comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et cetorum patrum. factis quiq
suis: eius dispensationi testimo¬
nium redlunt. Unde dominus
ip̃e iudeorum duritiam redargu¬
ens: ait. Si crederetis moysi: cre¬
deretis forsitan et michi. De me
enim ille scripsit.
Alutem ex inimicis nris.¬

Expanded text:
et caeteri Patrum, factis quique et caeteri Patrum, factis quique suis ejus dispensationi testimonium reddunt. Unde Dominus ipse Judaeorum duritiam redarguens, ait: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit . Salutem ex inimicis nos
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: nõ quia uidelicet hanc
ueniens suam inuenit. s quia
uisitando suam fecit. Cui simile
ẽ. qd̾ inpũbiorum fine de eadem
plebe cantatur. Mulierem fortẽ
quis inueniet: Heq enĩ eãdẽ
mulierẽ uidelicet ecc̃am. forte.
idest fide deuotam inuenit: s
s̾ desponsando fortem reddidit.
quia sue fidei sublimitate ꝑfec̃.
Terexit corni salutis nob̾:
in domo dauid pueri sui.
Cornu salutis: firmam celsitudi¬
nem salutis dicit. Ossa si quidẽ
omnia carne in uoluta sunt: cor¬
nu excedit carnem. Et ideo cor¬
nu salutis regnum saluatoris
xp̃i uocatur: quo mundo spualis.
et que carnis gaudia suꝑet altitu¬
do nunciatur. Incuius figuram:
dauid uł salomon cornu olei. sũt
in regni gl̾am consecrati.
Icutꝰ loquutus ẽ ꝑ os scõrũ:
A sclo inquit: quia tota ueteris
et isayas. ceteriq tales qui ⁊ ꝓphe
specialit̾ appellati. et de eius ad:¬
uentu manifeste sunt loquuti: ue¬
rum ip̃e pater adam. abel. et enoch.

Expanded text:
dicitur, non quia videlicet hanc dicitur, non quia videlicet hanc veniens suam invenit, sed quia visitando suam fecit. Cui simile est quod in Proverbiorum fine de eadem plebe cantatur: Mulierem fortem quis inveniet ? Neque enim eamdem mulierem, videlicet Ecclesiam fortem, id est, fide devotam invenit, sed sibi desponsando fortem reddidit, quia suae fidei sublimitate perfecit. Et erexit cornu salutis nobis, in domo David pueri sui. Cornu salutis firmam celsitudinem salutis dicit. Ossa siquidem omnia carne involuta sunt, cornu excedit carnem, et ideo cornu salutis regnum Salvatoris Christi vocatur, quo mundo spiritalis et quae carnis gaudia superet, altitudo nuntiatur. In cujus figuram David vel Salomon cornu olei sunt in regni gloriam consecrati. Sicut locutus est per os sanctorum, A saeculo, inquit, quia tota Veteris et Isaias, caeterique tales, qui et prophetae specialiter appellati, et de ejus adventu manifeste sunt locuti, verum ipse pater Adam, Abel, et Enoch,
Abbreviated transcription (Latin):
rie silentium. non ip̃i tantum
cum datur ad penam increcluli¬
tatis. et signum credendi ꝓfic̃.
s et cum aufertur omnes uici¬
nos eius miraculo ac timore
stupefacit. om̃ia circumquaq
ad ꝑquirendum diligencius
pueri qui natus ẽ. modum sta¬
tumq sollicitat. ut his uideli
iterq ut ita dixerim p̾cursori
uitatis. p̃currencia signa p̾beãt.
Tzacharias pat̾ eius
impletus ẽ sp̃u sc̃o. et pro¬
phetauit dicens. Beneclictus
dominus deus istł: quia uisita¬
uit et fecit redemptionem pleb̾
sue. Quanta supni mueris est
largitas: s ꝓmpta ad accipiẽdũ
nr̃e fidei sit pietas. Ecce loque¬
la que sola ẽ ablata diffidenti:
Uisitauit aũt̃ dominus plebem
suam: quasi longa infirmitate:
tabescentem. et quasi uenclitam
sub pcc̃o. imici filii sui sanguine
redemit. Quod quia beatus za-¬
charias ꝓxime faciendum cog¬
nouerat: ꝓpħico more quasi iam
factum narrat. Et notandum ꝙ
uisitasse et redemisse plebem suã

Expanded text:
riae silentium, non ipsi tantum, riae silentium, non ipsi tantum, cum datur ad poenam incredulitatis et signum credendi, proficit, sed et cum aufertur, omnes vicinos ejus miraculo ac timore stupefacit. Omnia circumquaque ad perquirendum diligentius pueri qui natus est modum statumque sollicitat, ut his, videliiterque ut ita dixerim praecursori veritatis praecurrentis signa praebeant. t Zacharias pater ejus t prophetavit dicens: Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. Quanta superni muneris est largitas, si prompta ad accipiendum nostrae fidei sit pietas. Ecce loquela quae sola est ablata diffidenti, Visitavit autem Dominus plebem suam, quasi longa infirmitate tabescentem, et quasi vendita sub peccato, unici filii sui sanguine redemit. Quod quia beatus Zacharias proxime faciendum cognoverat, prophetico more quasi jam factum narrat. Et notandum quod visitasse et redemisse plebem suam
Abbreviated transcription (Latin):
ioh̾is imponere malebant. quia
iudei qui legis ei obẜuatione.
quasi affinitate iuncti etant.
magis iusticiam que ex lege
ẽ sectari: quam fidei gr̃am susci-¬
pe cupiebant. S iohannis hoc ẽ
grẽ dei uocabulum. mat̾ uerbis.
pater littĩs in timare satagunt.
quia et lex ip̃a psalmiq ac ꝓpħe.¬
aptis sentenciarum uocibus
grãm xp̃i p̃dicant. Et sacerdo¬
tium illud uetus: figuratis ce¬
rimoniarum et sactifitiorum
unibris. eidem testimonium
octaua die. hoc ẽ post septimã
sabbati facta ẽ. quia occulta sa¬
cerdotii legalis archana patu¬
erunt. Linguaq pontificum iu¬
deorum quam diffidentie uĩcu¬
la strinxerant: intelligencie ra¬
tionabilis ẽ uoce soluta.
Tsuꝑ omnia montana iu¬
dee: diuulgabantur om̃ia
ũba hec. Et posuerunt omnes
qui audierant in corde suo: di¬
centes. Quid putas puer iste:
etit: Et enim manus dñi: e¬
rat cum illo. Magna oꝑa dñi:
exquisita in omnes uolũtates
eius. Ecce enim unum zacha¬

