comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
athasceua ẽ confirmatio ꝓposite rei.
a nasceua aut̾ contraria suꝑiori est
Reumcit enim ñ fuisse aut ñ ẽẽ qd̾ natum
aut factũ aut dictũ e̾ẽ ꝓponit᷑. ut siquͥs chi¬
merã neget fuisse. aut fuisse confirmet. Int̾
hec & chesin hoc int̾ ẽ quod chesis qmͣuis &
ipsa habeat disputationẽ in utrãq partẽ sci
ł cohortatio est. Kachasceua aut̃ & anasceua
inhisreb quȩ ueri similes ñ sunt. s ꝓueris
ponunt᷑. plerumq u̾santui. Anasceue pri¬
ma diuisio ẽ. inconueniens & mendacium.
Inconuenientis species sunt: quod in hones¬
tum ẽ. & qͦd inutile. Itẽ in honestũ tractat᷑¬
aut indictis aut infactis. Indictis. ut siqͥs
indecora & ñ respondentia auetoritati dixis¬
se dicat᷑. uelut si aliquis infamet catonem
illum censuriũ iuuentutẽ illã adueqͥtiã
&liꝑxuriã cohortatum. In factis. ut siquis
ab horreus aliquid a scĩmonia & nomine
suo fecisse dicat᷑. ut ẽ fabula de adulterio

Expanded text:
Catasceva est confirmatio proposite rei. Anasceva autem contraria superiori est: revincit enim non fuisse, aut non esse, quod natum aut factum esse, vel dictum proponitur; ut si quis Chimeram neget fuisse, aut non fuisse confirmet. Inter has et thesin hoc interest, quod thesis, quamvis et ipsa habeat disputationem in utramque partem, vel cohortatio est. Catasceva autem et anasceva, in his rebus que verisimiles non sunt, sed pro veris ponuntur, plerumque versantur. Anasceve prima divisio est, inconveniens et mendacium inconvenientis species sunt, quod inhonestum est et qaut in dictis, aut in factis. In dictis, ut si quis indecora et non respondentia auctoritati dixisse dicatur, velut si aliquis infamet Catonem illum Censorium juventutem ad nequitiam et luxuriam cohortatum. 4. 87 In factis, ut si quis abhorrens aliquid a sanctimonia et nomine suo fecisse dicatur, ut est fabula de adulterio
Abbreviated transcription (Latin):
honesta. iusta. possibilis. scđm nat᷑am. scd̾m
consuetudinẽ patrie. loco tẽporiq conue¬
niens. necessaria. utilis. manifesta qͦq ne
aliquid ꝑ obscuritatẽ incaptiouẽ conti¬
neat. nullo pͥuata cõmodo. s ꝓ cominuni

Expanded text:
honesta, iusta, possibilis secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captione contineat, nullo privato commodo, sed pro commun
Abbreviated transcription (Latin):
conclusione. Qua driꝑtitꝰ ẽ: qͥ constat exm̃bͥs
quatuor. pͥma ꝓpositione. scd̾a assumptione.
& una ꝓpositionis siue assumptionis conuĩ¬
cta: t̾cia ꝓbatione & conclusione. Quinq¬
ꝑtitus itaq: qui constat ex membris quinq
conclusione. Hunc cicero ita facir marte
rethorica. Si deliberatio & demonstratio ge¬
nera. sunt causarũ. ñ possunt recte partes
alicuius generis cause putari. Eadẽ eniin
res alii genꝰ alii pars esse potest: idẽ genꝰ &
pars ñ potest. Q cet̾a. quousq syllogismi
huius m̾̃bra claudantui: De lege
cum plebib sanxerunt. Nam qͦd rex uel
nꝑator edicit. constitutio uel edictũ uocat᷑.
Institutio eqͥtatis dupplex ẽ: nc̃ in legib uẽ
iumorib. Int̾ legẽ aut̃ & mores hoc int̾est.
qͦd lex scͥpta ẽ: mos uͦ ẽ uetustate ꝓbata con

Expanded text:
ione. Quadripertitus est qui constat ex membris quattuor, propositione, assumptione et una propositionis siue assumptionis coniuncta probatione, et conclusione. Quinquepertitus est itaque qui constat ex membris quinque, conclusione. Hunc Cicero ita facit in Arte Rethorica: 'Si deliberatio et demonstratio genera sunt causarum, non possunt recte partes alicuius generis causae putari; eadem enim res alii genus, alii pars esse potest, eidem genus et pars non potest' uel cetera, quousque syllogismi huius cum plebibus sanxerunt. Nam quod rex aut imperator edicit, constitutio vel edictum vocatur. Institutio aequitatis duplex est, nunc in legibus, nunc in moribus. Inter legem autem et mores hoc interest, quod lex scripta est; mos vero est vetustate probata
Abbreviated transcription (Latin):
minat᷑ inferior incipit. ac dehinc qͣsi ꝑgradꝰ dicen¬
di ordo seruat᷑. ut ẽ illud affricani. Ex innocentia
nascit᷑ dignitas. ex dignitate honor. ex honore
imꝑium. eximꝑio lib̾tas. Hanc figurã ñ null
cathenam appellant. ꝓpt̾ quod aliud in alio quasi
nectitur nomine: atq ita res plures ingemina¬
tione u̾boꝵ trahunt᷑. fit aut̾ hoc scema ñ solũ
insingulis u̾bis. s etiam incontextione u̾boꝵ:
ut apudͥ graccũ. Pueritia tua adolescentie tue
in honestam̃tum fuit. ad olescentia senectutis de¬
decoramentũ. senectus rei puplice flagitium.
Sic & apud scipionẽ. Ui atq gratis coactus cũ
illo sponsionẽ feci. facta sponsione ad iudicem
adduxi. adducꝰtum pͥmo cetii dampnaui. damp¬
natum ex uoluntate dimisi. Antitheta quȩ
latine contͣ posita appellant᷑. quȩ dũ exadu̾so
pponunt᷑ sententie pulcͥtudiuem faciunt. &
inhornatu locutionis decentissima ex istunt:

Expanded text:
minatur inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicenminatur inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: Ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas. 4. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propterea quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbis, sed etiam in contextione verborum, ut apud Gracchum: Pueritia tua adolescentiae tuae inhonestamentum fuit, adolescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium. 5. Sic et apud Scipionem: Vi atque ingratiis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad judicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi. 6. Antitheta, quae Latine contraposita appellantur, quae dum ex adverso ponuntur, sententiae pulchritudinem faciunt, et in ornamento locutionis decentissima existunt,
Abbreviated transcription (Latin):
clusio. Harum pͥma auilitoris aminum ꝑ¬
uocat. scda resgestas explicat. t̾cia fidem as¬
sertionib facit. quarta finẽ totiꝰ orationis
complectit᷑. Inchoandũ ẽ itaq talit̾. ut be¬
niuolum. docibilẽ. uel attentũ auditorẽ faci
amus. Benuiolũ p̃cando. docilẽ instruendo.
attentũ excitando. Parrandũ ẽ ita. uc breuit̾
atq aꝑte loquanͣ. Argum̃tandũ ẽ ita. ut pri¬
mum nr̃a firmemꝰ: de hinc adu̾sa ꝯfringamꝰ.
Concludendũ ẽ ita. ut concitemꝰ auimos au¬
dientis implere quȩ dicinius. De quu
id ẽ honestum. aminirabile. humile. an¬
ceps. obscurũ. Honestũ cause genꝰ ẽ: cui statun
sine oratione nr̃a fauet animꝰ auditoris.
Animirabile eo qͦd ẽ: alienatꝰ animus eoꝵ qͥ
ẽ aut causa honestatis & turpitudinis parti¬
ceps. ut beniuolentiã pariat & offensam. Ob¬
scurum. in qͦ aut tardi auditores st̾. aut diffi¬
ciliorib atd cognoscendũ negotium causa cer¬
nit᷑ implicata.¬

Expanded text:
clusio. Harum prima auditoris animum provocat, secunda res gestas explicat, tertia fidem assertionibus facit, quarta finem totius orationis complectitur. Inchoandum est itaque taliter, ut benevolum, docilem, vel attentum aamus: benivolum, precando; docilem, instruendo; attentum, excitando. Narrandum est ita, ut breviter atque aperte loquamur. Argumentandum ita, ut primum nostra firmemus, dehinc adversa confringamus. Concludendum ita, ut concitemus animum audientis implere quae dicimus. CAPUT VIid est, honestum, admirabile, humile, anceps, obscurum. Honestum cause genus est, cui statim sine oratione nostra fauet auditoris animus. Ammirabile, a quo est alienatus animus eorum qui est, aut causa et honestatis et turpitudinis particeps, ut beniuolentiam pariat et offensionem. Obscurum in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa cernitur implicata.
Abbreviated transcription (Latin):
locutio dicit᷑. rethor ora¬
tor. Conuucta ẽ autẽ arti grãmaticȩ Recho¬
rica. Ingraminatica enim scientiã rec̾te lo¬
quendi discimus. in rethorica uͦ ꝑcipimus
qualit̾ ea quȩ didicimus proferamus.
De inuentorib rethorice artis .ii.¬
ec aut̃ discipliua agrecis inuenta est.
agorgia. aristotile. erinagora: & tͣnslata
inlatinum atullio uidelicet & quintiliano.
& titiano. s ita copiose. ita uarie. ut eã lectori
aminirari imꝑmptu sit: comp̃hendere impos¬
sibile. Nam mbranis retentis qͥsi adherescit
memorie series dictionis. ac mox repositis:
recordatio omnis elabit᷑. Huius discipline ꝑfe

Expanded text:
locutio dicitur, ρήτωρ orator. 2. Conjuncta est autem grammaticae arti rhetorica. In grammatica enim scientiam recte loquendi discimus; in Rhetorica vero percipimus qualiter ea, quae didicimus, proferamus. De inventoribus Rhetoricae artis . Haec autem disciplina a Graecis inventa est, a Gorgia, Aristotele, Hermagora, et translata in Latinum a Tullio videlicet et Quintiliano et Titiano, sed ita copiose, ita varie, ut eam lectori admirari in promptu sit, conprehendere inpossibile. Nam membranis retentis quasi adhaerescit memoriae series dictionis, ac mox repositis recordatio omnis elabitur. Huius disciplinae pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ducis ꝑ quadrũ. Sexies sem faciunt. axx.¬
ui. Comungis extrema illa pͥma. Ser adduo
decun. simul efficiunt xuiii. Partiris triciẽ
series ꝑdecꝰ octꝰ: efficit dipondius. Hosiun¬
gis cum stmina minore. idẽ sexies: erunt
monadib t̃cia portione. Qua parte gͦ supe¬
rãt. eadein suꝑãt᷑. S hec ratio queniadino¬
dum in mundo ẽ ex uolubilitate circuloꝵ
ita & inmicroscomos intantum ꝓpt̾ uocẽ
udlet: ut sine ipsus ꝑfectione ecͥiam houio
symphoniis carens ñ corisistat. Siusdem
musice ꝑfectione etiam nietra consistunt
iarsis & chesis: id ẽ eleuatione &positione.

Expanded text:
ducis per quadratum, sexies seni faciunt XX. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt monadibus, tertia portione. Qua parte ergo superat, eadem superatur. 2. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est, ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non consistat. Ejusdem musicae perfectione etiam metra consistunt, in arsi, et thesi, id est, elevatione et positione.
Abbreviated transcription (Latin):
tiorum id genus ĩnuenisse ꝓbatur. Iuue¬
nalis. ysis & irato feriat mea lumina
sistro. Inde & hoc mulieres ꝑcutunt.
quia inuentrix huius generis mulier
Unde & apud amaronas sistro ad bellum
feminarũ exercitus uocabat᷑. Uirgilius.¬
na sistro. Tintinnabulũ desono uocis
nom̃ habet. sicut plausus manuum. stri¬
dor ualuarum. Symphonia uulgo ap¬
pellatur lignum cauum. exutraq parte
pelle extenta. qm uirgulis hinc & inde
musici ferrunt. fitq inea ex concordia sia¬
uis & acuti suauissimꝰ cantus.

Expanded text:
tiorum id genus invenisse probatur. Iuvetiorum id genus invenisse probatur. Iuvenalis13, 93: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, quia inventrix huius generis mulier. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tibatur. Tintinnabulum de sono vocis nomen habet, sicut plausus manuum, stridor valuarum. Symphonia vulgo appellatur lignum canum, ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt, fitque in ea ex concordia gravis et acuti, suavissimus cantus.
Abbreviated transcription (Latin):
ciat. L yram pͥmum a mercurio inuentã
fuisse dicunt hoc modo. Cum regrediens
nylus in suos meatus uaria in cam̃pis reliqͥs¬
set anuialia. relicta etiam testido ẽ: quȩ
cum putrefacta ẽẽt. & nerui eius reman¬
sissent extenti intra corium. ꝑcussa a mer¬
curio sonitum dedit. Ad cuuis speciem
mercurius lyram fecit. & orpheo tradidit.
qui eius rei maxime erat studiosus. Unde¬
& existimatur eadem arte ñ feras tantũ.
s & saxa atq siluas cantus modulatione
rum fabularum commentis collocatam
esse finxerunt. Typanum ẽ pelis uel cor¬
um ligno ex una parte extensum. Est
enim pars media symphoniȩ insimilitu
dinem cribri. Typanum autẽ dictum
qͦd medium ẽ. Unde & margaritum me¬
dium tympanum dr & ipsum ut sym¬
phonia ad uirgulam ꝑcutitur. Cymba¬
la acytabula quedam sunt: quȩ ꝑcussa
inuicem se tanginit & faciunt sonum.
Dicta aut̾ cymbala. quia cum ballemacia
trice uocatum. Ysis enim regnia egyp¬

Expanded text:
ciat. Lyram primum a Mercurio inventam ciat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde exised et saxa atque silvas cantus modulatione rum fabularum commentis colesse finxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitdinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est; unde et margaritum medium tympanum dicitur et ipsum ut symphonia ad virgulam la acitabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ballematia trice vocatum. Isis enim regina Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
lam uel fidicem nominauerunt. quia tã
concinnunt int̾ se corde eius: quã bene
conueniat int̾ quos fides sit. Apud anti
Discrimina aut̃ ideo quod nulla corda nici¬
ne corde similem sonum reddat. S ideo
septem corde uel quod totam uocẽ impleis.
uel quia septẽ motib sonat celum.
Cordas autẽ dictas a corde. quia sic̃ pulsus
ẽ cordis inpectore. ita pulsis corde incithara.
Has pͥmtim mercurius excogitauit. id̾e q
prior inneruos sonum extruxit. Ssalt̾ium
Qd uulꝙo canticuni dr. ã psallendo nomina¬
tum. quod ad euis uocẽ chorus consonando
respondeat. Est aut̾ similitudo cithare bar¬
barice. in modum delte litte̾. S psalterii
&e cithare hec differentia ẽ: qͦd psalt̾ium
lignum illud concauum. unde soms redch
desuꝑ sonant: cithara uͦ concauitatem
ligii inferius ht̃. P salterium nͦ hebrei
de cacordon usi sunt: ꝓpt̾ numerum deca¬
logum legis. Lyra dicta apotu lyrm.

Expanded text:
lam vel fidicem nominaverunt, quia tam lam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat inter quos fides sit. Antiqua auDiscrimina autem ideo, quod nulla chorda vicinae chordae similem sonum reddat. Sed ideo septem chordae, vel quia totam vocem implent, vel quia septem motibus sonat caelum. Chordas autem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in nervos sonum strinxit. Psalterium, quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est autem similitudo citharae barbaricae in modum Δ literae; sed psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde sonus reddidesuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum Decalogi legis. Lyra dicta ἀπὸ τοῦ ληρε
Abbreviated transcription (Latin):
dispares calamos ad cantum aptauit & studio¬
sa arte composuit. De t̾cia diuisione quȩ¬
uos & puisus: cui dant᷑ species cithara¬
rum diu̾sarum. tympanum quoq cym¬
balum sistrum. acetabtila. enea. argentea. uel
alia quȩ metallico rigore ꝑcussa reddunt¬
cum suauitate truitum. & cet̾a huiꝰnodi.
Cithare ac psalt̾ii reꝑtor tubai ut p̃dicꝰtum
cithare usus reꝑtus fuisse ab apolline credit᷑.
Forma cithare micio similis fuisse traditur
pectors humano. quia uti uox epectore. ita
ex ipsa cantus ederet᷑. appellataq eadem
decausa. Nam pectus dorica liugna citharã
uocari asseruit. Paulatim aut̃ plures eius
species extiter iuit. ut psalt̾ia. lyre. barbite
fenices. & pectides. quȩ dicuntur indice: &
feruintrir a duob simul. Item aliȩ. atq alie
exquadrata forma uel trigonal. Cordaꝵ
etiam numerus si multiplicatꝰ ẽ: ñ muta¬
tum genus. Ueteres aut̃ citharani fidicu¬

Expanded text:
dispares calamos ad cantum aptavit et studiodispares calamos ad cantum aptavit et studiosa arte composuit. DE TERTIA QUvos et pulsus, cui dantur species cithararum diversarum. Tympanum quoque cymbalum, sistrum, acitabula aerea et argentea, et alia, quae metallico rigore cum suavitate tinnitum et cetera huiusmodi. Cithare ac psalterii repertor Tubal, ut predictum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectides, et quae dicuntur Indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae atque aliae, et quadrata forma vel trigonali. Chordarum etiam numerus multiplicatus, et conmutatum genus. Veteres autem citharam fidicu
Abbreviated transcription (Latin):
gia ferunt. Hasdui quidẽ funerib tantũ
ad hibitas: mox et sacris gentilium. Tibias
aut̃ appellatas putant. qͦd pͥmum decer¬
uinis tibiis cruribq hynnuloꝵ fierent.
deinde ꝑ abrisionẽ ita ceptas uocari etiã
quȩ ñ decrurib ossib ue essent. Hinc & tibi¬
cen: quasi tibiarum cautus. Calamus nom̃
ẽ ꝓpͥum arboris. a calendo idẽ fundendo uo¬
ces uocatus. Fistulam quidam putam a mer¬
curio iuentã. alii a fauno quẽ greci pan
uocant: non nulli eam abyda pastore agrygen¬
tino exsicilia. Fistula aut̃ dicta. quod uocẽ
emittit. Nam g̾ce fos. latiue uox. Stolra
missa appellat᷑. Sambuca iinusicis species ẽ
symphomarum. Est enun genꝰ ligni fra¬
gilis. unde & tibie componunt᷑. Pandoriꝰ
abinuentore uocatus de quo uirgilius. Pan
pͥmus calamos cera conuingere plures insticu¬
it pan curat oues. ouiumq magist̾. Fuit
enun apuagentiles d̾s pastoralis q̃ primuni

Expanded text:
gia ferunt: has diu quidem funeribus tantum gia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis, cruribusque hinnulorum fierent; deinde per abusionem ita ceptas vocari, etiam que non de cruribus ossibusve essent: hinc et tibicem, quasi tibiarum cantor. Calamus est proprium nomen arboris, a calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam; alii a Fauno, quem Greci Pan vocant. Nonnulli eque ab Ida pastore aggrigentino ex Sicilia: fistula autem dicta quod vocem emittat. Nam grece fos latine vox, stolia missa vocatur. Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim ligni fragilis, unde et tibie componuntur. Pandorius ab inventore vocatus, de quo Virgilius. Pan primus calamos cera coniungere plures Instituit, Pan curat oves omniumque magister. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis qui primum
Abbreviated transcription (Latin):
dicta a uimo idẽ cincinino mobiliter flexo.
Pfecta aut̃ uox ẽ: alta suauis. & clara. Alta
ut subinius efficiatui: Clara. ut aures adim
pleat. Suaus. ut aunnos audientium blau¬
diat. Si exhis aliquid defuerit: uox ꝑfecta
uon erit.
cdã ẽ diuisio organica. in his quȩ sp̃u re¬
flante completa in sonum uocis animant᷑.
ut siuit tube. calami. fistule. organa. paudo¬
ria. & his similia instrumenta. Organinu
uocabulum ẽ generale. omnium uasoꝵ mu¬
sicorum. Hoc aut̃ cuii folles adhibentur: alio
g̾ci nomine appellant. Ut aut̃ organũ dicat᷑
magis ea uulgaris ẽ. grecoꝵ consuetudo. Tuba
Adhibebatur aut̃ ñ solum mp̃liis s iom̃ib
festis dieb. ꝓpt̾ la udis & gaudii claritatem
Unde & inpsalt̾io dicit᷑. Cauite iͥmcio meusis
tuba. indie insignis sollempnitatis ur̃e. Pre¬
ceptum enim fuerat iudeis ut inicui nouȩ
lunȩ tuba clangerent. quod etiam adhuc
hucusq faciunt. Tibias excogitatas in fri¬

Expanded text:
dicta a vinno, id est cincinno mobiliter flexo. dicta a vinno, id est cincinno mobiliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara. Alta ut sublimis efficiatur. pleat; suavis, ut animis audientium blandiatur. Si ex his aliquid defuerit, vox perfecta non fuerit. Secunda divisio organica est in his, quae spflante completa, in sonum vocis animantur, ut sunt tube, calami, fistule, organa, pandoria et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale omnium vasorum musicorum; hoc autem cui folles adhiGraeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum consuetudo. Tuba Adhibebatur autem non solum in proeliis, sed in omnibus festis diebus propter laudis vel gaudii claritatem. Unde et in Psaltuba, in die insignis sollemnitatis vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in
Abbreviated transcription (Latin):
diuiserunt. Ex quib yꝑliricꝰ nouissimus
& acutissimus. ypodoricꝰ omnium gratiss¬
mus. Cantus ẽ inflexio uocis. Nam sonus:¬
directus ẽ. Precedit aut̃ sonus cantũ. Arsis
ẽ uocis eleuatio. hoc ẽ mnicium. Thesis ẽ. po¬
sitio uocis. hoc ẽ finis. Suaues uoces sunt.
subtiles & spisse. clare atq acute. ꝑspicue
uocessunt. quȩ longuis ꝓtrah untur. ita
ut omnẽ impleant continuo locum. sicut
clangor tubarum. Subtiles uoces sunt qͥb
egrotantium sicut inneruis. Quȩ eni sub¬
tilissime corde sunt: subtiles actenues so¬
nos emittiit. Pingues sunt uoces. qndo
sp̃s multus simul egredit᷑: sicut iuroꝵ.
Acuta uox ẽ: tenuis. & alta. sicut incordis
uidemus. Dura uox ẽ. quȩ uolent̾ enut
sonos sicut tonitruum. sicut incudis
mox ut emissa fuerit conticescit atq suffocata
uequaquam longuis ꝓducit᷑: sic̃ ẽ infictilib
Uinuola ẽ uox mollis atq flexibilis. & unnola

Expanded text:
dividerunt, ex quibus hyperlydius novissimus dividerunt, ex quibus hyperlydius novissimus et acutissimus, hypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio directus est, precedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio hoc est initium: thesis est positio vocis, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spisse, clare atque acute. Perspicue voces sunt, que longius protrahuntur, ita ut omnem impleant continuo locum, sicut clangor tubarum. Subtiles voces sunt, quibus egrotantium sicut in nervis: que enim subtilissime chorde sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. Pingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox est tenuis et alta, sicut in chordis videmus. Dura vox est, que violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut in incudis mox ut emissa fuerit conticescit, atque suffocata nequaquam longius perducitur, sicut est in fictilibus. Vinnolata est vox mollis atque flexibilis. Et vinnolata
Abbreviated transcription (Latin):
hominum ẽ: seu irrationalium animã¬
tium. Nam in aliis: abusiue ñ ꝓpͥe ẽ som¬
tum uocẽ uocari. ut uox tube infremuit.
fractasq ad littora uoces. Nam ꝓpͥum est:
ut litororei sonent scopull. &. at tuba t̾ri¬
ẽ modulatio uocis. & concordatio plurimoꝵ
sonoꝵ uel coaptatio. Simphonia ẽ modula¬
tionis tẽꝑamentum ergraui & acuto concor
uioresq concordant. ita ut quisqͥs ab ea dis¬
sonuerit. sensum auditus offendat. Cuii con¬
traria ẽ diaphonia. id ẽ uoces discrepantes
uel dissone. Euphonia ẽ suauitaᷤ uocis. Hec
& melos a suauitate & melle dicta. Diaste¬
ma ẽ uocis spacium. ex duob uel plurib
sonis aptatum. Diesis ẽ spacia quedam & de¬
ductiones modulandi. atq u̾gentes de uno
inalt̾o sono. Tonus ẽ acuta enunciatio uociᷤ.
Est enim armoniȩ differentia & qͣntitas.
quȩ in uocis accentu uel tenore consistit:
cuius genera inquindecim partib musici

Expanded text:
hominum est, seu irrationabilium animanhominum est, seu irrationabilium animantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur, ut: Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. Nam proprium est ut littorei resonent scopuli, et: At tuba terriest modulatio vocis et concordatio plurimorum sonorum vel coaptatio. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordvioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat; cuius contraria est diaphonia id est voces discrepantes vel dissone. Euphonia est suavitas vocis: hec et melos, a suavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium, ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est acuta enunciatio vocis: est enim harmonie differentia et quantitas, que in vocis accentu vel tenore consicuius genera in quindecim partibus musici
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ m̃surã diu̾soꝵ metroꝵ ꝓbabili ratio¬
ne cognoseit. ut u̾bi grã. heroicum. iambicũ
elegiacum. & cet̾ã. Petriformi muside du¬
domueni autẽ sonum qui
mat̾ies cantilenarum ẽ: triforiẽ constat
esse naturam. Pruma ẽ armonica. quȩ exuo¬
cuni cantib coustat. Scd̃a organica. quȩ
ex flatu consistit. Tercia rithinica. quȩ pul¬
su digitoꝵ muneros recipit. Nam aut uoce
editur soniis sicut ꝑfauces. aut flatu sic̃
ꝑtubam. aut tẏbram. aut pulsu sicut ꝑ
citharam: aut ꝑ quod aliud quod ꝑcutien¬
do canorum est. De prima dutissene m¬
sice que armonica diciti. unmon¬
riua diuisio mnusice quȩ armonica
dicit᷑. idẽ modulatio uocis. ꝑtinet
ad comedos tragedos. aut choros uel ad
omĩs qui uoce ꝓpͥa canunt. Hȩc exauimno
ex quo colligit᷑ musica. quȩ ini homine uox
appellat᷑. Uox ẽ aer spũ uerberatus. iide
& u̾ba sunt nuncupata. Proprie aut̃ uox

Expanded text:
quae mensuras diversorum metrorum probabili ratioquae mensuras diversorum metrorum probabili ratione cognoscit; ut, verbi gratia, heroicum, iambicum, elegiacon, et cetera. De triformi Musicae domnem autem sonum, quae materies cantilenarum est, triformem constat esse naturam. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat. Secunda organica, quae ex flatu consistit. Tertia rhythmica, quae pulsu digitorum numeros recipit. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces, aut flatu, sicut per tubam vel tibiam, aut pulsu, sicut per citharam, aut per quodlibet aliud, quod percutiendo canorum est. De prima divisione msicae quae harmonica dicitur . Prima divisio Musicae, quae harmonica diad comedos, tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo ex quo colligitur musica, quae in homine vox appellatur. 2. Vox est aer spiritu verberatus, unde et verba sunt nuncupata. Proprie autem vox
Abbreviated transcription (Latin):
mundus quadam armonia sonoꝵ fertur
ẽẽ compositus. & celum ipsum subarmo¬
me modulatione reuoluitur. Muisica ino¬
uet affectus. ꝓuocat indiũsum habitum
sensus. In p̃liis quoq tube concentus pug¬
nantes accendit. & quanto uehenientior
fuerit clangor: tanto fit ad certam̃ animus
fortior. Siquidẽ & remiges cantꝰ hortatur.
Ad tolerandos quoq labores musica animũ
mulcet. & singłoꝵ oꝑum fatigationẽ modu¬
latio uocis solatui: Excitatos quoq anunos
musica sedat. sicut de dauid legitur. qui
ab spũ immundo saulem arte modulatio¬
nis eripuit. Ipsas quoq bestias. nec non
& serpentes. uolucres. atq desfiuos ad audi¬
tum suȩ modulationis musica ꝓuocat.
S & quicqͥd loquimur uel intrinsecus ue¬
narum pulsib nmoueniui. ꝑ musicos
rithinos armonie uirtutib ꝓbatur esse
sociatum.
Rithinica ẽ: quȩ requirit incursionẽ u̾boꝵ
utrũ bene sonꝰ anmale cohercat. Metricaẽ.

Expanded text:
mundus quadam harmonia sonorum fertur mundus quadam harmonia sonorum fertur esse compositus: et coelum ipsum sub harmoniae modulatione revolvitur? Musica movet affectus, provocat in diversum habitum sensus: in praeliis quoque tubae concentus pugnantes accendit: et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Si quidem et remiges cantus hortatur. Ad tolerandos quosque labores musica animum mulcet, et singulorum operum fatigationem modulatio vocis solatur: excitatos quoque animos musica sedat: sicut de David legitur , qui a spiritu immundo Saulem arte modulationis eripuit; ipsas quoque bestias nec non et serpentes, volucres atque delphinas ad auditum suae modulationis musica provocat. Sed quidquid loquimur, vel intrinsecus venarum pulsibus commovemur, per musicos rhythmos harmoniae virtutibus probatur esse sociatum. Rhythmica est quae requirit in concursione verborum, utrum bene sonus, an male cohaereat. Metrica est
Abbreviated transcription (Latin):
omis. sono cantuq consisters.
tionem a musis. Muse
autẽ appellate. apotuma¬
son. idẽ aquerendo. quod
ꝑeas sicut autiqui uolue¬
runt uis carminum & uocis modulatio
quereretur. Quarum sonus quia sensibilis
res ẽ: & p̃terfluit inp̃teritum tempꝰ. impͥ¬
mit᷑q memoriȩ: inde apoetis iouis &
memorie filias musas ẽẽ confictum ẽ
Nisi enum ab homine memorie teneant᷑
isse tubal: qui fuit destirpe cayn.
ante diluuium. Greci uͦ pẏtagoram dñt
huius artis inuenisse pͥmordia: ex malle¬
orum sonitu & cordarum extensione ꝑcus¬
sa. Anii linium thebeum. & ⁊etum. & an¬
fion. in musica arte pͥmos claruisse ferunt.
Post quos pauiatim directa ẽ p̃cipne hec dis¬
ciplina & aucta multismodis. eratq tam
tirrpe musicam nescire qͣm litt̾as. Int̾¬
ponebat᷑ aut̃ ñ mͦ sacris. s & omnib sol¬
sẽpnib oĩbq letis uel tristiorib reb. Ut
enim inueneratione diuina ymii. ita
ꝑfecta. Nichil enim sine illa. Nam & ipse

Expanded text:
onis, sono cantuque consistens. tionem a musis. Muse autem appellate sunt apo tu muson, id est a querendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio quereres est, et praeterfluit in praeteritum tempus, inprimiturque memoriae. Inde a poetis Iovis et Memoriae filias Musas esse confictum est. Nisi enim ab homine memoria teneantur isse Tubal, qui fuit de stirpe Cain ante diluvium. Graeci vero Pythagoram dicunt huius artis invenisse primordia ex malleorum sonitu et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum et Zetum et Amphion in musica arte primos claruisse ferunt. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina et aucta multis modis, eratque tam turpe musicam nescire, quam literas. Interponebatur autem non modo sacris, sed et omnibus solemnibus, omnibusque letis vel tristioribus rebus. Sicut enim in veneratione divina hymni, sic perfecta: nihil enim sine illa. Nam et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
timis hereditatib  decretionib. de tutelis.
de usucͤap tionib. quȩ uira apud nullum
alium ppłm reꝑiuntur: s ꝓpria sunt romanoꝵ
& meos dẽ solos constituta. Constat aut̃ ius
quiritium ex legib. explebis scitis. constitu¬
tionib pͥncipum & edictis. siue prudentiũ
responsis Quid sit lex. x.
ex est constitutio ppħ. qua maiores natu
simul cum plebib aliquid sanxerunt. Qc
cita sunt quȩ plebes
tantum constituunt. W uocata scita:
enatus consultum ẽ: qͦd tantũ senatoreᷤ.
populis consulendo decernunt.
esponsa sunt: quȩ uiris consulti res

Expanded text:
timis hereditatibus, de cretionibus, de tutelis, timis hereditatibus, de cretionibus, de tutelis, de usucapionibus; quae iura apud alium nullum populum reperiuntur, sed propria sunt Romanorum et in eosdem solos constituta. Constat autem ius Quiritum ex legibus et plebiscitis, constitutionibus principum et edictis, sive prudentium responsis. Quid sit lex . Lex est constitutio populi, qua maiores natu simul cum plebibus aScita sunt quae plebes tantum constituunt; et vocata scita, Senatusconsultum, quod tantum senatores populis consulendo decernunt. Responsa sunt, quae jurisconsulti res
Abbreviated transcription (Latin):
humana diuinaq causa constituit. Qn d sit¬
Us gentium ẽ sedium occupatio. ius gen ũ .xi.¬
edificatio. munitio. bella. captiuitates. serui¬
tutes. postliminia. federa pacis. inducie lega¬
toꝵ. ñ uiolandoꝵ religio. conubia int̾ alienz¬
genas ꝓhibita. Et inde ius gentium. quia
eo iure om̃s fere gentes utuntur. Quis sit¬
sollempnitas. federis faciendi nerus. signo dato
egressio inhostem uel commissio. itẽ signo dato
receptio. item flagitii militaris disciplina si locꝰ
deserat᷑. item stipendioꝵ modꝰ. dignitatũ gradꝰ.
p̃mioꝵ honor ueluticũ coronia uel torques dant᷑.
item p̾dȩ decisio. & ꝓ ꝑsonarum qualitatib
& laboris iusta diuisio. itẽ pͥncipis portio.
Quid sit uis puplicum. uiii¬
us puplicum ẽ. insacris. & sacerdotib in
magistratib. Quid sit ius quiritium. iu¬
Us quiritiuin ẽ: ꝓprie romanoꝵ quod null
tenent uͥ quirites id ẽ romani: tanquã delegi¬

Expanded text:
humana divinaque causa constituit. Qhumana divinaque causa constituit. Qus gentium est sedium occupatio, edificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, federa pacis, inducie, legatorum non violandorum religio, connubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. Isolemnitas, federis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio; item sireceptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur. Item praedae decisio, et pro personarum qualitatibus et labori iusta divisio; item principis portio. Quid sit ius publicum . Ius publicum est in sacris et sacerdotibus, in magistratibus. Quid sit ius Quiritum . Ius Quiritum est proprie Romanorum, quo nulli tenentur nisi Quirites, id est Romani, tamquam de legi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ẽ ius quoddam morib institutum. qͦd
ꝓlege suscipitur cum defecerit lex: nec dif¬
fert scͥptura an ratione consistat. qͣndo &
legem ratio cominendet. Porro si ratione
lex constat. lex erit iam om̃e qͦd ratione
constiterit. dumtaxat quod religioni con¬
gruat. quod discipline conueniat. qͦd saluti
ꝓficiat. Uocata aut̾ consuetrdo. quia in
cominuni ẽ usu. Quid sit ius naturale .iiii.¬
us aut naturale ẽ. aut ciuile. aut gentiũ.¬
Ius naturale ẽ. comimiine omnium nationũ.
& quod ubiq instinctu nat᷑e constitutione.
aliqua habet᷑ ut uiri & femine coniunctio
liberoꝵ. susceptio & educatio. cominuins
omnium possessio. & omnuun una lib̾tas.
acquisitio eoꝵ quȩ celo t̾ra mariq capiunt᷑.
itẽ deposite rei uel counñdate pecunie resti¬
tutio. uiolentie ꝑ ruim repulsio. Nam hoc aut
siquid huic simile ẽ: nunquã in uistũ s natu¬
rale equumq habetur: Quid sit ius ciuule.u.
us ciuile ẽ. quod quisq ppłs uel ciuitas sͥ ꝓpͥuin

Expanded text:
est jus quoddam moribus institutum, quod per legem suscipitur cum deficit lex. Non differt utrum scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne jam quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni congruat, quod disciplinae conveniat, quod saluti proficiat. Vocata autem consuetudo, quia in communi est usu. Quid sit ius naturale . Ius autem naturale est, aut civile, aut gentiIus naturale est commune omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur; ut viri et feminae coniunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quid huic simile est, numquam iniustum est, sed naturale aequumque habetur. Quid sit ius civile . Ius civile est quod quisque populus vel civitas sibi proprium
Abbreviated transcription (Latin):
stantino cesare ceꝑunt. & reliquis succeden¬
tib: erantq ꝑmixte & in ordinate. Post¬
ea theodosius minor augustus ad similitu
dinem gregoriani & hermogenianz codi¬
cem factum constitutionũ a constantini
temꝑib sub ꝓprio cuiꝰq imꝑatoris titulo
disposuit: quẽ a suo nomine theodosia¬
mnes aut̾ leges aut diuine sunt i
aut humane. Diumne natura. hu¬
mane morib constant. Ideoq hȩc dis¬
creꝑant. qm̃ alie aliis gentib placent.
fas lex diuina ẽ. ius lex humana. Trausi
re ꝑalienum fas ẽ: us non est. Quid dif̾¬
ferunt int̾ se ius legis & mores .iii.¬
us generale nomen ẽ: lex aut̃ uiris ẽ species
Insaut̃ dictum. quia iustum ẽ. Om̃e autẽ
ius: legib & morib constat. Lex ẽ constitu¬
tio scͥpta. mos ẽ uetustate ꝓbata consuetudo.¬

Expanded text:
stantino Caesare coeperunt et reliquis succedenstantino Caesare coeperunt et reliquis succedentibus, erantque permixtae et inordinatae. Postea Theodosius minor Augustus ad similitdinem Gregoriani et Hermogeniani codicem factum corstitutionum a Constantini temporibus sub proprio cujusque imperatoris titulo disposuit, quem a suo nomine Theodosiamnes autem leges, aut sunt divine, aut humane. Divine, natura, humane, moribus constant. Ideoque he discrepant, quoniam alie aliis gentibus pFas lex divina est, ius lex humana. Transire per alienum fas est, ius non est. Quid differunt inter se ius, leges et mores . Ius generale nomen est, lex autem iuris est species. Ius autem dictum, quia iustum est. Omne autem ius legibus et moribus constat. Lex est constitutio scripta. Mos est vetustate
Abbreviated transcription (Latin):
De auctorib legumis.
oyses genti hebreȩ
primus omnium di¬
uinas leges sacris lit¬
teris explicauit. Foro¬
neus rex: g̾cis pͥmus
leges iuidiciaq con¬
stituit. Mercurius
trymegistus. pͥmis
leges egyptiis tra¬
didit. Solon primus leges atheniensibus
dedit. Lygurgus primus lacedemoniis iuld
ex apolluus auctoritate confinxit. Numa
posset: decem uiros legib scribendis decre¬
uit. qui leges ex libris solonis in latinum
sermonẽ translatas duodecim tabulis ex¬
posuerunt. fuerunt autẽ hi: appiꝰ. claudiꝰ.
Genutiꝰ. ueteriꝰ. iulius. manilius. sulpicius.
sextiꝰ. euratius. Romelius. postumus. Hi
decem uiri legum conscribendarũ electist᷑.
Leges autẽ redigere in libris pͥmus consul
pompeiꝰ instituere uoluit. s ñ ꝑseuerauit
obtrectatoꝵ metu. Demide cesar cepit id
facere. s ante interfectus ẽ. Paulatim
aut̃ antiq leges uenustate atq in i̾uria
exoleuerunt quaꝵ & si nullus iam usus ẽ:
noticia tañi necessaria uidetur. Noue a con¬

Expanded text:
De auctoribus legum . Moyses gentis Hebraeaeo primus omnium divinas leges sacris litteris explicavit. Phoroneus rex Graecis primus leges iudiciaque constituit. Mercurius Trimegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. Lycurgus primus Lacedaemoniis iura ex Apollinis auctoritate confinxit. Numa posset, Decemviros legibus scribendis creavit, qui leges ex libris Solonis in Latinum sermonem translatas duodecim tabulis expoGenutius, Veterius, Iulius, Manilius, Sulpitius, Sextius, Curatius, Romelius, Postumius. Hi decem viri legum conscribendarum electi sunt. Leges autem redigere in libris, primus consul Pompeius instituere voluit, sed non perseveravit obtrectatorum metu. Deinde Cesar cepit id facere, sed ante interfectus est. Paulatim autem antiquae leges vetustate atque incuria exoleverunt, quarum etsi nullus iam usus est, notitia tamen necessaria videtur. Novae a Con
Abbreviated transcription (Latin):
bere ẽ. poemata uaria condere. ut oratii
iuuenalis. & persii lex nouella. De legib
tioꝵ sunt. ab insula rodo cognomina¬
te. in qua antiquitus mercatoꝵ usus fuit.
leges priuatoꝵ quasi pͥuate leges.¬
Nam pͥulegium inde dictum. quod in pri¬
nato referatui. Quid possit lex. xix.¬
mius aut̾ lex aut ꝑmittit aliquid
ut uir fortis petat p̾mium aut ue¬
tat. ut sacrarum uirginum nuptias mil¬
li petere liceat: aut punit. ut qui cedem
fecerit. capite plectatur: Euis enuim p̃¬
mio aut p̾ena: uita moderat᷑ huinana.
acte sunt aut̃ leges ut earũ metu

Expanded text:
bere est poemata varia condere, ut Horatii, bere est poemata varia condere, ut Horatii, Iuvenalis et Persii. Lex novella. De legiburciorum sunt, ab insula Rhodo cognominatae, in qua antiquitus mercatorum usus fuit. De leges privatorum, Nam privilegium inde dictum, quod in privato feratur. § 19 Quid possit lex. Ois autem lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim premio aut pena, vita moderatur humana. Facte sunt autem leges, ut earum metu
Abbreviated transcription (Latin):
pondere dicuntur consulentibus.
Unde & responsa pauli dicta. fuerunt
enim quidam prudentes & arbitri eqͥta¬
tis. qui institutiones cuuilis uiris compo¬
sitas edidu̾nt: quib dissidentium lites
contentionesq sopirent. De legibus
consularib & tribunitus. xu.¬
uedam etiam leges dicuntur ab his
qui condid̾unt. ut consulares. tribu¬
nitiȩ. uilie. cornehie. Nam & sub octo uia¬
no cesare suffec̾ti consules pap ius & pompe¬
ius legem tulerunt. quȩ a nominib
eoꝵ appellat᷑ papia. pompeia: continẽs
patrum p̾mia: ꝓsuscipiendis liberis.
Sub eodem quoq imꝑatore falcidius tri¬
bunus plebis legem fecit. nequis plus in
extraneis testamento ligaret quã ut
quarta pars suꝑesset heredib: ex cuius
nomine lex falcidia nuncupata ẽ. Aqͥhꝰ
quoq legẽ condidit. quȩ hactenus aquilra
nuncupatur: De lege satura. xui.
atura uͦ lex ẽ: quȩ de plurib simul
reb eloquitur dicta acopia rerum &
quasi asaturitate. Unde & satyram scri¬

Expanded text:
pondere dicuntur consulentibus: unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri aequitatis, qui institutiones civilis iuris conpositas ediderunt, quibus dissidentium lites contentionesque sopirent. De legibus consularibus et tribunitiis . Quaedam etiam leges dicuntur ab his qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falcidia nuncupata est. Aquilius quoque legem condidit, quae hactenus Aquilia nuncupatur. De lege satura . Satura vero lex est quae de pluribus simul rebus eloquitur, dicta a copia rerum et quasi a saturitate; unde et saturas scri
Abbreviated transcription (Latin):
& mansuetꝰ & cedens. imꝓbitatib & ad sustinen¬
dam inuiriam tacens quasi mutꝰ. Mutꝰ. quia
uox eiꝰ ñ est sermo nͥ mugitus. Uocalẽ enim spm
ꝑ nares quasi mugiens emittit. Memor niel qui
memoriã tenet. uel qui memoria tenetur: Ma¬
gist̃. inag ior iustatione. Nam sterong̃te statio d̾r¬
Minst̾. ininor instatione. siue quia officium
monadis. qͦd ptꝰ eum ñ sit alt̾. Max imus. aut me¬
ritis aut etate. aut honore. aut facundia. aut
uirtute. aut omnib magis ex miuis. Modicꝰ
paruus. s abusiue. Ceterum rationabilis mo¬
deratus. a modo scilicet & temꝑam̃to. Medioqrĩ.
qͦd modicum illi sufficiat. Miser ꝓprie dictus.
eo qͦd omnẽ felicitatẽ amiserit. Scdm auteni
ciceronẽ ꝓprie mortuus. quia intusculanis
miseros mortuos uocant: ꝓpt̾ qͦd amiserunt
uitam. Miserabilis. qͦd sit miserie abilis. Mise¬

Expanded text:
et mansuetus et cedens inprobitatibus et ad sustinenet mansuetus et cedens inprobitatibus et ad sustinendam iniuriam tacens, quasi mutus. Mutus, quia vox eius non est sermo, nisi mugitus: vocalem enim spiritum per nares quasi mugiens emittit. Memor, vel qui memoria tenet, vel quia memoria tenetur. Magister, maior in statione: nam †steron† Graece statio diMinister, minor in statione, sive quia officium monadis, quod post eum non sit alter. Maximus, aut meritis, aut aetate, aut honore, aut facundia, aut virtute, aut omnibus magis eximius. 173. Modicus, parvus, sed abusive, caeterum rationabilis. Moderatus, a modo, scilicet, et temperamento. Mediocris, quod modicum illi sufficiat. 174. Miser proprie, eo quod omnem felicitatem amiserit. Secundum autem Ciceronem, proprie mortuus, qui in Tusculanis miseros mortuos vocat, propter quod jam amiserunt vitam. Miserabilis, quod sit miseriae habilis.
Abbreviated transcription (Latin):
rationem hȩc differeutia ẽ. Bene uelle miscłe
ẽ: benefacere miserationis. Dicit᷑ enim mise¬
ratio. quiasi miscdie actio. Nam miscdia affe-¬
ctus tantum cordis ẽ: quo compellimur ut mise¬
ris subueniamus. Qua ꝓpt̾ miscdi̾a condolere
ꝓximo nouit. etiam si ñ sit unde tribuatur:
miseratio aut̃ exoꝑe compbatur. Mactꝰ magis¬
actus gła. & ẽ nom̃ tractum a sacris. Quotiens
enun thus aut uinũ suꝑuictimam fundebatur.
dicebat᷑. mactꝰ ẽ taurus uino uel thure.
hoc ẽ cuinulata ẽ hostia & magis aucta. Muni¬
ficus dĩ: uel qui alicui multa munera dat:
uel qui munus suum id ẽ officium qͦd debet
ad implet. Sic & muniser. quia munera fert.
Magnanimis. ab eo qͦd sit mnagniamuni. & mag¬
nȩ uirtutis. cui contrariꝰ ẽ pusillanimis. Mag¬
inficꝰ. a magna faciendo uocabulum traxit.
Mansuetus mitis uel domitus. qͦsi manu assuetꝰ.
Modestus dictus. a modo & temperignec plus
quicqͣm necesse ẽ. nec minus agens. Mitis lenis

Expanded text:
rdiam et miserationem. Bene uelle misericordiae est, bene facere miserationis. Dicitur enim miseratio quasi misericordiae actio. Nam misericordia affectus tantum cordis est quo compellimur ut miseris subueniamus. Quapropter misericordia condolere misero nouit, etiam si non sit unde tribuatur; miseratio autem ex opere comprobatur. Inter patiauctus gloria; et est nomen tractum a sacris. Quotiens enim tus aut vinum super victimam fundebatur dicebant: 'Mactus est taurus vino vel ture'; hoc est cumulata est hostia et magis aucta. Munificus dicitur vel quia alicui multa munera dat, vel quia munus suum, id est officium quod debet, adinplet: sic et munifex, quia munera fert. Magnanimis, ab eo quod sit magni animi et magnae virtutis. Cui contrarius est pusillanimis. Magnificus a magna faciendo vocabulum traxit. Mansuetus, mitis vel domitus, quasi manu adsuetus. Modestus dictus a modo et temperie, nec plus quicquam nec minus agens. Mitis, lenis
Abbreviated transcription (Latin):
ciani. Sinilator d̾r a simulachro. Gestat
enim similitudinẽ eius qͦd ñ ẽ. ipse. Suasor.
sacra legit idẽ furat᷑. Sicarius uocat᷑. qui ad
ꝑpetrandum scelus telis armatus ẽ. Sica enim
gladuis ẽ. a secando uocatus. Sceuus sinister
& crudelis animi. Scencus qui in theatro
agit. Theatrum enim scena ẽ. Scorta quȩ
ag̾cis quoq scitȩ uocabantur quo defrican¬
tur pelles. quib corruptela sit. Spurcus.
quod sit impurus. Scelerosus. scelerib ple¬
nis. ut lapidosus locꝰ. & arenosus. Plus est aut̃
scelerosus. quã sceleratus. Sator. seminacor.¬
uel pat̾ a semine appellatus. Scurra. qui
sectari quempiam solet cibi gr̾a a sequendo.
Igitur inde scurras appellatos. Idem & scła
a sequendo. Satelles. qͦd adhereat alt̾i. siue ã
latĩs custodia. Suffectus in loco alt̾ius suppost̾
quasi suffactus. Unde & consulem suffectũ
diciinis eum. qui ꝑalio substituitur Scds.
qui secus pedes. & tractus ẽ sermo a sequentis

Expanded text:
tiam. Simulator dicitur a simulacro; gestat tiam. Simulator dicitur a simulacro; gestat enim similitudinem eius, quae non est ipse. Suasor sacra legit, id est furatur. Sicarius vocatur quia ad perpetrandum scelus telis armatus est. Sica enim gladius est, a secando vocatus. Scaevus, sinister et crudelis animi. Scenicus, qui in theatro agit. Theatrum enim scena est. Scorta, quod a Graecis quoque σκύτη vocabantur: quo defricantur pelles quibus corruptela fit. Spurcus, quod sit inpurus. Scelerosus, sceleribus plenus; ut lapidosus locus et arenosus. Plus est autem scelerosus quam sceleratus. Sator, seminatovel pater, a semine. Scurra, qui sectari quempiam solet cibi gratia. A sequendo igitur inde scurras appellatos. Idem assecla, a sequendo. Satelles, quod adhaereat alteri, sive a lateris custodia. Suffectus, in loco alterius soppositus, quasi suffactus. Unde et consulem suffectum dicimus eum qui pro alio substituitur. Secundus, quia secus pedes: et tractus est sermo a sequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
therentii. hoc ẽ sinc dolo. Alas assiduus. So¬
dales dicuntur qui adsymbolum conuenire
consueuerunt. quasi suadentes. Alias quasi
hebetior corde sicut quidam ait. Ego me eẽ
stultum existimo. fatuum ñ opinor. id est
obtunsis quidẽ sensib. ñ tam̃ nullis. Stui¬
tus aut̃ qui ꝑstuporem ñ inouet᷑ iniuria.
seuitiã enim ꝑfert nec ultus est: nec ullo
ignominie commouetur dolore. Segnis
idẽ sine igne. ingenio carens. Se autem
sine significat. ut sedulus. siue dolo. & secu¬
rus quasi sine cura. idẽ frigidꝰ: ꝑ quod inu¬
tiles accipimus. Scupidꝰ. sepius stupens.¬
Qui en im uult suꝑg̾di qͦd ẽ: suꝑb ẽ. Su¬
surro de sono locutionis appellatus. quia
ñ infacie alicuius s maure loquitur de
altero detrahendo. Sediciosus. qui dissensi¬
onem animoꝵ facit. & discordias gignit.
quẽ g̾ci dẏastasin dicunt. Seuerus. quasi
seuus uerus. Tenet enu sine pietate uisti¬

Expanded text:
Terentii, hoc est sine dolo, alias assiduus. 245. SoTerentii, hoc est sine dolo, alias assiduus. 245. Sodales dicuntur, qui ad symbolum convenire consueverunt, quasi sua edentes, alias quasi hebetior corde, sicut quidam ait: Ego me estultum existimo: fatuum esse non opino, id est obtunsis quidem sensibus, non tamen nullis. Stultus est qui per stuporem non movetur iniuria; saevitiam enim perfert nec ultus est, nec ulla ignominia commovetur dolore. Segnis, id est sine igni, ingenio carens. 'Se' autem sine significat, ut sedulus sine dolo. Securus, quasi sine cura; id est frigidus, per quod inutiles accipimus. Stupidus, saepius stupens.qui enim vult supergredi quod est, superbus est. Susurro de sono locutionis appellatus, quia non in facie alicuius, sed in aure loquitur de altero detrahendo. Seditiosus, qui dissensionem animorum facit et discordias gignit, quam Graeci διάστασιν dicunt. Severus, quasi saevus verus; tenet enim sine pietate iusti