comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus ⁊ que non uidemus. Quid discimꝰ ã te :
lum ⁊ c̾ram fecisti: utrũꝙ suis creat᷑is ornam̃tisꝙ
illustrasti. Iuid a te discimus: Discite inquit a me.
Cũ essem in pͥncipio ds aput dm̃. creaui uos. Hoc
nolo discatis a me. S factus sum qd̾ feci: ne ꝑi¬
ret quem feci. Unde sum factus sum qd̾ feci:
Semet ipsum erinaniuit formam scrui accipi¬
ens: in similitudinẽ hominũ factus. ⁊ habitu
inuentus ut homo. Humili auit semet ipsũ. Hoc
discite a ine. humihauit enim semet ip̃m ĩqͥt.
Discite a me q̃m mitis sum ⁊ humił corde. Non
enim iquit uos doceo: quasi in forma d̾i aliq̃n
fiussetis. non rapiuã arbitnͣtes uos ẽe equales
deo. Illi uni pͥpͥum erat. Illi rapina non erat:
cui natura erat. In patͥs equalitate: natꝰ est
de patre. Quid canĩ fecit ꝓpt̾ te: Bemet ip̃m
exnaniuit formã serui accipiens: in simili¬
tudinem homnnũ factus.⁊ habitu iuentꝰ ut

Expanded text:
mus, et quae non videmus. Quid discimus a te? lum et terram fecisti: utrumque suis creaturis ornamentisque illustrasti. Quid a te discimus? Discite, inquit, a me. Cum essem in principio Deus apud Deum, creavi vos; hoc nolo discatis a me: sed factus sum quod feci, ne periret quem feci. Unde sum factus quod feci? Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens; in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo; humiliavit semetipsum. Hoc discite a me, Humiliavit enim semetipsum, inquit. Discite a me quoniam mitis sum et humilis corde . Non enim, inquit, hoc vos doceo, quasi in forma Dei aliquando fuissetis, non rapinam arbitrantes esse vos aequales Deo. Illi uni proprium erat, illi rapina non erat, cui natura inerat. In Patris aequalitate natus est de Patre. Quid tamen fecit propter te? Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens; in similitudinem hominum
Abbreviated transcription (Latin):
nimus. Seruite cdño intimore. ⁊ exul¬
tate ei cũ tremore: ne qñ irascat᷑ dñs.
⁊ ꝑeatis de uia nista. Tnne ne cũ tͥ arro¬
gas. quia inuenta ÷ ace uia iusta: ipsa
arrogantia ꝑ eas de uia uista. Ego inqͥt
ueni arbitͥo meo: ueni noluntate mea:
ueni. Q̾d turgescis: Quid tumescis: uis
nosse qͥa ⁊ hoc p̃stitũ ÷ tͥ: Ip̃m audiuo¬
cantem. Nemo uenit ad me: nͥ pat̾

Expanded text:
o in timore, et exsultate ei cum tremore; ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Time, ne cum tibi arrogas quia inventa est a te via justa, ipsa arrogantia pereas de via justa. Ego, inquit, veni, arbitrio meo veni, voluntate mea veni. Quid turgescis? quid tumescis? Vis nosse quia et hoc praestitum est tibi? Ipsum audi vocantem: Nemo venit ad me, nisi Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
qui mecdicum occidit: Quanta uͦ bonitas ⁊ poten¬
tia medici. qui de sangiune suo in sano interfec¬
tori suo mecdicamentum fecit:. Neq eium ille qui
uenerat querere ⁊ saluare qͦd perierat. pendens
sine causa dicebat. Pater ignosce illis. quia nesci¬
unt quid faciunt. In sani sunt. medicus sũ Scui¬
ent. pacienter fero. Cũ occicłint tũc sanabo. Simꝰ
gͦ inter illos qͦs sanat humanus sermo ⁊ omni

Expanded text:
qui medicum occidit? Quanta vero bonitas et potenqui medicum occidit? Quanta vero bonitas et potentia medici, qui de sanguine suo, insano interfectori suo medicamentum fecit? Neque enim ille qui venerat quaerere et salvare quod perierat, pendens sine causa dicebat, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Insani sunt, medicus sum: saeviant, patienter fero; cum occiderint, tunc sanabo. Simus ergo inter illos quos sanat. Humanus sermo et omni
Abbreviated transcription (Latin):
daui. quadruplum reddo. Quasi diceret. Ideo mͥ
dimidium teneo. non qͦd habea mn s unde rodaã
uert ece qͦa est susciꝑe iħm. incorde susciꝑe Ibi ciũ
erat .xp̃s. In cacheo erat: ⁊ de illo sibi dicebat. qͦa
erore eius audiebat. Sic enim apłe dicit. babita¬
ualcle peccator erat. quasi in sana illa turba q̃
impecliebat uiclere iħm am mirata ÷. ⁊ reprehen¬
dit quod indomum peccatoris in trasset iħs. Hoc
erat reprehendere. qͦd indomum egͦti intrauit
medicus. Quia gͦ uelut peccator ⁊acheus irrisuꝰ
est autem abin sanis sanatus. clominus respon¬
dit irridencib. hodie salus huic domui facta
ẽ. Ecce quare uitraui. Salus hodie facta ẽ. Utiq
si saluator ñ intrass. salus in illa domo facta ñ
eẽt. Aͥd gͦ miraris egͦte. Noca ⁊ cu iħm. Noli tibi sa¬
nus uideri. Cum spe egͦtat. qui medicum susci¬
pit. Desꝑate egrotat. qui ꝑ in saniam medicũ ce¬

Expanded text:
davi, quadruplum reddo. Quasi diceret: Ideo mihi davi, quadruplum reddo. Quasi diceret: Ideo mihi dimidium teneo, non quod habeam, sed unde reddam. Vere ecce quod est suscipere Jesum, in cor suscipere. Ibi enim erat Christus, in Zacchaeo erat, et de illo sibi dicebat, quod ex ore ejus audiebat. Sic enim Apostolus dicit: Habitavalde peccator erat; quasi sana illa turba, quae impediebat videre Jesum, admirata est, et reprehendit quod in domum peccatoris intrasset Jesus. Hoc erat reprehendere quod in domum aegroti intravit medicus. Quia ergo velut peccator Zacchaeus irrisus est, irrisus est autem ab insanis sanatus, Dominus respondit irridentibus: Hodie salus huic domui facta est. Ecce quare intravi, salus hodie facta est. Utique si Salvator non intrasset, salus in illa domo facta non esset. Quid ergo miraris, aegrote? Voca et tu Jesum, noli tibi sanus videri. Cum spe aegrotat, qui mendicum suscipit: desperate aegrotat, qui per insaniam medicum cae
Abbreviated transcription (Latin):
uocaret: cum eẽs subarbore fici: uidite. Nostis
unde sibi succinctoria fecerunt pͥmi peccatores.
sibi fecerunt. ⁊ pudencla texerunt. quia quod eoᷤ
puderet. peccando fecerunt. Prgo si suctinctoria
sibi pͥmi peccatores. unde originem ducimus. inqͥ¬
bus perieramus. ut ueniret ille querere ⁊ saluare
quod perierat de foliis fici adpudenda tegenda
fecerunt: quid aliud dictum ẽ. cum cẽs sub arbo¬
re fici uidi te. nisi non uenires adpurgatorem pec¬
cati nͥ prior te uidiss inunbea peccati : Ut uide¬
remus uisi sumus. Ut diligeremus. dilecti sumꝰ.
ficium ille arbitrabat᷑. rp̃m uidere. Iui mag¬
num ⁊ meffabile beneficum. putabat transe¬
untem uicłe. subito meruit indomo habere. In¬
funditur grãm. oꝑatur fides ꝑ clilectionem. Sus¬
cipitur. xp̃c in donum. qui iam ꝑfidem habita¬
bat incorde. Dicit. rp̃o ⁊ acheus. Domine dimidiũ
rerum mearum do panꝑib. ⁊ siquit aliquem frau¬

Expanded text:
vocaret, cum esses sub arbore fici, vidi te . Nostis vocaret, cum esses sub arbore fici, vidi te . Nostis unde sibi succinctoria fecerunt primi peccatores Asibi fecerunt et pudenda texerunt : quia quod eos puderet peccando fecerunt. Ergo si succinctoria sibi primi peccatores fecerunt, unde originem ducimus, in quibus perieramus, ut veniret ille quaerere et salvare quod perierat, de folii fici ad pudenda tegenda fecerunt; quid aliud dictum est, Cum esses sub arbore fici, vidi te; nisi, non venires ad purgatorem peccati, nisi prior te vidisset in umbra peccati? Ut videremus, visi sumus; ut diligeremus, dilecti sumus.ficium ille arbitrabatur, Christum videre. Qui magnum et ineffabile beneficium putabat, transeuntem videre, subito meruit in domo habere. Infunditur gratia, operatur fides per dilectionem; suscipitur Christus in domum, qui jam habitabat in corde. Dicit Christo Zacchaeus: Domine, dimidium rerum mearum do pauperibus; et si quid aliquem frau
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uolens uidere ⁊ acheus qͦ figurabatur
ꝑ sona humilium. ñ attendit turbam im¬
pelientem. s ascendit sichomoꝵ qͣsi fatui
scandalum. Attende sichomorum. Gentib
aũt stulticiam. Deniq decruce xͥ nobis in¬
sultant sapientes huius mundi ⁊ dicunt.
Quale cor habetis. qui cł̾m colitis crucifixũ:
stultum. Dicite quod uultis. Nos ascendamus
sichomorum. et uicleamus iłm. Iło enim uos ieh¬
sum uidere non potestis. quia sichomorum ascen¬
dere erubescitis. Apprehendat racheus ficomoꝵ:
ascendat humilis crucem. Parum ẽ ascendat.
mor. ⁊ ipsa me fecit uide iħm S tu irrides sicho¬
mor: qui homo es. Stultum aut cłi. sapientius :
Uisus est ⁊ uidit. S nisi uisus eẽt: non uidet. luos
cnum p̃clestinauit. illos ⁊ uocauit. Ipse ẽ qui na¬
thanaeli dixit: iam quasi testimonio suo ad iuũa
ti eugłm ⁊ dicenti. Ana zareth potest aliquit bo¬
ni ẽẽ: Nominus ad illum. Pruisqua te philipus

Expanded text:
ergo volens videre Zacchaeus, in quo figurabatur ergo volens videre Zacchaeus, in quo figurabatur persona humilium, non attendit turbam impedientem; sed ascendit sycomorum, quasi fatui udaeis quidem scandalum: attende sycomorum: Gentibus autem stultitiam . Denique de cruce Christi nobis insultant sapientes hujus mundi, et dicunt: Quale cor habetis, qui Deum colitis crucifixum? stultum. Dicite quod vultis: nos ascendamus sycomorum, et videamus Jesum. Ideo enim vos Jesum videre non potestis, quia sycomorum ascendere erubescitis. Apprehendat Zacchaeus sycomorum, ascendat humilis crucem. Parum est, ascendat; morum: et ipsa me fecit videre Jesum. Sed tu irrides sycomorum, quia homo es: stultum autem Dei sapientius est isus est, et vidit: sed nisi visus esset, non videret. Quos enim praedestinavit, illos et vocavit . Ipse est qui Nathanaeli dixit, jam quasi testimonio suo adjuvanti Evangelium, et dicenti, A Nazareth potest aliquid boni esse? Dominus ad illum, Priusquam te Philippus
Abbreviated transcription (Latin):
In illis autem partib multum huiꝰ gem̾ᷤᷤ
ligni: ⁊ poma ciꝰ si chomora dicunt᷑. Poma
qͥdem fici similia: s tũ distant aliqͥd. qd̾
antem indicant inc̾pretaciõe nõis: sicho¬
mora fici facue latine in t̾precatur. Iam
uide zacheum meũ. Uide illum obsecͦ
te. uolentem in tͦba uide̾ iħm : ⁊ ñ ualen¬
tem. Humilis enim erat. Turba suꝑba
erat: ⁊ ipsa tͦba ad uidendũ bene dm. si¬
cut solet turba se ipsam impecliebat. As¬
cendit a turba. ⁊ uidit iħm non impedien¬
te turba. Turba enum dieit humilib hu¬
militatis uiam gradientib. iniurias suas
deo dimittentib iundictam de inimicis ñ
requirentib. Turba in sultat ⁊ clicit. In de¬
fen e qui te non potes uinclicare. Turba im¬
pedit ne uicleatur iħe. Turba głans ⁊ exul¬
tans qñ se potuerit uiudicare. impedit ne
uideatur ille qui penclens ait. Ignosce pa¬
ter illis. quia nesciunt quid faciunt. hũc

Expanded text:
in illis autem partibus multum est hujus generis in illis autem partibus multum est hujus generis ligni et pomi. Sycomora dicuntur poma quaedam ficis similia: sed tamen distant tamen indicant interpretatione nominis, sycomora Fici fatuae latine interpretantur. Jam vide Zacchaeum meum, vide illum, obsecro te, volentem in turba videre Jesum, et non valentem. Humilis enim erat, turba superba erat: et ipsa turba ad videndum bene Dominum, sicut solet turba, se ipsam impediebat: ascendit a turba, et vidit Jesum non impediente turba. Turba enim dicit humilibus, humilitatis viam gradientibus, injurias suas Deo dimittentibus, vindictam de inimicis non requirentibus, turba insultat, et dicit: Indefense, qui te non potes vindicare. Turba impedit ne videatur Jesus: turba glorians et exultans quando se potuerit vindicare, impedit ne videatur ille qui pendens ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
tem uirtute ꝓpͥa laborantis: s om̃ino gͣtis.
Nicħ enim p̃cessit illam susceptionem. Sus¬
go ꝯcepit. Ante ꝯceptum uͥrginis : homo
mediator non utiꝗ iistus fuit. Quomͦ enĩ
nistus fuit. qu nec fuit: Uirgo ꝯcepit.⁊
snsceptio hõis inde cepit. Merito dictũ
geniti a patre: plenũ gr̃a ⁊ u̾itate. Amas
lib̾am uolũcacem tuam. dicturꝰ es ꝑ acͥ
tuo. Dam̾ sustanciam meam: que mͥ ꝯtĩ¬
git. Quid te tͥ ꝯmitis: Melius te potest ser¬
uare: qui te potuit anceꝗͣ. eẽs creare. Agno ᷤᷤ.
d̾e : quo plenus ÷. Hoctͥ dicit. Quere do¬
na mea: obliuisc̾e m̾ita tua: quia si ego
quererem m̾ita tua. non uenires ad ctona
mea. Noli ce extolłe. Pus illus esto: ⁊acheꝰ
de lignũ uͥ ꝓte pependit iħc: ⁊ uidebis
iħm. Et quale gemis ligni ascendit ⁊ache¬
ns: Sichomorũ. In regionib nr̃is aut
oĩo nus qͣm: aut raro forte alicubi nascit᷑.

