comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cebat. Hic si ess& propheta: scir& utiq
quae & qualis est mulier quae tangit eũ.
quia peccatrix est. Sed lauit lacrimis
maculas cordis & corporis: & redempto¬
ris sui uestigia tetigit. quȩ sua itinera
praua dereliquit. Sedebat adpedes iħu:
uerbumq de ore illius audiebat. uiuenti
adheserat. Mortuum quaerebat: uiuen¬
tem repperit quem mortuum quaesiuit:
Tantumq apud eum locum grãe inuẽnit:
ut hunc ipsis quoq apostolis eius uidelicet
nuntiis ipsa nuntiar&. Quid itaq fratres.
quid in hac re debemus aspicere. nisi immen¬
sam misericordiam conditoris nr̃i. qui nob̃
uelut insigno exẽmplum pęnitentię po¬
suit eos quos perpęnitentiam uiuere post
lapsum fecit: Perpendo & enim petrum.
considero latronem: aspicio ⁊acheum. in¬
tueor mariam : & nichil in his aliud uideo.
niss ante nr̃os oculos posita sper & pęniten¬
tiae exempla. Fortasse enim infide lapsus
est aliquis: aspiciat petrum. qui amare uii¬

Expanded text:
cebat: Hic si esset propheta, sciret utique cebat: Hic si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est . Sed lavit lacrymis maculas cordis et corporis, et Redemptoris sui vestigia tetigit, quae sua itinera prava dereliquit. Sedebat ad pedes Jesu, verbumque de ore illius audiebat. Viventi adhaeserat, mortuum quaerebat. Viventem reperit, quem mortuum quaesivit. Tantumque apud eum locum gratiae invenit, ut hunc ipsis quoque apostolis, ejus videlicet nuntiis, ipsa nuntiaret. Quid itaque, fratres, quid in hac re debemus aspicere, nisi immensam misericordiam conditoris nostri, qui nobis velut in signo ad exemplum poenitentiae posuit eos quos per poenitentiam vivere post lapsum fecit? Perpendo enim Petrum, considero latronem, aspicio Zacchaeum, intueor Mariam et nihil in his aliud video, nisi ante oculos nostros posita spei et poenitentiae exempla. Fortasse enim in fide lapsus est aliquis; aspiciat Petrum, qui amare
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitendo rederunt. Quis autem ho¬
minum leuiathan istius os euadat. ut
inlicita nulla committat: Sed hinc cog¬
noscimus quantum redemptori humani
generis debitores sumus: qui non solum
nos in ore leuiathan ire prohibuit. sed ab
ore &iam redire concessit. Qui spem pec¬
catori non abstulit: quia maxillam eius
ut euadendi uiam tribueret ꝑforauit.
ut saltem post morsum fugiat. qui in cautꝰ
prius cauere noluit ne morderetur
UIbiq ergo nobis occurrit superna medi¬
cina: quia & dedit homini prȩceptum
ne peccet. & tamen peccanti dedit re¬
media ne desperet. Unde cauendum sum¬
opere est: ne quis delectatione peccati le¬
uiathan istius ore rapiatur. Et tamen si
raptus fuerit. non desperet: quia si pecca¬
tum perfecte lugeat. adhuc foramen in
maxilla eius inuenit per quod euadat.
Ad est testis diuinae misericordiae haec ip¬
sa dequa loquiiur maria: de qua phariseis¬
dum pietatis fontem uellet obstruere di¬

Expanded text:
poenitendo redierunt. Quis autem hopoenitendo redierunt. Quis autem hominum Leviathan istius os evadat, ut illicita nulla committat? Sed hinc cognoscimus, quantum Redemptori humani generis debitores sumus, qui non solum nos in ore Leviathan ire prohibuit, sed ab ore etiam ejus redire concessit. Qui spem peccatori non abstulit, quia maxillam ejus, ut evadendi viam tribueret, perforavit, ut saltem post morsum fugiat, qui incautus prius cavere noluit ne morderetur. Ubique ergo nobis occurrit superna medicina, quia et dedit homini praecepta, ne peccet, et tamen peccanti dedit remedia, ne desperet. Unde cavendum summopere est ne quis delectatione peccati Leviathan istius ore rapiatur; et tamen si raptus fuerit, non desperet, quia si peccatum perfecte lugeat, adhuc foramen in maxilla ejus invenit, per quod evadat. 10. Adest testis divinae misericordiae, haec ipsa de qua loquimur Maria, de qua Pharisaeusdum pietatis fontem vellet obstruere, di
Abbreviated transcription (Latin):
perforabis maxillam eius. Armilla ubi
ponitur: ambiendo constringit. Quid
igitur per armillam nisi circumpleetens
nos diuina misericordia designatur :
Quae leuiathan istius maxillam perforat:
dum nobis post perpetrata quae pro¬
hibuit adhuc penitentiae remedium os¬
tendit: Amilla dñs maxillam leuiathan
perforat: quia in effabili misericordiae
suae potentia sic malitiȩ antiqui hostis
obuiat. ut aliquando eos &iam quos iam
coepit amittat. E quasi ab ore illius ca¬
dunt: qui post perpetratas culpas ad in¬
nocentiam redeunt. Quis enim ore illius
semel raptus maxillam eius euader&. si ꝑ¬
forata non ess&: Annon in ore petrũ
tenuit. cum negauit: An non in ore
dauid tenuit. cum in tantam se luxuriȩ
uoraginem mersit: Ded dum aduitã
uterq perpęnitentiam rediit: leuiathan
iste eos aliquomodo quasi per maxillae
suae foramen amisit. Perforamen ergo
maxillȩ ab eius ore subtracti sunt: qui
post perpetrationem tantae nequitiae

