comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pena sit. qi tota temptatio ẽ. sic̃ sacre litt̾e ꝑsonant
uͭ scͥptum ẽ. Numqͥd ñ temptatio ẽ uita humana suꝑ
t̾ram: Non enĩ parua pena ẽ. ipsa insipientia uł im¬
ꝑitia quȩ usq adeo fugienda m̾̃ito iudicat᷑. ut ꝑ penaᷤᷤ
doloribꝰ plenas pueri cogant᷑ queq artificia. uł litt̾as
disce. ipsũq disce ad q̃ penis adigunt᷑. tam penale ẽ eis.
ut ñ numqͣm ipsas penas ꝑ quas compellunt᷑ discẽ ma¬
luit feire qͣm disce. Quis aut̃ ñ ex horreat ⁊ mori eligat.
si ei ꝓponat᷑ aut mors ꝑpecienda aut rursꝰ infantia:
quȩ quidẽ q̃ ñ arisu s a flectu ordit᷑ hanc lucẽ qͥd ma¬
loꝵ ing̾ssa sit nesciens ꝓpħat qͦdãmͦ. Solũ qñ natꝰ ẽ
fer̃ risisse zoroastrẽ. nec ei boni aliquid monstruosꝰ risꝰ
ille portend̾. Nam magicaꝵ arcium fuisse ꝑbibet᷑ in¬
uentor. quȩ quidẽ illi nec ad p̃sentis uitȩ uanã felici¬
tatẽ contͣ suos inimicos ꝓdeẽ potuer̃. Anino quippe

Expanded text:
Litterae personant, ubi scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? Non enim parva poena est ipsa insipientia, vel imperitia, quae usque adeo fugienda merito judicatur, ut per poenas doloribus plenas pueri cogantur quaeque artificia vel litteras discere: ipsumque discere, ad quod poenis adiguntur, tam poenale est eis, ut nonnunquam ipsas poenas per quas compelluntur discere, malint ferre, quam discere. Quis autem non exhorreat, et mori eligat, si ei proponatur, aut mors perpetienda, aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur hanc lucem, quid malorum ingressa sit, nesciens prophetat quodammodo. Solum, quando natus est, ferunt risisse Zoroastrem, nec ei boni aliquid monstrosus risus ille portendit. Nam magicarum artium fuisse perhibetur inventor: quae quidem illi nec ad praesentis vitae vanam felicitatem contra suos inimicos prodesse potuerunt. A Nino quippe
Abbreviated transcription (Latin):
choartet᷑. ut tanta uindicet᷑ morula. qͣnta dep̾hendit᷑
ꝑpetͣtũ. nͥ forte talio: Id enĩ ag̃. ut ħ paciat᷑ quisq qd̾̃
fec̃. Uñ illd̃ ẽ legis. Ocłm ꝓ ocło. dentẽ ꝓdente. Fieri
enĩ pot̾ ut tam b̃ui tp̃r quisq amittat ocłm set̾utate
uindicte. qͣm tulit ipse alt̾i improbitate pcc̃i. Porro aut̃
si alienȩ femine oscłm infixũ rõnis sit u̾b̾e iundicare.
u̾b̾at᷑. ⁊ suauitas uoluptatis excigue. diutno dolore pu¬
nit᷑: Quid in uincuł: numqͥd tamdiu qͥsqͣm iudicandꝰ
ẽ ẽẽ deb̾e qͣmdu fec̃ uñ meruit alligari. eum iustissime
annosas penas seruus incompedibꝰ pendat. qui u̾bo
aut ictu cęlerrimȩ tͣnseunte ł lacessiuit dñm ł plagaũ:
Iam uͦ damnũ. ignominia. exciliũ. seruitꝰ. cũ pleꝵq sie
infligunt᷑ ut nulla uenia relacent᷑ : nõne ꝓ hꝰ uitȩ mͦ
similia penis uident᷑ ȩt̾nis:  Iõ quippe ęt̾na ẽẽ ñ poss̃.

Expanded text:
coartetur, ut tanta uindicetur morula, quanta deprehenditur perpetratum, nisi forte talio ? id enim agit, ut hoc patiatur quisque quod fecit. unde illud est legis: oculum pro oculo, dentem pro dente. fieri enim potest, ut tam breui tempore quisque amittat oculum seueritate uindictae, quam tulit ipse alteri improbitate peccati. porro autem si alienae feminae osculum infixum rationis sit uerbere uindicare, spatio uerberatur et suauitas uoluptatis exiguae diuturno dolore punitur? Quid, in uinculis numquid tamdiu quisque iudicandus est esse debere, quamdiu fecit unde meruit adligari; cum iustissime annosas pant ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauit? iam uero damnum, ignominia, exilium, seruitus cum plerumque sic infliguntur, ut nulla uenia relaxentur, nonne pro huius uitae modo similia poenis uidentur aeternis? ideo quippe aeterna esse non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
am̃alia fiunt omnino mirꝰ ẽ. nec cõp̃hendi ab homine
pot̾. ⁊ ħ ipse homo ẽ. Dicẽm qͥdẽ sic arsuros sine ullo
suo corꝑe sp̃s. sic̃ ardebat apud inferos ille diues qñ di¬
cebat crucior in hac flãma. nisi conuenient̾ respc̃i c̃¬
ñem talem fuisse illam flãmã. quales ocłi qͦs leuauit
⁊ lazarum uidit. quał lingua cui humorẽ exciguũ desi¬
d̾auit infundi quał digitꝰ lazari de quo id fieri sͥ postu¬
lauit. uͥ tam̃ erant sine corꝑibꝰ am̃ȩ. Sic gͦ incorꝑał u lla
flãma qua exarsit. ⁊ illa guttula qͣm poposẽ. Qualia s̃
⁊ uisa dormientiũ siue inexctasi ẽnentiũ res incorꝑales.
hñtes tñ similitudinẽ corpꝵ. Nã ⁊ ipse homo qͥ cũ sp̃u ñ
corꝑe sit in talibꝰ uisis. ita setñ tẽ similẽ suo corꝑi uidet.
ut disc̾ne omnino ñ possit. At uͦ gehenna illa q̃ ⁊̃ sta¬
gnum ignis ⁊ sulphuris dictũ ẽ. corporeꝰ ignis erit.⁊

Expanded text:
 spiritus et animalia fiunt, omnino mirus est nec conprehendi ab homine  spiritus et animalia fiunt, omnino mirus est nec conprehendi ab homine potest, et hoc ipse homo est. Dicerem quidem sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat aput inferos ille diues, quando dicebat: Crucior in hac flamma, nisi conuenienter responderi cernerem talem fuisse illam flammam, quales oculi quos leuauit et Lazarum uidit, quaderavit infundi, qualis digitus Eleazari de quo id sibi fieri postulavit; ubi tamen erant sine corporibus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit, et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam visa dormientium, sive in exstasi cernentium res incorporales, habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus uisis, ita se tamen tunc similem suo corpori uidet. ut discernere omnino non possit. At uero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est, corporeus ignis erit et
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uũ malignoꝵ. Idẽ quippe ignis erit supplitio scł
hominum attͥbutꝰ ⁊ demonum. dicente xͦ discedite¬
angłis eiꝰ. ñ quia sunt quedã sua ⁊̃ demonibꝰ corꝑa.
sic̃ doctis hoĩbꝰ uisum ẽ. ex isto aere cͣsso atq humi
ab igne ꝑpeti posset ñ ureret ferue factus in bal¬
neis. Ut enim urat pͥor urit᷑. fac̃q cum patit᷑. Si
aut quisq̃m nulla hr̃e corꝑa demones asseũat. ñ ẽ de
hac re. aut laborandum oꝑosa inquisitione. aut con¬
tentiosa disputatione ẽtandum. Cur enĩ ñ dicamꝰ qͣuis
et nẽ potuer̃ includi corꝑoralibꝰ m̃bris. ⁊ tẽ potuer̾ corpoꝵ
suoꝵ uncłis in solubilit̾ alligari : adherebunt gͦ si eis
nulla sunt corꝑa sp̃s demonũ. ymmo sp̃s demones lic
incorporei corporeis ignibꝰ eruciandi. ñ ut ignes ipsi qͥbꝰ
adherebunt eoꝵ iunctura inspirent᷑: ⁊ aĩalia fiant quȩ

Expanded text:
spirituum malignorum, idem quippe ignis erit supplicio scilicet spirituum malignorum, idem quippe ignis erit supplicio scilicet hominum attributus et daemonum, dicente Domiangelis ejus . Nisi quia sunt quaedam sua etiam daemonibus corpora, sicut doctis hominibus visum est, ex isto aere crasso atque humil igne perpeti posset, non ureret fervefactus in balneis. Ut enim urat, prior uritur, facitque quod patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora daemones asseverat, non est de hac re aut laborandum operosa inquisitione, aut contentiosa disputatione certandum. Cur enim non dicamus, quaet nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari? Adhaerebunt ergo, si eis nulla sunt corpora, spiritus daemonum, imo spiritus daemones, licet incorporei, corporeis ignibus cruciandi: non ut ignes ipsi, quibus adhaerebunt, eorum junctura inspirentur, et animalia fiant, quae
Abbreviated transcription (Latin):
miraculum õipotentissimi c̾atoris. Cui ħ possibile ẽẽ
qui negat a quo fit quicqͥd in nat᷑is om̃ibꝰ mirat᷑ ig¬
norat. Ipse ẽ enĩ ds̃ qui omĩa inħ mundo magna
et parua miracła quȩ comemorauimꝰ. ⁊ in cõpabilit̾
plura quȩ ñ ꝯmemorauimꝰ fec̃. eadẽq ipso mundo
uno atq omĩũ maximo miracło inclusit. Eligat gͦ
unũ eduobꝰ quisq qd̾ plac. utrũ ⁊ũmẽ ad corpus
ꝓpͥe. an ad am̃um tͣnsiato a corꝑalibꝰ ad incorꝑalia
existimet ꝑtine. Quid aut̃ hoꝵ ueꝵ sit res ipsa exe¬
pediciꝰ indicabit. qñ erit scientia tanta sc̃oꝵ. ut eis
cognoscendaꝵ illaꝵ penaꝵ necessaria ñ sit exepien¬
tia. s ea quȩ t̾e erit plena atq ꝑfecta. adħ quoq
sciendum sapĩa sola sufficiat. Nunc enĩ ex parte
incorꝑalis. sic̃ ẽ anũ dolor. s corꝑał tac̾tii noreiꝰ. ut
eo possint corꝑa cruciari. quomͦ in eo erit ⁊̃ pena

Expanded text:
miraculum omnipotentissimi Creatoris; cui hoc possibile esse miraculum omnipotentissimi Creatoris; cui hoc possibile esse qui negat, a quo sit quidquid in naturis omnibus miratur ignorat. Ipse est enim Deus, qui omnia in hoc mundo magna et parua miracula, quae commemorauimus, et inconparabiliter plura, quae non commemorauimus, fecit eademque ipso mundo uno adque omnium maximo miraculo inclusit. Eligat ergo unum e duobus quisque quod placet, utrum et uermem ad corpus proprie an ad animum translato a corporalibus adexistimet pertinere. Quid autem horum verum sit, res ipsa expeditius indicabit, quando erit scientia tanta sanctorum, ut eis cognoscendarum illarum poenarum necessaria non sit experientia, sed ea quae tunc erit plena atque perfecta, ad hoc quoque sciendum sapientia sola sufficiat. Nunc enim ex parte incorporalis, sicut est animi dolor, sed corporalis tactu noxius, ut eo possint corpora cruciari, quomodo in eo erit etiam poena
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ tacitum in illis diuine scͥptę u̾b aĩ dolorẽ. qm̃¬
conseq̃ns ẽẽ intelligr̃ ⁊̃ si ñ dicat᷑. ut corꝑe sie dolente.
am̃s qͦ sterili penitentia cruciet᷑. Legit᷑ quippe ⁊ in
uet̾ibꝰ scͥpt᷑is. Uindicta carnis impii. ignis ⁊ u̾mis.
Dotuit breuiꝰ dici uindicta impii. Cur gͦ dictũ ẽ carniᷤ
impii. nisi quia utĩq id est ignis ⁊ ũmis pena erit
earnis: Aut si uindic̃tã carnis ꝓpt̾ea dicẽ uoluit.
quia ħ in homine uindicabit᷑ qd̾ scđ̃m carnẽ uieit.
ꝓpt̾ ħ enim ueniet inmortẽ scd̾am qͣm sig̾eauit apls
dic̃s si enĩ scd̃m carnẽ uix̾itis moriemini. eligat qͥsq
qd̃ plac. aut ignem tͥbu̾e corꝑi. amnio u̾mẽ. hoc
ꝓpͥe illud tͦpicȩ aut utr̃q ꝓpͥe corꝑi. Iam enĩ satis
suꝑius disputaui posse am̃alia ⁊̃ in ignibꝰ uiu̾e in
ustione sine consumptione. in dolore sine morte. ꝑ

Expanded text:
et ideo tacitum in illis diuinae scripturae uerbis et ideo tacitum in illis diuinae scripturae uerbis consequens esse intellegitur, etiamsi non dicatur, ut corpore sic dolente animus quoque sterili paenitentia crucietur. Legitur quippe et in ueteribus scripturis: Vindicta carnis inpii, ignis et uermis. Potuit breuius dici: Vindicta inpii. Quur ergo dictum est: carnis inpii, nisi quia utrumque, id est et ignis et uermis, poena erit carnis? Aut si uindictam carnis propterea dicere uoluit, quia hoc in homine uindicabitur, quod secundum carnem uixerit propter hoc enim ueniet in mortem secundam, quam significauit apostolus dicens: Si enim secundum carnem uixeritis, moriemini, eligat quisque quod placet, aut ignem tribuere corpori, animo uermem, hoc proprie, illud tropice, aut utrumque proprie corpori. Iam enim satis superius disputaui posse animalia etiam in ignibus uiuere, in ustione sine consumtione, in dolore sine morte. per
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ moritur ⁊ ignis ñ exctingitur. Non enĩ piguit
uno loco eadẽ u̾ba iter dicẽ. Quẽ ñ t̾reat ista repeti¬
cio. ⁊ illius pene cõm̃datio tam uehem̃s ore diuino:
penas ñ ad corꝑis ꝑtiñe dicunt ⁊̃ uri aĩ dolore. sero
atq infructuose penitentes eos quifu̾int a regno di
seꝑati. &̾ ĩo ignem ꝓ isto dolore urentẽ ñ in congrue
poni potuisse contendunt. Uñ illd̃ apłi ẽ. Quis scanda¬
lizatur ⁊ ego ñ uror : eundẽ ⁊ ũmẽ putant intelligen¬
dum eẽ. Nam scͥptum ẽ inquiunt sic̃ tinea uestim̃tũ
⁊ u̾mis lignũ. sic meror exccruciat eor uiri. Qui uͦ pena
et amiĩ ⁊ corꝑis in illo supplitio fut᷑as eẽ ñ dubitant.
igne uri corpꝰ. añũ aut̃ iodi quodãm᷑ u̾me ui mers¬
ris affirmant. Qd̃ ⁊si c̃dibilius dr̃ quia utiq absurdũ
ẽ ibi dolorem aut corꝑis aut am̃ĩ defut᷑um. eggo tam̃
facilius ẽ ut ad corpus dicam utr̃q ꝑtin̾e qͣm fieutrũ.

Expanded text:
on moritur et ignis non exstinguitur. Non eum piguit uno loco eadem uerba ter dicere. Quem non terreat ista repetitio et illius poenae commonitio tam uehemens ore diuino? poenas, non ad corporis pertinere, dicunt etiam uri dolore animi sero adque infructuose paenitentes eos, qui fuerint a regno Dei separati, et ideo ignem pro isto dolore urente non incongrue poni potuisse contendunt; unde illud apostoli est: Quis scandalizatur, et non ego uror? Eundem etiam uermem putant intellegendum esse. Nam scriptum est, inquiunt: Sicut tinea uestimentum et uermis lignum, sic maeror excruciat cor uiri. Qui uero poenas et animi et corporis in illo supplicio futuras esse non dubitant, igne uri corpus, animum autem rodi quodam modo uerme maeroris adfirmant. Quod etsi credibilius dicitur, quia utique absurdum est ibi dolorem aut corporis aut animi defuturum: ego tamen facilius est ut ad corpus dicam utrumque pertinere quam neutrum,
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ moritura sunt. ita dicẽmꝰ in fut᷑o scło fut᷑um salẽ.
quẽ fac̾et ignis ułut in aqͣ fluesc̾e. eundẽq fac̾e̾t aqua
ułut igne c̃pitare: Aut fut᷑um fontem cꝰ aqͣ in refrige¬
rio noctis sic ardeat ut ñ possit tangi. mestib uͦ diei sic
algeat ut ñ possit bibi : Aut fut᷑um lapidem uł eũ qͥ suo
calore manum ẽstͥngentis adureret. ł eũ qͥ uñẽq accensꝰ
extingui omino ñ poss et cec̾a q̃ p̾t̾inissis aliis innum̃is
ꝯmemoranda int̾m duxi: ħ gͦ in illo scł̃o qd̾ fut᷑um ẽ. si di¬
c̃emiꝰ fut᷑a. nbq inẽtuli resp̃ncient. si uultis ut ea ẽdanius¬
de singłis reaidite rõnem. nos ñ posse confit̾em̃. eo qd̾ istis ⁊
similibꝰ dĩ miris oꝑibꝰ infirmata mortalium rõcinatio uĩ¬
ẽẽ c̃tissimum nicħ eoꝵ illi eẽ impossibile quec̃q uolu̾it
eiq nos c̃de p̃dicenti quẽ nec inpotentẽ neq m̃tientẽ
possumus ocie. hi tam̃ fidei rep̃hensores exactoresq

Expanded text:
futuro saeculo futurum salem, quem faceret ignis uelut in aqua fluescere, eundemque faceret aqua uelut in igne crepitare; aut futurum fontem, cuius aqua in refrigerio noctis sic ardeat, ut non possit tangi, in aestibus uero diei sic algeat, ut non possit bibi; aut futurum lapidem, uel eum qui suo calore manum constringentis adureret, uel eum qui undecumque accensus exstingui omnino non posset, et cetera quae praetermissis aliis innumeris commemoranda interim duxi? Haec ergo in illo saeculo, quod futurum est, si diceremus futura nobisque increduli responderent: \'Si uultidite rationem\': nos non posse confiteremur, eo quod istis et similibus Dei miris operibus infirma mortalium ratiocinatio uinesse certissimum, nihil eorum illi esse inpossibile, quaecumque uoluerit; eique nos credere praedicenti, quem neque inpotentem neque mentientem possumus credere. Hi tamen fidei reprehensores exactoresque
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ptẽ dm̃ dicimus eẽ facturũ. nec ab hac reddita
rõne dignant᷑. Nam quȩ melior ⁊ ualidior rõ de rebꝰ
talibꝰ redditur. qͣm cum omp̃s ea posse fac̾e ꝑhibetur.
nuntiauit quȩ fecisse monstrat᷑ : Ipse quippe faciet qr
se factum ẽẽ p̾dix̃ quȩ impossibilia putant᷑. qui ꝓmi¬
sit et fec̃. ut ab inc̃duł gibꝰ inc̃dibilia c̃dent᷑. Si aut̃
respdent ꝓpt̾ea se ñ c̃de quȩ de humanis semꝑ arsu¬
ris nec umqͣm morit᷑is corꝑibꝰ dicimꝰ. qr humanoꝵ
corꝑoꝵ nat᷑am nouimꝰ longe aliã institutã uñ nec
illa rõ hinc reddi pot̾ quȩ de illis nat᷑is mirabilibꝰ red¬
debatur ut dici possit uis ista nat᷑alis ẽ. rei hꝰ ista

Expanded text:
otentem deum dicimus esse facturum, nec reddita ratione dignantur. nam quae melior et ualidior ratio de rebus talibus redditur, quam cum omnipotens ea posse facere perhibetuaenuntiauit, quae fecisse monstratur? ipse quippe faciet, quia se facturum ipse praedixit quae impossibilia putantur, qui promisit et fecit, ut ab incredulis gentibus incredibilia crederentur. Si autem respondent propterea se non credere quae de humanis sumquam morituris corporibus dicimus, quia humanorum corporum naturam nouimus longe aliter institutam, unde nec illa ratio hinc reddi potest, quae de illis naturis mirabilibus reddebatur, ut dici possit: \'Vis ista naturalis est, rei huius ista
Abbreviated transcription (Latin):
ezechia mͦ cõmemorauimꝰ. Qd̃ u̾o de lucifero uarro scͥp¬
sit. ñ ẽ illic dictum alicui potenti homini id fuisse con¬
cessum. Non gͦ de noticia nat᷑aꝵ caliginẽ sͥ faciant in¬
fideles. quasi ñ possit in aliqͣ re diuinitꝰ fieri aliud qͣm¬
in eius nat᷑am ꝑhumanã suã excꝑientiã cognouer̃. qͣm¬
uis ⁊ ipsa que in reꝵ nat᷑a om̃ibꝰ nota sunt ñ minus
homines mirari mira ñ rara. Quis enĩ consulta rõne
ñ uideat in hominũ innum̃abili num̾ositate ⁊ tanta
nat᷑e similitudine ualde mirabilit̾ sic hr̃e singłos sin¬
głas facies. ut nisi int̾ se similes eẽnt ñ si discern̾etur
sp̃es eoꝵ ab am̃alibꝰ cet̾is. ⁊ rursꝰ nisi int̾ se dissimiles

Expanded text:
Ezechia modo commemorauimus. Quod uero de Lucifero Varro scripEzechia modo commemorauimus. Quod uero de Lucifero Varro scripsit, non est illic dictum alicui petenti homini id fuisse concessum. Non ergo de notitia naturarum caliginem sibi faciant infideles, quasi non possit in aliqua re diuinitus fieri aliud, quamdiu eius natura per humanam suam experientiam cognouerunt; quamuis et ipsa, quae in rerum natura omnibus nota sunt, non minus homines mirari mira nisi rara. Quis enim consulta ratione non uideat in hominum innumerabili numerositate et tanta naturae similitudine ualde mirabiliter sic habere singulos singulas facies, ut nisi inter se similes essent, non discerneretur species eorum ab animalibus ceteris; et rursus nisi inter se dissimiles
Abbreviated transcription (Latin):
rabilius sui cursꝰ ordinẽ legẽq mutaũ. Turbaũ ꝓfecto
t̾e siulli iã fuer̃ canones astrologoꝵ. quos ułut in enar¬
rabili computatione de p̾t̾itis ac futis astroꝵ motibꝰ
conscͥptos hñt. Quos canones seg̃ndo. ausi sunt dic̃ẽ ħ
qd̃ de lucifero contig̾. nec antea nec postea contigisse. Noᷤ¬
aut̃ in diuinis libris legimꝰ ⁊̃ solẽ ipsum ⁊ stetisse. cũ a
dño dõ petiuiss uir sc̃s iħs naue donec ceptum p̃lium
uictoria t̾minaret.⁊ retͦrsũ redisse. ut regi ezechiȩ .xu.
U ñ illd̾ ẽ. q̃ suꝑiꝰ cõmemoraui dixisse uͥgiliũ. Sistere
aquã fliuuis.⁊ ũte sid̾a retro. Nam ⁊ fluũ stetisse
suꝑiꝰ inferiusq fluxisse. cum ppłs dĩ ductore supͣ me¬
morato iħi naue uiã carꝑet. ⁊ helia ꝓpħa tͣnseunte.
ac pꝰ discpło eius heliseo id c̃ẽ factum in sacͥs litt̾is
legimus: ⁊ retro u̾sum fuisse maximum sidus regnante

Expanded text:
rabilius sui cursus ordinem legemque mutavit. Turbavit profecto rabilius sui cursus ordinem legemque mutavit. Turbavit profecto tunc, si ulli jam fuerunt canones astrologorum, quos velut inerrabili computatione de praeteritis ac futuris astrorum motibus conscriptos habent, quos canones sequendo ausi sunt dicere hoc quod de Lucifero contigautem in diuinis libris legimus etiam solem ipsum et stetisse, cum hoc a Domino Deo petiuisset uir sanctus Iesus Naue, donec coeptum proelium uictoria terminaret, et retrorsum redisse, ut regi Ezechiae quindecim Unde illud est, quod superius commemoraui dixisse Vergilium: Sistere aquam fluuiis et uertere sidera retro. Nam et fluuium stetisse superius inferiusque fluxisse, cum populus Dei ductore supra memorato Iesu Naue uiam carperet, et Helia propheta transeunte ac postea discipulo eius Helisaeo id esse factum in sacris litteris legimus, et retro uersum fuisse maximum sidus regnante
Abbreviated transcription (Latin):
biles. hoc c̃te uairo tantꝰ auctor portentũ ñ appellaret.
nisi ẽẽ contͣ nat᷑am uid̾et᷑. Omia quippe portenta otͣ nat᷑a
dicimꝰ eẽ. s ñ sunt. Quomͦ enĩ ẽ contͣ nat᷑am q̃ dĩ fit uo¬
luntate:⁊ cum uoluntas tanti utiq conditoris condite
rei eꝰq nat᷑a sit : Portentũ gͦ fit ñ contͣnat᷑a. s contͣ quȩ
ẽ nota nͣtura. Quis aut̃ portentoꝵ num̾at multitudinẽ.
quȩ historia gentiũ continent᷑: S n̾c̃ inħ libro uno
attendamꝰ. q̃ ad rem de qua agimꝰ ꝑtinet. Quid ita dis¬
positum ẽ ab auctore nat᷑ę. cęli.⁊ t̾rȩ. quẽad modũ eursꝰ
ordinatissimus sydũ : quid tam ratis legibꝰ ficisq fir¬
matum : & tam̃ qñ ille uoluit qui sũmo reg̾ imꝑio ac
potestate q̃ c̃didit. stella p̃cet̾is magnitudine ac splen¬
dore notissima. colorẽ. magnitudinẽ. fig᷑am.⁊ q̃ ẽ mi¬

Expanded text:
biles.\' Hoc certe Varro tantus auctor portentum non appellaret, biles.\' Hoc certe Varro tantus auctor portentum non appellaret, nisi esse contra naturam uideretur. Omnia quippe portenta contra naturam dicimus esse; sed non sunt. Quo modo est enim contra naturam, quod Dei fit uoluntate, cum uolrei cujusque natura sit? Portentum ergo fit, non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Quis autem portentorum numerat multitudinem, quae historia gentium continetur? Sed nunc in hoc uno attendamus, quod ad rem de qua agimus pertinet. Quid ita dispositum est ab auctore naturae coeli et terrae, quemadmodum cursus ordinatissimus siderum? quid tam ratis legibus fixisque firmatum? Et tamen quando ille voluit, qui summo regit imperio ac potestate quod condidit, stella prae caeteris magnitudine atque splendore notissima, colorem magnitudinem, figuram, et quod est mi
Abbreviated transcription (Latin):
teñe non possit. Sic gͦ alit̾ qͣm nob̾ nota ẽ instiauet᷑
in resuirectione mortuoꝵ. S qm̃ istis ñ c̃dunt litas
uͥ legitur qualis in paradiso uix̾̃it homo qͣntumq fu̾it
a necessitate mortis alienꝰ. quibꝰ utiq si c̾dent ñ cum ilł
eoꝵ qui doctissimi ap̃ illos fuer̃ aliquid ꝓferendum ẽ qͦ
appareat posse fieri. ut alit̾ se h̃at quec̃q res qͣm pͥus
in rebꝰ innotũat sue det̾minatione nat᷑ȩ. Est in marci
uaionis libris quoꝵ in scͥptio ẽ de gente ppłi romani.
qd̾ eisdẽ u̾b̃ quibꝰ ibi legitur.⁊ hic ponã. in celo inquit
mirabile extitit portentũ. Nam stellã uen̾is nobilissimã
quam plautꝰ uesꝑuginẽ. homerꝰ hesꝑon appellat pul-¬
cherrumam dic̃s. Castor se̾bit tantum portentũ eactitisse
ut mutaret᷑ olorem. magnitudinẽ. figurã. cursũ. q̃ factũ
neq utiq antea neq pꝰea sit ħ factũ. ogygo rege dice¬
bant adrastꝰ cizenꝰ. ⁊ dion neapolites mathematici no¬

Expanded text:
go aliter, quam nobis nota est, instituetur in resurrectione mortuorum. Sed quoniam istis non credunt litteris, ubi legitur qualis in paradiso uixerit homo quantumque fuerit a necessitate mortis alienus quibus utique si crederent, non cum illis  de litteris eorum. qui doctissimi aput illos fuerunt, aliquid proferendum est, quo appareat posse fieri, ut aliter se habeat quaeque res, quam prius in rebus innotuerat suae determinatione naturae. Est in Marci Varronis libris, quorum inscriptio est: De gente populi Romani, quod eisdem uerbis, quibus ibi legitur, et hic ponam: \'In caelo, inquit, mirabile exstitit portentum: nam stellam Veneris nobilissimam, quam Plautus Vesperugiuem, Homerus Hesperon appellat, pulcherrimam dicens, Castor scribit tantum portentum exstitisse, ut mutaret colorem, magnitudinem, figuram, cursum; quod factum ita neque antea nec postea sit. Hoc factum Ogygo rege dicebant Adrastos Cyzicenos et Dion Neapolites, mathematici no
Abbreviated transcription (Latin):
ħ dictũ ẽ in scła scłoꝵ. Quibꝰ ub̾ ncħ sc̃ptura diuina si¬
g̾care consueũ. nͥ q̃ finem ñ ht̃ tp̃ris. Quã ob rẽ ꝓrsꝰ nec
alia causa nec iustior atq manifestior inueniri pot̾. cͣ
u̾issima pietate teneat᷑ ficum ⁊ ĩmobile nullũ reg̾ssũ
se.⁊ sic ab illo int̾im p̃ damnatos. ut carc̃ibꝰ caliginis in¬
feri retrusi tͣdent᷑ seruandi. atq ułtimo udicio punien¬
di. qñ eos ȩt̾nus ignis accipiet uͥ eruciabunt᷑ in scła

Expanded text:
 quibus uerbis nihil scriptura diuina significare consueuit, nisi quod finem non habet temporis. Quam ob rem prorsus nec alia causa nec iustior adque manifestior inueniri potest, quur uerissima pietate teneatur fixum et inmobile nullum regressum et sic ab illo esse interim praedamnatos, ut carceribus caliginis inferi retrusi traderentur servandi, atque ultimo judicio puniendi, quando eos aeternus ignis accipiet, ubi cruciabuntur in sa
Abbreviated transcription (Latin):
sca̾m ipsos ab omĩ etiã corꝑis labe purgatas dirã cupidi¬
tatẽ qua rursꝰ incipiunt in corꝑa uelle reu̾ti. Uͥ aut̃ pot̾
ẽẽ cupiditas. ꝓfecto ⁊̃ dolor pot̾. F rustrata quippe cu¬
piditas. siue ñ ꝑueniendo quo tendebat. siue ammitten
Postremo si corꝑa faciunt. ut am̃ȩ doleant. cur eis dolorẽ
possunt. mortem u̾o infͦeire ñ possunt. nͥ qr ñ ẽ conseg̃ns
ut mortẽ faciat. qͣ dolorẽ fac̃: Cur gͦ in c̾dibile ẽ ita igneᷤ

Expanded text:
m ipsos ab omni etiam corporis labe purgatas diram cupiditatem, qua "rursus incipiunt in corpora uelle reuerti." ubi autem potest esse cupiditas, profecto etiam dolor potest. frustrata quippe cupiditas sine non perueniendo quo tendebat sine amittendo postremo si corpora faciunt, ut animae doleant, cur eis dolorem possunt, mortem uero inferre non possunt, nisi quia non est consequens, ut mortem faciat quod dolorem facit? cur ergo incredi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigia nuncupant᷑. ħ monstrare debent. ħ ostñde uł¬
p̃ostrdẽ. ħ p̾dicẽ. qd facturꝰ sit ds quȩ de corꝑibꝰ homi¬
num se p̾nuntiauit eẽ fact᷑m. nulla impediente dif¬
ficultate. nulla p̃scͥbente lege nat᷑e. Quomͦ aut̃ p̃nun¬
tiau̾it satis in libro suꝑiore docuisse me excistimo. de¬
cerpendo de scͥptis scĩs ⁊ nouis ⁊ uet̾ibꝰ. ñ quid ẽ omĩa
adͥ ꝑtinentia. s quȩ suffic̾e huic oꝑi uidicaui. Qd̾ gͥ

Expanded text:
prodigia nuncupantur, hoc monstrare debent, hoc ostendeprodigia nuncupantur, hoc monstrare debent, hoc ostendehoc praedicere, quod facturus sit Deus, quae de corporibus hominum se praenuntiavit esse facturum, nulla impediente difficultate, nulla praescribente lege naturae. Quomodo autem praenuntiaverit, satis in libro superiore docuisse me existimo, decerpendo de Scripturis sanctis et novis et veteribus, non quidem omnia ad hoc pertinentia, sed quae sufficere huic operi judicavi.
Abbreviated transcription (Latin):
mutatione conu̾sa ẽ:⁊ quod pꝰ tam longum accid̃ tp̃s
tam longo tp̃re ꝑseu̾at. Sic̃ gͦ ñ fuit impossibile dõ
quas uoluit instituere. sic ei non ẽ impossibile in quicqͥd
uolu̾it quas instituit mutare nat᷑as. Uñ illoꝵ qͦ mi¬
raculoꝵ multitudo siluescit. q̃ monst᷑. ostñta. porten¬
ta ꝓdigia nuncupant᷑ q̃ recole ⁊ cõmemorare siuelĩ.
hꝰ oꝑis quis erit finis: Monstra sane dicta phibent
a monstndo. q̃ aliqͥd sig̾cando demonstrent.  ostũta. ab ostũ¬
dendo ⁊ portẽta a portendendo. idẽ p̃ ostr̃dẽdo. ⁊ ꝓdigia qd̾
pono dicãt. id ẽ fut᷑a p̃dicãt. S id̾int oiectores quomꝰ ex eis¬
cant. suie multa dicendo aliqñ in aliquid u̾itatis in¬
curant. Nob̃ tñ ista quȩ ułut contͣ nat᷑ã fiunt ⁊ contͣ
nat᷑ã fieri dñr. quo more hominum locutꝰ ẽ ⁊ apłs di
participẽ pinguedinis oleȩ. S mostͣ. ostñta. portenta.

Expanded text:
mutatione conuersa est; et quod post tam longum accidit tempus, mutatione conuersa est; et quod post tam longum accidit tempus, tam longo tempore perseuerat. Sicut ergo non fuit inpossibile Deo, quas uoluit instituere, sic ei non est inpossibile, in quidquid uoluerit, quas instituit, mutare naturas. Unde illorum quoque miraculorum multitudo siluescit, quae monstra ostenta, portenta prodigia nuncupantur; quae recolere et commemorare si uelim, huius operis quis erit finis? Monstra sane dicta perhibent a monstrando, quod aliquid significando demonstrent, et ostenta ab ostendendo, et portenta a portendendo, id est praeostendendo, et prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Sed uiderint eorum conicant, siue multa dicendo aliquando in aliquid ueritatis incurrant. Nobis tamen ista, quae uelut contra naturam fiunt et contra naturam fieri dicuntur quo more hominum locutus est et apostparticipem pinguedinis oleae et monstra ostenta, portenta
Abbreviated transcription (Latin):
sit historicꝰ idẽq doctissimus fortasse u̾e factum ẽẽ
ñ credunt. aut qr ñdui mansit alus eiꝰdẽ sid̾is cursꝰ
s reditũ ẽ ad solitum. minus isto mouebunt᷑ exẽ
b̾e suffic̾ẽ quo cõmoneant᷑ cum aliqͥd adu̾t̾int ĩ aliqͣ
institutione nate eamq sͥ notissimã fec̾int. ñ se inde
dõ deb̾e ꝑscͥbere qͣsi eam ñ possit in longe aliud qͣm
eis cognita ẽ uert̾ẽ atq mutare. T̃ra sodomoꝵ ñ
fuit utiq ut nc̃ ẽ. s iacebat similis cet̾is facie. eadẽq
uł etiam ub̾iore fecunditate pollebat. Nam dĩ para¬
diso in diuinis eloquiis cõꝑata ẽ. ħ pꝰea qͣm tacta c¬
celo ẽ. sic̃ illoꝵ qͦ attestat᷑ historia ⁊ nc̃ ab eis qͥ uenuĩt
ad loca ista conspicit᷑. ꝓdigiosa fuligine enrori ẽ.⁊ po¬
ma eiꝰ int̾iorẽ fauillã m̃dacii suꝑficiȩ mat᷑itatis in¬
cludunt. Ecce ñ erat talis: ̃ tał ẽ. Ecce a conditore na¬
turaꝵ nat᷑a ens in hãc fedissimã diu̾sitatẽ mirabili

Expanded text:
uae sunt rara ipsa sunt mira, multo amplius admiramur quando duos non credunt; aut quia non diu mansit talis ejusdem sideris cursus, sed reditum est ad solitum, minus isto moventur exemplbere sufficere, quo commoneantur, cum aliquid adverterint in aliqua institutione naturae eamque sibi notissimam fecerint, non se inde Deo debere praescribere, quasi eam non possit in longe aliud, quam eis cognita est, uertere adque mutare. Terra Sodomorum non fuit utique ut nunc est, sed iacebat simili ceteris facie eademque uel etiam uberiore fecunditate pollebat; nam Dei paradiso in diuinis eloquiis conparata est. Haec postea caelo est, sicut illorum quoque adtestatur historia et nunc ab eis qui ueniunt ad loca illa conspicitur, prodigiosa fuligine horrori est et poma eius interiorem fauillam mendaci superficie maturitatis includunt. Ecce non erat talis, et talis est. Ecce a conditore naturarum natura eius in hanc foedissimam diuersitatem mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
Ab utͣq morte cõmunit̾ idhẽt᷑. ut qd̾ ñ uult am̃a de suo
corꝑe paciat᷑. Attendunt aut̃ isti contͣdictores nullã
ẽẽ nc̃ carnẽ quȩ dolorẽ pati possit mortẽq ñ possit. ⁊ ñ
attendunt eẽ tñ aliqͥd tale qͣ corꝑe maiꝰ sit. Ipsa qͥppe

Expanded text:
ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo corpore patiatur. Attendunt autem isti contradictores nullam esse nunc carnem, quae dolorem pati possit mortemque non possit, et non attendunt esse tamen aliquid tale, quod corpore maius sit. ipse quippe
Abbreviated transcription (Latin):
in re uiuente eẽ ñ posse. Necesse ẽ gͦ ut uiuat dolens. ñ ẽ
necesse ut occidat dolor. qr nec corꝑa ista mortalia iutiq
moritura omnis dolor occid̾. & ut dolor aliquis possit
sũmis doloribꝰ cedat atq discedat. qm̃ et ipsa ꝯpago mẽ¬
broꝵ atq uitalium sic infirma ẽ. ut eã uĩ quȩ magnũ
uł sũmum dolorẽ fac̃. ñ ualeat sustiñe. Tc̃ aut̃ tali
corꝑi aĩa ⁊ eo conectitur mͦ. ut illd̾ uincłm sic̃ nulla tꝑriᷤᷤ
longitudine soluit᷑. ita nullo dolore rumpat᷑. Proiñ ĩ si
caro nc̃ tał nulla ẽ. quȩ sensum doloris ꝑpeti possit
mortẽq ñ possit. erit tam̃ tẽ tał caro quał nẽ ñ ẽ. sic̃
tał erit ⁊ mors quał nc̃ ñ ẽ. Non enĩ nulla s sempit̾na
mors erit. qñ nec uiu̾e aña pot̾it dm̃ ñ hñdo. nec do¬
loribꝰ corꝑibꝰ carere moriendo. Pma mors am̃ã nolentẽ
pellit e corꝑe. scd̾a mors aĩam nolentẽ tenet in corꝑe.

Expanded text:
in re uiuente esse non posse. necesse est ergo, ut uiuat dolens, non est necesse, ut occidat dolor, quia nec corpora ista mortalia et utique moritura omnis dolor occidit et, ut dolor aliquis possit summis doloribus cedat atque discedat; quoniam et ipsa compago membrorum atque uitalium sic infirma est, ut eam uim, quae magnum uel summum dolorem facit, non ualeat sustinere. tunc autem tali corpori anima et eo conectetur modo, ut illud uinculum, sicut nulla temporis longitudine soluitur, ita nullo dolore rumpatur. proinde etiam si caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit mortemque non possit, erit tamen tunc talis caro, qualis nunc non est, sicut talis erit et mors, qualis nunc non est. non enim nulla, sed sempiterna mors erit, quando nec uiuere anima poterit deum non habendo nec doloribus corporis carere moriendo. prima mors animam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolentem tenet in corpore:
Abbreviated transcription (Latin):
ordo siquis inspiciat inuenit᷑. S ego istum qua causa
se humana corꝑa aĩata atq uiuentia ñ solũ numqͣm
enĩ ħ ad oĩptis nos refere potentiã. s aliqͦ excemplo ꝑ¬
suadi sͥ flagitant. Quibꝰ si respondebimꝰ ẽẽ aĩalia ꝓfecto
corruptibilia qr mortalia. quȩ tñ in mediis ignibꝰ uiuãt.
ñ nullũ ⁊̃ genus u̾miũ in aqͣꝵ calidaꝵ scat᷑rigine re¬
ꝑiri quaꝵ feruorem nemo ĩpune contrectat. illos aut̃
ñ solum sine ulla sui lesione ibi ẽẽ. s exetͣ ẽẽ ñ posse. aut
nolt̃ c̾đe si ostñde ñ ualemus. autꝰ ualuerimꝰ siue ocłis
demonstrare res ipsas. siue ꝑtestes idoneos edoc̃ẽ nõ
satis ẽẽ ħ ad exemplũ rei de qua quęstio ẽ. eadẽ infide¬
litate contendt̃. quia ħ aĩalia nec semꝑ uiuũt ⁊ illis¬

Expanded text:
ordo, si quis inspiciat, inuenitur. Sed ego istum qua causa se humana corpora animata adque uiuentia non solum numquam enim hoc ad Omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. Quibus si respondebimus esse animalia profecto corruptibilia, quia mortalia. quae tamen in mediis ignibus uiuant; nonnullum etiam genus uermium in aquarum calidarum scaturrigine reperiri, quarum feruorem nemo inpune contrectat; illos autem non solum sine ulla sui laesione ibi esse, sed extra esse non posse: aut nolunt credere, si ostendere non ualemus; aut, si ualuerimus sine oculis demonstrare res ipsas siue per testes idoneos edocere, non satis esse hoc ad exemplum rei, de qua quaestio est, eadem infidelitate contendent, quia ha
Abbreviated transcription (Latin):
inc̃dibilẽ demonstraũo. adiuuabit me płimũ ut multo
facilius omĩ carens molestia unmortalitas corpoꝵ in sẽs
fut᷑a c̾dat᷑. Nec a diuinis ordo istȩ abhorret eloquiis. uͥ
aliqño quidẽ bonoꝵ bĩtudo pͥꝰ ponit᷑ ut ẽ illd̾. Qͥ bona
fecer̃ in resiurectionẽ uitȩ. qui aut̃ mala eger̃ in resiure

Expanded text:
incredibilem demonstrauero, adiuuabit me pluri- u mum, ut multo facilius omni carens molestia inmortalitas corporum in sanctis futura credatur. Nec a diuinis ordo iste abhorret eloquiis, ubi aliquando quidem bonorum beatitudo prius ponitur, ut est illud: Qui bona fecerunt, in resurrectionem ui
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ hominibꝰ demonibꝰq potiores. homines uͦ ĩfra dõs.
⁊ demones constituti s̃. ut elem̃toꝵ ordine. sic diffe¬
rentia meritoꝵ. Demones gͥ medii quẽadmodũ dii
qͥbꝰ inferiꝰ habitant pꝰ ponendi. ita hominibꝰ quibꝰ¬

Expanded text:
sunt hominibus daemonibusque potiores; homines uero infra deos sunt hominibus daemonibusque potiores; homines uero infra deos et daemones constituti sunt, ut elementorum ordine, sic differentia meritorum. Daemones igitur medii, quem ad modum dis, quibus inferius habitant, postponendi, ita hominibus, quib
Abbreviated transcription (Latin):
bona uͦ ludis ⁊ talibus quasi ad leticiam ꝑtinentibꝰ
rebus. Ed ẽ gͦ q̃ semids̃ plato ñ semideis s diis ⁊ hoc
bonis illa oblectam̃ta qr iudicat t̃pia. tã constant᷑
audet aufene: Qui sane dii refellunt sententiam la¬
beonis. nã se in latino ñ lascuios tantum atq ludi¬
bundos. s etiã seuos t̾ribilesq monstr. Exponant gͦ
nb̵ ita platonici. qui om̃s dõs scd̾m auctoris sui sen¬
tentiam bonos ⁊ honestos ⁊ uirtutibꝰ sapientiũ socioᷤᷤ¬
ȩẽ arbitͣnt᷑. alit̾q de ullo dõꝵ sentiri nefas hñt. Papo¬
nimus inquiunt. Attendite gͥ audiamus. Omiu ĩ¬
qͥunt am̃alium in quibꝰ ẽ am̃a rationał. tͥꝑtita diui¬
sio ẽ. in dõs. homines demones. Dii excelsissimũ locũ
tenẽt. hoĩes ĩfimũ. demones mediũ. Nam dõꝵ sedes
diu̾sa dignitas ẽ locorum. ita etiã naturaꝵ. Prom̃ dii

Expanded text:
bona uero ludis et talibona uero ludis et talirebus. Quid est ergo quod semideus Plato non semideis, sed deis, et hoc bonis, illa oblectamenta, quia judicat turpia, tam constanter audet auferre? Qui sane dii refellunt sententiam Labeonis: nam se in Latinio non lascivos tantum atque ludibundos, sed etiam saevos terribilesque monstrarunt. Exponant ergo nobis ista Platonici, qui omnes deos secundum auctoris sui sententiam bonos et honestos et virtutibus sapientium esse socios arbitrantur, aliterque de ullo deorum sentiri nefas habent. Exponimus, inquiunt. Attente igitur audiamus. CAPUquiunt, animalium, in quibus est anima racionalis, tripartita divisio est in deos, homines, demones. Dii exellentissimum locum tenent, homines infimum, demones medium. Nam deorum sedes diuersa dignitas est locorum. ita etiam naturarum. Proinde di
Abbreviated transcription (Latin):
iestate atq bonitate carmina composuerint. censet ei¬
uitate pellendos. Qui sunt gͥ dii isti qui de scenicis
ludis cum ipso platone contendunt: Ille quippę
non patitur dõs falsis cͥminibꝰ infamari. isti eisdẽ
cͥminibꝰ suos honores celebrari uibent. Deniq isti
cum eos dem ludos instaurari p̃ciꝑent. poscentes
turpia: ȩtiã maligna gesser̃ tbitolatͥmo auferenteᷤ
filium. ⁊ immittentes morbũ q̃ eoꝵ abnuiss imꝑiuĩ.
eumq morbũ retrahentes cũ iussa cõpless. Iste aut̃
illos nec tam malos tim̃dos putat. s suȩ sententiȩ
robur constantissimȩ retinens. ommui poetaꝵ sacͥ¬
legas migas quibꝰ illi inmunditie societate oblec¬
Itant᷑.
a ppło bene instituto remouere ñ dubitat. hunc aut̃
platonẽ quod iam in scd̾o libͦ cõmemoraui. int̾semideo
labeo ponit. Qui labeo numina mala uictimis eru¬
entis atq huiꝰ modi suplicationibꝰ placari existimat.

Expanded text:
jestate atque bonitate carmina composuerint, censet cijestate atque bonitate carmina composuerint, censet civitate pellendos. Qui sunt igitur isti dii, qui de scenicis ludis cum ipso Platone contendunt? Ille quippe non patitur deos falsis criminibus infamari: isti eisdem criminibus suos honores celebrari jubent. Denique isti cum eosdem ludos instaurari praeciperent, poscentes turpia, etiam maligna gesserunt, Tito Latinio auferentes filium, et immittentes morbum, quod eorum abnuisset imperium, eumque morbum retrahentes, cum jussa complesset: iste autem illos nec tam malos timendos putat, sed suae sententiae robur constantissime retinens, omnes poetarum sacrilegas nugas, quibus illi immunditiae societate oblectantur, a populo bene instituto removere non dubitat. Hunc autem Platonem, quod iam in secundo libro commemoraui, inter semideos Labeo ponit. Qui Labeo numina mala uictimis cruentis adque huius modi supplicationibus placari existimat,
Abbreviated transcription (Latin):
res ᷑ ⁊ iñ nẽ questio ẽ pͥmum ab eis quero quibꝰ diis
istum cultum exibendum arbitrent᷑. utrũ bonis
nis dicentis om̃s dõs bonos eẽ. nec ȩẽ omnino ullũ dõꝵ
malũ. Consequens ẽ gͥ ut bonis hȩc exhibenda intelli¬
gantur. tc̃ enim diis exhibent᷑. qͣm nec dii er̃ siboni
n erunt: Hoc si ita ẽ. nam de diis quid aliud decet c̾d̾e :
Illa ꝓfecto uacuat᷑ opimo qua ñ nulli putant dõs ma¬
los sacͥs placandos eẽ ne ledant. bonos aut̃ ut adiu¬
uent inuocandos. Aali enĩ nulli sunt dii bonis porro
debitus ut dicunt honor facrorum e deferendus. Qui
sunt gͦ illi qui ludos scenicos amant. eosq diuinis
rebꝰ adungi ⁊ suis honoribꝰ flagitant exhib̾i. quoꝵ
uis ñ eos indicat nullos. s iste affectus nimirum in¬
dicat malos: Quid enĩ deludis scenicis plato senserit
notum ẽ. cum poetas ipsos quod tam indigna dõꝵ ma¬

Expanded text:
res est et inde nunc quaestio est, primum ab eis quaero, quibus dis res est et inde nunc quaestio est, primum ab eis quaero, quibus dis istum cultum exhibendum arbitrentur, utrum bonis ntiam dicentis omnes deos bonmalum . Consequens est igitur, ut bonis haec exhibenda intelligantur: tunc enim diis exhibentur; quoniam nec dii erunt, si boni non erunt. Hoc si ita est, nam de diis quid aliud decet credere? illa profecto vacuatur opinio, qua nonnulli putant deos malos sacris placandos esse, ne laedant; bonos autem, ut adjuvent, invocandos. Mali enim nulli sunt dii: bonis porro debitus, ut dicunt, honor sacrorum est deferendus. Qui sunt ergo illi qui ludos scenicos amant, eosque divinis rebus adjungi et suis honoribus flagitant exhiberi? quorum vis non eos indicat nullos, sed iste affectus nimirum indicat malos. Quid enim de ludis scenicis Plato senserit, notum est; cum poetas ipsos, quod tam indigna deorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
tonis discpłs uir excellentis ingenii. ⁊ eloquio pla¬
n quidem impar. ẜ multos facile suꝑans eũ sectã
ꝑypateticã ꝯdidissi̾t. q̃ de ambulans disputare osue¬
uerat. płimosq discpłos p̃clara fama excellens uiuo
adhuc p̃ceptore in suã heresim ꝯgregasset. pꝰ mortẽ
u̾o platonis ensippꝰ sororis eiꝰ filius ⁊ exenocrẽtes di¬
lectus eiꝰ discpłs in scolã eiꝰ que achademia uocabat᷑
eidem successissent. atq obhoc ⁊ipsi ⁊ corum successore ᷤᷤ
achadenici appellarentur. recentiores tñ philosophi
nobilissimi quibꝰ plato sectandꝰ placuit. noluerĩt se¬
dici ꝑypateticos aut achademicos s platonicos. ex
quibꝰ sunt ualde nobilitati greci plogniꝰ iablichus.
porphiriꝰ. In utraq aut̃ lingua idẽ ⁊ greca ⁊ latina.
apuleuis afer extitit splatonicus nobił. S hi om̃s ⁊
cȩti huiꝰmodi.⁊ ipsȩ plato. diis płimis eẽ sacͣ faciẽda

Expanded text:
tonis discipulus, uir excellentis ingenii et eloquio Platonis discipulus, uir excellentis ingenii et eloquio Platoni quidem inpar, sed multos facile superans, cum sectam Peripateticam condidisset, quod deambulans disputare consueuerat, plurimosque discipulos praeclara fama excellens uiuo adhuc praeceptore in suam haeresim congregasset, post mortem uero Platonis Speusippus, sororis eius filius, et Xenocrates, dilectus eius discipulus, in scholam eius, quae Academia uocabatur, eidem successissent adque ob hoc et ipsi et eorum successores Academici appellarentur, recentiores tamen philosophi nobilissimi, quibus Plato sectanddici Peripateticos, aut Academicos, sed Platonicos. Ex quibus sunt valde nobilitati Graeci, Plotinus, lamblichus, Porphyrius: in utraque autem lingua, id est et graeca et latina, Apuleius Afer exstitit Platonicus nobilis. Sed hi omnes, et caeteri ejusmodi, et ipse Plato, diis plurimis esse sacra facienda
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ cõm̃dauit. & nescio utrum hoc uspiã reꝑiatur
in libris eorũ qui añ platonẽ fuerunt. nisi ubi dictũ
ẽ ego sum qui sum ⁊ dices eis qui ẽ misit me aduos.
S uñcũq ista illa didicerit. siuȩ p̃cedentibꝰ eum ue¬
terum libris. siuȩ potius qͣm̾ diẽ apłs qr q̃ notum
facta sunt intellecta conspiciunt᷑ sempit̾na quoq
uirtus eiꝰ ⁊ diuinitas. nc̃ non inmerito me platonicoᷤᷤ
philosophos elegissȩ cum qͥbꝰ agam quod in ista questi¬
one qͣm mͦ suscepimus agit᷑ de natali thȩologia. utrũ
ꝓpĩ felictatẽ quȩ pꝰ mortẽ futura ẽ uni d̃o an plu¬
ribus saera facere opoeteat. satis ut existimo expo¬
siui. Ioo quippe hos potissimum elegit qmi de uno
do qui fec̃ celum ⁊ t̾ram. qͣnto melius senserunt.
tanto cȩt̾is głiosiores ⁊ illustriores hñtur intantũ
alis p̾lati iuidicio postebꝵ. ut cum aristotiles pla¬

Expanded text:
me commendavit, et nescio utrum hoc uspiam reperiatur me commendavit, et nescio utrum hoc uspiam reperiatur in libris eorum qui ante Platonem fuerunt, nisi ubi dictum est: Ego sum qui sum. Et dices eis: Qui est misit me ad vos. Sed undecunque ista ille diceret, sive praecedentibus eum veterum libris, sive potius, quomodo dicit Apostolus: Quia facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas: nunc non inmerito me Platonicos philosophos elegisse cum quibus agam, quod in ista quaestione, quam modo suscepimus, agitur de naturali theologia, utrum propter felicitatem, quae post mortem futura est, uni Deo an pluribus sacra facere oporteat, satis, ut existimo, exposui. Ideo quippe hos potissimum elegi, quoniam de uno Deo qui fecit caelum et terram, quanto melius senserunt, tanto ceteris gloriosiores et inlustriores habentur, in tantum aliis praelati iudicio posterorum, ut, cum Aristoteles, Pla
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣ igni tͥbuat cȩli locum. ht̃ gͦ hec sententia qͣndã
illius simlitudinẽ qua dictum ẽ. in pͥncipio fec̃ ds̃
eelum ⁊ tram. Dem̃ illa duo media quibꝰ int̾positiᷤᷤ
s miet hec extrema copularentur. aqͣ diẽ ⁊ aerem.
Y ñ putatur sic intellexissȩ qd̃ scͥptum ẽ. sp̃s dĩ fere¬
dr̃. quatuor opinatus elementa loco illo cõmemo¬
rata uidĩ pot̾. Dem̃ quod plato dicit amatorem dĩ
ex̃ philosophum. nicħ sic illis sacris litt̾is flagrat.
⁊ maximȩ illud qd̾ ⁊ me płimum adducit ut penę
assentiar platonẽ illoꝵ libraꝵ exꝑtẽ non fuisse.
qd̾ eum adsc̃m moysen ita u̾ba di ꝑ angłm ꝑferant᷑.
ut querenti quod sit nomen euis qui eum ꝑ gere
p̃cipiebat ad ppłm hebreum exegipto lib̾andum
respondeat᷑. ego sum qui sum.⁊ dices filiis isrł. qui
ẽ misit me ad uos. tanqͣm in eius comparatione qͥ
u̾e quia incõmutabił ẽ ea quę mutabilia facta s̃
non sint. Uehement̾ ħ plato tenuit. ⁊ diligentissi

Expanded text:
go haec sententia quandam illius similitudinem, qua dictum est: In principio fecit Deus caelum et terram. Deinde illa duo media, quibus interpositis sibimet haec extrema copularentur, aquam dicit et aerem; unde putatur sic intellexisse quod scriptum est: spir aer spiritus dicitur quatuor opinatus elementa loco illo commemorata videri potest. Deinde quod Plato dicit amatorem Dei esse philosophum, nihil sic in illis sacris litteris flagrat, et maxime illud quod et me plurimum adducit ut pene assentiat Platonem illorum librorum expertem non fuisse quod, cum ad sanctum Moysen ita verba Dei per angelum perferantur, ut quaerenti quod sit nomen ejus qui eum pergere praecipiebat ad populum Hebraeum ex Aegypto liberandum, respondeatur: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad uos, tamquam in eius conparatione, qui uere est quia incommutabilis est, ea quae mutabilia facta sunt non sint, uehementer
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ bãm ẽẽ non posse. Ita illud qd̾ om̃s homineᷤᷤ
appetunt id ẽ uitam bãm. etiã isti assecuturũ negãt.
qui non illi uni optimo qui ẽ in cõmutabił ds puri¬
tate casti amoris adheserit. S quia ipsi quoq siue ce¬
dentes uanitati erroriq ppłoꝵ. siue ut ait apłs. eua¬
nescentes in cogitationibꝰ suis multos dõs colendos
ita putauer̃ uł putari uoluer̃. ut quidã eoꝵ ⁊̃ de¬
monibꝰ diuinos honores sacroꝵ ⁊ sacͥficioꝵ deferẽdos
ẽẽ censerent. quibꝰ iam ñ parua ex parte respondimꝰ.
nẽ uidendum ac disserendum ẽ qͣntum ds donat in
bonos demones uł nob̾cum angłos nominant. qͦmͦ
credendi sunt. uelle a nob̾ religionẽ pietateq serua¬
ri. ħ ẽ ut aꝑtius dicam. utrum ętiã sibi an tantũ
dõ suo qui ętiã nr̃ ẽ placeat eis ut sac̾ faciamꝰ. ⁊ sacͥ¬
ficemus. uł aliqua nr̃a seu nos ipsos religionis ritibꝰ¬

Expanded text:
factus est, beatam esse non posse; ita illud, quod omnes homines factus est, beatam esse non posse; ita illud, quod omnes homines adpetunt, id est uitam beatam, quemquam isti adsecuturum negant, qui non illi uni optimo, quod est incommutabilis Deus, puritate casti amoris adhaeserit. Sed quia ipsi quoque siue cedentes uanitati errorique populorum siue, ut ait apostolus, euanescentes in cogitationibus suis multos deos colendos ita putauerunt uel putari uoluerunt, ut quidam eorum etiam daemonibus diuinos honores sacrorum et sacrificiorum deferendos esse censerent, quibus iam non parua ex parte respondimus: nunc uidendum ac disserendum est, quantum Deus donat, inbonos daemones uel nobiscum angelos nominant, quo modo credendi sint uelle a nobis religionem pietatemque seruari; hoc est, ut apertius dicam, utrum etiam sibi an tantum Deo suo, qui etiam noster est, placeat eis ut sacra faciamus et sacrificemus, uel aliqua nostra seu nos ipsos religionis ritib
Abbreviated transcription (Latin):
est qui ratione quo¬
quomͦ uti possunt bõs
ẽẽ omnes homines uel¬
le. Qui aut̃ sint uł uñ
fiant. dui mortalium querit infirmitas. Multe ma¬
gneq controu̾siȩ cogitate sunt. in quibꝰ philosophi
sua studia ⁊ otia contriuer. Quas in medium ad duc̾e
atq discut̾ẽ.⁊ longum ẽ ⁊ non necessariũ. Si enim
recolit qui ħ legit. qͥd in libro egerumis octauo in
eligendis philosophis. cum quibꝰ ħ de bã uita quę
pꝰ mortem futura ẽ quęstio tractaret᷑. utrum ad eã
uni dõ uero qui etiam effector ẽ dõꝵ. an płimis diis
religione sacͥsq seruiendo ꝑuenire possimus. ñ ⁊̃ hic
eadem repeti expetat. p̾sertĩ cum possit relegendo
si forte oblitus ẽ adminiculare memoriam. Elegimꝰ
enim platonicos om̃iũ philosophoꝵ merito nobilis¬
simos. ꝓpt̾ea quia saꝑe potuer̃ licet inmortalẽ ac
rationalẽ uł intellectualẽ hominis am̃am. nisi par¬
ticipato lumine illius di a quo ⁊ ipsa ⁊ mundus

Expanded text:
est, qui ratione quoquo modo uti possunt, beatos esse omnes homines uelle. Qui autem sint uel unde fiant dum mortalium quaerit infirmitas, multae magnaeque controuersiae concitatae sunt, in quibus philosophi sua studia et otia contriuerunt, quas in medium adducere adque discutere et longum est et non necessarium. Si enim recolit qui haec legit, quid in libro egerimus octauo in eligendis philosophis, cum quibus haec de beata uita, quae post mortem futura est, quaestio tractaretur, utrum ad eam uni Deo uero, qui etiam effector est deorum, an plurimis dis religione sacrisque seruiendo peruenire possimus: non etiam hic eadem repeti expectat, praesertim cum possit relegendo, si forte oblitus est, adminiculari memoriam. Elegimus enim Platonicos omnium philosophorum merito nobilissimos, propterea quia sapere potuerunt licet inmortalem ac rationalem uel intellectualem hominis animam nisi participato lumine illius Dei, a quo et ipsa et mundus