comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uelat mesteria ostendit tibi qua euentura sunt:
Mibi quoque nonin sapientia quae estinme plusquam¬
in ounctis uiuentibur sacramentum hoc reuelatum
est sedut interpra&atio regi manifesta fiet&
& cogitationes mentis tuae scires Turex uidebas
et ecce quasi statua una grandis. Statua illa magna.
& statura sublimis stabat contrate. et intuitus eiur
erat terribilis: huiusstatuae caput ex auro optimo
erat : Pectus autem & brachia deargento. Porro
uenter & femora exaere : Tibiae autem ferreae
pedum quaedam parserat ferrea: quaedam fictilis.
etpercus sit statuam inpedibus eius ferreis etfictili¬
bus : & comminuit eos : Tunc contrita sunt pariter
ferrum. testa aes argentum etaurum. et redacta
quasi in fauillam a estiuae areae. quaerapta sunt
uento : Nullusque locus inuentus ẽ eius : Lapis aut̃
qui percus serat statuam.: factus ẽ monsmagnus. et
impleuit uniuersam terram: hoc est somnium : int̃¬

Expanded text:
velat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. velat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plus quam cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est: Sed ut interpretatio regi manifesta fieret, et cogitationes mentis tuae scires. Tu, rex, videbas, et ecce quasi statua una grandis: statua illa magna, et statura sublimis stabat contra te, et intuitus ejus erat terribilis. Hujus statuae caput ex auro optimo erat, pectus autem et brachia de argento, porro venter et femora ex aere. Tibiae autem ferreae, pedum quaedam pars erat ferrea, quaedam fictilis. et percussit statuam in pedibus ejus ferreis et fictilibus, et comminuit eos. Tunc contrita sunt pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum: Et redacta quasi in favillam aestivae areae, quae rapta sunt vento: nullusque locus inventus est eis: Lapis autem, qui percusserat statuam, factus est mons magnus, et implevit universam terram. Hoc est somnium: Inte
Abbreviated transcription (Latin):
rogauimuste. Quia sermonem regis a peruisti
nobis: posthaec danihel ingressus adarioch quẽ
constituerat rex ut perder& sapientes babrlonis.
sic ei locutus ẽ: sapientes babrlonis neperdas. intro¬
ducme inconspectu regis. & solutionem regi en ar¬
rabo: Tunc arioch festinus introduxit danihelem
adregem & dixit ei: Inueni hominem defiliis trans¬
migrationis iudae : qui solutionem regi adnunti &
Respondit rex.: Et dixit daniheli cuius nomen
erat balthasar: putas neuere potes indicare
mihi somnium quod uidi & interp̃tationem eius:
ł trespondens danihel coram rege ait. Mysteriũ
quod rex interrogat. sapientes magi & arioli &
aruspices : Non quȩ unt indicare regi. sed ẽ ds̃ in cae¬
lis reuelans mysteria: qui indicauit tibirex nabu¬
chodo nosor qua euentura sint Nouissimis tempori¬
bus: somnium tuum & uisiones capitistui incubili
tuo huiuscemodi sunt : Turex cogitare coepisti
instratutuo quidess& futurum posthaec. Et qui re¬

Expanded text:
rogavimus te quia sermonem regis aperuisti rogavimus te quia sermonem regis aperuisti nobis post haec Danihel ingressus ad Arioch quem constituerat rex ut perderet sapientes Babylonis sic ei locutus est sapientes Babylonis ne perdas introduc me in conspectu regis et solutionem regi enarrabo tunc Arioch festinus introduxit Danihelem ad regem et dixit ei inveni hominem de filiis transmigrationis Iudae qui solutionem regi adnuntiet respondit rex et dixit Daniheli cuius noerat Baltassar: Putasne vere potes indicare mihi somnium, quod vidi, et interpretationem ejus? Et respondens Daniel coram rege, ait: Mysterium, quod rex interrogat, sapientes, magi, et harioli, et aruspisces non queunt indicare regi. Sed est Deus in coelo revelans mysteria, qui indicavit tibi, rex Nabuchodonosor, quae ventura sunt in novissimis temporibus. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt: Tu, rex, cogitare coepisti in stratu tuo, quid esset futurum post haec: Et qui re
Abbreviated transcription (Latin):
indicass& arioch daniheli. Danihel ingressus roga¬
uit regem ut tempus dar& sibi. ad solutionem indi¬
candam regi : Et in gressus ẽ domum suam.: An ani¬
aeq misaheli et azariae sociissuis indicauit nego¬
tium ut quaererent miseri cordiam a faciedĩcaeli.
super sacramento isto: Et non perirent danihel ecso¬
ciieius cum c&eris sapientibus babylonis: Tuncdani¬
heli peruisionem nocte mrsterium reuelatum est.
Et danihel benedixit dõ caeli. & locutus ait:
Sit nomen dñi benedictum a saeculo etusque insae¬
culum quia sapientia & fortitudo eius sunt. & ipse
mutat tempora &aetates. Transfert regna
atque constitud . Dat sapientiam sapientibus et sci¬
entiam In telli gentibus disciplinam: Ipse reuelat
profunda et abscondita. et nouit htenebris cons¬
tituta. & luxcum eo. est: Tibids̃ patrum meorum
confiteor teque laudo. quia sapientiam & fortitu¬
dinem dedistimihi: Et nunc ostendisti mihi quae

Expanded text:
indicasset Arioch Daniheli Danihel ingressus rogaindicasset Arioch Daniheli Danihel ingressus rogavit regem ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi et ingressus est domum suam Ananiaeque Misaheli et Azariae sociis suis indicavit negotium ut quaererent misericordiam a facie Dei caeli super sacramento isto et non perirent Danihel et socii eius cum ceteris sapientibus Babylonis tunc Daniheli per visionem nocte mysterium revelatum est et Danihel benedixit Deo caeli et locutus ait sit nomen Domini benedictum a saeculo et usque in saeculum quia sapientia et fortitudo eius sunt et ipse mutat tempora et aetates transfert regna atque constituit dat sapientiam sapientibus et scientiam intellegentibus disciplinam ipse revelat profunda et abscondita et novit in tenebris constituta et lux cum eo est tibi Deus patrum meorum confiteor teque laudo quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi et nunc ostendisti mihi quae
Abbreviated transcription (Latin):
quod interpra&ationem quoque eius ueram loqua¬
mini: Respondentes ergo chaldaei coram rege
dixerunt : Non est homo superterram qui ser¬
monem tuum rex possit implere. sed neque regũ
quis quam magnus & potens : uerbum huiuscemodi
sciscitatur ab amni ariolo & mago & chaldaeo
Sermo enim quemturex quaeris grauis est
Nec reperi&ur quisquam qui indic& illum in cons¬
pectu regis. Exceptis diis. quorum non est cum
hominibus conuersatio: Quo auditorex infurore
& in iramagna Praecepit ut perirent omnes
sapientes babrlonis: &egressa sententia sapien¬
ter interficiebantur. quaerebaturque damhel
& socueiur ut perirent: Tunc danihel requisiuit
delege atque sententia ab arioch principe militiȩ
regis : quiegressus suerat ad interficiendos sapien¬
tes babrlonis et in terro gauit eum qui a rege acce¬
perat potestatem. Quam ob causam tam crudelis pectus aute¬
sententia a facie ess& regis egressa: Cumergo rem

Expanded text:
quod interpretationem quoque ejus veram loquaquod interpretationem quoque ejus veram loquamini. Respondentes ergo Chaldaei coram rege, dixerunt: Non est homo super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere: Sed neque regum quisquam magnus et potens verbum hujuscemodi sciscitatur ab omni hariolo, et mago, et Chaldaeo. Sermo enim, quem tu, rex, quaeris, gravis est: nec reperietur quisquam, qui indicet illum in conspectu regis: exceptis diis, quorum non est cum hominibus conversatio. Quo audito, rex in furore et in ira magna praecepit ut perirent omnes sapientes Babylonis. Et egressa sententia, sapientes interficiebantur: quaerebaturque Daniel et socii ejus, ut perirent. Tunc Daniel requisivit de lege atque sententia, ab Arioch principe militiae regis, qui egressus fuerat ad interficiendos sapientes Babylonis. Et interrogavit eum, qui a rege potestatem acceperat, quam ob causam tam crudelis sententia a facie esset regis egressa cum ergo rem
Abbreviated transcription (Latin):
somnium &mente confusus ignoro quidiuderim
Responderunt que chalda ei regisiriae: rexinsem
piternum uiue : Dic somnium seruistiuis & inter¬
p̃tationem eius indicabimus: Et respondens rex
ait chaldaeis: sermo recessit ame. nisi indi aue¬
ritis mihi somnium & coniecturam eius: peribitis
uos & domus uestrae publicabuntur: Siautem
somnium & coniecturam eius narraueritis. Prae¬
mia & dona & honorem multum accipi&is a me
Somnium igitur & interpra&ationem eius indica¬
te mihi : Responderunt secundo atque dixerunt:
Rex somnium dicat seruissuis. et interpra&ationem
eius indicabimus: Responditrex &ait Certe
uoui quia tempus redimitis Scientes quod reces¬
serit ame sermo: Siergo somnium non indicaue¬
ritis mihi una. ẽ deuobis sententia. quod int̃pre¬
tationem quoque fallacem & deceptione plenam
conposueritis: utloquamini mihi donectem pus per¬
ranseat: somnium itaque dicite mihi: utesciam

Expanded text:
somnium: et mente confusus ignoro quid viderim. somnium: et mente confusus ignoro quid viderim. Responderuntque Chaldaei regi Syriace: Rex, in aeternum vive: Dic somnium servis tuis, et interpretationem ejus indicabimus. Et respondens rex, ait Chaldaeis: Sermo recessit a me: Nisi indicaveritis mihi somnium, et conjecturam ejus, peribitis vos, et domus vestrae publicabuntur. Si autem somnium, et conjecturam ejus narraveritis, praemia, et dona, et honorem multum accipietis a me: somnium igitur, et interpretationem ejus indicate mihi. Responderunt secundo, atque dixerunt: Rex somnium dicat servis suis, et interpretationem illius indicabimus. Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus redimitis, scientes quod recesserit a me sermo. Si ergo somnium non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem et deceptione plenam composueritis, ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi, ut sciam,
Abbreviated transcription (Latin):
eorum  dabat que eis legumina : Pueris autem
his dedit ds̃ scientiam & disciplinam in omnilibra
& sapientiam : Daniheli autem: Intellegentiam
omnium uisionum & somniorum : Compl&is
taque diebus postquos dixerat rex ut introduce¬
rentur : introduxit eos praepositus eunuchorum
inconspectu nabuchadomosor: Cum que locutus eis
fuis s& rex non sunt inuenti deuniuersis taler ut
danihel ananiar miahel &ararias : & steterunt¬
in conspecturegis &omne uerbum sapientiae
& intellectus quod sciscitatur ẽ ab eisrex : In uenu
in eis decuplum supercunctor ariolor &mago
quierant in uni uerso regno eius: Fuit autẽ dani¬
bel usque ad annum primum crriregis: Inanno
secundo regni nabuchodonosor : Vidit nabuchodo
nosor somnium. et conterritus ẽ sp̃seiur : & som
nium eius fugit abeo: Pra ecepit autem rex ut con¬
uocarentur arioli & magi. et malifici &chaldaei
utindicarent regi somnia sua: Quicum uenissent
steterunt coram rege et dixit ad eos rex. Vidi

Expanded text:
eorum dabatque eis legumina pueris autem eorum dabatque eis legumina pueris autem his dedit Deus scientiam et disciplinam in omni libro et sapientia Daniheli autem intellegentiam omnium visionum et somniorum conpletis itaque diebus post quos dixerat rex ut introducerentur introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor cumque locutus eis fuisset rex non sunt inventi de universis tales ut Danihel Ananias Misahel et Azarias et steteruntin conspectu regis et omne verbum sapientiae et intellectus quod sciscitatus est ab eis rex invenit in eis decuplum super cunctos ariolos et magos qui erant in universo regno eius fuit autem Danihel usque ad annum primum Cyri regis in anno secnosor somnium, et conterritus est spiritus ejus, et somnium ejus fugit ab eo. Praecepit autem rex, ut convocarentur harioli, et magi, et malefici, et Chaldaei, ut indicarent regi somnia sua: qui cum venissent, steterunt coram rege. Et dixit ad eos rex: Vidi
Abbreviated transcription (Latin):
eunuchorum praepositum ne con taminaretur: Dedit
autem dr̃ daniheli gratiam &miseri cordiam in cons¬
pectu principis eunuchorum. et ait princeps eunu¬
chorum addanihelem: Timeo ego dominum meũ
egem qui constituit uobiscibum & potum: quisi
uiderit uultus uestros macilentiores praec& eris
adoliscentibus coaeuis uestris condemnabitis caput
meum regi. Et dixit danihel ad malasar quem
constituerat princeps eunuchorum superdanihel
ananiam misahel &atariam: temptanos obsecro
seruostuos diebus decem: et dentur nobis legumi¬
na aduescendum. &aqua adbibendum: et con¬
templare uultus nostros. & uultus puerorum qui
uescuntur cibo regio. Et sicut uideris facies cum
seruistuis: Qui audito sermone huiuscemodi temp¬
tauit eos diebus decem: Postdies autem decem
apparuerunt uultus eorum meliores & corpulentio¬
res praeomnibus pueris. quiuescebantur cibo regio
Porro malasar tollebat cibaria. &uinum patus

Expanded text:
eunuchorum praepositum ne contaminaretur dedit eunuchorum praepositum ne contaminaretur dedit autem Deus Daniheli gratiam et misericordiam in conspectu principis eunuchorum et ait princeps eunuchorum ad Danihel timeo ego dominum meum regem qui constituit vobis cibum et potum qui si viderit vultus vestros macilentiores prae ceteris adulescentibus coaevis vestris condemnabitis caput meum regi et dixit Danihel ad Malassar quem constituerat princeps eunuchorum super Danihel Ananiam Misahel et Azariam tempta nos obsecro servos tuos diebus decem et dentur nobis legumina ad vescendum et aqua ad bibendum et contemplare vultus nostros et vultus puerorum qui vescuntur cibo regio et sicut videris facies cum servis tuis qui audito sermone huiuscemodi temptavit eos diebus decem post dies autem decem apparuerunt vultus eorum meliores et corpulentiores prae omnibus pueris qui vescebantur cibo regio porro Malassar tollebat cibaria et vinum potus
Abbreviated transcription (Latin):
hierusalem & obsedit eam & tradidit dñs in manus
eius loachim regemiudae. & partem uasorum domis
dĩ et asportauit ea in terram sennaar indomum dĩ
sui: et uasa intulit indomum thesauridĩ sui: Et
aitrex affannat praeposito eunuchorum ut in¬
troducer& defiliis israł. & desemine regio & tr¬
rannorum pueros inquibus nulla e& macula deco¬
ros forma eruditos omni sapientia. Cautos scien¬
tia. & doctos disciplina. & qui possent stare inpala¬
tio regis. ut docer& eos litteras & linguam chaldae¬
orum: & constituit eis rex annonam persingulos
dies Decibis suis & deuino undebibebatipse ut enu¬
triti tribus annis postea starent in conspecturegis:
suerunt ergo intereos defiliis iuda.: danihel
ananias misahel atarias: & in posuit eis praeposi¬
tus eunuchorum nomina daniheli baltasar. et ana¬
niae si drac. misaheli misach. &atariae abdenago.
Proposuit autem danihel incorde suo nepollueretur
demensa regis. neque deuino potus eius. Et rogauit

Expanded text:
eam et tradidit Dominus in manu eius Ioachim regem Iudae et partem vasorum domus Dei et asportavit ea in terram Sennaar in domum dei sui et vasa intulit in domum thesauri dei sui et ait rex Asfanaz praeposito eunuchorum suorum ut introduceret de filiis Israhel et de semine regio et tyrannorum pueros in quibus nulla esset macula decoros forma et eruditos omni sapientia cautos scientia et doctos disciplina et qui possent stare in palatio regis ut doceret eos litteras et linguam Chaldeorum et constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis et de vino unde bibebat ipse ut enutriti tribus annis postea starent in conspectu regis fuerunt ergo inter eos de filiis Iuda Danihel Ananias Misahel et Azarias et inposuit eis praepositus eunuchorum nomina Daniheli Balthasar et Ananiae Sedrac Misaheli Misac et Azariae Abdenago proposuit autem Danihel in corde suo ne pollueretur de mensa regis neque de vino potus eius et rogavit
Abbreviated transcription (Latin):
exaltate eum insaecula:
Beuedicite sol & luna dño : laudate & super ex altate cum
insaecula:
Benedicite stellae caelidño : laudate & super ex altate
eum insaecula:
Benedicite omnis imber& rosdnõ : laudate & super¬
exaltate eum in saecula:
Benedicite omnes sp̃s dĩ dño laudate & super ex alta¬
te eum in saecula:
Benedicite ignis & aestus dño : laudate & supor ex alta

Expanded text:
exaltate eum in saecula. Benedicite sol et luna Domino: laudate et superexaltate eum in saecula. Benedicite stellae coeli Domino: laudate et superexaltate eum in saecula. Benedicite omnis imber et ros Domino: laudate et superexaltate eum in saecula. Benedicite omnes spiritus Dei Domino: laudate et superexaltate eum in saecula. Benedicite ignis et aestus Domino: laudate
Abbreviated transcription (Latin):
superrognum chaldaeorum. Anno uno regni
eius : Ego danibel intellexi in libris Numerum
annorum. De quo factus e sermodñi adhieremi¬
am proph&am : ut conplerentur desolationis hie¬
rusalem septuaginta anni. & posui faciem meã
sacco &cinere & oraui dnm dm̃ meum : & confer¬

Expanded text:
super regnum Chaldaeorum: Anno uno regni super regnum Chaldaeorum: Anno uno regni ejus, ego Daniel intellexi in libris numerum annorum, de quo factus est sermo Domini ad Jeremiam prophetam, ut complerentur desolationis Jerusalem septuaginta anni, Et posui faciem meam sacco et cinere. Et oravi D
Abbreviated transcription (Latin):
ti habere cornua : rex medorum ẽ atque persa¬
rum : Porro hircus caprarum : rex grecorum . ẽ
et cornu grande quoderat interoculos eius: Ip¬
se est rex primus: Quod autem fracto illo surre¬
xerunt quattuor proeo : quattuor reges degen¬
te eius consurgent. sed non in fortitudine eius:
et post regnum eorum cum creuerint iniquita¬
tes Consurg& rex inpudens facie &intelli gens
propositiones. & roborabitur fortitudo eius:
sed non in uiribus suis : Etsupra quam credipotest
uniuersa uastabit: Et pros perabitur & faci&
et interfici& robustos: Et populum scõrum secun¬
dum uoluntatem suam. Et dirig&ur dolus inma¬
nueius : & corsuum magnificabit: Et in copia
rerum omnium occid& plurimos : et contra prin¬
cipem prinopum consurg&. Et sine manu conte¬
r&ur : etuisio uespere et mane quaedicta ẽ:
uera est : Tuergo signa uisionem : quia postdies
multos erit: Et ego danihel langui etegrota¬
ui perdies: Cumque surrexissom faciebam

Expanded text:
ti habere cornua, rex Medorum est atque Persati habere cornua, rex Medorum est atque Persarum. Porro hircus caprarum, rex Graecorum est, et cornu grande quod erat inter oculos ejus, ipse est rex primus. Quod autem, fracto illo, surrexerunt quatuor pro eo, quatuor reges de gente ejus consurgent, sed non in fortitudine ejus. Et post regnum eorum, cum creverint iniquitates, consurget rex impudens facie, et intelligens propositiones, Et roborabitur fortitudo ejus, sed non in viribus suis: Et supra quam credi potest, universa vastabit, et prosperabitur, et faciet. Et interficiet robustos, et populum sanctorum, secundum voluntatem suam, et dirigetur dolus in manu ejus: Et cor suum magnificabit, et in copia rerum omnium occidet plurimos: Et contra principem principum consurget, et sine manu conteretur. Et visio vespere et mane, quae dicta est, vera est: tu ergo signa visionem, quia post dies multos erit, Et ego Daniel langui, et aegrotavi per dies: Cumque surrexissem, faciebam
Abbreviated transcription (Latin):
pecca et prostern&ur ueritas in terra. & faci&
& pros perabitur: & audiui unum descis loquen¬
tem: & dix unus sc̃s alteri. nescio cuiloquenti
us quoque uisio &iuge sacrificium. & peccatum
desolationis quae facta ẽ. & scũ arium & fortitu¬
do conculcabitur: &dixit ei: usque adueperam
& mane duomilia trecenti. et mundabitur scũ ari¬
um: Factum . ẽ autem cumuiderem ego danihel
uisionem. & quaererem intellegentiam : Ecceste¬
tit in conspectumeo quasi species uiri. Et audiui
uocem uiri inter ulai : Et clamauit &ait: Gabri¬
hel fac intelligere istum uisionem: Etuenit. etste¬
tit iuxta ubi ego stabam: Cumque ueniss&:
pauens corrui in faciem meam: Et ait ad me:
intellige filihominis : qnm̃ in tempore finis com¬
plebitur uisio : Cumque loquer&ur ad mecon¬
lapsussum pronus interram. & t&igitme : et sta¬
tuit ine ingradumeo. Dixitquemihi: Ego ostendã
tibi quae futura sint in nouissimo maledictionis
qnm hab& tempus finem suum : Aries quemuidis¬

Expanded text:
sternetur veritas in terra, et faciet, et prosperabitur. Et audivi unum de sanctis loquentem: et dixit unus sanctus alteri nescio cui loquenti, Usquequo visio, et juge sacrificium, et peccatum desolationis, quae facta est: et sanctuarium, et fortitudo conculcabitur? Et dixit ei: Usque ad vesperam et mane, duo millia trecenti: et mundabitur sanctuarium: Factum est autem cum viderem ego Daniel visionem, et quaererem intelligentiam: ecce stetit in conspectu meo quasi species viri. Et audivi vocem viri inter Ulai: et clamavit, et ait: Gabriel, fac intelligere istam visionem. Et venit, et stetit juxta ubi ego stabam: cumque venisset, pavens corrui in faciem meam, et ait ad me: Intellige, fili hominis, quoniam in tempore finis complebitur visio. Cumque loqueretur ad me, collapsus sum pronus in terram, et tetigit me, et statuit me in gradu meo, dixitque mihi: Ego ostendam tibi quae futura sunt in novissimo maledictionis: quoniam habet tempus finem suum. Aries quem vidis
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ autem postuerba haec: Ae grotauit filius
mulieris matris familiae. &erat languor fortis
nimis : it aut non remaner& in eo halitus : dixit
ergo adheliam: quid mihi &tibi uirdĩ: ingres¬
sus es ad me utrememorarentur iniquitates meȩ
& interficeres filium meum: et ait ad eam:
Damihi filium tuum: Tulitque eum desinu illius.
et portauit incaenaculum ubi ipsemanebat. et
posuit super lectum suum: & clamauit ad dnm
et dixit: Dne ds̃ meus. &iam neuiduam apud quã
ego ut cumque sustentor afflixisti. ut interficeres
filium eius : et expanditse. atque mensus ẽ super
puerum tribus uicibus. clam auitque ad dnm̃ & ait
Dñe ds̃ meus reuertatur oro anima pueri huius in
uiscera eius : Exaudiuit dñs uocem heliae : et re¬
uersa ẽ anima pueri intraeum. etreuixit:
Tulitq helias puerum: & deposuit eum decaenaculo
in inferiorem domum. et tradidit matrisuae:
et ait illi: en uiuit filiustuus: Dixitque mulier

Expanded text:
factum est autem post verba haec aegrotavit filius factum est autem post verba haec aegrotavit filius mulieris matris familiae et erat languor fortis nimis ita ut non remaneret in eo halitus dixit ergo ad Heliam quid mihi et tibi vir Dei ingressus es ad me ut rememorarentur iniquitates meae et interficeres filium meum et ait ad eam da mihi filium tuum tulitque eum de sinu illius et portavit in cenaculum ubi ipse manebat et posuit super lectulum suum et clamavit ad Dominum et dixit Domine Deus meus etiamne viduam apud quam ego utcumque sustentor adflixisti ut interficeres filium eius et expandit se atque mensus est super puerum tribus vicibus clamavitque ad Dominum et ait Domine Deus meus revertatur oro anima pueri huius in viscera eius exaudivit Dominus vocem Heliae et reversa est anima pueri intra eum et revixit tulitque Helias puerum et deposuit eum de cenaculo in inferiorem domum et tradidit matri suae et ait illi en vivit filius tuus dixitque mulier
Abbreviated transcription (Latin):
inuase utbibam : Cumque illa perger& ut afferr&
clamauit post tergum eiusdicens: affermihi obsecro:
et buccellam panis inmanutua: Quaeres pondit :
Viuit dñs ds̃ tuus. quia non habeo panem: nisi quan
tum pugillus potest capere farinae inhydria. et
paululum olei in ledrtho: En colligoduo ligna
ut ingrediar & faciam illud mihi & filiomeo. ut
comedamus et moriamur: Ad quam helias ait:
Noli timere: seduade & fac sicut dixisti: Verũ¬
tamen mihi primum fac de ipsa farinula subcine¬
ricium panem paruulum: Et afferadme: Tibi
autem & filiotuo facies postea Haecautem dicit
dñs ds̃ israhel Hydria farinae non defici&: nec
lecrtus oleiminu&ur. usque addiem: inquadatu¬
rus ẽ dñs pluuiam superfaciem terrae: quae abiit
et fecit iuxta uerbum heliae : & comẽdit ipse
et illa &domus eius: et ex illa die hydria farinae
non defecit : & lecͥrchus olei non est imminatus
iuxta uerbum dñ : quod locutus fuerat inmanu
heliae:

Expanded text:
in vase, ut bibam. Cumque illa pergeret, ut afferret, in vase, ut bibam. Cumque illa pergeret, ut afferret, clamavit post tergum ejus, dicens: Affer mihi, obsecro, et buccellam panis in manu tua. Quae respondit: Vivit Dominus Deus tuus, quia non habeo panem, nisi tum pugillus capere potest farinae in hydria et paululum olei in lecytho en colligo duo ligna ut ingrediar et faciam illud mihi et filio meo ut comedamus et moriamur ad quam Helias ait noli timere sed vade et fac sicut dixisti verumtamen mihi primum fac de ipsa farinula subcinericium panem parvulum et adfer ad me tibi autem et filio tuo facies postea haec autem dicit Dominus Deus Israhel hydria farinae non deficiet nec lecythus olei minuetur usque ad diem in qua daturus est Dominus pluviam super faciem terrae quae abiit et fecit iuxta verbum Heliae et comedit ipse et illa et domus eius et ex illa die hydria farinae non defecit et lecythus olei non est inminutus iuxta verbum Domini quod locutus fuerat in manu Heliae
Abbreviated transcription (Latin):
reges i srahel quifuerunt ante eum: Indiebus eius
aedificauit ahiel debethel hiericho: in abiram
primitiuo suo fundauit eam : & insegub nouissimo
suo Posuit portas eius iux ta uerbum dñi quod locu
adahab: Viuitdñs ds̃ israhel: incuius conspectusto:
sierit annis hisros & pluuia nisi iuxta oris mei uerba
te carith : quiẽ contra iordanem. &ibi detorrente
bibes: Coruisque praecepi ut pascantte ibi: Abut
ergo : & fecit iuxta uerbum dñi : Cumque abiss&.:
sedit in torrente carith. qui est contra lordanem :¬
Corui quoque deferebant panem & carnes mane:
similiter panem & carnes uespere. &bibat de corren¬
te: Postdies autem siccatus ẽ torrens: Nonenim
pluerat superterram :¬
Factus ẽ igitur sermodñi ad eum dicens: surge et
uade insareptha sidoniorum : & manebis ibi : Prae¬
cepi enim ibi mulieri uiduae : ut pascatte: surrexit.¬
& abiit sareptha: Cumque ueniss& ad portam
ciuitatis : apparuit ei mulier uidua. colligens ligna:
Quocauiteam. Dixitq ei: Damihi paululum aquȩ

Expanded text:
reges Israhel qui fuerant ante eum in diebus eius aedificavit Ahiel de Bethel Hiericho in Abiram primitivo suo fundavit eam et in Segub novissimo suo posuit portas eius iuxta verbum Domini quod locuad Ahab vivit Dominus Deus Israhel in cuius conspectu sto si erit annis his ros et pluvia nisi iuxta oris mei verba te Charith qui est contra Iordanem et ibi de torrente bibes corvisque praecepi ut pascant te ibi abiit ergo et fecit iuxta verbum Domini cumque abisset sedit in torrente Charith qui est contra Iordanem corvi quoque deferebant panem et carnes mane similiter panem et carnes vesperi et bibebat de torrente post dies autem siccatus est torrens non enim pluerat super terram factus est igitur sermo Domini ad eum dicens surge et vade in Sareptha Sidoniorum et manebis ibi praecepi enim ibi mulieri viduae ut pascat te surrexit et abiit Sareptham cumque venisset ad portam civitatis apparuit ei mulier vidua colligens ligna et vocavit eam dixi
Abbreviated transcription (Latin):
Non stabis contra s anguinem proximitui : ego dñs
Vec oderis fratrem tuum incordetuo. sed publice argue
eum nec habeas superillo peccatum: Nonquaeras
ultionem : nec mem or eris iniuriae ciuium tuorum:
Diliges amicumtuum sicut te ipsum. ego dñs leges meas
cus todite:
Iumentatua non facies coire cum alterius generis
animantibus : a grum non seres diuerso semine :¬
este quae ex duobus texta est non in dueris:
Homo sidormierit cum muliere coitu seminis. quaesit
ancilla &lamnobilis & tamen pretio non redempta
nec libertate donata. uapulabunt ambo & non mo¬
rientur : qui a non fuit libera.  Prodelicto autẽ
suo: Offer& dño adostium tabernaculi testimonii
ari&em. Orabitq proeo sacerdos & prodelicto

Expanded text:
non stabis contra sanguinem proximi tui. ego dominus. ne oderis fratrem tuum in corde tuo, sed publice argue eum, ne habeas super illo peccatum. non quaeres ultionem, nec memor eris iniuriae ciuium tuorum. diliges amcustodite iumenta tua non facies coire cum alterius generis animantibus agrum non seres diverso semine veste quae ex duobus texta est non indueris homo si dormierit cum muliere coitu seminis quae sit ancilla etiam nubilis et tamen pretio non redempta nec libertate donata vapulabunt ambo et non morientur quia non fuit libera pro delicto autem suo offeret Domino ad ostium tabernaculi testimonii arietem orabitque pro eo sacerdos et pro de
Abbreviated transcription (Latin):
.xliiii Generationes isa ac.
XLIIIII
Facta est faries & iusus est dñs isaac & dix ei oli descendere inaegip¬
tũ & habitauit ingeraris ubi seminauit &fecit centuplum.
Dimisit isaac filiu suum ut ir& in mesopotamiam.
Vidit iacobuisum & dñs loquutus est adeũ & benedixit eũ
LII.
Venit iacob inorientẽ & accepit filias laban sibi uxores.
LIII
Peperit lia ia cob uiro suo filios iiii &st&it apartu.
Rachel didit iacob ancillã suã balam & peperit ei duos filios.
Ctlia dedit illi ancillã suã & prperit rifilios duos & ipsa

Expanded text:
. De generationibus Isaac. XLVIII. Facta est fames; et visus est Dominus Isaac, et dixit ei: Noli descendere in Aegyptum: et habitavit in Geraris, ubi seminavit et fecit centuplum, Dimisit Isaac Jacob filium suum, ut iret in Mesopotamiam. LI. Vidit Jacob visum; et Dominus locutus est ad eum, et benedixit eum. LII. Venit Jacob in orientem et accepit filias Laban sibi uxores. LIII. Peperit Lia Jacob viro suo filios quatuor, et cessavit a partu. Rachel dedit Jacob ancillam suam Balam, et peperit ei duos filios. Et Lia dedit Jacob ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
ed. primo di quo lux facta est
Sedui secundo inquo carlum factũ est
III Dedie tertio lnquo terra & mare
uIII Dedie quarto inquo ol & luna & stellae
UI Dedie quinto inquo repentia inmari & uolatilia
II Dedie sexit in quo quadrupedia &serpentis &hatiae
& omina pecora & repentia & homo.
VIII. Dedie septimo incuorequieuit oni opere consũmato dĩ
uiii e hoc libro inquo uniuersa quae fac ta sunt dicit
XII Ubi interrogartur detrans gresso mniu
xiii. e ducuntur deara dỹso niesumamt chrugno uiti
XIIII N ati sunt adac rilii cam & abri
XII Cam occidit fratrem.

Expanded text:
e primo, in quo lux facta est. II. De die secundo, in quo coelum factum est. III. De die tertio, in quo terra et mare. IV. De die quarto, in quo sol, et luna, et stellae. V. De die quinto in quo repentia in mari, et volatilia coeli. VI. De die sexto, in quo quadrupedia et serpentes, et bestiae et omnia pecora, et repentia, et homo. VII. De die septimo, in quo requievit, omni opere consummato, Deus. VIII. De hoc libro in quo universa quae facta sunt dicit, XI. Ubi interrogantur de transgressu. XII. Educuntur de paradiso, ne sumant de ligno vitae. XIII. Nati sunt Adae filii Cain, et Abel. XIV. Cain occidit fratre
Abbreviated transcription (Latin):
Xxuiii sus est dĩs abrahae & dedit ei signũ circũcisionis & de saac.
U .UI. Usuis est dñs abrahae cumir& perdert sodomitas.
CUI Uentrunt angeli insodomis: & manserunt apud loth.
Sarra peperit silium & uocauit tum pater eius isaac.
Dixit sarra ad abraham prouete ancillã & filiũ eius.

Expanded text:
XXXIV. Visus est Dominus Abrahae, et dedit ei signum circumcisionis, et de Isaac. XXXV. Visus est Dominus Abrahae, cum iret perdere Sodomitas. XXXVI. Venerunt duo angeli in Sodomis, et manserunt apud Lot. XSara peperit filium, et vocavit eum pater ejus Isaac. XL. Dixit Sara ad Abraham: projice an
Abbreviated transcription (Latin):
ta cest dñs ipsi ia cob & benedixit eũ cognominauit eũ israbel
III De principibus esau.
XLV.C
Qui regnauerunt in edom prius qui ess& rex inisrahel
LXUII Ubi missus est inputeũ & distractus est ismahelitis.
UIII De uida & thamar uxore filiieius qui erat iuidua
xX Dehis qui incarcere somnia uiderunt & int̾pr&auit ea ioseph
LxxI Smnum pharaonis quod int̾pr&auit ioseph.¬

Expanded text:
 est Dominus ipsi Jacob, et benedixit eum, et cognominavit eum Israel. IV. De principibus Esau. XV. Qui regnaverunt in Edom priusquam esset rex in Israel. LXVII. Ubi missus est in puteum, et distractus Ismaelitis. I. De Juda et Thamar uxore filii ejus, quae erat vidua. XX. De his qui in carcere somnia viderunt, et interpretavit ea Joseph. LXXI. Somnium Pharaonis, quod interpretavit Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
nonduno orrtphenac eptuaginta std consicienst dnct
prophetas inter spritalia cherisnatmes :÷ go Inquibus
diuersarun urbium magistros consule: quo dillir a ent dex i
tui coc ices no habent: Iliud est si conira s pestia aba posto¬
lis usuipata testimonta probauerunt : epe laticra pot
exemplaria latina qu a greca gric̃a qua sulrea utͥrum haec
contra inuidos. Mun tt prȩcor desicharicari sunt: utoina
tartu opuis due subire ecisti & agenusi exirdiũ capere oratio¬
nib iuias into possin et demspũ quo scrpti suat libri inla¬
tirũ eos tiuisferre sermonem. E.Xgmai¬

Expanded text:
non reprehendo Septuaginta, sed confidenter cunctis prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus diversarum urbium magistros consule. Quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab apostolis usurpata testimonia, probaverunt, et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferre sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
eepntolas. que quedarerat sigio faturorũ cũdamele¬
& fortiiui est nomer obretra ius ut trans latũ inlatinã
linguade herre sermona pintatheuchũ nr̃orum aurib tra¬
reste fericulo sũ opicete obtrectatorum meorum la¬
tranbus patens masse sunt hiseptuaginta int̾pra&ũ sig¬
llaetim nniu orou& cribus cudere ita ingenium quasi uinũ
probantes Cum ego sacpissime testatussim me prouili portio¬
e lntadernatulo d̃ offirre quac possim. Nec opescilterius ali¬
bram aupertate fedari Quod ut auderom: orige̾nis me
sfidium prouocauit Qu editiorai antiquae trans lationẽ
theo dotionis mniscuit &isterisco & obrlo id est stella
& uerũ opatene dittiuens: Dtim aut inliucescere facit
quie onusante feert ani iper flica quaeq iugulat

Expanded text:
ele sortitus est nomen, obsecrantis , ut translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, et obtrectatorum meorum latratibus patens, qui me asserunt in Septuaginta Interpretum suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim, nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelo ÷, id est, stella et veru opus omne distinguens: dum aut illucescere facit quae minus ante fuerant, aut superflua quae
Abbreviated transcription (Latin):
sed caput srriae damascus: et caput damascira sin. et
adhuc sexaginta & quinque anni : et desinet ephraĩ
essepopulus. Et caput ephraim samaria: et caput
samariae filius romeliae: sinoncredideritis. non per¬
manebitis: Et adiecit dñs loqui ad achardicens:
pecetibi signum ad nõdõtuo. in profundum inferni:
siue in excelsum supra. Et dixit achat: non petam.

Expanded text:
sed caput Syriae Damascus, et caput Damasci Rasin: Et adhuc sexaginta et quinque anni, et desinet Ephraim esse populus: Et caput Ephraim Samaria, et caput Samariae filius Romeliae. Si non credideritis, non permanebitis. Et adjecit Dominus loqui ad Ahaz, dicens: Pete tibi signum a Domino Deo tuo in profundum inferni, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
properabunt. & cum securibus uenientei : quasi lig¬
na caedentes: sucuderunt saltum eius aitdñs
qui subputari non potest. multiplicati sunt super
locustas : et non ẽ eis numerus : Confusa ẽ filia
aegrpti : et tradita in manu populi aquilonis:
Dixit dñs dr̃ exercituum dr̃ isrł : Ecce egouisi tabo
supertumultum alex andriae : & super farao. et
super aegiptum : & superdeos eius & suꝑ reges
et dabo ego eos in manu quaerentium animã eorũ.
et inmanu nabuchodo nosor regis babrlonis.
et inmanu seruorum eius: et posthaec habita
bitur sicut diebus pristinis aitdñs: Et tu netime¬
as serue meus la cob: & nepaueas is rahel. quia
ecce ego saluum te faciam delonginquo: & semen
tuum de terra captiuitatis suae. et reuert&uria cob
et quiesc& : et prosperabitur et non erit qui exter¬
reat eum: Et tunolitimere serue meus ia cob
ait dñs quia tecum egosum. Quia consumam
ego cunctas gentes adquas eiecite Teuero non
consumam: sed castigabore iniudicio nec quasi

Expanded text:
properabunt, et cum securibus venient ei, quasi ligna caedentes. Succiderunt saltum ejus, ait Dominus, qui supputari non potest: Multiplicati sunt super locustas, et non est eis numerus. Confusa est filia Aegypti, et tradita in manu populi aquilonis. Dixit Dominus exercituum Deus Israel: Ecce ego visitabo super tumultum Alexandriae, et super Pharao, super Aegyptum et super deos ejus, et super reges et dabo in manus quaerentium animas eorum, et in manu Nabuchodonosor regis Babylonis, et in manu servorbitur sicut diebus pristinis ait Dominus et tu ne timeas serve meus Iacob et ne paveas Israhel quia ecce ego salvum te faciam de longinquo et semen tuum de terra captivitatis suae et revertetur Iacob et quiescet et prosperabitur et non erit qui exterreat eum et tu noli timere serve meus Iacob ait Dominus quia tecum ego sum quia consumam ego cunctas gentes ad quas eieci te te vero non consumam sed castigabo te in iudicio nec quasi
Abbreviated transcription (Latin):
non in trabunt ecclesiam dñi in aeternum. qui a noluer̃
uobis occurrere Cum pane &aqua inuia quando

Expanded text:
non intrabunt ecclesiam Domini in aeternum: quia noluerunt vobis occurrere cum pane et aqua in via quando
Abbreviated transcription (Latin):
gio pedismei omnes riuos dgerum : Num quid non au¬
disti quae olim fecerimei. Ex diebus antiquis ego
plasmaui illud: & nunc ad duxi: & factum ẽ in era¬
dicationem collium conpugnantium: &ciuitatum
munitarum: habitatorer earum. breuiata manu con¬
tremuerunt & confusi sunt. facti sunt sicut faenum
agri & gramen pascuae. Et herbatectorum qua eex¬
aruit antequam matures cer&. habitationem tuam
et egressum tuum & introitumtuum cognoui: & insa¬
niamtuam contrame: Cum fureres aduersum me:
superbiatua ascendit in aures meas: ponam ergo
circulum in naribustuir : & frenum in labistuis
Cioeducamte inuiam perquam uenisti : libi autem
borere signum comedehoc anno quaesponte noscun¬
tunri Sianno secundo pomisuescere : Inanno aut
certio seminate & metite. & plantate uinear & come¬
dite fructum carum: Et mitt& id quod aluatum
fuerit dedomo iudã & quod reliquu cẽ radicem
deorsum: & fact& sructum sursumi quia dehierus e

Expanded text:
gio pedis mei omnes rivos aggerum numquid non augio pedis mei omnes rivos aggerum numquid non audisti quae olim fecerim ei ex diebus antiquis ego plasmavi illud et nunc adduxi et factum est in eradicationem collium conpugnantium et civitatum munitarum habitatores earum breviata manu contremuerunt et confusi sunt facti sunt sicut faenum agri et gramen pascuae et herba tectorum quae exaruit antequam maturesceret habitationem tuam et egressum tuum et introitum tuum cognovi et insaniam tuam contra me cum fureres adversum me superbia tua ascendit in aures meas ponam ergo circulum in naribus tuis et frenum in labiis tuis et reducam te in viam per quam venisti tibi autem hoc erit signum comede hoc anno quae sponte nascuntur et in anno secundo pomis vescere in anno autem tertio seminate et metite et plantate vineas et comedite fructum earum et mittet id quod salvatum fuerit de domo Iuda et quod reliquum est radicem deorsum et faciet fructum sursum quia de Hierusalem
Abbreviated transcription (Latin):
cherubim : tues dr̃ solus omnium regnorum terrae. tufe
cherib: quac misit adblasphemandum dm̃ uiuentẽ:
Non enim erantdii sed operam anuum hominum. lignũ
& lapis : & commninuerunt eos: Etnunc dnẽ ds̃ noster
saluanos demanueius : et cognoscantomnia regnater
rae quiatues dns solus : Et misit isaias filius amos ad ete¬
chiam dicens: Haec dicit dnr̃ ds̃ isrł: Proquibus rogas¬
time desennacherib rege assrriorum: hoc ẽ uerbum
quod locutus. ẽ dñs supereum: Despexitte subsannauit
te uirgo filiasion. postte caput mouit filiahierus alem:
Cui exprobrasti & quem blasphemasti : & superquem
exaltasti uocem. &leuasti altitudinem oculorum tuo¬
rum ad scm̃ is rahel inmanu seruorum tuorum expro¬
brastidño : et dixisti : inmultitudine quadrigarum
mearum Ego ascendi altitudinem montium : iuga
libani & succidam excelsa cedrorum eius: &elatas abi¬
etes illius. &in troibo altitudinem summitatis eius: saltũ
carmeli eius: Ego fodi & bibi aquam: & exsiccaui uesti¬

Expanded text:
Cherubim: tu es Deus solus omnium regnorum terrae, tu fecherib, quae misit ad blaspbemandum Deum viventem: Non enim erant dii, sed opera manuum hominum, lignum et lapis: et comminuerunt eos. Et nunc, Domine Deus noster, salva nos de manu ejus: et cognoscant omnia rerae quia tu es Dominus solus et misit Isaias filius Amos ad Ezechiam dicens haec dicit Dominus Deus Israhel pro quibus rogasti me de Sennacherib rege Assyriorum hoc est verbum quod locutus est Dominus super eum despexit te subsannavit te virgo filia Sion post te caput movit filia Hierusalem cui exprobrasti et quem blasphemasti et super quem exaltasti vocem et levasti altitudinem oculorum tuorum ad Sanctum Israhel in manu servorum tuorum exprobrasti Domino et dixisti in multitudine quadrigarum mearum ego ascendi altitudinem montium iuga Libani et succidam excelsa cedrorum eius electas abietes illius et introibo altitudinem summitatis eius saltum Carmeli eius ego fodi et bibi aquam et exsiccavi vesti
Abbreviated transcription (Latin):
LEPħ Quomodo obtexait caligine infurore suo
dñs filiamsion Proiecit decaelo terram indrtam
istahel: et non ẽ recordatus scabillipedum suorum
indie furoris sui
BETH. Praecipitauitdñs nec pepercitomnia spetio¬
sa iacob: destruxit infurore suo: munitiones uirgi¬
nis iuda. Deiecit in terram: polluitregnum & prin¬
cipes eius
CIMEL Confregit in ira furoris mnne cornu isrł:
auertit retrorsum dexteram suam a facie inimici.
et succendit inia cob qua sugnem flammae deuo¬
rantis ingyro:
DELETH

Expanded text:
LEPH quomodo obtexit caligine in furore suo Dominus filiam Sion proiecit de caelo terram inclitam Israhel et non recordatus est scabilli pedum suorum in die furoris sui BETH praecipitavit Dominus nec pepercit omnia speciosa Iacob destruxit in furore suo munitiones virginis Iuda deiecit in terram polluit regnum et principes eius GIMEL confregit in ira furoris omne cornu Israhel avertit retrorsum dexteram suam a facie inimici et succendit in Iacob quasi ignem flammae devorantis in gyro DELETH
Abbreviated transcription (Latin):
scribimus: Aliter enĩ audita. alit̃ iusa narrant᷑
Quod melius intelligimus. melius & ꝓferimus:
Audi igitur aemuleꝰ. obtrectator ausculta: Hon
damno. non rep̃hendo septuaginta. sed confiden¬
ter cunctis illis apostolos pręfero. ꝑ istoꝵ os.
mihi xpẽ sonat. quos ante ꝓphetas inter spiri¬
talia charismata positos lego. inquib ultimũ pę¬
ne gradũ interp̃tes tenent: Quid liuore torque¬
ris: aqđ imperitoꝵ animos contra me concitas
Sicubi tibi intranslatione uideor errare. inter¬
roga hebreos. diuersarũ urbiũ magistros.
consule: Quod illi habent dexp̃o. tui codices
non habent: Aliud est : si contra se postea
ab apostolis usurpata testimonia ꝓbauerunT
Et emendatiora sunt exemplaria latina. quã
greca: Greca: quã hebrea: Uerũ hac: con¬
tra inuidos: Nunc te prȩcor desideri karissime
ut quia tantũ opus me subire fecisti. & a gene¬
si exordiũ capere : orationib uiues. quo possi

Expanded text:
scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur, aemule; obtrectator, ausculta: non damno, non reprehendo Septuaginta, sed confidenter cunctis illis apostolos praefero. Per istorum os mihi Christus sonat, quos ante prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent . Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi in translatione tibi videor errare, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule. Quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab apostolis usurpata testimonia, probaverunt, et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim
Abbreviated transcription (Latin):
primus auctor septuaginta cellulas alexandri ae
mendacio suo extruxerit. quib diuisi eadẽ serip¬
titarent. cũ aristheus eiusdẽ ptolome yłti ẽ Pasc¬
fue tte & multo post tẽpore iosephus. nihil ta¬
le retulerint. sed enuna basilica congregatos
contulisse seribañt: non ꝓphetasse: Aliud est
prȩdicit : hic erudicio & uerboꝵ copia ea quȩ
intelligit transfert: Nisi forte putandus ẽ¬
tullius oeconomicũ xenofontis. & platonis pita¬
gorã. & demosthenis ꝓthesifontẽ. afflatus retho¬
rico spũ transtulisse. Aut alit̃ de hisdem libris
ꝑ septuaginta in terp̃tes. alit̾ ꝑ apłos spẽ sc̃s tei
monia texuit. ut quod illi tacuer̃: hi scriptum
.eẽ. mentiti suNđ: Quid igitur. Damnamus ue¬
teres. ⁊ minime. Sed post prioꝵ studia: in do¬
mo dnĩ qđ possumus laboramus: Illi interp̾tati
sunt ante aduentũ xp̃i. & quod nesciebant. dis¬
biis ꝓtulere sententiis: nos post passionẽ & resur¬
rectionẽ eius. non tam ꝓphetiã. quã historiã

Expanded text:
primus auctor Septuaginta cellulas Alexandrie mendacio suo” extruxit “quibus divisi eadem scriptitarent, cum Aristeus, eiusdem Ptholemei yperapistes, et multo post tempore Iosephus nihil tale retulerint, sed in una basilica congregatos, contulisse scribant, non prophetasse. Aliud est predicit; hic eruditio et verborum copia ea, que intelligit, transfert. Nisi forte putandus eTullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte, afflatus rhetorico spiritu transtulisse. Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta Interpretes, aliter per aposmonia texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi, et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam
Abbreviated transcription (Latin):
bus. quintũ aeque inesaia: Qđ multi ignorantes
a porhriforũ delirapaenta sectant᷑. & hiberias nenias
libris authenticis prȩfer̃: Causas erroris. non ẽ me¬
ũ exponere: Iudei prudenti factũ dicunł eẽ consilio.
ne pto lomeus unius dĩ cultor. &iã apud hebrȩos du¬
plicẽ diuinitatẽ dep̃hender&: Qđ maxime idcirco
faciebat. quia in platonis dogma cadere uidebatur:
Deniq ubicumq sacratũ aliquid scriptura sacra¬
testatur depatre & filio & spũ scõ. aut alit̾ int̃pre

Expanded text:
 quintum aeque in Isaia . Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu