comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo etm̃cos ꝯrintutur et fĩ põt ut dimidia
bntorra scrm noĩt cumdnõ agit quesitum
ẽante ducere dominus depetislio debeat c
trbitoria actõnc tunt demũ agi põt ⁊ do
minus indistribuendo p̃cio mertis edc̃o
p̃toris non satis fecit .i. cũ maiorem partẽ
debntis inceduxit. q̃ treditorib suis tͥbint
ueluti si cuminintem tantim .xxx. fuiss

Expanded text:
quo et merces continentur. et fieri potest, ut dimidia ibutoria serui nomine cum domino agit: quaesitum est, an deducere dominus de peculio debeat, quod tributoria minus in distribuendo pretio mercis edicto praetoris non satisfecit, id est cum maiorem partem debiti sui deduxit quam creditoribus tribuit, veluti si, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
miris ct̃ placuit quiata portõ ꝓportõi¬
b que adcos ꝑtimnt cedet malitsing¬
tur ñ amplius ei quinta ꝯfcrant
insti fut ei qui patromuure por¬
tonem cincerit prata ꝯpͥntentur

Expanded text:
pro portionibus quae ad eos pertinuit cedet, ita ut singnon amplius ei quintam conferant. iusti fiunt, ei, qui patroni iure portionem euicerit, pro rata computentur
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝑ P ermitrcndumerit possesso
riħoditatis partẽ quidam seditatis
afrndere ꝑteruero cede̾re net .n. ꝑ¬
hibet aliguem totam ħeditatem po¬
ssiccre i partem scire dimĩdiam ad se
ptiniece de alitra parit siron̾siam ñ
cionem fecit apituiuam ꝓparte euiꝰ
ab̃st ulerat post ea apparuit eum qui
inasia erat anita decessisse instituto ex
ꝑit drmidia ħ ede ꝓturators suo eter
ꝑte alio quesitum᷑ est qmadmedumꝑi¬
cunia ad e heditate petenda eẽt R est

Expanded text:
m. Permittendum erit possessori hereditatis partem quidem hereditatis defendere, parte uero cedere, nec enim prohibet aliquem totam hereditatem possidere et partem scire dimidiam ad se pertinere, de altera parte controuersiam non tionem fecit et pecuniam pro parte eius abstulerat: postea apparuerit eum qui in Asia erat antea decessisse instituto ex parte dimidia herede procuratore suo et ex parte alio. quaesitum est, quemadmodum pecunia ex hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
is extente ꝙͣ possudrbam ⁊ iõ officio iuid¬
itis inuitem ꝯpensatõ erit admutẽda eiꝰ
ꝑ possidro si forte cobades suit aquib hẽ¬
ditatem peto ¶ Interdum p̃tor incerte
parus ħeditatis prnicionem indulget. ydo¬
nas eansis interuemaitib in puta est de fu¬
uncti nuis frĩs fiuis sunt uurores oefuncto

Expanded text:
fficio iudicis inuicem compensatio erit admittenda eius quod possideo, si forte coheredes sint a quibus hereditatem peto. Interdum praetor incertae partis hereditatis petitionem indulget idoneis causis interuenientibus: ut puta est defuncti fratris filius, sunt et uxores defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
tor ei qui ad se solum heditatẽ ꝑtin̾e cõtẽd̾
cõsequẽs fu et ei ꝓpon̾e. qͥ ꝑtẽ heditatis petiut¬
Is qͥ ñ editatẽ uel partem hereditatis petit. iꝰ
nõeeco metitur ꝙ possessor octupanit
partes ꝑtincre dicant ñ singłi asinguł pe
etere ꝯtenticẽ debent puta primus apri

Expanded text:
um hereditatem pertinere contendit, consequens fuit et ei proponere qui partem hereditatis petit. Qui hereditatem uel partem hereditatis petit, is non ex eo metitur quod possessor occupauit,partes pertinere dicant, non singuli a singulis petere contenti esse debent, puta primus a pri
Abbreviated transcription (Latin):
cui aͣ fcretut ħcoitas iupenias tatoue dolex¬
ceptõntant retemurũ ant actõne ne¬
gotitꝵ gestoꝵ repet itum ueliti ħeditario
negotio gesto quamuis enim fłlo ure
mltia teneantur actõne ħescsadinonum̃¬
tũ fatiendum tamen prmcipalius ponifi.¬
talli actoritate ꝯpesimmiturad obsequium

Expanded text:
itas, impensas ratione doli exceptione aut retenturum aut actione negotiorum gestorum repetiturum, ueluti hereditario negotio gesto: quamuis enim stricto iure nulla teneantur actione heredes ad monumentum faciendum, tamen principali uel pontificali auctoritate compelluntur ad obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
n õ solum ades alienim heditaru exs¬
hessati alienato possessori est s ⁊̃ sump¬
ense necessarie intem heditiriam fc̃e
sunt apossessore uł simora res piture dit̃¬
iores ue firare crant

Expanded text:
Non solum ad aes alienum hereditarium exscessaria alienatio possessori est, sed et si impensae necessariae in rem hereditariam factae sunt a possessore, uel si mora periturae deterioresue futurae erant
Abbreviated transcription (Latin):
cardom ħcditatem deffend̾et s me hul
est offc̃o iuditis cautionc᷑ uł satis datõne u¬
icto medi cũ res saluasit ei quii n exceutõne
tardiorueniut adilsus pͥorem uicborem
ccuola Eilis apare cmantipetuis scd̃m
diciontm testamenti matris adnt hcdita¬
tim ꝙͣ pater añ ꝙ̃ filium emantiparet posse¬
dit furc̾tus queeea ꝑcipit s errogatõnen
inhonore filicuncẽt senator frat ⁊ quesit

Expanded text:
eandem hereditatem defendit. sed melius est officio iudicis cautione uel satisdatione uicto mederi, cum et res salua sit ei, qui in exsecutione tardior uenit aduersus priorem uictoremum. Filius a patre emancipatus secundum condicionem testamenti matris adiit hereditatem, quam pater, antequam filium emanciparet, possedit fructusque ex ea possedit, sed erogationem in honorem filii cum esset senator fecit
Abbreviated transcription (Latin):
crnsutiq siꝑitulum erit ut int̃moras
actõ intt̃adant petibor aurtmn ħeditatis
citra iꝑdiment un ꝰ crteptonis iare
ag cre poterit ¶Qr n. si possessor heditit¬
is noglegat quidsi nichil uiris hct iesci

Expanded text:
ur, utique si periculum erit, ne inter moras actiones intercidant. petitor autem hereditatis citra metum exceptionis in rem agere poterit: quid enim si possessor hereditatis neglegat? quid si nihil iuris habere
Abbreviated transcription (Latin):
ip Exor dine cuncurrit actõ ꝙ. ꝓpo¬
uitur hisquib restituta est hoditas
nam quis quis suscepit restiturẽ exs¬
Mitatem exsenatus ꝯsulto exquo actõ¬
nes transscunt fidei ꝯmissaria ħedita¬
tis peticione u poterit

