comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bidi exercent eos que ab ea in quanatis turpitudine ac de formitate trans¬
mitare contendunt acregulariter institutos unitate fidelium ȩdificio
uidelic& domusdi aptos reddere curant. Quod autem & ligna &lapi¬
des inmonte ceduntur : & cesa ac prepata utraque materies ad montẽ
domus dñi trans festur . pat& sensus quod om̃s homines in monte super¬
biȩ natisumus quidem p̃uaricatione primihominis quae suꝑbiȩ fecit
originalem carnis traximus: Quicumque autem gractia dĩ preordi¬
ẽ in unitate sc̃ȩ ecdesiȩ peruenimus. Notandum autem
idem operarii : itaerant distributi ut par in monte lapide
cederent pariter onera postarent. Diuersa s namq dona sp̃s & qui¬
dãmaiorem dicendi acpro teruos arguendi constantiam habent.
Quid ammiciores ad consolandos pusillanimos & infirmos subleuandos ex¬
istunt
Q uidam utrius quirtutis munere p̃diti a doptis domus dr̃i conue ncunit qua¬

Expanded text:
bi Dei exercent, eosque ab ea, in qua nati sunt, turpitudine, ac deformitate transbi Dei exercent, eosque ab ea, in qua nati sunt, turpitudine, ac deformitate transmutare contendunt: ac regulariter institutos unitati fidelium, aedificio videlicet domus Dei, aptos reddere curant. Quod autem et ligna, et lapides in monte ceduntur, et caesa, ac praeparata utraque materia, ad montes domus Domini transfertur, patet sensus; quia omnes homines in monte superbiae nati sumus: quia de praevaricatione primi hominis, quam superbia fecit, originem carnis traximus. Quicunque gratia Dei praeordiest in unitate sanctae Ecclesiae, pervenimus. Notandum autem, iidem operarii ita erant distributi, ut pars in monte lapides cederent, pars item onera portarent. Diversa sunt namque dona spiritus, et quidam majorem dicendi, ac protervos arguendi constantiam habent, quidam mitiores ad consolandos pusillanimes, istunt: quidam utriusque virtutis munere praediti, ad opus domus Domini conveniunt. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
recte sequitur & ad onirã erat suꝑ huius cemodi indictione adoiri
namque qui latine dicitur dñ sm̃s excelsus quẽ melius quamipsum
qua nomine imitatur insinu ad dnm uidelic& saluatorem & tunc
adoniram operiis templi p̃ponitur ut sua ꝓiusione rite ordin&
quibus mensibus sȩguli ad operandum ex eant. quibus denuo adcu¬
predicatorum sua familiarius in lustratione in format ad discernen¬
dum quando oporteat edificandi ecđam opus inire p̃dicando ut
alia pi&atis officia prestando & quando rursum conueniatad sũ
ipsorum conscientiam examinandam quasi ad inspiciendam donũ
suam reuelti & hanc orationibus acieiuniis suꝑno inspectore a
qui preerant singulis operibus numero trium milium tricento¬
rum precipientium populo & hisqui faciebant opus. latomos dicit

Expanded text:
recte sequitur : « Et Adoniram erat super hujuscemodi indictione. Adoniram recte sequitur : « Et Adoniram erat super hujuscemodi indictione. Adoniram namque, qui latine dicitur: Dominus meus excelsus, quem melius, quam ipsum, quem nomine imitatur insinuat, Dominum videlicet Salvatorem? Et tunc Adoniram operariis templi praeponitur, ut sua provisione rite ordinet, quibus mensibus singuli ad operandum exeant, quibus denuo ad cumentes sanctorum praedicatorum sua familiarius illustratione informat, ad discernendum, quando oporteat, aedificandi Ecclesiam opus inire: praedicando, vel alia pietatis officia praestando, et quando rursum conveniat ad suam ipsorum conscientiam examinandam, quasi ad inspiciendam domum suam, reverti, et hanc orationibus, ac jejuniis superno inspectore, ac qui praeerant singulis operibus, numero trium millium trecentorum praecipientium populo, et his, qui faciebant opus, etc. « Latomos dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
tudine dierum lunaris circuli perficitur perillum plenitudo
ustutis Cuiusq sp̃italis ostenditur in quamensf. delium ad nõ
cotidiana in lustratione quasi luna asole respicitur. Vnusuero
mensis quoligna ad opus templicedebantur e lemosina est idẽ
opus
misericordie. Quo ergo salutem pximi ut in unitate
cẽ Uecdesiȩbene ꝓficiendo ꝑueniant. docendo castigando
tem¬
poralia commoda inpendendo uita exempla monstran
laborcomus. Ouo autem reliquimenses quibus indomi¬
bussus manere acsuis necessitcotibus sunt uacare ꝑmissiora
tio Vieiunium Quibus preterea quae erga necessitatem fratrũ
oris operam nostrȩ salutis propriȩ curam intus conuersa addnm
iente gerimus & qm̃illi solum perfecte uł sua uł fraterne salutis
curam gerunt : qui se intuitione diuine gratiȩ humiliter subdunt

Expanded text:
tudine dierum lunaris circuli perficitur, per illum plenitudo tudine dierum lunaris circuli perficitur, per illum plenitudo virtutis cujusque spiritualis ostenditur, in qua mens fidelium a Domino quotidiana illustratione quasi luna a sole respicitur. » Unus vero mensis, quo ligna ad opus templi caedebant, eleemosyna est, id est opus misericordiae, quae erga salutem proximi, ut in unitatem sanctae Ecclesiae bene proficiendo perveniat, docendo, castigando, temporalia commoda impendendo, vitae exempla monstrando, laboramus. Duo autem reliqui menses, quibus in domibus suis manere, ac suis necessitatibus sunt vacare, permissi, oratio est, et jejunium, quibus praeterea ea, quae erga necessitatem fratrum foris operamur, nostrae salutis proprie curam intus conversa ad Dominum mente, gerimus. Et quoniam illi solum perfecte vel suae, vel fraternae salutis curam gerunt, qui se intuitione divinae gratiae humiliter subdunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qumi distantia singulariserat lignorum cesoribus inposita Cer¬
fectionem triumiustutum euangelicarum typice denuntau
euangelio Adiendite neiustitiam uestram faciatis costentis¬
mnibus ut uide amini ab eis. Inpersecutione eiusdem sententiȩ
er facienda Alio quin a fructia &ernitatis uacua manerent
quibus uerbis apeste docuerit om̃s uistutum fructus his tribs
quasi ramis deunacaritatis radice ꝓdeuntibus insinuare per
elemosinam namq conpre enduntur omnia quȩ ad dilectionem
ꝓximi explendam beniuole in fratres operantes. Per orationẽ
omnia quibus ꝑ internã conpunotionem nostro conditori con¬
iungim perieiunium omnia quibus nos a contagione uitiorun
& inlecebris seculi obseruamus & liberamente & corpore casto di¬
lectione ualcamus inherere semper & nostriconditoris & ꝓximi
&istis tresienses operariorum templi Namquia mensis pleni¬

