comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pticato & orante ascendit de aqͥs. qͥb tactumni¬
dȩ carnis iuim abluendi contulerat: ut qͥ ad la¬
one elementoꝵ. s sp̃ualib oculis: qͥã dum uios
subiit. diunitatis suȩ potentia. celi nob̃ ianua p̃am
Nec ei tunc celũ cepit aperiri. cui celors interion
patebant: s his uerbis uirtus baptisii osten¬
ditur. qͥa baptiratis celestis ianua declarat᷑. Oiaust
baptisma uicturos. Nam qͣsi transito mari rub̃
necatos gratulam᷑ egẏptios: s in deserto huius
mundi alii hostes occurrunt. qͥ st̃ uincendi. a¬
sp̃c gr̃a ꝑ impositionẽ manꝰ ep̃i dat᷑. Columba
apparuit suꝑ iħm: ut doceret᷑ eis solis qͥ insim¬
plicitate baptirati fc̃ unctionẽ scĩ sp̃e affutuiã¬
ł Corporali spetie descendit ut columba: ut mon¬
straret᷑ qͦd baptitati in corpore eiꝰ qͦd ẽ egcclia. acu¬
piunt sp̃m sc̃m. Et notandũ qͦd ñ coruus s co¬
luba attulit ramũ oliuȩ in archam noȩ: qͥa bap¬

Expanded text:
ptizato et orante, ascendit de aquis, quibus tactu mundae carnis vim abluendi contulerat, ut qui ad laone elementorum, sed spiritualibus oculis, quia dum undas subiit, divinitatis suae potentia coeli nobis januas pandit. Nec ei tunc coepit coelum aperiri, cui coelorum interiora patebant, sed his verbis virtus baptismi ostenditur, quia baptizati coelestis janua declaratur. Oravitbaptisma victuros. Nam quasi transito mari Rubro necatos gratulamur Aegyptios, sed in deserto hujus mundi alii hostes occurrunt, qui sunt vincendi doper impositionem manus episcopi datur. Columba apparuit super Jesum, ut doceretur eis solis qui in simplicitate baptizati sunt, unctionem sancti Spiritus affuturam. Corporali specie descendit, ut columba, ut monstraretur quod baptizati in corpore ejus, quod est Ecclesia, accipiunt Spiritum sanctum. Et notandum quod non corvus, sed columba attulit ramum olivae in arca Noae quia bap
Abbreviated transcription (Latin):
utͥusq salutẽ. Etate itaq ꝓficiebat: sic̃ carnis¬
ẽ ȩtatis increm̃ta susciꝑe. Porro iuxta qͦd ȩtati
ꝓficiebat. dona gr̃ȩ quȩ sibi inerant & sapien¬
tiȩ magis ac magis patefaciebat hominib p̃o
erat sapientiȩ & gr̃a ꝓficere ñ in se. s in aliis ap̃
dm̃ ꝙ homines: idest ad honorẽ dĩ ꝙ salutem
hominũ. In se autẽ nequaꝗͣ ꝑ interualla tẽpoꝵ
ꝓficiebat sapientia uł gr̃a: qͥ ab hora concepti¬
onis plenꝰ fuit gr̃ẽ ꝙ ueritatis. ¶ Nota doctore
quantũ possibile fuit creaturã susciꝑe. In ea
scientiȩ abscomdit: in ea om̃is plenttudodi¬
iensuã M ulti gͦ asserunt ut aleuiꝰ mnelibro
ore tiilte. ad narolũ amim̃a xp̃i danta scientiã
de omnib habere. quantã diunitas ipsa hau¬
bet tta sealic& qͦd diunitas a se ñ ab alio sapi¬
ons ẽ ꝑ naturã: anima uͦ xp̃i a diuinitate ꝑ
gãsi Aluis uͦ ñ uedet. qͦd aliqua ereatura capar

Expanded text:
salutem. Aetate itaque proficiebat, sicut carnis est incrementa suscipere: porro juxta quod aetate proficiebat, dona gratiae quae sibi inerant et sapientiae magis ac magis patefaciebat hominibus, quod erat sapientia et gratia proficere non in se, sed in aliis; apud Deum et homines, id est ad honorem Dei et salutem hominum. In se autem nequaquam per intervalla temporum proficiebat sapientia vel gratia, quia ab hora conceptionis plenus fuit gratiae et veritatis. Nota doctores quantum possibile fuit creaturam suscipere. In ea scientiae, in ea omnis plenitudo dimensuram . Multi ergo asserunt, ut Alcuinus in libro De Trinitate ad Carolum, animam Christi tantam scientiam de omnibus habere, quantam divinitas ipsa habet; ita scilicet, quod divinitas a se, non ab alio sapiens est per naturam, anima vero Christi a divinitate per gratiam. Aliis vero non videtur quod aliqua creatura capax
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ab infructuosis fructuosa discernere. Qd̃ in ma¬
nu dñi sitũ. urdieat arbitriũ potestatis reconden¬
tis triticũ. idest ꝑfectos fructus credentiũ in horre¬
is: ꝙ concremantis paleas. idẽ infructuosoꝵ ho¬
minũ in anitatẽ igne urdicũ. E uentilabrũ discre¬
tio iusti examinis: ꝑ aream uͦ p̾sens ȩcclia designa¬
tͣ. Cuiꝰ areȩ purgatio etiã nunc gerit᷑. cũ ꝑuersi ob-
manifesta peccata de ȩccłia eiciunt᷑: uł pꝰ mortẽ di¬
uina districtione dampnant᷑. Int̾ paleas & Zira¬
nia distat: qͥa paleȩ a semine puri tritici ꝓdeunt:
zicania a diũsa origine ꝓ crea̾tur. Ergo paleȩ sig¬
nificant illos qͥ fidei mysteriis imbuunt᷑: s leui-¬
tate ꝑfioiȩ ab electis dissentiunt. Tuania illos: qͥ
oꝑe & ꝑfessione ab electis secernunt᷑. Huĩ uentila¬
bro hoc ñ remouent᷑ qͥa iam iudicati fc̃: s paleȩ
uentilant᷑. L Multa quidẽ ce alia exhortans:

Expanded text:
est ab infructuosis fructuosa discernere. Quod in manu Domini situm indicat arbitrium potestatis, recondentis triticum id est perfectos fructus credentium in horreis, et concremantis paleas id est infructuosorum hominum inanitatem igne judicii. Per ventilabrum discretio justi examinis, per aream vero praesens Ecclesia figuratur. Cujus areae purgatio etiam nunc geritur, cum perversi ob manifesta peccata de Ecclesia ejiciuntur, vel post mortem divina districtione damnantur; inter paleas et zizania distat, quia paleae a semine puri tritici prodeunt, zizania a diversa origine procreantur. Ergo paleae significant illos qui fidei mysteriis imbuuntur, sed levitate perfidiae ab electis dissentiunt; zizania illos qui opere et professione ab electis secernuntur. Hi ventilabro hoc non removentur, quia jam judicati sunt, sed paleae ventilantur. L. Multa quidem et alia exhortans
Abbreviated transcription (Latin):
tatis assumptionẽ: det̾minat dicens. Uerbũ
caro factum ẽ: idest hominẽ assumptũ in una
ꝑsonã sͥ copulasse. Et sic habitauit in nobis
id÷ mansionẽ ꝑpetuam cũ nr̃a natura uuit:
ut amplius nullatenꝰ a nr̃a penitus natiua ꝑ
diuisionẽ ꝑsone disiungeretur. Nam & si carĩe
ad horã deposuit: animȩ tam̃ & uerbi umo

