comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduersũ se trinsisse dicunt᷑ hebrei id est transitores uocant᷑. equibus unus uidens impiũ suꝑexaltatũ
et elciutũ suꝑcedros libuni. et transiui inquit et ecce ñerat. Et alibi. Et in dõmeo trinsgrediarmurũ
Hacc lactio subsaulis et dauid symagoge et exelesiȩ specie doc& cidentib a fide quib:q aliss pro¬
missa illis regnicelestis priemia accipere. Sedut manifestior allegoriȩ sensus eluceat: primo uix¬
ta historiam in quo peccauerit saul et regnũ ꝑdere meruerit inquiramus. satet ergo quodinmi¬
nente bellidiscrimine sicut etiam antiquitatũ historia prodit. mitters uocauit simuhelem
ut intẽpore tante pecessitatiseius praccib et consilio iuuar&᷑. Quiexpectire cũ ibi precepit. & hos¬
tias pracprtare septimi die uenturus ad eũ ut tunc sicrificantes ita congrederentur adbellum.

Expanded text:
adversum transire dicuntur, Hebraei, id est, transitores vocantur. Et quibus unus videns impium superexaltatum, adversum transire dicuntur, Hebraei, id est, transitores vocantur. Et quibus unus videns impium superexaltatum, et elevatum super cedros Libani, et transivi, inquit, et ecce non erat. Et alibi: Et in Deo meo transgrediar murum. Haec lectio sub Saulis et David, Synagogae et Ecclesiae speciem docet, cadentibus a fide quibusque, alios promissa illis regni coelestis praemia accipere. Sed ut manifestior allegoriae sensus eluceat, primo juxta historiam, in quo peccaverit Saul, et regnum perdere meruit, inquiramus. Patet ergo, quod imminente belli discrimine, sicut etiam antiquitatum historia prodit, mittens vocavit Samuelem, ut in tempore tantae necessitatis ejus precibus et consilio juvaretur, qui exspectare eum ibi praecepit, et hostias praeparare, septima die venturus ad eum, ut tunc sacrificantes ita congrederentur ad bellum.
Abbreviated transcription (Latin):
et insicculũ libi quorũq laqueis uel temptuantes ad p̃hendere uel temptati soleN adp̃hendi supbie
quoq tumorem obqũe satanis decelo cũ suis sutellitib descendit salubriter inclinits trinsce nuunit
Mccnumq & huiusmodi uitiorũ obstacula iordanis fluuius Nsolũ nomire quiadescensio corũ
ul ad pbensio corui dieit uidelic& inmindori ued hominũ ul se monĩ. Sedleum situ quoimure
mortuum defluensliudabiles aquas ꝑdit figuraliter ostendit. quu nimirũcuneta siccularis inlerebra
fluxusq concupiscentiȩ carnalis. ima obscuritate ꝑp&ue mortis extinguitur. Suem ꝓfetto iordinem
id est ad p̃hensionẽ descensionẽq priuorũ electi trinscendentes tertam gad et gala ad id est accincti &acer¬
ui testimonii subeunt : quia mentem iugi uistutũ exercitio praeditam & bonorũ semꝑoperũ quaede
seipsa laudabile testimoniũ ferant fruge fecundam conscendunt. Et pulchre quiuitiorũ flumꝗ

Expanded text:
culum labi, quorumque laqueis vel tentantes apprehendere, vel tentati solent apprehendi; superbiae quoque tumorem, ob quem Satanas de coelo cum suis satellitibus descendit, salubriter inclinati transcendunt; haec namque et hujusmodi vitiorum obstacula Jordanis fluvius non solum nominevel apprehensio eorum dicitur, videlicet immundorum, vel hominum vel daemonum; sed etiam situ, quo in mare Mortuum defluens, laudabiles aquas perdit, figuraliter ostendit. Quia nimirum cunctas saeculares illecebras, fluxusque concupiscentiae carnalis ima obscuritate perpetuae mortis exstinguit. Quem profecto Jordanem, id est, apprehensionem descensionemque pravorum electi transcendentes, terram Gad et Galaad, id est, accincti et acervi testimonii, subeunt; quia mentem jugi virtutum exercitio praeditam, et bonorum semper operum, quae de seipsa laudabile testimonium ferant, frugem fecundam conscendunt. Et pulchre qui vitiorum flumen
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝑfidi ac fidelis simiregis clectione priedicta. Surgens ascendit degalgalis ingabiabeniamin
Quia missũ inmundo dĩuerbũ preuestet᷑ adeũ uacuũ sed facia quactũq: ipse uoluit &psieribit̃
inhis ad quȩ misit illud relictisq simulatorib & callidis qui ꝓ uocant irindi simplices l

Expanded text:
tione perfidi, ac fidelissimi regis electione praedicta, surgens ascendit de Galgalis in Gabaa Benjamin. tione perfidi, ac fidelissimi regis electione praedicta, surgens ascendit de Galgalis in Gabaa Benjamin. Quia missum in mundo Dei verbum, non revertetur ad eum vacuum, sed faciet quaecunque ipse voluit, et prosperabitur in his ad q
Abbreviated transcription (Latin):
misso samuhelis aduentu desperat. apopulo dilabente relinquitur. Quisi tempus constitutum
complesset. pollicito ꝓph&ȩ Non fraudaret᷑ auxilio: s ropeest enim dñs omnib inuocantib eũ
inueritate. Auxit autem peccatũ saul. Non solũ depmissis ꝓph&ȩ titubando. sed& iam ipse holo¬
caustũ quod sacerdotem decebut offerendo: aug& blasphemiã pelagius auget alius aliquis in fide¬
liter fidlis dũdegtatia supruminus sollicitus sua seuistute Saluari posse confidit & quod solius
sumi sicerdotis est donũ suie se libestatis arbitrio conquirere stultus arbitratur : Ideoq uirea
a pocalypsin iohannis uenit alius. & pmissũ talib: regnũ coronãq uitȩ etbenedictionis accipit
Qui mutationẽ Nconsiliorũ suꝑnorũ. Sed rerũ humanarũ significauit ipse sumuhel: cũ reiet¬

Expanded text:
romisso Samuelis adventu desperat, a populo dilabente relinquitur; qui si tempus constitutum romisso Samuelis adventu desperat, a populo dilabente relinquitur; qui si tempus constitutum complesset, pollicito prophetae non fraudaretur auxilio: Prope est enim Dominus omnibus invocantibus eum in veritate . Auxit autem Saul peccatum, non solum de promissis prophetae titubando, sed etiam ipse holocaustum, quod sacerdotem decebat, offerendo. Auget blasphemiam Pelagius, auget alius aliquis infideliter fidelis, dum de gratia superna minus sollicitus, sua se virtute salvari posse confidit; et quod solius summi sacerdotis est donum, suae libertatis arbitrio conquirere stultus arbitratur. Ideoque juxta Apocalypsim Joannis: Venit alius, et promissum talibus regnum coronamque vitae et benedictioni mutationem non consiliorum supernorum, sed rerum humanorum significavit ipse Samuel, cum rejec
Abbreviated transcription (Latin):
ppt̃ confessionem scẽ trinitatis. Quittuor adopera. ꝓpt̃ prudentiã fortitudinẽ. temperintiã etiusti¬
tiam . quib: quattuor. quasi angulis. tota uistutum spiritaliũ structura firmat᷑. Sedhos septem dies
id est septenariȩ deuotionis lucem. dũquis ꝑfecte consũmiuerat. luxta quod psalmus amͥmon&. expec¬
tadnm et uiriliterage . & confortetur cortuũ. adueni& dñs in corde. et mansionẽ in cofaciens cunctas
statim hostilis exercitus in sidias destru& inlustratione aduentus sui. At quiminus aliquid huius
ꝑfectionis habuerit. minus uidelic& patiens in aduersis. minus desuꝑni iuuaminis respectu confidas
oblitus illud ecdesustici. Noli cunctari intempore angustie : Omnes confestim inquib sibi adplau¬
serat iustutũ cuneos desperando amitat. quomodo saul quia septima die necdũbene compl&a dep¬

Expanded text:
propter confessionem sanctae Trinitatis; quatuor ad opera, propter prudentiam, fortitudinem, temperantiam, et justipropter confessionem sanctae Trinitatis; quatuor ad opera, propter prudentiam, fortitudinem, temperantiam, et justitiam; quibus quatuor quasi angulis tota virtutum spiritualium structura firmatur. Sed hos septem dies, id est septenariae devotionis lucem, dum quis perfecte consummaverit, juxta quod Psalmus admonet: Exspecta Dominum, et viriliter age, et confortetur cor tuum ; adveniet Dominus in corde, et mansionem in eo faciens, cunctas statim hostilis exercitus insidias destruet illustratione adventus sui. At qui minus aliquid hujus perfectionis habuerit, minus videlicet patiens in adversis, minus de superni juvaminis respectu confidens, oblitus illud Ecclesiastici: Noli cunctari in tempore angustiae ; omnes confestim, in quibus sibi applauserat, virtutum cuneos desperando amittit; quomodo Saul, quia septima die necdum bene completa, de p
Abbreviated transcription (Latin):
tos docenda subiit. Verum quaede duob populis dicta sunt: insingulis cotidiȩ uidemus gesta ꝑsonis
Namq saulis ingilgal constituti populus terretur. Dũquẽq fideliũ uel in reuelatione scientie quã
ꝑcepit minus fortem. uel in uoluntabro uitiorũ. quo turpis incidit eneruiter infixũ. conscius
suae fragilitatis animus turbat. et prosua salute quaeritanda utilit̃ cõpungit. neforte spiritalis
aduersarius. machmnas. id est humilitatem quam mixime cupit expugnet. Nere uelationẽ doctrinae
caelestis auferat. Neceterarũ moenia uistutũ fraudulentus uictor inrumpat. Expectat saulseptẽ
diebus. iuxta placitũ samuhelem .: Dũquis intribulatione positus. fide et actione sollicita ꝓmissũ
dñi quaerit auxilium. Septem qui pͥpe tribus & quattuor constant. Tria autem ad fidem ꝑtineN

Expanded text:
tos docendo subiit. Verum quae de duobus populis dicta sunt, in singulis quotidie videmus gesta personis. tos docendo subiit. Verum quae de duobus populis dicta sunt, in singulis quotidie videmus gesta personis. Namque Saulis in Galgal constituti populus terretur, dum quemque fidelium vel in revelatione scientiae, quam percepit minus fortem; vel in volutabro vitiorum, quo turpis incidit enerviter infixum, conscius suae fragilitatis animus turbat, et pro sua salute quaeritanda utiliter compungit, ne forte spiritualis adversarius Machmas, id est humilitatem, quam maxime cupit, expugnet; ne revelationem doctrinae coelestis auferat; ne caeterarum moenia virtutum fraudulentus victor irrumpat. Exspectat Saul septem diebus, juxta placitum Samuelis, dum quis in tribulatione positus, fide et actione sollicita promissum Domini quaerit auxilium. Septem quippe tribus et quatuor constant; tria autem ad fidem pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
brũ iuxta anthro pomorfitas. sed consilii & sapientiȩ diuinȩ secr&ũ interius significare credendũẽ
iuxta quod et supradictum est: cũ nouũ xp̃i et ecclesiȩ sacerdotiũ quomodo et hic regnũ ab iecto
u&eri prophetaret᷑ futurũ ẽ. dicentȩ uiro dĩ adheli Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem. qui
iuxta cormeũ & animã mẽã faciat. SURREXIT AUTE SAMUNEL. ET ASCENDIT DEGALCALIS¬
INCABAA BTMIANIN E andem regni mutationem ꝓph&a quã uerbo praedixerat. etiã
ipse locum mutando demonstrat. Et ipseenim dñs quidein credulis ait Surgite eamus hinc:
beatutidinis filiusct̃ uoluerit. Et ꝓph&icus sermo ꝑdispensationẽ saluatoris inlustraitus dereuelati¬
one litterali quarudes mentes imbuebunt᷑. ad altiora quaeq acsacratiora xp̃i & ecclesie mysteria ꝑfec¬

Expanded text:
brum, juxta Anthropomorphitas, sed consilii et sapientiae divinae secretum interius significare credendum est. brum, juxta Anthropomorphitas, sed consilii et sapientiae divinae secretum interius significare credendum est. Juxta quod et supra dictum est, cum novum Christi et Ecclesiae sacerdotium, quomodo et hic regnum, abjecto vetere, prophetaretur futurum, dicente viro Dei ad Heli: Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui juxta cor meum et animam meam faciat . Surrexit autem Samuel, et ascendit de Galgalis, etc. Eamdem regni mutationem propheta quam verbo praedixerat, etiam ipso locum mutando demonstrat. Et ipse enim Dominus, qui de incredulis ait: Surgite, eamus hinc ; beatitudinis Filius esse voluerit; et propheticus sermo per dispensationem Salvatoris illustratus, de revelatione litterali, qua rudae mentes imbuebantur ad altiora quaeque ac sacratiora Christi et Ecclesiae mysteria perfec
Abbreviated transcription (Latin):
isrihel ut etiam praeputiũ adhuiusducis imperiũ ꝑtinere demonstret. Non autem quasi pesciens
dñs quaesiuit: sed humino more loquens hominibus. etiam sic loquendo nosquaerit. Uenit enim
filius hominis quaerere & siluare quod perierat. Cuiadeo iameramus noti: ut in ipso essemus lect¬
ante constitutionem mundi. Quaesiuit ergo sibi dñs uirũ iuxtacorsuũ: id est qui consiliũ uolun¬
tatis eius. et puri mente cognosceret. et pia deuotione sequeretur. Quod &dauid quidem recte intelle¬
gitur: qui suꝑ om̃s docentes se intellegens incesta & occulta sapientię diuine. et manifesta reuelati¬
one cognouit. et mirabili suauitate decantauit. Sed melius multo ac ꝑfectius deillo magni consilii
angelo : qui solus patnorũẽ conscius et reudator ancanorum. Neq enim cordĩ humani corporis mem¬

Expanded text:
Israel; ut etiam praeputium ad hujus ducis imperium pertinere demonstret. Non autem quasi nesciens Israel; ut etiam praeputium ad hujus ducis imperium pertinere demonstret. Non autem quasi nesciens Dominus quaesivit, sub humano more loquens hominibus, etiam sic loquendo nos quaerit. Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat . Cui adeo jam eramus noti, ut in ipso essemus ante constitutionem mundi. Quaesivit ergo sibi Dominus virum juxta cor suum, id est, qui consilium voluntatis ejus et pura mente cognosceret, et pia devotione sequeretur. Quod et de David quidem recte intelligitur, qui super omnes docentes se intelligens, incerta et occulta sapientiae divinae, et manifesta revelatione cognovit, et mirabili suavitate decantavit . Sed melius multo ac perfectius de illo magni consilii angelo, qui solus paternorum est conscius revelator arcanorum. Neque enim cor Dei, humani corporis mem
Abbreviated transcription (Latin):
bene Negotianti idest multos ꝑsuã doc trinã adquirenti seruo: dicitur. Cris potestatem habens super
decem ciuitates: idest. exeorum quos delege spiritaliter imbuisti meritis et scientia. gloriosior in regno
fulgebis. Aut sidoctor aliquissuũ sensũ scripturae uerbis praetulerit. & ꝑea quae ipse sibi composuit
dogmata. suos auditores quasi ad spiritales actus accenderit. quod est saulem absq samuhele hostias
offerentem suã adbellandũ sc̃ĩficare militiã. ꝑd& stultus imperiũ. quod siñ feciss& habere suꝑisrł
minimis. &docuerit sic homines: minimus uocabitur in regno cadorum. Minimus namq ẽ talis.
in praesenti regno ecclesiȩ. extraneus prorsus a futuro. SEONEQUA QUA RECNUTUŨ ULTRA
Sub ꝑsona dauid xp̃m &xp̃iani populi duces significat: unde signanter populũ suũ dicit. & naddit

Expanded text:
bene negotianti, id est, multos per suam doctrinam acquirenti servo dicitur: Eris potestatem habens super bene negotianti, id est, multos per suam doctrinam acquirenti servo dicitur: Eris potestatem habens super decem civitates ; id est, ex eorum quos de lege spiritualiter imbuisti meritis et scientia, gloriosior in regno fulgebis. At si doctor aliquis suum sensum Scripturae verbis praetulerit, et per ea quae ipse sibi composuit dogmata suos auditores, quam ad spiritualia accenderit; quod est Saulem absque Samuele hostias offerentem, suam ad bellandum sanctificare militiam, perdet stultus imperium. Quod si non fecisset, habere potuminimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Minimus namque est talis in praesenti regno Ecclesiae, extraneus prorsus a futuro. Sed nequaquam regnum tuum ultra d Christum et Christiani populi duces significat; unde signanter populum suum dicit, et non addit,
Abbreviated transcription (Latin):
pea demonibus uel inuolut abro uitiorũ mergerent᷑ uel indatȩlegis reulatione nadderent᷑ inutiles
cocperunt aemulationẽdĩ habere. sed non setundũ scientiam. et sicut psalmista testatur. ⁊llic
trepidiuerunt timore ubi noneraittimor. DIXITS SAMIVNELAOSAUP. STULITICIS
te suis quiq tepinib corripiunt eos quiquasi absq samuhele sucrificantes. Neglacto diuini
sermonis auxilio . sine causi dm̃ colunt docentes doctrinas. et mandata hominum.
QUODSINONEECISSES IAMNUNẼ PAEPARASSET ONS REENUIUU SUPIRISRANEL
Dsempiternũ Uonsie accipiendũ quuasi &ernũ sauli regnũds statuerit etchoc postea
uoluerit seriare peccanti. quẽ ctpeccaturũ praescierit: Sedpriepurauerat regnũeius. in quofigura regni
esset a&erni: Sed & omnis scriba doctus in regnocelorũ. ꝑferens dechesauro suo noua etu&era. regnat
supisrahel insempiternũ: illũ uidelic& isrł. quẽ erudiendo etregendo fecit eẽ spiritalem. qualib dicit apłs

Expanded text:
a daemonibus vel in volutabro vitiorum mergerentur, vel in datae legis revelatione redderentur inutiles, coeperunt aemulationem Dei habere, sed non secundum scientiam; et sicut Psalmista testatur, Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor . Dixitque Samuel ad Saul: Stulte tae, suis quisque temporibus corripiunt eos, qui quasi absque Samuele sacrificantes, neglecto divini sermonis auxilio, sine causa Deum colunt, docentes doctrinas et mandata hominum. Quod si non fecisses, jam nunc praeparasset Dominus regnum tuum, etc. Non sic accipiendum, quasi aeternum Sauli regnum Deus statuerit, et hoc postea noluerit servare peccanti, quem et peccaturum praescierat; sed praeparaverat regnum ejus, in quo figura regni esset aeterni. Sed et omnis scriba doctus in regno coelorum, proferens de thesauro suo nova et vetera, regnat super Israel in sempiternum . Illum videlicet Israel, quem erudiendo et regendo fecit esse spiritualem; qualibus dicit apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
Statim uel ex sua quam infripturis scis collegerat eruditione. uel ex auctoritate greca subiumxit
&ait. Colligitur autem omne tempus amorse & egressuistahel ex gerpto. usq ad p̃sentẽ annũ
anni eccclxxx. Sane nequem turb& incomputo temponis quod scriptũ & supra memoriuimꝰ
quia e xquadie mansit arca in cariathiarim multiplicati sunt dies erat quippe iam annus xxmiꝰ
&requieuit omnis domus israhel posedñm. potest iste uersiculus &iam sic accipi. ut nonartum
incumethirim xeunnis. mansis se design&. Sedex quadie mansit arta ibidem omne domũisrł
requieuis se postdnm Xannis. Caudentem nimirum dereuestente adse quamobpetentu pdi¬
derant arta. Posteauero cõmunicantem percutis saul. paulatim ab eius deinasse uestigiis
Sedquia in longũ p̃fato p̃cessit. ipsuim quẽscrutem ordinem scripturie inchoemus¬

Expanded text:
statim vel ex sua quam in Scripturis sanctis collegerat eruditione, vel ex auctoritate Graeca subjunxit, et statim vel ex sua quam in Scripturis sanctis collegerat eruditione, vel ex auctoritate Graeca subjunxit, et ait: Colligitur autem omne tempus a Moyse, et egressu Israel ex Aegypto, usque ad praesentem annum, anni 480. Sane ne quem turbet in computo temporis, quod scriptum, et supra memoravimus quia ex qua die mansit arca in Cariathiarim, multiplicati sunt dies: erat quippe jam annus 20, et requievit omnis domus Israel post Dominum. Potest iste versiculus etiam sic accipi, ut non arcam in Cariathiarim viginti annis mansisse designet, sed ex qua die mansit arca ibidem, omnem domum Israel requievisse post Dominum 20 annis, gaudentem nimirum de revertente ad se, quam ob peccata perdiderant, arca, postea vero communicantem peccatis Saul paulatim ab ejus deviasse vestigiis. Sed quia in longum praefatio processit, ipsum jam quem scrutamur ordinem Scripturae inchoemus
Abbreviated transcription (Latin):
dumtaxat haialon quẽ illi funditus omisere. Cuius omissio grecorũ chronografos hebraicȩ
Videbantenim sealiter adquadrgentesimũ octogesimũ numerũ quẽ annis haialon adimplere
Non nouerant. ꝑ uenire non posse: Quibus si nouem annis iosepho quẽ ignorare. Nullatenus
poterant ut scripture satis fier&. ad dere licuit. Cur non & nobis simili pecessitate conlusis
gentesimũ octogesimũ egressionis exgrpto. annum quastum eẽ salomonis asseuerat: quodsta
Nulle omnimodis ess& controuersia quia supfluus annusi pseess& quistus salomonis Et puis
dicat filsam posse quirggulam quadringentorũ octoginta annorũ. quasi dclxxx sint potiusire¬
ta quaedam exemplaria computandi. ipse sacrȩ int̃pres historiȩ. cum temporũ librũ trinsferr&
in latinũ ubi ad quastum salomonis annum ꝑueniens templũ in eo edificari coeptum. meminit

Expanded text:
duntaxat Hajalon, quem illi funditus omisere. Cujus omissio Graecorum chronographos Hebraicae duntaxat Hajalon, quem illi funditus omisere. Cujus omissio Graecorum chronographos Hebraicae Videbant enim se aliter ad quadringentesimum octogesimum numerum, quem annis Hajalon adimplere non noverant, pervenire non posse: quibus se novem annos Josepho, quem ignorare nullatenus poterant, ut Scripturae satisfieret, addere licuit. Cur non et nobis simili necessitate conclusis, gentesimum octogesimum egressionis ex Aegypto annum, quartum esse Salomonis asseverat. Quod si nulla omnimode esset controversia, quia superfluus annus ipse esset quartus Salomonis. Et ne quis dicat falsam nos sequi regulam quadringentorum octoginta annorum, quasi CCCCCCLXXX sint potius juxta quaedam exemplaria computandi, ipse sacrae interpres historiae cum Temporum librum transferret in Latinum, ubi ad quartum Salomonis annum perveniens, templum in eo aedificare coeptum meminit:
Abbreviated transcription (Latin):
Si sauli quadraginta. reliqui duo nonamplius quam decem habent &septem. Ergo ut aliquaqua¬
rendiuia pateat. reuoluamus scripta iosephi. quod octior detalibus postdiuina eloquia Nemo facile
repperitur. & inueniemus inantiquitatũ eius historia. losuexx sexannis. simuhel xii. siuluiginti
populo priefuisse regendo. quifiunt simul anniquinquaginta octo. Nec turbure posdeb& unũ
quod quadringintis. & octoginta suꝑest. Siueenim scriptura more suo plenariam sũmã ponens
unum quod suꝑerat minime curauit addere: Siue quod magis credibileest iosephi scriptura ꝑ in¬
curiam longe &atis unum alicubi ut fieri sol& adiecit. Neq enim putandum est inscripturae
scaẽ litteris errore factum. Quaecum multis aliis in locis disson&. in iudiciũ tam̃ catalogo ꝑ
omnia inter hebraicam ueritatem & sptuaginta int̃pr&ũ editionem concordat. prieter unũ

Expanded text:
Si Sauli quadraginta, reliqui duo non amplius quam decem habent et septem. Ergo ut aliqua quaSi Sauli quadraginta, reliqui duo non amplius quam decem habent et septem. Ergo ut aliqua quaerendi via pateat, revolvamus scripta Josephi, qui doctior de talibus, praeter divina eloquia, nemo facile reperitur. Et inveniemus in Antiquitatum ejus historia, Josue XXVI annis, Samuel duodecim, Saul viginti populo praefuisse regendo; qui simul fiunt anni quinquaginta octo. Nec turbare nos debet unum quod quadringentis et octoginta superest. Sive enim Scriptura more suo plenariam summam ponens, unum quod supererat, minime curavit addere: sive, quod magis credibile est, Josephi scriptura per incuriam longae aetatis unum alicubi, ut fieri solet, adjecit. Neque enim putandum est, in Scripturae sanctae litteris errorem factum; quae cum multis aliis in locis dissonet, in Judicum tamen catalogo per omnia inter Hebraicam veritatem et Septuaginta Interpretum editionem concordat, praeter unum
Abbreviated transcription (Latin):
putet. Dicitenim manifeste scriptura. Factumest igitur quadringentesimo. xoccogesimo anno
egressionis filiorum isiahel deterraaegrpti in annoquasto mensezio ipse est mensis secundus regis
salomonis suꝑisahel. aedificare coepit domũdño. Replicaergo iudiciũ tempora. & inuenies
quia othonihel quad raginta annis populum rexerit. ahot octoginta. Debbora quadragintagedeo
quad raginta abimelech tribus. Thola uiginti tribus. Iair xx duobus Iepthe sex. ab essa septem.
ginta qui simul faciunt annos trecentos. xxx Nouem. Quibus ad de quad raginta annositineris
ab aegrpto . totidem regni diuid. quattuor salomonis. fiunt quadringenti xxiii. minus uidelic&
quinquaginta & septem aquadringentos octoginta. Quinecesseest anniquinquaginta septem residui.
iosue samuhelis & siulis temporibus expendantur. Sed quomodo diuidimus. scriptura nondoc&

Expanded text:
patet. Dicit enim manifeste Scriptura: Factum est igitur quadringentesimo et octogesimo anno patet. Dicit enim manifeste Scriptura: Factum est igitur quadringentesimo et octogesimo anno egressionis filiorum Israel de terra Aegypti, in anno quarto, mense Zio, ipse est mensis secundus regis Salomonis super Israel, et aedificare coepit domum Domino . Replica ergo Judicum tempora, et invenies quia Othoniel quadraginta annis populum rexerit, Ahud octoginta, Debbora quadraginta, Gedeon quadraginta, Abimelech tribus, Thola viginti tribus, Jair viginti duobus, Jephte sex, Abessan septem, ginta, qui simul faciunt annos trecentos triginta novem: quibus adde quadraginta annos itineris ab Aegypto, totidem regni David, quatuor Salomonis, fiunt quadringenti viginti tres: minus videlicet quinquaginta et septem, a quadringentis octoginta, qui necesse est anni quinquaginta septem residui Josue, Samuelis, et Saulis temporibus expendantur; sed quomodo dividamus, Scriptura non docet.
Abbreviated transcription (Latin):
epi quippeia nannus uicȩsimus: Nutatis arcã uiginti annis incariathiarim mansisse &
ins orri cipio samuihelis use post septimũ dauid annđm quando inhieru salem regnurt
incipiens eamillo ad ixerit cẽ conputandos cumseripeuti mini festisime testecur
temporibus siulis pugnante istibel aduersus philistum cam fuissecũ populo incastris. posstq uerius mul¬
to uideri uigintiannos quidictisunt. Sitempus minsionis arcae in caruthiarim designant. ad hocusq
tempus potiusquãcũdauid eam indeduxerit ẽẽ Numerandos. Sunt quisuis samuhelem inchronicis
praetereundum penitus eẽ putarent. Sunt quiei Ixxannos. quisauli xxx ad notarent. Sunt qui iunc¬
to amborum tempore quad rigintacos annis populũ rexisse ꝑhiberent. Sedunde aliquid horum
ad firmiri debeat inuenire nequimus. Vnde autem cassiri omnia & destrui possint. facillime

Expanded text:
erat quippe jam annus vicesimus . Putantes arcam viginti annis in Cariathiarim mansisse; et erat quippe jam annus vicesimus . Putantes arcam viginti annis in Cariathiarim mansisse; et hos a principio Samuelis, usque post septimum David annum, quando in Jerusalem regnare incipiens, eam illo adduxerit, esse computandos; cum Scriptura manifestissime testetur, temporibus Saulis pugnante Israel adversus Philisthiim, eam fuisse cum populo in castris. Possitque verius multo videri, viginti annos qui dicti sunt, si tempus mansionis arcae in Cariathiarim designant, ad hoc usque tempus potius, quam cum David eam inde duxerit, esse numerandos. Sunt qui suis Samuelem in Chronicis praetereundum penitus esse putarent. Sunt qui ei septuaginta annos, qui Sauli triginta adnotarent. Sunt qui, juncto amborum tempore, quadraginta eos annos populum rexisse perhiberent. Sed unde aliquid horum affirmari debeat, invenire nequimus. Unde autem cassari omnia, et destrui possint, facillime
Abbreviated transcription (Latin):
helis specietuns figurite̾ primoniac expositionis libello ꝑstrinxisse sufficiat. ut regni quoq ini¬
tindi latior mesteri& quie ꝑsaul & diuid prae signata sunt. ab alio liberius scrutemur inicio. Nom
nir̃o fidentes ingenio sedillius pomnia iuuamini innitentes cuitota proph&ie sempturideseritiom
cuius rgni nonerit finis & est sacerdos inaernum secundum ordinem melchi sedethi. amet i¬
Ee deinitioregni suil. duxiliantedño sumus ꝓmodulo nr̃o dicturi. ui sumest
phemĩ  detempore quoquisq eorumdĩ populo pracfuerit aliquatractare. &quia
scriptura scũ dehoc taicere uideoxur. quid ueri similius aestimari possit solliuta inquisitione
serutari. Et quidm ponde fuere qui ambos non amplius tredecim annis praecẽ dicerent eoꝗ
scriptum sit & futumest ex quadie mansit arta in cariathiarim multiplicati sunt dies

Expanded text:
elis specie transfigurata, primo nostrae expositionis libello perstrinxisse sufficiat, ut regni quoque muelis specie transfigurata, primo nostrae expositionis libello perstrinxisse sufficiat, ut regni quoque mutandi latiora mysteria, quae per Saul et David praesignata sunt, ab alio liberius scrutemur initio, non nostro fidentes ingenio, sed illius per omnia juvamini innitentes, cui tota prophetiae Scriptura deservit, cujus regni non erit finis, et est sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. et de initio regni Saul, auxiliante Domino, sumus pro modulo nostro dicturi; visum est loco prooemii, de tempore quo quisque eorum Dei populo praefuerit, aliqua tractare; et quia Scriptura sancta de hoc tacere videtur, qui verisimilius aestimari possit, sollicita inquisitione scrutari. Et quidem non defuere, qui ambos non amplius tredecim annis praeesse dicerent; eo quod scriptum sit: Et factum est, ex qua die mansit arca in Cariathiarim, multiplicati sunt dies;
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq totus. ꝑtingit a fine usq ad finem fortiter. & disponit omnia suauiter. Ibi eiimest caro quam
ꝓnobis induit & glorificauit. ibi aulabeatorũ . & angelorũ & hominũ. ibi ꝓmissa nobis exdõhibita¬
tio domus nonmanu facta aderna incaelis. Vnde beneramatha. excelsaeius dicitur : Etibi
corpore positus. ipseiudicat ecdesiam. uel peregrinantem adhucterris castigindo donec adcelestia
ꝑducat. ul secum iam minentem dignascuiq ꝓͥmeritis sedes distribuendo. ubi indomo pitrisso
mansiones multas hab&. Sciens qui a omnia deditei pater inmanus & potestatẽ deditei. &iudiciũ
facere. Ibi etiam intrauelum cacli & a&erna scã scorũ. suꝑnorũ corda ciuium unium patri edifi¬
cat altare. Ex quo suiae caritatis ignem flammato ꝑpetuȩ laudationis odoretur incensum dicen
dilectus ille discipulus audiuit. Hactenus demutatione uxeris sacerdotii in nouũ subbli& simu¬

Expanded text:
ique totus pertingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Ibi est enim caro, quam pro nobis induit et glorificavit; ibi aula beatorum et angelorum et hominum; ibi promissa nobis ex Deo habitatio, domus non manufacta, aeterna in coelis. Unde bene Ramatha excelsa ejus dicitur; et ibi corpore positus ipse judicat Ecclesiam, vel peregrinantem adhuc in terris castigando, donec ad coelestia perducat, vel secum jam manentem, dignas cuique pro meritis sedes distribuendo, ubi in domo Patris sui mansiones multas habet , sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et potestatem dedit ei judicium facere . Ibi etiam intra velum coeli, et aeterna sancta sanctorum, supernorum corda civium, unum Patri aedificabat altare. Ex quo, suae charitatis igne flammato, perpetuae laudationis odoretur incensum dicentdilectus ille discipulus audivit. Hactenus de mutatione veteris sacerdotii in novum, sub Heli et Samu
Abbreviated transcription (Latin):
deosculari. id est exhortatoria stripture sec̃ monita quibus uel nr̃a ud proximorũ corda consolentur

Expanded text:
deosculari, id est, exhortatoria Scripturae sanctae monita, quibus vel nostra vel proximorum corda consolentur, deosculari, id est, exhortatoria Scripturae sanctae monita, quibus vel nostra vel proximorum corda consolentur,
Abbreviated transcription (Latin):
est instantia mentis. uagabundas recolligere & intrinsecũ ad pabuli cȩlestis reducere festinemus
praesepe. Etquia sufficientes nonsumus agere aliquid ex nobis quasi a nobis. sumptis oboedien¬
tiȩ ethumilitatis muneribus. ascendamus ad iudiendũ dĩ uerbũ: atq eius modestis consolatio¬
nib erecti. quod ñra infirmitas pequiuerit ad quiramus. Cueni& profecto diuina opitulante
gritia. ut nonsolum intermissam mentis recuperemus oberuantiam sed& ꝓfectioris doni fenore ditati.
&um iteni cad estis incipiamus guidia sperare . Immo ipsi caritatis giudi pacis. patientuc longa nimitatis
bonititis. benugnititis fidei modestiȩ continentiȩ c&erorumq fructiũ spiritalũ deuotos dõ populos regen¬
tes sup hanchereditatem dñi olco gnitiac cadestis unguamur in principem Nec non & proph&cicoore

Expanded text:
est instantia mentis vagabundas recolligere, et intrinsecum ad pabuli coelestis reducere festinemus est instantia mentis vagabundas recolligere, et intrinsecum ad pabuli coelestis reducere festinemus praesepe. Et quia sufficientes non sumus agere aliquid ex nobis, quasi a nobis, sumptis obedientiae et humilitatis muneribus, ascendamus ad audiendum Dei verbum, atque ejus modestis consolationibus erecti, quod nostra infirmitas nequiverat, acquiramus. Et veniet profecto, divina opitulante gratia, ut non solum intermissam mentis recuperemus observantiam, sed et perfectioris doni fenore ditati, etiam regni coelestis incipiamus gaudia sperare; imo ipsi charitatis, gaudii, pacis, patientiae, longanimitatis, bonitatis, benignitatis, fidei, modestiae, continentiae, caeterorumque fructuum spiritualium devotos Deo populos regentes, super hanc haereditatem Domini oleo gratiae coelestis ungamur in principem; nec non et prophetico ore
Abbreviated transcription (Latin):
Respondens ipsedñs. iam regni caclestis introitũ paenitentibus a suo praecursore praedicatũ promissũ¬
q docuit. Sed sceius dm̃ acdñm abeodem ipso praedicatum. regemq cunctis gentibus predicandũ
ingratis acsuꝑbis dicere distulit. Hactenus unctionem saul allegorica suꝑdño expositione suc¬
cincte transcurrimus: Sed ettropologice id est iuxta moralis intellegentiȩ regulas. quisq nrm̃ sim¬
plices cogitationes & adferenda fraternę necessitatis oneradi uerbo refectas. intrasui pectoris septa
custodit: quasi puratas ad opus cotidianũ. domiasinas pascit. Quae uidelic& saluberrima cogitati¬
onum deuotiosi subripiente aliquo ut assol& temptationis asticulo. a suim& custodia relapsa
adexteriora quaeq acsecularia sectanda. ruptis continentiȩ frenis effugerit. omni mox necesse

Expanded text:
respondens ipse Dominus, jam regni coelestis introitum poenitentibus a suo praecursore praedicatum, promissumrespondens ipse Dominus, jam regni coelestis introitum poenitentibus a suo praecursore praedicatum, promissumque docuit; sed se ejusdem Deum ac Dominum ab eodem ipso praedicatum, regemque cunctis gentibus praedicandum ingratis ac superbis dicere distulit. Hactenus unctionem Saul allegorica super Domino expositione succincte transcurrimus. Sed et tropologice, id est, juxta moralis intelligentiae regulas, quisque nostrum simplices cogitationes et ad ferenda fraternae necessitatis onera Dei verbo refectas, intra sui pectoris septa custodit, quasi paratas ad opus quotidianum asinas pascit, quae videlicet saluberrima cogitationum devotio sibi surripiente aliquo, ut assolet tentationis articulo a suimet custodia relapsa, ad exteriora quaeque ac secularia sectanda, ruptis continentiae frenis effugerit, omni mox necesse
Abbreviated transcription (Latin):
et dicebat eis ihs. Quia non est proph&a sinc honore nisiinpatria sua & in cognationesua. et indomo
sua CESSAUIT AUTEM PROPHETANE. ETUENIT ADEXCELSUM. Cessauitiħs prophe¬
ta aestimari. & cocpitds̃ omnipotens credi. Dequo isaias ꝑsequentib eũ populis agebat. Quies¬
cite ergo ab homine cuiussp̃s innaribus eius. Quia excelsus reputatus est ipse. DixrTq
PATRUUS SAUL ADEUM: IN DICAMINI QUIDDIXERIT TIBI SAMUNEL ET AT SAUL
ad patruum suum: Indicauit nobis quia inuentae eẽnt asinȩ. De sermone autẽ regni. Non indicauit
ei quem locutus illi fuerat samuhel. Patruus saul qui haeccum illo loquitur. Ner intellegit᷑¬
pater abner quierat filius abihd auisaul. Quaerentibus ergo cognatis ac fratribus. quale iohan¬
nes deillo testimonium dixerit sed necdũ credentibus incũ sicut iohannes euangelista testatur.

Expanded text:
Et dicebat eis Jesus: Quia non est propheta sine honore, nisi in patria sua, et in cognatione, et in domo Et dicebat eis Jesus: Quia non est propheta sine honore, nisi in patria sua, et in cognatione, et in domo sua . Cessavit autem prophetare, etc. Cessavit autem Jesus propheta aestimari, et coepit Deus omnipotens credi, de quo Esaias persequentibus eum populis aiebat: Quiescite ergo ab homine, cujus spiritus in naribus ejus, quia excelsus reputatus est ipse . Dixitque patruus Saul ad eum: Indica miad patruum suum: Indicavit nobis quia inventae essent asinae. De sermone autem regni non indicavit ei quem locutus illi fuerat Samuel. pater Abner, qui erat filius Abiel aut Saul. Quaerentibus ergo Domini cognatis ac fratribus, quale Joannes de illo testimonium dixerit, sed necdum credentibus in eum, sicut Joannes evangelista testatur;
Abbreviated transcription (Latin):
dñs aiohanne mox paternae dispositionis exsecutus imperium. Noua est cogitatione mutatus ut qui
eatenus subditus erat parentibus suis. ceterorumq mortaliũ a estimabatur similis. ex inde clares¬
centibus uistutum indiciis. dsquoq patescer&. Omnia autem quaciohannes deillo. quacq prophe¬
tȩ alii praedixere ueraerant. UIDENTES AUTEOMNES QUINOUERANT EUMNERI
& nudus testius quodes set cum proph&is et proph& aret. dixerunt ad inuicem. quaenam res¬
accidit filio cis: num& saul in proph&is: & c&era. Docente ihũ inpatriasua. multi audientes¬
ad mirabantur indoc trinacius dicentes. Vnde huichaccomnia ÷ & quae est sapientia quaedatac̃
illi . &uistutes tales quac ꝑmanus eius efficiuntur: Non neiste est faberifilius mariȩ fraiter ia cobi
&ioseph & iude et symonis: Nonne et sororescius hic nobiscum sunt: &scandalit abantur in illo

Expanded text:
 Joanne, mox paternae dispositionis exsecutus imperium, nova est cogitatione mutatus, ut qui  Joanne, mox paternae dispositionis exsecutus imperium, nova est cogitatione mutatus, ut qui eatenus subditus erat parentibus suis caeterorumque mortalium aestimabatur similis, exinde clarescentibus virtutum indiciis Deus quoque patesceret Omnia autem quae Joannes de illo, quaeque prophetae alii praedixere, vera erant. Videntes autem omnes qui noverant eum heri et nudiusteaccidit filio Cis? Num et Saul in Prophetis? « Et hoc admirabantur in doctrina ejus, dicentes: Unde huic haec omnia? et quae est sapientia quae data est illi, et virtutes tales quae per manus ejus efficiuntur? Nonne iste est faber, filius Millo.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ingalgala. id est uolutabra illa uidelic& dequibus inpsilmo loquitur patri: Saluum me facds̃.
qñm introierunt aquac usq ad animãmeã: In fixussum inlimũ profundi. & non est substantia
Non quia ante iohannem dñs mortis subierit exitum. Sed quia antequã iohannem occiderent per¬
sequebantur iudei ihm̃. & quierebant eũ int̃ficere: quia non solum soluebat sabbatũ. Sed & patrem
suum dicebat dm̃. aequalem se faciensdõ. Descenditq ad illum iohannes: quia ad exemplũ humi¬
litatis ac patientie illius. & carceris uoluptabrum suscepit et mortem. Obtulit autem dñs sem&¬
ipsum hostiam patri : & pacificauit ꝑsuum sanguinem quic incaelis &quac interrissunt inipso:
Sed expectauit usq ad tempus sui praecursuris expl&um. cuius uniuersitas iuxta consu&udinẽ
scripturarum septem dierum Numero signatur. Donec scilic& idem mostem abimpiis suscepta.
quid ipsedñ seẽt passurus ostender&. ITA CVAUERTISSET HUME QUSUGITABIRET¬

Expanded text:
m me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam. Infixus sum in limo profundi, et non est substantia . Non quia ante Joannem Dominus mortis subierit exitium, sed quia antequam Joannem occiderent, persequebantur Judaei Jesum, et quaerebant eum interficere; quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Descenditque ad illum Joannes, quia ad exemplum humilitatis ac patientiae illius, et carceris volutabrum suscepit et mortem. Obtulit autem Dominus semetipsum hostiam Patri, et pacificavit per suum sanguinem quae in coelis et quae in terris sunt in ipso. Sed exspectabit usque ad tempus sui praecursoris exemplum. Cujus universitas, juxta consuetudinem Scripturarum, septem dierum numero signatur, donec scilicet idem, morte ab impiis suscepta, quid ipse Dominus esset passurus ostenderet. Itaque cum avertisset humeru
Abbreviated transcription (Latin):
di Nonpotest inmonte constituta id est ecclesia inxp̃i fide sublimata. Vnde bene iabes exsicca¬
ta uel siccitas interprietatur. Significans ecclesiam uel singulam quamq animĩ fidelem. &afluxu
uitiorum castigatam. Nesint uiae cius tenebrae eclubricũ. et instar cerui ad fontes aquarũ anhelantis.
amore continuo dm̃ fostem uiuum uidere sitientem. Galaad quuiceruũ testimonii siue trans¬
migrationem testimonii sonat. dñsest. uel quia congeriem nobis uiuorum lapidũ Non exigiam
sua infide firmatam. intestimoniũ rete conuersandi praemonstrat. uel quia deueteri ad pouum. Delit¬
terali testimonio ad spiritale deterrenis adadesti a nos transmigrare desiderat. DiXERUNTQ

Expanded text:
di non potest, in monte constituta , id est, Ecclesia in Christi fide sublimata. Unde bene Jabes exsiccadi non potest, in monte constituta , id est, Ecclesia in Christi fide sublimata. Unde bene Jabes exsiccata vel siccitas interpretatur; significans Ecclesiam, vel singulam quamque animam fidelem, et a fluxu vitiorum castigatam, ne sint viae ejus tenebrae, et lubricum, et instar cervi ad fontes aquarum anhelantis, amore continuo Deum fontem vivum videre sitientem. Galaad, qui acervum testimonii sive transmigrationem testimonii sonat, Dominus est; quia congeriem nobis vivorum lapidum non exiguam suae in fide firmatam in testimonium recte conversandi praemonstrat; vel qui de veteri ad novum, de litterali testimonio ad spirituale, de terrestri ad coelestia nos transmigrare desiderat. Dixeruntque
Abbreviated transcription (Latin):
Hacc lectio typice doc& hereticorum contra ecclesiam bella grauiter quidem sicuitura: sed dño sem
opitulante deuincenda. Vncto igitur in regnum saule. confestim ascendit niaas ammanites:
& pugnare coepit aduersum iabes galaad. Diffusa nuꝑ inmundo gratia fidei. ascendit deabrsso
id est decor dibus impiorum diabolus. et hereticorum trahens agmina secum. pugnare coepit aduersus
ecdesiam xp̃i. Quod & deomnibus generaliter hereticis. & dchis qui ipsis a postolorũ tẽporibus
pullulantes circumcisionem dogmati rauere. potest specialiter accipi. Naas quippe qui inter¬
pra&atur serpens. diabolus est. Ammon. qui in populũ memoris trans festur. hereticorum
conuentus exprimit: Nonsolum propter nomen quo ecclesiam desuocasu merentẽ significat.
Sedeuam quu nocte & deincesto conceptus est. Heresis namq sol& incecitate miserȩ cogitatio¬
nis. Nonrecte praesumpto ad octore uerbi semine Nasci. Iabes galaad ciuita s est quacabscon¬

Expanded text:
Haec lectio typice docet haereticorum contra Ecclesiam bella graviter quidem saevitura, sed Domino semper opitulante devincenda. Uncto igitur in regem Saule, confestim ascendit Naas Ammonites, et pugnare coepit adversum Jabes Galaad. Diffusa nuper in mundo gratia fidei, ascendit de abysso, id est, de cordibus impiorum diabolus, et haereticorum trahens agmina secum, pugnare coepit adversus Ecclesiam Christi. Quod de omnibus generaliter haereticis et de his qui ipsis apostolorum temporibus pullulantes circumcisionem dogmatizavere, potest specialiter accipi. Naas quippe, qui interpretatur serpens, diabolus est. Ammon, qui in populum moeroris transfertur, haereticorum conventus exprimit, non solum propter nomen, quo Ecclesiam de suo casu moerentem significat, sed etiam qui nocte et de incesto conceptus est. Haeresis namque solet in caecitate miserae cogitationis non recte praesumpto a doctore verbi semine nasci, Jabes Galaad civitas est, quae abscon
Abbreviated transcription (Latin):
ΟEΑΑΙΑΟΝΩ SVΡEΑΟVEΟSVER ΛRCΑΜΟΝI Etium fortes quiq infide et qui id sustentandã
regendumq putantis ecdesiȩ deuotionẽ sufficiant . & ipsi fragilitatis siue conscudicunt: In multis
enim offendimus omnes. Immo ipse sũmus lapis angularis qui peccatũ ponfecit pocinuentus
dolus inorceius. prommobis humina passus loquitur : Quae nontipui tuncex solucbara. Quem&
in hoc aptissime lapis illemagnus suꝑqũẽ posita est artadĩ significat. quod confiniũ erait is rahel&phi¬
listum: Confiniũ quippe ostenditur. aquo et illi quasi suotributa exigunt. et suꝑquẽ isti quasi
suũ arcamdñi ponunt. Ipseenim singulori pi&ate suae uistutis onus ecclesiaeportat: qui est paxnta
& fecit utraq unũ. QUAEERAT VSR INILLADIE INAGRO IOSUE BETNSAUITIS Idemiosue
qui supra hiesus est. et cundem dñm significat. Utrũq & enĩ nomen. Saluator interpretatur.

Expanded text:
dem magnum, etc. Etiam fortes quique in fide, et qui ad sustentandam dem magnum, etc. Etiam fortes quique in fide, et qui ad sustentandam regendamque nutantis Ecclesiae devotionem sufficiant, et ipsi fragilitatis suae conscii dicunt: In multis enim offendimus omnes . Imo ipse summus lapis angularis, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus , pro nobis humana passus, loquitur: Quae non rapui, nunc exsolvebam . Quem et in hoc aptissime lapis ille magnus, super quem posita est arca Dei, significat, quod confinium erat Israel et Philisthiim. Confinium quippe ostenditur, a quo et illi quasi sua tributa exigunt, et super quem isti quasi suum, arcam Domini ponunt. Ipse enim singulari pietate suae virtutis onus Ecclesiae portat, qui est pax nostra, et fecit utraque unum. Quae erat usque in illa die in agro Josuae Bethsamitis. Idem Josuae, qui supra Je
Abbreviated transcription (Latin):
tia murate urbis. et uillȩ muro destitutȩ significat. Om̃s inxp̃o unũ facti unam candemq dñ
uoluntatẽ uidere. eundem xp̃i bonũ odorc̃ ꝑxipere. priter gustare qũa suaui sestñs. & uinacadẽ
q uerbacius audire et facere satagimus. Atqui conuesti & puenitentiac debita ꝓpeccato reddere
contemnunt. Nccipsi minũ districti iudicis euadunt sedinexteriores tenebras detrus pexept
inde. Donec reddant &iam nouissimũ quadrantẽ. Dequibus supra sipientes philistium. meliora
suegerentes uicdunt. Quare gnuatis corda ur̃ã sicut ad gruauit aggrptus et phariocor suũ p pnne pos¬
quam ꝓcussu s est tuncdimisit eos & abier̃ ÷ quod est apte derepbis dicere: Nonne postquã acterne mostis
excepere sententiam. Tunc primo peccare etbonos ledere desierunt: ETVSR AD ABILIDEST LAI¬

Expanded text:
tia muratae urbis, et villae muro destitutae, significat omnes in Christo unum facti, unam eamdemque Domini tia muratae urbis, et villae muro destitutae, significat omnes in Christo unum facti, unam eamdemque Domini voluntatem videre, eumdem Christi bonum odorem percipere, pariter gustare quam suavis est Dominus, et una eademque verba ejus audire et facere, satagimus. At qui converti et poenitentiae debita pro peccato reddere contemnunt, nec ipsi manum districti Judicis evadent, sed in interiores tenebras detrusi, non exient inde donec reddant etiam novissimum quadrantem. De quibus supra sapientes Philisthiim meliora suggerentes, aiebant: Quare gravatis corda vestra, sicut aggravavit Aegyptus et Pharao cor suum? Nonne, postquam percussus est, tunc dimisit eos, et abierunt? Quod est aperte de reprobis dicere: Nonne postquam aeternae mortis excepere sententiam, tunc primo peccare et bonos laedere desierunt? Et usque ad Abel lapi
Abbreviated transcription (Latin):
litatis. mansuetudinis et castitatis c&erorũq spiritaliũ fructuũ munera reddere opus habeNt.
quis erum mundus a sordibus: Nec siunius etiam diei sic uita eius suꝑterrã. Et sidixerimus
quia peccatũ non habemus. Nosipsos seducimus. Quisenim gloriabit᷑ castũ sehabere cor
cogitatis uelbo naeius actiosit in sidiatoris aptiqui dente derosa. ut prohis merito Menaentiat
eebeat flagniare remedu eedeuitiorũ quiefecit ud emptamentorũ memona quaptulit. peass
habrao derus exerendis in sistere uistutibus: Hoc est enim proanis & muribus corruptoribis
di corruptis in quibus erians punitus est ãureos quem qued ño reddere correctum: E t pulchre
cuusq puintie netropolis cũ adiuacentibus sibi urbibus etuillis unũ murem & inũ recddidis se dicit᷑
aurtũ. quia tunerite ꝓpeccato debita soluimus quando diuites inopes docti& in docti. quo sdistan¬

Expanded text:
litatis, mansuetudinis et castitatis, caeterorumque spiritualium fructuum munera reddere opus habent. litatis, mansuetudinis et castitatis, caeterorumque spiritualium fructuum munera reddere opus habent. Quis enim mundus a sordibus? nec si unius diei, etiam sit vita ejus in terra. Et si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus . Quis enim gloriabitur castum se habere cocogitatio vel bona ejus actio sit insidiatoris antiqui dente derosa, ut pro his merito poenitentiae debeat flagitare remedia, et de vitiorum quae fecit, vel tentamentorum memoria quae pertulit, necesse habeat acrius exercendis insistere virtutibus? Hoc est enim pro anis et muribus, corruptoribus atque corruptis, in quibus errans punitus est, aureos quinque Domino reddere correctum. Et pulchre cujusque provinciae metropolis, cum adjacentibus sibi urbibus et villis, unum murem et anum reddidisse dicitur aureum, quia tunc rite pro peccato debita solvimus, quando divites, inopes, docti et indocti, quos distan