Expanded text:
x ordine occurrit actio quae proponitur his, quibus restituta est hereditas. nam quisquis suscepit restitutam hereditatem ex senatus consulto, ex quo actiones transeunt, fideicommissaria hereditatis petitione uti poterit
Abbreviated transcription (Latin):
mił Autiqui libouentrit ita ꝓspererũt
ut uttempꝰ ⁊ nascendi omĩa eiꝰ inurai¬
tegra it secuarent sit apparet inuire ħ¬
ednatura inquib qui post cumgradum
sunt agnatõnis quo estis qui inuteto est
ñadinitumur dum int̾tum est anuasci po¬
ssit ubiautemeodem gradu sunt Ecceriq¬
uo ⁊ uuentes tanc quẽ portio insus penso
eẽ debeat quesictunt ⁊ iõ qr ñ pot̃ant sci¬
buł admumeranur nam traditum est
quies quateruos enixam penelapen
nultas gipti mo ut̾o septennos. s uiñ
Satuis scribit seuidisse in peillatõ nu¬
uerem ub̃a que abalexandria ꝑ ducta
est ut adriano ostenderetir ꝯ quinq
a in quid dicebatut qunntum post dit

Expanded text:
m. Antiqui libero uentri ita prospexerunt, ut in tempus nascendi omnia ei iura integra reseruarent: sicut apparet in iure hereditatium, in quibus qui post eum gradum sunt adgnationis, quo est id quod in utero est, non admittuntur, dum incertum est, an nasci possit. ubi autem eodem gradu sunt ceteri quo et uenter, tunc quae portio in suspenso esse debeat, quaesierunt ideo, quia non poterant scibulis adnumerentur. nam traditum est et quies quaternos enixam Peloponensi, multas Aegypti uno utero septenos. sed Laelius scribit se uidisse in Palatio mulierem liberam, quae ab Alexandria perducta est, ut Hadriano ostenderetur, cum quina, inquit, dicebatur, quintum post diem
Abbreviated transcription (Latin):
c oĩduudundo iuditium locum ħt̃ ⁊ uinc
ctagaliagro ¶uecligałag̾ an regioni¬
b dundi possit iudendumest magis
autem dcbet uidex abstitiere hi dnu¬
cetur ¶Neracuis sccibit arbitrum si
regionib fundum nonuedigabem di¬
insummduob adiudicau̾it posse q̃un
duob fundis fcruitutem imponere¬
q̃uintem publicianam hũt ⁊̃ cõidi
iudindo iudicium possunt ex̾cere
extrub dam autem cõis uenditaroẽ
cessat sicumustatausa est possidendi
utile coĩ duudundo ꝯpetit ut purasiex
causa indebrti sosutires possideatur
Inter p̃dones autem ħiudicium lor
non ht̃ uit sip̃tario possideant lotũ
ronocet alterditat cum ui possidere non
debere ħuiditium darint pst annumqͥ¬
damq placuit ⁊̃ post annum inrumqͥ
indeiccit urtedictu itodi isi p̃canio inq
isiclam dicatum possidcit qui ꝓuotat di¬
cendumẽe eicessare ħ iuditium Nam
doclam destina possessionem ⁊petere init̃¬
tore misn sint inpossessione legatoꝵ ẽ
enim iusta causa possidendicustodit grã

Expanded text:
 diuidundo iudicium locum habet et in uectigali agro. uectigalis ager an regionibus diuidi possit, uidendum: magis autem debet iudex abstinere huiusmodi diudetur.Neratius scribit arbitrum, si regionibus fundum non uectigalem diuisum duobus adiudicauerit, posse quasi in duobus fundis seruitutem imponere.Qui in rem Publicianaidundo iudicium possunt exercere. Ex quibusdam autem causis vindicatio cessat, si tamen iusta causa est possidendi, utile communi dividundo competit, ut puta si ex causa indebiti soluti res possideatur. Inter praedones autem hoc iudicium locum non habet, nec si precario possideant locum rovocet, alter dicat eum vi possidere, non debere hoc iudicium dari nec post annum quidem, quia placuit etiam post annum in eum qui vi deiecit interdictum reddiet si clam dicatur possidere qui provocat, dicendum esse ait cessare hoc iudicium: nam de clandestina possessione competere interaetore missi sint in possessionem legatorum: est enim iusta causa possidendi custodiae gra
Abbreviated transcription (Latin):
inditata sit ꝯ seqũtet oicitur exampto
aginonposse nisi totam rem suscipere
ito posse uepiri emptorem ut tecipi¬
at cotum ¶ Sollumillud spec̾tandũ
at non forte fraus aliquauenditoris
interuenit s is idistracta parte cessẽ¬
rit iuctu licitatõe uenoror eqne p̃ci¬

Expanded text:
adiudicata sit, consequenter dicitur ex empto adiudicata sit, consequenter dicitur ex empto agi non posse, nisi totam rem suscipere ito posse conueniri emptorem, ut recipiat totum: solum illud spectandum erit, num forte fraus aliqua uenditoris interuenit. sed et si distracta parte cesserit uictus licitatione uenditor, aeque, pret
Abbreviated transcription (Latin):
it porerit ut iutercos ⁊ucriat q caut¬
ant que ꝓtempora se usuros ⁊ frinturoᷤᷤ
ħest ut a pud singulos muruauice
certo tempore sit nsust̾ singuios nit¬
n coionus n his quidepositum sufte¬
pecunt ħ uidicium ꝯpetit qpamuis
naturalitet possideant ¶ Int̃ quipi¬
girori atceperunt tał diuisio fieridebit
utnõ uero p̃cio extuctur pars s rat
antum dutaxat quiantumproea
parie debetur ⁊ si assignetur quidam
pignus uniexcreditorib litentia m̃
nondenegetur debittoridebutum o¬
ffere ⁊ pignus suum lucre idemq
dicitur isi possessor pignoꝵ iuis exti¬
matõem pignoratitia iuirem ag̾etios¬
fecat ¶Si debitor omis p̃du partem
pignoredederit ⁊ ad nõ alterus paruis
ꝓnotatur creditor cius ciures fũit
adiuditata melit partemsuam p̃di¬
i recupecare soluto et ꝙ ip̃ẽ debuit
eleganter dicitur noncẽ andiendum
ubi ⁊ erim parts̃ ꝑatus sit recuperi¬
requam creditor ꝑ adinditãtõem em
prouocatus fu̾is alteraq pari tͥad

Expanded text:
ic poterit, ut inter eos conveniat caveantque per tempora se usuros et fruituros, hoc est ut apud singulos mutua vice certo tempore sit usus fructus. Neque colonis neque eis qui depositum susceperunt hoc iudicnaturaliter possideant.Inter eos, qui pignori acceperunt, talis diuisio fieri debet, ut non uero pretio aestimetur pars, sed in tantum dumtaxat, quantum pro ea parte debetur, et adsignetur quidem pignus uni ex creditoribus, licentia tamen non denegetur debitori debitum offer‹r›e et pignus suum luere. idemque dicitur et si possessor pignoris litis aestimationem pigneraticiam in rem agenti offerat.Si debitor communis praedii partem pignori dedit et a domino alterius partis et debitor eius cui res fuit adiudicata velit partem suam praedii reciperare soluto eo quod ipse debuit: eleganter dicitur non esse audiendum, nisi et eam partem paratus sit reciperare, quam creditor per adiudicationem prouocatus fueris aliaque pars tibi
Abbreviated transcription (Latin):
mipsit scioꝙ̃ ego postea apog mĩst¬
inca ꝓprie ñ dicatur s ⁊ ꝑ ꝯtrarium spõ
un alu nupsent ⁊ filiam sustepit putat
uerum nupcus eius abstutudum est.
ad optiue sororis filiam possũducere
uxorem. cognata enim uea nẽ filia eiꝰ.
qr anunculus nemo sit pad optõem ⁊ hxe
dem̃cognatd̃es ꝯitihuntur in adoꝑtõ¬
agraroꝵ ins haberent ¶ pariratt̃e ⁊ sor¬
orempatris mei ad oꝑtim possum duc̾e
sinonfu̾it enem mnt̃e nata
iuidicis suꝑ ħcognoscentis hec ꝓhibeti

Expanded text:
nupsit Seio, quem ego postea adrogavin proprie dicatur.Sed et per contrarium sponsum alii nupserit et filiam susceperit, putat verum nuptiis eius abstinendum. Adoptivae sororis filiam possum uxorem ducere: cognata enim mea non est filia eius, quia avunculus nemo fit per adoptionem et eae demum cognationes contrahuntur in adoptiognatorum ius haberent. pari ratione et sororem patris mei adoptivi possum ducere, si non fuit eodem patre nata. iudicis super hoc cognoscentis hae prohiberi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Sincpos uxorem uelit duccir auo
fiante om̃imodopattis acͣtoritas e¬
tit uetessana s sipater sur auus sapiat.
susficit uolumptas am ¶ Istmus pater
abhostib captus ẽ siñ infrrtrietmunre¬
uisSutapater sit ut ignoretur u̾sit

Expanded text:
i nepos uxorem uelit ducere auo furente, omnimodo patris auctoritas erit necessaria: sed si pater furit, auus sapiat, sufficit aui uoluntas.Is cuius pater ab hostibus captus est, si non intra triennium reita pater absit, ut ignoretur ubi si
Abbreviated transcription (Latin):
itio ignorau̾it faicm cẽ. pastea scit᷑
ciarim se ret̾islit: ¶Siquis alieno no¬
iidetur ꝯstitussc Ioꝵ ait pͣtor ẽodemiẽ¬
ipore noninitiu spõsalioꝵ eodeuitẽpo¬
re fc̃oꝵ accipiendum est si in itẽ
tempuscur turramtt. ¶ t̃ si altetꝰ spon

Expanded text:
itio ignorauit talem esse, postea scit? ptiarum se rettulit. Si quis alieno nouidetur constituisse. Quod ait praetor 'eodem tempore', non initi‹um› sponsaliorum eodem tempore factum accipiendum est, sed si in id‹em› tempus concurrant. Item si alteri spon
Abbreviated transcription (Latin):
ini mortuum eẽ sciret. ne ignorancia pu¬
Icriton ignoranti ccdet exdie mortis mari¬
tiet ideo si post legnimũ tp̃c lugr̃oicog¬
nouit. Iiteo ait ip̃o dit: tͥsinneres ⁊ eĩ lug¬
ubria. ⁊ dopouere
xores uiri lugere ñ ꝯpeli̾i spoarp
si enim millus luctus ẽz
ant ¶ Q uir̃ aluget ĩ tm id tempus sp̃o¬

Expanded text:
eum mortuum esse sciret', ne ignorantia pumerito et ignoranti cedit ex die mortis mariti: et ideo si post legitimum tempus cognouit, Labeo ait ipsa die et sumere eam lugubria et deponere. xores uiri lugere non compell‹u›ntur. Sponsi nullus luctus est.eat. Quae uirum eluget, intra id tempus spon
Abbreviated transcription (Latin):
tem pus coiotarip̃tor enũ ad id tempꝰse
retulit. quo nir olug̾etur. quisouet elu¬
que intͣ legitimum tempus partum
edidcrit. putat statim posse miptiis st uol¬
locars ꝙ uerum paio ¶Nopsollent aũt
ingere it ueratiusait hostes ꝑdueluonis
dampnati. nec susiendiost nec qui ma
niptui se colotau̾it infama notabit᷑.¬

Expanded text:
tempus collocari: praetor enim ad id tempus se rettulit, quo uir elugeretur: qui solet eluquae intra legitimum tempus partum edide‹rit›, putat statim posse nuptiis se collocare: quod uerum puto. Non solent autem lugeri, ut Neratius ait, hostes uel perduellionis damnati nec suspendiosi nec qui mannuptum se collocauerit, infamia no‹ta›bit
Abbreviated transcription (Latin):
est. ⁊ responsum in puita s eũ qi ꝓt
parte bonouu mulctari debuit pre¬
ses relegauit dicendum grit duriori
druplum uidex ꝯdempnauit. hou̾at᷑
quidem reus pena acta Namex sur¬
to non magnifesto induplum ꝯuens¬
ri debent. ꝟm hac niii extimatonem
ei nõ ⁊seruasse ꝙ̃uis si in pena petũia¬
ria eum hop̾ass. transsactum cumto

Expanded text:
est et responsum. ut puta si eum, qui parte bonorum multari debuit, praeses relegauerit: dicendum erit duriori druplum iudex condemnauit, oneratum quidem reum poena auct‹a›, nam ex furto non manifesto in duplum conueniri debuit: uerum hanc rem existimationem ei non conseruasse, quamuis si in poena non pecuniaria eum oneras
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ non̾ca ⁊ pͥuigna ⁊ socrus ⁊ nuuᷤᷤ
utelligantur. ut sciamꝰ quas nõ licent
ducere/ quidam nou̾tam ꝑ se patris uxo¬
rem ⁊ nurum filiuxorem ⁊ pͥugnimu¬
roris ab alio narito filiam intelliguntis
ꝙ ad hant cam̃ĩnus uͦ aniuixorem net

Expanded text:
quomodo nouerca et priuigna et socrus et nurus intellegantur, ut sciamus, quas non liceat ducere. quidam nouercam per se patris uxorem et nurum filii uxorem et priuignam uxoris ex alio marito filiam intellegunt: sed quod ad hanc caus
Abbreviated transcription (Latin):
locoest net canem post emancipatc̃tm
filndutere potest qm̃i aliqñ nuuseuis fu¬
cere ⁊ insorore uł insororis fiuaidem
eccͣuo dicendumut pat̃ filiam ñpossit d¬
ucere et siexstruitu te mamimissi st̃
⁊ sidubutetur patrem eiimeẽ. im̃ net u¬
ulgo quesitam filiam paier nat᷑ ał que

Expanded text:
loco est ne quidem post emancipationem lii ducere poterit, quoniam aliquando nurus ei fust et in sorore et sororis filia. idemiam non possit ducere, si ex servitute manumissi sint, etsi dubitetur patrem eum esse. unde nec volgo quaesitam filiam pater naturalis po
Abbreviated transcription (Latin):
uł nõ ꝯtrattis repeteret que desiderat t̃t
enum habebit repencionem
hencium fiuĩt udcossicut nuptiis ip̃a
itasponsalib filiam ꝯ sentire o¬
LI
ripugnat ꝯscntit intelligitur tunta¬
iem solumdissenciendi apatre licencia
fiue ꝯccditurr sundignum morib uł tur¬
pansponsum ei pater eligat

Expanded text:
 contractis repeteret quae dederat: tunc enim habebit repetitionemahentium fiunt: et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibus filiam familias colirepugnat, consentire intellegitur. tunc autem solum dissentiendi a patre licentia filiae conceditur, si indignum moribus vel turpem sponsum ei pater eligat
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Sincpos uxorem uelit duccir auo
fiante om̃imodopattis acͣtoritas e¬
tit uetessana s sipater sur auus sapiat.
susficit uolumptas am ¶ Istmus pater
abhostib captus ẽ siñ infrrtrietmunre¬
u̾tatur uxoremducere potest
uisSutapater sit ut ignoretur u̾sit

Expanded text:
i nepos uxorem uelit ducere auo furente, omnimodo patris auctoritas erit necessaria: sed si pater furit, auus sapiat, sufficit aui uoluntas. Is cuius pater ab hostibus captus est, si non intra triennium reuertatur, uxorem ducere ita pater absit, ut ignoretur ubi si
Abbreviated transcription (Latin):
esstees cxtiteruit ⁊ nex huspars euis ũi
soluantuir nondebent cefi hedescreditoris in¬
ntrm assitisi possimt totũt fundumuende¬
isexigendis sposito mm̃ sidomnum ⁊ duxis ett
euuis partemiichi locaueris ego qͥ loca¬
toritus pensionem soiero pignorata
dutinioncnin non cnu credibile est ħ̾rue¬

Expanded text:
heredes exstiterint et uni ex his pars eius soluatur, non debent ceteri heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum uendeis exigendis praeposito. unde si domum conduxeris et eius partem mihi locaueris egoque locatori tuo pensionem soluero, pigneraticia conduxi: non enim credibile est
Abbreviated transcription (Latin):
buiitant ipiane sꝑsuis male fitiis coł
tuit uł uinxit. ut optulit p̃ficture uł
rem nonteners qr̃ sipstituit ancillam.
ułalind impbatumꝰ facese coigir ilu¬
tiss incrurit creoit siquidẽ: ianin¬
buctobuł uouumͣptare debitroriferit
seruss carereꝓ qͣmtitart sumptruĩ
debutositut enim. neglig̾e creditor¬
eni doniscitulpa qm̃ p̃stat nonpatit᷑.
iranet talcm eoffitert rempignoratã
ut grauꝰ. sit debattoriadretu ꝑeusdam:
piasartum gnͣdem pignoripatum ab

Expanded text:
ane si pro maleficiis suis coercuit uel uinxit uel optulit praefecturae uel rem non teneri. quare si prostituit ancillam uel aliud improbatum facere coegit, iliis instruxit creditor, si quidem iam imbutos uel uoluntate debitoris, erit seruis carere pro quantitate sumptuum debitor. sicut enim neglegere creditorem dolus et culpa quam praestat non patitur, ita nec talem efficere rem pigneratam, ut grauis sit debitori ad reciperandum: puta saltum grandem pig
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Solutũ nonuidetu siis ⁊ testata
cum debitore sit de ip̃o debit duł sup̃ẽ fi¬
de iusor ꝯuentus fu̾it ¶ Nouata aũt
debmobligatõ pignus ꝑtmit nisiir¬
nit ut pignus repetatur: ¶ Sic̃i da¬
tͣs tͥ petriam pignus accepero net
do̾ pignoraticia actõne tenetor ⁊ nisa
solucione fcãitemq ⁊si accepto lata sit
de tractumestͥi cy si pactum cuistandũ¬

Expanded text:
Solutum non uidetur, si lis contestata cum debitore sit de ipso debito uel si fideiussor conuentus fuerit.Nouata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi conuenit, ut pignus repetatur.Si quasi daturus tibi pecuniam pignus accepero nec dedero, pigneraticia actione tenebor et nulla solutione facta: idemque et si accepto lata sit contractum est, uel si pactum, cui standu
Abbreviated transcription (Latin):
paut Mitum ueuerit in nomendebit oris
niam te⁊ ⁊ conpens abi slucro corporis alitu¬
ius id cꝑ acceꝑis erit tͥmpignoris ioco sinu
daꝓprietas pignori eatasit usu fructus qui
anseat sitꝑt in partu ancille. qui post uendi¬
tõncm uatts sit ¶ Situis cauerit ut silua
sibi pignorieẽt nauemexen mafiaftã nͣũ it̃.
pignoricassius authr aliud sĩmafia aliud
nanis etddo nominatim indendo pignore¬

Expanded text:
um.Si conuenerit, ut nomen debitoris niam tecum pensabis, si uero corporis alicuius, id quod acceperis erit tibi pignoris loco. Si nuda proprietas pignori data sit, usus fructus, qui ndus transeat, sicut in partu ancillae, qui post uenditionem natus sit. Si quis cauerit, ut silua sibi pignori esset, nauem ex ea materia factam non esse pignor‹i› Cassius ait, quia aliud sit materia, aliud nauis: et ideo nominatim in dando pignor
Abbreviated transcription (Latin):
de iussorib exceptõnem daridebert exis¬
timamꝰ: ¶ Sifi de iussor iurauit se dare
nonoportere exceptõe iiris iurandire
andum reo ꝓmtẽdi ꝓ deise. ¶ S usi acto¬
re defe̾nte. defensor ab sentisuł p̃sen¬
ts iurauerit eũ ꝙ̃ defendit dare none
oportere: exteptõ intisiurandi eicuius n¬
nomint uiratum filit. dari de bebit cabẽ
ratõesteisifide uissoris defensor iurauerit.
reo datur exceptõ. It̃sireus uirauit fideiu¬

Expanded text:
 exceptionem dari debere existimavimus. Si fideiussor iuraverit se dare non oportere, exceptione iurisiurandi reandum reo promittendi prodesse. Sed et si actore deferente defensor absentis vel praesentis iuravit eum quem defendit dare non oportere, exceptio iurisiurandi ei cuius nomine iurandum fuerit dari debebit. eadem ratio est et si fideiussoris defensor iurauerit: reo enim detur exceptio: Item si reus iurauit, fideiu
Abbreviated transcription (Latin):
e secute. qr dehis tassib solummodo fuit
uentum: qui matrimonium seqũitur mi¬
ptit auntm sicuit nonsint. querendũ erit
nitrum milieri ꝯditõent ei quidorem dedit
ꝯpetat. et uerisimultẽ inhũt quoq casum:
ñe potest ⁊ dicionem. qui ob matrimons¬
un dedit. matrimonio noncopulato n fer¬
te euidentissimis ꝓbatõnib mulier ostendit.
ħcum ides fecisst. ut ip̃imagis milicriqm̃ s

Expanded text:
e secutae, quia de his casibus solummodo fuit conventum qui matrimonium sequuntur, nuptiae autem secutae non sint, quaerendum erit, utrum mulieri condictio an ei qui dotemhunc quoque casum ere potest condictionem, qui ob matrimonium dedit, matrimonio non copulato, nisi forte euidentissimis probationibus mulier ostenderit hoc eum ideo fecisse, ut ipsi magis mulieri quam
Abbreviated transcription (Latin):
dem ¶tedirore qui de mutua petimia
ccͣpupulum ꝯtendebat. ius iurandimde¬
fcrente. pupisłꝰ iurauit sedare nonopporĩe
eamdem petuniam a fide iussore eiuspit¬
it anexcludendus sit exceptõe iurisui¬
randiqͥa tͥ platet. riscribe michieam rẽ
iusser isqꝑ uiurauit se dait noncpor¬
tere: naturał obligatõ io pactõe tolet᷑.
nsolura pecuniarepetipo decit sinuero
creditorquides semutuo dedisse ꝯtemde¬
lnt. pupillus autem ẜ solo defendebatur.
ꝙ tutor eius nonint̃ipeniss ⁊ ħtale ius

Expanded text:
 Creditore, qui de mutua pecunia contra pupillum contendebat, iusiurandum deferente pupillus iurauit se dare non oportere: eandem pecuniam a fideiussore eius petit: an excludendus sit exceptione iurisiurandi? quid tibi placet rescribe mihi. eam rem iurasset, isque iurauerit se dare non oportere, naturalis obligatio hac pactione tolletur et soluta pecunia repeti poterit. sin uero creditor quidem se mutuam dedisse contendebat, pupillus autem hoc solo defendebatur, quod tutor eius non interuenisset et hoc tale ius
Abbreviated transcription (Latin):
cauebit. ut si potestatẽ suam ꝑucn̾it sec¬
uustestituat id ꝙ accep̃teo minus qͦ uii¬
ior serms fc̃s ẽ ꝓter fugam plane siadhut
cum maͣmiti uelit is quidedit. ille uero ma¬
nimite uolit ꝓt̃ fugamosfensus totum
ꝙ accepit restimere cumoportets sie ligat
isquidecemdedit ipm̃ seruum ⁊ scqui ion¬
posse necesse. ẽ autipm̃ del dariant quod
dedit restitiu ꝙ si distracturus nonerat eũ.
oportet id ꝙ accepit restitur᷑ nsi forit dilig¬
cuttus cmih ibiruus eẽt. si nonaccepiss.
eum tiseruo eioto p̃cio tarere: ¶ S ubi
accepit. ut mamiitẽt. deinde seriuis decessit.¬
⁊ siquidem moram fecit manuinissionid seq¬
rens est ut dicamꝰ᷑ refundert amꝙ atcepit.

Expanded text:
cauebit, ut, si in potestatem suam peruenerit seruus, restituat id quod accepit eo minus, quo uilior factus est propter fugam. plane si adhuc eum manumitti uelit is qui dedit, ille uero manumittere nolit propter fugam offensus, totum quod accepit restituere eum oportet. sed si eligat is, qui decem dedit, ipsum seruum consequi, necesse est aut ipsum ei dari aut quod dedit restitui. quod si distracturus non erat eum, oportet id quod accepit restitui, nisi forte diligentius eum habiturus esset, si non accepisset eum et servo et toto pretio carere. Sed ubi accepit, ut manumitteret, deinde servus decessit, si quidem moram fecit manumissioni, consequens est, ut dicamus refundere eum quod accepit:
Abbreviated transcription (Latin):
atõ s transsactõstyuo tamen esset s
nouissimiis erat anmnis stcał inqui
ei remisserit uecuis oiceretur ⁊ si suꝑi¬
orssuberes fsiunt iscit locator ponde¬
lat cum adrpntatõem uocari. ¶Enmn
quidam desructuum exigutate quca¬
retur noneẽ ratt̃em cius hñdam restur¬
itut rescaptum est ab antonio aus¬
usto nonumerito pcuioremot¬
minere uehendi fimitus nonsitcr
in om̃ib ꝑsonis simlter obserum¬
dum est ¶hoicumq tamen rem¬
suonis ratõ mabetur excausis supͣstrmp

Expanded text:
 si nouissimus erat annus sterilis, in quo ei remiserit? uerius dicetur et si superiores uberes fuerunt et scit locator, non debere eum ad computationem uocari. Cum quidam de fructuum exiguitate quereretur, non esse rationem eius habendam rescrietur, rescriptum est ab Antonino Augusto non immerito procuratorem Cmunere uehendi functus non sit: quod in omnibus personis similiter obseruandum est. Ubicumque tamen remissionis ratio habetur
Abbreviated transcription (Latin):
litatar ꝙit ad naingandi usum parã¬
tur ¶ Ex ꝯduto actõnem ⁊ĩ ad ħ̾eeint
ranssut palamest ¶ Cum quidam cͥx¬
cẽptor operas suas locass aciñ isquieaᷤ
ꝯdux̾at occessit inperator automꝰ cum
duis seusro rescipsit ad libellum cmp
nas quominus iocatas opetas amoio
aquillio soluars sieodam anno mercea
abalionõ actepistisidcm ꝯiractus inple

Expanded text:
utatur, quae ad nauigantium usum parantur. Ex conducto actionem etiam ad heredem transire palam est. Cum quidam exceptor operas suas locasset, deinde is qui eas conduxerat decessisset, imperator Antoninus cum diuo Seuero rescripsit ad libellum excenas, quo minus locatas operas Antonio Aquil‹ae› solueres, si eodem anno mercedes ab alio non accepisti, fidem contractus impleri
Abbreviated transcription (Latin):
includenda aut instuł enda datasit enz¬
que fracta sit siquidam uitio maierie
fcm̃sit nouent exlocato actõ sumꝑitia
ficientis erit. huc sqͣntencie addendũ
est nisi ꝑicullem quo instartifex rece¬
it ent exlocato actõ ¶ Si fuło ucstm̃¬
ta poruenda acceꝑit eaẜ mints roserĩt

Expanded text:
includenda aut insculpenda data sit eaque fracta sit, si quidem uitio materiae factum sit, non erit ex locato actio, si imperitia facientis, erit. huic sententiae addendum est, nisi periculum quoque in se artifex receit, erit ex locato actio. Si fullo uestimenta polienda acceperit
Abbreviated transcription (Latin):
pactostandum ẽẽ ¶ Sicolonis ꝑdioꝵie
ge locadis ut iotentem ignem ua¬
umus casus incendicansam ititssit nõ
pa iocitoris q̃ pstart iutesse est damt
nucatint senebitur ¶ Ipator asi¬

Expanded text:
pacto standum esse. Si colonis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem hauitus casus incendii causam intulerit, non pa locatoris, quam praestare necesse est, damnum fecerit, tenebitur. Imperator An
Abbreviated transcription (Latin):
site mercede ruentut sdco antem fa¬
niliaritarem aliquam hr̃e indentur
emptõ ⁊ uenditõ itemlocatõ ⁊ ductõ
ut inquib dam querisoleat utrũ
faccurt certiponieris certez que forme
⁊ accepent uerbi grã trecenta utrum
s placet inuimeẽ negͥm ⁊ magis ep̃¬
nonest quin locatõ ⁊ꝯ ductõ sit
umemptum habeat coionus sicu¬
ti fat ł łe cum quid extimatim indo¬
femdaretur
gatõ ita fcãquoad is quicamlotas¬
s dediss ue uestet morte eius quilot
rs pensiorrem remutam ex locato ⁊
ꝯducto agendirmerit

Expanded text:
de mercede convenerit. Adeo autem familiaritatem aliquam habere videntur emptio et venditio, item locatio et conductio, ut in quibusdam quaeri soleat, utrumfaceret certi ponderis certaeque formae et acceperit verbi gratia trecenta, utrum sed placet unum esse negotium et magis empnon est, quin locatio et conductio situm emptum habeat colonus, sicuti fieret, cum quid aestimatum in dotem dareturgatio ita facta, quoad is, qui eam locasset dedissetue, uellet, morte eius qui loc pensionem remittam, ex locato et conducto agendum erit
Abbreviated transcription (Latin):
qruo oicua calida aq̃ iauatẽtur ut
cetera uasa olerna dnm̃ p̾stare opo¬
trere sicutidolia uinaria que aopͥs¬
entemusum colono p̾start oporte¬
bit ħomĩa sit sunt actipienda nisi
crud aliud specianiter actratisit
¶Sidominꝰ exceꝑit inlocatr̃e ⁊ uifra

Expanded text:
quo olea calda aqua lauatur, ut cetera uasa olearia dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliud specialiter actum sit. Si dominus ex
Abbreviated transcription (Latin):
lrat.R. bona fides argit uͭ ꝙ ꝯuenit fat
s non amplins p̃stat is uenditori qmͣ
ꝓporcione euis temporis quo petina nn¬
merata noneẽt

Expanded text:
t: bona fides exigit, ut quod conuenit fiat: sed non amplius praestat is uenditori, quam pro portione eius temporis, quo pecunia numerata non e
Abbreviated transcription (Latin):
noraũit. officio enim uidicis  tificrir¬
ꝯturetur ut dogat cum aditum ⁊ facu¬
itattm inquilmo p̾stare ad archam to¬
uendam sumptil sclł iocatois ¶ Si
quiscum inannum habutatõta ꝯdn¬
xiss pensionem totis ann cederit demĩ
insia post sex menses ocemerit uł in¬
cauidio ꝯ sumpta sit petisionem resi¬
diu remporis rectisime mala scabit
exꝯducto actõe nrepetiturum notiqĩ
indebutum ꝯ dicturum noncnum perte¬
torem ddit ꝑlus sut sibi iptãm ⁊ ꝯ iͣtõis

Expanded text:
norauerit: officio enim iudicis continetur, ut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad arcam tollendam sumptibus scilicet locatoris. Si quis, cum in annum habitationem conduxisset, pensionem totius anni dederit, deinde insula post sex menses ruerit uel incendio consumpta sit, pensionem residui temporis rectissime Mela scripsit ex conducto actione repetiturum, non quasi indebitum condicturum: non enim per errorem dedit
Abbreviated transcription (Latin):
teq possessio ciant tocuis agnant
partis non p̃staturaut uisli nonefici¬
tur aut stabulum uł u̾ͥgreges eius st
¶Suus tempestatis calamnnose s¬
igetit amocitor ꝯductori aliquid ꝑ¬
staredebeat iudeamus. seruͥris omẽ ĩ

Expanded text:
te quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, aut uilla non reficitur uel stabulum uel ubi greges eius staSi uis tempestatis calamitosae contigerit, an locator conductori aliquid praestare debeat, uideamus. Seruius omnem uim,
Abbreviated transcription (Latin):
gau̾at huius enim nouus ꝯsensusent
necessarnis seadacausa erit ⁊ sircipu¬
mus tacituruitate itriusq partisco
lonum retumdi xisse uideri ita atti¬
piendum est ut i p̃o anno quo tatu¬
crunt inctantur eandam locatdẽm
renouase non ⁊̃ insequantib anins
⁊ si lustͣum forte ab iucio filat ⁊ dut¬
tõi p̃stitutum s ⁊si scio quor antio pꝰt
finitum lustrum inthil fĩrat cc̃tiu
actum. eandam inderi locatõem in il¬
loanno ꝑmansisse ħ enim ip̃o ꝙ tat̾u¬
iant cunsensisse indentur ⁊ hocincep
urbanis autem pd̃is alio iure utim
nt ꝓut quisq habittau̾it ita etoblige¬
tur nisi inscriptis certum tem pꝰ ⁊duc

Expanded text:
gauerat: huius enim nouus consensus erit necessarius. eadem causa erit et si rei pumus taciturnitate utriusque partis lonum reconduxisse videri, ita accipiendum est, ut in ipso anno, quo tacuerunt, videantur eandem locationem renovasse, non etiam in sequentibus annis, etsi lustrum forte ab initio fuerat conductioni praestitutum. sed et si secundo quoque anno post finitum lustrum nihil fuerit contrarium actum, eandem videri locationem in illo anno permansisse: hoc enim ipso, quo tacuerunt, consensisse uidentur. et hoc deinceps urbanis autem praediis alio iure utimur, ut, prout quisque habitauerit, ita et obligetur, nisi in scriptis certum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
quatur medius quantum p̃stare celr¬
at ei quiase ꝯduxit qm̃ emolumentũ
ꝯductõis adrparatt̃em nbericeis mer¬
cedis cum putatum marorem effĩcit
ꝯeampnatõrm ⁊ tamen pͥmus locator
reputatt̃em habebit ꝑ .i. que. abillo¬

Expanded text:
quatur medius, quantum praestare debeat ei, qui a se conduxit, quoniam emolumentum conductionis ad comparationem uberioris mercedis computatum maiorem efficit condemnationem. et tamen primus locator reputationem habebit quinquagi
Abbreviated transcription (Latin):
enim p̃ciu ꝯtunt tantum s om̃e tpm
terest emptoeis scrium non cuinti pla¬
ne siiitantum p̃cium excessisseꝓpon¬
as ut nonsit cogutatum auenditẽ de
tanta summa ueluri sipponas agutaiorẽ
postea fcm̃ uł pantomumua eiuctumeẽ
eum qui minumo nenit p̃cio inqunm
indetur inmagnam quantitatem obli¬
gari nendirorem

Expanded text:
continet tantum, sed omne quod interest emptoris seruum non euinci. plane si in tantum pretium excedisse proponas, ut non sit cogitatum a uenditore de tanta summa ueluti si ponas agitatorem postea factum uel pantomimum euictum esse eum, qui minimo ueniit pretio, iniquum uidetur in magnam quantitatem obligari uenditorem
Abbreviated transcription (Latin):
samis itfcit ꝙ iustum est sicut minui¬
ur pr̃atõ siseriuis decerior apud empit¬
iem esfcctussit cui einncctur ¶lsud
exptdicuis uidctatur simichi alrenam
arram uendideris ⁊ inea ego cdifficau̾o
atq ira eam dñs euincit namqr possum
petentem dum̃ nisi inpensam edifficio¬
tum soluat dolimaui exceptt̃em subin¬
ouere. magisest. ut ea res adpicusu nẽ
cuunteritur ut dñs mercedes ⁊ impanisa
p̃stare deb̾cat ꝙ sicmpioe nonpossistat
edifficium uł seruum uł exempit habe¬
bitatisernsinom̃ib tamẽnhiscasib sisci¬
ꝯens quisalieaum uendiderit om̃umde
teneri debeat ¶ Suꝑest tertia delibera¬
tõ cuiuis dec̾et ẽẽ lib̾ta aretussa que re¬
tussat emptorem ⁊ non sinemit̃e dicetur
eius debere effiti libertam aquo uendita

Expanded text:
s refert: quod iustum est: sicut minuitur praestatio, si seruus deterior apud emptorem effectus sit, cum euincitur. Illud expeditius uidebatur, si mihi alienam aream uendideris et in eam ego aedificauero atque ita eam dominus euincit: nam quia possi‹m› petentem dominum nisi impensam aedificiorum soluat, doli mali exceptione summouere, magis est, ut ea res ad periculum euinceretur, ut dominus mercedes et impensas praestare debeat. quod si emptor non possideat aedificium uel seruum, ex empto habebit actionem. in omnibus tamen his casibus, si sciens quis alienum uendiderit, omnimodo teneri debet. Superest tertia deliberatio, cuius debet esse liberta Arescusa, quae recusat emptorem. et non sine ratione dicetur eius debere effici libertam, a quo uendita
Abbreviated transcription (Latin):
reliquid euidsm fidci ꝯmissit ut am̃sad
lib̾tatem postannum ꝑduceret. omilco¬
idit nulla cumntinioratc̃e fidci ꝯmis¬
se libartatis sc̃. emptor cum plurib ã¬
tus mantipr sup scapta serussent si

Expanded text:
rel‹i›quit eiusque fidei commisit, ut omnes ad libertatem post annum perduceret. cum legidit nulla commemoratione fideicommissae libertatis facta: emptor cum pluribus annis mancipia supra scripta
Abbreviated transcription (Latin):
rdam cogat̃e nõie emptoris desicerab¬
nr ut sumptus quos ininnum e hisq̃
erudierait ficerat ei restituerentursi dem¬
3. queto arctussa que iecussanit etuptorẽ
pattonishẽe cuius sit lib̃ta ꝯstituta anpos¬
sit uł legataram que non liberau̾it ẜ
ledem pronum hr̃t nam ⁊ cert̾i dudab
R̾de manumissi sunt. Resemꝑ probau
s desumptib nero quos inerudiendum ho¬
minenemptor fecit uidendũ est. nam m

Expanded text:
eadem cognitione nomine emptoris desiderabatur, ut sumptus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei restitue‹re›ntur. idem quaero, Arescusa, quae recusauit emptorem patronum habere, cuius sit liberta constituta? an possit uel legatariam quae non liberauit uel heredem patronum habere? nam ceteri duo ab herede manumissi sunt. respondi: sempo. de sumptibus uero, quos in erudiendum hominem emptor
Abbreviated transcription (Latin):
dems Siquis auenamrem uendidert
imodio tempore ur̃s dñorei cxititrit co¬
i̾getur implere uenditõta
itant si nõ integ̃ p̾stauient intrasta¬
tuta tempri pora ꝯuematur partun dau¬

Expanded text:
m. Si quis alienam rem uendiderit et medio tempore heres domino rei exstiterit, cogetur implere uenditionemita ut, si non integras repraestauerit intra statuta tempora, poena conueniatur, partim da
Abbreviated transcription (Latin):
uniest. an nonfatit aoio qui uire ꝓpecu
qutitur. nt enimidꝙ amplius inmodo¬
agri inutintm. qm̃ alioquim dcm̃est ad
ꝯ̃ pendium uenditoris. s ad emutoris ꝑi¬
net ⁊ tunc tenetur uenditoꝵ cum min¬
or modus inueniti Uideamꝰ tamen ne
inia querelasit emptoris in eodam fim¬
dosiplus inueniat inuineaꝙ̃ inp̃totũ¬

Expanded text:
omissum est. an non facit dolo, qui iure perpetuo utitur? nec enim hic quod amplius in modo inuenitur, quam alioquin dictum est, ad compendium uenditoris, sed ad emptoris pertinet: et tunc tenetur uenditor, cum minor modus inuenitur. uideamus tamen, ne nulla querella sit emptoris in eodem fundo, si plus inueniat in uinea qu
Abbreviated transcription (Latin):
debeat nam ⁊ ħ tenebitur erempit act¬
ionc quamuis emptora. duob xx. a
cepturus sit s rtitius est inom̃ib supͣs
cnptis tasib lutrumcum dampuo. ipans¬
ari s ⁊ si quid de est emptori sic prome¬
do sũ pro qualitate loti hec itsartiri

Expanded text:
debebat: nam et hic tenebitur ex empto actione, quamuis emptor a duobus uiginti accepturus sit. sed rectius est in omnibus supra scriptis casibus lucrum cum damno compensari et si quid deest emptori siue pro modo siue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditdis sit sc̃s. Nam licet suaratradit᷑
furtum mͥ feciss aut oĩo ⁊ditt̃em co
noĩc depetulio non hrẽm ant tatemus
hestmqͣr tmus exre furtuia actum ꝑe¬
culium fuiss s eittnus tam̃ inppo¬
lito. ⁊ retencionem me habiturum
isiomĩe peculium penes te sit. uł q̃ ꝑ
lus dbito soluerm. posse mt ꝯdictir¬

Expanded text:
am traditus furtum mihi fecisset, aut omnino condictionem eo nomine de peculio non haberem aut eatenus haberem, quatenus ex re furtiua auctum peculium fuisset, tamen in proposito et retentionem me habiturum et, si omne peculium penes te sit, uel quasi plus debito soluerim posse me c
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝯpeteret qĩ res minate sine causa ꝑ¬
uecut ¶Sisciens alicnam tem igno¬
rimi mͥ uendideris ⁊ pͥusquam eumn¬
sitim utuiter me exempto acturum
rutauit. inid quantimea int̃ sit me¬
ã rẽ eẽ. Ecam quanuus enim alioqͥn
uerum sit uendutrem hactenus
deneniuttem emptori hr̃e liceat ñ ĩ
lit eus faciat: q tam̃ dosum ab tẽ pͥ¬
stare debrat. tenctieu quisciens alic¬
nam nonsuam ignoranti uetididit.
ħdem marĩt est simanumussuro uł
pignori daturo uendiderstmm
eam custodire aobũumn. tamcu ꝓprus
est ut nichilamplius qm̃ acties ꝑse¬
quende euis. prãname emptori opor¬
teat. qr custodraadilsus uimparum
ꝑ ficit aclies tame̾ eas norisotum arb¬

Expanded text:
ea ad te sine causa peruenerit. Si sciens alienam rem ignoranti mihi uendideris, etiam priusquam euincatur utiliter me ex empto acturum putauit in id, quanti mea intersit meam esse factam: quamuis enim alioquin uerum sit uenditorem hactenus teneri, ut rem emptori habere liceat, non etiam ut eius faciat, quia tamen dolum malum ebeat, teneri eum, qui sciens alienam, non suam ignoranti uendidit: id ‹es›t maxime, si manumissuro uel pignori daturo uendiderit. 3eam custodire debuerim, tamen pro‹p›ius est, ut nihil amplius quam actiones persequendae eius praestari a m‹e› emptori oporteat, quia custodia aduersus uim parum proficit. actiones autem eas non solum arb
Abbreviated transcription (Latin):
ncti fidciꝯ missariam sibereitem petis¬
sent ⁊ hedem ad p̃torem ꝑduxissent ĩ¬
su p̃toris ab hede sunt inanumissiare¬
duore emptiuidicio aretusse quo n
omine reperent iectum est Rsum do
samquo ꝑtineat ad rescriptum sacta¬
posse post mamanussionem mendit¬
sit oscorui ¶ Ego cum meminissem ⁊ in¬

Expanded text:
i fideicommissam libertatem petissent et heredem ad praetorem perduxissent, iussu praetoris ab herede sunt manumissi. Areditore empti iudicio Arescusae quoque nomine repeteret, lectum est resposam pertinere ad rescriptum sacraposse post manumissionem a uenditore consequi. ego cum meminissem et Iu
Abbreviated transcription (Latin):
utt ad p̃cium restiruendum exempto
attr̃e creditor ħ enim multis ꝯstrutõib
sifatumest dolum plane uenditor p̃sta
ligatamuł non cẽ eius quisibi obliganit
uendiderir ieurbiur exempto qrdolum
isremuendiderit. ⁊ ei accessuru quiddi
x̾it omnna quidam que diximuis utre

Expanded text:
nec ad pretium restituendum ex empto actione creditor: hoc enim multis constitutionibus effectum est. dolum plane uenditor praestabligatam uel non esse eius qui sibi obligauit uendiderit, tenebitur ex empto, quia dolum is rem uendiderit et ei accessurum qui‹d› dixerit, omnia quidem, quae diximus in re
Abbreviated transcription (Latin):
tem frutis ꝑcipiendi ¶ pͥida exuendi¬
to agendo  sequetimr ⁊̃ sumptus qui
art̾isit fc̃ĩsunt inredisteatta ut pu¬
ta si quidam inedifficiadistracta. eroga¬
tum est. scribit enum lalid e⁊trebatius.
est siquid in egri serui curatc̃e. inpenfũ
est aute. traditt̃em. ant sicuidam ui
disciplims in quas uerisimile erat ⁊ tin
ptorem ułłe impendi ħ amplius labee
ait isiquid in infimiis mortu secui
re. si modo sine cusꝑa uenditoris mor¬
tem obierit / Itẽ si cum uenetit tũ
tesueniret ut locuplex abemptore
reus detur exuendut agi posse.: nt id fi¬
at. ¶ Sunteremptorem p̃dioꝵ. ex uẽ¬
ditorem ꝯucniss. si ca p̃dia emꝑtoꝵ ħeᷤ¬
ne eius pluris uenididiss: euis partem
dimidiam utnditori p̃starethcres
emptoris pluris ea p̃dia uendidiss uẽ¬
ditorem exurendito agendo partem eiꝰ
quo plunis uendidisset ⁊setuturum
Si prociator uendiderit ⁊ tanteit
enꝑtori querit ͦ an domns uł adusu

Expanded text:
tem f‹r›uctus percipiendi. Praeterea ex uenditem f‹r›uctus percipiendi. Praeterea ex uendito agendo consequetur etiam sumptus, qui facti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum est: scribit enim Labeo et Trebatius et si in aegri serui curationem impensum est ante traditionem aut si quid in disciplinas, quas uerisimile erat etiam emptorem uelle impendi. hoc amplius Labeo ait et si quid in funus mortui serui re, si modo sine culpa venditoris mortem obierit. Item si convenerit, cum res veniret, ut locuples ab emptore reus detur, ex vendito agi posse, ut id fiat. Si inter emptorem praediorum et uenditorem conuenisset, ut, si ea praedia emptor heresue eius pluris uendidisset, eius partem dimidiam uenditori praestaret et emptoris pluris ea praedia vendidisset, venditorem ex vendito agendo partem eius, quo pluris vendidisset, consecuturum. Si procurator vendiderit et caverit emptori, quaeritur, an domino vel adversus
Abbreviated transcription (Latin):
tuta cẽt. sicum ip̃o actrim eẽt coĩdiuidun¬
dos sicertis regionib fundum uterte⁊
titium udex diuisit. sint dubio partem
qut adiudicat᷑a est emptori tradete debes.
¶Siquid seruo distracto uetiditor dona.¬
uit aute raditem ħ quo restitui debs.
heditates quo ꝑsenum aquisite ⁊ loga¬
ta omãanee diffinguendum cuius res¬
poclu ista suit telictaitẽ ꝙ rroperis seriuiᷤᷤ
p̃stuit nenditoriemptori restituendũ
est. nisi ideo dies traditõis expatio ꝓroga¬
tus est. ntad uenditorem opere pͥtitier¬
ent: ¶ exuendito actõ uenditori petit.
ad ei stquenda: que ci abemptore p̃sta¬
rioportet. ueniunt aũt inł iudicio u¬
frascriꝑta inpiimis p̃cium quan tesue¬
nitltẽ usurt p̃cu post diem traditõis¬
t̃ Nam cimire emptar fruatur equis¬
simum est eñ usuas p̃cu dependerespo¬
slessionem auttan traditam acciptit
dbemis ⁊ sip̃cariasit possessio. s enĩ
solum spectare defemus. an hãt fitulti¬

Expanded text:
tura esset, si cum ipso actum esset communi diuidundo. sed si certis regionibus fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori tradere debes. Si quid seruo distracto uenditor donauit ante traditionem, hoc quoque restitui debet: hereditates quoque per seruum adquisitae et legata omnia, nec distinguendum, cuius respectu ista sint relicta. item quod ex operis seruus praestitit uenditori, emptori restituendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut ad uenditorem operae pertinerent. Ex uendito actio uenditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emptore praestari oportet. Ueniunt autem in hoc iudicium infra scripta. in primis pretium, quanti res uenit. item usurae pretii post diem traditionis: nam cum re emptor fruatur, aequissimum est eum usuras pretii pendere. Possessionem autem traditam accipere debemus et si precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat faculta
Abbreviated transcription (Latin):
ułimꝰ Intereum quisciens quidaut i¬
gnorans uendidit disserciam facit in
ꝯdampnatc̃e exempto ait enimquipe¬
cus morbosimraut tignum utiosum
uendidit. siquidam ignorins fecitidtan¬
tum exempto acbõe p̃staturum quan¬
do minoris eẽt empturus sudita eẽstis¬

Expanded text:
imo inter eum, qui sciens quid aut ignorans uendidit, differentiam facit in condemnatione ex empto: ait enim, qui pecus morbosum aut tignum uitiosum uendidit, si quidem ignorans fecit, id tantum ex empto actione praestaturum, quanto minoris essem empturus, si id ita esse s
Abbreviated transcription (Latin):
ton duro mubitito egis uenditionis
t̾ecepta est om̃ib inea habittantib
ꝑ̃terdum recte recepta ħabitatõ est
¶paus iimo sicui mea insula᷑ ucndide¬
nis gratis habuatõem adens ⁊ sit ui᷑¬
peris. habittatorib ant in quam quis¬
que diem ꝯductum ht̃ parum cau̾is
Nominarim cum de his ictipi opor¬
tint Itaq cos habutatores emptor
insule habutant̃ inpugne ꝓ hibebi ͭ
dito secuo inperaturus crassꝑant
uendicionem fatcre solitus est culpa
tua id fcm̃cẽ iundebitur putaenumcũ
dirm. R. xt. descendereaut inchoatã
dimitti solutus ec̃t Idcmuiriscrit sic
amrem in pceme solitus fi̾us qͣm prude¬
ns ⁊ diligcus patei faimperattruscis
tm̃ patcłꝰ cistrno nouamtm impe¬
rre ꝙͣ inperaturus nonfũis sinoniut¬
niss ueluti s ci imperasti utad empto¬
remiret qui perogit cẽt. Hamcente
eans tuo ꝑitino cẽ nondebet ita tota
ents ad dolum malum dimitaxit ⁊
tuipã uenondris dirgenda cst ¶Si
dosia octoginta actałt infundo que ĩ¬

Expanded text:
toribus habitatio lege uenditionis recepta est, omnibus in ea habitantibus praeter dominum recte recepta habitatio est. Paulus: immo si cui in ea insula, quam uendideris, gratis habitationem dederis et sic receperis: 'habitatoribus aut quam quisque diem conductum habet', parum caueris nominatim enim de his recipi oportuit itaque eos habitatores emptor insulae habitatione impune prohibebit. 54 dito seruo imperaturus eras. Pauluenditionem facere solitus est, culpa tua id factum esse uidebitur: puta enim eum dromum descendere aut in cloacam d‹e›mitti solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens et diligens tamen potest ei seruo nouam rem imperare, quam imperaturus non fuisset, si ‹non› uenisset: ueluti si ei imperasti, ut ad emptorem iret, qui peregre esset: nam certe ea res tuo periculo esse non debet. itaque tota ea res ad dolum malum dumtaxat et culpam uenditoris dirigenda est. Si dolia octoginta accedere fundo, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
ranum quesitumest. cmptori p̃st¬
bitun ⁊sicrnid depeculo ccer accessit ns
trisiquidexit uenditoris. ¶ Siticuis
finidnm inquo nonaginti ing rera¬
nt uendiderit ⁊ inlegẽ empiõis dcc̃ne¬

Expanded text:
um quaesitum est, emptori praestabitur, et si quid peculio eorum accessit, non tamen si quid ex re uenditoris. Si Titius fundum, in quo nonaginta iugera erant, uendiderit et in lege emptionis dic