comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocabr̃ adultera si fuerit cũ alio u̾o qñ quidẽ uir eius ille iã non ẽ
coniugaliuiculo per mulieris adult̾iũ iam soluto: Qͦ eĩ yiuẽte
uiro nisi suo uocab adultera. si fuer cũ alio iuro: At si uir eius eẽ il¬
le iaz destitit: nõ utiq uuẽte uiro uocab adult̾a si fuerit cũ alio
uiro. s nullũ hens uirũ nubedo erit cũ suo uiro. hoc qui sẽtit nõne
cernis quã contra apłm sentiar: Quod quidẽ nõ ip̃e sentis s hoc
tuũ uir uł mortuã urorẽ hoc loco debere intelligi &̃ fornicãtem
Quã obre scđm doctrinã sanã mulier alligata est ꝙͣdui uir eius
uiuit idem nodũ est corpore abcessit̃. Mulier enĩ sb̾ uiro uiuo mͣri¬
ro iũcta ẽ legi. hoc est in corpore cõstituto. Si aut̃. mortuꝰ fuer. hoc ÷
de corpore erierit: euacuata e a lege uin. G yiuente ilo uocabz¬

Expanded text:
uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro? quandoquidem uir eius ille iam non est uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro? quandoquidem uir eius ille iam non est coniugali uinculo per mulieris adulterium iam soluto. quo enim uiuente uiro nisi suo uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro? at si uir eius esse ille iam destitit, non utique uiuente uiro uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro, sed nullum habens uirum nubendo erit cum suo uiro. hoc qui sentit, nonne cernis quam contra apostolum sentiat? quod quidem non ipse sentis, sed hoc tuum uirum uel mortuam uxorem hoc loco debere intellegi etiam fornicantem. quamobrem secundum doctrinam sanam mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit, id est nondum corpore abscessit; mulier enim sub uiro uiuo marito iuncta est legi, hoc est in corpore constituto. si autem mortuus fuerit, hoc est de corpore exierit, euacuata est a lege uiri. igitur uiuente uiro uocabi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsquis ea duxit adult̾ nõ erit. Et uide quã sit absurdũ ut ideo nõ sit
adult̾ qr dux̃ adultera. Imo uẽro ꝙ est mõstrosiꝰ nec ip̃a mulier erit
adultera: qm̃ nõ erit posteriori uiro uxor aliena s sua. Soluto enĩ ꝑ
adulteriũ pͥore cõuigali uiculo: cuiq ia nupser coniugẽ nõ ħnti non
adultera cũ adultero s uxor posciꝰ erit cũ marito. Quomͦ gͦ erit u̾ũ
mulier alligata ẽ quãdiu uir eius uiuit: Ecce uir eiꝰ uiuit qr nec
de corpore ecrer execesit nec fornicatus ẽ ꝙ pro morte uis deput᷑¬
ni. & tñ ei mulier alligata iam nõ est. Nõne attẽdis ꝙ̃ sit hoc cõtͣ
apłm dicentẽ mulier alligata ẽ qͣdui uir eius uiuit: an forte dic¬
turus es uiuit quidẽ s uir eius iam nõ est qm̃ tũc esse destit̾ qñ
illa per adulteriũ cõuigale uĩculũ solũ: Qͦ modo gͥ uiuente iuro

Expanded text:
quisquis eam duxerit, adulter non erit. Et uide, quam sit absurdum, ut ideo non sit quisquis eam duxerit, adulter non erit. Et uide, quam sit absurdum, ut ideo non sit adulter. quia duxit adulteram. immo uero, quod est monstrosius, nec ipsa mulier erit adultera, quoniam non erit posteriori uiro uxor aliena, sed sua. soluto enim per adulterium priore coniugali uinculo cuicumque iam nupserit coniugem non habenti non adultera cum adultero, sed uxor erit potius cum marito. quomodo ergo erit uerum: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit? ecce uir eius uiuit, quia nec de corpore excessit nec fornicatus est, quod pro morte uis deputare; et tamen ei mulier alligata iam non est. nonne adtendis, quam sit hoc contra apostolum dicentem: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit? an forte dicturus es: uiuit quidem, sed uir eius iam non est, quoniam tunc esse destitit, quando illa per adulterium coniugale uinculum soluit? quomodo igitur uiuente uiro
Abbreviated transcription (Latin):
alligata ẽ quãdiu uir eius uiuit. ꝙ si mortuꝰ fuer uir eius liberat᷑
ẽ cui uult nubat sic ĩtelligedũ existimas ut si uir fuer fornicatus
ꝓ mortuo deputet᷑. & uxor ꝓ mortua. Et ideo liceat cuilib illoꝵ tãqͣ
esse destiter adult̾ h̃ndus sit. Quod tibi existimo nõ uideri. Ideo enĩ
mulier uiuẽte uiro uocabr adultera si fuer cũ alio uiro: qm alligat᷑¬
ẽ qͣmdiu uir eius uiuit. hoc aũ uinculil si ei c̃ uiro uiuẽte nõ esset: fñ
ullo aclulterii crimine alt̾i nubix. Proiñ si alligata ẽ ꝙ̃dui uir eius
uiuit: nullo mͦ nisi uiro mortuo soluta dicenda ẽ ab hoc uiculo. por¬
ẽ dicis etiã fornitatõ. ꝓcul dubio erit ab hoc &. mulier soluta qͣndo fu¬
erit fornicarta. Neq enĩ dici poterit hec alligata uiro: qñ ab illa fu¬
erit solutus. Ac per hoc postea ꝙͣ fornicando alligata uro eẽ destit̾it

Expanded text:
alligata est, quamdiu vir ejus vivit; quod si mortuus fuerit vir ejus, liberata alligata est, quamdiu vir ejus vivit; quod si mortuus fuerit vir ejus, liberata est; cui vult nubat ; sic intelligendum existimas, ut si vir fuerit fornicatus, pro mortuo deputetur, et uxor pro mortua; et ideo liceat cuilibet illorum, tanquam esse destiterit, adulter habendus sit? Quod tibi existimo non videri. Ideo enim mulier vivente viro vocabitur adultera, si fuerit cum alio viro; qest. quamdiu uir eius uiuit; hoc autem uinculum si ei cum uiro uiuente non esset, sine ullo adulteri crimine alteri nuberet. proinde si alligata est quamdiu uir eius uiuit, nullo modo nisi uiro mortuo soluta dicenda est ab hoc uinculo. por dicis, etiam fornicatio, procul dubio erit ab hoc et mulier soluta, quando fuerit fornicata. neque enim dici poterit haec alligata uiro, quando ab illa fuerit uir solutus. ac per hoc posteaquam fornicando alligata uiro esse destiterit,
Abbreviated transcription (Latin):
disced̾e licitũ est s potiꝰ sexistimas apudico & ideo iussa man̾e ĩnuptã
ut poss ei recõciliari cõtine ille noluiss ni uirũ ad fornicandũ idẽ ad
aliã se uiuente ducẽda ip̃a nõ reꝯciliata cõpelłet. Cetͥum si auiro for¬
nicante discesẜit: putas ei nõ p̾cipi ut ĩnupta permaneat s hoc eã
face si cotinens ẽẽ uoluer̾ nõ ut p̾cepti uiolatrix inueĩatur eẽ si nub¬
serit. Que tibi uidetur forma & auiro esse seruãda ut urorẽ nõ di¬
mittat excepta cã fornicatõnis. si aut̃ dimiserit maneat sũ cõui¬
gio ut pudice recõciliari possit uxori nisi forte ꝯtin̾tiam illa delege¬
rit. ne uxoris caste reꝯciliatoem refugiens ip̃e illã cogat mechari.
si se nõ cõtinens uiuẽte illo nupserit alteri. Si aut fuer ab uxore¬
fornicante disiunctus: ia eũ nullo p̾cepto ut se cõtineat detineri nͥ

Expanded text:
discedere licitum est; sed potius existimas a pudico, et ideo iussam manere innuptam, discedere licitum est; sed potius existimas a pudico, et ideo iussam manere innuptam, ut possit ei reconciliari, si continere ille noluisset, ne uirum ad fornicandum, id est ad aliam se uiuente ducendam ipsa non reconciliata conpelleret. ceterum si a uiro fornicante discesserit, putas ei non praecipi, ut innupta permaneat, sed hoc eam facere, si continens esse uoluerit, non ut praecepti uiolatrix inueniatur esse, si nupserit. quae tibi uidetur forma et a uiro esse seruanda, ut uxorem non dimittat excepta causa fornicationis; si autem dimiserit, maneat sine coniugio, ut pudicae reconciliari possit uxori, nisi forte continentiam illa delegerit, ne uxoris castae reconciliationem refugiens ipse illam cogat moechari, si se non continens uiuefornicante disjunctus, jam eum nullo praecepto ut se contineat detineri, nec
Abbreviated transcription (Latin):
pulant᷑. Q uod cũ inotuisset dilctõni tue: addidis aliqͣ
ad libellũ tuii. ꝙ hiis me respõdere desiderans. s cũ face
dispon̾em addedo et ego ad meũ ita ut unus liber esset ꝙ̃¬
responsionis mee: repente illud editũ est ꝙ absoluerã pͥus flagitãtibus
frĩbus et nesciẽtibus nrĩs quod adhuc aliꝙͥ ess addendũ. hinc fcm̃ ẽ
ut altero seorsũ opusculo ad ea que ad didisti respodere cõpellerer. Ñ ã
q̃ addidisti adiucta s̃ fini opusculi tui s ubi uisũ est eius int̾iecta sund
corpori. hoꝵ pͥmũ est illud cui qͥdẽ arbitror me respõdẽ debere ꝙ in hiis
apłi uerb̾ ubi ait cet̾is aut ego dico nõ dñs. mulierẽ a uiro nõ discedẽ
ꝙ si decesser̃ man̾e ĩnuptã aut uiro suo recõciliari: nõ putas ita dictũ
esse si discesẜit ut a uiro fornicante discessisse intelligat᷑ qua sola cã

Expanded text:
pulantur. quod cum innotuisset dilectioni tuae,. addidisti aliqua pulantur. quod cum innotuisset dilectioni tuae,. addidisti aliqua ad libellum tuum, etiam his me respondere desiderans. sed cum facere disponeresponsionis meae, repente illud editum est quod absolveram prius, flagitantibus fratribus, et nescientibus nostris quod adhuc aliquid esset addendum. Hinc factum est ut altero seorsum quae addidisti, adiuncta sunt fini opusculi tui; sed ubi uisum est, eius interiecta sunt corpori. Horum primum illud est — cui quidem arbitror me respondere debere — quod in his apostoli uerbis, ubi ait: ceteris autem ego dico, non dominus, mulierem a uiro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari, non putas ita dictum esse si discesserit\', ut a uiro fornicante discessisse intellegatur, qua sola causa
Abbreviated transcription (Latin):
ego non solũ alios cathecuminos uͥum etiã ipõs qui uiuẽtiũ cõuigiis
copulati retinent adult̾ina ꝯsortia. cũ saluos corpore in his permanẽtes
ꝓ se respond̾e potueriẽ babtizandos puto ẽt etiã hoc pcc̃m cũ cetis lauac̾
regeneratõis abluatur. Quis enĩ noũ utr fortassis adulterine carnis
illecebra usq ad lb̃m statuerant detineri: S̾i aũ ab illa desperatõe re¬
creati potuerint. uiuere: aut facient ꝙ statuerat̃. aut edocti obtẽperabẽ¬
aut de cõtẽptoribꝰ fiet ꝙ fien etiã de babtizatis talibꝰ debet. Que aũt lub¬
tismatis: ead̾ recõciliatõis est causa & si forte penitẽtẽ finiende uite pe¬
riculũ p̾octupau̾it. Nec ip̃os enĩ ex hac uita sine aira sue pacis exire uelle
debet mater eccͣa.¬
Dea que mͥ scripseras frater religiose pollẽti iã te scripserã
nõ paruũ uolum̾ deiis qui uiuentibꝰ cõiuigibꝰ suis aliis co¬

Expanded text:
ego non solum alios catechumenos uerum etiam ipsos, qui uiuentium coniugiis ego non solum alios catechumenos uerum etiam ipsos, qui uiuentium coniugiis copulati retinent adulterina consortia, cum saluos corpore non admittamus o se respondere potuerint, baptizandos puto, ut etiam hoc peccatum cum ceteris lauacro regenerationis abluatur. quis enim nouit, utrum fortassis adulterinae carnis inlecebra usque ad baptismum statuerant detineri? si autem ab illa desperatione recreati potuerint uiuere, aut facient, quod statuerant, aut edocti obtemperabaut de contemptoribus fiet, quod fieri etiam de baptizatis talibus debet. quae autem baptismatis, eadem reconciliationis est causa, si forte paenitentem finiendae uitae periculum praeoccupauerit. nec ipsos enim ex hac uita sine arra suae pacis exire uelle debet mater eccAd ea, quae mihi scripseras, frater religiose Pollenti, iam rescripseram non paruum uolumen de his, qui uiuentibus coniugibus suis aliis co
Abbreviated transcription (Latin):
s& nõ solũ incredibile est nec ĩ fine uite hꝰ babtizari catecuminũ uelle.
rerũ ꝙ̃ si uoluntas eius inc̾ta est. multo saiꝰ est nolẽti dare ꝙͣ uolẽti negͣ¬
re ubi uelit an nolit sic nõ apparꝙ: ut tñ credibilius sit eũ si poss uelle se
potiꝰ fuisse dicturũ ea sacram̃ta percipere sine quibꝰ iam credidic in se de¬
cauedũ putant uellet intelligi: nõ ipe suo traditori dediss ꝙ ĩ suã ille ꝑ¬
niciẽ sine culpa dantis cũ dignis indignus accep̃. unde cũ hoc dice̾t doꝰ
credendũ est sigrare uoluisse ꝙ lucẽ intelligentie sp̃uał ĩ mũda corda
nõ portant. Et si portãda tector ĩgesserit q̃ nõ recte accipiut̃ qr nõ capiuẽ
ut rep̾hensionis morsibus lacerant uł cõtepnendo conculcant. Si enĩ b
nec dui eni poteratis ĩquid. s nec adhuc qͥdẽ potestis. si deniq ip̃e dñs

Expanded text:
sed non solum incredibile est nec in fine uitae huius baptizari catechumenum uelle, sed non solum incredibile est nec in fine uitae huius baptizari catechumenum uelle, uerum etiam, si uoluntas eius incerta est, multo satius est nolenti dare quam uolenti negare, ubi uelit an nolit sic non apparet, ut tamen credibilius sit eum, si posset, uelle se potius fuisse dicturum ea sacramenta percipere, sine quibus iam credidit non se oquod isti cauendum putant, uellet intellegi, non ipse suo traditori dedisset, quod in suam ille perniciem sine culpa dantis cum dignis indignus accepit. unde cum hoc diceret dominus, credendum est significare uoluisse, quod lucem intellegentiae spiritalis inmunda corda non portant. et si portanda doctor ingesserit, quae non recte accipiunt, quia non capiunt, uel reprehensionis morsibus lacerant uel contemnendo conculcant. si enim be— necdum enim poteratis, inquit, sed nec adhuc quidem potestis — si denique ipse dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc uiuat petere tñ s tb̾m uel adintrõgata respo̾dere nõ possĩt: ꝓsit eis
ꝙ eoꝵ ĩ fide xp̃iana iã nota uolũtas ẽ. ut eo mͦ babtrzẽtur qͦmodo babuzã¬
tur infantes. quoꝵ uoliitas nulla adhuc patuit. Nõ tñ ꝓpt̾ea dapnare
debemꝰ eos qͥ tunidius agunt ꝙ̃ nob uidetur agi oportere. ne de p̾cunia con¬
seruo c̾dita ĩprobiꝰ ꝙ̃ cautiꝰ iudicare uoluisse iudicem̃. Satis qͥppe ĩ talibꝰ
respiciẽdũ est illud aplĩ ubi dic unusqͥsq nr̃m ꝓse ratõe reddet. Nõ ergo
ãplius inuicẽ iudicemꝰ. Sunt enĩ qui uel in his uł etiã in aliis obseruãd̾
putant ꝙ duxisse dñm legimꝰ. nolite dare stm̃ canibꝰ neq pieceritis mar¬
gautas uestras añ porcos. Et ista saluatoris u̾ba referẽtes babtizare ñ
autent eos qͥ ꝓ se respond̾e neqͥuerut. ne forte c̃trariũ gerant uolũtatis
arbitum. Quod de paruuł dici nõ pot̾. in qͥbꝰ adhuc ratõis nullus ẽ usus.

Expanded text:
possint, prosit eis, quod eorum fide christiana iam nota uoluntas est, ut eo modo baptizentur, quo modo baptizantur infantes, quorum uoluntas adhuc nulla patuit. non tamen propterea damnare debemus eos, qui timidius agunt, quam nobis uidetur agi oportere, ne de pecunia conseruo credita inprouidius quam cautius iudicare uoluisse iudicemur. satis quippe in talibus respiciendum est illudamplius inuicem iudicemus. sunt enim, qui uel in his uel etiam in aliis obseruandum putant, quod dixisse dominum legimus: nolite dare sanctum canibus neque proieceritis margaritas uestras ante porcos. et ista saluatoris uerba reuerentes baptizare non audent eos, qui pro se respondere nequiuerint, ne forte contrarium gerant uoluntatis arbitrium. quod de paruulis dici non potest, in quibus adhuc rationis nullus est usus.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ reddat malũ ꝓ malo qui ꝓ cibo nõ accepto ĩ ignẽ mittit et̾nũ:
ꝓfecto frababitur. et ad moneb incõparabilr esse mitiꝰ oeculũ pro
occulo. dentem pro dente hoĩ auferre. ubi mẽsura uindicte modũ
non transit ĩurie: quã ꝓpt nõ exhibitam humanitatem: tanta
na. atq ita dicet sipuicax nõ est. in utroq di uniꝰ testam̾to et a¬
manda bonitatem.: et tim̾dã seueritatem. Quãuis eni in ueteri
testam̾to ꝓpt̾ temporaliũ bonoꝵ ꝓmissionẽ maloꝵq cõminatõe.
ti sp̃uales. quos non occidebat lrã iubens: s uiuificabat sp̃s iuuas.
Cnde et fides uenturi xp̃i h̾itabat utiq in ꝓphetis. uenturũ pre¬
nũciantibꝰ xp̃m. et nunc sunt plurimi carnales. qui uel here ses
faciunit non intelligendo scripturas:. uł in ip̃a catholica aut adh
pariuili lacte nutriunt᷑. aut tanꝙͣ palea perseuerans: futuris

Expanded text:
non reddat malum pro malo, qui pro cibo non accepto in ignem mittit aeternum , non reddat malum pro malo, qui pro cibo non accepto in ignem mittit aeternum , profecto turbabitur et admonebitur incomparabiliter esse mitius oculum pro oculo, dentem pro dente homini auferre, ubi mensura vindictae modum non transit injuriae quam quod propter exhibitam humanitatem tantam rna: atque ita discet, si pervicax non est, in utroque Dei unius Testamento, et amandam bonitatem et timendam severitatem. Quamvis enim in Veteri Testamento propter temporalium bonorum promissionem malorumque comminationem sti spiritales, quos non occidebat littera jubens, sed vivificabat spiritus juvans. Unde et fides venturi Christi habitabat utique in prophetis, venturum pronuntiantibus Christum; et nunc sunt plurimi carnales, qui vel haereses faciunt, non intelligendo Scripturas, vel in ipsa Catholica aut adhuc parvuli lacte nutriuntur, aut tanquam palea perseverans futuris
Abbreviated transcription (Latin):
mẽti unũ inuenit deum. et eiusde unius dei in utroq diligit boni¬
tatem: in utroq metuit seueritatẽ. In illo intelligens ꝓmissũ ap̃m.
in isto accipiens redditu xp̃m. Non ne pͥus ĩ illis ueteribus libris
lectũ est non reddendum malu ꝓmalo. ubi p̾cipr̃ ut si uin̾tu ini¬
mici sui errare quisq ĩuenerit reuocet dnõ eius. et si cecidisse ĩ uia ñ
pertranseat set leuet cũ illo: Nonne ibi prius scriptuni ꝙ apłs poĩt
hõ d̾i do suo. ꝙ ei ut ioq sit placere dicit. dne deus mis si feci istud.si
iniquitas ĩ manibꝰ meis. si reddidi retribuẽtib mͥ mala: None ibi
prius per aliũ ꝓphetam p̾cipitur. ut maliciam unusqͥsq fris sui non
reminiscatur: Quid est gͦ quod iste blasphemꝰ hec tanꝙͣ contraria
ueteri testamento de nouo colligit. aut utrasq lrãs nesciens. aut u̾
decipiat imperitos se scire dissimulans: A quo tñ si queratur utrũ

Expanded text:
menti invenit unum Deum, et ejusdem unius Dei in utroque diligit bonimenti invenit unum Deum, et ejusdem unius Dei in utroque diligit bonitatem, in utroque metuit severitatem, in illo intelligens promissum Christum, in isto accipiens redditum Christum. Nonne ibi prius in illis veteribus libris lectum est non reddendum malum pro malo, ubi praecipitur, ut si jumentum inimici sui errare quisque invenerit, revocet Domino ejus, et si cecidisset in via, non pertranseat, sed levet cum illo? Nonne ibi prius scriptum est quod Aposthomo Dei Deo suo quod ei utique scit placere dicit: Domine Deus meus, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala? Nonprius per alium prophetam praecipitur ut malitiae unusquisque fratris sui non remi niscatur? Quid est ergo quod iste blasphemus haec tanquam contraria Veteri Testamento de Novo colligit, aut utrasque litteras nesciens, aut ut decipiat imperitos se scire dissimulans? A quo tamen, si quaeratur utrum
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ et pedibus ꝓhici uissit in tenebras exteriores. ubi eet ei fletus
et stridor dentium. et qui hoĩem nõ hentem uestem nuptialem
de cõuio suo tollit. et słr alligatũ sili supplicio punit. Et qͥ ueni¬
entibꝯ ad se et pulsantib et dicentib dnẽ aperi nb̾. respondet
nõ uos noui. tm̃ qr oleum secum ꝙ ĩfunderent suis lampadibꝰ
nõ tulerunt. et qui ꝓp̃t unũ contumeliosu u̾bũ. mittit in gehẽ¬
nam. Et qui pro temporali cibo non accepto. igne dapnat et̾no.
hec atq huuismodi siquis uesana m̾te sacrilegiis inde lenia. hic
aspera colligat. ac sic h̃oies utrarũq lrr̃aruq imperitos axpisto
tanꝙͣ seuo et cruteli conetur aduertere. et ad dñm ꝓphetaru miseri¬
cordem mitemq conuitere: none et huc ip̃i qui hoc facit ueteri¬
testamento ꝙ ab hõie similiter sacrilego posset fien nouo ipurꝰ atq
ĩpius apparebit: Qui autem recte colit deu: et ꝓfecto utriusq testa¬

Expanded text:
it al., projici jussit in tenebras exteriores, ubi esset ei fletus et stridor dentium , et qui hominem non habentem vestem nuptialem de convivio suo tollit et similiter alligatum simili supplicio punit; et qui venientibus ad se et pulsantibus et dicentibus: Domine, aperi nobis, respondet: Non vos novi ; tantum quia oleum secum quod infunderent suis lampadibus, non tulerunt; et qui propter unum contumeliosum verbum mittit in gehennam, et qui pro temporali cibo non accepto, igne damnat aeterno . Haec atque hujusmodi si quis vesana mente sacrilegus inde lenia, hinc aspera colligat, ac sic homines utrarumque litterarum imperitos a Christo tanquam saevo et crudeli conetur avertere, et ad Deum prophetarum misericordem mitemque convertere, nonne et huic ipsi qui hoc facit, Veteriento, quod ab homine similiter sacrilego posset fieri Novo, impurus atque impius apparebit? Qui autem recte colit Deum, et profecto utriusque Testa
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates nr̃as retribuit nobis. S qnͣtum distat oriens ab occidẽ
te. longe feͬcit a nobis peccata nr̃a. Qui sicut miseratur pater filios.
sic miseratur tim̃tes se. Qui dic nolo mortẽ impii. qͣntũ ut reu̾ta

Expanded text:
iniquitates nostras retribuit nobis; sed quantum distat oriens ab occidentiniquitates nostras retribuit nobis; sed quantum distat oriens ab occidente, longe facit al., fecit a nobis peccata nostra, qui sicut miseratur pater filios, sic miseratur timentes se . Qui dicit: Nolo mortem impii al., pecca
Abbreviated transcription (Latin):
redoet unicuiq scđ̾m opera eius. apud quẽ sibi eni thezauri̾sat
irã cor ĩpenitens. nisi apud eum qui uiuos est iudicaturꝰ et mor¬
tuos: Neq enĩ nesciunt etiã illi ueteres libri thesaurũ destoerabi¬
lem. de quo ibi scriptũ est quod requiescat more sapiẽtis. et ĩꝓuer¬
biis legr̃ qr deus thesaurrzat diligentibꝰ se salute. et ysayas ꝓpheta
dicit. In thesauris est salus nr̃a. Ibi sapiencia et disciplina. et pietas
ad dñm. hi sunt thesauri iusticie. Set uaniloqui et mͥtis seductore
adu̾santes lrĩs sacris quas ĩtelligere nolut: eligunt ex eis aspera
que ibi legũtur ad cõmedandã seueritatẽ dei. et de lr̃is eugłicis
atq aplicis lenia que ibi leguntur ad cõm̾dandã bonitatẽ dei. et
apud hoĩes ĩperitos hinc ĩgerũt orrorem. ĩn querũt fauorẽ. qͣi diffi¬
tas. et eꝯtraro de nouo. quibꝰ ibi com̾ datur dei seueritas. et clamet
iurdiosus atq uenenosus. Ecce qui deus colendꝰ est. misericors et

Expanded text:
reddet unicuique secundum opera ejus . Apud quem enim sibi thesaurizat iram cor impoenitens, nisi apud eum qui vivos est judicaturus et mortuos? Neque enim nesciunt etiam illi veteres Libri thesaurum desiderabilem, de quo ibi scriptum est quod requiescat in ore sapientis . Et in Proverbiis legitur, quia Deus thesaurizat diligentibus se salutem ; et Isaias propheta dicit, In thesauris salus nostra: ibi sapientia et disciplina et pietas ad Dominum. Hi sunt thesauri justitiae . Sed vaniloqui et mentis seductores adversantes Litteris sacris, quas intelligere nolunt, eligunt ex eis aspera quae ibi leguntur ad commendandam severitatem Dei; et de Litteris evangelicis atque apostolicis lenia quae ibi leguntur ad commendandam bonitatem Dei: et apud homines imperitos hinc ingerunt horrorem, inde quaerunt favorem: quasi diffitas, et e contrario de Novo quibus ibi commendatur Dei severitas; et clamet invidiosus atque venenosus: Ecce qui Deus colendus est, misericors et
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ip̃a pena moriatur. Cur non hic dicit. colendũ ne istui. an pociꝰ
execrandii fulgendũq esse dicemꝰ : an timet de xp̃o ista dice̾. ne ip̃i
ignis eterni suppliciũ nõ euadat. qͦ ille impios p̾ͥparat mittere. et ig¬
norat miser hec dicendo de deo ꝓphetarũ. de ip̃o se dice cuius tã tremꝰ¬
dam seueritatem i euuãgelico formitat offendere:
e prehendit etiam quod penas ĩpiorũ sig̾ratas ꝑuiã felł et botrũ
amaritudinis et furorem draconum atq aspidũ. collectas dic̃
esse deus apud se. et signatas ĩ thesauris suis. reddendas ĩ tẽpore
cũ lapsus fuerit pes eoꝵ. Ignorans thesauros hic appellataͦs oc¬
cultas dispositioes dei. qui disponit reddere unicuiq scd̾m opera eiꝰ.
ynde apłs dicit. Tu aũt scđm duricia cordis tui et cor ĩpenitens:
thesaurixas tib̾ iram in die ire. et reuelatõnis iusti iudicii dei. qͥ¬

Expanded text:
etiam ipsa poena moriatur. Cur non hic dicit: colendum ne istum, an potius etiam ipsa poena moriatur. Cur non hic dicit: colendum ne istum, an potius exsecrandum fugiendumque esse dicemus? An timet de Christo ista dicere, ne ipsius ignis aeterni supplicium non evadat, quo ille impios praeparat mittere? Et ignorat miser haec dicendo de Deo prophetarum, de ipso se dicere cujus tam tremendam severitatem in Evangelio formidat offendere. eprehendit etiam, quod poenas impiorum significatas per uvam fellis et botrum amaritudinis, et furorem draconum atque aspidum, collectas dicit esse Deus apud se, et signatas in thesauris suis, reddendas in tempore, cum lapsus fuerit pes eorum : ignorans thesauros hic appellatas occultas dispositiones Dei, qui disponit reddere unicuique secundum opera ejus. Unde Apostolus dicit: Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iste de obsonio sacrificii pͥgustato corporalẽ temporalem ꝙ pena¬
ꝓ sacrilegio sic indignatur ingestã. ubi uẽturũ se dñs et ad sinistrã
positis gentibꝰ minatur esse dicturu. ite in ignẽ et̾nũ qui paratus
est dyabolo et angelis eius: huiꝰ tanti supplicii queris causa : esu
nui inquit et nõ de istis mͥ mãducare. ecte ꝓesca temporali nõ ab¬
lata s nõ data. et̾num et orrendii suppliciũ cõminatur. et recte. si
consulas ueritatẽ. per paruũ est enĩ ꝙ in helemosinis datur. S&
cum pie datur: et̾nũ inde meritũ ꝯparatur. et ideo potiꝰ qr par¬
uũ est ꝙ datur: magna ĩpietate nõ datur. Uñ non mirũ est ꝙ tã¬
te sterilitati uelut infructuosarũ arboꝵ ignis et̾ni suppliciũ p̃pat᷑
si aũt consulas h̾oiem ut de suo respondeat. ubi oĩs homo m̾dax
nali. hanc exorret carne mortali. Talis est iste ioium hoĩum qͥ¬

Expanded text:
quod iste, de obsonio sacrificii praegustato, corporalem temporalemque poenaquod iste, de obsonio sacrificii praegustato, corporalem temporalemque poenam sacrilegio sic indignatur ingestam? ubi venturum se Dominus et ad sinistram positis gentibus minatur esse dicturum: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Hujus tanti supplicii quaero al. quaeris causam. Esurivi, inquit, et non dedistis mihi manducare; ecce pro esca temporali non ablata, sed non data aeternum et horrendum supplicium comminatur, et recte, si consulas veritatem. Perparum est enim quod in eleemosynis datur; sed cum pie datur, aeternum inde meritum comparatur: et ideo potius, quia parum est quod datur, magna impietate non datur. Unde non mirum est quod tantae sterilitati, velut infructuosarum arborum, ignis aeterni supplicium praeparatur. Si autem consulas hominem ut de suo respondeat, ubi al. tibi omnisnali, hanc exhorret carne mortali. Talis est iste in omnium hominum q
Abbreviated transcription (Latin):
cũq iratus fuerit frĩ suo: reus erit iudicio. Qui aut̃ dixerit racha. reus
erit concilio. Qui aũ dixerit fatue: reus erit gehẽne ignis. Quid tam
paruu in pcc̃is. ꝙͣ fratri dicere fatue: Quid tam magnũ in suppliciis.
ꝙ̃ gehenna ignis: Si in lege uł in ꝓphetis iste ĩueniss aliꝙͣ qm̃ dixis¬
set fratri suo fatue lapidari iussũ fuisse diuinitus: quãte deu crude¬
litatis argueret.: Qͥs non aũt nõ dico lapidart s per sĩgulos artus yoͣ
per singula corporis frustra paulatim atq minutati uiuens et sen¬
tiens dilaniari cõsumi q maluiss. qua gehene ignibꝰ mancipari :
Absit tñ ut crudeliorẽ quisꝙͣ dicat euangelii deum. quã legis deum.
intelligens utriusq ẽẽ unũ et eundem deum. in lege t̾rentem carnͣ
nõne si a xp̃o liguam repeuret alienã in eũq blasphemã et quał est¬
huiꝰ impia gͣrrulitate dãpnabilẽ. acerbiꝰ et amariꝰ exagitaretur. ꝙͣ

Expanded text:
cumque iratus fuerit fratri suo, reus erit judicio; qui autem dixerit, Racha, reus erit concilio; qui autem dixerit, Fatue, reus erit gehennae ignis . Quid tam parvum in peccatis, quam fratri dicere, Fatue? Quid tam magnum in suppliciis, quam gehenna ignis? Si in Lege vel Prophetis iste invenisset aliquem, quoniam dixisset fratri suo, Fatue, lapidari jussum fuisse divinitus, quantae Deum crudelitatis argueret? Quis non autem, non dico lapidari, sed per singulos artus, imo per singula corporis frusta, paulatim atque minutatim, vivens et sentiens dilaniari consumique maluisset, quam gehennae ignibus mancipari? Absit tamen ut crudeliorem quisquam dicat Evangelii Deum quam Legis Deum, intelligens utriusque esse unum et eumdem Deum, in Lege terrentem carnalnonne si a Christo linguam reperiret alienam in eumque blasphemam, et quahujus impia garrulitate damnabilem, acerbius et amarius exagitaretur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quaq incõparabilit̾ ista illam uicat intelligit. qͥ corporalibꝰ et tẽpora¬
libus spualia et sempiterna p̾poit. uerũ quid opus est de misticis sig̾¬
ficatõibus sacrificioꝵ uestisq nuptialis. ĩcõueĩentẽ carnalibꝰ sensi¬
bus uelle inculcare sermone: Ecce ꝙ est manifestiꝰ ꝓfera ᷝ . e uangeliũ
legi ueten cõparans dñs. et no illud malũ ꝙ hoĩes didicerant ante. S

Expanded text:
que incomparabiliter ista illam vincat intelligit, qui corporalibus et temporalibus spiritualia et sempiterna praeponit. 31. Verum quid opus est de mysticis significationibus sacrificiorum vestisque nuptialis inconvenientem carnalibus sensibus velle inculcare sermonem? Ecce quod est manifestius proferamus: Evangelium Legi veteri comparans Dominus, et non illud malum
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt s alter altero facilius et potenciꝰ: nõ utiq siłr ea fac̃ filiꝰ
Cũ uo et hec eadem et siłi: ꝓfecto nec alla sunt filii quã patris ope¬
ra nec operanciũ est diusa potentia Nec utiq sine spũ scõ. Neq
eni a faciendis ãboꝵ operibꝰ ullo mado amboꝵ separab sp̃s. Miro
itaq eademq utiq diuino mͦ ab oĩbus fiunt opera oĩu ab oĩbus
etiam singuloꝵ. Nam oĩum opera sunt celũ et trã om̃isq crea¬
tura. De filio quippe dcm̃ est. omĩa per ip̃m fr̃a sunt. Quis autẽ
ab sp̃u scõ audeat alienare opera quarlibet creaturarũ ꝙ̃ cernit
operari dona sc̃oꝵ. De quibꝰ script̾ est. omĩa aut̃ hec operatur unꝰ

Expanded text:
faciunt, sed alter altero facilius et potentius, non utique similiter ea facit Filius. faciunt, sed alter altero facilius et potentius, non utique similiter ea facit Filius. Cum vero et haec eadem et similiter, profecto nec alia sunt Filii quam Patris opera, nec operantium est diversa potentia. Nec utique sine Spiritu sancto: neque enim a faciendis amborum operibus ullo modo amborum separabitur Spiritus. Miro itaque eodemque utique divino modo ab omnibus fiunt opera omnium, ab omnibus etiam singulorum. Nam omnium opera sunt coelum et terra omnisque creatura. De Filio quippe dictum est: Omnia per ipsum facta sunt . Quis autem ab Spiritu sancto audeat alienare opera quarumlibet creaturarum, quem cernit operari dona sanctorum, de quibus scriptum est: Omnia autem haec operatur unus
Abbreviated transcription (Latin):
existendi ħere nat᷑am. Etq ait se non posse: nõ deficiẽtis est s in
eo ꝙ de pare natus est permanentis. Tanqua laudabile ẽ omĩpote¬
tem no posse mutan: ꝙ̃ laudabile ẽ quod oĩpotens nõ potest mori
poss enĩ filius facere ꝙ nõ uidiss patrẽ facientẽ si poss facere ꝙ pet
illum nõ facit pater. hoc est si poss peccare neq nature ĩ mutabiłi
bone que apatre genita est conuenire. hoc aut qr nõ pot: nõ deffici
ꝙ filius sit idẽ ip̃e qui pater est. s qr nullũ opus ẽ filiiꝙ nõ per eum
pater facit. Nec ullũ patris ꝙ nõ peꝵ filium sił facientem facit. Qtq
enĩ pater facit. hec eadem filius siłr facit. Cuangelica est et ista
sũia filii ip̃ius conseq̃nter ore ꝓlata Nõ sunt gͦ alia filii et alia pa.¬
tris opera s hec eadem. Nec dissiłr fiunt a filio set siłr. Cum autẽ

Expanded text:
existendi habere naturam. Et quod ait, se non posse, non deficientis est, sed in existendi habere naturam. Et quod ait, se non posse, non deficientis est, sed in eo quod de Patre natus est permanentis: tamque laudabile est omnipotentem non posse mutari, quam laudabile est quod omnipotens non potest mori. Posset enim Filius facere quod non vidisset Patrem facientem, si posset facere quod per illum non facit Pater: hoc est, si posset peccare, neque naturae immutabiliter bonae, quae a Patre genita est, convenire. Hoc autem quia non potest, non deficiequod Filius sit idem ipse qui Pater est; sed quia nullum opus est Filii, quod non per eum Pater facit; nec ullum Patris, quod non per Filium simul facientem facit. Quaecumque enim Pater facit, haec eadem Filius similiter facit . Evangelica est et ista sententia, Filii ipsius consequenter ore prolata. Non sunt ergo alia Filii, et alia Patris opera, sed haec eadem: nec dissimiliter fiunt a Filio, sed similiter. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
tem. quomͦ poterit iudicare si patrẽ nõ uiderit udicãtẽ : Set p̃r
nõ iudicat quẽquã. omẽ quippe iudiciũ dedit filio. iudicat gͦ fili
accepto a patre nõ aliquo set om̃i iudicio ꝙͣuis pattẽ nõ uideat
iudicantem qr ille neminẽ iudicat. Qͦ modo gͥ non pot̃ filiꝰ a se
facere quicꝙ̃ nisi quod uiderit patrẽ faciẽtem c̃iudic& nec patrẽ¬
uide at iudicantem: Non eni ait nõ potest filiꝰ a se facere quicqͣ
nisi quod audient patrẽ iubentẽ: s quod uident patrẽ faciẽtem
in ista intendat̾. ista cogitent ista cõsiterent et eoꝵ qͦdam mode
qntũ sier potest excarner᷑ intentio: qui carnalibꝰ cogitatõibus
moliuntur unã trinitatis eãdem natura et substanciatũ separa¬
ie distanciã et potestatũ gradibꝰ ordinare. Ideo eni dcm est ꝙ ñ fa
ciat aliquid filius a se: qr nõ est a se. et ideo quicꝙ fac patrem uid
faciẽtem: qr uidet ex ip̃o faciendi se h̾ere potentia ex quo se uitet

Expanded text:
rit judicantem? Sed Pater non judicat quemquam; omne quippe judicium dedit Filio. Judicat ergo Filius, accepto, a Patre, non aliquo, sed omni judicio; quamvis Patrem non videat judicantem, quia ille neminem judicat. Quomodo igitur non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, cum judicet, nec Patrevideat judicantem? Non enim ait, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod audierit Patrem jubentem; sed, quod viderit Patrem facientem. In ista intendant, ista cogitent, ista considerent; et eorum quodam modo, quantum fieri potest, excarnetur intentio, qui carnalibus cogitationibus moliuntur unam Trinitatis eamdemque naturam et substantiarum separare distantia, et potestatum gradibus ordinare. Ideo enim dictum est, quod non faciat aliquid Filius a se, quia non est a se: et ideo quidquid facit, Patrem videt facientem; quia videt ex ipso faciendi se habere potentiam, ex quo se videt
Abbreviated transcription (Latin):
dicant unigenitu filiũ quoꝵ iussis obedire per̾ibetur. si iubente
possit etiam sic intelligi. ut ip̃a uox archangeli uissu dei fieri acci¬
piatur. Idest ut angelus qui tuba dei esse intelligendꝰ est adnõ d̾o
iubeatur emitt̾e uocem sua. Quod inferiori creature necessariũ
erit audire cũ filius dei descendit de celo. ip̃a est eni tuba de qua dicit
alio loco. Canet enĩ tuba et mortui resurgent ĩcorrupti. Uix gͦ filiꝰ
scdm̃ illa in cõmutabilẽ sim plicẽq natura. q̃ sic est filii ut tñ ei
de pre sit. In qua natura nõ est aluid audire. aliud uidere aliud ẽẽ
Set quod ẽ eẽ hoc audire hoc uid̾e. unde ab illo el est audire et uid̾e
a quo illi ẽ ip̃m esse. Nã et illud ꝙ alibi ait nõ potest filiꝰ a se fac̾e̾
quicq̃ nisi ꝙ uiderit patrem facientem: Multo est ad intelligend̾

Expanded text:
dicant unigenitum Filium, quorum jussis obedire perhibetur, si jubentedicant unigenitum Filium, quorum jussis obedire perhibetur, si jubentepossit etiam sic intelligi, ut ipsa vox archangeli jussu Dei fieri accipiatur, id est, ut angelus qui tuba Dei esse intelligendus est, a Domino Deo jubeatur emittere vocem suam, quod inferiori creaturae necessarium erit audire, cum Filius Dei descendet de coelo. Ipsa est enim tuba de qua dicit alio loco: Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti . CAPUT XIV. secundum illam incommutabilem simplicemque naturam, quae sic est Filii, ut tamen ei de Patre sit: in qua natura non est aliud audire, aliud videre, aliud esse; sed quod est esse, hoc audire, hoc videre. Unde ab illo ei est audire et videre, a quo illi est ipsum esse. Nam et illud quod alibi ait, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
erit u̾bũ per quod iubetur unico u̾bo. Et miror suam illud unicũ
erit si et aluid derit. facte sunt quidẽ patris ad filiũ quedã tempo¬
ilit̾ uoces sicut de nube sonuit tu es filius nis deilec
unigenitus per illas aliquid diceret. S hii pociꝰ quos ita oportebat
audire. ac per hoc etiam ille transeuntiũ uerborũ sonus nõ sine filio
fcis est filio. alioquĩ ñoĩa per ip̃m facta sunt. set nũquid cũ iube¬
tur ut descendat de celo talibꝰ sonis et udcibꝰ opus erit quibꝰ filius
paternam nouerit uoluntatem : absit hoc credere. Quicꝙͣ gͦ illud
crit ꝙ fieri oportebat ad filiũ nõ faciet pater nisi per eũdem filium:
ad ip̃m scilicet: qr filius h̃ois est et fcus est inter oĩa. per ip̃m autẽ
qr filius dei est et per illum fuit apatre oĩa. Si aut ꝙ dictũ est ĩ ĩsu
in uoce archangeli ip̃ius archangeli ussũ uolit in telligi sicut u̾ba
ip̃a uidentur sonare quid eis restat nisi ut angelis etia minorẽ

Expanded text:
erit Verbum per quod jubeatur unico Verbo. Et miror si jam illud unicum erit, si et aliud erit. Factae sunt quidem Patris ad Filium quaedam etiam temporaliter voces, sicut de nube sonuit, Tu es Filius meus dilecunigenitus per illas aliquid disceret; sed hi potius quos ita oportebat audire. Ac per hoc etiam ille transeuntium verborum sonus non sine Filio factus est Filio: alioquin non omnia per ipsum facta sunt. Sed numquid, cum jubebitur ut descendat de coelo, talibus sonis et vocibus opus erit, quibus Filius paternam noverit voluntatem? Absit hoc credere. Quidquid ergo illud erit quod fieri oportebit ad Filium, non faciet Pater nisi per eumdem Filium. Ad ipsum scilicet, quia Filius hominis est et factus est inter omnia. Per ipsum autem, quia Filius Dei est et per illum fiunt a Patre omnia. Si autem quod dictum est, In jussu, in voce archangeli; ipsius archangeli jussum volunt intelligi, sicut verba ipsa videntur sonare: quid eis restat, nisi ut Angelis etiam minorem
Abbreviated transcription (Latin):
agna q̃stio est de m̾datio q̃ nos in ip̃is cotidianis actibꝰ
mendatiũ aut arbitrem aliqñ esse m̾tiẽdu honesto qͦdã
& officiosa ac miscdĩ mendatio. Quã questiõem tã solli¬
cite pertractabimꝰ. ut queramꝰ cũ querẽtibꝰ. Utrũ aut
aliquid inueĩamꝰ: Nicħ nob̾ temere affirmãtibꝰ lectori bene attẽtẽti
satis indicabit ip̃a tractatio. latebrosa est enĩ nimis & qͥbusdã quasi
cau̾nosis an fractibꝰ sepe ĩtentionẽ querẽtis eludit ut mͦ uelut ela¬
batur emanibꝰ ꝙ ĩuentũ erat mͦ rursus appareat. & rursus appareat
cõprehendet. In qͣ si ullꝯ ertor est: cum ab oĩ errore ueritas liberet
ato in oiertore futas implicet niqua erian tuas eristimo ꝙͥ c̃in

Expanded text:
agna quaestio est de mendacio, quae nos in ipsis quotidianis actibusmendacium; aut arbitremur aliquando esse mentiendum, honesto quodam et officioso ac misericordi mendacio. Quam quaestionem tam sollicitaliquantum inueniamus, nihil nobis temere adfirmantibus lectori bene adtendenti satis indicabit ipsa tractatio. latebrosa est enim nimis et quibusdam quasi cauernosis anfractibus saepe intentionem quaerentis eludit, ut modo uelut elabatur e manibus quod inuentum erat, modo rursus adpareat  indago conprehendet. in qua si ullus error est, cum ab omni errore ueritas liberet atque in omni errore falsitas inplicet, numquam errari tutius existimo, quam
Abbreviated transcription (Latin):
homini primo nouã creau̾it. Scia etiam ego si ip̃e docuerit qñcũq
uoluerit. Nunc aũt nescio nec me pud ut istũ fateri nescire qd̾
nescio. Uisce inquid. ecce apostolus docet. discã plane si apostolꝰ
docz. Non eĩ nisi deꝰ per apłm docet. Set quid est tãdem ꝙ docet ap¬
apls : Ecce inquic cum athenen sibꝰ loqueret᷑ hoc cõstanter expo

Expanded text:
homini primo nouam creauerit. sciam etiam ego, si ipse docuerit, quandocumque homini primo nouam creauerit. sciam etiam ego, si ipse docuerit, quandocumque uoluerit; nunc autem nescio nec me pudet ut istum fateri nescire quod nescio. Disce, inquit, ecce apostolus docet. discam plane, si apostolus docet — non enim nisi deus per apostolum docet —, sed quid est tandem quod docet apostolus? ecce, inquit, cum At
Abbreviated transcription (Latin):
nec tñ cõparatur pecoribꝰ insensatis. Nescio dix̃. et quasi ab ea q̃re
rent cur nesciret: adiũxit. Neq enĩ ego spm et ar̃a donaui uob̾. Il¬
uultus ꝙ inembra formaui. Ille scit qui formaũ utr sił aum aĩa foy¬
mͣuerit an u̾o iam formatis aĩa dederit. Quo gͦ modo utr̃ illo an
isto in eius uentrẽ uenerint. filii nesciebat et illud tam̾ sciebat tot̃
quod dedit redditur esse quidedit. Set eligat iste in nature hu¬
mane tam ꝓfundo abditoq secreto quid mulier ista nescierit.
Tantũ non iudicet. mẽtientẽ nec peccoribꝰ insẽsatis cõpare᷑ nesci¬
entẽ. Quicquid erat. quod illa nesciebat: ꝓfecto ad naturã hõis
pertiebat. & tam̃ sine culpa homo nesciebat: Quappt̃ dico etiã ego
de aĩa mea. Nescio quomodo uen̾it in corpꝰ meũ. Neq eui illam m
donaui. scit ille qui donau utrũ illa de pre meo traxerit. an sic̃

Expanded text:
nec tamen comparatur pecoribus insensatis. nescio, dixit; et quasi quaererent nec tamen comparatur pecoribus insensatis. nescio, dixit; et quasi quaererent ab ea cur nesciret adiunxit: neque enim ego spiritum et animam donaui uobis iluultus et membra formaui; ille scit qui formauit, utrum simul cum anima formauerit an uero iam formatis animam dederit. quo ergo modo, utrum illo an isto, in eius uentrem uenerint filii, nesciebat; et illud tamen sciebat totum quod dedit redditurum esse qui dedit. sed eligat iste in naturae humanae tam profundo abditoque secreto quid mulier ista nescierit; tantum non iudicet mentientem nec pecoribus insensatis comparet nescientem. quicquid erat quod illa nesciebat, profecto ad naturam hominis pertinebat; quod tamen sine culpa homo nesciebat. quapropter dico etiam ego de anima mea: nescio, quomodo uenerit in corpus meum — neque enim ego illam mihi donaui —; scit ille qui donauit, utrum illam de patre meo traxerit an sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& spiritũ sibi creatos eẽ : ait tũ. Nescio quomͦ paruistis ĩ uẽtrem meu
Uellem iste diceret quid ista nesciebat. ħ enĩ que dixi utiq sciebat
quomͦ scdin corpus ĩ eius uterũ uenerũt. qr de uiro eos se cõcepisse du¬
tare nõ poterat. Confitebatur etiã qr et hoc utiq sc
rĩia & sp̃m dederit quod ip̃e ilł uultus et mẽbra formauerit. N uid
gͦ nesciebat : An forte ꝙ nescimꝰ et nos utr̃ aĩa et sp̃m quẽ d̾us illis
sine dubio dedit de parentibꝰ traxit. an nouũ sic hõi pͥmo insufflau̾it
set siue hoc siue aliud aliqͥd de nature humane institutoe nesciebat:
nescire se dicebat non ꝙ nesciebat temere deffendebat. Nec tũ huic
iste dice̾t quod de nobis dice nõ erubuit. homo ĩ honore positus non
ista mulier dix de filiis suis. necio qͦmodo pariustis ĩuentrẽ meũ

Expanded text:
et spiritum sibi creatos esse, ait tamen, Nescio quomodo paruistis in ventrem meum. et spiritum sibi creatos esse, ait tamen, Nescio quomodo paruistis in ventrem meum. Vellem iste diceret, quid ista nesciebat. Haec enim quae dixi, utique sciebat, quomodo secundum corpus in ejus uterum venerint; quia de viro eos se concepisse dubitare non poterat. Confitebatur etiam, quia et hoc utique sciritum dederit, quod ipse illis uultus et membra formauerit. quid ergo nesciebat ? an forte quod nescimus et nos, utrum animam et spiritum, quem deus. illis sine dubio dedit, de parentibus traxerit an nouum sicut homini primo insufflauerit? sed sine hoc siue aliud aliquid de naturae humanae institutione nesciebat, nescire se dicebat, non quod nesciebat temere defendebat. nec tamen iste huic diceret. quod nobis dicere non erubuit: homo in honore positus non ista mulier dixit de filiis suis: neseio quomodo paruistis in uentrem meum,
Abbreviated transcription (Latin):
asserimus non extra duce qr ex deo datur quasi corpus ex alio detur
qͣ exillo a quo creatur ex qͦ oĩa. per ꝙ̃ omia. in qͦ oĩa quãuis nõ ex eius
natura s ex eius opificio: Neq ex nichilo inquid quia ex deo prosi¬
ciscitur. hoc plane nõ ad huc queredum monenꝰ utrũ ita sit. S pror¬
sus uerũ non esse ꝙ dicit. Id quod aĩa nec extraduce sit nͨ exnichil
hoc inꝙ̃ uerum nõ esse sine dubitatõe firmamꝰ. Tinum ẽ enĩ e duobꝰ
Si extraduce nõ est: ex nichilo est ne ita sit ex deo ut nature sit dei
Ꝙ oĩno sacrilegũ est credere. Set adhͨ utr nõ sit extraduce c̾ta testi¬
monia flagitanus aut q̃rimꝰ nõ qualia iste posuit quibꝰ hoc quod
querimꝰ non ostendr̃. Qͥ utina in tanta profunditate qͥstionis ꝙͣ¬
se filios cocepisse et a creatore oĩum siue sedin corpꝰ siue scđm aĩam

Expanded text:
asserimus, non ex traduce. quia ex deo datur? quasi corpus ex alio detur asserimus, non ex traduce. quia ex deo datur? quasi corpus ex alio detur quam ex illo, a quo creatur, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, quamuis non ex eius natura, sed ex eius opificio. neque ex nihilo, inquit, quia ex deo proficiscitur. hoc plane non adhuc quaerendum monemus utrum ita sit; sed prorsus uerum non esse quod dicit, id est quod anima nec ex traduce sit nec ex nihilo, hoc, inquam, uerum non esse sine dubitatione firmamus. unum est enim e duobus: si ex traduce non est, ex nihilo est, ne ita sit ex deo, ut naturae sit dei, quod omnino sacrilegum est credere. sed adhuc utrum non sit ex traduce, certa testimonia flagitamus aut quaerimus, non qualia iste posuit, quibus hoc quod quaerimus non ostenditur. Qui utinam in tanta profunditate quaestionis. quse filios concepisse, et a Creatore omnium, sive secundum corpus, sive secundum animam
Abbreviated transcription (Latin):
et mẽbra formaui. Set deus qͥ fecit mundũ et omĩa que in eo sunc.
fecitq ominũ genus et oĩum inqͥrit actũ: Ipe uobis spiritũ et aĩam
ad id ꝙ asserit nõ uidemus. Quis eni axp̃ianoꝵ neget deũ donare hoibꝰ¬
aure. lingua. manũ. pedẽ. om̃sq corporis sensus. et oĩum formam
naturãq mẽbroꝵ. N̾modo eni hec dei dona essenegaturꝰ est nisi se
obliuiscatur esse xpistianũ: s sicut cõstat̾ ex propagine ab illo hec
fi atq donari: ita querẽdũ et etiã sp̃s et aĩa hominis unde ab illo effi¬
ciatur a quo efficiente donatur. ⁊itrex parentibꝰ au ex nichilo. an qđ
iste affirmat. s oĩ modo cauẽdu ẽ ex aliqua flatus existẽte nat᷑a nõ
de nichilo creata set de ip̃o. Cum gͥ scripturarũ testimonia que cõme¬
morat nequaꝙͣ doceant id ꝙ persuade̾ conatur ꝙ enĩ ad hanc q̃stionẽ
attinet oĩno nõ exprimũt: quid est ꝙ dicit ai̾̃a ex flatu dei cõstãter

Expanded text:
i; sed deus, qui fecit mundum et omnia quae in es o sunt fecitque hominum genus et omnium inquirit actum, ipse uobis spiritum et animam ad id quod asserit non uidemus. quis enim Christianorum neget deum donare hoaurem, linguam, manum, pedem omnesque corporis sensus et omnium formam naturamque membrorum. quomodo enim haec dei dona esse negaturus est, nisi se obliuiscatur esse Christianum ? sed sicut constat ex propagine ab illo haec fieri atque donari, ita quaerendum est etiam, spiritus et anima hominis unde ab illo efficiatur, a quo efficiente donatur, utrum ex parentibus an ex nihilo an — quod iste affirmat, sed omni modo cauendum est — ex aliqua flatus eius exsistente natura, non de nihilo creata, sed de ipso. Cum igitur scripturarum testimonia, quae commemorat, nequaquam doceant id quod persuadere conatur quod enim ad hanc quaestionem attinet, omnino non exprimunt —, quid est quod dicit: animam ex flatu dei constanter
Abbreviated transcription (Latin):
masti eius ut asseris uolũtati petẽtis obtẽperans. Dabũt enĩ tibi
ut legas. ꝓcul dubio si uoluers & iug̾e̾nt etiã nõ petẽti.⁊ leruptñ
etiam hic q̃ maxime ĩ eisdẽ libris tius et ĩ fide tua em̾dari cupia¬

Expanded text:
cribenda existimasti eius, ut asseris, uoluntati petentis obtemperans. dabunt enim tibi cribenda existimasti eius, ut asseris, uoluntati petentis obtemperans. dabunt enim tibi ut legas procul dubio, si uolueris, et ingerent etiam non petenti. uerum tamen etiam hic quae maxime in eisdem libris tuis et in fide tua emendari cupia