comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bebant & honera gͣuia qͤ ppłs isrł detestaret᷑ s fuger&.
s etiã uasa atq ornam̃ta de auro ꝙ argento. ꝙ uestẽ qͦ il¬
le ppłs exiens de egipto sibi potiꝰ tã qu̾ã ad usũ meliorẽ
clanculo uindicauit. ñ auctoritate ꝓpͥa s p̃cepto dĩ.
ipsis egiptiis nescient̾ accõmodantib ea qͥb ñbene
utebant᷑: sic doctͥne om̃s gentiliũ. ñ solũ simulata ꝙ suꝑ¬
stitiosa figm̃ta. gͣuesq sarcinas suꝑ uacanei laboris ha
lissima continent. Ne qͦ imo ipso do̾ colendo. ñ nulla in
ñ ipsi instituerunt. s de qͥb dam qͣsi medullis diuine
ꝓuidentie qͦutiq infusa ẽ eruerunt. ꝙ qͦ ꝑu̾se atq
iniuriose ad obseqͥa demonũ abutunt᷑: c̃ ab eoꝵ mise¬
ra sotietate sese animo seꝑat. debet ab eis auferre
xp̃i anꝰ adusũ iustẽi p̃dicandi eungłii. Hest̾ẽ qͦq illoꝵ
idẽ homũ qͥd̾e instituta. s tam̃ ac cõmodã huiiane so¬

Expanded text:
taretur et fugeret, sed etiam uasa et ornamenta de auro et argento qu uestem, quae ille populus exiens de Aegypto sibi potius tamquam ad usum meliorem clanculo uindicauit, non auctoritate propria, sed praecepto dei, ipsis Aegyptiis nescienter accommodantibus ea quibus non bene utebantur: sic doctrinae omnes gentilium non solum simulata et sustitiosa figmenta gravesque sarcinas supervacanei laboris hablissima continent, deque ipso uno Deo colendo nonnulla vera tuerunt, sed de quibusdam quasi metallis diuinae prouidentiae, quae ubique infusa est, eruerunt et quo peruerse atque iniuriose ad obsequia daemonum abutuntur, cum ab eorum misera societate sese animo separat, debet ab eis auferre christianus ad usum iustum praedicandi euangelii. uestem quoque illorum, id est hominum quidem instituta, sed tamen accommodata humanae so
Abbreviated transcription (Latin):
copia. qua de egipto secũ ille ppłus abstulit. in conꝑa¬
tione qͥuutiarũ qͣs postea ihrusolime consecutꝰ est.
que maxime insalomone rege ostendit᷑: tanta fit ꝯcta
scientia. qͦqͥde ẽ utilis collecta delibͥs gentiũ. sidiuina¬
rũ scͥpt᷑ar ũ scientie cõꝑet᷑. Nã qͥcqͥd homo extͣ di¬
dicerit. si noxiũ ẽ. ibi dapnat᷑: si utile ẽ ibi inuenit᷑.
ꝙ cũ ibi qͥsq inuenerit om̃ia q̃ utilit̾ alibi didicerit:
multo habundantiꝰ sibi inueniet ea que nis qu̾a omĩno
alibi. s millarũ t̾atũmͦ scͥpt᷑arũ mirabili altitudine.
ꝟ mirabili humilitate discunt᷑. hac gͥ instrutione
p̃ditũ. c̃ signa in cognita lectoreñ impedierint mit̾e
& humiłẽ corde. sub iugatũ lenit̃ xp̃o & oneratũ sar¬
cina leui. fundatũ & radicatũ. & edificatũ incari¬
tate. qũe scientia inflare ñ possit: accedat ad ambi¬

Expanded text:
copia, quam de Aegypto ille populus secum abstulit, in compacopia, quam de Aegypto ille populus secum abstulit, in comparatione diuitiarum, quas postea Hierosolymae consecutus est, quae maxime in Salomone rege ostenduntur, tanta fit cuncta scientia, quae quidem est utilis collecta de libris gentium, si diuinarum scripturarum scientiae comparetur. nam quidquid homo extra didicerit, si noxium est, ibi damnatur; si utile est, ibi inuenitur. et cum ibi quisque inuenerit omnia, quae utiliter alibi didicerit, multo abundantius ibi inueniet ea quae nusquam omnino alibi, sed in illarum tantummodo scripturarum mirabili altitudine et mirabili humilitate discuntur. hac igitur instructione praeditum cum signa incognita lectorem non impedierint, mitem et humilem corde, subiugatum leniter Christo et oneratum sarcina leui, fundatum et radicatum et aedificatum in caritate, quem scientia inflare non possit, accedat ad ambi
Abbreviated transcription (Latin):
etis reqͥem animab u̾ris. Iugũ enĩ meũ leue ẽ: ꝙ sarci¬
na mea leuis ẽ. qͥb nͥ mitib & humilib corde. qͦs ñ in¬
flat scientia.s caritas edificat: Memin̾it᷑ gͦ eoꝵ
qͥpascha illo t̾eꝑe ꝑumbrarũ imaginaria celebrabant.
cũ signari potes sangͥne agni iub̾ent᷑. hysopo fuisse sig¬
natos. Herba hec humilis ꝙ mitis ẽ. & nichil fortꝰ & pene¬
tͣbiliꝰ eiꝰ radicib ut in caritate radicati ꝙ fundati pos
ꝙ altituda & ꝓfundũ: idẽ cruc̃e dñi. Est etiã in yso¬
po uis purgatoria: ne inflante scientia de diuitiis ab
egipto ablatis. suꝑbe aliqͥd pulmo tumidus anhelet.
Asꝑges me inqͥt hysopo ꝙ mundabor: lauabis me ꝙ suꝑ
niu̾e de albabor. Auditui meo dabis exultationẽ. ꝙ le¬
titiã. De in de consequent̃ annectit. ut ostendat pur¬
gationẽ a suꝑbia significari hysopo exultabunt ossa
humiliata. Quantũ aut̃ minorẽ. auri argenti uestisq

Expanded text:
imabus uestris. iugum enim meum lene est et sarcina mea lenis est. quibus, nisi mitibus et humilibus corde, quos non inflat scientia, sed caritas aedificat ? meminerit ergo eorum qui pascha illo tempore per umbrarum imaginaria celebrabant, cum signari postea sanguine agni iuberentur, ysopo fuisse signatos — herba haec humilis et mitis est et nihil fortius et penetrabilius eius radicibus—ut in caritate radicati et fundaet altitudo et profundum, id est crucem domini. est etiam in ysopo uis purgatoria, ne inflante scientia de diuitiis ab Aegypto ablatis superbe aliquid pulmo tumidus anhelet: asperges me, inquit, ysopo et mundabor, lauabis me et super niuem dealbabor. auditui meo dabis exsultationem et laetitiam. deinde consequenter adnectit, ut ostendat purgationem a superbia significari ysopo: exsultabunt ossa humiliata. Quanto autem minor est auri, argenti uestisque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ ꝓpͥũ cuiꝰq peccatũ : ñ ꝓpt̾ pͥmi peccati originale
contagiũ. Qd̾ si nullũ eẽt: ꝓfecto nulli malo paruuli obstricti.
nicħ mali uelincorꝑe uel in aninia sub. tanta iusti di potesta¬
te pat̾ent᷑. Qd̾ cam̃ ꝙ ipsũ amala uoluntate pͥoꝵ hoĩnũ sũpsit
exordiũ. Ita nͥ uoluntas mala. ñ ẽ cuiꝰ ꝗͣ ulla origo peccati. hec

Expanded text:
prium cuiusque peccatum, non propter primi peccati originale contagium. quod si nullum esset, profecto nullo malo paruuli obstricti nihil mali uel in corpore uel in anima sub tanta iusti dei potestate paterentur. quod tamen et ipsum a mala uoluntate primorum hominum sumsit exordium. ita nisi uolu
Abbreviated transcription (Latin):
seruire dño tuo. facis dõ qđ tu pati ñ uis. Ergo illud unu̾̃
p̾ceptũ. continet duo illa. Puo continent. dec̃e illa. dec̾e
continent om̃ia
.Qͥd sit. ⁊ omis ppłs uidebat uoces.
Item
ex eodem libro questionum exodi.

Expanded text:
seruire domino tuo, facis deo quod tu pati non uis. ergo illud unum seruire domino tuo, facis deo quod tu pati non uis. ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continent decem, illa decem continent omnia. CX. QVID SIT: ET OMNIS POPVLVS VIDEBAT VOCES. ITEM EX LIBRO QVAESTIONVM
Abbreviated transcription (Latin):
audite. Nescitis qr tẽplũ di estis. ꝙ sp̃e dĩ habitat inuobͥ:
Hoc dix̾ xp̃ianis: hoc dic̃ fidelib Nescitis qr tẽplũ dĩ estiͦ
& sp̾c dnĩ habitat in uob̾:᷑ siqͥs tẽplũ d̃ĩ corrũꝑit: corrũ¬
quare corrũpis domũ dĩ  Certe ñ facis alicui. qͦd pati
ñ uis. N ẽgͦ qua euadatur: tenetur ille qui teneri ñ pu¬
tabat. Om̃ia em̃ peccata hominũ. aut ad corruptelã
ꝑtinent fagitioꝵ: aut ad facinora nocendi. Qdo nocere
ñ potes. infacinorib in flagitiis eũ offendis in corrup¬
telis offendis: inte illi facis inuiriã. facis eni inuiriã
gre ipsius: dono ipsius. Seruũ si haberes. uelles ut ser¬
uiret tibi seruus tuus. Seruitu meliori dño do tuo
Seruũ tuũ ñtu fecisti: & te & seruũ tuũ ille fec Uis
ut seruiat tibi cũ qͦ factus es & ñ uisseruire ei aqͦ factꝰ es:
Ergo eũ uis ut seruiat tͥ seruus tuus homo. & tun̾ uis

Expanded text:
audite: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? audite: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hoc dicit christianis, hoc dicit fidelibus: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? si quis templum dei corruquare corrumpis domum dei? certe non facis alicui quod pati non uis. non est ergo qua euadatur; tenetur ille qui se teneri non putabat. omnia enim peccata hominum ant ad corruptelam pertinent flagitiorum aut ad facinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis iniuriam. facis enim iniuriam gratiae eius, dono ipsius. seruum si haberes, nelles ut seruiret tibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cum quo factus es: et non uis seruire ei a quo factus es? ergo cum uis ut seruiat tibi seruus tuus homo et tu non uis
Abbreviated transcription (Latin):
reꝰ ꝗͥdẽ hocͦ. ñ facis altĩ. qͦd pati ñuis. Carior tͥ factꝰ est ho¬
mo quã ds. Er̃go qͦmͦ facio inqͥt ipsi do : corrũpis te ipsũ
Et unde inuiriã dõ facio: qr corrũpo meipsũ. Unde tͥ fac̃
inuiriã. qui uoluerit forte lapidare tabulã tuã pictã.
in qͣ tabula imago tua picta ẽ. in domo tua in aniter
nes & ꝑ diffluentias libidinis. Attendis qr adnulliꝰ uxorẽ
accessisti: attendis qr pꝰ uxorẽ tua nichil fecisti. qͥa uxorẽ
ñ habes. & nͥ aitendis ꝑlibidines illicitas fornicationis cunꝰ
imaginẽ uiolasti Etremo d̾s qͥ scit qͥd tͥ utile sit qui uere
sic gub̾nat seruuos suos adutilitatẽ illoꝵ ñ adsuã. non
enĩ indiget seruis qͦsiꝰ adutoriũ s tu indiges dm̃ auxi¬
lio: ipse gͦ dñs qͥ scit qͥd łͥ utile sit. uxorẽ concessit nichil
ampliꝰ Hoc uissit. hoc p̾cepit: ne ꝑ illicitas uoluptates.

Expanded text:
re, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est hore, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inquit ,,deo ?" corrumpis te ipsum. "et unde iniuriam deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter r diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos suos ad utilitatem illorum, non ad suam — non enim indiget semis quasi adiutorio, sed tu indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. hoc iussit, hoc praecepit, ne per inlicitas uoluptates
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ: q tͥ ñ uis fieri alii nefeceris. Ibi continent᷑.xͭ. ibi
continent᷑ duo. S dices furtũ si faciã: id facio qđ patinolo
Si occidã: id facio qd ab alt̾o pati nolo. Si parentib meis
honorẽ ñ deferã. quando uolo deferat᷑ mͥ afiluis meis. id
faciospati nolo. Sisim mechus. & aliqͥd tale moliar: hic
facio qdđ pati nolo. Nã si int̾roget᷑. dic̃. Nolo ut uxor mea.
tale aliquid faciat. Si concupisco uxorẽ ꝓximi mei. nolo
qͥsquã concupiscat meã. Id facio qđ pati nolo. Si concu¬
pisco rem ꝓximi mei. nolo ut auferat᷑ mea: id facio qđ
pati nolo. Cũ uͦ ad meretͥcẽ eo. cui facio qͦd pati nolo: qͦd
gͣuiꝰ ẽ ipsi dõ. Intelligat sc̃itas ur̃a: & enĩ qd tͥ fieri ñ uis
alii nefeceris. ad duo p̃cepta ꝑtinent. Qm ꝑtinent ad
duo p̃cepta: Si homini ñ feceris qͦd pati ñ uis abhomi
ne. ad pximi p̃ceptũ ꝑtinet: ad dilectionẽ. ꝑrimi. ad sep¬
tẽ cordas. Si autẽ qͦd ñ uis pati abhomine. ipsi do uis face¬

Expanded text:
eri non uis, alii ne feceris. ibi continentur decem, ibi continentur duo. Sed dicis: "furtum si faciam, id facio quod pati nolo; si occidam, id facio quod ab altero pati nolo; si parentibus meis honorem non deferam, quando uolo deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo; si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo. nam si quis interrogetur, dicit: nolo uxor mea tale aliquid faciat; si concupisco uxorem proximi mei, nolo quisquam concupiscat meam: id facio quod pati nolo. si concupiscam rem proximi mei, nolo ut auferatur mea: id facio quod pati nolo. cum uero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo?" quod grauius est, ipsi deo. intellegat sanctitas uestra. etenim quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini non feceris quod pati non uis ab homine usque, ad proximi praeceptum pertinet, ad dilectionem proximi, ad septem chordas; si autem quod non uis pati ab homine ipsi deo uis face
Abbreviated transcription (Latin):
tͥcẽ ꝑgo. adpstitutã eo: nec illud p̾ceptũ uiolo qͦd dictũ
ẽ ñ mechabis. qr uxorẽ ñdũ habeo. nec pꝰ illã aliqͥd
facio: nec illud p̾ceptũ uiolo qđ dictũ ẽ. ñ concupisceᷤᷤ
uxorẽ pximi tui. Qui adpuplicũ uado. in qđ p̃ceptũ
incurro  Non intienimꝰ cordã qͦneruo ligemꝰ fugiti¬
uũ istũ. ñ fugiat habet unde liget᷑. si ametꝰ te. N enĩ li¬
gam̃tũ. s ornam̃tũ impsis dece cordis muenimꝰ duoͤ
enĩ p̾cepta. ad duo illa referunt᷑. sic̃ audiuimꝰ ut dili

Expanded text:
tricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum tricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum est: non moechaberis, quia uxorem nondum habeo nec post illam aliquid facio; nec illud praeceptum uiolo, quod dictum eat: non concupisces uxorem proximi tui. qui ad publicum uado, in quod praeceptum incurro ? " non inuenimus chordam? quo neruo ligemus fugitiuum istum? non fugiat — habet unde ligetur — sed amet te: non enim ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis inuenimus. decem enim praecepta ad d
Abbreviated transcription (Latin):
stia adulterine cogitationis. Aliud ẽ enĩ ñ facere aliqͥd
tale p̾t̾ uxorẽ: aliud ñ appetere alienã uxorẽ. Idõ duo
p̃cepta st̃. ñ mechaberis. & ñ concupisces uxorẽ ꝑximi
tui. Nconcupisces rẽ ꝓximi tui. Tangis decimã cordã:
cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentib om̃ib bestuis.
securꝰ & innocens indi dilectione & humana societa¬
te u̾saris. Tanges cordas decẽ. qͦt bestias occidis: Nã mul¬
ta capita st̃. sub istis capitib Insingulis cordis ñ sin¬
gulas bestias. s greges int̾ficis bestiarũ. Sicgͦ cũ amore
quando aliqͥd forte luxuriant̾ uis agere: adhuc uxore
ñ babeo. facio qͦd uolo. N enĩ pꝰ uxore meã pecco. Iam
nosti p̃tiũni ũ. iã nosti qͦ accedis. qͥd manduces. qͥd bi¬
bas. Immo quẽ manduces. quẽ bibas. abstine te a for¬
nicationib. ne forte dicas mͥ ad fornic̾e uado. ad mere¬

Expanded text:
stia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non facere aliquid stia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: non moechaberis et: non concupisces uxorem proximi tui. non concupisces rem. proximi tui; tangis decimam chordam: cecidit bestia cupiditatis. ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana societate uersaris. tangens chordas decem quot bestias occides? nam multa capita sunt sub istis capitibus; in singulis chordis non singulas bestias, sed greges. interficis bestiarum. sic enim canticuquando forte luxurianter uis aliquid agere: adhuc uxorem non habeo; facio quod uolo; non enim post uxorem meam pecco". iam nosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem bibas. abstine te a fornicationibus ne furta dicas mihi: "ad fornicem uado, ad mere
Abbreviated transcription (Latin):
amorẽ enĩ scl̃i huiꝰ. laborant homines in om̃ib nego¬
tiis. Tu aitẽ in om̃ib bonis oꝑib tius labora. ñ ꝓpter
amorẽ scli huiꝰ. s ꝓpt̾ sẽpit̾nã reqͥem quã ꝓmittit ds̃.¬
Uide qͦmͦ utrũq simul facis. & cordaᷤ tangis. & bestias
occidis. Idem & cytharista escẽ uenator. Non uos delectãt
talia spectacła: ubi ñ ꝑmerem᷑ ocłos editoris. s ocło̾s re¬
dẽptoris. honora patre tuũ & matre tua. Tangis qͣrt̾ã
cordã. ut honore parentibꝰ deferas. cecidit bestia impie¬
tatis. N mechaberis. Tangis quintã corda̾: oecidit be¬
stia libidinis. N occides. Tangis sextã cordã: cecidit be¬
stia crudelitatis. N furtũ facies. Tangis septimã cor¬
d̾a: cecidit bestia rapacitatis. N falsũ testimoniũ dices.
Tangis octauã cordã: cecidit bestia falsitatis. N concu¬
pisces uxorẽ ꝓximi tui. Tangis nona cordã: cecidit be¬

Expanded text:
amorem enim saeculi huius laborant homines in omnibus negoamorem enim saeculi huius laborant homines in omnibus negotiis: tu autem in omnibus bonis operibus tuis labora, non propter amorem saeculi huius, sed propter sempiternam requiem, quaVide quomodo utrumque simul facis, et chordas tangis, et bestias occidis, id est, et citharista es et venator. Non vos delectant talia spectacula, ubi non promeremur oculos editoris, sed oculos Redemptoris? Honora patrem tuum et matrem tuam: tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas; cecidit bestia impietatis. Non moechaberis: tangis quintam chordam; cecidit bestia libidinis. Non occides: tangis sextam chordam; cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies: tangis septimam chordam; cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices: tangis octavam chordam; cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui: tangis nonam chordam; cecidit be
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ bellũ qd secũ agit homo. diicans contͣ con¬
cupiscentias malas. frenans auaritiã. elidens suꝑ¬
biam. suffocans ambitione. trucidans libidinẽ. has
pugnas facis in occulto:  ñ uinceris iaꝑto. Ad hoc
docent᷑ manꝰ ur̃ȩ ad p̾liũ: & digiti ur̃i ad bellũ. N est
hoc in spectacłis ur̃is: in illis spectacłis. ñ idẽ uenator.
qđ eẏ tharista. Aliud ait uenator. aliud fac̾ cytha¬
rista. In spectacło dĩ unũ ẽ. Tange easdẽ decẽ cordas:
&feras oecides. Utrũq simul facis. Tangis pͥmã cordã
qr unꝰ colit᷑ d̾s: Cecidit bestia suꝑstitionis. Tangis
scdam. q̃ua ñ accipis nom̃ dñi dĩ tui muanũ. Cecidit
bestia erroris nefandarũ heresũ: quȩ id putauert.
Tangis t̾ciã cordã : ubi ꝓspe future qͥetis facis qͥcqͥd fa¬
cis. Int̾ficit᷑ crudelior cet̾is bestiis: amor scł̃i huiꝰ. ꝓpt̾

Expanded text:
est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra conest enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad hoc docentur manus uestrae ad proelium et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis uestris. in illis spectaculis non id est uenator quod citharista. aliud agit uenator, aliud facit citharista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nomen domini dei tui in uanum: cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putauerunt. tangis tertiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquid facis: interficitur crudelior ceteris beatus amor saeculi huius. propter
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. ab homini nec uob̾ homo uidebit᷑. Siqͥs concupiscat
res alienas: raptoi & inuistꝰ deputat᷑. Si qͥs uolutatꝰ
fuerit cũ ancillis suis. amator blande accipit᷑. conu̾tun¬
tur uulnã in ioca. Si quis autẽ existat qui dicat se ca¬
stũ. ñ facere adult̾iũ. notũ aute sit qđ ñ faciat. erube¬
scit accedẽ ad illos ñ sui similes. ne insultent. ne irride¬
ant: ne dicant ñ ẽẽ uirũ. ad hoc delapsa ẽ humana
ꝑu̾sitas: ut uir habeat᷑ uictꝰ alibidine. & uir ñ habea¬
tur uictor libidinis tumphantes exultant & ñ st̃
uiri. Iacent ꝓstrati: ꝙ uiri st̾. Si spectares ille tͥ uidẽt᷑
fortior qͥ iaceret sub bestia: quã qͥ ꝑimẽt bestiã. s qͥa
dissimulatis apugna inti̾ore. & delectant uos pugne
extĩores: ido̾ ñ uultis ꝑtin̾e ad canticũ nouũ ubi cr.
qui docet manꝰ meas in p̾lio: & digitos meos ad bellũ

Expanded text:
um, abominamini nec uobis homo uidebitur. si quis concupiscat um, abominamini nec uobis homo uidebitur. si quis concupiscat res alienas, raptor et iniustus reputatur. si quia uolutatus fuerit cum ancillis suis, amator blande accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum.
Abbreviated transcription (Latin):
custodie faciunt feminã castiorẽ: uirũ faciat ipsã uirilitaᷤᷤ.
Nã id̾o mulieri maior custodia: qr maior infirmitas. Illa
erubescit uiro. tuñ erubescis xp̃o  Tu liberior qr fortior:
qr facile uncis. ido tͥ cõmissus es. Suꝑ ilła. & diligentia
uiri. & t̾ror legũ. & consuetudo moꝵ. & uerecundia maior.
& aͥs.: suꝑte tantũ ds̃. Inuenis enĩ facile pares uiros qͥb
ñ timeas erubescere. qr faciunt illud multi. Etantae̾
ꝑu̾sitas geni̾s humani: ut aliquando metuendũ sit
ne castus erubescat int̾ inpudicos. Ido ñ cesso tangere
quintã istã cordã ꝓpt̾ ipsam ꝑu̾sã consuetudinẽ. elab̾e
totiꝰ ut dixi genĩs humani. Siqͥs int̾ uos faciat homi¬
cidiũ qd aũtat d̾s repellere illũ uultis de pat̾a: & con¬
tinuo si fieri potest excludere. Siquis faciat furtũ: odi¬
tis illũ nec uidere uultis. Siqͥs dicat falsũ testimoni¬

Expanded text:
custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter impudicos. ideo non cesso tangere quintam istam chordam propter ipsam peruersam consuetudinem et labem totius, ut dixi, generis humani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri potest, excludere. si quis faciat furtum, oditis illum nec uidere uultis. si quis dicat falsum testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
ec gͦ frẽs mei facite. ut possitis concordare
cũ adu̾sario. nec amara st̃ quȩ dico. dut si
amara st̃ curent. Potio ista si amara ẽ. accipi¬
at᷑. q inꝑicło st̃ uiscera amara ẽ bibat᷑. Meliꝰ ẽ. modica
amaritudo in faucib. quã et̾nũ torm̃tũ in uiscerib Mutate
gͦ uos. qͥc̾q ñ faciebatis hocbonũ castitatis iã facite. Nlolite
dicere ñ potest fieri: fedũ ẽ. fre̾s mei tͣpe ẽ ut uir dicat. ñ po¬
test fieri qd fac̾ femina: scelus est ut uirdicat ñ possũ qͦd
potest femina uir ñ potest. Odenĩ illã carne̾ ñ portat pͥor
aserpente decepta ẽ. Caste uxores ur̃e ostendt̾ uob̾ fieri
posse. qđ ñ uultis facere. & dicitis fieri ñ posse. S forte di¬
cis. idõ illã faciliꝰ facere posse. qr multa illicustodiãẽ Legi
p̾ceptũ. diligentia maritalis. terroi etiã legũ publicarũ:
ẽ etiã uerecũdiȩ & pudoris illiꝰ magnũ munim̃tũ. Multe

Expanded text:
 fratres mei, facite, ut possitis concordare cum adversario. Nec amara sunt quae dico; aut si amara sunt, curant. Potio ista si amara est, accipia in periculo sunt uiscera, amara est; bibatur. melius est modica amaritudo in faucibus quam aeternum tormentum in uisceribus. mutate ergo uos; quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, iam facite. nolite dicere: ,,non potest fieri". foedum est, fratres mei, turpe est, ut uir dicat non posse fieri quod facit femina. scelus est, ut uir dicat: "non possum". quod potest femina uir non potest? quid enim? illa carnem non portat? prior a serpente decepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae
Abbreviated transcription (Latin):
romde fatendũ ẽ nescire qͥdẽ mortuos qͥd agat᷑ ã uiuis.
s dũ hic agit᷑. pꝰeauͦ audire abeis. qͥhinc ad eos mori¬
endo ꝑg̾t: ñ qͥde om̃ia s qͤsinunt᷑ indicare. qͥsinunt᷑
et iã ista meminisse: s qͦ illos qͥb hec indicant oportet audi
aliqͥd mortur qd̾ unũ quẽq illoꝵᷤ audire deb̾e uidicat cui
potuert̃. qͥhinc illũ quẽ ãs uoluit abstulert᷑. fossunt ꝙ̃ spc̃¬

Expanded text:
roinde fatendum est nescire quidem mortuos, quid hic agatur, sed dum hic agitur; postea uero audire ab eis qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos quibus indicant oportet audiraliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere iudicat cui potuerunt qui hinc illum quem deus uoluit abstulerunt. possunt
Abbreviated transcription (Latin):
mortaliũ qũsatione se motis. & tam̃ gen̾alit̾ orationib ꝓui
digentia supplicantũ. Sic̃ nos oramꝰ ꝓmortuis qͥb utiq ñ p̃¬
tate ꝯm̃aata. Nes ẽ hec altior ꝗͣ ut ame possit attingi: ꝙ ab¬
strusior ꝗͣ ut ame ualeat ꝑ serutari. ꝙ id̾o qͥd hoꝵ duoꝵ sit.
an uͦ fortassis utrũq sit. ut aliqu̾ado ista fiant. ꝑistã p̾sentiã
mr̃m. aliquãao ꝑangłos suscipientes ꝑsonã mr̃m. de finire ñ
audeo: mallẽ abscientib ista ꝑ qͥrere. Neq enĩ nemo ẽ qͥ hec
sciat: ñ qͥ sibi scire uideat᷑ nesciat. Dona enĩ dĩ s̃. his alia ꝙ il
ꝑ defunctis: ex eode libro suprascripto.

Expanded text:
mortalium conuersatione semotis et tamen generaliter orationibus pro mortalium conuersatione semotis et tamen generaliter orationibus pro indigentia supplicantum — sicut nos oramus pro mortuis, quibus utique non ptate commendet. res est haec altior, quam ut a me possit adtingi, et abstrusior, quam ut a me ualeat perscrutari. et ideo quid horum duorum sit, an uero fortassis utrumque sit, ut aliquando ista fiant per ipsam praesentiam martyrum, aliquando per angelos suscipientes personam martyrum, definire non audeo. mallem ab scientibus ista perquirere. neque enim nemo est, qui haec sciat, non qui sibi scire uideapro defunctis; ex eodem libro. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ singularitate discerñe. Nec qm̃ latarꝰ resurrex̃. ido mottuꝰ
mãis quãdo uult surget: aut eo mͦ ex aniniis auiuente. qͦmͦ aui¬
uente dormiens excitat᷑. Aiii s̃ humanar̃ limites rer: qlia di-¬
uinar̃ signa uͥtutũ. Alia s̃ q̃ nat᷑alt̃. alia q̃ mirabilit̃ funt:
da sanandis uelad iuuandis mr̃es adsunt: sid̾o potiꝰ intelligen¬
dũ ẽ qd ꝑdiuinã potentiã mr̃es uiuoꝵ reb int̾ sunt. qm̃ de¬
functi ꝑnat᷑am ꝓpͥam uiuoꝵ reb int̾ ẽeᷤ ñ possunt. Qũaqũa
ista qͦstio uires intelligentiȩ meȩ uicit. qu̾e ad modũ opitulen¬
t᷑ martires his qͦsꝑeos certũ ẽ adiuuari. utrũ ipsi ꝑse ipsos
ad sint uno tp̃r tãdiũsis locis. ꝙ tanta int̾se longinqͥtate
discretis. siue ubi s̃ eoꝵ memoriȩ. siuȩ p̃t̃ suas memora subi¬
c̃q ad ẽẽ sentiunt᷑. an ipsis inloco suis m̃itis congruo. ab oñ

Expanded text:
tius singularitate discernere; nec quoniam Lazarus resurrexit, ideo mortuus tius singularitate discernere; nec quoniam Lazarus resurrexit, ideo mortuus omnia, quando uult, surget, aut eo modo exanimis a uiuente quomodo a uigilante dormiens excitatur. alii sunt humanarum limites rerum, alia diuinarum signa uirtutum; alia sunt quae naturaliter, alia quae mirabiliter fiunt, sdam sanandis uel adiuuandis martyres adsunt, sed ideo potius intellegendum est, quod per diuinam potentiam martyres uiuorum rebus intersunt, quoniam defuncti per naturam propriam uiuorum rebus interesse non possunt. Quamquam ista quaestio uires intellegentiae meae uicerit, quemadmodum opitulentur martyres his quos per eos certum est adiuuari, utrum ipsi per se ipsos adsint uno tempore tam diuersis locis et tanta inter se longinquitate discretis, siue ubi sunt eorum memoriae, siue praeter suas memorias, ubicumque adesse sentiuntur, an ipsis in loco suis meritis congruo ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
uiuerent cognoscebant. nec ipsi om̃ia: s q̃ illis e̾eᷤᷤ reuelanda
di ꝓuidentia udicabat. Mitti qͦ ad uiuos aliqͦs exmortuis:
sic̃ econt᷑rio paulꝰ exuiuis inꝑadysũ raptꝰ ẽ. qiuma scͥpt᷑a
testat᷑. Hinc ꝙilla soluit᷑ qͥstio: qͦ nã mͦ mr̾es ipsis beneficiis q̃
dant᷑ or antib. indicant᷑ int̾ esse reb humauis. si nesciunt
mortui qͥd agant uiui. Nenĩ solis beneficioꝵ effectib uerũ
ipsis ꝙ̃ hoĩnuĩ aspectib ꝯfessorẽ apparuisse felicẽ. cuiꝰ inqͥlina-¬
tũ pie diligis. c̃ abarbaris nola obpugnaret᷑: quqiumꝰ ñ incer¬
tis rumorib s testib certis. Uer̃ ista diuinitꝰ exibent᷑. longe alit̃
ꝗͣ se se habet usitatꝰ orao singuł ereat᷑ar̃ geñib attͥbutꝰ. Ñ enĩ qͥa
in uinũ aqͦ c̃uoluit dñs repente ꝯu̾sa ẽ: id̾o ñ debemꝰ qͥd aqͣ uale¬
at in elem̃toꝵ ordine ꝓpͥo abistius diuini oꝑis raritate uelpo¬

Expanded text:
uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat. mitti quoque ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura s? Hinc et illa soluitur quaestio, quomodo martyres ipsis beneficiis, quae dantur orantibus, indicant se interesse rebus humanis, si nesciunt mortui, quid agant uiui. non enim solis beneficiorum effectibus, uerum ipsis etiam hominum aspectibus confessorem adparuisse Felicem, cuius inquilinatum pie diligis, cum a barbaris Nola obpugnaretur, audiuimus non incertis rumoribus, sed testibus certis. uerum ista diuinitus exhibentur longe aliter, quam sese habet usitatus ordo singulis creaturarum generibus adtributus. non enim quia in uinum aqua, cum uoluit dominus, repente conuersa eat in elementorum ordine proprio, ab istius diuini operis raritate uel po
Abbreviated transcription (Latin):
morat qͦd pͥus erat. S obscuritatẽ facit qͦdeo genere
locitione ista contex̾. qͣsi narratio de his quȩ pꝰea fac¬
ta st̃ consequatur¬
Cͦmͦ sara cum aliqͦt dies apud

Expanded text:
rat, sed obscuritatem hic facit, quod eo genere locutionis ista contexit quasi narratio de his quae postea facta sunt consequatuSara cum aliquot dies apud
Abbreviated transcription (Latin):
qd nuntiat illa ꝑlitterãͦ Quẽ ñ autẽ excttet quẽ ñ ł
infornet. uł confirmet in fide. qͦd ita benedicuntur.
duo illi qui nuditatẽ patͥs honorauerunt. qͣmuis
auersi uelut quib factũ sceleratȩ uneȩ displicuerit.
benedictus inquit dñs ds sem. Quãqͣm enĩ sit ds om̃i¬
ũ gentiũ. quodãmͦ tam̃ ꝓpͥo uocabulo. & in ipsis ia̾
gentib dr̃ d̾s isrł. Et unde hoc factũ ẽ nͥ ex benedic̾ti¬
one iafech: In popło enĩ gentiũ: totũ orbẽ t̾rarum
occupauit ecclia. Hoc prorsus hoc p̾nũtiabat᷑ cũ dice¬
retur. latificet d̾s iafech. & habitet in domibꝰ sem. l
abraham exeunte de t̾ra sua. uł de cet̾is corpo

Expanded text:
quod nuntiat illa per litteram? Quem non autem excitet, quem non uel quod nuntiat illa per litteram? Quem non autem excitet, quem non uel informet uel confirmet in fide, quod ita benedicuntur duo illi qui nuditatem patris honorauerunt quamuis auersi, uelut quibus factum sceleratae uineae displicuerit ? benedictus, inquit, dominus deus Sem. quamquam enim sit deus omnium gentium, quodam modo tamen proprio uocabulo et in tur deus Israhel. et unde hoc factum est nisi ex benedictione Iafeth? in populo enim gentium totum orbem terrarum occupauit ecclesia. hoc, prorsus hoc pronuntiabatur, cum diceretur: latificet deus Iafeth et habitet in domibus Sem. XLVIHL DE ABBAHAM EXEVNTE DE TERRA SVA. EX EODEM LIBRO
Abbreviated transcription (Latin):
nes. & qͦd infirmũ ẽ dĩ fortiꝰ est qͣm homines. Pinde
in duob filiis maximo & minimo. duo populi fi¬
gurati: unã uestẽ a t̾go portantes sacͣm̃tũ scilic&
iã p̾ti̾tȩ atq transactȩ dñicȩ passionis: nuditatẽ
patris neq intuent᷑. qui a in xp̃i necẽ ñ consenti¬
unt. & tam̃ honorant uelam̃to tanqͣm scientes
unde sint nati. Medius autẽ filiꝰ idest poplłs iu¬
deoꝵ. ido̾ medius. qͥa nec p̾matũ apłoꝵ tenuit.
nec ultimꝰ in gentib credidit: iudit nuditatẽ pa¬
tris. qͥa consensit in necẽ xp̃i: & nu̾tiauit foras
fr̃ib ꝑeũ qͥppe manifestũ ẽ. & qͦdãmͦ puplicatum
qͦd erat in ꝓpħi a secretũ. Idoq fit seruus frm suoꝵ
Quid ẽ enim aluid hodieq gens ipsa. nͥ quedam
scriniaria xp̃ianoꝵ bauilans lege̾ & ꝓpħas ad testimo¬
niũ assertionis eccłie: ut nos honoremꝰ ꝑ sacram̃tũ

Expanded text:
nes, et quod infirmum est dei, fortius est quam homines. proinde nes, et quod infirmum est dei, fortius est quam homines. proinde in duobus filiis, maximo et minimo, duo populi figurati unam uestem a tergo portantes — sacramentum scilicet iam praeteritae atque transactae dominicae passionis — nuditatem patris neque intuentur, quia in Christi necem non consentiunt; et tamen honorant uelamento tamquam scientes unde sint nati. medius autem filius, id est populus Iudaeorum — ideo medius, quia nec primatum apostolorum tenuit nec ultimus in gentibus credidit — uidit nuditatem patris, quia consensit in necem Christi et nuntiauit forasr eum quippe manifestatum est et quodam modo publicatum quod erat in prophetia secretum; ideoque fit seruus fratrum suorum. quid est enim aliud hodieque gens ipsa nisi quaedam scriniaria christianorum baiulans, legem et prophetas, ad testimonium assertionis ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
uod eiecto sanguine iubent᷑ manducare ne
uita pͥstina quasi suffocata in conseientia
teneat᷑: s habeat tanqͣm effusionẽ ꝑ confes¬
atq om̃em animã uiuã ne ꝑdat eũ diluuio. ar¬
cũ qͥ apparet innubib qͥ nũquã nͥ de sole resplend&.
Illi enĩ ñ ꝑeunt diluuio seꝑati ab eccłia: qui in ꝓpħis
& om̃ib diuinis scripturis tanqͣm in diei nubib ag
huiꝰ solis ampliꝰ tumescant: sciant ita significari xp̃m
aliqͥndo ꝑ sole. sic̃ ꝑleonẽ. ꝑ agnũ. ꝑlapidẽ. cuiꝰ dã si¬
militudinis causa. ñ ꝓpͥetatis substantia. Iã uͦ illud
qͦd de uinea qͣm plantauit in ebriatus noe nuda¬
tus ẽ in domo sua: cui ñ appareat xp̃s passus ingen¬
te suaͫ tc̃ enim nudata ẽ mortalitas carnis eius:
uidis scandalũ. gentibꝰ stultitia. ipsis autẽ uoca¬
tis uidis & gentib tanqͣm sem . &. iafeth. dĩ uirtꝰ &
di sapientia: qͥa qͦd stultũ ẽ dĩ. sapientiꝰ ẽ qͣm homi¬

Expanded text:
uod ejecto sanguine jubentur manducare, ne vita pristina, quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tanquam effusionem per confesatque omnem animam vivam ne perdat eam diluvio, arcum qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet. Illi enim non pereunt diluvio separati ab Ecclesia, qui in Prophetis et omnibus divinis Scripturis tanquam in Dei nubibus aghujus solis amplius intumescant, sciant ita significari Christum aliquando per solem, sicut per leonem, per agnum, per lapidem cuiusdam similitudinis causa, non proprietatis substantia. Iam uero illud quod de uinea, quam plantauit inebriatus Noe, nudatus est in domo sua, cui non appareat Christus passus in gente sua? tunc enim nudata est mortalitas carnis eius, Iudaeis scandalum, gentibus stultitia, ipsis autem uocatis Iudaeis et gentibus, tamquam Sem et Iafeth, dei uirtus et dei sapientia; quia quod stultum est dei, sapientius est quam homi
Abbreviated transcription (Latin):
ert̃. hec ꝑfidẽ quã fecert̃. multo clariꝰ in notescunt. Legun¬
tur quippe in popłis ut credant᷑: nec in popłis tam̃ nͥ cre¬
qͥ ppe sacrarũi litt̾arũ quẽ definitũ e̾ẽ oportebat:. illa fac̃ uͥq
recitari & memorie cunctoꝵ id herere popłoꝵ. Hec autẽ uͥc̃q
loco. Nam plerũq etiã ibi paucissimi sciunt. ignorantib
cet̾is maxine si magna sit ciuitas: & qͣndo alibi aliisq
narrant᷑ ñ tanta ea c̃m̃dat auctoritas. ut sine difficul¬
tate ł dubitatione eredant᷑. quã uis yp̾ianis fidelib a
fidelibus indicentur. A¬

Expanded text:
erunt, haec per fidem, quam fecerunt, multo clarius innotescunt. legunerunt, haec per fidem, quam fecerunt, multo clarius innotescunt. leguntur quippe in populis, ut credantur; nec in populis tamen nisi crequippe sacrarum litterarum, quem definitum esse oportebat, illa facit ubique recitari et memoriae cunctorum inhaerere populorum. haec autem ubicumque nentium loco. nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt ignorantibus ceteris, maxime si magna sit ciuitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas, ut sine difficultate uel dubitatione credantur, quamuis christianis fidelibus a fidelibus indicentur.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ carne sublatꝰ: Uñ temporib eruditis & om̃e qͦd fieri
ñ potest respuentib. sine ullis miracłis nimiu̾ mirabilit̾
incredibilia credidit mundꝰ. an forte credibilia fuisse. &
ido credita eẽ dicturi st̃. Cur ipsi gͦ ñ credunt : ħreuis ẽ
gͥ nr̃a cõplȩxio. aut incredibilis rei qͦ ñ uidebat᷑. alia incre¬
dibilia qͣ tam̃ fiebant. & uidebant᷑ fecerunt fid̾e̾: aut certe
resita credibilis ut nullis quib ꝑsuaderet᷑ miracłis in¬
diger&. istoꝵ nimiã redarguit infidelitatẽ. Hoc ad refel¬
lendos uanissimos dixer̾i. Nam facta eẽ multa miracła quȩ
attestarent᷑ illi uni gͣndi salub̾ͥq miracło. qͦ xp̃e in cȩłũ eũ
carne in qͣ resurrex̾ ascendit: negare ñ possumꝰ. In eisdem
qͥppe ueracissimis libris cuncta ẽscͥpta st̃. a qͦ facta st̃. et
ꝓpt̾ qͦd credendũ facta st̃. hec ut fidem facerent in notu¬

Expanded text:
carne sublatus? unde temporibus eruditis et omne, quod fieri carne sublatus? unde temporibus eruditis et omne, quod fieri non potest, respuentibus sine ullis miraculis nimium mirabiliter incredibilia credidit mundus? an forte credibilia fuisse et ideo credita esse dicturi sunt? cur ipsi ergo non credunt? breuis est igitur nostra complexio: aut incredibilis rei, quae non uidebatur, alia incredibilia, quae tamen fiebant et uidebantur, fecerunt fidem; aut certe res ita credibilis, ut nullis quibus persuaderetur miraculis indigeret, istorum nimiam redarguit infidelitatem. hoc ad refellendos uanissimos dixerim. nam facta esse multa miracula, quae attestarentur illi uni grandi salubrique miraculo, quo Christus in caelum cum carne, in qua resurrexit, ascendit, negare non possumus. in eisdem quippe ueracissimis libris cuncta conscripta sunt, et quae facta sunt et propter quod credendum facta sunt. haec ut fidem facerent innotu
Abbreviated transcription (Latin):
cordibq respuera. nͥ eã fieri potusse atq factã ẽẽ. di¬
uinitas ipsiꝰ ueritatis. ł diuinitatis ueritas. & ẽtestantia
miracłoꝵ signa monstrarent. ut t̾rentib & c̾tͣdicentib
tã multis tãq magnis ꝑsecutionib p̃cedens in xp̃o. de¬
inde incet̾is ad nouĩi scłm secutura resurrectio. atq
ĩmortalitas carnis. & fidelissime crederet᷑. & p̾dicaretuꝵ
intrepide. & ꝑ orbẽ t̾rȩ pullulatura fec̃diꝰ c̃ martẏrũ
sanguine serͤret᷑ . Legelunt᷑ enĩ p̾conia p̃cedentia ꝓpħar̾:
concurrebant ostenta uirtutũ: & ꝑsuadebat᷑ ueritas. noua
c̃suetudini. ñ c̾tͣria rationi: donec orbist̾rȩ qͥ ꝑsequebat᷑.¬
dente nꝰ desinunt. ea eode libro .xx.iiͦ.
ur inquiunt nẽ illa miracła quȩ p̾dicatis facta
ẽẽ. ñ fuint: Possẽ qͥdẽ dic̾e necessaria fuisse pͥus¬
ad hoc ut credet mundꝰ:

Expanded text:
cordibusque respueret, nisi eam fieri potuisse atque factam esse dicordibusque respueret, nisi eam fieri potuisse atque factam esse diuinitas ipsius ueritatis uel diuinitatis ueritas et contestantium miraculorum signa monstrarent, ut terrentibus et contradicentibus tam multis tamque magnis persecutionibus praecedens in Christo, deinde in ceteris ad nonum saeculum secutura resurrectio atque immortalitas carnis et fidelissime crederetur et praedicaretur intrepide et per orbem terrae pullulatura fecundius cum martyrum sanguine sereretur. legebantur enim praeconia praecedentia prophetarum, concurrebant ostenta uirtutum et persuadebatur ueritas noua consuetudini, non cdente non desinunt, ex eodem libro XXII. Cur, inquiunt, nunc illa miracula quae praedicatis facta esse non fiunt? Possem quidem dicere necessaria fuisse priusad hoc ut crederet mundu
Abbreviated transcription (Latin):
ac tẽporib ipsis eritditis. ad fingendũ uix qͥeꝗͣ. eet loci.
Antiqͥtas enĩ recepit fabulas fictas: etiã ñ nũꝗͣ incondite.
Hec etas aut̃ iã exculta: p̾sert̾i eludens om̃e ꝗͦd fieri ñ po¬
test respuit. Unꝰ e num̾o doctissimoꝵ hominũ. idẽq elo¬
quentissimꝰ om̃iũ mareꝰ tulliꝰ eicero: ꝓpt̾ea dic̃ diuinitatẽ
romuli mirabilit̾ creditã. qͦd eruta iã tẽpora ia tẽpora
fuert̃. quȩ falsitatẽ ñ reciꝑent fabularũ. S ualde ridi¬
ronẽ romulꝰ fuerit. atq illa etas ĩa fuisse dicat᷑ doctͥius
exculta. ut qͦd fieri ñ potest om̃e respuera: qͣnt o magis
pꝰsex centos annas ipsiꝰ tp̃r eyceronis. maximeq pꝰea sub
augusto atq tibio. eruditiorib utiq tẽporib resurrecꝰ¬
tionẽ carns xp̃i atq ĩ cȩlũ ascensionẽ. tãꝗͣ id qͦd fieri ñ
potest mens humana ferre ñ possit. Eludensq ab aurib

Expanded text:
ac temporibus ipsis eruditis ad fingendum vix quidquam esset loci. ac temporibus ipsis eruditis ad fingendum vix quidquam esset loci. Antiquitas enim recepit fabulas fictas etiam nonnunquam incondite; haec aetas autem jam exculta praesertim eludens omne quod fieri non potest, respuit. Unus e numero doctissimorum hominum idemque eloquentissimus omnium Marcus Tullius Cicero propterea dicit diuinitatem Romuli mirabiliter creditam, quod erudita iam tempora fuerunt, quae falsitatem non reciperent fabularum. Sed ualde ridironem Romulus fuerit adque illa aetas iam fuisse doctrinis dicatur exculta, ut quod fieri non potest omne respueret: quanto magis post sescentos annos ipsius tempore Ciceronis maximeque postea sub Augusto adque Tiberio, eruditioribus utique temporibus, resurrectionem carnis Christi adque in caelum adscensionem, tamquam id quod fieri non potes
Abbreviated transcription (Latin):
tib xp̃i. etiã ista miracła facta e̾ẽ ñ credunt: hoc nob̾
unũ grande miracłm suffic̃. qͦd t̾rarũ orbis sine til¬
lis miraculis credidit. Recolamꝰ etiã hoc loco illud qͦd
de romuli credita diuinitate tulliꝰ ãmirat᷑. Uerba eiꝰ
ut scͥpta st inserã. Magis ẽ inqͥt in romulo ã mirandũ.
qͦd cet̾i qͥ e xͫ hominib facti ẽẽ dñr. minꝰ eruditis homi¬
nũ scłis fuert̃. ut fingendi peliuis e̾e̾t ratio. c̃imꝑiti
facile ad credendũ impellerent᷑. Romuli autẽ etate
minus his sercentis annis iã inuet̾atis litt̾is atq docꝰ¬
t̾nis. oniũq illo antiqͦ ex inculta hominũ uita errore.
sublato fuisse cernimꝰ. & paulo pꝰ de eod̾e romulo ita loqͥt᷑.
qͦd adhunc ꝑtin& sensũ. Ex qͦ intelli potest inqͥt ꝑ multis
annis ante omeru: qu̾a romulu̾: ut iã doctis hominib¬

Expanded text:
tibus Christi, etiam ista miracula facta esse non credunt, hoc nobis tibus Christi, etiam ista miracula facta esse non credunt, hoc nobis unum grande miraculum sufficit, quod eam terrarum orbis sine ullis miraculis credidit. Recolamus etiam hoc loco illud quod de Romuli credita diuinitate Tullius admiratur. uerba eius ut scripta sunt inseram. "magis est" inquit "in Romulo admirandum, quod ceteri, qui dei ex hominibus facti esse dicuntur, minus eruditis hominum saeculis fuerunt, ut fingendi procliuis esset ratio, cum imperiti facile ad credendum impellerentur, Romuli autem aetatem minus his sescentis annis iam inueteratis litteris atque doctrinis omnique illo antiquo ex inculta hominum uita errore sublato fuisse cernimus." et paulo post de eodem Romulo ita loquitur, quod ad hunc pertinet sensum: "ex quo intellegi potest" inquit "permultis annis ante Homerum fuisse qu
Abbreviated transcription (Latin):
arũ lingarũ fuisse nouerant: repente linguis om̃iũ gentiuꝰ
loquentes mirabilit̾ audiebant. Claudũ ab ub̾ib mat̾s ad
eoꝵ u̾bũ in xp̃i nomine pꝰ.xl. annos ĩcolum̃ c̃stitisse. sudaria
de corporib eoꝵ ablata sanandis ꝓfuisse languentib. ĩ uia
qͣ fuerant tͣnsit᷑i positos ĩ ordine̾ innumerabiles. morbis
uariis laborantes. ut ambulantiũ suꝑ eos umbra tͣnsira.
c̃tinuo salutẽ solere receꝑe : & alia multa stupenda in xp̃i
nomine ꝑ eos facta. pꝰtremo etiã mortuos resurrexisse cer¬
nebant. Quȩ si ut legunt᷑ gesta ee̾ concedt̾. ecce tot incredi¬
bilia tͥb illis incredibilib addimꝰ: & ut credat᷑ unũ ĩ credibile.
qͦd de carnis resurrectione atq in celũ ascensiõe dr̾. multoꝵ
incredibiliũ testimonia tanta c̃gerimꝰ aͥ ñdũ ad credendũ
ut eis crederet᷑. resur rectionẽ atq ascensionẽ p̾dican¬

Expanded text:
arum linguarum fuisse nouerant, repente linguis omnium gentium arum linguarum fuisse nouerant, repente linguis omnium gentium loquentes mirabiliter audiebant. claudum ab uberibus matris ad eorum uerbum in Christi nomine post XL annos incolumem constitisse, sudaria de corporibus eorum ablata sanandis profuisse languentibus, in uia, qua fuerant transituri, positos in ordine innumerabiles morbis uariis laborantes, ut ambulantium super eos umbra transiret, continuo salutem solere recipere et alia multa stupenda in Christi nomine per eos facta, postremo etiam mortuos resurrexisse cernebant. quae si, ut leguntur, gesta esse concedunt, ecce tot incredibilia tribus illis incredibilibus addimus et, ut credatur unum incredibile, quod de carnis resurrectione atque in caelum ascensione dicitur, multorum incredibilium testimonia tanta congerimus et nondum ad credendum ut eis crederetur resurrectionem atque ascensionem praedican
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cȩlũ c̃ carne inqͣ resurrex ascensio. totoiã mundo p̃dicat᷑
ꝙ credit᷑. Sicredibilis n̾ ẽ. un toto t̾rarũ orbe iã creditaẽ:
Simulti nobiles. sublues. docti eã se uidisse dixert̃. & qͦd ui¬
dert̃ diffamare curart̃: eis mundũ credidisse ñ mirũ ẽ. S istos
adhuc crede nolle. ꝑdurũ ẽ. Si aut̃ ut uerũ ẽ. paucis obscuris
minimis indoctis eã se uidisse dicentib ł sebentib credidit
mundꝰ. cur pauci obstinatissimi qͥ remansert̃. ipsi mundo iã
credente adhucusq ñ credunt: Qͥ ꝓpt̾ea num̾o exiguo ig
ꝑsuadentiũ qͣ dicebant. mira fuert̃ facta. n u̾ba. Qͥ enĩ xp̃m
in carne resurrȩxisse. & c̃ illa ĩ cełu ascendisse ñ uiderant: id
se uidisse narrantib ñ loquentib tantũ. s etiã mirifica faci¬
entib signa credeluant. Homines qͥppe qͦs uniꝰ ł ut multũ du¬

Expanded text:
in caelum cum carne, in qua resurrexit, ascensio toto iam mundo praedicatur in caelum cum carne, in qua resurrexit, ascensio toto iam mundo praedicatur et creditur. si credibilis non est, unde toto terrarum orbe iam credita est? si multi, nobiles, sublimes, docti eam se uidisse dixerunt et quod uiderunt diffamare curarunt, eis mundum credidisse non mirum est, sed istos adhuc credere nolle perdurum est; si autem, ut uerum est, obscuris, paucis, minimis, indoctis eam se uidisse dicentibus et scribentibus credidit mundus, cur pauci obstinatissimi, qui remanserunt, ipsi mundo iam credenti adhuc usque non credunt ? qui propterea numero exiguo ignpersuadentium, quae dicebant, mira fuerunt facta, non uerba. qui enim Christum in carne resurrexisse et cum illa in caelum ascendisse non uiderant, id se uidisse narrantibus, non loquentibus tantum sed etiam mirifica facientibus signa crediderunt. homines quippe, quos unius uel, ut multum, du
Abbreviated transcription (Latin):
alib disciplinis. & omino qͣntu ad istoꝵ doct᷑nas
attin& ĩpolitos. ñ ꝑitos gr̾amatica. ñ armatos dialectica. ñ
rethorica inflatos. Piscatores xp̃c ẽretib fidi ad mare huiꝰ
scłi paucissimos misit. atq ita ex onĩ genẽ tã multos pisces
& tanto mirabiliores. qͣnto rariores. etiã ipsos philosophos
cepit. Duob illis incredibilib siplaca. ĩmo qr place̾ delis.
addamꝰ hoc t̾tiũ. Iam gͦ tͥa st̃ incredibilia: qͦ tam̃ facta st̃.
Incredibile ẽ xp̃m resurrexisse in carne: & in celũ ascendisse
ẽ carne. Incredibile ẽ. mundũ rẽ tã incredibilẽ credidisse.
I ncredibile ẽ homines ignobiles. ĩfimos. paucissimos. imꝑitos:
rẽ cã incredibilẽ tã efficatit̾ mundo. & in illo etiã doctis ꝑ¬
suad̾e potuisse. Hłoꝵ tͥu incredibiliũ: pͥmũ nolunt isti eũ¬
qͥb agimꝰ cred̾e. Scd̾m cogunt᷑ s cern̾e. qͦd ñ inueniunt uũ
sit factũ. siñ credunt tertiũ. Resurrectio certe xp̃i&

Expanded text:
alibus disciplinis et omnino, quantum ad istorum doctrinas adtinet, inpolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, non rhetorica in flatos, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare huius saeculi paucissimos misit adque ita et ex omni genere tam multos pisces et tanto mirabiliores, quanto rariores, etiam. ipsos philosophos cepit. Duobus illis incredibilibus, si placet, immo quia placere debet, addamus hoc tertium. Iam ergo tria sunt incredIncredibile est Christum resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne; incredibile est mundum rem tam incredibilem credidisse; incredibile est homines ignobiles, infimos, paucissimos, imperitos, rem tam incredibilem tam efficaciter mundo, et in illo etiam doctis, persuadere potuisse. Hoquibus agimus credere; secundum coguntur et cernere; quod non inueniunt unde sit factum, si non credunt tertium. resurrectio certe Christi et