comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem scãm deo placentẽ exhibentib¬
cõmuni cum eis qui membra sua
remur. Quia sic̃ mors illoꝵ. sic ⁊
uita nr̃a preciosa fit inconspectu
dñi: disrumptisq uinculis car¬
nis. & ip̃i atria suꝑne ciuitatis
intrare atq inter choros beatoxũ
martẏrum nota gr̃atum redemp¬
tori ãro reclelere merebimur. Qui
uiuit co regnat cũ d̾o patre ĩunĩ¬

Expanded text:
tem, sanctam, Deo placentem exhibentibucommuni cum eis qui membra sua remur: quia sicut mors illorum, sic et vita nostra pretiosa fit in conspectu Domini, diruptisque vinculis carnis, et ipsi atria supernae civitatis intrare, atque inter choros beatorum martyrum vota gratiarum Redemptori nostro reddere merebimur, qui vivit et regnat cum Patre in uni
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Ideo quid aui de se senti¬
ant inquirit: ut expositis primo
sententiis errantium: discipuli pro¬
barentur: ueritatem sue confessiois:
non deopinione uulgata: sed de ip̃o
ꝑcepisse dominice reuelationis ar¬
chano. Quem dicunt inquit ho¬
mines. eẽ. filium hominis: Pui¬
chre homines appellat eos. qũi dle
filio hominis. tantum loqui noue¬
rant: qui diuinitatis ei archana
nesciebant. Ham quidiuinitatis ei
mysteria caꝑe nouerant: merito sup

Expanded text:
respondit. Ideo quid alii de se sentirespondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere norunt, meri
Abbreviated transcription (Latin):
suis in locis plemꝰ exponentur. lũc
autẽ reuertentes adexplanandãm ex
ordine lectionẽ dominicã: primo
uideamꝰ deloco inquo babita me¬
moratur. Uenit inquit iħc ĩpar¬
tes cesaree phylippi. Philippus
ut lucas testatur erat t̾etarcha itu¬
reẽ & trachonitidis regionis. hic gͦ
statuens ciuitatẽ in loco ubi iordañ
adradices oritur libani montis: q̃
est t̾minus uidẽẽ contra septẽ trio¬
nem: appellauit eã cesaream phy¬
lippi in memoriã uilelicet suu nõ¬
minis: pariterq inhonore ty berĩ
cuius partes ueniens iħe: incerro¬
gabat discipłos suos dicens. Quẽ
dicunt homines: eẽ filiũ hominis :
Non autẽ quasi nesciens senteni¬
am dese ues discpłorum uel eetra¬
neorum inquirit: seo ideo discr.¬
pules quid dese sentiant introgat:
ut confessionẽ rectefidei ilłoꝵ⁊ Clig¬
na merede remunerat. Sam suˢ
int̾rogatis generaliter omnib pe¬
trus respondit unꝰ ꝓomnib ita qõ
petro dñs respondit: inpetro om̃ib

Expanded text:
suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit, inquit, Jesus in partes Carcha Itureae et Trachonitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis pariterque honorem Tiberii cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos, dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se vel discipulorum vel extraneorum inquirit: sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
deuotione confessus. ẽ: merito p̾ce
teris ip̃e collatis clauib regni ce¬
lestis donatus. ẽ: ut constaret oĩb
quia absq ea confessione acfide.
regnum celorum nullus posset ĩ¬
trars. Elaues autẽ regni celorum:
ipãm discernendi scientiam potenti¬
amq nominat. qua dignos reciꝑe
in regnum. indignosse d uderede.¬
beret aregno. UInde manifeste sub¬
iungit. Et quodcumq ligaueris
suꝑ terram: erit ligatũ incelis. Et
qd̾ cumq solueris suꝑ t̾ram: erit
solutum incelis. Que soluendi ac¬
ligandi potestas: quamius soli petro
data uideatur a dño: absq ulla ta¬
men dubietate noᷤcendum. ẽ: quia
oeꝰ ceteris apłis datur: Ipso teste qui
post passionis resurrectionisq sue
triumphum apparens eis: insuf.¬
flauit os dycit omĩb. Accipite spi

Expanded text:
devotione confessus est, merito prae devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solutum ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spi
Abbreviated transcription (Latin):
emolliendo. astabilitate fidei: in¬
fexi. inquantum suis uł auctoribꝰ
uel sequacib iter ꝑditionis osten¬
dunt. Nam ce fides si ñ habeat
opera: inortua. ẽ. insemet ip̃a. Et
corrumpunt mores bonos: collo¬
quia mala. Multe itaq sũt por¬
te inferi: sed harum nulla eccłie
que suꝑ petram fundata. ẽ preua¬
let. Q uia qui fidem xp̃i intimo¬
cordis amore ꝑceperit: om̃e quicqͥd
exterius ꝑiculi temptantis ĩgruerit:
facillime contempnit. At quicũq
credentium: fidem ueloꝑe uel ne¬
gatione depranatus ꝓdiderit: non
hio suꝑ petram dño cooꝑante donũ
sue ꝓfessionis edificasse: sed uixta
alterius loci parabolam suꝑ hare¬
nam sine fundam̃to posuisse creden¬
dus. ẽ. Hoc. ẽ. non simplici ac uera
intentione xp̃m sequi: sed t̾renam
qłlibet fragilemq obcausam: ha¬
bitum p̾tendisse xp̃iani. Sequitur
Et tibi dabo claues regni celorum.
Qui regem celorum maiori p̾cet̾is

Expanded text:
emolliendo a stabilitate fidei inemolliendo a stabilitate fidei inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimcordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodiderit, non hic supra petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam , super arenam sine fundamento posuisse credendus est, hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
Et ego dico tibi: quia tiues petcus
ce suꝑ hanc petram: edificabo ecclia
mcã. Petrus qui symon ante dice¬
batur: obfortitudinẽ fidei c̾ confes¬
sionis sue constantiã: a dño pe¬
tri nomen accepit. Quia uidelicet
illi firma acrenati mente adhesit:
de quo scriptũ est. Petra autem
erat xp̃c. Et suꝑ hanc petram. id
.ẽ. suꝑ dñm saluatorẽ qui fidelisuo
cognitori. a matori. confessori. pax¬
ticipium sui nominis donauit.
ut scilicet a petra petrus uocaret᷑.
fidem &ẽ dilectionem xp̃i. ꝑsuscep¬
tiam mandatorum xp̃i. ad sortem
electorum oe̾ eternã ꝑtingit᷑ uitã.
Apło aitestante qui ait. Fundam̃¬
tum enĩ aliud nemo podest ponere
preter id qđ positum. ẽ: quod est
xp̃c iħc. Et porte inferi ñ preualebt̃
aduersus eam. Porte inferi: doctͥ¬
ne sunt nequã. Que se ducendo.
inprudentes: ad inferos trahunt.
Porte quoq inferi: ce tormenta cb̃
baldimenta sunt ꝑ sequutorum:
que infirmos quos q det̾rendo: Ist

Expanded text:
ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de quo scriptum est: Petra autem erat Christus . Et supra hanc petram, id est super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut videlicet a petra Petrus vocaretur:fidem et dilectionem Christi, per susceptiam mandatorum Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim nemo aliud potest ponere praeter id quod positum est, qui est . Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel
Abbreviated transcription (Latin):
cdilationem dedit. Et nontalem iste
inuenit conseruũ: qualẽ ille dñm.
iam dbito dñico liber. Dispĩcuit
ꝯseruis: ceꝰ renuntiauerũt dño suo
quid actum esscĩ. Et dñs fecit ad¬
esse seruum: ⁊ dyxit el. Scrne neqͣm
cum michi tanta deberes : misertꝰ
tui. omnia dimisi tibi. Non ergo
&e te oportebat misereri ꝯserui tui.
sicut et ego tui misertus sum:ͦ Et
iussit omnia que illi dimiserat exi.¬

Expanded text:
dominum: sed non talem iste invenit conservum, qualem ille dominujam debito dominico liber. Displicuit conservis; et renuntiaverunt domino suo quid actum esset: et dominus fecit adesse servum, et dixit ei, Serve nequam, cum mihi tanta deberes, misertus tui, omnia dimisi tibi; nonne ergo et te oportebat misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum? Et jussit omnia, quae illi dimiserat, exi
Abbreviated transcription (Latin):
ex corde non cdimitimus. ct. illud
tursus a nobis exigitur: qd nobis
iam ꝑpenttentiam dimissum firisse
gaudebamus. Igitur dum ꝑ indul¬
ti femporis spacium licit: dum iudex
sustint: dum conu̾sionẽ nr̃am is
qui culpas examinat expectat: cũ¬
flemus inlacrimis criritiam mentis
formemus inpximis grãm benig¬
nitaus. Et fidenter dico. quia sã¬
lutari hostia post mortẽ nom̃dige¬
bimus: siante mortẽ deo hostia
ipsi fuerimus. Item sermo¬

Expanded text:
ex corde non dimittimus, et illud ex corde non dimittimus, et illud rursus exigimur, quod nobis iam per paenitentiam dimissum / fuisse gaudebamus. Igitur dum per indultum temporis spacium licet, dum iudex sustinet, dum conversionem nostram is, qui culpas examinat, expectat, conflemus in lacrimis duritiam mentis, formemus in proximis gratiam benignitatis. Et fidenter dico, quia salutari hostia post mortem non indigebimus, si ante mortem deo hostia ipsi fuerimus. II.
Abbreviated transcription (Latin):
ad altare. at iordatus fueris quia ft̾
tius babet aliquid aduecsumte: re
linque ibi munus tius ante altare ⁊
uade prius reconciliari tuo: ccꝰ tunc
ueniens offer munus tnũ. Qua in
repensandum.ẽ: cum omns culpa
munere soluatur: quam grauis est
culpa discordie. ꝓ qua nẽc munꝰ ac¬
cipitur. Debemus itaꝙ ad poximũ
quauis longe postum. longeq dis¬
iuinclum: mente ire. ei animum sub.¬
dere. humilitate illum ac bemuolen¬
tia placare. Dcilicet conclitor nr̃ dũ
fale placitum nr̃e m̃tis aspexerit: a
peccato nos soluit quia munꝰ ꝓcul¬
pa sumit. Ueritatis aust̃ uoce ad¬
testante didicimus: quia seruus qͥ
decem milia talenta debełut: cũ pe¬
nitenclã agiret ab solutionẽ debra
a dño accepit. Dtd quia cõseruo sro
centum sibi denarios deberti debi¬
tum non dimisit: c hoc. ẽ. iussus
xtigi: qd̃ ei fucrat iam dimissum.
Ex quib uidelicet cdictis constat:
qͣuia si hoc quod ĩnos delinquitur

Expanded text:
ad altare et recordatus fueris, quia frater ad altare et recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquidare, et vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . Qua in re pensandum est, cum omnis culpa munere solvatur, quam gravis est culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Debemus itaque ad proximum quamvis longe positum, longeque disjunctum, mente ire, eique animum subdere, humilitate illum ac benevolentia placare, ut scilicet Conditor noster dum tale placitum nostrae mentis aspexerit, a peccato nos solvat, qui munus pro culpa sumit . Veritatis autem voce attestante, didicimus quia servus qui decem millia talenta debebat, cum poenitentiam ageret, absolutionem debiti a domino accepit. Sed quia conservo suo centum sibi denarios debenti debitum non dimisit, et hoc est iussus exigi, quod ei fuerat iam dimissum. Ex quibus videlicet dictis constat, quia, si hoc, quod in nos delinquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tis appelat᷑ stulticia. Sed quomodo
ei dimitat dñs decem milia talenta
cr ille połi tũ seruis sins centum de¬
narios non dimiscrit: nec eccłiasti¬
ce. ẽ. interpetam dum nec apeuden¬
tib uitis recipiendam. Eu c̾ pat̾
mens celistis faciet nobis: si non re¬
mistrais unusquisq fratri suo de cor¬
dib ur̃is. Formi dolosa sententia. si
iuxta nr̃am mentem sergentia dei fle¬
clitur atꝙ mutanir. Si parua fr̃ĩb
non dimittimus magna nob a deo
non dimitemur. Et quia pocest unꝰ¬
quisq dicere. nichil habeo contra e¬
nõ michi curi. ẽ. quid uelit agere.
ego ignoui a: cõfirmat sententiam
suam ceꝰ. omnẽ simulationẽ ficte pa¬
cis euertt dicens. Si non remiserits
unuis quisꝙ fratri suo de cordib ut̃s.¬
hec sciendum. ẽ quia ille recde delisti¬
sui ueniam postulat: qui prius hoc
qd̃ in eo delinquitur relaxat. Mu¬
nus enim non acupitur: nisi ante
discordia ab animo pellatur. Diten¬
te ueritati. Si offers munus tuum

