comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cusatio qͣm ꝯtra ordinẽ induxisti ⁊ im¬
possibilitatis excusatõ qͣm ꝓte adduxis¬
ti. Neq enĩ ordo tam difficilis ẽ ut ĩfir¬
mos uõ recipiat. cũ ⁊ illis satifficiat ⁊
accurate ⁊ delicate. neꝙ tu tam ĩfirmus
aut debilis es ut ad illũ portandũ neqͣ¬
qͣm sufficias. cũ ego ñ deficiã: te ⁊ in fir¬
mior ⁊ debilior Et ut de me taceã qͣntos
tibi possum ostend̾e qui de uita delica¬
tissima ad hũc ordinẽ quẽ apellas du¬
rissimũ ⁊ difficillimũ se tͣnͣstulerũt. uͨ
tũ ad huc ab ea resilierũt qͣmuis ⁊ etate
uuiores te sint ⁊ nat᷑a ten̾ores. ⁊ debi¬
liores uirib. Et ut de tot nulib unum
excipiã unũ tͥ excipio. qͥ certe solus sufsi¬
cit ad oĩũ exemplũ. Ip̃e qͥdẽ spectatulũ
fc̃s est ⁊ angłis ⁊ hd̃ib leuitate mira¬
cũ. qui priꝰ eie spectatłm fu̾at miracło

Expanded text:
cusatio, quam contra ordinem induxisti, et impossibilitatis excusatio, quam pro parte adduxisti. Neque enim ordo tam difficilis est, ut infirmos non recipiat, cum et illis satisfaciat et accurate et delicate: neque tu tam infirmus aut debilis es, ut ad illum portandum nequaquam sufficias: cum ego non deficiam, te et infirmior, et debilior. Et ut de me taceam, quantos tibi possum ostendere, qui de vita delicatissima ad hunc ordinem, quem appellas durissimum et difficillimum se transtulerunt, nec tamen adhuc ab eo resilierunt, quamvis et aetate juniores te sint, et natura teneriores, et debiliores viribus? Et ut de tot millibus unum excipiam, unum tibi excipio, qui certe solus sufficit ad omnium exemplum: ipse quidem spectaculum factus est, et angelis, et hominibus levitate miraculi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iss cõgͤgauit: ⁊ ꝓfc̃i sũt. Cũ uenissẽt
aũ cis ierłm in tiemore qͦdã. qd̃ uix
duoꝵ dierũ spatõ solet tͣnsiri: in quo
erãt grifones. ursi leones. ⁊ tygres.
⁊ alie fere du̾ise: karolus putãs se
tu. Adueniente nocte ⁊ ex̾citu errãte
Rarolus p̾cepit castra metari. Gnsacto
aũ noctis silentõ: rex in lesto suc actubaus
uichoauit psalmos. Et cũ diceret hũc u̾sũ
deduc me dñe insemita mãdatoꝵ tuoꝵ qͥ
a ip̃am uolui: ecce ad aures euidentiꝰ uox
cuiuisdã aui S ꝓpe lectũ eiꝰ clamantis au¬
dita est. Qͣm qͥ aderãt audientes expret
ti fũt. Rex autẽ psaluos ꝯtinuit: usce
ad illũ locũ. Educ de custodia aiãm meã
⁊. c̃. Qd̃ cũ diceret. ales it̾um clamauit.
France qͥd dicis: france qͥd dicis. Hatic a¬
litẽ ꝓsecutꝰ est rex ꝑ ulla semita. doũ retog¬
nouerũt cauẽ qũe die p̾t̾ito amiserãt. ꝑ¬
egrini dicũt qd̾ ab illo tẽꝑe ceperũt au¬

Expanded text:
t profecti sunt. Cum venissent autem cis Jerusalem in nemore quodam, quod vix duarum dierum spatio solet transiri, in quo erant griphones, ursi, leones, et tigres et aliae ferae diversae, Carolus putans illtu. Adveniente nocte et exercitu errante, Carolus praecepit castra metari. Transacto autem noctis silentio, rex in lecto suo accubans inchoavit psalmos; et cum diceret hunc versum: Deduc me in semitam mandatorum tuorum, quia ipsam volui , ecce ad aures ejus evidentius vox cujusdam alitis prope lectum ejus clamantis audita est: quam qui aderant audientes, expei sunt. Rex autem psalmos continuavit usque ad illum locum: Educ de custodia animam meam , etc. Quem cum diceret, ales iterum clamavit: France, quid dicis? France, quid dicis? Hanc alitem prosecutus est rex parvula semita, donec recognoverunt callem, quem die praeterita amiserant. Peregrini dicunt, quod ab illo tempore coeperunt au
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ uissionib d̾i refugit obedire. mi¬
fung̾e laude. Iusticie zona lũbos capͭ.
honore ꝙ stringat. Nil opꝰ est ficto: dñi
tͦ uissio dicto. Ergo tene fũdũ: dñi p̾cep¬
ta scd̃m. Hic ip̃e cõstantinꝰ ecies expu¬
lerat paganos ab iħosolinus: s tñ
p̾ualuerãt. Hi legati regẽ parisius ĩue¬
uerũt. ⁊ epłas tͣdiderũt. Ob ꝑlectis: rex
latrimari cepit ꝓ sepulcro dñi. has e¬
płas iussit rex exponere t᷑pinũ archi¬
ep̃m: corã oĩ ppło. Quib auditis: om̃s
ꝓficisti regẽ p̾cabãt᷑. Qͦ audito: mox rex
edictũ ꝓposuit ut om̃s qͥ possẽt arma
fre irẽt secũ cõtͣ paganos: ⁊ qͥ ño iret:
ip̃e ⁊ filii eiꝰ seruꝰ .niiͬ. nutumoꝵ eẽt. Ita

Expanded text:
qui visionibus Dei refugit obedire, miqui visionibus Dei refugit obedire, mifungere laude, justitiae zona lumbos, caput honoreque stringat. Nil opus est ficto, Domini quo jussio, dicto. Ergo tene fundum Domini praecepta secundum. » Hic ipse Constantinus sexies expulerat paganos ab Hierosolymis; sed tamen praevaluerant. Hi legati regem Parisius invenerunt, et epistolas tradiderunt. Quibus perlectis rex lacrymari coepit pro sepulcro Domini. Has epistolas jussit rex exponere Turpinum archiepiscopum coram omni populo. Quibus auditis, omnes proficisci regem precabantur. Quo audito, mox rex edictum proposuit, ut omnes, qui possent arma ferre, irent secum contra paganos; et qui non iret, ipse et filius ejus
Abbreviated transcription (Latin):
egit᷑ qd̃ eo tẽꝑe qͦ karolo datũ
est imꝑiũ romanũ: patͥarcha
ihosoluitanꝰ de cuutate expulsus a pa¬
ganis uenit cõstantinopolĩ ad imꝑa¬
torẽ cõstautinũ ⁊ filiũ eiꝰ leonẽ. ⁊ c̃
lũ misit cũ epła ioh̃is patͥarche ma-¬
p̃fatis fuerũt alii duo legati hebrer
ysaat ⁊ samuel. In tueꝰ epłe ultima ꝑ¬
te scͥptũ erat. Qͣdã nocte in extasi ft̃c
iudi ante lectũ meũ qũedã iuuenẽ stã¬
tẽ. qͥ me blande uocãs paxillũ tetigit.
⁊ ait. Cõstantine rogasti dñm aux¬
iliũ ad hãc rẽ. Ecce accipe karolum
magnũ regẽ gallie. eccłie in dño ꝓ
pugnatorẽ. Et ostẽdit iͥ q̃dã militẽ
ariuatũ ⁊ otreatũ ⁊ loritatũ: scutũ ru¬
beũ hñtẽ ense p̾cinctũ: tuiꝰ manubriũ
erat purpureũ hasta altissima: cuiꝰ
tuspis sepe flaminas enuttebat. ⁊ in
manu tenebat cassidem aureã. Et ip̃e
senex ꝓlixa harba: uultu decorꝰ stata
canis caput albescebat. Age ĩa augꝰte.

