comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
statu reliquisset yspania ⁊ nuꝑ mͥ uenerat¬
exponit omnia Romanos ibi obtinci̾ ãmis
posse. eum si opere preciuĩ faciat pͥncipem
popularium esse seu militare cu Roans
seu in patria reuerti libeat ꝯtra si male
obsideri pergat quam spem eẽ terra mariq
clauso. Motus hiis Mericus cu legatoᷤ ad
Marcellu micti placuisset fre inter eos
mictit qui ꝑ eunde illu yspanũ sccretu
ab aliis ad Marcellũ deductus cum fide
accepisset cõposuissetq augende ordinez
rei. Achardiam rediit. tũ Mericus ut a
suspitione ꝓditoĩs auerteret oniu añnos
negat sibi placere Legatos comeare ultro.
citroq neq recipiendũ qͣnqͣ neq mictedũ.
Et quo intentius custodie ẜue̾tͣ opõtuna
diuidenda p̾fectis eẽ loca ut sue qͥsq patis
tutande reus sit. onmes assensi sũt pãtib
diuidendis. ip̃i Regio euenit ab arethusa
fonte usq ad hostium magni põtꝰ id ut

Expanded text:
statu reliquisset Hispaniam—et nuper inde venerat—statu reliquisset Hispaniam—et nuper inde venerat—exponit: omnia Romanis ibi obtineri armis. posse eum, si operae pretium faciat, principem popularium esse, seu militare cum Romanis seu in patriam reverti libeat; contra, si malle obsideri pergat, quam spem esse terra marique clauso? motus his Moericus, cum legatos ad Marcellum mitti placuisset, fratrem inter eos mittit, qui per eundem illum Hispanum secretus ab aliis ad Marcellum deductus, cum fidem accepisset composuissetque agendae ordinem rei, Achradinam redit. tum Moericus, ut ab suspicione proditionis auerteret omnium animos, negat sibi placere legatos commeare ultro citroque: neque recipiendum quemquam neque mittendum et, quo intentius custodiae seruentur, opportuna diuidenda praefectis esse, ut suae quisque partis tutandae reus sit. omnes adsensi sunt. partibus diuidendis ipsi regio euenit ab Arethusa fonte usque ad ostium magni portus: id ut
Abbreviated transcription (Latin):
hyracusas familie nr̃e sub cliẽtela nommiᷤᷤ
Marcelloꝵ tutelaq hndas traddas ne plus
apud nos hyerõĩ qͣ hyeroĩs mẽoria mom
faciat diutius ille multo amicus fuit qͣ
hic hostis ⁊ illius bñfcta eciam presensistis.
huus amentia ad ꝑnitie tm̃ illiu̾ ualuit
cia ⁊ impetrabilia ⁊ tuta erãt apͦ Rõnos
niter ipsos plus belli ac pericłi erat. Nãq
minsfuge traddi se Romanis rati Mẽcen.¬
narioꝵ quoq militu auxilia in eundem
rempuler metum. Areptisq ãmis p̾tores
annu cbtruncant Inde ad cedẽ siratusano
scuriunt quosq fors obtulit irati ĩt̾fecer̃.
ꝑ oĩa que in prõptu erant diripuere.
que acta cu Roanis essent/ dilucer id qͦd
eos suspitione inicitatos memorãtes ñ cãm
expetende pene eoꝵ ulla Roãnis ẽẽ. frati
ex trib Achardie prefectis yspanꝰ mei̾cus
noĩe ad eum inter coĩtes legatoꝵ de industa
unus ex yspanoꝵ auxiliarib est missus qͥ
sine arbitris mericu naptus pͥmu quo ĩ

Expanded text:
yraciisas familiae vestrae sub clientela nominis Marcellorum tutelaque habendas tradas? ne plus apud vos Hieronymi quam Hieronis memoria momenti faciat. diutius ille multo amicus fuit quam hic hostis, et illius benefacta etiam re sensistis, huius amentia ad perniciem tantum ipsius valuit. omnia et impetrabilia et tuta erant apud Romanos: inter ipsos plus belli ac periculi erat. namque transfugae, tradi se Romanis rati, mercennariorum quoque militum auxilia in eundem compulere metum; arreptisque armis praetores primum obtruncant, inde ad caedem Syracusanorum discurrunt quosque fors obtulit irati interfecere atque omnia quae in promptu erant diripueruntquae acta cum Romanis essent, dilucere id quoeos suspicione incitatos memorantes nec causam expetendae poenae eorum ullam Romanis esse. erat e tribus Achradinae praefectis Hispanus, Moericus nomine. ad eum inter comites legatorum de industria unus ex Hispanorum auxiliaribus est missus, qui sine arbitris Moericum nanctus primum quo in
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte capte urbis redieret Aggentu
nauigat expectaturus mag euentu ꝙ
inde quicq̃ moturus/. que ubi in castra
Enculoꝵ sunt nũciata. Epycide̾ Syracusis
excessisse a Cartagmẽsib reluctã insulam
et prope iteꝵ traddita Ramis legados de
conditoib dedende urbis explorata prius
ꝑ colloquia uolu̾tate eoꝵ qui obsidebant᷑
ad marcellu mictunt cum haud fẽme
discreparet queq uͥq Regũ fuisset Ramo
essent siculis cetera cu libẽtate a legibi
sius ẜuarentur euocatis ad colloqͥum hups
quibus ab Epicide credite res er̃t misses
se simul ad marcellum. sunł ab eo ad
exercitum Siculoꝵ ayunt. ut una õns
qui obsiderentur/ quiq extra obsidions
fuissent fortuna esset. neue altius ꝓͥi
sibi paciscirentur quicꝙͣ. Demde recepis¬

Expanded text:
ex parte captae urbis rediret, Agrigentum ex parte captae urbis rediret, Agrigentum navigat, expectaturus magis eventum quam inde quicquam moturus. quae ubi in castra Siculorum sunt nuntiata, Epicyden Syracusis excessisse, a Carthaginiensibus relictam insulam et prope iterum traditam Romanis, legatos de condicionibus dedendae urbis explorata prius per conloquia voluntate eorum qui obsidebantur ad Marcellum mittunt. cum haud ferme discreparet quin quae ubique regum fuissent Romanorum essent, Siculis cetera cum libertate ac legibus suis servarentur, evocatis ad conloquium iis quibus ab Epicyde creditae res erant, missos se simul ad Marcellum, simul ad eos ab exercitu Siculorum aiunt, ut una omnium qui obsiderentur quique extra obsidionem fuissent fortuna esset neve alteri proprie sibi paciscerentur quicquam. recep
Abbreviated transcription (Latin):
habebat ꝙͣ ꝙ uenti aptiores Romañ quã
scirent classi flarent perpulit tamen ut
fortuna naualis certaminis experiri
uellent. Et Marcellus tu ⁊ siculũ ex̾citu
ex tota insula conciri uideret ⁊ cũ ingẽti
comeatu classem punicaz aduentare. ne
erat ꝓhibere aditu syracusanoͣ bomłcarẽ
ꝯstituit due classes infeste cĩca ꝓmũtoriũ
pachinũ stabãt ubi pͥma tͦnqͥllitas maris
in altum euesisset cõcursuẽ. Itaq cõcidẽte
ia Euro qui ꝑ dies aliqͦt seuierat prior
Bomulcar mouit/ cuiꝰ pͥma classis petere
altum uisa est quo facilius superaret
ꝓmutoriuz. Ceteꝵ postq̃ tedẽ ad se Roãnas
naues uidit Incẽtusq subita territus re
Bomulcar uela in altu dedit missisq
nunciis heradea qͥ onerarias naues retro¬
ĩ africa repetere iuberẽt ipse Sicilia
p̃teruectus tarentũ petit. Epicides a tata
repente destitutus spe ne cbsidion magna

Expanded text:
habebat—quam quod uenti aptiores Romanae quam habebat—quam quod uenti aptiores Romanae quam suae classi flarent, perpulit tamen ut fortunam naualis certaminis experiri uellet. et Marcellus, cum et Siculum exercitum ex tota insula conciri uideret et cum ingenti commeatu classem Punicam aduentare, ne erat, prohibere aditu Syracusarum Bomilcarem constituit. duae classes infestae circa promunturium Pachynum stabant, ubi prima tranquillitas maris in altum euexisset, concursurae. itaque cadente iam Euro, qui per dies aliquot saeuierat, prior Bomilcar mouit; cuius primo classis petere altum uisa est, quo facilius superaret promunturium; ceterum postquam tendere ad se Romanas naues uidit, incertum qua subita territus re, Bomilcar uela in altum dedit missisque nuntiis Heracleam qui onerarias retro Africam repetere iuberent ipse Siciliam praeteruectus Tarentum petit. Epicydes, a tanta repente des
Abbreviated transcription (Latin):
haud magna oppida. Ceteꝵ ⁊ situ ⁊ muuiis
tuta tria ꝑ milia alteru ad syracusas
ita exposita fotuna socioꝵ ut spem faceret
nõ ip̃is modo salutare ope̾ ferri posse sed
Romanos qͦ ĩ capta qͦdamodo u̾be capi ꝑpulit
Ut onerarias naues ꝙͣplurimas õni copia
reꝵ onustas secũ micterẽt classemq sua
euentus ad traiciendũ ĩ Sicilia huit s idez
uenti superare cu pachinu prchibebant.
Bonulcaris aduentu fama prĩo deiii. p̾teͣ
spem mora. cũ gaudiũ ⁊ metum inuice
Lomanis. Syracusamsq pͥbuisset epicides
metuens ne si ꝑgerẽt ide qui tũ tenebãt
ab ortu solis flarent ꝑ dies plurs uenti
classis punica africã r̃peteret traddita
Achardia Mercennarioꝵ militu ducibus
ad Bonulcarem nauigat classe ĩ statioñ
uersam i Africaz hentem atq tinetem
nauale preliu nõ ta ꝙ impar uirib aut
nũo nauiu esset quippe eciam plure

Expanded text:
haud magna oppida, ceterum et situ et munimentis haud magna oppida, ceterum et situ et munimentis tuta; tria milia alterum ab Syracusis,ita exposita fortuna sociorum, ut spem faceret non ipsis modo salutarem opem ferri posse sed Romanos quoque in capta quodam modo urbe capi, perpulit ut onerarias naues quam plurimas omni copia rerum onustas secum mitterent classemque suam uentos ad traiciendum in Siciliam habuit; sed iidem uenti superare eum Pachynum prohibebant. Bomilcaris aduentus fama primo, dein praeter spem mora cum gaudium et metum in uicem Romanis Syracusanisque praebuisset, Epicydes metuens ne, si pergerent iidem qui tum tenebant ab ortu solis flare per dies plures uenti, classis Punica Africam repeteret, tradita Achradina mercennariorum militum ducibus ad Bomilcarem nauigat. classem in statione uersa in Africam habentem atque timentem nauale proelium, non tam quod impar uiribus aut numero nauium esset—quippe etiam plures
Abbreviated transcription (Latin):
illi effrenauerant aĩos ut nõ mõ lacͥmis
ustoq cõploratu proseqͥrent᷑ mortuos s ne
fferrent quidez aut sepelirent iacerentqz
fiata examimata corpora ĩ ꝯspectu similez
mete expectantiu mortuiq egͦs egͥ ualidoᷤᷤ
ei metui tum. Cabe tũ pestises̃ odor cõpoꝵ
cofiterent Et ut ferro pocius morirentur
quida muadebant soli hostium stationes
mlto tamen ui maior pestis penoꝵ castra
cede a quisq affecerat. magis et hostuiz
exercitu. Siculi ut pͥmũ uidere ex gͣuitate
loci uulgari morbo ĩ suas quisq ꝓpinquas
urbes dilapsi sũt ⁊ Cartaginenses quib
nus q receptus erat cum ipsis Ducibus
ypocrate atq ymuleone ad intencionem
ommes ꝑierunt. Maxcellus ut tanta uis
ingruebat mali traduxerat in urbe suos
infirmaq cõpora tecta ⁊ u̾bre r̃creauerãt
multi tamen ex Roano exercitu eadem
peste assũpti sunt. Deleto trestͥ punicoq
exercitu. Siculi qui ypocratis milit̾s fuerãt

Expanded text:
averant animos ut non modo lacrimis iustoque conploratu prosequerentur mortuos, sed ne efferrent quidem aut sepelirent, iacerentque strata exanima corpora in conspectu similem mortem exspectantium, mortuique aegros, aegri ualidos cum metu, tum tabe ac pestifero odore corporum conficerent; et ut ferro potius morerentur, quidam inuadebant soli hostium stationes. multo tamen uis maior pestis Poenorum castcaelo aquisque adsuerant magis. ex hostium exercitu Siculi, ut primum uidere ex grauitate loci uolgari morbos, in suas quisque propinquas urbes dilapsi sunt; at Carthaginienses, quibus nusquam receptus erat, cum ipsis ducibus Hippocrate atque Himilcone ad internecionem omnes perierunt. Marcellus, ut tanta uis ingruebat mali, traduxerat in urbem suos, infirmaque corpora tecta et umbrae recreauerant; multi tamen ex Romano exercitu eadem peste absumpti sunt. deleto terrestri Punico exercitu Siculi, qui Hippocratis milites fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
transfuga intromissus ĩ urbem couenti
paucis mitiz calloqͥndi de tali re fear
De impiscatoria qͥdaz Naue retibus epea
circuz uectiq ita ad castͣ Raãa collacito
cu transfugisset idez sepius eade mat
alii atq alii postremo ad lxxx. facti t¬

Expanded text:
transfuga intromissus in urbem, conuentis transfuga intromissus in urbem, conuentis paucis initium conloquendi de tali re fecit. deinde in piscatoria quidam naue retibus operti circumuectique ita ad castra Romana conlocutique cum transfugis et iidem saepius eodem modo et alii atq
Abbreviated transcription (Latin):
Capuaz iaz duplici fosra ualla etuictum
potuerunt
Cum maxime Capua circumualetur
Syracusaꝵq oppugnato ad finez uenit
pret̃ q ui ac uirtute ducis exercitusꝙ
intestina ecia ꝓditione adiuta. Nanꝙ
Marcellus Inicio ueris incertꝰ Ttrum
agͥgentu ad himiloone ⁊ ypocratẽ u̾t̃a
bellu an obsidione siracusas premeret
quanq̃ nec ui capi uidebat posse teresta
nec fame quaz prope liberi a Cãtagine
comeatus haberent tñ nequid mexꝑtin
relinqueret trans fugas syracusand̾. frat
au̾t apud Romanos aliqͥ noblissimi uin
inter factiones ab Roamis qui ab noui
consiliis aborrebant pulsi colloquiit̃ sus
partis tẽptare homu aĩos iussit ⁊ fidor
dare si traddite forẽt Eyracuse liberos en
ac suis legib uicturos ẽẽ ñ erat collaqu
copia . qͥa mltoꝵ ammi suspecti oũi cur
oculosq ꝯuerterant ne qͥd falleret tale
admissum. Seriuis unus exulu pa

Expanded text:
Capuam iam duplici fossa ualloque cinctam Capuam iam duplici fossa ualloque cinctam potuerunt. cum maxime Capua circumuallaretur, Syracusarum oppugnatio ad finem uenit, praeterquam ui ac uirtute ducis exercitusque, intestina etiam proditione adiuta. namque Marcellus initio ueris incertus utrum Agrigentum ad Himilconem et Hippocraten uerteret bellum an obsidione Syracusas premeret, quamquam nec ui capi uidebat posse inexpugnnec fame, ut quam prope liberi a Carthagine commeatus alerent, tamen, ne quid inexpertum relinqueret, transfugas Syracusanos—erant autem apud Romanos aliqui nobilissimi uiri, inter defectionem ab Romanis, quia ab nouis consiliis abhorrebant, pulsi—conloquiis suae partis temptare hominum animos iussit et fidem dare, si traditae forent Syracusae, liberos eos ac suis legibus uicturos esse. non erat conloquii copia, quia multorum animi suspecti omnium curam oculosque eo uerterant ne quid falleret tale admissum. seruus unus exsulum, pro
Abbreviated transcription (Latin):
opem nõ circumsessis modo s eciã cĩcu¬
uallatis ferret. Consulib licte a.p. Cor¬
nelio. pr̃. misse ut pͥus qͣ clauderent
Capuam operib potate cãpaĩs facerẽt
Ut qui eoꝵ uellent exire a Capua suasq
res secu inferrent liberos fore suaq oĩa
hĩturos / qui añ Idꝰ Marcias exissẽt post
eaz diez quiq exissent quiq ibi masissẽt
hostiu futuros nũo. Ea ꝓnũciata cãpanis
atq iͣ sũpta ut ultͦ cõtumelias dicerent
minarenturq Anibal ab hedoña tare̾tu
duxerat legionesq spe aut ui aut doso
artis Tarentine potiunde qͥd ubi paꝵ
ꝓcessit ad Brundusiu flexit iter ꝓdi
id oppidũ ratus. Ibi qͦ cũ frustͣ tereret
tempus legati Campani ad eũ uenerũt
querentes simul orantesq. qͥb anibas
magnifice respondit ⁊ aña se soluisse
obsidione ⁊ nũc adue̾tũ suũ ꝯsules non
Laturos cũ hac spe dimissi legati iuix r̃g̾di

Expanded text:
opem non circumsessis modo sed etiam circumopem non circumsessis modo sed etiam circumuallatis ferret. consulibus litterae a P. Cornelio praetore missae ut, priusquam clauderent Capuam operibus, potestatem Campanis facerent ut qui eorum uellent exirent a Capua suasque res secum ferrent: liberos fore suaque omnia habituros qui ante idus Martias exissent; post eam diem quique exissent quique ibi mansissent hostium futuros numero. ea pronuntiata Campanis atque ita spreta ut ultro contumelias dicerent minarenturque. Hannibal ab Herdonea Tarentum duxerat legiones, spe aut ui aut dolo arcis Tarentinae potiundae; quod ubi parum processit, ad Brundisium flexit iter, prodi id oppidum ratus. ibi quoque cum frustra tereret tempus, legati Campani ad eum uenerunt querentes simul orantesque; quibus Hannibal magnifice respondit et antea se soluisse obsidionem et nunc aduentum suum consules non laturos. cum hac spe dimissi legati uix regredi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ naues ex Etruria ac sãdinia accessissẽt
extimplo in castra micterẽt frumẽtu ip̃e
ad Capuam regressus. ꝙ. fuluium
Collegam mucit Casilmi oĩa. iñ põtãtes
molientemq ad oppugnada Capua tuz
ambo circuz sederunt urbez et Claudiu
Nerone.pr̃. ab suessula ex claudiams
castris exiuerunt Is qͦ modo ibi presidio
ad tenendu locu relicto Ceteĩs cũ oĩb
copiis ad capuam descendit Ita tͥa p̃toĩa
contra capua erecta tres excitꝰ diuẽsis
partib opus agressi fossa ualloq urfez
circumdare parant ⁊ castella excitent
modicis interuallis młtisq simil locis
tum ꝓhibentib opa Cãpanis ex euentu
pugnatu ut postremo portis muroq se
ꝯtinerent capanis. pͥus tñ q̃ hec ꝯtinuarẽt᷑
oꝑa legati ad anibalem missi qͥ qͥrerẽt᷑
deẜtam ab eo Capuaz ac ꝓpe reditam
Romanis obtestarenturq ut cuz saltez

Expanded text:
quaeque naues ex Etruria ac Sardinia accessissent, quaeque naues ex Etruria ac Sardinia accessissent, extemplo in castra mitterent frumentum, ipse ad Capuam regressus Q. Fuluium collegam inuenit Casilino omnia deportantem molientemque ad oppugnandam Capuam. tum ambo circumsederunt urbem et Claudium Neronem praetorem ab Suessula ex Claudianis castris exciuerunt. is quoque modico ibi praesidio ad tenendum locum relicto ceteris omnibus copiis ad Capuam descendit. ita tria praetoria circa Capuam erecta; tres exercitus diuersis partibus opus adgressi fossa ualloque circumdare urbem parant et castella excitant modicis interuallis, multisque simul locis cum prohibentibus opera Campanis eo euentu pugnant ut postremo portis muroque se contineret Campanus. prius tamen quam haec continuarentur opera, legati ad Hannibalem missi qui quererentur desertam ab eo Capuam ac prope redditam Romanis obtestarenturque ut tunc saltem
Abbreviated transcription (Latin):
acies eo usq est cesa ut ex duo de .xx.
milib hom̃u duomilia haud ampsuis
euaẜut castris hostes potiti sũt .¶ Hec
clades alia suꝑ alia Romaz cum essẽt
nũciate ingens qͥde et luctus et pauor
Ciuitatez cepit. s tñ quia consules ubi
sũma reꝵ eet ad id locoꝵ ꝓspere gererẽt
minus hiis cladib ꝯmouebat᷑ legatos
ad consules mictũt. c̃. letorium. Nĩ.
metiliu qui nũciarẽt ut resiqͥas duoꝵ
exercituu cu cura colligerẽt darentq
operam ne ꝑ metũ ac desperatoe hosti
se dederent id quod post canesez accidisset
cladez ⁊ ut deẜtores de exercitu uolonum
co̾quirerent idde negocii .p̃. conelio datũ
cui ⁊ dilectus mãdatus erat Iizq perfora
concinabula que edixit ut conquisitio
uolonoꝵ fieret hiiq ad signa r̾ducerent᷑.
Hec oĩa intentissima cura acta. Api ᷤ claudiꝰ
consul. D. unno ad hostiu uultũni inde
Aurelio cocta putholis preposito qui ut

Expanded text:
acies eo usque est caesa ut ex duodeuiginti acies eo usque est caesa ut ex duodeuiginti milibus hominum duo milia haud amplius euaserint. castris hostes potiti sunt. hae clades, super aliam alia, Romam cum essent nuntiatae, ingens quidem et luctus et pauor ciuitatem cepit; sed tamen quia consules, ubi summa rerum esset, ad id locorum prospere rem gererent, minus his cladibus commouebantur. legatos ad consules mittunt C. Laetorium M. Meexercituum cum cura colligerent, darentque operam ne per metum ac desperationem hosti se dederent, id quod post Cannensem accidisset cladem, et ut desertores de exercitu uolonum conquirerent. idem negotii P. Cornelio datum, cui et dilectus mandatus erat; isque per fora conciliabulaque edixit ut conquisitio uolonum fieret iique ad signa reducerentur. haec omnia intentissima cura acta. Ap. Claudius consul D. Iunio ad ostium Uolturni, M. Aurelio Cotta Puteolis praeposito qui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
st cũctatus non taz ulla suã spe qm̃
militu impetu fortuito tractus Itaq
adez temeritate qua processu in acie
st instruitur ip̃a acies ad libidinem
ulitu forte ꝓcũrentiu ꝯsistẽtum q
uo loco ip̃oꝵ tulisset ammus demñde ꝑ
lbidimez aut metũ deẜentiu locu pͥa
egio ⁊ simstra ala ĩ prio instructe ⁊ in
ongitudinez porrecta acies clamãtibus
tabunis nichil introrsꝰ roboĩs ac uiriu
sse et quacuq impetum fecisset hostis
perupturos nichil qͦd salutar ee̾t nõ modo
ad animu s ne ad auis qͥde admictefat
fortuna neq simili exercitu neq Ita
extracto aderat. Ergo ne clamorez qͥdez
atq impetũ pͥmũ eoꝵ Roa̾ni substinuerẽ
dux stulticia ⁊ temeritate cẽtenio paͬ aĩo
nequaq̃ comꝑandus ubi rem inclmatau
ac trepidantes suos udet Equo a repto
cu ducentis ferme eqͥtib effugit Cẽta
a fronte pulsa a tergo atq alqͦ circũuẽta

Expanded text:
est cunctatus, non tam sua ulla spe quam est cunctatus, non tam sua ulla spe quam militum impetu fortuito tractus. itaque eadem temeritate qua processum in aciem est instruitur ipsa acies ad libidinem militum forte procurrentium consistentiumque quo loco ipsorum tulisset animus, deinde per libidinem aut metum deserentium locum. prima legio et sinistra ala in primo instructae et in longitudinem porrecta acies. clamantibus tribunis nihil introrsus roboris ac uirium esse et quacumque impetum fecissent hostes perrupturos, nihil quod salutare esset non modo ad animum sed ne ad aures quidem admittebat. dux neque simili exercitu neque ita instructo aderat. ergo ne clamorem quidem atque impetum primum eorum Romani sustinuere. dux stultitia et temeritate Centenio par, animo haudquaquam comparandus, ubi rem inclinatam ac trepidantes suos uidet, equo arrepto cum ducentis ferme equitibus effugit; cetera a fronte pulsa, inde a tergo atque alis circumuenta
Abbreviated transcription (Latin):
nuciobant pͥmo dũ urbes qͣsda apuloꝵ
que ad Anibalez desciuissent oppug̃ret
intentius rem egisse. Postea minio sue¬
cessu ⁊ ip̃m ⁊ milites p̃da ĩpletos ĩ tãta
lascuuam secordiazq effusos ut nulla
disciplnia militie eẽt cur sepe aliis tum
paucis dieb ante exꝑtus qual sub ĩstio
duce exercitus esset ĩ apulia cast᷑ mouit.
cura heredancam Roane legioñs et pr̃
fuluius erant. Ed ubi allatũ ẽ hostes
iduentare prope est factu ut pretoris
Nocte in seq̃nti.anibas cũ tumultuatum
in castris ⁊ plerosq ferociter signu ut
daret institisse duci ad arma uocatis
saret haud dubius ꝓspere prgne occoem
duri tria milia expeditoꝵ misitũ ĩ uillis
arta uepribq ⁊ silius dispoĩt qui signo
dite sinius õnes e latebris existerent ⁊
Nuigonez duo ferme milia equitu. qͣ
fugam inclinatura credebat oĩa itmera
isidere iubet hiis nocte p̾parati pͥma
luce m aciez copias educit nec fuluius

Expanded text:
ntiabant primo, dum urbes quasdam Apulorum quae ad Hannibalem desciuissent oppugnaret, intentius rem egisse: postea nimio successu et ipsum et milites praeda impletos in tantam licentiam socordiamque effusos ut nulla disciplina militiae esset. cum saepe alias, tum paucis diebus ante expertus qualis sub inscio duce exercitus esset in Apuliam castra mouit. circa Herdoneam Romanae legiones et praetor Fuluius erat. quo ubi allatum est hostes aduentare, prope est factum ut iniussu pnocte insequenti Hannibal, cum tumultuatum in castris et plerosque ferociter, signum ut daret, institisse duci ad arma uocantes sciret, haud dubius prosperae pugnae occasionem dari, tria milia expeditorum militum in uilliscirca vepribusque et silvis disponit, qui signo dato simul omnes e latebris existerent, et Magonem ac duo ferme milia equitum, qua fugam inclinaturam credebat, omnia itinera insidere iubet. his nocte praeparatis, prima luce in aciem copias educit; nec Fulvius
Abbreviated transcription (Latin):
et aut fugiẽtiuz cedes feda fuisset
temerabilis ꝑiculosusq seqͣntiu imp
nͥ. Marcius ꝓpe receptur dedisset sgi
obsistensq ad pr̃ia sigͣ qͦs da ip̃e retino
concitata rep̾ssisset acie inde ice
acti postꝙ̃ nenime inseqͥ uider me
substitisse rati cõtẽptim rũsus ⁊ sede
gradu ĩ castra abeut par negligentir
castris custodiendis fuit Na ⁊ si ypa
hostis erat tñ reliqͥas eu esse duor
exercituu anͣ paucos dies delator
succũrebat. Ob hoc cũ om̃a negleti
apud hostes eent exploratis hiis mĩe
ad cõsiliu ⁊ prĩa sꝑe temariu mg
ꝙ̃ audax animu adiecit ut ult᷑ cis bi
hostiu oppuguar̃t facilius eẽ rat ut
hasdrubalis expugnari cast᷑ ꝙͣ siscẽ
sua defendi simul aut si successiss
ceptis recepturu se afflictas resa
si pulsus esset tam̃ ult᷑ ĩferedo an
contemptum sui depͥtũs. Neto
subita res ⁊ noctũnus terr̃

Expanded text:
tium caedes foeda fuisset aut temerarius periculosusque sequentium impetus, ni Marcius propere receptui dedisset signum obsistensque ad prima signa et quosdam ipse retinens concitatam repressisset aciem. inde in castra acti, postquam neminem insequi viderunt, metu substitisse rati, contemptim rursus et sedato gradu in castra abeunt. par neglegentia in castris custodiendis fuit; nam etsi propinquus hostis erat, tamen reliquias eum esse duorum exercituum ante paucos dies deletorum succurrebat. ob hoc cum omnia neglecta apud hostis essent, exploratis iis Marcius ad consilium prima specie temerarium magis quam audax animum adiecit, ut ultro castra hostium oppugnaret, facilius esse ratus unius Hasdrubalis expugnari castra quam, si sua defendi; simul aut, si successisset coeptis, erecturum se adflictas res aut, si pulsus esset, tamen ultro inferendo arma contemptum sui dempturum. ne tamen subita res et nocturnus terror
Abbreviated transcription (Latin):
issem. Cogitandum c̃ auerte̾ animu
bassiduo merore libet. Presto est cm̃
urrba memoria ⁊ scipiones me ambo
pres noctesq curis in sõpnisq agitant
urtez sua qd in aqua qua refecturos
ls fuisse maxime censea id optimu
ncere uos qͦ uelim milites. Nõ lamẽtis

Expanded text:
possim cogitandum est, avertere animum ab assiduo maerore licet. praesto est enim acerba memoria, et Scipiones me ambo dies noctesque curis insomniisque agitant mortem suam, quod in quaque re facturos illos fuisse maxime censeam, id optimum ducere. vos quoque velim, milites, non lamentis
Abbreviated transcription (Latin):
ab suis alii ab Anibase ⁊ ea uulgatia
fama est traddut in uestiblo pumcor
castroꝵ rogum exstructũ ẽẽ aͣmatum
exercitum decuturrisse cu tripidis̃
hyspanoꝵ motibq armoꝵ ⁊ corpor
auctores sunt si illis qui ad caleren
fliuuum int̾fectũ memorãt ceder ud
capitis tm̃ Gracchi hostes potiti sunt si
delato ad Anibalez missus ab eo gfil
Carthalo qui in castra Romana ad. l
Cornelium questorem defercet t s
funus imꝑatoris ĩ castͥs c¬

Expanded text:
ab suis, alii ab Hannibale—et ea uolgatior ab suis, alii ab Hannibale—et ea uolgatior fama est—tradunt in uestibulo Punicorum castrorum rogum exstructum esse, armatum exercitum decucurrisse cum tripudiis Hispanorum motibusque armorum et corporum auctores sunt. si illis qui ad Calorem fluuium interfectum memorant credere uelis, capitis tantum Gracchi hostes potiti sunt; eo delato ad Hannibalem missus ab eo confestim Carthalo, qui in castra Romana ad Cn. Cornelium quaestorem deferret; is funus imperatoris in castris c
Abbreviated transcription (Latin):
cõspicatus Lucanu hospite inter hostic
adeo infestus confertos inuasit ut pãc
ei sine mltoꝵ ꝑnitie nõ posset exanime
euz Mago extimplo ad Anibalez misit
peniq cum captis simul fascib an tͥbina
imperatoris iussit. Hec sera fama ẽ gͣtche
in Lucanis ad capos qui uetes uocãt᷑ pe̾is
sunt qui in agͦ Beneuẽtano ꝓpe calore
Fluuium ostentant tradãt a castͥ cuz
litorib ac trib ẜius lauadi cã ꝓgͤssin
cu forte mt̃ sallicta ignata rupiꝰ latã
hostes nudum atq niherme saxiq or
uoluit amnus ꝓpugnantem interfecti
Sũt qui hauruspicum monitu qngeto
passus a castris ꝓgressum uti loco pur
ea que ante dcta prodigia sut ꝓcumier
ab insidentib forte Locũ duab tũmio
numidaꝵ circuuentũ scͥbant adeo ne
Locus nec ratio moͬtis ĩ uiro taz claro
et insigni constat. Funeris qͦ Grachi
uaria fama alii ĩ castͥs Roãnis sepului

Expanded text:
conspicatus Lucanum hospitem inter hostes conspicatus Lucanum hospitem inter hostes adeo infestus confertos inuasit ut parci ei sine multorum pernicie non posset. exanimem eum Mago extemplo ad Hannibalem misit ponique cum captis simul fascibus ante tribunal imperatoris iussit. haec si uera fama est, Gracchus in Lucanis ad campos qui Ueteres uocantur periit. sunt qui in agro Beneuentano prope Calorem fluuium contendant a castris cum lictoribus ac tribus seruis lauandi causa progressum, cum forte inter salicta innata ripis laterent hostes, nudum atque inermem saxisque quae uoluit amnis propugnantem interfectum. sunt qui haruspicum monitu quingentos passus a castris progressum, uti loco puro ea quae ante dicta prodigia sunt procuraret, ab insidentibus forte locum duabus turmis Numidarum circumuentum scribant. adeo nec locus nec ratio mortis in uiro tam claro et insigni constat. funeris quoque Gracchi uaria est fama. alii in castris Romanis sepultum
Abbreviated transcription (Latin):
fortuna fecerit ipi ideo obstet u̾tute Reliqͣ
aute quid eẽt paucis a młtitudiñ ĩ ualle
silua ac montib septa circũuentis pretẽ¬
pecoꝵ corpora modo mł̃ti trucidẽtur an totũ
patiendo expectandoq euentu in ĩpetũ atq
iram uersi agentes audẽtesq ꝑfusi hostiu
cruore inter exspirantiuz inimic or
cumulata armaq ⁊ cõpora cadãt Lucanũ
ꝓditorem ac trans fugam õnes peterent
qui eam uictima pͥ se ad ĩferos misisset
cum decus eximium egͤgiũq solatium
sue morti int̾uenturu.¶Int hec dicta
Paludamento circu leuu brachiũ ĩ torto¬
nam nec scuta secu quide extulerant¬
m hostes impetu fecit maior q pro nũo
hominu editur pugna iaculis maxime
aꝑta corpora Romanoꝵ et cum undiq ex
astioribus locis in caua ualłe qͦ gerit᷑
esse transfigunt. Gracchu iã nudatus
presidio uiuu capere peni nitunt᷑. Cetq

Expanded text:
fortuna fecerit, id cohonestent uirtute: reliquum fortuna fecerit, id cohonestent uirtute: reliquum autem quid esse paucis a multitudine in ualle silua ac montibus saepta circumuentis praetecorpora pecorum modo inulti trucidentur an toti a patiendo exspectandoque euentu in impetum atque iram uersi, agentes audentesque, perfusi hostium cruore, inter exspirantium inimicorum cumulata armaque et corpora cadant. Lucanum proditorem ac transfugam omnes peterent; qui eam uictimam prae se ad inferos misisset, eum decus eximium, egregium solatium suae morti inuenturum. inter haec dicta paludamento circa laeuum bracchium intorto—nam ne scuta quidem secum extulerant—in hostes impetum fecit. maior quam pro numero hominum editur pugna. iaculis maxime aperta corpora Romanorum; et, cum undique ex altioribus locis in cauam uallem coniectus esset, transfiguntur. Gracchum iam nudatum praesidio uiuum capere Poeni nituntur; ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
clade cãnensi uenisset in dies meliõ atq¬
hic auctior fieret Anibalis uis senescert
ac prope ad hic nichilu uenisset ueteri
delicto haud implacabiles forẽ Romanos
Nullam unq gentez mag̃ exorabilem
proptiorezq uenie daude fiusse quotiens
rebellioni etia maioꝵ suoꝵ ignotũ hec ab
se sint dicta. Ceteꝵ ab ip̃o Graccho eadez
hec audire malle eos p̾sentisq contingere
dextram ad pignus fidei secũ fẽre locum
se cõciliis edidisse a cõspectu motũ haud
ꝓcul a/ castris Ram̃is ibi paucis uerbis
transigere posse ut onme nom lucanuz
in fide ac societate Romana sit Gr̃actus
ueri captus cu litorib ac tũma equitu
e castris ꝓfectus duce hospite in insidias
p̾cipitatus hostes subito exõti. et ne dubia
ꝓditio esset flauius hiis se adiungit
tela undiq in Gracchũ atq eqͥteᷤ cõiciunt᷑
Gracchus ex Equo desilit idde cẽtos facere
iubet hortaturq ut quod unum reliquim

