comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed ẽt admirationẽ est cõsecutus : Defendit po¬
stea liciniam uirginem quoꝰ anos XXUII. na¬
tus ẽẽt in ea ip̃a causa fuit eloqͣntissimꝰ orõnisq
euis scriptas quasdã partis reliquit Uoluit ado¬
lescens in colonia narbonensi cause populais
ille ferebat oratio. multe deinde cause sei
ita tacitus tribunatus ut nͥ met magistra
legam crassi credo fuisse omib ꝗdem aliis
inꝙͣ in magistratib sed Tribuntis anno post
fuit eoq in rostris sedente suasit seruiliam
legem crassus nam censurã sine sceuola con¬
cessit. eum enĩ magistratum nemo unq sce¬
uolarũ petiuit sed hec crassi quom edita oro
est quam te sȩpe legisse certo scio quatuor ei
iuiginti dũ habebat annos totidemq annis
mihi etate pͥstabat. his.N. cõsulib eam le¬
gem suasit quib nati sumus quom ẽẽt. &
cepione cõsule natus. &. Lelio triẽnio minor
ip̃o ꝙ̃ antonius qđ iccirco posui ut dicen¬

Expanded text:
sed etiam admirationem est consecutus. defendit posed etiam admirationem est consecutus. defendit postea Liciniam virginem, cum annos xxvii natus esset. In ea ipsa causa fuit eloquentissimus orationisque eius scriptas quasdam partis reliquit. Voluit adulescens in colonia Narbonensi causae popularis illa ferebat oratio. Multae deinde causae; sed ita tacitus tribunatus ut, nisi in eo magistrateor et eum conlegam Crassi credo fuisse. Omnibus quidem aliis, inquam, in magistratibus, sed tribunus anno post fuit eoque in Rostris sedente suasit Serviliam legem Crassus; nam censuram sine Scaevola gessit: eum enim magistratum nemo umquam Scaevolarum petivit. Sed haec Crassi cum edita oratio est, quam te saepe legisse certo scio, quattuor et triginta tum habebat annos totidemque annis mihi aetate praestabat. His enim consulibus eam legem suasit quibus nati sumus, cum ipse esset Q. Caepione consule natus et C. Laelio, triennio ipso minor quam Antonius. Quod idcirco posui ut dicen
Abbreviated transcription (Latin):
cõsideranti ad quos ista nõ translata sĩt sedne¬
scio qͦ pacto deuenerit: Hic atticus: Dixͥam
inꝗt a principio de .R.P. ut sileremꝰ itaq facia¬
mus: nã si isto mõ uolumus singulas res deside¬
rare nõ mõ q̃rendi sed ne lugendi ꝗđ finẽ re¬
periemus Pergamꝰ ergo inꝙ̃ ad reliqua & in¬
stitutum ordinẽ persequam Paratus igitur ue¬
niebat crassus expectabatur. audiebatuR. a
pͥncipio statimqđ erat ap̃ eũ semꝑ accuratũ ex¬
pectatioẽ dignus uidebatur nõ multa iactatio
corporis nõ inclinatio uocis nulla in ambulan¬
do nõ crebro supplosio pedis Uehemẽs & inter¬
dum irata ac plena iusti doloris or̃o. młte &
cum grauitate facetiȩ qđq difficile ẽ idem
& per ornatus et per breius iam in altercãdo
parem neminẽ uersatus ẽ momi fere gnͣe cãr
mature in locũ principum oratorũ uenit Ac¬
cusauit. C. Carbonem eloquentissimũ hoĩem ad¬
modũ adolescens sum̾am ingenii nõ laudẽ mo

Expanded text:
consideranti ad quos ista non tralata sint, sed nescio quo pacto devenerint. Hic Atticus: Dixeram, inquit, a principio, de re publica ut sileremus; itaque faciamus. Nam si isto modo volumus singulas res desiderare, non modo querendi sed ne lugendi quidem finem reperiemus. pergamus ergo, inquam, ad reliqua et institutum ordinem persequamur. Paratus igitur veniebat Crassus, exspectabatur, audiebatur; a principio statim, quod erat apud eum semper accuratum, exspectatione dignus videbatur. Non multa iactatio corporis, non inclinatio vocis, nulla inambulatio, non crebra supplosio pedis; vehemens et interdum irata eL plena iusti doloris oratio, multae et cum gravitate facetiae; quodque difficile est, idem et perornatus et perbrevis; iam in altercando invenit parem neminem. versatus est in omni fere genere causarum; mature in locum principum oratorum venit. Accusavit C. Carbonem eloquentissimum hominem admodum adulescens; summam ingeni non laudem modo
Abbreviated transcription (Latin):
lorum niħ aut nõ fere mltũ differ̃. Et ego de
me inꝙ̃ dicere niħ ẽ necesse: De seriuo autem
& tu probe dicis & ego dicã qđ sentio. Nõ .n.
facile quẽ dix̾im: plus studii ꝙͣ illũ & ad di¬
cendũ & ad omĩs bonarũ rerũ disciplinas ad¬
hibuisse: nam & in hisdẽ excitatioib meũte
etate fuimus et postea una rhodũ ille etiam
profectus ẽ qͦ melior eͥẽt & doctior. & inde
ut rediit uidetur mͥ in secunda arte primus

Expanded text:
lorum, nihil aut non fere multum differunt. et ego: De lorum, nihil aut non fere multum differunt. et ego: De me, inquam, dicere nihil est necesse; de Servio autem et tu probe dicis et ego dicam quod sentio. Non enim facile quem dixerim plus studi quam illum et ad dicendum et ad omnis bonarum rerum disciplinas adhibuisse. Nam et in isdem exercitationibus ineunte aetate fuimus et postea una Rhodum ille etiam profectus est, quo melior esset et doctior; et inde ut rediit, videtur mihi in secunda arte primus
Abbreviated transcription (Latin):
malles si meliorẽ crassus erat elegantiũ partis¬
simus sceuola paucorũ elegantissimus crassus
in suma comitate habebat ẽt seueritatis satis-
sceuole mlta in seueritate nõ deerat tñ comitas
lic oĩa hoc mͦ. sed uereor ne figni uideantur
hec ut dicantur a me qͦdamõ res sed tñ sic se¬
habet quom oĩs uirtus sit ut nͣrͣa brute uetus
achademia dixit mediocritas uterq horũ me¬
diũ quoddã uolebat sequi sedita cadebat ut
alter ex alterius laude partẽ utriq autem
suã totã hr̃ẽt. Tum .B. quom ex tua orõne
mͥ uideor inꝗt bñ crassum & sceuolã cognouis¬
se. tũ de te & de .s. sulpitio cogitans eẽ quãdã
robiscũ illis similitudĩem iudico Quonã inꝙͣ
istuc mõ ꝗa mihi & tu iuderis inꝗt tantum
uiris ciuilis scire uoluisse. ꝙͣ tũ satis eẽt orato¬
ri & seruius eloquentiȩ tantũ assumpsisse ut
ius ciuł. facile possit tueri ȩtatesq ur̃e ut il¬

Expanded text:
malles similiorem. Crassus erat elegantium parcismalles similiorem. Crassus erat elegantium parcissimus, Scaevola parcorum elegantissimus; Crassus in summa comitate habebat etiam severitatis satis, Scaevolae multa in severitate non deerat tamen comitas. licet omnia hoc modo; sed vereor ne fingi videantur haec, ut dicantur a me quodam modo; res se tamen sic habet. Cum omnis virtus sit, ut vestra, Brute, vetus Academia dixit, mediocritas, uterque horum medium quiddam volebat sequi; sed ita cadebat ut alter ex alterius laude partem, uterque autem suam totam haberet. tum Brutus: Cum ex tua oratione mihi videor, inquit, bene Crassum et Scaevolam cognovisse, tum de te et de Ser. Sulpicio cogitans esse quandam vobis cum illis similitudinem iudico. Quonam, inquam, istuc modo? Quia mihi et tu videris, inquit, tantum iuris civilis scire voluisse quantum satis esset oratori, et Servius eloquentiae tantum assumpsisse ut ius civile facile posset tueri; aetatesque vestrae, ut il
Abbreviated transcription (Latin):
cõsularib ca illa dicta est. quoꝰ uterq ex coria
parte uis ei defenderet ut eloquentiũ uiris peritissi¬
mus crassus uiris peritoꝵ eloquentissimus sceuo¬
la putaretur. qui ꝗͣ quom peracutus eẽt ad ex¬
cogitandũ qđ in uire aut in ȩquo uerum aut
eẽt aut ñõ ẽẽt tum uerbis erat ad rem cũ sũma
breuitate mirabiliter aptus: Quare sit nobis
orator in hoc interpretandi explanandi edisse¬
rendi gnͣe mirabilis sicut simile niħ uderim
in augendo inornandoq refellendoq magisexi¬
stimator metuendus ꝙ̃ admirandus orator ueꝵ
ad crassum reuertamur. Tũ brutus & si satis in¬
ꝗt mihi uidebat haberi cognitum sceuolam ex
his reb qͣs audiebam sȩpe ex .c. Rutilio qͦ ute
dicendi tanta laus nota nõ erat: Itaq cȩpi uo¬
luptatem: tã ornatũ uirũ: tãq excellens inge
brute existimare his duob ꝗcꝙ̃ fuisse ĩ nr̃a
ciuitate prestantius nã ut paulo añ dixi cõ¬
sultorum alteꝵ disertissimũ: disertorũ alterũ

Expanded text:
consularibus causa illa dicta est, cum uterque ex contraria parte ius civile defenderet, ut eloquentium iuris peritissimus Crassus, iuris peritorum eloquentissimus Scaevola putaretur. Qui quidem cum peracutus esset ad excogitandum quid in iure aut in aequo verum aut esset aut non esset, tum verbis erat ad rem cum summa brevitate mirabiliter aptus. qua re sit nobis orator in hoc interpretandi explanandi edisserendi genere mirabilis, sic ut simile nihil viderim; in augendo, in ornando, in refellendo magis existimator metuendus quam admirandus orator. verum ad Crassum revertamur. Tum Brutus: etsi satis, inquit, mihi videbar habere cognitum Scaevolam ex eis rebus quas audiebam saepe ex C. Rutilio, quo utta mihi eius dicendi tanta laus nota non erat; itaque cepi voluptatem tam ornatum virum tamque excellens ingenBrute, existimare his duobus quicquam fuisse in nostra civitate praestantius. Nam ut paulo ante dixi consultorum alterum disertissimum, disertorum alterum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ grecoꝵ gloria latine dicendi copiã ȩqua¬
tam oĩa ueniebãt antonio in mentẽ ea quȩ
suo qͦ loco uͥ plurimũ proficere Et ualere
possent ut ab imꝑatore equites. pedites:
leuis armatura sit ab illo in max. oportu
moria sũma nulla meditationis suspitio
imparatus semꝑ agredi ad dicendũ uidebã¬
tur. S ita erat paratus ut iudices illo di¬
cente: nõ nũꝙ̃ uiderentur nõ satis parati
quid cauendum fuisse. Uerba ip̃a non
illa qđ elegantissimo sermoẽ: itaq dili¬
genter loquendo laude caruit. neq tñ
est admodũ ingnate locutus: S illa q̃ pro¬
prie laus oratoris ẽ in uerbis: Nam ip̃m
latine loqui est: illud qđ. ut paulo andixi
in magna laude ponendũ sed nõ tã sua
sponte ꝙ̃ qđ est a plerisq neglectum: nõ
ẽ .N. tã preclarũ scire latine. ꝙͣ turpe nescire

Expanded text:
cum Graecorum gloria Latine dicendi copiam aequacum Graecorum gloria Latine dicendi copiam aequatam. Omnia veniebant Antonio in mentem; eaque suo quaeque loco, ubi plurimum proficere et valere possent, ut ab imperatore equites pedites levis armatura, sic ab illo in maxime opportunemoria summa, nulla meditationis suspicio; imparatus semper aggredi ad dicendum videbatur, sed ita erat paratus ut iudices illo dicente non numquam viderentur non satis parati ad cavendum fuisse. verba ipsa non illa quidem elegantissimo sermone—itaque diligenter loquendi laude caruit neque tamen est admodum inquinate locutus—, sed illa, quae propria laus oratoris est in verbis,—nam ipsum Latine loqui est illud quidem, ut paulo ante dixi, in magna laude ponendum, sed non tam sua sponte quam quod est a plerisque neglectum: non enim tam praeclarum est scire Latine quam turpe nescire
Abbreviated transcription (Latin):
ectare il leyauit .M. martellus ȩsermini pater nõ
enda. fĩ in exercitatis ad dicendum fuit ut filius¬
m et enu eiuis . P lentulus.L ẽt̃ cotta pͣtorius in¬
est tñ y mediocriũ oratorũ nuͣo dicendi nõ ita¬
ronoꝵsth: multũ laude processerit sed de industria
cũ uerbis: tũ et̃ ip̃o sono qͣi sub rustico per¬
sequebatur atq imitabat᷑ antiꝗtatẽ  atq
in eo hoc ip̃o cotta & in aliis plurib intel¬
ligo nõ me ita disertos hoĩes & retulisse
in oratorũ nuo et relaturũ. Est .n. propo¬
situm colligere eos qui hoc nuͣo in ciuita¬
ficilis optimi perfectio atq absolutio ex eo
qđ existimari põt: Quã młti upia oratores cõ¬
memorati sunt & ꝙͣ dui meor enumeratõe
uersam quo tñ spisse atq uix ut dudũ ad de¬
mostenẽ & hypericlem: Sie nẽ ad Antoniũ
crassumq peruenimus: nã ego sic existimo
hos oratores fuisse maximos & in his pͥmũ

Expanded text:
i levavit. M. Marcellus Aesernini pater non i levavit. M. Marcellus Aesernini pater non et non inexercitatis ad dicendum fuit, ut filius eius P. Lentulus. L. etiam Cotta praetorius in mediocrium oratorum numero, dicendi non ita multum laude processerat, sed de industria cum verbis tum etiam ipso sono quasi subrustico persequebatur atque imitabatur antiquitatem. Atque ego et in hoc ipso Cotta et in aliis pluribus intellego me non ita disertos homines et rettulisse in oratorum numerum et relaturum. Est enim propositum conligere eos qui hoc munere in civitaficilis optimi perfectio atque absolutio ex eo quod dicam existimari potest. quam multi enim iam oratores commemorati sunt et quam diu in eorum enumeratione versamur, cum tamen spisse atque ViX, ut dudum ad Demosthenem et Hyperidem, sic nunc ad Antonium Crassumque pervenimus! Nam ego sic existimo, hos oratores fuisse maximos et in his primum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣꝙ̃ fil̃. quid nõ fuit in oratoꝵ nu̾o sed nõ
deerat ei tũ in sententia dicenda: tũ pru¬
dentia: tũ elegans quoddam et eruditũ
orõnis genus: nec subitus est tñ p̃r ip̃e
catulus pͥnceps in nũo patronoꝵ: sed erat
talis ut quõ. qͦsdam audires ꝗ tũ erant pre¬
stantes uideretur eẽ inferior: Q uom autem
ip̃m audires sine cõparatioẽ nõ m̃o cõtentus
eẽs sed melius nõ quereres . O metellus
numidicus & eus collega. M. sillanus di
lari dignitati satis. M.Aurelus scaurus
nõ sȩpe dicebat sed polite. latine uͦ impͥ¬
mis est eleganter. locutus q̃ eadẽ in .a.
albinio bñ loquendi fuit ne flamen albinꝰ
& innũo est habitus disertorum Q etiã¬
Iu bui cȩpio uir acer & fortis qui fortuna belli¬
il si h crimini: inuidia populi calamitati fuit¬
iam stan accusatores acres atq acerbi Itaq inuidi¬
n calilo cium capitis młtos uocauerũt pro reis¬
O melium non sȩpe dixerunt. sꝑ. torus satis u̾alt¬

Expanded text:
filius quidem non fuit in oratorum numero, sed non deerat ei tamen in sententia dicenda cum prudentia tum elegans quoddam et eruditum orationis genus. nec habitus est tamen pater ipse Catulus princeps in numero patronorum, sed erat talis ut, cum quosdam audires qui tum erant praestantes, videretur esse inferior, cum autem ipsum audires sine comparatione, non modo contentus esses, sed melius non quaereres. Q. Metellus Numidicus et eius conlega M. Silanus diclari dignitati satis. M. Aurelius Scaurus non saepe dicebat sed polite; Latine vero in primis est eleganter locutus. Quae laus eadem in A. Albino bene loquendi fuit; nam flamen Albinus etiam in numero est habitus disertorum. Q. etiam Caepio, vir acer et fortis, cui fortuna belli crimini, invidia populi calamitati fuits, accusatores acres atque acerbi; itaque in iudicium capitis multos vocaverunt, pro reis non saepe dixerunt. Sp. Thorius satis val
Abbreviated transcription (Latin):
Probe uero ut enim hõis ingeniũ sic ingenii
ip̃us lumen eloquentia qua uirũ excellẽ¬
tem preclare tũ illi homines florẽ populi eẽ
dixerunt. suade medulla pithoquam uocat
grȩci huius affector est orator. hanc suadã¬
appellauit ennuis eius aut cethegũ medul¬
lam fuisse uult. & quã deam in peridi labo¬
ris scripsit eupolis sessitauisse huius hic me¬
dulla nostrũ oratorem fuisse dixerit At hic
cethegus consul cũ ꝑ tuditano fuit bello
unius ẽẽt ennii testimonio cognitũ: hũc ue¬
tustas ut alios fortasse młtos obliuone obru¬
isset. Illius aũt etatis ꝗ sermo fuit ex uenia¬
nis scriptis intelligi põt. nis enĩ cõsulib ut
inueterib cõmentariis scriptũ ẽ: Neuius est
mortiuis ꝙͣꝙ uarro noster diligentissimus
inuestigator antiquitatis putat in hoc erra¬
tum: uitãq producit longuis: nã Plautus
ꝑ. c laudio. L Portio .Xx. anĩs post. illos qͥͦs

Expanded text:
probe vero; ut enim hominis decus ingenium, sic ingeni probe vero; ut enim hominis decus ingenium, sic ingeni ipsius lumen est eloquentia, qua virum excellentem praeclare tum illi homines florem populi esse dixerunt— Suadaeque medulla. Peiqw\ quam vocant Graeci, cuius effector est orator, hanc Suadaappellavit Ennius eius autem Cethegum medullam fuisse vult, ut, quam deam in Pericli labris scripsit Eupolis sessitavisse, huius hic medullam nostrum oratorem fuisse 25 dixerit. at hic Cethegus consul cum P. Tuditano fuit bello unius esset Enni testimonio cognitum, hunc vetustas, ut alios fortasse multos, oblivione obruisset. Illius autem aetatis qui sermo fuerit ex Naevianis scriptis intellegi potest. His enim consulibus, ut in veteribus commentariis scriptum est, Naevius est mortuus; quamquam Varro noster diligentissi- mus investigator antiquitatis putat in hoc erratum vitamque Naevi producit longius. Nam Plautus P. Claudio L. Porcio viginti annis post illos quos
Abbreviated transcription (Latin):
qui consul apud Trasimenũ sit interfectus ad
populum ualiusse dicendo . Q. ẽt max̾ ueruco¬
sus orator habitus est tp̃rib illis. de Q. metel¬
lus isqui bello punico secundo cũ. L. ueturio
phylone. cõsul fuit Quem uero extet et de qͦ
sit memorie proditũ eloquentẽ fuisse el ita
ẽẽ habitũ primus ẽ. M. cornelius cethegus
cuius eloquentiȩ auctor ẽ & idoneus quidẽ
mea sententia. Q Ennius presertim cũ et
ip̃e eũ audierit & scribat de mortuo ex quo
nulla suspitio ẽ amicitie causa eẽ mentitum
Est igitur sic apud illum in nouo ut opinor an¬
nali Additur orator cornelius suaui eloquẽtio¬
re cethegus. Marcus. studio collegam filius et
oratorem appellabat & suaui eloquentia tri¬
buit. que nũc quidem nõ tam est in plerisq
latrant enĩ iã quidã oratores nõ loquuntur
sed est ea laus eloquentiȩ certe maxia. Is
dictus ollis popularib olim qui tũ uiuebat
hoĩes atq enĩ agebant flos delibatus populi

Expanded text:
qui consul apud Trasumennum sit interfectus, ad populum valuisse dicendo. Q. etiam Maximus Verrucosus orator habitus est temporibus illis et Q. Metellus, is qui bello Punico secundo cum L. Veturio Philone consul fuit. quem vero exstet et de quo sit memoriae proditum eloquen- tem fuisse et ita esse habitum, primus est M. Cornelius Cethegus, cuius eloquentiae est auctor et idoneus quidem mea sententia Q. Ennius, praesertim cum et ipse eum audi- verit et scribat de mortuo: ex quo nulla suspicio est amici tiae causa esse mentitum. est igitur sic apud ilium in nono ut opinor annali: additur orator Cornelius suaviloquenti ore Cethegus Marcus Tuditano conlega Marci filius— et oratorem appellat et suaviloquentiam tribuit, quae nunc quidem non tam est in plerisque latrant enim iam quidam oratores, non loquuntur, sed est ea laus eloquentiae certe maxima— is dictust ollis popularibus olim, qui tum vivebant homines atque aevum agitabant, flos delibatus populi—
Abbreviated transcription (Latin):
ut. ꝑ. R. ȩtas est senes: ut atheniensiũ secla-
nõiantur adolescentes debent uideri: Nã & si
seruo Tullo regnante uiguerũt: tñ młto diu¬
tius athenȩ: iam erant quã est roma ad hodi¬
ernũ diem: nec tñ dubito quin habuerit ium
magnã semꝑ oratio. Neq enĩ iã troycis tp̃rib
tantũ laudis indicendo ulixi tribuisset ho¬
merus & Nestori quorũ alterũ iuĩ hr̃e uoluit
alterum suauitatẽ nisi iam tum eẽt honos ȩlo¬
quentiȩ neq ip̃e poeta hic tandẽ idem orna¬
tus indicendo ac ꝑlane orator fuisset Cuuls
& si incerta sunt tpra tñ anĩs multis fuit añ
Romulũ siquidẽ nõ infra suꝑiorẽ Licurgũ
fuit a quo est disciplina lacedemoniorum
astricta legibus. sed studium huius generis

Expanded text:
em, ut populi Romani aetas est, senes, ut Atheniensium saecula em, ut populi Romani aetas est, senes, ut Atheniensium saecula numerantur, adulescentes debent videri. Nam etsi Servio Tullio regnante viguerunt, tamen multo diutius Athenae iam erant quam est Roma ad hodiernum diem. Nec tamen dubito quin habuerit vim magnam semper oratio. neque enim iam Troicis tempori bus tantum laudis in dicendo Vlixi tribuisset Homerus et Nestori, quorum alterum vim habere voluit, alterum suavi- tatem, nisi iam tum esset honos eloquentiae; neque ipse poeta hic tam idem ornatus in dicendo ac plane orator fuisset. Cuius etsi incerta sunt tempora, tamen annis multis fuit ante Romulum; si quidem non infra superiorem Lycurgum fuit, a quo est disciplina Lacedaemoniorum astricta legibus. sed studium eius generis
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad hanc etatem oratorum fuit inqua na¬
turalis ẽẽt: nõ fucatus nitor. Palerius enĩ suc¬
cessit eis senibus adolescens eruditissimus ille
quid horum omniũ sed nõ tam armis institu¬
tus ꝙ̃ palestra. Itaq delettabat magis atheniẽ¬
ses quã inflamabat Processerat enĩ in solẽ &
puluere nõ emilitari tabernaculo sed e Theo¬
phrasti doctissimi hõis umbraculis: Hic primus
inflixit orationẽ &i eam mollẽ tenerãq red¬
didit ut suauis sicut fuit uideri maluit ꝙ̃ gra¬
us sed suauitate ea qua perfunderet aiõs nõ
qua perfringeret et tantũ ut memoriã cõcin¬
nitatis suȩ nõ quẽ ad modũ de pericle scripsit
eupolis cũ delectatioẽ aculeos etiam relinque¬
ret: in aĩs eorũ a quib eẽt auditus. Uides ne
igitur ut mea ip̃a urbe inqua & nata & aue¬
ta sit eloquentia quã ea sero prodierit in lucẽ
Siꝗd ante solonis etatem et Pisistrati de nul

Expanded text:
usque ad hanc aetatem oratorum fuit, in qua nausque ad hanc aetatem oratorum fuit, in qua naturalis inesset, non fucatus nitor. phalereus enim successit eis seni- bus adulescens eruditissimus ille quidem horum omnium, sed non tam armis institutus quam palaestra. Itaque delectabat magis Atheniensis quam inflammabat. Proces serat enim in solem et pulverem, non ut e militari tabernaculo, sed ut e Theophrasti doctissimi hominis umbraculis. hic primus inflexit orationem et eam mollem teneramque reddidit et suavis, sicut fuit, videri maluit quam gravis; sed suavitate ea, qua perfunderet animos, non qua perfri- ngeret, et tantum ut memoriam concinnitatis suae, non, quem ad modum de Pericle scripsit Eupolis, cum delectatione aculeos etiam relinqueret in animis eorum a quibus esset auditus. videsne igitur vel in ea ipsa urbe, in qua et nata et alta sit eloquentia, quam ea sero prodierit in lucem ? Si quidem ante Solonis aetatem et Pisistrati de nullo
Abbreviated transcription (Latin):
se: Nam & aures ip̃e quid plenũ sit quid
inane udicant & spiritu qͣi necessitate ali¬
qua uerborũ cõprehenso terminatur ĩ quo
nõ mõ defici. sed & laborare turpe ẽ Tum
fuit Lysias ip̃e quidẽ in causis forẽsibus non
uersatus sed ȩgregie subtilis scriptor atq elegãs
quẽ iã prope audeas oratorem perfectũ dicere
Nam plane quidẽ perfectũ & cui nihil ad modũ
desit demonstenẽ facile dixeris. Nihil acute in¬
ueniri potuit meis causis quas scripsit. niħ ut
ita dicam subdole: niħ uersute: quod ille non
uiderit. nihil subtiliter dici: nihil presse niħ
enucleate: quo fieri possit aliꝗd limatius: niħ
cõtra grande: niħ incitatũ: nihil ornatũ uel
uerborũ grauitate uel sententiarũ quo ꝗcquã
eẽt clarius. Nuic Nypericles proximus et ęs¬
chines fuut: & licurgus et clinarcus et ls cui¬
us nulla extant scripta demades: aliiq plures
Nec enĩ etas effudit hanc copiã et ut opinio
mea fert: succus ille & sanguis incorruptus

Expanded text:
 quid inane sit iudicant et spiritu quasi necessitate aliqua verborum com- prehensio terminatur; in quo non modo defici sed etiam laborare turpe est. tum fuit Lysias ipse quidem in causis forensibus non versatus, sed egregie subtilis scriptor atque elegans, quem iam prope audeas oratorem perfectum dicere. Nam plane quidem perfectum et quoi nihil admodum desit Demosthenem facile dixeris. Nihil acute inveniri potuit in eis causis quas scripsit, nihil, ut ita dicam, subdole, nihil versute, quod ille non viderit; nihil subtiliter dici, nihil presse, nihil enucleate, quo fieri possit aliquid limatius; nihil contra grande, nihil incitatum, nihil ornatum vel ver borum gravitate vel sententiarum, quo quicquam esset elatius. huic Hyperides proximus et Aeschines fuit et Lycurgus et Dinarchus et is, cuius nulla exstant scripta, Demades aliique plures. Haec enim aetas effudit hanc copiam; et, ut opinio mea fert, sucus ille et sanguis incor ruptus
Abbreviated transcription (Latin):
turo interitu res romane latine qͦ littere
fecerunt utinã nõ tam fratri pietatem
ꝙ̃ patrie prestare uoluissei ꝙͣ ille facile
tali ingenio dutius si uixisset uel pater¬
nam esset uel auitam gloriã cõsequutus

Expanded text:
turo interitu res Romanae Latinaeque litterae turo interitu res Romanae Latinaeque litterae fecerunt. vtinam non tam fratri pietatem quam patriae praestare voluisset! Quam ille facile tali ingenio, diutius si vixisset, vel paternam esset vel avitam gloriam consecutus
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse qđ ueteres or̃õnes post nr̃as nõ a me
quiđ̃ meis .ii. illas ante pono sed a plerisq
legi sũt desite. Enumera inꝗt in plerisq ꝗͣꝗͣ
iudeo mihi mlta legenda iam te auctore q̃
antea cõtemnebam at qui hec inꝙͣ de in¬
cestu laudata oratio puerilis est locis mltis
de amore: de torm̃tis: de rumore loci sane
inanes uerum tñ nõ dũ tritis nr̃oꝵ hoĩu
aurib nec erudita ciuitate tolerabiles scrip¬
sit. Eĩ alia nõ nulla et młta dix̃ et in lustria
et in nuͣo patronor fuit et eũ mirer quũ
& uita suppeditauisset et splendor ei nõ
defuissex: cõsulẽ nõ fuisse: sed ecce in ma¬
nib uiret p̾stantissimo ingenio & flagran¬
ti studio & doctus a puero.c. qracchus: no¬
li .n. putare quenꝙͣ brute pleniorẽ aut
uberiorem adducendũ fuisse & ille sic
prorsus inꝗt existimo atq istũ de suꝑio¬
rib pene solum lego. Imo plane inꝙ̃ bru¬
te legas censeo damnũ enim illius ĩma¬

Expanded text:
fortasse, quod veteres orationes post nostras, non a me quidem— meis enim illas antepono—, sed a plerisque legi sunt desitae. Me numera, inquit, in plerisque; quamquam video mihi multa legenda iam te auctore, quae antea contemnebam. atqui haec, inquam, de incestu laudata oratio puerilis est locis multis: de amore, de tormentis, de rumore loci sane inanes, verum tamen nondum tritis nostrorum hominum auribus nec erudita civitate tolerabiles. Scripsit etiam alia non nulla et multa dixit et illustria et in numero patronorum fuit, ut eum mirer, cum et vita suppeditavisset et splendor ei non defuisset, consulem non fuisse. sed ecce in manibus vir et praestantissimo ingenio et flagranti studio et doctus a puero C. Gracchus. Noli enim putare quemquam, Brute, pleniorem aut uberiorem ad dicendum fuisse. Et ille: Sic prorsus, inquit, existimo atque istum de superioribus paene solum lego. Immo plane, inquam, Brute, legas censeo. Damnum enim illius imma
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum molli & xenophonteo genere
sermoĩs misit ad a. furiũ poetã familiare
siuim ꝗ liber nihilo notior ẽ ꝙͣ illi tresde
quib ante dixit scauri libri: Tũ brutũ niħ ꝗd
inꝗt nec iste notus ẽ nec illi sed hec mea
culpa est: Nunꝙ̃ .i. in manus inciderunt
Nũc̃ aũt &i a te sũma cõquiram ista post¬
hac curiosius: fuit igitur in catulo sermo
latinus q̃ laus dicendi nõ mediocris ab
oratorib plerisq neglecta ẽ: Nam de sono
uocis et suauitate appellandarũ lr̃arum qm̃¬

Expanded text:
scriptum molli et Xenophontio genere scriptum molli et Xenophontio genere sermonis misit ad A. Furium poetam, familiarem suum; qui liber nihilo notior est quam illi tres, de quibus ante dixi, Scauri libri. tum Brutus: Mihi quidem, inquit, nec iste notus est nec illi;— sed haec mea culpa est, numquam enim in manus inciderunt —nunc autem et a te sumam et conquiram ista posthac curiosius. Fuit igitur in Catulo sermo Latinus; quae laus dicendi non mediocris ab oratoribus plerisque neglecta est. Nam de sono vocis et suavitate appellandarum litterarum, q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt prẽmq optimũ uirũ habuisset et iuris
peritissimum accusationem factitauerit ut
athenis Ligurgus Is magistratus nõ petuit
sed fuit accusator uehemens et molestus
ut facile teneres nale quoddã stirpis bonũ
quem ego audiui iã senem quom a
sauelio multã lege aꝗlia de iustitia peti¬
usset nõ fecissem hoĩs pene infimi mẽtioe
nisi uidicarem ꝗ suspiciosius aut crimino¬
sius dicer& audiuisse me neminẽ doctus
etiam grȩcis .t. albitius potius pene gre¬
cus Loqͥuor ut opinor sed licet exoratio¬
nib uidicare: fuit aũt athenis adolescens
perfectus epycureus euaserat miniẽ aptũ
ad dicendum genus Iam.Q. Catulus nõ
antiqͦ illo more: sed hoc nr̃o nisi ꝗd fieri
põt perfectius erudituis multe littere sũ¬
mȩ nõ uite solum atq nature sed orõis
et̃ comitas incorrupta q̃dam latini ser¬
monis integritas q̃ perspici tum ex oro¬
nib eius põt: tum facillime: ex eo libro
quẽ de consulatii & de reb gestis suis cõ¬

Expanded text:
esset patremque optimum virum habuisset et iuris peritissimum, accusationem factitaverit, ut Athenis Lycurgus. Is magistratus non petivit, sed fuit accusator vehemens et molestus, ut facile cerneres naturale quoddam stirpis bonum quem ego audivi iam senem, cum ab L. Sabellio multam lege Aquilia de iustitia petivisset. Non fecissem hominis paene infimi mentionem, nisi iudicarem qui suspiciosius aut criminosius diceret audivisse me neminem. doctus etiam Graecis T. Albucius vel potius plane Graecus. Loquor ut opinor; sed licet ex orationibus iudicare. Fuit autem Athenis adulescens, perfectus Epicurius evaserat, minime aptum ad dicendum genus. iam Q. Catulus non antiquo illo more, sed hoc nostro, nisi quid fieri potest perfectius, eruditus. Multae litterae, summa non vitae solum atque naturae sed orationis etiam comitas, incorrupta quaedam Latini sermonis integritas; quae perspici cum ex orationibus eius potest tum facillime ex eo libro quem de consulatu et de rebus gestis suis con
Abbreviated transcription (Latin):
similia nulla sunt facillime perspici põt crĩq
dicendi causa duob peritissimis operã dedissex
.L. lucullo balbo . C. Aquilio Gallo: s alli hoĩs
acuti & excitati promptam & paratã magẽ¬
do & in respondẽdo celeritatẽ subtilitate diligẽ¬
tiaq suꝑauit: balbi docti & eruditi hoĩs in utraq
re cõsideratam tarditatem uicit expediendis
conficiendisq reb sic & ht̃ qđ uterq eorum
habuit & expleuit quod uterq defuit. Itaq
ut crassus mihi uidetur sapientius fecisse
ꝙͣ sceuola: hic .i. causas studiose recipiebat ĩ
quib a crasso superabat᷑ ille se cõsuli solebat
neqͣ in re inferior eẽt ꝙͣ sceuola sic seruius as¬
sentissume quoꝰ due cuules artes d forenses
plurimũ & laudis hr̃ent ei gr̃e perfecit ut
alt̾a p̾staret oĩb ex altera tm̃ assũmer& ꝙ̃tũ

Expanded text:
similia nulla sunt, facillime perspici potest. cumque similia nulla sunt, facillime perspici potest. cumque discendi causa duobus peritissimis operam dedisset, L. Lucilio Balbo C. Aquilio Gallo, Galli hominis acuti et exercitati promptam et paratam in agendo et in respondendo celeritatem subtilitate diligentiaque superavit; Balbi docti et eruditi hominis in utraque re consideratam tarditatem vicit expediendis conficiendisque rebus. Sic et habet quod uterque eorum habuit, et explevit quod utrique defuit. itaque ut Crassus mihi videtur sapientius fecisse quam Scaevola—hic enim causas studiose recipiebat, in quibus a Crasso superabatur; ille se consuli nolebat, ne qua in re inferior esset quam Scaevola—, sic Servius sapientissime, cum duae civiles artes ac forenses plurimum et laudis haberent et gratiae, perfecit ut altera praestaret omnibus, ex altera tantum assumeret
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ malluisse ꝙ̃ in prima secundus atq haud scio
an par principalib eẽ potuisse sed fortasse ma¬
liut id qđ ẽ adeptus longe oiũm nõ eiusdem
m̃o ętatis sed eorum ẽt ꝗͥ fuissent in uire ciuił
eẽ princeps. hic brutus: An tu inꝗt ẽt̃ ne
sceuole seruiũ nr̃m añponis. sic ⁊i inꝙͣ brute
existimo iuris cuuł magnũ usum & apud
didiciss& artem que docer& rẽ uniu̾sã tribu¬
ere in ꝑtes latentẽ explicare diffiniendo ob¬
scuram explanare interpͥtando ambiguam
pͥmum uidere deinde distinguere Postremo
hr̃e regulam qua uera & falsa iudicarentur
& quȩ quib p̃posita ẽẽnt queq̃ nõ ẽẽnt con¬
sequentia hic .N. attulit hãc artẽ oiũm arti¬
um maximã qͣi lucẽ ad ea ꝗͣ cõfuse ab aliis
aut respondebantur aut agebantur. Dialeti¬
cam mihi uideris dicere inꝗt Recte inꝙͣ
intelligis:. S adiunxit etiã & litterarũ scĩam
& loquendi elegantiã quȩ ex scriptis eius qͦꝵ

Expanded text:
e maluisse quam in prima secundus. Atque haud scio an par principibus esse potuisset; sed fortasse maluit, id quod est adeptus, longe omnium non eiusdem modo aetatis sed eorum etiam qui fuissent in iure civili esse princeps. hic Brutus: Ain tu? inquit. Etiamne Q. Scaevolae Servium nostrum anteponis? Sic enim, inquam, Brute, existimo, iuris civilis magnum usum et apud didicisset artem quae doceret rem universam tribuere in partis, latentem explicare definiendo, obscuram explanare interpretando, ambigua primum videre, deinde distinguere, postremo habere regulam qua vera et falsa iudicarentur et quae quibus propositis essent quaeque non essent consequentia. hic enim adtulit hanc artem omnium artium maximam quasi lucem ad ea quae confuse ab aliis aut respondebantur aut agebantur. dialecticam mihi videris dicere, inquit. Recte, inquam, intellegis; sed adiunxit etiam et litterarum scientiam et loquendi elegantiam, quae ex scriptis eius, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
illis quos paulo ante diximus Isocrates cuiꝰ
domus cuncte greciȩ quasi ludus quidam
patuit atq officina dicendi magnus orator¬
& perfectus magister ꝙ ꝙͥ forensi luce caru¬
it. intraq parietes aliud: eam gloriã quã
nemo quidẽ meo iudicio ẽ postea consecut
Is & ip̃e scripsit multa preclare & docuit
alios: et cũ cȩtera melius ꝙ̃ superiores tum
primus intellexit etiã in soluta or̃one dũ
uersũ effugeres. modũ tñ & numerũ qͣndã
oportere seruari:. Ante hũc enĩ uerborũ qi
structura quedã & ad numerũ cõclusio nul¬
la erat: aut siq̃n erat nõ apparebat eã de¬
dita oꝑa eẽ quesitam que forsitan laus sit
Uerũ tñ naͣ magis tum casuq noĩum ꝙͣqͥ aut
ratioe aliqͣ. aut obseruatione fiebat: Ipsa .i.

Expanded text:
illis quos paulo ante diximus Isocrates, cuius illis quos paulo ante diximus Isocrates, cuius domus cunctae Graeciae quasi ludus quidam patuit atqet perfectus magister, quamquam forensi luce caruit intraque parietes aluit eam gloriam quam nemo, meo iudicio, est postea consecutus. is et ipse scripsit multa praeclare et docuit alios, et cum cetera melius est quam superiores, tum primus intellexit etiam in soluta oratione, dum uersum effugeret, modum tamen et numerum quendam oportere seruari. Ante hunc enim uerborum quasi structura et quaedam ad numerum conclusio nulla erat, aut, si quando erat, non apparebat eam dedita opera esse quaesitam. Quae forsitan laus sit, uerum tamen natura magis tum casuque non numquam, haud ratione aliqua aut ulla obseruatione fiebat». Fl.
Abbreviated transcription (Latin):
sententiis cõpressione rerũ breues e& ob eam
ipsam causam interdũ sub oscuri. Sed ut in¬
intellectũ est: ꝙ̃tam uĩ hr̃et accurata & fac¬
ta quodamõ oratio. tũ ẽt magistri dicendi mł¬
ti subito extiterũt Tũ leontinus gorgias Trã¬
simachus calchedonius Prothagoras abderi¬
tas Prodicus chius: Hippias elius in honore
magno fuit: Alii q młti tp̃rib eisdem docere se
profitebantur. arrogantib sane uerbis quem
admodũ causa inferior. ita enĩ loquebantur¬
dicendo fieri sunior posset: His opposuit sese
socrates qui subtilitate quadam disputandi
refellere eorũ instituta solebat: uerbis huiuis
que fuerat antiqor. sed hec inqua de bonis
rebus & malis deq hoiũm uita ac morib
disputatur inuenta dicitur. Qđ qm̃ genus
ab hoc qđ proposuimus abhorret pħos aliud
in tempus reisciamus ad oratores a quib digres¬
si sumus reuertamur. Extitit igitur iã senib

Expanded text:
sententiis, compressione rerum breves et ob eam sententiis, compressione rerum breves et ob eam ipsam causam interdum subobscuri. sed ut intelle- ctum est quantam vim haberet accurata et facta quodam modo oratio, tum etiam magistri dicendi multi subito exstiterunt. Tum Leontinus Gorgias, Thrasymachus Calche donius, Protagoras Abderites, Prodicus Cius, Hippias Elius in honore magno fuit ; aliique multi temporibus eisdem docere se profitebantur, arrogantibus sane verbis, quem ad modum causa inferior—ita enim loquebantur—dicendo fieri superior posset. his opposuit sese Socrates, qui subtilitate quadam disputandi refellere eorum instituta solebat verbis. Huius quae fuerat antiquior, sed haec, in qua de bonis rebus et malis deque hominum vita et moribus disputatur, inventa dicitur. Quod quoniam genus ab hoc quod proposuimus abhorret, philo- sophos aliud in tempus reiciamus; ad oratores, a quibus digressi sumus, revertamur. exstitit igitur iam senibus
Abbreviated transcription (Latin):
paridem ciius scripta quedã feruntur. & thu¬
cydidem qui nõ nascentib athenis sed iam
adultis fuerunt. littera nulla ẽ. que quidẽ
ornatũ aliquem habeat. & oratoris ẽẽ uidea¬
tur: q̃ ꝗ̃ opinio ẽ. et eũ qui multis anĩs ante
hos fuerit Pisistratum & Paulo seniorem ẽt
solonem posteaq clystenẽ multũ ut tprib
illis ualiusse dicendo. post hanc etatẽ. aliqđ
anĩs ut ex attici monum̃tis perspici potest
themistocles fuit quẽ cõstat tũ prudentia. tũ
&̃ eloquentia prestitisse: Postea Pericles qui
cũ floreret om̃i gnͣe uirtutis hac tñ fuit¬
laude clarissimus. Deonẽ ẽt tp̃rib illis turbu¬
lentũ illum quid̃ cuiẽ sed tñ eloquentẽ cõstat
fuisse huic etati suppares Alcibiades: Critias
T heramenes quib tp̃rib ꝗđ dicendi genus ui¬
guerit. ex Tucididi scriptis qui ip̃e tũ fuit in¬
telligi max põt si randes erant. uerbis crebris

Expanded text:
Periclem, cuius scripta quae dam feruntur, et ThuPericlem, cuius scripta quae dam feruntur, et Thucydidem, qui non nascentibus Athenis sed iam adultis fuerunt, littera nulla est quae quidem ornatum aliquem habeat et oratoris esse videatur. Quamquam opinio est et eum, qui multis annis ante hos fuerit, Pisistra- tum et paulo seniorem etiam Solonem posteaque Clisthenem multum ut temporibus illis valuisse dicendo. post hanc aetatem aliquot annis, ut ex Atticis monumentis potest perspici, Themistocles fuit, quem constat cum prudentia tum etiam eloquentia praestitisse; post Pericles, qui cum floreret omni genere virtutis, hac tlaude clarissimus. Cleonem etiam temporibus illis turbulentum illum quidem civem, sed tamen eloquentem constat fuisse. huic aetati suppares Alcibiades Critias Theramenes; quibus temporibus quod dicendi genus viguerit ex Thucydidi scriptis, qui ipse tum fuit, intellegi maxime potest. Grandes erant verbis, crebri
Abbreviated transcription (Latin):
sit: eius expromere ꝙͣtamq iis qui sint eam
cõsecuti dignitatẽ afferat neq propositũ nob
ẽ hoc loco neq necessariũ hoc uero sine ulla
dubitatioe cõfirmauerim sine illa arte paria¬
tur aliqua siue excitatione quadam siue na
rem unã eẽ oium difficillimã Quibus enim.
ex quinq rebus cõstare dicitur earũ unaq̃q
ẽ ars ip̃a magna per sese: quarũ quiq artiũ
cõcursus maximarũ quantã iuim ꝙͣtamq dif¬
ficultatem habeant extimari põt. Tristis est
grȩcia quȩ cũ eloquentiȩ studio sit incensa
iam duiq excellat. in ea prȩstetq cȩteris tñ
om̃s artes uetustiores habet. & multo ante
nõ inuentas solum sed etiam ꝑfectas qm̃ hec
ẽ a grȩtis elaborata dicendi iuis: atq copia in
qua cũ intueor. maxime mihi occurrẽt et
quasi lucent athenȩ tue qua in urbe pͥmũ
se orator extulit. primũq ẽt monum̃tis &
litteris oratio est cȩpta mandari: tam̃. ante

Expanded text:
sit eius expromere quantamque eis qui sint eam sit eius expromere quantamque eis qui sint eam consecuti dignitatem adferat, neque propositum nobis est hoc loco neque necessarium. Hoc vero sine ulla dubitatione con- firmaverim, sive illa arte pariatur aliqua sive exercitatione quadam sive natura, rem unam esse omnium difficillimam. Quibus enim nque rebus constare dicitur, earum una quaeque est ars ipsa magna per sese. Qua re quinque artium concursus maximarum quantam vim quantamque difficul tatem habeat existimari potest. testis est Graecia, quae cum eloquentiae studio sit incensa iamdiuque excellat in ea praestetque ceteris, tamen omnis artis vetustiores habet et multo ante non inventas solum sed etiam perfectas, quam haec est a Graecis elaborata dicendi vis atque copia. In quam cum intueor, maxime mihi occurrunt, Attice, et quasi lucent Athenae tuae, qua in urbe primum se orator extulit primumque etiam monumentis et litteris oratio est coepta mandari. tamen ante
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate cum alia cetiderũt: tũ ẽt ea ip̃a de qua
disputare ordimur eloq̃ntia obmutuit. Tũ ille
ceterarũ rerum cã inꝗt istuc & doleo et do¬
lendũ puto. dicendi aũt me nõ tam fructus
& gła ꝙ̃ studiũ ip̃m ex̾citatioq delectat: quod
mihi nulla res eripiet te presertim tam studio¬
so & dicere enĩ nemo bene põt nisi qui p̾rudẽ¬
ter intelligit: Quare qui eloquentiȩ uere dat
operam dat prudentiȩ: qua ne maximis ꝗdẽ
ꝙͣ brute dicis eoq magis ista dicendi laude
delector. quod cȩtera que sunt quõdam habi¬
ta in ciuitate pulcherrima. nemo ẽ tã humilis¬
ꝗ aut se nõ posse adipisci: aut adeptũ putet
eloquentẽ neminẽ uideo factũ eẽ iuctoria
S quo facilius sermo explicetur sedentes si ui¬
detur agamus. Cũ idem placuisset illis tũ in
pratulo propter. Platonis statuam cõsedimus
Nic ego. laudare igitur eloquentiã et ꝙͣta uis

Expanded text:
civitate cum alia ceciderunt tum etiam ea ipsa, de qua civitate cum alia ceciderunt tum etiam ea ipsa, de qua disputare ordimur, eloquentia obmutuit. tum ille: Ceterarum rerum causa, inquit, istuc et doleo et dolendum puto; dicendi autem me non tam fructus et gloria quam studium ipsum exercitatioque delectat: quod mihi nulla res eripiet te praesertim tam studioso mei. Dicere enim bene nemo potest nisi qui prudenter intellegit; qua re qui eloquentiae verae dat operam, dat prudentiae, qua ne maximis quide praeclare, inquam, Brute, dicis eoque magis ista dicendi laude delector quod cetera, quae sunt quon- dam habita in civitate pulcherrima, nemo est tam humilis qui se non aut posse adipisci aut adeptum putet; eloquentem neminem video factum esse victoria. Sed quo facilius sermo explicetur, sedentes, si videtur, agamus. Cum idem placuisset illis, tum in pratulo propter Platonis statuam con- sedimus. hic ego: Laudare igitur eloquentiam et quanta vis
Abbreviated transcription (Latin):
uel nostrũ potius detulissem magnope se uelle
te sciremus ẽẽ uacuũ. quare si tibi ẽ cõmodũ
ede illa q̃ cȩperas & bruto & mihi Ego uero
inq̃ si potero faciã uobis satis Poteris inꝗt rela¬
xa mõ paulũ auĩm aut sane si potes libera. nẽ¬
pe. igitur hinc tum Pomponi ductus ẽ sermo
qd erat a me mentio facta causam deiotari fi¬
delissimi atq optimi reges ornatissime & co¬
piosissime a bruto me audisse defensam: Scio
inꝗt ab isto initio tractũ ẽẽ sermonẽ teq bru¬
ti dolentẽ uicẽ quasi defleuisse uiditiorũ uasti¬
tatem. & fori. fȩci inꝙ istuc quidem et sȩpe fa¬
cio nã mihi brute in te intuenti crebro ĩmẽ¬
tem uenit uereri & qđ nã curriculũ aliq̃n sit
habitura tua & natura admirabilis et exꝗ¬
sita doctrina et singularis industria Cũ enĩ
in max imis causis uersatus eẽs et cũ tibi etas
nr̃a iã recederet. fascisq sumitterer. subito in

Expanded text:
vel nostrum potius detulissem, magno opere hic vel nostrum potius detulissem, magno opere hic te sciremus esse vacuum. Qua re, si tibi est commodum, ede illa quae coeperas et Bruto et mihi. ego vero, inquam, si potuero, faciam vobis satis. Poteris, inquit: relaxa modo paulum animum aut sane, si potes, libera. Nempe igitur hinc tum, Pomponi, ductus est sermo, quod erat a me mentio facta causam Deiotari fidelissimi atque optimi regis ornatissime et copiosissime a Bruto me audisse defensam. scio, inquit, ab isto initio tractum esse sermonem teque Bruti dolentem vicem quasi deflevisse iu- diciorum.vastitatem et fori. Feci, inquam, istuc quidem et saepe facio. Nam mihi, Brute, in te intuenti crebro in merrtem venit vereri, ecquodnam curriculum aliquando sit habitura tua et natura admirabilis et exquisita doctrina et singularis industria. Cum enim in maximis causis versatus esses et cum tibi aetas nostra iam cederet fascisque summit- teret, subito in
Abbreviated transcription (Latin):
negat uideo flagitatorẽ nõ illũ qđ tibi moles¬
tũ: sed assiduũ tamen & acrem fore. Tũ Lom¬
ponuis ego uero inꝗt brutum nihil mentiri
puto. Uideor enĩ iam te ausurus ẽẽ appellare
qm̃ longo interuallo mõ primũ animaduerti
paulo te hylariorem: Itaq qm̃ hic qđ mihi de¬
beretur. se exacturũ professus est. quod huic
debes ego a te peto. Quid nã id inꝙͣ ut scribas
inꝗt aliquid iã pridem enĩ cõticuerũt tuȩ
littere: nam ut illos de re. P. libros edidisti
niħ a te sane postea accepimus eisq nosmet
ip̃i ad rerũ naturaliũ memoriam cõprehen¬
dam impulsi atq incensi sumus. sed illa cũ pote¬
ris atq ut possis rogo. Nũc uͦ inquit si ẽ aĩo ua¬
cuo expone nobis quod querimus. Quid nã est
inꝙ̃. quid mihi nuꝑ in tusculano icohauisti
de oratorib qn ẽẽ cepissent: qui & et quales
fuissent quẽ ego sermonem cũ ad brutũ tuum

Expanded text:
negat, video flagitatorem non ilium quidem tibi molesnegat, video flagitatorem non ilium quidem tibi molestum, sed adsiduum tamen et acrem fore. Tum Pomponius: Ego vero, inquit, Brutum nihil mentiri puto. Videor enim iam te ausurus esse appellare, quoniam longo intervallo modo primum animadverti paulo te hilariorem. itaque quoniam hic quod mihi deberetur se exacturum professus est, quod huic debes ego a te peto. Quidnam id ? inquam. Vt scribas, inquit, aliquid; iam pridem enim conticuerunt tuae litterae. Nam ut illos de re public libros edidisti, nihil a te sane postea accepimus: eisque nosmet ipsi ad rerum nostrarum memo- riam comprehendendam impulsi atque incensi sumus. Sed illa, cum poteris; atque ut possis, rogo; nunc vero, inquit, si es animo vacuo, expone nobis quod quaerimus. Quidnam est id? inquam. Quod mihi nuper in Tusculano in cohavisti de oratoribus, quando esse coepissent, qui etiam et quales fuissent. Quem ego sermonem cum ad Brutum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis exaruit nec ex cõditis qui iacent intene¬
bris & ad quos oĩs nobis aditus qui pene solis
obstructus ẽ: seremus igitur aliꝗd tanꝙ̃ in
inculto & derelicto solo quod ita diligenter
colemus ut impendiis ẽt augere possimus
largitatem tui muneris mõ idẽ nr̃ aũis efficere
possit quod ager qui ꝙͣ multos annos quieuit
uberiores efficere fruges sol&. Tum ille ego uͦ
ex pectabo ea quȩ polliceris. neq exigam nisi
tuo comodo. & erunt mihi pergrata si solueris
Mihi qͦ inquit brutus et expectanda sũt ea q̃
attico polliceris et si fortasse ego ate huius
uoluntarius procurator petam qđ ip̃e cui de¬
bes incomodo exacturũ negat: At uero inꝙ̃
tibi ego brute nõ soluam nisi pius a te ca¬
uero. amplius eo noĩe neminẽ cuius petitio
sit petiturũ. Nõ me hercule inquit tibi repro¬
mittere. isuc ꝗdem ausus sim: Nã hũc qui

Expanded text:
tatis exaruit—nec ex conditis, qui iacent in tenetatis exaruit—nec ex conditis, qui iacent in tenebris et ad quos omnis nobis aditus, qui paene solis patuit, obstructus est. Seremus igitur aliquid tamquam in inculto et derelicto solo; quod ita diligenter colemus, ut impendiis etiam augere possimus largitatem tui muneris: modo idem noster animus efficere possit quod ager, qui cum multos annos quievit, uberiores efferre fruges solet. Tum ille: ego vero et exspectabo ea quae polliceris, nec exigam nisi tuo commodo et erunt mihi pergrata, si solveris. Mihi quoque, inquit Brutus, et exspectanda sunt ea quae Attico polliceris, etsi fortasse ego a te huius voluntarius procurator petam, quod ipse, cui debes, incommodo se tuo exacturum negat. at vero, inquam, tibi ego, Brute, non solvam, nisi prius a te cavero amplius eo nomine neminem, cuius petitio sit, petiturum. Non me hercule, inquit, tibi re- promittere istuc quidem ausim. Nam hunc, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: istũ ip̃m inꝙ̃ brute dico librum mihi saluti
fuisse: Tũ atticus optatissimũ quidẽ mihi ẽ
quod dicis: sed quid tandem habuit liber iste
qđ tibi aut nouum: aut tanto usui posset eẽ
Ille uero et noua inꝙͣ mihi quid̃ młta & eam
utilitatẽ. quã requirebam ut explicatis ordi¬
nibus tp̃rum uno in cõspectu oĩa uiderẽ. que
cũ studiose tractare cepissem ip̃a mihi trae¬
tatio litterarum salutaris fuit: admonuitq Lo¬
mꝑoni ut a te ip̃o sumerẽ aliquid ad me re¬
fitiendũ. teq remunerandũ si nõ pari. at grato
tñ munere: qͣnꝙͣ illud hesiodium laudatur.
a doctis qđd eadem mensura reddere iubet.
qua accepis aut etiam cumulatione si possis
ego aũt uoluntatem tibi profecto emetiar. sed
rẽ ip̃am nõ dum posse iudeor. idq ut ignoscas
ate peto: nec enĩ ex nouis: ut agricole solẽt
fructib ẽ unde tibi reddam qđ accepi sic ois

Expanded text:
est ? Istum ipsum, inquam, Brute, dico librum mihi saluti est ? Istum ipsum, inquam, Brute, dico librum mihi saluti fuisse. tum Atticus: Optatissimum mihi quidem est quod dicis; sed quid tandem habuit liber iste quod tibi aut novum aut tanto usui posset esse? ille vero et nova, inquam, mihi quidem multa et eam utilitatem quam requirebam, ut explicatis ordinibus temporum uno in conspectu omnia viderem. Quae cum studiose tractare coepissem, ipsa mihi tractatio litterarum salutaris fuit admonuitque, Pomponi, ut a te ipso sumerem aliquid ad me reficiendum teque remunerandum si non pari, at grato tamen munere: quamquam illud Hesiodium laudatur a doctis, quod eadem mensura reddere iubet quae acceperis aut etiam cumulatiore, si possis. ego autem voluntatem tibi profecto emetiar, sed rem ipsam nonduin posse videor; idque ut ignoscas, a te peto. Nec enim ex novis, ut agricolae solent, fructibus est, unde tibi reddam quod accepi—sic omnis