comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tigat. pauꝑes recreat. diuites ut se
agͥnoseant ammonet. & ne suꝑbiant
increpat. Omib omĩno suscipientib
ꝑ penitentiam lacrimosam salubrit᷑
gustu ꝑ cantionẽ: & efficax ad curan¬
da uulnera peccatorũ ꝑ suam uirtu¬
tem. Suauiter enĩ psalmus audit᷑
dũ cantgir. penetrat animũ cũ de¬
lectat. facile psalin memoria reci¬
uentur: si frequent̃ psallantur. Et
qd̃ legis austeritas abhumanis men¬
tib extorquere ñ poterat: hii ꝑ dul¬
cedinẽ cantionis excludunt. Nam
lia precipiunt: in his carminib sua¬
ui medicam̃ti dulcedine continet᷑.
D̾s ostendit᷑ ut timeatur. simulachͣ
ridentur: iusticia ingeritur. iniqui¬
tas ꝓhibetur. miscd̾ia laudatur. cru¬
delitas abdicatur. ueritas requirit᷑.
mendacia dampnantur. dolus aceu¬
satur. innocentia collaudatur. suꝑbia
deicitur. humilitas sublimatur. pa¬
tientia predicatur: pax sequenda
deꝓmitur. Contra inimicos protec¬

Expanded text:
tigat, pauperes recreat, divites ut se tigat, pauperes recreat, divites ut se agnoscant admonet, et ne superbiant increpat; omnibus omnino suscipientibus per poenitentiam lacrymosam salubritergustu per cantationem, et efficax ad curanda vulnera peccatorum per suam virtutem. Suaviter enim Psalmus auditur dum canitur, penetrat animum cum delectat; facile Psalmi memoria retinentur, si frequenter psallantur; et quod legis austeritas ab humanis mentibus extorquere non poterat, hi per dulcedinem cantionis excludunt. Nam ipsa praecipiunt, in his carminibus suavi meditantium dulcedine continetur. Deus ostenditur ut timeatur, simulacra ridentur, justitia ingeritur, iniquitas prohibetur, misericordia laudatur, incredulitas abdicatur, veritas requiritur, mendacia damnantur, dolus accusatur, innocentia collaudatur, superbia dejicitur, humilitas sublimatur, poenitentia praedicatur, pax sequenda depromitur. Contra inimicos protec
Abbreviated transcription (Latin):
solũ uiros sed etiam feminas sp̃u
duno impletas. dei cȩcinisse miste¬
ria etiã ante dauid: qui apueritia
torum princeps: carminũ thesaurus
esse ꝓmeruit. Qui adhuc puer in ei¬
thara suauit fortiterq canens. malig¬
num sp̃m qͥ operabatur in saulem
coñpescuit. ñ qͦ cithare illiꝰ tanta
uittus esset. sed qͥa figura crucis xp̃i
que in ligno & extensione neruoꝵ
imstice gerebatur: iam tunc sp̃m̃ de¬
monis opprimebat. Q uid in his psal¬
mis ñ inuenies qd̾ faciat ad utilita¬
tem. ad edificationẽ. ad consolatio¬
nem humani generis. conditionis.
seris. etatis: Habet in psalmis ui¬
fans qd lactet. puer qd̾ laudet. ado¬
lescens qd̾ corrigat uitã. iuuenis qd
sequatur: senior qd̾ precet᷑. Hiseit fe¬
mina pudicitiam. pupilli inueniunt
patrẽ. uidue iudice. pauꝑes ꝓspectorẽ:
aduene custodem. Audiunt reges.
uidicesq qͥd timeant. ꝓsalmus. tristes
consolatur. lecos temperat. iratos mi¬

Expanded text:
solum viros, sed etiam feminas Spiritu solum viros, sed etiam feminas Spiritu divino completas, Dei cecinisse mysteria, etiam ante David, qui a pueritia torum princeps, carminum thesaurus esse promeruit. Qui adhuc puer in cithara suaviter fortiterque canens, malignum spiritum qui operabatur in Saule, compescuit: non quo citharae illius tanta virtus erat, sed quia figura crucis Christi, quae in ligno et extensione nervorum mystice gerebatur, jam tunc spiritum daemoni opprimebat. Quid in his Psalmis non invenies quod faciat ad utilitatem et aedificationem, ad consolationem humani generis, conditionis, sexus, aetatis? Habet in Psalmis infans quid lacteat, puer quid laudet, adolescens quid corrigat viam, juvenis quid sequatur, senior quid precetur. Discit femina pudicitiam, pupilli inveniunt patrem, viduae judicem, pauperes perspectorem, advenae custodem, audiunt reges judicesque quid timeant. Psalmus tristes consolatur, laetos temperat, iratos mi
Abbreviated transcription (Latin):
cantionis inuexerit: non inuenie¬
mus alium uisi moysen. qui can¬
ticum deo insigne gestauit. quan¬
do ꝑcussa egypto decem plagis.
& pharaone demerso: populus ꝑ
insueta maris itinera ad desertũ
giatulabundus egressus est diceis.
Cantemus dño głose enĩ honori¬
ficatus est. Primus gͥ moyses dux
tribuum israhelis choros institu¬
it. & utrumq sexum distinctis
classib se ac sorore preeunte. can¬
tare deo canticum triumphale
ꝑdocuit. Postinodum debbora no¬
buis femina. in libro iudicum hoc
ministerio functa repperitur. Ipse
camen moyses a corpore secessurus
terrificum carmen in deuterono¬
mio iterauit. qd̾ scriptum testam̃¬
ti uice populo dereliquit: unde
scirent que pena & quales eos tri¬
bulationes sequerentur. si adeo re¬
cessissent. Onimis miseri atq mise¬
randi. qui tali tamq euidenti denũ¬
tiatione premissa: noluert a peccatis
& ab illicitis suꝑstitionibus precauere.
Iam uͦ postea multos muenies. non

Expanded text:
s invexerit, non invenis invexerit, non invenimus alium nisi Moysem, qui canticum Deo insigne gestavit, quando percussa Aegypto decem plagis, et Pharaone demerso, populus per insueta maris itinera ad desertum gratulabundus egressus est, dicens: Cantemus Domino; gloriose enim honorificatus est . Primus igitur Moyses dux tribuum Israelis choros instituit, et utrumque sexum distinctis classibus, se ac sorore praeeunte, cantare Domino canticum triumphale perdocuit. Postmodum Debbora nobilis femina in libro Judicum hoc ministerio functa reperitur. Ipse tamen Moyses e corpore recessurus terrificum carmen in Deuteronomio iteravit; quod scriptum testamenti vice populo dereliquit, unde scirent quae poena et quales eos contribulationes sequerentur, si a Domino recessissent. Omnes miseri atque miserandi, qui tali tamque evidenti denuntiatione praetermissa noluerunt a peccatis et ab illicitis superstitionibus praecavere. Jam vero postea multos invenies non
Abbreviated transcription (Latin):
spectu angelorum digni efficiam᷑.
⁊ dñs ad nos uenenies: non quod
condempnet ii nobis. sed potiꝰ
quod remuneret inueniat:.
ales ad legendum. cantan¬
dum ⁊ psallendum in ec¬
clesia consticuantur. qui non
suꝑ lie sed humiliter. debitas
deo laudes persoluant: ⁊ suaui¬
tate lectionis ac melodie: ⁊ doc¬
tos demulceant. ⁊ minus doctos
erudiant.: plusq uelint in lect¬
one uel cantu. populi edificatio¬
nem: quam populararem uanssi¬
mam adulationem. Qui uͦ hec doc¬
te peragere nequeunt. erudiant᷑
prius amagistris: ⁊ instructi. hat
adimplere studeant: ut audientis
icamus que nobis ds dona¬
re dignatur: Nos itaq ium̃ qͥ
& apostolicis sumus om̃s eruditi
magisteriis. quoꝵ dicta & facta an¬
to oculos ꝓponanus. ꝑ qd̾ sumus
om̃e qd̵ sumus. & quam suit gra¬
ta & accepta deo spiritalia cantica.
aprimordia repetentes: isdem au¬
torib asseranius. Si autẽ queramꝰ
quis horum primus hoc genus¬

