus duro contra Deum corde, nihil aliud facimus, nisi cum lapide fornicamur. Quando in voluptate peccamus, moechamur subtus omne lignum nemoroEt nos conversi sumus ad Dominum; sed quia non ex toto corde conversi, dicitur: Non est conversa ad me praevaricatrix Juda ex toto corde suoNeque vero ait, non est conversa ad me praevaricatrix Juda, et tacuit; sed non est, inquit, conversa ad me praevaricatrix Juda ex toto corde suo, verum in mendacio. Ut ostenderet eos, qui convertuntur, si non ex corde convertantur, in mendacio non in veritate converti. Quapropter legamus Veteris Testamenti historias et prophetas, et si quos justificatos invenerimus imitemur ea, per quae illi justificati sunt. Legamus Evangelia et omne Novum Testamentum, legamus
Abbreviated transcription (Latin):
ti pauci aut electi extantis
habeãt fidem et utateni.
et beatitudine dignisuit.
Suitaq dicat primũ ꝓpt̾ pec¬
ciderit isrł noluit ad me cõ¬
legentes ea que passus est
dicimꝰ. siuatura libꝰ rams¬
paitet deus : si illos głiautẽ
eẽ se oliuam bonam et dera¬
eradicauit. qnͣtomagis uez
Uide benignitatem seueri¬
catem dei. Neq enĩ benig¬
nus tantũ ẽ. et non seuerus.
ueq seuerus tautũ et nõ etiã
benignus. Si enĩ eẽt tantũ¬
eiꝯ contempnemꝰ. Si seu¬
erus. desꝑatio nos salutis ꝓpt̃
pccã que fecimꝰ p̃cipitaret
in uitia. Qunc uero qua¬
si deus necessariam quippe
habemꝯ honunes bonitatẽ
euis ad penitentiam. et seue¬
ritatem obdelicta. ⁊ beuignꝰ¬

Expanded text:
ti, pauci autem electi . » Ex tahabeant fidem, et veritatem, et beatitudine digni sint. Si itaque dicit: Primum propter pecciderant Israel, noluit ad me conlegentes ea quae passus est dicimparcet Deus: si illos gloriantes esse se olivam bonam et de raeradicavit, quanto magis neque Vide benignitatem et severitatem Dei. Neque enim benignus tantum est et non severus, neque severus tantum et non etiam benignus. Si benignus esset tantumejus contemneremus, si severus, desperatio nos salutis propter peccata quae fecimus praecipitaret in vitia: nunc vero quasi Deus? necessariam quippe habemus homines, et bonitatem ejus ob poenitentiam, et severitatem ob delicta, sicqu
Abbreviated transcription (Latin):
no lumiuibꝰ inuenimiꝰ quĩde¬
om̃ib mec̾abatur habitatio
isrł.dinusit eam deus. et ded̾¬
illi libellũ repudii. Et cu
de bemo exhis que illi passi st̾
nos ad meliora conuerti. et
inspicere qr illi ꝓpt̾ pccã tra
diti sunt captiuitati. et int̾¬
fcĩ abuuncis. ciuitates eoꝵ
igne exuste suit. Cuin itaz
ut diximꝯ hec nob̾cum de bue¬
ruuꝰ reputare.qr si deus uata¬
lib ramis non pepcit. quãto
magis uecnob̾ paicet: Si
illos qui de patri aithaꝵ gene
desceude bant. sic ꝓpt̾ peca di¬
misit. quid nos necesse sit u¬
ocatis exgentibꝰ pati. uichoꝵ
ut illi incitentur ad zeluni.
filios. Si aũt illi passi siuit.
quantomagis nos sipecta¬
uerunꝯ peiora paniemur:
inquib mechabatur habi¬

Expanded text:
suasus est, abiit subtus omne lisuasus est, abiit subtus omne liibus moechabatur habitatio Israel, dimisit eam Deus, et dedit ei libellum repudii, et cum deberemus ex his, quae illi passi sunt, nos ad meliora converti, et tus omne lignum frondosum. diti sunt captivitati et interfecti ab inimicis, civitates eorum igni exustae sunt: cum itaque, ut diximus, haec nobiscum debuerimus reputare, quia si Deus naturalibus ramis non pepercit, quantum magis nec nobis parcet? si illos qui de patriarcharum genere descendebant, sic propter peccata dimisit, quid nos necesse sit vocatos exgentibus pati? nihil horum ut illi incitentur ad zelum, vfilios. Si autem illi tanta passi sunt, quanto magis nos, si peccaverimus, pejora patiemur? In quibus moechabatur habi
Abbreviated transcription (Latin):
accipe. Abiit suꝑ omnem
eius puaricatrix iuda.d̃ nob̾
dici intellige. qui dereluiqũ¬
tes pactuui ꝙ cum deo fecumꝰ
priorem ppłm et testamẽtũ
et repromissiones. et no bili¬
tatem generis. ꝑ pocin sinule
ꝑdidisse. Sieẽtis filii abra¬
han oꝑa patris uri feceritis
dixit ei diĩs. Et malio lico
iohauues baptista. Neiici
piatis inquid dice̾ in nob̾.qr
patrem habemus abrahani.
Uico eni uobis. quĩ potens
deus exlapidibus istis suscita¬
re filios abraam. lapides esse
nos significaus. qui ad sui¬
litudinem lapidum obdur¬
autes corda urã remimꝰ ueri¬
tatem. Et uere omĩpoteus
suscitauit filios abraam de
lapidibus. siꝑuianeauio in¬
ad optionem eiꝰ.⁊ spũ ꝑ ꝙͣ
ad optari sumꝰ. custodiamꝯ¬
in nob̾. Uidet gͦ p̾uaricati
onem ifrł p̃uaricatrix uida.
que nõ ẜuauit pactum qui
cum dnõ fecerat. et uidit
quĩ de omĩb quibꝰ comp̃hẽ
sa illageueratio. Ouinia
quippe passus ẽ isrł. uosqui
sumꝰ uda legentes in sacris¬

Expanded text:
accipe abiit super omnemontem excelsum, et subiit usque ad omnem lignum nemor pactum, quod cum Deo fecimus, priorem populum, testamentum, et repromissiones, et nobilitatem generis per peccatum simile perdidisse. Si essetis filii Abraham, opera patris vestri faceretis : dicit eis Dominus. Et in alio loco nus: jejuno bis in sabbato, decimas do de substantia mea . Vides trem habemus Abraham: dico enim vobis, quia potens est Dominus ex lapidibus istis suscitare filios Abrahae : lapides esse nos significans, quia ad similitudinem lapidum obdurantes corda nostra renuimus veritatem. Et vere omnipotens Deus suscitabit filios Abrahae de lapidibus, siIn nemoribus et lucis nemo plantat ficum, nemo vineam, nemo arbores fertiles, sed oblectationi visus tantum ligna frondentia. Tales sunt haeretici, qui orationem suam verborum decore componunt, non ut convertant audientes a vitiis, sed ut delectent. Igitur qui istiusmodi seductione per
Abbreviated transcription (Latin):
si eam. et dedi illi libellum
remedii. Non tuuuit p̃ua¬
nicatrix iuda. ue ⁊ ipa ꝓpter
pcc̾a sua similia sustiueret.
Miquis nuꝑ emptus. dom̃o
emptoris ⁊ domiui fu̾t iu¬
gressus. suscitatur ab aliquo
conu̾so quid depnoribus ser¬
ius offenderit dũu. quid pro¬
meru̾it. Et si uolu̾it ĩcomo
diũ ꝑseuerare. cauet ea fac̾e
que eos fecisse audiũ. qui uer
beribus et tormentis ⁊ relig¬
tõne digni extiterunt. Pe¬
indiligentis sune inquirẽs
quid feceruit illi qui lib̾tatẽ
ad nõ meruerunt. omĩ la bore
uititur ut ea faciat que eos
fecisse cognouit. Et nosita¬
q qui nõ eramꝯ serui dei. s
idolorum ⁊ demonũ. ⁊ postea
egentibus congregati credidi
iuteamꝰ quis iusti ficatus sit.
quis offencerit diũ. Et cu
onu obyuatione nitamur
ea face que iustos leginuis fe¬
cisse. et caueaniꝰ ihec icid̾e̾
uq̃ inciderunt hii qui tradi¬
ti sunt captiuitati. et eiectide
hereditatedei. Et nõ tuuit

Expanded text:
si eam, 875 et dedi ei libellum repudii. Nec timuit praevaricatrix Juda, ut ne ipsa propter peccata sua, similia sustineret. Si quis nuper emptus domum emptoris et domini fuerit ingressus, sciscitatur ab aliquo conservo, quis de prioribus servis offenderit dominum, quid promeruerit: et si voluerit in domo domini perseverare, cavet ea facere, quae eos fecisse audit  Al. audivit, qui verberibus et tormentis, et relegatione digni exstiterunt. Deinde diligentissime inquirens quid fecerunt illi qui libertatem a domino meruerunt, omni labore nititur, ut ea faciat, quae eos fecisse cognovit. Et nos itaque qui non eramus servi Dei, sed idolorum, et daemonum, et postea ex gentibus congregati credidimus videamus quis justificatus sit, quis offenderit Deum, et cum omni observatione nitamur ea facere quae justos legimus fecisse, et caveamus in hoc incidere in quae inciderunt hi qui traditi sunt captivitati, et ejecti de haereditate Dei. Et non timuit
Abbreviated transcription (Latin):
Si intellexisti duos ppło̾s isrł
et gentiuz. intellige transm
eam et dedi ei libellum repu¬
dii. Uuiusit enĩuere deus
ppłm isrł et dedit libellum
repudii ut sequens firmat
explum. iubet lex moysii
mulieri displicenti uiro suo
dari libellum repudii. et di¬
nutti eam. et tunc uiro li¬
ce ut alt̾am ducat. Iuxta
hunc seusu intellige accipi¬
entes iudeos libellum repudii.
et omino adnõ derelictos.
bieium iai apud eosꝓ
phe: ubi sĩgua uirtutũ: ubi
mani festatio dei. non tẽplũ
non uictime. non aliꝯ quilz
cultus uolumuubꝰ legis ex¬
p̾ssus. Fiͤcti sunt de regioibꝰ
sius. atq ita dedit dũs li be¬
llum repudii isrł. Post eos
nosqui inscripturis iudi uo¬
canuir. udeiaũt ꝓpt̾ tribũ
uida. extuiꝯ saluator stupe
utinam saltun in hoc temꝑe
non compłent᷑ sinulia futã
sunt pccĩs uida. unmno peio¬
ra. Et ut credas in consũma¬
tione scłi det̾ĩora nob̾ euenta᷑
qͣ euenerunt uideis. audi sal¬
uatorem ineuͣ̾głio p̃dicantẽ.

Expanded text:
Si intellexisti duos populos Israel et gentium, intellige transmi: Dimisi eam et dedi ei libellum repudii. Dimisit enim vere Deus populum Israel et dedit ei libellum repudii, ut relinquens firmet exemplum. Jubet lex Mosi mulieri displicenti viro suo dari libellum repudii, et dimitti eam: et tunc viro licere ut alteram ducat . Juxta hunc sensum intellige accipientes Judaeos libellum repudii, et omnino a Domino derelictos. Ubi enim jam apud eos Prophetae, ubi signa virtutum, ubi manifestatio Dei? Non templum, non victimae, non alius quilibet cultus voluminibus legis expressus, ejecti sunt de regionibus suis, atque ita dedit Dominus libellum repudii Israel. Post eos, nos, qui in Scripturis Judaei vocamur. Judaei propter tribum Juda, ex cujus Salvator stirpe utinam saltem in hoc tempore non complerentur, similia futura sunt peccatis Juda, immo pejora. Et ut credas in consummatione saeculi deteriora nobis eventura quam evenerunt Judaeis, audi Salvatorem in Evangelio praedicantem:
Abbreviated transcription (Latin):
itatio isrł. dimusi eani. et de¬
di ei li bellum repudii. Ui¬
misi enĩ ppłi isrł. et eieci eõ
ui assirios. Et dedi ei libel¬
lum repudii in manueius.
et nontinunt p̾uaricatrix
iuda. Post tanta que passa
ẽ iłrł dinussa ado accipiens
libellum repirdii imianus
suas. debuerat auitus uda
conu̾ti et paliena pecc̃a. cor¬
repta. sibi similia p̃cauere.
que non solum peccare nõ
desiuit. set pristina scelera
duplicauit. intantũ ut ad cõ¬
parationem eius cong̾gatio
isrł que prius suat et ipã d¬
dampnata. sĩt iustior. et dedit
ei li bellum repudii in manu
eiꝰ. et timuit puarica trix
iuda soror eius. et habut ⁊
fornicata ẽ ⁊ ip̃ã. et fcã est

Expanded text:
atio Israel. Dimisi eam et dedi ei libellum repudii. Dimisi enim populum Israel, et ejeci eos in Assyrios: Et dedi ei libellum repudii in manu ejus, et non timuit praevaricatrix Juda . Post tanta quae passa est Israel, dimissa a Deo, accipiens libellum repudii in manus suas, debuerat a vitiis Juda converti, et per aliena peccata correpta, sibi similia praecavere: quae non solum peccare non desiit, sed pristina scelera duplicavit, intantum ut ad comparationem ejus congregatio Israel, quae prius fuerat ipsa damnata, sit justior. Et dedi ei libellum repudii in manus ejus, et non timuit praevaricatrix Juda soror ejus, sed abiit, et fornicata
Abbreviated transcription (Latin):
electos. Tautaq incredulitaᷤ
ni uniuerso humano geue
futura ẽ. ut saluator nr̃ qui
onuĩa que sunt uentura cegi¬
nouerat loqueretur. Puta
ueniens filius honius ĩue¬
uiet fidem suꝑ t̾rami: Dere
qui ppe si iudicemus fidem
et u̾itatem nõ multitudie.¬

Expanded text:
electos : 872 tantaque incredulitas in universo humano genere futura est, ut Salvator noster qui omnia quae sunt ventura cognoverat loqueretur: Putas veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Vere quippe si judicemus fidem et veritatem, no
Abbreviated transcription (Latin):
uhxmias ꝓphauit et dauielh.
Suntellexisti hystoriam q̃
in regno ꝵ libris scripta ẽ. con¬
sidera u̾ba ꝓpħe. et udebis eũ¬
dem exprimi seusum. Accusa¬
tur isrł et dr̃. Au dieus congre¬
gatio iuda quor obpccã sua
ptiuati non egit penitentia
uec conu̾sa ẽ adme. s intatũ
pocĩs pocã cumulauit. ut ad
compationem uitioꝵ eius iꝰ¬
tior inueniatur isrł. Ueĩ¬
de ꝓpha p̃dicare iubetur adisił.
imꝑio futuras eẽ et ad pristi¬
uam reddiconcordiam. Q
ut pleniꝯ fiat. ipius scripte̾
u̾ba ponenda sunt. Et dix̾
dñs ad me. indiebus regis io¬
sie. Uidisti quid fecit mͥ ha¬
bitatio domo isrł. Nondixit
uida set prius isrł. abut sub¬
tus omne montez excelsum.
et sb̾tus omne lignũ nemor¬
osum. et fornicata ẽ illic. Et
Et uidit p̾uaricatõnem eiꝯ¬

Expanded text:
l. intellexisti historiam quae in Regnorum libris scripta est, considera verba prophetae, et videbis eumdem exprimi sensum. Accusatur Israel et dicitur: Audiens congregatio Juda, quod ob peccata sua ptivitati, non egit poenitentiam, nec conversa est ad me: sed intantum peccata peccatis cumulavit, ut ad comparationem vitiorum ejus justior inveniatur Israel. Deinde propheta praedicare jubetur ad Israel, imperio futuros esse, et ad pristinam redituros concordiam. Quod ut planius fiat, ipsius Scripturae verba ponenda sunt: Et dixit Dominus ad me in diebus Regis Josiae: Vidisti quid fecit mihi habitatio domus Israel ? Non dixit Juda, sed prius Israel. Abiit subtus omnem montem excelsum, et subtus omne lignum 870 nemorosum, et fornicata est illic et Et audivit praevaricationem e
Abbreviated transcription (Latin):
et iuxta unum quidez argu¬
mentum int̾ra caldeorum ẽ
qui supͣdictis rationationibꝰ
credidit. Iuxta aliud uero
ascendit quis supͣ tecta. ⁊ ue¬
ueratur miliciam celi.In¬
uenimo aut̃ miheremia mul¬
tam et hiscominatõnem q

Expanded text:
quidem argumentum in terra Chaldaeorum est, qui supradictis ratiocinationibus credidit; juxta aliud vero ascendit quis super tecta, et veneratur militiam coeli. Invenimus autem in Jeremia multam et his fieri comminationem, q
Abbreviated transcription (Latin):
aut apothece caldeorum. doctͥ¬
ne natiuitateum. Scrutam¬
ini eam qiͣ spelunicam et dis¬
ꝑgite. Qui respuit supputa¬
tionem natalium. qui ueri¬
tatis ẜmone utitur adu̾sum
eas qui ostendit nicħ eorum
qui mathematici dicunt ueꝵ
eẽ. qui docet inscrutabilia iu¬
dicia dei nec ea posse abhoĩbꝰ
comp̾hendi. qui asserit qr
si t̾ea non sunt causarorum
que fiunt suꝑ tram. magis
dunt. iste ex sequẽ p̃ceptun
diũ dicentis disꝑdite eam.
Quid aut sit hec ꝙ sequitur
non fiant eius reliquie querẽ¬
dum est. Nealiqua inquid
rescindatis caldeorum aliqua
reseruetis. obid iubeo nepus¬
illum quidem reluiquaris
inea. exsicrate omnes fuictus
eius. Quis iste beatus est ut
possĩt exsiccare omnes fructꝰ
t̾re caldeorum. et descendat in
crcisionem: ue eis qui ueuit
dies eorum. et ẽ tempus uu¬
dicte eorum. Post hec rursuz
alt̾ius capituli continentia
Mox fugientium. et resal¬
uatorum det̾ra babilonis. ad
linquentes et leges gentiũ

Expanded text:
autem apothecae Chaldaeorum doctrinae nativitatum. « Scrutamini eam quasi speluncam et disperdite eam. » Qui respuit supputationes natalium, qui veritatis sermone utitur adversum eas, qui ostendit nihil eorum quae a mathematicis dicuntur verum esse, qui docet inscrutabilia judicia Dei, nec ea posse ab hominibus comprehendi, qui asserit quia sidera non sunt causae eorum quae fiunt super terram, magisdunt, iste exsequitur praeceptum Domini dicentis: Disperdit eam. Quid autem sic hoc quod sequitur, Non fiant ei reliquiae, quaerendum est. Ne aliqua, inquit, rescindatis Chaldaeorum, aliqua reservetis. Ob id jubet, ne pusillum quidem relinquatur in ea. Exsiccate omnes fructus ejus. Quis ita beatus est, ut possit exsiccare omnes fructus terrae Chaldaeorum, et descendant in occisionem? Vae eis, quia venit dies eorum, et est tempus vindictae eorum. Post haec rursus alterius capituli continentia: Vox fugientium, et resalvatorum de terra Babylonis, 781 linquentes, et leges gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
dices quia cum fr̃iucida ori¬
aut᷑ malleatores. Pice malle¬
um de manutua transinigra
ad meliorem qua spalis ẽ ge¬
neratõnem seth. et nos. ⁊ reliqͦ¬
rum. qui scripturaꝵ laudib
esferuntur. Derumptam̃
bulus sit. malleꝰ non partis a¬
ꝙ in onũ t̾ra malicia eius disꝑ¬
celli. Neq enĩ tenuiori subꝰ¬
tantie conuenit malleꝰ. s crã¬
siori. Si portas ymaginem t̾re¬
ni. malleꝯ te qr trenus es ꝑcu¬
tit. Si peccas. t̾ra es. et uit̾ra¬
es uadis. Expieris malleum
uniu̾se t̾re etiam inte oꝑantẽ.
Iuxta istum intellectum illd̾
quoq animi adu̾tendum ẽ
unu̾se t̾re malleum. qui ad¬
u̾sum cuncta trena potentiã
suam excertet. zabulum eẽ.
Posse aut enam nuinorem
malleum intelligi. qui non
uniu̾se tre sit malleꝯ: s illius
ut ita dicam. ⁊ illiꝯ partis t̾re.
Est quidem cum una aliqua
contraria fortitudo mͥ repug¬
nat et obluctatur mecum.aĩ
ua lens cum inuu̾sis simul ho¬

Expanded text:
discens, quia a Cain fratricida oridiscens, quia a Cain fratricida oriuntur malleatores, projice malleum de manu tua, et transmigra ad malleatorum, quae spiritalis est, generationem, sicut Enos et reliquorum, qui Scripturarum laudibus efferuntur. Verumtamen bulus sit, malleus non partis aquod in omni terra malitia ejus disperalleum. Neque enim tenuiori substantiae convenit malleus, sed crassiori. Si portas imaginem terreni, malleus te, quia terrenus es, percutit; si peccas, et terra es, et in terram ibis, experieris malleum universae terrae et in te operantem. Juxta istum intellectum, illud quoque animadvertendum est, universae terrae malleum, quia adversum cuncta terrena potentiam suam exerceat, Zabulum esse: posse autem etiam minorem malleum intelligi, qui non universae terrae sit malleus, sed illius, ut ita dicam, et illius partis terrae. Et siquidem una aliqua contraria fortitudo mihi repugnat, et colluctatur mecum, non valens cum universis simul ho
Abbreviated transcription (Latin):
ntur admilicie bellum. Et
qm̃ malleus inuenitur con¬
traria fortitudo et drato inc̾
inꝓducibilis istiꝯ modi sem¬
per᷑ inscripturis. malleo uelq̃¬
cumq alia mat̾ĩa compoĩtu
nomen assumens. iu stabo ser¬
moni. Caym generauit fi¬
lios. set dec̾aym ortus fab̾ eris
et ferri. Ergo ut zabulus ꝗ
omium temptatõnũ oꝑator
ẽ. mallẽꝰ dĩ. ita qui nunistrat
ris. scito malleum diabo lu
eẽ. et malleumatorẽ eum ꝑ ꝙ̃
et zabulus insequitur. Doe¬
lut in ꝑditione salua toris ma¬
lleus ⁊ abulus. malleator ui¬
das fuit. et multi erant mal¬
leatores intempore illo quo doꝰ
passus ẽ clamantes tolle tolle
de t̾ra talem. crucifige crucifi¬
ge eum. Omĩbus malleatori¬
bus plena sunt. Quot qtͣ
enim mactu suo zabulum sꝯ¬
cipiunt et ministrant ei ad
ꝓbandum iustum. et in iustu
coarguendum. omnes malle¬
atores sunt. Id circo etiam si¬
eri malleator eras et in manu
malleũ continebas. Nunc

Expanded text:
ntur ad militiae bellum. Et ntur ad militiae bellum. Et quoniam malleus invenitur contraria fortitudo, et draco incus producibilis, istius modi semper in Scripturis malleo, vel quacumque alia materia compositum nomen assumens, instabo sermone: Cain generavit filios, et de Cain ortus est faber aeris et ferri. Ergo ut Zabulus, qui omnium tentationum operator est, malleus dicitur: ita qui ministrat,ris, scito malleum Zabulum esse, et malleatorem eum, per quem te Zabulus insequitur. Velut in proditione Salvatoris malleus Zabulus, malleator Judas fuit. Et multi erant malleatores in tempore illo, quo Dominus passus est, clamantes: tolle de terra talem: crucifige, crucifige eum. Omnia malleatoribus plena sunt. Quotquot enim in actu suo Zabulum suspiciunt, et ministrant ei ad probandum justum, et injustum coarguendum, omnes malleatores sunt. Idcirco si heri malleator eras, et in manu malleum continebas, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
seueret. si ꝑcueiente de suꝑ
malleo et incude suppoĩto
durior lapidisnatura con¬
temptatõnes: ab his qui pro¬
bare lapides nesciunt igno¬
ratur. Certissime aũc nou̾
ad amantinoꝵ lapidum.
naturã solus deus. płiuus
ignoratam. Ego ipẽ ad huc
nescio utrum uenientem
malleo ac ꝑcuciente me ꝯ¬
fringar et conterar. conuie¬
cus qr non sim adamaus.
aucerte uerus adamans o¬
stendar. si ingruentibꝰ ꝑsecu¬
tionibꝰ. ꝑiculis. temptatioĩ¬
bus. non taui contritus fu̾o
ut malleꝯ ꝑcucienda ꝑcuti¬
at. Uerbi grã dictum sit.
adintelligentiam enĩ obscu¬
riorum sumuntur exempla
Si malleo non eẽt. nõ eẽt ĩn
tuba ꝓductilis que uixta le¬
gem ad sollempnitates dei ex¬
citat. que audientium ani¬
mos clangore suo accendit
ad bellum. Necessarius est
malleus. ut tuba ꝓductilis
probaret quia il lesus possit ex¬
cudi. figuramq assum̾e tule
magnisone. non iuiue̾tum
dans uccem. audientes ut p̾ꝑe¬

Expanded text:
erseverat, si percutiente desuper erseverat, si percutiente desuper malleo, et incude supposita, durior lapidum natura comtentationes, ab his probare lapides nesciunt, ignoratur. Certissime autem novit adamantinorum lapidum naturam solus Deus plurimis ignoratam. Ego ipse adhuc nescio utrum, veniente malleo, et percutiente me, confringar et conterar, convictus, quia non sum adamas, an certe verus adamas ostendar, si ingruentibus persecutionibus, periculis, tentationibus, tam contritus fuerout malleus percutienda percutiat. Verbi gratia dictum sit ad intelligentiam enim obscuriorum sumuntur exempla, si malleus non esset, non esset tuba productilis, quae juxta Legem ad solemnitates Dei excutiat, quae audientium animos clangore suo accendit ad bellum. Necessarius est malleus, ut tuba productilis probaret, quia illaesus posset excudi, figuramque assumere tubae magnisonae, non incertam dans vocem in audientes, ut praepare
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ muros ad amantinos. et
in manueiꝯ adamas. Reft̃
aut ad amantem hystoria.
quia fortior sit omni credenti
se me tallo. incontritus et ni
suꝑstet malleus zabulus et
maui dei et inconspectu eiꝯ
consistens ad amans ꝑpetur.
Nuo itaq contraria sunt ad¬
amantusto. malleꝯ ⁊ inc̾ in¬
ꝓducibilis. Iam ꝙdam ẽ et
apud nationes tritum uulgi
anxietatibꝰ et ingentibꝰ pre¬
muntur malis dicant. Int̾
malleũ suut et incudem.
Tunc hoc referes ad zabuluz
et drachonem qui istiꝰ modi
semꝑ inscupturis ꝓuarieta¬
te causaꝵ nominibꝰ insigniũ¬
tur. et dicisqr scs qui qiͣ murꝰ
adamantinꝰ uel in manu.
diũad amans ẽ. non curet
neq de malleo. neq de nicu¬
de.set qnͣtum plus cesus fui̾t.
tanto plus uirtutem eiussp¬
iendescere. Aiunt eiͦs qui m̾¬
timonia lapidum ex̾cent cũ
uoluerut ꝓbare ad amantẽ
ignorantes utrum sit ad am¬
ans auuonsit. qmͣ diu mallẽ
et incus non uenerint. tuc̃