Expanded text:
Joannis imponere malebant, quia Joannis imponere malebant, quia Judaei qui legis ei observatione quasi affinitate juncti erant, magis justitiam, quae ex lege est sectari, quam fidei gratiam suscipere cupiebant. Sed Joannes, hoc est, gratiae Dei vocabulum, mater verbis, pater litteris intimare satagunt, quia et lex ipsa psalmique ac papertis sententiarum vocibus gratiam Christi praedicant, et sacerdotium illud vetus figuratis caeremoniarum et sacrificiorum umbris, eidem testimonium octava die, hoc est post septimam Sabbati facta est, occulta sacerdotii legalis arcana patuerunt, linguaque pontificum Judaeorum, quam diffidentiae vincula strinxerant, intelligentiae rationabilis est voce soluta. Et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Equi audierant, in corde suo dicentes: Quid putas puer iste erit? Etenim manus Domini erat cum illo. Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus . Ecce enim unum Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inquit nomen eius. Hoc ẽ. nõ
ei nos nomen imponimus: quia
adeo nomen accepit. Habet uoca¬
bulum quod agnouimus: nõ qd̾
elegimus. Hec mireris si nomen
mulier qd̾ nõ audiuit asseruit:
quando ei spc̃ sc̃s qui angło man¬
dauat reuelauit. Heq poterat dñi
ignorare p̃nuntium: que ꝓpħaue
rat xp̃m. Et bene additur. quia
nemo incognͣtione eius uocaba¬
tur hoc nomine: ut intelligas no¬
men non generis eẽ s uatis.
Pertum ẽ aũt ilico os eius.
et lingua eius: et loquebat᷑
benedicens dm̃. Et factus ẽ tim¬
mor: suꝑ omnes uicinos eorum.
Quia uox clamantis ĩ deserto ẽ
nata: merito lingua ẽ parentis
soluta. Heq enim patrẽ a laudi¬
bus filere decebat: qui ubi p̃co¬
ne sͥ nato gaudebat. Quippe cu-¬
i labia que incredulitas uinxe¬
rat: fides iam soluit. Uerum hec
etiam allegorice siquis ꝑscruta¬
ri desideret: ioh̾is celebrata nati¬
uitas. gr̃e noui testamenti est
inchoata sublimitas. Cui uici¬
ni et cognati prĩs nomen. qua

Expanded text:
t inquit nomen ejus, hoc est non ei nos nomen imponimus qui jam a Deo nomen accepit. Habet vocabulum suum quod agnovimus, non quod elegimus. Nec mireris si nomen mulier, quod non audivit asseruit, quando ei Spiritus sanctus qui angelo mandaverat revelavit, neque poterat Domini ignotum. et bene additur quia nemo in cognatione eius uocabatur hoc nomine, ut intellegas nomen non generis esse, sed uatis.t illico os ejus et lingua ejus, et loquebatur benedicens Deum, et factus est timor super omnes vicinos eorum. Quia vox clamantis in deserto nata est, merito est lingua parentis soluta. Neque enim patrem a laudibus silere decebat, qui Verbi praecone sibi nato gaudebat, quippe cui labia, quae incredulitas vinxerat, fides jam solvit. Verum haec etiam allegorice si quis perscrutari desideret, Joannis celebrata nativitas, gratiae Novi Testamenti est inchoata sublimitas. Cui vicini et cognati patris nomen, quam
Abbreviated transcription (Latin):
des: censum sue deuotionis eter¬
no regi ꝑsoluit. Que in exemplũ
beate semꝑ uirginis marie nup¬
ta simul et in maculata: cõcipit
nos uirgo de sp̃u. parit nos u̾go
sine gemitu. Et quasi alii qui¬
dem desponsata. s ab illo fecunda¬
catholicam faciunt: ꝓposito sibi
pontifici uisibilit̾ iungitur: s
inuisibili sp̃c scĩ uirtute cumula¬
tur. Unde et bene ioseph auctus
interp̃tatur. in dicans nimirum
hoc uocabulo quod instantia:
magistri loquentis nil ualet.
si non augmentum suꝑni iuua¬
minis ut audiatur acceꝑit. Qd̃
aũt filium suum primogenitu
maria peꝑisse describitur. nõ iuxͣ
heluidianos accipiendum ẽ. ali¬
os quoq filios eam ꝓcreasse: qĩ
nequeat primogenitus dici nisi
qui habeat fr̃s. sicut nõ unigeni¬
tus nisi qui caret frĩb solet appe¬
llari. Quia et testimonium leg¬
is et aꝑta ratio declarat omnes
unigenitos etiam primogenito.
nõ autem omnes primogenitos
etiam unigenitos posse uocari.

Expanded text:
dens, censum suae devotionis aeterdens, censum suae devotionis aeterno regi persolvit. Quae in exemplum beatae semper virginis Mariae nupta simul et immaculata, concipit nos virgo de Spiritu, parit nos virgo sine gemitu, et quasi alii quidem desponsata, sed ab alio fecundaCatholicam faciunt, praeposito sibi pontifici visibiliter jungitur, sed invisibili Spiritus sancti virtute cumulatur. Unde et bene Joseph auctus interpretatur, indicans nimirum hoc vocabulo, quod instantia magistri loquentis nil valet, si non augmentum superni juvaminis, ut audiatur, acceperit. Quod autem filium suum primogenitum Maria peperisse describitur, non juxta Helvidianos accipiendum est, alios quoque filios eam procreasse, quasi nequeat primogenitus dici, nisi qui habeat fratres, sicut non unigenitus nisi qui caret fratribus, solet appellari. Quia et testimonium legis, et manifesta ratio declarat, omnes unigenitos, etiam primogenitos, non autem omnes primogenitos etiam unigenitos posse vocari,
Abbreviated transcription (Latin):
Actum ẽ autẽ cum eẽnt ibi:
impleti sunt dies ut pare¬
fet. et peꝑit filium suum primo¬
genitum. Bene nõ solum ꝓpter
inditium regii stematis: s et ꝓpt̾
nominis sactamentum dñs in
bethleem nascitur. Bethleem nã¬
q: domus panis interp̃tatur.
Ipẽ namq ẽ. qui ait. Ego sum
panis uiuus. qui de celo descẽdi.
Locus ergo in quo nasceretur.
domus panis ante uocatus est:
quia futurum ꝓfecto erat: ut ille
ibi ꝑ materiam carnis appareret:
qui electorum mentes int̾na sa¬
cietate reficeret. S usq hodie et
usq ad consummationem seculi
dñs innazareth concipi. nasci in
bethleem non desinit: cũ quilib
audientium ũbi flore suscepto.
domum se et̾ni panis efficit. Co¬
tidie in utero uirginali. hoc est
in animo credentium. ꝑ fidem:
concipitur: ꝑ baptisma gignit᷑.
Cotidie dei genitrix ecc̃a suum
comitata ductorem: de tota mũ¬
dane conu̾sationis qd̃ galilea
sonat: in ciuitatẽ iuda confessi¬
onis uidelicet et laudis ascen¬

Expanded text:
actum est autem cum esset ibi, impleti sunt dies, ut pareret, et peperit filium suum primogenitum. Bene, non solum propter indicium regii stemmatis, sed propter nominis sacramentum, Dominus in Bethleem nascitur. Bethleem nque domus panis interpretatur. Ipse namque est, qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nasceretur domus panis ante vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Sed usque hodie, et usque ad consummationem saeculi, Dominus in Nazareth concipi, nasci in Bethleem non desinit, cum quilibet audientium, verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie in utero virginali, hoc est in animo credentium per fidem concipitur, per baptisma gignitur. Quotidie Dei genitrix Ecclesia suum comitata doctorem, de rota mundanae conversationis quod Galilaea sonat, in civitatem Juda, confessionis, videlicet, et laudis ascen
Abbreviated transcription (Latin):
octo dietum alloquatur infantẽ.
S qua ratione uocem patris nõ
audierit natus. qui salutationẽ
marie ad huc in utero clausus au¬
diuit: si forte putanctus ẽ zacha¬
rias. ꝓpt̾ eos potius qui aderant
instruendos. futura sui filii mim̃a.
que dudum ꝑ angłm didicerat.
mox ut loqui potuit. p̃dicare uo¬
luisse: Aucliant artiani et erubes¬
cant: audiant mansueti et letẽt᷑:
Iuxta qd̾ et psalmista dm̃ homiẽ-
q ꝑfecta in una ꝑsona collocandꝯ:
ait. Mat̃ syon dicet homo: et homo
natus ẽ in ea: et ip̃e fundauit ea
altissimus. Eum factum qui fun¬
dauit: eundem hominẽ quẽ altissi¬
mum nuncupat.
O dandam scientiam salu¬
tis plebi eius: in remissionẽ
pcc̃orum eorum. Quasi ihu. idest.
saluatoris nomen expone ac di¬
ligentib cõmendare desiderans:
salutis mentionem frequentat:
cum cormi salutis erigendum.:
salutem ex inimicis futuram sci¬
enciam salutis plebi dandam cõ¬
memorat. Sz ne temporalem car¬

Expanded text:
octo dierum alloquatur infantem. octo dierum alloquatur infantem. Sed qua ratione vocem patris non audierit natus, qui salutationem Mariae adhuc utero clausus audivit? Nisi forte putandus est Zacharias propter eos potius qui aderant instruendos, futura sui filii munera, quae dudum per Angelum didicerat, mox ut loqui potuit praedicare voluisse. Audiant sane Ariani, et erubescant: audiant mansueti, et laetentuJuxta quod et Psalmista Deum hominemque perfectum in una persona collaudans, ait: Mater Sion dicet homo, et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Eum factum qui fundavit, eumdem hominem, quem Altissimum nuncupat. Ad dandam scientiam salutis plebi ejus in remissionem peccatorum eorum. Quasi Jesu, id est, Salvatoris nomen exponere ac diligentius commendare desiderans, salutis mentionem frequentat, cum cornu salutis erigendum, salutem ex inimicis futuram, scientiam salutis plebi dandam commemorat. Sed ne temporalem car
Abbreviated transcription (Latin):
et stabiliam regnum eiꝰ. Ip̃e edi
ficabit michi domum: et furmabo
solium eius usq in etnum. Et eto
ei in patrem: et ip̃e erit mͥ ĩfilium.
Aꝑte et breuiter. quomodo sit do¬
mino suiendum designat: uideli¬
cet et inscĩtate et in iusticia: et co¬
ram ip̃o. et omnib dieb. Hani qͥ
uł aute mortem ab eius seruitio:
discedit. uł in munditia qualibet
siue in iusticia. fidei sue sinceritatẽ
conmaculat: uł coram hominibus
tantum. et nõ etiam coram dño.
sc̃s ꝑdurare contendit. et iustus. nͨ¬
dum ꝑfecte de manu sp̃ualium ini¬
micorum lib̾atus dño seruit: s ex¬
emplo ueterum samaritanorũ. diis
gentium parit̾ et dño seruire co-¬
natur..
Ttu puer: ꝓph̾a altissimi uoca¬
beris. Pre ibis enun: ante fa¬
tiem dñi parare uias eius. Pulchre
cum de domino loqueretut. ad pro¬
ph̾am repente sua u̾ba conuettit.
ut hoc quoq benefitium ẽẽ dñi de¬
signaret. Uerum quetitur: quomͦ

Expanded text:
et stabiet stabificabit mihi domum et firmabo solium eius usque in aeternum ego ero ei in patrem et ipse erit mihi in Aperte et breviter quomodo sit Domino serviendum designat, videlicet et in sanctitate ac justitia, et coram ipso, et omnibus diebus. Nam qui vel ante mortem ab ejus servitio discedit, vel immunditia qualibet sive injustitia fidei suae sinceritatem commaculat, vel coram hominibus tantum et non etiam coram Domino sanctus perdurare contendit; et justus, necdum perfecte de manu spiritalium inimicorum liberatus Domino servit, sed, exemplo veterum Samaritanorum, diis gentium pariter, et Domino servire conatur. Et tu, puer, propheta altissimi vocaberis. Praeibis enim ante faciem Domini, parare vias ejus. Pulchre cum de Domino loqueretur, ad prophetam repente sua verba convertit, ut hoc quoque beneficium esse Domini designaret. Verum quaeritur quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
micoꝵ nrorum libati ẜuiamꝰ illi.
Dixerat dnm iuxta eloquia pro¬
pharum in domo dd nasciturum:
dicit ad eundem explendum tes¬
tamentum qd abrahe disposuit. nos
ẽẽ lib̾atos. quia uidelicet his preci¬
pue patriarchis: de suo semine ul
cong̃gatio gentium. uł xp̃i ẽ ĩ car¬
natio ꝓmissa. Qd̃ matheus quoq
breuiter intimare uoluit: qui euã¬
gelii sui principium hoc modo ce¬
pit. Liber genationis ihu xp̃i: fi¬
lii dd̃. filii abrahani. Ubi notan¬
dum. qd apd̃ utrumq euangelis¬
tam dauid p̾fertur abrahe. quia
et si temporis ordine postĩor. pro¬
missioms tamen ẽ minĩe maior.
Abrahe namq qui adhuc in pre¬
putio positus. ꝓpria dereliquit. de¬
um cognouit: fidei testimonium
meruit: fides tantum gentium.
nedicentur uniũse cognationes
t̾re. Dautd autẽ oraculo sublimi
nasciturus ẽẽt. audiuit. Cumq ĩ¬
pleueris inquit dies tuos ut ua-¬
das ad patres tuos: suscitabo sem̃
tuum post te. qd̾ erit de filiis tuis:

Expanded text:
nostrorum liberati serviamus illi. » Dixerat Dominum juxta eloquia prophetarum in domo David nasciturum, dicit eumdem ad explendum testamentum, quod Abrahae disposuit, nos esse liberaturum, quia videlicet his praecipue patriarchis de suo semine vel congregatio gentium, vel Christi est incarnatio promissa, quod Matthaeus quoque breviter intimare voluit, qui Evangelii sui principium hoc modo caepit: « Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham. Ubi notandum quod apud utrumque evangelistam, David praefertur Abrahae. Quia et si temporis ordine posterior, promissionis tamen est munere major. Abrahae namque, qui adhuc in praeputio positus propria dereliquit, Deum cognovit, fidei testimonium meruit, fides tantum gentium enedicentur universae cognationes terrae . David autem oraculo sublimionasciturus esset, audivit: Cumque impleveris inquit dies tuos, ut vadas ad patres tuos, suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius nõ p̾tereunter tanta tã¬
q benigna ẽ benignitas intuẽ¬
da. qui non solum in carnari ꝓ
nob̾. s et eo tempore dignatꝰ sit
incarnari. quo mox natus cen¬
su cesaris a scriberetut. atq ob m̃i
lib̾ationem ip̃e seruitio subderet᷑.
Quam etiam nob̾ humilitatis
eius semitam: neq enĩ conli¬
tiones uenit mutare s animos.
petrus insinuat. Subditi inqui¬
ens estote omni humane crea¬
ture ꝓpt̾̃ dm̃. Siue regi. quasi:
p̃cellenti. Siue ducibꝰ: tãqͣm ab
eo missis. S et coapłs eiꝰ paulꝰ.
reddite inquit om̃ibꝰ debita.:
Cui tributum tributum: cui:
uectigal uectigal. Cui timorẽ
timorem: cui honorem honorez.

Expanded text:
Cujus non praetereunter tanta tamCujus non praetereunter tanta tamque benigna est humilitas intuenda, qui non solum incarnari pro nobis, sed et eo tempore dignatus sit incarnari, quo mox censu Caesaris ascriberetur, atque ob nostri liberationem, ipse servitio subderetur. Quam etiam nobis humilitatis ejus semitam neque enim conditiones venit mutare, sed animos Petrus insinuat: Subditi, inquiens, estote omni humanae creaturae propter Deum, sive regi, quasi praecellenti, sive ducibus, tanquam ab eo missis . Sed et coapostolus ejus Paulus: Reddite, inquit, omnibus debita. Cui tributum, tributum. Cui vectigal, vectigal. Cui timorem, timorem. Cui honorem, h
Abbreviated transcription (Latin):
satione ꝓfessio census ita desctip¬
ta ẽ: ut suam quisq patriam ire
iuberetur. Hon tantum ꝓpt̾ mis¬
t̾ium quod liximus. uerum ⁊̃
ut dominus alibi cõceptus. ali¬
bi natus. insicliantis sibi hero¬
dis furorem facilius euaderet.
Qui si bethleemitis parentibꝰ
nasceretur: fugam eoꝵ subita
callidus scrutator potuiss ħ̾re
suspectam. Presertim cum eos
de stirpe dauid unde xp̃c erat :¬
futurus cuncti genus ducere
nossent: cui dauid ip̃e suo ⁊ no¬
mine et patria et offitio testimo¬
nium ꝑhibet. Dauid quippe: ma¬
nu fortis siue desiderabilis int̾¬
p̃tatur. Homen quidem inde:¬
inde mutuans: qd̃ ⁊ gigantem
fortiter strauerit: et pulcher aspͦ¬
tu. decoraq facie fuerit. S altio¬
ri misterio illum de sua domo et
familia nasciturum p̃figurans:
qui singularit̾ mundi principẽ
debellaret. spetiosus forma p̃ filiiᷤᷤ
hominũ. Et ip̃e inbethleem natꝰ.
et in tellectualium pastor ouiũ.
hoc ẽ simplitium rector animaꝵ.

Expanded text:
satione professio census ita descripta est, ut in suam quisque patriam ire juberetur. Non tantum propter mysterium quod diximus, verum etiam ut Dominus alibi conceptus, alibi natus, insidiantis sibi Herodis furorem facilius evaderet. Qui si Bethleemitis parentibus nasceretur, fugam eorum subitam callidus scrutator potuisset habere suspectam, praesertim cum eos de stirpe David, unde Christus erat futurus, cuncti genus ducere nossent. Cui David ipse, suo et nomine et patria, et officio, testimonium perhibet. David quippe, manu fortis, sive desiderabilis, interpretatur. Nomen quidem inde mutuans, quod et gigantem fortiter straverit, et pulcher aspectu decoraque facie fuerit; sed altiori mysterio illum de sua domo ac familia nasciturum praefigurans, qui singulariter mundi principem debellaret, speciosus forma prae filiis hominum , et ipse in Bethleem natus et intellectualium pastor ovium, hoc est simplicium rector animarum.
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ salutem ex inimicis nr̃is.
xerit explanans. salutẽ inquit
ex inimicis nr̃is: et de manu oĩ¬
um qui oderunt nos. Omnes at̃
qui oderunt nos: uł homines per¬
usos. uł inmundos sp̃c significat.
De quorum manu et timore :
spe salui facti sumus: et infuturo
re ip̃a saluancli.

Expanded text:
obis salutem ex inimicis nostrisrexit explanans. « Salutem, inquit, ex inimicis nostris et de manu omnium qui oderunt nos. » Omnes autem qui oderunt nos, vel homines perversos, vel immundos spiritus significat, de quorum manu et interim spe salvi facti sumus, et in futuro reipsa salvandi.
Abbreviated transcription (Latin):
Taudierunt uicini ⁊ cog¬
nati eius. quia magnifica¬
uit dominus miam suam cum
illa: et congratulabantur ei Ha-¬
bet scõrum editio leticiam ꝓxi¬
morum: quia commune ẽ bonũ.
Iusticia enim: cominunis ẽ uͥtꝰ.
Et ideo in ortu iusti. future uite
insigne ꝓmittitur: et gr̃ã secutã
uicturis exultatione uicinorum
p̃figurante signatur.
Tfactum ẽ indie octaua
uenerunt circumadere pu¬
erum: et uocabant eũ nomine
patris sui zachariam. Et respon-
euangłista p̾mittendum puta¬
uit: qd̾ plurimi infantem patris
nomine zacharie appellandum
putarunt. Ut aũtas matri non
nomen alicuius displicuisse de¬
scire. qd̾ ab angło ante zachariã
fuerat p̃nunclatum. Et quidem
ille mutus: intimare uocabulũ
dicerat amarito.

Expanded text:
audierunt vicini et cognati ejus quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa, et congratulabantur ei. Habet sanctorum editio laetitiam plurimorum, quia commune est bonum. Justitia enim communis est virtus. Et ideo in ortu justi futurae vitae insigne praemittitur, et gratia secutura virtutis exsultatione vicinorum praefigurante signatur. Et factum est in die octava venerunt circumcidere puerum, et vocabant eum nomine patris sui Zaeuangelista praemittendum putauit quod plurimi infantem patris nomine Zacchariae adpellandum putarunt, ut aduertas matri non nomen alicuius displicuisse despiritu, quod ab angelo ante Zacchariae fuerat praenuntiatum. et quidem ille mutus intimare uocabulum dicerat a marito.
Abbreviated transcription (Latin):
ũo deus et homo nascitur: iure
hominibꝰ pax et deo gła canit᷑.
Glorificant angłi dm̃ ꝓ nr̃a re-¬
demptione in carnatum. quia:
dum hominem conspiciunt re-¬
cipi. suum gaudent numerum
repleri. Optant pacem hom̃ibꝰ.
quia quos infirinos prius abiec-¬
tosq despexerant. nascente in
carne dño iam sotios uenerant᷑.
Qui cum hominib pacem pos¬
cunt: exponunt. et quibꝰ uidelic¬
bone uoluntatis. hoc ẽ eis qui sus¬
cipiunt natum xp̃m. Hon autẽ
herodi pontificibꝰ et phariseis:
ceterisq antixp̃is: qui eius nati¬
uitate auclita turbati sunt. eũq
quantum ualuere gladiis inse¬
cuti. Hon ẽ enim pax impiis dic
dominus. Pax aut̃ multa dili-¬
gentibꝰ nomen tuum dñe: ⁊ nõ
est illis scandalum. Quibꝯ ⁊ hoc
qd̾ sequitur: aptissime cõgruit.:
Expectabam salutare tuum do¬
mine: hoc ẽ uenturum xp̃i aduẽ¬
tum. longa uotorum p̾stolatioe
suspirabam.
Tfactum ẽ. ut discesserunt

Expanded text:
vero Deus et homo nascitur, jure vero Deus et homo nascitur, jure hominibus pax, et Deo gloria canitur. Glorificant angeli Deum pro nostra redemptione incarnatum, quia dum nos conspiciunt recipi, suum gaudent numerum repleri. Optant pacem hominibus, quia quos infirmos prius abjectosque despexerant, nascente in carne Domino jam socios venerantur, qui cum pacem hominibus poscunt, exponunt, et quibus, videlicbonae voluntatis, hoc est eis qui suscipiunt natum Christum, non autem Herodi, pontificibus, et Pharisaeis, caeterisque antichristis, qui ejus nativitate audita turbati sunt, eumque quantum valuere gladiis insecuti. Non est enim pax impiis, dicit Dominus. Pax autem multa diligentibus nomen tuum, Domine, et non est in illis scandalum . Quibus et hoc quod sequitur, aptissime congruit. Exspectabam salutare tuum, Domine , hoc est venturum Christi adventum, longa votorum praestolatione suspirabam. Et factum est ut discesserunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut et sui sicut semꝑ exequii de¬
uotionem xp̃o impendat: et nos
suo pariter instituat exemplo: quo¬
tiẽs uł aliquis frm sacre eruditiõis
ũbis insonuerit. uł ip̃i lecta siue:
audita. que pietatis sunt ad mẽ¬
tem reduxerimus. deo statim lau¬
des ore. corde. et oꝑe reddendas.:
Et bene chorus adueniens ange¬
lorum. militie celestis uocabulũ
accepit: qui et duci illo potenti ĩ
p̃lio. qui ad debellandas aereas:
potestates apparuit humilit̾ ob¬
secundat. et ip̃e potestates easde
contrarias. ne mortales tantum
temptare ualeant. quantum uo¬
lunt: fortiter armis celestibus:
ꝑturbat. Nam sicut imꝑatoris ob¬
cimi ꝓuisione. cuncta manu mi¬
litari loca adusus hostilem mu¬
niuntur ad uentum: ita et deus
qm̃ in mundi sp̃c ad pacis euer-¬
sionem ubiq u̾santur: ad tutelã
nr̃am constituit exercitus ange¬
lorum: quorum p̾sentia et demo¬
num confringatur audatia. et
nob̾ pacis gr̃a ministretur. Quia

Expanded text:
ut sui sicut semper obsequii deut sui sicut semper obsequii devotionem Christo impendat, et nos suo pariter instituat exemplo, quoties vel aliquis fratrum sacrae eruditionis verbis insonuerit, vel ipsi lecta sive audita quae pietatis sunt ad mentem reduxerimus, Deo statim laudes ore, corde et opere reddendas. Et bene chorus adveniens angelorum militiae coelestis vocabulum accipit, qui et duci illo potenti in praelio, qui ad debellandas aereas potestates apparuit, humiliter obsecundat, et ipse potestates easdem contrarias, ne mortales tantum tentare valeant quantum volunt, fortiter armis coelestibus proturbat. Nam sicut imperatoris optimi provisione cuncta manu militari loca adversus hostilem muniuntur adventum, ita et Deus, quoniam immundi Spiritus ad pacis eversionem ubique versantur, ad tutelam nostram constituit exercitus angelorum, quorum praesentia et daemonum confringatur audacia, et nobis pacis gratia ministretur. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
inclie honeste ambulemus.
Thoc nobis signum. Inueni¬
etis infantem pannis in uo¬
lutim: et positum inpsepio. Cre¬
bris infancia saluatoris: et ange¬
lorum p̃coniis: et euangelistarũ
nobis ẽ inculcata testimoniis.
ut nr̃is altius cordibꝰ quid ꝓ nb̃
sit factus infigatur: quia uideli¬
cet uulñatus ẽ ꝓpt̃ iniquitates
Et notandum sollertius quod:
signum nati saluatoris datur. ĩ¬
fantem non tirio exceptum ostro.
s pannis scalentib in uolutum:
non in ornatis auro stratoriis. s
tantum humilitatis eii. et mor
illius in opia ditaremur. Cum
ẽẽt dñs celorum pauꝑ factus ẽ
int̾ris: ut t̾rigenas edoceret pau¬
ptatis sp̃u regnum adquirere:
posse celorum.
Tsubito facta ẽ cum angło
multitudo militie celestis:
laudantium dm̃ et dicentium.
Gła in altissimis deo: et intra pax
hominibꝯ bone uoluntatis. Uno
euangelizante nuntio natum ĩ
carne dm̃: mox multitudo mi¬
litie celestis ad uolans. consono
in laudem creatoris ore ꝓrũpit.

Expanded text:
in die honeste ambulemus . Et hoc vobis signum. Invenietis infantem pannis involutum, et positum in praesepio. Crebris infantia Salvatoris et angelorum praeconiis, et evangelistarum nobis est inculcata testimoniis, ut nostris altius cordibus quid pro nobis sit factus infigatur. Quia videlicet vulneratus est propter iniquitates ostra . Et notandum solertius quod signum nati Salvatoris datur, infantem non Tyrio exceptum ostro, sed pannis squalentibus involutum, non in ornatis auro stratoriis, sedtantum humilitatis eum et mortaillius inopia ditaremur . Cum esset Dominus coelorum, pauper factus est in terris, ut terrigenas edoceret paupertate Spiritus regnum adquirere posse coelorum. Et subito facta est cum angelo multitudo militiae coelestis laudantium Deum et dicentium: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Uno evangelizante nuntio natum in carne Deum, mox multitudo militiae coelestis advolans, consono in laudem Creatoris ore prorumpit,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerba pastorum quam sint rati¬
onabilia. et pastoribꝰ ecc̃e digna:
diligenter inspice. Uere enim
quasi uigilantes. nõ dixerunt ⁊
uideamus puerum. uideamus
quid clicitur. s uideamus u̾bu
nob̾. Inprincipio erat u̾bum: et
ũbum caro factum ẽ. uerbum
qd̾ semꝑ erat: uideamus quomͦ
ꝓ nob̾ factum ẽ. Quod fecit dñs:
et ostendit nobis. Uerbum hoc:
ip̃m se fecit. Si quidem hoc ip̃m
u̾bum. dominus ẽ. uideamus
igitur quomodo hoc ip̃m u̾bum
hoc ẽ dominus ip̃e se fecerit: et
ostenderit nobis carnem suam.:
Q uod enim uidere non potãmus
dum erat u̾bum: uideamus factũ.
quia caro ẽ. Cui simile ẽ. qd̾ ichs
ait. Q uod fuit ab initio. quod au-¬
diuimus. qd̾ uidimus oculis mĩs.
quod ꝑspeximus. et manus nr̃e:
tractauunt de u̾bo uite: et uita¬

Expanded text:
erba pastorum quam sint rationabilia, et pastoribus Ecclesiae digna, diligenter inspice. Vere enim quasi vigilantes non dixerunt: Videamus puerum, videamus quid dicitur, sed: Videamus verbum n principio tum est . Verbum quod semper erat, videamus quomodo pro nobis factum est, quod fecit Dominus et ostendit nobis. Verbum hoc, ipsum se fecit: siquidem hoc ipsum Verbum Dominus est. Videamus igitur quomodo hoc ipsum Verbum, hoc est Dominus ipse se fecerit, et ostenderit nobis carnem suam. Quod enim videre non poteramus dum erat Verbum, videamus factum quia caro est. Cui simile est quod Joannes ait: Quod fuit ab initio, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod prospeximus, et manus nostrae tracta
Abbreviated transcription (Latin):
desiderans. et ipe augere sufficies.
censorib sue ꝓfessionis. non abla¬
tione peccunie subiectis. s fidei ob¬
latione signari p̃cipit. E untes ĩ¬
quiens in mundum imiusum: p̃¬
dicate euangelium om̃i creatute.
Qui crecliderit et baptizato fu̾it.

Expanded text:
desiderans, et ipse augere sufficiens, desiderans, et ipse augere sufficiens, censoribus suae profectionis, non ablatione pecuniae subjectos, sed fidei oblatione signare praecipit. Euntes, inquiens, in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. Qui c
Abbreviated transcription (Latin):
conflabunt inquit gladios suos
in uomeres: et lanceas suas ĩ fal¬
ces. Non leuabit gens contra:
gentem gladium: nec excercebũ
tur ultra ad p̃lium. Domus iacob
uenite et ambulemus ĩ lumine
dñi. Hon solum aũt hec noua mũ¬
di descriptio. illius sumini regis
ad uentui testimonium ꝑhibebat.
qui cõggatos a mundi plagis oĩ¬
bꝯ electos suos et̾ne beatitudinis
aluo conscrib̾et: uerum etiam eiꝰ¬
dem regni duces. quieta sui mo¬
deraminis pace iuuabat. Quia
nimirum comp̃ssis ap̃liorum tur¬
bine gentib uniusis. p̃dicaturos
orbi xp̃i discipulos. quolibet ꝓpt̃
ũbum ire uellent: ab ingruentiũ
feruore seditionum. tremenda to
temporis ut ita dixerim. roma¬
ni nominis umbra ꝓtegebat. Ex¬
iit gͦ edictum acesare augusto:
ut censum ꝓfiteretur uniuersus
orbis. Quia eminebat edictum
regis xp̃i: quo salutem conseque¬
retur uniũsus orbis. Quod uoca¬
bulum augusti ꝑfectissime com¬
plens. ut pote suos et augescere

Expanded text:
conflabunt inquit gladios suos conflabunt inquit gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuultra ad praelium. Domus Jacob venite, et ambulemus in lumine Domini . Non solum autem haec nova mundi descriptio illius summi regis adventui testimonium perhibebat, qui congregatos a mundi plagis omnibus electos suos aeternae beatitudinis albo conscriberet, verum etiam ejusdem regni duces, quieta sui moderaminis pace juvabat, quia nimirum, compressis a praeliorum turbine gentibus universis, praedicaturos orbi Christi discipulos, quolibet propter verbum ire vellent, ab ingruentium fervore seditionum, tremenda id temporis ut ita dixerim Romani nominis umbra protegebat. Exiit ergo edictum a Caesare Augusto, ut censum profiteretur universus orbis, quia imminebat edictum Regis Christi, quo salutem consequeretur universus orbis. Qui vocabulum Augusti perfectissime complens, utpote suos et augescere
Abbreviated transcription (Latin):
tatores. semꝑ inuisere dignaret᷑
indicauit. iuxta qd ip̃e fidelibus
ꝓmittens ait. Ubi enim sunt du-
o uł tres cõgregati innomine me¬
o: ibi sum in meclio eorum. Quid
enim maius regni quietissimi.
et pulcherrime quantum ad ho¬
mines potuit ẽẽ pacis inclitium⁊
quam una totum orbem descrip¬
tione concludi. eodem cunctos
longe lateqz munli fines censꝯ
nummismate comphendi: Cuiꝰ
auctor ac moderator augustus.
tanta iuxta fidem hẏstoriarum
duodecim annos circa tempus
natiuitatis dñice pace regnauit.
ut tam for insecis quam ciuilibꝰ
bellis toto orbe sopitis. sp̃uale ꝓ
phe p̃sagium etiam ad littetam
uideatur implesse. Qui uidelicet
ꝓpħa. cum mistica dispensatione xͥ
uoce p̾cineret dicens. et erit inno¬
uissimis dierum. p̃̾paratus mons
domus dñi in u̾tice montium:. ⁊
eleuabitur suꝑ colles: et fluent ad
eum omnes gentes: post pauca
etiam temporis illius sactatissi-¬
mi statum describere curauit. Et

Expanded text:
tatores semper invisere dignaretur, tatores semper invisere dignaretur, indicavit. Juxta quod ipse fidelibus promittens ait: Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Quod enim majus regni quietissimi, et pulcherrimae, quantum ad homines, potuit esse pacis indicium, quam una totum orbem descriptione concludi, eodem cunctos longe lateque mundi fines census numismate comprehendi? Cujus auctor ac moderator Augustus, tanta, juxta fidem historiarum, duodecim annos circa tempus nativitatis dominicae pace regnavit, ut tam forinsecis quam civilibus bellis toto orbe sopitis, spiritale prophetae praesagium etiam ad litteram videatur implesse. Qui videlicet propheta cum mystica dispensationem Christi voce praecineret dicens: Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes . Post pauca etiam temporis illius sacratissimi statum describere curavit: Et
Abbreviated transcription (Latin):
recte psalmista. inquire pacem:
et sequere eam. Quod ẽ dicere.
Illuminare qui intenebris se.¬
debas: et uiam pacis aqua diu¬
tius exulabas ingredete.
Uer autem crescebat et con¬
fortabatur sp̃u: et erat in
desertis usq ad diem ostensio¬
nis sue ad isrł. Predicator peni¬
tentie futurus: oportunum ius¬
tumq ẽ ut solitudinis asꝑa se¬
quatur. Et quo lib̾ius iuuenis
auditores suos. a mundi illece¬
bris erudiendo sustollat: ip̃e ⁊̃
sicut parentes sibi quos uo-¬
luit. et locum natiuitatis quẽ uo¬
luit elegit: eosq ad ip̃m locum:
priusquam nascẽtur quomodo uo¬
luit aduexit: ita etiam tẽpore qͦ
dixerat: mundum ut saluaret ĩ¬
trauit. Quomodo enim de uirgi¬
ne matre natus. uirginitatis sibi
głam et angłicum castimonie de¬
cus. ostendit eẽ gratissimum: sic
quoq paccatissimo scłi tempore
ꝓ creatus. quia pacem magno:¬
oꝑe quereret. atq amaret edo¬
cuit: quia pacis karitatisq sec¬

Expanded text:
recte Psalmista: Inquire inquit pacem, recte Psalmista: Inquire inquit pacem, et sequere eam . Quod est dicere: Illuminare qui in tenebris sedebas, et viam pacis a qua diutius exsulabas, ingredere. Puer autem crescebat et confortabatur Spiritu, et erat in desertis usque ad diem ostensionis suae ad Israel. Praedicator poenitentiae futurus, opportunum justumque est ut solitudinis aspera sequatur; et quo liberius juvenis auditores suos a mundi illecebris erudiendo sustollat, ipse etiam sicut parentes sibi quos voluit, et locum nativitatis quem voluit, elegit, eosque ad ipsum locum priusquam nasceretur quomodo voluit advexit, ita etiam tempore quoedixerat, mundum ut salvaret intravit. Quomodo enim de virgine matre natus, virginitatis sibi gloriam et angelicum castimoniae decus ostendit esse gratissimum, sic quoque pacatissimo saeculi tempore procreatus, quia pacem magnopere quaereret atque amaret edocuit, quia pacis charitatisque sec
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutis cupiunt iugo lib̾ari.
Er uiscera misccłie
dei nr̃i: in quibꝰ uisitauit
nos oriens ex alto. Et ꝓph̾a de
domino loquens: ecce uir ĩquit
oriens nomen eius. Qui ideo:
recte oriens uocatur. quia ortuz
nob̾ uere lucis aperiens: filios:
noctis et tenebrarum. lucis effecit
filios. iuxta quod beatus zacha¬
nlas. consequent exponit dicẽs.
Luminare his
qui intenebris. et ĩ umbra
mortis sedent: ad duigendos pe¬
des nr̃os in uiam pacis. Sedentibꝰ
quippe intenebris et umbra mor¬
tis: domino illuminare ẽ. his qͥ
in pcc̃is et ignorancie cecitate:
uixerunt. agnitionẽ amorisq sui
radios infundere. qualibꝰ dicit
apłs. Fuistis aliquando tenebre:
nunc aũt lux indño. Pedes at̾
nr̃i in uiam pacis diriguntur:
cum actionum nr̃arum iter. per
oninia redemptoris illumina-¬
torisq nr̃i gr̃e cocordat. Cõgtuo
sane ordine primo illuminanda
corda. et pot oꝑa dingenda tes¬
tatur: quia nemo quam nõ ante
didicetit. pacem ualet oꝑari. Uñ

Expanded text:
s cupiunt jugo liberari. Per viscera misericordiae Dei nostri, in quibus visitavit nos oriens ex alto. Et propheta de Domino loquens: Ecce vir, inquit, Oriens nomen ejus . Qui ideo recte Oriens vocatur, qui nobis ortum verae lucis aperiens filios, noctis et tenebrarum, lucis effecit filios, juxta quod beatus Zacharias consequenter exponit dicens: Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Sedentibus quippe in tenebris et in umbra mortis Domino illuminare est, his qui in peccatis et ignorantiae caecitate vixerunt, agnitionis amorisque sui radios infundere. Qualibus dicit Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Pedes autem nostri in viam pacis diriguntur, cum actionum nostrarum iter per omnia, Redemptoris illuminatorisque nostri gratiae concordat. Congruo sane ordine, primo illuminanda corda, et post opera dirigenda testatur, quia nemo quam non ante didicerit pacem valet operari. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq illa ip̃a et infiliam suã
et in nurum dicitur ẽẽ diuisa.
Quas siquis diuisiones etiam
allegorice querat interp̃tari:
tres induo. et duo intres diui¬
duntur: quia boni in malis.
et mali in bonis sentiunt atq
agunt du̾sa. Tria namq ad
eos qui fidem summe trinita¬
tis seruant. ꝑtinere nemo quis
dubitet: duo quoq illis con¬
grue qui afidei unitate disse¬
tiunt. et multis scripturarum
locis. et ibi maxime ꝓbatur.ꝙ
et in munda marcha animalla.
sub hoc numero retinentur: et
sola ingenesi scli diei opera
uisa a deo quia bona sit non

Expanded text:
ideoque illa ipsa et in filiam suam ideoque illa ipsa et in filiam suam et in nurum dicitur esse divisa. Quas si quis divisiones etiam allegorice quaerat interpretari, tres in duo et duo in tres dividuntur, quia boni malis, et mali bonis sentiunt atque agunt adversa. Tria namque ad eos qui fidem summae Trinitatis servant, pertinere, nemo qui dubitet. Duo quoque illis congruere qui a fidei unitate dissentiunt, et multis Scripturarum locis, et ibi maxime comprobatur, od immunda in arca animalia sub hoc numero retinentur. Et sola in Genesi secundi diei opera visa a Deo, quia bona sunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
adfidem xp̃i totus orbis con¬
tra se diuisus ẽ. Una queq:
domus. et instdeles habuit: et
credentes. Et ꝓpt̾ea bellum :¬
missum ẽ bonum: ut tumpere¬
tur pax mala. Quod et isayas
sub tỹppo egỹpti ꝓphetice p̃cinit
dicens. E cce dominus ascentet
suꝑ nubem leuem. et ingrediet᷑
egyptum: et mouebuntur simu¬
lacra egỹpti a facie eius. Ꝙ cor
egỹpti tabescet inmedio eius:
et concurre faciam egỹptios ad
ũsus egyptios. his uidelicet cõ¬
tra fidem. illis ꝓfide dimicanti¬
bus.
Runt enim ex hoc quĩ¬
q indomo una diuisi.
Cres induo. et duo inttes di¬
uidentur. In duo et intres. con¬
tra duo et contra tres signifi¬
cat. Et notandum quomodo
quinq diuisos dicat. cum ui-¬
deatur sex ꝑsonarum subiecisse
uocabula: patris scilicet et filii.
matris et filie. soctus et mrus.
Intelligendumq eandem so¬
crum quam matris nomine de¬
signatam: quia que mater est
filii. ip̃a et soctus ẽ uxoris eiꝰ.

Expanded text:
ad fidem Christi totus orbis conad fidem Christi totus orbis contra se divisus est, unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Quod et Isaias sub typo Aegypti prophetice praecinuit dicens: Ecce Dominus ascendet super nubem levem et ingredietur Aegyptum et movebuntur simulacra Aegypti a facie eius et cor Aegypti tabescet in medio eius et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios , his videlicet contra fidem, illis pro fide dimicantibus. runt enim ex hoc quinque in domo una divisi, tres in duo, et duo in tres dividentur. In duo et in tres, contra duo et contra tres significat. Et notandum quomodo quinque divisos dicat, cum videatur sex personarum subjecisse vocabula, patris scilicet et filii, matris et filiae, socrus et nurus. Intelligendumque eamdem socrus, quam matris nomine designatam, quia quae mater est filii, ipsa et socrus est uxoris ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
catus: hoc ẽ. uictoria passionis.
Ne qua alibi. Potestis inquit
bibere calicem quem egobibo:
aut baptisinum quo ego bapti¬
zor baptizari:
T quomodo coartor us¬
q dum ꝑficiatur: Qui¬
dam cͥodices habent: et quomꝰ
angor. Tanta itaq dñi digna¬
tio ẽ: ut infundende nob̾ deuoti¬
onis. et consummende ꝑfectio¬
nis in nob̾. et maturande ꝓ nb̾.
studium passionis sib̾i in esse
testetut. Qui cum inse nichil
habuerit quod doleret: nr̃is ta¬
men angebatur siue coartaba¬
tur erumpnis. et sub tempore
passionis mesticiam p̃tendebat.
Quam non ex metu mortis su¬
e. s ex mora nr̃e redemptionis
assumpserat: iuxta qd̃ ait. et
quomodo angor usq dum ꝑ¬
ficiatur. Utiq qui usq ad ꝑfecti¬
onem angitur: de ꝑfectione se¬
curus est.
Utatis quia pacem ueni
dare int̾r̃am: Hon cli¬
co uob̾: s separationem. Quo¬
modo pot baptisma sue passio¬
nis. post ignis spũalis ad uentũ.
tra sit arsura: declarat. Si quidẽ

Expanded text:
catus , hoc est victoria passionis. catus , hoc est victoria passionis. e qua alibi: Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibo, aut baptismo quo ego baptizor, baptizari ? t quomodo coarctor, usque dum perficiatur? Quidam codices habent, Et quomodo angor. Tanta itaque Domini dignatio est, ut infundendae nobis devotionis, et consummandae perfectionis in nobis, et maturandae pro nobis studium passionis sibi inesse testetur, qui cum in se nihil habuerit quod doleret, nostris tamen angebatur sive coarctabatur aerumnis, et sub tempore passionis moestitiam praetendebat, quam non ex metu mortis suae, sed ex mora nostrae redemptionis assumpserat. Juxta quod ait: Et quomodo angor usque dum perficiatur? Utique qui usque ad perfectionem angitur, de perfectione securus est. Putatis quia pacem veni dare in terram? non, dico vobis, sed separationem. Quomodo post baptisma suae passionis, post ignis spiritalis adventum, terra sit arsura declarat. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
lamq consumit. Qui mox ĩt̾raz
missus: illas centum uiginti
quas marce fyon reppent lucer¬
nas. intima sui luminis aspet¬
sione fetauit. De quibus supͣ
ergo inquit utrum omnes mo¬
neantur lumbis accinctis. et
lucernis ardentibus dñi aduẽ¬
tum p̃stolari. S qui ob hoc so¬
lum de sinu patris exiui ⁊ ue¬
ni in mundum. ut homines
at̾renis cupiditatibus in celes¬
tia desideria succendam: quid
putas uolo alus aliud quam
ut huiꝯ incendii iubar cet̾as
mundi plagas illustretur. Hu¬
ius flammam deuotionis. us¬
q ad finem scłi fidelium semꝑ
augescat in corde: neq ullo in¬
fidelium uł fluctuum extinga¬
tur incursu uł flatuum.
Abtisma autem habeo ba¬
ptizari. Sanguinis ĩquit
pprii tinctione prius habeo per¬
fundi: et fic corda credentium:
sp̃c igne. quo t̾rena omia simul
et animam suam despicete. im¬
mo odire queant inflaminare.
Hondum enim erat sp̃c datus:
quia iħx nondum fuerat głifi¬

Expanded text:
lamque consumit, qui mox in terram lamque consumit, qui mox in terram missus illas centum viginti, quas in arce Sion reperit lucernas, intima sui luminis aspersione fetavit. De quibus supra ergo inquit utrum omnes moneam lumbis accinctis et lucernis ardentibus Domini adventum praestolari: sed qui ob hoc solum de sinu Patris exivi, et veni in mundum ut homines a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria succendam, quid putas volo aliud, quam ut hujus incendii jubar cunctas mundi plagas illustret, hujus flamma devotionis usque ad finem saeculi fidelium semper augescat in corde, neque ullo infidelium vel fluctuum exstinguatur incursu vel flatuum? Baptisma autem habeo baptizari. Sanguinis inquit proprii tinctione prius habeo perfundi, et sic corda credentium spiritus igne, quo terrena omnia simul et animam suam despicere imo odire queant, inflammare. Non enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
exequendi que cognoscunt fa-¬
cultas impectitur. Multum enĩ
commendatur ei: cum sua salute
dnici quoq gregis pascendi cu-¬
ra committitur. Itaq potentes
potent̃ tormenta paciuntur: et
fortiorib fortior instat cruciatio.
Hoc ẽ. maiori grã donatos: si
detelinquert maior uindicta se¬
quitur. Mitissima autẽ om̃ium
in suꝑ addiderunt. Et inceteris
que addiderunt. tanto quisq
ibi tolerabiliorem habebit dãp¬
nationem: quanto hic minorez
habuerit iniquitatẽ.
Gnem ueni mittere ĩ trame
et quid uolo nisi ut accen¬
datur: Hec ad introgationem
beati petri sciscitanti. an arcioris:
uite status sit ab omnibus ex¬
petendus: specialiter sententia
respondit. Ignem quippe dicit
sp̃c scĩ feruorem: qui secteta cor¬
dis illuminans: continuis mo¬
tibus ad supna ꝓuocat: uicia
concupiscentie carnalis. quasi spi¬
nas tribulosq comburit. Aure¬
a dominice domus uasa ꝓbando
meliorat: et ligna. fenum. stipu¬

Expanded text:
exsequendi quae cognoscunt faexsequendi quae cognoscunt facultas impenditur. Multum autem commendator ei cui cum sua salute dominici quoque gregis pascendi cura commipotenter tormenta patiuntur, et fortioribus fortior instat cruciatio, hoc est majori gratia donatos, si deliquerint, major vindicta sequetur. Mitissima autem omnium insuper addiderunt; et in caeteris, quae addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuerit iniquitatem. Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Haec ad interrogationem beati Petri sciscitantis, an arctioris vitae status sit ab omnibus expetendus, specialiter sententia respondet. Ignem quippe dicit Spiritus sancti fervorem, qui secreta cordis illuminans continuis motibus ad superna provocat, vitia concupiscentiae carnalis quasi spinas tribulosque comburit, aurea dominicae domus vasa probando meliorat, et ligna, fenum, stipu