Expanded text:
clade Cannensi uenisset, in dies melior atqclade Cannensi uenisset, in dies melior atque auctior fieret, Hannibalis uis senesceret ac prope ad nihilum uenisset: ueteri delicto haud implacabiles fore Romanos; nullam unquam gentem magis exorabilem promptioremque ueniae dandae fuisse; quotiens rebellioni etiam maiorum suorum ignotum? haec ab se suis dicta; ceterum ab ipso Graccho eadem haec audire malle eos praesentisque contingere dextram <et> id pignus fidei secum ferre: locum se concilio iis dixisse a conspectu amotum, haud procul castris Romanis; ibi paucis uerbis transigi rem posse ut omne nomen Lucanum in fide ac societate Romana sit. Gracchusueri captus, cum lictoribus ac turma equitum e castris profectus duce hospite <in> insidias praecipitat. hostes subito exorti; et, ne dubia proditio esset, Flauus iis se adiungit. tela undique in Gracchum atque equites coniciuntur. Gracchus ex equo desilit; idem ceteros facere iubet hortaturque ut, quod unum reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
potuit flauius lucanꝰ fuit cap̃ pãtis eius
lucanoꝵ cuius pars ad anibale defecisset
que cu Raanis stabat et iam hanno in
magistratu erat ab hisde illis creatus
pr̃. is murtata repẽte uolũtate locũ gͣue
apud penũ querens neq transire ip̃e
nisi imperatoris ⁊ eius hospitis prodi
capite ac sangum̃ fedus cum hostibus
sancxisset ad Magonez qui ĩ Brutiis
perat clam ĩ colloquiu ueit / fideq ab
eo accepta si Ram̃u Is imperatorem
Mago ibi pedites eqͥtesq armar̃ ⁊ caperͥ
eas Latebras ubi ingẽtez nũz octuleret
Loco sat inspecto atq undiq explorato
dies cõposita gerẽdi rei est flauius ad
Ramuz impatorez ueit. Rez se ait magna
incchasse ad quã ꝑficiẽda ipius Gracchi
opera opus ẽẽ oiu popłoꝵ p̾torib qui ad
penuz in illo coĩ ytalie motu descissent
ꝑsuassisse ut redirẽt ĩ aĩcicia Romanoꝵ
quando res qͦ Romana q̃ prope exitum

Expanded text:
potuit. Flauus Lucanus fuit, caput partis eius potuit. Flauus Lucanus fuit, caput partis eius Lucanorum, cum pars ad Hannibalem defecisset, quae cum Romanis stabat; et iam annuo in magistratu erat, ab iisdem illis creatus praetor. is mutata repente uoluntate locum gratiae apud Poenum quaerens, neque transire ipse nisi imperatoris et eiusdem hospitis proditi capite ac sanguine foedus cum hostibus sanxisset. ad Magonem, qui in Bruttiis praeerat, clam in conloquium uenit fideque ab eo accepta, si Romanum iis imperatorem turum ait: Mago ibi pedites equitesque armatos—et capere eas latebras ingentem numerum—occuleret. loco satis inspecto atque undique explorato dies composita gerendae rei est. Flauus ad Romanum imperatorem uenit. rem se ait magnam incohasse, ad quam perficiendam ipsius Gracchi opera opus esse: omnium populorum praetoribus, qui ad Poenum in illo communi Italiae motu descissent, persuasisse ut redirent in amicitiam Romanorum, quando res quoque Romana, quae prope exitium
Abbreviated transcription (Latin):
modo que in hibnis ia erãt corupedi
s ad Capua oppugnãda / nobilez se
consulatu tã opulẽte urbis excidio
rati facturos simł ⁊ ingẽs flagicui
imꝑio dep̃turos / ꝙ urbi ta. ꝓpĩque
terciu anu ĩpunita defectio eẽt
leteꝵ ne Beneuẽtũ sm p̾sidio esset
et ut ad subita belli si anibas quod
facturu haud dubitabãt ad ope
ferenda sociis Capua ueisset Eqͥtes
inde substinere possent.ti. gractu
ꝙ lucanis cu eqͥtatu ac ãmatura¬
leui Beneuẽtũ uenir iubet legiõib
statiuisq ad obtinendas res ĩ lucaĩs
lque p̾ficeret Gracco prius ꝙ̃ ex
canis mouẽt sacrificanti triste
digiu factũ est. ad exta sacrifico
pepetrato Angues duo ex occulto
repente ex oculis abierũs Id cum
auruspicuz monitu sacͥficiũ ĩ stauraret᷑
angues abisse cu aurispices ad Inipẽ¬
ratorez id ꝑtine ꝓdigiui ꝓmouissẽt et
ab occultis caue̾du hoĩb ꝯsultisq. nlła
tamen ꝓuidentia fatũ imimens moueri

Expanded text:
 iam in herbis erant, corrumpenda, sed ad Capuam oppugnandam, nobilem se consulatum tam opulentae urbis excidio rati facturos, simul et ingens flagitium imperio dempturos, quod urbi tam propinquae tertium annum inpunita defectio esset. ceterum ne Beneventum sine praesidio esset, et ut ad subita belli, si Hannibal, quod facturum haud dubitabant, ad opem ferendam sociis Capuam venisset, equitis vim sustinere possent, Ti. Gracchum ex Lucanis cum equitatu ac levi armatura Beneventum venire iubent; legionibus stativisque ad obtinendas res in Lucanis aliquem praeficeret. Graccho , priusquam ex Lucanis moveret, sacrificanti triste prodigium factum est: ad exta sacrificio perpetrato angues duo ex occulto repente ex oculis abierunt. ideo cum haruspicum monitu sacrificium instauraretur angues abisse. cum haruspices ad imperatorem id pertinere prodigium praemonuissent et ab occultis cauendum hominibus consultisque, nulla tamen prouidentia fatum imminens moueri
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ⁊ neutra pars detractauit pugna
extiplo instructe acies. pugnatũ tñ ut i
nlla pari re duas amplius horas ꝯcitas¬
et donec dux stetisset post Roc̃naz aciam
postq̃ nõ ꝓbetere fama sobu s etã meti
futuri dedecoĩs si sua themeritate ꝯtracte
cladi suꝑesset obiectas se hostium teliei
cecidit fusa extimplo est Romana acis
s adeo enerue a senus ne qͥdẽ itẽ patuit
omnib iis ab equite infessis ut extadi
alii alia peste absũpti sũt Capua ꝯsulib
iteꝵ sũma ui obsideri cepta ẽ queq ĩ ean
rem opus erat cõportabant᷑ paraba̾ture

Expanded text:
sunt et neutra pars detractauit pugnam, sunt et neutra pars detractauit pugnam, extemplo instructae acies. pugnatum tamen †ut in nulla pari re† duas amplius horas concitata, donec dux stetit, Romana acie. postquam is non pro uetere fama solum sed etiam metu futuri dedecoris, si sua temeritate contractae cladi superesset, obiectans se hostium telis cecidit, fusa extemplo est Romana acies; sed adeo ne fugae quidem iter patuit omnibus uiis ab equite insessis, ut ex tanta  passim alii alia peste absumpti sint. Capua a consulibus iterum summa ui obsideri coepta est, quaeque in eam rem opus erant comportabantur parabanturque.
Abbreviated transcription (Latin):
alio ad capua redi ambali alia in hiis
Locis bene gerende rei fortuna oblata est.
.M. Centemꝰ fuit cognoie penula ĩsignis
inter primipili Centuriones ⁊ magͥtudĩ
cõporis ⁊ aĩo is ꝑfunctus militia . ꝑ. p̾.
Cornelium Sullam .prͣ ĩ senatũ ĩ treductꝰ
petit a patrib uti sibi .U. milia militu
darentur se peritum ⁊ hostis et Regionu
breui op̃e precium facturu. quib artib
ad id locoꝵ nostri ⁊ duces ⁊ excitꝰ capti
forent. hiis aduerso muentorez usuruz
id nõ ꝓmissum mag̾ stolide ꝙ scolide
creditu quanq̃ eade militar̃s ⁊ĩpatoĩe
prope duplicato exercitu ĩ locanos ꝑuenit.
ubi anibal nequicq secutus Claudiu
substiterat haud dubia res est qͥppe inter
Anibalez ducẽ ⁊ Centurionez exercitusꝙ
alterũ uincendo ueteranu alterũ nous
totũ mag̾ ex parte ecia tumultuariu ac
senihermem ut cõspecta intẽ se agmini

Expanded text:
nere ad Capuam rediit. Hannibali alia in his nere ad Capuam rediit. Hannibali alia in his locis bene gerendae rei fortuna oblata est. M. Centenius fuit cognomine Paenula, insignis inter primi pili centuriones et magnitudine corporis et animo. is, perfunctus militia, per P. Cornelium Sullam praetorem in senatum introductus petit a patribus uti sibi quinque milia militum darentur: se peritum et hostis et regionum breui operae pretium facturum et quibus artibus ad id locorum nostri et duces et exercitus capti forent iis aduersus inuentorem usurum. id non promissum magis stolide quam stolide creditum tamquam eaedem militares et imperatoriae prope duplicato exercitu in Lucanos peruenit, ubi Hannibal nequiquam secutus Claudium substiterat. haud dubia res erat, quippe inter Hannibalem ducem et centurionem exercitusque alterum uincendo ueteranum, alterum nouum totum, magna ex parte etiam tumultuarium ac semermem. ut conspecta inter se agmina
Abbreviated transcription (Latin):
secunda fuisset pugna quin młto minꝰ se
suuq totiens uictorem exercitũ substinẽ
Romani possent. Ceteꝵ postq̃ pugnari
ceptum est eqͥtu maxim ĩcu̾su cũ iaculiᷤᷤ
obrueretur laborabat Romana acies don
signu Eqͥtib datu est ut ĩ boste adimcteret
equos ita eque scte p̃liu erat cũ ꝓcul uisꝰ
Eempronianus exercitꝰ cui.cti. Cõnelius
questor p̾erat utͥq parti parẽ metum
prebuit ne hostes noui aduẽtarẽt uelut
ex cõposito ut̾ͥnq signũ receptui datur.
reductiq ĩ castra prope Equo mãte decesẜũt
plures tñ a Roamis pͥo in cũsu equitu
cecider̃t. ¶Inde Consules ut auerterent
Capua anibalem nocte que secuta ẽ diu̾si¬
fabuis fuluius in agrũ Cumanũ claudi
in Lucanos abiit. Postero die cuz uacua
et duob agminib diuersos abisse ĩcertꝰ
pͥmo utrum sequeret᷑ appiũ institit sequi.
Ille circum ducto hoste qua uoluit itmere¬

Expanded text:
secunda fuisset pugna, quin multo minus se secunda fuisset pugna, quin multo minus se suumque totiens uictorem exercitum sustinere Romani possent. ceterum postquam pugnari coeptum est, equitum maxime incursu, cum iaculis obrueretur, laborabat Romana acies, donec signum equitibus datum est ut in hostem admitterent equos. ita equestre proelium erat, cum procul uisus Sempronianus exercitus, cui Cn. Cornelius quaestor praeerat, utrique parti parem metum praebuit ne hostes noui aduentarent. uelut ex composito utrimque signum receptui datum reductique in castra prope aequo Marte discesserunt; plures tamen ab Romanis primo incursu equitum ceciderunt. inde consules, ut auerterent Capua Hannibalem, nocte quae secuta est diuersi, Fuluius in agrum Cumanum, Claudius in Lucanos abiit. postero die cum uacua et duobus agminibus diuersos abiisse, incertus primo utrum sequeretur Appium institit sequi. ille circumducto hoste qua uoluit alio iti
Abbreviated transcription (Latin):
publicos pͥuatosq oppugnatum uenisse
Si uir e̾e̾t cõgrederetur. diu cunctantem
Crispinu ꝑtulere tũmales nẽ impune
insultare Campanũ pateret᷑. Itaq tm̃
moratus dũ Impator̃s ꝯsulert ꝑmicterẽt¬
ne sibi extra ordinez in ꝓuocantem hostez
pugnare ꝑmissu eoꝵ arma cepit tqumq
conscendit ⁊ Badium noĩe cõpellãs ad pugña
euocauit. nulla mora a Capano facta est
infestis equis cõcurrerũt. Crispinus supra
scutum sistrum humerũ badio asta
transfixit suꝑ quem delapsum cũ uulnere
ex Equo desiluit ut pedes iacetez cõficeret
Badius pͥus qͣ oppͥmeretur aͣma atq equo
relicto ad suos affugit. Crispinus equin
et gratulatioñ militu ad ꝯsułs ẽ deductͤ.
laudatusq ibi magnifice ⁊ donis donatus.
iibal ex agro beneuẽtano cast᷑ ad Capuã¬
N cum mousset tercio ꝑ die quã uenit
copias in aciem eduxit haud quãq dubius
ꝙ Campanis absente se paucos anͣ dies

Expanded text:
publicos priuatosque oppugnatum uenisset. publicos priuatosque oppugnatum uenisset. si uir esset, congrederetur. diu cunctantem Crispinum perpulere turmales ne impune insultare Campanum pateretur. itaque tantum moratus dum imperatores consuleret permitterentne sibi extra ordinem in prouocantem hostem pugnare, permissu eorum arma cepit equumque conscendit et Badium nomine compellans ad pugnam euocauit. nulla mora a Campano facta est; infestis equis concurrerunt. Crispinus supra scutum sinistrum umerum Badio hasta transfixit, superque delapsum cum uolnere ex equo desiluit ut pedes iacentem conficeret. Badius priusquam opprimeretur parma atque equo relicto ad suos aufugit; Crispinus equum et gratulatione militum ad consules est deductus laudatusque ibi magnifice et donis donatus. Hannibal ex agro Beneuentano castra ad Capuam cum mouisset, tertio post die quam uenit copias in aciem eduxit, haudquaquam dubius, quod Campanis absente se paucos ante dies
Abbreviated transcription (Latin):
callaqiuum anticum ac familiare queri/.
manente memoria eciã ĩ discidio publicoꝵ
fedeꝵ priuati iuis paulũ a ce̾tis ꝓcessit
sestq in conspectũ uenere ꝓuoco tẽ inqͥt
i pugnam Crispine Rudiu̾. cõsce̾damꝰ
touos sumotisq aliis uter bello melior
t decernamus. Ad ea Crispnius ñ sibi
rilli. Ait hostes deesse ĩ qͥb urtutem
dendant se eciaz si in acie occurrit
dclmaturu ne hospitali cede dextram
uolet ꝯuersusq abibat. Ei uo ferotius
unc Campanus increpare molliciem
enauiamq ⁊ se digna ꝓbã insontem
pere hospitalez hoste appllans simulatẽq
parcere cui sciat parez se nõ esse si par
publicis federib ruptis dire̾pta simul et
priuata iura esse putet. Badiũ Cãpanum
.i. quintio Crispmo Roano pala duobus
exercitib audiẽtib renũciare hospicium
nichil sibi cu eo ꝯsociatu nͥ federatum
hospiticũ hoste. cu patriam ac penates

Expanded text:
conloquium amicum ac familiare quaeri, conloquium amicum ac familiare quaeri, manente memoria etiam in discidio publicorum foederum privati iuris, paulum a ceteris processit. postquam in conspectum uenere, 'prouoco te' inquit 'ad pugnam, Crispine' Badius; 'conscendamus equos summotisque aliis uter bello melior sit decernamus.' ad ea Crispinus nec sibi nec illi ait hostes deesse in quibus uirtutem ostendant; se, etiamsi in acie occurrerit, declinaturum, ne hospitali caede dextram uiolet; conuersusque abibat. enimuero ferocius tum Campanus increpare mollitiam ignauiamque et se digna probra in insontem iacere, hospitalem hostem appellans simulantemque parcere cui sciat parem se non esse. si parum publicis foederibus ruptis dirempta simul et priuata iura esse putet, Badium Campanum T. Quinctio Crispino Romano palam duobus exercitibus audientibus renuntiare hospitium. nihil sibi cum eo consociatum, nihil foederatum, hosti cum hoste, cuius patriam ac penates
Abbreviated transcription (Latin):
finu impatoris ĩ castͥs celebrãs cũ exercitu
eneuentanis fecit. ¶Consuls agͥ cãpanũ
nigressi cum passim popłarent᷑ cruptione
oppidimoꝵ ⁊ magonis cu eqͥtatu tẽriti et
crepidi ad signa milites pal atos passin
reuocaret ⁊ iuix dum instructa acie fusi
supra mille quingẽtos milites amiserunt.
Inde ingens ferocia suꝑbe sua pãte ingenio
genti creuit młtisq prelirs Lacescebant
Romanos ẜ intẽtiores ad cauedu cõsules
ina pugna fecerat incaute atq incõsultẽ
mita restituit tam hiis aĩos ⁊ illiminuit.
uidaciam parua una res. s ĩ bello mchil
ui leue est ꝙ nõ magne interdu rei
momentu faciat. ¶G. qͥntio Crispmo
radius Campanus hospes erat ꝑfamiliari
yppicio iunctus. Creuerat consuetudo ꝙ
gͥ Rome apud Crispinu budiꝰ añ defectõe
sampana siberaliter comit᷑ q curatu
fuerat. Tum Badius ꝓgͤssus añ stationes
que y porta stabant uocaĩ Crispmũ iussit
quod ubi est Ccispmno nunciatum ratus

Expanded text:
funus imperatoris in castris celebrantibus cum exercitu Beneuentanis fecit. consules agrum Campanum ingressi cum passim popularentur, eruptione oppidanorum et Magonis cum equitatu territi et trepidi ad signa milites palatos passim reuocarunt, et uixdum instructa acie fusi supra mille et quingentos milites amiserunt. inde ingens ferocia superbae suopte ingenio genti creuit multisque proeliis lacessebant Romanos; sed intentiores ad cauendum consules una pugna fecerat incaute atque inconsulte inita. restituit tamen his animos et illis minuit audaciam parua una res; sed in bello nihil tam leue est quod non magnae interdum rei momentum faciat. T. Quinctio Crispino Badius Campanus hospes erat perfamiliari hospitio iunctus. creuerat consuetudo, quod aeger Romae apud Crispinum Badius ante defectionem Campanam liberaliter comiterque curatus fuerat. quae pro porta stabant, vocari Crispinum iussit. quod ubi est Crispino nuntiatum, ratus
Abbreviated transcription (Latin):
thuris .m. athimius thuris cum modici
p̾sidio p̾erat que facile edici ae ẽto
temere in eunduz rebant᷑ posse nõr
militu ques ꝑ pauces hebat fiduas
ꝙͣ iuuentutis turine eã ex indust
centuriauerat armaueratq ad tals
casus diuisis copiis inter se duce
peni cu agmen thuriu ingͤssi ese
hanno cu peditu agmiine ĩ festis sign
ire ad urbe ꝑgit. Mago cu equitat

Expanded text:
esse. M. Atinius Thuriis cum modico esse. M. Atinius Thuriis cum modico praesidio praeerat, quem facile elici ad certamen temere ineundum rebantur posse, non militum quos perpaucos habebat fiducia quam iuuentutis Thurinae; eam ex industria centuriauerat armaueratque ad tales casus. diuisis copiis inter se duces Poeni cum agrum Thurinum ingressi essent, Hanno cum peditum agmine infestis signis ire ad urbem pergit, Mag
Abbreviated transcription (Latin):
mictit quo p̾sidio agͦs poplationib
pessent ꝓhibere. ¶ Romanis Interiz
sicut aliaꝵ reꝵ artis Garent me
presidiiq ꝙ ibi obsideretuꝵ cura est
e sruilius Legatus ex aucto  patrum
ap Cornelio. pr. in etruriam ad
Frumentu comedendũ missus cu
aliquot nauib onustis in portum
Tarentinu int̾ hostiu custodiaᷤ pueit
Cuius aduẽtu qͥ añ ĩ exigua spe uocati
sepe ad trasitoem ab hostib ꝑ colloqͥa
erant ultro ad transeũdũ hoste uocabãt
solicitabantq et erat satis ualidum
eade hora matris ⁊ turmi fecer mouit
eos ñ tarentinoꝵ magis de fectio
Metapontinoꝵq qͥb ĩ idez ex Achaya
oriundi. ecia cognatõe ui̾cti erãt quã
ira in Romanos ꝑꝑ obsides super
initerfectos eoꝵ aici coguatiq lictas
ac nũcios ad humonez Magonẽq.
in propinquo in Brutiis erãt mipe
si exercitu ad menia admouissen
se in potate eoꝵ urbem tradditugͣ x

Expanded text:
mittit quo praesidio agros populationibus mittit quo praesidio agros populationibus possent prohibere. Romanis interim, sicut aliarum rerum, arcis Tarentinae praesidiique quod ibi obsideretur cura est. C. Seruilius legatus, ex auctoritate patrum a P. Cornelio praetore in Etruriam ad frumentum coemendum missus, cum aliquot nauibus onustis in portum Tarentinum inter hostium custodias peruenit. cuius aduentu qui ante in exigua spe uocati saepe ad transitionem ab hostibus per conloquia erant ultro ad transeundum hostes uocabant sollicitabantque. et erat satis ualidum eadem ora maris et Thurini fecerunt. mouit eos non Tarentinorum magis defectio Metapontinorumque, quibus indidem ex Achaia oriundi etiam cognatione iuncti erant, quam ira in Romanos propter obsides nuper interfectos. eorum amici cognatique litteras ac nuntios ad Hannonem Magonemque, qui in propinquo in Bruttiis erant, miserunt, si exercitum ad moenia admouissent, se in potestatem eorum urbem tradituros