comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nopolitana discederet. Idq. ꝓmisit si¬
bi iure uirando ꝓmitti At ille tacꝰ¬
tis euangłiis hoc se cõplere promisit.
& unc ulis solutis ex ꝑtͣus ẽ. ac sacre
credens uisioni pericula declinauit.
Tc̃ ab urbe constantinopolitana uenit
in hierosolimã fuert etiã in rinoco¬
rura non peregrini sed prouintiales
uiri. philosophia florentes. Inter
quos fert᷑ melas ep̃s huiꝰ modi fuisse
benignitatis. Dum missi fuissent qͥ
ep̃os resistentes arrio deportarent
exilio. uenert ad huiꝰ eccłam. Quẽ
dũ inuenissent ut ultimũ ministrũ
candelas eccłȩ preparantẽ. int̾rogaue¬
rt̃ ubi eẽt ep̃s A. t ille: Ego inquit
uos ep̃o nuntiabo Tunc ex itinere. fa¬
tigatos ad episcopiũ duxit. & apposi¬
ta mensa pauit ut ualuit. Postea mi
At illi mirati uirũ: causas aperuerunt.¬
& reddita reuerentia ei dedert̃ fugã
Tc̃ ille. Noninquit declinabo qm̃ mei
similes libentissime suscepertͣ. sed
uolens ex ilii precepta suscipio ħ uiꝰ

Expanded text:
nopolitana discederet; idque compulit sibi jurejurando promitti. At ille, tactis Evangeliis, hoc se complere promisit; et vinculis solutis experrectus est, ac sacrae credens 325 visioni, pericula declinavit. Tunc ab urbe Constantinopolitana venit in Hierosolymam. Fuerunt etiam in Rinocorura non peregrini, sed provinciales viri, philosophiaque florentes. Inter quos fertur Melas episcopus hujusmodi fuisse benignitatis. Dum missi fuissent qui episcopos resistentes Ario deportarent exsilio, venerunt ad hujus ecclesiam. Quem dum invenissent veluti ultimum ministrum candelas ecclesiae praeparantem, interrogaverunt ubi esset episcopus. Ait ille: Ego, inquit, vos episcopo nuntiabo. Tunc ex itinere fatigatos ad episcopium duxit, et, apposita mensa, pavit ut valuit. Postea minAt illi mirati virum, causas aperuerunt; et reddita reverentia ei, dederunt fugam. Tunc ille: Non, inquit, declinabo, quod mei similes libentissime susceperunt: sed volens exsilii praecepta suscipio. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
norũ rituͣ etiã pagani orationes
& elemosinas facerent. & decimas
templis offerrent. & cetera quȩ
e corpore martẏris babilȩ & de
simulachro apollinis fulmine
concremato

Expanded text:
norum ritum etiam pagani orationes et eleemosynas facerent, et decimas templis offerrent, et caetera quae e corpore martyris Babylae, et de simulacro Apollinis fulmine concremato
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ ꝓ huiꝰmodi causa uenerabilis esti¬
mat᷑. In urbe constantinopoli domꝰ est
maxima habens cognomen cart idest
nucis Est enĩ in eius domꝰ uestibulo
arbor nucis. in qua sermose: eo qđ fue.¬
rit appensus martyr acacius & defunctꝰ
Obquã re etiã oratoriũ illic ẽ edifica uiiii¬
tũ Nunc archadius uidere uolens ad
oratione᷑ uenit. uotoq cõpleto reuerte¬
bat᷑ P roinde cuncti circa oratoriũ
habitantes uolentes imꝑatore̾ uidere
currebant: & alii quidem foras domũ
precesserant : ut melius aspectũ prin .xiii¬
cipis & ordinẽ uiderent obsequii. alii
uero sequebant᷑. Dũq. om̃s cũ mulie

Expanded text:
itae pro hujusmodi causa venerabilis aestimatus. In urbe Constantinopoli domus est maxima, habens cognomen Caryae, id est, nucis. Est enim in ejus domus vestibulo arbor nucis, in qua, ut sermo est, fuerat appensus martyr Acacius, et defunctus. Ob quam rem etiam oratorium illic est aedificatum. Hanc Arcadius videre volens ad orationem venit, votoque completo revertebatur. Proinde cuncti circa oratorium habitantes, volentes imperatorem videre currebant. Et alii quidem foris domum praecesserant, ut melius aspectum principis, et ordinem viderent obsequii, alii vero sequebantur. Dumque omnes cum mulie
Abbreviated transcription (Latin):
primitꝰ in nicea bithiniȩ ut. congre¬
garentur ep̃i. quorũ conuentũ pro¬
hibuit maximꝰ terrȩ motꝰ. hoc enĩ
contigit consulatu tatiani & cere¬
alis. oc taua die mensis augusti Trac¬
tabant ergo transponere sinodũ in
uicinã nicomedie ciuitatẽ. Qđeũ

Expanded text:
primitus ut in Nicaea Bithyniae congregarentur episcopi. Quorum conventum prohibuit maximus terraemotus. Hoc enim contigit consulatu Tatiani et Cerealis , octava die mensis Augusti. Tractabant ergo transponere synodum in vicinam Nicaeae civitatem. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Legatario romanoꝵ. nͣ bello cedeñ
pacẽ amplector. sed tibi prestare uolens
quia om ĩ romanorũ te sapiente̾ ee cog¬
nosco Et hoc modo bellu ꝓptͣ xpͣianos
exortũ. de parthoru regione cessauit
Contigit enĩ consulatu honorii tertiode

Expanded text:
dicens legatario Romanorum: Non bello cedens dicens legatario Romanorum: Non bello cedens pacem amplector; sed tibi praestare volens, quia omnium Romanorum te sapientem esse cognosco. Et hoc modo bellum contra Christianos exortum de Parthorum regione cessavit. Contigit autem consulatu Honorii tertiode
Abbreviated transcription (Latin):
cit. & misit numerũ in mortaliũ di¬
micare contra romanos. Qui uenien¬
tes in duas acies diuisi: medios habue¬
re contra romanos. Porro romani unã
rabant. aliã non uidebant. quȩ paulatͣi¬
accessit ad pugnã. Cũ ergo congres¬
sio iã pene ee̾t inoꝑe: dĩ ꝓuidentia ex
quodã colle exercitꝰ alt̾ apparuit ra¬
manorũ cũ duce ꝓcopio. Qui cũ uide¬
ret socios inpericulo. instabat a dorso
ꝑsarũ. Tc̃ in medio conclusi qui circũ¬
dederant prius romanos. in momento
ab eis extinctist᷑. Quo facto. romani acd¬
ad alios qui erant i nsubsidiis positi con¬
currerunt. eosq. fortit iaculatist᷑. Sic
igit᷑ qui immortales appellabant᷑ om̃s
mortales apparuert᷑. pęnas exigente xp̃o
de gente ꝑsarũ eo qđ plurimos eius famu¬
los occidissent. Porro rex ꝑsaruͣ infortu¬
ni sui causã agnoscens simulabat se ne¬
scire qđ gestũ est: suscepitq legationem.

