comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inimiciẽe.rdatur. Item religio¬
so uiro:. in religiosus inimicus est¬
Alia ergo si ex diuersis studis &e
uolunta tibus ss. posita dicerent.
sola essor aꝑꝓbatio. ñ oeiã deduc¬
tio generis inspecie᷑. At cũ smeita
conectitur dictio. fidẽ sanctissima
inuita qui putat. religionẽ quico¬
lendã eẽ ex istimat: issine dubio in¬
imicus ẽ ei qui fana spoliauit amna¬
tẽpla tẽpla uiolauit. dẽ lubra q¬
polluit.tiic orã iã uerris idem
sfactisia de quo specialit̃ queritur. ita
continetur. & includitur. ut simul
cũ appbatione. & deductione diffini¬
tionis inspetiẽ clausũ teneatui post
adiungitur ut idiximus destraetio
diffinitionis aduerse partis. sed per
concessionẽ id ẽ sillogismũ. Ansi con¬
trarẽ meã feciss& inuiia aliquis.

Expanded text:
inimici esse credantur’, item: ‘religioso viro irreligiosus inimicus est’. Talia ergo si ex diversis studiis et voluntatibus supposita dicerentur, sola esset approbatio, non etiam deductio generis in speciem. At cum nunc ita conectitur dictio: ‘Fidem sanctissimam in vita qui putat, religionem qui colendam esse existimat, is sine dubio inimicus est ei qui fana spoliavit, omnia templa violavit, delubra polluit’: hic etiam iam Verris idem factum, id de quo specialiter quaeritur, ita continetur et includitur, ut simul cum approbatione et deductione definitionis in speciem clausum teneatur. Post adiungitur, ut diximus, destructio definitionis adversae partis, sed per concessionem, id est similium: ‘An, si contra rem meam fecisset iniuriam aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. uibi alique̾ pudor. aut metus tos¬
e nominare : ae uidelic& nquit
tullius sicari illi desembebant. de do¬
mosua sic: At ꝓsundario ita des¬
cripsistine eiꝰ necessarũ. nrm cõpe¬
ditorẽ istũ ipsũ. cuiꝰ nc̃ studio. & gra¬
genera tota accusatio ista munsta
in meti fuerat nominare: Ido
ergo descript est ÷ Itẽ ꝓ cornelio:
maiestatisreplicate: ipsa sur:
legite : ut legebatis : hinc. intellige¬
tis: nulla tenuissima suspidione des¬
pperuisisfinitio : argo a genere pa¬
tria. corpore fuctis. dicasue. casib
atqr ab animo : unũ illũ quẽ uolumꝰ
diffinitionis gonere dedaram:
diximꝰ: ut si que rat quid sit animal.¬

Expanded text:
tionis ubi aliquem pudor aut metus est nominare: ‘Me videlicet’ inquit Tullius ‘sicarii illi describebant’. De domo sua sic, at pro Fundanio ita: ‘Descripsistine eius necessarium, nostrum competitorem, istum ipsum cuius nunc studio et gratia tota accusatio ista munita est’; in metu fuerat nominare, ideo ergo descriptus est. Item pro Cornelio maiestatis: ‘Replicate, ipsa sunt, legite ut legebatis: hinc intellegetis nulla tenuissima suspicione desperior definitio. Ergo a genere patria corpore factis dictis sive casibus atque ab animo unum illum quem volumus definitionis genere declaramus. dixim
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ: ꝓpt id quod ds̃ ẽ. Quibus om¬
nibus animalibus. quȩ conuenire
poterant ad superiora in oratione
posita. discretis atque disclusis: ad¬
iertũ ẽ ꝓpriũ in parte postrema:
c̃ enĩ solũ hominis quod rido
Sic ꝑfecta onini ex parte diffai¬
tio ẽ adhoranẽ dcclarandũ. Ex posi¬
tegenereiexluns omnib qͣ poterat¬
contnire: ad ꝓprietatẽ eius de
quo quę rebatur ꝑuenit oratio.
Atq hoc p̃ceptũ tullianũ ẽ. cousq
eum qui diffiniat orationis inter¬
ponerexo adicere differentias.
uerumi aristoteles diffinitionẽ
ꝑfectã & plenã. a at consistere
exgenere & differentus. ex gene¬
differentus hoc đ quod sapra dous¬
pus. cũ int̃posita species differertia
sua. alia q̃ possent et̃ consimila se¬
ararer Quidam tam̃ cauciores ple¬
mor esq indocendo dffinitionłs ipsi¬
us quasi quedam membra constituunt
diffntonẽ istam quã appello sibs¬

Expanded text:
autem propter id quod Deus est. Quibus omautem propter id quod Deus est. Quibus omnibus animalibus quae convenire poterant ad superiora in oratione posita discretis atque seclusis, adjectum est proprium in parte postrema, est enim solum hominis quod ridet. Sic perfecta omni ex parte diffinitio est ad hominem declarandum, cum, posito genere, exclusis omnibus perconvenire, ad proprietatem ejus de quo quaerebatur pervenit oratio. Atque hoc praeceptum Tullianum est, eousque eum qui diffiniat oratione interponere et adjicere differentias oVerum Aristoteles diffinitionem perfectam et plenam ait consistere ex genere et differentiis. Ex genedifferentiis hoc idem nos supra docuimus, cum interposita species differentia sua alia quae possunt esse consimilia separaret. Quidam tamen cautiores plenioresque in docendo diffinitionis ipsius qua i quaedam membra constituunt, diffinitionem istam quam appello subs
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nomendiã. alia que alio modo
diffiniuntur. sepe transfertur: er¬
go hȩc substantialis diffinitio atul¬
lio sic explicatur : dȩcens. Oportere
nos posito genere eiusrei de qua
queritur. sub iungere species. ut
alia que uicina eẽ possunt. discre¬
tis cõmuioribͥ se paremis. & tan¬
diuint̃ ponamus differentias. quã¬
diu ad ꝓpriũ eius de quo queritur.
signata eius expressione ueniamus.
Ipse in copicis exẽpła subiecit Nos
uerone fiat in exemplis lectori con
plum : Homo÷ animal rationale
mortale. trenũ. bipes. risus capax.
Animal cũ dictũ ÷ substantia homi¬
nis dedarataẽ. Est enim uti diximꝰ¬
supra ad hominẽ genus ammal:
Omne autͣ genus speciei sue fub¬
stantialis est declaratio. Sed hoc
animal qr late patebat. adiecta
species ẽ terrinũ Ia exclusĩ estid:
quod aut aereu ẽ. aut quod humi¬
du. Bipes uero ꝓre alia anima¬
lia positũ ẽ: que plurimis pedib
innituntur. ltem rationa le ꝓpt̃
illa quȩ ratione egent Mortale

