comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postea uiuitur. utiq terracal¬
catur. Ipsugitur humani ad fec¬
tur sine quib in hac mor talitate
noniuuitur: quasi pedessunt
ubi exhum anisreb ad ficimur:
& sic ad ficimur ut sidixerimur
quia peccatũ non habemus. Nos
ipros decipiamus. &ueritas non¬
sit in nobis. Cotidie igitur pe¬
der lauat nobis. quiinter pellat
pronobis Et cotidie nos opur
habere ut pedes lauemus. idest
uias spiritecliũ gressuũ diriga¬
mus. In psa oratione dominica
confitemur cũ dicimur. Dimit¬
tenobis debitee nostra. sicut
& nos dimittimus debitorib
nostris. Si enim confiteamur
sicut scriptũ est peccatanor¬
tree profecto ille quilauit pe¬
des discipulor ũ suorũ fidelir
est &iustur. quidimittat no¬
lur peccata. & mund& ab om¬
ni iniquitate. Idest usq ad pedes.
quib: conuersccmnur interrec.
Pro inde ecclesir quã mundat xp̃r
lauacro aquae inuerbo: non solũ
in illir ÷ sinemacula &ruga qui post
lauacrũ regenerationis. continu¬

Expanded text:
postea vivitur, utique terra calpostea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi igitur humani affectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex humanis rebus afficimur; et sic afficimur, ut si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipiamus, et veritas in nobis non sit . Quotidie igitur pedes lavat nobis, qui interpellat pro nobis : et quotidie nos opus habere ut pedes lavemus, id est, vias spiritualium gressuum dirigamus, in ipsa oratione dominica confitemur, cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Si enim confiteamur, sicut scriptum est, peccata nostra, profecto ille qui lavit pedes discipulorum suorum, fidelis est et justus qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate , id est, usque ad pedes quibus conversamur in terra. 5. Proinde Ecclesia quam mundat Christus lavacro aquae in verbo, non solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continu
Abbreviated transcription (Latin):
uare ⁊ dñs autẽ nouerat qđ dicȩ¬
bat. Micẽsinos trecinfirmitees
eius secr&ee non penercet.
Verũ tacmen quantũ noserudire
& exlegesua docere dignatur:
procaptumco. promodulomeo
aliquid &ic̃c ego de huius quȩstio¬
nis profunditecte illo aduuante
respondeã ac primũ ipscemlo¬
cutionẽ non sibi esse contrariẽc
facillime ostendeem. Qius enĩ
nonita rectissime loqui possit.
mundur est totur pr&er pedes ÷
elegantius autẽ loquitur sidicit.
mundusert totur. nisi pedes.
quod tantum uel&. Hocergo
ait dñs. Non hab& opus nisipe¬
des lauare. sed est mnundurto¬
tus. Totus utiq praeter pedes
uel nisi pedes : quos hecb& laue
re. Sed quidest hoc quo druult
quid hocnacercriũ ert ut quȩ ra¬
mus⁊. dñrdicit. ueritar loqui¬
tur. quod o purhabeat pederlaua¬
re. &eic̃cille quilotura ert.
uid fratres inei quid putatis
Nisi quia homo in sco quidem bap¬
tis mo totus abluitur. Non prȩ¬
ter peder. sed totur omnino:
Verũ tacinen cũ m reb humanis

Expanded text:
 noverat quod dicebat, etiamsi nostra infirmitas ejus secreta non penetrat. Verumtamen quantum nos erudire et ex lege sua docere dignatur, pro captu meo, pro modulo meo, aliquid etiam ego de hujus quaestionis profunditate, illo adjuvante, respondeam: ac primum ipsam locutionem non sibi esse contrariam facillime ostendam. Quis enim non ita rectissime loqui possit, Mundus est totus, praeter pedes? Elegantius autem loquitur si dicit, Mundus est totus, nisi pedes; quod tantumdem valet. Hoc ergo ait Dominus, Non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Totus utique praeter pedes, vel, nisi pedes, quos habe. Sed quid est hoc? quid sibi vult? quid hoc necessarium est ut quaeramus? Dominus dicit, veritas loquitur, quod opus habeat pedes lavare etiam ille qui lotus est. Quid, fratres mei, quid putatis? nisi quia homo in sancto quidem Baptismo totus abluitur, non praeter pedes, sed totus omnino: verumtamen cum in rebus humanis
Abbreviated transcription (Latin):
adrogaentiã ipsa ueritastim&
quiueritas est: Nc non discã ego
qđ utile est. dũ tac& ille quod est.
Scatissimus paulus. nonutiq um¬
genitus difilius. sed unigenitidifi
li seruus & apostolus. Non ueritas
sed par ticeps ueritatis: ait libere
& constanter: Et siuo lucro glori¬
ari nonero insipiens ueritatem
cnim dico. Neq enim inscipso.
sedimpsaueritate quae superior
est ipso. & humilit̃ & ueraciter
pit ut quigloria t᷑ indño gloriet᷑
ta me nontimer& insipientiã siglo¬
riari uell& amator sapientiae
& ingloria suatimer& insipicntiã
ipra sapiendar Nontimuit ad ro¬
igantiã quidix̃ : In dñalaudabitꝰ
anbma mea. eun laude sua tine¬
r& acheogantiã potestcos dñi
Inqualaudatꝰ anima seruii. uos
& benedicitis. sumenim: Ideobe¬
nedicitis. quiasum. Namsinones¬
sem. qđ dicitis maledicere&us eu uar

Expanded text:
arrogantiaarrogantiaqui Veritas est, ne non dicam ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Beatissimus Paulus non utique unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Filii Dei servus et apostolus, non Veritas, sed particeps Veritatis, ait libere atque constanter: Et si voluero gloriari, non ero insipiens, veritatem enim dico . Neque enim in seipso, sed in ipsa Veritate, quae superior est ipso, et humiliter et veraciter pit ut qui gloriatur in Domino glorietur . Ita ne non timeret insipientiam, si gloriari vellet amator sapientiae, et in gloria ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam qui dixit, In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in qua laudatur anima servi? Vos, et bene dicitis; sum etenim. Ideo bene dicitis, quia sum: nam si non essem quod dicitis, male diceretis, etia
Abbreviated transcription (Latin):
reprehender&. &icc̃ qui eũ nihil
esse aliud quã hominẽ creder&.¬
qum̃ id ꝓfit&ur. qđ & psi homines
inquib lib& artib: usq: ad eosine
addrogantia ꝓfitent᷑: ut ꝓfesso¬
res uocentur: Quoduero dnm
& ipse. sȩdicit discipulorũ suorũ.
cũ sint illi &iã. secundũ seculum
ingenui. quisferat in homine
seddy loquit. nulla ÷ hic clatio
tantae celsitudinis. Nullũ men¬
datiũ ueritatis. Nobis subiace¬
re illi utile ÷ celsitudini Nobis
ser uire utile ÷ & ueritati. Quod
sed nm̃ dicit non illiuitiũ est. sed
nobis beneficiũ. Cuiusdã sȩcula¬
ris auctoris uerba laudantur
quia dix : cũ omnis ad rogantia odi¬
osaest: tũ illcc in genunces eloqueꝵ¬
tiae. multo molestissima : & tec
menidem ipse cũ desua eloquen¬
tia loquer&ur: dicerem inquid
ꝑfectam suta iudicarem: Nec inue¬
ritate crimen adrogantiae per¬
times cerem Sugitur Alchomo
cloquentissimus inucritate ad¬
rogantiã nontimer&. quo modo

Expanded text:
reprehenderet, etiam qui eum nihil reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem credernes in quibuslibet artibus usque adeo sine arrogantia profitentur, ut professores vocentur. Quod vero dominum et ipse se dicit discipulorum suorum, cum sint illi etiam secundum saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse cum de sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec in veritate crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquentissimus in veritate arrogantiam non timeret, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uchementer ipse terruiss&.
nullo modo sinendi: ut magister
non tantũ ipsorũ sed angelorum
et dñs non tantũ ipsorũ. sedrerum
omniũ lauarẽ pedes discipulorũ
& seruorũ suorũ : Huius ergo
tanti facti. qum̃ ꝓmiserat. scien¬
tiã dicens. scies autẽ postea: quid
sit qđ fecit docere nunc incipit:
os inquit uocatis me magister
& dñe & bene dicitis: sumenim.
Senedicitis quia uerũ dicitis: sum
quippe qđ dicitis. Homini precep¬
tũ est. Nontelaud& ostuum.
scellaud& teos ꝓximitui Pcri¬
culo sum est enim sibi placere: cui
cauendũ est suꝑbire. Illcautẽ qui
suꝑ ommaest. quantũ cũq selaud&
Nouse extollit excel sus: Ncporest
recte dici a drogans ds. Nobis nãq
expedit eũ nosse nonilli. Nec eum
quisq cognoscit. sinon sȩ indie&
ipse quinouit. Siergononse laudan¬
do quasi adrogantiã uitare uoluerit.
nobis sapientiã denegabit: & magis¬
trũ quidem qđ se esse dicit nemo

Expanded text:
nisi ipse vehementer terruisset, nisi ipse vehementer terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tantum ipsorum, sed Angelorum, et Dominus non tantum ipsorum, sed rerum omnium, lavaret pedes discipulorum et servorum suorum: hujus ergo tanti facti quoniam promiserat scientiam dicens, Scies autem postea; quid sit quod fecit, docere nunc incipit. 3. Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Bene dicitis, quia verum dquippe quod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia, quantumcunque se laudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
AM ILLEC UERBA. EUANCCLII UBI
dñs lauans pedes discipulis suis
ait. Quilo tus est semel nor
hab& necessitatẽ nisipedes la¬
uare sed est mundustotus
dilectionȩ uestrae ut dñs dona¬
redignatus est exposuimus:
Nunc qđ sequit uideamus.
Et uos in quit mundicstis sed
non omnes. Hoc quid sit. nequȩ¬
rercmus ipse cuangelistec pate¬
fecit: adiungens. Sciebat enim
quis nãers& quitrader & cum
propterea dixit. non estis mundi
omnes. Quid hoc aꝑtius : ꝓ inde
ad sequentia transeamus. Pos¬
quã ergo lauii pedeseorũ : cepit
uestimenta sua. cũ recubius s&
iterũ dix̃cis. Scitis quid fecerĩ
uobis : Nunc est ut beato pecro
reddatur illec ꝓmisio. Dilatus
enimfuerat quando ex pauescenti
& dicenti: Non lauabis mihlin &er
cio tunescis modo scies autẽ postea
cccest ips ũ postea/ lãtẽpus est
ut dicatꝰ. qđ paulo antedilatum est
Memor itaq dñsseꝓmississe iam
dudũ scientiã factisui. tã in opinati
tã mirabilis. tã ex pauescendi. Ut

Expanded text:
am illa verba Evangelii, ubi Dominus lavans pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proinde ad sequentia transeamus. 2. Postquam ergo lavit pedes eorum, et accepit vestimenta sua; cum recubuisset iterum, dixit eis: Scitis quid fecerim vobis? Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio: dilatus enim fuerat, quando expavescenti, et dicenti, Non lavabis mihi pedes cio, tu nescis modo, scies autem postea . Ecce est ipsum postea; jam tempus est ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jam dudum scientiam facti sui tam inopinati, tam mirabilis, tam expavescendi, et
Abbreviated transcription (Latin):
It a latenter acspiritecliter fieri: sed
inter÷ quib nam earũ mens humaneo
consentiat. diuino auxilio uel deserta
per meritum : uel adiuta ꝑgratiam.
ꝥ actũer goiam fuerat incorde uide periũ¬
mirnonẽ diabolicã. ut trader & dirci¬
pulur ma gistrum. sed quẽ non didice¬
ratdm̃. Ianiteliruenerat ad conuiuũ
explorator pastoris: Insidiator saliu¬
toris. uenditor redemptorir lam
talir ieperat. & uidebatur &x tolera¬
batur & seignor ari arbi trabatur:
quia meo quẽ uolebat fallere fallebat᷑
Atille isto imipso corde intur inspec¬
to nes erente scientesutebatur
Seicur quia omnia dedit cipater in ma¬
nus. ergo & iprum traditoreni
Nam sieũ minanib non haber&
nonatiquillo uter &xure utuella
Promdetam trraditor uotraditur
eratei. quẽ trade rocupiebat atque
ita malũ trahondo pͥaciebat: Vt deillo
tradirobenũ fier & quo dncperebati
Sciebat e mndũr qilid paocite pro
amueir: qupadenter. litebad binicq¬

Expanded text:
ita latenter ac spiritualiter fieri: sed ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde Judae per immissionem diabolicam, ut traderet discipulus magistrum, sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur ini
Abbreviated transcription (Latin):
cȩnã factã. uelutiiam consũptam
atq trans actecm. Ad huc enum ceneͣ¬
dircipulirsur. Nam postea recubuit
&bucellã suo traditori postea dedit
utiq cena nondũ finita. hoc tidũ ad¬
huc pans et recinmenra. Cenaergo
facta dictũ ÷ iamparatec. & ad conui¬
uantiũ menfacmurumq perducta:
rit incor iude: hocutiq ut trader&
eum. Mirno isteos piriteclir sugger¬
tio est: Non fit per aurem sed per
cogitationẽ: acper hoc noncorpo¬
raliter sedspiritaliter. Neqi enim
spiritale quoddicitur. semꝑ in lau¬
de accipiendũ est. Nouit apostolur
quȩdam spiriteclia nequitiȩ incelestib
aduer sur quae nobis copluctationẽ
esse testectur: Non autẽ essent euã
maligna spiritalia: sinonessent &iã
maligni sp̃r. Ab sp̃uenim : spiritalia
noimnantur : Sed quo modo ita fidnt
ut diabolice suggestioner p̃nitantus.
& humanis cogitationi bimirceanti
ut eas tam quã suar deput & hpmo.
unde scit homob Nec dubitq pdũ est
&iã bonas suggestioner ab onos nũl

Expanded text:
onsumptam atque transactam: adhuc enim coenadiscipulorum; nam postea recubuit et buccellam suo traditori postea dedit: utique nondum finita coena, hoc est dum adhuc panis in mensa esset. Coena ergo facta, dictum est jam parata, et ad convivantium mensam usque perducta: sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitationem; ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. Neque enim spirituale quod dicitur, semper in laude accipiendum est. Novit Apostolus quaedam spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, si non essent etiam maligni spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. Sed quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
trem. aliud ad hostem. Nam& egrptu
transicrunt: Non enimper sequendo
manserunt: Nontamen traensierunt
permare ad regnũ sed in mere ad
interitum. Sciens ergo ils̃ quiauenit
euis loraut transr& ex hoc mundo ad
patrem. cũdilexsssa suos quierant in
mundo. Infine dilexit eos. Vtiq ut &
ipsi dehiocmundo ubierecnt ad ruum capud
quod himc tracnrsr& eurdilectione
trcensirent: Quid est enim infinem.
apostolus: adiustiticm omnicredentii
inis perficiens. Noniiter ficiens
mis quousq: eamus Nonubipere amus
Sic omnno intelle gendum÷. pascha
ter Inillo est transitur noster
Namuideo porse istec uerba euangelica
quodam humcno modo &icom sic accipi¬
ł aniqueem usq: ad mortẽ xp̃s dilexe¬
rit suos. ut hocuideatur eẽ infinem
dilexiteos. Humana est hȩc senten¬
tia nondiuinec. Neq enim nor huc¬
irq: illedilexit. quisemper & sine
fine nor diligit. Absit ut dileetionẽ
mor tesinierit. quinonestinor¬
tefinitis. Eticem postinortem¬

Expanded text:
trem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii trem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt; nmanserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc transisset, ejus dilectione transirent. Quid est enim in finem, Apostolus, ad justitiam omni credenti . Finis perficiens, non interficiens; finis quo usque eamus, non ubi pereamus. Sic omnino intelligendum est, Pascha ter, in illum est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
inmunditiã diluer& peccatorũ
quid mirũ silinteo quoerat prȩ
cinctus pedes quos lauerattersit.
quicarne quaerat indutus cuian¬
gelistecrũ uestigia confirmauit:¬
& linteo quidem ut seprecinger&
posuit uertimenta qua e habebat :
ut autẽ formã ser in acciper &
quando sem& iprũ exinaniuit:
Non quod hecbebat deposuit.
sed quod non habebat accepit:
Crucifigendur fane suis expoli¬
atus ÷ uertimentis. Et mortuus
inuolutur : lintcis & totacille
cius parso nostra purgatioert:
Passurusigitur exitia praemist
obsequia : Non solũcis proqui¬
b: erat subiturus mortem.
sed &ic̃c illi quicũ fuerat tradi¬
turus ad mortẽ: Tanta est
quippe humanehumilitatis uti¬
litas ut cã suo cõmendar &
exemplo &icc̃ diuina sublimitas
Quia homo superb in a&ernum
perir&. Nisicũ ds̃ humilis inueni¬
r&. Venitenim filius hominis
quaerere & scluum facere quod
perierat. Perierat autẽ per suꝑ¬
bicem decoptoris sccutur ergo

Expanded text:
immunditiam dilueret peccatorum? immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum, si linteo quo erat pcinctus: pedes quos laverat tersit: qui carne qua erat indutus evangelistarum vestigia confirmavit. Et linteo quidem ut se precingeret: posuit vestimenta que habebat: ut autem formam servi acciperet: quando semetipsum exinanivit: non quod habebat deposuit: sed quod non habebaCrucifigendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passio, nostra purgatio est. Passurus igitur exitia, praemisit obsequia; non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . Perierat autem superbiam deceptoris secutus, ergo
Abbreviated transcription (Latin):
pit lauare peder discipulorũ & exter¬
gebat linteo quoerat precinetur
Debemur dilectissimi: senrũ euange¬
listȩ diligenter adtendere.
Locuturus quippe d&canta dñ humi¬
litate: prius eiuscelsitudinem
uoluit commendare: Ad hoc per¬
tin& quodait. sciens quia omnia
dedit ei pater inmanur. et quia ado
exiit & addm̃uadit Qũergo illi
ille dircipulor ũ non manus sedpe
sedhominis ser ui ipleuit officiũ:¬
dhoc autẽ pertin& quod oicem de
traditore ipsiur quiiam tcclirue¬
nerat quinec abillo ignorabatur
predo quiuoluit : Ut hocquoq ad ma¬
ximũ cumulũ humilitatis acceder&
quod eacc̃ illi non dedignatur ÷ pe¬
deslauare Cuiur manuriam
prxiudebat inrcclere. Quid autẽ
mirũ sisurrexit acaena & posuuit
uestimente fucc. quicũ mforma
& quid mirũ n prȩcinexit sȩlinteo
qui formã serui accipiens habitu
cstinuentus ut homo Quid mi¬
rũ simisit aquã in peluem unde
lauar & pedes discipulorum
qui interrã sanguinẽ fudit: quo

Expanded text:
rum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait, Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exiit, et ad Deum vadit. Cum illi ille discipulorum non manus, sed pesed hominis servi implevit officiuAd hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posvestimenta, qui cum in forma ? Quid mirum, si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens habitu inventus est ut homo? Quid mirum, si misit aquam in pelvim, unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
impegi no uissime indam hel & cantotedio est ł issi it despo¬
tione subita omnẽ ueterẽ laborẽ uoluis sẽ contõnere
inter eos cepirus sus discipulus ee chaldaicus. Et ut uerius fate¬
ar usq: in presentẽ diẽ magis possũ sermonẽ chaldaicũlegeno¬
& intellegere quã sonares xp̃i itaq: grat: a iero nimussidõ
adeptus litteris grecis uellatins adq hebraicis docus cuncta
hebneo rũ uolumina quȩ in canone continent᷑ & uetericestamen¬
to uera : ditione in latinã linguã uertit caqominia cõmen¬

Expanded text:
tanto tedio affectus sum ut desperatione sumpta omnem ueterem laborem uoluerim contemnere. inter eos, coepi rursum esse discipulus Caldaicus. Et ut uerius fatear, usque in hodiernum diem maius possum sermonem Caldaicuet intelligere, quam sonare. Christi itaque gratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis docHebraeorum volumina quae in canone continentur, ex Veteri Testamento, vera editione in latinam linguam vertit, aque commen
Abbreviated transcription (Latin):
libellis suis epłisq: in monas terio conficiens edisserit:
ut ad suam id est romane urbis ecclesi amobscribendamit¬
tendaq: uolumina assi duo opere non desistere huius cemo di
exhortatus est dilectissimo filio ieriꝰnimo da masus
Dormitantẽtȩ & longoia tẽpore neglogentẽ. potius quã scri¬
bente questiunculis ad teris scitare disposui nuno quid agero
sed qđ lectionis fructus sit iste si scribas: Itaq qm̃ta bella moa tꝰ
heremo aliquando dica ueras quas ꝙ totdaiuiditate log
atq scripsi: & ultro pollicituseste furtiuis noctium a peribi
aliqua si uelis possisdictare. libenter accipio aib offorento qđ
roga re uoluerã &iam si ne gasses

Expanded text:
libellis suis, epistolisque suo in Monasterio conficiens edisserit; libellis suis, epistolisque suo in Monasterio conficiens edisserit; ut ad suam idem Romanae urbis Ecclesiam, ad scribenda mittendaque volumina assiduo opere non desisteret, hujusmodi verbis exhortatus est. Dilectissimo filio Hieronymo Damasus. Dormitantem te, et longo jam tempore legentem potius quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo legere sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et tabellaeremo aliquando dictaveras, quasque tota aviditate legi atque scripsi, et ultro pollicitus es, furtivis noctium operibus aliquas si velim posse dictare: libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si negasses.
Abbreviated transcription (Latin):
sr eminib angelorũ elocs auden que contabã poste n
penitentiq exacto ad beh loem oppidũ hie ronimus reme auit
Lbi prudens animal ad presepe dñi s̃ st obtulit permansurũ
B ib liothecã suam quã sibi sũ mostudio ipse condiderat clausam om¬
niumq librorũ orationes quas pene memoriter recinebat
iterũ relegens diemieiunans docebat aduesperãs
plures ad eum religio sorũ quibus uitȩ eiusfama cõperta est
protinus confluxerunt: Bonũq doctorẽ paruo adhuc sub
turioboni obseruare discipuli, Nec multũ post cellulãsbi obdis
cipulorũ copiam suorus & propt̃ frequent Iam aduentantium
ad bechlegmiticim portã quȩ ad occidentt̃ conisicit : & egredien¬
tibus ad seꝑt entonem uidecur. par uulũ habitatio nislocellũ construx̃
nterĩ hcrominus dũ eximium her einitam̃o nachorũ q humilia
sub terraneaq peragrans habtacula contemplatur uitasq
eorũ sub pliciuoces citans scribensq ueri totemponit : Multaq alia

Expanded text:
etus gaudensque cantabam: Post te in poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religiosorum, quibus vitae ejus fama comperta erat, protinus confluxerunt: bonumque Doctorem parvo adhuc sub tcipulorum suorum copiam, et propter frequentiam adventantium, ad Bethlehemiticam portam, quae ad Occidentem conspicit, et egredientibus ad Septentrionem videtur, parvulum habitationis locellum construxit. Interim Hieronymus dum eximiorum Eremitarum, Monachorumque humilia subterraneaque peragrans habitacula contemplatur, vitasque eorum supplici voce sciscitans, scribensque veritatem exponit, multaque alia
Abbreviated transcription (Latin):
Cur abraha signũ cincũ cisi onis suscepit ÷ curisa aonistos
docarus non illi cui uoluit sed ciu no luit deceptus erro nebonedbx̧
nano quibus ausibus quantis uel aboribus solus ominum romanorũ
nis medeserta uallarent in centiua uitioriũ ardorẽq:
natuus ferre non poterũ: Quẽ cũ crebris ieiunii fran¬
gere  menstomen cogitationibus ostuabat Ad qđemin
cdandũ cuido fratri qui exhhreiscrediderat moin discipli¬
nã dedi: ut pose quintiligmi agumime cicgnonis fluuium
grauitit̃ q sruntinis & lenitate plimi absabetũ discero¬
fordontia hanclantiaq uerba meditarer

Expanded text:
Cur Abraham signum Circumcisionis suscepit? Cur Isaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus solus omnium Romanorum nis me deserta uallarent, incentiua uitiorum ardoremque naturae ferre non poteram; quae cum crebris ieiuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. ad quam edomandam cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in disciplinam dedi, ut post Quintiliani acumina Ciceronisque fluuios grauitatemqstridentia anhelantiaque verba meditarer.
Abbreviated transcription (Latin):
heliacẽ quoq labent ueritatẽ o gre corũ quo rundã leuitas
quȩ sibi romanes aeim̃s icripturas diunitus inspiratas. oc cepisse
ple udebat  habire qđ nonhah& recognoscati lgit᷑ ine roninius
pomal gresius ado iente tendens pro fectus est ad gregonũ na¬
antenũ constanti no politanũ epscopũ ubiita proficere u duic
pulus lit prcceptorẽ eumq: constanti napolitana urbe con¬
seruabet hoc discipilat ul oronimus per acto insi riam ꝑ rexiti
fi delib nisic: Hec in huius historiȩ pro logn incerserens scribe¬
te in quid disposui site auon dsuutã dederit ce nuituperatores
mne saltẽfugie tõmers eclauđ per se qui desterine¬

Expanded text:
Hebraicam quoque habeat veritatem; et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi Romanos a se omnes Scripturas divinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuitit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierin
Abbreviated transcription (Latin):
obtestans dicere: Dñe siuni quã habuero codices seculire aile¬
gero teregaui: In haciacta menti uerba diissus. renertoc
ad superos : Mirantibus cunctisoculos aperio canto lacrima¬
rũ imbreper fusus ut &iam in credulis. fidẽ facenẽ ex olore:
Nec uero sopor ille in anis suit ut uana sõnia quibus se pediludi¬
murtertis est tribunal ante qđ ia curiudicium testis qđ timui
Ita mihi nũ quã contingat talẽ incedere questionẽ liuentus
habuis semȩ sc pulas plagassensisie ꝑioniũ & tanto de hinc stu¬
do duina legist quanto mortalis antea non legerã
ntere ahigno uitus gromano ecdese pr̃ebt hos da masi sacer¬
dotis sa crebiblio dete serutator. diuinonũ dissertoruolo¬
minũ pertriennium conitinuum carus ac ceptusq popula¬
rib ueneratur oriniumq tuditio dignus eẽ sũ mosa cs do¬
todecernitur: quȩde ec dericorũ monachorũq ordinib ꝓ¬

Expanded text:
obtestans dicere: Domine, si unquam habuero codices saeculares, si legero, te negavi. In haec sacramenti verba dimissus revertor ad superos; mirantibus cunctis, oculos aperio tanto lacrymarum imbre perfusos, ut etiam incredulis fidem facerem ex dolore. Nec vero sopor ille inanis fuit, ut vana somnia, quibus saepe deludimur. Teste est tribunal ante quod jacui, judicium teste quod timui; ita mihi nunquam contingat talem incidere quaestionem. Livientes me habuisse scapulas, plagas sensisse per somnium; et tanto dehinc studio divina legisse, quanto mortalia antea non legeram. Interea Hieronymus Romanae Ecclesiae Presbyter, os Damasi Sacerdotis, sacrae Bibliothecae scrutator, divinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus acceptusque popularibus veneratur, omniumque judicio dignus esse summo sacerdotio decernitur, quidam ex
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ au& orẽ tubli unre cordatur : moxcelitus natales
quando qr reuoluer& libros saluti sero castigatuse s
uerberc st a enĩ ipse de sȩ adssto ehiũ uirginẽ seriben
asierit:Cũ arte annos pluri mos elomo pa pentebus
perese bil lioteo duã rome cũ qu mostudio ac la bore
tulsium ie unale pornoctiuni treliras uigili as. post
lapimas quasmi hi preterigorum recordatio peccatorũ
Siquando in mem& ipso uersus. proph&as legere copisse.¬
sermo ot rebat incultus quia lumence cis oculis non uidebã :
Non oculorum culpã put abã: sedsolis:¬
Dũ meita q: anciquus serpens illudena in mediat̃ ine
quadra gesinia medullus in fusa teliais corpusineũ
in credibilesit sic inselui amẽ in de pascarant uat sp¬
bus uix hererenti Interĩ parabantur exeqi:& uita¬
lis animicalor to o friges centeuã corpore im solitutit
tantũ topente peccus culo palrita hici Cũ subita aptus
inspũ ad triban aliuchcis pererabors ibi cantuluminis

Expanded text:
suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, pergerem, bibliotheca, quam Romae cum summo studio ac labore Tullium jejunabam: post noctium crebras vigilias, post lacrymas, quas mihi praeteritorum recordatio peccatorum Sisermo horrebat ac incultus, quia quod lumen cecis oculis non videbam, non oculorum culpam esse putabam sed solise itaque antiquus serpens illuderet, in media fere quadragesima medullis infusa febris corpus meum incredibile sit sic infelicia membra depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, et vitalis animi calor, toto frigescente jam corpore, in solo tantum tepente pectusculo palpitabat. Cum subito raptus in spiritu ad tribunal iudicis pertrahor, ubi tantum luminis
Abbreviated transcription (Latin):
lis uidelic& qđ generatiotra¬
hit contra quã maxime rege¬
neratio ÷ instituta. & c&ert¬
rũ qua maleagendo contrac¬
ta sunt libercerentur adãua¬
tione ꝑp&ua: Quiuer ent infi¬
de & spe &caritate peregri:¬
nantes in hoc saculo: Atq ino
ius temptationib: laboriosis
& periculosis: consolationib
autẽdi & corporalib & sp̃italib
ambularent Ad conspectucins.
ui ã tenentes qđ eis factus ÷ xp̃s:
Et q̃uia mipso quoq ambulan¬
tes non sunt sinȩ peccatos quȩ
dehuius uite infirmitate sub¬
repunt: dedit ele mosinarĩ
remedia salut aria quib eorũ
adiuuar&ur oratio. tibicos
dicere docuit dimitte nobis de¬
bita nrã. sicut & nos dimittim
debitoribi nris. Hoc agit ecde¬
sia spebeata in hacuita aerũ no¬
sa. cuius eode sic parus a postolus
propter a postolatus sui prima¬
tũ gerebat. figurate gene¬
ralitate ꝑsonã. Quodenim
unus homoerat. gratia unus
xp̃ianus. Abundantiorae gra¬
tia unus idemq primus a pos¬

Expanded text:
lis videlicet quod generatio tralis videlicet quod generatio trahit, contra quam maxime regeneratio est instituta, et caeterorum quae male agendo contracta sunt, liberarentur a damnatione perpetua, et viverent in fide et spe et charitate, peregrinantes in hoc saeculo, atque in ejus tentationibus laboriosis et periculosis, consolationibus autem Dei et corporalibus et spiritualibus ambularent ad conspectum ejus, viam tenentes, quod eis factus est Christus. Et quia in ipso quoque ambulantes non sunt sine peccatis, quae de hujus vitae infirmitate subrepunt, dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Hoc agit Ecclesia spe beata in hac vita aerumnosa: cujus Ecclesiae Petrus apostolus, propter Apostolatus sui primatum, gerebat figurata generalitate personam. Quod enim unus homo erat, gratia unus christianus, abundantiore gratia unus idemque primus apos
Abbreviated transcription (Latin):
& poena. Ie ꝑ hoc ueladde¬
monstrationẽ debite nuseriȩ:
uel ademendationẽ labilis
intȩ: uel adexertationem
neces sarie patientiae: tẽ¬
poraliter hominẽ daan&
poena & quẽ iamdãnatio¬
nẽ sempiter nã rcũ non de¬
tin& culpa. ȩcest istorum
dierũ quos in hacmortalita¬
te agimus malos: quãuis
meis diligamus uideredies
bonos Flenda quidem sed
non reprchendenda conditi¬
o uenitenim deiradi iusta.
dequa scriptura loquens
homo inquit natus ex mulie¬
re brcuis uita & plenusirȩ
cũiradi nonsit ut hominis.
Idest ꝑturbatio concitatiam¬
mi. sed tranquilla iusti sup¬
pliciqͥ constitutio. Inhac ira sua
ds non continens sicut scrip¬
tũ ÷ miserationes suas. prȩ¬
ter alia solatia miserorum
uegenerihumano prabere
noncessat. Inplenitudine
tem poris quo ipse sciebat
hoceẽ faciendũ. misit filiũ
suũ unigenitũ ꝑquẽ creauit
uniuersa: ut manens dr fier&
regenerationis soluto reatu
omniũ peccatorũ. & origina¬

Expanded text:
et poena. Ac per hoc vel ad deet poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labilis vitae, vel ad exercitationem necessariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena et quem jam ad damnationem sempiternam reum non detinet culpa. Haec est istorum dierum, quos in hac mortalitate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, Homo, inquit, natus ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : cum ira Dei non sit ut hominis, id est perturbatio concitati animi, sed tranquilla justi supplicii constitutio. In hac ira sua Deus non continens, sicut scriptum est, miserationes suas , praeter alia solatia miserorum quae generi humano praebere non cessat, in plenitudine temporis, quo ipse sciebat hoc esse faciendum, misit Filium suum unigenitum , per quem creavit universa, ut manens Deus fierregenerationis soluto reatu omnium peccatorum, et origina
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: & cũplus a quo mi¬
nus diligitur quẽ ammodu
defenderem ꝑ uiderem:
Idgrediar igitur in cius ma¬
nifcsta miscricordia cuius ÷
occulta iustitia: de soluenda
quȩstione tamingenti. ꝓui
rib quas ipse donauorit dis¬
nerimus in hoccor ruptibili
corpore qđ aggrauat animã
uitã nos miserã uiuere sed
quiiam redempti ꝑ mediato
inspehabemus & sircipsa
nondũ tenemus. Spes autẽ
quauid&ur. non ÷ spes.
Quodenimund&quis. quid
sperat. Siautẽ qđ nonin
demus speramus. per pati¬
qntiã expectamus. In malis
autẽ quȩquisq patitur. non
inbonis quib fruitꝰ opus:
patientia. Hancitaq uitam
dequascriptu :. Nũquid non
temptio est uit ahumana suꝑ
terrã. In qua cotidie clama¬
mus addm̃ liberanos a malo
cogitur homo tolerare &iã
remissis peccatis: quãuis ut
in eã uenir& miscriã. pri¬
mũ fuerit causa peccatum
Productior⁊ enim poena
quã culpa ne par uaputare¬
tur culpa sicũilla finire t

Expanded text:
gitur, et eum plus a quo migitur, et eum plus a quo minus diligitur, quemadmodum defenderem, perviderem. 5. Aggrediar igitur in ejus manifesta misericordia, cujus est occulta justitia, de solvenda quaestione tam ingenti, pro viribus quas ipse donaverit, disnerimus in hoc corruptibili corpore quod aggravat animam , vitam nos miseram vivere. Sed qui jam redempti per Mediatorin spe habemus, etsi re ipsa nondum tenemus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . In malis autem quae quisque patitur, non in bonis quibus fruitur, opus est patientia. Hanc itaque vitam de qua scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? in qua quotidie clamamus ad Dominum, Libera nos a malo , cogitur homo tolerare etiam remissis peccatis: quamvis ut in eam veniret miseriam, primum fuerit causa peccatum. Productior est enim poena quam culpa; ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur
Abbreviated transcription (Latin):
rentes quis duorusit melior.
Utrũ quiplus. anquiminus
diligit xp̃m quis dubitabit
respondere eũ quiplus diligit
esse meliorem. Item siꝓpo¬
namus quis duorũ sit melior.
utrũ quẽminus. Anquẽ plus
diligit xp̃s: eũ quiplus diligi¬
tur axp̃o meliorem ꝓcul
dubio respondebimus. In illa
ergo cõ. paratione quã prius
posuip&rus iohanni. In hac
uero altera iohannes ante¬
ponitur pero: Proinde
tertiã sicꝓponimus qui est
duorũ discipulorũ melior:
quiminus quã condiscipulus
eius diligit xp̃m. &plusquã
condiscipulus eius diligit᷑ axp̃o
Anulle quẽminus quã con¬
discipulucius diligit xp̃s.
cũplus ipse quã suus condis¬
cipulus diligat cp̃m. Hic pla¬
ne cunctator responsio. & au¬
g&ur quȩstio. Quantũ autẽ
ipse sapio ieliorem quiplus
diligit xpm felitiorem
uero quẽ plus diligit xp̃s fa¬
cile responderem: siustiti¬
ã liberatoris nostri minus
cũ diligentis aquoplus dili¬

Expanded text:
rentes, quis duorum sit melior, rentes, quis duorum sit melior, utrum qui plus, an qui minus diligit Christum, quis dubitabit respondere eum qui plus diligit esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior, utrum quem minus, an quem plus diligit Christus, eum qui plus diligitur a Christo meliorem procul dubio respondebimus. In illa ergo comparatione quam prius proposui, Petrus Joanni, in hac vero altera Joannes anteponitur Petro. Proinde tertiam sic proponimus: Quis est duorum discipulorum melior, qui minus quam condiscipulus ejus diligit Christum, et plus quam condiscipulus ejus diligitur a Christo? an ille quem minus quam condiscipulum ejus diligit Christus, cum plus ipse quam suus condiscipulus diligat Christum? Hic plane cunctatur responsio, et augetur quaestio. Quantum autem ipse sapio, meliorem qui plus diligit Christum, feliciorem vero quem plus diligit Christus, facile responderem; si justitiam Liberatoris nostri minus eum diligentis a quo plus dili
Abbreviated transcription (Latin):
solus tamen discubuerit
suꝑpectus ipsius saluatoris.
orro qđa postolus p&rus
plus aliis dilexitxp̃m: pos st̃
quidem documenta multa ꝓ¬
ferri: sed ut longe in alia non
eamus: Ipsius tertiȩ manifes¬
tationis dnĩpaulo superiore
lectione quaristã praecedit.
satis euidenter appar&. ubi
interrogans cũ dixit: Diligis
me plus his Quodutiq scie¬
bat & tͥamen inter rogabat.
ut &iã nos quihlegimus cuan¬
geliũ amorem p&riergad nm̃
& illo interrogante. &isto
respondente nos semus:
Quodautẽ in co quod respon¬
dit p&rus. amote. non addi¬
dit plushis hocrespondit
qđ de scipso sciebat. Non enim
quantũ ab alio quolib& chlige¬
r&ur scire poterat. quicor
alterius uidere non poterat:
sed tamen superiorib: uerbis
dicendo. &iãdñẽ tustis: satis
& ipse declarauit scientẽ dñm
interrogasse. qđ interroga¬
uit: Sciebat igit̾cds. nonso¬
lũ qđ diliger&: uerũ &iam
qđ plus illis eũ diliger & parus:
& tamensiꝓponamus que¬

Expanded text:
solus tamen discubuerit solus tamen discubuerit super pectus ipsius Salvatoris? Porro quod apostolus Petrus plus aliis dilexit Christum, possunt quidem documenta multa proferri: sed ut longe in alia non eamus, ipsius tertiae manifestationis Domini paulo superiore lectione, quae istam praecedit, satis evidenter apparet, ubi interrogans eum, dixit, Diligis me plus his? quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut etiam nos qui legimus Evangelium amorem Petri erga Dominum, et illo interrogante, et isto respondente, nossemus. Quod autem in eo quod respondit Petrus, Amo te, non addit plus his; hoc respondit quod de seipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non poterat; sed tamen superioribus verbis dicendo: Etiam, Domine, tu scis, satis et ipse declaravit scientem Dominum interrogasse quod interrogavit. Sciebat igitur Dominus non solum quod diligeret, verum etiam quod plus illis eum diligeret Petrus; et tamen si proponamus quae
Abbreviated transcription (Latin):
bis quȩ dixit hoc uoluis se intel¬
legi putar &ur. corpusq eius in
sepulchro eius ex animȩ. sicut
aliorũ mortuor ũiac&. Restat
ut siuere ibifit qđ spar sit fama
de terra qua subinde ablata
succrescit: aut ideo ut eomodo
commendaaur pratiosa mors
aliquid aliud qđ nos lat&:
man& tamen questio cur dixe¬
rit dñs dehomine morituro.
sic eũ uolomanere donecueniã
Illud&iã in his duobi apostolis
nẽ plus dilexerit dnr̃. cũipsũ
dnm̃ plus dilexerit parus:
Ubicũq enim se cõmemorat
iohcennes ut nomine suo
uto ipse pos sit intellegi hoc
addit̾ qđ cũ diligebat ihs̃.
Quasisolũ diliger& ut hoc sig¬
no discer ner&ur ac&eris.
quos omnes utiq diligebat.
Ouidergonisiamplius sedi¬
lectũ cũ hoc dicer& uolebat in¬
tellegi: quod absit. ut menda¬
citer dicer& Quodautẽ ma¬
ius darc potuit ihr̃. maioris
ergacũ suȩ dilectionis indiciũ
quã ut homo cũc&eris cadisci¬
pulis suis socuis tanta salutis.

Expanded text:
bis quae dixit, hoc voluisse intelbis quae dixit, hoc voluisse intelligi putaretur; corpusque ejus in sepulcro ejus exanime sicut aliorum mortuorum jacet: restat ut si vere ibi fit quod sparsit fama de terra, quae subinde ablata succrescit, aut ideo fiat ut eo modo commendetur pretiosa mors aliquid aliud quod nos latet. Manet tamen quaestio cur dixerit Dominus de homine morituro, Sic eum volo manere donec veniam. 4. Illud etiam in his duobus apostolis nem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus? ubicunque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus, quasi solum diligeret, ut hoc signo discerneretur a caeteris, quos omnes utique diligebat. Quid ergo nisi amplius se dilectum, cum hoc diceret, volebat intelligi? quod absit ut mendaciter diceret. Quod autem majus dare potuit Jesus majoris erga eum suae dilectionis indicium, quam ut homo cum caeteris condiscipulis suis socius tantae salutis,
Abbreviated transcription (Latin):
ad suꝑ ficiemtu muli a stendat¬
flatuquiescentis inpelli. uic
opinioni super uacaneum ex¬
istimo reluctari: uider int
enim quilocũ sciunt. utrũ
hoc ibi faciat uel patiatur ter¬
ra qđ dicitur: quia & reuera
non alciub hominib id audiui¬
mus. Interimcadamus opini¬
oni quã cestis documentis re¬
sellere non ualemus. uerur¬
sus aliud qđ a nobis quȩratur
ex surgat. cur suꝑ humatũ
mortuũ. Ipsahumus quodã¬
modo uiuere acfpirare uide¬
atur. Sednũ quidhinc tanta
ista soluitur quȩstio. simag¬
nomir aculo qualia potest fa¬
cere omnipotens. tamdiu
uiuum. corpđs in sopore
subterra est donecueniat
terminus sęculi: quinimo
fit amplior. & difficilior
tur. promagnomunere
longũ incorporedonauerit
somnũ: cubcatũ p&rũ ꝑ in¬
gentẽ martrrii gloriam
Ab onõre ipsius corporis soluẽ¬
rit. eiq concesserit qđ aposto¬
lus paulus se concupis sedixit.
dñm non moritur. ueillis uer¬

Expanded text:
ad superficiem tumuli ascendatad superficiem tumuli ascendatflatu quiescentis impelli. Huic opinioni supervacaneum existimo reluctari. Viderint enim qui locum sciunt, utrum hoc ibi faciat vel patiatur terra quod dicitur; quia et revera non a levibus hominibus id audivimus. 3. Interim cedamus opinioni, quam certis documentis refellere non valemus, ne rursus aliud quod a nobis quaeratur exsurgat, Cur super humatum mortuum ipsa humus quodammodo vivere ac spirare videatur. Sed numquid hinc tanta ista solvitur quaestio, si magno miraculo, qualia potest facere Omnipotens, tamdiu vivum corpus in sopore sub terra est, donec veniat terminus saeculi? Quin imo fit amplior et difficilior,tur, pro magno munere longum in corpore donaverit somnum: cum beatum Petrum per ingentem martyrii gloriam, ab onere ipsius corporis solverit, eique concesserit quod apostolus Paulus se concupisse dixit, Dominum, Non moritur, ne illis ver
Abbreviated transcription (Latin):
alicubi. sicabscondi ut prorsus
homines later& ubiess&
Atq: inde adhorã diuinitus
excitari quando cũxp̃o. helias
&ipsesunt uisi sicut adhoram
tamen ut diccre coeperã
siquida mor sen mortiũnegant.
quẽ scriptura ipsa ubi sepub¬
chrũcius nusquã inueniri.
legimus. mortuũ tameneẽ
sine ulla ambiguitate testat᷑.
quanto magis iohannes exis¬
torũ occasione uerborum
ubidñs ait. sicum uolo mane¬
re donec uenio: creditur . iu¬
uus dormire subterra. quẽ
scripturis quãuis a pocrifis
repperitur: quando sibifie¬
riiussit sepulchrũ in columẽ
fuisse prasentẽ: eoq offos¬
so & diligentissime prȩpara¬
to. ⁊bieũ se tamquã in lec¬
tulo conlocasse. statimq eẽ
defunctum. Ut aute misti
putant. qui haecuerbadñi
sic intellegunt: nonde func¬
turo sedde functo similem
cubuisse. & cũ mostuus pu¬
tar&ur sepultũ fuis se dor¬
sic manere. suãq uitã sca¬
turrigine pulueris indicare
quipuluis eredit ut abimo:

Expanded text:
licubi sic abscondi, ut prorsus licubi sic abscondi, ut prorsus homines lateret ubi esset, atque inde ad horam divinitus excitari, quando cum Christo Elias et ipse sunt visi: sicut ad horamtamen, ut dicere coeperam, si quidam Moysen mortuum negant, quem Scriptura ipsa, ubi sepulcrum ejus nusquam inveniri legimus, mortuum tamen esse sine ulla ambiguitate testatur; quanto magis Joannes ex istorum occasione verborum ubi Dominus ait, Sic eum volo manere donec venio, creditur vivus dormire sub terra? Quem Scripturis quamvis apocryphis reperitur, quando sibi fieri jussit sepulcrum, incolumem fuisse praesentem; eoque effosso et diligentissime praeparato, ibi se tanquam in lectulo collocasse, statimque eum esse defunctum: ut autem isti putant, qui haec verba Domini sic intelligunt, non defunctum, sed defuncto similem cubuisse; et cum mortuus putaretur, sepultum fuisse dorsic manere, suamque vitam scaturigine pulveris indicare: qui pulvis creditur, ut ab imo
Abbreviated transcription (Latin):
ihs̃ uenir& ista maner& inui¬
ta. Sedhanc opimonẽ iohan¬
nes ipse abstulit non hoc dixis¬
se dnm̃ aꝑta contradictione
declarans: Cur enim subiun¬
ger& non dixit ihs̃. non mo¬
ritur. nisi nehominũ cordib
qđ falsũ fuerat in herere :
Sed cui plac& ad huc resistat
&dicat uerũ cẽ qđ ait iohannes
nondixis sed nm̃ qđ discipu
lus non morit̾. sedhoctamen
significatũeẽ talib uerbis qua
Atq: millo sepulchro qđ est a¬
pud ephesũ. dormire potius¬
eũ quã mortuũ iacere conten¬
cdatͤ ssumat margumentũ
qđ illic terrasensim scatere
& quasiebullire ꝑhib&cur
Atq: hoccius. anhelitus ficri
siue constanter. siue ꝑtinacit̃
as seuer& Uon enimpos sunt
deesse quicredant. sinonde¬
sunt qui&iã morsen as serant
uiuere quia scriptum ÷ cius
scpulchrĩ noninueniri: &ap¬
paruit cũ dño inmonte ubi &
helias fuit. quẽ mortuũ legi¬
mus non eẽ sedraptũ. Quasi
morsicorpus non potuerit at¬

Expanded text:
Jesus veniret, ista maneret in viJesus veniret, ista maneret in vita? Sed hanc opinionem Joannes ipse abstulit, non hoc dixisse Dominum aperta contradictione declarans. Cur enim subjungeret, Non dixit Jesus, Non moritur, nisi ne hominum cordibus quod falsum fuerat inhaereret? 2. Sed cui placet, adhuc resistat; et dicat verum esse quod ait Joannes, non dixisse Dominum quod discipulus ille non moritur, sed hoc tamen significatum esse talibus verbis, quaatque in illo sepulcro ejus quod est apud Ephesum, dormire eum potius quam mortuum jacere contendat. Assumat in argumentum, quod illic terra sensim scatere, et quasi ebullire perhibetur; atque hoc ejus anhelitu fieri, sive constanter sive pertinaciter asseveret. Non enim possunt deesse qui credant, si non desunt qui etiam Moysen asserant vivere; quia scriptum est ejus sepulcrum non inveniri , et apparuit cum Domino in monte, ubi et Elias fuit , quem mortuum legimus non esse, sed raptum . Quasi Moysi corpus non potuerit a