Expanded text:
cit, et misit Numerum Immortalium dicit, et misit Numerum Immortalium dimicare contra Romanos. Qui venientes, et in duas acies divisi, medios habuere Romanos. Porro Romani unam rabant; aliam non videbant, quae paulatiaccessit ad pugnam. Cumque ergo jam congressio pene esset in opere, Dei providentia ex quodam colle exercitus alter apparuit Romanorum cum duce Procopio. Qui cum videret socios in periculo, instabat a dorso Persarum. Tunc in medio conclusi, qui circumdederant primo Romanos, in momento ab eis exstincti sunt. Quo facto, Romani ad alios qui erant in subsidiis positi concurrerunt, eosque fortiter jaculati sunt. Sic igitur qui Immortales appellabantur omnes mortales apparuerunt; poenas exigente Christo de gente Persarum, eo quod plurimos ejus famulos occidissent. Porro rex Persarum infortunii sui causam agnoscens, simulabat se nescire quod gestum est. Suscepitque legationem,
Abbreviated transcription (Latin):
Romanorũ igit᷑ imꝑator licet uideret
nisse: tamͣ pace̾ non dissimulauit ex¬
petere. misitq. helione̾ uirũ pruden¬
te & honoratũ. ut cũ ꝑsis de pace lo¬
queret᷑. Qui dũ uenisset mesopotami¬
am ubi erant fossata romanoꝵ: misit ꝓ
pace petenda legatdriũ quendã maxi¬
mũ uirũ eloquentissimũ ardaburii mi¬
litie magistri consiliariu. Qui ꝓ pace
ueniens ad ꝑsarũ rege̾ : missũ se ñ ab un¬
peratore sed a ducibꝰ asserebat. dicens
quia hoc bellu̾ ꝓ sui contͣeptu neq ꝑue¬
nisset ad principẽ. Cũq ꝑsa paratꝰ eẽt
ut legarii uerba susciperet quia fame
laborabat eiꝰ exercitꝰ. ueniens numerꝰ
qui apud eos immortaliu appellat᷑. ẽ
enĩ decẽ milia uirorũ ualde fortissum&ꝵ
non prius dixert̃ pacẽ cũ romanis ee
faciendã. quã ipsi eos sine custodia con¬
stitutos inuaderent. Quibꝰ uerbis ꝑ¬
suasũ est regi ut se apace suspenderent
T unc legatariũ quidẽ clausũ seruarife¬

Expanded text:
 imperator, licet videret nisse, tamen pacem non dissimulavit expetere, misitque Helionem virum prudentem et honoratum, ut cum Persis de pace loqueretur. Qui dum venisset Mesopotamiam, ubi erant fossata Romanorum, misit pro pace petenda legatarium quemdam Maximum, virum eloquentissimum, Ardaburii militiae magistri consiliarium; qui pro pace veniens ad Persarum regem, missum se non ab imperatore, sed a ducibus asserebat: dicens, quia hoc bellum pro sui contemptu neque pervenisset ad principem. Cumque Persa paratus esset ut legatarii verba susciperet, quia fame ejus laborabat exercitus, veniens Numerus qui apud ipsos Immortalium appellatur est enim decem millia virorum valde fortissimorum, non prius dixerunt pacem cum Romanis esse faciendam, quam ipsi eos sine custodia constitutos invaderent. Quibus verbis persuasum est regi ut se a pace suspenderet. Tunc legatarium quidem clausum servari fe
Abbreviated transcription (Latin):
altͣ dux romanoru reliquos sarrace¬
nos extinxit. pͣ̃tereundũ e. ne uide¬
ar multu apposita relatione digres
sus. Quȩ tunc igit᷑ gerebant᷑. uelo¬
cit᷑ imꝑatori theodosio nuntiant᷑. quo¬
modo a ute hȩc cito cognosceret. in
dicare ñ piget. Inuenit quendã uirũ
nomine palladiui. qui tanta uelocitate
ueredos agebat ut tribꝰ diebꝰ ꝑueniret
ad terminos romanorũ atq ꝑsarui. et
rursus totidẽ remearet ad constanti¬
nopolĩ ciuitatẽ. Is enĩ etia alios roma¬
ni imꝑi terminos uelocit᷑ transibat.
de quo quidã eloquentissimꝰ sic ait lste
uir cũ sit lata romana res publica. ea
paruulã sua uelocitate de monstrat.
Q uẽ etiã ꝑsarũ rex sepius ammiratꝰ ẽ¬

Expanded text:
alter dux Romanorum reliquos Saracealter dux Romanorum reliquos Saracenos exstinxit, praetereundum est, ne videar multum a proposita relatione digres355. Quae tunc igitur gerebantur velociter imperatori Theodosio nuntiata sunt. Quomodo autem haec cito cognosceret, indicare non piget. Invenit quemdam virum um, nomine Palladium, qui tanta velocitate veredos agebat, ut tribus diebus perveniret ad terminos Romanorum atque Persarum, et rursus totidem remearet ad Constantinopolim civitatem. Is enim etiam alios Romani imperii terminos velociter transibat. De quo quidam eloquentissimus sic ait: Iste vir, cum sit lata Romana respublica, eam parvulam sua velocitate demonstrat. Quem etiam Persarum rex saepius admiratus e
Abbreviated transcription (Latin):
tc erat rex alamundarꝰ uir fortis & pͥ¬
liator. quidũ multa milia sarracenoꝵ
haberet ꝑ saruͣ regi uictoriã ꝑmittebat.
seq ei antiochiã siriȩ traditurũ sed
non contigit qđ putauit. D̾s eni omibꝰ
sarracenis quendã in rationabile̾ me¬
tũ latent᷑ iniecit. ita ut putarent
sibimet romanos insistere. Turbatiq
nec habentes quofugerent. influuiu
eufraten semet ipsos armati ꝓiciebant :
ubi plus centũ milia uiroru necatiatq
consũptist̃ His ita ꝓuenientibꝰ nisibin
obsidentes cũ audirent ꝑsarũ rege̾
plurimos elefantos ad ducere. ꝑ terri¬
ti cuncta quide obsessionis machina¬
menta concremauerͣt. & ad ꝓpria lo¬
ca reuersi st̃. Quȩ uero congressi¬
ones postea prouenert. & quomodo
areobindas altͣ romanorũ magister
militũ fortissimũ ꝑsaru᷑ monachum
inter emit. aut quomodo ardaburi
septe̾ fortissimos ꝑsarũ duces insidi¬
is captos occidit. uł quomodo biatianꝰ

Expanded text:
tunc erat rex Alamundarus vir fortis et praetunc erat rex Alamundarus vir fortis et praeliator, qui dum multa millia Saracenorum haberet, Persarum regi victoriam promittebat, seque ei Antiochiam Syriae traditurum. Sed non contigit quod putavit. Deus enim omnibus Saracenis quemdam irrationabilem metum latenter injecit, ita ut putarent sibimet Romanos insistere. Turbatique nec habentes quo fugerent, in fluvium Euphratem semetipsos armati projiciebant: ubi plus centum millia virorum necata atque consumpta sunt. His ita provenientibus, Nisibin obsidentes cum audirent Persarum regem plurimos elephantos adducere, perterriti cuncta quidem obsessionis machinamenta concremaverunt, et ad propria loca reversi sunt. Quae vero congressiones postea provenerunt, et quomodo Areobindas alter Romanorum magister militum fortissimum Persarum monomachum interemit; aut quomodo Ardaburius septem fortissimos Persarum duces insidiis captos occidit; vel quomodo Byatianus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatores Uerũ imꝑator dõsoli spẽ bel¬
li cõmittens destinauit exercitũ. & quia
fidelit᷑ dõ supplicans repente impetra¬
uit auxilii. hinc dat᷑ agnosci Dũ con¬
stantinopolĩ ꝓ euentu bellorũ estuatio
magna consurgeret. angłi dĩ iter agen¬
rent & dõ crederent quia romanos uic¬
toria sequeret᷑. dicentesse mediatores
belli directos a dõ. Hoc auditũ n solũ
ciuitate sed etiã milites confortauit
Cũq ad mesopotamiã bellũ fuisset de
armenie regione trans latũ. romani
ꝑsas nisibi clausos fortit obsidebant lig¬
neas turres facientes aduersus eos easq.
contra muros applicantes. & plurimos
de muris contra se pugnantiũ perim¬
tes Porrobarabanis rex ꝑsarũ audiens
aZadenã regionẽ ab eis fiusse uastat᷑a. &
eos qui innisibi clausi uidebant᷑ obsessos.
se ipsũ cuͣ magno exercitu pͣparauit
oocurrere. miratꝰq. romanoꝵ uirtute
sarracenoru solatia postulauit quorũ

Expanded text:
peratores. Verum imperator Deo soli spem belperatores. Verum imperator Deo soli spem belli committens, destinavit exercitum. Et quia fideliter Deo supplicans, repente impetravit auxilium, hinc datur agnosci. Dum igitur Constantinopoli pro eventu bellorum aestuatio magna consur geret, angeli Dei iter agerent, et Deo crederent, quia Romanos victoria sequeretur, dicentes se mediatores belli directos a Deo. Hoc auditum, non solum civitatem, sed etiam milites confortavit. Cumque ad Mesopotamiam bellum fuisset de Armeniae regione translatum, Romani Persas Nisibi clausos fortiter obsidebant, ligneas turres facientes adversus eos, easque contra muros applicantes, et plurimos de muris contra se pugnantium perimentes. Porro 371 Barabanes Persarum rex, audiens Azazenam regionem ab eis fuisse vastatam, et eos qui in Nisibi clausi videbantur obsessos, seipsum cum magno exercitu praeparavit occurrere. Miratusque Romanorum virtutem, Saracenorum solatia postulavit. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ imꝑator misit exercitũ. cuipre¬
fuit militiȩ magister ardaburꝰi. Is
enĩ ꝑsicã regione̾ ꝑ armeniȩ fines in¬
grediens. unã eiꝰ ꝓͥuintiã azamensem
ualde uastauit. Cui cũ plurimo exer¬
citu narseus dux parthorũ regis occur¬
rit. fac taq congressione deuictꝰ est
Quo facto cogitauit ꝑ mesopotamĩa ro¬
manorũ ꝓuintiã sine custodia consisten¬
te᷑ inuadere. & hoc modo de romaniꝰ
ulcisci: Sed romanorũ duc̃e narsei
consiliũ latere non potuit. Depͣdatꝰ eñi
azazenã uelocit᷑ regionẽ: & ipse mesopo¬
tamiã uenit. & idõ narseus licet mul¬
tũ habuisset exercitũ romanorũ ter¬
ras introire non potuit. sed ueniens ad
nisibin ꝑsarũ ciuitate in confinio consti¬
tuta ardaburio mandauit ut diẽ & lo¬
oũ statueret preliorũ. At ille uenien¬
tibꝰ inquit nuntiate narseo quia nͥ quan¬
do tu uolueris romanorũ pugnabͣt im¬

Expanded text:
igitur imperator misit exercitum cui praeigitur imperator misit exercitum cui praefuit militiae magister Ardaburus. Is enim Persicam regionem per Armeniae fines ingrediens, unam ejus provinciam Azamensem valde vastavit; cui cum plurimo exercitu Narseus dux Parthorum regis occurrit, factaque congressione devictus est. Quo facto, cogitavit per Mesopotamiam Romanorum provinciam sine custodia consistentem invadere, et hoc modo de Romanis ulcisci. Sed Romanorum ducem Narsei consilium latere non potuit. Depraedatus enim Azazenam velociter regionem, et ipse in Mesopotamiam venit. Et ideo licet multum habuisset exercitum, Romanorum terras introire non potuit; sed veniens ad Nisibin Persarum civitatem in confinio constitutam, Ardaburo mandavit ut diem et locum statueret praeliorum. At ille venientibus: Nuntiate, inquit, Narseo quia non quando tu volueris, Romanorum pugnabunt im
Abbreviated transcription (Latin):
merent᷑. confuguint ad romanos eox
petentes auxiliũ. Quos atticꝰ ep̃s liben¬
ter excipiens. eosq quantu erat possi¬
bile fouens. quȩ gesta fuerant theodo¬
sio nuntiauit imꝑatori Eo quoq te̾pore
etiã alia causa ꝓuenerat quȩ romano
ꝑsis faciebat infensos. qm ꝑse auri fos¬
sores quos a romanis ad mercedes ac¬
ceperant reddere con tẽpnebant. &¬
quia onera negotiatoru᷑ romanox uio¬
lent̃ abstulerant. Cũ illa ergo ingra¬
titudine etiã xp̃ianorua ad romanos
confugientiũ ẽ adiectã Mex ergo
ꝑsarũ rex legatos mittit. repetens fugi¬
entes. Porro romani nequaquã ad se con¬
fugientes reddere uoluert᷑. non solũ
supplices liberare studentes. sed ꝓxpͣia¬
nitate libent᷑ om̃a sustinuere. Quã obrẽ
dimic are quã perituros xp̃ianos trade¬
re potius elegert̃. Solutis igit ꝓptͣ hoc
pactis. bellũ crudele cõmissũ est. de quo
absurdũ ñ ẽ pauca narrare: Romanox

Expanded text:
merentur, confugiunt ad Romanos, eorum merentur, confugiunt ad Romanos, eorum petentes auxilium. Quos Atticus episcopus libenter excipiens, eosque quantum erat possibile fovens, quae gesta fuerant Theodosio nuntiavit imperatori. Eo quoque tempore etiam alia causa provenerat quae Romanos Persis faciebat infensos: quoniam Persae aurifossores quos a Romanis ad mercedem acceperant, reddere contemnebant, et quia onera negotiatorum Romanorum violenter abstulerant. Cum illa ergo ingratitudine, etiam Christianorum ad Romanos confugientium est adjecta. Mox ergo Persarum rex legatos mittit, repetens fugientes. Porro Romani nequaquam ad se confugientes reddere voluerunt: non solum supplices liberare studentes, sed pro Christianitate libenter omnia sustinere. Quamobrem dimicare quam perituros Christianos tradere potius elegerunt. Solutis igitur propter hoc pactis, bellum crudele commissum est. De quo absurdum non est pauca narrare. Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
isset impositũ ieiuniorũ multisq ad¬
huc diebꝰ occuparet᷑: cępit festinare ut
quasi inferuenti studio baptismatis do¬
na ꝑciperet. Preparat᷑ baptisma. & ue¬
set impletꝰ. deducit᷑ uideus ad bapti¬
zandũ Tc̃ dĩ quȩdã in uisibilis uirtꝰ
a quã disparere precepit. Cũq p̃sen¬
tes non cogitantes dĩ uirtute aquã ꝑ
cuniculũ ꝓ priũ̃ deflux isse suspicaren¬
tur : diligent̃ undiq clausũ rursus im¬
pleuert᷑ fontẽ. & denuo deducto udẽ¬
o aqua disparuit. Tc̃ sac erdos. Liđ
mali inquit fecisti ohomo  Ancerte
nesciens baptisma iã potitꝰ es.  Obhanc re
cũ diuersi concurrerent. quidã uide¬
ũ recognouit. que baptizatũ ab attico
epͥo ipse susceperat: & hoc modo
illius fraus uniuersis apparuit. xu¬
n terea defuncto sdigerdo rege ꝑsarũ.¬
eius filius barabanis ei successit. Hic insti¬
gatꝰ a magis crudelibꝰ torquebassupplici¬
is xp̃ianos. Cũq xp̃iani apud ꝑsas õppri¬

