comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rime corripiunt eos quos subita uiderine
ira turbatos oculum mentis asolito pu¬
ritatis statu quasi festuca irruente mutas¬
se. atq immemores dominici praecepti
quo ait nolite condempnare & non con¬
dempnabimini : magis amant intupe¬
rare & dampnare. quam emendare au
corrigere. Et quomodo potes dicere
fratri tuo frater sine eiciam festucam
de oculo tuo. ipse in oculo tuo trabem
non uidens: Haec cum fratre agis. si
uerbi gratia quod ira ille peccauit tu odio
reprehendis. Quantum autem inter fe¬
stucam & trabem. quasi tantum distat
inter iram & odium. Odium est enim in
ueterata ira quae quasi uetustate ipsa tan¬
tum accęperit: ut merito appelletur tra¬
bes. Fieri autem potest. ut si irascaris ho¬
mini uelis &iam corrigi. si autem oderis
hominem. non potes eum uelle corrigere.
Et ideo impossibile dicitur. ut festucam
fratris oculo demat. qui suo trabem gestat
in oculo. Hypocrita. eice primum tra¬

Expanded text:
rime corripiunt eos quos subita viderint rime corripiunt eos quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu, quasi festuca irruente, mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine, ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in oculo tuo trabem noverbi gratia, quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat atque odium. Odium est enim ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest, ut si irascaris homini, velis eum corrigi. Si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere, et ideo impossibile dicitur, ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum tra
Abbreviated transcription (Latin):
& iam qui ferre nesciebas reus deputaberiꝰ
It si mitem te tranquilliq pectoris eius
imꝓbitas inuenerit: & ille ad pęniten¬
tiam mouebitur. & tu patientiȩ prȩmio
donaberis. quia caecum uidente oculo
hoc est corde sereno ducere curabas ad
lumen. Non est discipulus suꝑ magis¬
trum. Perfectus autem omnis erit. si sit
sicut magister eius. Si magister qui utiq
quasi ds̃ potuit. non suas ultum ire in¬
iurias sed ipsos maluit insecutores pati¬
endo reddere mitiores: eandem necesse
est discipuli qui puri homines sunt re¬
gulam ꝑfectionis sequantur. Quid autẽ
uides festucam in oculo fris tui. trabem
autem quae in oculo tuo est non conside¬
ras: Et hoc adsuperiora respicit. ubi çȩcũ
acaeco duci idest peccantem a peccato¬
re castigari non posse prȩmonuit. Mlulti
enim suꝑbia uel odio uel filargiria uel a¬
uaritia uel alio quolibet crimine prȩuen¬
ti laeuia haec aut nulla iudicantes acer¬

Expanded text:
etiam, qui ferre nesciebas, reus deputaberis? etiam, qui ferre nesciebas, reus deputaberis? At si mitem te tranquillique pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno, ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum. Perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utique quasi Deus potuit, non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui puri homines sunt, regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, laevia haec aut nulla judicantes, acer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmerendȩ illius occasionem dedere. cũ
uel egentes misere uel in probe sȩuientes
fortioꝵ sunt & tolerati patientia et bene-¬
ficientia sustentati. & ad ipsam aliquo¬
tiens fidem dulci gratia ꝓuocati. Eadẽ
quippe mensura qua mensi fueritis re¬
metietur uobis. Et apłs ad elemosinã
chorinthios hortans inter alia dicit.
Hoc autem dico. Qui parce seminat.
parce et meter: et qui seminat in bene¬
dictionibus. de benedictionibus et me¬
tet. Potest autem & de omnibus qua
mente. manu. linguagerimꝰ. aceiũ
quia tu reddes singulis inquit secđmo
Num quid potest caecus caecum ducere
Nonne ambo infoueam cadunt: Sensus
huiuscẽmodi sententiȩ pendet exsuperio¬
ribus. ubi de danda elemosina & iniur
dimittenda prȩcipitur. Si te inquit nra
contra uiolentum & contra petentem si¬
largiria caecauerit. numquid tua m̃te
uitiata uitium eius curare poteris: Aut
ille solus qui iniuriam fecit & non tu

Expanded text:
promerendae illius occasionem dedere, cum promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocat. Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Corinthios hortans, inter alia dicit: Hoc autem dico: Qui parce seminat, parce et metet. Et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Potest autem et de omnibus quae mente, manu, lingua gerimus, accipi. Quia tu reddes singulis, inquit, secunimilitudinem: Nunquid potest caecus caecum ducere? nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujusce sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna et injuria dimittenda praecipitur. Si te inquit ira contra violentum, et contra petentem philargyria, caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? aut ille solus, qui injuriam fecit, et non tu
Abbreviated transcription (Latin):
De quibus temerarium est iudicare. maxi¬
me ut condempnemus. Hoꝵ autem
ueniet tempus ut iudicentur: cum dñs
illuminabit abscondita tenebrarum.
et manifestabit cogitationes cordis.
Duo sunt autem in quibus temerarium
iudicium cauere debemus: cum incer¬
tum est quo animo quidq factum sit.
uel cum incertum est qualis futuruᷤ sit.
qui nunc uel malus uel bonus appar&
ꝑDimittite & dimittemini. date et da¬
bitur uobis. Dimittere nos iniurias. da¬
re beneficia iubet: ut et nobis peccata
dimittantur. & uita detur aeterna
Qua sententia breui sed eximia cuncta
quae latissime de conuersando cum
inimicis mandauerat comprehenden¬
do concludit. Mensuram bonam et
confertam & coagitatam et suꝑ effluen¬
tem dabunt insinum ur̃m. Huic simile
est quod alibi dicit. ut & ipsi recipiant
uos in aeterna tabernacula. Non enim
pauperes ipsi sed xp̃c mercedem his qui
elemosinam fecere redditurus est. Qũa
tamen in sinum dare dicuntur: quia