Expanded text:
tem virtute propria laborantis, sed omnino gratis. tem virtute propria laborantis, sed omnino gratis. Nihil enim praecessit illam susceptionem: susgo concepit: ante conceptum virginis homo mediator? Non utique prius justus fuit. Quomodo enim justus fuit, qui nec fuit? Virgo concepit, et susceptione hominis inde coepit. Merito dictum geniti a Patre, plenum gratia et veritate . Amas liberam voluntatem tuam, dicturus es patri tuo: Da mihi substantiam meam quae me contingit . Quid te tibi committis? Melius te potest servare, qui te potuit, antequam esses, creare. Agnosce eult fundere, quo plenus est: hoc tibi dicit, Quaere dona mea, obliviscere merita tua; quia si ego quaererem merita tua, non venires ad dona mea. Noli te extollere, pusillus esto, Zacchaeus de lignum, ubi pro te pependit Jesus, et videbis Jesum. Et quale genus ligni ascendit Zacchaeus? Sycomorum. In regionibus nostris aut omnino nusquam, aut raro forte alicubi nascitur:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ius nat᷑e caro nr̃a ⁊ caro illuis: nec alt̾ius nat᷑e
anima nr̃a ⁊ anima illus. Hãc suscepit na¬
t᷑am qͣm saluandam c̃e iudicauit. Nicħ mi¬
nis habebat in nat᷑a: s nicħ habebat in
culpa. Hat᷑a pura: s ñ solũ humana. ubi e¬
rat ds̾: ibi erat u̾bum dei. ⁊ sicut tu uus
homo anima es ⁊ caro: sic ille unus xp̃c. d̾s
⁊ homo. Audebat gͦ aliqͥs dic̾e quia nat᷑a nr̃a
in illo mediatore pͥmũ ꝑ lib̾um arbitriũ ꝓme¬
ruisse ut efficiam᷑ filii dei : Non. Possumus
dic̾e accepimus p̃ceptũ. Si scruau̾imꝰ ⁊ bene
uix̾imꝰ: recipiemur in num̾o filioꝵ dei. Nũ¬
quid ⁊ ille pͥus uixit filius dei. ⁊ bne iuuen¬
do factus ÷ filus dei : Inde cepit ⁊ unde in
cepit. ex susceptione factus ÷. u̾bñ enim ca¬
ro factum ÷: ut habitaret in nobis. Herbũ
dei unicꝰ dei. unicꝰ dei filius: assumpsit ani¬
mam ⁊ carnem hominis. nõ antea: se ꝓ me¬
rentis. nec ad illam ꝑcipiandam sublimica¬

Expanded text:
ius naturae anima nostra et anima illius. Hanc suscepit naturam, quam salvandam esse judicavit. Nihil minus habebat in natura, sed nihil habebat in culpa. Natura pura, sed non sola humana. Ibi erat Deus, ibi erat Verbum Dei. Et sicut tu unus homo, anima es et caro; sic et ille unus Christus, Deus et homo. Audebit ergo aliquis dicere quia natura nostra in illo Mediatore primum per liberum arbitrium promeruisse ut efficiamur filii Dei: possumus dicere, Accepimus praeceptum, si servaverimus et bene vixerimus, recipiemur in numerum filiorum Dei. Numquid et ille prius vixit filius hominis, et bene vivendo factus est filius Dei? Inde coeptione factus est. Verbum enim caro factum est, ut habitaret in nobis. Verbum Dei, unicus Dei Filius assumpsit animam et carnem hominis, non antea se promerentis, nec ad illam percipiendam sublimita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpluat. Aͥd hab̾et terra nr̃a. nͥ ipse seminaᷤᷤ¬
set. S dat ⁊ pluuiam. Non deserit: qd̾ semi¬
nauit. Dñs clabit suauitatem. ⁊ t̾ra nr̃a
dabit fructum suũ: ꝯuersi ad dñm¬

Expanded text:
compluat. Quid haberet terra nostra, nisi ipse seminascompluat. Quid haberet terra nostra, nisi ipse seminasset? Sed dat et pluviam, non deserit quod seminavit. Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Conversi ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
re: ⁊ me mouet qr homo sum. S si ⁊ tu
homo ⁊ ego homo: ambo audiamꝰ dicentẽ.
O homo. utiꝙ fi si ideo mouemur qͥa homi¬
nes sumus: ipsam nat᷑am humanam.
infirmam ac debilem alloqͥtur apłs di
cens. O homo tu quis es qui respon cdeas
deo. Nũquid dicit figm̃tũ ei qui se fin¬
xit. cur me sic fecisti: Si possit loqui pe¬
eus ⁊ dic̾et deo. qͣre istum hominẽ fecisti
tu homo es: s a deo pecꝰ es. E utinã sis pe¬
cꝰ eius. ⁊ ouis pascue eius. Agnos ce benefi¬
cia pastoris: ⁊ ñ sequeris lupos erroris. lupi
erramus. fiumꝰ ⁊ nos nat᷑a filiĩ ire: sic̾t
⁊ cec̾i. S mortua ÷ ouis: ⁊ fecit nos oues.
Ecce agnus dei. ecce qui tollit peccatũ: non
huiꝰ aut illius: s muncdi. Nichil gͦ nob̾
fãs mei ex eo qd̃ aliquid sumus si tamen
in enis fide aliquid sumꝰ. qͣntũ cũq sumꝰ
nichil nobis arrogemus. ne ⁊ qd̾ accepimꝰ
ꝑclamus: s in eo qd̾ accepimꝰ illi głam de¬
mus. ipsũ homoremus. Semina sua: ip̃e

Expanded text:
sum. Sed si et tu homo, et ego homo; ambo audiamus dicentem, O homo! Utique si ideo movemur, quia homines sumus, ipsam naturam humanam infirmam ac debilem Apostolus alloquitur, dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Cur me sic fecisti ? Si posset loqui pecus, et dicere Deo, Quare istum hominem fecisti,tu homo es, sed ad Deum pecus es: et utinam sis pecus ejus et ovis pascuae ejus! Agnosce beneficia pastoris, et non sequeris lupos erroris. Lupi eramus: Fuimus et nos natura filii irae, sicut et caeteri : sed mortua est ovis, et fecit nos oves. Ecce Agnuhujus aut illius, sed mundi . Nihil ergo nobis, fratres mei, ex eo quod aliquid sumus, si tamen in ejus fide aliquid sumus, quantumcumque sumus, nihil nobis arrogemus; ne et quod accepimus perdamus: sed in eo quod accepimus, illi gloriam demus, ipsum honoremus, semina sua ipse
Abbreviated transcription (Latin):
diens. Sciebat ꝓpħa: quid fec̾at. P osuit bacu¬
lum supͣ mortuũ: ñ surrexit. Si enim data c̃ẽt
lex que posset iunificare: oĩo ex iege ẽẽt iusti¬
cia. Non gͦ potuit i ex uiuificare. Uenit ip̃e
grandis ad paruuilum: saluator ad saluandũ.
unius ad mortuum. uenit ipse. Et quid fẽcit:
Iuuenilia menbra contraxit. tanꝗͣ se ipsum exi¬
naniens: ut formam serui acciꝑet. Iuuenilia
gͦ menbra ꝯtraxit. paruũ se paruo coaptauit:
so: suscicatus ⁊ mortiuis. canꝗͣ iustificatus ẽ

