comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenoribus ac suꝑiorib suis. Ser
cũ redire ceꝑit ad illam ĩ cõmntabi¬
lẽ sapĩam. ꝙͣ to mag̾ ei apropĩquat
affectu pieratis. tanto mag̃ exten¬
or hõ corrũpitur. s intecior renouat᷑
dedie indiem. Omĩs q lux illa in¬
genii que adinfenora urgebat ad
supiora conuertitur. ⁊ aterrems quo¬
dam modo aufertur. ut magis ma¬
gisq hic seculo moriatur. ⁊ uita
eius abscondatur cũ xp̃o in deo. ⁊¬
Mutatur indetenus ad extenora
pro grediens. ⁊ ĩuira sua prohitiẽs
sapint. melus iidetur cum lau¬
datur petcator indesidenis ãe sue.
⁊ qui iniqua gent bñdicitur. Mu¬
ratur autem in melius cum ĩ tẽtio¬
nem ⁊ głiam suam atertenis q̃ in
hoc seculo apparent paulatim adu¬
tit. ⁊ ad supiora atq intenora cõnͥ¬
tit. ⁊ hoc terre .i. eis qui ĩrena sapi¬
unt. detenus uidetur. Unde illi ĩ¬
pii postremã infructuos amq agẽ¬
tes penitentiam. ħ ã int̾ multa dic¬

Expanded text:
terioribus ac superioribus suis; sed terioribus ac superioribus suis; sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad superiora conuertitur et a terrenis quodam modo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur et uita eius abscondatur cum Christo in deo. Mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et qui iniqua gerit benedicitur. mutatur autem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque interiora conuertit; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dic
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestum ẽ. ⁊ cui ius ad uerrẽti
facile cognitũ quod luna nõ auge¬
atur ad cculos nr̃os. nisi a sole rece¬
dendo. neq minnatur nisi adsolẽ
quod inpronerbiis legimꝰ. sapiẽs
sic̃ sol ꝑmanet. stultus añt sicut lu¬
na muratur. Et quis ẽ sapiens ꝗ
ꝑmanet. nͥ solille iustitie te quo
dicitur. Ortus ẽ mͥ iustitie sol. Et
ꝙ̃ sibi ñ fuisse ortum indie nouis¬
sima ꝑlangentes ĩpii dicturisunt.
Et iustitie lum̃ nõ illux̾ nob̃. a sol
nõ est ortus nob̃. nam istum carnis
oculis iusibilem solẽ oriri facit sr̃
bonos ⁊ malos dñs. q q̃ fluit suꝑ
iustos ⁊ minstos. Ducuntur aũt se¬
ꝑe exreb insibilib ad inin sibilia
congruc similitudines. Os ergo
ẽ ille stultus qui tam quã luna my
tatur. nisi adam ĩ quo om̃s peccaue¬
runt. Aĩa quippe huãna recetens
asole iustitie. abilla.s. interna cõ¬
templatione ĩ cõmutabilis iũ ratiꝰ.
om̃es iires suas intrena cõu̾tit. et
eo magis magisq obscuratur ĩ in¬

Expanded text:
manifestum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem quod in prouerbiis legimus: Sapiens sicut sol permanet, stultus autem sicut luna mutatur. et quis est sapiens, qui permanet, nisi sol ille iustitiae, de quo dicitur: Ortus est mihi iustitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die nouissima plangentes impii dicturi sunt: Et iustitiae lumen non inluxit nobis et sol non ortus est nobis? nam istum carnis oculis uisibilem solem oriri facit super bonos et malos deus, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducuntur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est iltatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae-ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis ueritatis — omnes uires suas in terrena conuertit et eo magis magisque obscuratur in in
Abbreviated transcription (Latin):
qm ño duo dii pat̾ et filius. nec
nee roe tñpat̾ qui filius. nec idẽ
filius qui pat. nec ide sp̃s sẽs qui
pat̾ aut filius qm̃ tres sunt pat̾
et filius et sp̃s sc̃s. s ip̃a trinitas¬

Expanded text:
m non duo dii Pater et Filius; nec Nec idem tamen Pater qui Filius, nec idem Filius qui Pater, nec idem Spiritus sanctus qui Pater aut Filius, quoniam tres sunt, Pater, et Filius, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtas sr̾alis et ꝯsu̾stantialis am¬
boꝵ. S si nichil ẽ aliud bonitas
diuina ꝙͣ scĩtas. profecto etilla.
diligentia ioĩs ẽ. nõ p̃sũptionis
audatia. ut in oꝑib d ei secreto
quodam loquedi modo quo nr̃a
exerteatur intẽtio eade nob̾ in¬
sinuat intelligatur trinitas ⁊
nnãꝙͣ q creatura quis fecerit
y quĩo fecerit łꝑ quid fecei̾t pat̾
qͣ ꝓpe in telligatur uerbi quidi¬
rit ut fiat ꝙ aute illo dicente
est in eo uo ꝙ dicititur iidit
deus ꝙ bonu est satis significat
deum nulla neccitate nulla sue
cuiꝙͣ utilitatis indigẽtia s so¬
la bonitate fecisse ꝙ fõn ẽ.i. qr¬
dicitur. ut res que fea est cõgru¬
ere bonitati ꝑꝑ quaz fċa est uidi¬
cetur. que bonitas si sp̃s ses rec¬
te intelligituruniu sa nob trin¬
et beatitudo. naz si queratur ude
sit deus ea condidit. si unde sa¬
piens adeo illuminatur. Si ude
sit felix deo fruitur sb sistẽs mo¬
dificatur ꝯtẽplans illustratur.ĩ¬

Expanded text:
substantialis et consubstantialis amborum. Sed si nihil aliud est bonitas divina quam sanctitas, profecto et illa diligentia rationis est, non praesumptionis audacia, ut in operibus Dei secreto quodam loquendi modo, quo nostra exerceatur intentio, eadem nobis insinuata intelligatur Trinitas, unamquamque creaturam quis fecerit, per quid fecerit, propter quid fecerit. Pater quippe intelligitur Verbi, qui dixit, Fiat. Quod autem illo dicente est. In eo vero quod dicitur, Vidit Deus quia bonum est; satis significatur, Deum nulla necessitate, nulla suae cujusquam utilitatis indigentia, sed sola bonitate fecisse quod fdicitur, ut res quae facta est, congruere bonitati propter quam facta est, indicetur. Quae bonitas si Spiritus sanctus recte intelligitur, universa nobis Triniet beatitudo. Nam si quaeratur unde sit, Deus eam condidit: si unde sit sapiens, a Deo illuminatur: si unde sit felix, Deo fruitur: subsistens modificatur, contemplans illustratur, in
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpori s̾oitus nõ ẽ. qm̃ q̃ futura
erant ꝑ singula tp̃ra indei scĩa
nulla sunt tp̃ra. ssõ ergo credat᷑
hora passionis diũ tanto urgen¬
te uenisse. s deo potius oromãte.
tulit cruce. nec sydera coger̃t
mori syderi cõditore. qui inten¬
poralis cum patre. sic tp̃s quo cã¬
ne moreref ꝙ admodu et quo
de matre nascẽtur elegit¬