Expanded text:
perforabis maxillam ejus ? Armilla ubi perforabis maxillam ejus ? Armilla ubi ponitur, ambiendo constringit. 1551 Quid ergo per armillam, nisi circumplectens nos divina misericordia designatur? Quae Leviathan istius maxillam perforat, dum nobis post perpetrata quae prohibuit, adhuc poenitentiae remedium ostendit. Armilla Dominus maxillam Leviathan perforat, quia ipse ineffabili misericordiae suae potentia sic malitiae antiqui hostis obviat, ut aliquando eos etiam quos jam coepit amittat. Et quasi ab ore illius cadunt, qui post perpetratas culpas ad innocentiam redeunt. Quis enim ore illius semel raptus, maxillam ejus evaderet, si perforata non esset? An non in ore Petrum tenuit, cum negavit ? An non in ore David tenuit, cum in tantam se luxuriae voraginem mersit ? Sed dum ad vitam uterque per poenitentiam rediit, Leviathan iste eos aliquo modo quasi per maxillae suae foramen amisit. Per foramen ergo maxillae ab ejus ore subtracti sunt, qui post perpetrationem tantae nequitiae
Abbreviated transcription (Latin):
poris. transfixus est aculeo diuinitatis.
Ibi quippe inerat humanitas quae ad se
deuoratorem ducer&: ibi diuinitas quae
perforaret. Ibi aperte infirmitas quae
prouocar&: ibi occulta uirtus. quae rap¬
toris  faucem transfigeret. In ha¬
mo igitur captus est: quia inde interiit.
unde momordit. Et quos ure tenebat
mortales perdidit : quia eum in quo ius
non habuit morte appetere in mortałe
prȩsumpsit. Hinc est &iam quod haec
ipsa de qua loquimur maria uiuit: quia
ille prohumano genere qui morti nil de¬
bebat occubint. Hinc est quod nos cotidie
aduitam post culpas reuertimur: quia ad
poenam nrãm conditor sine culpa descen¬
dit. Ecce iam antiquus hostis ea quae de
humano genere coeperat spolia amisit:
sub plantationis suae uictoriam perdidit.
Cotidie peccatores aduitam redeunt: cotidie:
de eius faucibus redemptoris manu rapiun¬
tur. Vnde bene quoq adbeatum iob uo¬
ce dominica iterum dicitur. Aut armilla

Expanded text:
poris, transfixus est aculeo divinitatis. poris, transfixus est aculeo divinitatis. Ibi quippe inerat humanitas, quae ad se devoratorem duceret; ibi divinitas, quae perforaret; ibi aperta infirmitas, quae provocaret; ibi occulta virtus, quae raptoris faucem transfigeret. In hamo igitur captus est, quia inde interut unde momordit. Et quos jure tenebat mortales perdidit, quia eum in quo jus non habuit morte appetere immortalem praesumpsit. 9. Hinc est etiam quod haec ipsa de qua loquimur Maria vivit, quia ille pro humano genere qui morti nihil debebat occubuit. Hinc est quod nos quotidie ad vitam post culpas revertimur, quia ad poenam nostram conditor sine culpa descendit. Ecce jam antiquus hostis ea quae de humano genere coeperat spotia amisit, supplantationis suae victoriam perdidit. Quotidie peccatores ad vitam redeunt, quotidie de ejus faucibus Redemptoris manu rapiuntur. Unde bene quoque ad beatum Job voce dominica iterum dicitur: Aut armilla
Abbreviated transcription (Latin):
dum se diuinitatem homini addere spo¬
pondit: immortalitatem sustulit. Qui
prȩuaricationis quoq culpam quam pri¬
mo homini propinauit dum se sequentib
pessima persuasione multiplicat: poenas¬
eis sine cessatione coaceruat. In hamo autẽ
esca ostenditur. aculeus occultatur. Hẽ
ergo pater omiipotens hamo coepit. qͥa
admortem illius unigenitum filium in¬
carnatũ misit. in qͦ & caro pasibiliꝰ uideri posset. &
diuinitaᷤ impãssibiliꝰ uideri ñ posset. Lũq in eo serpeis
iste per manus persequentium escam cor¬
poris momordit: diuinitatis illum acu¬
leus perforauit. Prius ergo eum in mira¬
culis dm̃ cognouerat. sed decognitione
sua addubitationẽ cęcidit: quando hunc
passibilem uidit. Quasi hamus ergo fau¬
ces glutientis tenuit: dum in illo ȩsca car¬
nis patuit quam deuorator appeteret.
& diuinitas passionis tempore latuit quae
necar&. In hamo eius in carnationis captꝰ
est: quia dum in illo appetut escam cor¬

Expanded text:
dum se divinitatem homini addere spodum se divinitatem homini addere spopondit, immortalitatem sustulit. Qui praevaricationis quoque culpam, quam primo homini propinavit, dum se sequentibus pessima persuasione multiplicat, poenaseis sine cessatione coacervat. In hamo autem esca ostenditur, aculeus occultatur. Hunc ergo Pater omnipotens hamo coepit, quia ad mortem illius unigenitum Filium incarnatum misit, in quo et caro passibilis videri posset, et divinitas impassibilis videri non posset. Cumque in eo serpens iste per manus persequentium escam corporis momordit, divinitatis illum aculeus perforavit. Prius vero eum in miraculis Deum cognoverat, sed de cognitione sua ad dubitationem cecidit, quando hunc passibilem vidit. Quasi hamus ergo fauces glutientis tenuit, dum in illo esca carnis patuit, quam devorator appeteret; et divinitas passionis tempore latuit, quae necaret. In hamo ejus incarnationis captus est, quia dum in illo appetit escam cor
Abbreviated transcription (Latin):
Haec de expositione lectionis euangelicae
succinctȩ transcurrimus: nunc opitulan
te eodem de quo loquimur dño & resur¬
rectionis eius glam & pietatis uiscera consi¬
deremus: Citius enim amorte uoluit
surgere: ne nr̃a dui anima in infidelitatis
morte remaner&nde bene quoq
perpsalmistam dicitur. De torrente inuia
bibit. propterea ex altauit caput. In hu-¬
mano quippe genere ab ipso mundi ini¬
tio torrens mortis effluxerat. Sed de
hoc torrente dñs inuia bibit: quia mortẽ
intransitu gustauit. Atq ideo exaltauit
caput: quia hoc quod moriendo insepul¬
chro posuit. surgendo super anglos ele¬
uauit. Et in de antiquum hostem in ae¬
ternum perculit. unde seuire contra se
manus persequentium temporaliter per¬
misit. Quod aperte dñs beato iob indi¬
cat dicens. Numquio capies leuiathan.
hamo: Perleuiathan quippe quod addi¬
tamentum eoꝵ dicitur. coetus ille deuo¬
rator humani generis designatur. Qui

Expanded text:
Haec de expositione lectionis evangelicae Haec de expositione lectionis evangelicae succincte transcurte eodem de quo loquimur Domino, et resurrectionis ejus gloriam, et pietatis viscera consideremus. Citius enim a morte voluit resurgere, ne nostra diu anima in infidelitatis morte remaneret. Unde bene quoque per Psalmistam dicitur: De torrente in via bibet, propterea exaltabit caput . In humano quippe genere ab ipso mundi initio torrens mortis effluxerat: sed de hoc torrente Dominus in via bibit, quia mortem in transitu gustavit. Atque ideo exaltavit caput, quia hoc quod moriendo in sepulcro posuit, resurgendo super angelos elevavit; et inde antiquum hostem in aeternum perculit, unde saevire contra se manus persequentium temporaliter permisit. Quod aperte Dominus beato Job indicat, dicens: Nunquid capies Leviathan hamo ? 8. Per Leviathan quippe, quod additamentum eorum dicitur, cetus ille devorator humani generis designatur. Qui,
Abbreviated transcription (Latin):
si exhumanitate sua minorem se patre
asserit in caelo. ex qua subiectus erat &iã
parentibus in terra: Ex qua humanita.¬
te tunc mariae dicitur. Uade ad fr̃s
meos. & dic eis. Ascendo ad patrem meũ
& patrem uestrum. ad dm̃ meum et¬
dm̃ urm. Cum meum dicat & ur̃m. cur
non communiter dicit nrm: Sed distin¬
cte loquens indicat: quia eundem patrẽ
Ascendo ad patrem meũ. uidelicet perna¬
turam: & patrem urm per gratiam.
Ad dm̃ meum. quia descendi: ad dm̃ ur̃m.
& ds̃ est: quia quem ante sȩcula dm̃ gẽ¬
nuit. hominem in fine saeculorũ mecum
dixit michi. Ecce humani generis culpa
ibi absconditur. unde processit. Quia
enim in paradyso mulier uiro propinauit
mortem: asepulchro mulier uiris adnunti¬
at uitam. Et dicta sui. uiuificatoris narrat:
quae mortiferi serpentis uerba narrauerat.
Ac si humano generi non uerbis dñs sed reb
dicat. De qua manu uobis illatus est potus
mortis : de ipsa suscipite poculum uitae.

Expanded text:
si ex humanitate sua minorem se Patre si ex humanitate sua minorem se Patre asserit in coelo, ex qua subjectus erat etiam parentibus in terra? Ex qua humanitate nunc Mariae dicitur: Vade ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum et Patrem vestrumDeum vestrum. Cum meum dicat et vestrum, cur non communiter dicit nostrum? Sed distincte loquens indicat quia eumdem Patrem Ascendo ad Patrem meum, videlicet per naturam; et Patrem vestrum per gratiam; ad Deum meum, quia descendi, ad Deum vestret Deus est; quia quem ante saecula Deum genuit, hominem in fine saeculorum me  Mdixit mihi. Ecce humani generis culpa ibi abscinditur, unde processit. Quia enim in paradiso mulier viro propinavit mortem, a sepulcro mulier viris annuntiavit vitam, et dicta sui vivificatoris narrat, quae mortiferi serpentis verba narraverat. Ac si humano generi non verbis Dominus, sed rebus dicat: De qua manu vobis illatus est potus mortis, de ipsa suscipite poculum vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. Tangit ergo dnm̾: qui eum
patri aeternitate substantiae aequale
credit. Sed fortasse aliquis tacita quęsti¬
one pulsatur: quomodo filius patri esse
aequalis possit. Qua in re humana na¬
tura quod ammirando comprehendere
non ualet. restat ut hoc sibi esse credibile
ex admiratione alia sciat. Habet namq
quod adhaec sibi subbreuitate respon¬
deat. Constat enim quia ipse creauit
matrem. incuius uirgineo utero ex hu¬
manitate crearetur. Quid igitur mi¬
rum si aequalis est patri. qui prior ẽ
matre : Paulo quoq ad testante didici¬
mus xp̃m di uirtutem & di sapientiã.
Qui ergo filium minorem putat: patri
specialiter derogat. cuius sapientiam
esse ei in aequalem fatetur. Quis & eñĩ
homo potens aequanimiter ferret siqͥs
ei diceret. magnus quidem essed tamen
sapientia tua te minor est: Ipse quoq
dñs dicit. Ego & pater unum sumus.
Et rursus ait. Pater maior me est.
De quo &iam scriptum est: quia subditus
erat parentibus suis. Quid ergo mirũ

Expanded text:
facta sunt . Tangit ergo Dominum, qui eum Patri aeternitate substantiae aequalem credit. Sed fortasse aliquis tacita quaestione pulsatur quomodo Filius Patri esse aequalis possit. Qua in re humana natura quod admirando comprehendere non valet, restat ut hoc sibi esse credibile ex admiratione alia sciat. Habet namque quod ad haec sibi sub brevitate respondeat. Constat enim quia ipse creavit matrem in cujus virgineo utero ex humanitate crearetur. Quid ergo mirum si aequalis est Patri, qui prior est matre? Paulo quoque attestante didicimus, Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam . Qui ergo Filium minorem putat, Patri specialiter derogat, cujus sapientiam ei esse inaequalem fatetur. Quis etenim homo potens aequanimiter ferret, si quis ei diceret: Magnus quidem es, sed tamen sapientia tua te minor est? Ipse quoque Dominus dicit: Ego et Pater unum sumus . Et rursus ait: Pater major me est . De quo etiam scriptum est, quia subditus erat parentibus suis . Quid ergo mirum
Abbreviated transcription (Latin):
iħm ueraciter tangit: qui patri filium co¬
aeternum credit In corde & enim pauli
iam ad patrem iħc ascenderat: cum idem
paulus dicebat: Qui cum informa di e̾et.
non rapinam arbitratus est esse se aequalẽ
dõ. Unde iohannes quoq redemptorẽ

Expanded text:
Jesum veraciter tangit, qui Patri Filium coJesum veraciter tangit, qui Patri Filium coaeternum credit. In corde etenim Pauli jam ad Patrem Jesus ascenderat, cum idem Paulus dicebat: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Unde Joannes qu
Abbreviated transcription (Latin):
roscit auctorem. atq eum protinus rabbo¬
ni idest magistrum uocat: quia & ipse
erat qui quęrebatur exterius. & ipse qui eã
interius ut quęreret docebat. Iam uero ab
euangelista non subditur quid mulier fe¬
cit: sed ex eo innuitur quol audiuit. Cui
dicitur. Noli me tangere. non dum enim
ascendi ad patrem meum. In his namq
uerbis ostenditur. quod maria amplecti
uoluit eius uestigia quem recognouit.
ed ei magister dicit. noli me tangere: in¬
non quia post resurrectionem dñs tactũ
renuit feminarum. cum de duabus asepul¬
chro eius currentibus scriptum sit. Acces¬
serunt & tenuerunt pedes eius. Sed cur
tangi non debeat: ratio quoq additur.
cum sub infertur. Nondum enim ascendi
ad patrem meum: In corde & enim nr̃o
tunc iħs ascendit ad patrem: cum aequalis
creditur patri. Nam quisquis eum aequa¬
lem patri non credit: adhuc in eius pectore
ad patrem dñs non ascendit. Ille ergo

Expanded text:
noscit auctorem, atque eum protinus rabbonoscit auctorem, atque eum protinus rabboni, id est magistrum vocat, quia et ipse erat qui quaerebatur exterius, et ipse qui eam interius ut quaereret docebat. Jam vero ab evangelista non subditur quid mulier fecit, sed ex eo 1549 innuitur quod audivit. Cui dicitur: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum. In his namque verbis ostenditur quod Maria amplecti voluit ejus vestigia, quem recognovit. Sed ei magister dicit: Noli me tangere. Non quia post resurrectionem Dominus tactum renuit feminarum, cum de duabus ad sepulcrum ejus venientibus scriptum sit: Accesserunt, et tenuerunt pedes ejus . 6. Sed cur tangi non debeat ratio quoque additur cum subinfertur: Nondum enim ascendi ad Patrem meum. In corde etenim nostro tunc Jesus ad Patrem ascendit, cum aequalis creditur Patri. Nam quisquis eum aequalem Patri non credit, adhuc in ejus pectore ad Patrem Dominus non ascendit. Ille ergo
Abbreviated transcription (Latin):
plantabat. Sed quid est quod uiso eo quẽ
hortolanum credidit cui nec dum dixerat
quem quaerebat ait. dñe si tu sustulisti
eum: Quasi enim iam dixiss& ex cuius
desiderio planger&: eum dicit quem non
dixerat. Sed uis amoris hoc agere solet
in animo: ut quem ipse semper cogitat
nullum alium ignorare credat. Recte
& haec mulier quem quaerit non dicit.
& tamen dicit si tu sustulisti eum: quia
alteri non putat in cognitum quem sic
ipsa continuo plangit desiderio. Dicit
ei iħc. Maria. Postquam eam commu¬
ni uocabulo appellauit exsexu. & agnitꝰ
non est: uocat exnomine: Ac si aperte
dicat. Recognosce eum a quo recogno¬
sceris. Perfecto quoq uiro dicitur noui
te ex nomine. quia homo commune omni¬
um nrm̃ uocabulum est: moyses uero ꝓ¬
prium. Cui recte dicitur. quia ex nomine
scitur. ac si ei aperte diis dicat. Non te
generaliter ut ceteros sed specialiter scio.
Maria ergo quia uocatur exnomine recog.¬

Expanded text:
plantabat? 5. Sed quid est quod viso eo quem plantabat? 5. Sed quid est quod viso eo quem hortulanum credidit, cui necdum dixerat quem quaerebat, ait: Domine, si tu sustulisti eum? Quasi enim jam dixisset ex cujus desiderio plangeret, eum dicit quem non dixerat. Sed vis amoris hoc agere solet in animo, ut quem ipse semper cogitat, nullum alium ignorare credat. Recte et haec mulier quem quaerit non dicit, et tamen dicit: Si tu sustulisti eum, quia alteri non putat incognitum, quem sic ipsa continuo plangit desiderio. Dicit ei Jesus: Maria. Postquam eam communi vocabulo appellavit ex sexu, et agnitus non est, vocat ex nomine. Ac si ei aperte dicat: Recognosce eum, a quo recognosceris. Perfecto quoque viro dicitur: Novi te ex nomine , quia homo commune omnium nostrum vocabulum est, Moyses vero proprium, cui recte dicitur quia ex nomine scitur, ac si ei aperte Dominus dicat: Non te generaliter ut caeteros, sed specialiter scio. Maria ergo quia vocatur ex nomine, recog
Abbreviated transcription (Latin):
stantem : & nesciebat quia iħc esset. No¬
tandum quod maria quae adhuc de dñi
resurrectione dubitabat retrorsum con¬
uersa est ut uider& iħm : quia uidelicet
per eandem dubitationem suam quasi ter
rexisse minime credebat. Sed quia ama-¬
bat & dubitabat: uidebat & non cognosce¬
bi. eumq illi & amor ostenderat. & du¬
bietas abscondebat. Quius adhuc ignoran¬
tia exprimitur. cum infertur. Et nescie¬
bat quia iħc esset. Qui dicit ei. Mulier
quid ploras: Quem quaeris: In terrogat᷑
doloris causa. ut augeat desiderium: qua¬
tinus cum nominar& quem quaereret. in
amore eius ardentius aestuaret. Illa exi¬
stimans quia hortolanus esset: dicit ei.
Oñe. si tu sustulisti eum: dicito michi ubi po¬
siusti eum. & ego eum tollam. Porsitan nec
errando haec mulier errauit: quae iħm
hortolanum credidit. An non ei spiritu¬
aliter hortolanus erat. qui in eius pectore
per amoris sui semina uirtutum uirentia

Expanded text:
stantem, et nesciebat quia Jesus esset. Nostantem, et nesciebat quia Jesus esset. Notanresurrectione dubitabat, retrorsum conversa est ut videret Jesum: quia videlicet per eamdem dubitationem suam, quasi terrexisse minime credebat. Sed quia amabat et dubitabat, videbat, et non cognoscebat, eumque illi et amor ostenderat et dubietas abscondebat. Cujus adhuc ignorantia exprimitur, cum infertur: Et nesciebat quia Jesus esset. Qui dicit ei: Mulier, quid ploras? Quem quaeris? Interrogatur doloris causa, ut augeatur desiderium, quatenus cum nominaret quem quaereret, in amore ejus ardentius aestuaret. Illa existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Forsitan nec errando haec mulier erravit, quae Jesum hortulanum credidit. An non ei spiritaliter hortulanus erat, qui in ejus pectore per amoris sui semina virtutum virentia
Abbreviated transcription (Latin):
mariam angeli dicentes. Mulier quid plo¬
ras: Et dicit cis. Quia tulerunt dñm meũ.
& nescio ubi posuerunt eum ꝗ Ipsa namq sa¬
cra eloquia quae in nos lacrimas amoris
excitant: easdem lacrimas consolantur. dũ
nobis redemptoris nr̃ĩ speciem ꝓmittunt
ed notandum iuxta hẏstoriam est quod
mulier non ait. tulerunt corpus dñi mei:
sed tulerunt dñm ieum sus namq
sacri eloquii est: ut aliquando exparte
totum. aliquando uero ex toto partem
significet. Exparte et enim totum signat.
sicut de iacob filiis scriptum est: quia
descendit iacob in aegẏptum in anima¬
bus septuaginta. Neq enim in aegyptũ
animae sine corporibus descenderunt.
sed persolam animam totus homo signa¬
tur: quia exparte totum exprimitur.
Et solum dominicum corpus in monum̃¬
tum iacuerat: & maria non corpus dñi
sed sublatum dnm̃ quaerebat. uidelicet
ex toto designans partem. Haec cum
dixisset. conuersa retrorsum uidit iłm

Expanded text:
Mariam angeli, dicentes: Mulier, 1548 quid ploMariam angeli, dicentes: Mulier, 1548 quid ploras? Et dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Ipsa namque sacra eloquia, quae in nobis lacrymas amoris excitant, easdem lacrymas consolantur, dum nobis Redemptoris nostri speciem promittunt. Sed notandum juxta historiam est quod mulier non ait: Tulerunt corpus Domini mei: sed, Tulerunt Dominum meum. Usus namque sacri eloquii est ut aliquando ex parte totum, aliquando vero ex toto partem significet. Ex parte etenim totum signat, sicut de Jacob filiis scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum in animabus septuaginta . Neque enim in Aegyptum animae sine corporibus descenderunt; sed per solam animam totus homo significatur, quia ex parte totum exprimitur. Et solum dominicum corpus in monumento jacuerat, et Maria non corpus Domini, sed sublatum Dominum quaerebat, videlicet ex toto designans partem. Haec cum dixisset, conversa retrorsum, vidit Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
& aliud sequens. Qui uidelicet angeli ꝑ
locum dominici corporis sibimet sunt con¬
iuncti: quia nimirum utraq testamenta
dum parisensu in carnatum & mortuum
ac resurrexisse dnm nuntiant. quasi testa¬
mentum prius ad caput & testamentum
posterius ad pedes sed & Unde & duo che¬
rubin quae propitiatorium tegunt sese in¬
uicem aspiciunt uersis uultibus in propitia¬
torium. Cherubin quippe plenitudo sci¬
entiae dicitur. Et quid per duo cherubin.
nisi utraq testamenta signantur: Quid
uero per propitiatorium. nisi in carnatus
dñs figuratur: De quo iohannes ait Ipse
est enim propitiatio pro peccatis nostris.
Et dum testamentum uetus hoc fiendum
denuntiat quod testamentum nouum de
dñõ factum clamat. quasi utraq cherubin
se inuicem aspiciunt. dum uultus in propi¬
tiatorium uertunt: quia dum inter se po¬
situm in carnatum dñm uident a suo aspec¬
tu non discrepant: quae dispensationis eius
mysterium concorditer narrant: Requirus

Expanded text:
et aliud sequens. Qui videlicet angeli per et aliud sequens. Qui videlicet angeli per locum dominici corporis sibimet suut conjuncti, quia nimirum utraque Testamenta, dum pari sensu incarnatum et mortuum ac resurrexisse Dominum nuntiant, quasi Testamentum prius ad caput, et Testamentum posterius ad pedes sedet. Unde et duo cherubim quae propitiatorium tegunt sese invicem aspiciunt versis vultibus in propitiatorium . Cherubim quippe plenitudo scientiae dicitur. Et quid per duo cherubim nisi utraque Testamenta signantur? Quid vero per propitiatorium nisi incarnatus Dominus figuratur? De quo Joannes ait: Ipse est enim propitiatio pro peccatis nostris . Et dum Testamentum Vetus hoc faciendum denuntiat quod Testamentum Novum de Domino factum clamat, quasi utraque cherubim se invicem aspiciunt, dum vultus in propitiatorium vertunt, quia dum inter se positum incarnatum Dominum vident, a suo aspectu non discrepant, quae dispensationis ejus mysterium concorditer narrant. 4. Requirunt
Abbreviated transcription (Latin):
mente de cõquitur rubigo culpe. & succen¬
sus animus quasi auri more quia per usũ
speciem perdidit. per incendium clarescit.
sta itaq quae sic amat. quae se admo¬
numentum quod perspexerat iterum in¬
clinat. uideamus quo fructu uis amorii in
ea ingeminat opus in quisitionis. Sequitur.
Ulidit duos angelos in albis sedentes. unum
ad caput & unum adpedes: ubi positum
fuerat corpusiħu. Quid est quod in
loco dominici corporis duo angeli uiden-¬
tur unus ad caput atq alius adpedes se¬
dens. nisi quod latina lingua angeluꝰ nun¬
tius dicitur. & ille expassione sua nuntian¬
dus erat. qui & ds̃ est ante scła. & homo
infine sacculorum: Quasi ad caput sedet
angelus. cum per apostolum prȩdicatur
quia in principio erat uerbum. & uerbũ
erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbum. Et
quasi ad pedes sedet angelus: cum dicit.
Uerbum caro factum est: & habitauit in
nobis: Possumus &iam perduos angelos
duo testamenta cognoscere: unum prius

Expanded text:
mente decoquitur rubigo culpae, et succenmente decoquitur rubigo culpae, et succensus animus quasi auri more, quia per usum speciem perdidit, per incendium clarescit. 3. Ista itaque quae sic amat, quae se ad monumentum quod perspexerat iterum inclinat, videamus quo fructu vis amoris in ea ingeminat opus inquisitionis. Sequitur: Vidit duos angelos in albis, sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Quid est quod in loco dominici corporis duo angeli videntur, unus ad caput, atque alius ad pedes sedens, nisi quia Latina lingua angelus nuntius dicitur, et ille ex passione sua nuntiandus erat, qui et Deus est ante saecula, et homo in fine saeculorum? Quasi ad caput sedet angelus, cum per apostolum Joannem praedicatur quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quasi ad pedes sedet angelus, cum dicit: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Possumus etiam per duos angelos duo Testamenta cognoscere, unum prius,
Abbreviated transcription (Latin):
ammonet dicens. Quaerite faciem eius
semper. Hinc propheta ait.: Anima
mea desiderauitte in nocte. sed & sp̃u
meo in prȩcordiis meis de mane uigilabo
ad te. Hinc ei iterum ȩcclesia in canticiᷤ
canticorum dicit. Uulneratę caritatis
ego sum. Iustum quippe est: ut exuisio¬
ne medici pertingat ad salutem. quae
per acstum eius desiderii uulnus amoris
portat in pectore. Hinc rursus ait. Ani
Mens namq hominis conditoris suispeciem
non quaerentis male dura est: quia inse¬
met ipsa remanet frigida:t si ardere
iam ex desiderio coeperit: ad sequendum
quem diligit liquefacta per ignem amo¬
ris currit Fit desiderio anxia. uilescunt
in saeculo cuncta quae placebant. nichil
est quod extra conditorem libeat. Et quȩ
prius delectabant animum. fiunt postmo ĩ¬
dum uehementer onerosa. Nichil eius
mestitiam consolatur: quousq adhuc
qui desideratur non aspicitur. Meret
mens: lux ipsa fastidio est. Taliq igne in

Expanded text:
admonet, dicens: Quaerite faciem ejus admonet, dicens: Quaerite faciem ejus semper . Hinc propheta ait: Anima mea desideravit te in nocte, sed et spiritu meo in praecordiis meis de mane vigilabo ad te . Hinc iterum Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Vulnerata charitate ego sum . Justum quippe est ut ex visione medici pertingat ad salutem, quae per aestum ejus desiderii vulnus amoris portat in pectore. Hinc rursus ait: AnimMens namque hominis conditoris sui speciem non quaerentis male dura est, quia in semetipsa remanet frigida. At si ardere jam ex desiderio coeperit ad sequendum quem diligit, liquefacta per ignem amoris currit. Fit desiderio anxia, vilescunt in saeculo cuncta quae placebant, nihil est quod extra conditorem libeat, et quae prius delectabant animum, fiunt postmodum vehementer onerosa. Nihil ejus moestitiam consolatur, quousque adhuc qui desideratur non aspicitur. Moeret mens, lux ipsa fastidio est; talique igne in
Abbreviated transcription (Latin):
& iam uitae saecularis. qui imitandum
aliquid habeant de actione uirtutis
Quȩrentes autem nos uigiles inueniunt qͥ
custodiunt ciuitatem : quia scĩ patres
qui eccłae statum custodiunt bonis nr̃iᷤ
studiis occurrunt. ut suo uel uerbo uel
scripto nos doceant. Quos cum paululũ
pertransimus. in uenimus quem diligimꝰ:
redemptor noster & si humilitate
hom̃o inter homines. diuinitate tamen
super homines fuit. Cum ergo transe¬
untur uigiles. dilectus inuenitur: quia
cum prophetas & apostolos infraipsum
esse conspicimus. eum qui natura ds̃ est
esse supra homines consideramus.
rius ergo non inuentus quęritur. ut
post inuentus strictius teneatur. Scã
enim desideria ut prȩdiximus dilatione
crescunt. Si autem dilatione deficiunt.
desideria non fuerunt. Hoc amore ar¬
sit quisquis adueritatem pertingere po¬
tuit. Hinc namq dauid ait. Sitiuit
anima mea ad dm̃ uiuum. quando ueni¬
am & parebo ante faciem di: Hinc nos

Expanded text:
etiam vitae saecularis, qui imitandum etiam vitae saecularis, qui imitandum aliquid habeant de actione virtutis. Quaerentes autem nos vigiles inveniunt qui custodiunt civitatem, quia sancti patres, qui Ecclesiae statum custodiunt, bonis nostris studiis occurrunt, ut suo vel verbo, vel scripto nos doceant. Quos cum paululum pertransimus, invenimus quem diligimus, quia Redemptor noster etsi humilitate homo inter homines, divinitate tamen super homines fuit. Cum ergo transeuntur vigiles, dilectus invenitur, quia cum prophetas et apostolos infra ipsum esse conspicimus, illum qui natura Deus est esse supra homines consideramus. Prius ergo non inveniendus quaeritur, ut post inventus strictius teneatur. Sancta enim desideria, ut praediximus, dilatione crescunt. Si autem dilatione deficiunt, desideria non fuerunt. Hoc amore arsit, quisquis ad veritatem pertingere potuit. Hinc namque David ait: Sitivit anima mea 1547 ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei? Hinc nos
Abbreviated transcription (Latin):
per noctem quaesiui quem dilexit anima
mea. Quaesiui illum. & non inueni
Surgam. & circubo ciuitatem: per uicoᷤᷤ
& plateas quaeram quem diligit anima
mea. Quȩ defectũ qͦq inuentionis ingeminat
dicens. Quesiui illũ. & ñ inueni. Ded quia diu in¬
uentioi non elongat. si inquisitio non de¬
sistat: adiungit: In uenerunt me ui-¬
giles. qui custodiunt ciuitatem. Num
quem dilexit anima mea uidistis:
Paululum cum pertransissem eos: inueni
quem diligit anima mea. Dilectum nãq
in lectulo quęrimus: quando in prȩsentiᷤꝰ
uitac aliquantula requie redemptoris
nr̃ĩ desiderio suspiramus. Per noctem
quęrimus : quia et si iam in illo mens ui¬
gilat. tamen adhuc oculus caligat. Ded
qui dilectum suum non inuenit: restat
ut surgat. ciuitatem circũeat. id est scãm
electorum aeccłam mente & in quisitio¬
ne percurrat. Peruicos & plateas quęrat.
id est perangusta & lata gradientes aspi-¬
stigia exquirat: quia sunt non nulli

Expanded text:
per noctes quaesivi quem diligit anima per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi illum, et non inveni. Surgam, et circuibo civitatem, per vicos et plateas quaeram quem diligit anima mea . Quae defectum quoque inventionis ingeminat, dicens: Quaesivi illum, et non inveni . Sed quia diu inventio se non elongat, si inquisitio non desistat, adjungit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Num quem diligit anima mea, vidistis? Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Dilectum namque in lectulo quaerimus, quando in praesentis vitae aliquantula requie Redemptoris nostri desiderio suspiramus. Per noctem quaerimus, quia etsi jam in illo mens vigilat, tamen adhuc oculus caligat. Sed qui dilectum suum non invenit, restat ut surgat, et civitatem circumeat, id est sanctam electorum Ecclesiam mente et inquisitione percurrat; per vicos eum et plateas quaerat, id est per angusta et lata gradientes aspistigia exquirat, quia sunt nonnulli,
Abbreviated transcription (Latin):
usq infinem: hic saluus erit. Et praecep¬
to legis cauda hostiae insacrificio iubet᷑
offerri. In cauda quippe finis est corpo¬
ris. E ille bene immolat: qui sacrificiũ
boni operis usq ad finem debitȩ ꝑducit
actionis. Hinc ioseph inter reliquos fr̃s
talarem tunicam habuisse describitur
Tunica quippe usq ad talum. est opus bo¬
num usq ad consummationem. Sed maria iiI
cum fleret inclinauit se: & prospexit in
monumentum Certe iam monumentum
uacuum uiderat. iam sublatum dñm nun¬
tiarat. Quid est quod se iterum inclinat.
iterum uidere desiderat: Sed amanti se¬
mel aspexisse non sufficit: quia uis amoris
intentionem multiplicat in quisitionis.
Quęsiuit igitur prius & minime inuenit.
pseuerauit ut quereret. unde c̃tigit ut inuenirit
Ictuq ẽ.: ut desideria dilata crescerent. & crecen¬
tia caperent quod inuenissent. Hinc est
enim quod de eodem sponso aeccła in can¬
ticis canticorum dicit. In lectulo meo

Expanded text:
usque in finem, hic salvus erit . Et praecepusque in finem, hic salvus erit . Et praecepto legis cauda hostiae in sacrificio jubetur offerri . In cauda quippe finis est corporis; et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae perducit actionis. Hinc Joseph inter reliquos fratres talarem tunicam habuisse describitur Genes. XXXVII, 3. Tunica quippe usque ad talum est opus bonum usque ad consummationem. 2. Sed Maria, cum fleret, inclinavit se, et prospexit in monumentum. Certe jam monumentum vacuum viderat, jam sublatum Dominum nuntiaverat; quid est quod se iterum inclinat, iterum videre desiderat? Sed amanti semel aspexisse non sufficit, quia vis amoris intentionem multiplicat inquisitionis. Quaesivit ergo prius, et minime invenit; perseveravit ut quaereret, unde et contigit ut inveniret, actumque est ut desideria dilata crescerent, et crescentia caperent quod invenissent. Hinc est enim quod de eodem sponso Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Iu lectulo meo
Abbreviated transcription (Latin):
criminis: & uox ueritatis impletur qͦͣ
dicitur
Dimissa ei sunt peccata multa.
quia dilexit multũ. Quae enim prius
frigida peccando remanserat: postmodũ
amando fortiter ardebat. Nam postqũa
uenit admonumentum. ibiq corpus domi¬
nicum non inuenit: sublatum credidit.
atq discipulis nuntiauit. Qui uenientes
uiderunt. atq ita esse ut mulier dixerat
crediderunt. Et de eis protinus scriptum
est. Abierunt ergo discipuli adsemet ipsos.
Ac deinde subiungitur. Maria autem sta¬
bat admonumentũ foris plorans. Qua in T¬
re pensandum est huius mulieris mentẽ
quanta uis amoris accenderat. quae amonu.¬
mento dñi etiam discipulis recedentibus
non recedebat. Exquirebat quem non
inuenerat: flebat in quirendo. & amoris
sui igne succensa. eius quem ablatum cre¬
didit ardebat desiderio. Unde contingit
ut eum sola tunc uideret quae remansit
ut quęreret: quia nimirum uirtus boni
operis perseuerantia est. Et uoce uerita¬
tis dicitur. Qui autem perseuerauerit

Expanded text:
criminis: et vox Veritatis impletur, qua dicitur: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Quae enim prius frigida peccando remanserat, postmodum amando fortiter ardebat. Nam postquam venit ad monumentum, ibique corpus dominicum non invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit. Qui venientes 1545 viderunt, atque ita esse ut mulier dixerat crediderunt. Et de eis protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans . Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus, non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni operis perseverantia est, et voce Veritatis dicitur: Qui autem perseveraverit
Abbreviated transcription (Latin):
undiq amaritudinib replemur : & tam̃
cȩca mente carnalis concupiscentiȩ ipsaᷤ
eius amaritudines amamus. fugientẽ
sequimur. labenti inheremuᷤ. Et quia
labentẽ retinere non possumus: cũ ipso .X¬
labimur quem cadentem tenemus.
Aliquando nos mundu delectatione sibi
tenuit. nunc tantis plagiᷤ plenus est: ut
ipse nos iam munduᷤ mittat ad dm̃
Pensate ergo quam nulla sunt quae tẽpo¬
raliter currunt : finis temporalium os¬
tendat quam nichil sit quod transire po¬
tuit. Casuꝰ rerum indicet quia res tran¬
siens et tunc ꝓpe nichil fuit. cum stare
amore cor figite: ut dum terrena culmi¬
na adipisci contempniti. ꝑueniatis ad
głam quã ꝑfidem tenetis ꝑ iłm xpm̃¬

Expanded text:
undique amaritudinibus replemur; et tamen undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus delectatione sibi tenuit; nunc tantis plagis plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus rerum indicat quia res transiens et tunc prope nihil fuit cum stare vamore cor figite; ut dum terrena culmina adipisci contemnitis, perveniatis ad gloriam, quem per fidem tenetis, p
Abbreviated transcription (Latin):
gitate fr̃s. hȩc tota intentione pensa¬
te:. Nolite in proximiᷤ ur̃is mundi hu¬
ius bona uenerari. Hoc ꝓpter dm̃ ho¬
norate in hominib quibus tamen cõ¬
missi non estis. quod facti sunt adima¬
ginem dĩ. Quod tunc ꝓximis uere ser¬
uatis : si apud uosmet ipsos prius in cor¬
de non tumescitis. Nam qui se adhuc
ꝓ rebus transitori is ex tollit. nescit in
ꝓximo uenerari quod maneat. Nolite
ergo in uobismet ipsis pensare qđ habe¬
tis. sed quid estis. Ecce mundus qui di¬
ligitur fugit. Scĩ isti ad quoꝵ tũbam
consistimus. florentem mundũ mentiᷤ
despectu calcauerunt. Erat uita longa.
salus continua. opulentia in reb. fecun¬
ditas in propagine. tranquillitas indiu¬
turna pace: Et tamen cum inseipso florẽ¬
ret. iam ineoꝵ cordibus mundus aruerat
Ecce iam inseipso mundus aruit. et adhuc
in nr̃is cordib floret. Ubiq mors: ubiq
luctus. ubiq desolatio. Undiq ꝑcutimur.

Expanded text:
gitate, fratres, haec tota intentione pensagitate, fratres, haec tota intentione pensate. Nolite in proximis vestris mundi hujus bona venerari. Hoc propter Deum honorate in hominibus, quibus tamen commissi non estis, quod facti sunt ad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc pro rebus transitoriis extollit, nescit in proximo venerari quod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pensare quod habetis, sed quid estis. Ecce mundus qui diligitur fugit. Sancti isti, ad quorum tumbam consistimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam mundus in seipso aruit, et adhuc in cordibus nostris floret. Ubique mors, 1569 ubique luctus, ubique desolatio, undique percutimur,
Abbreviated transcription (Latin):
despicitur. locus uilescit. Ecce decȩlo
despicit. et tamen humiliari in terra
contempnimus. qui de terra sumus. Iuid
uero apud dm̃ uilius. quid eẽ despectiuᷤ
potest quam seruare honorem apud
homines. et interni testis oculos nonti¬
Uos estis qui iustificatis uos corã hominib.
ds̃ autem nouit corda ur̃ã : quia qđ ho¬
minibus altum est. ab hominabile ẽ apud
dm̃. Notate fratres. notate quod dicitur.
hominibus in alto : et humilitas cordis
nr̃i tanto apud dm̃ in alto est quanto
hominibus inimo. Despiciamus ergo si
quid boni gerimus. Nulla nos nr̃a inflet
operatio : non rerum abundantia. non
gła extollat. Si quibus libet exbonis af¬
fluentib intus intumescimus. dõ despe¬
cti sumus. Quo contra psalmista de
post quam sententiã ꝓtulit consilii illiuᷤ
subiungit. Nam quasi quȩ reremus qͥd
ipse adhȩc faceret. adiungit. Humilia¬
tus sum: et liberauit me. Hȩc ergo co¬

Expanded text:
despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo despicit; et tamen humiliari in terra contemnimus, qui de terra sumus. Quid vero apud Deum vilius, quid despectius esse potest, quam servare honorem apud homines, et interni testis oculos non ticoram hominibus, Deus autem novit corda vestra, quia quod hominibus altum est abominabile est apud Deum . Notate, fratres, notate quod dicitur. hominibus in alto, et humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus in imo. 3. Despiciamus ergo si quid boni gerimus, nulla nos nostra inflet operatio, non rerum abundantia, non gloria extollat. Si quibuslibet ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus. Quo contra de postquam sententiam protulit, consilium subjungit; nam quasi quaereremus quid ipse ad haec faceret, adjunxit: Humiliatus sum, et liberavit me . Haec ergo co
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia nrã retunditur. qui in hominib:
non naturam qua adimaginem di facti
sunt sed honores et diuitias ueneramur :
Cumq pensamus quȩ circa sunt. ꝓfecto
interiora minime ꝑuidemus. Dum ea con¬
sideramus quȩ incorporalibus despecta sunt:
negligimus pensare quod sunt. Redẽptor .xii.
uero nr̃ ut ostenderet quia quȩ alta sunt
hominũ scis despicienda sunt. et quȩ des¬
ad filium reguli ire noluit. ad seruum
centurionis ire paratus fuit. Increpa¬
ta ergo est superbia nr̃a. quȩ nescit
pensare homines propter homines.
Sola ut diximus quȩ circunstant ho¬
minibus pensat. naturã non aspicit.
honorem dĩ in hominibus non agnos¬
cit. Ecce ire non uult filius dĩ ad filiũ
reguli. et tamen uenire paratuᷤ est ad
salutem serui. Certe si nos cuiuspiam
seruus rogaret ut ad eum ire deberemꝰ:
protinus nobis nr̃a superbia in cogitatio¬
ne tacita responderet dicens. Non eas.
quia temet ipsũ de generas. Honor tuus

Expanded text:
superbia nostra retunditur, 1567 qui in hominibus superbia nostra retunditur, 1567 qui in hominibus non naturam qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime providemus, dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster ut ostenderet quia quae alta sunt hominum despicienda sunt, et quae desad filium reguli ire noluit, ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines. Sola, ut diximus, quae circumstant hominibus pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet, dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus
Abbreviated transcription (Latin):
est: quia honorẽ non dedit maiestati. sed
pręsentiȩ corporali. Et salutẽ itaq filio
petiit. et tamen infide dubitauit: quia
eum ad quem uenerat et potentẽ adcu¬
randum credidit. et tamen morienti filio
ẽẽ absentem putauit. Sed dñs qui roga¬
tur ut uadat. quia non desit ubi inuita¬
tur indicat. Solo ussu salutem reddidit.
qui uoluntate omnia creauit. Qua in .xi.¬
re hoc est nobis sollerter in tuendui: quia
sicut euangłista alio testante didicimus
centurio ad iħm uenit dicens. Dñe. puer
meus iacet paraliticus in domo: et male
torquetur. Cui iłis protinus respondit.
Ego ueniam. et curabo eum. Quid est
quod regulus rogat ut ad eius filiũ ueniat¬
& tamen ire corporaliter recusat. ad ser¬
uum uero centurionis non inuitatur.
et tamen se corporaliter ire pollicetur.
Reguli filio ꝑ corporalẽ prȩsentiã non dig¬
natur ad e̾ẽ: centurionis seruo non de¬
dignatur occurrere. Quid hoc nisi qđ

Expanded text:
est, quia honorem non dedit majestati, sed est, quia honorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali. Salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat, et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit. Sed Dominus, qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur indicat, solo jussu salutem reddidit qui voluntate omnia creavit. 2. Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quod, sicut evangelista alio testante didicimus, centurio ad Dominum venit dicens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo mea, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen ire corporaliter recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
euangelii quam modo fr̃s audistis expo¬
sitione non indiget. Sed ne hanc tacite
prȩterisse uidramur : ex hortando poti¬
us quam exponendo in ea aliquid lo¬
quamur. Hoc autem nobis solum modo
de expositione uideo ẽẽ requirendum.
cur is qui ad salutem petendam uene¬
rat audiuit. nisi signa et prodigia uide¬
ritis non creditis. Qui enim salutem
Neq enim ab eo quęreret salutem
quem non creder& saluatorem. Quare
ergo dicitur nisi signa et ꝓdigia uideritiꝰ
non creditis. qui ante credidit quã signũ
uideret : Sed mementote quid petiit.
et aꝑte cognoscetis quia in fide dubitauit.
Poposcit namq ut descenderet et sanar&
filiũ eius. Corporalem ergo prȩsentiam
dñi querebat. qui ꝑ spm̃ nus qũã deerat
Minus itaq in illo credidit. quẽ non puta¬
uit posse salutem dare : nisi prȩsenᷤ esset
et corpore. Si enim ꝑfecte credidisset:
ꝓcul dubio sciret quia non e̾et locus ubi
non e̾ẽt ds̃. Ex magna ergo parte diffisuᷤ

Expanded text:
vangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim salutem Neque enim ab eo quaereret salutem quem non crederet salvatorem. Quare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante credidit quam signum videret? Sed mementote quid petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet, et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat. Minus itaque in illum credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffisus