comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sensus euangelicus. Sequitur enĩ.
Et qui odit animã suã in hoc mun¬
do: in uitam etͣnam custodit eam.
Ergo qͦd supra dictũ est. qui amat.
sub intelligitur in hoc mundo:
tentia. quẽ ad modũ sit homini
in animã suã amor ut pereat.
odiũ ne pereat. Si male amaueris.
tunc odisti: si bene oderis. tunc
amasti. Felices qͥ oderunt custodi¬
endo. ne ꝑdant amando. Sed uide &¬
ne tibi subrepat. ut teipsum uelis
interimere: sic intelligendo qđ
debes odisse in hoc mundo animã
tuã. Hinc eni quidã maligni atq
puersi. & insemetipsis crudeliores
& sceleratiores homicide. flams
se donant. aquis p̾focant. preci¬
pitio collidunt & pereunt. Hoc
xxp̃c non docuit: immo etiam du¬
bolo precipitiũ suggerenti. redi
Petro autẽ dixit. significans qua
morte clarificaturus erat dmͣ:
cũ esses iunior. cingebas te & sbas
quo uolebas: cũ autẽ senueris. al
te cinget. & feret quo tu non uis.
Ubi satis expressit non aseipso sed
abalio debere occidi: qui uestigua

Expanded text:
ur evangelicus sensus; sequitur enim: Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo quod supra dictum est: Qui amat, subintelligitur, in hoc mundo; tentia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ntunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti responPetro autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
bus uobis ne hoc quidẽ in exꝑtus
iudicaui negandũ. Malui eni exci¬
pere rubore pudoris. quã nͣ exequi
iussionẽ urãm. quarũ precibus
nonnũquã ds̃ nr̃ obedire uidet᷑.
psertim cũ habetis uobiscũ quas
imitari uirtutis est: cũ quib disce¬
re potestis. affectũ a me potius quã
magisteriũ. qđ ad laudẽ huius diei
requisistis. Unde obseruare non
debeo ꝓpter obseruantiã grauitatis.
ne imꝑtirem deuotioni ur̃e que
mandatis. Quod si docere neqͥui.
saltem ad laudẽ tante uirginis ex¬
hortari om̃ino curaui: quatinus
nͣ deessem uobis. quẽ diligitis in
die tante festiuitatis. sed iungerer
p̃cibus. iungerer uotis: quomͦ mͣte
ad ea uobiscũ eleuari merear uris
suffragantib meritis. ad que ꝑue¬
nit beata & intemerata uirgo maria.
Ecce hodierna die ad illũ p̾clarum
& splendidũ thronũ angłoꝵ. ipsa
ꝑ humilitatẽ. ꝑ integritatẽ carnis
ascendit unde intẽperata olim

Expanded text:
bus vobis ne hoc quidem inexpertus bus vobis ne hoc quidem inexpertus judicavi negandum. Malui enim excipere ruborem pudoris, quam non exsequi jussionem vestram, quarum precibus nonnumquam Deus noster obedire videtur; praesertim cum habeatis vobiscum, quas imitari virtutis est, cum quibus discere potestis: affectum a me potius quam magisterium ad laudem hujus diei requisistis. Unde excusare non debui propter observantiam gravitatis, ne impartirem devotioni vestrae, quae mandastis. Quod si docere nequsaltem ad laudem tantae virginis exhortari omnino curavi: quatenus non deessem vobis quem diligitis in die tantae festivitatis, sed jungerer precibus, jungerer votis, si quo modo mente ad ea vobiscum elevari merear vestris suffragantibus meritis, ad quae pervenit beata et intemerata virgo Maria. Ecce hodierna die ad illum praeclarum et splendidum thronum angelorum, ipsa per humilitatem et integritatem carnis ascendit, unde intemperantia olim
Abbreviated transcription (Latin):
biscũ uirginẽ. & formã ꝑfecte
integritatis. Quod si minus in illis
est quã in matrẽ dñi. immo quia
est: habetis ꝓlem fecundam. &
uirginẽ ꝑpetuam. quia sicut in
cõparationẽ dñi nemo bonus. ita
in cõparationẽ matris dñi nulla
inuenitur ꝑfecta. quãuis uirtita¬
bus eximia cõꝓbetur. Unus est¬
eni pater ur qui in celis est. unus
& magister. una est & forma diui¬
nitatis in maria: cui uos om̃s ut
i maginẽ formetis integritatis.
faciem imprimere debetis. in cul
clusus. fons signatus. pudeus aqͥrũ
uiuentium. Ad quã nulli potuer̃
doli irrũpere: neq. pͣualuit fraus
inimici: sed ꝑmansit sc̃a mente
ac corpore multis donoꝵ priui¬
legiis sublimata. Idcirco imitami¬
ni hanc moribus. sequimini casti¬
tate: huius implorate auxilium.
Q uod si me quia ita loquor p̾supͣti¬
onis uelit arguere inuidoꝵ aliqͥs.¬
& qͦd uobis scripserim arguat ca¬
ritatem atq dilectionẽ: qͥa roganti¬

Expanded text:
biscum virginem, et formosam perfectae biscum virginem, et formosam perfectae integritatis. Quod si minus in eis est, quam in matre Domini, immo quia est, habetis prole fecundam et virginem perpetuam: quia sicut in comparatione Dei, nemo bonus, ita et in comparatione matris Domini nulla invenitur perfecta, quamvis virtutibus eximiis comprobetur. Unus est Pater noster, qui in coelis est: unus et magister: una est forma virginitatis in Maria, cui vos omnes ut imaginem reformetis integritatis, faciem imprimere debetis in sculclusus, fons signatus, puteus aquarum viventium , ad quam nulli potuerunt doli irrumpere, nec praevaluit fraus inimici, sed permansit sancta mente et corpore, multis donorum privilegiis sublimata. Idcirco hanc imitamini moribus, sequimini castitate, hujus implorate auxilium. XVII. Quod si me, quia ita loquor, praesumptionis velit arguere invidorum aliquis, quod vobis scripserim: arguat charitatem atque dilectionem, quia roganti
Abbreviated transcription (Latin):
amoris ꝓcreate. que didieit ab
pso sponso. cui & uos deuouisis
muimilitate. quã uos ex se docuit.
qnde ait idem. Discite a me quia
mitis sum. & humilis corde.
on gͥ beata dĩ genitrix a filio suo
año nr̃o didicit cȩlos fabricare.
non angłos creare. ñ miracula
acitatis in signia oꝑari. sed tantũ
bumiliari: ceteraq uirtutũ docus¬
menta intra humilitatis custodiã
iggregare. Unde cũ ea semꝑ sin¬
gularũ uirtutũ pudicitia comes
inremota mansit: quia omnino
pudor indiuiduus uirginitati
eẽ debet: sine qͦ recte caritas uera
seruari non potest. Nũ quã igitur
beata masia sine pudoris sui custo
uirtutis. cuius uita om̃iũ discipli¬
na est. cuius mores instituta sunt
ecsarum: quȩ pͣcedit cunctis. suꝑ¬
eminet uniuersis. Propter ea
quȩcũq uirgo sibi ab ea optat p̃¬
miũ. & implorat auxiliũ. debet
imitari exemplũ. Rogo uos o
uirgines. rogo uos & uiduȩ. imi¬
plar continentiȩ & castitatis. Imi¬
tamini eustochiũ quã habetis uo¬

Expanded text:
ari procurate, quae didicit ab ipso sponso, cui vos devovistis humilitatem, quam vos ex se docuit. Unde ait idem: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Non ergo beata Dei genitrix a filio suo Domino nostro didicit coelos fabricare, non angelos creare, non miracula deitatis insignia operari: sed tantum humiliari, caeteraque virtutum documenta, intra humilitatis custodiam aggregare. Unde cum ea semper singularum virtutum pudicitia comes irremota mansit: quia omnino pudor individuus virginitati esse debet, sine quo recte castitas vera servari non potest. Numquam igitur beata virgo Maria sine pudoris sui custodvirtutis, cujus vita omnium est disciplina, cujus mores instituta sunt Ecclesiarum, quae praecessit cunctos, supereminet universis. Propterea quaecumque virgo sibi ab ea optat praemium et implorat auxilium, debet imitari exemplum. Rogo vos, o virgines, rogo et viduae, imiplar continentiae et castitatis. Imitamini Eustochium, quam habetis vo
Abbreviated transcription (Latin):
caimen quanto uirginitas cogna¬
tior uirginitati. tanto beatus
euangłista cȩteris excellentior.
ce uicinior uerbo. Ideo quicqͥd
est qͦd uirgo genuit. totum ꝓut
uite conuersatio eiꝰ post ascensio¬
nem xp̃i cũ apłis generaliter

Expanded text:
tamen quanto virginitas cognatamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout vitae, conversatio ejus post ascensionem Christi generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
quã uirginitas: ideirco & fecun¬
ditas in illa. tota deificata est a
uirginitas. Alioquin nusquan
scđm naturam nascendi uirgin¬
tas. ubi fecunditas predicatur:
suꝑ excellit de illa quȩ dicuntu
quia sunt diuina atq ineffabilis
Unde uirginitas & fȩcunditas ꝓe
suꝑeminens nouitas est: qũaqul
humanũ cernatur ex carne qdđ
nascitur. Ueru̾tamen & si magni¬
ficentior multũ uirginitas in
maria ꝓpter gr̃ȩ excellentiam:
una tamen integritas carnis.&
una uirtus. quȩ adinuicẽ qual
cognata sociatur. Hinc quoq uo¬
hannes quicqͥd est qͦd maria qs¬
nuit. euangelirando suo cõmca¬
dat eloquio: uerbuͣ qđ in prina¬
pio erat. & uerbũ erat apud do
e ds erat uerbum. Hoc quippe
uerbũ qͦd erat in principio. &
psum dm̃ genuit beata & głosa
uirgo maria. ex se carne factum.
deirco & uirginitas longe sacra¬
tor. & fecunditas ut ita dicam
multo ineffabilior. quã suo potu¬
erit ille explicare eloquio. Uerũ¬

Expanded text:
quam virginitas. Idcirco et fecunquam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur:um superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in principio, et ipsum genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i incarnatione: tanto siquidẽ
uerius. quanto ab initio plenius
spexerat oculis uniuersa: licet
beatam uirginẽ. & si om̃s uenerati
sunt discipłi. eiq famulabantur
officio dilectionis: ioħes tamen
amplius ac specialius usq ad fine̾
uite qui sibi cõmissam accepit
in suam quasi matrem filius: cui
benignus magister de cruce. mulier
inquit. ecce filius tuus: ad disci¬
pulum autẽ. ecce mater tua. ut
uirgo uirgini cohereret. ut deser¬
uiret officiosissime cura adoptio¬
nis. non enͣi pudicissima uirgini¬
tas alicui discipłoꝵ rectius quã uir¬
gini cõmendatur: ut esset adin¬
uicem grata societas. & floridus
aspectus: necnon & uenustus con¬
uersandi uernans alter natim
pudicitiarũ splendore decon
Una siquidẽ uirtꝰ uirgin¬
tatis in ambobus. sed ada
ꝓportio in maria: altera quidẽ
quia fecundior. sed ipsa. Ipsa uͥ
sed altera: quia & si ipsa eadema
incorruptio: tamen fecunditas
integritatis longe gloriosior

Expanded text:
Christi Incarnatione: tanto siquidem Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius perspexerat oculis universa: licet beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior
Abbreviated transcription (Latin):
telam salua fide pio magis deside¬
rio opinari oporteat. quã incon¬
sulte diffiniri. quod sine periculo
nescitur. Unde de his ex quibus
certi sumus tantisꝑ loquamur
ad exhortationem urãm. qualicũq.
sermone adedificationẽ & laudẽ
nominis dĩ: ut & religio conser¬
uetur ꝓfamulatui.. & deuotio
augeatur ꝓ affectu: qm̃ hec est
uirgo que sola interemit uniuer¬
sam hereticam prauitatẽ: sola sit¬
post dm̃ que nos confirmet in
om̃i ueritate. suisq cõmendet
meritis. & precib auxilietur: ut
Quod si queritur post ascensionem
dñi quid egerit: unũ ꝓfecto est
quia uirgo sc̃a corpore ac mente
ꝑmansit. Quã sane angłs gabrihel
ac si cȩlestis paranymphus intac¬
tam custodiuit. & ioħes apłs atq¬
eam. uirgo uirginẽ seruauit.
suisq ei deseruiuit obsequiis.
Non quod eximius ille scõꝵ chorꝰ
apłoꝵ eam deseruerit inter quos
post resurrectionem intrans &
exiens. familiarius contulit de

Expanded text:
telam salva fide pio magis desidetelam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et  Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam custodivit. Et Joannes apostit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de
Abbreviated transcription (Latin):
mierant surrexerunt. ac uenert᷑
in scãm ciuitatem scilicet hierłm.
e apparuerunt multis. De quibus
pfecto nonnulli doctoꝵ sensert᷑.
etam & in suis reliquerunt scrip¬
tis. qͦd iam in illis ꝑpetua sit com¬
pleta resurrectio. Eatentur enĩ
ã ueri testes non essent: nisi &
uera eoꝵ esset resurrectio. Unde
x beatus petrus dixisse legitur.
cũ de dauid loqueretur intestimo¬
uum. & sepulchrũ inquit eiꝰ apud
nos est: quasi ñ sit ausus dicere. qđ
pse. aut corpus eius apud nos est:
ed tantũ sepulchrũ. in quo conditꝰ
fuerat. Hinc aiunt resurrexisse
e ipsũ cũ cȩteris scĩs: & ideo uacu¬
um remansisse monumentum.
uti nunc beatȩ maaie cernitur.
Quod sane factũ & de aliis quibus¬
libet locis scripturarũ firmare
conantur: qͦd hi iam cũ xp̃o reg¬
nent resuscitati in ęt̾na societate.
Quod quia dõ nichil est impossibile.
nec nos debeata maria factum
abnuimus: quãquam ꝓpter cau¬

Expanded text:
mierant, surrexerunt, ac venerunt mierant, surrexerunt, ac venerunt in sanctam civitatem, scilicet, Jerusalem, et apparuerunt multis . De quibus profecto nonnulli doctorum senserunt, et etiam in suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completa resurrectio. Fatentur enim quod veri testes non essent, nisi et vera eorum esset resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria Virgine factum abnuimus, quamquam propter cau
Abbreviated transcription (Latin):
honore fabricata est ȩccła. miro
lapideo tabulatu. in qua sepulta
fuisse ut scire potestis ab om̃ibus
ibidem predicatur: sed nunc uc
dubitant. utrum assupta fueri
simul cũ corpore. an obierit n¬
licto corpore. Quomͦ autẽ uel
quo tep̾ore. aut a quib ꝑsonis sa¬
simũ corpus eiꝰ inde ablatumsi¬
erit. uel ubi transpositũ. utrir
resurrexit nescitur: quãuis nor¬
nulli astruere uelint eam resie¬
tatam. & beata cũ xp̃o inmortab¬
tate in celestib uestiri. Quod al
beato ioħe euangelista eiꝰ minibd
cui uirgini a xp̃o uirgo cõmis
est. plurimi asseuerant. quia il
sepulchro eiꝰ ut fertur. non nil
manna inuenitur: qđ & scitin¬
re cernitur. Uerũtamen quid
porum uerius censeatur:am¬
higinus. Melius tamen
iõ totum cui nichil im¬
bile est cõmittimus. quã aliud
timere definire uelimus auctori¬
tat nr̃a qđ non ꝓbamus: sicuti
redierint in terre puluerẽ certũ
non habemus nisi qͦd legimus.
quia multa corpora scoꝵ qui dor¬