Expanded text:
de quibus temerarium est judicare, maxide quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus. Horum autem veniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis. Duo sunt autem in quibus temerarium judicium cavere debemus, cum incertum est quo animo quidque factum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit, qui nunc vel malus vel bonus apparet. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit: Mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est quod alibivos in aeterna tabernacula . Non enim pauperes ipsi, sed Christus mercedem his, qui eleemosynam fecere redditurus est, quam tamen in sinum dare dicuntur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
oc loco Nobis nichil aliud
prȩcipi existimo. nisi ut ea
facta quae dubium est quo
animo fiant in meliorem par¬
tem̃ interpretemur. Quod enim scripty
est ex fructibus eoꝵ cognoscetis eos. de
manifestis dictum est quae non possunt
bono animo fieri: sicuti sunt stupra uł
blasphemiae uel furta uel ebrietates. &
si qua sunt talia. De quibus nobis iudi¬
care ꝑmittitur. De genere autem ciboꝵ
quia possunt bono animo & simplici
corde sine uitio concupiscentiȩ qui cũq
humani cỹbi in differenter sumi. prohi
cebantur & uinum bibebant ab eis qui
se huiusmodi alimentis temperabant.
Qui manducat inqͥt. non manducantem
non spernat: & qui non manducat.
manducantem non udicet. Adhoc
pertinet etiam illud quod alio loco
dicit. Nolite ante tempus uidicare.
quo adusq ueniat dñs & illuminet ab¬
scondita tenebrarum. & manifestabit
cogitationes cardis. Sunt ergo quȩdã
facta media. quae ignoramus quo animo
fiant : quia et bono & malo fieri possunt.

Expanded text:
oc loco, nihil aliud nobis praecipi existimo, nisi ut ea facta, quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur, quod enim scriptum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos , de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt, stupra vel blasphemiae, vel furta, vel ebrietates, et si qua sunt alia, de quibus nobis judicare permittitur. De gequia possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae quicumque humani cibi indifferenter sumi, prohibcebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis teQui manducat, inquit, non manducantem non spernat ; et qui non manducat, manducantem non judicet. Ad hoc pertinet etiam illud, quod alio loco dicit: Nolite ante tempus quidquam judicare, quoadusque veniat Dominus et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis . Sunt ergo quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quae et bono et malo fieri possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
citus. non duces. quibus parci scelesto
mandasti : sed illa arbor. illa te ulta est.
illa defendit. illa lęsi patris in iuriã quȩ
te non audierat uindicauit. Defensio
tua securitatem patribus attulit. & par¬
ricidarum audaciam remouit. Perte¬
et in iuria naturae defenga est: & patrũ
pietas reuocata. Nouo enim supplicio
debuit interire. qui scl̃o nouum scelus¬
per patris exitium uoluit in tulisse:¬

Expanded text:
citus, non duces quibus pro tam scelesto citus, non duces quibus pro tam scelesto mandasti, sed illa arbor, illa te ulta est, illa defendit, illa laesi patris injuriam, quae te non audierat, vindicavit. Defensio tua securitatem patribus attulit, et parricidarum audaciam removit, per te injuria naturae defensa est, et paterna pietas revocata. Novo enim supplicio debuit interire, qui saeculo novum scelus patris exitium voluit intulisse
Abbreviated transcription (Latin):
In iuriam patris non pugnantis gladius.
non hostilis manus. non iaculantis ictus
defendit: sed uindicant ligna. arbor ul¬
ciscitur. rami defendunt. Nec est ulla crea¬
tura quae mota non fuerit. cum ipsum
dnm̃ senserit moueri auctorem. Igitur
redeunt cuncti debello. parricida aucto¬
re belli prostrato: cuius sanguine scelus
deluitur. cuius supplicio immanis crudeli¬
tas sepelitur. Gaudent omnes. cuncti lae¬
tantur: solus dauid plangit filium. parri¬
cidȩ lamentatur in teritum. Quid plangis
gloriose pater: Quid lamentaris. quasi ab¬
salon quod ausus est conꝓbaris: Quid fles
scelestum. quasi eum ꝑpetrare uolueris par¬
ricidium: frangitur gloria uictoris exer¬
citus. si fletur hostis interitus: nec lae¬
titia esse poterit inuictoria. si parricidȩ
plangitur poena. Ille tuus non filius fuit.
qui sic uiolauit paternos affectus. Ille
tuus dici non meruit. qui ius patris scĩssi¬
mi iuiolauit. Te non contempserunt exer¬

Expanded text:
injuriam patris non pugnantis gladius, injuriam patris non pugnantis gladius, non hostilis manus, non jaculantis ictus defendit, sed vindicant ligna, ulciscitur arbor, rami defendunt, nec est ulla creatura, quae mota non fuerit, cum ipsum Dominum senserit moveri auctorem. Ideo redeunt cuncti de bello, parricida auctore belli prostrato, cujus sanguine scelus diluitur, cujus supplicio immanis crudelitas sepelitur, Gaudent omnes, cuncti laetantur, solus David plangit filium, parricidae lamentatur interitum. Quid plangis, gloriose pater? Quid lamentatione quasi Absalom quod ausus est comprobaris? Quid fles scelestum, quasi eum perpetrare volueris parricidium. Frangitur gloria victoris exercitus, etiam fletur hostis interitus, nec laetitia esse poterit in victoria, dum parricidae plangitur poena. Ille tuus non fuit filius, qui sic violavit paternos affectus. Ille tuus dici non meruit, qui jus patris altissimi violavit. Te non contempserunt exer
Abbreviated transcription (Latin):
tris tuo in teritu deluatur : tamen.te fu¬
gientem arbor excipiet. rami in teriment.
ligna suᷤ pendent. Ad est in quam arbor
implere contendit. Nec poteris hoc bellũ
impunitus euadere. qui genitori necem
conatus es irrogare. Igitur cominisso bello
prosternuntur hostes. aduersi cadunt.
inimici uincuntur. Nudatur hostis. deseri¬
tur parricida. Iam suam in suis conspicit
poenam. iam supplicium debitum sibi suoꝵ
in teritu recognoscit. Iam timet. iam for¬
midat: iam ꝓprium meditatur interitũ.
Deniq animal petit. mulam conscendit.
Dat se infugam prȩcipitem. paratam ꝓpere
festinat ad arborem: cui traditus & ictu
uiolento in missus animali subducto &
subter in campos elapso inseritur ramis.
obligatur lignis. transfixo gutture colli¬
gatus ac pendens. Iam mortuus ab om̃ib
inuenitur: quem iam nec cęlum potuit
uiuum conspicere. nec terra ulterius su¬
stinere. Onefandum meritum parricidȩ

