comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitates iudamunitas. & capiat
eas. et missurus Rapsacer
qui obsessum in hierusalem
populum terreat. Tamen hoc
scire debes quod nonte gladio
sed uirga ꝑ cussurursit . et per¬
gens contra. tara cam. regem
aetiopiae & egrptios ac mare
rubum ꝑuiam aegrpti. bacu¬
lum tantum suum eleuet cor¬
trate. et ferireponpossit :
Adhuc enim paulglum. et re¬
uersus de ae grpto. cum infini¬
ta exercitus multitudine at¬
q obsidere tecupiens. statim
mea indignatione ferietur. et
flagellum illud quod quondã
aduersum madianitas. sub
gedeone qui altero nomin euo¬
cabatur hieroba alsuscituui.
quando horeb: et rebee. prin¬
cipes madianitarum. occisis
suꝑ pecrã durissimã id ẽ si licẽ
quae hebraice appellatur sun
ita ut expetra & exrege quun
ca occisus ẽ. locus petraehoreb
Nomen acciper& : leuabit ergo
uirgamsuam suꝑmarerubrũ.
ꝑgens aduersum aethioper. et
leuabit reuertens adte ꝑuiã ȩgrp¬
ti sed statim ut de aegrpto uenerit:

Expanded text:
vitates Judae munitas, ut capiat vitates Judae munitas, ut capiat eas, et missurus Rabsacen, qui obsessum in Jerusalem populum terreat; tamen hoc scire debes, quod non te gladio, sed virga percussurus sit, et pergens contra Taracham regem Aethiopiae, et Aegyptios ac mare Rubrum per viam Aegypti, baculum tantum suum elevet contra te, et ferire non possit. Adhuc enim paululum, et reversus de Aegypto cum infinita exercitus multitudine, atque obsidere te cupiens, statim mea indignatione ferietur, et flagellum illud, quod quondam adversum Madianitas sub Gedeone , qui altero nomine vocabatur Jerobaal, suscitavi: quando Oreb et Zebee principes Madianitarum occisi sunt super petram durissimam, id est, silicem, quae Hebraice appellatur SUR , ita ut ex petra et ex rege, qui in ea occisus est, locus petrae Oreb nomen acceperit. Levabit ergo virgam suam super mare Rubrum pergens adversus Aethiopes, et levabit revertens ad te per viam Aegypti: sed statim ut de Aegypto venerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutictte & baculũ suũ leua¬
bit suꝑte inui a egrpti : adhuc enĩ
pauldlum modicũq: & consum¬
mabit indignatio. Et furor¬
meus. suꝑ scelus eorum : et sus.¬
citabit suꝑ eum dñs exercituũ
Flagellum iuxta plagam madi¬
an in petra horeb. etuirgam
suam suꝑ mare. Et leuabit
eam inuiam aegrpti. et eritindie
illa. auferetur onus eius deume¬
rotuo. & iugum eius. decollotuo.
& conputres c&iugum a facieo lei:
Propterea quod iuxtahe braicum
int̃p̃tatus est aquila simmachis
et theodotio ipsum uerbum. po¬
suere hebraicum. sũr. honeb.
ꝓ quolxx in t̃praetatisunt. lo¬
cum tribulationis dequo in suo
dicemus loco: difficilem quid
tibi uidetur. Ohabitatorsi¬
on. ut cunctis in circuitu assyrio
gentibus subiugatis: Tus olus de
eius manibus libereris. ausculta
quae di conolitimere. populus
meus. quod assuruincente capi¬
aris: licet enim annoxiiii re
gis et echiae ascensurus sit sen¬
nacerib rex as srrius suꝑ om̃sci¬

Expanded text:
percutiet te, et baculum suum levapercutiet te, et baculum suum levabit super te in via Aegypti. Adhuc enim paululum modicumqmabitur indignatio et furormeus super scelus eorum et suscitabit super eum Dominus exercituum flagellum iuxta plagam Madian in petra Oreb, et virgam suam super mare, et levabit eam in via Aegypti. Et erit in die illa: auferetur onus ejus de humero tuo, et jugum ejus de collo tuo, et computrescet jugum a facie olei. Pro petra, quod juxta Hebraicum interpretatus est Aquila, Symmachus et Theodotio ipsum verbum posuerunt Hebraicum SUR OREB . Pro quo LXX interpretati sunt, locum tribulationis: de quo in suo dicemus loco. Difficile, inquit, tibi videtur, o habitator Sion, ut cunctis in circuitu ab Assyrio gentibus subjugatis, tu solus de ejus manibus libereris. Ausculta quae dico: noli timere, populus meus, quod Assur vincente capiaris. Licet enim anno quarto decimo regis Ezechiae ascensurus sit Sennacherib rex Assyrius super omnes ci
Abbreviated transcription (Latin):
dit auctoritas: cesset alia om¬
nis interp̃tatio .: Et reuera
si legamus iosephum. & quan¬
ta hominũ inhicrus alem et
iniudȩa fuerit multitudo.
quando passus est dñs intel¬
legimus uix paucos in aposto
gelicus est. qui procunctis la¬
ciniosȩ legis caerimonis dedit
p̃ceptumbreuissimum dilectio¬
nis & sidei. ut quod nobisficri
noluerimus. ne fecerinus al¬
teri : Vnde & dñs in euangelia
in his inquid duobus mandatis:
pendet omnis lex & ꝓphetȩ :
Non nulli hoc capitulum ad illa
tempora referunt. quando
subrorobabel filiosalathiel.
et hiesu silio losedec. et et ra
et neemia. quaedam pars po¬
puli reuersa ẽ . iniud eam quibus
respondebimus ñeosseruare
ordinem historiae maximecũ
ea quaesequuntur. Non aduer¬
sum babi lonios quorum rexna¬
bochodo nosor fuit. sed aduer¬
sũ senna cherib regem dicant᷑
assrriorum: Propt̃ hoc haec
dicit dñs ds̃ exercituum: Nõ¬
litimere populus meus habi¬
tator sion. ab assur: inuirga

Expanded text:
dit auctoritas, cesset alia omdit auctoritas, cesset alia omnis interpretatio. Et revera si legamus ta hominum in Jerusalem et in Judaea fuerit multitquando passus est Dominus; intelligimus vix paucos in Apostolgelicus est, qui pro cunctis laciniosae Legis caeremoniis, dedit praeceptum brevissimum dilectionis et fidei, ut quod nobis fieri noluerimus, ne fecerimus alteri. Unde et Dominus in Evangelio: In his, inquit, duobus mandatis pendet omnis Lex et Prophetae . Nonnulli hoc capitulum ad illa tempora referunt, quando sub Zorobabel filio Salatiel, et Jesu filio Josedec, et Esdra, et Neemia quaedam pars populi reversa est in Judaeam. Quibus respondebimus, non eos servare ordinem historiae, maxime cum ea quae sequuntur, non adversum Babylonios, quorum rex Nabuchodonosor fuit, sed adversum Sennacherib regem dicantur Assyriorum. Propter hoc haec dicit Dominus Deus exercituum: Noli timere, populus meus habitator Sion ab Assur, in virga
Abbreviated transcription (Latin):
domus dñi & inhomaregia
et misit regiarirriorum mune¬
ra. Audiuitq: eum rex assyrius.
& uenit indamascum. et cepit eam
& transtulit. et rasin. interfecit
sed liberati ab ipso assrrio ꝑcusso¬
re. qui prius amicus. & postea
hostis extiterat. innitentur atq
rant regibus. sed inueritate.
quod sub erecia factum legi¬
bus. ita ut idolir derelictis.
conuertqntur adcultum
dĩ Et quia dixerat reliquias.
eẽ. saluandas: Transit.
ab posteriora tempora: et
plenam saluationem fucurã
dicit eẽ subxp̃o: quod eta¬
postolus paulus intelle gens.
scribit ad romanos: Isa ias
autem clamat ꝓisrł. si fu¬
erit numerus filiorum.
isrł tam quam arena ma¬
ris reliquiae saluaefient.
Uerbum enim consũmans et
breuians in ȩquitate. quia
uerbum breuiatum faciet
dñs super terram. & sicut
dixit isaias. Nisi dñs saba¬
othreliquisset nobis semen
sicut sodoma facti essemus.
et gomorrae similes fuisse¬
mus : ubi ergo tantiuiri p̃ce¬

Expanded text:
domus Domini, et in domo regia, domus Domini, et in domo regia, et misit regi Assyriorum munera, audivitque eum rex Assyrius, et venit in Damascum, et cepit eam, et transtulit, et Rasin interfecit; sed liberati ab ipso Assyrio percussore, qui prius amicus, et postea hostis exstiterat, innitentur atque rant regibus, sed in veritate. Quod sub Ezechia factum legimus: ita ut idolis derelictis, converterentur ad cultum Dei. Et quia dixerat reliquias esse salvandas, transit ad posteriora tempora, et plenam salvationem futuram dicit esse sub Christo. Quod et apostolus Paulus intelligens scribit ad Romanos: Isaias autem clamat pro Israel. Si fuerit numerus filiorum Israel tamquam arena maris, reliquiae salvae fient. Verbum enim consumens et brevians in aequitate, quia verbum breviatum faciet Dominus super terram . Et sicut dixit Isaias: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et Gomorrhae similes fuissemus . Ubi ergo tanti viri praece
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiae ia cob addm̃ fortem.
ꝑ dõ forti. in hebraeo scriptum
habet . hel GIBBOR. duo nomi¬
na derex nominibus quibus parud¬
lum puerum. et filium quidatus
est nobis. supra legimus appel¬
latum. et ꝓ eo quod striptum . ẽ.
reliquiae conuertentur: ꝓ eo qđ
dicitur in hebraeo numero singu¬
TPEreΙ. &inhebraeo scribitur.
SARIASUB & ex hac occa sione
sermonis putant. ia sub filiumisa¬
iae in signum saluandi ex irrł.
populi praecersi rse: Quando
ergo lumen irrł & sc̃r car meli
saltum ue presque consumpse¬
rint. et rex assrrius cum paucis
fugerit : Tunc renduusrł.
qui cum erecia principe cap¬
tis ceteris iudaee urbibur ob
sidebantur inhieruralem.
Ne qua quam confident in as¬
serio sicut nunc faciunt sub
ahat rege quimisit nuntis ad
regem assrriorum dicens. ser¬
uus tuus egosumascende
& liberame demanuregir. srriȩ
et demanu regis isrł. qui consur¬
raxerunt aduersum me quan¬
dotulit aurum. et argentum
quod inuentum est. inthesauris

Expanded text:
reliquiae Jacob ad Deum fortem, reliquiae Jacob ad Deum fortem, pro Deo forti, in Hebraeo scriptum habet EL GIBBOR  , duo nomina de sex nominibus, quibus parvulum puerum et filium, qui datus est nobis, supra legimus appellatum. Et pro eo quod scriptum est: Reliquiae convertentur, pro eo dicitur in Hebraeo numero singuέψει, in Hebraeo scribitur SAR JASUB  . Et ex hac occasione sermonis putant Jasub filium Isaiae in signum salvandi ex Israel populi, praecessisse. Quando ergo lumen Israel, et sanctus Carmeli saltus vepresque consumpserit, et rex Assyrius cum paucis fugerit: tunc residui Israel, qui cum Ezechia principe captis caeteris Judaeae urbibus 149 obsidebantur in Jerusalem, nequaquam confident in Assyrio: sicut nunc faciunt sub Achaz rege, qui misit nuntios ad regem Assyriorum dicens: Servus tuus ego sum, ascende et libera me de manu regis Syriae, et de manu regis Israel, qui consurrexerunt adversum me ; quando tulit aurum et argentum, quod inventum est in thesauris
Abbreviated transcription (Latin):
pauci rerede ant. qui cius sequari¬
tur errorem: ꝓeo quod nosuer¬
timus mittet dñr in pinguibur eius
tenuitatem. Lxx transtulerunt.
mittet dr̃r inhonoremtuum ignomi¬
niam . et ꝓ eo quod nos diximus & sc̃
eiur in flãma illiuerterunt et
sc̃ ficauit cum in igne. per quod qui¬
dam intellegiuolunt. poenas atq
tormenta adhoc adhibere peccato¬
ribus. ut diuino igne purgentur.
quodq: nos diximus et gloria sal¬
tur eius et carmeli eiur illi int̃prae¬
tatisunt.
Ex tinguentur mon¬
ter et coller & saltus. quo om̃ir assy¬
riorum claritar & suꝑbia & mul¬
titudo humilietur extincta:
Et erit indieilla non adicet re¬
rint dedomoia cob inniti suꝑ eo
qui ꝑ cutit cos. sed innitetur su
liquiae in quam ia cobaddm̃.
fortem : sienim fuerit populus
Sconuertentur exeo : Commatio
ad breuiata in undabit iustitiam.
comminationem enim & adbreui¬
ationem dñr dr̃ exercituum. fa¬
ciec in medio omnis terrae: Ubi¬
ingreco dicitur. conuertentur.

Expanded text:
pauci resideant qui eorum sequanpauci resideant qui eorum sequantur errorem. Pro eo quod nos vertimus, mittet Dominus in pinguibus ejus tenuitatem, LXX transtulerunt, mittet Dominus in honorem tuum ignominiam. Et pro eo quod nos diximus: et sanctus ejus in flamma, illi verterunt: et sanctificabit eum in igne: per quod quidam intelligi volunt poenas atque tormenta ad hoc adhiberi peccatoribus, ut divino igne purgentur. Quodque nos diximus: Et gloria saltus ejus, et Carmeli ejus: Illi interpretati sunt: Exstinguentur montes, et colles, et saltus, quo omnis Assyriorum claritas et superbia, et multitudo humilietur exstincta. Et erit inrint de domo Iacob inniti super eo qui percutit eos sed innitetur suptur reliquiae inquam Iacob ad Deum fortem si enim fuerit populus convertentur ex eo consummatio adbreviata inundabit iustitiam consummationem enim et adbreviationem Dominus Deus exercituum faciet in medio omnis terrae in Graeco dicitur: Convertentur
Abbreviated transcription (Latin):
& quomodo indanihe le legimus priu¬
ꝑsarum. et regnime¬
dorum & regni grecorum. sic & prin¬
cipẽ eẽ assrriorum qui ꝓpt̃ suꝑbiã
sensus magnus uocetur. & in dieiu¬
dicii gehennae tradatur ardorib:
q̃ pparata est diabolo & angelis
eius. Et lumen isrł et scm. hoc ẽ.
ipsum dñm suaccendere uepres
acspinas asstrii. omnẽq: illiuspo¬
tentiam. & numerabiles populor
ad nihili deducendos: Tunc eum
timore ꝑterritũ quasi colubrẽ cor¬
tuosum & fugitiuum in minenter poe¬
nas uel leuitare : qui autem des altu
& confunone eiur lignis que pericuris
potuerint euadereos dignor exsis¬
tere quinumerent᷑ & describant᷑
apuero cuiur principatur inumerir
eiur ẽ : hoc ipsum et adher&icor
referripocest. quod post quã ec¬
den asticadoctrina in luxerit. &
oms eorũ dircipulae patuerint:
Tunc ad tantã ueniañ solitudinem
ut desaltu. & infructuonr arborib:
& innumerabili eiur multitudine.
quã her&ica fraudedeceperantũ ix

