comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ autem membra sint neces seest ut sequantur mẽ¬
bra quocaput precessit ut sit incael oxp̃i corpo¬
ris plenitudo. ITI IN G Qualiteraccipien¬
dumest quod scribitur nonenim ad mensu¬
ramdat ds̃ sp̃m: RħD homo quidam defi¬
lio propriȩ intellegendum ẽẽ confirmant:
quia homines dum alii alius plus minus ueca¬
piant utique ad mensuram sp̃m accipere ui¬
dentur uixta illud a postoli unicuiq sicut di¬
ui sit ds̃ mensuram xp̃o uero unigenito suo qui
&iamdat non est sp̃s ad mensuram datus. qui¬
a in eo est omnis plenitudo diuinitatis. III¬
INC. Saluator dicit. uos ascendite addiem¬
festum hunc egononascendo ad diem festum
istum. quomodo postea scribitur deeo ut autẽ
ascenderunt fratres eius. tunc & ipse ascendit
addiem festum : RPD: Veritas mendacium
lo qui non potest atq idcirco non aliud. aihũ
factum quam quod sepronuntiauerit essefac¬
turum: Sceno phegia enim sollemnitas iuudae¬
rum nonunum diem sed plures dies sollemni¬

Expanded text:
sancti autem membra sint, necesse est ut sequantur membra quo caput praecessit, ut sit in caelo Christi corporis plenitudo. Qualiter illud accipiendum est, quod scribitur: non enim ad mensuram deus dat spiritum? Hoc quidam de filio proprie intellegendum esse confirmant, quia homines dum alii aliis plus minusue capiant, utque ad mensuram spiritum accipere uidentur, iuxta illud apostoli: habentes autidei, et cetera. Christo uero unigenito suo qui etiam dat non est spiritus ad mensuram datus, quia in eo est omnis plenitudo diuinitatis. Saluator dicit: uos ascendite ad diem hunc, ego non ascendo ad diem festum istum; et quo modo postea scribitur de eo: ut autem ascenderunt fratres eius, tunc et ipse ascendit ad diem festum? Ueritas mendacium loqui non potest, atque idcirco non aliud a Iesu factum est, quam quod se pronuntiauerat esse facturum. scenopegia enim solemnitas Iudaeorum non unum diem sed plures dies solemni
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc loco de apostolis optat proph&a ut
usq ad transitum perscuerent credentes intesta¬
mentis duobus : In columba autem sp̃ssc̃s inposte
rioribus occultior intellectus : In argento splen¬
dens historia scripturarum mauro interior uelp̃¬
ciosior sensus ostenditur. XXUIIT. ING Dix̃¬
dñs exbasan conuertar conuertar inpromundum
maris. ut intinguatur pestuus insanguine & lingua
canumtu arum ex inimicis ab ipso. quid hic sequi¬
mur:¬

Expanded text:
In hoc loco de apostolis optat propheta, ut usque ad transitum perseuerent credentes in testamentis duobus; in columba autem spiritus sanctus, in posterioribus occultior intellectus, in argento splendens historia scripturarum, in auro interior uel pretiosior sensus ostenditur. Dixit d Basan conuertam, conuertam in profundum maris, ut intinguatur pes tuus in sanguine, lingua canum tuorum ex inimicis, ab ipso; quid hic sequimur
Abbreviated transcription (Latin):
suspicio. dic enĩ. Os astabimꝰ ance crbunal xp̃i. ut referat unsquisq scõm ea
quȩ ꝑ corpus gessit. siuc bonũ siue malũ. Gessit inquit. non aduuxit. ł gestur᷑
fuit. S uñ hoc calib uixis in m̃cẽ uenerit nescio: ut futura quȩ ñ st̃ fucura
punant᷑ aut honorent᷑ inerica paruuloꝵ. Cur aut̃ diccũ est scd̾m eaquȩ ꝑ corpus
gesic hominẽ iudicandũ. cũ gerant᷑ multa solo animo ñ ꝑ corpus nec ꝑ ullum

Expanded text:
e tribunal Christi, ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum : gessit, inquit; non adjunxit, Vel gesturus fuit. Sed unde hoc talibus viris in mentem venerit nescio, ut futura quae non sunt futura, puniantur, aut honorentur merita parvulorum. Cur autem dictum est, secundum ea qua per corpus gessit hominem judicandum, cum gerant
Abbreviated transcription (Latin):
aesconaile ꝓpriaate cirnis. scio id clũ ascendisse earnẽ merito deicitis. NIons dei
ꝓpriũ qͥ faieri sensit. s dei ꝓprium ÷ qd̾ paucis panib tot inilis hominũ sati¬
auit. Non : ꝓpriũ carnis qd̾ suꝑfrementes undas siccis pedib ambulauit. sed cur
nis :÷ ꝓpriũ. qd sputi. palmas. Ngella. si stimuit. Hnꝰ cam̃ atq. idẽ ip̃c est qui
⁊ inuirias dociens ptulit. ⁊ actus in ꝓfundo ñ met sit. Et hoc pacto in modiatore di.&e hominiũs
iniuria sui corporis affectim. ñ fateor deitatẽ. sic̃ mauiestace diuinitatis nouunies głificatĩ carũẽ
qui iã habebat a patre plenissimã deitatẽ. ñ dissimilis genicori cũ nasceret᷑ ex ȩt̾no ꝑpetiuis.
nr̃o. dũ utrũq concinet ex se ipso. & neutrũ ꝑdit ex alt̾o. Sic ex dõ ⁊ homine ñ imꝑfectus

Expanded text:
scio ad coelum ascendisse carnem merito deitatis. Non est Dei proprium quod famem sensit: sed Dei proprium est quod paucis panibus tot millia hominum satiavit. Non est proprium carnis quod super frementes undas siccis pedibus ambulavit, sed est carnis proprium quod sputa, palmas, flagella sustinuit. Unus tamen atquem idem Christus est, qui et injurias toties pertulit, et artus in profundo non mersit. Et hoc pacto in mediatore Dei et hominum injuria sui corporis affectam fateor deitatem, sicut majestate deitatis glorificatam quia jam habebat a Patre plenissimam deitatem, non dissimilis Patri cum nascitur ex aeterno perpetuus, nostro, dum utrumque continet ex seipso, et neutrum perdit ex altero. Sicque ex Deo et homine non imperfectus,
Abbreviated transcription (Latin):
quia nullũ ab alt̾o euo inueniente dicimꝰ separatũ. cũ &̃ ex alis reb quedã genita.
nec id̾o tñ aut ȩque gignentia. aut sine inuicẽ docent᷑ extantia.
atiuucatẽ filii dĩ orcũq runantib hec ni fallor occurit̃. id e̾. aut ex presit. aut ex
ulchilo. aut ex alt̾o. aut ex semet ipso. hoꝵ queso ꝯseqͣntiã uideamꝰ. Si exse ipso: ñ recte
faliꝰ dicit᷑. qui ñ natꝰ s ingenit᷑ p̾dicat᷑. Si ex nichilo: creat᷑a cũ ceceris. ñ ereat᷑s auctor¬
ostendit᷑. Si ex alt̾o. ñ ei cũi credimꝰ. s nescio cuiꝰ uiͦg niti pris filius p̃dicat᷑. Qd̾ si p̾cer
quatuoi hec inuentri ñ potest quintũ. nec de ins ꝓpt̾ euidentẽ blasphemiã tͥa p̾dicar
peuitꝰ possunt: restat ut substantialit̾ de pr̃e sit genitus. qr ut diximꝰ. nec inueniri
quinitus. nec pͥt̾ pͥmum de us doceri potest aliquis modis. ut pote cũ nec creat᷑a.¬

