comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m: in quo nullã culpã inue¬
ner̃. Reꝓbatꝰ ẽ in se. reꝓbatꝰ etiam
in seruis suis: ⁊ transitũ ẽ in gen¬
tes. tanquã in babiloniã. Hoc enĩ
⁊ ieremias ꝓpħabat: iubere dñm
ut irent in babiloniã. ꝑ̾ quicũq
alii ꝓphete dicebant ppło. ut nõ irent
in babiloniã: ieremias pseudo ppħas
arguebat. Qui scripturas legũt. re¬
cordent᷑ nobiscũ: qͥ nõ legũt. credant
nob̃. Minabat᷑ gͦ ieremias ex ꝑsona
dnĩ eis qͥ nolebant ire in babiloniã:
eis aut̃ qui irent ꝓmittebat ibi qͥe¬
tẽ ⁊ qͣndã felicitatẽ in nouellandis
uiineis.⁊ plantandis hortis. ⁊ uber-¬
tate fructuũ. Quomꝰ gͦ iãm nõ in
ofigura sed in ueritate ppłs isrł tͣn¬
sit in babiloniã. Un de erant apłi :
Nõne de gente iudeoꝵ: Unde ipse
paulus Nã ⁊ ego in qͥt isrłita sũ
ex semine abrahe: ex tribu benia
deis. In de electi sũt apłi:: inde erant
sp̃s sẽs aduenit. Quid aut̃ dicit apl̃s

Expanded text:
m, in quo nullam culpam invenerunt. Reprobatus est in se, reprobatus etiam in servis suis; et transitum est in Gentes, tanquam in Babyloniam. Hoc enim et Jeremias prophetabat, jubere Dominum ut irent in Babyloniam. Et quicumque alii Prophetae dicebant populo ut non irent in Babyloniam, Jeremias pseudoprophetas arguebat. Qui Scripturas legunt, recordentur nobiscum: qui non legunt, credant nobis. Minabatur ergo Jeremias ex persona Domini eis qui nolebant ire in Babyloniam: eis autem qui irent, promittebat ibi quietem, et quamdam felicitatem in novellandis vineis et plantandis hortis et ubertate fructuum . Quomodo ergo jam non in figura, sed in veritate populus Israel transit in Babyloniam? Unde erant Apostoli? Nonne de gente Judaeorum? Unde ipse Paulus? Nam et ego, inquit, Israelita sum, ex semine Abrahae, ex tribu Benjam de Judaeis. Inde electi sunt Apostoli: inde erant Spiritus sanctus advenit . Quid autem dicit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ tũe illi morienti: ⁊ consurrem
resurgenti: sic cũ eo circũcisi sumꝰ
⁊ post circũcisionẽ sollemni purgai.¬
one mundati. Ynde nequaquã uam
indigemꝰ circũcisione carnali. ꝑu
sciaf ꝓpt̾ nos illũ fuisse circũcisĩ.¬

Expanded text:
sumus tunc illo moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purgatione mundati. Unde non jam indigemus circumcisione carnali. Et ut scias propter nos fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis ds̃ benefacit: Sic̃ de iuda qͣn-¬
tũ boni fecit: Passione dnĩ salue
facte sũt gentes. Sed ut pateret᷑
dñs: iudas eũ tradidit. Ds̃ gͦ ⁊ gen¬
tes liberat prisso filio:⁊ iudã punit
ꝓ scelere suo. Sacramenta enĩ que
illic latent. nemo disciteret simpli-¬
ciore contentꝰ fide. ⁊ ideo nemo in¬
ueniret: qͥa nemo discuteret nisi
pulsantibꝰ calũniatoribꝰ. Cũ enĩ he-¬
retici calũpniant᷑. paruuli ꝑturbant᷑.
Cũ ꝑturbant᷑: inquir̃. Inqͥsitio eoꝵ
quasi ꝑcussio est de capite in ubera
matris. ut tantũ manent. qͣntũ
paruulis sat ẽ. Illi turbati quer̃.
Qui aũt norũt ⁊ didicerũt. quia
serutati sũt ⁊ aꝑuit illis pulsan¬
tibꝰ ds̃ aꝑiunt ⁊ ipsis turbatis.
U sic fit ut illi sint utiles ad inue¬
niendã ueritatẽ: dũ calũniant᷑ ad
seducendũ in errorẽ. Negligentius
enĩ ueritas quereret᷑: si m̃daces ad¬
uersarios nõ haberet. Oportet enĩ

Expanded text:
ipsis Deus bene facit. Sicut de Juda quanipsis Deus bene facit. Sicut de Juda quantum boni fecit? Passione Domini salvae factae sunt gentes. Sed ut pateretur Dominus, Judas eum tradidit. Deus ergo et gentes liberat passo Filio, et Judam punit pro scelere suo. Sacramenta enim quae illic latent, nemo discuteret, simpliciore contentus fide; et ideo nemo inveniret, quia nemo discuteret, nisi pulsantibus calumniatoribus. Cum enim haeretici calumniantur, parvuli perturbantur: cum perturbantur, inquirunt: inquisitio eorum, quasi percussio est de capite in ubera matris, ut tantum manent, quantum parvulis sat est. Illi turbati quaerunt; qui autem norunt et didicerunt, quia scrutati sunt, et aperuit illis pulsantibus Deus, aperiunt et ipsi turbatis. Et sic fit ut illi sint utiles ad inveniendam veritatem, dum calumniantur ad seducendum in errorem. Negligentius enim veritas quaereretur, si mendaces adversarios non haberet. Oportet enim,
Abbreviated transcription (Latin):
Quare iħm : Ipse enĩ inqͥt saluũ faciet
ppłm suũ a peccatis eoꝵ. Intelligit᷑
gͦ iħ̃m hebrea lingua. latine inter¬
p̃tari saluatorẽ: qͦd ex ipsa nominis
expositione aduertimꝰ. Tanquã enĩ
quereret᷑ quare iħm: continuo sub¬
iecit. rationẽ uocabuli aꝑiens. Ipse
enĩ inqͥt saluũ faciet ppłm suũ a pec¬
catis eoꝵ. Hoc pie credimꝰ. hoc fir-¬
missime retinemꝰ: natũ xp̃m de¬
spũ scõ ⁊ uirgine maria. Illi gͦ quid
dicũt: Si inuenero inqͥt mendatiũ
totũ: certe nõ credis. Inueniꝰ. Uideamꝰ.
Numero generationes. Illi enĩ ꝑ ca¬
lumnias suas ad id nos muitãt ⁊ ad¬
ducũt. Si pie uiuamꝰͥ si xp̃m cre¬
damꝰ: si nõ de nido ante tẽpus cu¬
piamꝰ uolare: ad id nos adducũt
ut in ẏsteria cognoscamꝰ Intendat
itaq sc̃ĩtas ura utibtatẽ hereticoꝵ:
⁊ utilitatẽ quidẽ scd̾m deũ etiã
malis bene utentẽ. Scd̃m ipsos uͦ
hoc reddit᷑ qͦd uoluer: nõ hoc qͦd de

Expanded text:
Quare Jesum? Ipse enim, inquit, salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Intelligitur ergo Jesum hebraea lingua, latine interpretari Salvatorem, quod ex ipsa nominis expositione advertimus. Tanquam enim quaereretur, quare Jesum? continuo subjecit, rationem vocabuli aperiens, Ipse enim, inquit, salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Hoc pie credimus, hoc firmissime retinemus, natum m. Illi ergo quid dicunt? Si invenero, inquit, mendacium, totum certe non credis. Inveni, videamus. Numero generationes. Illi enim per calumnias suas ad id nos invitant, et adducunt. Si pie vivamus, si Christum credamus, si non de nido ante tempus cupiamus volare, ad id nos adducunt, ut mysteria cognoscamus. Intendat itaque Sanctitas vestra utilitatem haereticorum; et utilitatem quidem secundum Deum, etiam malis bene utentem. Secundum ipsos vero hoc redditur, quod voluerunt; non hoc quod de
Abbreviated transcription (Latin):
minibꝰ: ꝓ regibꝰ. ⁊ his qͥ in sublimitate
sũt constituti: ut qͥetã ⁊ tranqͥllã ui¬
tã agamꝰ cũ omĩ pietate ⁊ castitate.
Nondũ erant reges xp̃iani:⁊ orabat
ꝓ eis. Srans gͦ isrł in babilonia exau¬
ditꝰ est. Exaudite sũt uoces eccłe fac¬
ti sũt xpĩani: ⁊ uidetis impleri quod
figuralit̃ dictũ ẽ. In eoꝵ pace erit
tificarent om̃s gentes. fide. spe.⁊ cari-¬

Expanded text:
his qui in sublimitate sunt constituti; ut quietam et tranquillam vitam agamus, cum omni pietate et castitate . Nondum erant reges christiani, et orabat pro eis. Orans ergo Israel in Babylonia, exauditus est. Exauditae sunt voces Ecclesiae, facti sunt christiani: et videtis impleri quod figuraliter dictum est, In eorum pace, erittificarent omnes gentes fide, spe et chari
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ modicũ ferm̃tũ totã massã cor¬
rũpit: etiã ista ⁊ alia his similia
que longũ est dicere. que ab imꝑitis
aut parua aut nulla peccata cre¬
dunt᷑. a urĩs ordinate familiis remo¬
ueri:⁊ hoc p̾cipite ut sic kalendas
istas colant. qͦmodo alioꝵ mensiũ
colere solent. Qui enĩ de paganoꝵ¬
aliqͥd consuetudine in istis diebꝰ ob¬
seruare uoluerint: timendũ ẽ eis
Et ideo scĩ antiqͥ patres nrĩ conside¬
rantes maximã partẽ hominũ diebꝰ
istis gule uel luxurie deseruire.⁊
ebrietatibꝰ ⁊ sacrilegis saltationibꝰ
inhiare: statuer̃ in unuerso mun¬
do ut ꝑ om̃s eccłas publicũ indiceret᷑
ieiuniũ. ut agnoscerent miseri ho¬
mines tantũ se malũ facere: ut ꝓ
illoꝵ peccatis necesse eẽt omĩbꝰ eccłiis
uera ⁊ ꝑfecta caritate stulticiã mi¬
seroꝵ hominũ lugeamꝰ: ut uel sic
intelligant malũ suũ: dũ ꝓ se pub¬

Expanded text:
um fermentum totam massam corrumpit , etiam ista, et alia his similia, quae longum est dicere, quae ab imperitis aut parva, aut nulla peccata creduntur; a vestris ordinate familiis removeri: et hoc praecipite, ut sic calendas istas colant, quomodo aliorum mensium colere solent. Qui enim aliquid de Paganorum consuetudine in istis diebus observare voluerint, timendum esEt ideo sancti antiqui patres nostri considerantes maximam partem hominum diebus istis gulae vel luxuriae deservire, et ebrietatibus et sacrilegis saltationibus insanire, statuerunt in universum mundum, ut per omnes Ecclesias publicum indiceretur jejunium. Ut agnoscerent miseri homines in tantum se male facere, ut pro illorum peccatis necesse esset omnibus Ecclesiis vera et perfecta charitate stultitiam miserorum hominum lugeamus, ut vel sic intelligant malum suum, dum pro se vid
Abbreviated transcription (Latin):
generationes xp̃i:. quas posuit ma¬
theus. Liber generationis iħu xp̃i
filii dauid: filii abrahã. Quomͦ filii
dauid. quomͦ filii abrahã: Nisi enĩ
ꝑ successionẽ generis ostendi nõ
potest. Constat qͥppe cũ dñs nas¬
ceret᷑ de uirgine maria. neq abra¬
hã neq dauid in rebꝰ humanis
fuisse. E tu eundẽ dicis filiũ dauid.
eundẽq dicis filiũ abrahã. Can

Expanded text:
generationes Christi, quas posuit Magenerationes Christi, quas posuit Matthaeus: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham. Quomodo filii David, quomodo filii Abraham? Nisi enim per successionem generis, ostendi non potest. Constat quippe cum Dominus nasceretur de virgine Maria, neque Abraham, neque David in rebus humanis fuisse. Et tu eumdem dicis filium David, eumdemque dicis fili
Abbreviated transcription (Latin):
ri creditis. nõ ẽ unde erubesca-¬
tis. Loquor uobis: aliquando de¬
ceptꝰ cũ pͥmo puer ad cdiuinas scrip¬
turas ante uellẽ afferre acum̃
Aiscutiendi. quã pietatẽ queren
Aego ipse contra me ꝑuersis
horibꝰ claudebã ianuã dnĩ mei.
Quã pulsare deberẽ ut aꝑiret᷑.
addebã ut clauderet᷑. Suꝑbꝰ enĩ
audebã querere: qͦd nisi humilis
nõ potest inuenire. Quanto uos
beatiores estis modo: quã securi
discitis. quã tuti: quicũq ad huc
paruuli estis in nido fidei: ⁊ spiri¬
tualẽ escã accipitis. Ego aũt mi¬
ser cũ me ad uolandũ idoneñ
putarẽ. reliqͥ nidũ: ⁊ priꝰ cecidi
quã uolarẽ. Sed dñs misericors
me a transeuntibꝰ ne conculcarer
⁊ morerer leuauit:⁊ in nido re¬
posuit. Hec enĩ me ꝑturbauer̃:
que mͦ uob̃ securus in nomine
inqͥunt eugłista ẽ.:⁊ creditis ei. Con¬
sequent̃ utiq quẽ fatem᷑ eugłistã.
huic necessario credimꝰ. Attendite

Expanded text:
re creditis, non est unde erubescare creditis, non est unde erubescatis. Loquor vobis, aliquando deceptus, cum primo puer ad divinas Scripturas ante vellem afferre acumen discutiendi, quam pietatem quaerendi: ego ipse contra me perversis moribus claudebam januam Domini mei: cum pulsare deberem, ut aperiretur; addebam, ut clauderetur. Superbus enim audebam quaerere, quod nisi humilis non potest invenire. Quanto vos beatiores estis modo! quam securi discitis, quam tuti, quicumque adhuc parvuli estis in nido fidei, et spiritualem escam accipitis! Ego autem miser, cum me ad volandum idoneum putarem, reliqui nidum; et prius cecidi, quam volarem. Sed Dominus misericors me, a transeuntibus ne conculcarer et morerer, levavit, et in nido reposuit. Haec enim me perturbaverunt, quae modo vobis securus in nomine inquiunt, evangelista est, et creditis ei? Consequenter utique quem fatemur evangelistam, huic necessario credimus. Attendite
Abbreviated transcription (Latin):
n ipso. ⁊ confirmati in fide. Ipsa enĩ
sim plici ⁊ certa fide in illo firmit̃
pmanere debemꝰ ⁊ ut ipse apiat f¬
peiꝰ qͣs in se absconditũ ẽ: qͥa sic̃¬
dic idẽ apłs. in illo sũt om̃s thesau¬
q sapientie ⁊ scientie absconditi.
lu nõ ꝓpt̾ẽa abscondit ut neget:
E ut absconditis excitet deside¬
nũ. hec ẽ utilitas secreti. Honora
in eo qͦd nondũ intelligis:⁊ tanto
magis honora. qͦnto plura uela cer-¬
mi. Quanto enĩ qͥsq honoratior ẽ.
tanto plura uela pendent in do¬
mo eiꝰ. Uela faciunt honorẽ secre¬
ti: sed honorantibꝰ leuant᷑ uela.
Irridentes aũt uela: ⁊ a ueloꝵ ui¬
unitate pellunt᷑. Quia gͦ transimꝰ
calumnias suas quidã. ⁊ dicũt.
Matheus certe eugłista ẽ. Respon-¬
demꝰ ita. pio ore. corde deuoto. in
nullo omĩno dubitantes: respon-¬
demꝰ plane. eugłista ẽ matħs. Cre-¬
dis ei inquiunt: Quis nõ respon-¬
deat credo: Quomͦ de murmure
urõ pio insonuit : Ita fr̃s. si secu¬

Expanded text:
n ipso, et confirmati in fide. Ipsa enim simplici et certa fide, in illo firmiter permanere debemus, ut ipse aperiat fidelibus quod in se absconditum est: quia sicit apostolus, In illo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Quos non propterea abscondit, ut neget, sed ut absconditis excitet desiderium. Haec est utilitas secreti. Honora in eo quod nondum intelligis; et tanto magis honora, quanto plura vela cernis. Quanto enim quisque honoratior est, tanto plura vela pendent in domo ejus. Vela faciunt honorem secreti: sed honorantibus levantur vela. Irridentes autem vela, et a velorum vicinitate pelluntur. Quia ergo transimus CAPUMatthaeus certe evangelista est? Respondemus, ita, pio ore, corde devoto, in nullo omnino dubitantes: respondemus plane, Evangelista est Matthaeus. Credis ei, inquiunt? Quis non respondeat, Credo? Quomodo de murmure vestro pio insonuit? Ita, fratres, si secu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis. Nã ⁊ muheres de sen¬
ne uiroꝵ suoꝵ ex ancillis natos si
ipse nõ peꝑerãt. filios ad optabãt:
qͥn etiã ut eis gignerent᷑ maritsimn¬
ꝑabãt: sic̃ sarra. sic̃ rachel. sic la.
In qͦ officio. uiri nõ adulteriũ cõnt

Expanded text:
voluntatis. Nam et mulieres de semvoluntatis. Nam et mulieres de semine virorum suorum ex ancillis natos, si ipsae non pepererant, filios adoptabant; quin etiam ut eis gignerentur, maritis imperabant: sicut Sara , sicut Rachel, sicut Lia . In quo officio viri adulterium non
Abbreviated transcription (Latin):
patres: potuit ⁊ ioseph duos patres
habere. Ab altero generari: ab alt̾o
adoptari. Quod si potuit : qͥd calũni¬
ant᷑ illi qͥ dicũt alias generationes
secitũ esse matħm. alias lucã. Et
reuera inuenimꝰ qͦd alias secutꝰ est
ille: alias ille. Nã matħs iacob pa¬
trẽ dix̃ ioseph. lucas aũt heli. Et po¬
test quidẽ uideri unꝰ homo cuiꝰ filiꝰ
erat ioseph. habuisse duo nomina.
Sed qͦd auos ⁊ ꝓauos ⁊ alios suꝑiꝰ ꝓge¬
neratores diuersos enumerãt. Inq
ipso numero plures aliꝰ. aliꝰ pauciores:.
manifeste ostendit᷑ habuisse duos pa¬
tres ioseph. Iã remota questionis ca¬
lũnia. qͥa fieri posse manifesta ratio
tribꝰ diuersi numerent᷑. Rec uoss
nr̃is alienũ: ⁊ qͣsi consuetudine h¬
manaꝵ legũ animaduersũ. illi ai¬
toritati diuinoꝵ libroꝵ nõ pose
gruere. Antiqͣ enĩ res est:⁊ in in
eloquiis eccłãsticis usitata. ut nõ dũ
origo seminis generet filiũ. sed ⁊ gi

Expanded text:
patres; potuit et Joseph duos patres patres; potuit et Joseph duos patres habere, ab altero generari, ab altero adoptari. Quod si potuit, quid calumniantur illi, qui dicunt alias generationes secutum esse Matthaeum, alias Lucam? Et revera invenimus, quod alias secutus est ille, alias ille. Nam Matthaeus Jacob patrem dixit Joseph. Lucas autem Heli. Et potest quidem videri unus homo, cujus filius erat Joseph, habuisse duo nomina. Sed quod avos et proavos et alios superius progeneratores diversos enumerant, inque ipso numero plures alius, alius pauciores; manifeste ostenditur habuisse duos patres Joseph. Jam remota quaestionis calumnia, quia fieri posse manifesta ratio patribus diversi numerentur. CAPUT s alienum, et quasi in consuetudine humanarum legum animadversum, illi auctoritati divinorum Librorum non posse congruere. Antiqua enim res est, et in ipsis eloquiis ecclesiasticis usitata, ut non sola origo seminis generet filium, sed et gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uxores nõ sũt generant homines
filios  ⁊ dicunt᷑ filii naturales:⁊
p̃ponunt᷑ eis filii conugales. Quan¬
tũ ꝑtinet ad opus carnis: equalit̃
nati sũt. Unde isti p̃ponunt᷑: nisi
qͥa castior ẽ uxoris caritas de qua
liberi ꝓcreant᷑ : Nõ illic attendit᷑
cõmixtio carnis: que in utraq
femina par ẽ. Ubi uincit uxor. nisi
affectu fidei: affectu coniugii affec¬
tu sincerioris castiorisq caritatis:
Si gͦ posset de uxore qͥsquã sine con-¬
cubitu susciꝑe filios: nõ tanto debuit
letꝰ. qͣnto ẽ illa castior quã diligit
posse fieri: ut unꝰ homo nõ solũ duos
filios habeat. sed ⁊ duos patres. No¬
minata enĩ adoptione occurrat co¬
gitationibꝰ urĩs posse fieri. Nicit᷑ enĩ
duos filios potest habere homo: duos
aũt patres nõ potest. Immo inuenit᷑
posse hab̃e etiã duos patres: si unus
semine generet: aliꝰ dilectione ad op¬
tet. Si gͦ possũt eẽ uni homini duo

Expanded text:
uxores non sunt, generant homines uxores non sunt, generant homines filios, et dicuntur filii naturales; et praeponuntur eis filii conjugales. Quantum pertinet ad opus carnis, aequaliter nati sunt: unde isti praeponuntur, nisi quia castior est uxoris charitas, de qua liberi procreantur? Non illic attenditui commixtio carnis, quae in utraque femina par est. Ubi vincit uxor, nisi affectu fidei, affectu conjugii, affectu sincerioris castiorisque charitatis? Si ergo posset de uxore quisquam sine concubitu suscipere filios, non tanto debuit laetius, quanto est illa castior, quam diligit posse fieri ut unus homo non solum duos filios habeat, sed et duos patres. Nominata enim adoptione, occurrat cogitationibus vestris posse fieri. Dicitur enim, Duos filios potest habere homo, duos autem patres non potest. Imo invenitur posse habere etiam duos patres; si unus semine genuit, alius dilectione adoptavit. Si ergo possunt uni homini esse duo
Abbreviated transcription (Latin):
rositatẽ plebis in qͣ prefigurarent᷑
onĩa que p̃figuranda erant eccłẽ
dignitas uirginalis a matre dnĩ:
que ⁊ filiũ habere meruit. ⁊ corrũ¬
pi nõ meruit. Sic gͦ erat illud con¬
iugiũ: ⁊ sine ulla corruptione cõ¬
iugiũ. Sic qͦd caste uxor peꝑit. cur
nõ caste maritꝰ acciꝑet: Sic̃ enĩ illa¬
caste coniux: sic ille caste maritus.
Et sic̃ illa caste mat᷑: sic ille caste
pat̃. Qui gͦ dic̃ nõ debuit dici pat̃.
quia nõ sic genuerat filiũ. libidi¬
nẽ querit in ꝓcreandis filiis. nõ
caritatis affectũ. Meliꝰ ille qͦd alius
carne implere desiderat. animo
implebat. Nam ⁊ qͥ ad optant filios:
castiꝰ eos corde gignunt. qͦs carne
nõ possũt. Uidete fr̃s. ui dete iura
adoptionis : quomͦ fit homo filius
cuiꝰ semine natꝰ nõ est ut plus in
eo iuris habeat uoluntas adoptan¬
tis. quã natura gignentis. Ita gͦ nõ
solũ debuit ẽẽ patͣ ioseph: sed maxi¬
me debuit. Nã ⁊ de feminis que

Expanded text:
rositatem plebis in qua praefigurarentur omnia quae praefiguranda erant Ecclesidignitas virginalis a Matre Domini, quae et filium habere meruit, et corrumpi non meruit. Sicut ergo erat illud conjugium, et sine ulla corruptione conjugium: sic quod caste uxor peperit, cur non caste maritus acciperet? Sicut enim caste conjux illa, sic ille caste maritus: et sicut illa caste mater, sic ille caste pater. Qui ergo dicit, Non debuit dici pater, quia non sic genuerat filium; libidinem quaerit in procreandis filiis, non charitatis affectum. Melius ille, quod alius carne implere desiderat, animo implebat. Nam et qui adoptant filios, castius eos corde gignunt, quos carne non possunt. Videte, fratres, videte jura adoptionis, quomodo fit homo filius cujus semine natus non est; ut plus in eo juris habeat voluntas adoptantis, quam natura gignentis. Ita ergo non solum debuit esse pater Joseph, sed maxime debuit. Nam et de feminis quae
Abbreviated transcription (Latin):
ordecĩ: ⁊ a dauid usq ad transmi¬
grationẽ babilonis qͣtuordecĩ:⁊ a
transmigͣtione in babiloniã usq
ad xp̃m qͣtuordec̃. Duc in se ter
qͣtuordecĩ. fiunt qͣdraguita duo.
Numerant aũt ⁊ mueniũt qͥdragi¬
ta ⁊ unã generationẽ:⁊ mouent
lũnam:⁊ irridentes insultant. s
sibi gͦ uult cũ dicat᷑ in eugło. ter s

Expanded text:
d transmigrationem Babylonis quatuordecim, et a transmigratione in Babyloniam usque ad Christum quatuordecim. Duc in se ter quatuordecim, fiunt quadraginta duo. Numerant autem, et inveniunt quadraginta et unam generationem, et movent calumniam, et irridentes insultant. Quid sibi ergo vult
Abbreviated transcription (Latin):
optatũ ioseph: dũ mͦ concedat eũ fi¬
liũ ẽẽ potuisse etiã eiꝰ de cuiꝰ carne
nõ erat natꝰ. Quãquã paulus apłs
etã adoptionis nom̃ assidue cõme-¬
moret ⁊ in magno sacram̃to. Nã cũ¬

Expanded text:
optatum Joseph, dummodo concedat eum fioptatum Joseph, dummodo concedat eum filium esse potuisse etiam ejus de cujus carne non erat natus. Quanquam Paulus apostolus etiam adoptionis nomen assidue commemoret
Abbreviated transcription (Latin):
bet potestatẽ corporis sui. sed uir. si¬
milit᷑ ⁊ uir nõ habet potestatẽ copi¬
ris sui. sed mulier. Moyses etiã nat¬
ex hebrea matre ⁊ expositꝰ: a filia
pharaonis ẽ adoptatꝰ. Nõ erãt mł
ipse iuris formule que sũt mͦ ds
bitriũ uoluntatis ꝓ norma legis ha
legis sũt faciunt. Si aũt femiisl¬
cebat eos filios facere. qͦs nõ ppe is¬
erãt: cur nõ ⁊ uiris quos nõ pls
nuerãt ex semine carnali.sl
lectione adoptandi. Nã ⁊ ipsũ iacob
uamarchã tantoꝵ filioꝵ patrẽ. le¬
gimꝰ tam̃ sibi filios fecisse nepotes suos
siuos ioseph. ita dicentẽ. Isti duo mͥ
er: ⁊ accipient terrã cũ frĩbꝰ suis. Qͦs
alios genueris: tibi sint. Nisi forte qͥs
dixerit ipsũ adoptionis uerbũ non
muenri in scripturis scĩs. Quasi uͦ
quicquã int̾est quo uocabulo appel¬
letur.cũ res ipsa sit. ut habeat filiũ
mulier quẽ carne nõ peꝑit.aut ali¬
quẽ uir quẽ carne nõ genuitꝰ. & me
quidẽ nõ repugnante nõ uocet ad¬

Expanded text:
bet potestatem corporis sui, sed uir; similiter et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier; propter conex Hebraea matre, et expositus, a filia Pharaonis est adoptatus . Non erant quidem ipsae juris formulae quae sunt modo: sed arbitrium voluntatis pro norma legis hablegis sunt faciunt . Si autem feminis licebat eos filios facere, quos non ipsae pepererant; cur non et viris, quos non ipsi genuerant ex semine carnali, sed ex dilectione adoptandi? Nam et ipsum Jacob patriarcham tantorum filiorum patrem, legimus tamen sibi filios fecisse nepotes suos, filios Joseph, ita dicentem: Isti duo mihi erunt, et accipient terram cum fratribus suis; quos alios genueris tibi sint . Nisi forte quis dixerit ipsum adoptionis verbum, non inveniri in Scripturis sanctis. Quasi vero quidquam interest quo vocabulo appelletur, cum res ipsa sit, ut habeat filium mulier, quem carne non peperit; aut aliquem vir, quem carne non genuit. Et me quidem non repugnante non vocet ad
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est. qͥd copiosius eccła toto orbe
diffusaͦ. Si diuitibꝰ credendũ ẽ. at¬
tendant qͦt diuites cepit. Si pau¬
ꝑibꝰ credendũ ẽ: attendant pn¬
perũ milia. Si nobilibꝰ: intꝰ e n
pene tota nobilitas. Si regibꝰ.
deant om̃s subditos xp̃o. Si eb¬
quentioribꝰ. doctioribꝰ. pruden¬
oribꝰ: intueant᷑ quanti oratores.
qͣnti ꝑsti. qͣnti philosophi huis
mundi ab illis piscatoribꝰ rrer
sit̃t. ut ad salutẽ de ꝓfundo at¬
traherent᷑. cogitantes eũ qͥ ma¬
nũ malũ anime humane id ẽ
suꝑbiã. sue humilitatis exemplis
sanare descendens. infirma mui¬
di elegit ut confundat fortia
⁊ stulta huiꝰ mundi elegit ut con¬
funderet sapientes: nõ qͥ essent.

Expanded text:
dum est; quid copiosius Ecclesia toto orbe dum est; quid copiosius Ecclesia toto orbe diffusa? Si divitibus credendum est; attendant quot divites cepit: si pauperibus credendum est, attendant pauperum millia: si nobilibus; intus est jam pene tota nobilitas: si regibus; videant omnes subditos Christo: si eloquentioribus, doctioribus, prudentioribus; intueantur quanti oratores; quanti periti, quanti philosophi hujus mundi ab illis piscatoribus irretiti sint, ut ad salutem de profundo attraherentur; cogitantes eum qui magnum malum animae humanae, id est, superbiam, suae humilitatis exemplo sanare descendens, infirma mundi elegit, ut confunderet fortia; et stulta hujus mundi elegit, ut confunderet sapiente
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã scripturã consideremꝰ. Roli
popularit᷑ agere: multitudo tibi
seducta fauet. Primo hic respon-¬
deo. Multitudo seducta mͥ fauet:
hec multitudo. paucitas fuit. Unde
creuit hec multitudo: que in istis
merem̃tis tanto ante nunciata
est: Non enĩ crescere uisa ẽ: que
nõ est p̃uisa. Nõ dico paucitas
erat.Unus erat abrahã. Consi¬
derate fr̃s. unꝰ erat abrahã ꝑ
totũ mundũ illo tpr̃e: ꝑ totum
orbẽ terraꝵ intͣ om̃s homines.
int̃ om̃s gentes : cui homini dic-¬
tũ ẽ. in semine tuo benedicent᷑
om̃s gentes. Quod credidit unus
de sua singularitate. ex hibitũ
ẽ multis de seminis multitudi¬
ne. Tuc nõ uidebrt᷑ ⁊ credebat᷑.
nuc̃ uidet᷑ ⁊ impugnat᷑. Et qͦd
um tũc dicebat᷑. ⁊ ab uno crede¬
bat᷑: nũc oppugnat᷑ a paucis. qm̃
exhibet᷑ in multis. Ille qͥ discipłos
suos fecit piscatores hominũ. intra
retia sua omne genus auctorita-¬
tis inclusit.Si multitudim creden¬

Expanded text:
ipsam Scripturam consideremus. Noli ipsam Scripturam consideremus. Noli populariter agere: multitudo tibi seducta favet. Primo hic respondeo: Multitudo seducta mihi favet? Haec multitudo, paucitas fuit. Unde crevit haec multitudo quae in istis incrementis tanto ante nuntiata est? Non enim crescere visa est, quae non est praevisa. Non dico, Paucitas erat: unus erat Abraham. Considerate, fratres, unus erat Abraham per totum mundum illo tempore, per totum orbem terrarum inter omnes homines, inter omnes gentes, cui homini dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Quod credidit unus de sua singularitate, exhibitum est multis de seminis multitudine. Tunc non videbatur, et credebatur; nunc videtur, et impugnatur: et quod uni tunc dicebatur et ab uno credebatur; nunc oppugnatur a paucis, quando exhibetur in multis. Ille qui discipulos suos fecit piscatores hominum, intra retia sua omne genus auctoritatis inclusit. Si multitudini creden
Abbreviated transcription (Latin):
speret salutẽ. Necipiendo homini
ꝓpmatũ ẽ uenenũ ꝑ feminã: repa¬
rando homini ꝓpinet᷑ salus ꝑ fe¬
minã. Cõpenset femina decepti
ꝑ se hominis peccatũ. generando
xp̃m. Inde ⁊ resurgentẽ deũ pͥo¬
res femine apłis nunciar. Runci-¬
auit uiro suo mortẽ femina in
paradiso: nunciauer ⁊ femine sa¬
lutẽ uiris in eccła. Resurrectionẽ
xp̃i apłi erant gentibꝰ nuntiaturi:
apłis femine nunciarũt. Nemo
gͦ calũmet᷑ xp̃o nato ex femina:
de qͦ sexui lib̃ator maculari non
posset.⁊ quẽ sexũ creator cõmen¬
credituri sumꝰ natũ ex femina
p̃dicatũ ẽ ⁊ p̃dicat᷑ uniuerso orbi
terraꝵ. Sed rei iã credite ꝑ om¬
nẽ terrã questionẽ conant᷑ inge¬
rere ceci. excecare alios affectantes.
⁊ nõ uidentes qͦd uidendũ ẽ: dũ con¬
uellere conant᷑ qͦd credendũ est.
Respondent enĩ ⁊ dicũt. Noli nos
auctoritate orbis terraꝵ p̃mere:

Expanded text:
speret salutem. Decipiendo homini speret salutem. Decipiendo homini propinatum est venenum per feminam: reparando homini propinetur salus per feminam. Compenset femina decepti per se hominis peccatum, generando Christum. Inde et resurgentem Deum priores feminae Apostolis nuntiarunt. Nuntiavit viro suo mortem femina in paradiso: nuntiaverunt et feminae salutem viris in Ecclesia. Resurrectionem Christi Apostoli erant gentibus nuntiaturi: Apostolis feminae nuntiarunt. Nemo ergo calumnietur Christo nato ex femina, de quo sexu Liberator maculari non posset, et quem sexum Creator commencredituri sumus natum ex femina praedicatum est et praedicatur universo orbi terrarum. Sed rei jam creditae per omnem terram quaestionem conantur ingerere caeci, excaecare alios affectantes, et non videntes quod videndum est, dum convellere conantur quod credendum est. Respondent enim, et dicunt: Noli nos auctoritate orbis terrarum premere;
Abbreviated transcription (Latin):
ex femina sine uiro: sic posset nec
ꝑ feminã nasci. Sed hoc nob̃ osten¬
dit: ut scilicet in nullo sexu de se
desꝑaret humana creatura. Sexus
enĩ humanꝰ. mariũ ẽ ⁊ feminaꝵ.
digͦ uir existens qͦd utiq ẽẽ deberet.
nõ nasceret᷑ ex femina. desꝑarent
de se femine. memores pͥmi peccati
suiͥ qͥa ꝑ feminã deceptꝰ est primꝰ
homo: ⁊ omnino nullã se spẽ hab̾e
ilxpõ arbitrarent᷑. Elenit gͦ uir
eruĩ peligere uirilẽ  ⁊ natꝰ ex
femina. sexũ consolari femineũ: tan¬
quã alloquens ⁊ dicens. Ut noueri¬
tis qͦd nõ dei creatura mala ẽ. sed
uoluptas praua ꝑuertit eã: in pͥn¬
cipio cũ feci hominẽ masculũ:⁊ fe¬
minã feci. Nõ creaturã damno quã
feci. Ecce natꝰ sũ uir: ecce natꝰ ex
femina. Nõ gͦ creaturã damno quã
feci. sed peccata que nõ feci. Uterq
sexus uideat honorẽ suũ:⁊ uterq
confiterit᷑ iniqͥtatẽ suã:⁊ uterq

Expanded text:
ex femina sine viro; sic posset nec ex femina sine viro; sic posset nec per feminam nasci. Sed hoc nobis ostendit, ut scilicet in nullo sexu de se desperaret humana creatura. Sexus enim humanus marium est et feminarum. Si ergo vir existens, quod utique esse deberet, non nasceretur ex femina; desperarent de se feminae, memores primi peccati sui, quia per feminam deceptus est primus homo; et omnino nullam se spem habere in Christo arbitrarentur. Venit ergo vir sexum praeeligere virilem, et natus ex femina sexum consolari femineum, tanquam alloquens et dicens: Ut noveritis quod non Dei creatura mala est, sed voluptas prava pervertit eam, in principio cum feci hominem, masculum et feminam feci. Non creaturam damno, quam feci. Ecce natus sum vir, ecce natus ex femina. Non ergo creaturam damno, quam feci; sed peccata, quae non feci. Uterque sexus videat honorem suum, et uterque confiteatur iniquitatem suam, et uterque
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nascendo de femina filiut
hominis factus ẽ. At enĩ si nor
nasceret᷑ de maria uirgine: s
eẽt minus: Sicit aliqͥs. Homia
uoluit. Esset homo: nõ taiꝰ ll
femina nasceret᷑. Non enr̃ i pͥmũ ho¬
miẽ quẽ fecit. ex femina fecit. Ad
le iuide qͥd respondeat᷑. Eu dicis. ad
nascendũ utqͥd elegerit feminã. Res¬
pondet᷑ tibi. Inmo ad nascendũ cur
sigeret feminã. Puta me nõ posse
ofendere qͥd elegerit: ut de femina
nasceret᷑. Tu ostende qͥd fugere in
tmina debuit. Sed aliquando iã dic¬
ti sũt: qͥa utiq si fugeret femine
uterũ. uelut significaret se ex illa
contaminari potuisse. Quanto aũt
erat ꝑ substantiã suã immaculabi¬
lir. tanto nõ debuit formidare
uterũ carnis quasi posset inde ma¬
ulari: sed natus de femina. osten¬
deret nob̃ debuit magni aliqͥd sacra¬
m̃ti. Nã reuera fr̃s ⁊ nos fatem᷑.
qͦd si uellet dñs sic fieri homo ut
nõ ex femina nasceret᷑: erat utiq
facile maiestati. Quomͦ enĩ potuit

Expanded text:
us hominis factus est. At enim si non nasceretur de Maria virgine, quid esset minus? Dicit aliquis: Homo esse voluit: esset homo, non tamen de femina nasceretur: non enim et primum hominem quem fecit, ex femina fecit. Ad hoc vide quid respondeatur. Tu dicis, ad nascendum utquid elegerit feminam. Respondetur tibi: Imo ad nascendum cur fugeret feminam? Puta me non posse ostendere quid elegerit, ut de femina nasceretur: tu ostende quid fugere in femina debuit. Sed aliquando jam dicta sunt, quia utique si fugeret feminae uterum, velut significaret se ex illa contaminari potuisse. Quanto autem erat per substantiam suam immaculabilior, tanto non debuit formidare uterum carnis, quasi posset inde maculari: sed natus de femina, ostendere nobis debuit magni aliquid sacramenti. Nam revera, fratres, et nos fatemur, quod si vellet Dominus sic fieri homo, ut non ex femina nasceretur, erat utique facile Majestati. Quomodo enim potuit
Abbreviated transcription (Latin):
Quicqͥd uelis dicas inqͥunt. nos de¬
p̾hendimꝰ ubi legitis natũ xp̃m ads¬
sonare int̾ se eugłia: ⁊ nõ posse itrio
uerũ ẽẽ qͦd dissonat. Cũ enĩ ostende¬
ro inqͥt dissonantiã: recte imꝑba
fidẽ. At tu qͥ accipis fidẽ: ostent
concordiã. Quã queso dissonani
demonstrabis : Aꝑtã inqͥt: eu
mo potest contͣdicere. Quã secun
auditis: qͥa fideles estis. Aitendis
dilectissimi: ⁊ uidete quã salubsi

Expanded text:
quid velis dicas, inquiunt, nos deprehendimus ubi legitis natum Christum, dissonare inter se Evangelia, et non posse utrumque verum esse quod dissonat. Cum enim ostendero, inquit, dissonantiam, recte improbo fidem, aut tu qui accipis fidem, ostende concordiam. Quam quaeso dissonantiam demonstrabis? Apertam, inquit, cui nemo potest contradicere. Quam securi auditis, quia fideles estis. Attendite, dilectissimi, et videte quam salubriter
Abbreviated transcription (Latin):
potestates: subiugauit reges: nõ
suꝑbo milite. seo irrisa cruce. Nõ
seuiens ferro: sed pendens ligra
Patiendo corporalit. faciendo fĩ¬
alit̃. Illiꝰ corpus erigebat᷑ in eri
ille m̃tes cruci subdebat. Denis
que gẽma p̃ciosior in diadenar.
quã crux xpĩ regnantiũ in f¬
te: Hunc uos amando nũqua
erubescitis. Quã multi enĩ de i¬
phiteatro uicti reuertunt᷑. uias
eis ꝓ qͥbꝰ insaniunt. Qui magis in¬
cerent: si uincerent᷑. Subderemꝰ
enĩ uane leticie: subderent᷑ enis¬
tationi praue cupiditatis. qͥ hoc
ipso qͦ illuc currũt. uicti sũt. Qũ
multos enĩ putatis frs̃ dubitasse
hodie: utrũ huc irent. an illus.
E qͥ in ipsa dubitatione consideran¬
uicer̃ nõ quẽlibet hominẽ. sed dia¬
bolũ ipsũ totiꝰ mundi pessimũ
uenatorẽ. Qui aũt in illa dubita¬
tione eleger̃ potiꝰ ad amphiteat
currere: ab illo utiq uicti sũt qu
isti uicer̃. Uicerũt aũt̃ in illo qͥ

Expanded text:
potestates, subjugavit reges, non potestates, subjugavit reges, non superbo milite, sed irrisa cruce; non saeviens ferro, sed pendens ligno; patiendo corporaliter, faciendo spiritualiter. Illius corpus erigebatur in cruce: ille mentes cruci subdebat. Denique quae gemma pretiosior in diademate, quam crux Christi regnantium in fronte? Hunc vos amando, nunquam erubescitis. Quam multi enim de amphitheatro victi revertuntur, victis eis pro quibus insaniunt? Qui magis vincerentur, si vincerent. Subderentur enim vanae laetitiae, subderentur exsultationi pravae cupiditatis: qui hoc ipso quo illuc currunt, victi sunt. Quam multos enim putatis, fratres, dubitasse hodie, utrum huc irent, an illuc? Et qui in ipsa dubitatione consideranvicerunt non quemlibet hominem, sed diabolum ipsum, totius mundi pessimum venatorem. Qui autem in illa dubitatione elegerunt potius ad amphitheatrum currere, ab illo utique victi sunt, quem isti vicerunt. Vicerunt autem in illo qui
Abbreviated transcription (Latin):
unũ carnaliũ. alterũ spũahum.
Carnales spectant. miseros putantes
eos martyres qͥ bestiis subiecti sũt:
qͥ capite cesi : qui ignibꝰ concremati.
detestantes eos ⁊ exhorrentes. Alii
uͦ sic̃ ⁊ scĩ angłi spectant. nõ atten¬
dentes corpoꝵ laniatꝰ : sed mirantes
fidei integritatẽ. Magnũ spectacu¬
lũ p̃bet ocłis cordis integer animꝰ
corpore dissipato. Hec uos cũ in eccl̃a
legunt᷑. libent̃ spectatis ocłis cordis.
Si enĩ nichil spectaretis: nichil audi¬
retis. Uidetis gͦ qͦd hodie spectacula
nõ contẽpsistis: sed elegistis. Adsit
itaq ds̃: dans ut amicis urĩs quos
doletis hodie ad amphiteatrũ cu-¬
currisse.⁊ ad eccłam uenire noluis¬
se. referatis dulcit᷑ urã spectacula.
ut ⁊ illis incipiant uilescere illa
tor erubescere: qͥa illũ amat qui
nõ potest uinci. Ament uobiscũ
xp̃m: qͥ eo ipso quo uidebat᷑ uictus.
terraꝵ sic̃ uidemꝰ fr̃s: subiecit om̃s

Expanded text:
unum carnalium, alterum spiritualium. unum carnalium, alterum spiritualium. Carnales spectant, miseros putantes eos martyres, qui bestiis subjecti sunt, qui capite caesi, qui ignibus concremati, detestantes eos et exhorrentes. Alii vero sicut et sancti Angeli spectant, non attendentes corporum laniatus, sed mirantes fidei integritatem. Magnum spectaculum praebet oculis cordis integer animus, corpore dissipato. Haec vos cum in ecclesia leguntur, libenter spectatis oculis cordis. Si enim nihil spectaretis, nihil audiretis. Videtis ergo quod hodie spectacula non contempsistis, sed elegistis. Adsit itaque Deus, dans ut amicis vestris quos doletis hodie ad amphitheatrum cucurrisse, et ad ecclesiam venire noluisse, referatis dulciter vestra spectacula: ut et illis incipiant vilescere illa,tor erubescere, quia illum amat qui non potest vinci. Ament vobiscum Christum, qui eo ipso quo videbatur victus, terrarum sicut videmus, fratres: subjecit omnes
Abbreviated transcription (Latin):
hominis qͥa ⁊ hoc ẽẽ dignatꝰ est.
qͥd potuit magnificentius quã ut
nõ solũ spectatores nugatiũ mu¬
nerũ aggregaret ouili suo. sed
etiã nõnullos qͥ illic spectari solert :
Nõ enĩ tantũ amatores uenatoꝵ. sed
etiã ipsos uenatores uenatus ẽ ad
salutẽ: qͥa ⁊ ipse spectatꝰ ẽ. Audi qͦmͦ.
Ipse dixit: ipse ante quã spectaret᷑
p̃dixit: ⁊ tanquã factũ eẽt qͦd fu¬
turũ erat. ꝓphetico eloqͥo p̾nunci¬
auit: dicens in psalmo. Foder̃ manꝰ
meas ⁊ pedes meos: dinumerauer̃
omĩa ossa mea. Ecce quomͦ spectatꝰ
ẽ: ut ossa eiꝰ dinumerarent᷑. E dic̃
aꝑtiꝰ ipsũ spectaculũ. Ipsi uͦ conside¬
rauer̃ ⁊ inspexer̃ me. Spectabat᷑
illudendus: spectabat᷑ ab eis qͥ nõ
ei saltĩ fauerent in illo spectaculo.
sed seuirent: qͦmodo spectari fecit
martyres suos primitꝰ. dicente apło.
Spectaculũ facti sumꝰ mundo ⁊ an¬
gelis ⁊ hominibꝰ. Sed duo genera
hominũ talia spectacula spectant:

Expanded text:
hominis, quia et hoc esse dignatus est; quid potuit magnificentius, quam ut non solum spectatores nugacium munerum aggregaret ovili suo, sed etiam nonnullos qui illic spectari solent? Non enim tantum amatores venatorum, sed etiam ipsos venatoreAudi quomodo. Ipse dixit, ipse antequam spectaretur praedixit, et tanquam factum esset quod futurum erat prophetico eloquio praenuntiavit, dicens in Psalmo: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea. Ecce quomodo spectatus est, ut ossa ejus dinumerarentur. Et dicit apertius ipsum spectaculum: Ipsi vero consideraverunt et inspexerunt me Spectabatur illudendus, spectabatur ab eis qui non ei saltem faverent in illo spectaculo, sed saevirent: quomodo spectari fecit martyres suos primitus, dicente Apostolo, Spectaculum facti sumus mundo, et Angelis et hominibus . Sed duo genera hominum talia spectacula spectant;
Abbreviated transcription (Latin):
sũt omĩa. quecũq diaboli fle¬
te m̃datio. dei in se nõ habes
immedicabilis languor ł.
aecepti. sub spetie sanitatis insanunt.
lu nõ omĩa que a mimistris demo-¬
nũ istis agunt᷑ diebꝰ falsa fũt ⁊ in-¬
sanaꝰ cũ uir uiriũ suaꝵ uigorẽ
emolliens. totũ se frangit in femi¬
nã: tantoq illud ambitu atq ar-¬
te agit. quasi peniteat illũ eẽ uirũ :
insana: cũ se a deo formati homines.
aut in pecudes aut in feras. aut in
portenta transformant: Nunqͥd
nõ omnẽ excedit insaniã: cũ deco-¬
rẽ uultꝰ humani dei specialit᷑ ma-¬
nibꝰ in omnẽ pulchritudinẽ figura¬
tũ. scalore sordiũ ⁊ adulterma fe-¬
ditate deturpant: Quomͦ nõ sanũ
sapientibꝰ patet. nichil ibi inesse

Expanded text:
sunt omnia quaecunque, diaboli fallesunt omnia quaecunque, diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent immedicabilis languor estrum suavitate decepti, sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vinsana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ insanias falsas. Itaq qͥ spat i
deũ. ac toto corde in eiꝰ głam lum¬
nũ suoꝵ defigit aspectũ. ad mi¬
nissimas uangtates conseeratos li¬
mel deo nõ debet ocłos retorqum
qͥa ut ait dñs. nemo mittens mi¬
nũ ad aratrũ ⁊ respiciens retro.
aptꝰ est regno dei. Omĩs eñ arass
si retro respiciat. aut tortuosũ er
mutilẽ faciet sulcũ. aut arantĩ
boũ suoꝵ uestigia uulnerabit ht
et qui directo tramite ac spali uo¬
mere uicia mundana ꝑsulcass
incedit ad dei regnũ: si aspatiũ
suũ ad impia ⁊ uana conuertert
et iuges suos hoc ẽ corpus atq an¬
mã uulnerabit. ⁊ optimi itine
ꝑiculosũ nimis incurret erorẽ.
R nõ respexit inqͥt in uanitat
⁊ insanias falsas. Quomͦ beatꝰ l
falsas insanias dicit:ꝰ cũ uere il¬
sanant qͥ abiecto retrorsũ md
dei. ad demonũ respiciunt ua¬
tates: Sed uir fidelis ꝓpͥe nala
impie falsitatis exp̃ssitꝰ. qͥa l

Expanded text:
tes et insanias falsas . Itaque qui sperat in tes et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omnis enim arans, si retro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere vitia mundana persulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia et vana converterit, et juges suos, hoc est corpus atque animam, vulnerabit, et optimi itineris periculosum incurret errorem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insanias falsas. Quomodo beatus David falsas insanias dicit; cum vere insaniant, qui abjecto retrorsum timore Dei, ad daemonum respiciunt vanitates? Sed vir fidelis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quia insana
Abbreviated transcription (Latin):
fluũ reor. si ꝓ cõmonitione scã du¬
dũ habita pͣcedentiũ patrũ uob̾
repetant᷑ alloqͥa. U re uera qͥd fas¬
tidii qͥd honeris habet. ꝓ salutis
ꝓfectu utilia ac deo placita sepe
dicere : frequent̃ audire : Et ideo
lñi fide ac deuotione solita reli¬
giosi itineris uias ⁊ ueritatis se¬
mitas gradientes: magis magisq
erroꝵ deuia. ⁊ diabolica calcate
figm̃ta. Nec enĩ debet fidelis aĩa
que angłoꝵ consortia concupis¬
cit. demonioꝵ lusibꝰ delectari.
Neq uͦ luci ac tenebris. ueritati atq
m̃dacio. turpitudim ⁊ honestati.
apud dei seruos ulla potest ẽẽ cõ¬
munio: sic̃ nos eccłaꝵ doctor ins-¬
truit dicens. Que conuentio xpĩ
ad belial.: Qui aut̃ consensus tẽplo
dei cũ ydolis:. Quicũq gͦ creden¬
tiũ uel ẽ tẽplũ dei. uel ẽẽ deside¬
rat. sollicite caueat ne mortua ⁊
uana sectando desinens eẽ templũ
dei. fiat habitatio tenebraꝵ. fat
demonis monum̃ttum. Ait głosusi

Expanded text:
 reor, si pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium Patrum vobis repetantur alloquia. Et revera, quid fastidii, quid oneris habet pro salutis profectu utilia, ac Deo placita saepe dicere, frequenter audire? Et ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angelorum consortia concupiscit, daemoniorum lusibus delectari. Neque vero luci ac tenebris, veritati atque mendacio, turpitudini et hoapud Dei servos ulla potest esse communio, sicut nos Ecclesiarum doctor instruit dicens: Quae conventio Christi ad Beliat? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Quicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum. Ait gloriosi
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis corporalit᷑:⁊ estis in illo
repleti qͥ est caput omĩs pͥneipatus
⁊ potestatis. In qͦ ⁊ circũcisi estis erꝰ¬
cũcifione sine manibꝰ. in expoliata¬
ne corporis carnis. in cireũcisione
xp̃i: consepulti ei in baptismate.
in quo ⁊ consurreximꝰ ꝑ fidẽ oꝑati¬
onis dei. qͥ suscitauit eũ a mortus
Et mors igit᷑ ⁊ resurrectio ⁊ circũti.¬
sio eiꝰ. ꝓ nob̾ facte sut̃. Et cũ implł
ti essent dies circũcidendi puerũ.

Expanded text:
tis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. Cum impleti, inquit, essent dies circumcidend
Abbreviated transcription (Latin):
parte ẽ. ab ipsa iterũ sumit exor¬
diũ metiendi. Sed quare hoc nõ
factũ ẽ in pͥma conexione intͣual¬
li. ubi ab abrahã numeramꝰ qͣtuor¬
decĩ generationes usq ad dauid.
⁊ alias qͣtuordecĩ nõ repetito dauid.
seda salomone incipimꝰ numerare:
reddenda causa ẽ. que magnũ con¬
tinet sacramentũ.Intendat scĩtas
urã. Tuc̃ facta ẽ transmigͣtio in ba¬
biloniã: qͣndo in locũ prtris sui de¬
functi iechonias rex constitutꝰ est.
lblatũ ẽ ei regnũ: ⁊ alius constitutꝰ
ẽ in loco eiꝰ. Sed tam̃ uiuente iecho¬
nia. facta ẽ transmigͣtio ad gentes.
ulla enĩ eulpa iechonie dicit᷑ qͣre
sit regno pͥuatꝰ: sed magis illoꝵ pec¬
eata inducunt᷑ qͥ ei successer̃. Seqͥt᷑
gͣ captiuitas: Itur in babiloniã
õ eunt soli mali: sed cũ his etiã
ꝑgũt scĩ. In illa captiuitate erat
hechiel ꝓpħa:÷ in illa erat damel:
ibi erant tres pueri int̾ flãmas no¬

Expanded text:
parte est, ab ipsa iterum sumit exorparte est, ab ipsa iterum sumit exordium metiendi. Sed quare hoc non factum est in prima connexione intervalli, ubi ab Abraham numeramus quatuordecim generationes usque ad David, et alias quatuordecim non repetito David, sed a Salomone incipimus numerare, reddenda causa est, quae magnum continet sacramentum. Intendat Sanctitas vestra. Tunc facta est transmigratio in Babyloniam, quando in locum patris sui defuncti Jechonias rex constitutus est. Ablatum est ei regnum, et alius constitutus est in locum ejus. Sed tamen vivente Jechonia facta est transmigratio ad Gentes. Nulla enim culpa Jechoniae dicitur, quare sit regno privatus: sed magis illorum peccata inducuntur, qui ei successerunt. Sequitur ergo captivitas, itur in Babyloniam. Non eunt soli mali; sed cum his pergunt etiam sancti. In illa captivitate erat Ezechiel propheta, in illa erat Daniel; ibi erant tres pueri inter flammas no
Abbreviated transcription (Latin):
mone: ꝑuenit ad iechoniã lu
cũ uiueret. facta ẽ transimigͣtio
in babiloniã: ⁊ sũt alie qͣtuordeñ
generationes annumerato sal¬
mone. a capite alteriꝰ int̾ualliꝰ
annumerato etiã iechonia. ad qu
claudit᷑ ipse numerus: ut impleat
qͣtuordecĩ. Terciũ uͦ interuallũ d
ipso iechonia incipit. Intendat
do. qͥa cũ ꝓtulero ⁊ gustauertails
ipsũ renunciabitis. Intendite sͦ.
iechonia ipso incipiente numer
tc̃ii int̾ualli: usq ad dñm ih̃m
fiunt qͣtuordecĩ. ꝰ uid iechones
⁊ finalis suꝑioris int̾ualli. ⁊ intialis
sequentis int̾ualli. bis numerat᷑:
Io aixerit aliqͥs. Quare iechonias
bis numerat᷑ : Nichil gestũ est an-¬
tea in ppło isrł. qͦd nõ esset myste¬
nũ futuroꝵ. Iechonias quidẽ nõ
rationabilit᷑ bis numerat᷑: quia
isi sit t̾minꝰ int̾ duos agros uel la¬
pis uel discretio aliqua macerie.
⁊ ile qͥ est ex hac parte usq ad ip¬
sã maceriã metit᷑: ⁊ ille qͥ ex altã

Expanded text:
it ad Jechoniam, qui cum viveret facta est transmigratio in Babyloniam; et sunt aliae quatuordecim generationes, annumerato Salomone a capite alterius intervalli, annumerato etiam Jechonia, ad quem clauditur ipse numerus, ut impleantur quatuordecim. Tertium vero intervallum ab ipso Jechonia incipit. 13. Cur Jredo quia cum protulero, et gustaveritis, idipsum renuntiabitis. Intendite ergo. A Jechonia ipso incipiente numero tertii intervalli, usque ad Dominumfiunt quatuordecim: quia Jechonias ille et finalis superioris intervalli, et initialis sequentis intervalli bis numeratur. Sed dixerit aliquis: Quare Jechonias bis numeratur? Nihil gestum est antea in populo Israel, quod non esset mysterium futurorum. Jechonias quidem non irrationabiliter bis numeratur: quia et si sit terminus inter duos agros, vel lapis, vel discretio aliqua maceriae, et ille qui est ex hac parte, usque ad ipsam maceriam metitur, et ille qui ex altera
Abbreviated transcription (Latin):
na qͥdã factꝰ ẽ angulus.: ut eũ in tipo
iliꝰ uenerandi lapidis angularis bis
qunt ꝑ ioseph debuit. Quare nõ de¬
huit ꝑ ioseph. Nunqͥd nõ erat maritꝰ
marie iosephꝰ. Non inqͥunt. Quis hoc
dicit: gcriptura enĩ dic̃ angłica auc¬
toritate: qͦd maritꝰ erat. Noli timere
inqͥt acciꝑe mariã coniugẽ tuã. Quod
uibet᷑ ut puero nom̃ imponat: quã¬
uis nõ de semine suo nato. Pariet aũt
filiũ:i uocabis nom̃ eiꝰ iħm. Sed hoc
intendit scriptura. qͦd nõ sit natꝰ de
semine ioseph. cũ sollicito unde esset
ila gͣuis utero dicit᷑. de spũ scõ ẽ. Et
tam̃ pat̾na ei nõ aufert᷑ auctoritas:
cũ iubet᷑ puero nom̃ imponere. Ne-¬
niq ⁊ ipsa uirgo maria bene sibi cons¬
cia. qͦd nõ ex eiꝰ cõplexu ⁊ cõncubitu

Expanded text:
nia quidam factus est angulus; ut eum in typo nia quidam factus est angulus; ut eum in typo illius venerandi lapidis angularis bis quiunt, per Joseph debuit. Quare non debuit per Joseph? Numquid non erat maritus Mariae Joseph? Non, inquiunt. Quis hoc dicit? Scriptura enim dicit angelica auctoritate quod maritus erat. Noli timere, inquit, accipere Mariam conjugem tuam. Quod jubetur ut puero nomen imponat, quamvis non de semine suo nato. Pariet, inquit, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Sed hoc intendit Scriptura, quod non sit natus de semine Joseph, cum sollicito unde esset illa gravis utero, dicitur, De Spiritu sancto est. Et tamen paterna ei non aufertur auctoritas; cum jubetur puero nomen imponere. Denique et ipsa virgo Maria bene sibi conscia quod non ex ejus complexu et concubitu