comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et de facigari. ut libent᷑ edant & bibant¬
&̃ concumbant ndormiant. amant in¬
cdigentiam. quod ẽ initium summoꝵ
eis ibi sĩt ploratꝰ et stridor dentium.
ta simul diligunt. et quoꝵ uita ẽ
spectare. contendere. manoueare bi¬
bere. concũbere. dormire. & in cogi¬
tatione sua nichil aliud quam fan¬
tasmata que de cali uita colligunt
amplexari. et ex eoꝵ fallatia suꝑstici¬
onis uel impietatis regulas finge¬
re quib decipiuntur & qͥb in herent.
etiam si ab illecebris carnis se absti¬
nere conent᷑. qr ñbene utunt᷑ calento
sibi cõmisso .i. mentis aciȩ. qͦr ui¬
dent᷑ om̃s qui docti. aut urbani
aut faceti nonunant᷑ ex cellere. s
habent eam in sudario ligatam.
aut int̾ra obrutã .i. delicatis et
suꝑfluis reb. aut t̾renis cupiditati¬
b in uolutam et opp̾ssam: Ligabun¬
tur gͦ his manꝰ & pedes & nutent᷑
intenebras exteriores. ibierit plo¬
ratus ⁊ stridor dentium. Non qr

Expanded text:
et defatigari, ut libenter edant, et bibant, etet defatigari, ut libenter edant, et bibant, et concumbant, et dormiant, amant indigentiam, quod est initium summorum ibi eis sit ploratus et stridor dentium ul vitia diligunt, et quorum vita est spectare, contendere, manducare, bibere, concumbere, dormire, et in cogitatione sua nihil aliud quam phantasmata, quae de tali vita colligunt, amplexari; et ex eorum fallacia, superstitionis vel impietatis regulas figere, quibus decipiuntur, et quibus inhaerent, etiam si ab illecebris carnis se abstinere conentur. Quia non bene utuntur talento sibi commisso, id est mentis acie, qua videntur omnes, qui docti aut urbani aut faceti nominantur, excellere. Sed habent eam in sudario ligatam, aut in terra obrutam, id est delicatis et superfluis rebus, aut terrenis cupiditatibus involutam et oppressam. Ligabuntur ergo his manus et pedes, et mittentur in tenebras exteriores; ibi erit ploratus et stridor dentium. Non quia
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑi. qͥa corruptibile hoc. temꝑe
atq ordine suo. quo resurrectio car¬
nis futura ẽ. induet᷑ in corruptione.
Num mirum aut̃ si hoc dabit᷑ his qͥ
in cognitione solam ueritatẽ amant.
et in actione solam pacem. et in cor¬
pore solam sanitatẽ. Hoc enim in
i uita plus diligunt. Qͥ gͦ male utun¬
tur tanto mentis bono. ut extra eã
usibilia magis appetant. qͥd ad coñ¬
c̃ipienda ⁊ diligenda intelligibilia
conmemorari debuerunt. dabunt᷑
eis exteriores tenebre. Harum qͥppe
initium ẽ carnis prudentia. et sen¬
suum corporeoꝵ imberillitas. et qͥ certami¬
nib delectant᷑ alienabunt᷑ apace. nsũ¬
mis difficultatib implicabunt᷑. Initiũ
enĩ sũme difficultatis ẽ. bellum atq con¬
tentio. Et hoc significare arbitror qͦd li¬
gant᷑ ei manꝰ et pedes .i. facultas om̃is
aufert᷑ oꝑandi. & qui sicire ⁊ esurire
uoluit. ⁊ inlibidinem ardeseere &

Expanded text:
corpori: quia corruptibile hoc tempore corpori: quia corruptibile hoc tempore atque ordine suo quo resurrectio carnis futura est, induetur incorruptione . Non mirum autem si hoc dabitur his qui in cognitione solam veritatem amant, et in actione solam pacem, et in corpore solam sanitatem: hoc in eis ec vita plus diligunt. Qui ergo male utuntur tanto mentis bono ut extra eam visibilia magis appetant, quibus ad concupiscenda et diligenda intelligibilia commemorari debuerunt, dabuntur eis exteriores tenebrae; harum quippe initium est carnis prudentia, et sensuum corporeorum imbecillitas, et qui certaminibus delectantur, alienabuntur a pace, et summis difficultatibus implicabuntur: initium enim summae difficultatis est bellum atque contentio. Et hoc significare arbitror quod ligantur eis manus et pedes , id est facilitas omnis aufertur operandi; et qui sitire et esurire volunt, et in libidinem ardescere,
Abbreviated transcription (Latin):
esse corꝑe facigato. Quare qͥ fines
ipsos desiderant pͥus curiositate
carent cognoscentes eam ẽẽ cer¬
tam cognitionẽ. que intus est.
et ea ꝑfruentes quantũ in hac
uica queunt. Deinde accipiunt
actionis facilitatẽ ꝑuicatia posi¬
ta. scientes maiorẽ esse faciliorẽq
uctoriam. non resistere animo¬
sitati eiuusqũa. et hoc quantum
inhac uita queunt sentiunt. Pos¬
tremo etiam quietem corꝑis absti¬
nendo abhis reb sine qͥb agi hȩc
uita potest. Ita gustant. qua sua¬
uis ẽ añs. Hec erit dubium qͣpost hanc
utam futurum sit. & ꝑfectionis sui
fide. spe caritate nutriunt᷑. Post hec
aut̃ uita ⁊ cognitio ꝑficiet᷑. qr ex par¬
te nunc seimus. cum aut̃ uenerit
qd̾ ꝑfectum ẽ ñ erit ex parte. et
inmenbris meis. repugnat legi
mentis meȩ. S lib̾abit nos de cor
cordamus cũ adu̾sario. dum eũ illo
sumus inuia. & cota sanitas & nulla
indigentia. et nulla fatigatio ad erit

Expanded text:
esse corpore fatigato. Quare qui fines esse corpore fatigato. Quare qui fines ipsos desiderant, prius curiositate carent, cognoscentes eam esse certam cognitionem quae intus est, et ea perfruentes quantum in hac vita queunt: deinde accipiunt actionis facilitatem, pervicacia posita, scientes majorem esse facilioremque victoriam non resistere animositati cujusquam, et hoc quantum in hac vita queunt: sentiunt postremo etiam quietem corporis abstinendo ab his rebus sine quibus agi haec vita potest. Ita gustant quam suest Dominus , nec erit eis dubium quid post hanc vitam futurum sit, et perfectionis suae fide, spe, et charitate nutriuntur; post hanc autem vitam et cognitio perficietur, quia ex parte nunc scimus: cum autem venerit quod perfectum est, non erit ex parte , etin membris meis repugnat legi mentis meae; sed liberabit nos de corpcordamus cum adversario, dum cum illo sumus in via: et tota sanitas, et nulla indigentia, et nulla fatigatio aderit
Abbreviated transcription (Latin):
res. ubi nulla potest esse cõmemo¬
ratio ueritatis. qr nilla ratioema¬
cio. Id̾o nulla ratiocinatio: quia
ñ eam ꝑfundit lum̃ uerum. quod
iluminrat omnẽ hominẽ ueni¬
entem inhunc mundum. Qre
festinemus & ambulemus eũ dies¬
presto ẽ : ne nos tenebre conpre¬
hendant. festinerus a sed̾a mor¬
te liberari. ubi n. est qui me¬
mor sit dĩ. et abin rno. ubi ne¬
mo confitebitur do. S miserri¬
mi homines quib cognita uiles¬
cunt ⁊ nouitatib gaudent liben¬
tius discunt quam norunt. cum
cognitio sit finis discendi. Eqͥb
uilis ẽ facilitas actionis. libentiꝰ
certant qũa uincunt. cũ uicto¬
ria sit finis certandi. Et qͥb ui¬
lis est corꝑis salus. malunt uesci
qu̾a saciari. & malunt frui ge¬
nitalib menb̾s. ꝗͣ nullam talẽ
cõmotionem pati. Inueniuntur
etiam qͥ malunt dormire ꝗͣ ñ dor
finis sit non esurire ac sitire. &̾
non desiderare concubicũ. et ñ

Expanded text:
res, ubi nulla potest esse commemores, ubi nulla potest esse commemoratio veritatis, quia nulla ratiocinatio: ideo nulla ratiocinatio, quia non eam perfundit lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quare festinemuspraesto est, ne nos tenebrae comprehendant , festinemus a secunda morte liberari, ubi nemo est qui memor sit Dei: et ab inferno, ubi nemo confitebitur Deo . Sed miseri homines, quibus cognita vilescunt, et novitatibus libentius discunt quam norunt, cum cognitio sit finis discendi, et quibus vilis est facilitas actionis, libentius certant quam vincunt, cum victoria sit finis certandi, et quibus vilis est corporis salus, malunt vesci quam satiari, et malunt frui genitalibus membris, quam nullam talem commotionem pati: inveniuntur etiam qui malunt dormire quam non dfinis sic non esurire, ac sitire, et non desiderare concubitum, et non
Abbreviated transcription (Latin):
speciem mente contuebimur. cuuis
comparatione feda sunt. quȩ ipsius
benignitate sunt pulcra. Inuisibilia
enĩ d̾i acreatura mundi ꝑ ea que
facta sunt intellecta conspiciunt᷑
& sempit̾na eius uircus & diuinitas.
hec est atemporalib adet̾na regres¬
sio. & ex iita ueteris hominis. in no¬
uum hominẽ reformatio. Qd est
aut̃ unde homo cõmemorari non
possit aduirtutes capescendas. quan¬
Do de ipsis uiciis potest: Qͥd enĩ
appetit curiositas. nͥ cognitionem
quȩ certa esse ñ potest nisi rerum
et̃narum. ⁊ eodem mͦ se semꝑ ha¬
bentium:. Qͥo appetit suꝑbia. nisi
potentiam quę refercur ad agen¬
di facilitatem. qũã ñ inuenit. nͥ¬
anima ꝑfecta. do subdita. et ad
eius regnum sumina caritate
conũsa: Qͥo appetit uoluptas cor¬
poris. nͥ quietem. que ñ est nͥ ubi
nulla ẽ indigentia. et nulla corrup¬
tio:: Cauendi sunt gͦ inferiores in¬
feri. id ẽ pꝰhanc uitam pene gͣuio¬

Expanded text:
speciem mente contuebimur, cujus speciem mente contuebimur, cujus comparatione foeda sunt quae ipsius benignitate sunt pulchra. Invisibilia enim Dei, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, et sempiterna ejus virtus et divinitas . Haec est a temporalibus ad aeterna regressio, et ex vita veteris hominis in novum hominem reformatio. Quid est autem unde homo commemorari non possit ad virtutes capessendas, quando de ipsis vitiis potest? Quid enim appetit curiositas nisi cognitionem, quae certa esse non potest, nisi rerum aeternarum et eodem modo se semper habentium? Quid appetit superbia nisi potentiam, quae refertur ad agendi facilitatem, quam non invenit anima perfecta nisi Deo subdita, et ad ejus regnum summa charitate conversa? Quid appetit voluptas corporis nisi quietem, quae non est nisi ubi nulla est indigentia et nulla corruptio? Cavendi sunt ergo inferiores inferi, id est post hanc vitam poenae gravio
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ uno cognito om̃is ab animis ꝓt̾¬
uitas puerilis excludit᷑. & introdu¬
& poeticis. diuinarum seͥpturarũ
consicłatione ⁊ tractatione pascamꝰ
animũ atq potemꝰ tiane curiositatis
fame ae siti fessum et estuantẽ. & in¬
anib fantasmatib tamꝗͣ pictis epuls
frustra refici saciariq cupientẽ hoc
uere lib̾ali et ingenlo ludo salubͥt᷑
erudiam᷑. Si nos miracła specta
culoꝵ. & pulcͥcudo delectat. illam
desideremus uidere sapientiam.
quȩ ꝑcendit afine usq ad finem for¬
titer. & disponit om̃ia suauit. Qͥd
enĩ mirabilius ui incorporea mundũ
corporeum fabricante et amminis¬
trante. aut quid pule̾us ordinante
esse quam corpus. nichilne ꝑse animꝰ
ipse conspiciet. aut quod conspieiet
potest e̾e̾. nisi multo excellentius lon¬
geq p̃stantius: Inmo uͦ c̃omemora¬
ti abhis que uidicamus. intueri qͥd
sit scd̃m quod iudicamus. et ab oꝑib
arcium conũsi adlegem arqum. eã

Expanded text:
Quo uno cognito, omnis ab animis proteQuo uno cognito, omnis ab animis protervitas puerilis excluditur, et introduet poeticis, divinarum Scripturarum consideratione et tractatione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame ac siti fessum et aestuantem, et inanibus phantasmatibus, tanquam pictis epulis, frustra refici satiarique cupientem: hoc vere liberali, et ingenuo ludo salubriter erudiaculorum et pulchritudo delectat, illam desideremus videre sapientiam, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Quid enim mirabilius, vi incorporea mundum corporeum fabricante et administrante? aut quid pulchrius ordinante esse quam corpus, nihilne per se animus ipse conspiciet, aut quod conspiciet potest esse, nisi multo excellentius longeque praestantius? Imo vero commemorati ab iis quae judicamus, intueri quid sit secundum quod judicamus, et ab operibus artium conversi ad legem artium, eam
Abbreviated transcription (Latin):
et allegoriam facti. & allegoriã sermo¬
nis. et allegoriã saeramenti. qͦmͦ et ip¬
bet enu om̃is lingua sua quedam
ꝓpͥa genera locutionum. quȩ cum in
aliam linguam transferunt᷑. uident᷑
absurda. quid ꝓsit canta loquendi hu¬
militas. ut non solum ira dĩ & tristi¬
cia. & a somno a exꝑfectio & memoua
et obliuio. et alia ñ nulla que in
bonos homines cadere ñ possunt.
s eciam penitentiȩ. zeli crapule
nomina. ⁊ alia huiꝰmodi insaeris
libris inueniantur. & utrum ocłi
d̾i & manus & pedes. & alia huius
generis menbra que inscripturis
nominantur. ad uisibilem formam
humani corꝑis referenda sĩt. an ad
significationes intelligibiliũ & spi¬
ritaliũ potentiarũ. sicut galeale¬
& scutum & gladius. & eingulum &
cet̾a talia. et qͦd inaxime querendũ
est quid ꝓsit generi humano. qͦd sie
nobiscum ꝑrationalem et genitalẽ
& corꝑalem creaturam sibi serui¬
entem diuina ꝓuidentia locuta ẽ.

Expanded text:
et allegoriam facti, et allegoriam sermoet allegoriam facti, et allegoriam sermonis, et allegoriam sacramenti. Et quomodo ipbet enim omnis lingua sua quaedam propria genera locutionum, quae cum in aliam linguam transferuntur, videntur absurda. Quid prosit tanta loquendi humilitas, ut non solum ira Dei, et tristitia, et a somno expergefactio, et memoria, et oblivio, et alia nonnulla quae in bonos homines cadere possunt, sed etiam poenitentiae, zeli, crapulae nomina, et alia hujusmodi in sacris Libris inveniantur. Et utrum oculi Dei, et manus, et pedes, et alia hujus generis membra, quae in Scripturis nominantur, ad visibilem formam humani corporis referenda sint; an ad significationes intelligibilium et spiritualium potentiarum, sicut galea, et scutum, et gladius, et cingulum, et caetera talia. Et quod maxime quaerendum est, quid prosit generi humano, quod sic nobiscum per rationalem, et genitalem, et corporalem creaturam sibi servientem divina providentia locuta est.
Abbreviated transcription (Latin):
huiuscemodi curare non asꝑnata :
fidem debeamus intelligentiȩ. quid
mandemus memoriȩ uerum esse
nescientes. s credentes tamen. Et ubi
sit uerum quod non uenit &̾ cransit.
s semꝑ eodem modo manet. quis sit modꝰ
int̃pretande allegorie. que ꝑsapientiã
dicta credit᷑ in spũ scõ. utrum auisibi¬
lib anti quiorib aouisibilia recensiora
eam ꝑducere sufficiat. an usq ad ani¬
me affectiones atq nat᷑am. an usq ad
incõmutabilẽ et̾nitarẽ. an alie signifi¬
cent gesta uisibilia. alię motꝰ animoꝵs.
aliȩ legem et̾nitatis. an aliqua in ue¬
niantur inqͥb hec om̃ia in uestiganda
sint. & que sit stabilis fides. siue histo¬
rica & temꝑał. siue sp̃italis et et̾na.
ad quam om̃is interp̃tatio auctoritatis
dirigenda ẽ. & qͥd ꝓsit ad intelligenda
& obtinenda et̃na. uͥ finis ẽ om̃ium bo¬
ndas achonũ. fioes rerum temꝑaliũ.
& quid inter sit int̃ allegoriam historie

Expanded text:
hujuscemodi curare non aspernata hujuscemodi curare non aspernata fidem debeamus intelligentiae, quid mandemus memoriae, verum esse nescientes. sed credentes tamen. Et ubi sit verum, quod non venit et transit, sed semper eodem modo manet. Qui sit modus interpretandae allegoriae, quae per sapientiam dicta creditur in Spiritu sancto: utrum a visibilibus antiquioribus ad visibilia recentiora eam perducere sufficiat; an usque ad animae affectiones atque naturam, an usque ad incommutabilem aeternitatem: an aliae significent gesta visibilia, aliae motus animorum, aliae legem aeternitatis; an aliquae inveniantur, in quibus haec omnia vestiganda sint. Et quae sit stabilis fides, sive historica et temporalis, sive spiritualis et aeterna, ad quam omnis interpretatio auctoritatis dirigenda sit. Et quid prosit ad intelligenda et obtinenda aeterna, ubi finis est omnium bonarum actionum, fides rerum temporalium. Et quid intersit inter allegoriam historiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tib constant. ¶Nichil aut̃ preterit
in eterno. & nichil fucurum ẽ. Qa
et quod preterit esse desinit: & quod
fucurum est nondum esse cepit. Eter¬
nicas aut̃ cantummͦ est. nec fuit quasi
iam ñsit. nec erit. quasi ad hue ñsit.
Quare sola ipsa uerissime dicere po¬
tuit humane menti. Ego sum qͥsum.
Et de illa uerissime diei potuit. Misit
in herere obuirgemus salcem nr̃a
fantasmata. & cam nugatorios & decep¬
torios luduͦs de spectaculo mentis eici¬
amus. utamur gradib. quos nob̾ di¬
uina ꝓuidentia fabricare dignata
est. Cum enim figm̃tis ludieris nuni¬
um delectati euanesceremus in co¬
gitationib nr̃is. & totam uitam in
uana quedam sõnia uerteremus. ra¬
tonali creatura seruiente legib suis.
ꝑsonos. ac litt̾as. ignem. fumũ. nu¬
bem. columpnam. quasi quedã ũba.
Ha
uisibilia. cum infantia nr̃a parabol.
ac similitudinib quodam modo lu¬
dere. & in teriores oculos nr̃os luto

Expanded text:
tibus constant. Nihil autem praeterit tibus constant. Nihil autem praeterit in aeterno, et nihil futurum est; quia et quod praeterit, esse desinit, et quod futurum est, nondum esse coepit: aeternitas autem, tantummodo est; nec fuit, quasi jam non sit; nec erit, quasi adhuc non sit. Quare sola ipsa verissime dicere potuit humanae menti, Ego sum qui sum; et de illa verissime dici potuit, Misit inhaerere, objurgemus saltem nostra phantasmata, et tam nugatorios et deceptorios ludos de spectaculo mentis ejiciamus. Utamur gradibus quos nobis divina providentia fabricare dignata est. Cum enim figmentis ludicris nimium delectati evanesceremus in cogitationibus nostris, et totam vitam in quaedam vana somnia verteremus; rationali creatura serviente legibus suis, per sonos ac litteras, ignem, fumum, nubem, columnam, quasi quaedam ba visibilia, cum infantia nostra parabolis ac similitudinibus quodammodo ludere, et interiores oculos nostros luto
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua locoꝵ uastitate cogitari. &
nusquã non presto ẽẽ querentibus.
& nichil ea certius atq serenius in¬
ueniri. Quȩ rursus om̃ia que hac
luce mentis nunc a me dicta funt:
nulla alia quã eadem luce mani¬
festa sunt. Phanc enim intelligo
uera ẽẽ quȩ dicta sunt: & hec me
intelligere. ꝑ hanc rursus intelli¬
go. & hoc rursus. & rursus cum
quisq se aliquid in telligere intelligit.¬
& idipsum rursus in telligit. in infini¬
cum ꝑgere intelligo & nulla hic ẽẽ
spacia cuiusquam cumoris aut uolubi¬
litatis in telligo. In telligo etiam non
me posse in telligere nisi uiuam. &
me uiuatiorem intelligendo fieri
certus intelligo. E t̾na enim uita
uitam temporalem uiuacitate ipsa
suꝑat. nec quid sit et̾nitas nͥ intelli¬
gendo conspicio. Mentis quippe as¬
pectu omnem mucabilitat̾ẽ abet̃n¬
tate se iungo. & in ipsa et̾nitate nul¬
la spacia temꝑis cerno. qr spacia
temꝑis p̃ceritis & futuris rerũ mo¬

Expanded text:
aliqua locorum vastitate cogitari, et aliqua locorum vastitate cogitari, et nusquam non praesto esse quaerentibus, et nihil ea certius atque serenius inveniri. 97. Quae rursus omnia, quae de hac luce mentis nunc a me dicta sunt, nulla alia quam eadem luce manifesta sunt. Per hanc enim intelligo vera esse quae dicta sunt, et haec me intelligere per hanc rursus intelligo. Et hoc rursus et rursus cum quisque se aliquid intelligere intelligit, et idipsum rursus intelligit, in infinitum pergere intelligo, et nulla hic esse spatia cujusquam tumoris aut volubilitatis intelligo: intelligo etiam non me posse intelligere, nisi vivam, et me vivaciorem intelligendo fieri, certius intelligo. Aeterna enim vita vitam temporalem vivacitate ipsa superat: nec quid sit aeternitas, nisi intelligendo conspicio. Mentis quippe aspectu omnem mutabilitatem ab aeternitate sejungo, et in ipsa aeternitate nulla spatia temporis cerno; quia spatia temporis praeteritis et futuris rerum mo
Abbreviated transcription (Latin):
fantasmata. Nam redeuntib nobis
ad muestigandam ueritatẽ. ipsa in
itinere occurrunt. & nostransire
non sinunt: nullis turib s magnis
insidiis latrocinantia. non intelli¬
gentib quam late pateat quod di-¬
ctum ẽ. Cauete a simulachris. Itaq
alii ꝑmnumerabiles mundos uagã
cogitatione uolutati sunt. aliidm
ẽẽ non posse nisi corpus igneũ pu¬
tauerunt. alii candorem lucis im¬
mense ꝑinfinita spacia usq quaq
porrectum. exuna tamen parte
quasi nigro quodam cuneo fixum
duo aduersa regna opinantes. &
talia rebus constituentes princi-¬
pia. cum suis fantasmatib fabu¬
latisunt. Quos si uirare cogam
utrũ hȩcuera eẽ sciant: fortasse
non audiant. sed uicissim dicant.
Tu gͥ ostende quid uerum sit. Quib
si nichil respondeam nisi ut illam lu¬
cem querant qua eis apparet. & cer¬
tumẽ. aliud ẽẽ credere. aliud intel¬
ligere. uirarent & ipsi nec oculis
uideri posse istam lucem. nec cum

Expanded text:
phantasmata. Nam redeuntibus nobis phantasmata. Nam redeuntibus nobis ad investigandam veritatem, ipsa in itinere occurrunt, et nos transire non sinunt, nullis viribus, sed magnis insidiis latrocinantia, non intelligentibus quam late pateat quod dictum est: Cavete a simulacris . 96. Itaque alii per innumerabiles mundos vaga cogitatione volutati sunt. Alii Deum esse non posse, nisi corpus igneum putaverunt. Alii candorem lucis immensae per infinita spatia usquequaque porrectum, ex una tamen parte quasi nigro quodam cuneo fissum, duo adversa regna opinantes, et talia rebus constituentes principia, cum suis phantasmatibus fabulati sunt. Quos si jurare cogam utrum haec vera esse sciant, fortasse non audeant, sed vicissim dicant: Tu igitur ostende quid verum sit. Quibus si nihil respondeam, nisi ut illam lucem quaerant, qua eis apparet et certum est aliud esse credere, aliud intelligere; jurarent et ipsi, nec oculis videri posse istam lucem, nec cum
Abbreviated transcription (Latin):
quia decipi falliq non potuit. Si
autem multis aꝑtus sit. non ille
laudatur s irridentur cȩteri qui
talia deprehendere nequeunt.
Ita om̃is palina cognitioni datur
& artificio. et cõprehensioni ueri¬
tatis. ad quã nullo mͦ ꝑueniunt
qui foris eam querunt. Itaq in tan¬
tas nugas & turpitudines mersi su¬
mus. ut cũ interrogati quid sit me¬
lius. uerum an falsum ore uno res¬
pondeamꝰ. uerũ ẽẽ melius: iocis &
ludis tamen ubi nos utiq non ue¬
ra sed ficta delectant. multo pro¬
pensius quam preceptis ipsuis ue¬
ritatis hereamus. Ita nr̃o iudicio
& ore punimur aliud ratione ap¬
probantes. aliud uanitate sectan¬
tes. Tam dui autẽ est ludicrum
& ioculare aliquid. quã du noui¬
mus in cuius ueri cõparatione ride¬
atur. S diligendo talia exeidimꝰ
auero. & non iam mnuenimus qua¬
rum rerũ unitamenta sint. quibꝰ
tamquã primis pulchris inhiamꝰ.
& ab eis recedentes amplexamur nra

Expanded text:
quia decipi fallique non potuit. Si quia decipi fallique non potuit. Si autem multis apertus sit, non ille laudatur; sed irridentur caeteri qui talia deprehendere nequeunt. Ita omnis palma cognitioni datur, et artificio, et comprehensioni veritatis: ad quam nullo modo perveniunt qui foris eam quaerunt. 95. Itaque in tantas nugas et turpitudines mersi sumus, ut cum interrogati quid sit melius, verum an falsum, ore uno respondeamus, verum esse melius; jocis et ludis tamen, ubi nos utique non vera, sed ficta delectant, multo propensius quam praeceptis ipsius veritatis haereamus. Ita nostro judicio et ore punimur, aliud ratione approbantes, aliud vanitate sectantes. Tamdiu autem est ludicrum et joculare aliquid, quamdiu novimus in cujus veri comparatione rideatur. Sed diligendo talia excidimus a vero, et non jam invenimus quarum rerum imitamenta sint, quibus tanquam primis pulchris inhiamus, et ab eis recedentes amplexamur nostra
Abbreviated transcription (Latin):
bertatis & ueri regni umbra ẽ. etiã
ꝑ ipsam nos commemorat diuina
ꝓuidentia quid significemꝰ uiciosi.
& quo debeamus redire correcti.
Iam uͦ cuncta spectacula. & om̃is
illa quȩ appellatur curiositas. qͥd
aliud querit. quam de rerum cog¬
nitione lȩticiam: Quid gͦ ammira¬
bilius. quid speciosius ipsa ueritate.
ad quam spectator omis ꝑuenire¬
se cupere conficetur. cumuehem̃t
ne fallatur miuigilat. & inde se ia¬
ctat si aliquid acutius ceteris et
uiuatius inspec tando cognoscat
& iudicet: Ipsum deniq prestigiato¬
rem nichil aliud quam fallaciam ꝓ¬
ficentem diligenter intuentur & cͥau¬
tissime obseruant. & si eluduntur.
quia sua non possunt illius delec̃¬
tantur scientia. qui eoseludit. Nã
si & ille nesciret quib causis fallan¬
tur intuentes. uel nescire crederet᷑
pariter erranti nullus plauderet.
Si quis autẽ de popło unus eum
deprehenderit. maiorẽ illo laudẽ
se mereri putat. non ob aliud nisi

Expanded text:
bertatis et ueri regni umbra est, etiam bertatis et ueri regni umbra est, etiam per ipsam nos commemorat diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus redire correcti. iam uero cuncta spectacula et omnis illa quae appellatur curiositas quid aliud quaerit quam de rerum cognitione laetitiam? quid ergo admirabilius, quid speciosius ipsa ueritate, ad quam spectator omnis se cupere confitetur, cum vehementer ne fallatur invigilat, et inde se jactat si quid acutius caeteris, et vivacius in spectando cognoscat et judicet? Ipsum denique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plauderet. Si quis autem de populo unus eum deprehenderit, majorem illo laudem se mereri putat, non ob aliud, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
discedit. Uidetur gͦ uincere cũ
uincatur. qui suꝑando ad id ꝑue¬
nit: quod cum dolore amissurus est.
Et uincit cum uinet uideatur quis¬
quis cedendo ad id ꝑuenit quod ñ
amittit inuitus. Quem delectat gͦ
libertas: ab amore mutabiliũ rerũ
liber ẽẽ appetat: Et quẽ regnare
delectat. omni om̃ium regnatori
do subditus adhereat. plus eũ dili¬
gendo quam seipsũ. & hec est ꝑfec¬
ta iusticia. qua potius potiora & mi¬
nus minora diligimus. Sapientem
animã atq ꝑfectam talem diligat.
qualẽ illam uidet. Stultam non talẽ.
sed qualis eẽ ꝑfecta & sapiens potest.
quia nec seipsum debet stultũ dili¬
gere. Nam qui se diligit stultum. ñ
proficiet ad sapientiam: nec fiet qͥs
q qualis cupit ẽẽ. nisi se oderit qua¬
lis est. S donec ad sapientiam ꝑfec¬
tionẽq ueniatur. eo animo ferat
stulticiam ꝓximi. quo suam ferret
si stultꝰ ẽẽt: & amaret sapientiam.
Qua ꝓpter si & ipsa suꝑbia uere li¬

Expanded text:
discedit. Videtur ergo vincere cum discedit. Videtur ergo vincere cum vincatur, qui superando ad id penit quod cum dolore amissurus est; et vincit cum vinci videatur, quisquis cedendo ad id pervenit quod non amittit invitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori Deo subditus haereat, plus eum diligendo quam seipsum: et haec est perfecta justitia, qua potius potiora, et minus minora diligimus; sapientem animam atque perfectam talem diligat, qualem illam videat videt, stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest, quia nec seipsum debet stultum diligere. Nam qui se diligit stultum, non proficiet ad sapique qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. sed donec ad sapientiam perfectionemque ueniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset et amaret sapientiam. quapropter si et ipsa superbia uerae li
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. aut consolationẽ. nonusq
ad suam subuersionẽ ualere pati¬
tur. In omĩb autẽ officiosis labo¬
rib future quietis certa expectati¬
one non frangitur. Quid enĩ er no-¬
cebit. qui bene uti etiã inimico po¬
test: Eius enim presidio atq muni¬
mento ininucitias non ꝑtimescit.
cuius precepto & dono diligit mi¬
micos. huic uiro intribulationibꝰ
parũ non est contristari. nisi etiã
gaudeat: sciens quod tribulatio
patientiam oꝑatur. patientia ꝓba-¬
tionẽ. ꝓbatio spem: spes autẽ non
confundit. qm̃ caritas dei diffusa ẽ
ẽ nobis. Quis hiuic nocebit. quis hẽ
subiugabit. qui prosꝑis rebus ꝓficit.
asꝑis quid ꝓfecerit discit: Cum enĩ
mutabilium bonoꝵ adest copia non¬
in eis confidit. s cum subtrahunt᷑
Quia plerumq cum assunt nob̾
putamus. quod non ea diligamus.
Sed cum abẽẽ ceꝑint. inuenimus
qui simus. hoc enim sine amore
nr̃o aderat. quod sine dolore nr̃o

Expanded text:
tionem aut consolationem, non usque tionem aut consolationem, non usque ad suam subuersionem ualere patitur. in omnibus autem officiosis laboribus futurae quietis certa expectatione non frangitur. quid enim ei nocebit qui bene uti etiam inimico potest? eius enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cuius praecepto et dono diligit inimicos. huic uiro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit; quoniam caritaest nobis; quis huic nocebit? quis hunc subjugabit? homo qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discet discit. Cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; sed cum subtrahunturquia plerumque cum adsunt nobis, putamus quod non ea diligamus; sed cum abesse coeperint, invenimus qui simus. Hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedet
Abbreviated transcription (Latin):
temporalib: & ꝑ eoꝵ sorte hominibꝰ
consulit. sedsi equaliter non potest
om̃ibꝰ. Quare si aliquem familiari¬
um suoꝵ promptius quã quẽlibet
alloquitur. non eũ magis diligit.
sed adeum habet maiorem fiduciã.
& aꝑtiorem temꝑis ianuam. Trac¬
tat enim tempori deditos tanto
melius. quanto ipse minus obliga
tus est temꝑe. Cum itaq om̃ib
quos pariter diligit ꝓdesse non pos¬
sit. nisi coniunctiorib ꝓdesse malit.
iniustus est. Animi autẽ conuine¬
tio maior ẽ quã locoꝵ aut tempoꝵ
quib hoc corpore uingimur. S.
ea maxima est quȩ om̃ĩb preualet.
Non ergo iste affligitur morte cuiꝰ¬
quam. Qm̃ qui toto animo dm di¬
ligit. nouit nec sibi perire: quod
deoͣ perit. Ds̃ autem dñs est. & uiuoꝵ
& mortuorũ. Non cuiꝰqͣm miseria miser est:
iustus fit. Et ut nemo illi iustieiam
& dm. sic nemo aufert beatitudinẽ.
uel errore. uel dolore commouet᷑:
usq ad illus auxilium aut corree¬

Expanded text:
temporalibus et pro eorum sorte hominibus temporalibus et pro eorum sorte hominibus consulit, si aequaliter non potest omnibus. quare si aliquem familiarium suorum promtius quam quemlibet alloquitur, non eum magis diligit, sed ad eum habet maiorem fiduciam et apertiorem temporis ianuam. tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto ipse minus oblitus est tempori. Cum itaque omnibus, quos pariter diligit, prodesse non possit, nisi conjunctioribus prodesse malit, iniustus est. animi autem coniunctio maior est quam locorum aut temporum, quibus in hoc corpore iungimur; sed ea maxima est quae omnibus praeualet. non ergo iste affligitur morte cuiusquam, quoniam qui toto animo deum diligit, nouit nec sibi perire quod deo non perit. deus autem dominus est et uiuorum et mortuorum. non cuiusquam miseria miser est, iustus. et ut nemo illi iustitiam et deum, sic nemo aufert beatitudinem. uel errore uel dolore commouetur, usque ad illius auxilium aut correc
Abbreviated transcription (Latin):
tantem. Bene uiuere autẽ semꝑ
decet. Quare quisquis hoc dili¬
git. & facit non solum ñ inuidet
imitantibus. s & his se prebet li¬
bentissime atq humanissime qͣn¬
tum potest. nec eis tamen indiget.
slam quod m illis diligit. in seipso
habet totum atq ꝑfectum. Ita cum
diligat ꝓximum tamquã seipsum.
non inuidet ei. quia nec sibi ipsi. Pre¬
stat ei quod potest: quia & sibi ipsi.
non eo indiget: quia nec seipso. Tan¬
tum deo indiget: cui adherendobe¬
atus est. Nemo autẽ ei eripit deum.
Ille gͦ uerissime atq certissime inui¬
ctus homo est. qui coheret deo. non
ut abeo aliquid boni extra mereat᷑.
s cui nichil aliud quam ipsum here¬
re deo ẽbonũ. Hic uir quã diu est in
hac uita utitur amico adrependen¬
dam gram. utitur mimico ad pati¬
entiam. utitur quib potest ad be¬
neficientiã. utitur omnib ad bene¬
uolentiam. Et quãquã tempora¬
lia nondiligat. ipse recte utitur

Expanded text:
tantem. bene uiuere autem semper tantem. bene uiuere autem semper decet. quare quisquis hoc diligit et facit, non solum non inuidet imitantibus, sed eis se praebet libentissime atque humanissime, quantum potest; nec eis tamen indiget. nam quod in illis diligit, in se ipso habet totum atque perfectum. ita cum diligat proximum tamquam se ipsum, non inuidet ei, quia nec sibi ipsi; praestat ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui adhaerendo beatus est. nemo autem illi eripit deum. ille ergo uerissime atque certissime inuictus homo est qui cohaeret deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficientiam, utitur omnibus ad beniuolentiam. et quamquam temporalia non diligat, ipse recte utitur
Abbreviated transcription (Latin):
enim uerbi grã. Si quisquã diligat
bene cantantẽ. non hunc aut illũ.
sed tantum bene cantantẽ quemli¬
bet cum sit cantator ipse ꝑfectus.
ita uult om̃s tales ẽẽ. ut tamen ñ
ei desit quod diligit. quia ipse bene
cantat. Nlam si cuiquam inuidet
bene cantanti. non iam illud dili¬
git. s laudem aliquam: aut aliud
aliquid quo bene cantando uult
ꝑuenire. & potest ei minui uł aufer¬
ri. si & alius bene cantauerit. Qui
ergo inuidet bene cantanti. ñ amat
bene cantatẽ. S rursus qui eo indi-¬
get. non cantat bene. Quod multo
accõmodatius de bene uiuente dici
potest. quia inuidere nulli potest.
Quo enim ꝑueniunt bene uiuen¬
tes tantũdem ẽ om̃ib. nec minꝰ fit
cum plures habuerint. Et potest
ẽẽ tempus quo bonus cantator ñ
decenter cantare queat. & indige¬
at uoce alterius. qua sibi exhibea¬
tur quod diligit. Canquam si ali¬
cubi conuiuetur ubi eum canta¬
re turpe sit: s deceat audire can-¬

Expanded text:
erbi gratia, si quisquam diligat erbi gratia, si quisquam diligat bene cantantem, non hunc aut illum, sed tantum bene cantantem quemlibet, cum sit cantator ipse perfectus, ita uult omnes tales esse, ut tamen non ei desit quod diligit, quia ipse bene cantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti, non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui uel auferri, si et alius bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest esse tempus, quo bonus cantator cantare non decenter queat et indigeat uoce alterius, qua sibi exhibeatur quod diligit; tamquam si alicubi conuiuetur ubi eum cantare turpe sit, sed deceat audire can
Abbreviated transcription (Latin):
pater aut filius. aut affinis. aut aliqͥd
huiusmodi. s tantũ homo. Qui gͦ
diligit aliquẽ tamquã seipsũ. hoc
m eo debet diligere: quod sibi ipse
est. Corpora uero non sunt quod nos
sumus. Non gͦ in homine corpus ẽ
expetendũ. aut desiderandũ. Ualet
enim ad hoc etiam quod p̃ceptum
est. Non concupiscas rem pximm tui.
Qua ꝓpt̃ quisquis in ꝓrimo aliud
diligit quam quod sibi ipse ẽ: non
ditione diligenda ẽ: siue sit ꝑfici¬
enda. siue ꝑfecta. Omĩs subuno do̾
patre cognati sunt: qui eum dili¬
gunt &faciunt uoluntatẽ ipsuis.
Et inuicem sibi & patressunt. cũ
sibi consulunt. & filii cum sibi ob¬
temperant. & frẽs maxime. quia
eos unus pater testamento suo ad
unam hereditatẽ uocat. Qua ꝓpter.
cur iste non inuictus sit hominem
diligendo. cũ in eo nichil preter
hominẽ diligat. id est creaturam
dei. ad eius imaginem factam. nec
ei possit de ẽẽ ꝑfecta natura. quam

Expanded text:
pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo: qui ergo diligit aliquem tanquam seipsum, hoc in eo debet diligere, quod sibi ipse est. Corpora vero non sunt quod nos sumus: non ergo in homine corpus est expetendum aut desiderandum. Valet enim aest: ne concupiscas rem proximi tui. quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non dicione diligenda est, siue sit perficienda siue perfecta. omnes sub uno deo patre cognati sunt qui eum diligunt et faciunt uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperant, et fratres maxime, quia eos unus pater testamento suo ad unam hereditatem uocat. Quapropter cur iste non sit inuictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est creaturam dei ad eius imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tudim resistamus. docens neminẽ
aptum ẽẽ regno dei. qui non istas
carnales necessitudines oderit. Ne¬
decet. Magis enim ẽ in humanum
non amare inhomine quod homo
est: s amare qued filius est. Hoc ẽ
enim non amare meo illud quod
add̾m ꝑtinet. sed amare illud qͦd
ad se ꝑtinet. Quid gͦ mirũ si ad reg¬
num non ꝑuenit. qui non cõmu¬
nem s priuatã remdiligit: Immo
utrũq ait quispiam. inmo illud
unum dicit ds. Dieit enim ueris¬
sime ueritas. Nemo potest duobꝰ¬
dominis seriure. Nemo enim pocest
ꝑfecte diligere quo uocamur. nisi ode¬
rit unde reuocamur. Uocamur aut̃
ad ꝑfectam naturã humanam. qua¬
lem ante peccatũ nr̃m d̾s fecit. Reuo¬
camur autẽ ab eius dilectione. quã
peccando meruimꝰ. Quare oderimꝰ
oportet. unde & liberemur optamus.
Oderimus gͦ temporales necessitudi¬
nes. si ȩternitatis caritate flagramꝰ.
Diligat homo pximũ tamquam se¬
ipsum. Certe enim sibupse nemo est

Expanded text:
tudini resistamus, docens neminem tudini resistamus, docens neminem aptum esse regno Dei, qui non istas carnales necessitudines oderit . Nedebet. Magis enim est inhumanum, non amare in homine quod homo est, sed amare quod filius est: hoc est enim non in eo amare illud quod ad Deum pertinet, sed amare illud quod ad se pertinet. Quid ergo mirum si ad regnum non pervenit, qui non communem, sed privatam rem diligit? Imo utrumque, ait quispiam: Imo illud unum, dicit Deus. Dicit enim verissime Veritas: Nemo potest duobdominis servire . Nemo enim potest perfecte diligere quo vocamur, nisi oderit unde revocamur. Vocamur autem ad perfectam naturam humanam, qualem ante peccatum nostrum Deus fecit: revocamur autem ab ejus dilectione, quam peccando meruimus. Quare oderimus oportet, unde ut liberemur optamus. 89. Oderimus ergo temporales necessitudines, si aeternitatis charitate flagramus. Diligat homo proximum tanquam seipsum. Certe enim sibi ipsi nemo est
Abbreviated transcription (Latin):
ri non potest. Quȩ resuna inuictos
facit. & ꝑfectos uiros. Nam si uel
ipsum hominẽ homo dilexerit.
non tamquam seipsum. sed tamquam
iumentum. aut balnea. aut auiculã
pictam uel garrulam. idest ut ex eo
aliquid temporalis uoluptatis aut cõ
modi capiat. seruiat necesse ẽ non ho¬
mini. sed quod est turpius tam fȩdo
& de testabili uicio. quo non amat
hominẽ sicut homo amandus ẽ. Quo
uicio dominante usq ad extremam
uitã. uel potius mortẽ ꝑducitur. S.
nec sic quidẽ homo ab homine dili¬
gendus est: ut diliguntur carnales
frẽs. uł filii. uel comuges. uel quiq
cognati. uel affines. aut ciues. Nam¬
& ista dilectio. temporalis ẽ. Non em̃ R
u̾llas tales necessitudines haberemus
quȩ nascendo & moriendo contingt̃
si natura nr̃a in preceptis & imagine
di manens. in istam corruptionem
non relegaretur. Itaq ad pristinã
ꝑfectamq naturam nos ipsa ueritas
uocans. precipit ut carnali consue¬

Expanded text:
ri non potest; quae res una inuictos ri non potest; quae res una inuictos facit et perfectos uiros. nam si uel ipsum hominem homo dilexerit non tamquam se ipsum, sed tamquam iumentum aut balneas aut auiculam pictam uel garrulam, id est ut ex eo aliquid temporalis uolumodi capiat; serviat necesse est, non homini, sed, quod est turpius, tam foedo et detestabili vitio, quo non amat hominem sicut homo amandus est. Quo vitio dominante, usque ad extremam vitam, vel potius mortem perducitur. 88. Sed nec sic quidem ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres, vel filii, vel conjuges, vel quique cognati, vel affines aut cives. Nam et dilectio ista temporalis est. Non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis, et imagine Dei manens, in istam corruptionem non relegaretur. Itaque ad pristinam perfectamque naturam nos ipsa Veritas vocans, praecipit ut carnali consue
Abbreviated transcription (Latin):
tanto eis uberius gratulat᷑. Dili¬
git enim dm ex toto corde. ex tota
anima. & extota mente. et diligit
proximũ tanquã seipsum. Non illigͥ
inuidet ut sit quod ipse ẽ. immo ad¬
uiuat etiam quantum potest. nec
potest amittere ꝓximũ quẽ diligit
tamquã seipsum. quia neq in seip¬
so ea diligit quȩ oculis subiacent.
aut ullis aliis corporis sensib. Ergo
apud seipsum habet quẽ diligit tã¬
quam seipsum. Ea est autẽ regula
dilectionis. ut quȩ sibi uult bona
ꝓuenire. & illiuelit. Quȩ accidere
sibimala non uult: & illi nolit. Hanc
uoluntatẽ erga om̃s homines ser¬
uat. Nam erga neminẽ oꝑandum
est malũ. & dilectio ꝓxum malum
non oꝑatur. Diligamus gͦ ut pre¬
ceptum est etiam inimicos nr̃os. si
uere inuicti ẽẽ uolumus. Non enĩ
ꝑseipsum quisquã hominũ inuictꝰ
est: sed ꝑillam incõmutabilem legẽ.
cuilumq seruiunt. solisunt. liberi.
Sic enim eis quod diligunt aufer¬

Expanded text:
tanto eis uberius gratulatur. dilitanto eis uberius gratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente; et diligit proximum tamquam se ipsum. non illi ergo inuidet ut sit quod ipse est; immo adiuuat etiam quantum potest. nec potest amittere proximum, quem diligit tamquam se ipsum, quia neque in se ipso ea diligit quae oculis subiacent aut ullis aliis corporis sensibus; ergo apud se ipsum habet quem diligit tamquam se ipsum. ea est autem regula dilectionis, ut quae sibi uult bona prouenire et illi uelit, quae accidere sibi mala non uult et illi nolit. hanc uoluntatem erga omnes homines seruat; nam erga neminem operandum est malum et dilectio proximi malum non operatur. diligamus ergo, ut praeceptum est, etiam inimicos nostros, si uere inuicti esse uolumus. non enim per se ipsum quisquam hominum inuictus est, sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque seruiunt soli sunt liberi; sic enim eis quod diligunt aufer
Abbreviated transcription (Latin):
consensimus domatur dolore pari-¬
endi. & nos in terra laboramus. & cũ
magno dedecore superamur ab om¬
nib quȩ nos cõmouere ac ꝑturbare¬
u potuerint. Itaq nolumus ab homi¬
nib uinci. & iram non possumus
uincere. Qua turpitudine. quid
exe crabilius dici potest: fatemur
hominẽ hoc ẽẽ quod nos sumus. qͥ
tam & si habeat uicia. non ẽ tam̃
ipse uicium. Quanto gͥ honestuis
homo nos uincit. quã uicium: Quis
autem dubitet immane uicium
esse inuidentiam. qua necesse est
torqueatur & subiciatur. qui non
uult in reb temporalib uinci.
Melius est gͦ ut homo nos uincat.
quam inuidentia uel quod libet
aliud uicium. S nec ab homine uin¬
ci potest. qui uicia sua uicerit. Non
enimumcitur. insicui eripitur ab
aduersario quod amat. Quigͦ id
amat solum quod amanti eripi ñ
potest: ille indubitant̃ inuictus ẽ:
nec ulla cruciatur inuidia. Idemĩ
diligit ad quod diligendũ & ꝑcipi¬
endum quanto plures uenerint.

Expanded text:
consensimus, domatur dolore pariconsensimus, domatur dolore pariendi, et nos in terra laboramus, et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commovere ac perturbare potuerint. Itaque nolumus ab hominibus vinci, et iram non possumus vincere. Qua turpituexecrabilius dici potest? fatemur hominem hoc esse quod nos sumus, qui tametsi habeat uitia non est tamen ipse uitium. quanto igitur honestius homo nos uincit quam uitium? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uisibilis carnis imbecillitate u¬
bibeata uita ẽẽ non potest. iueni¬
tur ammonitio beatȩ uitȩ. ꝓpter
speciem de summo usq ad im̾a ueni¬
entem. quantomagis in appetitione
nobilitatis & excellentiȩ. & in om̃i
suꝑbia uanaq pompa huius mundi:
Quid enim aluid. homo appetit. nisi so¬
lus ẽẽ si fieri possit. cui cuncta subiec̃¬
ta sint. ꝑuersa scilicet imitatione om¬
nipotentis dei: Quem si subditus imi¬
taretur scdm eius precepta uiuendo.
ꝑeum haberet subdita cetera. nec ad
tantam deformitatẽ ueniret. ut besti¬
olam̃ timeat. qui uult hominibus
imperare. Habet gͦ & suꝑbia quẽdamꝰ
appetitum unitatis & om̃ipotentiȩ.
s in rerum temporaliũ pͥncipatu.
quȩ om̃ia transeunt tanquã um¬
bra. In uicti ẽẽ uolumus. & recte ha-¬
bet hoc enim anmi nr̃i natura pꝰt
dm a quo ad eius imaginẽ factus ẽ.
seruatis: nemo nos uinceret. Nunc
uero dum ipsa cuius uerbis turpit̾

Expanded text:
ipsa visibilis carnis imbecillitate, uipsa visibilis carnis imbecillitate, ubi beata vita esse non potest, invenitur admonitio beatae vitae propter speciem de summo usque ad ima venientem; quanto magis in appetitione nobilitatis et excellentiae, et in omni superbia vanaque pompa hujus mundi? Quid enim aliud in ea homo appetit, nisi solus esse, si fieri possit, cui cuncta subjecta sint, perversa scilicet imitatione omnipotentis Dei? Quem si subditus imitaretur, secundum praecepta ejus vivendo, per eum haberet subdita caetera, nec ad tantam deformitatem veniret, ut bestiolam timeret, qui vult hominibus imperare. Habet ergo et superbia quemdam appetitum unitatis et omnipotentiae; sed in rerum temporalium principatu, quae omnia transeunt tanquam umbra. 85. Invicti esse volumus, et recte; habet enim hoc animi nostri natura post Deum a quo ad ejus imaginem factus est: servatis nemo nos vinceret. Nunc vero, dum ipsa cujus verbis turpiter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter etiam in ista corporis uolupta¬
te inuenimus undẽ conmemorem᷑
eam contempnere. non quia malũ
ẽ natura corporis. sed quia mextre¬
mi bom dilectione turpiter uolup¬
tatur. cui pͥmis inherere fruiq
concessum ẽ. Cum trahitur auriga.
& suȩ temeritatis dat penas: quic¬
quid illud ẽ quo utebatur accusat.
S imploret auxilium. iubeat dñs
rerum. obsistatur ȩquis alia iam
spectacula de illuis precipitatione
facientibꝰ. & nisi subueniatur de
morte facturis. Restituatur in locũ.
suꝑ rotas collocetur. habenarũ iuira
reddantur. regat cautius obtempe¬
rantes & edomitas bestias. Tunc sen¬
tiet quam bene currus & tota illa
uinctio fabricata sit. quȩ ruina eiꝰ
& ipsum affligebat. & cursum de¬
centissimȩ moderationis amiserat.
quia & huic corpori imbecillitatem
peꝑit animȩ malȩ utentis auiditas.
inpara diso usurpans uetitũ cibum.
contra medici disciplinam. qua sem¬
piterna continetur salus. Si gͦ in ista

Expanded text:
pter, etiam in ista corporis voluptate invenimus unde commoneamur eam contemnere; non quia malum est natura corporis, sed quia in extremi boni dilectione turpiter volutatur, cui primis inhaerere fruique concessum est. Cum trahitur auriga, et suae temeritatis dat poenas, quidquid illud est quo utebatur, accusat: sed imploret auxilium, jubeat Dominus rerum, obsistatur equis, alia jam spectacula de illius praecipitatione facientibus, et nisi subveniatur de morte facturis, restituatur in locum, super rotas collocetur, habenarum jura reddantur, regat cautius obtemperantes, et edomitas bestias; tunc sentiet quam bene currus, et tota illa junctio fabricata sit, quae ruina ejus, et ipsum affligebat, et cursum decentissimae moderationis amiserat: quia et huic corpori imbecillitatem peperit animae male utentis aviditas in paradiso, usurpans vetitum cibum contra medici disciplinam, qua sempiterna continetur salus. 84. Si ergo in ista
Abbreviated transcription (Latin):
so st̃ homine numerat᷑. om̃sq uircu¬
tes anuii qͥb ipsa recta uita & ho¬
nesta constat. Nam neq prudentia.
neq fortituoine. neq temꝑantia. ma¬
le quis utitur. Etiã ihis enĩ om̃ib
sicut in ipsa quam tu cõmemorasti
iusticia rectã raro tiiget. sine qua
uircutis esse ñ posst̃. recta aut̃ rati¬
one male uti nemo potest. istagͦ
oportet ñ solũ magna. s etiã mini¬
ma bona ñ ẽẽ posse. nͥ ab illo a qͦ st̃
om̃ia bona. hoc ẽ deo. Id enĩ suꝑior
disputatio ꝑsuasit cui totiens canꝗͣ
letꝰ assensus es. Uirtutes gͥ qͥb recte
uiuit᷑. magna bona st̃. Species aut̃
quorlibet corpoꝵ sine qͥb recte uiui
porest. minima bona st̃. Potentiȩ uͦ
animi sine qͥb recte uiui ñ potest. me¬

Expanded text:
so sunt homine numeratur, omnesque virtuso sunt homine numeratur, omnesque virtutes animi quibus ipsa recta vita et honesta constat. Nam neque prudentia, neque fortitudine, neque temperantia male quis utitur: in his enim omnibus, sicut in ipsa etiam quam tu commemorasti justitia, recta ratio viget, sine qua virtutes esse non possunt. Recta autem ratione male uti nemo potest. CAPUT oportet, non solum magna, sed etiam minima bona non esse posse, nisi ab illo a quo sunt omnia bona, hoc est Deo. Id enim superior disputatio persuasit, cui toties tamque laetus assensus es. Virtutes igitur quibus recte vivitur, magna bona sunt: species autem quorumlibepotest, minima bona sunt. Potentiae vero animi, sine quibus recte vivi non potest, me