Expanded text:
a est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta fuisse ut scire potestis ab omnibus ibidem praedicatur: sed nunc vacdubitant, utrum assumpta fuerit simul cum corpore, an abierit relicto corpore. Quomodo autem, vel quo tempore, aut a quibus personis sanctissimum corpus ejus inde ablatum fuerit, vel ubi transpositum: utrumne resurrexerit, nescitur: quamvis nonnulli astruere velint eam jam resuscitatam, et beata cum Christo immortalitate in coelestibus vestiri. Quod et de beato Joanne Evangelista ejus ministro, cui virgini a Christo Virgo commissa est, plurimi asseverant: quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur: quod et scaturire cernitur. Verumtamen quid horum verius censeatur, ambigimus. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam ut aliquid temere definire velimus auctoritate nostra, quod non probemus: sicuti redierint in pulverem terrae, certum non habemus, nisi quod legimus: Quia multa corpora sanctorum qui dor
Abbreviated transcription (Latin):
magis eum in hac celebritate
beatȩ uirginis matris eiꝰ oportet
cũ hẏmnis & canticis diligentꝰ
extollere. & dignis dõ iubilare
p̃coniis ac mẏsticis honorare mu¬
neribus. Nulli dubiũ quin totĩ
ad głam laudis eiꝰ ꝑtineat. quicͥd
digne genitrici sue impensum
timeo satis & ualde ꝑtimesco. dĩ
uris cupio parere ꝓfectibus. ne
forte sicut imꝓbus ita & indignus
laudator inueniar: ꝓfecto cũ na
scitas uel facundia suppeditet. it
beatam & gloriosam uirginem
digne laudare queam: qmͣ ut
uerũ fatear quicquid humans
dici potest uerbis. minus est a
laude celi qua diuinis est & an¬
licis excellentius p̃dicata. & laor
p̃coniis. aꝓphetis quidẽ p̾nunio
a patriarchis. figuris & enigmat
pͣsignata. ab euangelistis exhibri
& monstrata: ab angelo uenerab¬
liter atq officiossime salutati.
Preterea qualis & quanta esse.¬
eodem diuinitus declaratur o
ait. Aue maria gr̃a plena dis

Expanded text:
magis eum in hac celebritate magis eum in hac celebritate beatae virginis matris ejus oportet cum hymnis et canticis diligentius extollere, et dignis Deo jubilare praeconiis, ac mysticis honorare muneribus. Nulli enim dubium, quin totum ad gloriam laudis ejus pertineat quidquid digne genitrici suae impensum timeo satis, et valde pertimesco, dum vestris cupio parere profectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar. V. Profecto cum nec sanctitas vel facundia suppeditet, ut beatam et gloriosam Virginem Mariam digne laudare queam: quoniam ut verum fatear quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli: quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata: a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata: ab evangelistis exhibita et monstrata: ab angelo venerabiliter atque officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esseeodem divinitus declaratur, cum ait: Ave, gratia plena, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes quousq intrare possitis
gaudia eternȩ uite. quo beata
uirgo feliciter hodie introiuit.
alternantib hẏmnidicis angłoꝵ
choris infra pascua ętͣnȩ uiridi¬
tatis. ubi una societas om̃ium
suꝑnoꝵ. ubi dulcis sollep̾nitas
angłoꝵ. ubi post labores & erum¬
nas felix & suauis refectio anima¬
uirgo maria celos ascendit. rogo
gaudete. quia ut ita fatear. ineffa¬
biliter sublimata. cũ xp̃o regnat
ingͥnum. Regina mundi hodie
de terris & de presenti scło nequã
eripitur. Iterũ dico gaudete. quia
secura de sua in marcescibili gła
ad cęli iam ꝑuenit palatiũ. Exulta¬
te inquã ac gaudete. & letetur
om̃is orbis: quia hodie nobis
om̃ib eiꝰ int̾uenientib meritis
salus aucta est. Uobis quoq dili¬
gentibus eam honor & uirtus
una cũ reliquis uirginib sacris.
amplior prestatur & gr̃a. Ideirco
dilectissime letamini & laudate.
quia si dm̃ ore ꝓphetico in scĩs
suis laudare iubemur: multo

Expanded text:
viventes, donec intrare possitis viventes, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas angelorum, ubi post labores et aerumnas felix et suavis refectio animaVirgo Maria coelos ascendit: rogo, gaudete: quia ut ita fatear ineffabilin aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur. Iterum dico, gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria, ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, ac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam honor et virtus una cum reliquis virginibus sacris amplior praestatur et gratia. Idcirco, dilectissimi, laetamini et laudate, quia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo
Abbreviated transcription (Latin):
& masia matre iħu: & fr̃ibus eiꝰ.
Ecce iħu ascendente cũ quib uirgo
uacat in scola uirtutũ. & m edita¬
tur in lege mandatoꝵ dĩ. ut &¬
ipsa sit forma discipline xp̃i. &
exemplũ ꝑfectionis uirginibus.
Conuersatur autẽ cũ testibus scẽ
resurrectionis. & ipsa testis con¬
uersatur cũ senatoribus cęli
infra curiam paradysi. sub sp̃sscĩ
disciplina. & magisterio totius
inter primas summi regis cohor
hinc ascendisse leguntur in cȩna¬
culũ. quo pascha dignissime cȩle¬
bratur: ibi quippe manebant cũ
maia matre iħu unanimiter as¬
pirati in caritate. ꝑseuerantes in
oratione donec induerentur uir¬
tute exalto. Cȩperant enͣi iam ora¬
re. qui dudũ cũ dño conuersantes.
uirtutib & miraculis pascebantur.
Et bene ꝑseuerantes in oratione
nichil hesitantes: donec acciꝑent
munera sp̃s scĩ quȩ poscebant.
Quos & uos ofiliȩ imitamini. que
inscola xpͣi ꝑmanere uoustis.
Perseuerate in orationib unantmit᷑

Expanded text:
a matre Jesu et fratribus ejus . Ecce Jesu ascendente cum quibus Virgo vacat in schola virtutum, et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina et magisterio totius a beata Maria inter primas summi regis cohortHinc ascendisse leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent munera Spiritus sancti quae poscebant. Quos et vos, o filiae imitamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in orationibus unanimiter
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ inquit laudis honorũ¬
Illic iter est laudis. ad etͣnam lauũ
sine fine mansuram: sed nemo ap¬
prehendet illud. nisi ego pͣmonsta¬
uero. Propterea km̃ȩ quia iter si¬
lutis nrx in laudibus est saluatori
hortor uos & cõmoneo in hac saca
sollepͣnitate genitricis dĩ marue
nolite cessare a laudibus. Quodĩ
uirgo es gaude. quia qͦd meruisis
esse & tu laudas. Tantũ cura. it
quȩ digne laudare possis. Quol
si continens & casta. uenerare a
lauda: quia non aliunde consta
ut possis esse casta. quã ex gra
xp̃i. quȩ fuit plenissime in oasu
quã laudas. Quod si coniugata
certe aut peccatrix. nichilominis
Et quauis non sit speciosa laus in
ore peccatoris. noli cessare: quia
inde tibi ꝓmittitur uenia. und¬
e om̃ib ut laudes. Alioquin nisi
uxta modulũ ingenu nr̃i laudas¬
u dm̃ in sc̃is sius studeamus. quomͦ
am scd̃m qđ canimus iuxta mul

Expanded text:
Sacrificium, inquit, laudis honorSacrificium, inquit, laudis honorillic iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram, sed nemo apprehendit illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimi, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos et commoneo, in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude quod meruisti et tu esse quod laudas: tantum cura ut sis quae digne laudari possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat ut possis esse casta, quam de gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata es certe aut peccatrix, nihilominus cEt quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli cessare a laude, quia inde tibi promittitur venia et omnibus ut laudes. Alioquin nisi juxta modulum ingenii nostri Deum laudare in sanctis suis studeamus, quomodo eum secundum quod canimus, ju
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. sed om̃i ammiratione digna.
Siquidẽ uenerationis fuit delatio
muneris. famulatus obsequii:
quia &e si in scĩs patrib & ꝓpħis
grã fuisse creditur: non tamen
eatenus plena. In mariam uero
totius gr̃ȩ quȩ in xp̃o est pleni¬
tudo uenit. Quã quã aliter. Et
ideo inquit benedicta tu inter
mulieres. id est plus benedicta
quã om̃s mulieres. Ac ꝑ hoc qͥcqͥd
maledictionis infusum est ꝑ ȩuã.
totum abstulit benedictio marie:
insuꝑ & grãm refudit xp̃i ortus.
quã non habuit prius omnis
mundus. Igitur qͦd natura non
habuit. usus nesciuit. Ignorauit
ratio. mens non capit humana.
pauet celũ. stupet terra: creatura
om̃is. etiã celestis miratur: hoc
pletur. Qua de causa. de tali tantaq
Tamen & si adhȩc nemo idoneus
inuenitur. uotis om̃ib cessare n
debet quilibet etiã peccator alia¬
dibus. quãuis explere n queat qͥd
sentit. Unde sermo diuinus cun
de peccatore ageret in psalmis

Expanded text:
tatio, sed omni admiratione digna. tatio, sed omni admiratione digna. Siquidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii. Quia etsi in sanctis patribus et prophetis gratia fuisse creditur: non tamen eatenus plena. In Mariam vero totius gratiae, quae in Christo est plenitudo venit, quamquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu in mulieribus, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non capit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur: hoc istum adimpletur. Qua de causa de tali tantaque Tamen etsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis omnibus cessare non debet etiam quilibet peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentit. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis:
Abbreviated transcription (Latin):
bulũ expressum. terris omĩb
pluuiam salutis effudit: & stilli¬
cidia grę. humanis prestitit men¬
tibus. Dñs tecũ inquit. Mira res.
nuntiũ suũ ds̃ sed adõ non
recessit. Nec teneri potuit locis.
qui om̃ib habetur in locis. & totꝰ
ubi q est: sine quo nichil totum.
Ergo uerbũ patris. nũquã apatre
discedens. homo ꝓprie fieri digna¬
tus est secreto suo mysterio. quo
ipse nouit. qui qm totum suscepit
qͦd est hominis. homo totꝰ est. &
totũ accipiens qͦd dĩ est: omnino
enĩ ds omĩa & potest. Propterea
quia ita est sciuit se ac potuit in
utero uirginis sine sui corruptio¬
ne misceri atq uniri. ut unus
trix electa & p̾electa iure ab angło
Uere plena. ꝑ quã largo scĩ sp̃s ymbre
suꝑfusa est om̃is creatura. Et ideo
satis eam deuotissime primum
angłs ueneratur & salutat. Mirat᷑
itaq & ipse qualis aut quanta
sit quã salutat. Non em̃ simplex
fateor uel consueta fuit ista salu¬

Expanded text:
bulum expressum, terris omnibus bulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est, et totum retinens quod Dei est, omnino enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se et potuit in utero virginis sine sui corruptione misceri atque uniri, ut unus trix electa et praeelecta jure ab angelo Vere plena, per quam largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis eam devotissime primum Angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat: non enim simplex, fateor, vel consueta fuit ista salu
Abbreviated transcription (Latin):
drdinem. morib disciplinam. Et
nene angłs ad uirginẽ mittitur.
qula semꝑ est angłis cognata uir¬
ginitas. Profecto in carne preter
carnem uiuere. non terrena uita
est. sed celestis. Unde in carne ange¬
liam głam adquirere. mauis est
meriti quã habere. Esse enĩ angłm
felicitatis est. ẽẽ uero uirginẽ uir¬
tutis: dum hoc obtinere uiribus
nititur cũ grã. qđ habet angelus
ex natura. Utrumq. tamen & esse
uirginem uel angłm. diuini mu¬
neris est officiũ non humanum.
Aue inquit grã plena. Et bene plena.
quia ceteris ꝑ partes prestatur.
Masrie uero simul se totam infu¬
dit plenitudo gr̃e. Hoc quippe
est qdđ dauid canit. Descendit
sicut pluuia in uellus. Uellus itaq
cũ sit de corpore. nescit corporis
passionẽ: sic & scã uirginitas cum¬
sit in carne. uitia carnis nescit.
elestis plane ymber uirgineum
in uellus placido se infudit elapsu.
e tota diuinitatis unda se contulit
in carne. quando uerbũ caro fac¬
tum est. dc deinde ꝑcrucis pati¬

