comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid est qd̾ ad semꝑ orandũ ꝙ non deficiendũ.
de iudice iniquo uoluit parabolã ponere.
qui cũ d̃m ñtimeret ꝙ honinẽ ñ reuereret᷑. uiduȩ
tam̃ assiduus int̾pellationib cessit. ut eam uindica¬
r&. ne sibi abilla tediũ fierꝙ. nam hoc ẽ qd̾ ait.
ne ueniens suggillet me: Qm parabolas añs aut
scd̃m similitudinẽ aliqu̾a ponit sicut de seruo
illo cui dñs dimisit qd ratione reddita deb̾e in¬
uentꝰ ẽ. & ipse c̃seruo suo dilationẽ saltẽ dare no¬
luit. ꝙ de feneratore qͥ ẽ duob debitorib donasset
qd debebãt. ab eo plus dilectus ẽ cui plus donauit:
Et de homine qͥhabebat duos filios. maiorẽ in agro
sibi ꝓpinquantẽ. minoiẽ aut̃ in longin quo luxuri¬
antem: & innumͣabilia huiꝰmodi. Dehis enĩ quan¬
tũ similia sunt ducit᷑ intellectꝰ. eiꝰ rei eui adhiben¬
t᷑ insinuande aut reqͥrende: aut ex ipsa dissimilitu¬
dine aliqͥd ꝓbat. ueluti ẽ illud qd̾ si fenũ agri qd̾ ho¬

Expanded text:
uid est quod ad semper orandum et non deficiendum de iudice iniquo uoluit parabolam ponere, qui cum deum non timeret et hominem non reuereretur, uiduae tamen assiduae interpellationibus cessit, ut eam uindicaret, ne sibi ab illa taedium fieret? nam hoc est quod ait: ne ueniens suggillet me. quoniam parabolas dominus ant secundum similitudinem aliquam ponit, sicut de seruo illo, cui dominus dimisit quod ratione reddita debere inuentus est, et ipse conseruo suo dilationem saltem dare noluit; et de faeneratore. qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus donauit; et de homine, qui habebat duos filios, maiorem in agro sibi propinquantem, minorem autem in longinquo luxuriantem; et innumerabilia huius modi: de his enim, quantum similia sunt, ducitur intellectus eius rei, cui adhibentur insinuandae aut requirendae. aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat; ueluti est illud: quod si faenum agri, quod ho
Abbreviated transcription (Latin):
actẽpoꝵ oportunitate manifestari. Cũ gͦ colloqͥis malis dr¬
ꝗͣ abrahã: s melior ẽ castitas celibũ. ꝗͣ castitas nuptiarũ:
qͥrũ abrahã unã habebat inusu. ambas in habitu. Caste
qͥppe ꝯiugałi uixit: ẽẽᷤ aut̾ caste sine ꝯiugio potuit. S tc̃ ñ
oportuit. Ego uͦ faciliꝰ ñ utor nuptiis qͥb ẽ usus abrahã ꝗ sic
utor nuptiis. quẽ adnodũ ẽ usus abrahã. Qd̃ enĩ nc̃ ago ego.

Expanded text:
ac temporum opportunitate manifestari. Cum ergo colloquiis malis dac temporum opportunitate manifestari. Cum ergo colloquiis malis dquam Abraham, sed melior est castitas celibum quam castitas nuptiarum: quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. caste quippe coniugaliter uixit; esse autem castus sine coniugio potuit, sed tunc non oportuit. ego uero facilius non utor nuptiis, quibus est usus Abraham, quam sic utor nuptiis, quemadmodum est usus Abraham; et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ontinentia. ñ corꝑis s animi uͥtꝰ ẽ. Uirtꝰ aut̃ animi ali¬
quando in oꝑe manifestat᷑: aliquando in habitu latet:
Sic̃ martirii uͥtꝰ eminuit apparuitq tolerando passi¬
ones.S. ꝗͣ multi s in eadẽ uirtute anumi qͥb tẽptatio aeẽ. qͣio
qd̾ intꝰ ẽ inconspectu ai̾etiã in hoĩnũ ꝓcedat᷑. ꝙti motheo ita rela
xata ẽ corꝑis utilitas uinũ bibendi: ut maneret in animo ha¬
bitꝰ ꝯtinendi. Ipse ẽ enĩ habitꝰ qd̾ aliqͥd agit᷑ c̃ opꝰ ẽ: c̃ aut᷑ ñ agit᷑
tu. quanta erat in ioħe baptista. ut aicet᷑ ecce ħo uorax ꝙ po-¬
tator uini. Eo ñ talia dicunt᷑ indomesticos eiꝰ patres nr̃i ex
alio gen̾e utendi t̾renis quantũ ad ꝯcubitũ ꝑtinet. Ecce ho¬
mines libid inosiꝙ in mundianiatores feminar̃ ꝙ lasci-¬
uiar̃ ꝙ̃ itistificata ẽ sapientia afiliis suis. qͥ uident ꝯtinen¬
te uirtutẽ in habitu animi sẽꝑ eeᷤᷤ deb̾e. inoꝑe aut̃ prerũ

Expanded text:
ontinentia non corporis, sed animi uirtus est. uirtus autem animi aliquando in opere manifestatur, aliquando in habitu latet: sicut martyrii uirtus eminuit apparuitque tolerando passiones. sed quam multi sunt ii eadem uirtute animi, quibus temtatio deest, qua id quod intus est in conspectu dexata est corpori utilitas vinum bibendi, ut maneret in animo habitus continendi. Ipse est enim habitus quo aliquid agitur cum opus est; cum autem non agitur, tu, quanta erat in Joanne Baptista ut diceretur: Ecce homo vorax et potator vini? nunquid non talia dicuntur in domesticos ejus patres nostros, ex alio genere utendi terrenis, quantum ad concubitum pertinet: Ecce homines libidinosi et immundi, amatores feminarum et lasciviarum? Et justificata est sapientia a filiis suis, qui vident continentiae virtutem in habitu animi semper esse debere, in opere autem pro rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Cur gͦ ñ ꝯcupiscentia carnis que utiq culpabilis atq
p̾cipit. ne regnet in nr̃o mortali corpore. ubi satis osten¬
dit ẽẽ tam̃ in nr̃o mortali corpore qͦd ꝑmittendũ ñ sit
ut regnet.¬
timꝰ debitorib nr̃is. S iuste ñ ĩputat: qͥa uistũ ẽ qd̾ait. In qͣ
mensura mensi fueritis.: in eadẽ remetiet᷑ uob̃. Peccatũ ẽ
aut̾. cũ uel ñ ẽ caritas qͤ e̾eᷤᷤ debet. uelminor ẽ qua debet. si¬
ue hoc uitari uoluntate possit. siue ñ possit: qͥa si potest
p̾sens uoluntas hoc fa ẽ Si aut̃ ñ potest p̃t̾ita uoluntas hoc
fec̃. ꝙ tam̃ uitari potest. ñ quãdo suꝑb a uoluntas laudat᷑:¬

Expanded text:
Cur ergo concupiscentia carnis, quae utique culpabilis atquedem Apostolus praecipit ne regnet in nostro mortali corpore, ubi satis ostendit esse tamen in nostro mortali corpore quod permittendum non sit ut regnettimus debitoribus nostris. et iuste non imputat, quia iustum est quod ait: in qua mensura mensi fueritis, in eadem remetietur uobis. peccatum est autem, cum uel non est caritas quae esse debet uel minor est quam debet, siue hoc uitari uoluntate possit siue non possit; quia si potest, praesens uoluntas hoc facit, si autem non potest, praeterita uoluntas hoc fecit; et tamen uitari potest, non quando uoluntas super
Abbreviated transcription (Latin):
sima inunica destruet᷑ mors: Ad hoc tempꝰ ꝑtin& numerꝰ
ille:c. l.iii. pisciũ. Nam & ipse numerꝰ decẽ & septies surges
surgens medias adde & iuienies: ad unũ scilica. adde duo.
funt utiq tͥa. ad de tͥa. fiunt .ui. ad de .iiii. fiunt .r. adde
etiã ut octo dies neophitoꝵ distin gͣant᷑ a cet̾is. id ẽ. ut
octauus pͥmo c̃cinat. Ut aut̾ẽ alła ꝑ illos solos dies. l.
uarie cantat᷑ alibi atq alibi: ipsis tam̃ dieb ubiq Ut
aut̾ẽ stantes & ĩillis dieb & ĩ om̃ib dñicis oremꝰ utrũ ubiq¬
seruetur ignoro: tam̃ qͥd inea sequat᷑ ȩccła dixi ut potui.

Expanded text:
inimica destruetur mors ? - ad hoc tempus pertinet numerus ille CLHI piscium. nam et ipse numerus decem et septies surgens surgens medios adde et inuenies; ad unum scilicet adde duo, fiunt utique tria; adde tria, fiunt sex; adde quattuor, fiunt deetiam, ut octo dies neophytorum distinguantur a ceteris, id est ut octauus primo concinat. ut autem alleluia per illos solos dies quin et aliis diebus uarie cantatur alibi atque alibi, ipsis tamen diebus ubique. ut autem stantes et in illis diebus et in omnibus dominicis oremus, utrum ubiqseruetur ignoro; tamen quid in eo sequatur ecclesia dixi, ut potui,
Abbreviated transcription (Latin):
die pentecosten. Qͥ dies qͥnquagenarius haba alterũ
sacͣmentũ. qd septies septeni. xlriuii fiunt: & c̃ redit᷑ adini-¬
dñi resurrectionẽ iã figura ñ laboris s qͥ etis & lecitiȩ. ꝓt̃
hoc ieuinia relarant᷑: & stantes oramꝰ qđ e signũ resurrec¬
tionis. Uñ etiã diebꝰ om̃ib dñicis altare obseruat᷑. & alła
canit᷑. qđ significat actionẽ nr̃am futurã ñ eeᷤᷤ nͥ laudẽ
di. sic̃ scͥptũ ẽ. beati qͥ habitant in domo tua. in scła scłoꝵ

Expanded text:
die pentecostes: qui dies quinquagenarius habet alterum sacramentum, quod septies septeni XLVIIII fiunt; et cum reditur ad inidomini resurrectionem iam in figura non laboris, sed quietis et laetitiae. propter hoc ieiunia relaxantur et stantes oramus, quod est signum resurrectionis. unde etiam diebus omnibus dominicis ad altare obseruatur et alleluia canitur, quod significat actionem nostram futuram non esse nisi laudem dei, sicut scriptum est: bea
Abbreviated transcription (Latin):
deat᷑. S qi talis actio indi laude agit᷑. sine labore menbroꝵ. si¬
ne angore curarũ. ñ ad eã sic tͣnsit᷑ ꝑ qͥetẽ ut ipsi labor suece¬
dat idẽ. ñ sic eeᷤ incipiat actio. ut desinat qͥes. Neq enĩ redit᷑
ad labores & curas. s ꝑman&. in actiõe qđ ad qͥet̾ẽ ꝑtinet: nec
in oꝑe laborare. nec ĩ cogitatiõe fluctuare. Qͥa gͦ ꝑ reqͥem
ad pͥmã uit̾a redit᷑. unde anima ipsa ẽ ĩpecõm: ppt̾ea sab̃b̾o

Expanded text:
deatur. sed quia talis actio in dei laude agitur sine labore membrorum, sideatur. sed quia talis actio in dei laude agitur sine labore membrorum, sine angore curarum, non ad eam sic transitur per quietem, ut ipsi labor succedat, id est non sic esse incipiat actio, ut desinat quies, neque enim reditur ad labores et curas, sed permanet in actione, quod ad quietem pertinet, nec in opere laborare nec in cogitatione fluctuare. quia ergo per requiem ad primam uitam reditur, unde anima laps
Abbreviated transcription (Latin):
du patres nr̃i censuert̾. ut & nr̃a festiuitas a uideoꝵ festiuitate
distingueret᷑ : a qͦd non frust᷑ factũ eẽ credendũ ẽ. ab illo qͥ ẽ an
te tẽꝑa. & ꝑqu̾e facta st̃ tẽꝑa. & qͥuenit ĩ plenitudine tẽpoꝵ.
& qͥ potestatẽ hab& ponendi animã suã. &. it̾uͦ recipiendi eam.
spectabat c̃ dicera. ñ du uenit hora mea: ut ĩ anniu̾saria passi¬
onis celebratiõe a posteris seruaret᷑. Qͦd nenĩ n̾ẽ ut suꝑiꝰ dixi
fide ac spe ꝑegrinam᷑. atq ut ad idꝑueniamꝰ dilectiõe satagi¬
mꝰ requies quedã ab om̃i labore omĩũ molestiarũ sc̃ã atq ꝓpe
passiõe p̾monstͣre & c̃sec̾re dignatꝰ ẽ. In ẽ autẽ u̾lla reqͥe ñ desi¬
diosa segnitia: s quedã in effabilis tͣnqͥllitas actionis otiosȩ
Sic enĩ abhuiꝰ uitȩ oꝑibꝰ ĩ fine reqͥescit᷑: ut ĩ alt̾iꝰ uitȩ actione gau¬

Expanded text:
dum patres nostri censuerunt, ut et nostra festiuitas a ludaeorum festiuitate dum patres nostri censuerunt, ut et nostra festiuitas a ludaeorum festiuitate distingueretur, et quod non frusa et qui uenit in plenitudine temporum et qui potestatem habebat ponendi animam suam et iterum recipiendi eam, spectabat, cum diceret: nondum uenit hora mea, ut in anniuersaria passionis eius celebratione a posteris seruaretur. quod enim nunc, ut superius dixi, fide ac spe peregrinamur atque ut ad id perueniamus dilectione satagimus, requies est quaedam ab omni labore omnium molespassione praemonstrare et consecrare dignatus est. inest autem in illa requie non desidiosa segnitia sed quaedam ineffabilis tranquillitas actionis otiosae. sic enim ab huius uitae operibus in fine requiescitur, ut in alterius uitae actione gau
Abbreviated transcription (Latin):
uationes syderũ. ad aerias qͣlitates acc̾modatas. sic̃ agricolȩ
uł naute obseruant: aut ad notandas partes mundi. cursũq aliqͦ
& alicunde dirigendũ. qͦd gub̾natores nauiũ faciunt. & hi qui
ꝑ solitudines harenosas inint̾iora austͥ nulla certa semita gͣdi¬
untꝰ. aut ad aliqͥd in doct̾na utili figurate significandũ: fit ñ¬
nulloꝵ sẏderũ aliqͣ c̾memoratio. Eͥnt̾u gͦ int̾ sit it̾ has uti¬
litates &uanitates hominũ. obhoc obseruantiũ syd̾a. ut nec ae¬
ris sẏd̾a. nec region̾ũ uias. nec solos tẽpoꝵ num̾os. nec spualiu̾si¬
militudines. s qͣsi factulia rerũ euenta ꝑqͥrt̾: qͥs ñ intelligat:
S ĩa deinceps uideamꝰ. cur etiã id obseruat᷑. c̃ pascha celebramꝰ. ut
sima pͥmã. S qr illud eoꝵ pascha qͦ passꝰ ẽ dñs. ita occurrit. ut
int̾ mort̾ẽ eiꝰ & resurrectionẽ medius ẽẽt sabb̃i dies: ad den¬

