comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit los a uuoequst ucos itaq uult intellegi quos secundum pro¬
positumuocuit neputenur in cis aliquiuocati & nonelacit
pro pterellam dominicam sententiam multi uocati paus iela¬
tr. Quicumq enim electi. si nedubio &iamuoeati Nonant̃
quicumq uocati consequenter elecq. Illi ergoelati ut saepe
diotum ꝙ qui sccundum pro positumuocati. qui &ium pipee¬
destinati atq pnresciti horum siquis quam perit fallitur dẽ¬
sed nemo corumperit quia non fecllitur dr̃ quorion si qatam
perit uitio huma no uincitur ds̃. sednemoco ru pedior dunxi
nullu reuoncutur dũ in ce leotiautem sunt ud regendum cũ xp̃o
Shredestinatioẽ quadsine prceselestiaanont orest
Pesse potes⁊ autem esse sine praedestination partes¬
cientia praedestinatione qui predẽ eaprat scuuit quae fuerat
ipsefacturus. Vndedictumẽ fecit que futura samquꝑ prescire
autem porist sium quripse non facit sicut qua tum qur pccrara ptͥ

Expanded text:
illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Desed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si quisquam perit, vitio humano vincitur Deus: sed nemo eorum perit, quia nulla re vincitur Deus. Electi autem sunt ad regnandum curaeparatio quae sine praescientia non potest esse; potest autem esse sine praedestinatione praescientia. Praedestinatione quippe Deus ea praescivit quae fuerat ipse facturus. Unde dictum est: fecit quae futura sunt; praescire autem potens est et quae ipse non facit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Einedño ued openente utuclimus ud cooperante cumuo¬
Nlumus adbona pietutis openrmhil ualemus deoperan¬
teillo utuclimus dictumẽ Dĩ est enim quio peratur
inuobis &uelle deco o perante illocum iam uolumus. Qiuo¬
lendo agimus sci museniminquit ꝗmñ diligentibus dm̃ omnia
egoperantur inbonum Quidẽ omnia nisi & ipsas terri¬
biles sacuasq passiones. sarcina quippe quac infirmniati
grauis est leuis efficitur caritati. talibus erura dñe digit es se
suams sarcinam leuem quali petro fuit cumpas sus est proxp̃o
non qualis fuit quando negauit x p̃m Ad grarumes olilen¬
ponqutticorum quo que in quietudine utserupturos crgilar
tius ꝑsorutemur unde neo uile xp̃inoceant ens podist recur¬
rs no quum desomi noignauiȩ nr̃a excitatur industmalo
ꝑmulti plicem gratiam saluatoris &iaem quodinimieus in
pmitiem machinatur ds̃ conuertit in adiutorium qm̃ dili¬
gentibus tumbimata cooperantur inbonuma dualẽtit orõu¬

Expanded text:
ino vel operante, ut velimus, vel cooperante, cum volumus, ad bona pietatis opera nihil valemus. De operante illo ut velimus dictum est: Deus enim qui operatur in vobis et velle . De cooperante illo cum jam volumus, et volendo agimus: Scimus enim, inquit, quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Quid est omnia, nisi et ipsas terribiles saevasque passiones? Sarcina quippe quae infirmitati gravis est, levis efficitur charitati. Talibus enim Dominus dixit esse suam sarcinam levem, qualis Petro fuit, cum passus est pro Christo, non qualis fuit, quando negavit Christum. Haereticorum quoque inqutius perscrutemur, unde, ne ouili Christi noceant, eis possit occurri, tamquam de somno ignauiae nostra excitatur industria. ita per multiplicem gratiam saluatoris. etiam quod inimicus in perniciem machinatur. deus conuertit in adiutorium. quoniam diligentibus eum omnia cooperantur in bonum. CXCV. DO
Abbreviated transcription (Latin):
mitati ius sudñi nr̃i opitulantur nonimpie possit ex istimarisde
illi. quam exsecutisumus si ueulica aliquubiuus capituli ex positio pn¬
fidem scio enimuanos hereticos dehoocpitulo multu impio &
Cicutergo spesidiui facti ita spe beati factisuimus & sicut sula
it abeatitudinem : noniam tenemus prxesentem sit
pectinus futurrm & hoc ꝑpacientium quia in mals
sumus que patienter tolenore dobemus donea cdillum¬
amus bona ubi omnia quibus in effabiliter dilecte mur
hil erit autem quod iamtole rare debeamus. tulis silis
infiruro erit sueculo ipsu erit &tum finalis beatitud s¬

Expanded text:
mitati jussu Domini nostri opitulantur, non impie possit existimari. Sed sive mitati jussu Domini nostri opitulantur, non impie possit existimari. Sed sive illa quam exsecuti sumus, sive alia aliqua hujus capituli expositio proet catholicam fidem. Scio enim vanos haereticos de hoc capitulo multa impia et icut ergo spe salui, ita spe beati facti sumus, et sicut salutem, ita beatitudinem non iam tenemus praesentem, sed exspectamus futuram, et hoc per patientiam; quia in malis sumus, quae patienter tolerare debemus, donec ad illa ueniamus bona, ubi omnia erunt, quibus ineffabiliter delectemur, nihil erit autem, quod iam tolerare debeamus. Talis salus, quae in futuro erit saeculo, ipsa erit etiam finalis beatitud
Abbreviated transcription (Latin):
penitus libc rimur qm̃dictum ÷ omniscreatura congemescit & do¬
l& Quamuis enim aduuerit nos prosuu sublimitate dumobtempentnt
dõ qui pronobis e iamunicum filium suum dignatus est mittere tamen
si ne gemitu & dolorib: id facure eredendi snt nemi seri oxistimentur
felitior que stt denumero nr̃o latatus illequuam in abrahe sinu requies¬
cit p̃sertim quiu dixit eandem creaturam qua econgemescit &dol&uua¬
nitati eẽ subiectam quod desummis & excdllentibꝰ uis tutum potestu¬
timq: creaturis nefas est credere deindeliberari eom dixit. a ser ui¬
tuite interitus quod illos cecidis se qui incadis agunt uitum beatissimã
nom possumus credere tamennihil temere confirmandum est
& piadiligentia &iamatq &iam uerbadiuna trac tandu sunt.
Nefoste congemescit &dol & &uunitati subietuest possit aliquo
dio modo intellegi ut desummis angelis quiuindia nroẽe infir¬

Expanded text:
penitus liberemur: quia dictum est: Omnis creatura congemiscit et dopenitus liberemur: quia dictum est: Omnis creatura congemiscit et dolet. Quamvis enim adjuvent nos pro sua sublimitate, dum obtemperant Deo, qui pro nobis etiam unicum Filium suum dignatus est mittere; tamen sine gemitu et doloribus id facere credendi sunt, ne miseri existimentur, feliciorque sit de numero nostro Lazarus ille qui jam in Abrahae sinu requiescit. Praesertim quia dixit, eamdem creaturam quae congemiscit et dolet, vanitati esse subjectam; quod de summis et excellentibus Virtutum Potestatumque creaturis nefas est credere. Deinde liberandam eam dixit a servitute interitus; quo illos cecidisse, qui in coelis agunt vitam beatissimam, non possumus credere. Tamen nihil temere confirmandum est, sed pia diligentia etiam atque etiam verba divina tractanda sunt; ne forte quae congemiscit et dolet et vanitati subjecta est, possit aliquo modo alio intelligi, ut de summis Angelis, quamdiu nostrae infir
Abbreviated transcription (Latin):
Suidens enimest. a postoli sententia quuedo c&: nonuisibiliu &
corporalia spenindu in futuris: sed spiritaliu & a&na. Quia
quȩ uidentur temponeliu sunt & cum tempore finiuntur
Quae autem non uidentur a& nasunt: quȩ speninda a postolus
doc&. Id circonamq: & ipsu corporis nostri reparatio: ex
corruptibili incorruptibilis: & ex mortali in mortulis: & ex
infirmitatẽ inuirtute restituitur. & ex animali corpore
corpus efficitur spiritale. Vtcumspiritale factum fuerit
possit &iam inuisibilibus ꝑfruibonis. Quaebona in praesen¬
ti sȩculo nonuidentes : per spemspenimus & ppatientiam ex¬
Iunc ergo erit resquae nunc spes est cumupparuerit quid
erimus id est similes illiqm̃ uidebimus eum sicuti est. hoc capitulũ
si hoc modo ut tractatumest aperitur non indicimus in illus
molestius quibus pleriq homines dicere coguntur. Omnes ange¬
los sublimes queuir tutes indolore ingemitibus esse antequum nos

Expanded text:
idens enim est Apostoli sententia, quae docet non visibilia et idens enim est Apostoli sententia, quae docet non visibilia et corporalia speranda in futuris, sed spiritalia et aeterna: quia quae videntur temporalia sunt, et cum tempore finiuntur; quae autem non videntur aeterna sunt , quae speranda Apostolus docet. Idcirco namque et ipsa corporis nostri reparatio ex corruptibili incorruptibilis, et ex mortali immortalis, et ex infirmitate in virtute restituitur, et ex animali corpore corpus efficitur spiritale, ut cum spiritale factum fuerit possit et jam invisibilibus perfrui bonis: quae bona in praesenti saeculo non videntes, per spem speramus, per patientiam exunc ergo erit res, quae nunc est spes, cum apparuerit quid erimus similes illi, quoniam videbimus eum sicuti est. Hoc capitulum si hoc modo, ut tractatum est, aperitur, non incidemus in illas molestias quibus homines plerique dicere coguntur, omnes angelos, sublimesque virtutes in dolore et gemitibus esse, antequam nos
Abbreviated transcription (Latin):
spectu uisibilium si enimia muideretur: nonutiq
speraretur. sperat enim qui sutuideat. si uero uideat quae
sperabat suꝑ flumẽ ultrasperare q̃uid&. Nos autem spemha
bemus non in his quaeuidentur nein anis sit spesnr̃a: sed in his
quae nonuidentur. &ideo quiaquae non uidentur spera¬
mus & tammagna sunt tamq: gloriosa ut multis labori¬
bus multisq: tribulationibus & periculis capiantur: idcir¬
co ea ꝑpatientiam expectumus tum quu muix aliquando uentura
speenim sului factisumus. Quod ergo fili sumus & quod redẽp¬
tisumus: & quod suluatisumus inspeconsistit. Nunc enim
optionem & redemptionem: Aduenit enim plenitudo tem¬
porum & misit ds̃ filium suum factum exmuliere factum sub lege
ut eos qui sublege erant redemer& utudoptionem filiorum re¬
cipe remus Pecipimus ergo adoptionem: sedistum quae ẽ.
ꝑspeculum & in enigmate : Cum autem uenerint quae per¬
foc iusun tunc ad optionem facie ud faciem conseque mur

Expanded text:
visibili. Si enim jam videretur, non utique speraretur. Sperat enim quis ut videat. Si vero videat quae sperabat, superfluum est ultra sperare quae videt. Nos autem spem non habemus in his quae videntur, ne inanis sit spes nostra; sed in his quae non videntur. Et ideo quia quae non videntur speramus, et tam magna sunt tamque gloriosa, ut multis laboribus multisque tribulationibus et periculis cupiantur, idcirco ea per patientiam exspectamus, tanquam vix aliquando venturaSpe salvi facti sumus; quod ergo filii sumus, et quod redempti sumus, et quod salvati sumus, in spe consistit. Nunc enim optionem et redemptionem, advenit enim plenitudo temporum, et misit Deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Recipimus ergo adoptionem, sed istam quae est per speculum in aenigmate, cum autem venerint quae perfecta sunt, tunc adoptionem facie ad faciem consequemur
Abbreviated transcription (Latin):
e inquit paruum put&is quodomnis nobis cum congemes¬
cit & condol& creatumr: ne paruum uideatur quod
nos ipsi gemimus proluboribus uris: &iam diuinae ipsi
naturae erga agones nostros. uobis cumenim me quo¬
qͣ conungo in est qui dammiserationis affectus. &ipsesp̃sa diua¬
quis in egritudine corporis positus: non ea quae sanitati
conducunt: sed ea quae praesentis infirmitatis desideriũ
sugges serit poscitu medico itu & nos in huus infit mitu te
lunguentes interdumudõ p&imus quod non expedit nobis
Deniq ego ipse paulus quibaedoquor aduos: cum mihi prop¬
ter sublimitatem reuelationum ne extollerer datus fuis s&
adño angelus satune quimecola phizar& ter dñm rogaui
utdisceder & a menesciens quido nerem &ideo qui nesciebã
secundum quod o port&orare non meaudiuit dñs. sed dix̃ mihi
sufficit tibi gratiameo: namuirtus ininfirmitate ꝑficitur

Expanded text:
 inquit, parvum putetis quod omnis nobiscum congemiscit et condolet creatura: ne parvum videatur quod nos ipsi gemimus pro laboribus vestris. Etiam divinae ipsi naturae erga agones nostros vobiscum enim me quoque conjungo inest quidam miserationis affectus, et ipse Spiritus aquis in aegritudine corporis positus non ea quae sanitati conducunt, sed ea quae prasuggesserit, poscit a medico, ita et nos in hujus vitae infirmitate languentes interdum a Deo petimus quod non expedit nobis. Denique ergo ipse Paulus qui haec loquor ad vos, cum mihi propter sublimitatem revelationum ne extollerer datus fuisset a Domino angelus Satanae qui me colaphizaret , ter Dominum rogavi, ut discederet a me, nesciens quid orarem: et ideo quia nesciebam secundum quod orarem, non me audivit Dominus, sed dixit mihi: Suff
Abbreviated transcription (Latin):
abba pater & in quodumamus abba pater. Utrumq
pater. ut exponeretur quo modo dixit du mantem hoo
est clamare facientem ut ipso faciente clamemus
uid est autem inter pllat. nisi inter pella re nos
facit e Indigentis enim cestis simum indiciũ ẽ.
inte pellure gemitibus
Nullius autem rei et̃ indigentem
fas ẽ crederesp̃m scm̃

Expanded text:
Abba, Pater ; et in quo clamamus, Abba, Pater : utrumque Pater; ut exponeretur quomodo dixit clamantem, hoc est, clamare facientem, ut ipso faciente clamemusuid est autem \'interpellat\' nisi interpellare nos facit? indigentis enim certissimum indicium est interpellare gemitibus. nullius autem rei esse indigentem fas est credere spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
dit A duuat autem: quia quae aut ante pesuntur quampe¬
ti debeent & sunt contrrria. & nonsin& fieri¬
Infirmitatem orationis noftrteignorantiam sigpsfica¬
re dedantuit. Tallimur enimputates pro des sequa ⁊ poscom
cum nonsint ut. Denique eidem apło testio deprecantiu terpti¬
tionas abeo cessarent: quia crebre enrt: dictuma dño est
sufficit tibi gratia mea: namuir tusinin firmitate ꝑficitur
Id est sic meritum quis conlocat: dumint ribulationibus patiens
inuenitur. Didicit ergo contrase eẽ. quod p&ebat Est
&uliquando suꝑba & stultu p&itio: sicut fuitduorum apostoloꝵ
ia cobi &iohannis quibus in congrua & inmensa p&entibus
dictum est. Nescitis quid petatis
uatilibus Non humanis eloquiis postalare pronobis
do loquitur: eomore loquatur netes se est quodille loquitur dequot̃
Nemoenim cum cuii suo alia lingua loquitur. Soꝑfundit enim se
pretibus nostris sp̃s datus nobis ut imperitiam & in prouidentiã

Expanded text:
dit. Adjuvat autem, quia quae aut ante petuntur, quam peti debeant, aut sunt contraria, non sinit fieriInfirmitatem orationis nostrae ignorantiam significare declaravit; fallimur enim putantes prodesse quae poscimus, cum non prosint. Denique eidem Apostolo tertio deprecanti, ut tentationes ab eo cessarent, quia crebrae erant, dictum a Domino est: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur , id est, sic meritum quis collocat, dum in tribulationibus patiens invenitur. Didicit ergo contra se esse quod petebat. Est et aliquando superba et stulta petitio, sicut fuit duorum apostolorum Jacobi et Joannis, quibus incongrua et immensa petentibus dictum est: Nescitis quid petatis rabilibus. Non humanis eloquiis postulare pro nobisDeo loquitur; eo more loquatur necesse est, quo ille loquitur, de quo est. Nemo enim cum cive suo alia lingua loquitur. Superfundit enim se precibus nostris Spiritus datus nobis; ut imperitiam, et improvidentiam
Abbreviated transcription (Latin):
tisuntdõ & in diuino caritatis igne conpraehensi sunt.¬
& sumt primitiae hominis quia ueritas primum sp̃mnrtu
obtin& ut ꝑ hunc c&cerit conprachendant  : iamergo haba
Primitius oblatusdõ quidicit. mente seruio logidĩ carneaũt
legi peccati : ex quidicit ds̃ cui seruio in spumeo Edequodi ctea

Expanded text:
ti sunt Deo, et divino charitatis igne comprehensi. Hati sunt Deo, et divino charitatis igne comprehensi. Hae sunt primitiae hominis; quia veritas primum spiritum obtinet, ut per hunc caetera comprehendantur. Jam ergo habet primitias oblatas Deo qui dicit, « mente servio legi Dei, carne autem legi peccati » ; et qui dicit de Deo: « Cui servio in spiritu meo » ; et
Abbreviated transcription (Latin):
Sc imus ouim euiaompis crextura corsemes¬
cit dalesus eue adhuc. Ercer̃t¬
mnis creatunt in homine numenttur nonquia in co sunt
omnes angli & suꝑ eminentes uis tutes ac potestates aut
cadum & temir & mare &omniu quȩ ineis sunt sed quiu omnis
creatun pastim spiritulis c̃. pastimanimulis pastimcor
poralis. Omniscreatura in homine ẽ quiu & intelligit
spũ & sentit anima : & localiter corpore mouetur: omnis
itaque creatura in homine congemescit. & dol& : Vsque
udhuc autem recte dix̃ quiu &ium sisunt uliqui iaminsinuabra¬
hȩ & latro illecumdño in paradiso constitutus ipsodie quoc re¬
didit dolei e des iterit. ÷ umenusqueud huc omnis creaturt conge¬
mescit & dol& qui ainins qui non dumliberati sunt omnis .ẽ ꝑrop¬
hominescorpus &anima & sp̃s simuldolent ex difficultati¬
bus corporis : sed & nos ipsi exceptis cor poribus in nobis
ipsis congemescimus : & benedixit:Primitias habȩp
tes sp̃s idest quorum iam sp̃s tamquam sacrificium obla¬

Expanded text:
Scimus enim quia omnis creatura congemiscit et dolet usque adhuc. Omnis creatura in homine numeratur, non quod in eo sint omnes Angeli, et supereminentes Virtutes ac Potestates, aut coelum et terra et mare et omnia quae in eis sunt; sed quia omnis creatura partim spiritualis est, partim animalis, partim coporalis. Omnis creatura in homine est, quia intelligit spiritu et sentit anima, et localiter corpore movetur. Omnis itaque creatura in homine congemiscit, et dolet. Usque adhuc autem recte dixit, quia etiamsi sunt aliqui jam in sinu Abrahae, et latro ille cum Domino in Paradiso constituturus ipso die quo credidit, dolere destiterit; tamen usque adhuc omnis creatura congemiscit et dolet, quia in his qui nondum liberati sunt, omnis est prophomine corpus et anima et spiritus simul dolent ex difficultatibus corporis, sed et nos ipsi, exceptis corporibus in nobis ipsis congemiscimus. Et bene dixit, « primitias spiritus habentes; » id est quorum jam spiritus tanquam sacrificium obla
Abbreviated transcription (Latin):
est preatio omnium spuum: quun tomugis sp̃s sc̃i quieius demutiq
substantia eẽ. Eloquitur: non inpulsuueris : nequeut angeliaut
sicut c&era excreaturis sed sicut comp&it eius diuinitati Dõ
ergo loquitur cum nobis tacere uidetur. quiu &uid& cum nonuide¬
Aur & haec petit quae scidõ placere & nobis prodes se
Tuno sane pronobis int̃ ponit seidem sp̃s : cum scit nos pignoran¬
tiam: non ꝑiactantiam contytria postulu re

Expanded text:
recatio omnium spirituum; quanto magis Spiritus sancti, qui ejusdem utique substantiae est, et loquitur non impulsu aeris, neque ut angeli, aut sicut caetera ex creaturis, sed sicut competit ejus divinitati! Deo ergo loquitur, cum nobis tacere videtur; quia et videt, cum non videatur, et haec petit, quae scit Deo placere, et nobis prodesse. Tunc sane pro nobis interponit se idem Spiritus, cum scit nos per ignorantiam, non per jactantiam contraria postulare
Abbreviated transcription (Latin):
oc dicit quiu spenrndo quod promisitds̃ in xp̃o nobisme¬
ritum feoimus ut liberemur: Ergo inspe liberatisumus
quia non aliud futurum putumus quu moredimus
Manifestum ẽ non cõ. spem quae uidetur sed quod non
uidetur. AAc ꝑhoc spenintes priremiis ad ficiendi sunt
uouuidemus speramus perpatientiamex pec¬
iainuo  Dubiumnon est easperari quae non uidentur. Expec¬
tantur enimfutura: Haec ex pectatio: patientia est quae
multum merecur adõ ut dedie indiem expectans: cupiat uenire
regnumdĩ. & non dubit& quia tardat¬

Expanded text:
oc dicit, quia sperando quod promisit Deus in Christo nobis meritum fecimus, ut liberemur. Ergo in spe liberati sumus, quia non aliud futurum putamus quam credimus. Manifestum est non esse spem quae videtur, sed quod non videtur; ac per hoc credentes praemiis afficiendi sunon videmus, speramus, per patientiam exspectamus. Dubium non est ea sperari, quae non videntur; exspectantur enim futura. Haec exspectatio patientia est, quae multum meretur a Deo; ut de die in diem exspectans cupiat venire regnum Dei, et non dubitet, quia tardat
Abbreviated transcription (Latin):
dicurtur inscripturis iamquum facta sint: cumua
audiui apatremeo nota uobis feci. Quodusque ud cosetoa
spedictum est futurorum : ut eis post modum dicat miba
uobis dicere: sed non potestis eaposta re modo
um ergo bona nobis futuno eẽ creduntur: nihilidid
spenaentur Ium deamore quid dicam sine quo fides nbi
prodest spes uero sine cmore eẽ non potest. Deniq atat apb¬
lus iu cobus & duemones credunt & contremescunt nec ime¬
spenent uelamant. sed potius quod umumus & speriemus ere¬
dendo uenturum eẽ formidunt. Propter quod &o postolus
paulus fidem quice ꝑdilectionẽ operitur ad probat atque com¬
mendat quautiq: sinespe non potest esse. Pro inde necar
sine spe .e. nec sine amorespes nec utrum quesino fide : Ex libeeo¬

Expanded text:
dicuntur in scripturis diuinis tamquam facta sint, cum adaudiui a patre meo, nota uobis feci, quod usque adeo secundum spem dictum est futurorum, ut eis postmodum dicat: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. um ergo bona nobis futura esse creduntur, nihil aliud quam sperantur. Jam de amore quid dicam, sine quo fides nihil prodest? Spes vero esse sine amore non potest. Denique, ut ait Apostolus Jacobus, Et daemones credunt, et contremiscunt sperant vel amant, sed potius quod speramus et amamus, credendo venturum esse formidant. Propter quod et apostolus Paulus, fidem quae per dilectionem operatur, approbat atque commendat , quae utique sine spe non potest esse. Proinde nec amor sine spe est, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide.
Abbreviated transcription (Latin):
ichine his pelugus est Si cut enim mare uduersis exctta
fadornum cuitandum sit ignoretur: sienim potestas
aniatsi uduersumnos priuatorum mentes exagitat
ahi compes cantur: ꝑ domesticos comflat incendium
& si hoc subditum fuerit. arte sua inter ipsos germa¬
nos facit discordiu Vt quattuor angulis pulsatu
domis exadliquu puste faciat ruiam. Propter quod
anoconsilio fugiendum est hinc xp̃ianis Exemplum
sequi debent sc̃iꝰ simeonis. qui sciens bellum lncgericon
seofidiuam. lin pace dimitti sepostuliuuit: Hoc est quod
singuli omintes proomnibus ontmus utueniat regnumdĩ
lune enimerit libenttiocorporis nostri. idestomnium
xp̃ianorum In corpore enimomnes significiuut. quia
ta sunt ostendit qimuimoractura patiatur nostricau su cum
quandosnos quibus obsequium eius proficit quibus &iumdi spm̃
ad iuto rem hubemus in gemescimus u dnc liberemur ut pro¬
seruorum di pro ficiat contrerfeos uid& idolis uurnolurio Et plus

Expanded text:
mundus hic pelagus est. Sicut enim mare adversis excitatquid prius evitandum sit, ignoretur. Si enim potestas desinit esse adversum nos, privatorum mentes exagitat: si et hi compescantur, per domesticos conflat incendium; et si hoc positum fuerit, arte sua inter ipsos germanos facit discordiam; ut quatuor angulis pulsata domus, ex aliqua parte faciat ruinam. Propter quod uno consilio fugiendum est hinc christianis; exemplum enim debent sequi sancti Simeonis, qui sciens bellum hic geri contra perfidiam, in pace dimitti se postulavit . Hoc est quod singuli orantes pro omnibus oramus, ut veniat regnum Dei ; tunc enim erit liberatio corporis nostri, id est, omniumChristianorum. In corpore enim omnes significavit, quia ta sunt, ostendit quam vim creatura patiatur nostri causa; cum quando nos quibus obsequium ejus proficit, quique Dei Spiritum adjutorem habemus, ingemiscimus, ut hinc liberemur, ut proservorum Dei proficiat, contra fas videt idolis immolari! Unde plus
Abbreviated transcription (Latin):
Diligitergo sponte uantiatem cumde serta lidia¬
tis opinabilia sequitur: id est muiciabilia cuma
inde meritas poenas luit subicitur non sponte u
sicut subiectaẽ in homine peccante hinc enim aug
intellec tualis nonin est inspem sane subiet an
dicit proptermiseri cordiam libenentis ꝑremissio nempne
qui ingenuitate constantiae statum uolens deserut
praessus iustae mortulitatis pondere. nolensmnutabilau¬
tis suae corruptiom seruit. sed creaturabaeo tunc cs
se uir tutis corruptionis eripitur cum ad filiorundigo¬
riam in corrupta resurgendo releuatur: Inorunticu¬
Electos enim nunc poena corruptionis ad grauat. sal
tunc in corruptionis gloria exaltat: &quantum in pr¬
sentis necessitatis pondenr Nunc indĩfiliis deliberte
nibil ostenditur. ⁊ antum uero ad subsequentis libert¬
tis gloriam tunc indĩ famulis deseruitute nihil appar¬
bit ͦ creatunt ergo seruitute corruptionis exutus ade¬
nitate libertatis acceptu infiliorumdĩ gloriamuerttat

Expanded text:
Diligit ergo sponte vanitatem, cum deserta soliditate veritatis opinabilia sequitur, id est, mutabilia. Cum autem inde meritas poenas luit, subjicitur non sponte vanitati, sicut subjecta est in homine peccante. Hinc enim aitmens intellectualis non inest. In spem sane subjectam esse dicit, propter misericordiam liberantis per remissionem pqui ingenitae constantiae statum volens deseruit, pressus justae mortalitatis pondere, nolens mutabilitatis suae corruptioni servit. Sed creatura haec tunc a servitute corruptionis exuta eripitur, cum ad filiorum Dei gloriam incorrupta resurgendo sublevatur; digniElectos enim nunc poena corruptionis aggravat, sed tunc incorruptionis gloria exaltat; et quantum ad praesentis necessitatis pondus nunc in Dei filiis de libertate nihil ostenditur; quantum vero ab subsequentis libertatis gloriam tunc in Dei famulis de servitute nihil apparebit. Creatura ergo servitute corruptionis exuta et dignitate libertatis accepta, in filiorum Dei glor
Abbreviated transcription (Latin):
Pasturire dole re est: Ipse sensus est qui aomnis crea¬
tura ꝑ cotidianum. laborem ingemescit & dol& usque
modo Vsque modo tamdiu significat quamdiu legitur
Ipsu & enim elementa cum sollicitudine operas suas ehiben
quia sol & luna non sine labore statuta sibiimplent spcu
omnia expectant requiem : ut uil seruili opere liberenur
Siautem haec e&̃ seruitus quacud dm̃ proficer& promerto¬
dum gauder& nondoler& creaturao. sed quia nr̃i causo
subiecta est seruituti corruptionis dol&. Vid& gnim cotidie¬
opert suu interire. Cotidie enimoritur & occidit opus eius
Racte ergo de l&cuus operrtio non ada&̃ nitatem ꝑtin&. sedo
corruptionem. Quantum ergodatur intellegi satis denosita
sulute sollicita sunt . scientes ud liberationem suum proficert
si modo noscitius agnos camus auctorem. Haeo itaque sciemtes onsi
cura diligentia quiedignos prre batemus . Aliis quoque utee¬
emplo simus. Non nostra solum miseratione commoti: sed & cus

Expanded text:
Parturire dolere est. Ipse sensus est, quia omnis creatura per quotidianum laborem ingemiscit et dolet usque modo. Usque modo tamdiu significat, quamdiu legitur. Ipsa enim elementa cum sollicitudine operas suas exhibent; quia et sol et luna non sine labore statuta sibi implent spatomnia exspectant requiem, ut a servili opere liberentur. Si autem haec esset servitus, quae ad Deum proficeret promerendum, gauderet, non doleret creatura: sed quia nostri causa subopera sua interire; quotidie enim oritur et occidit opus ejus. Recte ergo dolet, cujus operatio non ad aeternitatem pertinet, sed ad corruptionem. Quantum ergo datur intelligi, satis de nostra salute solliciti sunt, scientes ad liberationem suam proficere maturius, si modo nos citius agnoscamus auctorem. Haec itaque scientes, omni cura diligentiaque dignos nos praebeamus, aliis quoque ut exemplo simus, non nostra solum miseratione commoti, sed et ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ihil in hoc sensudubitationis habetur. Creatunt enim
lic& non uolens subiecta sit . tamenqm̃ uoluntat cedit eius
qui subiit &ium affectum quendum & curitatem circaeos
xhib&. proquibus uidetur esse subiecta & prodoloribus
cor dol& & progemitibus gemit. siuero ut inuliis exempluribus
inuenitur : ituleganius congemescit & pasturit: secundumillũ
sensum accipiemus pasturit: quo dicit apostolus genuisse sepe
euungelium eos quos ꝑfidem xp̃i produxit udlucem uel sicut
deudlus dix̃. Filiolimei quos iterum parturio. donec formetur

Expanded text:
ihil in hoc sensu dubitationis habeatur. Creatura enim licet non volens subjecta sit, tamen quoniam voluntati cedit ejus qui se subjecit, etiam affectum quemdam et charitatem circa eos exhibet, pro quibus videtur esse subjecta, et pro doloribus eorum dolet, et pro gemitibus gemit. Si vero, ut in aliis exemplaribus invenitur, ita legamus, congemiscit et parturit, secundum illum sensum accipiemus, quod dicit Apostolus, genuisse se per Evangelium, eos, quos per fidem Christi perducit ad lucem. Vel sicut de aliis dixit: Filioli mei, quos iterum pario, donec forme
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Dilectissiminunc filiidĩ sumus & nondum apparuit
quid erimus Scimus autẽ quia cum apparuerit similes
es erimus qm̃ uidebimus cum secutiest. hanc ergo reue¬
lationem filiorumdĩ expectat creatura quae in homine
nunc uanitati subieta est quamdiu dedita est tempora¬
libus rebus quae trinseunt tumquam umbra . unde
& in psalmo dicitur homo uanitati similis factus ẽ dies
eius sicut umbra pretereunt. dequa uanitate &iim
salomon. loquitur cum dt̃ uanitas uanitantium quae
rat sub sole deua idemdauid dicit: ut quid diligitis ui¬
nitatem & quacritis mendacium Nonsponte aitesidic
eẽ sub it tam uanitati creaturam qm̃ poenalis ẽ ista subut¬
tio. Non enim homo sicut sponte pecciuit sic&iam sponte
damptus ẽ quae tamen damnationon sine spe reparatio¬
nis in rogataest naturae nr̃ãe & ideo propter cum inquid
qui subiecit in spequia & ipsa creatura liberabitur aser¬
aitute interitus in libertatem gloriae filiorumdĩ idem

Expanded text:
nondum apparuit quid erimus: scimus autem quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Hanc ergo revelationem filiorum Dei exspectat creatura quae in homine nunc vanitati subjecta est, quamdiu dedita est temporalibus rebus, quae transeunt tanquam umbra. Unde et in Psalmo dicitur: Homo vanitati similis factus est; dies ejus velut umbra praetereunt . De qua vanitate etiam Salomon loquitur, cum dicit: Vanitas vanitantium, et orat sub sole ? De qua item David dicit: Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium ? Non sponte autem dicit esse subjectam vanitati creaturam, quoniam poenalis est ista subjectio. Non enim homo sicut sponte peccavit, sic etiam sponte damnatus est: quae tamen damnatio non sine spe reparationis irrogata est naturae nostrae. Et ideo, Propter eum, inquit, qui subjecit in spe; quia et ipsa creatura liberabitur a servitute in
Abbreviated transcription (Latin):
cur insuperioribus tertio nominauerit creaturam. & nusquã
dixerit omnis creatura adult imum uerodicat scimus enim
qm̃omnis creaturt congemescit & condol& potest sic intelleg
congemes. Omnis autem creatunt superior agones &certa¬
mina nr̃a spectat & dol& cumuincimur. cumuero uincim:¬

Expanded text:
cur in superioribus nominaverit creaturam, et nunquam dixerit, omnis creatura, ad ultimum vero dicat: Scimus enim quoniam omnis creatura congemiscit, et condolet, hoc est, congemiscit. Omnis autem creatura superior agones et certamina nostra spectat, et condolet cum vincimur, cum vincim
Abbreviated transcription (Latin):
uitute interitus cum in terituri utiq: non sint sedomnẽ
creaturam in ipso homine sineullu calumnia cogitamus
Non enim creatura ulla eẽ potest nisi aut spiritalis
quȩ excellit in angelis aut animalis quae &iam inuitabes¬
tiarum satis appar&. Autcorporalis qua euideri aut
tangi potest. Omnis aute mest &iam in homine quia
homo constat spũ & anima & corpore. Ergo creatura
reuelationem filiorumdĩ expectat. quicquid nc̃ in homine
laborat &cor ruptioni subiac& illum scilic& manifesta¬
tionem dequa idem dicit apłs mortiuenim estis &uitaunt᷑

Expanded text:
vitute interitus, cum interituri utique non sint: sed omnem vitute interitus, cum interituri utique non sint: sed omnem creaturam in ipso homine sine ulla calumnia cogitemus. Non enim creatura ulla esse potest, nisi aut spiritualis, quae excellit in Angelis; aut animalis, quae etiam in vita bestiarum satis apparet; aut corporalis, quae videri aut tangi potest: omnis autem est etiam in homine; quia homo constat spiritu et anima et corpore. Ergo creatura revelationem filiorum Dei exspectat, quidquid nunc in homine laborat, et corruptioni subjacet, illam scilicet manifestationem de qua idem dicit apostolus: Mortui enim estis, et vita vestra
Abbreviated transcription (Latin):
idst ipsu quae nondum uocabitur filiorum forma ꝑfecta
sed tantum uocatur creatura liberabitur a seruitute interi¬
tus quad itaq: ait & ipsa libentbitur facit intellegi & ipsaquem¬
ad modum nos id est & deipsis non est des penendum qui nondum
uocantur filiidĩ qui a nondum crediderunt sed tantum ertatu¬
ra quia & ipsi credituri sunt & liberabuntur a seruitute inte¬
ritus quem ad modum nos qui iam filiidĩ sumus quamuis non¬
dum apparuerit quid erimus Liberrbitur ergo a seruitu¬
te interitus in lib̵tatem gloriȩ filiorumdĩ id est crunt & ip¬
si exseruis liberi & exmortuis gloriosi inuita ꝑfecta quã
Cic locus iste intellegendus est ut neque sensumdolendi & ge¬
mendi opinemur esse in arboribus & holeribus & lupi¬
dibus & c&eris huuiscemodi creaturis hic enimerror
manicheorum ẽ neque angelos scõsuatati subiectos eẽ
arbitremur &dchis existimemus quod libentbuntur a ser¬

Expanded text:
id est, ipsa quae nondum vocatur filiorum forma perfecta, id est, ipsa quae nondum vocatur filiorum forma perfecta, sed tantum vocatur creatura, liberabitur a servitute interitus. Quod itaque ait, et ipsa liberabitur, facit intelligi, et ipsa quemadmodum nos, id est, et de ipsis non est desperandum, qui nondum vocantur filii Dei, quia nondum crediderunt, sed tantum creatura, quia et ipsi credituri sunt, et liberabuntur a servitute interitus quemadmodum nos, qui jam filii Dei sumus, quamvis nondum apparuerit quid erimus. Liberabitur ergo a servitute interitus in libertatem gloriae filiorum Dei, id est, erunt et ipsi ex servis liberi, et ex mortuis gloriosi in vita perfecta, quam nostri, sic intelligendum est, ut neque sensum dolendi et gemendi opinemur esse in arboribus et oleribus et lapidibus, et caeteris hujuscemodi creaturis; hic enim error Manichaeorum est: neque Angelos sanctos vanitati subjectos esse arbitremur; et de his existimemus quod liberabuntur a ser
Abbreviated transcription (Latin):
coloribus &udopuscius paratis expetatio colorũ mani¬
ststictio nemimaginis expectat non quiatunc alii erua
aut non colores erunt sed tantum quod aliam dignitatem
habebunt: Vanitati enim inquit creatura subiata ẽ¬
hocestillud uanitas uanitatum &omniauanitas : quae
habundantia homini in omni laboresuo quem ipselaborat
subsole cuidictum est in labores manducubis panem. Clani¬
tatiergo creatura sub it ta est non sponte beneadditum est
non sponte homo quippe sponte peccauit sed non sponte
damnatus est. Peccatum it aque fuit spontaneum contra
praeceptum facere uoluntatis pecciti autem poeria subici
fallacie nonergo sponte creatura uanitati subiec ta est
se propter cum qui subiecit eam inspe idest propter eius
tunt tiaira ud que demientiam quineque in punitum pecca¬
tum reliquid nec insanabilem uoluit ẽt peccantem qui
& ipsa creatura id ÷ ipse homo cumiam signaculo im aginis
propter peccatum amissoremansit tantum modo creatura

Expanded text:
coloribus et ad opus ejus paratis, exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat, non quia tunc alii erunt, aut non colores erunt, sed tantum quod aliam dignitatem habebunt. VERS. 20.-- « Vanitati enim creatura, Hoc est illud: Vanitas vanitatum et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole? cui dictum est: In labore manducabis panem . Vanitati ergo creatura subjecta est non sponte. Bene additum est, non sponte. Homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum contra praeceptum facere veritatis; peccati autem poena subjici fallaciae. Non ergo sponte creatura vanitati subjecta est, sed propter eum qui subjecit eam in spe, id est, propter ejus justitiam atque clementiam, qui neque impunitum peccatum reliquit, nec insanabilem voluit esse peccantem; quia et ipsa creatura, id est, ipse homo, cum jam signaculo imaginis propter peccatum amisso, remansit tantummodo creatura,
Abbreviated transcription (Latin):
altius ista considentns dix̃ existimo autem qm̃ non sunt condig¬
nȩ passiones huius temporis ad futuntm gloriam que reuela¬
bitur in nobis. Nihil quidem dignumin ueneri ł compantri
ad futuntm gloriam potest : In quo enimmostale itmornalibus
confents aut inuisibilibus uisibi lui autu&ernis temponeliu
possumt seminagloriae collegi futunte. istu inquit seruina ei
pribulatiombus & passionibus colliguntur sicut & inulus
pondus oritur nobis non respicientes qͦ fudentur sedq non
uidentur : dstendit enimꝑ heo quod quiilla respicit que nor
uidentur a ex nasunt omnem tribulationem quȩ cumq ei
ardedi quamuis scuaaquamuis longauideatur inoureuta¬
scam ducit euleuem &ium si tor mentis subiaciatur & aeule¬
is aungulis & tempore quo supplicus corpus affligitar sui
picui ad fua nem gloriam que rtuelindea est cs quesi dera
quono do pistiurtormenta corpus hoo humiliatis suuie dĩ pribi¬

Expanded text:
altius ista considerans dixit, existimo autem quoniam non sunt condigaltius ista considerans dixit, existimo autem quoniam non sunt condignae passiones hujus temporis, ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Nihil quidem dignum inveniri, vel comparari ad futuram gloriam potest. In quo enim mortale immortalibus conferas, aut invisibilibus visibilia, aut aeternis temporalia, e, ista, inquam, semina ex tribulationibus et passionibus colliguntur, sicut et in aliis pondus operatur in nobis, non respicientibus quae videntur, sed quae non videntur. Ostendit enim per haec quod qui illa respicit quae non videntur et aeterna sunt, omnem tribulationem quaecunque acciderit ei, quamvis saeva, quamvis longa videatur, momentaneam ducit et levem: etiamsi tormentis subjiciatur, et aculeis, et ungulis, eo tempore quo suppliciis corpus affligitur, si aspiciat ad futuram gloriam quae revelanda est, et consideret quomodo post tanta tormenta corpus hoc humilitatis suae trans
Abbreviated transcription (Latin):
pro quib commodis tuntis seꝓcellis & tempestutibus credui T
cum sciant in his magis mortem anteo culos esse quumuitama
& milites spep̃sentis praemiicum incerta uictoria sit inglu¬
dios insurgere non dubitaNT Quanto ergomagis proxp̃o
patiendum est cuius &ium protelata sun nobis bene ficia
Quipro paruis magnificu. & proterrenis cadestia &
protemporalibus ꝑ p&uu priremia cumgloriu pollic&ur
Pro xp̃o dicimur pati cum nobis non illi proficiat quod pati¬
mur  sed quia ille occusionem quuerit remunentndi nos hoc
precipit Vt bonus enim uel profusus lurgitor: cuusus quȩ¬
rit quomodo don& aut indignis aut uerecundis Deniq ut ip¬
su exitia tolentripos sint ipse suggerit uiresRIGIXI
& heres bonitatis eius & gloria e xp̃i quae umgeniti filuidĩ
R&g siomnia &iũ ꝓꝑ oena tgenent quȩ ferrihumanȩ natunre uł
q̃ reuelabitur in scĩs. his quexculus nonuidit nec aures auduit
nec incor hominis ascendit  intellegere potest quo modo paulus

Expanded text:
pro quibus commodis tantis se procellis et tempestatibus credunt; cum sciant in his magis mortem ante oculos esse, quam vitam? Et milites spe praesentis praemii, cum incerta victoria sit, in gladios insurgere non dubitant. Quanto ergo magis pro Christo patiendum est, cujus etiam protelata sunt nobis beneficia: qui pro parvis magnifica, pro terrenis coelestia, et pro temporalibus perpetua praemia cum gloria pollicetur! Pro Christo dicimur pati, cum nobis non illi proficiat, quod patimur: sed quia ille occasionem quaerit remunerandi nos, hoc praecipit; ut bonus enim vel profusus largitor causam quaerit, quomodo donet aut indignis, aut verecundis. Denique ut ipsa exitia tolerari possint, ipse suggerit vires. et haeres bonitatis ejus, et gloriae Christi, quae unigeniti filii Dei ret; si omnia etiam poenarum genera, quae ferri humanae naturae, is, his quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit: intelligere potest quomodo Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
nonuolens sed propter eum qui subiecit inspe & ipsan si
uidetur puulo ponamus inmedio: cuius utiquȩ animu ł mens
qͥs ł interior cius homosu ꝑgreditur &uscendit omine quod
corporeum est quo dui sibile quod sensii subiac& & as pectui
& ipsus diune natunt effictur capaꝵ s dntama eetestamdui

Expanded text:
non volens, sed propter eum qui subjecit in spe, et ipsum, si non volens, sed propter eum qui subjecit in spe, et ipsum, si videtur, Paulum ponamus in medium, cujus utique anima vel mens, quae est interior ejus homo, supergreditur et ascendit omne quod corporeum est, quod visibile, quod sensui subjacet et aspectui, et ipsius divinae naturae efficitur capax Sed haec tanta
Abbreviated transcription (Latin):
est istu uunitas cuiorea tur dicitur esse subieeturoquo et
istas coriiptio detuuis seruitiure liberandum sesperat mibi
uidetur quo ddehac materiali &corruptibilicorporum subs¬
tantia istudicantur Neque tnim corruptio alicui quũ
nisi corporidominatur Num ille interior homo qui secun¬
dumdm̃ ercatus ẽ &udimaginem dĩ factus in corruptibilis
st & in uisibilis & siecundum propriam siurationem &ium
in corportus dici potest. exterior uero homo &corportus
ecor ruptibilis dicitur. Propterquod & puulus dicebat aũ
&si is quideforis est homo nostercorrumpitur: sed quiin¬
tus est ractur. In terioris autem hominis renouutio ut
pote qui enttionabilis & mens in agnitionedi eu cipadi¬
tate scĩ sp̃is constat. Verũ sutaliqua d&um profundis reb
breuiter &strictim &iumcccstulis committamus exipsa
interioris hominis hoc est animȩ mentisq substantia colli¬
gamus imaginem quomodo uunitati creatunt subiec ta ẽ

Expanded text:
ista vanitas, cui creatura dicitur esse subjecta, et quae est ista corruptio, de cujus servitute liberandam se sperat? mihi videtur, quod de hac materiali et corruptibili corporum substantia ista dicuntur. Neque enim corruptio alii cuiquam, nisi corpori dominatur; nam ille interior homo, qui secundum Deum creatus est, et ad imaginem Dei factus incorruptibilis est, et invisibilis, et secundum propriam sui rationem etiam incorporeus dici potest, exterior vero homo et corporeus, et corruptibilis dicitur, propter quod et Paulus dicebat: Nam etsi is qui deforis est, homo noster corrumpitur, sed qui intus est, renovatur. Interioris autem hominis renovatio, ut pote qui est rationalis, et mens in cognitione Dei et capacitate sancti Spiritus. Constat vero, ut aliqua de tam profundis rebus breviter et strictim etiam chartulis committamus, ex ipsa interioris hominis, hoc est, animae mentisque substantia colligamus imaginem. Quomodo vanitati creatura subjecta est,
Abbreviated transcription (Latin):
xhostatio haec ad superiora ꝑtin&. quam ostendit
purua esse quae hic possint a ꝑfidis in rogari: ad con¬
panrtionem decretimuneris infuturo sueculo pro ptereco nos
iub& adomnia exitia panctos. et debere : quiu magna pro
his repromis sasunt praemia. Vt intribulatione conso¬
letur seanimus & spec rescat. Num & quos duminmultos
scimus pro presentibus lucris ad modicum utique profuturis
quam asperos & duros subire lubores &udque aliquundo quia

Expanded text:
xhortatio haec ad superiora pertinet, per quam ostendit parva esse, quae hic possunt a perfidis irrogari, ad comparationem decreti muneris in futuro saeculo. Propterea nos jubet ad omnia exitia paratos esse debere, quia magna pro his repromissa sunt praemia; ut in tribulatione consoletur se animus, et spe crescat. Nam et quosdam, immo multos scimus pro praesentibus lucris, ad modicum utique profuturis, quam asperos et duros subire labores, et ad qua
Abbreviated transcription (Latin):
ditus propter formam seruii nobpro prium hominum & abiatos¬
nem plebis in contumelius in flugella inmortem crucis  Docuis¬
ergo nos exemplo passionis cum quanta patientia im illo ambule¬
mus & firmauit nos exemplo suae resurrectionis quid ab illo
patienter sperare debeamus. Quod non uidemus quidem spere¬

Expanded text:
ditus propter formam servi in opprobrium hominum et abjectioditus propter formam servi in opprobrium hominum et abjectionem plebis, in contumeliam, in flagella, in mortem crucis docuit nos exemplo passionis, cum quanta patientia in illo ambulemus: et firmavit nos exemplo suae resurrectionis, quid ab illo patienter sperare debeamus. Si enim quod non videmus spera
Abbreviated transcription (Latin):
sem ꝑfullunt. diuero promissa numquam fullunt. sed quiuamun¬
dus quod pollic&icuid&ur daturus id est in hac terra mon¬
entium inquununc sunus ds̃ autem quod pollic&ur interrauiuetõ
nobis daturus est: multi fatigantur expectare ueracem & non
erubescunt amare scollacem patientiam quippe in luboribus
huius uitae sinequa non potest custodiri spes futurae unue neras
potest ꝑp&uo retinere nisimitis atq mansu&us. quinon resistit
uoluntatidĩ cuius iugum lene est & sarc inaleuis. It quippe mits¬
Ambulundum sit discite non solum eius uerbo sed &ium eius exinp
huic enimproprio filio non pepercit. sed pronobis omnibus in¬
didit cum: Non utiq nolentem neq recus antem sed pariteruos¬
tem : quia una est uoluntus patris &filii. Nam &ipse dilces¬
nos & tradidit sem& ipsum pronobis. oblationẽ & hostiamdis
doremsuauitatis. Siergo pater proprio filio nom peperca so
pronobis omnib: trdiduicum ut &ipse filius traeder& sema npo

Expanded text:
per fallunt; Dei autem promissa nunquam fallunt. Sed quia mundus quod pollicetur, hic videtur daturus, id est, in hac terra morientium, in qua nunc sumus; Deus autem quod pollicetur, in terra viventium nobis daturus est: multi fatigantur exspectare veracem, et non erubescunt amare fallacem. De tahujus vitae, sine qua non potest custodiri spes futurae vitae, nemo potest perpetuo retinere, nisi mitis atque mansuetus; qui non resistit voluntati Dei, cujus jugum lene est et sarcina levis, sed credentambulandum sit, discite, non solum ejus verbo, sed etiam ejus exemplo. Huic enim proprio Filio non pepercit Pater, sed pro nobis omnibus tradidit illum : non utique nolentem, neque recusantem, sed pariter volentem; quia una est voluntas Patris et Filii secnos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Sic ergo Pater proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, ut et ipse Filius traderet semetipsu
Abbreviated transcription (Latin):
uid siuult abbap̾at̃ sienim quents quid sit abba respon¬
de tus tibi pacter abba enim hebra ice paterdicitur
quũ re ut rumque uoluita postolus ponere quia udebat lu pider
angulu stmi quein reprobnruerunt aedificauerunt & feectus ẽ
incipudanguli non finecuusu angula rem dictum nisiquurinos¬
culun rece pit uit rumque puriddem dediuerso uenientem hinc cir¬
cumcisio inde praeputium inde abbu inde paterparietum concor¬
quiu sumus filiidĩ. Non sps noster test imonium redd& sp̃uinos¬
tro quia sumus filiidĩ sed sp̃sdĩ arra redd& testimonium
modo est hominis patris hereditas reliquit enim filiis suis
non possid& cumfiliis suis & tamenmagnum sefacit & gra¬
tias sibi agi desidert quia uoluitdare quod secum non poss&
cuidicit psalmus dñs pars hereditatis meae. Heredes
quid emdĩ si parumuobis est audite quod amplius gaudeatis

Expanded text:
uid sibi vult Abba Pater? Si enim quaeras quid sit abba, respondetur tibi, pater. Abba enim Hebraice pater dicitur. Quare utrumque voluit Apostolus ponere? Quia videbat lapidem angularem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli , non sine causa angularem dictum, nisi quia in osculum recipit utrumque parietem de diverso venientem. Hinc circumcisio, inde praeputium; inde abba, inde pater; parietum concorquod sumus filii Dei. Non spiritus noster testimonium reddit spiritui nostro quia sumus filii Dei, sed Spiritus Dei: arrha reddit testimonium modo est hominis patris haereditas. Relinquit enim filiis suis, non possidet cum filiis suis: et tamen magnum se facit, et gratias sibi agi desiderat, quia voluit dare quod non possit cui dicit Psalmus: Dominus pars haereditatis meae . Haeredes quidem Dei: si parum vobis est, audite, quo amplius gaudeatis