comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ quia ihs ẽ xp̃e. Nã & demones credunt & contremescunt. &
confitentur. sicut in euangło legimꝰ. & sciebant ipsũ e̾e xp̃m. Sed
qui a dilectionẽ & opera ueritatis ñ habent. exdõ ñ sunt. Et omĩs
quidiligit eũ qui genuit. diligit eũ quinatꝰ ẽ exeo. Alira arte p̃dica¬
tionis beatꝰ iohannes addilectionẽ ꝓxcimi nos accenderecurauit :
Primo cõmemorans quia omis qui ꝑ fecte credit exdõnatꝰẽ: Deinde
insinuans quia iuftũ sit ut quidm̃ diligit diligat &iã eũ qui
exdõnatꝰ ẽ. Si quis enĩ tantȩ tarditatis ẽ ut hominẽ qui a homo ẽ.
quia secũ eandẽ in t̾ra peregrinationẽ hab& amare neglexerit.
admonendus ẽ ut saltẽ obidillũ am& qui ex dõ ẽ natꝰ quia partices¬
diuinȩ gr̃ȩ factusẽ : quieadẽ secũ uitȩ cȩlestis p̃mia expectat.
Quȩ quidẽ exhortatio specialit̃ ad illos ꝑtin&. qui ñ solũ humanȩ con¬
sortionaturȩ sed fidei ꝓfessione frẽs sunt nobis effecti. Uerum

Expanded text:
mones credunt et contremiscunt, et confitebantur, sicut in Evangelio legimus, et sciebant ipsum esse Christum. Sed quia dilectionem et opera veritatis non habent, ex Deo non sunt. Et omnis qui diligit eum qui genuit, diligit et eum, etc. Mira arte praedicationis beatus Joannes ad dilectionem proximi nos accendere curavit, primo commemorans quia omnis qui perfecte credit ex Deo sit natus, deinde insinuans quam justum sit ut qui Deum diligit diligat et eum qui ex Deo natus est. Siquia secum eamdem in terra peregrinationem tolerat, amare neglexerit, admonendus est, ut saltem ob id illum amet, quia ex Deo natus est, quia particedivinae gratiae factus est, quia eadem secum vitae coelestis praemia exspectat. Quae quidem exhortatio specialiter ad illos pertinet, qui non solum humanae consortio naturae, sed et fidei professione fratres sunt nobis effecti. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt uitã ȩt̾nã. & ipse quiloquit᷑ ad huc uitã tẽporalẽ & mor¬
tiobnoxiã agebat incarne. Sed ita dedit nobuitã et̃nã. sicut
dedit nobis potestatẽ filios dĩ fieri credentib in nomine eiꝰ
Ut enĩ scias datã tibi e̾e adõ potestatẽ habere uitã et̾nã. audi

Expanded text:
inqinqti obnoxiam agebat in carne. Sed ita dedit nobis vitam aeternam, sicut dedit nobis potestatem filios Dei fieri credentibus in nomine ejus. Ut enim scias datam esse a Deo potestat
Abbreviated transcription (Latin):
tici patrẽ se credere & uenerari putant quã diu xpm̃ con¬
tẽpnunt. & ei credere renuunt. Quienĩ ñ honorificat filiũ
ñ honorificat patrẽ quimisit illũ. Et qui ñ credunt filio qui
ait ego & pat̃ unũ sumꝰ & in t̾rogante caipha acdicente tues¬
xp̃s filius dĩ benedicti respondit egosũ. sed eũ uł ñ e̾e̾ xp̃m¬
uł ñ ẽẽ filiũ dĩ. uele̾e dissimilẽ patri contẽdunt. mendacẽ
ꝓfecto faciunt patrẽ. quiꝰ ñ credunt intestimonio qđ testificat᷑¬
ẽ ds̃ defiliosuo. In illo uidelic& qđ & suprameminimꝰ tuesfilius
meus dilectꝰ in te conplacuit mihi. sed & in illo qđ ei inminen¬
te horapassionis ꝑ hibuit. dũ orante illo acdicente pat̾ salui
rificaui & iterũ clarificabo. uerũ se dm̃patrẽ e̾e significans
incęlis illius qui ut uerus homo mortẽ erat passurus in t̾ra.
Et hoc ẽ testimoniũ. qm̃ uitã ȩt̾nã dedit nobis ds̃. dedit nob̾

Expanded text:
tici Patrem se credere et venerari putant, quandiu Christum contici Patrem se credere et venerari putant, quandiu Christum contemnunt, et ei credere renuunt. Qui enim non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit illum. Qui non credunt Filio, qui ait Ego et Pater unum sumus ; et interrogante Caipha, ac dicente, Tu Christus Filius Dei benedicti? respondit: Ego sum ; sed eum vel non esse n esse Filium Dei, vel non esse similem Patris contendunt, mendacem profecto faciunt Patrem, quia non credunt in testimonio quod testificatus est de Filio suo: in illo videlicet quod et supra memini: Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi ; sed et in illo quod ei imminente hora passionis perhibuit, dum orante illo ac dicente: Pater, sarificavi, et iterum clarificabo , verum se Deum Patrem esse significans in coelis illius qui ut verus homo mortem passurus erat in terra. Et hoc est testimonium, quoniam vitam aeternam dedit nobis Deus. Dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
ficatꝰ ẽ ipse defilio suo. cũ decȩlo illũ alloquensait. Tues filius
meus dilectꝰ. in te cõplacuit mihi. Magnũ ẽ testimoniũ p̃cur¬
soris qđ dĩ filio ꝑhibens ait . Ego baptitaui uos aqua ille uero
baptitabit uos spuscõ. Mauis ẽ testimoniũ patris. quo spm̃ scm̃ in
eũ qͥlo semꝑ erat plenꝰ &iã uisibilit̃ misit. qui credit infiliodĩ. ha¬
b& testimoniũ dĩ inse. Quiitacredit infilio dĩ ut exerceat ope¬
rando qđ credit. hab& testimoniũ điinse Illud utiq quia ipse
quoq infilior dĩnumero iure cõputet᷑. ipso unico dĩfilio sic su¬
is fidelib pollicente. Siquis mibi ministrauerit. honorificabit
eũ pat̃ meus. Qđ si dĩ testimoniũ habere merueris. sidm̃
testẽ tuȩ fidei intemerate possederis. quid te hominũ infa¬
mia qͥd & iã ꝑ secutio ledit.  Sienĩ ds̃ ꝓnobis. quis contranos

Expanded text:
ficatus est ipse de Filio suo, cum de coelo illum alloquens ait: Tu es Filius ficatus est ipse de Filio suo, cum de coelo illum alloquens ait: Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi . Magnum est testimonium praecursoris, quod de Dei Filio perhibens ait: Ego baptizavi vos aqua, ille vero baptizabit vos Spiritu sancto . Majus est testimonium Patris, quo Spiritum sanctum in eum quo semper erat plenus etiam visibiliter misit. Qui credit in Filium Dei, habet testimonium Dei in se. Qui ita credit in Filium Dei, ut exerceat operando quod credit, habet testimonium Dei in se. Illud utique quia ipse quoque in filiorum Dei numero jure computetur, ipso unico Filio Dei sic suis fidelibus pollicente: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Quod si testimonium Dei habere merueris, si Deum testem tuae fidei intemeratae possederis, quid te hominum infamia, quid etiam persecutio laedit? Si enim Deus pro nobis, quis contra nos?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ad optionẽ filios dĩ facit. sacri fontis undanos abluit. sanguis
dñi nos redemit. Alterũ igitur mnuisibile. alterũ uisibile testi¬
moniũ sacramento consequitur spirituali.
Itestimoniũ hominũ accipim. testimoniũ dĩmaus ẽ. qm̃ hoc ẽ
testimoniũ dĩ qđ mauis ẽ:¬
quia testificat᷑ ẽ defilio suo.
AAagnũ ẽ testimoniũ hominis. qđ ꝑ hib& defilio dĩ dicens. Didẽ
dñs dño meo. sede ad dextris meis. Et ex ꝑsona illius filii. Dñs
dix̃ ad me.filius meus estu. Ttẽq exꝑsona patris loquentis de
filio. Inuocabit me. pat̃meus estu: ds̃ ms & susceptor salutis meȩ
Pat̃ meus. quia ego filius dĩ. ds̃ m̃s quia ego homo. Susceptor
salutis meȩ. quia ego passurus & a morte saluandussũ. Et ego
inquit primo genitũ ponã illũ. excelsũ p̃regib t̃rȩ. Magnũ
hoc testimoniũ. uerax & omĩ acceptione dignũ hoc testimo
niũ defilio dĩ . sed multo mauis ẽ eiꝰ testimoniũ dĩ quia testi¬

Expanded text:
 adoptionem filios Dei fecit; sacri fontis unda nos abluit, sanguis Domini nos redemit. Alterum igitur invisibile, alterum visibile, testimonium sacramento consequitur spiritali. testimonium hominum accepimus, testimonium Dei majus est. Quoniam hoc est testimonium Dei qsuo. Magnum est testimonium hominis quod perhibet de Filio Dei, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis. Et ex persona illius Filii: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu. Itemque ex persona Patris loquentis de Filio: Ipse invocabit me, Pater meus es tu, Deus meus, et susceptor salutis meae. Pater meus, quia ego Filius Dei; Deus meus, quia ego homo; susceptor salutis meae, quia ego passurus et a morte salvandus sum. Et ego, inquit, primogenitum ponam illum excelsum prae regibus terrae. Magnum est hoc testimonium verax, et omni acceptione dignunis de Filio Dei, sed multo majus est testimonium Dei, qui testi
Abbreviated transcription (Latin):
ne nominis. in ꝑceptione sa cram̃tor̃ eiꝰ. in obseruantia man¬
dator̃ eiꝰ. hinc & ipseait. Nemouenit ad patrẽ nisi ꝑme.
t petrus de illo. Neq enĩ nomenẽ aliud subcȩlodatũ homi¬
nib in quo oporteat nos saluos fieri. Quihab& filium.
uitã et infilio. addit ipsũ filiũ ee̾ uitã. Qđ ibidẽ quoq filius patrẽ glori¬
ficans ostendit ubi ait. Sicut enĩpat̃ hab& uitã insem& ipso. sie dedit &
filio uitã habere insem& ipso. Qualit̃ aut̃ eadẽ uitaquȩ filio ẽ & pa¬
tri cõmunis & iã credentes inlustr&. idẽ filius alibi ad patrẽ orans in¬

Expanded text:
ne sacramentorum ejus, in observatione mandatorum ejus. Hinc et ipse ait: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Et Petrus de illo: Neque enim nomen est aliud sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . Qui habet Filium, vitam esse in Filio, addidit ipsum Filium esse vitam. Quod idem quoque Filius Patrem glorificans ostendit ubi ait: Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Qualiter autem eadem vita quae Filio est et Patri communis, etiam credentes illustret, idem Filius alibi ad Patrem orans in
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qđ ita orantes ex audim a dño. si ea quȩ ipse uissit petimus.
Dicit aut̃ ipse. Primũ querite regnũ dĩ & iustitiã eiꝰ. unde bene
uoluntatẽ eiꝰ. Ergo suꝑhis tantũ plenã nos & indubitabibẽ iussit
exauditionis habere fiduciã. quȩ ñ nr̃is cõmodisset solatus tẽ¬
poralib sed dñi congruant uoluntati. Qđ &iã inoratione domi¬
qui utilitatẽ nr̃am rectius quã nos intuet᷑ ea quȩ posscimꝰ denegari.

Expanded text:
autem quod ita orantes exaudimur a Domino, si ea quae ipse jussit petimus. Dicit autem ipse: Primum quaerite regnum Dei, et justitiam ejus . Unde bene voluntatem ejus. Ergo super his tantum plenam nos et indubitabilem jussit exauditionis habere fiduciam, quae non nostris commodis, nec solatiis temporalibus, sed Domini congruant voluntati. Quod etiam in oratione Domiqui utilitatem nostram rectius quam nos intuetur ea quae poscimus denegari.
Abbreviated transcription (Latin):
res. delectent. Si sunt mali emendent᷑. corrigant᷑ Siergo diliga¬
mꝰ inuicẽ sincera & disciplinabili caritate . ds̃ in nob man& : Ope¬
rib quidẽ ipsius caritatis manifestatꝰ. quãuis ñdũ uisibilit̃ appa

Expanded text:
res, dilatentur: sunt mali, emendentur corriganturque. Si ergo diligares, dilatentur: sunt mali, emendentur corriganturque. Si ergo diligamus invicem sincera et disciplinabili charitate, Deus in nobis manet. Operibus quidem ipsius charitati
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualit̃ cũ patre inuisibilis sicut ȩqualit̃ incorruptubilis ẽ: Quȩ
ruptibili diuinã substantiã qua potuit hominib p̃dicatione cõ¬
mendans. Ds̃ ergores ẽ inuisibilis. neq oculo sed mente querendusẽ :
s ed quẽ ad modũ si solẽ istũ uidere uellemꝰ oculũ corporis purgare¬
mꝰ Vnde uideri lux potest. uolentes uidere dm̃ cordis oculu quo
ds uideri potest purgemꝰ Beatienĩ mundo corde. qm̃ ipsidm̃ uide¬
bunt. Verũ quia hȩo uisio infuturo sperat᷑. quid agendũ ẽ nobisdũ
adhuc constituti incorpore peregrinam adño. quosolatioutendũ
ubi diuina uisione needũlic& ꝑ frui. Sidiligamꝰ in qͥt inuicẽ. ds̃
in nob̵ man&. Sed nemoput& hanc dilectionẽ inqua ds̃ man&
ecta & desidiosa quadã mansuetudine immo ñ mansi
ferueat caritas ad corrigendũ ad emendandũ. Sed si sunt bonimo¬

Expanded text:
aequaliter cum patre inuisibilis sicut aequaliter incorruptibilis est, quae, aequaliter cum patre inuisibilis sicut aequaliter incorruptibilis est, quae, incorruptibili, divinam substantiam qua potuit hominibus praedicatione commendans. Deus ergo invisibilis, neque oculo, sed mente quaerendus est. Sed quemadmodum si solem istum videre velimus, oculos corporis purgaremus, unde lux videri potest: volentes videre Deum, oculum cordis, quo Deus videri potest, purgemus. « Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . » Verum quia haec visio in futuro speratur, quid agendum est nobis, dum adhuc constituti in corpore, peregrinamur a Domino? Quo solatio utendum, ubi divina visione necdum licet perfrui? « Si diligamus invicem, Deus in nobis manet. » Sed nemo putet hanc dilectionem, in qua Deus manet, abjecta et desidiosa quadam mansuetudine, imo non mansuFerveat charitas ad corrigendum, ad emendandum. Sed si sunt boni mo
Abbreviated transcription (Latin):
uolens apparens latente natura atq inse in cõmutabilit̃
a quib dã angłis suis scĩs. anobis aut̃ tunc itauidebit᷑ cũ eis facti
fuerim ȩquales. Et post aliquanta exponens sententiã scĩ am¬
cernunt᷑ : quia unigenitꝰ filius qui ẽ insinu patris ipse narrabit.
Vnde ñ ad oculor corporaliũ sed mentiũ uisionẽ dictũ ẽꝑti¬
uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. mundanda corda cõmonuit. Quia eni
corpora consuetudine loquendi uisibilia nominant᷑. prop
terea ds̃ inuisibilis dicit᷑ ne corpus ẽe credat᷑. Non quia
corda munda suȩ substantiȩ contẽplatione fraudauit. cũ hȩc magna &
sũma merces dnm colentib & diligentib ꝓmittat᷑ dicentripsodño
quando corporalib oculis uisibilit̾ apparebat & inuisibilẽ se contu¬
endũ mundis cordib ꝓmittebat. Quidiligit itre inqͥt diliget᷑ apa¬
tremeo & ego diligã eũ & ostendã ei meipsũ. Hȩc quippenatura eiꝰ

Expanded text:
oluit apparens latente natura, atque in se incommutabiliter a quibusdam angelis suis sanctis. A nobis autem tunc ita videbitur, cum eis facti fuerimus aequales. » Et post aliquanta exponens sententiam sancti Amcernuntur, quia unigenitus Filius qui est in sinu Patris ipse enarravit. Unde non ad oculorum corporalium, sed uidebimus . deum, sicuti est, mundanda corda commonuit. quia enim coterea Deus invisibilis dicitur, ne corpus esse credatur, non quia corda munda suae substantiae contemplatione fraudavit; cum haec magna et summa merces deum colentibus et diligentibus promittatur dicente ipso domino, quando corporalibus oculis uisibiliter apparebat et inuisibilem se contuendum mundis cordibus promittebat: Qui diligit me, diligetur a patre meo et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. haec quippe natura eius
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc ẽ caritas. ñ quasi nos dilexerimꝰ dm̃: sed qm̃ ipsedilexit
nos. Non illũ dileximꝰ prius. nã ad hoc nos dilexit: ut diligam
Et hoc ẽ maximũ innos diuinȩ caritatis indiciũ. quia cũ nec¬
dũ eũ ipsi ꝓpeccatis nr̃is petere nossemꝰ: misit ille filiũ suũ
adnos. qui nobis in secredentib: ultro ueniã dar&. nosq ad pat̾nȩ głȩ
societatr̃ uocar&. In quibdã codicib hic uersiculus ita intelligitur
Et misit filiũ suũ litatorẽ ꝓpeccatis nrĩs. Latator aut̃ sacrificator ẽ.
Sacrificã enĩ filius dĩ ꝓpeccatis nr̃is. ñ hostias pecudũ sed seipsũ offe¬
rendo: Vnde bene paulus ad monens ait. Estote ergo imitatoresdĩ
uut filii karissimi. & ambulate in dilectione sicut & xp̃¬

Expanded text:
In hoc est dilectio, non quia nos dileximus, sed quia ipse dilexit nos. Non illum dileximus prius: nam ad hoc nos dilexit, ut diligamus Et hoc est maximum in nos divinae charitatis indicium, quia cum necdum ipsi pro peccatis nostris eum petere nossemus, misit ille Filium suum ad nos, qui nobis in se credentibus ultro veniam daret, nosque ad paternae gloriae societatem vocaret. In quibusdam Codicibitatorem pro peccatis nostris. Litator autem sacrificator est. Sacrificavit enim Filius Dei pro peccatis nostris non hostias pecudum, sed seipsum offerendo. Unde bene Paulus admonens ait: Estote ergo imitatores Dei sicut filii charissimi, et ambulate in dilectione, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
hanc aut̃ sententiã & in euangłosuo ponitidẽ iohannes. ubi &iã quomͦ
ds̃ uideripossit consequent᷑ adiungit dicens. Vnigenitꝰ filius qui
ẽ insinu patris ipse narrabit. Qđ beatꝰ pat̾ ambrosius ita exposuit
tideo dm̃ nemouidit umquã. quia eã quȩ in dõ habitat plenitudi¬
nẽ diuinitatis nemo conspexit. nemo mente aut oculis cõp̃hen¬
dit. Vidit enũ adutrũq referendũ ẽ. Deniq eũ addit̾ unigenitꝰ filius
quiẽ insinu patris ipse narrabit: mentiũ magis quã oculor̃ uisio
declaratur. Species enĩ uidet᷑. uirtꝰ uero narratur. Illa oculis. hȩc
mente cõp̃ hendit᷑. Itẽ beatꝰ augustinꝰ in libro deuidendo dõ
readẽ disputans quȩstione. ꝓinde inquit narrante
quiẽ insinupatris narratione ieffabili. creatura rationabi lis
munda & scã implet᷑ dĩ uisione in effabili. Quã tt̃ consequemus.
cũ ȩ quales facti fuerimꝰ. quia sicut uident᷑ ista uisibilia corporis

Expanded text:
Hanc autem sententiam et in Evangelio suo ponit idem Joannes, ubi etiam quomodo Deus videri possit consequenter adjungit, dicens: Unigenitus Filius, qui est inEt ideo Deum nemo vidit unquam, quia eam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis, nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. Vidit enim, ad utrumque referendum est. Denique cum additur: « Unigenitus Filius qui est in sinu patris, ipse enarrabit, mentium magis quam oculorum visio declaratur. Species enim videtur, virtus vero narratur: illa oculis, haec mente comprehenditur. Item beatus Augustinus in libro de Videndo Deum, de eadem disputans questionae: Proinde, inquit, narrante unigenito qui est in sinu patris, narratione ineffabili, creatura rationabilis munda et sancta impleta Dei visione ineffabili, quam tunc consequemur, cum aequales facti fuerimus, quia sicut videntur ista visibilia corpor
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiuamꝰ ꝑ eũ. ꝗuomodo ipse dñs ait. Maiorẽ hac dilec
nemo hab&. quã ut animã suã quis ponat ꝓ amicissuis. Et ibi ꝑbata ẽ
dilectio xp̃i innos: quia mortuus ẽ ꝓ nobis. dilectio patris unde
ꝓbata ẽ in nobis: quia filiũ suũ unicũ misit mori ꝓnobis. Sic &
paulus apłus dicit. Qui ꝓprio filio suo ñ ꝑeꝑcit. sed ꝓ nob om̃ib¬

Expanded text:
 eum. Quomodo ipse Dominus ait: Majorem hanc dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis, et ibi probata est dilectio Christi in nos, quia moritur pro nobis. Dilectio patris unde probata est in nobis? quia filium suum unicum misit mori pro nobis, sicut et Paulus apostolus dicit, qui proprio filio suo non pepercit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ia umolor & tẽpꝰ meȩ salutationis instat. Et hic ergo quarto
decimo neronis anno eodẽ die quo petrus romȩ ꝓxp̃o capite trun
duas. ad galathas unã. ad ephesios unã. ad philippenses unã ad co¬
losenses unã. ad thessalonicens es duas. Prȩt̃ea addiscipłos suos timo¬
theo duas. tito unã phile moniunã. Eplã aut̃ quȩ fert᷑ ad hebreos
ñ eꝰ credit᷑ ꝓpt̃ stili sermonisq dissonantiã. sed uel barnabȩ iuxta
ea ȩxcłȩ ep̃i. quẽ auint sententias pauli ꝓprio ordinasse & ornasse
sermone : uel certe quia paulꝰ scribebat adhebrȩos. & ꝓpt̃ inuidiã sui
Apud eos titulũ nominis in principio salutationis ãputauerit.
Scripserat aut̃ ut hebreus hebraice. id ẽ suo eloqͥo dissertissime. ea quȩ
eloquent̃ scripta fuerant in hebreo eloquentius uertisse in grecũ : &
hanc et causã qd acȩteris pauli ȩplis discrepare uideat᷑. Legũ qͥdã
& ad laodicenses. sed ab om̃ib exploditur.

Expanded text:
jam immolor, et tempus resolutionis meae instat. Hic ergo quarto decimo Neronis anno, eodem duas, ad Galatas unam, ad Ephesios unam, ad Philippenses unam, ad Colossenses unam, ad Thessalonicenses duas, praeterea ad disciptheo II, Tito I, Philemoni I. Epistola autem que fertur ad Hebreos non eius creditur, propter stili sermonisque dissonantiam, sed vel Barnabe, vel em aiunt ipsi adjunctum sententias Pauli proprio ordinasse et ornasse sermone. Vel certe quia Paulus scribebat ad Hebraeos, et propter invidiam sui apud eos nominis, titulum in principio salutationis amputaverit. Scripserat ut eloquenter scripta fuerant in hebreo, eloquentius vertisse dicitur in grecum et hanc esse causam quod a ceteris Pauli epistolis discrepare videatur. Legunt quidam et ad Laodicenses, sed ab omnibus exploditur.
Abbreviated transcription (Latin):
urauit enĩ iacob se ñ comessurũ panẽ ab illahora quabiberat calicẽ dñi.
donec uider& eũ resurgentẽ ad ormientib Rursusq past paululũ
Afferte ait dñs mensã &panẽ. Statĩq addit̾ Tulit panẽ & benedixit
ac fregit. & post dedit ia cobo iusto & dix̃ ei. Frmi comede panẽtuũ
qui a resurrexit filius hominis ad ormientib Triginta itaq annis
ierusolimã rexit eccłãm id.ẽ usq ad septimũ neronis annũ. & iuxta
tẽplũ ubi p̃cipitatꝰ fuerat sepultꝰ. titulũ usq ad obsidionẽ titi & ultime
adriani notissimũ habuit. Quidã enrĩs in monte oliueti eũ c̃ditũputant.¬
I sed falsa eor̃ opimo ẽ.¬

Expanded text:
Juraverat autem Jacobus se non comesturum panem ab illa hora, qua biberat calicem Domini, donec videret eum resurgentem a dormientibus. Rursusque post paulum: Afferte, ait Dominus, mensam et panem. Statimque additur: Tulit panem, et benedixit, ac fregit, et dedit Jacobo justo, et dixit ei: Frater mi, comede panem tuum, quia resurrexit Filius hominis a dormientibus. Triginta itaque annosonis annum, et juxta templum ubi et praecipitatus fuerat, sepultus est. Titulum usque ad obsidionem Titi, et ultimam Hadriani, notissimum habuit. Quidam e nostris in monte Oliveti eum puta, sed falsa eorum opinio e
Abbreviated transcription (Latin):
sime de eiꝰ conuersatione scriptũ ẽ. hoc tantũ dicã qͦd post passionẽ¬
dñi xxͦ & uͦ anno idẽ scđo neronis. eo tp̃re quo factꝰ ꝓcurator iudeȩ
successit a felice romã uinctꝰ mittit᷑. & bienniũ in libera manens
custodia aduersꝰ iudȩos deaduentu xp̃i cotidie disputauit. Scien¬
dũ aut̃ inprima satis factione necdũ neronis imperioroborato
nec in tanta erũpente scelera quanta de eonarrant hsstoriȩ.
paulũ anerone dimissũ ut euanglm̃ xp̃i in occidentis quoq partib
p̃dicar& sic̃ ipse scribit in scđa ad timotheũ peo tẽp̃re quo & passus
ẽ & deuinculis dictat ȩplãm. inprima mea satis factione nemo
mihi affuit. sed om̃s me dereliquer̃ ñ eisimputet᷑ dñs aut̃ mihi af¬
fuit & confortauit ut ꝑ mep̃ dicatio cõpleret᷑. & audirent om̃s gen¬
tes & liberatꝰ sũ deoreleonis manifestissime leonẽ ꝓpt̃ crudelita¬

Expanded text:
sime de ejus conversatione scriptum est, hoc tantum dicam, quod post passionesime de ejus conversatione scriptum est, hoc tantum dicam, quod post passionento anno, id est secundo Neronis, eo tempore quo Festus procurator Iudee successit Felici, Romam vinctus mittitur et biennium in Lisie remanens custodia, adversus Iudeos de adventu Christi quotidie disputavit. Sciendum autem in prima defensione, necdum Neronis imperio roborato, nec in tanta erumpente scelera, quanta de eo narrant historie; Paulum a Nerone dimissum, ut Evangelium Christi in occidentis quoque partibus predicaret; sicut ipse scribit in secunda ad Thimoth eo tempore quo passus est et de vinculis dictat epmihi affuit, sed omnes me dereliquerunt: non eis imputetur. Dominus autem mihi affuit, et confortavit me, ut per me praedicatio compleretur, et audirent omnes gentes, et liberatus sum de ore leonis . Manifestissime leonem propter crudelita
Abbreviated transcription (Latin):
udas fr̃iacobi unã quȩ de septẽ catholicis¬
ẽ eplãm reliquit. & quia delibro enoch qͥ apocriphus ẽ in ea assumit
testimoniũ. aplerisq reicitur. tamen auctoritatẽ uetustate iã
& usu meruit. & int̾ scãs scripturas cõputatur.
parentib suis tharsũ cilicie cõmigrauit. A quib obstudia legis
missus ierusolimã. a gamaliele uiro doctissimo cuiꝰ lucas meminit
eruditꝰ ẽ. Cũ aut̃ int̃ fuiss& neci martiris stephani & acceptis
apontifice tẽpli ȩpłis ad ꝑsequendos eos qͥ xp̃o crediderant da¬
mascũ ꝑ ger&. reuelatione cõpulsus. ad fidẽ quȩ inactib apłor
scribit᷑ inuas electionis de ꝑsecutore translatꝰ ẽ. Cũq primũ
ad p̃dicationẽ eiꝰ sergius paulus ꝓconsul eypri credidiss&.¬
ab eo qd eũ xp̃i fidei subegerat sortitꝰ ẽ nom̃ : & iuncto sibibarna¬
& iohanne gentib apluss ordinat᷑. Et quia inactib apłor plenis¬

Expanded text:
udas frater Jacobi parvam, quae de septem CatholicisEpistolam reliquit. Et quia de libro Enoch, qui apocryphus est, in ea assumit testimonium, 835 a plerisque rejicitur, tamen auctoritatem vetustate jam et usu meruit, et inter sanctas Scripturas computatur.parentibus suis Tarsum Ciliciae commigravit , a quibus ob studia Legis missus Hierosolymam, a Gamaliele viro doctissimo, cujus Lucas meminit, eruditus est. Cum autem interfuisset neci martyris Stephani, et acceptis a pontifice templi epistolis, ad persequendos eos, qui Christo crediderant, Damascum pergeret, revelatione compulsus ad fidem, quae in Actibus Apostolorum scribitur, in vas electionis de persecutore translatus est. Cumque primum ad praedicationem ejus Sergius Paulus proconsul Cypri credidissetab eo quod eum Christi fidei subegerat, sortitus est nomen Paulus, et juncet Joanne gentium apostolus ordinatur. Et quia in Actibus apostolorum plenis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ dogia consurgens. qͥ asser xp̃m ante mariã ñ fuisse. Vnde &iã
cõpulsus ẽ diumã eiꝰ natiuitatẽ edicere. Sed & aliã causã huius
scripturȩ ferunt. qͦd cũ legiss& mathei & marci & lucȩ uolumi¬
na ꝓbauerit qͥdẽ textũ historiȩ. & uera eos dixisse firmauerit.
sed unius tantũ annii inquo & passꝰ ẽ post carcerẽ iohannes historia

Expanded text:
Mariam non fuisse: unde et compulsus est divinam eius nativitatem edicere. Sed et aliam causam huius scripture ferunt, quod cum legisset Matthei, Marci et Luce volumina, probaverit quidem textum historie et vera eos dixisse firmaverit, sed unius tantum anni in quo et passus est post carcerem Ioannis historia
Abbreviated transcription (Latin):
ucas medicus antiocensis ut eiꝰ scripta indicant greci
sermonis ñ ignarꝰ fuit. sectator apłi pauli. & om̃is eiꝰ peregrinatio¬
nis comes. scripsit euangłm dequo idẽ paulꝰ. Misimꝰ in qͥt cũ illo
frẽm. cuiꝰ laus in euanglo ꝑ om̃s ȩccłas. Et ad colosenses. Sailutat¬
p̃notat᷑. cuiꝰ historia usq adbienniũ romȩ cõmarantis pauliꝑue¬
nit. id.ẽ usq ad quartũ neronis annũ: ex quo in telligimꝰ in eađe urbe
librũ eẽ cõpositũ. Igit᷑ nepiao ayc̃. pauli& theclȩ & tota bap
tizati leonis fabulã int̾scripturas a pocrifas cõputamꝰ. Quale
enĩ ẽ. ut indiuiduus comes apłi. int̾ cę̧teras eiꝰ res hoc solũ ignora¬
uerit: Sed & t̃tullianꝰ uicinꝰ illor̃ tẽprm refert p̃sbiterũquendã¬

Expanded text:
ucas medicus antiochensis, ut eius scripta indicant, greci sermonis non ignarus fuit, sectator Pauli apostoli et omnis eius peregrinationis comes: scripsit Evangelium, de quo idem apostolus: missimus inquit cum illo fratrem, cuius laus est in Evangelio per omnes ecclespraenotatur, cujus historia usque ad biennium Romae commorantis Pauli pervenit, id est, usque ad quartum Neronis annum . Ex quo intelligimus, 841 in eadem urbe librum esse compositutizati Leonis fabulam, inter apocryphas scripturas computamus. Quale enim est, ut individuus comes Apostoli, inter caeteras ejus res hoc solum ignoraverit? Sed et Tertullianus vicinus eorum temporum, refert presbyterum quemda
Abbreviated transcription (Latin):
ierusolimȩ credentes habuisse om̃a cõmunia. sic ille qͦd alexan¬
diȩ sub marco fieri doctore cernebat memoriȩ tradidit.
Mortuus ẽ aut̃ .uiͦiͦi. neronis anno. & sepultꝰ alexandriȩ. succedente sibi.

Expanded text:
Hierosolymae credentes omnia habuisse communia: sic et ille quod AlexanHierosolymae credentes omnia habuisse communia: sic et ille quod Alexandriae sub Marco fieri doctore cernebat, memoriae tradidit. Mortuus est autem octavo Neronis anno, et sepultus Alexandriae, succedente sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã suspicat᷑ quotiescũq paulus in ȩp̃lis suis dicit iuxta euangłm¬
der̃ nobis qͥ aprincipio ipsiuider̃. & ministri fuerunt sermonis.
cõposuit. Sepultꝰ ẽ constantinopoli. ad quã urbẽ xx constantu
inno ossa eiꝰ cũ reliqͥis scĩ andreȩ apłi translata sunt.
ARCUS discipłus & int̾pres petri iuata q̃d petrũ referen¬
tẽ audierat rogatꝰ romȩ a fr̃ib breue scripsit euangłm̃.
Qđ cũ petrus audiss& ꝓbauit. & eccłus legendũ sua auctori
trus. sub nominebabilonis figuralit̃ romã significans. Salutatuos
quȩ ẽ in babilone collecta & marcꝰ filius m̃s. Assupto itaq: euanglõ
tians. constituit ȩccłãm tanta dostrina & uita. ut om̃s sectatores¬
xp̃i ad exẽplũ sui coger&. Deniq philo dissertissimꝰ uidȩor̃ uidens
alex andriȩ primã eccłãm adhuc iud aitantẽ. quasi in laudẽ gen¬
tis suȩ librũ suꝑ eor conũsione scripsit: & quomodo lucas narrat

Expanded text:
lus in Epistolis suis, dicat: Juxta Evangtradiderunt nobis, qui a principio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis. composuit. Sepultus est Constantinopoli, ad quam urbem vicesimo Constantii anno, ossa ejus cum reliquiis Andreae apostoli translata sunt. arcus discipulus et interpres Petri, juxta quod Petrum referentem audierat, rogatus Romae a fratribus, breve scripsit Evangelium. Quod cum Petrus audisset, probavit, et Ecclesiis legendum sua auctorittola prima, sub nomine Babylonis figuraliter Romam significans: Salutat vos quae in Babylone est coelecta, et Marcus filius meus . Assumpto itaque Evangelio tians, constituit Ecclesiam, tanta doctrina  Al. doctrcogeret. Denique Philo disertissimus Judaeorum, videns Alexandriae primam Ecclesiam adhuc judaizantem, quasi in laudem gentis suae librum super eorum conversatione scripsit . Et quomodo Lucas narrat,
Abbreviated transcription (Latin):
leuangłma pĩ hebreis lit teris uerbisq cõposuit. qͥd qͥ postea in
grecũ transtulerit ñ sãtis certũ ẽ. Porro ipsũ hebraicũ habet᷑ usq
hodie incesariensi biblio theca. quã pãphilus martyr studiosissime
ecit. mihi quoq anazareis qͥ in bero ea urbe siriȩ hoc uo
utunt᷑ describendi facultas fuit. Inqͦ animadũtendũ. q̃d ubi cũq

Expanded text:
lium Christi Hebraicis litteris verbisque composuit: quod quis postea in Graecum transtulerit, non satis certum est. Porro ipsum Hebraicum habetur usque hodie in Caesariensi bibliotheca, quam Pamphilus martyr studiosissime confecit. Mihi quoque a Nazaraeis, qui in Beroea urbe Syriae hoc volumine utuntur, describendi facultas fuit. In quo animadvertendum, quod ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
iosephus tantȩ eũ sc̃itatis fuisse & celebritatis inpopulos. ut ꝓpt̃ eiꝰ
necẽ creditũ sit subũsã ierusolimã. Hic ẽ deqͦ & apliis paulꝰ scribit

Expanded text:
Josephus, tantae eum sanctitatis fuisse et celebritatis in populo, ut propter ejus Josephus, tantae eum sanctitatis fuisse et celebritatis in populo, ut propter ejus necem creditum sit s
Abbreviated transcription (Latin):
nto iustꝰ ut ñ nulli existimant iosephex alia uaore
aut᷑ mhi uidet᷑ mariȩ sororis matris dñi cuiꝰ iohannes uilibro
que & ipsa abalio quodã sub nomine eiꝰ edita asserit᷑. lic& paulatĩ
& sicerã ñ bibit. carnẽ nullã comedit. nũq. attonsus fuit. nec unot
genib ꝓpoplõ dep̃cabat᷑. in tantũ ut ca melor duritiã traxisse
septimo ynantyriuceun mortuo festo qͥ uidȩã regebat missũ
ẽt anerone successorẽ eiꝰ albinũ. Qui cũ nec dũ ad puntiã ꝑuonis¬
s&. ananus in ꝗͥt pontifex ad olescens ananifilius degenere sa¬
cerdotali accepta occasione anaꝑ xyac̃ conciliũ congregauit.
& cõpellens publice iacobũ ut xpindĩ filiũ denegaro contra¬
dicentẽ lapidari iussit. Quicũ p̃cipitatꝰ depinna tẽpli confrac
dñe ignosce eis qđ enĩ faciunt nesciunt. fullonis fuste qͦ uda
uestim̃ta ex torqueri solent incelẽbro ꝑcuss interut. Tradit idẽ

Expanded text:
nto Justus, ut nonnulli existimant, Joseph ex alia uxore, ut autem mihi videtur, Mariae sororis matris Domini , cujus Joannes in libro quae et ipsa ab alio quodam sub nomine ejus edita asseritur, licet paulatiet siceram non bibit, carnem nullam comedit, nunquam attonsus fuit, nec unctus fuit genibus pro populo deprecabatur, in tantum, 831 ut camelorum duritiem traxisse septimo ὑποτυπώσεως, mortuo Festo, qui Judaeam regebat, missum esse a Nerone successorem ejus Albinum, qui cum necdum ad provinciam pervenisset, Ananus, inquit, Pontifex adolescens Anani filius, de genere sacerdotali, accepta occasione ἀναρχίας, concilium congregavit, et compellens publice Jacobum, ut Christum Dei Filium denegaret, contradicentem lapidari jussit. Qui cum praecipitatus de pinna t: « Domine, ignosce eis, quod enim faciunt, nesciunt; » fullonis fuste, quo uda vestimenta extorqueri solent, in cerebro percussus interiit. » Tradit idem
Abbreviated transcription (Latin):
cida e& ueritate ꝑspicuum. Hi sunt murmuratores que
rulosi. scđm desideria sua ambulantes. Tanto amplius quisq
murmurat & queritur dep̃sentib ecołȩ laborib:. quanto minꝰ
inse desideria carnis eoctiuxit. At contra sc̃s danibel & cete¬
ri cęlestiũ desideriorum uiri quanto obnixe suꝑna sola desi¬
derant. tanto conteptim transitoria cuncta quȩ uidentur
aduersa despiciunt.

Expanded text:
cida esset veritatcida esset veritatius quisque murmurat, et queritur de praesentibus Ecclesiae laboribus, quanto minus in se desideria carnis exstinxit. At contra sanctus Daniel et caeteri coelestium desideriorum viri, quantum obnixe superna sola desiderant, tantum contemptius transitoria cuncta quae videntur adversa despiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc sententia quia dñs inidiciũ uemens impios ñ solũ deoperib
uerũ &iã deuerbis arguit & iudicat iniquis: At tamen sciendũ
quia liber enoch dequo illud assũ psit int̾ apocriphas scripturas
ab eccła deputatur. Non quia dicta patriarchȩ abicienda ulla¬
tenus possint aut debeant ȩstimari. sed quilib& ille qui subno¬
mine eiꝰ asifertur. ñ uere ab illo scriptꝰ sed sub titulo nominifeiꝰ
contrarius. Nunc aut̃ qui amulta incredibilia contin&. equib
illud ẽ degigantib qđ ñ habuerint homines patres sed angłos.
merito doctis clar& non eẽ uiri ueracis scripta. quȩ menda¬
cio sordeant. Vnde & hȩc eadẽ iudȩ epła quȩ deapocripho li¬
bro testimoniũ hab& primis tẽporib aplerisq reiciebatur.
tamen auctoritate & uetustate & usu meruit ut in t̃scãs scrip¬
turas cõputetur. Maxime quia tale testimoniũ dea pocripho
iudas assũpsit. qđ non a pocriphũ & dubiũ seduera luce & lu¬

Expanded text:
haec sententia, quia Dominus in judicio veniens impios, non solum de operibus, verum etiam de verbis arguet, et judicabit iniquos; attamen sciendum quia liber Enoch, de quo illam assumpsit, inter apocryphas Scripturas ab Ecclesia deputatur, non quia dicta tanti patriarchae abjici ullatenus possint, aut falsa debeant aestimari, sed quia liber ille qui sub nomine ejus offertur, non vere ab illo scriptus, sed sub titulo nominis ejufidei sanae contrarius. Nunc autem quia multa incredibilia continet, in quibus illud est de gigantibus, quod non habuerint homines patres, sed angelos, merito doctis claret non esse viri veracis scripta quae mendacio sordent. Unde et haec eadem Judae Epistola, quia de apocrypho libro testimonium habet, primis temporibus a plerisque rejiciebatur. Tamen auctoritate jam et vetustate et usu meruit ut inter sanctas Scripturas computetur, maxime quia tale testimonium de apocrypho Judas assumpsit, quod non apocryphum ac dubium, sed verae lucis lu
Abbreviated transcription (Latin):
pascentes. Maculatꝰ e: qui peocat. Macula ẽ. ipsũ scelus. qđ
operatorẽ suũ contaminat Et ideo hereticos quos arguit ma¬
tores. qui conuersationẽ habentes incȩlis miraculis coruscaN
& pluunt sermonib Dequib dõ dicitur. Et ueritas tua usq ad
gant: quȩ auentis circũ feruntur. quia ad suggestionẽ spi¬
rituũ in uisibiliũ indiuersos uitior raptantur errores.
Arbores autum nales. infructuo sȩ.bis mortuȩ. eradicatȩ.
Mortua ẽ arbor quȩ ñ facit fructũ bonũ. Qui uͦ &iã maliope¬

Expanded text:
etc. Maculatus est, qui peccat: macula est ipsum scelus quod etc. Maculatus est, qui peccat: macula est ipsum scelus quod operatorem suum contaminat. Et ideo haereticos quos arguit, matores, qui, conversationem habentes in coelis, miraculis coruscant, et pluunt sermonibus. De quibus Deo dicitur: Et veritas tua usque ad gant, qui a ventis circumferuntur, quasi ad suggestionem spirituum invisibilium, in diversos vitiorum raptantur errores. Arbores autumnales, infructuosae, bis mortuae, eradicatae. Mortua est arbor, quae non facit fructum bonum; quae vero etiam mali
Abbreviated transcription (Latin):
chore qui uiuus ad inferna descendit intereunt: quicũq appe
titu primat̃ sese ab unitate scȩ eccłae secernunt: scientesq &
p̃uidentes quantũ mali gerant. ad scelerũ tamen tartara des¬
cendunt . Et quidẽ cam defratricidio cogitantẽ dñs corripuit
sed eũ inuidia saluari ñsiuit. Bala am aduersus dĩ popłm iter
agendũ dñs uetuit. sed amor pecuniȩ neobtẽperaret obstitit.
Chore suꝑbientẽ mor̃ses dño ͦͦloquentẽ linire curauit. sed eũ
elatio qua feruebat insanabi lẽ reddidit. Sic profecto. sic faciuN
heretici. qui ad increpationẽ sc̃ȩ ecłae emendaridespiciunt:
quinpotius frẽs gladio malȩ doctrinȩ sicut cam int̾ficere. ma¬
lo consilio decipere sicut bala am contradoctores catholicos
erigere Sicut chore ad suã ipsor̃ ꝑditionẽ contendunt. Fli
sunt in epulis suis maculȩ conuiuantes. sine timore sem& ipsos

Expanded text:
Core, qui vivus ad inferna descendit, intereunt, quicunque appeCore, qui vivus ad inferna descendit, intereunt, quicunque appetitu indebiti primatus sese ab unitate sanctae Ecclesiae secernunt, scientesque et praevidentes quantum mali gerant, ad scelerum tamen tartara descendunt. Et quidem Cain de fratricidio cogitantem Dominus corripuit, sed eum invidia salvari non sinit. Balaam autem adversus Dei populum iter agentem Dominus vetuit, sed amor pecuniae, ne obtemperaret, obstitit. Core superbientem Moyses Domino in se loquente lenire curavit; sed eum elatio, qua fervebat, insanabilem reddidit. Sic profecto, sic faciunt haeretici, qui ad increpationem sanctae Ecclesiae emendari despiciunt; quin potius fratres gladio malae doctrinae, sicut Cain, interficere, malo consilio decipere sicut Balaam, contra doctores catholicos erigere sicut Core, ad suam ipsorum perditionem, contendunt. Hi sunt in epulis suis maculae, et
Abbreviated transcription (Latin):
demossi corpore contentionẽ cũ diabolo michahel habuerit.
incertũ habemus. At tamen ñ desunt quidicunt eundem dĩ
popłm morsi corpus appellatum eo qđ ipse morses illius popłi
portio fuerit. Id eoq iudas qđ depopulo factũ legerat. recte
demossi corpore factũ dicere possit. Sedubicũq & quando cũq:
hȩc alt̾catio facta angłi cũ diabo lo fuerit. diligent̃ intuendũ ẽ
quia simichahel archangłus diabolosibi aduersanti blasphemiã
dicere noluit sed modesto illũ sermone cõhercuit. quanto ma¬
gis hominib omĩs blasphemia cauendrest Et maxime᷑ maies¬
tatẽ creatoris uerbo in disciplinato offendunt.TII
E illis qui inuia cam abier̃. & errore balaam mercede effusist̃.
s& in contradictione chore perierunt. Via cain ab eunt. qui ꝓpt̃
inuidiã meliorũ nomen sibi doctorũ quo honorificentur assu¬
munt. Errorebalaam pereunt. qui pro amore terrestriũ cõmo¬
dorũ ueritatẽ quã ipsi nouerunt inpugnant. Contradictione

Expanded text:
de Moysi corpore contentionem cum diabolo Michael habuerit, incertum habemus. Attamen non desunt qui dicant eumdem Dei populum Moysi corpus appellatum, eo quod ipse Moyses illius populi portio fuerit; ideoque Judas, quod de populo factum legerat, recte de Moysi corpore factum dicere possit. Sed ubicunque et quandocunque haec altercatio facta angeli cum diabolo fuerit, diligenter intuendum, quia si Michael archangelus diabolo sibi adversanti blasphemiam dicere noluit, sed modesto illum sermone coercuit, quanto magis hominibus omnis blasphemia cavenda est, et maxime ne majestatem Creatoris verbo indisciplinato offendant. e illiet in contradictione Chore perieruninvidiam meliorum, nomen sibi doctorum, quo honorificantur, assumunt. Errore Balaam pereunt, qui, amore terrestrium commodorum, veritatem quam ipsi norunt impugnant. Contradictione
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ tẽpestatũ marindeũ pacẽ fideliũ turbabantTEIT¬
ROΡITETAUIT aut̃ de his septim̾ ab adã enoch dicens.
Non contra om̃s homines dicit. sed contraom̃s impios. nemi¬
nẽ illorũ relinquens impunitũ. dequibus subditur.

Expanded text:
litudinem tempestatum marinarum, pacem fidelium turbabant. Plitudinem tempestatum marinarum, pacem fidelium turbabant. Prophetavit autem et de his septimus ab Adam, Enoch, Non contra omnes eos homines dicit, sed contra omnes impios, neminem illorum relinquens impunitum. De quibus subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ exponens ipse subiunxit. ꝑsecutione aut̃ orta propt̃ uerbũ
continuo scandalizatur. Solis ergo ardor feruorũ ꝑsecutio¬
nes indicat. Lunã in malo legimꝰ. stultꝰ ut luna mutatur
Luci ferinmalo. quomodo cecidisti decęlo lucifer Qđ ñ solũ
deprimo diaboli casu. sed demenbris quoq eiꝰ quȩ ꝑ heresim
de ecła ruunt intelligi potest. Uesperũ in malo & uesperum
suꝑ filios t̃re consurgere facis: quia & anticbristꝰ & minis trieiꝰ
quã uis se trans figurent uelut angłos lucis. ñ tamen diuinae
luci testimoniũ ꝑ hibent sicut lucifer soli. sed magis opera te¬
existit. Sidera inquit errantia. quib: ꝓcella tenebrarũ in e¬
t̃nũ seruataẽ. Recte enĩ intenebras tormentor̃ mittunt᷑
ȩt̃nas. qui in ecclãm dĩ sub nomine lucis tenebras inducebaN
errorũ. Merito ꝓcella ꝑcellentur suppliciorũr qui in simi¬

Expanded text:
uerunt . Quod exponens ipse subjungit: Persecutione autem orta propter verbum uerunt . Quod exponens ipse subjungit: Persecutione autem orta propter verbum continuo scandalizantur . Solis ergo ardor, fervorem persecutionis indicat. Lunam in malo legimus: Stultus ut luna mutatur . Luciferum in malo: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer ? Quod non solum de primo diaboli casu, sed de membris quoque ejus quae per haeresim de Ecclesia ruunt, intelligi potest. Vesperum in malo: Et vesperum super filios terrae consurgere facis . Quia et Antichristus et ministri ejus, quamvis se transfigurent velut angelos lucis, non tamen divinae luci testimonium perhibent, sicut lucifer soli; sed magis opera teexistit. Sidera, inquit, errantia, quibus procella tenebrarum in aeternum servata est. Recte enim in tenebras tormentorum mittentur aeternas, qui in Ecclesiam Dei sub nomine lucis tenebras inducebant errorum. Merito procella percellentur suppliciorum, qui in simi
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ dispumantes suas confusiones. quia instar tumentiũ unda¬
rũ quanto altius se suꝑbientes attollunt: tanto ltius confusi qua¬
modo ad infiana zonȩ brumalis descendunt. modo ad alta zo¬
nȩ solstitialis ascendunt. modo mediã ad alta zonȩ yquinocti¬
alis lineã repetunt. Sic nmirũ sic sunt heretiei. quilueẽ ueri¬
tatis ꝓ mittentłs nũ quã in eodẽ statu docendi ꝑdurant. sed modo
sic modosic doctrinã suã informantes ipsi utiq quã sit contẽp¬
nenda lucis ostensio quã pollicent᷑ insinuant. Et quidẽ in t̃pla¬
netas id ẽ. errantia sidera notissima sunt sol. luna. lucifer qui
& uesper. quinum quã inbono accipiunt᷑ : cũ soldñs. eccła luna ẽ¬
luci fer iohannes baptista. quid nm in carne nasciturũ nascendo
& testimoniũ lucis ei p̃bendo p̃cessit. Sed in malo legim sobẽ:
dicente dño deseminib iactatis inpetrosa. sole aut̃ orto estuauer̃.

Expanded text:
dicuntur despumantes suas confusiones, quia, instar tumentium undadicuntur despumantes suas confusiones, quia, instar tumentium undarum, quanto altius se superbientes attollunt, tanto amplius confusi, quamodo ad infima zonae brumalis descendunt, modo ad alta zonae solstitialis ascendunt, modo mediam zonae aequinoctialis lineam repetunt. Sic nimirum, sic sunt haeretici, qui lucem veritatis promittentes nunquam in eodem statu docendi perdurant; sed modo sic, modo sic, doctrinam suam informantes, ipsi utique quam sit contemnenda lucis ostentatio quam pollicentur insinuant. Et quidem inter planetas, id est errantia sidera, notissima sunt, luna, lucifer, qui et vesper. Quae nonnunquam in bono accipiuntur, cum sol Dominus, luna Earne nasciturum nascendo, et testimonium lucis ei praebendo, praecessit. Sed et in malo legimus solem, dicente Domino de seminibus jactis in petrosa: Sole autem orto, statim ar
Abbreviated transcription (Latin):
mta nulla nasci. sed &iã & quȩ nata erant matura solent deci¬
dere. Cuius uidelio& tẽporis statui assimilant᷑ hi qͥ & fructꝰ
fidei ferre ipsi negligunt. & eaquȩ fideles quos lib& facere bo¬
na aspiciunt ex tirpare atq incaduca student negotia con¬
uertere. Et su ll ẽ quiboni operis fructũ ferre noluit ꝓsuaste¬
litate dicit᷑ excidendus & in ignẽ mittendus. quid
illũ mereri poenarũ qui uel ꝑuerse agendo uł alios ꝑuerten¬
do pessimos fructꝰ attulit: Nec mirũ si in fructuosȩ & bis
mortuȩ dicant᷑ ẽẽ arbores. quȩ eradicatȩ eẽ ꝓbantur
De scĩs enĩ dicitur. Incaritate radicati & fundati. Qui uero
a soliditate caritatis se eradicare ñ timent. merito siquid
boni fructꝰ habere uidentur amittunt. Fluctꝰ ferimaris.
doctores. qui & in sem& ipsis inquieti sẽꝑ tumidi. tene¬
brosi & amari sunt: & pacẽ eccłȩ quasi stabilitatẽ firmi¬
tatẽq ubiq. sẽꝑ inpugnare ñ cessant. Sed tales recte

Expanded text:
ma nulla nasci; sed etiam ea quae nata erant matura solent decidere. Cui videlicet tempori assimilantur hi qui et fructus fidei ferre ipsi negligunt, et ea quae fideles quoslibet facere bona conspiciunt exstirpare atque in caduca student negotia conur. Et si ille qui boni operis fructum ferre noluit, pro sua sterilitate dicitur excidendus, et in ignem mittendus; quid putas illum mereri poenarum, qui vel perverse agendo, vel alios pervertendo pessimos fructus attulit? Nec mirum, si infructuosae et bis mortuae dicantur esse arbores, quae eradicatae esse probantur. De sanctis enim dicitur: In charitate radicati, et fundati . Qui vero a charitatis soliditate se eradicare non timent, merito si quid boni fructus habere videntur, admittunt. Merito tales doctores, qui et in semetipsis inquieti semper, tumidi, tenebrosi et amari sunt, et pacem Ecclesiae quasi stabilitatem firmitatemque obicum semper impugnare non cessant. Sed tales recte
Abbreviated transcription (Latin):
io achim regis uidȩuenit nabughodo nosor rex
babilonis ierłm & obsedit eã. Poachim filius
iosiae cuius t̃tio decimo anno ꝓphętare orsus
ẽ ieremias sub quo etiã holda mulier ꝓphe¬
tauit. ipse ẽ qui alio nomine appelsatur
eliachim. & regnauit suꝑ tribũ iuda &
ierlm̃ annis undecĩ. Tui successit in
regnũ filius eiꝰ ioachin cognomento
iechonias. Qui t̃tio mense regni sui die decima captꝰ aducib
rus alẽ capta atq subuersa est. Nemo igitur puta inda
nihelis principio eẽ ioachim. qui inieꝰte chi helis exor¬
dio io achiin scribitur. Iste enim extremã sillabã. Rim
hab& ille chin. Et obhanc causã in euanglo scđm matheũ
una uidetur de ee generatio. quia secunda tessere sce decada
inioakim desinit filiũ iosiae. & t̾tia incipit aioachin filio
ioalim. Quod ignorans porphyrius calũniã instruit aec¬
cłãe suã ostendens imperitiã. dũ euangeli stãȩ mat heiͣ ar¬

Expanded text:
t Nabuchodonosor rex Babylonis Jerusalem, et obsedit eam. Joacim filius Josiae cujus tertio decimo anno prophetare orsus est Jeremias, sub quo et Olda mulier prophetavit, ipse est qui alio nomine appellatur Heliachim, et regnavit super tribum Juda et Jerusalem annis undecim: cui successit in regnum filius ejus Joachim, cognomento Jechonias; qui tertio mense regni sui, die decimo, captus est a ducibus rusalem capta atque subversa est. Nnielis principio esse Joacim, qui in Ezechielis exordio Joachin inscribitur. Iste enim extremam syllabam habet cim, ille chin. Et ob hoc in Evangelio secundum Matthaeum, una videtur deesse generatio; quia secunda tesseradecas in Joacim desinit filium Josiae, et tertia incipit a Joachin filio Joacim. Quod ignorans Porphyrius, calumniam struit Ecclesiae, suam ostendens imperitiam, dum evangelistae Matthaei ar