comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
post quã uixerint tunc cognoscant
quod ipse sit dñs. Dicente itaq pro¬
pheta quod ei fuerat imperatum.
statim est facta cõmotio: ossaq in
suam sunt applicata compagem.
asstricta neruis. plena carnium.
pelle cooꝑta. Iacebantq humana cor¬
pora. sp̃m non habentia. Idcirco ꝓpħa
uaticinatur ad sp̃m: et ait. Hȩc dicit
dñs ds̃. A quatuor uentis ueni sp̃s:
a quatuor uidelicet mundi plagis. Ut
quomͦ in prima c̃ditione hominis in¬
sufflauit ds̃ in faciem eius. & factus ẽ
in animã uiuentẽ : sic &. scd̾a conditio
id est resurrectio mortuoꝵ. in sufflante
sp̃u uiuicetur. Qui in gressus est humana
corpora. statimq uixerunt: steteruntq
suꝑ pedes suos. Unde ⁊ resurrectio dr̃
mortuoꝵ. congregatio siue ęccła multa:
⁊ ut in hebreo hab&.. grandis exercitus.
Eoq completur tempore: emitte sp̃m tuũ
& creabuntur: et renouabis faciem
terrȩ. Qđ autẽ sequitur & dixit ad

Expanded text:
postquam vixerint, tunc cognoscant postquam vixerint, tunc cognoscant quod ipse sit Dominus. Dicente itaque propheta quod ei fuerat imperatum, statim est facta commotio, ossaque in suam sunt applicata compagem, astricta nervis, plena carnium, pelle cooperta, jacebantque humana corpora, spiritum non habentia. Idcirco propheta vaticinatur ad spiritum, et ait: « Haec dicit Dominus Deus. A quatuor ventis veni, spiritus; » a quatuor videlicet mundi plagis, ut quomodo in prima conditione hominis, insufflavit Deus in faciem ejus, « et factus est in animam viventem ; » sic et secunda conditio, id est, resurrectio mortuorum insufflante spiritu vivificetur. Qui ingressus est humana corpora statimque vixerunt, « steteruntque super pedes suos. » Unde et resurrectio dicitur mortuorum congregatio sive ecclesia multa, et ut in Hebraeo habet, grandis exercitus, eoque completur tempore: « Emitte spiritum tuum et creabuntur, et renovabis faciem terrae . » Quod autem sequitur: « Et dixit ad
Abbreviated transcription (Latin):
sit in medio campi: qui plenus erat
sed fecit ossa om̃ia circiure. Quȩ ñ
erant oꝑta humo: sed super campum
iacentia. Nec solũ multa. sed multa
nimis: et ꝓpter temporis uetustatẽ
arida siccaq uehement̃ : &. nichil in
se humoris habentia. Cumq in t̾ro¬
gasset eum sermo diuinus. utrũ ęsti¬
maret hȩc ossa posse uiuere: respondit.
Dñe ds̃ tu nosti: qui plenam habes sci¬
entiam futuroꝵ. Dixitq ad eum dñs.
Uaticinare de ossib. siue suꝑ ossa hȩc :
&. dices ad ea. Ossa arida: audite uer¬
bum dñi. In quo mirandũ quomͦ ad
ossa arida sit locutus: quȩ ante ner-¬
uos. carnes & cutem. ⁊ spm̃ uiuifican¬
tem. di possent audire sermonẽ. Pri¬
mũq ossa cũ aliis ossib. neruoꝵ uin
culis colligantur : deinde implentur
carnib. ⁊ de suꝑ ob pulchritudinẽ
extenditur cutis. quȩ nudarũ car¬
niũ oꝑiat feditatẽ : ⁊ tunc accipi-¬
unt sp̃m qui uiuere ea faciat. &

Expanded text:
sit in medio campi, qui plenus erat sit in medio campi, qui plenus erat sed fecit ossa omnia circuire, quae non erant operta humo, sed super campum jacentia: nec solum multa, sed multa nimis, et propter temporis vetustatem arida siccaque vehementer, et nihil in se humoris habentia. Cumque interrogasset eum sermo divinus, utrum aestimaret haec ossa posse vivere? respondit: Domine Deus, tu nosti, qui plenam habes scientiam futurorum. Dixitque ad eum Dominus: Vaticinare de ossibus, sive super ossa haec, et dices ad ea: Ossa arida, audite verbum Domini. In quo mirandum quomodo ad ossa arida sit locutus, quae ante nervos, carnes, et cutem, et spiritum vivificantem, Dei possent audire sermonem. Primumqculis colligantur, deinde implentur carnibus: et desuper ob pulchritudinem extenditur cutis, quae nudarum carnium operiat foeditatem. Et tunc accipiunt spiritum, qui vivere ea faciat: et
Abbreviated transcription (Latin):
terrã ur̃am .&. cognoscetis qđ ego sim
dñs: locutus sũ ⁊ faciã dicit dñs ds
amosa est uigio: &. om̃iũ ȩccłarũ
xp̃i lectione cȩlebrata. Ob quam
uł maxime causam utrãq editi¬
onẽ ex integro posui. ne qua nobis
ab hebreis calumnia fieret. si saltim
in uerbis aliquid discreparent. o¬
lent enĩ ridere de nobis. & actollere
suꝑciliũ. &. in flatis buccis ructare
scientiam scripturarũ. si non dicam
sensuũ discrepantiam. quȩ si fuerit
iure rep̃henditur: sed si uerborũ
dissonantiam in nr̃is codicib potu¬
erint de monstrare. Qui gͦ putatł
de resurrectione quȩ ab om̃ibus
&. iudeis & xp̃ianis creditur. dĩ esse
sermonem: hȩc solent dicere. facta ẽ¬
atq saluator: ꝑ quã pater cuncta
oꝑatus est. Om̃iã enim ab eo facta st̃.
& sine ipso factũ est nichil. qđ factũ
est. Et eduxit me inquit in spũ dñi:
sub auditur manus dñi. Eduxit aut̃¬
eum in sp̃u: non in corpore. sed ex
tra corpus. Et posuit illũ siue dimi¬

Expanded text:
go sum Dominus: locutus sum et faciam, dicit Dominus Deus. Famosa est visio, et omnium Ecclesiarum Christi lectione celebrata: ob quam vel maxime causam utramque editionem ex integro posui; ne qua nobis ab Hebraeis calumnia fieret, si saltem in verbis aliquid discreparent. Solent enim ridere de nobis, et attollere supercilium et inflatis buccis ructare scientiam Scripturarum, si non dicam sensuum discrepantiam quae si fuerit, jure reprehenditur, si verborum dissonantiam in nostris codicibus potuerint demonstrare. Qui ergo putant de resurrectione, quae ab omnibus et Judaeis, et Christianis creditur, Dei esse sermonem, haec solent dicere: Facta eatque Salvator: super quem Pater cuncta operatus est: « Omnia enim ab eo facta sunt, et sine ipso factum est nihil, quod factum est . » « Et eduxit me, inquit, in spiritu Domini; » subauditur manus Domini. Eduxit autem in spiritu, non in cotra corpus, et posuit illum, sive dimi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ mor tuis istis.&. uiuant. Et ꝓphe¬
taui. sicut p̾ceperat mͥ. Et ingressus ẽ
in eos sp̃s. Et uixerunt &. steterunt
in pedib suis. congregatio multa
uehementer nimis. Et locutꝰ ẽ dñs
ad me dicens. fili hominis. ossa hec
om̃is domus isrł est. Ipsi dicunt. Ari¬
da facta sunt ossa nr̃a. periit spes nr̃a:
desperauimꝰ. ꝓpterea uaticinare:⁊
dic ad eos. Hec dicit dñsds̃. Ecce ego¬

Expanded text:
s istos et vivant. Et prophetavi sicut praeceperat mihi, et ingressus est in eos spiritus, et vixerunt, et steterunt in pedibus suis: congregatio multa vehementer nimis. Et locutus est Dominus ad me, dicens: Fili hominis, ossa haec omnis domus Israel est. Ipsi dicunt: Arida facta sunt ossa nostra: periit spes nostra, desperavimus: propterea vaticinare, et dic ad eos: haec dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ego ipse iudico int̾ pecus pingue. &
macilentũ. Siue inter pecus forte. &. in¬
firmũ. Pro eolaterib &. humeriᷤ ur̃is
impingebatis. &. cornib ur̃is uentila¬
batis omia infirma pecora. donec disꝑge¬
rentur foras: saluabo gregem meũ ⁊ non
erit ultra in rapinã. & iudicabo inter
pecus & pecus. siue inter arietẽ &. arie
rem unũ. qui pascat eas. siue eos. seruũ
meũ dauit. Ipse pascet eas siue eos: ꝙ.¬
ipse erit eis in pastorem. Ego autẽ dñs
ero eis in dm̃: et seruus m̃s dauid pͥnceps¬
eorũ. in medio eoꝵ: ego dñs locutꝰ sum
pacis: et cessare faciam bestias pessimas
de terra.&. qui habitabant in deserto
securi dormient in saltibus. Et ponã
eos incircuitu collis mei benedictionẽ:
&. deducam siue dabo ymbrẽ in tẽpore
suo. Pluuiȩ benedictionis erunt: &
dabit lignũ agri. siue dabunt ligna¬

Expanded text:
Ecce ego ipse judico inter pecus pingue, et macilentum sive inter pecus forte et infirmum: pro eo quod lateribus, et humeris vestris impingebatis, et cornibus vestris ventilabatis omnia infirma pecora, donec dispergerentur foras. Salvabo gregem meum, 408 et non erit ultra in rapinam, et judicabo inter pecus et pecus sive inter arietem et arietrem unum qui pascat eas sive eos, servum meum Dauid; et ipse pascet ea et ipse erit his in pastorem. Ego autem Dominus ero eis in Deum, et seruus meus Dauid princeps in medio eorum; ego Dominus locutus supacis, et cessare faciam bestias pessimas de terra. Et qui habitant in deserto securi dormient in saltibus; et ponam eos in circuitu collis mei benedictionem, et deducam imbrem in tempore suo, pluviae benedictionis erunt. Et dabit lignu
Abbreviated transcription (Latin):
plere non audeant: nisi forte sub pelle
ouiũ id est xp̃ianoꝵ. lupi cęlantur uida¬
ẽ mͥ ostiũ magnũ ⁊ efficax. Et illud.
Os meũ aꝑui. et attraxi sp̃m. Quod nũꝗͣ
tacere poterit nec audire cũ isrł. audi
isrł &. tace : sed in toto orbe resonabit.
annus ad duodecim refertur trib &. de¬
ad sensus carneos. Quȩ omĩa capta ierłm
⁊ ȩuangłio succedente deleta esse ⁊ tran¬
sisse monstrauimꝰ: ⁊ uesꝑe hoc est incon¬
sũmatione mundi factam manũ dñi
aduerũ ierechiel qui futuras ruinas ur¬
bis cecinerat ꝑ ꝓphetas. ⁊ mane impletaᷤᷤ
esse monstrauit.
t factũ est uerbũ dm̃ ad me dicens. fili
hominis: qui habitant in ruinosis his
suꝑ humũ isrł: loquentes aunt. Unꝰ
erat abraham: ⁊ hereditate possedit
terrã. Nos autẽ multi sumꝰ. nobis da¬

Expanded text:
plere non audeant, nisi forte sub pelle plere non audeant, nisi forte sub pelle ovium, id est, Christianorum, lupi celantur Judaest mihi ostium magnum et efficax . Et illud: Os meum aperui, et attraxi spiritum , quod numquam tacere poterit, nec audire cum Israel: Audi, Israel, et tace: sed in toto orbe resonabit, annus ad duodecim refertur tribus, et dead sensus carneos, quae omnia, capta Jerusalem, et Evangelio succedente, deleta esse, et transisse monstravimus: et vespere, hoc est, in consummatione mundi factam manum Domini ad verum Ezechiel, qui futuras ruinas urbis cecinerat per prophetas, et mane impletas esse monstravit. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, qui habitant in ruinosis his super humum Israel loquentes, aiunt: Unus erat Abraham, et possedit terram: nos autem multi sum
Abbreviated transcription (Latin):
os eius qđ dui clausũ fuerat. Et qͥcqͥd
erat ille dicturus: Hic factũ ante re¬
plicauit. Nec siluit ampliꝰ. uidens pro¬
phetiam suã oꝑe completam: ⁊ nequaꝗͣ
dubitare popłm qui erant in babylone
uł eos qui capti erant de uaticin io ꝓphe¬
tali. Tunc enĩ aꝑitur osꝓphetȩ. quando
qđ prius nuntiauerat oꝑe monstrarit
effectum: et tota lib̾tate ꝓclamat. qͥ
nequaquã futura sed uł p̃sentia uel
transacta demonstrat.
oc scđm litterã. Cȩterũ iuxta anago¬
gen. si ierechiel int̃pretatur fortitudo
sa ierłm. quicũq ꝑfidiam iudȩoꝵ po¬
tuerit euadere quales fuerunt apłi ⁊
reliquiȩ quȩ saluȩ factȩ sunt: ipse xp̃o
nuntiat om̃s cerimonias iudȩoꝵ ẽẽ
sub uersas. Quas quidã usq hodie ob¬
seruandas putant : non audientes illud
apłi. Agr̃a excidistis: qui in lege iusti¬
ficamini. Mirorq hominũ ꝑtinaciam.
id uelle sermone defendere. qđ oꝑe im¬

Expanded text:
os ejus quod diu clausum fuerat, et quidquid os ejus quod diu clausum fuerat, et quidquid erat ille dicturus, hic factum ante replicavit: nec siluit amplius, videns prophetiam suam opere completam, et nequaquam dubitare populum qui erat in Babylone, vel eos qui capti erant de vaticinio prophetali. Tunc enim aperitur os prophetae, quando quod prius nuntiaverat, opere monstrarit effectum: et tota libertate proclamat, qui nequaquam futura, sed vel praesentia, vel transacta demonstrat. Hoc secundum litteram. Caeterum juxta anagogen, si Ezechiel interpretatur fortitudo sa, quicumque perfidiam Judaeorum potuerit evadere, quales fuerunt apostoli, et reliquiae quae salvae factae sunt, ipse Christo nuntiat omnes caeremonias Judaeorum esse subversas, quas quidam usque hodie observandas putant, non audientes illud Apostoli: A gratia excidistis qui in Lege justificamini . Mirorque hominum pertinaciam, id velle sermone defendere, quod opere im
Abbreviated transcription (Latin):
tituere. rapinam reddere. in mandatis
uitȩ ambulare. et cȩtera: in hoc eodẽ
ꝓpheta supra diximus.
t factum ẽ in duodecimo anno. in de¬
cimo mense. quinta mensis transmigra¬
tionis. siue captiuitatis nr̃ȩ: uenit ad
me qui fugerat. siue qui saluatꝰ fuerat᷑.
de ierłm dicens. Uastata. siue captã est
ciuitas. Manus autẽ dñi facta fuerat
adme uesꝑe. antequã ueniret qͥ fugerat:
aperuitq osmeũ. donec ueniret ad me
mane: ⁊ aꝑto ore meo non silui ampliꝰ.
Ndecimo autẽ anno regni sedechiȩ. qͥnto
mense capta ẽ ciuitas ierłm. Hȩc autem
ꝓphetia duodecimo anno. decimo
mense. quinta mensis captiuitatis si
post unũ annũ ⁊ quatuor menses &
uiginti quinq dies capta ierłm uenis¬
se babylonem unũ ciuium ierłm: qͥ
nuntiaret captam urbẽ atq uastatã.
Ante unũ autẽ diem quã ueniret qui
ista narraret. uesperi facta ẽ manus
dñi ad iezechiel ꝓphetam. quȩ aꝑuit

Expanded text:
tituere, rapinam reddere, in mandatis tituere, rapinam reddere, in mandatis vitae ambulare, et caetera, in hoc eodem propheta supra diximus. « Et factum est in duodecimo anno, in decimo mense, in quinta mensis transmigrationis sive captivitatis nostrae: venit ad me qui fugerat sive qui salvatus fuerat de Jerusalem, dicens. Vastata sive capta est civitas. Manus autem Domini facta fuerat ad me vespere antequam veniret qui fugerat: aperuitque os meum donec veniret ad me mane et aperto ore meo non silui amplius. Undecimo anno regni Sedeciae, quinto mense, capta est civitas Jerusalem. Haec autem prophetia, duodecimo anno, decimo mense, quinta mensis captivitatis, sipost unum annum et quatuor menses, et viginti quinque dies, capta Jerusalem, venisse Babylonem unum civium Jerusalem, qui nuntiaret captam urbem atque vastatam. Ante unum autem diem quam veniret qui ista narraret, vesperi facta est manus Domini ad Ezechielem prophetam, quae aperuit
Abbreviated transcription (Latin):
reddat. in mandatis uitȩ ambulet.
nec faciat quicquã in iustũ: nonne
quaquã mori: cũ cõminatione pec¬
catoris iustus puniri debeat: Tale
quid loquitur sermo diuinus ad iere¬
miã: quando descendit in domũ fi¬
guli .&. audit uł ꝓmissa uł cõmina¬
tionẽ dĩ id agere. ut uł homines ꝓ¬
uocent ad salutem. uł de t̾reant a
peccato. Unde qui dicunt ñ ẽ ȩqua
sententia. habentiũ oculũ pessimum.
et nequaꝗͣ noua sed uetera iudicantiũ.
Quib om̃ib de monstrat᷑. nec peccatori
salutem desꝑare debere si agat pęniten¬
tiam: nec iustũ insua confidere iusti¬
cia. si ꝑdiderit negligenter qđ magno
labore quęsierat. Manifesta transcur¬
rimus: ut in obscuriorib immore¬
mur. In quib aut̃ p̃sens ꝓphetia
discrepat a preterita. ⁊ in quib lo¬
quatur similia: collatio utriusq po¬
terit itdicare. Porro quid sit iudi¬
cium facere ⁊ iusticiam. pignus res¬

Expanded text:
reddat, in mandatis vitae ambulet, reddat, in mandatis vitae ambulet, nec faciat quidquam injustum, nonne quaquam mori cum comminatio peccatoris justum punire non debeat? Tale quid loquitur sermo divinus ad Hieremiam quando descendit in domum figuli et audit vel promissa vel comminationem Dei id agere, ut vel homines provocent ad salutem vel deterreant a peccato. Unde qui dicunt: « Non est aequa sententia iniqua habentium oculum pessimum, et nequaquam nova, sed vetera judicantium. Quibus omnibus demonstratur, nec peccatorem de salute desperare debere si agat poenitentiam, nec justum in sua confidere justitia, si perdiderit negligenter quod magno labore quaesierat. Manifesta transcurrimus, ut in obscurioribus immoremur. In quibus autem praesens prophetia discrepet a praeterita, et in quibus loquatur similia, collatio utriusque poterit indicare. Porro quid sit judicium facere et justitiam, pignus res
Abbreviated transcription (Latin):
anima quȩ peccauerit: ipsa morietur.
Et aspeciali cõmonitione qua isrł domui
loquebatur : ad generalẽ transit dispu¬
tationẽ. quod ⁊ iustũ p̃teritȩ ñ salued
iusticiȩ. si nouis scelerib fuerit occupa¬
tus. et peccatorẽ uł impiũ antiqua
peccata non ꝑdant. si oꝑib iusticiȩ
ueteres emendauerit errores. dm̃q
non p̃terita in utroq iudicare sed
p̃sentia. Si dixero inquit iusto uita
uiues. et ei p̃mia iusticiȩ pollicitus
fuero. confisusq ille peccauerit: om̃s
iꝰticiȩ eus pͥstinȩ obliuioni tradentur.&.
p̃senti iniquitate morietur. Nec mea
est mutata sententia: cũ ñ possim
in eodem homine peccatori reddere.
qđ iusto ꝓmiseram. E contrario si
peccatori et impio fuero cõminatꝰ.
& dixero ad huc tres dies ⁊ niniue
sub uertetur. ⁊ ille egerit pęniten¬
tiam. bonisq oꝑib ueterẽ emenda¬
rit errorem. ita ut iudiciũ faciat.
iusticiam. pignꝰ restituat rapinãq

Expanded text:
anima, quae peccaverit, ipsa morietur. anima, quae peccaverit, ipsa morietur. Et a speciali commonitione qua Israel domui loquebatur, ad generalem transit disputationem quod et justum praeteritae non salvent justitiae, si novis sceleribus fuerit occupatus, et peccatorem vel impium antiqua peccata non perdant, si operibus justitiae veteres emendarit errores, Deumque non praeterita in utroque judicare, sed praesentia. « Si dixero, inquit, justo vita vives, » et ei praemia justitiae pollicitus fuero, confisusque ille peccaverit, omnes justitiae ejus pristinae oblivioni tradentur, et praesenti iniquitate morietur. Nec mea est mutata sententia, cum non possim in eodem homine, peccatore reddere, quod justo promiseram. E contrario si peccatori et impio fuero comminatus, et dixero: Adhuc tres dies et Ninive subvertetur, et ille gerit poenitentiam, bonisque operibus veterem emendarit errorem, ita ut judicium faciat et justitiam, pignus restituat, rapinamque
Abbreviated transcription (Latin):
dine peccatoꝵ immo impietatũ sua¬
rũ desꝑant salutem n dicunt. In iqui¬
tates nr̃ȩ et peccata nr̃a suꝑ nos sunt :¬
& in ipsis tabescimꝰ. Quomͦ gͦ uiuere
poterimꝰ : Et est sensus. Cũ semel nob̾
mors ꝓposita sit. et uulnerib nr̃is nul¬
la medicina possit restituere sanitatẽ:
quid necesse est laborare. et frustra con¬
sumi. et p̾sentẽ uitã non cũ desperatione
transigere. ut saltem hac fruamur. qr
futuram ꝑdidimus: Quib respondet
ds̃. non uelle se mortẽ impii: sed ut re¬
uertatur et uiuat. Et apostrophã facit
ad impios desꝑantes. Conuertimini auiis
ur̃is pessimis. Atq ut sciamus qui sint
impii ad quos loquit᷑: sequens sermo
demonstrat. Quare moriemini domꝰ
isrł: Uita aut̃ẽ et mors in hoc loco
non hȩc significatur qua om̃s cõmuni
cũ bestiis lege naturȩ uł uiuimꝰ uł mor¬
te dissoluimur: s illa de qua scriptũ ẽ.
Placebo dño in regione uiuentiũ. Et.

Expanded text:
dine peccatorum, imo impietatum suadine peccatorum, imo impietatum suarum desperant salutem, et dicunt: Iniquitates nostrae et peccata nostra super nos sunt, et in ipsis tabescimus, quomodo ergo vivere poterimus? Et est sensus: Cum semel nobis mors proposita sit, et vulneribus nostris nulla medicina possit restituere sanitatem, quid necesse est laborare, et frustra consumi, et praesentem vitam non cum desperatione transigere, ut saltem hac fruamur, quia futuram perdidimus? Quibus respondet Deus, non velle se mortem impii, sed ut revertatur et vivat. Et apostropham facit ad impios desperantes: Convertimini a viis vestris pessimis. Atque ut sciamimpii ad quos loquitur, sequens sermo demonstrat: Quare moriemini, domus Israel? Vita autem et mors in hoc loco non haec significatur, qua omnes communi cum bestiis lege naturae vel vivimus, vel morte dissolvimur: sed illa de qua scriptum est: « Placebo Domino in regione viventium » Et
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ : uita uiuet ⁊ non morietur.
Omĩa peccata quȩ peccauit. ñ imputa¬
buntur ei. ludicium ⁊ iusticiã fecit:
uita uiuet. Et dixerunt filii popłi tui.
Non est ȩqui ponderis uia dñi: ⁊ ipsoꝵ
uia in iusta est. Cũ enĩ recesserit iustus
a iusticia sua. feceritq iniquitates: mo¬
rietur in eis. Et cũ recesserit impius ab
impietate sua. feceritq iuditiũ et ius¬
ticia: uiuet in eis. Et dicitis. Non ẽ recta
uia dñi. Unũquẽq iuxta uias suas
iudicabo de uobis domus isrł.¬
i negligent᷑ legamus : uidetur nobis
eadem ꝓphetia esse quȩ supra. inqua
iniqui dicit dñs: nisi conuerti eum
a uia mala et uiuere: Et in fine eiꝰdẽ
ꝓphetiȩ. Conuertimini ⁊⁊ redite ab
uniuersis impietatib ur̃is: ⁊ ñ ert̃
uobis in tormentum iniquitatis. Ibi
enim ad eos sermo fit. qui uolunt age¬
re pęnitentiam. et iusticia peccata
delere: ut cũ iusticia conuertantur.
et pleno animo agant pęnitentiam.
Hic autẽ ad eos loquit᷑ : qui magnitu¬

Expanded text:
et, non morietur. omnia peccata eius, quae peccauit, non inputabuntur ei. iudicium et iustitiam fecit, uita uiuet. et dixerunt filii populi tui: non est aequi ponderis uia domini. et ipsorum uia iniusta est. cum enim recesserit iustus a iustitia sua feceritque iniquitates morietur in eis. et cum recesserit impius ab impietate sua feceritque iudicium et iustitiam, uiuet in eis. et dicitis: non est recta uia domini. unumquemque iuxta uias suas iudicabo de uobis, domus IsrSi negligenter legamus videtur nobis eadem prophetia esse, quae supra in qua iniqui, dicit Dominus, nisi converti eum a via mala et vivere? » Et in fine ejusdem prophetiae: « Convertimini et redite ab universis impietatibus vestris, et non erunt vobis in tormentum iniquitatis. » Ibi enim ad eos sermo fit, qui volunt agere poenitentiam et justitia peccata delere, ut cum fiducia convertantur, et pleno animo agant poenitentiam. Hic autem ad eos loquitur, qui magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
errore conuersos. effunderẽ aquam
mundam baptismi salutaris. &. mun¬
darem eos ab abhominationib suiᷤᷤ.
&. ab uniuersis errorib quib fue¬
rant occupati. et darem eis cor no¬
uũ ut crederent infiliũ di. &. sp̃m
nouũ: de quib dauid loquit᷑. Cor
mundũ crea in me ds̃: & sp̃m rec¬
tũ in noua inuiscerib meis. Et¬

Expanded text:
errore conversos, effunderem aquam errore conversos, effunderem aquam mundam Baptismi salutaris, et mundarem eos ab abominationibus suis, et ab universis erroribus, quibus fuerant occupati, et darem eis cor novum, ut crederent in Filium Dei, et spiritum novum, de quibus David loquitur: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ occidis ꝓpħas .&. lapidas eos qui
ad te missi sunt. Et iterũ. Am̃ amen
dico uobis. requiret᷑ sanguis qui effu¬
sus est a generatione hac. a sanguine
abel iusti. usq ad sanguinẽ ⁊ achariȩ
filii barachiȩ. quẽ effuderunt in ter
altare & templũ. Non solũ aut̃ effu
derunt sanguinẽ: sed &. polluerunt
terrã scelerib suis. Quã ob rem dis¬
ꝑsit eos uł sub babylonia captiuitate
uł sub romana. quando uere effude¬
runt sanguinem xp̃i. & uentilati st̃
in terras. quo mͦ paleȩ uentilantur.
&. iuxta uias suas &. inuentiones pes¬
simas iudicati: ita ut ingentib qͦq
ad quas ducti captiui fuerant pol¬
luerent nomen sc̃m dei. eo qđ ꝑ irri-¬
sionẽ dicerent uniuersȩ nationes.
Ecce popłs dĩ iste est. qui se iactabat
ꝓprie nosse cultum dei. Qđ cũ uidis¬
sem. ait. Non ꝓpter eos. sed ꝓpt̾ nom̃
meũ scm. creator enĩ om̃iũ sum. peꝑci
eis.&. scificaui illos. & głȩ pristinȩ
restitui: ita ut suꝑ credentes &. ab

Expanded text:
quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te missi sunt . Et iterum : Amen, amen dico vobis: requiretur sanguis qui 427 effusus est a generatione hac a sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae, quem effuderunt inter altare et templderunt sanguinem, sed et polluerunt terram sceleribus suis; quamobrem dispersit eos vel sub Babylonia captivitate vel sub Romana, quando vere effuderunt sanguinem Christi et ventilati sunt in terras, quomodo paleae ventilantur, et juxta vias suas et adinventiones pessimas judicati: ita ut in gentibus quoque, ad quas captivi ducti fuerant, polluerent nomen sanctum Dei, eo quod per irrisionem dicerent universae nationes de ea: Populus Dei iste est, qui se jactabat proprie nosse cultum Dei. Quod cum vidissem, ait, non propter eos, sed propter nomen meum sanctum Creator enim omnium sum peperci eis, et sanctificavi illos, et gloriae pristinae restitui, ita ut super credentes, et ab
Abbreviated transcription (Latin):
sas dĩ. quare popłm isrł captiuitati
tradiderit. Et ꝓpter suã clem̃tiam
pollicetur reducturũ se eos in terrã
iudȩam. et multo ampliora tributu¬
rum qua abstulerat. Quod quidã
iudȩoꝵ referunt ad rorobabel tẽpora.
quando rege ꝑsarum laxante capti¬
uitatẽ eoꝵ. de tribu iuda &. ben-¬
iamin. plurimi reducti sunt in u¬
dȩam. Alii uero ad mille annorũ
regnum referunt: quando sub xp̃o
quem putant esse uenturũ. & ciui¬
tas exstruatur ierłm. et ȩdificetur
templum de quo in ultima parte
huius ꝓphetiȩ dicturi sumus.
Tinterim ut iudaicas fabulas relin¬
quamus.&. in terminabiles genealo¬
gias: iuxta consuetudinẽ nr̃am bre¬
mus .&. quid nobis uideatur iuxta
eccłasticam intelligentiã disseramus.
Domus isrł hoc est popłs iudȩoꝵ. ha¬
bitauit quondã in terra sua hoc ẽ
in terra iudeȩ: quando ȩducta est
de egypto. Secd polluerunt eã inuis
& instudiis. siue idolis suis. Et intan¬

Expanded text:
sas Deus quare populum Israel captivitati sas Deus quare populum Israel captivitati tradiderit, et propter suam clementiam pollicetur reducturum se eos in terram Judaeam, et multo ampliora tributurum, quam abstulerat. Quod quidam Judaeorum referunt ad Zorobabel tempora, quando, Cyro rege Persarum laxante captivitatem eorum, de tribu Juda, et Benjamin plurimi reducti sunt in Judaeam. Alii vero ad mille annorum regnum referunt, quando sub Christo, quem putant esse venturum, ut civitas exstruatur Jerusalem, et aedificetur templum, de quo in ultima parte hujus prophetiae dicturi sumus. Et interim, ut Judaicas fabulas relinquamus, et interminabiles genealogias, juxta consuetudinem nostram, bremus, et quid nobis videatur, juxta ecclesiasticam intelligentiam disseramus. Domus Israel, hoc est, populus Judaeorum habitavit quondam in terra sua, hoc est, in terra Judaeae, quando educta est de Aegypto; sed polluerunt eam in viis et in studiis, sive idolis suis, et intan
Abbreviated transcription (Latin):
Non ꝓpter uos faciam ait dñs ds̃: notũ
sit uobis. Confundimini & erubescite
suꝑ uiis ur̃is. domus isrł. Hȩc dicit
dñs ds̃. In die qua mundauero uos ex
om̃ib iniquitatib ur̃is .&. habitares
fecero urbes. & instaurauero ruinosa
&e terra deserta fuerit exculta. quȩ
quondã erat desolata in oculis om̃is
uiatoris: dicent. Terra illa inculta.
siue deserta. facta est ut ortus uolup¬
tatis: &. ciuitates desertȩ & destitu¬
scient gentes quȩ derelictȩ fuerint
in circuitu ur̃o. quia ego dñs ȩdifica¬
ui dissipata. &. plantaui in culta.
domus isrł. siue quȩrar domui isrt̾.
nes. ut gregem scm. siue ut oues sc̃as.
ut gregem. siue oues ierłm: insollem¬
nitatib eius. Sic erunt ciuitates de¬
sertȩ plenȩ gregib siue ouib hominũ.
et scient quia ego drĩs.
erspicua sunt quȩ dicunt᷑. Et. omis
sensus montium isrł qui prius deser¬
ti fuerant. &. postea restituti: nunc
manifestius ponitur. Redditq cau¬

Expanded text:
s Deus, notum sit vobis. Confundimini et erubescite super viis vestris, domus Israel. Haec dicit Dominus Deus: In die qua mundavero vos ex omnibus iniquitatibus vestris, et habitari fecero urbes, et instauravero ruinosa, et terra deserta fuerit exculta, quae quondam erat desolata in oculis omnis viatoris, dicent: Terra illa inculta sive deserta facta est ut hortus voluptatis, et civitates desertae, 426 et destituent gentes quae derelictae fuerunt in circuitu vestro, quia ego Dominus aedificavi dissipata, et plantavi inculta: edomus Israel sive quaerar domui Israelnes ut gregem sanctum sive ut oves sanctas ut gregem sive oves Jerusalem in solemnitatibus ejus: sic erunt civitates desertae, plenae gregibus sive ovibus hominum, et scient quia ego Dominus. Perspicua sunt quae dicuntur, et omnis sensus montium Israel, qui prius deserti fuerant, et postea restituti, nunc manifestius ponitur. Redditque cau
Abbreviated transcription (Latin):
oues occisionis. Pace enim reddita. op¬
ꝓbria uniuersa cessabunt. Nec susti¬
nebis confusionẽ & ignominiã int̾
diuersas incircuitu nationes. sed gen¬
tem tuam habebis & popłm: quia
ueritas ꝓmissionis dño loquente fir

Expanded text:
oves occisionis. Pace enim reddita, opoves occisionis. Pace enim reddita, opprobria universa cessabunt, nec sustinebis confusionem, et ignominiam inter diversas in circuitu nationes, sed gentem tuam habebis et populum, quia veritas promissionis, Domino loquente, fir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionis ardorem exerceatur terra
prius decepta xp̃i uomere . &. omnẽ
scantur &. multiplicentur homines.
& om̃is domis isrł. Cumq ciuitateᷤᷤ
hoc est eccłȩ credentiũ fuerint in ha¬
bitatȩ redeuntibus turbis : tunc ne¬
quaquã solũ homines qui pollebant
simplices quiq credentium multi¬
plicabuntur atq succrescent. Et habi¬
tabuntur ȩccłȩ sicut a principio: hoc
est priusquã esset ꝑsecutio. Bonisq
florebunt maioribus quã habuert̃
ab initio: martyrũ uictoriis coro¬
natȩ. Et tunc scient qđ ipse sit dñs.
qui restituit plebem suam pͥstino
statui. quȩ possideat ȩccłas &. ipsa
sit ȩccłarũ hereditas: &. nequaquã
ultra absq liberissit. quos in ꝑsecu¬
tione ꝑdiderat. Unde iubetur ꝓpħȩ
ut loquatur ad terrã mansuetoꝵ. t̾rãq
uiuentiũ. siue ad montes isrł & dicat.
ꝑsecutorũ ultra ñ patieris opꝓbriũ:. nec
insultabunt iugulatũ popłm tuũ. sic̃

Expanded text:
persecutionis ardorem exerceatur terra persecutionis ardorem exerceatur terra prius decerpta Christi vomere, et omnem scantur et multiplicentur homines, et omnis domus Israel. Cumque civitates, hoc est, Ecclesiae credentium fuerint inhabitatae redeuntibus turbis, tunc nequaquam solum homines qui pollebant simplices quique credentium, multiplicabuntur atque succrescent, et habitabuntur Ecclesiae sicut a principio, hoc est, priusquam esset persecutio: bonisque florebunt majoribus, quam habuerunt ab initio, martyrum victoriis coronatae. Et tunc scient quod ipse sit Dominus, qui restituit plebem suam pristino statui, quae possideat Ecclesias, et ipsa sit Ecclesiarum haereditas, et nequaquam ultra absque liberis sit, quos in persecutione perdiderat. Unde jubetur prophetae, ut loquatur ad terram mansuetorum, terramque viventium, sive ad montes Israel, et dicat: Persecutorum ultra non patieris opprobrium, nec insultabunt jugulatum populum tuum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
siue nemorosis locis quȩ amȩnitati
uirebant paradysi. ⁊ collib de quib
supra diximꝰ in zelo &. infurore suo
locutussit. & ꝓ opꝓbrio gentium
leuet manũ suã contra aduersari¬
os qui ȩccłam ꝑsecuti sunt. ut por¬
tent confusionem et ignominiam
suam : Tunc ꝑ secutorib int̾fectis ⁊
pace eccłȩ reddita: montes isrł apłi
uidelicet & apłici uiri germinabutł
arbores suas &. extendent ramos. uua̾q
afferent calcandas in prelo dñi. De
quib musta fundunt᷑. quȩ in ȩbri¬
ent credentium popłos. &. ex primit᷑
uinũ quod lȩtificat cor hominis:
ut. om̃is fructus montiũ de quib
conficitur panis de cȩlo descendens.
comedatur a popło di isrł. Et ne for¬
sitan desperemus in ꝑsecutionib ad¬
ditur. Prope ẽ tempꝰ ut ueniat. Ue¬
niens enim ueni&. &. non tardabit.
Unde suũ ad montes & ad eos qui in
tribulationib ꝑdurarunt pollicet᷑
aduentum. atq ꝓmittit qđ post

Expanded text:
sive nemorosis locis, quae amoenitate sive nemorosis locis, quae amoenitate virebant paradisi: et collibus, de quibus supra diximus, in zelo et in furore suo locutus sit: et pro opprobrio gentium levet manum suam contra adversarios, qui Ecclesiam persecuti sunt, ut portent confusionem et ignominiam suam? Tunc persecutoribus interfectis, et pace Ecclesiae reddita, montes Israel, Apostoli videlicet et Apostolici viri, germinabunt arbores suas, et extendent ramos, uvasque afferent calcandas in praelo Domini, de quibus musta funduntur, quae inebrient credentium 424 populos, et exprimitur vinum quod laetificat cor hominis : ut omnis fructus montium, de quibus conficitur panis de coelo descendens, comedatur a populo Dei Israel. Et ne forsitan desperemus in persecutionibus, additur: Prope est tempus ut veniat. Veniens enim veniet, et non tardabit . Unde suum ad montes, et ad eos qui in tribulationibus perduraverunt, pollicetur adventum, atque promittit quod post
Abbreviated transcription (Latin):
de qua scriptũ est. non potest ciuitas
abscondi suꝑ montem posita. &. collib
atq torrentib. quoꝵ hieme ꝑsecu¬
tionũ & tempestate pressurȩ. auge¬
tur fides: uallib quoq his qui hu
militate depressi sunt & desertis ec¬
clesiis &. parietinis. atq in toto orbe
ȩccłarũ conciliabulis de relictis. qͣͥlis
sub diocletiano &. maximiano in to¬
to orbe ꝑsecutio fuit. ꝑ quã ꝓscriptȩ
sunt ȩccłe atq uastatȩ. quando sub¬
sannauerunt ȩccłam om̃s gentiliũ
& hereticoꝵ gentes ꝑ circuitũ. quod
igne zeli &. furoris &. furoris sui lo¬
cutus sit . &. ꝓpriȩ aduersũ idumeã
quȩ t̾renis oꝑib uolebat om̃s depo¬
sita imagine cęlestis portare imagi¬
nem t̾reni. Illi enĩ dedert̃ terrã di
sibi in hereditatẽ : &. ex toto corde
uerunt. Sed quid ꝓfuit nationibus.
quid iuuit hereticoꝵ gentes insultas¬
se terrȩ dñi: cũ dñs loquatur ad eam.
&. montib illius collibq ac iugis

Expanded text:
test civitas abscondi super montem posita ; et collibus atque torrentibus, quorum hyeme persecutionum, et tempestate pressurae augetur fides. Vallibus quoque his qui in humilitate depressi sunt, et desertis Ecclesiis, et parietinis, atque in toto orbe Ecclesiarum conciliabulis derelictis: qualis sub Diocletiano et Maximiano in toto orbe persecutio fuit, per quam proscriptae sunt Ecclesiae atque vastatae: quando subsannaverunt Ecclesiam omnes gentilium, et haereticorum gentes per circuitum, quod in igne zeli furoris sui locutus sit, et proprie adversum Idumaeam quae terrenis operibus volebat omnes, deposita imagine coelestis, portare imaginem terreni . Illi enim dederunt terram Dei sibi in haereditatem, et ex toto corde verunt. Sed quid profuit nationibus, quid juvit haereticorum gentes insultasse terrae Domini: cum Dominus loquatur ad eam, et montibus illius collibusque ac jugis,
Abbreviated transcription (Latin):
iudaicas fabulas. quas illi de uteroseiᷤᷤ
appellant. gemmnatã &. aureã de
cȩlo ex spectamus ierłm. nec rursum
passuri circũcisionis in iuriã. nec obla¬
turi tauroꝵ &. arietũ uictimas. nec
sabbati ocio dormiemus. Qđ ⁊ multi
qui in scribitur de spe fidelium. &
lactentii institutionũ uolum̃ septi¬
mum pollicetur. et uictorini pita¬
bionensis ep̃i crebrȩ expositiones. ⁊
nuper seuerus nr̃ in dialogo cui
gallo nomen imposuit. & ut grecos
nominem. &. primũ extremũq
coniungam. hyreneus &. appollina¬
ris. Nos gͦ montes isrł ꝓphetas &
apłos esse dicimus. qui audiunt
uerbũ dĩ. &. quib diabolus exul¬
tauit inimicus dicens. Euge. excelsi
quondã montes. de quib scriptũ est.
montes in circuitu eiꝰ. & dñs in cireui¬
tu popłi sui. mͥ dati sunt in possessionẽ:

Expanded text:
Judaicas fabulas, quas illi δευτερώσεις Judaicas fabulas, quas illi δευτερώσεις appellant, gemmatam, et auream de coelo exspectamus Jerusalem: nec rursum passuri circumcisionis injuriam, nec oblaturi taurorum et arietum victimas, nec sabbati otio dormiemus. Quod et mulqui inscrLactantii institutionum volumen septimum pollicetur, et Victorini Petabionensis Episcopi crebrae expositiones, et nuper Severus noster in dialogo, cui Gallo nomen imposuit: et ut Graecos nominem, et primum extremumque conjungam, Irenaeus et Apollinaris. Nos ergo montes Israel Prophetas et apostolos esse dicemus, qui audiunt verbum Dei, et quibus diabolus insultavit inimicus dicens: Euge, excelsi quondam montes, de quibus scriptum est: Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui , mihi dati su
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ om̃iũ felicitatẽ. Quoꝵ ñ nulli
arbitrantur sub zorobabel hȩc fuisse
enĩ et dra & neemia. pauci de popło sunt
reducti: & ipsi obȩdientes medis ac ꝑsis.
Et de inceps macedonib & ȩgyptiis atq
romanis. usq ad titum ⁊ uespasianũ.
diuer sarũ gentiũ regib seruierunt.
& usq hodie seruiunt: ut stare om̃ino
non possit hoc quod in extrema dicit᷑
ꝓphetia. &. opprobriũ popłoꝵ nequaꝗͣ
sportabis. et gentem tuã non amittes
amplius.
łquia longũ est. nunc aduersũ dogna
iudaicum.&. beatitudinẽ uentri ⁊ gut¬
turi iudaico seruientẽ. qui omĩa ter¬
rena desiderant.& dicunt manduce¬
mus &. bibamus. dequib &. apłs lo¬
quitur. ȩsca uentri &. uenter ȩscis. ds̃
autẽ &. hunc ⁊ illas destruet. in bre¬
ui explanatione dicere: nunc ad spi¬
ritalem intelligentiam transeamus.
iuxta quã &. isaiȩ extremas partes
interp̃tati sumus. Neq enĩ iuxta

Expanded text:
rerum omnium felicitatem, quorum nonnulli rerum omnium felicitatem, quorum nonnulli arbitrantur sub Zorobabel haec fuisse enim, Ezra, et Nehemia pauci de populo sunt reducti, et ipsi obedientes Medis ac Persis, et deinceps Macedonibus et Aegyptiis atque Romanis, usque ad Titum et Vespasianum diversarum gentium regibus servierunt, et usque hodie serviunt: ut stare omnino non possit hoc quod in extrema dicitur prophetia: Et opprobrium populorum nequaquam portabis, et gentem tuam non amittes amplius. Et quia longum est nunc adversum dogma Judaicum, et beatitudinem ventri, et gutturi Judaico servientem, qui omnia terrena desiderant, et dicunt: Manducemus et bibamus, de quibus et Apostolus loquitur: Esca ventri et venter escis: Deus autem et hunc et illam destruet , in brevi explanatione dicere: nunc ad spiritualem intelligentiam transeamus, juxta quam et Isaiae extremas partes interpretati sumus. Neque enim juxta
Abbreviated transcription (Latin):
tribus acceperunt possessionẽ. ⁊ sub hiesu
nabo multo maiorib quã habuistis
ab initio: priusꝗͣ captiuitates uarias sen¬
tiretis. Et cũ hoc uobis fecero: tunc cog¬
noscetis qđ ego sim dñs. Et impleberis
inquit o terra isrł popło meo. qui te he¬
reditate tenturus est : &. eris eis possessio:
& non addes ultra ut absq filiissis. Cũ
autẽ multiplicatus fuerit ur̃ habitator
o montes isrł : tunc nequaꝗͣ dicent ini¬
mici ur̃i contra uos. quod homines deuo¬
retis. & absq liberis sit ur̃a possessio. s
econtrario multiplicetis homines. &
largissimam prolem ur̃a posteritas ger¬
minet. Nec audies inquit amplius. nec
sustinebis confusionem gentiũ. S nec
amittes gentem tuã. ut aliquando
sustineas captiuitatẽ: qm̃ dñs locut
xerimus: quȩ illi ex spectant in mille
annoꝵ regno. quando ciuitatẽ ierłm
asserunt ex struendã.& templũ qđ
infine huiꝰ uolum inis describitur: ⁊

Expanded text:
tribus acceperunt possessionem, trans tribus acceperunt possessionem, trans nabo multo majoribus, quam fuistis ab initio, priusquam captivitates varias sentiretis. Et cum hoc vobis fecero, tunc cognoscetis quod ego sim Dominus. Et impleberis, inquit, o terra Israel, populo meo, qui te haereditate tenturus est. Et eris eis possessio, et non addes ultra, ut absque filiis sis. Cum autem multiplicatus fuerit vester habitator, o montes Israel, tunc nequaquam dicent inimici vestri contra vos, quod homines devoretis, et absque liberis sit vestra possessio, sed e contrario multiplicetis homines, et largissimam prolem vestra posteritas germinet. Nec audies, inquit, amplius, nec sustinebis confusionem gentium, sed nec amittes gentem tuam, ut alisustineas captivitatem, quia Dominus locutus xerimus, quae illi exspectant in mille annorum regno, quando civitatem Jerusalem asserunt exstruendam, et templum, quod in fine hujus voluminis describitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ea loquere ait. ꝓpheta suꝑ terrã
ifrł. &. dices montib &. collib & iii¬
quȩ nos nemorosa intelligimus loca:
& uallib. Hȩc dicit dñs ds̃. In delo
& infurore meo. opꝓbrii ur̃i ultor
ex istam. Et leuabo manũ meã: ut
gentes quȩ incircuitu ur̃o sunt. ig¬
nominiam et confusionem suã por¬
tent.Uos autẽ o montes isrł. scdm
pristinũ statũ germinetis uirgulta.
ramosq mittatis. Siue iuxta lxx. af¬
feratis uuas: quib popłs m̃s saturet᷑
isrł. Qđ non putetis post longum
tempꝰ futurũ. Prope est. instat: &
ueniet tempꝰ. Ac ne uobis uideatur
hoc esse difficile: ipse ego ueniã ad uos.
et qui a uobis recesserã conuertar ad
uos. ut pristinã culturã recipiatis.
& semente omĩa compleant᷑ : ita ut
multi in uobissint homines. & ha¬
bitentur ciuitates. quȩ prius destru¬
ctȩ fuerant. Et non solum homines mul¬
yse duce transiordanem duȩ ⁊ semis

Expanded text:
Propterea loquere, ait, propheta, super terram Propterea loquere, ait, propheta, super terram Israel, et dices montibus, et collibus, quae nos nemorosa intelligimus loca  et vallibus. Haec dicit Dominus Deus: in zelo, et in furore meo, opprobrii vestri ultor existam, et levabo manum meam, ut gentes quae in circuitu vestro sunt, ignominiam et confusionem suam portent: vos autem, o montes Israel, secundum pristinum statum germinetis virgulta, ramosque mittatis, sive, juxta LXX, afferatis uvas, quibus populus meus saturetur Israel. Quod non putetis post longum tempus futurum, prope est, instat, et veniet tempus. Ac ne vobis videatur hoc esse difficile, ipse ego veniam ad vos, et qui a vobis recesseram, convertar ad vos, ut pristinam culturam recipiatis, et semente omnia compleantur, ita ut multi in vobis sint homines, et habitentur civitates, quae prius destructae fuerant. Et non solum homines mulyse duce, trans Jordanem duae et semis
Abbreviated transcription (Latin):
conuertitur aduersũ monte seir
hic filius hominis loquit᷑ ad mon¬
tes. siue suꝑ montes ifrł. qui iubent᷑
di audire sermonẽ. Et ut parumꝑ
differam tropologiam: totius ad mon¬
tes isrł ꝓphetiȩ breuiter hic sensus
est. Quia insultauit uobis inimicus
hoc est mons seir. & putauit qđ in
ꝑpetuũ ipse uos possideret. & altitu¬
dines quondã dñi nunc desertas cessis¬
se sibi in hereditatẽ: & non solũ dix̃
sed &. aliquanto tempore uos posse¬
dit. in tantũ ut suꝑbe loqueretur
contra uos. & opꝓbriũ essetis cunctiꝰ
gentib : ꝓpterea hȩc dicit dñs deus.
non solũ monti seir. sed & montib
relictis : qm̃ in igne zeli sui & ad¬
uersũ om̃s quidem gentes. sed p̃¬
cipuȩ contra idumeam locutꝰ sit.
Quȩ cũ cȩteris inquit gentib tenuit
terrã meam in possessionẽ . &. possedit
gladio: &. toto corde possedit. ut eice¬
ret habitatores de ea terrãq uastar&

Expanded text:
convertitur adversum montem Seir: convertitur adversum montem Seir: hic filius hominis loquitur ad montes, sive super montes Israel, qui jubentur Dei audire sermonem. Et ut parumper differam tropologiam, totius ad montes Israel prophetiae breviter hic sensus est: Quia insultavit vobis inimicus, hoc est, mons Seir, et putavit quod in perpetuum ipse vos possideret, et altitudines quondam Domini nunc desertas cessisse sibi in haereditatem, et non solum dixit, sed et aliquanto tempore vos possedit: intantum ut superbe loqueretur contra vos, quod opprobrium essetis cunctis gentibus: propterea haec dicit Dominus Deus, non solum monti Seir, sed et montiburelictis: quoniam igne zeli sui, et adversum omnes quidem gentes, sed praecipue contra Idumaeam locutus sit, quae cum caeteris, inquit, gentibus tenuit terram meam in possessionem, et possedit gladio, et toto corde possedit, ut ejiceret habitatores de ea, terramque vastaret.
Abbreviated transcription (Latin):
ni et accipietis sementẽ. Et multi¬
plicabo in uobis homines: omnẽq
domũ ifrł. Et habitabunt᷑ ciuita¬
tes .&. ruinosa in staurabunt᷑. siue
deserta ȩdificabunturꝰ. &. replebo
uos hominib & iumentis: et multi¬
plicabunt᷑ &. crescent. Et habitari
uos faciam sicut a principio bonisq
donabo maiorib quã habuistis ab
initio: et scietis quia ego sũ dñs. Et
adducã. siue generabo suꝑ uos homi¬
nes popłm meũ isrł:. &. hereditate pos¬
ultra. ut absq liberis uos faciant.
Hȩc dicit dñs ds̃. ꝓ eo quod dixert̃
de uobis. siue tibi. de uoratrix ho¬
minũ es &. suffocans gentẽ tuam:
ꝓpterea homines ñ comedes ampliꝰ
& gentem tuã non necabis ultra.
ait dñs deus. nec auditã faciã inte.
siue in uobis. amplius confusionẽ
uł ignominiam gentiũ. & opa.¬
bria popłoꝵ nequaꝗͣ portabis. si¬
ue portabitis: et gentẽ tuã ñ amn¬
tes amplius: siue gens tua. absq
Upra ponitur ꝓphetȩ facies. siue

Expanded text:
etis sementem, et multiplicabo in vobis homines, omnemque domum Israel, et habitabuntur civitates, et ruinosa instaurabuntur  sive deserta aedificabuntur. Et replebo vos hominibus et jumentis, et multiplicabuntur, et crescent, et habitare vos faciam sicut a principio, bonisque donabo majoribus quam habuistis ab initio: et scietis quia ego sum Dominus. Et adducam  sive generabo super vos homines, populum meum Israel, et haereditate posultra, ut absque liberis vos faciant. Haec dicit Dominus Deus: Pro eo quod dixerunt de vobis  sive tibi, devoratrix hominum es, et suffocans gentem tuam: propterea homines non comedes amplius, et gentem tuam non necabis ultra, ait Dominus Deus: nec auditam faciam in te  sive in vobis amplius confusionem  vel ignominiam gentium, et opprobria populorum nequaquam portabis  sive portabitis, et gentem tuam non amittes amplius  sive gens tua absque upra ponitur prophetae facies, sive
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ corã me. Et effudi indignationẽ
meã. siue furorem meũ suꝑ eos. ꝓsangui¬
ne que fuderunt suꝑ terrã: &. in idolis
suis polluerunt eam. Et disꝑsi eos ingen¬
tes: &. uentilati sunt siue uentilaui
dicaui eos. Et ingressi sunt ad gentes ad
quas introierunt &. polluerunt nom̃
scm̃ meũ: cũ diceretur de eis. popłs dñi
iste est .&. de t̾ra eiꝰ egressi sunt. Et peꝑci
nomen meũ scm̃: quod polluerat domꝰ
isrł ingentib ad quas ingressi sunt. Id¬
circo dices domui isrł. Hȩc dicit dñs ds̃.
Non ꝓpter uos ego faciam domus ifrł:
sed ꝓpt̾ nomen sc̃m meũ. quod polluistiᷤᷤ
ingentib ad quas intrastis. Et sc̃ĩficabo
nomen meũ magnũ qđ pollutũ ẽ int̃
gentes qđ polluistis in medio earũ: ut

Expanded text:
tionem meam sive furorem meum super eos, pro sanguine quem fuderunt super terram: in idolis suis polluerunt eam, et dispersi eos in gentes, et ventilati sunt sive ventilavi dicavi eos et ingressi sunt ad gentes ad quas introierunt et polluerunt nomen sanctum meum cum diceretur de eis populus Domini iste est et de terra eius egressi sunt et peperci nomen meum sanctum quod polluerat domus Israel in gentibus, ad quas ingressi sunt. IdcNon propter vos ego faciam, domus Israel, sed propter nomen sanctum meum, quod polluisti in gentibus ad quas intrastis. Et sanctificabo nomen meum magnum, quod pollutum est inter gentes, quod polluistis
Abbreviated transcription (Latin):
insurrexistis inquit suꝑ me ore ur̃o.
siue magnifice locuti estis. ñ ut pu
uersũ me. Om̃s enĩ preces ur̃ȩ o
mons seir .&. socii montis seir. de
quib supra dictũ est implebo mon¬
tes eius ⁊ colles. et ualles. &. campoᷤᷤ
siue torrentes. fuert̃ ad uersũ me :
nequaꝗͣ p̾ces &. orationes ut putatiꝰ
ad dm̃. sed clamores. uociferationes.
atq blasphemiȩ. Unde &. dñs cõ¬
minatur & dicit. Sicut gauisus es
suꝑ hereditate domꝰ ifrł: quando tu¬
is ꝑ secutionib dissipata est atq la¬
cerata &. in toto orbe disꝑsa: sic
faciam tͥ. Lȩtante enĩ uniuersa
terra uiuentium. terraq scõrũ.
& om̃ib conuersis ad seruitutem
dĩ: tu dissipatus eris mons hispide.
mons pilose.&. om̃is idumea. oꝑa
uidelicet t̾rena & cruori ⁊ sangui¬
ni dedita: ut tunc cognoscas quod
ipse sim dñs. qui alibi sũ locutus.
montes isrł : & dices. Montes ifrł:
audite uerbũ dni. Hȩc dicit dñs ds̃.

Expanded text:
insurrexistis, inquit, super me ore vestro, insurrexistis, inquit, super me ore vestro, sive magnifice locuti estis, non ut putversum me. 419 Omnes enim preces vestrae, o mons Seir, et socii montis Seir, de quibus supra dictum est : Implebo montes ejus, et colles, et valles, et campos, sive torrentes, fuerunt adversum me: nequaquam preces, et orationes, ut putatis ad Deum, sed clamores, vociferationes, atque blasphemiae. Unde et Dominus comminatur, et dicit: Sicuti gavisus es super haereditate domus Israel, quando tuis persecutionibus dissipata est, atque lacerata et in toto orbe dispersa: sic faciam tibi. Laetante enim universa terra viventium, terraque sanctorum, et omnibus conversis ad servitutem Dei, tu dissipatus eris, mons hispide, mons pilose, et omnis Idumaea, opera videlicet terrena, et cruori et sanguini dedita, ut tunc cognoscas quod ipse sim Dominus, qui alibi sum locutus: montes Israel, et dices: Montes Israel, audite verbum Domini: haec dicit Dominus Deus,