comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curramꝰ in uirũ ꝑfectum: p̃signatum
attendimꝰ. Ipse demonia eicit: sauitatt
ꝑficit: tercia die consummat᷑. Et nos
primo quide uicia expellimꝰ: uirti¬
ces deinde nutͥmus: tercio ꝑficimur.
Et qͥd amplius referã: cum tota eiꝰ in h&
mundo carnalis consũmatio. omĩsq sedi
natur in signũ : Si enĩ dicimus nos in
ap̃o manere᷑: debemtꝰ sicut ambulaius
o nos ambulare. Ut tamen & de fine memo¬
rem: idem crucifirus. mortuus. sepultus.
s resurgens. & ad patͥs dexceram demum
iscendens: non ne uixta apłm hoc nobis
designat. ut cotidie sicut ipse p̃cepit
x moriam̃: consepulti quoq ei iam non
attindamus presentia. sed sic̃ filii resur¬
tictionis ambulemꝰ in uoua uita: ut pꝰ
laboiẽ huius scłi. conscendamꝰ & nos ad
aelestia regna: Si eni ait apłs complan¬
tati fuerimus similitudini mortis eius.
simul & resurrectionis erimus. hoc scien¬
tes qr uetus homo nr̃ simul crucifixus

Expanded text:
 in virum perfectum , praesignatum attendimus. Ipse daemonia ejicit, sanitates perficit, tertia die consummatur. Et nos primo quidem vitia expellimus, virtutes deinde nutrimus, tertio perficimur. Et quid amplius referam, cum tota ejus in hoc mundo carnalis conversatio, omnisque secustianae proponatur in signum? Si enim dicimus nos in Christo manere, debemus sicut ipse ambulavit et nos ambulare . Ut tamen et de fine aliquid memorem, idem crucifixus, mortuus, sepultus et resurgens, ad Patris dexteram demum ascendens, nonne juxta Apostolum hoc nobis designat, ut quotidie, sicut ipse praecipit, ndo moriamur, consepulti quoque etiam non attendamus praesentia, sed sicut filii resurrectionis ambulemus in nova vita, ut post labores hujus saeculi conscendamus et nos ad coelestia regna: si enim, ait Apostolus, complantati fuerimus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus: hoc scientes, quod vetus homo noster simul
Abbreviated transcription (Latin):
agris. Aut si ꝓpter hanc causam nullus io¬
mo seminatuis uel collectus in agris credi¬
tur. quid gͦ ẽ impossibile si in xp̃i corpus
neq seminatũ in agͥs neq collectũ. ea que
in agris seminata & collecta st̃ conuertant᷑.
S neq ea quȩ fuerunt in agris seminata s

Expanded text:
agris. » Aut si propter hanc causam nullus hoagris. » Aut si propter hanc causam nullus homo seminatus vel collectus in agris creditur, quid ergo impossibile est, si in Christi corpus neque seminatum in agris, neque collectum, ea quae in agris seminata et collecta sunt convertantur? Sed neque
Abbreviated transcription (Latin):
sacroscĩsmisteriis dñici corpis ueritate.
magis ipsi altius in sua stultissima curi¬
ositate conuincant᷑ errare. Roser. Re¬
uera dei gladio armatus multicipitẽ
serpentem questionis huiꝰ mira uiuaci¬
tate concidisti. Et ego grãs ago deo:
quia de quo uehement̾ angebar: suffici¬
enter mͥ satis factũ esse conspicio. Guim.
onne & illud audisti.S.
in quo uel maxime. deridendos ca¬
to argumentũ uel numquã audieram:
uel mente ercesserat. Cui quid respon¬
deri congrue debeat: abste consequent̃
exponi desidero. G. Irridenda plane
herecici insaua derisio. Quis enim est
hominũ incuiꝰ carnẽ manducata non
mutent᷑ ea. quȩ fuerunt seminata &
collecta magis: Quo fit ut om̃s homi¬
nes qui uescunt̃ his quȩ magis seminata
ocollecta sunt: seminati e collecti magͣis possin
dici. Et sic falsum ẽ quod ait berengarius
xp̃c numquã seminatus ẽ: neq collectus in

Expanded text:
sacrosanctis mysteriis Dominici corporis veritate, sacrosanctis mysteriis Dominici corporis veritate, magis ipsi altius in sua stultissima curiositate convincantur errare. ROGERIUS. Revera Dei gladio armatus multiplicem serpentem quaestionis hujus mira vivacitate concidisti. Et ego gratias ago Deo, quia de quo vehementer angebar, sufficienter mihi satisfactum esse conspicio. GUITMUNDUS. Nonne et illud audisti in quo vel maxime deridendo cato argumentum vel nunquam audieram, vel mente excesserat, cui quid responderi congrue debeat, abs te consequenter exponi desidero. GUITMUNDUS. Irridenda plane haeretici insana derisio. Quis est enim hominum, in cujus carnem manducata non mutentur ea quae fuerunt seminata et collecta in agris? Quo fit ut omnes homines, qui vescuntur his quae in agris seminata et collecta sunt, seminati et collecti in agris possint dici. Et sic falsum est quod ait Berengarius: « Christus nunquam seminatus est neque collectus in
Abbreviated transcription (Latin):
subtractionẽ ꝑ apostatas sp̃c factã de
effigenia uirgine regis agamennonis
filia dic̃: asserens quod  a patre diis unmo¬
landa esset. ut miracłi nouitate miseros¬
homines altius falleret. diabolus eã sub¬
traxerit: ꝓ qua intu alicubi sopita. cer¬
uam supposuerit. De quodam eciam suis
tẽꝑib magna concigisse mirabilia fecis¬
se refert: qui int̾ iunĩta uidebat᷑ inspẽ
caballi frumenta subuehere. cum ipse
intum grauissimo sterteret uelud sũno
oppressus. ꝙ eł specie assumpta diabolꝰ
ac deuide coram hominib in caballum trans¬
formatus. frumenta portaret. Quo circa
qm̃ uel in missa non credentium. uircute
dni diuina uirtute uel angelico ministĩo
inuisibilit᷑ ablato. potest hereticis secessui
congruus panis aut ab angłis aut ademo¬
nib subici: iam de tali exꝑunento beren¬
garius & sequaces eiꝰ contra eccłam dei de¬
sinant oblatrare. cũ salua usq quaq in