Expanded text:
ordinem, moribus disciplinam. Et bene angelus ad Virginem Mariam mittitur: quia semper angelis cognata virginitas. Profecto in carne, praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis: Unde in carne angelicam vitam acquirere, majus est meritum, quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est: esse vero virginem, virtutis: dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus ex natura. Utrumque tamen et esse virginem et angelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, gratia plena ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem. Sic sit in carne, vitia carnis ignorat. Coelestis ergo imber virgineum in vellus placido se fudit illapsu, et tota divinitatiin carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis pati
Abbreviated transcription (Latin):
illo. Nam & illam maximã pas¬
sionis ministrationem. multi ex
uro numero ministrarunt. Mub¬
uirgines. senes cũ iunioribus mlͥ
coniugati & coniugate: multi
patres matresq familias ministes¬
tes xp̃o. etiam animas suas in ei
martyrio posuerunt. & honori¬
ficante patre coronas gloriosisst¬

Expanded text:
ipso. Nam et illam maximam pasipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multi ex vestro numero ministrant, muvirgines, senes cum junioribus. Multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias, ministrantes Christo, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissi
Abbreviated transcription (Latin):
enim & ꝓxp̃o ponere. quia &
hoc ꝓpter sua mẽbra dicturus
est. Cum ꝓ istis fecisti. ꝓ me fecisti.
De tali quippe oꝑe. etiam se mi¬
nistrum facere & uappellare
dignatus est ubi ait. sicut filius
hominis non uenit ministrari
sed ministrare. & anima̾ suam
ponere ꝓ multis. Hinc gͦ est inꝰ¬
quisq minister xpͣi unde est mi¬
nister & xp̃c. Sic ministrantem
xp̃o honorificabit pater eiꝰ. hono¬
re illo magno. ut sit cũ filio eius.
nec uiquã deficiat felicitas ei.
ubi ego sum illic & minister m̃s
erit: nolite tantũmodo bonos ep̃s
& clericos cogitare: etiã uos pro
modo ur̃o ministrare xp̃o. bene
uiuendo. elemosinas faciendo.
nomen doctrinamq eiꝰ quibus
poteritis pͣdicando: & unusquisꝙ
etiã pater familias hoc nomine
agnoscat paternũ affectũ sue fam¬
corripiat: impendat beniuolentũ.
exerceat disciplinam. Ita in domo
sua ȩccłasticum & quodãmͦ O
episcopale implet officium. n mi¬
nistrans xp̃o. ut in et̾num sit en

Expanded text:
isto ponere. Quia et hoc propter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecisti, pro me fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis . Hinc est squisque minister Christi unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat felicitas ejusUbi ego sum, illic et minister meus erit, nolite tantummodo bonos episcopos et clericos cogitare. Etiam vos pro modulo vestro ministrate Christo, bene vivendo, ac eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine cognoscat paternum affectum suae famcorripiat, impendat benevolentiam, exerceat disciplinam. Ita in domo sua ecclesiasticum et quodam modo episcopale implet officium, ministrans Christo, ut in aeternum sit cum
Abbreviated transcription (Latin):
splendor & gła quanto illustrat᷑
fulgore suo sublimius. tanto ap¬
paret prestantior claritate quo¬
rumlibet subiectoꝵ. & eximior
predicatur. Sic & beata dĩ genitrix
refulsit: circũdata officio carri¬
p̃dicatur. Nam angłoꝵ quauis
celsior natura sit. non tamengi
maior: quia & ipsi gratuita gr̃i
ne corruerent sunt saluati. Ui
dauid. Uerbo dñi inquit celifi¬
mati sunt. & spũ oris eiꝰ omnis
uirtus eoꝵ. Quod sĩ spu dĩ om̃s¬
mensibus in utero. credendum
ampliora ꝓmeruisse uirtutum
etiã colsaudatam. Unde & si mu¬

Expanded text:
splendor et gloria, quanto illustratur splendor et gloria, quanto illustratur fulgore suo sublimius, tanto apparet praestantior claritate quorumlibet subjectorum, et eximior praedicatur. Sic et beata Dei genitrix, cum circumdata officio charia. Nam angelorum quamvis celsior natura sit: non tamen gratia major, quia et ipsi gratuita gratia, ne corruerent, sunt salvati. Unde David, Verbo Domini, inquit, coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Quod si spmensibus in utero, credendum est majora promeruisse virtutum etiam collaudatam. Suscepit Ch
Abbreviated transcription (Latin):
plusquã martyr fuit. Unde con¬
stat. quia plus om̃ib dilexit. ꝓpt̾ei
& plus om̃ib doluit: intantum ut¬
animã eiꝰ totam ꝑtransiret & pos¬
sideret uis doloris ad testimoniũ
eximiȩ dilectionis. Quȩ quia mͣte
passa est. plusquã martyr fuit.
nimirũ & eiꝰ dilectio amplius
fortis quã mors: quia mortem
xp̃i suã fecit. Nunc autẽ circum¬
dant eam flores rosarũ. indesi¬
nenter eiꝰ ammirantes pulchri¬
tudinẽ inter filias hierłm: in qͣ
posuit rex thronũ suũ. quia con¬
cupiuit eiꝰ speciẽ ac decorẽ. Fuit
eni plena caritate & dilectione:
idcirco sequitur posteam purpu¬
ratoꝵ exercitus & candidatoꝵ grex.
Quã si diligentius aspicias. nichil
uirtutis est. nichil speciositatis.
nichil candoris głe. qđ ex ea non
resplendeat. Et id circo bene circũ¬
dant eam flores rosarũ. & lilia
conualliũ: ut uirtutes uirtutib
fulciantur. & formositas decore
castitatis augeatur. Nam om̃is

