comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cee messis instarent: uenit sam.¬
son inuisere uolens uxorem su-¬
am : & attulit ei hedum de capris.
Cumq cubiculum eius solito uell&
intrare : prohibuit eum pater
illius dicens. Putaui quod odisses
eam : & ideo tradidi illam amico
tuo. Sed habet sororem quȩ
uinior & pulchrior illa est: sit
tibi pro ea uxor. Cui respondit
samson. Ab hac die non erit
culꝑa in me: contra philisteos. Fa¬
faces ligauit in medio. Quas igne
succendens dimisit: ut huc illucq
discurrerent. Quȩ statim perre¬¬
xerunt in segetes philistinorum.
Quibus succensis: & comportatȩ iam
friiges. & adhuc stantes in stipula
concrẽmatȩ sunt: in tantum ut
uineas quoq & oliueta flamma
consumer&. Dixeruntq philistiim.
Quis fecit hanc rem: Quibus
dictum est. Samson gener tham-¬
nathei : quia tulit uxorem eius
& alteri tradidit hȩc operatus est.
Ascenderuntq philistiim: & combus¬
serunt tam mulierem quam pa-¬
trem eius. Quibus ait samson.

Expanded text:
ceae messis instarent, venit Samceae messis instarent, venit Samson, invisere volens uxorem suam, et attulit ei haedum de capris. Cumque cubiculum ejus solito vellet intrare, prohibuit eum pater illius dicens: Putavi quod odisses eam, et ideo tradidi illam amico tuo: sed habet sororem, quae junior et pulchrior illa est, sit tibi pro ea uxor. Cui respondit Samson: Ab hac die non erit culpa in me contra Philisthaeos: facifaces ligavit in medio: quas igne succendens, dimisit, ut huc illucque discurrerent. Quae statim perrexerunt in segetes Philisthinorum. Quibus succensis, et comportatae jam fruges, et adhuc stantes in stipula, concrematae sunt, in tantum, ut vineas quoque et oliveta flamma consumeret. Dixeruntque Philisthim: Quis fecit hanc rem? Quibus dictum est: Samson gener Thamnathaei: quia tulit uxorem ejus, et alteri tradidit, haec operatus est. Ascenderuntque Philisthim, et combusserunt tam mulierem quam patrem ejus. Quibus ait Samson:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi quid signific&e problema.
Q uod si facere nolueris: incendemus¬
& te & domum patris tui. An
ideirco nos uocastis ad nuptias:
ut spoliaretis: Quȩ fundebat.
apud samson lacrimas: & quere-¬
batur dicens. Odisti me. & non
diligis : ideirco problema quod
proposuisti filiis populi mei. non
uis michi exponere. At ille respon.¬
dit. Patri meo & matri nolui
dicere: & tibi indicare potero:
Septem igitur diebus conuiuii.
die septimo cum ei molesta
essoe: exposuit. Quȩ statim
indicauit ciuibus suis. Et illi
dixerunt: ei die septimo: ante
solis occubitum. Quid dultius
melle: aut quid leone fortius:
Qui ait ad eos. Si non arassetis in
uitula mea: non inuenissetis
propositionem meam. Irruit
itaq in eum spiritus domini.
D escenditq ascalonem: & perciis-¬
sit ibi triginta uiros. Quorũ
ablatas uestes: dedit his qui
problema soluerant. Iratusq ni-¬
mis. ascendit in domum patris
sui. Uxor autem eius accepit
maritum: unum de amicis

Expanded text:
tibi quid significet problema. tibi quid significet problema. Quod si facere nolueris, incendemus te, et domum patris tui. An idcirco nos vocastis ad nuptias, ut spoliaretis? Quae fundebat apud Samson lacrymas, et querebatur dicens: Odisti me, et non diligis: idcirco problema, quod proposuisti filiis populi mei, non vis mihi exponere. At ille respondit: Patri meo et matri nolui dicere, et tibi indicare potero? Septem igitur diebus convivii fdie septimo cum ei molesta esset, exposuit. Quae statim indicavit civibus suis. Et illi dixerunt ei die septimo ante solis occubitum: Quid dulcius melle, et quid leone fortius? Qui ait ad eos: Si non arassetis in vitula mea, non invenissetis propositionem meam. Irruit itaque in eum Spiritus Domini, descenditque Ascalonem, et percussit ibi triginta viros. Quorum ablatas vestes dedit iis qui problema solverant. Iratusque nimis ascendit in domum patris sui: uxor autem ejus accepit maritum unum de amicis
Abbreviated transcription (Latin):
comedebat in uia. Ueniensq ad
patrem sium & matrem: dedit:
eis partem. Qui & ipsi comede¬
runt. Nec tamen eis uoluit in-¬
dicare : quod mel de corpore le.¬
onis assumpserit. Descendit itaq
pater eius ad mulierem: & fecit
filio suo samson conuiuium. Sic
enim facere iuuenes consueue¬
rant. Cum igitur ciues loci il.¬
lius uidissent eum: dederunt ei
sodales triginta qui essent cum
eo. Quibus locutus est samson.
Proponam uobis problema. Quod
si solueritis michi intra septem
dies conuiuii. dabo uobis tri-¬
ginta sindones. & totidem tuni¬
cas. Sin autem non potueritis
soluere: uos dabitis michi trigin¬
ta sindones. & euisdem numeri
tunicas. Qui responderunt ei.
Propone problema : ut audiamus.
Dixitq eis. De comedente exiuit
cibus : & de forti egressa est dul-¬
cedo. Nec potuerunt per tres
dies propositionem soluere.
Cumq adesset dies septimus: dixe¬
runt ad uxorem samson. Blandi-¬
re uiro tuo: & suade ei. ut indic&

Expanded text:
comedebat in via: veniensque ad comedebat in via: veniensque ad patrem suum et matrem, dedit eis partem, qui et ipsi comederunt, nec tamen eis voluit indicare quod mel de corpore leonis assumpserit. Descendit itaque pater ejus ad mulierem, et fecit filio suo Samson convivium. Sic enim juvenes facere consueverant. Cum igitur cives loci illius vidissent eum, dederunt ei sodales triginta, qui essent cum eo. Quibus locutus est Samson: Proponam vobis problema: quod si solveritis mihi intra septem dies convivii, dabo vobis triginta sindones et totidem tunicas: sin autem non potueritis solvere, vos dabitis mihi triginta sindones, et ejusdem numeri tunicas. C. L. Qui responderunt ei: Propone problema, ut audiamus. Dixitque eis: De comedente exivit cibus, et de forti egressa est dulcedo. Nec potuerunt per tres dies propositionem solvere. Cumque adesset dies septimus, dixerunt ad uxorem Samson: Blandire viro tuo, et suade ei ut indicet
Abbreviated transcription (Latin):
filiabus philistiim. ascendit et
tha: de filiabus philistinorum.
Quam queso. ut michi accipiatis
uxorem. Cui dixerunt pater &
mater sua. Numquid non est
mulier in filiabus fratrum tuorũ
& in omni populo tuo: quia uis
accipere uxorem de philistum
qui incircumcisi sunt: Dixitq
samson ad patrem suum. Hanc
michi accipe: quia placuit ocu¬
lis meis. Parentes autem eius
nesciebant quod a dño res fier&:
& querer& occasionem contra
philistum. eo enim tempore. phi-¬
listiim dominabantur israhel.¬
Descendit itaq samson. cum patre
suo & matre: in thamnathã. Cumq
uenissent ad uineas oppidi. appa-
spiritus dñi in samson. & dilacera¬
bens in manu. Et hoc patri et
matri noluit indicare. Descen¬¬
ditq: & locutus est mulieri quȩ
placuerat oculis eius. & post ali¬
quot dies reuertens ut accipero&
eam: declinauit ut uider& cada-¬
uer lednis: & ecce examen apum
in ore leonis erat: ac fauus mellis.
Quẽ cum sumpsiss& in manibus.

Expanded text:
filiabus Philisthim, ascendit et filiabus Philisthim, ascendit et tha de filiabus Philisthinorum; quam, quaeso, ut mihi accipiatis uxorem. Cui dixerunt pater et mater sua: Numqmulier in filiabus fratrum tuorum et in omni populo meo quia vis accipere uxorem de Philisthim qui incircumcisi sunt dixitque Samson ad patrem suum hanc mihi accipe quia placuit oculis meis parentes autem eius nesciebant quod res a Domino fieret et quaereret occasionem contra Philisthim eo enim tempore PhilistDescendit itaque Samson cum patre suo et matre in Thamnatha. Cumque venissent ad vineas oppidi, apparuSpiritus Domini in Samson, et dilacerabens in manu, et hoc patri et matri noluit indicare. Descenditque et locutus est mulieri, quae placuerat oculis ejus. Et post aliquot dies revertens ut acciperet eam, declinavit ut videret cadaver leonis, et ecce examen apum in ore leonis erat ac favus mellis. Quem cum sumpsisset in manibus,
Abbreviated transcription (Latin):
meis : & faciamus tibi hedum
de capris. Cui respondit ange-¬
lus. Si me cogis: non cõmedam
panes tuos. Sin autem uis holo.¬
caustum facere : offer illud
dño. Et nesciebat manue: quod
angelus dĩ esset. Dixitq ad
eum. Quod est tibi nomen:
ut si sermo tuus fuerit exple-¬
tus. honoremus te : Cui ille
respondit. Gur queris nomen
meum: quod est mirabile: Tu-¬
lit itaq manue hedum de
capris & libamenta. & posuit
super petram: offerens dño qui
facit mirabilia. Ipse autem &
uxor eius intuebantur. Cumq
ascender& flamma altaris in
cȩlum : angelus dñi in flamma
pariter ascendit. Quod cum
uidissent manue & uxor eius.
proni cȩciderunt in terram. &
ultra non eis apparuit angelus
dñi. Statimq intellexit manue
angelum esse dñi. Et dixit ad
uxorem suam. Morte morie
nostris holocaustum & libamen¬
puer : & benedixit ei dñs. Cepit.¬
q spiritus dñi esse cum eo in
castris dan: inter saraa & esthaol.
tha. Uidensq ibi mulierem de

Expanded text:
meis, et faciamus tibi haedum meis, et faciamus tibi haedum de capris. Cui respondit Angelus: Si me cogis, non comedam panes tuos: sin autem vis holocaustum facere, offer illud Domino. Et nesciebat Manue quod angelus Domini esset. Dixitque ad eum: Quod est tibi nomen, ut, si sermo tuus fuerit expletus, honoremus te? Cui ille respondit: Cur quaeris nomen meum, quod est mirabile? Tulit itaque Manue haedum de capris, et libamenta, et posuit super petram, offerens Domino, qui facit mirabilia; ipse autem et uxor ejus intuebantur. Cumque ascenderet flamma altaris in coelum, angelus Domini in flamma pariter ascendit. Quod cum vidissent Manue et uxor ejus, proni ceciderunt in terram, et ultra eis non apparuit angelus Domini. Statimque intellexit Manue angelum esse Domini, et dixit ad uxorem suam: Morte moriemus nostris holocaustum et libamentapuer, et benedixit ei Dominus. Coepitque Spiritus Domini esse cum eo in castris Dan inter Saraa et Esthaol. tha. Vidensque ibi mulierem de
Abbreviated transcription (Latin):
ut uir dĩ quem misisti ueniat
iterum : & doceat nos quid de-¬
beamus facere de puero. qui
nasciturus est. Exaudiuitq dñs
precantem manue: & apparuit
ruirsum angelus dĩ uxori eius
sedenti in agro. Manue autem
maritus eius non erat cum ea.
Quȩ cum uidiss& angelum. festi¬
nauit & cucurrit. ad uirum suum.
nuntiauitq ei dicens. Ecce appa-¬
ruit michi uir : quem ante ui-¬
deram. Qui surrexit: & secu¬
tus est uxorem suam. Weniensq
ad uirum : dixit ei. Tues qui
locutus es mulieri: & ille res¬
pondit. Ego sum. Cui manue
quando inquit sermo tuus
fuerit expletus. quid uis ut faci-¬
at puer : aut a quo se obseruare
debebit: Dixitq angelus dñi
ad manue. Ab omnibus quȩ lo-¬
ciitus sum uxori tuȩ abstineat
se. & quicquid ex uinea nasci-¬
tur non comedat. Uinum &
siceram non bibat. Nullo uesca¬
tur inmundo: & quod ei prece-¬
pi impleat. atq custodiat. Di¬
xitq manue: ad angelum dñi.
Obsecro te ut adquiescas precibus

Expanded text:
ut vir Dei, quem misisti, veniat ut vir Dei, quem misisti, veniat iterum et doceat nos quid debeamus facere de puero, qui nasciturus est. Exaudivitque Dominus precantem Manue, et apparuit rursum angelus Dei uxori ejus sedenti in agro. Manue autem maritus ejus non erat cum ea. Quae cum vidisset angelum, festinavit et cucurrit ad virum suum: nuntiavitque ei, dicens: Ecce apparuit mihi vir, quem ante videram. Qui surrexit et secutus est uxorem suam: veniensque ad virum, dixit ei: Tu es qui locutus es mulieri? Et ille respondit: Ego sum. Cui Manue: Quando, inquit, sermo tuus fuerit expletus, quid vis ut faciat puer? aut a quo se observare debebit? Dixitque angelus Domini ad Manue: Ab omnibus, quae locutus sum uxori tuae, abstineat se, et quidquid ex vinea nascitur, non comedat: vinum et siceram non bibat, nullo vescatur immundo, et quod ei praecepi, impleat atque custodiat. Dixitque Manue ad angelum Domini: Obsecro te, ut acquiescas precibus
Abbreviated transcription (Latin):
eos in manus philistinorum. qua-¬
draginta annis.xU.¬
rat autem uir quidam de saraa
& de stirpe dan. nomine manue.
habens uxorem sterilem. Qui
apparuit angelus dñi: & dixit
ad eam. S̾terilis es. & absq libe¬
ris: sed concipies. & paries filium.
C aue ergo ne uinum bibas ac
siceram: nec inmundum quicqu̾a
comedas : quia concipies & paries
filium. cuius non tanget caput
nouaeula. Erit enim nazareus
dĩ ab infantia sua & ex matris utero:
& ipse incipiet liberare israhel
de manu philistinorum. Quȩ
cum ueniss&& ad maritum: dixit
ei. Uir dĩ uenit ad me. habens
uultum angelicum: terribilis
nimis. Quem cum interrogas¬
sem quis esset. & unde uenisset.
& quo nomine uocaretur: noluit
michi dicere: sed hoc respondit.
Ecce concipies : & paries filium.
C aue ne uinum hibas nec siceram:
& ne aliquo uescaris inmundo.
Frit enim puer nazareus dĩ ab in-¬
fantia sua. & ex utero matris: usq
ad diem mortis suȩ. Orauit itaq

Expanded text:
eos in manus Philisthinorum quaeos in manus Philisthinorum quadraginta annis erat autem vir quidam de Saraa et de stirpe Dan nomine Manue habens uxorem sterilem cui apparuit angelus Domini et dixit ad eam sterilis es et absque liberis sed concipies et paries filium cave ergo ne vinum bibas ac siceram ne inmundum quicquam comedas quia concipies et paries filium cuius non tanget caput novacula erit enim nazareus Dei ab infantia sua et ex matris utero et ipse incipiet liberare Israhel de manu Philisthinorum quae cum venisset ad maritum dixit ei vir Dei venit ad me habens vultum angelicum terribilis nimis quem cum intesem, quis esset, et unde venisset, et quo nomine vocaretur, noluit mihi dicere, sed hoc respondit: Ecce concipies et paries filium: cave ne vinum bibas, nec siceram, et ne aliquo vescaris immundo: erit enim puer Nazaraeus Dei ab infantia sua, et ex utero matris usque ad diem mortis suae. Oravit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
pore de effraim. quadraginta duo
milia. Iudicauitq iepthe galaadi.¬
tes israhel: sex annis. Et mortuus
est. ac sepultus in ciuitate sua galaad.
ost hunc iudicauit. israhel XiIII.¬
abessan de bethleem: qui habuit
triginta filios & totidem filias.
Quas emittens foras. maritis dedit:
& eusdem numeri filiis suis ac-¬
cepit uxores : introdiicens in
domum suam. Qui seꝑtem an¬
nis iudicauit ifrahel. Mortu¬
usq est. ac sepultus in bethleem.
Qui successit a ialon zabulonites:
& iudicauit israhel decem annis.
Mortuusq est : ac sepultus in zabu-¬
lon. Post hunc iudicauit israhel
abdon filius hellel pharathoni.¬
tes: qui habuit quadraginta fi.¬
lios. & triginta ex eis nepotes:
ascendentes super septuaginta pul-.¬
los asinarum. Et iudicauit isra¬
hel octo annis. Mortuusq est.
ac sepultus in pharathon terrę
effraim. in monte amalachi. Rur¬
sumq filii israhel fecerunt malũ
in conspectu dñi. Qui tradidit

Expanded text:
pore de Ephraim quadraginta duo pore de Ephraim quadraginta duo milia iudicavitque Iepthae Galaadites Israhel sex annis et mortuus est ac sepultus in civitate sua Galaad post hunc iudicavit Israhel Abessan de Bethleem qui habuit triginta filios et totidem filias quas emittens foras maritis dedit et eiusdem numeri filiis suis accepit uxores introducens in domum suam qui septem annis iudicavit Israhel mortuusque est ac sepultus in Bethleem cui successit Ahialon Zabulonites et iudicavit Israhelem decem annis mortuusque est ac sepultus in Zabulon post hunc iudicavit in Israhel Abdon filius Hellel Farathonites qui habuit quadraginta filios et triginta ex eis nepotes ascendentes super septuaginta pullos asinarum et iudicavit in Israhel octo annis mortuusque est ac sepultus in Farathon terrae Ephraim in monte Amalech rursumque filii Israhel fecerunt malum in conspectu Domini qui tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
mon⁊ uehemens. Ulocauiq uos.
ut michi preberetis auxilium.
& facere noluistis. Quod cernens.
posui in manibus meis animam
meam. Transiuiq ad filios ammon.
& tradidit eos dñs in manus meas.
Quid commerui: ut aduersum me
consurgatis in prelium: Wocatis
itaq ad se cunctis uiris galaad.
pugnabat contra effraim. Percus.¬
seruntq uiri galaad effraim.
quia dixerat fugitiuus est gala-¬
ad de effraim: & habitat in
medio effraim & manasse. Occu-¬
paueruntq galaadite uada ior.¬
danis: per quȩ effraim reuersui¬
rus erat. Cumq uenisset ad
ea de effraim numero fugiens.¬
atq dixissce: obsecro ut me tran-¬
sire permittas. dicebant ei ga-¬
laadite. Numquid e frateus es:
Quo dicente non sum. in terroga-¬
bant eum. Dic ergo sebboleth.
quod interpretatur spica. Qui
respondebat tebboleth: eadem
littera spicam exprimere non
ualens. Statimq apprehensum
iugulabant : in ipso iordanis tran-¬
situ. Q ceciderunt in illo tem¬

Expanded text:
mon vehemens: vocavique vos, mon vehemens: vocavique vos, ut mihi praeberetis auxilium, et facere noluistis. Quod cernens posui in manibus meis animam meam, transivique ad filios Ammon, et tradidit eos Dominus in manus meas. Quid commerui, ut adversum me consurgatis in praelium? Vocatis itaque ad se cunctis viris Galaad, pugnabat contra Ephraim: percusseruntque viri Galaad Ephraim, quia dixerat: Fugitivus est Galaad de Ephraim, et habitat in medio Ephraim et Manasse. Occupaveruntque Galaaditae vada Jordanis, per quae Ephraim reversurus erat. Cumque venisset ad ea de Eatque dixisset obsecro ut me transire permittas dicebant ei Galaaditae numquid Ephrateus es quo dicente non sum interrogabant eum dic ergo sebboleth quod interpretatur spica qui respondebat tebboleth eadem littera spicam exprimere non valens statimque adprehensum iugulabant in ipso Iordanis transitu et ceciderunt in illo tem
Abbreviated transcription (Latin):
isti os tuum ad dñm: fae michi
quod cumq pollicitus es: concessa
tibi ultione atq uictoria de hosti.¬
bus tuis. Dixitq ad patrem. Hoc
solum michi presta. quod depre-¬
cor. Dimit te me ut duobus men-
sibus circũeam montes: & plan-¬
gam uirginitatem meam: cum
sodalibus meis. Qui ille respon-¬
dit. Uade. Et dimisit eam du-¬
obus mensibus. Cumq abisset
cum sociis ac sodalibus suis: fle.¬
bat uirginitatem suam in mon¬
tibus. Expletisq duobus mensi.¬
bus. reuersa est ad patrem suum.
& fecit ei quod uouerat. Quȩ
ignorabat uirum. Exinde mos
increuit in israhel & consuetudo
seruata est. ut post anni circulum
conueniant in unum filiȩ israhel.
effraim. orta seditio est. Nam
transeuntes contra aquilonem.
dixerunt ad iepthe. Quare ua-¬
dens ad pugnam contra filios am:¬
mon. uocare nos noluisti: ut per¬
geremus tecum: Igitur incendemꝰ
respondit. Disceptatio erat michi
& populo meo contra filios am.¬

Expanded text:
isti os tuum ad Dominum, fac mihi isti os tuum ad Dominum, fac mihi quodcunque pollicitus es, concessa tibi ultione atque victoria de hostibus tuis. Dixitque ad patrem: Hoc solum mihi praesta, quod te deprecor: dimittsibus circumeam montes, et plangam virginitatem meam cum sodalibus meis. Cui ille respondit: Vade. Et dimisit eam duobus mensibus. Cumque abiisset cum sociis ac sodalibus suis, flebat virginitatem suam in montibus. Expletisque duobus mensibus, reversa est ad patrem suum, et fecit ei sicut voverat, quae ignorabat virum. Exinde mos increbuit in Israel, et consuetudo servata est, ut post anni circulum conveniant in unum filiae Israel, eEphraim orta seditio est: nam transeuntes contra aquilonem, dixerunt ad Jephthe: Quare vadens ad pugnam contra filios Ammon, vocare nos noluisti, ut pergeremus tecum? Igitur incendemusrespondit: Disceptatio erat mihi et populo meo contra filios Am
Abbreviated transcription (Latin):
ritus dñi: & circũiens galaad
& manasse. maspha quoq gala-¬
ad. & inde transiens ad filios
ammon uotum uouit dño
dicens. Si tradideris filios am¬
mon in manus meas: quicumq
primus fuerit egressus de fori-¬
bus domus meȩ. michiq occur.¬
rerit reuertenti cum pace a
filiis ammon: eum holocaustũ
offeram dño. Transiuitq iep-¬
thẽ ad filios ammon: ut pug¬
nar&e contra eos. Quos tra-
didit dñs in manus eius. Per-¬
cussitq ab aroer usq dum ueni¬
as in mennith uiginti ciuitates:
& usq ad abel quę est uineis
consita. plaga magnanimis.
Humiliatiq sunt filii ammon: afilus
israhel. Reuertenti autem iepthe
in masphã domum suam: occur.¬
rit unigenita filia cum timpanis
& choris. Non enim habebat ali.¬
os liberos. Qua uisa. scidit uesti.¬
menta sua. & ait. Heu filia mi.
Decepisti me : & ipsa decepta es.
A perui enim os meum ad dñm.
& aliud facere non potero. Qui
illa respondit. Pater mi.si aperu¬¬

Expanded text:
ritus Domini et circumiens Galaad ritus Domini et circumiens Galaad et Manasse Maspha quoque Galaad et inde transiens ad filios Ammon votum vovit Domino dicens si tradideris filios Ammon in manus meas quicumque primus fuerit egressus de foribus domus meae mihique occurrerit revertenti cum pace a filiis Ammon eum holocaustum offeram Domino transivitque Iepthae ad filios Ammon ut pugnaret contdidit Dominus in manus ejus. Percussitque ab Aner, usque dum venias in Mennith, viginti civitates, et usque ad Abel, quae est vineis consita, plaga magna nimis. Humiliatique sunt filii Ammon a filiis Israel. Revertenti autem Jephte in Maspha domum suam, occurrit unigenita filia cum tympanis et choris: non enim habebat alios liberos. Qua visa scidit vestimenta sua, et ait: Heu, filia mi! decepisti me, et ipsa decepta es. Aperui enim os meum ad Dominum, et aliud facere non potero. Cui illa respondit: Pater mi, si aperu
Abbreviated transcription (Latin):
arnon usq ieboch: & de solitudi¬
ne usq ad iordanem. Dñs ergo
ds̃ israhel subuertit amorreum.
pugnante contra illum populo
suo israhel. Et tu nunc uis pos¬
sidere terram eius: Nonne ea
quȩ possidet chamos ds̃ tuus:
tibi iure debentur: Quȩ autẽ
dñs ds̃ noster ꝯuictor obtinuit.
in nostram cedent possessionem.
nisi forte melior es balach filio
sephor rege moab. aut docere
potes quod iurgatus sit contra
israhel. & pugnauerit contra eum.
quando habitauit in esebon &
uiculis eius. & in aroer & uillis
eius. uel in cunctis ciuitatibus
iuxta iordanem: per trecentos
annos. Quare tanto tempore
nichil super hac repetitione tem¬
ptastis: Igitur non ego pecco
in te. sed tu contra me male agis:
indicens michi bella non iusta.
Iudic& dñs arbiter huius diei:
inter israhel & inter filios am.¬
mon. Noluitq adquiescere rex
filiorum ammon uerbis iepthe.
quȩ per nuntios mandauerat.
Factus est ergo super iepthe spi-¬

Expanded text:
Arnon usque Iaboc et de solitudiArnon usque Iaboc et de solitudine usque ad Iordanem Dominus ergo Deus Israhel subvertit Amorreum pugnante contra illum populo suo Israhel et tu nunc vis possidere terram eius nonne ea quae possedit Chamos deus tuus tibi iure debentur quae autem Dominus Deus noster victor obtinuit in nostram cedent possessionem nisi forte melior es Balac filio Sepphor rege Moab aut docere potes quod iurgatus sit contra Israhel et pugnaverit contra eum quando habitavit in Esebon et viculis eius et in Aroer et villis illius vel in cunctis civitatibus iuxta Iordanem per trecentos annos quare tanto tempore nihil super hac repetitione temptastis igitur non ego pecco in te sed tu contra me male agis indicens mihi bella non iusta iudicet Dominus arbiter huius diei inter Israhel et inter filios Ammon noluitque adquiescere rex filiorum Ammon verbis Iepthae quae per nuntios mandaverat factus est ergo super Iepthae spi
Abbreviated transcription (Latin):
re rubrum: & uenit in cades.
Misitq nuntios ad regem edom:
dicens. Dimitte. ut transeam
per terram tuam. Qui noluit
adquiescere precibus eius. Misit
quoq ad regem moab. Qui &
ipse transitum prebere contem¬
psit. Mansit itaq in cades: et
circũiuit ex latere terram edom.
& terram moab. Uenitq contra
orientalem plagam terrȩ mo-¬
ab. & castra metatus est trans
arnon. nec uoluit intrare ter-¬
minos moab. Arnon quippe
confinium est terrȩ moab. Misit
itaq israhel nuntios ad seon
regem amorreorum qui habita-¬
bat in esebon: & dixerunte
Dimit te ut transeam per terrani
tuam : usq ad fluuium. Q ui
non dimisit. eum transire per
terminos suos. sed infinita mul.¬
titudine congregata. egressus
est contra eum in iesa. et
fortiteril resistebat. Tradidit̃q
eum dñs in manus israhel: cum
omni exercitu suo. Iui percussit¬
eum. & possedit omnem terram
amorrei habitatoris regionis
illius: & uniuersos fines eius de

Expanded text:
re Rubrum, et venit in Cades. re Rubrum, et venit in Cades. Misitque nuntios ad regem Edom, dicens: Dimitte me, ut transeam per terram tuam. Qui noluit acquiescere precibus ejus. Misit quoque et ad regem Moab, qui et ipse transitum praebere contempsit. Mansit itaque in Cade, et circumivit ex latere terram Edom et terram Moab: venitque contra orientalem plagam terrae Moab, et castrametatus est trans Arnon: nec voluit intrare terminos Moab: Arnon quippe confinium est terrae Moab. Misit itaque Israel nuntios ad Seon regem Amorrhaeorum, qui habitabat in Esebon, et dixerunt ei: dimitte ut transeam per terram tuam usque ad fluvium qui non dimisit eum transire per terminos suos sed infinita multitudine congregata egressus est contra eum in Iassa et fortiter resistebat tradiditque eum Dominus in manu Israhel cum omni exercitu suo qui percussiteum et possedit omnem terram Amorrei habitatoris regionis illius et universos fines eius de
Abbreviated transcription (Latin):
qui habitant. lin galaad. Lepthe
quoq dixit eis. Si uere uenistis
ad me ut pugnem pro uobis
contra filios ammon. tradideritq
eos dñs in manus meas : ego ero
princeps uester. Qui responde-¬
runt ei. Dñs qui hȩc audit.
ipse mediator ac testis est: quod
nostra. promissa faciemus. Abiit
itaq iepthe cum principibus
galaad . fecitq eum omnis popu-¬
lus principem sui. Locunsq est
tios ad regem filiorum ammon.
qui ex persona sua dicerent. Quid
michi & tibi est. quia uenisti con¬
tra me ut uastares terram me.¬
am: Quibus ille respondit.
Quia tulit israhel terraml meam
quando ascendit de egipto: a fini-¬
bus arnon usq ieboc. atq ior-¬
danem. Nunc igitur cum pace
redde michi eam. Per quos rur-¬
sum mandauit iepthe : & impe-¬
rauit eis ut dicerent regi ammon.
Hȩc dicit iepthe. Non tulit israhel
terram moab. nec terram filio¬
rum ammon. sed quando de
egipto conscenderunt. ambula.¬
uit per solitudinem usq ad ma¬

Expanded text:
qui habitant in Galaad. Jephthe qui habitant in Galaad. Jephthe quoque dixit eis: Si vere venistis ad me, ut pugnem pro vobis contra filios Ammon, tradideritque eos Dominus in manus meas, ego ero princeps vester? Qui responderunt ei: Dominus, qui haec audit, ipse mediator ac testis est, quod nostra promissa faciemus. Abiit itaque Jephthe cum principibus Galaad, fecitque eum omnis populus principem sui. C. XL. Locutios ad regem filiorum Ammon, qui ex persona sua dicerent: Quid mihi et tibi est, quia venisti contra me, ut vastares terram meam? Quibus ille respondit: Quia tulit Israel terram meam, quando ascendit de Aegypto, a finibus Arnon usque Jebboc atque Jordanem: nunc igitur cum pace redde mihi eam. Per quos rursum mandavit Jephthe: et imperavit eis, ut dicerent regi Ammon: Haec dicit Jephthe: Non tulit Israel terram Moab, nec terram filiorum Ammon: sed quando de Aegypto conscenderunt, ambulavit per solitudinem usque ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
laadites. uir fortissimus atq pug̾¬
nator: filius meretricis mulieris.
qui natus est de galaad. Habuit
autem galaad uxorem: de qua
suscepit filios. Qui postquam
creuerant. eiecerunt iepthe di-¬
centes. Heres in domo patris
nostri esse non poteris: quia de
adultera matre generatus es.
Quos ille fugiens atq deuitans.
habitauit in terra tob. Congre¬
gatiq sunt ad eum uiri inopes
& latrocinantes : & quasi principẽ
sequebantur. In illis diebus pugna¬¬
bant filii ammon contra israhel.
Quibus acriter instantibus. perre¬
xerunt maiores natu de galaad:
ut tollerent in auxcilium sui ie-¬
pthe de terra tob. Dixeruntq ad
eum. Ueni & esto princeps noster.
& pugna contra filios ammon.
Quibus ille respondit. Nonne uos
estis qui odistis me. & eiecistis de
domo patris mei: Et nunc ue-¬
nitis ad me: necessitate compulsi.
Dixeruntq principes galaad ad
iepthe. Obhanc igitur causam
nunc ad te uenimus : ut proficis.¬
caris nobiscum & pugnes contra
filios ammon : sisq dux omnium

Expanded text:
laadites, vir fortissimus atque pugnator, filius mulieris meretricis, qui natus est de Galaad. Habuit autem Galaad uxorem, de qua suscepit filios, qui postquam creverant, ejecerunt Jephthe, dicentes: Haeres in domo patris nostri esse non poteris, quia de altera matre generatus es. Quos ille fugiens atque devitans, habitavit in terra Tob: congregatique sunt ad eum viri inopes, et latrocinantes, et quasi principem sequebantur. In illis diebus pugnabant filii Ammon contra Israel. Quibus acriter instantibus, perrexerunt majores natu Galaad, ut tollerent in auxilium sui Jephthe de terra Tob: dixeruntque ad eum: Veni, et esto princeps noster, et pugna contra filios Ammon. Quibus ille respondit: Nonne vos estis, qui odistis me, et ejecistis de domo patris mei, et nunc venistis ad me necessitate compulsi? Dixeruntque principes Galaad ad Jephthe: Ob hanc igitur causam nunc ad te venimus, ut proficiscaris nobiscum, et pugnes contra filios Ammon, sisque dux omnium
Abbreviated transcription (Latin):
noemi. Benedietus dñs. qui non
est passus ut deficerae successor
familie tuȩ. & uocaretur nomen
eius in israhel : & habeas qui
consoletur animam tuam. et
enitriat senectutem. De nuru
enim tua natus est qui te dili¬
get: & multo tibi est melior.
quam si septem haberes filios.
Susceptumq noemi puerum po-¬
suit in sinu suo. & nutricis ac
gerulȩ officio fungebatur. Uici¬
nȩ autem mulieres congratulan-¬
tes ei & dicentes. natus est filius
noemi : uocauerunt nomen eius
obeth. Hic est pater ysai. patris
dauid. Hȩ sunt generationes
phares. Phares : genuit hesrom.¬
H esrom: genuit aram. Aram.

Expanded text:
Noemi benedictus Dominus qui non Noemi benedictus Dominus qui non est passus ut deficeret successor familiae tuae et vocaretur nomen eius in Israhel et habeas qui consoletur animam tuam et enutriat senectutem de nuru enim tua natus est quae te diligit et multo tibi est melior quam si septem haberes filios susceptumque Noemi puerum posuit in sinu suo et nutricis ac gerulae officio fungebatur vicinae autem mulieres congratulantes ei et dicentes natus est filius Noemi vocaverunt nomen eius Obed hic est pater Isai patris David hae sunt generationes Phares Phares genuit Esrom Esro
Abbreviated transcription (Latin):
israhel. Dixit ergo boor propin
At ille maioribus natu & uniuerso
populo. testes uos inquit estis.
hodie. quod possederim omnia
quȩ fuerunt elimelech & chelion
& maalon tradente noemi: &
ruth moabitidem uxorem ma-¬
alon in conugium sumpserim:
ut suscitem nomen defuncti
in hereditate sua: ne uocabulum
eius de familia sua ae fratribus
& populo deleatur. Uos inquam
huius rei testes estis: Respon-¬
dit omnis populus qui erat in
porta: & maiores natu. Nos
testes sumus. Faciat dñs hanc
mulierem quȩ ingreditur do¬
mum tuam. sicut rachel et
liam quȩ ȩdificauerunt domũ
israhel: ut sit exemplum uir-¬
tiitis in ephrata. & habeat cele.¬
bre nomen in bethleem. Fiatq
domus tua sicut domus phares.
quem thamar peperit iude.
de semine quod dñs dederit
tibi ex hac puella. Tulit itaq
boor rith. & accepit uxorem.
Ingressusq est ad eam. Et dedit
illi dñs : ut conciper& et parer&
filium. Dixeruntq mulieres ad

Expanded text:
Israel. Dixit ergo propinquo  Israel. Dixit ergo propinquo  At ille majoribus natu, et universo populo, Testes, inquit, vos estis hodie, quod possederim omnia quae fuerunt Elimelech, et Chilion, et Maalon, tradente Noemi, et Ruth Moabitidem uxorem Maalon, in conjugium sumpserim, ut suscitem nomen defuncti in haereditate sua, ne vocabulum ejus de familia sua ac fratribus, et populo deleatur. Vos, inquam, hujus rei testes estis. Respondit omnis populus; qui erat in porta et maiores natu nos testes sumus faciat Dominus hanc mulierem quae ingreditur domum tuam sicut Rachel et Liam quae aedificaverunt domum Israhel ut sit exemplum virtutis in Ephrata et habeat celebre nomen in Bethleem fiatque domus tua sicut domus Phares quem Thamar peperit Iudae de semine quod dederit Dominus tibi ex hac puella tulit itaque Booz Ruth et accepit uxorem ingressusque est ad eam et dedit illi Dominus ut conciperet et pareret filium dixeruntque mulieres ad
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ reuersa est de regione mo-¬
abitde. Quod audire te uolui.
ut tibi dicerem coram cunctis
sedentibus. & maioribus natu
de populo meo. Si uis posside.¬
re uire propinquitatis: eme &
posside. Sin autem tibi displic&:
hoc ipsum indica michi: ut sei¬
am quid facere debeam. Nullus
enim est propinquus. excepto
te. qui prior es: & me qui secun⁊¬
dus sum. At ille respondit. Ego
agrum emam. Cui dixit boor.
Quando emeris agrum de manu
mulieris: ruth quoq moabitidẽ
quȩ uxor defuncti fuit debes
accipere: ut suscites nomen pro-¬
pinqui tui in hereditate sua.
Qui respondit. Gedo iure pro-¬
pinquitatis. Neq enim posteri-¬
tatem familię mee delere de¬
beo. Tu meo utere priuilegio.
quo me libenter carere profiteor.
Hic autem erat mos antiquitus
in israhel: inter propinquos
Si quando alter alteri suo iure
cedebat. ut esset firma concessio.
soluebat homo calciamentum
suum : & dabat proximo suo. Hoc
erat testimonium cessionis in

Expanded text:
quae reversa est de regione Moquae reversa est de regione Moabitide: quod audire te volui, et tibi dicere coram cunctis sedentibus, et majoribus natu de populo meo. Si vis possidere jure propinquitatis: eme, et posside. Sin autem tibi displicet, hoc ipsum indica mihi, ut sciam quid facere debeam. Nullus enim est propinquus, excepto te, qui prior es, et me, qui secundus sum. At ille respondit: Ego agrum emam. Cui dixit Booz: Quando emeris agrum de manu mulieris, Ruth quoque Moabitidem, quae uxor defuncti fuit, debes accipere: ut suscites nomen propinqui tui in haereditate sua. C. IX. Qui respondit: Cedo jure propinquitatis: neque enim posteritatem familiae meae delere debeo. Tu meo utere privilegio, quo me libenter carere profiteor. Hic autem erat mos antiquitus in Israel inter propinquos, ut si quando alter alteri suo jure cedebat, ut esset firma concessio, solvebat homo calceamentum suum, et dabat proximo suo. Hoc erat testimonium cessionis in
Abbreviated transcription (Latin):
noscerent mutuo. Et dixit ei¬
boor. Caue. ne quis nouerit
quod huc ueneris. & rursum.
expande inquit pallium tu-¬
um quo operiris: & tene utraq
manu. Qua extendente & tenen-¬
te. mensus est sex modios ordei.
& posuit super eam. Quȩ por¬
tans ingressa est ciuitatem. et
uenit ad socrum suam. Quȩ di-¬
xit ei. Quid egisti filia: Narra.¬
uitq ei omnia quȩ sibi fecisset
homo. & ait. Ecce sex modios
ordei dedit michi: dicens. Nolo
uaeuam te reuerti ad socrum
tuam. Dixitq noemi. Expecta
filia : donec uideamus quẽ res
exitum habeat. Non enim ces¬
boor ad portam: & sedit ibi.
Cumq uidisset propinquum pre-¬
terire. de quo prius sermo habi¬¬
tus est . dixit ad eum. Declina
paulisper. & sede hic : uocans eum
nomine suo. Qui diuertit: et
sedit. Tollens autem boor decem
uiros de senioribus ciuitatis: di¬
xit ad eos. Sedete hic. Quibus
residentibus: locutus est ad pro.¬
pinquum. Partem agri fratris
nostri elimelech uendit noemi.

Expanded text:
noscerent mutuo et dixit noscerent mutuo et dixit Booz cave ne quis noverit quod huc veneris et rursum expande inquit palliolum tuum quo operiris et tene utraque manu qua extendente et tenente meet posuit super eam. Quae portans ingressa est civitatem, et venit ad socrum suam. Quae dixit ei: Quid egisti, filia? Narravitque ei omnia, quae sibi fecisset homo. Et ait: Ecce sex modios hordei dedit mihi, et ait: Nolo vacuam te reverti ad socrum tuam. Dixitque Noemi: Exspecta, filia, donec videamus quem res exitum habeat. Neque enim cesBooz ad portam, et sedit ibi. Cumque vidisset propinquum praeterire, de quo prius sermo habitus est, dixit ad eum: Declina paulisper, et sede hic, vocans eum nomine suo. Qui divertit, et sedit. Tollens autem Booz decem viros de senioribus civitatis, dixit ad eos: Sedete hic. Quibus residentibus, locutus est ad propinquum: Partem agri fratris nostri Elimelech vendit Noemi,
Abbreviated transcription (Latin):
& discooperto a pedibus eius
pallio se proiecit. Et ecce iam
nocte media expauit homo:
& conturbatus est. Uiditq mu-¬
lierem iacentem ad pedes suos.
& ait illi. Quȩ es: Illaq res-¬
pondit. Ego sum ruth: ancilla
tua. Expande pallium tuum
super famulam tuam: quia pro.¬
pinquus es. & ille. benedicta
inquit es a dño filia: & priorem
misericordiam posteriore supe-¬
rasti: quia non es secuta uiuenes
pauperes. siue diuites. Noli ergo
metuere: sed quicquid dixeris
michi faciam tibi. Scit enim
omnis populus qui habitat
intra portas urbis meȩ. mulie.¬
rem te esse uirtutis. Nec ab nego
me propinquum: sed est alius
me propinquior. Quiesce hac
nocte: & facto mane si te uolu-¬
erit propinquitatis iure retinẽ.¬
re: res bene acta est. Sin au-
tem ille noluerit. ego te absq
ulla dubitatione suscipiam. ui.¬
uit dñs. Dormi usq mane.
Dormiuit itaq ad pedes eius: usq
ad noctis abscessum. Surrexitq
ante quam homines se cog¬

Expanded text:
et discooperto a pedibus ejus et discooperto a pedibus ejus pallio, se projecit. Et ecce, nocte jam media, expavit homo, et conturbatus est: viditque mulierem jacentem ad pedes suos, et ait illi: Quae es? Illaque respondit: Ego sum Ruth ancilla tua: expande pallium tuum super famulam tuam, quia propinquus es. Et ille, Benedicta, inquit, es a Domino filia, et priorem misericordiam posteriore superasti: quia non es secuta juvenes, pauperes sive divites. Noli ergo metuere, sed quidquid mihi dixeris, faciam tibi. Scit enim omnis populus, qui habitat intra portas urbis meae, mulierem te esse virtutis. Nec abnuo me propinquum, sed est alius me propinquior. Quiesce hac nocte, et facto mane, si te voluerit propinquitatis jure retinere, bene res acta est: sin atem ille noluerit ego te absque ulla dubitatione suscipiam vivit Dominus dormi usque mane dormivit itaque ad pedes eius usque ad noctis abscessum surrexitque antequam homines se cog
Abbreviated transcription (Latin):
cum puellis eius exeas ad me.¬
tendum: ne in alieno agro quis-¬
piam resistat tibi. Luncta est
ignur puellis boor: & tam diu
cum eis messuit. donec ordea
& triticum in horreis conderen-¬
tur. Postquam autem reuersa
est ad soerum suam: audiuit ab¬
ẽa. Filia mi queram tibi requi.¬
em: & prouidebo ut bene sit
tibi. Boor iste cuius puellis in
agro iuncta es propinquus est.
noster: & hac nocte aream or-¬
dei uentilat. Lauare igitur &
ungere: & indiere eultioribus
uestimentis: ac descende in are-¬
am. Non te uideat homo: do-¬
nec ęsum potumq finierit.
Quando autem ierit ad dormien¬
dum: nota locum in quo dor-¬
miet. Ueniesq & discooperies pal-¬
lium quo operitur a parte pe-¬
dum: & proicies te: & ibi iace.¬
bis. Ipse autem dicet tibi: quid
agere debeas. Quȩ respondit.
Q uicquid preceperis: faciam. Des-¬
cenditq in aream: & fecit omnia
quȩ sibi imperauerat socrus.
ad dormiendum iuxta aceruum
manipulorum: uenit abscondite:

Expanded text:
cum puellis eius exeas ad mecum puellis eius exeas ad metendum ne in alieno agro quispiam resistat tibi iuncta est itaque puellis Booz et tamdiu cum eis messuit donec hordea et triticum in horreis conderentur postquam autem reversa est ad soea: Filia mi, quaeram tibi requiem, et providebo, ut bene sit tibi. Booz iste, cujus puellis in agro juncta es, propinquus est noster, et hac nocte aream hordei ventilat. Lavare igitur et ungere, et induere cultioribus vestimentis, ac descende in aream. Non te videat homo, donec esum potumque finierit. Quando autem ierit ad dormiendum, nota locum in quo dormiat; veniesque et discooperies pallium, quo operitur a parte pedum, et projicies te, et ibi jacebis: ipse autem dicet tibi quid agere debeas. Quae respondit: Quidquid praeceperis, faciam. Descenditque in aream, et fecit omnia quae sibi imperaverat socrus. ad dormiendum juxta acervum manipulorum, venit abscondite,
Abbreviated transcription (Latin):
ne prohibeatis eam. Et de uestris
quoq manipulis proicite de
industria. & remanere permit-¬
tite: ut absq rubore colligat.
& colligentem nemo corripiat.
C ollegit ergo in agro: usq ad
uesperam. Et quȩ collegerat
uirga cedens & excũtiens. inue-¬
nit ordei quasi ephi mensuram:
id est tres modios. Quos por¬
tans reuersa est in ciuitatem.
& ostendit soerui suȩ. Insuper
protulit. & dedit ei de reliquiis
cybi sui : quo saturata fuerat.
Dixitq ei soerus. Ubi hodie
collegisti: & ubi fecisti opus: Sit
benedictus qui misertus est tui.
Indicauitq ei apud quem esset
operata: & nomen dixit uiri
quod boor uocaretur. Cui res-¬
pondit noemi. Benedictus sit
a dño: quoniam eandem gra-¬
tiam quam prebuerat uiuis.
seruauit. & mortuis. Rursumq.
propinquus ait noster est homo.
Et ruth. hoc quoq inquit precepit
michi: ut tam diu messoribus
eius uingerer : donec omnes se.¬
getes meterentur. Cui dixit
socrus. Melius est filia mi. ut

Expanded text:
ne prohibeatis eam et de vestris ne prohibeatis eam et de vestris quoque manipulis proicite de industria et remanere permittite ut absque rubore colligat et colligentem nemo corripiat collegit ergo in agro usque ad vesperam et quae collegerat virga caedens et excutiens invenit hordei quasi oephi mensuram id est tres modios quos portans reversa est in civitatem et ostendit socrui suae insuper protulit et dedit ei de reliquiis cibi sui quo saturata fuerat dixitque ei socrus ubi hodie collegisti et ubi fecisti opus sit benedictus qui misertus est tui indicavitque ei apud quem esset operata et nomen dixit viri quod Booz vocaretur cui respondit Noemi benedictus sit a Domino quoniam eandem gratiam quam praebuerat vivis servavit et mortuis rursumque propinquus ait noster est homo et Ruth hoc quoque inquit praecepit mihi ut tamdiu messoribus eius iungerer donec omnes segetes meterentur cui dixit socrus melius est filia mi ut
Abbreviated transcription (Latin):
super terram: dixit ad eum. Unde
ante oculos tuos. & nosse me
dignareris peregrinam mulie.¬
rem: Cui ille respondit. Nun-¬
tiata sunt michi omnia quȩ
feceris socrui tuȩ. post mortem
uiri tui: & quod dereliqueris
parentes tuos & terram in qua
nata es: & ueneris ad populum
quem antea nesciebas. Reddat
tibi dñs pro õpere tuo: & plenã
mercedem recipias a dño dõ isra-¬
hel ad quem uenisti: & subeuius
confugisti alas. Quȩ ad booz¬
ait. Inueni gratiam ante oculos
tuos dñe mi: quia consolatus es
me & locutus es ad cor ancille
tuȩ : quȩ non sum similis unius
puellarum tuarum. Dixitq ad
eam boor. Quando hora ues¬
cendi fuerit. ueni huc & come.¬
de panem: & intingue bucel¬
lam tuam in aceto. Sedit itaq¬
ad messorum latus: & congessit
polentam sibi. Comeditq et
saturata est. & tulit reliquias.
Atq inde surrexit: ut spicas ex
more colligeret. Precepit autem
boor pueris suis: dicens. Etiam
si uobiscum metere uoluerit.

Expanded text:
super terram, dixit ad eum: Unde super terram, dixit ad eum: Unde ante oculos tuos, et nosse me dignareris peregrinam mulierem? Cui ille respondit: Nuntiata sunt mihi omnia, quae feceris socrui tuae post mortem viri tui, et quod dereliqueris parentes tuos, et terram in qua nata es, et veneris ad populum, quem antea nesciebas. Reddat tibi Dominus pro opere tuo, et plenam mercedem recipias a Domino Deo Israel, ad quem venisti, et sub cujus confugisti alas. Quae ait: Inveni gratiam apud oculos tuos, domine mi, qui consolatus es me, et locutus es ad cor ancillae tuae, quae non sum similis unius puellarum tuarum. Dixitque ad eam Booz: Quando hora vescendi fuerit, veni huc, et comede panem, et intinge bucellam tuam in aceto. Sedit itaqad messorum latus et congessit pulentam sibi comeditque et saturata est et tulit reliquias atque inde surrexit ut spicas ex more colligeret praecepit autem Booz pueris suis dicens etiam si vobiscum metere voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
rum opum: nomine boor. Di.
suam. Si iubes uadam in agrum.
& colligam spicas quȩ metenti¬
um effugerint manus: ubieũq
clementis in me patris familias
repperero gratiam. Cui illa
respondit. Uade filia mi. Abiit
itaq : & colligebat spicas post
terga metentium. Accidit autẽ
ut ager ille haber& dominum
dñs. Dixcitq boor uiueni qui
messoribus preerat. Euius est
hec puella : Qui respondit. Hȩc
est moabitis quȩ uenit cum noe.¬
mi de regione moabitide: et
rogauit ut spicas colligeret re¬
manentes: sequens messorũ uesti.¬
gia. Et de mane usq nunc stat
in agro: & ne ad momentum qui¬
dem domum reuersa est. Et
ait boor ad ruth. pludi sfilia.
Ne: uadas ad colligendum in alterũ
agrum. nec recedas ab hoc loco.
sed uingere puellis meis. & ubi
messuerint sęquere. Mandaui
enim ꝓueris meis ut memo tibi
molestus sit. Sed etiam sisitieris.
uade ad sarcinulas & bibe aguas
de quibus & pueri bibunt. Quȩ
cadens in faciem suam. & adorans

Expanded text:
rum opum, nomine Booz. Dixirum opum, nomine Booz. Dixisuam: Si jubes, vadam in agrum et colligam spicas, quae metentium fugerint manus, ubicumque clementis in me patris familias reperero gratiam. Cui illa respondit: Vade, filia mi: Abiit itaque et colligebat spicas post terga metentium. Accidit autem ut ager ille haberet dominumDominus. Dixitque Booz juveni, qui messoribus praeerat: Cujus est haec puella? Cui respondit: Haec est Moabitis, quae venit cum Noemi, de regione Moabitide, et rogavit ut spicas colligeret remanentes, sequens messorum vestigia, et de mane usque nunc stat in agro, et ne ad momentum quidem domum reversa est. Et ait Booz ad Ruth: Audi, filia, ne vadas ad colligendum in alterum agrum, nec recedas ab hoc loco: sed jungere puellis meis, et ubi messuerint, sequere. Mandavi enim pueris meis, ut nemo tibi molestus sit: sed etiam si sitieris, vade ad sarcinulas, et bibe aquas, de quibus et pueri bibunt. Quae cadens in faciem suam et adorans
Abbreviated transcription (Latin):
chi: ut relinquam te. & abeam.
Q uocumq perrexeris: pergam. U bi
morata fueris. & ego pariter mora¬
bor. Populus tuus populus meus. &
ds̃ tuus ds̃ meus. Quȩ te morien.¬
tem terra susceperit. in ea moriar:
si non sola mors. me a te separa.¬
uerit. Uidens ergo noemi quod
obstinato rith animo decreuisso
secum pergere: aduersari noluit.
nec ultra ad suos reditum persua.¬
dere. Profectȩq sunt simul: et
uenerunt in bethlehem. Quibus
urbem ingressis. uelox apud
cunctos fama percrebruit. Dice¬¬
bantq mulieres. Hȩc est illa no-¬
emi. Quibus illa ait. Ne uoce¬
tis me noemi. id est pulchram: sed
uocate me mara. id est amaram.
quia ualde me amaritudine re.¬
pleuit altissimus. Egressa sum
plena: & uacuam me rediixit
dñs. Cur igitur uocatis me no-¬
emi. quam humiliauit dñs: &
afflixit omnipotens: Cienit ergo
noemi cum ruth moabitide nuru
sua de terra peregrinationis suȩ.
ac reuersa est in bethlehem. quan-
guineus: homo potens & magna.¬

Expanded text:
hi ut relinquam te et abeam: hi ut relinquam te et abeam: quocumque perrexeris, pergam: ubi morata fueris, et ego pariter morabor. Populus tuus populus meus, et Deus tuus Deus meus. Quae te morientem terra susceperit, in ea moriar: si non sola mors me et te separaverit. Videns ergo Noemi quod obstinato Ruth animo decrevisset secum pergere, adversari noluit, nec ad suos ultra reditum persuadere: profectaeque sunt simul, et venerunt in Beth-Leem. Quibus urbem ingressis, velox apud cunctos fama percrebuit: dicebantque mulieres: Haec est illa Noemi. Quibus ait: Ne vocetis me Noemi id est pulchram sed vocate me Mara hoc est amaram quia valde me amaritudine replevit Omnipotens egressa sum plena et vacuam reduxit me Dominus cur igitur vocatis me Noemi quam humiliavit Dominus et adflixit Omnipotens venit ergo Noemi cum Ruth Moabitide nsua, de terra peregrinationis suae: ac reversa est in Beth-Leem, quandoguineus, homo potens, et magna