Expanded text:
isset impositum, multisque adhuc diebus occuparetur, coepit festinare ut quasi in ferventi studio baptismatis dona perciperet. Praeparatur baptisma, et veset impletus, deducitur Judaeus ad baptizandum. Tunc Dei quaedam invisibilis virtus aquam disparere praecepit. Cumque praesentes, non cogitantes Dei virtutem, aquam per cuniculum proprium defluxisse suspicarentur, diligenter undique clausum rursus impleverunt fontem. Et denuo deducto Judaeo aqua disparuit. Tunc sacerdos: Quid mali, inquit, fecisti, o homo? An certe nesciens baptismo jam potitus es? Ob hanc rem cum diversi concurrerent, quidam Judaeum recognovit, quem baptizatum ab Attico episcopo ipse susceperat, et hoc modo illius fraus universis apparuit. nterea defuncto Isdegerde rege Persaruejus filius Barabanes ei successit. Hic instigatus a magis, crudelibus torquebat suppliciis Christianos. Cumque Christiani apud Persas oppri
Abbreviated transcription (Latin):
tima uxore etiã filios habuert. Hoc quoq
in thessalia seruari cognoui qm apud
eos in diebꝰ paschȩ tantũ modo baptizant᷑.
qua ꝓpt plurimi sine baptismate mori¬
untur. In antiochia uero syriȩ altare. nͣ
adorientẽ ȩccłȩ sed magis ad occidente
habent. In hellada hierosolimis & thessa¬
lia ad tempꝰ uesꝑtinũ orationes similes
nouatianis constantinopolĩ degentibꝰ ha¬
bet. In cesarea cappadociȩ & cipro die
sabbati & dñico circa uesꝑam cũ lucer
& hȩc res initii accepit. ex quo arrius
ȩccłam conturbauit. Romȩ sabbata uni¬
uersa ieuinant. in cesarea cappadociȩ

Expanded text:
tima uxore etiam filios habuerunt. Hoc quoque in Thessalia servari cognovi, quoniam apud eos in diebus Paschae tantummodo baptizatur; quapropter plurimi sine baptismate moriuntur. In Antiochia vero Syriae altare non ad Orientem Ecclesiae, sed magis ad Occidentem habent. In Hellada, Hierosolymis, et Thessalia ad tempus vespertinum orationes similes Novatianis Constantinopoli degentibus agunt. In Caesarea Cappadociae et Cypro, die sabbati, et dominico circa vesperam cum lucernhaec res initium accepit ex quo Arius esiam conturbavit. Romae sabbata universa jejunant. In Caesarea Cappadoci
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura locutaeͣ. ego & patͣ unũ su¬
mꝰ ꝓptͣ essentię unitate᷑ quȩ ẽ una
&ͤadem patris. filii. & credimꝰ sẽper si¬
ne principio & sine termino hunc
regnare cũ patre. & non habere nec
tẽpus nec defectũ eiꝰ imperiũ: quia sẽꝑ
est. Nũquã enĩ ẽẽ cepit. idõq nec de¬
ficere poterit. Credimꝰ & ꝑceͥpimꝰ parady¬
tũ scm spͣm quẽ nobis ipse dñs ꝓmisit
& destinauit. & eũ credimꝰ missũ: sed is
passus nonẽ sed homo quo indutꝰ ẽ. quẽ
assupsit ex maria uirgine. qui patipo¬
tuit sict mortalis: Os aut̾e immorta¬
lis ẽ Credimꝰ quia tertia die resurrexit
nonds in homine sed homo indõ re¬
surrexit: quẽ & obtulit patrisuo donũ.

Expanded text:
uta est: Ego et Pater unum sumus, propter essentiae unitatem, quae est una et eadem Patris et Filii, et credimus semper sine principio et sine termino hunc regnare cum Patre, et non habere nec tempus, nec defectum ejus imperium, quia semper est; nunquam enim esse coepit, ideoque nec deficere poterit. Credimus et percipimus Paratum Spiritum, quem nobis ipse Dominus promisit et destinavit, et eum credimus missum. Sed is passus non est, sed homo, quo indutus est, quem assumpsit ex Maria Virgine, qui pati potuit sicut mortalis. Deus autem immortalis est. Credimus quia tertia die resurrexit, non Deus in homine, sed homo in Deo resurrexit, quem et obtulit Patri suo donu
Abbreviated transcription (Latin):
diͣ & sapientiã & uirtute: uerũq. fili¬
um tradimꝰ. Et non sict ceteri nomi
nant᷑ filii ita filiũ dicimꝰ. qm̃ illi aut
gr̃a generationis diiert᷑. aut eo qđ dig¬
nifiant filii nuncupant᷑: neq ꝓpt᷑ unã
substantiã quȩ ẽ patris & filii confite
mͦ & unigenitũ & primogenitũ. sed
unigenitũ uerbũ dicimꝰ qđ sẽꝑ fuit
& eͣ in patre. primogeniti autem ser¬
mone̾ homini. sed tam̃ differt ꝑcrea¬
tura cõmuni. qm̃ & primogenitu᷑ a
mortuis: confitem᷑ unũ ẽe dm̃. confi¬
tem᷑ unã patris filiiq diuinitatem
Neq quisquã negat aliquando patre fi
tre. patͣ non de filio. Hȩc aut̃ illorũ
blasphema atq corruptibilis inter¬
pretatio ẽ: hac gr̃a eũ dixisse con¬
tendunt. ego & pat unũ sumꝰ ꝓpter
concordiã &s unanimitate᷑ Sed rep¬
bauimꝰ nos om̃s catholici intellectũ
eoꝵ fatuũ & ab iectũ sicuti mortaliũ
hominũ. quiqm̃ corrũpi cȩpert᷑ of¬
fendentes discordare noscunt᷑. & ad

Expanded text:
 sapientiam, et virtutem, verumque Filium tradimus. Et non sicut caeteri filii nominantur, ita Filium dicimus: quoniam illi aut gratia regenerationis dii erunt, aut eo quod digni fiant, filii nuncupantur, neque propter unam substantiam quae est Patris et Filii. Confitemur m et unigenitum et primogenitum; sed unigenitum Verbum dicimus, quod semper fuit, et est in Patre; primogenitum autem quantum ad hominem. Sed tamen differt a creatura communi: quoniam et primo genitum a mortuis. Confitemur unum esse Deum. Confitemur unam Patris Filiique divinitatem; neque quisquam negat aliquando Patrem Fifilio. Haec autem illorum blasphemia atque corruptibilis interpretatio est; hac gratia eum dixisse contendunt: Ego et Pater unum sumus , propter concordiam et unanimitatem. Sed reprobavimus omnes catholici intellectum eorum fatuum et abjectum, sicuti mortalium hominum. Qui, quoniam corrumpi coeperunt, offendentes discordare noscuntur, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
UIIII Q uomodo apud cretã quodã uideo dicente
se eẽ moysen plurimi iudeox deceptione
sint mortui. & reliqui factisint xpͣiani
UDe magno incendio constantinopołi facto.
&s morte maximiani atq peli constitutione