Expanded text:
subditus non est. Quoniam quae futura erant per singula tempora, in Dei sapientia nulla sunt tempora. Non ergo credatur hora passionis Domini fato urgente venisse, sed Deo potius ordinante. tulit crucem; nec sidera coegerunt mori siderum conditorem: qui intemporalis cum Patre, sic tempus quo carne moreretur, quemadmodum et quo de matre nasceretur, elegit
Abbreviated transcription (Latin):
figuratus ẽ.nec eiĩ negant ĩcruciꝰ
cornib taurũ qui in illo ꝯgnoscit
maxima uictima ĩ isto requiem
cum iuenimus. Uere sabatiz amꝰ
Et lune noue obẜuatio iute noue
est scĩficatio et paschanostium ĩ mo¬
tis est et ueĩtatis fẽmentũ nõ ha¬
bẽs uetustatis. Et siqua sunt alia
inquib nunc inmoran nõ opus ẽ
que illis uet̾ib adumbrata sunt
signis et iusto hñt fine cuius re¬
gni nõ enit finis inisto qui ppe opo
tebat oĩa implei qui uenit le ge̾
et ꝓpħas nõ soluẽ s imple̾ pro inde
illa uetera signa reꝵ nõ enacuau̾
arguedo si inmutat implẽdo ut
alia eent que nũtiarẽt ueĩsse iar¬

Expanded text:
figuratur: nec eum negafiguratur: nec eum negacornibus taurum, qui in illo cognoscit maximam victimam. In illo requiem cum invenimus, vere sabbatizamus, et lunae novae observatio, vitae novae est sanctificatio, et Pascha nostrum est Chtas veritatis fermentum non habein quibus nunc immorari non opus est, quae illis veteribus adumbrata sunt signis, in isto habent finem, cujus regni non erit finis . In illo quippe omnia oportebat impleri, qui venit legem et prophetas non solvere, sed implere. Proinde illa vetera signa rerum non evacuavit arguendo, sed mutavit implendo, ut alia essent quae nuntiarent venisse ja
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti ueteĩs libros. quãm nõ uetẽa
s noua sacram̾ta ẜuamus. dñt eĩ
nob̾ quidapud nos facit lectio le
camib quas lex dicit ĩm̃das/ nec
sabbata et neomenias et dies fe¬
uictimis pecoꝵ deo sacrificamus i
nec pascha ĩ oue et açimis simili
celebramus et siq̃ aliauetera sacͣ¬
m̃ta que geneãli uocabulo. Unbraᷤ
futuroꝵ appellat apłus qr ea sigͥ¬
reuelata ꝑspicius ut remota u¬
bra iideoꝵ luce ꝑfiueremur de q̃b
sigillati nini eẽt longum dispu¬
tate. que ad modum exuẽdonete¬
re hoĩe cutũcidimus nõ ĩ expolia¬
tioe corporis camis et quos çibos
uitant inpeccorib uitamus ĩ moĩ¬
b et exibemus corpora nr̃a hostia
uiua sc̃a deo placete. Cui et aĩa:
nr̃as indesidenis scĩs pro sanguie
intelligẽtes effundimus et xp̃i
uelut angͥ inmaculati sanguine
ab õĩ iniquitate mundamur qui
pꝑ similitudine camis pec̃ci etia
capͥno peccore inueterib sacrifitii

Expanded text:
umenti Veteris libros, quia jam non vetera, sed nova sacramenta servamus. Dicunt enim nobis, Quid apud vos facit lectio Legcarnibus quas Lex dicit immundas, nec sabbata et neomenias et dies fevictimis pecorum sacrificamus Deo, nec Pascha in ove et azymis similiter celebramus: et si qua alia vetera sacramenta generali vocabulo umbras futurorum appellat Apostolus , quia ea signrevelata suscepimus, ut remota umbra nuda eorum luce frueremur. De quibus singillatim nimis longum est disputare quemadmodum exuendo veterem hominem circumcidimur, non in exspoliatione corporis carnis; et quos cibos vitant in pecoribus, vitamus in moribus; et exhibemus corpora nostra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, cui et animas nostras in desideriis sanctis pro sanguine intelligenter effundimus, et Christi velut agni immaculati sanguine ab omni iniquitate mundamur. Qui propter similitudinem carnis peccati etiam caprino pecore in veteribus sacrificiis
Abbreviated transcription (Latin):
Non frustra instituta sunt potas
regis is gladii cognitoris ungu¬
le camnificis aima militis. disci¬
malos uiuunt boni Nũꝗo tñ pro¬
nũtiandi sunt boni qui taliame¬
tuendo nõ peccant. nõ eĩ bonus ẽ
qui sapĩa timore pene s amorer

Expanded text:
ne frustra instituta sunt potestas regis, ius gladii cognitoris, ungulae carnificis, arma militis, discimalos uiuunt boni, non quia boni pronuntiandi sunt, qui talia metuendo non peccant — non enim bonus est quispiam timo
Abbreviated transcription (Latin):
ma de scrptinis scĩs que ponẽ ĩstitui
prius eligenda sunt delibris testam̃¬
ti nomi. postea deneteis. ꝙ̃uis enmi
uetera priora sint tp̃r. noua tñ ante¬
ponẽda sunt dignitate qm̃ illa uete¬
ra p̃conia sunt nouoꝵ.noua ergo po¬
nemus prius que ut firmius ꝓbemiꝰ
assumũtur et uetera muetenb
hñtur lex et ꝓpħe innouis aũt euã¬
e testificata ꝑ lege et ꝓpħas iusti¬
credunt. hec iustitia dei ad nouum
ꝑtinet testam̃tu. et testimonium
ht̃ aueteib libris hor ẽ alege et pro¬
phetis prius igitur ip̃a cã ẽ ponẽta
et postea testes introducẽdi. hunc
et ip̃e iħs xp̃s ordine ẜuãdum esse
demostrãs. scrba in quid eniditus
in regno dei similiẽ uiro patri fa¬
milias ꝓferẽtide theçauro suo no¬
na et uetera. nõ dixĩt uetẽa et no¬
ua qd̾ utiq dixiss nisi maluisset i¬

Expanded text:
a de scripturis sanctis, quae ponere institui, prius eligenda sunt de libris instrumenti noui, postea de ueteris. Quamuis enim uetera priora sint tempore, noua tamen anteponenda sunt dignitate, quoniam illa uetera praeconia sunt nouorum. Noua igitur ponentur prius, quae ut firmius probemus, adsumentur et uetera. In ueteribus habentur lex et prophetae, in nouis euanest, testificata per legem et prophetas; iusticredunt. Haec iustitia Dei ad nouum pertinet testamentum et testimonium habet a ueteribus libris, hoc est lege ac prophetis. Prius igitur ipsa causa ponenda est, et postea testes introducendi. Hunc et ipse Christus Iesus ordinem seruandum esse demonstrans: Scriba, inquit, eruditus in regno Dei similis est uiro patri familias proferenti de thesauro suo noua et uetera. Non dixit: \'Vetera et noua\', quod utique dixisset, nisi maluisset
Abbreviated transcription (Latin):
digenus. ⁊ propr̾ ñ nulla que uera¬
aiter sensit amantes plarone. dñt
git ĩlibris dexe publica tustiꝰut cũ lu¬
xisse potiꝰ quã qd̾ id ueñi ec̃t affirnet¬
dicere uoluisse. Inducit ẽ boĩem re¬
surrexisse ⁊ narrasse quedã q̃ platom¬
cis dispuratioĩb congruebãt. labeo ᷤ q̃
duos dic̃ uno die fuisse defuctos et cc¬
curisse inuicem ĩ quodã cõputo. de¬
inde ad corpora sua uissos fuisse reme¬
are. ⁊ constituisse int̾se amicos se eẽ
uicturos. atq ita eẽ factum. donee po¬
stea morerentur. S isti auctores ta¬
lem resurrectionẽ corporis fcãm fuis¬
se narranĩt qualis fuit coꝵ quos res¬
rexisse nonimꝰ. ⁊ huic qdẽ reditos in