Expanded text:
hoc nomen etiam ad alia quae alio modo diffiniuntur, saepe transfertur. Ergo haec substantialis diffinitio a M. Tullio sic explicatur. Oportere nos posito genere ejus rei de qua quaeritur, subjungere species, ut alia quae vicina esse possint discretis communionibus separemus, et tandiu interponamus differentias, quandiu ad proprium ejus de quo quaeritur signata ejus expressione veniamus. Ipse in Topicis exempla subjecit. Nos vero ne fiat in exemplis lectori ex plum: homo est animal rationale, mortale, terrenum, bipes, risus capax. Animal cum dictum est substantia hominis declarata est. Est enim, ut supra diximus, ad hominem genus animal, omne autem genus speciei suae substantialis est declaratio; sed hic animal quia late patebat, adjecta species est terrenum, jam exclusum est, quod aut aereum est, aut humidum. Bipes vero propter alia animalia positum est quae plurimis pedibus innituntur. Item rationale propter illa quae ratione egent. Mortale
Abbreviated transcription (Latin):
totius partib sic qđ totũ. recognosci
tius ex diffinitione nos camus : an col
lectis omnibus partibus. quod totũ
est. ex partiũ enumeratione capi¬
amus: Cicero talẽ diffinitionẽ: p̃ar¬
tiu enumerationẽ appellat: sed ea
diffinitioni tribueͣns : qm̃ & enume¬
ratio partĩ id ipsũ de quo queritur ꝗd¬
sit ostendit & hoc idem agit supra

Expanded text:
totus partibus, sic quod totum est recognoscittotus partibus, sic quod totum est recognoscittius ex diffinlectis omnibus partibus, quod totum est ex partium enumeratione capiamus. Cicero talem definitionem partium enumerationem appellat, sed eam definitioni tribuens; quoniam et enumeratio partium id ipsum de quo quaeritur sit ostendit, et hoc idem agit supra
Abbreviated transcription (Latin):
dam: ut pͣposito eius rei dequaq̃¬
ritur genere. & adiunctis speciebus
dsdusa omnino cõmunione uenia¬
mus Ac si uelimus iuditiũ ueriphi¬
losophis auctoribus sequi: nulla dice¬
tur alia diffinitio. & eni reliquae.
intellectũ potius rei tribu unt:on
plenissime quid siracares adhibita
oratione declarant. Uerũ tamenqm
trans lato nomine. & cętergi orati¬
oneshoc idem imaginaria dietione
retinentes. pari nomine nuncupan¬
tur. ut diffinitiones dicantur :
Ponendas arbitror reliquas species
quo facilius & quid cȩteri dicant
nosse possimus. & diffinitionis cogni¬
to multi plici modo. facile uti supra¬
iã dictũ ẽ  diffimendi uarietas re¬
seruetur: Tullius. in topicis detri¬
bus locis primis tractans. a toto a
partib a nota : dicit . cũ a toto ar
genus. quo quid res ipsa sit de qua
queritur explicetur : At a partib
cũ argumentũ ẽ &iã ipsa quidem
dicitur diffinitio: Uerũ trans lato
nomine : cͣuͣ enumeratis omnibus.¬

Expanded text:
dam, ut proposito ejus rei de qua quaeritur genere, et adjunctis speciebus disclusa omnino communione, veniamus. Ac si velimus judicium veri philosophis auctoribus sequi, nulla dicetur alia definitio. Etenim reliquae intellectum potius rei tribuunt, non plenissime quid sit ea res adhibita oratione declarant; verumtamen quoniam translata nomine etiam caeterae orationes hoc idem imaginaria dictione retinentes pari nomine nuncupantur, ut diffinitiones dicantur, ponendas arbitror reliquas species, quo facilius et quod caeteri dicant nosse possimus, et diffinitionis cognito multiplici modo facile, uti supra dictum est, diffiniendi veritas reseretur. M. Tullius in Topicis de tribus locis primis tractans a toto, a partibus a nota, cum a toto arggenus quod quid res ipsa sit de qua quaeritur explicetur. At a partibus cum argumentum est, etiam ipsa quidem dicitur diffinitio, verum translato nomine cum e numeratis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ciuile. qđ. pontificũ. Hoc igitur ut
possa excludere. & ius ciuile usq ad
ꝓprũ diffinire. adiecit ad ressuas
optinendas. Demus aliud exemplũ
in orationib positũ. quo facilius res
& manifestius explicetur. diffini
tullius quid sit gloria his ut opirior
publicã uel in omnẽ genus hominũ fama
meritori: Gloria igitur substanti aliter
diffinita ẽ. cũ dictũ. fama. Est enim
gloriȩ genus fama: quȩ quia nunc rerum
malaru. nune bonarũ idcirco genus
Cuispecies. Edita. illustris quod laus e q
illustris. uac igitur re. exclusa ẽ fama
deterior. & qm̃ hec fama laudatrix
pocest nunc ꝓmerito nume ultra
meritũ eẽ. frequent᷑ alit̾ qua res
gesta e. õpimo de aliquo emanauit:
ideir co in quit fama meritori e
la funt onͣ merita: quȩ cũ presta¬
mus: mentrinos gloriã facuut.
Ergocicero qui uolebat tũ gloriam ipsi¬
coscridare. cũ rea publace ꝓsuisser

Expanded text:
civile, quod est pontificum, hoc igitur ut civile, quod est pontificum, hoc igitur ut posset excludere, et jus civile usque ad proprium diffinire, adjecit: ad res suas obtinendas. Demus aliud exemplum in orationibus positum, quo facilius res et manifestius explicetur. Diffinit M. Tullius quid sit gloria, his ut opinor rempublicam, vel in omne genus hominum, fama meritorum. Gloria igitur substantialiter diffinita est, cum dictum est fama. Est enim gloriae genus fama, quae quia nunc rerum malarum est, nunc bonarum, idcirco genus est, cui species addita est, illustris, quod laus est: illustris. Hac igitur re exclusa est fama deterior: et quoniam haec fama laudatrix potest nunc pro merito, nunc ultra meritum esse, frequenter enim aliter quam res gesta est, opinio de aliquo emanavit, idcirco inquit fama meritorum, ea sunt enim merita quae cum praestamus mereri nos gloriam faciunt. Ergo Cicero, qui volebat tunc gloriam Caesari dare cum reipublicae praefuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
irqprietas iam certateneatur:
ullius intopicis. iuseiuile uoluit
diffinire. & ut opor tuit cępit age¬
uere: Diocit enim in principio
lus ciuile: st ȩquitas Negluris genus ua
Sed qñ eadõ ęquitos nuno consticut.a
ẽ. nunc naturalis: ius autẽ ciuile e qui¬
tasẽ ab omnibus instituta: ieo adiec¬
tũ. ius ciule ẽ ȩquitas constitutiua po¬
sito genere. adiecta specie. speciem ali¬
am separauit. scilic& naturale̾ Sed
qm̃ oriã ius gentiũ ęquitas constitu
aua ẽ & nẽ tamꝰ ciuile : ad iectũ
id qđ se parare potuiss&r ius gentium:
hus inquit qui eius dẽ ciuitatis sut
Qua spetie int̾ possta: ius ciuile d ses
EEst ieiãnunc qđ cũ altero pos¬
sit et̃ cõmune hoc ipsũ quod supra dic¬
tãt uruersũ: & eniꝰ religionũ uiri
& sãcrorũ oriniũ conuenit: Namq iuls
religionũ . & equitas ẽ & constitutiua
ȩ quitas & his omũb qui ciusdẽ sunt ci¬
uitatis. Sed illutnson appellamus et

Expanded text:
ut proprietas iam certa teneatur. ut proprietas iam certa teneatur. Tullius in Topicis ius civile voluit definire et, ut oportuit, coepit a genere; dixit enim in principio ‘ius civile est aequitas’: hoc iuris genus est. Sed quoniam eadem aequitas nunc constitutiva est, nunc naturalis, ius autem civile aequitas est ab hominibus instituta, ideo adiectum ‘ius civile est aequitas constituta’: posito genere, adiecta specie speciem aliam separavit, scilicet naturalem. Sed quoniam etiam ius gentium aequitas constitu et non est tamen civile, adiectum id quod separare potuisset ius gentium: ‘his’ inquit ‘qui eiusdem civitatis sunt’: qua specie interposita ius civile descripsit. Est etiam nunc quod cum altero possit esse commune: hoc ipsum quod supra dictum est universum. Etenim religionum iuri et sacrorum omnium convenit; namque ius reequitas, et his omnibus qui ejusdem sunt civitatis. Sed illud jus non appellamus esse
Abbreviated transcription (Latin):
enete quidt̃ ac uere ista conne¬
đe. nec abena dit a principe ha
nar dis ar stotele. aut atullio qui
de ftis precepta tradiderunt iudicanda
sunt Constat enim his quinq partibus
ueluti membris suis integra diffinicio:
Ve rũ & aristoteles in libris. quos
topica appellauit : docuit quid genꝰ
sit. quid s̃pecies quid differentia: quid
ꝓprium. quid accidens & plurii
terea philosophi libris suis cõplexi
harũ uim rerũ & potentiã dedarar
Nosquoq :̃ uno libro de his quinq: rebus
plenissime disputauinius. Itaq ne resse
int̾posita. obscuritatẽ pariat: aut
dicta repetamus: lectorẽ ad libriꝰ
qui iam scriptus est: si adẽ diligentia ei.
ire uolumus: nunc non esse impedimen¬
to: quod hic p̃t̾ missume᷑ animaduer¬
tat: Id enim & iam illifomnibus cog¬
nitis. ex p̃ceptorũ necessitate retmebit:
In oratione ista sabstantiali: tamdiu
inter ponere debemus species& dif¬
serentias: quã diu seclusis omnib qua
hocidẽ eẽ possunt: adid ꝑueniatur.

Expanded text:
ecte quidem ac vere ista commemorant, nec aliena aut a principe harum artium Aristotele aut a Tullio, qui de istis praecepta tradiderunt, iudicanda sunt: constat enim his quinque partibus veluti membris suis integra definitio. Verum et Aristoteles, in libris quos Topica appellavit, docuit quid genus sit, quid species, quid differentia, quid proprium, quid accidens; et plurimi praeterea philosophi libris suis complexi harum vim rerum et potentiam declararunt. Nos quia iam uno libro et de his quinque rebus plenissime disputavimus, ne res rei interposita obscuritatem pariat aut dicta repetamus, lectorem ad librum qui iam scriptus est, si adest ei indigentia, ire volumus; nunc non esse impedimento quod hic praetermissum est animadvertat: id enim etiam, illis omnibus cognitis, ex praeceptorum necessitate retinebit. In oratione ista substantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quamdiu, seclusis omnibus quae hoc idem esse possunt, ad id perveniatur,
Abbreviated transcription (Latin):
amune quod prostamus. cuit qua¬
masi debita sunt: dicitur illustriss ama
actorũ Cũ autẽ ultra quã debitu
e facimus. prestandi boniuolentia. &
bonignitate tribuendi: hec merita
nunçcupantur. Conclusit igitur u¬
rũq genus prestandi. cũ dix̃ illustris
&e ꝑuagata fama factorũ & post

Expanded text:
mne quod praestamus aut quaquasi debita sunt, dicitur ‘illustris fama factorum’; cum autem ultra quam debitum est facimus praestandi benivolentia et benignitate tribuendi, haec ‘merita’ nuncupantur. Conclusit igitur utrumque genus praestandi cum dixit ‘illustris et pervagata fama factorum’ et post
Abbreviated transcription (Latin):
& hunc suta nõe ctingie designo
intellectus audientis c̃ qđ rationo¬
bilit̃ intelligat ñ haba. St̃ olia
Intelligit nisi intellectus. & certa
ratio det̃minationis adđat ol
siqͥs dicat. Adm̃e uenite queriar
ł quendo: nisidet̃ ininationem¬
ãbigua. In ã biguis enĩ: utq̃ auo¬
tor rationab lit̃ seipsũ intellexis
arbitrat᷑. ut cũ quisdicit audio
grecos uicisse troianos. unꝰ pose
intelligere qđ grecitroianos uia¬
rationabilit intelliguns. Cũ aus
dico da mihiquid dare debea.
nullus ex ipsis sermonib. rationa
Eñ dixi. ille potius suspicabu.
quã aliqͣ ratione id qdam ꝓl
ignificantias. aut ꝑ modũ signi¬
cationũ.: aut ꝑ detminationẽ in
nis q̃ scđm significantiã diuidunt
ã solũ diuidende st̃ significationes
sed &iã diuersas res eẽ q̃signifi¬
cant᷑ diffinitione .ẽ. monstrandũ
ristoteles enĩ. hoc intopicis dili¬
gent p̃cepit. ut in sus q̃dicuntus
bona. alia st̃ bona ut eaq̃ boni
retinent qualitatẽ. alia

Expanded text:
ngit, designet, intellectus audientis quod rationabiliter intellegat non habet. Sunt etiam intelligit nisi intellectus et certa ratio determinationis addatur, uel si quis dicat ''ad me uenite'' quo ueniant uel quando nisi determinationeambigua. In ambiguis enim utraque auditor rationabiliter se ipsum intellexisse arbitratur, ut cum quis dicit ''audio Graecos uicisse Troianos'' unus potest intelligere quod Graeci Troianos uicerationabiliter intelligit. Cum autem dico ''da mihi'' quid dare debeat nullus ex ipsis sermonibus rationam ego non dixi ille potius suspicabitur quam aliqua ratione id quod a msignificantias aut per modum significationum aut per determinationem, in his quae secundum significantiam diuiduntur non solum diuidendae sunt significationes sed etiam diuersas res esse quae significantur definitione monstrandum est. Aristoteles enim hoc in Topicis diligenter praecepit, ut in his quae dicuntur bona alia sunt bona, ut ea quae boni retinent qualitatem, alia quae
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine: ut .ẽ. infinitã esse
corpoꝵ dulisione iistntta naq
diuisiona multitudinẽ signisicam
Rurs scđm speciẽ : ut infinitas
dicimꝰ figuras infimite tnĩ sunt
species figurarũ. Dicimꝰ enĩ iusi¬
nitũ aliquid seđm tepꝰ.at infinitu
dicimꝰ mundũ cuiꝰ tminꝰ scđmtes

Expanded text:
nitam esse corporum diuisionem, infinitam namque diuisionum multitudinem significamus; rursus secundum speciem, ut infinitas dicimus figuras, infinitae enim sunt species figurarum. Dicimus etiam infinitum aliquid secundum tempus, ut infinitum dicimus mundum, cuius terminus s
Abbreviated transcription (Latin):
dio tam̃ modo aeceptȩ : ñ paste
tonũ. sed pates partiũ stut
Oporta& aut ñ om̃a speculari ꝗsi
tudiuidant. sed quasi animo&
atione:ut uinũ aquȩ mixrugi
diuidimꝰ inuina aquȩ mexta hoc
actu cliuidim &ia in uinũ &r aqua
enĩ mecta : separare ñ posst̃. Pñ¬
aut tatuũ cliuisio: & inmateria
atq. formã. Mit̃ enĩ estat statua

Expanded text:
io tamen modo acceptae non partes totius sed partes partium sint. Oportet autem non omnia speculari quasi actu diuidantur sed quasi animo et ratione, ut uinum aquae mixtum diuidimus in uina aquae mixta, hoc actu, diuidimus etiam in uinum et aquam enim iam mixta separari non possautem totius divisio in materiam atque formam. Aliter enim constat statua
Abbreviated transcription (Latin):
uel abigua. Plures enĩres: unũ nom
significat. ut tanis. Puresrurs un
oratio Vtcũdieo grecos uicisse tro¬
anos. Alio aut̃ modo scđm modũ
Haec enĩ ñ plura significant: sed
multis modis. ut cũ dicimꝰ infini¬
tũ. unã rẽ quidẽ signisic᷑. es tmis
inueniri ñ possit. Sed hoc dicimꝰ ais
scđni m̃ sura : aut scđm multitud¬
ut .ẽ. infinitũ eẽmundũ. Magni¬

Expanded text:
el ambigua. Plures enim res unum nomen significat, ut canis. Plures rursus una oratio, ut cum dico Graecos vicisse Trojanos. Alio autem modo secundum modum, haec enim non plura significant sed multis modis, ut cum dicimus ''infinitum'' unam rem quidem significat cuius terminus inueniri non possit, sed hoc dicimus aut secundum mensuram, aut secundum multitudut est infinitum e
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ & ea q st uniuersalia. ut
Hominũ alii st ineuropa. alu in
africa. alii inasia. Cius quoq a¬
tui qđ ex uirtutib c̃stat hoc
modo facienda .ẽ. diuisio. An inis
ata parsiẽ inuirgultis alialii
animalib. Et̃ rursꝰ eiꝰ q̃ .ẽ. in ani¬
malib alia rationalis. alia sensibil
.e. Et rurs hȩc aliis subdiuisionil
dissipant᷑. sed ñ .ẽ. animal boꝵ gen
sed totũ. Partes enĩ hȩ animȩ sc
Sed ñ ut ĩ quantitate sed ut in ali
botustate & uirtute. Ex his &eñ
potentus substantia animalis
iungit᷑. Vnđ fit ut quiddã simile
habeat huiꝰ modidiuisio. & geneni
& totius diuisionis. Nã qđ quȩ lib&
pars fuerit animae . sip̃dicatio ea

Expanded text:
e sunt universalia, ut hominum alii sunt in Europa, alii in Africa, alii in Asia. Ejus quoque totius quod ex virtutibus constat, hoc modo facienda est divisio. Animae alia pars est in virgultis, alia in animalibus, et rursus ejus quae est in animalibus, alia est rationalis, alia sensibilis est. Et rursus haec aliis sub divisionibus dissipantur. Sed non est anima horum genus sed totum, partes enim hae animae sunt, sed non ut in quantitate, sed ut in aliqua potestate atque uirtute. ex his enim potentiis substantia animae iungitur. Vnde fit ut quiddam simile habeat huiusmodi diuisio et generis et totius diuisioni, nam quod quaelibet eius pars fuerit animae praedicatio ea
Abbreviated transcription (Latin):
rectaditisto. Quoꝵ aut muli¬
plex .ẽ. cõposito⁊ multiplex etia
diuisio ut anim alquidẽ separit
rr in partes eas ⁊ ̃ sibisimiles haben¬
a u partis incarns nossa. Rursus
e meas: q̃ sibi smiles q̃ habent pa

Expanded text:
recta diuisio. Quorum autem multiplex est compositio multiplex etiam diuisio, ut animal separatur quidem in partes eas quae sibi similes habent partes, in carnes, in ossa, rursus in eas quae sibi similes non habent pa
Abbreviated transcription (Latin):
u quę oratio ñ quid sit potius dicit.
scd adhibita circuitione dictorũ facto
crudelis: qo lucuriosus : & uniuersa
auari. luxcuriosi. crudelis nacura des
osus ẽ: uictus non necessaru. sed sũp

Expanded text:
 quae oratio non quid sit potius dicit, sed, adhibita circuitione dictorum factorcrudelis, quid luxuriosus’ et universa avari, luxuriosi, crudelis natura descosus est victus non necessarii, sed sump
Abbreviated transcription (Latin):
esse substand̾.Moc ut aꝑtius
fiat. sic do cebimus. nullam esse
diffiniconẽ certã. incegrã. apꝓban¬
dam. nisi eam quam dicunt pħilaso

Expanded text:
t substantiam. Hoc ut apertius fiat, hic docebimus nullam esse definitionem certam integram approbandam nisi eam quam dicunt philoso
Abbreviated transcription (Latin):
phi substantialemigrece usiades ap¬
pellatur: Quid autẽ substantia sit.
alibi explicandũ ẽ: Ad cognitionem
illud interĩ accedat. quotiens de ali¬
quo querieur quid sit. tunc posse eẽ
certam ac substantialẽ diffinitione.
quodiens eiusrei dequa queritur. uti
diximus genus ponimus. & sic cȩtera
ꝑ differentias. in oratione sub iungi¬
mus: Nonenem alienũ uidetur exẽ¬
pla ꝓponere. Ec ad reliqua q̃ sunt
obscura transire Queritur homo
quid sit Hinc utiq genus e animul:
Cuigitur in diffinitione qua exopli¬
cabo quid homo sit dixero animal.¬
stantia diffinitio: Substantiã enĩ
hominis declaraui. cũ dixi animal.
Itẽ cũ quero quid sit albũ. aut nigri
si diacero albũ ÷ color quia color
genus ẽ. ad hoc de quo quero albũ
uel nigrũ iam substantialis erit
diffinitio. quȩ incipit a genere &
sic cȩtera conectit. Hec substan¬
tialis ẽẽ dicetur: & hec ꝓpria. hȩc
integra. hec aphilophis ꝓbata. ita
ut aliomodo facta. diffinitiondm

Expanded text:
phi substantialem, Graece οὐσιώδης appellatur; quid autem substantiale sit alibi explicandum. Ad cognitionem interim illud accedat: quotiens de aliquo quaeritur quid sit, tunc posse esse certam ac substantialem definitionem, quotiens eius rei de qua quaeritur, uti diximus, genus ponimus et sic cetera per differentias in oratione subiungimus. Non alienum videtur exempla proponere, sic ad reliqua quae sunt obscura transire. Quaeritur homo quid sit: huic utique genus est animal. Cum igitur in definitione qua explicabo quid sit homo ‘animalstantialis diffinitio. Substantiam enim hominis declaravi cum dixi animal. Item cum quaero quid sit album aut nigrum, si dixero album est color, quia color genus est ad hoc de quo quaero, album vel nigrum, jam substantialis erit diffinitio quae incipit a genere, et sic caetera connectit. Haec substantialis esse dicetur, et haec propria, et haec integra. Haec a philosophis probata, ita ut alio modo facta diffinitio
Abbreviated transcription (Latin):
semus admonence quȩ dicitur defim¬
tio: Quippe cũ incertamen contentio¬
nẽq nihil possit quod tam̃ indictione
consistat. aliquando deduci nisi id de
quo futura pugna e prius suerit ita
diffinȩtione defixũ. ut possit inutru¬
quequi inituri funt eam lite̾ esse ma¬
nifestũ. quid sit illud. de quo insuitura
questione tractabitur Uide non so¬
lũ cõmoduatis grae ꝑspacienda ẽ uir

Expanded text:
us admonente, quae dicitur definitio; quippe cum in certamen contentionemque nihil possit, quod tamen in dictione consistat, aliquando deduci, nisi id de quo futura pugna est prius fuerit ita definitione defixum, ut possit inter utrumque qui inituri sunt eam litem esse manifestum, quid sit illud de quo in futura quaestione tractabitur. Vnde non solum commoditatis genere perspicienda est vir
Abbreviated transcription (Latin):
nũ illa differentia uinclacugeri
acqualis passit eẽ eũ ea specie. qua
circũ scribenđã diffinitione susaipe
dsiminor fuerit species iladiffe¬
rentia rurs quã dudũ cũ ger̃e po¬
sueram : quasi genꝰ ponimꝰ. Eãq lte
alias differentias suas separam. bt

Expanded text:
ferentia iuncta cum genere aequalis possit esse cum ea specie quam circumscribendam definitione suscepi. Quod si minor fuerit species, illam differentiam rursus quam dudum cum genere posueramus quasi genus ponimus eamque in alias suas differentias separamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posst̃. Om̃is enĩ differentia indisqs¬
pantiũ pluralitate c̃stat. Sed dedui¬
ione geris & specici. ꝓplura dictas
anc igit᷑ insistentib uiã. ꝓrõpa¬
or ꝑdiuĩsionẽ geris ad specici diffi¬
ntionẽ facultas aperit. Oportaꝰ
enĩnsolũ quas adaisfinitionẽ diffe¬
sentias sumam addiscere: sed¬
ipsius quoq disfinitionis aptẽ. dili¬
gentissima cognitione cõplecti. E
illua quidẽ anulla possit diffinitione
demonstrari. Et que ad modũ ꝑde
sionstrationẽ ualeatin ueniri. et quȩ¬
cũq deca subtilius in postremis ana¬
lticis ab aristotele tractata st prȩẽ¬
micta. Solã tñ ex sequar regulã dif¬
finiendi. Rerũ enĩ aliae st̃ supo¬
mores: aliȩ inferiores aliae st̃¬
mediae. Suꝑiores quidẽ diffinitio
nulla cãplectit᷑. ideirco qđ earum
upiora gẽ inueniri ñ posst . Porro
aui inferiores ut st̃ indiuidua. ipsã
quoq. ipecificis differentiis carerꝰ

Expanded text:
non possunt, omnis enim differentia in discrnon possunt, omnis enim differentia in discrepantium pluralitate constat. Sed de diuisione generis et speciei perplura dicta sunt. Hanc igitur insistentibus uiam promptior per diuisionem generis ad speciei definitionem facultas aperitur, oportet autem non solum quas ad definitionem differentias sumamipsius diffinitionis artem diligentissima cognitione complecti. Et illud quidem, an ulla possit diffinitio demonstrari, et quemadmodum per demonstrationem valeat inveniri, et quaecunque de ea subtilius in postremis Analyticis ab Aristotele tractata sunt praetermittam. Solam tantum exsequar diffiniendi regulam. Rerum enim aliae sunt superiores, aliae inferiores, aliae mediae. Superiores quidem diffinitio nulla complectitur, idcirco quod earum superiora genera inveniri non possunt. Porro autem inferiores ut sunt individua, ipsa quoque specificis differentiis carent.
Abbreviated transcription (Latin):
& qeuq alicui st̃ magnitudims. Si
enĩ circulũ insemicireulos. & in eos
quos greci tomeis uocant nos diui¬
siones possum dicere. distribum
& tetra gonũ ad alias. ducta ꝑanin¬
lũ diametro intriangula. alias
inparalleo gr̃amata. alias intetrigos
eparam. Ita quoq genus. ut cu
licimꝰ numeroꝵ aliist̃ pares. alii uͦ¬
impares. &rurs alii pͥmi. alii ñ pͥ̃mi
& triangulmi. aliast aeq latera
alia duo sola latera aequa habentia
alia totis ĩ ȩqualia laterib Ptrurs
trianguloꝵ alia st̃ rectangula alis
acutos habentia tres angulos. alia ob¬
dusã. Sic igit᷑ geris unui fit diuisio
multiplex. Illud ant̃ scire ꝑ utilio¬
qm̃genꝰ una qͣuodã m multarũ spe¬
cierũ similitudo .̃. q̃ earũ omniũ
ubstantialẽ c̃uemientiã monstri
atq ideo collec luiũ plurimarũ spe¬
uerũ genꝰẽ. Disunc tiuae uͦ uniu
geris species. Quae qm̃ differentus
informant᷑ ut dictũ ẽ: idoircosub
uno genere minduab: specieb cẽ

Expanded text:
et quaecumque alicuius sunt magnitudinis. Sicut enim circulum in semicirculos et in eos quos Graeci tomeas uocant nos diuisiones possumus dicere distribuimus, et tetragonum alias ducta per angulum diametro in triangula, alias in parallelogrammata, alias in tetragona separamus, ita quoque genus, ut cum dicimus ''numerorum alii sunt pares, alii impares'' et rursus ''alii primi, alii non primi'', et ''triangulorum alia sunt aequilatera, alia duo sola latera aequa habentia, alia totis inaequalia lateribus'' et rursus ''triangulorum alia sunt rectiangula, alia acutos habentia tres angulos, alia obtusum''. Sic igitur generis unius fit diuisio multiplex. Illud autem scire perutilquodammodo multarum specierum similitudo est quae earum omnium substantialem conuenientiam monstret, atque ideo collectiuum plurimarum specierum genus est, disiunctiuae uero unius generis species. Quae quoniam differentiis informantur, ut dictum est, idcirco sub uno genere minus duabus speciebus esse
Abbreviated transcription (Latin):
estatergo. ut c̃gruatilia diffe¬
rentia : quȩ .ẽ. sine tẽpore. Iungo
astres differentias gerĩ: & di¬
co. Nom̃e. uox significatiua sedm
placitũ sinc tẽpore. Sedrurs mihi
ñ plena c̃cdusio diffinitionis occus¬
rit. Potest eñ ouo & signifia¬
minaiuscłaq̃ .ẽ. oratio. ut socra¬
tes cũ platone & discipulis. Sed
tam̃ ẽ. oratio. Quo oirca ulti madi¬
ferentia q̃ .ẽ. sine tẽpore : aliisite
disferentiis diuidenda .ẽ. Et dicem
ocũ significatiuarũ scđm positi¬
onẽ sine rẽpore aliae st̃ quarum
papsextra aliquid significat. hoc
ptin& adoratione. Aliȩ quarũ par
ectramhil si gnusica hoc ꝑtines
a nom.s ominis enĩuars. nhil

Expanded text:
Restat ergo ut congruat illa differentia quae est sine tempore. Jungo igitur has tres differentias generi, et dico: nomen est vox significativa ad placitum sine tempore. Sed rursus mihi non plena conclusio diffinitionis occurrit, potest enim vox et significamina iuncta, quae est oratio, ut ''Socrates cum Platone et discipulis'', sed tamen est oratio. Quocirca ultima differentia quae est sine tempore aliis item differentiis diuidenda est, et dicemus ''uocum significatiuarum secundum positionem sine tempore aliae sunt quarum pars extra aliquid significat'', hoc pertinet ad orationem, ''aliae quarum pars extra nihil significat'', hoc pertinet ad nomen, nominis e
Abbreviated transcription (Latin):
mortale. tria haec: unũ hoom
iungunt. Quocirca parsipsius &
pecies pars. Eodẽ quoq. modo.
u t genꝰ & differentiȩ : parte
st Diffinita .uͦ. species totum
Sedhȩc actenꝰA
une deca
diuisione dicemꝰ : quae ẽ. rotiu
in partes. Haec enĩ erat scđa diui¬
sio post gr̃is diuistenẽ đ enĩ
dicimꝰ totũ: multiplicu signific

Expanded text:
mortale, tria haec unum hominem conjungunt. Quocirca pars ipsius hspecies pars. Eodem quoque modo vero et genus et differentiae partes sunt. Diffinita vero species totum; sed haec hactenus. Nunc de ea divisione dicamus, quae est totius in partes. Haec enim erat secunda divisio post generis divisionem. Quod enim dicimus totum, multipliciter signific
Abbreviated transcription (Latin):
sic Nom̃.ẽ. uox significatiua scam
placitũ: sine tẽpore. ẽs nulla pari
extra significatiua ẽ. soparan
Vides neigit᷑ quã recta diffinitio
c̃stituta sit : nã qđ dixi uocet̃ ab
cȩteris sonis nom̃ disumni. quat
significatiliã apposui nom̃ abo
significatiuis uocib. separure.qd¬
distinxi. es partes aliquid sẽ pa¬
ratȩ extra significant. Vnđfr
ut qđcũq nom̃ fucrit illa diffini¬
tione claudat. Et ubicũq. haec
ratio diffinitionis aptabitus
illud nom̃ eẽñ dubitẽ. Illud
quoq dicendũ . ẽ: qđ genꝰ indiui¬
sione totue. indiffinitione pars
Et sic .e. diffinitio quasi quaeda
pastes totũ cĩungant: & sicie.
diuisio. quasi totũ soluat is
partes. Et simił diuisiogeris:¬

Expanded text:
est uox significatiua secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars extra significativa est separata''. Videsne igitur quam recta definitio constituta sit? Nam quod dixi ''uocem'' a caeteris sonis nomen disiunxi, quod ''significatiuam'' apposui nomen a non significatiuis uocibus separaui, qdisjunxi, cujus partes aliquid separatae extra significant: unde fit ut quodcunque nomen fuerit, illa diffinitione claudatur, et ubicunque haec oratio diffinitionis aptabitur, illud esse nomen non dubites. Illud quoque dicendum est, quod genus in divisione totum est in diffinEt sic est diffinitio, quasi quedam partes totum coniungant: sic est divisio, quasi totum solvatur in partes. Et similis es
Abbreviated transcription (Latin):
nui modi cognationẽ qua ad se in¬
uicẽ referant᷑. acsine se tẽ ñ pos¬
sint. Non ẽ ergo geris inrelatiuas
partes facienda diuisio. sed toca
nui modi sectio agẽre separanda
Cũigit᷑ .iiii. sint differentiȩ affis¬
mationis & negationis. sicue neces
.ẽ. seꝑ tam̃ relationis reicienda
diuisio ẽ. priuationis & habitus.
& c̃t rarioꝵ sum̃daẽ. Maxime aut̃
strarietas in differentiis ponen¬
da .ẽ. necñ & iã pͥuatio. idcirco:
apponere. ut ẽ finitũ & infinitũ.
uã quã enĩ sit pͥuatio: infinitũ tam̃
cgrarii imaginatione format᷑. Est
qdã nãq ut dictũ .ẽ. forma dignu
uͦꝰ inqsituo ẽ: utrũ inspecies. anindis¬
erentias. ret te ger̃a diuidant
Diffinitio nãq diuisionis . ẽ. geris
inspeci&s pximas distributio. Opos¬
t& igit᷑ scđm naturã diuisionis.
& scđm diffinitionẽ in ꝓpriasspe¬
cies semꝑfieri geris disgregatio
ed hoc int̃dũ fieri nequit. ꝓpt̾

Expanded text:
hujusmodi cognationem qua ad se inhujusmodi cognationem qua ad se invicem referuntur, ac sine se esse non possint. Non est ergo generis in relativas partes facienda divisio, sed tota hujusmodi sectio a genere separanda Cum igitur quattuor sunt differentiae, affirmationis et negationis si non necesse est semper tamen relationis reicienda diuisio est, priuationis et habitus et contrariorum sumendae. Maxime autem contrarietas in differentiis ponenda est nec non etiam priuatio, idcirco apponere, ut est finitum et infinitum; quamquam enim sit priuatio, infinitum tamen contrarii imaginatione formatur, est quaedam namque, ut dictum est forma. Dignum uero inquisitu est utrum in species an in differentias recte genera diuidantur, definitio namque diuisionis est generis in species proximas distributio. Oportet igitur secundum naturam diuisionis et secundum definitionem in proprias species semper fieri generis disgregationem sed hoc interdum fieri nequit propter
Abbreviated transcription (Latin):
ẽminos secat᷑. manifestũ ẽ siqͥs
geri & differentiȩ cũ deẽ. ipse
nom̃ imponat. Ut cũ dm̃s figusa¬
rũ q̃ st̃ trilaterae. aliȩ st̃ aq̃laters
alia duolatã habentes ȩqua. Alię
totȩ inȩqͣles Trina igit᷑ ĩsta diui¬
sio : sisic ꝓferret᷑. fier& duplex
łigurarũ q̃ trilat̃a st̃ aliae st̃¬
duolat̾a tantũ. habentes: aliae
tria inęqualia id ẽ om̃a Etcũ dm̃s
serũ om̃iũ alia st̃ bona. alia ma¬
la. alia in differentia: quȩ nec
bonast scilic& nec mala. suta
dicerent: gemina diuisio ꝓue¬
nir&. Rerũ om̃iũ alia st̃ diffe¬
rentia. alia ĩdifferentia: dif¬
ferentiũ alia st̃ bona. alia ma¬
a. ltaqͦ diuisio om̃is ingemina
secaret᷑. sispecieb & dĩferen¬
tiis uocabula ñdeeñt. Quartã
iͦ. oppositionẽ diximꝰ q̃ est scđm
adaliquid . ut pat̃. filuꝰ. domiti.
seruu. uplex. mediũ. sensibilis.¬
sens. Hec igit nullã habet subs¬
tantialẽ differentiã. qua ase dis¬
crepent. immo potius habent

Expanded text:
minos secatur manifestum est si quis generi et differentiae cum deest nomen imponat, ut cum dicimus ''figurarum quae sunt trilaterae aliae sunt aequilaterae, aliae duo latera habentes aequa, aliae totae inaequales''. Trina igitur ista diuisio si sic proferretur fieret duplex: ''figurarum quae trilaterae sunt aliae duo latera tantum aequa habentes, aliae tria inaequalia'', id est omnia; et cum dicimus ''rerum omnium alia sunt bona, alia mala, alia indifferentia'', quae nec bona sunt scilicet nec mala, si ita diceretur gemina diuisio proueniret: ''rerum omnium alia sunt differentia, alia indifferentia; differentium alia sunt bona, alia mala''. Ita ergo diuisio omnis in gemina secaretur si speciebus et differentiis uocabula non deessent. Quartam uero oppositionem diximus quae est secundum ad aliquid, ut pater filius, dominus seruusensus. Haec igitur nullam habent substantialem differentiam, qua a se discrepent, imo potius habent
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitionẽ hõĩs reddere : dicemꝰ
homo ẽ .a. litt̃a mortał. Nã si hois
diffinitio ẽ. animalrationale mor¬
tale: animal .uͦ. rationale ꝑ .a. lit¬
t̃am significat᷑. ut ẽ ide sentit .a.
mortale tãq̃ sidicer&. animal
rationale mortale. a. enĩ ut dictũ
ẽ animal rationale signs Sicg

Expanded text:
diffinitionem hominis reddere dicemus, diffinitionem hominis reddere dicemus, homo est a littera mortalis. Nam si hominis diffinitio est animal rationale mortale, animal vero rationale per a litteram significatur, idem sentit a mortale tanquam si diceretur animal rationale mortale, a enim ut dictum est animal rationale significat.
Abbreviated transcription (Latin):
oppositio dubitat᷑ fortasse. an
sc̃ đm pͥuationẽ & habitũ eẽ uide¬
at᷑. ut albũ. nigrũ: ut albũ quidẽ
priuatio nigrisit. Nigrũuͦ albi
Sed hioc alias. Nc̃ aut̃ itatractan¬
dũ ẽ.tãꝗ sisit aliud oppositionis
genꝰ. Sic̃ ẽ inp̃dicam̃tis ab ipsoqͦq
aristo bele dispositu. Inc̃trarus aut̃¬
differentias in c̃traria ducimꝰ. Sed
qm̃ ẽtraria st̃. alia medio carentia.
alia mediata. Ita qͦq diuisio facien¬
alia neutra: łier& aut̃ om̃is diffi¬
nitio. omisq diuisio: duob t̃mi¬
indigentia q̃ sȩpeexistit in nõe
ꝓhiber&. Quo aut̃mͦ utreq duobi
t̃mminis fierent: erit manifestũ hoc
mͦ. Cũ enĩ dico animaliũ aliast ratis¬
nabilia. alic in rationabilia: Ani¬
mal rationale ad hõis diffinitionẽ
c̃tendis. Seđ qm̃ animalis rationa¬
lis unũ nom̃ ñ ẽ: ponam eino¬
m̃ .a. litt̾am. Rurs.a. litta qđ ẽ
animal rationale : alias morta¬
lia. alia ĩmortalia. Uolente sigit

Expanded text:
ontrariorum uero oppositio dubitatur fortasse an secundum priuationem et habitum esse uideatur, ut album et nigrum, an album quidem priuatio nigri sit, nigrum uero albi, sed hoc alias, nunc autem ita tractandum est tanquam si sit aliud oppositionis genus, sicut est in Praedicamentis ab ipso quoque Aristotele dispositum. In contrariis autdifferentias in contraria ducimus, sed quoniam contraria sunt alia medio carentia, alia mediata, ita quoque diuisio facienalia neutra. Fieret autem omnis diffinitio, omnisque divisio duabus termiindigentia quae saepe existit in nomine prohiberet. Quo autem modo utraeque duobus terminis fierent, erit manifestum hoc modo: cum enim dicimus animalium alia rationalia sunt, alia irrationalia, animal rationale ad hominis diffinitionem tendit. Sed quoniam animalis rationalis unum nomen non est, ponamus ei nomen a litteram. Rursus a litterae quod est animal rationale, alia mortalia sunt, alia immortalia. Volentes igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis enĩ dicat substantiȩ aliude
corporale aliud incorporale: recte
dinisionẽ fecerit. Hȩ nãq disfe
ia isub stantiarũ alia st̃ anmatu
iba manimata: hic ñrecte subs¬
nntiȩ differentias dis gregauit:
Corporis nãq. differentiȩ st̃. non
sentias. n scđm posteriores ger̃is
rimoꝵ gerũ diuisionẽ eẽ facien¬

Expanded text:
SI QUIS ENIM DICAT "SUBSTANTIAE ALIUD EST CORPORALE, ALIUD INCORPORALE" RECTE DIVISIONEM FECERIT. SI QUIS substantiarum alia sunt animata, alia inanimata'', hic non recte substantiae differentias disgregauit, corporis namque differentiae sunt, non rentias, non secundum posterioris generis, priorum generum diuisionem esse facien
Abbreviated transcription (Latin):
nluil adnom̃. sruñ nom̃ signi fecit
Dumo ergo differentiã quat signi¬
ficatiua. & iungo cũ gert idẽ. cu
uoce. & facio uox significatiua. Et de
respicio. utrũgenꝰ hoc & differen¬
tia: nomini sint aequalia. Sed ñdu
acqualia st̃. Potest eni & uox signi¬
uoces: quae dolores designant. Ali
q anima passianes naturalit q̃ nomi¬
na ñ st̃. ut intiectiones. Rursus
ipsa nocũ significantiã: in abasidis¬
adnon. Uox .uͦ significans posi¬
tiunẽ homniũ. nominicgruit.
Quocirta duas has differentias
signifieatiuã & scđm̃ positionẽ.
uingo cũ uoce. id .ẽ. cũ genere . d
dico Nom̃ ẽ uex significatiua sc̃o

Expanded text:
nihil ad nomen, etenim nomen significat; sumo ergo differentiam quae est significatiua et iungo cum genere, id est cum uoce, et facio ''uox significatiua'' et tunc respicio utrum genus hoc et differentia nomini sint aequalia. Sed nondum aequalia sunt, potest enim et uox signiuoces quae dolores designant, aliae quae animi passiones naturaliter quae nomina non sunt, ut interiectiones. Rursus ipsam uocum significantiam in alias difad nomen, uox uero significans positionem hominum nomini congruit. Quocirca duas has differentias, significatiuam et secundum positionem, iungo cum uoce, id est cum genere, et dico: ''nomen est uox significati
Abbreviated transcription (Latin):
sepͥuatũ luce disponit . Cȩcꝰ enĩ dr̃
ad priuationẽ qͦdãmͦ quasi disposit
& affectus. Hoc qͦq aristoteles tes¬
tat᷑ inphisicis. Undfit ut pͥuatio¬
nis differentia. ad gẽrũ diuisionꝰ
freq̃nt̃ utam̃. S edhicqͦq eodẽ
mͥ sic̃ in c̃tradictione faciendũ ẽ
Priu enĩ ponenđ ẽ. habitꝰ qͥẽ affis

Expanded text:
se priuatum luce disponit, caecus enim dicitur se priuatum luce disponit, caecus enim dicitur ad priuationem quodammodo quasi dispositus et affectus hoc quoque Aristoteles testatur in Physicis. Vnde fit ut priuationis differentia ad generum diuisionem frequenter utamur. Sed hic quoque eodem modo sicut in contradictione faciendum est, prius enim
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ facienda diuisio. Sed sicui ꝑħ
quȩdã parat̾ anxietas. aut obscuri¬
orast̾ fortasse quã ipsedesiderat.
nihil ad me cognitionẽ facilẽ polli¬
centi. Neq enĩ rudib: haec totiu
artis: sed imbutis. & ulteriore pen
loco ꝓgressis: legenda & discenda
lectici ordo sit: cũ deordineperi¬
pathetica disciplinae mͥdicendu
eẽt : diligent̃ exposui. Haec quidẽ
dictast deoppositione : quã affirnia¬
tio negatioq c̃stituit Alla .uͦ. q̃
scđm habitũ priuationẽq fit.
ipsa quoq superiori uidet᷑ essec̃si¬
milis. Negat enĩ quodãmͦ pͥuatio
habitũ. Sed differt qđ sẽꝑ quidẽ
potest eẽ negatio. priuatio uͦ ñ
sẽꝑ. sed tc̃ quando habitũ habere
possibile ẽ. Hoc uͦ nos iã p̃dicam̃ta
docuer̃. Quare forma quȩdã intel¬
ligit᷑ eẽ pͥuatio. N eñ tantũ pͥuat.
sed &iã circase ipsã pͥuatũ quẽq
disponit. Neq: enĩ oculũ cȩcitas
priuat lumine : sed ipsa quoq scđm

Expanded text:
est facienda divisio. Sed si cui per haec est facienda divisio. Sed si cui per haec quaedam paretur anxietas aut obscuriora sint fortasse quam ipse desiderat, nihil ad me cognitionem facilem pollicentem. Neque enim rudibus haec totius artis, sed imbutis et ulteriore pene loco progressis legenda et discenda lectici ordo sit, cum de ordine peripatetice disciplinae mihi dicendum esset diligenter exposui. Haec quidem dicta sunt de oppositione quam affirmatio negatioque constituit, illa uero quae secundum habitum priuationemque fit ipsa quoque superiori uidetur esse consimilis. Negat enim quodammodo priuatio habitum, sed differt quod semper quidem potest esse negatio, priuatio uero non semper, sed tunc quando habitum habere possibile est hoc uero nos iam Praedicamenta docuerunt. Quare forma quaedam intellegitur esse priuatio, non enim tantum priuat sed etiam circa se ipsam priuatum quemque disponit. Neque enim solum oculum caecitas priuat lumine, sed ipsa quoque secundum
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ cogit int̾dũ necessitas non
natura In eoquoq quotiens
negatione facim sec fionẽ : priu
aut̃ affirmatio aut simplex di¬
cendũ est nom̃ ut ẽnume rorũ
aliist̃ primi. alii ñ primi. Nã si
pruiꝰ negatio dicta sit. tardior
ros pͥmos: cũ quales sint pͥmiexẽ¬
plo ł diffinitione docueris: qua¬
les ñst primi mox auditor intd¬
lig&. Sinuͦ. eõ trario feceris: a ue
neutra subito. aut tardiꝰ utraq
tissimã goris naturã reꝑta ẽ:
deb& potiuꝰ ad intelligibili ora
deducere. Amplius quoque
prior affirmatio ẽ : posterior .u.¬
negatio. Qđ aut̃ primũ ẽ : indi¬
uisione quoq. oport& pͥmit ordi¬
nari. Necesseẽ quoq: seꝑ̃ finita
hnfinitis eẽ pͥora. ut ȩqualeinȩ¬
quali. uirtutẽ uitiis. cestũ incer¬
..stabile & fixũ mutabili. Sed
om̃a quȩ aut diffinita parteora¬
tionis. aut affirmatione ꝓferunt
plus finitast᷑. quã aut nõm̃ cũpar¬
Aicula negatiua aut tota negatio
Quare finito potiuꝰ quã infinito

Expanded text:
igitur cogit interdum necessitas, non natura. Ideoque quoties negatione facimus sectionem, prius aut affirmatio, aut simplex dicendum est nomen, ut est numerorum; alii sunt primi, alii non primi. Nam si prius negatio dicta sit, tardior ROS PRIMOS, CUM QUALES SINT PRIMI EXEMPLO VEL DEFINITIONE DOCVERIS, QUALES Nlligit. Sin vero econtrario feceris, aut neutrum subito, aut tardius utrumque tissimam generis naturam reperta est debet potius ad intelligibiliora deducere. Amplius quoque prior affirmatio est, posterior negatio, quod autem primum est, in diuisione quoque oportet primitus ordinari. Necesse est quoque semper finita infinitis esse priora, ut aequale inaequali, uirtutem uitiis, certum incerto, stabile fixumque mutabili. Sed omnia quae aut definita parte oratplus finita sunt quam aut nomen cum particula negativa, aut tota negatio. Quare finito potius quam infinito
Abbreviated transcription (Latin):
At cũ nomina rebus mmposita. uoces¬
que singale. pestimationẽ eius qui¬
ta res appellandas ese cenfintita

Expanded text:
At cum nomina rebus imposita vocesque singulae per existimationem ejus qui ita res appellandas esse censuit ita
Abbreviated transcription (Latin):
m. Unłfit ut rurs ad diuisionẽ ne¬
cessaria sit disfinitio. Quid enĩsit
quocũ qͥd uniuocũ diffinitione¬
collegimus. Sunit aut̃ differen¬
tiae aliae ꝑse. aliaeuͦ. ꝑ accides
Et harũ aliae c̃sequentes statĩ
aliae relnquentes statĩ. Relin¬
tes .uͦ. ut capilli crispi.si namissi
sint: et glauci oculi. siñ sint qͣdã
extrinsecꝰ debilitate turbati
Sed hȩc ad gẽris diuisionẽ sum̃da
ñ st̃. Neq. enĩ ad diffinitionẽ s̃ cõms¬
da Om̃e enĩ quicqͥd ad diuisionẽ
ger̃is aptũ ẽ : idẽ ad diffinitiones
se st̃. sola ad diuisionẽ ger̃is apta st̃
Haec aut̃ informant ꝑficiuntq
unuiꝰ cuiꝰq substantiã. Ut hoĩs ra¬
tonabilitas. & mortalitas. Sed has
quẽ ad modũ ꝓbare possimꝰ. utrũ
dc eo sint gere statĩ relinq̃ntiũ. an
c̃seqntiũ. an in substantia ꝑma¬
nentiũ: hoc mͦ mͥuidendũ ẽ Neq
enĩ suffic̃ scire quas indiuisione
sumamꝰ: nisullud quoq sit cognitũ.

Expanded text:
mus. Vnde fit ut rursus ad diuisionem nemus. Vnde fit ut rursus ad diuisionem necessaria sit definitio, quid enim sit aequiuocum quid uniuocum definitionecolligimus. Sunt autem differentiae aliae per se, aliae uero per accidens, et harum aliae consequentes, aliae statim relinquentes. Statim relintes uero, ut capilli crispi si non amissi sint et glauci oculi si non sint quadam extrinsecus debilitate turbati. Sed haec ad generis diuisionem sumenda non sunt, neque ad definitionem sunt commoda; omne enim quicquid ad diuisionem generis aptum est idem ad definitiones uae per se sunt sola ad diuisionem generis apta sunt, haec autem informant perficiuntque uniuscuiusque substantiam, ut hominis rationabilitas et mortalitas. Sed has quemadmodum probare possimus utrum ex eo sint genere statim relinquentium an consequentium an in substantia permanentium hoc modo uidendum est, neque enim sufficit scire quas in diuisione sumamus nisi illud quoque sit cognitum,