Expanded text:
IX. Quomodo apud Cretam, quodam Judaeo dicente se esse Moysen, plurimi Judaeorum deceptione sint mortui, et reliqui facti sint ChristiDe magno incendio Constantinopoli facto, et morte Maximiani, atque constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
subsequentibꝰ. quidã monachi quis
ibide̾ nobiscũ fuerant & aliqui cleri¬
coru ascendentes traxert nos Et ita
testis ẽ ipsa ueritas militibꝰ aliis sacra¬
riũ circumdantibꝰ aliis ꝑ ȩccłam dis¬
currentibꝰ. ꝑ mediũ eorũ dño iter
dante atq custodiente pericula
cuncta transi uimꝰ. dm magnifi¬
ce głificantes: qmͣ neq popłm neci
tradidimꝰ. sed etiã quatinꝰ s aluaret᷑
actũ eͣ: & manꝰ querentiũ nos effu¬
gere preualuimꝰ¬

Expanded text:
subsequentibus, quidam monachi qui subsequentibus, quidam monachi qui ibi nobiscum fuerant, et aliqui clericorum ascendentes traxerunt nos; et ita testis est ipsa veritas. Militibus aliis sacrarium circumdantibus, aliis per ecclesiam discurrentibus, per medium eorum, Domino iter dante atque custodiente, pericula cuncta transivimus, Deum magnifice glorificantes, quoniam neque populum neci tradidimus, sed etiam quatenus salvaretur actum est, et manus quaerentium nos effugere praevaluim
Abbreviated transcription (Latin):
pente astitit cũ militibꝰ ultra quin¬
q. milibꝰ. habentibꝰ scilicet arma &
gladios enudatos. arcus. sagittas. &
uectes. E eccłam quidem ipse cir¬
cundedit. statuens milites sibimet
coherentes: ut nullus possit egre¬
dientiuͣ ab ȩccła eox manꝰ euadere
Ego uero in rationabile iudicans in
tanta confusione popłm derelin¬
quere. & non magis ante illos pe¬
ricula sustinere : residens in se¬
de precepi ut diaconus psalmũ
postea ingrediente & militibꝰ sacra¬
riũ circundantibꝰ ut nos capere po¬
tuissent: clerici quidẽ quistꝰ inuen¬
tisimul & popłi clamabant. poscen¬
tes ut & nos disceremꝰ una cũ popłõ
Ego uero magis e diuerso dicebam
non nos discedere. nisi om̃s singil¬
latĩ prius exirent. Surgensitaq
oratione facta : sic precepi uniuer¬
sos discedere. melius eẽ dicens
me periculo subiacere quã que¬
libet eo excipere lesione. Egre¬
dientibꝰ igit᷑ plurimis & reliquis

Expanded text:
pente astitit cum militibus ultra quinpente astitit cum militibus ultra quinque millibus habentibus arma, et gladios enudatos, arcus, sagittas et vectes; et ecclesiam quidem ipse circumdedit, statuens milites sibimet cohaerentes, ut nullus posset egredientium ab ecclesia eorum manus evadere. Ego vero irrationabile judicans in tanta confusione populum derelinquere, et non magis ante illos pericula sustinere, residens in sede praecepi ut diaconus psalmum postea ingrediente, et militibus sacrarium circumdantibus ut nos capere potuissent, clerici quidem qui sunt inventi, simul et populi clamabant, poscentes ut et nos discederemus una cum populo. Ego vero magis e diverso dicebam non nos discedere, nisi omnes sigillatim prius exirent. Surgens itaque oratione facta, sic praecepi universos abscedere, melius esse dicens me periculo subjacere, quam quemlibet eorum excipere laesionem. Egredientibus igitur plurimis, et reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
constante.¬
um fautores arrii cõpulert̃ atha¬
nasu ad eu memoriã reuocantes
quasi ipse fuisset qui ei fre̾m fece¬
rit inimicũ. ita ut pene disruptiᷤᷤ
naturȩ uinculis usq ad bella descen¬
derent. His incitationibꝰ constantiꝰ
motꝰ. non solũ expelli sed etiã ꝑi¬
mi sacratissimũ athanasiu imꝑa¬
uit. Et mittens quendã sebastia¬
nuͣ duce̾ cũ maxima militari ma¬
nu. uelut erroneũ iussit interimi
Quomodo aute & ille cũ exercitu
uenerit & ille diffugerit : ipse qͥ
passus & mirabilit liberatꝰ ẽ. meli¬
us enarrabit. Nã insatisfactione
fuge suȩ sic ait.
eruntam̃ exquirant etiã modũ
discessionis. & agnoscant asuis
Erant enĩ arriani cũ militibꝰ cone ur¬
rentes ut eos accenderent. & ig¬
norantibꝰ nos ostenderent.  licet
sine ulla cõpassione sint: uł audi¬
entes tamen confusi quiescant
Erat itaq iã nax: & aliqui popłorũ
ad uigilias uenerant. Ex pectabat᷑
futura die collectio Dux aute re¬

Expanded text:
Constantium fautores Arii compulerunt, Athai ad eum memoriam revocantes quasi ipse fuisset qui ei fratrem fecerit inimicum, ita ut pene disruptis naturae vinculis usque ad bella descenderent. His incitantibus Constantius motus, non solum expelli, sed etiam perimi sacratissimum Athanasium imperavit. Et mittens quemdam Sebastianum ducem cum maxima militari manu, velut erroreum jussit interimi. Quomodo autem et ille cum exercitu venerit, et iste diffugerit, ipse qui passus et mirabiliter liberatus est melius enarrabit; nam in satisfactione suae fugae sic ait.Verumtamen exquirant modum discessionis, et agnoscant a suis. Erant enim Ariani cum militibus concurrentes ut eos accenderent et ignorantibus nos ostenderent; et licet sine ulla compassione sint, vel audientes tamen confusi quiescant. Erat itaque jam nox, et aliqui populorum ad vigilias venerant, exspectabatur futura die collectio. Dux autem re
Abbreviated transcription (Latin):
citauit sebastianũ duce̾. machineũ:
qui cũ multitudine militũ arma.
gladios euaginatos. arcus. sagittasq
ferentiuͣ & facto impetu in ipso
die dñico suꝑ popłm inruit. Et
paucos orantes inueniens. cũ iam
plurimi discessissent: talia gessit
qualia ab eis decebat impleri Incen¬
dio nãq facto : statuens uirgines se¬
cus igne̾. cogebat eas ut se ꝓfiteren¬
t᷑ arrianas Cũq eas cerneret ẽẽ uic¬
trices& de igne nullomodo cõgi¬
tare: sic eorũ uultꝰ lacerauit. ut
uir agnosci post tempora potuis¬
sit. Sectis naͣq de palma uirgis &
habentibꝰ suos aculeos. eoꝵ dorsa ita
uerberibꝰ lacerauit : ut quidã eorũ
sepius a medicis incisi ꝓptͣ spinasquȩ
eorũ dorsis inherebant. alui uero
dũ non ferrent tormenta sint mor