Expanded text:
ndi genus et propter nonnulla, quae ueraciter sensit, amantes Platonem dicunt git in libris de re publica Tullius, ut eum lusisse potius, quam quod id uerum esset, adfirinem reuixisse et narrasse quaedam, quae Platonicis disputationibus congruebant. Labeo etiam duos dicit uno die fuisse defunctos et occurrisse inuicem in quodam compito, deinde ad corpora sua iussos fuisse remeare et constituisse inter se amicos se esse uicturos, atque ita esse factum, donec postea morerentur. sed isti auctores talem resurrectionem corporis factam fuisse narrarunt, quales fuerunt eorum, quos resurrexisse nouimus et huic quidem re
Abbreviated transcription (Latin):
nec tñ anob̾ p̃ scĩditur aquib pro¬
tialit̾ unum. Qũo trinus et unꝰ
deus nõ localit̾ s ubiq es et nõ
ꝑticulatim ubiqr es s ubiq totꝰ
ubiq psens. sine situ et loco et
repositum ẽ qñ uidebimus te dnẽ.
et tanto unus ꝗ sa ꝑ syicatius ⁊¬
ꝙͣto hic uixent purius qr muoi
corde teste scriptura deu nidebũt
Aꝑte nãq in debitur. cũcta men¬
tis de t̾sa caligine. quo filius ori
sioe producitur et anobis ꝓferẽ¬
rib nõ p̃cĩditur. Quo et uiumi
dimsibilit tria. et tria indiuisibilit̾
estis unu. uisa eĩm claritas ate
patefatiet nob̃ tue maiestatis.
sp̃ẽm. et purum in tuitum mẽti
rapiens sẜ̾ leuabit. s ip̃a clantaᷤᷤ
ña est. et ip̃a ña claritas est.que
nimitu nisio nunc fide inchoat᷑.
s tunc inspẽ ꝑ ficietur qnͣ sapĩa

Expanded text:
nec tamen a vobis praeceditur, a quibus protialiter unum; quomodo trinus et unus Deus, non localiter, sed ubique es; et non particulatim ubique es, sed ubique totus, ubique praesens sine situ et loco et repositum est, quia videbimus te, Domine: et tanto unusquisque perspicacius, quanto hic vixerit purius. Quia mundi corde, teste Scriptura, Deum videbunt . Aperte namque videbitur cuncta mentis jam detersa caligine, quomodo Filius qui sionem producitur, a vobis proferentibus non praeitur; quomodo et unum divisibiliter tria, et tria indivisibiliter estis unum. Visa enim claritas ad impatefactam nobis tuae majestatis speciem purum amantis intuitum mentis rapiens sublevabit. Sed ipsa claritas natura est, et ipsa natura claritas est. Quae nimirum visio nunc fide inchoatur, sed tunc in specie perficietur, quando Sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ritate tua ꝑ quã te intelligimus.
nulla ex ꝑte tibi dissimilez q̃ fora
ẽ om̃i et que sola implet hoc ꝙ appe¬
tunt oĩa. Simulq ip̃m utrinsque
donu quo beata sunt. q̃ cũq bt̃a sũt
inte. et cum te colimus et adoram

Expanded text:
ritatem tuam, per quam te intelligimus, nulla ex parte tibi dissimilem, quae forma est omnium et quae sola implet, quod appetunt omnia, simulque ipsum utriusque donum, quo beata sunt, quaecunque beata sunt in te, et cum te colimus et adoram
Abbreviated transcription (Latin):
bros geneseos multiplicit᷑ quã potiu
reuesam. protuliq sentẽtias deu̾bis
ad excirationẽ nr̃am obscure positis
no aliquid unũ rem̃e affirmãs cũ pre¬
uidicio alrenuis ex poĩtoĩs forrasse
melioris. ur pro suo modulo eligat

Expanded text:
bri Geneseos multipliciter, quantum potui, enucleaui protulique sententias de uerbis ad exercitationem nostram obscure positis, non aliquid unum temere adfirmans cum praeiudicio alterius expositionis fortasse melioris, ut pro suo modulo eligat
Abbreviated transcription (Latin):
er oẽs desunt cui una defuenta
surdentia eĩm nec ignaua nec ĩ¬
iusta nec intẽpans põt eẽ. nam
si aliquid hoꝵ defuerit prudẽtia
non ent. porro prudentia tune e¬
nt. si et fortis et iusta et tẽꝑans
sit ꝓfecto ubi fuerit secum heci¬
ht ceteras. Sic et fortitudo ĩpen¬
dens ẽe nõ põt uł intepas uł in¬
iusta. Sic temperãtia necẽ ẽ ut
prudens fortis et iusta sit. Sic
iustitia non ẽ. si nõ fuent pides
fortis et tẽꝑans. Ita ubi est una
aliqua eaꝵ. et alie similit̾ sũt ubi
au̾t aliedesũt. una illax nõ ẽ etia

Expanded text:
et omnes deesse, cui una defuerit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam si aliquid horum fuerit, prudentia non erit. porro si prudentia tunc erit, si et fortis et iusta et temperans sit, profecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudo inprudens esse non potest uel intemperans uel iniusta; sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et iusta sit; sic iustitia non est, si non sit prudens, fortis et temperans. ita ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt; ubi autem aliae desunt, uera illa non est, eti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑare. mimi cũ ut amicũ diligẽ. Cõ¬
uitia ⁊ cõtumelias irascẽtim̃ sub sti¬
nẽ. nõ respontẽ. ĩ uirias cito obliuis¬
ci.offensionũ mãñi ignoscẽ. aduẽiã
cõcetenda semꝑ ꝑatũ ẽẽ. aliena non
cõcupiscẽ. nec occasione qual aufer
tientẽ po tare. hospitem collig̃e. nud̃r
oꝑire. insirare languidñ. requirẽ car¬
ceratũ. consolan tristem. afflicto ⁊ lu¬
genti conꝑati. nõ hñti ꝑrebere neccĩa.
uictum ⁊ uestimetum diuidere. cũ
egeno amplecti ĩdigenã. fouere do¬
mesticũ. amare peregrinũ. redim̃e
captiuũ. susciꝑe adueña. tuen pn¬
pillum. ⁊ orphano suffragan. uidũ

Expanded text:
rare; inimicum et amicum 64 diligere; conrare; inimicum et amicum 64 diligere; convicia et contumelias irascentium sustinere, non rependere, injurias cito oblivisci, offensori meo ignoscere, ad veniam concedendam semper paratam esse: aliena non concupiscere, nec occasione qualibet auferrtientem potare, hospitem colligere, nudum operire, visitare languidum, requirere carceratum, consolari tristem, afflicto et lugenti compati, non habenti praebere necessaria, victum et vestitum dividere cum egeno, amplecti indigenam, fovere domesticum, amare peregrinum, redimere captivum, suscipere advenam, tueri pupillum et orphanum, suffragari viduae,
Abbreviated transcription (Latin):
nen t̾ timere. te amare. te diligere. tͦ
ꝑcepra senare / pacẽ cũ omĩb sine do¬
lo reriñe. ĩdiscordes sine simulatioẽ
ad concordiã prouocare. canitatẽ cũc¬
tis in simulatã offerre. nullũ scãdali¬
çare. nulli me p̾ferre. s om̃ib ĩfeno¬
ꝑꝑ timorẽ potẽtũ s ob altissimũ exhi¬
bere seniorib obediẽtiã. ⁊ caritatem
equalib offerre. Grãm opornune di¬
lectionis inmoribꝰ ostẽdere. fratña
onera siue picula equa nimit sustine.
Cũctis prodẽe non ob ẽẽ. nulli nocere
uł aduers ari nullũ calũpnian. nulli
offendiculũ poñe. nillũ iudicare. nł¬
li detraħe. nulli iniuriosũ ẽẽ. nulluiꝰ
carpere uitaz. nullius explorare semi¬
ram.S de me ip̃o tm̃ eẽ sollicitũ ma¬
lũ pro malo nequaqũa repentͣe. ĩuuri¬
anum mã tũ nec memor ẽ ẽẽ nullate¬
nus nec ĩdicẽ. S ĩ omi bonitate su¬
pãe malitiã. Maledicẽti bñdictioe

Expanded text:
timere, te amare, te diligere, tua praecepta servare, pacem cum omnibus sine dolo retinere, discordes sine simulatione ad concordiam provocare, charitatem cunctis insimulatam offerre, nullum scandalizare, nulli me praeferre, sed omnibus inferiopropter timorem potentum, sed ob Altissimum exhibere; senioribus obedientiam, et charitatem aequalibus offerre: gratiam opportunae dilectionis junioribus ostendere; fraterna onera sive pericula aequanimiter sustinere; cunctis simul prodesse, non obesse; nulli nocere, nulli adversari, nullum calumniari, nulli offendiculum ponere, nullum judicare, nulli detrahere, nulli injuriosam esse, nullius carpere vitam, nullius explorare semitam, sed de me ipsa tantum esse sollicitam, malum pro malo nequaquam rependere; injuriarum mearum nec memorem esse ullatenus nec vindicem, sed in omni bonitate superare malitiam; maledicenti benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e est cõtristar possit cũ habeat eter¬
na uita atq incomutabile beati¬
tudine magis q sit ip̃a et̾na et in¬
cõmutabilis beacitudo. s qr in scĩs ⁊
habitat ut eos ipleat cãitate qua
ncͣce ẽ ut hoies et tp̃re gaudeãt pro¬
fectu fideliu et bonis oꝑib et ideo
ncce ẽ ut etia cõtristẽtur lapsuuł
peccatis eoꝵ de quoꝵ fide ac pietate
gaidebant. q̃ tristitia laudabilis ẽ.
eos mesti ficent. hii maxime quos
bonos fuiss e siue nouerunt suie cre¬
deoenit. que profecto tristitia non
solum nõ culpanda. ueni etia p̃cipue
laudãda ac ꝓredicada ẽ.

Expanded text:
potest; cum habeat aeternam atque incommutabilem beatitudinem, magisque sit ipsa aeterna et incommutabilis beatitudo. Sed quia ita in sanctis habitat, ut eos impleat charitate, qua necesse est ut homines ex tempore gaudeant profectu fidelium et bonis operibus; et ideo necesse est etiam contristentur lapsu uel peccatis eorum, de quorum fide ac pietate gaudebant — quae tristitia laudabilis est, mali maestificent, hi maxime, quos bonos fuisse siue nouerunt siue crediderunt. quae profecto tristitia non solum non culpanda, uerum etiam praecipue laudanda ac praedicanda est.
Abbreviated transcription (Latin):
tas. in quo nullus xp̃ianitatis
ẽ actus in quo cõ u̾satio nulla ẽ¬
iustitie. s nequitie impietatis
et scelens. Illu xp̃ianu putas
qui oporimit miẜnu. qui panpe¬
re granat. quires cõcupiscit a¬
alenas qui ut sediuite faciat
płres efficit indigẽtes. qui lucnꝰ
gandet inustis q̃ dealienis la¬
ctiiis cibum cupit ꝗ misoru
dicatur incenitu. Cmus os assi¬
duo mdatio uiolatur cuius lin¬
gua nõ mnsi indigna et obsce¬
n̾a et scelerata loquitur et tur¬
pia. Cui cum iubeatur distriby¬
ere sua. inuadit aliena. Et ao
ecͣea talis audẽt̾ accedit et te¬
mẽ et ĩ portune expãdit ĩpias
manus illiccito raptu et insõ
tus aut curpia p̾çes ad dnmi
qͣi nichil sibi conscuis fudit ɨ
Quid agis in prudens et mis
ꝗd te maiori pccor onere grauaᷤᷤ
iunaz utogas. Quid ad prouo¬
candim ẽius celenus iraz te
stimonio pene tue sceleratas
ad deu porrigis manus ad aᷤᷤᷤ
ille nõ respicit. qui nõ nisi scãᷤ

Expanded text:
is est actus, in quo conversatio nulla justitiae est, sed nequitia, impietas et scelus? Illum Christianum putas, qui opprimit miserum, qui pauperem gravat, qui res concupiscit alienas, qui ut se divitem faciat, plures efficit indigentes, qui lucris gaudet injustis, qui de alienis lacrymis cibum capit, qui miserorum ditatur interitu, cujus os assidue mendacio violatur, cujus labia non nisi indigna et obscena et scelesta loquuntur et turpia, cui cum jubeatur distribuere sua, invadit aliena? Et ad ecclesiam talis audenter accedit, et temere et importune expandit impias manus illicito raptu et insonttus aut turpia, preces ad Dominum, quasi nihil sibi mali conscius, fundit. Quid agis impudens et miser? Quid te majorum peccatorum onere gravas? juriam irrogas? Quid ad provocandam celerius ejus iram in testimonium poenae tuae sceleratas ad Deum porrigis manus, ad quas ille non respicit, qui non nisi sanctas
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias cõtẽpistis filioꝵ hoĩum
ex quib genuissetis filios hoĩum
toto corde amate spetiosum forma
p̾ filiis hoium. uacat eĩm uob̃̾. libe¬
rum est cor acõ ingalib uĩculis. In¬
spicite pulcritudĩne amatoris ⁊¬
eum cogitate eqͣle pr̃i su̾ditũ et
matri. q incelis dnante et ĩ t̾ris

Expanded text:
nuptias contempsistis filiorum hominum, ex quibus gigneretis filios hominum, toto corde amate speciosum forma prae filiis hominum: vacat vobis, liberum est cor a conjugalibus vinculis. Inspicite pulchritudinem amatoris vestri: cogitate aequalem Patri, subditum et matri; etiam in coelis dominantem, et in terris
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u ergo scĩficati dolu hãnt. incolũ¬
ba demostratus e. ne simplicitas fugi¬
da remaneat in igne demostratũ est
Nos ergo sic estote simplices. ut sici
fenẽtes. Et femuor ũr in lingius
sit. nolite tacẽ ardẽtib linguis lo¬
quetes acceditis pigros.

Expanded text:
Spiritu sanctificati dolum habeant, in columba demonstratum est: ne simplicitas frigida remaneat, in igne demonstratum estntum sic estote simplices, ut sitis ferventes; et fervor vester in linguis sit. Nolite tacere; ardentibus linguis loquentes, accendite frigidos.
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ cura sibi cõmissaẽ uroicemus
eu cõt᷑ ẜceptum dni facẽ de crastino ẽẽ
hre dignatus ẽ cũ peccunia unde usi¬
b necessanis quid ꝗd opus fuiss pre¬
beret᷑. quoꝵ loculoꝵ custos et fur sic̃
scriptu ẽ. u̾toas fiut qui eum tradi¬
re siquis humano more i sta procuẽt
s siquis ppistadeo militet ut in opĩ¬
b suis nõ regnu dei s istoꝵ acquisitiõe
intueantur.

Expanded text:
ura commissa est, judicemus eum contra paeceptum Domini facere, et de crastino esse habere dignatus est cum pecunia unde usibus necessariis quidquid opus fuisset praeberetur, quorum loculorum custos et fur, sicut scriptum est, Judas fuit qui eum tradire, si quis humano more ista procuret, sed si quis propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisitionem intueatur.
Abbreviated transcription (Latin):
et dedican posuit ufidei fudam̃¬
to. Illa illum amãdo eẽ deum cẽ¬
droit.ista istuz eẽ deu credẽdo i¬
amauit. Sic̃ ergo pcessit unde
amaret illa et de amato iam
libent̾ etia falsum bonum cred̾¬
ret ita p̃cesit un ista credẽt uti
ueru erat amaret. Exceptis eĩ
tot et tantis miraculis que per¬

Expanded text:
et dedicari, posuit in fidei fundamento. Illa illum amando esse deum credidit, ista istum Deum esse credendo amavit. Sicut ergo praecessit unde amaret illa, et de amato jam libenter etiam falsum bonum crederet; ita praecessit unde ista crederet, ut quod verum erat amaret. Exceptis enim tot et tantis miraculis, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
ẜpens aute tp̃s mortalitatis huiꝰ.
mors eim aspente propinata est.
ranꝙͣ ergo cadentes de manu dñ
uicti xp̃i noĩe cum in eius corpus
trasferuntur. tanꝙͣ aẜpẽte moysi
deuorantur. tunc redeat regnum
dei ad manu dei. s ħ erit in finer¬

Expanded text:
pens autem, tempus mortalitatis hujus: mors enim a serpente propinata est. Tanquam ergo cadentes de manu Domini uicti Christi nomine; cum in eius corpus transferuntur, tamquam a serpente Mosi deuorantur, donec redeat regnum dei ad manum dei, sed in fine
Abbreviated transcription (Latin):
.5. Necͣce nobis ẽ quoscũq ne¬
gligentes. aut secrete aut publi¬
ce castigare. S qñ corripimus. il¬
le que corripimus.si malus est
attendit. a quo cornpiatur. ⁊ fa¬
cilius ĩcorreptore quam ĩse libẽ¬
ter agnoscit quod corngat. ⁊ si
uera inuenĩt que ⁊ ip̃e dicat in eo
aquo corripitur gandet. Quã to
melius ganderer de sua sanirate
correctus. quã dealieno langore
contentus: Ecce puto necum esse
ꝙ dicis. Ĩueĩsti aliquid in hõie a
quo rep̾ hensus es. tam̃ ꝑ illumti¬
bi u̾itas loquebatur ꝑmalũ ꝑ ini¬
quũ m̃itas tͥ loquebatur. Queris
quid rep̃ hendas ĩ hoĩe. q̃ueĩ potinꝰ
quid rep̾hendat᷑ ĩ uitate. Uelis
nolis illa ẽ adu̾sana tua ĩ quañ
ĩuenis quod accuses. illam faca¬
micam sipotes. Ad uersanus timꝰ
sermo dei ẽ. proferat eũ pecc̃or. ꝓ¬
ferat cũ iustus. sermo dei est. i¬

Expanded text:
 necesse nobis est quoscumque negligentes aut secrete aut publice castigare. Sed quando corripimus, ille quem corripimus, si malus est, attendit a quo corripiatur; et facilius in correptore suo quam in se libenter agnoscit quod corrigat. Et si vera invenerit, quae et ipse dicat in eum a quo corripitur, gaudet. Quando melius gauderet de sua sanitate correctus, quam de alieno languore correptus? Ecce puta verum esse quod dicis; invenisti aliquid in homine a quo reprehensus es: tamen per illum tibi veritas loquebatur; per malum, per iniquum tibi veritas loquebatur. Quaeris quid reprehendas in homine: inveni potius quid reprehendas in veritate. Velis nolis, illa est adversaria tua, in qua non invenis quod accuses. Illam fac amicam, si potes. Adversarius tuus sermo Dei est: proferat eum peccator, proferat eum justus; sermo Dei est, i
Abbreviated transcription (Latin):
illud lignu cui nẽuor senies ut meli¬
ore sonum reddat incunbie ꝙ lignũ
quippe fit exsiccato atq firmato cho¬
ruslaudat deum qñ eum landat pa
cata sotietas. laudate eum incordis
et organo cordas ht̃ et ꝑ psalterium
et cythata que suꝑius cõmemorata
que inflant᷑ follib. ꝙ genus significa¬
si ẽ ordinãt᷑ in organo. hẽbunt ei scĩ
tias suas cosonantes nõ dissonãtes
.i. cõsentiẽtes nõ dissentiẽtes. sic̃ fit
suauissimus cantus ex diu̾sis quidẽ

Expanded text:
illud lignum, cui nervorum series, ut meliorem sonum reddat, incumbit: quod lignum quippe fit tympanum exsiccato atque firmato. Chorus laudat Deum, quando laudat eum pacata societas. «Laudate eum in chordis et organo.» Chordas habet et psalterium et cithara, quae superius commemorata quae inflantur follibus: quod genus significasicut ordinatur in organo. Habebunt enim tiam ad suos consonantes, non dissonantes, id est, consentientes, non dissentientes, sicut fit suavissimus cantus ex diversis quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ. Siẽ cẽptatio cuproitatis tri¬
nae. ita et teptatio timoris tna
ẽ. Cupiditati que incun ositate ẽ
opponitur timor mortis. sic̃ eũ il
la cognosçẽdax reꝵ est aniditas ⁊
ita iste metus amittẽde talis noti¬
cie. Cupiditati uõ honoꝵ ułlaudiꝰ
opponitur timor ignominie et con¬
tumeliaꝵ. Cuproitati aũt uolup¬
tatis opponitur timor doloris. Non
ab ẜ de aũt intelligitur. ꝑꝑ trinam
tẽptatioe passionis ter dñ orasse
ut trãfiret calix. s potius ut ĩple¬
retur uolũtas prĩs.

Expanded text:
 Sicut tentatio cupiditatis trina est, ita etiam tentatio timoris trina st. Cupiditati quae in curiositate est, opponitur timor mortis: sicut enim in illa cognoscendarum rerum est aviditas, ita in ista metus amittendae talis notitiae. Cupiditati vero honorum vel laudis, opponitur timor ignominiae et contumeliarum. Cupiditati autem voluptatis, opponitur timor doloris. Non absurde ergo intelligitur propter trinam tentationem passionis, ter Dominum orasse ut transiret calix; sed ita ut potius impleretur voluntas Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
ne assũtio illa humane nature
ad dño fcã ẽ/ atq intota illa uen¬
tate susceptioĩs principale u̾bum
ẽ. extrema atq ultima caro. uolẽ
eĩ euagelista cõmẽdare pronobi
dilectioe huilitatis dei qui se hũili¬
aueĩt. et quo usq se huiliaueit ex¬
primes. n̾ bum camez qznomina¬
in fẽior. came uõ p̾stantior magiꝰ

Expanded text:
nem assumptio illa humanae naturae a Domino facta est, atque in tota illa unitate susceptionis principaliter Verbum est, extrema autem atque ultima caro. Volens itaque Evangelista commendare pro nobis dejectionem humilitatis Dei, qui sese humiliaverit, et quousque humiliaverit exprimens, Verbum carnemque nominainferi
Abbreviated transcription (Latin):
diit qui spem sua in hoc scło ponũt
aufertur ꝙ intebat foris nichil re¬
manet intus nisi fumus male cõ¬
scĩe. uñ se consolentur nõ hñt. nõ
hũt quo foris exeant nõ hñt quo
intro redeant. deẜti põpa scłani in¬
anes gr̃a spuali usẽ humiliantur
et multis fac̃ ds ista iusto tprer
nõ uidẽt᷑ uigilaẽ diuina prouidẽ¬
tia. si oĩb façẽt nõ ẜuaret diina
lerare nõ ĩclictam retribue̾. Uin¬
catus ẽ xp̃s anne tu passus es in¬
probum et ille non passus ẽ. non¬
ne prior prote passus ẽ qui non ha¬
bebat qͣr ꝑateretur. Nam inte tri¬
bulatio fornax aurificis ẽ. si tñ a
utum sis et non palea ut sordib
careas nõ incinere cõu̾tans. In ẜ¬

Expanded text:
dunt, qui spem suam in hoc saeculo ponunt. Aufertur quod nitebat foris, nihil remanet intus nisi fumus malae conscientiae. Unde se consolentur non habent, non habent quo foras exeant, non habent quo intro redeant, deserti pompa saeculari, inanes gratia spirituali, vere humiliantur. Et multis facit Deus ista in isto tempore, non videretur vigilare divina provident non vindictam retribuere. Vincatus est Christus. An tu passus es improbum, et ille non passus est? Nonne prior pro te passus est, qui non habebat quare pateretur? Nam in te tribulatio fornax aurificis est si tamen aurum sis, et non palea, ut sordibus careas, non in cinerem convertaris.
Abbreviated transcription (Latin):
ruentẽ. quãdo quidẽ ĩmna ens lapi¬
des. ⁊ ligna mistoꝵ aũt nita oĩa non
muroꝵ s morñ munim̃ra atq ornam̃¬
ta ceciderunt. cũ funestiorib coꝵ corda
cupiditatib qͣiͣ ignib tecta illius urb
arderẽt.

Expanded text:
lapides et ligna, in istorum autem uita omnia non murorum, sed morum munimenta adque ornamenta ceciderunt, cum funestioribus eorum corda cupiditatibus quam ignibus tecta illius urbis arderent.
Abbreviated transcription (Latin):
latine licteratura dicitut. factũ est
ut quid quid dignũ memoria lictens
mandaretur. ad eam necͣcio ꝑtineret.
Iraq unũ quidem nom̃. s res ĩ finita¬
⁊ multiplex. curam̃ plemor quã iocũ¬
ditatis aut mĩtatis. hinc discipline
accessit hystoria. nõ tam ip̃is hysto¬
ricis ꝙͣ gramaticis laboriosa.

Expanded text:
Latine litteratura dicitur — factum est, Latine litteratura dicitur — factum est, ut, quidquid dignum memoria litteris mandaretur, ad eam necessario pertineret. itaque unum quidem nomen, sed res infinita multiplex curarum plenior quam iucunditatis aut ueritatis huic disciplinae accessit, historia non tam ipsis historicis quam grammaticis laboriosa.
Abbreviated transcription (Latin):
quibus loquͣemur. ⁊ quos lictens
iam singnauãt alios eẽ ꝗ mod̾rato
uare hiatu. qͣi enodati ac simpliceᷤᷤ
fancib sine ulla collisione defiue¬
rent alios diu̾so p̃sso oris teñe ram̃
alique sonũextremos aũt. qui nͥ ad¬
iũctis sibi pͥmis enĩpere nõ ualerẽt.
Itaq litteras hoc ordine quo expo¬
site sunt uocales. semiuocales et
mutas nominauit. De inde silla¬
bas norauit. deinde uerba macto
genera. formasq digesta sunt.ɨ
Omĩsq illoꝵ motus ĩtegras m̃c¬
tura ꝑite subtilit̃q distĩcta sunt.
Iñ ĩa nũorũ ⁊ dim̃sioĩs ñ ĩ memor
adiecit aim̃ ĩ ip̃as uocũ ⁊ sillaba¬
rum uarias moras. atq indespatia
tp̃ris alia dupla. alia simpla ẽe cõ¬
petit. quib longe breuesq sillabe
ten deretur. norauit q̃ ista ⁊ in regu¬
las cẽtetas disposuit. Porerat iam ꝑ¬
fecra eẽ gramatica. s quia ip̃o noĩe
profiten selicteras clamat. unde q̃

Expanded text:
quibus loqueremur et quos litteris quibus loqueremur et quos litteris iam signauerat, alios esse, qui moderato uarie hiatu quasi enodati ac simplices faucibus sine ulla conlisione defluerent, alios diuerso pressu oris, tenere tamen aliquem sonum, extremos autem, qui nisi adiunctis sibi primis erumpere non ualerent. itaque litteras hoc ordine, quo expositae sunt, uocales semiuocales et mutas nominauit; deinde syllabas notauit. deinde uerba in octo genera formasque digesta sunt omnisque illorum motus integritas iunctura perite subtiliterque distincta sunt. inde iam numerorum et dimensionis non inmemor adiecit animum in ipsas uocum et syllabarum uarias moras atque inde spatia temporis alia dupla, alia simpla esse conperit, quibus longae breuesque syllabae tenderentur. notauit etiam ista et in regulas certas disposuit. Poterat iam perfecta esse grammatica sed, quia ipso nomine profiteri se litteras clamat-unde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lud quod in nob̾ ẽ rationale.i. quod
ratione utitur ⁊ rationabilia uł fac̃
uł sequitur qr rõali quodam niculo
ineorum sotietate astrin gebatur.
cum quib illi erat rõ ip̃a cõnmuni.
nec hõi hõ firmissime sonan poss
n colloquentur atq ita sibi m̃tes
suas cogitationesq qĩ resun derent.
uidit eẽ imponemda eẽ reb noca¬
bula.i. singnificantes quosdã so¬
nos. Ut qm sentire anmos suos ñ
poterant a dõ sibi copulandos sẽ su
qͣi int̃prete ut̃entur. S audiri ab¬
sentiũ u̾ba nõ poterant. Ergo illa
ratio pepent lr̃as notatis om̃ibus
oris ac lĩgue sonis atq discretiꝰ.
Nich̾ aute horum face̾ poterat siłi¬
tudo rerum sine quodã defixo tiõ. i¬
ne infinite patere iuideretur. Enpo
utilitas nũandi mag neccitate a¬
nimadusa ẽ. Quib duob reptis.
nara ẽ librariorũ ⁊ calculoꝵ ꝓ fessio.
uelud quedã gramatice ĩfantia ꝙͣ
uarto litteratore uocat. ꝓgressa¬
de iñ rõ aĩadu̾tit eostemoris sonos

Expanded text:
d in nobis est rationale, id est quod ratione utitur et rationabilia uel facit uel sequitur, quia naturali quodam uinculo in eorum societate adstringebatur, cum quibus illi erat ratio ipsa communis — nec homini homo firmissime sociari posset, nisi conloquerentur atque ita sibi mentes suas cogitationesque quasi refunderent — uidit esse inponenda rebus uocabula, id est significantes quosdam sonos, ut, quoniam sentire animos suos non poterant, ad eos sibi copulandos sensu quasi interprete uterentur. sed audiri absentium uerba non poterant; ergo illa ratio peperit litteras notatis omnibus oris ac linguae sonis atque discretis. nihil autem horum facere poterat, si multitudo rerum sine quodam defixo termino infinito patere uideretur. ergo utilitas numerandi magna necessitate animaduersa est. quibus duobus repertis nata est illa librariorum et calculonum professio uelut quaedam grammaticae infantia, quam Uarro litterationem uocat; deinde ratio animaduertit eosdem oris sonos,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qd̾ nullus hoĩum ẽet ꝙ̃ sal¬
uu fieti nollet. qui uirtutes
quos dicit acturos fuisse peni¬
tentia si fecisset. S ut oes hoĩeᷤ
oẽ genus hoĩum ĩ telliganius
ꝑ quascũ q differẽtias disttibr
biles primates sblimes huileᷤ.
doctos in doctos integͥ corpori
debiles in geniosos taroi cor¬
des sapiẽtes fatuos diuites
pauꝑes medioetes mares fe¬
minas infantes pueros ado
lesçẽtes iuuenes seniores se
scĩaꝵ uanetate innumerabili
ꝯstitutos et siqd̃ aluro diffraꝵ¬

Expanded text:
non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes  eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset, sed ut omnes homines omne genus hominum intelligamus, per quascunque diffebiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardi cordis, sapientes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantelescentes, juvenes, seniores, senscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud diff
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑte aĩam mam ĩuoce exultatois ⁊
cõfessioĩs som festiuitatẽ celebrãtis.
ꝗ ad huc trstis ẽ quia reserabit ⁊ fit
abyssus. uł qñ potꝰ sencit ad huc se
ẽẽ abyssũ. dicit ei fides mã ꝙͣ accendi¬
sti ĩnocte añ pedes mõs. Quare t̾stis
es aĩa m̃a ⁊ quare cõturbas me.Sꝑa
indõ lucema pedib mĩs u̾bũ eiꝰ. sꝑa¬

Expanded text:
meam in voce exsultationis et confessionis, soni festivitatem celebrantis . Et adhuc tristis est, quia relabitur et fit abyssus; vel potius, sentit adhuc se esse abyssum. Dicit ei fides mea quam accendisti in nocte ante pedes meos: Quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me? Spera in Do
Abbreviated transcription (Latin):
t̃no incessu tetũ tardius ambulante
proficias q̃ sic loquit᷑. ut altitudine sr̃¬
bos initear. profũdirate attentos iteat.
iitate magnos pascat. affabilitate pã¬
uos numãt.¬
ne scripture at̃rẽno ⁊ humano sensu
ad diuinũ ⁊ celestem nos engentes.
usq ad ea uerba descendęnint quib
inteise stultissimoꝵ utitu cõsuetudo.
itaq ⁊̃ cañi affectionũ noĩa quas ani¬

Expanded text:
no incessu tecum tardius ambulante proficias; quae sic loquitur, ut altitudine superbos irrideat, profunditate attentos terreat, veritate magnos pascat, affabilitate parvulos nutnae Scripturae a terreno et humano sensu ad divinum et coelestem nos erigentes, usque ad ea verba descenderunt, quibus inter se stultissimorum etiam utitur consuetudo. Itaque earum etiam affectionum nomina, quas ani
Abbreviated transcription (Latin):
requirẽdo laborare quid opus ẽ. neq
em̃ fatigare nos debet incerta eoꝵ hĩtu¬
do.uł pulctitudo. quoꝵ erit certa ⁊ sẽpi¬
tera dãpnatio. net mouear quo ent
ĩ eis corpꝰ incormptibile si dolere po¬
terit. aut quõ cormptibile simori nõ
nec naͣ ĩ cormpto. nͥ uͥ salus nullodolo¬
re corrũpitur. Uͥ aũt in felix mori nõ
sinit᷑. ⁊ ur ira dicã mors ip̃a nõ mo¬
nitur. ⁊ ubi dolor ꝑpetims nõ ĩtimit.¬

Expanded text:
nquirendo laborare, quid opus est? Non enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat quomodo erit in eis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile, si mori non nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit
Abbreviated transcription (Latin):
utilius atq salubrius ꝑie legentib
uł andientib illas licteras sacras con¬
suli ac prospici potunit. quã ut nõ solũ
ineis laudabiles hoĩes adĩmitandy
a reprehensibiles ad cauendu propone¬
rẽtur. um̃ q̃ quedam bonoꝵ declinatio¬
nes ⁊ lapsus inmalum sue ĩ idẽ de¬
nuo correcti ĩuia redeant. sine in reuo¬
cabiles maneant. ⁊ nirsus quedã ma¬
lorum mutationes ⁊ prouectus ĩbonu
sine ꝑseniaturi siue ĩpristina itetũ re¬
lapsuri. ut neq iusti insuꝑbiam secu¬
titate exrollantur. nec iniqui medi¬
cine desperatione obdurẽtur. Et illa
que neq adimitã dũ n ad cauẽdum
fcã hõium ꝑtinẽt ⁊ tñ insacra scriptũa
reꝑiunt. aut ad illã cõnexionẽ poĩra
sunt. quib occasionib ad res necc̃ias
ueniatur aut ed ip̃o quo uidẽtur super¬
flua satis admonẽt ĩeis q̃n oporte i
mistice alicuiꝰ significatõis oraculu.

Expanded text:
utilius atque salubrius pie legentibus uel audientibus illas sacras litteras consuli ac prospici potuit, quam ut non solum in eis laudabiles homines ad imitandum et reprehensibiles ad cauendum proponerentur, uerum etiam quaedam bonorum declinationes et lapsus in malum siue inde idem denuo correcti in uiam redeant siue inreuocabiles maneant, et rursus quaedam malorum mutationes et prouentus in bonum siue perseueraturi siue in pristina iterum relapsuri: ut neque iusti in superbiam securitate extollantur nec iniqui contra medicinam desperatione obdurentur ? at illa, quae neque ad imitandum neque ad cauendum facta hominum pertinent et tamen in sancta scriptura reperiuntur, aut ad illam conexionem posita sunt, quibus occasionibus ad res necessarias ueniatur, aut eo ipso, quo uidentur superflua, satis admonent in eis quaeri oportere mysticae alicuius significationis oraculum.
Abbreviated transcription (Latin):
nult. Postremo quio quid nanib
suaue est quent. quio ꝗd tactu ⁊¬
blandũ. quio ꝗd oculis delectabi¬
le quidꝗo corpori suo iocũdumẽ
excet et sequitur. qualit̾ et quã¬
do uult qr oĩa licita ⁊ ĩ illicita car¬
nalit̾ nult. Delectatur inuestim̃¬
tis płcenmis et equis et anis
sic̃ nult et añ uult. Et sic nõ ẜ
deu. s carnalit̾ niuit et delecta¬
tur. et oĩa desidena camis sue ꝑ¬
ficit sic̃ uult et qñ uult.

Expanded text:
vult. Postremo quidquid naribus suave est, quaerit; quidquid tactu blandum, quidquid oculis delectabile, quidquid corpori suo jucundum, exercet ac sequitur qualiter vult et quando vult, quia omnia licita et illicita carnaliter vult. Delectatur in vestimentis pulcherrimis et equitibus et armis sicut vult et quando vult: et sic non secundum Deum, sed carnaliter vivit et delectatur, et omnia desideria carnis suae perficit sicut vult et quando vult.
Abbreviated transcription (Latin):
uitium primu aĩe rationalis uo¬
lun tas ea faciẽdi que netat sũ¬
ma er intima uentas ita hõ de
egena afirmis adi firma. Nõ engo
la sła malum ẽ s abono et̾no adbo¬
num tp̃rale abono spritali ad hom
camale abono intelligibili ado bo
seyabile abono sumo suinio ad bonill
infimum. Est igitur quoddam bonii
qd̃ diligit aĩa rõalis peccat. qr ĩfra
illam ordinatum ẽ q̃re ip̃m peccatũ
malum ẽ. nõ ea sba que peccando di¬
ligitur. nõ ergo arbor illa malũ est.
que in medio paradisi plantata sc¬
bitur. s diuini p̃cepti trasgtessio q̃
cõsequẽte bt̃ iusta qr dãpnatioẽ
cõtingit exilla arbore que ꝯtͣ ueti¬
tum tacta ẽ dignosçiẽtia boni ⁊ ma¬
li qr cum suo peccato aĩa fuerit ĩpli¬
cata luendo penas discit. quid ĩ tͣnt
int̾p̃ceptum qd̾ custodire noluit et
peccatu qd fecit. atq hoc modo qd̾
cauendo nõ didicit. discit sentiẽdo
Et bono ad nõ obtepando minus di¬

Expanded text:
itium primum animae rationalis voluntas ea faciendi, quae vetat summa et intima veritas. Ita homo de egena, a firmitate ad infirma. Non ergo antia malum est; sed a bono aeterno ad bonum temporale, a bono spirituali ad bonum carnale, a bono intelligibili ad bonum sensibile, a bono summo ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, quod si diligit anima rationalis, peccat; quia infra illam ordinatum est: quare ipsum peccatum malum est, non ea substantia quae peccando diligitur. Non ergo arbor illa malum est, quae in medio paradiso plantata scribitur, sed divini praecepti transgressio. Quae cum consequentem habet justam damnationem, contingit ex illa arbore, quae contra vetitum tacta est, dignoscentia boni et mali: quia cum suo peccato anima fuerit implicata, luendo poenas, discit quid intersit inter praeceptum quod custodire noluit, et peccatum quod fecit; atque hoc modo malum, quod cavendo non didicit, discit sentiendo; et bonum quod non obtemperando minus di
Abbreviated transcription (Latin):
o. Placet tibi hõ ẜuus tuus
fidelis et tunõus eẽ deo tuo fidelis
nõ creaẽ dñs tuus et u̾bo suo creanic
te. et sãgiue suo redemit te. Siuilui¬
gaudes reddi ab infenore/ redde suꝑi¬
ori. amas ẜuum qui fidelit̾ custo dit
auũ tuu noli cõtẽpnẽ dnĩm ꝯmiẜi¬
cordis custodit cor tuu. Snĩs hñt o¬
culos adlandãdu fide. s qñ illa exi¬

Expanded text:
. Placet tibi, homo, servus fidelis, et tu non vis esse Deo servus fidelis?non creare: Dominus tuus et verbo suo creavit te, et sanguine suo redemit te. Si viluigaudes reddi ab inferiore, redde superiori. Amas servum, qui fideliter custodit aurum tuum: noli contemnere Domicorditer custodit cor tuum. Omnes ergo habent oculos ad laudandam fidem, sed quando exi
Abbreviated transcription (Latin):
In ip̃is reb que uitupantur nul¬
lius in tupatur nisi iutiũ nulliuᷤ
aũt uituꝑatur uitium. nisi cuius.
nacura laudatur. Aut eĩm ẜin nã
uitupare nouẽĩs. ꝙ illud qd̾ non
recte untupas. anc siuitium ẽ ut
recte uituꝑari possit q̃ cõtͣ nã sit¬

Expanded text:
 quae vituperantur, nullius vituperatur nisi vitium? Nullius autem vituperatur vitium, nisi cujus natura laudatur. Aut enim secundum vituperare noveris, quam illud quod non recte vituperas; aut si vitium est, ut recte vituperari possit,
Abbreviated transcription (Latin):
libidine bestiis meliores nos eẽ ar¬
bitrandum ẽ: Nam ⁊ iste appetitus
cũ rõisb̾ditus nõ ẽ nos miseros fac̃
nemo aũt ciuquam miseria se proꝑ
est. nõ eñĩ orto rectus aut ordo appel¬
landus oĩo ẽ. ubi detenoribus me¬
uł sp̃c cũ in rationabiles aĩ motus

Expanded text:
libidine bestiis meliores nos esse arlibidine bestiis meliores nos esse arbitrandum est. Nam et iste appetitus cum rationi subditus non est, miseros facit. Nemo autem cuiquam miseria se praepest. Non enim ordo rectus, aut ordo appellandus est omnino, ubi deterioribus meus cum irrationales animi motus