comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gerens senile: a
quippesmoribus tran¬
siens nulli animum
uoluptat s deditiss a¬
Sed duminhacteri
adhuc exs&r. quo tem¬
porelitet libereut
ram qqui a si dtidum run¬
duni cii suslore: qui
liberiorigenere ex
exostus. romaelibera¬
lib litter&rum studus
trecditus fuenat
Sedcum in eis multos
ire perabruptauitio¬
rumcerneret : Cum
quem
quasi in ingressũ
mundi posuerat.
& rexit pedem : ne
siquid de scientia eius
attinger. ipse quoq¬
mane pracecipitium¬
it aq litte rcrũstudiis.
relicta domo rebus¬
qr patriis: solidõ
placere desidertns.
sc̃a conuersationis
habitum quaesiuit:
Reces sitigitur scien¬
ter nescius : & sapien¬
ter indoctus: Huius
ego omnia gesta nou
didici sed pauca
quae narro. quattuor
discipulis illius refe¬
rentibus agnoui.
Constantinoscilicet
reuerentissimoualdẽ
uiro : qui ei inmonas¬
terii regimine successit
Valentiniano quoque
qui annis inultis. late¬
ret nensi monasterio
prexefuit: Simplicio qͦq
qui congregationem
illius : post eum testius

Expanded text:
gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi ingressum mundi posuerat, retraxit pedem, ne si quid de scientia eius attingeret, ipse quomane praecipitiumlitterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑ qͣm grauis ẽ culpa discordie ꝓ qͣ
nͨ: munꝰ accipit᷑. Debemꝰ itaq ad pri¬
mũ qͣmius longe positũ longe disũc¬
tũ mente ire eiq aĩĩ subdẽ humili¬
tade ac beniuolentia placare. ut.
scilic⁊ conditor nr dũ tale placitũ m̃¬
tis nr̃e asper̃it. a peccato nos soluit
Q munꝰ aculpa soluit. Ueritatis aũ
uoce atrestante didicimꝰ qr seruꝰ qͥ de¬

Expanded text:
lpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Debemus itaque ad proximum, quamvis longe positum, longeque disjunctum, mente ire, eique animum subdere, humilitate illum ac benevolentia placare, ut scilicet Conditor noster, dum tale placitum nostrae mentis aspexerit, a peccato nos solvat qui munus pro culpa sumit. Veritatis autem voce attestante, didicimus quia servus qui de
Abbreviated transcription (Latin):
¶uid est hoc quȩso
Ate quod in amoe¬
nis locis cuius dã
domus laterculis
auscis aedificari
uidebatur.
Ridiculum .ẽ ualde
sic redimus quod
in illauita adhuc
mec allis talibus
egeamus.
GRECORIUS
Cuishocsisariũ
As apit intellegat.
sed exeo quod illic
ostensum .ẽ: quis¬
quis ille est cuiman¬
sio illa construitur:
apestedatur intel¬
legi
Quid est quod hic
operactur : Nam
mosinarum largi¬
tate promerebitur.
nimirum constat
quia auro aedificat
mans ionẽ suam.
Quod enim superius
memoriam fugit
ut dicerem isdem
miles qui haec uidȩ¬
stet narrabat :¬
quod eosdemlater¬
culos austos ad ae¬
dificationẽ domus:
senes aciuuenes pu¬
ellae & pueri fabri¬
cabant
Quaexre collegitur :
quiahi quib: hic pie¬
tas facta ẽ. ipsi illic
operoctores esse
uidebantur. :¬

Expanded text:
Quid est hoc, quaeso Quid est hoc, quaeso te, quod in amoenis locis cujusdam domus laterculis aureis aedificari videbatur? Ridiculum est valde, si credimus quod in illa vita adhuc metallis talibus egeamus.GREGORIUS. Quis hoc, si sanum sapit, intelligat? Sed per hoc quod illic ostensum est, quisquis ille est cui mansio ista construitur, aperte datur intelligi quid est quod hic operatur. Nam emosynarum largitate promerebitur, nimirum constat, quia auro aedificat mansionem suam. Quod enim superius memoriam fugit ut dicerem, idem miles, qui haec viderat, narrabat quod eosdem laterculos aureos ad aedificationem domus, senes ac juvenes, puellae et pueri ferebant. Qua ex re colligitur, quia hi quibus hic pietas facta est, ipsi illic operatores esse videbantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse quiha ecuidebat
adcorpus reuersus .ẽ.
Et quid de eo plenius
gestum sit. minime
cognouit.
Quainre deciusdem
stephani uitadatur
intelligi quia in eo
mala carnis cum
acle mosinarum
operatione cestaban :
qui enimper coxas
deor sum: perbra¬
chiat rochȩbatur
sursum: pat& ni¬
mirum quia & aely¬
mosinas amauertet :¬
& carnis uitis per¬
fecte non resti¬
teret:
quae eum de or sum
trochȩbant: sed in
illo occulti arbi¬
tris ex amine quid
in eo uicerit. & nos
& eum qui uidit &
Constattamen quia
isdemscephanus
postquã sicut supe¬
rius nar secui. & in¬
fernilocauidit:
& adcor pusrediit.
perfecte uitãmini¬
me correxit
Quipost multos annos
decorpore adhuc
adcesta men uitae
& mostis exiit.
quadere colligitur
quia ipsa quoque
inferni supplicia
Cum demonsesten¬
tur: aliis hoc ad
adiutorium : aliis
uero ad cestimo¬
nium fiat :
Vt istiuideant mala
quae caueant:. illi
uero eo amplius
puniantur : quo
inferni supplicia
necuis a & cognita
uitast uoluerunt.

Expanded text:
ipse qui haec videbat, ipse qui haec videbat, ad corpus reversus est, et quid de eo plenius gestum sit, minime cognovit. Qua in re de ejusdem Stephani vita datur intelligi, quia in eo mala carnis cum eleemosynarum operatione certabant. Qui enim per coxas deorsum, per brachia trahebatur sursum, patet nimirum, quia et eleemosynas amaverat, et carnis vitiis perfecte non restiterat, quae eum deorsum trahebant. Sed in illo occulti arbitri examine quid in eo vicerit, et nos, et eum qui vidit et Constat tamen, quia idem Stephanus postquam, sicut superius narravi, et inferni loca vidit, et ad corpus rediit, perfecte vitam minime correxit, qui post multos annos de corpore adhuc ad certamen vitae et mortis exiit. Qua de re colligitur, quia ipsa quoque inferni supplicia cum demonstrantur, aliis hoc ad adjutorium, aliis vero ad testimonium fiat: ut isti videant mala quae caveant, illi vero eo amplius puniantur, quod inferni supplicia nec visa, et cognita vitare noluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gatum. acdepries¬
sum uidis seconfes¬
sus ẽ.
Quidum requirer&
curita ess& : ease
dixit audis se. quae
nos qui eum inhac
ecdesiastica domo
nouimus: scientes
cius acta se colimus.
Dictumnam que c̃:¬
haecideir cõpatitur.
quia siqui dei fa
xienda ultione iube¬
batur : adinferen¬
das plagas plus ex
crudelitatis deside¬
rio quã oboedien¬
tia seruiebat ÷
Quod sic fuifse Nullus
qui illumnouit. ig¬
neret.
Ibi se&iam quendã
pesgrinum prsbm
in disse fatebatur:
qui ad pracedictum
pontẽ ueniens . tan¬
taper cum auctori¬
tate tracns iuit.
quanta& hic since¬
ritat eiuxit.
neodem quoq pante
hunc quẽ proce dixi
stephanum serecor¬
nouis set estatus .ẽ.
quidumtraensire uo¬
liuss&x. eiuspes
lapius .e. & ex medio
corpore lamextrar
pontem deiectus:
Aquib damt&erri¬
mis uiris exflumine
surgentibus. ꝑ coxas
deorsum: Aquibus¬
dam albatis & speci¬
osissimis uiris coepit
perbrchiͦs sursũ
Trochi.
Cumq hoc luctamen
deor sum trahȩrent:

Expanded text:
gatum ac depresgatum ac depressum vidisse confessus est. Qui dum requireret cur ita esset, ea se dixit audisse, quae nos qui eum in hac ecclesiastica domo novimus, scientes ejus acta recolimus. Dictum namque Haec idcirco patitur, quia si quid ei pro facienda ultione jubebatur, ad inferendas plagas plus ex crudelitatis desiderio, quam ex obedientia serviebat. Quod sic fuisse, nullus qui illum novit, ignorat. Ibi se etiam quemdam peregrinum presbyterum vidisse fatebatur, qui ad praedictum pontem veniens, tanta per eum auctoritate transiit, quanta et hic sinceritate vixit. In eodem quoque ponte hunc quem praediximus Stephanum se recognovisse testatus est. Qui dum transire voluisset, ejus pes lapsus est, et ex medio corpore jam extra pontem dejectus, a quibusdam teterrimis viris ex flumine surgentibus, per coxas deorsum, atque a quibusdam albatis et speciosissimis viris coepit per brachia sursum trahi. Cumque hoc luctamen deorsum traherent,
Abbreviated transcription (Latin):
Tracns acto autem
ponte amoena
ertent practa atq:
uirentia odorife¬
ris herbarũ florib:
ex ornata. In quib
albatorum hominũ
conuenticula tẽ
uidebantur.
Tantusq: in loco
eodem odor suaui¬
tatis in erat: ut
ips a suauitatis
flagnaentia illic
de ambulantes
habitantes que
satiar&
ibi mansiones diuersorũ¬
sorum singulae.
magnitudinelucis
plenae.
bi quaedã miroce
potentiae aedifi¬
cabatur. doms.
quȩ auscis uideba¬
turlater culis
construi. sed cuius
ess & non potuit
agnosci
Crocnt uero suꝑripa
proce dictifluminis
non nulla habitacu¬
la sed alia exur¬
gentls fo&oris ne¬
bula tangebantur:
Alia autem exurgens
fo&or a flumine.
minime tangebat:
Haec uero ert IN
procedicto ponte
probatio ut quis¬
intenebrosofo&ente¬
q: fluuio labereur :
Iusti uero quib: culpa
non obsister& secu
roꝑeum gressu ac
libero adloca a moc
ecclesiasticae fami¬
liae malorem: qui
ante quadrienniũ
defunctus .e. deor¬
sumpositum in locis
t&errimis magno
ferripondere li¬

Expanded text:
Transacto autem Transacto autem ponte amoena erant prata atque virentia odoriferis herbarum floribus exornata, in quibus albatorum hominum conventicula esse videbantur. Tantusque in loco eodem odor suavitatis inerat, ut ipsa suavitatis fragrantia illic deambulantes habitantesque satiaret. Ibi mansiones diversoruant, singulae magnitudine lucis plenae. Ibi quaedam mirae potentiae aedificabatur domus, quae aureis videbatur laterculis construi, sed cujus esset non potuit agnosci. Erant vero super ripam praedicti fluminis nonnulla habitacula. Sed alia exsurgentis fetoris nebula tangebantur, alia autem exsurgens fetor a flumine minime tangebat. Haec vero erat in praedicto ponte probatio, ut quisin tenebrosum foetentemque fluvium laberetur: justi vero quibus culpa non obsisteret, securo per eum gressu ac libero ad loca amoena ecclesiasticae familiae majorem qui ante quadriennium est defunctus, deorsum positum, in locis teterrimis magno ferri pondere reli
Abbreviated transcription (Latin):
a xo quae prius
audita non csedidit:
Sedcum presidenti illic
iudici. procesentatus
fuiss&r : ab eo recep¬
tus non est. Itaut
dicer&: Non hunt
aduci sed stepha¬
numferrecrium
iussi: qui statim
seductus incorpo¬
se est
Et stephanus ferrec¬
rius qui iuxta eum
habitabat: eadẽ
hora de functus ẽ.
Sicq: probatum .e.
uerae fuisse uerba
quae audierot.
Dumhaec effectus¬
mostis stephanide¬
monstrcuit . Ante
triennium quoque
in hac pestilentia
quae hanc urbem
clade uehementis¬
sima depopulauit
inqua &iam corpo¬
soc liuisu sagittae
caelitus uenise &
singulos quos que
ferire uidebantur
sicut nosti stepha¬
nus isdem defunc¬
tus est.
Quidam uero miler
in hac eadẽ nostra
urbe ꝑcussus ad
extrema peruenit.
qui eductus ecorpo¬
se exanimes iacuit.
sedcitius sediit:
& quȩcum eo fuertn
gesta narsecuit .
A ebat enim sicut
tuncses eadem
&iam multis in no
tuit. quia ponserat.
sub quonigeratq
caligosus fo&oris
intolerabilis ne¬
bulã exalans flu¬
uius decurrebat.

Expanded text:
a quae prius a quae prius audita non credidit. Sed cum praesidenti illic judici praesentatus fuisset, ab eo receptus non est, ita ut diceret: Non hunc deduci, sed Stephanum ferrarium jussi. Qui statim reductus in corpore est, et Stephanus ferrarius qui juxta eum habitabat, eadem hora defunctus est. Sicque probatum est vera fuisse verba quae audierat, dum haec effectumortis Stephani demonstravit. Ante triennium quoque in hac pestilentia quae hanc urbem clade vehementissima depopulavit, in qua etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque ferire videbantur, sicut nosti, Stephanus idem defunctus est. Quidam vero miles in hac eadem urbe nostra percussus, ad extrema pervenit. Qui eductus in corpore exanimis jacuit, sed citius rediit, et quae cum eo fuerant gesta narravit. Aiebat enim, sicut tunc res eadem etiam multis innotuit, quia pons erat, sub quo niger atque caliginosus fetoris intolerabilis nebulam exhalans fluvius decurrebat.
Abbreviated transcription (Latin):
hiber&. ⁊ cui&iã dixit:
Egredere: & qualiter
tibi posthaec uiuen¬
dumsit. cautissime
adtende :
Post quã uocẽ paula¬
tim recalescentibus
membris: ab a&einde
mostis somno euigi¬
lans : Cuncta quae
circa illum fuertent
gesta narrauit:
Tantisq: post modũ
constrinexit: ut in¬
ferni cum uidisse
& pertimuis se tor¬
menta &iam sitace¬
r& lingua conuersa¬
loquer&ur:
Quippe cui omnipo¬
tentis di mirclar¬
gitate in moste ac¬
tum .e. ne mori de¬
buiss& : sed quia
humanum corgro¬
uis ualde duritiae
que poenarum os¬
tensio neque om¬
nibus utilis e.
Nam in lusteruir
stephanus quem
bene nosti. de se¬
m&ipso mihinar¬
racre consueuertet.
quia in constantino¬
politana urbe pro
quadam causa de¬
moratus: molestia
Corporis suꝑ ueni¬
ente de functus. ẽ :
Cumq: medicus atq
pigmentarius ad
a periendum eum.
atq: condiendum
essee quaesitus.
& die eodem minime
inuentus: sub sequen¬
pus inhumatum :
Qui ductus ad inferni
loca uidit multa¬

Expanded text:
hiberet. Cui etiam dixit: hiberet. Cui etiam dixit: Egredere, et qualiter tibi posthac vivendum sit, cautissime attende. Post quam vocem paulatim recalescentibus membris, ab aeternae mortis somno evigilans, cuncta quae circa illum fuerant gesta narravit. Tantisque se postmodum constrinxit, ut inferni eum vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, conversaloqueretur: quippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morte actum est ne mori debuisset. Sed quia humanum cor gravis valde duritiae que poenarum ostensio non aeque omnibus utilis est. Nam illustris vir Stephanus, quem bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus, molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque medicus atque pigmentarius ad aperiendum eum atque condiendum esset quaesitus, et die eodem minime inventus, subsequenuit inhumatum. Qui ductus ad inferni loca, vidit mult
Abbreviated transcription (Latin):
GRICORIUS
Hoccum frt perne
si bene ꝑpenditur :
nonerror sed ad¬
monitio . ẽ.
s uperna enimpi&as
ex magna misericor¬
diac suae largitate
disponit:
Vt non nulli &iam
post exitum sepente
adcorpus sedeant.
&tormenta inferi
quae audita non cre¬
diderant: saltem
uis a ꝑtimescant.
Namquida illrricia¬
nus monachus: qui
in hac urbe mecũ
inmona sterio uiue
bat mihi narnere
consue uerot : quia
quodam tempore cũ
adhuc inhere momo¬
turagnouerit :¬
quod perus quidam
monachus exregione
ostus hiberiae. qui ei
inloco uastae solitu¬
dinis cui euuasa no¬
menest inhȩrebat:
sicut ips onarroente
dͥ dicerat. :¬
Prius quam hȩsemũ
pexer& molestia cor¬
poris interueniente
de functus . ẽ.:
Sed protenus corpo
łrestitutus. inferni
sesupplicia atque ĩnu-
loca flammarum
uidis setestabatur:
Qui&iam quos dam
huius saeculi poten¬
tes in eisdem flãmis
suspensos seuidisse
Quicum iam deductis
mer ger&ur : subito
angelum corusci
habitus apparuis se
fatebatur : qui eum
inignẽ mergipro¬

Expanded text:
GREGORIUS. Hoc cum fit, Petre, si bene perpenditur, non error, sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna misericordiae suae largitate disponit, ut nonnulli etiam post exitum repente ad corpus redeant, et tormenta inferni, quae audita non crediderant, saltem visa pertimescant. Nam quidam Illiricianus monachus, qui in hac urbe in monasterio mecum vivebat, mihi narrare consueverat, quia 432 quodam tempore cum adhuc in eremo moraretur, agnoverit quod Petrus quidam monachus ex regione ortus Iberiae, qui ei in loco vastae solitudinis, cui Evasa nomen est, inhaerebat, sicut ipso narrante didicerat, priusquam eremum peteret, molestia corporis interveniente defunctus est: sed protinus corpori restitutus, inferni supplicia atque innumera loca flammarum se vidisse testabatur. Qui etiam quosdam hujus saeculi potentes in eisdem flammis suspensos se vidisse cum jam ductus mergeretur, subito angelum corusci habitus apparuisse fatebatur, qui eum in ignem mergi pro
Abbreviated transcription (Latin):
uidit: quia adima
carnalium hic
putredo uitiorũ.
et quorundam habi¬
tacula fo&oris ne¬
bula tangebat:
quorundamuero
ab ea tangi non pote¬
sarnt : quia suntple¬
riq: quimulta la
bona opera faciunt.
sed tamen adhuc
carnalib: uitus
in cogitationes de¬
lectane tanguntur::
Et iustum ualde .ẽ.
ut illic nebula foe¬
toris adsedeat :
quos hic adhuc car¬
nis fo&or delectat
Vnde & eandemde¬
lectationem car¬
nis. ee beatus iob
infoetore conspi¬
ciens : deluxorio¬
so aclubrico sen¬
tentiã protulit
dicens.
Dulcedo illius
uermis: qui aute
ꝑfecce corabom¬
nidelectatione
carnis excutiunt:
constatnimirum
quia eorum habi¬
tacula foctoris
nebula non tan¬
gintur
Et notandum quod
isdemfoctor eẽ
& nebulauisa sit :
Quianimirum car¬
nalis delectatio
mentem quam in¬
ficit obscurot .
ut ueriluminis
claritatẽ non ui¬
deat: sedunde
delectatur infe¬
rius : inde caligi¬
nem adsuperna
patitur¬
Iutacnus nehoc
auct oritate sacri
eloquii pos semons¬
trocre: ut culpae

Expanded text:
vidit, quia ad ima vidit, quia ad ima carnalium hic putredo vitiorum. Et quorumdam habitacula fetoris nebula tangebat, quorumdam vero ab ea tangi non poterant: quia sunt plerique qui multa jam bona opera faciunt, sed tamen adhuc carnalibus vitiis in cogitationis delectatione tanguntur. Et justum valde est, ut illic nebula fetoris obsideat, quos hic adhuc carnis fetor delectat. Unde et eamdem delectationem carnis 437 esse beatus Job in fetore conspiciens, de luxurioso ac lubrico sententiam protulit, dicens: Dulcedo illius vermes . Qui autem perfecte cor ab omni delectatio e carnis excutiunt, constat nimirum quia eorum habitacula fetoris nebula non tanguntur. Et notandum quod idem fetor esse et nebula visa sit, quia nimirum carnalis delectatio mentem quam inficit obscurat, ut veri luminis claritatem non videat, sed unde delectatur inferius, inde caliginem ad superna patiaturPutamusne hoc auctoritate sacri eloquii posse monstrari, ut culpae
Abbreviated transcription (Latin):
ICETIAM quidac
iuxta nos deus dedit
nomine selꝗgiosus
habitabat : qui cal¬
ciamenta solebat
operocri
De quo alter ꝑreue¬
lationem uidit.
quod eius domus
aedific abatur
sed inea constructo¬
res sui solo diesabba¬
to uidebantur ope¬
steri : qui eius dẽuiri
postmodum subti¬
literuitam sequi¬
rens. inuenit
Quia ex hisꝙ̃ diebus
singulis laborabat
quicquid exuictu
atq uestitu suꝑ¬
sabbato adbeati
peri ecclesiam
deferse consue¬
uerat: atq: indi¬
gentib: erogare
Quaexreppende :
quia non in merito
domus ipsius fabri¬
cas abbatocrescebat
Hac de Recnihi
idone uideo satis¬
factum: sed quae so
te quidẽẽ dicimus.
quod quor unda
habitacula foxo¬
ris nebula tange¬
bantur quorum¬
damuerot angi
non p̃ot estent.
uel quid. quod pon¬
tem: quid est quod
fluuium uidit
E XRERŨPETRE
imaginibus pensa¬
mus meritacau¬
sarum.
Perpontem quippe
ad amoenaloca
Transise iustos as¬
pexit: quia angusta
ualde ẽ semita quȩ
ducit aduitam
Et fo&entem fluui¬
um decursentem

Expanded text:
ic etiam quidam juxta nos, Deusdedit nomine, religiosus, habitabat, qui calceamenta solebat operari, de quo alter per revelationem vidit quod ejus domus aedificabatur, sed in ea constructores sui solo die sabbati videbantur operari. Qui ejusdem viri postmodum subtiliter vitam requirens, invenit quia ex his quae diebus singulis laborabat, quidquid ex victu atque vestitu supsabbato ad beati Petri Ecclesiam deferre consueverat, atque indigentibus erogare. Qua ex re perpende, quia non immerito domus ipsius fabrca sabbato crescebat. Hac de re mihi idonee video satisfactum: sed quaeso te, quid esse dicimus, quod quorumdam habitacula foetoris nebula tangebantur, quorumdam vero tangi non poterant: vel quid quod pontem, quid est quod fluvium vidit? Ex rerum, Petre, imaginibus pensamus merita causarum. Per pontem quippe ad amoena loca transire justos aspexit: Quia angusta valde est semita quae ducit ad vitam . Et foetentem fluvium decurrentem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ duceret᷑ pat̾. & humilitas discipu¬
li magistia fieret magistͥ. Cũq ꝓ-
utilitate monasterũ ad cõstitu᷑¬
cionẽ cause egressꝰ fuisset᷑ mul-¬
tiuiri noci ac nobiles qͥ eũ ualde
honorabãt . uehem̃t̾ ad mirati sol¬
licite reqͥrebant. qͥd nã hoc eẽt.
haberet. Quib ile dicebat. e. st̾
no fero peccatis meis facientib
nscabello sub pedaneo impegi
atq hoc ꝑtuli. Sie q uir sc̃s ser¬
uans in pectore honorẽ uerita¬
tis & magistri. nec patͥs ꝓlebat
uiciũ. nec falsitatis incurrebat
peccatũ.utas ne uir iste
uenerabilis lib̾tinꝰ deqͦ tot sig¬
nã & miracła retulisti. int̾a ã¬
ꝙla congregatione imitatores
suos inuirtutib ñ reliquit:¬

Expanded text:
perduceretur Pater, et humilitas discipuperduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constitutionem causae egressus fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer admirati, sollicite requirebant quidnam hoc esset, faciem. Quibus ille dicebat: Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppedaneo impegi, atque hoc pertuli. Sicque vir sanctus servans in pectore honorem veritatis et magistri, nec patris prodebat vitium, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR. Putasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo tot signa et miracula retulisti, in tam ampla congregatione imitatores suos in virtutibus non reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾cia altera: erat ꝓ utilitate monaste¬
rii causa constit᷑uta. Explecis gͥ hiimiis
mattitinalib lib̾tinꝰ adlectum abatis
neint: or ationẽ sibi humilit̾ petiit.
Sciens uͦ ille quãtũ acunetis bono¬
raret᷑: quatũ q diligeret᷑. ꝓ iniur̃¬
a qũa ingesserat recedere ex mona¬
sterio eũ uelle putabat. atq reqͥ¬
sunt dicens. Ubi uis ire: Cin ille res¬
pondit. Monasterii causa constitu¬
ta ẽ pat̾: qũa declinare negueo: qͥd
esternã die. me hodie iterũ ꝓmisi.
ibi ire disposur Tũc ille afundo cor-¬
dis considerans asꝑitatẽ & duriciã
snam. humilitatem ac mansuetu¬
dinẽ lib̾tim ex lecto ꝓsiluit. pedes
lib̾tim tenuit. se peccͥasse. sereũ ẽẽ.
testatꝰ ẽ. qͥtanto taliq uiro tam
crudelem facere contumeliã p̾sũp¬
sisset. At contra lib̾tinꝰ sese inter¬
sue culpe ñ illiꝰ seuicie fuisse re¬
serebat qd̾ ꝑtulerat. Sieꝙ. actũ
ẽ: ut ad magña mansuetudiñẽ

Expanded text:
ro erat altera pro utilitate monasterii causa constituta. Expletis igitur hymnis matutinalibus Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille respondit: Monasterii causa constituta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, illuc ire disposui. Tunc ille a fundo cordis considerans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra Libertinus sese in tersuae culpae, non illius saevitiae fuisse referebaest ut ad magnam mansuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
hostum ingressa. est:
csuae lactucam conspi¬
ciens concupiuit.
Eamq: signocrucis
benedicere oblita:
auide momordit: sed
đrepta adiabolo
protinus cecidit.
Cumque uexarctur
eidem patri aequitio
subceleritate nuntia¬
tum ẽ: ut ueniret
concitus : &orando
rit: moxqͣ: hostum

Expanded text:
hortum ingressa est: quae lactucam conspiciens concupivit, eamque signo crucis benedicere oblita, avide momordit; sed arrepta a diabolo protinus cecidit. Cumque vexaretur, eidem Patri Equitio sub celeritate nuntiatum est, ut veniret concitus, et orando ret. Moxque hortum
Abbreviated transcription (Latin):
occupatus : atq: ad se
uenientib: dicer&: an¬
tecedite : ecce eg̃o uos
subsequor: Cumque
uider& sibi in eodem
opere parum aliquid
super esse: paululũ
moram fecit: utopus
quod minimum resta¬
bat conpler&
quo expl&co : coepit ad
aegrum pergere
Eunti uero initinere.
occurrentes hiqui pri¬
us uenerant : obuiam
facti sunt dicentes ⁊
Quare tardasti pater:
Noli fatigari: quiaiã
defunctus.ẽ .y. Quo au¬
dito. ille contremuit.
magnisq: uocibus se
interfecto rem illius
clamare coepit,
flensitaq: peruenit
adcorpus dẽ functi
seq r coram lecto illug
cum lacrimis interr&.
dedit : Cumq uehe¬
menter fler&. inͦterra
caput tunder&. sereũ
mostis illius clamar&:
repente is qui de fune¬
tus fuerat animam
recͥepit: Quodelum
multi qui circũ stabanT
aspicerent. admir&¬
tionis uocib emissis:
coeperunt ampliur
Cumq: eumre quirer&
ubi fuerit: uel quomodo
rediss& aitit&riualde
erant homines quime
ducebant: Ex quorum
ore acnarib: ignis exit¬
bat: quem tolerre ñ
poteratm: Cumq per

Expanded text:
occupatus, atque ad se venientibus diceret: Antecedite, ecce ego vos subsequor. Cumque videret sibi in eodem opere parum aliquid superesse, paululum moram fecit, ut opus quod minimum restabat expleret, quo expleto, coepit ad aegrum pergere. Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius venerant, obviam facti sunt, dicentes: Pater, quare tardasti? Noli fatigari, quia jam defunctus est. Quo audito, ille contremuit, magnisque vocibus se interfectorem illius clamare coepit. Flens itaque pervenit ad corpus defuncti, seque coram lecto illius cum lacrymis in terram dedit. Cumque vehementer fleret, in terram caput funderet, seque reum mortis illius clamaret, repente is qui defunctus fuerat animam recepit. Quod dum multi qui circumstabant aspicerent, admirationis vocibus emissis, coeperunt amplius flere Cumque eum requirerent ubi fuerit, vel quomodo rediisset, ait: Tetri valde erant homines qui me ducebant, ex quorum ore et naribus ignis exibat, quem tolerare non poteram. Cumque per
Abbreviated transcription (Latin):
domo percepiss&:
egredi ianuã uoluit :
sed saxum ingens subi¬
to de tecto caecidit:
eiq inuesticem uenit
Ex qua percussione
prostratus inmanib:
iam semiuiuus leuatus ẽ:
Die uero altero secun¬
dum uiri dĩ sententiã.
funditus finiui tuitã
Quainre petrepen¬
sandum ẽ : quantus
sit scĩs uiris timor ex¬
hibendus: templa enĩ
dĩ sunt : Et cum ad
hitur : quis alius ad
ira scendum: nisi eius¬
dem templihabitator
excitatur : Tanto
iustorum. quanto &
constat: quia in eorũ
cordib: ille pracesens
ẽ: quiad inferendã
ultionem quã uolue¬
rit. inualidus non .ẽ:
lio quoque tempo¬
re pracedictus cons¬
tantius prrb̃t ne¬
pos eius. equum suũ
duo de cem aureis
uendedit: quos iN
propriã arcam
ponens : ad exeru¬
cendum aliquod¬
opus discessit
Cum subito ad ep̃m
pa. uperes uenerunt.
qui in postune proce¬
cabantur : ut eis sc̃s
uir bonefatius ep̃s.
ad consolationẽ suae
in opiae aliquid largi¬
re pobuis s&: sed uir
dĩ quia quod tribue¬

Expanded text:
domo percepisset domo percepisset egredi januam voluit, sed saxum ingens subito de tecto cecidit, eique in verticem venit. Ex qua percussione prostratus in manibus jam semivivus levatus est: die vero altera secundum viri Dei sententiam funditus finivit vitam. Qua in re, Petre, pensandum est quantus sit viris sanctis timor exhibendus; templa enim Dei sunt. Et cum ad hitur, quis alius ad irascendum nisi ejusdem templi inhabitator excitatur? Metuenda justorum, quanto et constat quia in eorum cordibus ille praesens est, qui ad inferendam ultionem quam voluerit, invalidus non est. Alio quoque tempore praedictus Constantius presbyter nepos ejus, equum suum duodecim aureis vendidit, quos in propriam arcam ponens, ad exercendum opus aliquod discessit. Cum subito ad episcopium pauperes venerunt, qui importune precabantur ut eis sanctus vir Bonifacius episcopus ad consolationem suae inopiae aliquid largiri debuisset. Sed vir Dei quia quid tribue
Abbreviated transcription (Latin):
Alionamq tempore
beati proculi masti¬
ris natalicius propin¬
quabat dies : quiꝰ in loco
uir nobilis fostunatus
nomine manebat : qui
magnis pricecib ab
eodemi cnenaebile
uiro postulauit : ut
cũ apud beatum mar¬
tirẽ missarum solẽp¬
nia ager& adbenedic¬
tionemdandam in suã
domd declinar&:
Vir autem dĩ negare
Non potuit: quod ab
eo exfostunatimente
caritas poposcit Per¬
actis igitur missarũ
solemniis cum ad p̃¬
dict iuiri fostunati
us quã dõ hẏmnum di¬
cer& : sicut quidam lu¬
tum quȩrere . repente
ante ianuam uircum
simia ad stȩtit & cỹm¬
balum percussit: Quẽ
sc̃s uir sonitum dedig¬
natus. dixit: heu. heu.
mostuus .ẽ. miser iste :
mostuus . ẽ. miser iste:
Ego ad mensam refectio¬
nis ueni os adhuead
laudem dĩ non aperui :
Et ille cum simia ueniens.¬
subiunxit tamenatq:
ait : Ite & procarita
te eicibum potum que
tribuite : scitote tam̃
quia mostuus. ẽ: Qui in¬
felix uir dum panem
acuinum ex eadem

Expanded text:
Alio namque tempore Alio namque tempore beati Proculi martyris natalitius propinquabat dies, quo in loco vir nobilis Fortunatus nomine manebat: qui magnis precibus ab eodem venerabili viro postulavit ut cum apud beatum martyrem missarum solemnia ageret, 188 ad benedictionem dandam in suam domum declinaret. Vir autem Dei negare non potuit quod ab eo ex Fortunati mente charitas poposcit. Peractis igitur missarum solemniis, cum ad praedicti Fortunati us quam Deo hymnum diceret, sicut quidam luent quaerere, repente ante januam cum simia vir astitit, et cymbala percussit. Quem sanctus vir sonitum audiens dedignatus, dixit: Heu, heu, mortuus est miser iste, mortuus est miser iste. Ego ad mensam refectionis veni, os adhuc ad laudem Dei non aperui, et ille cum simia veniensSubjunxit tamen atque ait: « Ite et pro charitate ei Dei cibum potumque tribuite, scitote tamen quia mortuus est. » Qui infelix vir dum panem et vinum ex eadem
Abbreviated transcription (Latin):
potuit implere. ut mi¬
r&culum quod tacere
uoluit: minimȩ potuis¬
s& abscondi
GREGORIUS.
Dedemptor noster
Mpermostalecor¬
.pus omne quod egit :
hoc nobis in exemplo ac¬
tionis pricebuit: ut
pronostrterum uiriũ
modulo : eius uestigia
sequentes . in offenso
pede operis . pracesen¬
tis uitaecar pamus uiã:
Mireeculum namque
faciens. et taceriiussit.¬
& tamen taceri non po¬
tuit : ut uidelic&
electi eius exempla
doctrinae illius se¬
quentes . In magnis
quae faciunt latere
quidem in uoluntate
habeant : sed ut pro¬
sintaliis. prodantur
inuiti: Quatenus &
magnae bumilitatis
sit quod sua operata¬
cereappe&unt : et
magnae utilitatissit.
quod eorumopera.
taceri non possunt:
quicquã fieri & mini¬
me potuit: sed quid
uelle eius membrade¬
beant: quidue eis
&iam nolentibus fiat
doctrinae magis terio
exemplum dedit
METRUS. PLAC&¬
quod dicis:
Adhuc pauca aliqua quȩ
debonefatii ep̃i opo
re supersunt : quia
eius memoriam fecimus
exsequamur

Expanded text:
potuit implere, ut mipotuit implere, ut miraculum quod taceri voluit, minime potuisset abscondi? GREGOR. Redemptor noster per mortale corpus omne quod egit, hoc nobis in exemplum actionis praebuit, ut pro nostrarum virium modulo ejus vestigia sequentes, inoffenso pede operis praesentis vitae carpamus viam. Miraculum namque faciens, et taceri jussit, et tamen taceri non potuit; ut videlicet et electi ejus exempla doctrinae illius sequentes, in magnis quae faciunt, latere quidem in voluntate habeant, sed ut prosint aliis, prodantur inviti; quatenus et magnae humilitatis sit quod sua opera taceri appetunt, et magnae utilitatis sit quod eorum opera taceri non possunt. quidquam fieri, et minime potuit; sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis tiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit. PETR. Placquod dicis. Adhuc pauca aliqua quae de Bonifacii episcopi opere supersunt, quia ejus memoriam fecimus, exsequamur.
Abbreviated transcription (Latin):
Sascendere : A pothe¬
camclausit : atq in¬
prersosigillo proprio
munitam reliquit
moxq: ad ecclesiam
die prredictũ cons¬
tantium prsbmuoca¬
uit . & oraetione fac¬
ta: apothecã ape¬
ruit : & uasa inquib:
tenuissimum liquorẽ
fudert : ubestim
uinum fundentia in¬
uenit : it aut pauimen¬
tumomne excrescen¬
tia uina inuaderent:
si adhuc ep̃stardius
introcss&, Tunc ter¬
ribiliter prxesbitero
precepit: Ne quousq
ipse incorpore uiuer& :
hoc mirae culum cuili¬
ne inuistute facti:
cer& : undeforis homi¬
nib: magnus apparer&:
Exemplum &iã magistri
sequens : qui ut nos ad
uiamhumilitatis in¬
so discipulis precepit
dicens : ut eaquae ui¬
dissent neminidice
casio apta sep̃buit:
lib& in quirere quidnã
sit : quod redemptor
noster cum duobus cae¬
cis lumenreddidit : Ius¬
sit ut neminidicerent.
Et illi ab euntes. diffa¬
mauerunt eum in totã
ternem illam: Num¬
quidnam unigenitus
filius patri & scõ sp̃ui
Coacernus. hac in re
uellehabuit : quod non

Expanded text:
scendere, apothecam clausit, atque impresso sigillo proprio munitam reliquit, moxque ad Ecclesiam tertia praedictum Constantium presbyterum vocavit, et oratione facta apothecam aperuit, et vasa in quibus tenuissimum liquorem infuderat, ubertim vinum fundentia invenit, ita ut pavimentum omne excrescentia vina invaderent, si adhuc episcopus tardius intrasset. Tunc terribiliter presbytero praecepit ne quousque ipse in corpore viveret, hoc miraculum cuiqune in virtute facti ceret unde foris hominibus magna appareret: exemplum etiam magistri sequens, qui ut nos ad viam humilitatis inso discipulis praecepit, dicens: Ut ea quae vidissent, nemini dicasio apta se praebuit, libet inquirere quidnam sit quod Redemptor noster cum duobus caecis lumen reddidit, jussit ut nemini dicerent, et illi abeuntes diffamaverunt eum in totam terram illam . Nunquidnam unigenitus Filius, Patri et sancto Spiritui coaeternus, hac in re velle habuit, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
Si sola petre referam que
de ꝑfectis ꝓbatisq uiris u¬
nꝰ ego omũtio uel bonis ac
łdõ libꝰ uiris atestantibꝰ ag¬
Neq hac ꝓre int̾rũpere ex positonis.
studiũ gr̾aue uldeatur: quia non
dispar edificatio oritur ex memoria
uirtutũ: In erpssitione qͥpe quali¬
t̃ inuenienda atꝙ de nenda sit iurtꝰ
agnoscitus: in narratione uͦ signoꝵ
cognoscimꝰ. inuenta ac retenta qͣli¬
ter declarant᷑. E sunt ñ utilli qͥs
adamorem pad̾e celestis. plus ex¬
empla quã p̃dicam̃ta succendunt.
fit uͦ plert̃q in audientis animo
dupler aduitoriũ in eremplis pa¬
trũ: qͥa si ad amorẽ uent᷑e uide ex.
p̾cedentiũ cõparatõne accendit᷑.
etiã si essẽ se aliqͥd estimat. dũ de¬

Expanded text:
am, quae de perfectis probatisque viris unus ego homuncio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agNeque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audientis animo duplex adjutorium in exemplis Patrum, quia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione accenditur, etiam si se esse aliquid existimat, dum me
Abbreviated transcription (Latin):
innubib: acreinmen¬
sanimis pluuia eru¬
pit. sed ut cunctis
pates cer&: cuius uiri
corpus nausilla
postaret: per illum
maris spatium quoed
abhelba insula usq
populonium duode
cim milib: distat:
circa ut recq: nauis
latert procellosa
ualde pluuia dis cen¬
una pluuiaegutta ñ
cecidit:
Peruenireitaq: ad lo¬
cum lerici & sepulture¬
roce tradiderunt cor¬
pus sacerdotissui:
cuius prapceptaser¬
uantes ad nauem sub oi¬
festinationer euersi
sunt::
quam mox ut intretre
potuerunt. Ineodem
loco ubi uir dñisepul¬
tus fuerat. langobar¬
dorum dux crudelissi¬
Excuius aduentu ui
quiministrossuos. a
sepulture esuae loco
subfestinatione disce¬
dereprcecepit.
Ioc autem quod de
diuisa pluuia factũ
&iam in alterius ep̃i
uenertione monstret¬
Namquidamclericus
senex qui adhuc suꝑ¬
ẽ: eidem rei prapsto
se fuisse testatur di¬
cens.:
Fulgentius ep̃s qui
utriculanensi eccle¬
siae pracp̃erat : regẽ
crudelissimũ totilã
infensum omnimodo

Expanded text:
in nubibus aere, inmenin nubibus aere, inmensa nimis pluvia erupit. Sed ut cunctis patisceret, cuius viri corpus navis illa portaret, per illud maris spatium, quod ab Helba insula usque Pcim millibus distat, circa utraque navis latera procellosa valde pluvia descenuna pluviae gutta non cecidit. Pervenerunt itaque ad locum clerici, et sepulturae tradiderunt corpus sacerdotis sui. Cujus praecepta servantes, ad navem sub festinatione reversi sunt. Quam mox ut intrare potuerunt, in eumdem locum ubi vir Domini sepultus fuerat, Langobardorum dux crudelissix cujus adventu virqui ministros suos a sepulturae suae loco sub festinatione discedere praecepit. quod de divisa pluvia factum etiam in alterius episcopi veneratione monstraNam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se fuisse testatur, dicens: Fulgentius episcopus qui Utriculensi Ecclesiae praeerat, regem crudelissimum Totilam infensum omnimodo
Abbreviated transcription (Latin):
Cuirei hi quitunc proce¬
p̾sentes fuerunt. adhuc
non nulli suꝑ sunt: ea¬
que cuni omni illicpo¬
pulo seuidiss estestan¬
tur.
De quo etiam uiro aliud
quoq: mir&culum
uenantio lunen si e p̃o
Narninte cognoui:
Ineanam que popo¬
lonii ecclesia cui p̃¬
erati sepulchrum
sibi prap̃pareuit:
sed cum langobar do¬
rumigens Initaliã
ueniens. cuncta uas¬
tãssent: adhelbã
insulam recessit.
Qui inruente aegri¬
tudine ad mostem
ueniens: Clericis suis
sibi sobsequentibus
pracecepit dicens:
Insepulchro meo quod
mihi populonii pa¬
recui me ponite:
Cuiillicum dicerent
corpus tuum illuc
reducere qualiter
porsumus : qui a lan¬
gobar dis teneriloca
eadem & ubique illic
cos discurrere scimus:
Ipseres pondit:
Reducite mesecuri
nolite m& uere: sed
festine mesepelire
Mox autem ut sepul¬
tum corpus meum
fuerit ex loco eodẽ
sub omni festinatio¬
ne discedite.
De functi igitur cor¬
pus. In pos uerunt naii
Cumq populonium
tenderent: collecto

Expanded text:
Cui rei hii qui tunc praeCui rei hii qui tunc praesentes fuerunt, adhuc nonnulli supersunt, eamque cum omni illic populo se vidisse testantur. De quo etiam viro aliud quoque miraculum Venantio Lunensi episcopo narrante cognovi. In ea namque Populonii ecclesia, cui praeerat, sepulchrum sibi praeparavit. Sed cum Langobardorum gens in Italiam veniens cuncta vastasset, ad Helbam insolam recessit. Qui inruente aegritudine ad mortem veniens, clericis suis sibique obsequentibus praecepit, dicens: 'In sepulchro meo, quod mihi Populonii paravi, me ponite'. Cui illi cum dicerent: 'Corpus tuum illuc reducere qualiter possumus, qui a Langobardis teneri loca eadem et ubique illic eos discurrere scimus'? ipse respondit: 'Reducite me securi, nolite metuere; sed festine me sepelire curate. Mox autem cum sepultum corpus meum fuerit, ex loco eodem sub omni festinatione discedite'. Defuncti igitur corpus inposuerunt navi. Cumque Populonium tenderent, collecto
Abbreviated transcription (Latin):
deduci: eumq: inspec¬
taculo populi ursis
ad deuorandum pro
Cumq: isdẽrex
per fidussinipso quoq
spectaculo consedis¬
sec ad aspiciendam
moste mep̃i. magna
Tunc ep̃s̃ deductus in me¬
dio est : atq: ad eius
mostem In manis simis
ursus exquisitus:
quidumhumana mem¬
bra crudeliter carpe¬
rae s&eui regis sanimũ
satiaret: Dimissus
itaq: ursus excauea ẽ
qui accensus & conci¬
tus ep̃m peciit
Sed subito suaefersci¬
tatis oblitis deflexa
ceruice. submissqq
humilit er capite : lã¬
bere ep̃i coepit pedes.
ut patenter omnibus
daretur intelligi quia
erga illum uirum dĩ¬
et ferina corda essent
hominum eq quasi
humanabestiarum :
Tunc populus quiadi
spectaculum uenerat
mostis: magnosclamo¬
re uersus ẽ in ad mi¬
netione uenerationis.
Tunc ad eius reuerenti.¬
am colendum rexipse
permotus ẽ.:
Quippe cum quo suꝑ no
iudicio actum fuenat
ut quidm̃sequi prius
incustodienda uita
ep̃ĩ noluit : saltimad
mansuecudinembes¬
tians equae reur:

Expanded text:
deduci, cumque in specdeduci, cumque in spectaculo populi ursis ad devorandum projici. Cumque idem rex perfidus in ipso quoque spectaculo consedisset ad inspiciendam mortem episcopi, magna Tunc episcopus deductus in medium est, atque ad ejus mortem immanissimus ursus exquisitus, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex cavea est: qui accensus et concitus episcopum petiit, sed subito suae feritatis oblitus, deflexa cervice, submissoque humiliter capite, lambere episcopi pedes coepit, ut patenter omnibus daretur intelligi quia erga illum virumXI. De Cerbonio Poet ferina corda essent hominum et quasi humana bestiarum. Tunc populus, qui ad expectaculum venerat mortis, magno clamore versus est in admiratione venerationis. Tunc ad eius reverentiam colendam rex ipse permotus est; quippe cum quo superno iudicio actum fuerat, ut qui Deum sequi prius in custodienda vita episcopi noluit, saltim ad mansuetudinem bestiam sequeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
notario subiunexit
dicens:
Vade hoc scribe: &IN
aquã eius dem flumi¬
nis proice.
Quo facto sc̃iuiri prce¬
pceptum suscipiens.
cuit: atq: ad propriũ
alueum reuers a exi¬
re ulterius in locaea¬
dem iñ praep̾sumpsiti
Qua inrepere quid
aliudquam in oboedi¬
entiũ hominum du¬
ritia confunditur.
quando sinuistute sihũ
tion abile scĩuiri praee¬
iceptis oboediuit
XI. DECERBONIE PO¬
Cir quoq uitae
uenerebilis cerboni¬
uspopulonii ep̃s. mag¬
nam dieb nr̃is sc̃ita¬
tis suae probationẽ
dedit:
Namcum hospitalita¬
tisstudio ualde eẽt
intentus. Die quadã
trãens euntes milites
hospitiosus cepit:
Quos gothis super ue¬
nientib abscondit.
eorumq uitã abillo¬
rum ne quitia abs¬
condendo seruauit:
Quod dum gothorũ
regͥ perfido totilae
nuntiatum fuis see :
crudelitatis In manis.¬
simaesues ania suc¬
census: hunc adlo¬
cum qui in octauo
huius urbis miliario
merulis dicitur:
ubi tunc ips e cum sex¬
ercitu sedebat: iussit

Expanded text:
notario subjunxit, notario subjunxit, dicens: Vade, hoc scribe, et in aquam ejusdem fluminis projice. Quo facto, sancti viri praeceptum suscipiens, cuit, atque ad proprium alveum reversa, exire ulterius in loca eadem non praesumpsit. Qua in re, Petre, quid aliud quam inobedientium hominum duritia confunditur, quando in virtute Jesu tionabile sancti viri praeceptis obediviXI. De Cerbonio PoVir quoque vitae venerabilis Cerbonius Populonii episcopus, magnam diebus nostris sanctitatis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitio suscepit, quos Gothis supervenientibus abscondit, eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. 297 Quod dum Gothorum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis immanissimae vaesania succensus, hunc ad locum qui ab octavo hujus urbis milliario Merulis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, jussit
Abbreviated transcription (Latin):
uius quoq uene¬
rabilis uiri uenantũ¬
ep̃i aliud miraeculũ
relatione cognoui:
qđ inplacentina
urbe perhib& gestũ:
Quod uir quoq uenã¬
cissimus iohannes iN
hac modo romana
ciuitate locum p̃fec¬
toriũ seruans. qui
in eadem placentina
urbe ẽ ostus & nutri¬
tus. Itaut ep̃s memo¬
raet. quia gestum fue¬
rit adtestatur.
Ineanamq: ciuitate
sabinum nomine
fuisse asserunt
mirecȩ uistutis epm̃
Cuidum die quadã
suus diaconus nun¬
tiass &t quod cursus
suipadus alueum
egressus. ecclesiae
agros occupassee :
Totaq: illic loCANu¬
triendis hominib
profuture aqua eius¬
dem fluminis tene¬
ret : uenerabilis uitae
sabinus ep̃s respon¬
ditdicens
Vade & dic ei : mandat
attibi ep̃s: ut te
conpescas : & ad pro¬
prium alueum redeas::
Quod diaconus eius
audiens : dispexit &
inrisit
Tuncuir dñi arcessi¬
to notario dictauit
dicens: Sabinusdrũ
monit orium pado:
praccipio tibi Inno
istis ulterius non
exeas : Necteras
ecclesiaeledere p̃¬
sumas: Atq: eidẽ

Expanded text:
ujus quoque venerabilis viri Venantpi aliud miraculum relatione cognovi, quod in Placentina urbe perhibet gestum; quod vir quoque veracissimus Joannes in hac modo Romana civitate locum praefectorum servans, qui in eadem Placentina urbe est ortus et nutritus, ita ut episcopus memorat, quia gestum fuerit attestatur. In ea namque civitate Sabinum nomine fuisse asserunt mirae virtutis episcopum. Cui dum die quadam suus diaconus nuntiasset quod cursus sui Padus alveum egressus Ecclesiae agros occupasset, totaque illic loca nutriendis hominibus profutura aqua ejusdem fluminis teneret, venerabilis vitae Sabinus episcopus respondit, dicens: Vade, et dic ei: Mandat tibi episcopus ut te compescas, et ad proprium alveum redeas. Quod diaconus ejus audiens, despexit et irrisit. Tunc vir Dei, accersito notario, dictavit, dicens: Sabinus Domius, commonitorium Pado: Praecipio tibi in noistis ulterius non exeas, nec terras Ecclesiae laedere praesumas. Atque eidem
Abbreviated transcription (Latin):
SedNeque hoc sileã
quod narrente uiro
uenerabile uenantio
lunensi ep̃oime ante
biduum contigit ag¬
nouis se.
Lucanae namq ec¬
clesiae sibi m& pro¬
pinque fuis seminre
uistutis uirum frig¬
dianum nomine : nar¬
Cuius hoc opinatissi¬
mum a cunctis illic
habitantibus testatir
memorar ł mirae cu¬
lum: quod ausarit
fluuius qui iuxta
urbis illius muros
influebat &. faepe
inundatione facta
cursus sui alueum
egressus. per agros
diffundi consueuenat.
& quaeq: sata acplan¬
tata repperir&e
euesteret:
Cumq: hoccrebrofie¬
rec : & magna eiusdẽ
loci in colas necessi¬
tas urguenae dato
studio operis : eum
perloca alia deriua¬
reconatisunt.
sed quam uis diutius
laboratum fuiss e
a proprio. alueo de¬
flecti non potuita
Tuncuir dñi frigdia¬
nus roestrum sibi par¬
uulum fecit: ad alucũ
fluminis accessit.
& solus oratione In¬
cubuit: Atq eidẽ
flumini praep̃cipi¬
ens ut sequeretur.
perloca quaeq: eiuisa
sunt:
Rastrum perterra m
traxit: Quem relicto
alueo proprio tota

Expanded text:
Sed neque hoc sileam, quod narrante viro venerabili Venantio Lunensi episcopo me ante biduum contigit agnovisse. Lucanae namque Ecclesiae, sibimet propinquae, fuisse mirae virtutis virum Frigdianum nomine narcujus hoc opinatissimum a cunctis illic habitantibus testatur memorari miraculum, quod Auseris fluvius, qui juxta illius urbis muros influebat, saepe inundatione facta cursus sui alveum egressus per agros diffundi consueverat, ut quaeque sata et plantata reperiret everteret. Cumque hoc crebro fieret, et magna ejusdem loci incolas necessitas urgeret, dato studio operis, eum per loca alia derivare conati sunt. Sed quamvis diutius laboratum fuisset, a proprio alveo deflecti non potuit. Tunc vir Domini Frigdianus rastrum sibi parvulum fecit, ad alveum fluminis accessit, et solus orationi incubuit; atque eidem flumini praecipiens ut se sequeretur, per loca quaeque ei visa sunt rastrum per terram traxit. Quem relicto alveo proprio 296 tota
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet perre:ut
inter imsileas : quate¬
nus adhuc maiora
agnoscas: Gothorũ
namq: temporeb cũ
rex eorum totila sc̃m

Expanded text:
Oportet, Petre, ut interim sileas, quatenus adhuc majora cognoscas. Gothorum namque temporibus, cum rex eorum Totila s
Abbreviated transcription (Latin):
ut benedictionẽ ac¬
cipere prececepit:
quemadscreductũ
ut atantae crudeli¬
tatis insania quies¬
cere deberet ad mo¬
nuit: Qui fre cusre¬
cedens: Nil ulteri¬
us pecere arustico
pricesumpsit:
Quemuir dñi Nontan¬
gendo sed respicien¬
do soluerat: Ecce
epecre quod dixi.
quiahii qui lomnipo¬
tentidõ familiari¬
us seruiunt aliquan
mint facere etiam
expotestate possunt :
Qui enim ferocitatẽ
gothi terribilem sedens
Nodosq: ligatunre
quae innocentis bret¬
chia adstrinxeraent
oculds dissoluit:
ips amir& culi celerita¬
te indicat : quia expo¬
testate acceperet
habere quod fecit:
Rursum quoq quale
quantumq miret cu¬
lum orbendo ualuit
obtinere : subiungã¬

Expanded text:
ut benedictionem acut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, subjunga