comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impenderes. Augebant quoq fidu¬
ciam tuã tot signa miraculoꝵ:
tot dona carismatũ. atq experi¬
menta uirtutũ. Iam popłos qui
excircũcisione crediderant eru¬
dieras. iam anthiochenam ȩccłam
ubi primũ xp̃iani nominis dig¬
nitas est orta fundaueras. iam
pontum galatiam. cappadociam.
atq bythiniam legib euangelicȩ
p̃dicationis impleueras: nec ut
dubius de ꝓuentui oꝑis. aut de
spacio tue ignarus etatis. trophe¬
um crucis xp̃i romanis arcib
inferebas. quo te diuinis prȩor
& specialis magister gentiũ paulꝰ
occurrens: eodem tͥ consociatus est
animo. quo om̃is innocentia. omis
pudor. om̃isq libertas sub neroniᷤᷤ
laborabat imperio. Cuius furor
ꝑ om̃iũ uitioꝵ inflãmatꝰ excessus.
in hunc eũ usq torrentẽ scȩ
p̾cipitauit insaniȩ. ut primus
nomini xpͣiano atrocitatẽ gene¬
ralis ꝑsecutionis inferret. quasi
ꝑ scoꝵ neces grã dĩ possit extingui:

Expanded text:
impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduimpenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordet specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui:
Abbreviated transcription (Latin):
hic confutandus demonũ cultus.
hic om̃iũ sacrificioꝵ impietas des¬
truenda: ubi diligentissima habe
tuis: & consorte głe tuȩ paulo apł
aliarũ adhuc eccłarum ordinatio¬
nibus occupato. siluam istam fre¬
mentiũ bestiarũ. & turbulentissi¬
mȩ ꝓfunditatis occeanũ constantia
quã cũ suꝑ mare gradereris ingre¬
deris: nec mundi dominã times
romã. qui incayphe domo expaue¬
ras sacerdotis ancillam. Nũquid
aut iudicio pilati. aut seuitia iuide¬
orum. minor est uel in claudio po¬
testas. uel in nerone crudelitas.
U incebat gͦ materiam formidinis.
iuis amoris: nec estimabas terrori¬
quos susceperas diligendos. Hunc
autẽ intrepidȩ caritatis affectum
um tunc ꝓfecto conceperas. qͣndo
ꝓfessio tui amoris in dñm trinȩ
introgationis est solidata myste¬
rio: nec aliud abhac mentis tuȩ
intentione quȩsitũ est. quã ut
pascendis eius quẽ diligeres ouib.
cibum quo ipse eras opimatus

Expanded text:
hic confutandus daemonum cultus, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentissima supertuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimabas quos susceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus,
Abbreviated transcription (Latin):
federarentur imꝑio: & tuto ꝑuios
haberet popłos predicatione gene¬
rali. quos unius teneret regimen
ciuitatis. Hȩc autẽ cutitas ignoranᷤ
sue ꝓuectionis auctorẽ. cũ pene
om̃ib dominaretur gentibus.
omĩum gentiuͣ seruiebat errori¬
bus: & magnam sibi uidebatur
suscepisse religionem. quia nullã
respuerat falsitatem. Unde quantũ
erat ꝑ diabolũ tenacius illigata:
tantũ ꝑ xp̃m est mirabilius abso
rum imbuendũ euangło mundũ
distributis sibi terrarũ partibus
suscepissent. beatissimus petrus
princeps apłici ordinis. ad arcem
romani destinatur imperii: ut
lux ueritatis quȩ in om̃ium gen¬
tium reuelabatur salutẽ. efficatius
se abipso capite ꝑ totum mundi
corpus effunderet. Cuius autẽ
nationis homines. in hac tunc
urbe non essent: Aut que usqui
gentes ignorarent. qͦd roma dici¬
cisset: Hic colluctantes philoso¬
phiȩ oppiniones. hic dissoluendȩ
erant terrenȩ sapientiȩ uanitates.

Expanded text:
foederarentur imperio, et cito pervios foederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per Christum est mirabilius absolrum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates,
Abbreviated transcription (Latin):
multis aucta uictoriis. ius impe¬
ri tui terra mariq ꝓtuleris:
minus tamen est quod tibi bellicꝰ
labor subdidit. quã qđ pax xp̃ia¬
omps. qui miscdiam suã humano
generi nũquã negauit. omnesq
in cõmune mortales ad cognitionẽ
sui abundantissimis semꝑ beneficũ
erudiuit. uoluntariã errantium
cecitatẽ. & ꝓcliuem in deteriora
nequitiã secretiore consilio. & altio¬
re pietate miseratus est. mittendo
uerbũ suũ equale sibi atq coet̾nũ.
qͦd caro factũ ita diuinã naturã.
nature uniuit humanȩ. ut illtus
ad infima inclinatio. nr̃a fieret
ad summa ꝓuectio. Ut autẽ huiꝰ
inenarrabilis gr̃e ꝑ totũ mundũ¬
diffunderetur effectus: romanũ
regnũ diuina ꝓuidentia ppara¬
uit. Cuius ad eos limites incre¬
menta ꝑducta sunt: quib cuncta¬
rum undiq gentiũ uicina & con-¬
tigua eẽt uniuersitas. Disposito
enim diuinitꝰ oꝑi maxime con¬
gruebat. ut multa regna uno con¬

