comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trahere dicit᷑: ab illa ꝓcul dubio parte q̃ dignior
umelior ẽ. recti ⁊ naturã ⁊ nom̃ crahere dicctur.
S ñ habet inquis usus loquendi: ut homo anima
dici Soꝑe concedo scđm usũ loquendi: dic qđ
qdđ negari ñ debet. Usus loquendi ab hominibus
inuentusẽ. ⁊ propt̃ homines inuentus ẽ. ⁊ idõ
ea potius indicendo hominibꝰ forma eẽ debet.
quã sensus humanꝰ uirebus ꝑcipiendis ⁊ cognos¬
cendis. Tabet. Scimꝰ quippe quia uere unũ nich
e ins Io scolũ qđ unitate nnũẽ. Io em̃ solũ ratio
ncit unĩ discer̾nit: in quo totũ qdẽ. unũ cse
micinic. Quecũq gͦ numero plurasunt.
Quia tam ea que inna conposicione uniunt̾.
quodã mͦ adse inicĩ accelunt. ⁊ appripinqͣnt
aibi. uc quantũ possunt uinditĩ imtent᷑ ictir

Expanded text:
t et dignior, rectius et naturam et nomen trahere dicetur. Sed non habet usus loquendi, inquis, ut homo anima dicatur. Ecce concedo secundum usum loquendi. Dic quoquod negari non debet. Usus loquendi ab hominibus inventus est, et propter homines inventus est, et ideo ea potius in dicendo hominibus forma esse debet, quam sensus humanus in rebus percipiendis et cognoscendis habet. Scimus quippe quod vere unum nihil est nisi id solum quod unitate unum est; id enim solum ratio vere unum discernit, in quo totum quod est unum esse invenit. Quaecunque ergo numero plura sunt, quia tamen ea quae in una compositione uniuntur, quodammodo ad se invicem accedunt et appropinquant sibi, ut quantum possunt unitatem imitentur; idcir
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ morses ꝓprio nomine appellatus ẽ. quomͦ
helias quomͦ abraham. sic tamquã ꝓpriũ nom̃:
sidicat᷑ ꝓpħa. quomͦ si dicat᷑ sacerdos. Lege ser¬
monẽ aug̾. inepistolã ioħis. ibi hoc. repperies. Iaẽ
inlibro dep̃aestinatione scoꝵ. Ille in qͥd noscrełẽ
in xp̃m fecit. qui nobis fecit. inquẽ credimꝰ ip̃m.
infectus: Ambrosius in libro quẽ detrinitate
scribit. ita dicit. dicimꝰ gͥ. inquid factũ esse
hominẽ: ⁊ ad hominẽ hoc esse referendũ. deniq
⁊ alibi. habes. qui factus ẽ ei exsemine dauit. scdm
carnẽ. Sed̃m carnẽ uciq ex semine dauit factꝰ e.
de aũt ante scła. ex dõ natus:. Nec tam̃ factũ ẽt¬

Expanded text:
quomodo Moyses nomine proprio appellatus est, quomodo Elias, quomodo Abraham. Sic tanquam proprium nomesi dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos. Lege sermonem Augustini in epistolam Joannis, ibi hoc reperies. Idem in libro De praedestinatione sanctorum: Ille, inquit, nos credere in Christum fecit qui nobis fecit in quem credimus Christum. infectus? Ambrosius in libro quem De Trinitate scripsit, ita dicit: Dicimus igitur, inquit, factum esse hominem; et ad hominem hoc esse referendum. Denique et alibi habes: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Secundum carnem utique ex semine David factus est. Deus autem ante s
Abbreviated transcription (Latin):
uł bene facit. peecatũ ł iusticiã in homine eẽ. que
toti accident. ad ꝓprictatẽ: ⁊iter̃ peccatũ sut
iusticiã in anima eẽ. que parti accidunt ad ꝓpͥcta¬
tt̃ contendunt. Qua propt̾ quando homo morit᷑.¬
⁊ anima acarne separatur. diuisis partibꝰ totũ
ipsũ quos ex ipiis conposicũ fuctat. iãnichil eise.
ac ꝑhoc ipsũ hominẽ quihoc tocũ erat. similit

Expanded text:
iam in homine esse, quae toti accidunt ad proprietatem, et iterum peccatum sive justitiam in anima esse, quae parti accidunt ad proprietatem contendunt. Quapropter quando homo moritur, et anima a carne separatur, divisis partibus, totum ipsum quod ex eis compositum fuerat, jam nihil esse, ac per hoc ipsum hominem, q
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s. ⁊ as̃ xp̃s nonita etiã in homine dr̃. sic̃ cato ⁊
anima simul homo. ita etiã sola caro ꝑse hogio.
aut sola anima ꝑse homo. uł sic̃ inhomine aniga
quidẽ. ⁊ caro simul homo ar̃. necanima ꝑse sola
hõ dicit᷑. nec caro sola ꝑse homo dicit᷑. sic iap̾o as
iuolucio dicendiẽ. cirta hei. ⁊ laborat homo
iisuo qui pene nichil intelligire nouit. insi
hoc ⁊ scđm hoc qđ dicẽ nouit. Qucrunt hoc co:¬
tidie homines. quo dicendũsit:. ⁊ quio crelca¬
aũsit̾. taro. Querunt si locutio illa bonat̃. ⁊ si

Expanded text:
stus; non ita etiam in homine dicitur, sicut caro et anima simul homo, ita etiam sola caro per se homo, aut sola anima per se homo; vel sicut in homine anima quidem et caro simul homo dicitur, nec anima per se sola homo dicitur, neinvolutio dicendi est circa haec; et laborat homo in suo, qui pene nihil intelligere novit, nisi hoc et secundum hoc quod dicere novit. Quaerunt hi quotidie homines quid dicendum sit, et quid credendum raro. Quaerunt an locutio illa bona est, et an
Abbreviated transcription (Latin):
iacuit. nec tñ totus homo insepulero iacuit: ꝗͣ uis
totus homo xp̃s fuit. Idõ quippe totus homo xp̃o
eiꝰ ibi iacuit: ⁊ iocirco uerbũ ꝑsona deẽẽ ñ pocu¬
it. ubi caro erat. que ipsi uerbo ꝑsonalit̾ unita
fuit. Sic itaq ap̃c insepulcro fuit. qͣndo caro
anima ⁊ caro simul.s sola caro ibi fuit. qđ aũt

Expanded text:
jacuit, nec tamen homo totus in sepulcro jacuit, quamvis totus homo Christus fuit. Ideo quippe totus homo Christus ejus ibi jacuit. Et idcirco Verbum persona deesse non potuit ubi caro crat, quae ipsi Verbo personaliter unita fuit. Sic itaque Christus in sepulcro fuit quando caro anima et caro simul, sed sola caro ibi fuit. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
persona uerbũ quando hõ cepit esse: s assũpsit
hominẽ ut hõ ꝑsona esse inciperet. nec alia ꝑ¬
sona quã illa erat. que eum acciꝑet. Itaq uer¬
bũ ꝑsona. accepit hominẽ. non ꝑsonã s nat᷑am
ut quiꝰcͤeͤpit ⁊ quod suscepit una eẽt intrinitate
ꝑsona. Neq eñ assũpto homine quaternitã
facta est s trinitas mansit. quia homo assũptꝰ
ex qͦ deusẽẽ cepit: nonalia ꝑsona eẽ cepit. quã
illa que eu̾suscepit. Quigͦ homunẽ assũptã ne¬
gat eẽ personã: negat hominẽ inꝑsonã assũp¬
tũ eẽ. Siem̃ illud nũ quã facturus eẽc: frust᷑
ad illuo aliquando assumptus essec. Nunc gͥ
homo assũpt ꝓsona ẽ. ⁊ non alia s ipsailla ꝑsena
a qua assũptusẽ: quia ⁊ assumens ⁊ assũptus una

