comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat: sic & uos nisi calem b¬
ritis innocentiam & animi pre
regnum cȩloꝵ non potestis in
Siue aliter. quicunq humilian
se sicut paruulus iste. hice
in regno cȩlorũ. Qui imitatis
fuerit. & se in exemplũ mei hũ¬
uerit: ut tantũ se desciat qu
me deieci formam serui acit
hic intrabit in regnum celim¬

Expanded text:
cogitat, sic et vos, nisi talem habueritis innocentiam et animi puritatem, regnum coelorum non potestis intrare. Sive aliter: Quicunque humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Qui imitatus me fuerit, et se in exemplum mei humiliaverit, ut tantum se dejiciat, quantum me dejeci, formam servi accipiens, hic intrabit in regnum coel
Abbreviated transcription (Latin):
conũsi fueritis & efficiamini sic̃
paruuli: ñ intrabitis in regnũ cẽloꝵ
Non p̾cipitur apłis ut ęcatem habe¬
ant paruuloꝵ. sed ut innocentiam̃.
Et quod illi ꝑ annos possident: hi
possideant ꝑͥ industriam. ut maliciã
non sapientia paruuli sint: ui
instar ętatis paruulȩ simplicitatem
sine arrogantia. caritatem sine
inuidia : deuotionem sine iracundi
conseruent¬
uicunq gͦ humiliauerit se
paruulus iste. hic est maior
no cęlorũ. Sicut paruulus

Expanded text:
mini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. Non praecipitur apostolis ut aetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam. Et quod illi per annos possident, hi possideant per industriam, ut malitia, non sapientia parvuli sint. Ut ad instar aetatis parvulae simplicitatem sine arrogantia, charitatem sine invidia, devotionem sine iracundia conserventuicunque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Sicut pa
Abbreviated transcription (Latin):
suos om̃s immolare hostias. libare
sacrificia: & sacram̃ta fanatici ordiniᷤ
festinanter reu̾teretur: & ad cõmi¬
liconum se p̃pararet exẽplũ. Tunç
hi qui prȩerant legioni miti affatu
gressos octodorũ: qͥa iam fama
dm̃ uiuum colere. & traditam ori¬
entali more religionem usq ad
finem uitȩ penniter custodire.
sicut cęsar p̃cepit octodoꝵ ñ redire.
euersi itaq satellites.
nunciant obstinatos eẽ animos
legionis: nec uelle prȩceptis
imꝑatoris obȩdire. Tunc maximi¬
anus cę̧sar iracundiȩ nimietate
succensus: ad hanc uocem subito
Erga milites mei imꝑatoria p̃cepta

Expanded text:
s| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu gressos +se ocdodorum .| quia dum fama m uiuum colere| traditam orientali more relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire asicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito Ergone milites| mei imperatoria praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
CORU LASSION
martͥrũ qui agaunũ lot¬
głoso sanguine: illustrans
ꝓ honore gastorum stili
explicamus: ea utiq fide : qua as
nos martyrii ordo ꝑuenit. Nans
succedentium relationem: rei gest
memoriã nondũ int̾cȩpit. oblnus
Et si ꝓ martyrib singulis loca in¬
gula quȩ eos possident. uel singus
urbes insignes habentur. nec inin
rito qͥa ꝓdõ summo preciosas si
animas refundunt. quanta excas
est reuerentia sacer ille locus in
simȩ passionis causam loquamu

Expanded text:
orum passionem martyrum qui Acaunum glorioso sanguine illustrant, pro honore gestorum stylo explicamus, ea utique fide, qua ad nos martyrii ordo pervenit. Nam per succedentium relationem, rei gestae memoriam nondum intercepit oblivio: etsi pro martyribus singulis loca singula, quae eos possident, vel singulae urbes insignes hrito, quia pro Deo summo pretiosas sancti animas refundunt, quanta excolendus est reverentia sacer ille Acaunensitissimae passionis causam loquamu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ium fuisset electus: aliasq ꝓuiss¬
cias ꝑturbari quorundã prȩsũnt¬
ne ꝑspiceret: ad consortium imꝑ
uel laboris olim: E cõmisitonem
herculium maxiianũ cȩsaremsis
eumq contra ardũ & elianue

Expanded text:
is fuis| set electus. Omnisque prouincias turbari| quorundam praesumpcione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores saluos facere:.quoꝵ primꝰ
ego sum. Sed ideo miscđiam consecutꝰ
sum: ut in me primo oscenderet iħs
xp̃s omnem patientiam ad exẽplũ
eorum qui credituri sunt illi in
idit dñs iħs publicanum: &
quia miserando atq eligendo
uidit. ait illi. Sequere me
Sequere aut̃ dixit: id est imitare.
Sequere me dixit ñ tam pedum
incessu: quã exequutionẽ morum.
Qui enĩ dicit se in axp̃o manere. debet
sicut ille ambulauit & ipse amhu¬
lare : qͦd est non ambire
non caduca lucra secta
inferre. at sibi illatas patienter
sufferre. sed & inferentib a dño ue¬
niam postulare: NuNquã suã.
quotqt ualet secum ad amorem
suꝑnorũ erigere. Hȩc & huiusmodi
gerere: xp̃i est uestigia sequi. Et
surgens inquit. secutus est eũ Non
est mirandum qͦd publicanus ad
primam dñi iubentis uocem t̾rena
quȩ curabat lucra reliquerit. opibꝰq¬
neglectis. illius comitatui¬
comitatui
quem nichil diuitiarũ habe e
upebat adhȩserit. Ipse enim dr̃s¬

Expanded text:
alvos facere, quorum primus ego sum. Sed ideo misericordiam consecutus sum, ut in me primo ostenderet Christus Jesus omnem patientiam, ad exemplum eorum qui credituri sunt illi in idit ergo Jesus publicanum, et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: quod est non ambire terrena, non caduca lucra sectarinferre, at sibi illatas patienter sufferre, sed et inferentibus a Domino veniam postulare, nonnunquam  Al.quotquot valet secum ad amorem supernorum erigere. Haec est hujusmodi gerere, Christi est vestigia sequi. Et surgens, inquit, secutus est eum. Non est mirandum quod publicanus ad primam jubentis Domini vocem terrena quae curabat lucra reliquerit, opibneglectis, illius comitatui, quem nil divitiarum habere cernebat, adhaeserit. Ipse enim D
Abbreviated transcription (Latin):
e dederit uitionem.
ad legionem uelociter ꝓperatus
crudelia p̃cepta reserantur. di¬
duntur neci. qͦs ordo repperit
numerandi: lȩti ꝑcussoribus
ceruices p̃bent. solaq int̾ eos
de głose mortis acceleratione
tentio. Perfecto itaq scelere. u
octodorũ legio redeat iubetur
Tunc mauricius pͥmicerius pauo
a satellitib regis segregatus. on¬
uocat legionem: & hac oratione
sanctiores alloqͥtur. Gratulor
tuti ur̃ȩ cõmilitones optimi. qͥ
amore religionis nullam uobib
cȩsaris p̾ceptũ attulit formidim̃
Gaudentib qͦdam modo animis
tradi ad necem głosam cõmilits¬
nes ur̃os uidistis: quib timu n
quisquã qͦd armatis facile ẽ spte
defensidnis beatissimis funeribul
manꝰ obuiam afferre temptart¬

Expanded text:
m. Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbibuit. ne quisꝗͣ diuino open
mortalib dextris obstitisset. q
immo cȩpti oꝑis fidem ꝑenn
ligione: cõplerent. Hactenus i
ꝑ nosmetipsos quos sequi debesi
aspeximꝰ. Ecce uallatus sum cã
gratulans admiror exẽplũ.¬

Expanded text:
o opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus .  nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commgratulans ammiror exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ reuelabitur in nobis. Quam
lȩto sinũ de pręlio reuertentes
ꝓstrato trophea ferentib occurrit.
um triumphantib uiris & feminȩ
ueniunt. quȩ cum scło sexũ quoq
uicerunt. & geminata gła milĩtię.
uirgines cũ pueris teneros annos
uirtutib transeunt̾es Sed &
in concussis prȩceptorũ cȩle
disciplinis unita pace obsen¬

Expanded text:
quae revelabitur in nobis . Quam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminata gloria militiae virgines cum pueris teneros annos virtutibus transeuntes. Sed etfidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace obse
Abbreviated transcription (Latin):
UNC ERGO
marꝙyrũ xp̃i certami¬
na atq uictorias
audiuimꝰ: eis nimirũ
hunc diem tanto¬
gła triumphalis inspirauit. O
uere beata mater eccła quam sic
honor diuinȩ dignationis illumi¬
nat: quã uincentium gloriosus
nec rose nec lilia desunt. Certe
nitate candidas. uel de passione
purpureas. In cęlestib castris. pax
& acies habent . flores suos: quibus
ineffabulis & immensa bonus etiã
hoc prouidit. ut laborum quidem
tempus & agonis ñ extendereo. nec
longam faceret aut ȩternũ: sed
breue: ut ita dicam momĩtaneum.
Ut. in hac breui & exigua uita ago¬
nes essent & labores: in illa uͦ quȩ
ȩterna est corona & prȩmia meri¬
toꝵ. Ut labores qͥdem cito finirent᷑.
meritoꝵ uͦ prȩmia sine fine dura¬
rent. Ut post huiꝰ mundi tenebras
uisuri essent candidissimam lucem.
& accepturi maiorem passionum
gunedirum acerbitatib beaticudi¬
ne. testante hoc apło ubi ait.
N on su̾nt condignȩ passiones huiꝰ
tẽporis. ad suꝑuenturam głam

Expanded text:
unc ergo martyrum Christi certamina atque victorias audivimus, eis nimirum hunc diem tanta triumphalis inspiravit. O vere beata mater Ecclesia, quam sic honor divinae dignationis illuminat, quam vincentium gloriosus nec lilia nec rosae desunt. certent opere candidas uel de passione purpureas. in caelestibus castris et pax et acies habent flores sineffabilis et immensa bonitas etiam hoc providit, ut laborum quidem tempus et agonis non extenderet, nec longum faceret aut aeternum; sed breve et, ut ita dicam, momentaneum: ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores; in illa vero quae aeterna est, corona et praemia meritorum: ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent: ut post hujus mundi tenebras visuri essent candidissimam lucem, et accepturi majorem passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc Apostolo, ubi ait, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit. Ambulate in carites
Ideo cum dixisset imitatores
estote: continuo de caritate. d¬
ruit. Quia hȩc prȩcipue uirti
homines dõ ꝓrimos facit. Ee¬

Expanded text:
adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines Deo proximos facit.
Abbreviated transcription (Latin):
ldam uicario in custodiam
nabit te. Respondit lucillus: &
dixit. Ego semꝑ desideraui bapti
falsa respuo. Yppolitꝰ uͦ: patient
unc beatus laurentiꝰ catecirauit
eum: & accepta aqua dix̃ ad eum.
Omĩa in confessione lauantur.
responde credo. Et benenedixit
aquam. Cũq expoliasset eum:

Expanded text:
dam uicario in custodiam nabit te;| Respondit lucillus et dixit; Ego semper desideraui babtizfalsa respuo; Ipolitus pacienter unc beatus laurentius . catetizauit eum;| Et accepta aqua . dixit ad eum; Omnia in confessione lauantur;| . responde . credo; Et benedixit aquam;| Et cum expoliasset eum
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes: aliquando qͥdem suo¬
exemplo xp̃imnos fieri imitatores
iubet dicendo. imitatores mei estote.
onem inuitat dicens. E stote imi¬
m uͦ demonstrans qͥa nichil ita¬
ponꝗ imitatuanem pariat. quã si ica

Expanded text:
re. Aliquando quidem suoexemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendo: Imitatores mei estote, onem hortatur dicens: Estote imivero demonstrans, quia nihil hanc imitationem it
Abbreviated transcription (Latin):
non est seruus maiorꝰ dño suo. Si
me ꝑsecuti sunt: & uos ꝑsequentur.
Si sermonem meũ seruauerunt.: &
ur̃m seruabunt. Dicendo aut̃ ñ ẽ.
seruus maior dño suo. nonne
euidenter ostendit quẽ ad modum
intelligere debeamus qͦd suꝑius.
dixerat. um non dicam uos seruos:
Ecee enĩ seruos eẽ dicit. Nam quid
est aliud non ẽ. seruus maior dño
suo. nisi si me ꝑsecuti sunt. & uos
ꝑsequentur: Manifestum est gͥ
ad timorem quem foras caritas
mittit eẽ intelligendum: ubi
dictum est iam non dico uos seruos.
Hic autem ubi dicitur ñ est seruus
maior dño suo. sime ꝑsecutisunt.
& uos ꝑsequentur: illum significa¬
ri seruum ꝑtinentem ad timorẽ
castum. qͥ ꝑmanet in scłm scłi.
Hic enim seruus est auditurus.
Euge serue bone & fidelis: intra
in gaudium domini tui.¬

Expanded text:
s major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servos ? Ecce enim eos servos dicit. Nam quid est aliud, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur? Manifestum est igitur llum pertinentem ad timorem quem foras charitas mittit , esse intelligendum, ubi dictum est, Jam non dico vos servos: hic autem ubi dicitur, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur, illum significari servum pertinentem ad timorem castum, qui permanet in saeculum saeculi . Hic enim servus est auditurus, Euge, serve bone, intra in gaudium Domini tui
Abbreviated transcription (Latin):
honorem sui nominis ac maiestatis:
in ꝑpetuũ miro ordine collocauit.
De quib loqui plura ꝑtimescus:
quia soli dõ scire est. quomouel
queadiodũ eoꝵ nobis intusibius
absq: contagione seu diminũtione
in sua sola puritate c̃sistat natura.
Sed cam̃ nouem eẽ angłoꝵ ordines
ad di iudicia ac miniꝰsteria cõplen¬
da. destante sacro eloqͥo cognorumꝰ.
Quoꝵ prineipatus atq potestates sub¬
tiliter ac mirabiliter dĩ omipoten¬
uis nutu distingunt᷑ Alu ex illis
ad nos in mundum futura p̃dicendo
ꝑueniunt: alii ad hoc sunt c̃stituti.
ut ꝑ eos sigita & miracula frequenti
fiant. Aui subiectis angłoꝵ spiritib
prxsunt: eisq ad explenda diuina

Expanded text:
ominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eis
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩtatis obtineant: nescio quie
fidei uircute prȩcellere Q
qͥdem ex ipsius dñi iudicios¬
sumus appbare. Nam petru
bono dispensatori clauem ns
cȩlestis dedit: paulo tanquas
ille suscipiat ad quietem q
corda paulus patefecerit. das¬
ante uolare tẽptauerat:. subito am¬
bulare ñ posset: & ꝗͥ pennas assum¬
pserat. plantas amitceret. Sed ne
forte hoc mirũ uideatur qͦd magus
ille p̃sente apło ꝑ aerem aliqͣndiu
uolauerit: hoc patientia petri fecit.
Permisit illũ enĩ sullimius ascendere
ut altius caderet: uoluit eum in
excelsum leuaread conspectũ om̃is̃.
ut ruentem illũ ab excelso oculi
om̃ium ꝑuiderent. Hec gͥ est. iniqͥ¬
tatis elatio: ut in altum se ferat.
in sullime se erigat. S scã oratio
omnem humiliat suꝑbiam: uniu̾¬
sam deicit uanitatem. ł.IA. EUG¬

Expanded text:
ctitatis obtineant, nescio quo tamen fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecerit dante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat: sed sancta oratio omnem humiliat superbiam, universam dejicit vanitatem. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
Nneus marcius nume pompilii exfilia
nepos equitate ⁊ religione auo similis
latmos bello domuit auentinũ et mur¬
ciũ montes urbi addidit nona mema oppido cir¬
cumdedit. Siluas adusumi nauiunz publicauit
Salmarũ bectigal instituit carcen̾i pͥmus edifi¬
auit. ostiam coloniani maritimis cõmeatibus
oportumam in ostio tyberiis deduxit ius feciale
quo legati ad res petendas uten̾tur ab equi¬
tibus culis transtulit quod prius fertur hessꝰ
qualem promiserat regenz

Expanded text:
ncus Marcius, Numae Pompilii ex filia nepos, aequitate et religione avo similis, Latinos bello domuit. Murcium et Ianiculum montes urbi addidit, nova moenia oppido circumdedit. Silvas ad usum navium publicavit. Salinarum vectigal instituit. Carcerem primus aedificavit. Ostiam coloniam maritimis commeatibus opportunam in ostio Tiberis deduxit. Ius fetiale, quo legati ad res repetundas uterentur, ab Aequiculis transtulit, quod primus fertur Rhesus qualem promiserat regem.
Abbreviated transcription (Latin):
I leus marcius captis corolis brbe uulsoꝵ
coriolanus dictus ob egregia facinora a postu¬
mio opcõ munerũ accipiens equũ tm̃ et hospi¬
tem sup̾sit uͥtutis et pietatis exemplũ hic cõsul
gramariona aduentũ e sicilia friuuẽtũ magno
precio populo danduni curauit ut hac ĩ iũria p¬
lebs agros non sedicões coleret Igitur a tribu¬
no plebis. xͦ die dicta ad uulsos concessit eosq
duce tito tacio adu̾sum romanos concitauit
ut ad quartũ ab urbe lapiden castra posuit. Cũ¬
q nullis ciuium legacõnbus flectẽtur a necu¬
ria matre et uolumia uxore matronarũ nuo
connitata motus ob misso bello ut proditor occ¬
sus est Ibi templũ fortũe muliebri cõstitutũ est

Expanded text:
eus Marcius, captis Coriolis urbe Volscorum Coriolanus dictus, ob egregia militiae facinora a Postumio optionem munerum accipiens equum tantum et hospitem sumpsit, virtutis et pietatis exemplum. Hic consul gravi annona advectum e Sicilia frumentum magno pretio populo dandum curavit, ut hac iniuria plebs agros, non seditiones coleret. Ergo a tribuno plebis Decio die dicta ad Volscos concessit eosque duce Tito Tatio adversus Romanos concitavit et ad quartum ab urbe lapidem castra posuit. Cumque nullis civium legationibus flecteretur, a Veturia matre et Volumnia uxore matronarum numero comitatis motus omisso bello ut proditor occisus. Ibi templum Fortunae muliebri constitutum est
Abbreviated transcription (Latin):
non posset clienten sub ornauit qui eañi inẜ
uitutem deposce̾t et facile uictus cũ ip̃e esset
accusator et iudex. pater re cognita cum ip̃o.
die iudicii suꝑuenisset et filiani iani adducta
bideret Ultimo eloquio eius impetrato cus
eam in secretũ adduxisset occidit et corpus
eius humero gen̾s ad excitum ꝓfugit et mi¬
lites ad iudicandũ facinus accendit᷑ deceni
om̃es aut morte aut exilio piuerũt Appius
claudius incarce̾ necatus est.

Expanded text:
non posset, clientem snon posset, clientem suitutem deposceret, sic facile uicturus, quum ipse esset accusator et iudex. Pater re cognita, quum ipso die iudicii superuenisset et filiam iam addictam uideret, ultimo colloquio eius impetrato, quum eam in secretum abduxisset, occidit et corpus eius humero gerens ad exercitum profugit et milites ad uindicandum facinus accendit. Qui creomnes aut morte aut exilio punierunt. Apius Claudius in carcere necatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Abius ambustus exdilabus filiabus al
patrio cõuigem dedit Quaruni plebeya cuniso¬
roreni salutaret ciuꝰ uir tribunus imilitaris
consulari pt̃ate erat fasces lictorios foribus appo¬
sitos indecenter ex pauit a sororȩ irrisa. maito
questa qui adiuuante socero ut pͥmũ tribunatũ
plebis aggressus est legeni tulit ut alter consul
ex plebe crearetur. lex resistente appio claudio
cuni lata et p̾mus lyconus scolo consul fctũs
Idem legeni sciuit ue cui plebeyo plus centũ
iugera agri heret lice̾t et ip̃e cuni iugera qnͥqͣ¬
gnĩta centum hẽret altera emancipati noĩe pos¬
sideret in iudiciũ pocatus ec p̾mus om̃i sua le¬
Opulus romanus cum sedicõsos nigrãtꝰ
ferre non posset x. uiros legibus ĩcribẽ¬
dis creauit qui eas ex libris solonis translatis
xii. tabulis ex posuerũt Sed cum pacto dũacõis
ingr̃atum sibi propagarent. Bmis ex hiis appiꝯ
claudius x̾ginam h̾gimi centionis filiam in al¬
gido militantis ad amauit qͣ cum corrũpere

Expanded text:
abius Ambustus ex duabus filiabus altpatricio coniugem dedit. Quarum plebeia cum sororem salutaret, cuius vir tribunus militaris consulari potestate erat, fasces lictorios foribus appositos indecenter expavit. A sorore irrisa marito questa est; qui adiuvante socero, ut primum tribunatum plebis aggressus est, legem tulit, ut alter consul ex plebe crearetur. Lex resistente Appio Claudio men lata; et primus Licinius Stolo consul factus. Idem lege cavit, ne cui plus quingenta iugera agri habere liceret. Et ipse cum iugera quingenta haberet, altera emancipati filii nomine possideret, in iudicium vocatus et primus omnium sua lepulus Romanus cum seditiosos magistratus ferre non posset, decemviros legibus scribendis creavit, qui eas ex libris Solonis translatas duodecim tabulis exposuerunt. Sed cum pacto dominationis magistratum sibi prorogarent, unus ex his Appius Claudius Virginiam, Virginii centurionis filiam in Algido militantis, adamavit. Quam cum corrumpere
Abbreviated transcription (Latin):
Meus maulius uulso missus ad ordinã¬
dam scipionis asyatici piouinciani
cupidine triumphi bellum pisidis et gallo¬
grecis qui anthiocho affuerant nntulitꝰ hñs
Facile uictis inter captiuos uxor regis or¬
giagintis centiuoni cuidam in eustodiam
data a quo uistuprata dȩ ĩiuria tacuis ec
post impetrata redencoe marito adulg̾ũ
nit̾ ficiendũ tradidit
Luciis emilius pau

Expanded text:
us Manlius Vulso missus ad ordinadam Scipionis Asiatici provinciam cupidine triumphi bellum Pisidis et Gallograecis, qui Antiocho affuerant, intulit. His facile victis inter captivos uxor regis Orgiagontis centurioni cuidam in custodiam data; a quo vi stuprata de iniuria tacuit et post impetrata redemptione marito adulterum interficiendum tradidit. Lucius Aemilius Pau
Abbreviated transcription (Latin):
niscripsi et habeat te suũ apud eos qui contra senciuit
quibus ab adolescentia tua ĩbutus fiusti Addideris the.¬
ologie scĩam Ita ut illis p̃sis doctissimis piris si pro¬
cul dubio om̃i doctrinarũ gn̾e comꝑandus Nequaꝙͣ
ẽ cõsentaneũ ut pliu̾s fortuẽ dona facias quã u̾tutẽ
aut ullani statuas felicitatẽ que sit ab honesti roẽ seiũc¬
ta Id aũt ius maxime mouit ut tibi hoc opusculũ
dicarẽ quod sicut ex uita ⁊ perbis tuis sepuis cogͦui
pideris cupiditatibus modũ statuisse ac recte iudicae̾
in phiẽ p̃ceptis ac multarũ rerũ cognicoẽ et doctrina
quibus aliter animꝯ nr̃ pul adiumẽti ad bene biuẽd̾
ꝙͣ in illis hiis que tantoꝑe expetũtur dignitatibus

Expanded text:
inscripsi ut habeat te suum apud eos qui contra sentiunt inscripsi ut habeat te suum apud eos qui contra sentiunt quibus ab adolescentia imbutus fuisti, addideris theologie scientiam, ita ut illis priscis doctissimis viris sis procul dubio omni doctrinarum genere comparandus, nequaquam est consentaneum ut pluris fortune dona facias quam virtutem aut ullam statuas felicitatem que sit ab honesti ratione seiuncta. Id autem me maxime movit, ut tibi hoc opusculum dicarem, quod, sicut ex vita et verbis tuis sepius cognovi, videris cupiditatibus modum statuisse ac recte iudicare, in philosophie preceptis ac multarum rerum cognitione et doctrina, quibus alitur animus noster, plus adiumenti ad bene vivendum quam in ullis his que tantopere expetuntur dignitatibu
Abbreviated transcription (Latin):
mulgi excellentes ĩgenio biri inherẽtes abiectis ꝓp̾iis
fortunis phĩẽ studio uacarũt ut ueram felicitatẽ asseq̃.¬
entui. Et certe sic ubi ea ẽ ĩ uiroꝵ doctrma ⁊ sapiã p̃s¬
tanciũ domicilio reꝑitur. qui procul a cupiditatibus
nchil alien appetentes. et atẽ sua inr̾tutis cõtencoẽ
posuerũt Sed ceca mens homĩ quibus nchil est
pensi u̾tutis iter. quibus nichil nichil cũ animo ẽ
cõe ad illecebras corporis deflexa in hiis solũ q̃ fort
tuenda paulũ michi repͥmendam existimaui docendũq
id qd̾ luce clarius ẽ nchil rere solideq felicitatis
euismoĩ bonis in eẽ. sed illani q̃ a bonis animi opor¬
tere que sola nr̃a sũt et nec auffeiri ꝑñt dũ uitanz
agimus ⁊ mortuos nõ delinquũt. ¶ Ad te aũt mi
thoma ꝙ scio ꝓtua sapiã mecũ adu̾sus uulgar eni
temeritatẽ pro p̾tutis causa sent̾i̾e. Hoc opusculun

Expanded text:
multi excellentes ingenio viri inherentes, abiectis propriis multi excellentes ingenio viri inherentes, abiectis propriis fortunis, philosophie studio vacarunt, ut veram felicitatem assequerentur. Et certe, sicubi ea est in virorum doctrina et sapientia prestantium domicilio reperitur, qui procul a cupiditatibus, nihil alieni appetentes, etatem suam in virtutis contentione posuerunt. Sed ceca mens hominum, quibus nihil est pensi virtutis iter, quibus nihil cum animo est commune, ad illecebras corporis deflexa, in iis solum que fortune o veritate tuenda, paulum mihi reprimendam existimavi, docendumque id quod luce clarius est, nihil vere solideque felicitatis eiusmodi bonis inesse, sed illam queri a bonis animi oportere, que sola nostra sunt et nec auferri possunt, dum vitam agimus, et mortuos non derelinquunt. 4 Ad te autem, mi Thoma, quem scio pro tua sapientia mecum adversus vulgarem temeritatem pro virtutis causa sentire, hoc opusculum
Abbreviated transcription (Latin):
luti ex loco inferiori susꝑiciẽtes. Hos ex altissima
ut uidentur l asi suspensos. derũ duõs ad mirant
At obscupescũt ĩ hiantes ad ex tei̾orẽ pñcipũ pomipã
at ornatũ quales oculis cernũtur tales eẽ ĩ terius
putant U̾tutẽ uero et beneuiuẽdi disciplinã pauq
appetut pauciores querũt satis suꝑq satis sibi sapiẽ
ac prudẽcie ĩ esse uel pocuis suꝑ eẽ ducẽtes duõ ea
assequ̾ͣtui que p̃clara ac speciosa uulgo publica ĩ¬
sania fecit. Sed pars maxima ne ĩfelicitatis stultia
est qua ĩ tantũ mẽtes hom̃i a uero ꝓcul obducũtur
ueroquos doctrinã sapiẽciũ uuorũ sequi at eorum
p̾ceptis obtꝑare decel longe aliterꝰ a coĩ stulticia sentie̾
uitamq felicem non infortuẽ arbitrio sed ĩ u̾tutis p̃¬
sidio constue̾ dẽmus ilon enĩ rebus externis ⁊ fortuiti
sed animi boms felicitas tribuenda est Cui quid̾ sinẽ

Expanded text:
luti ex loco inferiori suspicientes, hos ex altissima, luti ex loco inferiori suspicientes, hos ex altissima, ut videntur, basi suspensos rerum dominos admirantur atque obtorperscunt, inhantesque, ad exteriorem principum pompam atque ornatus quales oculis cenruntur, tales interius esse putant. Virtutem vero et bene vivendi disciplinam pauci appetunt, pauciores querunt, satis superque satis sibi sapientie ac prudentie inesse, vel potius superesse, ducentes, dummodo ea assequantur que preclara ac speciosa vulgo publica insania fecit. Sed pars maxima nostre infelicitatis stultitia est, qua in tantum mentes hominum a vero procul abducuntur vero, quos doctrinam sapientum virorum sequi atque eorum preceptis obtemperare decet, longe aliter a communi stultitia sentire vitamque felicem non in fortune arbitrio, sed in virtutis presidio constiuere debemus. Non enim rebus externis et fortuitis, sed animi bonis felicitas tribuenda est, cui quidem sententie
Abbreviated transcription (Latin):
Em nĩme probatam bulgo. et que haut
ꝑsuaderi insi admodũ paucis queat Hoc
libello aggressus sum uir clai̾ssime thoͣ
ut oũdam quantũ facultas ingenii tulit regũ ac
pñcipũ uitam multis ꝯfectam angoribꝰ omi feli¬
citate carere. Difficile id quid̾ ẽt prorsus a coĩ ex¬
timacoẽ alienũ Nani ꝑuetus est et̃ ea coĩs om̃i
gẽciũ mẽtibus infixa opimo illos solos btõs ac fe¬
lices eẽ quos fortuẽ nuinus ĩ sub limi rerũ statu
p̃cetĩs collocauit que res a teneris usq annis adeo
nobis ẽ insita ut uotis singuli omĩbus. opes. hono¬
res ingrãtus. dignitates. imperia ex petant ⁊ãꝙͣ
in hys btẽ sit finis uite cõstitutꝰ. Co aũt hanc tã
late patẽtẽ insaniam ꝑuulgatã uidenꝯ ut q̃ u̾tuti
⁊ bonarum arciũ studĩis procul ab ext̾narũ rerum
dediti cupiditate. Hec adymbrata fortuẽ benefi¬
cia cõtep̃nãt ut pecordes aut imbecilli animi aut
stulti ẽẽ dicantur. Et enĩ omiẽs fortuẽ mortales ue¬

Expanded text:
minime probatam vulgo, et que haud persuaderi nisi admodum paucis queat, hoc libello aggressus sum, vir clarissime Thoma, ut ostendam, quantum facultas ingenii tulit, regum ac principum vitam, multis confectam angoribus, omni felicitate carere. Difficile id quidem et prorsus a communi extimatione alienum. Nam pervetus est, et ea omnium gentium mentibus infixa opinio, illos solos beatos ac felices esse, quos fortune munus in sublimi rerum statu pre ceteris collocavit. Que res a teneris usque annis adeo nobis est insita, ut votis singuli omnibus opes honores magistratus dignitates imperia expetant, tanquam in his beate sit finis vite constitutus. Eo autem hanc tam late patentem insaniam pervulgatam videmus, ut qui virtutum et bonarum artium studiis procul ab externarum rerum cupiditate dediti hec adumbrata fortune beneficia contemnant, aut vecordes aut imbecilli animi aut stulti esse dicantur. /. 2 Et enim omnes ferme mortales, ve
Abbreviated transcription (Latin):
opꝑido reddidit.
Aulius ob defensum capitoliũ capitolinꝯ
ducibus ornatus xxiii. cicatrices in corpore ha¬
buit. Capta urbe auctor in capitoliũ fugiendi
fuit Quadam nocte clangore anseuis excitatus
gallos asçendentes de iecit prõmis a curribus
appellatus et fare donatus domũ eciaui in ca¬
pitolio publice accepit Qua suꝑbia elatus cũ
a senatu suppressisse gallicos thesauros argu¬
eretur et additos ꝓprĩa pecciũa liberarent reg
liberatus fursus cũ in eadem culpa et graiua
perseueraret reus factus et ob conspectũ capito¬
lii ampliatus. Dennde alio loco dampnatus
et de saxo tarpeyo precipitatus est domꝰ corru¬
pta bona publica gentilitas eius maulii cogn¬

Expanded text:
oppido reddidit. Manlius ob defensum Capitolium Capitolinusducibus ornatus viginti tres cicatrices in corpore habuit. Capta urbe auctor in Capitolium confugiendi fuit. Quadam nocte clangore anseris excitatus Gallos ascendentes deiecit. Patronus a civibus appellatus et farre donatus. Domum etiam in Capitolio publice accepit. Qua superbia elatus cum a senatu suppressisse Gallicos thesauros argueretur et addictos propria pecunia liberaret, regliberatus est. Rursus cum in eadem culpa et gravius perseveraret, reus factus et ob conspectum Capitolii ampliatus est. Alio deinde loco damnatus et de saxo Tarpeio praecipitatus, domus diruta, bona publicata. Gentilitas eius Manlii cogn
Abbreviated transcription (Latin):
ichilonnq̃ periclitanti subuenit. Hanibaleni
in agro falerno indurit. Mariũ scatiliũ tuͣsfu¬
gere ad hostes bolentem equo et armis dona¬
tis retinuit. Lucano euidam fortissimo ob amo¬
rem mulieris in frequẽti eaudem emptani.
dono dedit Tarentum ab hostibus recepit her¬
culis signũ inde tñslatũ in capitolio dedicauit
de redencoe captiuorũ cũ hostibus pepigit
quod ꝑactum cum a senata improbaretur
fundum suũ diccẽtis milibus bendidit et fi¬
dei sa tisfecit.
Publius scipio nasica

Expanded text:
nihilominus periclitanti subuenit. Hannibalem in agro Falerno inclusit. Marium Statilium transfugere ad hostes volentem equo et armis donatis retinuit, et Lucano cuidam fortissimo ob amorem mulieris infrequenti eandem emptam dono dedit. Tarentum ab hostibus recepit, Herculis signum inde translatum in Capitolio dedicavit. De redemptione captivorum cum hostibus pepigit; quod pactum cum a senatu improbaretur, fundum suum ducentis milibus vendidit et fidei satisfecit. Publius Scipio Nasica
Abbreviated transcription (Latin):
rierunt .Nan cum teniere seruos ma.¬
numittent dumi incuriam legarent cõsẜu¬
seruorum oppressi. cum multa indigna pa¬
terentur clam rome auxiliũ pecierunt mis¬
susq deciꝰ nus libertinos omẽs aut in cu¬
cere uecauit aut dñis in seruitutem restitu¬
it.
Appius claudius audax

Expanded text:
rierunt. Nam cum temere servos manumitterent, dein in curiam legerent, consensu eorum oppressi. Cum multa indigna paterentur, clam a Roma auxilium petierunt, missusque Decius Mus libertinos omnes aut in carcere necavit aut dominis in servitutem restituit. Appius Claudius
Abbreviated transcription (Latin):
Urisus rex epyisocarũ mat̾no gne ab
achille. paterno hercule oruindus
¶Cum imperiũ orbis agitaus romanos potẽ¬
tes indeiset appollineni de bello consulit Ille
ambigue rũdit Aio te eacida romanos uĩce
posse hoc dicto in poluntatẽ tracto auxilio.
carentins bellum romanis intulit lemeiũ
consulem apud heracleam elephantorũ . no¬
uitate turbauit Cumq romanos adu̾sis uul¬
neribus occisos uide̾t Ego inquit talibus
militibus breui orbem t̾rarum subigere po¬
tuissem a micis gratulantibus quid michi
çum tali uictoria inquit. ubi ex̾citus robor
ãmittam. Ad xxͫ ab urbe lapidem castra
posuit captiuo fabricio suꝑatus tarẽtum¬
candem sibi adu̾sum romanos.q herculi
adusuui ydram fuisse fortuna a curio et fa¬
bricio suꝑatus tanentum refugit in sicilians
traiecit mox in ytaliani latios regressus pec¬
ciũam proserpicie hrẽ temptauit. sed ea
naufragio elata est Tunc ingreciam reg̾ssa
dum argos oppũgnai et ictu tegule prostra¬

Expanded text:
rhus rex Epirotarum, materno genere ab Achille, paterno ab Hercule oriundus, cum imperium orbis agitaret et Romanos potentes videret, Apollinem de bello consuluit. Ille ambigue respondit: Aio te, Aeacida, Romanos vincere posse. Hoc dicto in voluntatem tracto auxilio Tarentinorum bellum Romanis intulit. Laevinum consulem apud Heracleam elephantorum novitate turbavit. Cumque Romanos adversis vulneribus occisos videret: Ego, inquit, talibus militibus brevi orbem terrarum subigere potuissem. Amicis gratulantibus: Quid mihi cum tali victoria, inquit, ubi exercitus robur amittam? Ad vicesimum ab urbe lapidem castra posuit; captivos Fabricio gratis reeandem sibi ait adversum Romanos, quam Herculi adversus hydram, fuisse fortunam. A Curio et Fabricio superatus Tarentum refugit, in Siciliam traiecit. Mox in Italiam Locros regressus pecuniam Proserpinae avehere tentavit, sed ea naufragio relata est. Tum in Graeciam regressus, dum Argos oppugnaret, ictu tegulae prostra
Abbreviated transcription (Latin):
Bcius ualerius uolesi filius prĩo de uelpẽ¬
tibus iterũ de sabinis t̾cio de ut̾q gẽtibus
triũphauit. Hic quia in locum tricipitini college
consulem subrogauerat et domũ ini nelia tutissio
loco hẽbat insũspicõe regni affectati uenit. Qu
cognito apud ppłm questus est qd̾ de se aliquid¬
tale timuislent et in misit qui domũ suam diruerũt
secures eciam fascibus dẽpsit eosq in pplĩ cõcoẽ
submisit legeni de prouocacõe a ingr̃atibus ad
pulũ tulit Hine publicola dictus cum dien
obisset publice sepultus et aniuo matrouarũ
luctu honoratus est.

Expanded text:
cius Valerius, Volesi filius, primo de Veientibus, iterum de Sabinis, tertio de utrisque gentibus triumphavit. Hic, quia in locum Tricipitini collegae consulem non subrogaverat et domum in Velia tutissimo loco habebat, in suspicionem regni affectati venit. Quo cognito apud populum questus est, quod de se tale aliquid timuissent, et immisit, qui domum suam diruerent. Secures etiam fascibus dempsit eosque in populi contione submisit. Legem de provocatione a magistratibus ad populum tulit. Hinc Publicola dictus. Cum diem obisset, publice sepultus et annuo matronarum luctu honoratus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ua locorum angustia ad iutus bnici docuit
Syracusas per tres anuos ex pũgnauit. et
cum per calũpniani triũphus ã senatu de
quies consul insidiis hanibalis deceptus
et magnifice sepultus ossa romani remis¬
sa a predombus intercepta perierunt

Expanded text:
 locorum angustia adiutus vinci docuit. Syracusas per tres annos expugnavit. Et cum per calumniam triumphus a senatu negaquies consul insidiis Hannibalis deceptus et magnifice sepultus. Ossa Romam remissa a praedonibus intercepta perierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
arquinius superbus cognomẽ moribus
meruit occiso seruio tullio regnũ sceles¬
te occupauit tũ bello strẽnuꝰ latinos sa
buiosq per sertum filio simłato tnͣsfugio ĩ pc̃atẽ
redegit et ferias latinas primꝰ instituit lacus
in circo et cloacam maximani fecit bbi tocius
populi biribus bsus est Unde ille fosse quiritiũ
sunt dicte dũ capitoliũ inciperet caput homĩs
inuenit Uude cognitũ est eam urbem capuc gẽ¬
ciũ futuram Et cum in obsidione ardee filuis
eius lucrecie stuprũ fecisset cum eo in exiliuns
actus ad porsenniam etrurie regem cõfugit Cuiꝰ
ope regnũ retiuere temptauit. Pulsus cumias. cõ¬
cessie u̾bi per sũmam ignomĩam reliquũ uite
cempus exegit.
Tarquinus collatinus

Expanded text:
arquinius Superbus cognomen moribus meruit. Occiso Servio Tullio regnum sceleste occupavit. Tamen bello strenuus Latinos Sabbios per Sextum filium simulato transfugio in potestatem redegit et ferias Latinas primus instituit. Ludos in circo et cloacam maximam fecit, ubi totius populi viribus usus est, unde illae fossae Quiritium sunt dictae. Cum Capitolium inciperet, caput hominis invenit, unde cognitum eam urbem caput gentium futuram. Et cum in obsidione Ardeae filius eius Lucretiae stuprum intulisset, cum eo in exilium actus ad Porsennam, Etruriae regem, confugit, cuius ope regnum retinere tentavit. Pulsus Cumas concessit, ubi per summam ignominiam reliquum vitae tempus exegit. Tarquinius Collatinus
Abbreviated transcription (Latin):
Noca rex albanorun auliũ et nui¬
Intorem filios habuit quibus regnũ
Uicibus hñdũ reliquit et ut alteris
impetrarẽt. sed anlius frĩ nperi¬
uni non dedit et ut eũ sobole p̾uaret filia
illius ream silmam ueste sacerdote̾ ꝑfecit
ut u̾giitate perpetua ten̾e̾tur que ã nͣte
compressa temũ et romulũ edidit. Annilius ip¬
sam in unicula compegit paruulos in tibernn
ab iecit quos a qua in sicto reliquit Ad ragitũ
lupa accurrit eosq ꝑberibus suis aluit Iiox
faustulus pastor collectos acte laurencie con¬
iugi educandos dedit. Qui postea amnilio int̾¬
fecto minutori auo regñum dedit Restituert
ipĩ pastoribus adunatis. ciuitatẽ condiderunt
qͣ romulꝰ augurio uictor ꝙ ip̃e .uii. remus sex
liret. Quod remus uidens tnͣsũlut et a cele̾
centiuone rastro fertur occisus.

Expanded text:
oca, rex Albanorum, Amulium et Numitorem filios habuit, quibus regnum annuis vicibus habendum reliquit ut alternis imperarent. Sed Amulius fratri imperium non dedit et ut eum subole privaret, filiam eius, Rheam Silviam, Vestae sacerdotem praefecit, ut virginitate perpetua teneretur, quae a Marte compressa Remum et Romulum edidit. Amulius ipsam in vincula compegit, parvulos in Tiberim abiecit, quos aqua in sicco reliquit. Ad vagitum lupa accurrit eosque uberibus suis aluit. Mox Faustulus pastor collectos Accae Laurentiae coniugi educandos dedit. Qui postea Amulio interfecto Numitori avo regnum restituerunt; ipsi pastoribus adunatis civitatem condiderunt, quam Romulus augurio victor, quod ipse XII, Remus VI liret; quod Remus irridens transilivit et a Celere centurione rastro fertur occisus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ost consecracõ romuli cum diuu inter
piłius pomponi filius curibus opido
sabinorum acticus cum addicentibus auibus rõa
penisset et populũ ferum religione molliret. sa¬
cra pluima mscituit edem neste fecit p̾gnies
nescales legit flannẽs tres dyalem marcialez
quirmalenĩ salios marcig sicerdotes quoruni
primus presul pocatur Alios xii. instituit pon¬
tificem maxim̃ creauit portas iauo gemio edi¬
ficauit annũ in xn menses distribuit editis ia¬
nuario. et februario. leges quoq plu̾es et utiles
cere silans obhanc tantam iusticiam bellũ nẽ
intulit Morbo solutus ĩ iamcło sepultus est.
ꝑbi post annos fercula cum libris a terencio¬
⁊ quod̾ exarata. Qui libri quia leues quast sacͦ
causas continebãt exaucte prm̃ cremati sunt

Expanded text:
ost consecrationem Romuli, cum diu interrpilius, Pomponii filius, Curibus, oppido Sabinorum, accitus, cum addicentibus avibus Romam venisset, ut populum ferum religione molliret, sacra plurima instituit. Aedem Vestae fecit, virgines Vestales legit, flamines tres, Dialem Martialem Quirinalem, Salios, Martis sacerdotes, quorum primus praesul vocatur, XII instituit, pontificem maximum creavit, portas Iano gemino aedificavit. Annum in XII menses distribuit additis Ianuario et Februario. Leges quoque plures et utiles cere simulans. Ob hanc tantam iustitiam bellum ei nemo intulit. Morbo solutus in Ianiculo sepultus est, ubi post annos arcula cum libris a Terentio quodam exarata; qui libri, quia leves quasdam sacrorum causas continebant, ex auctoritate pat
Abbreviated transcription (Latin):
salutauit a quo missa turba discede̾ duni domũ
rediret biso prĩs corpore mulionem eutaten
super ipm̃ corpus carpentuni agere precepit.
Unde uicus ille sceleratus dictus est postea tul¬
lia cum cõnige exiliũ acta.
Tarquinus suꝑerbus romanoꝵ xer uiiꝰ

Expanded text:
salutavit, a quo iussa turba decedere, cum domum salutavit, a quo iussa turba decedere, cum domum rediret, viso patris corpore mulionem evitantem super ipsum corpus carpentum agere praecepit: unde vicus ille Sceleratus dictus. Postea Tullia cum coniuge in exilium acta est. Tarquinius Superbus cognomen
Abbreviated transcription (Latin):
gnitudinis nata est responsum. Sompno datũ
eum populũ sũmam imperii habiturũ. euius
ciuis bouem illam in molasset latinus boue
n aueutiuo egit et cãm sacerdoti romano expo¬
suit Ille callidus dixit pͥus eũ uiuo fluĩe manq
abluere debere. latimuis diuu tyberimi descendt
sacerdos bouem innuolauit Ita imiperiũ ciuibꝰ
ibi glami facto cõsilioq quesunt Seruiꝯ tul¬
lius filiam alteram ferocem. mitem alta̾m hũs
cum tarquinii filios pari aĩo bide̾t ut oni metes
moꝵ diu̾sitatẽ leniret. ferocem miti. mitem feroci
ĩ irĩoi ͫ dedit Sed mites seu sorte seu fraude pe.¬
rierunt feroces moꝵ silĩtudo cõiũxit statim tarꝰ¬
quiniꝰ suꝑbus a tullia incitatus aduocato senatu
regnũ patriũ repete̾ cepit. Qua re audita ẜuiꝰ
dum ad cariam properat iussũ tarquinii gradibꝰ
deiectus ⁊ domũ refugiens int̾fectus est. Tullia
statim ferum properauit et prima cõuigẽ regẽ

Expanded text:
gnitudinis nata, et responsum somnio datum gnitudinis nata, et responsum somnio datum eum populum summam imperii habiturum, cuius civis bovem illam Dianae immolasset. Latinus bovem in Aventinum egit et causam sacerdoti Romano exposuit. Ille callide dixit prius eum vivo flumine manus abluere debere. Latinus dum ad Tiberim descendit, sacerdos bovem immolavit. Ita imperium civibus, sibi gloriam facto consilioque quaesivit. Servius Tullius filiam alteram ferocem, mitem alteram habens, cum Tarquinii filios pari animo videret, ut omnium mentes morum diversitate leniret, ferocem miti, mitem feroci in matrimonium dedit. Sed mites seu forte seu fraude perierunt: feroces morum similitudo coniunxit. Statim Tarquinius Superbus a Tullia incitatus advocato senatu regnum patrium repetere coepit. Qua re audita Servius, dum ad curiam properat, iussu Tarquinii gradibus deiectus et domum refugiens interfectus est. Tullia statim in forum properavit et prima coniugem regem
Abbreviated transcription (Latin):
Eruiꝰ tullius puri cormeularii et ocre¬
rie captiue filius cũ in domo tarquinii¬
prisci educaretur flã me spẽs caput eus amipo.¬
lexa est hoc iusu tanaquil sũma dignitatem
porcendi intellexit cõuigi suasit ut ita eum ut
liberos suos educaret. Qui cum adolenisset
gener a tarquiuo assũptũs est. et cum rex occi¬
sus esset tanaquil ex alciore ad ppłmi de spiciẽs
ait. priscum graui quid̾ sed nõ letali bulnere
accepto petere ut interim duni cõualescit seruio
tullio dicto audientes essent. Seruiꝰ tullius qiͣ
precario regnare cepit Sed recte imperiũ mĩstͣ.¬
uit Etrulcõs sepe doniit collem quirinalem
et uniumalem et esquilias urbi addidit aggen̾i
õssasq fecit. ppłm in quatuor tribus distribuit
ac post plebi distribuit annonam. mesuras pon¬
dera classes centuriasq constituit latmorũ pop¬
ulis persuasit uti exemplo eorũ qui dyaue ephe¬
sie edem fecillent Et ip̃i edem dyaue ĩ auentino
dificarẽt. Quo effecto bos qued̾ latino mire ma¬

Expanded text:
ervius Tullius, Tullii Corniculani et Ocresiae captivae filius, cum in domo TarquiniiPrisci educaretur, flammae species caput eius amplexa est. Hoc visu Tanaquil summam dignitatem portendi intellexit. Coniugi suasit, ut eum ita ut liberos suos educaret. Qui cum adolevisset, gener a Tarquinio assumptus est, et cum rex occisus esset, Tanaquil ex altiore loco ad populum despiciens ait Priscum gravi quidem, sed non letali vulnere accepto petere, ut interim, dum convalescit, Servio Tullio dicto audientes essent. Servius Tullius quasi precario regnare coepit, sed recte imperium administravit. Etruscos saepe domuit, collem Quirinalem et Viminalem et Esquilias urbi addidit, aggerem fossasque fecit. Populum in quattuor tribus distribuit ac post plebi distribuit annonam. Mensuras pondera classes centuriasque constituit. Latinorum populis persuasit, uti exemplo eorum, qui Dianae Ephesiae aedem fecissent, et ipsi aedem Dianae in Aventino aedificarent. Quo facto bos cuidam Latino mirae ma
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur Mecius suffecius dux albanorũ cũ
se inuidiosum apud ciues bidet ꝙ bellũ sola
trigennõrũ certannẽ finisset ⁊ rem corrigeret
uenẽtes et fidenates adusum romanos incita¬
uit ip̃e cullo in auxiliũ accersitus aciem in col¬
lem subduxit ut fortunaui seque̾tur. Quare
cullus intellecta magna uoce ait suo illud ussu
meciũ facere. quare hostes territi ⁊ uicti sunt

Expanded text:
appellatur. Mettius Fufetius, dux Albanorum, cum appellatur. Mettius Fufetius, dux Albanorum, cum se invidiosum apud cives videret, quod bellum sola trigeminorum certatione finisset, ut rem corrigeret, Veientes et Fidenates adversum Romanos incitavit. Ipse ab Tullo in auxilium arcessitus aciem in collem subduxit, ut fortunam sequeretur. Qua re Tullus intellecta magna voce ait suo illud iussu Mettium facere. Qua re hostes territi et victi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ullius hostilius qui bonam oꝑami adu̾sa
sabmos narrauerũt rex creatũs. bellum
albanis in dixit qd̾ trigeĩnor certannẽ fimi¬
uit Albam ꝓpter perfidiani ducis mecii suffe¬
cii diruit albanos romami transire iussit montẽ
ficiis mutatur ioui delicio litare non potuit
fulimẽ ictus cũ regia conflagrauit Cũ inter
Romanos et albanos bellũ fuisset ortũ ducibꝰ
Hostilio et suffecio. placuit ren paucorũ certaĩe
finire Et eraut a pud romanos trigenũ horatii
tres apud albanos curiacii quibus federe icto
concurrentibus statim duo romanorũ cecider̃t
tres albanor uuluerati. unus horacuis qͣuis
integer. quia tribus impar erat fugani simulat
rediret sororeni obiuam habuit que biso palu¬
damiẽto sponsi sui qui unus excuriaciis erat fle
cepit. frater eam occidit Qui apud triũuiros
condempnatus ad ppłm̃ prouocauit ubi patris
lacrimis condonatus abeo ex piandi grã subti¬
gillum missus qd̾ nũc ꝙ uie suppositũ serioriũ

Expanded text:
ullus Hostilius, quia bonam operam adversum Sabinos navaverat, rex creatus bellum Albanis indixit, quod trigeminorum certatione finivit. Albam propter perfidiam ducis Mettii Fufetii diruit, Albanos Romam transire iussit. Curiamficiis imitatur, Iovi Elicio litare non potuit, fulmine ictus cum regia conflagravit. Cum inter Romanos et Albanos bellum fuisset exortum, ducibus Hostilio et Fufetio placuit rem paucorum certamine finire. Erant apud Romanos trigemini Horatii, tres apud Albanos Curiatii; quibus foedere icto concurrentibus statim duo Romanorum ceciderunt, tres Albanorum vulnerati. Vnus Horatius quamvis integer, quia tribus impar erat, fugam simulavit rediret, sororem obviam habuit, quae viso paludamento sponsi sui, qui unus ex Curiatiis erat, flere coepit. Frater eam occidit. Qua re apud duumviros condemnatus ad populum provocavit; ubi patris lacrimis condonatus ab eo expiandi gratia sub tigillum missus; quod nunc quoque viae superpositum Sororium