Expanded text:
tris tuo interitu diluatur, tamen te futris tuo interitu diluatur, tamen te fugientem arbor excipiet, rami interiment, ligna suspendent. Adest, inquam, arbor implere contendit, nec poteris hoc bellum impunitus evadere, qui genitori necem conatus es irrogare. Igitur commisso bello prosternuntur hostes, adversi cadunt, inimici vincuntur, nudatur hostis, deseritur parricida, jam suam in suis concipit poenam, jam supplicium debitum sibi suorum interitu recognoscit, jam timet, jam formidat, jam proprium meditatur interitum. Denique animal petit, mulam conscendit, dat se in fugam praecipitem, paratam prope festinat ad arborem, cui traditur, et ictu violento immissus a sali sic subducto, et subter in campis elapso inseritur ramis, obligatur lignis, transfixo gutture colligatus ac pendens. Jam mortuus ab omnibus invenitur, quem jam nec coelum potuit vivum conspicere, nec terra ulterius sustinere. V. O nefandum meritum parricidae,
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Nec mouetur pietas patris. nec gladio
uincitur. nec terrore mutatur. Parricida
nec ratione frangitur. nec imminenti interi¬
tu de terretur. Obduratur inpoenam.
in supplicium cogitur. Nec salutem in
aliquo iam meretur. qui patrem salute
spoliare conatur. Respice iam scelestissi¬
me hostis nefande. iam respice parricida.
Respice in quam usq quaq inte cuncta con¬
uerti. respice contra te ab ipsa rerum na¬
tura pugnari. Et quamuis contrate dimi¬
cet caelum. moueatur terra. exercitus
pugnet: tamen aliud te ignotum & in opi¬
natum sustinet bellum. Aliud tibi iam
paratum est proelium quod fugientem
excipiat. ꝓperantem interimat. festinan¬
tem occidat. Non enim isti exercitus¬
quos cernis. quos conspicis. quos aut tuus
furor contra patrem armauit: aut patriz
contra te necessitas prouocauit. Qui qua¬
uis digne contra te exerant gladios. uibrer
enses. lanceaᷤ torqueant ut dolor lesi pa¬

Expanded text:
tas; nec movetur pietas patris, nec gladio tas; nec movetur pietas patris, nec gladio vincitur, nec terrore mutatur; parricida nec ratione frangitur, nec imminente interitu deterretur. Obduratur in poenam, in supplicium cogitur, nec salutem jam in aliquo meretur, qui patrem salute spoliare conatur. IV. Respice jam scelestissime hostis; nefande, jam respice, parricida. Respice, inquam, usquequaque quasi in te cuncta converti. Respice contra te ab ipsa rerum natura pugnari, et quamvis contra te dimicet coelum, moveatur terra, exercitus pugnet, tamen aliud ignotum te et inopinatum sustinet bellum; aliud tibi jam paratum est praelium, quod fugientem excipiat, perpetrantem interimat, festinantem occidat. Non enim isti exercitus carnis quos conspicis, quos aut tuus furor contra patrem armavit, aut patris contra te necessitas provocavit, qui quamvis digne contra te exerant gladios, vibrent enses, lanceas torqueant, ut dolor laesi pa
Abbreviated transcription (Latin):
nanter implere. desiderat scelus dispositũ
instantissime ꝑpetrare. Properanti innefa
tarda sunt cuncta. festinanti ad facinus
uidentur remorari disposita. Cupit parri¬
cidium ante complere quam gerat. festinat
patrem ante intercipere quam occidat.S
tit sanguinem patris. cruorem appetit qe¬
nitoris. Timet differre uel modicum. ns
aut ira remorata deficiat. aut furia dilata
languescat. Disponitur ꝓpere bellum.
acies dirigitur. pugna paratur. cognatar
classes insemet ardescunt. Inde parricida
exercitum contra patrem inflammnat. hine
dauid ut parcant filio ab euntes duces
ex orat. Parcite in quit filio meo absalon:
Inde dementia contra genitorem exsurgit.
hinc clementia ut parricidȩ parcatur ex¬
poscit. Inde furor. hinc pietas operatur.
Inde insania. hinc miscđia interponitur.
Inde crudelitas. hinc bonitas ostentatur
Parricida non lesus insanit. dauid lȩditur
& mitescit. Debellatur ab impietate pie¬

Expanded text:
implere, desiderat scelus dispositum implere, desiderat scelus dispositum instantissime perpetrare. Perpetranti nefas tarda sunt cuncta, festinanti ad facinus videntur remorari disposita. Cupit parricidium ante complere quam agat; festinat patrem ante intercipere quam occidere; sui sanguinem patris, cruorem appetit genitoris; timet differre vel modicum, ne aut ira remorata deficiat, aut furia dilata languescat, disponitur prope bellum, acies dirigitur, pugna paratur, cognatae classes in semet ardescunt. Inde parricida exercitum contra patrem inflammat; hinc David ut parcatur filio abeuntes duces exorat: Parcite, inquit, filio meo Absalom; inde dementia contra genitorem insurgit, hinc clementia, ut parricidae parcatur, exposcit; inde furor, hinc pietas operatur; inde insania, hinc misericordia interponitur; inde crudelitas, hinc bonitas ostenditur. Parricida non laesus insanit, David laeditur et mitescit; debellatur ab impietate pie
Abbreviated transcription (Latin):
dere cognouisses. Ubi iam solatium patreᷤ.
ubi pręsidium genitores inuenient. si filioᷤ
senserint parricidaᷤ : Aut quando exter¬
na tuta sunt. si domestica nobis obsistunt:
Bestiae & mutȩ pecudes pietatis iura con¬
seruant. & quibus natura denegat ratio¬
nem: non tamen denegat pietatem. In¬
nocentem perimere nefas est: patrem
occidere scelus. Prophetam iugulare fa¬
cinus in auditum. & ante hoc tempus mor¬
talibus cunctis ignotum. Cessa iam ab
boni omnes ex horreant. ne aucdaces ex
te quod non nouerant discant. Cessa in¬
quam. ne qui post te tantum facinus per¬
petrarit te utatur auctore. Cur mundo
nouum facinus tradis: Cur doces quod
natura non nouit : Cur cupis qđ pietas
ipsa horrescit: Cur audes ꝑficere quod
nouo supplicio cogatur dñs uindicãre:
Interea parricidȩ furor non minuitur. non
refrenatur. Ardescit inpeius. in maius ac¬
cenditur. Cupit facinus conceptum festi¬

Expanded text:
dentem cognovisses. Ubi jam solatium patres, dentem cognovisses. Ubi jam solatium patres, ubi praesidium genitores invenient, si filios senserint parricidas, aut quando externa tuta sunt, si domestica nobis obsistunt. Bestiae et mutae pecudes pietatis jura conservant, et quibus natura denegat rationem, non tamen denegat pietatem. Innocentem perimere nefas est, patrem occidere scelus, prophetam jugulare facinus inauditum, et ante hoc tempus mortalibus cunctis ignotum. Sed cessa jam ab boni omnes exhorreant, ne audaces ex te, quod non noverint, discant; cessa, inquam, ne qui post te tantum facinus perpetrarit, te utatur auctore. Cur mundo novum facinus tradis? Cur doces quod pietatis natura non novit? Cur cupis quod pietas ipsa horrescit? Cur audes perficere quod novo supplicio cogatur Dominus vindicare? III. Interea parricidae furor non minuitur, non refrenatur; ardescit, in pejus immanis accenditur. Cupit facinus conceptum
Abbreviated transcription (Latin):
mentes existitis : Deserite quęso. deserite
reum : deserite nouo supplicio moriturum.
Forsitan enim si deserueritis cessabit. qui
ut auderet ur̃ numerus prouocauit. Certe
solus pereat. qui naturae iura debellat.
Solus concidat. qui pietatem patriᷤᷤ impug¬
nat: Aut enim cessabit dum pęnitet. aut
ꝑseuerabit et peri&. Ego enim doleo reũ.
doleo impium. doleo nouo supplicio mori¬
turum. Quis te in hoc facinus prosilire:
parricida deterrime docuit: Quiᷤᷤ te
furor audere tam immane facinus pro¬
uocauit: Si offendit. pater est: si lęsit ge¬
nitor. Quin immo nec offendit. nec lesit.
Uincat furorem pietas. affectus insaniam su¬
peret. crudelitatem natura debellet:
AAut numquid te pater quia non lesit of¬
fendit. aut idcirco offendit quia non lȩsit.
qui forsitan non offenderet si lesisset: Red¬
de affectus. ex hibe pietatem : tibi parcis
dum apatre manus auertis. quem defen¬
dere deberes si quod audes alterum au-¬

Expanded text:
mentes existitis? Deserite, quaeso, deserite mentes existitis? Deserite, quaeso, deserite reum, deserite novo supplicio moriturum. Forsitan enim si deseritis, cessabit, quem, ut auderet, vester numerus provocavit. Certe solus pereat qui naturae vim debellat, solus concidat qui pietatem patris impugnat. Aut enim cessabit, dum poenitet, aut perseverabit et periet. Ego enim doleo reum, doleo impium, doleo novo supplicio moriturum. Quis te in hoc facinus prosilire, parricida teterrime, docuit? Quis te furor audere tam immane facinus provocavit? Si offendit, pater est, si laesit, genitor, quin imo nec offendit, nec laesit; vincat furorem pietas, affectus insaniam superet, crudelitatem natura debellet; aut nunquid te pater, quia non laesit, offendit, aut idcirco te offendit, quia non laesit, qui forsitan non offenderet si laesisset. Redde affectus, exhibe pietatem; tibi parcis, dum a patre manus avertis, quem defendere deberes, si quod audes, alterum au
Abbreviated transcription (Latin):
molestiȩ ꝑflagitiosos incurris. Dauid
scissimus tot dementes exercitus quia
non deliquit offendit. tot populorum
rabiem quia non lesit in currit Absalon
unus est reus. & uniuersus contra patrẽ
conspirat exercitus. Armantur incȩdem
patris funestȩ multoꝵ manus. ꝓuocant᷑
in innocentem ulcisci facinus alienum.
Unius parricidȩ furor tot milia insanire
compellit. unius dementia dementes effi¬
cit multos. Offendit enim dauid filiũ.
quia fratris in eum ulcisci noluit parri¬
cidium. Semper enim scelera dum non
resecantur in crescunt. & in augmenta
facinorum ꝓsilitur quotiens secura impu-¬
nitate peccatur. Dum enim in absalon
fratris occisi facinus non uindicatur. in par¬
ricidium patris recidiuum facinus iterat᷑.
Uos. uosinquam exercitus infelices ammoneo.
uos affectu pietatis exhortor. Cur in alie¬
num facinus ruitis: Cur furentis insaniã
adiuuatis: Cur parricidȩ similes ac de¬

Expanded text:
molestiae per flagitiosos incurris! David molestiae per flagitiosos incurris! David sanctissimus tot dementes exercitus quia non reliquit offendit; tot populorum rabiem, quia non laesit, incurrit. Absalom unus est reus et infelix, et universus contra patrem spirat exercitus. Armantur in caedem patris funestae multorum manus; provocatur in innocentem ulcisci facinus alienum; unius parricidae furor, tot millia insanire compellit; unius dementia dementes efficit multos. II. Offendit enim David filium, quia fratris in eum noluit ulcisci parricidium. Semper enim scelera, dum non resecantur, increscunt, et in augmenta facinorum prosilitur, quoties sedatur impunitate peccatum. Dum enim in Absalom fratris occisi facinus non vindicatur, in parricidium patris recidivum facinus iteratur. Vos, vos, inquam, exercitus infelices, admoneo, vos affectu pietatis exhortor, cur in alienum facinus irruitis? Cur furentis insaniam adjuvatis? Cur parricidae similes ac de
Abbreviated transcription (Latin):
er droit absalon scelestis¬
simus mentem. perdidit
sensum. amisit consilium.
Insectatur patrem. fugat
in nocentem. insequitur genitorem. Usur¬
pat imperium. potestatẽm arripit. reg¬
num inuadit: non ut cum patre societa¬
tem regni iniret. sed ut totum regnum
patris sanguine possideret. Perdidit in¬
quam absalon consilium. dum parrici¬
dio cupit mercari imperium. Amisit
sensum. dum ꝑ exitium patris cõnsequi
desiderat regnum. festinat. ꝓperat. quȩ¬
rit innocentem opprimere reus patre
suꝑstite moriturus : at contra dauid hu¬
milis ac mitis cȩdit domo. ꝑsequentem fu¬
git. declinat hostem relinquit affectus.
ne aut parricidȩ interitus ei luctum af¬
ferret. aut ꝑemptio eius rerum filium
ex hiber&. Uult furorem filii fugiendo
compescere. desiderat declinando parri¬
cide seuitiam temperare: sed crudelitas
mente concepta tam sedari non potuit.
quam immanis seuitia adꝑficiendum
facinus ꝓuocauit. Oinnocentia. quan¬
tum apud reos periculi suscipis. quantũ

Expanded text:
erdidit Absalom sceleratissimus mentem, perdidit sensum, amisit consilium; insectatur patrem, fugat innocentem; insequitur genitorem, usurpat imperium, potestatem corripit, regnum invadit, non ut cum patre societatem regni iniret, sed ut totum regnum patris sanguine possideret. Perdidit, inquam, Absalom consilium, dum parricidio mercari cupit imperium; amisit sensum, dum per exitium patris consequi desiderat regnum. Festinat, properat, quaerit innocentem opprimere, reus patre superstite moriturus. At contra David humilis ac mitis cedit homini, persequentem fugit, declinat hostem, relinquit affectus ne aut parricidae interitus ei luctum afferret, aut peremptio ejus reum filium exhiberet. Vult furorem filii fugiendo compescere, desiderat declinando parricidae saevitiam temperare. Sed crudelitas mente concepta tam sedari non potuit, quam immanis saevitia ad perficiendum facinus provocavit. O innocentia, quantum apud reos periculi suscipis, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
mis confortatus est principatus corum
Quia omis qui se exaltat humiliabit᷑.
& qui se humiliat exaltabitur. Et ex
hac conclusione manifeste claret prȩ¬
cedentem dnĩ sermonem typice intelli¬
gendum. Neꝙ enim mox omnis qui
se coram hominib exaltat humiliabitur.
aut qui se in conspectu hominum humili¬
at exaltabitur ab eis: sed econtrario
non numquã qui se uel in apice dignitatiᷤᷤ
uel in alia qualibet ad quirenda gloria
subleuat. usq infinem ex altari non cessat
Similiter & humilis quilibet ac uere¬
cundus in sua qua contentꝰ ẽ usq ad ui¬
tȩ terminum mediocritate perseuerat.
Et ideo quia iuxta ueritatis sententiam
omnis qui se in caute de meritis alleuat
humiliatur adño. & qui prouide se
de benefactis humiliat exaltabitur ab
eo : in eundem proculdubio sensum prȩ¬
missus sermo redẽptoris quo primos in
nuptiis accubitus quęri uetat congruit:¬

Expanded text:
mis confortatus est principatus eorum mis confortatus est principatus eorum . Quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et ex hac conclusione, manifeste docet, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis. Sed e contrario nonnunquam, qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus, in sua, qua contentus est, usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de benefactis humiliat exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, congruit
Abbreviated transcription (Latin):
tibi: Amice. ascende superius. Ueniens
dñs quem humilem inuenerit amici
nomine beatificans superius ascendere
prȩcipiet. Quicumq enim humiliaue¬
rit se sicut paruulus. hic maior est in
regno cȩlorum. Tunc erit tibi gloria
corã simul discumbentib Pulchre dicit᷑.
tunc erit gloria. ne nunc quȩrere inci¬
pias quod tibi seruatur infine. quia sicut
salomon ait hereditas ad quam festinat᷑
in principio innouissimis benedictione
carebit. Potest autem & in hac uita in¬
telligi qui in nouissimo loco recumbens
inuenitur dño ueniente sublimatii: quia
cotidit dñs suas nuptias intrat: cotidie
mores. sedes. habitus conuiuantum diui¬
dicat. et suꝑbos despiciens humilib sȩpe
tanta sui sp̃s munera prestat. ut eos ine¬
rito simul discũbentium hoc est infide
quiescentium coetus unanimi ad mira¬
tione glorificet. stupensꝙ in auctoriꝰ sui
laudationem prosiliat dicens. Mihi aut̃
nimis honorificati sunt amici tui ds. ni¬