Expanded text:
diens. Sciebat Propheta quid fecerat. Posuit bacudiens. Sciebat Propheta quid fecerat. Posuit baculum supra mortuum, non surrexit. Si enim data esset Lex quae possit vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Non ergo potuit Lex vivificare. Venit ipse grandis ad parvulum, salvator ad salvandum, vivus ad mortuum: venit ipse. Et quid fecit? Juvenilia membra contraxit, tanquam se ipsum exinaniens, ut formam servi acciperet . Juvenilia ergo membra contraxit, parvum se parvo coaptavit, so suscitatus est mortuus , tanquam justificatus est
Abbreviated transcription (Latin):
catũ: Qñ te adu̾sarium nõcdum patiebatur.
Cepisti conari: ⁊ apparuit qui tenebat. Qñ seqͣba¬
ris cathenam: non sentiebas. Quesisti refugium:
⁊ apparuit uincłm. uoliusti fug̾e: ⁊ cepisti thi.
Quia gͦ cepisti trahi: subueniat tͥ qui non ÷ liga¬
tus. Quis non ÷ ligatus nisi quudixit. si mue¬
nistiᷤ mine peccatũ dicite: Qͥs non ÷ ligatus
nisi qui dixit. ecce uenit pͥnceps mũdi.⁊ in
me nichil inueniet: Qͣre me occidat nichil m¬
ueniet. quia mors peccato uista debetur. Pre
gͦ morieris Ut sciant inquic om̃s: quia uosu¬
tatem patͥs mei facio. Ipse soluit qui ligatꝰ ñ
÷ : ipse a mortius lib̾at. qui ÷ in mortuis liber.
S ipse misit ⁊ legem. ꝑ seruũ suũ legem: ꝑ se
ipsũ gr̃ãm. Adtende heliseum in magno alco
ñ solum loquendo. Mortuus erat filius hos¬
pite ipsius. Qiud significabat mortiuis puer
rum mortuum. ꝑrexit ille: tͣmꝗͣ. scruus obe¬

Expanded text:
catum? Quando te adversarium nondum patiebatur. catum? Quando te adversarium nondum patiebatur. Coepisti conari, et apparuit qui tenebat. Quando sequebaris, catenam non sentiebas: quaesisti refugium, et apparuit vinculum; voluisti fugere, et coepisti trahi. Quia ergo coepisti trahi, subveniat tibi qui non est ligatus. Quis non est ligatus, nisi qui dixit, Si invenistis in me peccatum, dicite ? Quis non est ligatus, nisi qui dixit, Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet? Quare me occidat, nihil inveniet: quia mors peccato juste debetur. Quare ergo moreris? Ut sciant, inquit, omnes quia voluntatem Patris mei facio . Ipse solvit, qui ligatus non est: ipse a mortuis liberat, qui est in mortuis liber. ipse misit et Legem. Per servum suum Legem, per se ipsum gratiam. Attende Elisaeum in magno altoqntiantem, non solum loquendo. Mortuus erat filius hospitae ipsius. Quid significabat mortuus puer, rum mortuum. Perrexit ille, tanquam servus obe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiam tuam: nou̾at quia dicebas. O si sit
qui doceat: o si sit qui mͥ ostendat. Ccce lex
dicit tͥ non ꝯcupisces. Cognouisti legem
dicentem: non ꝯcupisces. Surrȩxit ꝯcu¬
piscentia quam ñ nou̾as. In erat enim:
s nesciebatur. Cepisti conari uinc̾e qd̾ in¬
erat: ⁊ apparuit qd̾ latebat. Suꝑbe ꝑ le¬
gem factus es p̃uaricator: agnosce gr̃am
sunt homines uani ⁊ penis impii qui dicunt le¬
rectam. Et uolunt ita discͥnere duo testamenta
ut uetus testam̃tũ dicant ẽe a uescio qͦ pͥncipe
tenebrarũ: nouũ aut̃ testam̃til a dño deo p̃r̃e
putas legem datam ab alio non a deo. quia ꝑ
illam factus es p̃uaricator: audi ip̃m apłm legis
laudatorem. Ita inquit lex quidem sc̃a. ⁊ man¬
datum sc̃m: adde ⁊ iustum. adhuc adde ⁊ bonũ.
Qd̾ gͦ bonum ÷ inqͥt mͥ factum ÷ mors: Absit. S
peccatum ut appareat peccatum. Erat enim pec¬
catũ: s latebat peccatum. Qñdo lacebat pec¬

Expanded text:
perbiam tuam: noverat quia dicebas, O si sit perbiam tuam: noverat quia dicebas, O si sit qui doceat! o si sit qui mihi ostendat! Ecce Lex dicit tibi, Non concupisces. Cognovisti Legem dicentem, Non concupisces. Surrexit concupiscentia, quam non noveras; inerat enim, sed nesciebatur: coepisti conari vincere quod inerat, et apparuit quod latebat. Superbe, per Legem factus es praevaricator: agnosce gratiasunt homines vani, et pejus impii, qui dicunt Lerectam: et volunt ita discernere duo Testamenta, ut Vetus Testamentum dicant esse a nescio quo principe tenebrarum; Novum autem Testamentum a Domino Deo Patreputas Legem datam ab alio, non a Deo, quia per illam factus es praevaricator; audi ipsum Apostolum Legis laudatorem. Itaque, inquit, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum: adde, et justum; adhuc adde, et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit: sed peccatum ut appareat peccatum . Erat enim peccatum, sed latebat peccatum. Quando latebat pec
Abbreviated transcription (Latin):
mines sumus: s non cũ impiis xͥani sumꝰ.
Hanc gͦ grãm qua xp̃iani sumus. ipsam
uolumus p̃dicent: ipsam uolumus agnoᷤ¬
cant. ipsam uolumus annũtient: de qͥ
dicit apłs. Non irritam facio gr̃am dei.
Nam si ꝑ legem uisticia: gͦ xp̃c gratis mor¬
tuus ÷. Uidete unde dicit apłs. De lege
mortuus ÷ xp̃c. ut ꝑfidem iustificentur qͥ
ex lege non uistificabantur. Si enini in qͥt
data c̾ẽt lex que posset iustificare: om̃imͦ ex
lege ẽẽt iusticia. Quod etiam hest̾ͥno die ꝯ¬
memorauimꝰ. S ꝯclusit scͥptura om̃ia sub
peccato: ut ꝓmissio. Promissio: non p̃cdie¬
tio. Qui ꝓmisit: ipse facit. Ut ꝓmissio in¬
quit ex fide iħii xp̃i: daretur credentib.
Ecce quales nos inũenit gr̃a saluatoris: qͦs nͦ
lex sanos facere potuit. Quare autem daba¬
tur lex si sufficiebat natura: Quare lex da¬
fic̾e̾ potuit: ita infiria erat ipsa natura.
et suffic̾et p̃uaricatorem: Iuia nou̾at ds su¬

Expanded text:
mines sumus, sed non cum impiis christiani sumus. mines sumus, sed non cum impiis christiani sumus. Hanc ergo gratiam qua christiani sumus, ipsam volumus praedicent, ipsam volumus agnoscant; ipsam volumus, de qua dicit Apostolus, Non irritam facio gratiam Dei. Nam si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est . Videte unde dixit Apostolus. De Lege tus, ut per fidem justificentur, qui ex Lege non justificabantur. Si enim, inquit, data esset Lex quae possit vivificare, omnino ex Lege esset justitia: quod etiam hesterno die commemoravimus : sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio; promissio, non praedictio: qui promisit, ipse facit: ut promissio, inquit, ex fide Jesu Christi daretur credentibus. Ecce quales nos invenit gratia Salvatoris, quos nec Lex sanos facere potuit. Quare autem dabatur Lex, si sufficiebat natura? Et ficere potuit, ita infirma erat ipsa natura: e faceret praevaricatorem? Quia noverat Deus su
Abbreviated transcription (Latin):
quia lib̾um arbit̾riũ homini defendo: et di¬
co quia lib̾o arbitͥo sufficiens ẽ: ut iustus sit
non sine dei gr̃a dico. Erecte sunt aures pi¬
orum. Iam qui ista audit: incipit gratu¬
lari. Deo gr̃as. Non sine dei gr̃a defendit
lib̾um arbicrium. Est enim le berũ libe¬
rum arbitriũ: s nichil ualet sine dei gr̃a.
Si gͦ lib̾um arbitrium non sine dei gr̃a de¬
fenctunt. quid mali dicunt: Sipone ergo
nobis o doctor. quã dicis gr̃am. Cum dico
inquid liberum hõis arbitrium: quicquid¬
uide quia hõis dico. Quid deinde: ħ ominẽ
quis creauit. Deus. Luis ei arbicͥum lib̾um
dedit : Ds̃. Si gͦ hominem deus creanit.
⁊ hõi deus lib̾um donauit arbitͥum: qͥc¬
quid potest homo de lib̾o arbitͥo: cuius
gr̃e debetur. nsi eus qui eum condidit eũ
libero arbitrio: Et hoc quasi acute ab ipsis
agnoscant. qua creatus ÷ homo: qua ho¬
mines sumus. & utiꝙ ⁊ cum impiis ho¬

Expanded text:
quia liberum arbitrium hominis defendo, et diquia liberum arbitrium hominis defendo, et dico quia liberum arbitrium sufficiens est ut justus sim, non sine gratia Dei dico. Erectae sunt aures piorum: jam qui ista audit, incipit gratulari. Deo gratias. Non sine Dei gratia defendit liberum arbitrium. Est enim liberum arbitrium, sed nihil valet sine Dei gratia. Si ergo liberum arbitrium non sine Dei gratia defendunt, quid mali dicunt? Expone ergo nobis, o doctor, quam dicas gratiam. Cum dico, inquit, liberum hominis arbitrium; vide quia hominis dico. Quid deinde? Hominem quis creavit? Deus. Quis ei liberum arbitrium dedit? Deus. Si ergo hominem Deus creavit, et homini Deus liberum donavit arbitrium; quidquid potest homo de libero arbitrio, cujus gratiae debetur, nisi ejus qui eum condidit cum libero arbitrio? Et hoc quasi acute ab ipsis aedicent, qua creatus est homo, qua homines sumus: et utique et cum impiis ho
Abbreviated transcription (Latin):
tus ÷ homo. Hec uobis contra nouellam he¬
resim que tẽptat assurg̾e. ut sepe disputa¬
re cogamnur: quia uos firmos uolumus ẽe
n bono. integros autem a malo. hec enun ⁊
disputatio eorum qũ pͥmo exor iri ceꝑunt
⁊ contra gr̃am disputare multum cribuen¬
tes non lib̾cati hominis. set infirmitati: ⁊
iacentem hominem miserum eͦxtollences.
nemanu desuꝑ sibi porrecta ualeat surgere.
Disputantes gͦ contra gr̃am ꝓ libo arbitrio:
fec̾unt aurib piis. ⁊ catholicis offensionẽ.
Ceꝑunt horreri: ceperunt ut certa ꝑnitieᷤ:
deuitari. Cepit de illis dici qd̾ cõtea grãm
disputarent: et inuen̾unt ad istam reue
landam inuidiam tale conmencum. Nõ
inquit contra grãm disputo. Unde ꝓbas:
Eo ipso inquit contra grãm dei ctisputo: quod
liberum arbitrium defendo. Uidete a cum̃:
s uitreumauasi lucet uanitace: si frangit᷑
ueritate. Adcendite qm sit quasi aente exco¬
gitatun: qd dic̾e uoluerunt. Hoc ipso in qͥt

Expanded text:
t. Haec vobis contra novellam haeresim, quae tentat assurgere, saepe disputare cogimur: quia vos firmos volumus esse in bono, integros autem a malo. Haec enim est disputatio eorum, quando primo exoriri coeperunt, et contra gratiam disputare, multum tribuentes non libertati hominis, sed infirmitati; et jacentem miserum hominem ideo extollentes, ne manu sibi desuper porrecta valeat surgere. Disputantes ergo contra gratiam pro libero arbitrio, fecerunt auribus piis et catholicis offensionem. Coeperunt horreri, coeperunt ut certa pernicies devitari, coepit de illis dici quod contra gratiam disputarent: et invenerunt ad revelandam istam invidiam tale commentum. Non, inquit, contra gratiam Dei disputo. Unde probas? Eo ipso, inquit, non contra gratiam Dei disputo, quod liberum arbitrium defendo. Videte acumen, sed vitreum. Quasi lucet vanitate, sed frangitur veritate. Attendite quam sit quasi acute excogitatum quod dicere voluerunt. Hoc ipso, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem: ⁊ dedit dona hõib. Ista inꝗͣ gr̃a
p̃dicetur: contͣ istam grãm ab in gͣtis non cdis¬
putetur. Daculus ꝓpħicus mortuo non suffi¬
cit: ipsa mortua nat᷑a suffic̾et: Et istam qua
ꝯditi sumꝰ. quãꝗͣ hoc nomine appellatam
minime leg̾i̾mus : tam̃ quia gͣtis data ÷. gra¬
men fateamur. S ostendamus uobis maiorẽ
istam ẽẽ: qua xp̃iani sumus. Attendite. An¬
teꝗͣ ꝯditi eẽmus : nicħ boni merebamur: et
cum boni nicħ mereremur. Si gͦ magna ÷
gr̃a q̃n nichil boni m̾ebamur. qͣnta gr̃a ẽ
q̃n tantum malum m̾ebam᷑: Qui ñdum e¬
rabene non m̾ebatur. Nondũ erat: qͥ factꝰ¬

Expanded text:
t dona hominibus. Ista, inquam, gratia praedicetur, contra istam gratiam ab ingratis non disputetur. Baculus propheticus mortuo non suffecit: ipsa mortua natura sufficeret? Et istam qua conditi sumus, quanquam hoc nomine appellatam minime legerimus, tamen quia gratis data est, gratiam fateamur. Sed ostendamus vobis majorem esse istam, qua christiani sumus: attendite. Antequam conditi essemus, nihil boni merebamur; et cunboni nihil mereremur. Si ergo magna est gratia quando nihil boni merebamur; quanta gratia est, quando tantum mali merebamur? Qui nondum era
Abbreviated transcription (Latin):
carni: ut scđm carnẽ uiuat. Caro deb&
scdm ipsam iuuere: ñ iꝑsa scd̾m carnẽ.
Ipsa uuiat scdm̃ ipsam: que uiuit de ipsa.
Certe unaqueq scđm hoc uiuat: uude uiuit.
Unde uiuit caro tua. De anima tua. Unde
uiuit aĩa tua : Dedõ tuo. Una queq harũ:
scdm uitã suã uiuat. Caro sͥ ñ ÷ uita: s¬

Expanded text:
m carnem vivat. Caro debet secundum ipsam vivere, non ipsa secundum carnem. Ipsa vivat secundum ipsam, quae vivit de ipsa. Certe unaquaeque secundum hoc vivat, unde vivit. Unde vivit caro tua? De anima tua. Unde vivit anima tua? De Deo tuo. Unaquaeque harum secundum vitam suam vivat. Caro enim s
Abbreviated transcription (Latin):
tura sine uitio. Creatus ÷ rectis ñ se fec̃
rectum.A uid ssautem ipse fec̾it nocũ ÷.
Cadens a manu figuli: fractiũ est. Regebat
enim eum: ipse qui fecat. uoluit descrere:
a quo factus erat. ꝑmisit d̾s tamꝙͣ dicetis.
Deserat me ⁊ inueniat se: ⁊ miseria sua ꝓbet¬
E quia nichil potest sine me. Hoc mͦgͦ ostend̾e

Expanded text:
tura sine vitio: creatus est rectus, non se fecit tura sine vitio: creatus est rectus, non se fecit rectum. Quid se autem ipse fecerit, notum est: cadens a manu figuli fractus est. Regebat enim eum ipse qui fecerat, voluit deserere a quo factus erat; permisit Deus, tanquam dicens, Deserat me, et inveniat se, et miseria sua probet quia nihil potest sine me. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Ploremus ante dm̃ qui fecit nos. Utiꝙ ex¬
audit qͦs fecit: utiq non potest ñ curare
qͥs fecit. Ucrũcam altiore intellectii ⁊ qͣntũ
uł dicturos qd̾ ds fecerit cos homines. iustoᷤᷤ
autem ipsi se faciant. Preuidit eos. am¬
monuit eos. ⁊ ab hac extollentia reuocauit
cos dicens. Ipse fecit nos: ⁊ ñ ipsi noiꝰ. Qua¬
re enum addidit ⁊ ñ ipsi nos. cum suffic̾et
dic̾e ipse fecit nos. nisi quia illam tacturã
uoluit ammonere. ubi dicunt homines
ipsi fecimus nos. Id÷ ut iusti essemus: ius¬
tos nos lib̾a uoluntate fecimus. Qñdo ꝯdici
sumus: arbitrium liberum accepimꝰ. Ut
usti gͦsmus: libero id arbitrio agimus. lind gͦ¬
adhuc ł̾m inuocamus ͥ iustos nos faciat. qd̾
habemus inpocestate ut nos ipsi iustos faci¬
amus: Andite. audite: ⁊ iustos ⁊ iniustoᷤᷤ
ipse fecit nos. ⁊ ñ ipsi nos. Creatus ÷ pͥ¬
mus homo iu natura sine culpa: in na¬

Expanded text:
Ploremus ante Dominum qui nos fecit. Utique exPloremus ante Dominum qui nos fecit. Utique exaudit quos fecit: utique non potest non curare quos fecitvel dicturos quod Deus fecerit eos homines, justos autem ipsi se faciant: praevidit eos, admonuit eos, et ab hac extollentia revocavit eos, dicens, Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Quare enim addidit, Et non ipsi nos, cum sufficeret dicere, Ipse fecit nos? nisi quia illam facturam voluit admonere, ubi dicunt homines, Ipsi fecimus nos; id est, ut justi essemus, justos nos libera voluntate fecimus: quando conditi sumus, liberum arbitrium accepimus; ut ergo justi simus, libero id arbitrio agimus. Quid adhuc Deum invocamus, ut justos nos faciat, quod habemus in potestate, ut nos ipsi justos faciamus? Audite, audite: et justos et injustos, Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Creatus est primus homo in natura sine culpa, in na
Abbreviated transcription (Latin):
qui in gratus ẽ. Nouimus enĩ qui ita legi¬
mus. ⁊ ita credimus. qͦd łs fecit hominẽ
inter multa que fecit ad imaginem suã.
Hec hominis ÷ pͥma condicio. hec ÷ huma¬
na pͥma creatura. Non tn arbitror hoc noᷤᷤ
nos. alio enim loco dicit. Ipse fecit nos. ⁊
ñ ipsi nos. unde quidem ut dixi xp̃ianuꝰ
dubitat nemo. quia ñ solum deus creauit
pͥmum hominem exquo om̃s homines. s
d̾s hodieq creat. singulos homines. ille qͥ
ait. cuidam scõ suo. Priusqͣm te formarem
in utero noui te. Prius gͦ creauit hominẽ
sine homine: mͦ creat hominen ex hominẽ.
Tam̃ siue hominem sine homine. siue ho¬
miniem ex homine: ipse fecit nos ⁊ ñ ĩpi
curauit fac̾e̾: ⁊ ñ curat custodire. Plore¬
mus ante dñm qui nos fecit: quia ñ ploraui¬
musquando nos fecit. ⁊ tnꝰ fecit. Qui gͦ fecit
anteqͣm rogaretur. deserit cum rogatur:
Tamqͣm gͦ dubitaret ħo. ucrũ exaudiretu:
orans: ammonuit eum scͥptura cum dicit.

Expanded text:
qui ingratus est. Novimus enim, quia ita legimus, et ita credidimus, quod fecit Deus hominem, inter multa quae fecit, ad imaginem suam . Haec hominis est prima conditio, haec est humana prima creatura. Non tamen arbitror, hoc nos pro fecit: alio enim loco dicit, Ipse fecit nos, et non ipsi nos . Unde quidem, ut dixi, christianus dubitat nemo: quia non solum Deus creavit primum hominem, ex quo omnes homines, sed Deus hodieque creat singulos homines; ille qui ait cuidam sancto suo, Priusquam te formarem in utero, novi te . Prius ergo creavit hominem sine homine, modo creat hominem ex homine. Tamen sive hominem sine homine, sive hominem ex homine, Ipse fecit nos, et non ipsi curavit facere, et non curat custodire. Ploremus ante Dominum, qui nos fecit: quia non ploravimus quando nos fecit, et tamen fecit. Qui ergo fecit antequam rogaretur, deserit cum rogatur? Tanquam ergo dubitaret homo utrum exaudiretur orans, admonuit eum Scriptura, cum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
mus: s tam̃ sumꝰ. q̃n ista ꝯtra gr̃am clispuca¬
mus. S ecce fĩdeles sumꝰ. Eciam fideles etiom
instos. quia iustus ex fide uiuit: ipse fecit.
nos: ⁊ non ipsi nos. Quero quid nos fecit: dicturꝰ
es homines. Hon inde psalmus loquebatur. Illd̾
tenemus. illud totũ ÷: illud patet. nec magna
ut hoc nou̾imus doctͥna indigemus: quia ho¬
mines ipse nos fecit. S unde loquebat᷑: uide.¬
S ipse fecit nos: ⁊ non ipsi nos. luid nos fecit. nͥ
qͦd sumus: Quid autem sumus: Nos autem: ec¬
ce quid sumus. Iuid: Popls eus: ⁊ oues pascue
cuis. Ipse fecit nos popłm suum: ipse nos fẽcit
oues pascue sue.ui misit iugulandum ouem
innoxiam: fecit ouem de lupis. h eq̃ gr̃a: excep¬
ta illa ꝯmuni gr̃a nat᷑e. qua homines facti sumꝰ.
Hec digni fuimus: qui non fuimus. Excepta illa
gr̃a. hec ÷ maior gr̃a. qua facti sumus popłs eiꝰ
⁊ pagani. Nam pagani ñ ut ẽẽnt pagani. s ut oẽnt

Expanded text:
mus; si tamen sumus, quando ista contra gratiam disputamus; si tamen sumus, quando ista contra gratiam disputamus: sed ecce fideles sumus; etiam fideles, etiam justos, quia justus ex fide vivit , Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Quaero quid nos fecerit? Dicturus es, Homines. Non inde Psalmus loquebatur, illud scimus, illud notum est, illud patet: nec magna, ut hoc noverimus, doctrina indigemus, quia homines ipse nos fecit. CAPUT V. Sed unde loquebatur, vide: Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Quid nos fecit, nisi quod sumus? Quid autem sumus? Nos autem. Ecce quid sumus. Quid? Populus ejus et oves pascuae ejus. Ipse nos fecit populum suum, ipse nos fecit oves pascuae suae. Qui misit jugulandam ovem innoxiam, fecit oves de lupis. Haec est gratia. Excepta illa communi gratia naturae, qua homines facti sumus, nec digni fuimus, quia non fuimus: excepta illa gratia, haec est major gratia qua facti sumus populus ejus  Pagani. Nam Pagani, non ut essent Pagani, sed ut essent
Abbreviated transcription (Latin):
iam erat. S nondum erat. G qui ꝓmer̾etur i ꝗ̃ ñ
erat. ⁊ tamen factus ÷. Nec ut peccora factus est:
nec ut arbor factis est. nec ut saxum factus est:
s factus ÷ ad imaginem creatoris. hoc bñfitium
quis dedit: b̾s qui erat: ⁊ ex et̾no erat. Cui dedit:
Homiui qui nõdirerat. Dectit qui erat: accepit qͥ¬
Quis autem hoc facere potuit. nͥ qui uocat ea que
non sunt tanqͣm ea que sunt: De quo dicit apłs.¬
Ĩ ui nos clegit ante mundi ꝯstitutionem. Plegit
ante mũdi ꝯstitutionem. In mũdo isto facti su¬
mus: nec mundus erat q̃n electi sumꝰ. In effabi¬
lia mirabilia: fr̃s mei. Quis hoc explicare suffi¬
c̾it: Quis saltem qd̾ explicet cogitare : Eligunt᷑
qui non sunt: nec eͤrat qui eligit. nec uane ele¬
git. Clegit tam̃: ⁊ habet electos. qͦs creat᷑us est
eligendos. habet autem ap̃t se ipsum non in
li. homines sumus. Ipse fecit nos. fideles su¬

Expanded text:
jam erat: sed nondum erat. Ergo qui promereretur, non jam erat: sed nondum erat. Ergo qui promereretur, non erat; et tamen factus est: nec ut pecora factus est, nec ut arbor factus est, nec ut saxum factus est; sed factus est ad imaginem Creatoris. Hoc beneficium quis dedit? Deus qui erat, et ex aeterno erat. Cui dedit? Homini qui nondum erat. Dedit qui eraQuis autem hoc facere potuit, nisi qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt ? De quo dicit Apostolus, Qui nos elegit ante mundi constitutionem . Elegit ante mundi constitutionem: in mundo isto facti sumus, nec mundus erat quando electi sumus. Ineffabilia, mirabilia, fratres mei! Quis hoc explicare suffecerit? quis saltem quod explicet, cogitare? Eliguntur qui non sunt: nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos, quos creaturus est eligendos: habet autem apud se ipsum, non inli: homines sumus; Ipse fecit nos. Et fideles su
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ homo. Iñ facturus ÷ bonũ hominem ma¬
Elus homo. ꝑ liberum arbitriũ descrens
E dm̃: Seruare se non potuit bomis bo¬
num: ⁊ facturꝰ ⁊ se malus bonũ : Cũ õt¬
bonus non se seruauit bonum. ⁊ cum sit malus
dicit. facio me bonũ: Quid facis malus. qui ꝑdi¬
pisti bonus. nisi te refitiat qui ꝑmanet bonus:¬
Ipse gͦ fecit nos. ⁊ non ipsi nos. Nos autem p̾płs
enis ⁊ oues pascue euis. Ecce fecit nos homines
popłm suũ: qui nos fecit. Non enim creati hõies
iam popłs eus eramus. Uidete fũs mei: ⁊ de ip¬
sis psalmi u̾bis adcendite unde dix̾it ipse fecit
nos ⁊ non ipsi nos. H mc dixit ipse fecit nos.
⁊ ñ ipsi nos: ut simus ppłs euis ⁊ oues pascue ciꝰ.
Ipse fecit nos. Nam ⁊ paganinascunt᷑ ⁊ om̃s im¬
pii. om̃s adu̾sarii eccłe eus. ut nasc̾e̾ntur ip̃e
fecit eos. Non enim alius d̾s creauit eos : qui de
paganis nascuntur. Ab ipso facti sunt. ab ip̃o
qui non erat ꝓm̾uit ut esset. Si ꝓmeruit:

Expanded text:
s homo: quando facturus est bonum hominem malus homo per liberum arbitrium deserens Deum? Servare se non potuit bonus bonum, et facturus est se malus bonum? Cum essbonus, non se servavit bonum; et cum sit malus dicit, Facio me bonum? Quid facis malus, qui peristi bonus, nisi reficiat te qui permanet bonusIpse ergo fecit nos, et non ipsi nos. Nos autem populus ejus et oves pascuae ejus . Ecce fecit nos homines populum suum, qui nos fecit. Non enim creati homines jam populus ejus eramus. Videte, fratres mei, et de ipsius Psalmi verbis attendite, unde dixerit, Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Hinc dixit, Fecit nos, et non ipsi nos, ut simus populus ejus et oves pascuae ejus. Ipse fecit nos. Nam et Pagani nascuntur, et omnes impii, omnes adversarii Ecclesiae ejus, ut nascerentur, ipse fecit eos. Non enim alius Deus creavit eos. Qui de Paganis nascuntur, ab ipso facti sunt, ab ipso qui non erat promeruit ut esset. Si promeruit,
Abbreviated transcription (Latin):
tere ista omnia a deo te habe̾: a deo quicqͥd
boni habes. a ce quicqͥd mali: ne in bonis cu¬
is illum ꝯtẽpnas. te laudes: ne in malis tus
illum accuses. te excuses. Ipsa ÷ uera ꝯfessio. Ille
qui in tantis bonis p̃uenit ce: uent᷑us ÷ ad te.
⁊ ispecturꝰ donasua. mala tua.  modo ens bo¬
no usus fueris: inspicit ce. Ergo quia in om̃ib¬

Expanded text:
tere ista omnia a Deo te habere quidquid tere ista omnia a Deo te habere quidquid boni habes, a te quidquid mali. Ne in bonis tuis illum contemnas, te laudes; ne in malis tuis illum accuses, te excuses: ipsa est vera confessio. Ille qui in tantis bonis praevenit te, venturus est ad te, et inspecturus dona sua et mala tua; quomodo bono ejus usus fueris, inspicit
Abbreviated transcription (Latin):
Melioe ÷ enim saluus homo: quan quilib⁊ h̾o.
Si gͦ te deus fecit houunem ⁊ tu te fecisti bonũ
hominem: qd̾ tu fecisti melius ÷. Holi te extol¬
lere suꝑ dm̃. Subde te deo: ad ora. ꝓst̾nere ꝯfi¬
t̾e illi qui fecit te: qm̃ nemo recreat. nͥ qui c̃¬
at. Nemo reficit: nͥ qui fecit. hoc ⁊ in a lio
psalpo. Ipse fecit nos ⁊ non ipsi nos. Sane
qñ fecit: quid tufaces ũ habebas. Iñ antem
iam es habes ⁊ tu ipse qd̾ facias. Ad mechicum cur¬
ras: medicum inplores qui uͥq est. Et ut implo s¬
res excitauit cor tuũ: ⁊ posse implorare donaiit
tͥ. d̾s enim inquit qui oꝑat᷑ in nobis. ⁊ uelle ⁊
oꝑari ꝓ bona uoluntate: quia ut hab̾es bonã
uoluntatem illuis uocatio p̃cessic. Clama. U̾s
meus : miscd̾ia eius p̃uemet me. Ut eẽs. ut¬
sentires. ut audires. ut ꝯsentires. p̃uenit te
miscd̾ia eius. Preuenit in om̃ib: p̃uemi ⁊
tu in aliqͦ iram eius. In qͦ inquis: In qͦ: Cõfr¬

Expanded text:
Melior est enim salvus homo, quam quilibet homo. Melior est enim salvus homo, quam quilibet homo. Si ergo te Deus fecit hominem, et tu te fecisti bonum hominem; quod tu fecisti melius est. Noli te extollere super Deum: subde te Deo, adora, prosternere, confitere illi qui fecit te: quia nemo recreat, nisi qui creat; nemo reficit, nisi qui fecit. Hoc et in alio psalmo: Ipse fecit nos, et non ipsi nos . Sane quando te fecit, quid tu faceres non habebas: quando autem jam es, habes et tu ipse quod facias; ad medicum curras, medicum implores, qui ubique est. Et ut implorares, excitavit cor tuum, et posse implorare donavit tibi; Deus est enim, inquit, qui operatur in vobis et velle, et operari, pro bona voluntate . Quia ut haberes bonam voluntatem, illius vocatio praecessit. Clama, Deus meus, misericordia ejus praeveniet me . Ut esit te misericordia ejus. Praevenit te in omnibus: praeveni et tu in aliquo iram ejus. In quo, inquis, in quo? Confi
Abbreviated transcription (Latin):
nus. quia xp̃c iħs uenit in mundũ peccatores
saluos fac̾e Quid timetis: Quid trepidatis: Quoꝵ
pͥmus ego sum. Ego inquit uobis loquor: samis
egͦtantib. stans iacentib : securꝰ desꝑantib. Id̾o
enim mised̾iam ꝯsecutus sum: ut in me osten
d̾et xp̃c dñs. om̃em longanimitatem. Morbũ
meum du ꝑtulit: ⁊ sic abstulit. Tamꝗͣ bonus
mecticus: freneticũ pacient̾ tolerauit. Susti¬
nit me ferientem se: donauit mͥ feriri ꝓ se.
Om̃em inquit longanimitatem ostendit in me:
ad informationem eoꝵ. qui crediti sunt illi in
cedite ad eum ⁊ sanamini. Ceci estis: accedite
ad eũ ⁊ illuminamini. Et qui sani estis ei gr̃as
agite: ⁊ qui egͦti estis. ad eum sanandi curri¬
te. Dicite om̃s. benite adoremus ⁊ ꝓst̾nam᷑ ei:
⁊ ploremus coram dño qui fecit nos. ⁊ homi¬
es ⁊ saluos. Nam si ille non fecit hõies. nos aut̾
ipsi nos fecimus saluos. aliqͥd ᷤ melius fecimus. illo¬

Expanded text:
nus, quia Christus Jesus venit in mundum peccatores nus, quia Christus Jesus venit in mundum peccatores salvos facere. Quid timetis? quid trepidatis? Quorum primus ego sum. Ego, inquit, vobis loquor, sanus aegrotantibus, stans jacentibus, securus desperantibus. Ideo enim misericordiam consecutus sum, ut in me oesus omnem longanimitatem. Morbum meum diu pertulit, et sic abstulit; tanquam bonus medicus phreneticum patienter toleravit, sustinuit me ferientem se, donavit mihi feriri pro se. Omnem, inquit, longanimitatem ostendit in me, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in cedite ad eum, et sanamini: caeci estis, accedite ad eum, et illuminamini. Et qui sani estis, ei gratias agite: et qui aegrotatis, ad eum sanandi currite: dicite omnes, Venite adoremus, et prosternamur ei, et ploremus coram Domino qui fecit nos, et homines, et salvos. Nam si ille nos fecit homines, nos autem ipsi nos fecimus salvos; aliquid illo melius fecimus.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit daturus ueniã ꝯuersis ad se pecca¬
torib usq ad inimicos suos me pͥmũ elegit
a criorem inimicum. quem cum sanaret ne¬
mo inceteris desparet. faciunt hoc medici
quando ad ea loca ueniunt. ubi ignoti sunt.
Qͦs curent pͥmitus eligunt desꝑatos. ut meis be
niuolentiam exerceaut. ⁊ cõmendant doctͣnani ut
unusquisq in illo loco dicat ꝓximo suo. Uacle ad il¬
lum medicum. Securus esto. sanat te: ⁊ ille me sa¬
nat. Non uicdes quit paciar. ego noui. Qd simile:
Tu qͦd pateris. ⁊ ego quod passus sum. Sic dicit pau¬
lusimicuiq egͥto: ⁊ de se uolenti desꝑare. Qiu cu¬
rauit me misit me ad te. ⁊ dixit mͥ. Illi desꝑan¬
ti uade ⁊ dic quid habiusti: quid in ce sanaui.
quam cito sanaui. De celo uocaui. una uoce ꝑ¬
cussi ⁊ deieci: alia erexi.⁊ elegi. Tercia impleui ⁊
misi. quarta lib̾aui ⁊ coronaui. uade dic egͦtis cla¬
ma desꝑatis. fidelis sermo ⁊ omni acceptione dig¬

Expanded text:
inquit, daturus veniam conversis ad se peccainquit, daturus veniam conversis ad se peccatoribus usque ad inimicos suos, me primo elegit acriorem inimicum; quem cum sanaret, nemo in caeteris desperaret. Faciunt hoc medici: quando ad ea loca veniunt ubi ignoti sunt, quos curent primitus eligunt desperatos; ut in eis et benevolentiam exerceant, et commendent doctrinam; ut unusquisque in illo loco dicat proximo suo, Vade ad illum medicum, securus esto, sanat te. Et ille, Me sanat? Non vides quid patiar? Ego novi quid simile: tu quod pateris, et ego quidem passus sum. Sic dicit Paulus unicuique aegroto, et de se volenti desperare: Qui curavit me, misit me ad te, et dixit mihi, Illi desperanti vade, et dic quid habuisti, quid in te sanavi, quam cito sanavi. De coelo vocavi, una voce percussi et dejeci, alia erexi et elegi, tertia implevi et misi, quarta liberavi et coronavi . Vade, dic aegrotis, clama desperatis: Fidelis sermo, et omni acceptione dig
Abbreviated transcription (Latin):
offerre desinant. Hoc niehil ÷ aliud: quam
uelle medico sanũ offerre. Quid offers bap¬
tirandum: Quem: Infantem. Cui offers : xp̃o.
Ei certe qui uenit in mandũ. Ita in qͥt. Quare
uenit uxmundũ: Peccatores saluos fac̾e. Ergo
quem offers. habet qd̾ im illo saluũ facias:
Si dixͥis habet: ꝯfitendo deles. Si dix̾is ñ habet:
non erant peccatores: Certe uł ipse ad am
ante om̃s. Tplena peccatoribus t̾ra. deleca
diluuio: ⁊ deinceps qͣm multi. Unde uerũ ÷
ego sum pͥmus: Primũ se dixit ñ peccatoꝵ
ordine: s peccati magnitudine. Magni¬
pͥmi. Primus ÷ iste: non quia plures an¬
nos habet. ex qͦ causaᷤᷤ agit: s quia ex qͦ cepit
cet̾os suꝑauit. Dicat gͦ apłs alio loco: unde
pͥmus sit peccator. Ego inquit sum nouisfi¬
mus apłor. qui non sum dignus uocari a¬
płs. quia ꝑ secutus sum eccłam dĩ. Nemo
acrior inter ꝑserutores. gͦ nemo pͥor inter
creclituri sunt illi inuitam eternam. Xp̃e

Expanded text:
offerre desinant. Hoc nihil est aliud quam offerre desinant. Hoc nihil est aliud quam velle medico sanum offerre. Quid offers? Baptizandum Quem? Infantem. Cui offers? Christo. Ei certe qui venit in mundum? Ita, inquit. Quare venit in mundum? Peccatores salvos facere. Ergo quem offers, habet quod in illo salvum fiat? Si dixeris, Habet; confitendo deles: si dixeris, Non habet; non erant peccatores? Certe vel ipse Adam ante omnes, et plena peccatoribus terra deleta diluvio, et deinceps quam multi. Unde verum est, ego primus sum? Primum se dixit, non peccatorum ordine, sed peccati magnitudine. Magnimi: primus est iste, non quia plures annos habet, ex quo causas agit; sed quia ex quo coepit, caeteros superavit. Dicat ergo Apostolus alio loco unde primus sit peccatorum: Ego, inquit, sum novissimus Apostolorum, qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei . Nemo acrior inter persecutores: ergo nemo prior inter credituri sunt illi in vitam aeternam. Christus,