comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo flaminatemporalis generat
lucem temporalem coeua e &u flamina
generans luci qua generat. nec precedit
tempore flamma generans lucemgene¬
ratam ised ex quo i ncipit flamma exillo
incipit lux da mihiflamiã sine iucei&
do tibidm̃ patremsine filio. Hoc e ergon
potest filius asefacere quicquan nisiquod
uident patrem facientem. qui auiderefihi
est. totum quod potest depatreẽ qmqd
Sequitur & ipse in uerbissuis & malemtel¬
legentes conturbat. ut ad restum in tellec¬
tomreuoc& erfantes. cum dixiss& ñ poast¬
ase filius facere quicqua nisi quoduident patre
facientem neforae carnalis subrep&& intellab
ut eueriter& mentem &facer& sibi homo quas
duos fabros. unum magistrum al terum discipus
quasi ad tendentem ad magistrum. Verbigra¬
tia. facientemarca ut quomodo ille fec arco
facit & istt alteram arcam secundum uisionem
quam inspexit in inagistro operante. N&aleali¬

Expanded text:
Quomodo flamma temporalis generat Quomodo flamma temporalis generat lucem temporalem. Coaeva est autem flamma generans luci quam generat, nec praecedit tempore flamma generans lucem generatam; sed ex quo incipit flamma, ex illo incipit lux. Da mihi flammam sine luce, et do tibi Deum Patrem sine Filio, Hoc est ergo, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem; quia videre Filii, est; totum quod potest, de Patre est: Sequitur et ipse in verbis suis, et male intelligentes conturbat, ut ad rectum intellectum revocet errantes. Cum dixisset, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: ne forte carnalis subreperet intellectus, et averteret mentem, et faceret sibi homo quasi duos fabros, unum magistrum, alterum discipulum quasi attendentem ad magistrum, verbi gratia, facientem arcam; ut quomodo ille fecit arcam, faciat et iste alteram arcam secundum visionem quam inspexit in magistro operante: sed ne tale ali
Abbreviated transcription (Latin):
erant inheresim. Intellegiius ergo luce
excute intellegentiam tuam nec in telle¬
gentiam uocanda. sed plane stultitiam.
Diꝰ pat̃ fẽc mundũ quem fec filius. Alterum
mundum clamihi mund filuste in quosu¬
n afilio. Respondit tibi euangelium &
mund ꝑeum factus e. & mundus eum non
cognouit. Agnosceergo eumꝑ quem fac¬
tus e mundus & noliẽe int̃ illos qui eam
uerunt. in separabilia ergo opera patis
e. dequo natus e. Sed tamen ȩqualera sebi
genuit. Nenim de fuit aliquit generanti
aut tempus quesiuit ut generar& qui
genuit᷑ a & ernum aut matremque¬
siuit ut generar& Quit e ꝓtulit uerbũ
aut pat̃ generans a&ate prȩcesserat fi¬
lium ut minorem filium generar&
fortte dicaliquis quia ꝑmulta saecala
in senecta sua ds suscepit filium sicut pat̃¬
sisinesenectate sic filius sine in cremento
Nec ille senuit nec ille crenit seda equalic
aequalem genuit. A ecternus a Rernum
Quomodo inquit aliquis a& cernus aeternũ

Expanded text:
errant in haeresi. Intelligimus ergo lucem Excute intelligentiam tuam; nec intelligentiam vocandam, sed plane stultitiam. Deus Pater fecit mundum: quem fecit Filius alterum mundum? da mihi mundum Filii. Iste in quo sunon a Filio; respondet tibi Evangelium, Et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . Agnosce ergo eum per quem factus est mundus, et noli esse inter illos qui eum verunt. 8. Inseparabilia sunt ergo opera Patris est de quo natus est. Sed tamen aequalem sibi genuit. Non enim defuit aliquid generanti, aut tempus quaesivit ut generaret, qui genuit coaeternum; aut matrem quaesivit ut generaret, qui de se protulit Verbum; aut Pater generans aetate praecesserat Filium, ut minorem Filium generaret. Et forte dicit aliquis quia post multa saecula in senecta sua Deus suscepit Filium. Sicut Pater sine senectute, sic et Filius sine incremento: nec ille senuit nec ille crevit; sed aequalis aequalem genuit, aeternus aeternum. Quomodo, inquit aliquis, aeternus aeternum?
Abbreviated transcription (Latin):
carnalisuo intellectu modo turbentur in ip¬
sis uerbisxpi. Hoc au paulo ante p̃locuturrũ
quia omnia puersa corda ꝑturbat. sic piacor¬
da exerc& uerbumdi maxime quod ꝑiohan¬
nem euangelistã dicitur. Alta enimꝑillum
dicuntur ñ qualiacumq ñ quae facile intel¬
legantur. Ecceramhereicur siforae audiuit
uerbaista engit se. & dic& nob. Ecceminor
ẽ filius quampat. Ecceaudi uerba filii quidi¬
cit ñ potest filius ase facere quicquam nisi
quod uident patremfacientem. Ex pecta
quem ad mođ semptam ẽ. Esto mansu&us ad
audiend uerbum ut in tellegas. Puta enim
me conturbatum meẽe his uerbis quidicoae :¬
qualẽ potestatem mai estatem ꝙ ẽẽ patiis
& filii cumaudiui ñ potestfiliusase facere
quicqua nisi quoduident patrem facientem
Tarbatus his uerbis quaero absce quua
tibi uidens intellexisse. Nouimus in euange¬
lio filium ambulasse suꝑmare: Vbiuidit
patrem ambulasse suꝑ mare hiciamillectur¬
batur. poneergo quod intellex erar. & simul

Expanded text:
turbentur in ipsis verbis Christi. Hoc autem paulo ante praelocutus sum, quia omnia perversa corda perturbat, sicut pia corda exercet Verbum Dei, maxime quod per Joannem evangelistam dicitur. Alta enim per illum dicuntur, non qualiacumque, non quae facile intelligantur. Ecce jam haereticus si forte audit verba ista, erigit se, et dicit nobis: Ecce minor est Filius quam Pater, ecce audi verba Filii, qui dicit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Exspecta, quemadmodum scriptum est, Esto mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas . Puta enim me conturbatum esse his verbis, quoniam dico aequalem potestatem majestatemque esse Patris et Filii, cum audivi, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Turbatus his verbis quaero abs te, qui jam tibi videris intellexisse: Novimus in Evangelio Filium ambulasse super mare ; ubi Patrem vidit ambulasse super mare? Hic jam ille turbatur. Pone ergo quod intellexeras, et simul
Abbreviated transcription (Latin):
Nos colimus quod noniud&ur. & coiostenla¬
mus homini qui ñ hab& unde uideat Nãuti¬
q supsi deos suos uidento culir habemur & nos
bunt. Ergo cum seconturbatum dixisra
cum diciturilh cotatdie ubie dr tuus haee
meditatur sum inquid. quia dici temhi
cotitidie ubie dr̃tuus & quasi uolens¬

Expanded text:
nos colimus quod non videtur. Et cui ostendanos colimus quod non videtur. Et cui ostendamus? homini qui non habet unde videat? Nam utique si ipsi deos suos vident oculis; habemus et nos bunt . Ergo cum se conturbatum dixisset, cum dicitur illi quotidie, Ubi est Deus tuus? Haec memoratus sum, inquit, quia dicitur mihi quotidie, Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
fec. Patẽnuim fecit ꝑfilium qui a ꝑ uerbum sec
pat̃ omna. Quart inpatre& fiho separati¬
onem nꝰ inuenis sed si ad surexisti tun cninue¬
nis s̃ aliquid su pramentem tua tetigisi tunc
nꝰ inuenis. Na sunhis uersans quae sibi erans
animus facit cumi maginib tuir loquenr
s cum uerbo dĩ. Falluntat imaginestuae
transcende corpus & sac peanimum trans ten¬
de & animum. & saepe diti nͥ tangis dr̃nisi
& animunitraansi enr quan tominus tangir si
in carne re mans enr Illiergo quisapiunt car¬
nequa longe sunt as apiendo quod dr ẽ. quiuꝰ
ibi eẽnt &iamsi auimums aperent recedit
homo multum ado quandosapit carnaliter
& multum in t̃e int̃ carnem& animami
Plustamenint̃e int̃animum& dm̃ Tusima
nimoer in medioes siinfra adtendis corpur
e si supraadtendis dr̃ ẽ & adtolleatacor¬
ac nocto. cumdicitur mihi cotitiiae ubi ẽ
ds tuur. Tamquam paganidicant eccedu

Expanded text:
. Pater enim fecit per Filium, quia per Verbum fecit Pater omnia. 11. Quaere in Patre et Filio separationem, non invenis: sed si assurrexisti, tunc non invenis; si aliquid supra mentem tuam tetigisti, tunc non invenis. Nam si in his versaris, quae sibi errans animus facit; cum imaginibus tuis loqueris, non cum Verbo Dei: fallunt te imagines tuae. Transcende et corpus, et sape animum: transcende et animum, et sape Deum. Non tangis Deum, nisi et animum transieris: quanto minus tangis, si in carne manseris? Illi ergo qui sapiunt carnem, quam longe sunt a sapiendo quod Deus est? quia non ibi essent, etiam si animum saperent. Recedit homo multum a Deo quando sapit carnaliter, et multum interest inter carnem et animum: plus tamen interest inter animum et Deum. Tu si in animo es, in medio es: si infra attendis, corpus est: si supra attendis, Deus est. Attolle te a corac nocte, cum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus? Tanquam Pagani dicant: Ecce d
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & ds̃ erat uerbum: omnia ꝑipsum factas.
elux. inuerbo fẽc. ꝑ uerbum fec. Ecceergonune
audiui mus euangelium cum respondere
stomachantib iũdaeis. quiañ solutu solaebat
sabbatum sed& ia patrem suũ dicebat dm ac¬
qualem sefaciens do. Sic enim senptame in sa

Expanded text:
omnia per ipsum facta sunt; lux: in Verbo fecit, per Verbum fecit. 4. Ecce ergo nunc audivimus Evangelium, cum responderet stomachantibus Judaeis, quia non solum solvebat sabbatum, sed etiam patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo : sic enim scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ambulatio opus e patiis. & filui in separo¬
bile utrumꝗ ibi operantemuidea Nec pat̃
filium deseruit. nec filius a patrediscessit.
taq: quicquid facit filius ñ facit sinepałre quia
Eccefecit drlucem & uiditfihur patre
facientemlucem secunđ carnalem in¬
tellestum tuũ. quiaideo uis minorem

Expanded text:
ambulatio opus est Patris et Filii inseparaambulatio opus est Patris et Filii inseparabile. Utrumque ibi operantem video: nec Pater Filium deseruit, nec Filius a Patre discessit. Ita quidquid facit Filius, non facit sine Patre; quiecce fecit Deus lucem, et vidit Filius Patrem facientem lucem, secundum carnalem intellectum tuum, qui ideo vis minorem
Abbreviated transcription (Latin):
Ambulauit ipse suꝑ mare. pat̃ nunquo am¬
bulauit suꝑmare. Cerienꝰ facitfilus quic¬
qua: nisi quoduident patrem facientem
Rediergo mecumadio quoddicebam ne
fortesic intellegenđ sit. ut dequestione
ambo ex eamur: Namego secundumfide
catholica uidequo modo exeam sin eof¬
fensione sinescandalo. Tuau circumdu¬
sur quens qua ex eas. quaintraueras. uide
forae ñ intellexisti. & hocꝗ dx̃ qua intra¬
sed ꝑmacena decidisti. Ergo quemadmno¬
dum poter aruina licolligerete & intre
pianua ut sincoffensione intres. & sing
auseras quod dicas. sed quod illeostendit
hocdoco quere eccefides catholica que¬
ad modum exit deista ꝓpositione. Ambu¬
lauit filius suꝑ mare pedes carnis fluc¬
tib inposuit. caro ambulabat diuinitar
gubernabat. Quando ergo caro ambula¬
bat & diuinitas gubernabat. pat̃ absens
erat: Si absens erat quomodo ipsefib¬
usdio Pat̃ aũ in me manens facitopera
sua. Ambulatio illa cartus suꝑ mare :
apatre fiebat ꝑfilium fiebatergo illa

Expanded text:
mare, Pater nunquam ambulavit super mare. Certe non facit Filius quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. 6. Redi ergo mecum ad id quod dicebam, ne forte sic intelligendum sit, ut de quaestione ambo exeamus. Nam ego secundum fidem catholicam video quomodo exeam sine offensione, sine scandalo: tu autem circumclusus, quaeris qua exeas. Qua intraveras vide. Forte non intellexisti et hoc quod dixi, Qua intrased per maceriam cecidisti. Ergo quemadmodum potes, a ruina tua collige te, et intra per januam, ut sine offensione intres, et sineafferas quod dicas; sed quod ille ostendit, hoc loquere. Ecce fides catholica quemadmodum exit de ista propositione. Ambulavit Filius super mare, pedes carnis fluctibus imposuit; caro ambulabat, et divinitas gubernabat: quando ergo caro ambulabat et divinitas gubernabat, Pater absens erat? Si absens erat, quomodo ipse Filius dicit, Pater autem in me manens, isua; ambulatio illa carnis supra mare, a Patre fiebat, per Filium fiebat. Ergo illa
Abbreviated transcription (Latin):
alia substantia. sed ipra ẽ potentia : quae ẽ
substantia. Substantia ut sit: potentiaut
possit: erco quia fihur depatre ẽ. ideo dfih
us n potest ase facere quicqua. quia ñ ẽ filius e
ase . ideo ñ potest ase. Videtur enim quasimi e¬
norem sefecisse cumdĩc. Non potest filius a se
facere quicqua : nisi quoduident patrem facien¬
tem. Hicengit ceruicem her&ica uanitas eorũ.
scilic& qui dicunt filium minoremqua patest.
Minons potestatis. maiestatis possibilitatis nꝰ in¬
tellegentes mistenum uerborunixp̃i. Adoendat¬

Expanded text:
et alia substantia: sed ipsa est potentia quae et et alia substantia: sed ipsa est potentia quae et substantia; substantia ut sit, potentia ut possit. Ergo quia Filius de Patre est, ideo dixit, Filius non potest a se facere quidquam. Quia non est Filius a se, ideo non potest a se. 5. Videtur enim quasi minorem se fecisse, cum dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Hic erigit cervicem haeretica vanitas, eorum scilicet qui dicunt Filium minorem esse quam Patrem, minoris potestatis, majestatis, possibilitatis, non intelligentes mysterium verboru
Abbreviated transcription (Latin):
qua: nisi quoduiderit patrem facientem . tam̃ꝙ
dicer& quid scandahz ati estis. quia patrem
meum dixidm̃. & quia a equalemme facio dõ.
ita sum aequahr utille megenuent. ita sum
aequalis ut n ille ame: sedego ab illo sum. hoc
enimintellegitur in his uerbi ñ potestsihur
ase facere quicqua nisi quoduident patrem fa¬
cientem. Hoc ẽ quicquid filius hab& ut faciat.
a patre hab& ut faciat. Quare a patrehab& ut
faciatasuia ecpatre hab& ut filius sit. Quare
excompara tionehumanae infirmitatis lon¬
ge infraiacentis: ut cumꝙ corda sustallite
& ne fore aliquis nrittangat secr& sum &
quasi caruscatione iagnã elucis horescenssa¬
piataliquid nein si piens remaneat. nꝰ tamex
puit amititat. Ho moaliud ẽ quod est. aliud
quod potest. Aiquando enim & ẽhamo & nͥ
potest quoduult: Aliquando sice homo ut
substantia ut sit & alia potestas ut possit. Sed
Sed ee & posre simulhab&. qui a uelle& facere
tia fihi depatreẽ. n alia patentia ẽ insiho&

Expanded text:
cientem. Tanquam diceret, Quid scandalizati estis, quia Patrem meum dixi Deum, et quia aequalem me facio Deo? Ita sum aequalis, ut ille me genuerit: ita sum aequalis, ut non ille a me, sed ego ab illo sim. Hoc enim intelligitur in his verbis, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Hoc est, quidquid Filius habet ut faciat, a Patre habet ut faciat. Quare habet a Patre ut faciat? Quia a Patre habet ut Filius sit. Quare Ex comparatione humanae infirmitatis, longe infra jacentis, utcumque corda sustollite; et ne forte aliquis nostrum attingat secretum, et quasi coruscatione magnae lucis horrescens, sapiat aliquid, ne insipiens remaneat: non tamen puit amittat. Homo aliud est quod est, aliud quod potest. Aliquando enim et est homo, et non potest quod vult; aliquando autem sic est homo, utsubstantia ut sit, et alia potestas ut possit, sed sed esse et posse simul habet, quia velle et facere tia Filii de Patre est. Non alia potentia est in Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
rat. qui non sine causa suꝑ pectus dñi discũ¬
bebat. Misi ut secreta altioris sapientiae eius ebibe¬
r& & quod amando biberat. euangelirando ructar&:¬
It ista secreta sunt: Et ꝓsundac intelligentiae. ut
omnes turbent qui ꝑ uerso sunt corde. It omnes ger¬
ceat qui recto sunt corde. Proinde anim aduertat
caritas urã adhaec paucaquae lecta sunt: Vide¬
amus siquomodo possumus donante & adiuunte ip¬
so qui uerba sua nobis uoluit recitart : Quae tunc
aduita atq conscripta sunt. ut modo legerent᷑.
Quid sibiuelit quod eum auditis dicere : Amen
amendico uobis non potest filius a se facere quic¬
quam nisi quoduiderit patrem faciente Quaccũq

Expanded text:
ui non sine causa super pectus Domini discumbebat , nisi ut secreta altioris sapientiae ejus ebiberet, et quod amando biberat, evangelizando ructaret, ita secreta sunt et profunda intelligentiae, ut omnes turbent qui perverso sunt corde, et omnes exerceant qui recto sunt corde. Proinde animadvertat Charitas vestra ad haec pauca quae lecta sunt. Videamus si quo modo possumus donante et adjuvante ipso qui verba sua nobis voluit recitari, quae tunc audita atque conscripta sunt, ut modo legerentur, quid sibi velit quod eum audistis modo dicere, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patr
Abbreviated transcription (Latin):
badm̃ qui potestcapere capiat. quiaui cape¬
re apotest. Nrihi ad senbat. sed tarditaqr
suae & conuertat se ad illum quicorape¬
nt ut infundat quod donat postremo. &
siquisqua ꝓpterea n intellexent quia name
sic ditum ẽ ut dicidebuit. ignos cat humanae
fragilitatis. & supplic& diuinaebonitati. Ha
corddeurs. ad eum conuertimini. qui& medo¬
o& quodloquor & uob quem admođd dignat᷑
nemosedicat deseritum forae enmali quid
daredifferit sed neminem esunentem relin¬
quet. Si enim ũdat adhoram &c ero& queren¬
tem nͥ contemin& : pecenter Vid& eergo & ad¬
tendite quid uelim dicere. & si forae nꝰ ponim.
catholica fides hoc hab& firmata spũ dñi in
scis eiur contraomnem heređica prauita¬
rabiles sunt sic& apera patiis & fihi inse para¬
bilia sunt quo modo pat̃& fihus in separabi

Expanded text:
ba Domini, Qui potest capere capiat . Qui autem capeba Domini, Qui potest capere capiat . Qui autem capere non potest, non mihi adscribat, sed tarditati suae; et convertat se ad illum qui cor aperit, ut infundat quod donat. Postremo et si quisquam propterea non intellexerit, quia non a me sic dictum est ut dici debuit, ignoscat humanae fragilitati, et supplicet divinae bonitati. Habcorde vestro ad cum convertimini, qui et me docet quod loquor, et vobis quemadmodum dignatur te non dederit, nemo se dicat desertum. Forte enim aliquid dare differt, sed neminem esurientem relinquit. Si enim non dat ad horam, exercet quaerentem, non contemnit petentem. Videte ergo et attendite quid velim dicere, etsi forte non possim. Catholica fides hoc habet, firmata Spiritu Dei in sanctis ejus, contra omnem haereticam pravitarabiles sunt, sic et opera Patris et Filii inseparabilia sunt. Quomodo Pater et
Abbreviated transcription (Latin):
uisie Cum uero & in ipso libro genoscosle¬
gamus. Dar̃. fiat lux & facta estlux. Ddr̃ fiat
firmamentum & factum est sirmamentum&
c&era in uerbo cius continua factacuirei adtes¬
tatur. & psalmus dicens. Ipre d& facta sunt
ipse mandauit & creata sunt Quomodo post
mundum factum requiem quas uit cessar&
requi rebat.qui in iubendonumquam labora¬
uerat Ergo illa mystica sunt & ꝓpterea
ita positaut nobis requiem speremus post hanc
uitam. Sed sibon a opera fecerimus. ideo
dñs retundens in pudentiã & crrorẽ iudae¬
orum & ostendens eos ñ recte sapere de dõ
Ait illis scandalirantib: quod sabbato opera¬
batur hominum sanitatem. Pat̃ moususq
modo operat᷑: & ego operor. Nolite ergo
putare quiisabbato ita requieuit pat᷑ meus
ut & illo ñ oper&ur. Sed sicut ipsenuncoperat᷑
operor & ego. sed sicut pat̃ sine labore ic
sumloqui cantatiurae. Sed secund illauer¬

Expanded text:
visse: cum vero et in ipso libro Geneseos levisse: cum vero et in ipso libro Geneseos legamus, Dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux: dixit Deus, Fiat firmamentum; et factum est firmamentum ; et caetera in verbo ejus continuo facta: cui attestatur et Psalmus dicens, Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt : quomodo post mundum factum requiem quasi ut cessaret requirebat, qui in jubendo nunquam laboraverat? Ergo illa mystica sunt, et propterea ita posita, ut nobis requiem speremus post hanc vitam, sed si bona opera fecerimus. Ideo Dominus retundens impudentiam et errorem Judaeorum, et ostendens eos non recte sapere de Deo, ait illis scandalizatis quod sabbato operabatur hominum sanitatem, Pater meus usque modo operatur, et ego operor: nolite ergo hoc putare quia sabbato ita requievit Pater meus, ut ex illo non operetur; sed sicut ipse nunc operatur, operor et ego. Sed sicut Pater sine labore, sic sum, loqui Charitati vestrae: sed secundum illa ver
Abbreviated transcription (Latin):
& habeamus qui ett̃ cordo nr̃a id est tranquil¬
litatemspiritalẽ. It quamuis in hoc sacculo
id conemur adem ⁊ amen requiem ꝑsectam
ñ peruenimus: Misicumde hacuit aguerime:
Sed ideo dictum osi dm̃ requieuisso : Quiaum
sunt omnia. Qui&emucroppterea appella¬
uit scriptura. Vtnos ad moner& postbona
operarequi&urus . Sic enĩ scriptum habemus
ingenes. It fecit ds̃ omaboni ualdo. Et requicuit
aĩ septimodio. Et tu homocum ad tendis
ipsũ dĩ post bona opera requieuisse. Non tibi spe¬
raris requiem Nisi cumbonasueris operatus:
It quae admodũ dr̃ postea quã fecit hominẽ ad
imaginem & similitudinẽ suam Sectodie& inil¬
lo ꝑfecit omni aopera sua bona ualde. Nequie¬
uit septimodie: sic & tibirequiem ñ speres
nisicum redieris ad similitudinẽ dĩ inqua
factus es. Quam peccato ꝑdidisti. Nonenim
dĩ laboras sedicendus est Quiius sit & facta
sunt. Quis est qui post tantamoperis facilita¬
tem quasi post labore uelit requiesceresiuis sit

Expanded text:
et habeamus quietem in corde nostro, id est tranquillitatem spiritualem. Et quamvis in hoc saeculo id conemur, ad eam tamen requiem perfectam non perveniemus, nisi cum de hac vita exierimus. Sed ideo dictum est Deum requievisse, quia sunt omnia. Quietem uero propterea appellauit Scriptura, ut nos admoneret post laopera requieturos. Sic enim scriptum habemus in Genesi, Et fecit Deus omnia bona valde, et requievit Deus die septimo : ut tu homo cum attendis ipsum Deum post bona opera requievisse, non tibi speres requiem, nisi cum bona fueris operatus: et quemadmodum Deus posteaquam fecit hominem ad imaginem et similitudinem suam sexto die, et in illo perfecit omnia opera sua bona valde, requievit septimo die; sic et tibi requiem non speres, nisi cum redieris ad similitudinem in qua factus es, quam peccando perdidisti. Non enim Deus laborasse dicendus est, qui dixit et facta sunt. Quis est qui post tantam operis facilitatem quasi post laborem velit requiescere? Si jussi
Abbreviated transcription (Latin):
daminterillos: Qui inquinq porticib piscine
illius salomonis iacebant cuidixerat. Tolle
grauatum tuum & uade in domumtuam. Hoc aũ
fecerat sabbatis. unde praeturbati iudaeicalum¬
niabant᷑ quasi euersorem & praeuaricatorẽ legis
T unc eis dixerat. pater meus asq modo operatur:
et ego operor. illienim carnalit̃ sapienter sabba¬
ti obseruationem putabant dm̃ post laborem fa¬
bricatimundi usq ad hunc diem quasidoriniro&
ꝓpterea sc̃ificisse illum diem &quo coepit uelutla
boribus requiescere. Est aũ sacramentã sabba¬
.ti antiquis patrib nrãs pracceptum qiuod nosap̃un

Expanded text:
dam inter illos qui in quinque porticibus piscinae illius Salomonis jacebant, cui dixerat, Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Hoc autem fecerat sabbatis: unde perturbati Judaei calumniabantur, quasi eversorem et praevaricatorem Legis. Tunc eis dixerat, Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Illi enim carnaliter accipientes sabbati observationem, putabant Deum post laborem fabricati mundi usque ad hunc diem quasi dormire; et propterea sanctificasse illum diem, ex quo coepit velut a laboribus requiescere. Est autem sacramentum sabbati antiquis patribus nostris praeceptum , quod nos
Abbreviated transcription (Latin):
& sufficit nobis. Sedideo magister discipu¬
iumarquebat qmcorpostulantis udebat¬
a inqua eni melior patre e& qua filius.
taplylippus patrem nos secupiebat &
deo nec filium sciebat quo melius aliquid
ẽe credebat adhunc sensum congendũ
dictum ẽ quiuid& me uid&& patrem
quomodo tudicis ostende nobis patrem
ndeo quo modo tudicis n alterum que¬
ras uidere similem. Sed illum putas ẽe
meliorem & credis quia ego inpatre &pa¬
ter inme e cur insimilibꝰ distantia cu¬
pis cernere: Curinse parabiles separatim
desideras nosse : Deinde nad solum pliy¬
lippum sed ad eos pluralit̃ loquitur qiȩ
ñ sunt in angustias cohortanda utadiu¬
uante illo diligentius ex ponamus¬

Expanded text:
et sufficit nobis. Sed ideo magister discipuet sufficit nobis. Sed ideo magister discipulum arguebat, quoniam cor postulantis videbat; tanquam enim melior Pater esset quam Filius, ita Philippus Patrem nosse cupiebat, et ideo nec Filium sciebat, quo melius aliquid esse credebat. Ad hunc sensum corrigendum dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Video quomodo tu dicas: non alterum quaeris videre similem, sed illum putas esse meliorem. Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur, quae non sunt in angustias coarctanda, ut adjuvante ipso diligentius expona
Abbreviated transcription (Latin):
catis. Ged ꝗtnilli sum omnino simillimus.
a modo cognosc&is eum cum cognos c&is
ne &uidistis eum sio culis cordisuidistis
nc quidergo e quod dicisphylippe osten¬
de nobis patrem & safficit nobis canto in¬
quid tempore uobis camsum & ncognouis¬
sme phiy lippe quiuid& me uid& & pa¬
rem . quod si ade multum e hoc uidere
altim quod non uides hoccrede. Quo modo
enimdicis inquit ostende nobis patrer
sime uidisti quiomni modo similis suci
uidisti illum cuisi milis sum quod siuide¬
re ñ potesin saltimcredis. qui a egoin patre
& pat̾ inme ẽ poteratduc dicere p̃hylippus
udeo quidente & credo te. & simillimum¬
e patii Sednumquit arguendus & obiur¬
andus ẽ quicum similemuid& &iam
illum cuius similis uut uidere. Similem
quidem noui sed ad hucalterum sine alterg
oui N mihi sufficit nisi & illo cuiẽ istesimi¬
lir nouenm. ostende itaq: nobis patrem

Expanded text:
catis. Sed quoniam illi sum omnino simillimus, catis. Sed quoniam illi sum omnino simillimus, amodo cognoscitis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si oculis cordis vidistis me. Quid ergo est quod dicis, Philippe, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis? Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Quod si ad te multum est hoc videre, saltem quod non vides hoc crede. Quomodo enim dicis, inquit, Ostende nobis Patrem? Si me vidisti qui omnimodo similis sum, vidisti illum cui similis sum. Quod si videre non potes, non saltem credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere PhilippusVideo quidem te, et credo te esse simillimum Patri: sed nunquid arguendus et objurgandus est, cui cum similem videt, etiam illum cujus est similis, vult videre? Similem quidem novi, sed adhuc alterum sine altero novi. Non mihi sufficit, nisi et illum cui iste est similis, noverim. Ostende itaque nobis Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
dinem quae illicumpatreẽ : citideo amo
dicerentur nosse patrem quia noueran
similemsilium Ergoian sciebant filiun
e sinꝰ omnes ceraequida eorum quibus
dicitur & quouado scitis & uiamsciti:
lpsee ua sed patrein nesciebant. Ideoa uo¬
ego sũm Aiur ille sed neputarent dis sin¬
lem & amodo inquit cognosc&is eum¬
uid &is eum Uiderun tenimeius simulli¬
munfilium sed ad monendifuerant tale
ẽe &ampatrem quem ñ dumui debant
qualis ẽ filios que muidebant & adhocu
ie quod poste a phylippo dicitur quiuide
me uid& patrem Non quod ipseẽe pat
& filius quod insabellianis qui uocantis
&iã patii passiani catholica fides datis
sed quod aa isimiles sunt pat̃ & filius
qui unum nouent ambos nouent Sole
enm desimill mis duob: ita loqui eisqu
unum illorum indent & qualis ẽ alius
uoluntnore atdicamus. Vidistis istro
innullo ꝓrsusdiscrep& filius &am nis
pducamuos adeum ut ipsum &iam cognos¬

Expanded text:
dinem quae illi cum Patre est, ut ideo amodo dinem quae illi cum Patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, quia noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, etsi non omnes, certe quidam eorum quibus dicitur, Et quo vadoenim via. Sed Patrem nesciebant: ideo audiego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscividistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem. Non quod ipse esset Pater et Filius, quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat: sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum noverit, ambos noverit. Solemus enim de siunum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum?in nullo prorsus discrepet Filius. Nam nisi perducam vos ad eum, ut ipsum etiam cognos
Abbreviated transcription (Latin):
gens. Dne inquit ostende nobis pa¬
tiem & sufficit nabis Cindnn Tan¬
toinquitaempore uobiscum sum&
ñ cogno uistisme phy lippe &quime
uio ouig& & patrem. Ecce incre¬
pat quod tanto tempore cũ ipsiserati
& ñ cognoscebatur nonne ipse dixe¬
rat & quo ego uadoscitis & uramsci¬
tis. & senescire dicentes eoshaec
scire conuincerat addendo atq dice¬
sdo Ego sumuia & uentas &uita qu¬
modonunc dicit tanto tempor uobi¬
cũ sum & non cogno uistisino cũ ꝓfeto
& quo ir& & ina scirent: nobaliuduis
quod ipsumutiq scireht. Sed fasile is
soluitur questio. Sidicamus quod er
aliqui eorumsciebant᷑ile quinos ci¬
at ꝙ uihis quinesciebant. uphsilippi
erat ut quod ait. & quouadoscitis & uia
scitis. Illis dixisse intellegatur quiser¬
ebant. ñ phie lippo eiudiotume Tanto
tempare uobiscũ sum & nꝰ cognouistis
me phylippe Hi sergo qui filium: am
nouerant. &amillud depatredictum
e & amodo cognoscettir᷑ & uidistis eum

Expanded text:
gens; Domine, inquit, ostende nobis Pagens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Ph et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi qsolvitur quaestio, si dicamus, quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciatque in his qui nesciebant Philippus erat; et quod ait: Et quo ego vado, scitis, et viam scitis. Illis dixisse intelligatur, quiebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum;
Abbreviated transcription (Latin):
tam& ipseo quodhab& & quod
uita cꝰ in ipsoipse ẽ infeipso
Nos au n ipsauito sed ipsius uitae
paraicioes sumus atq itaibiem¬
mus ut in nobis ipsis quod ipse e
ee possimus Sed nos ipsinuita
insum habeamus uitam quise¬
ipsum hab& uitam eo quod ipse
sit uita Doniq: ipse & inse ipso e
inmulabilit̃ & in patre insepara¬
bilit̃ Nos uero cũ in nobis ipsis ee
uoluis semus ad nosipsos turbati
sumur. Vnde illa uoxẽ ad meip¬
sum turbata e̾ anima mea atqmn
D&enus comutauineq id quod fu¬
mus manere potuimus Cumau
peripsum uenimus ad patrer
sic ait. nemouenitad patrem
niu perme Manentes in illo nec
apatre nos quisqua potent se pararet
quentia pcedentib. Si cogno uistis
meinquit & patrem meum utiq
cognoscitis hoce quodait. Nemoue¬
nit adͥpatremnisi ꝑme. Deinde sub¬
uingit & amodocognoscitis eum&
uidistis eum Sedphylippus unus
ox apostolis qui daudient n̾intelle¬

Expanded text:
tam, et ipse est quod habet; et quod tam, et ipse est quod habet; et quod vita est in ipso, ipse est in seipso. Nos autem non ipsa vita, sed ipsius vitae participes sumus; atque ita ibi erimus, ut in nobis ipsis non quod ipse est, esse possimus, sed nos ipsi non vita, ipsum habeamus vitam, qui seipsum habet vitam, eo quod ipse est vita. Denique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus: unde illa vox est: Ad meipsum turbata est anima mea ; atque in deterius commutati, neque id quod fuimus manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me: manentes in illo, nec a Patre nos quisquam poterit separare, . Si cognovissetis me, inquit, et Patrem meum utique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelli
Abbreviated transcription (Latin):
u tubiego sum & uossitis. Deinde
addiderat & quo ego uado scitis &
uia inscitir Nihilq aliudostendit
ee quodd nisi quia ipsums cieban D
quid ergo ee ire adseipsum ꝑseip¬
sum quod &iam discipuli s p̃stat:
uteanta dipsum ꝑipsumi ut potui¬
mus pristino sermone iamdixitꝵ
quoditaq: ait aitubi ego sum & uor
sitis Vbierant sutunꝰ nisiinipro
acꝑ hocẽ &iamipse inseipso &ideo
ibu illi ubi & ipse id est in ipro ipse e
igitur uita a&erna in quafutun
sumur cumaccipentnos adre &
ip̃sauita &erna quod ipre ẽ in ip¬
so est ut ubi ẽ ipse & nosumus
hocẽ in ipso Sio enipat̃ habacuito¬
insem&ipso & utiq non aliud
ẽ uita qua hab& nisiquod est
ipse qui hab&. Sic dedit filioha¬
bere uitã in sem& ipso cũipsesit
eademuitaqua hab& insem&ip¬
so. Numquit au nosinta quod est
ipse hocenmus. cũmillauita hoc
e mipso ẽe coepeninus : x utique
quia ipse existendo uita hab& inꝰ¬

Expanded text:
vos sitis: » deinde addiderat, « Et quo ego vado scitis, et viam scitis; » nihilque aliud ostendit esse quod dixit, nisi quia ipsum sciebant. Quid ergo esset ire ad seipsum per seipsum, quod etiam discipulis praestat ut eant ad ipsum per ipsum, ut potuimus pristino sermone jam diximus. Quod itaque ait, Ut ubi ego sum, et vos sitis, ubi erant futuri nisi in ipso? Ac per hoc est etiam ipse in seipso, et ideo ibi illi ubi et ipse, id est, in ipso. Ipse est igitur vita aeterna in qua futuri sumus, cum acceperit nos ad se: et ipsa vita aeterna quod ipse est in ipso est, ut ubi est ipse, et nos simus, hoc est, in ipso. Sicut enim habetin semetipso. Et utique non aliud est vita quam habet, nisi quod est ipse qui hanc habet. Sic dedit Filio habere vitam in semetipso, cum ipse sit eadem vita, quam habet in semetipso. Nunquid autem nos vita quod est ipse, hoc erimus, cum in illa vita, hoc est in ipso esse coeperimus? Non utique, quia ipse existendo vita, habet vi
Abbreviated transcription (Latin):
maiora f&cit p̃dicatus acredentib : c̃¬
quam locutus audientib:. uerum hoc
adhuc moue quod haecniaiora
ꝑapostolos fec E auipsos tantum
significansait. Operaqua e ego facio
& uos facieis & mairahorum faci¬
&is: Sedomnes ad sua familiam ꝑ¬
tinentes intellegi uolens. Quic redit
inmeinquit opera quae ego facio
& ipse faci& & maiorahorum sa¬
ci& Mergo qui creditfaci& ñ credit
utiq qui ñ faci&. sicutiẽ quidiligit
memandata custodit. Vnde ꝓfẽcto
quin custodit nͥ diligit. Item aliolo co¬
qui audit inquit uerba mea & facit
ea similabo eumumx prudentiqui
aedificauit domum suam superp&ra
&iam hocẽ quicredit in me faci&
ñ utiq credit. qui nꝰ faci&. Quid e hoc
frs numquit int̃ credentes in xp̃m

Expanded text:
majora fecit praedicatus a credentibus, majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus. 2. Verum hoc adhuc movet, quod haec majora per Apostolos fecit: non autem ipsos tantum significans ait, Opera quae ego facio et vos facietis, et majora horum facietis: sed omnes ad suam familiam pertinentes intelligi volens, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet: sicuti est, Qui diligit me, mandata mea custodit ; unde profecto qui non custoditQui audit, inquit, verba mea haec, et facit ea, similabo eum viro prudenti, qui aedificavit domum suam super petram. etiam hoc est, Qui credit in me, faciet: non utique credit qui non faciet. Quid est hoc, fratres? Numquid inter crede
Abbreviated transcription (Latin):
& maiorahorum facie continuo secutur
adiuncxit. quia ego ad patrem uado &que se¬
cumq p&ientis in nomine meo hoc facia .s
quidixerat faci& postait faciã ttamqu&
diceret non uobis in possibile hocuideatur.
ñ enimpotentee maior mequioredit in me
sed ego sun facturus & tunc maiora quam
nunc. Oaiora ꝑ eum qui creditinine. quã
sacis & ipse Poro &umia iora facere peu
uidenim rearibuant serui dño pomnibus
quac reaiibuiteis q uando quidemint᷑ caecte¬
abona : & amhoceis donare dignatur est
ut inaiora faceret ꝑ illos quã p̃ter
illor. Conneabore illius diuesille
tnstis abscessit ies inuitacarcernae
consilium quesiuit. Audiuit. abiec it
& tamen postea quod ab illo auditu
n fec unus fecer̃ multi culoqueres
tur ꝑdiscipulos agisterbonus: con¬
temptibilis quem dĩuitem perseip¬
sum monuit. amabilis eis quosexdi¬
uitib ꝑauperes ꝑpauperes fec: Ecce

Expanded text:
et majora horum faciet; continuo secutus et majora horum faciet; continuo secutus adjunxit, Quia ego ad Patrem vado, et quaecumque petieritis, in nomine meo, haec faciam. Qui dixerat faciet, post ait faciam; tanquam diceret, Non vobis impossibile hoc videatur: non enim poterit esse major me qui credit in me, sed ego facturus sum et tunc majora quam nunc; majora per eum qui credit in me, quam faciet et ipse. Porro autem majora facere per Quid enim retribuant servi Domino, pro omnibus quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore illius dives ille tristis abscessit, quando vitae aeternae consilium quaesivit ? Audivit, abjecit: et tamen postea quod ab illo auditum non fecit unus, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus; contemptibilis ei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes per pauperes fecit. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
phendere. & cum hoc ad intellegen
difficillimum sit ad iscit aliud dif¬
os & maiorahorum faci& quid s
qui fecerat opera qua exp̾s fec nin¬
Amus qui&i ammaiora faciat
inuenturi sumus. Sed dixera¬
mus ser inone pnistino quia maius fu¬
tumbrae suae transituquod discipulfe¬
cerunt quam fimbriae suae tactu. quodipse
dñs fecit sanare languentes: & quia plures
genda ee maiora: E quomaior ee magistr&
discipulus uel dño seruus uel ado ptacus uni¬
genito uellomodo. Ded quod ꝑ illos ipsedigna¬
r&ur eademinaiora facere quiđdic illis alio
loco sine inepotestis facere. Ipse quippe ut
alia ommitgam quae s̃ iniumerabilia sine
ipsis fec ipsossine ipsis fec hunc mundum &
quia homo&a ip̃se fien dignatus e : sincipsis
fec & seipsum. quid auilli sinc ipso nisi pecca¬
tumDeniq: & hic quodde ac repoterat nos
mouere mox abstulit. Qũ enĩ dixiss& quicre¬
ditinme: õperaquae ego facio & ipse facie

Expanded text:
hendere: et cum hoc ad intelligendum difficillimum sit, adjecit aliud difficilius, Et majora horum faciet. Quid est hoc? Qui faceret opera quae Chriamus; qui etiam majora faciet, inventuri sumus? Sed dixeramus sermone pristino, quia majus fuit umbrae suae transitu, quod discipuli fecerunt, quam fimbriae suae tactu, quod ipse Dominus fecit sanare languentes: et quia plures genda esse majora; non quo major esset magistro discipulus, vel Domino servus, vel adoptatus Unigenito, vel homo Deo, sed quod per illos ipse dignaretur eadem majora facere, qui dicit eis alio loco, Sine me nihil potestis facere . Ipse quippe, ut alia omittam, quae sunt innumerabilia, sine ipsis fecit ipsos, sine ipsis fecit hunc mundum: et quia homo etiam ipse fieri dignatus est, sine ipsis fecit et seipsum. Quid autem illi sine ipso, nisi peccatum? Denique et hic quod de hac re poterat nos movere, mox abstulit. Cum enim dixisset, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet,
Abbreviated transcription (Latin):
aciustificationem sua : Nhic audeo p̃¬
cipitare sententia. Intellegat qui podest.
iudic& quipotest ut rum manis sitiur¬
toscreare. quam impios iustificare : Cer¬
teenimsi a equalis eꝰ ut rumq potentiae:
hocmaions e misen cordiae. Hocẽ eni
magnumpi& atis sacramentũ quod
manifestatũ ẽ incarn eiustificatum in
bus creditd e inmiundo ad sumptũ ein¬
gloria Sedo mnia opera xp̃i intellege¬
re ubi ait maiorahorum faci& nulla
nos necessitas cogit. Horumenũ forsi¬
tan d̾ quaeillahorum faciebat. Tunc
au derba fideifaciebat. & dehisopenb
fuerat p̃locutus dicens. Uerba qua e
egoloquor uob ameipso nꝰ loquor pat̃
aũ inmenianens. facitopera ipse. Lunc
igitur uerba eius eranto pera eius: &
ltiq minus ẽ uerba iustitiae p̃dicare
quod fec p̃t̃nos qua impios iustificare
quodita fac in nobis ut saciamus & nos
Restatinquirere quo modo accipienð
sit quodcoq p&ientis in nomine meo

Expanded text:
ac justificationem suam? Non hic audeo prac justificationem suam? Non hic audeo praecipitare sententiam: intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim magnum pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justifibus, creditum in mundo adsumptum gloria . Sed omnia opera Christi intelligere ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit, quae in illa hora faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus dicens, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens, ipse facit opera. Tunc igitur verba ejus erant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit praeter nos, quam impios justificare, quod ita facit in nobis, ut faciamus et nos. Restat inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fem nͥ potest ñ tollatur nisuntel¬
legatur. Apostolunigitur audia¬
nius. credenti inquit in eum quiiusti¬
ficat impium deputatur fideseius
adiustitia. In hoc opere faciamus
ñ utiq sine nob̵. Audi ergoiam & in
tellege. quiere dit inme. opera quae
ego facio & ipse saci& Prius ego sacio
deinde ipsefaci& quia faciout faciat:
qua eopera nisi ut exinipioiustus fig &
maiorahorum faci& quorum obsegrs
Ium quitna omnium operum xp̃ima
iora facit quicunitimore & tremore
sua ipsius salutemoperatur: & quodatiꝗ
m illo sed nonsine illo xp̃s operatur ꝓr¬
sus maius hoc ẽe dixeninqu& ẽ caelun
& terrano& quecumq cernuntur in cae
lo& terra & caelum enim & terra tra¬
sibit: p̃distinatorum auidesteorui
quor p̃scit salus & iustificatio ꝑmane¬
bit. In illistantum operadi in his au&ua
nationes principatus potestates. ar
&amhis operib: maiora fac qui operan¬
teinsexpͥo cooperatura &ernam salute.

Expanded text:
est, ferri non potest: non toleratur nisi intelligatur. Apostolum igitur audiamus: Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . In hoc opere faciamus non utique sine nobis. Audi ergo jam, tellige, Qui credit in me, opera quaego facio et ipse faciet ? » Prius ego facio, deinde ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Nunquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur; quod utique in illo, sed non sine illo Christus operatur? Prorsus majus hoc esse dixerim, quam est coelum et terra, et quaecunque cernuntur in coelo et in terra. Coelum enim et terra transibunt: praedestinatorum autem, id est eorum quos praescit, salus et justificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autnationes, Principatus, Potestates, Arcquid etiam his operibus majora facit, qui operante in se Christo, cooperatur aeternam salutem
Abbreviated transcription (Latin):
p&uientir in notuine meo haec faciam
ergo & illa maiora operase ipsum fati¬
rum ee pmisit rise extollat seruus su¬
pradñm & discipulus supramaqistri
Maiora qua ipse facit dicitee facturis¬
sedineis uel ꝑ eosse faciente mipsi
qua exse ipsis ei quippe cantaturdi¬
lig antedñe uiritus mea. Sed quaer
ista tandem maiora. Anforite quol
egros ipsis transeuntib: &iam eorum
ũmbra sanabat in auisȩ enim ut sane
quando ipsedicebat uerborunis uori
opera commendabat. Sic enim dixe¬
rat. Verba quae ego loquor uobis ami¬
ipso ñ loquor. pat᷑ au inmemanens¬

Expanded text:
petieritis in nomine meo, hoc faciam. petieritis in nomine meo, hoc faciam. » Ergo et illa majora opera seipsum facturum esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quased in eis, vel per eos se facientem, iquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet quando ista dicebat, verborum suorum opera commendabat: sic enim dixerat, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens
Abbreviated transcription (Latin):
amani. Quod ait sumus audiantsa¬
bellian & nec illi aequalem necilli
alterum negandis intuani Siergo
usq adeo innans potestactis ut non
nͥ alius ee pat alius ips eaudiatur
quod d. Quecumq pat̃ facit haec
afilius similit facit & intellega¬
tur nobis unus sed duo unum Verũ
quiasic a equalis alt̃ alter ut ca¬
men att̃ exaltero: Ideo non loqui¬
tur a semetipso quian ẽ aseipso
Qideo pate in illo manens facitope¬
ro ipse qui& ꝑquem & cum quo
facit ñ estnisi abipso Deniq: ad¬
uingit &dic ñ credis qui a egd in
patre. &pat̾ inme e Alio quin
lippur arguebatur. Nunc aun ibi solu
tre & pat̾inme ẽ neq enm sise parati
essemur in separabilit̃ operariullarati¬
nepossumur. Sed quid est quod sequitur
Amenamen dico uob. Quicreditinine op¬
raqua e ego facio & ipse faci& & maiora
horum faci&. quia ego ad patrem uado
& quecum ꝗ p&iertis in norinemeo hȩ
facia ut q̃lonfic&urꝑat̃ infilio Siqui

Expanded text:
Ariani; quod ait, sumus, audiant SaAriani; quod ait, sumus, audiant Sabelliani: et nec illi aequalem, nec illi alterum negando sint vani. Si ergusque adeo imparis potestatis, ut non non alius esse Pater, alius ipse; audiatur quod dixit, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ; et intelligatur non bis unus, sed duo unum. Verum quia sic aequalis alter alteri, ut tamen alter ex altero, ideo non loquitur a semetipso, quia non est a seipso: et ideo Pater in illo manens facit opera ipse, quia per quem et cum quo facit, non est nisi ab ipso. Denique adjungit, et dicit: Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Alioquin ilippus arguebatur; nunc autem non ibitre et Pater in me est. Neque enim si separati essemus inseparabiliter operari ulla ratione possemus, sed quid est quod sequitur: Amen amen dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, quia ego ad Pameo, haec faciam. Ut glorificetur Pater in Filio, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
errando indiuersa istis in medio ẽ
uia quam relinquistis interuo
ipsoslongiore interuallo separa¬
ti estis qua mabipsa uia cuius de¬
serito res estis. Vor hil uos auillinc
hucuenite alten ad altteros tran¬
sire nolite Sed hinc atq illic adnor
ueniendo inuicemuos inuenite.
Sabellianiagnoscite quemp̃ter¬
mitititis. Arriani a equitate quem
subditis & inuiauera nobiscumam¬
bulabitis. E enim quodinuicem
ex uobis alten exaltens ad monen
utiq debeatis. Audis abelliane usꝗ
ad eo ñ ipsepat̃ sed alterꝰ filius ut eił
amanus in aequalem adserat patni
Audiarriane usq adeo filius aequa¬
lis ẽ patii ut sabellianus eundem
ecdicat & patrem. Tuaddequem
tollis iuadimplequem minuis &
nobiscumambo consistitis quia
nec tu tollis nec tuminins eum
qui& alt̃ ẽ apatre ut conuincas
sabellianum & aequalis ẽ pa¬
m ut conuincas amonumlltns¬
q enim clamat eqo & pat̾ unum
sumus quod auditunium audiant

Expanded text:
Errando in diversa istis, in medio est Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hinc, vos autem illinc, huc venite: alteri ad alteros transire nolite, sed hinc atque illinc ad nos veniendo, invicem vos invenite. Sabelliani, agnoscite quem praetermittitis; Ariani, aequate quem subditis, et in via vera nobiscum ambulabitis. Est enim quod invicem ex vobis alteri ex alteris admoneri utrique debeatis. Audi, sabelliane: usque adeo non ipse Pater, sed alter est Filius, ut eum arianus inaequalem asserat Patri. Audi, ariane: usque adeo Filius aequalis est Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Patrem. Tu adde quem tollis, tu adimple quem minuis, et nobiscum ambo consistitis: quia nec tu tollis, nec tu minuis eum qui et alter est a Patre, ut convincas sabellianum, et aequalis Patri, ut convincas arianum. Utrisque enim clamat, Ego et Pater unum sumus . Quod ait, unum, audiant