Expanded text:
spectu angelorum digni efficiamur, spectu angelorum digni efficiamur, et Dominus ad nos veniens, non quod condemnet in nobis, sed potius quod remuneret, inveniat. ales ad legendum, cantandum et psallendum in ecclesia constituantur, qui non superbe, sed humiliter debitas Domino laudes persolvant; et suavitate lectionis ac melodiae et doctos demulceant, et minus doctos erudiant; plusque velint in lectione vel cantu populi aedificationem, quam popularem vanissimam adulationem. Qui vero haec docte peragere nequeunt, erudiantur prius a magistris: et instructi, haec adimplere studeant, ut audientes icamus quae nobis Deus donare dignatur. Nos itaque, chariset apostolicis sumus omnes eruditi magisteriis, quorum nobis dicta et facta ante oculos proponamus, per quos sumus omne quod sumus: et quam sint grata et accepta Deo spiritalia cantica, a primordio repetentes, iisdem auctoribus asseramus. Si autem quaeramus quis omnium primus hoc genu
Abbreviated transcription (Latin):
mus: uel psalmodie oꝑam damꝰ.
uel orationi incombimus: uel etiã
muissarum sollempnia celebramꝰ.
Unde ait ꝓpheta. In conspectu
angelorum. psallam tibi. Nec
dubitarilicet. ubi corporis i san¬
giunis domunci gerunt᷑ myste¬
ria: suꝑnorum quium ad esse
conuentus. Unde studendum
sollerter ẽ: ut cum eccłiam uel
ad diuine laudis debita soluenda.
uel ad agenda missarum sollemp¬
nia intramis: semꝑ angelice pre¬
sentie memores. Cum cunore et
ueneratione competenti. celeste
compleamus officium. ne si. qͦd
absit id negligenter. aut in hones¬
te. uel tepide expleuerimꝰ: et ad
ꝑficiendum pigri aduenerimꝰ.
insententiam qua dr. maledictꝰ
homo qui opus dei fecerit negli¬
genter. miserabilit̾ labamurͦ.
Ergo sollerti industria nobis ob¬
seruandum est. ne quid in ei¬
clesia dei in eptum. nequid per¬
uersum. nequid indecens. aut
cogitatione. aut uerbis. aut aucti¬
b perpetremus: quatinus ⁊ con¬

Expanded text:
mus, vel psalmodiae operam damus, mus, vel psalmodiae operam damus, vel orationi incumbimus, vel etiam missarum solemnia celebramus. Unde ait Propheta: In conspectu angelorum psallam tibi . Nec dubitari licet, ubi corporis et sanguinis Dominici geruntur mysteria, supernorum civium adesse conventus. Unde studendum solerter est, ut cum ecclesiam vel ad divinae laudis debita solvenda, vel ad agenda missarum solemnia intramus, semper angelicae praesentiae memores, cum timore et veneratione competenti, coeleste compleamus officium: ne si quod absit id negligenter, aut inhoneste, vel tepide expleverimus, et ad perficiendum pigri advenerimus, in sententiam qua dicitur, Maledictus homo qui opus Dei fecerit negligenter, miserabiliter labamur. Ergo solerti industria nobis observandum est, ne quid in ecclesia Dei ineptum, ne quid perversum, ne quid indecens, aut cogitatione, aut verbis, aut actibus perpetremus, quatenus, et con
Abbreviated transcription (Latin):
naria uͦ: cumomini diligentia con-¬
cinnanda ꝓuideant. sitq eorum
studii: ut nichil de sibi c̃omissis rebꝰ
sallentium ineccłia dño. menᷤ
concordare debet cumuoce:
ut impleatur illud apłi. Psallam
spu. psallam ⁊ mente. Qm̃ quamusᷤ¬
ubiq dͥnm ꝑpotentiam diunitatiᷤᷤ
nouerimꝰ eẽ: precipue tam᷑ eum cͣ
diuino assistimꝰ officio. ꝑ grͣam nob̾
credimꝰ adee̾: De qua re: beda uene¬
rabilis prb̃t. mexpositione euange¬
lii luce: itadicit. Non latet angłos
crebro electis inuisibili adeẽ presen¬
tia. ut eos uel ab hostis calidi defen¬
dant insidiis: uel maiori celestis
desid̾ii. gr̃a sustollant. apło artestan¬
te qui ait. Nonne omnes sunt
administratorii spc inmminist̾ium
missi. ꝓpter eos qui hereditatem
capiunt salutis: Maxime tamͣ.
angelici nobis sp̃c adesse credendi
sunt: cum diuinis specialiter
mancipamur obsequus. id est:
cum ecclesiam ingressi. uel lecti¬
onibꝰ sacris auremꝰ accominoda¬

Expanded text:
naria vero cum omni diligentia connaria vero cum omni diligentia concinnanda provideant, sitque eorum studii, ut nihil de sibi commissis rebus Psallentium in ecclesia Domino mens concordare debetcum voce, ut impleat illud Apostoli: Psallam spiritu, psallam et mente . Quum per potentiam divinitatis noverimus esse, praecipue tamen eum, cum divino assistimus officio, per gratiam nobis credimus adesse. De qua re Beda Venerabilis presbyter, in expositione Evangelii Lucae ita dicit: Non latet angelos crebro electis invisibili adesse praesentia, ut eos ab hostis callidi defendant insidiis, vel majori coelestis desiderii, gratia sustollant, Apostolo attestante, qui ait: Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Maxime tamen angelici nobis spiritus adesse credendi sunt, cum divinis specialiter mancipamur obsequiis, id est, cum ecclesiam ingressi, vel lectionibus sacris aurem accommoda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsoluendis diuinis laudibꝰ ꝓm¬
tores. ac deuotiores existant: ut ꝑ
hanc qui et xin bene oꝑantes. ad eã
que fine caret ꝑuenire ualeant.
Qui uͦ has horas frequentare. ⁊ in
his ut dignũ ẽ. celeste neglexerit
officium ꝑsoluere: digna inuectione
corripiatur. ut upse emenditur: et
cet̾i cimorem habentes. huiuscemodi
negligentiam caueant. Sed qm aliud
ẽ extoto obmmittere. aliud pigre occur¬
rere: qui segnit̾. aut tardͤ ad matu¬
tinum. aut̃ alnid qͦd libet dumum
o̾sequium ꝑagendum occurrerit:
dignum ẽ. ut ñ cum aliis iichoro.
s omniũ ultimꝰ: aut certe ut eru¬
bescere discat. in ioco hiuiusce modi
negligentibꝰ aprelatis constituto stet.
foris uero nullatenus remanere pre¬
fumat. ne otio. ⁊ fabulis uacet: & a
dei laudibꝰ penitꝰ alienꝰ existat. Eusto¬
des precerea eccłie: harum horarũ
distinctiones bene norint. ut scilicet
signa certis temꝑibꝰ pulsent. Lumi¬

Expanded text:
persolvendis divinis laudibus prompersolvendis divinis laudibus promptiores ac devotiores existant: ut per hanc quietem bene operantes, ad eam quae fine caret, pervenire valeant. Qui vero has horas frequentare, et in his, ut dignum est, coeleste neglexerit officium persolvere, digna invectione corripiatur, ucaeteri timorem habentes hujuscemodi negligentiam caveant. Sed quoniam aliud est ex toto omittere, aliud pigre occurrere; qui segniter aut tarde ad matutinum, aut aliud quodlibet divinum obsequium peragendum occurrerit, dignum, ut non cum aliis in choro, sed omnium ultimus, aut certe, ut erubescere discat, in loco hujuscemodi negligentibus a praelatis constituto stet: foris vero nullatenus remanere praesumat, ne otio et fabulis vacet, et a Dei laudibus penitus alienus existat. Custodes praeterea ecclesiae harum horarum distinctiones bene norint, ut scilicet signa certis temporibus pulsent. Lumi
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad psallendum stare queant.
s potius sedentes. ñ ddiuinis s ua¬
nis solent instare laqueis. sscłaria
uerba. ⁊ qd dictu nefas ẽ: turpia
iobscena. inuicem ꝓferunt. O poi¬
cet namq. ut ab hĩ qui id faciun.¬
⁊t ab illis qui eos forte ititariuo¬
sunt iste execrabilis usus radicn
cionibꝰ anditum parit̾ castigent
asinguam ⁊ in eccłia cum tunore et
qeneratione stantes: aut orent. aut
cintent. aut legant: aut audiant.
nc ipsi ꝓferant. nec alios ꝓferre si¬
nant. Q.uinimmo laudes deo iui
comunt ꝑsoluentes ꝓ fuis popłorũ¬
q quorum oblationibꝰ uuunt. de¬
lictis dnmͣ exorent. Debent qͦ
fieri obsecrationes: orationes. pos¬
tulationes. grͣarum actiones. ꝓom¬
insublimitate sunt constituti:
ut quietam. ⁊ tranqͥllam uitam aga¬
mꝰ in omni pietate. ⁊ castitate. hoc
saueant etiam. ne ꝓ requie si bi
in locis diuino cultui mancipatiᷤᷤ
concessa. otio torpeant. s magis in

Expanded text:
nec ad psallendum stare queant: nec ad psallendum stare queant: sed potius sedentes, non divinis, sed vanis solent instare loquelis, ac saecularia verba, et quod dictu nefas est turpia et obscena invicem proferunt. Oportet namque ut ab his qui id faciuntet ab illis qui eos forte imitari volunt, iste exsecrabilis usus radicitus tionibus auditum pariter castigent, et lin guam, et in ecclesia cum timore et veneratione stan tes, aut orent, aut cantent, aut legant, aut audiant. nec ipsi proferant, nec alios proferre sinant. Quinimo laudes Deo in commune persolventes, pro suis populorumque, quorum oblationibus vivunt, delictis Dominum exorent. Debent quofieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones pro omin sublimitate sunt constituti, ut quietam et tranquillam vitam agamus in omni pietate et castitate. Hoc ro Deo. Caveant etiam, ne pro requie sibi in locis divino cultui mancipatis concessa, otio torpeant: sed magis in
Abbreviated transcription (Latin):
tor nrͣ ab inferis resurrexit. qnͣ
cepit oriri fidelibꝰ lux qͥ morien¬
te xp̃o occid̾at peccatoribꝰ. Siqu¬
dem ⁊ ex eodem temꝑe cunctis
spes future resurrectionis credit¬
orta. ⁊ cum iusti ⁊ omis. ab hac
temꝑali morte: quasi asopoie
somni resurgentes eingilaliunt.
tudeant sumoꝑe canonici.
predictas horas ingilantissi¬
tia cura custodire: ⁊ inhis diui¬
num officium humilit᷑ acdeuote
ꝑ soluere. Mox emm ut datum
fuerit signum: festinato omnes
ad eccłiam conueniant. Quam
nͣ pompatice. aut in honeste. ł in¬
composite. s cum reuerentia.
di timore ingrediant᷑. Nec cum ba¬
culis inchoro exceptis debilibꝰ.: sed
religiosissime illis standum. et
psallendum ẽ. Sunt et enim qͥdau
clericorum. qui in scłaribꝰ negotis
⁊ disceptationibꝰ. pene totum infa¬
tigabilit̾ deducunt diem: ⁊ mox
ut eccłiam ad diuinũ officium ꝑa¬
gendum intrauerint. ita fatigati
uident᷑: ut nec orationi uacare.

Expanded text:
tor ab inferis resurrexit, quando tor ab inferis resurrexit, quando coepit oriri fidelibus lux, quae morienChristo, occiderat peccatoribus. Siquidem et eodem tempore cunctis spes futurae resurrectionis creditur, cum justi, et omnes ab hac temporali morte, quasi a sopore somni resurgentes evigilabunt.debent. Studeant summopere canonici praedictas horas vigilantissima cura custodire, et in his divinum officium humiliter ac devote persolvere; mox enim ut auditum fuerit signum, festinanter ad ecclesiam convenon pompatice, aut inhoneste, vel incomposite, sed cum reverentia et Dei timore ingrediantur. Nec cum baculis in choro, exceptis debilibus, sed religiosissime illis standum et psallendum est. Sunt etenim quidam clericorum, qui in saecularibus negotiis et disceptationibus pene totum infatigabiliter deducunt diem, et mox ut ecclesiam ad divinum officium peragendum intraverint, ita fatigati videntur, ut nec orationi vacare,
Abbreviated transcription (Latin):
sub tali actu expectare securos. Est
autem qđ dam genus hereticorũ.
suꝑfluas estimantium sacras uigi¬
lias: et sp̃itali oꝑe infructuosas.
dicentes. iura temerari diuina. qͥ
noctem fecit ad requiem: sicut
diem ad laborem. Qui heretici:
greco sermone.NNC TATSC. hoc eꝰ
sominiculosi uocant᷑.. de ma cu
De matutinorũ antiquitate.
i auctoritate. testis ẽ idem
dauid ꝓpħa dicens. In matutinis
meditabor inte : quia fuisti adiu¬
tor msͣ. Et alibi. Preuenerunt ocu¬
li mei ad te diluculo. ut mͤditarer
esquia tua. Cassianus autẽ: dicit
matutine sollemppnitatis offici¬
um. nouo adhuc temꝑe institutũ.
pͥmitus in bethleem monast̾ĩo.u
bidñs nrͣ ihcͣ xpͣc: ꝓ redemptione
humane salutis. ex uirgine nasci
dignatus ẽ. Sicq ex illo: ꝑ uniũ¬
sum mundum. eiusdem celebra¬
tionis inualuit consuetudo. di¬
luculo autẽ ꝓ inde oratur: qͦd re¬
surrectio xp̃i celebret᷑. Natutina
autẽ luce radiante: dnͣs ⁊ salua¬

Expanded text:
sub tali actu exspectare securi. Est sub tali actu exspectare securi. Est autem quoddam genus haereticorum superfluas aestimantium sacras vigilias, et spiritali operi infructuosas, dicentium jura temerari divina, qui noctem fecit ad requiem, sicut diem ad laborem. Qui haeretici Graeco sermone Nyctages, Hoc est, somniculosi vocantur. CAPUT CXXX. De matutinorum antiquitate et auctoritate testis est idem David propheta, dicens: In matutinis meditabor in te, quia fuisti adjutor meus : et alibi: Praevenerunt oculi mei ad te diluculo, ut meditarer eloquia tua . Cassianus autem dicit , matutinae solemnitatis officium, novo adhuc tempore institutum, primitus in Bethleem monasterio u redemptione humanae salutis ex Virgine nasci dignatus est: sicque ex illo per universum mundum ejusdem celebrationis invaluit consuetudo. Diluculo autem proinde oratur, ut resurrectio Christi celebretur. Matutina enim luce radiante, Dominus et Salva
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cussit. Unde ⁊ nos ugilare oportet:
ne ꝑiculio egiptiorũ ad misceamur.
sdem etiam horis. uenturum se eẽ:
tans: dicit. Deati serui illi. quos
cum uenerit dnͣs: inuenerit iugi¬
lantes. Et uͥesꝑtina inquit hora
uenerit. ⁊si media nocte. ⁊ si galli
cantu. ⁊ inuenerit eos uigilantes:
beati sunt serui illi. Itaqͦ ⁊ uos es¬
tote parati. quia nescitis qua hora
filius hominis uenturus ẽ. Si qui¬
dem nec uerbis solum docuit ui¬
gilias. s etiam confirmauit etem¬
plo. Nam cestatur euangłium: quia
erat iħc ꝑ noctans inoratione dei.
Paulus qͦ isilas. in custodia publica
cirra medium noctis orantes. hr̃m¬
num audientibꝰ cunctis uncti di¬
xisse manorantur: ubi repence t̾re
motu facto. ⁊ concussis carceris fun¬
dam̃tis: ⁊ ianue sponte aꝑte.⁊ om¬
nium uincula sunt soluta. Unde
oportet his horis psallendi orandi¬
q frequentiã nos insci̾s habere
officiis. finemꝰ ur̃m. uel si aduen̾it

Expanded text:
percussit. Unde nos vigilare oportet, percussit. Unde nos vigilare oportet, ne periculo Aegyptiorum admisceamur. Iisdem etiam horis venturum se esse tans dicit: Beati sunt servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes . Et si vespertina, inquit, hora enerit, et si media nocte, et si galli cantu, et invenerit eos vigilantes, beati sunt quidem servi illi. Itaque et vos estote parati, quia nescitis qua hora Filius hominis venturus est . Siquidem nec verbis solum docuit vigilias, sed etiam confirmavit exemplo. Nam testatur Evangelium, quia erat Jesus pernoctans in oratione Dei . Paulus quoque et Silas in custodia publica, circa medium noctis orantes, hnum audientibus cunctis dixisse memorantur, ubi repente terrae motu facto, et concussis carceris fundamentis, et januae sponte apertae, et omnium vincula sunt soluta . Unde oportet his horis psallendi orandique frequentiam nos in sanctis habere officiis, finemque nostrum, vel si advenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Et uesꝑum suꝑ filios homunĩ
De completis autem celebran¬
dis: id etiam in patrum ui¬
uenitur exemplis. dauid ꝓpħa di¬
cente. Si ascendero inlectum strati
mei. si dedero somnum oculis meis.
⁊ palpebris meis dormitationem:
⁊ requiem temꝑibꝰ meis. donec in¬
ueniam locum dño. ⁊ tad̾naculum
deo iacob. Quis nͣ stupeat tantam
indei amore animi deuotionem. nt
somnum sibi sine quo utiq corꝑa¬
ini: uana deficiunt penitꝰ int̾dixerit.
donec locum adtemplum dno fabri¬
candumin pectore suo rex. ⁊ꝓpħa
repꝑiret: Queres: nos debet forcit᷑
admonere. ut su psi iocus dño eẽ
uolumꝰ. ⁊ tab̾naculum eiꝰ. aut tem¬
plum cupimꝰ haberi: inqͣnͣtum
possumꝰ exempla scorum mutemur.
ne de nobis dicatur: qͥd legit᷑. Dormi¬
erunt somnũ suum. ⁊ nichil inue¬
nerunt omnes iuri diuitiarum in
ntiqua ẽ uigiliarum deuotio.
Item dauid. Media nocte surgebam
gelus transiens. pͥmogenita egiptiorũ

Expanded text:
dicit: Et vesperum super filios hominum dicit: Et vesperum super filios hominum De Completis autem celebrandis, id etiam in Patrum invenitur exemplis, David propheta dicente: Si ascendero in lectum strati mei, si dedero somnum oculis meis, et palpebris meis dormitationem, et requiem temporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob . Quis non stupeat tantam in Dei amore animi devotionem, ut somnum sibi, sine quo utique corpora humana deficiunt, penitus interdixerit, donec locum ac templum Domino fabricandum in pectore suo rex et propheta reperiret? Quae res nos debet fortiter admonere, ut si ipsi locus Domini esse volumus, et tabernaculum ejus aut templum cupimus haberi, in quantum possumus, exempla sanctorum imitemur, ne de nobis dicatur quod legitur: Dormierunt somnum suum et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in ntiqua vigiliarum devotio fItem David: Media nocte surgebam gelus transiens, primogenita Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
spaciis se cernunt᷑. ut ⁊ impsis
nocturnis mundialibꝰq officiis:
officium. ⁊ alterne lucis
dccasus est. Cuius ex uẽteri tisti¬
mͣto : sollempnis ẽ celebratio.
Deniq hoc temꝑe: ueterum sa¬
crificia offerri. adoleriq altaro
aromatha ⁊ thura mos erat. Tes¬
tis est hunnidicus ille. regio ac
sacerdotali ꝑ functus officio: di¬
cens. Dirigatur oratio mea sicut
incensum inconspectu tuo. eleua¬
tio manuum mearũ: sacrificiũ
eotemꝑe dñs ⁊ saluator nrͣ cenan
tib apłis. mist̾ium sui corꝑis ⁊
sanguinis initio tradidit. ut tem¬
pus ipsum sacrificii: uesꝑum os¬
tenderet scłi. Proinde in honore
ac memoria tantoruͣ sacram̃torũ.
iihis temꝑibꝰ adec̃ nos deeet dei con¬
spectib: ⁊ ꝑsonare meius cultibꝰ.
orationum nr̃arum illi sacrificiũ
offerentes: atq in eiꝰ laudibꝰ parit᷑
erultantes. Uesperum autẽ nom¬
natum. asidere quodiesꝑ uocatut
ndecidente sole exorit᷑. Dequo: ꝓpħa

Expanded text:
spatiis secernuntur, ut et in ipsis spatiis secernuntur, ut et in ipsis nocturnis mundialibusque officiis Tofficium, et alternae lucis occasus est, cujus ex Veteri Testamento solemnis est celebratio. Denique hoc tempore veterum sacrificia offerri, adolerique altario aromata et thura mos erat. Testis est hymnidicus ille, regio ac sacerdotali perfunctus officio, dicens: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo; elevatio manuum mearum sacrificium eo tempore Dominus et Salvator noster, coenan tibus apostolis, mysterium sui corporis et sanguinis initio tradidit, ut tempus ipsum sacrificii, vesperum ostenderet saeculi. Proinde in honore ac memoria tantorum sacramentorum, his temporibus adesse nos decet Dei conspectibus, et personare in ejus cultibus, orationum nostrarum illi sacrificium offerentes, atque in ejus laudibus pariter exsultantes. Vesperum autem nominatum a sidere quod Vesper vocatur, et decidente sole exoritur. De quo propheta
Abbreviated transcription (Latin):
nrͣ. ⁊ magister. ⁊ dnͣs. una sides unũ
baptisma. una mater scã ecclesia.
instanter ⁊uigilanter abomnibꝰ
certancdum ẽ. qmͣquam diuersorũ
donorum modis currat᷑: qualiter
orem fecerit: tanto magis infutu¬
ro feliciorem remunerationẽ per¬
Qam t̾ciam. sextam et
onam: danihel ⁊ tres
pueri supplicationibꝰ de¬
uouerunt. Scilicet ut ab ortu di¬
ei intempꝰ supplicationis. tres ho¬
re porrecte: trinitatis nobis reue¬
bꝰ t̾eminata. tͥnitas ter die rogata
coleret᷑. Illud etiam occurrens ap
⁊ numero ⁊ temꝑe descendit ad
sus. in nonam patibuli crutiam̃ta
porrexit. Tali enim sacram̃to. le¬
gitimis ad precem temꝑibꝰ: ꝑ t̾nas
horas trinitatis ꝑ fectio. aut lau¬
datur celebritatibꝰ. aut precib
impetrat᷑. Licet. isi computetiu
cliurna celebritas. ꝑ quat̾nariũ
usq inuesꝑtinum officum. hor
quadrifario diuisus. u trinitat
saluatꝰ. Siquidem ⁊ in noctesta¬
tiones uigilie militaris in quatu¬
or partes diuise: t̃nis horarum

Expanded text:
r, et magister et Dominus, una fides, unum baptisma, una mater sancta Ecclesia, instanter et vigilanter ab omnibus certandum est, quanquam diversorum donorum modis curratur, qualiter orem fecerit, tanto magis in futuro feliciorem remunerationem peroram tertiam, sextam et onam, Daniel et tres pueri supplicationibus devoverunt, scilicet, ut ab ortu diei in tempus precationis tres horae porrectae Trinitatis nobis revebus terminata, Trinitas, ter die rogata, coleretur. Illud etiam occurrit ad p numero et tempore, descendit ad sus; in nonam patibuli cruciamenta porrexit. Tali enim sacramento legitimis ad precem temporibus, per ternas horas, Trinitatis perfectio aut laudatur celebritatibus, aut precibus impetratur. Et si computetudiurna celebritas, per quaternarium usque in vespertinum officium, hoc quadrifario divisus, in Trinitate salvatus. Siquidem et in nocte stationes vigiliae militaris in quatuor partes divisae, ternis horarum
Abbreviated transcription (Latin):
tis & quotiens uolueritis priua¬
tim orare: ne obtentu orationis do¬
leas te ꝑdidisse lect̾ionẽ. quia ñ semꝑ
eam quilibet paratã potest habere.
Nam orandi tempus: semꝑ in ꝓiitu
est. Nec putetis paruam uobis nasci
utilitatẽ ex sacre lectionis auditu.
quia oratio ipsa fit pinguior. dum
mens recenti lectione saginatur:
& currit ꝑ imagines diuinarum
rerum. quas nuꝑ audiuit. Nam
& maria soror marche. que sedeis
ad pedes ibni sorore neglecta uerbũ
dñi intentius audiebat: bonã par¬
tem sibi elegisse. dnĩca uoce confir¬
matur. Ideo enĩ & diachonus cla¬
ra uoce in modñ scĩ preconiĩ am¬
monet cunctos. ut siue in orando.
siue in flectendis genib. siue in
psauendo. siue in lectionib sollici¬
te audiendis unitas seruetur ab
om̃ib. quia unanimes homines
diligit deus: & in sua domu eos
efficit habitare. In qua domo qui
habitant. beati ꝓnuntiantur in
psalmo: quia ipsi laud abunt dñm

Expanded text:
tis, et quoties volueritis privatis, et quoties volueritis privatim orare; ne obtentu lectionis doleas te perdidisse lectioonem, quia non semper eam quilibet paratam potest habere: nam grande tempus semper in promptu est: nec putetis parvam vobis nasci utilitatem ex sacrae lectionis auditu; quia oratio ipsa fit pinguior, dum mens recenti lectione saginatur, et currit per imagines divinarum rerum quas nuper audivit. Nam et Maria soror Marthae, quae sedens ad pedes Jesu sorore neglecta verbum Domini intentius audiebat, bonam partem sibi elegisse Domini voce firmatur. Ideo enim et diaconus clara voce in domo Dei sancti praeconii admonet cunctos, ut sive orando, sive in flectendis genibus, sive in psallendo, sive in lectionibus sollicite audiendis, unitas servetur ab omnibus; quia unanimes homines diligit Deus, et in sua domo eos efficit habitare; in qua domo qui habitant, beati pronuntiantur in psalmo, quia ipsi laudabunt Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
don psalmoꝵ sonum. eandẽq uo¬
as modulationẽ equaliter ꝓfera¬
mis. Qͥ autem equare se ñ potest
ceñs. meliꝰ est ei tacere. aut lenta
uoce psallere: quam clamosa uo¬
de om̃ib ꝑstrepere. Sic enĩ & mi¬
nisteriũ implebit officiũ: & hu¬
militer psallenti fraternitati ñ
hciet offendiculũ. Si ergo & nr̃a
omĩum uax fuerit in offensa uel
onsona labiorũ cymbalis bene
sonantibus. & nos delectabit. &
audientes edificabit. & deo nr̃o
suauis erit tota laudatio: qui in
domo sua sicut legitur unani¬
mes habitare facit. Quando illie
psallitur: psallatur ab om̃ibus:
cũ oratur:. oretur ab om̃ĩb. Cũ
lectio legitur. facto silentio eque
andiatur ab omib: ut legente
lectore omĩno clamosis uocib
nemo ꝑstrepat. & om̃s antequam
legatur conuenite. Siquis autem
suꝑuenerit cũ lectio celebratur:
adoret tantũ dm̃. & presignate᷑
stonte aurẽ legi dei sollicite cõ¬
modet. Patet tempus orandi: cũ
om̃s oiamus. Patet cũ uolueri¬

Expanded text:
 sonum, eamdemque vocis modulationem aequaliter proferamus: qui autem aequare se non potest caeteris, melius est ei tacere, aut lenta voce psallere, quam clamosa voce omnibus perstrepere; sic enim et ministerii implebit officium, et humiliter psallenti fraternitati non faciet offendiculum. Si ergo et nostra omnium vox fuerit inoffensa, vel consona labiorum cymbalis bene sonantibus, et nos delectabit, et audientes aedificabit, et Deo nostro suavis erit tota laudatio, qui in domo sua, sicut legitur, unanimes habitare facit. Quando enim psallitur, psallatur ab omnibus; cum lectio legitur, facto silentio, aeque audiatur ab omnibus, ut legente lectore omnino clamosis vocibus nemo perstrepat. Et antequam legatur, omnes convenite: si quis autem supervenerit cum lectio celebratur, adoret tantum Deum, et praesignata fronte, aurem legi Dei sollicite commodet. Patet tempus orandi cum omnes oramus, patet tempus cum volueri
Abbreviated transcription (Latin):
psaltem fecit applicari. ut ꝓphecie
& enĩ psalmodie cũ ꝑ intentionem
cordis agitur: ꝑ hanc omĩpotenti
deo ad cor iter paratur. ut intente
menti uel ꝓphetie mysteria. uel
cõpunctionis grãm infundat. Uñ
scriptũ est. Sacrificiũ laudis ho¬
norificabit me: & illic iter qͦ os¬
tendã illi salutare dei. Qͦd enĩ
latine salutare: hoc hebrayce ihe
dicitur: In sacrificio gͥ laudis: fit
in iħu iter ostensionis. quia dũ
ꝑ psalmodiam cõpunctio effun¬
ditur: uia nobis in corde fit per
quam ad iħm in fine ꝑuenitur.
sicut ipse de sua ostensione loqui¬
tur dicens. Qͥ diligit me. diliget᷑
a patre meo: & ego diligam eum.
& manifestabo ei meipsum. Hine
quoq scriptũ est. Cantate dño.
psalmũ dicite nomini eiꝰ: iter fa¬
cite ei qui ascendit suꝑ occasum.
dñs nomen illi. Ipse enĩ suꝑ oc¬
casum ascendit. qui mortẽ resur¬
gendo calcauit. Cui dum canta¬
mus iter facimus. ut ad nr̃m
cor ueniat: & sui nos gr̃a amo¬

Expanded text:
psaltem fecit applicari, ut propheti enim psalmodiae cum per intentionem cordis agitur, per hanc omnipotenti Domino ad cor iter paratur, ut intentae menti vel prophetiae mysteria, vel compunctionis gratiam infundat. Unde scriptum est: Sacrificium laudis honorificabit me, et illic iter est quo ostendam illi salutare Dei . Quod enim Latine salutare, hoc Hebraice Jesus dicitur. In sacrificio igitur laudis fit Jesu iter ostensionis, quia dum per psalmodiam compunctio effunditur, via nobis in corde fit, per quam ad Jesum in fine pervenitur, sicut ipse de sua ostensione loquitur, dicens: Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Hinc quoque scriptum est: Cantate Domino, psalmum dicite nomini ejus, iter facite ei qui ascendit super occasum, Dominus nomen est ei . Ipse etenim super occasum ascendit, qui mortem resurgendo calcavit. Cui dum cantamus, iter facimus, ut ad nostrum cor veniat, et sui nos amoris gra
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ: innouitate uite ambulare. sem¬
ꝑ q ante oculos ponere pactum.
qͥa cum deo inbaptisiate fecimus.
ubi abrenuntiauimꝰ sathane et
omnibꝰ pompis eiꝰ. ⁊ omnibꝰ oꝑibꝰ
ciꝰ. Quod pactum tunc irricum sit.
c̃ infide quis ꝑmanẽdo uitiis. aut
afide ex orbitando: idolorũ cultibꝰ
ant heresim in erroribꝰ implicat̃.
Quia gͦ sicut scriptum ẽ. corpus
quodcorrumpit᷑ aggrauat animã.
⁊ depͥmit. t̾rena in habitatio sensũ
multa cogitante̾. ⁊ fragilitas hu¬
mana post baptismi grãm pecca¬
torum sordidat᷑ ille cebris. eadeꝙ
peccata baptismatis it̾atione neqͣ¬
quam deleri possunt: necesse est
ut penitentie lamͣtis. ⁊ elemosina¬
rum largitionibꝰ. ⁊icet̾is bonoru̾
o ꝑum ẽ sequtionibꝰ: qmͣ celerrime

Expanded text:
imus, in novitate vitae ambulare, semperque ante oculos ponere pactum quod cum Deo in baptismate fecimus, ubi abrenuntiavimus Satanae, et omnibus pompis ejus, et omnibus operibus ejus. Quod pactum tunc irritum fit, cum in fide quis permanendo, vitiis, aut a fide exorbitando, idolorum cultibus, aut haeresum erroribus implicatur. Quia ergo, sicut scriptum est , corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, et fragilitas humana post baptismi gratiam peccatorum sordidatur illecebris, eademque peccata baptismatis iteratione nequaquam deleri possunt: necesse est ut poenitentiae lamentis, et eleemosynarum largitionibus, et caeteris bonorum operum exsecu
Abbreviated transcription (Latin):
cere solent. solos monachos scrip¬
turarum scarum precepta obserua¬
re debere oꝑe precium duximus.
quedam euangłica atq apłica
qmͣ breuissime ad medium de¬
diicere precepta. ut hec huiꝰcemo¬
di imꝑiti homines audientes.
hisq aurem cordis accõmodantis:
intelligant que sibi. que monachi
conueniat obseruare precepta.
Quienim mnte ⁊ corpe iualt contemip¬
iuidiat ipsum dicentem in euan
quiresiquerit domum. aut frẽs.
qut pͥatresi. aut matrem. aut a groᷤ.
ꝓtee me.: centuplum accipiet. iunitã
ttruam possidebit. Ad discipulos
autem. Nos inquit qui reliquistis
omĩa. ⁊ sequuti estis me: sedebis
suꝑ sedes. auodecimi. uidicantes

Expanded text:
cere solent, solos monachos Scripcere solent, solos monachos Scripturarum sanctarum praecepta observare debere, operae pretium duximus quaedam evangelica atque apostolica quam brevissime ad medium deducere praecepta, ut haec hujuscemodi imperiti homines audientes, hisque aurem cordis accommodantes, intelligant quae sibi, quae monachis conveniant observare praecepta. Qui enim mente et corpore vult contemaudiat ipsum dicentem in Evangqui reliquerit domum, aut fratres, aut patrem, aut matrem, aut agros propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Ad discipulos autem: Vos, inquit, qui reliquistis omnia, et secuti estis me, sedebitis super sedes duodecim,
Abbreviated transcription (Latin):
osis. qui ⁊ si subiecti sunt illis corꝑe:
ꝑrelati tamͣ sunt mente.
uia gͦ constat
scãm eccłiam predictorũ pa¬
trum exempla sequi debere. quo¬
rum noscitur dociuͣtis post apłica
instituta ubertim coruscare: debent
nͣ solum prelati imitando. uerum
etiam subditi obsequendo usq qua¬
q studere: qualiter eorum exem¬
plis ⁊ doctrinis parentes. adfe¬
gaudis inserunt᷑: ita ninurũ
ea sectari nolentes et̾nis supplitis
mancipant᷑. Memoratas itaq
scõrum patrum sententias quibꝰ
clericalis ordo ad bene uiuendũ
instruitur: sedule ꝑlegat. ⁊dili¬
gent̾ ꝑtractet : quis qͥs canonicã
ꝓfessus ẽ uitam. Q uas cumbene
ꝑscrutatꝰ fuerit: patenter inue.¬
niet. qͦd illi nͣ eneruate s religi¬
ose uiuendum sit.¬
que generaliter cet̾is c̃ ueniat
ropter quorumdam fiu¬
plicium uerba. qui reli¬
giosis. ⁊ eruditis uiris se ad monen¬
tib ac recdarguentibꝰ plerumq obi¬

Expanded text:
osis, qui, etsi subjecti sunt illis corpore, osis, qui, etsi subjecti sunt illis corpore, praelati tamen sunt mente.uia ergo constat, sanctam Ecclesiam praedictorum Patrum exempla sequi debere, quorum noscitur documentis post apostolica instituta ubertim coruscare, debent non solum praelati imitando, verum etiam subditi obsequendo, usquequaque studere, qualiter eorum exemplis et doctrinis parentes, ad fegaudiis inferuntur, ita nimirum ea sectari nolentes aeternis suppliciis mancipantur. Memoratas itaque sanctorum Patrum sententias, quibus clericalis ordo ad bene vivendum instruitur, sedule perlegat et diligenter pertractet, quisquis canonicam professus est vitam. Quas cum bene perscrutatus fuerit, patenter inveniet, quod illi non enervate, sed religiose vivendum sit.Quae Propter quorumdam simplicium verba, qui religiosis et eruditis viris sese admonentibus ac redarguentibus plerumque obji
Abbreviated transcription (Latin):
quappe extrema ultione feriendi
sunt: quibꝰ placuit qͦd mutari
opter peccatum pͥmi hois
humano generi pena duum¬
tus illata ẽ seruitutis. ita ut qͥbꝰ as
sericordius irroget seruitutem.
hominibꝰ uitam. alios seruos cons¬
tituens alios dños: ut licentia
male agenli seruorum. potestate
dna̾ntium restringatur. Nam si
om̃s sine metu fuissent. quis cẽt
qui amalis quempiam ꝓhiberet:
tisunt: ut terrore suo populos
amalo cohercerent. atq ad recte
uuendum legib sub dererent. Qnͣtũ
actinet ad ratione̾: non ẽ ꝑsona¬
rum acceptio apud dm̃. qui mun¬
di elegit ignobilia ⁊ contemptibi¬
lia. ⁊ que non st̃: ut ea que sunt
destrueret. ne głctur om̃is caro. Hoc
ẽ carnalis potentia: coram illo.
Unus enim dñs: equalit᷑ ⁊ dnis
fert consultum. ⁊ seruis. Melior ẽ
subiecta seruitꝰ: quã electa libertas.
Multi enim inuenunt᷑ deo libere ser¬
uientes. sub dñis constituti flagiti¬

Expanded text:
quippe extrema ultione feriendi quippe extrema ultione feriendi sunt quibus placuit quod imitari opter peccatum primi hominis humano generi poena divinitus illata est servitutis, ita ut quibus asericordius irroget servitutem. hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? e electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantum pertinet ad rationem, non est personarum acceptio apud Deum , qui mundi elegit ignobilia, et contemptibilia et ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro , hoc est, carnalis potentia coram illo. Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consultum et servis. Melior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagiti
Abbreviated transcription (Latin):
deuoti fac tores. s pigri expecta¬
tores adsistant: etiam post certamͣ
sine brauio remaneant. quo nunc
incertamine nͣ laborant. Et tunc
eorum palmas afflicti respiciant:
inquorum nunc laborib otiosi ꝑ¬
durant. Ualdde peccamꝰ: si abiena
bene gesta nͣ diligimꝰ. Sed nichil
mercedis agimꝰ: si ea que diligimiꝰ
inqnͣtum possumꝰ ñ unitam᷑. di¬
cendum ẽ beniuolis subditis. qr
sumitari bona minime festinant.
que laudantes approbant. sic eis
uirtutum scitas. sicut staltis ex¬
pectatoribꝰ ludicrarũ artium uani¬
tas placet. Ili namq aurigarum
ac strionũ gesta fauoribꝰ efferunt.
nec tam̃ tales eẽ desiderant: quales
illos conspiciunt eẽ. quos laudant.
Mirant᷑ eos placita egisse: s tamen
similiter deuitant placert. Dicen¬
dume̾ beniuolis subditis ut cum
ꝓximorum facta conspiciunt.
ad suum cor redeant. ⁊ de alienis
actibꝰ ñ presumant. Ne bona lau¬
dent: ⁊ agere recusent. Grauius

Expanded text:
devoti fautores, sed pigri spectadevoti fautores, sed pigri spectatores, adsistant, et post certamen sine bravio remaneant, qui nunc in certamine non laborant: et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc laboribus otiosi perdurant. Valde quippe peccamus, si aliena bene gesta non diligimus: sed nihil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus, non imitamur. Dicendum est benevolis subditis, quia si imitari bona minime festinant quae laudantes approbant, sic eis virtutum sanctitas, sicut stultis exspectatoribus ludicrarum artium vanitas placet. Illi namque aurigarum ac histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant quales illos conspiciunt esse quos laudant. Mirantur eos placita egisse, sed tamen similiter devitant placere. Dicendum est benevolis subditis, ut cum proximorum facta conspiciunt, ad suum cor redeant, et de alienis actibus non praesumant, ne bona laudent, et agere recusent, gravius
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. Unde bene: ⁊ illic scriptũ
ꝑ P ost hec dauid ꝑcussit cor suũ.
ioqst abscidisset oram clamidiᷤᷤ
saul. facta prepositorum ous gla¬
aiofericida ñ sunt: etiam c̃recte
esprehendenda iundicant᷑. Si qnͣ
nͥ contra eos uel inminimis lingua
labitur: necesse ẽ ut ꝑ afflictionẽ
penitentie cor prenatur. quatinꝰ
ad semet ipsum redeat: ⁊ cupi
preposite potestati deliquerit.
qus contra se iudicium aquo fibi
prelatus ẽ ꝑnorrescat. Nam cum
prepositis delinquimiꝰ: eiꝰ ordina¬
noni qui eos nobis pretulit obui¬
amꝰ. Unde moyses cum contrase
⁊ aaron conqueri ppłm cognouiᷤᷤ¬
set: ait. Nos enim quid sumus:
lec contra nosẽ murmur ur̃m:
s contra dm̃. Admonendi st̃
heniuoli subditi. ut sic alienis
bonis congruant: quatinꝰ ha¬
bere ⁊ ꝓpria concupiscant. Sic
ꝓtimorum facta diligendo lau¬
dent: ut etiam imitando mul¬
tiplicent. Ne siin hoc presentis
uite stuͣdio ad certam̃ alienum