Expanded text:
tibi: Amice, ascende superius. Veniens tibi: Amice, ascende superius. Veniens Dominus quem humilem invenerit amici nomine beatificans, superius ascendere praecipiet. Quicunque enim humiliaverit se sicut parvulus, hic est major in regno coelorum. Tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. Pulchre dicitur: Tunc erit tibi gloria, ne nunc quaerere incipias quod tibi servatur in fine; quia, sicut Salomon ait, haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit. Potest autem et in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus, quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens humilibus saepe tanta sui spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est, in fide quiescentium coetus unanimi admiratione gllaudationem prosiliat dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, ni
Abbreviated transcription (Latin):
militatis ad ornet. Ne forte honoratior
te sit inuitatus ab co. & ueniens is qui te¬
& illum uocauit dicat tibi da huic lo¬
cum: et tunc incipias cum rabore no¬
uissimum locum tenere. Honoratiori post
in uitato locum dat ille: qui delonge
suȩ conuersationis confidentia sccurior
factus cita illorũ qui se in xp̃o secuti st̃
agilitate prȩitur. Et cum rubore no¬
uissimũ locum tenet. quando de aliis
meliora cognoscens quic quid desua ope¬
ratione celsum sentrebat humiliat. di¬
cens cum ꝓpheta. Egens sum ego et in
laboribus aiuuentute mea. exaltatus
autem humiliatus sum & confusus. Sed
cum uocatus fueris. uade recumbe in no¬
uissimo loco. Quanto magnuᷤ es inquit.
humilia te in om̃ib. Et psalmista glori¬
atur. humiliatus sum usq quaq dñe uiui¬
fica me scđm uerbum tuum: manifeste
significans ita se ad nõ posse uiuificari.
si de suis ipse uirtutib humilia sentiret.
Ut cum uenerit qui te inuitauit. dicat

Expanded text:
militatis adornet. Ne forte honoratior militatis adornet. Ne forte honoratior te sit invitatus ab eo, et veniens is qui et illum vocavit, dicat tibi: Da huic locum, et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Honoratiori post invitato locum dat ille, qui, de longae suae conversationis confidentia securior factus, cita illorum qui se in Christo secuti sunt agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, humiliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea, exaltatus autem humiliatus sum et confusus . Sed cum vocatus fueris, vade, recumbe in novissimo loco. Quanto magnus es, inquit, humilia te in omnibus . Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum . Manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitavit, dicat
Abbreviated transcription (Latin):
loco. Aperta quidem adlitteram est hȩc
admonitio saluatoris. docens humilitatẽ
non solum apud dm̃ sed &iam apud ho¬
mines ẽe laudabilem: sed qm̃ hanc euan¬
gelista non frustra parabolam uocat.
breuiter in tuendum quid & iam mysti¬
ce signet. Nuptias appellari xp̃i & ȩccłȩ
coniunctionem multis locis apparet.
¶quibus unum est. Num quid possunt
filii nuptiarum quã diu sponsus cum illis
est ieiunare : Mliud. Si mile factum ẽ
regnũ cęlorum homini regi. qui fecit nup¬
tias filio suo: & misit seruoᷤ suos uocare in¬
uitatos adnuptias. Has ergo nuptias quis¬
quis inuitatꝰ adierit. id est ȩccłe se mẽbris
fidei gr̃a coniunxerit: non discumbat in
primo loco. hoc est non se de meritis glori¬
ando quasi cęteris sublimior extollat. Et
quidem studeat iuxta alterius loci para¬
bolam ueste nuptiali uestitus hoc est uir¬
tutum fulgore coruscus apparcre. sed ip¬
sarum habitũ uirtutũ loco deuotȩ hu¬

Expanded text:
loco. Aperta quidem ad litteram est haec loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem: sed quoniam hanc evangelista non frustra parabolam vocat, breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias appellari Christi et Ecclesiae conjunctionem multis locis apparet. Et quibus unum est: Nunquid possunt filii nuptiarum quandiu sponsus cum illis est, jejunare ? Aliud: Simile factum est regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias . Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est non se, de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam, veste nuptiali vestitus, hoc est virtutum fulgore coruscus apparere, sed ipsarum habitum virtutum loco devotae hu
Abbreviated transcription (Latin):
comparauit. humore enim laborabat:
sicut illam mulierẽ quam decem & octo
annis alligatam dixerat & ab eadem alli¬
gatione soluebat comparauit iumento.
quod soluitur ut ad aquam ducatur:
Et bene utroq loco bouem posuit & asinũ.
quia siue sapientes quosq & hebetes siue
ut supra dictum est utrumq populum
eos significare sentiamus. eum ui delicet
cuius ceruicem ugum legis attriuit atq
eum quem quilibet seductor repperit
quasi brutum animal et nulla ratione peni¬
tus quo uoluit errore subtraxit. omnes sal¬
uator adueniens satanȩ uinculis adstrictoᷤ.
omnes inimo concupiscentiae puteo demer¬
sos inuenit. Non est enim distinctio.
Omnes enim peccauerunt. & egent gła
dĩ: iustificati gratis pergrãm ipsius per
redemptionem quȩ est in xp̃o iħu. Dice¬
bat autem et adinuitatos parabolam.
intendens quomodo primos accubitus eli¬
gerent : dicens ad illos. Cum inuitatus
fueris adnuptias. non discumbas in primo

