comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lxui. regnante eodem karolo lu¬
gni fuit filus. duo filii illius ut dictũ:
est monuntur. locharius abbas ⁊ karo¬
lus rex aquitanorum. Auunculus quo¬
q eiꝰ rodulfus consiliarius pͥmus q pa¬
latii hominẽ exiit. Necnon ⁊ rodulfus
archiep̃x aquitanorum ⁊ duo pͥncipes
a quitamci landricus ⁊ immino inter se
dimicantes semet interemerunt. Riob̾tꝰ
quoꝙ atq ramulfus uiri mire potentie
armisq strenui. ⁊ inter pͥmos non pe¬
iores. normannoium gladio necantur.
Deniq lotharius aute obitum patris
de hugonis filia habiit. Qui diuidens
regnum patris cum fratribus suis: acce
pit regnum romanorum ⁊ totam italiã
⁊ parteui francie ouentalem. totam ꝙ
prouinciam. ludouincus uero p̃ter nori¬
cam quam habebat tenuit regna que
pater suus illi dederat. id ẽ alemaniuã.
torringiam. austrasiam. saxoniam ⁊ a¬
uarorum id ẽ hunoium regnum.
arolus quoq medietatẽ francie
ab occidente ⁊ totam neustriam.
britanniam. ⁊ maximam patem bur¬

Expanded text:
xto, regnante eodem Carolo Li filio, duo filii illius, ut dictum est, moriuntur. Lotharius abbas et Carolus rex Aquitanorum, avunculus quoque ejus Rodulphus consiliarius primusque palatii hominem exuit: necnon et Rodulphus archiepiscopus Aquitanorum. Et duo principes Aquitanici, Landricus et Muno inter se dimicantes semet interimunt. Robertus quoque atque Ranulphus, viri mirae potentiae armisque strenuis et inter primos ipsi priores Northmannorum, gladio necantur. Denique Lotharius, ante obitum patris de Hugonis filia habuit. Qui dividens regnum patris cum fratribus suis, accepit regnum Romanorum et totam Italiam, et partem Franciae orientalem totamque Proventiam. Ludovicus vero, praeter Noricam, quam habebat, tenuit regna quae pater suus illi dederat, id est Alamanniam, Turingiam, Austrasiam, Saxoniam et Avarorum, id est Hunnorum regnum. Carolus vero medietatem Franciae ab Occidente, et totam Neustriam, Britanniam et maximam partem Bur
Abbreviated transcription (Latin):
iem. Quod dum ei nunciatum fuisset¬
Ietum retinuit. Cũmq belli euentus inte¬
lea parturiret terremotus sc̃s est ꝑ uniuer¬
sum orbem ita ut sicilie multarumq insu¬
larum urbes concusse ⁊ subrute in numerabi¬
les populos ruinis opp̃serint. Circa bithini¬
am uero tam ingenfuit. ut niceam sub¬
erteret urbem. S eiam mare termĩnos
ꝓpͥos immutauit ⁊ in quibusdam locis tan

Expanded text:
torem, quod dum ei nuntiatum fuissetorem, quod dum ei nuntiatum fuisseetum retinuit. Cumque belli eventus interea parturiret, terraemotus factus est per universum orbem, ita ut Siciliae, et multarum insularum urbes concussae et subrutae, innumerabiles etiam populos ruinis oppresserint. Circa Bithyniam vero tam ingens fuit, ut Niceam subverteret urbem; sed etiam mare terminos suos immutavit, et in quibusdam locis tan
Abbreviated transcription (Latin):
płimo temꝑe commoiatus omnib licenti¬
dionisii sacraq cereris nõ iam in occulto
tanquam sub pio imꝑatore celebrabant. ẜ
ꝑ mediam plateam bachantes ubiq curre¬
bant. Illis tantum modo tũt pͥncłps erat ĩ
imicus qui apłicam uoctrinam predicare
uidebantur. Eodem anno apd̃ atrebatas
uera lana denubibus pluiie mixta deflu¬
xit. Et constantinopoli .iiͦii. nõn Iunii gran¬
uo mire magnitudinis decidens. non nullos
hominum extmxit. Quidam sane aiunt
de ualente. qd dñica uxor eius ꝑ suaserit et
ab orthodoxa fide qͣm suus germanus cre¬
debat recedere ⁊ tamualenter arrii sensũ
sectari porro alii scribunt. qd̃ postqͣm um¬
ꝑauerit ab eudoxio rebaptiratus iuram̃to
ei firmauerit in ip̃o baptismate cũ arrio se
sensurum ⁊ o moysion minime recepturũ.
Interea ualente in syria commorante surre¬
xit. constantinopoli tyrannus nomine.
ꝑcopius qui paruo temꝑe multam sibi mili¬
tam coaceruans festinabat aduersus imꝑa¬

Expanded text:
urimo tempore commoratus, omnibus licentiDionysii, sacraque Cereris jam non in occulto, tanquam sub pio imperatore celebrabant; sed per mediam plateam bacchantes, ubique currebant. Illis taimicus, qui apostolicam doctrinam praedicare videbantur. Eodem anno apud Atrebatas vera lana de nubibus pluviae mista defluxit, et Constantinopoli m IV Nonas Junii grando mirae magnitudinis decidens nonnullos homines exstinxit. Quidam sane aiunt de Valente quod Dominica uxor ejus persuaserit ei ab orthodoxa fide, quam suus germanus credebat, recedere, et tam valenter Arii sensum sectari. Porro alii scribunt, quod postquam imperaverit, et ab Eudoxio rebaptizatus sit, juramento ei firmaverit in ipso baptismate cum Ario se sensurum, et Homousion minime recepturum. Interea Valente in Syria moram faciente, surrexit Constantinopoli tyrannus Procopius nomine, qui parvo tempore multam sibi militiam catervans, festinabat adversum impera
Abbreviated transcription (Latin):
lo aduersante posst̃ potiri. Quo rela¬
to hugo magnus ualde exacerbatus
celerrime recessit omissa ex peditione.
milites cohibens a normannoium
uastatione. fiex etenim aliqͣmdiu a¬
pud rothomagum moratus. p̃fectum co¬
mitatui p̃fecit. Rodulfũ agnom̃to tortã.
qui uectigalia annuatim asubditis exi¬
geret. ⁊ tota in hac ꝓtuntia uira ac quelibet
negotia uecerneret. Qui paganis uet̾ior
cuncta monasteria ab ip̃is exusta que cir¬
ca sequane littona erant diruens afunda¬
mentis: adrepandam rothomagensem ci¬
uitatem petram asportauit. Ad gemineti¬
cum uero cum accessisset: sc̃e marie mona¬
st̾ium inuasit. illudq eu̾tit. Qͦd a fundam̃tis
fũditꝰ diruisset. nͥ qͥdã cłicꝰ nomine elemens
ab oꝑariis duas tͣres p̾cio d redemiss. q̃ usq ad
tẽꝑa rob̃ti arcħep̃i qͥ illã restaurauit eccliam
ꝑmãserũt stabiles Igit᷑ rȩx adlibitũ expletis

Expanded text:
lo adversante posset potiri. Quo relalo adversante posset potiri. Quo relato, Hugo Magnus valde exacerbatus celerrime recessit, omissa expeditione, milites cohibens a Northmannica vastatione. Rex etenim aliquandiu apud Rothomagum morans praefectum comitatui praefecit Rodulphum agnomento Tortam, qui vectigalia annuatim a subditis exigeret, et tota hac in provincia jura ac quaelibet negocia decerneret. Qui paganis deterior, cuncta monasteria ab ipsis exusta, quae circa Sequanae littora erant, diruens a fundamentis, ad reparandam Rothomagensem civitatem petram asportavit. Ad Gemmeticum vero cum accessisset, Sanctae Mariae monasterium invasit, illudque evertit. Quod a fundamentis funditus diruisset, nisi quidam clericus nomine Clemens ab operariis duas turres pretio redemisset; quae usque ad tempus Roberti archiepiscopi, qui illam restauravit ecclesiam, permanserunt s
Abbreviated transcription (Latin):
innomine domni.¬
Nde rex ad regales accedens dapes:
cepit epulari splendide. bernardo uano
ministrante. Cin niterprandendum.
uino iam estuanti. sic bernardus ait.
les. Hactenus militauimus dici. ulteriꝰ
seruieuns inuictissimo regi. Geneat
sibi bernardus siluanectensis ricar¬
oum suum nepotẽ: nos utinam tem¬
pore longo habeamus te dominum
⁊ regem. Reuera exitiabile tibi consi¬
lium ded̃. qui totius normaninci exer¬
citus robur amittere suasit. Quem
uero inimicorum non ualuisses terreres
robustissima illoĩ uirtute : sunt e¬
nim ut nos tuo dominio subiecti. tibi
militare cupientes corde uolenti.
nos armasti hugonem cuum minu¬
cum: Nonne tibi semꝑ ip̃e in fenꝰ
extitit. ⁊ contra te assidue rixatur:
his ⁊ huius modi rex placatus uerb̾:
cum festinatione hugoni magno le¬
gatos mittit. qui eum compellerẽt
exire anormannorum terminis. ei di¬
rigens ⁊ hec. S̾tolidum quidem fore
cantam in alios potestatem donare: qͥb
ad sui supplementum quieco uire nul¬

Expanded text:
in nomine Domini. Inde rex ad regales accedens dapes coepit epulari splendide, Bernardo Dano ministrante. Cui inter prandendum vino jam aestuanti sic Bernardus ait: les. Hactenus militavimus duci, ulterius serviemus invictissimo regi. Teneat sibi Bernardus Silvanectensis Richardum suum nepotem; nos utinam tempore longo habeamus te dominum et regem! Revera exitiabile tibi consilium dedit, qui totius Northmannici exercitus robur amittere suasit. Quem vero inimicorum non valuisses terrere, robustissima illorum virtute? Sunt enim, ut nos, tuo dominio subjecti, tibi militare cupientes corde volenti. nos armasti Hugonem tuum inimicum? Nonne tibi semper ipse infensus exstitit, et contra te assidue rixatur? » His et hujusmodi rex placatus verbis, cum festinatione Hugoni Magno legatos mittit, qui eum compellant exire a Northmannorum terminis, ei dirigens et haec: stolidum quidem fore tanta in alius potestatem donare, quibus ad sui supplementum quieto jure nul
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea bernardꝰ danus metuens ne in re¬
gressu rex ludounicus cum hugone du¬
ce normannos pressuris grauioribus op¬
primeret. Haigroldo danorum regi. aoshuc
apud chierubure degenti. legatos clam m̃it
tit. mandans ut sociatis sibi constantim¬
ensib atq baiocasinis militibus expedi¬
niam concuteret apartib marinis. qua¬
tinus huuis rei gr̃a ludounico rege ad collo¬
quium contra eum ueniente. de inimicis
satageret guillelini amici sui sanguinẽ
uindicare. Einus monitis rex celerrime
fauens. propulsis ad mare nauib subduc¬
tisq maltum uelis circio flante carbonis
saline littoia appulit. qua rapibo ineatu
se ꝑcelloso mari diua infundit. E minue¬
ro fama uolante solito more francorum
aures ilico ꝑcelluit. paganos maritima
littoia occupasse:. cum graui naumm
multitudine.

Expanded text:
nterea Bernardus Danus metuens ne in regressu Ludovicus rex cum Hugone duce Northmannos pressuris gravioribus opprimeret, Heroldo Danorum regi adhuc apud Chierisburch degenti legatos mittit clam; mandans ut, sociatis sibi Constantiniensibus atque Bajocasinis militibus expeditionibus Northmanniam concuteret a partibus marinis; quatenus, hujus rei gratia Ludovico rege ad colloquium contra eum veniente, de inimicis satageret Willelmi amici sui sanguinem vindicare. Cujus monitis rex celerrime favens, propulsis ad mare navibus, subductisque in altum velis, circio flante Corbonis salinae littora appulit, qua rapido meatu se procelloso mari Diva infundit. Enimvero fama solito more volans Francorum aures illico percelluit, paganos maritimas littora occupasse cum navium multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
meditari summeq uoluptatis diuiniq ar¬
tis credere destinata ferire. parcus cibi somni¬
q ⁊ uini aolibidinis uictor. Cunctisq eẽt
plenus bonis si ad cognoscendam reipublice
scientiam animũ intendisset. a qua ꝓpe ali¬
enus non modo uoluntate. sed etiam exertioͥ
fuit. idest plus fere letus quam sufficiebat
⁊ plus uerecundus quam reipublice inter¬

Expanded text:
meditari, summaeque voluptatis, divinaeque armeditari, summaeque voluptatis, divinaeque artis credere, destinata ferire, parcus cibi, somnique et vini, ac libidinis victor, cunctisque esset plenus bonis, si ad cognoscendam Reip. gerendae scientiam animum intendisset, a qua prope alienus, non modo voluntate, sed etiam exercitio fuit, id est, plus fere laetus, quam sufficiebat, et plus verecundus, quam Reip. inter
Abbreviated transcription (Latin):
non nunquam eodem habitu iter faceret. odid
contra se militum concitauit. Maximus gͦ
ab infensis Gratiano legionib exceptus. eun¬
dem subita incursione ꝑterritum. atq in ita¬
liam transire meditantem dolis circumuen
tum interfecit. Modꝰ autẽ interfectionis eiꝰ
gus. quia uxor grãni suo uiro festinaret oc¬
currere. in lugduno Gallie ciuitate fluuium
transeunti. Gratianus uero credens reuera¬
dias. sed ueluti cecus in foueam in manus ho¬
stis incidit. Oum ergo uenisset gr̃anus quasi
merobaudis ⁊ saturnini. anno imperii quĩ¬
todecimo. uite uicesimo nono. Mox maximꝰ
ualentinianum augustum cum matre iusti¬
na italia expulit in illiricum. Qui constanti¬
nopolim ueniens. atheodosio pat̾na pietate
susceptꝰ. mox etiam in imꝑio restititus est.
suit autem gr̃anus sirmii genit᷑ litteris harsd
mediocriter imbutus. carmen facere ornate
loqui. ex plicare controuersias rethorũ more
nichil aliud die noctuq agere quam spiculis

Expanded text:
nonnunquam eodem habitu iter faceret, odia contra se militum excitavit. Maximus ergo ab infensis Gratiano legionibus exceptus eundem || subita incursione perterritum atque in Italiam transire meditatum interemit. Causa autem interfectionis ejus gus, quia uxor Gratiani suo viro festinaret occurrere, in Lugduno Galliae civitate fluvium transeunti. Gratianus autem credens dias, et veluti caecus in foveam immanis hostis incurrit. Dum ergo venisset Gratianus quasi Merobaudis et Saturnini, anno imperii decimoquinto, vitae vicesimo nono. Mox Maximus Valentinianum Augustum cum matre Justina Italia expulit in Illyricum. Deinde Constantinopolim vensusceptus mox etiam imperio restitutus est. || Fuit autem Gratianus litteris haud mediocriter institutus, carmen facere, ornate loqui, explinihil aliud die, noctuque agere, nisi spiculis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui secundum qd̃ icholaus decessor
euis disposuerat. missos suos donatum
scilicet ostiensem ep̃m. ⁊ stephanum ne¬
pessinum ep̃m. ⁊ marinum diaconum
sancte romane eccłie ad basilium imꝑa¬
torem ⁊ ad filios suos constantinum ⁊ leo¬
nem augustos constantinopolim direx̃.
Cum quibus ⁊ anastasuis bibliotecarns
sedis romane utriusq lingue grece scili¬
cet ⁊ latine ꝑitus ꝑrexit. Et sy nodo con¬
gregata qͣm octauam unuiersalem syno¬
dum uocant. illuc conuenientes appella¬
uerunt. exortum scisma de ignatii deposi¬
tione ⁊ phocii ordinatione sedauerunt.
phocium anatematirantes. ⁊ ignatium

Expanded text:
 secundum quod Nicolaus, decessor eius, disposuerat, missos suos, Donatum scilicet Ostiensem episcopum et Stephanum Nepessinum episcopum et Marinum diaconum sanctae Romanae ecclesiae, ad Basilium imperatorem et ad filios eius Constantinum et Leonem augustos Constantinopolim direxit, cum quibus et Anastasius bibliothecarius Romanae sedis, utriusque linguae, Grecae scilicet et Latinae, peritus, perrexit. Et synodo congregata, quam octavam universalem synodum illuc convenientes appellaverunt, exortum scisma de Ignatii depositione et Focii ordinatione sedaverunt, Focium anathematizantes et Ignatium
Abbreviated transcription (Latin):
ludouiucus imꝑator ingressus be
beneuentanorum que a francis recesserãt.
sarracenis q se iunxerant sub ditione
sua recepit. ⁊ loca sc̃orum que impii sar
cholaus papa uir religione precipuus
moritur. ac matrio ante portas beati pe¬
tri non longe am̃bris benedicti p̃decesso¬
ris sui sepelitur. huus temporib ap̃ con

Expanded text:
Ludovicus imperator, ingressus BenBeneventanorum, quae a Francis recesserant Sarracenisque se junxerant, sub ditione sua recepit, loca sanctorum, quae impii Sarrcolaus papa, vir religione praecipuus, moritur. Ac in atrio ante portas B. Petri, non longe a membris Benedicti praedecessoris sui, sepelitur. Cujus tempore tran
Abbreviated transcription (Latin):
de toema nominatus sum uob̃ defero lugu-¬
bre nuntium. ad mortuum mare currus ur̃os
cum carris ducite ⁊ inde cadauera ur̃oꝵ ca
roium reportate. franci quippe normannoꝵ
multo maiorem quam uoluissent inuneit
Odo signifer eoꝵ turpiter fugatus. ⁊ guido
pontiui comes captus est. Reliqui autem¬
omnes aut capti aut ꝑempti sunt: aut ob¬
nixe fugientes uix euaserunt. Hoc ex parte
a noimannica infestatione concito gradu
quantotius ualuit. mestus de interitu gallo¬
retro pedem retraxit. Hec pugna anno

Expanded text:
de Toenia nominatus sum, vobisque defero lugude Toenia nominatus sum, vobisque defero lugubre nuntium. Ad Mortuum mare currus vestros cum carris ducite et inde cadavera charorum vestrorum reportate. Franci quippe Northmannomulto majorem quam voluissent, invenerunt. Odo signifer eorum turpiter fugatus est, et Wido Pontivi comes captus est. Reliqui omnes capti aut perempti sunt, aut obnixe fugientes vix evaserunt. Hoc ex parte a Northmannica infestatione concito gradu, quantocius valuit, moestus de interitu Galloretro pedem retraxit. Haec pugna anno
Abbreviated transcription (Latin):
ux gͦ ut se suosq taliter compͥmi ui¬
dit magno ⁊ nobili tactus uolore
milites ꝓtinus elegit. quos ad compͥmendos
calceii subuersores celerrime direxit. Ip̃e
antem cum suoꝵ non nullis cura regem sẽ
contulit qͣtinus penaf lueret. si quem sa¬
tellitum a latere reg̃ abstrahere aliquate¬
nus ualeret. Nemientes uero normanni ad
francos reppererunt eos ap̃ moituum ma
re incendiis. ⁊ mulierum ludibriis occupa¬
tos. Cum quib illico mane cominissum bel¬
lum incontinua cede occumbentium ad usꝙ
nonam abutrisq partib est ꝓtractum. No¬
uissime autẽ francigene uicti fugerunt. ⁊¬
tum mox ꝑnuntios intimauerunt. At ille
nimis letus suꝑ hac re. henricum regem cu¬
piens effugare terruit eum huns modi le¬
gatione. Nuntius ducis regalib castris appro-¬
piauit. ⁊ in quodam ꝓximo monte noctu stans
fortiter clamare cepit. Cumq regi uigiles sus¬
citarẽtur quis esset uel quare tali hora sic uo¬
ciferaretur respondisse fertur. Rodulfus

Expanded text:
ux ergo, ut se suosque taliter opprimi vidit, magno et nobili tactus dolore milites protinus elegit, quos ad comprimendos Calceii subversores celerrime direxit. Ipse autem cum suorum nonnullis circa regem se contulit, quatenus poenas lueret, si quem satellitum a regis latere abstrahere aliquatenus valeret. Venientes vero Northmanni ad Francos, repererunt eos apud Mortuum mare in incendiis et mulierum ludibriis occupatos. Cum quibus illico mane commissum bellum in continua caede occumbentium ad usque nonam ab utrisque est protractum. Novissime autem Francigenae victi fugerunt duci mox per nuntios intimaverunt. At ille nimis laetus super hanc rem, Henricum regem volens effugare, terruit eum ejus legatione. Nuntius ducis regalibus castris appropiavit, et in quodam proximo monte noctu stans fortiter clamare coepit. Cumque regii vigiles sciscitarentur quis esset, vel quare tali hora sic vociferaretur, respondisse fertur: « Rodulfus
Abbreviated transcription (Latin):
iI. pius rex karolus abiit. Indeq re¬
uersus papiam cepit. cum rege desidio. Uxo¬
rem ac filiam eius thesaurumq illius sibi
siusq tulit. Omnes langobardos subeg̃.
captis ciuitatibus ⁊ direptis unmersis spo¬

Expanded text:
 pius rex Carolus Romam abiit, indeque reversus Papiam cepit, cum rege Desiderio uxorem ac filiam ejus thesaurumque illius sibi suisque tulit. Omnes Longobardos subegit, captis civitatibus ac direptis universis
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Adalgius filius eiꝰdem desid̃ii lapsus
naue constantinopolim uenit. Ordinata
italia : rex harolus in franciam reuertitur.
Int̾im dum rex mitalia esset: saxones ad p̃¬
sidia francorum cum exercitu exeuntes:
obsidentesq qd̃dam castellum buriabug.
quandam eccł̃iam concremare aforis castel¬
lo uoluerunt. qͣm sacrauerat beatus bone¬
facius martyr. Subito autem apparuerunt
duo iuuenes mire claritatis ⁊ candoris. uiden¬
tibus tam xp̃ianis qͣmq paganis. qui ip¬
sam eccłiam defendere uidebantur. Horũ
aspectu terribili ꝑterriti saxones in fugam
u̾si sunt. Sicq castrum illud ab obsidione
in saxoniam cepit. Erosburgum suꝑ
iuuseram fluuium in loco qui dicitur¬
dax brunisberg reedificauit. Sicq franci
utramq riipam fugatis ⁊ partim̃ occisis
saxonib obtinuerunt. Saxones autem
ita eius sunt uirtute ꝑdomiti ⁊ emolliti:
ut decem milia hominum ex eis cum
uxoribus eorum ⁊ paruulis translatos
transtułit. ⁊ ꝑ galliam ⁊ g̾maniam młti¬

Expanded text:
iae. Adalgisus filius ejusdem Desiderii, fuga lapsus, nave Constantinopolim venit. Ordinata Italia, rex Carolus in Franciam revertitur. Interim dum rex in Italia esset, Saxones ad praesidia Francorum cum exercitu exeuntes obsidentesque quoddam castellum Buriaburg, quamdam ecclesiam concremare a foris castello voluerunt, quam sacraverat beatus Bonifacius martyr. Subito autem apparuerunt duo juvenes mirae claritatis et candoris, videntibus tam Christianis quam paganis qui ipsam ecclesiam defendere videbantur. Horum aspectu terribili perterriti Saxones, in fugam versi sunt, sicque castrum illud ab obsidionein Saxonia cepit, Eresburgum super Wisaram fluvium, in loco qui dicitur Brunisberg, reaedificat. Sicque Franci utramque ripam, fugatis et partim occisis Saxonibus, obtinenita sunt virtute ejus perdomiti et emolliti, ut decem millia hominum ex eis cum uxoribus et parvulis sublata transtulerit, et per Galliam et Germaniam multi
Abbreviated transcription (Latin):
oiit. Interim dum hoc adhuc bellum trahe¬
retur. dispositis ꝑ loca congrua p̃sidiis hys¬
paniam est ingressus. Saltuq pyrenei suꝑ¬
ato. ⁊ omnib que aderant oppidis atq
catellis in deditionem susceptis reuer sus
est. S dum iũ rediret: in ip̃o pyrenei u¬
go wasconum ꝑfidiamẽ exꝑtus. Nam
cum agmine longo ut loci ⁊ anglistiarũ
situs ꝑmittebat porrectus iret excitꝰ wrasco¬
nes ĩ sinu montis ĩ sidiis collatis extremã ꝑtẽ ag¬
minis ĩuaser̃t. ⁊ insubiectã uillam deiecerunt.
Consertoq cum eis p̃lio: om̃s quos in¬
uenerunt interfecerunt. In quo p̃lio egib¬
bardus regie mense prepositus. ⁊ ansel¬
nius comes palatii. ⁊ rollandus p̃fectus
limitis britannici cum aliis qͣmplibus
sunt interfecti. Ex quibus rollandus
blauia castello de portatus est ac sepultꝰ.
sus : repperit comiugem suam hildegra¬
oam inuilla regia queuocatur cassino¬
gilus que ẽ inter droth ⁊ uuaronnam.
geminam edidisse ꝓlem. Quorum unus

Expanded text:
im tamen dum hoc adhuc bellum traheretur, dispositis per loca congrua presidiis, Hispaniam est ingressus, saltuque Pyrenei superato et omnibus quae adierat oppidis atque castellis in deditionem susceptis, reversus est. Sed dum inde rediret, in ipso Pyrenei  jugo Wasconum perfidiam est expertus. Nam cum agmine longo, ut loci et angustiarum situs permittebat, porrectus iret exercitus, Wascones, in sinu montis insidiis collocatis, extremam partem agminis invaserunt et in subjectam vallem dejecerunt. Consertoque cum eis prelio, omnes quos invenerunt interfecerunt. In quo prelio Eggibardus regiae mensae prepositus et Anselmus comes palatii et Rollandus prefectus limitis Britannici cum aliis quam pluribus sunt interfecti. Ex quibus Rollandus Blavia castello deportatus est ac sepultus.sus, repperit conjugem suam Hildegardam in villa regia quae vocatur Cassinogilus, et est inter Droth et Warunnam, geminam edidisse prolem; quorum unus
Abbreviated transcription (Latin):
mittibus głosio regi harolo se commiser̃t.
loriosus rex harolus magnus adurnẽ¬
sul saxonum fanum penitus destru¬
ut. ẽibi cum exercitus gram sin laboraret:
medio die subito ex quodam torrente lar¬
gissime emanauerunt aq̃. que sufficerẽt
cuncto exercitui ⁊ iumentis eoꝵ.¬
orro dum ad karolum sicut dic¬
tum est francorum ex incegro ꝑ¬
petrus ab adiano pontisice missus ad eun¬
dem głosum regem karolum uenit. postu¬
lans ab eo auxilium contra langobardoꝵ¬
regem desiderium qui more patris sui ai¬
stulfi romanam inquietabat eccl̃iam. Cui
desiderium magna uirium copia p̾parauit.¬
diuisumq ibi exercitum suum partem
misit ꝑ alpes gothicas. ⁊ iuga cibennica.
id est ꝑ montem quem ecolnisium uocant
que latera aꝑiunt in agros taurmorum.
Desiderius rex tunc iuxta clausas langobar¬
dorum exercitum composuerat. d franco¬
rum impetum sustinere non ualens: pa¬
piam ip̃e desidius refugit. Et pius rex ka¬

Expanded text:
arolo se commiserunt. loriosus rex Carolus Ardurmensul fanum Saxonum penitus destruxit: ubi cum exercitus gravi siti laboraret, medio die subito ex quodam torrente largissimae aquae emanaverunt, quae sufficerent cuncto exercitui et jumentis eoorro dum ad Karolum, sicut dictum est, Francorum ex integro pPetrus ab Adriano pontifice missus ad  eundem gloriosum regem Karolum venit, postulans ab eo auxilium contra Longobardorregem Desiderium, qui more patris sui Aistulfi Romanam inquietabat ecclesiam. EIbellum contra Desiderium magna virium copia preparavitdivisoque ibi exercitu suo, partem misit per Alpes Cottias, et per juga Gibennica, id est per montem quem accolae Cenisium vocant, quae latera aperiunt in agros Taurinorum. Desiderius rex tunc juxta clusas Longobardorum exercitum composuerat: sed impetum Francorum sustinere non valens, Papiam ipse Desiderius refugit. Et pius rex Ca
Abbreviated transcription (Latin):
nio decessit. quo sublimatus fuerat in re
gno. tuxor eius ⁊ filii ad desiderium regẽ
langobardorum nulla uicompulsi fugert̃
eits paticinium expetentes. sicq totius reg
Oinde karolus pͥmo regni sui anno aqui¬
taniam ing̃ssus. ducem hunoldum qui
post gaifarii mortem ip̃am sibi retiuere
bello se eum expetiturum lupus uero sa¬
mori usus consilio non solum hunoldũ.¬
ip̃m cum ꝓuintia cui p̃erat eius potestati

Expanded text:
nio quo sublimatus est in re uxor ejus et filii ad Desiderium regem Longobardorum nulla vi compulsi fugerunt, ejus patrocinium expetentes; sicque totius regnADO EINH. c. 5. Proinde Karolus primo regni sui anno Aquitaniam ingressus, ducem post Waifarii mortem Aquitaniam occupare bello se eum expostulaturum. Sed Lupus saniori usus consilio non solum Hunoldipsum cum provincia cui praeerat eius potestati
Abbreviated transcription (Latin):
irciter hec tempora edeldredꝰ rex angloꝵ
in coniugio habens filiam qͥbdã exortis dis¬
sentionum incentiuis duci nocere. ⁊ dede¬
cora ingerere sitiens: maximam nauium
multitudinem in mare iussit impelli. ac mili¬
tibus ex om̃i regno mandauit ut constituto
ab eo die ad eas conuenirent. loricis ⁊ galeis
decenter armati. Cuius ussis gratanter
angli obtemꝑantes. unanimes ad sunt ad
naues. fiex igitur ꝓspecta multa ⁊ optime
instructa ex̃citus copia ascitis militie sue
satrapis. animi sui prtpositum exponẽs
ualida auffrtate regio more precepit: ut
euntes totam normanniam rapinis ⁊ in¬
cendiis ext̾minarent solummodo archan¬
geli michaet monti parcerent. ne tante
scĩtatis ⁊ religionis locum igne conrema¬
rent. Iussit etiam ut ricardum ducem ca¬
perent post tergum manus uincirent

Expanded text:
irca haec tempora Eldredus rex Anglorum in conjugio habens, quibusdam exortis dissensionum incentivis, duci nocere et dedecora ingerere sitiens, maximam navium multitudinem in mare jussit impelli, ac militibus ex omni regno mandavit ut constituto ab eo die ad eas convenirent, loricis et galeis decenter armati. Cujus jussis gratanter Angli obtemperantes, unanimes adsunt ad naves. Rex igitur prospecta multa et optime instructa exercitus copia, ascitis militiae suae satrapis, animi sui propositum exponens, valida austeritate regio more praecepit ut euntes totam Northmanniam rapinis et incendiis exterminarent, solummodo archangeli Michaelis monti parcerent, ne tantae sanctitatis et religionis locum igne concremarent. Jussit etiam ut Richardum ducem caperent, post tergum manus vincirent
Abbreviated transcription (Latin):
Soux cumulanit honoribus.
ꝓ uocatus rex henricus uehem̃ter
ꝓ motus. ⁊ bñfitii a rob̾to duce sibi quõ¬
Dam impensi immemor esfectus. dixit
tegulense castrum uideret in pͥmo statu
confistere. Cuns fraudes animi obsalu¬
tem pueri uitare cupientes in fide stan¬
tes normanni decreuerunt fieri qd̃ post¬
moddum egisse penituit. Gilebtus auce
cognomento crispinus. cm iłlud corurm¬
serat olim cdux rob̾tus mox ut molestis¬
simum agnouit decretum conatus eoꝵ.
sp̾utt. ⁊ cum ualida manu armatoꝵ ad resis¬
ex qͦ munitõnis aditũ sibi denegari
osiderans ȩxertitib tam francoꝵ quam
normannoꝵ contractis festimis eam obsi¬
dione cinxit. Quid plura: Gislebertus tã¬
Dem p̃cibus ducis uictus merens castrum red¬
didit quod sub oculis omnium cum maxi¬
mo coidis dolore confestim igne concremari
ꝑspexit. Quib rex ad uotum ꝑactis aloco
secessit: s nõ multo post oxinisem comu¬
tatum adiuit. ⁊ argentonum ducis uicum

Expanded text:
dux cumulavit honoribus.dux cumulavit honoribus.atione rex Henricus vehementer permotus, et beneficii a Roberto duce sibi quondam impensi immemor effectus, duxit Tegulense castrum videret in pristino statu persistere. Cujus fraudes animi ob salutem pueri vitare cupientes in fide stantes Northmanni, decreverunt fieri quod egisse postmodum poenituit. Gislebertus autem cognomento Crispinus, cui illud commiserat olim dux Robertus, mox ut molestissimum agnovit decretum, conatus eorum sprevit et cum valida manu armatorum ad resisRex quoque munitionis aditum sibi denegari onsiderans, exercitibus tam Francorum quam Northmannorum contractis, festinus eam obsidione cinxit. Quid plura? Gislebertus tandem precibus ducis victus, moerens castrum reddidit, quod sub oculis omnium cum maximo dolore cordis confestim igne concremari perspexit. Quibus rex ad votum peractis, a loco secessit. Sed non multo post Oximensem comitem adivit, et Argentomum, ducis vicum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea dux guillelmus fauente deo cres-¬
ta suorum rabies normanniam conculca¬
uerit. in puerili pectore urilerobur colli¬
oit. ꝓroceresꝙ patris sui adseitos ad amose
fui trahere satagit. ⁊ ne quid in disci¬
plinate agant. p̾cib ⁊ iussis eruclit. Ro¬
dułfum de gauceio ex consultu suorum¬
maiorum sibi tutorem eligit. ⁊ princi¬
pem militie normannorum conslituit.
Quidam optimatum qui dm̃ ⁊ iusticiã
amanit. libenter duci ut dño obtemꝑant.
fidemq seruant. ⁊ rebelles ei subdere fi¬
deliter hanelant. Porro filii discoidie qͥ
dissensionibus gaisoent. ⁊ in nocenter iu¬
uere uolentes affligere student. dum ꝑ
se tantum nocere simplicibus quantum
uellent se non posse uident. commentant᷑
mites hac illacꝙ spargunt. Quos nomi¬
uatim litteris expͥmerem si inexorabilia
eorum oclia declinare nollem. At tamen
non alii extiterunt uobis in aure loquor
circumstantibus quam hi qui fideliores se
ꝓfitentur : se ⁊ quos nuinc maiorbus

Expanded text:
nterea Willelmus dux, favente Deo, cresta suorum rabies Northmanniam proculcaverit, in pueri pectore virile robur colligit, proceresque patris sui ascitos ad amorem sui trahere satagit, et ne quid indisciplinate agant, precibus et jussis erudit. Rodulphum de Wacceio ex consultu majorum sibi tutorem eligit, et principem militiae Northmannorum constituit. Quidam optimatum, qui Deum et justitiam amant, libenter duci ut domino obtemperant, fidemque servant et rebelles ei subdere fideliter anhelant. Porro filii discordiae, qui dissensionibus gaudent et innocenter vivere volentes affligere student, dum per se tantum nocere simplicibus, quantum vellent, se non posse vident, commentanturmites hac illacque spargunt. Quos nominatim litteris exprimerem, si inexorabilia eorum odia declinare nollem. Attamen non alii exstiterunt, vobis in aure loquar circumstantibus, quam hi qui fideliores se profitentur et quos nunc majoribus
Abbreviated transcription (Latin):
uitiam pati non posse arreptis armis inde
fugiunt cum dedecore.
ꝓphanationem debitamq uiolatoribus non
distulit inferre multationem. Nam tres ger¬
mani qui pͥncipes extiterant predicte inua-¬
sionis. non multo post dum latrocunis sum¬
moꝑe uacarent ⁊ rapinis. iusto d̃i iudicio
ꝑempti sunt sine confessione ⁊ iuatico salu¬
si quis templum deuuolauerit: disꝑdet
toies sui similium interitu comꝑto caueãt:
ne dum similia ꝑpetrant simili punitione
tandem ꝑeant. ⁊ si mundana ꝓsꝑitas pau-¬
lulum eis comttatur: non inde securi głien¬
tur. Illis nimirum scire conuenit quod
mundi gaudium qͣi fumus ad modicũ
transit. ac ꝑmansurum meroiem acdqͥ¬
rit. ceu quidam egregius in poemate suo
impios arguens u̾sificatoi ait. Uos male

Expanded text:
vitiem pati non posse, arreptis armis inde vitiem pati non posse, arreptis armis inde fugiunt cum dedecore. profanationem, debitamque violatoribus non distulit inferre mulctationem. Nam tres germani, qui principes exstiterant praedictae invasionis, non multo post, dum latrociniis summopere vacarent et rapinis, justo Dei judicio perempti sunt, sine confessione et viatico saluSi quis templum Dei violaverit, disperdet siarum sui similium interitu comperto caveant, ne, dum similia perpetrant, simili punitione tandem pereant. Et si munda prosperitas paululum eos comitatur, non inde securi glorientur. Illis nimirum scire convenit, quod mundi gaudium quasi fumus ad modicum transit, ac permansurum moerorem acquirit, seu quidam egregius in poemate suo impios arguens versificator ait: Vos male
Abbreviated transcription (Latin):
pidibus deiecti muri eccł̃iam sancto gerua-¬
sio martiri construxerat ubi sedes ep̃alis
longo post temꝑe fuerat. Uenerarandus
aucem uo dum uidit sorengos in dieb suis
ita insanire ut intemplo dei non dubitarẽt
foueam furum ⁊ lupanar meretricum face¬
re: nobili tactus ira uehement̃ doluit. ac
ad liberationem eccł̃ie d̃ĩ toto nisu animũ
conuercit.
uondam g dum de curia guillelmi¬
noimannoꝵ ducis rediret. ac ꝑ
oximensem pagum transiret. hugonem quẽ-¬
is secum adduxit. ⁊ sorengos inturre mo-¬
nasterii fortiter expugnari fecit. At illi au-¬
dacter restiterunt. ⁊ pro se pugnantes pro¬
iectis telis plures leserunt. Quod pontifex
dum prospexit : uicinis cdomib ignem im-¬
pomi iussit. Mox parrochian: iussis parẽt
ep̃i. Ignis uero immissus flante uento ad ec-¬
desiam currit: ipsamq inuadens consu-
mit ⁊ impios inea furentes acriter augit.
Soiengi tandem dum se usdent flamine se¬

Expanded text:
pidibus dejecti muri ecclesiam sancto Gervapidibus dejecti muri ecclesiam sancto Gervasio martyri construxerat, ubi sedes episcopalis longo post tempore fuerat. Venerandus autem Ivo dum vidit Sorengos in diebus suis ita insanire, ut in templo Dei non dubitarent foveam furum et lupanar meretricum facere, nobili tactus ira vehementer doluit, ac ad liberationem ecclesiae Dei toto nisu animum convertit. Quondam igitur, dum de curia Willelmi ducis rediret, ac per Oximensem pagum transiret, Hugonem de Gis secum adduxit et Sorengos in turre monasterii fortiter expugnari fecit. At illi audacter restiterunt, et pro se pugnantes projectis telis plures laeserunt. Quod pontifex dum perspexit, vicinis domibus ignem imponi jussit. Mox parochiani jussis parent episcopi. Ignis vero immissus flante vento ad ecclesiam currit, ipsamque invadens consumit et impios in ea furentes acriter angit. Sorengi tandem, dum se vident flamma sae
Abbreviated transcription (Latin):
ex concubina natus. Eunis di cupitam mor¬
tem eurarcdus audiens adhuc cum duce¬
guillelmo degens quantotins cum . xl. naui¬
bus milite plenis suꝑato mari hantunam
appulit. ubi innumerabilem anglorm
multitudinem ad sui ꝑniciem se oꝑientem
offendit. Qui ꝓtinus congressus cumeis nõ
mimimam partem ex illis orcho transmmisit.
Ip̃e uero metor existens ad naues regresiuse
cum sins. Cidens antem non absq plurimo
malttum numero se posse regaum obtinere
anglorum reguatis nauum ꝓris nonramã
eum maxima preda repetiit.
Itaq temponbus uionis ep̃i ricardꝰ atꝙ robicͦ
⁊ auesgotus filii guillelint cognomine sorõ¬
gi cuneum sceleratorem sibͥ asciuerunt. ⁊ om¬
nem circa sagium patriam sine reuerentia
depopulatisunt. Postremo eccl̃iam sancli
geruasiĩ inuaserunt. ibiq turbam p̃do¬
nrm postierunt. Sic de domo orations spe¬
uincam latronum ÷ stabulumq fecerunt
equorum. Religiostis arso uetulus p̃sul
enisdem urbis murum destrurerat ⁊ ex la¬

Expanded text:
e Elfgiva natus. Cujus diu cupitam mortem Edwardus audiens, adhuc cum duce degens, quantocius cum 40 navibus milite plenis superato mari Hantunam appulit; ubi innumerabilem Anglorum multitudinem ad sui perniciem se opperientem offendit. Qui protinus congressus cum eis, non minimam partem ex illis ocius Orco transmisit. Ipse vero victor existens, ad naves regressus est cum suis. Videns autem non absque plurimo militum numero se posse regnum obtinere Anglorum, regyratis navium proris Northmanniam cum maxima praeda repetiit.Itaque temporibus Ivonis episcopi, Richardus atque Robertus et Avesgotus, filii Willelmi cognomine Sorengi, cuneum sceleratorum sibi asciverunt et omnem circa Sagium patriam sine reverentia depopulati sunt. Postremo ecclesiam Sancti Gervasii invaserunt, ibique turbam praedonum posuerunt. Sic de domo orationis speluncam latronum, stabulumque fecerunt equorum. Religiosus Azo vetulus praesul ejusdem urbis muros destruxerat et ex la
Abbreviated transcription (Latin):
tempus oportunum reꝑisse ad de¬
c̃ipiendum hastingum: talibus uerbis fal¬
so appetit illum. Cur inquit insignissi¬
me uir ignauia torpes Ignoras regem
harolum teuelle morte appetere. ob xp̃i¬
anorum sangumem ateolim fusum in¬
uiste: Neminiscitur enim malorum q̃
tius imꝓbe intorsisti. ⁊ soeo te de terra
exterminare decernit. Manus enum tua
cum rollone pagano ad delendos fran¬
ab eis. Consule autem tibi: ne inconsul¬
territus confestim carnotum teobaldo
uendidit. ⁊ distinctis omnibus ꝑ egre

Expanded text:
tempus opportunum ad decipiendum Hastingum, talibus verbis falso appetit illum: « Cur, inquit, insignissime vir, ignavia torpes? Ignoras regem Carolum te velle morte appetere, ob Christianorum sanguinem a te olim fusum injuste? Reminiscitur enim malorum quae tunc improbe intorsisti, et ideo de terra te exterminare decernit. Manus etiam tua, ut ipse ait, cum Rollone pagano ad delendos Franab eis. Consule autem tibi, ne inconsulterritus, confestim Carnotenam urbem Tetboldi vendidit, et distractis omnibus pere
Abbreviated transcription (Latin):
que segnior redundatio tenuit. madefac¬
ta dissoluit. ⁊ que cursus torrentis in¬
uenit impl̃sa deiecit. quarum grauis¬
simam cladem. grauioi ignis secuta est
uastatio. Qui ignis incertum unde sur¬
rexerit. plurimas ciuitatis partes ꝑuaga¬
tus. cum hominum domorũq miserabilẽ
stragem dedit. tum etiam tm̃ opum uno¬
consumpsit incendio. qͣntum plurime ⁊
ꝑegrine uictorie conferre nõ possunt. De¬
unc cum omĩa in circuitu fori depopulare¬
tur. edem ueste corripuit. Unde euam me¬
tellus cum arsuros deos eripuit. uix brachio
semiustulatus aufugit. Dito sempnio Gracco¬
Gaio. ualerio falcone consulibus bellum
falliscis intulerunt que cuitas italie opu¬
lenta quondam fuit. Quam ambo consu
les intra sex dies quam uenerant. transege¬
runt .x .u. milib hostium cesis. ceteris pa¬
ce concessa grato tamen ex medietate subla¬
to. Eõdem anno galli cisalpini noui extite¬
re hostes. aduersum quos uaria sorte bel¬

Expanded text:
quae segnior redundatio tenuit, madefacquae segnior redundatio tenuit, madefacta dissoluit et, quae carens torrentis inuenit, inpulsa deiecit. aquarum grauissimam cladem granior vastatio est: qui ignis, incertum unde surrexerit, plurimas civitatis partes pervagatus, cum hominum domorumque miserabilem stragem feconsumpsit incendio, quantum plurimae et peregrinae victoriae conferre non possunt. Dehinc, cum omnia in circuitu fori depopularet, aedem Vestae corripuit, unde etiam Metellus cum arsuros deos eripit, vix brachio semiustulatus aufugit. T. Sempronio Graccho, C. Valerio Falcone coss. bellum Faliscis intulerunt. Quae civitas Italiae opulenta quondam fuit, quam ambo coles intra sex dies, quam venerant, transegerunt, XV milibus hostium caesis, ceteris pace concessa, agro tamen ex medietate sublat. eodem anno Galli Cisalpini noui exstitere hostes. aduersum quos uaria sorte bel
Abbreviated transcription (Latin):
precium ex fisco magis quam a kartaginien¬
sibus solueretur. kartaginienses sane sub
hac conditione pacem cum romanis fecerũt.
ut sicilia sardinaꝙ decederent. et ꝑ continnos
.xxx. annos eis ꝑ soluerent puri argenti tria mi¬
lia talentorum. His diebus iudeorum ponti¬
fex. Omas symonis uisti filius clarus habe¬
tarenti nascitus. qui postea rome deguit:
contentus unius ancille ministerio. An¬
septimo repentina subu̾sio ipsius rome.
p̃uenit triumphum romanorum. Neꝙ
enim temere dixerim. quando uel non
modicam leticiam rome suꝑueniens repẽ¬
te qͣm grauissimus luctus opp̾fserit. Siqui¬
dem lucio catulo quinto aulo mallio consu¬
libus. diuerse ignium aquarumq clades
pene absumpsere urbem. Nam tyb̃is in¬
solitis auctus imbrib. ⁊ isttra oppimo¬
nem uł diut᷑nitate uel magnitudine re¬
dundans. omnia rome edificia in plano
posita deleuit. Diuerse qualitates. locoꝵ
ad unam ꝑuen̾e ꝑniciam. Quomam et

Expanded text:
pretium ex fisco magis, quam a Carthaginenpretium ex fisco magis, quam a Carthaginensibus solveretur. Carthaginenses sane sub hac conditione cum Romanis pacem fecerunt, ut Sicilia, Sardiniaque decederent, et per continuos viginti annos eis persolverent puri argenti tria millia talentorum. His diebus Judaeorum pontifex Onias Simonis Justi filius clarus habeTarenti nascitur, qui post Romae deguit, contentus unius ancillae ministerio. I repentina subuersio ipsius Romae praeuenit triumphum Romanorum; neque enim temere dixerim, quando non uel modicam laetitiam Romae superueniens repente quam grauissimus luctus oppresserit. siquidem Q. Lutatio Catulo A. Manlio consulibus diuersae ignium aquarumque clades paene absumpsere Vrbem. nam Tiberis insolitis auctus imbribus et ultra opinionem uel diuturnitate uel magnitudine redundans omnia Romae aedificia in plano posita deleuit. Diuersae qualitatee locorum ad unam conuenere perniciem, quoniam et,
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝓpe modum anchoiis constiterunt.
Orta luce pͥor lutatius signum bello dedit.
Crudescente pugna uictus hanno nauem
au̾tit. ⁊ dux suge pͥmus fuit. Aliquanta
cum eo pars exercitus sui africam petiit
alii confugere lilibeum. Septuaginta et
tres naues punice capte sunt. centũ .xͣx.¬
.u. dem̃se . xxͣx. ⁊ duo milia hostium cap¬
ta. cesa .xiiii. milia fuere. Nunqͣm in mari
tantis copiis pugnatum est. Infinitum au
ri argentiq p̃de. in potestatem romanoꝵ
redactum ẽ. Ex classe romana duodecim
idus marcii. lutatius deinde ad hericinam
interfecit. Dunc kartaginienses p̾cipiti fe¬
stinatione ad lutacium consulem. ac dem̃de¬
romam mittunt. orant pacem. Tributaq
Etiam kartaginienses petierunt. ut redi¬
mi eorum captiuos liceret. quos ex afris ro¬
mam tenebant. Senatus ussit sine precio
eos dari. qui in publica custodia essent. qui
autem apͥuatis tenerentur. ut precio domi¬
nis redcłito kartaginem redirent. atq id

Expanded text:
tis propemodum anchoris steterunt, tis propemodum anchoris steterunt, orta luce prior Lutacius signum bello dedit. Crudescente pugna victus Hanno navem avertit, et dux fugae primus fuit. Aliquanta cum eo pars exercitus sui Africam petiit, alii confugere Lylibaeum: septuaginta et tres naves Punicae captae sunt: centum triginta demersae: triginta et duo millia hostium capta, caesa quatuordecim millia fuerunt. Nunquam in mari tantis copiis pugnatum est. Infiri, argenti, praedae in potestatem Romanorum redactum. Ex classe Romana XII Idus Martias. interfecit. Tunc Carthaginenses praecipiti festinatione ad Lutatium consulem ac deRomam mittunt, orant pacem, quam illicEtiam Carthaginenses petivere, ut redimi eorum captivos liceret, quos ex Afris Romani tenebant. Senatus jussit sine pretio eos dari, qui in publica custodia essent: qui autem in privatis tenerentur, ut pretio dominis reddito Carthaginem redirent, atque id
Abbreviated transcription (Latin):
dum contra auspicia dimicass suꝑatus
est. Et ip̃e quidem cum xxͣx. nauibus lili¬
beum in castra ꝓfugit. relique omñs ħ est.
xxͥ. milia capta referuntur. Gãuis quoꝙ
uniuersam classem naufragio amisit.
exercitum tamen saluum habuit. quia
quenti classis punica initaliam transi¬
uit eiusq płimas partes longe lateq ua¬
stauit. Dum ħ gererentur apud uideam
poutificatum post eleatarum suscepit.
manasses auunculus eiꝰ. Interea lutatius
catulus cum classe trecentarum nauium
insiciliam transuectus dum apud dre¬
panam ciuitatem pugna conseritur. dũ
uiter pͥmores pugnat. tranffixo femore
egerrime cum iam obrueretur ereptus
est. Porro autem peni cum quadringẽ¬
tis nauibus magnisꝙ copiis ad siciliam
duo hannone concurrunt. Nec lutatiꝰ
segnioi. ĩmo consilia penorum mira cełtta¬
te p̃uenit. Postqͣm ꝓxime sibi utrorumꝙ
classes apd̃ egadas insulas contra lilibeũ
cuutatem sicilie ꝑtotam noctem intertex¬

Expanded text:
dum contra auspicia dimicasset, superatus dum contra auspicia dimicasset, superatus est, et ipse quidem cum navibus 30 Lylibeum confugit, reliquae omnes aut uiginti milia capta referuntur. Gaius \' niuersam classem naufragio exercitum tamen saluum habuit, quia quenti classis Punica in Italiam transiit eiusque plurimas partes longe lateque vastavit. || dum haec gererentur, || apud Iudaeam pontificatum post Eleazarum suscepit Manasses avunculus eius. us cum classe trecentarum nauium in Siciliam transuectus dum apud Drepanam ciuitinter primores pugnat, transfixo femore aegerrime, cum jam obrueretur ereptus est. Porro autem Poeni cum quadringentis navibus magnisque copiis ad Siciliam duce Hannone concurrunt. Nec Lutacius segnior, imo consilia Poenorum mira celeritate praevenit. Postquam proximae sibi utrorumque classes apud Aegades insulas contra Lilybaeum civitatem Siciliae per totam noctem, intertex
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝓp̃t unum se ⁊ senem ⁊ paucos qͦs
ex romanis captos haberent redderentur.
Itaq obtinuit. Nam afros pacem peten¬
tes nullus admisit. ip̃e kartaginem re¬
diit. Offentib ꝙ romanis ut eum rome
tenerent. negauit. se mea urbe mansu¬
nitatem honesti ciuis habere non posset.
Regressus gͥ adͦfricam resecatis palpe¬
bris ut usq ad moitem cruciatu in¬
tollerabili ac dolore uigilaret. atq ut
staret semꝑ radios solis intuens illiga¬
tum in machina necauerunt. Alter
dem̃ atilius regulus ⁊ mallius uulsco
ambobis consules cum classe ducenta¬
rum nauium. ⁊ .iiii. legionib lilibeũ
ꝓfecti qd̾ oppidum in ꝑmontorio sitũ
roniani obsidere conati. suꝑueniente
hannibale qui hamilcaris filius fuit
uicti. maiore exercitus sui parte ꝑclita
ip̃i egre euaserũt. Post hos claudius
consul. cum classe clucentarum nauiũ.
⁊ xͣx. ad drepani portum contra hostem
ꝓfectus ẽ. U mox exceptus classe penoꝵ.

Expanded text:
rum propter unum se et senem et paucos, qui rum propter unum se et senem et paucos, qui ex Romanis capti fuerant, redderentur. Itaque obtinuit. Nam Afros pacem petentes nullus admisit. Ipse Carthaginem rediit, offerentibusque Romanis, ut eum Romae tenerent, negavit se in ea urbe mansunitatem honesti civis ultra habere non posset. Igitur regressum ad Africam, resecatis palpebris, ut usque ad mortem cruciatu intolerabili, ac dolore vigilaret, atque ut staret semper radium solis intuens, illigatum in machina necavedeinde Atilius Regulus et Manlius Vulsco, ambo bis consules, cum classe ducentarum nauium et quattuor legionibus Lilybaeum profecti: quod oppidum in promuntorio situm Romani obsidere conati, superueniente Hannibale qui Hsunt, majoreque exercitus parte perdita, ipsi vix evaserunt. Post hos Claudius consul cum classe ducentarum viginti navium ad Drepani portum contra hostem profectus est, ubi mox exceptus classe Poenorum,
Abbreviated transcription (Latin):
xxx. milib lilibeum uenit ex africa. Et cõ¬
tinuo cum metello consule ap̃ panomiũ
pugnam conseruit. S metellus uim ma¬
gnam beluarum timens. pͥus eas. magno¬
usus consilio uel infugam uel in mortẽ
egit. ⁊ sic facile quamius magnam uĩ
hostium suꝑaiit. Uiginti milia karca¬
maximum italicis gentib spectaculum
p̃buerunt. basdrubal cum pancis lilibẽn
ꝓ fugit. atꝙ absens a penis capite dam¬
natus est. Postħ fessi tot malis hartagi¬
⁊ ꝑ mutationem captiuoiũ decreuerũt.
Ad quam rem atilium regulam autea
ducem romanum quem iam ꝑ quinq
annos captiuum detinebant. inter cete¬
ros legatos sub sacramento p̾cipue mit¬
tendum putauerunt. Ille romam cum
uenisset inductus in senatum nich̃ quasi
romanus egit. Dixitꝙ se ex illa die qua¬
inpotestatem ascorum uenisset. romanũ
nis suasit. ne pax cum penis fieret. Ilos
enim fractos tot casib nullam spem ha¬
bere setanti nõ esse. ut tot milia captiuo¬

Expanded text:
 milibus Lilybaeum uenit ex Africa et continuo cum Metello consule apud Panormum pugnam conseruit. sed Metellus uim magnam beluarum timens pusus consilio, vel in fugam vel in mortem egit, et sic facile, quamvis magnam, vim hostium superavit. Viginti millia Carthamaximum Italicis gentibus spectaculum praebuerunt. Hasdrubal cum paucis Lilibeum profugit, atque absens a Poenis capite damnatus est. Post haec fessi tot malis Carthagiet permutationem captivorum decreverunt. Ad quam rem Attilium Regulum ante ducem Romanorum, quem jam per quinque annos captivum detinebant, inter caeteros legatos sub sacramento praecipue mittendum putaverunt. Ille Romam cum venisset, inductus in senatum, nihil quasi Romanus egit: dixitin potestatem Afrorum venisset, Romanum movit et senatui suasit, ne pax cum Poenis fieret; illos enim fractos tot casibus spem nullam habere; tanti non esse, ut tot milia captivo