comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur. peccido amittitur. Vnde &apud ueteres. tale erat pro uerbium.
pex eris sirectefacias. sion facias noneris. regiae uirtutes praecipua eduae
iustitia &piexas. plusautẽ in regib laudatur pixas Namiustitia perse
seuera ẽ. Consules appellati a consulendo sicut reges aregendo sieut leges
ilegendo. Namcum romani regum superbam dominationẽ non ferrent.
annua imperia binosq consules sibi fecerunt. Nam fastũ regiũ nonbeniuolentia
consulentis sed iuperbia dominantis erit. Hinc igitur consules appelliq
uel a consulendo. ciuib uel aregendo cuncta consilio quostamen ideomutandos
perannos singulos elegerunt ut nec in solens diumanenx. & moderati orcito.
suecurreret. Indeautẽ duo pares quia unus iem. ciuilem alter rem. militarem
idministrabat. regnauerunt autem annis quadringentis sexaginta septem
no cunsules subiectierant consulibus & dicti proconsules coquod uice

Expanded text:
tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: 'Rex eris, si recte facias: si non facias, non eris.' Regiae virtutes praecipuae duae: iustitia et pietas. Plus autem in regibus laudatur pietas; nam iustitia per se severa est. Consules appellati a consulendo, sicut reges a regendo, sicut leges a legendo. Nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia binosque consules sibi fecerunt. Nam fastum regium non benivolentia consulentis, sed superbia dominantis erat. Hinc igitur consules appellati, vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta consilio. Quos tamen ideo mutandos per annos singulos elegerunt, ut nec insolens diu maneret, et moderatior cito succurreret. Inde autem duo pares, quia unus rem civilem, alter rem militarem administrabant. Regnaverunt autem annis quadringentis sexaginta septem. Proconsules suffecti erant consulibus, et dicti proconsules eo quod vicem
Abbreviated transcription (Latin):
ulciscendae matris terrae ciusa indeos armati ex isterent. quos fibulae ab io uebello
fuis se superatos atq extinctos. fingunt pp̃i quod ecaelo iactis fulminib. interieruñ:
EREGNIS. MILITIAEQUE UOCABULAS.
egnum aregib. dictũ nãsicut reges aregendo uocati. Ita regnũ aregibus.
regnum uniuersae nationes suis quaeq temporibus habuerunt.
ut assiri. medi. persae aegyptii. greci. Quorũ uices sors temporum
ita uolutauit. ut alterũ ab altero solueretur. Interomã autẽ regna terrarũ
duo regna ceteris gloriosiora traduntur : Assiriorũ primũ deinde romanorũ
ut temporib & locis interse ordinata atq distincta . Nam sicut illud prius & hoc
posteriusita illud in oriente. hoc inoccidente exortũ. ẽ. deniq inillius finehuius
initium confestim fuit. Regna cetera ceteriq reges uelut appendices istorũ
habentur. Reges aregendo uocati sicut enĩ seccerdos a sc̃i ficando. ita & ux
apegendo. non autem yegii qui non corrigit. recteigitur faciendo regis nomen

Expanded text:
ulciscendae matris Terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Iove bello fuisse superatos atque extinctos fingunt, propter quod e caelo iactis fulminibus interierunt. De regnis militiaeque vocabulis . Regnum a regibus dictum. Nam sicut reges a regendo vocati, ita regnum a regibus. Regnum universae nationes suis quaeque temporibus habuerunt, ut Assyrii, Medi, Persae, Aegyptii, Graeci, quorum vices sors temporum ita volutavit ut alterum ab altero solveretur. Inter omnia autem regna terrarum duo regna ceteris gloriosa traduntur: Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, et locis inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius, ita illud in oriente, hoc in occidente exortum est: denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterique reges velut adpendices istorum habentur. Reges a regendo vocati. Sicut enim sacerdos a sacrificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendo regis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
IDI HOMINEE PARTI BUSTUS
ATURADIETAADEO
quod nasci aliquid faciat. gignendienim & faciendi.
potens ẽ. banc quidam dm̃ eẽ dixerunt a quo om̃a creata sunt.
istunt. genus agignendo dictum cui diriuatum nomen

Expanded text:
De homine et partibus eius . Natura dicta ab eo quod nasci aliquid faciat. Gignendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen
Abbreviated transcription (Latin):
lumbum dictum quod ex eo primumpilis sactis maris altitu dotemp¬
tata est. Huius duo genera sunt nigrum & candidum sed melius cani¬
didum quodprius in insulis athlanticimaris inuentum est. Siquide
inlusitania & ingallia gignitur summa terra harenosa & coloris nigri&
pondere grauis. Interueniunt & minuti calculi maxime &orrentib siccatis
lauant eas harenas & quod subsedt coquunt in fornacib: Inueniuntur din
auratis metallis aqua missi calculini gri & graues & dum aurum colligi turcoll
giturcum eoremanent postea separiti conflantur a in plumbum albumre¬
soluuntur inde & eadem grauitas plumbique auri est. Nigrum plumbum car¬
cacantabriam abundit cuius origo duplex est aut enim solum ex suauena prodit¬
Autcum argento nasciturmixtisq uenis conflatur. Huius primus infornacib
liquor fugnum est . Secundus argentum quo dreman& superaddita uena rur¬
susq conflita sit nigrum plumbum. Indianeq aes neq plumbum hab& gem¬

Expanded text:
lumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris invein Lusitania et in Gallecia gignitur, summa terra arenosa et coloris nigri et pondere gravis. Interveniunt et minuti calculi, maxime e torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, coquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aureis metallis, aqua missa, calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, gitur cum eo remanent, postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auri. 2. Nigrum plumbum circa Cantabriam abundat, cujus origo duplex est. Aut enim solum ex suaaut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum plumbum. India neque aes neque plumbum habet; gem
Abbreviated transcription (Latin):
quia omne unde aliquid faciendum est semꝑ materia puncupat᷑
proinde &eam po&zȩ siluam nominauerunt nec in congrue quia
materiȩ siluarum sunt. Cireci autem dementa. ICrΟΙRa
puncupant eo quod sibi soci&atis concordia & communione quadam rati
modo a terra usq adignem utignis quidem in aeredesiat aer in aqua densec̃
aqua n interram crassescat. Nursusq: terra diluatur in aquam aqua
rarescat in aera aer in ignem extenuatur qua pp̃t omnia elementa om¬
nib: dicuntur inter ẽc̃ sed unũ quodq: eorum exeo quod amplius hab& accẽ¬
pisse uocabulum sunt autẽ diuinã prouidentia propriis animantibus
distributa Namcȩlum angelis. aerem uolucrib:. Mare piscibus
Terram hominib: c&erisque animantib: creator ipse impleuit

