comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Possitanpern scribendum in fine quia integrũ eius est si foste tandem Eedus quod est
deformispere sola scribendũ foedus quod est pactum cũcie diptongã scrib: Formo¬
quia facit generatos. IN qua e aspirationis littera est in latino tantũ uocalib:
breis nominibus : Heius aũt & heu int̃ gectiones ꝑ h. scribendaẽ Ilit tera inter
dua suocales constitutam bis scribi quidã ex istimabant ut in troia & maia. hoc
rationon ꝑmittit: Numquã enim .iii. uocaler in una sillaba scribuntur sed
÷ littera in terdua suocales constituta produplicihab&ur : It pronomen
neutrigener ꝑd scrib&ur ab eo quod est is ea id quia facit idem quod siuerbũ
est testiae persone notabitur ab eo quod esteo is .it. quia facititus. Rlit tera

Expanded text:
orsitan' per N scribendum in fine, quia integrum eius est 'si forte tandem'. 'Fedus', quod est deformis, per E solam scribendum est: 'foedus' quod est pactum, cum O et E dipthonga scribendum. 'Formoquia facit generatus. H, quae aspirationis littera est, in Latino tantum vocalibus braeis nominibus. 'Heus' autem et 'heu' interiectiones per H scribendae. I littera inter duas vocales constituta, bis scribi quidam existimabant, ut in 'Troia' et 'Maia'. Hoc ratio non permittit. Numquam enim tres vocales in una syllaba scribuntur. Sed I littera inter duas vocales constituta pro duplici habetur. 'Id' pronomen neutri generis per D scribitur, ab eo quod est 'is, ea, id', quia facit 'idem'. Quod si verbum est tertiae personae, per T notabitur, ab eo quod est 'eo, is, it', quia facit 'itur'. K littera
Abbreviated transcription (Latin):
producta haber& longae sillaibae apicem a pponebant ut puta populus arborẽ
significar& an hominem multitudinem apicȩ distinguebatur sic & ubi lit terae
consonanter geminabantur sicilicum suꝑ ponebant utsella serra asseres : U&eres
enim non duplicabant literas. sed supã sicilicuͦ adponebant qua nota ammone batꝰ
lector geminandã esselitterã
Analogia grece latine similium comparatio siuepro possitio nominatur. Cuius

Expanded text:
producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic, et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebant, ut sel' a, ser' a, as' eres. Veteres enim non duplicabant litteras, sed supra sicilicos apponebant. Qua nota admonebatur lector geminandam esse litterame analogia. 1. Analogia Graece, Latine Similium comparatio, sive proportio nominatur. 48 Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
nomenest ꝑd scribendum quandonumerus per t: quia quot totidem pert scribitur
quotidie perq scribendũ non ꝑ .e. ut sit quot diebus R littera cõmenionem hab&
cums littera . Itaque apud antiquos honos labos arbos dicebatur. Nunchonor
labor arbor Sat ꝑt scribio post& quia in tegrum eius facit satis. Sed ꝑd opost&
scribi apud antiquorenim sed sedum dicebatur: Nos finales duas litteras absci¬
dimus, Tamtus sicut & quamtus in medio m. habebant quamenim & tamunde &
quantitas quantus tantus Uae interiectio cuma scribenda ue coniunctiosine a
xp̃s quia grecũ est perx scribendũ ita & xrisma Υ ⁊ litteris sola greca nomina
scribuntur. Nã cumiustitia sonum ⁊ lit terae ex primat tam̃ quia latinũ est ꝑt
scribendumest sic malitia militia nequitia & ca&era similia. Indubiir qq̃ uerbis
consu&udo u&erũ erat ut cumeadem littera. aliũ intellectũ correpta aliũ

Expanded text:
est scribendum; quando numerus, per T, quia 'totidem' per T scribitur. 'Quotidie' per Q scribendum, non per C, ut sit 'quot diebus'. R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet, quia integrum eius facit 'satis'. 'Sed' per D oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M habebant. 'Quam' enim et 'tam', unde et 'quamtitas', 'quamtus', 'tamtus'. 'Vae' interiectio cum A scribendum; 've' coniunctio sine A. Xp̃s, quia Graecum est, per X scribendum. Ita et 'Xrisma'. Y et Z litteris sola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iustitia' sonum Z littera exprimat, tamen, quia Latinum est, per T scribendum est. Sic 'militia', 'malitia', 'nequitia', et cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, alium
Abbreviated transcription (Latin):
prouintias appellauerunt. Patria autẽ
uocata quod communis sit omnium qͥ
in ea nascituri sunt. Terram aũ signi-¬
sicari. ut p̃diximus elem̃tum. Terras
aũ singulas partes. ut africa. italia . e.¬
asdẽ ⁊ loca: Nam loca et t̾re spacia in or¬
be t̾rarum multas in se continent ꝓ-¬
uintias: Sicut in corpore locus est
pars una multa continens m̃braĩse. sic̃
et domus multa in se habens cubicula.
Sic t̾ra ⁊ loca dicuntur t̾rarum spacia
quorum partes sunt prouintie. sicut in asia
frigia. Ingallia. retia. In hispania boetia:
Nam asia lociis est. prouintia asie phrigia
troia regio frigie. Ilium ciuitas troie. Item
regiones partes sunt prouintiarum. quas
uulgus conuentus uocat. sicut in frigiatro¬
ia. sicut in gallicia cantabria. asturia: A
rectoribus aũ regio nuncupata est. cunus
partes t̃ritoria sunt Tritoriũ aũ uoca.¬
tum quasi tauritorium tritum bob et
aratro. Antiqui enim sulco ducto et poᷤ.¬

Expanded text:
provincias appellaverunt. Patria autem provincias appellaverunt. Patria autem vocata, quod communis sit omnium qui in ea nati sunt. 20. Terram autem significare praediximus elementum; terras vero singulas partes, ut Africa, Italia; eadem et loca. Nam loca, et terrae spatia in orbe terrarum, multas in se continent provincias, sicut in corpore locus est, pars una multa in se continens membra, sicut et domus multa in se habens cubicula; sic terrae et loca dicuntur terrarum spatia, quorum partes sunt provinciae; sicut in Asia, Phrygia, in Gallia RNam Asia locus est, provincia Asiae Phrygia, Troia regio Phrygiae, Ilium civitas Troiae. Item regiones partes sunt provinciarum, quas vulgus conventus vocat, sicut in Phrygia Troia; sicut in Gallicia Cantabria, Asturia. A rectoribus autem regio nuncupata est, cuius partes territoria sunt. Territorium autem vocatum quasi tauritorium, tritum bubus et aratro. Antiqui enim sulco ducto et pos
Abbreviated transcription (Latin):
ibi reperiuntur: Cinnamoniũ ibi col-¬
ligitur. Que sunt aũ ethiopie. una
circa ortum solis. altera circa occasũ
in mauritania Extra tres autem
partes orbis quarea pars trans oceanũ.
interior est in meridie. que solis ar-¬
clore in cognita nobis est. In cuiussi¬
nibus antipodas fabulose produnt᷑¬
in habitare. Proxima aũ hispanie mauri-¬
tania est. deinde numidia. Inde regio Rar¬
taginiensis: Post que getuliam accipimꝰ:
postea ethiopiam. Inde loca exusta solis
ardoribus. Sciendum sane quod quȩ¬
dam prouincie primum de nõe aucto¬
ris appellate sunt. postea a prouincia gen¬
tis nom̃ factum est. Nam ab italo italia.
et rursus ab italia italus. et sic utimur
Ex quo accidit ex uno homine nomina¬
ri. et ciuitatem et regionem et
gentem: Prouintie aũ ex causã
nocabulum acceperunt: Principa¬
tus nanq gentium qui ad reges alioc
pertinebat cum in uissuum romani uin¬
cendo redigerent. procul positas regiones

Expanded text:
ibi reperiuntur, cinnamomum illic colibi reperiuntur, cinnamomum illic colligitur. Duae sunt autem Aethiopiae, una circa ortum solis, altera circa occasum in Mauritania. Extra tres autem partes orbis quarta pars trans Oceanum interior in meridie, quae a solis ardore incognita nobis est, in cujus finibus Antipodas fabulose inhabitare produntur. Proxima autem Hispaniae Mauritania est, deinde Numidia, inde regio Carthaginensis, post quae Getuliam accepimus, postea Aethiopiam, inde loca exusta solis ardoribus. 18. Sciendum sane, quod quaedam provinciae primum de nomine auctoris appellatae sunt, postea a provincia gentis nomen est factum; nam ab Italo ITALIA, et rursus ab Italia ITALUS, et sic utimur Ex quo accidit ex uno homine 169 nominari, et civitatem, et regionem, et gentem. 19. Provinciae autem ex causa vocabulum acceperunt. Principatus namque gentium, qui ad reges alios pertinebant, cum in jus suum Romani vincendo redigerent, procul positas regiones
Abbreviated transcription (Latin):
etiã et elefantis plena fuit. quos so-¬
la nunc india parturit. Garaman.¬
tis regionis capt̾ garama oppidũ fuit.
Est aũ int̾ cirmensem et ethiopiam.
ubi ÷ fons qui friget calore diei. et ca-¬
let frigore noctis Ethiopia dicta a
colore populoꝵ. quos solis uicinitaᷤᷤ
torret. Deniq uim sideris prodit
hominum color Est enim ibi nigis
estus. Nam quidquid eius est. sub me-¬
ridiano calore est. Circa occidiiũ
aũ montͥosa est. arenosa in medio. ad
orientalem uͦ plagam deserta: cuius
sitis ab occiduo athlantis montis ad
orientem usq in egipti sines porrigit᷑.
a meridie oceano. a septemtrione ni-¬
lo flumine clauditur. plurimas hñs
gentes diuerso uultu. ⁊ monstrosa
specie horribiles: Ferarum qͦ et
serpentium referta est multitudi¬
ne: Iilic quippe rinocerota bestia
et camela parclus. et basiliscus dracones in.
gentes. ex quorum cerebro gemme extͣ¬
huntur: Iacinthis quoq et crisopatiꝰ

Expanded text:
etiam et elephantis plena fuit, quos soetiam et elephantis plena fuit, quos sola nunc India parturit. Garamantis regionis caput Garama oppidum fuit. Est autem inter Cyrenensem et Aethiopiam, ubi est fons qui friget calore diei et calet frigore noctis. Aethiopia dicta a colore populorum, quos solis vicinitas torret. Denique vim sideris prodit hominum color; est enim ibi iugis aestus; nam quidquid eius est, sub meridiano cardine est. Circa occiduum autem montuosa est, arenosa in medio, ad orientalem vero plagam deserta: cuius situs ab occiduo Athlantis montis ad orientem usque in Aegypti fines porrigitur, a meridie Oceano, a septentrione Nilo flumine clauditur; plurimas habens gentes, diverso vultu et monstruosa specie horribiles. Ferarum quoque et serpentium referta est multitudine. Illic quippe rhinoceros bestia et camelopardus, bgentes, ex quorum cerebro gemmae extrahuntur; hyacinthus quoque et chrysoprasus
Abbreviated transcription (Latin):
Greci enĩ nigrum mauron uocat᷑
Sicut enĩ gallia a candore populi:
ita mauritama a nigro colore nom̃
sortita est. Cuius prima prouin¬
sitiphi habuit oppidũ. a qͦ ⁊ noca
bulum traxisse regio ꝑhibet᷑. Maurita¬
nia uͦ cesariensis colonie cesarie ciuitaᷤ.¬
tis suit. et nom̃ prouincie ex ea datũ¬
Utreq igitur prouincie sibi coniuncte
ab oriente numicliam habent. a septẽ¬
trione mare magnum. ab occasu flu¬
m̃ maluam. a mericlie montẽ astri-¬
xim. qui discernit int̾ fecundã t̾rã
et harenas iacentes usq ad oceanũ:
Mauritania tingitania a tingi me-
tropolitana huius prouincie cunta¬
te uocata est Nec ultima africe exur.¬
git a montibus septem habens ab ori¬
ente flumen maluam. a septentͥone
fretum gaditanum. ab occiduo oce¬
anum athlanticum. a meridie gau¬
lalum gentes usq ad oceanũ hespe-¬
rium ꝑerrantes. regio gignens feraᷤᷤ
simias dracones et struciones Olĩ