Expanded text:
comparavit: humore enim laborabat. comparavit: humore enim laborabat. Sicut illam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur ut ad aquam ducatur . Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive, ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, eum videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor reperit, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens, Satanae vinculum adstrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo demersos invenit. Non est enim distinctio, omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius, per redemptionem, quae est in Christo Jesu . Dicebat autem et ad invitatos parabolam, intendens quomodo primos accubitus eligerent, dicens ad illos: Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo
Abbreviated transcription (Latin):
riseos ydropicum curat. & mox contra
auaritiam disputat : ut uidelicet ꝑ huius
egritudinem corporis in illis exprimeret᷑
egritudo cordis. Deniq post multa dispu¬
tationis eius hortamenta subiunctum est
Audiebant autem haec omnia pharisȩi qͥ
erant auari. et deridebant illum. Ydro¬
picus quippe quo amplius biberit. ampli¬
us sitit. Et omnis auarus sitim multipli¬
cat. qui cum ea quae appetit adeptus fu¬
erit. ad appetenda amplius anhelat.
Et respondens iħc dixit ad illos. Cuius¬
urm asinus aut bos inputeum cadet.
& non continuo extrahet illum die sab¬
bati. Sic obseruatores sui pharisȩos conuin¬
cit. ut eosdem etiam auaritię condẽpn&
Si uosin quit insabbato asinum aut bouẽ
aut aliud quod libet animal inputeum
decidens eripere festinatis non animali
sed uraẽ auaritię consulentes. quantoma¬
gis ego hominem qui multo melior est pe¬
core debeo liberare  Congruenterq ydro¬
picum animali quod cecidit inputeum

Expanded text:
risaeos hydropicum curat, et mox contra risaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Et respondens ad illos, dium asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum, aut bovem, aut aliud quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum animali quod cecidit in puteum
Abbreviated transcription (Latin):
dropis morb: ab aquoso hu¬
more uocabulum trahit.
catur. Est autem humor sub¬
cutaneus. de uitio uesicȩ natus cum in¬
Uflatione turgente & anhelitu fẽtido.
Propriumq est ydropici. quanto magiᷤ
abundat humore in ordinato. tanto am¬
plius sitire. Et ideo recte comparatur
ci quem fluxus carnalium uoluptatũ
exuberans aggrauat. comparatur diui¬
ti auaro: qui quanto est copiosior diui-¬
tus quibus non bene utitur. tanto arden¬
tius talia concupiscit. Et respondens iħc
dixit ad legisperitos & phariseos. Licet
sabbato curare: At illi tacuerunt. Quod
dicitur respondisse iłic: ad hoc respicit qđ
prȩmissum est. et ipsi obseruabant eum:
Dñs enim nouit cogitationes hominum.
Sed merito in terrogati tacent. qui contra
se dictum quicquid dixerit uident. Nã
si licet sabbato curare. quare saluatorem
an curet obseruant. Si non licet. quare
ipsi sabbato pecora cũrant : Ipse uero ap¬
prehensum sanauit ac dimisit. Prouida
dispensatione dñs ante legisperitos et pha¬

Expanded text:
dropis morbus, ab aquoso humore vocabulum trahit. catur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus, dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pha
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a solum pigritia. sed et meliorum uir tu¬
tibus inspectis humiliemur ad głam: quati¬
nus unusquisq nr̃m hoc apud se supplex ac
summissus obsecret. Os om̃ps miserere sup¬
plici tuo: quia non sum sicut innumeri serui
tui contemptu sȩculi sublimes. iustitię merito
gloriosi. castitatis laude angelici: uelut etiã
multi illorum qui post flagitia publica pe¬
nitendo tibi meruerunt esse deuoti. Qui
ctiam si quid boni tua gratia largiente. fecero: xii¬
quo fine hoc faciam, quaue ate districtione

Expanded text:
nostra solum pigritia, sed et meliorum virtunostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis, humiliemur ad gloriam, quatenus unusquisque nostrum haec apud se supplex ac submissus obsecret: Deus omnipotens, miserere supplici tuo, quia non sum sicut innumeri servi tui, contemptu saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti. Qui etiam, si quid boni, tua gratia largiente, fecero, quo fine hoc faciam, quave a te districtione
Abbreviated transcription (Latin):
prębet quod publicanus qui reatum suae
nequitię perfectȩ cognouit: fleuit. con¬
fessus est: & si iniustus ad templum uenit.
iustificatus a templo rediit. Typice autem
phariseus iudȩoꝵ populus qui ex iustificati¬
onibus legis extollit merita sua: publicanꝰ
uero gentilis est: qui longe adõ positus.
confitetur peccata sua: Quorum unus suꝑbi¬
endo recessit humiliatus: alter lamentando
appropinquare meruit exaltatus. Quia om̃is
qui se exaltat humiliabitur: et qui se humiliat
exaltabitur. E de utroque populo prȩfato: et
de omni suꝑbo uel humili recte potest intelligi:
sicut et illud quod alibi legimus: Ante ruinam
ex altabitur cor: et ante głam humiliabitur.
Qua propter et de uerbis elati pharisei quib
humiliari meruit: possumus ex diuerso formã
humilitatiᷤᷤ qua sublime mur assumere. ut
sicut ille consideratiᷤᷤ et peiorum uitiis et suis
uirtutibus est elatus ad ruinam: ita nos non

Expanded text:
praebet, quod publicanus, qui reatum suae praebet, quod publicanus, qui reatum suae nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, et si injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit. Typice autem Pharisaeus Judaeorum est populus, qui ex justificationibus legis extollit merita sua. Publicanus vero gentilis est, qui longe a Deo positus confitetur peccata sua. Quorum unus superbiendo recessit humiliatus, alter lamentando appropinquare meruit exaltatus. Quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et de utroque populo praefato, et de omni superbo vel humili recte potest intelligi, sicut et illud quod alibi legimus: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur . Quapropter et de verbis elati Pharisaei, quibus humiliari meruit, possumus ex diverso formam humilitatis, qua sublimemur, assumere, ut sicut ille consideratis et pejorum vitiis, et suis virtutibus, est elatus ad ruinam, ita nos non
Abbreviated transcription (Latin):
libus seribit: Et totum corpus plenum ocu-¬
lis: in circuitu ipsorum quattuor. Corpo¬
ra quippe animalium idcirco plena oculiᷤ
describuntur: quia scorum actio ab omni
parte circumspecta est: bona desiderabiliter
prouidens. mala sollerter cauens. Sed nos
sȩpe dum aliis rebus intendimus. fit: ut alia
negligamus: et ubi negligimus. ibi procul
dubio oculum non habemus. Nlam ecce
phariseus ad exhibendam abstinentiam.
adimpendendam misericordiam. ad referen¬
das dõ gratia. oculum habuerat: sed adhu¬
militatis custodiam non habebat. Et. quid
prodest: quod contra hostium insidias pęne
tota ciuitas caute custoditur: si unum fora¬
men apertum relinquitur: unde ab hostib
intretur: Et publicanus alonge stans
nolebat oculos ad caelum leuare: sedꝑ
cutiebat pectus suum dicens. Dĩ propitius¬
esto michi peccatori. Dico uobis. descendit
hic iustificatus in domum suam ab illo:
Quantam ueniȩ fiduciam digne pęnitentib

Expanded text:
libus scribit: Et totum corpus plenum oculibus scribit: Et totum corpus plenum oculis, in circuitu ipsorum quatuor . Corpora quippe animalium idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus; et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, ad referendas Deo gratias oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat. Et quid prodest quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur unde ab hostibus intretur? Et publicanus a longe stans, nolebat nec oculos ad coelum levare, sed cutiebat pectus suum, dicens: Desto mihi peccatori. Dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo. Quantam veniae fiduciam digne poenitentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tam electorum suorũ clamantium adse:
phariseus autem sua merita iactans ad ea
de quibus terribilis in conclusione sententia
subditur. Uerumtamen filius hominis ueni¬
ens putã inueniet fidẽ in t̾ra. Pariseus stanᷤ.¬
haec apud se orabat. Ds̃ gratias ago¬
tibi: quia non sum sicut cȩteri ho-¬
mines. raptores. in iusti. ad ulteri. uelut¬
& iam hic publicanus. Quattuor sunt
species: quibus omnis tumor arroganti
um demonstratur: cum bonum aut
asemet ipsis habere se aestimant. aut
sibi datum desuper credunt: sed ꝓsuis
tis cęteris singulariter uideri appetunt
habere quod habent. Qua phariseus iste
iactantiȩ peste laborasse deprehenditur:
qui idcirco de templo absq iustificatione
descendit: quia bonorum operũ merita
sibi quasi singulariter tribuens oranti
publicano se prȩtulit. Ieuino bis insabbato.
decimas do omnium quae possideo. Hiere-¬
chiel propheta de ostensis sibi caeli anima-¬

Expanded text:
tam electorum suorum clamantium ad se? tam electorum suorum clamantium ad se? Pharisaeus autem merita jactans ad ea de quibus terribilis in conclusione sententia subditur: Verumtamen Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra? Pharisago quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, adulteri, velut et hic publicanus. » Quatuor sunt species quibus omnis tumor arrum demonstratur, cum bonum aut a semetipsis habere se aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis stis caeteris, singulariter videri appetunt habere quod habent. Quia Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli anima
Abbreviated transcription (Latin):
clusit. ut diceret ueniente iudice difficile
fidem in terra repperiendam: Nle quis sibi
forte desuꝑ uacua fidei cognitione uel &iã
confessione blandiretur. mox altera iuncta
parabola diligentius ostendit a dõ fidei non
uerba ex aminanda sed opera. Inter quae x̃¬
nimirum opera maxime regnat humilitas
Unde & supra cum fidem grano sinapis mi¬
nuto quidem sed ex contritione flagranti
comparar&. quasi exponendo subiunxit
Cum feceritis omnia quae prȩcepta sunt: dici¬
te. serũi inutiles sumus. Quo contra suꝑbi
cum nequaquam omnia sed modicum quid
eorum quae prȩcepta sunt faciant non sołu
mox de sua iustitia prȩsumunt. sed & infir¬
mos quosq despiciunt: atq ideo quasi fide
uacui cum orauerint non exaudiuntur.
Duo homines ascenderunt in templum ut
grarent. unus phariseus. & alter publicanus.
Publicanus humiliter orans ad illa prȩfatȩ
uiduae hoc est ȩccłȩ membra ꝑtinet de qͥb
supra dicitur. ds̃ autem non faciet uindic¬

Expanded text:
clusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fide, cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo, fidei non verba examinanda, sed opera. Inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra, cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus . Cui contra superbi, cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo, quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiuntur. Duo homines ascenderunt in templum, ut orarent. Unus Pharisaeus et alter Publicanus. Publicanus humiliter orans, ad illa praefatae viduae, hoc est, Ecclesiae membra pertinet, de quibus supra dicitur: Deus autem non faciet vindic
Abbreviated transcription (Latin):
cui dictum est. Nodie mecũ eris inparadi¬
so. Quomodo autem ipse sit ostium. ipse
pastor. ut ꝑ seipsum quodã modo &iã ipse
ingredi & egredi intelligatur. & quisnam
sit ostiarius. longum est hodie quęrere &
disserendo sicut ipse donauerit explicare:

Expanded text:
cui dictum est, Hodie mecum eris in paradicui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicare.