comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ quã inscrutabilic sunt iudicia eius & inuestigubiles uiecius
quis enim cognouit sensũ dñi autquis consiliarius eius fuit. &¬
isteilli cuinullus ẽ consiliarius aud& eẽ aduersarius Quidaut̃
inter ẽ moriturus multis quantum ad mortẽ ad tin& corporis
utrũ singillutim ansimulom̃s pariter que memoriantur Nisi
quod cum singulis moriuntur & om̃s mortẽ & om̃s de mortus
puciuntur dolorem. Cũ aut̃ simul uniuerses rapiunt unus
interitus saltẽ nemini relinquitur luctus. Uerũ altius inillo
diluuio consiliũ dĩsui quãcor infideliũ. uel nouit uel cupit
sed nolome apłm petrũ potius ÷ audiatis tedicentẽ in dieb noe
cũ fibricaretur arca octo animas saluas fuctas ꝑ aquã
Quod &uos inquit simili forma baptis masaluos facit non
carnis depositio sordiũ sed conscien ÷ tia ebone in terrogacio
indm̃ perre surrectionẽ ihuxp̃i. eccchab& ex positi diliui sacramentũ¬

Expanded text:
Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? et iste illi cui nullus est consiliarius, audet esse adversarius. Quid autem interest, morituris cunctis, quantum ad mortem attinet corporis, utrum singillatim, an simul omnes pariterque moriantur; nisi quod cum singuli moriuntur, et omnes mortem et omnes de mortuis patiuntur dolorem; cum autem simul universos rapit unus interitus, saltem nemini relinquitur luctus? Verum etiam altius in illo diluvio consilium Dei fuit, quam cor infidelium vel novit vel capit. Sed nolo me, apostolum Petrum potius audiat iste dicentem: In diebus Noe cum fabricaretur arca, octo animas salvas factas per aquam: quod et vos, inquit, simili forma Baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium; sed conscientiae bonae interrogatio in Deum per resurrectionem Jesu C
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersi quidenelinquunt te confun÷ dutur recedentes suꝑt̃rã scri¬
bantur. Quos bene intellegitur significas seibs quando iudei conuio
tiatq confusi cũ audissen quisine peccato ẽ prior in illã lupidẽiacut
unus post alterũ recesseruns uncautem ille ostendens dequonumero
nẽ creature melioris esse seruatũ quur ex indepeiores oriuntur
& in eodẽ actuuite sordentis humanigeneris &iam nunc natiui¬
tas reuoluitur. Ita hodicit tũ quam uixerit cũ cis quidiluui ope¬
rierunt & indenouerit qđ peiores oriuntur. Sed sine inpeiore siue
in eodẽ siue in mebore actu postdiluium genusciersetur humc¬
nũ puto dm̃ dimit tendo esse iudicium qui nouit yetribuere ciuq
sccuidũ meriticeius. Non huic canirabido ad uersus dñmsuũ
lutrantur uelis in ostulto aduersus stimulum calutranti.
Apostolus damdat ÷ Oaltitudo diuiciarũ sapienciȩ &scientiae

Expanded text:
Universi qui derelinquunt te, confundantur; recedentes, super terram scriUniversi qui derelinquunt te, confundantur; recedentes, super terram scribantur ? Quos bene intelligitur significasse Jesus, quando Judaei victi atque confusi, cum audissent, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem jaciat, unus post alterum recesserunt. Tunc autem ille ostendens de quo numero nem creaturae melioris esse servatum; cur exinde pejores oriuntur, et in eosdem actus vitae sordentis, humani generis etiam nunc nativitas revolvitur? Ita hoc dicit, tanquam vixerit cum eis qui diluvio perierunt, et inde noverit quod nunc pejores oriuntur. Sed sive in pejore, sive in eodem, sive in meliore actu post diluvium genus versetur humanum, puto Deo dimittendum esse judicium, qui novit retribuere unicuique secundum merita ejus: non huic cani rabido adversus Dominum suum latranti, vel asino stulto adversus stimulum calcitranti. Apostolus clamat, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
rogatio ÷ nibus apertissime doctor est xp̃s mhis autem quandoait
ubi posuistieum & quis mecetigit &siquit dixis sehuius modi legit᷑
uidetur doceri uelle qđ nescit & tamen scit. Sicrgo & in illis li¬
bris tam quam oblitus ammonetur sed tum̃ ab sit ut quicquec̃
umquã obliuis catur quidillud ipsũ qđ ÷ dixit d̃s discipulis us
gaudetequia nomincura scribia sunt in caelis nonte uideturtã¬
quã ex illo arcuquire fulg& ex nubibus uelnisi quiburdã incae¬
lods̃ litteris ammoneri: Nisi haec pie accipiantur donec fides
impetracut intellegatur nonne ut fabulos arident r quibus
redentibus nis insipientib &eo ipso qdo supientes sibiuidentur
niagis quidementib Quis enim cogitat quo modo ad memoriã
discribantur in caelis sequentes dñm dexelinquentes autem
dim seribantur interra dequibus ꝓphosũ tere mia slcit

Expanded text:
rrogationibus apertissime doctor est Christus. In his autem quando ait, rrogationibus apertissime doctor est Christus. In his autem quando ait, Ubi posuistis eum? et, Quis me tetigit ? et si quid dixisse hujusmodi legitur, videtur doceri velle quod nescit, et tamen scit. Sic ergo et in illis Libris Deus tanquam oblitus admonetur, sed tamen absit ut quidquam unquam obliviscatur. 44. Quid illud ipsum quod dixit Dominus discipulis suis, Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelis , nonne videtur tanquam ex illo arcu qui refulget ex nubibus, velut quibusdam in coelo Deus litteris admoneri? Nisi haec pie accipiantur, donec fides impetret ut intelligantur, nonne ut fabulosa ridentur? Quibus ridentibus, nisi insipientibus, et eo ipso quo sapientes sibi videntur, magis magisque dementibus? Quis enim cogitat quomodo ad memoriam Dei scribantur in coelis sequentes Dominum, derelinquentes autem Dominum scribantur in terra, de quibus propheta Jeremias dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
tione signisicans sefutecomur quo modo predicamus xp̃m non solum scis¬
sepresenciu uerum &ium futura pyescisse. Maxime quiais te in eam se
precipitauit mirabili caecitate sententiam ut dicepe nemo nisigna¬
rus in terrogatus ubi cogitare non potuit quotiens xp̃s interrogicuc¬
rit: Annon interrogit quidicit ÷ quid uobis uidetur dexp̃o ciuus
ẽ filius. Quid hoc testimonio manifestus quod sinimium durus ẽ
nunquit &iam ibinegubit in terrogasse xp̃m ubi scipse in ter¬
rogane testictur dicens interrogabouos &ego ÷ unum sermonẽ
quẽ sidixeritis mihi &ego uobis dicã inquapotestuate hec fictio
baptissima iohannis ÷ unde erat caelo anex bominibus : Vbinuni
scabs cond& loqua cissimus contradm̃ & desperatissimus disputic¬
tor Ubiẽ quod ait nemonis iignarus. Interrogat eccexp̃sig
nurus nonest & tamen in terrogat his nempe oculis reprae¬
hendit ꝓph& arum dm̃ quibus non uida xp̃m sedintulibus int̃¬

Expanded text:
tione significasse fateamur, quomodo praedicamus Christum non solum scistione significasse fateamur, quomodo praedicamus Christum non solum scisse praesentia, verum etiam futura praescisse? Maxime quia iste in eam se praecipitavit mirabili caecitate sententiam, ut diceret, Nemo nisi ignarus interrogat? Ubi cogitare non potuit, quoties Christus interrogaverit. Annon interrogat qui dicit: Quid vobis videtur de Christo? cujus est filius ? Quid hoc testimonio manifestius? Quod si nimium durus est, numquid etiam ibi negabit interrogasse Christum, ubi se ipse interrogare testatur, dicens: Interrogabo vos et ego unum sermonem; quem si diBaptisma Joannis unde erat? e coelo, an ex hominibus ? Ubi nunc se abscondet loquacissimus contra Deum, et desperatissimus disputator? Ubi est quod ait, Nemo nisi ignarus interrogat? Ecce Christus ignarus non est, et tamen interrogat. His nempe oculis reprehendit Prophetarum Deum, quibus non videt Christum. Sed in talibus inte
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis caliginatur in nubib & delirare conpellitur.
ta me utcito res pondeom itadicodm̃ sea moneri uoliusse quam¬
uis non sit oblitus sicut xp̃s doceri seuoluit ubilururus posit̾
fuerit quamuis nonesse ignarus. Nolo enimdicexe quos arcus
ille signific&r resplendens nubibus fulgor & radiis luminis
quoro scidu inlustratur obscuritas grata quodam modo confes¬
sione respondens. Et quomodo dr̃ nom perdat orbemdiluuiospi¬
ritdi dũ esteorũ memor quorũ in luminatȩ nubes figuramge¬
runt. Horum enim nomina scripta sunt in caelis ut memorsit
eorum paterqui est in caelis. quoniam non de suo lucere sesciunt
sed desoleiusticiae sicut ille nubes desoleiusibili. Sed ex illo
quod memoraui urguendusẽ quomodo accipiat dñm dicenten
tem delurard ubi posiustis eũ & locus eitamquaem ignoy&
ostenditur. Nisienuim aliquid eum ista quanes ciens uidebatur inquisi¬

Expanded text:
to magis caligat in nubibus, et delirare compellitur? to magis caligat in nubibus, et delirare compellitur? Cui tamen ut cito respondeam, ita dico Deum admoneri se voluisse, quamvis non sit oblitus, sicut Christus doceri se voluit ubi Lazarus positus fuerit, quamvis non esset ignarus. Nolo enim dicere, quos arcus ille significet, resplendens e nubibus fulgore, et radiis luminis quo roscida illustratur obscuritas, grata quodam modo confessione respondens; et quomodo Deus non perdat orbem diluvio spirituali, dum est eorum memor, quorum illuminatae nubes figuram gerunt: horum enim nomina scripta sunt in coelis, ut memor sit eorum Pater qui est in coelis; quoniam non de suo lucere se sciunt, sed de sole justitiae, sicut illae nubes de sole visibili. Sed ex illo quod commemoravi, urgendus est, quomodo accipiat Dominum dicentem de Lazaro, Ubi posuistis eum ; et locus ei, tanquam ignoret, ostenditur. Nisi enim aliquid eum ista, qua nesciens videbatur, inquisi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ c. Et factũ est uerbudr̃ ad samuel dicens penita me queo
consticuerim saulin regem quoniã auersus ẽ amie &a ierba mea
noncustodiuit: & paulo saulidixit ipser miid disrupiteno
regnũ ab is rabel demanutiuabodie & dabit illud ꝓrime tuo bono
supt quo a diiudetur i stł induo & non conuertetur neq penotibit
⁊ellunt᷑ telantẽ sin eobliuione obliuiscentẽ sincignorantianes¬
cientẽ sine poenitencia penitentẽ. Noniste qu secundũ uerbũ¬
dĩ non loquendo & litteras non considerando & uoces tarum non
uduertendo fuctus emutus lutrator cȩcus lector surdus auditor
obliuiosus in quid dẽ & emor tua memoric artũ posuit in nubib
quaeris dicitur unde commoneatur non am plius humanũgenus
delene diluuio quidagat. Omnino nesciens cui merito opissit
asiduo monitoxe. Is te uero non memoria sed anima mortiuia
qđ loquatur nesciens in rebus apertiorib: calũnictur quan¬

Expanded text:
tum est: Et factum est verbum Domini ad Samuel, dicens, Poenitet me quod tum est: Et factum est verbum Domini ad Samuel, dicens, Poenitet me quod constituerim Saül in regem, quoniam aversus est a me, et verba mea non custodivit: Et paulo post Saüli dixit ipse Samuel: Disrupit Dominus regnum Israel de manu tua hodie, et dabit illud proximo tuo bono super te, et dividetur Israel in duo: et non convertetur, neque poenitebit zelantem, sine oblivione obliviscentem, sine ignorantia nescienteDei non loquendo, et Litteras ejus non considerando, et voces earum non advertendo, factus est mutus latrator, caecus lector, surdus auditor. 43. Obliviosus, inquit, Deus et emortua memoria arcum posuit in nubibus, qui iris dicitur, unde commoneatur non amplius humanum genus delere diluvio , quid agat omnino nesciens, cui merito opus sit assiduo monitore. Iste vero non memoria, sed anima mortua quid loquatur nesciens, si in rebus apertioribus calumniatur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ : Iurauit dñs & nonpenitebitcum tuesracerdos in cernũsetum¬
dũ ordinẽ melchise dech. Ad commendandũ sacrisitiũ salutaro
inquo ꝓnobis sacer sanguis effusus cuius umbye fuerant sacrificiã
que de pecoribus in maculatis iussa sunt immoluri Hocergo
depenitentiadĩ. nesic eaputare accipiendũ ut exeo qđ ñ intel¬
legit in plas miarũ latratus rabido in sanipa habebat unde
commoneretur in pximo. Ipse quippe commemorauit dm̃dixis¬
se penit&me unxis sesaulin regẽ. hoc autẽ scriptũ ẽ samueli sc̃o
dictum fuisse perquemds̃ arguit saulẽ qđ homine que ds hocci¬
di iusserat pepercissa. Exhibens uelud mi seri condiamcontempo¬
ti ohoedientia quasiuero melius nos s& quiddehomine fieri debu¬
it quã illequi hominẽ fecit. Vbi quod saluberrimũ ẽ discimus
ui semper diunum preceptum humanum in nobis uincat affec¬
tum idemtamen samuhel cui dixerat dr̃ penitame unxisse
sauli in regnũ dicite uidenter dm̃ nom penitere. Nanitcscrip¬