Expanded text:
persona Verbum, quando homo esse coepit; sed assumpsit persona Verbum, quando homo esse coepit; sed assumpsit hominem, ut homo persona esse inciperet, nec alia persona quam illa erat, quae eum acciperet. Itaque Verbum persona accepit hominem, non personam, sed naturam, ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona. Neque enim assumpto homine quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, quia homo assumptus ex quo Deus esse coepit, non alia persona esse coepit, quam illa quae eum suscepit. Qui ergo hominem assumptum negat personam esse, negat hominem in personam assumptum esse. Si enim illud nunquam futurus esset, frustra ad illud aliquando assumptus esset. Nunc igitur homo assumptus persona est, et non alia; sed ipsa illa persona a qua assumptus est, quia et assumens et assumptus una
Abbreviated transcription (Latin):
siue animã priꝰ quã carnẽ. S uerisime ⁊ absq
om̃i dubitatione creditur. qđ ex quo hominẽ
deus assũpsit. totũ assũpsit: quia excͦ hominẽ
assũpsit. sicut hõ ds sic ⁊ ds̃ uerus hõ fuit. Uerꝰ
aũt hõ non fuisset. insola carne. a ut in anma
sola: quia homoẽ. ⁊ caro ⁊ anima. Itaq quando
hominẽ assũpsit: simul utrũq assũpsit. Assũp¬
sic aũt carnẽ ⁊ animã idẽ. bominẽ. natam ñ ꝑsoñã.
Neq eñ assũpsit hominẽ ꝑ sonã.: s assũpsit hom̃iẽ
inꝑsonã. Iõo aũc hominẽ assũpsit: qui a carnem
ñ assũpsit: quia caro illa ⁊ anima illa prĩꝗͣ u̾bo
unirentur inꝑsonã nonerant unita. ao ꝑsonã.
Una unio fuit. ⁊ ad unũ unio fuit: ⁊ uerbi. ⁊ car¬
nis. ⁊ anime. Nonpriꝰ uerbũ ⁊ caro. nec prius
uerbũ ⁊ anima. nec priꝰ anuna ⁊ caro: s simul
uerbũ anima. ⁊ caro. Et erat quidẽ uerbũ
ante hanc unionẽ. ꝑsona. quia filius erat. qͥ

Expanded text:
carnem. Sed verissime et absque omni dubitatione creditur quod ex quo hominem Deus assumpsit, totum assumpsit; quia ex quo hominem assumpsit, sicut homo Deus: sic et Deus verus homo fuit. Verus autem non fuisset in sola carne, aut in anima sola, quia homo est et caro et anima. Itaque quando hominem assumpsit, simul utrumque assumpsit. Assumpsit autem carnem et animam, id est hominem, naturam non personam. Neque enim assumpsit hominem personam; sed assumpsit hominem in personam. Ideo autem hominem assumpsit; quia carnem non assumpsit, quia caro illa et anima illa priusquam verbo unirentur in personam, non erant unita ad personam. Una unio fuit, et ad unum unio fuit, et verbi et carnis et animae. Non prius verbum et caro, nec prius verbum et anima, nec prius anima et caro sed simul verbum et anima et caro. Sed erat quidem Verbum ante hanc unionem persona, quia Filius erat qui
Abbreviated transcription (Latin):
cang̾e ap̃os in eos ⁊ in ꝓphetis meis nolice malignan.
occulte necatis Non in quiunt negamus aut necamꝰ:
s idõ dicimus am̃ mortuũ nonfiusse. quia scđm
auinitatẽ ap̃s mortuus nonfuit. Ergo dicite
quano ẜ ambulauit interra filiũ hom̃ĩs incelo
non fuisse: quia scdđ̃m humanitatẽ incelo nonfuit.
Si aũt non idõ homo incelo non fuit. quando int̾ra
pendit .x. quia scam diuinicatẽ mortuus nonfuit.
uultis. Audite lucernã: si noncreditis luci. Au-¬
gustinus dicit. Si ꝑꝑ hominẽ mortuusẽ. Aeus nonẽ
homo uicturus cũ deo: Nonẽ mortalis uicturus
inetrñ. ꝓpter quẽ mortuus ẽ quiuiuit inecernũ.

Expanded text:
tangere christos meos; et in prophetis meis nolite malignari . occulte necatis. Non, inquiunt, negamus aut necamus: Sed ideo dicimus Deum mortuum non fuisse, quia secundum divinitatem Christus mortuus non fuit. Ergo dicite, quando Christus ambulavit in terra Filium hominis in coelo non fuisse, quia secundum humanitatem in coelo non fuit. Si autem non ideo homo in coelo non fuit, quando in terra tus, quia secundum divinitatem mortuus non fuit. d est. Auctoritatem vultis? Audite lucernam, si non creditis luci. Augustinus dicit: Si propter hominem mortuus est Deus, non est homo victurus cum Deo? Non est mortalis victurus in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alter. s ipse unꝰ ⁊ idem. Quid signifaͥcat homo:
Naturã. Quẽ signisicat hõ: Personã. Si queris
quid significat hõ: aliud significat hõ. ⁊ aliud
dens. Homo eñ significat humanitatẽ: as̃ sig¬
nificat diuinitatẽ. Siqueris quẽ significat hõ:
eumdẽ significat quẽ deus. quia idẽ: ⁊ hõ ⁊ dt̃.
Benedico. quia hocẽ. hõ. Hoc esse hominis est:
quia hoc esse hominẽ facit. Quid homo : Si
ꝑsonã queris deusẽ. Quare homo deusẽ.:
Quia humanitas diuinitati ꝑsonalit̃ unita ẽ.
Natura dĩ diuinitas. natura hominis humani¬
tas: ⁊ diuinitas. quidẽ humanitas nonest.
as̃ cam̃ homo ẽ. Natura diuersa ꝑsona una. Quia
aut̃ unita ÷ natura: una ẽ ꝑsona. Et qui apsona dĩ
i hom̃is unaẽ : ds̃ ⁊ hõ unusẽ. Propterea qđ facit
ds̃ fac homo. ⁊ quod facit homo facit as̃ qͥa ñduo

Expanded text:
et alter sed ipse unus et idem. Quid significat homo? naturam. Quem significat homo? personam. Si quaeris quid significat homo aliud significat homo: et aliud Deus. Homo enim significat humanitatem; Deus significat divinitatem. Si quaeris quem significat homo, eumdem significat quem Deus, quia idem est et homo etBene dico, quia hoc est homo; hoc esse hominis est, quia hoc esse hominem facit. Quid est homo? Si personam quaeris Deus est. Quare homo Deus est? Quia humanitas divinitati personaliter unita est. Natura Dei divinitas, natura hominis humanitas; et divinitas quidem humanitas non est, Deus tamen homo est. Natura diversa, persona una. Quia autem unita est natura, una est persona; et quia persona Dei et hominis una est; Deus et homo unus est. Propterea quod facit Deus facit homo, et quod facit homo f
Abbreviated transcription (Latin):
erat. non credebant. Quis gͥ: Quando criginta
annos cugłista nominabat. nichil nobis certũ de-¬
cerminare uoluit. de spatio temporis etatis iħu
hocẽ. hom̃is .xͥ. usq ad qđ nr̃a cogitatio iret. ⁊
ultra non ꝑcederet: Si g ampliꝰ habuit. inco
ꝗđ hoc habuit. quare eugłista amplius non dix:
S non ampliꝰ habuit: meo qđ hoc habuit : T̃ri¬
ginta annoꝵ erat iħs. homo criginta annorũ
erat: quia etas hominis a criginta annorũ erat.
Triginta anni iã fluxetant ⁊ non amplius: exiͦ
ho ã ceperat. Propterea homo triginta annorũ
erat: ⁊ nonplus. Ec quio: Si homo triginca
annoꝵ eras. tam̃ nonne sumilit̾ ds triginta an-
noꝵ cam̃ erat. qui homo triginta tam̃ annoꝵ
etas inparuo: magna ecernitas in magno. T̃am̃
plus temporis habuit: ubi temporalis fuit. ubi
s eternus. Ubi aũt tempor alis fuit. non plus fuit.
Ubi ecernus fuit: quiddicã.: Plus fuit: Parũ ẽ

Expanded text:
erat non concedebant. Quid ergo? Quando triginta erat non concedebant. Quid ergo? Quando triginta annos evangelista nominabat, nihil nobis certum determinare voluit de spatio temporis aetatis Jesu; hoc est, hominis Christi usque ad quod nostra cogitatio iret et ultra non procederet? Si amplius habuit in eo quod hoc habuit, quare evangelista amplius non dixit? sed non amplius habuit in eo quod hoc habuit. Triginta annorum erat Jesus, homo triginta annorum erat, quia aetas hominis triginta annorum erat. Triginta anni jam fluxerant et non amplius: ex quo homo esse coeperat. Propterea homo triginta annorum erat et non plus. Et quid? Si homo triginta annorum tantum erat, nonne similiter Deus triginta tantum annorum erat qui homo triginta tantum annorum etas in parvo, magna aeternitas in magno. Tamen plus temporis non habuit ubi temporalis fuit. Ubi fuit annuus, sed aeternus. Ubi autem temporalis fuit, non plus fuit. Ubi aeternus fuit, quid dicam? Plus fuit? Parum est
Abbreviated transcription (Latin):
mortuusẽ as̃. ⁊ ꝑid qđ erat erat. Et qͥe qͥo passus est
homo non potest dici non passusẽ. as̃: quia dcuserat
hominẽ assumens. s non÷ mutatus in hominẽ. ui¬
dete adhuc quis fuit ille qͥ dͥrait. antequã habras¬
hã fieret egosum: Nonne homo: Quis fuit ille
quidirit. pat̾ clarificame claricate qͣ habui
prius ꝗ̃ mundus esset. apudte: Nonne homo.
hoc uos mouet qđ illos mouebat. qͥ dicebant. qͥn.¬
qͥginta annos nondũ habes. ⁊ habrabã uidisti.
Quare non: Nonne ⁊ illi uerũ dicebant. qui hoc
dicebant: Faulo ante eugłista dixerat. quia ipse
iħs incipiens erat quiasi annoꝵ trigunta. Panca
tempora ab illo fluxerant. usq adhoc. Nonẽ dũ
quadraginta anni conpleti erant quanto magis.
Inonerant: Anforte uerũ dicebat. qui triginta
annoꝵ illũ eẽ dicebat. quia hoc erat. ⁊ nonuerũ
qm̃ ⁊ hoc ⁊ amplius erat: Qui eñi triginta annos
nominabat: qđ ampliꝰ erat non negabat. Qui aũt
.I. annos non credebant multo magis qđ ampli

Expanded text:
 passus est homo, non potest dici non passus Deus; quia Deus erat hominem assumens, sed non est mutatus in hominem. Videte adhuc. Quis fuit ille qui dixit: Antequam Abraham fieret ego sum? Nonne homo? Quis fuit ille qui dixit: Pater, clarifica me claritate quam habui priusquam mundus esset apud te? Nonne homo? Hoc vos movet quod illos movebat qui dicebant: Quinquaginta annos nondum habes et Abraham vidisti? Quare non? Nonne et illi verum dicebant qui haec dicebant? Paulo ante Evangelista dixerat quia ipse Jesus incipiens erat quasi annorum triginta . Pauca tempora ab illo fluxerant usque ad hoc. Nondum quadraginta anni completi erant, quanto magis quinquaginta non erant? An forte verum dicebat, qui triginta annorum illum esse dicebat; quia hoc erat, et non verum cebant; quoniam et hoc amplius erat? Qui enim triginta annos nominabat quod amplius erat, non negabat. Qui autem quinquaginta annos non credebant; multo magis quod amplius
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: qͥa ⁊ hõ ds̃.⁊ deus hõ unus fuit. Quando
dico homo nat᷑am significo humanã. aĩam icarnẽ.
indiuinitate. Non amplius notat hõ in natura.
quã animã ⁊ carnẽ. neq inꝑsona ꝗͣ exanima
⁊ carne. Neq ampliꝰ notat ds̃ in nat᷑a ꝗ̃ diuini

Expanded text:
dixit, quia et homo Deus, et Deus homo unus fuit. Quando dico homo, naturam significo humanam, id est animam en amplius notat homo in natura, quam animam et carnem, neque in persona, quam ex anima et carne. Neque amplius Deus notat in natura quam divini
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. qđ aliquando eẽ cepit. fuit aliuo qđ semꝑ¬
fuit. ⁊ ñ ꝗͣ cepic. Itaq as̃ homo factusẽ. ⁊ camen
dĩ creatura nonẽ: quia qđ factus ẽ. ꝓ eo factus ẽ.
quia temporaliter assũpsit. qđ semꝑ non habuit.
s citempore non accepit qd semꝑ habuit. T̃amen
post ꝗͣ dĩ factusẽ bõ. ⁊ homo deus: unus fuit.
i non duo. homo ⁊l ⁊ deus. Et ꝑꝑ ipsã inesfabilẽ
unionẽ. qua ds̃ ⁊ bomo unus fuit. sicut deus
ꝑ humanitatẽ suã se ueracit temporalem en¬
buit. sic ⁊ homo ꝑ diuinitatẽ suam ante ct̃ꝑa¬

Expanded text:
fuit quod aliquando esse coepit, fuit aliquid quod semfuit quod aliquando esse coepit, fuit aliquid quod sem. Itaque Deus homo factus est, et tamen Deus creatura non est. Quia quod factus est pro eo factus est, quia temporaliter assumpsit, quod semper non habuit; sed ex tempore non accepit, quod semper habuit. Tamen postquam Deus factus est homo, et homo Deus, unus fuit, et non duo, homo et Deus. Et propter ipsam ineffabilem unionem qua Deus et homo unus fuit, sicut Deus per humanitatem suam se veraciter temporalem exhibuit, sic et homo per divinitatem suam ante t
Abbreviated transcription (Latin):
homo extemꝑe non tam̃ cepit quasi prius non
fiusset: ⁊ similicer cũ factusẽ. hõ. nontam̃ factus:
quasi priꝰ non extitisset. Propterea eos qui xp̃m
creaturã esse dic̨xerunt. fides catholica cõ dẽpna
supͣ temꝑa ⁊ ante temꝑa idem ipse semꝑ as̃ fuit.
Hocẽ. aũt creaturã esse. aliquid de nichilo esse.
hocẽ. esse aliquid. ⁊ fuisse nicħ. Non au̾t omnis
quialiquid eise incipit. idõ incipit quia aliquid
esse incipit: sicut qͥ aliquis ẽẽ desunt: nonidõ
esse aesinit. quia aliquio ẽẽ desunt. Nonem̃ ita
aliquis esse desinit ut nicħ̾ sit: s solũ ut io qđ ẽe
desinit iam nonsit. Sic non semꝑ qͥ aliquis esse
incipit. ita aliquid eẽ incipit. quasi ẽẽ incipiat.
ut aliquio sit. s ut aliquid qd priꝰ non fuit. esse
incipiat. ut iamsit. Ita ip̃s. quando hõ eẽ incepit:
aliquio e̾e̾ incepit. nec tam̃ ita aliquid ẽe incepit:
quasi priꝰ non fuisset. aliquio: quia ⁊ priꝰquã hoc

Expanded text:
quasi prius non fuisset. Et similiter cum factus est homo; non tamen factus est, quasi prius non exstitisset. Propterea eos qui Christum creaturam esse dixerunt, fides catholica condemnavitsupra tempora et ante tempora idem ipse semper Deus fuit. Hoc est autem creaturam esse, aliquid de nihilo esse, hoc est esse aliquid et fuisse nihil. Non autem omnis qui aliquid esse incipit, ideo esse incipit quia aliquid esse incipit; sicut qui aliquid esse desinit, non ideo esse desinit, quia aliquid esse desinit. Non enim aliquid ita esse desinit, ut nihil sit, sed solum ut id quod esse desinit jam non sit. Sic non semper qui aliquid esse incipit, ita aliquid esse incipit, quasi esse incipiat ut aliquid sit; sed ut aliquid quod prius non fuit esse incipiat, ut jam sit. Ita Christus, quando homo esse incoepit, aliquid esse incoepit, nec tamen ita aliquid esse incoepit, quasi prius non fuisset aliquid, quia et priusquam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nonpossunt. Ille gͦ nom possunt auferri: iste trans¬
ferri. In illis sacrilegiũ ÷ si auferantur: inisteͥs
si transferantur. Decimarũ aũt ⁊ ceterarũ possessi¬
onũ eceliasticarũ ep̃i dispensatores ese debent. ut
eas his qui cecłie deseruiunt rationabilit̃ distri¬
buant. E x quibꝰ siquis forte aliquando ad susten¬
tacionẽ coꝵ qui ineccłiasticis officiis nondeserui¬
unt. s tam̃ insecreto diumo ꝯ̃seruitio mancipati
sunt. a conmodat᷑ indulgentia ÷ nondebitũ: i ta
tam̃ ut hoc ipsũ de portione sit pauperũ. non de
sustentacione elericoꝵ. In eo eñi quod ministro de¬
uetur. dignꝰ: oꝑariꝰ merecde sua: nee bene susten¬
dat egentẽ. qui staudat seruientẽ. Inciriuut¬

Expanded text:
non possunt. Illae ergo non possunt auferri; istae non possunt transnon possunt. Illae ergo non possunt auferri; istae non possunt transferri. In illis sacrilegium est si auferantur, in istis si transferantur. Decimarum autem et caeterarum possessionum ecclesiasticarum episcopi dispensatores esse debent, ut eas iis qui Ecclesiae deserviunt rationabiliter distribuant, ex quibus si quid forte aliquando ad sustentationem eorum, qui in ecclesiasticis officiis non deserviunt, sed tamen in secreta divino servitio mancipati sunt, accommodatur, indulgentia est non debitum, ita tamen ut hoc ipsum de portione sit pauperum, non de sustentatione clericorum. In eo enim quod ministro debetur, dignus est operarius mercede sua, nec bene sustentat egentem, qui fraudat servientem. PAR
Abbreviated transcription (Latin):
transire. Cecera corporalia que siuie interris siune
inpecun̾a eccłia possidet. quã diu quidẽ ab illa
luite possident᷑. auferri sine eulpa non possunt:
s. si causa ⁊ ratio postulauerit. ꝑ conmutacionem
aut d onationẽ. ad alienã possessionẽ transire posst.
Sicut gͦ rap̃ina÷ iiuolentia ciꝰmodi bona homini
iuste possidenti tollere: sic sacrilegiũ: ⁊ plusquam
rapina ista eccłie iste possidenti auferre. Decimas
aũt quoqͥ mͦ usurpare aut retinere sine sacrilegii
eulpa non possunt. nisi hũ soli adquoꝵ sustentacio¬
ñe diuina institucione ordinate sunt. Hergͥ diffe¬
rentia: int̾ aetimas ⁊ ceteras eccłie possessiones: qđ
decime ⁊ institucione ⁊ possessione ad sacra ꝑtinent.
Cetere aũt possessiones eccłiastice adsacra ꝑtinent.
sola postessione. Alie gͥ possessiones eccłie ad alienos
possessores sine cõmutacione rationabili trans ferri
nom possunt. decime aũt abalienis om̃ino possideri

Expanded text:
alia quae sive in terris sive in pecunia Ecclesia possidet, quandiu quidem ab illa licite possidentur, auferri sine culpa non possunt; sed si causa et ratio postulaverit, per commutationem aut donationem, ad alienam possessionem transire possunt. Sicut ergo rapina est et violentia ejusmodi bona homini juste possidenti tollere, sic sacrilegium est et plusquam rapina ista Ecclesiae juste possidenti auferre. Decimas autem quoquo modo usurpare aut retinere sine sacrilegii culpa non possunt, nisi soli ad quorum sustentationem divina institutione ordinatae sunt. Hrentia est inter decimas et caeteras Ecclesiae possessiones, quod decimae et institutione et possessione ad sacra pertinent; caeterae autem possessiones ecclesiasticae ad sacra pertinent sola possessione. Aliae ergo possessiones Ecclesiae ad alienos possessores sine commutatione rationabili transferri non possunt. Decimae autem ab alienis omnino possideri
Abbreviated transcription (Latin):
de scõ aufert sacrilegiũ facit. qui uero ipsascã teme¬
rare audet ab hominationẽ coninictit. Eius modigͦ
sunt que scã dicunt᷑. uel sc̃is scĩficata queeũque
eccłia possidet insubstancia terrena siue in pecuma.
siue interra. ianine indecimis que ab initio ita
institate sunt ut nonꝗͣ aministerio diumo siue
illoꝵ quidõ seruiunt ⁊ministerio diuino depu¬
tatisunt ususine peccato ab alienari pociussent. he
quidẽ inprincipio obformã sacramenti magisins¬
titute uident᷑. Postea aut̃ sub lege scripta. ⁊ gr̃a¬

Expanded text:
de sancto aufert, sacrilegium facit. Qui vero ipsa sancta temerare audet, abominationem committit. Ejusmodi ergo sunt quae sancta dicuntur, vel sanctis sanctificata, quaecunque Ecclesia possidet in substantia terrena, sive in pecunia sive in terra, maxime in decimis, quae ab initio ita institutae sunt, ut nunquam a ministerio divino sive illorum qui Deo serviunt et ministerio divino deputati sunt usu sine peccato abalienari potuissent. Hae quidem in principio ob formam sacramenti magis institutae videntur. Postea autem sub lege scripta
Abbreviated transcription (Latin):
de gredo inlatiã transtulit. ⁊ addidit sicut erat inpͥn¬
cipio ⁊ ñẽ ⁊ semꝑ. Pater nr̃ ipse ap̃s tradidit disci¬
pulis suis. Unde spiritalit̾ oratio dñica uocatur.
inqͥna septẽ discrete peticiones septiformis gr̃e saz
numerꝰ apłice fidei sacram̃tũ constat. Quicũque
uult beatus athanasius composuit. Q. multi alii seĩ
patres alia atq alia incelebratione diuini misterĩ
ad d̃ecor ẽ eccłie ⁊ eruditionẽ fideliũ. ac deuotionem
cam̃ saerasunt qđ ad scã ꝑtinent. ⁊ illis eoherent que

Expanded text:
 transtulit, et addidit: Sicut erat in principio et nunc et semper. Pater noster ipse Christus tradidit discipulis suis. Unde specialiter oratio Dominica vocatur in qua septem discretae petitiones septiformis gratiae snumerus apostolicae fidei sacramentum constat. Quicunque vult beatus Athanasius composuit. Et multi alii sancti Patres alia atque alia in celebratione divini officii, ad Ecclesiae decorem et eruditionem fidelium ac devotionem tamen sacra sunt, quod ad sancta pertinent, et illis cohaerent quae
Abbreviated transcription (Latin):
De hissaeracõtis hoelnuenbis constant. uiiii¬
lia itensunt sacramenta in sola uerboꝵ
ꝓlatione ex pressa. que ⁊ ipsa uariã signi¬
ficationẽ ostendunt. Celestinꝰ papa constituit. ut
ex salmis aauidante sacrificiũ antiphone cane¬
rentur quod introitũ dicimꝰ. Collectas diuersi
conposuerunt: precipue gelasiꝰ ⁊ gregorius.
Dñs uobiscũ ab antiquo usu assũptũ: Boor masores
suos salutans: hac salutatione ususz. ⁊ ꝓpħa in pa¬
ralipononon asa regẽ ⁊ qui eũ es erant salutat
diccns. dñs nobiscũ. Prunis temporibꝰ ab epła pau¬
li missa incipiebatur:: postꝗͣ euangłiũ sequelut᷑
sicut ñc. Nimnꝰ angłicus qui ad officiũ muse in
sallmpnibꝰ diebꝰ recitatur. ab angłis primũ de¬
daniitus lagioas: cui ea que adiecta sunt abeato
bylario pietiuensi addita credunt. aquo auet ÷¬

Expanded text:
De his sacramentis quae verbis constant. Alia item sunt sacramenta in sola verborum prolatione expressa, quae et ipsa variam significationem ostendunt. Coelestinus papa instituit, ut ex psalmis David ante sacrificium antiphonae canerentur, quem introitum dicimus. Collectas diversi composuerunt, praecipue Gelasius et Gregorius. Dominus vobiscum , ab antiquo usu assumptum est; Booz messores suos salutans, hac salutatione usus est; et propheta in Paralipomenon Asa regem, et qui cum eo erant salutat, dicens: Dominus vobiscum . Primis temporibus ab epistola Pauli missa incipiebatur, post quam evangelium sequebatur, sicut nunc hymnus angelicus qui ad officium missae in solemnibus diebus recitatur, ab angelis primum decantatus legitur ; cui ea quae adjecta sunt, a beato Hilario Pictaviensi addita creduntur, a quo auct
Abbreviated transcription (Latin):
papã hec addidist. ferunt. Leo papa constituit.
intra actionẽ dicere. scm̃ sacrificiũ. inmacłatã
hostiã. felir papa consticuit. supra it̾m mem̾ori
as missas celebrari. Gregorius papa constituit
incanone dicens. quoꝵ sollẽpnitates hodie in
corporis cantaretur. In nocencius papa ad decentiũ.
Pacẽ asseris ante confecta misteria quibusdam
tũ precer om̃ia que apperire non debeo par sit
necesaria maictndo perqͣ crastit post peptaꝰ
adom̃ia que in misteriis aguntur. atq ueccłia
col ebrantur. prebuise consensuĩ ac finta ene pacis
condudentes signacło demonstrent᷑. Gloua ⁊ honor

Expanded text:
papam haec addidisse ferunt. Leo papa constituit papam haec addidisse ferunt. Leo papa constituit intra actionem dicere, sanctum sacrificium immaculatam hostiam. Felix papa constituit supra memorias martyrum missas celebrari. Gregorius papa constituit in canone dici: Quorum solemnitates hodie in corporis cantaretur. Innocentius papa ad Decentium: « Pacem asseris ante confecta mysteria quibusdam cum praeter omnia quae aperire non debeo pax sit necessaria indicenda per quam constet populum ad omnia quae in mysteriis aguntur, atque in Ecclesia celebrantur, praebuisse consensum, ac finita esse, pacis concludentes signaculo demonstrentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tres in constantino politano concilio eontra heresi
asseruit conposuerunt. Suxtus papa iustituit. ut
retur. que trina repeticio trinitatis: confemio.
Secreta uocat᷑ quia sccreto dr̃. ne uilescat. Olim
alta uoce dicebatur s legitur qđ pastores dumi
illã usu cotidiano audiendi cognitã inagro lecanꝰ¬
tarent. diuinitꝰ ꝑcussisunt. Unde ⁊ consuedido
mutata putatur. Papa pelagiꝰ docet ab uniuersi
orbis cõmunione separatos esse quiqͣlibet dissen¬
sione int̾ saera missarũ misteria apłici pontificis
memoriã scđm consuctudinẽ nonfrequentant.
te igitur in prunis. Nanc obsecrationẽ ⁊ conscera¬
tionẽ. beatꝰ gelasiꝰ papa ex maiori parte composu¬
it. Beatus oreoorius addidit. diesq nr̃os in tua
pace disponas: ⁊ orationẽ dñicã censuit suꝑ corpꝰ
ip̃i recitari. sicut inuita illiꝰ legitur. Qui pͥdie
quã pateretur. usq inmei memoriã facietis. apłi
inusu habuerunt: ⁊ inhis uerbis corporis. ap̃i ce

Expanded text:
tres in Constantinopolitano concilio contra haeresiasseruit, composuerunt. Sixtus papa instituit ut a cantaretur, quae trina repetitio Trinitatis est confessio. Secreta vocatur quia secreto dicitur, ne vilescat. Olim alta voce dicebatur; sed legitur quod pastores dum illam usu quotidiano audiendi cognitam in agro decantarent, divinitus percussi sunt, unde et consuetudo mutata putatur. Papa Pelagius docet ab universi orbis communione separatos esse, qui qualibet dissensione inter sacra missarum mysteria apostolici pontificis memoriam secundum consuetudinem frequentant. Te igitur in primis, hanc obsecrationem et consecrationem sanctus Gelasius papa ex majori parte composuit. Beatus Gregorius addidit, diesque nostros in tua pace disponas, et orationem Dominicam censuit super corpus Christi recitari, sicut in vita illius legitur. Qui pridie quam pateretur, usque in mei memoriam facietis, Apostoli in usu habuerunt, et in his verbis corporis Christi s
Abbreviated transcription (Latin):
quia de siderat ⁊ habere cupit quẽ ailigit. Itẽ quia
non om̃is quibonũ alt̾i diliga illũ diligit cuius
bonũ diligi. qr non illi diligit bonũ qđ diligit.
distiuent scriptã humane menti sedm ea que in
humanis dius i aliquotiens inueniuntur. id qđ
auima insepabile habent dicens homini. ut p̾qͣ
sine isto facere posset. s ne posse putaret. Primũ gͦ
quit. ut dm̃ diligeret. ⁊ incoipso dixt ut sibi dili¬
geret. qr om̃is quibonũ suũ diligit. sibi diligi.
Quia uero non om̃is quibonũ alteri diligit illi
diligit euiꝰ bonũ diligit. post dilectionẽ dĩ sta¬
tun subuunit dilectionẽ ꝓaimi. ut hoc bonũ ꝓai¬
mo suo cuꝑet diligendo illũ. qd̃ sibi diligendodm̃.¬

Expanded text:
quia desiderat et habere cupit quem diligit. Item quia quia desiderat et habere cupit quem diligit. Item quia non omnis qui bonum alterius diligit, illum diligit cujus bonum diligit, quia non illi diligit bonum quod diligit. Distinxit Scriptura humanae menti, secundum ea quae in humanis divisa, aliquoties inveniuntur, id quod divina inseparabile habent, dicens homini ut, postqsine isto facere possunt, sed ne posse putarent. Primum ergo dixit ut Deum diligeret, et in eo ipse dixit ut sibi diligeret, quia omnis qui bonum suum diligit, sibi diligit. Quia non omnis qui bonum alterius diligit, illi diligit cujus bonum diligit; post dilectionem Dei statim subjunxit dilectionem proximi, ut hoc homo proximo suo cuperet diligendo illum, quod sibi diligendo
Abbreviated transcription (Latin):
non diligeres. Posses diligẽ equũ illi uestimentũ¬
puleritudinẽ illiꝰ. sapientiã illiꝰ. quãuis illũ non
diligeres. qr tibi diligeres non illi. Itabonũ illius
tibi diligere pottras. ⁊ tam̃ illũ nondilige̾. qr aibi
diligeres nonilli. T̃ am̃ uerũ bonũ nom pot̃as tib
dilig̾e. nisi illuo diliges. ⁊ cuꝑes ꝓrimo tuo. dis¬
tinexit gͦ scriptura dilcetionẽ istã seđm illã que in
aliis idealiis bonisẽ dilectionẽ. primũ p̃cipiens
homini ut cdm̃ diligat intendens utiq ut inco ip¬
so se ipsũ diliga: qi dilig̾e se ipsũ non aliudẽ quã
bonĩ suũ dilig̾e. ⁊ bonũ suũ ailige̾ non⁊ aliuo q̃
sibi dilige. hoc ÷ uelle illus ⁊ desiderare. q uia
eũ om̃s quib añi siuũ diligt sibi q̃iligit. ⁊rar¬
sũ qura em̃is quidm̃ diligit bonũ sui adligt
constit ꝓfecto quia nemo dm̃ diligit. qui sibi
allu nondiligit. ⁊ omis quidiligit sibi dilign.¬

Expanded text:
non diligeres. Posses diligere equum illius, vestimentunon diligeres. Posses diligere equum illius, vestimentupulchritudinem, aut sapientiam illius, quamvis illum non diligeres, quia tibi diligeres non illi. Ita bonum illius tibi diligere poteras, et tamen illum non diligere, quia tibi diligeres non illi. Tamen verum bonum non poteras tibi diligere, nisi illud diligeres et cuperes proximo tuo. Distinxit ergo Scriptura dilectionem istam secundum illam quae in aliis et de aliis est dilectionem; primum praecipiens homini ut Deum diligat, intendens utique ut in eo ipso seipsum diligat, quia diligere seipsum non aliud est quam bonum suum diligere, et bonum suum diligere non est aliud quam sibi diligere; hoc est, velle illud et desiderare. Quia enim omnis qui bonum suum diligit, sibi diligit, et rursum quia omnis qui Deum diligit bonum suum diligit, constat profecto quia nemo Deum diligit qui sibi illum non diligit. Et omnis qui diligit, sibi diligit
Abbreviated transcription (Latin):
tacionẽ dare potest homo. Noc enĩ primũ adereqͥ¬
rit dĩ. ut animã tuã desilli. De inde cet̾a adicias.
Si quid ꝑisto dare uolueris. non accipit᷑ nisi dedis
⁊ istuo. Primũ istud.: reliqua cũ isto. Nonitaque
dico duos aut tres aut quatuor homines s nec
totũ mundũ. contra animã tuã diligere debes:
Sieni aliquid plus ꝗ̃ animã tuã diligis. idem ipsũ
ꝓfecto plusꝗ̃ dm̃ diligere conpbaris. qr animã
tuã non diligis. nisi in eo solo qđ bonũ illiꝰ qđ̃ ds̃ ÷
diligis. Ie circo primũ dilige animã tuã diligen¬
do bonũ anime tue. de inde etiã dilige ꝓimũ tuũ
sicut te ipsũ diligendo illi bonũ qđ diligis tibi.
hoc÷ enĩ illũ dilige̾. bonũ illi diligẽ. Nabonũ uli
dilig̾e posses: etiã si illi nondiligeres. Posses enĩ
tibi dilig̾e: aut alt̾i cuilibet. ⁊ non illi. Et ita illũ
nondiligeres. quãuis bonũ illi diligeres. qr illi

Expanded text:
tationem dare potest homo. Hoc enim a te primum requtationem dare potest homo. Hoc enim a te primum requirit Deus, ut animam tuam des illi, deinde caetera adjicias. Si quid pro isto dare volueris non accipitur, nisi dederis et istud. Primum dico duos aut tres aut quatuor homines, sed nec totum mundum contra animam tuam diligere debes. Si enim aliquid plus quam animam tuam diligis, idem ipsum profecto plus quam Deum diligere comprobaris; quia animam tuam non diligis nisi in eo solo quod bonum illius quod Deus est diligis. Idcirco primum dilige animam tuam, diligendo bonum animae tuae. Deinde dilige etiam proximum tuum sicut teipsum diligendo illi bonum quod diligis tibi. Hoc est enim illum diligere, bonum illi diligere. Nam bonum illius diligere posses etiamsi illi non diligeres. Posses enim tibi diligere aut alteri cuilibet et non illi; et ita illum non diligeres, quamvis bonum diligeres, quia illi
Abbreviated transcription (Latin):
ant illi inrp̃o. Et fortassis hoc etiã aliquis ad amo¬
rẽ dĩ ꝑtinere credat. ut eũ tantũ diligamꝰ ut
gloriã eiꝰ inaliis pocius amplificari quã in nob
coartari cupiamꝰ. Et ꝓpterea ꝓsalute multor ũ
ntãm nobis ꝑdicionẽ optandã ut pociuis multi
saluentur ⁊ nos pereamꝰ. quã muld pereant ⁊ nõ
saluemur. S considerate qm̃ dilectionis ordo
talis non÷ ut ante sediligat homo ꝓniũ suum.
cuius dilectionẽ ad sua trahere ⁊ formare uibet᷑
cũ dicitur. diliges ꝓnimũ tuũ sicut de ipsũ. Si
enĩ ꝑninũ suũ sicut᷑ se ipsũ diligit. quomͦ pro
⁊ optat qđ sibi. Siaũt hoc illi euenire desiderat
qđ sibi. quomͦ illi salutẽ desiderat. quisuã ꝑdici¬
onẽ optat: Itaq primũ se ipsũ bene dilig̾e debet.
ut postea scdm se bene diligat ⁊ paimũ sui. Si au̾
se ꝑdere uult ut saluũ faciat ꝓmimũ suũ. non est
ordinata dilectio. quia panima sua nullã commu¬

Expanded text:
ant in Christo. Et fortasse etiam hoc aliquis ad amorem Dei pertinere credat, ut eum tantum diligamus, ut gloriam ejus in aliis potius amplificari quam in nobis coarctari cupiamus. Et propterea pro salute multorum nostram nobis perditionem optandam, ut potius multi salventur et nos pereamus, quam multi pereant, et nos salvemur. Sed considerate quoniam dilectionis ordo talis non est, ut ante se diligat homo proximum suum cujus dilectionem a sua trahere et formare jubetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Si enim proximum suum sicut seipsum diligit, quomodo pr optat quod sibi. Si autem hoc illi evenire desiderat quod sibi, quomodo illius salutem desiderat qui suam perditionem optat. Itaque primum seipsum bene diligere debet, ut postea secundum se bene diligat et proximum suum. Si autem se perdere vult ut salvum faciat proximum suum, non est ordinata dilectio, quia pro anima sua nullam commu
Abbreviated transcription (Latin):
staret. diliges pnimũ tuũsicut te ipsũ. si illũ dili¬
gerẽ odio hab̾ens me ipsũ. Scd̾m hunc itaq mo¬
dũ nonnisi duosunt precepta caritatis primũ
de dilectione dĩ in quo homo ueracit̃ diligit ise¬
ipsũ seam de dilectione ꝓmmi. in quo ꝓninũ
diligit sieutt se ipsũ. Utaom ocñis catita¬

Expanded text:
staret: Diliges proximum tuum sicut teipsum, si illum dilistaret: Diliges proximum tuum sicut teipsum, si illum diligerem odio habens meipsum. Secundum hunc itaque modum nonnisi duo sunt praecepta charitatis. Primum de dilectione Dei, in quo homo veraciter diligit seipsum; secundum de dilectione proximi, in quo proximum diligit sicut seipsum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
diligebant possidere nollent. Affectus em̃ loque¬
batur. ⁊ quasi aedilectione securus. amato ⁊ aman¬
ti induleedine dilectionis deseꝑatione conmina¬
batur. nonq illiꝰ seꝑationẽ diligebat. s qi alt̾ius
coniunctionẽ optabat. Inco aut qđ ꝓaimibonũ
amat ⁊ paimo bonũ amat. bonũ suũ amat. ⁊ sͥ
amat. ꝙ bonũ sibi: bonũ ꝓnini sui. si amat
cũ inuidia non possidetur. ⁊ cũcaritate feliciꝰ pos¬
sidet᷑ s dicis. Qđ maiꝰ bonũẽ: mag̾ diligendũ :
Maiꝰ aut bonũ: duos saluari qͣ unũ. Qua ꝓpt̾ si op¬
cioddata fuerit. qͥd malĩ ego diligere debeo ut
multi saluent᷑. quã ego solus. Hic gͦ non attenaiᷤ
primũ insitũ÷ ut diligam bonũ meũ illud max¬
me qđ̃ uerũ÷ bonũ. ⁊ post illud sc̃m illud diligã
bonũ primi mei. Scdm me ⁊ post me aliquid illi
debeo. anteme uł contrame nich. Alioquin non

Expanded text:
diligebant possidere vellent. Affectus enim loquediligebant possidere vellent. Affectus enim loquebatur, et quasi de dilectione securus amato et amanti in dulcedine dilectionis de separatione comminabatur; non quia illius separationem diligebat, sed quia alterius conjunctionem optabat. In eo autem quod proximi bonum amat et proximo bonum amat, bonum suum amat et sibi amat, quia bonum sibi est bonum proximi sui; si amat m enim bonum cum invidia non possidetur, et cum charitate felicius possidetur. Sed dicis: Quod majus bonum est, magis diligendum est; majus autem bonum est duos salvari quam unum: quapropter si optio data fuerit quod malim, ego eligere debeo ut multi salventur quam ego solus. Hic ergo non attendiprimum insitum est ut diligam bonum meum, illud maxime, quod verum est bonum; et post illud et secundum illud diligam bonum proximi mei. Secundum me et post me, aliquid illi debeo, ante me vel contra me nihil. Alioquin non
Abbreviated transcription (Latin):
ligit dm̃. consequenserat ut cantũ dilige̾ primũ
quantũ dm. sieũ tantũ clilige̾t quantũ sc ipsũ.
Propterea non illi dicitur ut illĩ tautũ diligat.
s ut meo in quo seq̃iligi illũ diligat. ⁊ qđ sibi
⁊ optare qđ sibi optat ⁊ cupit bonũ. primũ qͥdẽ
sibi. de inde illi. Nonenĩ amat illũ sicut se nisi
priꝰ. amet se. Et in corporalibꝰ quidẽ bonis. que
intantũ aliquando coaitant᷑ ut qđ ab uno solo pos¬
sidetur. ad alt̾i usũ transire nom possit. nͥ ab eo
a quo possidetur totũ recesserit. si gratuita carita
dilectionẽ homo se supra debitũ non extollat.
nicħ primo inpendere cogit᷑. qđ sue necessitati
debetur. Nicħ eñi ꝓnmno debet. nisi post illuo
⁊ scđm illud. qđ sibi debet. Et iccirco tam̃ utrũ
reliquo enĩ sideẽ effectꝰ. sufficit affectus. Et for¬
tassis ꝓpt hunc affectũ ostendendũ. morsos deli¬
uellent. s quia dm̃ si fieri posset sine ꝓnino quẽ

Expanded text:
 consequens erat ut tantum diligeret proximum quantum Deum, si eum tantum diligeret quantum seipsum. Propterea non illi dicitur ut illum tantum diligat, sed ut in eo in quo se diligit, illum diligat; et quod sibi et optare quod sibi optat, et cupit bonum, primum quidem sibi, deinde illi. Non enim amat illum sicut se, nisi prius amet se. Et in corporalibus quidem bonis quae in tantum aliquando coarctantur, ut quod ab uno solo possidetur, ad alterius usum transire non possit, nisi ab eo a quo possidetur totum recesserit; si gratuita charitadilectionem homo se supra debitum non extollat, nihil proximo impendere cogitur, quod sine necessitate debetur. Nihil enim proximo debet nisi post illud et secundum illud quod sibi debet. Et idcirco cum utrumqureliquo enim si deest effectus, sufficit affectus. Et fortassis propter hunc affectum ostendendum, Moyses de liellent; sed quia Deum, si fieri posset, sine proximo quem
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ confessuses qr tantũ diligis uł si nondiligis
tantũ dilig̾ẽ debes ꝓnmũ tuũ quantũ te diligis.
Si gͦ tantũ diligis unũ istũ. quantũ te ipsũ. ⁊ rurs
duos illos plus diligis quã unũ istii. plus utique
duos illos diligis. quã te ipsũ. Et si plus illos aili¬
gis. quãte ipsũ. quantũ udetur plus illos
diligis ꝗͣiam̃. ꝓpt̃ quos seꝑari uisadõ ut dm̃
non habeas. neq diligas dm̃. ⁊ pereastu ut illi sal¬
uifiant. Et fortassis aliquis enstimabit eiꝰ modi
dilectionẽ habuisse morsen qui irascenti dõ psa
lute ꝓamoꝵ se opponens. ait. Sinondimitas hi
hanc nerã : deleme de libro tuo quẽ scripsisti.¬

Expanded text:
 confessus es quod tantum diligis, vel si non diligis  confessus es quod tantum diligis, vel si non diligis tantum diligere debes proximum tuum, quantum teipsum. Si ergo tantum diligis unum istum quantum teipsum, et rursum duos illos plus diligis quam unum istum, plus utique duos illos diligis quam teipsum. Et si illos plus diligis quam teipsum, quantum videtur plus illos diligis quam Deum propter quos separari vis a Deo, ut Deum non habeas neque Deum diligas et pereas, ut illi salvi fiant. Et fortassis aliquis existimabit ejusmodi dilectionem habuisse Moysen, qui irascenti Deo pro salute proximorum se opponens, ait: Si non dimittis eis hanc noxam, dele me de libro quem scripsisti
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ. ⁊ equalit̾ utrũq nelle. neo posse abterũ alti
preferte in optiono que paria om̃ino constint
mailectione. Siegͦ forte quis hanc obiabonẽ
crtare contendat. S qinod diccmꝰ: Siunũ ali¬
qũs hominẽ tantũ diligere debeo. quantũ me¬
ipsũ: nonne duos aut tres aut quatuor ampleꝰ
dilig̾t debeo quã me ipsũ: Sic uadunt questi¬
ones hominũ. ⁊ inquietant hominessemet ipsos
cogitacionibꝰ suis. Diciut enĩ. quod meliꝰ: ampliꝰ
diligendũ: Ponamꝰ tres homines. unũ hinc duoᷤ
inde. Dicoq ꝑire necesse: aut istũ unũ. aut duo
illos. Dic gͦ tu mͥ quio eligis. qui ꝑninũ tuum
quantũ te ipsũ diligis.: Meliꝰ: ꝑire unũ quã
duos. qr meliꝰ : saluari duos quã unũ. Idõ inqͥs
magis eligo. ut pereat unꝰ ⁊duo saluent᷑. Ergo at
ut magis saluentur duoilli: quã iste unꝰ. Nonne
gͦ magis diligis illus qđ pociꝰ eligis.: Itamquis
om̃ino magis diligo. Uide gͦ qͥd sequat᷑. Superius¬

Expanded text:
 nolle, nec posse alterum alteri praeferre in optione, quae paria omnino constant in dilectione. Sic ergo forte quis hanc objectionem evitare contendat. Sed quid dicimus? Si unum aliquem hominem tantum diligere debeo quantum meipsum, nonne duos aut tres aut quatuor amplius diligere debeo quam meipsum? Sic vadunt quaestiones hominum, et inquietant homines semetipsos cogitationibus suis. Dicunt enim: Quod melius est amplius diligendum est; ponamus tres homines, unum hinc, duos inde.istos. Dic ergo tu mihi quid eligis, qui proximum tuum tanquam teipsum diligis? Melius est perire unum quam duos, quia melius est salvari duos quam unum. Ideo, inquis, magis eligo ut pereat unus et duo salventur. Ergo vis ut magis salventur duo illi, quam iste unus; nonne ergo magis diligis illud quod potius eligis? Ita inquis omnino, magis diligo. Vide ergo quid sequatur. Superius
Abbreviated transcription (Latin):
mos nr̃os tm̃ diligere iubemur quantũ nosmet¬
ipsos. iudetur quiddã scrupulosũ. inde oriri.
qđ nonlcuit᷑ ex plicare possimꝰ. Eece duo sunt
quoꝵ alterũ perire necessesit. datar uinoptio
quio uelit eligat ed uobꝰ quoꝵ alcerũ ot̃no e¬
itari nonpossit. Sisuã salutẽ magis eligit.
minꝰ prmli diligit. Sipumisalutt̃ magiselig̾.
dm̃ minꝰ diligit quã ꝓaimũ. aquo seꝑari uult¬

Expanded text:
os tantum diligere jubemur quantum nosmetipsos, videtur quoddam scrupulosum inde oriri quod non leviter explicare possumus. Ecce duo sunt quorum alterum perire necesse sit. Datur uni optio, quod velit eligat e duobus quorum alterum omnino evitari non possit. Si suam salutem magis eligit, minus proximum diligit. Si proximi salutem magis eligit: Deum minus diligit quam proximum a quo separ
Abbreviated transcription (Latin):
uia uͦ m̃tibꝰ bene ꝯpositis. ⁊ diuino cultui
mancipatis. aliqͥciens negligencia. surtep̃.
necesse: ut ad eã d cẽgendã uigis adhibeat adiligen¬
qua uelut quȩdã abocłis detͣgens. pituita sepiꝰ
emumndet᷑: Propt̃ qđ insinistra manũ quedã appo¬
nit̾ mappula. que sepe fluentẽ ocłoꝵ pituitã
tangat. ⁊ ocłoꝵ lippitudinẽ abst̾gat. Nẽ dalcoa

Expanded text:
uia vero mentibus bene compositis, et divino cultui mancipatis aliquoties negligentia subrepit, necesse est ut ad eam detergendam jugis adhibeatur diligenqua velut quaedam ab oculis demergens pituita saepius emundetur. Propter quod in sinistra manu quaedam apponitur mappula, quae saepe fluentem oculorum pituitam tangat, et oculorum lippitudinem abstergat. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ mortali hab̾et. manꝰ iniecerunt in ips̃.
⁊iduxer̃ cũ insuꝑciliũ montis. ut illinc eũ p̃¬
cipitarent. Ipse aut ut ostenderet sequidem
mortalẽ eẽ. sustinuit ut teneret᷑. ⁊ ut iterũ
aanenstraret. quia uoluncate ñ necessitate
mortalitatẽ ⁊ pasibilitatẽ ferebat. ñ sustinu

Expanded text:
amplius mortali haberet: Manus injecerunt in ipsum, amplius mortali haberet: Manus injecerunt in ipsum, et duxerunt eum in supercilium montis, ut illinc eum praecipitarent . Ipse autem ut ostenderet se quidem mortalem esse, sustinuit ut teneretur; et ut iterum demonstraret, quod voluntate non necessitate mortalitatem et passibilitatem ferebat, non sustinu
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ inunitatẽ ꝑsone uincta÷ ab om̃ mortis neces¬
sitate. ⁊ debito lib̾a facta ut nicħ morti deb̾et.
peo qđ peccati nicħ hab̾et. Sustinuit tam̃spon¬
te mortalitatẽ. qr mortẽ sustinere uolebat: qr
si mortalitatẽ n̾sustinuisset. mori om̃ino ñ potu¬
isset. Sio gͦ sponte mortalitatẽ portauit. qͦusq
mortẽ gustaret. ⁊ ita mortalitatẽ deponeret.
Quiagͦ uoluntade ñ necessitate mortał fuit. ipsi
morcalitatis ꝓpͥctatẽ scđm qđ ratio ⁊ ordo tẽpo¬
ris postulabat. prĩꝙͣ eã ꝑmortẽ totã exueret.
aliquando ex parte quando uoluit deposuit.
⁊rursũ quando uoluit recepit: ut in ipsohoc¬
ꝓbaret. qr inquantũ eã sustinuit ex necessitate
ñ eẽt. quisic ꝓpotestate inquantũ uoluit cam
ñ hab̾e. sustiñe om̃ino ñ posset. Legit᷑ in cugłio.¬
tã mortales ⁊ morituros inuitaret. zelantes hos¬
tes quẽ ratione conuinc̾e non poterant. furore
ex tinguere uolebant. Itaq quasi ineũ qͥ nicħ

Expanded text:
omni mortis necessitate et debito libera facta est, ut nihil morti deberet pro eo quod peccati nihil haberet. Sustinuit tamen sponte mortalitatem, quia mortem sustinere volebat; qui si mortalitatem non sustinuisset mori omnino non potuisset. Sic ergo sponte mortalitatem portavit, quousque mortem gustaret, et ita mortalitatem deponeret. Quia ergo voluntate non necessitate mortalis fuit, ipsius mortalitatis proprietate, secundum quod ratio et ordo temporis postulabat, priusquam eam per mortem totam exueret, aliqua ex parte, quando voluit, deposuit, et rursum, quando voluit, recepit, ut in hoc ipso probaret quia in quantum eam sustinuit, ex necessitate non esset, qui sic pro potestate in quantum voluit eam non habere, sustinere omnino non posset. Legittam mortales et morituros invitaret, zelantes hostes quem ratione convincere non poterant, furore exstinguere volebant. Itaque quasi in eum qui nihil