comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tintos it lumen illud interius nonhaec ꝑ locorum inter ualla man phantas mate cogitanda sunt
louili aspacia non oc cupant nisi corporum moles nonẽ hoc sp̃s uitae non ẽ hoc anima ration alis multo
minus: Dĩ omnium benignissimus conditor & iustissimus ordinator uoluntatibus & affectibus ista
uel ꝓ pinquare uellonge fieri uelintrare uol exire dicuntur. Sedq malo opere id ẽ tenebroso delec¬
tantur facientos secutura ẽ aut̃ pena qu& a queat. Id eo dĩs ubi dicit tenebras ꝓteriores ad dit &iam
Ibiertt flaus &stridordentium n& alibus oblectationib: qualibus bic iniqui ꝑfruuntur. Quandoin¬
sidolitate atq iniustitia tenobrescunt &iam in illo suplicioseusurais demonter &istim ent. qr enuim
uolentes in uisto utuntur bonis iuste nolentes cruciabunturmalis. Vnde possunt &iã tenebrae exter¬

Expanded text:
tanto sit lumen illud interius. non haec per locorum interualla inani phantasmate cogitanda sunt; tanto sit lumen illud interius. non haec per locorum interualla inani phantasmate cogitanda sunt; localia spatia non occupant nisi corporum moles. non est hoc spiritus uitae, non est hoc anima rationalis, multo minus deus omnium benignissimus conditor et iustissimus ordinator. uoluntatibus et affectibus ista uel propinquare uel longe fieri uel intrare uel exire dicuntur.\' Sed quia malo opere, id est tenebroso delectantur facientes, secutura est autem poena, quae torqueat, ideo dominus ubi dicit \'tenebras exteriores\', addit etiam cibi erit ploratus et stridor dentium\', ne talibus oblectationibus. qualibus hic iniqui perfruuntur, quando infidelitate atque iniustitia tenebrescunt, etiam in illo supplicio se usuros dementer existiment: quia enim uolentes iniuste utuntur bonis, iuste nolentes cruciabuntur malis. unde possunt etiam tenebrae exter
Abbreviated transcription (Latin):
nes It id qđ credunt &iam prospicere sicut tantũ bonũ potest conspici mereant᷑ ꝑ fectã reci¬
pient imaginẽ di Talibus onĩdicit apłs Eiuistis aliquando tenebrȩ nunc aut̃ lux in dño. Por¬
rodiabolus a ingelicius tonebrae sunt in fidelibus hominibus exteriores. pluseni ab illa caritate a uersi
& insuum fastum obstinationẽ que ꝓgressisunt. Et qm̃ extremoiudicio dicturus ẽ xp̃s eis quos adsinustram
discernit Ite ingnẽ a& num quiparatus ẽ diabolo & angelis cuis. His i alignis spiritibus coniungendos simulq
damnandos dicit itures inte nebras exteriores. Id ẽ in socia atem penalem diaboli & angelcaum eius buic
penecontrariũ ẽ quod bonoseruodicitur intra in gaudiumditiu. Vt quanto sunt istȩ tenebrȩ ex torio& es

Expanded text:
nerint, ut id, quod credunt, etiam conspicere. sicut tantum bonum potest conspici, mereantur, perfectam recinerint, ut id, quod credunt, etiam conspicere. sicut tantum bonum potest conspici, mereantur, perfectam recipient imaginem dei; talibus enim dicit apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. porro diabolus et angeli eius tenebrae sunt infidelibus hominibus exteriores; plus enim ab illa caritate auersi et in suum fastum obstinationemque progressi sunt. et quoniam extremo iudicio dicturus est Christus eis, quos ad sinistram discernet: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, his malignis spiritibus coniungendos simulque damnandos dicet ituros in tenebras exteriores, id est in societatem poenalem diaboli et angelorum eius. huic poenae contrarium est, quod bono seruo dicitur: Intra in gaudium domini tui, ut, quanto sunt istae tenebrae exteriores,
Abbreviated transcription (Latin):
ide haduce quȩ sentitur oculis carnis quia & ipsa corpusẽ. Omni aut corpore quae lib& in corpo¬
re anatura prestantior non mole. Quia nonnisi coporũ õ moles Sedut quad ã qua supergreditur
omnẽ phantasi am quã uoluit ut animus austam desensib corporis. Sed quẽ ad modum in ipsis caporib
eaqua inferiorassicut terra & aqua. et ipse aer moliora fiant pasticipatione melioris id ẽ cũ luce in¬
luminantur & feruore ueg&antur : Sic incorpore ae creaturaerationales ipsius creatoris fiuntt
pasticipitione meliorescũ oi coberent Purissima & scissima caritate quã omnimodo sic aruerint
tonobrescent & obdurescent quodã modo. Pro inde in fideles homines tenobrȩsunt. quiꝑfide con¬
uorsi ad dm̃ quada pͥmissa in luminatione luxfiunt inqua proficiendosi & fide ad speciem perue¬

Expanded text:
id est hac luce, quae sentitur oculis carnis, quia et ipsa corpus est. omni autem corpore quaelibet incorpoid est hac luce, quae sentitur oculis carnis, quia et ipsa corpus est. omni autem corpore quaelibet incorporea natura praestantior, non mole, quia non nisi corporum est moles, sed ui quadam, qua supergreditur omnem phantasiam, quam uolutat animus haustam de sensibus corpea, quae inferiora sunt, sicut terra et aqua et ipse aer, meliora fiunt participatione melioris, id est cum luce inluminantur et feruore uegetantur, sic incorporeae creaturae rationales ipsius creatoris fiunt participatione meliores, cum ei cohaerent purissima et sanctissima caritate; quam omni modo si caruerint, tenebrescent et obdurescent quodam modo. Proinde infideles homines tenebrae sunt. qui per fidem conuersi ad deum quadam praemissa inluminatione lux fiunt. in qua proficiendo si ex fide ad speciem perue
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatẽ scilic& qua sub diabulo tam quã subaquilone tenebantur : Vbi abundante in iqͥtate
friguerant : & quod am modo congolauerant: Hinc enĩ ẽuangeliũ dicit Qm̃h abundauit ini¬
quitas refrigescit caritas multoꝵ. At uero flante austro glacies resoluitur : & torrentes flu¬
bnt ido peccatis remissis populia hepm̃ caritate concurrunt. Hine & alibi seriptũ ost dicit ģla¬
cies iusereno ta soluentur tua pectata Proinderationalis croatura siue in angelespũ siue in anima
humana ita facta ẽ ut sibi ipsa bonum quobeata fiat eõ non possit ðedmutabilitas eius si con¬
uorae adincõmutabile ⁊ bonũ fiat beata Vndesi auestatur miserat zauersio eius uteiũ ẽ &eor¬
uersio cius uirtus. est Natura ergo non õmala qui a creatura s p̃s uiterationalis &iã priuatabono
cuius pastici pationebeatificatur. Id ẽ &i ã uitiosa melior ẽ corpore qđ summũ est in corporibus

Expanded text:
tiuitatem scilicet, qua sub diabolo tamquam sub aquilone tenebantur, ubi abundante iniquitate tiuitatem scilicet, qua sub diabolo tamquam sub aquilone tenebantur, ubi abundante iniquitate friguerant et quodam modo congquitas, refrigescit caritas multorum. at uero flante austro glacies resoluitur et torrentes fluent, id est peccatis remissis populi ad Christum caritate concurrunt. hinc et alibi scriptum est: sicut glacies in sereno, ita soluuntur peccata tua. Proinde rationalis creatura siue in angelico spiritu siue in anima humana ita facta est, ut sibi ipsa bonum, quo beata fiat, esse non possit, sed, mutabilitas eius si conuertatur ad incommutabile bonum, fiat beata; unde si auertatur, misera est. auersio eius uitium eius et conuersio uirtus eius est. natura ergo non est mala, quia creatura spiritus uitae rationalis etiam priuata bono, cuius participatione beatificatur, id est etiam uitiosa, melior est corpore, quod summum est in corporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
inflatur. Vbi enĩ prȩcedit inflatio continuo sequit᷑ aemulatio : Qm̃ superbi a mat̃ ẽ in uiden¬
tiae. Miabolus igitur & angelieiꝰ aluceatq feruore caritatis auersi : & nimis in superbi am in¬
uidiamq ꝓgressi uolut glaciali duritiat oopuerunt : Et ideo ꝑfigurã tamq: in aquilone ponun
Vnde cũ generi humanodi abolus incubara uentura gratias aluatoris dicitur incantico canticoꝵ:
Exsurge a quilo & ueni auster: ꝑfla hostũ meũ & fluant a romata Exsurgequi in ruisti qui¬
in subditis incũbis qui possessos prȩmis. Ex surge ut atuo pondere reuelati erigantur Du
animas p̃mendo curuasti : Et ueni auster inquit spm̃ in uocans gratiao flantem demeridie uelut
Hinc &i ãdicitur in quodã psalmo Conuerte dñe captiuitatẽ nram sicut toerens in austro. Cap¬

Expanded text:
inflatur; ubi enim praecedit inflatio, continuo sequitur aemulatio. quoniam superbia mater est inuideninflatur; ubi enim praecedit inflatio, continuo sequitur aemulatio. quoniam superbia mater est inuidentiae. Diabolus igitur et angeli eius a luce atque feruore caritatis auersi et nimis in superbiam inuidiamque progressi uelut glaciali duritia torpuerunt. et ideo per figuram tamquam in aquilone ponuntur. unde, cum generi humano diabolus incubaret, uentura gratia saluatoris dicitur in cantico canticorum: Exsurge, aquilo, et ueni, auster, et perfla hortum meum et fluent aromata. exsurge, qui inruisti. qui subditis incumbis, qui possessos premis; exsurge, ut a tuo pondere releuati erigantur, quorum animas premendo curuasti; et ueni, auster, inquit spiritum inuocans gratiae flantem de meridie uelut hinc etiam dicitur in quodam psalmo: Oonuerte, domine, captiuitatem nostram sicut torrens in austro, cap
Abbreviated transcription (Latin):
recũ bant cũb abrabam& isa ac & ia cob inregno caeloꝵ. Sunt enĩ modo in intericrib: tenebris
Vnde correctio disperanda non ẽ : Quã si contẽpserint ibunt intenebras extericaes. Vbi
qui incarne sunt oculorum . Nec omnino talis huiꝰ uisibilis lucis phantassia cogitatur quam quã
& ibi ẽ uidere sed longe aliterlonge dissimiliter. Qualis enĩ lux ẽ ipsa caritas : quis uerbis ex
plicat : Quis earũ rerũ q̃ sensib: corporis adiacent ullo demonstrat exemplo : anfacte lux caritas
non ẽ: Audi apłm iohannẽ ipsequippedix̃ Quõ modo cõmemor aui. qm̃ ds̃ lux ẽ. & tenebi
in eonon sunt ullae ꝰ qui rursus dicit : ds̃ caritas ẽ ihac ꝑbac ꝑhoc sids̃ lux ẽ & ds̃ caritasẽ pro¬
perbiendo ꝓgressisunt. Caritasenĩ non ȩmulatur. Non inflatur sid eonon e mulatur quia non

Expanded text:
recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum. sunt enim modo in exteris tenebris, recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum. sunt enim modo in exteris tenebris, unde correctio desperanda non est; quam si contempserint, ibunt in tenebras exteriores, ubi qui inet ibi est uidere, sed longe aliter, longe dissimplicat? quis earum rerum, quae sensibus corporis adiacent, ullo demonstrat exemplo? an forte lux caritas non est? audi apostolum Iohannem; ipse quippe dixit. quod modo commemoraui: Quoniam deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae, qui rursus dicit: Deus caritas est. ac per hoc, si deus lux est et deus caritas est, properbiendo progressi sunt. caritas enim non aemulatur, non inflatur; ideo non aemulatur, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
monon incipit ad eẽ quod de erat sed prodesse que in erat. Sic & her&icis unde cyprianus
& quicũ cosenser catholicae etłae quam uoluer̃ p̃cidere non potuer̃ ꝓscribere : qđ uero alit̃ sapuer
ñ expauescimus quia cũ eis ueneramꝰ & p&rũ . qđ autem ab unitate ñ recesser. Caudemꝰ qui acũ cis
enliepopequaria nouirestamenti ad honoraruco
imore itaq casto ꝑmanente in scłm scłi timeat dm̃ omne seinen isrł Timent quem diligunt non
alta sapiendo sed humilib consentiendo cumtimore & tremore su am ipsorũ salutẽ operent᷑ dñaut̃
hominicũ iustificat impiumhane di iustitiã ignorantes superbi uidȩi & suã uolentes consti¬
tuere iustitiaedi non sunt subiectibac suꝑbideiciunt᷑ ut humilis in serat᷑ ole aster & illiibunt
inte nebras exteriores. De quib: inter alia reqͥsisti uenieitib: ab oiente & occidente multis qui

Expanded text:
ma non incipit adesse quod deerat, sed prodesse quod inerat, sic et haereticis. unde Cyprianus ma non incipit adesse quod deerat, sed prodesse quod inerat, sic et haereticis. unde Cyprianus et qui cum eo senserunt catholicae ecclesiae quam noluerunt praecidere non potuerunt praescribere. quod uero aliter sapuerunt, non expauescimus, quia cum eis ueneramur et Petrum; quod autem ab unitate non recesserunt, gaudemus, libro de Gratia Novi Testamenti ad Honoratum. Timore itaque casto permanenti in saeculum saeculi, timeat Deum omne semen Israel. Timeant quem diligunt, non alta sapiendo, sed humilibus consehomini, cum iustificat impium; hanc dei iustitiam ignorantes superbi Iudaei et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; hac superbia deiciuntur, ut humilis inseratur oleaster. et illi ibunt in tenebras exteriores, de quibus inter alia requisisti, uenientibus ab oriente et occidente multis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ii nobis estendit dñs dsnr ꝑpacisicum epistopũ ceprianum & illos quiei consensorunt quantũ
sit catt &ita mitas diligenda it in oo qđ alt sapiobant Don eo dr̃ id quo quo reuelara tolera¬
rent petius diuorsa sentiantes quã se ab eis ne fariostis mate separarent. Vbidonat istarũ proasus
ora clauduntur : Et iam sidemaximianistis nibildicamus: Sienĩ malibonos inunttate conta¬
minant : Nullamiam eccłam cuisonareur uel ipse crprianus inuenit. Siaut̃ malibonos
inun tate non maculant nulłã causam separationis sacri legusdonat ista ppentqbaprismũ
autem sihabent & tradunt alii tã multi quio perant᷑ opera carnis. Qualia qui agunt regnũ dĩ
ñ possidebunt. habent ac tradunt her&ici quunt̃ illa opera enumeratis. qđ quia recedendo non
amiser̃ & tradens manendo potuer. Sed tam̃ infructuos e atq: utiliter tales talib: quã & illi
c&eripares corũ in co qđ regnũ di non possidebunt. Et quẽ ad modũ illis correctis baptis

Expanded text:
unt, quantum sit catholica unitas diligenda, ut in eo quod aliter sapiebant, donec deus id quoque reuelaret, tolerarent potius diuersa sentientes quam se ab eis nefario schismate separarent. ubi Donatistarum prorsus ora clauduntur, etiam si de Maximianistis nihil dicamus. si enim mali bonos in unitate contaminant, nullam iam ecclesiam, cui sociaretur, uel ipse Cyprianus inuenit: si autem mali bonos in unitate non maculant, nullam causam separationis sacrilegus Donatista proponit. baptismum autem si habent et tradunt alii tam multi, qui operantur opera carnis — qualia qui agunt regnum dei non possidebunt — habent ac tradunt et haeretici, qui inter illa opera enumerati sunt. quod quia recedendo non amiserunt, et tradere manendo potuerunt; sed tam infructuose atque inutiliter tales talibus, quam et illi ceteri pares eorum in eo quod regnum dei non possidebunt. et quemadmodum illis correctis baptis
Abbreviated transcription (Latin):
ogitationss carnalss compositionẽ uanumq figmentũ ubiueneratio labe facta re incipteçtemo
istus illo adiuuante atquinlumin ante : quicũ alibus dolis in corde nr̃o habit are noniul uta
conf ingereatq a sidenrã quod ã modo excutere festinamus ut nepuluert̃ quid ẽ ullum
talium phantas matum illic remanero patiamur : quã obremnisi rationem disputationis
quaforinsecus ad moniti ipsi intrinsecus ueritate luct aec falsa .et̃. ꝑspicimus ifides in nro corde
ade amꝑtinebat fidesego : Id eo subsequens ratio aliquid ecrũ quȩin quirebat inueni fualsgre an
dsamoni Non solum ratio uera qua id qđ eredimus intellegimus : Verũ &iã fidosipsa rarã
non dũ intellectarũ sine dubio prȩferenda est : Melius ẽ enĩ quã uis nondũ iisumered ere
qđ uorũ ei qua pittar tei erũ uidero qđ falsume. Hab& naq fides oculorsuos. Quibi quꝰda¬
modo uid& ueru eĩ qđ nonduuida: ex quib cestissime uidoi nonduseuidere qđ credit

Expanded text:
ogitationis carnalis compositionem uanumque figmentum ubi uera ratio labefactare incipit, continuo intus illo adiuuante atque inluminante, qui cum talibus idolis in corde nostro habitare non uult, ita ista confringere atque a fide nostra quodam modo excutere festinamus, ut ne puluerem quidem ullum talium phantasmatum illic remanere 5 patiamur. Quam ob rem nisi rationem disputationis, qua forinsecus admoniti ipsi intrinsecus ueritate lucente haec falsa esse perspicimus, fides in nostro corde niam id, quod ad eam pertinebat, fides egit, ideo subsequens ratio aliquid eorum, quae inquirebat, inuenit. falsae itaque rationi non solum ratio uera, qua id, quod credimus, intellegimus, uerum etiam fides ipsa rerum nondum intellectarum sine dubio praeferenda est. melius est enim quamuis nondum uisum credere, quod uerum est, quam putare te uerum uidere, quod falsum est. habmodo uidet uerum esse, quod nondum uidet, et quibus certissime uidet nondum se uidere, quod credit.
Abbreviated transcription (Latin):
non e det̃ yx sinone filius eius de substintiae cuius pater: ergosubstantia est: Si fac
subsiantia .e nonomniaꝑ ipsum fac tasunt at omnia peripsa sae cascnr:
umu igitur eiũ sdemq cupatre substantia .e. & ideo nontantũ dũ sed &uer dẽ quodidem
iohannẽ aꝑtusimae inepostola suadicit: Scimus quod filius di uenerit & dederit nob incellec¬
turi ut cognoscam uerum & simus inuero filio eĩ ihu xp̃o hicaẽ uerus de & uita ae nar hine¬

Expanded text:
bstantia est; si facta substantia est, non omnia per ipsum facta sunt; at si omnia per ipsum facta sunt, unius igitur eiusdemque cum patre substantiae est, et ideo non tantum deus sed et uerus deus. quod idem Iohannes apertissime in epistula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio ei
Abbreviated transcription (Latin):
cum homo in seipso est. ab eoquigenut alter efectus peccato alterius si nesua conensiode
nontenaur ob nexuus traxitergoreatum quia unus erat cumillo a quotranit: Eu ando

Expanded text:
cum homo in seipso est, ab eo qui genuit alter effectus, peccato alterius sine sua consensione cum homo in seipso est, ab eo qui genuit alter effectus, peccato alterius sine sua consensione non tenetur obnoxius. Traxit ergo reatum
Abbreviated transcription (Latin):
Qurris ant utrum parentes baptitatis paruulis suis noceant cumoos de moniorum sacinficus
slinare conantur. Et si non nocent quomodo eis pronit cumbapti ⁊astur parentum fides quoꝵ
cis non potost ob esso perfidia ÷ ubirespondeo tantten illius sacramenti hoc est baptis¬
miselut aris esse uirtutem insc ã conpagecorporis xp̃ ut semelsg̃ eneratus perabalum car¬
nalem uo luntatemcum se mel rugeneratus fuerit peraliorun spiritalelune luxtoñ
de in ceps nom posse uinculo alieex iniquitatis olstringi c̃uinulla sua uoluntate con
senutttex anim a enimpatris ineaẽ inquitt: & anima filii meaest : anim aquȩ peecaueriti
ipsamiauttu : Non autem petcat ipsa cumparentes eiomni nonescienti uel quili¬
b alius ad hib& sacrilegia dȩmoniorum: Sedideo ex adamtraxit. quasacra men¬
ti illius gritias oluer&ur quia nondum erat anima. separatim uiuuens. Idẽ altora
anima dequa dicer& Et anima patris iea ost & an mafilumea est: iamitaque

Expanded text:
Quaeris a me, utrum parentes baptizatis paruulis suis noceant, cum eos daemoniorum sacrificiis sanare conantur, et, si non nocent, quo modo eis prosit, cum baptizantur, parentum fides, quorum eis non potest obesse perfidia. ubi respondeo tantam illius sacramenti, hoc est baptismi salutaris esse uirtutem in sancta compage corporis Christi, ut semel generatus per aliorum carnalem uoluptatem, cum semel regeneratus fuerit per aliorum spiritalem uoluntatem, deinceps non possit uinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua uoenim patris mea est, inquit, et anima filii mea est: anima quae peccaverit ipsa morietur. Non autem peccat ipsa, cum parentes ei omnino nescienti vel quilibet alius adhibet sacrilegia daemoniorum. Sed ideo ex Adam traxit quod sacramenti illius gratia solveretur, quia nondum erat anima separatim vivens, id est altera anima de qua diceretur, Et anima patris mea est, et anima filii mea est. Jam itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Nonfrlasi ragtur tilegenus mostis alogt mn u tineo quoq latitudons huus elon gi cudinas a alarudi¬
Ponsfors funditutis enaigster saistera. Nam latitudo ẽ incoligno quõ erans uersum dosi ꝑ figitur noc ad
hos a dysia ꝑ tin& or aibiex tenduntur manus : ongitudo neo quod duo sologra si que ad teriuucons¬
piciunte Ibienim quedam modostitur. Id poristitur aper seueretur q̃uod lorgra uotnte gributun
oleitudes ⁊ in caligmu pas taque abillo quẽ transuersumfigitur s utsunuensustelan qutue odron ud
capit eru ceifireo qu abenesper antium su pornia ex pretatio est :Iemueo . lusel at gno tuordio apr¬
sa pau d fisisro cuuli deur. Endetettum illudegxsirgit profunditatem significit gratuitagrati a&
in quamultorum in genia conteruntur. Iduestigare conantiaut ad ex tuoprae dictens li

Expanded text:
longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. nam latitudo est in eo ligno, qua transuersum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia. ibi extenduntur manus. longitudo in eo quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est; ibi enim quodam modo statur, altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo quod transuersum figitur sursum uersus relinquitur, hoc est ad caput crucifixi, quia bene sperantium superna exspectatio est. iam uero illud ex ligno, quod non apparet, quod fixum occultatur, unde totum illud exsurgit, profunditatem significat gratuitae gratiae, in qua multorum ingenia conteruntur id uestigare conantia, ut ad extremum eis di
Abbreviated transcription (Latin):
uinculũ nontimore sollicitudinis sed pacis amore seruauit. CexXXuo¬
Hotest ergo fieriut aliquis peioe sit &hnico. & tam̃in eo xp̃i sacram̃tũ ñ solũ sit : Sed &iã non sit
peius quã in homine sc̃õ & iusto & sienĩ quantũ in illo homine .ẽ non eũ seruauit sed animo
ra suo integrũ in uiolatũq permansit. Non ne sodomite & hnicierant id ẽ gentiles prior es ero
erant iudei : Quibi dñs dic̃ : Tolle rabilius erit so domis indic iudicii quã uoliis x quib ꝓph&a¬
dicit Iustificastissodomãid .ẽ. in comparatine ura sodoma iustificata est : Nũ quid tam̃ ide
sacram̃ta diuinaquȩ apud uidȩoserant talia erant quales ipsierant : quȩ dñs quoque ipse
suscepit & ad ea e lebrandaleꝓsos quos mundauerat misit& ⁊ achariae ministran¬
ti angolus ad stitit : cumque in tẽplosacrificantem & auditũ eẽ nunti auit : Haec cadĩ

Expanded text:
uinculum non timore solitudinis, sed pacis amore seruauit. quuinculum non timore solitudinis, sed pacis amore seruauit. quotest ergo fieri ut aliquis peior sit ethnico et tamen in eo Christi sacramentum non solum sit, sed etiam non sit peius quam in homine sancto et iusto. etsi enim, quantum in illo homine est, non eum seruauit sed animo t repudiatore suo integrum inuiolatumque permansit. nonne Sodomitae ethnici erant, id est gentiles? peiores ergo erant Iudaei quibus dominus dicit: tolerabilius erit Sodicit: iustificastis Sodomam, id est: in comparatione uestra Sodoma iustificata est. numquid tamen ideo sacramenta diuina, quae apud Iudaeos erant, talia erant, quales ipsi erant? quae dominus quoque ipse suscepit et ad ea celebranda leprosos, quos mundauerat, misit, et ea Zachariae ministranti angelus astitit eumque in templo sacrificantem exauditum esse nuntiauit. haec eadem
Abbreviated transcription (Latin):
Non e ergo qđ deserino ne di conqueramus : Dicit omnino &apte acliberiter: dicit cosqrumele
uuunt Adregnũdi non ꝑtinerebisigitur omnib uitus circũseptẽ catholicũ ñ adelemuse
us nocsi aliquidunũ habeat exhisquȩ dicta sunt : Debemus eisoci&ttẽ supernȩ illius patriac pdi¬
intisieesdedrunhios emũ si. gułe numeratt inquib singulis subaudit. Quo d regnudim posnd buã¬
l concubitores neq fures neq auari neq ebriosi neq maledicineq rapaces tegnũ diponide¬
ut singulis hoc subaudias qd nullieoꝵ regnũ di possidebunt: Sicut ergoher&ici regnũ dinpes¬
sidebunt Sicauarireg nũ di non possidebunt. Nec dubit andũ .ẽ. quidẽ penas ipsas. quibicrucia¬
buntꝰ q uirgnũ di ñ possi debunt: Prodiuersitate criminũ essodiuersas & alias aluis acri
Noqueeni stustra ipso dñs ast÷ Toler abilius erit sodomis indio illa quã uob indie iudicii¬

Expanded text:
non est ergo quod de sermone dei conqueramur. dicit omnino et aperte ac libere, dicit eos qui male non est ergo quod de sermone dei conqueramur. dicit omnino et aperte ac libere, dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis circumseptum catholicum non adulemus mus; nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur, quod regnum dei non possidebuneque fures neque auari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possideilli neque illi, ut singulis hoc subaudias, quod nulli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. nec dubitandum est quidem poenas ipsas, quibus cruciabuntur qui regnum dei non possidebunt, pro diuersitate criminum esse diuersas et aliis alias acrioneque enim frustra ipse dominus ait: tolerabilius erit Sodomis quam uobi
Abbreviated transcription (Latin):
onstituamus ergo aliquem castũ continentem : non auarũ non idolis seruiente hospitaleni
undigentibus minis trante noncuiusq inimicum non contentiosum patientẽ qui eu nulla
eniulantem n ullt uidencem sobrium frugale her&icũ nulliutiq dubium ẽ. ꝑ ropt̃ hoc solum
quod hereucore regnũ di nonpossossurisconstituamus alium fornicatore. inmundũ Lupo¬
Sosime auarũ uelai am aꝑtius dolis deditum: uenefic um distoediosum contentiosi eliu¬
lum animosum seditiosum in uidũ ebriosum comosatorẽ catholicũ. Num quid pphoe solũ
qua denti mosicus ea rognudi posuidobet: dgens talia de quibi apłs qus ꝑ̃dico uobis sicut pdi
N qm̃ qui talia agunt regnũ di nom possidebunt: Si hoc dicimus nos ipsesseducomus: Naser¬
modi non nes seducit quinoc tae& nec panit: nec ulla adulatione nos dectpit: Ideo quip¬
poa alibidicit: Hoc aut stitote cognosbentes. qm̃ om̃is fornicator aut in munđ aut auat¬

Expanded text:
 Baptismo IV. Constituamus ergo aliquem castum, continentem, non avarum, non idolis servientem, hospitalem, indigentibus ministrantem, non cujusquam inimicum, non conaemulantem, nulli inuidentem, sobrium, frugalem haereticum: nulli utique dubium est propter hoc solum quod haereticus est regnum dei non possessurum. constituamus alium fornicatorem, inmundum, luxuriosum, auarum uel etiam apertius idolis deditum, ueneficum, discordiosum, contentiosum, aemulum, animosum, seditiosum, inuidum, ebriosum, comisatorem catholicum: numquid propter hoc solum quod catholicus est regnum dei possidebit, agens talia de qniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt? si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. nam sermo dei non nos seducit, qui nec tacet nec parcit nec ulla adulatione nos decipit. ideo quippe et alibi dicit: hoc autem scitote cognoscentes, quoniam omnis fornicator aut immundus aut aua
Abbreviated transcription (Latin):
tismi : & bonos & malos posse habere posse dare posse accipere: & bonos quidẽ utilit̃ ac
sałabricer malos aute ꝑ nitiose atq penalit: Cũ illud tum̃ in ueris q sit acqͥ lit integrum
at que nihil inter et ad cius arqualem in omnib: integritatem : Quanto pcior l abebat inter
malos : Sicut nihilinter .ẽ. Quanto melior habeat in terbonos c perhoc nihil &iaminter ẽ
quanto peior id tradat. sicut nihilinterẽ quanco melior atq: ita nihilinter ẽ. Quanco peior

Expanded text:
tismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac tismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose atque poenaliter, cum illud tamen in utrisque sit aequaliter integrum, atque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritatem, quanto peior id habeat inter malos, sicut nihil interest, quanto melior id habeat inter bonos. ac per hoc nihil etiam interest, quanto peior id tradat, sicut nihil interest, quanto melior; atque ita nihil interest, quanto peior
Abbreviated transcription (Latin):
illius ubestati ad acquandus ẽ: Gentes enĩ iudaizare nemonunc cogit nec ideo tam̃ quisq nunc
in eccła quantũ lib& ꝓfeterit pͥari a postolatui conferenduse: qua ꝓpt̃ reddens debitã re¬
uerentiam dignũq: honore quantũ ualeo persoluens pacifico ep̃o &glorioso mastrricrpr¬
ano Audeo tam̃ dicere alit̃ eũ sensisse descis maticis uel her&icis baptizandis: quã postea
ueritas prodidit ñ ex mea sed ex uniuersae eccłae sententia plenarii concilii auctoritate
roborata atq firmata : Sic̃ uenerans prosui merito p&rũ primũ a posto lorũ & emfoentis¬
simũ mastrrẽ Audeo tam̃ dicere non eũ recte fecisse ut gentes iudaizare cogerent᷑ : &iam
hoc enĩ dicon ex mea sed ex apłi pauli salutari doctrinaꝑ uniũ sameccłam r&enta atq seruata
disputans ergo desententia erpriani multũ in fra merita positꝰ erpriani dico sac ram̃tũ bap¬

Expanded text:
illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit nec ideo tamen quisquam nunc illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit nec ideo tamen quisquam nunc in ecclesia, quantumlibet profecerit, Petri apostolatui conferendus est. quapropter reddens debitam reuerentiam dignumque honorem quantum ualeo persoluens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano, audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis baptizandis quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersae ecclesiae sententia plenarii concilii auctoritate roborata adque firmata; sicut uenerans pro sui merito Petrum primum apostolorum et eminentissimum martyrum, audeo tamen dicere non eum recte fecisse, ut gentes iudaizare cogerentur. etiam hoc enim dico non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doctrina per uniuersam ecclesiam retenta adque seruata. Disputans ergo de sententia Cypriani multum infra merita posit
Abbreviated transcription (Latin):
sed fructir oneratur alicno ꝑieri autem potest ut aliquis uigeat in radice caritatis & in qͥ
erprianus aliter sapuit rectissime sapiat: Ec tam̃ inerpriano quã misto plura fecunda si ł
ita que malos catholicosnollo modo cũ paramus s ed necbonos facile coaequamꝰ: Beatoerpriano
quemint̃ raros & paucos excellentissimae gratiac uiros numerat. piamater eccła q̃uamuis isti
&t apud heraicos cognoscant baptisinum xp̃i. Illi autẽ aliter uisũ su ut percũ minus aliqͥuidui¬
dentem & in unitate firmissime permanentẽ manifestius demonstrareur her&icis quã sacri¬
lego scelere rum per& uinculum pacis: Neq enĩ pharisei caeci quãuis dicentes aliquando quod
fieridebeat comparandierant apostolo p&ro : quamuisdicenti aliquando qđ fieri non debe¬
bat : Nonsolũ aut istorũ ariditas illius uiriditati conferenda non ẽ Sed nec aliorum fructuf

Expanded text:
sed fructu oneratur alieno. fieri autem potest, ut aliquis uigeat in radice caritatis et in quo sed fructu oneratur alieno. fieri autem potest, ut aliquis uigeat in radice caritatis et in quo Cyprianus aliter sapuit rectissime sapiat, et tamen in Cypriano quam in isto plura fecunda sint itaque malos catholicos nullo modo conparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato Cypriano, quem inter raros et paucos excellentissimae gratiae uiros numerat pia mater ecclesia, quamuis isti et aput haereticos agnoscant baptismum Christi, illi autem aliter uisum sit, ut per eum minus aliquid uidentem et in unitate firmissime permanentem manifestius demonstraretur haereticis, quam sacrilego scelere rumperetur uinculum pacis. neque enim Pharisaei caeci, quamuis dicentes aliquando quod fieri debebat, conparandi erant apostolo Petro, quamuis dicenti aliquando quod fieri non debebat. non solum autem istorum ariditas illius uiriditati conferenda non est, sed nec aliorum fructus
Abbreviated transcription (Latin):
sa non respuit I ta quis quis abunitate precs sus propterea rebaptizat. Quia quici priano usuẽ
ab herexicis uenientes denuobaptitari opostere laudanda in tanco uiro auersatur & em̃dan¬
da scctatur: Nec er ipsa quae sec tatur ad sequitur: Ille enĩdũ eelodi grauit̃ dolestatur
cosquise ab unitate separauer &iã abipsobaptismosepa ratus eẽ arbitratuse Isti aut̃ parum
scederis putantes quodipsi axpi unitate separatisunt &iam baptis mũ eius illic ñ eẽ & secũ exisse
contendunt: Tamergo longe sunt a fecunditate erprianiut nec purgamtis eiꝰ aequent᷑ Ite quis¬
quis non habens caritate & ꝑditas ui asm̾oꝵ ingrediens pessimor intus uidorur ee cũ focis sit
a baptis mũ xp̃i nec in heredicis repp&it: Nilileius adiuuat sterilitate quod non fecundatur suo

Expanded text:
sa non respuit, ita quisquis ab unitate praecisus propterea rebaptizat, quia Cypriano uisum est sa non respuit, ita quisquis ab unitate praecisus propterea rebaptizat, quia Cypriano uisum est ab haereticis uenientes denuo baptizari oportere, laudanda in tanto uiro auersatur et emendanda sectatur nec ea ipsa quae sectatur adsequitur. ille enim dum zelo dei grauiter detestatur eos, qui se ab unitate separauerunt, etiam ab ipso baptismo separatos esse arbitratus est; isti autem parum sceleris putantes, quod ipsi a Christi unitate separati sunt, etiam baptismum eius illic non esse et secum exisse contendunt. tam ergo longe sunt a fecunditate Cypriani, ut nec purgamentis eius aequentur. Item quisquis non habens caritatem et perditas uias morum ingrediens pessimorum intus uidetur esse cum foris sit et baptismum Christi nec in haereticis repetit. nihil eius adiuuat sterilitatem, quod non fecundatur suo,
Abbreviated transcription (Latin):
us que perdurant qui a scđm presentiã di sicut multȩ oues errant atorius sic multilupi
in sidi ant̃ intorius. Interquostam̃ nouit dñs qui sunt ei qui non audiunt uocẽ nisi pas¬
toris & iam cũ clamant ꝑsimiles phariseoꝵ. Dequib dictũ .ẽ. que dicunt facite sicut enĩ
homo spiritales habensfinẽ ꝓcepti. Idẽ caritatẽ decordo puro & conscientia bona u
do nsicta: Potest aliquid e corpore quod adhuc corrumpitur & ad grauat animã minꝰ h quido
ternere & aliter sipere quodineadem caritate permanenti dr̃ cum uoluerit reuel abit sic in ho¬
mine carnali at que peruerso : pocest aliquꝗd bonum & utilȩ repperirł quod aliunde sic Non
gipsoNamladim pabmice fructuosa inuenitur aliquidpͣur gandũ sic ut maiorem fructum
ferat Ita & in harundinc sterili atque arida ueladligata sol& uua pendere: e ideo siẽ stul¬
tum e fructiferi palmitis purgam̃ta diligere comode aut facit qui poma su auia ubiarsb aspen¬

Expanded text:
usque perdurant, quia secundum praescientiam dei, sicut multae oues errant exterius, sic multi lupi insidiantur interius. inter quos tamen nouit dominus qui sunt eius, qui non audiunt uocem nisi pastoris, etiam cum clamat per similes Pharisaeorum de quibus dictum est: quae dicunt facite. Sicut enim homo spiritalis habens finem praecepti, id est caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, potest aliquid ex corpore quod adhuc corrumpitur et adgrauat animam minus liquide cernere et aliter sapere quod in eadem caritate permanenti deus cum uoluerit reuelabit, sic in homine carnali adque peruerso potest aliquod bonum et utile repperiri, quod aliunde sit, non ex ipso. nam ut in palmite fructuoso inuenitur aliquid quod purgandum sit, ut maiorem fructum ferat, ita et in arundine sterili adque arida uel alligata solet uua pendere. et ideo sicut stultum est fructiferi palmitis purgamenta diligere, commode autem facit qui poma suauia ubicumque suspen
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis ꝓpt̃ qđ dicit Nenite admȩ om̃s qui laboratis &oneraties tisundo nisila¬
cinis peccatorũ extrans gressionib legis Qm̃ lex subineraint uthabunda rosde¬

Expanded text:
peccatis. propter quod dicit: uenite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis. unde, nisi sapeccatis. propter quod dicit: uenite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis. unde, nisi sarcinis peccatorum ex transgressionibus legis? quoniam lex subintrauit, ut abundaret de
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło neq infucuro ex paste aũtid ẽ pasticularit ꝓnum tuaneur. sidice¬
ro&ur quȩ da blas phemia in spũ ñ remict&ur: quia ergo ñuniue salinso
pasticalarit ꝓ nuntiatasententia ẽ. nom eni diccũ est omnis blas phemia sps
definite quiditerit uerbinone necesse ut omne blas phemiã uelomine u uroluerit
inttillegamus. sed neces seẽ plane. ut quandam blas phemiã & qđ dã uerbũ uoluegit
intelligidns quãuis ex primere noluerit &querendo p&endo pulsando siquid
recte intellectus accfperimus. Nonuilit̃ habeamuss hoc ut manifestius uideatis:
llud at tendice qđ ait idẽ ipse deiudȩis sinonuenis sem & locutꝰ ea fius sopecientũ
ñ haberent : neq n it adictũ e.: uc sine ullo omnino peccito uella intellegifutu¬
ros fuisiudȩos siñ ueniss& & locutis eis fuis scyplenos quippe inuenitoneraior

Expanded text:
 Ex parte autem, id est particulariter pronuntiaretur, si dice Ex parte autem, id est particulariter pronuntiaretur, si diceretur. Quaedam blasphemia in Spiritu non remittetur. Quia ergo non universaliter nec particulariter pronuntiata sententia est: non enim dictum definite: qui dixerit uerbum — non est necesse, ut omnem blasphemiam uel omne uerbum intellegamus, sed necesse est plane, ut quandam blasphemiam et quoddam uerbum uoluerit intellegi dominus, quamuis id exprimere noluerit, ut quaerendo, petendo, pulsando si quid recti intellectus acceperimus, non uiliter habeamus. Hoc ut manifestius uideatis, illud attendite quod ait idem ipse de Iudaeis: si non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. neque enim ita dictum est, ut sine ullo omnino peccato uellet intellegi futuros fuisse Iudaeos, si non uenisset et locutus eis fuisset; plenos quippe inuenit oneratosque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspm scm̃ quidatus est nobis: hoc est erga primo dataest lex ubisigpisi¬
cat᷑ uetus testam̃tũ: qđ opus tintu modo & conscriptio digitodi qͣđ apłs
bonadĩ opus ẽ: ubi homo nihil agit : quia non obcẽperat. sed reatũ potius
premitur legeminante atq dinante peccatũ enĩ inquit ut appireat pec¬
catũ ꝑbonũ mihi operatũ ẽ mostẽ Beatus is homo e. cui hoc mandatũ sem.

Expanded text:
sanctum, qui datus est nobis. Hoc est ergo quod primo data est lex, ubi signifisanctum, qui datus est nobis. Hoc est ergo quod primo data est lex, ubi significatur vetus Testamentum, quod est opus tantummodo Dei et conscriptio digiti Dei, quod Apos opus est: ubi homo nihil agit, quia non obtemperat; sed reatu potius premitur, Lege minante atque damnante. Peccatum enim inquit, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Beatus autem homo est, cum hoc mandatum sanctum,
Abbreviated transcription (Latin):
sedinde finte p nuntiata ñ omne peccatũcogitintelleg ĩsedplane nisiali quod poc catu entel¬
lexerimꝰ quo dm haberent nisi xp̃suenir e c̃ locutus eis fuisso falrã qđ absit senten
haberent ne uerita s m̃tir& unꝰ necrursus definite dixit. Sinon uenis seno&ilocuun¬
tus cis fuis semqđda peccatũn haberent iepi ũstũ diũ parũ exercerẽ inominiquip¬
pecopia scripurarũ scãrũ pascimur aꝑtis exercemur obscurin abline fanis expel¬
Petinhine fastudũquia ergoñẽ dictũ peccatũ nullũ baberent non ꝑtur bernuue¬
peccatũ ñ haberent Vinde necesse ẽ &iã siñ omne aliquid am̃ eos & aduentudm̃
quod non habebant ẽtraxisse peccatũ illud ipsũꝓfect&e qͥuo d in p̃sente nibi qloquen¬
iem ncrediderunc Eũ que inimicũ deputantes qm̃ uera dicebat in supoccider:

Expanded text:
si aliquod peccatum intellexerimus, quod non haberent nisi Christus venisset et locutus eis fuisset, falsam, quod absit, sentenhaberent, ne Veritas mentiretur; nec rursus definite dixit, Si non venissem et locutus eis fuissem, quoddam peccatum non haberent, ne pium studium non parum exerceretur. In omni quippe copia Scripturarum sanctarum, pascimur apertis, exercemur obscuris. Illinc famis expellitur, hinc fastidium. Quia ergo non est dictum, Peccatum nullum habent peccatum non haberent; inde necesse est, etiamsi non omne, aliquod tamen eos ex adventu Domini, quod non habebant, contraxisse peccatum. Illud ipsum profecto est, quod in praesentem sibique loquentem non crediderunt, eumque inimicum deputantes
Abbreviated transcription (Latin):
cogitant᷑ imaginer : etiam cum aliquid despiritali et in cõmutabili
substantia diuinitatis uudit᷑ surcepit etlia deancillasua filioramo¬
re habendȩ numerosioris plis accensa sinuenimus uut zel fam eiꝰ
ancillam interp̃tario s iens: qua propter in praedicatione fidei euan
gelicae : quorumoseat et cornoneat : cum inscripturis aduerteri¬
mus haec intellegitur ancillaliae : scriptum ẽ enim dequibusdã:
populur hic labis mehonorat cor autem eorum longe ẽ ame:
Ett alibus apostolus dicit : qui prȩdicio Ñ furandum : furaris .
quidicis non adulterandum : ad ulterias : Uerum tamen ut etiã
perhanc conditionalẽ. labere illauxor ia cob laborions filios bere¬
des
regni suscipiat. Ideo dñs dicit: quȩ dicunt fucite : quae autem faci¬
unt facere nolite : Vnde in labore uinculorum uitu apostolica :
siuem quit occasione siue ueritate xp̃s annutietur : et in hoc gaudeo

Expanded text:
cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spiritali et incommutabili cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spiritali et incommutabili substantia diuinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua filios amore habendae numerosioris prolis accensa. inuenimus autem Zelpham eius ancillam interpretari "os iens". quapgelicae quorum os eat et cor non eat cum in scripturis aduerterimus, haec intellegitur ancilla Liae. scriptum est enim de quibusdam: populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. et talibus apostolus dicit: qui praedicas non furandum, furaris, qui dicis non adulterandum, adulteras. uerum tamen ut etiam per hanc condicionalem illa libera uxor Iacob laborans filios heredes regni suscipiat, ideo dominus dicit: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. unde in labore uinculorum uita apostolica: siue, inquit, occasione siue ueritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo,
Abbreviated transcription (Latin):
labore agendi atq patiendi filiis habundantem : et dol& potius cur¬
rere hominer ad eam uirtutem qͣ eorum infirmitatib necersitatibus¬
que consdletur : quam ad illam unde diuinum et in cõmutabile aliquio
discitur: hicdolor figuratus uidetur. in eo qđ scriptum ẽ & ⁊ elauit
rachel sororem suam : proinde qui aliquid uspurus que intellectus
deilla subs tantia quȩ corpus nonẽ acꝑ hoc ad carnis sensum ñ ꝑtin&
uerbis carne editis exprimi non potest: eligit doctrinã sapientia e¬
ꝑ quar libet corporeas imaginer et similitudiner. ut cumq cogitinos
insinuare diuina quam ab officio talia docendi cersare sicut elegit¬
rachel exuiro suo & ancilla suscipere filios. quam sine filus omnino
remanere : bala quippe inter p̃tiri dicit᷑ inue tera tur hanchabuit
ancillã rachel : deuetere quippe uitu carnalib: sensib: dedita corporea

Expanded text:
labore agendi atque patiendi filiis abundantem et dolet potius curlabore agendi atque patiendi filiis abundantem et dolet potius currere homines ad eam uirtutem, qua eorum infirmitatibus necessitatibusque consulitur, quam ad illam, unde diuinum et incommutabile aliquid discitur. hic dolor figuratus uidetur in eo, quod scriptum est: et zelauit Rachel sororem suam. proinde quia liquidus purusque intelde illa substantia quae corpus non est, ac per hoc ad carnis sensum non pertinet, verbis carne editis exprimi non potest; eligit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas imagines et similitudines utcumque cogitanda insinuare divina, quam ab officio talia docendi ceRachel ex uiro suo et ancilla suscipere liberos quam sine filiis omnino remanere. Bala quippe interpretari dicitur "inueterata," hanc habuit ancillam Rachel. de uetere quippe uita carnalibus sensibus dedita corporeae
Abbreviated transcription (Latin):
quo predicant xp̃m crucifixum : et quic quid humil itatis eius cius
humanu cogitatio pcipitur & in firmor etiam lia eoculos non ꝑtur¬
bat : Ruchel cutem clura as pectumente exefdit dõ & uid& in
principio uerbum dm̃ apud dm̃ et uult purere & non potest qum̃m
generationem eius quirenarrabit : Proinde uitaq̃ studio con¬
templationis conpetit ut eaq̃ cirnissunt in uisibilia non infirmis
oculis mentis ꝑ ea quae facta sunt intellesta conspiciat. et sẽpit̃nũ
dĩ uirtutem. et dĩ sapientiam ac diuinitatem in effabiliter cernat.
ua cacreuult ab omninegotio: et ideo sterilis affectando quippe
ocium quostudia contem plationis ignercunt non c̃tẽperatur infir¬
mitati hominum : qui inuariis praessuris sibidesiderant sub uenire
ed quia et ipsa procreandi caritate in ardercit: uult enim docere
quod nouit neq: cum in uidia tabescente i terhabere. uidit sororẽ

Expanded text:
quo praedicant Christum crucifixum; et quicquid humanitatis eius citius quo praedicant Christum crucifixum; et quicquid humanitatis eius citius humana cogitatione percipitur et infirmos etiam-Liae oculos non perturbat. Rachel autem clara aspectu mente excedit deo et uidet in principio uerbum deum apud deum et uult parere et non potest, quia generationem eius quis enarrabit? proinde uita, quae studio contemplationis conpetit, ut ea, quae carni sunt inuisibilia, non infirmis oculis mentis per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciat et sempiternam dei uirtutem ac diuinitatem ineffabiliter cernat, uacare uult ab omni negotio et ideo sterilis. adfectando quippe otium, quo studia contemplationis ignescunt, non contemperatur infirmitati hominum, qui in uariis pressuris sibi desiderant subueniri; sed quia et ipsa procreandi caritate inardescit — uult enim docere, quod nouit, neque cum inuidia tabescente iter habere — uidet sororem
Abbreviated transcription (Latin):
acute sinceritq: cernatur amortalibus. in cõmutabile bonũ : ad¬
hoc corpus quod corrumpitur. ad grauat animã : et deprimit ter¬
rena in habitatio sensum ultu cogitantem: ad unũ ergo tendendũ:
sed propter hoc multa ferenda sunt: itaq: duaesunt uxorer ia cob
libere: Ambȩ quippe sunt filiae remissionis peccatorum. hoc est
de albationis quod ẽ laban : Uerum tamen una amatur: alia tollera¬
tur : sedq̃ tolileratur ipsaprius st uberius fecundat᷑ : ut sin ꝓpt̃ seipsã:
Certe ppt̃ filios diligatur : labor enĩ iustorũ maximũ frutam babet
in eis quor regno dĩ generant in termultas temptationer & tribula¬
tiones p̃dicando eugłm et corpropter quor sunt in laberibus
habundantius in plagis supra modum in mortibus sepius propter
quos habet foris pugnas intus timores gaudiũ & coronã suam uo¬
cantꝰ narcuntur eis autem facilius atq: copiosius ex illo sermone fidei

Expanded text:
acute sinceriterque cernatur a mortalibus incommutabile bonum, adacute sinceriterque cernatur a mortalibus incommutabile bonum, adhuc corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. ad unum ergo tendendum, sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Iacob liberae; ambae quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est dealbationis, quod est Laban. uerumtamen una amatur et altera toleratur. sed quae toleratur, ipsa prius et uberius fecundatur, ut, si non propter se ipsam, certe propter filios diligatur. labor enim iustorum maximum fructum habet in eis, quos regno dei generant inter multas temptationes et tribulationes praedicando euangelium, et eos, propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius, propter quos habent foris pugnas, intus timores, gaudium et coronam suam uocant. nascuntur eis autem facilius atque copiosius ex illo sermone fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
gentia ꝑtinere monstretur proinde in hisd flagrant ingenti
amore ꝑspicue ueritatis non ẽ. in probandum studium sed ador di¬
nem reuocandum : ut a fide incipiat et bonis moribus enitatur ꝑ¬
uenire quo tendit : in eo quippe quoduersatur: uirtus ẽ. laboriosa
neo uero quod appetit. Iminosa sapientia : quidopus ẽ in quit crede¬
re quod non mihi ostenditur manifestum aliquid uerbum prome :
quo uideam rerumomnium principium : Id enim ẽ. in quomaxime
ac primitus in ardercit siuere studiosus ẽ animus rationalis : cui
rer pondeatur pulchrum ẽ : quidem quod desiderur : et amari dig¬
nis simum: sed prius nbbit lia & postea rachel: ardor ergo isteadio
ualeat ut ordo non recu setur. sed potius toleretur sine quo ñ po¬
test adid peruenire quod tanto ardore diligitur: Cum autem
peruentum fuerit : simulhabebitur in hoc sđo: non rolum speci¬
osa intellegentiae : sed etiam laboriosa iustitias quam libet enĩ

Expanded text:
gentia pertinere monstretur. proinde in his qui flagrant ingenti gentia pertinere monstretur. proinde in his qui flagrant ingenti amore perspicuae ueritatis, non est inprobandum studium, sed ad ordinem reuocandum. ut a fide incipiat et bonis moribus nitatur peruenire, quo tendit. in eo quippe, quod uersatur, uirtus est laboriosa; in eo uero, quod adpetit, luminosa sapientia. "quid opus est," inquit, " credere, quod non mihi ostenditur manifestum? aliquod uerbum prome, quo uideam rerum omnium principium. id enim est, in quod maxime ac primitus inardescit, si ueri studiosus est animus rationalis". cui respondeatur: pulchrum est quidem, quod desideras, et amari dignissimum, sed prius nubit Lia et postea Rachel. ardor ergo iste ad id ualeat, ut ordo non recusetur, sed potius toleretur, sine quo non potest ad id perueniri, quod tanto ardore diligitur. cum autem peruentum fuerit, simul habebitur in hoc saeculo non solum speciosa intellegentia, sed etiam laboriosa iustitia. quamlibet enim