Expanded text:
uationes siderum ad aerias qualitates accommodatas, sicut agricolae uationes siderum ad aerias qualitates accommodatas, sicut agricolae uel nautae obseruant. aut ad notandas partes mundi cursumque aliquo et alicunde dirigendum, quod gubernatores nauium faciunt et hi, qui per solitudines arenosas in interiora austri nulla certa semita gradiuntur, aut ad aliquid in doctrina utili figurate significandum si fit nonnullorum siderum aliqua commemoratio —, quantum ergo intersit inter has utilitates et uanitates hominum ad hoc obseruantium sidera, ut nec aeris qualitates nec regionum uias nec solos temporum numeros nec spiritalium similitudines sed quasi fatalia rerum euenta perquirant, quis non intellegat? Sed iam deinceps uideamus cur etiam id obseruatur, cum pascha celebramus, ut nsimam primam. sed quia illud eorum pascha, quo passus est dominus, ita occurrit, ut inter mortem eius et resurrectionem medius esset sabbati dies, adden
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝗͣ uis dictꝰ sit & agnꝰ & uitulꝰ. nec ferã qr dictꝰ ẽ leo de
tͥbu uida. nec lapides qi petͣ erat rp̃c. nec montẽ syon qi in
ipso figurat ᷑ ȩccła: sic nec solẽ aut lunã. ꝙͣ uis ex ea cȩlesti
creat᷑a sic̃ ex multa t̾restͥ. sacͣm̃toꝵ figuiȩ ad informatioẽs
trius ue tẽporib actionũ nr̃arũ euenta conicimꝰ ne in
pulo misere seruitutis inͥlisi. a lib̾o nrbitͥo naufragemꝰ s ad rẽ
sacte significandã similttudines habitas religiosissima deuo¬
tione suscipimꝰ sic̃ de cet̾a creat᷑a. de uentis. demari. de t̾ra.
de uolatilibꝰ. de piscib. de peccoribꝰ. de arboribꝰ. de hominibꝰ a
sermone qͥde multiplicit̾. ad celebrationẽ uͦ sacmentoꝵ iã xp̃i¬
ana lib̾tate parcissime. sic̃ de aqͣ. de frum̃to. de uino. de oleo.
In seruitute aut̾e uet̾is popłi multa eciã celebrari imꝑata st̃.

Expanded text:
ra, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit leo de ra, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit leo de tribu Iuda, nec lapides, quia petra erat Christus, nec montem Sion, quia in ipso figuratur ecclesia: sic nec solem aut lunam, quamuis ex ea caelesti creatura, sicut ex multa terrestri, sacramentorum figurae ad informationes truisue temporibus actionum nostrarum euenta conicimus, ne ipulos miserae seruitutis illisi a libero arbitrio naufragemus: sed ad rem sacrate significandam similitudines habitas religiosissima deuotione suscepimus sicut de cetera creatura, de uentis, de mari, de terra, de uolatilibus, de piscibus, de pecoribus, de arboribus, de hominibus, ad sermonem quidem multipliciter, ad celebrationem uero sacramentorum iam christiana libertate parcissime, sicut de aqua, de frumento, de uino, de oleo. in seruitute autem ueteris populi multa etiam celebrari imperata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
regni celoꝵ. ꝗͣ cireu̾actio arcȩ significauit. nͥ ut omĩa
mũnimenta mortalis uitȩ id ẽ. oĩs spes huiꝰ scłi qͤ resistit
at᷑: Ob hoc enim circ̾eunte aroha. n ĩpulsi uolento illi muri.
s. sponte cecidert̃. St̾ & alia testimonia scͥpt᷑arũ. qͦ nob̾ ingert̃
ꝑ ẽmemorationẽ lunȩ eccłe significationẽ: qͣ ĩ ista mortalitate
ab illa hierłm cuiꝰ st̾ ciues scĩ angłi. ĩ erũpnis & laboribꝰ ꝑe¬
grinat᷑. Non id̾o tam̃ putare debent stulti qͥ nolt̾ iꝰ meliꝰ cõ¬
mutari adoranda ẽẽ ista luminaria: qr ducit᷑ ex eis aliqͣndo
similitudo ad diuina mist̾ia figuranda. Ex omi enĩ creat᷑a
ducit᷑. Nec id̾o ĩ sententiã dãpnatiois debemꝰ irruere. quȩ
ore apłico de qͥbꝰdã ꝓfert᷑. qͥ coluert̃ & seruert̃ creat᷑e potiꝰ¬
ꝗͣ creatori. quiẽ benedictꝰ ĩ scła. Sic̃ enĩ ñ adoramꝰ pecco¬

Expanded text:
regni caelorum, quam circumactio arcae significauit, nisi ut omnia regni caelorum, quam circumactio arcae significauit, nisi ut omnia munimenta mortalis uitae, id est omnis spes huius saeculi, quae resistit ium destruatur? ob hoc enim circumeunte arca non inpulsu uiolento illi muri sed sponte ceciderunt. sunt et alia testimonia scripturarum, quae nobis ingerunt per commemorationem lunae ecab illa Hierusalem, cujus cives sancti angeli, in aerumnis et laboribus peregrinatur. Non ideo tamen putare debent stulti qui nolunt in melius commutari adoranda esse ista luminaria, quia ducitur ex eis aliquando similitudo, ad divina mysteria figuranda; ex omni enim creatura ducitur. Nec ideo in sententiam damnationis debemus irruere, quae ore Apostolico de qsicut enim non adoramus peco
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃n ꝑegrinatioĩs sue. int̾ multas iniqͥtates gemens. ꝙ t̾c st̃
timende insidiȩ fallaciũ seductoꝵ. qͣs nomine sagittarum
ĩtelligi uoluit. Uñ alio loco ppt̾ nuntios fidelissimos u̾itatis.
qͦs uͥq parit eccła: dr luna testis in celo fidelis.  c̃ de regno
dñi psalmꝰ caner&. oriet᷑ inqͥt diebꝰ eiꝰ iustitia. & abundantia
pacis. qͦadusq int̾ficiat᷑ luna. Id ẽ. abundantia pacis i tantũ
cresca. donec omẽm mutabilitatẽ mortalitatis absumat
Tc̃ nouissima ũmica destruet᷑ mors: & qͥc qͥd nob̾ resistit ex
infirmitate carnis. un nob̾ ꝑfecta pax nondũ ẽ. c̃sumet᷑
omino. c̃ corruptibile hoc induet ĩ corruptionẽ: & mortale
hoc ĩdua ĩmortalitatẽ. Uñ & illiꝰ eiuitatis muri qͣ hierico
appellat᷑. qͦd in hebreo eloqͥo luna ĩt̾ptari dĩ: septimo circ᷑¬
acta testam̃ti archa corruert̾. Qd enim nc̃ agit ann̾tiatio

Expanded text:
tempore peregrinationis suae, inter multas iniquitates gemens; et tunc sunt tempore peregrinationis suae, inter multas iniquitates gemens; et tunc sunt timendae insidiae fallacium seductorum, quas nomine sagittarum intellegi uoluit. unde alio loco propter nuntios fidelissimos ueritatis, quos ubique parit ecclesia, dicitur luna testis in caelo fidelis. et cum de regno domini psalmus caneret: orietur; inquit, in diebus eius iustitia et abundapacis, quoad usque interficiatur luna, id est abundantia pacis, in tantum crescet, donec omnem mutabilitatem mortalitatis absumat. Tunc novissima inimica destruetur mors, et quidquid nobis resistit ex infirmitate carnis, unde nobis perfecta pax nondum est, consumetur omnino, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induet inmortalitatem. unde et illius ciuitatis muri, quae Hiericho appellatur, quod in Hebraeo eloquio luna interpretari dicitur, septimo circumacta testamenti arca corruerunt. quid enim nunc agit adnuntiatio
Abbreviated transcription (Latin):
sensatiuitã illoꝵ estimabamꝰ insaniã. Ac ꝑhoc sp̾s sẽs de ui
similitudinem ducens: transitũ illum de alia uita
in aliam uitã. quod pascha nominat᷑. a quarta decima luna.
uoluit obseruari. ut non solu̾ ꝓpt̾ tempꝰ t̾ciũ qͦd sup c̃me¬
moraui q inde incipit ebdomada t̾tia: s etiã ꝓpt̃ ipsam
conu̾sionẽ abexteriorib ad interiora. de luna similitudo
assumeretur. usq ad uicesima &e pͥmã. ꝓpt̾ ipsum numerũ
septenariũ qͦ uniu̾sitatis significatio sepe figurat᷑. qͥ etiã
ipsi ȩccłȩ tribuitur ꝓpt̾ instar uniuersitatis. Id̾o iołis apłs
in apocalipsin: ad septẽ sebit ȩccłas. Eccła uͦ adhuc in ista
mortalitate carnis ẽstituta: ꝓpt̾ ipsa mutabilitate. lunȩ
nomine in scͥpturis significat᷑. Uñ ẽ illud. Parauert̃ sagittas
suas in pharet᷑. ut sagitent in obscura luna rectos corde.

Expanded text:
sensati uitam ilsensati uitam ilacramenta similitudinem ducens transitum illum de alia uita in aliam uitam, quod pascha nominatur, a quarta decima luna uoluit obseruari, ut non solum propter tempus tertium, quod supra commemoraui, quia inde incipit hebdomada tertia, sed etiam propter ipsam conumerum septenarium, quo uniuersitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi ecclesiae tribuitur propter instar uniuersitatis. Ideo Iohannes apostolus in Apocalypsi ad septem scribit ecclesias. ecclesia uero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in scripturis significatur. unde est et illud: parauerunt sagittas suas in pharetra, ut insagittent in obscura luna rectos corde.
Abbreviated transcription (Latin):
homo corrumpitur. s interior renouat᷑ de die in diem: om̃isq
lux illa ingenii quȩ ad inferiora uergebat. ad suꝑiora con¬
uertitur. d̃ t̾renis qͦdã mͦ aufert᷑. ut magis magisq huie
secło moriat᷑. ꝙͥ uita eiꝰ abscondat᷑ cuͭ xp̃o in d̾o̾. Mutat᷑ gͦ
indet̾us ad ext̾iora pgrediens. & in uita sua pitiens intima
sua: & hoc t̾rȩ ideꝰ eis qͥ t̾rena sapiunt melius uidet᷑. c̃ laudat᷑
peccator in desideriis animȩ suȩ. & qͥ iniqͣ gerit bñdicitur.
Mutatur autẽ in me liꝰ. cũ intentionẽ & głam suã a t̾renis qͣ
in hoc scło apparent paulatim au̾tit. & adsuꝑiora atq
int̾iora conu̾tit: & hoc t̾rȩ idẽ. eis qui t̾rena sapiunt. detiꝰ
uidet᷑. Un illi impii postremũ infructuosã agentes peni-¬
tentiã: etiã hoc inter multa dicturi sunt. Ni sunt qͦs ali¬
quando habumꝰ in risũ: & insimilitudine̾ imꝑpii. Nos in¬

Expanded text:
homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad superiora conuertitur et a terrenis quodam modo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur et uita eius.abscondatur cum Christo in deo. mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens intima sua; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et qui iniqua gerit benedicitur. mutatur autem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque interiora conuertit; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii. nos in
Abbreviated transcription (Latin):
mutatur. & quis ẽ sapiens qͥ ꝑmana. nͥ sol ille iustitiȩ de
qͦ dr. ortꝰ ẽ. mͥ iustitiȩ sol : & qu̾e sibi ñ fuisse oecũ in die no¬
iussima plangentes impii dicturi st̃: & iustitie lum̃ ñ inlur̃
nob̾. & solñ ẽ. ortꝰ nob̾. Nam istũ carnis ocłis usibilem solẽ
oriri facit suꝑbonos & malos d̾s. qͥ etiã pluit suꝑ iustos & in¬
iustos. Ducuntur aut̃ semꝑ ex rebus usibilib ad inuisi¬
bilia congruȩ similitudines. Qͥs gͦ ẽ ille stultꝰ qͥ tãꝗͣ luna
mutat᷑. ñ adã in qͦ oñs peccauerunt : Anima qͥppe huma¬
na recedens a sole iustitię. ab illa scilicet int̾na c̃tẽplatioe
in ẽmutabilis ueritatis. om̃s uires suas int̾rena c̃utit:¬
& eo magis magisq obscurat᷑ in int̾ioribꝰ ac suꝑioribꝰ suis.
S cum redire ceperit ad illam in c̾mutabilẽ sapientiã. qͣnto
magis ei ꝓpinquat affectu pietatis. tanto magis exterior

Expanded text:
mutatur. et quis est sapiens, qui permanet, nisi sol ille iustitiae, de mutatur. et quis est sapiens, qui permanet, nisi sol ille iustitiae, de quo dicitur: ortus est mihi iustitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die nouissima plangentes impii dicturi sunt: et iustitiae lumen non inluxit nobis et sol non est ortus nobis? nam istum carnis oculis uisibilem solem oriri facit super malos et bonos deus, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducantur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est ille stultus, qui tamquam luna mutatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae-ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis ueritatis — omnes uires suas in terrena conuertit et eo magis magisque obscuratur in interioribus ac superioribus suis; sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior
Abbreviated transcription (Latin):
opinionẽ luna intelligitur eccła. quod sũũ lumen ñ habeat:
s ab unigenito di filio qͥ multis locis in scĩs seͥpturis allego¬
rice sol appellatꝰ ẽ. illustrat᷑. Qua nescientes & cern̾e non
ualentes heretici quidã: ad istũ solẽ corporeũ & usibilem
qͦd c̃mune lumen ẽ carnis hominũ atq muscarũ. sens us
simplitiũ conant᷑ auert̾e. & ñ nulloꝵ aduertunt. Q quandiũ
ñ possunt interiorem lucẽ ueritatẽ mente intueri simplici.
fide catholica contenti ẽẽ nolunt: quȩ una paruulis sal e
& qͦ uno lacte adfirmitatẽ solidioris cibi certo robore ꝑue
manifestũ ẽ. & cuiuis adu̾tenti facile cognitu: qđ luna ñ
augeat᷑ ad ocłos nr̃os nͥ a sole recedendo. neq minuat᷑ nͥ adso-¬
lem ex parte aliqua ppinquando. Attende nunc qđ in ꝓu̾¬
biis legimꝰ. Sapiens sicut sol ꝑmanet. stultꝰ aut̾e sic̃ luna

Expanded text:
opinionem luna intellegitur ecclesia, quod suum lumen non habeat, opinionem luna intellegitur ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito dei filio, qui multis locis in sanctis scripturis allegorice sol appellatus est, inlustratur. quem nescientes et cernere non ualentes haeretici quidam ad istum solem corporeum et uisibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur auertere et nonnullorum auertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem ueritatis mente contueri, simplici fide catholica contenti esse nolunt, quae una paruulis salus est et quo uno lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore perumanifestum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ex parte alia propinquando.. Attende nunc quod in Prouerbiis legimus: sapiens sicut sol permanet, stultus autem sicut luna
Abbreviated transcription (Latin):
sicut contingit cũ oramus in corde. & quasi nichil ag̃e
uidemur: dum non ad t̾rã s sursũ cor hab̾e iubeam᷑ ad do¬
minũ. Alii autem dicunt non hab̾e lunã lumen ꝓpriũ.
s a sole inlustrari. S quando cum illo ẽ. eam parte̾ ad nos
hab̾e qua non illustratur. & id̾o nichil in ea lucis uideri.
Cum autem incipit ab ea reced̾e. inlustͣri ab ea etiã parte.
quam habet ad terrã. & necessario inciꝑe a cornibꝰ. donec
fiat quinta decima. contra solem. Tunc enim sole occi¬
dente oritur: ut quisquis occidentem solem obseruaue¬
rit. cum eum ceꝑit non uidere. conuersus adorientem
lunam surgere uideat. atq inde ex alia parte cũ ceꝑit
ppinquare. illam partem ad nos conu̾tere. qua non illust᷑¬
tur donec ad cornua redeat: atq inde omĩno ñ appareat:
quia tunc illa pars quȩ illustratur sursũ ẽ. ad celum.: ad t̾ram
autẽ illa quam radiare sol non potest. Ergo & scdm hanc

Expanded text:
sicut contingit, cum oramus in corde et quasi nihil agere sicut contingit, cum oramus in corde et quasi nihil agere uidemur, dum non ad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sole inlustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos conuertere, qua non inlustratur, donec ad cornua redeat atque omnino inde non appareat, quia tunc illa pars, quae inlustratur, sursum est ad caelum, ad terram autem illa, quam radiare sol non potest. ergo et secundum hanc
Abbreviated transcription (Latin):
obscuram: si eam part̾e quȩ obscura ẽ. ante ocłos habe¬
as. nichil candoris uides.: & cũ ceꝑis illam candidam
part̾e ad ocłos conuertere. si paulatĩ facias. pͥmo cor¬
nua candoris uidebis: deinde paulatun crescit. donec tota
pars candens apponatur ocłis: & nichil obscure alterius
partis uideatur. Quod si perseueres ad huc paulatim
conuertere. incipit obscuritas apparere. & candor mi¬
nui: donec iterum ad cornua redeat. & postremo totus
ab ocłis au̾tat᷑. ac rursus obscura illa pars sola possit
uideri. Qͦd fieri dicunt cum lumen lunȩ uidet᷑ cresc̾e̾
donec penitus nichil in ea lucis appareat. Seđ̾m hanc
opinionem luna in allegoria significat ȩccłam. quod
ex parte spuali luc& ȩccła. ex parte autẽ carnali obscura
ẽ: & aliquando spirutualis pars in bonis oꝑibꝰ apparet
hominib. aliquando aut̾e in conscientia latet. ac d̾o
tantu mͦ nota ẽ: cum solo corpore apparet hominibus.

Expanded text:
obscuram, si eam partem, qua obscura est, ante oculos habeobscuram, si eam partem, qua obscura est, ante oculos habeas, nihil candoris uides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos conuertere, si paulatim facias, primo cornua candoris uidebis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens apponatur oculis et nihil obscurae alterius partis uideatur. quod si perseueres adhuc paulatim conuertere. incipit obscuritas apparere et candor minui, donec iterum ad cornua redeat et postremo totus ab oculis auertatur ac rursus obscura. illa pars sola possit uideri. quod fieri dicunt, cum lumen lunae uidetur crescere donec penitus nihil in ea lucis appareat. secundum hanc opinionem luna in allegoria significat ecclesiam, quod ex parte spiritali lucet ecclesia, ex parte autem carnali obscura est. et aliquando spiritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet ac deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tio est sacͣmenti pͥus occulti. in ꝓpħico enignate. Hłoc gͦ
& lunari num̃o significat᷑. Quia enim septenariꝰ numer
solet inscripturis ad quandam perfectionem mysticus
apparere. tertia ebdomada lunȩ pascha celebrat᷑. id est
qui dies occurrit a quarta decima in uicesimã primã.
Est illic & aliud sacramentũ. Quod si tͥ obscurũ fuerit.
qr in talib inquisitionibꝰ minus eruditus es: ñ contͥsteris.¬
Nec id̾o me putes e̾ẽ meliorem: qr hec in studiis puerilib
luna opiniones ꝓbabiles. Harum autẽ quȩ uera sit:
aut ñ omĩno. aut difficillime arbitror posse homine
scire. Cum enĩ queritur unde lumen habet. alii dict̃
suum habere. s globum eius dimidium luce̾. dimidiũ
aut̾ẽ obscurũ esse: dũ autẽ mouet᷑ in circulo suo. eandẽ
part̾ẽ quȩ lucet paulatĩ ad t̾ras conu̾ti. ut uideri a uo¬
bis possit. & id̾o prius quasi cornicłata apparet. Nã et
si facias pilam ex limidia parte candidã & dimidia

Expanded text:
tio est sacramenti prius occulti in prophetico aenigmate. hoc ergo et in lunari numero significatur; quia enim septenarius numerus solet in scripturis ad quandam perfectionem mysticus apparere, tertia hebdomade lunae pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in uicesimam primam. Est illic et aliud sacramentum, quod si tibi obscurum fuerit, quia in talibus inquisitionibnec ideo me putes esse meliorem, quia haec in studiis puerilibus luna opiniones probabiles: harum autem quae uera sit, aut non omnino aut difficillime arbitror posse hominem scire. cum enim quaeritur, unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum eius dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem mouetur in circulo suo, eandem partem, qua lucet, paulatim ad terras conuerti, ut uideri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam et dimidiam
Abbreviated transcription (Latin):
ditia. luxuria. auaritia: & cet̾a huiꝰ modi de qͥbꝰ dicit. Si enĩ¬
scd̾m carnẽ uixeritis. moriemini. Si autẽ sp̃u fac̾ta carnis
mortificaueritis: iuuetis. Hinc etiã de s eͤpso dicit. Mundꝰ mͥ
crucifixus ẽ: & ego mundo. Alio loco. scientes inqͥt qi uetꝰ
homo nr̃. simul crucifixus ẽ cruci c̃illo ut euacuet᷑ corpꝰ
peccati: ut ultͣ ñ seruiamꝰ peccato. Quã diugͦ id agunt oꝑa
nr̃a ut euacuet᷑ corpꝰ peccati: ꝗͣ diu ext̾ior homo corrũpit᷑
ut ĩt̾ior renouet᷑ de die in diẽ. tẽpꝰ ẽ crueis. hec st̃ etiã oꝑa

Expanded text:
ditia., luxuria, auaritiaditia., luxuria, auaritiasecundum carnem uixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. hinc etiam de ipso dicit: Mundus mihi crucifixus est et ego mundo, et alio loco: Scientes, inquit, quia uetus homo noster simul crucifixus est cruci cum illo, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. quam diu ergo id agunt opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, quam diu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est cru
Abbreviated transcription (Latin):
Resurrectio aut̾ẽ nulliꝰ erat. qͥ resurgens amoctius ñ moreret᷑
& mors eiult᷑ ñ dñaret᷑. utt pꝰꝗͣ facta ẽ talis resurrectio
in corpore dñi. ut p̾iret incapite eccl̃iȩ. qđ corpꝰ eccliȩ
celebrari. Ipsa etiam causa intelligit᷑ cur obseruandum
pascha uͥ ouẽ occidere & edere iubent᷑. c̾ manifestissime
passionẽ dñi p̾figurat. ñ eis ita p̾ceptũ ẽ. ut attenderert
occurrere sabb̃m: & eũ m̃se nouoꝵ adt̾tiã lune ebdomadã
concurrere. ut eundem quoq diem dñs potius sua passioẽ
signaret. qͥ etiã dĩcũ id ẽ octauũ qͥ d pͥmꝰ ẽ. declaraturꝰ
aduenerat. attende gͥ sactissimũ tͥduũ crucifixi: sepulti
suscitati. Hoꝵ tͥuͦ qđ significat crux. ĩ p̾senti agemꝰ uita: qͦd
autẽ significat sepultura & resurrectio. fide ac spe gerimꝰ.
Nc̃ enĩ dicit᷑ homini tolle crucẽ tuã ã sequere me. Cruciat᷑
aut̾e caro ẽ mortificant᷑ m̾bra nr̃a suꝑ t̾ta. fornicatio. ĩmun¬

Expanded text:
lius erat, qui resurgens a mortuis non moreretur et mors ei ultra non dominaretur; ut, postquam facta est talis resurrectio in corpore domini - ut praeiret in capite ecclesiae quod corpus ecclesiae celebrari. ipsa etiam causa intellegitur, cur obseruandum pascha — ubi ouem occidere et edere iubentur, Cum manifestissime passionem domini figurat — non eis ita praeceptum est, ut attenderent occurrere sabbatum et cum mense nonorum ad tertiam lunae hebdomadem concurrere; ut eundem quoque diem dominus sua passione signaret, qui etiam dominicum, id est octauum, qui et primus est, declaraturus aduenerat. Attende igitur sacratissimum triduum crucifixi, sepulti, suscitati. horum trium quod significat crux, in praesenti agimus uita; quod autem significat sepultura et resurrectio, fide ac spe gerimus.. nunc enim dicitur homini: tolle crucem tuam et sequere me. cruciatur autem caro, cum mortificautur membra nostra super terram, fornicatio, immun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ẽtinentia. ut ab ipsiꝰ mundi amieitia ieuinetꝰ. qͤ utiq falla¬
cit̾ blandiri. & ilecebrarũ fucos cirẽsparg̾e atq iactare ñ
cessat. Num̃o autẽ qͥdragenario uitã ꝓpt̾ea figurari arbitror:
qr denariꝰ in qͦ ẽ ꝑfectio beatitudinis nr̃ȩ. sic̃ ĩ octonario qr re¬
dit ad pͥmũ. ita in hoc qr creatura quȩ septenario figurat᷑
adheret creatori. inqͦ declarat᷑ unitas trinitatis ꝑ uniu̾sũ

Expanded text:
undi amicitia ieiunetur, quae utique fallaciter blandiri et inlecebrarum fucos circumspargere atque iacere non cessat ? numero autem quadragenario uitam istam propterea figurari arbitror, quia denarius, in quo est perfectio beatitudinis nostrae — sicut in octonario, quia redit ad primum, ita in hoc, quia creatura, quae septenario figuratur, adhaeret creatori, in quo declaratur unitas trinitatis — per uniuersum
Abbreviated transcription (Latin):
rificari. Postremo ñ qͥd ꝙ mor pecc̾m ẽ : Aut mortuũ sepelire. ñ
etiã bonũ opꝰ humanitatis ẽ : E tam̃ purificatio ꝙ inde mandata

Expanded text:
rificari. postremo numquid et mori peccatum est aut mortuum sepelire non rificari. postremo numquid et mori peccatum est aut mortuum sepelire non etiam bonum opus humanitatis est? et tamen pur
Abbreviated transcription (Latin):
Cda gͦ insemine mat̾ialis informitas. q̃ formata corpꝰ
hoĩs redait᷑a ẽ. insig̃catione posita ẽ uite informis ꝙ ineru¬
dite. Aqͥ informitate qm̃ oportet hoi̾nẽ doctͥnȩ forma ꝙ erudi¬
tione mundari: in huiꝰ rei signũ. illa purificatio p̃cepta ẽ. pꝰse
minis emissionẽ. Neq enĩ ꝙ in sonis pecc̃õ fit: ꝓ tam̃ etiã ibi p̾cep¬
ta ẽ purificatio. aut si ꝙ hoc peccatũ qͥsꝗͣ putat. ñ arbitrans accedẽ
nͥ exaliqͦ huiꝰ mͦ desiderio: qd ꝓculdubio falsũ ẽ. Nqͥd ꝙ solita menstru¬
orũ pecc̃a s̃ feminar̃: Aqͥb tam̃ eadẽ legis uetustas p̃cip̃ expiari:
ñ nͥ ꝓpt̃ ipsã mat̾ialem informitatẽ qͣ facto ꝯcepto tãꝗͣ in edifica¬
tonẽ corꝑis addit᷑. ac ꝑ hoc c̃informit̃ fluit. sig̾cari ꝑillã lex
uoluit animũ sine discipline forma indecent̃ fluuidu acdis¬
solutũ. quẽ formari oport̾e sig̾cat. c̃tałe flixũ corꝑis iubet pu¬

Expanded text:
rmata corpus hominis redditura est, in significatione posita est uitae informis et ineruditae. a qua informitate quoniam oportet hominem doctrinae forma et eruditione mundari, in huius rei signum illa purificatio praecepta est post seminis emissionem. neque enim et in somnis peccato fit, et tamen etiam ibi praecepta est purificatio. aut si et hoc peccatum quisquam putat, non arbitrans accidere nisi ex aliquo huius modi desiderio, quod procul dubio falsum est, numquid et solita mensuum peccata sunt feminarum ? a quibus tamen eadem legis uetustas praecipit expiari non nisi propter ipsam materialem informitatem, quae facto conceptu tamquam in aedificationem corporis additur. ac per hoc, cum informiter fluit, significari per illam lex uoluit animum sine disciplinae forma indecenter fluidum ac dissolutum, quem formari oportere significat, cum talem fluxum corporis iubet pu
Abbreviated transcription (Latin):
animam naturalit̾ agitur. ut uiuat. ut sentiat:
Uoluntariȩ uͭ ut discat ut consentiat. Sic̃ autẽ in ar-¬
bore idagit agricultura forinsecus. ut illud ꝓficiat qͦd
gerit᷑ intrinsecus. sic in homine scdm corpꝰ ei qͦd ntͥnse¬
cus agit natura.: seruit ex trinsecus medicina. Itẽq
scđm animã ut nat᷑a beatificet᷑ intͥnsecus: doctrina
ministrat᷑ extrinsecus. Quod aut̾ẽ ad arborẽ colendi
negligentia. hoc ad corpꝰ medendi incuria:. hoc ad ani¬
mã discendi segnitia.  qͦd ad arboiẽ humor inutił.
hoc ad corpꝰ uictꝰ exitiabił. hoc ad animã ꝑsuasio iti¬
qͥtatis. Ds itaq suꝑ om̃ia qͥ condidit om̃ia. ꝙ regit
om̃ia. om̃s nat᷑as bonꝰ creat: om̃s uoluntates uistꝰ
ordinat. Quid gͦ ab orret a uero. sicredamꝰ hominem
ita in paradyso constitutũ ut oꝑaret᷑ agͥculturã
ñ labore seruili s honesta animi uoluntate. Qd enĩ

Expanded text:
animam naturaliter agitur, ut uiuat, ut sentiat, animam naturaliter agitur, ut uiuat, ut sentiat, uoluntarie uero, ut discat, ut consentiat. . Sicut autem in arbore id agit agricultura forinsecus, ut illud proficiat, quod geritur intrinsecus, sic in homine secundum corpus ei, quod intrinsecus agit natura, seruit extrinsecus medicina, itemque secundum animam, ut natura beatificetur intrinsecus, doctrina ministratur extrinsecus. quod autem ad arborem colendi neglegentia, hoc ad corpus medendi incuria, hoc ad animam discendi segnitia: et quod ad arborem humor inutilis, hoc ad corpus uictus exitiabilis, hoc ad animam persuasio iniquitatis. deus itaque super omnia, qui condidit omnia, omnes naturas bonus creat, omnes uoluntates iustus ordinat. quid ergo abhorret a uero, si credamus hominem ita in paradiso constitutum, ut operaretur agriculturam, non labore seruili, sed honesta animi uoluptate? quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
magnã arborẽ rerũ. oculus cogitationis
attollit᷑ atq in ipso quoq gemina oꝑa¬
tio ꝓuidentia reꝑit᷑ partĩ nat᷑al. partĩ uoluntaria
Naturał quidẽ ꝑ occultã dĩ administration̾e qua
fulgere diei. noctisq uices agitari. aquis t̾ram
fundatã interlui atq circu̾lui: aerẽ altiꝰ suꝑfundi.
arbusta & animalia concipiet nasci . & crescere.
senescere occidere. &. qͥcqͥd aliud in reb intĩore na¬
turaliq motu gerit᷑. In hac aut̾e alt̾a signa dari.
doceri. & disci. agros coli. societates administrari.
artes excerceri: & queq alia siue in suꝑna societa¬
te agunt᷑. siue in hac t̾rena atq mortaliita ut bo¬
nis consulat᷑ &. ꝑniscientes malos in ipsoq homine
eãdem geminam ꝓuidentiȩ uigere pocentiam
pͥma erga corpꝰ. naturał scilicet eo motu qͦ fit. quo
crescit. quo senescit. Uoluntaria uͦ quo illi ad uie¬
tũ tegum̃tũ. curationẽq consulit᷑. Similit̾ erga

Expanded text:
s cogitationis attollitur atque m ipso quoque gemina operatio prouidentiae reperitur, partim naturalis, partim uoluntaria: naturalis quidem per occultam dei administrationem, qua fulgere, diei noctisque uices agitari, aquis . terram fundatam interlui atque circumlui, aerem altius superfundi, arbusta et animalia concipi et nasci, crescere. senescerere, occidere et quidquid aliud in rebus interiore naturalique motu geritur; in hac autem altera signa dari, doceri et disci. agros coli, societates administrari, artes exerceri et quaeque alia siue in superna societate aguntur siue in hac terrena atque mortali, ita ut bonis consulatur et per nescientes malos; inque ipso homine eandem geminam prouidentiae uigere potentiam : primo erga corpus naturalem, scilicet eo motu, quo fit, quo crescit, quo senescit: uoluntariam uero, quo illa ad uictum, tegumentum curationemque consulitur. similiter erga
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ea qͣresur rex̾. ꝙ conũsatꝰ ẽ ẽ eis: ioħ es qͥdem bapti¬
xaũ aqͣ. uos aut̃ baptiabimini spu sco. qu̾e acepturi
estis ñ pꝰ multos hos dies. usq ad pentecosten. Alii
incipietis baprizari: adrem nichil int̾ est. Nam
inqͥbdam codieib inueniunt᷑ baptiabitis: aut in¬
cipietis baptizari. Mendosi sunt: ꝗͥ ex grecis facilli¬
me quuineunt᷑. Si aut̃ dicimus aqu̾a ñ fiusse brap¬
triatos. metuendũ ẽ negͣuit᷑ in eis erremꝰ: ne de¬
mꝰ hoĩb auctoritatẽ contempnendi baptisium.
qũe usq ad eo ñ contempnendũ ipsa apłica disci¬
plina cõmendat. ut cornelius centurio & hi qͥ
cũ illo erant &iam accepto spũ sc̃o ẜuerint bap¬
tizati: sicut antiqͥ iusti si non eircũciderent᷑. non
erat eis peccatũ. Postea uͦ qu̾a uissit as ut circũ¬
cideret᷑ abraham eiusq posteriores. iam si ñ fie¬
ꝓcircũcisione carnis sẽm baptismu dedit. ꝙ
aꝑtissime dĩx̃. Siqͥs non renatꝰ fuerit ex aqua

Expanded text:
 eis: Iohannes quidem baptizauit aqua, uos autem baptizabimini spiritu sancto, quem accepturi estis non post multos hos dies usque ad pentecosten. alii incipietis baptizari, ad rem nihil interest; nam in quibuscumque codicibus inueniuntur baptizabitis aut incipietis baptizare, mendosi sunt: qui ex graecis facillime conuincuntur. si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est, ne grauiter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi baptismum, quem usque adeo non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et hi qui cum illo erant etiam accepto spiritu sancto fuerint baptizati. Sicut antiqui iusti si non circumciderentur, nerat eis peccatum, postea uero quam iussit deus, ut circumcideretur Abraham eiusque posteritas, iam si non fiepro circumcisione carnis sanctum baptismum dedit et apertissime dixit: Si quis non rena
Abbreviated transcription (Latin):
seruos. ꝑ quos cet̾os baptiiarꝙ: qͥ ñ defugit me¬
morabilis illius humilitatis mninist̾iũ. quando
eis lauit pedes. ꝙ petenti petͦ ut ñ tantũ pe¬
des. uerum etiam manus & capd̃ ei lauaret res¬
pondit: qͥlotus ẽꝰ ñ indiget nͥ ut pedes lau&.¬

Expanded text:
seruos, per quos ceteros baptizaret, qui non defugit meseruos, per quos ceteros baptizaret, qui non defugit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lauit pedes et petenti Petro. ut non tantum pedes uerum etiam manus et caput ei lauaret, respondit: Qui lotus est, non indiget, nisi ut pedes lau
Abbreviated transcription (Latin):
Ioħes. & qr ipse ñbaptizabat s discipłi eiꝰ ut in¬
tellig̾emꝰ & ipsũ qͥdem baptirasse p̾sentia maies¬
tatis. n tam̃ ipsũ baptizasse manib suis. Ipsiꝰ
enĩ erat baptismi sacramentũ: ad discipłõs
aut̾ baptismi sacramentũ ꝑtinebat. Tunc
gͦ quando dicit iohes eimglista in eungło suo.
post hec exut iħc & disciptĩ eius in uidea t̾rã.
ꝙ illie morabat᷑ cũ eis & baptizabat: Timo
paulo pꝰ de illo loquens ait. Ut gͦ cognouit
iħs qͥa audierant pharisei qd̾ iħs plures dis¬
cipłos hab̾& & baptitaret plures qũa ioħͣs:
iudeam t᷑rami. & abiit iterum ingalileam.
Tunc gͦ quando abiherusolimis exiit cũ dis¬
cipłis suis in uideam. ꝙ illic morabat᷑ cũ eis:
baptrabat ñ ꝑse ipsũ s ꝑ discipłos suos. quos
intelligimꝰ iam fuisse baptizatos siue baptis
mo ioħis sic̾ ñ nulli arbitͣnt᷑. siue qd̾ magis
credibile ẽ. baptismo xͥ. Neq enĩ ministeriũ
baptirandi dͥes defugeret ut hab̾et baptizatos

Expanded text:
zabat, sed discipuli eius, ut intellegeremus et ipsum quidem baptizasse praesentia maiestatis, non tamen ipsum baptizasse manibus. ipsius enim erat baptismi sacramentum, ad discipulos autem baptizandi ministerium pertinebat. tunc ergo, quando dicit Iohannes euangelista in euangelio suo: post haec exiit Iesus et discipuli eius in Iudaeam terram et illic morabatur cupaulo post de illo loquens ait: Ut ergo cognovit Jesus quia audierant Pharisaei quod Jesus plures discipulos faceret, et baptizaret plures quam Joannes Judaeam terram, et abiit iterum Tunc ergo quando Hierosolymis exiit cum discipulis suis in Judaeam, et illic morabatur cum eis, baptizabat non per se ipsum, sed per discipulos suos. Quos intelligimus jam fuisse baptizatos sive nnulli arbitrantur, siue. quod magis credibile est, baptismo Christi. neque enim ministerium baptizandi defugeret, ut haberet baptizatos
Abbreviated transcription (Latin):
num̃ celoꝵ. non nisi baptiratos intellig̾e debemꝰ.
nͥforte qͦs angustia passionis inuenit. ꝙ nolentes
negare xp̃m antequ̾a baptiarent᷑ occisi sunt:
qͥb ipsa passio ꝓbaptismo de putata ẽ. S ñqͥd hoc
possumꝰ de apłis dicẽ. qͥusq adeo largũ t̾epus ha¬
buerunt qͦ baptizarent᷑. ut alios etiam baptiza¬
uerint. s ñ omia que facta sunt. & iam scͥpta in¬
ueniunt᷑. Uerũptam̃ facta e̾e̾ᷤ ex ceteris docu¬
mentis ꝓbant᷑. scͥptũ est quando baptiratus est
apłus paulꝰ.ꝓ scritũ non est quando baptirati
sunt alii apłi. Uerũptam̃ etiam illos baptizatos
intelligere debemiꝰ. qu̾e admodu scͥptũ est qnͣ
baptitate sunt plebes eccłarũ in ihrłm ꝙ in
samariam. Quando aut̃ baptizate sint alie
ꝓpt̃ ilła dñi sententiam. nͥ qͥs renatꝰ fuerit ex

Expanded text:
num caelorum, nonnisi baptizatos intellegere debemus, nisi forte quos angustia passionis inuenit et nolentes negare Christum, antequam baptizarentur, occisi sunt, quibus ipsa passio pro baptismo deputata est. sed numquid hoc possumus de apostolis dicere, qui usque adeo largum tempus habuerunt, quo baptizarentur, ut alios etiam baptizauerint? sed non omnia, quae facta sunt, etiam scripta inueniuntur; uerum tamen facta esse ei ceteris documentis probantur. scriptum est, quando baptizatus sit apostolus Paulus, et scriptum non est, quando baptizati sinintellegere debemus, quemadmodum scriptum est, quando baptizatae sunt plebes ecclesiarum in Hierusalem et in Samaria; quando autem baptizatae sint aliae propter illam domini sententiam: nisi quis renatus fuerit ex
Abbreviated transcription (Latin):
escio quale eor habeat qui cũ apłõs baptiratos
dicat : petrũ baptriatũ negat. Qd̃ aut̃ dr
petrus egisse penitentiam: cauendũ ẽ neita pu-¬
tentes numerandũ putemꝰ Penituit enĩ eum ne¬
gasse xp̃m. qd̃ eiꝰ indicant lacrime. Sic enĩ scͥp¬
tũ ẽ: qͥa fleuit amare. Nondũ enĩ fuerant resur¬
rectione añi confirmati: ꝙ illo aduentu sp̃s scĩ qͥ
apparuit die pentecostes. uel illa spiratione qu̾a

Expanded text:
escio quale cor habeat qui, cum apostolos baptizatos dicat, Petrum baptizatum negat. quod autem dicitur Petrus egisse paenitentiam, cauendus est, ne ita putentes numerandum putemus? paenituit enim eum negasse Christum, quod eius indicant lacrimae; sic enim scriptum est, quia fleuit amare. nondum enim fuerant resurrectione domini confortati ex illo aduentu spiritus sancti, qui apparuit die pentecostes, uel illa inspiratione, quam
Abbreviated transcription (Latin):
lius. Hinc inqͥt. idẽ ex moribundis t̾ren corporis menbris.
ris labe purgatas. dirã cupiditat̾ẽ: q rursus incipiunt in
corpora uelle reuerti. Ubi autẽ potest ee cupiditas: ꝓfecto
etiã dolor potest. frustͣta qͥppe cupiditas siue ñ ꝑueniendo
qͦ tendebat. siue amittendo qͦ ꝑuenerat: uertit᷑ in dolorẽ.
Qua ꝓpt̾ si anima qͥ ł sola. ł maxime dol&. hab& tam̃ qͣndã
ꝓsuo mͦ ĩmortalitatẽ suã. ñ ido mori potert̃ illa corpora qi
dolebt᷑. Postremo si corpora faciunt ut animȩ doleant. eur
illis corporib dolorẽ inferre posse ñ mort̾ẽ. sic̃ ipsa corpora
dolere animas faciunt. qͣs tam̃ n̾ id̾o mori cogunt : Non ẽ
gͥ necessariũ futurȩ mortis argumentũ: dolor.

Expanded text:
lius: lHinc, inquit, id est ex moribundis terreni corporis membris lius: lHinc, inquit, id est ex moribundis terreni corporis membris ris labe purgatas diram cupiditatem. quae rursus incipiunt in corpora uelle reuerti. Ubi autem potest esse cupiditas, profecto etiam dolor potest. Frustrata quippe cupiditas, siue non perueniendo quo tendebat, siue amittendo quo peruenerat, uertitur in dolorem. Quapropter si anima, quae uel sola uel maxime dolet, habet tamen quandam pro suo modo inmortalitatem dolebunt. Postremo si corpora faciunt, ut animae doleant, cur illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quas tamen non ideo mori cogunt? Non est ergo necessarium futurae mortis argumentum dolor.