Expanded text:
 unde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. Proinde et eam poetae silvam nominaverunt, nec incongrue, quia materiae silvarum sunt. Graeci autem elementa στοιχεῖα nuncupant, eo quod sibi societatis concordia et communione quadam convemodo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat; rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aera, aer in ignem extenuetur. Quapropter omnia elementa omnibus inesse, sed unumquodque eorum ex eo quod amplius habet accepisse vocabulum. Sunt autem divina providentia propriis animantibus distributa: nam caelum angelis, aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus ceterisque animantibus Creator ipse inplevit
Abbreviated transcription (Latin):
alculiuocati quod lenes sint & rotundi unde & calculus dicitur lapisbreuis.
ne molestia sui breuitate calcatur. item calculi quod per
SERIS Tesserae uocatae quia quadraesunt ex omnib
partibus has alii lepusculos uocant eoquod exiliendo discurrunt : Olim autem tes¬
atores sibi uidentur fisio logi e peralligoriam. hancartem exercere & subquadam

Expanded text:
alculi vocati quod lenes sint et rotundi. Unde et calculus dicitur lapis brevis, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi, quod perseris. Tesserae vocatae quia quadrae sunt ex omnibus partibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim autem tesatores sibi videntur physiologice per allegoriam hanc artem exercere, et sub quadam
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Post quam autem arserit aquis incenditur quibus sol& ignis extin¬
gui oleo extinguitur quibus sol& ignis accendi. V sus eius structuris fa¬
bricae necessarius. Nam lapis lapidinon potest adhȩrere fortius . nisi
calce coniunctus. Calcis elapide albo & duro meli orstructuris ex¬
molli utilis tectori is. Harena abariditate dicta non ab hȩrendo in fabricis¬
ut quidam uolunt huius probatio simanu in prȩssa stridat aut si inuestem
candidam sparsanihil sordis relinquat.

Expanded text:
continet ignem, aquis incenditur quibus solet ignis extingui, oleo extinguitur quo solet ignis accendi. Usus eius in structuris fabrice necessarius est. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coniunctus. Gimolli, utilis tectoriis. ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
Exhis aliae a quariae sunt aliȩ oleo indigent in acuendo sedoleum lenem
aquaȩ aciem a cerrimam reddunt. Pemex uocatur eo quod spumȩ densi¬
tate concretus fiat & est aridus candore prius tantamq naturam refrigerandi
habens ut inuase missus musta deferuere desinunt. Pudos artifices ap¬
pellant lapides contunsos & calce admixtos quos in pauimentis faciendis

Expanded text:
Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem; Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem; aquae aciem acerrimam reddunt. Pumex vocatur eo quod spumae densitate concretus fiat; et est aridus, candore parvus, tantamque naturam refrigerandi habens ut in vas missus musta fervere desinant. Rudus artifices appellant lapides contusos et calce admixtos, quos in paviment
Abbreviated transcription (Latin):
a saxo eminenti qua si abspecu lando dictus siueategimento apoto scerim
saxi abrupta unde & crepido uocata quod sit abrupti saxi altitudo sicut hȩra
do quasi cauate Murices petrae in litore similes muricis uiuis acutissime
& nauibus pernitiose I consaxum est quihumane uocis sonum captans
&iam uerba lo quentium imitatur Iconautem grece latine imago uocatur
eo quod aduocem respondens alieni efficiatur imago sermonis lica hoc
quidem & locorum natura euenit ac plerumq conuallium. Calculus est
lapillus terrae admaxtus rotundus atq durissimus & omnipuritate lenis¬
simus. Dictus autem calculus quod sinemo lestia breuitate sui calcetur:
Cui contrarius est scrupulus lapillus minutus dasperquisi inciderit incalci¬
amentum noc& & molestia estanimo unde & animi molestiam scrupulum
dicimus hidic & scrupea saxa id aspera. Cotis nomen accepit quod fer¬
rum ad incidendum acu&. Cutis enim greco sermone incisio nominat᷑

Expanded text:
a saxo eminenti, quasi ab speculando dictus; sive a tegimento navium, ἀπὸ saxi abrupta; unde et crepido vocata quod sit abrupti saxi altitudo, sicut 'haeret do, quasi cautae. Murices petrae in litore similes muricis vivis, acutissimae et navibus perniciosae. Icon saxum est, qui humanae vocis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallium. Calculus est lapillus terrae admixtus, rotundus atque durissimus, et omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus quod sine molestia brevitate sui calcetur: cuius contrarius est scrupus, lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum, nocet et molestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et scrupea saxa, id est aspera. Cotis nomen accepit quod ferrum ad incidendum acuat; †cotis† enim Graeco sermone incisio nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quodmaior sit tuncuescendi appettus. Edicitas enim grecebruma appellatur
undde rinbru matidicuntur quibus fastidium est ciborum: Hibernus auten
interhiemem &uernũ quasihieuernusqui. plerũq a parte totam suenem iente fletior
Nuectem pora singulis eiuam caclipartibus id seribuntur. Verqup peori ertidetur
quiatiinceaxterri somnia oriuntur : Aesta s uero meridiano eoduod ru serds
elore lagruntior sei iHliemis septem trioni eoquod frigoribus appauoglutorp&.
Vitumnus occiduo propterquodgra ues morbos hab& ande &etune emordo folin¬
arborum defluunt: Vt autem autumnus habund & morbis facithoceon finiũ
frigoris &caloris & conpugnantia intrasecon trariorum aerum