Expanded text:
plus quam martyr fuit. Unde conplus quam martyr fuit. Unde constat, quia plus omnibus dilexit, propterea et plus doluit, intantum utanimam ejus totam pertransiret et possideret vis doloris, ad testimonium eximiae dilectionis. Quae quia mente passa est, plus quam martyr fuit. Nimirum quod ejus dilectio amplius fortis, quam mors fuit, quia mortem Christi suam fecit. Nunc autem circumdant eam flores rosarum, indesinenter ejus admirantes pulchritudinem inter filias Jerusalem : in qua posuit rex thronum suum, quia concupivit ejus speciem ac decorem: fuit enim plena charitate et dilectione: idcirco sequitur post eam purpuratorum exercitus, et candidatorum grex. XV. Quam si diligentius aspicias, nihil virtutis est, nihil speciositatis, nihil candoris gloriaeque, quod ex ea non resplendeat. Et ideo bene circumdant eam flores rosarum, et lilia convallium, ut virtutes virtutibus fulciantur, et formositas decore castitatis augeatur. Nam omnis
Abbreviated transcription (Latin):
quia suꝑ aquã refectionis edocu¬
erat eam dñs & nutrierat. Et qͥa
multi dicturi riui omne̾ irrigati
terram deliciarũ. & infundunt
ortũ uoluptatis: ex quib cotidie
hodierna die speciosa ualde. &
ammirabilis. cuius odor inesti¬
mabilis erat nimis. & ideo in ef¬
fabilis. Ad cuius ꝓfecto fraglan¬
tiam odoris. om̃is celestis hierłm¬
illa lȩta decurrit. Quã circũdabt᷑
flores rosarũ & lilia conuallium:
eo qͦd om̃s animȩ martyrio ru¬
bricate eam et̾nȩ dilectionis cõ¬
plectuntur amplexibus. & uirgi¬
nitatis splendore candidata. ac si
lilia in ualle humilitatis enutritȩ.
circũdant eam uernationis gr̃ã
obsequentes. Recte igitur qmͣ beata
dĩ genitrix. & martẏr. & uirgo
fuit: quãuis in pace finierit. Hinc
anima quia in mortalis est pati
non potuerunt. Beata uero dĩ ge¬
nitrix quia in ea parte passa est
quȩ impassibilis habetur: ideo ut
ita fatear quia spiritaliter & atro
cius passa est gladio passionis xpͣi.

Expanded text:
uia super aquam refectionis educaverat eam Dominus et nutriverat : ex qua multi deducti rivi, omnem irrigant terram deliciarum, et infundunt hortum voluptatis, ex quibus quotidihodierna die speciosa valde et admirabilis: cujus odor inaestimabilis erat nimis, et ideo ineffabilis. Ad cujus profecto fragrantiam odoris, omnis illa coelestis Jerusalem laeta decurrit, quam circumdabant flores rosarum et lilia convallium, eo quod omnes animae martyrio rubricatae, eam aeternae dilectionis complectuntur amplexibus: et virginitatis splendore candidatae, ac si lilia in valle humilitatis enutritae, circumdant eam, venerationis gratia obsequentes. Recte igitur: quoniam beata Dei genitrix et martyr, et virgo fuit, quamvis in pace vitam finierit. Hinc anima, quia immortalis est, pati non potuerunt. Beata vero Dei genitrix, quia in ea parte passa est, quae impassibilis habetur, ideo, ut ita fatear, quia spiritualiter et caro ejus passa est gladio passionis Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ certis recipiatis: qđ multi latinoꝵ
pietatis amore. studio legendi cariꝰ
amplectuntur: presertim ex his¬
cũ nichil aliud experiri potest
ꝓcerto. nisi quod hodierna die
nentibus nobis usq ad presens
in uallis iosaphath medio: quȩ
uallis est inter montẽ syon &
montẽ oliueti posita. quã & tu¬

Expanded text:
pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur: praesertim cum ex his nihil aliud experiri possit pro certo, nisi quod hodis cernentibus nobis usque ad presens in uallis Iosaphat medio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti posita, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
si uoluero adiuratus. neq tuas laudẽ
om̃ino tacere queo. Ideireo tuȩ te
int̾rogent filiȩ. quas lacte nutris.
tu eis melius reserabis quȩ nescio:
si ꝑ speciem aliquã certe aut in
spũ uidisti. Unde uos ofiliȩ pulsa
te adostium inuitantis amici: si
modo tandem uobis aperiantur
quȩ reserata sunt matri. Uerũtam᷑
de his quid plura dicam: Omnia
saluatoris gesta. & beatȩ mariȩ ob¬
sequia. necnon actus uite ex euan¬
gelio didicistis: & nunc qͥd suꝑ est
ut ab aliquo doctoꝵ requiratis:
pͣsentia absens. scribere uobis curaui.
que absentia presens deuotꝰ obtuli
ut habeat scm̃ collegium urm in
dic tantȩ sollempnitatis munus
latini sermonis. in quo discat tenera
infantia lactis experiri dulcedinẽ
&e de exiguis eximia cogitare. qualit᷑
fauente dõ ꝑ singulos annos. tota
hec dies expandatur in laudẽ. & cũ
gaudio celebretur: ne forte si uene¬
de transitu eiꝰdem uirginis. dubia

