comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑpetracione maloꝵ.nulla debet eẽ
fiducia bonoꝵ p̃teritoꝵ. Intelligendũ
est hic ad uitã ꝑcipiendã bona pret̾ita.
non dare fiduciam.⁊ si admiciorẽ pe¬
nam. Alioquin: premisse auctoritati a¬
tatur mortał culpa quã non delet seq̃nᷤᷤ
penitẽcia. ad sensum micioris pene pro¬
ficiũt: non ad uite fructũ¬

Expanded text:
malorum nulla debet esse fiducia bonorum praeteritorum. Intelligendum est hoc, ad vitam percipiendam bona praeterita non dare fiduciam, etsi ad mitiorem poenam; alioquin praemissae auctoritati Atatur mortalis culpa, quam non delet sequens poenitentia, ad sensum mitioris poenae proficiunt, non ad vitae fructu
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ fidem ⁊ spem nõ ħu̾it. dilectõnẽ tñħ uit
anquantum homo tantam. qͣ maior eẽ
non ualet. qui ex caritate eximia. aĩam
posuit ꝓ amicis. ⁊ inimicis. Huit n incord̃
caritatẽ qͣm oꝑe nob̃ exibuit. ũ exhibi¬
cionis forma nos addiligendum instrueret.

Expanded text:
 fidem et spem non habuerit, dilectionem tamen habuit in quantum homo, tantam quae major esse non valet, qui ex charitate eximia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ inꝑsonis quin eas detĩmninẽt. quomo¬
do inẽẽncia diuina eẽ possunt. ita ut
cõsolabor me.t̃n. Archangłi nesciunt.
angłi non audierunt. sela non tenent.
ꝓpħa non sensit. apłs non int̾rogauit.
filius ipse non edidit. Cesset gͦ dolor q̃¬
relar̃. non putet hõ sua intelligẽcia ge¬
neracionis sacram̃tũ posse ꝯsequi. Ab¬
solute tñ intelligendus ẽ. pat̾ ⁊ filius
⁊ sp̃s.s. Stat in hoc sũ intelligencia uer¬
boꝵ. Est filius apatre. qui ẽ uingenitus:
ab ingenito. ꝓgenies: a parente. uiuus.:
ainuo. non natura ditatis. alia ⁊ alia.
qr ambo: unũ. hoc credendo: incipe. ꝑ¬
curre. ꝑsiste. ⁊ si non ꝑuenturũ scĩã: iñ
gratulabor ꝓfecturũ. qui .ii. pie infinita
ꝓdeundo. S⁊ ne te inseras in illud se¬
cretũ. ⁊ archanũ. inopinabił natiuitatis.
ne te inm̃gas.sũmã intelligẽcie ꝯp̃hen¬
de p̃sumens: s intellige. in ꝯprehensibi

Expanded text:
e in personis quin eas determinent, quomodo in divina essentia esse possint, ita ut consolabor me tamen. Archangeli nesciunt, angeli non audierunt, secula non tenent, propheta non sensit, Apostolus non interrogavit, Filius ipse non edidit. Cesset ergo dolor querelarum: non putet homo sua intelligentia generationis sacramentum posse consequi. Absolute tamen intelligendus est Pater sanctus. Stat in hoc fine intelligentia verborum. Est Filius a Patre, qui est unigenitus ab ingenito, progenies a parente, unus ab uno; non natura deitatis alia et alia, quia ambo unum. Hoc credendo incipe, percurre, persiste; etsi non perventurum sciam, tamen gratulabor profecturum. Qui enim pie infinita prodeundo. Sed ne te inseras in illud secretum et arcanum inopinabilis nativitatis, ne le immergas, summam intelligentiae comprehendere praesumens;
Abbreviated transcription (Latin):
s ascłis ẽ. Attenqdͤlector. qr uidnr dissen¬
tire in hac sentẽtia illustres doctores.
Id̾oq ut omnis repugnãtia d medio tol
t̾minamus. ut ilł. angłis ꝙ maioris
dignitatis sunt. ⁊ ꝑ quorum minist̾ium
illa nuntiata sunt. exꝑte cognita a scłis
fuisse. ut pote familiaribꝰ. i nuntiis. Illis
uero qͥ minoris dignitatis sunt. in ꝯgͥca
extitisse dicamus. usq qͦ impleta sunt.¬

Expanded text:
seculis est. Attende, lector, quia videntur dissentire in hac sententia illustres doctores. Ideoque ut omnis repugnantia de medio tolleterminemus, ut illis angelis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamus, usquequo impleta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Quis ẽ iste qͥ ueñ dedom tinctis
uestibꝰ dbofra: R in psalmo. Quis ẽ iste
rex gle. Ex quibꝰ apparet. ꝙ mist̾ium
u̾bi in carnati. plemus cognouerunt
angłi. pꝰt impletionẽ ꝙͣ añ. & siẽ incog¬
nitione hꝰ mist̾ii ꝓfecerunt. ita dñt eos

Expanded text:
Edom, tinctis vestibus de Bosra? Et in psalm. 24: Quis est iste rex gloriae? Ex quibus apparet quod mysterium Verbi incarnati plenius cognoverunt angeli post impletionem quam ante. Et sicut in cognitione hujus mysterii profecerunt, ita dicunt eos
Abbreviated transcription (Latin):
ed queris ame inquit ambr:¬
quomͦ filius sit. non priorem hãt pa
deficit. uox silet. nõ m̃a t̃m. s ⁊ ange¬
loꝵ. fupra potestates. ⁊ supra angłos.⁊
supra cherubin. ⁊ supra seraphin. ⁊ su
supra omnẽ sensum ẽ: Quomͦ nõ est su¬
pra omnẽ sensum. tanta geñatio: Tu
gͦ ori manũ admoue: serutari nõ licꝰ
lud negare michi non licet. hoc q̃rere
metus est. In effabił est.n. illa gen̾a¬
cio. Uñ ysaias. geñacionẽ eius quis

Expanded text:
ed quaeris a me, inquit Ambr.Filius sit, non priorem habeat Pdeficit, vox silet, non mea tantum, sed et angelorum; supra potestates, et supra angelos, et supra cherubin, et supra seraphin, et susupra omnem sensum est, quomodo non est supra omnem sensum tanta generatio? Tu ergo ori manum admove; scrutari non licet lud negare mihi non licet, et hoc quaerere metus est. Ineffabilis enim est illa generatio. Unde Isaias ait: Generationem ejus quis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pater infilio. ⁊ filius inpatre ꝯgnos¬
citur. Cum .ii. patrem dix̃is : eius ⁊̃ fi¬
lium designasti. qr nemo ipse sibi pa¬
ter est. Cum filium noĩas. ⁊̃ patrẽ fa
teris. qr uemio ipse sibi filius ẽ. Itaq
nec filius sine patre. nec pater pot̾ ẽẽ
sũ filio. Semꝑ gͥ pater. semꝑ ⁊ filius.
Item. Dic in quã michi hetice. fuit ne
q̃n onmp̃e d̾s. pater non erat. ⁊ ds erã¬
t: Nam si pater ẽẽ cep̃. deus gͦ primo
erat.⁊ postea pater factus est. Quomͦ
gͥ inmutabił d̾s est: Si .n. ante deusͤ
postea pater fuit: utiq geñacionis ac¬
cessione mutatus ẽ: s auertat ds hãc
amenciam

Expanded text:
et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti; quia nemo ipse sibi pater est: cum Filium nominas, etiam Patrem ejus fateris; quia nemo ipse sibi filius est. Itaque nec Filius sine Patre, nec Pater potest esse sine Filio. Semper igitur Pater, semper et Filius. Item dic, inquam, mihi, haeretice, fuitne quando omnipotens Deus Pater non erat, et Deus erat? Nam si Pater esse coepit, Deus ergo primo erat, et postea Pater factus est. Quomodo ergo immutabilis Deus est? Si enim ante Deus, postea Pater fuit, utique generationis accessione mutatus est; sed avertat Deus hanc amentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
omittẽ .i. elemosinas fructuũ t̾renoꝵ
¶Ex his datur intelligi. ꝙ in pecc̃o
mortali ꝑ manẽtes.⁊ si elemosinas lar¬
gas faciant. non ꝑ eas t̃n satisfaciũt.
quia mordinate agunt. dũ ase nõ in
dum sͥ ipsi crudeles existunt. ñ placẽ¬
tes do. Non gͥ dicenda ẽ illa satisfactio¬
pecc̃i. quã quis ag̃ ꝓuno pecc̃o. diun
ꝑdurat in altõ.qͣr nicħ ꝓdest ieiunare Luis pp¬
⁊ orare.⁊ alia bona agere. nisi mẽs re¬
imponẽda ei satisfactio. quia de pͥmo
dũ inpecc̃o altõ ꝑsistit. ꝑcipietur tn

Expanded text:
fructuum terrenorum. Ex his datur intelligi quod in peccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant, non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate agunt, dum a se non indum sibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satisfactio, quam quis agit pro uno peccato, dum perdurat in altero. Quia nihil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens reimponenda est ei satisfactio, quia de primodum in peccato altero persistit; percipietur tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tue placẽs do. Non gͦ se fallant. qui
ꝑelemosinas largissimas. fructuum
suoꝵ .ł pecume. inpunitatẽ se emere
existimãt in pecc̃is ꝑmanẽtes. que ita
diligut. ut ineis obtent uersari. qͥ
suã. non est ei misericors. sed crudeł.
Diligendo quippe eam scđm scłm. o¬
dit eam scđm dm. Si gͦ uult ei dare
elemosinã ꝑ quã fit munda. odiat eã
hac elemosina quã sibi homo primitꝰ
debet. mundantur int̾iora. Ad qd̾ or¬
Inmũdis .ii. nichil est mundũ. s pol¬
Inmundi u̾o s̃ om̃s. quos nõ mundat
fides qua c̃ditur inxp̃m. de qua scͥptũ
est. mundans fide corda eoꝵ. S ne is¬
tas elemosinas que fuĩt de fructibus

Expanded text:
tuae, placens Deo. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis optent versari. Qui suam, non est misericors ei, sed crudelis. Diligendo quippe eam secundum seculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vult ei dare eleemosynam, per quam fit munda, odiat eam Hac eleemosyna, quam sibi homo primitus debet, mundantur interiora. Ad quod horim nihil est mundum, sed polImmundi vero sunt omnes, quos non mundat fides, qua creditur in Christum, de quo scriptum est: Mundans fide corda eorum. Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de fructibus
Abbreviated transcription (Latin):
tum. quia sicut illi qui cum xp̃o reg¬
nabunt. nullas inse male uoluntatis
reliquias habebũt. ita illi qui erunt ĩ
supplicio ignis et̃m. cum diabolo ⁊ ãgłis
eius de putati. sic̃ nullã habebut ult̾ius
requiem: sic bonã hr̃e nullatenꝰ rͥem
dabitur ꝑfeccio gr̃e ad et̾nã głam: ita
ꝯsortib diaboli cumulabit ipsa malig¬
nitas penã. q̃n ext̾ioribus deputati te¬
nebris nullo illustrabunt᷑ int̾iori lumi¬
ne u̾itatis. Ex his apparet reꝓbos in in¬
ferno sic penitẽciã gestłros. ut ꝑ eã pra¬
iram uoluntatẽ non deserant. ⁊ illa
maligna uoluntas erit eis ad cumulũ
pene. ꝑ quã tn non merebuntur. qr nł¬
lus metur nisi inhac uita
Quare dñr

Expanded text:
tum. Quia sicut illi qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt, ita illi qui erunt in supplicio aeterni ignis cum diabolo et angelis ejus deputati, sicut nullam habebunt ulterius requiem, sic bonam nullatenus dabitur perfectio gratiae ad aeternam gloriam, ita consortibus diaboli cumulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illustrabuntur interiori lumine veritatis . Ex his apparet reprobos in inferno poenitentiam sic gesturos, ut per eam pravam voluntatem non deserant; et illa maligna voluntas erit eis ad cumulum poenae, per quam tamen non merebuntur, quia nullus meretur nisi in hac vita. 2. Quare d
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris post eius obitũ quis duc̃e ua¬
leat. De hoc nicholaus p̃p sic scribit. S
ne una. Cũ gͥ ostet qd̃ uir ⁊ mulier u¬
na caro efficunt᷑ restat uirũ ꝯpatrẽ
ꝯstitui mulieri. cuiꝰ assũpta uxor ꝯimna¬
ter erat. ⁊ ideo iurũ illi se femine nõ

Expanded text:
uxoris post ejus obitum quis ducere valeat. De hoc Nicolaus papa sic scribit, Cone una. Cum ergo constet quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum il
Abbreviated transcription (Latin):
relatiue non subaliter dicuntur. Qd
ait aug̃ in eod̾: nullo modo ad se ipsã.
s ad aliam inucẽ. uł ad c̾aturã dicit᷑¬
⁊ ideo relatiue. non subałr: dici manifes¬
tum est

Expanded text:
tive, non substantialiter dicuntur. Quod ait August. in eodem, nullo modo ad seipsum, sed ad aliam invicem, vel ad creaturam dicitur. Et ideo relative, non substantialiter dici, manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
.n. non est magnus ea magnitudine.q̃
non est qd ipse. ut quasi ꝑticeps eius
sit. Alioquin maior eẽt illa magnitu¬
do. quã đs. Deo aut̃ non ẽ maus ali¬
quid. Ea gͥ magnitudine magnus ẽ.
que ipse est. Iõq nec tres magnitudi¬
nes dñis. s unam magnitudinẽ. nec
tres magnos. s unũ magnũ. qr nõ
participatione magnitudinis ds ma¬
gnus est. s se ipso magno: magnus
ad se ipsum dr. non translatẽ. ac ꝑsimi¬
litudinẽ. sed ꝓpͥe. si tñ de illo. ꝓprie aliqͥd
ore hoĩs: dici potest. Ecce aꝑte docuit.
qd̃ noĩa. unitatẽ diuine maiestatis si¬
g̾cantia:.⁊ ad se dñr de do .i. sine rełone:

Expanded text:
enim non est magnus ea magnitudine, quae non est quod ipse, ut quasi particeps ejus sit; alioquin major esset illa magnitudo quam Deus. Deo autem non est aliquid majus; ea ergo magnitudine magnus est, qua ipse est. Ideoque nec tres magnitudines dicimus, sed unam magnitudinem; nec tres magnos, sed unum magnum, quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed seipso magno magnus ead seipsum dicitur non translative ac per similitudinem, sed proprie, si tamen de illo proprie aliquid ore hominis dici potest. Ecce aperte docuit quod nomina unitatem divinae majestatis significantia, et ad se dicuntur de Deo, id e
Abbreviated transcription (Latin):
obedietiam p̾ceptorum : b in p̃uari¬
cante peccatum ẽ. s in mandante cul¬
pa nõ ẽ. Non em̃ consistẽt peccatum
si int̾dicto nõ fuisset. Non consistente
aut̃ peccõ. nõ solum malitia. s etiam
uirtus fortasse ñ eẽt. q̃ nͥ aliqͣ malicie
fuissent semina. uł subsistẽ uł emine.
nõ posset. Ecce p̃uaricacionẽ leg̃. ⁊ in o¬
bedientiã diffinit amb̃r ẽẽ peccatum.
Diũsas sentẽcias d̾ pecc̃o ponit.

Expanded text:
obedientia praeceptorum? Ergo in praevaricante peccatum est, sed in mandante culpa non est. Non enim consisteret peccatum, si interdictio non fuisset. Non consistente autem peccato, non solum malitia, sed etiam virtus fortasse non esset; quae nisi aliqua malitiae fuissent semina, vel subsistere, vel eminere non posset. Ecce praevaricationem legis et inobedientiam definit Ambrosius esse peccatum. 2. Diversorum sententias de peccato
Abbreviated transcription (Latin):
hetici ab eccłia p̃cisi ⁊ dapnati. possit
tradere sacros ordines:⁊ si abeis or¬
dinati. redeuntes ad eccłie unitatẽ:
debeant re ordinari Ihanc questiõe
ꝑplexam ac pene in solubilem: faciunt
doctoꝵ uerba. qui płimũ dissentire
uidẽtur. uidẽtur.n. quidam trade.
hencos sacros ordines dare nõ posse.
nec illos qui ab eis ordinati uident᷑:

Expanded text:
etici ab Ecclesia praecisi et damnati possint tradere sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae unitatem debeant reordinari. Hanc quaestionem perplexam ac pene insolubilem faciunt doctorum verba, qui plurimum dissentire videntur. Videntur enim quidam tradere haereticos sacros ordines dare non posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur
Abbreviated transcription (Latin):
ciẽs in noĩe eils ꝯgregati fuerint de¬
testatur fetorẽ eoꝵ. ⁊ claudit nares su¬
as. Id int̾cio. illi offerunt panẽ sacrile
crificia. Id̾ ⁊̃ dicit ꝑcrudelissimã uesa¬
niam in alexandria sede. omniũ facͣ¬
mentoꝵ lum̃ extinctum. Intercepta ẽ
sacrificii obło. deficit cͥsinatis sanrtifi¬
catio. ⁊ parridialib manib impiorũ
oĩa se subtrax̃e misteria. his aliis res¬
timoniis astrui uidr. sacram̃ta eccłiaᷤ¬
tica. p̃cipue corꝑis ⁊ sanguinis. ordin¬
acionis ⁊ ꝯfirmacionis: ꝑ heticos non
nes: sic̃ ⁊ łbmus tradi ualeant. Nec ab
heticis redeuntes. qui illie ordinati sũt
⁊ bb̃tizati. it̃m ordinandi suit. sic̃ nec
ñ amittir. qui recedit ab eccłia. iuis dã¬
di ꝙ accepit amitit: multimodis ap¬
paret. in anit̾ dici. Primo: quia nulla
ostenđr cã: cur ille. qui illd̃ łbina ami¬
ttẽ non potest. ius dandi possit amit
tere. Utrũq .n. sacram̃tũ est.⁊ quadã
ꝯsecratione. utrũq homimi datur. illd̃

Expanded text:
ties in nomine ejus congregati fuerint, detestatur foetorem eorum, et claudit nares suas. Idem: Illi offerunt panem sacrilecrificia. Idem etiam dicit per crudelissimam vesaniam Alexandrina sede omnium sacramentorum lumen extinctum. Intercepta est sacrificii oblatio, defecit chrismatis sanctificatio, et parricidalibus manibus impiorum omnia se subtraxere mysteria. His aliisque testimoniis astrui videtur sacramenta ecclesiastica, praecipue Corporis et Sanguinis, Ordinationis et Confirmationis, per haereticos non nes, sicut et Baptismus, tradi valeant; nec ab haereticis redeuntes, qui illic ordinati sunt et baptizati, iterum ordinandi sunt, sicut nec non amittit, qui recedit ab Ecclesia, jus dandi quod accepit amittit, multis modis apparet inaniter dici: primo, quia nulla ostenditur causa cur ille qui illud Baptisma amittere non potest, jus dandi possit atere. utrumque enim sacramentum est et quadam consecratione utrumque homini datur, illud
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa quec̃q faciunt hetici. carnalia
inania.⁊ facrilega eẽ. ⁊ eoꝵ altaria fal¬
sa.⁊ illicita sac̾docia. ⁊ facrificia sacͥlega.
qui more simiarũ. que cũ homines ñ
sint: formã imitantur humanã. uultũ
ẽs̃ eccłie catholice.⁊ auctoritatẽ sibi uẽ¬
dicãt. cũ ipsi ineccłia non sint: ⁊ cũ fĩt
sacrilegi. sa c̃dociũ aministrant.⁊ alta¬
re propoñt. tũ nec facͥficari oblacio ill¬
ie possit. ubi sp̃s .s. non sit. nec cuiquã
que offeruntur ab heticis: ꝯtamurata
ẽẽ inospectu dñi. quia licet uideant᷑

Expanded text:
Omnia quaecumque faciunt haeretici, carnalia, et inania et sacrilega esse; et eorum altaria falsa et illicita, et sacerdotia et sacrificia sacrilega, qui more simiarum, quae, cum homines non sint, formam imitantur humanam, vultum Ecclesiae catholicae et auctoritatem sibi vendicant, cum ipsi in Ecclesia non sint, et cum sint sacrilegi, sacerdotium administrant, et altare ponunt; cum nec sacrificari oblatio illic possit, ubi Spiritus sanctus non sit; nec cuiquam quae offeruntur ab haereticis contaminata esse in conspectu Domini, quia, licet sancta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiuges fac̾. ⁊ utraq paccõ: desponfatio
uł sponsatio interdũ dicit᷑. Proprie tñ
spsonfalia dñr.quedã sollẽpnnia pacta
dantur. ne uilem hãt maritus datã
quã suspirauit sponsus dilatam. Que
sponfa fit uidua mortuo spõso uł nõ.

Expanded text:
utraque pactio desponsatio vel sponsalia interdum dicuntur; proprie tamen sponsalia dicuntur quaedam solemnia pacta dantur, ne vilem habeat maritus datam, quam suspiravit sponsus dilatam. 13. sponsa sit vidua mortuo sponso,
Abbreviated transcription (Latin):
ponsauit uxorẽ. ⁊ dotauit. ⁊ cũ ea cor¬
re non potuit. quã clancło frat̃ eius
corrupit. ⁊ grauidã redlidit. decretũ ẽ
ut quãuis nupta non potint esse le¬
gitimo uirõ. desponsata tũ fr̃i: frater
habere nõ possit. s mechus ⁊ mecha.
fornicationis quiđd uindictã fustineãt.
licita ũo eis ꝯiugia. non negent᷑. De illa
desponsacione. hoc intelligi deb. ubi ñ
fuit ꝯsensus ꝯugał de p̾senti. Alio quin
non liceret eis alia sortiri. Scđm hoc ⁊̃¬
suentu. ut fiqͥs sponfam alt̾ius rapue¬
rit. publica penitẽcia muletetur. ⁊ sñ spe
ꝯiugii maneat.⁊ si ipsa eidẽ crimimi
ꝯsenciẽs non fũit. licencia nubendi alii
nõ negetur. Apparet hanc fuisse despõ
fatã. sine pactione ouigali. de p̃senti:⁊
ideo nõ fuisse ꝯiugẽ. cui uiuente spon¬
so altĩ nubendi licencia nõ negatur
Sunt .ii. quedã nupcralra pacta d fu¬
turo. ex quib spõsi. ⁊ sponse uocantur.
nec ex inde ꝯiuges s̃.⁊ est quedã pactõ¬

Expanded text:
it uxorem et dotavit, et cum ea coire non potuit, quam clanculo frater ejus corrupit et gravidam reddidit, decretum est, ut quamvis nupta non potuerit esse legitimo viro, desponsatam tamen fratri frater habere non possit; sed moechus et moecha fornicationis quidem vindictam sustineant, licita vero eis conjugia non negentur. De illa desponsatione hoc intelligi debet, ubi non fuit consensus conjugalis de praesenti; alioquin non liceret eis alia sortiri coconventu, ut si aliquis sponsam alterius rapuerit, publica poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Et si ipsa eidem crimini consentiens non fuit, licentia nubendi alii non satam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam nuptialia pacta de futuro, ex quibus sponsi et sponsae vocantur, nec exinde conjuges sunt. Et est pact
Abbreviated transcription (Latin):
quis sponsã filii opp̃sserit.⁊ post filiuᷤᷤ
eius duxit eam. pater post ea nõ hãt
uxorẽ. nec mulier uirũ. filius qͥ patͥs
facinuꝰ ignorauit. aliam ducat᷑. Si ꝯiux
illa fuisset. qd̾ utiq foret. si insponfa¬
lib pactio ꝯiugał intercessisset. ñ ꝑ¬
mittẽtur spons aliã duc̃e. Mechis ã
pena non nubendi: exrigore infligitur.

Expanded text:
quis sponsam filii oppresserit, et post filius ejus eam duxerit, pater postea non habeat uxorem, nec mulier virum; filius qui patris facinus ignoravit, aliam ducat. Si conjux illa fuisset quod utique foret, si in sponsalibus pactio conjugalis intercessisset, non permitteretur sponso aliam ducere. Moechis autem poena non nubend
Abbreviated transcription (Latin):
preueniẽte die mortis. uł irruentibus
quibusdã causis. eam non ꝯgnouerit.
nec fr̃ eius. nec ullus de ꝯsanguinitate
uellam ceꝑit in ꝯiugiũ: anathema sit
ipse. ⁊ om̃s ꝯsentientes ei. qr scđm le¬
gem dei : mori deẽnitur. Nam diuine
legis est mos. sponsas appellare ꝯiugeᷤ

Expanded text:
praeveniente die mortis, vel irruentibus quibusdam causis, eam non cognoverit; nec frater ejus, nec ullus de consanguinitate uellam ceperit in conjugium, anathema sit ipse, et omnes consentientes ei, quia secundum legem Dei mori decernitur. Nam divinae legis non est sponsas appellare conjuges,
Abbreviated transcription (Latin):
adduxit indomũ suã. moriat᷑. qr uxo¬
rem ꝓximi sui uiolauit. nõ que iam
uxor erat. s que iam aparẽtib uxor
feeri debebat. Ex his colligr. qd spõse
quedam ꝯiuges s̃. ante ꝯmixtionem
sexuum. S forte illd mouet qd̾ infi¬
ne capituli đr̃. nõ que iam uxor erat.
s que uxor fieri debebat. ꝙ nõ ita in¬
telligi debet. quasi uxor uere nõ fu̾it
ex quo paccio ꝯiugalis in tercessit. s
quia nondũ tradueta fu̾it. nec res
uxoria intercesserat .s. ꝯcubitus ꝯuiga¬

Expanded text:
am, moriatur; quia uxorem proximi sui violavit; non quae jam uxor erat, sed quae a parentibus uxor fieri debebat. Ex his colligitur quod sponsae quaedam conjuges sunt ante commixtionem sexuum. Sed forte illud movet quod in fine capituli dicitur: Non quae jam uxor erat, sed quae uxor fieri debebat. Quod non ita intelligi debet, quasi uxor vere non fuerit, ex quo pacto conjugalis intercessit; sed quia nondum traducta fuerat, nec res uxoria intercesserat, scili
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris uoluntate. tribius ei forncãdi
licencrã.⁊ pecẽm illius tue imputabr
abstinencie. Itẽ nicolaus ppͣ. Scripsit
nob teb̾ga regina. regia se uelle dig
mus non hoc alit̾ fieri posse. nisi eã¬
dem uitã uir eius lotarius elegĩt EEx
his patet qd̃ ꝯiugati sine ꝯmum ꝯsen¬

Expanded text:
 fornicandi licentiam; et peccatum illius tuae imputabitur abstinentiae. Item Nicolaus papa, supra: Scripsit nobis Taberga regina, regia se velle dignmus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam vir ejus Lotharius elegerit. Ex his patet quod conjugati sine com
Abbreviated transcription (Latin):
nio. Non est aut̃ ibi ꝯsensus depresenti.
⁊ est desponsatio. hñs ꝯsensũ de p̾sẽti
.i. pactionẽ ꝯuigalẽ. que sola fac̃ ꝯiugi¬
um. In illa gͥ desponfacione. ubi pollici¬
tacio est ꝯtrahendi mat̾ͥmonii. Sponsi
t̃m ⁊ sponse fu̾it. nõ ꝯiuges. ⁊ talibus
spõsis: licet sũ ꝯmuni ꝯsensu ꝯtinẽciã
ꝓfiteri.⁊ mouastĩum eligẽ. In ea uero
desponsatione. ubi est ꝯsensus dep̃sen¬
ti ꝯiugiũ ꝯtrahitur.⁊ ab illius despon¬
sationis prima fide: ueri niuges ap¬
pellantur. Scđ̾m hanc distinctionem
desponsationis. de sponsis uarie locũ¬

Expanded text:
nio; non est autem ibi consensus de praesenti. nio; non est autem ibi consensus de praesenti. Est et desponsatio habens consensum de praesenti, id est, pactionem conjugalem, quae sola facit conjugium. In illa ergo desponsatione, ubi est pollicitatio contrahendi matrimonium, sponsi tantum et sponsae fiunt, non conjuges, et talibus sponsis licet sine communi consensu continentiam profiteri, et monasterium eligere. In ea vero desponsatione ubi est consensus de praesenti, conjugium contrahitur; et ab illius desponsationis prima fide veri conjuges appellantur. Secundum hanc distinctionem desponsationis, de sponsis varie loquu
Abbreviated transcription (Latin):
religionis non ualent. ⁊ si feceruit
reuocari debẽt ¶Sponsi ũo possunt
sñ ꝯmum ꝯsensu monasteriũ eligẽ.
Unde uiđr inter sponsũ ⁊ sponsam.
ꝯiugium non esse. Ideoq asserunt a
prima fide desponfationis. ꝯiuges ap¬
pellari non represenciũ. sed spe fut᷑oꝵ.
quia ᷤᷤ fide. quam ex desponsatione sibi
inuicem debent. postea efficiuntur.
iuges Premissas ⁊̃ auctoritates. qui¬
bus asseritur. ꝙ ꝯsensus matrimoĩ¬
um foxcit: ita intelligi uolunt. ut ꝯsẽsus
ul pactio ꝯiugał. ñ ante coitũ faciat ma¬
trimoniũ: sed in coitu. Sic̃ .ni. defloracio
uirginitatis. non facit matrimonium.
nisi precedat pactio ꝯiugalis. ita nec
pactio ꝯiugalis antequã ad sit copula
carnal. Expactione gͥ ꝯiugali: sponsi
⁊ sponse fũit ante coitũ. in coitu uero
efficiuntur ꝯuiges. Facit .ii. pactio ꝯiu¬
galis. ut que prius erat sponfa: incoi
Fit aliq̃n desponfacio ubi est ꝓmissio
uiri ⁊ mulieris. de cõtrahendo matͥmo¬

Expanded text:
lent; et si fecerint, revocari debent. Sponsi vero possunt sine communi consensu monasterium eligere. Unde videtur inter sponsum et sponsam conjugium non esse. Ideoque asserunt a prima fide desponsationis conjuges appellari, non re praesentium, sed spe futurorum, quia ex fide quam ex desponsatione sibi invicem debent, postea efficiuntur conjuges. Praemissas autem auctoritates, quibus asseritur quod consensus matrimonium facit, ita intelligi volunt, ut consensus vel pactio conjugalis non ante coitum faciat matrimonium, sed in coitu. Sicut enim defloratio virginitatis non facit matrimonium, nisi praecedat pactio conjugalis, ita nec pactio conjugalis, antequam adsit copula carnalis. Ex pactione ergo conjugali sponsi et sponsae fiunt ante coitum; in coitu vere efficiuntur conjuges. Facit enim pactio conjugalis ut quae prius erat sponsa, in coiFit aliquando desponsatio, ubi est compromissio viri et mulieris de contrahendo matrimo
Abbreviated transcription (Latin):
iusticra eius exigit. s non exigit ei ns¬
ticia ut faciat nisi qd̾ facit. Non gͦ pot̾
facere nisi qd̃ facit. Eadẽq iusticia exig̃.
ut id non facrat ꝙ non fac̃. Non autẽ
pot̾ fac̃ẽ ceͣ iusticiam suam. Non gͥ pot̃¬

Expanded text:
justitia ejus exigit. At non exigit ejus justitia ut faciat, nisi quod facit. Non ergo potest facere nisi quod facit. Eademque justitia exigit, ut id non faciat, quod non facit: Non autem potest facere contra justitiam suam. Non igit
Abbreviated transcription (Latin):
br ait. Sp̃c mali. quedam u̾a d tẽpralib
rebus nosc̾e ꝑmittuntur. ꝑtĩ subtilita¬
te sensus. ꝓtĩ expientia tp̃orum. callidiore
ꝑꝑ tam magnam longitudinẽ uite. ꝑtiͣ
sc̃is anglis ꝙ ip̃i ab omnipotẽti do disc̃t
ĩsu eiꝰ sibi reuelantib EAliqu̾ aũt ip̃i ne¬

Expanded text:
ritus mali quaedam vera de temporalibus rebus noscere permittuntur; partim subtilitate sensus, partim experientia temporum, callidiores propter tam magnam longitudinem vitae; partim sanctis angelis quod ipsi ab omnipotenti Deo discunt jussu ejus sibi revelantibus. Aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
passibilitas głiam. quia ẽ humiliatus
ꝑpassionis obedientiam. humilitas gͦ
passionis. mĩtum fuit exaltationis.
& exaltacõ: p̾mium humilitatis. Uñ
clarificaret᷑: passione humilitas: cdari¬
erit claritas. It̾. amb̾r ad capitulum
tragans ait. Quid ⁊ quant̃ humilitas
mẽatur hic ostendr̃. his testimoniis eui¬

Expanded text:
sionis gloriam; quia est humiliatus per passionis obedientiam. Humilitas ergo passionis meritum fuit exaltationis, et exaltatio praemium humilitatis. Beatst passione. Humilitas, clarierit claritas. Item Ambrosius, idem capitulum tractans ait: Quid et quantum humilitatis mereatur hic ostenditur. His testimoniis evi
Abbreviated transcription (Latin):
si illoꝵ fiat officio: quoꝵ uita eoꝵ ocłis
idetur ignobił. Heu. inquã magnũ
laqueũ incidũt ut diuina ⁊ ocłta miᷤ¬
t̃ia. plus abaliis scĩficata posse fieri

Expanded text:
si illorum fiat officio, quorum vita eorum oculis videtur ignobilis. § 1. Heu in quam magnum laqueum incidunt ut divina et occulta mysteria plus ab aliis sanctificata posse fieri
Abbreviated transcription (Latin):
lius hominis. i filius hominis qui filius
di.⁊ sic inuͦ humane fusceptione fieret
quodam mͦ ip̃a gr̃a illi homini nat᷑alis.
ip̃a gr̃a dmonstratur quam homo mi¬
rabili ⁊ meffabili modo. ũbo di ẽ ad iuẽ¬
tus. atq concretus. ⁊diuina gr̃a corꝑalit̾

Expanded text:
lius hominis qui Filius Dei: et sic in naturae humanae susceptione, fieret quodammodo ipsa gratia illi homini naturalis, ipsa gratia demonstraretur, qua homo mirabili et ineffabili modo Verbo Dei est adjunctus atque concretus, et divina gratia corporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
omnes qͥ dñr alicꝰ filii. consequens ẽ ut
de illo ĩ nati ẽẽ dicantur ut illi. qui ao¬
optantur. Dmr ⁊ĩ filii gehenne. nõ ex illa
nati.s in illam p̃parati. Cum itaq daliqͦ
nascatur aliquio.⁊ nõ ita ut sit filius. nͨ
rursus omnis qͥ dr̃ filiꝰ de illo sit natus.
cꝰ dictus sit filiꝰ. ꝓfecto modꝰ iste quo natꝰ¬

Expanded text:
omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati esse dicantur, ut illi qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid, et non ita ut sit filius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus, cujus dicitur filius, profecto modus iste quo nat
Abbreviated transcription (Latin):
redictis adiciendum uidr̃ ante peccata c̃m̃a¬
p̃ced entium patrũ ad pasuuolos trãseãt de.
sic̃ illi pͥmi hominis delictũ in omnes
carnalit genitos. diximus. redundas¬
se. Resi peccata parentum transeunt ĩ
paruulos. utrũ omniũ qͥ fu̾ũt ab adã
usq ad ipõs. an aliqͦr̃ ⁊ nõ omnium. De¬

Expanded text:
 an peccata praecedentium patrum ad parvulos transeant, sicut illud primi hominis delictum in omnes carnaliter genitos diximus redundasse. Et si peccata parentum transeant in parvulos, utrum omnium qui fuerunt ab Adam usque ad ipsos. an aliquorum et non omnium. 2
Abbreviated transcription (Latin):
facram̃tũ hoc institutũ . s. ad pecc̃orũ
remissionẽ. ⁊ ad corꝑał infirmitatis
alleuiacõnẽ. Uñ ꝯstat eum qui hanc
ut inutroq alleinetur. Qd si forte corꝑiᷤᷤ
ualitudinem illũ hr̃e non expedit. illã
que ẽ aĩe sanitatẽ. in hoc sacram̃to ac

Expanded text:
cramentum hoc institutum, scilicet, ad peccatorum remissionem, et ad corporalis infirmitatis alleviationem. Unde constat eum qui hanc ut in utroque allevietur. Quod si forte corporis valetudinem illi habere non expedit, illam quae est animae sanitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ t̾nitas sit unus.⁊ solus uerus ds¬
gatissimis m̃tib cernitur. Mentis.n.
humane acies inualida. intam excellẽ¬
ti luce nõ fig̾r. nisi ꝑiusticiã fidi emũ¬
aꝓbo qd̃ inorone dixi. d̾s qui ñ inisi
mundos. uerum scire uoluisti. Respõ¬
deri.ii. potest. multos ⁊̃ non mũdos:
excellentissima. c̃ modestia ⁊ timore agẽ¬
dũ ẽ.⁊ attentissimis auribus atq duo¬
tis audiendũ. ubi q̃r unitas tͥnitatis pa
erratur. nec laboriosus aliquid q̃r. nec¬
fructuosius aliquid inuenitur. A inde
studeat imitari.atq seruare qd̃ uene¬
rabił doctor aug̃. in ł.i. de tͥ. de se ip̃o
ait. Nõ pigebit me inquid sicͥ hesito q̃¬
rere: nec pudebit sicͥ erro discere. Quiᷤᷤ¬
quis gͦ hec audit uł legit. ubi pariter
est c̃tus: ꝑgat mecũ. ubi pariter hesi¬
tat: querat mec̃. ubi errorẽ suũ ognoᷤᷤ¬
cit: redeat adme. ubi meũ reuocet me
Ita ingrediamur simul caritatis uiã.
tendentes ad eum de quo dictũ ẽ que¬

Expanded text:
 Trinitas sit unus et solus Deus, sgatissimis mentibus cernitur. Mentis enim humanae acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei emunod in oratione dixi: deus, qui nisi mundos uerum scire noluisti. responderi enim potest multos etiam non mundos e qua Trinitate cum modestia et timore agendum est et attentissimis auribus, atque dicitur votis audiendum, ubi queritur unitas Trinitatis, erratur, nec laboriosius aliquid qfructuosius aliquid invenitur. Proinde studeat imitari atque servare quod venerabilis doctor August. in 2 lib. de Trin. de seipso ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis ergo audit hoc vel legit, ubi pariter certus est, pergat mecum: ubi pariter haesitat, quaerat mecum; ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ac formam. ⁊ pondus. Quedamn
aliis meliorẽ ac digniorem ee̾ntiam ⁊
formam hnͣt. ⁊ alia aliis leiuiora atq
agiliora suni. Ad hunc gͥ modum. c̾den¬
dum ẽ illas sp̃uales natas conueniẽtes
sue puritati ⁊ excellentie.⁊ inẽentia. nͣ
forma.⁊ infacilitate diffr̾as accepisse
in exordio sue conditionis. quib alii suꝑ¬
iores. alii inferiores di sap̾ia constituen¬
tur. aliis maiora. aliis minora dona p̾s¬
tans. ut qͥ tunc ꝑ nat᷑alia bona aliis ex¬
eẽnt. Qui enim natura mag̾ subtiles.⁊
uͦ nat᷑a minus subtiles: isap̾i̾a minus ꝑ¬
spicaces conditi sunt. minora gr̾e dona.
habuerunt. inferioresq constituti sunt
sap̾ia di equo moderamine cunta ordi¬
nantis. In ip̾̃a facilitate arbitͥi diffr̃a ad¬

Expanded text:
tiam ac formam et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, et alia aliis leviora atque agiliora sunt. Ad hunc ergo modum credendum est illas spirituales naturas convenientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis exaeessent. Qui enim natura magis subtiles, vero natura minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, minora gratiae dona habuerunt, inferioresque constituti sunt sapientia Dei, aequo moderamine cuncta ordinantis. In ipsa facultate arbitrii diff
Abbreviated transcription (Latin):
e his ⁊ qui causa frigiditatis debitum
redłe nõ possũt. ꝯsulit bs. gg. ut ꝑma¬
neãt. S si mulier causatur dicẽs uo¬
lo ẽẽ mat̾. ⁊ filios ꝓc̃are. de c̾uit: ut u¬
nũquã carnałr ꝯuer̾unt.⁊ tc̃ mulier

Expanded text:
e his enim qui causa frigiditatis debitum reddere non possunt, consulit Greg. ut permaneant . Sed si mulier causatur dicens: Volo esse mater, et filios procreare, decrevit ut ununq
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessit. de quo dr. qui plus collegerat
nõ habuit ampliꝰ. nec qui minus pa¬
raĩtat. hu̾it minus. Et licet subut᷑q
panis: nͥ incarñẽ. nec uini: nͥ insangͥ¬
nẽ. Nec debẽt dici duo sacram̃ta. s
unũ. sub utraq sp̃e. id̾ sumit᷑. Neq¬
it̾ari facram̃tũ. qr bñdictio nõ repe
de aliis nõ pͭ osecrari: corpꝰ xp̃i ł fãgͥs.
Qre aqua misceat᷑.

Expanded text:
citur, Exod. 16: Qui plus collegerat, non habuit amplius; nec qui minus paraverat habuit minus. Et licet sub utraqpanis nisi in carnem, nec vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Neqiterari sacramentum, quia benedictio non repetde aliis non potest consecrari corpus Christi Quare aqua admisceat
Abbreviated transcription (Latin):
illos qui.ui. ꝯputant gradus.⁊ illos qͥ
dicens. Consanguinitas dum se paula¬
tim ꝓpaginũ ordinibus dirimens usq
adultimũ gradũ ꝓtrax̾it.⁊ ꝓpinquitas
ẽẽ desierit. tunc primũ lex matrimoni
reuocare fugientem. Ideo aut̃ usq ad
tus finitur. itẽ. ꝓpinquitas geñis tot
gradib t̾mminetur. In his .ui. gradibus
omnia ꝓpinquitatũ noĩa ꝯtinẽtur. ult
quos nec affinitas inueniri. nec succes¬
sio pot̾ amplius ꝓrogari. Scđm alios.
UII. gradus iõ ꝯputantur. ut ita post .uii.
gradus sponsus sponse uingatur. sic̃ pꝰ

Expanded text:
o, qui sex computant gradus, et illos qui dicens: « Consanguinitas, dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum protraxerit, et propinquitas esse desierit, tunc primum lex in matrimorevocare fugientem. Ideo autem usque atus finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminetur. » In his vero gradibus omnia propinquitatis nomina continentur, ultra quos nec affinitas inveniri, nec successio potest amplius praerogari. Secundum alios septem gradus ideo computantur, ut ita post septem gradus sponsus sponsae jungatur, sicut post
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsanguinitatis.ui. gradibus dirinit᷑
hõc mnõdo filius ⁊ filia: qltod est fra¬
ter ⁊ soror sit ipse truncus. illis seor¬
sum seunctis. exradice illius trũci
egrediuntur ramusculi isti. nepos ⁊
neptis: primus. ꝓuepos ⁊ ꝓneptis.ii.¬
tͥnepotis nepos. ⁊ trineptis neptis.ui.
iuter gradus ꝯnũant. Uarie nãq cõ¬
putantur gradus ꝯgnacionis. Alii .ti.
patrẽ inprimo gradu. filios in scđo po¬
nũt. Alii primum gradum filios ap¬
pellant. uegantes gradũ dgnacionis
inter patrem ⁊ filium ẽẽ.cum una ca¬
ro sint pater ⁊ filius. Auctoritates gͦ
que ꝯsanguinitatis cautelã. usq in
ꝓhibent. primũ gradũ filios appellãt
atq ita fit. ut heedem ꝑsone scđm
hãc diu̾sitatẽ. inueniantur in .ui.⁊ uii.¬

Expanded text:
consanguinitatis sex gradibus dirimitur, hoc modo: filius et filia, quod est frater et soror, sit ipse truncus. Illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi: nepos et neptis, primus; pronepos et proneptis, strinepotis nepos et trineptis neptis sextinter gradus computant. Varie namque computantur gradus consanguinitatis. Alii enim patrem in primo gradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinitatis cautelam usque in gradum prohibent, primum gradum filios appellant. Atque ita fit, ut eaedem personae secundum hanc diversitatem inveniantur in
Abbreviated transcription (Latin):
augõ angloꝵ ep̃o. a quo requifitus fue¬
rat quota geñacione debeant copulari
rescribit sic. Quedam lex romana per
succ̃sc̃e. Unde necẽẽ est ut quarta. uel
quinta geñacione fidelium licent̃ sibi
utrũ aug̃o scripserit. ut angloꝵ quarta
geñatione ccͣta matrimonia non solue¬
rentur. int̾ cetã talem redlidit rõnẽ.
rum genti. que nuꝑ ad fidem uenerat
ne abono quod ceꝑat metuendo austĩo¬
ut postquã infide fuerint solidati. si in¬
fra ꝓprram ꝯfanguinitatẽ inu̾eti fũint.
non seꝑentur. aut infra affinitatis liue
onc de affinitate

Expanded text:
o Anglorum episcopo, a quo requisitus fuerat, si quarta generatione debeant copulari, rescribit sic: « Quaedam lex Romana permsuccrescere. Unde necesse est, ut quarta vel quinta generatio fidelium licenter sibiutrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia non solverentur, inter caetera talem reddit rationem: « rum genti, quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo de justitut, postquam in fide fuerint solidati, si infrapropriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur, aut infra affinitatis lineantur. » Nunc de affinitate
Abbreviated transcription (Latin):
ed adhuc qr̃ si nõ eẽt p̾ceptum. ut đ
ligno uite ederet. ⁊ ahis ⁊ nõ illo uesc̾et᷑
numꝗ posset nõ mori. Si semꝑ uiu̾et
nõ utens illo ligno. non erat ei ex illo
ligno pꝰ se non mori. Siuero ñ posset
semꝑ uiu̾e. iderat ei ex illo ligno. Aliqͥ
dñt qd si nõ fuisset ei p̃ceptum uesci
illo ligno. ⁊ aliis ⁊ nõ illo uesc̾etur. ui¬
u̾et semꝑ.sic det̾minantes illudq supͣ
dixit aug̾ .s. erat ei de ligno uite non

Expanded text:
ceptum ut de ligno vitae ederet, et aliis, et non illo vesceretur, numquid posset non mori. Si semper viveret non utens illo ligno, non erat ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non posset semper vivere, id erat ei ex illo ligno. Aliqui dicunt quod si non fuisset ei praeceptum vesci illo ligno, et aliis, et non illo vesceretur, viveret semper; sic determinantes illud quod supra dixit August.: Erat ei de ligno vitae, non
Abbreviated transcription (Latin):
uitandũ ẽ. Preterea sciendũ ẽ. qd̾ mas¬
signatione distinctionis nõium. inter
alia que supra diligenter ex secuti sumꝰ
quedã diximus translate ac ꝑsimilitu¬
dinẽ de deo dici. ut specłm. splendor. ca¬
racter. figura.⁊ huiusmͦi. de quib pio lec¬
tori breuiter trado. qd̃ sencio. ut .s. rõne
similitudinis ꝯsid̾ata: ex causis dicendi:
dictoꝵ intelligenciã assumat. s catholi¬

Expanded text:
untur. Praeterea sciendum est quod in assignatione distinctionis nominum, inter alia quae supra diligenter executi sumus, quaedam diximus translative et per similitudinem de Deo dici; ut speculum, splendor, character, figura, et hujusmodi; de quibus pio lectori breviter trado quod sentio, ut si ratione similitudinis considerata ex causis dicendi dictorum intelligentiam assumat, sed catholi
Abbreviated transcription (Latin):
tendũ. quod aug̃.in l.ii.ꝯtra maximinũ
dic̃. De hoc nomine hõ ysion. qd latini
tractores frequenter utuntur. Pat̃ in qͥd
illud homo usion qd̃ inꝯcilio niceno ad¬
ũsus heticos arrianos. acatholicis patͥ¬
bus u̾itatis auctoritate firmatũ ẽ. Qd pꝰ¬
ea in ꝯcilio ariminensi. ꝑꝑ nouitatẽ uer¬
bi. minus quã potuit intellectã. quam
tñ fides antiqua peꝑat. multis paucor̃
fraude deceptis hecica impietas. sub ħe¬
tico imꝑatore. ꝯstancio labe factare tep¬
tauit. s post non longum tp̃s lib̾tate
fidi catholice preualente. postquãius ũbi
sic debuit intellecta ẽ: homo usion illud
catholice fidei sanitate. longe lateq defẽ
unius eiusdẽq sube: Quid est inquam
homo usyon. nisi ego ⁊ pater unũ sumꝰ¬

Expanded text:
tendum quod Aug., in lib. 3 contra Maximinum, dicit de hoc nomine homousion, quo Latini tractatores frequenter utuntur. Pater, inquit, illud homousion, quod in concilio Nicaeno adversus haereticos Arianos a catholicis Patribus Veritatis auctoritate firmatum est. Quod postea in concilio Ariminensi, propter novitatem verbi minus quam oportuit intellectum quam tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantino labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae praevalente, postquam vis verbi sicut debuit intellecta est, homousion illud catholicunius ejusdemque substantiae? Quid est, inquam, Homousion, nisi, Ego et Pater unum sum
Abbreviated transcription (Latin):
cum duabus sororib uł qui cũ duobꝰ
fr̃ib dormiuĩt. uidendũ ẽ ꝗͥ censeat
canones. Qui dormierit c̃ duab soro¬
ribus. ⁊ una exillis añ fuit uxor. ne¬
utrã ex illis hãt. nec ipsi adulteri un¬
redlidit illicitã sororẽ eiꝰ ꝯgnoscendo
nec ⁊̃ post mortẽ uxoris. licet ei uł
adult̾e copulari in ꝯiugium. It̃ zaca¬
rias ppͥ. Concubiusti c̃ sorore uxoris tue.
si fecisti neutrã hãs.⁊ uxor tua si non
fũit ꝯscia scełis ⁊ ꝯtinere non uulit:
nubat indño cui uult. Tu u̾o ⁊ adult̃a

Expanded text:
cum duabus sororibus, vel quae cum duobus fratribus dormiunt, videndum est quid censeant canones. Qui dormierit cum duabus sororibus, et una ex illis ante fuerit uxor, neutram ex ipsis habeat; nec ipsi adulteri unreddidit illicitam, sororem ejus cognoscendo. Nec post mortem uxoris licet ei vel adulterae copulari in conjugium. Item Zacharias papa, ibid.: Concubuisti cum sorore uxoris tuae; si fecisti, neutram habeas; et uxor tua si non fuerit conscia sceleris, et continere non vult, nubat in Domino cui vult. Tu vero et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis ꝓcessus. Diabolus tentando dix̃
Si comeditis eritis sic̃ dii. scientes bonũ
⁊ malum. Quo audito statim m̾ti mulieriꝰ
sub repsit elatio q̃ dam.⁊ amor ꝓpͥie potes¬
tatis. ex quo placuit ei fac̾e̾ ꝙ diabolus
suadebat: iutiq fec̃. Suggestione gͥ pecca¬
uit. quia tẽtatio p̾cessit ex qua inmente eiꝰ
orta ẽ elatio quam pecc̾m oꝑis secutum ẽ
⁊ pena peccati
Que fuit elatio mulieri.

Expanded text:
ordinis processus: Diabolus tentando dixit: Si comederitis, eritis sicut dii, scientes bonum et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente ejus orta est elatio, quam peccatum operis secutum est, et poena peccati. 3. Quae fuit elatio mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dixit moyses carnalem copulã fie¬
ri. cum matre. cum nou̾ca. cum. sorore
cũ nepti. cum amita. c̾ matertã. c̃ nurs
⁊ aliis quibusdã. Permisit aut̃ diuorci¬
um fieri. dato libello repudii. in quo uir
scribebat causas proquib uxorẽ repu¬
diabat. ꝑ imsit ⁊̃ aliam duc̃e. dato prio
ꝑinisit fieri mala. ne fierẽt peiora:⁊ ħ
ꝑmittendo. nõ dĩ iusticiã dmõstrauit.
s in pecc̃ore minuit culpam
Ci licebat

Expanded text:
interdixit Moyses carnalem copulam fieri cum matre, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, et aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permisit autem aliam ducere dato priorPermisit fieri mala, ne fierent pejora; et hoc permittendo non Dei justitiam demonstravit, sed in peccatore minuit culpam. 4. Cui licebat
Abbreviated transcription (Latin):
s si eum quem uidet humano uisu sp̃u¬
ali caritate diligẽt. uid̾et đm qui est
ip̃a caritas uisu int̾iori. quo uidi pͭ. Q.
dilig̃. quomodo pͭ diligẽ: Ex una enim
cad̾q caritate dm ꝓx̾mq diligimus. s¬

Expanded text:
sed si eum quem uidet humano uisu spiritali caritate diligeret, uideret deum, qui est ipsa caritas, uisu interiore, quem uideri potest. diligit, quomodo potest diligere? Ex una enim eademque charitate Deum proximumque diligimus; s
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ s. set filiꝰ tm̃. ut qui erat in diuinitate
di filius. ip̃e fieret in homine hõĩs filius
ne filii nomen ad altm̃ transiret. qui nõ
eẽt et̾na natiuntite filiꝰ. dĩ gͦ filius hoĩs
factus ẽ filius. natus scd̾m u̾itatẽ nͨ ex¬

Expanded text:
ctus, sed Filius tantum, ut qui erat in divinitate Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius, ne filii nomen ad alterum transiret, qui non esset aeterna nativitate filius. Dei ergo Filius, hominis factus est filius, natus secundum veritatem n
Abbreviated transcription (Latin):
umane infirmitatis lumine sue diuini¬
tatis accendit. ꝑ ditumq hominẽ reꝑa¬
uit.⁊ nomine regis.⁊ imagine insignitũ
Iõ etiam filius missus ẽ ⁊ nõ pat̾. quia
congruentiꝰ muti debeat. qui ẽ ab alio.
quam qui ẽ anullo. filiꝰ aũt apatre est:
inł. dt̾. Non ħt d quo sit. Sic̃ gͦ pat̃ ge¬
nuit filium. filiꝰ genitus ẽ. ita congrue
pat̾ misit. filius missus ẽ. Ab illo enim
Ab illo mittitur. d quo natum ẽ. Mutit᷑
ꝙ genitũ ẽ. Pat̾ uero qui misit anullo ẽ
Iõq pat̾ missus nõ ẽ ne si mutẽtur aba¬
lio eẽ putaret᷑. Missus ẽ gͦ pͥmo filius.

Expanded text:
umanae infirmitatis lumine suae divinitatis accendit, perditumque hominem reparavit nomine regis et imagine insignitum. Ideo igitur Filius missus est et non Pater; quia congruentius mitti debebat, qui est ab alio, quam qui est a nullo. Filius a Patre est; n enim habet de quo sit. Sicut ergo Pater genuit, Filius genitus est, ita congrue Pater misit, Filius missus est. Ab illo enim Ab illo mittitur, de quo natum est. Mittitur quod genitum est. Pater vero, qui misit, a nullo est; ideoque Pater missus non est, ne, si mitteretur, ab alio esse putaretur. Missus est ergo primo Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
quia nõ eẽt actus malus nͥ eẽt res
bona. quia nõ est aliqua res mala. nͥ
la eẽt si res ip̃a que mala ẽ nat᷑aͣ nõ eẽt
Non gͥ posset ẽẽ malum. nisi eẽt aliqd̃
omnes actus. in quantũ s̃ ẽẽ res bonas
um q̃ sunt in quantũ sunt. deũ auc¬
torẽ p̃dicant. ⁊ eius uoluntate. Omnia
ẽẽ quec̃q sunt. q̃ in quantũ sunt na¬
sunt. gͦ ad ult̾ium. homicidium:i si¬
milia. in quantũ funt. bona sunt. inͦ ⁊
illi qui faciunt illa: bona agunt.ꝙ
penitus ab furdum. His uͦ sic illi res¬
pondẽt. Dicunt equidem adult̾ium.
homicidium ⁊hꝰ modi. nõ fimpłr actꝰ
d̾ notarr. sed actuum uicia actusq
ipõs ad ult̾ii ⁊ homicidii. in quantum
sunt. uł in quantum actus sunt adõ
eẽ.ibonas naturas ẽẽ. sed ñ in quãtũ
ad ult̾ium ⁊ homicidium sunt. & idõ
nõ sequi dñt. si actus. qͥ homicidia ⁊
adult̾ia sunt: ado funt. ꝙ homicidia

Expanded text:
quia non esset actus malus, nisi esset res bona; quia non est aliqua res mala, nisi la esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non ergo potest esse malum nisi esset aliquod omnes actus, in quantum sunt, esse res bonas;um quae sunt, in quantum sunt, Deum auctorem praedicant: et ejus voluntate omnia esse quaecumque sunt, quae, in quantum sunt, nasunt; ergo adulterium, et homicidium, et similia, in quantum sunt, bona sunt, et natilli qui faciunt illa, bona agunt; quod penitus absurdum est. His vero sic illi respondent: dicunt equidem adulterium, homicidium, et hujusmodi, non simpliciter actus denotare, sed actuum vitia; actusque ipsos adulterii et homicidii, in quantum sunt, vel in quantum actus sunt a Deo esse, et bonas naturas esse, sed non in quantum adulterium et homicidium sunt. Et ideo non sequi dicunt, si actus qui homicidia et adulteria sunt, a Deo sunt, quod homicidia