Expanded text:
quia nullum ab altero aevo interveniente dicimus separatum: cum etiam 337 ex aliis rebus quaedam genita, nec ideo tamen aut aeque gignentia, aut sine invicem docentur exstantia.ativitatem Filii Dei, ortumque rimantibus, haec, ni fallor, occurrunt; id est, ut aut ex Patre sit, aut ex nihilo, aut ex altero, aut ex seipso. Horum quaeso consequentiam videamus. 338 Si ex seipso; non recte Filius dicitur, qui non natus, sed ingenitus praedicatur. Si ex nihilo; creatura cum caeteris, ncui credimus, sed nescio cujus incogniti patris filius praedicatur. Quod si praeter quatuor haec, inveniri non potest quintum; nec de his propter evidentem blasphemiam tria praedicari penitus possunt: restat ut substantialiter de Patre sit genitus: quia, ut diximus, nec inveniri quintus, nec praeter primum de his doceri potest aliquis modus: ut pote cu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eã. sibona᷑ an nequã: Et que sunt ciuitates. inquib ipsi ihabitant inipsis.
Quam locutionẽ magis aliene lingue ẽẽ arbitor: quã sensum aliauẽ altiorẽ.
ramus: ut cũ uł peritior occurrerit aquo queri possint. uł talis lectio que
ł p̃cedentib uł consequentib uel utrisq ostendat. quam ium habeat. quid ue sig

Expanded text:
super eam, si bona est an nequam; et quae sunt civitates in quibus ipsi inhabitant in ipsis ? super eam, si bona est an nequam; et quae sunt civitates in quibus ipsi inhabitant in ipsis ? Quam locutionem magis alienae linguae esse arbitror, quam sensum aliquem altiorem. ramus; ut cum vel peritior occurrerit de quo quaeri possint, vel talis lectio quae vel ex praecedentibus vel consequentibus vel utrisque ostendat q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑtinet cognitorẽ. Item barbarismus quid aliud ÷ nisi u̾bum ñ eis littĩs uł sono eñ¬
tiatũ quo abeis qui ante nos latine locuti sunt enuntiari solet: Strum autẽ
ignoscere ꝓducta an correpta sillaba tercia dicat᷑: ñ multũ curat. qui peccatis suis
dm̃ ut ignoscat petit. quolibet modo illud u̾bii sonare potuerit. Quid ÷ integritas
locutionis. nisi aliene locuitionis conseruatio. loquentiũ uet̾um auctoritate firmata:
S tam̃ eo magis inde offendunt᷑ homines: quo infirmiores sunt. Et eo sunt infirmiores:
quo doctiores inderi uolunt. ñ rerum scientia qua edificam᷑. s signoꝵ. qua ñ inflari om¬
nino difficile ÷: cũ ⁊ ipsa rerũ scientia sepe ceruicẽ erigat. nͥ dominico repͥmat᷑
igo. Quid enim obest intellectori qd̾ ita scͥptũ ÷. que ÷ t̾ra in qua isti insidunt

Expanded text:
non pertinet cognitorem. Item barbarismus quid aliud est, nisi verbum non eis litteris vel sono enunon pertinet cognitorem. Item barbarismus quid aliud est, nisi verbum non eis litteris vel sono enuntiatum, quo ab eis qui latine ante nos locuti sunt, enuntiari solet? Utrum enim Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctoritate firmatae. 20. Sed tamen eo magis inde offenduntur homines, quo infirmiores sunt; et eo sunt infirmiores, quo doctiores videri volunt, non rerum scientia qua aedificamur, sed signorum qua non inflari omnino difficile est, cum et ipsa rerum scientia saepe cervicem erigat, nisi dominico reprimatur jugo. Quid enim obest intellectori, quod ita scriptum est: Quae est terra in qua isti insidunt
Abbreviated transcription (Latin):
apparee̾. in eniginate adhuc tam̃ ⁊ ꝑspeculũ uideri dr̃. quia magis ꝑfidem quam ꝑ
sꝑeciem ambulat᷑. cũ in hac uita ꝑegrinaqͣ quamuis conu̾sationẽ habeamꝰ icelis.
In hoc autẽ gradu ita purgat ocłm cordis : ut ueritati ne ipsum quidẽ p̾ferat aut con¬
ferat ꝓximũ. Ergo nẽ se ipsum: quia nec illum quẽ diligit sicut se ipsũ. Erit gͦ iste
sc̃s tam simplici corde atq mundato: ut neq hominib placendi studio detorqueat᷑ a
uero. nec respectu deuitandoꝵ quoꝵ libet incõmodoꝵ suoꝵ. que adũsant᷑ huic uite
Talis filiꝰ ascendit ad sapientiã que ultima ⁊ septima ÷: qua pacatus tranquillus ꝑfruit᷑¬
quam cum u̾ba ñ ea lege sibi coap̾tant᷑. qua coaptauer᷑ qui pͥores nob̾ ñ sine auctori¬
tate aliqua locuti sunt. Utrũ enim int̾ homines. an int̾ hominib dicat᷑. ad rerũ

Expanded text:
apparere; in aenigmate adhuc tamen et per speculum videri dicitur , quia magis per fidem quam per apparere; in aenigmate adhuc tamen et per speculum videri dicitur , quia magis per fidem quam per speciem ambulatur, cum in hac vita peregrinamur , quamvis conversationem habeamus in coelis In hoc autem gradu ita purgat oculum cordis, ut veritati ne ipsum quidem praeferat aut conferat proximum; ergo nec seipsum, quia nec illum quem diligit sicut seipsum. Erit ergo iste sanctus tam simplici corde atque mundato, ut neque hominibus placendi studio detorqueatur a vero, nec respectu devitandorum quorumlibet incommodorum suorum, quae adversantur huic vitae. Talis filius ascendit ad sapientiam, quae ultima et septima est, qua pacatus tranquillusque perfquam cum verba non ea lege sibi coaptantur, qua coaptaverunt qui priores nobis non sine auctoritate aliqua locuti sunt. Utrum enim Inter homines, an, Inter hominibus dicatur, ad rerum
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ eandẽq tͥnitatẽ. Quam ubi aspexerit quantũ potest in longinqua ra¬
diantẽ. suiq aspectus infirmitate sustinere se illã lucẽ ñ posse ꝑsenserit: inqͥn¬
to gradu hoc ÷ in consilio miscd̾iȩ purgat animã. tumultuantẽ quodã modo atq
obstrepentẽ. sibi. de appetitu inferioꝵ conceptis sordib hic uero se indilectione
ꝑximi gnauit̾ exercet. in eaq ꝑficit᷑. Et spe iã plenus atq integer uirib cũ ꝑuen̾it
usq ad imimici dilectionẽ : ascendit in sextũ gradũ. ubi iã ocłm ipsũ purgat. quo uid̾i
ds̃ potest. quantũ potest abeis: qui huic scło moriunt᷑ quantũ possunt. Nam intantũ
uident: in quantũ moriunt᷑. huic scło. Inquantũ aut̃ huic uiiuĩt: ñ uident. ꝙ idõ
quamuis iã certior ⁊ ñ solũ tolerabilior s etiã iocundior species lucis illiꝰ incipiat

Expanded text:
unitatem eamdemque Trinitatem. 11. Quam ubi aspexerit, quantum potest, in longinqua raunitatem eamdemque Trinitatem. 11. Quam ubi aspexerit, quantum potest, in longinqua radiantem, suique aspectus infirmitate sustinere se illam lucem non posse persenserit; in quinto gradu, hoc est in consilio misericordiae, purgat animam tumultuantem quodammodo atque obstrepentem sibi de appetitu inferiorum conceptis sordibus. Hic vero se in dilectione proximi guaviter exercet, in eaque perficitur; et spe jam plenus atque integer viribus, cum pervenerit usque ad inimici dilectionem, ascendit in sextum gradum, ubi jam ipsum oculum purgat, quo videri Deus potest, quantum potest ab iis qui huic saeculo moriuntur quantum possunt. Nam in tantum vident, in quantum moriuntur huic saeculo; in quantum autem huic vivunt, non vident. Et ideo quamvis jam certior, et non solum tolerabilior, sed etiam jucundior species lucis illius incipiat
Abbreviated transcription (Latin):
tractauimus. Necesse ÷ gͦ ut pͥmo se quisq in scͥpturis inueniat. amore huiꝰ scłiꝰ
hoc ÷ temꝑaliũ rerũ implicatũ: longe seiunctũ eẽ atanto amore dĩ ⁊ tanto amore
ꝓximi: quantũ soptura ipsa p̾scribit. Tum uͦ ille timor qui cogitat de udicio¬
dĩ. ⁊ illa pietas qua ñ potest nisi cred̾e ⁊ conced̾e auctoritati sc̃oꝵ libroꝵ: cogit
eũ seipsum lugere. Nam ista scientia bone sꝑei ho miuẽ ñ se iactantẽ s lam̃tantẽ
facit. Quo affectu impetrat sedulis p̃cib consolationẽ diuini adiutorii. ne desꝑa¬
tione frangatur. ⁊ ẽẽ incipit in quarto gradu hoc ÷ fortitudinis. qͦ esurit᷑⁊ sicit᷑
iusticia. Hoc enim affectu ab omni mortifera iocunditate rerũ transeuntium
sese extrahit. ⁊ inde se au̾tens conu̾tit ad dilectionẽ et̾noꝵ. in cõmutabilẽ scilicet

Expanded text:
tractauimus. necesse est ergo, ut primo se quisque in scripturis inueniat amore huius saeculi, tractauimus. necesse est ergo, ut primo se quisque in scripturis inueniat amore huius saeculi, hoc est temporalium rerum, implicatum longe seiunctum esse a tanto amore dei et tanto amore proximi, quantum scriptura ipsa pDei, et illa pietas qua non potest nisi credere et cedere auctoritati sanctorum Librorum, cogit eum seipsum lugere. Nam ista scientia bonae spei hominem non se jactantem, sed lamentantem facit: quo affectu impetrat sedulis precibus consolationem divini adjutorii, ne desperatione frangatur, et esse incipit in quarto gradu, hoc est fortitudinis, quo esuritur et sititur justitia. Hoc enim affectu ab omni mortifera jucunditate rerum transeuntium sese extrahit, et inde se avertens convertit ad dilectionem aeternorum, incommutabilem scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
iste. cogitationẽ de nr̃a mortalitate.: de futura morte necessẽ ÷ incutiat. ⁊ quasi
dauatis carnib om̃s suꝑbie motus. ligno crucis affigat. Deinde mitescere opꝰ ÷
piecate. neq contradicere diuine scͥꝑture. siue intellecte si aliqua uicia nra ꝑcu¬
tit: siue ñ intellecte. quasi nos melius saꝑe. meliusq p̾ciꝑe possimꝰ: s cogita¬
re potiꝰ⁊ cred̾e ideẽ melius ⁊ ueriꝰ quod ibi scriptũ est. etiam si lateat: quam
id quod nos ꝑ nos ipsos saꝑe possimus. Post istos duos gradus timoris atc piecatis.
ad tercium uenitur scientie gõum. de quo nẽ agere institui. Nam ineo se ex¬
sercet omnis diumnarũ scͥpturarũ studiosus. nichil meis aliud inuenturꝰ: quam
lectio referat᷑ indm̃. De quib duob p̾ceptis. cũ de reb ageremꝰ in libro suꝑiore

Expanded text:
iste cogitationem de nostra mortalitate et de futura morte necesse est incutiat et quasi iste cogitationem de nostra mortalitate et de futura morte necesse est incutiat et quasi clauatis carnibus omnes superbiae motus ligno crucis affigat. deinde mitiscere opus est pietate neque contradicere diuinae scripturae siue intellectae, si aliqua uitia nostra percutit, siue non intellectae, quasi nos melius sapere meliusque praecipere possimus, sed cogitare potius et credere id esse melius et uerius quod ibi scriptum est, etiam si lateat, quam id quod nos per nos ipsos sapere possumus. post istos duos gradus timoris atque pietatis ad tertium uenitur scientiae gradum, de quo nunc agere institui. nam in eo se exercet omnis diuinarum scripturarum studiosus, nihil in eis aliud inuenturus quam lectio referatur in deum. de quibus duobus praeceptis, cum de rebus ageremus, libro superiore
Abbreviated transcription (Latin):
N abent etiã bestie quedã int̾ se signa: quib pdunt appetitũ animi sui. Nã ⁊ gallo
gallinatiꝰ reꝑto cybo: dat signũ uocis galline ut accurrat.: columbus gemitu
colũbam uocat. uel abea uicissim uocat᷑. ⁊ multa huiꝰmodi am̾adu̾ti solent.
Emo ambigit. ⁊ ꝑsimilitudines libentiꝰ queq cognosci: & cũ aliqua dif̃¬
fficultate quesita. multo gratiosiꝰ inueniri. Qui enim prsus ñ inueni¬
untꝰ qd̾ querunt. fame laborant. Qui autẽ ñ querunt: quia in promptu ha¬
bent. fastidio sepe marcescunt. In utroq autẽ. langor cauendus ÷ Magnifice gͥ:
ret. obscuriorib autẽ fastidia det̾geret. Nichil enĩ fere de illis oeeuritatib eruit᷑.
qd̾ ñ planissime dictũ alibi reꝑiat᷑. Ante omnia gͥ opus ÷ dĩ timore conũti ad
cognoscendã eiꝰ uoluntatẽ. quid nob̾ appetendũ fugiendũq p̃cipiat. Timor autẽ

Expanded text:
Habent etiam bestiae quaedam inter se signa, quibus produnt appetitum animi sui. Nam et gallus Habent etiam bestiae quaedam inter se signa, quibus produnt appetitum animi sui. Nam et gallus gallinaceus reperto cibo, dat signum vocis gallinae ut accurrat; et columbus gemitu columbam vocat, vel ab ea vicissim vocatur; et multa hujusmodi animadverti solent.emo ambigit et per similitudines libentius quaeque cognosci et cum aliqua difficultate quaesita multo gratius inueniri. qui enim prorsus non inueniunt quod quaerunt, fame laborant; qui autem non quaerunt, quia in promtu habent, fastidio saepe marcescunt: in utroque autem languor cauendus est. magnifice iret, obscurioribus autem fastidia detergeret. nihil enim fere de illis obscuritatibus eruetur, quod non planissime dictum alibi. reperiatur. Ante omnia igitur opus est dei timore conuerti ad cognoscendam eius uoluntatem, quid nobis appetendum fugiendumque praecipiat. timor autem
Abbreviated transcription (Latin):
alia data. Naturalia sunt: que sine uoluntate atq ullo appetitu significandi.
p̃ter se aliquid aliud ex se cognosci faciunt. sicuti ÷ fumꝰ significans ignem.
Non enim uolens significare id facit: s rerũ exꝑtarũ animadu̾sione ⁊ notatiõe
cognoscit᷑ ignẽ subeẽ. etiam si funus solus appareat. S ⁊ uestigiũ transeuntis
animantis: ad hoc genus ꝑtinet. & uultus irati seu tristis. affectionẽ animi
significat. etiã nulla eiꝰ uoluntate. qui aut iratꝰ aut tͥstis ÷: aut si quis alius
quantũ possunt motꝰ animi sui. uł sensa aut intellecta quelibet. Nec
id qd̾ animo gerit. qui signũ dat. Hoꝵ gͥ signoꝵ genus. quantũ ad homines
attinet. consid̾are atq tractare statuimus. quia ⁊ signa dnuuntꝰ data que
inscripturis sc̃ĩs continent᷑. ꝑ homines nob̾ indicata sunt: qui ea conscripser̃.

Expanded text:
alia data. naturalia sunt quae sine uoluntate atque ullo appetitu significandi alia data. naturalia sunt quae sine uoluntate atque ullo appetitu significandi praeter se aliquid aliud ex se cognosci faciunt, sicuti est fumus significans ignem. non enim uolens significare id facit, sed rerum expertarum animaduersione et notatione cognoscitur ignem subesse, etiam si fumus solus appareat. sed et uestigium animantis transeuntis ad hoc genus pertinet et uultus irati seu tristis affectionem animi significat etiam nulla eius uoluntate qui aut iratus aut tristis est, aut si quis alius quantum possunt, motus animi sui uel sensa aut intellecta quaelibet, nec id quod animo gerit qui signum dat. horum igitur signorum genus, quantum aattinet, considerare atque tractare statuimus; quia et signa divinitus data, quae in Scripturis sanctis continentur, per homines nobis indicata sunt, qui ea conscripserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fallit᷑. S tam̃ ut ceꝑam dicere. siea csententia fallit᷑. qua edificet caritatẽ. que finis
p̃cepti est: ita fallit᷑. ac si quisqm̃ errore deserens uiã. eo cam̃ ꝑ agrũ ꝑgat quo etiam
uia illa ꝑducit. Corrigendus est tam̃: & quã sit utilius uiã ñ deserere demonstrandũ:
enim temere qd̾ ille ñ sensit quẽ legit: plerumq incurrit inalia. quȩ illi sententie
contexere nequeat. Signum ⁊ res p̾ter speciem quam ingerit sensib. aliud
aliquid ex se facieus mncogitationẽ uenire. sicut uestigio uiso: transsise animal cuiꝰ
uestigiũ ẽ. cogitamus. & fumo uso ignẽ sub eẽ cognoscimus. ⁊ uoce animantis au¬
dita. affectionẽ animi eiꝰ adũtimꝰ. ⁊ tuba sonante milites uł ꝑgredi seu regredi.
⁊ siquid aliud pugna postulat. opportere nouerunt. Signoꝵ gͥ. alia sunt nat᷑alia.

Expanded text:
fallitur: sed tamen, ut dicere coeperam, si ea sententia fallitur, qua aedificet charitatem, quae finis fallitur: sed tamen, ut dicere coeperam, si ea sententia fallitur, qua aedificet charitatem, quae finis praecepti est, ita fallitur, ac si quisquam errore deserens viam, eo tamen per agrum pergat, quo etiam via illa perducit. Corrigendus est tamen, et quam sit utilius viam non deserere demonstrandum est, enim temere quod ille non sensit quem legit, plerumque incurrit in alia quae illi sententiae cant. signum est enim res praeter speciem, quam ingerit sensibus, aliud aliquid ex se faciens in cogitationem uenire, sicut uestigio uiso transisse animal, cuius uestigium est, cogitamus et fumo uiso ignem subesse cognoscimus et uoce animantis audita affectionem animi eius aduertimus set de tuba sonante milites uel progredi se uel regredi et quid aliud pugna postulat oportere nouerunt. signorum igitur alia sunt naturalia,
Abbreviated transcription (Latin):
fallitur. nec omnino m̃tit᷑. In est quippe in m̃tiente. uoluntas falsa dicendi. Et
ideo multos inuenimꝰ qui m̃tiri uelint. qͥ aut̃ falli. neminẽ. Cum gͥ hoc sciens bõ
faciat. illud nesciens patiat᷑. satis apparet in una eadẽq re illũ qͥ fallitur. eo qͥ m̃tit᷑
esse meliorẽ: quando quidẽ pati meliꝰ iniqͥcatẽ. quã facere. Omnis autẽ qui m̃titur:
inique facit. Et si cuiquã uidet᷑ utile aliquando eẽ. m̃daciũ. potest uideri utilem
aliquando iniquitatẽ. Nemo enĩ mentiens. in eo qd̾ m̃tit᷑ seruat fidẽ. Nam hoc ut i
uult. ut cui m̃tit᷑ fidẽ sibi habeat. quam tam̃ ei m̃tiendo ñ seruat. Omnis autẽ
fidei uolator: iniquus ÷ Aut gͥ iniquitas aliquãdo utił ÷ qd̾ fieri ñ potest. aut m̃¬
datiũ semꝑ inutile ẽ. S siquis in scͥpturis aliud sentit. qͣm ille qͥ scͥpsit: illis ũ m̃tientib

Expanded text:
fallitur nec omnino mentitur. inest quippe in mentiente uoluntas falsa dicendi, et fallitur nec omnino mentitur. inest quippe in mentiente uoluntas falsa dicendi, et ideo multos inuenimus, qui mentiri uelint, qui autem falli, neminem. cum igitur hoc sciens homo faciat, illud nesciens patiatur, satis apparet in una eademque re illum qui fallitur eo qui mentitur esse meliorem, quando quidem pati melius est iniquitatem quam facere. omnis autem, qui mentitur, inique facit, et si cuiquam uidetur aliquando utile esse mendacium, potest uideri utilem aliquando esse iniquitatem. nemo enim mentiens in eo quod mentitur seruat fidem; nam hoc utique uult, ut cui mentitur fidem sibi habeat, quam tamen ei mentiendo non seruat. omnis autem fidei uiolator iniquus est. aut igitur iniquitas aliquando est utilis, quod fieri non potest, aut mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
clamat. Nun quid paulus cruc ifixuis ÷ ꝑ uob̾. Aut in nomine pauli baptizati estis:
Et neq qui paantat ÷ aliqͥd neq qui rigat: s qui increm̃tũ dat ds̃. Et angłs homi¬
nẽ se adorantẽ monet. ut illũ potiꝰ adoret. sub quo ei domino etiã ipsẽ s r ust. Cum
autẽ homine in dõ frueris: dõ potiꝰ quã homine frueris. Illo eñi frueris quo efficieris
beatus: ⁊ isd eum te ꝑuenissẽ letaberis. in quo sꝑem ponis ut uenias. Inde ad phlome
is quis scͥpturas diuinas uel quãlibet earũ partẽ intellexisse fibi
uidet᷑. ita ut eo m̃telledtit ñ edificet istam geminã caritatẽ dĩ ꝑximi: ñdum
intellex̃. Quisquis uͦ talem inde sententiã dixerit. ut huic edificande caritat
sit utilis. nec tam̃ hoc dixerit qd̾ ille quem legit eoloco sensisse ꝓbabit᷑: ñ ꝑ niciose

Expanded text:
exclamat: Nunquid Paulus crucifixus est pro vobis? Aut in nomine Pauli baptizati estis? exclamat: Nunquid Paulus crucifixus est pro vobis? Aut in nomine Pauli baptizati estis? Et: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus. Et angelus hominem se adorantem monet, ut illum potius adoret, sub quo ei Domino etiam ipse conservus est. Cum autem homine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris. Illo enim frueris quo efficieris beatus; et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis ut venias. Inde ad Phileitur scripturas diuinas uel quamlibet earum partem intellexisse sibi uidetur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam caritatem dei et proximi, nondum intellexit. quisquis uero talem inde sententiam duxerit, ut huic aedificandae caritati sit utilis, nec tamen hoc dixerit quod ille quem legit eo loco sensisse probabitur, non perniciose
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i inuicẽ miserem᷑. ut illo ꝑfruam᷑. Ile usus qui dr̃ dĩ. quo nob̾ ucitur.
ñ ad eiꝰ s ad nrãm utilitatẽ refert᷑. ad eiꝰ autẽ tantũ modo bonitatẽ. Cuius autem
nos miserem᷑. ⁊ cui consulimꝰ. ad eiꝰ quidẽ utilitatẽ id facimꝰ eãq intuem: s nescio
quomodo etiã nrã fit consequens. cum eã miscdiam quã impendimꝰ egenti. sine mer¬
cede ñ relinquit ds̃. Hec autẽ merces sũma ÷: ut illo ꝑfruam᷑. ꝙ om̃s qui illo fruimꝰ
nob̾ cetiam inuicẽ in ipso ꝑfruam̃. Nam si in rab̃ id facimꝰ: remanemꝰ in uia.:
homo suꝑb arrogant sibi. atq inse alioꝵ spem gaudent constitui. Sc̃s autẽ homoꝵ
sc̃s angłs.etiã fessos nos atq in se adquiescere ⁊ remanere cupientes. reficiunt potius.
aut eo sũptu quẽ ꝓpt̾ nos. aut illo etiã quem ꝓpt̾ se acceꝑunt. Acceꝑunt tam̃. atq ita
refectos. in illũ ire compellunt. quo fruentes parit̾ beati sumus. Namde apłs

Expanded text:
 usus qui dicitur Dei, quo nobis utitur, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem refertur, ad ejus autem tantummodo bonitatem. Cujus autem nos miseremur, et cui consulimus, ad ejus quidem utilitatem id facimus, eamque intuemur; sed nescio quomodo etiam nostra fit consequens, cum eam misericordiam quam impendimus egenti, sine mercede non relinquit Deus. Haec autem merces summa est ut ipso perfruamur, et omnes qui eo fruimur, nobis etius et angelus superbus arrogant sibi, atque in se aliorum spem gaudent constitui. Sanctus autem homo et sanctus angelus etiam fessos nos atque in se quiescere et remanere cupientes reficiunt potius, aut eo sumptu quem propter nos, aut illo etiam quem propter se acceperunt, acceperunt tamen, atque ita refectos in illum ire compellunt, quo fruentes pariter beati simus. Nam et Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ esset: & diuinitus denuntiata uindicta: diluit penitendo peccatũ. S tamen
in hac pensimilitudine. struprũ tantũ modo designatũ ÷ de oue uicini pauꝑis. De

Expanded text:
tatum esset, et divinitus denuntiata vindicta, diluit poenitendo peccatum . Sed tamen tatum esset, et divinitus denuntiata vindicta, diluit poenitendo peccatum . Sed tamen in hac similitudine stuprum tantummodo designatum est de ove vicini pauperis; de
Abbreviated transcription (Latin):
penitendi locus. Et quia ñ potuit: ñ orbitatem doluit in eiꝰ int̾itu: s quia nouerat
in quas penas tam impia ⁊ adultera. ⁊ parricidał anima raꝑetur. Namq alio pͥus
filio qui in nocens erat. ꝓ quo egrotante affligebat᷑: morente letatꝰ est. Eo hoc
maxime apparet qua mod̾atione ac temꝑantia illi uiri feminis utebant᷑: quod cũ
in unã illicite irruisset rexidem. estu quodã etatis ⁊ temꝑaliũ rerũ ꝓsꝑitatib arrectꝰ.
uincendũ depeccato: proposuit ei similitudinẽ de pauꝑe qui habebat ouem unam.
cuius uicinus cũ multas haberet: ad aduentũ hospitis sui. unicã potiꝰ uicini pauꝑis
ouiculã exibuit epulandam. In quem cõmotus dd̾: occidi eũ iussit.⁊ quadruplicari
ouẽ ꝑ auꝑi. ut se se nesciens comdẽpnaret. quipeccauerat sciens. Quod cũ ei manifes¬

Expanded text:
poenitendi locus: et quia non potuit, non orbitatem doluit in ejus interitu, sed noverat poenitendi locus: et quia non potuit, non orbitatem doluit in ejus interitu, sed noverat in quas poenas tam impie adultera et parricidalis anima raperetur. Namque alio prius filio qui innocens erat, pro quo aegrotante affligebatur, moriente laetatus est. 31. Ex hoc maxime apparet qua moderatione ac temperantia illi viri feminis utebantur, quod cum in unam illicite irruisset rex idem, aestu quodam aetatis et temporalium rerum prosperitatibus abreptus, venisset convincendum de peccato, proposuit ei similitudinem de paupere qui habebat ovem unam, cujus vicinus cum haberet multas, ad adventum hospitis sui unicam potius vicini sui pauperis oviculam exhibuit epulandam. In quem commotus David occidi eum jussit, et quadruplicari ovem pauperi; ut se nesciens condemnaret, qui peccaverat sciens. Quod cum ei manifes
Abbreviated transcription (Latin):
defuit illis uiris. Nam & credentiũ celebraliant᷑ p̃conio. & ꝑsequentiũ maledictis infa¬
mabant᷑. Sic̃ gͦ isti ꝓtempore utebant᷑ his omnib ⁊ ñ corrũpebant᷑: sic illi ueteres usum
feminarũ ad sui temporis conuenientiã referentes. ñ patiebant᷑ eam dominationẽ libido
cui seruimt qui ista ñ credunt. Et ideo isti nullo modo sese cohiberent ab in expiabili
ocdio filioꝵ: aquib uł uxores uel concubinas suas attemptatas aut attrectatas esse
cognoscerent. si eis forte tale aliquid accidisset. Rex autẽ dauid cũ hoc abmipio at ꝙ¬
ĩmani filio passus esset: ñ solũ ferro scientẽ tolerauit. s etiam plaxͥit extinctũ. Nõ
enim carnali zelo irretitꝰ tenebat᷑: quem nullo modo inuiriȩ suȩ s peccata filii
cõmouebant. Nam ideo siuinceret᷑ eum occidi ꝓhibuerat: ut edomito seruaret᷑

Expanded text:
defuit illis viris: nam et credentium celebrabantur praeconio, et persequentium maledictis infadefuit illis viris: nam et credentium celebrabantur praeconio, et persequentium maledictis infamabantur. Sicut ergo isti pro tempore utebantur his omnibus, et non corrumpebantur; sic illi veteres, usum feminarum ad sui temporis convenientiam referentes, non patiebantur eam dominationem libidinis, cui serviunt qui ista non credunt. 30. Et ideo isti sese nullo modo cohiberent ab inexpiabili odio filiorum, a quibus vel uxores vel concubinas suas attentatas, aut attrectatas esse cognoscerent, si eis forte tale aliquid accidisset. CAPUT XXI.-- David quanquam in aimmani filio passus esset, non solum ferocientem toleravit, sed etiam planxit exstinctum . Non enim carnali zelo irretitus tenebatur, quem nullo modo injuriae suae, sed peccata filii commovebant. Nam ideo, si vinceretur, eum occidi prohibuerat, ut edomito servaretur
Abbreviated transcription (Latin):
isse. ut t̾emꝑant̾ multis feminis ut̾entur antiqui uiri. nichil seruantes musu illo nisi
congruũ tempori ꝓparande ꝓlis officiũ. Et quod ipsilaqueis libidinis obstricti uł in una
ñ faciunt. nullo modo mmultis fieri posse arbitrant᷑. S isti possunt dicere. ne honorari
quidẽ atq laudare opportere iuros bonos ⁊ scos: quia ipsi cũ honorant᷑ atq laudant᷑. intu¬
mescunt suꝑbia. tanto in anuͦbres in anissismȩ głȩ. quanto eos frequentiꝰ atq latius lingua
blandior uentilauerit. Quaita leues fiunt: ut eos rumoris aura siue que psꝑa siue quȩ
adusa existimat᷑. inquaslibet inuebat uoragines flagitioꝵ. aut in facinoꝵ etiã saxa collidit
Iideant gͦ quam sibi ardiũ sit atq difficile. nec laudis esca illici. nec contumeliarum
pent᷑ abhominib inflatos fuisse: nec cũ despicerent᷑ elisos. Neutra quippe temptatio

Expanded text:
isse ut temperanter multis feminis antiqui uterentur viri, nihil servantes in usu illo nisi isse ut temperanter multis feminis antiqui uterentur viri, nihil servantes in usu illo nisi congruum tempori propagandae prolis officium; et quod ipsi laqueis libidinis obstricti, vel in una non faciunt, nullo modo in multis fieri posse arbitrantur. 29. Sed isti possunt dicere nec honorari quidem atque laudari oportere viros bonos et sanctos, quia ipsi cum honorantur atque laudantur, intumescunt superbia; tanto avidiores inanissimae gloriae, quanto eos frequentius atque latius lingua blandior ventilaverit; qua ita leves fiunt, ut eos rumoris aura, sive quae prospera, sive quae adversa existimatur, in quaslibet invehat voragines flagitiorum, aut in facinorum etiam saxa collidat. Videant ergo quam sibi arduum sit atque difficile nec laudis esca illici, nec contumeliarum rentur ab hominibus, inflatos fuisse; nec cum despicerentur, elisos. Neutra quippe tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
micũ fuisse hoĩs: a quo eiꝰ miserię subuenit᷑. Si multis uxorib caste uti qͥsqͣm
ꝓ cempore pocuit: potest auiꝰ unti libitlinose. Magis enĩ ꝓbo. multarũ fec̃dicate
utentẽ ꝓpt̾ aliud: qͣm uniꝰ carne fruentẽ ꝓpt̾ ipsam. Ibi enĩ querit᷑ utilitas. cem¬
poꝵ oportunitatib congrua: hic satiat᷑ cupiditas. tẽporalib uoluptatib ĩplicata.
uferiorsq gradus aput dm̃ st̃. quib scd̾m ueniam concedit apłs carualẽ cum
cũ hab̾ent: sic̃ sapiens in cibo ⁊ potu non nͥ salutẽ corporis. sic in c̾cubitu
iã ñ mitendi s colligendi lapides tempꝰ eet. statim seipsõs castrarent ꝓpt̾ regnũ
cełoꝵ. Non ÷ enim icarendo difficultas: nisi cũ ẽ. in habendo cupiditas. Nouer
quipꝑe illi homines. etiã in ipsis coniugib. luxuriã eẽ abutendi intemꝑantiã.¬

Expanded text:
micum fuisse hominis a quo ejus miseriae subvenitur. micum fuisse hominis a quo ejus miseriae subvenitur. pro tempore potuit, potest alius una libidinose. Magis enim probo multarum fecunditate utentem propter aliud quam unius carne fruentem propter ipsam. Ibi enim quaeritur utilitas temporum opportunitatibus congrua, hic satiatur cupiditas temporalibus voluptatibus implicata; inferiorisque gradus ad Deum sunt, quibus secundum venicum haberent, sicut sapiens in cibo et potu nonnisi salutem corporis, sic in concubitujam non mittendi, sed colligendi lapides tempus esset , statim seipsos castrarent propter regnum coelorum: non enim est in carendo difficultas, nisi cum est in habendo cupiditas. Noverant quippe illi homines etiam in ipsis conjugibus luxuriam esse abutendi intemperantia
Abbreviated transcription (Latin):
iubere. aut utilitatẽ ⁊ beneficientiã uetare: fig̾ata e. Nisi manducau̾itis inquit
caruẽ silii hoĩs ⁊ sangͥnẽ biberitis. ñ habebitis uitã in uobis. facinꝰ ł flagiciũ¬
uidet᷑ iubere. figͣa gͦ ÷. p̃cipiens passioni dñi ẽe̾. cõmiuucandũ. ⁊ suauiter
it scͥpt᷑a. Si esurierit inimicus cuus: ciba illũ. Si sicit: potũ da illi. ħ nul¬
lo dubitante bñificientiã p̃cipit. S qd̾ seqͥt᷑. hoc enĩ faciens carbones ignis con¬
geres suꝑ caput eius: maliuolentiȩ facinꝰ putes iuberi. Ne gͥ dubitaueris figu¬
rate dictũ: ⁊ cũ possit dupplicit̾ interp̾cari. uno modo ad nocendũ. altero
ad p̾standũ: ad beneficientiã ce potiꝰ caritas reuocet. ut intelligas. carbones
ignis e̾e urentes pęnicentie gemitus. quib suꝑbia sanat᷑ eius qui dolet se mi¬

Expanded text:
iubere aut utilitatem et beneficientiam uetare, figurata est. nisi manducaueritis, inquit, iubere aut utilitatem et beneficientiam uetare, figurata est. nisi manducaueritis, inquit, carnem filii hominis et sanguineuidetur iubere: figura ergo est, praecipiens passioni dominicae esse communicandum et suauiter it. sait scriptura: si esurierit inimicus tuus, ciba illum, sitit, potum da illi. hic nullo dubitante beneficientiam praecepit; sed quod sequitur: hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput eius, maliuolentiae facinus putes iuberi. ne igitur dubitaueris figurate dictum et, cum possit dupliciter interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intignis esse urentes poenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur ejus qui dolet se ini
Abbreviated transcription (Latin):
oti intellex erunt quidã. quod tibi non uisfieri alii ñ feceris: nullo modo posse. ulla
ꝓcoꝵ gentili diu̾sitate uariari. Que sententia cũ refertur ad dilectionẽ dĩ: omnia flagitia
morunt᷑: Cũ id ꝑximũ: omnia facinora. Pemo enim uult corrũpi habitaculũ suii. Hõ
gͦ debet corrũꝑe habitaculu cł̃i: seipsum scilicet. & nemo uult sibi a quoqmͣ noceri.
Nec ipse gͥ cuiquam nocuerit. Sic euersa tyrannide cuꝑiditatis. caritas regnat
iustissimis legib dilectionis. dĩ ꝓpt̾ dm̃. sui ⁊ proximi ppt̃ dm̃. Seruabitur gͦ inlocuti
nibus figuratis regula huiꝰ modi. ut cam diu uersetur diligenti consid̾atione quod
legit᷑. donec ad regiũ caricatis int̾pͥcatio ꝑducat᷑. Si aut̃ hoc iã ꝓpͥe sonat: millai
putet᷑ fig̾ata locutio. Si p̃ceptiua locutio ẽ: aut gitiũ aut fatinus uetans. aut
utilitatẽ aut beneficientiam iubens: ñ ÷ fig᷑ata. Si aut̃ flagitiũ aut facinꝰ iudet᷑

Expanded text:
ta commemorem, quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, nullo modo posse ulla eorum gentili diuersitate uariari. quae sententia cum refertur ad dilectionem dei, omnia flagitia moriuntur, cum ad proximi, omnia facinora. nemo enim uult corrumpi habitaculum suum: non ergo debet corrumpere habitaculum dei, se ipsum scilicet. et nemo uult sibi a quoquam noceri: nec ipse igitur cuiquam nocuerit. Sic euersa tyrannide cupiditatis caritas regnat iustissimis legibus dilectionis dei propter deum, sui et proximi propter deum. CCLXVIonibus figuratis regula huius modi, ut tamdiu uersetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum caritatis interpretatio perducatur, si autem iam hoc proprie sonat, nulla putetur figurata locutio. Si praeceptiua locutio est aut flagitium aut facinus uetans aut utilitatem aut beneficientiam iubens, non est figurata. si autem flagitium aut facinus uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ÷ ꝑsimilitudinẽ int̾rogat᷑ dd̾: ut insolũ adult̾ium disceret sententiã dãpnationis
suȩ. Ex quo intelligit᷑. quanta temꝑantia multas mulieres habuerit: quando de una
in qua excessit modum. a se ipso puniri coactus ÷ S misto uiro. in moderate huius
libidinis. ñ ꝑmansio stransitus fuit. Propterea etiã ab arguente ꝓpħa. ille illicitꝰ
s regnũ sta libido possedit. De quo scriptura ñ tacuit: culpans eũ amatorẽ fuisse mulierũ.¬

Expanded text:
 similitudinem interrogatus David, ut in solum adulterium diceret sententiam damnationis suae. Ex quo intelligitur quanta temperantia multas mulieres habuerit, quando de una in qua excessit modum, a seipso puniri coactus est. Sed in isto viro immoderatae hujus libidinis non permansio, sed transitus fuit: propterea etiam ab arguente Propheta ille illicitus ed regnum ista libido possedit: de quo Scriptura non tacuit, culpans eum fuisse amator
Abbreviated transcription (Latin):
flectendus eloquentie granditate: in quo id ñ egit usq ad eiꝰ confessionẽ demonstra¬
ta ueritas. ad iuncta etiã suauitate dictionis. Cui suauitati tantũ oꝑe inpensũ :¬

Expanded text:
flectendus eloquentiae granditate, in quo id non egit usque ad ejus confessionem demonstraflectendus eloquentiae granditate, in quo id non egit usque ad ejus confessionem demonstrata veritas, adjuncta etiam suavitate dictionis. C
Abbreviated transcription (Latin):
est. Propter eos autẽ quib fastidientib ñ ꝑlacet ueritas: si aliquo quoc̃q m¬
nisi eo modo dicat᷑ ut placeat: & sermo dicentis datus ÷ mesoquentia. ñ paruus
delectationis locus. Que tam̃ addita ñ sufficit duris: quos nec intellex isse nec
docentis elocutione delectatos eẽ ꝑfuerit. Quid enim hec duo conferunt homini.
qui ⁊ confitetur uerum. & collaudat eloquiũ. nec inclinat assensum. ꝓpter quẽ
solum cũ aliquid suadet᷑ reb que dicunt᷑ inuigilat dicentis intentio: Si enim
talia dicunt᷑ que credere uł nosse sufficiat: nichil ÷ aliud consentire nisi confi¬
teri uera eẽ. Cum uͦ id docet᷑ qd̾ agendũ ÷. s ideo docet᷑ ut agat᷑: frustra ꝑsua¬
detur uerũ eẽ quod dicit᷑. siñ ita discitur ut agatur. Oportet enim eloquentẽ
teneat : uerum etiã flectere. ut uincat. Ipse quiꝑpe iã remanet ad consensionem

Expanded text:
est. est. nisi eo modo dicatur, ut placeat et sermo dicentis, datus est in eloquentia non parvus etiam delectationi locus. Quae tamen addita non sufficit duris, quos nec intellexisse, nec docentis elocutione delectatos esse profuerit. Quid enim haec duo conferunt homini, qui et confitetur verum, et collaudat eloquium, nec inclinat assensum, propter quem solum, cum aliquid suadetur, rebus quae dicuntur invigilat dicentis intentio? Si enim talia docentur quae credere vel nosse sufficiat, nihil est aliud eis consentire, nisi confiteri vera ecet modus ipse quo dicitur, si non ita discitur ut agatur. Oportet igitur eloquentem teneat, verum etiam flectere ut vincat. Ipse quippe jam remanet ad consensionem
Abbreviated transcription (Latin):
audiendũ. delectandiis auditor: ita flectendus ut moueat᷑ ad agendũ. Et sic̃ delec¬
tat᷑ sisuauit̾ loquaris: ita flectit᷑ si amet qd̾ polliceris. timeat qd̾ minaris. oderit
qd̾ arguis. qd̾ cõm̃das aniplectat᷑. qd̾ dolendũ exaageras ãoleat. cũ quid letandũ pd̃icas
gaudeat. misereat᷑ eoꝵ quos miserandos ante occłos dicendo constituis. fugiat eos
quos cauendos terrendo ꝓpoms. Et quicquid aliud grandi esoquentia fieri potest. ad
cõmouendos animos auditoꝵ. ñ quid agendũ sit ut sciant: s ut agant quod agendñ
tẽ. iã sciunt. Si aut̃ adhuc nescunt: pͥus utiq docendi sunt quã mouendi
lerũq delectant etiã falsa. patefacta atq conuicta. Heq enim delectant qr
falsa sunt: s qr falsa eẽ. uerũ est. Delectat ⁊ dictio: qr hoc uerũ eẽ. monstratũ

Expanded text:
audiendum, delectandus auditor; ita flectendus, ut moveatur ad agendum. Et sicut delecaudiendum, delectandus auditor; ita flectendus, ut moveatur ad agendum. Et sicut delectatur, si suaviter loquaris; ita flectitur, si amet quod polliceris, timeat quod minaris, oderit quod arguis, quod commendas amplectatur, quod dolendum exaggeras doleat; cum quid laetandum praedicas gaudeat, misereatur eorum quos miserandos ante oculos dicendo constituis, fugiat eos quos cavendos terrendo proponis; et quidquid aliud grandi eloquentia fieri potest ad commovendos animos auditorum, non quid agendum sit ut sciant, sed ut agant quod agendum esse jam sciunt. 28. Si autem adhuc nesciunt, prius utique docendi sunt quam mlerumque delectant etiam falsa patefacta atque convicta. Neque enim delectant, quia falsa sunt; sed quia falsa esse verum est, delectat et dictio qua hoc verum esse monstratum
Abbreviated transcription (Latin):
dest. quando nichil querimus. nisi patere quod clausum est: S qm̃ int̾ se habent
ñ nullã similituadinẽ. uescentes atq discentes ¶fastidia plurimoꝵ. etiã ipsa sine
ita dicere debere eloquentẽ. ut doceat. uł delectet. ut fle̾tat. Denide addit. Docere
necessitatis ÷ : deleccare suauitatis. flectere uictorie. Hoꝵ triũ quod pͥmo loco
positũ est. hoc ÷ docendi necessitas: in reb est constituta quas dicimꝰ. reliqua duo in
tũnet  qd̾ uult ei quẽ uult docere : quia & si dixit qd̾ ipse intelligit. nondũ illi dix¬
isse putandus ẽ. a quo intellectus ñ ẽ. Si uero intellectus est: quocũq modo. dyx̃¬
erit. dixit. Quod si etiã delectare uult eũ cui dixit anit flectere: ñ quocũꝙ modo dix¬
erit faciet. s inter ẽ. quomodo dicat ut faciat. Sicut ÷ autẽ ut audiat᷑ teneat᷑ ad

Expanded text:
test? quando nihil quaerimus nisi patere quod clausum est. Sed quoniam inter se habent test? quando nihil quaerimus nisi patere quod clausum est. Sed quoniam inter se habent nonnullam similitudinem vescentes atque discentes, propter fastidia plurimorum, etiam ipsa sine ita dicere debere eloquentem, ut doceat, ut delectet, ut flectat . Demum addidit: Docere necessitatis est, delectare suavitatis, flectere victoriae. Horum trium quod primo loco positum est, hoc est docendi necessitas in rebus est constituta quas dicimus, reliqua duo in uod vult ei quem vult docere. Quia etsi dixit quod ipse intelligit, nondum illi dixisse putandus est, a quo intellectus non est: si vero intellectus est, quocumque modo dixerit, dixit. Quod si etiam delectare vult eum cui dicit, aut flectere, non quocumque modo dixerit, faciet; sed interest quomodo dicat, ut faciat. Sicut est autem, ut teneatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
subuenire cura dicentis. Solet autẽ motusuo significare utrũ intellexerit. aut¬
seri finiendꝰ cognoscendi ainda multitudo. Quod donec significet: u̾sandũ ÷ qͥ
agit᷑ multi moda uarietate dicendi. qd̾ inpotestate ñ habent. qui p̃parata ⁊ ad
uerbũ memorit̾ retenta ꝑnuntiant. Mox autẽ ut intellectũ eẽ constiterit: aut
sermo fimendꝰ aut in alia transeundũ ÷ Si c̃ gratꝰ ÷ qui cognoscenda enubilat. sic
onerosus quicognita inculcat. eis dũ taxat. quoꝵ tota expectatio in dissoluenda
eoꝵ que pandunt᷑ difficultate pendebat. Nam delectandi grã: etiã nota dicunt᷑
ubi ĩ psa ¶. medis qͥ ieunt᷑ atenditus¬
Uonoꝵ ingemioꝵ in signis :÷ indoles.: inuerbis uerũ amare ñ uerba. Quid enim
ꝓaest clauis aurea ÷ si aꝑie̾ qd̾ uolumus ñ potest: Aut quid obest lignea si hoc po¬

Expanded text:
subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexeritsubvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quod donec significet, versandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse constiterit, aut sermo finiendus, aut in alia transeundum est. Sicut enim gratus est qui cognoscenda enubilat; sic onerosus est qui cognita inculcat, eis duntaxat quorum tota exspectatio in dissolvenda eorum, quae panduntur, difficultate pendebat. Nam delectandi gratia etiam nota dicuntur; ubi non ipsa, sed modus quo dicuntur attenditucent. Item: Insignis est indolis in uerbis uerum amare, non uerba. Quid enim prodest clauis aurea, si aperire quod uolumus non potest? Aut quid obest lignea, si hoc po
Abbreviated transcription (Latin):
omnino nulla sit causa. si qđ loquim̃ ñ intelligunt. ꝓpt̾ quos ut intelligant
loquim : Qui gͦ docet. uitabit ũba omnia que ñ docent. Et si ꝑ eis alia que intelli¬
gant᷑ integra potest dicere. id magis eligis esigit. Si autẽ nĩ potest. siue quia ñ sunt
siue quia in p̃sentia ñ occurrunt: utetur etiã ubis minus integris. dum tameN
res ipsa doceat᷑ atq discant᷑ integre. Et hoc quidẽ ñ solũ incollocutionib. siue fiarł
cũ aliquo siue cũ plurib: uerũ etiã multo magis in popłis quando sermo ꝓmitur¬
ut intelligat᷑ instandũ ÷ Quia in collocutionib est cuiq int̾rogandi potestas: ubi¬
ubi autẽ om̃s tacent ut audiat᷑ utius & meum intenta ora conu̾tunt: ibi ut reqͥrat
quisq quod ñ intellexerit. nec moris ÷ nec decoris. Ac ꝑhoc debet maxime tacent:

Expanded text:
omnino nulla sit causa, sed quod loquitur non intelligunt, propter quos ut intelligant omnino nulla sit causa, sed quod loquitur non intelligunt, propter quos ut intelligant loquimur? Qui ergo docet, vitabit omnia verba quae non docent. Et si pro his aliqua, quae intelliguntur integra potest dicere, id magis eliget. Si autem non potest, sive quia non sunt, sive in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis minus integris, dum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. Et hoc quidem non solum in collocutionibus sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus, verumetiam multo magis in populis, quando sermo ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat quisque quod non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipio. si tam̃ ii qui legunt ᷑: audiunt᷑. ñ solũ eloquent᷑. s: etiã sapient̾ dixise uł dicere.
ueraci p dicatior laudant᷑. Qui enim eloquent᷑ qdicunt: suait̃. qui sulauiit᷑ salubrit᷑¬
audiunt᷑ Propterea qd̾ ñ ait sc̃ptura. multitudo eloquentiũ. s mufetud q sanitas ⁊̃ oib̃t̾rarũ.¬
Sicut autẽ sepe sum̃da sunt. : imara salubria: ita semꝑ uitanda÷ ꝑniciosa dulcedo. S
salubri suauitate uł suaui salubritate quid melius: Quanto enim meliꝰ magis appetit᷑
suauitas: tanto falius salubritas ꝓdest. S̾unt gͥ eccłiastici uiri qui dinina eloqͥa
ñ solũ sapient̾ s eloquentꝰ etiã traccauerunt. quib legendis magis ñ suffic it tempꝰ¬
quam deesse ipsi studentib ⁊ uacantib possunt.
uid ꝑdest locutionis integritas. quam ñ sequit᷑ intellectus audientis. cũ loqñdo

Expanded text:
praecipio: si tamen ii qui leguntur et audiuntur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse vel dicere praecipio: si tamen ii qui leguntur et audiuntur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse vel dicere veraci praedicatione laudantaudiuntur: propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium: sed, Multitudo sapientium sanitaSicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubritate quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto facilius salubritas prodest. Sunt ergo ecclesiastici viri qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquentquam deesse ipsi studentibus et vacantibus possunt. dest locutionis integritas, quam non sequitur intellectus audientis, cum loquendi