comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad bñ uiuendũ s ad docendũ hr̃e uoluit
⁊ id̾o sciam prudencie siue scĩa doctrine.
inuitilem sͥ ⁊ infructuosã fore reputa¬
uit. Qd̃ aũ ⁊̃ erdores ⁊ stulticiã scire se
uoluisse fatet᷑. neqͣꝙͣ ad ħ mala ꝯgnoᷤ¬
c̾e uoluit ut cognita uitaret. s ut se
de maloꝵ cognitõne extolleret: alios
de oꝑe dampuar. Error uͦ ẽ: cũ ꝑ igno¬
rantiã malũ ꝯmitcit᷑ Stultitia aũ:
cũ malũ ꝯgnitũ ñ uitat᷑. Igit᷑ ⁊ bona¬

Expanded text:
sed ad docendum habere voluit; et ideo scientiam prudentiae sine scientia doctrinae inutilem, sibi et infructuosam fore reputavit. Quod autem etiam errores et stultitiam scire se voluisse fatetur: nequaquam ad hoc mala cognoscere voluit, ut cognita vitaret; sed ut et se de malorum cognitione extolleret, et alios de opere damnaret. Error vero est cum per ignorantiam malum committitur, stultitia autem cum malum cognitum n
Abbreviated transcription (Latin):
t̾re motꝰ aeris in solita cõmotio. tͦbi¬
nes fepestates. gandines flumina
mlta młtis modis incõmoda hõib
inferũt᷑. Qͥdã ⁊̃ homo igne celesti
cõsuꝑtꝰ est: ueste illesa manente ⁊¬
otharius

Expanded text:
emotus, aeris insolita commotio, turbines, tempestates, grandines, fulmina, multa multis modis incommoda hominibus inferunt. Quidam etiam homo igne caelesti consumptus est, veste illesa manente. Lotharius
Abbreviated transcription (Latin):
gamͣ ad ħ institutꝰ ẽ. ꝑsone ad qͣs lotum᷑
uisitatores st̃ ⁊ uisitandi. Otu fͥiscͥis es uisi¬
tator alioꝵ si temet ip̃m pͥus uisitau̾is:
postea uisitando ꝓximũ ño peccabis. Nam
in te ip̃o pot̾is leg̾e: qͦmͦ alioꝵ debeas er¬
rata iudicare. Et reuera qͥd iustiꝰ qͥd ꝯue¬
nientiꝰ qͣm ut spiritales mediti qͥ spirita¬
lit̾ infirmantes uisitant pͥus se ip̃os
iusitare studeant ⁊ de statu suo int̾iore
digitos discrettõnis int̾rogent. uenas
q pultatiles affectõnũ pulsent ne for¬
te ꝯtingat illis ñdũ uisitatis ⁊ iam
uisitantib. id ẽ nõdũ correctis ⁊ iã alioᷤ
torripientib audire ħ ꝓu̾biũ ab in fir¬

Expanded text:
gamur ad hoc institutus est. Personae ad quas loquimur visitatores sunt, et visitandi. O tu quisquis es visitator aliorum, si temetipsum prius visitaveris, postea visitando proximum non peccabis, nam in teipso poteris legere quomodo aliorum debeas errata judicare. Et revera quid justius, quid convenientius, quam ut spiritales medici, qui spiritualiter infirmantes visitant, prius seipsos visitare audeant, et de statu suo interiore digitos discretionis interrogent, vena que pulsatiles affectionum pulsent, ne forte contingat illis nondum visitatis et jam visitantibus, id est, nondum correctis, et jam alios corripientibus, audire
Abbreviated transcription (Latin):
religiosus ⁊ facundia disertꝰ qui ⁊ illos
usus de morte in uulgari nr̃o qͥ ⁊ publice
legunt᷑ tam legant᷑ ⁊ utilit̾ ut luce clariꝰ
patet ꝯposuit. ⁊ ⁊̃ cronic̃a diligent̾ ab in¬
icis mũdi usq ad tẽpus suũ iumatimo
quodã uolum̃ie digessit. Et h quidẽ opus
dissipatũ est ⁊ disꝑsũ ut nusꝙͣ totũ reꝑiat᷑
fert᷑ eñĩꝙ idẽ helynandꝰ cuidam familiari
⁊ ⁊̃ de quib d̃a aliis eiꝰ scͥptis unde flores
cłicũ qui fu̾at nouitiꝰ mordĩe cist̃ciensi.
canonitꝰ in ordine p̾mõstra censi ⁊ tarndẽ
qͣi libeꝵ se auoto existimãs eo qd̃ minime
fuiss ꝓfessus: rediens ad sclarẽ uitã dux̃
uxorẽ noĩe rixendã. Suꝑ quib rogatus
helynãdus aguillermo fc̃e eiꝰdẽ galteri¬
sotio ⁊ ꝯclauit᷑li ip̃ius helynandi scͥpsit
epłam ad eũd̾ẽ galteꝵ sb̃ eiusdẽ guilłi ꝑ
sona ita ut ip̃iꝰ ẽẽ uideatur. Scͥpsit ⁊̃ itẽ
helynandus sermones alic̾s. NEt st̃¬

Expanded text:
religiosus, et facundia disertus; qui et illos versus De morte in vulgari nostro, qui publice leguntur, tam eleganter et utiliter, ut luce clarius patet, composuit; et etiam Chronicam diligenter ab initio mundi usque ad tempus suum in maximo quodam volumine digessit. Et hoc quidem opus dissipatum est et dispersum, ut nusquam totum reperiatur. Fertur enim quod idem Helinandus cuidam familiari et etiam de quibusdam aliis ejus scriptis, unde flores qui fuerat novicius in ordine Cisterciensi, et canonicus in ordine Praemonstratensi, et tandem quasi liberum se a voto existimans, eo quod minime fuisset professus, rediens ad saecularem vitam, duxit uxorem, nomine Rixendam. Super quibus rogatus Helinandus, a Guillelmo scilicet fratrsocio et conclaustrali ipsius Helinandi, scripsit Epistolam ad eumdem Galterum sub ejusdem Guillelmi persona, ita ut ipsius esse videatur. Scripsit etiam idem Helinandus sermones aliquos peropt
Abbreviated transcription (Latin):
losophoꝵ de ingressu aĩaꝵ ad corpora ⁊
regressu a corꝑib ⁊ delocis inferoꝵ latiꝰ
ex posui. ut meliꝰ intellecti faciliꝰ caueãt᷑
Itaq de oracło apollinis de qͦ mat̾bius
eriorẽ suũ uitit᷑ ꝯfirmare scilicet ecelo
descendit uotys helytos sermonẽ in ꝯue¬
tu fc̃m edidisse uie memini in hũt modũ
Egit᷑ in libro iob .u. uisitans spetiem
tuam ñ pectabis. Sermno oportunꝰ ẽ ob¬
timꝰ. Qͥd est sermo oportunꝰ. Sermo opor¬

Expanded text:
losophorum de ingressu animarum ad corpora, et regressu a corporibus, et de locis inferorum latius exposui, ut melius intellecti caveantur. Itaque de oraculo Apollonis, de quo Macrobius errorem suum nititur confirmare, scilicet de coelo descendit gnothi seauton, sermonem in conventu fratrum edidisse me memini in hunc modum. Legitur in libro Job, cap. V: Visitans speciem tuam, non peccabis. Sermo opportunus est optimus. Q
Abbreviated transcription (Latin):
e frib pauꝑi cuid̾a huiꝰ modi u̾bũ in¬
uectõnis in ferre inde ne forsitan falso
siuuiles pauꝑtatẽ: duriꝰ increpatũ fe¬
cit corã eotẽ pauꝑe nudũ ꝓcid̾e̾. ⁊ pedib
eiꝰ deoscl̃atis hũilit̾ ab ip̃o ueniã pos¬
tulare. Ait enĩ. Qui pauꝑi maledicit
xp̃o facit in iuriã tuiꝰ nobile signum

Expanded text:
e fratribus pauperi cuidam huiusmodi verbum ine fratribus pauperi cuidam huiusmodi verbum invectionis inferre: "Vide ne forsitan falso simules paupertatem!", durius increpatum fecit coram eodem paupere nudum procidere et, pedibus eius deosculatis humiliter ab ipso veniam postulare. Ait enim: "Qui pauperi maledicit, Christo facit iniuriam, cuius nobile signum
Abbreviated transcription (Latin):
uitabat. Ip̃e u̾ nom̃ dñi noĩans totus
supͣ hoĩs intellectũ afficiebat᷑ totꝰ in iu¬
bilo totꝰ alt̾ius scłi uidebat᷑. Opt̾ea et
tantã nõi saluatoris reu̾enciã exhibe¬
bat: qd̾ ⁊ qͣlecũq scͥptũ inueniret in ho¬
neste locatũ reu̾ent᷑ illud recolligens ĩ
loco reponebat honesto. ne forsitan u̾ba
qͥ tanta ñ solũ ad aĩalia bruta ueꝵ ⁊̃
ad insensibiles ⁊ infirmas affluebat
pietatis dulcedine treaturas. Nã hic
uere pauꝑũ prĩarcha õiũ pauꝑrimꝰ eẽ
desid̾ans ⁊ si p̾t̾ iulẽ tumi tam nichil poꝰ¬
sessionis appet̾et. uoluet tñ ĩht unica
necessitate ꝑcere sͥ ip̃i qͥn ⁊ illã płies ĩ¬
digenti cuiqm ꝓuitissime cuꝑet inꝑ¬
tiri. Uestes quoq diu̾sas adiuitib ĩ
hyeme postulabat qͣd illis libentissi¬
me dautib ita ut nec ad restitutõnẽ
teneret᷑ accipiens eas egeus qͦs priꝰ
hẽre ꝯting̾ẽt obuios in frigore porri¬
gebat. Grauissimũ enĩ erat illisi ali

Expanded text:
vitabat. Ipse vero, nomen Domini nominans, totus supra hominis intellectum afficiebatur, totus in iubilo, totusque alterius saeculi videbatur. Propterea et tantam nomini Salvatoris reverentiam exhibebat, quod et qualecumque scriptum inveniret inhoneste locatum, reverenter illud recolligens, in loco reponebat honesto, ne forte verba diqui tanta non solum ad animalia bruta, verum etiam ad insensibiles et infimas affluebat pietatis dulcedine creaturas? Nam hic vere pauperum patriarcha omnium pauperrimus esse desiderans, etsi supra vilem tunicam nihil possessionis appeteret, noluit tamen in hac unica necessitate parcere sibi ipsi, quin et illam pluries indigenti cuiquam promptissime cuperet impertiri.Vestes quoque diversas a divitibus in hieme postulabat, quas, illis libentissime dantibus, ita ut nec ad restitutionem teneretur, accipiens, eas egenis, quos prius habere contingeret obvios, in frigore porrigebat. Gravissimum erat illi, si alic
Abbreviated transcription (Latin):
tus argenteos cõpedes quib illigatus
fu̾at. antiochiam setũ detulit. Nõ młto
post. gallias uenit. offerrẽs cathenas
sc̃o leonardo. Utorẽ duxit: filiã regis
francoꝵ. ꝓ suspiratõne noxie potõuis
tultellũ uabebat paratũ: tͥ ante ora co¬
medentis infitus sudore ꝓdebat manu¬
brii si aliqͥd tecto illatũ eẽt ueneficii.
Post hũc tancredꝰ nepos eiꝰ p̃fuit an¬
tyothie tui suctessit rogeriꝰ filiꝰ richardi

Expanded text:
us, argenteos compedes quibus illigatus fuerat, Antiochiam secum detulit. Non multo post in Gallias venit, offerens catenas S. Leonardo. Uxorem duxit filiam regis Francorum. Pro suspicatione noxiae potionis cultellum habebat paratum, qui ante ora comedentis infixus sudore prodebat manubrii, si aliquid certi allatum esset veneficii. Post hunc Tancredus nepos ejus praefuit Antiochiae; cui successit Rogerius filius Richardi
Abbreviated transcription (Latin):
in ugiia pasche tardauit: usq ĩ ma¬
ne resurrectõnis oũice. Accensa autẽ
diuinttus una lampade sepultri: mox
ꝑ omnẽ eccl̃iam cet̾e lampades diuinitꝰ
no xͥani ꝑcussus: bizanteos euomuit.
Mares eni intͣ guiginas. femine intra
pudenda bizanceos absond̾ant. Sub egit
item rex postea tyberiadẽ. synodẽ. accaro¬
nẽ. ⁊ tũctas urbes maritimas Hoamũ¬

Expanded text:
in vigilia Paschae tardavit usque in mane Resurrectionis Dominicae. Accensa autem divinitus una lampade sepulcri, mox per omnem ecclesiam caeterae lampades divinitusno Christiani percussus byzanteos evomuit. Mares enim intra gingivas, feminae intra pudenda byzanteos absconderant. Subegit idem rex postea Tiberiadem, Sidonem, Accaronem, et cunctas urbes maritimas. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
rus ad xp̃m uenit᷑ ita his duodetĩ gͣdib
ascensis u̾itas app̃hendat᷑. Illud qͦ quod
ũ aliud ĩnuit. nͥ ꝙ inculmine hũilitatis
cõstituit᷑ ꝯgnitõ u̾itatis: Dñs qͥppe ĩsũ¬
mitate scale ꝓspiciebat sr̃ filios hom̃r¬
ut uiderz si sit intelligẽs. Ac reqͥrentib

Expanded text:
ristum venitur; ita his duodecim gradibus ascensis, veritas apprehendatur. Illud quoque quod bis aliud innuit, nisi quod in culmine humilitatis constituitur cognitio veritatis? Dominus quippe de summitate scalae prospiciebat super filios hominu
Abbreviated transcription (Latin):
est cantas: qr fessos alleuat debiles cor¬
roborat: mestos letificat. Iugũ demq u̾i¬
tatis facit suaue ⁊ onꝰ leue abonꝰ cib
caritas. q̃ media in ft̾ulo salomonis
describit᷑: qr eꝰ suauitas nͨ intipientib
ad huc a noxis carnaliũ delectatõnũ
humorib tunori amarissima potio¬
ne purgandi ñdũ lactis dulcedinem
exꝑiunt᷑: Illi iam auulsi a lacte epula

Expanded text:
us charitas, quae fessos allevat, debiles roborat, moestos laetificat. Jugum denique Veritatis facit suave, et onus leve. 4. Bonus cibus charitas, quae media in ferculo Salomonisdescribitur, quia ejus suavitas nec incipientibus adhuc a noxiis carnalium delectationum humoribus, timoris amarissima potione purgandi, nondum lactis dulcedinem experiuntur: illi jam avulsi a lacte, epular
Abbreviated transcription (Latin):
cõsiderata tanta ⁊ tã indebita mise-¬
ratio: tam gͣtuita ita ⁊ sic ꝓbata dilecto
tam inopinata dignatõ: tã inuicta
mãsuetudo. tam stupenda dulcedo: Qd
in quã ħ oĩa faciãt diligent̃ cõsiderata.
nisi ut ꝯsid̾atis animũ ab õi penitus
prauo uenditatũ amore ad se mirabi¬
tr̃ rapiant: uehem̃t̾ afficiãt fatiant

Expanded text:
considerata tanta et tam indebita miseratio, tam gratuita et sic probata dilectio, tam inopinata dignatio, tam invicta mansuetudo, tam stupenda dulcedo? quid, inquam, haec omnia faciant diligenter considerata, nisi ut considerantis animum, ab omni penitus pravo vindicatum amore, ad se mirabiliter rapiant, vehementer afficiant, faciant
Abbreviated transcription (Latin):
curuatis in uolam digitis tres guitas
ignito iaculo penetͣuerũt. Foramẽmicis
capax efficientes. Iuo magnã penã ẽẽ do¬
loris clamore ꝓtestante. hoc uitͥt mortuꝰ
erit tibi qͣm diu iuxeris ⁊ penaꝵ meaꝵ
grane documẽtũ: ⁊ nisi neglex̃is. salutis
tue singłare monimẽtũ. Uade gͦ dũ licet
muta ħitũ simł ⁊ animũ: ⁊ esto monachꝰ
redorus apd̃ scm inelaniũ. Cũt uiuus
ad hoc responidere uollet: mortuꝰ eũ oculi
uigore ꝑstringẽs. si dubitas inqͥt ꝯu̾ti mi¬
ser. lege litt̾as istas. Et hoc dicẽs. mauũ
ꝓtendit tetritis notis inscͥptã: in truib
sathanas ⁊ om̃e inferoꝵ satellitiũ omĩi
eccl̃iastico cetui gras de tartoro emittebẽt

Expanded text:
curvatis in volam digitis, tres guttas curvatis in volam digitis, tres guttas ignito jaculo penetrarunt, foramen nucis capax efficientes. Illo magnam poenam esse, doloris clamore protestante, « Hoc, inquit mortuus, erit tibi quandiu vixeris, et poenarum mearum grave documentum; et nisi neglexeris, salutis tuae singulare monimentum. Vade ergo dum licet, et muta habitum simul et animum; et esto monachus Rhedonis apud S. Melanium. » Cumque vivus ad hoc respondere nollet, mortuus eum oculi vigore perstringens, « Si dubitas, inquit, converti, miser, lege litteras istas. » Et hoc dicens, manum tetendit tetris notis inscriptam: in quibus Satanas, et omne inferorum satellitium omni ecclesiastico coetui gratias de tartaro emit
Abbreviated transcription (Latin):
rant eo tꝑe in nãpetis tiuitate
duo clici. nõ dũ pacientib annis
pbri. litt̾is affatĩ instructi. uit se młtũ
a mici. Hi pactũ uuerũt int̾ se: ut ut̃ eox
pͥor moreret᷑ alt̾i uł ugilanti uł cormien¬
ti appareret infra .xxc. dies: data eccepta¬
ꝙ corporali fide. Nõ mlt̾o post: unus obit
xcc die astitit alti ugilanti ⁊ nescio qͥd
oꝑis molienti mortu. uultu exangui ⁊
pallico. Qui pͥor uiuũ ꝯpellans. agnos¬
cis me inquit. Agnosco at ille: ⁊ miror
qͥd tã diu moratus fueris. Ille pͥus morã
extusans: tand̾e̾ ait tandẽ uenio. ⁊ aduẽ¬
tꝰ m̃s si uolueris tibi fiet ꝯmodus: mͥ
om̃ino in fructuosus. Nam sempit̾us
tis. At ille respondit. Sine pñia sũt iudi¬
cia dei. ii inferuo. Dũ rotat astra polus.
dũ pulsat littora pontus: ꝓ criminib
meis puniar. Si totus mũdꝰ mͥ remedia
patiar. Et ut aliqͣm ex meis rõnabilib
penuis agnoscas: enuna. ꝓtendit q manũ

Expanded text:
rant eo tempore in Nannetis civitate duo clerici nondum patientibus annis presbyteri, litteris affatim instructi, inter se multum amici. Hi pactum inierunt inter se, ut uter eorum prior moreretur, alteri vel vigilanti vel dormienti appareret infra 30 dies, data acceptaque corporali fide. Nec multo post unus obiit. Trigesimo die astitit alteri vigilanti, et nescio quid operis molienti mortuus vultu exsangui et pallido. Qui prior vivum compellans, « Agnoscis me, » inquit? « Agnosco, ait ille, et miror, quid tandiu moratus fuisti. » Ille prius moram excusans, « Tandem, ait, tandem venio; et adventus meus si volueris tibi fiet commodus, mihi omnino infructuosus. Nam sempiternis nis multis. » At ille respondit: « Sine poenitentia sunt judicia Dei. In inferno dum rotat astra polus, dum pulsat littora pontus, pro criminibus meis puniar. Si totus mundus mihi remedia patiar. Et ut aliquam ex meis innumerabilibus poenis agnoscas, en una: protenditque « manum
Abbreviated transcription (Latin):
ficat ꝯsideratõ. Deñi regit affectꝰ dirigͥ
actꝰ corrigit excessus: ꝯponit mores.
uitã honestat ⁊ ordinat: Postremo di¬
uinaꝵ parit̾ ⁊ hũanarũ reꝵ scĩam cõ-¬
fert. Hec est q̃ cõfusa dist̾minat hianti¬
a cogit. sꝑsa colligit secreta runatur
Uera inuestigat: ĩusimulia examinat
fita ⁊ fucata explorat. hec ẽ q̃ agenda
p̃ordinat: asta recogitat. ut nicħ in

Expanded text:
ficat consideratio. Deinde regit affectus, dirigit actus, corrigit excessus, componit mores, vitam honestat et ordinat, postremo divinarum pariter et humanarum rerum scientiam confert. Haec est quae confusa disterminat, hiantia cogit, sparsa colligit, secreta rimatur, vera vestigat, verisimilia examinat, ficta et fucata explorat. Haec est quae agenda praeordinat, acta recogitat, ut nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
uenimus. Primo itaꝵ ordinat᷑ timor
deuĩ dolor: post hos spes ⁊ amor. Post
hos .iiiiͦʳ. ordinat᷑ leticia. ⁊ ira nouissi¬
me ã om̃im u̾ecundia. Ita nichil a¬
liuid ẽ iacob huiꝰmodi lib̾os ex lya ge¬
nuisse: qͣm aĩm affectõis suo motuᷤ
ordinando. dignam uͥtutũ sobolem
de se ip̃o ꝓcreasse

Expanded text:
imus. Primo itaque ordinatur timor, deinde dolor, post hos spes et amor. Post hos quatuor ordinantur laetitia et ira; novissime autem omnium verecundia. Itaque nihil aliud est Jacob hujusmodi liberos ex Lia genuisse, quam animum affectionis suae motus ordinando dignam virtutum sobolem de seipso procreasse
Abbreviated transcription (Latin):
um aũ sacͣmẽta offerret ⁊ apro¬
piass ei diaconꝰ facturꝰ auiqͥd
ꝓofficio suo intuitꝰ eũ sac̾dos in ge¬
iuit. qd̾ sensiss penes illũ lat̾e qd̃
ñ ꝯueniret. Pacto sacͥficio. secreto
inqͥt hodie minustrasse. s uerecũde te
sb̾tͣhere sacris: ⁊ de f̾re tantis tamꝙ
diuinis myst̾iis. ut hac humilitate
purgatꝰ. dignius exinde ministrares
¶tem alia iuice sacrificante illo ⁊ o¬
rante hora sacrificii. ea qͥdẽ sc̃itate ⁊
pͣitate cordis qͣ solitꝰ erat: astanti dy¬
acono uisa ẽ columba in tͣre ꝑ fenes.¬
trã. ĩ claritate magna. Ea sacerdos
ꝑfundit᷑ totꝰ. ea sb̃ obscurior basilica
tota refulget. Columba uͦ aliꝙͣdiu tͥ¬
cumuolitãs: tamdẽ residet sr̃ crucem
añ faciem sac̾doͥs. Obstupuit diaco¬
nus: ⁊ pauens tũ ꝓluminis tũ ꝓuo
lucris nouitate qd̾ illa sit rara auiꝰ
ĩ t̾ra: cecidit sr̃ faciẽ suã. ⁊ uix pal¬
puans sese erig̾e ausus est. uł q̃n

Expanded text:
um Sacramenta offerret, et appropiasset ei diaconus, facturus aliquid pro officio suo, intuitus eum sacerdos, ingemuit, quod sensisset penes illum latere quod non conveniret. Peracto sacrificio, secreto inquit, « hodie ministrasse; sed verecunde te subtrahere sacris, et deferre tantis tamque divinis mysteriis, ut hac humilitate purgatus, dignius exinde ministrares. » Item alia vice sacrificante illo, et orante hora sacrificii, ea quidem sanctitate et puritate cordis, qua solitus erat, astanti diacono visa est columba intrare per fenestram in claritate magna. Ea sacerdos perfunditur totus, ea subobscurior basilica tota refulget. Columba vero aliquandiu circumvolitans, tandem residet super crucem ante faciem sacerdotis. Obstupuit 687 diaconus; et pavens tum pro luminis, tum pro volucris novitate, quod illa sit rara avis in terra, cecidit super faciem suam, et vix palpitans, sese erigere ausus est, vel quando
Abbreviated transcription (Latin):
bãt. Inde auxius. dubiꝰq qͥd ag̾et. cepit
int̾ orandũ uehem̃t̾ in qͥrere qͥd nã foret
uolũtas dei. Et die qͣdã deuia regrediẽs.
cũ iã loco appropiar ꝓspetit eminus.
⁊ ecce oratoriũ apparuit magnũ lapi¬
deũ ⁊ pulchrũ ualde. Et intuens diligẽt᷑
sitũ formã. ⁊ ꝯpositõem. cũ fiducia ar¬
ripuit opꝰ: pͥus qͥdẽ uidicata uisione
seniorib frĩb paucis tũ. Saue totũ
qd̃ attente notauit de loco ⁊ mͦ ⁊ tͣlita¬
te tanta diligentia obseruauit: ut

Expanded text:
bant. Inde anxius dubiusque quid ageret, coepit inter orandum vehementer inquirere, quaenam foret voluntas Dei. Et die quadam de via regrediens, cum jam loco appropiaret, prospexit eminus: et ecce oratorium apparuit magnum lapideum, et pulchrum valde. Et intuens diligenter situm, formam et compositionem, cum fiducia arripit opus, prius quidem indicata visione senioribus fratribus, paucis tamen. Sane totum, quod attente notavit de loco, et modo, et qualitate, tanta diligentia observavit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pellans. Et malachias qͥdẽ doctus ñ
redd̾e maledictum ꝓ maledicto. ob¬
mutuit. ⁊ ñ aꝑuit os suũ. S eadẽ¬
luit lingue effrenis rem̾itatẽ: ip̃o ul¬
tore. qͦ instigatore laxarat. Arceptũ
ĩ ignẽ ꝓicit demõ. s mox manibus
assistentiũ extͣcͣtꝰ ẽ: ad ustꝰ tñ ãi
in sanirz: uocatꝰ malachias uenit.
repꝑit ꝙ maledicũ spumãtia ora
torq̃ntẽ: horrendis uotib ⁊ motib
t̾rentẽ oĩa. ac toto corꝑe agitatum
uix posse tera a pli̾b. Et orans ꝓ
ĩimico uͥ tociꝰ ꝑfectõis exauditꝰ ẽ: s
uit ocłos: ⁊ sensũ retepit. Relictus

Expanded text:
pellans. Et Malachias quidem doctus non reddere maledictum pro maledicto, obmutuit, et non aperuit os suum, dluit linguae effrenis temeritatem, ipso ultore, quo instigatore laxarat. Arreptum in ignem projicit daemon; sed mox manibus assistentium extractus est; adustus tamen insaniret, vocatus Malachias venit, reperitque maledicum spumantia ora torquentem; horrendis vocibus et motibus terrentem omnia, ac toto corpore agitatum, vix posse teneri a pluribus: et orans pro inimico vir totius perfectionis, exauditus est; sed eruit oculos et sensum recepit. Relictus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i suꝑlectili pͥuatũ: uerb ⁊ u̾berib ex¬
rre cõpellũt. At ille cõtumelias suas
leuiter ferens. suoꝵ uero mediocrit᷑ do¬
lẽs: uia qua uenit redire cepit. Nec dũ
ab oppido longe seccesserat: ⁊ ecce hor¬
rende uoces menia torripiũt. q̃ tinerem¬

Expanded text:
omni supellectili privatum verbis et verberibus exire compellunt. At ille injurias suas leniter ferens, suorum vero mediocriter dolens, via qua venit regreditur. Necdum ab oppido longe recesserat, et ecce horrendae voces moenia corripiunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dero eni ꝙ ex tͦ huic dño seruire cepisti
tas. suctessit adu̾sitas. actessit calami¬
tas. in felicitas modil̃ excessit. Nũt tolli¬
ge breuit̾ qͣm infelit ei seruias. Pauꝑ
egenꝰ inops. pallens etanguis. mañis
ere tibo retͥe stigore peste fame. O ou̾osa
seruitꝰ oamara sb̃iectõ seruire ⁊ eg̾e femisa¬
r ⁊ tribulari. humiliari ⁊ ꝯcultari. D̾s
hone tͥid amariꝰ qͥo oũosuis pauꝑtate

Expanded text:
 huic domino servire coepisti, ertas successit, et adversitas, accessit calamitas, infelicitas quoque modum excessit. Nunc collige breviter, quam infelix ei servias: Pauper, egenus, inops, pallens, exsanguis, inanis: Aere, cibo, requie, frigore, peste, fame. O onerosa servitus! o amara subjectio! servire et egere, famulari et tribulari, humiliari et conculcari. Deus bone, quid amarius, quid onerosius paupertate
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo mũdus uos retͣcit a deo. ñc tantis
adu̾sitatib plenꝰ est. ut nos mittat ad
nõ inuenires ⁊ pꝰt amatores tuos nõ
ꝙͣ ñc. Quare ñ ꝯuenis dyabolũ de ꝯuen¬
⁊ ꝓponis ei hant disiũctã: Aut mͥ da di¬
uicias ⁊ uoluntates qs mͥ pepigisti te
datuꝵ si t seruirẽ: aut ibo ad talẽ dr̃m qͥ

Expanded text:
nos mundus retrahit a Deo, nunc tantis adversitatibus plenus est, ut nos mittat ad non invenires, et post amatores tuos non nunc? Quare non convenis diabolum de convenet proponis ei hanc disjunctam: Aut mihi da divitias et voluptates, quas mihi pepigisti te daturum, si tibi servirem: aut ibo ad talem Dominum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
n̾es. Ista eñi ꝓmittit ñ solũ tͥ s tuilib eiꝰ
oñio sb̾mitt̾e se uolenti. Iuxta ild̾. hec
oĩa tͥ dabo si cadeus adorau̾io me. Ecce
cadens adorasti ⁊ adoraus eũ cetidisti.
Aut̃ eni ñ adorat᷑ nͥ cadendo cui ñ seruit᷑
nͥ pͥcando. at qd̾ t̾ ꝓmiserat nõ dedit s̃ẽ¬
titꝰ est. Qͥd. Putabas eũ posse ueꝵ dit̾e̾.
Nõne ip̃e mendax est. ⁊ ab iuitio inu̾itate
ñ stetit. Qyomͦ huiꝰ dñi fedi fragi exacto¬
ris seuissimi intolerabilẽ toleras serui¬
tutẽ. Miror tñ uehemet᷑ unde tͥ suppetat
seruitutis expense. Nõ h̃t unde suũ pau¬
ꝑtas pastat amoremi: ñ ht̃. Unde tuũ

Expanded text:
uilibet ejus dominio submittere se volenti, juxta illud: Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me . Ecce qui cadens adorasti, et adorans eum cecidisti. Aliter enim non adoratur, nisi cadendo, cui non servitur, nisi peccando. At quod tibi promiserat non dedit, mentitus est enim. Quid, putabas eum posse verum dicere? Nonne ipse mendax est, ab initio in veritate non stetit? Quomodo hujus domini foedifragi exactoris saevissimi intolerabilem toleras servitutem? Miror tamen vehementer, unde suppetant servitutis expensae. Non habet unde suum paupertas pascat
Abbreviated transcription (Latin):
dyabolus ultͣ ñ cõꝑuit. In qͣdã filia bone¬
uall̾. ałbas qͥdã gen̾e uobilis s morib
degeñ dignis ex caĩs ab ħ scõ uiro depõĩtꝰ
miliaris depoĩti cepit ei detͣnere ⁊ publi¬
eũ depofũat. Qͦ audito sce hugo mani¬
b extẽsis in celũ rogauit deũ ut mani¬
festaret se p᷑a ⁊ recta intẽtõe ħ fecisse. Et
mox ille garrulus ĩsaniẽs cepit discre
ꝑ totã curiẽ abbatie ⁊ comed̾e st̾cora por¬
coꝵ q̃ibi erãt. Qro uiso misertꝰ eiꝰ uͥ sc̃c

Expanded text:
diabolus ultra non comparuit. In quadam filia Bonaevallis abbas quidam genere nobilis, sed moribus degener, dignis ex causis ab hoc sancto viro depositus miliaris depositi coepit ei detrahere, et publieum deposuerat. Quo audito, sanctus Hugo, manibus extensis in coelum, rogavit Deum ut manifestaret se pura et recta intentione hoc fecisse: et mox ille garrulus insaniens coepit discurrere per totam curtem abbatiae, et comedere stercora pecorum, quae ibi erant. Quo viso miser
Abbreviated transcription (Latin):
N ãnũtiatõne bẽ marie. c̃
idẽ albas eccitaret frẽs ĩ choro ad uigi¬
lias uidit dyabolũ ĩmedio choro stan¬
tẽ ĩforma horribili ĩ ut ip̃e albas p̃ti¬
more cad̾et. Qui leuatꝰ aftĩb signauit
se ⁊ rediit ad secem suã. In cͣstino narrans
albas in capitło qͥd uid̾at ⁊ dixit. aliꝙ̃ d¬

Expanded text:
n Annuntiatione beatae Mariae cum idem abbas excitaret fratres in choro ad vigilias, vidit diabolum in medio choro stantem in forma horribili, ita ut ipse abbas prae timore caderet. Qui levatus a fratribus signavit se, et rediit ad sedem suam. In crastino narravit abbas in capitulo, quid viderat, et dixit ali
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ luto ꝑ fusas ablui ⁊ sitcari fecit. ⁊
fẽtrũ bẽ u̾gĩs cõpetenti loto decentũ cor¬
tinis ad ornato tollocauit ⁊ eis de incepͤ
omnẽ hospitalitatẽ ethibuit. unꝰ ex ue¬
gotiatorib tͤs campanas qͣs uenales
habebat ad domꝰ ad lac̃aria suspensas
pulsãs socios suos eaꝵ sonitu ꝯuocat.
⁊ locũ emmentõrẽ ascendẽs qͦmͦ decanus
fe̾trũ de ecclia eiecit enarrat ⁊ ut nullꝰ

Expanded text:
illorum luto perfusas ablui, et siccari fecit, et illorum luto perfusas ablui, et siccari fecit, et feretrum B. Virginis competenti loco decenter cortinis adornato collocavit, et eis deinceps omnem hospitalitatem exhibuit. Unus ex negotiatoribus tres campanas quas venales habebat, ad domus laquearia suspensas pulsans, socios suos earum sonitu convocat, et locum eminentiorem ascendens, quomodo decanus feretrum de ecclesia ejecerit, enarrat; et
Abbreviated transcription (Latin):
tauis pentecostes. uͥ celebrimꝰ erat nego¬
tiatoꝵ ꝯuentꝰ. Ibi erat decanꝰ qͥdã cũ.tu.
canonitis: qͥ uoluerũt fẽtrũ susciꝑe ne
ꝑd̾ent oblatõnes negotiatoꝵ: qr eccłia
eoꝵ nõdũ ꝑ fc̃a erat Et cũ uideret nego¬
ciatores fere om̃s tͥ miracła wintonie
fca audierãt. ire ad fẽtrũ ⁊ offerre. iratꝰ
p̃cepit fe̾trũ de eccłia eiti. Ibi gͦ equi lau¬
dunensiũ ⁊ uestes pluiua madebãt. ⁊ p̾
mł̾titudine negotiatoꝵ in tota uilla hos¬
piciũ nõ inueniebãt. Tũt matͦna q̃datu
iluis ꝯpatiens rogauit marctũ suũ ut
domũ nouã ꝙͣ edificau̾at ⁊ iã duab mar¬
cis negociatorib locau̾at regine celi q̃ de
eccl̃ia eiecta fu̾at cõmodaret. ⁊ in ea tam
ipsã ꝙͣ cl̃icos eiꝰ hospitari seq̃nti nocte ꝑ¬
mittat ut int̾im sͥ aliud hospitiũ q̃rãt
Annuit ilie: ⁊ tl̾icos iã pene p̃ pluuia de¬
ficientes indomũ illã suscipit uestes ꝙe

Expanded text:
tavis Pentecostes, ubi celeberrimus erat negotiatorum conventus. Ibi erat decanus quidam cum 12 canonicis, qui noluerunt feretrum suscipere, ne perderent oblationes negotiatorum; quia ecclesia eorum nondum perfecta erat. Et qutiatores fere omnes qui miracula Wintoniae facta audierant, ire ad feretrum, et offerre: iratus praecepit feretrum de ecclesia ejici. Ibi ergo equi Laudunensium, et vestes pluvia madebant, et prae multitudine negotiatorum in tota villa hospitium non invenerunt. Tunc matrona quaedam illis compatiens, rogavit maritum suum, ut domum novam quam aedificaverant, et jam duabus marcis negotiatoribus locaverat, reginae coeli, quae de ecclesia ejecta fuerat, commodaret; et in ea tam ipsam, quam clericos ejus hospitari sequenti nocte permittat, et interim sibi aliud hospitium quaerant. Annuit ille, et clericos jam pene prae pluvia deficientes in domum illam suscipit, vestesque
Abbreviated transcription (Latin):
thatẽsi iuxta cornatũ: młtitudines colu¬
broꝵ alt̾usetus ꝯgregate ꝓdigioso p̾lio
ut se ꝯtͣrũt. Et młtis ut̾nq occisis uic¬
ta pars fugiens in cauo arboris se ab¬
scõdit. Ait̾a pars uicẽtiũ more iniseqũeᷤ
cũ sibilo circũstrepebat: donec cirtũ iecto
ab hominib. igne om̃s cremate sunt.

Expanded text:
cbatensi juxta Tornacum multitudines colubrorum altrinsecus congregatae, prodigioso prelio inter se concurrunt; et multis utrinque occisis, victa pars fugiens in cavo arboris se abscondit, altera pars vincentium more insequens, cum sibilo circumstrepebat, donec circumjecto ab hominibus igne omnes concrematae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pauim̃tũ ꝑ fund̾et. Ilico fuim̃e a parte
aqͥlonis ingrediens: ꝙ̃dã cłicũ ret᷑ al¬
tare scõꝵ cosme ⁊ damiani in pulpito le-¬
gentẽ. ⁊ alt̾ũ ante trutifixũ orantẽ t̾ciũ
tescͥptorio eccłie ꝓximo egredientẽ ĩ ip̃o
eccłie ingressu extinxit. Ante fores qͦ¬

Expanded text:
imentum perfunderet. Ilico fulmen a parte aquilonali ingrediens, quendam clericum retro altare sanctorum Cosmae et Damiani in pulpito legentem, et alterum ante crucifixum orantem, tertium de scriptorio aecclesiae proximo egredientem, in ipso aecclesiae ingressu extinxit. Ante fores q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fulgura sepiꝰ micarẽt. in urb̃e leodi¬
ũ ampliꝰ ip̃e tͣbo de seuit ita ut hoĩes¬
e stratis exilientes eccłias tͤsti cetu
cõplerẽt: ⁊ tota uocte supplicatõib intẽd̾ent
Sũmo u̾o aurore diluculo. a parte orien
tis ignis tũ ingenti flama circulauit.
rũt. Post hec magnꝰ tͣbo erũpens ab occi¬
cente: ip̃m ignẽ uisus ẽ alitͣntulũ obscu¬
rasse. It̾um aũt qͣi uictor ignis tũ fsamã
recaluit. ⁊ it̾um tͦbine reu̾tente. paululũ
delituit. Tertio ⁊̃ ip̃e ignis recaluit. ⁊ t̾cio
nichilominꝰ tͦbine uictꝰ cecidit. Hoc spec¬
tatłm: a sũmo mane usq ad horã t̾cia ue

Expanded text:
 fulgura sepius micarent, inurbemLeodium amplius ipse turbo desenit, ita ut homines stratis exillientes ecclesias tristi cetu complerent, et tota nocte supplicacionibus intenderent. Summo vero aurore dilluculo, a parte tis ignis cum ingenti flamma civitatem crint. Post haec magnus turbo, erumpens ab occidente, ipsum ignem visus est aliquantulum obscurasse. Iterum autem quasi victor ignis cum flamma recaluit; et iterum turbine revertente, paululum delituit. Tertio etiam ipse ignis recaluit, et tertio nihilominus turbine victus decidit. Hoc spectaculum a summo mane usque ad horam te
Abbreviated transcription (Latin):
disiecit. De inde t᷑run ingrediẽs: młtas
tͣbiũ partes diffudit. Subsetutꝰ ẽ fetor
intollerabrł. a deo ut młto aromatũ odo¬
re uix potuerit expelli. Itẽ uinuo m̃se¬
.xii. idꝰ ip̃iꝰ mẽsis cirta horã nonã nubeᷤᷤ
pluuie sb̾ito rupta a monte qͥ dicit᷑ rob̃¬
ti sb̃iectã s partẽ ciuitãtis peuitꝰ oppͤs¬
sã pessũ dedit. a deo ut młtas domos di¬
rueret ⁊ in m̃sã annonã ꝑd̾et: ⁊ matrẽ
duos infarites altͥnsecꝰ in brachiis ar¬
plexam necaret ⁊ alios octo hoĩes diu̾¬
ca horã .ui. tͣbo nuruis uehemẽs ⁊ ob¬
scurus ciuitatẽ oꝑuit: ⁊ nubes exa¬
rupto scista ita om̃e tectũ etcłie maio

Expanded text:
iens, multas trabium partes diffidit. Subsecutus est foetor intolerabilis, adeo ut multo aromatum odore vix potuerit expelli. Item Junio mense, 7. Idus ipsius mensis, circa horam nonam, nubes pluviae subito rapta, a monte qui dicitur Roberti, subjectam sibi partem civitatis penitus oppressam pessumdedit; adeo ut multas domos dirueret, et immensam annonam perderet, et matrem duos infantes altrinsecus in brachiis amplexam necaret, et alios octo homines diveca horam 6. turbo nimis vehemens et obscurus civitatem operuit, et nubes ex abrupto scissa ita omne tectum majo
Abbreviated transcription (Latin):
chiã dyonisii ariopagite de greto ĩ la¬
tiũ u̾bũ eũbo tͣnͣstulit. Cõposuit ⁊̃¬
nat᷑e diuisione titulauit ꝓpt̾̃ q̃stio¬
nes soluendas bene utilẽ. si tamen
ei ĩ aliqͥb ignoscat᷑. ĩ tͥb a latinoꝵ
tͣmite deuiauit: dũ ingrecos acciter
ocłos intẽdit. hic succedẽtib annis
munificẽtia elfͤi allectꝰ uenit in
angliam: ⁊ apd̃ monast̾iũ malines¬
tumulo: sc̃s sophista ioh̾es. Qui
ditatꝰ erat iam uiuẽs docinate mi-¬
ro. Martyrio tancẽ xp̃i cõscẽdere regnũ
Noo meruit. scĩ regnãt ꝑ scla tũsti. Sa¬
br̃i sũt hi u̾sus: ⁊ modetui tꝑis lima¬

Expanded text:
eco in Latinum verbum e verbo transtulit. Composuit enatura divisione titulavit, ad quaestiones solvendas bene utilem, si tamen ei in aliquibus ignoscatur; in quibus a Latinorum tramite deviavit, dum in Graecos acriter oculos intendit. Hic succedentibus annis munificentia Elfredi allectus, venit in Angliam, et apud monasterium Malmestumulo sanctus sophista Joannes, Qui ditatus erat jam vivens dogmate miro; Martyrio tandem Christi conscendere regnum, Quo meruit sancti regnant per saecula cuncti. Scabii sunt hi versus, et mode
Abbreviated transcription (Latin):
¶arolus caluꝰ ĩꝑator ptꝰ ad eptũ
imꝑiũ utͣ se elatꝰ. cõsuetudines
frantoꝵ iulipendẽs. gretas głias ⁊ ĩso¬
litos habitꝰ affestabat. ⁊ talari daloa¬
tica indutꝰ ⁊ desuꝑ balteo accinctꝰ pẽ¬
dente iisq ad pedes. capite uo inuolu¬
to uelamine serico. ⁊ diademate suꝑ¬
mposito ꝓcedebat. Et cũ eẽt lepore
timidior. ⁊ hostes fug̾e qͣm fugare
ꝑatior. sr̃em suũ ludouicũ lacessebat
minatꝰ cantas copias se cõducturũ¬
rensis henrico metro in .ui. libeluis

Expanded text:
lus imperator post adeptum imperium ultra se elatus, consuetudines Francorum vilipendeus, Grecas glorias et insolitos habitus affectabat, et talari dalmatica indutus et desuper balteo accinctus pendente usque ad pedes, capite vero involuto velamine serico, et diademate superimposito, procedebat. Et cum esset lepore timidior, et hostes fugere quam fugare paratior, fratrem suum Ludowicum lacessebat, minatrensis heroico metro in sex libellis
Abbreviated transcription (Latin):
rebis. Qd̃ sane uatitiniũ: eo nugͣnte ꝯ¬
stat fuisse ꝯpletũ. Nam signino cuidã
capellano pats spumoso ore apparens.
postulauit flebilit̾ eiꝰ uiuam̃e cui noluit
obedire dũ uiu̾et. Hoc nͥ dũo albati sig¬
uinꝰ retulit. p̃cepit ut sepfẽ fres una eb
int̾rupit. Rursus pontifex eidẽ denuo
fido. qͥ dũ ñ siluit: sanitatẽ illiꝰ int̾polauit
Audiens ista pussimꝰ. hugo: p̃cepit ut frat¬
dieꝵ silentõ sartiet᷑. Qro fc̃o aĩa pontifi¬
cis t̾cio reuelata in statu apłico se exhi¬
bens: pͣgatori suo memorato semꝑte me¬
morando hugoni. grãs sue integ̾catis

Expanded text:
er. Quod sane vaticinium eo migrante constat esse completum. Nam Siguino cuidam, capellano Patris, spumoso ore apparens, postulabat flebiliter ejus juvamen, cui noluit obedire, dum viveret. Hoc ubi domino abbati Siguinus retulit, praecepit ut septem fratres una interrupit. Rursus pontifex, eidem denuo perfido, qui dum non siluit, sanitatem ejus interpolavit. Audiens ista piissimus Hugo, praecepit ut fracdierum silentio sarciretur. Quo facto anima pontificis tertio apparens, in statu apostolico se exhibens, purgatori suo memorato semperque memorando Hugoni gratias integritatis
Abbreviated transcription (Latin):
suos erecta. Raciẽ hñs u̾sũ meridiẽ. ⁊ cla¬
uẽ qͣmdã ingentẽ ĩ manu dextͣ tenẽs. Q̾
scilicet clauis ut sarraceni aiunt de ma¬
nu eiꝰ cadet. anno qͦ rex futurꝰ in gallia
natꝰ fu̾it. qͥ totã hisparuã xpĩanis legib
ĩnouissimis tẽporib sb̃iugabit. Mox ut
sarateni iud̾uit clauc̃ lapsam garis suĩ
in t̾ra repositis om̃s fugient. Ex auro re qd̃
ges ⁊ pͥncipes ded̾e karolo: eccłiam beati
iacobi tũc ꝑ tres annos in illis horis ꝯ¬
morãs augmẽtauit. Antistitẽ ex canoni¬
cos scd̃m regłłã sc̃i ysidori ibi ustituit
eã q tintinabuł ⁊ paileis ⁊ libris decẽt̾
ornauit. De residuo auro ⁊ argento
inmenso td̃ de hispania atrulit: fecit
has eccl̃ias. Beate marie uͥgis: a guis¬
gͣni. Sĩ iacobi: in eadẽ uilla. It̃ẽ bĩ iaco¬
bi: apd̾ urbẽ bit̾rẽsem. Itẽ bĩ iacobi:
apud tolosam. Itẽ bĩ iacobi in gasconi¬
a. int̾ urbẽ axam ⁊ scm iohem sordue

Expanded text:
aciem habens versus meridiem, et clavem quamdam ingentem in manu dextera tenens. Quae scilicet clavis, ut Saraceni aiunt, de manu ejus cadet, anno quo rex futurus in Gallia natus fuerit, qui totam Hispaniam Christianis legibus in novissimis temporibus subjugabit. Mox ut Saraceni viderint clavem lapsam, gazis suis in terra repositis omnes fugient. Ex auro quod reges et principes tunc dedere Carolo, ecclesiam Beati Jacobi tunc per tres annos in illis oris commorans, augmentavit. Antistitem et canonicos secundum regulam beati Isidori ibi instituit; eamque tintinnabulis, et palleis, et libris, decenter ornavit. De residuo auro et argento immenso, quod de Hispania attulit, fecit has ecclesias: Beatae Mariae virginis Aquisgrani; Beati Jacobi in eadem villa; item Beati Jacobi apud urbem Bituricensem; item Beati Jacobi apud Tolosam; item Beati Jacobi in Guasconia, inter urbem Axam et Sanctum Joannem Sordue
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ia ydola ⁊ summulatͣ q̃ tũc ĩ hos¬
pania inuenit: penitꝰ destruxit.
preter ydolũ qd̃ est in tr̃a alandaluf: qd̃
uocat᷑ salautadis. id est ds cadis. Cadis
etenĩ ꝓpͥe dicit᷑ locus ille: salã arabice
mahomiet accedit recedit in columis. Si
forte fuꝑ illud auis q̃libet se deposue¬
tit: illico morit᷑ Est autẽ lapis anti-¬
quus in margine maris. oꝑe saratem¬
co obtime sculptꝰ supͣ t̾rã sitꝰ. deorsũ latꝰ
⁊ qͣdiatꝰ. desursũ strictꝰ. ⁊ tante altitudiniᷤ
qntũ solet uolare coruus in sb̃lune. Su

Expanded text:
mnia idola et simulacra, quae tunc in Hispania invenit, penitus destruxit; praeter idolum, quod est in terra Andalus, quod vocatur Salam Cadis, id est deus Cadis: Cadis enim proprie dicitur locus ille. Salam Arabice Mahomet accedit, recedit incolumis. Si forte super illud avis quaelibet se deposuerit, illico moritur. Est autem lapis antiquus in margine maris opere Saracenico optime sculptus, supra terram situs, deorsum latus et quadratus, desursum strictus, et tantae altitudinis, quantum solet volare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͥ foris apparet uicioꝵ. Danũ cor uani¬
tatis notã ingerit corꝑi ⁊ extĩor suꝑ¬
fluitas. infĩoris uanitatis iudiciũ
est. Mollia indum̃ta: animi molliciẽ
iudicãt. Non tanto ccͤaret᷑ corꝑis cultꝰ.
nͥ priꝰ neglecta suiss mẽs in crita uͥtu

Expanded text:
 foris apparet vitiorum. Vanum cor vanitatis notam ingerit corpori; et exterior superfluitas interior is vanitatis indicium est. Mollia indumenta animi mollitiem indicant. Non tanto curaretur corporis cultus, nisi prius neglecta fuisset mens inculta virtu
Abbreviated transcription (Latin):
andi ulła data est. Si magna oꝑa fa¬
sis. misericordit̾ sb̃lunaris. Sĩ ñ fa¬
cis magna oꝑa fortassis salubrit̾
hũiliaris. Meliꝰ nouit ille qͥd tͥ ex¬
pedit qͣm tu. Et ob hoc si uis de illo¬
bñ sentire totũ qd̃ ab illo tͥ sit bñ fi¬
eri intellige. forte grãm uͥtutũ nõ
habes. s dũ uicioꝵ impulsu contu¬
t̾is. meliꝰ in hũilitate solidaris. Su¬
auiꝰ redolet dõ hũilitas in firma: qͣm
uͥtus elara. Nich gͦ in dispositõne il¬
liꝰ p̃ iudicare audeas. s semꝑ cũ timo¬
re ⁊ reu̾encia ora eũ ut ꝙ̃ ad modũ ipͤ
nouit tͥ sb̃ueniat. si qͣ ad huc mala¬
ite ꝑmanserũt pie diluat. si qͣ in

Expanded text:
ata non est. Si magna opera facis; misericorditer sublimaris. Si non facis magna opera, fortassis salubriter humiliaris. Melius novit ille quid tibi expediat quam tu, et ob hoc si vis bene de illo sentire, totum, quod ab illo tibi fit, bene fieri intellige. Forte gratiam vitutum non habes, sed dum vitiorum impulsu concuteris, melius in humilitate solidaris. Suavius redolet Deo humilitas infirma, quam virtus elata. Nihil ergo dispositioni illius praejudicare audeas, sed semper cum timore et reverentia ora eum, ut quemadmodum ipse novit tibi subveniat. Si qua adhuc i
Abbreviated transcription (Latin):
um. Etiam hꝰ addilcõnẽ ꝑtin̾e scias.
qd̃ habes im̃i ornare te possis: q̃ utiq
ex te nich̃ habes nͥ ab illo acceperis.
des p̾t̾ĩtoꝵ criminũ ablius. De inde
crisma ⁊ oleũ in cuius unctõne sp̃u
scõ liuiris. Pt̾ea delibuta ⁊ unctõne

Expanded text:
ut etiam hoc ad dilectionem pertinere scias, quod habes unde ornare te possis, quae utique ex te nihil habes, nisi ab illo acceperis. des praeteritorum criminum abluis. Deinde chrisma et oleum, in cujus unctione Spiritu sancto liniris. Post haec delib
Abbreviated transcription (Latin):
illũ castitatis thalamũ introduri ex
ce tͣpitudinis cũ nicħ turpe nich pu¬
dore dignũ habebis. Nũꝙͣ audisti quid
młte electe sũt. ut una elig̾et᷑: illa sul
tum. rex ip̃e unã elegit ad thalamũ¬

Expanded text:
is et castitatis thalamum introduci expcae turpitudinis, cum nihil turpe, nihil pudore dignum habebis. Prius ergo studmultae electae sunt, ut una eligeretur, illa scilicet tum. Rex ipse unam eligit ad thalamu
Abbreviated transcription (Latin):
ce debebant. ex iusitante gr̃a euanescũt
a cõscia sua arbitrantes se alit̾o ẽẽ c̃ nͭ
sit. ⁊ debonis ñ em̃edanit᷑ s indurant᷑¬
Pascunt᷑ .i. a pr̃e dõ aliqñ de p̃ciosiore
gr̃e sb̾stantia S̃ui ut affectent ẽẽ filii.
ip̃i u grã dĩ abutentes efficiunt᷑ iui
tes ao eas pose orõtiem ditunt sibi ills
uxoris manue. Si doꝰ uoluiss nos occiõe:
nõ suscepiss satuficiũ de manib mis

Expanded text:
cere debebant, ex visitante gratia evanescunt a conscientia sua, arbitrantes se aliquid esse, cum nihil sint, et de bonis Dei non emendantur, sed indurantPascuntur enim a Patre Deo, aliquando de pretiosiore gratiae substantia servi, ut affectent esse filii: ipsi vero gratia Dei abutentes efficiuntur inites ad eas per orationes, dicunt sibi illud uxoris Manuae: Si Dominus voluisset nos occidere, non suscepisset sacrificium de manibus
Abbreviated transcription (Latin):
onnunqmͣ enim cũ celius grã
nõ sb̾uenit ob secranti celũ eneũ
⁊ t̾ra sua. ferrea fit. Et cũ uelicta sͥ hũa¬
ni cordis duricia ad uotũ exaudiri nõ
m̾etur: anxietas desiderantis. negare
dͥ estuat quitꝙͣ differt᷑. Cũz sicut
chananea illa p̾t̾iri se ac despici in ge¬
pcc̃a sua inputari uł inꝓperari yma¬

Expanded text:
onnunquam enim cum celerius gratia non subvenit, fit obsecranti coelum aeneum, et terra sua ferrea. Et cum relicta sibi cordis humani duritia, ad votum exaudiri non meretur, anxietas desiderantis negari sibi aestimat, quidquid differtur. Cumque sicut Chananaea illa praeteriri se ac despici ingepeccata sua imputari, vel improperari ima
Abbreviated transcription (Latin):
⁊coram me lumẽ fulg̾et in lãpade. qi sẽ¬
ꝑ innocte ꝯsueui tenebras horresc̾e: ecce
natalis cl̾itus meus añ me astitit cappa
indutꝰ pluuiali sit̃ mͥ uidebat᷑ pulch̾ri¬
ma. coloris plũbei. Ego aũ nichil oĩno
t̾ntꝰ. ⁊ eũ optime. recognoscẽs cepi qͣsi
gͣtulans de tam matoͣ eiꝰ reditu tͣnͣsal¬
pino ad eũ dic̾e. Natalis bñ ueu̾itis.
Mortuꝰ enĩ sũ. Nolite tuere ego nullũ
tueritis moueatis ut hoc nũtͣ faciãt
Oyi enĩ se ꝯmendat demonibz dat eis
potestatẽ sr̃ se sic̃ ego miserrimꝰ feci. Uñ
potestatẽ habuerũt ut me statim sb̾m̾¬

Expanded text:
et coram me lumen fulgeret in lampade, quia semet coram me lumen fulgeret in lampade, quia semper nocte consuevi tenebras horrescere, ecce Natalis clericus ante me astitit, cappa indutus pluviali, sicut mihi videbatur, pulcherrima, coloris plumbei. Ego autem nihil omnino territus, et eum optime recognoscens, coepi quasi gratulans de tam maturo ejus redditu transalpino ei dicere: Natalis, bene veneritis: Mortuus enim sum. Nolite ergo timere, ego nullum teritis, moneatis, ut hoc nunquam faciant. Qui enim se commendat daemonibus, dat eis potestatem super se, sicut ego miserrimus feci: unde potestatem habuerunt, ut me statim subm
Abbreviated transcription (Latin):
uurchardi. tuiꝰ auariciã nõ ignorabat
Iuieramꝰ aut̃e ego ⁊ natalis fedꝰ qd̾dam
secretissimũ qd ut̃ ex uob̾ duob pͥus mo¬
reret᷑ intͣ. rcͣc. dies si poss ad sociũ suũ
teditet nichil ei in apperitõne sua t̾cori
incutiens s blande illũ ꝯmone faciens. ⁊
de statu suo certificans. Cũ aũ ĩa ꝓpe ro¬
nã eeñt accidit qͦdã die ut p̃fatꝰ burchar¬
dꝰ tũ natali clico rõnẽ pou̾et de cotidianis
expensis: ⁊ de magna sũma minutule
singłos nũmos ⁊ obolos exig̾et qͥ ui
qͦs usus abissent. Natalis aũ qui tam
mimitas rõnes redd̾e mͥ ñ ꝯsueuerat qͥppe
cui ego tãꝙͣ. mͥ credebam iratꝰ adu̾sus ur̃
nobilem sordidissime ꝓuidentie. cũ in red¬
denda rõne defic̾et se qd̵ auditu qͦꝵ horrẽd̾
ẽ demonib ꝯmendauit. Codẽ die tũ ꝙͣ dã¬
aqͣm tnͣsuadarent burchardus ⁊ natał.
idem natał sb̃m̃sus est Seq̃nti notte ꝓx¬
uma cũ u lecto meo quiesc̾em uigilans

Expanded text:
Burchardi, cujus avaritiam non ignorabat. Inieramus autem ego et Natalis foedus quoddam secretissimum quod uter e duobus nobis prius moreretur, intra 30 dies, si posset ad socium suum rediret, nihil ei apparitione sua terroris incutiens, sed blande illum commonefaciens, et de statu suo certificans. Cum autem jam prope Romam essent, accidit quadam die ut praefatus Burchardus cum Natali clerico rationem poneret de quotidianis expensis, et de magna summa minutatim singulos nummos, et obolos exigeret, quo et in quos usus abissent. Natalis autem qui tam minutas rationes reddere mihi non consueverat, quippe cui ego tanquam mihi credebam, iratus adversus virum nobilem sordidissimae providentiae, cum in reddenda ratione deficeret, se quod auditu quoque horrendum est! daemonibus commendavit. aquam transvadarent idem Burchardus et Natalis, idem Natalis submersus est. Sequenti vero nocte proxima cum in lecto meo quiescerem vigilans,
Abbreviated transcription (Latin):
puisiato itͣus erat roniã. Rogauit me
ut q̃mda clicũ natalẽ nõie domꝰ mee echo¬
nomũ ei sociũ darẽ. qi cautulus erat in
rei familiaris custodia dispensator
⁊ pudens ⁊ aidelis: qd̾ rarissime indis¬
pensatorib inuenit᷑ Uolebat gͦ ide pur¬
chardus hũc ħere sociũ itin̾is sui non
ut auarissimꝰ ualde tim̾et. Ego aũ tam

Expanded text:
us erat Romam. Rogavit autem me, ut quemdam clericum Natalem nomine, domus meae economum, ei socium darem, tantulus erat in rei familiaris custodia, bonus dispensator, et prudens, et fidelis, quod rarissime in dispensatoribus invenitur. Volebat ergo Burchardus hunc habere socium itineris sui, non ut avarissimus, valde ti
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it quotiens in laboriosis conatib
fallates exitꝰ inuen̾it ⁊ ptꝰ longos dis¬
ex utroq intelligat. qͣntũ sͥ in ħ exilio
lugendũ sit. Huic eñi salomon dicit. Q
addit scĩam addit ⁊ dolore. Quia qͣnͣto
magis homo mala sua intelligit: tãto
ampliꝰ suspirat ⁊ gemit. Postremo suꝑ
recordem᷑. qr fiducialius de futoͣ eiꝰ misa̾tõ¬
nes requirinꝰ. si ꝙ̃ ad modũ in p̾t̾ito nr̃i
misertꝰ sit cogitemꝰ. Reuocemꝰ ad memori¬
ami bona que tͥbuit. ⁊ qd̾ in ꝑiculis sepe
ꝯstitutos clem̃t̾ eripuit nͨ umꝙͣ pcc̃is
nris quo munꝰ miserẽt᷑ uĩci potuit. Ob¬
litos sui de se admonuit a u̾sos a se re¬
uocauit. Uenientes ad se benigne susce¬
pit. penitentib udulsit ꝑ seu̾antes cus¬
parit. deuocio uͦ oratõnẽ ꝑficit. Scĩa est
qͣnͣdo homo ad agnitõnẽ sui illuminat᷑
Compunctio est qͣndo ex ꝯsid̾atõne malo¬
ꝵ suoꝵ. cor in t̾no dolore tangit᷑. Deuotio
ẽ. pius ⁊ humilis affc̃s in dm̃ qui ex

Expanded text:
verit, quoties in laboriosis conatibus fallaces exitus invenerit, et post longos disex utroque intelligat quantum sibi in hoc exsilio lugendum sit. Hinc enim Salomon dicit: Qui addit scientiam, addit et dolorem , quia quanto magis homo mala sua intelligit, tanto amplius suspirat et gemit. Postremo superecordemur, quia fiducialius de futuro ejus miserationes requirimus, si quemadmodum in praeterito nostri misertus, sit cogitemus. Revocemus ad memoriam bona, quae tribuit, et quod in periculis saepe constitutos clementer eripuit, nec unquam peccatis nostris quo minus misereretur vinci potuit, oblitos sui de se admonuit, aversos a se revocavit, venientes ad se benigne suscepit, poenitentibus indulsit, perseverantes cusparit, devotio vero orationem perficit. Scientia est, quando homo ad agnitionem sui illuminatur. Compunctio est, quando ex consideratione malorum suorum cor interno dolore tangitur. Devotio est pius et humilis affectus in Deum, qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ duob uolumĩb ꝯp̃hensum
edidit. In cuiꝰ libri uolumine scd̃o ꝙͥd̾ã
nurabile intexuit de qͦdã ꝑegͥno. de qͦ¬
sp̃e sc̃ĩ iacobi apparens ad hec sedixit¬
manu ut ꝓpͥa se int̾fic̾et. Cũq eũ dyabolus se
eũ de manu illius. ⁊ mlt̾a ei ostendens
ante iuditiũ dei statuit: atꝙ ut denno
planauit ierarchiam scĩ dyonisii mr̃is
ml̾tis obscurita itib plenã. actor Scͥp¬

Expanded text:
necessarium duobus voluminibus comprehensum edidit: in cujus libri volumine secundo quiddam mirabile intexuit de quodam peresancti Jacobi apparens ad hoc seduxit, ut propria manu se interficeret. Cumque eum diabolus seceum de manu illius, et multa ei ostendens ante judicium Dei statuit, atque ut denuplanavit Hierarchiam sancti Dionysii martyris multis obscuritatibus plenam. Sanctus