comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
btañ ⁊ ueram felicitatẽ ꝑducini᷑ obturpescũt agob
dormiũt bitam plei̾q more pecc̃orũ agentes ĩsams
cupiditatibus eł uariis ambicõnibus acti. mirũ De
u̾tutibus aut saprã aut aliqͣ beneuiuẽdi arte silẽcũ
agut ut nõ pn̾cipũ aut feliciũ sed portentorũ sut
nonuẽ appellandi neq de nrĩs tm̃ seculis queror
que nra religio reddidit micõra Sꝑ eciam p̾scis
tꝑibus eiusmoĩ mores cogitacõs q dnanciũ extite¬
runt ut non uideatur nrũ eẽ nullũ fuisse hiis cõ¬
merciũ cũ felicitate coũe. Tum cosmus grauiter
ut assolet ffacillime in quit incolae. qui mos tuus
est liberis Ad detrahendũ equid̾ mĩme miros si qñ
es in p̃uatos dicacior. cũ ĩ ipõs pn̾cipet tam facile
inueharis et tñ nullus ĩiuiria aut bite
cõtumelia facit ut eam sis promptus aut copiosus
ĩ eorũ obiurgacõ Ego nõnullos noui qui abste ex¬
cipi debent ab aliquorũ catherua uiri docti egre¬

Expanded text:
torpescunt atque obdormiunt, vitam plerique more pecorum agentes. Insanis cupiditatibus et variis ambitionibus acti, mirum de virtutibus aut sapientia aut aliqua bene vivendi arte silentium agunt, ut non principum aut felicium, sed portentorum sint nomine appellandi. Neque de nostris tantum seculis queror, que nostra religio reddidit mitiora: semper etiam priscis temporibus eiusmodi mores cogitationesque dominantium extiterunt, ut non videatur mirum esse nullum fuisse iis commertium cum felicitate commune». 16 Tum Cosmus, graviter ut assolet: «Facillime» inquit «Nicolae, qui mos tuus est, laberis ad detrahendum. Equidem minime miror, si quando es in privatos dicatior, cum in ipsos principes tam facile inveharis. Et tamen nullius iniuria aut in contumelia facit, ut tam sis promptus aut copiosus in eorum obiurgationem. Ego nonnullos novi, qui abs te excipi deberent ab reliquorum caterva, viri docti, egre
Abbreviated transcription (Latin):
tea aut pn̾ceps aut pontifex uel mininũ oꝑe aut auei¬
lii ad hibuit ad liberaudos p̃clarissimos illos uiros
ex ergasculis barbarorũ In boluptatibus ĩ rebus nꝰ
laude dignis ĩbellis ie pestifera ⁊ ꝑincõsa homĩbus
etatẽ et pecciũas cõsuniũt Inꝑuestigandis u̾oͥ excellẽ

Expanded text:
postea aut princeps aut pontifex vel minimum opere aut auxipostea aut princeps aut pontifex vel minimum opere aut auxilii adhibuit ad liberandos preclarissimos illos viros ex ergastulis barbarorum? 15 In voluptatibus, in rebus nulla laude dignis, in bellis, re pestifera et pernitiosa hominibus, etatem et pe
Abbreviated transcription (Latin):
fucata nomĩa cõtempno a quibus ad ostentacõem
doctime Nulla sapientũ ac doctorũ uiroꝵ nulla u̾¬
tutis similata in quibusdã qued̃ signa u̾tutis aꝑꝑnt
nulla mip̃ssa uestigia Suscepit hic me ĩtuens olimi
diligẽciam ⁊ laborũ ꝑagrande alamanie libroru
ꝑ quirẽdoꝵ grã qui ĩ ergasculis apud illos reclusi
detmẽtur intenebris et carcẽ ceco Qua ĩ re mltũ
ꝓfuit latinis musis euis industria Nam octo cy¬
ceronis orõs Incegrũ qn̾tilianũ collumellam qͥ ant
de trũcati ac deformes apud nos̾ erant Et iteni
lucreciĩ ꝑtem pluresq alios latiue lugue auctoes
p̃dd arosi ⁊esticuit nobis plu̾aq ex diris carceibus
quibus ĩuiti obsoletiq oppͥmũtur eruisset Rñt em̃
Nulai uinculis in fedo carcẽ obstuisi iusi fortune de¬
fuissent Hec cũ ab eo fuisset in lucẽ edita. cũq bbenor
⁊ quasi certa spes ꝓposita esset ampliora ĩueniendi pos

Expanded text:
fucata nomina contemno, a quibus ad ostentationem fucata nomina contemno, a quibus ad ostentationem doctrine, nulla sapientum ac doctorum virorum, nulla virtutis. Simulata in quibusdam quedam signa virtutis apparent, nulla impressa vestigia. 14 Suscepit hic - me intuens - olim diligentiam et laborem peragrande Alamanie librorum perquirendorum gratia, qui in ergastulis apud illos reclusi detinentur in tenebris et carcere ceco, qua in re multum profuit Latinis Musis eius industria. Nam octo Ciceronis orationes, integrum Quintilianum, Columellam, qui antea detruncati ac deformes apud nos erant, et item Lucretii partem pluresque alios Latine lingue auctores preclaros restituit nobis. Plures quoque ex diris carceribus, quibus inviti obsoletique opprimuntur, eruisset - sunt enim multi vinclis et fedo carcere abstrusi - nisi fortune defuissent. Hec cum ab eo fuissent in lucem edita cumque uberior et quasi certa spes proponeretur ampliora inveniendi, nunquis
Abbreviated transcription (Latin):
est uica rcẽ felices appellari posse Illud quoq midn
concedes opinor illos qui domestici eorũ uocantꝰ
ẽẽ huꝯmodi felicitatis ꝑticipes fieri enĩ nequit
ut qui cũ felice ac btõ familiarius piuant suit ex¬
ꝑtes eus quo cũ degant felicitatis longe aliter
se res habet at existimas. ¶Nicolaus inquit.
Qũauis te mecũ iocari arbitrer et socratica iro¬
na uti Nam hec que mõ scbĩtatis ac bt̃ĩtudĩs noꝰ
retulisti. ⁊̃ pleraq alia que adulanciũ turba ĩ pon¬
tifices ⁊ reliquos ex celsos uiros ꝯgessit ad aucupõ¬
dam pn̾cipũ beniuolẽcia ab hus ꝯficta ac̃q ad ĩ¬
uenta sut quibꝯ ea ars questui ẽ que ꝑadulaco̃
optima regũ consiliat̾cen applaude̾ illis ⁊̃ gratificaĩ
q̃rũt adeoq hec ĩ oleuit abusio ut non hiis p̾boꝵ
p̃stigus uti turpe ac nephas putatur Sed ego hos
ur̃os siue pontifex siue quoius alios duõs eor qz