Expanded text:
subtractionem per apostatas spiritus factam de subtractionem per apostatas spiritus factam de Iphigenia virgine, regis Agamemnonis filia, dicit, asserens quod cum a patre diis immolanda esset, ut miraculi novitate miseros altius falleret, diabolus eam subtraxerit, pro qua interim alicubi sumptam cervam supposuerit. De quodam etiam suis temporibus magna contigisse mirabilia refert, qui inter jumenta videbatur in specie caballi frumenta subvehere, cum ipse interim gravissimo sterteret velut somno oppressus, et ejus specie assumpta diabolus, ac deinde coram hominibus in caballum transformatus frumenta portaret. Quocirca, quoniam vel in missa non credentium virtutem Domini divina virtute, vel angelico ministerio invisibiliter ablato, potest haereticis secessui congruus panis, aut ab angelis, aut daemonibus subjici, jam de tali experimento Berengarius et sequaces ejus contra Ecclesiam Dei desinant oblatrare, cum, salva usquequaque in
Abbreviated transcription (Latin):
manmum sacraret. ob id ipsum expͥmentum
decepit: aut siue partis quispiam cumca¬
tholicis missam celebraus icidem fecitꝰ. cor¬
pus equidem. xp̃i quod sacratũ ẽ credimꝰ:
sed aut nũquam insecessũ isse. aut eodem
fallendis refellendisq hereticis qui secessũ
faceret panem. ab angłis siue a malignis
spĩb reposicum respondemꝰ. Blam inui¬
tis pacrũ quas si berengarius reciꝑe non
uult. ad instructionẽ tam̃ alioꝵ hoc pro¬
feram. legit̃: quod aspiciente quodã scĩs¬
simo patre. euiꝰ ad id ceruendũ d̾s oculos
aꝑuerat. quib dam indignis cõmunica¬
turis. corpus dni inuisibilit̾ angłs subt᷑¬
hens. carbone porrigebat: contra hanc de
secessu questionẽ posteros fortasse p̃mu¬
niens: non quod id semꝑ indignis cõmu¬
uicaturis faciat. sicut de hac re uolence
do posterius ostendemꝰ. S & beatus au¬
gustinꝰ quẽ saltem nũquã berengarius
respuit. in libro de ciuitate dei similem

Expanded text:
maximum sacraret, ob ipsum experimentum maximum sacraret, ob ipsum experimentum decepit, aut suae partis quispiam forte cum catholicis missam celebrans itidem fecit, corpus equidem Christi quod sacratum est credimus, sed aut nunquam in secessum isse, aut eodem fallendis refellendisque haereticis qui secessum faceret panem ab angelis, sive a malignis spiritibus repositum respondemus. Nam in Vitis Patrum quas et si Berengarius recipere non vult, ad instructionem tamen aliorum hoc proferam legitur, quod aspiciente quodam sanctissimo Patre, cujus ad id cernendum Deus oculos aperuerat, quibusdam indignis communicaturis corpus Domini invisibiliter angelus subtrahens, carbonem porrigebat, contra hanc de secessu quaestionem posteros fortasse praemuniens. Non quod id semper indignis communicaturis faciat, sicut de hac re, volente Deo, posterius ostendemus. Sed et beatus Augustinus, quem saltem Berengarius nunquam respuit, in libro De civitate Dei , similem
Abbreviated transcription (Latin):
camem quero quando. uel aquo istud pro¬
batum est. Si enim antiquis cẽꝑib id
pbatum ẽẽ dicat. cii nullus hoc auctoꝵ
pbabilium referat: nullo mͦ credendũ
est. At si ꝓpinquis tẽꝑib pbatũ ẽ. quis
pbauit : Catholicȩ partisꝰ equidẽ nullus.
Quis enĩ hunc sacratũ panẽ xp̃i corpus
uere ẽẽ crederet: & de erꝑiendo tam ne¬
fandissimo scelere cogitaret: Quod su p¬
se uel sue partis quispiã. panes multos.
aut ꝑgrandem unũ. tale quid ꝓbaturus
sacrauit : nos de missa infidelium & maxi¬
me tantũ nefas pbare uolentium: quicqͥd
eis concigerit ñ magno oꝑe iam curamus
Non enĩ nisi apud ros qui uerba. xp̃i per
uircutẽ diuinã tante rei oꝑatoria esse
credunt: panẽ & uinũ in carne & sangui¬
nẽ dnĩ transire necessario confirmamus.¬
at si forte aliquando quẽlib& simplicem
atholicũ presbiterũ. ignorantẽ ad quid
h&c fieret. ut plures sibi panes aut unũ

Expanded text:
tamen quaero quando vel a quo istud protamen quaero quando vel a quo istud probatum est. Si enim antiquis temporibus id probatum esse dicat, cum nullus hoc auctorum probabilium referat, nullo modo credendum est. At si propinquis temporibus probatum est, quis probavit? catholicae partis equidem nullus. Quis enim hunc sacratum panem Christi corpus vere esse credens, de experiendo tam nefandissimo scelere cogitaret? Quod si ipse vel suae partis quispiam panes multos, aut pergrandem unum, tale quid probaturus sacravit, nos de missa infidelium et maxime tantum nefas probare volentium, quidquid eis contigerit non magnopere jam curamus. Non enim nisi apud eos qui verba Christi per virtutem divinam tantae rei operatoria esse credunt, panem et vinum in carnem et sanguinem Domini transire necessario cAt si forte aliquando quemlibet simplicem catholicum presbyterum ignorantem ad quid hoc fieret, ut plures sibi panes, aut unum
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc gͥ concedere possumꝰ. posse uidelics
aliquẽ ex urtute diũci corꝑis ꝑ diuinum
miracłm longo tẽꝑe uiuere: secessum
aut̃ ei posse fieri ex inde omĩno denega¬
mus. Si quid sane intim secessus habs
aut ex reliquiis p̃teritoꝵ ciboꝵ. aut
ex defectu sui corꝑis id eẽ necesse est.
ed hec inquit. A.¬
berengarius. iam manifeste pro¬
batum est: ita enim uon nulli pro es
cobis responderunt. neque ex reliquiis pre¬
ceritoꝵ ciboꝵ. quippe ꝓpter diuturnita¬
tem longi temporis iam consumptis. neq
ex defect̾u ꝓpriȩ carnis. quippe consueta
corꝑis pinguedine ꝑmanentẽ eucliaristia
pastos. habuisse secessum. O heretica ma¬
litia: hoccine ei ꝑimento ausa es ꝑbare:
Noc te ꝓbasse ausa es dicere: Hoc mani¬
feste ausa es ꝓpalare: Qua imanissima
audacia. nec presentis di tremendam ma¬
iestatẽ in erꝑiendo ꝑtimuisti: nec xp̃iani
ppłi ꝑ canto scelere digne seuitãm indig¬
nationẽ in referendo formidasti: Hic ego

Expanded text:
concedere possumus, posse videlicet aliquem ex virtute Dominici corporis per divinum miraculum longo tempore vivere; secessum autem ei posse fieri exinde omnino denegamus. Si quid sane interim habet secessus, aut ex reliquiis praeteritorum ciborum, aut ex defectu sui corporis id esse necesse est. Sed hoc, inquit Berengarius, jam manifeste probatum est ita enim nonnulli pro eo nobis responderunt neque ex reliquiis praeteritorum ciborum, quippe propter diuturnitatem longi temporis jam consumptis, neque ex defectu propriae carnis, quippe consueta corporis pinguedine permanente, Eucharistia pastos habuisse secessum. O haeretica malitia, hoccine experimento ausa es probare? hoc te probasse ausa es dicere? hoc manifeste ausa es propalare? Quam immanissima audacia, nec praesentis Dei tremendam majestatem in experiendo pertimuisti, nec Christiani populi pro tanto scelere digne saevituram indignationem in referendo formidasti? Hic ego
Abbreviated transcription (Latin):
signum: nichil nos impedit. si hoc quod
de altari diũ sumimꝰ. cũ sit uerum xp̃i
corpus. dicat᷑ & signũ. S cuiꝰ rei forsitan
inquies nisi dnĩci corporis ẽ signũ : Et
ego uicissim abste requiro. Cuius rei ꝓp̃c
est signũ : Si mͥ respondes: cu ipse quod
interrogas soluis. Si illud non respondes.
nec me respondere hoc cogis. Ad instrucci¬
onem tam̃ fidelium de hac re sicut dñis

Expanded text:
signum: nihil nos impedit, si hoc quod de altari Domini sumimus, cum sit verum Christi corpus, dicatur et signum. Sed cujus rei, forsitan inquies, nisi Dominici corporis est signum? Et ego vicissim abs te requiro, cujus rei Christus est signum? Si mihi respondes, tu ipse quod interrogas solvis. Si illud mihi non respondes, nec me respondere hoc cogis. Ad instructionem tamen fidelium, de hac re sicut Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
quã ex omĩb huiuscemodi epulis susten¬
tari. Pam si helyas ex uircute refectio¬
nis illius quã ex duob subcinericiis pani¬
b & modico aquȩ angło ministrante ꝑce¬
ꝑat. quadraginta dieb cotidẽq noccib
uirit. quantomagis ex uircute cȩlestis

Expanded text:
quam ex omnibus hujus mundi epulis sustenquam ex omnibus hujus mundi epulis sustentari. Nam si Elias, ex virtute refectionis illius quam ex duobus subcinericiis panibus et modico aquae, angelo ministrante, perceperat, quadraginta diebus totidemque noctibus vixit , quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
traire. Siue aut̃ hoc mͦ siue quolibet alio
p̃dicta questio de sententia dñi congru¬
entius soluat᷑: hoc inti̾m quod ad suscep¬
tam disputationẽ satis ẽ constat. scilicet
quia non om̃e quod inos intrat. in secessũ
emittit᷑. Frustra gͥ & hȩc nob offert᷑ obiec¬
tio: quia nullo mͦ ꝑ eam impedim̃. quod
de mensa dni sumimꝰ. corpꝰ & sanguinem
dnĩ credere. cũ cã multa alia sciamus.
que mos intrant insecessum ñ ire.
llyd nunc quod addunt ex se: uideamꝰ.
De istis inquiunt sacramentis si multi
panes & multa uina sacrent᷑: potest
longo cempore uuiere. nichil aliud come¬
dens aut bibens. Unde gͥ secessum habe¬
bit temꝑe illo. si non ista secessum petant.
Illud equidem ego conficeor. qm̃ ex uirtite
sacroscĩ corꝑis. si placet ita do ꝓpceraliꝙͣ
quã ipse nouerit causa: non dico ex uu¬
titudine panum. s uel ex modica por¬
tiuncula. potest quis longo tẽꝑe meli

Expanded text:
traire. Sive autem hoc modo, sive quolibet alio, traire. Sive autem hoc modo, sive quolibet alio, praedicta quaestio de sententia Domini convenientius solvatur: hoc interim, quod ad susceptam disputationem satis est, constat, scilicet, quia non omne quod in os intrat in secessum emittitur. Frustra igitur et haec nobis offertur objectio, quia nullo modo per eam impedimur quod de mensa Domini sumimus corpus et sanguinem Domini credere, cum tam multa alia sciamus quae in os intrant, in secessum non ire. Illuc nunc quod addunt ex se videamus. « De istis, inquiunt, sacramentis, si multi panes et multa vina sacrentur, potest quis longo tempore vivere nihil aliud comedens aut bibens; unde igitur secessum habebit tempore illo, si non ista secessum petant? » Illud equidem ego confiteor quoniam ex virtute sacrosancti corporis, si placet ita Deo, propter aliquam quam ipse noverit causam non dico ex multitudine panum, sed vel ex modica portiuncula potest quis longo tempore melius
Abbreviated transcription (Latin):
ac sangͥnis uersũ iri. Partẽ uero aliã sub¬
tilem quidem s minus utilem ꝑ partes
corporis similiter transfusam. per porros eua¬
porari: partem aut̃ residuã. neq tantisper
subtilem. neq adeo ut pͥma est corpulentã.
ꝑ flurum narium. aut ꝑspuca uel quoli¬
bet mͦ simili mͦ iactari. Quȩ si ita sunt.
uadit. om̃is insecessum emittit᷑. S neq
dñs hoc in eugłio dirit. Illud quidem ex sen¬
tentia dnĩ intelligimꝰ. quod omis cib et
potus qui ad sustendum corpus inos intͣt.
inuentrem naturalit̾ uadit: non tam̃ dix̃
& om̃ĩs in secessum emictit᷑. Sed id tantũ
dirit. & iisecessum emittit᷑ de parce scili¬
cet om̃ĩb notissima loquens. Et hecqui¬
dem quantũ ad hunc locũ attinet: de
hac sententia eugłica dixisse sufficiat.
Cecerum si quis hanc dñi sententiam.
presentiarum hoc tantum dixisse sufficit:
ne quis nos existiet dnicȩ sententiȩ con¬

Expanded text:
ac sanguinis versum iri; partem vero aliam, subac sanguinis versum iri; partem vero aliam, subtilem quidem, sed minus utilem, per partes corporis similiter transfusam, per poros evaporari; partem autem residuam, neque tantisper subtilem, neque adeo, ut prima est, corpulentam, per fluxum narium aut per sputa, vel quolibet simili modo jactari. Quae si ita sunt, vadit, omnis in secessum emittitur. Sed neque Dominus hoc in Evangelio dixit. Illud quidem ex sententia Domini intelligimus quod omnis cibus et potus qui ad sustentandum corpus in os intrat, in ventrem naturaliter vadit; non tamen dixit: Et omnis in secessum emittitur, sed tantum dixit: Et in secessum emittitur, de parte videlicet omnibus notissima loquens. Et haec quidem quantum ad hunc locum attinet, de hac sententia evangelica dixisse sufficiat. Caeterum si quis hanc Domini sententiam praesentiarum hoc tantum dixisse sufficit, ne quis nos existimet Dominicae sententiae con
Abbreviated transcription (Latin):
ingerunt᷑: competent̃ intelligi pot̃. Nemo
est enĩ qui de eo quod saluator post resur¬
rectionẽ suam comedit sicut nec de angłis
qui cum abrahã comederunt: id uel aude¬
at suspicari. Sicut gͥ cibus corruptibilis
cum ab ĩmnortalib sumit᷑. hac secessus le¬
ge congrue eredit̾ non ceneri: ita cibum
incorruptibilẽ quod ẽ corpus dei. cũ amor¬
talib edit̾: secessus necessitatem  nefas est
arbitrari. Absit enĩ ut in honestam corꝑis
egestionẽ cib ille sustineat: qui corpis ꝯͥ
animã ad ȩceruã honestatẽ parat. S si
cui hoc quod dicimꝰ fortasse ñ sufficit: audi¬
at quod de ipsis nr̃is corruptibilib cibis.
phisici & medici marme certissima ratione
doceant. dicentes partẽ quide ciboꝵ &po¬
tuum. eam uidelicet quȩ corpulencior et
corruptior ẽ. ꝑ secessũ egeri: partẽ autem
subtiliorẽ &utiliorem in natura ꝑ diuersas
corꝑis partes distrahi: & incarnis paturam

Expanded text:
ingeruntur, competenter intelligi potest. Nemo ingeruntur, competenter intelligi potest. Nemo est enim qui de eo quod Salvator post resurrectionem suam comedit, sicut nec de angelis qui apud Abraham comederunt , id vel audeat suspicari. Sicut igitur cibus corruptibilis, cum ab immortalibus sumitur, hac secessus lege congrue creditur non teneri; ita cibum incorruptibilem, quod est corpus Domini, cum a mortalibus editur, secessus necessitatem pati nefas est arbitrari. Absit enim ut inhonestam corporis egestionem cibus ille sustineat qui corpus et animam ad aeternam honestatem parat. Sed si cui hoc quod diximus fortasse non sufficit, audiat quod de ipsis nostris incorruptibilibus cibis physici et medici maxime, certissima ratione doceant, dicentes partem ciborum et potuum, eam videlicet quae corpulentior et corruptior est, per secessum egeri; partem autem subtiliorem et utiliorem, ut naturae per diversas corporis partes, distrahi et in carnis naturam
Abbreviated transcription (Latin):
di eredimus. ut tam̃ apud se totum in¬
cegrũq remanere fateam̃: iam nos in
nullo impediens hec obiectio uana conti¬
ceat: qr sicut beatus augustinus ꝙ eusebiꝰ
enissenus direrunt. hec grã dei sit distribui.
nescit distributione consumii. Robẜkꝰ.
orpus dñianconueniens .i.¬
Dest in secessum mitti. Ome autem qͦo
incrat inos ut saluator ait: inuentrem uadit.
ꝯ insecesum emictit᷑. Demq de saciamĩt is
istis si multi panes ut inquiunt & multa uina
sacrent̃: pot̃ quis longo tempore uiuere. ni¬
chil aliud comedens aut bibens. Unde gͥ ha¬
bebit secessum illo temꝑe. nisi ista insecessũ
uadant: Nec sunt incerim quȩ deratio¬
nib berengarii michi occurrunt. Quib
postquã responderis: auccoritates. ipponã.
cessum micti: & nos credimus. S non omĩa
que intrant mos: in secessum ire concedimꝰ.
Non enĩ sententia illa diñca nisi de cibis qͥ
ad sustinendam huiꝰ mortalis corꝑis uitã

Expanded text:
di credimus, ut tamen apud se totum indi credimus, ut tamen apud se totum integrumque remanere fateamur, jam nos in nullo impediens haec objectio vana conticeat, quia, sicut beatus Augustinus et Eusebius Emissenus dixerunt: « Haec gratia Dei scit distribui, nescit distributione consumi. » ROGERIUS. Corpus Domini inconveniens est in secessum mitti; Omne autem quod intrat in os, ut Salvator ait, in ventrem vadit, et in secessum emittitur . Denique de sacramentis istis si multi panes, ut inquiunt, et multa vina sacrentur, potest quis longo tempore vivere, nihil aliud comedens aut bibens; unde igitur habebit secessum illo tempore, nisi ista in secessum vadant? haec sunt interim quae mihi de rationibus Berengarii occurrunt; quibus postquam responderis, auctoritates apponam. cessum mitti, et nos credimus. Sed non omnia quae in os intrant in secessum ire concedimus. Non enim sententia illa Dominica, nisi de cibis qui ad sustentandam hujus mortalis corporis vitam
Abbreviated transcription (Latin):
huiuscemocdli accidentia prioris essentiȩ ui¬
delicet panis seruata sunt. quẽ admodum
in pane uel ustulato. uel nimis diu seruato
solet fieri. simili modo hic quoq salua
omĩino dnĩci corꝑis substantia corruptio
incredulis: & ꝓbate fidei merito uberius
o gratius cõmendet̃ iustis. Rogenꝰ.
Sipanis ꝯ uinum in xp̃i carnem s san¬
guinẽ uerterent. iam totiens inqui¬
unt talia deuorata st̃: ut si xp̃i corpus
tam magnum ut ingentissimꝰ mons fu¬
isset. iamꝰ totũ deuoratum consumptũq
fuisse. Guim̃. Ita equidem uidet̃ conseqͥnꝰ.
sinos concecłemus corpus dñi menbratim
discerpi. atq ita parciculati a fidelibus
manducari: ut iam sine ullo sui dampuo
totũ apud se remanere non posset. Sed
qm̃ ad instar uocis quȩ int mille homines
ut supradictum est ab uno ꝓlata. ad sin¬
gulos tota ꝑuenit.& apud dicentem cota
remanet: ita diũeum corpus a singulis come¬

Expanded text:
hujusmodi accidentia prioris essentiae vihujusmodi accidentia prioris essentiae videlicet panis servata sunt, quemadmodum in pane vel ustulato  al., jusculato vel nimis diu servato solet fieri. Simili modo hic quoque, salva omnino Dominici corporis substantia, corruptioincredulis, et probatae fidei merito, uberius et gratius commendetur justis. ROGERIUS. Si panis et vinum in Christi carnem et sanguinem verterentur, jam toties, inquiunt, talia devorata sunt, ut si Christi corpus tam magnum ut ingentissimus mons fuisset, jam totum devoratum consumptumque fuisset. GUITMUNDUS. Ita equidem videretur consequens, si nos concederemus corpus Domini membratim discerpi, atque ita particulatim a fidelibus manducari ut jam sine ullo sui damno totum apud se remanere non posset; sed quoniam ad instar vocis, quae inter mille homines ut supra dictum est ab uno prolata, ad singulos tota pervenit, et apud dicentem tota remanet, ita Dominicum corpus a singulis come
Abbreviated transcription (Latin):
lanfrancus. se puero in italia factũ ẽẽ narra¬
uit. Nam cum presbit quidã missam cele¬
brans. inuenta suꝑ altare uerã carnẽ & ue¬
rii in calice sanguinẽ sodm ppͥam carnis s
sanguinis speciem sumere crepidaret. rẽ
ꝓtinus suo ep̃o consilium quesicurus apeti¬
medio altaris inclusit: ꝑ suminis reliqͥis
ꝑpetualiter reseruandũ. Si tam̃ sacrams¬
teria ignib imponunt᷑. non craduncur
equidẽ ignib cremanda: s mundissimo
ut din elemento fidelit̾ cõmittuntur
nob̾ occultanda. & suꝑnis sedib ilico re¬
ponenda. Q uod si forte cui us curioso
uideant᷑ comburi: cercissime nouerit
quod dnici sacram̃ti substantia quidẽ
nullatenis cremat᷑: s a nob̾ ut dictũ e
cȩlestia petens arripit᷑. Qualitates uero
sensuales quas ibidẽ post ĩmutationem
substantiȩ ds remanere altissimo con¬
silio uoluit: ostendt̃ quod suue. Unde
fit ut color ꝙ sapor. odor quoq s siqua

Expanded text:
Lanfran., se puero in Italia factum esse narraLanfran., se puero in Italia factum esse narravit; nam cum presbyter quidam missam celebrans, inventam super altare veram carnem et verum in calice sanguinem, secundum propriam carnis et sanguinis speciem, sumere trepidaret, rem protinus suo episcopo consilium quaesiturus aperumedio altaris inclusit, pro summis reliquiis perpetuo reservandum. Si tamen sacra mysteria ignibus imponuntur, non traduntur equidem ignibus cremanda, sed mundissimo, ut dixi, elemento fideliter committuntur, nobis occultanda et supernis sedibus illico reponenda. Quod si forte cuivis curiose videantur comburi, certissime noverit quod Dominici sacramenti substantia quidem nullatenus crematur; sed a nobis, ut dictum est, coelestia petens abripitur; qualitates vero sensuales, quas ibidem post immutationem substantiae Dei remanere altissimo consilio voluit, ostendunt quod suum est. Unde fit ut color et sapor, odor quoque, et si qua
Abbreviated transcription (Latin):
pus horrescit. Quappt̃ etiam si aliquo diui¬
no iudicio bruta quelibs animalia. non
solu sacroscã mistia tangere. s ualeant
etiam deuorare: nulla ti ex hoc nob̾ ratio
obuiat: quȩ ueritatẽ dnice carnis & sangͥ¬
nis quã tenemus in sacris misteriis nos ne¬
gare cõpellat. Qo circa sufficient᷑ exeussa
& hac blaphemia: cetã uideamꝰ..
e igne enim grandis quoq questio
orit᷑: ꝑ eo quod in quib dam ut auit
Scanonib igni tanquã absumenda sacra
misteria t̾radi iuibent. Uerumcam non
ut conbustione consumantur io precipitur:
sed tanquam omĩum elementoꝵ purgatisi¬
mo ac mundissimo dignissimoq quod omui
reliqua elementa purgat. ipsum uero ex
reliquis nec inqͥnari ualet. nec indiget ex¬
purgari. uenerabilit cõmitti iuberet᷑. Satis
tam̃ mͥ placeret. ut quando aliqua negligti¬
tia. uel certe miraculum nouũ de tantis milt¬
riis accidit: id uide fieret. quod mͥ magiste

Expanded text:
pus horrescit. Quapropter, etiam si aliquo divipus horrescit. Quapropter, etiam si aliquo divino judicio bruta quaelibet animalia non solum sacrosancta mysteria tangere, sed etiam valeant devorare, nulla tamen ex hoc nobis ratio obviat quae veritatem Dominicae carnis et sanguinis, quam tenemus in sacris mysteriis, nos negare compellat. Quocirca sufficienter excussa et hac blasphemia, caetera videamus. De igne grandis quoque quaestio oritur, pro eo quod in quibusdam, ut aiunt, canonibus igni tanquam absumenda, sacra mysteria tradi jubentur. Verumtamen non ut combustione consumantur, id praecipitur, sed tanquam omnium elementorum purgatissimo ac mundissimo dignissimoque, quod omnia reliqua elementa purgat, ipsum vero ex reliquis nec inquinari valet, nec indiget expurgari, venerabiliter committi jubentur. Satis tamen mihi placeret, ut quando aliqua negligentia vel certe miraculum novum de tantis mysteriis accidit, id inde fieret. quod mihi magist
Abbreviated transcription (Latin):
si placet. ip̃o. uel ꝓpt̾ eas quas modo diximus
uel ꝓpt̾ alias quaslibet quas ipse nouerit
causas. ut hȩc sacramenta absq sui corrupti¬
one abestiis siue auib comedi possint. qͥd
Certe enĩ non magis bestiarũ uel auium: quã
nr̃o ledit᷑ gustu. S nec ꝓuilitate bestiarum
ora uel auium rostra refugit. qui in lapide sepul¬
cri iacuit: qui post resurrectionis eciã głam
terrã calcauit. Manifestissimũ quippe ẽ
ex ordine dei: animata corꝑa in animatis.
sensibilia insensibilib meliora eẽ. Neque hu¬
ic sententiȩ ullũ uel cenuit̾ sciolũ refraga¬
turũ credo. Quȩ aut̃ meliora st̃: apud opti¬
mũ dm̃ cariora. idoq honorabiliora sunt.
Quo fit. ut corpꝰ cuiuslibet uiui animalis
non sit apud dm uilius: quã terra & lapis.
S ipsũ corpus xp̃i sicut iam diximꝰ inla¬
pide iacuit: & terrã calcauit. Non igit̃
ꝓpt̾ aliquã ui litatẽ: cuiꝰcũq animałis cor¬

Expanded text:
si placet Christo, vel propter eas quas modo diximus, si placet Christo, vel propter eas quas modo diximus, vel propter alias quaslibet, quas ipse noverit causas, ut haec sacramenta absque sui corruptione a bestiis sive avibus comedi possint: quidCerte enim non magis bestiarum, vel avium, quam nostro laeditur gustu. Sed nec pro utilitate bestiarum, ora vel avium rostra refugit, qui in lapide sepulcri jacuit, qui post resurrectionis etiam gloriam, terram calcavit. Manifestissimum quippe est ex ordine Dei, animata corpora inanimatis, sensibilia insensibilibus meliora esse. Neque huic sententiae ullum vel tenuiter sciolum refragaturum credo. Quae autem meliora sunt, apud optimum Dominum chariora, ideoque honorabiliora sunt: quo fit ut corpus cujuslibet vivi animalis non sit apud Deum vilius quam terra et lapis. Sed ipsum Christi corpus, sicut jam diximus, in lapide jacuit, et terram calcavit: non igitur propter aliquam vilitatem cujuscunque animalis cor
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnande. seu corrigende custodii negli¬
gentię. bruta animalia eotenꝰ ad corpꝰ rͥ
posse accede: quousq pot̾ humanus uisus
aspicere. Deinde aut mor inuisibiliter
sua uirtute raptũ iri in cęlisq constitui.
Cuiꝰ sententie martyr głosꝰ tarsicius nob
idoneus testis occurrit. Qui cũ uenanda
dnici corꝑis sacram̃ta portaret: a paganis
forte suꝑuenientib. ꝯ qͥd nã ferret erqui¬
rentib cõprehensus e. At ille mori potiꝰ
quã scm̃ dare canib eligens: palmam
glosȩ mortis emeruit. Iui uͦ curiossime
Porro ũ si quis se uidisse dicat. nã isti con¬
tra quos agimus ñ curant qͥd ꝓferant.
diĩ tam̃ aliquid ne recte credant semꝑ
obiciant. hec abrucis auimalib deuora¬
ri. & intra eoꝵ  corꝑa inueniri. licet tale
cestimonium n facile recipienoũ. dignii ue
responsione uideatur: camen nequid negluis¬
se uel euitasse pucem̃. responderi potest. q̃m

Expanded text:
damnandae seu corrigendae custodum neglidamnandae seu corrigendae custodum negligentiae, bruta animalia eatenus ad corpus Christi posse accedere, quousque potest humanus visus aspicere. Deinde aut mox invisibiliter o, vel suapte virtute raptum iri, in coelisque constitui. Cujus sententiae martyr gloriosus Tarsidus nobis idoneus testis occurrit. Qui cum veneranda Dominici corporis sacramenta portaret, a paganis forte supervenientibus, et quidnam ferret exquirentibus comprehensus est. At ille mori potius quam sanctum dare canibus eligens, palmam pretiosae mortis emeruit. Illi vero curiosissime Porro vero si quis se vidisse dicat nam isti contra quos agimus non curant quid proferant, dum tamen aliquid ne recte credant semper objiciant haec a brutis animalibus devorari, et intra eorumdem corpora inveniri, licet tale testimonium non facile recipiendum, dignumve responsione videatur, tamen ne quid neglexisse vel evitasse putemur, responderi potest, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
catẽ tanĩ essentiȩ dnicȩ carnis & sangͥ¬
nis euacuare ñ potest. Proinde gͦ nec
istas ȩccła di hereticoꝵ uẽsutias metuat:
que ipsã etiam totã carnalẽ interris
dispensationẽ dnũ sui. sibi qͥdem salutẽ.:
scandalũ aut̃ semꝑ fuisse reꝑbis nignorat.
murib quoq¬
uel huiuscemodi quibuslibet
animalib corrodi uel consumi hec sacramenta
posse obitiunt. Guiõ. Michi equidem sac̃¬
menta hec nequaquã a murib uel aliquib
brutis animalib uident᷑ posse corrodi. Qed
si aliquando uelut corrosa uideant᷑. quod
uunc de ortolano. de ꝑegrino. de leproso
diximꝰ: responderi pot̃. idẽ n esse corrosa.
s uel ad puniendã seu corrigendã ministꝰ¬
rum negligentiã. uel ad ꝓbandam eoꝵ
qui hoc uiderunt fidem. intali specie posse
uideri. Ad hoc uͦ qͦd abrucis animalibus
consumi posse dicunt᷑: respondere possumꝰ.
ob p̃dictas causas id ẽ ꝓbande fidei. aut

Expanded text:
tatem tamen essentiae Dominicae carnis et sangutatem tamen essentiae Dominicae carnis et sanguinis evacuare non potest. Proinde ergo nec istas Ecclesia Dei haereticorum versutias metuat: quae ipsam etiam totam carnalem in terris dispensationem Domini sui sibi quidem salutem, scandalum autem semper fuisse reprobis non ignorat.muribus quoqvel hujuscemodi quibuslibet animalibus corrodi, vel consumi haec sacramenta posse objiciunt. GUITMUNDUS. Mihi equidem sacramenta haec nequaquam a muribus vel aliquibus brutis animalibus videntur posse corrodi. Quod si aliquando velut corrosa videantur, quod tunc de hortulano, de peregrino, vel leproso diximus, responderi potest, id est non esse corrosa; sed vel ad puniendam seu corrigendam ministrorum negligentiam, vel ad probandam eorum qui hoc viderint, fidem, in tali specie posse videri. Ad hoc vero quod a brutis animalibus consumi posse dicuntur, respondere possumus ob praedictas causas, id est, probandae fidei, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uero dei uirtus & di sapientia: Sicut gͥ cune
cum int̾ homines mortalis adhuc. xp̃c uiue¬
ret cura eiꝰ carnẽ agebat᷑: ita etiã quandiu
eccła eiꝰ usq ad consũmationẽ scłi mortalis
erit. ꝑ eadẽ utilitate eccłe qua illa cunc
febant. circa ipsã eandẽ carnẽ. salua incor¬
tuptione eiꝰ. tale qͥd specietenꝰ apparere pot
unde scandalirent᷑ & contenebrent semꝑ
increduli: exerceant̃ aut̃ & illuminentur
magis electi. Quappt̃ desinant homines
corruptimente &s putͥdi. corrupcelã s pu¬
tralinẽ opponere sacram̃tis dĩ: qr sic̃ assũp¬
ca peregrini uł ortolam uł lepsi speciẽ.
sideliũ negligentiã uel increpͥuit uel
corripuit. uł fidem dilectionẽq ꝓbauit.
ueritatẽ tam̃ essentiȩ. xp̃i non euacuauit:
ita si quando putredo uel aliud similit̾
indecens qͥd in ȩccłȩ sacram̃tis appareat.
ad negligentiã ministroꝵ puniendam
uel corrigenda. uel ad fide certe dilec¬
tionẽ ue ꝓbandã ut diximꝰ ualet: ueri¬

Expanded text:
us Dei virtus et Dei sapientia Sicut igitur tunc cum inter homines mortalis adhuc Christus viveret, circa ejus carnem agebatur; ita etiam quandiu Ecclesia ejus usque ad consummationem saeculi mortalis erit, pro eadem utilitate Ecclesiae, qua illa tunc fiebant circa ipsam eamdem carnem, salva incorruptione ejus, tale quid specie tenus apparere potest unde scandalizentur, et contenebrentur semper increduli, exerceantur autem et illuminentur magis electi. Quapropter desinant homines mente corrupti et putridi, corruptelam et putredinem opponere sacramentis Dei; quia, sicut assumpta peregrini vel hortulani, vel leprosi species, fidelium negligentiam, vel increpuit, vel corripuit, vel fidem dilectionemque probavit, veritatem tamen essentiae Christi non evacuavit? ita si quando putredo, vel aliud simile indecens quid in Ecclesiae sacramentis appareat, ad negligentiam ministrorum puniendam vel corrigendam, vel certe ad fidem dilectionemve probandam, ut diximus, valet: veri
Abbreviated transcription (Latin):
hic plane. si incelligent. Illi enĩ putaban
erogaturũ corpus suũ: ille autẽ dixit
se ascensurũ incelum. utiq integrũ. Cii
uideritis filium hominis ascendentem
ubi erat prius: certe uel tunc uidebi¬
grã eiꝰ non consumit᷑ morsibus.S
Et iterũ augustinus. Isti aut̃ ci todefe¬
cerunt talia loquente dño iħu. Noncre¬
diderunt aliquid magnũ dicẽtem. &
uerbis illis aliquã grãm cooꝑientem:
sed ꝑ ut uoluerunt ita intellexerunt.¬
& more hominũ qr potãt iħc. aut hoc
disponebat iħc. carnẽ qua indutum
erat uerbum. ueluti concisã disfbus
credentib inse . G. Et paulo post augusti¬

Expanded text:
hic plane si intelligerent. Illi enim putabant hic plane si intelligerent. Illi enim putabant erogaturum corpus suum, ille autem dixit se ascensurum in coelum utique integrum. Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius, certe vel tunc videbigratia ejus non consumitur morsibus. » Et iterum: « Isti autem cito defecerunt, talia loquente Domino Jesu. Non crediderunt aliquid magnum dicentem, et verbis illis aliquam gratiam cooperientem; sed prout voluerunt ita intellexerunt, et more hominum, qua poterat Jesus aut hoc disponebat Jesus, carnem qua indutum erat Verbum, veluti concisam distribuere credentibus in se. » Et paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
ria. quod ꝑ nob̾ caro eiꝰ crucifira & uulne¬
rata sit: in qua re facinus uł flagitium
uideat᷑ p̾ciꝑe: ipse augustinus in alio
loco satis diligent̃ exponit. Non nrãm
opinonẽ in uerbis augustini sequam̃:
Erponens enim psalmũ nonagesimum
octauum: sic dicit. Durum illis uisum
est quod ait. nisi quis manducauerit
carnẽ mea non habebit uitã ȩternam:¬
& acceperunt stulte. Carnalit illudco¬
gitauerunt: & putauerunt quod p̃ci¬
surus ẽẽt dñs parciculas quasdã de cor¬
ꝑe suo &datus illis: & direrunt. Durus
ioħem ubi hec eadem uerba copiosius trac¬
tauit: hoc ipsum flagitium uel facinꝰ quod
eum p̃ciꝑe putabant. latissima expositiõe
ꝓsecutus est dicens. ugustu .I. Ioc uos scanda¬
lirat. qr dixi carnem meam do uobis mandu¬
care. & sanguinẽ meum bibere: Hoc uos
nẽpe scandalirat. Si gͦ uideritis filiumho¬
minis ascendentẽ ubierat prius. Quid
est hoc : Hic soluit qͦd illos mouerat.
Hic aꝑuit unde fuerunt scandalrati:

Expanded text:
ut pro nobis caro ejus crucifixa et vulnerata sit. » In qua re facinus vel flagitium videatur praecipere, ipse Augustinus in alio loco satis diligenter exponit. Non nostram opinionem in verbis Augustini sequamur, audiamus. Exponens enim psalmum nonagesimum octavum, sic diciest quod ait: Nisi quis manducauerit carnem meam, non habebit uitam eternam. Acceperunt illud stulte. Carnaliter illud cogitauerunt et putauerunt quod precisurus esset dominus particulas quasdam de corpore suo et daturus illis et dixeannem, ubi haec eadem verba copiosius tractavit, hoc ipsum flagitium vel facinus quod eum praecipere putabant, latissima expositione prosecutus est dicens: « Hoc vos scandalizat, quia dixi carnem meam do vobis manducare, et sanguinem meum bibere? Hoc vos nempe scandalizat. Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius. Quid est hoc? Hic solvit quod illos moverat, hic aperuit unde fuerant scandalizati:
Abbreviated transcription (Latin):
impietatis scandali causa fuit. ut appella¬
rent eũ filium fabri. & credenti pet̾ ad
eiꝰ infirmitas: Nonne s ipsũ diabolum
usq adeo ercecauit. ut nec mi racula inau¬
dita pꝰ attendens. usq ad occidendĩ eum
insurgẽt. nec dãpna in restaurabilia si¬
bi erinde ꝓuentã p̃uideret: Ex eadẽ tũ
infirmitate cantisꝑ illuminant᷑ ꝑ fidẽ
hodieq fideles: ut ñ solũ ualeant ip̃sius
aouitorio fidei in infirmitatib ñ deficẽꝰ¬
ces qua ꝑipsis infirmatus ẽ usq quaq fiduei¬
uliꝰ audeant implorare. De morte aut̃ eiꝰ quid

Expanded text:
impietatis scandali causa fuit, ut appellaimpietatis scandali causa fuit, ut appellarent eum filium fabri; et credenti Petro adejus infirmitas? Nonne et ipsum diabolum usque adeo excaecavit, ut nec miracula inaudita prius attendens, usque ad occidendum eum insurgeret, nec damna irrestaurabilia sibi exinde proventura praevideret? Ex eadem tamen infirmitate tantisper illuminantur per fidem hodieque fideles, ut non solum valeant ipsius adjutorio fidei in suis infirmitatibus non deficepro ipsis infirmatus est, usquequaque fiducialius audeant implorare. De morte autem ejus quid
Abbreviated transcription (Latin):
si putrefacti panis & uini aliquando uideanut᷑.
orthoderoꝵ prudentia credere nouit. Quo
si obicias ut dici assolet qr berengariꝰ uiti¬
scõꝵ ꝓ auccoritate ñ recipit: seias qr tam a¬
si quasda scõꝵ uitas ñ recipit: beati gregori
tam̃ libros nũquã eum respiuisse prout
recordor accepi. Quaꝑpt̃ ꝯdialogum bea¬
ci gregorii ꝓ auctoritate assũpsimꝰ: inq̃
de martirio memorant᷑ ista quȩ diximꝰ.
Tantus enĩ auctor non ea scrib̾et: nisia
ipse uera ẽẽ credet. & digna credi a poste¬
ris uidicaret. Postremo totã ipsam dis¬
pensationẽ humanitatis dnĩce animo
ꝑcurramꝰ : Tota qͥppe talis exticit. de qua
& iminicoꝵ incredulitas magis exoecanda.
ꝓptẽaq dãpnanda scandaliraret᷑: ⁊ creden¬
tiũ fides magis augm̃tanda. & ꝓpterea
ꝓbanda coronaret. Quid enĩ hoc ipsũ quod
de uirgine desponsata ioseph nasci uoluit:
Non ne & inimicis ad augm̃tum mortifere

Expanded text:
si putrefacti panis et vini aliquando videantur, si putrefacti panis et vini aliquando videantur, orthodoxorum prudentia credere novit. Quod si objicias ut dici assolet quia Berengarius Vito auctoritate non recepit, scias, quia tametsi quasdam sanctorum Vitas non recipit, beati Gregorii tamen libros numquam eum respuisse prout recordor, accepi. Quapropter et dialogum beati Gregorii pro auctoritate assumpsimus, in quo de martyrio memorantur ista quae diximus. Tantus enim auctor non ea scriberet, nisi et ipse vera esse crederet, et digna credi a posteris judicaret. Postremo, totam ipsam dispensationem humanitatis Dominicae animo percurramus. Tota quippe talis exstitit, de qua et inimicorum incredulitas magis excaecanda, proptereaque damnanda, scandalizaretur: et credentium fides magis augmentanda, et propterea coronanda probaretur. Quid enim hoc ipsum, quod de Virgine desponsata Joseph nasci voluit? Nonne et inimicis ad augmentum mortiferae
Abbreviated transcription (Latin):
Quom̃ aut̃ ad cõpbandos remunerandõ¬
q fideles. incorruptibilis ap̃c quasicor¬
ruptibilis uideri dignatꝰ sit: beatus
gregoriꝰ declarat. de quoda marcirio
monacho narrans. qͥ dnm̃ iħm in specie
leꝑsi sibi apparentẽ ꝓpriis. humis baui
leꝓsus de collo eiꝰ euanuisset: ab ipso
mor sententiã remunationis accepit.
Qm̃ inquit ñ erubuisti me o marcyri
in terra: nec ego erubescam te in celo.
Sic̃ gͥ ad cõꝑbandã remunanłaq mar¬
tirii humilitatẽ siue dilectionẽ. uticã
randã seruoꝵ suoꝵ fidem. si nulla est¬
incredulitas uel negligentia punienda
uel corrigenda. in specie quasi corrupti
illiꝰ panis. si quando hoc contingat. cre¬
dendus ẽ. uideri. Et sicut ñ aliũ lepsũ
illũ deformissimĩ fuisse. nisi seipsũ. de
collo martyrii euanescens xp̃c ostendit:
ita non aliuo quã ap̃i carne & sanguinẽ
indiuinis sacramentis. etiam si sub specie qui¬

Expanded text:
Quomodo autem ad comprobandos remunerandosQuomodo autem ad comprobandos remunerandosque fideles incorruptibilis Christus quasi corruptibilis videri dignatus sit, beatus Gregorius declarat de quodam Martyrio monacho narrans, qui Dominum Jesum in specie leprosi sibi apparentem propriis meruir, de collo ejus evanuisset, ab ipso mox sententiam remunerationis accepit: Quoniam, inquit, non erubuisti me in terra, o Martyri, nec ergo erubescam te in coelo. Sicut igitur ad comprobandam et remunerandam Martyrii humilitatem sive dilectionem, in terra randam servorum suorum fidem, si nulla incredulitas est, vel negligentia punienda vel corrigenda, in specie corrupti illius panis, si quando hoc contingat, credendus est videri. Et, sicut non alium leprosum illum deformissimum fuisse nisi seipsum de collo Martyrii evanescens Christus ostendit; ita non aliud quam Christi carnem et sanguinem in divinis sacramentis, etiam si sub specie qua
Abbreviated transcription (Latin):
pus dnĩ. iuxta cor suũ cũ eo credimꝰ agi:
ut que admodũ de xp̃o peregͥno & duob
discipłis cũ ipso in uia loquentib beatus
ait gregoriꝰ. tale illi foris appareat: quale
eo fieri credimꝰ. ut aut aliqua eiꝰ negli¬
gentia corrigenda. uel punienda de¬
claret᷑: ꝑ eo uidelicet qͦd dni sui corpus qͣn¬
tĩ̃nse ẽ indigne cractauit. uł contra ec¬
clasticas regulas diutiꝰ recinendo ino¬
bedient᷑ egerit: aut certe ut fidei eiꝰ
soliditas copiosiꝰ remuna̾nda cõꝑbet᷑.
qui contra id eciã quod oculus ceruit.
ex diuinis libris exempla nobis in ꝓnitu sunt.
Maria namq magdalene non dũ resurrensse
dnm̃ credens: iuxta incredulitatẽ suam qua¬
si ortolanũ udit. Discipłis quoq dubitan¬
tib ipsa resurrectionis die tanquã ꝑegͥnꝰ
apparuit. Ubi etiam qͦmͦ credentium ne¬
gligentia puniat᷑ uel corrigat᷑: uderi
quidẽ puniri dũ stulti uocant᷑. deude
corrigi dũ scriptẽ eis aꝑiunt᷑. meruert

Expanded text:
 cum eo credimus agi: ut quemadmodum de Christo peregrino, et duobus discipulis cum eo in via loquentibus beatus ait Gregorius tale illi foris appareat, quale d cum eo fieri credimus, ut aut aliqua ejus negligentia corrigenda, vel punienda declaretur, pro eo videlicet quod Domini sui corpus, quantum in se est, indigne tractaverit, vel contra ecclesiasticas regulas diutius retinendo inobedienter egerit; aut certe fidei ejus soliditas copiosius remuneranda comprobetur, qui contra id etiam quod oculus cernit dae dicimus, ex divinis libris exempla nobis in promptu sunt. Maria namque Magdalene nondum resurrexisse Dominum credens, juxta incredulitatem suam quasi hortulanum vidit . Discipulis quoque dubitantibus, ipsa resurrectionis die tanquam peregrinus apparuit . Ubi etiam quo modo credentium negligentia puniatur vel corrigatur videriquidem puniri, dum stulti vocantur; deinde corrigi, dum Scripturae eis aperiuntur, meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
conuerti in carnẽ dicimꝰ. Panis uero num¬
quã inagͥs seminat uel colligit: s grana
ex quib conficit᷑. Quod si ita ẽ: falsũ gͦ s
illud ẽ. quod ait berengarius. ista fuerunt
seminata & collecta in agris. Ridea turgͥ
& in his. nec timeat᷑ uanus irrisor: cum
omiã firmam̃ͣta oppositionũ eiꝰ. uelud
aranearũ tele conatu facili disrumpant᷑.
R. Recipienda dignissime & toto corde
hactenus uacillarunt. Quib ut arbi¬
tror sufficient̾ explosis: ianc nunc ad ea
quȩ de script̾is scõꝵ pacrũ sibi uidentur
sumere patͦcinia ueniamus. R.9.
ygustinus in libro de doctrina
xp̃iana cibum diũci altaris signii
& figurã ut ipsi asserunt: nominat dicens
Hoc uero tẽꝑe post ea quã ꝑ resurrectionẽ
diũ nri manifestissimũ indicium nr̃e li¬
bertatis illuxit: nec eoꝵ quidem signoꝵ
quȩ iam iutelligimꝰ oꝑatione graui oncras
sumusꝰ: sed quedam pauca ꝓ multis eademq
fictu facillima ꝙ intellectu angustissima.

Expanded text:
converti hic dicimus; panis vero nunquam in agris seminatur vel colligitur, sed grana ex quibus conficitur. Quod si ita est, falsum ergo et illud est quod ait Berengarius: « Ista fuerunt seminata et collecta in agris. » Rideatur igitur et in his, nec timeatur vanus irrisor, cum omnia ornamenta oppositionum ejus, velut aranearum telae, conatu facili disrumpantur. ROGERIUS. Recipienda dignissime et toto corde hactenus caviliati sunt. Quibus, arbitror, sufficienter explosis, jam nunc ad ea quae de scripturis sanctorum Patrum sibi videntur sumere patrocinia veniamus. ROGERIUS. Augustinus in libro De doctrina Christiana , cibum Dominici altaris signum et figuram, ut ipsi asserunt, nominat, dicens: « Hoc vero tempore posteaquam resurrectione Domini nostri manifestissimum indicium nostrae libertatis illuxit, nec eorum quidem signorum, quae jam intelligimus, operatione gravi onerati sumus; sed quaedam pauca pro multis, eademque factu facillima, et intellectu augustissima,
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ spui uegetat᷑. G. Et icerum au
gustinus. Sp̃c ẽ qui uiuificat. caro aut̃
non ꝑdest quicquã: sicut illi intellere¬
runt carnẽ: non sicut ego do ad man¬
aucandũ meã carnẽ. G. Certe gͦ satis
in his uerbis declarauit sc̃s augustinꝰ:
quod flagitiũ uel facinus uidebat᷑ diis
iubere. Hoc uidelicet quod eis qui au¬
diebant: durũ uisũ ẽ. Unde y scanda¬
liati st̃: quia acceperunt inquit stul¬
te ꝯcarnalit̾. S quare stulte & carna¬
liter: Quia putauerunt inquit quod
precisurꝰ e̾ẽt dñs particulas quasd am
de corꝑe suo: &dacurus illis. Putaue

Expanded text:
o spiritu vegetatur. » Et iterum « : Spiritus est qui vivificat, caro autem non prodest quidquam, sicut illi intellexerunt carnem, non sicut ego do ad manducandum meam carnem. » Certe ergo satis in his verbis declaravit sanctus Augustinus quod flagitium vel facinus videbatur Dominus jubere: hoc videlicet, quod eis qui audiebant, durum visum est. Unde et scandalizati sunt quia et acceperunt, inquit, stulte et carnaliter. Sed quare stulte et carnaliter? Quia putaverunt, inquit, quod praecisurus esset Dominus particulas quasdam de corpore suo
Abbreviated transcription (Latin):
tis inquit carnẽ filii hominis & sanguinem
biberitis. non habebitis uitã in uobis. Faci¬
nus uel flagitium uidetur iubere. Figã
gͥ ẽ p̃cipiens passioni dnĩ ẽẽ cõmunican¬
dum: & suauit̾ atq utiliter recondendũ
inmemoria quod ꝑ nob̾ caro eiꝰ crucifixa
s uuluerata sit. ertigari. Audistigͥ aiunt
figuram. quid amplius requiris: Adde tam̃.
qͦ apud om̃s eccłasticos auctores. s & in collec¬
tis missarũ quas ubiq eccła cȩlebrat: pa
nec augustinũ. nec cetõs auctores scõs. nec
consueta eccłe uerba intelligentis: aut cer¬
ter male ꝑuertentis p̃clara diligentia.
Husquã s eni augustinꝰ in libro de doctrina
ap̃iana cibũ altaris dni. signũ uł figurã.
uocauit: s celebrationẽ dnĩci corꝑis sigñ

Expanded text:
tis, inquit, carnem filii hominis et sanguinem biberitis, non habebitis uitam in uobis, facinus uel flagitium uidetur iubere: figura ergo est, praecipiens passioni dominicae esse communicandum et suauiter atque utiliter recondendum in memoret vulnerata sit. » Audisti ergo, aiunt, figuram. Quid amplius requiris? Adde tamen quod apud omnes ecclesiasticos auctores, sed et in collectis missarum quas ubique Ecclesia celebrat, pannec Augustinum, nec caeteros auctores sanctos, nec consueta Ecclesiae verba intelligentes, aut certe male pervertentes praeclara diligentia! Nusquam etenim Augustinus in libro De doctrina Christiana cibum altaris Domini, signum vel figuram voc