Expanded text:
tis assumptionem, determinat, dicens verbum carnem factum esse, id est, hominem assumptum in unam personam sibi copulasse. Et sic habitavit in nobis, id est mansionem perpetuam cum nostra natura iniit, ut amplius nullatenus a nostra penitus natura per divisionem personae disjungeretur. Nam, et si carnem ad horam deposuit, animae tamen et Verbi unio
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Operat᷑ pͥus uerbũ in ioħ̃e. dedarans
ei qͥd uelit ab ipso ꝓferri: deuroe ꝑ ioh̃em fit u̾¬
bũ dñi in deserto. derelictȩ & destitutȩ ucoeȩ sola¬
ciũ redemptionis annuntians. Congregaturus
itaq dĩ filiꝰ excl̃iam pͥmũ oꝑat᷑ in seruulo: ut
ȩccłia ñ ab homine ceꝑit s a uerbo. Ipsa quidem
pͥus deserta: mͦ plures habet filios: Luii. Muui.¬

Expanded text:
 Operatur verbum prius in Joanne, declarans ei quid velit ab ipso proferri; deinde per Joannem fit verbum Domini in deserto, derelictae et destitutae Judaeae solatium redemptionis annuntians. Congregaturus itaque Dei Filius Ecclesiam, primum operatur in servulo, ut Ecclesia non ab homine coeperit, sed a verbo. Ipsa quidem prius deserta, modo plures habet filios. L. 7I
Abbreviated transcription (Latin):
iobem rachariȩ filiũ in deserto. Pilatus .xii.
anno tẏberii cesaris in iudeã missus. ꝓcu¬
tationẽ gentis suscepit: ce ibi ꝑ decẽ continu¬
os annos. p̃ses ꝑdurauit. Annas & cayphas
incipiente p̾oicatione ioh̃is. pͥncipes fuere sa¬
cerbotũ: s annas illũ annũ amministiabat:
cayphas uͦ eum qͦ dñs crucẽ ascendit. Nulli
tunc pontificatus honor dabat᷑ merito genĩs
uel uitȩ: s romana potestas p̾stabat sacerdoti¬
um cui uolebat. Inter annã & caypham tres
alii sunt pontificatu ꝑfuncti: ut refert iose¬
phus. Ac ꝑ hoc omne tẽpus qͦ dñs nr in terris.
docuisse describit᷑. intͣ quadriennii spatiũ coar¬
tat᷑: in qͦ successiones pontificũ quas iosephꝰ
memorat. uix ꝑ annos singulos fc̃ ministratȩ.

Expanded text:
em, Zachariae filium, in deserto. Pilatus duodecimo anno Tiberii Caesaris in Judaeam missus, procurationem gentis suscepit; et ibi per decem continuos annos praeses perduravit. Annas et Caiphas, incipiente praedicatione Joannis, principes fuere sacerdotum. Sed Annas illum annum administrabat, Caiphas vero eum quo Dominus crucem ascendit. Nulli tunc pontificatus dabatur merito vitae vel generis, sed Romana potestas praestabat sacerdotium cui volebat. Inter Annam et Caipham tres alii sunt pontificatu perfuncti, ut refert Josephus. Ac per omne tempus quo Dominus noster in terris docuisse describitur, intra quadriennii spatium coarctatur: in quo successiones pontificum, quas Josephus memorat, vix per annos singulos sunt ministrat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ parente tollit᷑. arbor radicitꝰ abscioit᷑: neqͥo re-¬
maneat unde tterũ aliqͥd germinis oriat᷑. Rami
quide digni incendio alii ft̃ artoi ut pagani: alii
st̃ uutoes. s sine fructu ut ypocrithȩ: a liĩ fructũ
s amarũ faciunt. ut hereticiL uiiii.
t interrogabant eũ turbȩ dicentes. Quid gͦ fa¬
ciemus: Respondens aute ioħs: dicebat illis:

Expanded text:
cum parentibus tollitur, arbor radicitus abscinditur, ne quid recum parentibus tollitur, arbor radicitus abscinditur, ne quid remaneat unde iterum aliquid germinis oriatur. Rami quidem digni incendio alii sunt aridi, ut pagani; alii sunt virides, sed sine fructu, ut hypocritae; alii fructum, sed amarum faciunt, ut haeretici. L. 9X Et interrogabant eum turbae, dicentes: Quid ergo facie
Abbreviated transcription (Latin):
laproib excitarent᷑. rursũ abrahȩ filii ꝑ fidem fiãt:
Iam eñĩ securis ad radicem arborũ posita ẽ. Arbor
intelligit᷑ homo: radix uoluntas ex qua fructus
operũ ꝓcedit: securis uͦ p̃dicatio ȩuangelii. Quȩ
dicit᷑ ad radicem pom: qͥa mundiciã uoluntatis
ꝑquirit. Docet enĩ premiũ in bona uoluntate
consistere: penã uͦ in mala. Oꝑa autẽ quȩ lex moy¬
si dampnabat uł remunerabat: testimonia qued̃ã
uł a p̃senti uita in qua plantatus ẽ: & cremabit᷑
in gehenna. Uel aliter. Arbores st̃. genꝰ humanũ:
Securis uͦ ẽ redemptor nr: qͥ uelut ex manubrio
& ferro tenet᷑ exhumanitate: s in cidit ex duuni¬
tate. Quȩ securis iam ad radicem posita ẽ: qͥa & si
ꝑ patientiã expectat : scit tam̃ qͥb tairõe facliua sit
Non ad ramos s ad radicẽ positam dicit ẽe securim
Cum enĩ filii maloꝵ tollunt᷑ : qͥd aluro qua rami
infructuosȩ arboris absccount᷑: Cũ tota ꝓgenies

Expanded text:
 excitarentur rursum Abrahae filii per fidem fiant. Jam enim securis ad radicem arborum posita est. Arbor intelligitur homo; radix, voluntas ex qua fructus operum procedit; securis vero, praedicatio Evangelii, quae dicitur ad radicem poni, quia munditiam voluntatis perquirit. Docet enim praemium in bona voluntate consistere, poenam vero in mala. Opera autem quae lex Moysi damnabat vel remunerabat, testimonia quaedam vel a praesenti vita, in qua plantatus est, et cremabitur in gehenna. Vel aliter: Arbores sunt genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae securis jam ad radicem posita est, quia etsi per patientiam exspectat, scit tamen quid tandem factura sit. Non ad ramos, sed ad radicem positam dicit securim. Cum enim filii malorum tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris abscinduntur? cum tota progenies
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ penitentiȩ: ut qnͣto qͥs grauiꝰ peccauit. tan¬
to amplius ꝓ qualitate culpȩ peniteat: & bona
oꝑa maiori lucro faciat. S uidei de generis no¬
bilitate głantes. icirco se peccatores ñ agnoscebãt:
qͥa de abraham descenderant. ꝑ lapides intelligun¬
t᷑ corda gentiliũ: ad intellectum dĩ insensibilia:
Unde etiã dicit᷑ quibꝰdã uideis. Auferã cor lapide¬
ũ de carne ur̃a. Merito laproib gentes signant᷑. qͦ
lapides coluerunt: in naturã laptoũ ñ usu corꝑis.
s m̃tis habitu conuersȩ. Uirde illud. Similes illis
siant qͥ faciunt ea: & om̃s qͥ confidunt ineis. De qͥ

Expanded text:
enitentiae: ut quanto quis gravius peccavit, tanto amplius pro qualitate culpae poeniteat, et bona opera majori lucro faciat. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco peccatores non agnoscebant, quia de Abraham descenderant. Per lapides intelliguntur corda gentilium, ad intellectum Dei insensibilia. Unde etiam dicitur quibusdam Judaeis: Auferam cor lapideum de carne vestra . Merito lapidibus gentes comparantur, quae lapides coluerunt, in naturam lapidum non usu corporis, sed mentis habitu conversae. Unde illud: Similes illis fiant q
Abbreviated transcription (Latin):
annors duodecim: ascendertib illis iherosolimã
scđ̃m consuetudinẽ diei festi. consummatisq
dieb cũ redirent. remansit puer iħc in ierł̃m¬
Ubi ad ȩtatẽ dugdennem uenit. cepit aꝑire qͥd
patͥ celesti deberet: qͥd t̾renȩ matͥ. Etas autem
duotennis. typus erat duodecim apłors: ꝑ qͦs
da. Recte gͦ in duodenario numero: iubar ꝑfectio¬
nis eiꝰ incipit declarari. Remansit ierłm sine pa-¬
rentib: ut nos instrueret sed̾m habuisse patr̃e.
anteqͣ mundꝰ fieret. Et ñ cognouert̃ parentes eiꝰ:¬

Expanded text:
annorum duodecim, ascendentibus illis Hierosolymam annorum duodecim, ascendentibus illis Hierosolymam secundum consuetudinem diei festi, consummatisque diebus cuUbi ad aetatem duodennem venit, coepit aperire quid Patri coelesti deberet, quid terrenae matri. Aetas autem duodennis, typus erat duodecim apostolorum, pda. Recte ergo in duodenario numero jubar perfectionis ejus incipit declarari. Remansit in Jerusalem sine parentibus, ut nos instrueret se Deum habuisse patrem antequam mundus fieret. Et non cognoverunt parentes e
Abbreviated transcription (Latin):
re. ꝙ confortari ȩtate. humana intellige. Sapi¬
entia ẽ ipsa duuntas. q̃ plenus erat: gĩã est.
conunctio diuinitatis ꝙ humanitatis in una
ꝑsonã. Simile scͥpsit ioħes. plenũ scilicos grã &
ueritate: ioẽ dicens ueritatẽ qͦd lucas sapientiam.
Et ibant parentes eiꝰ ꝑ om̃s annos in ierłm: in
die sollempni paschȩ. Quertt᷑ cũ timerent arche¬
laũ: qͦmͦ illuc ire audebant. Solutio. fieri poterat.
ut ꝑ diem festũ int̾ ingentẽ turbã latent̾ ascen-¬
derent: mox reu̾suri. Sic etiã illo die quo ascende¬
ruut ur templũ completis dieb purgationis. cre¬
dunt᷑ latiusse herodem: qͥd sͥ magi
renuntiarent expectantem. el tot & tantis
occupationib regia cura distendi poterat: ut a pu¬
eri inquisitione. ut auerteret᷑ uel impediret᷑ he¬
rodes. Regnante autẽ archelao: de ꝑsecittione pu
nos ibant in iherłm: tunc accipiamꝰ factitatum
cũ iam ñ timeret᷑ archelaus. Et cũ factus fuisset

Expanded text:
re, et confortari aetate humana, intellige. Sapientia, est ipsa divinitas qua plenus erat; gratia, est conjunctio divinitatis et humanitatis in unam personam. Simile scripsit Joannes, plenum scilicet gratia et veritate , idem dicens veritatem, quod Lucas sapientiam. Et ibant parentes ejus per omnes annos in Jerusalem in die solemni Paschae. Quaeritur, cum timerent Archelaum, quomodo illuc ire audebant. Solutio fieri poterat, ut per diem festum inter ingentem turbam latenter ascenderent, mox reversuri. Sic etiam illo die quo ascenderunt in templum, completis diebus purgationis, creduntur latuisse Herodem, quid sibi magi renuntiarent exspectantem. Vel tot et tantis occupationibus regia cura distendi poterat, ut a pueri inquisitione vel averteretur, vel impediretur Herodes. Regnante vero Archelao, de persecutione puenos ibant in Jerusalem, tunc accipiamus factitatum, cum jam non timeretur Archelaus. Et cum factus fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiat eccłiȩ grãm. Penitere autẽ ẽ oe p̾terttis¬
malis dolere. ꝙ plangenda uelle uitare: qͦd facit
amor dĩ. et odiũ peccati. Agere uͦ penitentiam ẽ:
xp̃pecatis satis facere. E ppiopinquat regnũ celoꝵ:
⁊õesti regnare in celestib ꝑ xp̃i scilic& humilitatẽ
ce bͥbedientiam: sic̃ ꝑ suꝑbiam atq transgressionẽ

Expanded text:
aenuntiat Ecclesiae gratiam. Poenitere autem est de praeteritismalis dolere, et plangenda velle vitare, quod facit amor Dei et odium peccati. Agere vero poenitentiam, est pro peccatis satisfacere. Appropinquat regnum coelorum, id est regnare in coelestibus per Christi scilicet humilitatem et obedientiam, sicut per superbiam at
Abbreviated transcription (Latin):
scribȩ q pharisei: nouum uestim̃tũ ce nouũ
uiñu. ȩuangelii p̾cepta quȩ uidei sustinere.
ñ possunt. ne maior scissura fiat. Distat aũ
ficim᷑ uestimento indium᷑. Sp̃ualit̾ gͦ uestimen¬
tũ insinuat oꝑabona quib corã hominib
lucemus: uino autẽ expͥmit᷑ ardor fidei. spei.¬

Expanded text:
Scribae et Pharisaei; novum vestimentum et novum vinum, Evangelii praecepta, quae Judaei sustinere non possunt, ne major scissura fiat. BEDA. Disficimur, vestimento induimur. Spiritualiter ergo vestimentum insinuat opera bona, quibus coram hominibus lucemus; in
Abbreviated transcription (Latin):
tionib legis mundatos ꝓut putabant atq or¬
natos. Ut autẽ firmiꝰ dem̾ceps possiteat: assu¬
nit uniuersitatẽ demonũ. Peius gͦ faciunt
mͣ uidei maiori numero demonũ possessi. ꝗͣ
pͥus: qͥa minus erat xp̃m uenturũ ñ credere. qͣm
postqua uenit ñ susciꝑe: luiii.¬
actum ẽ autẽ eũ hec diceret: extollens uocẽ

Expanded text:
tionibus legis mundatos prout putabant, atque ornatos. Ut autem firmius deinceps possideat, assumit universitatem daemonum. Pejus ergo modo faciunt Judaei, majori numero daemonum possessi quam prius, quia minus erat Christum venturum non credere quam postquam venit non suscipere. « Factum est autem, cum haec diceret, ex
Abbreviated transcription (Latin):
catholico. De quo cũ tẽpore baptĩmatis sp̃e in
mundus exiertt. ꝑambulat ꝑ loca inaquosa .i.
cireuit corda fidelium: expurgata a molliciȩ fu¬
ȩ cogitationis. Requiem querit ꝙ ñ inuentt:
qͥa castas m̃tes habitare ñ potest. nec quiescere.
nͥ in pͣuo corde. Unde dñs de illo inquit. Sub
umbra dormit in secreto calami: ꝙ loeis humen¬
tib. In umbra insinuat denebrosas conseientie:
in ealamo qͥ foris ẽ nitidus & intus uacuus m̃
tes simulatrices: in locis humentib lasciuas
&e molles. Tunc dicit. Reuertar in domĩ me¬
am: tinde exim. Reuertar ad illius conscientiã
unde in baptismo eiectus fueram: ꝙ pristinam
possessionẽ consueto mͦ mͥ subiciam. Et ue¬
niens inuenit uacantẽ: scopis mundat̃a. & orna

Expanded text:
Catholico. De quo cum tempore baptismatis spiritus Catholico. De quo cum tempore baptismatis spiritus immundus exierit ambulat per loca inaquosa, id est circuit corda fidelium expurgata a mollitie fluxae cogitationis. Requiem quaerit et non invenit, quia castas mentes inhabitare non potest, nec quiescere nisi in pravo corde. Unde Dominus de illo inquit: « Sub umbra dormit, in secreto calami et locis humentibus . » In umbra insinuat tenebrosas conscientias; in calamo qui foris est nitidus, et intus vacuus est, mentes simulatrices; in locis humentibus lascivas et molles. Tunc dicit: « Revertar in domum meam unde exivi. » Revertar ad illius conscientiam, unde in baptismo ejectus fueram, et pristinam possessionem consueto modo mihi subjiciam. « Et veniens invenit vacantem scopis mundatam
Abbreviated transcription (Latin):
quesiuit: illi uͦ int̾ se habentes d̾i sapientiam
& iurtittẽ ñ m ñ audiebant. s blasphemabãt:
et insidias ei tendebant. NTulti siquidẽ uene¬
runt a finib t̾rȩ audire sapientiã salomonis.
ut liber tercuis regũ refert: & deferebant ei
munera. In uniuitis ꝑ penttentiã q̃ pecatũ
abolet. in regina saba. ꝑ studiũ ꝑcipiendȩ sapi¬
endȩ sapientiȩ quȩ peccatũ cauet: prefert᷑ ȩxelia
synagogȩ. Ex duob enĩ constat ȩccłia: ut aut
peccare desistas. aut peccare nescias: N lĩ ppe
nitentiã seu ꝑ sapientiã conciliant᷑ do: s diabo¬
lus ad iudeos reuersus dominabit᷑ in eis. Et hoc
ẽ qͦd sequens similitudo dicit. M cxxix. l exxe
Sum autẽ inmundus sp̃c exierit̾ ab homine.
ambulat ꝑ loca arida. querens requiem & ñ
inuenit. Possunt hec ñ in conuenient̾ accipi
de quolibet heretico uł scismatico: uł̃ etiã malo

Expanded text:
quaesivit; illi vero inter se habentes Dei sapientiam quaesivit; illi vero inter se habentes Dei sapientiam et virtutem, non modo non audiebant, sed blasphemabant, et insidias ei tendebant. Multi siquidem venerunt a finibus terrae audire sapientiam Salomonis , ut liber Regum tertius refert: et deferebant ei munera. In Ninivitis, per poenitentiam quae peccatum abolet; in regina Saba, per studium percipiendae sapientiae, quae peccatum cavet, praefertur Ecclesia Synagogae. Ex duobus enim constat Ecclesia, ut aut peccare desistas, aut peccare nescias. Alii per sapientiam seu per poenitentiam conciliantur Deo, sed diabolus ad Judaeos reversus, dominabitur in eis. Et hoc est quod sequens similitudo dicit. M. 129V L. 130 um immundus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca arida quaerens requiem, et non invenit. » Possunt haec non inconvenienter accipi de quolibet haeretico vel schismatico, vel etiam malo
Abbreviated transcription (Latin):
hic. Dene dicit plus: qͥa ionas tͥduo p̾dicauit:
xp̃e multo tẽpore. Uiri ninuitȩ qͥ sunt assyriiͤ
ideo condempnabunt ñ sententiȩ potestate. sed
cõparationis exemplo illam generationẽ quȩ d̃r
ppłs̃ di: qͥa penitentiã egerunt᷑ ad predicationẽ
ionȩ. Ionas nil signor faciens acceptus fuit gen
nationi suȩ. IN ueterib libris inuenit᷑ nine¬
uite ñ niniuite: ut quida legunt. Regina
austri surget in uidicio cũ generatione ista. &
condẽpnabit eam: qͥa uenit a finib t̾re audi¬
re sapientiam salomonis. Et ecce plusqũa sa
Degina austri surget in uidicio cũ reꝑbis: in
quo qͥa ipsa electa ẽẽ ñ dubitat᷑. resurrectio
bonor & maloꝵs ostendit᷑. Refert seͥptura ꝑ
quantas difficultates regina sabba uenit audi¬
re sapientiã salomonis: & e multa munera
deferens. ab eo plura recepit. Quȩ ideo iudeos
in cõparatione sui ẽõdempnabit: qm̃ ab ultimᷤ
t̾rȩ finib in sapientia famosũ ẽẽ cognouit &

Expanded text:
 Bene dicit, plus; quia Jonas triduo praedicavit, Christus multo tempore. Viri Ninivitae qui sunt Assyrii, ideo condemnabunt non sententiae potestate, sed comparationis exemplo illam generationem, quae dicitur populus Dei, quia poenitentiam egerunt ad praedicationem Jonae . Jonas nil signorum faciens, acceptus fuit gentnationi suae. In veteribus libris invenitur Ninivitae, non Ninivitae, ut quidam legunt. Regina austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audireRegina austri surgit in judicio cum reprobis: in quo, quia ipsa electa esse non dubitatur, resurrectio bonorum et malorum ostenditur. Refert Scriptura, per quantas difficultates regina Saba venit audire sapientiam Salomonis , et ei multa munera deferens, ab eo plura recipit. Quae ideo Judaeos in comparatione sui condemnabit, quoniam ab ultimis terrae finibus in sapientia famosum esse cognovit et
Abbreviated transcription (Latin):
ornacã simulatis uirtutib ꝑ hypocrisin.  ua
uadit ꝙ assumit sept̃e alios sp̃c nequiores se t
intrantes habitant ibi. Per sept̃e sp̃c uniu̾̃la
uicia designat: quȩ mer̾ito dicuit᷑ nequiora dil¬
bolo cõparatione pͥoris inhabitationis. Cum
enim diabolus malus sit. et malos faciat ante
baptisiũ. quecũq pꝰ baptisma siue pͣuitate
heretica. seu mundana eupiditate arripuent.
mox eũ in omniũ uicioꝵ una ꝓsternit. Et ñso¬
lum habebit septẽ uicia. septẽ sp̃ualib uirtit¬
b contraria: s & ꝑ ypocrisin ipsas se uirtites
habere simulabit. Et fiunt nouissima hes¬
minis ilis peiora priorib. Meliꝰ quippeet
ei uiam uerttatis ñ cognoscere: qũa pꝰ agnitioñ

Expanded text:
simulatis virtutibus per hypocrisim. « Tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et intrantes habitant ibi. » Per septem spiritus universa vitia designat quae merito dicuntur nequiora diabolo comparatione prioris inhabitationis. Cum enim diabolus malus sit et malos faciat ante baptismum quaecunque post baptisma sive pravitate haeretica seu mundana cupiditate arripuerit mox eum in omnium vitiorum ima prosternit. Et non solum habebit septem vitia VII spiritalibus virtutibus contraria, sed per hypocrisim ipsas servitutes habere simulabit. « Et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. » Melius quippe erat ei viam veritatis non cognoscere quam
Abbreviated transcription (Latin):
gas: tͥb dieb & trib noctib. idest infra tͥa
spatia quȩ constant ex trib dieb & tͥb noc̾ti¬
b fuit filiꝰ hominis in sepulchro. quasi in
corde terrȩ¬
digni uidere signũ de celo. s de ꝓfundo infern:
qͦd significauit ionas in hoc qͦo naufragus fuit.
cetoq sorbente uoratus. In eo uͦ qͦd de maris a¬
bysso ac mortis fauce liberatus finit: dedit sig¬
nũ incarnationis xp̃i. a morte resuscitandi. Dis¬
cipuł autẽ suis dedit dñs signũ de celo: qnͣdo
in monte transfiguratus ẽ. Eix hac quippe simi¬
litudine ostendit uideos adinstar nimuitaꝵ
peccatis grauib inuolutos: o subuersioni si
ñ penituerint ẽẽ ꝓximos. Qd̾ si penituerint:
indulgentiã consequitturos. Ionas quidẽ fu¬

Expanded text:
tribus noctibus, id est infra tria spatia, quae constant ex tribus diebus et tribus noctibus fuit Filius hominis in sepulcro, quasi in corde tedigni videre signum de coelo, sed de profundo inferni: quod significavit Jonas in hoc, quia naufragus fuit, cetoque sorbente voratus. In eo vero quod de maris abysso ac mortis fauce liberatus fuit, dedit signum incarnationis Christi a morte resuscitandi. Discipulis autem suis dedit Dominus signum de coelo, quando in monte transfiguratus est . Ex hac quippe similitudine ostendit, Judaeos ad instar Ninivitarum peccatis gravibus involutos, et subversioni si non poenituerint esse proximos. Quod si poenituerint, indulgentiam consecuturos. Jonas quidem s
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ utres. ꝙ ipsũ effundet᷑: & utres ꝑibunt.
S uinũ nouũ in utres nouos mittendũ est:
ꝙ utraq conseruant᷑. Hic discipulos ue¬
terib comparat utrib ͤ ꝙ dicit eos eito posse
disrũpi. si sp̃ualib p̃ceptis implerent᷑: quia
rudes m̃tes. noue uitȩ mysteria pati ñ possũt:
ꝙ ita doctrina effundit᷑. coest nichil ꝓdest: et
m̃tes pondere peccatoꝵ suffocant᷑. qͦd ẽ utres ꝑi¬
re. Post ascensũ dñi facti sunt utres noui: et
a iudeis dicebat᷑: qͥa musto pleni erant. Cum gͥ
doctrina memoriȩ traott᷑ & mens ñ ẽ sine fru¬
du: tunc utiaq conseruant᷑. Aliter. Cauendũ
ẽ doctori ne animȩ adhuc in uetustate malitiȩ
ꝑduranti. nouoꝵ mysteriors sacram̃ta cõmittat:¬

Expanded text:
novum utres, et ipsum effundetur, et utres peribunt. novum utres, et ipsum effundetur, et utres peribunt. Sed vinum novum in utres novos mittendum est, et utraque conservantur. Hic discipulos veteribus comparat utribus, et dicit eos cito posse disrumpi, si spiritualibus praeceptis implerentur; quia rudes mentes novae vitae mysteria pati non possunt: et ita doctrina effunditur, id est, nihil prodest; et mentes pondere peccatorum suffocantur, q Post ascensum Domini facti sunt utres novi, et  Judaeis dicebatur, quia musto pleni erant . Cum igitur doctrina memoriae traditur, et mens non est sine fructu, tunc utraque conservantur. Aliter. Cavendum est doctori, ne animae adhuc in vetustate malitiae perduranti, novorum mysteriorum secreta committat
Abbreviated transcription (Latin):
ieiuma & continentiȩ p̾cepta sustinere. ne ꝑ
austeritatẽ nimiã etiã credulitatẽ quã habe¬
bant amitterent. Donec enĩ qͥs ueterẽ hominẽ
deponat. & nouũ induat ꝑ passionẽ xp̃i: ñ
poterit noua doctrinã sustinere. quȩ ñ ꝑ par¬
tes. s integra seruanda ẽ. Est autẽ noua doctri¬
na ñ solum ieunare. a concupiscentia cỹboꝵ.
s etiã ab omni leticia temporaliũ tẽptatio¬
num. Ergo pannũ huius doctrinȩ. idẽ partẽ
quȩ ad cybos ꝑtinet. dicit ñ oportere imꝑtiri
hominib adhuc ueteri consuetudim ueditis:
qͥa ꝙ illinc uidet᷑ quasi scissio fieri. ꝙ ipsi uecu¬
stati ut lucas ait. ñ conuenit. Nam misceri ñ
debent actus ueteris & noui hominis. Non eñi
placet sponso discolor uestis. Unde apls. Ex¬
ute uecer̃ẽ hominẽ cũ actib suis: &. induite
nouũ cũ actib suis: Et nemo mittit uinũ
nouũ in utres nouos. Alioquin rumpet uinũ

Expanded text:
jejunia et continentiae praecepta sustinere, ne per jejunia et continentiae praecepta sustinere, ne per austeritatem nimiam, etiam credulitatem quam habebant amitterent. Donec enim quis veterem hominem deponat, et novum induat per passionem Christi, non poterit novam doctrinam sustinere, quae non per partes, sed integra servanda est. Est autem nova doctrina non solum jejunare a concupiscentia ciborum, sed etiam ab omni laetitia temporalium tentationum. Ergo pannum hujus doctrinae, id est, partem quae ad cibos pertinet, dicit non oportere impartiri hominibus adhuc veteri consuetudini deditis: quia et illic videtur quasi scissio fieri, et ipsi vetustati, ut Lucas ait, non convenit. Nam misceri non debent actus veteris et novi hominis. Non enim placet sponso discolor vestis. Unde Apostolus: Exuite veterem hominem eum actibus suis, et induite novum cum actibus suis . Et nemo mittit vinum novum in utres veteres. Alioquin rumpet vinum
Abbreviated transcription (Latin):
nare possumꝰ nec lugere. Cum autẽ ꝓpt̾ prc¬
cata a nobis recesserit: tunc ieninandum ẽ
q lugendũ. D icebat autẽ ꝙ similitudi¬
nem ad illos: qͥa nemo assumentũ panni
rudis assuit uestim̃to ueteri. Alioquin au¬
fert supplementũ nouũ a ueteri: & maior
saisura fit: Nloquin uroelice si pannum
rudem. to: nouũ assuat ueteri. aufert no¬
uus. de ueteri & fit scissura maior .i. damna¬
buio : quia & particula panni rudis dãpno¬
se a reliqua massa scindit᷑ & in ueteri panno
sit maius foramen qũa pͥus eẽt. ex dissimilttu¬
dine noui & ueteris. Assumentũ dicit illito qͦd
assut᷑ sic̃ indumentũ qͦd induit᷑. Maths uͦ et
lucas c̃alem particulã uocant cõmissiuã: quȩ
si fuerit de nouo panno. & iungat᷑ ueteri uestim̃¬
tr: sedm mathm tollit plenitudinẽ eiꝰ io: late
distumpit illud. & tta peior scissura fit: Dis
suerectionis solidatos: ꝙ ideo ñ posse seuera

Expanded text:
nare possumus nec lugere; cum autem propter pecnare possumus nec lugere; cum autem propter peccata a nobis recesserit, tunc jejunandum est et lugendum. Dicebat autem et similitudinem ad illos, quia nemo assumentum panni rudis assuit vestimento veteri Alioquin aufert supplementum novum a veteri, et major scissura fit. Alioquin, videlicet si pannum rudem id est, novum assuat veteri, aufertur novus de veteri; et fit scissura major, id est, damnabilior; quia et particula panni rudis damnose a reliqua massa scinditur, et in veteri panno fit majus foramen quam prius esset, ex dissimilitudine novi et veteris. Assumentum, dicit illud quod assuitur, sicut indumentum, quod induitur. Matthaeus vero et Lucas talem particulam vocant commissuram, quae si fuerit de novo panno, et jungatur veteri vestimento, secundum Matthaeum tollit plenitudinem ejus, id est, lato disrumpit illud, et ita pejor scissura fit. Discsurrectionis solidatos; et ideo non posse severa
Abbreviated transcription (Latin):
diu sponsũ in thalamo uident. Cuiꝰ p̾sentia
longe plus ꝓficit: quã corporalis abstinentia:
Quando uͦ transierint nuptiȩ. & passionis ac
resurrectionis tempus aduenerit: tune sponsi
filii ieninabunt in humilitate tͥbulationis:
Unde ñnulli putant quadragesimã celebran¬
dam pꝰ dies quadraginta a passione. licꝙ infit
dies pentecostes: alii post pentecosten ut ma¬
ximilla. Eccliȩ tam̃ consuetudo ꝑ humilitã
carnis ad resurrectionẽ uenit. Qd̃ autẽ lucas are
numqͥd potestis filios sponsi dum eũ ilł spon¬
sus ẽ facere ieiunare ÷ elegant̾ indicauit ipsos qͥ
loquebant᷑ fuisse facturos. ut lugentes ieiuna¬
rent: qͥa ipsi eeñt sponsũ occisuri. Postea uͦ dato
spũ scõ ieiunauerunt in gaudio m̃tis ad spi¬
ritualia suspensȩ: atq obhoc alienare quodã¬
modo a corporalib cibis. ad qͦd sequentes simi¬
litudines spectant. Luxta tropologiã qͣou
sponsus nob̾cum ẽ in leticia sumus: nec ieru¬

Expanded text:
onsum in thalamo vident, cujus praesentia longe plus proficit, quam corporalis abstinentia. Quando vero transierint nuptiae, et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt in humilitate tribulationis. Unde nonnulli putant Quadragesimam celebrandam post dies quadraginta a passione, licet instet dies Pentecostes; alii post Pentecosten, ut Maximilla. Ecclesiae autem consuetudo per humilitatem carnis ad resurrectionem venit. Quod autem Lucas ait: Nunquid potestis filios sponsi, dum cum illis sponsus est, facere jejunare? eleganter intimavit, ipsos qui loquebantur, fuisse futuros ut lugentes jejunarent, quia ipsi essent sponsum occisuri. Postea vero, dato Spiritu sancto, jejunaverunt in gaudio mentis ad spiritualia suspensae, atque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis: ad quod sequentes similitudines spectant. Juxta tropologiam, quandiu sponsus nobiscum est, in laetitia sumus, nec jeju
Abbreviated transcription (Latin):
bens uetus: statim uult nouũ. Dicit enĩ: uetus
melius ẽ. Iudeos significat: quib uitȩ uet̾is
saliua imbutis nouȩ gr̃ȩ p̾cepta sordebant:
qͥa maiors traditionib cõmaculati dulcedĩe
sp̃ualiũ uerbors ꝑciꝑe nequaqũa ualebant:

Expanded text:
s vetus, statim vult novum, dicit enim: Vetus melius est. Judaeos significat, quibus vitae veteris saliva imbutis, novae gratiae praecepta sordebant; quia majorum traditionibus commaculati, dulcedinem spiritualium verborum percipere nequaquam valebant.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ñ ieiunat. s carne ipsus & sanguine resi¬
cit᷑. Aliter. Ioh̃es iuinũ & syceram ñ bibit: qͥa
meritũ auget. nec potest condona. re delicta-
dñs aut̃ẽ cum publicanis ꝙ peccatorib man¬
oucat & bibit. qͥa potest eos purificare. Ieui¬
nauit tam̃ xp̃c. ne preceptũ ieuiniii decdina¬
res: manducauit cũ peccatorib ut potesta¬
tem purificandi cognosceres. Qyib ip̃se
ait. Numqͥd possunt filii nuptiarũ qmͣdiu
sponsus cũ illis ẽ ieiunare: Henient aut̃e dies

Expanded text:
ejunat, sed carne ipsius et sanguine reficitur. Aliter Joannes vinum et siceram non bibit , quia meritum auget, nec potest condonare delicta; Dominus autem cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit . Quia potest eos purificare. Jejunavit tamen Christus, ne praeceptum jejunii declinares, manducavit cum peccatoribus, ut potestatem purificandi cognosceres. Quibus ipse ait: Nunquid possunt filii nuptiarum, quandiu sponsus cum illis est, jejunare? Venien
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑ qͥ te portauit: ꝙ ubera quȩ suxisti. sss ag
ne deuotionis & fidei ostendit᷑ hec mulier: quȩ
phariseis blasphemantib dñm. tanta sincerita¬
te eiꝰ incarnationẽ confitet᷑: ut ꝙ& presentium et
futurors confundat ꝑfidiam. Si enĩ caro uerbi
qi a carne urginis matris eẽt extranea. ut mutti
heretici dixeruist: sine causa uent̾ qͥ eũ portauit. et
ubera quȩ eũ lactauerunt beatificarent᷑. Unde di-¬
et apłs contͣ hereticos: qͥa misit d̃s̃ filiũ suũ factũ
exmuiliere. factum sub lege. Nec audiendi sũt: qͥ
legenclũ putant natũ ex muliere. ñ factũ. Alio¬
quin uerus filiꝰ hominis ñ eẽt: nͥ ex matre car¬
nem traxisset. Scdm phisicos qͦ ex eodem fonte
ꝙ lac nutriendis ꝙ sem̃ ꝓcreandis pueris emanat:
Ergo de semine uirginis potuit concipi: qͥ eiꝰ lacte
potuit nutriri. Hȩc mulier typum gessit eccliȩ.
eredentis. xp̃m uerũ cdm̃. & uerũ hominẽ natum
fuisse. Uere beata parens xp̃i: quȩ sic̃ quidam ait.

Expanded text:
a quae suxisti. BEDA. Magnae devotionis et fidei ostenditur haec mulier, quae Pharisaeis blasphemantibus Dominum, tanta sinceritate ejus incarnationem confitetur, ut et praesentium et futurorum confundat perfidiam. Si enim caro Verbi Dei a carne Virginis matris esset extranea, ut multi haeretici dixerunt, sine causa venter, qui eum portavit, et ubera quae eum lactaverunt beatificarentur. Unde dicit Apostolus contra haereticos, quia misit Deus Filium suum factum ex muliere factum sublegendum putant, natum ex muliere, non factum. Alioquin verus filius hominis non esset, nis ex matre carnem traxisset. Secundum physicos quoque, ex eodem fonte et lac nutriendis, et semen procreandis pueris emanat. Ergo de semine virginis potuit concipi, qui ejus lacte potuit nutriri. Haec mulier typum gessit Ecclesiae, credentis Christum verum Deum et verum hominem natum fuisse. Vere beata parens Christi, quae sicut quidam ait,
Abbreviated transcription (Latin):
tam. s etiam om̃s qͥ uerbũ dĩ auditu ficłi concipi¬
unt: & boni oꝑis custodia eũ in coroe proximors
pariunt. & nutriunt. Qua sententia iudeos clam
ꝑcutit: qͥ filium di xp̃m ẽẽ negant. Tota ꝓfecto
uitȩ celestis ꝑfectio duob his comprehendit᷑: ut
uerbum di audiamꝰ & faciamus:¬

Expanded text:
tiam omnes qui se Verbum Dei, auditu fidei concipiunt, et boni operi custodia eum in corde proximorum pariunt et nutriunt. Qua sententia Judaeos clam percutit, qui Filium Dei Christum esse negant. Tota profecto vitae coelestis perfectio duobus his comprehenditur, ut verbum Dei audiamus et faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore illo responderunt er: hoc ẽ subiunxer̃t
post uerba eius. Temptantes de celo ut lu¬
cas scͥbit. signũ querunt: quasi quȩ uiderant
signa ñ fuerint. Nel iguem de sublimi uenire
cupiebant sicut tẽpore helyȩ duo quinquage¬
narii in igne de celo sunt ꝑempti: uł contͣ con¬
suetudinẽ t̾rȩ illiꝰ estuo tempore mugire toni¬
trua. choruscare fulgura. ymbres ruere. sic̃ sub
samuele actum ẽ: quasi ñ possent ꝙ illa calũp¬
nari & dicere. ex occultis & uariis aexis pas¬
sionib accidisse. At tu qͥ calumpniaris ea quȩ
oculis iudes. manu tenes. utilitate sentis: qͥd
facies de his quȩ de celo uenerint: Ntiq res¬
pondebis: ꝙ magos in egypto multa signa
fecisse de celo
ui respondens. ait illis. Generatio mala
ꝙ adultera signũ querit: o signũ ñ dabi

Expanded text:
xerunt post verba ejus. Tentantes, de coelo, ut Lucas scribit, signum quaerunt, quasi quae viderant, signa non fuerint. Vel ignem de sublimi venire cupiebant sicut tempore Eliae duo quinquagenarii in igne de coelo sunt perempti , vel contra consuetudinem terrae illius, aestivo tempore mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, sicut sub Samuele actum est , quasi non possent et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facies de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo Qui respondens, ait illis: Generatio mala et adultera sign
Abbreviated transcription (Latin):
fullo ẽ aniarũ doctor: atq mundator ab
inquinam̃to carnis & sp̃cz Et ecce apparu¬
it illis moyses ꝙ helyas cũ eo loquentes in ma¬
iestate: & dicebant excessum eiꝰ. quẽ comple
turus erat in ierłm. Et apłorũ augeat fi¬
dem dat signũ de celo: helya inde descendente
qͦ conscenderat: & moyse ab inferis resurgen¬
te. Quod & achar ꝑysaiam precipit᷑: ut petat
sͥ signũ de excelso. aut de inferno. Ideo autem
xp̃m moriturũ & iterum uicturũ: & ut nos
s in monte: qͥa illi soli digni sunt dĩ maie¬
state qͥ scripturã petunt subluni mente.
Deniq uidei ñ potuerunt sequi moysen. ad
dnĩ in montana conscendentẽ: atq solus
helyseus cũ filis ꝓpħarum contemplatis et
ascendentis helye driumpbũ. Ipsi dicebant e

Expanded text:
Fullo est animarum doctor atque mundator ab Fullo est animarum doctor atque mundator ab inquinamento carnis et spiritus. Et ecce apparuit illis Moyses et Elias, cum eo loquentes in majestate: et dicerusalem HIERON. Ut apostolorum augeat fidem, dat signum de coelo, Elia inde descendente quo conscenderat, et Moyse ab inferis resurgente. Quod et Achaz per Isaiam praecipitur, ut petat sibi signum de excelso aut de inferno Isai. VII.Christum moriturum et iterum victurum, ut nos sed in monte; quia illi soli digni sunt Dei majestate, qui Scripturam petunt sublimi mente. Denique Judaei non potuerunt sequi Moysen ad Dominum in montana conscendentem. Atque solus seus cum filiis prophetarum contemplatus est ascendentis Eliae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. alterũ interfuisse iacobũ: qͥ pͥmus iherosoluni¬
tarũ ep̃c ordinatus ẽ ab apłis. Et factum
ẽ dum oraret transfiguratus ẽ ante eos: et
resplenduit facies eiꝰ sicut sol. Uestimenta aũ
eiꝰ facta sunt alba sicut nix: splendentia can¬
talis apparuit apłis. qualis futurus ẽ in iudi¬
cio: uͥ om̃s et boni & mali uisuri sunt ipsum
iudicem. unusqͥsq ad suam retributionem.
Nemo putet eũ amisisse corꝑis ueritatẽ: & as¬
sumpsisse corpus sp̃uale uel acrium. Ubi enĩ
splendor faciei & candor uestiũ describitur:
ñ substantia tollitur. Transformatio gͥ splen¬
tus in terra despectus. in monte refulget: qͥa
nũdũ apparet qͥd erimus: s cũ ipse apparue¬
rit similes illi erimus. Benedixit marcus de
uestim̃tis eiꝰ qualia fullo suꝑ terrã ñ potest can¬
dida facere: qͥa xp̃c uerus fullo ñ potest. qm̃ ñ
debet recto iudicio et uera ꝓmissione. fidelib
in terra dare claritatẽ: quȩ eos manet in celis.

Expanded text:
 alterum interfuisse Jacobum, qui primus Hierosolymitarum episcopus ordinatus est ab apostolis. Et factum est dum oraret, transfiguratus est ante eos, et resplenduit facies ejus sicut sol; vestimenta autem ejus facta sunt alba sicut nix, splendentia cantalis apparuit apostolis, qualis futurus est in judicio, ubi omnes et boni et mali visuri sunt ipsum judicem, unusquisque ad suam retributionem. Nemo putet eum amisisse corporis veritatem, et assumpsisse corpus spirituale vel aerium. Ubi enim splendor faciei et candor vestium describitur, non substantia tollitur. Transformatio igitur splentus in terra despectus, in monte refulget; quia nondum apparet quid erimus, sed cum ipse apparuerit, similes ei erimus . Bene dicit Marcus de vestimentis ejus, qualia fullo super terram non potest candida facere: Quia Christus verus fullo, non potest quia non debet recto judicio et vera promissione fidelibus in terra dare claritatem, quae eos manet in coelis.
Abbreviated transcription (Latin):
tiã mori serpenti suꝑiecta necem inferunt:
qͥa uerbũ crucis ut cuncta salitaria confert:
sic noxia tollit. Aliter. ꝑ montẽ transferen¬
dũ. ꝑ arborẽ mors eradicandam & tnͣsplan¬
tandam potest intelligi. qͥa consũmate fidei
indiciũ sit. uͥ ratio postulat elem̃tis impe¬
trare: ut qͦo de his spetialiter dictum ẽ. hoc

Expanded text:
tiam mori serpenti superjecta  subjecta , necem inferunt. tiam mori serpenti superjecta  subjecta , necem inferunt. Quia verbum crucis ut cuncta salutaria confert, sic noxia tollit. Aliter: Per montem transferendum, per arborem morum eradicandam et transplantandam, potest intelligi; quia consummatae fidei indicium sit, ubi ratio postulat clementis imperare, ut quod de his
Abbreviated transcription (Latin):
tium imbecillitatũ facit ꝑicula uitari. Sic
fides temptationũ pistillo ꝓbata. & ab omni
leuiũ cogitationũ suꝑficie cribro discretioĩs
castigata. & ꝑfectȩ dilectionis melle dulcora¬
ta: om̃s de corde. qͦo ẽ interioris nr̃i hominis
caput. uitioꝵ sentinas. ñ solum ad presens ex¬
haurit: s et in futurũ ne recolligi ualeant
p̾cauet. Hic gͦ lege. Si habueritis froem ef¬
ficacem sicut granũ sẏnapis. dicetis monti.
hoc ẽ dicere poteritis suꝑbo diabolo. ut tran¬
seat de homine obsesso: ꝙ nichil incommo¬
ditatis impossibile erit uobis ad curandum.
In luca habet᷑ dicetis huic arbori moro eradi¬
care & transplantare in mare: ꝙ obediet uo¬
bis. fructus mori in flore albet. formatꝰ ru aml¬
tilat. maturitate nigrescit:÷ sic diabolus flo.¬
re angłicȩ naturȩ & potestate rutilanti. p̃¬
uaricando tetro inhorruit odore: qui ꝑ frõe
rubent. unde & a latinis rub appellatur.

Expanded text:
tium imbecillitatum facit pericula vitari. Sic tium imbecillitatum facit pericula vitari. Sic fides tentationum pistillo probata, et ab omni levium cogitationum superficie cribro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde quod est interioris nostri hominis caput, vitiorum sentinas non solum ad praesens exhaurit, sed et in futurum, ne recolligi valeant, praecavet. Sic ergo lege: Si habueritis fidem efficacem sicut granum sinapis, dicetis monti, hoc est, dicere poteritis superbo diabolo, ut transeat de homine obsesso, et nihil incommoditatis impossibile erit vobis ad curandum. AMBROS. In Luca habetur, dicetis huic arbori moro, eradicare et transplantare in mare, et obediet vobis. Fructus mori in flore albet, formatus rutilat, maturitate nigrescit. Sic diabolus flore angelicae naturae et potestate rutilanti, praevaricando tetro inhorruit odore qui per fidemrubent, unde et a Latinis rubus appellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
morante. ꝙ ipsis cũ turba residentib: eorũ
fides tepuerat. A m̃ quippe dico uobis. si
habueritis fidem sicut granũ synapis. dice¬
nchil impossibile erit uob̃. Hoc autẽ genꝰ
demonors non eictt᷑: ñ ꝑ orationẽ e ieuinũ
Ieunio passiones corporis: oratione sanant᷑¬
pestes nĩtis. Sic gͣuior diaboli ꝓteruitas supe¬
rat᷑: sic qͦ ira dñi cũ in ultionẽ nr̃oꝵ scelerũ
fuerit accensa tamqũa singulari remedio
habuero ita ut montes transferam: magna
ẽ fides quȩ grano synapis comparat᷑. non
parua ut quid̾a putant. Montis transla¬
tio. ñ eiꝰ significat᷑ quẽ oculis carnis conspi¬
cimus: s illiꝰ qͥ a dño translatus fuerat ex
lunatico. Unde stulti surit dicentes apłos par¬
uã fidem habuisse: qͥa moutes nullus eors
transtulit. Granũ synapis tritũ & cribratũ.B
tepidȩ pingui mulsȩ admixtũ. si ieuinu con-¬
tra solem uel in balneo gargarires: omnẽ no¬
xium humor̃e de capite purgat: : & imminen¬

Expanded text:
morante et ipsis cum turba residentibus, eorum fides tepuerat. Amen quippe dico vobis, si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicenihil impossibile erit vobis. Hoc autem genus daemoniorum non ejicitur, nisi per orationem et jejunium. Jejunio passiones corporis, oratione sanantpestes mentis. Sic ergo gravior diaboli protervitas superatur; sic quoque ira Domini cum in ultionem nostrorum scelerum fuerit accensa, tanquam singulari remedio habuero, ita ut montes transferam . magna est fides quae grano sinapis comparatur; non parva, ut quidam putant. Montis translatio non ejus significatur, quem oculis carnis aspicimus, sed illius qui a Domino translatus fuerat ex lunatico. BEDA. Unde stulti sunt, dicentes apostolos nec parvam fidem habuisse, quia montes nullus eorum transtulit. Granum sinapis tritum et cribratum, tepidae pingui mulsae admistum, si jejunus contra solem vel in balneo gargarizes, omnem noxium humorem de capite purgat, et imminen
Abbreviated transcription (Latin):
ciens sententiam de se: s ut confessionẽ fidei ilo
digne remuneret. R espondens symon petrir:
nerationis secretũ: ñ licet tam̃ nescire generati¬
dementia uel de mortuis hominib uł de oꝑi
manuũ sͥ instituit ad adorandum. Dixit se
preferebat: s addendo quẽ me ẽẽ dicitis. signis¬
eauit pret̾ id qͦd in se uidebat᷑ eẽ aliud occultũ
sentiendum. de quo querebat᷑: in qͦd se creden-¬
tium fides debebat extendere. fides itaq pecri
di filiũ in homine udens: utrumq complexa
ratio tenenda ẽ. lit sicit dĩ filium. ita ꝙ filium
hominis meminerimꝰ: qͥa alterũ sine altero ni¬
qise ilũ dicerent homines cũ eẽt solus orano:
que ls atẽ dicit illos in uia hoc interroga
aadi eim mouet: qͥ nũ qũa orauit inuiã.
ota i capiunt: nec quisqũa potest interioꝵs

Expanded text:
ciens sententiam de se, sed ut confessionem fidei illorum ciens sententiam de se, sed ut confessionem fidei illorum digne remuneret. Respondens Simon Petrus, nerationis seriem, non licet tamen nescire generatidementia vel de mortuis hominibus, vel de opere manuum sibi instituit ad adorandum. HILARIUSpraeferebat, sed addendo, quem me esse dicitis, significavit praeter id quod in se videbatur, esse aliud occultum sentiendum, de quo quaerebatur, in quod se credentium fides debebat extendere. Fides itaque Petri, Dei Filium in homine videns, utrumque complexaratio tenenda est, ut sicut Dei Filium, ita et Filium hominis meminerimus, quia alterum sine altero niquem illum dicerent homines, cum esset solus orans, Marcus autem dicit illos in via hoc interrogatos. Sed eum movet, qui nunquam oravit in via. vota non capiunt, nec quisquam potest interiorum