Expanded text:
Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedec, ad commendandum sacrificium salutare, in quo pro nobis sacer sanguis effusus est, cujus umbrae fuerant sacrificia, quae de pecoribus immaculatis jussa sunt immolari: hoc ergo de poenitentia Dei, ne sic eam putaret accipiendam, ut ex eo quod non intelligit, in blasphemiarum latratus rabidus insaniret, habebat unde commoneretur in proximo. Ipse quippe commemoravit Deum dixisse: Poenitet me unxisse Saül in regem. Hoc autem scriptum est Samueli sancto dictum fuisse, per quem Deus arguit Saülem, quod homini quem Deus occidi jusserat, pepercisset, exhibens velut misericordiam contempta obedientia: quasi vero melius nosset quid de homine fieri debuerit, quam ille qui hominem fecit. Ubi quod saluberrimum est discimus, ut semper divinum praeceptum, humanum in nobis vincat affectum. Idem tamen Samuel cui dixerat Deus, Poenitet me unxisse Saül in regem; dicit evidenter, Deum non poenitere. Nam ita scrip
Abbreviated transcription (Latin):
atq: constitui. sicut diximus crearimagis tracus atq urbes
Nã &illi exhis quiiã homines erant constituuntur in honoribus cũ
magis tratus crecctur. & lingua & licpides quib: construuntur
imbes utiq iã erant sec nondũ in illã perũ quiflcient quecuude
mur in urbib quod ac̃ ordine & compositione uenerant
Quodet̃ fit creaturi urbes dicuntur. Quod enuim graci appellant
a braim. hoc nostri aliquando creatune. aliquando constituere
adiquando pondexe interptintur. Quod sebinide significat
inillis litteris qđẽ facere Nã ai fecit dõ hominẽ adimagine
dĩ ads̃ exe auit hominẽ in exterminebilẽ legimus cisi ali quan¬
do cũ aliqua differentia dicitur. hoc rectius potest ine ers
quod dixi Vt fucexe sit quod omnino non erat ore are aut̃
ex eoqđ iam erat ordinando aliquid constituere. ore an¬
deoq hoc loco dictus c̃ ds̃ creans malie : qm̃peccantib ecc

Expanded text:
vel constitui, sicut diximus creari magistratus atque urbes: vel constitui, sicut diximus creari magistratus atque urbes: nam et illi ex iis qui jam homines erant constituuntur in honoribus, cum magistratus creantur; et ligna et lapides quibus construuntur urbes, utique jam erant, sed nomus in urbibus, quodam ordine et compositione venerant; quod cum fit, creari urbes dicuntur. Quod enim Graeci appellant κτίζειν, hoc nostri aliquando creare, aliquando constituere, aliquando condere interpretantur, quod saepissime idem significat in illis Litteris quod est facere. Nam et fecit Deus hominem ad imaginem Dei, et Deus creavit hominem inexterminabilem , legimus: et si aliquando cum aliqua differentia dicitur, hoc rectius potest interesse quod dixi, ut facere sit quod omnino non erat; creare autem, ex eo quod jam erat ordinando aliquid constituere. Ideoque hoc loco dictus est Deus creans mala, quoniam peccantibus ea
Abbreviated transcription (Latin):
extistu quã extranei a seboni factor aliquando fuisse uide¬
atur creator aut̃ tam quã natura malis descipso ꝓferens
quodcreauit quae uerba siex consuetudo consideremus
loquutionis humane& fieri & creari non solũ filiigosse
m& ipsõ quisq: generat uerũ &iã magis tratus dicunt᷑
atq urbes & quȩq alia quȩ non exednt degignente sed
sorinsecus fiunt. Si aut̃ quo modo scripture sc̃ȩ quomodo iste in si¬
diatur loqui soleant ꝑscrutemur aut hoc est fuceye qđ creay
a quo tam̃ distinguitur gignere & uariandi uerbi causa non ada¬
liquã perũ differentam dici potuit faciens bona & cre ansma¬
la cũ dici &iã posset ere ans bona & fuciens mcdu aut siuisina
uoluis sei ꝓpheucus spr̃bicesse distantiã multo ac commodatius
sic acciperentur hec uerba ut intellegeremus id fieri quodsi non
fier& omnino nonessed creariaut̃ ex eoquoderat condialiquid

Expanded text:
tanquam extranei a se boni factor aliquando fuisse videtanquam extranei a se boni factor aliquando fuisse videatur, creator autem mali tanquam natura malus de se ipso proferens quod creavit. Quae verba si ex consuetudine consideremus locutionis humanae, et fieri et creari, non solum filii quos de semetipso quisque generat, verum etiam magistratus dicuntur atque urbes, et quaecumque alia quae non exeunt de gignente, sed forinsecus fiunt. Si autem quomodo Scripturae sanctae, quibus iste insidiatur, loqui soleant, perscrutemur, aut hoc est facere quod creare, a quo tamen distinguitur gignere; et variandi verbi causa, non ad aliquam rerum differentiam dici potuit, faciens bona et creans mala; cum dici etiam posset, creans bona et faciens mala: aut si ullam voluisset propheticus Spiritus hic esse distantiam, multo accommodatius sic acciperentur haec verba, ut intelligeremus id fieri, quod si non fieret, omnino non esset; creari autem, ex eo quod erat condi aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
bonet̃ aut fructũ eius bonũ aut facite arborẽ malũ & fructonr
ens malũ Nisi homo pos sed nunc in hoc nucinillud mutita uo
tur & dicit. Ego sũds̃ fuciens bona & creens mulu Itaplane
Ipse ẽ enimds̃ de quodicit apłs uides ergo bonitutem & seueri¬
tutem dĩ. haecaut̃ seueritus eius dã nabilibus maluest: quia
malũ est illis indãnationis importat. Nãquia ustuẽ alio
modo repperitur bona. Omne enimius tũbonũ quã uero eligan
ter sibi uidetur Ite uerba discutexe atq discernere sciens
quid loquitur. quando quidẽ hoc ipsũ qđ ita posuit hoctesti¬
moniũ ut non dicexetur faciens bona & mala aut cyeansbo¬
nu & mula autcreans bona & fuciens malu sed fuciensbona
& creans mala uult uertere in crim& conatur ostendexe qđ
fit forinsecus fieri qđ aũt creatur apud ipsũ esse secreato¬
rẽ atq: indeꝓcedere ut uide lica ds̃ ꝓph&arũ tamquam

Expanded text:
bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, fructum bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, fructum ejus malum ; nisi homo posset nunc in hoc, nunc in illud mutata votur, et dicit, Ego sum Deus faciens bona et creans mala . Ita plane: ipse est enim Deus, de quo dicit Apostolus, Vides ergo bonitatem et severitatem Dei . Haec autem severitas ejus damnamalum damnationis illis importat. Nam quia justa est, alio modo reperitur bona, omne enim justum bonum est. Et inr sibi videtur iste verba discutere atque discernere, nesciens quid loquatur? Quandoquidem hoc ipsum quod ita posuit hoc testimonium, ut non diceretur, Faciens bona et mala; aut, creans bona et mala; aut, creans bona et faciens mala; sed, faciens bona et creans mala: vult vertere in crimen; et conatur ostendere, quod fit, forinsecus fieri; quod autem creatur, apud ipsum esse creatorem, atque inde procedere: ut videlicet Deus Prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
Malorũ pater. Vtrũq ueritus dixit annonerant maliquib:
ait. Si ergo cũ sitis mali an non habebant dm̃bonũ patrẽ quib ait
appelliti sunt ꝓpt̃ peccatu sine quibus nonẽ in hac̃ infirmitiete
mortaliũ quorũ lib& &iam uitaiustorũ. quanto conuenie¬
tius semen pessimus diceretur qđ nasceretur impia uolun¬
tate & moribus exsecrabilibus pullulax&. Sed hunc inquid
lus immo uero huius tulia sentientes tũquã malu arboris iste
ipse sermo blas phemas fructus ẽ malus. Nam hominem
malum dixis se dñm arborem malũ cuus fructus maliessent
operabona idẽ ipsas hominũ uoluntictes uel in madã malihomi¬
nis uel bonũ bona hominis diuersus c̃ẽ arboxes duersos fructus
ferentes satis uidenter ipsetestutur dicens. Bonus homo debono
tbesauro cordis sui ꝓ÷ fert bona & malus homodemido ches auro
cordissuuꝓfert medu quomodo aut̃ di÷cenae aut fucite arbort

Expanded text:
malorum pater: utrumque enim Veritas dixit. Annon erant mali quibus malorum pater: utrumque enim Veritas dixit. Annon erant mali quibus ait, Si ergo vos cum sitis mali? Annon habebant Deum bonum patrem quibus ait,appellati sunt propter peccata, sine quibus non est in hac infirmitate mortalium quorumlibet etiam vita justorum; quanto convenientius semen pessimum diceretur, quod nasceretur impia voluntate, et moribus exsecrabilibus pullularet? 47. Sed hunc, inquitlos. Imo vero hujus talia sentientis tanquam malae arboris, iste ipse sermo blasphemus, fructus est malus. Nam hominem malum dixisse Dominum arborem malam, cujus fructus mali essent opera bona ; id est, ipsas hominum voluntates, vel malam mali hominis, vel bonam boni hominis diversas esse arbores diversos fructus ferentes, satis evidenter ipse testatur, dicens: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala. Quomod
Abbreviated transcription (Latin):
octauo enim die hoc ẽ post septimũ abbati dũis resurrexit. Sic illa quae
iessa commememoratus. Siquis intellegat &iam ꝓphetie fuerunt
sediste preter arcam idẽ preter ecclesiam constitutus sũ mersusẽ dilu¬
atq bbas phema eo qđ dixerit filios genui & altau ipsi autem mespre¬
uerunt &i cosdem paulo post apellauerit sem̃ pessimũ tũquum seos¬
tendens genitorẽ malorum cuius filisunt sem̃ pessimom : Nescens
ob hoc eos dici sempessimũ. Qm̃ gratiae di qua filu factierant peccan¬
dode genere sexstiterunt. Eoru filuftccti. Quorũ imitu toꝵes ẽẽ.
uoluerist unde illis alioloco ÷ dicitur. Patertuus amorreds &
matertua catea. Quarũ gentia sunt inpi&iatem malitiam que
sectati ex quib tumen carnis originẽ non ducebant. Sed soluat
istequestione euangelicam ubi dñs dicit si uoscũsitis malinos¬
tis bona data dare filus ur̃is quanto ma÷gis paterues terquun
caelis ẽ dabitbona petentib: se. Dicat quẽ am modũ sitbonusde

Expanded text:
imum sabbati Dominus resurrexit. Sic ergo illa quae gesta commemorantur, si quis intelligit, etiam prophetiae fuerunt. Sed iste praeter arcam, id est, praeter Ecclesiam constitutus, submersus est diluatque blasphemat, eo quod dixerit, Filios genui et exaltavi, ipsi autem me spreverunt; et eosdem paulo post appellaverit semen pessimum , tanquam se ostendens genitorem malorum, cujus filii sunt semen pessimum: nesciens ob hoc eos dici semen pessimum, quoniam gratiae Dei qua ejus filii facti fuerant, peccando degeneres exstiterunt, eorum filii facti quorum imitatores esse voluerunt. Unde illis alio loco dicitur, Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea : quarum gentium sunt impietatem malitiamque sectati, ex quibus tamen carnis originem non ducebant. Sed solvat iste quaestionem evangelicam, ubi Dominus dicit: Si vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se ? Dicat quemadmodum sit bonus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
deuita & alioloco neintendas sicbulis iuda icis &gene alogis infi¬
nitis que questiones ÷ prestant magisquã ȩdificatione
Quisiti nisihereticus multũ cȩcus erran&e quur enin haec apłs
ipsenonfecit. si has esse aniles fabulas iudiccuit. Qiuir÷ dicit
adgalatbas. Dicite m sublegẽ uolentes eselegẽ ñ audisas scrip¬
tũt ẽ eum qđ abraham duos filios habuit unũ dcantilla cei
nostri om̃s subnube fuerunt & om̃s ꝑ maxe trans sierunt &
añs permorsen baptizati sunt in nube & mari &om̃ scibũ¬

Expanded text:
is Judaicis et genealogiis infinitis, quae quaestiones praestant magis, quam aedificationem : quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur enim hoc Apostolus ipse non fecit, si has esse aniles fabulas judicavit? Cur dicit ad Galatas, Dicite mihi, sub Lege volentes esse, Legem non legistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes per Moysen baptizati sunt in nube
Abbreviated transcription (Latin):
testutur : Que rens aiudȩis respondentibus xp̃m filiũ ẽẽ dauid
Quodsoluin deillo car naliter nouerunt quo modo eũdu in dinspu
dixerit dm̃ Tunc enim hinus psalmi commert ineordm̃. Dse

Expanded text:
testatur, quaerens a Judaeis respondentibus Christum filium esse David, testatur, quaerens a Judaeis respondentibus Christum filium esse David, quod solum de illo carnaliter noverant, quomodo eum David in Spiritu dixerit Dominum. Tunc enim hujus psalmi commemoravit e
Abbreviated transcription (Latin):
ne cepta essent ab ec desia que ab illor ũ temporibusper episcopo¬
rum suc cessiones certissimus usque ad nostrr & de incepstempo¬
ruperseuerat & immoliat dõ incorpore xp̃i sacrificium lau¬
dis e quo ds̃ deorum loqu tus uoca unt ternm: A solis ortuus¬
que adocca sum Haec quippe ecclesia est isrł secundum sp̃m aqđ
stin guitur ille isrł secundum carnem quiser in ebat inum¬
bros sacrificiorum quibus significabatur singularo sacri¬
ficium quod nunc offert ist ł secundum spmcindictum at pre¬
distitibi Nudipopulus meus & loquurtibi isrł & testifica¬
borrtibi & ceteru que iam supra comme mortui dehiuius
enimdomonon accipit uitulos neque degre gibus eui
hir cos iste immolat dõ sucri ficium laudis non se cundũ
ordinem a a ron sed secundumor dinem melchi sedech: quod
ineo psalmo positum ẽ. quem dñs ihs in eu angelio de conscriptũ c̃ẽ

Expanded text:
recepta essent ab Ecclesia, quae ab illorum temporibus per episcoporecepta essent ab Ecclesia, quae ab illorum temporibus per episcoporum successiones certissimas, usque ad nostra et deinceps tempora perseverat, et immolat Deo in corpore Christi sacrificium laudis, ex quo Deus deorum locutus vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum. Haec quippe Ecclesia est Israel secundum spiritum; a quo distinguitur ille Israel secundum carnem, qui serviebat in umbris sacrificiorum, quibus significabatur singulare sacrificium quod nunc offert Israel secundum spiritum,  Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi : et caetera, quae jam supra commemoravi. De hujus enim domo non accipit vitulos, neque de gregibus ejus hircos. Iste immolat Deo sacrificium laudis, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedec. Quod in eo psalmo positum est, quem Dominus Jesus in Evangelio de se conscriptum esse
Abbreviated transcription (Latin):
quit id est idolorum cultores demoniis& non dõ immolant nolo uosso¬
cios demoniorum fieri. Istum sensum ueritasipsa declaratquia
in templo cui seruiebat carnaliter israhel non utique idolũ coleba¬
tur. Namsi sacrificia quae in illo templo secundũ ueteremle gem
offerebantur dotam quam idolorum sacrificia dam narentur ued
tamquam demoniis immolata nullo modo ipsedñs xp̃steprosoquẽ
munda uerut dicenec uade ostendetesucerdoti & offermunus qđ precepit
mor sesintestimoniumillis. Nondum enimdederat prosacrificus illis
omnibus suicorporis sucrificium. Nondum suscitauerat suicorpo¬
ris templum Nec deillo templo eiecies eos quiboues& columbas
uendebant dicen: Domus mea domusorationisuocabitur
uosa utem fecistis illam speluncam latronum sane de apo
cryphis iste posunt testimonia quae sub nominibus a postolor
andreȩ iohannis quae conscriptu sunt. Quue siillorum essent

Expanded text:
quit, id est, idolorum cultores, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos soquit, id est, idolorum cultores, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daemoniorum fieri. Istum sensum veritas ipsa declarat: quia in templo cui serviebat carnaliter Israel, non utique idolum colebatur. Nam si sacrificia quae in illo templo secundum veterem Legem offerebantur Deo, tanquam idolorum sacrificia damnarentur, vel tanquam daemoniis immolata, nullo modo ipse Dominus Christus leproso quem mundaverat, diceret: Vade, ostende te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in testimonium illis . Nondum enim dederat pro sacrificiis illis omnibus sui corporis sacrificium, nondum suscitaverat sui corporis templum. Nec de illo templo ejiciens eos qui boves et columbas vendebant, diceret: Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecisticryphis iste posuit testimonia, quae sub nominibus apostolorum Andreae Joannisque conscripta sunt. Quae si illorum essent,
Abbreviated transcription (Latin):
censquasi prudentibus dico iudicateuos quod dico : calix bene dictionis
quem bened cimus nonne cõmunicacio est sanguinis xp̃i : Panis quẽ
frangimus non ne cõmunicatio est corporis dñi : Quia unus panis
unũ corpus multisumus om̃s enĩ deunopane participamꝰ : & prop̃r
hoc sibi iunxit uid&e isrł secundũ carnẽ : Nonne qui descccrifi
ciis manducunt socii sunt altaris ut intellegerent: Ita seiã
socios. eẽ corporis xp̃i quẽ ãmidũ illi socusunt altaris : & qr
ut hoc dicer& abidolatria ꝓhibebat. unde locus. iste sermo
nis sicut cõmemoraui sum sit ex ordiũ neputarent ideo non
eẽ. curandũ si desa crificiis ederent idolorũ qui ai dolum ni¬
hil est exsistimantes sibi haec uel ut suꝑ flua non nocere.
confirmauit quidem & ipsenihil ẽe idolũ nec ideo seista ꝓhibere
quia id olis immolantur que non hab& sensums ed quia que immolant in¬

Expanded text:
cens: Quasi prudentibus dico, judicate vos quod dico. Calix benedictionis cens: Quasi prudentibus dico, judicate vos quod dico. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio est sanguinis Christi? Panis quem frangimus, nonne communicatio est corporis Domini? Quia unus panis et unum corpus multi sumus; omnes enim de uno pane participamus . Et propter hoc subjunxit, Videte Israel secuam socios esse corporis Christi, quemadmodum illi socii sunt altaris. Et quia ut hoc diceret, ab idololatria prohibebat; unde locus iste sermonis ejus, sicut commemoravi, sumpsit exordium: ne putarent ideo non esse curandum, si de sacrificiis ederent idolorum, quia idolum nihil est, existimantes sibi haec velut superflua non nocere, confirmavit quidem et ipse nihil esse idolum: nec ideo se ista prohibere, quia idolis immolantur quae non habent sensum; sed quia quae immolant, in
Abbreviated transcription (Latin):
Noneñi ait a postolus qui s acrificant sed que sacrificant uel sicut a mepo¬
situm estimmolant: Illi scilic& quii dola colunt: quȩ sacrificant demo¬
niis & non dõ sacrificant siueimmolant: & id eosubiunxit nolouos
socios demoniorũ fieri . Eosquippe abi dolatria ꝓhibebat ꝓ pt qđ eis
ostendere uolui : Ita illos fieri socios demoniorũ siidola thpta sacri¬
ficia manduca uerunt : Quomodo isrł curnalis socias erataltaris
in templo quides acrificiis manducabat : Ideo quippe addidit car¬
nalit̃ uel secundũ carnẽ quia est isrł spiritalit̃ ud secundũ spm̃
qui uetere subumbras iã non sequitur sed eã consequentẽ que illis
umbris p̃codentibus significata est ueritatẽ: Hinc enim coepit ut
hoc dicer& : Propter quod dilectis simi fugite abidolorũ cultura:
Deinde sequutus ostendit. ad quod sacrificiũ iã debeant ꝑtineredi¬

Expanded text:
Non enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacrificant; vel, sicut a me poNon enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacrificant; vel, sicut a me positum est, immolant: illi scilicet qui idola colunt; quae sacrificant, daemoniis, et non Deo, sacrificant, sive, immolant. Et ideo subjunxit, Nolo vos socios daemoniorum fieri: eos quippe ab idololatria prohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, ita illos fieri socios daemoniorum, si idolothyta sacrificia manducaverint, quomodo Israel carnalis socius erat altaris in templo, qui de sacrificiis manducabat. Ideo quippe addidit, carnaliter, vel, secundum carnem; quia est Israel spiritualiter, vel secundum spiritum, qui veteres umbras jam non sequitur, sed eam consequentem quae illis umbris praecedentibus significata est veritatem. Hinc enim coepit, ut hoc diceret: Propter quod, dilectissimi mihi, fugite ab idolorum cultura. Deinde secutus ostendit, ad quod sacrificium jam debeant pertinere, di
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ carnẽ nonne quide sucrificiis manducant socii sunt
altaris  Quider godicoquia idolis immolatum est aliquid aut
idolũ est ali quid sed quia quẽ immolant demoniis & non dõ immo¬
lant nolouos socios demoniarũ fieri : Potuit autem accidere
ut sccundũ int̃ p̃tatione uari&atem non in rebus sed inuer¬
bis quod ego dixi sccundũ carnẽ. aluco dices habent carna¬
lit̃ & quod ego dixi qui desacrificiis manduant aliquid
habeant cunt bostias quod ipseposuit : & quod egosocusunt
altaris habeant a liquid participes s̃ altaris : & quod posui
quid ergodico quia idolis immolatum est aliqui dminus
ille posuerit aut minus codex eius habuerit : &ideo tantũ modopasuit
quia idolu est aliquid Quod uero sequitur multũ adrem ꝑtinet quiait
aliter posuit: Ait eñi a postolus : Sed quia que im molaont demonus a ñ
dõ imimolant: Ist eautem dixit dixit Sel qui sucrisicant demonibus
sacrificant: Quasi om̃s qui sa crificant non sacrificent dema nibus

Expanded text:
rnem: nonne qui de sacrificiis manducant, socii sunt altaris? Quid ergo? dico quia idolis immolatum est aliquid, aut idolum est aliquid? Sed quia quae immolant, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daemoniorum fieri. Potuit autem accidere, ut secundum interpretationum varietatem non in rebus, sed in verbis, quod ego dixi, secundum carnem; alii codices habeant, carnaliter: et quod ego dixi, qui de sacrificiis manducant; aliqui habeant, edunt hostias; quod ipse posuit: et quod ego, socii sunt altaris; habeant aliqui, participes sunt altaris: et quod ego posui, Quid ergo? dico quia idolis immolatum est aliquid? minus ille posuerit, aut minus codex ejus habuerit; et ideo tantummodo posuit, quia idolum est aliquid. Quod vero sequitur multum ad rem pertinet, quia id aliter posuit. Ait enim Apostolus: Sed quia quae immolant, daemoniis, et non Deo, immolant. Iste autem dixit, Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant: quasi omnes qui sacrificant, non sacrificent nisi daemonibus.
Abbreviated transcription (Latin):
creuye sed ficcere uideatis te sua regula fractim & comprimat
linguã. Quiden instultius quã deceredm̃ ꝓph&ctirũ esscarbor
malũ &iduelle intellegi÷ in eoqđ dñsait Arbormdu fruccu¬
cere ñ ficcit muda sedepeat quia si ficcer& aliena abiloessent eiq
forinsecus acciderent cũ uoro creat ipse illic deseipsotamquã
radicib generat. Nonergo deistodõ dñsait arbor mada medos fruc¬
tus fucit qm̃cyeat maduiste non fucit. Eccȩ qui aud& ad cursc¬
uerba quaedã exlibro detero nomiouelut in pura exhorrescens
impurus exaitat. Quasi ds̃ uerecunda ridebuerit pudendicimpas
in rogare uł ppenunciare tormenta. Neceo commincrimodo
utdicer& quae mollis in uob & teneranimis fuerit cuius experim̃¬
tũ ñ accepit pes eius ambulune suꝑ terrã p̃teneritudine &ml¬
litiae zelabit oculo suo uirũ suũ & filiũ & filiã suãt ossecundis

Expanded text:
creare, sed facere, videat iste suam regulam fractam, et comprimat creare, sed facere, videat iste suam regulam fractam, et comprimat linguam. Quid enim stultius, quam dicere, Deum Prophetarum esse arborem malam, et id velle intelligi in eo quod Dominus ait, Arbor cere, Non facit mala, sed creat; quia si faceret, aliena ab illo essent, eique forinsecus accederent; cum vero creat, ipse illa de seipso tanquam radicitus generat? Non ergo de isto Deo Dominus ait, Arbor mala malos fructus facit: quoniam creat mala iste, non facit. Ecce qui audet accusaerba quaedam ex libro Deuteronomio, velut impura exhorrescens, impurus exagitat: quasi Deus verecundari debuerit, pudenda impiis irrogare vel praenuntiare tormenta, nec eo comminari modo, ut diceret, Quae mollis in vobis et tenera nimis fuerit, cujus experimentum non accepit pes ejus ambulare super terram prae teneritudine et mollitie, et zelabit oculo suo virum suum, et filium s
Abbreviated transcription (Latin):
Quia cũ sit lux &iã confitente ipsoutiq bona ab eo creatã
Noluit conficeri quẽnonuul creare nisimala. Migis ergo indis¬
ferentur id positu debemus accipere creature &ificcere Dis¬
tinc tionis tum̃ quã sibi istefecit regula fractaẽ qmds ꝓph&irũ
qđ negat. Itẽq ex euangelio nẽpe nob̵tũqua plurimusus par¬
tib fuuere opposuit qđ dñs ait ar borbona bonus fructis facit
& arbor mala madus fructus facit. quur ergo non secundũ istũ
creat dix non facit siuera est eiꝰ differantia quafucientem acre¬
ante distinguit dicens qđ fit alienũ esse fuciente qm̃ de foris
accepit qđ aut nascitur ꝓpriũ eiuseẽ qui generat hinc exis
timat dm̃ generatorẽ malorũ quia dictũe. creans mala:
Putuns qđ & arriani putauerunt inscripturis illis nihil inter¬
esse. utrũ generat dicatur aliquid ancreari Sed certe in

Expanded text:
quia cum sit lux etiam confitente ipso utique bona, ab eo creatam quia cum sit lux etiam confitente ipso utique bona, ab eo creatam noluit confiteri, quem non vult creare nisi mala. Magis ergo indifferenter id positum debemus accipere, creare et facere: distinctionis tamen, quam sibi iste fecit, regula fracta est; quoniam Deuquod negat. Itemque ex Evangelio. Nempe nobis tanquam plurimum suis partibus faveret, opposuit quod Dominus ait, Arbor bona bonos fructus facit, et arbor mala malos fructus facit . Cur ergo non secundum istum, Creat, dixit; non, facit; si vera est ejus differentia, qua facientem a creante distinguit dicens, quod fit, alienum esse a faciente, quoniam de foris accedit; quod autem nascitur, proprium ejus esse qui generat? Hinc enim existimat Deum generatorem malorum, quia dictum est, creans mala; putans quod et Ariani putaverunt, in Scripturis illis nihil interesse, utrum generari dicatur aliquid, an creari: sed certe in
Abbreviated transcription (Latin):
is ⁊ .p̃i bonus odos sumus in omniloquo &t inhis quisalui
fuint & inbis quipereunt. Quib: dĩ quidũ odor uite inuita
quibus : dã uero odor mortis in mortem Sedcũ com¬
timuo sequatur &dicat. & ad haec quisidoneus ⁊ ñ ne
importuni quod ã modo sumus in gepereistaccarnodibus nonstudi¬
osis sed contenciosis. nullo modo idoneis. ec capere queutinam
saltem desinenẽ carpere. Quantus quippe conflictus aduersus
aperiants suett excitatus. Neunigenitum filium dicepenterse
ciecturam idẽ putantes cpeatueẽ qd genitũ istefortessi s igno¬
rat Deduteus regula fallux atq. distorta & code ꝓph&ico ere¬
angelico tes timonio qđ ipseposuit ꝑcusso frangatur sicdr o
cẽ &cpeions malu quod ipse nec totũ necsi cutillic legitur posunt
atq. illud quidem fucileꝰ dis similandũ ẽ qđ pacceposuit bonco
quoniã pax bonaẽ. Sedillud p̃teneundũ non ẽ qui auius senten¬
tuc par tẽ superiorẽ dolo potuit p̃terine nedicer& cycaonsluce

Expanded text:
isti bonus odor sumus in omni loco, et in iis qui salvi fiunt, et in iis qui pereunt: quibusdam quidem odor vitae in vitam, quibusdam vero odor mortis in mortem. Sed cum continuo sequatur, et dicat, Et ad haec quis idoneus ? nonne importuni quodam modo sumus ingerere ista carnalibus non studiosis, sed contentiosis, nullo modo idoneis ea capere, quae utinam saltem desinerent carpere? 49. Quantus quippe conflictus adversus Arianos fuerat excitatus, ne unigenitum Filium dicerent esse creaturam, idem putantes creatum esse quod genitum, iste fortassis ignorat. Sed ut ejus regula fallax atque distorta, ex eodem prophetico et evangelico testimonio, quod ipse posuit, percussa frangatur; sic Deucem et creans mala . Quod ipse nec totum, nec sicut illic legitur, posuit. Atque illud quidem facile dissimulandum est, quod pro pace posuit bona; quoniam pax bona est. Sed illud praetereundum non est, quia hujus sententiae partem superiorem dolo potuit praeterire, ne diceret, creans lucem:
Abbreviated transcription (Latin):
dicene dehominis conditore & peccati merito dãnatore. qđ ñ aud& dicere
de hominis redẽptore & sieius p̃cepta contẽpserit poenȩ a&ne mortis ulto
iste iaculat᷑ : Quando qͥdẽ ille ait sicrederetis moysi creder&is & mihide
me eñi ille scripsit: Quid eñi pat̃ sine filio uel tunc fecit uelũ quã fecit: siergo
salubrit̃ non solũ bonitatẽ uerũ &iã siueritatẽ dĩ scã scriptura cõm̃dat qnm
& amatur ds̃ utilit̃ &timetur. unde apostolus eodẽloco utrũq cõme morut
dicens : Vides ergobonitatẽ & seueritatẽ dĩ. quid ẽ qđ iste in sanus & p̃cescũ¬

Expanded text:
dicere de hominis conditore, et peccati merito damnatore, quod non audet dicere dicere de hominis conditore, et peccati merito damnatore, quod non audet dicere de hominis redemptore? Et si ejus praecepta contempserit, poena aeternae mortis piste jaculatur? Quandoquidem ille ait: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit . Quid enim Pater sine Filio, vel tunc fecit vel unquam facit. Si ergo salubriter non solum bonitatem, verum etiam severitatem Dei sancta Scriptura commendat, quoniam et amatur Deus utiliter et timetur; unde Apostolus eodem loco utrumque commemorat dicens, Vides ergo bonitatem et severitatem Dei : quid est quod iste insanus et praec
Abbreviated transcription (Latin):
turũ: Aut si putat ꝓpterea non prescis se qr si presciss& ne contingera¬
ꝓuidis s&. potest hoc dexp̃odicere qui talentũ dedit homim nibil ad qui¬
situro qđ propterea utiq dederat ut eius auger&ur pecunia quic¬
quid ẽ quod illa signi ficat : Ergo quia contigit utile sua pigitia non
adquirera hoc non presciuit ille qui dedit: Di cere &iã potest non
imples sedehoc iucro x pm qđ magno pere cogitauit : Potest & illut t̃ti¬
ũ ad male dictũ se conuertis sesuperatũ. quõ dixit ligate illi manus &
pedes & picite eũ in tenebras ex teriores : si cut deadã dictũ ẽ ut aligno
uite separatus morte &iã corporis flecteret᷑. huic cñi homini deser
cupiebat efficere dicata emulũ ac malitiosũ qđ seruosuo in uiderit
luce acsalutẽ quẽ ꝓiciuis sit intenebras ubi es s& ei fletus &stridordentiũ:
si autẽ dexp̃o ista nondicit. nehoc modo seindic& ñ ẽẽ xp̃ianũ quur aud&

Expanded text:
turum. Aut si putat propterea non praescisse, quia si praescisset, ne contingerturum. Aut si putat propterea non praescisse, quia si praescisset, ne contingerprovidisset: potest hoc et de Christo dicere, qui talentum dedit homini nihil acquisituro; quod propterea utique dederat, ut ejus augeretur pecunia, quidquid est quod illa significat. Ergo quia contigit ut ille sua pigritia nihil acquireret, hoc non praescivit ille qui dedit? dicere etiam potest, non implesse de hoc lucro Christum quod magnopere cogitavit. Potest et illud tertium, ad maledictum se convertisspedes, et projicite eum in tenebras exteriores , sicut de Adam dictum est ut, a ligno vitae separatus , morte etiam corporis plecteretur. Huic enim homini desertcupiebat efficere; dicat aemulum ac malitiosum, quod servo suo inviderit lucem ac salutem, quem projici jussit in tenebras, ubi esset fletus et stridor dentium . Si autem de Christo ista non dicit, ne hoc modo se judicet non esse Christianum; cur audet
Abbreviated transcription (Latin):
& rogandus ds̃ ut aut eos tẽpturi ñ si nat separat iomibus coniugumu t ita
sinit̃ ut timor periditantis sulutis fiat illis amplioris siue ꝓbutiori soca¬

Expanded text:
et rogandus Deus ut aut eos tentari non sinat separationibus conjugum; aut ita et rogandus Deus ut aut eos tentari non sinat separationibus conjugum; aut ita sinat, ut timor periclitantis salutis fiat illis amplioris sive probatioris occa
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ dño adiuuante ꝑducunt: Dicimus ergo eis quid si & uos ad hoc subein¬
dũ populorũ uiolentia caperemini: Nonne susceptũ castecustodiretis offi¬
cium repente conuersi adimpetrandas uires ad ño de quibus nũquã ante¬
a cogitustis: Sed illos inquiunt honor plurimũ consolatur : Respondemus¬
Q uobistimor multo amplius moderet᷑: si enĩ hoc multidĩ ministri. repent
atque in opinate impositũ susceperunt sperantes se in iustrius in xp̃i bered¬
tate fulgere quan togis uos adulteria cauendo. uiuere continentes debe¬
tis metuentes ñ in regnodiminus lucere sed ingeen naignis ardere:
Iec at qbuus nodicis it possumus dicimus quiquo quomodoa sedisce dentibus
uel ppter adulteriũ dimissis coniugibus suis alias uolunt ducere & cũpr obibent
in firmitatem nobis crnis opponunt: sediã liber & iũ isteclaudendus e

Expanded text:
finem domino adiuuante perducunt. dicimus ergo eis: quid? si et uos ad hoc subeunfinem domino adiuuante perducunt. dicimus ergo eis: quid? si et uos ad hoc subeundum populorum uiolentia caperemini, nonne susceptum caste custodiretis officium, repente conuersi ad impetrandas uires a domino, de quibus numquam antea cogitEt vobis timor multo amplius moderetur. Si enim hoc multi Dei ministri repente atque inopinate impositum susceperunt, sperantes se illustrius in Christi haereditate fulgere; quanto magis vos adulteria cavendo, vivere continenter debetis, metuentes non in regno Dei minus lucere, sed in gehenna ignis ardere? Haec atque hujusmodi eis ut possumus dicimus, qui quoquo modo a se discedentibus vel propter adulterium dimissis conjugibus suis, alias volunt ducere, et cum prohibentur, infirmitatem nobis carnis opponunt. Sed jam liber etiam iste claudendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
hit᷑ cũ honor iustus uirtutiñ uitio debeatur: Quinimmo cũ a feminis
utique habentib carnẽ tantũ flagitant castitatẽ ut quando ab uxor¬
bus diutissime peregrinantur uelint eas ab adulterino concubituinta¬
minatas feruorẽ transigex iuuentatis & plurimȩ pudicissimȩ tran¬
sigunt maximȩ srre quarũ muriti negotiandiquȩstibus occupati. iuue¬
nes adulescentulas deserunt & uix aliquando senes ad aniculas peuertun¬
tur eo ipso euidencius conuincuntur. non es se impossibile qđ señposse cau¬
santur: Si enĩ hoc ñ possed infirmitus hominũ multominus id poss& sexus infir¬
mior feminarũ, Vnde istos qui uirile non putant ecellentiam nisi pec candi
licentiũ quandot̃ remus neadulterinis conuigiis hȩrendo pereant in &ernũ
solemus eis ꝓponere & ĩ continentiũ clericorũ, Qui plerũ que ad eandem
sarcinam sub eundam capiuntur inuiti: Eãq susceptã usque ad debitũ

Expanded text:
ahitur, cum honor iustus uirtuti, non uitio debeatur. quin immo cum a feminis ahitur, cum honor iustus uirtuti, non uitio debeatur. quin immo cum a feminis utique habentibus carnem tantam flagitant castitatem, ut, quando ab uxoribus diutissime peregrinantur, uelint eas ab adulterino concubitu incontaminatas feruorem transigere iuuentutis — et plurimae pudicissime transigunt, maxime Syrae, quarum mariti negotiandi quaestibus occupati iuuenes adulescentulas deserunt et uix aliquando senes ad aniculas reuertuntur — eo ipso euidentius conuincuntur non esse inpossibile, quod se non posse causantur. si enim hoc non posset infirmitas hominum, multo minus id posset sexus infirmior feminarum. Ynde istos, qui uirilem non putant excellentiam nisi peccandi licentiam, quando terremus, ne adulterinis coniugiis haerendo pereant in aeternum, solemus eis proponere etiam continentiam clericorum, qui plerumque ad eandem sarcinam subeundam capiuntur inuiti eamque susceptam usque ad debitum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto &iam si prius ipsi intuli continentia decorpere abcedant non
eis imputatur nisi adpudcitium coniugulem ꝓpt̃ quam ñ faciunt
qđ facerent silicer&: hac quippe intentione continenter in uere pa¬
rũ est ad accipiendacillius quȩ liberius eligit᷑ continentie p̃ mia sed suf
ficit ad cauenda adulteria: hȩc autem mede utroquesecumemineris dicene
sed muximȩ ꝓpt̃ iros quiꝓptereu efeminis superiores ẽẽ arbi tranturt nepu¬
dicitia pures esse dignentur: Inquu &iam prȩ ire debuerunt . ut cos illetã¬
quã ̃ suu cupitu sequerentur: Quando aute l& ꝓhib& adulteriu siopten¬
tu in continentiu carnulis infirmitatis ammittat᷑ ec cusctio multis subno¬
mine falsȩ in punititis pereundia perit᷑ occasio: Neque enĩ carnẽ non ha¬
bent feminȩ quibus uiri aliquid tale nolunt licere quasi eis quica uri sunt
liceat: Sed ab sit ut melioris secus tãquã honori debecatur qđ pudor id&r¬

Expanded text:
profecto, etiamsi prius ipsi in tali continentia de corpore abprofecto, etiamsi prius ipsi in tali continentia de corpore abeis imputatur nisi ad pudicitiam conjugalem, propter quam non faciunt quod facerent si liceret. Hac quippe intentione continenter vivere, parum est ad accipienda illius quae liberius eligitur continentiae praemia, sed sufficit ad cauenda adulteria. Haec autem me de utroque sexu memineris dicere. sed maxime propter uiros, qui propterea se feminis superiores esse arbitrantur, ne pudicitia pares sese dignentur: in qua etiam praeire debuerunt, ut eos illae tamquam sua capita sequerentur. quando autem lex prohibet adulteria, si obtentu incontinentiae carnalis infirmitatis admittatur excusatio, multis sub nomine falsae inpunitatis pereundi aperitur occasio. neque enim carnem non habent feminae, quibus uiri aliquid tale nolunt licere, quasi eis, quia uiri sunt, liceat. sed absit, ut melioris sexus tamquam honori debeatur, quod pudori detr