Expanded text:
dunt. Unde et bene illic scriptum dunt. Unde et bene illic scriptum est, quia post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamydis Saul. Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum rede reprehendenda iudicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis lingua labitur, necesse est, ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, quatinus ad semet ipsum redeat, et, cum praeposiejus contra se judicium, a quo sibi praelata est, perhorrescat. Nam cum in praepositos delinquis, ejus ordinationi, qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moses, cum contra se, et Aaron conqueri populum cognovisset, ait: Nos enim quid sumus? Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum . Admonendi sunt benevoli subditi, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenus habere et propria concupiscant: sic proximorum facta diligendo laudent, ut ea etiam imitando multiplicent: ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alium
Abbreviated transcription (Latin):
Isidorus de doctrine discretio
on omnibꝰ ne.
una eademq doctrina ẽ.
adhibenda s pro qualitate oo¬
rum: diuersa ex hortatio erit
doctorum. Nam quosclam icr¬
patio dura. quosdam uͦ et horti¬
tio corrigit blanda. Sicut penti
medici ad uarios corporis moro
diuerso medicamine seruiunt.
ita ut uixta uulnerũ uarietatis
medicina diu̾sa sit: sic ⁊ da¬
tor eccłie singulis quibꝰ ꝙ con¬
gruum doctrine remediũ ad¬
hibebit: ⁊ qͥd cuiq oportear:ꝓ
etate. ꝓ sexi. ac ꝓfessione: ad¬
nuntiabit. Non omnibꝰ ea que
sunt clausa aꝑienda sunt. Mul¬
ti sunt enim: qui caꝑe nͣ posst̾.
Quibꝰ si indiscrete manifestentur:
statim aut detrahunt aut ne¬
gligant. Prima quippe pruden¬
tie uirtus ẽ: eam qmͣ docere o¬
porteat. existimare ꝑsonam.
Audibꝰ popłis seu carnalibꝰ. plana
innoris ⁊ latenter derogant. qͣsi
caris suꝑ se positi uestem secant.
Satummꝰ ad semet ipsos redeuut
soq uehem̾tissime uel detenuissi¬
a uerbi laceratione reprchen¬

Expanded text:
de doctrinae discretione, Non omnibus una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum, diversa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates, medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu ac professione, annuntiabit. Non omnibus ea quae sunt clausa, aperienda sunt. Multi sunt enim qui ea capere non possunt: quibus si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt, aut negligunt. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat, existimare personam. Rudibus populis, seu carnalibus, planainnoxie et latenter, derogant, quasi regis superpositi vestem secant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenuissima verbi laceratione reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
muncticia aut auaritia: nec no¬
minet᷑ in uobis. sicut decet scoͣs.
Aut turpitudo aut stultiloquiũ.
aut scurrilitas. Item idem. an
nescitis q iniqui regnum dn nͣ
possidebunt: Nolite errare dus
ñ irridetur. Quia neq formica¬
rii. neq ulolis seruientes. neq ad¬
ulteri. neq molles. neq masculo¬
rum concubitores. neq fures. nos
auari. neq ebriosi. neq maledit.
neq rapaces. regnim dei posside¬
bunt. Itemidem. Omnis fornica¬
tor. aut immundus. aut auaruᷤ.
ñ habet hereditatẽ in regno xpi
idei. Item idem. Imitator es ma
estote: sicut ⁊ egõ xp̃i. Item idiu
Pacem sequimini c̃ omnibꝰ. ⁊ scͥi¬
moniã. sine qua: nemo uide¬
bit dm̃. Item idem ad timoteu.
Discedat inquit omnis ab iniqͥta¬
te. qui nominat nomendnͣ ade
postolus qͦ iohannes: ait. Noute
ailigere mundum. neq ea que
amundo sunt. Qaua siquis dili¬
qit inuncdum. ñ est caritas patriᷤᷤ

Expanded text:
ia, aut avaritia, nec nominetur in vobis, sicut decet sanctos, aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas . Item idem: An nescitis quia iniqui regnum Dei non possidebunt? Nolite errare, Deus non irridetur: quia neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Item idem: Omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, non habet haereditatem in regno Christi et Dei . Item idem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Item idem: Pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Dominum . Item idem ad Timotheum: Discedat, inquit, omnis ab iniquitate, qui nominat nomen Domini . Apostolus quoque Joannes ait: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt: quia si quis diligit mundum, non est charitas Patr
Abbreviated transcription (Latin):
cimatrẽ. ⁊ matrem. ⁊ diliges ꝓximũ
tuum sicut te ipsum. Et cuidam legis
doctori se interroganti. qͦd eẽt man¬
datum magnum in lege: ait: Dili¬
ges dnmͣ dm̃ cuum ex toto cordetuo.
iextota anima tua. ⁊ extota mente
tua: hoc ẽ maximum ⁊ pͥmum man

Expanded text:
et matrem tuam, et diliges proximum et matrem tuam, et diliges proximum tuum sicut teipsum . Et cuidam legis doctori, se interroganti, quod esset mandatum magnum in lege, ait: Diliges Dominum Deum tuum ex toto cordetuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua: hoc est maximum et primum
Abbreviated transcription (Latin):
nolite resistere malo. ⁊diligite ini¬
micos ur̃os. benefacite his qui uos
oderunt. ⁊orate ꝓ ꝑsequentibꝰ ⁊ calũp¬
niantibꝰ uos. Item. Omnis qui iras¬
citur fr̃i suo: reus erit iudicio. qui
dixerit racha: reus erit concilio.
quidixerit fatue: reus erit gehenne
ignis. Item. Nolite iurare. neq ꝑ ce¬
lum neq ꝑ terram. Sit aute̾ sermo
ur᷑. est: est. non. non. Item. Omne
uerbum otiosum qͦd loquiti fuerint
homines: reddent de eo rationem
in die iudici. Item. Siquis te ꝑcusse¬
rit indextera maxilla: prebe illi i
tius: dunitte ei septies ⁊ non solum
septies: s usq septuagies septies. Item.
uͣr celestis dimittet uobis peccata ura.
Item. Querite pͥmum regnum dei.i
iusticiam eiꝰ. ⁊ hec omnia: adicient᷑
nobis. Et cuidam diuiti. Sinquit
uis aduitam ingredi. serua manda¬
ta. id ẽ: non homicidium facies. ñ
adulterabis. nͣ furtum facies. ñ fal¬
sum testimoniũ dices. ñ conconcupis¬
ces rem ꝑxini tui. ha nora patrẽ tuũ

Expanded text:
Diligite inimicos vestros: benefacite his qui vos oderunt, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos. Item: Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui autem dixerit Racha, reus erit concilio. Qui dixerit Fatue, reus erit gehennae ignis. Item: Nolite jurare, neque per coelum, neque per terram. Sit autem sermo vester, Est est, Non non . Item: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Item: Si quis te percusserit in dextera maxilla, praebe illi et tuus, dimitte ei septies: et non solum septies, sed usque septuagies septies. Item: dimittet vobis peccata vestra. Item: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus: et haec omnia adjicientur vobis . Et cuidam diviti: Si, inquit, vis ad vitam ingredi, serva mandata, id est, non homicidium facies, non adulterabis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, non concupisces rem proximi tui; honora patrem tuum