comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã duos oculos habentẽ mitti
igehennã ignis. ubiuermis coꝵ
non moritur. &ignis nonextingui¬
tur Noncum piguit uno loco
eadem uerba ter dicere. Quem
nonterreat ista rep&itio. & illius
poenę cõm̃datio tam uehemens.
ore diuino. Utrumq autẽ ho¬
rumignẽ scilic& atq uermem
qui uolunt ad animipoenas p
ad corporis ꝑtinere. Dicunt &iã
u ri dolore animis. sero atq in¬
fructuos e penitentes. cos qui fue¬
rint a regnodĩ separati. & ideoig¬
nem proisto dolore urente. Non
incongrue poni potuisse conten¬
dunt Vnde illud apłiẽ. Quisstan¬
daliratur & ego nonuror. Cun¬
dem &iã uermem putant intelle¬
gendũ cẽ Nam scriptũẽ inqui¬
unt Sicuttinea uestim̃tũ. & uer¬
mis lignum. sic meror excruciat
cor uiri. Quiuero poen̾as &an¬
mi &corporis in illo supplicio fu¬
turas eẽ Nondubitant igneu ri
corpus. animũ autẽ rodi quodam¬
modo uerie meroris affirmant.
Quod & si credibilius dicitur. quia
utiq absurdũ ẽ ibidolorẽ aut cor¬

Expanded text:
 duos oculos habentem mitti in gehennam ignis, ubi uermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur. Non eum piguit uno loco eadem uerba ter dicere. Quem non terreat ista repetitio et illius poenae commonitio tam uehemens ore diuino? Utrumque autem horum, ignem scilicet adque uermem, qui uolunt ad animi poenas, non ad corporis pertinere, dicunt etiam uri dolore animi sero adque infructuose paenitentes eos, qui fuerint a regno Dei separati, et ideo ignem pro isto dolore urente non incongrue poni potuisse contendunt; unde illud apostoli est: Quis scandalizatur, et non ego uror? Eundem etiam uermem putant intellegendum esse. Nam scriptum est, inquiunt: Sicut tinea uestimentum et uermis lignum, sic maeror excruciat cor uiri. Qui uero poenas et animi et corporis in illo supplicio futuras esse noncorpus; animam autem rodi quodammodo verme moeroris affirmant. Quod etsi credibilius dicitutique absurdum est ibi dolorem aut cor
Abbreviated transcription (Latin):
ducat carnẽmeã & bibit sangui¬
nemineum in meman& & ego in
co Ostendit quidsit ponsacra¬
mento tenus sedreuera corpus xp̃i
manducare & eius sanguinc̾m
bibere Hoc ẽ eniminxp̃o mane¬
se ut in illo maneat Xp̃s. Sicenĩ
hocdix tam quam dicer&: qui ñ
inme man&. in quo non manco.
non sedicat autexistim & man¬
ducare corpus meum. aut bibere
sanguinẽmeũ. Nonitaq in a¬
nent in xp̃o: quinon sunt mem¬
bra eius. Nonsunt autẽ mem¬
bra xp̃i. qui se faciunt membra
meraricis Nisimalum illud
paenitendo eẽ deftiterint. & ad
hoc bonum reconciliatione re¬

Expanded text:
ducat carnemducat carnemnem meum, in me manet et ego in eo. ostendit quid sit non sacramento tenus, sed re uera corpus Christi manducare et eius sanguinem bibere; hoc est in Christo manere, ut in illo maneat et Christus. sic enim hoc dixit, tamquam diceret: "qui non in me manet et in quo non maneo, non se dicat aut existimet manducare corpus meum aut bibere sanguinem meum." non itaque manent in Christo qui non sunt membra eius. non sunt autem membra Christi qui se faciunt membra meretricis, nisi malum illud paenitendo esse destiterint et ad hoc bonum reconciliatione re
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝑuitae iniquitatem. ipsam
uitae iustitiã quodeis xp̃s est
deserunt. siue fornicando.
siue alias immunditias flagiuo¬
rum quas nec exprimere apłs
uoluit in suo corpore ꝑp&rn¬
do. siue turpitudine luxuria
diffluendo. siue aliquid aliud
corum agendo. Dequib ait
Quõ quitalia agunt. regnũdĩ
non possidebunt. Acperhoc
quicumq agunt talia nisi
insempiterno supplicio ñer̃.
quia indĩ regno esse Nonpoters
Inhis enim ꝑꝰ seuerando usque
inhuius uitae finem. Nonutiq
dicendisunt in xp̃o ꝑ seuerasse
usq infinem: quia inx p̃o ꝑ seue¬
rarcest: in eiusside ꝑseuerare
Quaefides ut cam definit idem
apłs. ꝑdilectionem operatur
Dilectio autẽ sicut ipse alibidicit
malum non operatur. Necisti
ergo dicendisunt manducare
corpus xp̃i. quo noc in mẽbris
conput̃andisunt Cp̃i Ut enim
alia taccã Nonpos sunt simulẽe
et membra xp̃i & membra mer&ri¬
as Deniq ipsedicit. Quiman¬

Expanded text:
et per uitae iniquitatem ipsam et per uitae iniquitatem ipsam uitae iustitiam, quod eis Christus est, deserunt, siue fornicando siue alias inmunditias flagitiorum, quas nec exprimere apostolus uoluit, in suo corpore perpetrando, siue turpitudine luxuriae diffluendo siue aliquid aliud eorum agendo, de quibus ait: Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt; ac per hoc, quicumque agunt talia, nisi in sempiterno supplicio non erunt, quia in Dei regno esse non poterunt. In his enim perseuerando usque in huius uitae finem non utique dicendi sunt in Christo perseuerasse usque in finem, quia in Christo perseuerare est in eius fide perseuerare; quae fides, ut eam definit idem apostolus, per dilectionem operatur; dilectio autem, sicut ipse alibi dicit, malum non operatur. Nec isti ergo dicendi sunt manducare corpus Christi, quoniam nec in membris conputandi sunt Christi. Ut enim alia taceam, non possunt simul esse et membra Christi et membra meretricis. Denique ipse dicit: Qui man
Abbreviated transcription (Latin):
quandoque ab a& no ignesup¬
plici. Primumquia debeut
at tendere quã sit intoleiabile
atq a sana doccrina nimis de¬
uium. ut multi ac paeneominis
quihereses impias condider.
excuntes decatholica eccła. Et
factisunt heresi archae. melio¬
res habeant causas. quam hi
quinumquam fuer̃ catholici.
cumincorũ laqueos incidisseNT.
Sullos heresi archas hoc facit
liberari a supplicio sempit̃ no
acceper̃. cumpciorsit utiq deser¬
tor fidei & ex de sertore oppug¬
nator cius effectus. Quam
ille quinon deseruit: quod nũ¬
quam tenuit. Deinde quia &
his occurrit apłs. eadem uerbo
proferens. & enumeratis illisco¬
nis operib cadem ueritate p̃q¬
cens Quõquitalia agunt ⁊eo¬
numdĩ nonpossidebunt. Uñ
denccilli inꝑditis & damꝑnabi¬
lilis morib debenteẽ securi. qui
usq infinem quidem uelut in
cõmunionẽ eccłe catholicae
perseuerant. intuentes quod
dictum ẽ. Quiꝑ seuerauerit
usq infinem. hic saluus erit

Expanded text:
quandoque ab aeterni igne supquandoque ab aeterni igne supplicii; primum. quia debent adtendere, quam sit intolerabile adque a sana doctrina nimis deuium, ut multi ac paene omnes, qui haereses inpias condiderunt exeuntes de catholica ecclesia et facti sunt haeresiarchae. meliores habeant causas, quam hi, qui numquam fuerunt catholici, cum in eorum laqueos incidissent. si illos haeresiarchas hoc facit liberari a supplicio sempiterno. acceperunt; cum peior sit utique desertor fidei et ex desertore obpugnator eius effectus quam ille, qui non deseruit quod numquam tenuit; deinde quia et his occurrit apostolus eadem uerba proferens et enumeratis illis carnis operibus eadem ueritate praedicens: Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Unde nec illi in perditis et damnabilibus moribus debent esse securi, qui usque in finem quidem uelut in communione ecclesiae catholicae perseuerant, intuentes quod dictum est: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentib pollicentus. Quia
non soluminquiunt sacramento.
sed reipsa manducauerunt corp
xp̃i Inpso scilic& euscorpore
constituti. dequocorpore ait
apłs. Vnus panis. unum corp̃
multisumus. Quiergo ẽ incius
corporis unitate. idest inxp̃ia¬
norum compage membrorum
cuius corporis sacramentum fi¬
delis communicantes. dcaltari
sumere consucrunt. ipseuere
dicendus ẽ. manducare corpus
Ac ꝑ hoc er&ici & scis matici ab
huius unitatecorporis separa¬
ti possunt idem ꝑcipere sacram̃¬
tum. sed nonsibi ut ile Immo
uero &iam noxium. quoiudi¬
centur grauius quam ueltardi¬
us liberent᷑. Non sunt quippe
in eouinculo pacis. quod illo ex¬
primitur sacramento. Sed
rursus &iam isti quiractaein¬
tellegunt Nondicendũ esse
manꝰducare corpus xp̃i. qui
incorpore non est xp̃i. Non
recte promittunteis quiuel in
heresim. uel &iam ingentiliũ
suꝑftitionem exillius corporis
unitate labuntur. liberationẽ

Expanded text:
uiuentibus, pollicentur, quia uiuentibus, pollicentur, quia non solo, inquiunt, sacramento, sed re ipsa manducauerunt corpus Christi, in ipso scilicet eius corpore constituti; de quo corpore ait apostolus: Unus panis, unum corpus multi sumus. Qui ergo est in eius corporis unitate, id est in Christianorum conpage membrorum, cuius corporis sacramentum fideles communicantes de altari sumere consuerunt, ipse uere dicendus est manducare corpus Ac per hoc haeretici et schismatici ab huius unitate corporis separati possunt idem percipere sacramentum, sed non sibi utile, immo uero etiam noxium, quo iudicentur grauius. quam uel tardius liberentur. Non sunt quippe in eo uinculo pacis, quod illo exprimitur sacramento. Sed rursus etiam isti, qui recte intellegunt, non dicendum esse manducare corpus Christi, qui in corpore non est Christi. non recte promittunt eis, qui uel in haeresim uel etiam in gentilium superstitionem ex illius corporis unitate labuntur, liberationem
Abbreviated transcription (Latin):
& ates. comessationes. & hissimi¬
liaquaep̃dicouobis sicut p̃dixi.
quo quitalia agunt regnum dĩ
non possidebunt. Hace ꝓfecto
aplica falsa sententiaẽ. sit ales
post quantalib& tempora libe¬
rati segnum dĩ possi debunt
Sed quõ falsa nonest ꝓ fecto
regnum dĩ Nonpossidebunt.
Etsiin regnidĩ possessione
nũquã er. a& nosupplicio tene¬
buntur.⁊ Quõ non est medius
locus ubi nonsit insupplicio.
qui illo non fuerit constitutis
in regno. Quamobrem qđ ait
dñs ih̃s. Hicẽ panis qui decęlo
descendit. Ut siquis ex ipso man¬
ducauerit. Non mori&ur. Ego
sũ panis uiuus quidecelo descen¬
di. siquis manducauerit ex hoc
pane uiu& in a&̾nũ: Quomo¬
dosit accipiendum. merito
quęritus Ecabistis quidem
quib nunc respondemus.
Hunc intellectum auferunt illi.
quib deinde respondendũ est.
Hi s autẽ quihanc liberationẽ
Nec omnib habentib sacram̃tũ
baptis matis & corporis xp̃i. sed
solis catholicis quamũis male

Expanded text:
tes, comisationes et his similia; quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum Dei non possidebunt. Haec profecto apostolica falsa sententia est, si tales post quantalibet tempora liberati regnum Dei possidebunt. Sed quoniam falsa non est, profecto regnum Dei non possidebunt. Et si in regni Dei possessione numquam erunt, aeterno supplicio tenebuntur; quoniam non est medius locus, ubi non sit in supplicio, qui illo non fuerit constitutus in regno. Quam ob rem quod ait Dominus Iesus: Hic est panis qui de caelo descendit, ut, si quis ex ipso manducauerit, non sum panis uiuus, qui de caelo descendi; si quis manducauerit ex hoc pane, uiuet in aeternum, quo modo sit accipiendum, merito quaeritur. Et ab istis quidem, quibus nunc respondemus, hunc intellectum auferunt illi, quibus deinde respondendum est; hi sunt autem, qui hanc liberationem nec omnibus habentibus sacramentum baptismatis et corporis Christi, sed solis catholicis, quamuis male
Abbreviated transcription (Latin):
istitamen qui hoc sentiunt. hanc
opinionem suamusq ad liberatio¬
nem uel nullam dam nationem
diaboli atq angelorum ex ten¬
dunt. Humanaquippe c̃ircasolo
homines mouentur miseri cordia
& causam maxime agunt suã ꝑge
neralem ingenus humanum quas
dĩ miserationẽ inpunitatẽ falsam
suis ꝑditis morib pollicentes. acp
hoc superabunt eos in predicanda
dĩmisericordia: qui hanc inpuni¬
tatẽ &lam principi dae monum
et eius satellitib pollicentur.
timomnib hominib ꝓmitten¬
tes. sed tantũ modo xp̃i baptisma¬
te ablutis. qui participes fiunt
corporis eius quomodolib& uixe¬
rint inquacumq heresi uel impi¬
& atefuerint: ꝓpt̃ illudquod ait
ihs Hicẽ panis quicꝰ ecelo descen¬
dit. ut siquis ex eo manducauerit
Nonmoriatur. Egosum panis
iiuus quidecaelo descendi siqui

Expanded text:
isti tamen, qui hoc sentiunt, hanc isti tamen, qui hoc sentiunt, hanc opinionem suam usque ad liberationem uel nullam damnationem diaboli adque angelorum eius extendunt; humana quippe circa solos homines mouentur misericordia et causam maxime agunt suam, per generalem in genus humanum quasi Dei miserationem inpunitatem falsam suis perditis moribus pollicentes; ac per hoc superabunt eos in praedicanda Dei misericordia, qui hanc inpunitatem etiam principi daemonum et eius satellitibus pollicentur. tem omnibus hominibus promittentes, sed tantummodo Christi baptismate ablutis, qui participes fiunt corporis eius. quomodolibet uixerint, in quacumque haeresi uel inpietate fuerint, propter illud quod ait Iesus: Hic est panis qui de caelo descendit, ut, si quis ex ipso manducauerit, non moriatur. Ego sum panis uiuu
Abbreviated transcription (Latin):
ab capoena supplicib parcer&
quam fuerat contumacib cõmi¬
natus Siergo tunc pepercit
aiunt quandoscm̃suum pro¬
ph&ã fuerat parcendo contris¬
taturus. quanto magis tunc mi¬
serabilius supplicantib parc&.
quandout parcat om̃s scĩ eius
orabunt. Sed hoc quod ipsi suis
cordibus suspicant᷑. ideoputant
scripturas tacuis sediuinas. ut
multise corrigant uel proli xarũ
uel a & narum timore penarum.
Et sint qui possint orare proeis
quinonsecorrexerint. Necta¬
men opinant᷑ omnimodo idelo¬
quia diumna tacuisse. Nam
quo pertinerit inquiunt quod
scriptũ ẽ. Quã multitudodul¬
cedinistuae dñe quã abscon¬
distiam̃ buste Nisiut intelle¬
gamus ꝓpt̃timorẽ fuisse abscon¬
ditum miseri cordia ediuine
tammultã secr&amq dulcediñ.
addunt &iam propterea dixis
scapłm. conclusit enimds̃ om̃s
ininfidelitate. ut omniũ mise¬
reatur: quod significar& quod
abillo nemo dam nabitur Nec

Expanded text:
ab ea poena supplicibus parceret, ab ea poena supplicibus parceret, quam fuerat contumacibus comminatus. Sic ergo tunc pepercit, aiunt, quando sanctum suum prophetam fuerat parcendo contristaturus, quanto magis tunc miserabilius supplicantibus parcet, quando ut parcat omnes sancti eius orabunt! Sed hoc, quod ipsi suis cordibus suspicantur, ideo putant scripturas tacuisse diuinas, ut multi se corrigant uel prolixarum uel aeternarum timore poenarum, et sint qui possint orare pro eis, qui non se correxerint; nec tamen opinantur omni modo id eloquia diuina tacuisse. Nam quo pertinet, inquiunt, quod scriptum est: Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te, nisi ut intellegamus propter timorem fuisse absconditam misericordiae diuinae tam multam secretamque dulcedinem? Addunt etiam propterea dixisse apostolum: Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quo significaret, quod ab illo nemo damnabitur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid dui continebit ini¬
rasua miserationessuas. sed qđ
prorsus non continebit osten¬
dit Sicergo isti uolunt iudi¬
cudĩ cõminatio nem ñ ẽẽ iñ dacẽ
quamuissit neminem dampna¬
turus: quemad modum cius cõ¬
minatioñ qua dix̃ euersurũ se
cẽ ninuen ciuitatẽ m̃dacem
non possumus dicere. & tamen
factum nonẽ inquiunt. quod
sinculla condition p̃dixit
Nonenim ait niniue cuert&ur.
sinonegerint paenitentiã seque
correxerint Sed hocnon addi¬
to p̃nuntiauit futurã euersio¬
nem illius ciuitatis quã cõmi¬
nationẽ ꝓpterea ueracẽ putaft.
quia hoc prȩdix ds quod uere
digni erant pati. Quãuis hoc
non c&̃ ipse facturus. Nam& si
paenitentibus perꝑcit inquiunt.
utiq illos poenitentiam nonig¬
norabat acturos. & tamen abso¬
lute acdefinitecorum euersionẽ
futura meẽ praedixit: Hocergo
erat inquiunt inueritate seue¬
ritatis. qui aid erant digni. sed
in ratione miserationis fonerat
quam non continuit in ira suaut

Expanded text:
\'Numquid diu continebit in i\'Numquid diu continebit in ira sua miserationes suas? sed quod prorsus non continebit ostendit. Sic ergo isti uolunt iudicii Dei comminationem non esse mendacem, quamuis sit neminem damnaturus, quem ad modum eius comminationem, qua dixit euersurum se esse Nineuen ciuitatem, mendacem non possumus dicere; et tamen factum non est, inquiunt, quod sine ulla condicione praedixit. Non enim ait: \'Nineue euertetur, si non egerint paenitentiam seque correxerint; sed hoc non addito praenuntiauit futuram euersionem illius ciuitatis. Quam comminationem propterea ueracem putant, quia hoc praedixit Deus quod uere digni erant pati, quamuis hoc non esset ipse facturus. Nam etsi paenitentibus pepercit, inquiunt, utique illos paenitentiam non ignorabat acturos, et tamen absolute ac definite eorum euersionem futuram esse praedixit. Hoc ergo erat, inquiunt, in ueritate seueritatis, quia id erant digni; sed in ratione miserationis non erat, quam non continuit in ira sua, ut
Abbreviated transcription (Latin):
scõs uiscera misericordiae. cũ fue¬
rint plenissime ac ꝑfectissime sc̃i¬
tatis : ut quitunc orabant pinimi¬
cissuis. quando & ipsi sine peccato
noneranit Tunc non orent sup¬
plicib suis. quandonullum cocpe¬
rint habere peccatum. Autuero
ds tunccos ñ ex audi&tot & tales
filiossuos quando intanta eorũ
sc̃itate nullũ inueni& orationisim¬
pedim̃tũ Iestimoniũ ueropsal¬
mi . & illiquidem qui ꝑmittunt
infideles atq impio homines
saltimlongo tempore cruciari.
et postea demalis omnib erui
sed magis isti prose dicuntẽe
ubilegitur. Numquidobliuis¬
citur miserer ids̃ aut continebit
iira sua miserationes suas.
Iracius ẽ inquiunt ut omnes in¬
digni beatitudine sempit̃ na ip¬
soiudicante puniantur suppli¬
cio sempit̾no. Sedsi uellongũ
uel pror susullumc̃e ꝑmiserit᷑.
profecto ut possit hoc fieri conti¬
nebit inira sua miserationes suas
Quod cum psalmus dicit. pon
esse facturum. Nonenimait.

Expanded text:
sanctos uiscera misericordiae, cum fuesanctos uiscera misericordiae, cum fuerint plenissimae ac perfectissimae sanctitatis, ut, qui tunc orabant pro inimicis suis, quando et ipsi sine peccato non erant, tunc non orent pro supplicibus suis, quando nullum coeperint habere peccatum. Aut uero Deus tunc eos non exaudiet tot et tales filios suos, quando in tanta eorum sanctitate nullum inueniet orationis inpedimentum? Testimonium uero psalmi et illi quidem, qui permittunt infideles adque inpios homines saltem longo tempore cruciari et postea de malis omnibus erui, sed magis isti pro se dicunt esse, ubi legitur: Numquid obliuiscetur misereri Deus aut continebit in ira sua miserationes suas? Ira eius est, inquiunt, ut omnes indigni beatitudine sempiterna ipso iudicante puniantur supplicio sempiterno. Sed si uel longum uel prorsus ullum esse permiserit, profecto, ut possit hoc fieri, continebit in ira sua miserationes suas, quod eum psalmus dicit non esse facturum. Non enim ait:
Abbreviated transcription (Latin):
um̃ se ulterius miserando porrige¬
re & adliberationem ipsius quoqͦ
diaboli ꝑuenire. Uerũ sialiquis
audeat uincit nempe istos & tam̃
tanto inuenitur errare deformius.
a contra recta dĩuerba ꝑuersius.
quanto sibi uid&ur sentirȩelem̃tius
unt &iam quales in conloquu¬
tionib nr̃is ipse sum exꝑtus.
quicum uenerari uid eantũs scriptu¬
rassc̃as. morib improbandisunt.
&agendo causam suãmulto maio¬
remꝰ quã istimiscricordiã dõtri¬
buunt erga humanum genus
Dicunt enim demalis & in fidelib
hominib diuinitus quidem uerũ
p̃dictũ ẽe qđ dignisunt Sed cum
adiudicium uentũ fuerit. miscri¬
cordiam eẽ superaturã. Donabit
enimcos inquiunt misericors ds
p̃cib & int̃cessionib scõrum suorũ
Sienimorabant ꝓ illis quando cos
patiebantus inimicos. quantoma¬
gis quando uidebunt humiles sup¬
plicesq prostratos. Neq enim
creden dum ẽ. aiunt. tuncamissuros

Expanded text:
tamen se ulterius miserando porrigetamen se ulterius miserando porrigere et ad liberationem ipsius quoque diaboli peruenire. Verum si aliquis audeat, uincit nempe istos. Et tamen tanto inuenitur errare deformius et contra recta Dei uerba peruersius, quanto sibi uidetur sentire clementiusunt etiam, quales in conlocutionibus nostris ipse sum expertus, qui, cum uenerari uideantur scripturas sanctas, moribus inprobandi sunt et agendo causam suam multo maiorem quam isti misericordiam Deo tribuunt erga humanum genus. Dicunt enim de malis et infidelibus hominibus diuinitus quidem uerum praedictum esse, quod digni sunt; sed cum ad iudicium uentum fuerit, misericordiam esse superaturam. Donabit enim eos, inquiunt, misericors Deus precibus et intercessionibus sanctorum suorum. Si enim orabant pro illis, quando eos patiebantur inimicos, quanto magis quando uidebunt humiles supplicesque prostratos! Neque enim credendum est, aiunt, tunc amissuros
Abbreviated transcription (Latin):
seculorum int̃ uallis ab istis adil¬
las. atq ab illis adiftas itus acre¬
ditus intermin abiles. Non inme¬
rito reprobauit eccła: quia&
hoc quod misericors uidebatur
amisit faciendo scĩs ueras mise¬
rias. quib poenas luererent.¬
& falsas beatitudines in quib
uerum ac securum. hocest sine
timore certum sempit̃ ni boni
gaudium non haberent. Longe
autem alit̃ istorũ miscricordia
humano errat affectu. qui homi¬
num illo iudicio dampnatorum
miscrias temporales omnium ue¬
ro quiuel citius uel tardius libe¬
rantur a&nam felicitatẽ putant
Quaesentia si propterca bona
& uera quiamisericors est: tanto¬
tanto erit melior & uerior quanto
niscricordior. Extendatur ergo
as profundatur fons huius miseri¬
codiȩ usq ad damnatos angelos.
saltim post multa atq prolixaquan¬
tum lib& sccula liberandos Cur
usq uniuer samnaturam manat
humanam. &cũ angelicam uentũ
fuerit mox arescitꝰ Nonaudent

Expanded text:
saeculorum interuallis ab istis ad ilsaeculorum interuallis ab istis ad illas adque ab illis ad istas itus ac reditus interminabiles non inmerito reprobauit ecclesia; quia et hoc, quod misericors uidebatur, amisit faciendo sanctis ueras miserias, quibus poenas luerent. et falsas beatitudines, in quibus uerum ac securum, hoc est sine timore certum, sempiterni boni gaudium non haberent. Longe autem aliter istorum misericordia humano errat adfectu, qui hominum illo iudicio damnatorum miserias temporales, omnium uero qui uel citius uel tardius liberantur aeternam felicitatem putant. Quae sententia si propterea bona et uera quia misericors est, tanto erit melior et uerior quanto misericordior. Extendatur ergo ac profundatur fons huius misericordiae usque ad damnatos angelos saltem post multa adque prolixa quantumlibet saecula liberandos. Quur usque uniuersam naturam manat humanam, et cum ad angelicam uentum fuerit, mox arescit? Non audent
Abbreviated transcription (Latin):
tamen negandum ẽ. &iam ipsũ
a&num ignem ꝓdiuersitate
meritorum quamuis malorum.
aliis leuiorẽ. aliis futurũ esse
grauiorem. siueipsius uisatq
ardor ꝓpoena digna cuiusq
uari &ur. siue ipse acqualiter
ardeat sed non acquali molestia
sentiatur. XUII
nr̃is agendumẽe uidco e
pacifice disputandum. qui uel
omnib illis hominib quosiustis¬
simus iudex dignos gehenne sur¬
plicio iudicabit uel quib dã corũ
nolunt credere poenam sempitnã
futuram. sed post certi temporis
m&as ꝓcuiusq peccati quantitate
longioris siue breuioris. cos inde&
istimant liberandos. Qua mnre
misericordior ꝓfecto fuit origeni
qui& ipsum di abolum atq angeo¬
los eius post grauiora promeri¬
tis. & diuturniora supplicia.
exillis crutiatib eruendos. & so¬
ciandos scĩs angelis credidit
Sedillum & ꝓpt̃ hoc . & propter
alia non nulla & maxime ꝓpt̃
alternantes si necessat ione bea¬
titudines & miserias & statutas

Expanded text:
tamen negandum est etiam ipsum tamen negandum est etiam ipsum aeternum ignem pro diuersitate meritorum quamuis malorum aliis leuiorem, aliis futurum esse grauiorem, siue ipsius uis adque ardor pro poena digna cuiusque uarietur, siue ipse aequaliter ardeat, sed non aequali molestia sentiatur. CAPUTnostris agendum esse uideo et pacifice disputandum, qui uel omnibus illis hominibus. quos iustissimus iudex dignos gehennae supplicio iudicabit, uel quibusdam eorum nolunt credere poenam sempiternam futuram, sed post certi temporis metas pro cuiusque peccati quantitate longioris siue breuioris eos inde existimant liberandos. Qua in re misericordior profecto fuit Origenes, qui et ipsum diabolum adque angelos eius post grauiora pro meritis et diuturniora supplicia ex illis cruciatibus eruendos et sociandos sanctis angelis credidit. Sed illum et propter hoc et propter alia nonnulla et maxime propter alternantes sine cessatione beatitudines et miserias et statutis
Abbreviated transcription (Latin):
cumidĩ amore uincuntur quemni
ticeps mortalitatis nrãe. ut nos par¬
ticipes facer& diumnitatis suae.
Paucissimi autem sunt tantae feli¬
citatis ut abipsa in eunte adules¬
centia pulla dampnabilia pecca¬
ta committant. uel in flagitiis
uel infacinorib uel in nefariae
cuius quam impi&atis errore.
Sed magna sp̃s largitate oppri¬
mant. quicquid ineis possit car¬
nalidelectatione dominari. Plu¬
rimiuero p̃cepto legis accepto
cumprius uicti fuerint prȩua¬
lentib uitis. & p̃uaricatores
eius effecti. tuncad gratiã confu¬
giunt adiuuantem . qua fiant¬
& amarius paenitendo & uehe¬
ientius pugnando prius dõ
subdita. atqͦ ita carni praepo¬
sita mente uictores. Quis quis
igitur cupit poenas eua dere
sempit̃nas. Non solum baptir&
uerum&iam iustific&ur in xp̃o.
acsiuere transeat adiabolõ ad
xp̃m Purgatorias autem poe¬
nas nullas futuras opin&ur.
Nisi ante illud ulimumtrem̃¬
dumq iudicium. Nequaquã

Expanded text:
cum Dei amore uincuntur, quem cum Dei amore uincuntur, quem ticeps mortalitatis nostrae, ut nos participes faceret diuinitatis suae. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis, ut ab ipsa ineunte adulescentia nulla damnabilia peccata committant uel in flagitiis uel in facinoribus uel in nefariae cuiusquam inpietatis errore, sed magna spiritus largitate obprimant, quidquid eis posset carnali delectatione dominari. Plurimi uero praecepto legis accepto, cum prius uicti fuerint praeualentibus uitiis et praeuaricatores eius effecti, tunc ad gratiam confugiunt adiuuantem, qua fiant et amarius paenitendo et uehementius pugnando prius Deo subdita adque ita carni praeposita mente uictores. Quisquis igitur cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur, uerum etiam iustificetur in Christo, ac sic uere transeat a diabolo ad Christum. Purgatorias autem poenas nullas futuras opinetur, nisi ante illud ultimum tremendumque iudicium. Nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
tormenta patiatur Sufficit
enim sola spiritalis regeneratio.
ne post mortem obsit quod car¬
nalis generatio cum morte contra¬
xit: Cumautẽ uentum fuerit
ad a&atẽ quaep̃ceptũ iam capit¬
& subdi potest legis imperio sus¬
cipiendumest bellum contrauitia.
& gerendum acrites. Neaddam¬
nabilia peccata ꝑducat. Et si
quidem non dumuictoriarum
consu& udine roboratasunt
facilius uincuntur & cedunt
Siautẽ uincere atq imperare
consuerunt. laborios adifficulta¬
te superantur. Neq id fit uera¬
citer atq sincerit̃. Nisiuere de¬
loctatione iustitiae. Haecẽ autẽ
infidexp̃i. Namsilex iubens
adsit & sp̃s iuuans desit. ꝑ ipsã
ꝓhibitionẽ desiderio crescente
atq uincente peccati. &iã reat᷑
p̃uaricationis accedit. Nonnũ¬
quã sanae aꝑtissimauitia aliis
uitiis uincuntur occultis. quae
putantus eẽ uirtutes. inquibus
regnat suꝑbia & quaedamsibi
placendi altudo runosa. Tunc
itaq uicta uitia deputanda sunt.

Expanded text:
tormenta patiatur. Sufficit tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritalis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio cum morte contraxit. Cum autem uentum fuerit ad aetatem, quae praeceptum iam capit et subdi potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra uitia et gerendum acriter, ne ad damnabilia peccata perducat. Et si quidem nondum uictoriarum consuetudine roborata sunt, facilius uincuntur et cedunt; si autem uincere adque imperare consuerunt, laboriosa difficultate superantur. Neque id fit ueraciter adque sinceriter nisi uerae delectatione iustitiae; haec est autem in fide Christi. Nam si lex iubens adsit et spiritus iuuans desit, per ipsam prohibitionem desiderio crescente adque uincente peccati etiam reatus praeuaricationis accedit. Nonnumquam sane apertissima uitia aliis uitiis uincuntur occultis, quae putantur esse uirtutes, in quibus regnat superbia et quaedam sibi placendi altitudo ruinosa. Tunc itaque uicta uitia deputanda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
carere & ad capessendã ordinatissi¬
mam pacẽ ubi firmissima stabilita¬
te potiorib inferiora subdantur.
ignediuini amoris accendimur
Sed siquod absit illuis tanti boni
spes nullae&e. malle debuimus in
huius conflictionis molestia remane¬
re quã uitiis innos dominationẽ
nofeis resistendo ꝑmittere.
crum tanta est dĩ misericor
dia inuase miscricordiae
quae preparauit ingloriam. ut¬
&iam prima hominis a&as. idest
infantia. quaesineullo renisu sub¬
iac& carni. & scđa qua epueritia
nuncupantur. ubi nondum ratio
suscepit hancpugnam & feresub
omnib uitiosis delectationib iac&.
quialic& fari iam ualeat. Etideo
infantiam transis se uideatur. P̃¬
dumincaẽ praecepti capax infir¬
mitas mentis sacramenta mediato¬
ris acceperit. &iamsi hanc in eis
annis uitamfiniat. translata sci¬
lic& a potestate tenebrarum in reg¬
num xp̃i. Nonsolum poenis ponꝰ
preparar&ur a&nis. sed neculla
quidem post mortem purgatoria

Expanded text:
carere et ad capessendam ordinatissicarere et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne diuini amoris accendimur. Sed si quod absit illius tanti boni spes nulla esset, malle debuimus in huius conftictationis molestia remanere quam uitiis in nos dominationem non eis resistendo permittere. Cdia in vasa misericordiae quae praeparavit in gloriam, ut etiam prima hominis aetas, id est, infantia quae sine ullo renisu subjacet carni, et secunda quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit hanc pugnam, et fere sub omnibus vitiosis delectationibus jacet, quia licet jam fari valeat, et ideo infantiam transisse videatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis; si sacramenta Mediatoris acceperiannis uitam finiat, translata scilicet a potestate tenebrarum in regnum Christi non solum poenis non praeparetur aeternis, sed ne ulla quidem post mortem purgatoria
Abbreviated transcription (Latin):
ad mittamus: & quod innatura
nr̃a bonum fecit. impl&ũ sũmo
bono ineius natura bonitate ser¬
uemius Sicut crum ꝑunum homi¬
nem peccantẽ in hoctam grauema¬
lum deuenimus: ita ꝑunum homi¬
nem cundemq dñi iustificantẽ. ad
illud bonum tam sublime ueniem
Necquisquã sedeb& abisto ad illũ
transisse confidere. Nisi cumibi fue¬
rit. ubi temptatio nulla erit Nisi pa¬
aem tenuerit quam belli huius in
rus certaminib quaerit Hoc autẽ
bellum numquã ullũ e&̃. sinatura
humana ꝑ liberum arbitriũ in recti¬
tudine in quo factaẽ ꝑstitiss&
Uunc uero quae pacem felix cũ dõ
haberenoluit. secum pugnat infe¬
lrx. Et cũ sit hoc malũmiserabile
melius tam̃ quampriora uitac hui
Melius confligitur quippecũ uitiis.
quam sineullã conflictione domi¬
nantur Melius ẽ inquã bellũ cum
spe pacis a&̃nȩ quam sinculla libe¬
rationis contagionẽ captiuitas
Cupimus quidem &iam hocbello

Expanded text:
amittamus et, quod in natura amittamus et, quod in natura nostra bonum fecit, inpletum summo bono in eius naturae bonitate seruemus. Sicut enim per unum hominem peccantem in hoc tam graue malum deuenimus, ita per unum hominem eundemque Deum iustificantem ad illud bonum tam sublime ueniemus. Nec quisquam se debet ab isto ad illum transisse confidere, nisi cum ibi fuerit, ubi tentatio nulla erit; nisi pacem tenuerit, quam belli huius, in riis certaminibus quaerit. Hoc autem bellum numquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc uero, quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile, melius est tamen quam priora uitae huius. Melius confligitur quippe cum uitiis, quam sine ulla conflictione dominantur. Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae quam sine ulla liberationis\' cogitatione captiuitas. Cupimus quidem etiam hoc bello
Abbreviated transcription (Latin):
positum ẽ suꝑ filios adam adi
exitus deuentre matris corum
usq indiẽ sepulturę inmatrẽom¬
nium &lam hoc malũm srabile
repperitus. ut sobriisimus atq
intellegamus hancuitã depecca¬
to illonimis nefario. quod in
para drso ꝑp&ratũ ẽ factamno¬
bis eẽ penalem. Totumq quod
nobiscum agitur ꝑtestamentũ
nouum non ꝑtinere. Nisiad no¬
uis acculi hereditatẽ Nouã. ut
hic pignore accepto. illud cuuis
hoc pignus est. suo tempore c̃sequa¬
mur:ꝰ Nuncautẽ ambulemus
inspe. & proficientes dedie indi¬
em spũ facta carnis mortifice¬
mus. Nouit cium dñs quisunt
hifilii sunt dĩ sed gratia nonna¬
tura. Unicus enim natura dĩ fili
minis. filuidĩ ꝑ illum gratia fie¬
remus. Manens quippe in mu¬
tabilis. Naturãnram inquanos
susciper& suscepit a nobis. ette¬
nax diuinitatis suae. nrãe infir¬
mitatis particeps factuse: ut nos
in melis cõmutati quod pecca
tores mortalesq: sumus eius in¬
mortalis &iusti participationẽ

Expanded text:
ositum est super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium, etiam hoc malum mirabile reperitur, ut sobrii simus, atque intelligamus hanc vitam de peccato illo nimis nefario, quod in paradiso perpetratum est, factam nobis esse poenalem, totumque quod nobiscum agitur per Testamentum novum, non pertinere nisi ad novi saeculi haereditatem novam, ut hic pignore accepto, illud cujus hoc pignus est suo tempore consequamur: nunc autem ambulemus in spe, et proficientes de die in diem, spiritu facta carnis mortificemus . Novit enim Dominus qui sunt hi filii sunt Dei , Sed gratia, non natura. Unicus enim natura Dei Filiuminis, filii Dei per illum gratia fremus. Manens quippe ille immutabilis, naturam nostram, in qua nos susciperet, suscepit a nobis; et tenax divinitatis suae, nostrae infirmitatis particeps factus est: ut nos in melius commutati, quod peccatores mortalesque sumus, eius inmortalis et iusti participatione
Abbreviated transcription (Latin):
tudo dulcedinistu a edñe. quã abs¬
condifti timentibuste. Per fecisti
autem sperantibus non inse. sed
inte: Omnium itaq miser&ur.
uasorum mi sericordiae Quid ẽ
omniũ. Eteorum scilic& quos
xgentibus. & eorum quos exiu¬
deis praedestinauit. uocauit. ius¬
ificauit. glorificauit Ñhominũ
omnium sed istorum XX¬
Somniũ. Neminem damꝑna¬
turus Sediam respondeamus
&iaillis qui non solũ diabolo & an
ncipsis quide momnib hominib
liberationẽ ab&̾no igne ꝓmit¬
cunt. Uerum eis tantumꝰ quixp̃i
baptismate abluti. & corporis
cius & sanguinis participes fac¬
tisunt:. Quomodo lib& uixe

Expanded text:
tudo dulcedinis tuae, Domine, quam abstudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. perfecisti autem sperantibus, non in se, sed in te! Omnium itaque miseretur uasorum misericordiae. Quid est omnium? ex gentibus, et eorum quos ex Judaeis praedestinavit, vocavit, justificavit, glorificavit. Non omnium hominum, sed istorum omnium neminem  Sed iam respondeamus etiam illis, qui non solum diabolo et angelis ipsis quidem omnibus hominibus liberationem ab aeterno igne promittunt, uerum eis tantum, qui Christi baptismate abluti et corporis eius et sanguinis participes facti sunt, quomodolibet uix
Abbreviated transcription (Latin):
litate ut omnib miscreatur:
Nonideo dictũẽ quod sit nemi
nẽ dampnaturis. sed superius
appar&. undedictũsit Nam
cum deiudeis postea credituris
a postolus loquer&ur ad gentes
adquas utiq iamcredentes con¬
scribebat epistolas Sicut enĩ
uos inquit aliquando ñcredi¬
distis dõ. Nuncautẽ misericor¬
diam consequuti estis illorũ
incredulitate. sic& hinunc
non crediderunt inurãm mi¬
sericordiam. ut & ipsimi seri¬
cordiam con sequantur. Dein¬
de subiecit und eisti sibi errando
blandiuntur: atq ait. Conclusit
mimds̃ omnes in incredulitate.
atomniummisereatur: Quosom̃s.
isi dequibus loquebatur tãquã
dicens &uos & illos Dĩ ergo & gen¬
nles &iudacos quos pressci̾uit et
predestinauit conformes imaginis
filu sui. omnes in infidelitate con¬
dusit. ut deamaritudine infi¬
delitatis suae paenitendo confusi.
aud dulcedinẽ misericordiaedĩ
iredendo conuersi. clamarent il¬
lud inpsalmo. Quã multa multi¬

Expanded text:
litate, ut omnium misereatur: litate, ut omnium misereatur: non ideo dictum est; quod neminem sit damnaturus: sed superius apparet unde sit dictum. Nam cum de Judaeis postea credituris Apostolus loqueretur ad Gentes, ad quas utique jam credentes conscribebat epistolas: Sicut enim vos, inquit, aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis illorum incredulitate; sic et hi nunc non crediderunt in vestra misericordia, ut et ipsi misericordiam consequantur . Deinde subjecit, unde isti sibi errando blandiuntur, atque ait, Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. Quos omnes, nisi de quibus loquebatur, tanquam dicens, et vos et illos? Deus ergo et Gentiles et Iudaeos, quos praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii sui, omnes in infidelitate conclusit, ut de amaritudine infidelitatis suae paenitendo confusi et ad dulcedinem misericordiae Dei credendo conuersi clamarent illud in psalmo: Quam multa multi
Abbreviated transcription (Latin):
quidem in hac peregrinatione
gustantes. nonad sati & atem
sum̃ tes esurimus eam potius.
ac sitimus. ut capostea sature¬
mur. Cumuid ebimus cumsicu¬
tiest. & implebitur qđ scriptũa
Saturabor cũ manifestabitur
gloriatua. Ita ꝑficit xp̃s multã
multitudinẽ dulcedinis suae
sperantib incum. Porro autẽ
sieam quamilli put ant dulce¬
dinem suam ds abscondittim̃¬
busse. quanonẽ impios damp¬
naturos Vt hoc nescientes &
dãpnari timentes recteuiua
ac sic possintõe quiorent ꝓñ
rectae uiuentib Quomodo
cõgo ꝑfecit sperantib in cum
quan doquidem sicut somnia
ꝑhancdulcedinẽ non damꝑna¬
turusẽ cos qui nonsperant in
eum.n Illaigitus eius dulcedo
quaerat᷑ quã ꝑ fecit sperantib
incum. Non quã ꝑficere putat᷑¬
contempnentib & blaspheman¬
tib eũ Frustra itaq: homo post
hoc corpus inquirit: quod in ho
corpore sibi comparare Negle¬
Xit Illud quoq aplicum con¬
clusit enimds omnes in infide¬

Expanded text:
quidem in hac peregrinatione quidem in hac peregrinatione gustantes, non ad satietatem sumentes, esurimus eam potius ac sitimus, ut ea postea saturemur, cum uidebimus eum, sicuti est, et inplebitur quod scriptum est: Saturabor, cum manifestabitur gloria tua. Ita perficit Christus multam multitudinem dulcedinis suae sperantibus in eum. Porro autem si eam, quam illi putant, dulcedinem suam Deus abscondit timentibus eum, qua non est inpios damnaturus, ut hoc nescientes et damnari timentes recte uiuant ac sic possint esse qui orent pro non recte uiuentibus: quo modo eam perficit sperantibus in eum, quando quidem, sicut somniant, per hanc dulcedinem non damnaturus est eos, qui non sperant in eum? Illa igitur eius dulcedo quaeratur, quam perficit sperantibus in eum, non quam perficere putatcontemnentibus et blasphemantibus cum. Frustra itaque homo post hoc corpus inquirit, quod in hoc corpore sibi comparare neglexit. 6. Illud quoque apostolicum, Conclusit enim Deus omnes in infide
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam uolunt conftituere quȩ
in legtẽ. nonẽ iustitiadĩ dulcis
quianesciunt cã. Nonenĩgusta¬
uerunt eã Insenamq spe̾rant
non in ipso. & ideo eis abscondit᷑
multitudo dulcedinis dĩ: Quõ
timent quidem dm̃. sedilloti¬
more seruili. quiñẽ incaritate.
quiaꝑfecta caritas foras mittit
timorem. Ideosperantib incũ.
ꝑ ficit dulcedinem suam in spę¬
rando eis caritatẽ suã. ut timo¬
recasto. Nonquem caritas fo¬
ras mittit. sed ꝑmanente insę¬
culum sęculi cumgloriantur.
indnõ glorientur: Iustitiaquip¬
pedĩ xp̃sest. qui factus est nob
sicut̃ dicit apłs. sapientia adõ
& iustitia. & sc̃ificatio. & redẽp¬
tio. Utquẽ ad modum scriptũ ẽ
Quigloriatur in dño glori&ur
Hancdĩ iustitiã quãdonat
gratia sinemeritis. Nesciunt
illi quisuam iustitiã uolunt
qua iustitiaẽ multa multitudo
dulcedinisdĩ: ꝓpt̃ quã dicitur
inpsalmo. Gustate & uid & e
quam dulcis est dñs Et hanc

Expanded text:
iustitiam uolunt constituere quae iustitiam uolunt constituere quae in lege est, non est iustitia Dei dulcis, quia nesciunt eam? Non enim gustauerunt eam. In se namque sperant, non in ipso, et ideo eis absconditur multitudo dulcedinis Dei; quoniam timent quidem Deum, sed illo timore seruili, qui non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem. Ideo sperantibus in eum perficit dulcedinem suam inspirando eis caritatem suam, ut timore casto, non quem caritas foras mittit, sed permanente in saeculum saeculi, cum gloriantur, in Domino glorientur. Iustitia quippe Dei Christus est, qui factus est nobis, sicut dicit apostolus, sapientia a Deo et iustitia et sanctificatio et redemtio, ut, quem ad modum scriptum est, qui gloriatur, in Domino glorietur. Hanc Dei iustitiam, quam donat gratia sine meritis, nesciunt illi, qui suam iustitiam uolunt qua iustitia est multa multitudo dulcedinis Dei, propter quam dicitur in psalmo: Gustate et uidete quam dulcis est Dominus. Et hanc
Abbreviated transcription (Latin):
&iamiseratus euertat. Cuer¬
tuntur enim peccatores duob
modis. Autsicut sod omitae ut
ꝓpeccatis suis ipsi homines puni¬
antur: aut sicut ninuite utipsa
hominum peccata paenitendo
destruant᷑ s actũ c̃ergo qđ p̃di¬
xitds̃. euersaẽ niniue quae ma¬
laerat & bona aedificata ẽ quae
nonerat Stantib enim moeni¬
bus atq domib cuersa c̃ciuitas
in ꝑditis morib Ac sic quãuis
proph&a fuerit contristatus
quia ñ ẽ factũ. qđ illi homines
timuerunt illo ꝓphetanteuentu¬
rum. Factũ ẽ tam̃ qđ fuerat dõ
p̃sciente pracdictũ: quõ noue¬
rat quip̃dix̃ quomodo in me¬
lius e& implendũ. Ut autem
nouerint isti in ꝑuersũ miseri¬
cordes. quo ꝑtineat qđ scrip¬
tumẽ: Quam multa multitudo
dulcedinistuae dñe. quã abscon¬
disti tim̃tibuste: Legant qđ sequi¬
tur. Perfecisti autm sperantib
inte Quidẽ abscondisti tim̃tib
perfecisti sperantib. Nisiqr
illis quitimore poenarum suam

Expanded text:
etiam miseratus euertat? Eueretiam miseratus euertat? Euertuntur enim peccatores duobus modis, aut sicut Sodomitae, ut pro peccatis suis ipsi homines puniantur, aut sicut Nineuitae, ut ipsa hominum peccata paenitendo destruantur. Factum est ergo quod praedixit Deus; euersa est Nineue quae mala erat, et bona aedificata est quae non erat. Stantibus enim moenibus adque domibus euersa est ciuitas in perditis moribus. Ac sic, quamuis propheta fuerit contristatus, quia non est factum quod illi homines timuerunt illo prophetante uenturum, factum est tamen quod fuerat Deo praesciente praedictum, quoniam nouerat qui praedixit, quo modo in melius esset inplendum. Ut autem nouerint isti in peruersum misericordes quo pertineat quod scriptum est: Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! legant quod sequitur: Perfecisti autem sperantibus in te. Quid est abscondisti timentibus, perfecisti sperantibus, nisi quia illis, qui timore poenarum suam
Abbreviated transcription (Latin):
sempite̾rno supplicio punient᷑
Sedquib plac& istam sententiã
usq ad illa impiorum torm̃ta
ptendere. saltim sic intellegant
uimanente in cis iradĩ quacin
a&erno ẽ prenuntiata supplicio.
Non contineatds inhac ira sua
miserationes suas. & faciat cosni
tanta quanta dignisunt poena¬
rum atrocitate cruciari. Non
ureas poenas uelnumquã sub e¬
ant. uel aliquando finiant
sicenim&ciradĩ manebit. &inip¬
sa ira sua miserationes suas. Nc̃
tinebit. Qđ quidẽ nonideo con¬
firmo. quo non resisto. O&erum¬
cos quiputant minaciter poti¬
us quam ueraciterdictũ. disce¬
ditc a memaledicti inignẽ a&er¬
sascriptura diuina plaussime.
atq plenissime redarguit acre¬
fellit: Niniuite quippe in hac
uita eger̃ paenitentiã. Etideo
fructuosã uelut in hoc agro se¬
minantes. inquod s uoluit cũla¬
crimisis seminari. qđ postea
cũ la&citia m& &cur. Ettamen
aducitat quẽ ad modũ pecca¬
tores ds non solumiratus uerũ

Expanded text:
sempiterno supplicio punientur. sempiterno supplicio punientur. Sed quibus placet istam sententiam usque ad illa inpiorum tormenta protendere, saltem sic intellegant. ut manente in eis ira Dei, quae in aeterno est praenuntiata supplicio, non contineat Deus in hac ira sua miserationes suas et faciat eos non tanta quanta digni sunt poenarum atrocitate cruciari; non ut eas poenas uel numquam subeant uel aliquando finiantSic enim et ira Dei manebit, et in ipsa ira sua miserationes suas non continebit. Quod quidem non ideo confirmo, quoniam non resisto. Cequi putant minaciter potius quam ueraciter dictum: Discedite a me, maledicti, in ignem aetersa scriptura diuina planissime adque plenissime redarguit ac refellit. Nineuitae quippe in hac uita egerunt paenitentiam et ideo fructuosam, uelut in hoc agro seminantes, in quo Deus uoluit cum lacrimis seminari, quod postea cum laetitia meteretur; et tamen aduertat, quem ad modum peccatores Deus non solum iratus, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
nebit inira sua miseratio nessu¬
as. continuo subiecit: Et dixi
nunc cępi. hecest inmutatio dex¬
uere ex celsi. Exposuit profecto
quiddixerit: Numquid contine
inirasua miserationes suas
ricnimdĩẽ &iam ista uita morta¬
ls ubi homo uanitati similis fac¬
nis est dies eius. uelut umbra p̃te¬
iunt: Inqua tam̃ iranonobliuis¬
dur misertri ds̃ faciendo solem
suum oriri suꝑbonos & malos
xpluendo sup uistos & iniustos
acsic non contin& inirasua mise¬
rationes suas Maximeq in eo
quod ex pressit hic psalmus di¬
cendo nunccoepi hecẽ inmuta¬
to dextert excelsi. Quõ in hacip¬
si acrum nosissima uita quaeira
dĩẽ. uasamisericordiac mutat
inmelius. Quamuis adhuc in
huius corruptionis miseria ma¬
neat iracius. quia nec in ipsa ira
sua contin& miserationes suas
Cũergo isto modo conpleatur
diuinullius cantici ueritas: Nẽ
eam neces seĩ &iamillic intellegi.
ubi nonptinentes adciuitatẽdĩ

Expanded text:
nebit in ira sua miserationes sunebit in ira sua miserationes suas? continuo subiecit: Et dixi: Nunc coepi, haec est inmutatio dexterae Excelsi. Exposuit profecto quid dixerit: Numquid continebit in ira sua miserationes suas? Ira enim Dei est etiam ista uita mortalis, ubi homo uanitati similis factus est: dies eius uelut umbra praetereunt. In qua tamen ira non obliuiscitur misereri Deus, faciendo solem suum oriri super bonos et malos et pluendo super iustos et iniustos, ac sic non continet in ira sua miserationes suas; maximeque in eo, quod expressit hic psalmus dicendo: Nunc coepi, haec est inmutatio dexterae Excelsi, quoniam in hac ipsa aerumnosissima uita, quae ira Dei est, uasa misericordiae mutat in melius, quamuis adhuc in huius corruptionis miseria maneat ira eius, quia nec in ipsa ira sua continet miserationes suas. Cum ergo isto modo conpleatur dimni illius cantici ueritas, non est eam necesse etiam illic intellegi, ubi non pertinentes ad ciuitatem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
futuro Sed cum dictũ fuerit an
dice uiuorum. atq mortuorum
Uenite benedicti patris mei possi¬
d&e paratum uobis regnum. a con¬
stitutione mundi: Et aliis econtra¬
rio. Discedite a memaledictiini
nema & ernum quipa ratus est
diabolo & angeliscius: Et ie¬
rint isti insuppliciũ a&̾num.
iusti autẽ inuitã a&̃nã Ximias
praesumptionis ẽdicere cuiquã
eorũ a&̾ num supplicium non fu¬
turum. quosds ituros insuppli
utdcipsa quoq uita. uel dispe¬
r&ur. uel dubit&ur a &na. Re¬
moitaq sic intellegat psalmum
canentem: Numquidobliui sc&
miscrerids̃. aut continebit inira
sua miserationes suas. ut opine¬
tur de hominib bonis uerã dem¬
lis falsam. autdebonis hominib:
& malis angelis uerã demalisau¬
tem hominib falsamdĩ cẽ senten¬
tiam. Hoc enim quodait ꝑsalm.
aduasamisericordiae ꝑtin&. & ad
filios promissionis. quorum
eratunus. & iam ipse proph&a
Quicum dixiss&. Num quidob¬
liuiscitur misererids. aut conti¬

Expanded text:
futuro. Sed cum dictum fuerit a futuro. Sed cum dictum fuerit a iudice uiuorum adque mortuorum: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitutione mundi, et aliis e contrario: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, et ierint isti in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam: nimiae praesumtionis est dicere cuiquam eorum aeternum supplicium non futurum, quos Deus ituros in supplicut de ipsa quoque uita uel desperetur uel dubitetur aeterna. Nemo itaque sic intellegat psalmum canentem: Numquid obliuiscetur misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas? ut opinetur de hominibus bonis ueram. de malis falsam, aut de bonis hominibus et malis angelis ueram, de malis autem hominibus falsam Dei esse sententiam. Hoc enim, quod ait psalmus, ad uasa misericordiae pertinet et ad filios promissionis, quorum erat unus etiam ipse pro pheta, qui cum dixisset: Numquid obliuiscetur misereri Deus aut conti