comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit secundomense intorpenitentes he¬
dum cominedat frangit autem ipse panem
quem discipulis porrigit: ut ostendatcorpo¬
rissui fractionem non absque sua sponte ac
procuratione uentura sed sicut alibi dicit po¬
testatem se habere ponendi animã suc & po¬
cestatem habere Iterum sũmendi eam quẽ
ulidelic& ꝑcnem certiquo que gratia sacr am̃ti
prius quam frangere benedixit quia naturũ
humanam quam passurus ad sumosit ipse
tis impleuit benedix it d̃ panem & fregit
quia hominem ad sumptum itamortem sub¬
deredignatus est ut eidiuine in mortalitatis uer¬
cialter inessopotentiu demonstraret Ideo qua euo¬
locius amorte resuscitandum es sedoceret :
e taccipiens culicem gratias egit & deditilles disos
Bi bite ex hocomnes hic estenim sanguis meus
noui testamenti & cetera : Quipoonis corpus con¬
firmat uinum ueros anguinẽ operatur macr¬
nehi cad corpus xpĩ mistice illud refertur ad san¬

Expanded text:
potuerit, secundo mense inter poenitentes haepotuerit, secundo mense inter poenitentes haedum comedat. Frangit autem ipse panem, quem discipulis porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed, sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et potestatem se habere iterum sumendi eam. Quem videlicet? panem certi quoque gratia sacramenti priusquam frangeret, benedixit. Quia naturam humanam, quam passurus assumpsit, ipse tis implevit. Benedixit panem et fregit, quia hominem assumptum ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis veraciter inesse potentiam demonstraret, ideoque velocius eum a morte resuscitandum esse doceret. Et accipiens calicem, gratias agit et dedit illis dicens: Bibite ex hoc omnes, hic est enim sanguis meus Novi Testamenti, etc. Quia panis corpus confirmat, vinum vero sanguinem operatur in carne, hic ad corpus Christi mystice, illud refertur ad san
Abbreviated transcription (Latin):
tere Respondens autem iudas dixit Numquio
egosum rabbi atilliihs̃ tudixisti Blandientis
iuxit affectu siue in credulitatis signum
Ceterienim quinon erant prodituri dicunt
Num quid ego sum dñe istequippe quiprodi¬
turus erat nondnm̃ sed magistrum uocat quac¬
si excusationem habeat sidño denegato saltĩ
magistrum proderit Cenantibus autem cis
accepit ihs panem & benedixit deditquedisci
pus incum : Postqua typicum puscha fue¬
rit impletum &agni carnes cum a postolis cõme¬
derat adsumpsit panem qui confortat corhomi¬
nis & adueri pusche trans greditur sacram̃¬
tum Vt quomodo in prefiguratione eius melchi¬
sed hec summidĩ sacerdos panem &uinum offe¬
rens fecert ipse quoque inueritate suicorporis
& sanguinis representaret Et inluca legimus
duos calices quibus discipulos propinarit Vnũ
primimensis & alterum secundi Vt qui inter
scõs primomense agnum commedore non

Expanded text:
tere. Respondens autem Judas dixit: Nunquid tere. Respondens autem Judas dixit: Nunquid ego sum Rabbi? Ait illi Jesus: Tu dixisti. Blandientis junxit affectum, sive incredulitatis signum. Caeteri enim qui non erant prodituri dicunt: Nunquid ego sum, Domine? Iste quippe qui proditurus erat non Dominum, sed magistrum vocat, quasi excusationem habeat, si Domino denegato, saltem magistrum prodiderit. Coenantibus autem eis, accepit Jesus panem et benedixit, ac fregit pus meum. Postquam typicum Pascha fuerat impletum, et agni carnes cum apostolis comederat, assumpsit panem, qui confortat cor hominis, et ad verum Paschae transgreditur sacramentum. Ut quomodo in praefiguratione ejus Melchisedech summi Dei sacerdos panem et vinum offerens fecerat, ipse quoque in veritate sui corporis et sanguinis repraesentaret. Et in Luca legimus duos calices, quibus discipulis propinarit. Unum primi mensis et alterum secundi, ut qui inter sanctos primo mense agnum comedere non
Abbreviated transcription (Latin):
manducar euobiscum ancoquam padicor
desidera primotpico p asche ciondis cipu¬
lis manducare & siepussionis suae mundo
misteria declarare quatemnus ettnti quile¬
gulis que pasche probator exstaruuelioe
ad suae dispensationis figigam ꝑtinus se
dicendo carnalit̃ ultra uet& ex hubere Immo
umbra trans eunte ueriim paschelinnen
adduenisse demonstrat: Filius quid: hominis
uadot sici scriptũ ÷ deillo Teaurem hominiillis
quẽ filus hominis tradetur. Poenam oreenartit
sup̃plicia Sed& hodie quoque. & in sempiter¬
num uae homigi illi qui ad mensam dñi malig¬
nus accedit quibi sidus mente in quinatus qui
praecor dus aliquo scole repollutus mi. steri¬
orumxp̃i oblauonibur sac ro sc̃ĩ participa¬
re non metuit. Bonum erat ei sinatus non fu¬
is sec homo ille Nonideo putindus est antefuis¬
sequam nascerctur Cumnullipossit essebene
nisi eiquifuerit sed simpliciter diccum est inul¬
tomolius esse non subsistere qua male subsis¬

Expanded text:
nducare vobiscum antequam patiar. Desiderat primo typicum pascha cum discipulis manducare, et sic passionis suae mundo mysteria declarare, quatenus et antiqui legalisque Paschae probator existat, et hoc ad suae dispensationis figuram pertinuisse docendo, carnaliter ultra vetet exhiberi, imo umbra transeunte, veri jam Paschae lumen advenisse demonstret. Filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de illo. Vae autem homini illi, per quem filius hominis tradetur. Poenam praedicit, supplicia. Sed et hodie quoque et in sempiternum vae homini illi, qui ad mensam Domini malignus accedit, qui insidiis mente inquinatus, qui in praecordiis aliquo scelere pollutus, mysteriorum Christi oblationibus sacrosanctis participare non meruit. Bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille. Non ideo putandus est, ante fuisse quam nasceretur, cum nulli possit esse bene, nisi ei qui fuerit, sed simpliciter dictum est, multo melius esse non subsistere, quam male subsis
Abbreviated transcription (Latin):
fecit de c̃ Etian molentes c̃ficentur sori¬
urã uos cindem pnat sententiã qui enim
alios saluos fecit: si uell&&seipsum¬
saluarte poierat. descendat nimcdacru¬
cecra dimus ei. Firauduleentia promis¬
sio. Quidẽ plus de crucae descendest an
sepulchromortuums surgere Gresur¬
raexit. & non qiae ditis ei &am side
crucae descendese&s imiliter noncradi¬
tis sedmihiuidetur hoc demones
inimitare statonut crucifixus estdñs
Sensorunt uistutem crucir & intellexerunt frac¬
tas es seuires suas & hocagunt & ut dȩgu¬
ce descendat sed dns sciens aduersari
blas phomasso lucas uero adsent qđ
altero blas phemasse : alaer merae ꝓauit¬

Expanded text:
facere. Etiam nolentes confitentur scrieos propria condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utique sisalvare potera. Descendat nunc de cruce, et credimus ei. Fraudulenta promissio, quid est plus, de cruce descendere, an de sepulcro mortuum surgere? Resurrexit et non creditis ei, etiam si de cruce descenderet, similiter non crederetis. Sed mihi videtur hoc daemones immittere. Statim enim ut crucifixus est Dominus, senserunt virtutem crucis, et intellexerunt fractas esse vires suas, et hoc agunt, ut de cruce descendat, 235 sed Dominus sciens adversariorum blasphemasse. Lucas vero asserit, quod altero blasphemante, alter confessu
Abbreviated transcription (Latin):
gioe plis priadica bant & eo amplius idmi¬
rabantur dicentes bene om̃ã fecit & surdosfe¬
cit audire & mutos loqui Sciebateos sicui
ille que notas habebat & praesentes &
futuras hominum uolum tates tanto
magis praedicituros quanto magis
nopraedicarent eis priecipiebit uis
quiahoo priecipiebit nisiquianris
noletuc ostenderie ꝗuento studiosius