Expanded text:
ris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Formidolosa sententia, si juxta nostram mentem sententia Dei flectitur atque mutatur. Si parva fratribus non dimittimus, magna nobis a Deo non dimittentur. Et quia potest unusquisque dicere: nihil habeo contra enon mihi curae est, quid velit agere, ego ignovi ei; confirmat sententiam suam, et omnem simulationem fictae pacis evertit, dicens: Si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibushaec sciendum est, quia ille recte sui delicti veniam postulat, qui prius hoc, quod in ipso delinquitur, relaxat. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatur, dicente veritate: Si offeres munus tuum
Abbreviated transcription (Latin):
to est: ammonitio utilis ualde ⁊ sa¬
lubris. Obedientia debetur ut quod
iussum est impleauur: quia omnis

Expanded text:
erto est, admonitio utilis; et valde salubris obedientia debetur, ut quod jussum est impleatur. Quia omnis
Abbreviated transcription (Latin):
homini parrifamibias qui
posint rationem cũ secuis
suis. in quib inenit debitorẽ detẽ mĩ¬
lium talentorum. Et cum iussisset
ut omnia que habebat. cc̃ om̃ĩs eiꝰ
familia &ꝰ ipse uenderetur: cẽ de¬
bitum solueretur. aduolutus genib
dñi sui rogabat eũ dilationem: et¬
meruit remissionem. Misertus
omne debitum dimisit illi. At ille
debito liber. sed iniquitatis seruus:
postea quam egressus est afacie dñ
sui. imienit etiam ip̃e debitorẽ suum.
quidebebat nõ decem milia talentoꝵ
quantum ip̃is debitum fuit. s cen.¬
tum denarios. Cepit eum ĩsuffoca¬
tum trahere os dicere: redde qd̃ de¬
bes. At ille rogabat cõserrium. sit̃
ce̾ ipse rogauerat dñm: sed nõ ta¬
lem iste inuenit ꝯseruum qualem¬

Expanded text:
qui posuit rationem cum servis suis; in quibus invenit debitorem decem millium talentorum. Et cum jussisset, ut omnia quae habebat, et omnis ejus familia, et ipse venderetur, et debitum solveretur, advolutus genibus domini sui, rogabat eum dilationem, meruit remissionem. Misertus omne debitum dimisit illi. At ille debito liber, sed iniquitatis servus, posteaquam egressus est a facie domini sui, invenit etiam ipse debitorem suum, qui debebat, non decem millia talentorum, quantum ipsius debitum fuit, sed centum denarios: coepit eum suffocatum trahere, et dicere, Redde quod debes. At ille rogabat conservum, sicut et ipse rogaverat dominum: sed non talem iste invenit conservum, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
facit angłos suos sp̃c q ministroᷤ
suos flãmam ignis. Fugiint pa¬
gani partim ferro hostium: par¬
tim igniferis inpuisi sagittis ad
neapolim sequentib q atq extre¬
ma queq cedentib ad uersariis:
menia tandem sueurĩis. moribũ¬
dͥ subintrant. Qui autẽ euase¬
dei inadiutorium ueniret xp̃anis.
Ham &ꝰ sex centos fer me suorũ
fulmine uidebant int̾ emptos. Regi

Expanded text:
facit angelos suos spiritus, et ministros facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque caedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evaseDei in adjutorium venerit Christianis, nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi
Abbreviated transcription (Latin):
gentib adiri poterãt: sed nec ultra
criptam intrare ausip̾forib cotdi¬
e oratiomi u cabant. Hec intern¬
apolite paganis adhuc ritib ober¬
rantes: sepontinus. cꝰ beneuenta¬
nus quia quinquagiñta milibus
aseponto distant bello lacesse temp¬
tant. Qui antistis sui monits
edocti: triduo petiuit inlucias.
ut triduano iemnio liceret. quasi
fidele patrocinium sc̃e michaelis
implorare p̾sidium. Quo temꝑe:
pagani ludis scenicis falsorũ ĩui¬
tant auxilia deoꝵ. Eece autẽ noc¬
te ip̃a que belli preced̾et diem: ad¬
est inuisione sc̃s michael antisti¬
ti preces dixit exauditas: spondet
bello premonet hostib occurren¬
dum. Leti ergomane. & deange¬
lica certi uictoria demonico redat¬
Atq inprimo belli paratu: gar¬
ganus inmenso tremore concu¬
titur: tulgnra crebra uolant: u̾ ca¬
ligo tenebrosa totũ montis cacu¬
men obduxit. Impleta ꝓphetia
que dñm laudans dicit. Qui

Expanded text:
rgentibus, adiri poterat, sed nec ultra rgentibus, adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Inter haec Neapolitani paganis adhuc ritibus aberrantes, Sepontinos et Beneventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antistitis sui monitis edocti, tridui petunt inducias, ut triduano jejunio liceret quasi fidele patrocinium sancti Michaelis implorare et praesidium. Quo tempore, pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli antecedebat diem, adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, victoriabello praemonet hostibus occurrendum. Laeti ergo facti, et de angelica certi victoria, Domini coacAtque in primo belli apparatu Garganus immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia quae Dominum laudans ait: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
te montis. forib cuiuidam adsistere
spelunce. Iraq ꝑmotus. cur soliua¬
gus incẽderet: correpto arcu appe¬
tiit illum sagnta toxicata: que
uelut uenti flamine retorta. eum
aquo iactata. ẽ. mox reuersa ꝑcussit.
Curbati ciues. & stupe facti. qualiter
res fuerit effecta: non enĩ accedere ꝓ¬
pius audebant. consulunt episcopũ
quid facto opus sit. Qui indicto ie¬
iunio triduano: adeomonuit esse
querendum. Quo ꝑ acto. sc̃s dñĩ
archangelus ep̃s ꝑuisionem allo¬
quitur dicens. Iam bene fecistis qd̃
hominib latebat adeo querendum
misterium. Nidelicet hominẽ per
gestum uolunte. Ego enim sum
michael archangłs: qui ĩ conspee¬
tu cl̃ũ semꝑ assisto. locumꝙ hũc
interus incolere ritumq seruare
loci. ẽẽ. inspectorem at custodẽ.
Hac reuelatione comꝑta: consu¬
etudinem fecerunt ciues: hic dñm¬
pretib scm̃ q deposcere michaelem.
Ouas quidẽ ibi ianuas cernetes:
quarum australis que &e maior
erat. aliquot gradib inoccasum u̾¬

Expanded text:
e montis foribus cuiusdam adsistere speluncae, iraque permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetit illum sagitta toxicata. Quae velud venti flamine retorta, eum a quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qures fuerit effecta, non enim accedere propius audebant, consulunt episcopum, quid facto opus sit. Qui indicto jejunio triduano, a Deo monuit esse quaerendum. Quo peracto, sanctus Domini archangelus episcopum per visionem alloquitur, dicens: Jam bene fecisti, quod homines latebat, a Deo quaerendo mysterium, causam videlicet hominis suo gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere, tutumque servare loci me esse inspectorem atque custodem. Hac revelatione comperta, consuetudinem fecerunt civesper sanctum deposcere Michaelem. Duas quippe januas ibi cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum ve
Abbreviated transcription (Latin):
Unc responclens petrꝰ:¬
clixit. Ecce nos relin¬
quimus omnia: & se¬
tuti sumus te. Quid ergo erit nobis:
grandis fiducia. Petrus piscator era.
diues non fuerat. cybos manu ⁊ ar¬
te querebat. & tamen loquitur cõ-¬
fidenter: relinquimus omĩa. Et
quia non sufficit tantum relinque¬
re: iungit qd̃ ꝑfectum. ẽ. ⁊ secuti
sumus te. fecimus qd̃ iusissti. quiã
igitur nobis dabis premii: Ih̾c au¬
tem dixit illus. Amen dico uobis
qd̾ uos qui secuti estis me uirege¬
neratione cum sederit filius homi

Expanded text:
Tunc respondens Petrudixit: Ecce nos reliquimus omnia et secuti sumus te, quid ergo erit nobis? Grandis fiducia! Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat: et tamen loquitur confidenter, Reliquimus omnia. Et quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectum est: et secuti sumus te. Fecimus quod jussisti, quid igitur nobis dabis praemii? Jesus autem dixit illis: Amen dico vobis, quod vos qui secuti estis me in regeneratione, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
autemait inregeneratione: ꝓtiadubio
mortuorum. resurrectionẽ: nomine
uoluit regenerationis intelligi Sic e.¬
nim caro nr̃a regenerabitur: ꝑĩcor¬
ruptionem: quem acmodum. ẽ anĩ¬
ma nr̃a regenerata ꝑfidem. Sermo¬

Expanded text:
autem ait In regeneratione, procul dubio autem ait In regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine voluit regenerationis intelligi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
esse ait. xuͭ. solos homines cum illo
uidicaturos putare debemus. Duo¬
denario quippe numero uniuersa
quedam significata. ẽ uidicantium
multitudo. preter duas partes nu¬
meri septenarii quo significatur
plerumq uniuersitas ꝙ due par.¬
tes. il.ẽ. tria cꝰ quatuor alt̾a ꝑal
teram partem multiplicate .xii. fa¬
ciunt. Namos quatuor ter: et
tria quater .xii. sunt. Et si qua
alia huius duo denarii numeri q̃
alhoc ualeat ratio repperitur. Ali¬
oquin qm̃ in locum uide traditoris
apłm mathian legius ordina¬
tum: apłs paulus. qui plus om¬
nib illis laborauit ubi ad iudican¬
clum sedeat non habebat. Qui
ꝓ fecto cum aliis scĩs ad numerum
sudicum se ꝑtinere demonstrat:
cum dicit. Nescits qua angelos
iudicabimur: De ip̃is quoq iu¬
dicandis in hocnumero duodenario:
similis causa.ẽ. Non enĩ quia didũ
que t̃tiadetima . ẽ. ab eis iudicanda nõ¬
erit. aut solum illum popłm. nõ enã
gentes ceceras iudicabunt. Quocb

Expanded text:
esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare deberemus: duodenario quippe numero universa quaedam significata est judicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas; quae duae partes, id est, tria et quatuor, altera per alteram partem multiplicatae duodecim faciunt, nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque iudicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum quae terit, aut solum illum populum, non etiam caeteras gentes judicabunt. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
agros propter nomen meum: cen¬
tuplum accipiet. o uitã et̾nam
possidebu .it. Muti autẽ erunt
priminouissimi: q nouissimi pͥ¬
mi. Locus iste cum illa sententia
congruit: inqua saluator loquit᷑.
Non ueni pacem muttere sedgla¬
dium. Ueni enĩ separare hominẽ
apatre suo: &e matrẽ a filia. c̾ nu
dem xp̃i c̾ predicationẽ euuangłii.
om̃s affectus contempserunt. atq
cliuitias. &e. seculi uoluptates: isti
centuplum recipient ce iutã et̾nam
possidebunt. Exoccasione huius
sententie quidam introducunt
nulle annos post resirrrectionem
dicentes. Nobis tunc centuplũ
omnium uerum quas dimisimꝰ
& uitam et̾nam. ẽẽ reddandam.
non intelligentes qd̵ si inceteris
digna sit repromissio inuxorib ap¬
pareatur turpitudo. ut hic qui
unam ꝓ dño dimiserit: centum
recipiat infuturo. Sensus igitur
istrẽ. Qui carnalia ꝓsaluatore dimi¬
serit spiritalia recipiet. q comparati¬
one ⁊ meritosiu ita erunt. quasi par¬
uo numero centenarius numerus cõ-¬

Expanded text:
centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit, in qua Salvator loquitur: Non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim separare hominem a patre suo, et matrem a filia, et nurdem Christi, et praedicationem Evangelii, omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi volucentuplum recipient et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstratos gladio. ignialios cõcre¬
matos: conplures bestiarũ dilace¬
ratos dentib: innumeros etiam
uariis tormentorũ cruciatib af¬
fectos. spreta sui corporis morte:
xp̃iane fidei testimonium redli¬
disse. Beatus uero baptista ioh̃s.
cnius nunc festiuitate let᷑ mur.
celestia mundo gaudia: sterili ab.
utero hodie natus inuexit. cr̾ illi
quidem indubitata lamgła regnan¬
tem confessi sunt dei filium: hic
autẽ ce nasciturũ dñm ꝓhetalis
sp̃c illuminatione prem̾idit: et
siatum priuilegio gratie singu¬
laris ostendit. Intantũ autẽ spe¬
cialis in eopia effulsit electio: ut
ante mereret᷑ annuntiare dñm:
quam nascendi initium uellin¬
guam que nuntiare posset accꝑet̃.
Deniq elysabeth illa uetus mu¬
lier ce noua mater que ante par¬
tum suũ defuturi filii letabatur
officio: uenienti ad se beate marie
inipso salutationis occursu ait.
Etce exquo facta. ẽ. uox salutatio¬
nis tue maurib meis: exultauit
ingaudio infans inutero meo. Qͥd

Expanded text:
stratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddidisse. Beatus vero Baptista Joannes, cujus 207 nunc festivitate laetamur, coelestia mundo gaudia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nasciturum Dominum prophetalis spiritus illustratione praevidit, et natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
toris decantant. Benedicentes in¬
quit regipfecti sunt uitabernacłã
sua: letantes cs̾ a lacri corde: suꝑ
omĩb bonis que fecerat dñs dauid
seruosuo: ce isrł popło suo. Le¬
tantes quippe iusti suꝑ bonis
que a dño accipiunt: tabernacła
introeunt celestium mansionũ:
breue nimirum uidetur: & leuetotũ.
quitquiã et̾na beatitudine finitur.
domus dei: unus quisꝰ nr̃m exhor¬
tando: obsecrando. increpando: ip̃e
piis actib desudando: quantum ua¬
let insistat. ne si quẽ piam rex celes¬
tis. nunc desidem in oꝑe sui tẽpli
conspexerit: hunc intemꝑe future
dedicationis. magne sue sollempnr¬
tatis redelat exsortem. Satagamꝰ
mutuo caritatis aucilio: ut om̃s
nos alacri corde c idefessos ĩoꝑi¬

Expanded text:
toris decantant. Benedicentes, intoris decantant. Benedicentes, inquit, regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde, super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo et Israel populo suo. Laetantes quippe 100 justi super bonis quae a Domino accipiunt, tabernacula introeunt coelestium mansionum; breve nimirum videtur et leve totum quidquid aeterna beatitudine finitur. domus Dei unusquisque nostrum exhortando, obsecrando, increpando, ipse piis actibus insudando, quantum valet insistat, ne si quempiam rex coelestis nunc desidem in opere sui templi conspexerit, hunc in tempore futurae dedicationis magnae suae solemnitatis reddat exsortem. Satagamus mutuo caritatis auxilio, unde omnes nos alacri corde et indefessos in operi
Abbreviated transcription (Latin):
Dimittet enĩ ꝑ acto resurrectionis
munere dñs electos suos inet̾na tab̾¬
nacula letantes. Hon eos utiꝙ ul¬
terius a sua p̾sentia remouens: secl
adiscrimine iudicii qd̾ maere fu¬
turum apło dicente nouimus: ab
inhabitatione patrie celestis inmit̃¬
sam regni sedem ꝑciprat. Qd̾ enim
siones sunt in domo patris mei. Be¬
ne autẽ dictair: quia benedicentes
regi ꝓfecti sunt intab̾nacula sua.
Quia hec. ẽ. nimirum sola actio
quietissima ac felicissima ciuium
suꝑnorum. hymnos gr̃arum suo di¬
çere condidori. Hinc cr enĩ scriptũ . ẽ.
b̾eati qui habitant indomo tua.
inscłm scłi laudabunt te. Hinc .i.¬
dem ꝓpħa ultimos septẽ psalmos
inlaudis diuine suauitate comple¬
uit. Porro octauum ante finẽ psal¬
terii: deuictoria pugne qua gigan¬
tem strauerat: dñi benedicendo
cũfecit. Ubi aꝑte indicat quia om̃s
qui huic maligni hostis certami¬
na suꝑant: illicinrequie uera:
laudem sui redemptoris & adiu¬

Expanded text:
Dimittet enim peracto resurrectionis Dimittet enim peracto resurrectionis munere Dominus electos suos in aeterna tabernacula laetantes; non eos utique ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum Apostolo docente novimus, ad inhabitationem patriae coelestis immitsam siones in domo Patris mei . Bene autem dicitur, qui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula; quia haec est nimirum sola actio quietissima ac felicissima civium supernorum hymnos gratiarum suo dicere Conditori. Hinc etenim scriptum est: Beati qui habitant in domo tua; in saeculum saeculi laudabunt te . Hinc idem propheta ultimos septem psalmos in laudes divinae suavitatis complevit. Porro octavum ante finem Psalterii de victoria pugnae qua gigantem straverat, Deum benedicendo complevit. Ubi aperte indicat quia omnes qui hic maligni hostis certamina superant, illic in requie vera laudem sui Redemptoris et adju
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓximos. quoꝵ felicitati sempi¬
terne congandeant. Ubi illud pri¬
mum ce̾ maximũ dñi mandatum
adintegrum ꝑficietur: ad cuius per¬
fectionem in hac uita iusti prosius
quiq uirib accinguntur. Dili¬
ges dñm dm̃ tuum extoto cordetuo.
& extota anima tua: cr intota m̃te
tua. & diligis ꝓximum tuũ sicut
te ip̃m. Quia quo uicinius p̾sen¬
tem dei uultum cernunt: eose ar¬
dentius eius dilectioni totos ĩpen.¬
dunt. Quo ꝓximos suos om̃s. ẽẽ.
electos. ac deo dilectos agnoscunt:
quo corda illoꝵ non minus quã
sua sincero amore referta ꝑspiciunt.
eo illos ip̃i non minus quam se ipõs
amare delectantur: Ded &e hoc no-¬
tandum: quia exposita dedicatiõe
at festinitate subsecuta: ita scrip¬
tura conclusit. Et dimisit salo¬
mon poplos. Qui benedicentes
regi ꝓ fecti sunt intab̾nacula sua:
lecantes ce a la cri corde gaudentes¬
suꝑ omnib bonis que fecerat dñs
daiuid seruo suo: de istł popło suo.

Expanded text:
proximos, quorum felicitate sempiproximos, quorum felicitate sempiterne congaudeant, ubi illud primum et maximum mandatum Domini ad integrum perficietur. Ad cujus perfectionem in hac vita justi pro suis quique viribus accinguntur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et diliges proximum tuum, sicut te ipsum: quia quo vicinius presentem Domini vultum cernunt, eo se ardentius eius dilectioni totos inpendunt; quo proximos suos omnes esse electos ac Deo dilectos agnoscunt, quo corda illorum non minus quam sua sincero amore referta perspiciunt, eo illos ipsi non minus quam se ipsos amare delectantur. Nam pro do exposita dedicatione, ac festivitate subsecuta, ita Scriptura conclusit : Et dimisit Salomon populos, qui benedicentes Regi profecti sunt in tabernacula sua, laetantes, et alacri corde super omnibus boniDavid servo suo et Israel populo .
Abbreviated transcription (Latin):
tutum agmina: que ex singula¬
ri ꝓpinquitate conditoris sui in¬
comparabili ardent amore. specia¬
li nomine seraphym: id.ẽ arden¬
tes uel incendentes uocantur. Cõ¬
pleta gͦ dedicatione templi ignis
ecelo descendens oblatas dño ho-¬
stias deuorat: quia expleto tẽpe
nr̃e resurrectionis. cum ĩtroierĩt
ingaudium dñi sui fideles ser¬
nunc angłice iurtutes ĩ flãmant᷑.
eoꝵ quoq mentes uisa specie
sui redemptoris absorbet. Qua qui¬
dem face dilectionis: etiam nunc
plurimos electorũ: insuꝑna illa ci¬
iutate. plene absortos. esse. nõ dubiũ
est. Sed tunc nimirum hoc multo ꝑ¬
fectius a dimplebitur. cum recepta
sua carne immortali: receptis ĩcãdẽ
beatitudinem conseruis suis &e fr̃ĩb
cunctis: quos adhuc int̾ris certare
conspiciunt. non habebunt ultra
quo intuitum cogitationis sue fo¬
ras uel admodicum mutant: ha¬
bentes secus intus dm̃. decuius uisi¬
one sempit̾na gaudeant: habenteᷤᷤ

Expanded text:
tutum agmina, quae ex singulatutum agmina, quae ex singulari propinquitate Conditoris sui incomparabili ardent amore speciali nomine Seraphim, id est ardentes vel incendentes vocantur. Completa ergo dedicatione templi ignis e coelo descendens oblatas Domino hostias devorat, quia expleto tempore nostrae resurrectionis, cum introierint in gaudium Domini sui servi fideles vernunc angelicae virtutes inflammantur, eorum quoque mentes visa specie sui Redemptoris absorbentur. Qua quidem facie dilectionis etiam nunc plurimos electorum in superna civitate plene absorptos esse non dubium est. Sed tunc nimirum hoc multo perfectius adimplebitur, cum recepta sua carne immortali, receptis in eadem beatitudine servis suis et fratribus cunctis quos adhuc in terris certare conspicimus, non habebunt ultra, quo intuitum cogitationis suae foras vel ad modicum mittant, habentes secum intus Deum, de cujus visione sempiterna gaudeant; habentes et
Abbreviated transcription (Latin):
brorum distinctione formet᷑. Atq
ideo non causa gestum sed diuini¬
numero templum edificaretur.
quo dierum numero corpus do¬
minicum: qd ꝑtemplum figu¬
rabatur inutero uirginali perfi.¬
cia portebat. Qd̾ autẽ ene¬
brari sancitum. ẽ: hoc ꝓfecto nos
ammonet: ut memoriã ce̾ dñice
resurrectionis. quam iã factam cre¬
dimus: ce nr̃e quam facturã sꝑa¬
mus. semꝑ animo retineamꝰ. Talit̾ q¬
que nos agamus: ut nõ adiudiciũ:
sed sic̃ dominꝰ his quibona egerĩt
ꝓmisit: resurgere mereamur adiui¬
tam. Nec sine discussione pretere¬
eundum: qd̾ dedicans templum
salomon: ubi compleiit preces des¬
cendit ignis ecelo: ce deuorauit ho¬
locausta &e uictimas. So locaus¬
ta namq ce iuctime ueri salomo¬
nis nos sumus. Holocausta. et
uictime summi regis: om̃s electi
&e insua alterutrum beatitudine:
&e insui conditoris conspecta cla-¬
ritate. semꝑ ardere letantur. Hinc
est enim: qd̾ quedã celestium uir¬

Expanded text:
brorum distinctione formetur; atque brorum distinctione formetur; atque ideo non casu gestum, sed divininumero templum aedificaretur, 98 quo dierum numero corpus Dominicum, quod per templum figurabatur, in utero virginali perfici oportebat. Quod autem Enbrari statutum est, hoc profecto nos admonet ut memoriam dominicae Resurrectionis, quam jam factam credimus, et nostrae, quam futuram speramus, semper in animo retineamus; taliterque nos agamus, ut non ad judicium, sed, sicut Dominus his qui bona egerunt promisit, resurgere mereamur ad vitam. Nec sine discussione praetereundum quod dedicans templum Salomon, ubi complevit preces, descendit ignis de coelo, et devoravit holocausta et victimas. Holocausta namque et victimae veri Salomonis nos sumus; holocausta et victimae summi Regis omnes electi et in sua alterutrum beatitudine, et in sui Conditoris conspecta claritate semper ardere laetantur. Hinc est enim quod quaedam coelestium vir
Abbreviated transcription (Latin):
sta uentura designat. Qd̾̃ templũ
ab hostib incensum: rursũ dño
miserante construitur: qd̵ abydo¬
latris qua inquinatum. denuo
suꝑne pietatis arcilio mundatur:
uarios sc̃e eccłie insinuat euentus.
Que nunc infidelium ꝑserutio¬
ne premitur: nunc aꝑsecutiõib
reddita liberior. tranquilla dño
quib dam suis membris: hostisan¬
tiqui ꝑiclitatatur insidiis: nũc
instante solertia doctorum fideliũ.
quos adhoram ꝑdere uidebatur.
ꝑ penitentiam iam castigatus re¬
tipit. Qd̾ uero templum secundo:
quadraginta c̾ sex annis edifica¬
tum. ẽ: ad significationẽ dominici
corporis qd̃ deuirgine assumpsit.
specialiter respicit. Dequo ip̃e iu¬
deis. Sol. uite inquit templum ħ¬
& intrib dieb excitabo illud. Qͥa
iudelicet solutum passione corpus
suũ: ipse chie tercia resuscitauit ad
uitam. Ferunt siquidem qͥa corpꝰ
hominis: quadragesimo sexto die
post conceptionis initium: ĩmem¬

Expanded text:
sta ventura designat. Quod templum sta ventura designat. Quod templum ab hostibus incensum rursum Domino miserante construitur; quod ab idololatris coinquinatum denuo, supernae pietatis auxilio, mundatur; varios sanctae Ecclesiae insinuat eventus, quae nunc infidelium persecutione premitur, nunc autem, persecutoribus reddita liberior, tranquillius, inquibusdam suis membris hostis antiqui periclitatur insidiis, nunc instante solertia doctorum fidelium, quos ad horam perdere videbatur, per poenitentiam jam castigatos recepit. Quod vero templum secundo quadraginta et sex annis aedificatum est, ad significationem Dominici corporis, quod de Virgine assumpsit, specialiter respicit. De quo ipse Judaeis: Solvite, inquit, templum hoc, in tribus diebus excitabo illud . Quia videlicet solutum passione corpus suum ipse die tertia resuscitavit ad vitam. Ferunt siquidem qui corpus hominis quadragesimo sexto die post conceptionis initium in mem
Abbreviated transcription (Latin):
quod edificauit: catholica eus ec¬
clesia. ẽ: quam deuniu̾sis ꝑorbem
credentib: quasi deuiuis lapidibꝰ
inunam sue fidei a̾ caritatis com¬
pagem aggregat. Q uod autẽ sep¬
tem annis edificatum.ẽ. templũ:
significat quia ꝑ totum huiꝰ scłitẽ¬
pus qd̾ septem dieb euoluitur.
desinit. Quod octauo anno dedi¬
catum. ẽ. & celeberruma illa acmax¬
ima sollempnitas: asalomone re¬
ge c̾ cunctis filiis isctꝰ temp̃r cõ¬
plete dedicationis. ẽ. exhibita:
insinuat mystice: quia ꝑfecto ĩ
fine mundi numero electorum
diu desiderate immortalitis. ẽ. se¬
cutura festiuitas. Et ꝑ acto u¬
uersalis resurrectionis miracło:
mox om̃s qui ad pacifici regis.
ueri scilicet salomonis regnũ ꝑ¬
tinent et̾na cum eo gaudia pa¬
trie celestis intrabunt. Nam
quia dñs nr̃ octaua die id. ẽ post
septimam sabb̃i resuscitari amor¬
te uoluit: recte numerus octona.¬
rius: nr̃e quoq resurrectionis fe¬

Expanded text:
quod aedificavit catholica ejus Ecquod aedificavit catholica ejus Ecclesia est, quam de universis per orbem credentibus, quasi de vivis lapidibus in unam suae fidei et caritatis compagem aggregat. Quod autem septem annis aedificatum est templum, significat quia per totum hujus saeculi tempus, quod septem diedesinit. Quod octavo anno dedicatum est, et celeberrima illa ac maxima solemnitas a Salomone rege cunctis filiis Israel tempore completae dedicationis exhibita, insinuat mystice quia, perfecto in fine mundi numero electorum, diu desideratae immortalitatis secura festivitas erit, et peracto universalis resurrectionis miraculo, mox omnes qui ad pacifici regis veri, scilicet Salomonis, regnum pertinent, aeterna cum eo gaudia patriae coelestis intrabunt. Nam quia Dominus noster octava die, id est, post septimam sabbati, resuscitari a morte voluit, recte numerus octonarius nostrae quoque resurrectionis fe
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotau: collecta exercitu ius¬
torum. adu̾sus antiochi duces ar¬
ma corripiens : eosq de iudea ex¬
pillens. ꝑ secutioni seuissime finẽ
inposuit.⁊Ac templum ab ydoloꝵ
ymaginib emuncdans: noua rur¬
sus altaria ce cetera uasa ornam̃¬
ta faciens atq intemplo reponens:
dedicauit ea simul cum templo.
Quod purificauit & renouauit
uicesima quinta die mensis noui:
qui apud nos appellatur decẽb̃:
su̾ adhyemem ꝑtinere. nulli. du¬
bium coustat. Etatuitq decretum
ut prediximus annis omnib diem
enceniorum: id .ẽ. innouationis
ac dedicationis templi: festa deuo¬
tioni celebrari. Que ꝓfecto onĩa
sicut apłs docet: intigura facta
sunt nr̃i. & propt̾ nos utiq serip¬
ta. Ideoq nobis solertius spirita.¬
li rationi discutienda. Salomon
quippe rex qui interp̾tatur paci¬
ficus: ip̃m redemptorem nr̃m ty¬
pice designat. De quo ysaias ait.
Multiplicabitur eius imꝑium:
a pacis non erit finis. Cemplũ

Expanded text:
sacerdotali, collecto exercitu jussacerdotali, collecto exercitu justorum, adversus Antiochi duces arma arripiens, eosque de Judaea expellens, persecutioni saevissimae finem imposuit; ac templum ab idolorum imaginibus emundans, nova rursus altaria et caetera vasa vel ornamenta faciens atque in templo reponens, dedicavit ea, simul cum templo, quod purificavit et renovavit vigesima quinta die mensis noni, qui apud nos vocatur December, et ad hiemem pertinere nulli dubium constat. Statuit decretum, ut praediximus, annis omnibus diem Encaeniorum idem innovationis ac dedicationis templi festa devotione celebrari. Quae profecto omnia, sicut Apostolus docet , in figura facta sunt nostri et propter nos utique scripta, ideoque nobis solertius spirituali ratione discutienda. Salomon quippe rex, qui interpretatur pacificus, ipsum Redemptorem nostrum typice designat; de quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis ejus non erit finis. Templum
Abbreviated transcription (Latin):
martium opus ad finẽ usq per¬
ductum. Cui uidelicet oͣꝑi prefue¬
runt duces plebis strenuissimi-
ut diximus: ⁊orobabes deregio ge¬
nere. c ihesus sacerdos magnus.
Sed c̾ ꝓphete ageus &ͥ tacharias
adiuuantes eos: atq aduersus in¬
sidias impedientum opus hosti¬
um: cor popłi corroborantes qͥn¬
de post annos ferme trecentes. et
quinquaginta sex rex nefandis¬
simus grecorum anthiocus. frau¬
de capta iherłm: templum idem
sordib ydolorum ꝓfanauit.Au¬
ferens inde. &r confringens altare
dm̃ aureũ: mensam ꝓpotitionis.
candelabrum luminis: & cetera
uasa templi aurea queinuenire
potuit. Sed &̾ intemplo: iouis
simulacrum statuit: populũq
tormentis ad sacrificandum ydolis
coegit. Quia ꝑsecutione multi
depopło ꝓ diuine legis custodia
trucidati sunt. Inter quosꝙe mat̾
illa septem filioꝵ: merite famo¬
sa. nobilissimam ꝓ dño cũ sobo¬
le martyrii coronam meruit. S
iudas machabeus cum degenere

Expanded text:
Martium, opus ad finem usque perMartium, opus ad finem usque perductum: cui videlicet tunc operi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut diximus, Zorobabel de regio sanguine, Jesus sacerdos magnus; sed et propheta Aggaeus, et Zacharias, adjuvantes eos, atque adversus insidias impedientium opus hostium cor populi corroborantes. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex nefandissimus Graecorum Antiochus, fraude capta Jerusalem, templum idem sordibus 97 idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, mensam propositionis, candelabrum luminis, et caetera vasa templi aurea, quae invenire potuit; sed et in templo Jovis simulacrum statuens, populumque tormentis ad sacrificandum idolis cogens. Qua persecutione multi de populo pro divinae legis custodia trucidati sunt; inter quos et mater illa septem filiorum merito famosa, nobilissima pro Domino cum sobole martyrii coronam meruit. Sed Judas Machabaeus, cum esset de genere
Abbreviated transcription (Latin):
b reuocaretur officiis. Iuxta qd̃ ad
tempus usq dominice incarnatioĩs
obseruatuim fuisse: modo cũ euuan
tionis. Quia salomon quidem
no decima die mensis septimi qͥca
nobis october appellatur: inmag
na gloria dedicauit. Que iudelica.
dies: & antea ꝑlegem erat statuta
sollempnis. Ita ut mea tab̾na¬
culum omne ꝑsingulos annos ma¬
lorib hostiis ex piari deberet. De¬
niq ⁊acharias pater beati baptis
te iohannis: eiscdem expͣiationib
adaltare deseruiens: adueniente
angło de dominice mysterio nati¬
uitatis: gaudioꝰ humane sal¬
uationis instruitur. Sed hoc tem¬
plum post annos quadringentos
triginta incenderunt chaldai et
iherosolimoꝵ urbe destructa: po¬
pulum isrł inbabyloniam ad dixx¬
ere captiuum. Qui post annos
septuaginta regnantib ꝑsis patri¬
am remissus: tusl rursusꝙ edifi¬
catum. ẽ. templum ꝑ annos qua¬
draginta sex: & tertia die mensis.
duo decimiquem nos uocamus

Expanded text:
bus revocaretur officiis, juxta quod ad bus revocaretur officiis, juxta quod ad tempus dominicae incarnationis observatum fuisse, modo cum legereedicationis, quia Salomon quidem est, decima die mensis septimi, qui a nobis October appellatur, in magna regni gloria dedicavit: quae, videlicet, dies et antea per legem erat statuta solemnis, ita ut in ea tabernaculum omne per singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias pater beati Joannis Baptistae, eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo de dominicae mysterio nativitatis gaudioque humanae salvationis instruitur. Sed templum hoc post annos quadringentos triginta incenderunt Chaldaei, et, Hierosolymorum urbe destructa, populum Israel in Babyloniam adduxere captivum: qui post annos septuaginta, regnantibus Persis, in patriam remissus, rursusque aedificatum est templum per annos quadraginta sex, et tertia die mensis duodecimi, quem nos vocamus
Abbreviated transcription (Latin):
tia filius ip̃e condempnat. Cõstat
namq quia ego ce pater: deuna
ꝑsona dici non potuit. Sumus de
uno. dici non congruit. Qua propt̾:
etiam sabellii errore cum ceteris ab¬
petri fides: quia dñm confessus
ait. Tu es xp̃c filius deiuiui. Het
q ͤ lectione ennangłica ꝓut dñs do¬
nauit. explanando franscurrimus.
Sed libet adhuc de enceniorum sol¬
lempnitate quam ce tunc iheroso-¬
limite &e nos hodie celebramus: fra¬
ternitati ur̃e latius disserere. Hoc
autẽ inprimis notandum. ẽ. quod
one euuangłica facta cognouimꝰ:
non ad primam templi dedicationẽ:
sed adultimam ꝑtinent. Qd̃ ex eo
facile collignur: quia hyeme facta
referuntur:. Prima siquidem eius
dedicatio: a salomone tempore au¬
tumpni. Media adorobabel ⁊ hicsu
sacerdote: tempore ueris. Ultima
aiuda machabeo tempore hyemis. ẽ.
facta. Quando specialit̾ constitutõ
.eẽ. legitur: ut eadem dedicatio. per
omnes annos inmemoriã sollempni¬

Expanded text:
tia Filius ipse condemnat. Constat tia Filius ipse condemnat. Constat enim quia ego et Pater de una persona dici non potuit, sumus de uno dici non congruit. Quapropter etiam Sabellii errore cum caeteris abPetri fides, qua Dominum confessus ait: Tu es Christus, Filius Dei vivi . Haec de lectione evangelica, prout Dominus donavit, explanando transcurrimus, sed libet adhuc de encaeniorum solemnitate, quam et tunc Hierosolymitae, et nos hodie celebramus, fraternitati vestrae latius disserere. Hoc autem in primis notandum est, quod one evangelica facta cognovimus, non ad primam dedicationem templi, sed ad ultimam pertinent, quod ex eo facile colligitur, quia hieme facta referuntur. Prima siquidem ejus dedicatio a Salomone, tempore autumni; media a Zorobabel, et a Jesu sacerdote, tempore veris; ultima a Juda Machabaeo, tempore hiemis est facta, quando specialiter constitutum esse legitur, ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemni