comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui ex ramis fracti sunt. idẽ si aliqͥ
ñ crediderũt excisi aꝓmissione. Tu aũt
cũ oleast̾ esses insertus es in illis ⁊ socuiᷤᷤ
te sũt ꝑfidem in sꝑem ꝓmissionis ut
la inserti sũt inbonã arborẽ. idõ oleastrũ
dic̃ insertũ ut surculꝰ fructũ radicis affe¬
rat socius effectꝰ. Noli gloriati aduersꝰ
ramos. Hoc ẽ noli gaud̾e inincreduli¬
tate illoꝵ. Displicet enĩ deo siqͥs exultet
in malis alteriꝰ sic̃ diẽ salomon. Nec eĩ
derunt occasionẽ dederũt ut p̾dicaret᷑
gentib Id situ gloriaris nõ tu radicem
portas s radix te. idẽ si te extuleris sup̃
illos in quoꝵ insertꝰ ẽ radicẽ insultans
generi qd te ex malo bonꝰ es suscipit nͨ
stabilis si illud ꝑ qd̾ stas destiuis. Dicis
itaq fractis rami. ut & ego inserer. Ex
gentis illoꝵ reꝓbatiolocum facit gẽti¬
libꝰ s nõ sunt repbatia dõ. ut gentes
intrarent s ipsi se reꝓbos fecerunt sꝑnẽ¬

Expanded text:
aliqui ex ramis fracti sunt: id est, si aliqui aliqui ex ramis fracti sunt: id est, si aliqui non crediderunt excum esses oleaster, insertus es in illis, et socius tae sunt per fidem in spe promisla, inserti sunt in bonam arborem. Ideo oleastrum dicit insertum, ut fructum surculus radicis afferat, socius ejus effectus. Noli gloriari adversus ramos, hoc est, noli gaudere in incredulitate illorum; displicet enim Deo, si quis exsultet in malis alterius, sicut dicit Salomon . Nec enim derunt, occasionem dederunt, ut praedicaretur gentibus. Quod si tu gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Id est, si te extuleris super illos, in quorum insertus es radicem; insultes generi, quod te, ut ex malo bonus esses, suscepit: nec stabis, si illud per quod stas, destruis. Dicis itaque: Fracti sunt rami, ut ego inserer. Ex cens: Illorum reprobatio locum fecit gentilibus. Sed non sunt reprobati a Deo, ut gentes intrarent: sed se ipsos reprobos fecerunt, spernen
Abbreviated transcription (Latin):
cnĩ amisso eoꝵ reconciliatio ẽ. mũdi
que ẽ ad sumptio nisi uita ex mortius.
hoc dic̃ quia siñ credentibꝰ udeis gñs
reconfiliate sunt dõ ad incrementum
mundi circa fidẽ xp̃i. Que erit in hac
parte ꝙ quanta plenitudo salutis si
ad sumant᷑ ⁊ uidei ad fidem xp̃i nisi u̾
ex mortuis uinificetur mũdus in hoĩbꝰ.
Iuia ergo ꝓfectus ẽ. dandã dic̃ opã ut
credant. Qm̃ cecitatis obtunsio tp̃re cõ¬
pensati delicti aufertur. ut uoluntatis
sue recipiant arbitriũ liberũ. Quod
si delibatio scã ẽet massa. Manifestĩ ẽ
quia qd̾ umꝰ substantie ẽ. unũ ẽ. Ac ꝑ
hoc nõ potest delibatio scã ẽẽ ⁊ massa ĩ¬
munda. Debatio enĩ demassa ẽ. Id̃oq
ostendit ñ posse indignos dici ad fidem
hos quoꝵ iã pares adepti sunt fidẽ. Qa
si pars uideoꝵ credidit cur nõ ⁊ alia parᷤ
rami. Inmutatis u̾beadẽ repetit ut sẽ¬
sum com̃det duobꝰ exemplis. Iuod si

Expanded text:
enim amissio eorum reconciliatio est mundi: enim amissio eorum reconciliatio est mundi: quae est assumptio, nisi vita ex mortuis? Hoc dicit, quia si non credentibus Judaeis gentes reconciliatae sunt Deo, ad incrementum mundi circa fidem Christi; quae erit in hac parte, et quanta plenitudo salutis, si assumantur Judaei ad fidem Christi, nisi ut ex mortuis vivificetur mundus in hominibus? Quia ergo profectus est, dandam dicit operam, ut credant; quoniam caecitatis obtusio tempore compensati delicti aufertur, ut voluntatis suae recipiant liberum arbitrium. Quod si delibatio sancta est, et massa. Manifestum est, quia quod unius substantiae est, unum est: ac per hoc non potest delibatio sancta esse, et massa immunda; delibatio enim de massa est. Ideoque ostendit non posse indignos dici ad fidem hos, quorum jam patres adepti sunt fidem; quia si pars Judaeorum credidit, cur non et alia pars rami. Immutatis verbis, eadem repetit, ut sensum commendet duobus exemplis. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
ad xp̃m ꝓmissũ abrahe. Qd̃ sidelictum
illoꝵ diuitie sunt mundo ⁊ deminutõ
cor diuitie gentiũ qnͣtomagis plenitu¬
do illoꝵ. Manifestum ẽ quia si delictũ
illoꝵ ꝓfuit mundo dũ hoꝵ desꝑatio
plures habet bonos. quia multo plures
damnũ ꝓmissionis duntie gentiũ ꝑit
plenitudo eoꝵ. Aꝑtum ẽ quia magiᷤᷤ di¬
ueserit mundꝰ hominibꝰ bonis. si ⁊ hi
qui cecati sunt conu̾tantur. Ex magnͣ
enĩ parte saluabitur mundꝰ. Mundꝰ
homines significantur. sic̃ dictum ẽ.
de saluatore. Ecre totus mundꝰ abiit
post illũ. Uob enĩ dico gentibꝰ quã dui
quidem ego sũ gentiũ apłs minist̾iũ
meũ honorifico si quomodo emulercar¬
nem meã ut saluos faciam aliquos ex
illis. Ostendit gentibꝰ quo affẽctu dili¬
gat iudeos. Nam ministeriũ suũ quo
rat ad fidem. Honorificentior enĩ fic si
x. si illos ad quos nõ missꝰ ẽ lucretur ad
uitam. Patribꝰ enĩ in laude maxima
erit si fres inuenerit qui ꝑierant. Si

Expanded text:
atrum. Quod si delictum illorum divitiae sunt mundi, et diminutio rum divitiae gentium; quanto magis plenitudo illorum! 91 Manifestum est quia si delictum illorum profuit mundo, dum horum dispendio plures habet bonos; quia multo plures damnum promissionis divitiae gentium, plenitudo eorum! Apertum est quia magis dives erit mundus hominibus bonis, si et ii qui excaecati sunt, convertantur: ex magna enim parte salvabitur mundus. Mundus hic homines significat, sicut dictum est de Salvatore: Ecce to. Vobis enim dico gentibus, quamdiu quidem ego sum gentium apostolus, ministerium meum honorificabo, si quo modo aemuler carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis. Ostendit gentibus quo affectu diligat Judaeos: nam ministerium suum, quo rat ad fidem. Honorificentior enim fiet, si et illos, ad quos non missus est, lucretur ad vitam: Patribus enim in laude maxima erit, si fratres invenerit, qui perierant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
corporis docet nõ posse nos singłos om̃ia.
quia sumꝰ inuicẽ m̃bra. ut alt̾ alt̾iꝰ ege¬
at. ac ꝑ hoc curã nr̃i inuicem nos agere
dełe. nec alii obsistere: quia inuicẽ offĩ¬
cuis nr̃is opꝰ habemꝰ. Hoc erit diligere
pleant modũ quo corpꝰ in xp̃o ꝑfectũ
sit. Habentes añt donationes dĩ diu̾¬
sas scđm grãm que data ẽ nõb. Nunc
ipsa officia deputata m̃bris. merito fi¬
dei numerat. Dt cũ uiderit m̃brũ qd̾s
deputatum officiũ ẽ non reputare. al¬
ten cui uiderit aliud traditũ: s c̃ gau¬
deat ut corpꝰ eccłe sit ꝑfectũ. Siue ꝓ¬
phetia scđm rationẽ fidĩ. Aꝓpħia inci¬
pit que pͥma ꝓbatio ẽ racionabilem¬

Expanded text:
corporis docet non posse nos singulos, omnia quia sumus invicem membra, ut alter alterius non egeat, ac per hoc curam nostri invicem nos agere debere, nec alterum alii obsistere, quia invicem officiis nostris opus habemus. Hoc erit diligere pleant modum quo corpus in Christo perfectum sit. Habentes autem donationes Dei diversas secundum gratiam, quae data est nobis. Nunc autem ipsa officia deputata membris merito fidei enumerat; ut cum viderit membrum quod sibi deputatum officium est, non perstrepat alteri, cui viderit aliud traditum, sed congaudeat, ut corpus Ecclesiae sit perfectum. Sive prophetiam secundum rationem fidei. A prophetia incipit, quae prima probatio est ra
Abbreviated transcription (Latin):
sũ dĩ. Et quia que grauit peccantꝰ nõ
sine gemitu & fletu ad ueniã ꝑtinẽt:
idõ illos ñ posse iã accipere miscłiã pu¬
tarẽt quia minime illos uidebant: os¬
tendit hoc int̾ pmordia fidei ñ requiti.
Donum enĩ dĩ gratis donat peccata in

Expanded text:
i, et quia quae graviter peccantur, non nisi gemitu et fletu ad veniam pertinent, ne ideo illos non posse jam accipere misericordiam putarent, quia dolere illos non videbant; ostendit hoc inter primordia fidei non requiri: donum enim Dei gratis donat peccata in
Abbreviated transcription (Latin):
ria ꝓuidentia ad quisiuit aduitã. Quis
enĩ cognouit sensũ dñi: aut quis illi cõ¬
siliariꝰ fuit : aut quis pͥor ded̾ illi ⁊ redde¬
tur ei: hoc in ysaia scriptũ habetur. Ma¬
nifestũ ẽ. solũ ẽẽ dm̃ qui nouent om̃iũ
confilia. & hunc unũ eẽ qui nulliꝰ ege¬
at quia ab ipso sunt om̃ia. Ac ꝑ ħ consi¬
luĩ erꝰ a nullo nec conp̾hendit᷑ nec m̃tit᷑
quia inferiores supioris sensũ scire non
possũt. Deniq udeis credentibꝰ in pos

Expanded text:
. Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut prior dedit illi et retribuetur ei? Hoc in Isaia scriptum habetur. Manifestum est solum Deum esse qui noverit omnia consilia, et hunc unum esse qui nullius egeat, quia ab ipso sunt omnia, ac per hoc consilium ejus a nullo nec comprehenditur nec metitur, quia inferiora superioris sensum scire non possunt. Denique Judaeis credentibus i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurans ut ⁊ qd̃ sine lege peccatũ erat. &
in lege possit deleri: hoc decreuit ut solã
fidem poneret ꝑ qmͣ om̃iũ peccata abole¬
clusisse in incredulitate ut tũc decretũ
donũ adeo ueniret qñdo om̃s diffidẽtia
laborarent. ut gr̃ã muneris eẽt gratissĩa
Itaq nemo se iactet miserũ enĩ ẽ suꝑbũ¬

Expanded text:
procurans, ut et quod sine lege peccatum erat, et procurans, ut et quod sine lege peccatum erat, et in Lege posset deleri; hoc decrevit ut solam fidem poneret, per quam omnium peccata abole. Hoc est omnia conclusisse in incredulitate, ut tunc decretum donum a Deo veniret, quando omnes diffidentia laborarent; ut gratia muneris esset gratissima. Itaque nemo se jactet; miserum est enim su
Abbreviated transcription (Latin):
ti estis ꝓpt̾ illoꝵ diffĩdentiã: ita ⁊ ssti nc̃
ñ crediderunt in ur̃a miseratione ut &
ipsi miscdiã consequantur. Increduli¬
tatẽ gentiũ memorat ut ipso rubore nõ
se iactarent insultantes uideis qui non
credid̾ant: s oblectarentur illos ut agnoᷤᷤ¬
cerẽt ꝓmissum dĩ. Quia enĩ uosinquit gẽ¬
tes cũ his eloquia dĩ sũt credita repugnã¬
tes fuistis. nũc aũt miscđiam accepistis
non ur̃o mito. s ad horũ obꝓbrium. qua¬
re ñ magis isti conu̾si accipiant miscđiã
qui pͥus in lege dĩ conu̾sati sũt ⁊ quibus
facta ꝓmissi ẽ. Condusit enĩ d̾s̃ om̃ia ĩ
incredulitate ut om̃iũ misereat᷑. Genteᷤᷤ
porro abantiquis temporibꝰ. impietate
⁊ ignorantia uertebant᷑ ut pote sine deo
ꝓsꝑe: qd̾ manifestat lex inliteris ẽ qua
possent infrenari p̾cipites. Et qm̃ uersu¬
cia adueysarii cumulari peccata cepunt.
ut ꝑint̾dictũ magis reus. homo cõstitue¬
retur ds̃ clem̃cia bontatis sue semꝑ hoĩ

Expanded text:
pter illorum diffidentiam: ita et isti nunc non crediderunt in vestra miseratione, ut et ipsi misericordiam consequantur. Incredulitatem gentium memorat, ut ipso rubore non se jactarent insultantes Judaeis, qui non crediderant: sed oblectarent illos agnoscere promissum Dei. Quia enim vos, inquit, gentes, cum his eloquia Dei credita sint, repugnantes fuistis: nunc autem misericordiam accepistis, non vestro merito, sed ad horum opprobrium; quare non magis isti conversi accipiant misericordiam, qui prius in lege Dei conversati sunt, et quibus facta promissio est? Conclusit enim Deus omnia in incredulitate, ut omnium misereatur. Gentes porro ab antiquis temporibus in impietate et ignorantia versabantur, ut pote sine Deo: propter quod manifestata Lex in litteris est, qua possent infrenari praecipites. Et quoniam versutia adversarii cumulari peccata coeperunt, ut per interdictum magis reus homo constitueretur; Deus clementia bonitatis suae semper homini
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: postea aũt ad obꝓbrium uideoꝵ miẜ¬
icordiã accipientes: uocate sũt plebs dĩ.
Et qui ante dilecti ñ erant. abdicatis iu¬
deis. adoptati in filios & dilecti sũt. In
loco ubi ñ uocabitur plebs dĩ: illic uoca¬
rentur filii dĩ uiuii. Prius enĩ nusquã
uocabantur filii dĩ insi iniudea. hoc ẽ¬
in ihosoluns. ubi domꝰ dĩ erat. Sic̃ dic̃
inpsalmo. lexͦx᷑. Notus inuidea ds̃. Pt᷑¬

Expanded text:
postea autem ad opprobrium Judaeorum misericordiam accipientes, vocatae sunt plebs Dei. Et qui dilecti ante non erant, abdicatis Judaeis, adoptati in filios et dilecti sunt, ut in loco ubi non vocabantur plebs Dei, ibi vocarentur filii Dei vivi. Prius enim nusquam vocabantur filii Dei vivi, nisi in Judaea, hoc est Hierosolymis, ubi domus Dei erat, sicut dicit in psalmo LXXV: Notus in
Abbreviated transcription (Latin):
uangłio. uerumẽ. quãuis illustret᷑ mũdꝰ
minis recipiant splendorẽ. Quos accus¬
nebre eam ñ conp̾hender. Ysaias aũt
dic̃. Dñe quis credit auditui nr̃o: Hoc
ẽ quis credidit que audiuimꝰ abste et
loquim᷑: firmauit exemplo ꝓpħico iu¬
deos ẽẽ contradictores euanglice uerita¬
tis. Lex eni iudeos increpat quia sicut
fuit apd̾ ueteres: ita ⁊ nũc ẽ. Hunc enĩ
numerum tangit. qui fidem ñ recipit.
Ergo fides ex auditu: audicus aũt ꝑuer
nõ audierũt: Hoc ẽ audier̃ ⁊ credere
noluer̃. Quamuis enĩ fĩdes ex auditu
sit: tam̃ sunt qui audientes ñ credũt.
Audiunt enĩ ⁊ ñ in telligunt qm̃ mali¬
uolentia obcecatũ ẽ. cor illoꝵ. In om¬
fines tie uerba eorũ. Usq ad eo p̾dicati¬
onẽ dĩ auideis auditam eẽ testatur ut
etiã impletũ orbem diuina adnũciati¬
one ꝓnũciet. Sic̾ enĩ fabrica mundip̾¬

Expanded text:
vangelio. Verum est, quia quamvis illustretur mundus minis recipiant splendorem. Quos accusn comprehenderunt . Esaias enim dicit: Domine, quis credidit auditui nostro ? Hoc est, quis credidit quae audivimus abs te, et loquimur? Firmavit exemplo prophetico Judaeos esse contradictores Evangelicae veritatis. Lex enim Judaeos increpat; quia sicut fuit apud veteres, ita et nunc est. Hunc enim numerum non tangit, qui fidem non recipit. Ergo fides ex auditu, auditus autem per non audierunt? Hoc est, audierunt, et credere noluerunt. Quamvis enim fides ex auditu sit; sunt tamen qui audientes non credunt. Audiunt enim, et non intelligunt; quia malevolentia obcaecatum est cor illorum. errae verba eorum. Usque adeo praedicationem Dei a Judaeis auditam esse testatur, ut etiam impletum orbem divina annuntiatione pronuntiet; ipsa enim fabrica mundi pr
Abbreviated transcription (Latin):
que priꝰ qr sine dõ fuit sensu bruta e¬
rat. dm̃ suũ appellare qui fuerat uide¬
oꝵ ⁊ donũ illis ꝓmissũ se ad secutã. P
quãzelũ passi iracundia distenderẽt᷑¬
R0
ut malicie ⁊ incredulitatis sue merce¬
des exsoluerent. Nulla enĩ res sic cõ¬
sumit hominẽ sic̃ zelus. quẽ id cuto
ds̃ ultorẽ posuit incredulitatis qr gra¬

Expanded text:
quae prius quia sine Deo fuit, sensu bruta equae prius quia sine Deo fuit, sensu bruta erat, Deum suum appellare, qui fuerat Judaeorum; et donum illis promissum esse assecutam, per quam zelum passi iracundia distenderentur, ut malitiae et incredulitatis suae mercedes exsolverent. Nulla enim res sic consumit hominem, ut zelus, quem ideo Deus ultorem posuit incredulitatis, quia gra
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi enĩ p̾sentia hominis p̾dicãtis de fu¬
nerat oꝑiio factarũ uirtutũ inegyp¬
to ad om̃s gs̃ teste raab meretrice. sigͦ ĩ
onnẽ locũ ꝑuenit: ñ potuer̃ ñ audire
iudi apłicã p̾dicationẽ ut nemo exhis
excusatꝰ sit a crimine diffidentie. S
dico. Numqͥd isrł nõ cognouit: Hocẽ
cognouit. Nec quia ꝑ supͣdicta testimo¬
nia genꝰ isrł incredulitatis causa argu¬
it cũ dolore de om̃ibꝰ isrłitibꝰ queriui¬
detꝰ. Non negat isrł cognouisse assecu¬
tum eẽ qd̃ illi ꝓmissũ fuerat in lege: s
ulationẽ uos adducam innongentem:
ingentẽ insipientẽ in ira uosmittã. In¬
dignantis u̾ba sũt ꝓpt̾ qd̾ semꝑ diffĩdẽ¬
tes inuenti sũt udei: ⁊ om̃ibꝰ malis u
nam ad signat gen̾ationẽ ⁊ causã dum
p̾sentes increpat: ibidẽ tangit magis
fuituros ad quos hoc ꝑtinet. Om̃ium
enĩ horum una dampnatio ẽ. si ꝑma¬
nent indiffidentia. Emulatio gͦ illis
nata ẽ inuidentie. dũ uident gentem

Expanded text:
Ubi enim praesentia hominis praedicantis defunerat opinio factarum virtutum in Aegypto ad omnes gentes, teste Rahab meretrice . Si enim in omnem locum pervenit, non potuerunt non audire Judaei apostolicam praedicationem; ut nemo ex his excusatus sit a crimine diffidentiae. Sed dico: Numquid Israel non cognovit? Hoc est, cognovitne? quia per supradicta testimonia genus Israel incredulitatis causa arguit, cum dolore de omnibus Israelitis queri videretur: non negat Israel cognovisse et assecutum esse quod illi promissum fuerat in Lege: sedulationem vos adducam in non gentem, in gentem insipientem, in iram vos mittam . Indignantis verba sunt, propter quod semper diffidentes inam assignat generationem et causam; dum praesentes increpat, ibidem tangit magis futuros, ad quos hoc pertinet. Omnium enim horum una damnatio est, si permanent in diffidentia. Aemulatio ergo illis nata est invidentiae, dum vident gentem,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo. Numqͣd sic offenderũt ut caderẽt:
Absit. Hoc dic̃ qđ sup̃ memoraui qͥa nõ
sic diffiderunt ut nũꝙ̃ possent credere.
Idẽ non ita ꝓpt̾ incredut᷑atẽ suã cecatis
ut curari ñ possent: sic̃ diabolũ legimus
cocidisse dicente y saia ꝓpha. Quomodo
cecidir de celo lucifer casum apostasiam
significauit. Non gͦ hos sic offendissedi¬
xit ut cad̾ent: s offẽnsionis sue causa
ad tempꝰ obtunsos. S illoꝵ delictũ salꝰ
gentibꝰ fuit ut illos emulent᷑. Hoc ẽ qd̾¬

Expanded text:
 Nunquid sic offenderunt ut caderent? absit : « Hoc dicit quod supra memoravi, quia non sic diffiderunt ut nunquam possent credere, id est, non ita propter incredulitatem suam caecati sunt ut curari non possint: sicut et Zabulon legimus cecidisse, dicente Isaia propheta: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer ? Casum apostaticum significavit: non ergo hos sic offendisse dicit ut caderent, sed offensionis suae causa ad tempus obtusos. Sed illorum delicto salus est gentibus, ut illos aemulentur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
curuauer ienua ante baal. Apta sũt
hec. Ostendit enĩ nõ solũ heliã remã¬
sisse qui deuotuᷤ deo ñ adorauerit ido¬
ꝑ speluncas occultati sũt ꝓpt̾ achabre¬
gem samarie: ⁊ zezabel uxorẽ eius.
Qui psendo ꝓpħis credentes: ꝓpħas dĩ¬

Expanded text:
a sunt haec: ostendit enim non solum Eliam remansisse, qui devotus Deo non adoraverit idoper speluncas occultati sunt propter Achab regem Samariae et Jezabel uxorem ejus, qui pseudoprophetis credentes, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
expectandũ dicebant. Huic iusticias su¬
as quas ex lege habebant ante ponentes
qui ẽ dĩ iusticia in fide: quia quod ꝓmis¬
ꝑfectionis legem habet qui eredit qui cre
dit in xp̃o. Cum enĩ nullꝰ iustificaret᷑.
ex lege qr nemo implebat legẽ nisi qͥ spa
fidos satiffaceret ꝓ tota lege ⁊ ꝓpħis. Mo¬
qui fecent ea homo uiuet meis. Hoc di¬
cit quia iusticia legis moy si reos illos ñ
faciebat. ad tempꝰ si seruaret᷑. id ẽ uiuebãt
faciendo legẽ: debitores enĩ erant. Hoc dic¬
tum ẽ innumeris ⁊ in leuitico. Que autẽ
ex fide ẽ iusticia sic dic̃. Ne dix̾is in corde

Expanded text:
exspectandum dicebant, huic justitias suas quas ex lege habebant anteponentes, qui est Dei justitia in fide: justitia enifectionem legis habet qui credit in Christo; cum enim nullus justificaretur ex lege, quia nemo implebat legem, nisi qui spceret pro tota Lege et prophetis. Moqui fecerit ea homo, vivet in eis . Hoc dicit, quia justitia legis Moysis reos illos non faciebat ad tempus, si servaretur, id est, vivebant faciendo Legem; debitores enim erant. Hoc dictum est in Numeris et in Levitico. Quae autem ex fide est justitia, sic
Abbreviated transcription (Latin):
in lapidẽ offensionis sic̃ scriptũ ẽ. Ec¬
ce pouo in syon lapidẽ offẽnsionis ⁊ pe¬
tram scandali ⁊ qui credideric m illũ
nõ confundetur. Hoc inysaia habe¬
tur. multoꝵ relatione comꝑtũ ẽ. in
petra uł lapide xp̃m eẽ significatum.
qui abscisus a monte sine manibꝰ ꝑ¬
cussit. & cõminuit om̃ia regna. ⁊ reple¬
uit om̃em t̾ram qd euidenter de xp̃o dic¬
tum ẽ. Et in lege petra de qua fluxerũt
a uob edificantibꝰ. Offensio gͦ posit. aiiii
merito excelsa dicta ẽ inqua saluator
a d̾õ patre suo positus p̾dicator offẽnsi¬
o factꝰ: inuideis dũ dĩ filiũ se p̾dicat
natus de sp̃u sco ex muliere. Per corpꝰ
aũt eiꝰ scandalũ passi sũt ⁊ dicebant.
Nonne mat̾ ⁊ fr̃es eiꝰ apd̃ nos sunt: Qͦ¬
modo gͦ dic̃. hic quia de celo descendi:
Nolebant enĩ uerba gestis comparare:
ut ꝑ inde agnoscerent nõ eẽ absurdũ
uidens incorpore. Petra gͦ hec scandalũ
ẽ iudeis ⁊ offensio que petra sine dubio

Expanded text:
iptum est: Ecce pono in Sion lapidem offensionis, et petram scandali; et qui crediderit in illum, non confundetur. Hoc in Esaia habetur . Multorum relatione compertum est in petra vel lapide Christum esse significatum; qui abscissus a monte sine manibus percussit et comminuit omnia regna, et replevit omnem terram, quod evidenter de Christo dictum est . Et in Lege petra de qua fluxerunt a vobis aedificantibus . Offensio ergo posita in merito excelsa dicta est, in qua Salvator a Deo Patre suo positus praedicator, offensio factus est Judaeis, dum se Filium Dei praedicat, natus de Spiritu sancto ex muliere. Per corpus autem ejus scandalum passi sunt, et dicebant: Nonne mater et fratres ejus apud nos sunt? Quomodo ergo hic dicit, Quia de coelo descendi? Nolebant enim verba gestis comparare, ut perinde agnoscerent non absurdum us tamen se prodens in corpore. Petra ergo haec scandalum est Judaeis et offensio; quae petra sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
In potestate eni auctoris ẽ. qualẽ uelit
cere aliud quidẽ uas in honorẽ. aliud u̾o
in contumeliã: Manifestũ ẽ uasa ali¬
qua fieri ad honorẽ. que ad usus honestoᷤ
sint necessaria: alia u̾o ad contumeliam¬
que instrumento sint culinaniĩ. Uniꝰ
tam̃ eẽ substantie se diffẽire uoluntate
opificis in honorẽ. Ita & ds̃ cũ om̃s ex u¬
na atq eadẽ massa simꝰ. in substantia &
cuncti peccatores: alii miseret᷑. & alterũ
uasis ire p̾paratis ininteritũ. Ipse sensꝰ
ẽ quia uolũtate & longanimitate dei.
que ẽ pacientia p̾parantur in fideles ad
penã. Diu enĩ expectati comu̾ti noluer̃.
idõ gͦ expectati sũt: ut inexcusabiles de¬
penrent. Sit emĩ ds. hosnõ credituros.
Et ostend̾et diuicias gle sue inuasis mi¬
sericordie: que pparauit ad głam. Paci

Expanded text:
in potestate enim auctoris est qualem velit in potestate enim auctoris est qualem velit cere aliud quidem vas in honorem, aliud vero ad contumeliam? Manifestum est vasa aliqua fieri ad honorem, quae ad usus honestos sint necessaria: alia vero ad contumeliamae instrumento sint culinarum; unius tamen esse substantiae, sed differre voluntate opificis in honore. Ita et Deus, cum omnes ex una atque eadem massa simus in substantia, et cuncti peccatores, alii miseretur, et alterum vasis irae praeparatis in interitum. Ipse sensus est, quia voluntate et longanimitate Dei, quae est patientia, praeparantur infideles ad poenam; diu enim exspectati converti noluerunt. Ideo ergo exspectati sunt, ut inexcusabiles deperirent. Scivit enim Deus hos non credituros. Et ut ostenderet divitias gloriae suae in vasis miseric
Abbreviated transcription (Latin):
resistit: Primo docet: quia resisti ei nõ
pocest. Est enĩ potentissimus ultra om̃s.
Deinde quia ds̃ ẽ om̃iũ & parens. ⁊ idõ
nulli male uult. Que fec enĩ: incoloͬm¬
es uult manere. Nec enĩ competit. ut ĩ¬
iustus sit: cuiꝰ beniuolentia tanta appa¬
ret. ut nõ solũ ut faceret eẽ que nõ erant:
uerũ ea ipsa uita et̾na donaret ꝙ gła: ũ
opus eiꝰ aliqͥd maiestatis eiꝰ simile habe¬
ret. Iui gͦ tam ꝓuidꝰ ⁊ bonꝰ ẽ: ambigi
ñ debet. quia iustus ẽ. Ohomo tu quis
es. qui respondeas deo: Magna ẽ inqͥt
indignitas & pͥsumptio hominẽ respõ¬
deie inadu̾sis dõ: iniquũ iusto. malum
bono: inꝑitum ꝑfecto. infirmũ fortissĩ¬
mo: corruptibilẽ incorrupto. mortalẽ ĩ
Numqͥd dic̃ figm̃tum ei qui se finxit.
quid me fecisti sic: Hoc de ysaia ꝓpħa ẽ.
Qd̾ hic quasi ꝓprium ponit. ꝑ quodostẽ¬
dit contra auctorẽ opꝰ eiꝰ queri ñ posse.

Expanded text:
resistit? Primum dicit, quia resisti ei non resistit? Primum dicit, quia resisti ei non potest; est enim potentissimus ultra omnes. Deinde quia Deus omnium est et parens, et ideo nulli male vult; quae fecit enim, incolumia vult manere. Nec enim competit ei, ut injustus sit, cujus benevolentia tanta apparet, ut non solum faceret esse, quae non erant; verum ea ipsa vita aeterna donaret et gloria, ut opus ejus aliqret. Qui ergo tam providus et bonus est, ambigi non debet quia justus est. O homo, tu quis es, qui respondeas Deo! Magna est, inquit, indignitas et praesumptio, hominem respondere Deo in adversis, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum fortissimo, corruptibilem incorrupto, mortalem immNumquid dicit figmentum ei, qui se finxit: Quid me fecisti sic ? Hoc de Esaia propheta est, quod hic quasi proprium ponit quo ostendit contra auctorem opus ejus queri
Abbreviated transcription (Latin):
apd dm̃ mortiuis ẽ: modicũ tempꝰ acce¬
pit. ut uiuere uideret᷑. ut eẽt in cuiꝰ pena
⁊ uaria torm̃toꝵ genera.usq admortem
om̃s qui sine deo erant metu territi. Hũc
solũ uerũ dm̃ cẽ cum ammiratione : na¬
xima faterentur. a quo hec iundicta st̃.
hoc etiã genere antiqui medicitũ in ho¬
minibꝰ morte dignis uł mortis senten¬
tiã consecutis requirebant quomodo ꝓ¬
dessent uiuis. ut que in homine latent.
aptis his cognoscerent causas egritudi¬
nis: ut pena morientis ꝓficiaꝵ ad salutẽ
uiuentis. Igitur cui uult d̃s miseretur.
&. quẽ uult indurat. Dicisitaq m expsoñ
contradicentis loquitur. qui quasi pucet
din neglecta iusticia. alicui graciosũ ut
unũ eduobꝰ ꝑa ribꝰ accipiat: alterũ res¬
puat. hoc ẽ unũ compungat ut credat:
alterũ induret ne credat. Cui quidẽ ex
auctoritate respondit seruata tam̃ iusti¬
cia ex supͣ memorata p̾scientia dice̾. Qd
adhuc queritur: uoluntati enĩ eusqͥs

Expanded text:
set, modicum tempus accepit, ut vivere videretur; ut esset in cujus poena et vario tormentorum genere usque ad mortem, omnes qui sine Deo erant, metu territi, hunc solum Deum esse cum admiratione maxima faterentur, a quo hae vindictae fiunt. Hoc etiam genere antiqui medici in hominibus morte dignis, vel mortis sententiam consecutis, requirebant quomodo prodessent vivis, quae in homine latebant, apertis; ut his cognoscerent causas aegritudinis, et poena morientis proficeret ad salutem viventis. Igitur cui vult miseretur, et quem vult indurat. Dicis itaque mihi. Ex persona contradicentis loquitur, qui quasi putet Deum, neglecta justitia, alicui gratiosum; ut unum e duobus paribus accipiat, alterum respuat, hoc est, unum compungat, ut credat: alterum induret, ne credat. Cui quidem ex auctoritate respondit, servata tamen justitia, ex supra memorata praescientia dicens: Quid adhuc quaeritur? Voluntati enim ejus quis
Abbreviated transcription (Latin):
tum legẽ uocat inquã nõ ꝑuenerunt
sic̃ supra memoraui. Nam cũ gentibꝰ
que crediderant hanc sartinã obẜuati¬
onis iudei credentes uellent inponere
Tunc apłs petrꝰ ait. Quid in poniti ii¬
gũ suꝑ ceruicẽ frm̃ qd̾ neq nos neq pa¬
tres nr̃i potuer̃ potuerũt portare: A tẽ

Expanded text:
tum legem vocat, in quam non pervenerunt, tum legem vocat, in quam non pervenerunt, sicut supra memoravi; nam cum gentibus quae crediderant hanc sarcinam observationis Judaei credentes vellent imponere, tunc apostolus Petrus ait: Quid imponitis jugum supra cervicem fratrum, quod neque nos neque patres nostri portare potue
Abbreviated transcription (Latin):
nentes enĩ fidem que sic̃ dixi ꝑfectio le¬
gis ẽ. ex oꝑibꝰ legis iustificari se dicebãt.
⁊ alia in more scripture dicentis. Iui a
iustus ex fide miuit. Iusticia aũt id circo
dicitur: quia iusto iudicio dĩ hec uideis
data sũt ꝓpt̾ duriciã cordis illoꝵ. Ut si¬
mustelam forte quis mortuã calcass
aut tetigiss aliqua morticina: aut si so¬
riy inuasiuiss. inmundũ diceret᷑. Qd̾
magna cũ sollicitudine obseruantes.
ex quacũq causa incurrebant ut ĩnũ¬
dieeñt. Si aut sanguis mustele paui¬
m̃tũ macłass ñ leui cura expiandum
erat: ⁊ ut ab escis meliorib abstineret᷑.
Salbatum u̾o ⁊ cirtũcisio ꝓpͥam habue¬
ta sunt. Hoc dñs ꝑ ezechiel ꝓpħam ostẽ¬
dit int̾cet̾a dicẽs. Propt̾t̾a dedi illis p̾¬
infidi. In aduentu aũt xp̃i quia saluta¬
re donũ erat daturꝯ ꝑieremiã p̾dicat
dicens. Dabo illis testam̃tũ nouũ non
quale dedi patribꝰ illoꝵ. Hoc testaniẽ¬

Expanded text:
ernentes enim fidem, quae, sicut dixi, perfectio legis est, ex operibus legis justificari se dicebant;  etc. Immemores Scripturae dicentis, quia justus ex fide vivit . Justitia autem legis idcirco dicitur, quia justo judicio Dei haec Judaeis data sunt propter duritiam cordis illorum; ut simustelam forte quis mortuam calcasset, aut tetigisset aliqua morticinia, aut si sorex in vas ruisset, immundum diceretur : quod magna cum sollicitudine observantes, ex quacumque causa incurrebant, ut immundi essent. Si autem sanguis mustelae pavimentum maculasset, non levi cura expiandum erat, et ut a cibis melioribus abstineretur. Sabbatum vero et circumcisio propriam habueta sunt. Hoc Dominus per Ezechielem prophetam ostendit, inter caetera dicens: Propterea dedi illis prinfidi. In adventu autem Christi, quia salutare donum erat daturus, per Jeremiam praedicat, dicens: Dabo illis Testamentum novum, non quale dedi patribus illorum : hoc Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ẽ uideis ne hoc odio iudaisin facere
uideretur ostendit affẽctũ suũ circa il¬
los ⁊ legi dat multũ s docet iam tempꝰ
seruande legis ñ esse. Ac ꝑhoc ꝓuidere
se illis uelle testatur. si modo audiant
illũ ac ꝓbent nõ eẽ suũ inimicũ: qnͣdo
⁊ testimoniũ phibet illis nobilitatis ⁊
traditionis pat̾ne. Ignorantes enim dĩ¬

Expanded text:
men est Judaeis, ne hoc odio Judaismi facere videretur, ostendit affectum suum circa illos et legi dat multum, sed docet tempus jam servandae legis non esse, ac per hoc providere se illis velle testatur, si modo audiant illum ac probent non esse suum inimicum, quando et testimonium perhibet illis nobilitatis et traditionis paternae. Habent enim, ai
Abbreviated transcription (Latin):
quã externũ. insuꝑ furens quia semel &
iterum ñ sit auditus cũ eẽt indignus: nec
in p̾ce ꝑstitit. ut meritũ sibi faceret: ꝑ qđ
eẽt dignus. s in paciens ⁊ de dĩ iudicio ĩ dig¬
natus. abidolisque prius uelut nullius
moiñti dampnauerat: auxiliũ requisi¬
uit. Ecce ustũ ẽẽ uidiciũ p̾scientie der
etiã nolentibꝰ manifestum ẽ. Dic̃ enĩ¬
scriptura ad pharaonẽ. Quia ad hoc ip¬
sum reseruaui: ut ostendã in te uirtutẽ
meã. & ut a̾nuntietur nom̃ meũ inuni¬
uersa terra. A lu codices sic sic habent. Q¬
a ad hoc te suscitaui: ut ostendam inte
iurtutẽ meã. Siue seruaui. siue suscita¬
ui unꝰ ẽ sensꝰ. hoc enĩ dic̃ quia cum pha¬
rao qd̾ nomen regũ erat apudegyptios si¬
cut ⁊ apud romanos reges augusti appellã¬
tur. Hic gͦ pharao cũ tantis malis cẽt re¬

Expanded text:
quam externum, insuper aegre ferens, quia semel et quam externum, insuper aegre ferens, quia semel et iterum non sit auditus, cum esset indignus, nec in preceperstitit, ut meritum sibi faceret, per quod esset dignus, sed impatiens et de Dei judicio indignatus, ab idolis quae prius velut nullius momenti damnaverat, auxilium requisivit. Ecce justum esse judicium praescientiae Dei etiam nolentib Quia in hoc ipsum te servavi, ut ostendam in te virtutem meam, et ut nuntietur nomen meum in universa terra. Alii codices sic habent: Ad hoc te suscitavi, ut ostendam in te virtutem meam. Sive servavi, sive suscitai, unus est sensus; hoc enim dicit, quia cum Pharao, quod nomen regum erat apud Aegyptios, sicut et apud Romanos reges Augusti appellantur: hic ergo Pharao cum tantis malis esset re
Abbreviated transcription (Latin):
consequi possit. ne putent ĩ iuistũ iudi
cium cĩ dicentes. unũ uocat. alterũne¬
gligit: sic arbitrantes excusari posse dã¬
pnandos: rebus hoc pocus ꝓbemus quã
uerbis. ubi enĩ reruĩ gestarũ exempla s̃
nemo audet queri. nec aliquã excusatio¬
nẽ obtendere. Duo fuerunt: saul ⁊ dd̾
Inquiramꝰ istorias. qualis unꝰquisq eo¬
rũ reꝑiatur post iudiciũ dĩ. ut si saul be¬
aut si clauid accepta miscdia. dm̃ cõtẽ¬
psisse inueniatur: an in eo mansit. in
dio. Uterq eoꝵ necessitatẽ passꝰ ẽ regni.
Et quanta fuit necessitas dauid. ut filiꝰ
ciꝰ uellet illũ regno pͥuare: inqua necessi¬
tate flens nudo pede it̾ faciebat fugiens
dux ⁊ rex popłi dĩ: intantũ humiliatꝰ.
ut infaciẽ seruo suo maledicenti sibi nõ¬
responderec: ut ꝑ pacientiã dm̃ sͥ ꝓpiciũ
facerer. ꝑ quẽ regnũ sͥ credidit reseruari.
Saul aũt nec intali necessitate inuen

Expanded text:
consequi possit, ne putent judicium Dei consequi possit, ne putent judicium Dei injustum, dicentes: Unum vocat, et alterum negligit; sic arbitrantes excusari posse damnandos, rebus istud potius probemus, quam verbis; ubi enim rerum gestarum exempla sunt, nemo audet queri, nec aliquam excusationem obtendere. Duo fuerunt David et Saul, requiramus historias, qualis unusquisque eorum reperiatur post judicium Dei; ut si Saul beaut si David, accepta misericordia, Deum contempsisse inveniatur, an in eo manserit, idio, uterque necessitatem passus est regni. Et quanta fuit necessitas David, ut filius ejus vellet eum regno privare! In qua necessitate flens, nudo pede, iter faciebat; ut fugeret rex et dux populi Dei, in tantum humiliatus, ut et in faciem sibi servo suo maledicenti responderet, ut per patientiam Deum sibi propitium faceret, per quem regnum sibi credidit reservari: Saul autem nec in tali necessitate invent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ illiꝯ miserebor cui p̾scius eram qd mise¬
ricordiã daturus eẽm: sciens conu̾surũ
illũ ⁊ mansurũ apud me. Et misccłiam
dabo quẽ p̾scii posteriorẽ: recto corde regreᷤ
uocet quẽ sciat obaudire. Illũ aũt non
uocet quẽ sciat minime obaudire. Uo
dem. Igitur ñ uolentis neq currentis
s miserẽtis dĩ. Recte qr nõ uolũt ate pe¬
tentis s in dancis arbirio debet eẽ quod
poscitꝰ. Anenĩ dandũ sit dãtis debet iu¬
dicio pensitari. nam saul peccans cum
petisset ueniã nec accepit. Contra dd̃
peccans ⁊ ignosci sibi postulans: ueniã
consecutꝰ ẽ. Ex hoc utiq dantis dĩ. &
non dantis uidiciũ sequendũ est. Q
non iniuste iudicat: quia om̃s saluos
uult manente iusticia. Inspector enĩ
cordis scit petentẽ. an hac mente pos¬
cat: ut mereat᷑ accipi. Et quãuis ꝑi¬
culosũ sic iudiciũ dĩ discernere: tam̃
ꝓpt̾ diffidentes. ut mens eoꝵ medelã

Expanded text:
est, ejus miserebor, cui praescius eram quod miseest, ejus miserebor, cui praescius eram quod misericordiam daturus essem, sciens conversurum illum, et permansurum apud me: Et misericorddabo, quem praescivi post errorem recto corde reversuvocet, quem sciat obaudire: illum autem non vocet, quem sciat minime obaudire. Vocdem. Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Recte, quia non in voluntate petentis, sed in dantis arbitrio debet esse, quod poscitur. An enim dandum sit, dantis debet judicio pensari; nam Saul peccans cum petisset veniam, non accepit : at contra David peccans et ignosci sibi postulans, veniam consecutus est . Ex hoc utique dantis Dei et non dantis judicium sequendum est; quia non injuste judicat, qui omnes salvos vult, manente justitia; inspector enim cordis scit petentem, an hac mente poscat, ut mereatur accipere. Et quamvis periculosum sit judicium Dei discernere; tamen propter diffidentes, ut mens eorum medelam
Abbreviated transcription (Latin):
illũ fuisse tempore quo electꝰ ẽ. Sic̃ & il¬
li septugiita duo quos sup̃ memoraui.
huicͤ unde ⁊ iudas post scelus mali tociꝰ
in om̃ibꝰ tam̃ causis: quia remanet in
natura qd̾ testimonio sit creatori. Quid
gͦ dicemꝰ: numqͥd miquitas apd̃ dm:¬
Absit. Quia enĩunũ diligit. ⁊ alterum
odit: nũquid ait iniquus ds̃ ẽ: nõ pla¬
ne s iustus. Scit enum qͥd faciat: ꝙ ne
retractandũ ẽ en iudiciũ. Hoc in mala¬
dilexi: esau aũt odio habui. Hoc iam
de iudicio dic̃. Nam prius de p̾sentia a¬
it. Quia maior seruiet minori. Sicut &
de p̾sentia pharaonẽ dampnandũ cẽ su¬
it: sciens non correcturuĩ. Apostolũ uero
paulũ ꝑsequentẽ elegit p̾scius utiq quod
futurus eẽt fidelis. Hinc gͦ p̾uenit ante
tempꝰ. quia necessanꝯ erat. Et pharao¬
nem ante futurũ uidiciũ dampnauit:
ut crederetur iudicaturꝯ. Moysi enĩ dic̃.
serebor inquid eiꝰ. cui misertus ero. ħ

Expanded text:
illum fuisse tempore quo electus est. Sicut et ilillum fuisse tempore quo electus est. Sicut et illi septuaginta duo, quos supra memoravi . Hinc est unde et Judas, post mali totius in omnibus tamen causis, quia remanet in natura, quod testimonio sit creatori. Quid ergo dicemus? nunquid iniquitas apud Dabsit. Quia enim unum diligit, et alterum odit, nunquid ait iniquus est? non plane, sed justus. Scit enim quid faciat et nec retractandum est ejus judicium. Hoc in Maladilexi, Esau vero odio habui ; hoc jam de Judicio dicit, nam prius de praescientia ait, quia major serviet minori. Sicut et de praescientia Pharaonem damnavit, sciens se non correcturum. Apostolum vero Paulum persequentem elegit, praescius utique quod futurus esset bonus. Hunc ergo praevenit ante tempus, quia necessarius erat, et Pharaonem ante futurum judicium damnavit, ut crederetur judicaturus. Moysi enim dicit: serebor, inquit, ejus cui misertus ero, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
erant scripta nomina coꝵ in celo. ꝓpter
iusticiam sic̃ dixi: scđmn p̾scientiã uero
in numero erant maloꝵ. De iusticia e¬
nim ds̃ iudicat: ñ de p̾scientia. Unde
& moysi dix̃. Siquis peccauerit ante
me: deleã illum de libro meo. ut scđm
iusticiã iudicis. tunc uideatur delictũ
peccati: uixta p̾scientiã uero. nũquã inlibꝰ
di ait. Ex nob̃ exierũt: s non fuerũt ex
nob̾. Si eni fuissent ex nob: ꝑmansissẽt
utiq nobiscũ. Nonẽ ꝑsonarũ acceptio in
p̾sentia dĩ. Prescientia enĩ dĩ ẽ: qua dif¬
finitum habet qualis uniꝰcuiꝰq futura uo¬
luntas erit: in qua mansurꝰ ẽ: ꝑ quã aut
dampnetur aut coronetur. Deniq quoᷤᷤ
sciit in bono mansuros: frequent̾ antes̃
liquotiens p̾us sunt boni. Unde cessat q̃
ptura de saul. E rat uir bonꝰ: ⁊n erat me¬
lior illo in filiis ifrł. Et de uida scarioth
nus: In sorte enĩ dĩ uidiciũ fuit dignũ

Expanded text:
erant scripta nomina illorum in coelo propter erant scripta nomina illorum in coelo propter justitiam, sicut dixi: secundum praescientiam vero in numero erant malorum. De justitia enim Deus judicat, non de praescientia. Unde et Moysi dixit: Si quis peccaverit ante me, deleam eum de libro meo ut secundum justitiam judicis tunc videatur deleri, cum peccat: juxta praescientiam vero numquam in libro di ait: Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Non espraescientia Dei. Praescientia enim est, qua definitum habet, qualis uniuscujusque futura voluntas erit, in qua mansurus est, per quam ut damnetur aut coronetur. Denique quos scit in bono mansuros, frequenter ante sunt liquoties prius sunt boni: unde cessat queptura de Saul: Erat vir bonus, et non erat illo melior in filiis Israel , et de Juda Iscarioth nus? in sorte enim Dei judicium fuit, dignum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ om̃s qui exisrł sunt: credituri sunt:
neq quia dicuntur filii abrahe. om̃s
abrahe filios dicendos. sic̃ supͣ iemor¬
aui. Minuit gͦ dolorẽ suũ inueniens
olim p̾dictũ qd̾ non eeñt om̃s credituri:
ut his solis doleat. qui ꝑ inuidiã mini
p̾dictis. nõ ualde dolendũ: quia ñ sũt
uit. Quis enĩ placat eũ qui olim mortuꝰ
habetur: S sub intrantibꝰ gentibus
que sine dõ prius erant: ⁊ salutẽ quam
illi ꝑdiderunt accipientibꝰ ex suscita¬
tur dolor: s iterũ quia ipsi sibi ꝑdicio¬
nis causa sũt: sopitur. Prescuis itaq ds
male illos uoluntatis futuros: ñ habuit
illos innumero bonoꝵ. Quãuis dicat
saluator illis septuaginta duobꝰ disci¬
płis qͦs elegerat scda classe qui ab illo p
recesser: nomina ur̃a scripta sũt in celo.
S hoc ꝓpt̾ iusticiã. qr hoc ẽ iustũ: ut u¬
nicuiq ꝓ merito respondeatur: quia eĩ
erant boni. electi sunt administ̾ium. ⁊

Expanded text:
non omnes qui ex Israel sunt, credituri sunt: non omnes qui ex Israel sunt, credituri sunt: neque quia dicuntur filii Abrahae, omnes Abrahae filios dicendos, sicut supra memoravi. Minuit ergo dolorem suum, inveniens olim praedictum, quod non omnes essent credituri; ut his solis doleat, qui per invidiam in praedictis non vas enim plangat eum, qui olim mortuus habetur, sed subintrantibus gentibus quae sine Deo prius erant , et salutem, quam illi perdiderunt, accipientibus, exsuscitatur dolor; sed iterum, quia ipsi sibi perditionis causa sunt, sopitur. Praescius itaque Deus malae illos voluntatis futuros, non illos habuit in numero bonorum; quamvis dicat Salvator illis septuaginta duobus discipulis, quos elegerat secunda classe, qui ab illo postea recesserunt: Nomina vestra scripta sunt in coelo . Sed hoc propter justitiam, quia hoc est justum ut unicnt ad ministerium; et
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ: quia maior seruiet minori. Si¬
cut scriptũ ẽ. Iacob dilexi: esau aũt
odio habui. Sic̃ in malachia habetur.
p̾scientiã dĩ flagitat uihis causis. qui¬
a ñ aliuid po̾t euenire: quã nouit ds̃
futurũ. Sciendo enĩ quid unusqͥsq il¬
loꝵ futurus eẽt dixit. Hic erit dignꝰ.
qui erit minor. & qui erit maior: in¬
dignus. Unũ elegit p̾scientia: alter̃
spͥuit. Et in illo quẽ elegit: ꝓpositum
dĩ manet. quia aliud nõ potest euẽi
te dignus sit. Et millo quẽ sꝑnit. si¬
milimodo manet ꝓpositũ. qd̾ ꝓposuit
de illo: qr indignus erit hoc quasi p̾s¬
cius ñ ꝑsonarum acceptor. Nam nemi¬
nẽ dampnat: ante quã peccet. ⁊ nul¬
lũ coronat: ante quã uincat. Hoc per¬
tinet ad causã uideoꝵ: qui sͥ p̾rogati¬
uã defendunt. qd̃ filii sint abrahe. A¬
płs aũt consolatur se: ut quia dix̾at
sa incredulitatis illoꝵ. quoꝵ adoptio
ex iudeis ẽ: tractata lege. inuenit qr

Expanded text:
dictum est quia major serviet minori, sidictum est quia major serviet minori, sicut scriptum est: Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Hoc in Malachia habetur. Praescientiam Dei flagitat in his causis, quia non aliud potest evenire, quam novit Deus futurum. Sciendo enim quid unusquisque illorum futurus esset, dixit: Hic erit dignus, qui erit minor; et qui major, erit indignus. Unum elegit praescientia, et alterum sprevit: et in illo quem elegit, propositum Dei manet; quia aliud non potest evenirte dignus sit: et in illo, quem sprevit, simili modo manet propositum, quod proposuit de illo; quia indignus erit. Hoc quasi praescius, non personarum acceptor; nam neminem damnat, antequam peccet: et nullum coronat, antequam vincat. Hoc pertinet ad causam Judaeorum, qui sibi praerogativam defendunt, quod filii sint Abrahae: Astolus autem consolatur se; ut quia dixeratsa incredulitatis eorum, quorum adoptio ex Judaeis est ; tractata Lege, invenit quia
Abbreviated transcription (Latin):
idem sarra. s ꝙ rebecca ex uno concubi¬
tu habens ysaac patri nr̃o. Non tantũ
gͦ sarrã intipũ dicit generasse ysaac: s
⁊ rebeccam uxorẽ ysaac. S alia causa ẽ
in ysaac: alia in iacob ⁊ esau. Iuia ysa¬
ac in figura saluatoris natus ẽ. iacob uͦ
diu̾si sint tam̃. In singulis enĩ ⁊ genꝰ
significatur. uthi uniꝰ genis dicant᷑.
qui in causa fidĩ unũ sunt uel ꝑfidie. u¬
nusenĩ significatur in multis. ñ ꝑ tradu
cem carnis: s ꝑcõmunẽ causam. quia
enĩ quia iacob laudatur. om̃s ex eo nati¬
filii eiꝰ merito dicendis̃. aut quiaesau
factos ꝑfidos. ⁊ de esau fideles & dõ caros.
Nam qr de iacob multi sũt ꝑfidi dubiũ
& quia exesau sunt boni ⁊ fideles ꝓbat.
iob quiẽ ex filiis esau aut qͥntꝯ ab abra¬
ham: hoc ẽ nepos esau. Nam cũ nõdũ
nati fuissent. aut aliquid egissent bonũ
uł malũ. ut sccłm electionẽ ꝓpositũ dei
ꝑmaneret: non exopibꝰ. s ex uocatioe

Expanded text:
est, Sarra, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri. Non tantum ergo Sarram in typo dicit generasse Isaac, sed et Rebeccam uxorem Isaac. Sed alia causa est in Isaac, alia in Jacob et Esau; quia Isaac in figura Salvatoris natus est, Jacob vero diversi, sint tamen unum. In singulis enim et gens significatur, ut unius generis dicantur, qui in causa fidei unum sunt, vel perfidiae, unus enim significatur in multis, non cem carnis, sed per communem causam; quia et enim quia Jacob laudatur, omfilii ejus merito dicendi sunt, aut quia Esau factos perfidos, et Esau fideles, et Deo charos. Nam quia de Jacob multi sunt perfidi, dubium et quia de Esau sunt boni et fideles, probat Job, qui est ex filiis Esau, quintus, ab Abraham, hoc est, nepos Esau. Nam cum nondum nati fuissent, aut aliquid egissent bonum vel malum; ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante
Abbreviated transcription (Latin):
sunt estiabunt᷑ in sem̃. E dicit filios
carnis: & filios dĩ. Hi enĩ ex concupiscẽ¬
tia carnis nati sũt. isti uͦ ex fide sp̃aliter
scd̾m qd̾ ꝓmissũ ẽ abrahe: ut illi estima¬
rentur sem̃eẽ qui crederent. Promissio¬
nis enĩ uerbũ hoc ẽ. ad hoc tempꝰ ueni¬

Expanded text:
sunt, aestimantur in sunt, aestimantur in carnis filii Dei; hi enim ex concupiscentia carnis nati sunt, isti vero ex fide spiritaliter secundum quod promissum est Abrahae, ut hi aestimarentur semen esse, qui crederent. Promissionis enim verbum hoc est, secundum hoc tempus veni
Abbreviated transcription (Latin):
qr filii sut abrahe: s illos eẽ dignos qui
filii ꝓmissionis sũt. idest qd p̾sciit ds̃ pro¬
missione suã suscepturos siue ex uideis
siue exgentibꝰ. Hienĩ digni funt diciis¬
rahelite: idẽ uidentes dm̃ qui credunt.
Nam de ysaac utiq om̃s hi filii sũt abra¬
he. quia om̃is ꝓpago gen̾is uideoꝵ: ex abrͣ¬
ham ꝑ ysaac ẽ. ac ꝑ hoc reliqui filii: nõ
sunt dicendi abraham. Abrahã enim
tum ẽ. ut illi cent fĩs ysaas: qui eandẽ
fidem halerent. in qua natus ẽ ysaac. Q a
ysaac in xp̃o saluatoris natusẽ ex ꝓmissi¬
Dictum ẽ aũt abrahe: quia in semine tu¬
o bñdicentur om̃s gentes. Qd̾ utiq nõ
ꝓmissꝰ abrahe qui est xp̃s. in qua om̃s
g̾s̃ benedicuntur credentes. Ceteri gͦ
uidei filii sũt carnis. dum ꝓmissione pͥ¬
uantur. Nec deputari possunt merito
abrahe. qui ñ secuntur fidem. ꝑ quam
dignus extitit abrahã. Idẽ non qui fi¬
lii carnis hi filu dĩ. s qui filii ꝓmissioĩs

Expanded text:
quia filii sunt Abrahae, sed illos esse dignos qui filii promissionis sunt, id est, quos praesciit Deus promissionem suam suscepturos, sive ex Judaeis, sive ex gentibus. Hi enim sunt digni dici Israelitae, id est, videntes Deum, qui credunt. Nam de Isaac utique omnes hi filii sunt Abrahae, quia omnis propago generis Judaeorum ex Abraham per Isaac est, ac per hoc reliqui filii non sunt dicendi Abrahae. Abraham enim Isaac, qui eamdem fidem haberent, in qua Isaac natus est, quia Isaac in typo Salvatoris natus est ex promissiDictum est ergo Abrahae, quia in semine tuo benedicentur omnes gentes. Quod utique in est Abrahae, qui est Christus, in quo omnes gentes benedicuntur credentes. Caeteri ergo Judaei filii sunt carnis, dum promissione privantur: nec deputari possunt merito Abrahae, qui fidem non sequuntur, per quam dignus exstitit Abraham. Id est, non qui filii carnis, hi sunt filii Dei: sed qui filii promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
uerus sp̃alisẽ. qui credendo uid dm̃.
Tota die sẽꝑ signi ficat. Semꝑenim
corrupti sunt ꝓpterea increpantꝰ non
credituri: ut sciant quia ipsi sibi sũt
causa ꝑdicionis. Potest istud ⁊ de sal¬
uatore intelligi qui in cruce extensis
mambꝰ interficientium se peccatum
arguit. Causa enĩ illa clamat scelera
sit dicere y saias de his qui deo fuant
inimici. Ostendit hos amicos futõs
& eos qui isrlite dicebantur ꝓpt̾ quod
mobedientes erant ut inimicos abici
endos. Dico igitur. Numqͥd repulit
d̾s hereditatẽ suã: absit. Quia ppłm
ifrł non credulũ ostendit. Nunc ne
omnẽ isrł diffidente dixisse putaret᷑.
ostendit nõ repulissẽ dñm heditatẽ

Expanded text:
ualis est qui credendo videt Deum. Tota die, semper significat; semper enim correpti sunt. Propterea increpantur non credituri, ut sciant quia ipsi sibi causa sunt perditionis. Potest hoc et de salvatore accipi, qui in cruce extensis manibus, interficientium se peccatum arguit. Causa enim illa clamat sceleratsit dicere Esaias de iis, qui Dei fuerant inimici, ostendit hos amicos futuros: et eos qui Israelitae dicebantur, propter quod inobedientes erant, ut inimicos abjiciendos. CAPUT XI. Dico igitur: Numquid repulit Deus haereditatem suam? Absit. Quia populum Israel incredulum ostendit, tunc ne omnem Israel dixisse diffidentem putaretur, ostendit non repu
Abbreviated transcription (Latin):
idõ dicitur: ut nõ ipse pat̾ ẽẽ credat᷑. s
ab eo geiitꝯ. Ideoq quicũq inuocaue¬
rit nom̃ dñi saluus erit. Hoc sensu ⁊
moyses loquutus ẽ. Quicũq ait non
audierit ꝓpħam illũ ext̾minabit᷑. Si

Expanded text:
dicitur, ut non ipse Pater esse credatur, sed ab eo genitus, ideoque quicunque invocaverit nomen Domini salvus erit. Hoc sensu et Moyses locutus est , « Quicunque, ait, non audierit Prophetam illum, exterminabitur de
Abbreviated transcription (Latin):
orare: audit ab eo. Ne feceris. qm̃ cõser¬
se dicendus ẽ: ꝙ. peccasse qd̃ absit cum
ipse diabolũ increpans. dñm dm̃ ador¬
andũ ⁊ ipsi soli seruiendũ ostendat. Ni¬
chil gͦ p̾iudicatur dõ patri: cũ adoratur

Expanded text:
orare, audit ab eo: Ne feceris, quoniam conserse dicendus est, et peccasse, quod absit, cum ipse diabolum increpans, Dominum Deum adorandum, et ipsi soli serviendum ostendat. Nihil ergo praejudicatur Deo pa