Expanded text:
 plus praedicabant, et eo amplius admirabantur dicentes: Bene omnia fecit, surdos fecit audire et mutos loqui. Si sciebat eos, sicut ille qui notas habebat et praesentes et futuras hominum voluntates, tanto magis praedicaturos, quanto magis ne praedicarent eis praecipiebat, ut quid hoc praecipiebat, nisi quia pigris volebat ostendere, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ornat manum & iunc es uasis recte c̃¬
parantur electi cum rudicem cor¬
dis neforte ab amore a et̃nitatis ares
cat In ipso uitae fonte conlocant assi¬
milantur & eis quide pulmarum
sunt foliis contextu cum infide festi¬
uam a &̃nȩ retributionis memariã
purocorde retinent: & bene tiba
quam uis reliquias dominici prandi
non compar& mandu cusse tamen &
saturata esse narrutur Quia sunt
non nulli qui & siomnia suare lin¬
quere nequeunt tumen esurien¬
tos & sitientes iustitiam saturantur
cum audiendo mandata legis dĩ ad
Sł rant autem quiman ducuuerunt qua¬
si quat tuor milia & dmmisit eos
Bene quattuor milia ut ipso etiam
numero docerent e uange licis sepa

Expanded text:
ornat manum. Et junceis vasis recte comornat manum. Et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitacat, in ipso vitae fonte collocant. Assimulantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum inde festivam aeternae retributionis memoriam puro corde retinent; et bene turba quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur, quia sunt nonnulli, qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, tamen esurientes et sitientes justitiam, saturantur, cum audiendo mandata legis Dei ad . Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, et dimisit eos. Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero docerent evangelicis se
Abbreviated transcription (Latin):
surgere festinant: Quibus apte congrt¬
it illuo psalmiste Edent pauperos
& saturu buntur & laudabunt dñm¬
& cetera Et sustulerunt quod superauerat.
de fracmentis septemsportus Quod turbis
saturatis siperat a postoli sustollunt
& septem sportas inplent quia sint
altiora ꝑ fectionis praecepta uel potius
exortumentu & consilia quae genera¬
lis fidelium multitudo ne quid ser¬
uanda & implendo adungere quo¬
rum ex ecutio illos propriae respicit:
quimaiore scis sos̃ gratia plenius ge¬
neralem populidĩ conuersationem mͥ¬
tis atque operis sublimi transcenditñt
qualibus dicitur:. Siuus ꝑ fectus esse
uadeuende omnia quae habes & c̃t̃re
unde bene sporte quibus diminicorũ
sunt conditu fragmenta cyborum ꝓpt̃i
septi formam sps gratiam septem fus¬
se memorantur Nam quia sporte
hco & palmarum foliis solent contexr
merito inscõrum significutione ponun¬
tur Iuncus quippe super aquas nas¬
ci consue uit: palmauero. actricem

Expanded text:
assurgere festinant, quibus aperte congruassurgere festinant, quibus aperte congruit illud Psalmistae: Edent pauperes et saturabuntur et laudabunt Deum, etc. . Et sustulerunt quod supererat de fragmentis septsaturatis superat, Apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia vero sunt altiora perfectionis praecepta vel potius exhortamenta, et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere, quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majori sancti Spiritus gratia pieni generalem populi Dei, conversatione mentis atque operis sublimitate transcendunt. Qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, etc. Unde bene sportae quibus Dominicorum sunt condita fragmenta ciborum propter septiformem Spiritus gratiam, septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem
Abbreviated transcription (Latin):
pate facer& : acceptis autem adfrin¬
gendum panibus dñs ꝗratius agit
ut & ipse quantum desalute gene¬
ris humaniꝙ congaudeat. ostendat
nos adagendas semꝑ dõ gratias
inform&: Cum ul terre nopanȩ car¬
nem uł animam caelesti suꝑna gra¬
tu largiente refecimus Et hubelig
pisculos paucos &ipsos bene dicit & lussit
apponi Sinpanibus septem scriptura
nouitestamenti designatur Incuius lectio
ne ꝑgratiam scĩ sp̃s̃ internas mentium
epulas inuenimus quid inpis culis quos
benedicens pariter ciñs turbȩ iussit ao poni¬
nisis cõs accipimus illius temporis quo ea¬
passiones contin& : quidetur bulentes hu¬
ius scłi fluctibus erepti ac diuina bene dic¬
tione consecrati refectionem nobis int̃nã
ne in huiusmundi transeuntis ex cursu
Etmanducuuerunt & saturati sunt. Mandu¬
cant de panibus dĩ acpiscibus & satu¬
rancur quiaudientes uerbudĩ ex¬
empla intuentes ad profectum uiae
correctionis ꝑhaec excituri adque

Expanded text:
patefaceret. Acceptis autem ad franpatefaceret. Acceptis autem ad frangendum panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant ciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Testamenti designatur, in cujus lectione per gratiam sancti Spiritus internas mentium epulas invenimus, quid in pisciculis, quos benedicens pariter Dominus, turbae jussit apponi? Sanctos accipimus illius temporis, quo eapassiones continet, qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne in hujus mundi transeuntis excursu dEt manducaverunt et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctioris per haec excitari atque
Abbreviated transcription (Latin):
mamentum tam quam ipsius mentis
soliditas nullo feno interposito c̃tiebat
Et accipiens sep tempanes gratius agens fregit
& dabat discipulis suis ut ad ponerent & ad po¬
sucrunt turbȩ Dñs accipiens panes
dabat discipulis. ut ipsi acceptos tur¬
bae adponerent. quia spĩtulis dona
scientiae tribuens a postolis ꝑ eorũ
ministerium uoluit ecclacsiae suae
ꝑ orbem uitae cibaria distribui. Quõd
autem fregit panes quos discipulis da¬
r& aꝑtionem de signat sacramentorũ
quibus ad ꝑp&uam salutem nut rien¬
dus erat mundus. Cum enim ait ipse
dñs & nemonouit filium nisi pater
noque patrem quis nouit nisifilius. &
cui uoluerit filius reuelare. quid¬
nisi panem uitae nobis ꝑse aperien¬
dum de monstrauit : Adcuius inte¬
riora cernenda ꝑnos ipsos penetrare
ne quiuimus: Cui contraproph&a
srainge ret eos Quod est auis uer¬
bis dicore idocti quesie runt pabu¬
lo uerbidĩ uec erat magistris desi¬
entibus qui eis scripturae archana

Expanded text:
mamentum tanquam ipsius montis mamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito, continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens, fregit, et dabat discipulis suis ut apponerent, et apposuerunt turbae. Dominus accipiens panes dabat discipulis, ut ipsi acceptos turbae apponerent: quia spiritalis dona scientiae tribuens apostolis, per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Dominus, Et nemo novit Filium, nisi Pater: neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius renisi panem vitae nobis per se aperiendum monstravit? Ad cujus interiora cernenda, per nosipsos penetrare nequivimus. Cui contra Prophetfrangeret eis. Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, nec erat, magistris deficientibus, qui eis scripturae arcana
Abbreviated transcription (Latin):
que orde acii fuisse produntur sicut illi
quinque dequib quinque sunt hominũ
milia saturata: xieiterũ sicut in lege uita¬
lae animae alimentum corporulibus sa¬
cramentis obtege retur Ordȩi & enim
medullu tenecissima paleategitur
Et praecepit turbe discũbere suꝑ terram
Supra infraectione quinque panum turba
supra fenum uiri dedis cum bebat nunccibis
septem panibus reficiendaẽ. Supraterr
discumbere praecipitur quiꝑ scrutura
legis carnis desideria culcure e compri¬
mere iubemur: Omnis enim carofenum
eomnis gloriaei tamquam flosseni
Innouo autem testamento ipam quoo
terram hac facultites tempor les do¬
re liiquere praecipimur¬
mons in quo turba dominicis panibus refi¬
cie batur altitudinem ut supra dixim.
Re demptorisnrĩ significat ibi super
fenum hic suꝑterram reficitur: Ibie¬
desiderio tegitur: hic autem remotu
omnicupiditute carnali conuiuesno
ucestamenti spei permanentes fir¬

Expanded text:
que hordeacei fuisse produntur, sicut illi que hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus quinque sunt hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur, hordei etenim medulla tenacissima palea tegitur. Et praecepit turbae discumbere super terram. Supra in refectione quinque panum turba supra fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per scripturam legis carnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni. . In Novo autem Testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimurmons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, Redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi edesiderio tegitur; hic autem, remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti spei permanentis fir
Abbreviated transcription (Latin):
homiudia ad paenitentiam redrunt atq
a dor in potentis dĩ seruitium conuertumꝰ
hiuide lic& Ad dm̃ de ionginquo uenumm
Quanto & enim quisque plus in prauo opere
errauit tanto ab omni gotente dnõ longuis :¬
cessit : dentur igitur alim̃tueis &in
quide longinquo uenut quia conuersis pec¬
catoribus doctrinae scaẽ cipi probendisẽ
ut indm̃ uires reparem quas influgitus
amiserunt Item iidei quicũq inxpo credide¬
runt de prope adillum uenerunt quialegis
exproph&arum erant litteris edoctide
illo Credentesuero exgentib delonge utiq
uenerunt achepm̃ quianullis paginaru
scãrum monumentis dĩe rant fidei priemo¬
niti: Et responderunteidis cipuli sui un¬
de istos poterit quis hic saturare panibus
insolitudine : Et interrogiuit eos : Quoo
panes hubetis quidierunt Septem
Dene septem panes in ministerio noui
testamenti ponuntur in quo septiforinis
gratia sps̃ scĩ plenius fidelib: cunctis &cre¬
denda reuelutur & credita detur Ne¬

Expanded text:
 atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur. Hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto enim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur igitur alimenta eis, etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus, doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut iamiserunt. Item Judaei quicumque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et Prophetarum erant litteris edocti de illo, credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sacrarum monumentis de ejus erant fide praemoniti. Et responderunt ei discipuli sui: Unde istos poterit quis hic saturare panibus in solitudine? Et interrogavit eos: quot panes habetis? Qui dixerunt: Septem. Bene septem panes in ministerio novi testamenti ponuntur, in quo septiformis gratia Spiritus sancti plenius fidelibus cunctis, et credenda revelatur et credentibus datur. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
ca dic enim dum superbit Tomptuuiouos¬
non ad probendat nisibumana
humana temptutio incolligi potest ciui¬
lis & ut dictum est Tole rubilis ad flic¬
tio sicut alio loco dicit humanum di¬
co pp̃t infirmitatem carnis uraẽ Id est
quoo facile & suscipi & impleri possit
Cum bona uoluntate quis uel sibi
uel aliis consulit si fallatur halico
per ingnorantiam temoorulium
quia & hoctem porulitor agat &¬
modum agendi non teneat quem
dobeat humana temptatio est si¬
uo irascere humanum est iramꝑ
ficore diubolicum Fidelis autom
ds̃ est quinon paci&: uos temptar
suꝑ io quod gorestis Fidelis quise
pollicitus es sui omnis causa tri
multe tribulationes ustorum
& de his omnib: liberubit eos dnr¬
Ipse facia uos sturo firmitor &
uirtutem tribua tolerandi qui
uos docuit rogare dicens nepatia¬
ris nos induci intemptationem
Sed & facia cum temotutione &iam pro¬
suentum ut possitis sustinore
Idest non amoliorem uobis tribu¬
lationem uenine patietur quã
sustinere possitis sed faci& pro¬

Expanded text:
cadit enim dum superbit. Tentationon apprehendat, nisi humana. Humana tentatio intelligi potest civilis et, ut dictum est, tolerabilis afflictio. Sicut in alio loco dicit: Humanum dico propter infirmitatem carnis vestrae , id est, quod facile et suscipi et impleri possit cum bona voluntate. Quis vel sibi vel aliis consulit, si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter agit, et modum agendi non tenet quem debebat; humana tentatio, sive irasci est humanum, iram perficere diabolicum? Fidelis autem Deus est, qui non patitur vos tentari super id quod potestis. Fidelis qui se pollicitus est sui nominis causa tribMultae tribulationes istorum, et de his omnibus liberavit eos Ds faciat stare firmiter, et virtutem tribuet tolerandi, qui vos docuit rogare dicens, Ne patiaris nos induci in tentationem . Sed faciet cum tentatione etiam proventum ut possitis sustinere. Id est, non ampliorem vobis tribulationem venire patietur, quam sustinere possitis, sed faciet pro
Abbreviated transcription (Latin):
rehoc domor & fratros sorores &
matres & filios &agros cum ꝑ secu¬
tionib: ꝑ signi ficationẽ altus intelligi
contenarius quippenumerus de leua
trans latus indexterim lic& eadem
inflexu digitorum uideatur tenere
figuram quie habuerat denarius in
leua nimiũ tam̃ quantitatis magnitu¬
dine suc crescit quia uidelic& om̃s
qui propt̃ rognũdi & tẽ poralia spnunt¬

Expanded text:
ores, et matres, et filios, et agros, cum persecutionibus, per significationem altius intelligi. Centenarius quippe numerus de laeva translatus in dexteram, licet eamdem inflexu digitorum videatur tenere figuram, quam habuerat denarius in laeva, nimirum tamen quantitatis magnitudine supercrescit. Quia, videlicet, omnes qui propter regnu
Abbreviated transcription (Latin):
cncupis centiae pristinorum mo¬
rum uolucrimus appetere uoru¬
bimur nausiam & statim dni igne
tor que bimur desiderium quo¬
que nr̃m uertitur intimulos ut si¬
mus sepulcbra deul bata quae foris
parent hominibus speciosam i¬
cus autem plena suot ossibus mortua¬

Expanded text:
concupiscentiae pristinorum moconcupiscentiae pristinorum morum, voluerimus appetere, vorabimus nauseam, et statim Domini igne torquebimur. Desiderium quoque nostrum vertitur in tumulos, ut simus sepulcra dealbata, quae foris apparent hominibus speciosa, intus autem plena sunt ossibus mortu
Abbreviated transcription (Latin):
ut statim in consequentibus ad oro¬
batur Refuturi eos qui iactant sineo¬
peribus scientim dĩ & audiunt
a saluatore Recedite ame operarii
in iquitatis nesciouos & apls inhunc
sensum loquitur confientur se d̃
scire factis autem negant¬
on srnys conciipiscarits malorin
sicut &illi concupierunt
Intertia decima mansi one qua̧
uocutur sepulchra concupis tiae
populus fastidiens cae lostem panẽ
carnes egyptias desi derauit multos¬
ꝙ subito uorauit incendium equi¬
bus edocentur ut quiconuersationẽ
rolin quimus scĩ ex egyptias ollos
idest carnalium desideriorum fer¬
uores contemosimus nondebemur¬
murare contracae lestem panem
necciu uirulentias eqyptiorum quis
magnarum carnium Sed simplicẽ
mannae cybum idest puram caeles¬
tem uitam querere alioquin si
post ꝑceptam ange licam mannam
quae est cae lestis uita siue dietrina
rursus carnes aegyptias quae sunt
carnales huius sclĩ uoluptutos &

