comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat autẽ & iudas quitradebat eũ
locũ: quia frequenter ihs conue¬
nerat illuc cũ discipulis suis.
oc qđ narrat ingressũ dnm
cũ discipulis suis in hortũ. non
continuo factũ ÷ cũ eius illa fi¬
nitaess& oratio. Decinus uer¬
sedalia quȩda sunt interposita
qua ab isto praer missa apud
alios euangelistas leguntur
sicut apud hunc inueniuntur
multa. quaillisimiliter in
sua narratione tacuerunt.
uomodo autẽ interse om̃s
conueniant. necueritati
quȩ ꝑ aliũ ꝓmit᷑ ab alio repug¬
n&ur . quisquis nos sedesi¬
derat. Non in his sermonib
sed inalus laboriosis litteris
quaerat: nec stando & audi¬
endo: sed potius sedendo & legen¬
do. uellegenti aurem mentẽq
intentis simã praebendoilla con¬
discat. Credattam̃ antequã scias
siue id &iã scircin hac uita possit.
siue per aliqua impedimenta
non possit. Nihil abaliquo e¬
uangelista eẽ conscriptũ quan¬
tũ adhos attin& quos in aucto¬
ritatẽ canonicã recepit ecdesix
qđ uelipsius. uel alterius non

Expanded text:
tem et Judas, qui tradebat eum, locum; quia frequenter Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. » Hoc quod narrat ingressum Dominum cum discipulis suis in hortum, non continuo factum est, cum ejus illa finita esset oratio, de cujus versed alia quaedam sunt interposita quae ab isto praetermissa apud alios evangelistas leguntur; sicut apud hunc inveniuntur multa quae illi similiter in sua narratione tacuerunt. Quomodo autem inter se omnes conveniant, nec veritati quae per alium promitur, ab alio repugnetur, quisquis nosse desiderat, non in his sermonibus, sed in aliis laboriosis litteris quaerat; nec stando et audiendo, sed potius sedendo et legendo, vel legenti aurem mentemque intentissimam praebendo, illa condiscat. Credat tamen antequam sciat, sive id etiam scire in hac vita possit, sive per aliqua impedimenta non possit, nihil ab aliquo evangelista esse conscriptum, quantum ad hos attinet quos in auctoritatem canonicam recepit Ecclesia, quod vel ipsius vel alterius non
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupanda: Iainerant dis¬
cipuli quipostea sunt appellati
xp̃iani. & hoc cõmune nomen.
sicut cõmunẽ fidem. &iam
ad posteros trans miserunt:
Qiuiergo sexp̃ineg auit eẽ disci¬
pulũ. Ipsam remnegauit.
cuius nomen ÷ uocar ixp̃ianũ.
Quã multi postea non dico sener
& anus. Inquib huius uitȩ
sati&as facilius potuit mor
tẽ ꝓxp̃i confessione contẽne¬
re: nec solũiuuentus utrius¬
q sexus. dequa&cate conueni¬
enter uid&ur exigi fortitudo:
sed&iã pueri. puellęq potue¬
runt. & innumerabilis soci¬
& as scõrũ martrrũ in reg¬
nũ caelorũ. fortiter &iuolent᷑
intrauit. qđ tunciste non po¬
tuit quiclaues regnieius ac¬
cepit. Ecceundedictu sinite
hos abire. quandose ꝓnobis
tradidit qui suo sanguine nos
redemit: Vt impler&ur ser¬
moquẽdixit. quia quos dedis¬
timihi non ꝑdidiex hisquẽ¬
quam. Utiq enim p&rus sine

Expanded text:
nuncupanda. Jam erant disnuncupanda. Jam erant discipuli, qui postea sunt appellati Christiani, et hoc commune nomen, sicut communem fidem, etiam ad posteros transmiserunt. Qui ergo se Christi negavit esse discipulum, ipsam rem negavit, cujus nomen est vocari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque sexus de qua aetate convenienter videtur exigi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit? Ecce unde dictum est: Sinite hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit, ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
icitergoparo. Ancilla ostiaria.
ũquid & tuex discipulis es ho¬
minis istius. icitille: risum
cce ÷ illa ꝓmittentis audacia.
Et dese plurimũ p̃fidentis.
bisunt uerba illa quando ait.
Quare non ƿos su sequite modo.
Animãmeam prote ponanri
ocineest sequi magistrum.
senegare discipulũ: sicine ꝓ
dño anima ponitur. ut hoc
nefiat uox ancillȩ formidet᷑
Sed quid mirũ sidsuera prae¬
dixit. homo autẽ falsa prȩ¬
sũpsit Cane inista quaiã
coepta est negatione apostoli
p&ridebemus aduertere:
nonsolũ ab conegarix p̃m
quidicit cũ noneẽ xp̃m. sed ab
illo &iã quicũsit. Negat se
es se xp̃ianũ. Dñs̃ enim non
ait paro. discipulumeum
ipsũ cũ senegauit eius esse
discipulũ. uid autẽ aliud
istomodo quã senegauit ẽẽ
xp̃ianũ.uãuis enim disci¬
pulixp̃i nondũ appellarentꝰ
hoc nomine. post as censionẽ
quippecius inantiochiã pri¬
mũ coeperunt appellari dis¬
cipulixp̃iami lã tamen erat
res ipsa illopostea uocabulo

Expanded text:
ro ancilla ostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce est illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam . Hoccine est sequi magistrum, se negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus enim non ait Petro: Discipulum meum ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Quid autem aliud isto modo, quam se negavit esse Christianum? Quamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine post ascensionem quippe ejus in Antiochia primum coeperunt appellari discipuli Christiani, jam tamen erat, res ipsa illo postea vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
ud quã perir&⁊Etabant
autẽ serui & ministri adpru¬
nas quia frigus erat: & cale¬
faciebant se:on hieis erat.
sedtam̃ friguserat: qua sol&
&iã equinatio uerno aliquando
contingere. rat autẽ cũ eis. &
p&rus stans & cale faciens se:
ontifex ergo interrogauit

Expanded text:
d quam periret? Stabant autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se. Non hiems erat, sed tamen frigus erat, quale solet etiam aequinoctio verno aliquando contingere. Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se. Pontifex ergo interrogavit
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝓlixoq sermone.
Equẽ post caenã dñs fun¬
dendo ꝓnobis ꝓximus san¬
guine addiscipulos habuit
quicũ illo tuncerant ad¬
iuncta oratione quãdir ex̃
addsatrẽ. De incepseius
pas sonẽ iohannes euange¬
lista. sicorsus ÷. Haeccum
dixiss&ihs̃ egresis est
cũdis cipulis suis trans torrentẽ
cedron ubierat hortus: Inquem¬

Expanded text:
olixoque sermone quem post coenam Dominus, fundendo pro nobis proximus sanguini, ad discipulos habuit qui cum illo tunc erant, adjuncta oratione quam direxit ad Patrem, deinceps ejus passionem Joannes evangelista sic orsus est: « Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in
Abbreviated transcription (Latin):
atq ait. Non quomodo mun¬
dus dat. egodo uobis. Quidest
aliud nisiꝰ quomodo homines
dant quidiligunt mundum.
Ita do uobis : Niuꝓpt̃ eadant
sibi pacẽ ut sine molestialitium
atq bellorũ Nondo sedamico
suo mundo ꝑfruuntꝰ.t quan¬
do iustis nondant pacẽ ut non
eos ꝑsequantur. paxẽẽ non
potest uera. cibinon est
uera concordia. quiadis iunc¬
tasunt corcla. Quomodoenim
consors dicitꝰ. qui sortẽ iungit
It aille concors dicendus est.
mundus. sed sicut ille ꝑquẽ
factus ÷ mundus. in concor¬
dessimus. Iungamus inuicẽ
corda. Et corunũ sur su habea¬
mus: necorrũpatur interra:

Expanded text:
atque ait, Non quomodo munatque ait, Non quomodo mundus dat, ego do vobis; quid est aliud, nisi, non quomodo homines dant qui diligunt mundum, ita do vobis? Qui propterea dant sibi pacem, ut sine molestia litium atque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant pacem ut non eos persequantur, pax non potest esse vera, ubi non est vera concordia; quia disjuncta sunt corda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem jungit; ita ille concors dicendus est, mundus, sed sicut ille per quem factus est mundus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne corrumpatur in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc dicamus. dimitte nobis
debita nra. Est ergonobis pax
aliqua qnm̃ condelectamur
legidi secundũ interiorẽ hominẽ
sednon: plena. Qquiauidemus
aliã legẽ in mẽbris nr̃is repug¬
nantẽ legimentis nrãe. Itẽque
inter nos ipsos est pax nobis.
quia inuicẽ. nob̵credimus. quod
inuicẽ diligamus. Ced necipsa
plena ÷ quia cogitationes cordis nr̃ i
inuicẽ nonuidemus. t quȩdam
denobis qua noniunt in nobis.
uel inmelius inuicem. uel ind&e¬
rius opinamur. Itaq is ta&iã¬
nihil nobis repugne ex nobis
Et nihil nos inuicẽ lateat incor¬
dib nr̃is. Aecignoro istadm̃
uerba. &iã sic accipiposse.
Ut eus dem. sententiae. Repeti¬
tio uideat᷑: Pacẽ relinquo
uobis. pacẽmeã douobis.
t quod dixerat pacẽ hoc rep&ie¬
tat: Credo &uos fratresmei
dilecti. sitenere. istã pacem.
Ubi aduer sariũ concorditer
uincimus. Vt desideremus
pacẽ. ubi aduersariũ non habe¬
bl mus. Qđ uero dñs adiunxit

Expanded text:
adhuc dicamus: Dimitte nobis adhuc dicamus: Dimitte nobis debita nostra . Est ergo nobis pax aliqua, quoniam condelectamur legi Dei secundum interiorem hominem : sed non est plena, quia videmus aliam legem in membris nostris, repugnantem legi mentis nostrae . Itemque inter nos ipsos est nobis pax, quia invicem nobis credimus quod invicem diligamus: sed nec ipsa plena est, quia cogitationes cordis nostri invicem non videmus; et quaedam de nobis quae non sunt in nobis, vel in melius invicem vel in deterius opinamur. Itaque ista etiamnihil nobis repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. Nec ignoro ista Domini verba etiam sic accipi posse, ut ejusdem sententiae repetitio videatur, Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis: ut quod dixerat, pacem, hoc repetietat, credo et vos, ratres mei dilecti, sic tenere istam pacem, ubi adversarium concorditer vincimus, ut desideremus pacem, ubi adversarium non habebimus. 5. Quod vero Dominus adjunxit,
Abbreviated transcription (Latin):
siue qua nob dabit. nos ꝑ dsturus
ad patrẽ. Quid autẽ nobrelin¬
quit. ascendens a nobis nisi se¬
ipsũ dunon recedit anobis.
ipse: enim paxnostra. qui fecit
utra qunũ. axergo ipse nobis
est. et ũ credi mus quiaesi
& cũ uidemus eũ sicutiest.
ienĩ. quã diusumus incorpore
carruptibili qđ ad grauai ani¬
mã. Cuꝑfidem ambulamus
non ꝑspeciem: Nondeserit
pe regrinantes a se. Quanto
magis. cũ adipsa speciem uene¬
rimus nos implebit exse
ubiuero ait douobis ibi dix̃meã:
Vtrũ subaudiendũ : meã.
qđ se mel dictũ ÷. Anforte
& hic aliquidlat&. quod p&en¬
dum ÷ & quȩrendũ. & ad quod
pulsantib aperiendum.
Quidsi enim pacc̃suã cã uoluit
intellegi qualẽ hab& ipse.
paxuero ista quã nobrelinquit
in hoc sçculo. Nr̃ã potius dicenda.
quã ipsius. Illi quippe nihil repug¬
nat inscipso. quinullũ hab&
omnino peccatũ. Nos autem
talẽ pacẽ nunc habemus inqua

Expanded text:
sive quam nobis dabit nos perducturus sive quam nobis dabit nos perducturus ad Patrem. Quid autem nobis relinquit ascendens a nobis, nisi seipsum, dum non recedit a nobis? Ipse est enim pax nostra; qui fecit utraque unum . Pax ergo ipse nobis est, et cum credimus quia est, et cum videmus eum sicuti est . Si enim quamdiu sumus in corpore corruptibili quod aggravat animam, cum per fidem ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto magis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. ubi vero ait, do vobis, ibi dicit meam? Utrum subaudiendum est meam, quod semel dictum est? An forte et hic aliquid latet, quod petendum est et quaerendum, et ad quod pulsantibus aperiendum? Quid enim si pacem suam eam voluit intelligi, qualem habet ipse? Pax vero ista quam nobis relinquit in hoc saeculo, nostra potius est dicenda quam ipsius. Illi quippe nihil repugnat in seipso, quia nullum habet omnino peccatum. Nos autem talem pacem nunc habemus, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ nonsimul. Quoduero ad di¬
dit cõmemoralit uos: intellege¬
re debemus. &iã qđ iube mur
non obliusci saluberrimos
monites ad gratiã ꝑtinere.
quãnos commemorat sp̃s.
Pacem inquit relinquo uobis.
pacẽmcã douobis. Hocest qđ
legimus. apud ꝓph&a. pacem
sup pacem. Pacẽ nobis re¬
linquit iturus. pacẽ suã datnob
infine uenturus: Pacẽ relinquir
in hoc sȩculo Pacẽ suã nobis
dabit infuturo sacculo acẽ
suã nob relinquit in qua manen¬
tes hostẽ iuincimus. Pacẽ suã
dabit nob quando sinc hoste
regnabimus: Nacẽ relinqu& nob.
ut &iã hic inuicẽ diligamus. Pace
sua dabit nobis. ubinũquã dis¬
sentire possimus. Pacẽ relin¬
qu& nobis. nedeoccultis nois
inuicẽ iudicemus. Cũ in hoc su¬
mus mundo. pace sua dabit
nobis: Cũ manisestabit cogita¬
tiones cordis. Et tunc lauscrit
unicuiq ado. In illo tamen
atq abillo nobis ÷ pax. siuequa
nob̵ reliquit iturus ad pairẽ.

Expanded text:
esse non simul. Quod vero addiesse non simul. Quod vero addidit, commemorabit vos, intelligere debemus etiam, quod jubemur non oblivisci saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, quam nos commemorat Spiritus. 3. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hoc est quod legimus apud prophetam, Pacem super pacem: pacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit in fine venturus. Pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem suam nobis relinquit, in qua manentes hostem vincimus: pacem suam nobis dabit, quando sine hoste regnabimus. Pacem relinquit nobis, ut etiam hic invicem diligamus: pacem suam nobis dabit, ubi nunquam dissentire possimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis nostris invicem judicemus, cum in hoc sumus mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . In illo tamen atque ab illo nobis est pax, sive quam nobis relinquit iturus ad Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicente filio uerba capiamus.
Docente autẽ spuscõ eadem uerba
sine filio. Autuero non & filius
aliquid dicit. & doc&. trinitas
ipsadicat & doceat sed qm̃tri¬
nitas :. Oportebat eius singulas
insinuare ꝑsonas. Eãq nos dis¬
tincte audire. Inseparabiliter
in telle gere : Audi patrẽ dicentẽ
ublegis dns dix̃ adme filius
meus estu: audi& docente ubi
leis. omnis quiaudiuit apatre
& didicit. Uenit adme:
iliũ uero dicentẽ. modo audisti.
ese quippeau. quȩcũq dixero
uob̃. quẽ si & docente uii nosse
magistrũ recole. Unus ⁊ inquit
cente. ubidiciũ ÷. Ipscuos doce¬
bit om̃a. audi&iã dicentẽ ubi
leis mactib: apostolorũ beato
pero dixisse spinscm. Vadetũ
&iã. singillatim. cõmendar earr
eã nullo modo humana capere
utiq poss& infirmitas. ũerge
omninosit inseparabilis. Nũqũ
trinitas eẽ scir&ur. sisemꝑin
separabilit̃. dicer&ur
Nãcũdicimus patrẽ. & silium
et spm̃scm. Xoneos utiq dici¬
mus simul. cũipse nonpossint

Expanded text:
ut dicente Filio verba capiamus, docente autem Spiritu sancto eadem verba sine Filio? Aut vero non et Filius aliquid dicit et docet, Trinitas ipsa dicat et doceat? Sed quoniam Trinitas est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eademque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait: Quaecunque dixero vobis: quem et si docentem vis nosse, magistrum recole. Unus est, inqucentem, ubi dictum est: Ipse vos docebit omnia, audi etiam dicentem, ubi legis in Actibus Apostolorum, beato Petro dixisse Spiritum sanctum,etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humana capere utique posset infirmitas. Cum ergo omnino sit inseparabilis, nunquam Trinitas esse sciretur, si semper inseparabiliter diceretur: nam et cum dicimus Patrem et Filium et Spmus simul, cum ipsi non possint
Abbreviated transcription (Latin):
ipse contrarius. ubirur sus dixit.
etser mo que audistis nonest meus:
et fortas se ꝓpĩ aliquã distinctio¬
nẽ. ubi suos dixit pluralit̃. hoc :
sermones. ubiautẽ sermonẽ
hocest uerbum. non suũ dix̃ ẽẽ
sed patris. scipsũ intellegiuoluit:
nprincipio enimerat uerbum.
Querbũ erat apuddm̃ &dserat
uerbũ. onutiq suũ sed patris
est uerbum. Quomodo nec sua
imago. sed patris. Nec suus filius
idem ipse. sed patris ⁊ Recteigit᷑
tribuit auctori. quic quid facit
aequalis:. a quohab& hoc ipsũ
qđ illi÷ indifferenter ȩqualis

Expanded text:
est contrarius, ubi rursus dixit, est contrarius, ubi rursus dixit, Et sermo quem audistis non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem, ubi suos dixit, dixit pluraliter, hoc est sermones; ubi autem sermonem, hoc est Verbum, non suum dixit esse, sed Patris, seipsum intelligi voluit. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Non utique suum, sed Patris est Verbum: quomodo nec sua imago, sed Patris; nec suus Filius idem ipse, sed Patris. Recte igitur tribuit auctori quidquid facit aequalis, a quo habet hoc ipsum quod illi est indifferenter aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
adnos. Dumuenimus adeos:
Veniunt subueniendo. Venimus
oboediendo. Ueniunt in lumi¬
nando. Uenimus intuendo
Ueniunt implendo. Ueniam
capiendo. Ut sit nob̾ eorũ non
extrcensitoria uisio sed interna.
& innob eorũ nontransitories
mansio. seda&erna. Sic mun¬
do. nonse silius manifestat.
Mundus enimest dictus hocloco.
De quib continuo subiunxit.
quinondiligit me sermones me¬
os nonseruat. Hi sunt quipa¬
uident. Siliũ autẽ nonutbea¬
tificentur. sed ut iudicentur.
Ad modicũ uident: Nec ipsũ
informadi ubi ÷ cũpatre & spũ
scõ parit̃ in usibilis. sed infca¬
mahominis. ubieẽ uoluit
mundo patiendo contẽtibilis.
iudicando terribilis
uoduero adiunx̃. et sermo quẽ
audistis nonest meus. sed eius
quimisit me patris. Non mire¬
mur. non paueamus. Nonest
minor patre. sed non nisi apatre
onest inpar ipso. sed nonẽ ascipso.
eq enimmentitus dicendo.
quinondiligit me sermones me¬
os nonseruat. Iccesuos dixit
eẽ sermones. Nũquid sibiest

Expanded text:
ad nos, dum venimus ad eos: veniunt subveniendo, venimus obediendo; veniunt illuminando, venimus intuendo; veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna; et in nobis eorum non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat: mundus enim dictus est hoc loco, de quibus continuo subjunxit, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Hi sunt qui Pavident: Filium autem non ut beatificentur, sed ut judicentur, ad modicum vident; nec ipsum in forma Dei, ubi est cum Patre et Spiritu sancto pariter invisibilis; sed in forma hominis, ubi esse voluit mundo patiendo contemptibilis, judicando terribilis. 5. Quod vero adjunxit, Et sermo quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me, Patris; non miremur, non paveamus: non est minor Patre, sed non est nisi a Patre; non est impar ipso, sed non est a seipso. Neque enim mentitus est dicendo, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce suos dixit esse sermones; numquid sibi ipse
Abbreviated transcription (Latin):
aregnocius alien. Aꝑhoc
longe melius intellegit᷑. illud
iamtẽpus significare uoluis se
in eo qđ ait. Adhuc modicum
& mundus me iãnon uid&
quando infine saeculi auferetͥ
ab oculis damnatorũ. Vtillicũ
dec&ero uideant. apud quos
diligentes cũ facit pat̃. atq ipse
mansionẽ. Nodicũ autẽ dix.
quia &id qđ ꝓlixũ uid&cur homi¬
nib: breuissimũ ÷ anteoculosdi.
ehoc quippe modico. Isteipse
iohannes euangelista. i lioli
inquit. Nouis sima horaest.
equis porro existim& ƿatrem
tantũ. Et filiũ sine spuscoͬapud
dilectores suos facere mansionẽ.
Recolat. qđ superius despũscõ
dictũ est: que mundus non po¬
test accipere quia nonuid& eũ.
nescit eum. Uos autẽ cognos ceais cũ

Expanded text:
a regno ejus alieni. Ac per hoc a regno ejus alieni. Ac per hoc longe melius intelligitur jam illud tempus significare voluisse, in eo quod ait, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, quando in fine saeculi auferetur ab oculis damnatorum, ut illi eum de caetero videant, apud quos diligentes eum facit Pater atque ipse mansionem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei: de hoc quippe modico iste ipse Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . 4. Ne quis porro existimet Patrem tantummodo et Filium sine Spiritu sancto apud dilectores suos facere mansionem, recolat quod superius de Spiritu sancto dictum est, Quem mundus non potest accipere, quia non videt eum, nec scit eum: vos autem cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
eius hocnos se possemus
Quacsierat. enim dexp̃i mani¬
festatione. &audiuit dilectio¬
nẽ. atq mansionẽ. Ust. ergo
quaedam di manifestatio interior.
quã ꝓrsus impunonnouerunt.
quib dipatris. & sps scĩ manifes¬
tatio nulla est. filuiuero potuit ẽẽ.
sed incarne. quȩncctalis ÷ qualis
illa. Nec semꝑillis adeẽ potest
qualiscũq sit. sed ad modicum
tẽpus. Et hoc adiudiciũ. non ad
gaudiũ ad suppliciũ non adp̃¬
miũ. Nunc÷ ergo ut intellegam
quantũ aperire ipse dignat quo
modo dictũ sit. Adhuc modicũ
& mundus me lamnon uid&
Vos autẽ uidebitisme. erũest
quidem qđ post paululũ &iam
corpus suũ in quoeũ poterant.
& impi uidere. Oculis eorum
suerat subtracturus. quando
tantib angelis. sicueni& quem¬
ad modũ eũ uidistis euntẽ incȩ¬
lũ Nec aliud credimus. quã
eũ in eodem corpore. adiudiciũ
uiuorũ & mortuorũ eẽ uenturũ:
r oculdubio tunc eũ uidebit mun¬
dus. quo nomine significatist

Expanded text:
ejus hoc nosse possemus. ejus hoc nosse possemus. Quaesiverat enim de Christi manifestatione, et audivit de dilectione et mansione. Est ergo quaedam Dei manifestatio interior, quam prorsus impii non noverunt, quibus Dei Patris et Spiritus sancti manifestatio nulla est, Filii vero esse potuit, sed in carne: quae nec talis est qualis illa; nec semper illis adesse potest, qualiscunque sit, sed ad modicum tempus, et hoc ad judicium, non ad gaudium; ad supplicium, non ad praemium. Nunc est ergo ut intelligamus, quantum aperire ipse dignatur, quo modo dictum sit: Adhuc modicum, et mundus me non videt; vos autem videtis me. Verum est quidem quod post paululum etiam corpus suum in quo poterant eum et impii videre, oculis eorum fuerat subtracturus; quandoqtantibus Angelis, Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum ; nec aliud credimus quam eum in eodem corpore ad judicium vivorum et mortuorum esse venturum: procul dubio tunc eum videbit mundus, quo nomine significati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
seruat. Eccc expositae causa.
quar eͥsuis manifestaturus est
non alienis. Quos mundinomine
apƿellat. Et ipsa causa est quod
hi diligant illinondiligant. Ipsa
causaest dequasacer insonat
psalmus. Iudicameds̃. & discer¬
n ecausõmeã. degente non scã.
Quienim diliguntꝰ: quia diligunt
eligunt᷑. Quiuero non diligunt.
silingius hominũ loquant᷑ & ange¬
lorũ. fiunt aeramentũ sonans
&crmbeclũ tinniens. Et si habu¬
erint ꝓph&iã. & scierint om̃a
sacramenta & omnẽ scientiam.
& habuerint omne ficlem ut mon¬
tes transferant. Nihilsunt.
t si distribuerint omnẽ substan¬
tiã sua. & tradiderint corpus
suũ ut ardeant: Nihil eis ꝓdest
Dilectio scos discernit amundo
quae facit unianimes habitare
indomo. Inqua domo facit paĩ
& filiuss mansionẽ: quidonant
& ipsam dilectionẽ. quib donent
infine &iã ipsam suã manifesta¬
tionẽ. Dequa discipulus inter¬
rogauit magistrũ. Ut non so¬
lũ illiquitunc audiebant ꝑ os
cius. sed&iã nos ꝑ euangeliũ

Expanded text:
iemus. Ecce exposita est causa quare suis se manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsa causa est quod hi diligant, illi non diligant. Ipsa est causa de qua sacer insonat psalmus, Judica me Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diliguntur, quia diligunt diliguntur; qui vero non diligunt, si linguis hominum loquantur, et angelorum, fiunt aeramentum sonans, et cymbalum tinniens: et si habuerint prophetiam, et scierint omnia sacramenta, et omnem scientiam, et habuerint omnem fidem, ut montes transferant, nihil sunt: et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Dilectio sanctos discernit a mundo, quae facit unanimes habitare in domo . In qua domo facit Pater et Filius mansionem, qui donant et ipsam dilectionem, quibus donent in fide etiam suam manifestationem; de qua discipulus interrogavit magistrum, ut non solum illi qui tunc audiebant per os ejus, sed etiam nos per Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
absit. Quomodo enĩ nospat̃
sine filio. Aut silius sine patre
dilger&: quomodo cũ in sepa¬
rabilit operarent᷑. separabi¬
liter diligunt sed ad hocdix̃
ut manifestẽ. Nunc enĩ adhoc
culex̃ ut credamus. Et manda¬
tũ fidei teneamus. Tunc autẽ
adhoc diligat ut uideamus.
Et ipsa uisione. mercedem fidei
capiamus. Quia & nos nunc
diligimus credendo qđ uide¬
bimus. Tunc autẽ diligemus
uidendo qđ redimus: Ex pł

Expanded text:
Absit. Quomodo enim nos Pater Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc dixiut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit ut credamus, et mandatum fidei teneamus; tunc ad hoc diliget ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus, quia et nos nunc diligimus credendo quod videbimus, tunc autem diligemus videndo quod credimus. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
suncergo ꝑspeciem. Quia uichebi¬
mus cũ sicutiest. Na sieaã nunc
r&apostolus. Siautẽ xp̃s mno¬
bis. Corpus quidem mortuũ est
ꝓpt̃ peccatũ. sp̃s autẽ uitaest
propt̃ iustitiã. Quia uero sinos¬
&iã nunc millosumus. satis
ostendit ubidicit. Egosũuitis
uos palmites. In illo ergo die
quando uiuemus uitec. quamors
absor bebit᷑. cognos cemus.
quiaipse inpatre & nos inipso
& ipse innobis. Quia tunc ꝑficiet᷑
hocipsũ qđe nunc inchoatũ est
iãꝑ ipsũ. Vt sit in nob e nos inipso
Quihab& in memoria. & seruat
inuita: Qui hab& insermonib
& seruat in morib Quihab&
audiendo. & seruat faciendo.
Aut quihab& faciendo & ser¬
uat ꝑseuerando. Ipse est inquit
quidiligitine. O pere est demon¬
stranda dilecuo. nesit in fruc¬
iuosa. nominis appellatio.
⁊ quidiligitme inquit. diligi
a patremeo. Et egodiligã eũ
et manifestabo cime ipsum
Quidest diliga : taquã tunc dilec¬
turussit. & nunc nondiligat :

Expanded text:
Tunc ergo per speciem, quoniam videbiTunc ergo per speciem, quoniam videbimus cum sicuti esapostolus: si autem Christus in uobis, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. si autem setiam nunc in illo sumus, satis ostendit, ubi dicit: Ego sum vitis, vos palmites . In illo ergo die, quando vivemus ea vita qua mors absorbebitur, cognquia ipse in Patre, et nos in ipso, et ipse in nobis; quia tunc perficietur hoc ipsum quod nunc inchoatum est jam per ipsum, ut sit in nobis, et nos in ipso.Qui habet in memoria, et servat in vita; qui habet in sermonibus, et servat in moribus: qui habet audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, et servat perseverando: ipse est, inquit, qui diligit me. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. Et qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum. Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc non diligat?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit. Quiae go inquit uuo
Et uos uiu&is. Quiauiuit. ideo
& nos uiuemus. Per hominẽ
quippe mors. & ꝑ hominem
r esurrectio mortuorũ. Sicut
enim anadam omnes moriunt᷑.
Qñ nemo admortẽ nisiꝑillũ.
Nemo ad uitã nisi per xp̃m
Quianos uicimus mortuisum.
qui auiuit ipse. uiuemus nos.
Mor tuisumus illi. quando
uiximus nobis. Qui a uero
mor tuus : ille ꝓnobis. & sibi
uiuit. & nobis: quia enim uiuit
ille. & nos uiuemus. Namsi
cognosc&as quia egosũ in patre
meo. &uos inme. Rego inuob.
Inquodie nisi dequoait. & uos
uiueas . Tunc enimerit. ut pos¬
simus uidere qđ credimus.
Nam & nunc e innob̃. & nos millo.
Sedhoc nunc credimus. tunc&iã
cognoscemus. quãuis & nunc
credendo nouerimus. sed tunc
contẽplcendo. noscemus
Quã diu enĩ sumus incorpore
quale nuncest Idest corrupti¬
bile qđ ad grauat animam
peregrinamur adño. Penfide
enim ambulamus. Non ꝑspeciẽ:

Expanded text:
promisit. Quia ego, inquit, vivo, promisit. Quia ego, inquit, vivo, et vos vivetis: quia ille vivit, ideo et nos vivemus. Per hominem quippe mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, emo ad mortem nisi per illum, nemo ad vitam nisi per Christum. Quia non viximus, mortui sumus: quia vivit ipse, vivemus nos. Mortui sumus illi, quando viximus nobis: quia vero mortuus ille pro nobis, et sibi vivit et nobis. Quia enim vivit ille, et nos vivemus. Nam sicognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. In quo die, nisi de quo ait, et vos vivetis? Tunc enim erit ut possimus videre quod credimus. Nam et nunc est in nobis, et nos in illo: sed hoc nunc credimus, tunc etiam cognoscemus; quamvis et nunc credendo noverimus, sed tunc contemplando noscemus. Quamdiu enim sumus in corpore quale nunc est, id est corruptibile quod aggravat animam, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem .
Abbreviated transcription (Latin):
mundus carneis oculis in carne
conspicuũ. Non autẽ uidebat
qđ in carne uerbũ latebat.
idebat hominẽ. Non uidebatdm̃.
idebat indumentũ. Nonuidebat
indutum. Sedqm̃ post.re¬
sur rectionẽ &iã ipsã carnem
suã. Quã non solũ uidendam.
Verũ &iã. contrectandã demon¬
strauit suis poluit de monstra¬
re nonsuis. Hinc fortas se intel¬
legendũ est eẽ dictũ. adhuc mo¬
dicũ. & mundusme iamnonuid&
Uos autẽ uide bitisme. quiaego
praesenti sedix̃ uiuere. Illos autẽ
de futuro eẽ iuicturos: nisiquia
uitã &iã carnisutiq resur gentis
qualis inipso prȩcedebat. Eillis
est pollicitus sequuturam :
Et qui aipsius mox futura erat
resurrectio. praesentis posun
tẽ poris uerbum: ꝓpt̃ signisican¬
dã coeleritatẽ. Illorũ autem
qm̃ saculi disfertur insinem.
Nonait uiuntis. seduiu&is.
Quas ergo resurrectiones:
suã mox scilic& futuram.
Et nram̃ in saeculi sine uenturã
duob uerbis prȩsentis tẽpous
& futuri. elegant̃ breuiterq

Expanded text:
in carne conspicuum, non autem videbat quod in carne Verbum latebat: videbat hominem, non videbat Deum; videbat indumentum, non videbat indutum. Sed quoniam post resurrectionem etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, noluit demonstrare non suis; hinc fortasse intelligendum est esse dictum, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videbitis me; quia ego praesenti se dixit vivere, illos autem de futuro esse victuros, nisi quia vitam etiam carnis utique resurgentis. qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam? Et quia ipsius mox futura erat resurrectio, praesentis posuit temporis verbum propter significandam celeritatem: illorum autem quoniam saeculi differtur in finem, non ait, vivitis; sed, vivetis. Duas ergo resurrectiones, suam scilicet mox futuram, et nostram in saeculi fine venturam, duobus verbis praesentis temporis et futuri, eleganter breviterque
Abbreviated transcription (Latin):
& patrẽ ad dilectoroͣs suos eẽ¬
uenturos: &apud eos mansionẽ
deẽ facturos. Iamuero superius
dixerat despũsco. Uos aute cog¬
nosc&is eũ quia apuduos manebit
& inuoberit. Vnde intellexim:
Inscĩs tãquã intẽplosuo simul
manere trinitatẽdm. Nunc
autẽ dicit: haecloquutus sum
uob. apuduos manens: llaitaq
mansio. alia ÷ qua ꝓmisit futurã
Haec uero alia qua p̃sentẽ eẽ testaiꝰ
Illa spiritalis ÷ atq intrinsecus
mentib reddit̾. Haec corpora¬
lis forinsecus oculis atq aurib
exhib&ur. lla ma& nũbeati¬
ficat liberatos. hac intẽpore
iusitat liberandos: ecundũ
illã dñs. asus dilectorib non re¬
cedit. secundũhanc: I & rece¬
dit. Haec inquit loquutus sũ
uobis. apuduos manens. utiq
presentia. corporali quacũ illis
uisibilis loquebat. Para udrtus

Expanded text:
 Patrem ad dilectores suos venturos, et apud eos mansionem esse facturos. Jamvero et superius dixerat de Spiritu sancto, Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit : unde intelleximus in sanctis tanquam in templo suo simul manere Trinitatem Deum. Nunc autem dicit: Haec locutus sum vobis apud vos manens. Illa itaque mansio alia est, quam promisit futuram; haec vero alia, quam praesentem esse testatur. Illa spiritualis est, atque intrinsecus mentibus redditur: haec corporalis forinsecus oculis atque auribus exhibetur. Illa in aeternum beatificat liberatos; haec in tempore visitat liberandos. Secundum illam Dominus a suis dilectoribus non recedit; secundum hanc it et recedit. Haec, inquit, locutus sum vobis, apud vos manens: utique praesentia corporali, qua cum illis visibilis loquebatur. 2. Paracletus
Abbreviated transcription (Latin):
patri. Audi arriane. sq adeo
filius ȩqualis : patri. Vt scebellicc¬
nus. eundem eẽ dicat & patrem.
Tuadde quẽ tollis: Tuadimple
quẽ minuis: Et nobiscũ ambo con¬
sistitis. Quia nec tutollis nectu
minius eũ. Qui& alter est apatre
ut conuincas scebellianũ. Et acqua¬
lis : patri. ut conuincas arrianũ.
Utrisq enim clamat. Ego & pater
unũ sumus. Quodait unum
Audiant arriceni uodait sumus
aucdiant sabelliam.⁊ necilli
equalem: Necilli alterũ ne gan¬
do sint uani. Uiergo qm̃dixit.
uerba quae ego loquor uobis a me¬
ipso non loquor. propterea

Expanded text:
Patri. Audi, ariane: usque adeo Patri. Audi, ariane: usque adeo Filius aequalis est Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Patrem. Tu adde quem tollis, tu adimple quem minuis, et nobiscum ambo consistitis: quia nec tu tollis, nec tu minuis eum qui et alter est a Patre, ut convincas sabellianum, et aequalis Patri, ut convincas arianum. Utrisque enim clamat, Ego et Pater unum sumus . Quod ait, unum, audiant Ariani; quod ait, sumus, audiant Sabelliani: et nec illi aequalem, nec illi alterum negando sint vani. Si ergo quoniam dixit, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor, proptere
Abbreviated transcription (Latin):
pe dicunt: cce in equalis est patri
filius. Non ase ipso loquitur:
cunt sabelliam contra. Idest patri¬
passiani.cce qui pater est Ipse
& filius: Quid est enim pater in me
manens ipse facit opera. Nisi in me
maneo ego quifacio: Contraria
dicitis sed non comodo sicut est
falsũ contrariũ uero. sed sicut
sunt interse duo felscc contraria:
errando indiuersa istis. Inmedio
est uia quã reliquistis. nter uos
ipsos longiore inter uallo separa¬
ti estis. Quã ab ipsauia cuius deser¬
tores estis Uos hinc. uos autem
illinc uenite. Alteri ad alter as
transire nolite: sed hinc atq illinc
adnos ueniendo: Inuicem uos inue¬
nite: Sabelliani agnoscite quẽ
pr&er mittitis. Arriani aequ ate
quẽ subditis: Et inuia uera. nobis¬
cũ ambulabitis: Est enim quod
inuicem ex uobis: Alteri ex alte¬
ris. ad moneri utriq debeatis.
Nudi secbe llicne. Usq ad eonon
ipse pater sed alter est filius.
ut eũ arrianus in aequalem ad serat

Expanded text:
pe dicunt: Ecce inaequalis est Patri pe dicunt: Ecce inaequalis est Patri Filius, a seipso non loquitur. Dicunt Sabelliani contra, id est Patripassiani: Ecce qui Pater est ipse et Filius; quid enim est, Pater in me manens, ipse facit opera, nisi, in me maneo ego qui facio? Contraria dicitis: sed non eo modo sicut est falsum contrarium vero, sed sicut sunt inter se duo falsa contraria. Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hinc, vos autem illinc, huc venite: alteri ad alteros transire nolite, sed hinc atque illinc ad nos veniendo, invicem vos invenite. Sabelliani, agnoscite quem praetermittitis; Ariani, aequate quem subditis, et in via vera nobiscum ambulabitis. Est enim quod invicem ex vobis alteri ex alteris admoneri utrique debeatis. Audi, sabelliane: usque adeo non ipse Pater, sed alter est Filius, ut eum arianus inaequalem asserat
Abbreviated transcription (Latin):
UIPITE MUIRIB ACCIPITE MEN¬
tib dilmi. loquentib qui¬
dem nobis: sed ipso docen¬
te quinon recedit a nobis:
dñs dicit: Quomodo cũ legitur
audistis: Uerba quae ego loquor
uobis amcipso non loquor:. Pater
autẽ in mȩmecnens facit opera¬
ipse. Ergo et uerba opera suat
Plane itaest. Lam ꝓfecro
quiꝓximũ loquendo aedificat. bonũ
opus operatur: ed quidest amcipso
non loquor. Nisi amcipso non sum
quiloquor : i quippe tribuit
qđ facit. de quo est ipse quifacit:
ater eium ds nonest dealiquo fili¬
us autẽ ds est quidem pectri aequalis
sed de patredo. Ideo illeds sed non
dedo. Etlumen sed non delumine:
Iste uere ds̃ dedo. lumen delumine.
Nam in his duab sententus. Vna
qua dictũ est non amcipso loquor
Alia quadictũ est. Pater autẽ in me
niecuens facit opercc ipse. singulas
tenentes diuersi nobis aduerscentur
her&ici: Quinon exuncepar te.
sed in contracria concentes: auia
ueritatis ex orbiteent.rriamquip¬

Expanded text:
udite auribus, accipite mentibus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso non loquor, nisi, a meipso non sum qui loquor? Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus, sed non de Deo; et lumen, sed non de lumine: iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. 2. Nam in his duabus sententiis, una qua dictum est, Non a meipso loquor: alia qua dictum est, Pater autem in me manens, ipse facit opera: singulas tenentes, diversi nobis adversantur haeretici, qui non ex una parte, sed in contraria conantes, a via veritatis exorbitant. Ariani quip
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i Nequis quã puta¬
r& qđita eũ dñs datu¬
rus fuerat. Uelut ꝓse¬
ipso. Ut non & ipse cũcis eẽt
futurus. Adiecit atq ait.
Non relinquã orfanos ueniã
aduos. Orsani pupilisunt:
Illud enĩ grecũ eiusdem reinom̃
est. hoclatinũ. Nã & inpsalmo
ubilegimus. pupillo tueris adiu¬
tor. Crecus hab& orfecno.
uãuis ergonos filius di suopatri
adoptauerit filios. & eundem
patrẽ nos uoluerit habere ꝑgra¬
tiã. quieius pater est ꝓ naturã.
Tamen &iã ipse circanos. Pater
nũ. quodã modo demonstrat¬
affectũ cũdicit. Nonrelinquã
uos orfecnos. ueniã aduos.
Hinc est qđ &iã sponsi filios nos
appellat. ubidicit. Ueni& hora
ut auferat᷑ ab eis sponsus. & tunc
ieiunabunt filu sponsi: Quis au¬
modicũ. & mundus iã me
nonuid& Quidenĩ tunc eum
uidebat mundus. quandoqui¬
dem mundi nomine uult intel¬
legi eos. dequib superius est
loquutus. Dicens de spũ scõ
quẽ mundus accipere non po¬
test. Qui a non uide: eum neq

Expanded text:
sancti, ne quisquam putaret quod ita eum Dominus daturus fuerat velut pro seipso, ut non et ipse cum eis esset futurus, adjecit atque ait: Non relinquam vos orphanos; veniam ad vos. Orphani, pupilli sunt. Illud enim graecum ejusdem rei nomen est, hoc latinum: nam et in psalmo ubi legimus, Pupillo tu eris adjutor , graecus habet orphano. Quamvis ergo nos Filius Dei suo Patri adoptaverit filios, et eumdem Patrem nos voluerit habere per gratiam, qui ejus Pater est per naturam; tamen etiam ipse circa nos paternum affectum quodammodo demonstrat, cum dicit, Non relinquam vos orphanos; veniam ad vos. Hinc est quod etiam sponsi filios nos appellat, ubi dicit: Veniet hora ut auferatur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt filii sponsi . Quis aumodicum, et mundus me jam non videt. Quid enim? tunc eum videbat mundus; quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus superius est locutus, dicens de Spiritu sancto, Quem mundus accipere non potest, quia non videt e
Abbreviated transcription (Latin):
ƿauperib. Quod enim ÷ unige¬
nitus ȩqualis patri. Nonest
gratiae. sed naturae:
uodautẽ. inunitate. ꝑ sonȩ uut¬
geniti. ad sũptus est homo
Cratiaeẽ nonnaturae. Consit en¬
te euangelio. atq dicente.
Nuer autẽ. crescebat & consor¬
tabat᷑ plenus sapientia. Et
gratiadierat in illo. Cueris
autẽ admensurã datur. Qula¬
tus additͥ. Donec unicuiq ꝓmo
dosuae ꝑfecuonis. ꝓpriameni¬
sura cõpleatur. Undemoe
apostolus. non plus sapere
quã oport& sapere. sed saperi
ad tẽperantiã: Unicuiq sicui
ds̃ partitus ÷ mensurã fidei

Expanded text:
e . Quod enim est Unigenitus aequalis Patri, non est gratiae, sed naturae: quod autem in unitatem personae Unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae, confitente Evangelio atque dicente, Puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo . Caeteris autem ad mensuram datur, et datus additur, donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Unde et monet Apostolus, Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad temperantiam; unicuique sicut Deus partitus est mensuram fid
Abbreviated transcription (Latin):
mdm Legienim dinon est
sulnecta. Necenim potest.
uelut sidicamus. Iniustitia ius¬
taeẽ non potest. Mundũ quip¬
peait. hocloco. mundi signisi¬
cans dilectores. quaedilectio
non est apatre. Et ideo dilec¬
tioni huius mundi dequasatis
agimus utminuat᷑ & consumat᷑
innobis. Contraria est dilectiodi
quae diffundit̾ in cordib nr̃is.¬
ꝑspm̃ scm̃ quidatus est nobis.
Nundus ergo cũ accipere non po¬
test. quianonuide eũ. Neq scit
eum: Non enĩ hab& inuisibiles
oculos mundana dilectio.
Erit ineis ut maneat. Non ma¬
nebit ut sit. Prius enĩ esi. eẽ alicu¬
bi quã manere. Sed nepu¬
tarent qđ dictũ ÷ apuduos manebit.
itadictũ. quẽ ad modũ apud ho¬
mine hos pes uisibilit̃ manere.
onsueuit. Exposuit quiddixe¬
rit apuduos manebit. cũ adum
potest cẽ innob eius scientia.
Sic enĩ a nobis uid&ur in nobis:
et nostra conscientia. Na faci¬
em. uidemus alterius. Nostrã
uidere non possumus. Consci¬
entiã uero nr̃ãm uidemus.

Expanded text:
gi enim Dei non est subjecta; nec enim potest ; velut si dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, quae diffunditur in cordibus nossanctum qui datus est nobis. Mundus ergo eum accipere non potest, quia non videt eum, neque scit eum. Non enim habet invisibiles oculos mundana dilectio, Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit, apud vos manebit, cum adjunpotest esse in nobis ejus scientia. Sic enim a nobis videtur in nobis et nostra conscientia: nam faciem videmus alterius, nostram videre non possumus; conscientiam vero nostram videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ Qđuero ait: Rogabopatr ẽ
& aliũ paraclytũ. dabit uobis
ostendit. & scipsu eẽ para.¬
clrtũ, Paralytus enim
Latine dicit᷑. aduocatus. Et dic¬

Expanded text:
 vero ait, Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ostendit et seipsum esse paracletum. Paracletus enim latine dicitur advocatus: et dic
Abbreviated transcription (Latin):
in longiorem quã opoetes modũ
sermoiste mitiendus est. dũtam̃
agere tantominus. quanto illũ
ꝑcipim minus : Tanto autẽ ãpli¬
us quanto illũ ꝑcipimus ãplius
Proinde non solũ non habenti.
Uerũ caã habenti. nonincas sum
ꝓmittit᷑. Non habenti quidem
ut habeat᷑. habenti autẽ utam¬
plius habeatur. Aãsi abalio
minus. abalio amplius haberetꝰ
ses heliscus. scõ heliae nondicer&:
spr̃ qui ÷ inteduplosit inme.
uando autẽ ait iohannes baptis¬
cuinon: datus sp̃s ad mensurã Tnis
quia millo inhabitat omnis ƿlem¬
tudo diuinitatis. N eq enim
sine gratia sp̃s sc̃ est mediatordi

Expanded text:
in longiorem quam oportet modum in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum tameagere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptiscui non est datus Spiritus ad mensuram; quia in illo inhabitat omnis plenitudo divinitatis . Neque enim sine gratia Spiritus sancti est mediator Dei
Abbreviated transcription (Latin):
bant spm̃ discipuli. que d ñs ꝓmitte¬
bat. sine quo eũ dnm̃ non dicebant.
ec tamen eũ adhuc habebant.
sicut eũ dñs ꝓmittebat &habe¬
hant ergo & non habebant : qui
quantũ habendus fuerat. Non¬
dũ habebant. Habebant itaque
minus. dandus erat eiamplius:
abebant occulte. Accepturi
ut eis innotescer & qđ habebant.
De quomunere : apostolus loquens
ait. Nos autẽ non spm̃ huius mun¬
dñs egit. Uox ut enim resurrex
amortus. Insusflans ait.
Accipite spm̃ scm̃. Nũ quidigit᷑
quiatunc dedit ideo non misit
&iã postea quã pmisit. Aut non
insufflatus abipso. & post abip¬
so missus ecaelo: Quappt̃ curipsa
quae facta ÷ euidenter donanoeius
bis facta fuerit. Alia quȩstio est.
or tas sis enim ꝓyt duop̃cepta
dilectionis. hocest ꝓximi &di.
Vt cõmendar &ur ad spm̃ scm̃.
ꝑtinere dilectio. I aec eius ge¬
mina: inmanifestatione facta
donatio. Et salia causa quȩren¬
da ÷. Aonnunccius inquisitione

Expanded text:
bant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc sic habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi ut eis innotesceret quod habebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum hujus munnumero egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Nunquid igitur qui tunc dedit, ideo non misit etiam postea quem promisit? Aut non insufflatus ex ipso, et post ab ipso missus e coelo? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est. Fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, proximi et Dei, ut commendaretur ad Sptinere dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione
Abbreviated transcription (Latin):
Vt caritas nonxp̃i quȩ iã prȩces¬
serat. seddi patris diffundatur
sententia. Quienim se filiũ
diligere credit . & patrẽ non
diligit. ꝓfectos nec filiũ diligit
sed qđ sibi ipse confinxit
Dẽide apostolica uox est.
git dicit. si eo modo dicit. quo
Multi eni uoce dicunt. Corde
autẽ. & factis negant. sicut decali¬
b ait. Confite ntͥ autẽse nosse
dm̃. factis autem negant.
inegat᷑ factis. ꝓculdubio &iam
nisi quidiligit. Iamitaq apostoli
dicebant dñs ihs. et si comodo
dicebant ut non ficte dicerent.
Ore consitentes. corde & factis ne¬
ganees. pror sus siueraciter
hocdicebant. proculdubio dili¬
gebant. Quomodo igit᷑ diligebant
Nisi inspũscõ: Et tameneis prius
imperat᷑. ut diligant eũ. Et eius
mandata conseruent. Ut accipi¬
ant spm̃scm̃: Quẽ nisi haberent.
ꝓfecto diligere. & mandata ser¬
uare nonpossent. Nestat ergo
ut intellegamus spm̃ scm habere
quidiligit & habendo mereri
ut plus habeat. &plus habendo
plus diligati. Iamitaq habeu¬

Expanded text:
t charitas non Christi, quae jam praecesserat, sed Dei Patris diffundatur sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox est, git, dicit, si eo modo dicit quo Multi enim voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam nisi qui diligit. Jam itaque Apostoli dicebant, Dominus Jesus: et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Spiritu sancto? Et tamen eis prius imperatur ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum sanctum: quem nisi haberent, profecto diligere et mandata servare non possent. 2. Restat ergo uqui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habe