Expanded text:
Et quomodo in Daniele legimus prinEt quomodo in Daniele legimus prinsarum, et regni Medorum, et regni Graecorum, sic et principem esse Assyriorum, qui propter superbiam sensus magnus vocetur, et in die judicii gehennae tradatur ardoribus, quae praeparata est diabolo et angelis ejus. Et lumen Israel et sanctum, hoc est, ipsum Dominum succendere vepres ac spinas Assyrii, omnemque illius potentiam et innumerabiles populos ad nihili deducendos. Tunc eum timore perterritum, quasi colubrum tortuosum et fugitivum, imminentes poenas velle vitare. Qui autem de saltu et confusione ejus lignisque perituris potuerint evadere, eos dignos existere, qui numerentur et describantur a puero, cujus principatus in humeris ejus est. Hoc ipsum et ad haereticos referri potest: quod postquam Ecclesiastica doctrina illuxerit, et omnes eorum decipulae patuerint, tunc ad tantam veniant solitudinem, ut de saltu et infructuosis arboribus et innumerabili eorum multitudine, quam haeretica fraude deceperant, vix
Abbreviated transcription (Latin):
angelum suum & una nocte clxov¬
ita ut potensimi quique quospin¬
guer appellat redigantur in
saturitatem. & in nihili. et sicut
hebrȩi tradunt in laens uestib:
arirriorum corpora occulto
crementur ardore : Tunc
lumen irrł. & sc̃r. hoc est ange¬
lus. erit in igne& in flamma. &
om̃rspinae acuepres asseriorũ.
idẽ malitiu comsumecur. Non
longo tempore : sed uno die atq
mormento, Et quomodo saltus
& carmelur qui est mons in ga¬
lilea nemoribus consutus. sub¬
posito igne uelociter concreman¬
tur: sic ab animausque ad car¬
nem. omnis assrrii glori consu¬
metur: Tunc expoliatus exer¬
citu fugiet. quod idẽ in conse¬
quentibus ꝓpheta testatur. et
detã innumerabi le multitudi¬
ne q̃ carmelo & saltui conpa¬
rata .ẽ. ad tantamueni et pauci¬
tatẽepuerparuulus eosposnit
numerare & describere. ⁊¬
T radunt enim hebrei decemtantũ
decius exercituremansine : Nos¬
trorum quidam uolunt huncregẽ
tpũ eẽ aduersariȩ fortitudinis.

Expanded text:
Angelum suum, et una nocte centuAngelum suum, et una nocte centuita ut potentissimi quique, quos pingues appellat, redigantur in tenuitatem et in nihili: et sicut Hebraei tradunt, illaesis vestibus Assyriorum, corpora occulto crementur ardore: tunc lumen Israel et sanctus, hoc est, angelus, erit in igne et in flamma, et omnes spinae ac vepres Assyriorum, id est, malitia consumetur, non longo tempore, sed uno die atque momento. Et quomodo saltus et Carmelus, qui est mons in Galilaea nemoribus consitus, supposito igne velociter concrematur: sic ab anima usque ad carnem omnis Assyrii gloria consumetur. Tunc spoliatus exercitus fugiet, quod idem in consequentibus Propheta testatur, et de tam innumerabili multitudine quae Carmelo et saltui comparata est, ad tantam veniet paucitatem, ut puer parvulus eos possit numerare et describere. Tradunt enim Hebraei, decem tantum de ejus exercitu remansisse; nostrorum quidam volunt hunc regem typum esse adversariae fortitudinis.
Abbreviated transcription (Latin):
quid autem arsi rio dicitur:
& adhereticorum superbiam.
et ad diabolum referripotest:
qui securis. et serra ctuirga
in scripturis appellatur. eo
qđ perillum infructuos ae
arbores succidantur:
et diuida tur atq serretur
incredu lorum duritia. et percu¬
tiantur uirga quinon recipiunt
disciplinam : Her&ici quo que
quorum or. incaelo ponitur. &
lingua pertransit interram: sen¬
su quem adõ in bonam partem
acceperunt ab utuntur. in con¬
trarium atqueꝑ uersumiutlo¬
quantur contraeum. a quocon
ditisunt et linguae minirteri¬
um.. Quo ladandus est dñr.
uertant inblas phemiam:
ꝓpt̃ hoc mittet dominator dr̃
exercituum in pinguibus eiur
tenuitatem. & subtus gloriam N
na eius. & ueprer in dieuna. et
gloria saltur eiur & carmelieiꝰ.
ab animausq: ad carnem con¬
sumetur: Mericterrore pro¬
fugus. et reliquiae ligni saltur
eiur ꝓ paucitate numerabunt᷑.
& puer scrib& eos: quia ista
fecisti & locutus er quae supra
narraui. propterea mittet dñr

Expanded text:
quid autem Assyrio dicitur, quid autem Assyrio dicitur, et ad haereticorum superbiam, et ad diabolum referri potest, qui securis, et serra et virga in Scripturis appellatur: eo quod per illum infructuosae arbores succidantur, et dividatur, atque serretur incredulorum duritia, et percutiantur virga, qui non recipiunt disciplinam. Haeretici quoque quorum os in coelo ponitur et lingua pertransit in terra, sensum quem ab eo in bonam partem acceperint abutuntur in contrarium atque perversum, ut loquantur contditi sunt, et linguae ministerium, quo laudandus est Dominus, vertant in blasphemiam . Propter hoc mittet dominator Dominus exercituum in pinguibus ejus tenuitatem, et subtus gloriam Ana ejus, et vepres in die una. Et gloria saltus ejus, et Carmeli ejus ab anima usque ad carnem consumetur, et erit terrore profugus, et reliquiae ligni saltus ejus prae paucitate numerabuntur, et puer scribet eos. Quia ista fecisti, et locutus es quae supra narravi, propterea mittet Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
curis contra eum. qui secat in
ea. aut aut ex altabitur serra
contraeum. a quo trahitur a
Quomodo sie leuetur uirga c̃¬
tra leuantem se. & ex alte tͣ
baculus. qui utique lignum ẽ:¬
Contra senna cherib siueut
multiputant. Nabochodono¬
sor gloriante atq: dicente
infortitudine manus mea e
feci et in sapientia intellexi
et reliqua. scr̃ ꝓpheta respon¬
dit .o. stultirsime mortalium.
dĩ iramtuam putas erse sapi¬
entiam et illius ius nonem ad
tu amrefers fortitudinem.
quomodo n securis glorietur
contraeum qui securem tenet.¬
& serra contra illum. a quotra¬
hitur. et dicant cuncta opera
q̃ ꝑ securem & serrã fiunt. su
a ꝑfecta. & si eleuet quis piã
uirgam. et alt& baculum ad
percuendum quem uoluerit.
& ipsa uirga acbaculus glorien¬
tur & dicant. a seꝑ cussum eẽ.
quiꝑ cussus. est. sic & tu cum
organum dĩ fueris uoluntatis.
erigerir insuꝑbiam. Et cunc¬
ta quae geruntur tuȩ glori¬
arir fuisse uirtutir : Quid¬

Expanded text:
curis contra eum qui secat in curis contra eum qui secat in ea, aut exaltabitur secontra eum, a quo trahitur? Quomodo si elevetur virga contra elevantem se, et exaltetur baculus, qui utique lignum eContra Sennacherib, sive, ut multi putant, Nabuchodonosor gloriantem atque dicentem: « In fortitudine manus meae feci, et in sapientia intellexi, » et reliqua, sanctus propheta respondit: O stultissime mortalium, Dei iram tuam putas esse sapientiam: et illius jussionem ad tuam refers fortitudinem? Quomodo si securis glorietur contra eum, qui securim tenet, et serra contra illum a quo trahitur, et dicant cuncta opera quae per securim et serram fiunt, sua arte perfecta: et si elevet quispiam virgam et exaltet baculum ad percutiendum quem voluerit, et ipsa virga ac baculus glorientur, et dicant a se percussum esse, qui percussus est: sic et tu cum organum Dei fueris voluntatis, erigeris in superbiam, et cuncta quae geruntur, tuae gloriaris fuisse virtutis. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
his quae sequuntur ꝓpriae
contra senna cherib. regem as¬
syriorum uidet᷑ comminatio:
Q uod autemait post quam comple¬
uerit dñr cuncta opera sua in
montesion ethicrus alem. Non
subuersionẽ urbir nignificat:¬
s ed obsidionem quando rapsa¬
cer dux senna cherib: et ea fe¬
cit quae in posteri oribus idẽ.
ꝓpheta commemorat: secun¬
dum tropologiam. cumsama¬
ria. et hierusalem dñi iram sus¬
tenuerint. et infabricatio¬
nemidolorum errasse
senserint: Tunc destrustur
suꝑbia ut rapientia esuae es¬
tima uerit cuncta cessura.
et quamuis excelsadogmata
& dia lectica aste munita : con¬
cutienda & paenitus distru¬
enda. intantum ut insimi litu¬
dine pullorum auium. pon
ualeant in sublime consur¬
gere. et necdum animata in¬
sensibilia. eẽ. at que tor p en¬
tͥa. quod ouorum demonstrat
exemplum. et nemuttire qui¬
dem et commo uere linguam
contrarationem. & fortitudi¬
nem sui sermonis audere :
Num quid magnificabitur se¬

Expanded text:
his quae sequuntur, proprie his quae sequuntur, proprie contra Sennacherib regem Assyriorum videtur cQuod autem ait: Postquam compleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion et in Jerusalem, non subversionem urbis significased obsidionem, quando venit Rabsaces dux Sennacherib, et ea fecit quae in posterioribus idem Propheta commemorat . Secundum tropologiam, cum Samaria et Jerusalem Domini 146 iram sustinuerint, et in fabricatione idolorum errasse se senserint: tunc destruetur superbiam, ut sapientiae suae aestimaverit cuncta cessura, et quaevis excelsa dogmata, et dialectica arte munita, concutienda, et penitus destruenda: intantum ut in similitudinem pullorum avium, non valeant in sublime consurgere, et necdum animata insensibilia esse atque torpentia, quod ovorum demonstrat exemplum, et ne mutire quidem, et commovere linguam contra rationem et fortitudinem sui sermonis audire. Numquid gloriabitur se
Abbreviated transcription (Latin):
magnã inter praetati sunt :
Post captiuitatem samariae &
assrriorum uictoriam. & cõ¬
minationem hierusalem. qui¬
a simulacra imitata samariȩ.
simili sit ferienda sententia
Nunc aduersum iprum assoriũ
quieleuatus ert. insuperbiã.
et suae fortitudinis putauit esse
quod uicit. propheta loquitur:
Dixit enim asserius. cordistu¬
more seiactans. quod infor¬
titudine manussuȩ cunctar
uicerit Nationes. et increbi li
sapientia . omnium ponederit
terminos. et iuxta lxx Tantȩ
potentiae fuerit. ut bellatorũ:
hominũ urbes funditus sub¬
diceret ñ fuit quimoueret pin¬
nã & aperiretõs. atq ganniret:
T antus in quid t̃ror fuit.  forti¬
tudinis meae atq uictoriae ut
ne fletum quidem & gemitum.
uicti libere ꝓderent: Sunt qui
haec generaliter contra regnũ
assrriorum dici arbitrentur.
quod postquam compleuerit
dñs cuncta opera sua in monte
sion ethieruralem hoc est post¬
quam sub uersa fuerit hieru¬
salem Asirriorum imperiũ
destruatur: Mihi autem ex

Expanded text:
gnam interpretati sunt. Post captivitatem Samariae, et Assyriorum victoriam, et comminationem adversum Jerusalem, quia simulacra imitata Samariae, simili sit ferienda sententia; nunc adversum ipsum Assyrium qui elatus est in superbiam, et suae fortitudinis putavit esse quod vicit, Propheta loquitur. Dixit enim Assyrius, cordis tumore se jactans, quod in fortitudine manus suae, cunctas vicerit nationes, et incredibili sapientia omnium possederit terminos. Et juxta LXX tantae potentiae fuerit, ut bellatorum hominum urbes funditus subdiceret: Non fuit qui moveret pennam, et aperiret os, atque ganniret. Tantus, inquit, terror fuit fortitudinis meae atque victoriae, ut ne fletum quidem et gemitum victi libere proderent. Sunt qui haec generaliter contra regnum Assyriorum dici arbitrentur, quod postquam compleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion et in Jerusalem, hoc est, postquam subversa fuerit Jerusalem, Assyriorum imperium destruatur. Mihi autem ex
Abbreviated transcription (Latin):
sef &idola fabricatsunt. sed qui
in ecclenã perignorantiam defen¬
dunt proueritate mendacium u¬
lulatu . & paenitentia seerrasse
tes tȩtur: Et erit cum impleue¬
rit dñs cuncta opera sua uin mon¬
tesion & inhierusalem uisi tabo
regirassur: ee suꝑgloriam al¬
titudinis oculorum eiur : Dixit
enim. in fortitudine manus me¬
ae feci: et insapientiã intellexi :¬
Et abstuli terminos populorũ
et prindper eorum de predatur
sum. et dertruxi quasi potens
In sublime residenter:: Et inue
nit qua si nidum manus mea
fortitudine populorum
t& sicut colliguntur oua quae
dereluta sunt. sic uni uersamt̃¬
ram ego congregaui & non fuit
quimoueret pennam & aperi¬

Expanded text:
s idola fabricati sunt, sed qui in Ecclesia per ignorantiam defendunt pro veritate mendacium, ululatu et poenitentia se errasse testentur. Et erit cum compleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion, et in Jerusalem, visitabo regis Assur et super gloriam altitudinis oculorum eius dixit enim in fortitudine manus meae feci et in sapientia mea intellexi et abstuli terminos populorum et principes eorum depraedatus sum et detraxi quasi potens in sublime residentes et invenit quasi nidum manus mea fortitudinem populorum: Et sicut colliguntur ova, quae derelicta sunt, sic universam terram ego congregavi: et non fuit qui moveret pennam, et aperi
Abbreviated transcription (Latin):
mo dirigit᷑ a disralẽ qđ postquã re¬
uersus fuerit . hierus alẽ &iugũ ser¬
uitutis excusserit: Recor detur
potentiȩ quondã nabucho donosor
& culminis babrlonirmis erabiliq
cũ uoce deplor& quiꝰ ad tantã uenert
calamitatem ut hostibus quoq
suir. Dignur miseratione uideat᷑:
Quomodo cessauit ex actarre¬
quieuit tributũ contriuit dñs

Expanded text:
mo dirigitur ad Israelem, quod postquam remo dirigitur ad Israelem, quod postquam reversus fuerit Jerusalem, et jugum servitutis excusserit, recordetur potentiae quondam Nabuchodonosor, et culminis Babylonii, miserabilique eum voce deploret: quia ad tantam venerit calamitatem, ut hostibus quoque suis dignus miseratione videatur. Quomodo cessavit exactor: requievit tributum? Contrivit D
Abbreviated transcription (Latin):
Multor dediuersis gentibus cũ
tes: Qđ aut̃ reductist̃ ad litte¬
ras regis. & acceperint munera.
& inpensas tẽpli nulla dubita¬
÷tio ẽ. In hoc solũ artari uidetur
Intellegentia quomodo possiderit
ir ł in t̾ra dnĩ uictores quondã su¬
osa& subicerent ex actores seruuosq
eos habuerint & ancill as msi
forte. si nec dochior. totũ intelle¬
gimus exparte qđ tantȩ poste¬
a felicitatis fuerint : ut de diuer¬
sis quoq: ꝑcircuitũ gentib: nbi ser¬
uuorũ & ancillarũ familias con¬
pararint: Potestinas ueritẽpo¬
rib: intellegi. quando occiso holo¬
ferne hostiler ab isr ł. est ȩxaesus
exercitus. qđ hȩrio litterȩ. & in
morẽ serpentes trã comedo tuȩ
.ẽ. uoluntas. qui histariã tantũ
in t̃p̃tationẽ audire uoliusti.
Et erit in dieilla cũ requiẽ dedernti¬
bi dñra labore tuo & a concussione
tua & a seruitute tua. quã ante
scrusti sumes parabolã istã con¬
tra regẽbabrlonis. & dices: ser¬

Expanded text:
 de diversis gentibus cum tes. Quod autem reducti sint ad litteras regis, et acceperint munera et impensas Templi, nulla dubitatio est. In hoc solum 176 arctari videtur intelligentia, quomodo possederit Israel in terra Domini victores quondam suos, et subjecerint exactores, servosque eos habuerint et ancillas. Nisi forte synecdochic ῶs totum intelligamus ex parte: quod tantae postea felicitatis fuerint, ut de diversis quoque per circuitum gentibus sibi servorum et ancillarum familias compararint. Potest et in Assueri temporibus intelligi , quando occiso Holoferne hostilis ab Israel est caesus exercitus. Quod haereo litterae, et in more serpentis terram comedo, tuae est voluntatis, qui historicam tantum interpretationem audire voluisti. Et erit in die illa cum requiem dederit tibi Dominus a labore tuo, et a concussione tua, et a servitute tua dura quia ante servivisti: sumes parabolam istam contra regem Babylonis, et dices. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
ror includer&: Om̃s reges
gentiũ uniuersi dormierun
ingloria uir in domosua: tu
aut̃ proiectus er desepul chro
tuo. quasi stirpr inutilir
pollutus et obuolutur qui
inter fecti sunt gladio & der¬
cenderunt adfundamen¬
ta laci. quasi cadauerpu¬
Stridũ non habebis consor¬
tium ne que cũ eis insepultu¬
Sra: Narrant hebraei hũi¬
cemodi fabulã euilmaro¬
dach. qui patre suo nabucho¬
nos interbestias. antereg¬
nauerat: Post quã illerer¬
tittus in regno. ẽ. usq: ad
mortẽ patris. cũio achim re¬
ge iudȩȩ inuinculis fuit:
Quomortuo cũ rursur in reg¬
nũ succeder&. Etnonsusci¬
peret᷑ a principib: quime tu¬
ebant neui uera qui dicebat᷑
extinctis: ut fidẽ patris mor¬
tui facer&: a peruit sepul¬
chrũ &cad auerei unco & fu¬
nibur traxit: & estenrus:
sepultis omnib: quiate int̃fec¬
tisunt. tusolus insepultus iace¬
bis: Alii uero locũ istũ sic int̃¬
p̃tant᷑. Om̃ir animȩ apud in¬

Expanded text:
ror includeret. Omnes reges ror includeret. Omnes reges gentiam, universi dormierunt in gloria, vir in domo sua. Tu autem projectus es de sepulcro tuo quasi stirps inutilis, pollutus et obvolutus cum his qui interfecti sunt gladio, et descenderunt ad fundamenta laci; quasi cadaver putridum non habebis consortium, neque cum eis in sepultura. Narrant Hebraei hujusmodi fabulam: Evilmarodach qui, patre suo Nabuchonos inter bestias, ante regnaverat, postquam ille restitutus in regno est, usque ad mortem patris cum Joachim rege Judae in vinculis fuit: quo mortuo, cum rursus in regnum succederet, et non susciperetur a principibus, qui metuebant ne viveret qui dicebatur exstinctus; ut fidem patris mortui faceret, aperuit sepulcrum, et cadaver ejus unco et funibus traxit. 179 Et est sensus: Sepultis omnibus qui a te interfecti sunt, tu solus insepultus jacebis. Alii vero locum istum sic interpretantur: Omnes animae apud in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ montis sion latera aqui¬
lonis. nec sufficerat suꝑ¬
bi ae eius desiderare cae¬
lestia. nisi ad tantam
prorupiss&
in saniã ut dĩ sibi similitudinẽ
uindicar&: uerũ tamen ad in¬
fernũ detraheris in ꝓfundũ laci
Quis uꝑbiam dixerat in caelũ as¬
cendã erosimilis altissimo
trahitur: Hoc enĩ significat. laci
ꝓfunditas proquo ineuuangeli¬
o tenebrar exteriores legimis
ubi est fletus & stridor dentiũ :
Quite uiderint ad te inclinabun¬
tur teque ꝓrpicient: sub audi¬
tur dicentis. Nũ quidiste ẽ. uir.
qui conturbauit terram.
qui concussit regna qui posu¬
it orbẽ desertum. & urbes
eius destruxit. uinctis eius non
aperuit carcerem: Et hȩc
uox insultantiũ est atque
mirantium quomodo
uastator omnium: & ipse
uastatus sit: Q
ruit carcerem: magnitudo
crudelitatis. & impieta¬
tis exprimitur: Ut &i am
uinc tostener& incarcere
& sufficerent miserir cate¬
nȩ nisi illor & tenebrarũ hor¬

Expanded text:
est enim: Montes Sion latera Aquiest enim: Montes Sion latera Aquilonis . Nec suffecerat superbiae ejus desiderare coelestia, nisi ad tantam prorupisset insaniam, ut Dei sibi similitudinem vindicaret. Verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. Qui per superbiam dixerat: In coelum ascendam, ero similis Altissimo,trahitur. Hoc enim significat laci profunditas, pro quo in Evangelio tenebras exteriores legimus, ubi est fletus et stridor dentium . Qui te viderint, ad te inclinabuntur, teque prospicient subauditur dicentes: Numquid iste est vir qui conturbavit tqui concussit regna, qui posuit orbem desertum et urbes eius destruxit, vinctis eius non aperuit cvox insultantium est atque mirantium, quomodo vastator omnium et ipse vastatus sit. Qu non aperuit carcerem? magnitudo crudelitatis et impietatis exprimitur, ut etiam vinctos teneret in carcere: et non sufficerent miseris catenae, nisi illos et tenebrarum hor
Abbreviated transcription (Latin):
sed ebo inmonte testamenti
in laterib: aquilonis. a scendã
suꝑ altitu dinẽ nubiũ. erosimi¬
lis altissimo: Proeo qđ nos int̃¬
gentiȩ: Quomodo cecidisti lu
hebrȩicũ ut uerbũ ex primanus¬
mus aduerbũ legitur. quomo¬
do ceci disti decęlo ulula filidę¬
luculi: significat aut̃ aluis uerbis
lucifer. & dicit᷑ qđ flere debeat¬
& lugere. qui quondã sic fuerit
gloriosus ut fulgori luciferi cõ¬
paratus sit: sicut inquid lucifer
discutiens tenebras ardens &
rutilur in lucescit. sic & tuos ꝓ¬
gressus inpopulo publico claro
sideri similis uidebatur: sed cc¬
ci disti in t̾ragentiũ uulneratorũ
qui ꝑ suꝑbiã loquebaris tantã
potentiã consecutus sũ ut cȩlũ
mihi rest& & sidera aut subpedi¬
bus meis suꝑna debeant sub iace¬
re. Quã iudeicȩlũ. & astra di
seue lint intellegi eo qđ sequit᷑
sedebo in monte testam̃ti. idẽ
intẽplo ubi dĩ iura sunt condi¬
ta & in lateribus aquilonis.
idest in hierus alem: scriptũ

Expanded text:
sedebo in monte testamenti in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Pro eo quod nos integentiae: Quomodo cecidisti de Hebraico, ut verbum exprimamus ad verbum, legitur: Quomodo cecidisti de coelo, ulula fili diluculi. Significatur autem aliis verbis lucifer; et dicitur ei quod flere debeat et lugere, qui quondam sic fuerit gloriosus, ut fulgori luciferi comparatus sit. Sicut, inquit, lucifer discutiens tenebras, ardens et rutilus illucescit; sic et tuus progressus in populos et publicum claro sideri similis videbatur; sed cecidisti in terram gentium vulnerator, qui per superbiam loquebaris: Tantam potentiam consecutus sum, 178 ut coelum mihi restet et sidera ut sub pedibus meis superna debeant subjacere. Quamquam Judaei coelum et astra Dei se velint intelligi, ex eo quod sequitur: Sedebo in monte testamenti, id est, in Templo, ubi Dei jura sunt condita, et in lateribus Aquilonis, id est, in Jerusalem. Scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
inbello ñmereberir habere
conrortiũ sepulturȩ: pro
eo aut̃ qđ nos diximꝰ quasistir¬
pis in utilis. In hebrȩo legitur.
chaner erneptha aquila in¬
t̃p̃tatus. ẽ. quasis anier pollu¬
ta: Nẽser. aut̃ ꝓpriȩ uirgul¬
tũ appellatꝰ: qđ ad radices ar¬
borirnascitur: & quasiinuti¬
le ab agricolir amputat᷑ : Por¬
sum idipsũ saniẽ tabũq: intel¬
legere simulq: dircimꝰ qđ in¬
fernus subt̃rasit: Dicentes¬
criptura usq ad funda m̃ta
laci Tu enĩ t̃rã tuã disꝑde¬
distitupopulũ tuũ occidisti:
luxta lxx int̃p̃tes. qui dixerunt
qui a t̾rã meã ꝑ didisti & populũ
meũ. occi disti. Quid dicã: nul¬

Expanded text:
beris habere consortium sepulturae. Pro eo autem quod nos diximus, quasi stirps inutilis, et in Hebraeo legitur: CHANESER NETHAB  , Aquila interpretatus est, quasi sanies polluta. NESER   autem proprie virgultum appellatur, quod ad radices arborum nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur: possumus id ipsum saniem tabemque intelligere. Simulque discimus quod infernus sub terra sit, dicente Scriptura: Usque ad fundamenta laci. Tu enim terram tuam disperdidisti, tu populum tuum occidisti. Juxta LXX Interpretes qui dixerunt: Quia terram meam perdidisti, et populum meum occi
Abbreviated transcription (Latin):
serti appetitor. intrare : Di¬
dicimur a quodã fratre ae¬
lamita. quae deillis finib
egrediens. Nunc hiero sole¬
mis uitam exigit monacho¬
rũ uenationes regias esse
inbabrlone & omnis gene¬
ris bestias murorum cius
tantum ambitu coerceri:
Instare dicit tẽpus quo ab hos¬
te capiendant: postcaptiuita¬
tẽ quippe hierus alem. non
multũ tẽpus in medio. & a me¬
dis persir que uastata. ẽ: Mi
serebitur enĩ dñs ia cob. &elig&
adhuc de urrł. & requiescere
eori faci& suꝑhumũ suã: Deh
soffonias pleniur loquitur:
lauda filiasion iubila is rł lȩ¬
tare & exulta in omnicorde fi¬
lia hierus alẽ quiꝰ abstulit dñs
iudiciũ tuũ auertit inimicor
tuos significat aut̃ tẽpur quo
cyrds rex ꝑsarũ captiuũ popu¬
lũ hierus alem redire ꝑmisit:
Lege etrae librũ aggeũq & ta

Expanded text:
serti appetitor intrare. Didicimus a quodam fratre Elamita, qui de illis finibus egrediens, nunc Jerosolymis vitam exigit monachorum, venationes regias esse in Babylone, et omnis generis bestias murorum ejus tantum ambitu coerceri. Instare dicit tempus quo ab hostibus capienda sit. Post captivitatem quippe Jerusalem, non multum tempus in medio, et a Medis Persebitur enim Dominus Jacob, et eliget adhuc de Israel, et requiescere eos faciet super humum suam. De hoc Sophonias plenius loquitur: Lauda, filia Sion; jubila, Israel; laetare et exsulta in omni corde, filia Jerusalem: quia abstulit Dominus judicium tuum: avertit inimicos tuos . Significat autem tempus quo Cyrus rex Persarum captivum populum Jerusalem redire permisit. Lege Esdrae librum , Aggaeum A
Abbreviated transcription (Latin):
meus in quo conplacuit. animȩ
meȩ
Ponam spm̃meum suꝑ illum. iudici¬
um gentibur ꝓfer&. ad saluato¬
ris referrimtellegentiaminquo
requieuit sp̃rdñi id est aeter¬
na habitatione permansit. non
descentem quasi columbã decae¬
lo & manentẽ meo. Et ego nes

Expanded text:
meus in quo complacuit animae meus in quo complacuit animae meae: ponam spiritum meum super illum: judicium gentibus proferet , ad Salvatoris referri intelligentiam, in quo requievit Spiritus Domini, id est, aeterna habitatione permansit: non descendentem quasi columbam de coelo, et manentem in eo, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
omnes quȩrunt. ecclesi astici. &
nonueniunt ubiscriptum sit. quo¬
niamnarareus uocabitur. Eru¬
di hebrae orum. de loco ad¬
sumptum putant. sed scien¬
dum. quod hic. Neter per
sade litteram scribatur. Cu¬
ius ꝓ prietatem. & sonum in¬
ter tẽta et l.s. latinus ser¬
monon exprimit.: Est enim
stridulus & strictis dentibus
uix linguae in pressione
profertur.: Ex qua &iam
sion urbs scribitur: porrona¬
⁊araei quos lxx scĩficatos
simmachus separator trans¬
scribuntur elementum:
Super hunc igitur florem
quidetrunco &dera dice
iesse. permariam uir gi¬
nem. Repente consurget.
ipso conplacuit. omnem
plenitudinem diuiuitatir ha¬
bitare corporaliter : Nequa¬
quam ꝑ partes ut inceterir sũ.
sediuxta euangelium qđ he¬
breo sermone conscriptum.
legunt natarei: descenditsu¬
ꝑ eum omnis fons sp̃r sũ: Dñs
tas.⁊ In eodem mattheiuo lumi¬
ne legimur. illud quod in conse¬
quentibur scribitur. Ecce
puermeus quem elegi. electus

Expanded text:
omnes quaerunt Ecclesiastici, et omnes quaerunt Ecclesiastici, et non inveniunt ubi scriptum sit, Quoniam Nazaraeus vocabitur , eruditi Hebraeorum de hoc loco assumptum putant. Sed sciendum quod hic NESER, per SADE litteram scribatur: cujus proprietatem et sonum inter z et s Latinus sermo non exprimit. Est enim stridulus, et strictis dentibus vix linguae impressione profertur: ex qua etiam Sion urbs scribitur. Porro Nazaraei, quos LXX sanctificatos, Symmachus separatos, transscribuntur elementum. Super hunc igitur florem, qui de trunco et de radice Jesse per Mariam Virginem repente consurget, ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis habitare corporaliter: nequaquam per partes, ut in caeteris Sanctis; sed juxta Evangelium quod Hebraeo sermone conscriptum legunt Nazaraei: Descendet super eum omnis fons Spiritus sanctitas . In eodem Matthaei volumine legimus illud quod in consequentibus scribitur: Ecce puer meus quem elegi: electus
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit eum ip̃s timoris dni. ur¬
q: ad principium uisionis uel
ponderir. babrlonis quod uidit
ira ias filius amos. Omnis hȩc
mul. ꝓponta atq. disserta : lec¬
toris confundat memoriam :
Uirgam & florem deradiceierse
ipsum dñm iuda ei interprae¬
tantur. quoscilic& in uirga.
regnantis potentia. inflore.
pulhritudo monstretur:
quae nullũ habuit sib fruticẽ
coherentem : Dequa & supra
legimus. etceuirgo concipi& et
pari& filium. et florem dnm̃sal¬
uatorem. quidicit incantico cat¬
ticorum. Ego flos campi& lili
um. proradice quamsoli lax
transtulerunt. inhebrai coscrip¬
tum hab&. Geza. quod aqui
la symma chus et theodotio. cor¬
Mon. interp̃tati sunt id esctrun¬
cum. et ꝓflore qui hebraicedici¬
tur neter. germentrans tule¬
runt. ut ostenderit quod
multo tempore babrloniae
captiuitatis. Nullo destrrpeda¬
uid. antiqui regni. gloriam pos¬
sidente : qua si detruncomaria.
& de maria xp̃r exortussit. illuo
quod meuangelium. mat thei.

Expanded text:
ebit eum spiritus timoris Domini. Usque ad principium Visionis, vel ponderis Babylonis, quod vidit Isaias filius Amos, omnis haec mul proposita atque disserta lectoris confundat memoriam. Virgam et florem de radice Jesse, ipsum Dominum Judaei interpretantur: quod scilicet in virga regnantis potentia, in flore pulchritudo monstretur. quae nullum habuit sibi fruticem cohaerentem; de qua et supra legimus: Ecce Virgo concipiet et pariet filium . Et florem Dominum Salvatorem, qui dicit in Cantico Canticorum: Ego flos campi et lilium um . Pro radice, quam soli LXX transtulerunt, in Hebraico scriptum habet GEZA, quod Aquila et Symmachus et Theodotio κορμὸν interpretati sunt, id est, truncum. Et pro flore qui Hebraice dicitur NESER, germen transtulerunt, ut ostenderent, quod multo post tempore Babylonicae captivitatis, nullo de stirpe David antiqui regni gloriam possidente, quasi de trunco Maria, et de Maria Christus exortus sit. Illud quod in Evangelio Matthaei
Abbreviated transcription (Latin):
me temptatis hrpocritae. & cete¬
ra hismilia: Iudicabit aut̃ in
iustitia pauperes spũ quorũ. ẽ reg
nũdĩ. Et arguebat maequita¬
te mansuecor & humiles t̃rae.
dicenr ad a postolor. Ad huc & uos
insipientes estis. & iterum.
necdum scitis. neque intellegitis.
Et ad p&rum. specialit̃ modicae
fideiquare dubitasti: uelaerte
ꝓhumilibus atq: mansuetis. ali¬
os arguebat qui eor opprimere
conahuntur.: Pcumt quoq om¬
nia t̃rena opera uirga. sicut lxx
trans tulerunt uerbo orissui. lo¬
quens in euangelio: Noliteputa¬
re qui aueni mittere pacem suꝑ
terram. non ueni pacem mitte
re sed gladum. & spũ labio¬
rument̃ fecit impium. De quo
inviiii psalmo legimus incre¬
pastigentes periit impius. nom̃
Et paulus a postolus scribit: quems
dñs ihr int̃ficiet spũ oris sui: ꝑ
cusso aut̃ impio. accinctus est
dñr iustitia & ueritate. & fide:
ipse cnim factus ẽ nobis adõ sapi¬
entia. & iustitia. et scĩficatio. &

Expanded text:
me tentatis, hypocritae? et caeteme tentatis, hypocritae? et caetera his similia. Judicabat autem in justitia pauperes spiritu, quorum est regebat in aequitate mansuetos et humiles terrae, dicens ad Apostolos: Adhuc et vos insipientes estis? Et iterum: Necdum scitis neque intelligitis? Et ad Petrum specialiter: Modicae fidei, quare dubitasti ? Vel certe pro humilibus atque mansuetis alios arguebat, qui eos opprimere conabantur . Percussit quoque omnia terrena opera virga, sive ut LXX transtulerunt, verbo oris sui, loquens in Evangelio: Nolite putare, quia venerim mittere pacem super terram: non enim veni mittere pacem, sed gladrum interficiet impium : de quo in nono psalmo legimus: Increpasti gentes, et periit impius: nomen Et Paulus Apostolus scribit: Quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui . Percusso autem impio, accinctus est Dominus justitia et veritate et fide. Ipse enim factus est nobis a Deo sapientia, et justitia, et
Abbreviated transcription (Latin):
optionis in quoclamamus abba
pat̃ .: Et mnmalachi legimus: si
pat̃ egosum. ubi ẽ gloria mea:
& sidñs egosum ubi .ẽ. timor me¬
ur : de quotimore canitur inpsal¬
mo : Vlenite filii auditeme timo¬
rem dñi docebouos. Nonse¬
cundum uisionem ocũlorum
iudi cabit. nequesecundum au
ditũ auriũ argu&. sediudicabit
mius titia pauperes. & arguet
in aequi tate ꝓmansuetis t̃rae.
& ꝑ cuti& t̃ram uirgaoris sui.
& spũ labiorũ suorũ int̃ fiet impi¬
Hec nor ad primũ aduentũ refe
transtuler̃ Ñ secundum gloriã
iudicabit neq iuxta sermonẽ
argu&. sediudicabit humili
acprincipibus loquebatur : ue
uob hr̃pocritae & aufer&ur auo¬
bis regnũ dĩ. & dabit᷑ geno faci¬
enti fructus eius: Nec secun¬
dũ sermonẽ & auditũ aurium
corripuit: Illis enim dicentib
magist̃ scimus qui aueraxes
&uiã dĩ inueritate doces. & ñ
ad teꝑtinet de aliquo. Neq enĩ
uides in faciem hominũ sciens ma¬
litiam eorum. Respondeat: quid

Expanded text:
optionis, in quo clamamus Abba optionis, in quo clamamus Abba Pater . Et in Malachia legimus: Si pater ego sum, ubi est gloria mea? et si Dominus ego sum. ubi est timor meus ? de quo timore cantatur in Psalmo; Venite, filii, audite me: timorem Domini docebo vos . Non secundum visionem oculorum judditum aurium arguet, sed judicabit in justitia pauperes, et arguet in aequitate pro mansuetis terrae, et percutiet terram virga oris sui, et spiritu labiorum suorum interficiet impiaec nos ad primum adventum refertranstulerunt: Non secundum gloriam judicabit, neque juxta sermonem arguet: sed judicabit humili ac principibus loquitur: Vae vobis, hypocritae: Et, Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Nec secundum sermonem et auditum aurium corripuit. Illis enim dicentibus: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces, et non ad te pertinet de aliquo: neque enim vides in faciem hominum : sciens malitiam eorum, respondebat: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus scribit.:: Xp̃r dĩ uir¬
biis legitur.: Dr̃ in sapien¬
ti a sua fundauit terram.
& parauit caelos in prudenia:
tur. Non quo diuersursit
iuxta differentias nominum.
sedunus atq: idem cunctarũ
uirtutum. fonssit atq: prin¬
cipium: absq: xp̃o igitur. Nec
sapienr qusessepotest. Nec
intellegens. nec consilirius
nec fortis. nec eruditus. Necple¬
nustimoris dĩ: Et hoc notan¬
dũ quod s̃p̃r dñisapientiae &
intellectus. c̃silii & fortitudinis.
& scientiae & timoris dñi.¬
id est septenarius numerus qui
septem oculi inumo lapide dicuntur
inracharia. Requiescat suꝑ
uirgam & florem quid eiesse.
ac ꝑ hoc dauid stirpesurrexit:
speciliater autem sp̃rtimorir dñi
impleuit eum ꝓpter eos. qui
timore dñimdigent. qui¬
a parudlisunt. quem forasmit¬
tit ꝑ fecta dilectio: Qui enim
timet poenam hab&. & non est.
ꝑ fectus : Vnde & apostalus lo¬
quitur ad credentes: Non enĩ
accepistis spm̃ seruitutis iterũ
intimore. sed accepistirrp̃m ad¬

Expanded text:
Apostolus scribit, Christus Dei virbiis legitur, Deus in sapientia sua fundavit terram, et paravit coelos in prudentia . tur: non quod diversus sit juxta differentias nominum, sed unus atque idem cunctarum virtutum fons sit atque principium. Absque Christo igitur nec sapiens quis esse potest, nec intelligens, nec consiliarius, nec fortis, nec eruditus, nec pius, nec plenus timoris Dei. Et hoc notandum quod Spiritus Domini, sapientiae, et intellectus, consilii, et fortitudinis, et scientiaeid est, septenarius numerus, qui septem oculi in uno lapide dicuntur in Zacharia , requiescat super virgam et florem, qui de Jesse, ac per hoc David stirpe surrexit. Specialiter autem spiritus timoris Domini impleverit eum propter eos qui timore Domini indigent: quia parvuli sunt, quem foras mittit perfecta dilectio. Qui enim timet, poenam habet, et non est perfectus . Unde et Apostolus loquitur ad credentes: Non enim accepistis spirituin timore: sed accepistis Spiritum ad
Abbreviated transcription (Latin):
corporibus fugat dȩ mones: qui
aut̃ ablactatus ẽ & nequaquã
lacte nutritur infantiae. sediã
solido uercitur cibo. iste in regu¬
li cauernammittet manum.
hoc ẽ in ipsur ratanȩ habitaculũ
et in decum extrahit: Unde &
a postolis potestar dataẽ: ut
calcarent suꝑ serpentes. &scor¬
pioner. & suꝑ omnẽ forticudmẽ
inimici. Nocere aũt & occide¬
renequa quã poterunt. uene¬
nata prius animalia : Eos quiha
putemus dicide monte sion iuxta
errorem hebrȩorum sequenti
uesiculo. Eu angelicȩ p̃dicatio¬
nis sacram̃ta monstrantur : Qui¬
a repleta ẽ. terra. scientia dnĩ hoc
ẽ. illud quod supradicebatur obs¬
curiur habitabit lupuscũ agno.
& pardus cum haedo accubabit.
Et iuxta consuetud inẽ suam ꝓphe¬
talia msine uerba panduntur:¬

Expanded text:
corporibus fugat daemones. Qui corporibus fugat daemones. Qui autem ablactatus est, nequaquam lacte nutritur infantiae, sed jam solido vescitur cibo. Iste in reguli cavernam mittit manum, hoc est, in ipsius Satanae habitaculum, et inde eum extrahit. Unde et Apostolis potestas data est, ut calcarent super serpentes, et scorpiones, et super omnem fortitudinem inimici . Nocere autem et occidere nequaquam poterunt venenata prius animalia eos qui habiputemus dici de monte Sion juxta Hebraeorum errorem, sequenti versiculo Evangelicae praedicationis sacramenta monstrantur: Quia repleta est terra scientia Domini: hoc est illud quod supra dicebatur obscurius: Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit; et juxta consuetudinem suam prophetalia