Expanded text:
egitur quod eo tempore, quo Carolo datum est imperium Romanum, patriarcha Hierosolymitanus de civitate expulsus a paganis, venit Constantinopolim ad imperatorem Constantinum, et filium ejus Leonem, et cum lum cum epistola Joannis patriarchae ma legati Hebraei, Isaac et Samuel. In cujus epistolae ultima parte scriptum erat: « Quadam nocte in exstasi factus, vidi ante lectum meum quemdam juvenem stantem, qui me blande vocans, paxillum tetigit, et ait: Constantine, rogasti Dominum auxilium ad hanc rem; ecce, accipe Carolum Magnum regem Galliae, Ecclesiae in Domino propugnatorem. Et ostendit mihi quemdam militem armatum, et ocreatum, et loricatum, scutum rubeum habentem, ense praecinctum, cujus manubrium erat purpureum; hasta altissima, cujus cuspis saepe flammas emittebat; et in manu tenebat cassidem auream, et ipse senex prolixa barba, vultu decorus, statura canis caput albescebat. Age jam, Auguste,
Abbreviated transcription (Latin):
it gerbertus exgalliamantia. si¬
natus: monatus a puero apd̾ su¬
Noriat᷑ a doleuit demum a dolescens
claustrũ etiens ꝑrexit hyspantam:
q̃ olim a romanis possessa. tp̃e houorii
imꝑatoris in ius gothoꝵ ꝯtesserat. Go

Expanded text:
ic Gerbertus ex Gallia natus, monachus a puero apud Floriacum adolevit: deinde adolescens claustrum exiens, perrexit Hispaniam, quae olim a Romanis possessa, tempore Honorii imperatoris in jus Gothorum concesserat. Go
Abbreviated transcription (Latin):
qũe pͥmo multis expensis: deinde mul¬
tis ꝓmissis demeruit. Hic phs unũ ha¬
bebat todicẽ. totiꝰ artis cõsciũ: quem
nullo tnͦ gerb̾tꝰ extorq̃re potãt amagi¬
stro. Tandem illũ nocte furatꝰ ẽ auxiliã
te filia pħ̃i cũ qͣ familiaritatẽ assidui¬
tate ꝑauerat. sub seruitali positũ: ⁊ c̃
furto aufugit. Pħs sõpno extit᷑. indi
ponte ligneo qui ꝓximꝰ erat se ocul
uit: pendulus uit̾ pontẽ. ⁊ a quã. ⁊¬
pontẽ amplectẽs: ut nec t̾rã nec aqͣm¬
tangeret. Et ita t̃xentẽ elusit. Ueiẽs
t̾sito ꝑpetuũ illi pariscit᷑ hoĩm: si se ab
illo gui detiuo illũ inseq̃bat᷑ desensatum
ultra palagꝰ eueheret ⁊ ftm̃ est. Ueniẽs¬

Expanded text:
losophum, quem primo multis expensis, deinde mullosophum, quem primo multis expensis, deinde multis promissis demeruit. Hic philosophus unum habebat codicem totius artis conscium; quem nullo modo Gerbertus extorquere potuit a magistrophilosophi, cum qua familiaritatem assiduitate paraverat, sub cervicali positum, et cum furto aufugit. Philosophus somno excitus indicponte ligneo qui proximus erat, se occultavit pendulus inter pontem et aquam pondem ampletens, ut terram nec aquamtangeret, et ita querentem elusit. Fertur cersito, perpetuum paciscitur hominium si se, ab illo qui denuo insequebatur defensatum, ultra pelagus eveheret. Et factum est. Se
Abbreviated transcription (Latin):
tatus est ut secũ irẽt ad fẽtrũ. sumilan¬
tes se illd̾ ꝯstulari: ⁊ sic de ñntus suꝑ
altare põtis ora sua lãnbendo replerẽt.
Illis aũt hoc fat̾e uolentib: ꝑ fidꝰ ille
potuit ore lambendo rapuit. Rediensiꝑ
ad socios. nũmos qͦs rapuerat ostendit.
ĩuitãs eos ire ad tab̾nã. Qrib eũ secͥ
uolentib miser ille tab̾nã intͦut: ⁊ sa¬
tiatꝰ exunt. Cet̾i duo: ad ꝯuentũ ppłi re¬
dierũt. Ille autẽ eqͦ ascenso ꝓximã siluã¬

Expanded text:
tatus est, ut secum irent ad feretrum, simulantes se illud osculari, et sic de nummis super altare positis ora sua lambendo replerent. Illis autem hoc facere nolentibus, perfidus ille potuit, ore lambendo rapuit, rediensque ad socios, nummos quos rapuerat ostendit, invitans eos secum ire ad tabernam. Quibus eum sequi nolentibus miser ille tabernam introivit, et satiatus exivit. Caeteri duo ad conventum populi redierunt. Ille autem ascenso
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ cũ magno eiulatu ad fẽtrũ de por¬
tantes suꝑ altare deposuerũt t̾re qe ꝓ¬
strati ꝓ aĩa cognati sui miscd̾iam dei
genitͥcis implorantes. torã oĩb facin
qd̃ defunctꝰ ꝓpetͣuerat retulerũt. Mirati
sũt om̃s tã cele̾m dei uindictã. pectora
sua tondendo u̾b̾turi latͥmas effuderunt

Expanded text:
otinus cum magno ejulatu ad feretrum deportantes, super altare reposuerunt: terraque prostrati, pro anima cognati sui misericordiam Dei Genitricis implorantes, coram omnibus facinus, quia defunctus perpetraverat, retulerunt. Mirati sunt omnes tam celerem Dei vindictam, et pectora sua tundendo ubertim lacrymas effuderunt
Abbreviated transcription (Latin):
domũ pr̃is tui. ⁊ ꝯcupisc rex decorẽ
tuũ. Ecce patet qͣnta sit amenitaᷤ.
iocunditas. dignitas. sublimitas
est angłoꝵ ⁊ uita õim. sentire cle¬
m̃tem ⁊ piũ. Ab illo aũ loco in qͦ
tunt stabãt: ñ solũ oẽm ꝙͣ ante

Expanded text:
domum patris tui; et concupiscet rea decorem tuum . Ecce patet quanta sit amoenitas, jucunditas, dignitas, sublimitas,est angelorum, et vita omnium, sentire clementem et pium. Ab illo autem loco, in quo tunc stabant, non solum omnem quam ante
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃oꝵ sp̃uũ: qͥb nlłs labor erat in ex¬
altatõe uocũ. nͨ labia uidebãtur mo¬
u̾i nec manꝰ ad instrum̃ta musica le¬
uare curabãt: ⁊ tñ ad libitũ cuiꝰq me¬
los reddebant Firmam̃tũ qd̃ erat su¬
ꝑ capita eoꝵ multũ splendebat: de qͦ
cathene pendebãt auri purissimi. uͥ¬
gulis argenteis int̾mixte: pulchrima
uarietate ꝯtexte. De quib cifi ⁊ fiale:
⁊ tintimabula ⁊ cunbala ⁊ liliã sꝑu-¬
ale pendebãt auree. Int̾ qͣs multitudo
reas alas hñciũ qͥ leui uolatu int̾
tathenas uolantes suauissimũ atq
dultissimũ audientib reddebant so¬
nũ. Cum gͦ tundalus nimis delectat᷑
uellet ibi stare dixit ei angłs. Respi¬
ce ⁊respiciens. uidit unã arborẽ max¬
iniã ⁊ latissimã. frondib uiridissi¬
mã florib ꝙ pulchrimã. oĩm q fruc

Expanded text:
ituum, quibus nullus labor erat in exaltatione vocis, nec labia videbantur moveri, nec manus ad instrumenta musica levare curabant, et tamen ad libitum cujusque melos reddebant. Firmamentum quod erat super capita eorum multum splendebat, de quo catenae pendebant auri purissimi virgulis argenteis intermistae, pulcherrima varietate contextae: de quibus scyphi et phialae, et tintinnabula, et cymbala, et liliaae pendebant aureae. Inter quas multitudo reas alas habentium; qui leni volatu inter catenas volantes suavissimum atque dulcissimum audientibus reddebant sonum. Cum ergo Tundalus nimis delectatus vellet ibi stare, dixit ei angelus: « Respice. » Et respiciens vidit unam arborem maximam et latissimam frondibus viridissimam, flor
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾saꝵ uotũ gn̾ib cantantes ⁊ orga¬
nizantes morabantur. Sub cuiꝰ ra
arbore. uiri multi ⁊ femine in cellis
aureis ⁊ eburneis: semꝑ bñdicentes ⁊
laudantes deũ. ꝓ uiu̾sis uñficiis su¬
is ⁊ doius suis ⁊ habebat unꝰquisq
toronam auream in capite suo mira¬
bilit̾ ornatam: ⁊ sceptrũ aureũ ĩ ma¬
nu sua. ⁊ erant uestiti talib uestim̃¬
tis: quib ante nisi monachi. Tunc
ait angłs ad tundalũ. ħ arbor typu

Expanded text:
um vocum generibus cantantes et organizantes morabantur. Sub cujus ramarbore viri multi et feminae in cellis aureis et eburneis, semper benedicentes et laudantes Deum pro universis beneficiis suis et donis suis; et habebat unusquisque coronam auream in capite suo mirabiliter ornatam, et sceptrum aureum in manu sua; et vestiti talibus vestimentis, quibus ante visi monachi. Tunc ait angelus ad Tundalum: « Haec arbor typus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ splendore cet̾isq dissimile. Erat
constructũ: uariis colorib: metallis
berillus ⁊ iaspis. iatinttꝰ ⁊ smnarag¬
dꝰ. saphirꝰ ⁊ onichinus topariꝰ ⁊ sardiꝰ
crisopͥassus ⁊ amethistꝰ tͣchatꝰ ator
grauatꝰ His ⁊ simlib splendebat
murꝰ ualle: ⁊ m̃tes intuentiũ młtũ
in se ꝓuocabat Ascendentes gͣ muꝵ¬

Expanded text:
endore caeteris dissimilem. Erat constratum, variis coloribus metallis beryllus et jaspis, hyacinthus et smaragdus, sapphirus et onychinus, topazius et sardius, chrysoprassus et amethystus, turchatus atque granatus. His et similibus splendebat murus valde, et mentes intuentium multum in se provocabat. Ascendentes igitu
Abbreviated transcription (Latin):
um aũ tundalus curiosius eodẽ¬
cirtũspicet: uidit qͣi castrũ. ⁊ pa¬
piliones płimas. pͦpura ⁊ bisso ⁊ auro
⁊ argento ⁊ serito mira uarietate ꝯfectaᷤᷤ
tytharas cũ organistͥs ⁊ cymbalis
suauissimis sonis audiuit ꝯtinentes

Expanded text:
um autem Tundalus curiosus circumspiceret, vidit quasi castra et papiliones plurimos, purpura et bysso, auro et argento et serico mira varietate confectos. citharas cum organistis et cymbalis rum genera suavissimis sonis audivit concinentes
Abbreviated transcription (Latin):
bonis ꝓpt̃ tatit᷑nitatis amorẽ. Tunc
ait tundalus. Dñe si tͥ placet uolo ꝓ¬
pus acced̾e: ⁊ eos qui intꝰ sunt uidere
placet inqͥt. ut uideas eos ⁊ audias s
ño intrabis ad eos. Isti qͦꝵ fruuntur:
p̾sentia sc̃e tͥnitatis. ⁊ qui semel ad
eos intrauit. oĩm in menior p̃t̾itoꝵ
ult̾ins nõ disiungit᷑ a ꝯsortio scoꝵ nͥ¬

Expanded text:
taciturnitatis amorem. » Tunc ait Tundalus: « Domine, si tibi placet, volo propius accedere, et eos qui intus sunt videre. » Placet, inquit, ut videas eos et audias: sed non intrabis ad eos. Isti namque fruuntur praesentia S. Trinitatis, et qui semel ad eos intraverit, omnium immemor praeteritorum, ulterius non disjungitur a consortio sanc
Abbreviated transcription (Latin):
legiꝰ de illo demone in demoinato hĩtan¬
te que beata brigida int̾rogauit dicers
dic mͥ u̾bũ dẽii. Cui demon ꝑ obsessũ ꝯti¬
nuo respondit audiente ppło. Brigida
tue deũ ⁊ tumeberis ab oĩb. Auia deũ
⁊ amab̾is ab oĩb. Nũqͥd dyabolus tum¬
ris ⁊ amoris dei potest fieri uoluntanꝰ
p̾dicator. S coactus ħ dicebat ⁊ uitus
gunt᷑ talia Dic gͦ tredendẽ ẽ apollinem
respondisse ñ sponte s inuite: qd̃ sciebat
hoĩb fut᷑ũ. utile aut terte sponte ꝓtulis¬
se dictũ ambignũ: qd̾ ñ putabat in bo¬
nã ꝑtẽ id ẽ in argumentũ hũilitatis ac¬
ciꝑiendũ¬

Expanded text:
legimus de illo daemones in daemoniaco habitante, quem beata Brigida interrogavit dicens: Dic mihi verbum Domini. Cui daemon per obsessum continuo respondit, audiente populo: Brigida, time Deum, et timeberis ab omnibus. Ama Deum, et amaberis ab omnibus. Nunquid diabolus timoris et amoris Dei potest fieri voluntarius praedicator? Sed coactus haec dicebat, et invitus. guntur talia. Sic ergo credendum est Apollinem respondisse, non sponte, sed invite, quod sciebat hominibus futurum utile: aut certe sponte protulisse dictum ambiguum, quod non putabat in bonam partem, id est in argumentum humilitatis accipiendu
Abbreviated transcription (Latin):
lendi aĩo. Sic enĩ putauit se ꝑsuad̾e pos¬
se hoĩb ut cred̾ent se ortos ex deoꝵ gene
tͦs fuisse hoĩes audiebant. ut ita ꝓuota¬
ret illos ad ꝯtentõnẽ mutuã ⁊ ambitõetu
honoris dnandiq libidinẽ sb̾ uelamĩe
lib̾tatis. Deniꝙ sapientes gretie de ħ ora

Expanded text:
lendi animo. Sic enim putavit se persuadere posse hominibus, ut crederent se ortos ex deorum genere, quos fuisse homines audiebant, ut ita provocarent illos ad contentionem mutuam, et ambitionem honoris, dominandique libidinem sub velamine liberta
Abbreviated transcription (Latin):
ũ qd̃ hõi ꝯgnoscendũ erat se ẽẽ de gen̾e deoꝵ
Huic ⁊ mac᷑bius sr̃ sõpnũ scipionis aiãs
dicit de celo lapsos in torꝑa ⁊ hanc eẽ aĩe
ꝑfectã sapienciã dũ corꝑe utit᷑ si ũde orta
sit recognosdat. Sic enĩ putat eã uirtutes
ip̃as ꝯstĩa nobilitatis iuduere: qͥb post
corpus euecto eo ũde descenderat reportet᷑
d h expositõ omnẽ peccandi licentiã uul¬
go sugg̾ebat scd̃m cuulem thelogiam qͣn¬
do illos uidebant᷑ unitari qͦꝵ infinita fa

Expanded text:
uod homini cognoscendum erat se esse de genere deorum. Hinc et Macrobius super somnium Scipionis animas dicit de coelo lapsas in corpora, et hanc esse animae perfectam sapientiam, dum corpore utitur, si unde orta sit, recognoscat. Sic enim putat eam virtutes ipsas conscientia nobilitatis induere, quibus post corpus evecta, eo unde descenderat reportetur. Sed haec expositio omnem peccandi licentiam vulgo suggerebat secundum civilem theologiam: quando illos vide
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant: ⁊ pauꝑũ frm mĩstrẽt ob¬
sequiis. Qratuor sunt in reb posses¬
sis obseruanda .s. ne licita uuꝰte ad¬
qͥrauiꝰ: aut iuste acqͥsitis illicite ꝑ¬
fruam᷑: ne młta ꝙͣuis licita posside¬
amꝰ: aut illicite licita defendamꝰ. mł¬

Expanded text:
veniant, et pauperum fratrum ministrent obsequiis. Quatuor sunt nobis in rebus possessis observanda, scilicet ne licita injuste acquiramus, aut juste acquisitis illicite perfruamur, ne multa quamvis licita possideamus, aut illicita licite defendamus. M
Abbreviated transcription (Latin):
Non uillas nõ eaꝵ redditꝰ. ñ uira fori.
nõ thelonei nũmos: nõ tnͣseuntiũ
m̾catoꝵ laboriosos ut ita dicã reti¬
piant obolos. Ꝙ .n. iustitia ẽ. ut si
uẽdiderit ouem iudua. iure fori nũmũ

Expanded text:
non villas, non earum reditus, non jura fori, non telonei nummos, non transeuntium mercatorum laboriosos, ut ita dicam, recipiant obolos. Quae enim justitia est, ut si vendiderit ovem vidua, jure fori nummum
Abbreviated transcription (Latin):
quietus.
suꝑflua sint s humilia: non
uoluptuosa s honesta. Utilis ẽ lapi
instructura. s qͥ ꝓdest in lapide celatu-¬
ra: utile fuit hoc in cõstructõe tẽpli:
erat .ii. forma sigͣratõis ⁊ exempli lega¬
tur geniesis in libro: ñ in pariete. uesti¬
tur eua in pariete: pauꝑ ã uxͣ parie¬
tẽ nuidus accubat. Datur ade tunica
pellicea: fr̃m u̾o młtitudo coartatur
hyemali molestia. liceat hoc si cui
lititum fore debeat. illis qui in urbib
aut in uitis morant᷑. ad qͦs cõfluit
ppłi frec̃ytia. ut simplicitas eoꝵ de
tineatur delectatõe picture: qui ñ
delectant᷑ subtilitate scͥpture. Nob̾
ã qͥ solitudĩe delectam᷑ utilior ẽ equs
aut bos in agͦ. qmͣ in pariete. Hic sa¬
tiant ocdos in uidendo: ibi laborant.
necessitati subueniendo. Agros uinea.¬

Expanded text:
quietus. perflua sint, sed humilia; non voluptuosa, sed honesta. Utilis est lapis in structura, sed quid prodest in lapide, caelatura? Utile hoc fuit in constructione templi, erat enim forma significationis et exempli. Legatur Genesis in libro, non in pariete. Vestitur Eva in pariete, pauper autem juxta parietem nudus accubat. Datur Adae tunica pellicea, fratrum vero multitudo coarctatur hiemali molestia. Liceat hoc si cui licitum esse debeat illis, qui in urbibus aut in vicis morantur, ad quos confluit populi frequentia, ut simplicitas eorum teneatur delectatione picturae, qui non delectantur subtilitate Scripturae. Nobis autem, qui solitudine delectamur, utilior est equus, aut bos in agro, quam in pariete. Hic satiant oculos videndo, ibi laborant necessitati subveniendo. Hospi
Abbreviated transcription (Latin):
sis. portendẽs forte inminẽs malũ qd ĩ
toto orbe in sonuit. ⁊ unde t̾ra dolet ⁊ dolu¬
it. Henritꝰ enĩ ĩꝑator ad debellandũ ppͣm
hadebrannũ ytaliam petit: cõtra qũe ppͥ
urbib ⁊ castellis munitis se ad rebellan¬
dũ accingit: eũ tꝑ romani hostilit̾ ad eũtẽ
nõ recipit. Heritꝰ autẽ ĩꝑator expugnatis
urbib ⁊ castellis q̃ cõtra se ꝓ hildebrãno
erant romani leouinã obsedit

Expanded text:
is, portendens imminens malum, quod in toto orbe insonuit, et unde terra dolet et doluit. Henricus enim imperator ad debellandum papam Hildebrandum Italiam petit: contra quem papa urbibus et castellis munitis se ad rebellandum accingit, eumque Romam hostiliter adeuntem non recipit. Henricus autem, expugnatis urbibus et castellis, quae contra se pro Hildebrando erant, Romam Leonianam obsidet
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝙ uehementius om̃s indignant᷑ quo
falsũ ẽẽ cõspitiũt. qͥcqͥd de eo prius opina¬
bant᷑ Tũc opus ÷ pylato. ut eo muiuᷤ
im parcendũ putet: tͦ magis om̃s of¬
pudẽs st̃s. tanto det̾ius qͣnto desꝑatuiᷤᷤ
in decimũ gͣdũ. r rebellionẽ corruit: qͥ¬

Expanded text:
eoque vehementius omnes indignantur, quo falsum conspiciunt quidquid de eo prius opinabantur. Tunc opus est praelato, ut eo minus illi parcendum putet, quo magis omnes ofpudens factus, tanto deterius, quanto desperatius in decimum gradum per rebellionem corruit: q
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ uͦ simlata cõfessio est: una uł
leui cõtumelia. aut exigua pena in-¬
t̾rogatꝰ. iam hũilitatẽ sumilare. ĩa
simulatõnẽ dissimulare nõ potest.
Murmurat. frendit wrascit᷑:. ⁊ in no¬

Expanded text:
Cujus vero simulata confessio est, una vel levi contumelia, aut exigua poena interrogatus, jam humilitatem simulare, jam simulationem dissimulare non potest. Murmurat, frendet, irascitur; nec in
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ent cõsorciũ eiꝰ. s filii qͦꝵ ip̃i uix susti¬
nent hĩtare cũ ea. Clamor ⁊ rantor. ⁊
tẽpestas ualida: uͥcũq fuiss. Audax
⁊ ardẽs ⁊ p̾ceps. metuenda lingua ⁊ ma
nu. ĩportabilis ⁊ ĩuisa. Dolentes filii
tũ ꝓ illa tũ ꝓ se ip̃is tͣhunt illã ad p̾¬
senciã malachie: lacͥmabilẽ cũ fletu
q̃rimoniã deponentes. Uir aũ sc̃s: eã

Expanded text:
sustinerent habitare cum ea. Clamor, et rancor, et tempestas valida, ubicumque fuisset. Audax, et ardens, et praeceps, metuenda lingua et manu, importabilis omnibus, et invisa. Dolentes filii tum pro illa, tum pro seipsis, trahunt illam ad praesentiam Malachiae, lacrymabilem cum fletu querimoniam depo
Abbreviated transcription (Latin):
audiũ u̾o qͣle uł qͣntũ est. ubi ta¬
le ⁊ tantũ bonũ est Cor humanũ
cor indigẽs. cor exꝑtũ erũpnas. ĩuo o¬
brutũ erũpnis. qͣntũ gaud̾es. si his oĩ¬
b habundares. Int̾roga intimatua.
si caꝑe possũt gaudiũ suũ de tanta be¬
atitudine sua. S certe siqͥs alius qũe
omuirio sicut te ip̃m deligeres eamdẽ
bĩtudinẽ haberet. dupplicaret᷑ gaudiũ
tuũ. qr nõ minus gauderes ꝓ eo qͣm ꝓ
te ip̃o. Si autẽ duo uł tres uł młto plu¬
res id ip̃m hrẽat. tantũ de singulis qͣn¬
tũ ꝓte ip̃o gauderes. si singulos sicut
cemet ip̃m amares. Ergo in illa ꝑfec¬
tissima canitate in u̾abiliũ beatoꝵ an¬
geloꝵ ⁊ hoĩnũ ubi nullus tuimus di¬
liget aliũ qmͣ se ip̃m: ño alit̾ gaudebit
tuisꝙ ꝓ singulis aliĩs ꝙͣ ꝓ se ip̃o. Si
gͦ cor hoĩs de tanto suo bono uix capiet
cut in illa ꝑfc̃a felicitate unusquisꝙ plꝰ
alios secũ. ita ⁊̃ plus gaudebit absor ex¬

Expanded text:
audium vero quale aut quantum est, ubi tale ac tantum bonum est? Cor humanum, cor indigens, cor expertum aerumnas immo obrutum aerumnis: quantum gauderes, si his omnibus abundares? Interroga intima tua, si capere possint gaudium suum de tanta beatitudine sua. Sed certe si quis alius, quem omnino sicut teipsum diligeres, eandem beatitudinem haberet, duplicaretur gaudium tuum, quia non minus gauderes pro eo quam pro teipso. Si vero duo vel tres vel multo plures idipsum haberent, tantundem pro singulis quantum pro teipso gauderes, si singulos sicut teipsum amares. Ergo in illa perfecta caritate innumerabilium beatorum angelorum et hominum, ubi nullus minus diliget alium quam seipsum, non aliter gaudebit quisque pro singulis aliis quam pro seipso. Si ergo cor hominis de tanto suo bono vix capiet cut in illa perfecta felicitate unusquisque plalios secum, ita plus gaudebit absque ex
Abbreviated transcription (Latin):
hẽs cirothecas. Cui tũ libent᷑ obtulissẽ.
thecas demanib tuis accepit. sic coditẽ
apłicũ placide suscipiet ptꝰꝙͣ impleu̾is
Bursũ tnͣslatõis apłi sermonẽ uen̾an¬
da die mͥ ruminanti. ⁊ scͥpturã eiꝰ inter

Expanded text:
habes cirothecas. » Cui cum libenter obtulissem, habes cirothecas. » Cui cum libenter obtulissem, thecas de manibus tuis accepit, sic codicem apostolicum placide suscipiet, postquam impleveris. » Rursus translationis apostoli sermonem veneranda die mihi ruminanti et scripturam ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
se̾re curaui. Calixtꝰ ppͣ. Cũ eẽm scolari
⁊ ab infancia b̃m iacobũ apłm diligẽ¬
⁊ ꝓuincias barbaras. q̃ de eo scͥpta ĩ¬
ueniebã pautis ⁊ ulib cedulis diligẽ¬
t scͥbebã. ut in uno uolunine ꝯp̃hen¬
d̾ẽ possẽ. Omira fortuna. int̾ p̃dones
cetidi. ⁊ raptis omib spolus meis.
codex mͥ tm̃ remansit. Ergastulis tru¬
sus fui: ⁊ ꝑdito toto censu meo. m̃ tm̃¬
modo codex temansit. In ꝓfũdũ atiuaꝵ
młtaꝵ crebͦ cecidi. ꝓxinis moiti ⁊ mni¬
nime codex infectus euasit. Domꝰ inqͣ
eram cͤmabat᷑. ⁊ ꝯsuptis reb meis co¬
dex metũ euasit inustꝰ. Cuq studiose co.¬
gitarẽ ut codex iste ꝓ qͦ umium̾as pass
sũ anxietates. qũe ⁊ manib meis stu¬
debam ꝑ fic̾e. deo foret acceptabilis: noc¬
te raptꝰ in extasi in qͣdã regia splendida
uidi iuuenẽ pulchimũ ⁊ splendidũ lau¬
reatũ regalit̾ qͥ in cathedrã sedẽs: mͥ sedẽ¬
ti pedib suid ait. prebe qͣs in manu

Expanded text:
Cum essem scholaris et ab infantia beatum Jacobum diligeet provincias barbaras quae de eo scripta inveniebam paucis et vilibus caedulis diligenter scribebam, ut in uno volumen comprehendere possem. O mira fortuna! Inter praedones cecidi et raptis omnibus spoliis meis, codex mihi tamen remansit. In ergastulum trusus fui, et perdito toto censu meo, mihi tantummodo codex remansit. In profundum aquarum multarum crebro cecidi, proximus morti, et minime codex infectus evasit. Domus in qua eram cremabatur et consumptis rebus meis codex mecum evasit inustus. Cumque studiose cogitarem ut codex ille pro quo innumeras passus sum anxietates, quem et manibus meis studebam perficere, Deo foret acceptabilis, nocte raptus in exstasi in quadam regia splendida vidi juvenem pulcherrimum et splendidum laureatum regaliterque in cathedra sedens mihi insidenti pedibus suis ait: « Praebe quas in manu
Abbreviated transcription (Latin):
paupeꝵ. qd u̾mes diuitũ diuite octi¬
dũt uͥines aũ paupeꝵ a paupib occidũ¬
tur. Lege machabeoꝵ ⁊ iosephi ⁊ actu¬
ũ apłoꝵ hystorias ⁊ inuenies reges
potentissimos. anchiotũ ⁊ herodem a¬
⁊ auctoritate opp̾ssus ille statim obiu

Expanded text:
pauperum; quod vermes divitum divites occipauperum; quod vermes divitum divites occidunt, vermes autem pauperum a pauperibus occiduntur. Lege Machabaeorum, et Josephi, et Actuum apostolorum historias, et invenies reges potentissimos Antiochum, et Herodem Aet auctoritate oppressus, ille statim obmu
Abbreviated transcription (Latin):
est oĩs hõ. Qͣmuis enĩ uestẽ mutet¬
⁊ remutet nõ tñ õinodis car̾e potest mor
qd̃ ciliciũ ñ mutauit. Locꝰ iste fabłam ec¬
poscit. Audi gͦ fabulam nõ fabłam s
rẽ gestã detuo helynando. Philippꝰ beluaceñ
deuoratõnis cã s deuotõis. Iaui enĩ ordĩs
nr̃i ꝯmuius hospitalitas plures ĩuer
qͥeam deuorent qͣm singłaris scĩtas qui
Ad qũe cũ die trastina pͥma iã cantata
uenissem inueni eũ adhuc dormientem
⁊ uemo uł de familia uł de familiacib
cũ excitare p̃sumebat. Ego aũ accesłi ꝓplꝰ.
⁊ eccitani eũ t uocanto dicẽs. Iam diui esr
d passeres surreterũt ad uũdicendũ dño
⁊ ezbuc nr̃i pontifices stũt incuoili su¬
indignatꝰ ad u̾sum me qid̃ tam bib̾e eũ
arguissẽ sb̾stomachans ait uide hins
miser. ⁊ int̾fice pedicĩos tuos. Ego aũ¬
Oide tu pr̃ ne int̾ficiant te u̾mestui eo
eni iam u̾mes meos int̾siti. Scito hanc
eẽ differentiã int̾ u̾mes diuitũ ⁊ u̾mes

Expanded text:
est omnis homo. Quamvis enim vestem mutet et remutet, non tamen omnimodis carere potest morsquod cilicium non mutavit? Locus iste fabulam exposcit. Audi ergo non fabulam, sed rem gestam de tuo Helinando. Philippus episcopusdevorationis causa, sed devotionis. Jam enim ordinis nostri communis hospitalitas plures invenit, qui eam devorent; quam singularis sanctitas, qui Ad quem cum dic crastina prima jam cantata venissem, inveni eum adhuc dormientem, et nemo vel de familia, vel de suis familiaribus eum excitare praesumebat. Ego autem accessi propius, et excitavi eum quasi jocando dicens: Jamdiu est quod passeres surrexerunt ad benedicendum Dosuindignatus adversum me, quod tam libere eum arguissem, substomachans ait: Vade hinc, miser, et interfice pediculos tuos. Ego autVide tu, pater, ne interficiant te vermes tui, ego enimes divitum, et vermes
Abbreviated transcription (Latin):
euertens ã ductor pueꝵ ad tͣcifixi
lucidũ splendorẽ duxit: ⁊ statim
apparuit murus infinite longitudĩs
⁊ latitudinis: in qͦ nullus patebat
aditus. Uenientes illut: in momẽto
ultra se raptus inuenerũt. In prĩa il¬
la desiderabili apparuit domus rocuu¬
da: t̃ duodecim portas he̾bat situt scͥp¬
tũ ẽ ab oriente porte tres ⁊ c̃. Hant in¬
gressi tam amplam uiderũt. ut qͦt qͦt
in mondo sunt. ip̃ius partẽ decim ã
implere nõ possent. Ibi multos in
magna gła uidebat: s alii alu¬

Expanded text:
evertens autem ductor, puerum ad lucidum splendorem duxit; et statim apparuit murus infinitae longitudinis et latitudinis, in quo nullus patebat aditus. Venientes illuc, in momento ultra se raptos invenerunt. In patria illa desiderabili apparuit domus rotunda, quae 12 portas habebat, sicut scriptum est: Ab oriente portae tres, etc. Hanc ingressi tam amplam viderunt, ut quotquot in mundo sunt, ipsius partem decimam implere non possent. Ibi multos in magna gloria videbat, sed alios glo
Abbreviated transcription (Latin):
crutifixerunt. It̾m digressus ab eo: sta¬
tim rediit ⁊ dixit Seq̃re me: qr illuc
te redutã ũ te cepi iubente dõ. Uenies aũ
si bñ laboraiuis: ad haut głam. Mox
ad corpꝰ licet retritens reu̾sus est. Hic in
scd̾a feria paulo ante nonam. dormire
cepit. In t̾cia feria cirta t̾tiam in fatiẽ
se eugens signauit se qͣndo scilz tarta¬
rado rege inpurificatõe uẽ marie a pd̃
fraquene fort ꝯstituto: abbas clareual¬
pͥncipib crutis affigit signũ ⁊ socũ
peg̾natõnis multiplicant᷑ suꝑ nu¬
m̾ũ. Naualis dei ex̾titꝰ ex anglia flã¬
dria ꝙ atq locharigia collectus .ii. idꝰ
apͥlis detremõdo portu anglie. c̃ .cc.
fere nauib ꝑfectus .iiiͦi. kl̃. uilii in
uigłia apłoꝵ. Uliis boniã applicuit.
⁊ eã post .iiii. mensiũ obsidionẽ ꝑ ml

Expanded text:
terum digressus ab eo statim rediit, et dixit: « Sequere me, quia illuc te reducam, ubi te cepi, jubente Deo. Venies autem, si bene laboraveris, ad hanc gloriam. » Mox ad corpus licet renitens reversus est. Hic in II feria paulo ante nonam dormire coepit. In III feria circa tertiam in facie se erigens signavit se; quando scilicet tartarado rege in purificatione sanctae Mariae Frankenefort constituto , abbas Clarevalprincipibus crucis affigit signum, et sotii peregrinationis multiplicantur super numerum. Navalis Dei exercitus, ex Anglia, Flandria atque Lotharingia collectus, 2 Id. Aprilis de Tredemunde portu Angliae cum 200 fere navibus profectus, 4 Kal. Julii in vigilia apostolorum Ulixisbonam applicuit, et eam po
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ audit: ⁊ ꝙͣ unitendat nõ at tendit.
Obliuiscit᷑ intentõnẽ dũ am. plectit᷑
opunonẽ. Quiq de uõi aliare plꝰ
credit sibi qͣm aluis de se solo plꝰ alus
nõ ignorantie aut beruuolentie lauda¬
toris. s sius meritis atrogant̾ ascribͭ
Uude post singłatitatẽ: sextũ sibi gͣdũ
iure arrogentia uendicauit. Post hãc
p̃sũptõ inuenit᷑: in qͣ septimus gͣdus
cõstituit᷑. Q eñi alios se p̃cellere putat
Primus in ꝯuentib residet: in cõsilis
primus s̾d. Nõ uotatꝰ accedit: ño ius¬
sus se intromittit reordinat ordina¬
ta: refecit fc̃a. Qͥcqͥd ip̃e nõ fecerit:
aut ordinauerit: nõ teste stm̃ nͨ pulcͤ
estunat ordinatũ. Iuditantes iudicat.¬
suũ aut ĩnidũ iudicat. aut deceptum.
trans se nõ ẽẽ minorib occupandũ:
qͥ se ad maiora sentit ydoneũ. S qͦmͦ¬
talis culpã suã cõfitebit᷑: qͥ nͨ eẽ putat
tatur. Si g̾ cũ argut fuerit declinare
cor eiꝰ uideris in u̾ba malitie: in octa¬

Expanded text:
d agit, et quod intendat non attendit. Obliviscitur intentionem dum amplectitur opinionem. Quique de omni alia re plus sibi credit, quam aliis, de se solo plusnon ignorantiae aut benevolentiae laudatoris, sed suis meritis arroganter ascribit. Unde post singularitatem, sextum sibi gradum jure arrogantia vindicat. Post hanc praesumptio invenitur, in qua septiui enim alios se praecellere putat,Primus in conventibus residet, in consiliis primus respondet: non vocatus accedit, non jussus se intromittit: reordinat ordinata, reficit facta. Quidquid ipse non fecerit aut ordinaverit, nec recte factum, nec pulchre existimat ordinatum, Judicat judicantem aut invidum judicat, aut deceptum. trans se non esse minoribus occupandum, qui se ad majora sentit idoneum. Sed q culpam suam confitebitur, qui nec esse putat, tatur. Si ergo cum argutus fuerit, declinare cor ejus videris in verba malitiae, in octa
Abbreviated transcription (Latin):
de uno ieuinio. quod cet̾is pranden¬
tib facit: qũa si c̃ cet̾is .uii. dies ieiu¬
nauerit. Cõmodior sibi uidet᷑ una o¬
ratiuncła petuliaris: qͣm tota psal¬
modia uniꝰ noctis. Inter prandendũ
crebro solet ocłos iactare ꝑ mensas

Expanded text:
de uno jejunio, quod caeteris prandentibus facit, quam si cum caeteris septem dies jejunaverit. Commodior sibi videtur una oratiuncula peculiaris, quam tota psalmodia unius noctis. Inter prandendum crebro solet oculos jactare per mensas,
Abbreviated transcription (Latin):
tas aliena extellentia mõstrat᷑. restrin¬
git. cunositatẽ. ut totũ se tnͣsferat in ꝯ¬
trariã ꝑtẽ qͣtenus in quo ip̃e uidet᷑ p̃cel¬
lere cunosius notet: in tͦ alt̃ p̃cellit sẽꝑ
dissimłet. ut dũ uitat ꝙ trste putatur:

Expanded text:
 aliena excellentia monstratur, restringit curiositatem, ut totum se transferat in contrariam partem: quatenus in quo ipse videtur praecellere curiosius notet; in quo alter praecellit, semper dissimulet: ut dum devitat quod triste putatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ampullosa. Preuenit int̾rogantẽ: nõ
q̃renti sedet. Ip̃e q̃rit: ip̃e soluit. ⁊ u̾ba
collogutõis inꝑfecta p̃cidit. Cũ ã pulsa¬
to signo. necesse ẽ int̾rũpi colloquiũ:
horani longani. breue q̃tit᷑ int̾uallum.
Orerit licentiã: ut ad fabulas reu̾tat᷑
pꝰ hoĩa ñ ut ꝙ̃ piam edificet: s ut sinãm

Expanded text:
gantem, non quaerenti respondet. Ipse quaerit, ipse solvit, et verba collocutoris imperfecta praescindit. Cum autem pulsato signo necesse est interrumpi colloquium, horam longam, breve queritur intervallum; quaerit licentiam, ut ad fabulas revertatur post horam, non ut quempiam aedificet, sed ut scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
trutiatũ ad oĩa demq sua strennus:
ad cõmunia piger Uigilat i lecto:
dormit in choro. Cũ alus psallentib
ad uigilias tota nocte dormitet. Pꝰ
iugilias aliis inclaustro qͥescentib
solus m oratoris remanet. Cũ aũt ex

Expanded text:
rnat. Ad omnia denique sua strenuus, ad communia piger. Vigilat in lecto, dormit in choro: cumque aliis psallentibus ad vigilias tota nocte dormitet, post vigilias aliis in claustro quiescentibus solus in oratorio remanet: exscreat, et
Abbreviated transcription (Latin):
turgida uento ac puncto q forata exigu¬
no. si stringit᷑ crepitat cũ detumescit:
ac uenitꝰ egrediens nõ passum effusus
s strictim emissus. crebros qͦsdã somi¬
tꝰ reddit: sic monachꝰ ubi uanis scͥutri¬
p̃p disciplinã silentii nõ inueniens
uentus uanitatis qͣ plenius egrediat᷑
int̾ angustias fauciũ ꝑ chach̃mos ex¬
tutit᷑. Sepe ⁊̃ uultũ putibũdꝰ abscon¬
dit: labia claudit. dentes stringit: ri¬
det tñ uolens. cachĩnat inuitus. Cum¬
os suũ ⁊̃ pugnis obstrux̾it: ꝑ nares
nitas crestere ⁊ uesita grossescere ceꝑit:
necesse ẽ ut ãpliori foramine laxato
simi. uẽtositas eructuet᷑ alioqͥn rũpet᷑
Sic monathꝰ inepta redundãte leticia.
dũ risu uł signis cã apperire nõsussi

Expanded text:
turgida vento, punctoque perforata exiguo, si stringitur, crepitat dum detumescit; ac ventus egrediens non passim effusus, sed strictim emissus crebros quosdam sonitus reddit: sic monachus, ubi vanis scurripropter disciplinam silentii non inveniens ventus vanitatis qua plenius egrediatur, inter angustias faucium per cachinnos excutitur. Saepe vultum pudibundus abscondit, claudit labia, dentes stringit; ridet non volens, cachinnat invitus. Cumque os pugnis obstruxerit suis, per nares nitas crescere, et vesica grossescere coeperit, necesse est ut ampliori foramine, laxato sinu, ventositas eructetur, alioquin rumpetur. Sic monachus inepta redundante laetitia dum risu, vel signis eam aperire non s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ u sc̃õ ꝓposito ꝯstans ac firma. hec aũ¬
ẽ gemina. Uidelicet odiũ sc̃m ⁊ amor scs̃:
odiũ mali ⁊ desideriũ boni. Et malũ qͥdẽ
nichil ẽ uͥ deꝰ ⁊ dei imitatõ. Prima itat
duo semꝑ fugienda st̃. scd̾a uͦ amplecten¬
da. In his duab affectõib: ꝯsistit cordis
⁊ nimis amorosa Huic est illud poete:
timidissima tͣba colũbe duo gͥ ocłi colũ¬
mor. Hec de illo sermone nr̃o exc̃pta suf

Expanded text:
cto proposito constans ac firma; haec autem gemina, videlicet odium et amor sanctus: odium mali, et desiderium boni. Et malum quidem nihil est, nisi Deus, et Dei imitatio. Primaque duo semper fugienda sunt, secunda vero amplectenda: in his enim duabus affectionibus consistit cordis et nimis amorosa. Hinc est illud poetae: . . Timidissima turba columbae. Duo igitur oculi colummor. « Haec de illo sermone
Abbreviated transcription (Latin):
inuisione qͣi seraph unũ in aere sex alaᷤ
hũtẽ cruti manib extensis pedib ꝙ ꝯ
iũctis affixũ. Alaꝵ uͦ duas suꝑ caput
eretdas ⁊ duas ad uolandũ extensas
hẽbat. porro duab totũ corpꝰ tegebatur.
Obstupuit uehem̃t᷑ uir sc̃s ad uisum
⁊ alt̾nabãt᷑ in ip̃o timor ⁊ gaudiũ. Delec¬
tabat eũ spetiei ip̃ius mirabił płcritu¬
do. det̾rebat płuũ horrenda tͣcis affixio
s ⁊ ħ letificabat qd̾ gͣtiose se respiti ui¬
debat ab illo. Cũꝙ diutiꝰ cogitaret qͥd
actis scłis in auditũ. Apparebant nã¬
ꝙ in manib eiꝰ ⁊ pedib tͥͣ foxure clauo¬
R: latꝰ ꝙ ip̃ius dextrũ ueluti lancea ꝑ¬
foratũ. Manuũ uidelicet uit̾ior ⁊ ꝑs pe¬
dũ suꝑior sr̃eminentia q̃dã ex ip̃a car¬
ne ueluti clauoꝵ capita ꝓtendebat Ma¬
nꝰ aũ ext̾ius ⁊ pedes infi̾us signa q̃dã
oblonga g̾ebãt. ueluti retorta cdlauoꝵ
ductũ uuluꝰ apparuit: qd̃ ⁊ sacrũ sangͥ¬

Expanded text:
visione quasi Seraph unum in aëre sex alas habentem, cruci manibus extensis pedibusque coniunctis affixum. Alarum vero duas super caput erectas et duas ad volandum extensas habebat; porro duabus totum corpus tegebat. 0bstupuit vehementer vir sanctus ad visum, et alternabantur in ipso timor et gaudium. Delectabat eum speciei illius mirabilis pulchritudo; deterrebat plurimum horrenda crucis affixio; sed et hoc laetificabat, quod gratiose se respici videbat ab illo. Cumque diutius anxio actis saeculis inauditum. 62 Apparebant namque in manibus eius et pedibus quasi fixurae clavorum, latusque ipsius dextrum veluti lancea perforatum. Manuum videlicet interior et pars pedum superior supereminentia quaedam ex ipsa carne veluti clavorum capita protendebat; manus autem exterius et pedes inferius signa quaedam oblonga gerebant, veluti retorta clavorumductum vulnus apparuit, quod et sacrum sangu
Abbreviated transcription (Latin):
xluͦ. libͦ. Amim̃lim qͥ ⁊ a arõ rex per¬
sarũ elefantẽ qũe solũ habebat karolo
misit cuiꝰ elefantis nom̃e erat bulabat.
⁊ p̃t̾ eũ munera młt̾a. Imꝑatore apud
spoletũ existente pͥdie .kł. maii hora
noctis scd̃a t̾remotꝰ maximꝰ fc̃s est: tͥ
totã cõtussit ytaliã. Qxo motu tectũ
basilice bĩ pauli apłi magna ex parce
cũ suis trabib decidit: ⁊ in qͥbdã lociᷤ
urbes ⁊ m̃otes corruerũt. E odẽ anno

Expanded text:
uit. Amimuelim qui et Aaron, rex Persarum elephantem, quem solum habebat, Carolo misit, cujus elephantis nomen erat Abulabat; et praeter eum munera. Imperatore apud Spoletum existente, pridie Kalendas Maii, hora noctis secunda, terraemotus maximus factus est, qui totam concussit Italiam; quo motu tectum basilicae Beati Pauli apostoli magna ex parte cum suis trabibus decidit: et in quibusdam locis urbes et montes corruerunt. Eodem anno
Abbreviated transcription (Latin):
tur inuentũ. Int̾ prandendũ qͣntũ fau¬
tes dapib tm̃ aures pascunt᷑ rumori¬
b: qͥb totꝰ intentꝰ modũ nescias in e¬
dendo. Int̾im ã fertula ferciis appo¬
nunt᷑. ⁊ ꝓ solis carnib a qͥb austine¬
t᷑ gͣnͣdiũ pisciũ corꝑa duplicant. Gan¬
ta ꝙ accuratõe ⁊ artecoquoꝵ cuncta
apparant᷑: qͣtiĩ qͣtuor aut quĩꝙ fercu¬
lis deuoratis pͥma nõ imꝑediant no¬
iussima nͨ satietas mimiat appetitũ
Palatũ qͥppe oũ nouellis cõdim̃ẽtis¬

Expanded text:
tur in ventum. Inter prandendum quantum fauces dapibus, tantum aures pascuntur rumoribus: quibus totus intentus, modum nescias in edendo. 20. Interim autem fercula ferculis apponuntur: et pro solis carnibus, a quibus abstinetur, grandia piscium corpora duplicant accuratione et arte coquorum cuncta apparantur, quatenus quatuor aut quinque ferculis devoratis, prima non impediant novissima, nec satietas minuat appetitum. Palatum quippe, dum novellis seduci
Abbreviated transcription (Latin):
ut soli fastidio cõsulat᷑. Ip̃a dem̃ qͣlitaᷤ
reꝵ talis deforis appar̾e̾ turat᷑ ut ñ mui¬
nus aspectu qͣm gustu delectet᷑ Et cũ
ĩa scomachꝰ crebris ructib ĩpletũ se ui¬
dicet: nͨ dũ tñ curiositas saciat᷑ d dũ
ocł̃i colorib palatũ saporib alliciũ¬
tur in felix stomachꝰ tui nec talores.
lucẽt nec sapores demulcẽt dũ oĩa su¬
tipe cogit᷑: cipp̃ssus magis obruitur

Expanded text:
ut soli fastidio consulatur? Ipsa deinde qualitas rerum talis deforis apparere curatur, ut non minus aspectus, quam gustus delectetur: et cum jam stomachus crebris ructibus repletum se indicet, necdum tamen curiositas satiatur. Sed dum oculi coloribus, palatum saporibus illiciuntur, infelix stomachus, cui nec colores lucent, nec sapores demulcent, dum omnia suscipere cogitur, oppressus magis obruitur
Abbreviated transcription (Latin):
uis ĩ pͥncipio cũ ordobis ⁊ potib.¬
cepit monasticus. ad tantã cre¬
deret monachos ĩerciã deuẽire: O qͣn¬
tũ distamꝰ ab his: qͥ in dieb autonũ
extitere monachi. Si qͥdeni illi cũ se ĩu¬
tẽ ꝑ tẽpꝰ ex cantate reuiserent tanta
ab inuicẽ auiditate pane aĩaꝵ ꝑtipi¬
ebãt: ut corꝑis cibrim penitus obli
ordo qñ digniori ꝑti pͥus ĩseruiebat᷑
H sũma discretõ: cũ ampliꝰ sumebat

Expanded text:
uis in principio, cum Ordo coepit monasticus, ad tantam crederet monachos inertiam devenire? O quantum distamus ab his qui in diebus Antonii exstitere monachi! Siquidem illi cum se invicem per tempus ex charitate reviserent, tanta ab invicem aviditate panem animarum percipiebant, ut corporis cibum penitus oblitordo, quando digniori parti prius inserviebatur: haec summa discretio, cum amplius sumebat
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ bibat᷑ uł delectabiliꝰ S cũ uene
fuerint uino ingurgitate. toro in capite
palpitantes: sic surgẽti a mensa ꝙͥ ali¬
ud lib nͥ dormire: Si ã ad iugilias iu
digestũ surg̾e togis: nõ tantũ s plant¬
tũ potiꝰ extorq̃bis. Cũ u̾o ad lectulum

Expanded text:
amplius bibatur, vel delectabilius. Sed cum venae fuerint vino ingurgitatae, toto in capite palpitantes, sic surgenti a mensa quid aliud libet, nisi dormire? Si autem ad vigilias surgere indigestum cogis, non cantum, sed planctum potius extorquebis. 22. Cum vero ad lect
Abbreviated transcription (Latin):
nescit. s uarietas tollit fastidiũ. Qr
.ii. puras ut eas natura treauit e¬
płas fastidimꝰ: dũ alia alus mului¬
pharie ꝑmiscent᷑: ⁊ spretis natura¬
lib qͦs deus indidit reb q̃b da ad¬
ult̾us gula ꝓuocat᷑ saporib. trã¬
sit᷑ iunurũ meta necessitans. s nͥ dũ
delectatõ suꝑat᷑. Quis .ii. dicere suffi

Expanded text:
, sed varietas tollit fastidium. Quia enim puras, ut eas natura creavit, epulas fastidimus, dum aliae aliis multifarie permiscentur, et spretis naturalibus, quos Deus indidit rebus, quibusdam adulterinis gula provocatur saporibus; transitur nimirum meta necessitatis, sed necdum delectatio superatur. Quis enim dicere suffi
Abbreviated transcription (Latin):
portumclam ĩ societatẽ tui amoris ad¬
nutt̾e ñ asꝑnaris. Certe si hec diligis
muña amici. ut bñficia dũi. sic tñ ut
semꝑ memiñis qͥd illi debeas. nec ista
ꝓ illo. nec ista cũ illo s ista ꝓpt̾ illũ. ⁊
ꝑ ista illũ. ⁊ suꝑ ista illũ diligas. Ca¬
dicaris. si mun̾a dantis plusꝙͣ aman¬
tis affectũ diligis. Maioren caritati
eiꝰ in iuriam facis. si ⁊ dona illiꝰ accepis
⁊ tñ intissitudinẽ dilectõis ũ rependis
dilc̃õis repende. Dilige illũ. dilige te
ꝓpt illũ. dilige dona illiꝰ ꝓpt̾ illũ dili¬
ge illũ ut fruatis illo dilige te qd̃ dili¬
garis ab illo dilige in doius illiꝰ qd̃ data
sũt ab illo. Illum tͥ. ⁊ te illi dilige dona il

Expanded text:
t, in societatem tui amoris admittere non aspernaris. Certe si haec diligis, munera amici, ut beneficia Domini. Sic tamen, ut semper memineris quid illi debeat, nec ista pro illo, nec ista cum illo, sed ista propter illum, et per ista illum, et supra ista illum diligas. Cadicaris; si munera dantis plus quam amantis affectum diligis. Majorem charitati ejus injuriam facis, si et dona illius accipis, et tamen vicissitudinem dilectionis tudinem dilectionis repende. Dilige illum, dilige te propter illum, dilige dona illius propter illum. Dilige illum ut fruaris illo, dilige te quod diligeris ab illo. Dilige in donis illius, quod data sunt ab illo. Illum tibi, et te illi dilige, dona il
Abbreviated transcription (Latin):
Si spẽm illiꝰ uides: ñ ampliꝰ de tua pul¬
cͥtudĩe ambig̾es. Scires eñĩ qd̾ tã pul
eẽt. si eũ singuilaris decor ⁊ ultra cet̾os
ad mirandꝰ ñ tͣheret. Qͥd gͦ ages: Si ad
huc scire ñ potes qͣlis uue sit qͥ te diligit
ꝯsid̾a saltem arram dedit qͣm Nobile do
gͥ ẽ qd̾ tͥ dedit. s maius ẽ qd̃ uite diligit
Qͥd tͥ dedit sponsus tuus. Re̾pite mũ
suũ dirigit ut obsequiis tuis ⁊ utilita¬

Expanded text:
si speciem ejus videres, non amplius de tua pulchritudine ambigeres: scires enim quod tam pulcesset, si non eum singularis decor et ultra caeteros admirandus traheret. Quid igitur ages? huc scire non potes qualis ille sit qui te diligit, considera saltem arrham quam ergo est quod tibi dedit, sed majus est quod in te diligitd dedit sponsus tuus. Respice univsuum dirigit, ut obsequiis tuis famulet
Abbreviated transcription (Latin):
bore dicebat. licet tibi carniẽ comede̾
pr at ille. uolatile inqͥt nõ est caro.
uolatilia enĩ ⁊ pisces: nnam hũt ori
abstulit. ⁊ momordit. Quẽ morsum
ta pͥuauit. pugnos tñ ⁊ ceruitatas
ꝓ m̃cede sue improbitatis in oꝓpbriũ

Expanded text:
ortassis licet tibi carnem comedere Pater? At ille, Volatile, inquit, non est caro: volatilia enim & pisces vnam habent oriabstulit, & momordit, quem morsum  vita priuauit. Pugnos tamen & ceruicatos pro mercede suæ improbitatis, in opprobrium
Abbreviated transcription (Latin):
eos p̃ced̾e ꝯtig̾it. cũ alacritate ⁊ deuotõe
tnͣ ex netessitate sb̾iecti obedire. In fĩorib
perare. sine ꝯtumelia corriꝑe. sine suꝑ̃¬
bia gub̾nare. sine crudelitate castigare
pietate fouere. Uen̾atõem ñ exig̾e. socie¬
tatẽ atq eqͣlitatẽ amare. Maiorib ꝑ
timorẽ sb̾di. E qͣlib ꝑ caritatẽ ob sequi
minorib ꝑ humilitatẽ coeqͣri. p̃cipiẽ¬
tib ꝑati: obedientib modesti. Maledi¬
tentib taciti laudantib u̾etundi. Itẽ¬

Expanded text:
os praecedant contigerit, cum alacritate et devotione quasi ex necessitate subjecti obedire. Inferioribus perare, sine contumelia corripere, sine superbia gubernare, sine crudelitate castigare, cum pietate fovere. Venerationem non exigere, societatem atque aequalitatem amare, majoribus per timorem subdi, aequalibus per charitatem obsequi, minoribus per humilitatem coaequari, praecipientibus parati, obedientibus modesti, maledicentibus taciti, laudantibus verecundi. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑtet ⁊ fugiamꝰ qd̾ faciunt. ⁊ tũ iudica¬
re ñ p̾suamꝰ qd̾ sũt. Cogitemꝰ i eiꝰ mo¬
di nob̾ neq dari exemplũ. ueq ꝑmitti
tia siue infirmitas excusat. qd̃ si a no¬
bis fieret extusatõne ñ hr̃ẽt. Cũ mediiᷤᷤ¬

Expanded text:
et fugiamus quod faciunt, et tamen judicare non praesumamus quod sunt. Cogitemus in ejusmodi, nobis neque dari exemplum neque permitti tia aut infirmitas excusat, quod si a nobis fieret, excusationem non haberet. Itaque