Expanded text:
major sit tunc vescendi appetitus. Edacitas enim Graece broma appellatur. major sit tunc vescendi appetitus. Edacitas enim Graece broma appellatur. Unde et imbrumati dicuntur, quibus fastidium est ciborum. Hibernus autem inter hiemem et vernum est, quasi hievernus; qui plerumque a parte totum, hiemem, significat. Haec tempora singulis etiam caeli partibus adscribuntur. Ver quippe orienti datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur; aestas vero meridiano, eo quod pars eius calore flagrantior sit; hiems septemtrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu torpet; autumnus occiduo, propter quod graarborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit 229 hoc confinium frigoris et caloris, et compugnantia inter se contrariorum aerum
Abbreviated transcription (Latin):
sempora anni quatuor sunt uer aestas autumnus. hiems. Dicta sunt autem
tempora a communionis. temperamento quod inuicem sehumore siccitate.
calore & frigore temperent haec & curricula dicuntur. quia non stant sed
currunt. Constat autẽ post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora
internos menses fuissediuisa quorũ temporũ discretionẽ talẽ ueteres faciunt ut
primomense uernouumdicatur Secundo adultm. Tertio p̃ceps sic aetas insuis
trib mensib: noua adulta & p̃ceps sic & autumnus nouus adultus & p̃ceps.
hiemis : Ver autẽ dictum quoduir&. tunc enim posthiemem uestitur tellus.
herbis &inflorem cuncta rumpuntur. Aestasdicitur aba estu id est a calore
& aestas quasi usta idestexusta & arida Namcalor aridus est. Autunnus autem
a tempestateuocatus quando & folia arborum cadunt &omnia ma turescunt
Hiememuero ratiohiemisperiinuncupauit quiatim cbreuiore sol uoluttnoquo

Expanded text:
oribus anni. 1. Tempora anni quatuor sunt: ver, aestas, autumnus et hiems; dicta sunt autem oribus anni. 1. Tempora anni quatuor sunt: ver, aestas, autumnus et hiems; dicta sunt autem tempora a communionis temcalore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora in ternos menses fuisse divisa. Quorum temporum talem veteres faciunt discretionem, ut primo mense ver novum dicatur, secundo adultum, tertio praeceps. Sic et aestas in suis tribus mensibus, nova, adulta et praeceps. Sic et autumnus, novus, adultus et praeceps. hiemis. Ver autem dictum quod viret. Tunc enim post hiemem vestitur tellus herbis, et in florem cuncta rumpuntur. Aestas dicitur ab aestu, id est a calore; et aestas quasi usta, id est exusta a tempestate vocatus, quando et folia arborum cadunt, et omnia maturescunt. Hiemem ratio hemispherii nuncupavit, quia tunc breviori sol volvitur
Abbreviated transcription (Latin):
appellari existimant apud ueteres enim omnium mensium principia colbantur.
neut &ap udhebreos. Iduisccutem pleriq romanorum abedendo dict&s puta uerunt:
quod hedie sapudueteres epularum essent. Nona e a nuncdinis uocatat. Aundinat
Solisuitium dictum quasi solisstatio quodtam csolestante crescunt dies uei nocios
consistunt. Duo sunt autem solstitia unũ aestiuum octauis kalendis iulii. De quo
tempore. remeaesol ad inferiores incipit circulos. Aliud hiemale octauis
Kalendis ianuarii. quotem poresolaltiore s inqpit circulos petere . Vndehiemalis
solstitii diesminimus sicut aestiui maximus inuenitur. Item sunt duo aequi noetia
unum uernale alud autumnale quae greci. eΥCΗINΗpIaC. uocant Sunt autẽ
haecaequi noctia dieocta uokalendarum a prelii &octauokalendarumꝰ octobrisͣ
quia annusolim induas tantum partes diuidebatur hoc est mnaestiuum & hie

Expanded text:
appellari existimarunt, veappellari existimarunt, vesic et apud Hebreos. Idus autem plerique Latinorum ab edendo dictum putant, quod hi dies apud veteres epularum essent. Nonae a nondinis vocatae. Nondinae e dicitur? Resp. Solestitium dictum quasi solis statio, quod tunc sole stante crescant dies vel noctes.consistunt. Duo sunt autem tempore remeare sol ad inferiores incipit circulos, aliud hiemale, octavo Kal. Januar., quo tempore sol altiores incipit circulos petere. Unde et hiemalis solstitii dies minimus, sicut aestivi maximus invenitur. 3. Item duo sunt aequinoctia: unum vernale, et aliud autumnale, quae Graeci ἰσημερίας vocant. Sunt autem haec aequinoctia die octava Kalend. April. et octavo Kalend. Octob., quia annus olim in duas partes tantum dividebatur, hoc est, in aestivum et in hiem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc menseomnia aperruntur inflorem quasi aperilis : Mausdictus amaia
ma tre mercurii uel ama ioribus natu quierant principes reipublicȩ. Nam hunc
mensem maioribus sequentem uero minoribus romani consecra uerunt. unde
&iunius dicitur antea enim populus incenturias seniorum &iuniorum diuisus erat.
ulius uero & augustus dehono cibus hominum iulii & augasti caesarum nun cu¬
patisunt. Namprius quintilis & sextilis uocabantur. Quintilis quia quintus erit
a martio quem principem annitestantur eẽ romani : Sextilis similiter quia sextus :¬
eptember nomen hab& anumero &imbrequia septimusẽ amartio &mbres hab&¬
ic doctober Nouember at que december exnumero &imbribus acceperunt÷
uocabula quẽ numerum decurrentem decemberfinit pro eoquoddenarius
festoi dies romini in sutuerunt ul propterofficia magistratuum in hiseiuim:
dieb. conueniebant᷑ coniuneti mnurbibus. Quidam autem balendis a colendo

Expanded text:
hoc mense omnia aperiuntur in florem, quasi Aperilis. Maius dictus a Maia hoc mense omnia aperiuntur in florem, quasi Aperilis. Maius dictus a Maia matre Mercurii; vel a maioribus natu, qui erant principes reipublicae. Nam hunc mensem maioribus, sequentem vero minoribus Romani consecraverunt. Unde et Iunius dicitur. Antea enim populus in centurias seniorum et iuniorum divisus erat. Iulius vero et Augustus de honoribus hominum, Iulii et Augusti Caesarum, nuncupati sunt. Nam prius Quintilis et Sextilis vocabantur: Quintilis, quia quintus erat a Martio, quem principem anni testantur esse Romani; Sextilis similiter, quod sextus. September nomen habet a numero sic et October, November, atque December ex numero et imbribus acceperunt vocabula, quem numerum decurrentem December finit, pro eo quod denariusfestos dies Romani instituerunt, vel propter officia magistrorum; in his enim diebus congregabantur in urbibus. Quidam autem Kalendas a colendo
Abbreviated transcription (Latin):
conp̃hendi. P anuarius mensis abianodictus cui fuitagentilibus consecratus uel
quialimes &ianuasit anniunde & bi fronsidem ianuspingitur. Vt in troitus anni
& exitus demonstn retur : Februarius nuncupatur a februo idest aplutone cui co
mense sacrificabatur Nam ianuarium diis superis februarium diis manibus romani conse¬
crauerunt. Ergo februarius a februo id estplutonenona febre idesta egritudine nominatur :
Iartus appellatus pp̃t martem romana egentis auetorem uel quod eodem tempore cuncta
animantia aguntur ad mares ad concubendi uoluntatem. Idem appellitur &nensis
nouorum quia anni initium mensis ẽmartius. dem &nouember ab indicis sqlicit :¬
germinum quia in eo uiridantibus fructib nouis trans actorum probatur occasus :¬
prelis prouenere dicitur quasi a frodis greceenim a frodisuenus dicitur uel qui a

