comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum .ẽ. & habit auit in nobis
Cumergo credisinhoc quod prote
factum .ẽ. uerbum & re surrexit
in carne. Necud etua carne desperx¬
res efficerisisrł : Factus autem
is rachel cum fueris: Non dormitauit
neque obdormiet quicustoditte :
quia ia mis rłes : Et audistinpsalmo
Eccenon dormitauit neq: obdormi¬
et quicustodit isrł : Xp̃senim ipsedor¬
miuiti sedresurrexit : Quid enim
Ait ipse inpsalmo : egodormiui &
somnum coepi: Num quid remansit
insomno: & surrexiinquit. Quõ
dñs suscepit me : Siergo iam sur

Expanded text:
caro factum est, et habitavit in nobis» caro factum est, et habitavit in nobis» . Cum ergo credis in hoc quod pro te factum est Verbum, et resurrexit in carne, ne tu de tua carne desperares, efficeris Israel. Factus autem Israel cum fueris, non dormitabit, neque dormiet, qui custodit te; quia jam Israel es, et audisti in Psalmo, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Christus enim ipse dormivit, sed resurrexit. Quid enim ait ipse in psalmo? «Ego dormivi, et somnum cepi.» Numquid remansit in somno? «Exsurrexi,» inquit, «quoniam Dominus suscipiet me
Abbreviated transcription (Latin):
habemus quia credimus resurrexisse:
Ergotunc se uoluit uidericũ transin&.
hoc ẽ cum resurrexisset: Tunc inse
uoluit credicumtraonsir& : Quia
traditus .ẽ. propter delicta nm̃ :
& resurrexit propt̃ iustificationẽ
nñrm : Et ipsamfidem in resur¬
rectionex p̃iꝰmaxime cõmendauit
a postolus : Ait enm : Sicredideris
incordetuo. quiads̃ eum suscitauit
Amostuis saluuseris : Nondixit
sicredideris quia mostuus. ẽ. xp̃s.
dideris incordetuo quiads̃ illum
suscitauit amostuis i saluus eris:
Hoccredere. hoc eẽ. isrł : Hoc
.ẽ. uider edm̃ : Quã uis adhuc pos¬
terioneius : tamen cũ credideris
Inposterioraperuenies aduisionẽ
faciei : Quid .ẽ. hoccum credide¬
risinid quod posterius prote fac¬
tus ẽ . xp̃s. Eũ credideris imid quod
posterius suscepitxp̃s : Namin
primo facies eius quae est: In
principioerat uerbum : & uerbũ
Posteriora eius quae sunt : & uerbũ

Expanded text:
habemus, quia credimus eum resurrexisse. habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset. Tunc in se voluit credi, cum transiret; quia traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Et ipsam fidem in resurrectionem Christi maxime commendavit Apostolus: ait enim, «Si credideris in corde tuo quia Deus eum suscitavit a mortuis, salvus eris» . Non dixit, Si credideris quia mortuus est Christudideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris.» Hoc credere, hoc est esse Israel, hoc est videre Deum: quamvis adhuc posteriora ejus, tamen cum credideris in posteriora, pervenies ad visionem faciei. Quid est hoc? Cum credideris in id quod posterius pro te factus est Christus; cum credideris in id quod posterius suscepit Christus. Nam in principio facies ejus quae est? «In principio erat Verbum, et Verbum Posteriora ejus quae sunt? «Et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
non potes. quo ibis pecies. posteriorx
eius uide : Hocdictum ẽ. morsi adño
Nom potes uidere faciẽ meam posteri¬
orrmea uidebis cumtransiero: Expec¬
tas foste ut trrnseat : Iamtraensiit
Tuuide posterionripsius ubitran siit:
Audio hannem: Cumuenis set inquit
honrut transir& demundo ad patrẽ:¬
Pascha autem transitus interp̃tatur
Namuerbum est hebnreum
Et putant homines grecum. ẽẽ. qua¬
si passionem: Sed non .ẽ.: Adiligenti¬
oribus & doctoribus inuentum. ẽ.
quia pascha hebna eum uerbumest :¬
& noninter pr&atur passionem.
sed trensitum: Perpassionem enim
trrn siit dñsamoste. aduitam: & fe¬
cit nobis uiam credentibus in resur¬
rectionemeius. ut trnseamus & nos
demoste aduitam : Non magnum
est credere : quia mostuus. ẽ. xp̃s
Hoc & pagani & iuda ei . &omnes iniqͥ
credunt: hoc omnescredunt. quia
mostuus est : Fides xp̃ianorum :
resurrectiox p̃i est : Hoc promagno

Expanded text:
non potes, quoniam ibi species; posteriora non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad PatrePascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno
Abbreviated transcription (Latin):
Ntendat carita suñr : quasi un a senten¬
tia facta ẽ ex duab: uocibus : Homo
dixit ascendens & cantans canticũ gra¬
duũ Nedes ad mouendũ pedem meũ.
Et ds̃tam quã dicer&. Nedes ad moue¬
dum pedemmeum. dicismihi. adde
ille : Num quid inpotestatemea .ẽ. ut
non dormitet quicus todit mes uolo
ut ñ dormiat neq: dormitet: Ergo il¬
lũ tibielige quiñ dormneq: dormitauit:
& nom mouebitur pestuus : Ds̃ num¬
quam est dormiens : Sedius habere
custodẽ non dormientẽ : dm̃ elige cus¬
todem: Nedes ad mouendum pedem
meum dicistu : Beneoptime . sed &
ille dicittibi: Neque dormit& qui
custoditte : Tufoste conuersurus te
enas adhomines custodes: & dicturus
quẽ suminuenturus ñ dormientẽ quis
homonon dormitauit: quẽ inuenio
quoibo: quor euestar: ille tibi ostendit :
ECCEÑDORMITACITNEQOB¬
DORMIET QUICUSTODITISRL
is habereergo custodem non dormi: N
speciem: Siperspeciem nondũ potes:
perfidemuide: Sieius faciem uidere