Expanded text:
Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Sicut enim Gallia a candore populi, ita Mauretania a nigrore nomen sortita est. Cuius prima proSitifi habuit oppidum a quo et nomen traxisse regio perhibetur; Mauritania vero Cesariensis: Colonie Cesarie civitas fuit et nomen provincie sibi iuUtraeque igitur provinciae sibi conjunctae ab oriente Numidiam habent, a septentrione mare Magnum, ab occasu flumen Malvam, a meridie montem Astrixim, qui discernit inter fecundam terram et arenas jacentes usque ad Oceanum. Mauritania Ttropolitana huius provinciae civitate vocata est. Haec ultima Africae exsurgit a montibus septem, habens ab oriente flumen Malvam, a septentrione fretum Gaditanum, ab occiduo Oceanum Athlanticum, a meridie Gaulalum gentes usque ad Oceanum Hesperium pererrantes: regio gignens feras, simias, dracones et struthiones. Olim
Abbreviated transcription (Latin):
bis ita p̃pinguis. ut iacta ibi semina
incrementa pene centesime frugis re¬
numidiam sita. a septentrione ma-¬
ri siculo iuncta. et a meridie usq
ad getulorum regionem porrecta.
cuius proxima quoq frugifera sunt.
Uteriora aũ bestiis et serpentibus
plena atq onagris magnis in deser.¬
to uagantibus: Cetulia aũ africe par̃
medit̾ranea est. Numidia ab incoł
passim uagantibus sic uocata qd̃
nullam certam haberent seclem: Nã
numide dicuntur. Incipit aũ a flu¬
mine amsiga. In ⁊ eugitanum limi¬
tem desunit. habens ab orto syrtes mi¬
nores. A septentrione mare quod in¬
tendit sarcliniam. Ab occasu mauri¬
tania sitifense est. A meridie ȩthio¬
pum gentes. regio campis p̃pinguis:
Ubi aũ siluestris est feras educat. ubi
iugis arcdua: equos et onagros ꝓcreat.
Eximio aũ marmore p̃clicatur. qd̃
numidicum dicitur. Nt̃ aũ urbes
p̃cipuas. ippone regium ⁊ susi cadã:
Mauritania uocata & colore ppłoꝵ

Expanded text:
bis ita praepinguis ut iacta ibi semina bis ita praepinguis ut iacta ibi semina incremento pene centesimae frugis reNumidiam sita, a septentrione mari Siculo iuncta, et a meridie usque ad Gaetulorum regionem porrecta; cuius proxima quaeque frugifera sunt, ulteriora autem bestiis et serpentibus plena, atque onagris magnis in deserto vagantibus. Gaetulia autem Africae pars mediterranea est. Numidia ab incolis passim vagantibus sic vocata, quod nullam certam haberent sedem. Nam e 'numidia' dicuntur. Incipit autem a flumine Amsiga, in Zeugitanum limitem definit, habens ab ortu Syrtes minores, a septentrione mare quod intendit Sardiniam, ab occasu Mauretaniam Sitifensem, a meridie Aethiopum gentes: regio campis praepinguis. Ubi autem silvestris est, feras educat; ubi iugis ardua, equos et onagros procreat; eximio etiam marmore praedicatur, quod Numidicum dicitur. Habet autem urbes praecipuas: Hipponem Regium et Rusicadam. Mauretania vocata a colore populorum;
Abbreviated transcription (Latin):
Aboccasu syrtes maiores. et trogodite.
a septentrione mare lybicum. A
meridie ethiopia. et barbaror
uarie naciones. et solitudines macces¬
sibiles. que etiam basiliscos serpentes cre¬
ant: Penthapolis greca lingͥa a quinq:
urbibus nuncupata .i. beronice. centͥa.
apollona. ptolomais. cyrene: Ex quibus
ptolomais et beronice a regibus nomina¬
te sunt: Est aũ penthaposis libye cirinen¬
si adiuncta. et euis sinibus deputata.
Tripolitanã qͦ prouinciã greci lingua sua
signant de numero trium magnarũ ur¬
bium. oea subrete leptis magna: hec ht̃
ab oriente sirtes maiores et trogoditas:
a septentrione mare adriaticum. ab oc-¬
casu birãciun. a meridie getulus et ga¬
ramantas usq ad oceanm ȩthiopicum
ꝑtendentes. Bizacena regio ex duobus no-¬
bilissimis oppidis nom̃ sortita est: Ex qͥb
una adrometus uocatur: hec subtri.¬
poli est patens passuum ducenta uł
amplius milia. foecunda oleis et gle-¬

Expanded text:
ab occasu Syrtes maiores et Trogodytae, ab occasu Syrtes maiores et Trogodytae, a septentrione mare Libycum, a meridie Aethiopia et barbarorum variae nationes et solitudines inaccessibiles, quae etiam basiliscos serpentes creant. Pentapolis Graeca lingua a quinque urbibus nuncupata: id est Berenice, Ceutria, Apollonia, Ptolomais, Cyrene; ex quibus Ptolomais et Berenice a regibus nominatae sunt. Est autem Pentapolis Libyae Cyrenensi adiuncta, et in eius finibus deputata. Tripolitanam quoque provinciam Graeci lingua sua signant de numero trium magnarum urbium; Oeae, Sabratae, Leptis magnae. Haec habet ab oriente Syrtes maiores et Trogodytas, a septentrione mare Adriaticum, ab occasu Byzacium, a meridie Gaetulos et Garamantas usque ad Oceanum Aethiopicum pertendentes. Bizacena regio ex duobus nobilissimis oppidis nomen sortita est, ex quibus una Hadrumetum vocatur. Haec sub Tripoli est, patens passuum ducenta vel amplius milia, fecunda oleis, et gle
Abbreviated transcription (Latin):
ibia dicta quod inde lyps flati hoc ÷
africus: alii aiunt epaphum iouis filium. qͥ
memphim in egipto condidit ex cassiota
uxore procreasse filiam libyam que postea
in africa regnum possedit cuius ex nomi-¬
ne t̾ra libia est appellata. Africam aũ
nominatam quiclami inde existimãt
quasi apricam. quod sit aperta celo uł
soli. et sine horrore frigoris: Alii aiunt
africam appellari ab uno ex posteris abra-¬
he de cethura. qui uocatus est afer. de qͦ
nibus ȩgipti. pergens uixta meridiem per
ethopiam usq ad athlantem montem:
A septemtrionali uero parte mediterraneo
mari coniuncta claulit᷑. et in gaditano
freto finit᷑. habens prouincias. libẏam.¬
cirinensem penthapolim. tripolim bixan¬
cium. Kartaginem. numidiam. marita¬
niam sitifense. mauritaniã. tingitaniã¬
et circa solis ardorẽ et hiopiã: Libya ciri-¬
nensis in partibus africe prima est a ciri¬
ne urbe metropoli. que est in eius sinib
nuncupata: huic ab oriente egiptus est.

Expanded text:
ibya dicta quod inde Libs flat, hoc est Africus. Alii aiunt Epaphum Iovis filium, qui Memphin in Aegypto condidit, ex Cassiopa uxore procreasse filiam Libyam, quae postea in Africa regnum possedit. Cuius ex nomine terra Libya est appellata. Africam autem nominatam quidam inde existimant, quasi apricam, quod sit aperta caelo vel soli et sine horrore frigoris. Alii dicunt Africam appellari ab uno ex posteris Abrahae de Cethura, qui vocatus est Afer, de quonibus Aegypti pergens iuxta meridiem per Aethiopiam usque Athlantem montem. A septentrionali vero parte Mediterraneo mari coniuncta clauditur, et in Gaditano freto finitur, habens proCyrenensem, Pentapolim, Tripolim, Byzancium, Carthaginem, Numidiam, Mauritaniam Sitifensem, Mauritaniam Tingitanaet circa solis ardorem Aethiopiam. Libya Cyrenensis in parte Africae prima est, a Cyrene urbe metropoli, quae est in eius finibus, nuncupata. Huic ab oriente Aegyptus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tingebant᷑. id esse indicium. ut ad tan-¬
tum fastigium euecti. mediocritatis hu¬
mane comonerent᷑. duobus autẽ generib¬
deletur exercitꝰ. aut̾ int̾necione. aut dis.¬
ꝑsione: Salustius: hostes inquit oppressi aut
dilapsi forent: Sic et utrumq uirgilius de
internecione.:Sũmersasq obruere puppeM
de disꝑsione. aut age diuersos. et dissice cor¬
pora ponto: Expolia hostium p̃cla manubie
exuine partes: pͣda a p̃dando uocata: Manu¬
biȩ eoquod manibus detrahant᷑ Nec et exu¬
uie ab exuendo dictȩ. quia exuunt᷑. Ne et
partes a pari diuisione ꝑ personarum qua¬
litate. et laborum iusta diuisione. Expolia
aũ a palleis. quasi expallia. Uictiꝰ enĩ detͣhun¬
De signis.

Expanded text:
tingebantur, id esse indicium ut ad tantingebantur, id esse indicium ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis humanae commonerentur. Duobus autem generibdeletur exercitus, aut internecione, aut dispersione. Sallustius: Hostes, inquit, aut oppressi, aut dilapsi forent. Sic et utrumque Virgilius: internecione, ut: Submersasque obrue puppes; dispersione, ut: Aut age diversos, et disjice corpora ponto. 8. Spolia hostium: praeda, manubiae, exuviae, partes. Praeda a praedando vocata. Manubiae, eo quod manibus detrahuntur. Hae et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Hae et partes a pari divisione  pro personarum qualitate, et laborum justa divisione. Spolia autem a palliis, quasi ex pallia, victis enim detrahunDe signis.
Abbreviated transcription (Latin):
re solitum erat: Secundo senatum. Tercio
populum: Erat autẽ romanorũ mos. ut
triumphantes quadrigis ue herentur. ex illo
quod soliti sunt priores duces hoc habitu bel¬
la mire: Quicumq añ in conflictu bella¬
uicissent. palma aurea coronabantur: quia
palma stimulos habet Ani uero sine conflic¬
tu fugientem prostrasset: laurea eoquod
hec arborsine spinis est Namq et purpureã
et palmatam togam triumphantes in due¬
bantur: Et scipionem cum sceptro in manu
gerebant. ad imitacionem uictorie scipioniᷤ:
lnicet et scipio baculum sit quo homines
innituntur Unle et ille primiis corneliꝰ
scipio appellatus est. quia in foro pater eiꝰ
cecus innixus eo ambulabat: Suꝑ scipionẽ
aũ aquila suꝑsedebat ob inlicium quod
ꝑ uictoriam quasi ad suꝑnã magnitudi¬
nem accederant: Unde et colore rufo ꝓ¬
liniebant᷑. quasi unitarentur diuimi
ignis esfigiem: Quod uero a carnisice con¬

Expanded text:
re solitum erat, secundo senatum, tertio re solitum erat, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos, ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sunt priores duces hoc habitu inire bella. Quicumque autem in conflictu vicissent, palma aurea coronabantur, quia palma stimulos habet: qui vero sine conflictu fugientes prostrasset, laurea; eo quod hec arbor sine spinis est. Namque et purpurea et palmatam togam triumphantes induebantur, et scipionem cum sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis; licet et scipio baculum sit quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater eius caecus innixus eo ambulabat. Super scipionem autem aquila supersedebat, ob indicium quod per victoriam quasi ad supernam magnitudinem accederent. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod vero a carnifice con
Abbreviated transcription (Latin):
mine regnum seculi huius bellis q̃.¬
ritur uictoris propagatur: Uicto¬
ria licta. quod ui .i. uirtute adipisca:¬
tur: hoc est enĩ uis gentium. uiꝰ .ui. ex¬
pellere: Nam turpis est cdolo quesita uic¬
toria Certa aũ uictoria est. uł occisio
hostis. uł expoliacio uł utrumq Nõ ÷ͥ
autẽ iocunda uictoria. que ꝑ inmensa
detrimenta contingit: Et hoc est. ed̃
ento exercitu reportasse: Pompa dicta ÷
hoc ÷ publice ostentari p̃cedit autẽ uic¬
toria pompam. id eo quad ituris ad hoc cer-¬
tamen primum est uictorie uotum:
a conu̾sione hostis et suga. Nlam ab eo qd̃
hostem quis fugasset. merebatur tropheum.¬
plene tropheum: quia ñdum plenam est
uictoriam consecutus: Non enim optinuit.
tores confundunt: Tranquillus aũ triumpbũ
latine dicit pocius appellatum. quod his qui
triumphans urbem ingrederet᷑. triꝑtito
udicio honoraretur: Nlam primum de tͥ
umpho duci concedendo exercitum uidica¬

Expanded text:
Omne regnum saeculi huius bellis quaOmne regnum saeculi huius bellis quaeritur, victoriis propagatur. Victoria dicta quod vi, id est virtute, adipiscatur. Hoc est enim ius gentium, vim vi expellere. Nam turpis est dolo quaesita victoria. Certa autem victoria est vel occisio hostis, vel exspoliatio, vel utrumque. Non est autem iucunda victoria quae per inmensa detrimenta contingit: et hoc est, quod lento exercitu deportasse. Pompa dicta est hoc est publice ostentari. Praecedit autem victoria pompam, ideo quod ituris ad hoc certamen primum est victoriae votum. a conversione hostis et fuga. Nam ab eo quod hostem quis fugasset merebatur tropeumplenae tropeum, quia nondum plenam est victoriam consecutus: non enim optinuit, tores confundunt. Tranquillus autem triumphum latine dicit potius appellatum, quod is qui triumphans urbem ingrederetur, tripartito iudicio honoraretur. Nam primum duci de triumpho concedendo exercitum iudica
Abbreviated transcription (Latin):
faciat uictorem. alterum uictum.
postea mutata et detracta littera dictum bellũ
Bellum alii per antifrasm putant dictum¬
rida bella: cum bellum contra sit pessimũ:
p̾lia dicuntur ab imprimendo hostem:
Unde et p̃la ligna quibus uua p̃mitur:
Pugna uocata. eo quod inicio usus fuisset
in bello pugnis contendere. uł quod primo
bellum pugnis incipiebant: unde etiã
et pugna duorum est. aliquando et sine
ferro Quatuor autẽ in bello aguntur:
pugna. fuga. uictoria pax: Pacis uocabu¬
lum uidetur a pacto sumptum: paste.¬
rius autem pax accipit᷑ foedis primũ
mit᷑. foedus est pax. que sit int̾ dimi-¬
cantes uł a fide. uł a fitialibus .i. a sac̾do¬
tibus dictum. ꝑ ipsos enĩ fiebant foede¬
ra. sicut ꝑ seculares bella: Alii foedera
dicta putant a porca foede et crudelit̃
occisa: cunis mors optabaturei qui a pa-¬
foedera porca foederis partes induciȩ.
et dicte induciȩ. quasi in die socia:
dE IR UM PHIS.