Expanded text:
super muros adamantinos, et super muros adamantinos, et in manu ejus adamas. Refert autem de adamante historia, quia fortior sit omni caedenti se malleo, incontritus et incsupra stet malleus Zabulus, et manu Dei, et in conspectu ejus consistens adamas perpetitur. Duo itaque contraria sunt adamanti isti, malleus, et incus improducibilis. Jam quoddam est et apud nationes tritum vulgi anxietatibus et ingentibus malis premuntur, dicant: Inter malleum sunt et incudem. Tu autem hoc refers ad Zabulum et draconem, qui istiusmodi semper in Scripturis pro varietate causarum nominibus insigniuntur: et dicis quia sanctus qui quasi murus adamantinus, vel in manu Domini adamas est, non curet neque de malleo, neque de incude; sed quanto plus caesus fuerit, tanto plus ejus virtutem splendescere. Aiunt eos, qui mercimonia lapidum exercent, cum voluerint probare adamantem, ignorantes utrum sit adamas, an non sit, quamdiu malleum et incudem non invenerint: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ante confractus ẽ qmͣ contritus
ut cong̾gantes ea que alicubi
demalleo scripta sunt. cum in¬
uenerumꝯ nomei eius. inues¬
tigeniꝯ etiam nominis uo lũ¬
tatem exhis que asferimꝰ exẽ¬
plis. Domꝰ quõdam conpon̾¬
batur dei. qnͣtũ iuxta tc̃ium
regnoꝵ librum. et sa lomon
erat costruens et edi ficans cã.
Ibiq qrͣ in laude dr̃ dedomo d̾i.
qr malleꝯ et securis nõ sunt
audita indomo dei. Ergo qͦ¬
nodo malleꝯ non auditur in
domo dei. sic qr domo dei ẽ eccͣa.
malleꝰ ineccłia nõ auditur.
Quis iste malleꝰ uolens qͣtũ
nise ẽ impedire lapides edifica¬
tonis templi. ut contriti non
conueniant fundamentis eiꝯ:
malleus uuu̾se t̾re. Ego at̾
ꝓnunciabo confidens eẽ aliq̃.
qui non magno oꝑe curet de
malleo unuĩse t̾re. et quĩ ex¬
emplum assumptum ẽ te sẽ¬
sibili malleo. quero mat̾ia
malleo fortiorem. que nicl̾
abeo ꝑcussa patieatur. Qmͣ
quidem querens repꝑio ineo¬
ꝙ scriptumẽ. Etce uir stans

Expanded text:
ante confractus est quam contritus, ut congregantes ea, quae alicubi de malleo scripta sunt, cum invenerimus nomen ejus, investigemus etiam nominis voluntatem ex his, quae afferimus exemplis. Domus quondam componebatur Dei, 770 juxta tertium Regnorum librum , et Salomon erat construens, et aedificans eam. Ubique quasi in laude dicitur de domo Dei, quia malleus et securis non sunt audita in domo Dei. Ergo quomodo malleus non auditur in domo Dei: sic quia domus Dei Ecclesia est, malleus in Ecclesia non auditur. Quis est iste malleus volens quantum in se est impedire lapides aedificationis templi, ut contriti non conveniant fundamentis ejus?malleus universae terrae. Ego autem pronuntiabo confidens, esse aliquem, qui non magnopere curet de malleo universae terrae. Et quoniam exemplum assumptum est de sensibili malleo, quaero materiam malleo fortiorem, quae nihil ab eo percussa patiatur. Quam quidem quaerens repe scriptum est: Ecce vir stans
Abbreviated transcription (Latin):
quia plurima quegeruntur
in t̾ris stellis consecrent. nee pꝰ
erunt mitibꝰ asserant fieri. eo
eẽ diximus qui talibus se per¬
suasionibus dedicauerunt:
Omnos igitur qui bis credit:
uitr̾a caldeorum ẽ. Siquis
ramenta sectatur. int̾ra calde¬
orum ẽ. Siquis natiuitatis
diem supputat. et uarus ho¬
rarum momientoꝵq ratioci¬
nationibꝰ credens hoc dogina
suscepit quia stelle talit̾ ⁊ ta¬
lit̾ figuratiui fatiunt homi¬
nes luxuriosos. ad ult̾os. casto
aut certe qud̃cũq eorum iste
int̾ra caldeorum est. Iam qͥdã
estimant xp̃ianos exastroꝵ
cursibus fieri. Quot qt at̾
ista sapitis. quot qt dictis isti
creditis. int̾ra caldorum estis.
Commiunans gͦ deus isqui
iit̾ra caldorum sunt. his spã¬
lit̾ cõminatur qui se ipõs ge¬
nea logus et fato consecrau̾it
asserentes cuncta que inter
mortales fiunt aut exastroꝵ
motibus. aut exfati necessita¬
te pendere. set deus abraain ꝓ¬
mouens ad meliora dixit.

Expanded text:
quia plurima, quae geruntur quia plurima, quae geruntur in terris, stellis consecrent, et peccearum motibus asserant fieri, eos esse diximus, qui talibus se superstitionibus dedicaverunt. Omnis igitur, qui his credit, in terra Chaldaeorum est. Si quis ramenta sectatur, in terra Chaldaeorum est. Si quis nativitatis diem supputat, et variis horarum momentorumque ratiocinationibus credens hoc dogma suscipit quia stellae taliter et taliter figuratae faciunt homines luxuriosos, adulteros, castos, aut certe quodcunque eorum, iste in terra Chaldaeorum est. Jam quidam aestimant Christianos ex astrorum cursibus fieri. Quotquot autem ista sapitis, quotquot dictis istis creditis, in terra Chaldaeorum estis. Comminans ergo Deus his qui in terra Chaldaeorum sunt, his spiritaliter comminatur, qui se ipsos genealogiis et fato consecraverunt, asserentes cuncta quae inter mortales fiunt, aut ex astrorum motibus, aut ex fati necessitate pendere. Sed Deus Abraham promovens ad meliora dixit
Abbreviated transcription (Latin):
a cum unum suit iusb̾iacẽ¬
ti. intelle̾s diu̾sitate sunt pl¬
urima. Qud̃ aũt dico sic fi¬
et manifestiꝯ. cum exemplũ
ꝙ a saluatore assumpsi edi¬
sserens ad ea que sunt sbiecta
explananda transcendo.U¬
num sb̃iacens ẽ dnõ meo i ħu
saluatori. Hoc uno sb̾iacen te
alio intelłcu medicus ẽ iuxta
quod scriptum ẽ. Non neceᷤ¬
se hũt sani medico. set male
nes uberrimosafferunt fructꝰ¬
et excultia patre agrico la pin¬
guedinem utis uere exumꝰ
radicis consortio assumunt
Iuxta alium intellem sapiã¬
est. iuxta aliũ u̾itas. uixta.
alium iusticia. Uerum tñ
sb̃iacens unumẽ. Quomͦ
gͦ in saluatore uno subiacen¬
te plurimi in tellos sunt diu¬
sorum eiꝯ nominu. sic ⁊ t̾reñ
negocia iuxta sb̃iacens quidẽ
unum funt. iuxta intellc̾m¬
aut plurima.Frequenter
allegoriantes babilonem
diximꝰ negecia eẽ trena que
semꝑ confusa sunt uitus egi¬
ptum similit̾ asfligentia.
Caldeorum uero tram obro

Expanded text:
a cum unum sint in subjacena cum unum sint in subjacenti, intellectus diversitate sunt plurima. Quod autem dico sic fiet manifestius, cum exemplum quod a Salvatore assumpsi, edisserens, ad ea quae sunt subjecta explanando transcendero. Unum subjacens est Domino meo Jesu Salvatori. Hoc uno subjacente, alio intellectu medicus est, juxta quod scriptum est: « Non necesse habent sani medico, sed male nes uberrimos afferunt fructet exculti a patre agricola, pinguedinem vitis verae ex unius radicis consortio assumunt. Juxta alium intellectum sapientia, juxta alium veritas, juxta alium justitia. Verumtamen subjacens unum est. Quomodo ergo in Salvatore, uno subjacente, plurimi intellectus sunt diversorum ejus nominum: sic et terrena negotia, juxta subjacens quidem unum sunt, juxta autem intellectum plurima. Frequenter allegorizantes Babylonem diximus negotia esse terrena, quae semper confusa sunt vitis, Aegyptum similiter affligentia. Chaldaeorum vero terram, ob id,
Abbreviated transcription (Latin):
me e. uixta ignem est. longe
fcũs fu̾it ame ne uixta ign̾e
fiat talis. quia longe futurꝰ
ẽ ⁊ aregno. Et quomoto ath¬
leta qui nõ ẽ in agone conscͥ¬
ptus ueq flagella metuit:
neq expextat coronam. qui
aut semel nomen ꝓfessus ẽ
si uictus fu̾it u̾b̾atur atq ꝓici¬
tur. siuero uicerit coronatur
eotem modo qui ingressus ẽ
eccliam ccathecumune auscł¬
ta qui accesserit ad ẜmonez
dei. nichaliud qmͣ conscriptꝰ
ẽ incertanune pieratis. et cõ¬
scriptus sinõ legitune certa¬
u̾it. ceditur flaglellis. Qui
cipio quidem conscripti sũt
Si aut contenderit fortit̾ ad
fugienda u̾bera et contume¬
lias nou solum uiuria li¬
b̾abitur. s et incorruptami
gsie accipiet coronam. O pꝰ
dno uirtutum int̾ra caltoꝵ¬
Iuxta diu̾sos intellecto t̾renꝰ
lccus multiplicit̾ uonunat᷑.
et quomꝰ differenti int̾ se no¬
tione saluator plura habet
uccabula. cum unꝯ in subia
tibus. sic ⁊ ppt̾ maliciam ge¬
neris humani t̾rena neg̾cri¬

Expanded text:
est, juxta ignem est, longe factus fuerit a me, ne juxta ignem sit, talis quidem longe futurus est et a regno. Et quomodo athleta, qui non est in agone conscriptus, neque flagella metuit, neque exspectat coronam, qui autem semel nomen professus est, si victus fuerit, verberatur atque projicitur; si vero vicerit, coronatur: eodem modo qui ingressus est Ecclesiam, o Catechumene, ausculta; qui accessit ad sermonem Dei, nihil aliud quam conscriptus est in certamine pietatis, et conscriptus si non legitime certaverit, caeditur flagellis, quibus cipio conscripti sunt. Si autem contenderit fortiter ad fugienda verbera, et contumelias, non solum injuria liberabitur, sed incorruptam gloriae accipiet coronam. Opus Domino virtutum in terra Chalsos intellectus terrenus locus multipliciter nominatur. Et quomodo differenti ratione Christus plura habet vocabula, cum in subjactibus, sic pro malitia generis humani terrena negoti
Abbreviated transcription (Latin):
rumpere. Quod aut audemꝰ
dice̾. istuis modi ẽ. In thesau¬
ro dei uasa ire sunt. extra the¬
saurum uasa peccantia. non
sunt uasa ire. s uasais ire mi¬
Serui enĩ sunt ignorantes
uoluntatem diu̾ sui.⁊ nõ fa¬
cientes uolutatem eius. M
aut ingreditur eccliam. aut
neꝙ ire. Aluid qud̃ dam noĩe
ei inquiro qui extra eccłiam
comoratur. ex quoniodo de cer
sentententiam. neq uas mie
posse eum dici set uas maliud
ꝙͥdani reseruatum. Ergo ne
potero descripturis appro ba¬
expoitio aliquid nob̾ utile in
p̾senti loco interponat. ⁊ sane
rursus audeat mid quod iam¬
dudum conatur ẜmo ꝓrupere
et argentea. set ⁊ lignea. ⁊ fic¬
tilia. et alia quidem in honorẽ
alia porro incontumeliami.
Sugitur quis mundau̾it seinz¬
ipm ab his. erit uas ui honorẽ
scificauit. utile dño ad omne
opus bonũ p̾patum. Putas¬
ne magna donuis inpresentiẽ.
et in ea sunt uasa ii honorez.
⁊ alia incontumeliam an ui
illa que futura ẽ domo uasa

Expanded text:
rumpere. Quod autem audemus rumpere. Quod autem audemus dicere, istiusmodi est: in thesauro Dei vasa irae sunt. Extra thesaurum vasa peccantia non sunt vasa irae, sed vasis irServi enim sunt ignorantes voluntatem domini sui, et non facientes voluntatem ejus; qui autem ingreditur Ecclesiam, aut e irae. Aliud quoddam nomen ejus inquiro, qui extra Ecclesiam commoratur: et quomodo decernsententiam, neque vas irae posse eum dici, sed vas in aliud quiddam reservatum. Ergone potero de Scripturis approbaexpositio aliquid nobis utile in praesenti loco interponat, et sane rursus audeat in id, quod jamdudum conatur, sermo prorumpere? et argentea, sed et lignea, et fictilia: alia quidem in honorem, alia porro in contumeliam . Si igitur quis mundaverit semetipsum ab his, erit vas in honorem, et sanctificatum, utile Domino, ad omne bonum opus praeparatum. Putasne, magna domus in praesenti est, et in ea sunt vasa in honorem, et alia in contumeliam? An in illa quae futura est domo, vasa
Abbreviated transcription (Latin):
pauit. Sunt gͦ inthesauro
dei uasa ire. Scuiptumẽ enĩ
Aꝑuit dñs thesaurũ suum ⁊
ꝓtulit uasa iresue. Quis est
iste thesaurus diũ in quo uasa
ire inuenuint᷑. Aliquis for¬
sitant querat utrum in thes¬
auro dĩ tantũ moto uasaire
sint. et thesantus dei qui est
dei. unde esferantur nasa ire
eius. Thesaurum diuĩ ego cõ¬
ficens dicam eẽ eccłiam eius
et misto thesauro .i. eccła se¬
pe homines la titare que sut̃
uasa ire. Peniet gͥ tempus
qnͣdo apiat dns thesaurum:
ecłam. Nunc enĩ clausa est
eccłia et uasa ire cum uasis
mĩe in habitant et palee cũ
frumento sunt. et pices ꝑden¬
di acpiciendi cum bonis pisci¬
bus qui mrete inciderant cõ¬
tinentur. qmͣcũ apuit uidicii
tempore. ⁊ ꝓtulerit exinde ua¬
sa ire sue. dicet forsitan his ꝗ
uasisire. Exierunt exnobis
nõ enim erant exnobis. Si
enĩ fuissent ex nobis. mansis¬
sent utiq uob̾cum. Set ido
egressi sunt aub̾. ut ostend̾e¬
tur qr nou erant omnes exub̾

Expanded text:
Sunt ergo in thesauro Dei vasa irae. Scriptum est enim: Aperuit Dominus thesaurum suum, et protulit vasa irae suae. Quis est iste thesaurus Domini, in quo vasa irae inveniuntur? Aliquis forsan quaeret, utrum in thesauro Domini tantum vasa irae sint, et thesaurus Dei, qui est Dei, unde efferantur vasa irae ejus? Thesaurum Domini ergo confidens dicam esse Ecclesiam ejus, et clesia, saepe homines latitare qui sint vasa irae. Veniet igitur tempus quando aperiat Dominus thesaurum Ecclesiae. Nunc enim clausa est Ecclesia, et vasa irae cum vasis misericordiae inhabitant; et paleae cum frumento sunt, et pisces perdendi ac projiciendi cum bonis piscibus, qui in rete inciderant, continentur. Quam cum aperuerit judicii tempore, et protulerit exinde vasa irae suae, dicet forsitan is quivasis irae: « Exierunt ex nobis, non enim erant ex nobis: si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum; seu ideo egressi sunt a nobis, ut ostenderetur quia non erant omnes ex nob
Abbreviated transcription (Latin):
itaq fit mext̾miniũ babilon
qnͣdo ext̾minat᷑ omuis confusio
te anima. neq ult̾i̾ꝯ me cõfun¬
dit mors filii aut obitus uxoriᷤ
cum nõ ẽ qui me irritet ⁊ pro¬
uecet ad tristiciam adiram.
ad concupiscentiam ad uolup¬
tatem. quͣdo maneo inconfusꝰ
assumens rationem que me cõ¬
firmet et roboret. tunc mnͥ acci¬
dit id quod dictum ẽ ftã ẽ inex¬
tininum babilon. lec ẽ unuisa
confusio. Fiunt aut ista idem
confungi et cont̾ĩ malleum oĩs
t̾re et demo liri babilonem. cuz
gentes suꝑ ponentur malleo
et babiloni. Scriptum ẽ eni
Ingentibus suꝑ ponentur tibi
hoc ẽ hii qui degentibus super¬
ponentur tͥ. obabilon suꝑ pon¬
entur cͥ. Omallee confringa¬
riset conteraris. Qnͣdo ista fcã
sunt: in aduentu diũ urĩ ihu

Expanded text:
itaque fit in exterminium Babylon? Quando exterminantur omnes confusiones de anima mea, neque ulterius me confundit mors filii, aut obitus uxoris: cum non est qui me irritet, et provocet ad tristitiam, ad iram, ad concupiscentiam, 775 ad voluptatem, quando maneo inconfusus, assumens rationem, quae me confirmet, et roboret, tunc mihi accidit quod dictum est: Facta est in exterminium Babylon, hoc est universa confusio. Fiunt autem ista, id est, confringi, et conteri malleum omnis terrae, et demoliri Babylonem, cum gentes superponuntur malleo, et Babyloni. Scriptum est enim: In gentibus superponentur tibi, hoc est, ii qui de gentibus sunt superponentur tibi, o Babylon, superponentur tibi, o mallee, ut confringaris et conteraris. Quando ista facta sunt? In adventu Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ad pleniorem comꝑatõnem
istius scripture scripturam.
michi subicientem que suit
nasa iredei. Ait enĩ. Si ac̾
uolens deus ostende iram sua
et notam fac̾e potentiam suã
ꝑtulit in multa patientia ua

Expanded text:
ad pleniorem comparationem istiusmodi Scripturae Scripturam mihi subjicientem quae sint vasa irae Dei; ait enim: « Si autem volens Deus ostendere iram suam, et notam facere potentiam suam, pertulit in multa patientia va