Expanded text:
est vita, recte felices appellari posse. Illud quoque michi est vita, recte felices appellari posse. Illud quoque michi concedes, opinor, illos qui domestici eorum vocantur esse huiusmodi felicitatis participes. Fieri enim nequit ut qui cum felice ac beato familiarius vivant sint expertes eius quo cum degant felicitatis». 12 «Longe aliter se res habet atque existimas», Nicolaus inquit «quamvis te mecum iocari arbitrer et socratica ironia uti. Nam hec que modo sanctitatis ac beatitudinis nomina retulisti et pleraque alia, que adulantium turba in pontifices et reliquos excelsos viros congessit ad aucupandam principum benivolentiam, ab his conficta atque adinventa sunt quibus ea ars questui est, qui per adulationem, optimam regum conciliatricem, applaudere illis et gratificari querunt. Adeoque hec inolevit abusio, ut non his verborum prestigiis uti turpe ac nefas putetur. 13 Sed ego hos nostros sive pontifices sive quosvis alios dominos eorumque
Abbreviated transcription (Latin):
illi decerpũt maxime qui sũt pu̾cipibus grati Q¬
ꝙ̃ uero laborũ molestiarũ dolorũ angoris pncipati
affert id solũ pn̾cipibus afferc et heret poluptates
rare et que eciami ab aliis curarũ mole op̃pssis mĩe
degustentur. ¶ Formicis in quit cosmas demeditꝭ
ut aiut̃ siules eẽ pñcipes dicis q̃ suo labore aurũ
ex arena esfodientes aliis ꝑcipiendũ ac utẽdũ tradĩ
ipẽ om̃i usu fructuq auii descitute fudiculũ quippe
uidetur eos qͦ imꝑent infelices Qui u̾o ẜuiuntfe¬
lices. putare ¶qͥde̾ si michi detur opcio malle̾ illo
pacto nfelix ꝙͣ hoc ut putas felix esse Nam si qua
ĩ nobis est felicitas ea magis pn̾cipũ ꝙͣ reliquoram
Uidetur eẽ familiaris. ¶ Hic carolus ut omittãs
inq̃t hii de quibus aliud ad dubitar pt̃. de põtifici¬
bus salten concedas incolae opori ut possint dici
Consentaneũ bidetur pontifices om̃s qm̃ bt̃i felix

Expanded text:
illi decerpunt maxime qui sunt principibus grati. Qilli decerpunt maxime qui sunt principibus grati. Quicquid vero laborum, molestiarum, dolorum, angoris principatus affert, id solum principibus heret, voluptates rare et que etiam ab animis curarum mole oppressis minime degustentur». 10 «Formicis» inquit Cosmus «Indicis, ut aiunt similes esse principes dicis, que, suo labore aurum ex harena effodientes, aliis percipiendum atque utendum tradunt, ipse omni usu fructuque auri destitute. Ridiculum quippe videtur eos qui imperent infelices, qui vero serviunt felices putare. Equidem, si mihi detur optio, mallem illo pacto infelix quam hoc, ut putas, felix esse. Nam si qua est in nobis felicitas, ea magis principum quam reliquorum videtur familiaris». 11 Hic Carolus: «Ut omittantur» inquit «ii de quibus aliquid addubitari potest, de pontificibus saltem concedas, Nicolae, oportet, ut vere dici consentaneum videtur pontifices omnes, quoniam beati felix
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq felices ꝓail dubio censendi sunt Hii quibus dat᷑
ꝑua industria tiñ adipisci imꝑiũ mĩore ꝑ cuĩ recinere
Uide inquit incolaus ne longͥe te fallat opimo ꝙͣꝙͣ
exiscmio hec a te colloquendi grã inter nos dici Tu
felices appellas ⁊ pontifices et eos qui degũt npn̾¬
cipatu. Ego secus senciẽs eiusmoĩ homẽs miseõs
dicodeq ulluis uere compotes felicitatis illos q
astant pn̾cipibus qui latus c̾cũdant qui aures oc¬
cupaut Qui uendũt aliqua exꝑte dixermi. for¬
san felices cũ hii soli laborũ p̃ncipũ fiuctus ꝑtici¬
pane Ad hos enĩ sollicitudo cure tiiores anxietas
oduda descendũt Illi q̃stui uacãt ⁊ uolupeatibus
ad contrahendas opes et duucias itenti et tamꝙ̃
niusce ad mel ad uolant Ita isti ad ex plendas taias
cupiditates ad aulas ⁊egũ ac pncipũ concuirunt
rari honuẽs pluu̾mi fortunã secũtur felices itaq

Expanded text:
Itaque felices procul dubio censendi sunt ii quibus datur Itaque felices procul dubio censendi sunt ii quibus datur parva industria tantum adipisci imperium, minore partum retinere». 9 «Vide» inquit Nicolaus «ne longe te fallat opinio, quanquam existimo hec a te colloquendi inter nos gratia dici. Tu felices appellas et pontifices et eos qui degunt in principatu. Ego, secus sentiens, eiusmodi homines miseros duco neque ullius vere compotes felicitatis. Illos qui adstant principibus, qui latus circundant, qui aures occupant, qui vendunt, ex aliqua parte dixerim forsan felices, cum ii soli laborum principum fructus percipiant. Ad hos enim solicitudo, cure, timores, anxietas, pericula descendunt, illi questui vacant et voluptatibus, ad contrahendas opes ac divitias intenti, et tanquam musce ad mel advolant, ita isti ad explendas varias cupiditates ad aulas regum ac principum concurrunt. Rari hominem, plurimi fortunam sequuntur. Felices itaque
Abbreviated transcription (Latin):
pogi ꝙͣ multos sũmo studio appete̾ ĩ qua maximia laboi̾s
⁊ in dust̾e ꝓpoĩta ẽẽ p̃mia uidemus q̃ felix p̃ceteris eẽ
uidetur. cũ multis noluptatibus et cõmodis. referta. tũ
hiis molestiis curisq bacua quibus ceteri affligũtur
Ego emĩ et te et̾ reliquos qui pontificibus obsequũt
ꝙͣtũ assequor cõiect̾ua beatos iudico. procul abhiiẜ nos¬
tris census et tributi cõtinua uexacõe cõstitutos Etem̃
et felices uidentur ẽẽ pontifices tali honore ac digni ͭ ͤ
natos Rlam tũ om̃s pn̾cipes magna existimo felicitate
frui. Tũ uero maxime pontifices cũ nuilla cura nullo
labore milla oꝑa nullo ꝑiculo eum statũ adipiscũtur
qui hẽtur maximꝰ inter mortales absq ullo ꝑatur ne¬
gocio nullo sudore retinet᷑ qũ quid pro armis auc̃te ip̃i¬
naculũ. Uerbis enĩ. ꝙͣ ferro tucõres ẽẽ cõsuenerunt

Expanded text:
Poggi, quam multos summo studio appetere, in qua maxima laboris Poggi, quam multos summo studio appetere, in qua maxima laboris et industrie proposita esse premia videmus, que felix pre ceteris esse videtur, tum multis voluptatibus et commodis referta, tum iis molestiis curisque vacua quibus ceteri affliguntur. Ego enim et te et reliquos qui pontificibus obsequuntur, quantum assequor coniectura, beatos iudico, procul ab his nostris census et tributi continua vexatione <constrictis> constitutos. Etenim et felices videntur esse pontifices tali honore ac dignitate, natos. Nam tum omnes principes magna existimo felicitate frui, tum vero maxime pontifices, cum nulla cura, nullo labore, nulla opera, nullo periculo cum statum adipiscuntur qui habetur maximus inter mortales: absque ullo paratur negotio, nullo sudore retinetur, quandoquidem pro armis auctorignaculum. Verbis enim quam ferro tutiores esse consueverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Uni ex mea cõsuetudine qua pͥmũ estate
pontifex eugemus exurbe florẽcia cõsedit
meridie ad clarissimũ uirũ incolaũ inco
irũ offendi Carolũ arotinũ et item cosmaui de me¬
dicis Tũ in hac urã ie pu egregiũ pn̾cipẽ. tũ optim
ac p̃stantissim̃ ciuẽ hos ego ꝑtolomei geographia
in spiciẽtes cũ in p̾mis ut mos ẽ cũ salutassm una
incolai biblioteca cõsedi ⁊ simul cũ illi quo ĩ stacu
nr̃e tũ publice tũ p̾uate zes essent ꝑcũctarentur
eciam mea qui paulo antea et p̃donũ manibus euasissẽ
q̃ri ceterorũ uitani nrẽ p̃fen̾s qui sitarũ more semꝑ ĩ¬
stabiles bagarem᷑ In felices quodammõ sumꝯ ĩꝙͣ quibꝰ
non datur uno ĩ loco residẽ diucius sed mutae̾ regiones
rere Nam cũ anuos iam amplius quatuor et t̾gnita
fuermm romane curie in cola nũꝙͣ integrũ triẽnũ una
murbe egimus hagi semꝑ ad loca baria ꝑ agrantes hic
subridens paulũ. Carolus tũ in quit eam dampnas pitã

Expanded text:
um ex mea consuetudine, qua primum estate pontifex Eugenius ex urbe Florentiam concessit, meridie ad clarissimum virum Nicolaum Nicolvirum offendi Carolum Aretinum et item Cosmum de Medicis, cum in hac nostra re publica egregium principem, tum optimum ac prestantissimum civem. Hos ego Ptolemei Geographiam inspicientes cum in primis, ut mos est, consalutassem, una in Nicolai biblioteca consedi et simul, cum illi quo in statu nostre cum publice, tum private res essent percontarentur,tiam mea, qui paulo antea e predonum manibus evasissem, queri, ceterorum vitam nostre preferens, qui Scytharum more semper instabiles vagaremur. 7 «Infelices enim quodam modo sumus», inon datur uno in loco residere diutius, sed mutare regiones erere. Nam cum annos iam amplius quatuor et triginta fuerim Romane curie incola, nunquam integrum trienium una in urbe egimus, vagi semper ac loca varia peragrantes». 8 Hic subridens paulum Carolus: «Tu» inquit « eam damnas vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
et reddidit contempnendos at nõ magis pn̾ci¬
pes in felices dixermi ꝙͣ eos qui reꝵ eyt̾naꝵ
cupiditate nutũ pn̾cipũ obseruant At uo
infelicem uitam nestio an infelicior obitꝰ
comitetur. ꝙͣ obrem si qui felicitatẽ appetũt
non in pn̾cipatu sed in pͥtute ⁊ bt̃a uita collo¬
catam intelligant hũc omẽs pn̾cipatum pauci
adipisci pñt Sed iam tempus ad monet. ne
siuius berbosiores Hii tñ nr̃ si quidꝰ sepius suasi
in ociũ lr̃arũ liberamq pitam conferret ꝓcul.
a publicis curis que maxime studiis adu̾santur
nomẽ mẽtur. Non tũ uereor si tranquillioĩba
rebus uti uniqͣ licebit. qu̾ qd̾ suasiuis ẽẽ nos
aliqũ ei ꝑsuasuros. Que cun essent dicta et
diei estus remislior esset discessimus.

Expanded text:
et reddidit contemnendos. Itaque non magis princiet reddidit contemnendos. Itaque non magis principes infelices dixerim quam eos qui, rerum externarum cupiditate, nutum principis observant. At vero infelicem vitam nescio an infelicior obitus comitetur. Quamobrem, si qui felicitatem appetunt, non in principatu, sed in virtute et beata vita collocatam intelligant. Hanc omnes, principatum pauci adipisci possunt. 103 Sed iam tempus admonet, ut ne simus verbosiores. Hic tamen noster, si - quod sepius suasi - in otium se literarum liberamque vitam conferret, procul a publicis curis, que maxime studiis adversantur,nomen mereretur. Non tamen vereor, si tranquillioribus rebus uti unquam licebit, quin quod suasimus, esse nos aliquando ei persuasuros». Que cum essent dicta et diei estus remissior esset, discessimus.
Abbreviated transcription (Latin):
inflagiciis. quibus in passionibus ꝑturba cõibꝰ¬
q uersantur. bident eos ex tn̾secus ornatos et
qua conspicĩtur ab homĩbus claros ac conspi¬
cuos hrĩ. Intus pero sordidos miseros incultos
afflictos ⁊ uariis animi morbis laborantes. quoꝵ
pita insi sc̃ptorũ splendor accedẽt ꝑpetuo scitu
modo non feliceni. sed misȩrũ puto. aliem nutus
me dicam uolũtatis seruũ cui ad p̃scpͥtũ altiu̾s
est uiuendũ Neq yero ip̃e solus est felicitat
expers sed hii om̃s qui principibus dicati
inchil sibi libere pite relinquũt ut ea asse¬
quũtur quibus potiti multo sint qͣ antea mi¬
seriores p̾mũ dignitates quas adipis cũtur cũ
hee nichil p̾tutis secũ portent felicitatis sunt
pacue. Nichilonnĩꝰ opes ac diuicie quibus ru¬
mores cure pigilie sollicitudines molestie sũt
cõmixte Insuper inuidie subdita hec om̃ĩa st̃
que multos deiecit eculmĩe ac fastigio rerũ

Expanded text:
in flagitiis, quibus in passionibus perturbationibuin flagitiis, quibus in passionibus perturbationibusque versentur, vident eos extrinsecus ornatos et, qua conspiciuntur ab hominibus, claros ac conspicuos haberi, intus vero sordidos, miseros, incultos, afflictos et variis animi morbis laborantes, quorum vita, nisi scriptorum splendor accederet, perpetuo situ tuens - non modo non felicem, sed miserum puto, alieni nutus, ne dicam voluntatis, servum, cui ad prescriptum alterius est vivendum. Neque vero ipse solus est felicitatis expers, sed ii omnes qui, principibus dicati, nihil sibi libere vite relinquunt, ut ea assequantur quibus potiti multo sint quam antea miseriores. Primum dignitates quas adipiscuntur, cum he nihil virtutis secum portent, felicitatis sunt vacue. Nichilominus opes ac divitie, quibus timores, cure, vigilie, solicitudines, molestie sunt commixte, insuper invidie subdita hec omnia sunt, que multos deiecit e culmine ac fastigio rerum
Abbreviated transcription (Latin):
bratur. Qua inre dũorũ ĩ iquitas culpanda
quibus cum in mortalitas quedam doctorũ. ho¬
minũ studio ⁊ uigiluis tribuatur: tñ eos Ita ꝑ¬
ui faciũt. ita contempnũt ut mirũ uideatur
in tanta ingratitudine ne dicam stulticia prĩ¬
cipum ꝙͣqͣ sc ribendi et eorũ res gestas lr̃is
mandandi laborem aggredi uoluisse. Sed sapiẽs
illi qui u̾tutis p̃mia in ea ip̃a norunt eẽ institu¬
ta ichil extra se quesuierũt u̾tute et sc̾bendi¬
speraut a regibus nichil appetũt nichil cõcu¬
piscũt u̾tuti et optimarũ arciũ studiis dediti
Hii btĩ et felices dici pñt quibus solis datur¬
datur ut ea contempnant at relinqui ueluti
ceci insauo impetu concurrũt. Hii tamqͣ ex
superiori loco in quadam specula positi. tumi
ceteros tum p̾cipue reges peluti ꝑsonatos qͦsdã
honũes ac ridiculos spernĩt ac despiciĩt. Uide
enĩ infra se positos quibus in sordibus. quibꝰ

Expanded text:
bratur. Qua in re dominorum iniquitas culpanda bratur. Qua in re dominorum iniquitas culpanda est, quibus, cum immortalitas quedam doctorum hominum studio et vigiliis tribuatur, tamen eos ita parvi faciunt, ita contemnunt, ut mirum videatur in tanta ingratitudine, ne dicam stultitia, principum quempiam scribendi et eorum res gestas litteris mandandi laborem aggredi voluisse. 101 Sed sapientes illi, qui virtutis premia in ea ipsa norunt esse constituta, nihil extra se quesiverunt, virtute et scribendisperant a regibus, nihil appetunt, nihil concupiscunt, virtuti et optimarum artium studiis dediti, hi beati ac felices dici possunt, quibus solis datur, ut ea contemnant ad que reliqui, veluti ceci, insano impetu concurrunt. Hi, tanquam ex superiori loco in quadam specula positi, tum ceteros, tum precipue reges veluti personatos quosdam homines ac ridiculos spernunt ac despiciunt. Vident enim intra se positos quibus in sordibus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
bus. imperiis. dignitatibus contemptis diuicus
et hũanitatis studia pelud inportum tranquillũ
confugerũt ubi nullo ipetu. nulla fortuue iada¬
ti temeritate bitami btãm ac felicem ad epti sunt
hos quãtum possumꝰ imutemur operibus mĩt
cum sint eorum sectatoribus uberrima p̃mia
constituta. Principes uero a quibus eiusmodi
studia ab fuerũt. a quibus raro bomi quippia
ad homĩes peruenit. quorum cupiditas aibicõ
Alieni appetitus infinitis exũpius ⁊ calamitati¬
bus orbem afflixit qui ocĩ pͥaceni. quietẽ refor¬
midant. qui hanc pitam peluti ꝑegrmantes tnͣs¬
seunt contempnamꝰ Et enĩ ꝑpetua obliuione
sepulti essent insi eos doctorum pirorũ moni¬
menta ab inteĩtu uindicassent Hii soli p̃stant
ut magnorũ uirorum memoria non una cuii
corpore intereat Horum luĩe u̾borum res geste
il lustrantur. Horum sc̃ptis nome augetur. Hoꝵ
hocibus ⁊ p̾conio gloria pirorũ ex cellenciũ cele¬

Expanded text:
bus, imperiis, dignitatibus, contemptis divitiis, bus, imperiis, dignitatibus, contemptis divitiis, et humanitatis studia velut in portum tranquillum confugerunt, ubi nullo impetu, nulla fortune iactati temeritate, vitam beatam ac felicem adepti sunt. Hos, quantum possumus, imitemur operibus nostris, cum sint eorum sectatoribus uberrima premia constituta. Principes vero, a quibus eiusmodi studia abfuerunt, a quibus raro boni quippiam ad homines pervenit, quorum cupiditas, ambitio, alieni appetitus infinitis erumnis et calamitatibus orbem afflixit, qui otium, pacem, quietem reformidant, qui hanc vitam veluti peregrinantes transeunt, contemnamus. Et enim perpetua oblivione sepulti essent, nisi eos doctorum virorum monumenta ab interitu vindicassent. 100 Hi soli prestant, ut magnorum virorum memoria non una cum corpore intereat. Horum lumine verborum res geste illustrantur, horum scriptis nomen augetur, horum vocibus et preconio gloria virorum excellentium cele
Abbreviated transcription (Latin):
anmiꝰ remotus ab ambicõe. liber a cupiditate. suis
contentus est Nlon appetens aliena. Libenter uer¬
santur et felices reddunt suos cultores Hii eñ soli
pircutis iter cognouerũt. Hii bene piuendi p̾cepte
nobis tradiderunt. Hii qui ẽẽt bite cursus optimiꝰ
tum exemplis tum lr̃is demonstrarũt Abhus n᷑e
cognicõ defluxit Horum oꝑa uarie artes ad usum
hom̃i reperte. Hiuc discipłmarũ om̃i racõ. Hinc
astrorum celiq motus ad inuenti. Huc iura. leges
que ad uictum. que ad cultum corporis. que ad dig̾¬
catem. que ad tutelam que ad mores spectant. Ori¬
go duciturꝰ horum consiliis fecundam fortunant
moderate ferre docemus. forti animo ad u̾sam hoꝵ
studiis cura uigiliis animi morborũ medela corpo¬
rum egrotanciũ salus inuenta est. Ab hiis sapiẽ
u̾tutum sacerdotes. pacis at ocii amici soli felice
pitam assecuntur post habitis tmĩ at abiectis opi¬

Expanded text:
animus, remotus ab ambitione, liber a cupiditate, suis animus, remotus ab ambitione, liber a cupiditate, suis contentus est, non appetens aliena, libenter versantur et felices reddunt suos cultores. Hi enim soli virtutis iter cognoverunt, hi bene vivendi precepta nobis tradiderunt, hi qui esset vite cursus optimus tum exemplo, tum litteris demonstrarunt, ab his nature cognitio defluxit, horum opera varie artes ad usum hominum reperte, hinc disciplinarum omnium ratio, hinc astrorum celique motus adinventi, hinc iura, leges erum omnium, que ad victum, que ad cultum corporis, que ad dignitatem, que ad tutelam, que ad mores spectant, origo ducitur. Horum consiliis secundam fortunam moderate ferre docemur, forti animo adversam. Horum studiis, cura, vigiliis, animi morborum medela, corporum egrotantium salus inventa est. Ab his sapienter  tanquam virtutum sacerdotes, pacis atque otii amici, soli felicem vitam assecuntur. Posthabitis enim atque abiectis opi
Abbreviated transcription (Latin):
acuitatẽ doloris. u̾tutem alii Quid̾ animi corꝑis¬
q ⁊ fortuẽ bona. uitam btãm effice̾ polũt. Incer¬
cior multo q autea ac diffisus piuorũ sapĩa. mor¬
tuos consulere decreuit Igitur ad inferos pene¬
trauit sciscitatus a tyresia qui et ip̃e uates ⁊
Cũ id nephas scitu ẽẽ rñdisset. tandeni monitus me.¬
i ppi berbis ad aurem in sussurans apud priuatos ui¬
ros optimam uitam hoc est felicitatem nuenii dix
Si quo igitur in loco hĩtat inter pͥuatos diu̾soriuni
habet procul aregũ culmnẽ ⁊ uastigio imꝑandi. Uir¬
tutes em̃ effectisices sunt uite felicis que a principu
doniciliis excluse si qñ casu aut errore limen in¬
grediũtur enestigio auffugẽ̾ coguntur perterrite
moribus. mĩstris artibus quibus apud eos uiuitur
Cum pͥuatis pero cũ ĩ eis pigeant studia sapiẽcie
et doctrine cũ lr̃arum ocio occupentur. Quoru

Expanded text:
vacuitatem doloris, virtutem alii, quidam animi corporisvacuitatem doloris, virtutem alii, quidam animi corporisque et fortune bona vitam beatam efficere volunt – incertior multo quam antea ac diffisus vivorum sapientia, mortuos consulere decrevit. Igitur ad inferos penetravit, sciscitaturus a Tiresia, qui et ipse vates ac cum id nefas esse scitu respondisset, tandem, mollitus Menippi verbis, ad aurem insusurrans, apud privatos viros optimam vitam - hoc est felicitatem - inveniri dixit. 98 Si quo igitur in loco habitat, inter privatos diversorium habet, procul a regum culmine et fastigio imperandi. Virtutes enim effectrices sunt vite felicis, que, a principum domiciliis excluse, si quando casu aut errore limen ingrediuntur, e vestigio aufugere coguntur, perterrite moribus, ministris, artibus, quibus apud eos vivitur. Cum privatis vero, cum in eis vigeant studia sapientie et doctrine, cum litterarum otio occupentur, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ regem nullum imꝑatorẽ nullũ pn̾cipeni.
sed pͥuãtũ quendan agricolam felicem iudicaͭ
Ante baleriũ maximũ reges multi imꝑatores nõ¬
mulli fuerant Nullũ ex hiis ne diuũ quidꝰ augus¬
tum posuit int̾ felices sed unũ tm̃ pͥuatũ ciue
ronanũ. qu̾tũ metellũ. ut nulla dubitatõ reside̾
in nobis queat ilon in pu̾cipibus sed in p̾uatis uis
alũ felicitatẽ esse repertam. Hanc lucianus
in suo mempo sina probat. Hempus enĩ cum
adolestens legisset apud Homerũ esyodũq et
alios poctas. deorũ bella. adultia furta rapmnas
stupra. aliasq eusmoĩ mala facmora. credebat
egressus cũ audisset ea a legã latoribus taniqͣ in¬
dnesta ⁊ turpia sius sanccionibus. prohiberi i¬
certus ani ueri reccius sentirent philosophos
adiit ut abeis sciscitaretur que nam ess bita op.¬
tima Sed cum illos quoq conspicẽt ad modun
sibi ppis dissencientes Nam hii uoluptatẽ hii

Expanded text:
nullum regem, nullum imperatorem, nullum principem, nullum regem, nullum imperatorem, nullum principem, sed privatum quendam agricolam felicem iudicavit. 97 Ante Valerium Maximum reges multi, imperatores nonnulli fuerant: nullum ex his, ne divum quidem Augustum, posuit inter felices, sed unum tantum privatum civem Romanum, Q. Metellum, ut nulla dubitatio residere in nobis queat non in principibus, sed in privatis viris aliquando felicitatem esse repertam. Hanc et Lucianus in suo Menippo sententiam probat. Menippus enim, cum adolescens legisset apud Homerum Hesiodumque et alios poetas deorum bella, adulteria, furta, rapinas, stupra aliaque eiuscemodi mala facinora, credebat egressus, cum audisset ea a legum latoribus, tanquam inhonesta et turpia, suis sanctionibus prohiberi, incertus animi utri rectius sentirent, philosophos adiit, ut ab eis sciscitaretur quenam esset vita optima. Sed, cum illos quoque conspiceret admodum sibi ipsis dissentientes - nam hi voluptatem, hi
Abbreviated transcription (Latin):
crudeliora ex petiuissent. Quare et hiis quoq fe¬
licitas de fuit quibus fato datũ fuit ut in suis
urbibus decederent. eiuta in sulse plebis uidicõ
ac popularibus faccõnibus ad uti quo nichil pt̃
esse miserius. ¶bi nam ergo cosmus ĩ qͥt
uersari illam arbitram᷑. nũ residet apud mor¬
tales. an qñ ea admodum de astrea ferũt fabule
zelictis hom̃ibus ad superos migrasse dicenuis
putatur legistis ut opnior ꝙͣ olim appollinuis.
oraculũ felicem ẽẽ rũderis. Nam cum liges
lidorum ⁊ ex qui sibi pieceteris fortumatissmmiꝰ¬
esse pidebatur appollmem consuluisset qͦs eo tꝑe
felix esset. contempsit oraculũ regias opes atzap
paratus et aglaum quandam archadem ꝑuuli ru¬
zis cultorem qui metas agelli sui nũqͣ cupiditate
excesserat felicen udicauit kepressit appollo regis
superbiam. et qui felicissim om̃i arbitrabatur
Arustico agricultore dei iudicio superatus est qui

Expanded text:
crudeliora expetivissent. Quare et iis quoque fecrudeliora expetivissent. Quare et iis quoque felicitas defuit, quibus fato datum fuit, ut in suis urbibus decederent e vita insulse plebis iudicio ac popularibus factionibus addirti, quo nihil potest esse miserius». 95 «Ubi nam ergo» Cosmus inquit «versari illam arbitramur? Num residet apud mortales? An, quemadmodum de Astrea ferunt fabule, relictis hominibus ad superos migrasse dicemus?»putatur. Legistis, ut opinor, quem olim Apollinis oraculum felicem esse responderit. Nam, cum Giges, rex Lydorum, qui sibi pre ceteris fortunatissimus videbatur, Apollinem consuluisset, quis eo tempore felix esset, contempsit oraculum regias opes atque apparatus et Aglaum quendam Archadem, parvuli ruris cultorem, qui metas agelli sui nunquam cupiditate excesserat, felicem iudicavit. Repressit Apollo regis superbiam et, qui se felicissimum omnium arbitrabatur, a rustico agri cultore dei iudicio superatus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quoq consuetudo neq nos illis cõmittamus
Tu nicolae censes de illis qui in sua re puca
ciuitatis pn̾cipes extiterũt Num eos quoq
hiis quibus reliqui principes malis obrui pu¬
tas Secernant hoc ipi met in quit que quãta
illis felicitas tribui debeat exꝑti sunt. Alcipia¬
des themistodes pericles Arstides hanibal ca¬
millus Quietellus scipiones rutilius Cesar
pompeius .M. anthonius lepidus multiq p̾tẽa
ex p̾scis et e nostris nõnulli testes copiosissimi
quantũ felicitatis exalciori gradu et fortune
fauoribus contrahatur Nam qͣ scilla felicem
fuit crudelitati ꝓpinquius Nichil enĩ nobis
accidere potuit in felicius qͣ malefaciendi facł¬
tas ac libido quibus se felicem putauit. Cras¬
sari em̃ cede ac sag̾ne ciuiũ proscp̾toꝵ capitibus
oculos pasce̾. bona proscͥbere ire imꝑio regi
sũma infelicitas fuit. Marius et cõpulsus ẽ

Expanded text:
quoque consuetudo, neque nos illis committamus,quoque consuetudo, neque nos illis committamus, «Quid tu», inquit «Nicolae, censes de illis, qui in sua re publica civitatis principes extiterunt? Num eos quoque iis quibus reliqui principes malis obrui putas?». 94 «Decernant hoc ipsimet» inquit «qui, quanta illis felicitas tribui debeat, experti sunt. Alcibiades, Temistocles, Pericles, Aristides, Hannibal, Camillus, Q. Metellus, Scipiones, Rutilius, Cesar, Pompeius, M. Antonius, Lepidus multique preterea ex priscis et e nostris nonnulli testes sunt copiosissimi, quantum felicitatis ex altiori gradu et fortune favoribus contrahatur. Nam quamvis Sylla felicem fuit crudelitati propinquus. Nichil enim sibi accidere potuit infelicius quam male faciendi facultas ac libido, quibus se felicem putavit. Grassari enim cede ac sanguine, civium proscriptorum capitibus oculos pascere, bona proscribere, ire imperio regi summa infelicitas fuit. Marius et cum pulsus est
Abbreviated transcription (Latin):
ectos habeant hos belli zabies assup̃serit Alii
ueneno perierint multi aut filiorũ aut amico
fraude deleti. Alii uarus fortune fluctibus iac¬
tati milla quiete nullo ocio pociantur profecto
ichil p̃t dubii nr̃ĩs mentibus reside̾ quͥ pu̾cipes
oñs insi quibus dn̾ia pietas affulsit cum eoꝵ
pita nullius sit ex pers molestie infelices ac mi¬
seri iudicentur si cum eciam illi quos bonos
fuisse iudicamꝰ multis oppressi curis pliu̾bus
cõflictati molestiis de fatigato annno mente in¬
quiete non suo sed alior aubitrio non pͥuato.
sed publico ocio et quieti uacare coginuir cum
non domi sed continue seruitutis sit bonis.
onus sub eundum quid aliud extimandũ est n̾
naturam pu̾cipatus malam ac ꝑnicõsani ecia
sapiencũ animos de fatigare ut cum imperio
⁊ opibus habundec. felicitatis in opia prgeat᷑
Facessat igitui a nobis illuis appetitus ⁊ dũorũ

Expanded text:
ectos habeant, hos belli rabies absumpserit, alii ectos habeant, hos belli rabies absumpserit, alii veneno perierint, multi aut filiorum aut amicorum fraudibus sint deleti, alii, variis fortune fluctibus iactati, nulla quiete, nullo otio potiantur: profecto nihil potest dubii nostris mentibus residere, quin principes omnis, nisi quibus divina pietas affulsit, cum eorum vita nullius sit expers molestie, infelices ac miseri iudicentur. 92 Si enim etiam illi, quos bonos fuisse iudicamus, multis oppressi curis, pluribus conflictati molestiis, defatigato animo, mente inquieta, non suo, sed aliorum arbitrio, non privato, sed publico otio et quieti vacare cogantur, cum non dominii, sed continue servitutis sit bonis onus subeundum, quid aliud extimandum est, nisi naturam principatus malam ac pernitiosam etiam sapientum animos defatigare ut, cum imperio et opibus abundent, felicitatis inopia urgeantur? Facessat igitur a nobis illius appetitus et dominorum
Abbreviated transcription (Latin):
michi in constans stultorũ opimio aut uulgi teme¬
ritas in quo nullũ consiliũ nulla racõ uiget ali¬
quid affert quo mĩꝰ hec nr̃a opimio perissima
pideatur. Que cũ fuit conspicua ⁊ ueluti palã
in conspectu omi sita. quis sane mentis abtine¬
rit. cum pncipatus. regna imꝑia eciam boĩs uiris
grauia ⁊ turbulenta omẽm adimãt uite iocun¬
ditatem. ac quietem qn̾ illorũ taniqͣ rei infelic
cupiditas asꝑnanda nobis sit ac penitus fugĩẽ¬
da Nam cum uideamꝰ principes ꝑtun ire et
libidine feriudos ꝑtim. sag̾ne et suorũ cedei effe¬
ratos. alios cupiditate ambicõe q flagrantes
alios afflictos timore hos suspeccõe metuq du¬
bios illos tormiẽtis truciatuq hom̃ seuientes
quosdam poluptatibus luxiuaq difflue̾ hos
ignauia torꝑe. onĩs fere amicis destitutos inter
adulatoꝵ assentatorũ q turbam scupere. nonuulli
curib̾ excedantur suos alienos domesticos susp¬

Expanded text:
michi inconstans stultorum opinio aut vulgi tememichi inconstans stultorum opinio aut vulgi temeritas, in quo nullum consilium, nulla ratio viget, aliquid affert, quominus hec nostra opinio verissima videatur.Que cum sint conspicua et veluti palam in conspectu omnium sita, quis sane mentis abnuerit, cum principatus, regna, imperia etiam bonis viris gravia et turbulenta omnem adimant vite iocunditatem ac quietem, quin illorum tamquam rei infelicis cupiditas aspernanda nobis sit ac penitus fugienda? Nam, cum videamus principes partim ira et libidine fervidos, partim sanguine et suorum cede efferatos, alios cupiditate ambitioneque flagrantes, alios afflictos timore, hos suspitione metuque dubios, illos tormentis cruciatuque hominum sevientes, quosdam voluptatibus luxuriaque diffluere, hos ignavia torpere, omnes fere amicis destitutos inter adulatorum assentatorumque turbam stupere, <cum> nonnulli curis exedantur, suos, alienos, domesticos susp
Abbreviated transcription (Latin):
or fuit. onñ felicitate excideruñt Malos enĩ refu¬
git ad bonos qm̃ continuis occupacõnbus cur
negociis uexantur adire non pt hoc modo eq̃ bõ
ac mali erũt infelices Neq uero arbitror effsa¬
gitare hanc meam smãm ampliores probacoẽs
eorũ que sũt tũ nota rõmbus. tũ ex emplis notis¬
simis manfesta Constat emĩ uitam principu
tragedĩa quandam eẽ calanut atũ plenam ex qͣ
infelicitatem Nam uarii casus rerum dubia
regna suspensam in diem at instabilis fortuna
anceps consiliorũ euentas. adulatorũ fraus. am¬
bicio amicorũ domesticorũ prodicoẽs insidie fili¬
orum uxorum ꝑfidia incerta fratrũ uoluntas
dubia multorum fides. leuitas uulgi bellorum
incertus finis pax suspecta ip̃a regm sollicitudo
anxii metus quibus rebus cassari mentes pn̾ci¬
pum uidemꝰ. nanifeste arguũt pu̾cipes omĩs
quadam in felicitatis condicoe dampnatos. Hec

Expanded text:
ior fuit, omni felicitate exciderunt. Malos enim refuior fuit, omni felicitate exciderunt. Malos enim refugit, ad bonos, quoniam continuis occupationibus, curis, negotiis vexantur, adire non potest. Hoc modo eque boni ac mali erunt infelices. 90 Neque vero arbitror efflagitare hanc meam sententiam ampliores probationes eorum que sunt tum nota rationibus, tum exemplis notissimis manifesta. Constat enim vitam principum tragediam quandam esse calamitatum plenam, ex qua infelicitatem. Nam vani casus rerum, dubia regna, suspensa in diem atque instabilis fortuna, anceps consiliorum eventus, adulatorum fraus, ambitio amicorum, domesticorum proditiones, insidie filiorum, uxorum perfidia, incerta fratrum voluntas, dubia multorum fides, levitas vulgi, bellorum incertus finis, pax suspecta, ipsa regni solicitudo et anxii metus, quibus rebus quassari mentes principum videmus, manifesto arguunt principes omnis quadam infelicitatis conditione damnatos. 91 Nec
Abbreviated transcription (Latin):
nimus magna ac molesta procuracõe asie liberis¬
sec Hec eidem plu̾bus ex gallia brictana q. ac
cet̾aꝵ genciũ regibus occasionẽ prebuit ut abieti
regmi cura ad liberiorẽ uitam confugientes̾ reli¬
gioni deiq cultu̾e se dedicarent n lagno illi qͥd̾
animo at excelso dino fretu muuere ea repudi¬
arũt que tauto studio. tanto erro̾e tanta insama
tanta cupiditate a ceteris appetuntur. Paucoꝵ
riores qui ex quirant et qui asseqͣntur ⁊ arissimi
sed maximie m̃ pn̾cipibus uia u̾tutis ignota est
quorũ cogitacõs Alio de flectere u̾tutes cogunt
qr ad u̾tutis indagacoẽ Itaq cum illi btĩ existĩan
quos nulla imꝑandi cupido detinet tũ illos etas
om̃i btĩssimos putat. quibus dei muificencia lar¬
gita est ut regna uere felicitati post ponẽtes u̾tu¬
tem et btãm uitam pociorem ni signibus imperii
iidicarẽt Nam hii quibus regnĩ cupiditas cau¬

Expanded text:
nimis magna ac molesta procuratione Asie liberasnimis magna ac molesta procuratione Asie liberasset. Hec eadem pluribus ex Gallia Britanniaque ac ceterarum gentium regibus occasionem prebuit ut, abiecta regni cura, ad liberiorem vitam confugientes, religioni Deique cultui se dedicarent. Magno quidem illi animo atque excelso divino freti munere, ea repudiarunt, que tanto studio, tanto errore, tanta insania, tanta cupiditate a ceteris appetuntur. 89 Paucriores qui exquirant et qui assequantur rarissimi. Sed maxime tamen principibus via virtutis ignota est, quorum cogitationes alio deflectere regna cogunt quam ad virtutis indagationem. Itaque tum illi beati existimantur, quos nulla imperandi cupido detinet, tum illos etas omnis beatissimos putavit, quibus Dei munificentia largita est ut, regna vere felicitati postponentes, virtutem et beatam vitam potiorem insignibus imperii iudicarent. Nam ii, quibus regni cupiditas car
Abbreviated transcription (Latin):
tantus rerũ et totͦ orbe congestus Hec igitur
licum sit mancipiũ ut unus proomĩbus graui¬
bus affligatur curis Soli eñi prosuiguł est ui¬
gilandum audiende multor quele constituenda
iudicia iusticia huanda. salus om̃ procuranda.
subditorũ iniurie ꝓpulsande.Racio belli ac pa¬
cis habenda. ocio consulendũ uni omi cura gen̾da
nali terrendi Peua officiendi q. boni prennio al¬
liciendi Hiuc uite tam sollicite. tam ocupate
tam in quiete. tam moleste tam uariis rebus dis.¬
tracte q̃ felicitas tribui p̃t hũc ego ueluti Alter
exiona rote aftixun pocius uertignne mentis
agitatũ dixerim. ꝙͣ ulla felicitatẽ affectũ hec fuͭ
causa quam obrem augustus ociũ sibi ⁊ quietẽ
tantoꝑe ex peteret Hec anthiochũ regem asie
potentułi quem scipio bello uictiuũ suꝑauit
ultra thaurum montẽ regnare uissũ dice̾re coe¬
git se magnam grãm hr̃e romano populo ꝙse

Expanded text:
tantus rerum ex toto orbe congestus. /. 87 Hec tantus rerum ex toto orbe congestus. /. 87 Hec licum sit mancipium, ut unus pro omnibus gravibus affligatur curis. Soli enim pro singulis est vigilandum. Audiende multorum querele, constituenda iudicia, iustitia servanda, salus omnium procuranda, subditorum iniurie propulsande, ratio belli ac pacis habenda, otio consulendum, uni omnium cura gerenda, mali terrendi penaque afficiendi, boni premio alliciendi. Huic vite tam solicite, tam occupate, tam inquiete, tam moleste, tam variis rebus distratte, que felicitas, tribui potest? Hunc ego veluti alterum Ixiona, rote affixum, potius vertigine mentis agitatum dixerim quam ulla felicitate affectum. 88 Hec fuit causa quamobrem Augustus otium sibi et quietem tantopere expeteret. Hec Antiochum, regem Asie potentissimum, quem Scipio bello victum superavit, ultra Taurum montem regnare iussum, dicere coegit se magnam gratiam habere Romano populo, quod se
Abbreviated transcription (Latin):
cit qua peri bidendi at ex rcfa racõe iudicandi fa¬
cultate pͥuam᷑. Uude ea parua infelicitas ẽe uidẽ¬
ad dice qd pncipes boni eciam dehus eñ loqͥni᷑
maxinio om̃i bono et qd̾ belue ecia appetant ui¬
uendi libertate priuantur. Hec quidꝰ re sola ca¬
rent. cũ ceta bona c̾cũflu̾e̾ pideantur. et qui do¬
minari se putãt sũt om̃ serui. que res parũ dis¬
tat ab infelicitate. Inlibro de animi tranquilli ͭ ͤ
seneca Mlagna seruitus est in quit magna for¬
tũa non sompniũ extendere in ꝑteni dici licet
non aeris tumultu in ociũ quictũ cõfuge nõ assi¬
dua laboriosi officii stacõne fatigatũ corpus uo¬
luptaria ꝑegnaçõe recreare nõ spectaculorũ uai̾e¬
cate añi detiue̾ aut ex tuo arbitrio diem dispon̾e
Multa tibi nou licent que m̃mis et in angulo.
iacentibus licent. Non licet tibi quid qͣ arbito
tuo face̾ Audienda sũt tot hom̃i mala milia

Expanded text:
cit, qua veri vivendi atque ex recta ratione iudicandi facit, qua veri vivendi atque ex recta ratione iudicandi facultate privamur? Num ea parva infelicitas esse videtur? Adice quod principes boni – etiam de his enim loquimur - maximo omnium bono et quod belve etiam appetant, vivendi libertate, privantur. Hac quidem re sola carent, cum cetera bona circumfluere videantur. Et qui dominati se putant, sunt omnium servi: que res parum distat ab infelicitate. 86 In libro De animi tranquillitate Seneca: magna servitus est - inquit - magna fortuna. Non somnum extendere in partem dici licet, non a rerum tumulto in otium quietum confugere, non assidua laboriosi officii statione fatigatum corpus voluptaria peregrinatione recreare, non spectaculorum varietate animum detinere aut ex tuo arbitrio diem disponere. Multa tibi non licent, que minimis et in angulo iacentibus licent. Non licet quicquam tibi arbitrio tuo facere. Audienda sunt tot hominum milia,
Abbreviated transcription (Latin):
existimetur ab reliquis. regem istũ constitue et ho¬
no ut aiebas publico bacantẽ agentemq onũia
que bom pricipis officiũ requit felix dicetur ea
s felicitate qua secundus fortune cursus appellatꝰ
Uerũ tñ ego felicem eũ qd̾ non fortũa sed aninius
prestet nctẽ est nulla racõe noĩabo. Animũ enim
quietũ. liberum felicitas sequitur et omi ꝑ turbacõe
uacuũ At uero tot principes tot curis bigiliis
molestiis anxietatibus sollicitudinibus. angoribus dis¬
trahuntur. ut lacer animus ac fessus nichil quiet
ꝑcipiens. nullam in se amittat felicitatem illa
ip̃a qͣ uulgo felicitatẽ opinantur Infelix est nich̾
inquit seueca infelicius est eo cui nichil unq̃ eue¬
nit aduersi Et alio ĩ loco ĩ anem felicitatis tutela
ut nchil de futu̾o tꝑe tumeatur ẽẽ sollicitam sc̃bit
moleq sua p̃mi. Quid qd̾ euismoi felicitas ĩ tene¬
bris quibusd̾ nos ob fundit caligniẽq menti obi¬

Expanded text:
extimetur ab reliquis. Regem istum constitue et bono, ut aiebas, publico vacantem agentemque omnia, que boni principis officium requirit: felix dicetur, ea scilicet felicitate qua secundus fortune cursus appellatur. Verumtamen ego felicem cum - quod non fortuna, sed animus prestet necesse est - nulla ratione nominabo. Animum enim quietum, liberum felicitar sequitur et omni perturbatione vacuum. At vero principes tot curis, vigiliis, molestiis, anxietatibus, solicitudinibus, angoribus distrahuntur, ut lacer animus ac fessus, nihil quietis percipiens, nullam in se admittat felicitatem. 85 Illa ipsa, quam vulgo felicitatem opinantur, infelix est. Nihil - inquit Seneca - infelicius est eo, cui nihil unquam evenit adversi. Et, alio in loco, magne felicitatis tutelam, ut nihil de futuro timeatur, esse solicitam scribit moleque sua premi. Quid quod eiusmodi felicitas tenebris quibusdam nos obfundit caliginemque menti obi
Abbreviated transcription (Latin):
similis bita cõtigit non possumꝰ de hiis q̃ occłto
iudicõ dei aguntur hũanam sm̃am ferre. Berũ¬
tũ et ipm̃ dauid ad stuprũ et homicidiũ q̃ uicia
a principatus natũ̾a manare bidentur labi. dina
sapiã ꝑmisit Non attingit nr̃a prudencia hec.
altissimi secreciora consilia. Id tũ a perte constat
mibecilliatẽ condicõnis hũane fieri ĩ pu̾cipato
multis uicor illecebris imbecilliorẽ et ad mala ꝙ
ad bona prompcõrẽ. Quami obreni celesti ope nõ
sua prnicipes quidã uite felicitatẽ sũt assecuti
Affuit em̃ illis suꝑna u̾tus q̃ ipõs de flect̾i odti¬
pia aut decipi regni deliranẽtis nõ ꝑnusit. Nã
in pucipatu tot incomoda. tot tormẽta iisunt
tautũ rerũ ponda ei in cũbit ut ouĩe a se felici¬
tatẽ ex cludãt adeoq ecia illos qui boni felicesq
habiti sũt ac btĩ ex agitat at conterit ut ulła feli¬

Expanded text:
similis vita contigit, non possumus de iis, que occulto similis vita contigit, non possumus de iis, que occulto Dei iudicio aguntur, humanam sententiam ferre. Verumtamen et ipsum David ad stuprum et homicidium, que vitia a principatus natura manare videntur, labi divina sapientia permisit. Non attingit nostra prudentia hec altissimi Dei secretiora consilia. 83 Id tamen aperte constat, imbecillitatem conditionis humane fieri in principatu multis vitiorum illecebris imbecilliorem et ad mala quam ad bona promptiorem. Quamobrem celesti ope, non sua, principes quidam vite felicitatem sunt assecuti. Affuit enim illis superna virtus, que ipsos deflecti ad turpia aut decipi regni delinimentis non permisit. Nam in principatu tot incomoda, tot tormenta insunt, tantum rerum pondus ei incumbit, ut omnem a se felicitatem excludant adeoque etiam illos, qui boni felicesque sunt habiti ac beati, exagitat ac conterit, ut nulla feli
Abbreviated transcription (Latin):
consortes regni sollicitudines ac molestias anni me¬
mores turbulenta consilia. quibus eciani felices
nr̃i nccio distrahuntur Qui potuit ẽẽ felix qui fuͭ
auai̾ssimꝯ ac semꝑ ad cũmulandũ aurũ intentu
qd̾ adeo appetiuitꝰ ut oĩa apud eumi fuenut uena¬
lia. Tantum uero auri argentiq ĩ erario cõdidit
ut hodie qͦ qui ditissimũ quempiam designare
pelit eo loco locupleciorẽ dicat At scitis quantuu
malũ. ꝙͣ turpe in rege p̃sertimi et ꝙͣ fedum sit aua¬
ricia ciuꝰ sociam eẽ felicitatẽ nullus sane mentis
Affirmabit Nam et gentiles om̃s quos carolus
recensuit et xpĩanos quoq insi quos dei pietas
ex tulit felicitate carusse contendam Sed diuo
quodam muue̾ suffulti quidam non principata
opera aut fauore. sed nuti et douo dei p̃clan et
aut ardens euexit ad ethera u̾tus Dei em̃ proui¬
Ram ꝙ dauid regem nomĩasti et alios quibus

Expanded text:
consortes regni, solicitudines ac molestias, animi meconsortes regni, solicitudines ac molestias, animi merores, turbulenta consilia, quibus etiam felices vestri necessario distrahuntur, qui potuit esse felix, cum fuerit avarissimus ac semper ad cumulandum aurum intentus? Quod adeo appetivit, ut omnia apud eum fuerint venalia. Tantum vero auri argentique in erario condidit, ut hodie quoque, qui ditissimum quempiam designare velit, eo locuplectiorem dicat. At scitis quantum malum, quam turpe in rege presertim et quam fedum sit avaritia, cuius sociam esse felicitatetem nullus sane mentis affirmabit. 82 Nam et gentiles omnes, quos Carolus recensuit, et Christianos quoque, nisi quos Dei pietas extulit, felicitate caruisse contendam. Sed divino quodam munere suffulti, quidam, non principatus opera aut favore, sed nutu et dono Dei, preclari ac aut ardens evexit ad ethera virtus. Dei enim provitur. Nam, quod David regem nominasti et alios, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
regni neq fideni neq felicitatẽ ẽẽ. ¶Tũ cosmꝰ
Sic nr incolaus inquit diligenter et malos m̃ltos
pucipes collegit et eorũ ex pressit uicia de bonis
Uero aut eor u̾tutibus petitus b̾bũ nullũ Nõne
tu abeoꝵ nũo secernis et quos paulo ante retulit
cirolus et dauid regen pluesq ex hebreis et enrĩt
optimos quid̾ priucipes illos. archadiũ honoriũ
theodosiũ. caroluni magnũ multosq pretereauite
sanclĩonia et om̃i u̾tutun genere illustres. Quid.
oppones roberto ⁊egi neapolitauo ꝙ̃ nr̃i maiores
nodestũ principeni et feliceni regen udicarũt de
quo petr archa nr̃ multa sc̃psit in eius cõmendacõ
multis principibus laudanda. sed felicitatẽ affirmo
ab eoꝵ bita prorsus ab fuisse eimq ẽẽ principatus
condicoẽm ut nilla ei cum felicitate possit eẽ con¬
munio Robertus quid̃ is ꝙ̃ mõ noĩasti ut omittan

Expanded text:
regni neque fidem neque felicitatem esse». 80 Tum Cosmus regni neque fidem neque felicitatem esse». 80 Tum Cosmus «Hic noster Nicolaus» inquit «diligenter et malos multos principes collegit et eorum expressit vitia, de bonis vero aut eorum virtutibus penitus verbum nullum. Nonne tu ab eorum numero secernis et quos paulo ante retulit Carolus, et David regem, pluresque ex Hebreis, et e nostris optimos quidem illos principes Archadium, Honorium, Theodosium, Carolum magnum multosque preterea vite sanctimonia et omni virtutum genere illustres? Quid oppones Roberto regi Neapolitano, quem nostri maiores modestum principem et felicem regem iudicarunt, de quo Petrarcha noster multa scripsit in eius commetidationem? multis principibus laudanda, sed felicitatem affirmo ab eorum vita prorsus abfuisse eamque esse principatus conditionem, ut nulla ei cum felicitate possit esse communio. Robertus quidem, is quem modo nominasti, ut omittam