comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ptertatua di betȩ qđ p̃sittit. feriina que¬
grauit̃. sequenti die scã orante nouaxp̃icuratio¬
ne: inscapula crepante cute & uerme soras ex¬
eunte . sana ẽ reddita publice. Et ipsũ uermẽ
calcans pede. liberatã se r&ulit: Illud qđ gessit in
secrero ꝓferat᷑ in publicũ: Mon acha quȩdã toto
anno indie gelata frigore. ꝑ noctẽ cremata ig¬
ne. sex m̃sibus nec gressũ mouens. cũ iacer& exa¬
nimis. sc̃ȩ de eiꝰ infirmitate. soror alteri nuntiauit:
Et quia ꝑmanis e& trepidã fieri p̃cepit: ipsã egro¬
tã ad se fac̃ incellã deportari. & intepida deponi:
Hinc iyb& om̃s remoueri . remanente tantũ sala si¬
mul egrota cũ medica: fere ꝑhoras duas quantũ¬
est. forma corporis a capite usq ad plantã infirma
m̃bra cõbaiolat Deinde cũ manꝰ ad tingebat. fugi¬
ebat de languida & quã dix de posuerañs exut salu¬
bris detepida : Quȩ uinũ nec odorabat. accepit. bibit
& refecta ẽ. ꝗd plura sequenti die cũiã sperar&

Expanded text:
ina quaegraviter, sequenti die sancta orante, nova Christi curatione in scapula, crepante cute et verme foras exeunte, sana est reddita publice; et ipsum vermem calcans pede liberata se retulit. 29. Illud quod gessit in secreto proferatur in populum. Monacha quaedam toto anno in die gelata frigore, per noctem cremata igni, sex mensibus nec gressum movens, cum jaceret exanimis, sanctae de ejus infirmitate soror altera nuntiavit. Et quia perinanis esset, tepidam fieri praecepit, ipsam aegrotam ad se facit in cellula deportari, et in tepida deponi. Hinc jubet omnes removeri, remanente tantum sola simul aegrota cum medica fere est corporis forma a capite usque ad plantam infirma membra conbaiulat. 70 Dehinc quo manus attingebat, fugiebat dolor de languida et quam duae deposuerant exiit salubris de tepida, quae vinum nec odorabat accepit, bibit et refecta est. Quid plura? Sequenti die cum iam speraretur
Abbreviated transcription (Latin):
IDe eo qđ ante annũ transitus sui uidit inuisu
locũ sibi paratum.
Neeiꝰ transitu ł planctu qualis ibi fuit.
Delapidariis qͥoperabant᷑ in ipso transitu au¬
dierunt angelũ loquentẽ deea:  dissimũ
Gregorius ep̃s turonensis ad sepeliendã cã ue¬
uer̃ ubi &cecus lum̃ recepit.
De eiꝰ cereis quos puer tenebat adsepulcrũ eiꝰ qua
Defeminis uexatisque inbasilica scĩ hilarti bacca¬
bant᷑ ar negisilo abbate ex monasterio sc̃ȩ rideg̃
sequente debasilica scĩ hilarii usq ad sepulcͥrũ
sc̃ȩ radeg̃ inergumini damantes uener̃ &ibi sa¬
nitate᷑ receper̃
De eĩ palla que suꝑ tumulũ ipsius erat.¬

Expanded text:
De eo quod ante annum transitus sui vidit in visu locum sibi paratum. 21. De eius transitu vel planctu, qualis ibi fuit. 22. De lapidariis qui operabantur; in ipso transitu audierunt angelum loquentem de ea. 23. Gregorius episcopus Turonensis ad sepeliendum eam veverunt, ubi et caecus lumen recepit. 25. De eius cereis, quos puer tenebat ad sepulchrum eius, De feminis vexatis, quae in basilica sancti Hilarii baccabantur. Arnegisilo abbate ex monasterio sanctae Radegundis sequentes, de basilica sancti Hilarii usque ad sepulchrum sanctae Radegundis inergumini clamantes venerunt, et ibi sanitatem receperunt. 28. De eius palla, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tia pictauis ad sc̃ȩ duci deuote p̃sentiã : Quã lic& tar¬
de exorata sibi fec̃ occurri: ꝑtetrȩ noctis silentia
ꝓstrata curs ad genua : ut dignaret᷑ oculos eiꝰ signare:
in p̃ssit cecitas fugit . lux rediit & noct no sub tẽpore
orbȩ diu dies illuix̃ ita intracta cũ ueniss& nullo ducen¬
te qode dera: tẽ puelli srufledis in inico insiginꝰ¬
ne edũtorquer& tã nequit᷑ suedas int᷑mano sq̃

Expanded text:
cia pictauis ad sanctae duci deuote| praesenciam quam licet tarcia pictauis ad sanctae duci deuote| praesenciam quam licet tarde exorata sibi fecit occurri| per tetrae Noctis silentia prostrata cuius ad genua ut| dignaretur oculos eius signare . m crucis inpraessit caecitas fugit . lux| rediit et nocturnos sub tempore orbae diu dies inluxit ita| ut tracta cum uenisset nullo ducenae recederet. Item| puella fraifledis . inimico instigante dum torqueretur| tam nequiter suedas inter man
Abbreviated transcription (Latin):
pũ slãnantei m̃bra faciebat ardere Adhue altd graui¬
usinse ipsa tortrix ex cogitans : una quadragesi marũ suꝑ
austẽrẽ ienunium & sitis torride eruciatũ: Ad huc lima
ulicii menbra tenera s&us asperis dissipante : iub& posta¬
se aquamanile ardentibus plenũ carbonibus. Hitiedis¬
cedentibus reliquis m̃bris trepidantib: animus armatur
ad penã: Hractans quia ñ eẽñ ꝑsecutionis tẽpora ã se ut
fier& martyra : Int̃ hȩc ut refrigerar& tam feruentẽ
animũ incendere corps deliberat: Apponit era can¬
dentia : stridunt m̃bra crem̃tia: Consumit᷑ cutis & ini¬
ma quo attigit ardorifit fossa: tacenftegit foramina:
Sed cõputrescens sanguis manifestabat.: qđ uox ñ ꝓdebat
inpȩna: sic femina ꝓxp̃i dulcedine tot amara liben¬
t̃ excepit: Hlinc actũ est qđ ipsa ad diderit. hoc miracu¬
la ñ tacerent: Itaq matronagisla adiꝓceriris nomine
bella sed longa cecitate miserrima : rogauit se defran¬

Expanded text:
u flammante membra faciebat ardere. Adhuc aliquid gravius in se ipsa tortrix excogitans, una Quadragesimarum super austerum jejunium et sitis torridae cruciatum, adhuc lima cilicii membra tenera setis asperis dissipante, jubet portari aquamanile ardentibus plenum carbonibus. Hinc discedentibus reliquis, membris trepidantibus, animus armatur ad poenam, tractans, quia non essent persecutionis tempora, a se ut fieret martyr. Inter haec ut refrigeraret tam ferventem animum, incendere corpus deliberat; apponit aera candentia, stridunt membra cremantia, consumitur cutis, et intima, quo attigit ardor, fit fossa; tacens tegit foramina, sed computrescens sanguis manifestabat quod vox non prodebat in poena. Sic femina pro Christi dulcedine tot amara libenter excepit! Hinc actum est ut quod ipsa abdiderit, hoc miracula bella . sed longa caecitate miser| rima rogauit se de fran
Abbreviated transcription (Latin):
flere : Tunc diacer̃ cornelius & foeb discipuli eius:
Om̃s unanimiter oremus ut ostendat nob̵ martyri sui
ex cubias: Orantib autt̃ ppłs. secessit mare insino suo
ꝑtria fere miba: & ingressis sic cũ mp̃a Inuenerunt in¬
hoc intimatum ẽ : uit omni anno die passionis eius ie¬
cedat mare: Et ꝑseptem dies aduenientib siccũ
itet prebeat : Qđ id laudem nominis sin facit

Expanded text:
erunt Cornelius et Phoebus discipuli ejus: Omnes unanimes oremus, ut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvias. Orantibus autem populis, recessit mare in sinu suo, per tria fere millia. Et ingressi per siccum populi invenerunt inhoc intimatum est quod omni anno die passionis ejus recedat mare per septem dies advenientibus, et siccum iter praebeat. Quod ad laudem nominis sui facit
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc abiit cõmentariensis ad aurelianũ:
iussit ad se ad duci quirinũ: & dix̃ ei. Ego
te quasi filiũ dilexi : tu aut̃ in risisti me:
ero. Nam & om̃s qͥ erant in carcere feci
fieri xp̃ianos: & dimsi eos & noluerunt

Expanded text:
nuntiavit commentariensis Aureliano jussit ad se adduci Quirinum, et dixit ei: Ego te quasi filium dilexi; tu autem irrisisti me, ero. Nam omnes qui erant in carcere, feci fieri christianos, et dimisi eos, et noluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cepit osculari scõs martyres : cũ essent intor¬
mentis nequissimis Erant enĩ om̃s uiri
numero fere uiginti: & clamans uoce
cedite ꝓme : ut cͦgo dignus efficiar̃. consors ũ r
inueniri : certans aduersus diabolũ : & conseͥdeas¬

Expanded text:
cepit osculari san- ctos martyres, cum essent in tormenta nequissima. Erant enim omnes uiri numero fere quadraginta. Et clamans Vic- cedite pro me, ut et ego dignus efficiar consors uester inueniri, certans aduersus diabolum. Et mod
Abbreviated transcription (Latin):
ubi scos martyres erant certantes uidit eos
inter tor menta positos. & quendã eoꝵ. suspen¬
sũ capite de orsũ: &ignẽ subtus eũ stratum.
sũ in quatuor lignis & diutissime mactatũ:
Aliũ ungulis laceratũ: aliũ manus abscisas: aliũ
stipitẽ in collo eius infixũ. & exaltatũ a terira:
nistris cesum: & ita erat obscuritas pessima his

Expanded text:
ubi sancti martyres erant pro Christo certantes, uidit eos in tormentis positos et quen- dam eorum suspensum capite deorsum sub ipso prostratum, quatuor ligna et diutissime mactatum, alium ungulis laceratum, alium manu abscisa, alium stipite eius in collo eius affixo et exaltatum in terra, nistris cesum. Et ita erat obscuritas pessima his,
Abbreviated transcription (Latin):
dimitti: quȩ cũ fuiss& dimissa : rugiens in agnitionẽt
famulidĩ cucurrit ad pedes eius: & uoluta bat se : Cũ q
hȩc uidiss& ad rianus iussit et iterũ leonem Ingẽntẽm
dimitti: qui cũ in cauea ess&e inclusus fremitũteus nemo
quia magnus ille ds̃ qui operatus est cũ p&ro ipse & cũ
el euterio operatur: & contentionib multis. interfectȩ
hȩc adrianus fieri receptis feris. dr̃e adeleut̾erium: quã¬
diu patiens ero eleuteri aut non intellegis quia du nr̃i
sic conuersus eũ cognosceriͦs sed quia noluisti: ipse dis¬
sipabit regnũ tuũ: & dabit illud alio: et sic aspiciens
ab hoc stadio sine consũmationis cursu ex ire.: sed da
uictoriȩ coronã: ut mereas dehac conluctatione
liberatus ad it transire : Et post finem orationis facto¬
signaculo gladio ꝑcuri ꝓeit: Audiens aũ hȩc adrianus
quintantis tormentis fuerat superatus gͥauisus est qđ
adcũ decȩlo: Ueni eleutheri famule dĩ accipere quic̃

Expanded text:
dimitti qua cum| fuisset dimissa . rugiens agnicionem famuli| dei cucurrit ad pedis eius et uolutabat se. Cumque hec uidisset adrianus iussit iterum| leonim dimitti qui cum in cauia esset inclusus| fremitum eius nemo quia magnus illi| \\deus .\\ qui operatus est cum petro ipse et in eleutherio| operatur et contendentibus multis interfecti| haec adrianus fieri receptis feris . dixit.| ad eleutherium. Quamdiu patiens sum . eleutheri. Aut non| scis quia dii nostri sic conuersus eum cognoueris.| Sed quia noluisti ipsi dissipabitur regnum tuum et dabit| illud alii. Et sic aspiciens  hoc| stadio sine consummacionim cursus exire. Sed da| uictoriae coronam ut meriar ab hac conluctacione| liberatus ad te transire et post finem oracionis factosignacolo se gladio percuti petit. Audiens hec adri| anos ut qui in tantis tormentis non fuerat supera| tus gauisus est quod ad eum de celo. Vini eleutheri famule me| us accipe requiem
Abbreviated transcription (Latin):
Icȩli& terrȩ : qui me apueritia mea enutristi: & nunc reple
me sp̃u scõ : ut non carnalem sed spiritalem escã desiderẽ:
dictus insȩcula: Post hȩc uero procedens adrianus furia
repl&cus: eũ sibi offerri precepit: dĩx ꝙ ad eum : quã diu ero¬
quod non erubescas tantis superatus uirtutib & iã & ab uno¬
famulo dĩ correbore : quẽ sinib: abrahȩ credo requiescere :
ꝑcuius bonã confessionem ignis extinctus est: Tunc iussit
adrianus quat tuor equos adduci in domitos: & iungi cur
eũ pinculta & arida loca rapientes minutatĩ membra enus
confrangerent: Cũ aũ hȩc facta fuissent: adueniens ange¬
lus dñi soluit eum. & mitigans equos. incurru sedere. fe¬
sic eleutherius dominũ benedicebat: qui ei tantã gra

Expanded text:
i et terrae qui me| a puericia mea nustristi. Et nunc reple me spiritu sancto| ut non carnalem sed spirititalem escam desiderem. dictus in secula| Post hec uero procedens adrianus furia repletus| eum sibi offerre praecipit dixitque ad eum . ad| quod non erubiscis.| Tantis superatis uirtutibus eciam a famolo| dei correbore quem in sino abrahae craedo requi| escere per cuius bonam confessionem ignis extinc| tus est. Tunc iussit adrianus quatuur| equus adduci indomitos et iungi curreum per inculta| et arida loca rapientes minutatem menbra| eius confrengerent. Cum autem haec facta| fuissent adueniens angelus domini soluens eum| et mitigans equos in curru sedere fis ibidem. Dominum bene| dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
nes romani magnificauerunt dm̃. qui tantã gatiã pres¬
tos sperantibus in se: uidens uero adrianus qđ eũ ignis
non contigiss& : ex tracto gladio eũ ꝑcuti prȩcepit: en
cũ ꝓcuter&eur dĩe ad eleuterũ : Ora prome famule dĩ
admodũ sc̃m eleuteriũ interficer& : Et cũ ess& sub custo¬

Expanded text:
mani magnificauerunt dominum qui| tantam graciam praestat sperantibus in se| Videns autem adrianus quod eum ignis non con| tigisset extractum gladio percuti praecipit.| Et cum percuteritur . dixit ad eleutherium.| Ora pro me famuli dei admodum sanctum| eleutherium perimeret Et cum esset in custo
Abbreviated transcription (Latin):
nã ex hoc cognosco nihil esse quȩ in mundo agantur: quis¬
constitutus: & gentes omnes sub iaceant tibi: ab uno pue¬
rulo regnũ tuũ superabitur: Vnde ergo magnus est dis
eleuterii inque credere oport&: ut similia patiamur:
lratus aũ adrianus eũ inclibanũ quẽ prȩpauerat eleu¬
terio mittere prȩcepit: Conprȩ hensus uero aministris:
ex clamauit uoce magna dicens Eleuteri famule dĩ:
ora addm̃ tuũ pro me : ut d& mihi signaculũ nominis sui :¬
sicut dedit felici comiti : quo precinctus. uirtute eius
uincam aduersaru artes & tyranni potestatem : ut
magnific&ur nomen eius ꝑme: sicut & ꝑte: Eleuterius¬

Expanded text:
o ex eo cognusco| nihil esse que in mundo aguntur quconstetutus et gentis omnis| subiaciant tibi . ab uno puerolo regnum tuum| superabitur. Vnde ergo magnus est deus eleu| theri quem crede+ me oportet ut similia pa| ciamur. Iratus autem . adrianus in clibanum| quem praeparauerat . eleutherio eum miti| precipit. Conpraehensus uero a ministris| exclamauit uoce magna dicens. Eleutheri| famuli dei ora deum tuum pro me ut det mihi| signaculum nominis sui sicut dedit felici| comete quo praecentus uirtute eius uin| cam aduersarii tyranni potestatem| ut magnificitur nomen eius per me sicut| et per
Abbreviated transcription (Latin):
ad esto puero tuo humli & peccatori contra diaboli potes
tates. &da gloriã nominituo ut magificetur ingentib :¬
quod est benedictũ insecula seculorũ : Etcũ respondiss&
xp̃i an: amen. lactauit se inclibanũ statimque igns extinc¬
tus est : & sudes cõminuti sunt : Tunc correbor. p̃fectus ui¬
dens hec: ex clamauit uoce magna dicens: Magnus est dr̃
sensimꝰ ꝗd sic eũ uult ꝑdere imperator. Tunc iratus
imp̃ dic̃ ad eũ: Numquid aurũ aut argentũ ab eius ma

Expanded text:
adesto| puero tuo humili et peccatori contra diaboli| parces adesto| puero tuo humili et peccatori contra diaboli| parces et da gloriam nomine tuo ut magnificem| miseriqui es benedictus| in secula seculorum. Et cum respondissent rom| ani amen . iactauit se in clibanum et statim| ignis extinctus est et sudes commenuti sunt| Tunc corribor praefectus . uidens hec exclama| uit uoce magna dicens. Magnus est deusinsemus quod sic eum uellit perdere| Adrianus tunc iratus imperatur dixit ad eum| Numquid aurum aut argentum ab eius ma|
Abbreviated transcription (Latin):
graticula refrigerata est : Nidensaũ adrianus sarta ginem
inferri prȩcepit: & subter posito igne cȩram & adipem in eam
ut uidit sartaginem bullientem suꝑignem: In siliens incã dũ:
requiescebat suꝑ eã itamquã supra rorẽ quid ecelo descen¬
dit inherbam : & dix̃ adtyrannũ: Trranne : ubi sunt minȩ
tuȩ : & potentiȩ tuȩ. Ecce quantũ possunt quicredunt
tuã sub pedibus meis.: sicut & patrẽ tuũ diabolũ ꝓstrauit. :¬
Tunc adriantis furore cõmotus: immutauit faciẽ suã & fac¬
tũ est cor eius ut frentus leonis : Accedens aut̃ correbor
p̃fectus. dĩc adcũ: Mitis esto domine imperator : Ego nunc
inuenio : quibus cruciantibus uiuenis iste possit inpendi:
Sic adrianus lȩtus effectus est : Tunc correbor iussit
fieri clibanũ ęreũ: &intus sudes ferreos circũ dedit: & cũ
iuuenis inpendatur: Atuero sc̃s eleutherius eleuans ocu
los ad celũ dix̃. Dñe ihũ xp̃e: lumen uerũ quȩrentibus te:

Expanded text:
et graciculam refrigerata est. Videns autem| haec Adrianus sartaginem adferre praecipit| et supterposito igne. Ciram et adipem in eam| ut uidit sartaginem ebullientem super ignem| insiliens in eam dixitiscibat super eam tam| quam super rorem qui descindet de celo in erbam. Et dixit ad adrianum. tiranni ubi sunt mini tui| et potenciae tuae. Ecce quantum possunt qui| credunt ex tuam sub pedibus meis sicut.| et patrem tuum diabulum prostrauit. Tunc| adrianus furore commotus immotauit faciem| suam et factum est cor eius ut fremidus leonis| Accedens autem correbor praefectus dixit| ad eum. Mitis esto domine imperatur ego nunc| inuenio quibus cruciatibus iuuenis iste possit| inpendit. Sic adrianis lenis effectus est tunc cor| rebor iussit fieri clibanum enium et intus sudes| ferrias circumdedit et cum tus| eleutherius adleuans oculos suos ad celum dixit| Domine ihesu lumen uerum querencium te
Abbreviated transcription (Latin):
Audiens aũ hȩx adrianus misit comites & milites armatos.:
ut conprehensd̃ eleuterid̃ ad ducerent ante eũ & cũ per¬
agrassent diuersa loca deuenerunt ubi sedebat sc̃ seleu¬
terius: Videns aũ eos el euterius dĩ adferas : In nomine
tes: Iunc ait ad eos qui missi fuerant ab adriano: non ne¬

Expanded text:
Audiens autem haec adrianus . misit comitis| et militis armatos ut conprehensum eleutherio| adducerent et cum peragrassent diuersa loca| deuenerunt ad sanctum eleutherium. Videns autem| eos eleutherius dixit ad feras. In nomine dniminem nocen| tis. Tunc ait ad eos qui missi fuerant ab adri| ano.
Abbreviated transcription (Latin):
Et uenientes ad quendã locũ : uidens aquã felre drõ adillum:
Domine episcopt : ecce aqua baptiza me : ut deleantur peccata
mea : & conuertar ab insania qua teneor: Sic itaq eleuterius
tizarelta & nunc adesto suꝑ hunc famulũ tuũ felicem: & in¬
uerba ꝑgebant utriꝙ romã cum militib Ingressi uero rom̃ã:
quid passus es ut de tam nobili genere : & talis uiri filius uanis¬
simȩ traderes te religioni: & colas eũ qui ab hominib est cru¬
cifucus: At uero eleuteruis stans stupebat silentio: adria
nus uero imperator: dr̃e adcũ: Fleuteri responde adea quȩ te
interrogo Sic eleuterius aspiciens incȩlũ facto signaculo
tore : Adrianus dĩxc adeũ : ad quieste mihi & adora deos meo
ba tua amaritudine & dolo sunt plena trranne
adriane : Egoenim pro dõ meo non tantũ patis ed diuersis modis
ut eius tenera membra disrumperentur: ignis uero erat suppo¬
situs: Audientes uero romani tantũ certamen ad spectacu¬

Expanded text:
et uenientes ad quen| dam locum . uidens aquam felix \dixit/ ad eum.| Domine episcope ecce aquam intenge me ut dele| antur peccata mea et recedam ab insipiencia| qua tenior. Sic eleutherius tizari ita et nunc| adesto super hunc famulo tuom felicem et inpergebant uterque| romam cum militibus ingressis uero eis romam.| quid passus es . ut de tam| nobile genere et tanti uiri filius . uanissimae| te traderes relegione et colas eum qui ab hominibus| est crucifixus. Ad uero eleutherius stans stupe| bant in silentio. Tunc adrianus imperator dixit| ad eum . eleutheri. Responde ad ea que te interrogo.| Sic eleutherius aspiciens in caelo facto signaculo torem.| Adrianus dixit. Adquiesce mihi et adora deos meosespondit. Verba tua amaritudine et dolo sunt plena| Adriane. Ego enim pro domino meo non tantum pati| sed et diuersis modis ipit quo eius tenera membra disrumperentur. Ignis uero erant supterpositus. Audientes autem| romani tantum certamen ad spectacu
Abbreviated transcription (Latin):
larilicentio: Q uilucentius agnoscens quod proculu¬
& ẽ sybus atq apollonius populos multos quos cogno¬
uerant amatores haberent. Timens neuiolenter ei
apopulo tollerentur. Noctis medio suis eos uissit tri¬
bunalibus prȩsentari : Quos cumvidiss& nec blandi¬
mentis decipi nec terrorib frangi. Iussit eos vt capi¬
talem subirent sententiã: Iose aũ statĩ cũ officio suo fugiens & quo
prexit ñse ꝑmisit sciri Tunc populus omnis luctũ de nece eoꝵ:
& gaudiũ de martyrio habuerunt: Quiq a scõ abundio non
longe acorpore sunt scĩ ualentini sepulti Con¬
sepulti lon¬

Expanded text:
ulari Lucentio. Qui Lucentius agnoscens, quod Proculuulari Lucentio. Qui Lucentius agnoscens, quod Proculus et Efybus atque Apollonius populos multos, quos cognouerant, amatores haberent, timens ne uiolenter ei a populo tollerentur, noctis medio suis eos iussit tribunalibus presentari. Quos cum uidisset nec blandimentis decipi, nec terroribus flagitari, iussit eos capitalem subire sententiam. Ipse autem statim cum officio suo fugiens, et quo perrexit, non se permisit sciri. Tunc omnis populus luctum de nece eorum, et gaudium de martyrio habuerunt. Quique a sancto Abundio non longe a corpore sancti Valentini sunt sepulti, col
Abbreviated transcription (Latin):
ita vtabundius prȩfecti urbis filius anmoducer&ur
ut tota fidei plenitudine ap̃i se famulũ publica oce
clamabatd Tunc aindighatid p̃ene omnũ senatorũ
accensa est. Ettentus: sc̃sualentinus ep̃s atq birgis
cȩsus. Conpellabatur sacrificare dȩmonus & post dri¬
turnã cȩdẽ custodiȩ macipatur Et uidentes eum
constanter gloriari & omniũ qui ꝑipsũ xp̃o eredide¬
rant animos eofortantem: Medio noctis silentio eiectũ
decareere decollauerunt. iussu furiosi placidi urbis
prȩfecti: Iunc aꝓculo & esybo atq a pollono ablatum
corpus uenerandũ xp̃i martyris ualentu ad suã
ecclesiã interamnę̧ urbis nocturno it mere transtu¬
lerunt Ibiꝙ in suburbano empto terrȩ spatio non longe
abeadẽ ciuitatẽ sepulturȩ honestissimȩ tradiderunt :
Vbi cũ cottidianis uigilus indĩ laudib: permane¬
rent. tenti agentilib: custodiȩ sunt traditi cons¬

Expanded text:
ita ut Abundius, prefecti Vrbis filius, animo duceretur, ita ut Abundius, prefecti Vrbis filius, animo duceretur, et tota fidei plenitudine Christi se famulum publica uoce clamabat. Tunc indignatio pene omnium senatorum accensa est. Et tentus sanctus Valentinus episcopus atque uirgis cesus, compellebatur sacrificare demoniis, et post diuturnam cedem custodiae mancipatur. Et uidentes autem eum constanter gloriari, et omnium, qui per ipsum Christo crediderant, animos confortantem, medio noctis silentio eiectum de carcere decollauerunt iussu Furiosi Placidi, Vrbis prefecti. Tunc a Proculo, Efibo atque Apollonio ablatum corpus uenerandum Christi martyris Valentini ad suam ecclesiam Interamnae urbis nocturno itinere transtulerunt; ibique, in suburbano empto terrae spatio, non longe ab eadem ciuitate, sepulturae honestissimae tradiderunt. Vbi cum cotidianis uigiliis in Dei laudibus permanerent, tenti a Gentilibus, custodiae sunt traditi cons
Abbreviated transcription (Latin):
illum parentes eius dõ canere cuius ꝑtres annos so¬
lum gemitum audierant mugitũq reddentẽ. Dm̃s
simul gaudentes fores utreserar& cis Scm̃ ualen¬
tinum exorabant : At ille dicit : Nis compleuero
statutũ orationis numerũ & hymnorũ non uobis aperiã
Sedcum aurora nocti finẽ Inponer&. sc̃s ualentinus
reserat claustra cubiculi: &cerimonẽ iuuenẽ paren¬
tibus acsinihil ꝑpessus fuiss& abomni egritudine
liberatũ a ssignat: Tunc graton cũ coniuge &om¬
ni domo sua credidit: & bapti zatus est : Cerimon aut̃ nulla potu
suaderi: Proculus uero &esybus atq apollinus abicientes
studia humanȩ sapientientiȩ ita secontulerunt
ad dnm: utultra penitus nihil humanarum legerent
literarũ: sed conuersi ad dnm̃: spiritalib studiis se
tradiderunt magistro. Luius nontantũ uerba sed
&ĩã facta mirabilia ꝓbaretur Interea ꝑ. hos con¬
fluebat Pmultitudo scolasticorũ ad xp̃m̃:

Expanded text:
illum parentes eius Domino canere, cuius per tres annos soillum parentes eius Domino canere, cuius per tres annos solum gemitum audierant, mugitumque reddentem, omnes simul gaudentes, fores ut reseraret eis, sanctum Valentinum exorabant. At ille dixit: «Nisi compleuero statutum orationis numerum et hymnorum, non uobis aperiam». Sed cum iam aurora noctis finem imponeret, sanctus Valentinus reserat claustra cubiculi, et Cerimonem iuuenem parentibus, ac si nichil perpessus fuisset, ab omni egritudine liberatum assignat. Tunc Craton cum coniuge et omni domo sua credidit, et baptizatus est. Cerimon autem uestigia ssuaderi. Proculus uero et Efibus atque Apollonius, abicientes studia humanae sapientiae, ita se contulerunt ad Dominum, ut ultra penitus nichil humanarum legerent litterarum. Sed conuersi ad Dominum, spiritalibus studiis se tradiderunt magistro, cuius non tantum uerba, sed etiam facta mirabilia probarentur. Interea per hos confluebat multitudo scolasticorum ad Chri- stum,
Abbreviated transcription (Latin):
turos afirmant : Tunc sc̃s ualentinus ep̃s iussit sibi cubi¬
culũ priparari & die & nocte silentiũ fieri : & claudens
ostiũ suꝑse & puerũ cerimonem : Q uitertio anno trans¬
acto ita toto corpore inplicatus atq glomeratus iace
enĩ eius brachia simul &crura contorta : Utnullus medi¬
corũ passions istius ad serer& reꝑtũ esse nocabulũ: Tunc
scs̃ ualentinus ep̃s uir dĩ fide plenus clauso ostio stratoq¬
in humo cilicio elexauit puerũ cerimonẽ delecto & ꝓ
iecit eum seminecẽ in eo cilicio in quo ipse orare consue¬
uerat : Eꝑ totã noctẽ indĩ laudib: & dratione manenti :¬
Lumen cirea mediũ noctis tantũ apparuit: Uthi qui
inspectaculis erant circa cubiculũ pufarent intus
flammas accendi: Sed spatio unius horȩ transacto
surgens sanissimus puer: simul cȩpit uoce clara
indĩ laudib in colomis concrepare : Audientes autẽ

Expanded text:
turos affirmant. Tunc sanctus Valentinus episcopus iussit sibi cubituros affirmant. Tunc sanctus Valentinus episcopus iussit sibi cubiculum preparari, et die et nocte silentium fieri. Et claudens ostium super se et super puerum Cerimonem, qui tertio anno transacto ita toto corpore implicatus atque glomeratus iacebenim eius brachia simul et crura contorta, ut nullus medicorum passionis istius assereret repertum esse uocabulum. Tunc sanctus Valentinus episcopus, uir Dei fide plenus, clauso ostio, stratoque humi cilicio, eleuauit puerum Cerimonem de lecto, et proiecit eum seminecem in eo cilicio, in quo ipse orare consueuerat; et per totam noctem in Dei laudibus et oratione manenti lumen circa mediam noctis tantum apparuit, ut hi, qui in spectaculis erant circa cubiculum, putarent intus flammas accendi. Sed spatio unius horae transacto, surgens sanissimus puer, simul cepit uoce clara in Dei laudibus incolumis concrepare. Audientes autem
Abbreviated transcription (Latin):
credis facta accede & baptizare: Ut possis ad salutẽ filirtui ꝑtingere :
& ꝑiosũ aduitã ꝑp&cuã puenire: Dic̃ ei graton: Quanta cũq dixeris¬
&suerborum ampliata fuerit multitudo uno hoc colligi
poterit : sisaluetur hic ꝓquo ista dicuntur: Sc̃s ualentinus
uide̾ris stulta est apud dm̃ & non potest tam perfecte
credere quã fides ipsa deposcit cui credendum est. Da
mihi fidem tuam sub hac pollicitatione utfilius tiuis ꝑmeã
fidẽ saluetur. Tu uero ꝑsalutẽ filii tui cũ omni domo tua
conuertaris ad xpm̃: Tunc graton uocauit coniugẽ
suã cũ omnifamilia: & ꝓstratus pedib eius coepit ꝓmittere: qđ si ille
saluus e&̃ om̃s crederent & p̃o Erant autẽ ihoc specta culo
ꝓculus esybratque apollinus: quos cognouimus ingreco ꝑ¬
fectos adlatina studia ꝑuenisse : Hi itaqie simili modo
oratoris suifiliũ cerimonẽ cupientes saluũ fieri se credi¬

Expanded text:
credis facta, accede et baptizare, ut possis ad salutem filii tui pertingere, et credis facta, accede et baptizare, ut possis ad salutem filii tui pertingere, et per ipsum ad uitam perpetuam peruenire». Dicit ei Craton: «Quantacumque dixerisuerborum ampliata fuerit multitudo, uno hoc colligi poterit: si saluetur hic, pro quo ista dicuntur». Sanctus Valentiuideris, stulta est apud Deum, et non potest tam perfecte credere, quam fides ipsa deposcit, cui credendum est, da michi fidem tuam sub hac pollicitatione, ut filius tuus per meam fidem saluetur: tu uero per salutem filii tui cum omni domo tua conuertaris ad Christum ». Tunc Craton uocauit coniugem suam cum omni familia, et prostrarus pedibus eius, cepit promittere, quod, si ille saluus esset, omnes crederent Christo. Erant autem in hoc spectaculo Proculus et Efibus atque Apollonius, quos cognouimus in Greco perfectos ad Latina studia peruenisse. Hi itaque simili modo, oratoris sui filium Cerimonem cupientes saluum fieri, se credi
Abbreviated transcription (Latin):
&abomni peccato lotus fonte purissimo dĩ filius
adopteris: Graton dixit: Aqua quȩ sordes corporis lauat¬
quo modo poterit peceata mundare Sẽs ualentinus
&crimina dimittentur Dicit ei graton: Dũ disputatio
nr̃a longius tenditur: uita mei filii breviatur: Dicit
ei sc̃s ualentinus ep̃s. Nisi credideris eaquȩ nec audire
potuisti aliquando nec uidere. saluus esse non poterit :
Dicit eigraton: Quid est quod ego nec audire potiu.
nec corde conspicere. Sc̃s ualentinus ep̃s dixit: Num¬
quid ionaudisti aliquando uirginẽ concepisse: Uirginẽ
do aut uidistiͦ iccis pedib undarũ pelagus ꝑtransisse imperasse uen¬
tis: tempestates iussu conpescuisse: Postremo crucifixũ. mortuũ.
ac sepultũ . die tertia resurrecturũ. atq multis uidentib asscendisse
incȩlis angelis testantib Ita ut aiscendit uenturus ad sertus ẽ: Si ita

Expanded text:
et ab omni peccato lotus fonte purissimo, Dei filius et ab omni peccato lotus fonte purissimo, Dei filius adopteris». Craton dixit: «Aqua, quae sordes corporis lauatquomodo poterit peccata mundare?». Sanctus Valentinus et crimina dimittentur». Dicit ei Craton: «Dum disputatio nostra longius tenditur, uita mei filii breuiatur!». Dicit ei sanctus Valentinus episcopus: «Nisi credideris ea, quae nec audire potuisti aliquando nec uidere, saluus esse non poterit filius tuus». Dicit ei Craton: «Quid est, quod ego nec audire potui nec corde conspicere?». Sanctus Valentinus episcopus dixit: «Numquid audisti aliquando uirginem concepisse, uirginem do aut uidisti siccis pedibus undarum pelagus pertransitum, imperasse uentis, tempestatem iussu compescuisse, postremo crucifixum, mortuum ac sepultum, die tertia resurrexisse, atque multis uidentibus ascendisse in celis, angelis testantibus, ita ut ascendit, uenturum adsertus est? Si ita
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit:. Etiesu naue scĩtas populis in disꝑsione positis plurimũ
triũphũ ad tribuit: Quid memorẽ uiduȩ credenti abhelia mor¬
tuũ unicũ suscitatũ. dolenti efereero redditũ axp̃o unitũ uiduȩs
Quid paraliticũ acredentib cũ lectulo suo funib depositũ accuratũs
Nonne fides alterius ita aliis ꝓfuit : It fides credentiũ diuinioris
laudẽ ad quirer& : &anon credentib: incredulitatẽ eicer&:¬
& santatẽ languentib restituer&. &uitã in mortus reparar& s
Hȩc & his similia multa sc̃o ualentino ep̃o ꝓsequente: graton
orator cecidit ad pedes eius dicens: Credo qđ iste quẽ prȩdi¬
casuerus sit dr̃ & p̃ Eter ipsũ non est alius. qui im¬
perat languori utabscedat. Imperat morti utfugiat
ana nontantũ uerbis sed orperibus de monstratur :
Dicit ei graton: Quȩ us opera ꝑquae fides possit
is manu factis quorũ effiges adorant᷑ intemplis:

Expanded text:
tribuit. Et Iesu Naue sanctitas populis in dispersione positis plurimum tribuit. Et Iesu Naue sanctitas populis in dispersione positis plurimum triumphum attribuit. Quid memorem uiduae credenti ab Helia mortuum unicum suscitatum, dolenti e feretro redditum a Christo unicum uiduae? Quid paralyticum a credentibus cum lectulo suo funibus deposi- tum ac curatum? Nonne fides alterius ita aliis profuit, ut fides credentium diuini oris laudem adquireret, et a non credentibus incredulitatem eicer restitueret, et uitam in mortuis repararet?». Haec et his similia multa sancto Valentino episcopo prosequente, Craton orator cecidit ad pedes eius, dicens: « Credo, quod iste, quem predicas, uerus sit Deus, et preter ipsum non est alius, qui imperat languori, ut abscedat, imperat morti, ut fugiat, ana non tantum uerbis, sed et operibus demonstratur». Dicit ei Craton: «Quae sunt opera, per quae fides possit lis manufactis, quorum effigies adorantur in templis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfilio soror ꝓfratre ꝓseruo dominus. etfiliã patri
esse redditã & frẽm sorori & seruũ leginiꝰ domie
restitutũ : Igitur ꝓeorum interitu hi quicrucit¬
bantur fidem in tegrã acceperunt. Adhoc utesse¬
cerentur utriq fideles: & salus temporalis datti
ẽ. Ut centurio morientẽ seruũ suũ reciper&: Et filiã mortuã
archisinagogus adiutã reuersã aspicer&. Et sorores lazarũ iã
sepulturã quadriduanã habentẽ: Quc̃ lugebant &flebant
uoce dñi suscitatũ esse gaudebant: Sunt & multa alia quȩ
in nobis a inuecerib: sacris uoluminib: ista affirment : & fides alte¬
rius subuenisse aliis doceat᷑ : & infidelitas alterius aliis nocuisse :
quȩ nunc memorare longum ẽ: Nã pharaonis unius hominis in¬
fidelitas totã egyptũ cȩdifec̃ uarus plagis. quo adusq cũ suo
interiret exercitu  fides moysi proeliantib uictoriã ex hostib

Expanded text:
pro filio, soror pro fratre, pro seruo dominus: et filium patri pro filio, soror pro fratre, pro seruo dominus: et filium patri esse redditum, et fratrem sorori, et seruum legimus do- mino restitutum. Igitur pro eorum interitu hi, qui cruciabantur, fidem integram acceperunt ad hoc, ut efficerentur utrique fideles, et salus temporalis data c et factum est, ut centurio morientem seruum suum reciperet, et filiam mortuam archisynagogus ad uitam reuersam aspiceret, et sorores Lazarum, iam sepulturam quatriduanam habentem, quem lugebant et flebant, uoce Domini suscitatum esse gaudebant. Sunt et multa alia, quae in Nouis et in Veteribus sacris uoluminibus ista affirment, et fides alterius subuenisset aliis doceatur, et infidelitas alterius aliis nocuisset, quae nunc memorare longum est. Nam et Pharaonis unius hominis infidelitas totam Egyptum cedi fecit uariis plagis, quoadusque cum suo interiret exercitu, et fides Moysis preliantibus uictoriam ex hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
Dunc autem ut non possint credi quisor di¬
dissimis aetib &erudeli suunis sunt occupati: Neł lũ tempus
pi mune al scelcribus habier̃: sedsi istã quã in finuo fidẽ abbac de¬
fendas iniuria. Etdõ illam inuisibili aomnipotenti do¬
mitas dabitur salus silio tuo quã postulas Censũ
uero tuum cuius mihi medietatem polliceri uoluisti
Offerre debes paperibus quiorent pfilio tuoMihi
autem nulla ratione suadere potueris: ut prosalii¬
te eius aliquid aliud quam fidem queram Ere¬
nibus renuntia simulacris. & uidebis saluum
filiũ tuũ. Dicit ei graton. Lic& ignorem quo
ordine religio uestra teneatur. Audiui tam̃
hoc quod unus quisq ꝑfidẽ suã saluetur.
Nec prosit alteri alteriu fides. Nec obesse pote¬
rit alteri infidelitas alterius Sc̃s ualentinus
leque enim infidedubius pater filio potest ob¬
esse fideli: In his ergo caus  is quas necessitas
flagitat saniatum quȩri̾tũr᷑. Dum patitur pati

Expanded text:
Nunc autem, ut non possint credi, qui sordiNunc autem, ut non possint credi, qui sordidissimis actibus et crudelissimis occupati, nullum tempus immune ab sceleribus habuerunt. Sed si istam, quam insinuo, fidem ab hac defendas iniuria, et Deo illam inuisibili et omnipotenti committas, dabitur salus filio tuo, quam postulas. Censum uero tuum, cuius mi- chi medietatem polliceri uoluisti, offerre debes pauperibus, qui orent pro filio tuo: michi autem nulla ratione suadere poteris, ut pro salute eius aliquid aliud accipiam, quam fidem queram. Cresum, et omnibus renuntia simulacris, et uidebis saluum filium tuum». Dicit ei Craton: «Licet ignorem, quo ordine religio uestra teneatur, audiui tamen hoc, quod unusquisque per fidem suam saluetur, nec prosit alteri alterius fides, nec obesse poterit alteri infidelitas alterius». Sanctus ValentiNeque enim in fide dubius pater filio potest obesse fideli. In his ergo causis quasi necessitas flagitat: sanitatem querunt, dum patitur, pater
Abbreviated transcription (Latin):
ratione sucurrere:
Extitit quidã fontegius tri¬
bunicius quidicer&istã passionẽ acrius suo eue¬
tus est non illũ deseruit. dicens enĩ. Ibo & huius
bonitatis affeucui mefaciã. esse icbrstrictũ. Audi¬
ens hȩc graton:mitit adillũ nobiles uiros amicos
suos. qui ulũ rogarent utadurbẽ romã dignaret
onire: Quẽ cũuenientẽ graton hospitio recepisset
ostendit ei filiũ suũ cerimone & cȩpit̾ petere eum
utsicut curauit germanũ fontegii. Ita &isti succur¬
Et graton dix̃ adeũ: Dimidiã partẽ substantie
meȩ.tibi clare disposui sustũ ab hac ĩfirmitate
liberare potueris: Cui ses ualentinus respondit:
Miror te magistrũ prudente non aduertisse
quod oixi. Tusiuis curabitur: Nam: cͥredideris
exp̃o meo fides pretiosa est dõ magis quãtu:
qua inre sus uilissimis auanis uitã tuã expendis
Credis effigͥes malignorũ hominũ in ligno ai
inquocũqo metallo expressas aliquam diui-¬
natatẽ habere: quȩ merito hoc optinuerit:

Expanded text:
ratione succurrere, extitit quidam Fonteius tribunicius, qui diceret ei istam passionem acrius suo euetus est, non illum deseruit, dicens enim Iesus et huius bonitatis affectu esse constrictum. Audiens haec, Craton mittit ad illum nobiles uiros, amicos suos, qui illum rogarent, ut ad urbem Romam dignaretur uenire. Quem cum uenientem Craton hospitio recepisset, ostendit ei filium suum Cerimonem, et cepit petere eum, ut, sicut curauit germanum Fonteii, ita et isti succuron dixit ad eum: «Dimidiam partem substantiae meae tibi dare disposui, si istum ab hac infirmitate liberare potueris». Cui sanctus Valentinus respondit: «Miror te magistrum prudentem non aduertisse, quod dixi: “Tu si uis, curabitur”. Nam, si credideris Christo meo, fides tua pretiosa est Deo magis quam tu, qui in rebus uilissimis et uanis uitam tuam expendis, credens effigies malignorum hominum, in ligno aut in quocumque metallo expressas, aliquam diuinitatem habere: quae merito hoc obtinuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
a domines maculas corporis sui & salua factas omnia
ꝑtotã nocteͣ lux ecuberauit in carcerẽ xtptimore
custodes fugerent : & carcerẽ aꝑtũ relinquerent
inconfessione eius quime saluã fecit & consolatus f¬
tuor dies iussit eã iterũ quintianus ante tribunal
pondit: Omnia uerba tua uana &uacua s &iniqua
precepta tua qͣte ipsũ maculant : Vnde miser & sine
sensu & absq intellectu iuis uult ad auxiliũ fuum

Expanded text:
is sui. Et saluata| sunt omnia totam noctem . lux exuberauit in carcerem| ut prae pauore custodias ii fugirent . et carcirem aper| tum derelinquerent. in confessione| eius . qui me saluam fecit et consolatus ttuor dies . iussit eam| ithe . respondit om| nia uerba tua . uacua et uapraecepta| tua aerem ipsum maculant et sine sinsu est . et sine in| tellectu qui uult ad auxilium suum
Abbreviated transcription (Latin):
acorde inuocare ñcesso Nuintianus dexitNIune undebo:
aspergi & sub testas carbones uiuosmittr & in cisdẽ
nudo corpore uolitarisũꝗ hoc ficrae subito locus
in quo scm̃ corpus uolutabatur cõmotus est & pars
parictis cecidit & oppressit consiliariũ iudicis nomine
silbanũ & amicũ ei nomine falconiũ. Quorũ consilio

Expanded text:
et corde inuocare non cesso. Quintianus dixit nunc| uidibo anudo corpore uolutare Cumque hoc fieret . subito locus in| quo sanctum corpus uolutabatur . commotus est et pars pari| etis cecidit . et oppressit consiliarium iudicis . nomine salui| num . et amicum eius nomine falconium . quorum consi| lium
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudinẽ tuã inpendere. H loc tamen scias. qua ad corpus
meũ medicamenta manu facta nũ quã accedunt:
Dicit adeã senior: łtquarẽ ñ ꝑmittis ut cut re̾ teꝰ
uersałlic sault potest mesaluare: Iunc subridens
senior dixit: Etme ipse misit adte Nã &ẽgo apostolui
cius su & in nomine ipsiusscias te eẽ saluatã łtcũ hec
dixiss& ab occulis eĩ sublatus ẽ. & ñ apparuit: Iunc¬

Expanded text:
sollicitudinem tuam inpendere hoc tamen| scias . quod ad corpus meum medicamenta ab homine facta| numquam accedunt. Dicit ad eam ille senior. Quare non| permittis ut curem te. uersa hic si uult potest me| saluam facere. Tunc subridens senior dixit . et me ipse misit| ad te. Nam ego apostolus eius sum et in nomine eius scias| te esse saluandam. Et cum haec dixissit . ab oculis eius| sublatus est. Tun
Abbreviated transcription (Latin):
Dnẽ quame erasti & custodisti abifantia men c fersune
in iuentiue uriliter agere quitulistiamc anort
scculi qui corpus meũ apollutone separasti Quist
me uincere tormenta c̃arnificis ferrũ igne̾ aũin¬
cula qui mihi intertormenta uirtutẽ patientiȩ
tribuisti Tedepͣcor pater scẽ utacipias spm̃ meũ

Expanded text:
ne, qui me creasti, et custodisti ab infantia mea, et fecisti me juventute viriliter agere, qui tulisti a me amorem saeculi qui corpus meum a pulluci| one separasti Qui fescisti me uincire tormenta carni| ficis. Ferrum igni et uincola qui mihi inter torquentes| uirtutem pacienciae tribuisti te praecor . ut accipias| spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
tra sepuldrũ ad caput eius & tam diu ib
stetit: quã diu cũ omni diligentia clauderetur: Causo
uisus nec auditus est in regione illa. ł intota ꝓun¬
cia siculorũ: Vn de suspicati sunt omnes qđ angelui
cius fuerit : & hanc scripturã diuulgantes qui iu¬
derunt: omnes siculos sollicitos reddiderunt ⁊

Expanded text:
epulchrum ad ca| pud eius et tamdiu ibi stetit quamdiu cum omni| diligentia cludiretur. Clauso uisus . nec auditus| in regionem . uel in totam prouinciam saeculorum.| Vnde suspicati sumus quod angelus eius fuirit. Et| hanc scripturam deuulgantis . qui uiderant . omnes| saeculus
Abbreviated transcription (Latin):
sennecẽ eam sui honines ad medio lanensẽ urbem
ꝑducerent. Ita ut intra biduũ ngraret ad xp̃m¬
ab intestato gerliasius & protasius parentibus
pretiũ paperibus & famliolȩ sue : quam &iam¬
ingenuã fecerunt: Ipsi uero in uno cenculo seron¬
cuserunt ꝑdecẽ annos lectionb & orationibus &ieiuzis¬
uacantes a conuersione sua. Vndecimo anno a ꝓalmã
martyrii ꝑuenerunt: Suꝑ uenente aut̃ comite a stacio
qui ꝓficiscebatur ad bellũ qđ ab marcomannis fuerat
excitatũ : Occurrerunt ei tẽmplorũ cultores cusacer¬
dotibus suis dicentes : Siuis letus adaugustos nostros

Expanded text:
eam seminecem sui homines ad Mediolanensium urbem eam seminecem sui homines ad Mediolanensium urbem perducerent, ita ut intra triduum migraret ad ab intestato jure Gervasius et Protasius parentibus pretium pauperibus, et familiolam suam ingenuam fecerunt: ipsique se in uno coenaculo concluseruntersionis suae undecimo ad palmam martyrii pervenerunt. 14. Superveniente comite Astasio, qui proficiscebatur ad bellum, quod a Marcomanis fuerat excitatum, occurrerunt ei templorum cultores cum sacerdotibus suis, dicentes: Si vis laetus ad Augustos nostros
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Infinita tibi dominat᷑ stultitia: ut putes me ipsũ
Hnc paulinus consularis dix̃ ad officium suũ: Ducite
eum adpalmam : & nolite eum de collare Si aut̃ sacri¬
ficare contempserit : facite foꝰ ueam in terrã quo
adusque ꝑueniatis ad aquam &ibi eum sopinũ depo.¬
nite: & terra atque lapidibus obruentes cũ dintute¬
consecrauit:. Vt sacerdos a pollins quihoc consilium
paulino dederat adiabolo repleretur sꝑseptemdies
energuminus ibi clamar& ubi obrutus erat sc̃s uitalis:
dicens. Incendis me sc̃e uitalis martir xp̃i erucias
me: Post septẽ autẽ dies precipitatus ad iabolo influ¬
mine excpirauit : St̃s aut̃ uitalis gloriosus mrtyri
conuiͥx eius. dumuell& corpus sc̃i uitalis auferre:
& axp̃ianis prohibita: & inuisionibus sȩpe ãmonta
est : ne scm corpus amalo homine bene positũ uiolar& :¬
idola transiens. siluanos sacrificantes incurrit
Quicũ eam deponentes de saumario hostarentur
hȩc audientes.: tanta eam cede mactauerunt. Ut ux

Expanded text:
i: Infinita tibi dominatur stultitia: aut putas memetipsum Tunc Paulinus consularis dixit ad Officiarium: Ducite eum ad palmam, et nolite decollare, si sacrificare contempserit: sed facite foveam in terra, tamdiu quo usque perveniatis ad aquam, et ibi eum supinum deponite, et terra atque lapidibus obrutum, ibi dimitconsecravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium Paulino judici dederat, diabolo repletus, per septem dies energumenus clamaret ibi, ubi obrutus est sanctus Vitalis, dicens: Incendis me, martyr; crucias me, sancte. Post septem vero dies praecipitatus a diabolo in flumine, exspiravit. Sanctus autem Vitalis gloriosus martyr conjux ejus, dum vellet corpus sancti Vitalis auferre, a christianis prohibita est, et in visionibus saepe admonita, ne sanctum corpus a malo homine bene positum violar tenderet, Sylvano sacrificantes incurrit. Qui cum eam deponentes de saumario hortarenturhaec audientes, tanta eam caede mactaverunt, ut vix
Abbreviated transcription (Latin):
geminos genuer̃ : Unũ ꝓtasiũ & alium geruasium
uocauerunt : Quorum pater uitalis militans cbsula
gressus est: & cũ uider& in conspectu iudicis sui xp̃ianũ
nomine ursicinũ aste medicũ : natione ligurium:
uitalis dicens : Noli noli ursicine me dice: quialios
curare consueuisti: Teinsum & ernȩ mortis iaculo
uulnerare : & quippassionesnimias uenist aipalriã.
coronã ꝑdere uisa domino tibi prȩparatã : Audiens
hȩc ursicinus genu posuit : & spiculatorẽ utferir&
ris rapiens. Intra rauennantiũ urbẽ sepeliuit : cum
ideo maxime teneri mandauit. Nontantũ quia
contempsit adeũ redre : quantũ hoc quod ita xp̃i¬

Expanded text:
geminos genuerunt: unum Prothasium, alterum Gervasium geminos genuerunt: unum Prothasium, alterum Gervasium vocaverunt. Quorum pater Vitalis militans consul gressus est. Et cum videret in conspectu judicis sui Christianum nomine Ursicinum, arte medicum, natione Ligurium, oce magna Vitalis dicens. « Noli, noli, Ursicine medice, qui alios curare consuevisti, teipsum aeternae mortis jaculo vulnerare, et qui per passiones nimias venisti ad Palmam, coronam perdere a Domino tibi praeparatam. » Audiens haec Ursicinus genu posuit, et spiculatorem ut feriret ris rapiens, intra Ravennensium urbem sepelivit cum omideo maxime teneri mandavit; non tantum quia contempsit ad eum redire, verum quantum ob hoc quod christi
Abbreviated transcription (Latin):
urbe ꝑdecẽ annos indĩ seruitio ꝑdurantes ad hoc
ꝓtingere merueruađ utxp̃i martyres fierent Quorũ
corpora in eo loco inuenies : inquostas & oras . Duod ecĩ
pedũ altitudinẽ terrȩ cooꝑtã arcã inuenies. Quam
arcam superius exaltabis & in nomine eorũ ecclesiã
fabricabis: Cũꝙ ab eo nomina require rem. dix̃ mihi
Adcaput eorũ libellum scriptũ inuenies inquo & ortus
eorũ &finis sc̃ĩptus est : Conuocans itaque om̃s ꝑcircuitũ
fr̃s. & coepiscopos urbium uicinarũ referens uniuersa
quȩ uiderim & quȩ audierim : Ipsis coram positis primus
entes puenimus ad arcam quã sc̃s ꝓmserat paulus
Quã aperientes inuenimus qua suipsa hora positosscõs:
miro odore. flagrantes Ad quorũ caput libellum
inuenimus. Inquo erant hȩc ꝑ ordinẽ uniuersa ꝯscripta:
Ego serius cxp̃i philippus intra domũ meã sc̃orũ cor¬
pora quȩ cũ filio meo rapui & sepeliui : Quorũ mat̃¬
ualeria & pater uitalis dictis unt. Quos uno ortu

Expanded text:
urbe per decem annos in Dei servitio perdurantes, ad hoc pertingere meruerunt, ut Christi martyres efficerentur. Quorum corpora in eodem loco invenies, in quo stas et oras. Duodecim pedum altitudine terra coopertam arcam invenies, quam arcam superius exaltabis, et in nomine eorum Ecclesiam fabricabis. Cumque ab eo eorum nomina requirerem, dixit mihi: Ad caput eorum libellum scriptum invenies, in quo et ortus eorum, et finis scriptus est. 5. Convocans itaque omnes per circuitum fratres et episcopos urbium vicinarum, referens universa quae videram, quaeque audieram, ipsis coram positis, primus entes pervenimus ad arcam, quam sanctus promiserat Paulus: quam aperientes, invenimus quasi in ipsa hora positos 485 sanctos, miro odore flagrantes. Ad eorum caput libellum invenimus, in quo erant haec per ordinem universa conscripta: 6. Ego servus Christi Philippus intra domum meam sanctorum corae cum filio meo rapui, sepelivi. Quorum matValeria, pater Vitalis dicti sunt. Quos uno ortu