comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipib iud ȩorũ ꝑ apostolorũ exortationem uoce xp̃i. penitentiam agentes se peccasse confessi sunt. et cũpga
ueniȩ adsua corda qua cobꝑfidiam deseruerat. reuesti multis lacrimis acmagnis precibus implorant
in conspectudñi qui ciecer̃ me hodie utñ habitem in hereditatedñi. dicentes uade serui diis alienis. Et nunc
noneffunditur sanguis meus interra coram dño etcet̃. Sidĩ inquit spũ ductus me ꝑsequeris. Necesseẽ¬
uidiuinam pietatem mihis acrificiis et precibus placem. Sin autem nondi nutu sed contra uoluntatẽ cius
hominũ Nequam deceptione deprauatus. tantis ꝑaduersis in sontem seuiendũ putasti. cestũ c̃ eos maledic¬
tione dignos indiuino examine teneri. quime malis suasionib abeius taber naculo etterra scã repulsum

Expanded text:
ncipibus Judaeorum per apostolorum exhortationem voce Christi, poenitentiam agentes se peccasse confessi sunt, et eum perncipibus Judaeorum per apostolorum exhortationem voce Christi, poenitentiam agentes se peccasse confessi sunt, et eum per gratiam veniae ad sua corda, quae ob perfidiam deseruerat, reverti multis lacrymis ac magnis precibus implorant. in conspectu Domini qui eiecerunt me hodie ut non habitem in hereditate Domini dicentes vade servi diis alienis et nunc non effundatur sanguis meus in terra coram Domino quia egressus esut divinam mihi pietatem sacrificiis et precibus placem; sin autem non Domini nutu, sed contra voluntatem ejus, hominum nequam deceptione depravatus, tantisper adversus insontem saeviendum putasti; certum est eos maledictione dignos in divino examine teneri, qui me malis suasionibus ab ejus tabernaculo et terra sancta repulsum,
Abbreviated transcription (Latin):
scam eripuere. Neq eisumquã in hac ministrandi concessere licentiã: uicem pontificatus rescisso ordine
legali adlibitũ suũ mutauer̃. pilatus templũ secreto noctis imagines cȩsaris introducendo polluit. Secutus
impietatem herodis qui hoc prior aquilam auream incostatuendo ꝓfanauit. et iuuenes quihanc causa rdigi¬
onis eicere temptabant. flãmis exuri mandiuit. Gaius et ipsum templũ erom̃s corũ synagogis ꝓfinari
sacrificiis gentiliũ. et repleri statuis simulacrisq imperauit. seque ibi ut dm̃ coli praccepit: Haec quiden
dereligionis. ceterum deregni deterioratione. donec penitus periret dicere nullus est finis
peccasse se. nec ultra incũ peccaturũ ẽẽ confitetur et ꝓmitat: eũq iam reuesti p̃cipit. Cognita multiexpri¬

Expanded text:
sanctam eripuere, neque eis unquam in hac ministrandi concessere licentiam; vicem pontificatus, rescisso ordine sanctam eripuere, neque eis unquam in hac ministrandi concessere licentiam; vicem pontificatus, rescisso ordine legali, ad libitum suum mutaverunt. Pilatus templum, secreto noctis imagines Caesaris introducendo, polluit, secutus impietatem Herodis, qui hoc prius, aquilam auream in eo statuendo, profanavit, et juvenes qui hanc causa religionis ejicere tentabant, flammis exuri mandavit. Caius et ipsum templum et omnes eorum synagogas profanari sacrificiis gentilium, ac repleri statuis simulacrisque imperavit, seque ibi ut Deum coli praecepit. Haec quidem de religionis, caeterum de regni deterioratione, donec penitus periret, dicere nullus est finis. peccasse se, neque ultra in eum peccaturum esse confitetur, et promittit, eumque jam reverti praecipit. Cognita multi ex pri
Abbreviated transcription (Latin):
posset regem int̃ficeret: Iuxta allegoriam deapostolis intellegitur. qui pditionem regni nefandi ꝓpter
peccata futuram sedula contestatione p̃dicelunt. NVNC ERCO UIDE UBISIT HASIARIGIS ITUSISER¬
phus a quac quierat ad caput eius. Uidete in quiunt nunc ubisit imperiuri sceptrũ. quodecinterris
amisistis et incelis sperare desiuistis. ubi umbratica legis obseruatio quã toto exanimo sitistis inquauro¬
rum manus actuum a b omni peccatorũ sorde lauari potiusse iactastis. omnia pariter quia xp̃m ꝑdidistis.
et ipsũ templũ abiit. Quacquidem omnia et si a postolorũ temporib Necdum completa: maxima tamei
expaste coepta. et anteipsorũ tempora et ipsis ahuc suꝑstitib qui historias ueterum legerit inuenig
Deniq herodes muor etfiliieius inter innumeras quas iudeis intulere calamitates etum sicerdotib uestem

Expanded text:
posset regem interficere. Juxta allegoriam de apostolis intelligitur, qui perditionem regni nefandi propter posset regem interficere. Juxta allegoriam de apostolis intelligitur, qui perditionem regni nefandi propter peccata futuram, sedula contestatione praedicebant. Nunc ergo vide ubi sit hasta regis, etc. Videte, inquiunt, nunc ubi sit imperii vestri sceptrum, quod et in terris amisistis, et in coelis sperare desivistis; ubi umbratica legis observatio, quam toto ex animo sitistis, in qua vestrorum manus actuum ab omni peccatorum sorde lavari potuisse jactastis. Omnia pariter, quia Christum perdidisti, et ipsum templum abiit. Quae quidem omnia, etsi apostolorum temporibus necdum completa, maxima tamen ex parte coepta et ante ipsorum tempora et ipsis adhuc superstitibus, qui historiam veterum legerit, inveniet. Denique Herodes major, et filii ejus, inter innumeras quas Judaeis intulere calamitates, etiam sacerdotibus vestem
Abbreviated transcription (Latin):
da pcesser̃ trpie designat EIRESPONDINS ABMNER AIT QUISISTU QUICLAUASITINOVIITAS MNICI
Responder̃ pharisei et seribe. nonse nosse discipulosihũ. quiclamarent docendo populũ. et inquiecarent
regnũ iudeorũ quasi fuso xp̃is anguine reum. Etuultis inquit inducere suꝑnos sanguinẽ hominis istius.
ETAT OAUIO ADABNER NŨGUIO NONUIA TUES IT QUIS ALIUS SI MILISTUI INISET QUANI IACONON
custo disti dominutuũ regem: Dicunt apłi Xũquid ñuos scribȩ estis legis periti principes sacerdotum
et phariscrgradu pariter etscientia populo praccellentes: quareergo ñcustodistis in maculatũ urãe gentis
imperiũ ꝑfecti operis simul et doctrinac insistendo ugiluis: INCRISSUS IST ENINUNUS DITUAOXU
int ficeret regem dominũtuũ. Iuxta litteram deabisudicitur. quicamente castra in trauit ut siquomodo

