comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro. Et misit ionathan
filiumt absalomii. et cũ
eo excrcitũ nouũ ĩ ioꝵ¬
pcu: et ciectis bis qͥ crant
ni ca mansit illic ipse.
Et mouit triphon apto¬
lomaida cũ exercitu ml¬
to. ut ueniret in terram
m̃da: et ionathas cũ co
in custodia. Symõ aũt
applicuit in addus cont̾
faciem campi. Et ut co¬
guouit triphon quia sur¬
rexit symoit in loco io¬
nathe fratris suiꝰ et quia¬
misit ad cumi legatos
dicens. Pro argento qd̃
debebat frater tuus iouafhas
in rationẽ regis: detiuuimꝰ
eum. Et minc mitte no¬
bis argenti talenta centũ:
et duos filios cius obsides:
ut nõ diissus fugiat
a nobis: et remittemus
cum. Et cognouit symõ
quia cum dolo loqueretur:
iussit tamen dari argentũ
et pueros: ne inimicitiam
magnã sumeret ad ppłm
isracl dicentem: quia nõ
musit argentun et pueros
propterea periit. Et mi¬
est. ct non dimisit ioua¬
than. Et post hec uenit
gionen et contẽret eam-
ẽt gixauerũt ꝑ uiam que
ducit adõr. Et symon et

Expanded text:
Ionathan filium Absalomi et cum eo exercitum novum in Ioppen et eiectis his qui erant in ea mansit illic ipse et movit Tryfon a Ptolomaida cum exercitu multo ut veniret in terram Iuda et Ionatha cum eo in custodia Simon autem adplicuit in Addus contra faciem campi et ut cognovit Tryfon quia surrexit Simon in loco Ionathae fratris suimisit ad eum legatos dicens pro argento quod debebat frater tuus Ionathas in ratione regis detinuimus eum et nunc mitte argenti talenta centum et duos filios eius obsides ut non dimissus fugiat a nobis et remittemus eum et cognovit Simon quia cum dolo loquitur secum iussit tamen dari argentum et pueros ne inimicitiam magnam sumeret ad Israhel populum dicentem quia non misit argentum et pueros propterea periit et met non dimisit Ionathan et post haec venit gionem ut contereret eam et gyraverunt per viam quae ducit Ador et Simon et
Abbreviated transcription (Latin):
angustias uidimus. Ho¬
nuun gr̃a pecierunt oms¬
fratres niei propter isrł:
et relictus sum ego solus.
Et nunc nõ michi con¬
cere: in omni temꝑe tri¬
bulatiõnis. Non enm
melior sum: ꝙͣ fr̃es mẽi.
Uindicabo itaq gentẽ
meam et sancta: natosq
ur̃os et urores: quia cõ¬
gregate sunt uniucese
gentes conterere nos grã¬
tis. Et accensus est spũs
populi simul ut audiuit
scrmones istos: et respõ¬
derunt uoce magna dicẽ¬
tes. Tu es dux noster lo¬
co uide et iouathe fratris
tui: pugna prelium nr̃m
Omnia ergo quetũq di¬
xeris nobis: facicis.
Et congregans ommes
ros: accelerauit consũma¬
re ommes mures ihrlm:¬

Expanded text:
angustias quales vidimus hoangustias quales vidimus horum gratia perierunt fratres mei omnes propter Israhel et relictus sum ego solus et nunc non mihi conmeae in omni tempore tribulationis non enim melior sum fratribus meis vindicabo itaque gentem meam et sancta natosque vestros et uxores quia congregatae sunt universae gentes conterere nos inimicitiae gratis et accensus est spiritus populi simul ut audivit sermones istos et responderunt voce magna dicentes tu es dux noster loco Iudae et Ionathae fratris tui pugna proelium nostrum et omnia quaecumque dixeris nobis faciemus et congregans omnes res adceleravit consummare omnes muros H
Abbreviated transcription (Latin):
ses: et comp̾henderũt eũz
et omnes qui cũ eo intraͣ¬
uerãt: gladio interfecer̃t
hEt msit triphon exerci¬
tum et equites in galilcã.
et ni campum mãgnũ:
ut perderent om̃s socios
iouathe. At illi cũ cogno¬
uissent qui a compreͣnsus
est et pͣcriit. et ommes so¬
ci qui cum illo crant: hor¬
tati sunt semctip̃os: et exie¬
runt parati in prelium:.
Et uidentes hi qui ni se¬
quuti fucrant. quia pro
anima res est illis: reu̾si
xerunt ionathan plan¬
qui cum illo fuerant. Et
rant cum: et quesierunt
om̃s gentes que in circui¬
tu corum crant perdece
ies. Drccrunt enim. Nõ
habent principem et adiu¬
ergo expugnemus ces dũ¬
de hominibz memoriã
audiuit symon qd̃¬
congregauit trphõ
crercitum copiosum. ut
ueniret in terram nida.
et attereret cam:uidens
quia in tremore est pplũs.
et timore: ascendit ihrlm.
et congregauit pplm: et
adhortatus dicit. Uos
scitis qnͣta ego et fratres
mei et domus prĩs mei.
fecimus pro legib et ꝓ
sanctis prelia: et quales¬

Expanded text:
 et conprehenderunt eum et omnes qui cum eo intraverant gladio interfecerunt et misit Tryfon exercitum et equites in Galileam et in campum magnum ut perderent omnes socios Ionathae at illi cum cognovissent quia conprehensus est et periit et omnes qui cum eo erant hortati sunt semet ipsos et exierunt parati in proelium et videntes hii qui insecuti fuerant quia pro anima res est illis reversi xerunt Ionathan qui cum eo fuerant valde et  et quaesierunt omnes gentes quae erant in circuitu eorum perdere eos dixerunt enim non habent principem et adiuergo expugnemus ilde hominibus memoriam audivit Simon quocongregavit Tryfon exercitum copiosum ut veniret in terram Iuda et adtereret eam videns quia in tremore populus est et timore ascendit Hierusalem et congregavit populum et adhortans dixit vos scitis quanta ego et fratres mei et domus patris mei fecimus pro legibus et pro sanctis proelia et
Abbreviated transcription (Latin):
ni cumi mams: timuit.
et cxccpit illũ cũ bonore.
Et cõmendauit cũ om̃ib
amicis sius: et dedit ci mũ¬
nera. Et precepit exc̃citib
suis: ut obedirent ci sicut
sibi. Et dixit iouathe. Ui
quid uexasii uniuersum
populũ tuũ: cũ bellum no¬
bis nobis nõ est: Nunc
ueco iciitte illos in domos
suas. Eligt aũt tibi uitos
paucos qui tecum sint:
et ueni niccum ptolonia¬
dam: et tradam illã tibi
et reliqua presidia cͣxera¬
tum et uniuersos prepo¬
sites negitu: et conuerius
abibo. Propterea cnim
uẽni. Et credidit ci et fecit
sicut dixit: et dimisit cxii¬
citum: et abiccunt in ter¬
ran uida. Retmnuit aũs
secum tria milia uirormi.
ex quib remisit in galilcã
duo mili a nulleꝰ cum illo

Expanded text:
n eum manus et timuit et excepit eum cum honore et commendavit eum omnibus amicis suis et dedit ei munera et praecepit exercitibus suis ut oboedirent ei sicut sibi et dixit Ionathae ut quid vexasti universum populum cum bellum nobis non sit et nunc remitte eos in domos suas elige autem tibi viros paucos qui tecum sint et veni mecum Ptolomaidam et tradam illam tibi et reliqua praesidia et exercitum et universos praepositos negotii et conversus abibo propterea enim veni et credidit ei et fecit sicut dixit et dimisit exercitum et abierunt in terram Iudam retinuit autem secum tria milia virorum ex quibus remisit in Galileam duo milia mille autem cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
is torr. Nou lunt absconsa
testameita ꝑ iniquitatem
coꝵ: et om̃s iniquitates cor
in conspectu dei. Eleme siua
uiri quasi signa culuem sum
ip̃o: et gr̃am hoĩs quasi pupil¬
laui conscrnabit: et postra
resirgit: it retribuet illis re

Expanded text:
st: Non sunt absconsa testamenta per iniquitatem eorum et omnes iniquitates eorum in conspectu dei. elemosyna uiri quasi signaculum cum ipso et gratiam hominis quasi pupillam conseruabit: et postea resurget et retribuet
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃oꝵ. ostende illis magnali¬
a oꝑunt suoꝵr. ut nomen
scĩficationis collandent. et
glĩari in mirabilib eius: ut
magnalia enarrent oꝑuni¬
illius. Adoidit illis discipli¬
nam: et legeni uite h̾editauit
illes. Testamentie n et̾rum
coustituit cum illis: et iusti¬
illis. Et magnalia honoris
euis uidit cculus tooꝵ: Et ho¬
noreut uocis audierunt au¬
res illoꝵ: et dixitillis. Atten¬
dite uebis: ab oni iniquo.
Et mandaut illis unicuiq

Expanded text:
illorum ostendere illis magnalia operum suorum et nomen sanctificationis conlaudent et gloriari in mirabilibus illius et magnalia enarrent operum eius addidit illis disciplinam et legem vitae hereditavit illos testamentum aeternum constituit cum illis et iuillis et magnalia honoris eius vidit oculus illorum et honoreres illorum, et dixit illis: Attendite vobis ab omni iniquo, et mandavit illis unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
ores partes terre. Penitentibz
aũt dedit uiã iustitie: et con¬
firmauit deficientes sustintre.
ct destinauit illis sortemi uen¬
tatis Cõuertere ad deuur. it
reluique pctã tũa. Precare
aute facieui cius: et mimue
offendicula. icu̾tere ad do
nuium. et aũtere ab imiusti¬
tia tua. et miuis odito execra

Expanded text:
terrae. paenitentibus autem dedit uiam iustitiae et confirmauit deficientes sustinere et destinauit illis sortem ueritatis. conuertere ad deum et relinque peccata tua: precare ante faciem et minue offendiculum. refers te ad deum et auertere ab iniustitia tua et
Abbreviated transcription (Latin):
comctit illum in ipam: et se¬
cundum se uestiit illum uir¬
tũte. Numenĩ dienum et tẽ¬
testatem eoꝵ que sũt suꝑtrã.
posint timorem illius suꝑ
ouurem cãmiem: Et dñatus

Expanded text:
convertit illum in ipsam, et secundum se vestivit illum virtute. Numerum dierum, et temtestatem eorum, quae sunt super terram. Posuit timorem illius super omnem carnem, et d
Abbreviated transcription (Latin):
saintas cordis: putredo ossi¬
uii iniidia, Qui calum¬
matur egentem exprobrat
factori ens: honorat aũt
eum qui miseret᷑ paupen.
In malitia sua expellitur
impins: sꝑat aut iustus in
morte sua. In corde pruden¬
tis requiescit sapientia. et
indoctos quosqz erudiet. In¬
stitia eleuat egentem: mise¬
ios facit ppsẽs petiatũ. cceptꝰ
est regi munst intelligens:
uracundiam enis inutilis su¬
stinebit. Epłi xui
Esponsio mollis frau¬
git iram: sermo durus
suscitat furorem. Lingna sa¬
pientium oruat scentiã: Cs
fatuoꝵ ebullit stultitiamn
om̃ĩ leco: oculi duĩ cõtemplã¬
tur bonos et malos. Aingua

Expanded text:
sanitas cordis putredo osssanitas cordis putredo ossuum invidia qui calumniatur egentem exprobrat factori eius honorat autem eum qui miseretur pauperis in malitia sua expelletur impius sperat autem iustus in morte sua in corde prudentis requiescit sapientia et indoctos quoque erudiet iustitia elevat gentem miseros facit populos peccatum acceptus est regi minister intiracundiam ejus inutilis sustinebit. Cap. XV. Responsio mollis frangit iram: sermo durus suscitat furorem. Lingua sapientium ornat scientiam: os fatuorum ebullit stultitiam. In omni loco oculi Domini contemplantur
Abbreviated transcription (Latin):
lit et cõfĩdit.mpatiens oꝑa¬
bitur stultitiã: et uirũsicto
odiosus est. Possidebũt par¬
meli stultitia. et astuti expec¬
tabunt scieutiã. acebunt
mali ante bonos: et impri
ante portas iustoꝵ.tam
ꝓximo suo pauꝑ odio sus
erit: amici le diuitum mul¬
ti. Can despicit ꝓximum¬
sium peitat: qui aũt mise¬
retur parꝑi. beatus ent.¬
Crrant qui opantur ma¬
lum: mia et ueritas p̾pa¬
rant boua. In omĩ opere¬
bons erit abimuatia: ubi
autem ũba sunt płima ibi
fitquent egestas, Corona
tuitas stultorum ĩpruden¬
tia. Liberat aĩas testis fide¬
lis: et ꝓfert menda cia uersi¬
peitis n tunore dnĩ fidu¬
cia fortitudinis: et filiis eiꝰ
ent spes. Timor diñ fons
uite: ut declinet aruina mor¬
tis. In multitudine ppłĩ
dignitas regis: et in panci¬
tate plebis. ignoniuna pͥn¬
cipis. Qui patiens est nuel¬
ta guberuatur prudentia:
qui aũt ĩpatiens exaltat stul¬
titiam suami. Dita sarmũ

Expanded text:
lit et confidit inpatiens operalit et confidit inpatiens operabitur stultitiam et vir versutus odiosus est possidebunt parvuli stultitiam et astuti expectabunt scientiam iacebunt mali ante bonos et impii ante portas iustorum etiam proximo suo pauper odiosus erit amici vero divitum multi qui despicit suum, peccat: qui autem miseretur pauperis, beatus errant qui operantur malum: misericordia et ueritas praeparabunt bona. in omni opere erit abundantia: ubi autem uerba sunt plurima, frequenter egestas. Et tuitas stultorum, impietas. Liberat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis; et filiis ejus erit spes timor Domini fons vitae ut declinet a ruina mortis in multitudine populi dignitas regis et in paucitate plebis ignominia principis qui patiens est multa gubernatur prudentia qui autem inpatiens exaltat stultitiam suam vita carnium
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qui infami graditur uia
Su ore stulti uirga suꝑbit: la¬
bia aũt sapientium custodi¬
unt ios. ⁊ bi nou sunt boues
presepe uacuum est: ubrantem
non mentiẽtur: profert meu¬
dacia testis dolosus. Quenrit
densor sapientiã et nõ ĩueĩet.
doctrina prudentiũ fidelis.
ade contra uirum stultũ:
et nescit labia prudeue. Capi¬
entia. callidi est intesligere
uiam suam: et imprudẽtia¬
stultorum errans. tiatus
illudit peccatum: it inter in¬
stos morabitur gratia. Cor
quod no. it amarctudint̃
anime sũt: in gaudro eues
non miscebitur extrãntus.
omus impioꝵ delebitur:
taber a cłã iustoꝵ germina¬
bunt. Est uia que uidetur
homi mista: nouissima aũt
eius deducũt ad morte¬
l asus dolore miscebitur: et
extrema gaudei luctus oͥccũ¬
pat. Uis suis replebitur
stultus: et suꝑ eui erit uir
bonis unocens credit oĩ
uibo: astutus consid̾at gressꝰ
sues. Sapiens timet et decli¬
nat amalo: itultus transi-¬

Expanded text:
ab eo qui infami graditur via. ab eo qui infami graditur via. In ore stulti virga superbie: labia sapientium custodiunt eos. Ubi non sunt boves: presepe vacuum est: ubi autemnon mentietur: profert mendacium testis dolosus. Querit derisor sapientiam: et non inveniet: doctrina prudentium facilis. Vade contra virum stultum: et nescit labia prudentie. Sapientia callidi: est intelligere viam suam: et imprudestultorum errans stultis inludet peccatum inter iustos morabitur gratia cor quod novit amaritudinem animae suae in gaudio eius non miscebitur extraneus domus impiorum delebitur tabernacula iustorum germinabunt est via quae videtur homini iusta novissima autem eius deducunt ad mortem risus dolore miscebitur et extrema gaudii luctus occupat viis suis replebitur stultus et super eum erit vir bonus innocens credit omni verbo astutus considerat gressus suos sapiens timet et declinat malum stultus transi
Abbreviated transcription (Latin):
uite: ut declinet a ruia
mortis. uctrina bona da¬
bit gr̃am: in itiuere cotem¬
ptorum uortgo. Ast ctres oia
agit cum consilio: qui aũt
fatius est aꝑiet stultitiã.
Nuictius impii cadet in mã¬
lui: legatus fidelis sauitas
Cgistas et ignominia ei qͥ de¬
serit disciplu ant: qui autẽ
acquiescit arguenti multi¬
pleatur delectat aĩam: dete¬
stantur stulti eos qui fugiũt
mala. Qui cum sapientib
graoitur sapiers ent. amii¬
cus stultoru¬
ieccatores ꝑsequitur malũ:
et iustis retribuentur bora.
uonus relir quet heredes fili¬
es et ne põtes: et custoditur iu¬
sto substantia peccatoris.
Mlti cibi in noua lib pã¬
tium: et aliis congregantur
absq iudĩcio. Qui parcit uir¬
ge odit filium siuĩ: qui añt
diligit illum instanter ẽmdͭ
ustus comedit et replet aĩaz
suam: uenter aũt impiorum
apiens nulur edificat
domum suaur: insipi¬
lus exfructam quoq destruet
manib. Iubulans recto it¬
nere et timeus deunt: despicctꝰ

Expanded text:
e, ut declinet a ruina mortis. Doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum vorago. Astutus omnia agit cum consilio: qui autem fatuus est, aperit stultitiam. Nuntius impii cadet in malum. legatus fidelis sanitasgestas et ignominia ei qui deserit disciplinam; qui autem acquiescit arguenti gloripleatur, delectat animam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit: amicus stultorPeccatores persequitur malum, et justis retribuentur bona. Bonus relinquit haeredes filios, et nepotes: et custoditur justo substantia peccatoris. Multi cibi in novalibus patrum: et aliis congabsque judicio. Qui parcit virge: odit filium suum. qui autem diligit illum: instanter erudit. Justus comedit et replet animam suam: venter autem impiorum apiens mulier edificat domum suam: insipiens extructam quoque destruet manibus. Ambulans recto itinere: et timens Deum: despicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ilius saptens doctu¬
na patris: qui ant
illusor est nõ audit cum
arguitur.e fructu oris
sin hono saturabitur bo
miqua. Qui custodit os
sũ custodit aĩam siã: qui
aũtĩ considatus est ad loquẽ¬
dumi sentiet mrala.dult.
et non nult piger. aĩa aũt
oꝑantium ipingnãbitur.
Ltrbum incudax iustus de¬
testabitur: ĩpius añt con¬
fundit et confundetur. L¬
stisia custodit imocentis
uiam: impictas uero pecca¬
toreut supplantat. Est qua¬
si uiues ci nichil habeat:
it est quasi pauꝑ cum mul¬
tis diuitiis sit.i. edẽptio a¬
niure uiri diuitie sue: qui
aũt pauꝑ est increpationẽ
nõ sũstinet. Lux iustorum
gunt cuncta cumi cõsilio re¬
guntur sapientia. Substã¬
tia festinata minuetur: q̃
aũt paulatĩ colligitur ma

Expanded text:
ilius sapiens doctrina patris: qui autem inlusor est, non audit, cum arguitur. de fructu oris sui homo saturabitur bonatorum iniqua. qui custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et noperantium impinguabitur. Verbum mendax justus detestabitur: impius autem confundit et confundetur. Justitia custodit innocentis viam: impietas vero peccatores supplantat. Est quasi dives, cum nihil habeat; et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustinet. lux iustorum gunt cuncta consilio, reguntur sapientia. substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitu
Abbreviated transcription (Latin):
citur spũs. Cor sapientis
querit doctrinani: et es stulto¬
riuu pascitur imꝑitia. Or̃s
dies pauꝑis mali: secura meus
quasi iuge conuiuium... eli¬
us est par̃ĩm timore dĩ: ꝙͣ
thesauri magni et insatiãbi¬
les. Eelius est uocari ad ole¬
ra cum caritate: ꝙͣ ad uitu¬
lum saginatum cum odio
Uiriracundus ꝓuocat ri¬
xas: qui patiens est mitigat
suscitatas. iter impioꝵ qͣiͣ
scpis spiuaũ: uia iustorũ
absq offeudĩculo. lius
sapieus letificat patrem: et¬
stultus homo despict matr̃e
suam. O tultitia gaudiũ
stielto: et uir prudens diriget
gressus. Assipantur cogita¬
tiones ubi non est consiliũ:
ubi uͦ plures sunt consiliarii.¬

Expanded text:
pientis quaerit doctrinam et os stultorum pascetur inperitia omnes dies pauperis mali secura mens quasi iuge convivium melius est parum cum timore Domini quam thesauri magni et insatiabiles melius est vocare ad holera cum caritate quam ad vitulum saginatum cum odio vir iracundus provocat rixas qui patiens est mitigat suscitatas iter pigrorum quasi sepes spinarum via iustorum absque offendiculo filius sapiens lstultus homo despicit matrem suam. Stultitia gaudium stulto: et vir prudens diriget gressus suos. Dissipantur cogitationes ubi non est consilium: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
iussũ regis antiochiꝰ et su¬
spcudebant pueros suos
accruicib per uinuersas
domos carum: et cos qui
arrũciderãt trucidabant.
Et multi de populo isrl̃:
defierũt apudse ut nõ
manducarẽtimmmunda
Et elegerũt magis mori.
uari. Et nolucrũt infrim¬
gere legem dei sanctam.
Et trucidati sunt: et fctã
est ira magna suꝑ pplñi

Expanded text:
i et suspendebant pueros a cervicibus per universas domos eorum et eos qui circumciderunt eos trucidabant et multi de populo Israhel definierunt apud se ut non manducarent inmunda et elegerunt magis mori undis et noluerunt infringere legem Dei sanctam et trucidati sunt et facta est ira magna sup
Abbreviated transcription (Latin):
sis fugitiuorum locis.
Die quinta decima mĩsis
sasseu quinto et quadra¬
gesimo anno edificauit
rex antiochus ab hominã¬
dumi ydolum desolatio¬
nis suꝑ altare dei: et per
uniuersas ciuitates inde
in cirtuitu edificauerũt
aras: et ante ianuas do¬
moꝵ. et in plateis inceu¬
debant et sacrificabant:
et libros legis dei combus¬
serut igui. scindentes ess
Et apud quẽcumq in¬
ueniebantur libri testa¬
menti domini: secũdũ¬

Expanded text:
is fugitivorum locis die quintadecima mensis casleu quinto et quadragesimo anno aedificavit rex Antiochus abominandum idolum desolationis super altare Dei et per universas civitates Iudae in circuitu aedificaverunt aras et ante ianuas domorum et in plateis incendebant tura et sacrificabant et libros legis Dei conbuserunt igni scindentes eos et apud quemcumque inveniebantur libri testamenti Domini et qu
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃cunda uero nõcte: in
copulatione sc̃õꝵ patiar¬
charũ admitteris. Tecta
autẽ nocteꝰ benedictionẽ
conscqueris: ut filii ex
uobis incolumes precit¬
entur. Cransacta antẽ
tertia nocte: accipies u¬
ginem cum timore dñi

Expanded text:
Secunda vero nocte in copulatione sanctorum patriarcharum admitteris. Tertia autem nocte benedictionem consequeris, ut filii ex vobis incolumes procreentur. Transacta autem tertia nocte, accipies virginem cum timore Domi
Abbreviated transcription (Latin):
proximosiio. Si omnes
fccerimꝰ sicut fratres nostri
feccrũt᷑. et non pugnaue¬
rimus aduersus gentes
pro aĩabus nostris. et ni¬
stificatioĩb nostris: citius
disperdent nos de terra. Et
cogitauerũt in dic illa di¬
centes. Omins honio qui¬
cũq uenerit ad nos ĩ bello
die sabbatoꝵ pugnemus
aduersus cos: et nõ moria¬
niur om̃s sicut mortui st̃
fratres nostri in occultis
eunc congregata est ad
uirib ex isracł. om̃is uolũ¬
tarius in lege. et om̃s qui
fugiebãt a nialis additi¬
sunt adcos: et facti sut
illis ad firmañitum. Et
nisserũt pctõres in ira sua:
et uiros miquos in uidi¬
gnatione sua: et ceteri fu¬
gexũt ad nationes ut e
uaderent. Et tirtuunt ma¬
thathias et amici eiusͥ et
destruxcrũt aras: et circun¬
ciderunt pueros incircũ¬
cisos. quotquot muene¬
runt in finib istael in
fortitudine. Et ꝑsecuti

Expanded text:
proximo suo: si omms fecerimus sicuti et fratres nostra fecerunt et non pugnauerimus antichristus gentes pro anima nostra et iustificationibus nostris, nunc citius disperdent nos a terra. et cogitauerunt in die illa dicentes: omnis homo, quicumque uenerit ad nos II bellum die sabbatorum, pugnemus aduersum eum, et non moriemur omnes, sicut mortui sunt fratres nostri in occultis. tunc congregati sunt ad in uiribus ab Israel, omnis uoluntarius in lege et omnes qui fugiebant malis adsunt ad eos et facti sunt illis firmamentum. et cusserunt peccatores in ira sua et uiros iniquos in indignatione. et ceteri fugerunt ad nationes, ut se liberarent, et circuiuit Matathias et amici eius, et destruxerunt aras et circumciderunt pueros incircumcisos quotquot inuenerunt in finibus Israel in fortitudine, et persecuti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmolarẽ occidit in ipsotẽ¬
pore: et aram destruxit. Et
zclatus est legẽ sicut fecit
phinces: zambri filio salo¬
mi. Et exclamauit ma¬
thathias uoce magna: di¬
ccus. Omnis qui ÷ clum
habet legis statucus testa¬
mentũ exeat post me. Et
fugit ipse et filii cuis ĩ nõ¬
tes: et reliquerũt quecũꝙ
desctuderũt multi querẽtes

Expanded text:
immolari occidit in ipso temimmolari occidit in ipso tempore et aram destruxit et zelatus est legem sicut fecit Finees Zambri filio Salomi et exclamavit Matthathias voce magna dicens omnis qui zelum habet legis statuens testamentum exeat post me et fugit ipse et filii eius in montes et reliquerunt quaecumque descenderunt multi q
Abbreviated transcription (Latin):
sumni regis sicut fecerũt õs
gentes et uiri inda qui re¬
manserunt in ihrlm: et cris
tu et filii tui inter amicos
regis: et amplificatus ar¬
gento et auro: et muueri¬
t respondit mathathi¬
as: et dixit magna uõce.¬
gentes regi autiocho obedi¬
unt: ut discedant unusqͥs¬
q a seruitute. Patrũ suoꝵ
et consentiant mandatis
cius: ego et filii mei et fra¬
tres niei obediemus legi
patrũ nostroꝵ. Propitius
sit nobis deus. Non cist no¬
bis u̾tile: relinquere legẽ
et iustĩas dei. Non audie¬
mus uerba regis antiochr.
nec sa crificabinius trans¬
grediẽtes legis uostre mã¬
data: ut canius altera uĩa.
Cumq cessasset loqui uer¬
ba hec. accessit quidã uide
in oĩm oculis sacrificare
ydolis suꝑ araui in cuutaie
modim: secundũ iussimi
regis. Et uidit matha¬
thias et doluit: et contre¬
muerũt renes eius. Et ac¬
census est furor cius scd̃m
iudiciũ legis: et insilicus
trucidauit cum suꝑaram.
S et uirum quẽ miserat
rex antiochus qui cogebat

Expanded text:
sum regis sicut fecerunt omnes gentes et viri Iuda et qui remanserunt in Hierusalem et eris tu et filii tui inter amicos regis et amplificatus argento et auro et muneriet respondit Matthathias et dixit magna vocegentes regi Antiocho oboediunt ut discedat unusquisque a servitute patrum suorum et consentiunt mandatis eius ego et filii mei et fratres mei oboediemus legi patrum nostrorum propitius sit nobis Deus non est nobis utile relinquere legem et iustitias Dei non audibimus verba regis Antiochi nec sacrificabimus transgredientes legis nostrae mandata ut eamus altera via et ut cessavit loqui verba haec accessit quidam Iudaeus in omnium oculis sacrificare idolis super aram in civitate Modin secundum iussum regis et vidit Matthathias et doluit et contremuerunt renes eius et ascendit furor eius secundum iudicium legis et insiliens trucidavit eum super aram sed et virum quem miserat rex Antiochus qui cogebat
Abbreviated transcription (Latin):
cos preliũ: et nou respou¬
demũt cis. n. oopilauerũt lo¬
ca occulta dicentes. Mori¬
anuur omnes ĩ simplicita¬
te nostra: et testes erunt
sup uos celum et terra qb̃
miuste perditis nos. Et ĩ¬
tulcrunt cis bellumi sab¬
lulis. Et mortui sũt ip̃i
et uxores coꝵ. et filii cor
et pecora cõꝵ: usq ad nulle

Expanded text:
 et non responderunt eis nec oppilaverunt loca occulta dicentes moriamur omnes in simplicitate nostra et testes erunt super nos caelum et terra quod iniuste perditis nos et intulerunt eis bellum sabbatis et mortui sunt ipsi et uxores eorum et filii eorum et pecora eo
Abbreviated transcription (Latin):
dulcat imimicus: et in corde
suo insidiatur ut subiitat te
in fõntani. In ocules suis la¬
chinatur inimĩcus: et si i¬
uenerit tpũs nor satiabitu
sanguine. Si inaurerintt
mala: inienies euui illic pr¬
oitm. In oculis suis lacͥina¬
tur nnmĩtus: et quasi adi
uans suffodiet plantas tĩas
Caput sinm mouẽbit: et
plandebit manie: et multa
su surraus cõnuctabet irultu

Expanded text:
dulcat inimicus et in corde dulcat inimicus et in corde suo insidiatur ut subvertat te in foveam in oculis suis lacrimatur inimicus et si invenerit tempus non satiabitur sanguine si incurrerint tibi mala invenies eum illic priorem in oculis suis lacrimatur inimicus et quasi adiuans suffodiet plantas tuas. caput suum mouebit et plaudebit manu, et multa. susurrans commutabit uultu
Abbreviated transcription (Latin):
illi darr:. ie imp̃is potentior
te sit Naiduplicia mala
inuemies in om̃ibz bonis. q̃q¬
odio habet pctõres: et impus
reddet uindictã Non agno¬
scetur in bonis amicus: et ñ
abscondetur in malis iuiuii¬
cus. In bouis uiri inimici
illius: in tustitia et in mali¬
tia illius amicus agnitus
est. Non crẽas iuñi cotico
metenũ Siaut enĩ eramiertũ
eiugniat nequitia illues. Et
si humiliatus uadat cũnuis.
ob fuma animu tuuue et custo¬
di te ab illo. Nou statuas il¬
luui peues te net sedeat ad dexte¬
ram tuam ne conu̾sus stit
in loco tuo: ne forte conũsus
in locum tinem inquirat ca¬
thedram tuam᷑ et mnonissi¬
mo agnoscas ũba mẽa: et in
sermonibz meis stimult̾rs.
Quis miscrebitur incantato¬
ri a serpente ꝑcusso: et omĩbz
qui appropiãt bestus: Sicet
qui comitatur cum und inĩqͦ.
it obuolutus est inpeccatis qͣi
Dua hora tecum ꝑmanẽbit.
si aũt declinaueris non sup¬
portabit. In labus suis in¬

Expanded text:
illi dare ne in ipsis potentior illi dare ne in ipsis potentior te sit nam duplicia mala invenies in omnibus bonis qodio habet peccatores et impiis reddet vindictam non agnoscetur in bonis amicus et non abscondetur in malis inimicus in bonis viri inimici illius in tristitia et in malitia illius amicus agnitus est non credas inimico tuo in aeternum sicut enim aeramentum eruginat nequitia illius et si humiliatus vadat curvus adice animum tuum et custodi te ab illo non statuas illum penes te nec sedeat ad dexteram tuam ne conversus stet in loco tuo ne forte conversus in locum tuum inquirat cathedram tuam et in novissimo cognoscas verba mea et in sermonibus meis stimuleris quis miserebitur incantatori a serpente percusso et omnibus qui adpropiant bestiis et qui comitatur cum viro iniquo et obvolutus est in peccatis eius una hora tecum permanebit si autem declinaveris non subportabit in labiis suis in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspector uidens sasum ꝓxiii
sũ. Bona enĩ in mala con¬
uertens insidiabitur: et in
electis imponet mãculan.
A scuitilla una augitꝰ igĩs:
et ab uno doloso augitur sã¬
guis. Lzomo ũo pctor. sangri
iusidiãtur. Attende ergotib
a pestifero fabricat tii mã¬
la: ne forte iuducat suꝑ te sõ¬
saiuationem in ꝑpetiuem
Admtte ad te alieigenam
et subictet te niturbĩe et ab¬
alienabit te auiis ꝓpriis
i bñfeceris. scito cui bñ¬
fistris: it ent gratia in bonis
tuis multa. Bene fac iusto:
etinuenies retributionem
maguã. Et si non ab ipso:
certe a dño. Non est euim ei
bent qui assiduus est in mã¬
lis: et eleuiosenant nendati.
Qm̃ et altissimus edio habet
ptõres: et misertus est penitẽ¬
tibz. Damsericbedi: ⁊ ne sus
cipias pitorem. Impys et ꝑctori¬
bus reddet uiudictant: custo¬
ditus eos in die uidicte. Da
bono: et non receꝑis pctorẽ.
Beue fac humili; et non de¬
deris impio. Prohibe panes

Expanded text:
prospector videns casum proximi prospector videns casum proximi sui. Bona enim in mala convertens insidiatur, et in electis imponet maculam. Ab scintilla una augetur ignis, et ab uno doloso augetur sanguis. Homo vero peccator sanguini insidiatur. Attende tibi a pestifero; fabricat enim mala: ne forte inducat super te subsannationem in perpetuum. admitte ad te alienigenam, et subuertet te in turbore et abalienabit te a tuis i benefeceris, scito, cui benefeceris, et erit gratia in bonis tuis multa. Benefac justo, et invenies retributionem magnam; et si non ab ipso, certe a Domino. Non enim est ei bene qui assiduus est in malis, et eleemosynam non danti; quoniam et Altissimus habet peccatores odio, et misertus est poenitentibus. Da misericcipias peccatorem et impiis et peccatoribus reddet vindictam custodiens eos in die vindictae da bono et non receperis peccatorem benefac humili et non dederis impio prohibe panes
Abbreviated transcription (Latin):
mandatoꝵ tuoꝵ ueterãsce. Ne
in ansens in oꝑibz peccatoꝵ.
confide aĩt in deo: et mane ĩ
loco tuo sfacile enm estin o¬
culis dei: subito houestare pai¬
peremi. Bũdictio dei in merce¬
dem iusti festinat: et ine houo¬
re uelori ꝓcessus illius fuicti¬
ficat. Ne dicas quid est michi
opus: et que erunt michi ex
hoc boua; Ne dicas sufficiẽs
sum. et quid ex hoc pessimãlor:
n die bonoꝵ ne ĩmemor sis
maloꝵ: et in dit maloꝵ ne
ĩmenior sis bonoꝵ: qũĩ facile
est corant deo: in die obitus
retubuere uniauqz scd̃m ui¬
as suas. Malitia hore obliui¬
ouemi facit luxune mãgne:
et in fie hoĩs demidatio o pe¬
nun illius. Ante morteni
ne laudes hoĩem quemiꝙͣ:
qũt in filus suis agne scctur
uir. Non ounie hoĩem indu¬
cas iu domũ tuã: multe enĩ
iusidie sunt dolosi. Sicut
cuimi eructant p̾cordia fet ẽ¬
tium: it sicut ꝑdix inducit
in cautani. et caprea in laiq̃¬
uui: sic et cor suꝑboꝵ: et sĩc

Expanded text:
mandatorum tuorum veterasce. Ne mandatorum tuorum veterasce. Ne manseris in operibus peccatorum. Confide autem in Deo, et mane in loco tuo. Facile est enim in oculis Dei subito honestari paupertatem. Benedictio Dei in mercedem justi festinat, et in honore veloci processus illius justificat. Ne dicas: Quid est mihi opus? et quae erunt mihi ex hoc bona? Ne dicas: Sufficiens mihi sum, et quid ex hoc pessimabor? In die bonorum, ne immemor sis malorum, et in die malorum ne immemor sis bonorum; quoniam facile est coram Deo in die obitus retribuere unicuique secundum vias suas. Malitia horae oblivionem facit luxuriae magnae: et in fine hominis, denudatio operum illius. Ante mortem ne laudes hominem quemquam, quoniam in filiis suis agnoscitur vir. Non omnem hominem inducas in icut enim eructant praecordia infantium, et sicut perdix inducitur in foveam, et ut caprea in laqueum, sic et cor superborum; et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ubum: et in medio senioꝵne
adicias loqui. De ea reque te
non molestat ne certãntris:
et in iudicio peccantiũ ne cõ¬
sistas. sfili ue in mueltis sint
actus tiu; et si diues fueris ñ
eris ĩnunis a delicto. Si si
sequirtus fũis nꝰ̃ appͥhẽuds:
et nou tffugies si pcuciurens
Est homo laborans et festinas
et doleus impius: et tanto
magis non abũdat. Est ho
marcidus egeus recuꝑatione:
plus deficieus uirtute. et a¬
buidans pauꝑtate: et eculus
dei respexit illum in bõno: et
crexit illum ab humilitate
ip̃ius: et exaltauit caput eiꝰ.
et mirati sunt in illo multi:
it honorauerũt deuui. Bona
et mala: uita et mois. pau¬
ꝑtas et houẽstas: a deo sunt.
datio dei ꝑmanet iũstis: it ꝓ¬
fritus illius successus habebis
meternũ. Est homo qui locu¬
pletatur parte agendo: et hec
pars mercedis illius. in coqd̃
dicit iuneni requiem michi:
st nĩc manducabo de bonis
meis solus: et nescit quod tẽ
et i illo colloquere: et in oꝑe

Expanded text:
uam: et in medio praecurreris ne adicias loqui. de re ea, quae te non molestat, ne certeris: et in iudicio peccatorum ne consistas. fili, ne in multis sint actus tui: et si diues fueris, non eris inmunis a delicto. si enim secutus fueris, non adprehendes: et non effugies, si praecurEst homo laborans et festinans et dolens impius, et tanto magis non abundat. Est homo marcidus, egens recuperatione, plus deficiens virtute, et abundans paupertate: et oculus Dei respexit illum in bono, et erexit illum ab humilitate ipsius et exaltabit caput ejus, et mirati sunt in illo multi et honoraverunt Deum. Bona et mala, vita et mors, paupertas et honestas a Deo sunt. Datio Dei permanet justis; et profectus illius successus habebit in aeternum. Est qui locupletatur parce agendo, et haec pars mercedis illius in eo quod dicit: Inveni requiem mihi, et, Nunc manducabo de bonis meis solus. Et nescit quod tempet in illo colloquere, et in opera
Abbreviated transcription (Latin):
mor dei est. nou despice ho¬
minem iustum pauꝑeni: et
nou magnificare uirum pec¬
catoreui diuitem, Magnus
est index. et potens in honore.
et non est maior illo qui ti¬
met deuni. Seruo sensato
liberi sencunt: et uir prudẽs
et discipliuatus non mur¬
nurabit correptus: et in sci¬
us non honorabitur:. Nole
te extollere in faciendo oꝑe
tuo: et noli cunctan in tpĩe
augistie. Melior est qui oꝑa¬
tur et abundat in om̃bs:
ꝙͣ qui glĩatur et eget paue
sfili in mansuetudine sema
aĩam tũã: et da illi honorẽ
scõm merititu sic̃mi. peccã¬
teut in aĩam suant quis iusti¬
ficabit: et quis honorificab
gxhonorantem aĩam suaur:
Pauꝑ gliatur ꝑ discipliuã
et timorem sinuit: et est ħõ
qui houorificatur p̃p substã¬

Expanded text:
mor Dei est: noli despicere hominem justum pauperem, et noli magnificare virum peccatorem divitem. Magnus est Judex, et potens est honore, et non est major illo qui timet Deum. Servo sensato liberi serviunt, et vir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus, et inscius non honote extollere in faciendo opera tua, et noli cunctari in tempore angustiae. Melior est qui operatur et abundat in omnibus, quam qui gloriatur et eget pane. Fili, in mansuetudine serva animam tuam, et da illi honorem secundum meritum suum. Peccantem in animam suam quis justificabit? Et quis honorificabit exhonorantem animam suam? Pauper gloriatur per disciplinam et timorem suum: et est homo qui honorificatur propter substa
Abbreviated transcription (Latin):
in substantia: pauꝑtater
apientia humiliati
exaltabit caput illiꝰ.
et in medio magnatoꝵ con¬
sedere illum fãciet Nou lau¬
des uirum in specie sia: neq
sꝑuas homĩtut in uisu sũo
Breuis in uolatilibz est apr.
et initium dulcoris habet fii¬
ctus illius. In uestitu ne glĩe¬
ris uinquã: nec in die hono¬
ris tui extollaris: qũi mira¬
bilia oꝑa altissimi soluis:
et gliosa et absconsa et nurisa
oꝑa illius. Multi tuanui se¬
derupt in throno: et insuspi¬
sabi  portanit diadema. Mł¬
ti potentes opp̾si sunt ualde:
et glĩosi traditi sunt in mauꝰ
alteroꝵ. Priusꝙͣ interroges

Expanded text:
paupertatem apientia humiliati exaltabit caput illius et in medio magnatorum consedere illum faciet non laudes virum in specie sua neque spernas hominem in visu suo brevis in volatilibus est apis et initium dulcoris habet fructus illius in vestitu ne glorieris umquam nec in die honoris tui extollaris quoniam mirabilia opera Altissimi solius et gloriosa et absconsa et invisa opera illius multi tyranni sederunt in throno et insuspicabilis portavit diadema multi potentes pressi sunt valide et gloriosi traditi sunt in manus altero
Abbreviated transcription (Latin):
non tãrdat. et testamenti
infiroꝵ quia dei ionstratum
est tibi. Testanentum euim
linius nũnot: morte morit¬
tur. Ante mortem bene fac a¬
mico tũo: et scom uires tuas
exporugaus da pauꝑi. Ne de¬
francens a oie bons: et particu¬
la boni doui noite ꝑtereat. No¬
ne aliis relitques dolores. st
labores tues;u du sioie sor¬
tis da. et accipe: et iustifica aia
tiam. Ante obituri tim o¬
pare iustitiam. que iten ell a¬
puo intrres iui enire cib
Oiiis cais sicu t ftiuimt retera
sct. ⁊ sic̃ foliũ fructificãs ĩ arr¬
borc uiridi. Alia gn̾antirr:
et alia deiciũt᷑. Sic gũatio
et alia nascit᷑. Om̃e opus¬

Expanded text:
non tardat et testamentum non tardat et testamentum inferorum quia demonstratum est tibi testamentum enim huius mundi morte morietur ante mortem benefac amico tuo et secundum vires tuas exporrigens da pauperi non defrauderis a die bono et particula boni doni non te praetereat nonne aliis relinques dolores et labores tuos in divisione sortis da et accipe et iustifica animam tuam ante obitum tuum operare iustitiam quoniam non est apud inferos invenire cibum omnis cscet et sicut folium fructificans in arbore viridi. Alia generantur, et alia deiciuntur: sic generatio et alia nascitur. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
uam difficile iuuẽmies: et cũ
catus uir qui nou est
et nou est stimulatus intristi¬
tia delicti. sfelix qui non habu¬
il animi sui tristitiamr: et nõ
occidit aspe sũa. Dirocupido⁊
teuaci: sine iatione est substã¬
tia: Et honi liuido ad qͥd
amiũ: Qui aceruat ex amo
suo nste aliis congiegat: et
in bonis illius alius liuniã¬
bitur. Qui sihi neꝙͣ est. cui a¬
lii bouus ent: Et nou iocunda¬
bitur i bonis sius. Qui sibi
inuidet nichil est illo nẽquꝰ.
et ha raditio est malitie illius.
Et i benefeccrit ignorant et ñ
uolens fãcit: et ne nouissimo
manctestat malitiam sũat.
Neqͣ est cculus liuidi: et auer¬
trus faciem: et despicieus aiaz
sũam. In latiabilis cculus
cupi di. in parte iuiquitatis: et¬
non satiabitur. donec consu¬
mat arefaciens aĩan suam.
Oculus malus ad mala ; et
non satiabitur pane indi gc̃s:¬
et in tustitia ent suꝑ mensã
suaue ili si habes bene fac
tecum: et deo dignas oblatio¬
aes otter. Memor esto qũemor

Expanded text:
cum eatus vir qui non est et non est stimulatus in tristitia delicti felix qui non habuit animi sui tristitiam et non excidit ab spe sua viro cupido et tenaci sine ratione est substantia et homini livido ad quid aurum qui acervat ex animo suo iniuste aliis congregat et in bonis illius alius luxuriabitur qui sibi nequa est cui alii bonus erit et non iucundabitur in bonis suis qui sibi invidet nihil est illo nequius et haec redditio est malitiae illius et si bene fecerit ignoranter et non volens facit et in novissimo manifestat malitiam suam nequa est oculus lividi et avertens faciem et despiciens animam suam insatiabilis oculus cupidi in parte iniquitatis non satiabitur donec consummet arefaciens animam suam oculus malus ad mala et non satiabitur pane et in tristitia erit super mensam suam fili si habes benefac tecum et Deo bonas oblationes offer memor esto quoniam mors
Abbreviated transcription (Latin):
tis pauꝑ. Dines cõmotus cor¬
firmatur ab amĩcis: huilis
cumi cecident expelletur et a
nõtis. Diunti decepto uilti
recuꝑatores. locutus est suꝑ¬
be: et iustificauerũt illumi.
Luuilis deceptus est: ĩsuꝑ
et aiguitur: locutus est sensã¬
te: it uou est datus ei locus.
Diues locitus est et ouis ta¬
cuer̃t: eti bum illius usq
ad iuibes ꝑdũcent. Pauper
locutus est: et dicunt. Quis
est hic: Et si offenderit: subĩt¬
tent illum. Bona est substã¬
tia cui non est peccatũ in con¬
scientia: et nequissinta pauꝑ¬
tas iu ore iuipii. Cor honũs
inuitat facient illius: sir t in

Expanded text:
ti pauper. Dives commotus conti pauper. Dives commotus confirmatur ab amicis, humilis autem cum ceciderit, expelletur et a notis. Diviti decepto multi recuperatores, locutus est superba, et justificaverit illum, humilis deceptus est, insuper et arguitur. Locutus est sensate, et non est datus ei locus. Dives locutus est, et omnes tacuerunt, et verbum illius usque ad nubes perducent. Pauper locutus est, et dicunt: Quis est hic? Et si offenderit, subvertent illum. Bona est substantia cui non est peccatum in conscientia, et nequissima paupertas in ore impii. Cor hominis immutat faciem ill
Abbreviated transcription (Latin):
ue impiuga̾ris. et ue longe
sis ab co ne eas in oblimuiõnẽ.
Ne retineas ex equo loqui cũ
illo: et ne credas multis ubis
illius. Ex multa enim loque¬
la teu tabit te: et subridens
inf̾regabit te de absconditis
tuis. Inmitis animꝰ illius
consernabit u̾ba tua: et nou
parcet de malitia et de uincu¬
lis. Caue tibi et attende diligẽ¬
ter auditui tũo: qũi cumi subũ¬
sione tua anibulas. Auoiẽs
u̾o illa quasi in somins uide
et uigilabis onĩ uita tua
Dilige deuni: et inuoca eum
in salutem tũã. Omne aĩcl di¬
ligit siincle sibi: sic et omĩs
hono ꝓxintũ sibi. Omĩs caro
ad sulem sibi cõningẽtur:
et omis homo sunuli sibi soci¬
abitur. Si conuenicabit lu¬
pus aguo aliqͣndo: sic ꝑctõrĩto
Que cõuinicatio sc̃o homĩ
ad cãnem: aut que pars boua xxiii.¬
diuiti ad pauꝑen: Denatio
leonis ouager in eremo: sic
pascua diuitum sunt pauꝑes
Et sicut abomiiuatio est suꝑ¬
bo huilitas: sic execratio diui¬

Expanded text:
ne impingaris; et ne longe ne impingaris; et ne longe absis, ne eas in oblivionem. Ne retineas ex aequo loqui cum illo, et ne credas multis verbis illius ex multa enim loquella temptabit te et subridens interrogabit te de absconditis tuis inmitis animus illius conservabit verba tua et non parcet de malitia et de vinculis cave tibi et adtende diligenter auditui tuo quoniam cum subversione tua ambulas audiens vero illa quasi in somnis vide et vigilabis omni vidilige Deum, et invoca eum in salute tua. Omne animal diligit simile sibi, sic et omnis homo, proximum sibi. Omnis caro ad similem sibi conjungitur, et omnis homo simili sibi sociatur. Si communicabit lupus agno aliquando, sic peccator justo. Quae communicatio sancto homini ad canem? aut quae pax bona diviti ad pauperem? venatio leonis onager in eremo, sic pascua divitum sunt pauperes. Et sicut abominatio est superbo humilitas, sic exsecratio divi
Abbreviated transcription (Latin):
ui tetigent pictiu inqͥ¬
nabitur ab ea: et qui cõ¬
numnicauerit suꝑbo induet
suꝑbiã. Pondus suꝑ setollit.
qui ho estiori se cõmũnicat.
Et ditiori te : nou socius fi̾ns
Quid cõmutabit cacab
ad ollam: Quando eneui se
colliserint: confringetur
Diues iuiuste aget et fremet.
pauꝑ aũt lesus tacebit. Si
largitus fuis assumet te: et si
non habueris deluiquet te. Si
hales conumet tecum. et eua¬
tuabit te: et ip̃e non dolebit sr̃
te. Si necessanꝰ illi fu̾is sup¬
plabit te et subrides sꝑem dabͥ
narrans tibi boua et dicet. Qͥd
opus est tibis Et confundet te
in cibis suis donet te exinani¬
at bis et ter. et in nouissimo de¬
udebit te. postea uideus delui¬
quet te. et caput snũ mouebit
contra te. Humi liare deo: Et ex¬
pecta manus eins. Attende. ne
seouctus in stultina huiliẽns
Noli esse huilis in sapĩa tũa:¬
et ne huiliatus instultitiaui
seducaris. Aduocatus a poten¬
tiore discẽde: ex hoc enĩ magis
ll aduecabit. Ne improbz sis

Expanded text:
ui tetigerit picem, inquinabitur ab ea. Et qui communicaverit superbo induetur superbia, pondus super se tollit qui honestiori se communicat; et ditiori te ne socius fueris. Quid communicabit caccabus ad ollam? Quando enim se colliserint conDives injuste aget et fremet, pauper autem laesus tacebit. Si largitus fueris, assumet te; et si non habueris, derelinquet te. Si habes, convivet tecum, et evacuabit te, et ipse non dolebit super te; si necessarius illi fueris, supplantabit te, et subridens spem dabit, narrans tibi bona, et dicet: Quid opus est tibi? Et confundet te in cibis suis, donec te exinaniat bis et ter; et in novissimo deridebit te. Postea videns, derelinquet te, et caput suum movebit ad te. Humiliare Deo. et expecta manus ejus. Attende, ne seductus in stultitia humilieris. Noli esse humilis in sapientia tua, ne, humiliatus, in stultitiam seducaris. Advocatus a potentiore, discede: exte advocabit. Ne improbus sis,
Abbreviated transcription (Latin):
illãqͣi: et ĩ uiis illiꝰ ꝯsistens
Qui respicit per fenestͣs eiꝰ.
et ĩ iamus illiꝰ audic̃s. Q
requiescit iuxta domũ illiꝰ.

Expanded text:
igator et in viis illius consistens qui respicit per fenestras et in ianuas illius audiens qui requiescit iuxta domum illi
Abbreviated transcription (Latin):
raguel nomine propĩ¬
quus uir de tribu tua:
et hic habet filiani no¬
mine sarami. S neq
masculũ neq feminiã
ullum habet alium pre¬
ter eani. CTibi debet omĩc
substantia c̃ius: et opor¬
gem. Pete ergo cani a pa¬
tre cius: et dabit eami f
urorcm. e mic respondͥ
tobias: et dixit. Audiui
quia tradita est uiris sẽp¬
tem: et mortui sunt.S
et boc audimi: quia de¬
moniũ illos occidit. Ti¬
meo ego: ne forte et mͥ
hec cuc̾uiant. Et cum
sum unicus parcutib
meis: deponam seuec¬
tutem illoꝵ cũ tristitia
ad inferos. ¶mc au¬
gclus raphael dixit ci:
Audi mẽ: et ostendam t
qui sunt quib ꝑotest pre
ualere demioniu: Hi nãq
qui coninguini ita susci¬
puiit. ut deuni a sua
mente excludant. et sue
libidini ita uacent sicur
cquus et mulus in quib
non est intellectus: habet
potestatem demonumi
suꝑ cos. Tu auttm cum
acceꝑis cami. ingressus
cubiculũ per tres dies cõ¬
tincus esto abea. et nich
aluid uisi orationi uaca¬

Expanded text:
Raguhel nomine propinRaguhel nomine propinquus vir de tribu tua et hic habet filiam nomine Sarram sed neque masculum neque feminam ullum habet alium praeter eam tibi debetur omnis substantia eius et oporgem pete ergo eam a patre eius et dabit tibi eam uxorem tunc respondit Tobias et dixit audio quia tradita est viris septem et mortui sunt sed et haec audivi quia daemonium illos occidit timeo ehaec eveniant: et cum sim unicus parentibus meis, deponam senectutem illorum cum tristitia ad inferos. Tunc angelus Raphael dixit ei: Audi me, et ostendam tibi qui sunt, quibus praevalere potest daemonium hii namque qui coniugium ita suscipiunt ut Deum a se sua mente excludant et suae libidini ita vacent sicut equus et mulus in quibus non est intellectus habet potestatem daemonium super eos tu autem cum acceperis eam ingressus cubiculum per tres dies continens esto ab ea et nihil aliud nisi orationibus vaca
Abbreviated transcription (Latin):
suos: et ecce piscis ĩmianis
exunt ad denorandum
cum. Quẽ expauesceus
tobias: clamauit uoce
magna dicens. Domine:
inuadit me. Et dixit ei
angelus. Apprehende brã¬
thiam cius: et trabx cum
adte. Quod cum fecisset:
attraxit eum in sicco: et
palpitare cepit ante pe¬
des enis. Tunc dixit ci ã¬
gelus. Erentera hunc
p̾iscem: et cor cius et fel
et iecur repone tibi Sũt
enim hec necessaria ad
medicamẽta utiliter.
Quod cũ fecisset: assau
carnes cius: et sccũ sustu¬
lerunt in uĩa. Cetera sal¬
licrunt que susficerent
cis: quousqz ꝑuenirent
in rages ciuitatẽ medoꝵ
Tunc interrogauit to¬
bias angelum: et dycit
ci. Obsetrote azaria frat̃
ut dicas michiͥ quod
remedium habebunt
ista que de pisce scruare
iussisti: Respondens E angelus
drcit ci. Cordis cius par¬
ticulam si super carbones
ponas: fum eiꝰ extricat
tũ sinc a uiro sine amu¬
liere: ita ut ultra non
accedat ad eos Et dixit
neanius: Respondeus¬
q angelus ait. Est hic

Expanded text:
suos, et ecce piscis immanis suos, et ecce piscis immanis exivit ad devorandum eum. Quem expavescens Tobias clamavit voce magna, dicens: Domine, invadit me. Et dixit ei angelus: Apprehende branchiam ejus, et trahe eum ad te. Quod cum fecisset, attraxit eum in siccum, et palpitare coepit ante pedes ejus. Tunc dixit ei angelus: Exentera hunc piscem, et cor ejus, et fel, et jecur repone tibi: sunt enim haec necessaria ad medicamenta utiliter. Quod cum fecisset, assavit carnes ejus, et secum tulerunt in via - caetera salierunt, quae sufficerent eis, quousque pervenirent in Rages civitatem Medorum. Tunc interrogavit Tobias angelum, et dixit ei: Obsecro te, Azaria frater, ut dicas mihi, quod remista quae de pisce servare iussisti respondensque dixit ei cordis eius particulam si super carbones ponas fumus eius extricat um sive a viro sive a muliere ita ut ultra non accedat ad eos  et dixit neamus respondensque angelus ait est hic