Expanded text:
faciat victorem, alterum victum. faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putant dictumrida bella, cum belluPraelia dicuntur a premendo hostem: unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata, eo quod in initio usus fuisset in bello pugnis contendere: vel quia primo bellum pugnis incipiebant: unde pugna etiam duorum est aliqferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est pax quae fit inter dimicantes, vel a fide, vel a fetialibus, id est sacerdotibus, dictum. Per ipsos enim fiebant foedera, sicut per saeculares bella. Alii foedera dicta putant a porca foede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pafoedera porca. Foederis partes indutiae: et dictae indutiae quasi in dies otia. De triumphis .
Abbreviated transcription (Latin):
li sedicione concitat᷑. Nam sedicio est
dissensio ciuium. dicta qd̃ seorsum alii
ad alios eunt: Alii existimant dissensio¬
nem animorum sedicionẽ uocari. quã
greci Diactacin uocant: Quod aũ dif¬
fert: utrumq cicero docet: Potest enĩ
inquit esse bellum. ut tumultus ñ sit
Tumultus aũ sine bello non potest.
Quid est enĩ aliud tumultus nisi ꝑtur¬
bacio tanta. ut maior timor oriatur.
multus. grauius aũ ẽẽ tumultam
quam bellum.: Nam in bello uocacioneᷤᷤ
ualent. in tumultu non ualent. differt
aũ bellum. pugna. et plium: Nam bel¬
lum uniuersum dicit᷑. ut punicum. ħꝰ
partes sunt pugne. ut cannensis. ter¬
mensis Nursum in una pugna multa
sunt p̃lia. Aliud enĩ est in cornibus.
aliud in media. aliud in extrema acie
gerit᷑. Bellũ gͥ est totũ: pugna uniꝰ diei
pͣliũ pars pugne est: Bellum ante a
duellum uocatum. eo quod due sunt par¬
tes dimicantium. uel quod alterum

Expanded text:
li seditione concitatur. Nam seditio est li seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium: dicta, quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant, dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci diastasin vocant: quoniam autem differant utrumque Cicero docet: « Potest enim, inquit, esse bellum, ut tumultus non sit; tumultus autem esse sine bello non potest. » Quid est enim aliud tumultus, nisi perturbatio tanta ut major timor oriatur? multus. 'Gravius autem esse tumultum quam bellum; nam in bello vacationes valent, in tumultu non valent.' Differt autem bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, proelium pars pugnae est. Bellum antea duellum vocatum eo quod duae sint partes dimicantium, vel quod alterum
Abbreviated transcription (Latin):
idem tullius paruis int̾iectis subdidit
Nullum bellum iustum habetur. nisi de¬
nuntiatum. nisi dictum. nisi de repeti¬
tis rebus Ciule bellum est. int̾ ciues or¬
ta sedicio. et concitati tumultus. sicut
int̾ sillam et marium. qui bellum ciui.¬
le iuicẽ in una gente gesserunt: Plusꝗͣ
cinile bellum est. ubi ñ solum ciues cercat᷑
s et cognati. quale actum est int̾ põpei
dimicauerunt: Siquidem m hac pug¬
na fr̃ cum frẽ dimicauit. et pat̃ aduersꝰ
silium arma portauit. Liucanꝰ. In sratrũ
ceciderunt p̃mia fratris Itẽ. cui ceruix
cesa parentis cederet: Bella itaq dicunt᷑.
in t̾na. et ext̃na seruilia. socialia. piratica:
Nam piratica bella sunt sparsa latro-
num ꝑ maria. in miaparonib leuibus
et sugacibus. non solũ nauium cõmeatꝰ¬
multam uastacionem. quã t̾ra mariq:
du egerat mira celeritate comp̃ssit. atq
suꝑanit: Sicut autẽ bellũ uocat᷑ qd̾ con-¬
tra hostes agitur. ita tumultus qui ciui¬

Expanded text:
idem Tullius paucis interjectis subdidit: Nullum bellum justum habetur, nisi denuntiatum, nisi indictum, nisi de repetitis rebus. Civile bellum est inter cives orta seditio, et concitatio tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesserunt. 4. Plusquam civile bellum est, ubi non solum cives certant, sed et cognati: quale actum est inter Caesardimicaverunt. Siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portavit. 372 Lucanus: In fratrem ceciderunt praemia fratris. Item: Cui cervix caesa parentis cederet. 5. Bella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum manus per maria myoparonibus levibus, et fugacibus, non solum navium commeatumultam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate compressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur, quod contra hostes agitur: ita tumultus, quod civi
Abbreviated transcription (Latin):
rimus bella intulit ninus assyrioꝵ
rex.: Ipse enĩ sinibus suis nequaquã
contentus humanȩ societatis sines
mrumpens exercitꝰ ducere. aliena uastare.
liberos populos aut trucidare. aut subic̾e̾
cepit. uniuersamq asiam usq ad lybie
sines noua seruitute ꝑdomunit: Iinc etiã
studuit orbem in mutuo sanguine alt̾na
grassari cȩde: Quatuor autẽ sunt genera
bellorum: Id̾ iustum. et iniustum. ciui¬
le. et plusquã ciuile. Iustum bellum est
quod e⁊ edicto gerit᷑ de rebus repetitis.
aut propulsandorum hostium causa. In.¬
iustum bellum est. qd̃ de furore. non le
gitima racione initur. de quo in re publi¬
ea cicero dicit: Illa inusta bella sunt. qͦst̃
sine causa suscepta: Nam extra. ulascendi
aut propulsandorum hostium causa bel¬
lum geri iustum nullum potest Et ħ¬

Expanded text:
rimus bella intulit Ninus Assyriorum rex. Ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humanae societatis foedus inrumpens exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare aut subicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc iam studuit orbis in mutuo sanguine alterna crassare caede. Quattuor autem sunt genera bellorum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit 3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et
Abbreviated transcription (Latin):
hiemẽ ostuestatẽprimehauigationis tempusostendunt : Canicula stellaq a sirius dr̃
estiuis mensibus in mediocentroceliẽ &dũsolat eam ascenderit coniuneta soledupli¬
citꝰ calor
p̃ceteris iucere uideat᷑ ĩaq: quoma gis eã cognuscerent sirionapellasse : Cõm&esstellaẽ
dicta co qđ iomas luminis ex sefundat ꝙ genus sideris quando ap ellarunt aut pestilenciã uit

Expanded text:
hiemem, ortu aestatem, primaeque navigationis tempus ostendunt. Canicula stella, quae et Sirius dicitur, aestivis mensibus in medio centro caeli est: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor prae ceteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Sirion appellasse. Cometes stella est dicta eo quod comas luminis ex se fundat. Quod genus sideris quando apparuerit, aut pestilentiam, aut
Abbreviated transcription (Latin):
repesta dicit᷑ quodundante nilo & omnib: pos sessionib: ẽ limo obductis initiũ terrae
diuiden dȩ ꝑlineas & m̃ suras ñn astidedit que deinde longiusacumine sapientũ ꝑfecta. &
moris & caeli& aeris spatia m&iunt : Nã ꝓuocatistudiosi coeperunt post terrae dem̃sionẽ
& cadispatia quaerere. quanto in t̃ualloluna a terris aluna sol ipse distar&. &us que
aduesticẽ caeliquanta sem̃ sura distender& sicq: int̃ualla ipsa caeliorbisq: ambitum
ꝑ numerũ stadiorũ ratione probabili distinexerunt sed ꝗ ex t̃rae demensione. haec
disciplina ecspit ex initio sin & nom̃ seruauit. Nã geo m&rica d&erra & dem̃sura nun¬
cupata est Terra enĩ grece geuocatꝰ m&ra mensura: huius disciplinae arscontin&
in se liniamenta int̃ualla magnitudines & figuras & infiguris dem̃ siomes & numeros
De qua dripestita demensione geom&riȩ . Eeo m&ria e qua dripestita diuisio ẽ

Expanded text:
reperta dicitur, quod, inundante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit. Quae deinde longius acumine sapientium profecta et maris et caeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studio sic coeperunt post terrae dimensionem et caeli spatia quaerere: quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret, et usque ad verticem caeli quanta se mensura distenderet, sicque intervalla ipsa caeli orbisque ambitum per numerum stadiorum ratione probabili distinxerunt. Sed quia ex terrae dimensione haec disciplina coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim Graece γῆ vocatur, μήτρα mensura. Huius disciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones et numeros. De quadripertita divisione geometriae . Geometriae quadripertita divisio e
Abbreviated transcription (Latin):
ethorica est benedicendi scientia inciuilib quȩsti onib: ad ꝑsucdendũ iusta
& bona inrerũ ꝑsonecrũq: nego ciocausa : dieta aũretorica greca appella
rethor orcto: Coniunta ÷ aũ grã macticae artiretͥorica : ingrac matica enim
scientiã recta loquendi discimus in rethoricauero ꝑcipimus quac lit̃ ea quae
Ndȩ dicimus profercmus:

Expanded text:
etorica est bene dicendi scientia, in civilibus questionibus ad persuadendum iusta et bona, in rerum, personarumque negotii causa. Dicta est autem rhetorica grece, a ur, ῥήτωρ orator. Coniuncta est autem Grammaticae arti Rhetorica. In Grammatica enim scientiam recte loquendi discimus; in Rhetorica vero percipimus qualiter ea, quae didicimus, proferamus.
Abbreviated transcription (Latin):
& quin quies quinymedioeres numerisunt qui quodã modo simplices & in compos siti ẽẽ uident᷑ : Alio¬
uero mod o& compossitiut uerbi gratia uiii ahoxi dũcomparatur fuerit primurẽ & in conpossi¬
tus qu iñ hab& cõmenẽ numerũ pisi solũmonadicũ Ad quinde cĩuero sicomparatur fuerit secun

Expanded text:
et quinquies quini. Medioet quinquies quini. Mediovero modo compositi, ut verbi gratia, IX ad XXV, dum comparatus fuerit, primus est et incompositus; quia non habet co
Abbreviated transcription (Latin):
bilis parit in par est qui in pastes aequas recipit sectionẽ sed pastes q̃ mox inde secabiles ꝑmanent
xuniheł moxenĩutbunenumerũ diuideris incurr fs in numerũ quẽ secarere non possis:
Inparit̃ par numerus ẽ cuius pastes &iã diuidipos sunt sedusquȩ adunitatẽ non ꝑueniun
quẽ scaetare nompossi: In parit im par est quiab in parin umerdiparit̃ mñ surat ut exi xłanii Nidũ
sintinpas es numeriabin parib &iũpastib diuiduneur ut septiet septis qua draier nonur & quin quier¬
quinuuies quin quis inpariũ numeror̃ ali simplices sunt ali compos siti alimediocrersi plices sunt
quin ullã aliũ p ast̃ habent pisola unitatẽ ut t̃ narius solã testiã. & quimnariur sola quinta & sep
timarius solã septimã. Hiseni un a parssola ẽ conpos siti sunt quinon sola unita tem&iunt ur

Expanded text:
bilis est. Pariter inpar est, qui in partes aequas recipit sectionem, sed partes eius mox indissecabiles permanentbilis est. Pariter inpar est, qui in partes aequas recipit sectionem, sed partes eius mox indissecabiles permanent Mox enim hunc numerum divideris, incurris in numerum quem secare non possis. Inpariter par numerus est, cuius partes etiam dividi possunt, sed usque ad unitatem non perveniunt, quem secare non possis. Inpariter inpar est, qui ab inpari numero inpariter mensuratur, ut XXV, XLIX; qui dum sint inpares numeri, ab inparibus etiam partibus dividunquini, vigies quinquies. Imparium numerorum, alii simplices sunt, alii compositi, alii mediocres. Simplices sunt, qui nullam aliam partem habent, nisi solam unitatem; ut ternaritenarius solam septimam. His enim una pars sola est. Conpositi sunt, qui non solum unitate metiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
dñ sieiunauer̃ sinenumerorũ cognitione nonintellegunt᷑ Sic& aliinscripturis saeris numeri
existunt quorũ figuras nom nisi notibuius astis scientia e soluere posunt : datũ est &iã nobis
ex aliqua paste fubnumeror̃ consistere disciplina quando horas pereã dicimus quando dem̃ su ũ
curriculo disputamur quandospatiũ annire deuntis agnoscimus ꝑ numerũ si quidẽ ne confun¬
damur instrumur Tolle numerũ in reb: omnib: & omniꝰ pereunt adime scło conpotũ & cuncta ig¬
norantia caeca comnplectit nec dfferripotest ac&eris animalib: quicalculi nesciunt rationem
& conpossitũ testio mediocrẽqui quodã modo primur & compossitus. Alio uero modo secundus
& conpossitus est parnumerus est quiinduab: aequis pastib: diuidipot est ut iͦi & iiͦiͬͦ. & .uiii.
in paruero numerus est qui diuidiaequis pastib: nequit unomedio uel dificiente uł superante

Expanded text:
 ieiunaverunt, sine numerorum cognitione non intelleguntur. Sic et alii in scripturis sacris numeri existunt, quorum figuras nonnisi noti huius artis scientiae solvere possunt. Datum est etiam nobis ex aliqua parte sub numerorum consistere disciplina, quando horas per eam dicimus, quando de mensuum curriculo disputamus, quando spatium anni redeuntis agnoscimus. Per numerum siquidem ne confundamur instruimur. Tolle numerum in rebus omnibus, et omnia pereunt. Adime saeculo conputum, et cuncta ignorantia caeca conplectitur, nec differri potest a ceteris animalibus, qui calculi nesciunt rationem.et conpositum, tertium mediocrem; qui quodammodo primus et incompositus est, alio vero modo secundus et conpositus est. Par numerus est, qui in duabus aequis partibus dividi potest, ut II, IV et VIII. Inpar vero numerus est, qui dividi aequis partibus nequit, uno medio vel deficiente vel superante,
Abbreviated transcription (Latin):
arillũ uolutat se in lutum primum.
et intrat ꝑ os euis in uentrem et carpẽs
omnia int̾na eius. sic moritur:
hene omon grea uocatus eoquod odore suo
et salubria ciborum et uenenosa prodũ¬
tur: De qͦ draconciꝰ ait: p̃dicit suillus
uĩ cuiuscũq uenem: Suillus aũ a se.¬
tis est ñcupatꝰ. Nic etiã serpentes ĩsqͣr.
qui cũ adu̾s aspidem pugnat caudã
erigit. quã aspis maxime incip̃ obser¬
uare. quasi minantem. ad quã cũ nĩ
suam transfere decepta corripitur:
Hunc uulgus captum a captura uocat.
Alii dicunt qd̃ captat .i. uidet Nã tã¬
to acute cernit. ut sulgore luminis nocti
tenebras superet. Uñ a greco uenit
sos enĩ et occultos cumculos effodit. Et
eicit p̃dã quam inuenerit: Melo uł
quod sit rotundissimo m̃bro. uł qd̾
fauos petat. et assidue mella captaet:
De minutis animantibus

Expanded text:
dilum, volutat se in luto primum, dilum, volutat se in luto primum, et intrat per os ejus in ventrem, et carpens omnia interanea ejus, sic moritur; ichneumon Graece vocatus eo quod odore suo et salubria ciborum et venenosa prodantur. De quo Dracontius ait: Praedicit suillus vim cujuscunque veneni. Suillus autem a setis est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur. Qui cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare quasi minantem, ad quam cum vim suam transfert, decepta corripitur. Hunc vulgus caum a captura vocat. Alii dicunt, quod catat, id est, videat. Nam tam acute cernit, ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde et a Graeco venit sos enim et occultos cuniculos effodit, et ejicit praedam quam invenerit. 40. Melo, quod sit rotundissimo membro, vel quod favos petat, et assidue mella captet. CAPUT III. De minutis animantibus
Abbreviated transcription (Latin):
cti circa matrem herent: Iorum genera
quinq sunt. ex quib circopetici cauelas
hnt̃: Simia enim cũ cauda ẽ. quã quidã
cdunã uocant. Spinguȩ uillose sunt comĩ.
mãmis prominentib dociles feritatis obli:¬
uione: Cenoͣfali et ipsi similes simiis .s fa¬
cie admodũ canis. uñ et nuncupati: Sati:¬
ri facie ad modũ grata. et testiculatis mo¬
tibus inquieti Collitrices toto pene aspe¬
ctu a ceteris distant: Sunt enim in facie ꝓ¬
ducta barla et lata cauda. li eotonfonoᷤ
bestia modica. et ex eo ita uocata. quia
capta exuritur. eiusq cinere asꝑse carneᷤᷤ
et posite ꝑ competa semitarum leones
necant si quantulũcũq ex eis sũpserĩt:
Strix animal inmitte in africa ereͥnacii
simile uocatum a stridore spinarum qᷤ
t̃go laxatas emittit ut canes uulneret
insequentes Enidros bestiola ex eo ñcu¬
pata qd̃ in aquis uersetur. et maxime ĩ
nilo. que si inuenerit dormientẽ coco-¬

Expanded text:
cti circa matrem haerent. Harum genera cti circa matrem haerent. Harum genera quinque sunt, ex quibus cercopitheci caudas habent. Simia enim cum cauda est quam quidam οὐρὰν vocant. 32. Sphinges, villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali, et ipsi similes simiis, sed facie ad modum canis, unde et nuncupati. 33. Satyri, facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitriches, toto pene aspectu a caeteris distant; sunt enim in facie producta barba, et lata cauda. 59 34. Leontophonos, bestia modica, et ex eo ita vocata, quia capta exuritur; ejusque cinere aspersae carnes, et positae per compita semitarum leones necant, si quantulumcunque ex illis sumpserint. 35. Histrix, animal in Africa erinacii simile, vocatum a stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit, ut canes vulneret insequentes. pata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem croco
Abbreviated transcription (Latin):
ex lupis et canibus cũ int̾se forte miscẽat᷑.
Solent et iñ feminas canes noctu in siluiꝰᷤ
alligatas admitti ad tigres bestias. a quib
insiliri. et nasci ex eodem fetu canes a
cerrimosadeo et fortes. utͥ cõplexu leones
prosternent. Uulpes dicta quasi uolupes.
est enĩ uolubilis peclibus. et ñ quã rectiᷤ
itineribus. s tortuosis anfractib currit.
fraudulentum animal insidiis decipiens. Nsã
dum ñ habuerit escam: fingit mortem. sic¬
q descendentes quasi ad cadauer aues rapͣꝰ
ribus. uñ et simias dicimus quod supp̃s¬
sis naribus sint. et facie feda rugis turptt̃
follicantib licet et capellarũ sit p̃ssum¬
habere nasum: Aliisimias latino sermone
uocatas arbitrantur. eoquod in eis multa¬
similitudo huntane racionis sentitur.
s falsum est Ni elem̃torum sagaces noua
luna exultant. meclia et caua tristantur.
foctus quos amant ante se gestant. negle-¬

Expanded text:
ex lupis et canibus, cum inter se forte miscuntur. ex lupis et canibus, cum inter se forte miscuntur. Solent et Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit mortem, sicque descendentes quasi ad cadaver aves rapit ribus; unde et simias dicimus, quod suppressis naribus sint et facie foeda, rugis turpiter follicantibhabere nasum. Alii simias latino sermone vocatas arbitrantur eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur, sed falsum est. 31. Hae elementrum sagaces, nova Luna exsultant, media et cava tristantur. Fetus quos amant ante se gestant, negle
Abbreviated transcription (Latin):
quo rustici auint uocem hominem per¬
dere. si eum iam lupus prior uiderit:
Lupi toto anno ñ amplius quã dies xii
coeunt: famẽ dui portant. et post lon¬
ga ieiunia multum deuorant. liupoᷤ
ethiopia mittit ceruice iubatos. et
tanto uarios. ut nullum colorem illis
dicant abesse: Canis nom̃ latinum gre¬
enim cenos dicitur. licet quidã eũ a ca
nore latratus appellatum existiment
eoquod insonat. Uñ et canere Nichil
aũ sagacius canibus: plus enĩ sensus ce¬
teris animalib habent. Nã soli sua nõa
recognoscunt. Nominos suos diligunt.
dominorũ tecta defendunt. pro dnĩs
sius se morti obiciunt. uoluntarie cũ
dño ad p̃cdã currunt: Corpus dñi sui ⁊
mortuũ ñ relinquunt. quorũ postremo
naturae est extra hoẽs esse non posse: In
canib duo sunt aut fortitudo aut ue¬
locitas: Catuli abusiue dicuntur qua¬
rũlib bestiarum filii. Nã ꝓpͥe catuli ca¬
nũ ft̃ per diminucionẽ dicti Li iaisci aũ

Expanded text:
quo rustici aiunt vocem hominem perquo rustici aiunt vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Lupi toto anno non amplius quam dies duodecim coeunt, famem diu portant, et post longa jejunia multum devorant. Lupos Aethiopia mittit cervice jubatos, et tantum varios, ut nullum colorem illis dicant abesse. 25. Canis nomen Latinum Graeenim κύων dicitur; licet eum qunore latratus appellatum existiment, eo quod insonat; unde et canere. Nihil autem sagacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem dicti. Lycisci autem
Abbreviated transcription (Latin):
piens eua dere dãpno testiculi: Ipsi sunt
et sibri. qui etiam pontici canes uocant᷑.
Arsus fercur dictus. quod ore suo formet foe¬
tus quasi orsus: Nã aiunt eos infornes ge¬
nerare partus. et carnem quandã nasci
quã mat̾ lãbendo in m̃bra componit:
Uñ ẽ illud: Sic format lingua fȩcͣundũ
cum protulit ursa. S hoc ininaturitaᷤᷤ
partus facit : Deniq Mexͫ die generat.
Uñ euenit ut p̃cipitata fecunditas in¬
formis procreetur Ursorũ caput in¬
ualidum. uis maxima in brachiis et
lũbis. Uñ int̾cdũ erecti insistunt. Liupꝰ
greca diriuacione in linguã nr̃a trans¬
fercur: lupos enĩ illi licos dicunt. la¬
cos enĩ grece a morib appellatur. qd̃
rabie rapacitatis queque inuenerit tru¬
cidet: Alii lupos uocatos auint quasi leo¬
pos quod quasi leoniᷤᷤ ita sit illi uirtꝰ ĩpe
dibNñ et quicquid pede p̃sserit non uiuit
Napax aũ bestia et cruoris appetens Ne

Expanded text:
piens evadere damno Testiculi. Ipsi sunt piens evadere damno Testiculi. Ipsi sunt et fibri, qui etiam pontici canes vocantur. 22. Ursus fertur dictus, quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quamdam nasci, quam mater lambendo in membra componit. Unde est illud: Sic format lingua fetum, cum protulit ursa. Sed hoc immaturitas partus facit; denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis, et in lumbis; unde interdum erecti insistunt. 23. Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur. Lupos enim illi λύκους dicunt, λύκος autem Graece a morsibus appellatur, quod rabie rapacitatis quaeque invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt, quasi leopos, quod quasi dibus. Unde et quidquid pede presserint non vivit. Rapax est bestia, et cruoris appetens. De
Abbreviated transcription (Latin):
facillima conuersione uariatur. qd̃ alio
animaliũ ñ ÷ ita ad conuersionẽ facilis
corpulentia: Cameleo parclus qd dũ sit
ut pardus. albis maculis super aspersus g̨qͦ
collo similis. pelibis bubalis. capite tam̃
camelo est similis: hunc et hiopia gigñ:
Lincis dictus quia in luporum genere
numeratur. bestia maculis t̃ga distincta
ut pardus .s similis lupo. Uñ ⁊ ille licos.
iste lincis: huius urmam conuertere in
duriciam p̃ciosi lapidis dicunt. qui ligu¬
rius appellatur. quod et ipsas linces sen¬
tire hoc docum̃to probatur. Nã egestũ
liquorem harenis in quantum potue¬
rint contegunt inuidia quadã nat᷑e.
ne talis egestio transeat in usũs hoͣma¬
do dicti sunt: Nã testiculi eorũ apti
serint uenatorem: ipsi se castrant. et
morsib uires suas amputant. Ne qͥb
cicero: In scauriana redimunt se a par¬
te corporis. ꝑꝑ qd maxime expetuntur:
Iuuenalis: Qui se eunuchũ ipse facit cu¬

Expanded text:
facillima conversione variatur, quod aliorum facillima conversione variatur, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Camelopardus dictus, quod dum sit ut pardus albis maculis superaspersus, collo equo similis, pedibus bubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Lyncis dictus, quia in luporum genere numeratur; bestia maculis terga distincta ut pardus, sed similis lupo: unde et ille λύκος, iste lyncis. Huius urinam convertere in duritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in usum humando dicti sunt. Nam testiculi eorum m praesenserint venatorem, ipsi se castrant, et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana: Redimunt se ea parte corporis propter quam maxime expetuntur. Juvenalis: . . . . . . . qui se Eunuchum ipse facit cu