Expanded text:
ntendat Charitas vestra. Quasi una sententia facta est ex duabus vocibus. Homo dixit ascendens et cantans Canticum graduum, «Ne des ad movendum pedum meum:» et Deus tanquam diceret, «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis mihi; adde,ille: Numquid in potestate mea est ut non dormitet qui custodit me? Volo ut non dormiat, neque dormitet. Ergo illum tibi elige, qui non dormiet, neque dormitabit, n movebitur pes tuus. Deus nunquam est dormiens: si vis habere custodem non dormientem, Deum elige custodem. «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis tu; bene, optime: sed et ille dicit tibi, «Neque dormitet qui custodit te.» Tu forte conversurus te eras ad homines custodes, et dicturus: Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientespeciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre
Abbreviated transcription (Latin):
temporalem . & salutem corporis. & alia.
Non ex eis implebis desiderium tuum : Si
autem sic desideras quomodo ceruus desi¬
derat ad fontes aquarum : sidicis desi¬
derat & deficit anima mea in atriadnĩ.
imples desiderium tuum exeis : Non
quia iamilli possunt taledesi deriũ imple¬
re. sed tales imitando uenis ad eum qui
impleuit desideriũ ipsorũ: NONEON¬
FUNDETUR CŨLOQUETUR INI¬
MICIS SUIS IN PORTA FI

Expanded text:
temporalem, et salutem corporis, et talia; temporalem, et salutem corporis, et talia; non ex eis implebis desiderium tuum. Si autem sic desideras, quomodo cervus desiderat ad fontes aquarum ; si dicis, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» : imples desiderium tuum ex eis; non quia jam illi possunt tale desiderium implere, sed tales imitando venis ad eum qui implevit desiderium ipsorum. 13. «Non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta
Abbreviated transcription (Latin):
a postoli: Quia ergo excussis prophe¬
tis generati sunt apostoli: filii sunt ex¬
cussorum: Ipsi in manu potentis positi.
tamquam sagittae peruenerunt usq
in fines terrae : Vnde dici habet in
finem: Ecce haereditas dñi. filii mer¬
ces fructus uentris: Quia ideo defini¬
bus terrae colligitur ista haereditas.
quia sicut sagittae inmanu potentis.
sic filii excussorum. Id est sic filii pro¬
phetarum. Et a postoli fuerunt quasi
sagittae in manu potentis: Si potens
ille. potenter excussit: Si potenter ex¬
cussit : usq in fines temxe perueneruNT
replec desiderium suum exeis: Qui Nĩ
amatscłm. Qui desiderio saeculi plenus
est : Non est quo intret quod illi praedi¬
cauerunt: Funde quod portas. & ca-¬
pax fiere ad id quod nom habes: Idest
desideras diuitias. Nm potes implere
ex eis desiderium tuum. Desideras h¬
Desideras ho¬
nores interra. desideras ea quae etiam
iumentis donauit ds̃. hoc est uoluptatẽ

Expanded text:
Apostoli. Quia ergo excussis PropheApostoli. Quia ergo excussis Prophetis generati sunt, Apostoli filii sunt excussorum. Ipsi in manu potentis positi tanquam sagittae, pervenerunt usque in fines terrae. Unde dici habet in fine: «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quia ideo de finibus terrae colligitur ista haereditas: quia, «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum;» id est, filii Prophetarum Apostoli fuerunt quasi sagittae in manu potentis. Si potens ille, potenter excussit; si potenter excussit, usque in fines terrae pervenerunt replet desiderium suum ex eis? Qui non amat saeculum. Qui desiderio saeculi plenus est, non est quo intret quod illi praedicaverunt. Funde quod portas, et capax fiere ad id quod non habes. Id est, desideras divitias; non potes implere ex eis desiderium tuum: desideras honores in terra, desideras ea quae etiam jumentis donavit Deus, hoc est voluptatem
Abbreviated transcription (Latin):
ra populi dĩ iumentum dĩ est. postans
sessorem dñm ne erret inuia : Etbos
ille de quo dicit apostolus: boui tritu¬
ranti os non infrenabis : Numquid
debubus pertinet addm̃ dixit: sed
propter nos scriptura dicit: Omnis
ergo qui praedicat uerbum dĩ: monet:
obiurgat. terret. triturat aream:
& bouis implet officium: Veniebat
bos degente iuda eorum. Inde enim
praedicatores a postoli : Veniebat &¬
asinus degente praeputii. Id est agenti-¬
bus: Uenit enim ut portaret dñm
Etideo in asino sedit dns quinumquam
portauerat hominem. qnm̃ ad gentes
collocatus est. cognouit bos possessorẽ
suum : & asinus praesepe dñi sui: Sed
num quid ista exirent: Misi saccus excute¬
retur : Nisi prophetia in uoluta acce¬
dente diligentia discuteretur : Num¬
quid operta exirent adnos: Omnia
ergo ista clausa erant : antequam ueni¬
ret dñs: Venit dñs. & excussit illa
clausa. & manifestata sunt: Etex¬
cussi sunt prophetae. & generati sunt

Expanded text:
ra populi Dei, jumentum Dei est, portans ra populi Dei, jumentum Dei est, portans sessorem Dominum ne erret in via: et bos ille de quo dicit Apostolus, «Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum,» dixit? «Sed propter nos Scriptura dicit» . Omnis ergo qui praedicat verbum Dei, monet, objurgat, terret; triturat aream, et bovis implet officium. Veniebat bos de gente Judaeorum; inde enim praedicatores Apostoli: veniebat et asinus de gente praeputii, id est a Gentibus. Venit enim ut portaret Dominum: et ideo in asino sedit Dominus, qui nunquam portaverat hominem; quoniam ad Gentes collocatus est; «Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui.» Sed numquid ista exirent, nisi saccus excuteretur? Nisi prophetia involuta, accedente diligentia discuteretur, numquid operta exirent ad nos? Omnia ergo ista clausa erant, antequam veniret Dominus. Venit Dominus et excussit illa clausa, et manifestata sunt; excussi sunt Prophetae, et generati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus excuti saccum. ut illud quod
intus latebat exeat : Ergo intelle¬
go fratres quantum possum. filios
excussorum. fortasse ipsos a posto los
dictos filios prophetarum: Prophe¬
tae enim clausa sacramenta & a pesta
continebant : excussi sunt. ut inde
manifesta procederent: Puta ergo
nouit bos possessorem suum. & asinus
praesepe domini sui. israhel autem
me non cognouit.: Hoc mihi interim
ad praesens occurrit. quod de pro¬
pheta dicerem: Si aliud occurrisset.
hoc dixissem. Hoc autem audiens ho¬
mo. si asinum & bouem & pecora. &
iumenta quae uidet cogitauerit. Ne-¬
scio quid intus tamquam inuolucro
positum forinsecus pertractauit: quid
ibi sit nescit: Asinus & bos aliquid
significant: Quid ergo dicitur ho¬
mini : iam pronuntiare uolenti.
Exspecta. clausum est quod tangis:
excute in uolucrum: Propheta nesci¬
o quid istis uelaminibus nominum texit:
Nescio quem a sinum: Nescio quem bo¬
uem significat: Nam asinus infigu¬

Expanded text:
dicimus excuti saccum, ut illud quod dicimus excuti saccum, ut illud quod intus latebat, exeat. Ergo intelligo, fratres, quantum possum, filios excussorum fortasse ipsos Apostolos dictos, filios Prophetarum. Prophetae enim clausa sacramenta et operta continebant: excussi sunt, ut inde manifesta procederent. Puta ergo novit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit» . Hoc mihi interim ad praesens occurrit, quod de propheta dicerem: si aliud occurrisset, hoc dixissem. Hoc autem audiens homo, si asinum et bovem, et pecora et jumenta quae videt, cogitaverit; nescio quid intus tanquam in involucro positum forinsecus pertractabit; quid ibi sit nescit. Asinus et bos aliquid significant. Quid ergo dicitur homini jam pronuntiare volenti? Exspecta; clausum est quod tangis, excute involucrum: Propheta nescio quid illis velaminibus nominum texit; et nescio quem asinum, nescio quem hovem significat. Nam asinus in figu
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc plane. calumniose dicitur:
Duobus enim modis dicimus aliquid
excuti : siue illud quod inde excuti¬
tur. siue illud unde excutitur:
Nam & excussus est puluis dicimus.
& excussa est uestis : Tenent aliqui
& excutiunt uestem. & exiit inde
puluis qui in haeserat : Quid dicis
de puluere : Excussus est puluis:
Quid dicis de ueste: excussa est
uestis: Siergo & quod inde excuti¬
endo exiliit. & illud unde exiliit.
quod in haeserat excussum dicitur.
& puluis excussus est : & apostoli
excussi sunt: Quare ergo non di¬
cantur filii excussorum. filii a posto¬
lorum: Sed est alia sententia q̃uã
praeter mittere non debemus
Ideo enim forte obscurius positum
est. & multos intellectus generat.
et ditiores discedant homines. quia
clausum inuenerunt. quoð multis
modis aperiretur. quam si uno mo
do apertum inuenirent: Dicimus
excuti etiam aliquid. ut exeat inde
quod forte absconditum est:¬
Aliter enim dicimus excuti uestem
ut excutiant inde puluerem. aliter

Expanded text:
Hoc plane calumniose dicitur. Hoc plane calumniose dicitur. Duobus enim modis dicimus aliquid excuti; sive illud quod inde excutitur, sive illud unde excutitur. Nam et, Excussus est pulvis, dicimus; et, excussa est vestis. Tenent aliqui et excutiunt vestem, et exsilit inde pulvis qui inhaeserat. Quid dicis de pulvere? Excussus est pulvis. Quid dicis de veste? Excussa est vestis. Si ergo et quod inde excutiendo exsiliit, et illud unde exsiliit quod inhaeserat, excussum dicitur; et pulvis excussus est, et Apostoli excussi sunt. Quare ergo non dicantur «filii excussorum» filii Apostolorum? 11. Sed est alia sententia quam praetermittere non debemus. Ideo enim forest, ut multos intellectus generet, et ditiores discedant homines, qui clausum invenerunt, quod multis modis aperiredo apertum invenirent. Dicimus excuti etiam aliquid, ut exeat inde quod forte absconditum estAliter enim dicimus excuti vestem, ut excutiant inde pulverem; et aliter
Abbreviated transcription (Latin):
uerem depedibus uestris: Non ex¬
cussos: Suptiliter quidem quasi
contra dicere uoluit praecedenti
sententiae : quia iam ista tractata &
dicta erant : Verum tamen Nos quan¬
tum adiuuat dñs. quaerentes quomo¬
do recte dici potuerint etiam excussi
quibus dñs ait excutite puluerem
depedibus uestris. Inuenimus non
absurde dici potuisse: Quamuis enĩ
ipsi excuterent: seipsos excutiebaN
Hoc dico. qui excutit. aut se excutit
aut aliquid aliud: Si aliquid aliud
excutiat. excutiens est : excussus
non est: Si autem se excutiat: &
excutiens est. & excussus: Inten¬
dite hoc. planius dicam si potuero:
Si aliud excutiat: excutiens est. N
excussus : Si ab alio excutiatur.
excussus est. Nonexcutiens: Si au¬
tem excutiat se ipsum. excutiens
est quia excutit se. & excussus.
quia excutitur a se. Quaeritur
ergo quos excusserint apostoli: utiq
se ipsos : A pedibus enim suis. p̃ulue¬
rem excusserunt : Sed ait aliquis:
Nonse excusserunt. sed puluerẽ

Expanded text:
verem de pedibus vestris;» non exverem de pedibus vestris;» non excussos. Subtiliter quidem quasi contradicere voluit praecedenti sententiae, ille a quo jam ista tractata et dicta erant: verumtamen nos, quantum adjuvat Dominus, quaerentes quomodo recte dici potuerint etiam excussi, quibus ait Dominus, «Excutite pulverem de pedibus vestris;» invenimus non absurde dici potuisse. Quamvis enim ipsi excuterent, se ipsos excutiebant. Hoc dico: qui excutit, aut se excutit, aut aliquid aliud: si aliquid aliud excutiat, excutiens est, excussus non est; si autem se excutiat, et excutiens est et excussus. Intendite; hoc planius dicam, si potuero. Si aliud excutiat, excutiens est, non excussus; si ab alio excutiatur, excussus est, non excutiens: si autem excutiat seipsum, excutiens est, quia excutit se; et excussus, quia excutitur a se. Quaeritur ergo quos excusserint Apostoli? Utique seipsos: a pedibus enim suis pulverem excusserunt. Sed ait aliquis: Non se excusserunt, sed pulverem.
Abbreviated transcription (Latin):
mandat apostolos suos: Non po¬
tuit. eẽ. residuum: quo non per¬
ueniret sagitta atam fosti excussa :
Peruenit usq: ad fines terrae. Ideo
non ultra. quia nihil est ultra ge¬
neris humani : Nam tantas uires
ille habet. ut etiam si ultra esset
quo pertenderet sagitta. excuteret
illuc sagittam: Sic sunt autem & fi
lii excussorum. quomodo & illi ex¬
uerbo etiam abhis qui ante nos ista
tractarunt. quare filii excussorum
dicti sunt. uel qui sint intellegendi
filii excussorum: Et quibusdam ui¬
sum .ẽ. sicut modo dixi. filios excus¬
sorum filios esse a postolorum: IN¬
tendat paululum caritas uestra:
Quaesitum est quare excussi a postoli:
Dictum est a quibusdam ideo illos
appellatos excussos. quia praecepit
eis dñs: Si exieritis deciuitate IN
qua non audiunt uos. excutire pul¬
uerem depedibus uestris: Sed ait
alius : Nonergo filii ex cussorum
dici debuerunt: sed filii excutienti¬
um: Excutientes enim illos fecit
dñs. quibus dixit: Excutite pul¬

Expanded text:
mandat Apostolos suos: non pomandat Apostolos suos: non potuit esse residuum, quo non perveniret sagitta a tam forti excussa; pervenit usque ad fines terrae. Ideo non ultra, quia nihil est ultra generis humani. Nam tantas vires ille habet, ut etiam si ultra esset quo pertenderet sagitta, excuteret illuc sagittam. lii excussorum, quomodo illi exverbo etiam ab iis qui ante nos ista tractarunt, quare filii excussorum dicti sunt, vel qui sunt intelligendi filii excussorum; et quibusdam visum est, sicut modo dixi, filios excussorum, filios esse Apostolorum. 10. Intendat paululum Charitas vestra. Quaesitum est quare excussi Apostoli: dictum est a quibusdam, ideo illos appellatos excussos, quia praecepit eis Dominus, «Si exieritis de civitate in qua non audiunt vos, excutite pulverem de pedibus vestris» . Sed ait alius, Non ergo «filii excussorum» dici debuerunt, sed filii excutientium: excutientes enim illos fecit Dominus, quibus dixit, «Excutite
Abbreviated transcription (Latin):
mater: Iacob dilexi dicit ds̃: esau
autem odio habui : Ambo de uno
utero processerunt: unus a marime¬
ruit. alius reprobari. Indilectis
ergo. eius erit fructus: Ergo mer¬
ces fructus uentris:: SICUT SAGIT¬
TAE IN MANU POTENTIS
SIC FILII EXCUSSORUM:
Vnde enim facta est haereditas
ista fratres : Vnde facta est tam
multa haereditas dequa dicihabet
infinem: ecce haereditas dñi. filii
merces fructus uentris: Excussi
sunt quidam demanu dñi tam quã
sagittae. & ierunt longe. & totã
terram impleuerunt : unde pullu-¬
lant scĩ : Nam ipsa est haereditas.
dequa dicitur: Postula ame & da¬
bo tibi gentes haereditatem tuam.
& possessionem tuam terminos ter¬
rae : Et quomodo ipsa possessio per¬
tenditur : & crescit. usq ad fines ter¬
rae : quia sicut sagittae in manu
potentis. sic filii excussorum: De
arcu excutiuntur sagittae. & quan¬
to fortior excusserit. tanto longi¬
us uadit sagitta: Quid autem for¬
tius excutiente dño. De arcu suo

Expanded text:
mater. «Jacob dilexi,» dicit Deus, «Esau mater. «Jacob dilexi,» dicit Deus, «Esau autem odio habui» . Ambo de uno utero processerunt; unus amari meruit, alius reprobari. In dilectis ergo ejus fructus erit. Ergo «merces fructus ventris.» 9. tae in manu potentis, sic filii excussorum.» Unde enim facta est haereditas ista, fratres? unde facta est tam multa haereditas, de qua dici habet in fine, «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quidam de manu Domini, tanquam sagittae, et ierunt longe, et totam terram impleverunt, unde pullulant sancti. Nam ipsa est haereditas de qua dicitur: «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, t possessionem tuam terminos terrae» . Et quomodo ista possessio pertenditur et crescit usque ad fines terrae? Quia «sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» De arcu excutiuntur sagittae, et quanto fortior excusserit, tanto longius vadit sagitta. Quid autem fortius excutiente Domino? De arcu suo
Abbreviated transcription (Latin):
turio : donec xp̃s formetur in uobis
Sed non frustra parturiuit. Nec fru¬
stra peperit : erit semen scm̃ in resur¬
rectione mortuorum: AbundabuN
iustii qui diffusi sunt modo. toto orbe
terrarum: Cenuit illos ecclesia.
parturit illos ecclesia: In illa au¬
tem resurrectione mortuorum ap¬
parebit pastus ecclesiae: transiet
dolor & gemitus: Etquid dicetur:
quae est ipsa mercss: resurgere mor¬
tuis: Quae est ipsa merces: surge¬
re postea quam sedisti: Quae est ista
merces: laetari postea quam mandu¬
casti panem doloris: Cuius uentris.
ecclesiae: Incuius uentre quia eius
trpum rebecca gestabat : duo illi ge¬
mini tamquam duo populi luctaban¬
tur : Vna mater inuisceribus suis dis¬
sentientes fratres nondum natos con¬
tinebat: pulsabant materna uisce¬
ra discordiis internis: Cemebat
illa: uim patiebatur: sed pariens
discernebat. quos geminos pregnans
& boni & mali : Fructus autem uen¬
tris iniacob erit: quia ipsum dilexit

Expanded text:
turio, donec Christus formetur in vobis» turio, donec Christus formetur in vobis» . Sed non frustra parturivit, nec frustra peperit: erit semen sanctum in resurrectione mortuorum; abundabunt justi, qui diffusi sunt modo toto orbe terrarum. Gemit illos Ecclesia, parturit illos Ecclesia: in illa autem resurrectione mortuorum apparebit partus Ecclesiae, transiet dolor et gemitus. Et quid dicetur? Quae est ipsa merces? Resurgere a mortuis. Quae est ipsa merces? Surgere, posteaquam sedisti. Quae est ipsa merces? Laetari posteaquam manducasti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: in cujus ventre, quia ejus typum Rebecca gestabat, duo illi gemini tanquam duo populi luctabantur . Una mater in visceribus suis dissentientes fratres nondum natos continebat: pulsabant materna viscera discordiis internis; gemebat illa, vim patiebatur; sed pariens discernebat quos geminos praegnans et boni et mali. Fructus autem ventris in Jacob erat, quia ipsum dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
turus: Audi apostolum: A p̃s
resurgens exmortuis iam non mori¬
tur : et mors ei ultra non dominabi¬
tur: Talem spera resurrectionem.
et propter hoc esto xp̃ianus. Non
propter felicitatem terrae huius:
Nam si propter felicitatem uitae hu¬
ius uis esse xp̃ianus: quando illa lux
tua non hic quaesiuit mundanam fe¬
licitatem. Ante lucem uis surgere.
necesse est ut in tenebris perseueres:
Mutare : sequere lucem tuam:
Quare surrexit. surge : Sede pri¬
us & sic surge: Cum dederit somnũ
quibus dilectis : ECCE HAERE¬
DITAS DUI PILII MERCES
PRUCTUS UENTRIS:
uando dicit fructus uentris. par¬
turiti sunt filii isti: Est quae . Il.¬
dam mulier : inqua spiritaliter osten¬
ditur quod dictum est euae. Ingemi¬
tu parturies: Parit enim ecclesia
filios : coniux xp̃i : Etsiparit: par¬
turit: Incuius figura: etiam euã ma¬
ter uiuorum appellata est: In mem¬
bris parturientis erat ille qui dice¬
bat:. Filioli mei quos iterum par¬

Expanded text:
turus. Audi Apostolum, Christus turus. Audi Apostolum, Christus resurgens ex mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur» . Talem spera resurrectionem; et propter hoc esto christianus, non propter felicitatem terrae hujus. Nam si propter felicitatem vitae hujus vis esse christianus, quando illa lux tua non hic quaesivit mundanam felicitatem; ante lucem vis surgere; necesse est ut in tenebris perseveres. Mutare, sequere lucem tuam; qua resurrexit, surge: sede priet sic surge, «cum dederit somnum Quibus dilectis? «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quando dicit, «fructus ventris;» parturiti sunt filii isti. Est quaedam mulier, in qua spiritualiter ostenditur quod dictum est Evae: «In gemitu parturies.» Parit enim Ecclesia filios conjux Christi; et si parit, parturit. In cujus figura etiam Eva «mater vivorum» appellata est . In membris parturientis erat ille qui dicebat: «Filioli mei, quos iterum par
Abbreviated transcription (Latin):
Dat hoc
ds̃ cum dormierint dilecti eius: ł unc
surgent dilecti eius. id est xp̃i: Om¬
nes enim surgent. sed non quomodo
dilecti eius: Omnium est resurrec¬
tio mortuorum: sed quid ait aposto¬
lus : O mnes quidem resurgemus:
sed non omnes in mutabimur: Resur¬
gunt illi ad poenas. resurgimus nos
quomodo resurrexit dñs noster. ut
sequamur caput nostrum. si membra
ipsius sumus : Si autem membra eius
sumus : tunc sumus dilecti eius: Tunc
adnos pertinet illa resurrectio: quae
praecessit in dño. Vt lux surrexerit
ante Nos: Nos post lucem: Quia in
uanum est nobis ante lucem surgere.
id est altitudinem quaerere antequã
moriamur. Cum xp̃s lux nostra non
sit exaltatus in carne. Nisi postea¬
quam mortuus est : Constituti er¬
go membra eius & in membris eius
dilecti eius: Cum somnum acceperimus.
tunc surgemus in resurrectione mor¬
tuorum. : Vnus resurrexit : lam Ñ
moriturus : Resurrexit lazarus:
uiduae: sed moriturus : Resurre
xit filia archisynagogi. sed moritu

Expanded text:
Dat hoc Deus, cum dormierint dilecti ejus; tunc surgent dilecti ejus, id est Christi. Omnes enim surgent, sed non quomodo dilecti ejus. Omnium est resurrectio mortuorum; sed quid ait Apostolus? «Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur» . Resurgunt illi ad poenas; resurgimus nos quomodo resurrexit Dominus noster, ut sequamur caput nostrum, si membra ipsius sumus. Si autem membra ejus sumus, tunc sumus dilecti ejus, tunc ad nos pertinet illa resurrectio quae praecessit in Domino, ut lux surrexerit ante nos, nos post lucem: quia in vanum est nobis ante lucem surgere, id est, altitudinem quaerere antequam moriamur; cum Christus lux nostra non sit exlatatus in carne, nisi posteaquam mortuus est. Constituti ergo membra ejus, et in membris ejus dilecti ejus, cum somnum acceperimus, tunc surgemus in resurrectione mortuorum. Unus resurrexit, jam non moriturus. Resurrexit Lazarus ed moriturus; resurxit filia archisynagogi, sed moritur
Abbreviated transcription (Latin):
lxacaelum. suspirabat illi ciuitati: quan¬
tum oportet nos desiderare quo nos
ipse pirecessit. &unde num quam reces¬
sit ͦ Uon enim dñs sic uenit adnosut
desereret angelos. & illis mansit . & ad
nos uenit: Illis mansit in maiestate: ad
nosuenit incarne: Einmus autemubi

Expanded text:
in coelum, suspirabant tamen illi civitati; quanin coelum, suspirabant tamen illi civitati; quantum nos oportet desiderare, quo nos ipse praecessit, et unde nunquam recessit? Non enim Dominus sic venit ad nos, ut desereret Angelos: et illis mansit, et ad nos venit; illis mansit in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Cicut iam meministis exordine no¬
bis tractantib: iste psalmus .ẽ. cen¬
tesimus uicesimus quintus. qui inter
illos psalmos . ẽ. quorum est titulus
canticum graduum: Est autem sicut
nostis uox ascendentium. Quo. Nisi
ad illam supernam hierusalem matrẽ
haec autem quae in terra fuit: umbram
habebat illius: Itaq istacecidit. illa per¬
manet: Haec impleuit tempus prredi¬
cationis. illa tenet aeternitatem repa
nrtionis mire:: Ab illa peregrinamur
in hac uita: ad eius reditum suspiramus.
tam diu miseri & laborentes . donec ad
illam redeamus: Nec ciues nr̃i ange¬
li dimiserunt nos inperegrinatione.
sed annuntiauerunt nobis ipsum re¬
gem uenturum ad nos Etuenit ad
nos. & contemptus ẽ inter nos a uobis
& postea uobiscum. & docuit nos contẽp¬
ni quia contemptus est: Docuit tolerr¬
re quia tolerauit. docuit patiquia pas¬
sus est. & promisit resurrecturos quia
resurrexit inse ipso. ostendens quid
sperare debeamus: Siergo fratres
mostuus resurrexisset & ascendisset

Expanded text:
icut jam meministis, ex ordine nobis tractantibus iste psalmus est centesimus vicesimus quintus, qui inter illos psalmos est, quorum est titulus, «Canticum graduum.» Est autem, sicut nostis, vox ascendentium: quo, nisi ad illam supernam Jerusalem, matrem haec autem quae in terra fuit, umbram habebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicationis, illa tenet aeternitatem nostrae reparationis. Ab illa peregrinamur in hac vita, ad ejus reditum suspiramus: tamdiu miseri et laborantes, donec ad illam redeamus. Nec cives nostri Angeli dimiserunt nos in peregrinatione, sed annuntiaverunt nobis ipsum Regem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum: et docuit nos contemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resurrecturos, quia resurrexit, in seipso ostendens quid sperare debeamus. Si ergo, fratres, mortuus resurrexisset et ascendisset
Abbreviated transcription (Latin):
quae ẽ. ciuitas Ipsa ergo habet ianua tã¬
quã domꝰ : & habet postã tã quãciuitas :
Qui .ẽ. ergo ianuadom: : Ips e ẽ. posta
ciuitatis : Ergo sixp̃s postaciuitatis. ille
illũ posta: Qui sunt istiqui contraxp̃m p̃di¬
cant : qui negant quia missae sunt sagittae
demanu potentis. & ꝑuenerunt usq infi¬
nes temre : Et ipsa haereditas dñi dequa
dictũ ẽ postula a me & dabo tibigentes hae¬
reditatẽ tuã & possessionẽ tua terminos ter¬
rae : Praedicatũ ẽ : auditũ ẽ ante quã fier&
&iã factũnolunt agnoscere: Quidisputañ
ergo contraxp̃m extrapostã sunt. quia suos
qui p̃dicat in postadicit. Nolite in me p̃su¬
mere . Nenĩ ꝑme sed ꝑ postam intrabitis
Illi aut̃ qui uolunt homines in se ipsos p̃su¬
mere : Nolunt eos intrare ꝑ postã : Non
mirum si clauditur contra illos posta. &
otiosi pulsent ut aperiatur: Adstote
sermonẽ. ex nostra pollicitatione adiu¬

Expanded text:
quae est civitas. Ipsa ergo habet januam tanquae est civitas. Ipsa ergo habet januam tanquam domus, et habet portam tanquam civitas. Qui est ergo janua domus, ipse est porta civitatis. Ergo si Christus porta civitatis, ille illum porta. Qui sunt illi qui contra Christum praedicant? Qui negant quia missae sunt sagittae de manu potentis, et pervenerunt usque in fines terrae; et ipsa est haereditas Domini, de qua dictum est, «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Praedicatum est, auditum est, antequam fieret; et jam factum nolunt agnoscere Qui disputant ergo contra Christum, extra portat sunt; quia suos qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me praesumere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. Adestote sermonem, ex nostra pollicitatione, adju
Abbreviated transcription (Latin):
Fr̃s in
porta loquamur : id .ẽ. u t omnes noueriNt
quidloquamur: Quien ĩ non uult loqui
inporta. latere uult quod loquitur
Et foste ideo uult latere. quiamalũ . ẽ:
Sifidit inposta loquatur. sicut dicitur
desapientia : In postis autẽ ciuitatũ auden¬
terdicit : Quanto tempore iustitiã in no¬
centes tenuerint Nerubescent : hoc .ẽ. in
porta praedicare : Etquis ẽ qui prae¬
dicat inporta : Qui praedicat in xp̃o:
quia xp̃s ẽ. porta . qua intramus adillã
ciuitatem. Mentior: si non ipse dixit.
Ego sumianua : Si ianua est. & posta
est : Ianua enimdicitur domus ianua
ciuitatis posta est. posta domus ianua
est : Sed forte non benedicitur porta:
si non benedicitur ciuitas quae dicta . ẽ.
domus: U trumq enim paulo ante
dictum est: Nisi dñs aedificauerit do¬
mum. Inuanum laborauerunt aedifi¬
cantes eam : Et neistam domũ audiendo
paruum aliquid putares. Nisi dñs inquit
custodierit ciuitatem. Inuanũ labora¬
uit quicustodit illam : Estergo domus:

Expanded text:
res, in porta loquamur, id est, omnes noverint quid loquamur. Qui enim non vult loqui in porta, latere vult quod loquitur; et forte ideo vult latere, quia malum est. Si fidit, in porta loquatur; sicut dicitur de Sapientia: «In portis autem civitatum audenter dicit» . Quanto tempore justitiam innocentes tenuerint, non erubescent: hoc est in porta praedicare. Et quis est qui praedicat in porta? Qui praedicat in Christo; quia Christus est porta qua intramus ad illam civitatem. Mentior, si non ipse dixit, «Ego sum janua» . Si janua est, et porta est. Janua enim dicitur domus; janua civitatis porta est, porta domus janua est. Sed forte non bene dicitur porta, si non bene dicitur civitas quae dicta est domus. Utrumque enim paulo ante dictum est: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam;» et ne istam domum audiendo parvum aliquid putares, «Nisi Dominus,» inquit, «custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam.» Illa est ergo domus
Abbreviated transcription (Latin):
uaerebamus enim quo ascendat qui ce¬
cidit : quia diximus ascendentis hominis
uox est. ascendentis ecclesiae : Putamus ne
quo ascendit quo it. quo erigitur. Illuc
ascenderunt inquit tribus : Quo ascen¬
derunt tribus: Inciuitatem: cuius
participatio eius in id ipsum : Ergo
illuc ascenditur in hierusalem: Homo.
autem qui descendebat de hierusalem
In hiericho Incidit in latrones : Non
descender&. & non incider& in latrones:

Expanded text:
uaerebamus enim quo ascendat qui cecidit; quia diximus, ascendentis hominis vox est, ascendentis Ecclesiae. Putamusne quo ascendit? quo it? quo erigitur? «Illuc ascenderunt,» inquit, «tribus.» Quo ascenderunt tribus? In civitatem «cujus participatio ejus in idipsum.» Ergo illuc ascenditur, in Jerusalem. Homo autem qui descendebat de Jerusalem in Jericho, incidit in latrones . Non descenderet, et non incideret in latrones
Abbreviated transcription (Latin):
bnrs significat : Interp̃tatumcedar:
latine tenebr edicuntur: Nostis au¬
tem duos filios habuisse abnrham
quosquidem commemont a postolus.
& adimaginem duorum testam̃torũ
essedicit: uNusdeancillaenit: alter
delibenr : Ex ancilla is mahel enat
Delibensa:ra quemsuscepit exde¬
spenatione perfidem. isaacenit :
Vterq: exsemine abrahae : sed non
uterque heres abnrhae : De abruham
unus natus. sed tamen non hereditat.
Alter &iamhȩres non solum filius.
sed & haeres :nis mahel sunt omnes
quicarnalitercolunt dm̃: Adipsos
enim &uetus testamentum pestinet
quia sic dixita postolus: sublege uo¬
lentes essed legeNͦmaudistis:
scriptum ẽ. enim quod abraham
duos filios habuit : unum de ancilla
& unum de liber: quae sunt in alle¬
goria: haec sunt duo testamenta:

Expanded text:
bras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta
Abbreviated transcription (Latin):
plangis : Abundat nescio quid in ar¬
ca tua : sed uide quid diminutum sit
incorde tuo: Cum a perueris arcam :
inuenies solidos qui nonerant bene:
Quia gaudes ibi esse quod ibi nonerat:
ad tende⁊ arcam cordis: Erat ibi fi¬
des: & nonest Si hac gaudes: quare
hac non plangis : Plus perdidisti:
quam ad qui sisti: VUis uidere quid
perdideris: nec naufragio tibi posset
auferri : Nam aliquando perdunt
omnia homines inmari : Nudi exeunt :
Multi naufragauerunt cum paulo:
amatores huius saeculi passi sunt
naufragium: & nudi omnes exierunt
illi: & quod foris habebant amiserunt.¬
& domum cordis sui inanem inuener:

Expanded text:
plangis? Abundat nescio quid in arplangis? Abundat nescio quid in arca tua; sed vide quid imminutum sit in corde tuo. Cum aperueris arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia gaudes esse ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdidisti quam acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi posset auferri. Nam aliquando perdunt omnia in mari, nudi exeunt. Multi naufragaverunt cum Paulo : amatores hujus saeculi passi sunt naufragium, et nudi omnes exierunt; illi et quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui invener
Abbreviated transcription (Latin):
illi Profectus in regionem longin¬
quam: uiuens prodige cum meretri¬
cibus perdidit totam substantiam:
Egens remansit : porcos pauit : In
egestate sua: patris diuitias recorda¬
tur. Nisi eum egestas pulsasset :
illam satietatem non desideraret:
Considerent ergo omnes peccata sua:
uideant si habent substantiam ipsa
peccata Propter quidirritauit
dnm̃ peccator : si nonuides peccatum
tuum antequam facias: uel iam fecis¬
ti considera: Dulcedo huius saeculi:
ad tempus fauces indulcat : In magnã
a maritudinem postea conuestetur:
Eccepeccasti: &lucrum fecisti Quid
est quod fecistilucrum ut lucrum
faceres offendistidm̃: Vt augeres
pecimiam. fides deminuta est: & au¬
rum crescit: Quid perdidisti &quid
adquisisti: Quod ad quisisti aurum
uocatur : quod perdidisti fides uocat᷑:
Comparar fidem auro: siuenalis esset
innundinis fides. haberet pretium:
Lucra tua cogitas: damna tua non co¬
gitas: Dearca gaudes : decorde non

Expanded text:
illi. Profectus in regionem longinilli. Profectus in regionem longinquam vivens prodige cum meretricibus, perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos pavit; in egestate sua patris divitias recordatur . Nisi eum egestas pulsasset, illam satietatem non desideraret. Considerent ergo omnes peccata sua, videant si habent substantiam ipsa peccata. Propter quid irritavit Deum peccator ? Si non vides peccatum tuum antequam facias, vel jam cum fecisti considera. Dulcedo hujus saeculi ad tempus fauces indulcat; in magnam amaritudinem postea convertetur. Ecce peccasti, et lucrum fecisti: quid est, quod fecisti lucrum? Ut lucrum faceres, Deum offendisti, ut augeres pecuniam, fides deminuta est, et aurum crevit. Quid perdidisti, et quid acquisisti? Quod acquisisti, aurum vocatur, quod perdidisti, fides vocatur: compara fidem auro; si venalis esset in nundinis fides, haberet pretium? Lucra tua cogitas, damna tua non cogitas? De arca gaudes, de corde non
Abbreviated transcription (Latin):
transiit anima Nr̃at: aquam sine sub¬
stantia: Et quare dicunt putas:
quia magnitudo periculi uix facit cre¬
dibile quod euasit: Magnam necem
pertulerunt : inmagnis discriminib:
fuerunt: Omnino sic pressi sunt : ut
pene uiui consentirent: ut pene uiui
absorberentur:. Iam ergo euadentes.
lam securi. sed ipsius periculi magni¬
tudinem recordantes. putas in quiunt
pertransiit anima nñc aquam sine
substantia: Quae est aqua sine substin¬
tia. Nisi a qua peccatorum sine sub¬
stantia : Peccata enim: Non habent
substantiam In opiam habent: non
substantiam: egestatem habent : non
substantiam: In ista aqua sine substin¬
tia . perdidit illeminor filius totim
substantiam suam: Nostis enim quia
minor filius peregrinatus. ẽ : & dixit
patrai: Damihi portionem sub stantiȩ:
quae me contingit: Quid tibiuis. me¬
lius apud patrem seruatur: tua est:
dilapidare illam uis. proficisci uis
longius : da mihi: sed damihi dedit

Expanded text:
transiit anima nostra aquam sine subtransiit anima nostra aquam sine substantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magnitudo periculi vix facit credibile quod evasit. Magnam necem pertulerunt, in magnis discriminibus fuerunt; omnino sic pressi sunt, ut pene vivi consentirent, ut pene vivi absorberentur: jam ergo evadentes, jam securi, sed ipsius periculi magnitudinem recordantes, Putas, inquiunt, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» 9. Quae est aqua sine substantia, nisi aqua peccatorum sine substantia? Peccata enim non habent substantiam: inopiam habent, non substantiam; egestatem habent, non substantiam. In ista aqua sine substantia, perdidit ille minor filius totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius apud patrem servatur; tua est: dilapidare illam vis; proficisci vis longius. «Da mihi;» sed «da mihi.» Dedit
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce qualem aquam dicebat. forsitan
aqua dimersisset nos: Qualis autem
quid est forsitan pertransut anima
nrãc : Quomodo potuerunt enim la¬
tini expresserunt quod grecidicunt
ria. anx : quia dubitantis uerbum. ẽ.
Expressum quidem dubitationis uer¬
bo quod est fostasse : sed non omnino
hoc est: Possumus illud uerbo dice¬
re minus quidem latinae coniuncto.
sed apto ad intellegentias ur̃s: quod
pimicidicunt air̃. Non lignum. sed
quando dubitant. hoc greci ara.
hoc latini possunt uel solent dicere :
Putas. cum ita locuntur: putas euasihoc :
Siergo dicatur forsitan euasi. ui detis
quia non hoc sonat. sed quod dixi putas.
usitate dicitur:. latine nonita dicitur:
& potui illud dicere cumtracto uobis.
saepe enim & uerba non latina dico:
ut uos intellegatis: Inscriptura autẽ
Nonpotuit hoc poni. quod latinum.
non esset: & deficiente latinitate : po¬
situm est proeo quod non hoc sonaret.
Sic tamen intellegite diciputas per¬

Expanded text:
Ecce qualem aquam dicebat, «Forsitan aqua demersisset nos.» Quales autem quid est, «Forsitan pertransiit anima nostra?» Quomodo potuerunt enim, Latini expresserunt quod Graeci dicunt ria, ἄρα: quia dubitantis verbum est, expressum est quidem dubitationis verbo, quod est «fortasse;» sed non omnino hoc est. Possumus illud verbo dicere minus quidem latine conjuncto, sed apto ad intelligentias vestras. Quod Punici dicunt, «iar,» non lignum, sed quando dubitant; hoc Graeci, ἄρα: hoc Latini possunt vel solent dicere, Putas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum tracte vobis; saepe enim et verba non latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit hoc poni, quod latinum non esset; et deficiente latinitate, positum est pro eo, quod non hoc sonaret. Sic tamen intelligite dici: Putas, «per
Abbreviated transcription (Latin):
persequente ne auferetur ate : & te
sic habet torquaere alio persequente:
Ad tendis quia pinguis . ẽ: Si propterea
illum quaeris quia pinguis . ẽ. time pin¬
guescere. ne alter te quaerat : &omnia
inaniter fiunt: Quaere finem: tene¬
bhice occurrunt: Quaere quare : nihil
in xp̃o quidicunt. per transiit anima
nrũ aquam sine substantia. & recipiant
substantiam suam Perdiderunt illam
uiuentes prodige : sed non pauper fac¬
tus . ẽ. pater Redeant: &inuenient
ibi diuitias quas in longinqua peregri¬
natione cum meretricib consumpse¬
runt : Euadant aquam sine substan¬
tia. & dicant.
BENE DICTUS
DÑS QUI NON DEDIT NOS IN

Expanded text:
persequente, ne auferretur a te, et te persequente, ne auferretur a te, et te sic habet torquere alio persequente. Attendis quia pinguis est: si propterea illum quaeris, quia pinguis est; time pinguescere, ne alter te quaerat. Et omnia inaniter fiunt: quaere finem; tenebrae occurrunt: quaere quare; nihil in Domino qui dicunt, «Pertransiit anima nostra aquam sine substantia,» et recipiant substantiam suam. Perdiderunt illam viventes prodige; sed num pauper factus est Pater? Redeant, et invenient ibi divitias quas in longinqua peregrinatione cum meretricibus consumpserunt; evadant aquam sine substantia, et dicant: «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in
Abbreviated transcription (Latin):
nes quod non potes amittere : Quid
ergo tenes. aurum : tene ergo si tenes:
nontibi auferatur inuito: Si autem &¬
peraurum traheris quononuis. & ideo
te quaerit maior raptor. quia inuenit
maiorem ieptorem : Ideo te querit
maior aquila : quia prior coepisti lepo¬
rem: Puredi tibi fuit minor : pnreda
eris maiori: Haec nonuident homines
inrebus humanis: tanta cupiditate cae¬
cantur: Mira res est fr̃s. horrent. Ill¬
qui considerant: Quaerit potentior in¬
firmiorem: & quaerit eum obprimere :
N on ob aluid. nisiquia habet quod illi au¬
ferat Videt illum pati subse tribula¬
tionem: non obaliud nisi propter quod
habet : & hoc ipse propter quod ille pati¬
tur tribulationem ad se conierit : non
ad tendebat quando illum persequeba¬
tur: Ille fugiebat: ille torquebatur:
Ille timebat: ille ubi se absconderet quae¬
rebat Vnde pateretur istamala. nisi
quia habebat : uel in illo disce quid fugi¬
as : Quia sires quae illum torquebat te

Expanded text:
nes quod non potes amittere? Quid nes quod non potes amittere? Quid ergo tenes? Aurum. Tene ergo; si tenes, non tibi auferatur invito. Si autem per aurum traheris quo non vis, et ideo te quaerit major raptor, quia invenit minorem raptorem; ideo te quaerit major aquila, quia prior cepisti leporem: praeda tibi fuit minor, praeda eris majori. Haec non vident homines in rebus humanis; tanta cupiditate caecantur. Mira res est, fratres; horrent qui considerant. Quaerit potentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, non ob aliud, nisi quia habet quod illi auferat: videt illum pati sub se tribulationem, non ob aliud, nisi propter quod habet; et hoc ipse, propter quod ille patitur tribulationem, ad se congerit. Non attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille torquebatur, ille timebat, ille ubi se absconderet quaerebat: unde pateretur ista mala, nisi quia habebat? Vel in illo disce quid fugias: quia res quae illum torquebat, te
Abbreviated transcription (Latin):
te ad imagmem suam: Vide quod
supir te est. & calca quod infrate est:
Quidergo adquisisti : Uis uidere quã
aqua sine substantia sit. Tolle tecum
ad inferos quod ad quisisti: Quid fac¬
turus es : ad quisisti aurum : perdidis¬
tifidem Post paucos hes exis dehac
uita. aurum quod ad quisisti perdita
fide auferre tecum non potes : cortiũ
inane fidei ad poenas exit : quod plenũ
fide ad coronam exiret: Ecce nihilest
quod fecisti: & propter nihil dm̃ offen¬
disti aqua sine substantia est: quae te
dimersit: Propter quid irritauit
dñm̃ peccator : confundantur inique
facientes uane: Nemo enim non in ani¬
ter inique facit. sed nemo considerat:
E unt homines audiunt uerbum illud
uulgale : & pro uerbia dĩ dormitant in
eis : Quod prouerbium : mallo quod te¬
neo quam quod spero: O infelix quid
tenes : eccedicis mallo quod teneo: tene
sic ut non amittas: & dic mallo quodtento:
Si autem nontenes : quare non illud te¬

Expanded text:
te ad imaginem suam. Vide quod te ad imaginem suam. Vide quod supra te est, et calcas quod infra te est. Quid ergo acquisisti? Vis videre quam aqua sine substantia sit? Tolle tecum ad inferos quod acquisisti: quid facturus es? Acquisisti aurum, perdidisti fidem: post paucos dies exis de hac vita, aurum quod acquisisti perdita fide, auferre tecum non potes; cor tuum inane fidei, ad poenas exit, quod plenum fide ad coronam exiret. Ecce nihil est quod fecisti, et propter nihil Deum offendisti. Aqua sine substantia est quae te demersit. Propter quid irritavit Deum peccator? Confundantur inique facientes vane . Nemo enim non inaniter inique facit; sed nemo considerat. 10. Eunt homines, audiunt proverbium illud vulgare; et proverbia Dei dormitant in eis. Quod proverbium? Malo quod teneo, quam quod spero. O infelix, quid tenes? Ecce dicis, Malo quod teneo; tene sic ut non amittas, et dic, Malo quod teneo. Si autem non tenes, quare non illud te