Expanded text:
citavit Sebastianum ducem Manichaeum, citavit Sebastianum ducem Manichaeum, qui cum multitudine militum armatorum, gladios evaginatos, arcus, sagittasque ferentium, facto impetu in ipso die dominico, super populum irruit; et paucos orantes inveniens, cum jam plurimi discessissent, talia gessit qualia ab eis decebat impleri. Incendio namque facto, statuens virgines secus ignem, cogebat eas ut se profiterentur Arianas. Cumque eas cerneret esse victrices, et de igne nullo modo cogitare, sic earum vultus laceravit, ut vix agnosci post tempora potuissit. Sectis namque de palma virgis et habentibus suos aculeos, eorum dorsa ita verberibus laceravit, ut quidam eorum saepius a medicis incisi sint propter spinas quae eorum dorsis inhaerebant; alii vero, dum non ferrent tormenta, mor
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ etiã georgius eodẽ tẽpore
in alexandria gesserit. ipsuis
at hanasii qui hȩc passus ẽ uerbis
narremꝰ. In libro enim quẽ de fuga
sua scripsit ait hȩc. Igit᷑ in alexan¬
dria surrexert᷑ denuo nos queren¬
tes occidere. & facta st᷑ nouissima pe¬
iora prioribꝰ. Repente nãq mili¬
tes circũdantes ȩcđam. ꝓ orationi¬
bꝰ prelia celebrabant. Ingrediente
namq quad ragesima: georgius ex
cappadotia ab eis missus auxit ma¬
la quȩ illorũ calliditate didicerat.
Post septimanã itaq paschȩ uirgi¬
nes mittebant᷑ incarcerẽ. epͣi uinc¬
ti amilitibꝰ ducebant᷑. orphanoa
uiduarũ domꝰ abripiebantur.
& inuasiones indomibꝰ agebantur
Et noctibꝰ xpͣiani deponebant᷑. obsig¬
pessima. sed graui ora post ea sunt
presuͣpta. Septimana enĩ quȩ fu¬
it post scm pentec osten popłs ie¬
uinans.ẽ. egressus ad cymiteriu
orationis causa. eo qđ om̃s cõmuni¬
onẽ georgii declinarent. Sed hoc
agnoscens ille nequissimus: ipse con¬

Expanded text:
e etiam Georgius eodem tempore in Alexandria gesserit, ipsius Athanasii, qui haec passus est voce narremus. In libro enim quem de fuga sua scripsit, haec ait: Igitur in Alexandria surrexerunt denuo nos quaerentes occidere. Et facta sunt novissima pejora prioribus . Repente namque milites circumdantes ecclesiam, pro orationibus praelia celebrabant. Ingrediente namque Quadragesima Georgius ex Cappadocia ab eis missus, auxit mala quae illorum calliditate didicerat. Post septimanam itaque Paschae, virgines mittebantur in carcerem, episcopi vincti a militibus ducebantur, orphanorum et viduarum domus abripiebantur, et invasiones in domibus agebantur, et noctibus Christiani deponebantur, obsigpessima, sed graviora postea sunt praesumpta. Septimana enim quae fuit post sanctam Pentecosten, populus jejunans est egressus ad coemeterium orationis causa, eo quod omnes communionem Georgii declinarent. Sed hoc agnoscens ille nequissimus ipse con
Abbreviated transcription (Latin):
eo laborarent. quorũ opus erat ut
uicibus humeris eum ueherent. & om
repente hostibus inuadentibus expauis¬
set. dedissetq illud alteri uehendũ
Cumq se de prelio subtraxisset & iacula
declinasset. subito percussus interut:
Ille uero quisacrũ suscepit tropheu
multis se iaculantibus permansit inle¬
sus Mirabiliter: dina regente uir

Expanded text:
eo laborarent quorum opus erat ut eo laborarent quorum opus erat ut vicibus humeris eum veherent, et omnes repente hostibus invadentibus expavisset, dedissetque illud alteri vehendum, cumque se de praelio subtraxisset et jacula declinasset, subito percussus interiisse. Ille vero qui sacrum suscepit tropaeum, multis se jaculantibus permansit illaesus. Mirabiliter enim divina regente vir
Abbreviated transcription (Latin):
constituta. clementẽ & enĩ esse dm̃ &
ueniã tribuere delinquentibus si pę¬
ntentiã agentes studeant eam oꝑibꝰ
roborare: Hȩc sacerdotibus explananti¬
bus. ammiratus imꝑator prophetias
de xꝑo ita premissas. iussit uiros eruditos
ex auro & lapidibus pretiosis in uexillum
crueis transformare signũ. qđ labarũ
uocabatur. Hoc enim signũ bellicum
int̾ alia pretiosius erat. eo qđ imperatorẽ
precedere & ad orari eu a militibꝰ moris
eẽt. Unde precipue constantinũ reor
nobilissimũ decus imperii romani in
signũ mutasse crucis ut frequenti uisi¬
one atq cura desuescerent a priorimore
subiecti. & eũ solũ arbitrarent᷑ dm̃ quẽ
coleret imperator: uł quo duce atqꝰ
auxiliatore uteretur aduersus hostes
Sẽper enĩ hoc signu̾ proponebatur ante
ordines uniuersos. qđ maxime laboran¬
tibꝰ aciebus in prelus ad ẽe precipiebat.
Constituit itaq. certos signiferos qui in

Expanded text:
constitutam; clementem enim esse Deum, et constitutam; clementem enim esse Deum, et veniam tribuere delinquentibus, si poenitentiam agentes studeant eam operibus roborare. Haec sacerdotibus explanantibus, admiratus imperator prophetias de Christo ita promissas, jussit viros eruditos ex auro et lapidibus pretiosis in vexillum crucis transformare signum quod Labarum vocabatur. Hointer alia pretiosius erat eo quod imperatorem praecedere, et adorari id a militibus moris esset. Unde praecipue Constantinum reor nobilissimum decus imperii Romani in signum mutasse crucis, ut frequenti visione atque cura desuescerent a priore more subjecti, et eum solum arbitrarentur Deum quem coleret imperator, vel quo duce atque auxiliatore uteretur adversus hostes. Semper enim hoc signum proponebatur ante ordines universos, quod maxime laborantibus faciebus in praeliis adesse praecipiebat. Constituit itaque certos signiferos qui in
Abbreviated transcription (Latin):
conueniret: mox die facta sacerdotes
xp̃i conuocans. de dogiate consulebat.
At illi sacros libros offerentes de xp̃o
loquebantur. suaq dicta ex propheticis
comprobabant: Signũ uero qđ apparu¬
erat ei dicebant tropheũ ẽẽ uictoriȩ
aduersus infernũ quã uictoriã ascen¬
dens in cęlos egit xp̾c crucifixus & mor¬
tuus & tertia die resurgens scđm qđ
sperandum ẽe dixer̃t. quia post huius
uitȩ terminũ circa fine̾ scłi pͣsentis
om̃s homines resurgant & immortales
existant: Alii quidem ad premia re¬
rũ quibꝰ bene uixert᷑. alii ad supplicia
eo qđ ab eis mala sint gesta: Esse tam̃
etiam in delictis quȩ committuntur
hic occasione̾ salutis purificationemq
peccati. nondum initiatis quidem
baptismatis adeptionẽ scđm ȩccłasticã
legem. initiatis autẽ custodiã ne de¬
linquant. Sed quia hoc agere om̃ino
paucorũ scõrũq uirox. ẽ : docebant pu
rificationẽ quoq scđam ex pęnitentia

Expanded text:
conveniret, mox die facta sacerdotes conveniret, mox die facta sacerdotes Christi convocans, de dogmate consulebat. At illi sacros libros offerentes, de Christo loquebantur, suaque dicta ex propheticis comprobabant. Signum vero quod apparuerat ei, dicebant tropaeum esse victoriae adversus infernum, quam victoriam ascendens in coelos egit Christus, crucifixus et mortuus, et tertia die resurgens, secundum quod sperandum esse dixerunt: quia post hujus vitae terminum circa finem saeculi praesentis, omnes homines resurgant, et immortales existant: alii quidem ad praemia rerum, quibus bene vixerunt; alii ad supplicia, eo quod ab eis mala sint gesta. Esse tamen etiam in delictis quae committuntur hic occasionem salutis purificationemque peccati: nondum initiatis quidem baptismatis adeptionem secundum ecclesiasticam legem, 208 initiatis autem custodiam, ne delinquant. Sed quia hoc agere omnino paucorum sanctorumque virorum est, docebant quoque purificationem secundam ex poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Mlirantiq uisionẽ. adstitertͣ angłi
dicentes. O constantine. in hoc uince.¬
Fertur autͣ & ipsum xpͣm apparuisse
ei & signũ monstrasse crucis ac pre¬
cepisse ut figurã similẽ faceret. & in
preliis auxilium hoc haberet : quo uicꝰ¬
toriȩ iura conquireret. Eusebius
itaq pamphili cũ uire uirando ipso
imperatore dicente audisseserefert.
quia circa meridiem declinante iam
sole crucis signũ ex lumine factum
s scripturã consertã ei dicentẽ in hoc
unce uidisset ipse & milites qui cu̾
eo tc̃ essent. Pergenti namq aliquo
cũ exercitu per iter. hoc inquit ei mira¬
culum est ostensum. Dumq cogitaret qͥđ
eẽt. nox superuenit. & dormienti. xpͥc
apparuit cum signo qđ uidit incȩlo.
iussitq ut fieret eius signi figuratio quȩ
foret auxiliũ in congressionibus pͣliorũ.
yNq iam opus non esset. U.¬
interprete sed aperte monstratum
imperatori fuisset qiđ de dõ credere

Expanded text:
tum: mirantique visionem , astiterunt angeli tum: mirantique visionem , astiterunt angeli dicentes: O Constantine, in hoc Fertur autem et ipsum Christum apparuisse ei, signumque monstrasse crucis, ac praecepisse ut figuram similem faceret, et in praeliis auxilium hoc haberet, quo victoriae jura conquireret. Eusebius itaque Pamphili cum jurejurando ipso imperatore dicente audisse refert, quia circa meridiem declinante jam sole, crucis signum ex lumine factum, et scripturam consertam ei dicentem: In hoc vince, vidisset ipse et milites qui cum eo tunc essent. Pergenti namque aliquando cum exercitu per iter: hoc, inquit, ei miraculum est ostensum. Dumque cogitaret quid esset, nox supervenit, et dormienti Christus apparuit cum signo quod vidit in coelo, jussitque ut fieret ejus signi figuratio quae foret auxilium congressibus praeliorum. jam opus non esset interprete, sed aperte imperatori monstratum fuisset quid de Deo credere
Abbreviated transcription (Latin):
tianus & maximianus herculius priua¬
tã elegissent uita & maximus galerius
qui cum eis imperauerat tenens italiã
brittannia patre mortuo ordinatur
septima die uilii mensis. rome uero a
pretorianis militibꝰ maxentius maximi¬
ani herculii filius instituitur imꝑator¬
H inc eius pater imperandi cupidine
uoluit filium regno priuare. qđ facere
nequiuit. Post hȩc autẽ tharso cilitiȩ
mortuus ẽ Porro seuerus romȩ contra
maxentiũ ueniens. militũ proditione
ꝑemptus est. Maximinꝰ autẽ galerius
instituens liciniũ augustũ moritur.
Proinde maxentius romȩ uelut tyrannꝰ
habebatur. ad ulteria impudent᷑ exer¬
cens & earũ uiros occidens. Quẽ uolenᷤ
constantinus opprimere & romanos a
cladibus liberare: cogitabat quẽ in
bello dm̃ haberet auxilio sciens nihil
prodesse deos quos dioclitianus uenera¬
batur. & quia potius eius pater paganoꝵ
contempta religione feliciter ad uixisset
dit crucis signũ cȩlo splendide colloca¬

Expanded text:
tianus et Maximianus Herculius privatam elegissent vitam, et Maximinus Galerius, qui cum eis imperaverat, tenens Italiam, Britannia patre mortuo ordinatur die 27 Julii mensis. Romae vero a praetorianis militibus Maxentius Maximiani Herculii filius imperator instituitur. Hinc ejus pater imperandi cupidine voluit filium regno privare, quod facere nequivit. Post haec autem Tarso Ciliciae mortuus est. Porro Severus Romae contra Maxentium veniens, militum proditione peremptus est. Maximinus autem Galerius instituens Licinium Augustum, moritur. Proinde Maxentius Romae velut tyrannus habebatur, adulteria impudenter exercens et earum viros occidens. Quem volens Constantinus opprimere, et Romanos a cladibus liberare, cogitabat quem in bello Deum haberet auxilio: sciens nihil prodesse deos quos Diocletianus venerabatur, et quia potius ejus pater, paganorum contempta religione, feliciter advixisset.dit crucis signum coelo splendide colloca
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui baptisma delinquunt a cõmuni¬
one suspendunt sict̃ nouatiani & mace¬
doniani inhellesponto faciunt. & in asia
quartodecimani. nouatiani circa frigi¬
ã binubos nͣ recipiunt. Constantinopo¬
lĩ uero neq aꝑte recipiunt neq palã re¬
mouere noscunt᷑. in occidentalibꝰ uero
partibꝰ aꝑte recipiunt. Soromenꝰ.¬
ontani siquidẽ quos. xxxuiiii.¬
frigas nominant peregrinã quandam
ad inuentione̾ introducentes. scđm eam
pascha celebrant. Culpant enĩ eos quicur¬
sũ lunȩ requirt᷑ & dict̃ solares tantũmo¬
do circulos sequendos. & menses quidẽ
choare primũ ab equinoctio uernali qđ¬

Expanded text:
ost baptisma delinquunt, a communione suspendunt, sicut Novatiani et Macedoniani in Hellesponto faciunt, et in Asia Quartodecimani. Novatiani circa Phrygiam binubos non recipiunt, Constantinopoli vero neque aperte recipiunt, neque palam removere noscuntur. In occidentalibus vero partibontani siquidem, quos Phrygas nominant, peregrinam quamdam adinventionem introducentes, secundum eam Pascha celebrant. Culpant enim eos qui cursum lunae requirunt, et dicunt solares tantummodo circulos sequendos. Et menses quidem choare primum ab aequinoctio vernali, q
Abbreviated transcription (Latin):
duo luminaria facta st᷑. quibꝰ tẽpora & an¬
ni manifestant᷑. & hoc indicare eoqđ lu¬
na ꝑ octo annos cũsole:ͤcurrat. & amboidẽ

Expanded text:
 luminaria facta sunt, quibus tempora et anni manifestantur. Et hoc indicari, eo quod luna per octo annos cum sole concurrat, et ambo iide
Abbreviated transcription (Latin):
hanc dirigebat lege̾. ubi erat utebat᷑
ipse. Tunc ergo pagani xpianos gra¬
uit᷑ oppressertͣ. in terdũ etiã tormen¬
tis corporalibꝰ affligebant eos. Qđ
imꝑator audiens xp̃ianis quippe ad eun¬
tibꝰ eũ defendere contͣepnebat dicens
Nr̃m ẽ. ut patientes mala sustineatis.¬
hoc enĩ est preceptũ ur̃i dĩ. Soro¬
Situr imperator pugnaturꝰ menꝰ. xl¬
contra ꝑsas. uenit in antiochiã. Cumq
popłs quereret᷑ quia uenalia quidem
abundarent sed carius uendereͥt᷑. uo¬
lens magnitudinẽ suȩ largitatis osten¬
dere. minora quã debuit pretia in
foro rerũ uenaliũ deputauit. Et cũ
fugissent tabernarii negotiatoresq
diuersi. res necessariȩ defecert᷑. An¬
tiocheni uero grauit᷑ hoc ferentes. con¬
tumelias fecert᷑ imꝑatori. Socrates.

Expanded text:
hanc dirigebat legem; ubi erat, utebatur hanc dirigebat legem; ubi erat, utebatur ipse. Tunc ergo pagani Christianos graviter oppresserunt; interdum etiam tormentis corporalibus affligebant eos. Quod imperator audiens, Christianis quippe adeuntibus eum, defendere contemnebat, dicens: Vestrum est ut patientes mala sustineatishoc enim est praeceptum vestri Dei. SOgitur imperator pugnaturus contra Persas venit in Antiochiam. Cumque populus quereretur, quia venalia quidem abundarent, sed carius venderentur: volens magnitudinem suae largitatis ostendere, minora quam debuit pretia in foro rerum venalium deputavit. Et cum fugissent tabernarii negotiatoresque diversi, res necessariae defecerunt. Antiocheni vero graviter hoc ferentes, contumelias fecerunt imperatori. SOZOMEN.
Abbreviated transcription (Latin):
preponentes : ad sacrificiorũ scelera de¬
scendert̃. Quoꝵ unꝰ fuit sophista constan¬
tinopolitanꝰ ex bolus is enĩ mores im¬
ꝑatorũ sequens sub constantio quidẽ
feruentissimũ se finxerat xp̃ianũ. sub
iuliano paganꝰ celerit ẽ effectꝰ: & rursus
post uilianũ uolebat ẽe xp̃ianus Proster¬
nens & enĩ semet ipsu ante ianuas ȩccłȩ
ꝓnũ. magna uoce clamabat. Conculca¬
te me sal insensatu xax uiiii¬
gitur cũ uilianꝰ iret ad ꝑsas uolens
in eis ulcisci eoqđ sub constantio ro¬
manorũ terminos inuasissent. & sciens
qmͣ in preliis eueniunt frequent᷑ ad¬
uersa. & quia plurimis pecunus indi¬
geret : ad inuenit modũ ut auferret
pecunias xp̃ianoꝵ Nolentibꝰ ergo sacri¬
ficare pec uniaemultã imposuit. Exi¬
gebant᷑q uere xpͣiani. Singuli nanq
eox scđm sui substantiã offerebant. &
imꝑator ex iniusta collectione in ui-¬
ste factꝰ idoneus eͣ. Ubi enĩ non erat

Expanded text:
praeponentes, ad sacrificiorum scelera depraeponentes, ad sacrificiorum scelera descenderunt. Quorum unus fuit sophista Constantinopolitanus Eubolus. Is enim mores imperatorum sequens, sub Constantio quidem ferventissimum se finxerat Christianum, sub Juliano paganus celeriter est effectus; et rursus post Julianum volebat esse Christianus. Prosternens etenim semetipsum ante januas ecclesiae pronum, magna voce clamabat: Conculcate me sal insensatum. gitur cum Julianus iret ad Persas, volens in eis ulcisci eo quod sub Constantio Romanorum terminos invasissent, et sciens quoniam in praeliis eveniunt frequenter adversa, et quia plurimis pecuniis indigeret, adinvenit modum ut auferret pecunias Christianorum. Nolentibus ergo sacrificare pecuniam multam imposuit, exigebanturque vere Christiani. Singuli namque eorum secundum sui substantiam offerebant, et imperator ex injusta collectione injuste factus idoneus est. Ubi enim non erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tere & dispositione grecoꝵ ualde pares.
& nisi quia uetustatẽ homines honorabant.
& quȩ st̃ in usu grata credebant. Nã ut
ego reor ȩqua ueteribꝰ apollinaris opu¬
scula decreuissent. fecit etiã nͣ ignobi¬
lẽ ad ipsũ imꝑatorẽ siue contra paga¬
nos philosophos librũ cuititulũ posuit
ꝓ ueritate : in quode sacris testimoniis
tacens ꝓbauit illos quidẽ fuisse decep¬
tos. se aut sapere uer a de dõ. Hȩc enĩ
considerans imꝑator. claris t̾c ep̃is scrip¬
sit: legi & rep̃hendi Cui rescripsert᷑.¬
& si legisti. sed ñ agnouisti. Si enĩ cogno¬
uisses. nequaquã reprehendisses. Quidã dict̃
hanc epłam presulis ȩccłȩ cappadocenȩ fus¬
se basilii. qđ incredibile nonẽ. Siue aut eiꝰ
siue sit alterius. iustũẽ uirtutis laudare
lurimi si quidẽ non recta mente xpͥia¬
nũ habentes nomen. quippe pecunias
& honorẽ pͣsente̾ felicitate uerȩ fidei

Expanded text:
tere et dispositione Graecorum valde pares. tere et dispositione Graecorum valde pares. Et nisi quia vetustatem homines honorabant, et quae sunt in usu grata credebant, nam ut ego reor, aequa veteribus Apollinaris opuscula decrevissent. Fecit etiam non ignobilem ad ipsum imperatorem, sive contra paganos philosophos librum, cui titulum posuit, Pro veritate. In quo de sacris testimoniis tacens, probavit illos quidem fuisse deceptos, se autem sapere vera de Deo. Haec autem considerans imperator, claris tunc episcopis scripsit: Legi, et reprehendi. Cui rescripserunt: Etsi legisti, sed non agnovisti: si enim cognovisses, nequaquam reprehendisses. Quidam dicunt hanc epistolam praesulis Ecclesiae Cappadocenae fuisse Basilii, quod incredibile non est. Sive autem ejus, sive sit alterius, justum est virtutis laudare lurimi siquidem non recta mente Christianum habentes nomen, quippe pecunias et honorem praesentem felicitati verae fidei