comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sos quoq hostes adincursandos fineᷤ
tifici negligentia ꝑmittet: quã obrẽ
amaximiano iussus occidi: purpuram
ac̃ retentis: tandem fraude allecͥti so
cii int̾emptꝰ ẽ. Allectus postea ereptã
carausio insulam ꝑ tͥennium tenuit. Quẽ
asclepiodotus p̾fectus pretio oppressie.
bͥtanniamq pꝰ .x. annis recepte. Bellis
uͦ coacti p̃dicti imꝑatores constantiũ in
occidente. galerinũ maximmũ in ori¬
ente assumunt in regnũ. Eo tempr̃ ꝑse¬
cutio crudelissima ubiq t̾rarum exarsit
in xp̃ianos. Sc̃s albanus se deo sacͥficium
eatempestate obtulie. De quo fortunatꝰ
in laude uirginũ scͥbit. Albanum egre-¬
gium fecunda bͥtannia ꝓfert. Qui cum
ciuis ap̃ uerolannũ eẽt. ⁊ cłicum quen¬
dam paganos fugientẽ hospitio recepiᷤ¬
set.⁊ ꝑeum latentem conũsus int̾im
fuiss: ꝓ eoquerentib se penis obtulit.
Cumq tormentis affectus excapitand̃
duceretur: flum̃ siccatum ẽ ꝑ orationẽ

Expanded text:
ipsos quoque hostes ad incursandos fines ipsos quoque hostes ad incursandos fines tifici negligentia permitteret. Quamobrem a Maximiano jussus occidi, purpuram ac retentis, tandem fraude Allecti socii sui interemptus est. Allectus postea erepta Carausio insula per triennium tenuit, quem Asclepiodotus praefectus praetorio oppressit, Britanniamque post X annos recepit; bellis vero coacti praedicti imperatores Constantium in Occidente, Galerium Maximinum in Oriente assumunt in regnum. Eo tempore persecutio crudelissima ubique terrarum exarsit in Christianos. S. Albanus se Deo sacrificium ea tempestate obtulit, de quo Fortunatus in laude virginum scribit: Albanum egregium fecunda Britannia profert. Qui cum civis apud Verolamium esset, et clericum quemdam paganos fugientem hospitio recepisset, et per eum latentem conversus interim fuisset, pro eo quaerentibus se poenis obtulit: cumque tormentis affectus excapitandus duceretur, Flumen siccatum est per orationem
Abbreviated transcription (Latin):
gassent: iste tͥennio tͥbꝙ p̃liis orbem
im sumpsit. gemnusq ⁊ aurata oĩ ueste
us ẽ. Discipline militaris ⁊ morũ dissolu¬
ium corrector. S ferus nimis ⁊ suꝑb ⁊
regnauit florianus .ii. m̃. ⁊ sic apud
arsum oceiditur.
robus anñ . ui.iiii. m. hic gallias
ius. iustus. aurelianum pene gla mi-
ari equauit. s morum ciuilitate suꝑa¬
t. hic cum bella innumera fecisset
iee parata dix̃. breui milites necessa
Sñ futuros.
arus anñ .ii. hic cum ꝑsas suꝑasset
suꝑ tygridem fulmine ꝑiit.
ioeletianus cum herculio maxi¬
miano .xx. annis. Quorum tempr
ntusius qͥdam gerie qͥdem infimꝰ. sed
nsilio ⁊ manu ꝓmptus. cum ad obser¬
anda occeani littora que tunc franci
axones infestabant positus plus in ꝑni-¬
um quam in ꝓficuum rei publice age¬
e: ⁊ ereptam p̃donib p̃dam nulla ex
arte reftituendo dominis. s sibi soli
ndicando. accendens suspicionẽ quia

Expanded text:
gassent, iste triennio tribusque praeliis orbem gassent, iste triennio tribusque praeliis orbem ma sumpsit, gemmisque et aurata omni veste usus est. Disciplinae militaris et morum dissolutorum corrector; sed ferus nimis, et superbregnavit; Florianus III mensibus, et sic apud Tasum occiditur. Probus annis VI mensibus IV. Hic Gallias nuus, justus. Aurelianum pene gloria aequavit, sed morum civilitate superavit. Hic, cum bella innumera gessisset, pace parata, dixit, brevi milites necessarios non futuros. Carus annis II. Hic, cum Persas superasset, super Tigride flumine periit. Diocletianus cum Herculio Maximiano XX annis: quorum tempore Carausius quidam genere quidem infimus, sed consilio et manu promptus, cum ad observanda Oceani litora quae tunc Franci et Saxones infestabant, positus, plus in perniciem quam in provectum reipublicae ageret, ereptam praedonibus praedam nulla ex parte restituendo dominis, sed sibi soli vindicando; accendens  Al., accedens suspicionem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ĩanus fuit. Ac post t̾̃cium impsi es¬
annum: millesimꝰ a ꝯditione rome
annus expletus ẽ. Magnificisq ludis
hic augustissimus oĩum preteritoꝵ
annus: a xp̃iano imꝑatore celebratꝰ
ẽ. Paus phylippi uinioris. Hic adeose¬
ueri animi fuit: ut nullo cõmento
ad ridendum solui pot̾uit. patremꝙ
cachinantẽ uultu aũsato notau̾it.
Semꝑ uiciis restans. ⁊ ad ardua uir¬
tutis hãnelans.
etius anno .i. mensib .iii. Hic¬
alerianꝰ cum filio galieno
annis .xu. hic inxp̃ianos ꝑsecutio¬
ne cõmota: statim a ꝑsarum rege capi¬
tur. Ibiq luminib orbatus: seruitute
mi serabili ꝯsenescte.
laudiꝰ.uiꝰ. anno .i. mensib .ix.
Iste gothos iam ꝑ annos .xu. illi¬
ricum macedoniãq uastantes suꝑat.
Obque incurma clipeus aureus ei ⁊ incea¬
ꝑitolio statua aurra collata ẽ.
dens magno horrori circunstantiũ fut.
biani ex gestis mirabiliũ uiroꝵ. Cumale¬
nder annis .xiii. cesar xiiii. orbem sub¬

Expanded text:
stianus fuit: ac post tertium impeannum millesimus a conditione Romae annus expletus est: magnificisque ludis hic augustissimus omnium praeteritorum annus a Christiano imperatore celebratus est. Laus Philippi junioris: Hic adeo severi animi fuit, ut nullo commento ad ridendum solvi potuerit, patremque cachinnantem vultu averso notaverit; semper vitiis restans, et ad ardua virtutis anhelans. Decius anno uno mensibus III. HiValerianus cum filio Gallieno annis XV. Hic in Christianos persecutione commota, statim a Persarum rege capitur; ibique luminibus orbatus servitute miserabili consenescit. Claudius secundus anno I, mensibus IX. Iste Gothos jam per annos XV Illyricum Macedoniamque vastantes superat: ob quod in curia clypeus aureus, ei et in Capitolio statua aurea collata est. eum magno horrore circumstantium ruit, Laus Aureliani ex gestis mirabilium virorum: Cum Alexander annis XIII, Caesar XIV orbem subju
Abbreviated transcription (Latin):
lib studiis clarus fuit. ⁊ litt̾is doctus.
philosophie scientiam adplenũ adep¬
tus. Duius appellatus ẽ.
Htonius caracalla filius seueri
un.annis regnum mundi tenuit.
acrinus cum uno anno regnasset
apud archelaidem cum filio suo
militari tumultu occiditur.
artus aurelius antomius .iiͦii. an¬
nis dominium t̾rarum habuit.
lirelius alexander annis .xiii.
hic in mãmeam matrẽ suam uni¬
ce pius fuit. ⁊ obidomnib amabilis. s
laus alexandri. Hic suscepto adũsus ꝑ¬
sas bello: xersem regem głosissime uicit.
militarem disciplinã seuerissime rexit.
Quasdam tumultuantes legiones integͣs
exauttorauit. Rome ad modum fauora¬
bilis fuit. Militari tumultu ꝑiit ingal
aximianus pͥorannis slia.¬
trib t̾ras ⁊ insulas rexit. Hic gͥmanoᷤ¬
bellouicit.
ordianus annis. ui. Orgenes floru

Expanded text:
libus studiis clarus fuit, et litteris doctus libus studiis clarus fuit, et litteris doctus philosophiae scientiam ad plenum adeptus Divus appellatus est. Antoninus Caracalla, filius Severi, VII annis regnum mundi tenuit. Macrinus, cum uno anno regnasset apud Archelaidem, cum filio suo militari tumultu occiditur. Marcus Aurelius Antoninus IV annis dominium terrarum habuit. Aurelius Alexander annis XIII. Hic in Mammeam matrem suam unice pius fuit, et ob id omnibus amabilis. Laus Alexandri: Hic, suscepto adversus Persas bello, Xerxen regem gloriosissime vicit; militarem disciplinam severissime rexit; quasdam tumultuantes legiones integras exauctoravit. Romae admodum favorabilis fuit, militari tumultu periit in Gallia. Maximianus prior annis tribus terras et insulas rexit. Hic Germanobello vicit. Gordianus annis VI. Origenes floru
Abbreviated transcription (Latin):
ut quidam estimant. s uallo distinguẽ¬
dam putauit. alurus ⁊ enim de lapidi.¬
bus. uallum uͭ quo ad repellaendam
uim hostium castra muniunt᷑: fit de
cespitib. Quib circuncisis e tra uelut
murus exstruitur altus suꝑ t̾ram. ita
ut añ sit fossa de qua leuati sunt cespi¬
tes. supͣquam sudes de lignis fortissimiᷤ
pfiguntur. Itaq seuerus magnã fossã
firmissimũq uallum crebͥs insuꝑ turrib
cõmunitum: d mariadmare duxit.
Ibiq ap̃ eboracum oppidum morbo obiit.
Reliquit duos filios bassianum ⁊ getã.
Quorum geta hostis publicus iudicatus
int̾iit. Bassianus antonini cognomĩe
assumpto regno potitus ẽ. Ilaus seueri
ex eutropio. Seuerus bella multa ⁊ fe¬
liciter gessit. Uicit parthos ⁊ arabas.
⁊ azabenos. Uñ particus. arabicus a¬
zabenicus dictus ẽ. Alulta toto orbe
ad romanũ decus reꝑauit. Seuerus
tam̃ pret̾ bellicam głam: etiam ciui¬

Expanded text:
ut quidam aestimant, muro, sed vallo distinguenut quidam aestimant, muro, sed vallo distinguendam putavit. Murus etenim de lapidibus; vallum vero, quo ad repellendam vim hostium castra muniuntur, fit de cespitibus; quibus circumcisis e terra velut murus exstruitur altus super terram, ita ut in ante sit fossa, de qua levati sunt cespites, supra quam sudes de lignis fortissimis praefiguntur. Itaque Severus magnam fossam firmissimumque vallum crebris insuper turribus communitum a mari usque ad mare duxit, ibique apud Eboracum oppidum morbo obiit. Reliquit duos filios Bassianum et Getam: quorum Geta hostis publicus judicatus interiit. Bassianus Antonini cognomine assumpto regno potitus est. Laus Severi ex Eutropio: Severus bella multa et feliciter gessit, vicit Parthos, et Arabas, et Azabenos: unde Parthicus, Arabicus, Azabenicus dictus est: multa toto orbe ad Romanum decus reparavit. Severus tamen praeter bellicam gloriam etiam civi
Abbreviated transcription (Latin):
emoria tradit. adeo ut punicis cõ-
cõmodo filio tͥumphauit. Cum gͥerario
exhausto regios cultus uendidiss: eis qui
redd̾e uoluerunt postea p̃cia restituit.
eis qui noluert̃ immolestus fuit. Hic ꝑ¬
misit uiris clariorib. ut cõmunia eod̾
cultu quo ip̃e: ⁊ ministris sumilib ex¬
hib̾erit. In editione munerũ post uic¬
doriam adeo magnificus fuit: ite cen¬
tum leones simul exhibuisse tradat᷑.
imꝑauit anñ xiii. hic ad u̾sum ger¬
manos bellum felicit᷑ gessit. Colosiq
captte sublato sue imaginis cap̃ ei iussit
Simponi
euerus ꝑtinax int̾fecto iuliano ui¬
risꝑito: regnauit .xuii. annis. hic
gene affer tͥpolitanus ab oppido lepti. na¬
tura seuus. multis semꝑ belł lascessitus.
ma occurrerant. ⁊ dodio albino qui se
ingallia cesarem fecerat apud ludunũ
int̾fecto: inbͥtannias tnͣfit. Ubi magniᷤ
gͣuibq p̃liis sepegestis. receptam partẽ
insule acet̾is indomitis gentib ñ muro

Expanded text:
memoria tradit, adeo ut Punicis confememoria tradit, adeo ut Punicis confeCommodo filio triumphavit. Cum igitur aerario exhausto regios cultus vendidisset, eis, qui reddere voluerunt, postea pretia restituit; eis, qui noluerunt, immolestus fuit. Hic permisit viris clarioribus, ut convivia eodem cultu, quo ipse, et ministris similibus exhiberent. In editione munerum post victoriam adeo magnificus exstitit, ut centum simul leones exhibuisse tradatur. imperavit annis XIII. Hic adversum Germanos bellum feliciter gessit colossique capite sublato, suae imaginis caput jussit ei imponi.Severus Pertinax interfecto Juliano jurisperito regnavit XVII annis. Hic genere Afer Tripolitanus ab oppido Lepti, natura saevus, multis semper bellis lacessitus, ma occurrerant, et Didio Albino, qui se in Gallia Caesarem fecerat apud Lugdunum interfecto in Britannias transit, ubi magnis gravibusque praeliis saepe gestis, receptam partem insulae a caeteris indomitis gentibus non,
Abbreviated transcription (Latin):
diguli augusti fuissent. Bellum dem̃
atra parhinos admirabili uirtute
elicitate gesserunt. Quoꝵ temporib
m eleutheriꝰ pontificatui romãne
orũ rex epłam: obsecrans ut ꝑ eius
aroatũ xp̾ianus effic̾etur: ⁊ mox
ectum pie postulationis ꝯsecutꝰ ẽ.
isceptamq fidem bͥtanni usq in
mpora dicletian pͥncipis: inuio¬
tam integramq quieta pace ser¬
abant. ¶laus antonini ueri ex histo¬
ulla rdmana. hic antonio conforte suo
u appopplexiam defuncto: supͣ lauda¬
lis in imꝑio remansit. Quippe qui
unqͣm uultum uł egaudio uł mero
i mutau̾t. Dhilosophie deditus stoice.
sĩmꝰ morib ⁊ eruditione philosophꝰ.
tt̾is latinis ⁊ grecis eruditissimus. Or̃
quus nũquam elatus. lib̃alitate ꝓmp¬
ssimus. Piuntiis benignus. ac modera¬
as. Contra gͥmanos feliciter conflix̃.
llum marcomannicũ gessit contra
lados. Wandalos. sarmatas. sueuos.
mnẽ barbariam quantũ nulla

Expanded text:
singuli Augusti fuissent; bellum deinde singuli Augusti fuissent; bellum deinde contra Parthos admirabili virtute et felicitate gesserunt. Quorum temporibus, cum Eleutherius pontificatui Romanae niarum rex epistolam, obsecrans ut per ejus mandatum Christianus efficeretur. Et mox effectum piae postulationis consecutus est, susceptamque fidem Britanni usque in tempora Diocletiani principis inviolatam integramque quieta pace servabant. Laus Antonini Veri ex historia Romana: Hic Antonio consorte suo per apoplexiam defuncto supra laudabilis in imperio remansit: quippe qui nunquam vultum vel e gaudio vel moerore immutaverit. Philosophiae deditus stoicae, summus moribus et eruditione philosophus, litteris Latinis et Graecis eruditissimus, omnibus aequus, nunquam elatus, liberalitate promptissimus, provinciis benignus ac moderatus. Contra Germanos feliciter conflixit; bellum Marcomanicum gessit contra Squados, Wandalos, Sarmatas, Suctos et omnem barbariem, quantum nulla
Abbreviated transcription (Latin):
orianus rexit orbem t̾re anñ . xxi.
hic uideos scdo rebelles ꝑdomuit.
ierłmq reedificauit. Iudeisq eam ui¬
dendi licentiam abstulit. NLaus ad̾a¬
ni. Adrianus pͥnceps medius fuit. Pa¬
cem omi tempore impii sui habuit. se¬
mel t̾m ꝑ p̾sidem dunicauit. Orbem ro¬
manuĩ circuiit: multa edificaute. fa¬
cundissimus latino sermone. greco eru¬
ditissimus fuit.
ntonius piuis monarchiã mundi
tenuit annis .xxii. ⁊ dimidiũ. s¬
laus antomipii. uir honestus ⁊ insig¬
nism̾ito nume pompilio confertur.
ut romulo traianus equatur. Nulli
acerb. cuuctis benignus. In remilita
quam ampliare studens. Uiros eqͥssi¬
mos ad amministrandũ rem publi¬
cam q̃rens. Bonos in honorẽ bñs. In¬
ꝓbos sñ aliqua acerbitate detestams.
Regib amicis tam uen̾abit: uͭ ad eũ
ntͦueisias deferrent sententieq pare¬
nt. In amicos lib̾alissimus erarium ta¬
en opulentium reliquit. Puis ꝓpter
ementiam dictus ẽ.
aicus autonius uerus cum fr̃e

Expanded text:
em terrae annis XXI: Hic Judaeos secundo rebelles perdomuit, Jerusalemque reaedificavit, Judaeisque eam videndi licentiam abstulit. Laus Adriani: Adrianus princeps medius fuit; pacem omni tempore imperii sui habuit: semel tantum per praesidem dimicavit; orbem Romanum circuit; multa aedificavit; facundissimus Latino sermone, Graeco eruditissimus fuit. Antoninus Pius monarchiam mundi tenuit annis XXIII et dimidio. Laus Antonini Pii: Vir honestus et insignis merito Numae Pompilio confertur, ut Romulo Trajanus aequatur. Nulli acerbus, cunctis bquam ampliare studens, viros aequissimos ad administrandam rempcam quaerens, bonos in honore habens, improbos sine aliqua acerbitate detestans. Regibus amicis tam venerabilis, ut ad eum controversias deferrent, sententiaeque parerent, in amicos liberalissimus, aerarium tamen opulentum reliquit, Pius propter clementiam dictus est. Marcus Antoninus Verus cum fratre
Abbreviated transcription (Latin):
noctis in inquisitionẽ ueniat intuentib
utrũ crepusculũ adhuc ꝑueniat uesꝑcmũ.
an iamaduen̾it matutinũ ut pote noct᷑¬
no sole ñ longe sub t̾ris adorientem bore¬
ales ꝑ plagas redeunte. Uñ etiam płime
longitudinis hc̃ dies estate. sicut ⁊ noctes
contra mnbruma. sole nuirũ tunt libi¬
cas in partes redeunte .i. horarum .x
noctialium horarum. cum in armenia.
macedonia. ttalia. cet̾isq eiusdẽ linee
regionib longissima dies siue nox x
breuissima .ix. compleat horas. Quatu¬
or autem sunt que mira uident᷑ inan¬
glia. ꝑrimũ qͥdem ẽ qd̃ uentus egredi¬
tur a cauernis t̾re. in monte qd̾ uocatͥ
pec. tanto uigore ut uestes iniectas re¬
pellat. ⁊ in altum eleuatas ꝓculeiciat.
Scd̾m ẽ. apud stanes ges uͥ lapides mus
magnitudinis in modũ portarũ ele¬
uati suire. ita ut porte portis suꝑ posste
uideantur. Nec pot̾ aliquis excogta¬
re qua arte tante lapides ad es inaltũ

Expanded text:
noctis in inquisitionem veniat intuentibus, noctis in inquisitionem veniat intuentibus, utrum crepusculum adhuc maneat vespertinum, an jam advenerit matutinum, utpote nocturno sole non longe sub terris ad orientem Boreales per plagas redeunte. Unde etiam plurimae longitudinis habet dies aestate sicut et noctes contra in bruma, sole nimirum tunc Lybicas in partes redeunte, id est horarumnoctialium horarum, cum in Armenia, Macedonia, Italia, caeterisque ejusdem lineae regionibus longissima dies sive nox 15, brevissima 9 compleat horas. Quatuor autem sunt, quae mira videntur in Anglia. Primum quidem est, quod ventus egreditur de cavernis terrae in monte qui vocatur Pec, tanto vigore, ut vestes injectas repellat, et in altum elevatas procul ejiciat. Secundum est apud Stanenges, ubi lapides mirae magnitudinis in modum portarum elevati sunt, ita ut portae portis superpositae videantur; nec potest aliquis excogitare qua arte tanti lapides adeo in altum
Abbreviated transcription (Latin):
das. secum qd̃ inferant. De cuius laude
quidam ita scͥpsit. ¶ Iua qͥdem longe
celebͥsplendore beata: gleb̾. lacte. faus
suꝑeminet insulacunctis: quas regit
ille d̾s spumanti cuiꝰ abore: ꝓfluit occe¬
anus. ⁊ paulopꝰ. G Testes londonie ra¬
tib. Wintonia bacho. herefordia grege.
Urrecestria fruge redundans. batha
latu salebira feris. cantuaria pisce. Ebo¬
racum silius. Excestria clara metalł.
Noruinciũ dacis. hyb̃nis. cestria galł:
cicestrum noruiageniis: duuelina ꝓ¬
pinquans. Testes lincolie gens infi¬
nita decore. Lestis heli formnosa sttu. Rous¬
ceastria uisu. SNec tacendum arbttroi
quod temperie gͣtissima ⁊ ideo in habitan¬
tib salub̃rima sit bͥtannia. Cumemim
int̾ septemt̾onẽ ⁊ occidentem sita sit: sui¬
gus qd̾ recipit a septentͥone: temꝑat an¬
lor qͣuod recipit a sole ocesdente. Nũquam
aũin ea aliquem arripuit ignis sacer
s agalliis allati ibi solent sanari. Et quia
ꝓpe septemtͥonalem mundi ũticẽ Rcet

Expanded text:
 secum quod inferant. De cujus laude quidam ita scripsit: Illa quidem longe celebri splendore beata Glebis, lacte, favis supereminet insula cunctis. Quas regit ille Deus, spumanti cujus ab ore Profluit Oceanus. Et Paulo post: Testes Londoniae ratibus, Wintonia Baccho, Herforda grege, Virecestria fruge redundans. Batha lacu, Salebira feris, Cantuaria pisce, Eboracum silvis, Excestria clara metallis. Norvicium Dacis, Hibernis Cestria, Gallis Cicestrum, Norwageniis Dunelma propinquans. Testis Lincoliae gens infinita decore, Testis Ely formosa situ, Rovecestria visu. Nec tacendum arbitror quod temperie gratissima, et ideo inhabitantibus saluberrima sit Britannia. Cum enim inter septentrionem et occidentem sita sit, frigus, quod recipit a septentrione, temperat calor, quem recipit a sole occidente. Nunquam autem in ea aliquos arripuit ignis sacer, sed a Galliis allati ibi solent sanari. Et quia prope septentrionalem mundi verticem jacet,
Abbreviated transcription (Latin):
latitudine tam̃ siui status ⁊ salubritate
ac serenitate aerum multũ ei p̾stat. que
sicut contra aquilonem breuorẽ: tta
in meridiem se tͣns illius fines phari¬
mũ ꝓtendens. usq contͣ hyspanie sep¬
tͥonalia. quanius magno equore int̾¬
iacente ꝑuenit. Nũquam aut raro
ibi nx plus qm tͥduana remanet. Ne¬
mo ꝓpter hiemẽ aut fena secat estate.
aut ftabula fabͥcat ium̃tis. Nullum
ibi reptile uideri solet. nullus serpĩs
uiuere ualet. Nam sepe illode b̾tan¬
nia allati serpentes: mox ut ꝑximã¬
te t̾ris nauigio odore illius aeris at¬
uenenũ ualent. Deniq uidimꝰ quibꝰ¬
dam a serpente ꝑcussis: rasa folia co¬
dicum qui de hyb̃nia fuerant.⁊ ip̃am
rasuram aque immissã ac potui datã
talib: ꝓtinus tota uim ueneni cras¬
santis tͦotum in flatu corporis absup¬
sisse. ac secdasse tumorem. Alirabili gͥ
dono d̃s hanc ditauit insulam: multi¬
tudinemq scõrum ad eiꝰ tuitionem in

Expanded text:
latitudine tamen sui status et salubritate latitudine tamen sui status et salubritate ac serenitate aerum multum ei praestat. Quae, sicut contra aquilonem brevior est, ita in meridiem se trans illius fines plurimum protendens usque contra Hispaniae septentrionalia quamvis magno aequore interjacente pervenit. Nunquam aut raro ibi nix plusquam triduana remanet. Nemo propter hiemem aut fena secat aestate, aut stabula fabricat jumentis. Nullum ibi reptile videri solet, nullus serpens vivere valet: nam saepe illuc de Britannia allati serpentes, mox ut proximante terris navigio odore aeris illius atvenenum valent. Denique quibusdam vidimus a serpente percussis rasa folia codicum, quae de Hibernia fuerunt, et ipsam rasuram aquae immersam, ac potui datam, talibus protinus totam vim veneni grassantis, totum inflati corporis absumpsisse ac sedasse tumorem. Mirabili igitur dono Deus hanc ditavit insulam, multitudinemque sanctorum ad ejus tuitionem in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstat ẽẽ seruatũ. Hec sunt que ascͥptiꝰ
ueterum tradunt᷑ de aduentu bͥtonũ
in partem illam t̾rarum q̃ bͥtannia
uocatur ⁊ de aduentu pictorum in in¬
sulam eandẽ. Que qͣmuis insula sit:
cum maximi sit spatii ñ minoris excel¬
lentie ẽ que insula ẽ: cum totus mundꝰ
insulasit. S qr uulgo dr̃ uento pluuia
⁊ risus dolori miscetur: obp̃rogatiuas
ipsius bͥtannie diuitias oĩum cutũad¬
racentium inse liuorem ⁊ imudiã mo¬
uit. Quamobrẽ sepe expugnata sepissi¬
me uoimpugnata ẽ. ꝓcedente nanꝙ tp̃r
uenert̃ etiam scoti ab yͣbnia in bͥtanniã
duce reuda qui in pictorum parte uł ami¬
cicia uł ferro sedes s quas hactenus hñt
uindicauerunt. Aquo uidi duce dalreu¬
dum uocantur. Nam lingua eorum dal
pardem sig̾cat. Dicendum ẽ gͥ paudis de ib¬
adlandem dei om̃ĩpotentis hoc scb̃e appo
ma ẽ. Que qͣmus bͥtane duuciis cedat:

Expanded text:
constat esse servatum. Haec sunt, quae a scriptis constat esse servatum. Haec sunt, quae a scriptis veterum traduntur de adventu Britonum in partem illam terrarum, quae Britannia vocatur, et de adventu Pictorum in insulam eamdem. Quae, quamvis insula sit, cum maximi sit spatii, non minoris excellentiae est quod insula est, cum totus mundus insula sit. Sed quia vulgo dicitur: Vento pluvia, et risus dolori miscetur, ob praerogativas ipsius Britanniae divitias omnium circumadjacentium in se livorem et invidiam movit. Quamobrem saepe expugnata, saepissime vero impugnata est. Procedente namque tempore, venerunt et Scoti ab Hibernia in Britanniam duce Reuda, qui in Pictorum parte vel amicitia vel ferro sedes sibi, quas hactenus habent, vindicarunt, a quo videlicet duce Dalreudini vocantur. Nam lingua eorum Dal partem significat. Dicendum est igitur paucis de Hibad laudem Dei omnipotentis hoc scribere apma est. Quae, quamvis Britanniae divitiis cedat,
Abbreviated transcription (Latin):
pictorum de scithia occeanĩ ingressam
cirtũagente flatu uentoꝵ extra fines
bͥcannie hybniam ꝑuenisse eiusq sep¬
tentͥonales oras intͣsse. atꝙ inuenta
ibi gente scotorum: sͥ quoq in partib
ilł sedes petisse nec impetͣre potuisse.
Dix̾unt itaq scoti. Nos ambo insula
hec ñ comparet. s nouimꝰ insulam esse
aliam ñ ꝓcul anr̃a. cont᷑ ortum solis
quam sepe lucidiorib dieb delonge as¬
pit̾e solemꝰ. Hanc adire siuuitis habi¬
tabilem nob̃ fac̾e ualetis uł siquis re¬
sistere uoluerit: nob̃ auxiliariis uti¬
mini. Itaq pecentes bͥtanniam picti:
habitare ꝑ septemtͥonales insule par.¬
tes ceꝑunt. nam au̾trinas b̾tones oc¬
cupauerant. Cũq uxores pieti ñ ha¬
bentes. pet̾ent eas ascotis: ea solum
ꝯditione dare ꝯsenserunt: ut uͥ res ue¬
niret inoubium: magis de feminea
regum ꝓsapia quam de masculinare.¬
gem s elig̾ent. quod usq hodie ap̃pictoᷤ

Expanded text:
Pictorum de Scythia Oceanum ingressam, Pictorum de Scythia Oceanum ingressam, circumagente flatu ventorum, extra fines Britanniae Hiberniam pervenisse, ejusque septentrionales oras intrasse, atque inventa ibi gente Scotorum sibi quoque in partibus illis sedes petisse, nec impetrare potuisse. Dixerunt itaque Scoti: « Nos ambos insula haec non caperet, sed novimus insulam esse aliam non longe a nostra contra ortum solis, quam saepe lucidioribus diebus de longe aspicere solemus: hanc adire si vultis, habitabilem vobis facere valetis; vel, si quis resistere voluerit, nobis auxiliaris utimini. » Itaque petentes Britanniam Picti, habitare per septentrionales insulae partes coeperunt. Nam austrinas Britones occupaverunt. Cumque uxores Picti non habentes peterent eas a Scotis, ea solum conditione dare consenserunt, ut ubi res veniret in dubium, magis de feminea regum prosapia quam de masculina regem sibi eligerent: quod usque hodie apud Pictos
Abbreviated transcription (Latin):
ter pͥami et anchise. Anchises pat̾enee.
Eneas pat̾ ascanii. Ascaniꝰ pater siluii.
Siluiꝰ autem cum uxorem duxiss ⁊ pͥe¬
nans eẽt: p̾dixit magus qͥdam filium unde.
pregnans erat int̾fecturum patrẽ suũ.
occiso gͥ mago ꝓuaticinatione illa: na¬
tusẽ filius ⁊ liocatus ẽ brrito. Post mul¬
tum u̾o int̾uallum dum ip̃e lud̾et cum
pueris. ictu sagrite occidit ꝑatiem ñ in¬
dustria s casu. Quamobrem expulsus
ab italia ꝑuenit ingalliam. ibiq cõ¬
dita ciuitate turonoꝵ que uocatur
turms. inuasit tractũ armoricanũ.
De tractu aũ armoricano huc adueni¬
ens: australes sͥ partes insule ingentis
uindicauit ⁊ ex nomine suo bͥtanniã
uocauit. Dicunt aũ illi auctores qd̾ q̃n
bruto regnabat in bͥtaniria heli sacer¬
dos iudicabat isrł. Et postumꝰ Siluiꝰ
filius enee regnabat apud latinos
cuiꝰ nepos erat bruto. Post int̾uallum
uͦͭ octĩgenta annorum ꝯtigit gentem

Expanded text:
pater Priami et Anchisae; Anchises pater Aeneae; pater Priami et Anchisae; Anchises pater Aeneae; Aeneas pater Ascanii; Ascanius pater Silvii, Silvius autem, cum uxorem duxisset, et praegnans esset, praedixit magus quidam filium, unde praegnans erat, interfecturum patrem suum. Occiso igitur mago pro vaticinatione illa, natus est filius, et vocatus est Bruto. Post multum vero intervallum, dum ipse luderet cum pueris, ictu sagittae occidit patrem, non industria, sed casu. Quamobrem expulsus ab Italia pervenit in Galliam, ibique condita civitate Turonorum, quae vocatur Turonis, invasit tractum Armoricanum. De tractu autem Armoricano huc adveniens australes sibi partes insulae ingentis vindicavit, et ex nomine suo Britanniam vocavit. Dicunt autem illi auctores quod, quando Bruto regnabat in Britannia, Heli sacerdos judicabat Israel, et Posthumus sive Silvius filius Aeneae regnabat apud Latinos, cujus nepos erat Bruto. Post intervallum vero octoginta annorum contigit gentem
Abbreviated transcription (Latin):
uidł. anglorum. scotorũ. pictoꝵ ⁊ lati¬
norum que doctrina scͥpturarum ce¬
teris om̃ib ẽ fc̃a ꝯmunis. Qmͣus picti
iam uideant᷑ deleti ⁊ lingua eorum oĩo
destructa. itaut iam fabula uideatur:
quod in uet̾m scͥptis eorum m̃tio inue¬
nitur. Cum aũ ñ compar⁊ amorẽ ce-¬
lestium ⁊ horrorem t̾restrium: si cogi¬
tet ñ solum reges eorum ⁊ pͥncipes ⁊ po¬
płm deꝑiisse uerum etiã ftyrpem oẽm
⁊ linguam ⁊ m̃tionem siul defecisse:
Et si dealiis mirũ ñ eẽt: deungua tam̃
quam unã int̾ oeteras d̃s ab exordio lin¬
guarum instituit: mirandũ uidetur.
ucusq de situ ⁊ habitu
b̾tannue licet demultis pauca di¬
xerimus: dicta sufficiant. Nc̃ aqͥb ⁊
quo tempore pͥmũ in habitata fu̾it dicen¬
dum ẽ. Quod in beda ñ inuentũ in aliis
auctorib repperi. Scͥpserunt emm a
dardano pͥncipium emanasse bͥtonũ.
Dardanus nãq pat̃ fuit troii. Troiuis pa-

Expanded text:
videlicet, Anglorum, Scotorum, Pictorum et Latividelicet, Anglorum, Scotorum, Pictorum et Latinorum; quae doctrina scripturarum caeteris omnibus est facta communis, quamvis Picti jam videantur deleti, et lingua eorum ita omnino destructa, ut jam fabula videatur, quod in veterum scriptis eorum mentio invenitur. Cui autem non comparet amorem coelestium, et horrorem terrestrium, si cogitet non solum reges eorum, et principes, et populum deperiisse; verum etiam stirpem omnem et linguam, et mentionem simul defecisse? et, si de aliis mirum non esset, de lingua tamen, quam unam inter caeteras Deus ab exordio linguarum instituit, mirandum videtur. Hucusque de situ et habitu Britanniae, licet de multis pauca dixerimus, dicta sufficiant. Nunc a quibus, et quo tempore primum inhabitata fuerit dicendum est; quod in Beda non inventum in aliis auctoribus reperi. Scripserunt enim a Dardano principium emanasse Britonum. Dardanus autem pater fuit Troii; Troius autem
Abbreviated transcription (Latin):
rinit: nunqm tam̃ ad finemͤ uenire po¬
tuerunt. Quar̾um ẽ quod in qui bꝰdam
partib pluuia uidetur eleuari dmon-¬
tib ⁊ sine mora ꝑ campos diffundi. Tan¬
te aũ gr̃e inhabitantib fuit bͥtannia.
quod qͣtuor mea calles afine infinem
ꝯstruerent regia sullimatos auctorita¬
aud̾et. Primꝰ ẽ ab ogͣende in occidentem.
⁊ uocatur ichenild. Scd̃s ẽ ab austro in
aquilonem ⁊ uocatur ermingestrate.
lercius ẽ ex transũso adorobnia in cestͥ¬
am. scł ab euroaustro in zephirum sep¬
tentͥonalem ⁊ uocatur Watlingestrate.
quartus maior cet̾is incipit incatene:
⁊ desinte intotenes. scł a pͥncipio cornu¬
gallie in finem scotie. Et hic callis uadit
ex transũso azephiro australii eurũ
septemtͥonalem. ⁊ uocatur fossa. ten¬
ditq ꝑ lincoliam. Hii sunt qͣtuor pͥn¬
cipales calles anglie. multũ qͥdem spa¬
tiose: s nec minꝰ speciose. sanciti edictiˢ
regum. scͥptisq uerendis legum. sgͥnq
aũ lingius utitur bͥtannia. bͥtonum

Expanded text:
re potuerunt. Quartum est quod in quibusdam partibus pluvia videtur elevari de montibus, et sine mora per campos diffundi. Tantae autem gratiae inhabitantibus fuit Britannia, quod quatuor in ea calles a fine in finem construerent regia sublimatos auctoritaauderet. Primus est ab oriente in occidentem et vocatur Ichenild; secundus est ab austro in aquilonem, et vocatur Erningestrate; tertius est ex transverso a Dorobernia in Cestriam, scilicet ab euroaustro in zephyrum septentrionalem, et vocatur Matlingestrate; quartus major caeteris incipit in Catenes et desinit in Cotenes, scilicet a principio Cornugalliae in finem Scotiae: et hic callis vadit ex transverso a zephiro australi in eurum septentrionalem, et vocatur fossa, tenditque per Lincolniam. Hi sunt quatuor principales calles Angliae, multum quidem spatiosi, sed nec minus speciose sanciti edictis regum, scriptisque verendis legum. Quinque autem linguis utitur Britannia, Britonum
Abbreviated transcription (Latin):
Urbes aut̃ p̃dicte amenis insite locis suꝑ
flumina choruscant fertilia ⁊ pulcher¬
rima. Sunt tam̃ duo fluminacet̾is cla¬
riora tamasis ⁊ sabͥna. quasi duobrachia
bͥtannie ꝑ que sͥ suas ⁊ alienas effert ⁊ in¬
fert diuitias. E Proprie uo ꝓpͥum ẽ bri¬
tannie: ut incole eus in ꝑegrinatio

Expanded text:
Urbes autem praedictae amoenis insitae locis super Urbes autem praedictae amoenis insitae locis super flumina coruscant fertilia et pulcherrima. Sunt autem duo flumina caeteris clariora, Tamesis et Sabrina quasi duo brachia Britanniae, per quae sibi suas et alienas effert et infert divitias. Proprie vero proprium Britanniae est, ut inc
Abbreviated transcription (Latin):
tus ely. Sextadecima lincolesire. cuius capt̃
a magno flumine humbre usq ad flumen
taaasis. uicesima qͣrta ẽ glouceastriesyre.
ucesima qͥnta. Wirecestrie sẏre inqua ẽ ep̃a¬
tus wigornie. uicesima sexta hereforde syre
in qua ẽ ep̃atus herefordie. Uicesima septi¬
ma salopsyre. Uicesima octaua ceastresyre.
in qua ẽ ep̃atus ceastrie. Wicesimanona Wa-¬
reuuic. Pricesima staford. Post tricesimã. pͥ¬
ma ẽ derebi. Scd̾a. notinghan. Tercia euury¬
iohsẏre. in qua ẽ archiep̃atus eboraci. qͣr
tus oarluil. Syra u̾o angli&e: latine dicit᷑
nr̃o tempore florescit anglia. urbes u̾o
multo plures sunt quam ep̃atus. ut siou¬
ueceastria. leecestria. Oxinefordia. ⁊ alie
plures ep̃is carentes. S moccidentali pair¬
te b̾canme que uotatur suallia: tres suꝑ¬
hitres nullarum urbium ep̃i. ꝓpter deso¬
lationem Wallie. que sola deuictis reman¬
apud karr legion s statun tam̃ amisit.

Expanded text:
tus Clu; sextadecima Lincolesire, cujus caput tus Clu; sextadecima Lincolesire, cujus caput a magno flumine Humbrae usque ad flumen Tamesis. Vigesima quarta est Glouceastresire; vigesima quinta est Mireceastresire, in qua est episcopatus Vigorniae; vigesima sexta Herefordsire, in qua est episcopatus Herefordiae; vigesima septima Salopsire; vigesima octava Ceastresire, in qua est episcopatus Ceastriae; vigesima nona Marewic; trigesima Stafford. Post trigesimam prima est Dereby; secunda Notingham; tertia Guerwicesire, in qua est archiepiscopatus Eboraci; quartus Caruil. Syra vero Anglice Latine dicitur nostro tempore florescit Anglia. Urbes vero multo plures sunt quam episcopatus, ut Gloweceastria, Leiceastria, Oxenefordia, et aliae plures episcopis carentes, sed in occidentali parte Britanniae, quae vocatur Wallia, tres suphi tres nullarum urbium episcopi propter desolationem Walliae, quae sola devictis remanapud Kairlegion, sed statim tamen amisit.
Abbreviated transcription (Latin):
nomina qͣnuis in habitantib notissima
sint: ñ tam̃ pigeat subscͥbe. Deueniet en ĩ
forsitanut quẽaomodũ nomina ciurtatũ
p̾dicta que olim gͣta ⁊ excelsaerant. mͦ in
barbariem ⁊ risum ũtuntur: itaetiam de¬
cursu temporũ q̃ mͦ notissima sunt. inoog¬
nita ⁊ incredibilia fiant. Gñ patet quam
misere ifrustra nomĩs nri famã: incole ꝓ-¬
uintiarum appetamus. cum nͦ ipsarum
urbium uł ꝓuintiarum nomina durare pos
ohiep̾atus cantuarie. ⁊ ep̃atus rouecrastrie.
Scd̾aẽ sud seaxe in quo ẽ ep̃citus ciceastrie. Tẽia
sudne. Quarta hantesyre. in qua ẽ ep̃atus Si¬
ceastrie. Quinta heresyre. Sexta wintesyre. in
quo ẽ ep̃atus salesb̃me. Septima ẽ dorsete. Octa¬
ua submersete. inqua ẽ ep̃atus badhe ut ache¬
manecestrie. Nona: deuenesyre. in quaẽ ep̃a¬
ep̃ãtus londonie. Terciadecima sudfole. Qrta¬
decima nordfolc. in qua ẽ ep̃atus noruuincie.
Quinta decuma catebrigesyre in quaẽ ep̃a¬

Expanded text:
nomina, quamvis inhabitantibus notissima sint, non tamen pigeat subscribere. Deveniet enim forsitan ut, quemadmodum nomina civitatum praedicta, quae olim grata et excelsa erant, modo in barbariem et risum vertuntur, ita et decursu temporum quae modo notissima sunt, incognita et incredibilia fiant. Unde patet quam misere et frustra nominis nostri famam incolae provinciarum appetamus, cum nec ipsarum urbium vel provinciarum nomina durare posschiepiscopatus Cantuariae, et episcopatus Roveceastriae; secunda est Sudsear, in qua est episcopatus Ciceastriae; tertia Suthrie; quarta Hamtesire, in qua est episcopatus Vinccastriae; quinta Berscire; sexta Miltesire, in qua est episcopatus Salesberiae; septima est Dorset; octava Sumerset, in qua est episcopatus Badhe, vel Acemanecestriae; nona Devenesire, in qua est episcopaepiscopatus Lundoniae; tertiadecima Sudfolc; quartadecima Northfolc, in qua est episcopatus Norwiciae; quinta decima Cantebrigesire, in qua est episcopa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pictos ⁊ scotos. qui gͣuissime eam beul
uexauerunt. necñ optinuert̃. S uerciã
ꝑ anglicos qui eam debellauerunt i opti¬
nent. sͣ Quartã ꝑ daicos. qui eam belł op¬
tinuert̃. s postea deꝑierunt. s Qͥntam ꝓ
normannos. qu eam deuicert̃. ⁊ anglis
in p̾sentiarum dominant᷑. S Qñ aũ saxo¬
nes hanc t̾ram sͥ subuigauert̃: reges. uii.
statuerunt. regnisq nomina ꝓ libituim¬
posuerunt. Orimũ regnum uocatum ẽ¬
lercium: Westsexe. cuiris capt̃ erat syinto¬
nia que nẽ data ẽ stĩmonialib. In quo fc̃
uibes Minceastria. Siuesburia. ⁊ plureᷤ alie.
Quartum regnum caftstaxe. quod ñ diu du¬
rauit. s cet̾is regnus subiugatum ẽ. Qͥntum:
eastangle in quo sunt ꝓuintie que uocant᷑
norfole. ⁊ sudfole. Sextum: menche. in quo ẽ

Expanded text:
per Pictos et Scottos, qui gravissime eam bellis per Pictos et Scottos, qui gravissime eam bellis vexaverunt, nec tamen obtinuerunt; tertiam per Anglicos, qui eam debellaverunt et obtinent; quartam per Dacos, qui eam bellis obtinuerunt, sed postea deperierunt; quintam per Northmanos, qui eam devicerunt, et Anglis in praesentiarum dominantur. Quando autem Saxones hanc terram sibi subjugaverunt, reges septem statuerunt, regnisque nomina pro libitu imposuerunt. Primum regnum vocatum etertium Nestsear, cujus caput erat Wiltonia, quae nunc data est sanctimonialibus, in quo sunt urbes Vinceastria, Salesburia, et plures aliae; quartum regnum Estlear, quod non duravit, sed caeteris regnis subjugatum est; quintum Lastangle, in quo sunt provinciae; quae vocantur Nordfolc et Sudfolc; sextum Merce in quo est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ regib sermo fiebat. Iudicabit bͥtanniã
castella innumera. que ⁊ ip̃a muris. tus¬
rib portis ac̃ seris erant instructa fremiᷤ¬
simis. Ciuitatum aũ noĩa ħ erant b̾tan¬
nice. Kair ebrauc .i. eboracum. kaair chent.
.i. cantuania. kair gorangon .i. Wigornia
kair guent .i. Wincrastͥa. kair grant .i.
kair lion quã uocamꝰ carleuil. hair dauni
.i. doreceastria. kair dorm .i. dontetestre.
q̃ sita in huntedonensi ꝓuintia suꝑ fui¬
men qui uocatur nen penitꝰ destructaẽ
kair loigotch .i. lingolia. kair merdin. que
nc̃ quoꝙ sic uotatur. kacir gͣorgon. har¬
cucerat. kair guortegein. kair urnas.
kair elennon. kair meguaid. kair liei¬
kair mercip. kair segent. que fute suꝑ
tamasin ñ longe a radinge. ⁊ uocatur
silcestre. Hec erant noĩa cuutatũ tem¬
plagas ab exordio usq ad p̃sens unmills
sitat fideles: s etiam diuidicat infideles.¬
¶ drimã ꝑ romanos. qui b̾tanniam ex¬
paignauerunt s pꝰea recessert. ħ Sedam

Expanded text:
iebat: Judicabit Britanniamcastella innumera, quae et ipsa muris, turribus, portis ac seris erant instructa firmissimis. Civitatum autem nomina haec erant Britannice; Kair-Ebranc, id est Eboracum; Kair-chent, id est Cantuaria; Kair-Gorangon, id est Wigornia; Kair-Guent, id est Winceastria; Kair-Grant, id Kair-Lion, quam vocamus Carleuil; Kair-Dauri, id est Doreceastria; Kair-Dorm, id est Dormeceastre, quae sita in Huntedonensi provincia super flumen, quod vocatur Nen, penitus destructa est; Kair-Loitchoit, id est Lincolnia; Kair-Merdin, quae nunc quoque sic vocatur; Kair-Guorcon; Kair-Cucerat; Kair-Guortigern; Kair-Urnac; Kair-Celemion; Kair-Meguaid; Kair-LiceKair-Mercipit; Kair-Segent, quae fuit super Tamesin non longe a Reding, et vocatur Silcestre. Haec erant nomina civitatum templagas ab exordio usque ad praesens immisit sitat fideles, sed etiam dijudicat infideles: primam per Romanos, qui Britanniam expugnaverunt, sed postea recesserunt; secundam
Abbreviated transcription (Latin):
bitata fu̾it: de  hicb̃ ap̃uen̾abilẽ bedã
s ap̃ quendã auctorẽ reppi. Qd̃ egiptus
in mari rubͦ submersis illi qui suꝑfue¬
rant: expułunt ase quendã nobilẽ sciti¬
cum qui apud eos degebat ne dominiũ
suꝑeos inuad̾et. At ille expulsus du
circũiens ꝑaffricam: ꝑuenit cũ fami¬
sẏrie ⁊ uenert̃ suꝑ flum̃ malua tͣnsie¬
runtq ꝑ mauritaniã. ⁊ ad columnas
herculis nauigauert̃ tyrenũ mare.
⁊ ꝑuenerunt usq ad hyspaniam. ⁊
ibi ꝑannos habreauerunt multos.¬

Expanded text:
itata fuerit, de hoc nihil apud venerabilem Bedam, sed apud quemdam auctorem reperi. Quod Aegyptiis in mari Rubro submersis, illi, qui superfuerant, expulerunt a se quemdam nobilem Scythicum, qui apud eos degebat, ne dominium super eos invaderet. At ille expulsus, diu circuiens per Africam, pervenit cum famiSyriae, et venerunt per flumen Malva, transieruntque per Mauritaniam, et ad columnas Herculis navigarunt Tyrrhenum mare, et pervenerunt usque ad Hispaniam, et ibi per annos habitarunt multos,
Abbreviated transcription (Latin):
scł ⁊ stanni ⁊ plumbi. necñ ⁊ argenti.
s rarius. Aduehitur aũ argentum a
ꝓxuma parte germanie ꝑ renum ꝓ
mira fertilitate piscium ⁊ carnium.
lane p̾ciosissime ⁊ lactis. arm̃torumq
absq numo ut maior ibi uideatur co¬
pia argenti: quam in germania. Uñ
omnis moneta eiꝰ puro argento confi¬
citur. Gignit etiam lapidem ꝯagatem
płimũ optimũq. Est aũ niger. gemi¬
neus ⁊ ardens. Igne accensus: serpen¬
des fugat. artritus calefactus. ad pli¬
cita detinet eque ut succinum. fontes
etiam salinarum ht̃. Assunt ⁊ fontes
calidi. ⁊ ex eis fluuii balneorum cãlidoꝵ.
om̃i etati ⁊ sexiu ꝑ distincta loca uixta
suum ciq modũ accommodi. Aqua enĩ
solum calida: s ⁊ ardens. Hec aut̃ insu¬
larum nobilissima cui quondã abion no-¬
men fuit. postea uͭ bͥtannia. ñc aũ anglia:
in septentͥonem ⁊ occidentẽ sita ẽ. Octin

Expanded text:
scilicet, stanni et plumbi, nec non et argenti, scilicet, stanni et plumbi, nec non et argenti, sed rarius. Advehitur autem argentum a proxima parte Germaniae per Rhenum pro mira fertilitate piscium et carnium, lanae pretiosissimae et lactis armentorumque absque numero, ut major ibi videatur copia argenti quam in Germania: unde omnis moneta ejus argento puro conficitur. Gignit etiam lapidem gagatem plurimum optimumque. Est autem nigrogemmeus et ardens; igne accensus serpentes fugat, attritu calefactus applicita detinet, aeque ut succinum. Fontes etiam salinarum habet; adsunt et fontes calidi, et ex eis fluvii balneorum calidorum omni aetati et sexui per distincta loca juxta suum cuique modum accommodi. Aqua enim,solum calida sed et ardens. Haec autem insularum nobilissima, cui quondam nomen Albion fuit, postea vero Britannia, nunc autem Anglia, inter septentrionem et occidentem sita est, DC
Abbreviated transcription (Latin):
riuis ⁊ nemorib. iocunda uoluerũ ⁊ fe¬
uarum uenatib. ferax auium multi
⁊ diu̾si gen̾is: terra ⁊ mari ⁊ fluuiis.
Alendis autẽ mira pecorib ⁊ ium̾tis.
ut hydnia. Uñ solinus. Ita pabulosa
dum apastib arceantur ad ꝑicłm agat
sacietas. fiuuiis uͦ abundat ualde pisco¬
sis. fontib p̾clara copiosis. ⁊ qͥdem p̾ci¬
pue isitio redundat ⁊ anguilla. Abun¬
dat etiam uituł marinis. Necñ allec¬
tea ⁊ ostrea mire in ea redundant. &
uaria contliorum gn̾a. Intraq̃ sunt ⁊
muscule quib sepe inelusam margari¬
tam omĩs qͥdem coloris optunam inue¬
niunt. rubicundam scł ⁊ iacinctinã.
purpuream ⁊ prassinam.s maxime
candidam. Nec desunt coclee: quibus
tinctura coctinei coloris conficit᷑. Cuiꝰ
rubor pulcherrimus nullo unquam
soł ardore nulla ualet iniuria pluriia¬
rum pallescere. s quo uetustior: eosolet
eẽ uenustior. Capiuntur ⁊ sepe delphi-
phinis balena bͥtannica maior. uenis
etiam metallorum eris redundat. ferri

Expanded text:
moribus, jucunda volucrum et ferarum venatibus, ferax avium multi et diversi generis terra, mari, et fluviis; alendis autem mira pecoribus et jumentis. Unde Solinus: Ita pabulosa dum a pastibus arceantur, ad periculum agat satietas. Fluviis vero abundat valde piscosis, fontibus praeclara copiosis: et quidem praecipue isicio redundat et anguilla; abundat et vitulis marinis, nec non et halecia et ostrea mire in ea redundant et varia conchyliorum genera: inter quae sunt et musculae, quibus saepe inclusam margaritam omnis quidem coloris optimam inveniunt, rubicundam scilicet et hyacinthinam, purpuream et prassinam, sed maxime candidam; nec desunt cochleae, quibus tinctura coccinei coloris conficitur, cujus rubor pulcherrimus nullo unquam solis ardore, nulla valet injuria pluviarum pallescere; sed quo vetustior, eo solet esse venustior: capiuntur et saepe delphinephinis balaena Britannica major. Venis etiam metallorum aeris redundat, ferri
Abbreviated transcription (Latin):
lata. exceptis dumtaxat plixiorib diu̾so¬
rum ꝓmuntorioꝵ tractib quib efficit᷑
ut circũitus eius quadragies octies sep¬
tuaginta quinq milia compleat. ht̃aũ
aboriente g̾maniam ⁊ daciam. ab occi-¬
dente hyb̃niam. ameridie galliã belgi-
te anglorum nc̃ corrupte reptacester uo¬
cata int̾posito mari a gessoriaco mormoꝵ
gentis litore ꝓximo traiectu milrũ qͥnqͣ
ginta. siue ut quidam scͥpsere stadiorum
gica abeluaci nobilissima quondã urbe
gallie dicta ẽ. que ꝓuntia nc̃ in duas di¬
uisa uidetur. In eam scił que uocatur
pontita:⁊in eam que uocatur norman¬
nia. uͥ mͦ normanni gens noua s uali¬
dissima degunt. ht̃ aũ a septemtͥone
unde occeano infinito patet: orcadas insu¬
las .ix. de quarum ultia tile dictum ẽ.
libi seruiat ultima tile. Cum aũ płimas
insulas hãt b̾tannia: tres maiores ht̃.
Unã orcadas de quib dictum ẽ. Aliã mau.
uł euboniã. que in umbilieo maris int̾

Expanded text:
ata, exceptis duntaxat prolixioribus diversorum promontoriorum tractibus, quibus efficitur ut circuitus ejus quadragies octies septuaginta quinque millia compleat; habet autem ab oriente Germaniam et Daciam, ab occidente Hiberniam, a meridie Galliam Belgicate Anglorum nunc corrupte Reptacester vocata, interposito mari a Gessoriaco Morinorum gentis littore proximo trajectu millium L, sive ut quidam scripserunt, stadiorum gica a Belvaci nobilissima quondam urbe Galliae dicta est: quae provincia nunc in duas divisa videtur: in eam scilicet quae vocatur Pontica, et in eam quae vocatur Northmannia, ubi modo Northmanni gens nova sed validissima degunt. Habet autem a septentrione, unde Oceano infinito patet, Orcadas insulas novem, de quarum ultima Thule dictum est: Tibi serviat ultima Thule. Cum autem plurimas insulas habeat Britannia, tres majores habet, unam Orcadas, de quibus dictum est; aliam Dan, vel Euboniam, quae in umbilico maris inter
Abbreviated transcription (Latin):
quos appellauerunt polos centrũ celz
necñ ⁊ signiferi ẽ. obliqui int̾ eos siti.
Omĩa aũ hec ꝯstant ratione circũ semꝑ
udubitata. Gͦ abalio cuiq cent᷑ obsi¬
des sue exurgunt. ideoq diũsos hñt
orbes. motusq dissimiles. qͣm int̾iores
absides necesse ẽ breuiores eẽ. Igit᷑acen
tro t̾re absides altissime sunt. Satur¬
no in scorpione. loui inuirgine. marti
in leone. soli in geminis. ueneri in sagi¬
tario. mercurio in capͥcorno. lune in
tauro. mediis oĩum partib. ⁊ econtͣrio
a t̾re centrũ humillime atꝙ ꝓxime.
Sioq fit ut tardius moueri uideant᷑:
cum altissimo ambitu ferunt᷑. Non qr
accelerent tardentq natuiales motꝰ
qui certi ac̃ singuli st̃ illis. s qr duetas.
a sũma abside lineas coartari ad centrũ
necesse ẽ sic̃ in rotis radios idemq motꝰ
alias maior alias minor centri ꝓpin¬
quitate sentitur. Notum aũ aligeri
qnͣdiu in uicinio sunt t̾re. cũ abscedãt
in altitudinẽ minui: lune maxime

Expanded text:
quos appellaverunt polos, centrum caeli nec non et signiferi est oblique inter eos siti. omnia autem haec constant ratione circini semper indubitata. ergo ab alio cuique centro apsides suae exsurgunt ideoque diversos habent orbes motusque dissimiles, quoniam interiores apsidas necesse est breviores esse. igitur a terrae centro apsides altissimae sunt Saturno in scorpione, Iovi in virgine, Marti in leone, soli in geminis , Veneri in sagittario, Mercurio in capricorno, lunaein tauro, mediis omnium partibus, et e contrario ad terrae centrum humillimae atque proximae. sic fit ut tardius moveri videantur, cum altissimo ambitu feruntur, non quia adcelerent tardentve naturales motus, qui certi ac singuli sunt illis, sed quia deductas ab summa apside lineas coartari ad centrum necesse est, sicut in rotis radios, idemque motus alias maior, alias minor centri propinquitate sentitur. altera sublimiquandiu in vicinia sunt terrae, cum abscedant in altitudinem minui, lunae maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ummũ planetarũ saturni sydus
ẽ natura gelidum .xxx. annis signife¬
rum ꝑagens. Inde ioius temꝑaitum an¬
nis .xx. Tercium martis feruidum: an¬
nis .ii. Medius sol ccclxu. dieb ⁊ qͣdran¬
curii sydus nouem otiore ambitu. mͦ añ
soł exortus. mͦ post occasus splendens nũ¬
quam abeo .xxii. partib remotior. No¬
uissima luna .xxuii. dieb ⁊ t̾cia diei par¬
te signiferum ꝯficiens. Dein morata in
coitu solis biduo: ñ comparet in celo.Sa¬
turni sẏdus ⁊ martis cum płimũ. dieb¬
clxx. Aũt cuim minimũ: detͣctis dieb.
Ueneris . lxuiii. aut cũ minimũ: lu. Mer¬
curii .xiii. aut cũ minimũ: xuiii. Decul

Expanded text:
ummum planetarum Saturni sidus est, natura gelidum, XXX annis signiferum peragens. Inde Jovis, temperatum, annis XII. Tertium Martis, fervidum, annis II. Medius sol, CCCLXV diebus, et quadrancurii sidus, novem diebus ociore ambitu, modo ante solis exortus, modo post occasus splendens, nunquam ab eo XXII partibus remotior. Novissima luna, XXVII diebus et tertia diei parte signiferum conficiens; dein, morata in coitu solis, biduo non comparere in coelo; Saturni sidus et Martis cum plurimum diebXXXVI aut cum minimum denis detractis diebus, Veneris CLXVIII aut cum minimum LII, Mercurii XIII aut cum plurimum XVIII. oecult
Abbreviated transcription (Latin):
Quem mundus totus non capit: in suo
sacro aluo hȩc uirgo inclusit. Q ui
mundũ pugillo tenet. eũ beatissima
tis suȩ in cęlis angłos pascit: uirgo
hunc sacra sacrato ubere in terris
aluit lacte. Et insuꝑ ad euiꝰ arbitriũ
totus orbis regitur. huius gloriose
uirginis uberib conditor mundi
infans nutritur. Et sub cuiꝰ defens¬
one ꝓteguntur regna terrarũ: en
ipso preciosa uirgoꝰ maria fugit in
egrptum. Et qͥ dotũ mundũ u
in statera suspensum tenet. utcri

Expanded text:
Quem mundus totus non capit, in suo Quem mundus totus non capit, in suo sacro alvo haec Virgo inclusit. Qui mundum pugillo continet, eum beatissima tis suae in coelis angelos pascit, Virgo hunc sacra sacrato ubere matris aluit lacte. Et insuper ad cujus arbitrium totus orbis terrarum regitur, hujus gloriosae Virginis uberibus conditor mundi infans nutritur. Et sub cujus defensione proteguntur regna terrarum, cum ipso virgo Maria fugit in Aegyptum. Et qui totum mundum quasi in statera suspensum tenet, i