Expanded text:
conprehendi. Ianuarius mensis a Iano dictus, cuius fuit a gentilibus consecratus; vel conprehendi. Ianuarius mensis a Iano dictus, cuius fuit a gentilibus consecratus; vel quia limes et ianua sit anni. Unde et bifrons idem Ianus pingitur, ut introitus anni et exitus demonstraretur. Februarius nuncupatur a Februo, id est Plutone, cui eo mense sacrificabatur. Nam Ianuarium diis superis, Februarium diis Manibus Romani consecraverunt. Ergo Februarius a Februo, id est Plutone, non a febre, id est aegritudine nominatus. artius appellatus propter Martem Romanae gentis auctorem, vel quod eo tempore cuncta animantia agantur ad marem et ad concumbendi voluptatem. Idem appellatur et mensis novorum, quia anni initium mensis est Martius. Idem et novum ver ab indiciis scilicet germinum, quia in eo viridantibus fructibus novis transactorum probatur occasus. Aprilis pro Venere dicitur, quasi Aphrodis; Graece enim Ἀφροδίτη Venus dicitur; vel quia
Abbreviated transcription (Latin):
quaesolem p̃cedit. Est autem aurorac diei clarescentis exerdium & primus
splendor aerisqui grece eo as. dicitur quam nos perdiriuationem auroram
bdomadadicta. anumero septem dierum quorum repetitione &menses&anni.
& siccula peraguntur epta enimgrei septemdicunt hanc nos septima nam
uocamus quasi septem luces nam manelux est Octauus autem diesidemprimus
est aciquem reditur & aquorursus ebdomadis series orditur. De mensibus
qensis nomen grecum est delunae nomine tractum lunaenim men e greco¬
A sermnone uocaturunde & apud hebreosmenses legitime non ex solã cireulo
sed exlunae cursuenumerantur quod est denoua ad nouam. Egiptu autem primi
propterlunae uel ociorem cursum &ne erros computationis eius uelocitate accedera
exsoliscursudem mensis ad inuenerunt qm̃ tardior solis motus facilius poterit

Expanded text:
quae solem praecedit. Est autem aurora diei clarescentis exordium et primus quae solem praecedit. Est autem aurora diei clarescentis exordium et primus splendor aeris, qui Graece ἡὼς dicitur; quam nos per derivationem auroram Hebdomada dicta a numero septem dierum, quorum repetitione et menses et anni et saecula peraguntur; ἑπτὰ enim Graeci septem dicunt. Hanc nos septimanam vocamus, quasi septem luces. Nam mane lux est. Octavus autem dies idem primus est, ad quem reditur et a quo rursus hebdomadae series orditur. De mensibus . Mensis nomen est Graecum de lunae nomine tractum. Luna enim μήνη Graeco sermone vocatur; unde et apud Hebraeos menses legitimi non ex solis circulo, sed ex lunae cursu enumerantur, quod est de nova ad novam. Aegyptii autem primi propter lunae velociorem cursum, et ne error conputationis eius velocitate accideret, ex solis cursu diem mensis adinvenerunt; quoniam tardior solis motus facilius poterat
Abbreviated transcription (Latin):
nam creperum dubium dicimus hoc est interlucem & tenebras. Vesperum abstella
occidentaliuocatum quae solem occiduum sequitur & tenebras sequentes p̃cedit¬
de qua uirgilius antediem clauso componet uesperolimpo: Tenebra eautẽdictae
silere est: In tempestũmedium &inactuosum noetis est tempus quando
nihil agi potest & omnia qui & a sunt sopore nam tempusperse non intellegitur
nisi peractus humanos: Medium autem nocus actucaret. ergo tempestas.
in actuosi quasi sine tempore hoc estsine actuperquem dinoscitur tempusunde
est intempestiue uenisti. Ergo intempestadicitur quiacaret tempora id estactũ
Gallicinium pp̃t galloslucs p̾nuntios dictum. Matutinum est inter abscessum
tenebrarum & uirore aduentum &dictum matutinum quod hoctempus in¬
choantemanesit: Diluculum quasi incipiens parua dieilux haec & aurora

Expanded text:
Nam creperum dubium dicimus, hoc est, inter lucem et tenebras. Vesperum a stella Nam creperum dubium dicimus, hoc est, inter lucem et tenebras. Vesperum a stella occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur, De qua Virgilius: Ante diem clauso componet Vesper Olympo. 6. Tenebrae autem dictae, silere est. Intempestum est medium et inactuosum noctis tempus, quando agi nihil potest et omnia sopore quieta sunt. Nam tempus per se non intellegitur, nisi per actus humanos. Medium autem noctis actum caret. Ergo intempesta inactuosa, quasi sine tempore, hoc est sine actu, per quem dinoscitur tempus; unde est: 'Intempestive venisti.' Ergo intempesta dicitur quia caret tempora, id est actum. Gallicinium propter gallos lucis praenuntios dictum. Matutinum est inter abscessum tenebrarum et aurorae adventum; et dictum matutinum quod hoc tempus inchoante mane sit. Diluculum quasi iam incipiens parva diei lux. Haec et aurora,
Abbreviated transcription (Latin):
dies ipsesit ex traneus a nobis & p̃tereundo alienus. Pridie autem quasi
proredie perendie id̃ perantediem uel in antecessum id estprius . DeNoCre
Nox a nocendo dicta eo quod noceat oculis qua eid circolumg acsiderum
lucem habet nein decoraes set. & ut consularetur omnes necteo perantes
&ut quibusdam animantibus quaelucem solis ferre non possunt ad sufficientiam
peraretur. Noctis autem & diei alternatio propter uicissitudinem uigilandi.
dormiendiq effectae est &utoperis diurni laborem noctis requies temperaret:
Noctem autem fieridicimus autquia longo itinerelassatur. sol. &cum adultimum
spatium caeli peruenit elanguescit ac tabefactus efflat suo signes aut quia eadem
ui subterras cogitur qua superterras pertulit liumen & sicumbra terrae noctem
facitunde & uirgilius ruit oceanonox in uoluens umbramagna terram que
in tempestũ gallicinium matutinum diluculum. Crepusculum est dubia lux

Expanded text:
dies ipse sit a nobis extraneus et praetereundo alienus. Pridie autem quasi dies ipse sit a nobis extraneus et praetereundo alienus. Pridie autem quasi priori die. Perendie, id est per ante diem, vel in antecessum, id est prius. De nocte . Nox a nocendo dicta, eo quod oculis noceat. Quae idcirco lunae ac siderum lucem habet, ne indecora esset, et ut consolaretur omnes nocte operantes, et ut quibusdam animantibus, quae lucem solis ferre non possunt, ad sufficientiam temperaretur. Noctis autem et diei alternatio propter vicissitudinem dormiendi vigilandique effecta est, et ut operis diurni laborem noctis requies temperet. Noctem autem fieri, aut coeli spatium pervenit, elanguescit, ac tabefactus efflat suos ignes: aut quia eadem vi sub terras cogitur, qua super terras pertulit  Forte, protulit lumen; et sic umbra terrae noctem facit. Unde et Virgilius : Ruit Oceano nox, Involvens umbra magna terramque intempestum, ga
Abbreviated transcription (Latin):
Partes diei sunt tres. mane meridies & supraema. Manelux matutnra & plena
neciam crepusculum & dictum mane. amano manum enim antiquibonum
dicebant quid enim melius est luce. Aliimane existimant uocari amanibusquorũ
conuersitio alina ad terram est . Aliiputant abaere quiamanus id est rarus est
atque perspicuus. Meridiesdicta quasi medi dies hoc estmedius dies uelquia
tunt purior estdies merum enim purumdicitur in toto enimdie nihil
clarius meridie q̃uia sol in medio caelo rutilat &omnem orbem pariclaritite
inlustrat. Su praema est postrema pars diei quando solcursum suum uertit¬
in occasum dicta quod superest ad partem ultimam diei. Serum uocatum
a clausis se ris quando iam noxuenit ut unusquisque somnotutiorsit :
Hodie quasi hocdie & quotidie non cotidieut sit quotꝰ diebus:
Cras quod est postea externum est pridie & dictum externum ab eoquod iam

Expanded text:
Partes diei tres sunt: mane, meridies et suprema. Mane lux matura et plena, Partes diei tres sunt: mane, meridies et suprema. Mane lux matura et plena, nec iam crepusculum. Et dictum mane a mano; manum enim antiqui bonum dicebant. Quid enim melius luce? Alii mane aestimant vocari a Manibus, quorum conversatio a luna ad terram est. Alii putant ab aere, quia manus, id est rarus, est atque perspicuus. Meridies dicta quasi medidies, hoc est medius dies; vel quia tunc purior dies est. Merum enim purum dicitur. In toto enim die nihil clarius meridie, quando sol de medio caelo rutilat et omnem orbem pari claritate inlustrat. Suprema est postrema pars diei, quando sol cursum suum in occasum vertit: dicta quod superest ad partem ultimam diei. Serum vocatum a clausis seris, quando iam nox venit, ut unusquisque somno tutior sit. Hodie quasi hoc die; et quotidie, non cotidie, ut sit quot diebus. Cras quod est postea. Hesternum est pridie; et dictum hesternum ab eo quod iam
Abbreviated transcription (Latin):
& saturni nominauerunt: Sabbatum autem exhebreo inlatinum requies inter¬
praetatur eoquod ds̃ in eo requieuis sec ab omnibus operibus suis:
Melius autẽ inuocabulis dierũ deorexp̃ianoritus loquendi ecclesiasticus procedit
tamen siquem forte consuetudo contraxerit ut illud exeat exore quod in ꝓbat
corde intellegat illos omnes dequorum nominibus appellati sunt hidies
homines fuisse & propter beneficia quaedam mortalia quia plurimũ potueriũ
& eminuerunt in hoc saeculo dilati sunt eis ab amatoribus suis diuini honores.
& indiebus & insi deribus sed primum a nominibus hominum sidera nuncupata
& asideribus dies sunt appellantꝰ. a fando autem feriae nuncupatae sunt quod sit¬
in eis nobis tempus dictionis id est diuino uel humano officiofari. Sed ex his festos
dies hominum causa institutos feriatos autem diuinorum sacrorum:

Expanded text:
 Saturni nominaverunt. Sabbatum autem ex Hebraeo in Latinum requies inter Saturni nominaverunt. Sabbatum autem ex Hebraeo in Latinum requies interpretatur, eo quod Deus in eo requievisset ab omnibus operibus suis. 11. Melius autem in vocabulis dierum de ore Christiano ritus loquendi ecclesiasticus procedit: tamen si quem forte consuetudo traxerit, ut illud exeat ex ore, quod improbat corde, intelligat illos omnes, de quorum nominibus appellati sunt hi dies, homines fuisse, et propter beneficia quaedam mortalia, quia plurimum potuerunt, et eminuerunt in hoc saeculo, delati sunt eis ab amatoribus suis divini honores et in diebus, et in sideribus, sed prius a nominibus hominum sidera nuncupata, et a sideribus dies sunt appellati. 12. A fando autem feriae nuncupatae suntin eis nobis tempus dictionis, id est in divino vel humano officio fari. Sed ex his festos dies hominum causa institutos, feriatos divinorum sacrorum.
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt eo quod pereasdem aliquid sibi effici existimarent. Dicentes haberet
Asolespm aliina corpus amercurio ingenium & linguam : Auenereuoluntatẽ:
a martesanguinem : Aiouetem perantiam : A sa tur no humorem : Talis quippe
&stitit gentilium stultitia qui sibi finxerunt tam rediculosa figmienta
Apud hebreos ccutem des prima una sabbatidicitur qui a pud nosdies dominicusẽ.
quem gentiles solidedicauerunt: Secunda sabbati secunda feria quem sieculares.
diemlunȩ uocant : Tertia sabbati tertia feria quem diem martis uocant :¬
uarta sabbati quarta feria quimercurii dies dicitur a paganis. Quinta sabbati quinta
feria est id estquintus adiedominico qui apud gentiles iouis uocatur : Sexta sibbati
sexta feria dicitur quiapud eosdem paganos ueneris nem cupatur :
Sabbatum autem septimus adominicodie idest quem gentiles saturnodedica uerunt¬

Expanded text:
dederunt, eo quod per eosdem aliquid sibi effici existimarent, dicentes habere dederunt, eo quod per eosdem aliquid sibi effici existimarent, dicentes habere a Sole spiritum, a Luna corpus, a Mercurio ingenium et linguam, a Venere voluptatem, a Marte sanguinem, a Iove temperantiam, a Saturno humorem. Talis quippe extitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt tam ridiculosa figmenta. Apud Hebraeos autem dies prima una sabbati dicitur, qui apud nos dies dominicus est, quem gentiles Soli dicaverunt. Secunda sabbati secunda feria, quem saeculares diem Lunae vocant. Tertia sabbati tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Quarta sabbati quarta feria, qui Mercurii dies dicitur a paganis. Quinta saferia est, id est, quintus a die Dominico, qui apud gentiles Jovis vocatur; sexta Sabbati, sexta feria est, quae apud eosdem paganos Veneris nuncupatur; Sabbatum autem septimus a Dominico die est, quem gentiles Saturno dicaverunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
Vocatus autem dies a parte meliore unde & inusuest ut sine commemoratione
noctis numerum dicamus dierum sicut & inlege diuina scriptum est.
actum ẽ uespere & manediesunus. Dies secundum a egyptios inchoatabo casu solis
Secundum persas ab ortusolis : Secundum athenienses a sexta hora diei.
Secundum romanos amedia nocte unde & tuncgalli cinium estquorum uox
dieiostendit praeconium quando & mesonictios afflatus sit
dies caput est cunctorum dierum : Secundum aluna quaesolie & splendore &
magnitudine proximaẽ & exeomutuat lumen: Tertium abstella martis
qua euesperuocatur : Quartum astella mercurii quam quidam candidum
astella ueneris quamluciferum ad serunt quaein te romnia sideraplus lucis hab& :
Septimum abstella saturni quae sexto caelo locata triginta annis fertur explere
cursum suum: Pro inde autem ex his septem stellis nominadierum gentiles

Expanded text:
Vocatus autem dies a parte meliore; unde et in usu est ut sine commemoratione Vocatus autem dies a parte meliore; unde et in usu est ut sine commemoratione noctis numerum dicamus dierum, sicut et in lege divina scriptum est: Factum est vespere et mane dies unus. 4. Dies secundum Egyptios inchoat ab occasu solis; secundum Persas, 220 ab ortu solis; secundum Athenienses, a sexta hsecundum Romanos vero a media nocte, unde et tunc gallicinium est, quorum vox diei ostendit praeconium, quando et mesonictios afflatus sit.dies caput est cunctorum dierum. Secundum a luna, quae soli et splendore et magnitudine proxima est, et ex eo mutuat  Ms., mutat lumen. Tertium ab stella Martis, quae vesper vocatur. Quartum a stella Mercurii, quam quidam candidum a Veneris stella, quam Luciferum asserunt, quae inter omnia sidera plus lucis habet. Septimus ab stella Saturni, quae sexto caelo locata triginta annis fertur explere cursum suum. Proinde autem ex his septem stellis nomina dierum gentiles
Abbreviated transcription (Latin):
ronica grecedicitur quaelatine temporum series. appellatur qualem
apud grecos eusebius caesariensis ep̃s edidit &hieronimus priesbiter
in latinim linguam conuertit̃ cronosenimgiece latine temps interp̃tatur
Tempora autem momentis horis diebus mensibus annis lustris saeculis aetatibus
diuiduntur
omentumẽ minimũ atq angustissimũ tempus a motu siderum dictum estenĩ
extremitas horae in brauibus interuallis cum aliquid sibicedit atq
succedit. Hora grecum nomenẽ & tamen latinum sonat. horaenim finis est
augnox sit causa est autsupra terram solaut subterris. Dies legitimus xXIIII
horarũusq dumdies & nox spatia suicursus ab orienteus quead alium orientilem solem
caeli uolubilitate condudret. Ab usiue autem diesunus est spatium ab oriente sole
usque ad occidentem . Sunt haec dieispitia duo interdianum atque nocturnum
& est dies quidem horarum uiginti & quatuor spatium autẽ horarum .xii.

Expanded text:
ronica Grece dicitur, que Latine temporum series appellatur. Qualem aput Grecos Eusebius Cesariensis edidit, et Ieronimus presbyter in Latinam linguam convertit; cronos enim Grece, Latine tempus interpretatur. Tempora autem momentis, horis atque diebus, mensibus, annis, lustris, seculis et etatibus dividunturomentum est minimum atque angustissimum tempus a motu siderum dictum. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum alisuccedit. Hora Graecum est nomen, et tamen Latinum sonat. Hora enim finis est aut nox sit causa est, aut supra terram sol, aut sub terris. Dies legitimus viginti quatuor horarum est, usquedum dies, et nox spatia sui cursus ab Oriente usque ad alium Orientem solem coeli volubilitate concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab Oriente sole usque ad Occidentem. 2. Sunt autem diei spatia duo: interdianum atque nocturnum, et est dies quidem horarum viginti quatuor, spatium autem horarum duodecim. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi anus id c̃irculus quod in seredeat uirgilius atq in sesua peruestigia uoluitur annus.
Sicenim apud a egyptios indicabatur antemuentaslitteras. picto dracone caud
suam mordente quia in serecurrit. Alii annũ dicunt. AΠDIDAΝΑ ΕCTΑΙ

Expanded text:
quasi annuus, id est, circulus, quod in se redeat. Unde et Virgilius : Atque in se sua per vestigia volvitur annus. Sic enim apud Aegyptios indicabatur ante inventas litteras, picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii annum dicunt apotilanist
Abbreviated transcription (Latin):
& ostendit mihi hiesum sacerdotem magnũ stantem coram angelo dnĩ &satan
& coniurareaduersus diabolum. undesciendum quod nonceatura di mfin
tibus exorcitatur. aut ex sufflatur sed ille subquo sunt omnesqui cum peccato
nascuntur estenim princeps peccatorum : Cumbolum perlinguã grecam
signum uel cogitio interp̃taturdescensur: Denima postoli adeuangelirandũ
bigentibus hoc sibi p̃dicationis signum uel indicium posuerunt. Continet iutẽ
confessionem trinitatis. &unitatis &unitatem ecclesia e &omnexp̃iani dogmatis.
sa cramentum quod si ibolum fidei & speinrae non scribitur carta &a tramento
sed intabulis cordis carnalibus: Oratio p&itio dicitur nãorare est p&ere
sicut exorare imp&rare constat autem oratioloco & tempore quia non ubi que

Expanded text:
'Et ostendit mihi Iesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan 'Et ostendit mihi Iesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan et conjurare adversus Diabolum. Unde sciendum quod, non creatura Dei in in infantibus exorcizatur aut exsufflatur: sed ille, sub quo sunt omnascuntur. Est enim princeps peccatorum. Symbolum per linguam Graecam signum vel cognitio interpretatur. Discessuri enim Apostoli ad evangelizandum in gentibus hoc sibi praedicationis signum vel indicium posuerunt. Continet autem confessionem Trinitatis et unitatem Ecclesiae et omne Christiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus. Oratio petitio dicitur. Nam orare est petere, sicut exorare inpetrare. Constat autem oratio loco et tempore. Loco, quia non ubique
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt uim purgationis ut in eis & caro &anim a delictis inquinatamundetur:¬
risma grece latine unctio nominatur excuius nomine &xp̃s dicitur
& homo postlauacrũ sc̃ificatur. Nã sicut in baptismopeccatorũ remissio
datur Ita ꝑunctionẽ sq̃ ficatio sp̃s adhibetur. & hoc de pristina disciplina qua ungui
hsacerdotiũ & in regnũ solebant. Ex quo &a aron amoyseunctus ẽ quaedum.
carnaliter fitspiritaliter proficit quomodo & in ipsocbaptis migratia uisibilis.
actus est quod inaqua mergimur. sed spiritalis effectus quod delictis mundamur:
scribitur. Manus inpositio ideo fit ut perbenedictionẽ aduocatus inuitetur¬
sp̃s sc̃s. tunc enimille paraclitus sp̃s postmundata. & benedicta corpora libens
a patre discendit . & quasi su perbaptismi aquam tam quam superpristinam.
escit Namlegitur quod in principio aquis super
increpationis est ad uersus. diabolum ut discedat sicut estillud inzacharia

Expanded text:
accipiunt vim purgationis, ut in eis et caro accipiunt vim purgationis, ut in eis et caro Chrisma Graece, Latine unctio nominatur, ex cujus nomine, et Christus dicitur, et homo post lavacrum sanctificatur. 51. Nam sicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur, et hoc de pristina disciplina, qua ungi in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. 52. Quae dum carnaliter fit, spiritualiter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus est quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus quod delictis mundamur. 53. scribSpiritus sanctus. Tunc enim ille Paracletus post mundata et benedicta corpora libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam tamquam super pristinam sedem recognoscens quiescit. Nam legitur quod in principio aquis superfincrepationis est adversus diabolum, ut discedat: sicut est illud in Zacharia3, 1:
Abbreviated transcription (Latin):
inmutatur. & longe aliud quaerit efficitur prius enĩ fedieramus de formitate
peccatorũ in ips& tinctione reddimur pulchridealbatione uirtutum
unde &meanticis scribitur canticorũ quae estista qua ea scendit dealbata cuius.
misterium non aliter nisi subtrinitatis designatione idestpatris & filii. &
sp̃s sc̃i cognominatione conpletur dicente dño ada postolos. itedo cete om̃s
testibus stat. omne uerbum ita hoc sacrimentum confirmat ternariu snumerus¬
nominũ diuinorũ. Quod autem pera quã baptismumdatur haec ratio est
uoluit enimdñs ut res illa in uisibilis percongruens sed profecto contrac¬
tabile. & uisibile inpenderetur elementum superquod &iam in principio
ferebatur sp̃s sc̃s. Nam sicut aqua purgatur exterius corpus. Ita latenter eius
enim dõ descendit sp̃s scr̃ de caelis &medicatis aquis scĩficat eas desemet ipso. &

Expanded text:
immutatur, et longe aliud, quam erat, efficitur. Prius enim foedi eramus deformitate immutatur, et longe aliud, quam erat, efficitur. Prius enim foedi eramus deformitate peccatorum: in ipsa tinctione reddimur pulchri de albatione virtutum. Unde et in Canticis scribitur canticorum: Quae est ista, quae ascendit, quasi dealbata? . Cujus mysterium non aliter, nisi sub Trinitatis designatione, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti cognominatione, completur, dicente Domino ad Apostolos: Ite, docete omnetestibus stat omne verbum , ita sacramentum confirmat ternariusnominum divinorum. Quod autem per aquam baptismum datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus ut res illa invisibilis per congruentem, sed profecto contrectabilem et visibilem inpenderetur elementum, super quem etiam in principio ferebatur Spiritus sanctus. Nam sicut aqua purgatur exterius corpus, ita latenter eius enim Deo descendit Spiritus sanctus de caelis, et medicatis aquis sanctificat eas de semetipso; et
Abbreviated transcription (Latin):
ficare intellegatur quod scãe accipiendum est Sunt autem sa cramenta
sub tegumento corporalium rerum uirtus diuina secretius salutem eorundem.
sacramentorum operatur unde &asecretis uirtutibus uela sacris sacramenta
dicuntur quaeideo fruetuos e paenes ecclesiam fiunt quia sc̃s in eamanens sp̃s
eundem sacramentorum latenter operatur effectum unde seuꝑbonos seu per¬
malos ministros intradĩ ecclesiam dispensentur tamen quia sps sos istice illa
uiuificat qui quondam a postolico intempore uisibilibus apparebat operib:
necbonorum meritis dispensatorum amplicantur haecdona necmn alorũ
uattenuantur quian equequi plantat estaliquid nequequirigat sed qui in¬
crementum datds̃. Vnde & grece misterium dicitur quod secretam &
reconditam habeat dispensationem Raptismumgrecelatine tinciio
hnt̃p̃tatur qua eid circotinetio dicitir. quia ibi homo spũgratia e bi mȩlius

Expanded text:
ficare intellegatur, quod sancte accipiendum est. Sunt autem sacramenta ficare intellegatur, quod sancte accipiendum est. Sunt autem sacramenta sub tegumento corporalium rerum virtus divina secretius salutem eorundem sacramentorum operatur; unde et a secretis virtutibus vel a sacris sacramenta dicuntur. Quae ideo fructuose penes Ecclesiam fiunt, quia sanctus in ea manens Spiritus eundem sacramentorum latenter operatur effectum. Unde, seumalos ministros intra Dei Ecclesiam dispensentur, tamen quia Spiritus sanctus mystice illa vivificat, qui quondam apostolico in tempore visibilibus apparebat operibus, nec bonorum meritis dispensatorum amplificantur haec dona, nec malorum attenuantur, quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus; unde et Graece mysterium dicitur quod secretam et recinterpretatur. Quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo Spiritu gratiae in melius
Abbreviated transcription (Latin):
um quod maximae uirginibus in signae est : quarum & ornatus ipse propride sicẽ
ut concumulatus inuerticem ipsam capitis sui arcem ambitus crinium contegit:¬

Expanded text:
ium: quod maxime virginibus insigne est, quarum et ornatus ipse proprie sic est, ium: quod maxime virginibus insigne est, quarum et ornatus ipse proprie sic est, ut concumulatus in verticem ipsam capitis sui arcem ambitus crinium contegat
Abbreviated transcription (Latin):
discordes porse brachia & cruralinia meritis capudtiara tegunt eminent
apicibus fastigiatis. Alam orrent & maletecti cumlatratoribus linguis
Scotti sagadi sunt :  la mannilinteati : indi gemmati perse sericat seres
fasecrati: armeni nannullat &iam gentes non solum inuestibus sed& in cor¬
pore aliqua sibi propria quasimsignia uendicant : utuidimuscirtigerma¬
norum granos & cinnabar gotthorum stigmatabrittonum ciscumcidunt
quoque iudacipracputia pertundent a rabes aures fliuent capitibus intextr¬
getie nitent albani albentibus crinibus. mauros hab&te ga nox corporum gal¬
los candida cutis si he equis inertis existunt alam: necabestgenti pictorum nomen
a corpore quod minutissimis opifexacupictis & expressus natiui graminis secus indu¬
dit ut has adsui specimen oatrices ferat picts ir tubus maculosa nobilitas hab&a sexis
institutam speciem habitus ut in uiris tonsicapilla inmulieribus redundantatrim¬

Expanded text:
discordes. Persae brachia et crura lineamentis, caput tiara tegunt; eminent discordes. Persae brachia et crura lineamentis, caput tiara tegunt; eminent apicibus fastigiatis Alani; horrent et male tecti cum latratoribus linguis Scotti; sagati sunt Alamanni, linteati Indi, gemmati Persae, sericati Seres, pharetrati Armenii. Nonnullae etiam gentes non solum in vestibus sed et in corpore aliqua sibi propria quasi insignia vindicant: ut videmus cirros Germanorum, granos et cinnibar Gotorum, stigmata Brittonum. Circumcidunt quoque Iudaei praeputia, pertundGetae, nitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum, Gallos candida cutis, sine equis inertes exstant Alani, nec abest genti Pictorum nomen a corpore, quod minutis opifex acus punctis, et expressus nativi graminis succus illudit, ut has ad sui specimen cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. 8. Habet et sexus institutam speciem habitus, ut in viris tonsi capilli, in mulieribus redundantia crin
Abbreviated transcription (Latin):
uibus autem nationibus sua cuique propria
uestis est ut parthis sarabarae gallis linnȩ germanis renones hispan
stringes sardis mastrucae: Sara barae sunt fluxa ac sinuosa uestimenta
bluis ur quidergo inuentre tuo parthis a rabaras suas sus penderunt⁊ rpud
quos clamauteio ia rabarae quaclam capitum tegmina nuncupantur qua¬
l uidimus in capitibus magorum picta: Linnac saga quacha & mollia sunt
dea uibus plautus linnaco operta est testri nogallia. Eeno nes sunt qui¬
uela pugibumerotum a pectoris usque a dum bilicum atque in tortss ui du
adcohis pida utimbremres puant quos uulgo reptos uocant eoquodlom¬
corpustegunt: Dictiautem renones a re nogerminue fluminae ubibis frequen¬
tenutuntum omastruca uestis sardonici expelliculis serarum dequa cice ropro
scauro quempurpura regalis non commouit cumque sar ebrum mastrucamo¬
taut nastruca autem quasi monstruos a eoquod quica indiantur quasi infer¬
tum babitum trans formantur: dinoscuntur & gentes ta habitu sicut & lingia

Expanded text:
uibusdam autem nationibus sua cuique propria vestis est, ut Parthis sarabarae, Gallis linnae, Germanis renones, Hispanis stringes, Sardis mastrucae. Sarabarae sunt fluxa ac sinuosa vestimenta,blilius19: Ut quid ergo in ventre tuo Parthi sarabaras suspenderunt? Apud quosdam autem sarabarae quaedam capitum tegmina nuncupantur, qualia videmus in capitibus Magorum picta. Linnae saga quadra et mollia sunt. De quibus Plautusfrag. 176: Linna coopertus est textrino Gallia. Renones sunt velamina humerorum et pectoris usque umbilicum, atque intortis villis adeo hispida ut imbrem respuant. Quos vulgo reptos vocant, eo quod loncorpus tegunt. Dicti autem rhenones a Rheno Germaniae flumine, ubi iis frequenter utuntur 5. Mastruca, vestis Sarda ex pelliculis ferarum, de qua Cicero pro Scauro: Quem purpura regalis non commovit, eum Sardorum mastruca mutavit. Mastruca autem dicta, quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur, quasi in ferarum habitum transf
Abbreviated transcription (Latin):
species ad scribuntur. ut more locutionis nr̃ȩ facilius seipsum insinuat ut quia
omnia uid& dicaturoculus & pp̃t quod audit omnia dicatur auris.
Proco uitem quod auerttur ambulat. Pro coduod iertat stutisi c &i neeteris
Horum smilbus abiuamanis mentibus trabitur similitudo ad bm̃nuerti nse

Expanded text:
species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est