Expanded text:
multis aucta victoriis jus impemultis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax Christias, qui misericordiam suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundudiffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno con
Abbreviated transcription (Latin):
scãrum sollep̃nitatũ dilectissi¬
mi totus mundus est particeps:
&e unius fidei pietas exigit. ut
quicqͥd ꝓ salute uniuersoꝵ gestum
recolitur. cõmunib ubiq. gauduis
celebretur. Ueruͣtamen hodierna
festiuitas preter illam reuerentiã
quã toto terrarũ orbe ꝓmeruit.
speciali & ꝓpria nr̃ȩ urbis exulta¬
tione ueneranda est: ut ubi pre
ibi indie martyrii eoꝵ sit lȩtitiȩ
principatus. Isti enĩ sunt uiri. ꝑ
quos tibi euangłm xp̃i roma res¬
plenduit. Et quȩ eras magistra
erroris. facta es discipula ueritatis.
Isti sunt sciͣ patres tui. ueriq. pasto¬
res. qui te regnis cęlestib inserendã
multomelius multoq felieius con
locata sunt. Equib is qui tibi
nomen dedit. fraterna te cȩde
fȩdauit. Isti sunt qui te ad hanc
głam ꝓuexerunt: ut gens sca. po¬
pulus electus. ciuitas sacerdotalis
& regia ꝑsacram beati petri sedẽ
caput orbis effecta latius presi¬
deres religione diuina. quã do¬
minatione terrena. Quãuis enĩ

Expanded text:
nctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi prae exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam mlocata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim
Abbreviated transcription (Latin):
mundi roma susciꝑet ad triuͣphum.
Hi gͦ sunt beatissimi petrus & paulus:
qui sacramentũ cęlestis regni uno
spũ pͣdicantes. sub unius passione
diei doctrinam suã pio sanguine
& morte fortissima consecrarunt.
Qui etiã tamquã eccłarum om̃ium
principes facti dispensatione cȩlesti
romã petentes. sacratissima sua cor¬
pora in illius urbis arcȩ reconde¬
rent. quȩ totius orbis obtinuerat
principatũ: quatinus potentiam
uirtutis sue xp̃c ostendens. ubi
mundus caput habebat imperii
ibi regni sui principes collocart¬

Expanded text:
mundi Roma susciperet ad triumphum. mundi Roma susciperet ad triumphum. Hi ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine, 222 et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium principes facti, dispensatione coelesti, Romam petentes, et sacratissima sua corpora in illius urbis arce reconderent, quae totius orbis obtinuerat principatum; quatenus potentiam virtutis suae Christus ostendens, ubi mundus caput habebat imperii, ibi regni sui principes collocar
Abbreviated transcription (Latin):
cutione destitit: & nouos intuendi
xp̃m oculos adquisiuit. Hic est
paulus. qui ꝓsuarũ remuneratio¬
ne uirtutũ. ultra humana merita
tertiũ raptus ad celuĩ. celestia se¬
creta cognouit: ut eccłarũ futurꝰ
doctor inter angłos disceret. qđ
inter homines pͣdicaret. Aut quis¬
ei impune ultra non credat: qui
de sacramentis dominicis nͣ soluͣ
audita loquitur. sed & uisa testat᷑:
Quanta hoc fr̃s dĩ nr̃i actũ est gr̃a:
ut qui de cȩlestibus in apłatum uo¬
catus est. apostolatus eius consecra¬
retur in cęlo: Et post omĩa hic est
paulus: qui ceruices suas quas ad¬
uersum xp̃i nomen suꝑb erexerat.
ꝑfidoꝵ cedendas gladio humillimꝰ
ꝓ xp̃i honore summisit. Nec pi guit
eũ ꝓ illo mori: quẽ sepe ꝓbauerat
uiuere. & regnare post mortẽ. Atq
ita factũ est: ut gloriosissimũ paulũ
qui in diuersis gentib ꝓ fide xp̃i
multo certamine dimicando in nu-¬
mera bella ꝑegerat: uelut uictorẽ

Expanded text:
cutione destitit, et novos intuendi cutione destitit, et novos intuendi Christum oculos acquisivit. Hic est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit ; ut Ecclesiarum futurus doctor inter angelos disceret quod inter homines praedicaret. Aut quisei impune ultra non credat, qui de sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed et visa testatur? Quanta hoc, fratres, Dei nostri actum est gratia, ut qui de coelestibus in apostolatum vocatus est, apostolatus ejus consecraretur in coelo. Et post omnia, hic est Paulus, qui cervices suas, quas adversum Christi nomen superbus erexerat, perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera bella peregerat, velut victorem
Abbreviated transcription (Latin):
mea odiũ erga me tuũ excitauit
iniquitas: Nũquid quia illumi¬
naui cȩcos. quia sanaui egros. qͥa
fugaui demones: quia esurientes
popłos quinq. panib paui: An qͥa
de tumulis mortuos suscitaui:
an forte magis quia fidelibus
meis regnũ cȩleste ꝓmisi : Sed si
prestare me posse dubitas quȩ
ꝓmitto: aspice si tamen potes uide
te uel qualis appello. Sed quare
me ꝑsequeris saule: aut quid me
ꝑsequendo ꝑficies:: Nũquid ad¬
uersus regnantẽ in cęlo: ullum
tua ꝑsecutio habebit effectum:
Nũquid nocere mͥ quicquã poteris:
quẽ non potes intueri: Ego enĩ
sum iħc nazarenus quẽ tu ꝑseque¬
ris: qui terras celo. cruce̾ regno.
mortẽ ꝑpetuitate mutaui. De qͥb
om̃ib non te debere cunctari: &
ereptus tibi nunc. & post paululũ
redditus suadebit aspectus. At
beatissimus paulus repentina
quidẽ cecitate coercitus. intellecta
tamen maiestate loquentis ecȩlo.
continuo fidelis effectus. & aꝑse¬

Expanded text:
mea odium erga me tuum excitavit mea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? An forte magis quia fidelibus meis regnum coeleste promisi? Sed si praestare me posse dubitas quae promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel qualem appello? Sed quare me persequeris, Saule? Aut quid, me persequendo, proficies? Nunquid adversus regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit effectum? Nunquid nocere mihi quidquam poteris, quem non potes intueri? Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris, qui terras coelo, crucem regno, mortem perpetuitate mutavi. De quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc, et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis est effectus, et a perse
Abbreviated transcription (Latin):
petrus ad crucẽ: qui repulso timos
mortis moriendi ordinẽ tam acer
in passione quesiuit. Quid etian
de gloriosissimo referam paulo:
in quo dñs fidem nominis sui dũ
ipsam fidem ꝑsequeretur elegit:
Qui dũ uelut acerrimus ꝑsecutor
xp̃ianam uastat eccłam: inimico
adhuc eiꝰ in pectore amicũ sibi
cor xp̃c inuenit. Dũq. temporalia
capit ad supplicia xp̃ianos: ipse
ꝑpetuam captuis ad gr̃am. factus
est subito pastor ex lupo. ex pͣdone
custos. ex hoste defensor. Unde pa¬
tuit. nec paulũ malignȩ mentis
ꝓposito plebem dñicam ꝑsecutũ:
nec xp̃m latuisse quẽ eligeret in
paulo. Hic est paulus: qui xp̃i uo¬
cibus inclamatus ecęlo. oculis in
se iudaicȩ infidelitatis obtusis ui¬
dendi aciem non ꝑdidit sed muta¬
uit. Amisit oculos & recepit: ut
uno eodemq. tempore & in ꝑse¬
quentẽ cecitatis uindicta ꝓcede¬
ret: & uocantis dĩ gr̃a illuminaret
Saule saule: quid me ꝑsequeris:
d est cur me ꝑsequeris saule: Quȩ

Expanded text:
Petrus ad crucem, qui repulso timore mortis, moriendi ordinem tam acerba in passione quaesivit! Quid etiam de gloriosissimo referam Paulo, in quo Dominus fidem nominis sui, dum ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum velut acerrimus persecutor Christianam vastat Ecclesiam, inimico adhuc ejus in pectore amicum sibi cor Christus invenit; dumque temporalia capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captus ad gratiam, factus est subito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor; unde patuit nec Paulum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. 220 Hic est Paulus, qui, Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit; amisit oculos, et recepit: ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminaret Saule, Saule, quid me persequeris ? Id est, cur me persequeris, Saule? Quae
Abbreviated transcription (Latin):
sulgida caritate iustoꝵ p̃cordia.
uirtutũ quoq spiritaliũ opmi¬
one ꝓximis innotescunt. Et
pulchre ipse qui hȩc uidebat
ioh̾es. interpͣtando subdidit:
quȩ sunt orationes scõꝵ. Odo¬
ram̃ta etenͣi fialarũ sunt ora¬
tiones scõꝵ: quia quicquid
boni oꝑantur aut dicunt qui
simplici intentione dõ serui¬
unt. totum ꝓfecto hoc iucẽ pro
eis orationis adimplet: quando
deuotionẽ mentis eoꝵ diuinis
cõmendat aspectibus. Neq aliter

Expanded text:
fulgida charitate justorum praecordia, fulgida charitate justorum praecordia, virtutum quoque spiritualium opinione proximis innotescunt. Et pulchre ipse qui haec videbat Joannes interpretando subdidit, Quae sunt orationes sanctorum. Odoramenta etenim phialarum sunt orationes sanctorum, quia quidquid boni operantur aut dicunt, qui simplici intentione Deo deserviunt, totum hoc profecto vicem pro eis orationis adimplet, quando devotionem mentis eorum divinis commendat aspectibus. Neque aliter
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑta nouit omĩa. dicere non me¬
tuit. Dñẽ. tu scis quia amo te.
Quã casta & scã anima quȩ & suaͣ
cogitationẽ dño patere non dubi¬
tat: & se nil aliud quã ea quȩ di
apꝓbat. cogitare non ignorat. Un
bene in apocalipsi. scõꝵ corda fial̃
aureis cõparantur: dicente ioħe.
Et habebant singuli cytharas & fi¬
alas aureas. plenas odoramente
quȩ sunt orationes scõꝵ. Cythatꝰ
quippe aureas habent electi: quia
om̃is eoꝵ sermo. om̃e qđ de illoꝵ
actibus ad notitiam ꝓximorũ
fama uulgante ꝑsonuerit. purȩ
dilectionis luce rutilũ apparet.
lalas quoq habent aureas quȩ
sunt uasa patula amplitudine
diffusa: quia corda sua quo ue¬
rius solo eiusdem dilectionis
sentiunt igne splendescere. eo
latius hȩc diuinis gaudent pan-¬
dere conspectibus. Ubi recte
subiungitur: plenas odoram̃¬
toꝵ. quȩ sunt orationes scoꝵ.
Fiale namq aureȩ odoram̃toꝵ
plenitudine redundant: cum

Expanded text:
aperta omnia novit, dicere non meaperta omnia novit, dicere non metuit, Domine, tu scis quia amo te! Quam casta et sancta anima, quae et suam cogitationem Domino patere non dubitat, et se nil aliud quam ea quae Dominus approbat cogitare non ignorat! Unde bene in Apocalypsi sanctorum corda phialis aureis comparantur, dicente Joanne: Et habebant singuli citharas, et phialas aureas plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Citharas quippe aureas habent electi, quia omnis eorum sermo, omne quod de illorum actibus ad notitiam proximorum fama vulgante personuerit, purae dilectionis luce rutilum apparet. Phialas quoque habent aureas, quae sunt vasa patula amplitudine diffusa, quia corda sua quo verius solo ejusdem dilectionis sentiunt igne splendescere, eo latius haec divinis gaudent pandere conspectibus. Unde recte subjungitur: Plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Phialae namque aureae odoramentorum plenitudine redundant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat dñs. qui & illuminabit
abscondita tenebrarũ. & mani¬
festabit consilia cordiũ. Si quidẽ
&e ipse petrus ideirco se in hac
dominica intͣrogatione cautrus
respondendo cohibebat. quia
meminit se pridem imminente
eius passione plus sibi constantie
tribuisse quã haberet: spopon¬
dendo uidelicet se esse paratum
& in carcerẽ & in morte̾ ire cum
illo. qui necdũ erat idoneus in¬
stante periculo saltem confiteri
quia nosset illũ: uel quia fuisset
aliquando cũ illo. Instructus gͦ
periculo priore cautius loquitar
cũ dño: quẽ bene didicerat humi¬
nȩ conscientiȩ statum melius
nosse. quã ipsa se conscientia ulli¬
tenus nosse sufficeret. De fraterm
quidẽ cordis occultis nil pror sus
audet diffinire: de sui autẽ amori
integritate non suimet solius. sel
& ipsius qui intͣrogabat dñi testi¬
moniũ pandit. etiam inquiens.
dñe tu scis quia amote. Oquam
felix & pura conscientia: quȩ con¬
ditori suo cuius nuda oculis &

Expanded text:
veniat Dominus, qui et illuminabit veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia meminit se pridem imminente ejus passione plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante periculo saltem confiteri quia nosset illum vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum melius nosse quam ipsa se conscientia ullatenus nosse sufficeret. De fraterni quidem cordis occultis nil prorsus audet definire; de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit etiam inquiens: Domine, tu scis quia amo te. O quam felix, et pura conscientia, quae Conditori suo, cujus nuda oculis et
Abbreviated transcription (Latin):
rata ac simplici uoce. etiã inquit
dñe tu scis quia amote. Quod
est aꝑte dicere. Scio quidẽ quia
ipse te ut tu melius nosti integro
corde diligo: quantũ uero te alii
diligant michi quidẽ ignotum.
sed tibi sunt omĩa nota. Cuius
cautela responsionis. nr̃e ꝓfecto
est institutio locutionis. simul &
cogitationis: ut uidelicet eius
exemplo discamus minus de
nr̃ȩ conscientiȩ puritate pͣsu¬
mere. minus temere de frat᷑nȩ
conscientiȩ occultis iudicare:
in dubiis maxime rebus. & quȩ
gerantur. inspicere nequimus.
Nam de aꝑtis fratrũ erratibus. non
solum potestatem. sed & pͣceptũ
iudicandi ut corrigantur habe¬
mus: dicente dño. Si peccauerit¬
in te frater tuus. increpa illum.
Et si penitentiã egerit: dimitte
ei. Ambigua autẽ eoꝵ gesta. & quȩ
in qualibet partẽ interpͣtari posst̃.
diuino potius examini reseruare
iubemur. Dicit namq apłs. Nolite
ante tempus udicare : quo adusq

Expanded text:
rata ac simplici voce, Etiam, inquit, rata ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia amo te. Quod est aperte dicere: Scio quidem, quia ipse te, ut tu melius nosti, integro corde diligo: quantum vero te alii diligant, mihi quidem ignotum, sed tibi omnia sunt nota. Cujus cautela responsionis nostrae profecto est institutio locutionis simul et cogitationis, ut videlicet ejus exemplo discamus minus de nostrae conscientiae puritate praesumere, minus temere de fraternae conscientiae occultis judicare, in dubiis maxime rebus, et  Algerantur, inspicere nequimus. Nam de apertis fratrum erratibus, non solum potestatem, sed et praeceptum judicandi ut corrigantur habemus, dicente Domino: Si peccaverit frater tuus, increpa illum: et si poenitentiam egerit, dimitte illi . Ambigua autem eorum gesta, et quae in quamlibet partem interpretari possunt, divino potius examine reservare jubemur. Dicit namque Apostolus: Nolite ante tempus judicare, quoadusque
Abbreviated transcription (Latin):
citer mentio facta terreni paren¬
tis eius possit intelligi. non tam̃
abre est si quis nomine iobannis
donũ suꝑne generationis mystice
indicatũ uelit accipere: de quo
ioħes apłs ammonendo testatur.
ex dõ est. Et om̃is qui diligit ex
dõ natus est. & cognoscit dm. Sy¬
mon namq obediens: iohannes
dicitur dĩ gra. Et ꝓpterea recte
primus apłoꝵ cũ de amore suo
requiritur symon ioħis. id est
quido cunctis ostendatur hoc
qđ maiore pͣceteris obȩdientia
dñi uissis obsequitur. qͦd arden¬
tiori illum caritate amplectitur.
non humani meriti sed muneriᷤᷤ
esse diuini. Unde & apłs paulus
eadem gr̃a confortatus aiebat.
est nobis. Qui gͦ ceteris flagran.¬
tius dnm amare ꝓbatur. filius
ioħis cognominatur: quia ni¬
mirũ uirtus eiusdẽ amoris.
Qui tamen ipse notandũ. quam
caute & circuspecte testimoniuꝰ
tante anse plus aliis diligeret.
non est ausus respondere tu scis
quia amo te plus his: sed tempe¬

Expanded text:
citer mentio facta terreni parenciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum supernae generationis mystice indicatum velit accipere; de quo Joannes apostolus admonendo testatur: ex Deo est: et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum . Simon namque obediens, Joannes dicitur Dei gratia: et propterea recte primus apostolorum, cum de amore suo requiritur, Simon Joannis, id est,quido cunctis ostendatur, hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde et apostolus Paulus eadem gratia confortatus aiebat: est nobis . Qui ergo caeteris flagrantius Dominum amare probatur, filius Joannis cognominatur, quia nimirum virtus ejusdem amoris nQui tamen ipse notandum quam caute et circumspecte testimonium tante an se plus aliis diligeret, non est ausus respondere, Tu scis quia amo te plus his, sed tempe
Abbreviated transcription (Latin):
est: qua dm̃ ex toto corde. tota
anima. tota uirtute. ꝓximũ aut̃
tamquã nos ipsos diligere tubem
Et neutra harũ dilectio sine altera
ualet esse ꝑfecta: quia nec ds uer
sine ꝓximo. nec sine dõ uere potd
ꝓximus amari. Unde dñs totien
int̾rogato petro an se diligeret.
& illo respondente qđ eũ ipso test
diligeret: adiungebat ꝑsingula
ita concludens. Pasce oues meas:
siue pasce agnos meos. Ac si aꝑte
diceret. Hȩc sola & uera est ꝓbatio
integri in dñm amoris: si erga
fr̃s studueris curam solliciti exer¬
cere laboris. Nam quicũq. frĩ opꝰ
pietatis quod ualet impendere
negligit. minus iusto se conditorẽ
diligere ostendit: cuius mandatũ
insustentanda ꝓximi necessitate
contepͣnit. Quȩ ꝓfecto caritas qmͣ
sine diuinȩ gr̃ȩ inspiratione mi¬
nime possit haberi. tacite quodã¬
modo dñs insinuat: qui petrũ
de illa interrogans. symonẽ eũ
nat. Symon inquit ioħis diligis
me plus his. Ubi quãuis simpli¬

Expanded text:
Ms., Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosipsos diligere jubemur: et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta; quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro an se diligeret, et illo respondente quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula ita concludens: Pasce 644 oves meas, sive pasce agnos meos. Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Dominum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris; nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se conditorem diligere ostendit, cujus mandata in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto charisine divinae gratia inspirationis minime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogans, Simonem eum nat: Simon, inquit, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis et simpli
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis primã eiꝰ turbauerit fidẽ:
confidentiam tamen in eo repa¬
ratȩ credulitatis ornauit. Hic est
petrus: cui xp̃c dñs cõmunionẽ
sui nominis libenter indulsit.
Ut eñi sicut apłs paulus edocuit.
factus est petra. dicente ei dño.
Tu es petrus: & suꝑ hanc petram
edificabo ȩccłam meaͣ. Nam sicut
in deserto. dnĩco sitienti popło¬
aqua fluxit epetra: ita uniuersi
mundo ꝑfidiȩ ariditate lassanti
de ore petri fons salutifere confes¬
sionis emersit. Hic est petrus. cui
xp̃c ascensurus ad patrẽ pascendaᷤ
ouiculas suas agnosq cõmendat:
ut quos ille piecatis miseratione
redemerat: hic fidei suȩ uirtute
seruaret. Et recte sane ei arbiter
occultoꝵ dĩ filius pascendas oues
suas tuendasq cõmisit: cui noue¬
rat in nutriendo grege dominio.
nec studiũ deesse nec fidem. Hicẽ
petrus. qui dũ adcruce̾ tamquam
crucifixi discipłs duceretur. uers
se poscens corpore crucifigi. pasi¬

Expanded text:
quamvis primam ejus turbaverit fidem, quamvis primam ejus turbaverit fidem, confidentiam tamen in eo reparatae credulitatis ornavit. Hic est Petrus, cui Christus Dominus communionem sui nominis libenter indulsit. Ut enim, sicut apostolus Paulus edocuit, factus est petra, dicente ei Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nam sicut in deserto dominico sitienti popaqua fluxit e petra, ita universo mundo perfidiae ariditate lassanti, de ore Petri fons salutiferae confessionis emersit. Hic est Petrus, cui Christus ascensurus ad Patrem, pascendas oviculas suas agnosque commendat: ut quos ille pietatis miseratione redemerat, hic fidei suae virtute servaret. Et recte sane ei arbiter occultorum Dei Filius pascendas oves suas tuendasque commisit, cui noverat in nutriendo grege dominico nec studium deesse nec fidem. Hic est Petrus, qui dum ad crucem tanquam crucifixi discipulus duceretur, verso se poscens corpore crucifigi, passi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi dari in fluctib gressus. ut fi¬
delis poposcit: & ut dilectus eme¬
ruit. Qui obhoc solum trepi¬
dasse uisus est. ut fragilitas huma¬
na cognosceret quanta eẽt inter
dnm seruũq distantia: dũ aggra¬
uata peccatis caro mergitur. &
inmaculata nescit planta diffidẽ.
Simul & illud. ne dũ suꝑ aquas
ambulans petrus pede intrepido
ꝑuenisset ad xp̃m: dñi forte sui
uirtutib ȩquaretur. Sed quid
illũ tantopere dicimus trepidasse:
cũ pia trepidatio sua maiorem
ꝓfecit ad fidem: Ut enĩ credidit
petrus imperio dñi sui posse se
a fluctibus sustentari: ita nichilo¬
minus dũ mergitur credidit
ipsius dñi sui se uirtute saluandũ.
Uere beati petri & dũ trepidat mira¬
bilis fides: quã nec ꝑurgentis pe¬
riculi potuit turbare formido.
clamando enĩ dum mergitur.
dñe libera me: de se diffisus est
non de dño dubitauit. Ne quis gͦ
timorẽ hunc gloriosissimi petri
ducat in uitium: qm̃ timor iste

Expanded text:
sibi dari in fluctibus gressus, ut fisibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus promeruit; qui ob hoc solum trepidare visus est ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum servumque distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere. Similiter et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido pervenisset ad Christum, Domini forte sui virtutibus aequaretur. Sed quid illum tantopere dicimus trepidasse, cum prava trepidatio sua majorem proficiat ad fidem? ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus, dum mergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum. Vere beati Petri, et dum trepidat, mirabilis fides, quia nec perurgentis 219 periculi potuit turbare formido; clamando enim dum mergitur: Domine, libera me, de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Ne quis ergo timorem hunc gloriosissimi Petri ducat in vitium: quoniam timor iste,
Abbreviated transcription (Latin):
derit: ait ei. Beatus es sy mon bar¬
iona: quia caro & sanguis non
reuelauit tibi. sed pater mͣs qui
est in celis: & tibi dabo claues regni
in carne natũ om̃ipotentis patriᷤᷤ
eẽ filiũ sentire potuisset: nisi pro¬
pitius hoc ipse pater ꝑ petrũ nob̾
reuelasset ecȩlo: Hȩc illi confessio
dedit. ut ante claues regni celestiᷤ
acciperet: quã cȩli ianuas introiret.
Sed ne qua uos fr̃s decreditis petro
clauib regni more nr̃arũ clauiũ
cogitatio terrena ꝑmoueat: clauis
enĩ cęli lingua est petri: quia sin¬
guloꝵ merita censendo apłs uni-¬
cuiq regnũ cęli aut claudit aut
aperit. Non est gͦ clauis ista mor¬
talis artificis aptata manu: sed
data a xp̃o potestas est iudicandi.
Deniq ait ei. Quoꝵ remiseritis pec¬
cata. remissa erunt: & quoꝵ deti¬
nueritis. detenta erunt. Hic est
petrus: quẽ xp̃i esse confidentissi¬
mũ subiecta uestigiis eiꝰ maria
ꝓbauerunt. Nam a dño suo nouõ

Expanded text:
deret, ait ei: Beatus es, Simon Barderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis; Etin carne natum omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Hoc illi confessio dedit ut ante claves regni coelorum acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium cogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia singulorum merita censendo, apostolus unicuique regnum coelorum aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis aptata manu, sed data a Christo potestas est judicandi. Denique ait eis: Quorum remiseritis peccata, remissa sunt, et quorum detinueritis, detenta sunt . Hic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt; nam a Domino suo novos
Abbreviated transcription (Latin):
luera ꝑpetua sequebantur. Sed
prias eoꝵ specialesq uirtutes ꝓit
ariditas linguȩ nr̃e ingeniiq te¬
nuitas patitur. immo ut miseri¬
cors ds̃ annuit ꝓloquamur. Hic
fundamenta constituit. Nam per¬
cunctanti dño quis esse ab homini¬
bus diceretur: respondit. Tu es
carne uirginis factus es xp̃c: qui
uiui dĩ filius es sempit᷑nus. Tu dñe
hominib natus es homo: qui inco¬
ad passionem ueniens: in passibilis
ꝑmanes apud patrem. Quis igit᷑
umquã intantum hoc in cõpre¬
hense deitatis archanũ humani
sensus attollere potuisset obtutũ:
nisi ab ore petri salutaris huius
fidei ueritas radiasset: Quis me¬
ritoꝵ eiꝰ głam quãuis magno eqͥ¬
perare possit eloquio: a quo nobiᷤᷤ
adorandȩ diuinitatis fides. & cȩpit
&e ꝑmanet: Quid tanto glorio¬
sius uiro. qui fidem secreti inscru¬
tabilis. loquendo edidit: uiuendo
docuit. patiendo firmauit: Ut
autẽ confessionis huius quanta
esset magnitudo. saluator osten¬

Expanded text:
lucra perpetua sequebantur. Sed lucra perpetua sequebantur. Sed prias eorumque speciales virtutes, prout ariditas linguae nostrae ingeniique tenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuit, proloquamur. 2. Hic fundamenta constituit. Nam percunctanti Domino quis esse ab hominibus diceretur, respondit: Tu es carne Virginis factus es Christus, qui vivi Dei Filius es sempiternus; tu, Domine, hominibus natus es homo, qui incoad passionem veniens, impassibilis permanes apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno aequiparare possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator osten
Abbreviated transcription (Latin):
loriosissimos xp̃iane fidei pͥn¬
fidei debita religione ueneram.
A płi namq. latino
sermo¬
ne dicuntur missi.
Qui
gͦ honorat missos.
mani¬
festum est eos honora¬
re
mittente᷑: qmͣ dignitas quȩ de¬
fertur ministris. illi sine dubio
cuius ministri sunt. exhibetur:
ut ait ipse saluator ad discipłos
suos. Qui uos audit. me audit:
& qui uos recipit. me recipit.
Beati nichilominus & illi: quoꝵ
deuotio delata apłis recurrit
in xpͣm. Tenentes itaq fr̃s tante
huius ꝓmissionis fidem. de suppli
mus: qm̃ qui de martyru morti
letatur. martyres non dubitat
cũ xp̃o regnare post mortem.
Nos uero ȩccłarum om̃iũ reueren¬
tissimos patres. petrũ dico & paul
de morte natalis: quib finis uite.
uiuendi initium dedit: quib itt
xp̃i ꝓficiebat eccłiis qͦd uiuebant
Erat eis & mori lucrũ: quia tali hue
morte uitam sibi mercabantur
et̾nam. E rat eis mori lucruͣ. quor
corruptioni incorruptio succede¬
bat. & dãpͥna presentiũ tempoꝵ

Expanded text:
loriosissimos christianae fidei prinfidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit . beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem, de supplicmus: quoniam qui de martyrum morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverendissimos patres, Petrum dico et Paulde morte natalis; quibus finis vitae vivendi initium dedit; quibus, utChristi proficiebat Ecclesiis quod vivebant, Erat eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum
Abbreviated transcription (Latin):
ria: sed & reliqua electoꝵ turba
uel uiuendo. uel moriendo dm̃
suo quiq tempore clarificat. Quo
uestigia nos quoq fr̃s mei nr̃o
tempore sequi oportet. & uite
uidelicet nr̃ȩ ordinem ad exempli
bonoꝵ dirigendo. & in ꝓposita
uitȩ rectitudine ad morte̾ usq
ꝑsistendo: ut socii conuersationis
eoꝵ existentes. socii etiã remunera¬
tionis mereamur effici. Hoc autẽ
ita ꝑficiemus. si iuxta huius sacra¬
tissimȩ lectionis tenorem. & re¬
demptorẽ nr̃m debito affectu cõ¬
plectimur. & erga ꝓximoꝵ salute
fraterna sollicitudine uigilamus.:
ipso opitulante qui hȩc & nos fa¬
cere iubet. & se facta remunerare

Expanded text:
ria, sed et reliqua electorum turba, ria, sed et reliqua electorum turba, vel vivendo, vel moriendo Deum suo quique tempore clarificat. Quorum vestigia nos quoque, fratres mei, nostro tempore sequi oportet, et vitae videlicet nostrae ordinem ad exempla bonorum dirigendo, et in proposita vitae rectitudine ad mortem usque persistendo, ut socii conversationis eorum existentes, socii etiam remunerationis mereamur effici. Hoc autem ita perficiemus, si juxta hujus sacratissimae lectionis tenorem, et Redemptorem nostrum debito affectu complectimur, et erga proximorum salutem fraterna sollicitudine vigilamus, ipso opitulante qui haec et nos facere jubet, et se facta remunerare
Abbreviated transcription (Latin):
morte clarificaturus esset: cum
pͣmisit. Ego enim iam immolor:
& tempus meȩ resolutionis instat.
O quã pretiosa in conspectu dñi morᷤᷤ
scĩ illius: qui aꝑtissime nouerat.
qui libera uoce p̾dixerat. se occidi
ꝓ dño non aliud eẽ quã gratissimã
dõ mundissimãq hostiam offerri.
Clarificauit gͣ & paulus dm̃. clari¬
ficauerunt & ceteri apłi: quia
&e ipsi puro corde xpm diligebuart
ipsi sincera intentione oues xp̃i
curabant. Quod eñi petro dictĩ
est pasce oues meas: om̃ib utiq
dictũ est. Hoc namq erant cȩteri
apłi quod fuit petrus: sed pri¬
matus petro datur: ut unitas
eccłe cõmendetur. Pastores sunt
om̃s. sed grex unus ostenditur:
qui & ab apłis om̃ib tunc unan¬
mi consensione pascebatur. & de¬
inceps a successorib eoꝵ cõmuni
cura pascitur. Quoꝵ plurtmi con¬
ditorẽ suuͣ morte: om̃s autẽ uita
sua clarificare ꝓbantur: Non solũ
autẽ maxima illa ęccłe lumina¬

Expanded text:
morte clarificaturus esset Deum cum morte clarificaturus esset Deum cum praemisit, Ego enim jam immolor, et tempus resolutionis meae instat. O quam pretiosa in conspectu Domini mors sancti illius, qui apertissime noverat, qui libera voce praedixerat, se occidi pro Domino, non aliud esse quam gratissimam Deo mundissimamque hostiam offerri. Clarificavit ergo et Paulus Deum, clarificaverunt et caeteri apostoli, quia et ipsi puro corde Christum diligebant, ipsi sincera intentione oves Christi curabant. Quod enim Petro dictum est, Pasce oves meas, omnibus utique dictum est. Hoc namque erant caeteri apostoli quod fuit Petrus, sed primatus Petro datur, ut unitas Ecclesiae commendetur. Pastores sunt omnes, sed grex unus ostenditur, qui et ab apostolis omnibus tunc unanimi consensione pascebatur, et deinceps a successoribus eorum communi cura pascitur: quorum plurimi Conditorem suum morte, omnes autem vita sua clarificare probantur. Non solum autem maxima illa Ecclesiae lumina
Abbreviated transcription (Latin):
uel passionibus. uel morte dm̃ cla-¬
rificauerit. Clarificauit utiq & ipse.
Testatur enĩ lucas euangłista: qui
librũ actuũ apłoꝵ maxima ex
parte agones ipsius & labores pro
xp̃o describendo cõpleuit. lestatur
hoc & ipse: qui opus scriptoꝵ
suoꝵ quod quatuordecĩ epłis con¬
clusit. solo ut ita dixerim xp̃i odo¬
re resꝑsit. Quicqͥd enĩ ibi legeris.
aut fidei archana reuelat. aut bo¬
norũ oꝑum fructus ostendit :
aut cęlestis regni gaudia ꝓmittit.
aut quid ipse tribulationũ hec
predicans sustinuerit. pandit: aut
quid inter tribulationes diuine
consolationis acceperit. refert.
aut generali exhortatione quod
om̃ib qui pie uolunt uiuere in
xp̃o ꝑsecutiones deesse non posst᷑.
insinuat. Testatur & quantum
uita sua dm̃ clarificauerit: cũ in
uinculis positus & apꝓpinquans
passioni. timotheo ꝑ epłam exẽplũ
sui oꝑis ꝓponit dicens. Bonũ cer¬
tamen certaui: cursũ consũmaui.
fidem seruaui. Monstrabat & quali

Expanded text:
l passionibus, vel morte clarificaverit Deum. Clarificavit utique et ipse. Testatur enim Lucas evangelista, qui librum Actuum apostolorum maxima ex parte, agones ipsius et labores pro Christo describendo complevit: testatur hoc et ipse qui opus scriptorum suorum quod quatuordecim Epistolis conclusit, solo, ut ita dixerim, Christi odore respersit. Quidquid enim ibi legeris, aut fidei arcana revelat, aut bonorum operum fructus ostendit, aut coelestis regni gaudia promittit, aut quod  Al., quid ipse tribulationum hic praedicans sustinuerit pandit, aut quod  Al., quid inter tribulationes divinae consolationis acceperit, refert; aut generali exhortatione, quod omnibus qui pie volunt vivere in Christo, persecutiones deesse non possunt, insinuat. Testatur quantum vita sua Deum clarificaverit, cum in vinculis positus, et appropinquans passioni, Timotheo per Epistolam exemplum sui operis proponit, dicens: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi . Monstravit quali
Abbreviated transcription (Latin):
Si diligis me. pasce oues meas. Meas
inquit non tuas. Meas tibi oues
cõmendatas scito. & has quasi mel
regere si me ꝑfecte amas recole.
ut mea̾ uidelicet in eis głam. meũ
dominiũ. mea lucra non tua ꝓpͥa
quȩras. Sunt eñi qui oues xp̃i. non
amore xp̃i: sed suȩ uel głȩ uel do¬
minationis. uel quȩstus gr̃a pascun
Quoꝵ multitudinẽ dolens apłs pau

Expanded text:
Si diligis me, pasce oves meas . Meas, Si diligis me, pasce oves meas . Meas, inquit, non tuas. Meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole: ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra, non tua propria quaeras. Sunt enim qui oves Christi non amore Christi, sed suae vel gloriae, vel dominationis, vel quaestus gratia pascunt. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
intuendũ. quod eadem pastio
gregis dñĩci non uniformi. sed
multimoda est sollicitudine ge¬
renda. Nam & terrena subsidia
necesse est ut subditis rector ne
desint diligenter pͣuideat: & exẽ¬
pla uirtutis simul cũ uerbo pͣdi¬
cationis. eisdem sollicitus impen¬
dat. Et si quos aut spiritalib aut
etiã cõmunib eoꝵ coͣmodis aduer-¬
santes depͣhenderit: hoꝵ inolen¬
tiȩ quantũ ualet obsistat. Ipsos
quoq cũ forte errauerint subiec¬
tos iuxta psalmistȩ uocẽ corripiat
iustus in miscđia & increpet: neq
oleo noxiȩ consensionis eoꝵ corda
demulceat. Et hoc enͣi ad pii pasto¬
ris officiũ ꝑtinet. Nam qui subdi¬
toꝵ errata corrigere. & uulnera
in eis peccatoꝵ in quantũ sufficit
curare neglexerit: inter pastores
rare p̾sumit: Sed & hoc pastori
est. fixo corde tenendũ. ut eos qͥb
prȩ est. non quasi suos ꝓprios sed
ut dñi sui gregem tractare me¬
minerit: iuxta illud qͦd petro dicit᷑.

Expanded text:
intuendum quod eadem pastio intuendum quod eadem pastio gregis Dominici non uniformi, sed multimoda est sollicitudine gerenda. Nam et terrena subsidia necesse est ut subditis rector ne desint diligenter praevideat, et exempla virtutis simul cum verbo praedicationis eisdem sollicitus impendat; et si quos aut spiritualibus, aut etiam communibus eorum commodis adversantes deprehenderit, horum violentiae quantum valet obsistat: ipsos quoque cum forte erraverint subjectos, juxta Psalmistae vocem: Corripiat justus in misericordia et increpet, neque oleo noxiae consensionis eorum corda demulceat . Et hoc enim ad pii pastoris officium pertinet. Nam qui subditorum errata corrigere, et vulnera in eis peccatorum in quantum sufficit curare neglexerit, inter pastores rare praesumit? Sed et hoc pastori est fixo corde tenendum ut eos quibus praeest non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ualemus: nisi om̃s actus. sermo¬
nes. cogitatus. ipsa etiam silentia
nr̃a ita dño donante dirigamꝰ.
ut singula hec cũ timoris illius
respectu temperentur: cuncta
Prouida autẽ pietate dñs. tertio
petrũ anse diligat int̾rogat: ut
ipsa trina confessione uincula
quȩ illum ter negando ligauerans.
absoluat. Et quotiens tertio eius
passione qͦd eũ nosset negauerat.
totiens eius resurrectione recreat᷑.
qđ illũ toto amet corde testatur.
Prouida dispensatione tertio con¬
fitenti amorẽ. tertio ȩque pascen¬
das suas oues cõmendat: quia de¬
cebat ut quotiens in pastoris fide
titubauerat. totiens cũ renouata
fide pastoris. mẽbra quoq eiꝰdem
pastoris iubeatur curare. Quod
eñi hic dicit ei. pasce oues meas:
hoc est utiq qͦd ei ante passionẽ
aꝑtius dixerat. Ego autẽ rogaui
ꝓte. ut non deficiat fides tua:
& tu aliquando conuersus con¬
ciant confirmare: & ut in fide
magis magisq ꝓficiant. instant᷑
oꝑam dare Quãuis sollertius

Expanded text:
alemus, nisi omnes actus, sermones, cogitatus, ipsa etiam silentia nostra ita Domino donante dirigamus, ut singula haec cum timoris illius respectu temperentur, cuncta Provida autem pietate Dominus, tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula quae illum ter negando ligaverant, absolvat: et quoties territus ejus passione, quod eum nosset, negaverat, toties ejus resurrectione recreatus, quod illum toto amet corde testetur. Provida dispensatione tertio confitenti amorem, tertio aeque pascendas suas oves commendat, quia decebat ut quoties in pastoris fide titubaverat, toties cum renovata fide pastoris membra quoque ejusdem pastoris jubeatur curare. Quod enim hic dicit ei, Pasce oves meas; hoc est utique quod ei ante passionem apertius dixerat: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua: et tu aliquando conversus, conciant, confirmare, et ut in fide magis magisque proficiant instanter operam dare. Quamvis solertius
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. qui de tenebris nos uocauit
in ammirabile lumen suũ. Cius
continue flagitemus auxilium.
ut lucẽ scientie quã contulit. in
nobis ipse conseruet: atq ad ꝑfe¬
ctum usq diem ꝑducat. Et ut
digni simus exaudiri p̾cantes:
abieiamus ipsi oꝑa tenebrarum.
& induamus nos arma lucis. Sic
etenim supplicantes concite que
desideramus accipimus: quia
nimirũ uerba deuote orationiꝰ
adiuuat manus piȩ oꝑationis.
Et quia beati p̃cursoris hodie
natalitia celebramus: oportet
ut quẽ salutis eterne pͣconem
suscepimus. hunc etiam nr̃e ora¬
tionis adiutorẽ quęramꝰ. Ipsum
itaq. int̾cedendo rogemus impe¬
trare. ut ad eam cui testimoniũ
phibuit lucem. uitã & ueritatẽ
ꝑuenire mereamur: iħm xp̃m

Expanded text:
 qui de tenebris nos vocavit in admirabile lumen suum. Ejus continue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam contulit in nobis ipse conservet, atque ad perfectum usque diem perducat. Et ut digni simus exaudiri precantes, abjiciamus ipsi opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis. Sic etenim supplicantes concite quae desideramus accipimus, quia nimirum verba divinae orationis adjuvat manus piae operationis. Et quia beati praecursoris hodie natalitia celebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui testimonium perhibuit, lucem, vitam et veritatem pervenire mereamur Jesum