Expanded text:
da praecesserunt, typice designat. Et respondens Abner, ait: Quis es tu qui clamas? etc. da praecesserunt, typice designat. Et respondens Abner, ait: Quis es tu qui clamas? etc. Responderunt Pharisaei et scribae, non se nosse discipulos Jesu, qui clamarent docendo populum, et inquietarent regnum Judaeorum, quasi fuso Christi sanguine reum. Et vultis, inquiunt, inducere super nos sanguinem hominis istius? Et ait David ad Abner: Nunquid non vir tu es? et vir tu es? etc. Dicunt apostoli, Nunquid non vos scribae estis legis periti, principes sacerdotum et Pharisaei, gradu pariter et scientia populo praecellentes? quare non custodistis immutilatum vestrae gentis imperium, perfecti operis simul et doctrinae insistendo vigiliis? Ingressus est enim unus de turba, ut interficeret regem dominum tuum. Juxta litteram de Abisai dicitur, qui ea mente castra intravit, ut si quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
so et stetis set inuestice montis delonge. eteet grande interuallũ int̾eos. clam auit dauid adpopulũ et adabner
regni futerni in ꝑturbabilis mineret. longenimirũ segregitiis abispectu mortaliũ eẽtq grandis distantia int̾eũ
quimmontali uictor mortis in carne d sad dexterim puitris sederet. et eos quiin hoc mundo mort iles miseri
etmoi conttiipsi ertut labotutnt. Clamitit papostolossios p̃dicando ad populu stihd etiadligis pertioseus
eose deomno sui noxi torporuis ex surgere et sbi eredendo respondere cogelit. Abner quippe quiinter ptatur
putris lucerna. eos qui populo ueritatis luem tunc temporis ministirare debuerant ostendit: Pater eius net
quin lucernam uestitur. horum mugistros quin lgili scientia speciualit̃ accendenda etillis acpopuilo a inden¬

Expanded text:
so: et stetisset in vertice montis de longe: et esset grande intervallum inter eos: clamavit David ad populum et ad Abner so: et stetisset in vertice montis de longe: et esset grande intervallum inter eos: clamavit David ad populum et ad Abner regni paterni imperturbabilis maneret, longe nimirum segregatus ab aspectu mortalium, essetque grandis distantia inter eum qui immortalis victor mortis, in carne Deus ad dexteram Patris sederet, et eos qui in hoc mundo mortales miseri et impii contra ipsum certare laborarent; clamabat per apostolos suos praedicando ad populum Israel, et ad legisperitos ejus, eosque de somno sui noxii torporis exsurgere, et sibi credendo respondere cogebat. Abner quippe, qui interpretatur Patris lucerna, eos qui populo veritatis lucem tunc temporis ministrare debuerant, ostendit. Pater ejus Ner, qui lucerna vertitur, horum magistros qui in luce legalis scientiae spiritualiter accendenda, et illis ac populo panden
Abbreviated transcription (Latin):
quisq euangelii iuta p̃dicans. ueteradocetẽẽ transitura. Quod autem tulta hasta et scypho dauid adiunxit
et abcamus Significat abiturũ aiudȩis xp̃m. etadgentes saluandas cũ p̃dicatorib. suis fuisse transiturum
Quod etipseuenturus ad pissionem eodem paene uerbo ꝓnuntians. ait. Surgite eamus hinc
ETNONERAT QUISGUA QUIUIDERIT ETINTELLIGERET ITEUIGILANIT. SEDONIS DORMIISANT QVIASOPOR
iudeȩ desolationẽ. etstatũ cius antiquũ eradendũ de terra. uel p̃terita sua facinorai. uel futuram intellegens dãp¬
nationem. euigilaret ad paenitendũ sed om̃s inimpietate ꝑdurarunt. quia dñs exigentib meritis p̃cedentibus
exceciuit sensũscorum Aliter. Sopordñi in ruit suꝑeos. id÷ grauior solito quẽ dñ seis specialiter obaduentum
dauid inmisit. Nonsinens eos exꝑge fieri donec ipse rediens abisset. CŨ TRANSISSET DAUIO EXADUER¬

Expanded text:
quisque Evangelii jura praedicans, vetera omnia docet esse transitura. Quod autem sublata hasta et scypho David adjunxit, quisque Evangelii jura praedicans, vetera omnia docet esse transitura. Quod autem sublata hasta et scypho David adjunxit, dicens, Et abeamus; significat abiturum a Judaeis Christum, et ad gentes salvandas cum praedicatoribus suis fuisse transiturum. Quod et ipse venturus ad passionem eodem pene verbo pronuntians ait: Surgite, eamus hinc. Et non erat quisquam qui videret et intelligeret, etc. Non erat quisquam Judaeae desolationem, et statum ejus antiquum eradendum de terra, vel praeterita sua facinora, vel futuram intelligens damnationem, evigilaret ad poenitendum; sed omni in impietate perdurarunt, quia Dominus, exigentibus meritis praecedentibus, excaecavit sensus eorum. Aliter, sopor Domini irruit super eos, id est, gravior solito, quem Dominus eis specialiter ob adventum David immisit, non sinens eos expergefieri, donec ipse rediens abiisset. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
autem et deterreno quod habelunt et decdesti regno quod speribunt. quicũq deillis hocsperare poterint accipi.
quodutrũq ꝑfidis merito constat ablatum. Scyphus autem aquae. carnaliũ obseruatio typorũ quac ad c̃õ¬
parationem euangelice ꝑfectionis. quasi scrphus aquae ad calicem uiniest. Noninconuenienter accipitur
Vnde et supra Nalul poscentidiuid aquasdare contempsit: abigail etiam uinũ dedit. Quia populus infideliũ
legis udlitterim xp̃o adscribere rennuit. fidelis autẽ quisq et adipsum cuncta referenda. et haec sp̃itali sapore
plena feruere cognoscit. Hasta igitur etscyphus aquae sauli aufestur. cũ iudeis obreatũ ꝑfidiȩ regnũ omne.
simuletditteralis custodia legilis adimitur. Quod quidem ꝑabisai dauid iubente fit. cũ iubente dño a postoloꝵ

Expanded text:
autem et de terreno quod habebant, et de coelesti regno quod sperabant, quicunque de illis hoc sperare noverant, accipi. autem et de terreno quod habebant, et de coelesti regno quod sperabant, quicunque de illis hoc sperare noverant, accipi. Quod utrumque perfidis merito constat ablatum. Scyphus autem aquae, carnalium observatio typorum; quae ad comparationem evangelicae perfectionis, quasi scyphus aquae ad calicem vini est, non inconvenienter accipitur; unde et supra Nabal poscenti David aquas, dare contempsit. Abigail etiam vinum dedit, quia populus infidelium legis vel litteram Christo ascribere renuit; fidelis autem quisque et ad ipsum cuncta referenda, et haec spirituali sapore plena fervere cognoscit. Hasta igitur et scyphus aquae Saulis aufertur, cum Judaeis ob reatum perfidiae regnum omne simul, et litteralis custodia legis adimitur. Quod quidem per Abisai David jubente fit; cum jubente Domino apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis adhibenda sacram̃tis. quauis ꝑmalorũ manũ dispensatis. quantus ꝑsonis sacri altaris officioman¬
cipitis honor impendendus. quantũ abharũ lesione quã libet male uiuentiũ ꝓpt̃ insigne gradussit cuius libec
temperanda praesũptio . cũ ipse exul in nocens ab interfectione se iniustissime ꝑsequentis. ꝓpt̃ solũ scȩunctionis
olcum quod infiguram xp̃i uel nominis uel regni Nonseruaturus acceperit. Et militesuũ p̃cepto etscipsũ diuino
timore compescuerit. Cauendũ ergo. Ncepiscoporũ. presbiterorũ diaconorũ famã passim lacerare et ad tamina¬
re p̃sumamus NUNCICITUR TOLLE HASTAM SUEIST ADCNPUT IUS IT SCYPHU ADVE ETABIMĨ ITCIT̃
Hasta. uelipsam regni potentiam uelarma uistutũ spiritaliũ quib. regnũiuuari poterat insinuat. Potest

Expanded text:
divinis adhibenda sacramentis, quamvis per malorum manum dispensatis; quantus personis sacri altaris officio mandivinis adhibenda sacramentis, quamvis per malorum manum dispensatis; quantus personis sacri altaris officio mancipatis honor impendendus, quantum ab harum laesione quamlibet male viventium, propter insigne gradus sit cujuslibet temperanda praesumptio, cum ipse exsul, innocens, ab interfectione se injustissime persequentis, propter solum sanctae unctionis oleum quod in figuram Christi vel nominis vel regni non servaturus acceperat, et militem suum praecepto, et seipsum divino timore compescuerit. Cavendum ergo, ne episcoporum, presbyterorum, diaconorum, famam passim lacerare et attaminare praesumamus. Nunc igitur tolle hastam quae est ad caput ejus, etc. Hasta vel ipsam regni potentiam, vel arma virtutum spiritualium, quibus regnum juvari poterat, insinuat. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
hodie inimicũtuũ inmanustuas. Nuncergo ꝑfodieum lancea in terra semel. et secundo opus nonerit.
et dixit diuid abisai. Neint̾ficiaseũ. Intellexer̃ discipuli spiritali iam fide p̃diti omnia apatre tra
dita in manus saluatoris. sed carnali adhuc ignoratione p̃pediti. putabant ab eo quaerendũ suꝑbos
et contemptores uerbi illius ignecelitus misso deuorari. Quos ille confestim abhac intentionereuo¬
cans. patientiam potius habendam eẽ detrcuit dicens. qui a filius hominis ñuenit animas ꝑdere
ureta coptam quidem expositionẽ demonsttait. Neminem a sacrilegi sedere in munẽ. quiudaici populi reg¬
num spcialiter q adñõ ditum. et oleoscõ consecratũ in rũpere ciuitatẽq ac templũ diumo cultui dedicatum
ab iatorasitimore ꝓfanare temptaret. uerum iuxta simplicem dicentis sensũ docet. quanta reuerentia sit

Expanded text:
hodie inimicum tuum in manus tuas nunc ergo perfodiam eum lancea in terra semel et secundo opus non erit hodie inimicum tuum in manus tuas nunc ergo perfodiam eum lancea in terra semel et secundo opus non erit et dixit David ad Abisai ne interficias eum quisdita in manus Salvatoris; sed carnali adhuc ignorantia praepediti, putabant ab eo quaerendum superbos et contemptores verbi illius igne coelitus misso devorari. Quos ille confestim ab hac intentione revocans, patientiam potius habendam esse decrevit, dicens: Quia Filius hominis non venit animas perdere,  etc., juxta coeptam quidem expositionem demonstrat, neminem sacrilegii scelere immunem, qui Judaici populi regnum specialiter ei a Domino datum, et oleo sancto consecratum, irrumpere, civitatemque ac templum divino cultui dedicatum, abjecto Dei timore profanare tentaret. Verum juxta supplicem dicentis sensum, docet quanta reverentia sit
Abbreviated transcription (Latin):
abidolatriae ritibus abscisũ et xp̃iregno coniunctũ atq ad unatũ demonstrat. Porro abisai filius
saruiȩ frat̃ ioab id÷ putris mei incensũ filius angustiae frat̃ inimici. clectos deiudeis discipulos xpĩ dilec¬
tione feruentes filios paenitentiac. fratres secundũ naturã populi ꝑsecutoris figurate designat
UENERUNT ERGO DAUID ETABISAI ADPOPULV NOCTE ETINUENER SAULIACENTEET DOR MIENTIM
intentorio. ethastam fixam interra ad caput eius. Abner autẽ et populũ dormientes in circuitu eius
regnũ eius cogitatione tota inimis deprimi. et caecosopore torpens. omnia uistutũ munimina quib
contrahostes spiritales armari debuerat. indesideriis fixisse terrenis. Sed et doctores simulom̃s et audi¬
tores. eadem cũ principib desidię peste languescere.DIXITO. ABISAI ADDAUIO: CONCLVSITDS¬

Expanded text:
ab idololatriae ritibus abscisum, et Christi regno conjunctum atque adunatum demonstrat. Porro Abisai filius ab idololatriae ritibus abscisum, et Christi regno conjunctum atque adunatum demonstrat. Porro Abisai filius Sarviae frater Joab, id est, patris mei incensum, filius angustiae, frater inimici, electos de Judaeis discipulos Christi dilectione ferventes, filios poenitentiae, fratres secuenerunt ergo David et Abisai ad populum nocte et invenerunt Saul iacentem et dormientem in tentorio et hastam fixam in terra ad caput eius Abner autem et populum dormientes in circuitu eius regnum ejus cognatione tota in imis deprimi, et caeco sopore torpens, omnia virtutum munimina, quibus contra hostes spirituales armari debuerat, in desideriis vixisse terrenis, sed et doctores simul omnes et auditores eadem cum principibus desidiae peste languescere. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
te postsesaul. dauid quid fecerit uideamus. ET SURREXIT IN QUIT DAVID ETUENIT AOLOCŨUBIERAT
saul. Persequentibus se uideis dñs non relinquit ꝓuinciam. Non abstulit beneficia disposita. Sed semꝑ
docebat insynagoga et intemplo quo om̃s conuenerant et curabut languidoseorũ. ETAIT DAUID ADACHI¬
melech hecheum. et abisai filiũ saruię fatrem io abdicens. Quisdescendet mecũ saul in castra: dixitq abi¬
sai. Ego descendam tecum. Multi praedicante incarnedñõ degentibus. multi deiudȩis confluebant
ad fidem. et ipse primos sui uerbi ministros quib castra regni ꝑsecutoris decurbaret acdeuinceret. deiudeis
qui ei astiori dilectione simulet sacram̃torũ. ꝑceptione adhȩrebunt dlegit. Achimelech quippe hecheus
quiint̃ p̃tatur frat̃meus rex abscisus. Natione quidem populũgentiũ. Nomine autẽ etfidem eundem

Expanded text:
te post se Saul, David quid fecerit videamus. Et surrexit David, et venit ad locum ubi erat te post se Saul, David quid fecerit videamus. Et surrexit David, et venit ad locum ubi erat Saul. Persequentibus se Judaeis Dominus non reliquit provinciam, non abstulit beneficia disposita, sed semper docebat in synagoga et in templo, quo omnes convenerant, et curabat languidos eorum . Et ait David ad Achimelech Hesai ego descendam tecum ad fidem, sed ipse primos sui verbi ministros, quibus castra regni persecutoris deturbaret ac devinceret, de Judaeis, qui ei arctiori dilectione simul et sacramentorum perceptione adhaerebant, elegit. Achimelech quippe Hethaeus, qui interpretatur Frater meus rex abscisus, natione quidem populum gentium, nomine autem et fide eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
achi le etcet. Uabua achi le. Nongabua ciuitatẽ suulis sedcollem achi le quehebrace gabua uocat᷑intele
Incitantibus ergo doctorib. puersis. cõmota c̃ regnũ iudȩorũ ad ꝑsequendũ dñm. habens in exercitu impie¬
tatis eos qui contra fidem etspem et caritatẽ dimicaturi quasi tripliciacie infidelitatis desperationis et odii
pcederent adbellũ. quo armatũ milite castra iniquitatis inmedio turbe. quae xpm corde susceperat metari
festinalut. Si forte posset cũ uelcorporalit̃ inuentũ extinguere. uelspiritalit̃ afiqͥdiũ eius amore repellere.
Dauid autem habitante in desesto saul post eũ uenit indesestũ. quia suscepto habitatore xp̃o. incorde illorũ
qui mundũ deserere studebant. Statim aderat ꝑsecutio quae probaret credentes. Et in lato agone occasionẽ
pmerendȩ tribueret palmȩ: Quod etipsum ethodie etcunctis eclesiȩ temporibus fieri ñdesinit: Seduenien¬

Expanded text:
h, etc. Gabaa Achilae, non Gabaa civitatem Saulis, sed collem Achilae, qui Hebraice Gabaa vocatur, intellige. Incitantibus ergo doctoribus perversis, commotum est regnum Judaeorum ad persequendum Dominum, habens in exercitu impietatis eos qui contra fidem, spem, et charitatem dimicaturi, quasi triplici acie, infidelitatis, desperationis, et odii procederent ad bellum. Quo armatum milite castra iniquitatis in medio turbae, quae Christum corde susceperat, metari festinabat, si forte posset eum vel corporaliter inventum exstinguere, vel spiritualiter a fidelium ejus amore repellere. David ergo habitante in deserto, Saul post eum venit in desertum; quia suscepto habitatore Christo in corde illorum qui mundum deserere studebant, statim aderat persecutio, quae probaret credentes, et illato agone occasionem promerendae tribueret palmae. Quod ipsum et hodie et cunctis Ecclesiae temporibus fieri non desinit. Sed venien
Abbreviated transcription (Latin):
et agbunt priedas degesuri et degadri et deamalechitis. Hi enim pauçi habitabaentur interra antiquitus
cuntibus sur usq adterrã acgrpti Sur saxum. aogyptus sonat tenebras Proficiebat ergo instantib¬
xp̃i discipulis eedesia. eteripiebut animas apginis ritibus. quae ñ noui sed antiqui hominis exempla sec¬
tantes. terrenis desideriis in hȩserant euntib: cunctis adduritiam cordis et puenientib: usq: ad terrãtenebro¬
sim etoꝑtã mortis caliginem. Terram miseriȩ et tenebrarũ. ubium bra mortis et nullus ordo. et sempiternus

Expanded text:
et agebant praedas de Gesuri, et de Gezri, et de Amalecitis: hi enim pagi habitabantur in terra antiquitus, et agebant praedas de Gesuri, et de Gezri, et de Amalecitis: hi enim pagi habitabantur in terra antiquitus, euntibus Sur usque ad terram Aegypti. Et Christi discipulis Ecclesia, et eripiebat animas a paganis ritibus, quae non novi, sed antiqui hominis exempla sectantes, terrenis desideriis inhaeserant, euntibus cunctis ad duritiam cordis, et pervenientibus usque ad terram tenebrosam, et opertam mortis caligine, terram miseriae ten
Abbreviated transcription (Latin):
utcũ regnasset dauid eũ et ipse ec eius pueri tãquã possessionem ꝓpriam honorirent. FVIT AVTI NVAII¬
rus dierũ. quib habitauit dauid inregione philistinorũ quattuor mensibus. Euit est eterit tempus
mansionis xp̃i inecclesia gentiũ. Donec quattuor mundi plagas omnimoda caelestis suae gratiae luce ꝑfun¬
dit. Donec euangelii fulgor quod quattuior librorũ unanima uarietate continetus. credulis gentiũ cordib
infundat. Et nota quod dauid ueniens ad philistheos. ingeth incipit habitare. sed citius ꝑmitente achis
in siceleg deuestit. quia ueniens ad gentes indiscipulis xp̃s. prius torculari pressurarũ calcatus ab infideli¬
bus. tandem postplures expressas mastrrũ uuas. imbuendos eos qui int̃fecem uinũq cauponũ intellec¬
tualiũ id ÷ docentiũ sensus diuersos diiudicare nossent. adit. ETASCENDIT DAUIO ET UIRITIUS.

Expanded text:
rent. » Fuit autem numerent. » Fuit autem numerus dierum quibus habitavit David in regione Philisthinorum, etc. Fuit, est, et erit tempus mansionis Christi in Ecclesia gentium, donec quatuor mundi plagas omnimoda coelestis suae gratiae luce perfundat, donec Evangelii fulgur, quod quatuor librorum unanima varietate continetur, credulis gentium cordibus infundat. Et nota quod David veniens ad Philisthaeos, in Geth incipit habitare; sed citius, permittente Achis, in Siceleg divertit: quia veniens ad gentes in discipulis Christus, prius torculari pressurarum calcatus ab infidelibus, tandem post plures expressas martyrum uvas, imbuendos eos qui inter faecem vinumque cauponum intellectualium, id est, docentium sensus diversos dijudicare nossent, adiit. Et ascendit David et viri ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
regionis huius uthabitem ibi. Dixitdñs ꝑdiscipulossuos ad populũ gentiũ. Sitibi doctrina ueritatis.
quam pricdico etuita quã ꝑmitto placet: Detur meis sermonib humile cor audientiũ inunitate firma
factaẽ siceleg regũ iuda usq indiem hanc. Siedeg. intp̃tatur defecatio uocis adductȩ. Defecare autẽ
cuiq ẽ uocem ad se usq ꝑductã. sollicita discretione qui sermo ueritatẽ qui fallaciã redoleat inquirere.
Dederunt ergo credentes exgentib ad dedicandam xp̃omansionẽ tutam quacintellegitur ecclessa illarũ
caterius animarũ. quaeuenientes ad se p̃dicantiũ uoces exratione discernere et puritatẽ apostolice uoces
afece philosophicȩ uelpagane uocis nouerant secernere. Propt̃ quãcausim taliũ coctus animarum
gentiliũ cȩrimonii sereptus. factus: in ꝑpetuũ a postolorũ iuri subiectus Quẽ sensũ nifallos ecanti¬
quitatũ iosephi iuuat historia. quaedicit:. Cuidedit rex quendam uicũ sicela puncupatũ. quẽ uicũ itadilex

Expanded text:
is tuis, etc. Dixit Dominus per discipulos suos ad populum gentium: Si tibi doctrina veritatis, quam praedico, et vita quam promitto, placet, detur meis sermonibus humile cor audientium in unitate firma illa Siceleg, etc. Siceleg interpretatur defaecatio vocis adductae; defaecare autem vocem, est vocem ad se usque perductam, sollicita discretione, qui sermo veritatem, qui fallaciam redoleat, inquirere. Dederunt ergo credentes ex gentibus ad dedicandam Christo mansionem suam, quae intelligitur Ecclesia, illarum catervas animarum, quae venientes ad se praedicantium voces ex ratione discernere, et puritatem apostolicae vocis a faece philosophicae vel paganae vocis noverant secernere. Propter quam causam talium coetus animarum gentilium caeremoniis ereptus, factus est in perpetuum apostolorum juri subjectus. Quem sensum, ni fallor, et Antiquitatum Josephi juvat histor
Abbreviated transcription (Latin):
perando eruditũ. minus aedimꝓba siue actione seucogitatione probat extinctum. CREDIDIT ERGDACHIS

Expanded text:
perando eruditum, minus ab improba sive actione seu cogitatione probat exstinctum. Credidit ergo Achisperando eruditum, minus ab improba sive actione seu cogitatione probat exstinctum. Credidit ergo Achis
Abbreviated transcription (Latin):
omnis isrł saluus fieret. Dumergo gentes adducit contra iudȩam inruit. qui ñ paucos bene oliuȩ ramos
ꝓpĩ suꝑbiam fregit ut oleastrũ inserens pasticipem bonȩ radicis et pinguedinis efficeret oliuȩ: łtbene
inruere dicitur. quia quiceciderit inquit suꝑlapidem istũ confringetur. Suꝑquẽuero ceciderit. conteret cũ
UIRŨ IT MULIEREM NONUIVIFICABAT DAVIO. NICADDVCBAT INCITH Conuersos quosq ad se xp̃s
peccatis uiuere uetat. iuxta quod primo ecdesiȩ suȩ magistro ostensis inmundorũ cordiũ cateruis imperit
inxp̃o ihũ. Sednoq hoc tempore credentes. mastrria ꝓsuo nomine abimpiis mortesq subire pręcipit.
DICINS NIFORTE LOQUANTUA ADUINSṼNOS. HAECFICIT DAUIO. Idcirco ñ uiuificabat. Neloquerent᷑
aduersũ se. Aduersum doctorem Namq suũ testimoniũ dat auditor. quiminus ꝑfecte se uel credendo ud ino¬

Expanded text:
omnis Israel salvus fieret : dum ergo gentes adducit, contra Judaeam irruit, qui non paucos bonae olivae ramos omnis Israel salvus fieret : dum ergo gentes adducit, contra Judaeam irruit, qui non paucos bonae olivae ramos propter superbiam fregit, ut oleastrum inserens, participem bonae radicis et pinguedinis efficeret olivae. Et bene irruere dicitur, quia Qui ceciderit, inquit, super lapidem istum, confringetur; super quem vero ceciderit, conteret eum . Virum et mulierem non vivificabat David, etc. Conversos quosque ad se Christus peccatis vivere vetat. Juxta quod primo Ecclesiae suae magistro ostendens, immundorum cordium catervis imperat, Deo in Christo Jesu . Sed neque hoc tempore credentes martyria pro suo nomine ab impiis, mortesque subire praecipit. Dicens, Ne forte loquantur, etc. Idcirco non vivificabat, ne loquerentur adversum se. Adversus doctorem namque suum testimonium dat auditor, qui minus perfecte se vel credendo vel o
Abbreviated transcription (Latin):
lierem Percutit dñsgladio uerbisu quicquid in ineredulis infimũ terrenũq reppererit. Nec quãquã
eorũ qui fidem uere ꝓcipiunt ud spũ ul carne ulterius in pristina conuersatione uiuere ꝑmittit. sedoms
ueridica confessione facit cũ a postolo dicere. Uiuo autẽ iam ñego. uiuit uero inmexps.t sedor
Tollens sibi degentib Xp̃s diuer sorũ morũ animas. ad unitatẽ om̃s praecedentis impso ecdesiȩ congregi¬
meridiem iudȩ etcetera. Quãuis fallere uideatur adlitteram qui contra palestinos insurgens corũq ꝓuin¬
ciam non longe positam deuastans. sciscitanti eorũ regi contra suam gentẽ se in seruis se dicebat. Nontam̃ fallit
figura sermonis quia dũ gentes ad fidem ꝓtrahit contraminifestam feruentẽq iudeorũ blasphemiã xp̃s
in ruit. Ipsius enim iusto iudicio cȩcitas ex piste contigit in isrł. Donec plenitudo gentiũ intraret et sic

Expanded text:
etc. Percutit Dominus gladio verbi sui quidquid incredulis infimum terrenumque repererit; nec quemquam eorum qui fidem vere percipiunt, vel spiritu vel carne ulterius in pristina conversatione vivere permittit, sed omnes veridica confessione facit cum Apostolo dicere: Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus . Tollens sibi de gentibus Christus diversorum morum animas, ad unitatem omnes praecedentis in ipso Ecclesiae congregadie? etc. Quamvis fallere videatur, ad litteram, qui contra Palaestinos insurgens, eorumque provinciam non longe positam devastans, suscitanti eorum regi contra suam gentem se irruisse dicebat: non tamen fallit figura sermonis, quia dum gentes ad fidem protrahit, contra manifestam ferventemque Judaeorum blasphemiam Christus irruit. Ipsius enim justo judicio caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
coresuo uidere totis uirib ardeant. Abigailuero id ÷ patrismei exultatio uxor nabalcarmeli id ÷stultimollis.
ea intellegatur suꝑquanuꝑ adoctoris stulti blanditiis ppuenitentiam saluata. gaudiũ cũ angdis habi d
Nut incaclis quã suꝑ nonaginta nouẽ iustis qui ñ indigert penitentia. ETNAᵈDIOIT SAUL VLTAAVIQVE¬
rereteum:  Praesens ecdesiae tempus significat cũ hanc iudei glorificatã ingentibus etreguquoq scus¬
larũ fiuore tutãquiatus odisȩ ñcessant. Spetam̃ ominẽ eaintentione supetaindi cam funditus aniserunt

Expanded text:
core suo videre totis viribus ardeant. Abigail vero, id est, Patris mei exsultatio; uxor Nabal Carmeli, id est, stulti, mollis, core suo videre totis viribus ardeant. Abigail vero, id est, Patris mei exsultatio; uxor Nabal Carmeli, id est, stulti, mollis, ea intelligatur, super quam nuper a doctoris stulti blanditiis per poenitentiam salvatam, gaudium ita cum angelis habeat Pater in coelis, quam super nonaginta novem justis qui non indigent poenitentia. Et non addidit Saul ultra ut quaereret eum. Praesens Ecclesiae tempus significat; cum hanc Judaei glorificatam in gentibus, et regum quoque saecularium favore tutam, quamvis odisse n
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃ eius mahog qui ineuiratũ trans festur hoc ẽ uirili actione mente et uistute priuatũ. priorũ temporũ gen¬
tiles qui idolis seruientes. iuistuti sopere simulet mercede uacui ꝑminsere demonstrat. Habitauit ergodñs
int̾gentes primo inꝑsecutionib praessurisq quã maximis. donec etipse fidem eius suscipere Nossent.
unus pastor ouiũ. et earũ uidelicet quas degentib ad durxit. et earũ quas deiudȩis indie caliginis nubisq
disꝑsas ipse int̾g̾entes seruare et pascere ñcessat. Possunt etiam duȩ uxores dauid anime fidelium castue.
quȩ induarũ conuersatione uitarũ aetiuȩ scilicet et contemplatiuȩ xp̃o adhȩrent intellegi. Utahinoem
iez rahelites id÷ fratrismei decor a seminedĩ originem ducens ipsi sit cui in luminati mentis oculi. regeminde¬

Expanded text:
Pater enim Maoch, qui in eviratum transfertur, hoc est, virili actione, mente et virtute privatum, priorum temporum genPater enim Maoch, qui in eviratum transfertur, hoc est, virili actione, mente et virtute privatum, priorum temporum gentiles, qui idolis servientes, a virtutis opere simul et mercede vacui permansere, demonstrat. Habitavit ergo Dominus inter gentes primo in persecutionibus pressurisque quam maximis, donec et ipsae fidem ejus suscipere nossent; unus pastor ovium, et earum videlicet quas de gentibus adduxit, et earum quas de Judaeis in die caliginis nubisque dispersas ipse inter gentes servare et pascere non cessat. Possunt etiam duae uxores David, animae fidelium castae, quae in duarum conversatione vitarum, activae scilicet et contemplativae, Christo adhaerent, intelligi. Achinoem Jezrahelites, id est fratris mei decor, a semine Dei originem ducens, ipsa sit cujus illuminati mentis oculi Regem in de
Abbreviated transcription (Latin):
cadesticoruscam. ETSURREXIT DAUID ETABIIT IPSE IT SEXCINTIUIAICUEO ADACHIS FILIG MAHOS¬
regem geth. Reliquit dñs sedem quã in corde iudȩorũ antiquitus habere solebat. et abiit ad gentes suae
fidei ad quirendas ipse etministri sermonis illius senario et centenario numero insignes. id ẽ ꝑfectȩ ope¬
rationi inp̾sentiarũ intenti. et celestiũ spe indubia infutura m̃te suspensi. ETHABITAVIT DAVIDCÕ
achis ingeth. ipse etiurieius uis etdomuseius. Dauid etduę uxorescius. ahinoem iet rahelites et abigul
uxor nabul carmeli. Eieth quae intoredlar uestitur. praessuras et tribulationes. quib: in hac uita fides
ecdesiae ꝓlutur insinuat. quo detiam psalmi qui protorcularib attitulantur declarant. Achis quidicitꝰ
frateruir. populũ gentiũ quimn xp̃en credendo frat̃ eius eẽ ꝑgratiã etuirilit̾ agereguidet significat.

Expanded text:
coelesti coruscam. Et surrexit David, et abiit ipse, etc. Relinquit Dominus scoelesti coruscam. Et surrexit David, et abiit ipse, etc. Relinquit Dominus sedem, quam in corde Judaeorum antiquitus habere solebat, et abiit ad gentes suae fidei acquirendas ipse et ministri sermonis illius, senario et centenario numero insignes, id est, perfectae operationi impraesentiarum intenti, et coelestium spe indubia, in futura mente suspensi. Et habitAchis in Geth ipse et viri eius vir et domus eius David et duae uxores eius Ahinoem Iezrahelites et Abigail uxor Nabal Carmeli eEcclesiae probatur, insinuat; quod etiam Psalmi, qui pro torcularibus intitulantur, declarant. Achis, qui dicitur Frater vir, populum gentium qui in Christum credendo frater ejus esse per gratiam, et viriliter agere gaudet, significat.
Abbreviated transcription (Latin):
eccedauid absconditus est in colle achi le ETAIT BAUIO INCORDESUO ALIQUANDO INCIDAMIN
ait achis dedauid: Multamala operatus est contra populũ suũ is rahel. erit igitur mihi seruus sempiternus¬
Haeclectio p̃sentẽ statũ ecclesiae quo post longa mastrrũ cestamineͥ in pace ingentibus. quantũ inthiomines
continua gaudet insinuat. AIT DAUIDINCORDESUO ALIQVANDO INCIDAM UNODIEINMANVS SAVL
Nonne melius ÷ ut fugiam etsaluer in terra philistinorũ: ẽteẽt. Ait dñs insapientia sua inqua omnia faict
et disponit. Ecce ecclesiã scõrũ m̃bra uidelicetmea ꝑsequuntur iudei. Neq semel accensam sęuiendi umquã
mitigire rabiem norunt. Neergo repentino incursu subuestant eius statũ tollantq demedio. melius: utme
semꝑ ducc potita ad gentes saluandas secedat. Quarũ latitudine in cius fidem amoremq conuersa. desferep
in sani posse se eius delere constantiã: cessentq eam iniudea minis cedibq. psequi. qua ingentib uiderint gratia

Expanded text:
d in ait Achis de David: Multa mala operatus est contra populum suum Israel, etc. Haec lectio praesentem Ecclesiae statum, quo post longa martyrum certamina, pace in gentibus, quantum inter homines continua gaudet, insinuat. Ait David in corde suo: Aliquando incidam uno die in manus Saul; nonne melius est ut fugiam, et salver in terra Philisthinorum? et caetera. Ait Dominus in sapientia sua, in qua omnia facit et disponit: Ecce Ecclesiam sanctorum, membra videlicet mea, persequuntur Judaei, neque semel accensam saeviendi unquam mitigare rabiem norunt; ne ergo repentino incursu subvertant ejus statum, tollantque de medio, melius est ut, me semper duce potita, ad gentes salvandas secedat; quarum latitudine in ejus fidem et amorem conversa desperent insani posse se ejus delere constantiam; cessentque etiam in Judaea minis caedibusque persequi, quam in gentibus viderint gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ctrecogita. quo drdimne declinata etutata supborũ malitia. qu ioluere benedictionẽ. et plongaibit̃abes
ipsa nonsolũ irancius effugere. Sed etbenedictionẽ hereditatis accipere mercaris. qm̃ cõpletaẽ malita
uindiet adducr sus principes gentistuae: Et aduersũ ipsim gententua. Quioceisis olim lapidatisq
prbicis adcoplenciam sui peccati malitiam. inipsũetiam singulart̃ manu fortẽ ꝓph&carũ ch̃m ma¬
nus mitere pontimuer̃ etipsis filii diaboli bartibbuꝵi ꝓ xp̃o. ꝓsiluatore sibieligentes laturiero
Ndbdutai sensib utnullius doctorũ spiritaliũ dicta capere pos sorti lineoꝰ fta polente etcer

Expanded text:
et recogita, quo ordine declinata et vitata superborum malitia, qui noluere benedictionem, et prolongabitur ab eis, et recogita, quo ordine declinata et vitata superborum malitia, qui noluere benedictionem, et prolongabitur ab eis, ipsa non solum iram ejus effugere, sed et benedictionem haereditatis accipere merueris; quoniam completa est malitia vindictae adversus principes gentis tuae, et adversus ipsam gentem tuam; qui occisis olim lapidatisque prophetis, ad complendam sui peccati malitiam, in ipsum etiam singulariter manu fortem prophetarum Dominum manus mittere non timuerunt, et ipsi sunt filii diaboli, Barrabam pro Christo Salvatore sibi eligentes latronem; ita obdurati sensibus, ut nullius doctorum spiritualium dicta capere possint. Festinavit igitur
Abbreviated transcription (Latin):
unitas xp̃i discipulorũ subictae illis srnagogic etdixit. Ecce misit ih is xp̃s a postolos. puntios uiddi¬
c& ueritatis diuinis scripturis instructos ut benedictionẽ mandarent acternam maiorib pr̃is. et auersa¬
oncrilegis ceruicib nris ul tra nonimponendo. Necquicquã aliquando perit eorum qua cges simus
omnitempore quo in corũ quã docent sumus fide conuersati. indeesta a mundi in lecbris et quasisoli¬
caria iusta degentes. Omniinquã tempore. hocest siuelegis adhucritib. obseruatis. scu reudatȩ eto
dicate iam gratiȩ celebratis mrsteriis. quicũq se fidei xp̃i coniunxere. ab omni prorsus sunt ꝑdition
saluat: In cuxliũ docendicrant nobis. taminobscuris scripturarũ in uestigindis. qua maptis palam
ꝑferendis omnib dieb quib. iuxtacorũ sensũ uere euangelicũ. pros instituimus auditoreuu
iadis eegratiae fides xp̃ĩhubeat. et quanta duritia eidem principes nrirestiterint. Quã obrem consibta

Expanded text:
unitas Christi discipulorum subjectae illis Synagogae, et dixit: Ecce misit Jesus Christus apostolos, nuntios videlicet veritatis, divinis Scripturis instructos, ut benedictionem mandarent aeternam majoribus nostris, et aversaonera legis cervicibus nostris ultra imponendo. Nec quidquam aliquando periit eorum quae gessimus omni tempore quo in eorum quam docent sumus fide conversati, in deserta a mundi illecebris, et quasi solitaria vita degentes. Omni, inquam, tempore, hoc est, sive legis adhuc ritibus observatis, seu revelatae et praedicatae jam gratiae celebratis mysteriis, quicunque se fidei Christi conjunxere, ab omni prorsus sunt perditione salvati. In auxilium docendi erant nobis, tam in obscuris Scripturarum investigandis, quam in apertis palam proferendis, omnibus diebus, quibus juxta eorum sensum vere evangelicum nostros instituimus auditores. itatis et gratiae fides Christi habeat, et quanta duritia eidem principes nostri restiterint. Quamobrem considera
Abbreviated transcription (Latin):
Surrexit autem etdauid posteũ. et egressus despelunca clamauit posttergũ sauldicens. Domine
mirex. Et respexit saul postse. Surgentes dominici monumenti custodes. qui aduenientes
angeli timore ꝓstrati et facti fuerant uelut mortui acfugientes amonum̃to. Nihil ominus coepta con¬
tradñm prauae coniurationis itinera ꝑagelunt. dicendo. uenisse discipulos eos nocte. et furatos eccũ
illis dormientib Quod etiam deillis quicustodes monumto adhibuere potest recte intellegi. quia&¬
sia seruando monum̃ todñi gem̃tes confusiq discesserint. Nontam̃ a ꝑsequendo fidem illius gressũ
ꝓpositi saeuientes auesterint. Quib utrisq amonumti obseruantia de turbatis. et ipsed ñs suaere¬
surrectionis quã occulte induerat gloriam. Suis paulatim reuelare ñ tariliuit. atq. huius iam con¬

Expanded text:
surrexit autem et David post eum et egressus de spelunca clamavit post tergum Saul dicens domine surrexit autem et David post eum et egressus de spelunca clamavit post tergum Saul dicens domine mi rex et respexit Saul post sangeli timore prostrati, et facti fuerant velut mortui, ac fugientes a monumento, nihilominus coepta contra Dominum pravae conjurationis itinera peragebant, dicendo venisse discipulos ejus nocte, et furatos esse eum, illis dormientibus. Quod etiam de illis qui custodes monumento adhibuere potest recte intelligi ; qui etsi servando monumento Domini gementes confusique discesserint, non tamen a persequendo fidem illius gressum propositi saevientis averterunt. Quibus utrisque a monumenti observantia deturbatis, et ipse Dominus suae resurrectionis, quam occulte induerat, gloriam suis paulatim revelare non tardavit. Atque hujus jam con
Abbreviated transcription (Latin):
eundẽ populũ siue imperiũ dominũ suũ uocauerit xp̃s. eoquodexillo formã serui sumere dig¬
natussit. Ap̃m uero dñi. quodei praeceteris gentib antiquitus gratiae spĩtalis unc tionem
contulerit. Ideoq noluerit in eũ mittere manũ qua funditus ꝑder& in iquos. Sed quasi clamide
de trucata regali. dispastitussit eos aterra. et supplantauerit eos inuita ipsorũ. Et sicut alius
psalmusait. Neoccideris eos pcquando obliuiscantur legistue. disꝑge illos in uistutetua
desiderabunt. dicendo. Nolite iudicare et ñiudicabimini. Nolite condempnare. et ñ condem nabi¬
mini. Et alibi. Nonenim misit ds̃ filiũ suũ inmundũ ut iudic& mundũ. Sedut salu&ur mundus ꝑ
ipsũ ceteraq huiusmodi. It ñ ꝑmisit eos utuindictam. mox delinquentiũ. Seduitam potius ama¬
rent correctorum. PORRO SAUL EXSURCENS DESPELUNCA PERCEBAT COEPTO ITINERE

Expanded text:
eumdem populum sive imperium Dominum suum vocaverit Christus, eo quod ex illo formam servi sumere digeumdem populum sive imperium Dominum suum vocaverit Christus, eo quod ex illo formam servi sumere dignatus sit; Christum vero Domini, quod ei prae caeteris gentibus antiquitus gratiae spiritualis unctionem contulerit. Ideoque noluerit in eum mittere manum, qua funditus perderet iniquos; sed, quasi chlamyde detruncata regali, dispartitus sit eos a terra, et supplantaverit eos in vita ipsorum. Et sicut alius psalmus ait: Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae. Disperge illos in virtute tua, desiderabant, dicendo: Nolite judicare, et non judicabimini . Nolite condemnare, et non condemnabimini . Et alibi: Non enim misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum , caeteraque hujusmodi, et non permisit eos ut vindictam mox delinquentium, sed vitam potius amarent correctorum. Po
Abbreviated transcription (Latin):
fidelem. quia p̃lia dnĩ domine mi tup̃liaris  Amplius inquit lauame abiniquitatemea. et
adelicto meo mundame: Absq ulla enim dubietate credo et confiteor. quia compressis acdeuicus
psequentiũ machinis. plebemtua fide consecratã ds̃ pat̃ longe lateq multiplic&. qui solus mundũ
amaligno principe saluare acdefendere sufficis. ETCUBENE FECTRIT DNSDOMINOMTO RI¬
cordaberis ancilletuȩ Cum posueritds̃ pat̾ om̃s inimicostuos scabellũ pedũtuorũ. ꝑpetuumq
cũtuis clectis intraueris in regnũ obsecrome ad dexteram tui statuens chronieius dem regni pasticipẽ
facere digneris. ETMIT DAUIO ADABICMIL BENIDICTUS ONSOS ISRAHIL QUIAISITIT HODII¬

Expanded text:
fidelem, quia praelia Domini, domine mi, tu praeliaris: malfidelem, quia praelia Domini, domine mi, tu praeliaris: mala delicto meo munda me . Absque ulla enim dubietate credo et confiteor, quia, compressis ac devictis persequentium machinis, plebem tua fide consecratam Deus Pater longe lateque multiplicet, qui solus mundum a maligno principe salvare ac defendere sufficis. Et cum benefecerit Dominus Domino meo, etc. Cum posuerit Deus Pater omnes inimicos tuos scabellum pedum tuorum, perpetuumque cum tuis electis intraveris in regnum; obsecro, me ad dexteram tui throni statuens, ejusdem regni participem facere digneris. Et ait David ad Abigail: Benedictus Dominus Deus I
Abbreviated transcription (Latin):
NIPONAT ORO DOMINUSMEUS RIX CORSUUAI SUPERUIRŨ ISTUINI QUŨ NABAL. QUIASICVN¬
dum nomensuũ stultus ẽ: et ẽ stultitia cũ eo. Ego autem ancillatua ñuidi puerostuos domine mi.
ac ꝓceres ante punitionẽ extremi iudicii. usq adint̃netionem deleat ut quos ꝓsuae stulttia ꝑfidiȩ
pennis expectat interitus. hissaltim ad modicũ temporali gaudio liceat acuoluntate ꝑfrui. seipsã
simul humiliter excusans. siue potius flebilit̃ accusans. quod etipsa tam tarde cognouerit tantibon
praccones. hoc est a postolos quosmisit. QUA PAOPTER SUSCIPEBENEDIETIONEHANE QVA¬
adtulit ancillatua . tibidñomeo: et dapueris quisequunturte dominũmeũ. Qm̃inquit impiosufo¬
iudicio perituros cẽ non latet. obsecro eos quospie conuersos tibi mancipandos. atẽ consecrandos. ꝑte
benedicendos obtuli: benigne suscipias. et tuis qui p̃cessere famulis ecclesi astica societate committas

Expanded text:
ponat oro dominus meus rex cor suum super virum istum iniquum Nabal quia secunponat oro dominus meus rex cor suum super virum istum iniquum Nabal quia secundum nomen suum stultus est et est stultitia cum eo ego autem ancilla tua non vidi pueros tuos domine mi ac proceres ante punitionem extremi judicii usque ad internecionem deleat, ut quos pro suae stultitia perfidiae perennis exspectat interitus, his saltem ad modicum temporali gaudio liceat hac voluptate perfrui; seipsam simul humiliter excusans, sive potius flebiliter accusans, quod et ipsa tam tarde cognoverit tanti boni praecones, hoc est apostolos quos misit. Quapadtulit ancilla tua tibi domino meo et da pueris qui sequuntur te dominum meum judicio perituros esse non latet, obsecro, eos quos pie conversos tibi mancipandos, a te consecrandos, per te benedicendos obtuli, benigne suscipias, et tuis qui praecessere famulis ecclesiastica societate committas.
Abbreviated transcription (Latin):
Itaergo et hoc loco dñs. subtrpodauid ꝑfidi quid meruerint ostendit. Sed int̃cedente ecclesia pro¬
Nam sequitur. CUAUTEM UIDISSIT ABIGAILOAUIO. FISTINAUIT ET DESCENDIT DIASINO¬
et procidit coram dauid suꝑfaciem suã. et ad orauit suꝑ terrã etcecidit ad pedeseius et dixit. In mesit
abrenuntiare priscęsuȩ conuersationi quachabebat dĩ aemulationẽ. sed ñ secundũ scientiã. ethumilia¬
tione deuotissima terram se cineremq testata. dominicȩ incarnationis coepit supplicit̃ ad orare uesti¬
gia. uel pse paenitente ut suscipiatur ad ño. ued prosua gente ac principib incredulis Necorporaliter
feriantur exorans. apta iam confessione et impios ad poenam seruatos aeternã. et xp̃iregnũ ꝑp&ua
in pace mansurũ contestans. seque ad hoc potius ꝑtinere posse cunctis animȩ uotis obsecrans.

Expanded text:
Ita ergo et hoc loco Dominus sub typo David, perfidi quid meruerint eos judicare detrectat, sicIta ergo et hoc loco Dominus sub typo David, perfidi quid meruerint eos judicare detrectat, sicNam sequitur: Cum autem vidisset Abigail David, festinavit et descendit det procidit coram David super faciem suam et adoravit super terram et cecidit ad pedes eius et dixit in me sit renuntiare priscae suae conversationi, quae habebat Dei aemulationem, sed non secundum scientiam; et humiliatione devotissima terram se cineremque testata, dominicae incarnationis coepit suppliciter adorare vestigia, vel pro se poenitente, ut suscipiatur a Domino, vel pro sua gente ac principibus incredulis, ne corporaliter feriantur exorans, aperta jam confessione, et impios ad poenam servatos aeternam, et Christi regnum perpetua in pace mansurum contestans, seque ad hoc potius pertinere posse cunctis animae votis obsecrans.