comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ loco ubi cũ frĩb orabat: uacuũ erat abolco
doliũ ⁊ cooꝑtum. Cumq sc̃s uir moratione per¬
sisteret: cepit operimentum enisdẽ dolii oleo ex¬
crescente subleuari. Quo cõmoto ato subleria¬
to oleum qd̾ excreuerat ora coliz transiens pain¬
mentũ loci inquo incubuerat inundabat. Qd
benedictus dei famulus ut aspex protinus ora¬
tionem cõpleuit: atq inpauimentũ oleum de¬
fluere cessauit. Quiic difficentẽ mnobedientem ꝙͥ
frem latius admonuit:ut fidẽ habere disceret
thunulitate. Idem uero frat̃ salubriter corrept̾
errbuit: quia uenerabilis pat̾ uirtutẽ ommipo¬
tentis dñi quam admonitione intimauerat mi¬
racuł ostendebat. Nec erat iam ut quisquã de eiꝰ
ꝓmissionib dubitare poss: qui inuno codemq
moniento prouitrro uase pene uacuo plenũ oleo
uis oratorium qd̃ ip̃a montis celsitudine sitũ ẽ
ꝑgeret: ei autiquus hostis in iumo medici sp̾e

Expanded text:
autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuit: quia venerabilis Pater virtutem omnipotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno eodemque momento pro vitreo vase pnis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie
Abbreviated transcription (Latin):
remanserat olei iussit petenti dari. Monachꝰ
uero qui cellarium tenebat auduuit quidẽ
uilentis u̾ba:s ĩplere distilit. Cũq post pau¬
lulum si id qd̾ iusserat datũ cẽt ĩquireret res¬
pondit monachus se minime dedisse qr si il¬
lud trrbueret omĩno nichil fr̃ib remaneret
Tunc uratus aliis p̾cepit ut hoc ipm̃ uas uitre¬
umanquo parum olei remansisse uidebatur per
fenestram proicerent: ne incella aliquid ꝑ in obe¬
dienciam remaueret. Ecm̃ q est. Subfenestra aũ
eadẽ ingẽs p̾cipiciũ patebat: saxoꝵ molib asperũ
Proiectum itaq uas iutreũ uenit insaxis s sic
mansit incolume ac si proiectum minime fuis¬
set ita ut neq frangi neq oleũ effũdi potuiss
Qd̃ uir dñi precepit leuari atq ut erat integrũ
petenti tribuit. Tunc collectis fr̃ib mnobedientẽ
monachum de in ficelitate sua ⁊ suꝑbia coram
ta: se se cum eisdẽ fr̃ib moratõnem dedit. In eo

Expanded text:
remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de infidelitate sua et superbia coram ta, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo
Abbreviated transcription (Latin):
ad ea nc redeã que eiꝰ discipłis inlibri huius
exordio p̾dictis referẽtib agnoui Quidam
uir grauissima au̾sarii sui emulatione la¬
borabat cuiꝰ adhoc usq odiũ prorupit. ut ei
nescienti ĩ potũ uenenũ daret. Qui quãuis
uitã anferre non ualint entis tam̃ colorem
mutauit: ita ut diffusa in corpore eiꝰ uarietas
lepre morẽ imitari uideretur. S ad cei homi¬
nẽ deductus: salutẽ pristinam eicius recepit
sam mox ut. eũ cõtigit: omnẽ cutis illius
alimentoꝵ mopia campaniai grauiter
affligebat uir dei diu̾sis indigentib mona¬
st̾ii sin cuncta tribuerat ut pene nichi in cel¬
lario nisi paruum quid olei inuitreo uase re¬
maneret. Tunc quidam subdiaconus aga¬
pitus uomine adueuit: magnopere postulãs
ut sibi aliquantulũ olei dare debuiss. Uir aũ
dñi qui cuncta decreuerat in t̾ra tribuere ut
in celo omĩa reseruaret:. hoc ip̃m parnũ qd̃

Expanded text:
ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius alimentorum inopia Campaniam graviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod
Abbreviated transcription (Latin):
celeritate restitutus DCq illud taceã quod
eius discipulus ꝑegrinus nomine narrare cõ¬
stienerat: quia die quadã ficelis iir quidam
necessitate debiti cõpulsus unũ sibi fore reme¬
debiti necessitas indicaret. uenit itaq ad moua¬
steriũ omĩpotentis dei famulũ repperit leuedic¬
tum. ⁊ qr a creditore suo produodecim solidis gra¬
uit affligeretur ĩtimauit. Cui uenerabilis pr̃
uequaquã se habere duodecĩ solicos respondit:
stam̃ eius inopiã blanda locutione consola¬
tus ait. bade ⁊ post biduũ reu̾tere qr de ẽ hodie
qd tͥ dare delram. In ip̃o aut̃ biduo: more suo
moratione fuit occupat᷑. Cũ die t̾cio is qui ue¬
cessitate debiti affligebatur rediit. Superar¬
cham uero mouastii q̃ erat frumento pleua:
subito trececĩ sũt inuẽti. Quos uir dei deferri
uissit ⁊ afflicto petitori trrbuit dicẽs ut duodecĩ
redderet. ⁊ unũ in expẽsis propriis haberet. S

Expanded text:
celeritate restitutus. celeritate restitutus. ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedebiti necessitas, indicaret. Venit itaque ad monasterium, omnipotentis Dei famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi debeam dare. In ipso autem biduo more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui necessitate debiti affligebatur, rediret, super arcam monasterii, quae erat frumento plena, subito tredecim solidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis propriis haberet. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
exiit: cõtra se assistere aꝑto ore draconẽ initine¬
re inuenit. Cumq eũ idẽ draco qui apparuerat
ceuorare uellet cepit ip̃e tremẽs ⁊ palpitãs mag¬
nis uocib clamare dicẽs. Occurrite occurrite: qr
cdraco iste me deuorare uult. Currentes autem
frẽs draconẽ minime uiderũt: s trementẽ atꝙ
paipitantẽ monachum admonast̾iũ reduxer̃t.
Qui statim promisit nunquã se iam amona¬
st̾io recessurũr: atq ex hora eadẽ in sua promis¬
sione permansit. Quippe qui sc̃i niri oratio¬
nib contra assistere draconẽ uiderat: quẽ priꝰ
ñ indendo seq̃batur. S ed neq hoc silẽdum pu
to qd illustri iiro aptonio narrante cogno¬
ui:quiaiebat prĩs sui puerum morbo elephã¬
tino fuisse correptum. ita ut iam pillis cadẽ¬
tib eutis intumesceret. atq in crescentẽ sani¬
em occultare ni poss. Qui aduirũ dei ab eodẽ
patre eiꝰ missus est:saluti pristine sub oĩ

Expanded text:
exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itineexiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, cte me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem viderat, quem prius non videndo sequebatur. to, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni
Abbreviated transcription (Latin):
us inuenerunt. Tunc concite ad benedicti prĩs
uestigia currentes: cũ magno fletu pecierunt
ut suã grãm largiri dignaretur. Quib uir
cei manu sua protinus cõmunionẽ dñici cor¬
poris dedit dicẽs. Ite atꝙ hoc dñicũ corpꝰ super
eiꝰ pectꝰ cũ magna reuerencia ponite eũꝙ se¬
pulture sic tradite. Qd̃ cũ factũ fuiss: suscei¬
tũ corpus eius terra tenuit nͨ ultra pioiecit.
ti iste iir fuerit ut eius corpus etiã t̾ra proice¬
ret. qui benedicti grãm ñ haberet. Quidam¬
aut̃ẽ eius monachus mobilitati mentem d¬
cerat ⁊ permanere inmonast̾ĩo nolebat. Cũꝙ
eum uir dei assidue corriperet frequent admo¬
ueret: ipe uero nutio mͦ consentiret in cõgrega¬
tione persistere. atq importunis p̾cib ut rẽ¬
laxaretur innueret:quadã die idem ueue¬
rabilis pater nimietatis eiꝰ tedio affectus iratus
iussit ut discederet. Qui mox ut monast̾ium

Expanded text:
us invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris us invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc dominicum corpus super pectus ejus cum magna reverentia ponite, et sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra tenuit, nec ultra projecit. ti iste vir fuerit, ut ejus corpus etiam terra projecerit, qui Benedicti gratiam non haberet. autem ejus monachus mobilitati mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunione priuare dixerat: nisi moros suos
⁊ u̾ba corrigerent. Tunc seruo dei cũ graui
merore iudicatũ ẽ. Qui manu sua protinꝰ
oblationẽ dedit dicẽs. Ite ⁊ hanc oblationem
pro eis offerri dño facite ⁊ ulterius exc̃omu¬
uicate non erunt. Que ddum oblatio. ꝓeis
fuiss ĩmolata ⁊ adiacono iuxta morẽ cla¬
matũ ut non cõmunicantes ab ecclia exi¬
uent. ille exire ab eccl̃ia ulterus uise non st̃
Quia ex re indubitanter patuit: quia dũ
inter eos qui cõmunione priuati sunt mini¬
me recederent: cõmunionem a dño ꝑ seruũ do¬
os ultra quam debebat diligens atq ad eoꝵ
habitaculum tencens sine benedictione de mo¬
nastĩo exiss: eodem die mox ut ad eos ꝑuenit
defunctꝰ est. Cũq eẽt sepultus: die altero proie¬
tum foras corpꝰ eiꝰ inuentũ est. Qd̃ rursus tra¬
dere sepulture curauerunt: s sequenti die ite¬
rũ ꝓiectum ext̾ius atꝙ in humarũ sicut pri¬

Expanded text:
communione privare dixerat, nisi mores suos communione privare dixerat, nisi mores suos et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent, illae exire ab ecclesia ulterius visae non sunt. Qua ex re indubitanter patuit quia dum inter eos qui communione privati sunt, minime recederent, communionem a Domino per servum Doos ultra quam deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine benedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut pri
Abbreviated transcription (Latin):
montb ad iracũliam prouocabant. Qui clũ
clrui ista tolleraret perrex ad dei lyminẽ: quan¬
tasꝙ pateretur u̾lorum contumelias enaria¬
uit. uiraũ dei hec de illis audiens eis pro tu
mandauit dicens. Corrigit᷑ lignam urãm:
quia si non emendaueritis ex cõmunicabo
uos. Quã iuidelioet ex cõmuncationis sentẽ¬
cram ñ ꝑrofẽndo intulit s intemptando. Inle
auter apristinis morib uichil mutate: in¬
tra ꝑaucos dies efucte st̃ atq in eccła sepis¬
te. Cumq incadem eccłia missarum sollemp¬
nia celebrarenturatq ex more diaconus cla¬
maret siquis non cõnuuicat det locumi nttri
carum que ꝑro eis oblationẽ dño offerre con¬
sueuerat. eas de sepulchris sin progredi ⁊ ex
ur eccliam uicebat. Quod dũ sepinis cerne¬
ret quia aduocem diaconi clamantis exi¬
bant foras atq intra eccliam ꝑmanere non
poterant: ad memoriã rediit que uir dei illł
adhuc uiuentib mandaiit. Cas quippe se

Expanded text:
monibus ad iracundiam provocabant. Qui dum monibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommunico vos. Quam videlicet excommunicationis sententiam non proferendo intulit, sed minando. Illae autem a pristinis moribus nihil mutatae, intra paucos dies defunctae sunt, atque in ecclesia sepultae. Cumque in eadem ecclesia missarum solemnia celebrarentur, atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae pro eis oblationem Domino offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de ecclesia videbat. Quod dum saepius cerneret, quia ad vocem diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe se
Abbreviated transcription (Latin):
struite. Qui hec audientes uehementes admi¬
rati ad p̾dictũ p̾diũ st̃ reu̾si: et cuncta habita¬
cula sicut ex reuelatione didicerent construxe¬
tutis pondere erat uacua. Quia cuius cor se se
ĩ alta suspenderat: ne quaquã u̾ba de ore illiꝰ
incassũ cadebant. Si qͥd uero unquã non iam
decernendo s minando liceret: tantas uires ser¬
mo illuis habebat ac si hoc non dubie atq sus¬
pense s iam ꝑsentẽciam ꝓtuliss. Nam non
sabantur quib quidã religiosus uirad exte¬
rioris uite usũ p̾bebat obsequiũ. S sicut non¬
nullis solet nobilitas geueris paiare ignobi¬
litatem mentis: ut minus se in hoc mundo des¬
ꝑiciant qui plus se ceteris aliquid fuisse memi¬
nerunt nec dũ p̃dicte sc̃imoniales femine ꝑ¬
fecte luguã sub habitus sui freno retrinxerãt
et eñdem uirum religiosum qͥ ad exteriora ne¬
cessaria eis obsequiu p̾bebat in caugis sepe ser¬

Expanded text:
struite. Qui haec audientes, vehementer admistruite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant construxetutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernendo, sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense, sed jam per sententiam protulisset. Nam non rsabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sanctimoniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe ser
Abbreviated transcription (Latin):
tur ẽẽ necessaria. Nocte uero cadẽ qua promissus
illucescebat. dies eidem seruo dei quẽ illic patrẽ
constitueratatq eiꝰ p̃posito iur dñi insomnis
apparuit ⁊ loca singula ubi quid edificare de¬
buissent subtiliter designauit. Cumq utriq
a somno surgerent sibi in uicẽ qd̾ uiderant re¬
tulerunt. Nõ tam̃ iusioni illi omni modo fidẽ
dentes iurum dei sicut se uenire promiserat ex¬
pectabant. Cumq nir dei constituta die minime
uenisset adcũ cũ inerore reu̾si st̃ dicentes. Expec¬
tauimuc pat̾ ut uenires sic̃ promiseras ⁊ nob̾
ostenderes ubi edificare deberemꝰ᷑: et ñ uenisti. Quͥ¬
b ip̃e ait. Quare firs qͣre ista dicitis: nũqͥd sic̃ ꝓ¬
misi ñ ueni: Cui cũ ip̃i dicerent quomodo ueni¬
sti: respondit. Nunquid utrisq nob̾ dormientib
ñ apparui ⁊ loca singula designaur: ite ⁊ sic̃ per iu¬
sionẽ audictis omne habitacłm monast̾ii ita cõ¬

Expanded text:
tur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus tur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, exspectabant. Cumque vir Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reversi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita con
Abbreviated transcription (Latin):
ne modii ante fores celle insaccis inuenti st̃:
quos omp̃s d̾s quib oeferentib transmisis¬
s nũc usq manet in cognitũ. Quod cũ fres¬
cernerent: dño grãs referentes: didicerunt iã
de habundantia nec ĩegestate dubi tare. Alio qͦq¬
tẽpore aquodã fideli iuro fuerat rogat᷑: ut ĩ eiꝰ
predio iuxta t̾ratinensem urbẽ missis discipu¬
lis sius cõstruere mouast̾ium debuiss. Qui ro¬
ganti cõsentiẽs de putatis fr̃ib patrẽ cõstituit
et quis ei secund̾ eẽt orclinauit. Quib eũtib
spopondit dicẽs. Ite:. ⁊ die illo ego ueniã ⁊ ostẽn¬
dam uob̃ inquo loco oratoriũ ĩa quo refectorrũ
frm̃ in quo susceptionẽ hospit ũ: uł queq sũt
necessaria edificare debeatis. Qui benedictione
percepta ilico ꝑrexerũt. Et constitutũ diẽ mag¬
nopere prestolantes: parauerunt omĩa q̃ his
qui cũ tanto patre uenire potuissent moeban¬

Expanded text:
nae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, nae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratcernerent, Domino gratias referentes, didicerunt jam de abundantia nec in egestate dubitare. tempore a quodam fideli viro fuerat rogatus ut in ejus praedio juxta Tarracinensem urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videban
Abbreviated transcription (Latin):
um. Uocatisq statun fr̃ib: precepit eilucer¬
nam de manib tolu. Ipm̃ uero iussit amini¬
stĩo rececere: et sibi hora ceadem quietũ residei
Qui requisit᷑ afr̃ib quid habuerit incorde. ꝑ
ordinem narrauit quanto suꝑbie spũ intu¬
patuit: qd̃ uenerabilem benedictũ latere nichil
poss inciuus aure etiam cogitationis u̾ba sonu¬
me regione faines incubuerat: magnaq õs
alim̃toꝵ ĩ di. gẽtia coangustabat. Iamq inbe¬
nedicti monastĩo triticum & erat. Panes uem
fere omines consumpti fuerant: ut non plus
quã quinq ad refectionis horam fratrib iuue¬
niri potuissent. Cumq eos uenerabilis pater
contritatos cerneret eoꝵ pusillanmitatẽ stu¬
cluit mocesta increpatione corrigere ⁊ rursũ
ꝓmissione subleuare dicens. Quare de panis
inopia uester animus contristatur:. Hodie
quidem minus ẽ: s die crastina habundan¬
ter habebitis . Sequenti aut̃ die ducenti fari¬

Expanded text:
um. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucerum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narravit quanto supatuit, quod venerabilem Benedictum latere nil potuit, in cuius aure etiam cogitationis verba sonuniae regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti fari
Abbreviated transcription (Latin):
rrdei nehem̃tissima a maritudiue cepit in¬
creparẽ dicens. Quomodo ingressa est ĩiquitas
insignum tiũ: At ille obstupuit: et quid egis¬
set oblitus unde corripiebatur ignorabat. Cui
ait Nnquid ego illic presens ñ eiam quãdo
ab ancauc dei mappulas accepisti tͥq eas ĩ sig¬
nrm misisti: Qui mox eius uestigiis prouolu¬
tus stulte se egisse penituit ⁊ eas quas ĩsinu ab¬
sconderat: mappulas proiecit. uadã quoꝙ¬
die dũ uenerabilis pat̾ uesꝑtina iã hora corpo¬
ris alĩta perciperet: erus monachus cuisoam
defensoris filiuus fuerat qi ei aute mensam lu¬
cernam tenebat. Cũq uir dei ederet ip̃e autem
inmente sua tacitus uoluere ⁊ percogitationẽ
dicere. Quis est hic cui ego manducãti assisto
lncernam tenco seruiciũ ĩpendo: quis sũ egont
isti seruiam: Ad quẽ iur dei sc̃s statim cõuersus.
nehementer eũ cepit ĩcrepare dicens. Signa cor
tuũ frater. Quid est quod loq̃ris: Signa cortu¬

Expanded text:
vir Dei vehementissima amaritudine coepit invir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderat, mappulas projecit. CAPUT die dum venerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque vir Dei ederet, ipse autem  spiritum in mente sua tacitus volvere, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tu
Abbreviated transcription (Latin):
nnũ eñ gr̃arum actione suscepit: et disceden¬
tẽ puerũ monuit dicẽs. Uide fili de illo flascone
quẽ abscondisti iã ñ bibas: s inclina illũ cau¬
te ⁊ inuenies quid intus habetur. Qui confusus
ualde: ad ei homine exunt. Et reu̾sus uolens hoc
ꝓbare qd̃ audierat: cũ flasconẽ ĩclinass de eo
ꝓtinus serpẽs egressus ẽ. Tunc p̾dictus exhila¬
ratus puer per hoc qd ĩueneno repperit:ex pa¬
stĩo uicus erat: ĩ quo ñ minima multituco
hominũ ad fidem dei abidoloꝵ cultu benedicti
fuerat exhortatione cõu̾sa. Ibi quoq q̃dã sc̃imo¬
males femine merant. ⁊ crebro illuc pro exhortã¬
dis animab fres suos mittere benedictus dei
famulus curabat. Quadã uero die misit ex
more: s his qui missus fuerat monachus pꝰ
ad monitionem factam a sc̃ĩmonialib femi¬
nis rogatus mappulas accepit sibiq cas ab¬
scondit insignũ. Qui mox ut reu̾sus ẽ eum

Expanded text:
unum cum gratiarum actione suscepit, et discedenunum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expasterio vicus erat in quo non minima multitudo hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum
Abbreviated transcription (Latin):
me concederentur. Cuiꝰ uocẽ tunc theoprobꝰ audinit
nos autẽ cernimus: qui destructũ modo alango¬
bardoꝵ gente monast̾ium scimus. Nocturno em̃
tẽpore ⁊ qui escentib fr̃ib: nuper illuc langobar¬
di ingressi sunt. Qui diripientes omnia nec uñ
qͥdẽ hõinẽ illic tenere potuerunt. S ĩpleuit omp̃s
deus qd̃ fideli famulo suo beneclicto promise¬
rat: ut si res gentib traderet anmas custodi¬
ret. Qua ire pauli nicẽ iuoeo tenuisse bene¬
dictum: cuius dũ naiis rerũ õium iacturã
ꝑtulit ip̃e inconsolatõnẽ uitam oĩum qui
eum comitabantur accepit. ¶uodã quoq¬
tẽpore exhilaratus nr̃ quem ip̃e conu̾sũ nosti
transmissus adño suo fuerat ut d̃i uiro ĩmona¬
st̾rũ uino plena duo lignoa uascula q̃ nulgo
tascones uocantur de ferret. Qui unũ detu¬
lit: alterũ uero ꝑgens initmere abscondit. uir
autẽ dñi quẽ facta absencia latere ñ poterant

Expanded text:
mae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, mae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione vitam omnium qui eum comitabantur, accepit. CAPUtempore Exhilaratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
et minores suos sibimet suꝑponi insacris ordi¬
nib cerneret: u̾ba uiri dei quasi exlonginquo
tempore oblitus post posuit atq ad sacrum or¬
dinem accessit. Quẽ mox is qui reliquerat dia¬
bolus tenuit: eumq uexare quo usq animam
eius excuteret ñ cessauit. Uir quidã nobił¬
theopeob noĩe eiusdẽ benedicti prĩs fuerat ad¬
monitione conu̾sus: qui pro ute sue merito
magnã a pud eũ familiaritatis fiduciã habe¬
bat. Hic cum quadã die eius cellulã fuiss ĩ¬
gressus: hunc amarissime flẽtem repperit. Cũq
diu subsisteret eiusꝙ non finiri lacrimas ru¬
oeret nec tamen ut uir dei consueuerat orando plã¬
geret s merendo: q̃ nã causa tanti luctus ex isteret
ĩquisiuit. Cui uir dei illico respõdit. Omne hoc mo¬
nast̾ium qđ construxi ⁊ cuncta que fratrib p̾pa¬
raui: oĩpotentis dei iudicio gentib tradita sunt
uix autẽ obtinere potui: ut michi exhoc loco ani¬

Expanded text:
et minores suos sibimet superponi in sacris ordiet minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste viTheoprobus nomine, ejusdem Benedicti Patris fuerat admonitione conversus, qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die ejus cellam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem reperit. Cumque diu subsisteret, ejusque non finiri lacrymas videret, nec tamen ut vir Dei consueverat orando plangeret, sed moerendo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei illico respondit: Omne hoc monasterium quod construxi, et cuncta quae fratribus praeparavi, omnipotentis Dei judicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco ani
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑhibet: s quia hoc dixerit dictum sibi a frĩ¬
dam aquinensis eccłie clericus: acemonio uexa¬
batur. Qui auenerabili iuro constantino ecclie
eiusdem antistite ꝑ muita fuerat martirum
loca transinissus: nt sanari potuissz. S sc̃i dei
martires noluerunt ei sanitatis donũ tribuere:
ut quanta eẽt inbenedicto gr̃a de monstarent
Ductus itaq est ad om̃ipotentis dei famuirm
benedictũ: qui iħu xp̃o dño p̾ces fundẽs antiquũ
hostem de obsesso homine ꝓtinus ex pulit. Cui
sanato p̾cepit dicẽs. uade ⁊ post hec carnẽ ñ come¬
das: ad sacrum uero ordinẽ nũquã accedere pre¬
suimas. Quacũꝙ autẽ die sacrũ ordinẽ temera¬
re p̾sumpseris: statim uiri diaboli iterũ manci¬
paris. Discessit igitur clericus sanus: et sicut ter¬
rere solet auimũ peua recens: ea que uir dei pre¬
ceperat interim custodiuit. Cum uero post ãnos
multos om̃s priores illiuis de hac luce migͣssent

Expanded text:
se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratse perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratdam Aquinensis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio Ecclesiae ejus anstistite per multa fuit martyrum loca transmissus, ut sanari posset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum, qui Jesu Christo Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit dicens: Vade, et post haec carnem non comedas, et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent,
Abbreviated transcription (Latin):
adiit adsiciliã ꝑrexit: auno aut̃ regni sui de¬
cumo ommpotentis dei iudicio regnũ cũ iuita
ꝑdidit. Preterea antistes canusine eccłie ad eũ¬
dem dei famulum uenire consueuerat:quẽ
uir dei pro iuite sue merito cdiligebat. Is itaꝙ
dum cum illo de ingressu regis totille ⁊ rome ur¬
bis perditione colloquiũ haberet: dix̃ ꝑ hũc re¬
gem ciuitas ista destruetur. ut iam ampliꝰ ñ in¬
habitetur. Cui iur dei respondit. Roma a genti¬
b ñ ext̾minabitur s tempestatib choruscis ⁊ atur¬
binib ac t̾remotus fatigata mairescet in semet¬
ip̃a. Cuius prophecie misteria nob̾ iam facta st̃
luce clariora: qui in hac urbe dissoluta menia
eũsas comos destructas eccłias turbine cernim̾¬
eiusꝙ edificia longo semo lassata quia ruinis
crebrescentib prosternantur uidem᷑. Quamuis
loc honoratus: eius discipłs cuius mͥ relatione
cõpertũ est. ne quaquam ex ore illius audisse

Expanded text:
adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui deadiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo omnipotentis Dei iudicio regnum cum vita perdedit. Praeterea antestis Canusinae ecclesiae ad eundem Domini famulum venire consueverat. Quevir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Dei respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis, turbinibus ac terrae motu fatigata marcescet in semetipsa. Cujus prophetiae mysteria nobis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecceiusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosternantur, vidimus. Quamvis hoc Honoratus eius discipulus, cuius mihi relatione conpertum est, nequaquam ex ore illius audisse
Abbreviated transcription (Latin):
se ⁊ conu̾sationis illius opinionem crescere: atip
multos ad statum uite melioris ip̃o quoq opi¬
mouis erus preconio iidesmenter uocart. suidie
tacuo imagis magisq suecensus deterior fiebat
dascemi iiuidie tenebris cecatus ad ipe usq per¬
ludus est. nt serno ommpotentis comimi infee¬
couc ueneno panẽ qnasi probeneclienone tias¬
miteret Quem uur dei cum gr̃arũ actione sus¬
ceptti s eur que pestis laceret ĩpane ñ later¬
Epto sram uero irfectionis illius exuntina sil

Expanded text:
se, et conversationis illius opinionem crescere, atque se, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat:ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illi
Abbreviated transcription (Latin):
mere non potuiss ut fieret: muntus extre¬
muit factum. Reuersus ꝙ ad patrem: rẽ gestũ
reculit. uir autem uenerabilis benedictushoc
fcm̃ dicebat: seq consciũ inila uirtute non
ẽẽ quam uesciens feciss. S inhac humilitatis¬
mutue amica contemptione: accessit arbiter
puer qui ereptus est. Nam dicebat. Ego cũ ex
aqua tralerer super capit meum abbatis me¬
lotam uidebam: atq meexaquis educere cõ¬
uitam multi relinquerẽt ⁊ subleni redempto¬
ris uigo ceruicem corclis edomarent sicut mox
pranorum est inuidere aliis uirtutis bonum
quod ip̃i habere non appetunt. iicine ecclie
p̾sbiter florentuis nomine huius nr̃i subdia¬
com florencii auus antiqui hostis malicia
percussus sc̃i uiri studiis cepit enulani: eus¬
quoq conu̾satione derogare quoscumq etiã
poss ab illius uisitatione cõpescere. Cumq iã
se conspiceret enuis prouectib obiuare non pos¬

Expanded text:
mere non potuisset ut fieret, miratus extremere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mmutuae amica contentione, accessit arbiter puer qui ereptus est. Nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum abbatis melotem videbam, atque ipsum me ex aquis educere convitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non pos
Abbreviated transcription (Latin):
tus placidus puer scĩ uiri monachus ad hau¬
rienclam de lacriaquam egressus ẽ. Qui uas
quod tenebat iuaquam incante sub mittẽs
ip̃e quoq cadendo secutꝰ est. Quẽ mox unda
rapuit: et pene inunius sagitte cursum a
terra introrsus traxit. uir autẽ dei intra cellã
positus hoc protinis agnouit: et maurum
festine uocauit diens. Frater maure curre:
quia prier ille qui ad hauriendã aquam per¬
rexerat iu lacum crcidit. iamq eũ longius
unda traxit. Res uura ⁊ post petrum a posto¬
lum inusitata et secuta ẽ. Benedictione et¬
enim postulata atq percepta ad prĩs sui im¬
perium concitus perrexit maurus atq usq
ad eũ locum quo abunda ducebat᷑ puer ꝑ
t̾ram se ire existimans super aquam cucur¬
rit: es̃q ꝑcapillos tenuit rapido quoq re
diit cursu. Qui mox ut t̾ram tetigit ad se
reu̾sus post tergum respex: et quia super
aquas cucurriss agnouit. Et quod presu¬

Expanded text:
tus Placidus puer sancti viri monachus ad hautus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesu
Abbreviated transcription (Latin):
dam nepres abscideret: quatinus illic fieri ortꝰ
deleret. Locus autẽ ip̃e quẽ mũdandũ gothus sus¬
ceꝑat. super ipsam laci ripã iacebat. Cumq
gothus idẽ densitatẽ nepriũ tocius uirtutis ad¬
uisu succideret. ferrũ de manubrio prosiliẽs in
lacum cecidit: ubi scilicet tauta erat aquarũ
ꝓfũditas ut spes requirendi ferram̃ti uulla iã
eẽt. Itaq ferro ꝑdito tremebund̃ ad maurũ
monachũ cucurrit gochus: dampnũ quod fe¬
cerat nuntiauit ⁊ reatus sui egit penitenciam
Quod maurus quoq monachus mox lene¬
clicto dei famulo curainit indicare. uir igitur
dñi benedictus hec audiẽs accessit ad locũ tu¬
lit de manu gothi manubrũ ⁊ misit in lacũ.
Et mox ferrum de profundo rediit atq ĩma¬
nubriũ intrauit. Qui statim ferramentum
gotho reddidit: diceus. Ecce lalora: et uoli con¬
tristari. Quadam uero die dum idem uene¬
rabilis lrnedictus in cella consisteret: ꝑ redic¬

Expanded text:
odam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri odam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari. CAPUT rabilis Benedictus in cella consisteret, praedic
Abbreviated transcription (Latin):
diuitius orauit. Et oratione cõpleta tres petras
uloco eodem prosigno posut aq ad suum
cunctis illic nescientib monast̾ium rediit. Cũ¬
q die alio ad eũ pro necessitate aque predicti
frẽs redissent: dixit. Ite ⁊ rupem illam in qua
tres suꝑ inuicẽ positas petras inueneritis in
modum cauate. ualet enim omp̃s deus etiam
inillo montis cacumine aquam producere:
ut nobis laborem tanti itiueris dignetur nu¬
ferre. Qui cuntes rupem montis quam bene¬
dictus predixerat iam sudantẽ iuuenerunt
Cumꝙ uica concatũ locum fecissent statim
aqua repletus est:que tam sufficienter ema¬
nauit ut nuc usq ubertun de fluat atq ab
illo montis cacumme usq ad inferiora dlirine¬
per spũ ad comu̾sionẽ uenit: quem uir dñi
benedictus libentissime susceꝑit. Quadam uͦ
clie dau ei. ferramentũ iussit quod ad falcis si¬
militudinẽ: Falcastrum uocatur: ut de loco qͦ¬

Expanded text:
diutius oravit. Et oratione completa, tres petras diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora deriveper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco qu
Abbreviated transcription (Latin):
foras monachũ reperit: quẽ procetitate cor¬
dis sui. uirga percussit. Qui ex illo die ni¬
chil persuasionis ulterius anigro iam pue¬
rulo ꝑtulit: s adorationis studiũ immobi¬
lis mansit. Sicꝙ antiquus hostis dominari:
non ausus est meius cogitatione: ac si ip̃e per¬
rus que ineodem loco consrurerat tria sur¬
sum in eupe montis erant: et ualde erat fr̃ib
laloriosum semper adlacũ descendeir ut a quã
baurire debuissent. marime quia exdeuexo mõ¬
tis latere erat graue descendentib intimore pe¬
riculum. Tunc collecti frẽs exeisdẽ trib mona¬
stĩis: ad di famulũ benedictũ uenerunt dicẽtes
Laboriosũ uobis est. propter aquã cotidie usꝙ
ad lacum descendere: et idcirco necesse ex eodem
Loco monast̾ĩa mutare. Quos blance consola¬
tos: dimisit. Et nocte eadem cum paruo pue¬
rulo nomine placido. cuius suꝑns memori¬
am feci eiusdem montis ascendit rupẽ. ibic

Expanded text:
foris monachum reperit, quem pro caecitate corforis monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse perriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
q eius stulticiam uehement̾ increpauit: et
ad monast̾iũ reu̾sus uix duob dieb uiri dei
ad monitionem tenuit. Nam die tercio ad ussi
ꝓpriũ reu̾sus:uagari tempore orationis cepit¬
Quod cum seruo dei ab eodẽ monast̾ii patre quẽ
constituerat nuntiatum fuiss dixit. Ego uenio.
cumq per me emendo. Cũq uir dei ueniss in
eodem monast̾io & constituta hora expleta psal
niger puerulus per uestimenti fimbriã foras
tralxbat. Tunc eidẽ pr̃i monast̾ii pompeiauo
nomine: et mauro dei famulo secreto dixit.
Nunquid non aspicitis quis est qui istum:
mona chum foras trahit: Qui respondentes di¬
xerunt. Non. Quib ait. Oremus ut uos etiã
uideatis: quẽ iste mouachus sequitur. Cumq
perbiduum eẽt oratum maurus monachus
iudit: pompeianus autẽ eiusdẽ mouast̾ii pa¬
ter uidere non potuit. Die igitur alia exple¬
ta oratione iir dei oratoriũ egressus stantẽ.

Expanded text:
que stultitiam ejus vehementer increpavit, et que stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepitQuod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et consniger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem
Abbreviated transcription (Latin):
tutib signisq succresceret multi ab eo inloco
eodem ad ommipotentis dei sunt seruitiũ con¬
gregati: ita ut illic duodecim monasteria cũ
clos de putauit. Paucos uero secum retuuit: qͦs
adhuc insua p̾sentia aptius crudiri iudicauit¬
Ceperunt etiam tunc ad eũ romane urbis uobi¬
les et religiosi cõcurrere: suosq ei filios om¬
mpotenti dũo uutriendos dare. Tunc quoq in
ribone spei suas soboles euiciis maurum: ter¬
cullus uero patricuis placidum tradidit Equi¬
b maurus iumor cum bonis polleret morib
magistri cepit adiutor existere: placidus uero
puerilis adhuc iucolis anuos gerebat. ¶Nuno
autẽ ex eis monasteruis que cucumquaq con¬
struxerat quidam monachus erat qui adora¬
tionem stare non poterat:s mox ut se frẽs ad
studium orationis inclinassent ip̃e egredieba¬
tur foras ⁊mente. uaga t̾reua aliqua ⁊ trãsito¬
ria agebat. Cumq ab abbate suo sepuis fuiss
admonitus: ad iurũ dei ductus ẽ. Qui ip̃e quo¬

Expanded text:
tutibus signisque succresceret, multi ab eo in loco eodem ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati, ita ut illic duodecim monasteria, cumchos deputavit, paucos vero secum detinuit, quos adhuc in sua pCoepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat annoautem ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quo
Abbreviated transcription (Latin):
quam uarro quia quedã muuer mente cap¬
ta dum seusum funditus perdidiss per mõ¬
tes ⁊ uaules siluas ⁊ cãpos die noctuq uaga¬
batur ibiq tantũmodo qui escebat ubi hãc
quiescere Lassitudo coegiss. Quadã uero clie
dum naga nimiũ erraret: adb̾i uiri benedis¬
ti prĩs specũ deuenit ibiq uesciens in gressa
mansit. Ec̃õ autem inane ita sauato sensu
egressa est: ac si eam nũquam insauia cap¬
tis utla tenuiss. Que om̃i uite sue tempore
uieadem quã acceperat salute ꝑ mausit.

Expanded text:
quam narro; quia quaedam mulier mente capquam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit.