comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
candi cupiditas uincat. pein
eo quodmale delectat. uel ui¬
sio uelcogitatio remor&ur.
Nein probum aut in decens uer¬
bum libenter audiatur. Uefi¬
at quod non lic& &iam si lib&.
nem hoc bello laborum pericu¬
lorumq plenissimo. uel deuiri¬
bus nr̃is sper&ur facienda uic¬
nrĩs facta tribuatur. sedeius
omnib suꝑuincimus ꝑ eum qui
dilexitnõs Sciamus tamen¬
in quantalib& uirtute proeli¬
andiuitus repugnemus uel
&iam uitia superemus & sub¬
iugemus Quamdiusumus in
hoc corpore. Nobis deesse pon
posse undedicamus dõ. Dimit¬
tenobis debitanra: In illo autẽ
regno ubi semꝑ cumcorporib
ininortalib erimus nec proelia
nobis erunt ulla pecdebita.
quaenus quam & numquames¬
sent sinatura nr̃a sicut recta cre¬
taest ꝑ maner&. Acꝑ hoc &iã
nr̃ iste conflictus in quopericdi¬
tamus & de quonos uictoriapio¬
uissima cupimus liberari. adui¬
tac huius mala ꝑtin& quãtot
tantorumq testimonio malo¬
rum probamus essed ampnatũ

Expanded text:
candi cupiditas uincat, ne in candi cupiditas uincat, ne in eo quod male delectat uel uisio uel cogitatio remoretur, ne inprobum aut indecens uerbum libenter audiatur, ne fiat quod non licet etiamsi libet, ne in hoc bello laborum periculorumque plenissimo uel de uiribus nostris speretur facienda uictris facta tribuatur, sed eius omnibus superuincimus per eum qui dilexit nos. Sciamus tamen, quantalibet uirtute proeliandi uitiis repugnemus uel etiam uitia superemus et subiugemus, quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse unde dicamus Deo: Dimitte nobis debita nostra. In illo autem regno, ubi semper cum corporibus inmortalibus erimus, nec proelia nobis erunt ulla nec debita; quae nusquam et numquam essent, si natura nostra, sicut recta creata est, permaneret. Ac per hoc etiam noster iste conflictus, in quo periclitamur et de quo nos uictoria nouissima cupimus liberari, ad uitae huius mala pertinet, quam tot tantorumque testimonio malorum probamus esse damnatam.
Abbreviated transcription (Latin):
enim concitatius. aliquando
remissius. Nontamendesinit
caro concupiscere. aduersus
ut non ea quae uolumus faciam
Omnẽ malam concupiscentiã
consumendo. sed eam nobis
quantum diuinitus aduiti
possumus. Nonci consentien¬
do subdamus. uigiliis. continu¬
is excubantes. Ncopinio ueri
similis fallat. Nedecipiat ser¬
mo uersutus. Nesetenebrae
alicuius erroris offendant.
Nequodbonumẽ malum.
aut quod malumẽ. bonũ esse
credatur. Neabhis quaeagen¬
da sunt in&us reuoc&. neinea
quȩ agenda Nonsunt cupido
praccipit&. Nesuper iracun¬
diam soloccidat nemimititia
prouocent adr&ributionem
mali promalo. Neabsorbeat
inhonesta. ud in moderata
tristitia: Nempertiendorum
beneficiorum ingerat mens
ingrata torporem. Uemale¬
dicis rumoribus bonã consci¬
denobis falsanos frangat. Ue
regn& peccatum in nro morta¬
licorpore ado boediendum de¬
sideriis cius Nemembranra
exhibeantur iniquitatis ar¬
ma peccato. pe oculus sequa¬
tus concupiscentiã. Ueuindi¬

Expanded text:
enim concitatius, aliquando enim concitatius, aliquando remissius, non tamen desinit caro concupiscere aduersus sut non ea quae uolumus faciamus, omnem malam concupiscentiam consumendo, sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continuis excubantes. ne opinio ueri similis fallat, ne decipiat sermo uersutus, ne se tenebrae alicuius erroris offundant, ne quod bonum est malum aut quod malum est bonum esse credatur, ne ab his quae agenda sunt metus reuocet, ne in ea quae agenda non sunt cupido praecipitet, ne super iracundiam sol occidat, ne inimicitiae prouocent ad retributionem mali pro malo, ne absorbeat inhonesta uel inmoderata tristitia, ne inpertiendorum beneficiorum ingerat mens ingrata torporem, ne maledicis rumoribus bona conscide nobis falsa nos frangat, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatis arma peccato, ne oculus sequatur concupiscentiam, ne uindi
Abbreviated transcription (Latin):
fortiore corde tolerentur. Ad
quam rem &iam philosophiã
prodesse dicunt docti huuis sa¬
culi: quan diquibdam paucis di
ait tullius Ueramdederunt.
Nechominib inquit abhis aut
datumest donum mauis. aut
potuit illum dari iusq ad co
&ipsi contra quos agimus. quo¬
quomodo conpul sisunt inha¬
benda Nonquacumq. seduera
phuilosophia. diuinam gratiã
confieri. Porro sipaucis diui¬
nitus datumest uerę philoso¬
phiac contra miserias huius
uitac unicum auxilium: satis
& hinc appar& humanũ genus.
adluendas miseriarum poe¬
nasesse dampnatum. Sicut
autemhoc ut fatentur. pullũ
diuinum mausest donum.
sicanullodõ daricredendũ ẽ.
nisi abillo quo& ipsi quimul¬
tos deos colunt. Nullum dicur
esse maiorem. XXIII¬
ra&er hacc autem mala
huius uitae bonis malisq
communia. habent inca iusti
&iam proprios quosdam la¬
bores suos quibus aduersus
uitia militant. & intalium proe¬
liorum temptationib pericu¬
lisq uersantur. Aliquando

Expanded text:
fortiore corde tolerentur. Ad fortiore corde tolerentur. Ad quam rem etiam philosophiam prodesse dicunt docti huius saeculi, quam di quibusdam paucis, ait Tullius, ueram dederunt; nec hominibus, inquit, ab his aut datum est donum maius aut potuit ullum dari: usque adeo et ipsi, contra quos agimus, quoquo modo conpulsi sunt in habenda non quacumque, sed uera philosophia diuinam gratiam confiteri. Porro si paucis diuinitus datum est uerae philosophiae contra miserias huius uitae unicum auxilium, satis et hinc apparet humanum genus ad luendas miseriarum poenas esse damnatum. Sicut autem hoc, ut fatentur, nullum diuinum maius est donum. sic a nullo deo dari credendum est nisi ab illo, quo et ipsi qui multos deos colunt nullum dicunt esse maiorem. raeter haec autem mala huius uitae bonis malisque communia habent in ea iusti etiam proprios quosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliorum tentationibus periculisque uersantur. Aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
inqui&us. & quã magnis lic&
falsarum rerum terrorib: quas
it aexhib&. & quodaminodo ex¬
primit. utaueris eas disceriiere
pequeamus. animammiseram sen¬
susq perturb&: qua falsitate ui¬
sorum &iamuigilantes. inquib¬
dam morbis &uenenis miscia¬
bilius agitantur: quamuis mul¬
tmoda uari&ate fallatiae. homi¬
nes &iam sanos maligni daemo¬
nes nonniumquam dccipiant ta¬
libus uisis. Etiam sicos per hȩc
ad sua traducere Nonpotuerint
sensus tamencorum solo app&i¬
tu. qualit̾ cumq ꝑsuadendae
falsitatis in ludant᷑. Abhuius tã
miserae quasi quibus dã inferis
nomen cẽi. ipseitis. interpr&atus¬
quippe saluatos. Maximene
post hanc miserior ac sempiter¬
na suscipiat nonuita. sed mors
Naminista quamuis sint ꝑsca
bene ficia tribuuntus p&entib
Vepropt̃ hoc relegio queratur.
quȩ propt̃ aliam magis uitam
ubimala nonerunt omninoulla
quęrendaẽ. Etad hoc meliores
quosq inhis malis adiuuat gra¬
tia. ut quanto fideliore tanto

Expanded text:
inquietus et quam magnis, licet inquietus et quam magnis, licet falsarum rerum, terroribus, quas ita exhibet et quodam modo exprimit, ut a ueris eas discernere nequeamus, animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate uisorum etiam uigilantes in quibusdam morbis et uenenis miserabilius agitantur; quamuis multimoda uarietate fallaciae homines etiam sanos maligni daemones nonnumquam decipiant talibus uisis, ut, etiamsi eos per haec ad sua traducere non potuerint, sensus tamen eorum solo adpetitu qualitercumque persuadendae falsitatis inludant. Ab huius tam miserae quasi quibusdam inferis nomen est ipse Iesus; interpretquippe Saluator, maxime ne post hanc miserior ac sempiterna suscipiat, non uita, sed mors. Nam in ista quamuis sint per sbeneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc religio quaeratur, quae propter aliam magis uitam, ubi mala non erunt omnino ulla, quaerenda est; et ad hoc meliores quosque in his malis adiuuat gratia, ut quanto fideliore, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
dit. quando quidem nequis fide¬
r& aiamparuulos baptiratos
quibus cerde pibilest innoren¬
tius aliquando sicuexant. ut
neis maxime dõ istã sinente
monstr&ur huius uitae flenda
calamitas. & alterius desideran¬
da felicitas. Ianuero deipso
corpore. tot exsistunt morbo¬
rũmala ut nec libris medico¬
rum cuncta conpraehensa sint
in quorum pluribus. ac poenẽ
omnibus &lamipsa adiumenta
& medicamenta tormenta sunt
ut homines. poenarum exitio.
pocnali eruantur auxilio. Con¬
ne ad hoc ꝑduxit sitientes homi¬
nes ardor inmanis. uturinam
quoq humanã uel &iam suam
biberent. Nonne ad hoc fames
utacarnib hominum seabstinere
Nonpossent. Nec inuentos homi¬
nes mortuos. sed propter hocase
occisos Necquos lib& alienos.
uerum &iam filios matres in¬
credibili crudelitate. quam ra¬
bid acsuries faciebat absume¬
rent Ipse positremo somnus
qui propride qui&is nomen ac¬
cepit. quis uerbis explic&.
Saepe somniorum uisis quãsit

Expanded text:
dit? quando quidem, ne quis fidedit? quando quidem, ne quis fideret, etiam paruulos baptizatos, quibus certe nihil est innocentius, aliquando sic uexant, ut in eis maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda calamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta tormenta sunt, ut homines a poenarum exitio poenali eruantur auxilio. Nonne ad hoc perduxit sitientes homines ardor inmanis, ut urinam quoque humanam uel etiam suam biberent? nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nec inuentos homines mortuos, sed propter hoc a se occisos, nec quoslibet alienos, uerum etiam filios matres incredibili crudelitate, quam rabida esuries faciebat, absumerent? Ipse postremo somnus, qui proprie quietis nomen accepit, quis uerbis explicet. saepe somniorum uisis quam sit
Abbreviated transcription (Latin):
uchementius Et amarius quã
leones draconesq m&uatus: fa¬
ciatq hominem quem forte. at¬
taminauerit contagione pesti¬
fera. ita rabiosum. ut a parentib
coniuge filiis. peius omni bestia
formid&ur. Quaemala pa¬
tiuntur nauigantes. quaeter¬
rena itinera gradientes. quisã¬
bulat. ubi cumq noninopina¬
tis subiacens casib Deforo
quidam rediens domum sanis
pedibus suis. cecidit. pedem fre¬
git. & exillo uulnere finiuit
hancuitam: Quidid&ur se¬
dente securlis. Desella in
qua sedebat cecidit heli sacer¬
dos & mos tiis est Agricole
immo uero omnes homines.
quot & quantos. acaelo & ter¬
ra uelapernitiosis animalib
casus. in&uunt agrorum fruc¬
tib  solent tamenꝰ defrumentis
tandem collectis & reconditis
esse sccuri. Sedquibus dam
quod nouimus prouentum op¬
timum frumentorum fluuius
inprouisus fugientib hominib
dehorreis ciecitatq abstulit.
Contramille formes dacmonũ
incursus. quis innocentia sua fi¬

Expanded text:
uehementius et amarius quam uehementius et amarius quam leones draconesque metuatur faciatque hominem, quem forte adtaminauerit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus coniuge filiis peius omni bestia formidetur! Quae mala patiuntur nauigantes! quae terrena itinera gradientes! Quis ambulat ubicumque non inopinatis subiacens casibus? De foro quidam rediens domum sanis pedibus suis cecidit. pedem fregit et ex illo uulnere finiuit hanc uitam. Quid uidetur sedente securius? De sella, in qua sedebat, cecidit Heli sacerdos et mortuus est. Agricolae, immo uero omnes homines, quot et quantos a caelo et terra uel a perniciosis animalibus casus metuunt agrorum fructibus! Solent tamen de frumentis tandem collectis et reconditis esse securi. Sed \' quibusdam, quod nouimus, prouentum optimum frumentorum fluuius inprouisus fugientibus hominibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes daemonum incursus quis innocentia sua fi
Abbreviated transcription (Latin):
lamitas aborbitatib atq luc¬
tu. ad amnis & dampnationib
adeceptionib & mendatiis ho¬
minum. a suspitionib falsisab
omnib uiolentis facinoribus
et scelerib alienis: Quando
quidem ab eis & de praedatio
& captiuitas &uincla. & car¬
ceres. & exilia. & cruciatus.
et amput atio membrorum
et priuatio sensuum. & oppres¬
sio corporis. ad obscenam libi¬
dinem opprimentis explen¬
dam. & alia multa horrenda
sȩpecontingunt. Quid abin¬
numeris casib quae forinsecus
corporis formidantur. aestib
& frigoribus. tempestatib im¬
brib alluuionib coruscatione
tonitu grandine. fulmine mo¬
tib hatibq terrarum oppres¬
sionibus ruinarum ub offen¬
fionibus & pauore uel&iam
malitia iumcntorum: Atot
uencnis. fruticum. aquarum.
aurarum bestiarum. aferarum
ueltantum inodo molestis. uel
&iam mortiferis morsib a rabiae
quȩ contu git ex rabi docane
Vtxiamblanda & amicasuo
domino bestia nonnum quam

Expanded text:
lamitas ab orbitatibus adque luclamitas ab orbitatibus adque luctu, a damnis et damnationibus, a deceptionibus et mendaciis hominum, a suspicionibus falsis, ab omnibus uiolentis facinoribus et sceleribus alienis! quando quidem ab eis et depraedatio et captiuitas, et uincula et carceres, et exsilia et cruciatus, et amputatio membrorum et priuatio sensuum, et obpressio corporis ad obscenam libidinem obprimentis explendam et alia multa horrenda saepe contingunt. Quid? ab innumeris casibus quae forinsecus corpori formidantur, aestibus et frigoribus, tempestatibus imbribus adluuionibus, coruscatione tonitru. grandine fulmine, motibus hiatibusque terrarum. obpressionibus ruinarum, ab offensionibus et pauore uel etiam malitia iumentorum, a tot uenenis fruticum aquarum, aurarum bestiarum, a ferarum uel tantummodo molestis uel etiam mortiferis morsibus, arabia quae contingit ex rabido cane, ut etiam blanda et amica suo domino bestia nonnumquam
Abbreviated transcription (Latin):
riqueiam durus. autuix possit
aut fortasse Necpossit Quidigi¬
tur his poenis omnib nisiut de¬
bell&ur imperitia & prauacu¬
piditas infren&ur. Cum quib
malis in hoc sacculum uenimus
Quidest enim quod cum labore
meminimus. sinc labore obliuis¬
cimur. cum labore discimus. si¬
ne labore pescimus Cum la¬
bore strenui. sine labore in¬
ertessumus Nonne hinc ap¬
par& inquit uelut pondere
suoprocliuis. & pronasit uitio¬
sanatura Et quanta opeut
h mc liber&ur indigeat desi¬
dia segnitia. pigritiꝰa Negle¬
gentia. Uitia sunt utiq quib
labor fugitur. cum labor ipse
&iam quiẽ utilis poenasit
Sed pra&er pueriles poenas
sinequib disci nonpotest qđ
maiores uolunt. quiuix ali¬
quid utiliter uolunt Quoc
& quantis poenis genus agit&
humanum. quae non admali¬
tiam nequitiamq iniquorum.
sedad conditionẽ ꝑtin& mise¬
riamq communem. Quisullo
sermone digerit. quisullaco¬
gitatione conpraehendit
Duantus ẽ m&us. quantaca¬

Expanded text:
rique iam durus aut uix possit rique iam durus aut uix possit aut fortasse nec possit? Quid agitur his poenis omnibus, nisi ut debelletur inperitia et praua cupiditas infrenetur, cum quibus malis in hoc saeculum uenimus? Quid est enim, quod cum labore meminimus, sine labore obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonne hinc apparet, in quid uelut pondere suo quam procliuis et prona sit uitiosa natura et quanta ope, ut hinc liberetur, indigeat? Desidia segnitia, pigritia neglegentia uitia sunt utique quibus labor fugitur, cum labor ipse, etiam qui est utilis, poena sit. Sed praeter pueriles poenas. sine quibus disci non potest quod maiores uolunt, qui uix aliquid utiliter uolunt, quot t quantis poenis genus agitetur humanum, quae non ad malitiam nequitiamque iniquorum, sed ad condicionem pertinent miseriamque communem, quis ullo sermone digerit? quis ulla cogitatione conprehendit? Quantus est metus, quanta ca
Abbreviated transcription (Latin):
quisignorat cumquanta igno¬
rantia ueritatis. quȩ iamininfan¬
tibus manifestaẽ. &cumquan¬
ta habundantia uanae cupidi¬
tatis. quaem pueris incipit ap¬
parere homo ueniat inharuita
iaut si dimittatus uiuere ut ue¬
lit. Et facere quicquiduelit in
haec facinora & flagitia que cõ¬
memoraui. et que commeniora¬
re non potui uelcuncta uel
multa ꝑueniat. Sed diuina
gubernatione nonomni modo
deserente dampnatos. Et dõ
Noncontinente inirasua mise¬
rationes suas. In ipsis sensib ge¬
neris humani prohibitio & cru¬
ditio contra istas cum quibus
nascimus tenebras uigilant.
& contrahos imp&us apponun¬
tur: Plene tamen &iam ipsae.
laborum & dolorum. Quidenĩ
sibi uolunt multimode formi¬
dines. quacco hibendis paruu¬
lorum uanitatib adhibentur.
Quidpedagogi: quid magistri
quid ferulae quidlora: quid
uirgae. quiddisciplin a illa
quascriptura sca di cit Di¬
lecti filii lateraeẽ tundenda
Necres eat indomitus. Doma¬

Expanded text:
quis ignorat cum quanta ignoquis ignorat cum quanta ignorantia ueritatis, quae iam in infantibus manifesta est, et cum quanta abundantia uanae cupiditatis, quae in pueris incipit apparere, homo ueniat in hanc uitam, ita ut, si dimittatur uiuere ut uelit et facere quidquid uelit, in haec facinora et flagitia, quae commemoraui et quae commemorare non potui, uel cuncta uel multa perueniat? Sed diuina gubernatione non omni modo deserente damnatos et Deo non continente in ira sua miserationes suas in ipsis sensibus generis humani prohibitio et eruditio contra istas, cum quibus nascimur, tenebras uigilant et contra hos inpetus obponuntur, plenae tamen etiam ipsae laborum et dolorum. Quid enim sibi uolunt multimodae formidines, quae cohibendis paruulorum uanitatibus adhibentur? Quid paedagogi, quid magistri, quid ferulae, quid lora, quid uirgae, quid disciplina illa, qua scriptum sancta dicit dilecti filii latera esse tundenda, ne crescat indomitus doma
Abbreviated transcription (Latin):
lore timore. Non possit. Quid
amor ipse tot rerum uanarum
atq noxiarum. & ex hoc mor¬
daces curc ꝑturbatĩones. mero¬
res formidines. insana gaudia
discordiae. lites. bella. insidiae
iracundiae. inimicitiae. falla¬
cia. adulatio. fraus. furtum.
rapina. perfidia. suꝑbia. am¬
bitio. inuidentia. homicidia.
parricidia. crudelitas. saeui¬
tia. Nequitia. luxuria. p&u¬
lantia. inpudeñtia. inpudi¬
citia. fornicationes. adulte¬
ria. incesta. & contranaturã
utriusq sexus tot stupra atq
innunditiae quastur peest
&lam dicere. sacrilegia. here¬
ses. blas phemiae. ꝑsuria.
oppressiones in nocentium.
calumni ae. circumuentiones.
pracuaricationes. falsa tẽsti¬
monia. iniqua uidicia uio¬
lent a latrocina. Et quic¬
quidtalium malorum inm̃tẽ
nonuenit. & tamendeuita ista¬
hominum non recedit. Uerũ
haec hominum sunt malorum.
ab illa tamenerroris et ꝑuersi¬
amoris radice uenientia: cumqua
omnis filius adam nascitur. Uã

Expanded text:
lore timore non possit? Quid lore timore non possit? Quid amor ipse tot rerum uanarum adque noxiarum et ex hoc mordaces curae, perturbationes, maerores, formidines, insana gaudia, discordiae, lites, bella, insidiae, iracundiae, inimicitiae, fallacia, adulatio, fraus, furtum, rapina, perfidia, superbia, ambitio, inuidentia, homicidia, parricidia, crudelitas, saeuitia, nequitia, luxuria, petulantia, inpudentia, inpudicitia. fornicationes, adulteria, incesta et contra naturam utriusque sexus tot stupra adque inmunditiae, quas turpe est etiam dicere, sacrilegia, haereses, blasphemiae, periuria, obpressiones innocentium, calumniae, circumuentiones, praeuaricationes, falsa testimonia, iniqua iudicia, uiolentiae, latrocinia et quidquid talium malorum in mentem non uenit et tamen dehominum non recedit? Verum haec hominum sunt malorum, ab illa tamen erroris et amoris radice uenientia, cum qua omnis filius Adam nascitur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
domustuae. Dedonis eiusquae
in hac crumnosissima uit a bo¬
nis malisq largitur. ipso ad¬
iuuante coniciamus ut possu¬
mus quantum sit illud quod
nondum experti utiq digne
eloqui nonualemus. Omitto
enim quando fecit hominem
rectum. Omitto uitam illam
duorum coniugum inparach¬
si fecunditate felicem. quõtã
breuis fuit ut ad nascentium
sensum nec ipsa peruenerit In
hacquam nouimus. in qua ad¬
huc sumus. Cuius temptatio¬
nes immo quamtotam temp¬
tationem quam diuineasumus.
quantum lib& proficiamus.
perp&i Nondesinimus. Quae
sint iudicia circa genus huma¬
num bonitatisdĩ. Quis poterit
explicare.
am quod ad primamori¬
ginem pertin& omnẽmor¬
talium progeniem fuis sed amp¬
natum. hacc ipsauita. siuita
dicendaest tot & tantis malis
plena testatur. Quidemmali¬
ud indicat horrenda quaedã
profunditas ignorantiae ex
quaomnis errors exsiftit. qui
omnes filios ad aintenebroso
quodamsinu suscipit. ut homo
ab illo li berari sine laboredo¬

Expanded text:
domus tuae: de donis eius, quae domus tuae: de donis eius, quae in hac aenJmnosissima uita bonis malisque largitur, ipso adiuuante coniciamus, ut possumus, quantum sit illud, quod nondum experti utique digne eloqui non ualemus. Omitto enim, quando fecit hominem rectum; omitto uitam illam duorum coniugum in paradisi fecunditate felicem, quoniam tam breuis fuit, ut ad nascentium sensum nec ipsa peruenerit: in hac, quam nouimus, in qua adhuc sumus, cuius tentationes, immo quam totam tentationem, quamdiu in ea sumus, quantumlibet pro- Sciamus, perpeti non desinimus, quae sint indicia circa genus humanum bonitatis Dei, quis poterit explicare? am quod ad primam originem pertinet, omnem mortalium progeniem fuisse damnatam, haec ipsa uita, si uita dicenda est, tot et tantis malis plena testatur. Quid enim aliud indicat horrenda quaedam profunditas ignorantiae, ex qua omnis error exsistit, qui omnes filios Adam tenebroso quodam sinu suscipit, ut homo ab illo liberari sine labore do
Abbreviated transcription (Latin):
mencaro non sp̃s. sicut carni
subditus fuit sp̃s ipsecarnalis.
Sedtamen sp̃s noncaro: cuius
rei habemus experimentum
innrãe poene de formitate
Nonenim secundũ carnẽ. sed
utiq sccundum sp̃m̃ carnales
erant : quib ait apłs Nonpo¬
tuiuobis loqui qua sisp̃italib
sed quasi carnalibus. Et homo
spintalis sic ihac uita dicitur
iucamen corpore adhuc carnia
uisit &iudeat aliam legem in
membris suis repungnantem
legimentis suae Erit autem
diam corpore spiritalis cum
cadeincaro sic resurrexerit ut
fiat quodscriptum est Semi¬
natur corpus animale. resur¬
git corpus spiritale. Quaesit
autem & quaminagna spiri¬
tules corporis gratia. Quõ non¬
dumuenit in experimentum
uereor Netem̃erarium sit omne
quod deilla profertur eloquiũ.
Uerum tamen quia spei nostre
gaudium propterdĩ laudem
Honest tacendum. & de intimis
ardentis sc̃ĩ amoris medullis
dictumest Dñe dilexi decorẽ

Expanded text:
men caro, non spiritus; sicut carni men caro, non spiritus; sicut carni subditus fuit spiritus ipse carnalis, sed tamen spiritus, non caro. Cuius rei habemus experimentum in nostrae poenae deformitate. Non enim secundum carnem, sed utique secundum spiritum carnales erant, quibus ait apostolus: Non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et uideat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spiritalis, cum eadem caro sic resurrexerit, ut fiat quod scriptum est: Seminatur corpus animale, resurget corpus spiritale. Quae sit autem et quam magna spiritalis corporis gratia, quoniam nondum uenit in experimentum, uereor ne temerarium sit omne, quod de illa profertur, eloquium. Verum tamen quia spei nostrae gaudium propter Dei laudem non est tacendum et de intimis ardentis sancti amoris medullis dictum est: Domine, dilexi decorem
Abbreviated transcription (Latin):
tenditur in eaquemq statura
corporis resurrecturum esse
inqua de functus est: nonpug¬
naciter resistendum est. tantũ
absit omnide formitas. omnis
infirmitas omnis tarditas. om¬
nisq corruptio: Et siquidaliud illud
nondec& regnum inquoresur¬
rectionis. & pmissionis filii. ae¬
quales crunt angelis dĩ. Sinon
corpore nona& ate. certe feli¬
citate¬
estitu&ur ergo quicquid
decorporib uiuis. uelpost
mortem decad auerib
periit: & simul cumeo quod in
sepulchris remansit. inspirita¬
lis corporis nouitatẽ: Exani¬
malis corporis u&us tat̾c muta¬
tum resurg& incorruptione
atq inmortalitate uestitum.
Sed& siuel casu aliquograui.
uelinimicorum immanitate
totum poenitus conteratus in
puluerem atq mauras uelina¬
quas disꝑsum. Quantum fic¬
riporest num quamẽe sinatus.
omnino nullomodo subtrahi
poterit omnipotentia creato¬
ris Sed capillus in eo capitis
non peribit Eritergo sp̃iu
subditacaro spiritalis. sed ta¬

Expanded text:
ntenditur in ea quemque statura ntenditur in ea quemque statura corporis resurrecturum esse, in qua defunctus est, non pugnaciter resistendum est; tantum absit omnis deformitas, omnis infirmitas, omnis tarditas omnisque corruptio, et si quid aliud illud non decet regnum, in quo resurrectionis et promissionis filii aequales erunt angelis dei, si non corpore, non aetate, certe felicitateestituetur ergo quidquid de corporibus uiuis uel post mortem de cadaueribus periit, et simul cum eo quod in sepulchris remansit in spiritalis corporis nouitatem ex animalis corporis uetustate mutatum resurget incorruptione atque immortalitate uestitum. sed etsi uel casu aliquo graui uel inimicorum immanitate totum penitus conteratur in puluerem atque in auras uel in aquas dispersum, quantum fieri potest. nusquam esse sinatur omnino: nullo modo subtrahi poterit omnipotentiae Creatoris, sed capillus in eo capitis non peribit. Erit ergo spiritui subdita caro spiritalis, sed ta
Abbreviated transcription (Latin):
reparare tomnipotens: sed propt̃
sententiam ueritatis quadictũ
est. Capillus capitis urĩ pon
peribit: Absurdumest ut pute¬
mus cum capillus hominis peri¬
re nonpossit. tantas carnes
famẽ depastas atq consumptas
perire potuisse. Quibus
omnib pronr̃o modulo consi¬
deratis atq tractatis. hȩc sũma
conficitus. ut in resurrectione
carnis in a& num eas mensuras
habeat corporum magnitudo.
quas habebat ꝑficiendę siue
ꝑfecte cuiusq indita corpori
ratio iuuentutis In membrorũ
quoq: omnium modulis congruo
decore seruato. Quod decus ut
seru&ur. si aliquid demptum
fuerit indecentia alicui grandi¬
tati inparte aliqua conftitutae
quod ꝑ totum spargatur. utneq
idpereat. Et congruentia par¬
tium. ubiq tencatur: Nonest
absurdum. ut aliquid inde &iã
staturae corporis ad diposse cre¬
damus: cumominib partib ut
decorem custodiant id distribui¬
tus. Quod sie nor miter mnuna
ess& utiq pondecer&. Aut si ẽ¬

Expanded text:
repararet omnipotens. sed propter repararet omnipotens. sed propter sententiam ueritatis, qua dictum est: capillus capitis uestri non peribit, absurdum est, ut putemus, cum capillus hominis perire non possit, tantas carnes fame depastas atque consumtas perire potuisse. quibus omnibus pro nostro modulo consideratis atque tractatis haec summa conficitur, ut in resurrectione carnis in aeternum eas mensuras habeat corporum magnitudo, quas habebat per- ficiendae siue perfectae cuiusque indita corporis ratio iuuentutis, in membrorum quoque omnium modulis congruo decore seruato. quod decus ut seruetur, si aliquid demtum fuerit indecenti alicui granditati in parte aliqua constitutae, quod per totum spargatur, ut neque id pereat et congruentia partium ubique teneatur: non est absurdum, ut aliquid inde etiam staturae corporis addi posse credamus, cum omnibus partibus, ut decorem custodiant, id distribuitur, quod si enormiter in una esset, utique non deceret. aut si co
Abbreviated transcription (Latin):
diens accidisse. &u&is testatur
historia. Etnrõrum temporum
infelicia ex perimenta docuer̃
Numquis quã ueridica ratione
contend& totum digestum fuis¬
se perimos meatus. Nihilinde
incius carnẽ mutatum atq con¬
uersum cumipsamacies que fu¬
it et nonese satis indic&q illis
escis d& rimenta suppl&asint.
Iamitaq aliquapaulo antepre¬
misi quacadistum quoq nodũ
soluendum ualere debebunt
Quicquid enim carmum exhau¬
sit fames. utiq: in aura sest exala¬
tum unde diximus omnipoten¬
temdm possẽ reuocare quod fu¬
git Reddatur ergo caro illa
homini: inquacẽ caro humana
primitus coepit. Ab illo quip¬
pe altero tam quam mutuo sũp¬
tadeputandaẽ: quaesicut acs
ilienum ei red hibendaest unde
sumptaẽ : Suauero illi quaem fa¬
mes exinanierat ab eo quipo¬
test &iam exhalata reuocare.
redd&ur Quamuis & siomnib
periss& mođis. neculla eius ma¬
teries in ullis naturae latebris
remansiss& Vnde uell& eam

Expanded text:
tiens accidisse et uetus testatur tiens accidisse et uetus testatur historia et nostrorum temporum infelicia experimenta docuerunt, num quisquam ueridica ratione contendet totum digestum fuisse per imos meatus, nihil inde in eius carnem mutatum atque conuersum, cum ipsa macies, quae fuit et non est, satis indicet quae illis escis detrimenta. suppleta sint? iam itaque aliqua paulo ante praemisi, quae ad istum quoque nodum soluendum ualere debebunt. quidquid enim carnium exhausit fames, utique in auras est exhalatum; unde diximus omnipotentem deum posse reuocare quod fugit. reddetur ergo caro illa homini, in quo esse caro humana primitus coepit. ab illo quippe altero tamquam mutuo sumta deputanda est; quae sicut aes alienum ei redhibenda est, unde sumta est. sua uero illi quem fames exinanierat ab eo qui potest etiam exhalata reuocare reddetur. quamuis, etsi omnibus perisset modis nec ulla eius materies in ullis naturae latebris remansisset, unde uellet eam
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit: uel inpuluerem cine¬
remue conlapsum uel inhumo¬
rem solutum uel inauras est
exhalatum. Absit utsinus ul¬
lus secr&um quaenaturae ita
recipiat aliquid subtractũ sen¬
sib nr̃is ut omniumereatoris.
aut cogniuionem lateat. aut
effugiat potestatem. Dincer¬
te uolens sicut poterat definire
cicero tantus auctor ipsorum
mens quaedamest inquit soluca
et libera sccr&a abomni concre¬
tione mortali. omnia sentiens
& mouens. ipsa que pradita
motu sempiterno Hoc autem
repperit indoctrinis magnorũ
philo sophorum. Vtigitur sc¬
cundum ipsos loquas. quomo¬
do aliquid uellat & omnia senti¬
entẽ. uel in reuo cabiliter fugit
omnia mouentem. Vndciam
&iam questio illa soluendaest
quȩ difficilior uid&ur c&eris
ubi quaeritur cum caro mortui
hominis &iamalterius fitui¬
uentis caro: cui potius corũ inre¬
surrectione reddatur: Sicnim
quispiam confectus fame atq
conpulsus uescatur cadauerib
hominum. quod malum aliquo¬

Expanded text:
snmsit uel in puluerem cinesnmsit uel in puluerem cineremne conlapsum uel in humorem solutum uel in auras est exhalatum. absit, at sinus ullus secretumque naturae ita recipiat aliquid abstractum sensibus nostris, ut omnium creatoris aut cognitionem lateat aut effugiat potestatem. deum certe uolens, sicut poterat, definire Cicero, tantus auctor ipsorum: "mens quaedam est" inquit "soluta et libera, secreta ab omni concretione mortali, omnia sentiens et monens ipsaque praedita motu sempiterno". hoc autem repperit in doctrinis magnorum philosophorum ut igitur secundum ipsos loquar, quomodo aliquid uel latet omnia sentientem uel inreuocabiliter. fugit omnia mouentem? Vnde iam etiam quaestio illa solnenda est, quae difficilior uidetur ceteris, ubi quaeritur, cum caro mortui hominis etiam alterius uiuentis fit caro, cui potius eorum in resurrectione reddatur. si enim quispiam confectus fame atque compulsus uescatur cadaueribus humanis, quod malum aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
sicafficimur amore
martrrum beatorum.
utuclimus in illo regno ineorũ
corporib uidere u̾ulnerum
cicatrices. quae proxp̃i nomi¬
ne ꝑtulerunt: et forcasse uide¬
bimus. Nonenim de formitas
meis sed dignitas erit. & quae¬
dam quamuis incorpore nion
corporis sed uirtutis pulchri¬
tudo fulgebit Nec ideo tam̃
sialiqua martrribus ampu¬
tata & ablata sunt membra
sine ipsis membris erunt inre¬
surrectione mortuorum: quib
dictumest Capillus capitis
urĩ nonperibit: Sedsihoc de¬
cebit m illonouo sacculo. ut in¬
diciaglorio sorum uulnerum
in illa in mortali carne cernan¬
tur. ubi membra ut practide¬
rentur percussa ued seccasunt
ibi cicatrices. sed tamen cisdẽ
membris redditis nonperdi¬
tis apparebunt. Quamuis
itaq omnia que acciderunt
corpori. uitia tunc nonerunt.
nonsunttamen deputanda
uel appellanda uitia uistutis
suscitanda corpora uitaeq red¬
denda. non possit omnipoter¬
ti acreatoris omnia reuocare.
Qua cuel bestiae uelignis ab¬

Expanded text:
sic adficimur amore sic adficimur amore martyrum beatorum, ut uelimus in illo regno in eorum corporibus uidere uulnerum cicatrices, quae pro Christi nomine pertulerunt; et fortasse uidebimus. Non enim deformitas in eis, sed dignitas erit, et quaedam, quamuis in corpore, non corporis, sed uirtutis pulchritudo fulgebit. Nec ideo tamen si aliqua martyribus amputata et ablata sunt membra, sine ipsis membris erunt in resurrectione mortuorum, quibus dictum est: Capillus capitis uestri non peribit Sed si hoc decebit in illo nouo saeculo, ut indicia gloriosorum uulnerum in illa inmortali carne cernantur, ubi membra, ut praeciderentur, percussa uel secta sunt, ibi cicatrices, sed tamen eisdem membris redditis, non perditis, apparebunt. Quamuis itaque omnia quae acciderunt corpori uitia tunc non erunt, non sunt tamen deputanda uel appellanda uitia uirtutis suscitanda corpora uitaeque reddenda non possit omnipotentia creatoris omnia reuocare, quae uel bestiae uel ignis ab
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i corpore cum resurrexit
ab oculis discipulorum potius
abscondita fuisse. quamde¬
fuisse credendaest: Nonenĩ
eam ferr& humanus atq infir¬
mus aspectus quando ille a suis
itadeber& ad tendi ut poss&
agnosci: Quoꝑtinuit &iam
ut contreitantib ostender&
suorum uulnerum cicatrices.
Vt &iam erbum potumq su¬
mer&. Tonalimentorum in¬
digentia sed caqua& hoc pote¬
rat̾ potestate. Cumautẽ ali¬
quid noniuid&ur quamuis ad¬
sit aquib alia quae parit̃ ad¬
sunt uidentur. sicut illa in cla¬
ritatẽ dicimus ad fuisse pon
uisam. aquib alia uideban¬
tur: aorasia grecedicitus.
quod nr̃i inter pr&es latine
dicere nonualentes. in libro
genesacos caccitatẽ interpre¬
tatisunt. Hancenim sunt
passi sodomitae: quandoque¬
rebant ostium iustiuiri. Nec
poterant inuenire: Quacsi
caccitas fuiss& quafit nihil
possit uideri. nonostium
qua ingrederentur. sed duces
itineris. aquib inde abduce¬
rentur inquirerent XX¬
escio quoautem modo.¬

Expanded text:
Christi corpore, cum resurrexit, Christi corpore, cum resurrexit, ab oculis discipulorum potius abscondita fuisse quam defuisse credenda est. Non enim eam ferret humanus adque infirmus adspectus, quando ille a suis ita deberet adtendi, ut posset agnosci. Quo pertinuit etiam, ut contrectantibus ostenderet suorum uulnerum cicatrices, ut etiam cibum potumque sumeret, non alimentorum indigentia, sed ea qua et hoc poterat potestate. Cum autem aliquid non uidetur, quamuis adsit, a quibus alia, quae pariter adsunt, uidentur, sicut illam claritatem dicimus adfuisse non uisam, a quibus alia uidebantur: aopaata Graece dicitur, quod nostri interpretes Latine dicere non ualentes in libro geneseos caecitatem interpretati sunt. Hanc enim sunt passi Sodomitae, quando quaerebant ostium iusti uiri nec poterant inuenire. Quae si caecitas fuisset, qua fit ut nihil possit uideri, non ostium qua ingrederentur, sed duces itineris a quibus inde abducerentur, inquirerent. Nescio quo autem modo
Abbreviated transcription (Latin):
non modousitatas. uerum &iam
raras atq monstrosas que huic
misere uitae congriunt. Ab¬
horrent autem abilla futura feli¬
citate scorũ. sicauferre ac ꝑdere.
ut quascumq carum faciunt.
Etsinaturalia tamen indecora
excrementa substantiae corpo¬
ralis. nullacius deminutione tol¬
latur Ac ꝑ hoc n on est macris
pinguibq: in&uendum. neibi
&iam talessint. quales si possent
nechic eẽ uoluissent: Omnis crũ
corporis pulchritudo est. partiũ
congruentia. cum quadam colo¬
ris suauitate: Vbiautem nonẽ
partium congruentia. aut ideo
quidoffendit quia prauumest.
Autideo quiaparuum. autideo
quianimium. proindenullacrit
deformitas quam facit in congru¬
entia partium. ubi & quia pra¬
uasunt corrigentus. Et quod
minus est quamdec& undecrea¬
tor Nouit inde supplebitur. et
quod plus est quam dec& ma¬
teriae seruata integritate
detrah&ur. Coloris porro
suauitas quantaerit: ubiius¬
ti fulgebunt. sicut sol inreg¬
nopatris sui: quacclaritas in

Expanded text:
non modo usitatas, uerum etiam non modo usitatas, uerum etiam raras adque monstrosas, quae huic miserae uitae congruunt, abhorrent autem ab illa futura felicitate sanctorum, sic auferre ac perdere, ut, quascumque earum faciunt etsi naturalia, tamen indecora excrementa substantiae corporalis, nulla eius deminutione tollantur? Ac per hoc non est macris pinguibusque metuendum, ne ibi etiam tales sint, quales si possent nec hic esse uoluissent. Omnis enim corporis pulchritudo est partium congruentia cum quadam coloris suauitate. Ubi autem non est partium congruentia, aut ideo quid offendit quia prauum est, aut ideo quia parum, aut ideo quia nimium. Proinde nulla erit deformitas, quam facit incongruentia partium, ubi et quae praua sunt corrigentur, et quod minus est quam decet, unde Creator nouit, inde subplebitur, et quod plus est quam decet, materiae seruata integritate detrahetur. Coloris porro suauitas quanta erit, ubi iusti fulgebunt sicut sol in regno Patris sui! Quae claritas in
Abbreviated transcription (Latin):
multo aptius possit intellegi
Unde & alibidicit. Capillica¬
pitisurĩ numeratisunt. Neq
hoc ideo dixerim quod aliquid
exiftimem corporis. cuiq pe¬
riturum quod naturaliter in¬
erat: sed quod de forme natum
fuerat. Nonutiq obaliud. ni¬
si ut hinc quoq ostender&us.
quam sit poenalis conditio is¬
ta mortalium. sicẽẽ rediturũ
ut seruata in tegritate substan¬
tiae deformitas pereat. Sienĩ
statuam potest artifex homo
quam propter aliquam causam
deformemfecerat conflare. & pul¬
cherrimã reddere. itaut nihil in¬
de substantiae. sed sola de formi¬
tas pereat. Ac siquid in illa figu¬
ra priore indecenter ex stabat᷑
necparilitati partium congrue¬
bat. Non d&oto unde fecerat am¬
putare atq separare Sedita
conspergere uniuerso atq misce¬
re. ut nec foeditatom faciat. Nec
minuat quantitatem. quidd com¬
nipotenti artificesentiendumest
Ergone Nonpoterit quasq de¬
formitates humanorum corporũ

Expanded text:
multo aptius possit intellegi; multo aptius possit intellegi; unde et alibi dicit: Capilli capitis uestri numerati sunt. Neque hoc ideo dixerim, quod aliquid existimem corpori cuique periturum, quod naturaliter inerat; sed quod deforme natum fuerat non utique ob aliud, nisi ut hinc quoque ostenderetur, quam sit poenalis condicio ista mortalium, sic esse rediturum, ut seruata integritate substantiae deformitas pereat. Si enim statuam potest artifex homo, quam propter aliquam causam deformem fecerat, conflare et pulcherrimam reddere, ita ut nihil inde substantiae, sed sola deformitas pereat, ac si quid in illa figura priore indecenter exstabat nec parilitate partium congruebat, non de toto, unde fecerat, amputare adque separare, sed ita conspergere uniuerso adque miscere, ut nec foeditatem faciat nec minuat quantitatem: quid de omnipotenti artifice sentiendum est? Ergone non poterit quasque deformitates humanorum corporum,
Abbreviated transcription (Latin):
uidiam respondeam de
capillis atq unguibus.
semel quippe intellec¬
to ita Nihil periturum esse de
corpore ut deforme pihilsit in
corpore. Simul intellegitur ea
quȩ de formem factura fuerant
enor mitatem massae. ipsi acces¬
sura eẽ ponlocis in quibus mem¬
brtirum forma turp&us uelut
sidelimo uas fier& Quodrur¬
sus in cundem limum relactum
totum d&oto iterum fier& non
ess& necesse. utilla pars limiqua
mansa fuerat ad ansam redir&
Autquę fundum fecerat ipsa
rursus facer& fundum. Dum
tamen totum reuerter& ur in
totum. id est totus ille limus
intotum uas Nulla sui ꝑdita
parte remear&. Quapropt̃
sicapilli totiens tonsi. ungues¬
ue desecti ad sua loca de formi¬
ter redcunt. Nonredibunt. Nec
tamencuiq resurgenti peribt̃
quiameandem carnem utquẽ¬
cumq ibilocum corporis tene¬
ant. seruata partium congru¬
entia materiae mutabilitate
uertentur. Quamuis quod ait
dñs capillus capitis uri non pe¬
ribit: Non de longitudine. sed
denumero capillorum dictum

Expanded text:
uid iam respondeam de capillis adque unguibus? Semel quippe intellecto ita nihil periturum esse de corpore. ut deforme nihil sit in corpore, simul intellegitur ea, quae deformem factura fuerant enormitatem, massae ipsi accessura esse, non locis in quibus membrorum forma turpetur. Velut si de limo uas fieret, quod rursus in eundem limum redactum totum de toto iterum fieret, non esset necesse ut illa pars limi, quae in ansa fuerat, ad ansam rediret, aut quae fundum fecerat, ipsa rursus faceret fundum, dum tamen totum reuerteretur in totum, id est, totus ille limus in totum uas nulla sui perdita parte remearet. Quapropter si capilli totiens tonsi unguesue desecti ad sua loca deformiter redeunt, non redibunt; nec tamen cuique resurgenti peribunt, quia in eandem carnem, ut quemcumque ibi locum corporis teneant, seruata partium congruentia materiae mutabilitate uertentur. Quamuis quod ait Dominus: Capillus capitis uestri non peribit, non de longitudine, sed de numero capillorum dictum
Abbreviated transcription (Latin):
I iunt itaq omnes quinq
Sext̃a igitur nullo generatio¬
num numero m&ienda. propt̃
id quod dictum est: Nonest urm̃
scire tempora. quȩ pater posuit
insua potestate¬
ost hanctam quam in
die septimo requiesc&
ds̃ cum cundem diem
septimum quod nos
crimus. inseipsodõ faci& re¬
quiescere Dcistis porro a&a¬
tib singulis. Nunc diligenter
longumest disputare
acctamen septima
crit sabbatumnrm̃.¬
cuius finis nonerit
uespera. Sed domini¬
cus dies uelut octauus
a&ernus : quixp̃ire surrectione
sacratus ẽ aderna Non solũ
sp̃s uerum &iam corporis requiẽ
pracfigurans ibiuacabimus.
& iudebimus. Uidebimus. & a¬
mabimus. amabimus & lauda¬
binus. Ecce quoderit infine.
sinc fine: Namquis alius nos¬
terest finis. nisi peruenire
ad regnum cuius nullus est
finisꝰ Uideos mihi debitum
ingentis huius operis. adiu¬
uante dño reddidisse. quib
parum uelquib Nimiumest
mihi ignoscant. quibus autẽ
satest non mihi seddõmecum

Expanded text:
fiunt itaque omnes quinque. fiunt itaque omnes quinque. sexta nunc agitur nullo generationum numero metienda propter id quod dictum est: non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestateost hanc tamquam in die septimo requiescet deus, cum eundem diem septimum, quod nos erimus, in se ipso deo faciet requiescere. de istis porro aetatibus singulis nunc diligenter longum est disputare; haec. autem septima erit sabbatum nocuius finis non erit uespera, sed dominicus dies uelut octauus aeternus, qui Christi resurrectione sacratus est, aeternam non solum spiritus, uerum etiam corporis requiem praefigurans. Ibi uacabimus et uidebimus, uidebimus et amabimus, amabimus et laudabimus. Ecce quod erit in fine sine fine. Nam quis alius noster est finis nisi peruenire ad regnum, cuius nullus est finis? Videor mihi debitum ingentis huius operis adiuuante Domino reddidisse. Quibus parum uel quibus nimium est, mihi ignoscant; quibus autem satis est, non mihi, sed Deo mecum
Abbreviated transcription (Latin):
Cum desabbato dicatur omne
opus seruile nonfaci&is. propt̃
quod& ꝑ hierechielem prophe¬
tamdicitur: Et sabbata mea de¬
dicis insignum int̃ me&te. & int̃
eos ut scirent quiaego dñs. qui
scĩficocos Hoc ꝑfecte tunescie¬
mus. quando perfecte uacabi¬
mus & ꝑ fecte uidebimus quia
a&atum uelutidierum. si secun¬
duncos articulos temporis cum¬
putetur quiscripturis uident᷑
expressi Iste sabbatismus
seuidentius apparebit. quõ
septimus inuenitur
Itprima&as tam quam pri¬
mus diessit ab adam usq
addiluuium. n¬
accunda ide. usq ad abraham
Nonacqualitate temporum.
sed numero generationum.
Denas quippe habere repperi¬
untur. hinc iam sicut matheus
euangelista de terminat. tres
a&ates usq ad xp̃i sub sequunt᷑
aduentum quae singulae denis
et quatternis generationibus ex¬
plicantur
babraham usq addauid
una. Alt erainde usq
adtrans migrationem
inbabrloniam
ertia indeusq adp̃i
carnalem natiuitatem.

Expanded text:
cum de sabbato dicatur: omne cum de sabbato dicatur: omne opus seruile non facietis in eo. propter quod et per Ezechihel prophetam dicitur: et sabbata mea dedi eis in signum inter me et inter eos, ut scirent quia ego dominus, qui sanctifico eos. hoc perfecte tunc sciemus, quando perfecte uacabimus, et perfecte uidebimus, quiaaetatum ueluti dierum si secundum eos articulos temporis computetur, qui in scripturis uidentur expressi, iste sabbatismus euidentius apparebit, quoniam septimus inuenitur; ut prima aetas tamquam primus dies sit ab Adam usque ad diluuium, secunda inde usque ad Abraham, non aequalitate temporum, sed numero generationum; denas quippe habere reperiuntur. hinc iam, sicut Matthaeus euangelista determinat, tres aetates usque ad Christi subsecuntur aduentum, quae singulae denis et quaternis generationibus explicantur: ab Abraham usque ad Dauid una, altera inde usque ad transmigrationem in Babyloniam, tertia inde usque ad Christi carnalem natiuitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
mis operibus mundi ubi legitur
Etrequi euit d̃ dic septimõ ab
omnib opcribus suis quae fecit.
& benediit ds̃ dic̃ septimum.
& scĩficauit cum. qui aincorequi¬
cuit. ab omnib operibus suis.
quacincho auit ds̃ facere Di¬
es enim septimus &iaminos ipsi
erimus. quando eis fuerimus
benedictione & scĩ ficatione ple¬
niatq ꝑfecti Ibiuacantes uide¬
bimus. quõ ipscest ds̃ quod nob
nos ipsicẽ uoluimus. quando ab
illo cecidimus. audientes a seduc¬
tore eritissicut dii Et receden¬
tes auero dõ quo facientedues¬
semus eius paraicipatione. Non
desertione: Quidenim sineillo
fecimus. Nisiquod inira cius
defecimus A quo refecti & gra¬
tia maior e ꝑ fecti uacabimus
ina&ernum uidentes quia ipse
estds̃ quoplenierimus. quan¬
do ipsecrit omnia inomnibus
Nam& ipsa operabonanr̃a.
quando ipsius potius intelle¬
guntur esse quamnrã. tunc
nobis adhoc sabbatum ad ipis¬
cendum imputantur. quasi no¬
bis eatribuerimus seruiliaerunt

Expanded text:
mis operibus mundi, ubi legitur: mis operibus mundi, ubi legitur: Et requieuit Deus die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit, et benedixit m, quia in eo requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. dies enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando eius fuerimus benedictione et sanctificatione pleni atque perfecti. ibi uacantes uidebimus, quoniam ipse est deus; quod nobis nos ipsi esse uoluimus, quando ab illo cecidimus audientes a seductore: eritis sicut di et recedentes a uero deo, quo faciente di essemus eius participatione, non desertione. quid enim sine illo fecimus, nisi quod in ira eius defecimus? a quo refecti et gratia maiore perfecti uacabimus in aeternum uidentes, quia ipse est deus, quo pleni erimus, quando ipse erit omnia in omnibus. nam et ipsa opera bona nostra, quando ipsius potius intelleguntur esse quam nostra, tunc nobis ad hoc sabbatum adipiscendum imputantur, quia, si nobis ea tribuerimus, seruilia erunt,
Abbreviated transcription (Latin):
alteraqua ex perientis sensibus
inhȩrent: Aliter quippe sciunt᷑
uitia omnia persapientiae doc¬
trinã Aliter perinsipientis pes¬
simam uitam. It a & obliuiones
malorum duacsunt: Aliter ca
namq obliuiscitur cruditus et
doctus: aliter ex pertus & passus
Ille siperitiã neglegat. iste simi
seria carcat Secundum hanc
obliuionem. quam posteriore
locoposui. Nonerunt memores
sci pra&critorum malorũ Ca¬
rebunt enimomnib: it aut pae¬
nitus deleantus desensibus corũ
Eatamen potentia scientiaeque
magna in eis erit: non solumsiia
pra&crita. sed &iam damnato¬
rum eos sempiterna miseria.
non latebit Alioquin sise fuis¬
se miseros nesciturisunt. quomo
doait psalmus Misericordias
dñi. in a&num cantabunt.
Quo cantico ingloriã gratiae
xp̃i. cuius sanguine liberati su¬
mus. Nihilerit profecto. illi
iocundus ciuitati Ibi ꝑfici&us.
quoderit uere maximum sab¬
batum non habens uesperam.
quod commendauit dñs. inpri¬

Expanded text:
altera qua experientis sensibus altera qua experientis sensibus inhaerent aliter quippe sciuntur vitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam vitam; ita et obliviones malorum duae sunt aliter ea namque obliviscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille si peritiam seria careat. Secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitus deleantur de sensibus eorum. Ea tamen potentia scientiae. quae magna in eis erit, non solum sua praeterita, sed etiam damnatorum eos sempiterna miseria non latebit. Alioquin si se fuisse miseros nescituri sunt, quo modo, sicut ait psalmus, misericordias Domini in aeternum cantabunt? Quo cantico in gloriam gratiae Christi, cuius sanguine liberati sumus, nihil erit profecto illi iucundius ciuitati. Ibi perficietur: quod erit uere maximum sabbatum non habens uesperam, quod commendauit Dominus in pri