Expanded text:
si voluero adjuratus, neque tuas laudes si voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquam, aut certe in spiritu vidisti. Unde vos, o filiae, te ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest, ut ab aliquo doctorum requiratis? II. praesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si veneDe Transitu ejusdem Virginis, dubia
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃ia eiꝰ incremͣta quousq fuit
in mundo. dũtaxat diuinis effert᷑
p̃coniis: Porro abexordio scĩ euan¬
gelii. gabrihelem archangłm collo¬
quentẽ mariȩ audistis: & deinceps
reliqua om̃ĩa plenius legistis. Ad
presepe quoq. o paula te teste nato
crepundias noui partus. & quere¬
las nescu ploratus. ꝓfescenninis
gła in excelsis dõ. & interra pax ho¬
minib bonȩ uoluntatis cantantẽ¬
audisti. & radiantẽ stellam uidisti.
pastoribus insuꝑ euangelitantib
credidisti: magos preterea tria defe¬
rentes munera. in uisione beatis
oculis conspexisti: ipsa eadem mu¬
nera bene intelligendo. uotis om̃ib
fide dõ obtulisti: nam & cũ eisdem
magis dm̃ puerũ in presepe adorasti.
Sed forte conquesta me delatorem.
ego. si celatum ẽẽ uolebas. teste consei¬
entia mͥ narrare ante presepium.
ubi plurimũ lacrimata es. ñ deberes.
qm̃ ut uerũ fatear xp̃i p̃conia etiam¬

Expanded text:
et omnia ejus incrementa, quousque fuit et omnia ejus incrementa, quousque fuit in mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te teste, nato crepundia novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis: multitaudivisti, et radiantem stellam vidisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conquesta me delatorem, ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ogitis me o paula & eustochiũ.
immo caritas xp̃i me compel¬
it. qui uobis dudum tractatib
bqui consueueram: ut nouo lo¬
quendi genere scis quȩ uobiseũ
degunt uirginibus. latino uten¬
tes eloquio. exhortationis grã
sermonẽ faciam de assuptione
beate &gloriose semꝑq. uirginis
ausie. more eoꝵ qui de clamato¬
rie in ecclesus solent loqͥ ad popłm:
qã utiq genus docendi necdũ atti¬
geram: sed quia negare nequeo
quicqͥd iniungitis. nimia ur̃a di¬
hortamini affectu infantiũ. more
ralbutientiũ. qui quecũq audieris.
fari gestiuntIcuͦ necdũ possint ad
plenũ uerba formare: maxime
quia ꝓpter simpliciores quasq. id
me deꝓmere cõpellitis. ut habeant
laudib in eadem die. quibusue di¬
uinis uacent lectionibus: presertim
cũ & eadem in multis festiuitatib
cuderunt eloquio: que de hac qͥde
uberius ubiq. in seripturis diuiniꝰ
predicata leguntur. Quid enim
aliud sonant euangelia. nisi nas
centem dnm ex maria uirgine.

Expanded text:
ogitis me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt virginibus, Latino utens eloquio, exhortationis gratia, sermonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra dehortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare: maxime, quia propter simpliciores quasque id me depromere compellitis, ut habeat laudibus eadem die, quibusve divinis vacet lectionibus: praesertim cum et eadem in multis festivitatibuscuderint eloquio, quae de hac quidem uberius ubique in Scripturis divinis praedicata leguntur. Quid enim aliud sonant Evangelia, nisi Dominum nascentem ex Maria virgine?
Abbreviated transcription (Latin):
ũ quia immensꝰ est. quod uoce n
possumus. nec facundia ualemus.
erequamur uotis & meddullis cordis.
quia magnus & bonus est atq. imi¬
mensus: tantus ac talis. quanti &
quale ipse se nouit. ore ac spũ con¬
siteamur adiustitiam & salutem:
Hinc rogo. om̃s pariter festiuitatẽ
gloriose semꝑ uirginis marie de¬
uotisimer celebremus: quia hec est
dics p̾clara in qua meruit exaltari
suꝑ choros angeloꝵ. & ꝑuenire
ultra quã nr̃e humanitatis est na¬
tura. Ubi non substantia tollitur.
sed głe magnitudo monstratur.
cũ eleuatur in dexteram patris.
hec est inquã dies in qua usq ad
throni celsitudinẽ intemerata
mater & uirgo ꝓcessit: atq. in
regni solio sublimata. post xp̃m
gloriosa resedit. Sic itaq ubiq
confidenter scã dĩ canit ecela.
qdđ de nullo alior scõꝵ fas est ere¬
dere. ut ultra angeloꝵ merita

Expanded text:
vero quia immensus est, quod voce non possumus, nec facundia valemus, exsequamur votis et medullis cordis: quia magnus et bonus est atque immensus, tantus ac talis quantum ac qualem ipse se novit, ore ac spiritu confiteamur ad justitiam et salutem. VII. Hinc, rogo, omnes pariter festivitatem gloriosae semper virginis Mariae devotissime celebremus: quia haec est dies praeclara, in qua meruit exaltari super choros angelorum, et pervenire ultra quam nostrae humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur, cum elevatur in dexteram Patris, Haec est, inquam, dies, in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post Christum gloriosa resedit. Sic itaque ubique confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra angelorum et
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis pede contriuit. Non
tamen hoc solo sed eo quã maxime
triumphauit. qͦd de sua mundis¬
sima carne corporata sapientia
uicit usquequaq maliciam. attin¬
gens afine usq. ad finem fortiter.
ac disponens om̃ia suauiter. Hȩc est
gͦ mulier ad quã diuinũ illud in¬
tendebat oraculũ. hanc quandoq
nascituram innuebat. hanc singu

Expanded text:
virtutis pede contrivit. Non virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singu