comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intentione commendans dicit. sicut inadam omnes mo¬
riuntur sic & inxp̃o omnes uiuificabuntur. & sicut per in¬
oboedientiam unius hominis peccatores constituti sunt mul¬
t sic peroboedientiam unius hominis iusti constituentur.
multi eosdemq: multor peccatores non quibusdam exceptis
sed omnes intellegi uolens. superius ait: deadam in quo om¬
nes peccauerunt. unde utique infantum animas non pos¬
e secerni. & eo quod dictum est omnes. & eo quodeis perbap¬
ismum subuenitur. non absurde credunt qui animas exu¬
ns traduce sapiunt. nisi aliqua manifesta & liquida uel
ratio neque scripturis sanctis non repugn&. uel earum
ipsarum scripturarum auctoritate redarguantur:
Iamit aque uideamus quantum suscepti huius operis neces¬
sitas patitur. quale &iam illud sit quod paulo ante dis¬
tulimus: Scribtum est enim in libro sapientiae: puer
autem eram ingeniosus. & sortitus sum animam bonam &

Expanded text:
intentione commendans dicit: sicut in Adam omnes mointentione commendans dicit: sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, et: sicut per inoboedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, sic per oboedientiam unius hominis iusti constituentur multi, eosdemque multos peccatores non quibusdam exceptis, sed omnes intellegi uolens superius ait de Adam: in quo omnes peccauerunt? unde utique infantum animas non posse secerni et eo, quod dictum est "omnes" et eo, quod eis per baptismum subuenitur non absurde credunt, qui animas ex unius traduce sapiunt, nisi aliqua manifesta. et liquida uel ratione quae scripturis sanctis non repugnet, uel earum ipsarum scripturarum auctoritate redarguantur. Iam itaque uideamus, quantum suscepti huius operis necessitas patitur; quale etiam illud sit, quod paulo ante distulimus. scriptum est enim in libro Sapientiae: puer autem eraming.eniosus et sortitus sum animam bonam. et
Abbreviated transcription (Latin):
amplius uiuere potuiss& quisque iudicandus est. Quinde¬
quidem ualent apuddm̃ merita mala nontantum prae¬
teritorum sed futurorum &iam delictorum aquorum re¬
atu nec mors liberat. si antequam fucrint commissa pro
uencrit nec aliquid ei praestitum est quiraptus est ne
malitiamutar& intellectum eius: Ds̃ enim praescius
illius futurae malitiae. quur non eum secundum ipsam
potius iudicaturus est simoriturae animae infantis ne
obess& ei excorpore peccati participata conlubieNIdeo
subueniendum iudicauit perbaptismum. quia praescius
eam siuiuer& pie fideliterq fuisse uicturam sanideo po¬
tius refelli hocmuentum potest qui ameum est Eilli
autem qui dehac sententia certosse esse confirmant
alia fortasse proferunt uel testimonia scribturarum
ud documenta rationum quibus hanc auferant ambigui¬
atem. uel certe ostendant non esse contra id quod senti¬
unt illud apostoli quogratiam quas alui efficimur magna

Expanded text:
amplius uiuere potuisset, quisque iudicandus est? quandoamplius uiuere potuisset, quisque iudicandus est? quandoquidem ualent apud deum merita mala non tantum praeteritorum, sed futurorum etiam delictorum, a quorum reatu nec mors liberat, si, antequam fuerint commissa, pro uenerit, nec aliquid ei praestitum est, qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius. deus enim praescius illius futurae malitiae cur non eum secundum ipsam potius iudicaturus est, si moriturae animae infantis, ne obesset ei ex corpore peccati participata conluuies, ideo subueniendum iudicauit per baptismum, quia praesciuit eam, si uiueret, pie fideliterque fuisse uicturam? An ideo potius refelli hoc inuentum potest, quia meum est, illi autem, qui de hac sententia certos se esse confirmant, alia fortasse proferunt uel testimonia scripturarum uel documenta rationum, quibus hanc auferant ambiguitatem uel certe ostendant non esse contra id, quod sentiunt, illud apostoli, quo gratiam, qua salui efficimur, magna
Abbreviated transcription (Latin):
omnes constituit secundum carnem. secundum animam
uero nonnisieos quieo tempore malcuixerunt quo & bene
potuis sent. Omnes autem animas hocest infantum
ideo habere neces sarium baptismi sacramentũ. sinequ
ex hacuita &iamin illa a&ate emigrare non expedi
quia contagio peccati excarne peccatiqui a obruitur
anima cum his inseritur membris oberit ei postmort̃
nisi cum adhuc in ipsa carne est sacramento mediatoris ex¬
pi&ur ei qui diuinitus hoc auxilium procurari quam dr̃
prescut siusque ad annos fidei congruas hic uiuer& pie
fuis se uicturam quam propter aliquid quod ipsenouit &¬
nasci uoluit incorpore &cito extraxit ecorporei cum ergo
haecrespondent : quideis contradici potest. nisi incertos nos
eorum salutis fieri qui hac uita benegesta inecclesiae pace
defuncti sunt. Si non solum secundum id quod quisque
uixit. uerum &iam secundum id quod uicturus ess& si

Expanded text:
omnes constitui secundum carnem, secundum animam omnes constitui secundum carnem, secundum animam uero nonnisi eos, qui eo tempore male uixerunt, quo et bene potuissent, omnes autem animas, hoc est et infantum, ideo habere necessarium baptismi sacramentum, sine quo ex hac uita etiam in illa aetate emigl-are non expedit, quia contagio peccati ex carne peccati, qua obruitur anima, cum his inseritur membris, oberit ei post mortem, nisi, cum adhuc in ipsa carne est, sacramento mediatoris expietur, eique diuinitus hoc auxilium procurari, quam deus praesciit, si usque ad annos fidei congruos hic uiueret, pie fuisse uicturam, quam propter aliquid, quod ipse nouit, et nasci uoluit in corpore et cito extraxit e corpore: cum ergo haec respondent, quid eis contradici potest. nisi incertos nos eorum salutis fieri qui hac uita bene gesta in ecclesiae pace defuncti sunt, si non solum secundum id, quod quisque uixit, uerum etiam secundum id, quod uicturus esset, si
Abbreviated transcription (Latin):
iaque est atque abhumano uel ceste ab ingenio meo
emotissimum : quurnascatur in fans uel continuo uel
comoriturus: sed hoc ita occultum est: ut neuitros ad¬
uu& dequorum nunc sententus discepta mus: illa
nim explosa opinione quaputantur animae pro
ante actae uitae meritis incorpora d&l rudi ut eacitius
solui meruisse uideatur. quae non multa peccauerat : ne
contradicamus apostolanihil nondum natos boni
uel mali egissetestanti : nec illi quianimae traducem af¬
firmant possunt proseostendere quuraliorum mori
acceler&ur. r&c arditur aliorum nec quie asdari nouas uo¬
lunt singulis singulas: occult aergo istacausa est : & utriusq:
pariter quantum ex istimo nec suffragatur nec aduersatur:
proinde quide in fantium mortibus urguebantur. quur om¬
nibussit necessarium baptismisa cramentum quorum ani¬
mae non ex illa ductae sunt cuise in oboedientia peccatores
constituti sunt multi. cum respondent peccatores quidem

Expanded text:
itaque est atque ab humano uel certe ab ingenio meo itaque est atque ab humano uel certe ab ingenio meo remotissimum, cur nascatur infans uel continuo uel cito moriturus; sed hoc ita occultum est, ut neutros adiuuet, de quorum nunc sententiis disceptamus. illa enim explosa opinione, qua putantur animae pro ante actae uitae meritis in corpora detrudi, ut ea citius solui meruisse uideatur, quae non multa peccauerat, ne contradicamus apostolo nihil nondum natos boni uel mali egisse testanti, nec illi, qui animae traducem adfirmant, possunt pro se ostendere, cur aliorum mors acceleretur, retardetur aliorum, nec qui eas dari nouas uolunt singulis singulas. occulta ergo ista causa est et utrisque pariter, quantum existimo, nec suffragatur nec aduersatur. Proinde qui de infantium mortibus urgebantur, cur omnibus sit necessarium baptismi sacramentum, quorum animae non ex illa ductae sunt, cuius inoboedientia peccatores constituti sunt multi, cum respondent peccatores quidem
Abbreviated transcription (Latin):
test. nequeenim ullo pacato sed natura quasic facta est & dõ
dante carnidata est. Quur alienabitur ab a&erna uitasi
baptit ando infanti nemo subuenerit s an foste nihiloberits
quidergo prodestei cui subuenitur : sinihil obest cui non sub¬
uenitur E hic prosua causa quid respondere porsint quise¬
cundum scribturas scãs. uel quodapud eas inueniatur uel
quod eis non aduers&ur conantur ad serere animas nouasnor
de parentibus tractas corporibus dari: nondumme audisse
uesus piam legisse fateor : Noni deo sane absentium negotuss
ueserendum est si quid mihi quo adiuuari uideatur occurre
possunt enim adhuc dicere dm̃ prescium quomodo
quaeque anima uictura ess&: sidiutius in corpore uiue¬
qu ei procurar & lauacrisalutaris ministrationem
uius futuram fuisse preuid& pi&latemcumad annos
sidei capaces uenerit : sinunc eum oposter& propter
uiquam occultam causam moste praeueniri: occultũ

Expanded text:
test - neque enim ullo peccato, sed natura, qua sic facta est, et deo test - neque enim ullo peccato, sed natura, qua sic facta est, et deo dante carni data est — cur alienabitur ab aeterna uita, si baptizando infanti nemo subuenerit? an forte nihil oberit? quid ergo prodest ei, cui subuenitur, si nihil obest, cui non subuenitur? Hic pro sua causa quid respondere possint, qui secundum scripturas sanctas, uel quod apud eas inueniatur uel quod eis non aduersetur, conantur adserere animas nouas non de parentibus tractas corporibus dari, nondum me audisse uel uspiam legisse fateor. non ideo sane absentium negotium deserendum est, si quid mihi, quo adiuuari uideatur, occurrerit. possunt enim adhuc dicere deum praescium, quomodo quaeque anima uictura esset, si diutius in corpore uiueret, ei procurare lauacri salutaris ministrationem, cuius futuram fuisse praeuidet pietatem, cum ad annos fidei capaces ueniret, si nunc eum oporteret propter aliquam occultam causam morte praeueniri. occultum
Abbreviated transcription (Latin):
merituro audoraehend&: ninciurdono quem promȩ cenitiu¬
dei pideouiuus oport& &iam in fans babti ⁊orur neobit
animae soci&ar carnir peccati: qua participata fit utnuint
posit anima in fantis secundum sp̃m sapere : Tpra quipr
affectio grauat &iam corpore exutam. nisicumincorporou
perunicum sacrificium ueri sacerdotis ex pi&ur: Quideo
uit aliquis si hoc non curauerint sui uel infidelitate uel neglog¬
tia: hoc quidem &iam dema ioribus dicipotest : possunt enim
uel repente emori uel apud eos egrotare ubieis quobap¬
tentur nemosubueniat: Sedilli inquidhabent aion
propna peccata quorum indigeant romissione : quae siams¬
sa non fuerint. ne moeos recte dic& in merito plecti prohs
quae in suauita sua uoluntate commiserint: Illauero an¬
ma cui quaedam contagio tracta decarne peccati. si deilla pr¬
ma anima peccatrici non creataest. nullomodo in putari po¬

Expanded text:
meritum adprehendet nisi eius dono, quem promereri stumeritum adprehendet nisi eius dono, quem promereri studet. ideo uiuus oportet etiam infans baptizetur, ne obsit animae societas carnis peccati, qua participata fit, ut nihil possit anima infantis secundum spiritum sapere. ipsa quippe adfectio grauat etiam corpore exutam, nisi, cum in corpore est, per unicum sacrificium ueri sacerdotis expietur. Quid ergo, ait aliquis, si hoc non curauerint sui uel infidelitate uel neglegentia? hoc quidem etiam de maioribus dici potest. possunt enim uel repente emori uel apud eos aegrotare, ubi eis, quo baptizentur, nemo subueniat. sed illi, inquit, habent etiam propria peccata, quorum indigeant remissione, quae si dimissa non fuerint, nemo eos recte dicet inmerito plecti pro his, quae in sua uita sua uoluntate commiserint; illa uero anima, cui quaedam contagio tracta de . carne peccati, si de illa prima anima peccatrice non creata est, nullo modo inputari po
Abbreviated transcription (Latin):
lulum e mergi unde paulatim eiuigilans in lucem in telle¬
tentiae propter quam rationalis anima factaest potest
per uoluntatem bonam elegerȩ litam bonam: quod quidem
non poterit: nisi adiuuerit gratiadĩ permediatorem: hoc sineg-¬
exerit homonontantum secundum carnem. uerum &iam
secundum sp̃m eritadam: Si autem curauerit. eritadam se¬
cundum carnem tantum modo. secundum spm̃ autem rec¬
ituiuens: illud &iam quoddeadam culpabili tractum est:
mundatum alabe peccati recipere merebitur illa commuta¬
tione quam scĩs resurrectio pollic&ur: sed antequam per
adatem possit secundum spm̃ uiuere. necessarium hab&
mediatoris sacramentum . ut quod pereius fidem nondum
pocest pereorum ꝗueum quieum diligunt fiat: eiusenim
sacamento soluitur & iamin a&ate in fantili originalis
poena petcati :aquonis a diutur &iam iuuenis carnadena ior¬
epnscentiam non domabit nec ea subiugata aderacuta

Expanded text:
lulum inmergi, unde paulatim euigilans in lucem intellelulum inmergi, unde paulatim euigilans in lucem intellegentiae, propter quam rationalis anima facta est, potest per uoluntatem bonam eligere uitam bonam ? quod quidem non poterit, nisi adiuuerit gratia dei per mediatorem. hoc si neglexerit homo, non tantum secundum carnem, uerum etiam secundum spiritum erit Adam; si autem curauerit, erit Adam secundum carnem tantummodo; secundum spiritum autem recte uiuens illud etiam, quod de Adam culpabile tractum est, mandatum a labe peccati recipere merebitur illa conmutatione, quam sanctis resurrectio pollicetur. Sed antequam per aetatem possit secundum spiritum uiuere, necessarium habet mediatoris sacramentum, ut, quod per eius fidem nondum potest, per eorum, qui eum diligunt, fiat. eius enim sacramento soluitur etiam in aetate infantili originalis poena peccati, a quo nisi adiutus etiam iuuenis carnalem concupiscentiam non domabit nec ea subiugata aeternae uitae
Abbreviated transcription (Latin):
ille quiait. Prius quamte formarem inutero nouite: qu¬
b respond&ur : animas quidem corporibus hominũ
dm̃ nouas singillatim dare ad hoc ut incarne peccati
qcoriginali peccato ueniente recte uiuendo carnalesque
oncu piscentias subdĩ gratiasubi gendo meritum conpa¬
mupqquocum ipso corpore in melius trans ferantuge
aempore resurrectionis & in xp̃o in a&ernum cum angeli
auar sed necesse esse ut cum membris terrȩnis mato
notalib: maxime depeccati carne propagatis miro
modo cõaptantur. utea primitus uiuificare post &iam
&ans accessuregere possint. tamquã oblunone praegra¬
uentur: quaesiess&i quodam modo indigestibilis: citatori tri¬
buer&ur: cumuero paulatim ab huus obliuionis torpore
animare si piscens possit conuesti addm̃ suum. eiusque mise¬
ncordiam & ueritatem primo ipsa pi&late conuer¬
sonis deinde seruandi praecepti eius per seue¬
rantiam promereri : quid eiobest illo uelut somno pau¬

Expanded text:
ille, qui ait: priusquam te formarem in utero, noui te. Quille, qui ait: priusquam te formarem in utero, noui te. Quibus respondetur animas quidem corporibus hominum deum nonas singillatim dare ad hoc, ut in carne peccati de originali peccato ueniente recte uiuendo carnalesque concupiscentias sub dei gratia subigendo meritum conparent, quo cum ipso corpore in melius transferantur tempore resurrectionis et in Christo in aeternum cum angelis uiuant; sed necesse esse, ut, cum membris terrenis atque mortalibus maximeque de peccati carne propagatis miro modo coaptantur, ut ea primitus uiuificare, post etiam aetatis accessu regere possint, tamquam obliuione praegrauentur. quae si esset quodammodo indigestibilis, creatori tribueretur; cum uero paulatim ab huius obliuionis torpore anima resipiscens possit conuerti ad deum suum eiusque misericordiam et ueritatem primo ipsa pietate conuersionis, deinde seruandi praecepti eius perseuerantia promereri, quid ei obest illo uelut somno pau
Abbreviated transcription (Latin):
qua nisi falsitate &iniquitate quae suffragrari uidebitr
eis uel adpercipienda quae alliciunt uel aduitanda quae
offendunt. De infantib: loquimur nonqui an ascuntur
plerumq: de adulteris . neque enim in prauir moribur na¬
turae donaculpanda sunt : aut propterea non debuerim
germinari frumenta quodea seuerit furantis manus
aut uero ipsis parentibus obfutura sit iniquitar su anse ad
dnm conuertendo correxerint quantominur filus si
recte uixerint:. sed illa a& as siue hementem quaestionẽ
mou&. cuius anima cum peccatum nullum habeat depro¬
prio uoluntatis arbitro. Quaeritur quomodo quomode¬
possit iustificare perillius unius hominis oboedientiam si
per alterius unius inoboedientiam reanonest: Haec uox
eorum est qui animas hominum ex hominibus parentib
creatas uolunt. Non quidem nisi acreatoredõ. sed sicut
&iam corpora nonenim & haec parentescreant. ac non

Expanded text:
qua? nisi pro falsitate et iniquitate, quae suffragan uidebitur qua? nisi pro falsitate et iniquitate, quae suffragan uidebitur eis uel ad percipienda, quae alliciunt, uel ad uitanda, quae offendunt. de infantibus loquimur, non quia nascuntur plerumque de adulteris; neque enim in prauis moribus naturae dona culpanda sunt, aut propterea non debuerunt germinare frumenta, quod ea seuit furantis manus. aut uero ipsis parentibus obfutura sit iniquitas sua, si se ad deum conuertendo correxerint? quanto minus filiis, si recte uixerint!\' Sed illa aetas uehementem quaestionem monet, cuius anima, cum peccatum nullum habeat de proprio uoluntatis arbitrio, quaeritur quomodo possit iustificari per illius unius hominis oboedientiam, si per alterius unius inoboedientiam rea non est. haec uox eorum est, qui animas hominum ex hominibus parentibus creatas uolunt non quidem nisi a creatore deo, sed sicut etiam corpora. non enim et haec parentes creant, ac non
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani baptismi sacramento exire de corpore. sinec proprium ali¬
quod peccatum commisit. nec exilla est quae in adam prima
peccauit: non enim depueris grandiusculis agimus. quibus
quidem peccatum proprium nolunt ad tribuere quidam nisi
abanni qu arti de cimi articulo cumpubescere coeperint
quodmerito crederemus sinulla essent peccata nisi quãe mem¬
bris genita libus ammittuntur : quis uero audeat adfirma¬
. furtamendatia piuria nonesse peceatanisi quitalia ulũ¬
uult impune committerer it his plena est puerilis a&da
quamius ineis nonita ut in maioribus punienda uidean¬
tur quod sperentur annis accedentib quibus ratioco¬
ualescat posse praecepta salutaria melius intellegere
eisq libentius oboedire: sed nunc depuerir non agimu
quorum carnalem acpuerilem uoluptatem uelcorpo¬
ris uel animi siueritas & aequitar oppugnauerto qui
possunt uiribus dictorum atq factorum repugnant pn

Expanded text:
christiani baptismi sacramento exire de corpore, si nec proprium alichristiani baptismi sacramento exire de corpore, si nec proprium aliquod peccatum commisit nec ex illa est, quae in Adam prima peccauit? Non enim de pueris grandiusculis agimus, quibus quidem peccatum proprium nolunt adtribuere quidam nisi ab anni quarti decimi articulo, cum pubescere coeperint. quod merito crederemus, si nulla essent peccata, nisi quae membris genitalibus admittuntur. quis uero audeat adfirmare furta, mendacia, periuria non esse peccata, nisi qui -talia uult inpune committere? at his plena est puerilis aetas, quamuis in eis non ita ut in maioribus punienda uideantur, quod sperentur annis accedentibus, quibus ratio conualescat, posse praecepta salutaria Melius intellegere eisque libentius oboedire. sed nunc de pueris non agimus, quorum carnalem ac puerilem uoluntatem uel corporis uel animi si ueritas et aequitas obpugnauerit, quibus possunt uiribus dictorum atque factorum repugnant. pro
Abbreviated transcription (Latin):
idut non regn&. Non autem regnat. cum desideriis eius id est
his que secundum carnem contraspm̃ concupiscuntur. non oboe¬
utur: proinde apostolus num quid ait non sit peccatum inuer¬
ro mortali corpores sciebat quippe in esse peccati delectationẽ
quam peccatum uocat de prauata scilic& exprima trans gressi¬
ne natura: sed noninquit regn& peccatum in uestro mortali
orpore ad oboediendum desideriis eius. nec ex hibeatis membra
istra arma iniquitatis peccato: secundum hanc sententiam
uerem absurdissimam dicimus. quod caro sine anima concu¬
piscat: nec manicheis consentimus. quicum uiderent non por¬
e carnem sine anima concupiscere: aliam quandam animã
iuam exalia natura dõ contrariam carnem habere putauerunt.
unde concupiscat aduersus spm : Nec alicui animae non erse ne¬
cessariam xp̃i gratiam dicere cogimur : cumdicitur nobis quid
meruit anima infantis unde illi pernitiosum sit. non percepto

Expanded text:
sed ut non regnet. non autem regnat, cum desideriis eius, id est sed ut non regnet. non autem regnat, cum desideriis eius, id est his, quae secundum carnem contra spiritum concupiscuntur, non oboeditur. proinde apostolus numquid ait: non sit peccatum in uestro mortali corpore — sciebat quippe inesse peccati delectationem, quam peccatum uocat, deprauata scilicet ex prima transgressione natura - sed, non, inquit, regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, nec exhibeatis membra uestra arma iniquitatis peccato? Secundum hanc sententiam nec rem absurdissimam dicimus, quod caro sine anima concupiscat, nec Manichaeis consentimus, qui cum uiderent non posse carnem sine anima concupiscere aliam quandam animam suam ex alia natura deo contraria carnem habere putauerunt, unde concupiscat aduersus spiritum. nec alicui animae non esse necessariam Christi gratiam dicere cogimur, cum dicitur nobis: quid meruit anima infantis, unde illi perniciosum sit non percepto
Abbreviated transcription (Latin):
dentur  dictum est. uidebit ominis caro salataredi.
Nonutique nisi deanima quauidit carocum &iam
peripsam carnem nostram xpm pie uidere. udest
iformam qua indutus est propternosinon pestineat
ad concupiscentiam sed ad ministerum carnis. ne
foste aliquis itauelital accipere quod dictum est
Videbit omniscaro salutareh̃: quanto congruen¬
tius dicitur caro concupiscere: quando anima non so¬
lum carni animalem uitam praeb& : uerũ &iam
secundum ipsam carnem aliquid concupiscit quod in
potestate non est ne concu piscat quamdiu in est
peccatum in membris. Idest uiolenta quaedam car¬
nis in lecebra in corpore mostis huius ueniens deuindicta
llius peccati unde propaginem ducimus: secundum
quam omnes ante gratiam filii sunt irȩ: contra quod pecca¬
um militant subgratia constituti. non ut nonsit ineorum cor¬
oore quam diu itamortale est ut & mortuum iure dicatur.

Expanded text:
identur, dictum est: uidebit omnis caro salutare dei, identur, dictum est: uidebit omnis caro salutare dei, non utique nisi de anima, qua uiuit caro, cum etiam per ipsam carnem nostram Christum pie uidere, id est formam, qua indutus est propter nos, non pertineat ad con-r cupiscentiam, sed ad ministerium carnis, ne forte aliquis ita uelit accipere, quod dictum est: uidebit omnis caro salutare dei: quanto congruentius dicitur caro concupiscere, quando anima non solum carni animalem uitam praebet, uerum etiam secundum ipsam carnem aliquid concupiscit, quod in potestate non est, ne concupiscat, quamdiu inest peccatum in membris, id est uiolenta quaedam carnis inlecebra in corpore mortis huius, ueniens de uindicta illius peccati, unde propaginem ducimus, secundum quam omnes ante gratiam filii sunt irae. contra quod peccatum militant sub gratia constituti, non ut non sit in eorum corpore, quamdiu ita mortale est, ut et mortuum iure dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
illud dequo ei dicitur: concupiscis sapientiam. serua manda¬
tum & dñs praeb& illamtibi nam cum sp̃s inperat
membris corporis uthuc desiderio seruiant quo solus ac
cenditur. uelut cum assumitur codex. cum aliquid scribitur.
legitur. disputatur. auditur: cum denique panis frangi¬
tr esurienti. & c&era humanitatis ac miseri cordiae
praestantur officia oboedientiam caro ex hib& non
condipiscentiam mou& : hisat que huius modibonira
isideriis quibur salaanim a concupisciticuma dui de¬
bir aliquid quodeandẽ animam secundum carnem
delectat. tumm cdicitur caroconcupiscere aduerre
Cardeqncupiseit: quemadm̃odum dictum erta auru
opdit & ꝯeuld sud qd̾ p. Quisenim nescit quođanima
potiis & penaure maudiat. & peroculum uideats
ntaloquimur & cumdicimus manustua subuenit ho¬
mini euntali quid porrec ta manudatur quo cui¬
quam subueniatum quodsideipso &iam fide roculo
adquem pertin & oredere quae percarnem nonu¬

Expanded text:
illud, de quo ei dicitur, Concupisti sapientiam; serva mandaillud, de quo ei dicitur, Concupisti sapientiam; serva mandatum, et Dominus praebet illam tibi . Nam cum spiritus imperat membris ccenditur, uelut cum adsumitur codex, cum aliquid scribitur, legitur, disputatur, auditur, cum denique panis frangitur esurienti et cetera humanitatis ac misericordiae praestantur officia, oboedientiam caro exhibet, non concupiscentiam mouet. his atque huius modi bonis desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum aduersatur aliquid, quod eandem animam secundum carnem delectat, tunc dicitur caro concupiscere aduersusait: caro concupiscit, quemadmodum dictum est: auris audit et oculus uidet, quis enim nescit, quod anima potius et per aurem audiat et per oculum uideat? ita loquimur et cum dicimus; manus tua subuenit homini, cum aliquid porrecta manu datur, quo cuiquam subueniatur. quodsi de ipso etiam fidei oculo, ad quem pertinet credere, quae per carnem non u
Abbreviated transcription (Latin):
urmuihnocentis sima est: qrexadam propuataonest
inde quomodo posstq iustus ireuñ condemnadionem side
iorpore si nebaptisino euerqͥt: quisquis istam sententi¬
on deanima tenems potuerit demonstrareimirandus est
umen carnemisi ne anima concupistenlitibil pbsse
puto quod omnis docius indoctus que non dubiat: Lat per
ioc ipsius concupiscentiae sarnubis tuusa non est inani
na sola: sed multominus est incame sola ilex utroque
nim fitoexanima scilic& quod sine ilba delectatio nubla
senitur: excarne utem quod sineulla carnalis delebta¬
nonon senitturi Carnem itaque concupis centem ad
uersus spm̃dicit aportolus carnadem procul dubio
deleotationem quam decarne & cum carne sp̃r hab&
iduersus delectationem quam solus hab& solus quippe
hab& nisi falbor illud desideriumi non cum carnis uolup¬
tate suebcarnaliu̾m rerum cupiditate commixtum. quod
desiderat & deficit animã inatria dñi: solus hab & &ilim

Expanded text:
anima innocentissima est, si ex Adam propagata non est. anima innocentissima est, si ex Adam propagata non est. unde quomodo possit iuste ire in condemnationem, si de corpore sine baptismo exierit, quisquis istam sententiam de anima tenens potuerit demonstrare mirandus est. tamen carnem sine anima concupiscere nihil posse puto quod omnis doctus indoctusque non dubitet. ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalis causa non est in anima sola, sed multo minus est in carne sola, ex utraque enim fit; ex anima scilicet, quod sine illa delectatio nulla sentitur, ex carne autem, quod sine illa carnis delectatio non sentitur. Carnem itaque concuversus spiritum dicit Apostolus carnalem procul dubio delectationem, quam de carne et cum carne spiritus habet adversus delectationem, quam solus habet. Solus quippe habet, nisi fallor, illud desiderium, non cum carnis voluptate, vel carnalium rerum cupiditate commixtum, quo desiderat et deficit anima in atria Domini . Solus habet etiam
Abbreviated transcription (Latin):
si omn̾esi neo peccasse secundum carnem tantum¬
I.quae deillo creata est non &iam secundum animi
dictum est: quodusque adeo contrarium est aeccles¬
asticae fidei. ut parentes ad percipiendam gratiam
scĩ baptismi &iam cum paruulis atque infantibus
currant: inquibus si hoc uinculum peccati soluitur
quodtantum modo carnis non &iam quodani mae
est: merito quaeritur quid eissob ess& siinilla ae¬
tate decorpore sine baptismo exirent: gienim ꝑho
sacramentũ corpori edrum consulitur non & animȩ
deberent & mortiu baptizari: atcum uideamus hoc uniuer¬
saliter aecclesiam r&ineretꝰ ut cumuiuentib curratur
&uiuentib succurratur necum morui fuerint nihil
fieripossit quod prosit : nonuideamus quid alud possit
intelleginisiunum quemq: paruulum non eẽ nis adã
acorpore &animaa &ideo illi x p̃igratia etersarra : tuocas
alexe illli in seipramihil egit uelboni uebmali. prdinde ibi

Expanded text:
si omnes in eo peccasse secundum carnem tantumsi omnes in eo peccasse secundum carnem tantum, quae de illo creata est, non etiam secundum animam dictum est: quod usque adeo contrarium est ecclesiasticae fidei, ut parentes ad percipiendam gratiam sancti baptismi etiam cum paruulis atque infantibus currant, in quibus si hoc uinculum peccati soluitur, quod tantummodo carnis, non etiam quod animae est, merito quaeritur, quid eis obesset, si in illa aetate de corpore sine baptismo exirent. si enim per hoc sacramentum corpori eorum consulitur, non et animae, deberent et mortui baptizari; at cum uideamus hoc uniuersaliter ecclesiam retinere, ut cum uiuentibus curratur et uiuentibus succurratur, ne, cum mortui fuerint, nihil fieri possit quod prosit, non uidemus, quid aliud possit intellegi, nisi unumquemque paruulum non esse nisi Adam et corpore et anima et ideo illi Christi gratiam necessariam. aetas quippe illa in se ipsa nihil egit uel boni uel mali; proinde ibi
Abbreviated transcription (Latin):
us delictum in omnes homines ad condemnationemt a
& perunius iustificationem in omnes homines adiustifi¬
cationem uitae. sicut enim per in oboedientiam unius
hominis peccatores constituti sunt multi : ita & per uni¬
us oboedientiam iusti consatuentur multi ex hisenim
uerbis a postoli qui defendunt animarum pro paginem
sententiã suam sicastruere moliunter: si secundum solã
carnem inquiunt potest intellegi peccatum uel peccator:
nunc cogeinut un I iuerbis exparemibus animam cyd
Nautem quanuis perinlec ebram carnar: Non car
pecum eit anqud y uomodo accipiendum es quoa
dictum est in quo omines pectauerunts none
meliam anima sicut caro propagata est : auit quon a
pcrillius inoboedientiam peccatores constittituo noo
Snantum secundum carnem in illo non &iam secun¬
dunianimam fuerunt Cauendum est enim necui
dĩ udeatur auctor esse peccati sidat animam caro
inquaeam peccare necessesit: uel possit esse anima¬

Expanded text:
us delictum in omnes homines in condemnationem, ita us delictum in omnes homines in condemnationem, ita et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. sicut hominis peccatores constituti sunt plurimi, ita et per unius oboedientiam iusti constituenuerbis apostoli qui defendunt animarum propaginem sententiam suam sic adstruere moliuntur: si secundum solam carnem, inquiunt, potest intellegi peccatum uel peccator, non cogimur in his uerbis ex parentibus animam credere; si autem quamuis per inlecebram carnis non tamen peccat nisi anima, quomodo accipiendum est, quod dictum est : in quo omnes peccauerunt, si non ex Adam etiam anima sicut caro propagata est? aut quomodo per illius inoboedientiam peccatores constituti sunt, si tantum secundum carnem in illo, non etiam secundum animam fuerunt? Cauendum est enim, ne uel deus uideatur auctor esse peccati, si dat animam carni, in qua eam peccare necesse sit, uel possit esse anima
Abbreviated transcription (Latin):
pulter sufflauerit dr̃ in faciem formatae mulierir &
pacta fuerit in animam uiuam : Iam quidem plurimum
uus acceder&. quacuique formatae carnihominis non
upapentibur darianimam crederemus: ad huc tamen ex¬
pectar&ur quid pro priae tener&ur in prole qui nobis
nodus usitatus est hominis ex homine : primouero mulier
aliter facta est : &ideo ad huc diciposs& animam prop¬
terea non ex adam diuinitus a euae datam quia non ex
illo tam quam prolesostaest: Si autem hominiqui primus
nillis natus est comme morar& scribtura e on ex paren¬
ibus ductam sed desuper animamdatam: illud iam in
c&eris &iam tacente : scribtura o poster& intellegi nunc
naque & illud consideremus utrum neutram confirm&
sentiam sedutrique possit accommodari quod scribtum est.
perunum hominem peccatum in hunc mundũm intrauit.
& perpeccatum mors. &ita in omnes homines per tran sut
in quo omnes peccauerunt & paulo post sicut peruni¬

Expanded text:
militer sufflauerit deus in faciem formatae mulieris et militer sufflauerit deus in faciem formatae mulieris et facta fuerit in animam uiuam, iam quidem plurimum lucis accederet, qua cuique formatae carni hominis non ex parentibus dari animam crederemus, adhuc tamen expectaretur, quid proprie teneretur in prole, qui nobis modus usitatus est hominis ex homine. prima uero mulier aliter facta est, et ideo adhuc dici posset animam propterea non ex Adam diuinitus Euae datam, quia non ex illo tamquam proles orta est. si autem homini, qui primus ex illis natus est, commemoraret scriptura non ex parentibus ductam, sed desuper animam datam, illud iam in ceteris etiam tacente scriptura oporteret intellegi. Nunc itaque et illud consideremus, utrum neutram confirmet sententiam, sed utrique possit adcommodari, quod scriptum est: per unum hominem peccatum in hunc mundum intrauit et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt; et paulo post: sicut per uni
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. non exaliqua iam facta creatura sicut corpus exterra
&ideo cumredit non hab & quoredeat nisi ad auctorem qui eam
dedit. non adeam creaturam ex qua facta est sicut corpus ad
terram : Nulla estenim creatura ex qua facta est qui a exnihi¬
lo factaest acperhoc ad factorem redit. quaeredita quo
exnihilo facta est non enim omnes redeunt. quoniam sunt
de quibus dicitur sps̃ ambulans & non reuertens: quocirca
difficile est quidem omnia dehacre scribturarum sancta¬
rum testimonia colligere: quod & sifieri possit ut non solun
commemorentur sed &iam ꝑtractentur : in magnam sermo¬
nis longitudinem ꝑgunt: sed tamen nisi aliquid tam certũ
proferatur quam certa proferuntur. quibus ostenditur
quod ds̃ animam fecerit: uel quodeam primo hominidederi
quonam modo perdiuini eloquii testimonium ista quaes¬
qosoluatur ignoro: sienim scriptum ess& quod si¬

Expanded text:
dedit, non ex aliqua iam facta creatura sicut corpus ex terra; dedit, non ex aliqua iam facta creatura sicut corpus ex terra; et ideo, cum redit, non habet. quo redeat, nisi ad auctorem, qui eam dedit, non ad eam creaturam, ex qua facta est, sicut corpus ad terram. nulla est enim creatura, ex qua facta est, quia ex nihilo facta est, ac per hoc ad factorem redit, quae redit, a quo ex nihilo facta est. non enim omnes redeunt, quoniam sunt, de quibus dicitur: spiritus ambulans et non reuertens. , Quocirca difficile est quidem omnia de hac re scripturarum sanctarum testimonia conligere: quod etsi fieri possit, ut non solum commemorentur sed etiam pertractentur, in magnam sermonis longitudinem pergunt; sed tamen, nisi aliquid tam certum proferatur, quam certa proferuntur, quibus ostenditur, quod deus animam fecerit uel quod eam primo homini dederit, quonam modo per diuini eloquii testimonium ista quaestio soluatur ignoro. si enim scriptum esset, quod si
Abbreviated transcription (Latin):
bari non a parentibus sed adõ animam dari quod conuerso
puluere interram suam id est carne quae depuluere factaest
reuertetur spr̃ ad dm̃ qui dedit illum: respondent illi utique
ita est: redit enim sp̃s ad dm̃ quieum dedit homini primo qua¬
do in eius faciem sufflauit conuerso puluere idest humano tor¬
pore interram unde primitus factum est neq enim ad pa¬
rentes eratsp̃s rediturus quamuis indesit creatus ex illo uno
qui homini primo datus est : sicut nec ipsa caro post mortemo
parentes reuertitur. a quibus eam certe constat esse propaga¬
tam: quem ad modum ergo caro non redit ad homines ex quib
creata est sed ad terram unde primo homini formata est : Ia
& sp̃r non redit ad homines aquibus trans fusus est sed addm̃
aquo primae illi carnidatus est: quo testimonio sane satisam¬
monemur. exnihilo dm̃ fecisse animam quam primo homini

Expanded text:
bari non a parentibus, sed a deo animam dari, quod conuerso bari non a parentibus, sed a deo animam dari, quod conuerso puluere in terram suam, id est carne, quae de puluere facta est, reuerteretur spiritus ad deum, qui dedit illum, respondent illi: utique ita est. redit enim spiritus ad deum, qui eum dedit homini primo, quando in eius faciem sufflauit conuerso puluere, id est humano corpore, in terram suam, unde primitus factum est. neque enim ad parentes erat spiritus rediturus, quamuis inde sit creatus ex illo uno, qui homini primo datus est, sicut nec ipsa caro post mortem ad parentes reuertitur, a quibus eam constat certe esse propagatam. quemadmodum ergo caro non redit ad homines, ex quibus creata est, sed ad terram, unde primo homini formata est, ita et spiritus non redit ad homines, a quibus transfusus est, sed ad deum, a quo primae illi carni datus est. Quo testimonio sane satis admonemur ex nihilo deum fecisse animam, quam primo homini
Abbreviated transcription (Latin):
rrenum hominem uiuentium & desua uanitate presumentium
quodam modo aufertur sp̃s proprius cum exuunt seu ueterem
hominem & infirmantur ut perficientur expulsa superbia di¬
centes dño ꝑhumilem confessionem. memento qui a puluis su¬
mus. quibus dictum erat quid superbit terra &cinis: poculum
quippe fidei contuentes dĩ iustitiam ut non uelint constitu¬
ere suam sem& ipsos despiciunt. sicut iob dicit: & distabescunt
&aestimant se terram &cinerem: Hoc est enim ampuluerem
suum conuertentur: accepto autem spũ dĩ dicunt. uiuo autẽ
umnonego uiuit autem in mexp̃s: sic in nouatur facies tenrȩ
pernoui testamenti gratiam numerositate sanctorum:
Illud &iam quod apud ecclesiasten scriptum est & conuerta¬
tur puluis interram sicut fuit. & sp̃s reuertatur ad dm̃. qui
dedit eum : neutrii sententiae contraalterum suffragatur:
sedinter utramq consistit: cumenim isti dixcrint. hin cpro¬

Expanded text:
terrenum hominem uiuentium et de sua uanitate praesumentium terrenum hominem uiuentium et de sua uanitate praesumentium quodammodo aufertur spiritus proprius, cum exuunt se ueterem hominem et infirmantur, ut perficiantur expulsa superbia, dicentes domino per humilem confessionem: memento, quia puluis sumus, quibus dictum erat: quid superbit terra et cinis? per oculum quippe fidei contuentes dei iustitiam, ut non uelint constituere suam, semet ipsos despiciunt, sicut Iob dicit, et distabescunt et aestimant se terram et cinerem; hoc est enim: et in puluerem suum conuertentur. accepto autem spiritu dei dicunt: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. sic innouatur facies terrae per noui testamenti gratiam numerositate sane. torum. Illud etiam, quod apud Ecclesiasten scriptum est: et conuertatur puluis in terram, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum, neutri sententiae contra alteram suffragatur, sed inter utramque consistit. cum enim isti dixerint hinc pro
Abbreviated transcription (Latin):
innouabis faciem terrae: proillis enim qui arbitrantur
animas exparentibus sicut corpora creari hoc uidetur so¬
nare cumsic intellegatur ut spm̃ eorum propterea dixerit
quod eum homines ex hominibus acciperint. quicummortui
fuerint non cis poterit ab hominibus reddi ut resurgant quia
non rursus que mad modum quando natisuntꝰ aparentibus du¬
citur sed ds̃ eum redd& qui resuscitat mortuosꝰ ac porhoc cun¬
dem sp̃m̃ dixit eorum cummoriuntur Dĩ autem cum resur¬
gunt: quod possunt illi quinon exparentibus sed dõ mittente ꝗ
inimas uenire adserunt prosua opinione sic intellegere. ut eo¬
rum dixerit spm̃ cummoriuntur quia in eis erat &abeis exit:
diautem cum resurgunt. quod ab ipso mittitur. ab ipsoredditur:
proide &iam hoctestimonium neutris eorum aduersatur
ego uero arbitror melius intellegi hoc dictum de gratiadĩ qua
interius renouamur: Omnium enim superborum secundum

Expanded text:
innovabis faciem terrae . Pro illis enim qui arbitrantur innovabis faciem terrae . Pro illis enim qui arbitrantur animas ex parentibus sicut corpora creari, hoc videtur sonare, cum sic intelligatur, ut spiritum eorum propterea dixerit, quod eum homines ex hominibus acceperint: qui cum mortui fuerint, non eis poterit ab hominibus reddi, ut resurgant; quia non rursus, quemadmodum quando nati sunt, a parentibus ducitur, sed Deus eum reddet, qui resuscitat mortuos . Ac per hoc eumdem spiritum dixit eorum cum moriuntur, Dei autem cum resurgunt. Quod possunt illi, qui non ex parentibus, sed Deo mittente, animas venire asserunt, pro sua opinione sic intelligere, ut eorum dixerit spiritum cum moriuntur, quia in eis erat, et ab eis exit; Dei autem cum resurgunt, quod ab ipso mittitur, ab ipso redditur: proinde hoc etiam testimonium neutris eorum adEgo uero arbitror melius intellegi hoc dictum de gratia dei, qua interius renouamur. omnium enim superborum secundum
Abbreviated transcription (Latin):
operasua : neque enim secundum naturam. inqua fiunt abillo
qui omnes naturar bonas facit : sed ab sit ut contradicamur aposto¬
lo quidicit nondum natos nihi legisse boni aut mali: unde on¬
firmat non potuisse exoperibus dici. sed exuocantemaior seruat
minori cum de geminis ager& adhuc in rebeccae utero constituas
seque stremus ergo paululum hoc delibro sapientiae testimoniũ
Neque enim neglegendi sunt scuerrent seuuerum sapiant. qui
hoc specialiter & singulariter de anima illa dictum putant
mediatoris dĩ & hominum hominis xp̃i ihũ. quod sinecesse
fuerit qualesit postea considerabimus: ut sixp̃o conuenire non
potuerit. quaeramus quemadmodum id accipere debeamus
ne contra apostolicam ueniamus fidem putantes habere
animas aliquamerita operum suorum priusquam incipi¬
ant incorporibus uiuere : Nunc illud uideamus quemadmo¬
suum conuertentur emitte spm̃tuum & creabuntur &

Expanded text:
opera sua? neque enim secundum naturam, in qua fiunt ab illo, opera sua? neque enim secundum naturam, in qua fiunt ab illo, qui omnes naturas bonas facit. sed absit, ut contradicamus apostolo, qui dicit nondum natos nihil egisse boni aut mali, unde confirmat non potuisse se ex operibus dici, sed ex uocante: maior seruiet minori, cum de geminis ageret adhuc in Rebeccae utero constitutis. sequestremus ergo . paululum hoc de libro Sapientiae testimonium; neque enim neglegendi sunt, seu errent seu uerum sapiant, qui hoc specialiter et singulariter de anima illa dictum putant mediatoris dei et hominum hominis Christi Iesu. quod, si necesse fuerit, quale sit postea considerabimus, ut, si Christo conuenire non potuerit, quaeramus, quemadmodum id accipere debeamus, ne contra apostolicam fidem ueniamus putantes habere animas aliqua merita operum suorum, priusquam incipiant in corporibus uiuere. Nunc illud uideamus quemadmosuum convertentur. Emittes spiritum tuum, et creabuntur; et
Abbreviated transcription (Latin):
delibro sapientiae ubiait. Sortitur sum animam bonam. &
cum essem magis bonus ueni ad corpus in co inquinatum : dili¬
gentiorem considerationem flagitat: Magis enim uid&ur
ad testari opinioni quanon exuna propagari. sed desuper ani¬
mae uenire creduntur ad corpora: uerum tamen quid est
sortitus sum animam bonam : quasi aut in illo animarum fonte
siullus est aliae sint animaebonae aliae nonbonae. quae sorte
quadam exeunt quaenam cui homini tribuatur: aut alias q
adhoram conceptorum. uel nascentium faciatbonars alias
non bonas quarum quisq habeat sortem quae acciderit
mirum si hoc eos saltim adiubat quicredunt animas alibi fic¬
tas singillatim mittiadõ singulis quibusq corporibur homine
acnonillos potius qui promeritis operum quȩ ante corpus egerint
incorpora mitti animas dicunt : secundo quidenim aliac bone
aliac nonbone uenire ad corpora possunt putari riis secundum

Expanded text:
de libro Sapientiae, ubi ait: sortitus sum animam bonam et, de libro Sapientiae, ubi ait: sortitus sum animam bonam et, cum essem magis bonus, ueni ad corpus incoinquinatum, diligentiorem considerationem flagitat. magis enim uidetur adtestari opinioni, qua non ex una propagari, sed desuper animae uenire creduntur ad corpora. uerum tamen quid est: sortitus sum animam bonam? quasi aut in illo animarum fonte, si ullus est, aliae sint animae bonae, aliae non bonae, quae sorte quadam exeunt, quaenam cui homini tribuatur, aut alias deus ad horam conceptorum uel nascentium faciat bonas, alias non bonas, quarum quisque habeat sorte, quae acciderit. mirum, si hoc eos saltem adiuuat, qui credunt animas alibi factas singillatim mitti a deo singulis quibusque corporibus hominum, ac non illos potius, qui pro meritis operum, quae ante corpus egerunt, in corpora mitti animas dicunt. secundum quid enim aliae bonae, aliae non bonae uenire ad corpora possunt putari nisi secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uatione formantur. unde dicit apostolus. gratiaenim salui
facti estis perfidem & hoc non ex uobis. seddĩ donum est. non ex
operibus. neforte quis extollatur. ipsius enim sumus figmen¬
tum. creati inxp̃oihũ in operibus bonis. non enim perhanc grati¬
am fidei corporanra creata uel fincta possumus intellegere.
sed sicut inpsalmo dictum est. Cormundum crea in medr̃:
hinc esse &iam illud puto. qui finxit sp̃m hominis in ipsoatam¬
quam aliudsit factam animam mittere. aliud in ipso homine
facere id est reficere acrenouare: sed &iam hoc sinon degratia
inquare nouamur sed denatura in quanascimur intellegamus :
adutramq sententiam ducipotest : quia uel exuna illa primi
hominis tamquam semen animae ad tractum ipse fingit in
homine ut uiuific& corpus siue spm̃ uitae. ñ exilla propagi¬
ne sed aliunde corpori infusum : ipse itidem fingit permor¬
tales sensus carnis ut fiat homo in animam uiuam: illud sane

Expanded text:
uatione formantur. unde dicit apostolus: gratia enim salui uatione formantur. unde dicit apostolus: gratia enim salui facti estioperibus ne forte quis extollatur, ipsius enim sumus figmentum creati in Christo Iesu in operibus bonis. non enim per hanc gratiam fidei corpora nostra creata uel ficta possumus intellegere, . sed sicut in psalmo dictum est: cor mundum crea in me, deus. Hinc esse etiam illud puto: qui finxit spiritum hominis in ipso; tamquam aliud sit factam animam mittere, aliud in ipso homine facere, id est reficere ac renouare. sed etiam hoc si non de gratia, in qua renouamur, sed de natura, in qua nascimur, intellegamus, ad utramque sententiam duci potest, quia uel ex una illa primi hominis tamquam semen animae adtractum ipse fingit in homine, ut uiuificet corpus, siue spiritum uitae non ex illa propagine, sed aliunde corpori infusum ipse itidem fingit per mortales sensus carnis, ut fiat homo in animam uiuam. Illud sane
Abbreviated transcription (Latin):
citur unam animam dm̃fecisse. & dedisse primo homini un¬
de ceteras facer& sicut exeius corpore c&era hominum cor¬
pora. Anei quadicitur singulas singulis facere sicut illi
unam non exilla c&eras : Illud enim quodperdsaiam dicit
omne flatum ego feci: cum hoc cum deanima dicere quae se¬
q̃untur satis ostendant. ad utrumque accipi potest nam siue
exuna primi hominis anima siue exaliquo suo secr&o : omner
procul dubio animas ipse facit & illud quod scriptum est
qui finxit singillatim corda eorum. sinomine cordium uolue¬
rimus animas intellegere : neq hoc repugnat cuiquam duor
de quibus nunc ambigimus: siue enim ex una illiaquam flauit
infaciem primi hominis ipse utique singulas fingit sicut &iã
corpora siue singulas uel fingat &mittat. uel in eis ipsis quibus
miserit eas fingat quam quam hoc non mihi uideatur dictum
nisiexeo quod pergratiam nrae animae adimaginem dĩ reno¬

Expanded text:
citur unam animam deum fecisse et dedisse primo homini, uncitur unam animam deum fecisse et dedisse primo homini, unde ceteras faceret, sicut ex eius corpore cetera hominum corpora, an ei, qua dicitur singulas singulis facere, sicut illi unam, non ex illa ceteras. illud enim, quod per Esaiam dicit: omnem flatum ego feci, cum hoc eum de anima dicere quae sequuntur satis ostendant, ad utrumque accipi potest. nam siue ex una primi hominis anima siue ex aliquo suo secreto omnes procul dubio animas ipse facit. Et illud, quod scriptum est: qui finxit singillatim corda eorum, si nomine cordium uoluerimus animas intellegere, neque hoc repugnat cuiquam duorum, de quibus nunc ambigimus. siue enim ex una illa, quam flauit in faciem primi hominis, ipse utique singulas fingit, sicut etiam corpora, siue singulas uel fingat et mittat uel in eis ipsis, quibus miserit, eas fingat, quamquam hoc non mihi uideatur dictum, nisi ex eo, quod per gratiam nostrae animae ad imaginem dei reno