Expanded text:
rum distantia singulis erat lignorum caesoribus imposita, perrum distantia singulis erat lignorum caesoribus imposita, perfectionem trium virtutum evangelicarum typice denuntiant, Evangelio: Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis; in prosecutione ejusdem sententiae gloriam facienda; alioquin a fructu aeternitatis vacua manerent. Quibus verbis aperte docuit omnes virtutum fructus his tribquasi ramis de una charitatis radice prodeuntibus insinuari. « Per eleemosynam namque comprehenduntur omnia, quae ad dilectionem proximi explenda benivole in fratres operamur: per orationem omnia, quibus per internam compunctionem nostro conditori conjungimur. Per jejunium omnia quibus nos a contagione vitiorum, et illecebris saeculi observamus, ut libera mente, et corpore casto dilectioni valeamus inhaerere semper, et nostri conditoris, et proximi. Et isti sunt tres menses operariorum templi. Nam quia mensis pleni
Abbreviated transcription (Latin):
dos infideles atq incollegium ec desia uocandos ordinant᷑: quasi ad ce¬
dendas inliba notemplimaterias iuri strenui atq electimittuntur
& quidemnumerus triginta milium quodidem lignorum censores cen¬
sebantur potest & eorum figuram aptereferri qui in fide scȩ trinitatis
sunt perfecti quod doctoribus maxime congruit. Verum qui a trigina
milia ita erant ordinata ut decemmilia permenses singulos operi
sc̃o insisterent magis denarii numeri sacramentum perpen derede¬
bemus Denanamq milia uirorum de isł adcedendcc ligna in opusdo¬
mus dñi mittuntur quia quicumq doctores atq insipientium eruditores
or dinandi depreceptalegis peromnice &i psiobseruare oraudito¬
piburaius debent obseruanda monstrareo eda porenuadin caibis
futura que denario solent figurari &ipsisperare & auditoribuo
suis speranda semperdebent intimare Terniautẽ menses quo¬

Expanded text:
dos infideles, atque in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi ad cedos infideles, atque in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi ad cedendas in Libano materias templi, viri strenui, atque electi mittuntur. Et quidem numerus triginta millium, quo iidem lignorum caesores censebantur, potest ad eorum figuram apte referri, qui in fide sanctae Trinitatis sunt perfecti, quod doctoribus maxime congruit. Verum, quia triginta millia ita erant ordinati, ut dena millia per menses singulos operi sancto instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna in opus domus Domini mittuntur, quia quicunque doctores, atque insipientium eruditores sunt ordinandi, decem praecepta legis per omnia et ipsi observare, et auditoribus satis debent observanda monstrare; sed et praemia in coelis futura, quae denario solent figurari, et ipsi sperare, et auditoribus suis speranda semper debent intimare. Terni autem menses, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sepellere gentili itm quamipsi ad fidem conuersi gentiles & exgentib
facti xpiani Sidoniinamq & trrii quia gentilium fuere populimer¬
to infigurcgentium accipiuntur. Quod aũt seruos salomon noster
in hoc opus miserit insequentibus mistico sermone designat᷑ cum dicit᷑.
Legitq salomon opera de omni isył &operat indictio triginta milia ui¬
rorum Mittebatq eos in libano decemmilic permenses singulos uicissim
itaut duobus mensibus eeñt indomibussuis. ubi primo notandum
quod non frustra salomon opera de omni issł elegit: Neq erat ulla por¬
tio populi dequa non dignitanta opere uiri adsumerent᷑ quia nimi¬
rum ñ nunc deuno stirpe a aron sacerdoces elegendi sed de omnisunt
ecđa querendi quia edificare domum dñi uel exemplosuo uel dicto
sufficiant &ubi cumq inuenti fuerint mox in officium doctorum
absque ulla ꝑsonarum acceptione ꝓmouendi. Talesq cum aderudien¬

Expanded text:
lere errores gentilium, quam ipsi ad fidem conversi gentiles, et ex gentibus lere errores gentilium, quam ipsi ad fidem conversi gentiles, et ex gentibus facti Christiani. Sidonii namque et Tyrii, quia gentilium fuerunt populi, merito in figura gentium accipiuntur. V. Numeruin hoc opus miserit, in sequentibus mystico sermone designatur cum dicitur: Elegit Salomon operarios de omni Israel, et erat indictio triginta millium virorum, mittebatque eos in Libanum decem millia per menses singulos vicissim, ita ut duobus mensibus essent in domibus suis. Ubi primo notandum, quod non frustra Salomon operarios de omni Israel elegit, neque erat ulla portio populi de qua non digni tantopere viri assumerentur quia nimirum non nunc de una stirpe sacerdotis Aaron eligendi, sed de omni sunt Ecclesia quaerendi, qui aedificare domum Domini vel exemplo suo vel dicto sufficiant, et ubicunque inventi fuerint, mox in officium absque ulla personarum acceptione promovendi, talesque, cum ad erudien
Abbreviated transcription (Latin):
tiores erant serui sui adcedendum. Sed idcirco etiam seruossuos simul
ad eẽ uoluit ut ostender ent cedentibus cuius nen sura ligna fieride¬
berent cuius resi figura in promptuest quianimirum apłicestius uerbũ
euangelii quod adño audiere nouerunt Sed gentiles ab errore conuens
atq adueritatem euangelii trans formatimelius ipsos gentium error
nouerant & quocestius nouerunt eo astificiosius hos expugnare
atq euacuare didicerunt: Paulus quidem sacramentum euangeliiqđ
per reuelationem didicerat melius nouit : Sed dionisius melius reuin¬
cere poterat falsa athenarum dogmata : quorum cum erroribus sillo¬
gismos apuero & argumenta cuncta nouerat. cui sensui conuenitap¬
te quod sequitur . Scis enim quod non est in populomeo uir qͥui noueritliȩ
nacedere sicut sidoni: Non enim erat in populo iudȩorum ubi dñs corpo¬
raliter presens docebat: ullusuirorum quitam docte noss errores¬

Expanded text:
tiores erant servis suis ad caedendum; sed idcirco etiam servos suos simul tiores erant servis suis ad caedendum; sed idcirco etiam servos suos simul adesse voluit, ut ostenderent caedentibus cujus mensurae ligna fieri deberent. Cujus rei figura in promptu est, quia nimirum apostoli certius verbum Evangelii, qui a Domino audire noverunt, sed gentiles ab errore conversi, atque ad veritatem Evangelii transformati, melius ipsos gentium errores noverant; et quo certius noverunt, eo artificiosius hos expugnare atque evacuare didicerunt. Paulus quidem sacramentum Evangelii, quod per revelationem didicerat, melius novit, sed Dionysius melius revincere poterat falsa ethnicorum dogmata, quorum cum erroribus syllogismos a puero et argumenta cuncta noverat. Cui sensui convenit apte quod sequitur: Scis enim quod non est in populo meo vir qui noverit ligna caedere, sicut Sidonii. Non enim erat in populo Judaeorum, ubi Dominus corporaliter praesens docebat, ullus virorum qui tam docte nosset refel
Abbreviated transcription (Latin):
ti cdestis triticum uidelic& uerbidi & olcum caritatis atquncti¬
onis & inluminationis sp̃s scĩ. Conuenit autem apterebus ecđȩ quod
auxilium operis scĩ flagitans. Dixit a diram salomon. Precipeigit᷑
ut precidant mihi cedros delibano & seruimei sint cumseruistius
Serui quippehiram quipcidebant cedros al omoni delibano doctores¬
s̃cdecti degentibus quorum officium est eos quiin hoc mundo rebus &
gła l&abuntur asuꝑbiȩ fustu corrigendo sternere : atq ad obsequium
sui redemptoris eorum uota trans ferre. Cum quibus uidelic& ser¬
uis erant & serui salomonis ac pariter memorato instabant operi
Qiua primi doctores exgentibus necesse habebant ipsorum apłorum qui
ad nõ didicerunt eruditionem in uerbo fidei institui. Nesi absq ma¬
gistris docere inciperent magistri existerent erroris. Idcirco&
cnim salomon seruosiram cedere sibi uoluit ligna delibano quia doc¬

Expanded text:
tiae coelestis: triticum videlicet verbi Dei, et oleum charitatis, atque unctitiae coelestis: triticum videlicet verbi Dei, et oleum charitatis, atque unctionis, et illuminationem Spiritus sancti. Convenit autem apte rebus Ecclesiae quod in auxilium operis sancti flagitanter ait ad Hiram Salomon: Praecipe igitur ut praecidant mihi cedros de Libano, et servi mei sint cum servis tuis. Servi quippe Hiram, quisunt electi de gentibus, quorum officii est, eos qui in hoc mundo rebus et gloria laetabantur, a superbiae fastu corrigendo sternere, atque ad hoc secundum sui Redemptoris eorum vota transferre, cum quibus videlicet servis erant et servi Salomonis, ac pariter memorato instabant operi: quia primi doctores ex gentibus necesse habebant ipsorum apostolorum, qui a Domino didicerunt eruditione in verbo fidei institui, ne si absque magistris docere inciperent, magistri existerent erroris; idcirco etenim Salomon servos Hiram caedere sibi voluit ligna de Libano, quia doc
Abbreviated transcription (Latin):
aduitores operiselagit  n andeutroq populo iouastr os scemonis
adiumop sio pcnsitiranisa lomoni pcisadelcbnno ligna ceduria :
abienus que in domumdi ponerent᷑ quia conuersa gentile usere¬
se rđ dnmuiros quondam ad scłm cdaros sed securi dominice in erie¬
pations de monte suoc superbic iamdereetos eiumiliatose qui adnor¬
marn el angelice ueritctis instituti inedificatione eclenne ponfice¬
suo qos que merato ueltem pore callo caren tulos disigetiamasufices
qui constr sosadueram sapientiam phulo sophos quigratia eruditi¬
onis ꝑapulis quoq regendis iure ꝓponerentur dño gentilitas obtiu¬
enis pronuis ipsis apłorum temporibus dionisius ario pagita qualis
acinceps doctor suauissimus & fortissimus mastir exprianus alii¬
ꝗ quam plurim.a Misit & aurum qui in cadem significatione acci¬
pitur quianimirum uiros sipientia & in genio predaros ostendit
ꝓquibus cunctis oblationibus gentilitas add nõdona expectat gra¬

Expanded text:
adjutores operis elegit; nam de utroque populo ministros sermonis assumpsit. Misit Hiram Salomoni praecisa de Libano ligna cedrina et abiegna, quae in domum Domini ponerentur: quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros quondam ad saeculum claros, sed securi Dominicae increpationis de monte suae superbiae jam dejectos et humiliatos, qui ad normam evangelicae suo quisque merito, vel tempore collocarentur. « Misit etiam artifices, quia conversos ad veram sapientiam philosophos, qui gratia eruditionis, populis quoque regendis jure proponerentur, Domino gentilitas obtulit, qualis ipsis apostolorum temporibus Dionysius Areopagita, qualis deinceps doctor suavissimus, et fortissimus martyr Cyprianus, aliique quamplurimi. Misit aurum: quod in eadem pene significatione accipitur. Quia nimirum viros sapientia, et ingenio praeclaros ostendit, pro quibus cunctis oblationibus gentilitas a Domino dona exspectat gra
Abbreviated transcription (Latin):
quodixit esaias. Multiplicabit eius imperium & pacis nonerit
finis Hiram uero quilatine dicitur uiuens excelse credentes¬
exgentibus & uita simul cumfide gloriosus figuralit̃ exprimit
Neque aliquid prohib& qu inhiram quiar exerat regali quae po
sus adfidem : ipsos rerum ds̃ typice denunti& quorum opere con¬
st& ec desiam sepius aduitam nobiliter argumentatam & eiusere¬
ticos scismaticos& paganos principalibilsum abirañ quiacuis

Expanded text:
quo dicit Isaias: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis ejus non erit quo dicit Isaias: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis ejus non erit finis . Hiram ex gentibus, et vita simu cum fide gloriosos figuraliter exprimit. Neque aliquid prohibet, quin Hiram, qui rex erat, regalique poteuvabat, conversos ad fidem ipsos rerum Dominos typice denuntiet, quorum ope constat Ecclesiam saepe adjutam, ac nobiliter augmentatam, et contra haereticos, schisma
Abbreviated transcription (Latin):
ri oportunum uidetur uł primo deoperamis cius qui uelunde fuerint:
simul & deipsa matheria unde factum est aliqua dicamus. Nam &
haec sp̃itali grauida esse sacramentis: testatur apłs quiait. Om̃a
in fugura contingebant illis. scripta autem ꝓpternos. Harrat¬
regum hystoria quia salomonedificat᷑ domum dni quesierit auxi¬
lium ab iram rege trri : quierat amicus dauid omni tempore &
cum ipso quoque salomone postquamregno potitus est pacemha¬
bere i am coeperat. promtumq mox ad adiuuandum se in om¬
nibus eius inuenerit animum. It aut asti fices illi & ligna &
aurum ꝓut opus habebat. dederit cuius beneficii gratias a lomor
ei perannos sigulos plurimos tritici & oleicoros incybum domuiei
dabat. Nulli autem dubium quod salomon qui interp̃tat᷑ pacifi¬
cus & ipsonomine & serenissimo regnisuistatu: illud signi fic& de

Expanded text:
ri, opportunum videtur ut primo de operariis ejus, qui et unde fuerint, ri, opportunum videtur ut primo de operariis ejus, qui et unde fuerint, simul et de ipsa materia unde factum est, aliqua dicamus. Nam et haec spiritualibus gravida esse sacramentis testatur Apostolus, qui ait, Omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem propter nos Regum historia, quia Salomon aedificaturus domum Domino, quaesierit auxilium ab Hiram rege Tyri, qui erat amicus David omni tempore, et cum ipso quoque Salomone, postquam regno potitus est, pacem habere jam coeperat; promptumque mox ad adjuvandum se in omnibus ejus animum invenerit, ita ut artifices illi et ligna, et aurum, prout opus habebat, dederit. Cujus beneficii gratia, Salomon ei per annos singulos plurimos tritici et olei coros, in cibum domui ejus dabat . Nulli autem dubium, quod Salomon, qui interpretatur pacificus, et ipso nomine, et serenissimo regni sui statu, illum significet, de
Abbreviated transcription (Latin):
haec ut mox in patria ipsa & ciuitate regia constructa in uiolabili semꝑ
fundamento consister& & donec inditum sibi figurarum caelestium
munus impler&. potest in illam presentis eoclesiae labor & exiliũ
in hao futur es equies &beatitudo figurari. Uel ceste quia illa &¬
a solis filiis ispł. haec autem a prosilitis &iam & gentibus facta est.
ossunt in illa principaliter patres u&eris testamenti & antiquus
ille dĩ populus : in hac autem congregata degentibus ecclesia figu¬
raliter ex primi. Quam uis edificium utriusq domus enudeatius
spitali sensu discussum & labates presentis ec clesiae cotidianos & pre¬
mia in futuro perennia gaddiaꝗ regni caelestis & electionem prime
dei spł ecdesiae & salutem opinium gentium in xpo multi modis osten¬
datur insinuari figuris ĨI Tractaturi igitur uiuante dño deȩdifi¬
catione templi & instructura matherali sp̃italẽ dimansionem quesitu¬

Expanded text:
haec ut mox in patria ipsa et in civitate regia constructa, inviolabili semper haec ut mox in patria ipsa et in civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura quies et beatitudo figurari. Vel certe quia illa a solis filiis Israel, haec autem a proselytis etiam et gentibus facta est, possunt in illa principaliter patres veteris Testamenti, et antiquus ille Dei populus; in hac autem congregata de gentibus Ecclesia figuraliter exprimi: quamvis aedificium utriusque domus enucleatius spiritali sensu discursum, et labores praesentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis, et electionem primae de Israel Ecclesiae, et salutem omnium gentium in ditur insinuare figuris. Tractaturi igitur, juvante Domino, de aedificatione templi, et in structura materiali spiritualem Dei mansionem quaesitu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ tamquam lapidum uiuorum suꝑȩdificatorum suꝑ fundamen¬
tum a postolorum & proph&arum Hoc ÷ super ipsum dnm̃. Quod melius
considerato exordine ipso templi aedificatio patebit. Vt in quibusdã
uidelic& figura ab ipsum dnm inquibus damuero ad om̃s electos ꝑtine¬
at inquibus dam intemeratam in caelis angelorum felicitas : in quib:
dam inuictam in terris hominum patientiam describat. Inquibusdã
conlata hominibus angelorum auxilia inquibus dam remunerata
cum angelis hominum cestamina demonstr&. De signat eandem do¬
mumdm̃ sp̃italem &iam tabernaculum quondam factum inheremo
ꝑmorsen Nerum quia illa domus initinere quo ad terram rȩꝓmissionis
ueniebatur haec autem ȩdificabatur in ipsa terra reꝓmisionis & inci¬
uitate hieru scdem illud ut deloco ad locum crebro leuitarumminis¬
terio postatatandem interram ꝓmisse hereditatis induceretur:

Expanded text:
autem tamquam lapidum vivorum superaedificatorum super fundamenautem tamquam lapidum vivorum superaedificatorum super fundamentum apostolorum et prophetarum, hoc est, super ipsum Dominum. Quod melius considerata ex ordine ipsius templi aediscilicet figura ad ipsum, in quibusdam ad omnes electos pertineat; in quibsdam invictam in terris hominum patientiam describat; in quibusdam collata hominibus angelorum auxilia, in quibusdam remunerata cum angelis hominum certamina demonstret. Designat eamdem domum Domini spiritalem, etiam tabernaculum quondam factum in eremo per Moysen. Verum quia illa domus in itinere quo ad terram repromissionis veniebatur, haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis, et in civitate Hierusalem, illud ut de loco ad locum crebro Levitarum ministerio portatum, tandem in terra repromissae haereditatis induceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
qua la prrino checto usq adultimum quunfine mundi nasciturus est lcotidiepiu
tratiprurogis pacifici suiiudelie& ꝓ edem̃toris edificit᷑. Quae pastim adhuc
peregrinatur ab illo interris pastĩ euasis pere grinandi erumnis tum
illo iam regnat in caclis ubi peracto ultimo iudicio tota est ꝓegnaturacum
illo Ad hanc domum pestinent electi angeli quorum nobis similitudo in
futurauita ꝓmittitur. dicentedno : Illiautem qui digni babebuntur
seculo illo & ex resurrectione exmortuis: neque nubent neque ducuntur
uxores neque enimultra mori poter  ae quales enim angelis sunt &
dumhoo : & intribus diebus excitabo illud. Quod exponens euangelis ta
plumdi perad sumptamhumanitatem factus est : & nos templumdĩ ꝑ
in habitantem sp̃meius innobis efficimur. Constatutiq quia figuram
omnium nostrum & ipsius dñi: uidelic& & membrorum eius quaenos
sumus templum illud materi ale tenuit. Sed ipsius tamquam lapidis
angularis singulariter lecti & p̃tiosi infundamento fundati nr̃ĩ

Expanded text:
mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici sui, videlicet Redemptoris aedificatur; quae partim adhuc peregrinatur ab illo in terris, partim evasis peregrinandi aerumnis, cum illo jam regnat in coelis, ubi peracto ultimo judicio tota est regnatura cum illo. Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis simfutura vita promittitur, dicente Domino: « Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubent, neque ducent uxores; neque enim ultra mori poterunt, aequales enim angelis sunt, et plum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . » Quod exponens Evangelista, plum Dei per assumptam humanitatem factus est, et nos templum Dei per inhabitantem Spiritum ejus in nobis efficimur, constat utique quia figuram omnium nostrum, et ipsius videlicet Domini, et membrorum ejus, quae nos sumus, temangularis singulariter electi et pretiosi in fundamento fundati; nostri
Abbreviated transcription (Latin):
mentem roduxerimus quinos & merito iustitiae longe p̃cesserunt :¬
& longe maiora nobis aduersitatum cestamina tderabant Illi &¬
enim propter iustitiam qua excellenter eminebant per secutio¬
nes sepȩ patiebantur in iustorum. Quatenus cumoperatione ius¬
titiae coronam in separabilis patientiae perciperent & in super cunc¬
tisse sequentibus gloriosa perseuer antiȩ suae uestigia prefixa re¬
linquerent. Nos autem sepius misericordi prouisione conditoris
noftri pronostris castigamur errantibus salubri conpunctione
ad conscientiamnram redeuntes puniamus sollicite lacrimis dilu

Expanded text:
mentem reduxerimus, qui nos et merito justitiae longe praecesserunt, ementem reduxerimus, qui nos et merito justitiae longe praecesserunt, et longe majora nobis adversitatum certamina tolerarunt. Illi etenim propter justitiam qua excellenter eminebant, persecutiones saepe patiebantur injustorum, quatenus cum operatione justitiae coronam insuperabilis patientiae perciperent, et insuper cunctis se sequentibus, gloriosa perseverantia sua vestigia praefixa relinquerent. Nos autem saepius misericordia et provisione Conditoris nostri pro nostris castigamur erratibus, ut salubri compunctione ad conscientiam nostram redeuntes, puniamus sollicite lacrymis dilue
Abbreviated transcription (Latin):
dicente scripture: Nemoria iusti cum lacudibus. &iterum. Corpora
scorum inpace sepulta sunt : & nomen eorum uiu& in generationes
& generationes Et apłs ia cobus eccebeatificamus inquid eos quisus¬
tinuerunt. Sufferentiam iob audistis. & finem dñiuidistis. Non
cutem frustra commemoratis iustorum p̃suris addidit & finem
dñi uidistis quianeq ille hinc sine flagello exiit qui hic sine uitio
uixit . Quique ad sanandos infirmos mostuosq suscitandos appa¬
ruit inmundo ipse ad premonstrandum nobis exemplum patien¬
tiae perinfirmitatem mortis uoluit redire demundo Vnde psal¬
mista cum dixiss& dsnoster ds̃ saluos faciendi mox admirando
uel potius obstupescendo subiunxit : & dñi exitus mortis.: Ita que
perpatientiam & consolationem scripturarum spemhabeamus
&iamnos consolandi postnrãs afflictiones praesurarum cum&
ipsi intribulatione patientes extiterimus : & eorum actus ad

Expanded text:
dicente Scriptura: Memoria justi cum laudibus . Edicente Scriptura: Memoria justi cum laudibus . Esanctorum in pace sepulta sunt; et nomina eorum vivent in generationes et generationes. Et apostolus Jacobus : Ecce beatificamus, inquit, eos qui sustinuerunt. Sufferentiam Job audistis, et finem Domini vidistis. Non autem frustra commemoratis justorum pressuris addidit: Et finem Domini vidistis; quia neque ille hinc sine flagello exiit, qui hic sine vitio vixit; quique ad sanandos infirmos, mortuosque suscitandos apparuit in mundo, ipse ad praemonstrandum nobis exemplum patientiae, per infirmitatem mortis voluit redire de mundo. Unde Psalmista cum dixisset : Deus noster, Deus salvos faciendi; mox admirando vel potius obstupescendo subjunxit: Et Domini Domini exitus mortis. Itaque per patientiam et consolationem Scripturarum spem habeamus, etiam nos consolandi post nostrarum afflictiones pressurarum, cum et ipsi in tribulatione patientes exstiterimus, et eorum actus ad
Abbreviated transcription (Latin):
longe lateq porrectis. &iam alti p&ax superbia agentium tã¬
quam incaeli uolatilibus confidendo requiescit
eloquiorum ueridica uoce cotestans quia que cumq scripta sunt ad
nr̃am doctrinam scripta sunt: ut ꝑpatientiam & consolationem scrip¬
turarum spem habeamus. ubi optime ad optinendum spem cales¬
tium bonorum patientiam nob̵ habendam & consolationem scriptu¬
sccrum inspiciendam eẽ declarat: Patientiam uidelic&. atq occurre¬
rint aduersa mente humili acsubmissa quasi aiustoiudice & pio
patre in rogata flagella toleramus. siue aduirtutum gloriam ar¬
gumentũ que meritorum siiusti & innocentes feriam᷑ seu adcor¬
rectionem morum siuitiis inpliciti : Consolationemuero scriptu¬
rarum ut harum crebra meditatione ad memoricm reuocemus. Quan¬
dnomerito pi&atis & patientiae ꝑciperint: Quantum &i amin
hac uita apud fideles om̃s in defectiue lacudes & claritatis reliquer

Expanded text:
longe lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamlonge lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamquam in caeli uolatilibus confugiendo requiescit.  scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scripturarum, spem habeamus. Ubi optime ad obtinendam spem coelestium bonorum, patientiam nobis habendam, et consolationem Scripturarum inspiciendam esse declarat. Patientiam videlicet, ut ea quae occurrerint adversa, mente humili ac submissa, quasi a justo judice, et pio patre irrogata flagella toleremus, sive ad virtutum gloriam, augmentumque meritorum, si justi et innocentes ferimur, seu ad correctionem morum, si vitiis implicamur. Consolationem vero Scripturarum, ut harum crebra meditatione ad memoriam revocemus, quandivino merito pietatis et patientiae perceperint, quantum etiam in hac vita apud fideles omnes indefectivae laudis et claritatis reliquerint,
Abbreviated transcription (Latin):
ess& istorum & edificarent domos & nouellarent uineas & plan¬
tarent hostos qui agnoscat qui p̃figurauerit . qui ad tenderit uͦ
israhelitas in quibus dolus non est pera postolicam dispensationẽ
euangelico sacramento adregnum gentium trans migrasse.
Vnde nobis apłs tam quam hieremiam replicans dicit . Volo ergo
primo omnium fieri deprecationes ad orationes interpellationes
gratiarum actiones ꝓomnibus hominibus ꝓregibus & hisqui
insublimitates ut qui&am & tranquillam uitam agamus in
omni pi&ate. Hoc enim bonum & acceptum coram saluatore
nro qui uult om̃s homines saluos fieri & in agnitionem ueri¬
tatis uenire ex hoc quippe &iam illam credentibus constru¬
ta sunt domicilia pacis basilice xp̃ianorum congregationũ
& nouellate uineas populis fidelium & plantati ortiubietiã
interom̃a granum illud sinapis regnat subcuiu s umbraculis

Expanded text:
esset istorum, et aedificarent domos, et novellarent vineas, et planesset istorum, et aedificarent domos, et novellarent vineas, et plantarent hortos , quis non agnoscat quid praefiguraverit, qui attenderit veros Israelitas, in quibus dolus non est , per apostolicam dispensationem cum evangelico sacramento ad regnum Gentium transmigrasse? Unde nobis Apostolus, tanquam Jeremiam replicans, dicit: Volo ergo primo omnium fieri deprecationes, adorationes, interpellationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus, et his qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranqunim bonum et acceptum est coram saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. ex hoc quippe etiam illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae christianorum congregationum, et nouellatae uineae, populi fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat. sub cuius umbraculis
Abbreviated transcription (Latin):
in patri archis fuit quia in omnibus ut ait apłs ipse est ope¬
ratus Testius in legisdatione : quia &inlege ipselocutusẽ
Quastus gradus iniesunaue ut populum interrarȩpinissi¬
onis inducer& Quintus iniudices qui eundem populum per eosipse
in pph&is quia pereos est nuntiatus. Oc tauus in pontificos. quia ipse
summus sacerdosest patris. Nonus in homine. Decimus in passione
ꝑbsenim decem gradus quasi ꝑ umbram legis priscae xp̃s descendit
acrursus post resurrectionem suam soliustitiae xp̃s ꝑ eos dem gra
tis radiis inlus trauit obscurare uelans claustra reserans & om̃a
tiae ostentatione ꝓdidit & ꝓpterea perituras ꝑph&am audiuit :
deorum Iamipse in babilonia transmigratio quo etiam sp̃s dĩ ꝑ
hieremiam ꝓph& am iub& ut pergant et orent proeisi psis in
quorum regno pere grinantur qui in illorum pace etiampax

Expanded text:
in patriarchis fuit, « quia in omnibus, ut ait Apostolus, ipse est opein patriarchis fuit, « quia in omnibus, ut ait Apostolus, ipse est operatus . » Tertius in legis datione, « quia et in lege ipse locutus est. » Quartus gradus in Jesu Nave, « ut populum in terram repromissionis induceret. » Quintus in judicibus, « quia eumdem populum per eos ipse in Prophetis, quia per eos est nuntiatus. Octavus in Pontificibus, quia ipse summus Sacerdos est Patris. Nonus in homine. Decimus in passione. Per hos enim decem gradus, quos ipse per umbram legis priscae Christus descendit, ac rursus post resurrectionem suam Sol justitiae Christus per eosdem gradtis radiis illustravit, obscura revelans, clausa reserans et omnia tiae ostentatione perdidit, et propterea perituras per prophetam audm ipsa in Babyloniam transmigratio, quo etiam Spiritus Dei per Jeremiam prophetam jubet ut pergant, et orent pro eis ipsis in quorum regno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax
Abbreviated transcription (Latin):
libris morsi integra conuersatione conpleuerat. Ideo quinde¬
cemannos secundum legis numerum quam custodierat ad
uitam auctos accepit. perquod figuraliter sciremus quia
quicumq pernumeri istius misterium totius legis plenitu¬
dinem custodiunt. a&erne salutis premium consecuntur
acꝑlegis consum mationem aduitȩ a&erne plenitudinem
transeunt cuius quidem regis ꝓsigno conferende salutis de¬
cemgradus domussuae in quibus umbra descendere con¬
sueuerat. Solis retrorsum ad ortum unde ascenderat regres¬
sus scribitur quid numerus quid misterii habe at uideam
Nam gradus isti temporum ordines sunt perquos umbra
figurarum xp̃i descenderat & quositerum soliustitiae
xp̃s post resurrectionem ascendit primus itaq gradusdes¬
censionis dedõin angelo fuit quia magni consilii nuntius
sum cui uncxiftititulum & nouistiuotum ut & ꝑ angelum
&dm̃ a scender& Secundus gradus descensionis de angelo

Expanded text:
libris Moysi integra conservatione compleverat, ideo quindelibris Moysi integra conservatione compleverat, ideo quindecim annos secundum legis numerum quem custodierat ad vitam auctos accepit. Per quod figuraliter sciremus quia quicunque per numeri istius mysterium totius legis plenitudinem custodiunt, aeternae salutis praemium consequuntur, ac per legis consummationem ad vitae aeternae plenitudinem transeunt, cujus quidem regis pro signo conferendae salutis, decem gradus domus suae, in quibus umbra descendere consueverat, sol retrorsum ad ortum unde ascenderat regressus scribitur: qui numerus quid mysterii habeat, videamus. Nam gradus isti temporum ordines sunt per quos umbra figurarum Christi descenderat, per quos iterum sol justitiae Christus, post resurrectionem ascendit. Primus itaque gradus descensionis de Deo in angelo fuit, qui magni consilii nuntius sum cui unxisti titulum, et vovisti votum , ut et angelum et Deum ostenderet. Secundus gradus descensionis de angelo
Abbreviated transcription (Latin):
tuo septies oscitauit : & septi formem sp̃m humano generidat
ꝑquẽ uiuificatus a morte peccatorum se surgat:
fluminis mer sumẽ atq malignum desuꝑ abheliseo piectumre¬
uersum est. Ita & cumimpios iudȩos per corpus operata presentia
xp̃i tam quam in fructuosas arboresceder& quia de illo iohannes
dixerat. ecce securus deradices arborum posita est ab eis interueni¬
ente passione corpus ipsum deseruit & in inferni ꝓfunda descen¬
dit quo in sepultura depositum tam quam ad manubrium spũre¬
tudine laboranti ex persona dñi isaias proph&c adorsum ẽ¬
eum predicans illi quod morir&ur. Ille autemrex orans dñm
in ipso prestituto termino mortis. confestim dñs uocem eius au¬
diuit. & quindecim annis uitae dep̃cantis extendit. quinume¬
rus quin decim annorum qui sacramenti contineat ministe¬
rium. Nam ut apostolus ait. secundum quis operatus fuerit

Expanded text:
tuum septies oscitat, et septiformem Spiritum humano dat generi, per tuum septies oscitat, et septiformem Spiritum humano dat generi, per quod vivificatum a morte peccatum resurgat. fluminis mersum est, atque in lignum desuper ab Eliseo projectum reversum est. » Ita cum impios Judaeos per corpus operata praesentia Christi, tanquam infructuosas arbores, caederet, quia de illo Joannes dixerat: Ecce securis ad radicem arborum posita est , ab eis interveniente passione corpus ipsum deseruit, et inferni profunda descendit, quod in sepultura depositum, tanquam ad manubrium spiritu retudine eum, praedicens illi quod moreretur; ille autem orans Dominum in ipso praestituto termino mortis, confestim Deus vocem ejus audivit, et quindecim annos vitae deprecantis ostendit. » Qui numerus quindecim annorum, quid sacramenti continet in mysterio? nam, ut Apostolus ait: secundum quod quis operatus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ qui est alius nisi filius eius qui & saluator ubiq uocatur. Par¬
uuli uero illi in ludentes salutedĩ : Idẽ heliseo iudȩorum habuere
personam quiad crucem xp̃odño saluatori subsannabant pueri¬
cende quia in caluarie loco xp̃s crucifixus ascensurus erat incru¬
ce. Quod uero conuersus maledixit eos heliseus & exierunt duo
ursi desilua & interfecerunt quad raginta duos pueros blas¬
tuis post quam ascendit incaedis sicut heliseus a scenditb&hel id
pasianum scilic& & titum eosque crudelis traie deieccrunt
uescit uenit ipse coniungit & coaptauit se mortuo & reuius¬
cit misit sermodi legem perseruum suum nec profuit in pecca¬
tismortuo generihumano. Venit ipse descendens decaelo subli¬
mitate quasi demontis altitudinem humiliauit sem& ipsum con¬
formauit se nobis mortusq membris sua membra conposuitnrae¬
q mortalitate desuo corpore medicinam aptauit. de inde suꝑmor¬

Expanded text:
Dei quis est alius, nisi filius ejus qui et Salvator ubique vocatur? ParDei quis est alius, nisi filius ejus qui et Salvator ubique vocatur? Parvuli vero illudentes salutem Dei, id est, Eliseo, Judaeorum habuere personam, qui ad crucem Domino Salvatori subsannaban ascende, calve, quia in calvariae loco Christus ascensurus erat in cruce. Quod vero « conversus maledixit eos Eliseus, et exierunt duo ursi de silva, et interfecerunt quadraginta duos pueros blastuis, posteaquam ascendit in coelum, sicut Eliseus ascendit Bethel, ipasianum scilicet et Titum, eosque crudeli strage dejecerunt.scit; venit ipse, conjungit, et coaptat se mortuo, et reviviscit. » Misit sermo Dei legem per servum suum, nec profuit in peccatis mortuo generi humano; venit ipse descendens de coelorum sublimitate, quasi de montis altitudine, humiliavit se ipsum, conformavit se nobis, mortuisque membris sua membra composuit, nostraeque mortalitati de suo corpore medicinam aptavit. Denique super mor
Abbreviated transcription (Latin):
uiuid etransmigratione israhelis anabochodonosor facta in babiloniam
Mittit rex impius duos quinquagenarios cum subditis sibi mili¬
tibus ut exiebant heliam qui diuino igne consumpti sunt Ter¬
cipem paenitentiae dicunt ad eum quinquaginta annos
non dumhabes & abra ham nosti: hi futuro diuini ignis in¬
cendio extinguitur. Testius autem quinquageriarius qr con¬
uersus ad fidem trinitatis penitentie sa cramenta cognoui
indulgentiam meruit. Postulatur heliseus apopulo ut aqua hieri
chosteriles & malignassanar& accepituas rude fictile & deiecit in eo
nuntiaba proph&a quod uerbum carofier& & habitar & in nobis. Inde
similitudinem uerbi salem idest sapientiam dedit inuas fictile in
corpusscilic& humanum : inmittens in aqua dimersit qđ quidem
significabat quia om̃s populi quifigura aquarum intotomundo
steriles erant perxpmincarnationem fecunditatem & benedicti¬
gessit denique uocabulum ipsum salus dĩ inter pr&atur. salus aut̃

Expanded text:
II. De transmigratione sub rege Nabuchodonosore facta in Babyloniammittit rex impius duos quinquagenarios cum subditis sibi militibus, ut exhibeant Eliam, qui divino igne consumpti sunt, tercipem poenitentiae, dicunt ad eum: « Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham nosti? in futuro divini ignis incendio exstinguuntur. Tertius autem quinquagenarius, quia conversus ad fidem Trinitatis poenitentiae sacramenta cognovit, indulgentiam merucho steriles et malignas sanaret. Accepit vas novum fictile, et jecit in eo raenuntiabat propheta quia « Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . » Inde in similitudinem Verbi salem, id est, sapientiam dedit in vas fictile; in corpus scilicet humanum, et immittens in aquam demersit. Quod quidem significabat, quia omnes populi, qui sub figura aquarum in toto mundo steriles erant, per Christi Incarnationem fecunditatem et benedictigessit. Denique vocabulum ipsum salus Dei interpretatur. Salus autem
Abbreviated transcription (Latin):
inbabitit. figurabat ad cuius ȩdificationem electorum anĩmae quas¬
nullus illic disciplinae malleus resonat quiadolati atq ꝑfecti illud
lapides ducimur ut locis iuxta meritum congrius disponam hicenĩ
foris tendimus : ut illic sine p̃bensione inueniamur Altitudo autem
templihuius dominici adfidem refestur. longitudo ad spem lati
tudo ad caritatem hisenim tribusuistutibis quasi lincamentis sc̃ẽ
ecdesiae caclestis instructura consurgit: Porro quod pari& estẽ¬
pli interius lignotegunt᷑ : obmisterium dominice crucis i magina¬
tum est subcuius tutela ꝓtegunt᷑ om̃s sc̃i qui in disrupte pacisꝑ
seuerant iamtam quã lapides uiui instructure ecdesiae unitate
fidei solidantur &bene interius uestitur lignotempũ quia corde
creditur adiustitiam: Quod uero tempore dedicationis gloria

Expanded text:
Dominus inhabitat, figurabat? Ad cujus aedificationem electorum animae, quasDominus inhabitat, figurabat? Ad cujus aedificationem electorum animae, quascoelis, nullus illic disciplinae malleus resonat, quia dolati atque perfecti illuc lapides ducimur, ut locis juxta meritum congruis disponamur. Hic enim foris tundimur, ut illuc sine reprehensione veniamus. Altitudo autem templi hujutudo ad charitatem. His enim tribus virtutibus quasi lineamentis sanctae Ecclesiae in coelestibus structura consurgit. Porro quod parietes templi interius ligno teguntur, hoc ob mysterium dominicae crucis imaginatum, sub cujus tutela proteguntur omnes sancti, qui indisruptae pacis perseverantia tanquam lapides vivi, in structura Ecclesiae unitate fidei solidantur, et bene interius vestitur ligno templum, quia corde creditur ad justitiam. Quod vero tempore dedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
Succedit deinde salomon inquo quidem
non nulla imago rei future facta est
in eo quod templum ȩdificauit et pacemha¬
buit secundum nomen suum. Salo monqup¬
pe interp̃tatur pacificus. acꝑ hoc tale uoca¬
bulum illiuerissime congruit ꝑquem me¬
diatorem ex inimicis accepta remissione
peccatorum reconciliamurdõ & enĩcum
pnimicies semus reconciliatisumusdõ ꝑ mortem filii eiusdem Ipsec̃ illo
pacificus quifecit utraq unum & medium pari&em macheriae soluens
iinsonesincnsresua legemq mandatorum deer &is euacu ansut
duos conder u in se in unum noulim hominum faciens paccanuensens
euangelitauit pacemhis quilonge & pacem his quip pt Ipsc ineuan¬
psigiufi cat quie dificauit domumdõ in caclestibus non delignis
pidibus dolatis ato ꝑfectis cedificata est e malleus & securis Rom¬
ne ferramentũ non ẽauditum intemplodĩ cumȩ dificar&ur. Qur
enua domus illa ut predictum est nisi scã ecdesi am quam incaelestibus

Expanded text:
Succedit deinde Salomon, in quo quidem nonnulla imago rei futurae facta est, in eo quod templum aedificavit et pacem habuit secundum nomen suum. Salomon quippe interpretatur pacificus. Ac per hoc tale vocabulum illi verissime congruit, per quem mediatorem ex inimicis accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo. Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus. Idem ipse est ille pacinimicitias in carne sua, legemque mandatorum decretis evacuans, ut duos conderet in se: in unum novum hominem faciens pacem. Et veniens evangelizavit pacem his, qui longe, et pacem his, qui prope. Ipse in Evansignificat, qui aedificavit domum Deo in coelestibus. 538 Non de lignis pidibus dedolatis atque perfectis aedificata est, et malleus, et securis, et omne ferramentum non est auditum in templo Dei, cum aedificaretur; quid enim domus illa, ut praedictum est, nisi sanctam Ecclesiam, quam in coelestibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad xp̃m qua siuidua legis innupsit. huius nunc inuasis oleum gratiȩ
& benedictionis farina non de ficit in omnibus gentibus fame ma¬
nente : quarum crbiuite esuriem et fidei trinitatis in ediam con¬
grue figurauit illa condam trienno famis quid uero ꝑheliam in
tempore siccitatis nubes nulla apparuit & postea future pluuie
signum inuestigio hominis ad terras himber decaelo descender&
Veduobuis quinqua genariis cummilitibus suis igne conbustos
iuiDepariuilis ab eomaledictis & ab ursis deuoratis

Expanded text:
 Ecclesia, Christum quasi vidua legis innupsit. Hujus nunc in vasis oleum gratiae  Ecclesia, Christum quasi vidua legis innupsit. Hujus nunc in vasis oleum gratiae et benedictionis farina non deficit, in omnibus foris gentibus fame manente, quarum cibi vitae esuriem et fidei Trinitatis inediam congrue praefiguravit illa quondam triennio fames. Quod vero per Eliam in tempore siccitatis nubes illa apparuit, et postea futurae pluviae signum in vestigio De duobus Quinquagenariis, cum militib. De parvulis ab eo maledictis, et ab ursis devoratis
Abbreviated transcription (Latin):
proph&e qui &iammirabilia multa fecerunt helias et heliscus
discipulus eius pascitur enim helias tempore famis coruis
mane afferentibus panem aduesperum carnes. Vt intel
rientem confitentur peccatores fidem primitias sp̃snune
habentes Infine autem uelud aduesperam sȩculi etiam¬
carnis resurrectionem: mittitur helias pascendus ad ali¬
enigenam uiduam quȩ uolebat duo ligna colligere: prius¬
quam moriretur. Nonhic solum nomine sed etiam numero
bignorum signum crucis exprimit᷑. Benedicitur farine eius et oleo fruc¬
tus &hilaritas caritatis que cum inpenditur non deficisse dicitur. hila¬
rem enim datorem diligitds̃. Uidua autem ista ut opinor ecdȩsia sig¬
natus quam xp̃s in frumenti sed uerbi pane pascebat dequa dicit.
u iduam eius benedicens benedicam: Illam scilic& uiduam quã apłs
ait mostuo uiro quibus uol& nuptiis liberata est : quia desinent ale¬

Expanded text:
prophetae, qui etiam mirabilia multa fecerunt, Elias, et Eliseus prophetae, qui etiam mirabilia multa fecerunt, Elias, et Eliseus discipulus ejus? Pascitur enim Elias tempore famis a corvis mane afferentibus panem, et ad vesperum carnes, ut intellrienti confitentur peccatores, fidem primitias spiritus nunc habentes; in fine autem velut ad vesperam saeculi carnis resurrectionem. Mittitur Elias pascendus ad alienigenam viduam, quae volebat duo ligna colligere priusquam moreretur. Non hic solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum signum crucis exprimitur. 3. Benedicitur farina ejus et oleum, fructus et hilaritas charitatis, quae cum impenditur, non defecisse dicitur: Hilarem enim datorem diligit Deus . Vidua autem istasuam non frumenti sed uerbi pane pascebat, de qua dicit: uiduam eius benedicens benedicam; illam scilicet uiduam, quam apostolus ait mortuo uiro quibus uol