comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius. & si subripiat mentibus
electorũ diabolus: non autẽ ineis
requiescit. sicut in cordibus repro¬
borũ: Nam calore fidei mox ex¬
citatur ut exeat ab electis. hon¬
niilli quos iam auido ore cliaboł
deuorauerat: rursus diuini iudi¬
cii occulta miseratione ab eius ore
eripiuntur. et saluti restituunt᷑:
Ham sepe multos quos antiquus
hostis luxurie uoragine mersos
tenuit: potentia diuina ꝑpeni¬
tentiam ab eius faucsb traxit.
Multa iustus ad uersa in anima
patitur inuestigatione demonũ:
s talib temptamentis perire
uite eterne non potest quia pi¬
us dñs ad dampnationẽ culye
non reputat: qd̾ de sue maiesta¬
tis ꝑmissu nolens qui patitur
portat. Ham ibi peccamus: ubi
ꝑcupiditatẽ ifł uoluntatẽ de¬
flectimus. Ubi uero iolenter
ad dicimur: et si facinus arit
flagitium non est. miseria tam̃¬
ꝓflagitio et facinore est: sed qͥ
dm̃ ꝓ in rogata laudat miseria:
cõmisso ꝓcul dubio caret faci

Expanded text:
ejus. Etsi subrepat mentibus ejus. Etsi subrepat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum, nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore eripiuntur et saluti restituuntur. Nam saepe multos quos antiquus hostis luxuriae voragine mersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. Multa justus adversa in anima patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat, quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi per cupiditatem vel voluntatem deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamflagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caret faci
Abbreviated transcription (Latin):
in ceriꝰ amisit dominium: exteriꝰ
cõmouet bellum. Diabolus quan¬
do decipere quẽ quã querit: priris
naturam uniꝰ cuiꝰq intendit. et in¬
de se applicat. unde aptũ hominẽ
ad peccandum inspexerit. Ex ea
parte homines diabolus tempt̾at.
qua eos excrescentem humorem
facile inclinari ad uitia conspicit.
ut secundum humoris consꝑsionẽ
ad hibeat et tẽptationẽ.L. ege ba¬
laham qui infigura diaboli con¬
tra popłm dĩ ex ea parte p̾cepit
ꝑnitiosos p̃tendere laqueos: ex qua
sensit eos faciliꝰ esse lapsuros. Hã
et qui aquã alicubi deducit. non
eam ꝑ aliam partẽ mittit: uisi ubi
impetũ eiꝰ intendit. Aliud est
intrare inmentẽ cuius quã diabo¬
lum: aliud uero in habitare. Ham
et in corda scõꝵ in greditur: dũ
malas suggestiones insinuat.
s non habitat in eis. quiꝰ insuum
corpus non eos transducit. Qui
uero in corꝑe eius sunt. in ipsos
inhabitat: quia ipsi sunt tẽplũ

Expanded text:
interius amisit dominium, exterius interius amisit dominium, exterius commovet bellum. Diabolus quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. Ex ea parte homines diabolus tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem. Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Domini ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sensit eos facilius esse lapsuros . Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. Aliud est intrare in mentem cujusquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in corda sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis, quia in suum corpus non eos traducit  Al., transducit. Qui vero in corpore ejus sunt ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum
Abbreviated transcription (Latin):
Diabolus enĩ serpens ẽ lubricus. cuiꝰ
si capiti id est prime suggestioni
non resistitur: totus in interna cor¬
clis clũ non sentitur in labitur: Tem
ptationũ diabolicarũ: initia fragi¬
lia sunt. Que si non caueantur s
ꝑ usum in consuetudinẽ transeant:
in nouissimis fortiter conualesct᷑.
ita ut aut nonquã. aut cum dif¬
ficultate uincant᷑. Dũ in tota uita
diabolus preuaricari hominẽ cu¬
piat: amplius tamen infine moli¬
tur clecipere. Hinc est qd̾ inꝑtin¬
cipio contra ꝓtoplastum serpen¬
tiẽ dictum. ẜ tu insidiaberis
calcaneo eius. Quia nimirum
hominem quẽ diabolus in cursi
preterite uite non decipit. in no¬
uissimis sub plantare disponit.
securus: sed semꝑ humilis ca¬
ueat semꝑque ne infine ruat.
sollicitus ꝑtimescat. Diabolus
scõs om̃s non temptando possidet:
s tẽptando ꝑsequitur. Ham quia
non in eis intrinseciis regnat: con¬
tra eos extrinsecus pugnat. A. qui

Expanded text:
Diabolus enim serpens est lubricus, cujus Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est, primae suggestioni non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur. 270 15. Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt, quae, si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. 16. Dum in tota vita diabolus hominem praevaricari cupiat, amplius tamen in fine molitur cipio contra protoplastum serpenti est dictum : Et tu insidiaberis calcaneo ejus; quia nimirum hominem quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decipit, in novissimis supplantare disponit. securus, sed semper humilis caveat, semperque ne in fine ruat sollicitus pertimescat. Diabolus sanctos homines non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
haritate. xxx.iii. Detemptatioĩh.
ultis calamitatum tẽptatioĩ¬
bus mens iusti in hac uita
pulsatur: unde et obtat ab hoc scło
funditꝰ euelli quo et erunnis careat.
et fixam illic securitatẽ in ueniat.
Hon ampliꝰ temptat elec̾tos clia¬
bolus: quã dei uoluntas ꝑmitit.
tẽptando autẽ scõꝵs ꝓfectibus ser¬
uit. ¶ si nolens utilitati tamen
scõꝵ seruit diabolus: quando eos
tẽptat ionib sius non decipit. sed
potiꝰ erudit. Sollicite hostis in
sidias intelligere partter et caue¬
re dei seruum oportet: sic que in
innocentia uite exiftere simplicẽ.
ut tamen oporteat cũ simplicitate
esse prudentem. Qui prudenti¬
am simplicitati non miscet: iuixta
ꝓpħam colũba est seducta non ha¬
bens cor. sed ideo colũba quia sun¬
plex: ideo autẽ cor non habens qͥd
ignara pruclentie est. In ocłis
carnalium diabolus terribilis est: in
incredulis ut leo timet᷑. a fortib in
ficle ut uermis contempnitur:atq
ad momentũ oftensus repellitur.

Expanded text:
haritate. CAPUT XXXIII. De tentationibus. Multis calamitatum tentationibus mens justi in hac vita pulsatur, unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. Non amplius tentat electos diabolus, quam Dei voluntas permittit. Tentando autem sanctorum profectibus servit. Etsi nolens, utilitati tamen sanctorum servit diabolus, quando eos tentationibus suis non decipit, sed potius erudit. Sosidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Scarnalium diabolus terribilis est, in incredulis, ut leo, timetur; a fortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad momentum ostensus repellitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi tunc ip̃e cum erercitu sedebat.
ductus in medio est: atq ad enis moni
inmanissimus ursus exquisitus. quis
humana m̃bra crudelit̾ carperet: leui
regis animũ satiaret: Dimissus itaq i
sus ex cauea est: Qui accensus et eons¬
tus ep̃m petiuit: sed subito suȩ ferit¬
tis oblitus. deffera ceruice sumissoq
ut patent̾ om̃ib daretur intelligi ͥ
erga illũ uirum dĩ & ferma corda ess
hominũ. et quasi humana bestiarũ
Tune popłs qui adspectaculũ uener
mortis: magno clamore uersus est u
admirationẽ uenerationis: Tunc ad
eius reuerentiam polendã rex ip̃e pns¬
tus est: quippe cũquo uidicio d̾i aeti¬
fuerat. ut quideũ sequi prius in ent¬
dienda uita ep̃i noluit: saltẽ ad mai¬
suetudinẽ bestiã sequeretur: Cui re
hi qui tunc p̃sentes fuerunt adhue
ñ milli sup̃sunt: eaq cum om̃i illie
populo se uidisse testaut᷑: De quo etu

Expanded text:
ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, deductus in medio est, atque ad eius mortem inmanissimus ursus exquisitus, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex cavea est. Qui accensus et concitus episcopum petiit; sed subito suae feritatisy oblitus, deflexa cervice summissoque ut patenter omnibus daretur intellegi, quia erga illum virum Dei et ferina corda essent hominum Tunc populus qui ad spectaculum venerat mortis, magno clamore versus est in admirationem venerationis. Tunc ad ejus reverentiam colendam rex ipse permotus est, quippe cum quo superno judicio actum erat, ut qui Deum sequi prius in custodienda vita episcopi noluit, saltem ad mansuetudinem bestiam sequeretur. Cui rei hi qui tunc praesentes fuerunt adhuc nonnulli supersunt, eamque cum omni illic populo se vidisse testantur. De quo e
Abbreviated transcription (Latin):
subiuprit dicens: Nade. hoc seribe: et
in aquã eiusdẽ fluminis ꝓieȩ: Quo fac¬
to scĩ uiri p̃ceptũ suscipiens. statĩꝗ ᷤ  ã
terris ȩccłiȩ fluminis aqua conpescuit:
atq ad ꝓpriũ alueum reuersa. erire
ult̾ius in loca ead non p̃sumpsit: Qua
in re petre. quid aliud quã mobedien.¬
tiũ hominũ duritia confundit᷑. qͣndo
in uirtute ih̾u q elem̃tũ inrationabi¬
le sẽi uiri pceptis obedint: U ir¬
quoq uitȩ uenerabilis cerboniis po¬
pulonĩ ep̃s: magni ͣ dieb nr̃is sc̃lta¬
tis suȩ ꝓbationẽ dedit: Nam cũ hos¬
pitalitatis studio ualde esset intentꝰ.
die quadã transeuntes milites hospi¬
tio suscepit: quos gothis suꝑuenientib
abscondit: eorũq uitã ab illorũ neqͥ¬
tia abscondendo seruauit: Qd̃ dũ go¬
chorũ regi ꝑfido totilȩ nuntiatũ fuis¬
set: crudelitatis inmanissimȩ uesama
suecensus. hunc ad locũ qui octauo
huius urbis miliario merulis dicit᷑:

Expanded text:
subjunxit, dicens: Vade, hoc scribe, et subjunxit, dicens: Vade, hoc scribe, et in aquam ejusdem fluminis projice. Quo facto, sancti viri praeceptum suscipiens, statim se a terris Ecclesiae fluminis aqua compescuit, atque ad proprium alveum reversa, exire ulterius in loca eadem non praesumpsit. Qua in re, Petre, quid aliud quam inobedientium hominum duritia confunditur, quando in virtute Jesu et elementum irrationabile sancti viri praeceptis obediviquoque vitae venerabilis Cerbonius Populonii episcopus magnam diebus nostris sanctitatis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitio suscepit. Quos Gothis supervenientibus abscondit eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. Quod dum Gothorum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis inmanissimae vesania succensus, hunc ad locum, qui octavo huius urbis miliario Merolis dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabił uiri uenanti ep̃i aliud mira¬
culũ relatione cognoui: qd̾ in placenti¬
na urbe ꝑibet gestum: qd uir quoq ue¬
racissimus ioħs in hac mͦ romana eiuuta¬
te locum p̃fectorũ seruans: qui in eadẽ
placentina urbe est ortus ⁊ nutͥtus: ita
ut ep̃s memorat: quia gestũ fuerit at¬
testat᷑ In ea namq ciuitate: sabinũno¬
nune fuisse asserunt. mire uirtutis
ep̃m: Cuidũ die quadã suus diaconus
nunciasset qd̾ cursus sui padus alueum
egressus. eccłiȩ agros occupasset: totaq
illic loca nutͥendis holerib ꝓfutura aqua
eiusdẽ fluminis tenerẽt. uenerabilis
uitȩ sabinus ep̃s respondit dicens: Nade
qs die ei: Mandauit cibi ep̃s ut te com¬
pescas: et ad ꝓprium alueum redeas Qd
diaconus eius audiens: desperit ꝙ irrisit
Tunc uir dñi accersitõ notario: dictauit
in locis istis amplius ñ ereas. nec t̾ras
eccliȩ ledere p̃sumas Tunc eid̾ notario

Expanded text:
venerabilis viri Venantii episcopi aliud miravenerabilis viri Venantii episcopi aliud miraculum relatione cognovi, quod in Placentina urbe perhibet gestum; quod vir quoque veracissimus Joannes in hac modo Romana civitate locum praefectorum servans, qui in eadem Placentina urbe est ortus et nutritus, ita ut episcopus memorat, quia gestum fuerit attestatur. In ea namque civitate Sabinum nomine fuisse asserunt mirae virtutis episcopum. Cui dum die quadam suus diaconus nuntiasset quod cursus sui Padus alveum egressus Ecclesiae agros occupasset, totaque illic loca nutriendis hominibus profutura aqua ejusdem fluminis teneret, venerabilis vitae Sabinus episcopus respondit, dicens: Vade, et dic ei: Mandat tibi episcopus ut te compescas, et ad proprium alveum redeas. Quod diaconus ejus audiens, despexit et irrisit. Tunc vir Dei, accersito notario, dictavit,in locis istis ulterius non exeas, nec terras Ecclesiae laedere praesumas. Atque eidem notario
Abbreviated transcription (Latin):
a cunctis illic habitantib cestatur me
udatione facta cursus sui alueur.
gressus. ꝑ agros diffundi eõsueuerat:
et queq sata ac plantata reppiret euerteret.
Cumq hoc erebro fieret. et magna eldẽ
loci ineolas necessitas urgeret: dato ftii¬
dio oꝑis eum ꝑ loca alia diriuare cona¬
ti sunt Sed qͣmius duitius laboratũ
fiuisset: a ꝓprio alueo deflecti ñ potuit.
Tunc uir dĩ frigdianus rastrũ sibi par¬
uulum fecit: ad alueũ fluminis acces¬
sit. ꝙ solus orationi ineubuit: atq eid̾
flumini p̃cipiens ut sequerent᷑. ꝑ loca
quoq ei uisa sunt rastrum ꝑterrã traxit.
Quẽ relicto alueo ꝓprio tota fluminisaqua
secuta est: ita ut funditus locũ consue¬
ti cursus desereret. et ibi sibi alueum:
ubi tracto ꝑterrã rastro uir diũ siguum
fecerat uindicaret. et quequȩ essent
alim̃tis hominũ ꝓfutura sata atq plan¬
tata ultra ñ lederet. Huius quoq¬

Expanded text:
a cunctis illic habitantibus testatur mea cunctis illic habitantibus testatur meundatione facta cursus sui alveum egressus per agros diffundi consueverat, ut quaeque sata et plantata reperiret everteret. Cumque hoc crebro fieret, et magna ejusdem loci incolas necessitas urgeret, dato studio operis, eum per loca alia derivare conati sunt. Sed quamvis diutius laboratum fuisset, a proprio alveo deflecti non potuit. Tunc vir Domini Frigdianus rastrum sibi parvulum fecit, ad alveum fluminis accessit, et solus orationi incubuit; atque eidem flumini praecipiens ut se sequeretur, per loca quaeque ei visa sunt rastrum per terram traxit. Quem relicto alveo proprio 296 tota fluminis aqua secuta est, ita ut funditus locum consueti cursus desereret, et ibi sibi alveum, ubi tracto per terram rastro vir Domini signum fecerat, vindicaret, et quaeque essent alimentis hominum profutura sata vel plantata ultra non laederet.
Abbreviated transcription (Latin):
ieũ familiarit̾ scire potuerunt. Cuius
Emulta hoc ferunt religiosi ueracesq
niri qui p̃sentes fuerunt: qd̾ idie obi¬
tussui cũ acircũstantib eiuib ut pote
disscessurus pat̾ tã amabilis amarissi¬
me plangeret᷑. eũ flendo requisiuere
post mulionẽ. fullonẽ: ote aquine: &
hoc habes Quib ꝓphetiȩ uerbis editis.
fincto: eius ȩccłiȩ pastoralẽ suscepit cu¬
ram andreas diaconuł illius. qui quon
Quo ex hac uita subducto. ad episcopa¬
tus ordinẽ iubinus sortitus est: qui in
ead urbe fullo fuerat. Illo adhuc suꝑsti¬
te: ita cuicti inhabitatores ciuitatis
illius et barbarorũ gladiis ꝙ pestilen¬
tiȩ inmanitate uastati sunt: ut post
mortẽ illius nec quis ep̃s fieret. nec qͥb
hoc sileam: qd̾ narrante uiro uenera¬
bili uenantio lunensi ep̃o. me ante bi¬
duũ contigit agnouisse. lucane nãq
eccłiȩ sibima: ꝓpinquȩ: fuisse mirȩ
uirtutis uirũ. frigdiauũ nomine nar¬
rauit ep̃m: Cuius hoc opinatissimum

Expanded text:
qui eum familiariter scire potuerunt. Cujus inter multa hoc ferunt religiosi veracesque viri qui praesentes fuerunt, quod in die obitus sui cum a circumstantibus civibus utpote discessurus Pater tam amabilis amarissime plangeretur, eum flendo requisieruntpost mulionem, fullonem. O te, Aquine, et hoc habes. Quibus prophetiae verbis editis, functo, ejus Ecclesiae pastoralem suscepit curam Andreas diaconus illius, qui quondAtque hoc ex hac vita subducto, ad episcopatus ordinem Jovinus accersitus est, qui in eadem urbe fullo fuerat. Quo adhuc superstite, ita cuncti inhabitatores civitatis illius et barbarorum gladiis et pestilentiae immanitate vastati sunt, ut post mortem illius nec quis episcopus fieret, nec quibus hoc sileam, quod narrante viro venerabili Venantio Lunensi episcopo me ante biduum contigit agnovisse. Lucanae namque Ecclesiae, sibimet propinquae, fuisse mirae virtutis virum Frigdianum nomine narravit episcopum: cujus hoc opinatissimum
Abbreviated transcription (Latin):
si posset munerib mittigare. Quȩ
ille ut uidit ꝓtinus sp̃uit. atq ira¬
tus. siuis hominib iussit. ut eundẽ
ep̃m sub om̃i asꝑitate cõstringerẽt.
eũq eiꝰ eramini seruarent: Quẽ dũ
feroces gothi ministri scilieq erude¬
litatis illius tenuissent: eireũdan¬
tes eũ uno in loco stare p̃ceꝑunt.
eiq int̾ra circulũ designauerunt.
ert᷑ quẽ pedẽ tendere nullomͦ au¬
der̃et: Cumq uir dei in sole minio
estuaret: ab eisdẽ gochis eircũdatus.
⁊ designatione circłi inclusus: repen
pluuȩ erupit. ut hii qui eũ eustodi¬
endũ acceꝑant. inmensitatẽ pliuuȩ
ferre ñ possent: et dũ magua nimmꝰ
mundatio fuerat intͣ eand̾ designa¬
tionẽ circuli in qua uir dm̃ fulgẽ¬
tius stetit. ne una quidẽ pluuȩ gut.¬
ta descendit Qd̾ dũ regi crudelissi¬
mo nũtiatũ fuisset. illa mens effe
ra ad magnã eius reuerentiã uer¬
sa est: cuiꝰ penã pͥus insatiabili furo¬

Expanded text:
insaniam, si posset, muneribus mitigare. Quae insaniam, si posset, muneribus mitigare. Quae ille ut uidit, protinus spreuit, atque iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt, eique in terra circulum designaue- runt, extra quem pedem tendere nullo modo auderet. Cumque uir Dei in sole nimio intraret, ab eisdem Gothis circumdatus, et designa- tione circuli inclusus, repentpluuiae erupit, ut hi, qui eum custodiendum acceperant, immensitatem pluuiae ferre non possent. Et dum magna nimis inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli, in qua uir Do- mini Fulgentius stetit, ne una quidem pluuiae gutta descendit Quod dum regi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furo
Abbreviated transcription (Latin):
una pluiuiȩ gutta ñ cecidit. Puene¬
re itaq ad locum elerici: et sepulture
tͣdiderunt corpus sacerdotis sui. Cuiꝰ
p̃cepta seruantes: ad nauẽ sub om̃i¬
festinatione reu̾si sunt: Quam mor
intͣre potuerunt: in eoð locoubi uir
dñi sepultus fuerat. langobardorũ
dux erudelissimus gũmar.t aduenit.
Er euiꝰ aduentu uirũ d̾i habuisse ꝓphe¬
thiȩ sp̃m claruit: qui ministrossu¬
os a sepulturȩ suȩ loco sub festinatio¬
ne discedere p̃cepit: Hoc aut̃ qd̃¬
De diuisa pluuia factũ narraui mi¬
racłm: etiã in alt̾nis ep̃i ueneratio¬
ne monstratum est: Nã quidã ele¬
rieus senier qui adhuc suꝑ est: eidẽ
rei p̾sto se fuisse testat᷑ dicens
ulgentius ep̃s qui ut eulensi
eccłiȩ p̃erat: regẽ crudelissimũ to¬
tilam. infensũ om̃imodo habebat.¬
Cumq ad easdẽ partes cũ exercitu
ꝓpͥnquasset: curȩ fuit ep̃o ꝑ clerieos
suos erenia mittere. eiusq insaniã

Expanded text:
una pluviae gutta non cecidit. Perveneuna pluviae gutta non cecidit. Pervenere itaque ad locum clerici et sepulturae tradiderunt corpus sacerdotis sui. Cuius praecepta servantes, ad navem sub festinatione reversi sunt. Quam mox ut intrare potuerunt, in eodem loco, ubi vir Domini sepultus fuerat, Langobardorum dux crudelissimus Gumari advenit. Ex cuius adventu virum Dei habuisse prophetiae spiritum claruit, qui ministros suos a sepulturae suae loco sub festinatione discedere praecepit. 12. Hoc autem quod divisa pluvia factum narravi miraculum etiam in alterine monstratum est. Nam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se fuisse testatur, dicens: Fulgentius episcopus qui Utriculensi Ecclesiae praeerat, regem crudelissimum Totilam infensum omCum- que ad easdem partes cum exercitu propinquasset, curae fuit episcopo per clericos suos exenia mittere, eiusque furoris
Abbreviated transcription (Latin):
rat: sepulchrũ sibi p̃parauit: Sedci
langobardorũ gens in italiã ueniea
cuncta uastasset: ad helbã insulam
recessit: Qui ingruente egritudint
ad mortẽ ueniens: clerieis suis sili
obsequentib p̃cepit dicens: In sepui¬
chro meo qd̾ mͥ populonĩ paraui
me ponite: Cui illi cũ dicerent eorpus tu-¬
um illuc reducere qualit̾ possumus. qui
a langobardis teneri loca eadem ꝙ ubiq
illic eos discurrere scimus: Ipsẽ respon-¬
dis: Neducite me securi: nolite metue¬
re. sed festine me sepelire curate: Mex
autẽ ut sepultum corpus meũ fuerit:
ex loco ead̃ sub om̃i festinatione discedi¬
ce: Defuncti gͥ corpus: inposuerunt in¬
naui. Cumq populoniũ tenderent:
collecto in nubib aere. inmensa nimis
pluuia erupit. Sed ut cunctis patescȩ¬
ret cuius uiri corpus nauis illa portaret
ꝑ illud maris spatiũ qd̵ ab helba insula
usq populoniũ cendit᷑ .xii. milib distat.
cirea utraq nauis latera ꝓcellosa ual¬
de pluuia descendit: ꝙ in naui ead

Expanded text:
rat, sepulchrum sibi praeparavit. Sed cum Langobardorum gens in Italiam veniens cuncta vastasset, ad Helbam insolam recessit. Qui inruente aegritudine ad mortem veniens, clericis suis sibique obsequentibus praecepit, dicens: 'In sepulchro meo, quod mihi Populonii paravi, me ponite'. Cui illi cum dicerent: 'Corpus tuum illuc reducere qualiter possumus, qui a Langobardis teneri loca eadem et ubique illic eos discurrere scimus'? ipse respondit: 'Reducite me securi, nolite metuere; sed festine me sepelire curate. Mox autem cum sepultum corpus meum fuerit, ex loco eodem sub omni festinatione discedite'. Defuncti igitur corpus inposuerunt navi. Cumque Populonium tenderent, collecto in nubibus aere, inmensa nimis pluvia erupit. Sed ut cunctis patisceret, cuius viri corpus navis illa portaret, per illud maris spatium, quod ab Helba insula usque Populonium duodecim milibus distat, circa utraque navis latera procellosa valde pluvia discendit, et in navi eadem
Abbreviated transcription (Latin):
& int̾ga uerterent. ex quirentes si qd̃ lig¬
nũ uel de alia monstrari incisione potu¬
issent: ita sanũ atq intemeratũ om̃e co¬
pus inuentũ est. ac si milla hoc ineifio
ferri cetigisset: Pe̾treꝰ: Quis non

Expanded text:
et in terga verterent, exquirentes, si quod siget in terga verterent, exquirentes, si quod signum vel de alia monstrari incisione potuisset, ita sanum atque intemeratum omne corpus inventum est, acsi nulla hoc incisio ferri
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis pietate conpulłi. abseisũ ca¬
pud ceruici adponentes. cũ uno par¬
uulo infante qui illic extinc̾tus inuen¬
cus est: uxta unurũ eorpus ep̃i sepul¬
turȩ tradiderunt: Cumq post em¬
de cede die quatdiragesimo rer totila
iusissec. ut ciri s urbis illius qui quoli¬
bet disꝑsi essent ad eandẽ sine aliqͣ trepi¬
ilatione remearent: hũ qui pͥus famem
fugerant: ĩuuuendi licentia accepta acops¬
ẜ funt: Sed euius uitȩ eorũ ep̃s fuerat
inemores: ubi sepultũ esset corpus illius
quesierunt. ut hoc iurta honorẽ debitũ
in ȩccłia beati pet̾ apłi humarent: Cũq
itũ esset ad sepulcrhũ. effossa terra inuc¬
nerũt corpus pueri parit᷑ humati. ut
b plenum: Corpus uͦ ep̃i: ac si die eodẽ
esset sepultum: Et qd̾ est adhuc magna
admiratione uenerandũ: quia ita capõ
eiꝰ unitũ fuerat corpori: acsi nequaquã
fuisset accisum. sic uidelios ut nulla
uestigia sectionis apparerent: Cumq hu

Expanded text:
nitatis pietate conpulsi abscisum canitatis pietate conpulsi abscisum capud cervici adponentes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus inventus est, iuxta murum corpus episcopi sepulturae tradiderunt. Cumque post eandem caedem die quadragisimo rex Totila iussisset, ut cives urbis illius, qui quolibet dispersi essent, ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hii qui prius famem fugerant, vivendi licentia accepta, reversi sunt. Sed, cuius vitae eorum episcopus fuerat, memores, ubi sepultum esset corpus illius quaesierunt, ut hoc iuxta honorem debitum in ecclesia beati Petri apostoli humarent. Cumque itum esset ad sepulchrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utbus plenum; corpus vero episcopi, acsi die eodem esset sepultum. Et quod est adhuc magna admiratione venerandum, quia ita capud eius unitum fuerat corpori, acsi nequaquam fuisset abscisum; sic videlicet, ut nulla vestigia sectionis appareret. Cumque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nus nutͥtor meus ꝑusinȩ ciuitatis ep̃s
fuit: ex cõuersatione monasfii ad sa¬
cerdotalis ordinis gr̃am deductus To¬
tile aut̃ ꝑsidi regis temporib: ẽandẽ
urbẽ anuis .uii. continuis. gothorũ
erercitus obsedit: Exqua multi ei¬
uiũ fugerunt: qui famis ꝑicłm ferre
ñ poterant: Anno uero septimo nec¬
dũ finito: obsessã urbẽ gothorũ ex¬
ercitus intͣuit: Tunc comes qui eid̾
erercitui p̃erat. ad regẽ totilã niuiti¬
os misit: exquireus quid de ep̃o uel
popło fieri iuberet: Cui ille p̃cepit
dicens: Ep̃o pͥus a uertice usq ad cal
caneũ corrigiã tolle: q tunc capd̃
illius ampita: Om̃em uͦ popłm qui
illic inuentus est: gladio extinguȩ.
Tunc isdẽ comes ueuerabilẽ uirũ her¬
colañ ep̃m suꝑ urbis murum dedue¬
tũ capite truncauit: enis q cutẽ iam
mortui a uertiee usq ad calcaneum
incidit. ut ex eius corpore corrigia sub¬
lata uideret᷑: moxq eorpus illuisex¬
dra murũ piecit: Tunc quidã huma¬

Expanded text:
us nutritor meus, Perusinae civitatis episcopus fuit, ex conversatione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam deductus. Totilae autem perfidi regis temporibus, eamdem urbem annis septem continuis Gothorum exercitus obsedit, ex qua multi civium fugerunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo nondum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus intravit. Tunc comes qui eidem exercitui praeerat, ad regem Totilam nuntios misit, exquirens quid de episcopo vel populo fieri juberet. Cui 301 ille praecepit, dicens: Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illius amputa, omnem vero populum, qui illic inventus est, gladio extingue". Tunc isdem comis venerabilem virum Herculanum episcopum super urbis murum deductum capite truncavit eiusque cutem iam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex eius corpore corrigia sublata videretur. Moxque corpus illius extra muruin proiecit. Tunc quidam huma
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret. cuncta orti illius spacia
quȩ uculta fuerãt coluerunt:
Quib uir dñi mex ut ingressus est.
ait: Gaudete fratres. multũ labo¬
rastis: iã quiescite: Quib ilico ali¬
m̃ta quȩ detulerat p̾buit: eosq
post tanti laboris fatigationẽ re¬
fecit: Sufficient̾ aut̃ refectif: ait:
Holite malũ facere: quotiens de
orto aliquid uultis. ad orti aditũ
uenite: tranquille petite. cũ be¬
nedictione ꝑcipite: ⁊ afurti pͣ¬
uitate cessate: Quois statĩ collec¬
tisolerib onustari fecit actum

Expanded text:
veniret, cuncta horti illius spatia veniret, cuncta horti illius spatia quae inculta fuerant coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum laborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actum
Abbreviated transcription (Latin):
pe metuebat pauꝑtatis suȩ secu¬
ritatẽ ꝑdere: sicut auari diuites
solent ꝑituras diuitias amare.
Ibi itaq ꝓphetiȩ sp̃u magnisq mi¬
racłis: cunctis longe latȩq habi¬
tantib uita eius inelaruit. Nam
die qͣdam ad uespm in ortũ monasfĩi
fecit iactari faxrram̃ta: quȩ usitato
nos nomine uaugas uocamus Uix̃
itaq discipłis suis Tot uangas mor¬
tũ ꝓicite: ⁊ citius redite Nocte uero
tadẽ dũ ex more cũ fratrib ad exi¬
bendas laudes dño surrexisset: p̃ce¬
pit dicens: Ite ⁊ oꝑ arus nr̃is pulm̃tũ
quoquite: ut mane pͥmo paratũ
sit: Facto aut̃ mane: fecit deferri
pulm̃tũ qd parari iussirat. et ortũ
cũ fratͥb ingressus: quot uangas
iactari p̃ceꝑat. tot ineo laborautes
oꝑarios inuenit: Ingressi quiipe fu¬
res fuerant: set mutata mentȩ ꝑ sp̃m.
adphenderunt uangas quas in¬
unuenerunt: & ab ea hora qua ui¬
gressi sunt quousq uir dñi ad eos

Expanded text:
pe metuebat paupertatis suae secupe metuebat paupertatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Ibi itaque prophetiae spiritu magnisque miraculis cunctis longe lateque habitantibus vita ejus inclaruit. Nam die quadam ad vesperum in hortum monasterii fecit jactari ferramenta, quae usitato nos nomine vangas vocamus. Dixit itaque discipulis suis: Tot vangas in hortum projicite, et citius redite. Nocte vero eadem dum ex more cum fratribus ad exhibendas laudes Domino surrexisset, praecepit, dicens: Ite et operariis nostris pulmentum coquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod parari jusserat, atque hortum cum fratribus ingressus, quot vangas jactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit. Ingressi quippe fures fuerant, sed mutata mente per spiritum apprehenderunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt, quousque vir Domini ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
ne eieit isaac me eicit: Un quippe
ꝑegrinus quo censeret᷑ nomine neserebat᷑.
sed eius nom̃ ille sp̃s. ꝓdidit. quise ab
illo posse eiei clamauit: Mor alit̃ suꝑ
uerati corpus uir di incubuit. malig¬
nus sp̃s qui eũ iuaserat abscessit.
In tota urbe tunc statĩ quid in eccłia
factũ fuisset innotuit: eurrere uiri
⁊ femine ceꝑunt. nobiles ⁊ ignobiles:
nabant᷑. Alii ad construendũ mo¬
naft̾ium. p̃dia. alii pecunias. alii
fubdisia queq poterant offerre uiro
di supplicit̃ uolebant: Sed seruus om̃i¬
potentis dĩ horũ nichil accipiens: egres¬
sus urbẽ ũ longe deseitũ locũ reꝑꝑit.
ibiq sibi humile habitacłm constru¬
xit: ddquẽ cũ multi ꝑgunt: exem¬
plo illuis ȩt̃nȩ uitȩ accendi desidio
sessiones quȩ offerebant᷑ acciꝑet.
ille sollicitus pauꝑtatis sue custos
fortẽ sententiȩã tenebat dicens: Mo¬
nachus qui int̾ra possessionẽ que¬
ut: monachus non est: Sic quip¬

Expanded text:
oepit: Isaac me ejicit. Vir quippe oepit: Isaac me ejicit. Vir quippe peregrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen ille spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamavit. Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit. In tota urbe tunc statim quid in ecclesia factum fuisset innotuit. Currere viri et feminae nobiles atque ignobiles nabantur. Alii ad construendum monasterium praedia, alii pecunias, alii subsidia quaeque poterant, offerre viro Dei suppliciter volebant. Sed servus omnipotentis Domini horum nihil accipiens, egressus urbem non longe desertum locum reperit, ibique sibi humile habitaculum construxit. Ad quem dum multi pergunt, exemplo illius aeternae vitae accendi desiderisessiones quae offerebantur acciperet, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam tenebat, dicens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachus non est. Sic quip
Abbreviated transcription (Latin):
b adspolitanã urbem uenisset: ingrel¬
sus ȩccł̃iam a custodib petiuit ut sibi
qͣntum uellet licentia concederet᷑ oran¬
di. eam q horis secretiorib egredi non
urgerent: Qui mox ad orandũ stetit.
diẽq totũ ꝑegit in oratione. eui sequen¬
tẽ continuauit et noctem. Secundo
etiã die cum nocte sequenti: uidefessus
in p̃cib ꝑstitit: Diem quoq t̾ciũ: in
oratione coniupxit: Cumq hoc unus
ercustodib suꝑbiȩ sp̃u inflãmatus cer¬
neret: uuuide ꝓficere debuit. inde ad
defectus dampna ꝑuenit: Nã hunc
simulatorẽ dicere. ꝙ uerbo rustico cȩ¬
pit iup storem clamare: qui se tͥb die¬
b et tͥb noctib orare ante oculos homi¬
mĩ demonstraret: Qui ꝓtinus cur ẽs
uirũ dei alapa ꝑcussit. ut quasi religi¬
ose uitȩ simulator de ȩccłia cõ comtu¬
melia exiret: Sed hunc repente ultor
sp̃s inuasit. atq ad inri cłi uestigia stra¬
ut. ac pos illius clamare cȩpit: Isaac¬

Expanded text:
ingressus ecclesiam a custodibus petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetit, diemque totum peregit in oratione, cui sequentem continuavit et noctem. Secundo etiam die, cum nocte subsequenti indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, qui se tribus diebus et noctibus orare ante oculos hominum demonstraret. Qui protinus currens, virum Dei alapa percussit, ut, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamare c
Abbreviated transcription (Latin):
cus inȩccliem fugisset: ⁊ sc̃imonialis
uitȩ comilsationẽ quereret: ab eod̃ uiro de¬
feusa: atq ad eum quẽ desiderabat habi¬
tum dño ꝓtegente ꝑducta est. Que quia
sponsũ fugit int̾ra: habere sponsũ meru¬
It uicelo: Multa aut̃ de eod uiro narrã¬
te uenerabili patre eleutherio agnoui.
qui et hunc familiarit̾ nouerat. & enis
uerbis uita fidẽ p̃bebat: hic itaq uene¬
rabił isaac ortus ñ fuit er italia: sed ea

Expanded text:
m fugisset, et sanctimonialis vitae conversationem quaereret, ab eodem viro defensa, atque ad eum quem desiderabat habitum, Domino protegente, perducta est. Quae quia sponsum fugit in terra, habere sponsum meruit in coelo. Multa autem de eodem viro, narrante venerabili Patre Eleutherio, agnovi, qui et hunc familiariter noverat, et ejus verbis vita fidem praebebat. Hic itaque venerabilis Isaac ortus ex Italia
Abbreviated transcription (Latin):
riorib quoq gothorũ temꝑib
fuit uirta spolitanã urbẽ uit uitȩ uen¬
rabił isaac nomine: qui usq ad ertre¬
ma pene gothorũ temꝑa ꝑuenit: Quẽ
nr̃orũ multi nouerunt: & marime sa¬
era uirgo gregoria. quȩ nunc in hacto¬
mana urbe uirta ȩccłiã beatȩ marie
semꝑ uirginis habitat. Quȩ dũ ado

Expanded text:
rioribus quoque Gothorum temporibus, fuit juxta Spoletanam urbem vir vitae venerabilis, Ysaac nomine, qui usque ad extrema Gothorum tempora pervenit, quem nostrorum multi noverunt, et maxime sacra virgo Gregoria, quae nunc in hac Romana urbe, juxta ecclesiam B. Marie semper Virginis habitat. » Et po
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ ad bonã uitã ꝓduceret. unar
in bonaynta alterum custodissẽt.
Petu: es hȩc gesta quã audi¬
ui: et metũ mͥ p̃bet ꝙ spem Gr̃
tiq sic oportet: et de cłi nos seꝑ
miseratione confidere. ꝙ de nr̃a in¬
firmitate formidare. Ecce enĩ para¬
disi cedrum concussam audiuimiss
s ñ euulsam: quatinus infirmis nol
et de eius concussione nascat᷑ timor
et de eius stabilitate fidutia¬

Expanded text:
alterum ad bonam vitam perduceret, unde alterum ad bonam vitam perduceret, unde in bona vita alterum custodisset. PETR. Res haec gesta quam audivi, et metum mihi praebet et spem. GREGOR. Utique sic oportet et de Dei nos semper miseratione confidere, et de nostra infirmitate formidare. Ecce enim paradisi cedrum concussam audivimus, sed non evulsam, quatenus infirmis nobis et de ejus concussione nascatur timor, et de ejus stabilitate fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
postiora illius alapa ferires: Adquȩ
nimirũ uerba dep̃hensũ se ep̃s in¬
tuens: humilit̾ confessus est qd̾ pri¬
us ꝑtinatit᷑ negauit: Cuius riunȩ
& uerecuudiȩ iłdem uideus consu¬
lens: qualit̾ hoc cognouisset. uel que
in conuentu malignorũ sp̃ituũ de eo
audisset indicauit. Qd ille coguoscens
sese int̾rã ꝓtinus in orationẽ dedit.
Morq de suo habitacło ñ solum eau¬
dem di famulam: sed omẽm quoq
feminã que in eius illic obsequio ha¬
bitabat ex̃pulit: In eod̃ uero templi
apollinis: beati ande̾ȩ apłi repente
oratoriũ fecit. atq om̃i illa tempta¬
cione carnis funditus caruit: Iuden
uͦ cuius uisione atq increpatione sal¬
uatus est: ad et̾nã salutẽ trarit:. Neͥ
sacram̃tis ficli inbutũ atq aqua bas¬
tismatis emundatũ: ad sc̃ȩ eccłe
gremiũ ꝑdurit: Sieq factũ est: ut
hebreus idem dũ saluti aliene cõfui¬
it. ꝑueniret ad suã: et om̃ps dĩ inde

Expanded text:
posteriora illius alapa ferires? Ad quae posteriora illius alapa ferires? Ad quae nimirum verba deprehensum se episcopus intuens, humiliter confessus est quod prius pertinaciter negavit. Cujus ruinae et verecundiae idem Judaeus consulens, qualiter hoc cognovisset, vel quae in conventu malignorum spirituum de eo audivisset, indicavit. Quod ille agnoscens, se ad terram protinus in orationem dedit. Moxque de suo habitaculo non solum eamdem Dei famulam, sed omnem quoque feminam, quae in ejus illic obsequio habitabat, expulit. In eodem vero templo Apollinis, beati Andreae apostoli repente oratorium fecit, atque omni illa tentatione carnis funditus caruit. Judaeum vero, cujus visione atque increpatione salvatus est, ad aeternam salutem traxit. Nam sacramentis fidei imbutum, atque aqua baptismatis emundatum, ad sanctae Ecclesiae gremium perduxit. Sicque factum est ut Hebraeus idem, dum saluti alienae consuluit, perveniret ad suam, et omnipotens Deus inde
Abbreviated transcription (Latin):
illius singularem int̾ ceteros palmã
teneret: Cumq uideus qui aduene¬
rat hoc uigilans cerneret: et mag¬
ne formidinis anxietate palpitaret.
ab eod sp̃u qui cunctis illic obsequen¬
tib p̾erat: iussũ est ut requirerent
quis nã esset ille. qui iacere uitem¬
plo eod p̃sumpsisset: Quẽ malig¬
ni sp̃s ꝑgentes ꝙ subtilius intuen¬
tes: crucis mist̾lo signatũ uderũt.
mirantesq dixerunt: He. ue: uas
uacuũ et signatum: Quib hoc re¬
nuntiantib cuncta. illa maliguo¬
rum sp̃uum turba disparuit. Iu¬
deus uero qui hec iuderat ilico sur¬
rexit: atq ad ep̃m sub festinatio¬
ne ꝑuenit: Quẽ in eccłia sua reꝑꝑi¬
eus seorsũ tulit: qua temptacione
urgeret᷑ inquisiuit: Cui confiteri
ep̃e temptacionẽ suã uerecundã¬
tus noluit: Cum uͦ ille diceret qd
in illa talicłi famula pͥui amoris
oculos iniecisset: atq adhuc ep̃e
negaret. adiunrit dicens: Quare
negas qd inquireris: Quia ad hoc
usq uesꝑe hesterno ꝑductus es: ut

Expanded text:
illius singularem inter caeteros palmam teneret. Cumque Judaeus qui advenerat hoc vigilans cerneret, et magnae formidinis anxietate palpitaret, ab eodem spiritu qui cunctis illic obsequentibus praeerat jussum est ut requirerent quisnam esset ille qui jacere in templo eodem praesumpsisset. Quem maligni spiritus pergentes, et subtilius intuentes, crucis mysterio signatum viderunt, mirantesque dixerunt: Vae, vae, vas vacuum et signatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta illa malignorum spirituum turba disparuit. Judaeus vero qui haec viderat, ill co surrexit, atque ad episcopum sub festinatione pervenit. Quem in Ecclesia sua reperiens, seorsum tulit, qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri episcopus tentationem suam verecundatus noluit. Cum vero ille diceret quod in illa tali Dei famula pravi amoris oculos injecisset, atque adhuc episcopus negaret, adjunxit, dicens: Quare negas quod inquireris, qui ad hoc usque vespere hesterno perductus es, ut
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ oꝑum cotidie sibimet ipsis.
condunt thesaurũ. Hinc et ali¬
bi scriptũ est. Ponẽ thesaurũ
tuũ in p̃ceptis altissimi: et
ꝓderit tibi magis quã aurum
Thesautus enĩ t̾renus: diuitias
seruat fal laces. thesaurus uero
celestis uitã uerã parit̾ preparat
et eternã. Ad conparationẽ enĩ istiꝰ
transitorie uite: illa dicit᷑ uera

Expanded text:
suorum operum quotidie sibimetipsis suorum operum quotidie sibimetipsis condunt thesaurum. Hinc et alibi scriptum est: Pone thesaurum tuum in praeceptis Altissimi, et proderit tibi magis quam aurum . Thesaurus enim terrenus divitias servat fallaces. Thesaurus vero coelestis vitam veram pariter praeparat et aeternam. Ad comparationem enim istius transitoriae
Abbreviated transcription (Latin):
bonorũ oꝑum. significat premium.
Quod sibi unusquisq monachus:
bene et iuste uiuendo thesaririzat
incelo. ut illic bene fundatꝰ. quasi
mons syon non moueat᷑ inet̾num.
Domus enĩ nr̃a et̾na non manis
facta. que bonis operib edificat᷑
incelo: si supͣ petr̃a id est supra
.xp̃m fuerit fundata. a nulluis
suꝑ uenientis impetu patiet᷑
ruinam. Xpm enĩ habet funda¬
mentũ: ideo nulliꝰ timebit in pul¬
sum. Thesautꝰ enĩ terrenus: quia
xp̃m non habet in fundamento
effoditur a latronibus. et
furatur. Ibi eñi nos ipse dñs thes¬
aurizare iubet: cũ dicit. Thes au¬
rizate uob thesaatos in cęlo:
ubi nec erugo nec tinea ext̃mi¬
nat. nec fures effodunt aut fu¬
rant᷑ Ihi et apłs uerã nos de¬
nũtiat apprehendere uitã: si
dĩ unumus in p̾senti. sollicite
dnĩ custodierimꝰ p̃cepta. Sine̾
dubio illi uerã uitã apprehen¬
dunt infuturo scło: qui ad huc
uiuentes in mundo. illic bonorũ

Expanded text:
bonorum operum significat praemium, bonorum operum significat praemium, quod sibi unusquisque monachus bene et juste vivendo thesaurizat in coelo, ut illic bene fundatus, quasi mons Sion, non moveatur in aeternum . Domus enim nostra aeterna, non manu facta , quae bonis operibus aedificatur in coelo, si supra petram , id est supra Christum, fuerit fundata, a nullius supervenientis impetu patietur ruinam. Christum enim habet fundamentum, ideo nullius timebit impulsum. Thesaurus enim terrenus, quia Christum non habet in fundamentoeffoditur a latronibus nec furatur. Ibi enim nos ipse Dominus thesaurizare jubet, cum dicit: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi nec aerugo, nec tinea exterminat, nec fures effodiunt, aut furantur . Ibi et Apostolus veram nos denuntiat apprehendere vitam; si dum vivimus in praesenti, sollicite Domini custodierimus praecepta. Sine dubio illi veram vitam apprehendunt in futuro saeculo, qui adhuc viventes in mundo, illic bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
accusatio ulla: qua nec peccati remor¬
det culpa. nec criminũ moles accusat.
Que nullũ odit: nulli nocet. nulli
mitis. pacifica. atq benigna. Dixit
abba agathon. Hondebet monachus
ꝑmittere conscientie sue: ũt accuset
eum in quacũq re. Intelligere ergo
debent monachi. et sicut angłi cũ
timore et tremore hunnos cantantes
assistunt creatori. ita et monachi
debent̃ in psalmodiis coram deo cũ
metu et corde puro consistere: tẽꝑe
oratioĩs. Gloriatio ergo monachi:
et laus in conspectu angłorũ et ho¬
minũ humilitas et simplicitas cor¬
dis. Gloriatio monachi: mansuetu.¬
do cordis et silentium. lxxxxu.
Ut diuites sint monachi inoꝑibus
onis. et thesaurizent s fundamen
nonsunt in reb t̾renis durites
esse debert in uirtutib scĩs: et oꝑib
bonis. Quia non carnales sed spi¬
ritales diuitie. liberant animã
indie uindicte et ultionis. Unde
et salomon ait. Hon ꝓderunt duri¬
de indie ulcionis: iusticia aut̃
liberabit a morte. fundamentũ

Expanded text:
accusatio ulla, quam nec peccati remordet culpa, nec criminum moles accusat; quae nullum odit, nulli nocet, nulli mitis, pacifica, atque benigna. Dixit abbas Agathon: Non debet monachus permittere conscientiae suae ut accuset eum in quacunque re. Intelligere ergo debent monachi ut sicut angeli cum timore et tremore hymnos canentes assistunt Creatori, ita et monachi debent in psalmodiis coram Deo cum metu et corde puro consistere tempore orationis. Gloriatio ergo monachi, et laus in conspectu angelorum et hominum, humilitas, et simplicitas cordis. Gloriatio monachi, mansuetudo cordis et silentium. CAPUT LXXXV. Ut divites sint monachi in operibus bonis, et thesaurizent sibi fundamnon sunt in rebus terrenis, divites esse debent in virtutibus sanctis et operibus bonis, quia non carnales, sed spirituales divitiae liberant animam in die vindictae et ultionis. Unde et Salomon ait: Non proderunt divitiae in die ultionis. Justitia autem liberabit a morte . Fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
mei ꝑcipite regnũ qd̃ uobis pa¬
ratum est ab origine mundi: in
quo regno et gła eternia. et uita
ꝑmanet ꝑpetua. Beat᷑us iob de
hac annuntiatione uirtitũ. sib¬
figura redemptoris nostri are.
Terra ne oꝑies sanguinẽ meum. Terra
nãq sanguinem xp̃i non operuit: qͥa
scã eccła redeptiõis sue misterium in

Expanded text:
mei, percipite regnum, quod vobis pamei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi . In quo regno et gloria aeterna et vita manet perpetua. Beatus Job de hac annuntiatione virtutum, sfigura Redemptoris nostri ait: Terra, ne operias sanguinem meum . Terra namque sanguinem Christi non operuit, quia sancta Ecclesia redemptionis suae mysterium in
Abbreviated transcription (Latin):
ut hi qui hunc inscia laude cog
suas indicat: ut ualeamꝰ eum au¬
dientes cognoscere. cognoseentes
amare. amantes sequi. sequentes
ad ipisci: ad ipiscentes uero eiꝰ uisio¬
ne ꝑfrui. Hinc ꝓpħa ait. Uirtu¬
tem opum suoꝵ dñs annuntiabit
popło suo: ut det illis hereditatem
gentium. Ac si aꝑte dicat. Idcirco
fortitudinem sue oꝑationis insi¬
nuat: ut eam qui audierint do¬
nis spiritalib ditesca t. Inspiri¬
talib enĩ donis ꝑficere est: dig¬
ne deo cotidie ambulare. et de die
indiem in uirtutib scis ꝓficere:
donec ad uisionem omp̃is ualeat
ꝑ uenire. ut dicat᷑ cũ ceteris scĩs
de illo. ibunt de uirtute in uirtu¬
tem: et iudebit᷑ d̾s deoꝵ in sỹon.
Iile uidelicet uidebit᷑ a nobis
in syon. id est inspeculatione su¬
ꝑna: qui nos uocauit in suum
regnũ et głam. Uocauit prius
ꝑfidem. postea uero uocauit
bimus ad fatiem. et illam desi¬
derabilem audiemus uocem di¬
centis. Wenite benedicti patris

Expanded text:
ut ii qui hunc in sua laude cognut ii qui hunc in sua laude cognsuas indicat, ut valeamus eum audientes cognoscere, cognoscentes amare, amantes sequi, sequentes adipisci, adipiscentes vero ejus visione perfrui. Hinc Propheta ait: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo, ut det illis haereditatem gentium . Ac si aperte dicat: Idcirco fortitudinem suae operationis insinuat, ut eam qui audierint, donis spiritualibus ditescant. In spiritualibus enim donis proficere, est digne in Deo ambulare, et de die in diem in virtutibus sanctis proficere, donec ad visionem Omnipotentis valeat pervenire, ut dicatur cum caeteris sanctis de illo: Ibunt de virtute in virtutem, et videbitur Deus deorum in Sion . Ille videlicet videbitur a nobis in Sion, id est in speculatione superna, qui nos vocavit in suum regnum et gloriam. Vocavit prius per fidem, postea vero vocavit facie ad faciem, et illam desiderabilem audiemus vocem dicentis: Venite, benedicti Patris
Abbreviated transcription (Latin):
nachus que sunt mirndi. nec mundꝰ
habere debet qd̾ concupiscat in mo¬
nacho. Solus ergo potest in cruce
xp̃i głiari qui tollit eam et sequit᷑
saluuatorem. Qui crucifigit carnẽ
suam cũ uitiis et cũ cupiscentiis.
Qui mortius est mundo et non
contẽplat᷑ ea que uident᷑. sed que
non udent᷑ et eterna sunt.lxIX.
De eo quod dñi semꝑ amona¬
I. chis annuntient᷑ uirtutes.
inc petrus apłs ait. Ut uir¬
tutes annuntietis eiꝰ qui de tene¬
bris uos uocauit: in ad mirabile lu¬
men suñ. Sicut enĩ hi qui de e¬
gyptia seruitute liberati sunt
ꝑ moysen carnien triumphale
post transitũ maris rubri. et de¬
mersũ pharaonis exercitũ dño
cantarunt. ita et nos oportet post
acceptã inbaptismo remissionẽ
peccatoꝵ dignas beneficiis celes¬
ribus rependere gr̃as. et eiꝰ sẽper
annuntiare iurtutes. Si uirtu¬
tes suas omp̃s ds̃ taceret: nullꝰ
agnosceret. nullus amaret. Uir¬
tutes̃ ergo suas ad nuntiat. non
ut laudibus suis ipse ꝓfitiat. s

Expanded text:
um quae sunt mundi, nec mundus habere debet quod concupiscat in monacho. Solus ergo potest in cruce Christi gloriari: qui tollit eam, et sequitur Salvatorem: Qui crucifigit carnem suam cum vitiis et concupiscentiis, qui mortuus est mundo, et non contemplatur ea quae videntur, sed quae non videntur et aeterna sunt . CAPUT LXIX. De eo quod Domini semper a monachis annuntientur virtutes. Hinc Petrus apostolus ait: Ut virtutes annuntietis ejus qui de tenebris vos vocavit in admirabile lumen suum . Sicut enim ii qui de Aegyptia servitute liberati sunt per Moysen, carmen triumphale post transitum maris Rubri, et demersum Pharaonis exercitum, Domino cantaverunt ; ita et nos oportet post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, dignas beneficiis coelestibus rependere gratias, et ejus semper annuntiare virtutes. Si virtutes suas omnipotens Deus taceret, nullus agnosceret, nullus amaret. Virtutes ergo suas annuntiat, non ut laudibus suis ipse proficiat, sed