Expanded text:
ut statim in consequentibus approut statim in consequentibus approbatur, refutari eos qui jactant sive operibus scientiam Domini, et audiant a Salvatore: Recedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos. Et Apostolus hunc sensum loquitur: Confitentur se Dominum scire, factis autem neganton simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt. In tertia decima mansione, quae vocatur sepulcra concupiscentiae, populus fastidiens coelestem panem, carnes Aegyptias desideravit, multosque subito voravit incendium e quibus edocemur, ut qui conversatione relinquimus saeculum, et Aegyptias ollas, id est, carnalium desideriorum fervores contempsimus, non debere murmurare contra coelestem panem, nec virulentias Aegyptiorum, qui sunt magnarum carnium, sed simplicem cibum mannae, id est puram coelestem vitam quaerere; alioquin si post perceptam angelicam mannam quae est in coelis vita sive doctrina, rursus carnes Aegyptias, quae sunt carnales hujus saeculi voluptates et
Abbreviated transcription (Latin):
misericordim ut postea exerccat iu
missionem peccutorum noluit cũ
eis & de praeteritis actis huberera¬
tionem Remissione peccutorum fa¬
hannes loquitur dicens lim securis
ad radicem Arborum posita est omnis
arbor quae non facit fruc tum bonũ
excidetur & inignemmttetur
pͥ Quiaunus quisque der uersus para¬
tam citius gohenne concre mationẽ
inuenit quiꝰ hic bonĩ operis fructio
facore contempnit Non omnisqui
dicit mihi dñ oxĩe higruibit inregnũ caelorũ
sed qui fucit uoluntutem patrismei quibi ce¬
Cicut supru dixerat eos qui huberen
uestem uite bonȩ non recipiendos
propt̃ docmatum nequitiam Itanunc
econtrurio adeserit ne his quidem
ad commodandam fidem quicum
polleant hnte gritute fidei Turpiter
uiunt & doctrine hitegritatem
mulis operibus destruant utrũq¬
enim di seruis necessarium est ut &¬
opus sermone & sermo ofcribus con¬
nro betur hiuic sententiae potest illud
uideri contrarium nemo potest dicere
scriptururum dicta profaccis accipere

Expanded text:
misericordiam, ut postea exerceret jumissionem peccatorum, noluit cum eis et de praeteritis chartis habere rationem. Dedit remissionem peccatorum, feannes loquitur, dicens: Jam securis ad radicem arborum posita est. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic boni operis fructum facere contemnit. Non omnis qui dicit mihi: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum, sed qui facit voluntatem patris mei qui in ct supra dixerat, eos qui haberent vestem bonae vitae non recipiendos propter dogmatum nequitiam, ita nunc e contrario asserit, ne his quidem accommodandam fidem, qui cum polleant integritate fidei turpiter vivant, et doctrinae integritatem malis operibus destruant. Utrumqenim Dei servis necessarium est, ut et opus sermone, et sermo operibus comprobetur, huic sententiae potest illud videri contrarium: Nemo potest dicere Scripturarum dicta pro factis accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
figura balaam ꝑ temptant Iluis pracci¬
puo affectibus animȩ insidiosos luquo¬
os perstruentes quibus nos senserit
egroture ut uerbigrutiu cum uide¬
rint rutionu bilos anima nrãe par¬
tos euitiatas illonos ordine decipe¬
re molantur Sed fineos sacerdos
lutus t dñi furorem plucur& gam¬
brim & scortum mudianitim pungione
tranfigit significans ꝑcrucem dñi
non som polutriam sed &iam onẽ cdirnis
affectum uel concupis centiãi perimi
scłm & tunc placari dm̃ dum carnis

Expanded text:
figura Balaam pertentant, illis praecifigura Balaam pertentant, illis praecipue affectibus animae insidiosos laqueos perstruentes, qaegrotare, ut, verbi gratia, cum viderint rationabiles animae nostrae partes esse vitiatas, illo nos ordine decipere moliantur. 8. Sed Phinees sacerdos zelatus, ut Domini furorem placaret, Zambri et scortum Madianitidem pugione transfigit, significans per crucem Christi non solum idololatriam, sed etiam omnem carnis affectum vel concupiscentiam perimi s
Abbreviated transcription (Latin):
& ludentes adoruuerunt sed multi ex
eis inter empti perierunt ut intelligat
in illorum hominum inter emptionẽ
significuri uitiorum necem intulia
qui ppeuitia seuirenos iub& apłs cum
dicit mortificate membraurã suꝑterrã
fornicationem inmunditiam litxoriã
concupis centiam malam & auaritiã
quae est idolorum seruitus
Neque fornicemur sicut quidam &xipsis fornicuusumnt¬
mulieres in meritorio poner& etante
ianuas earum haras ut uentes filiisrael
prius sacrificarent idolis & sic ingre¬
cderentur admulie res unde es
fornicutis isrł cum filiabus madum
Sed quid est quodiste balaam populuon
dĩ posso decipi certu rutione colle¬
git dans consilium ut ex illu parto qua
infirmari nouerit filios ir sł pernitiosius
ei luqueitenderent Non dubi tans eos
obluta copia feminarum fornicationis.
ruina protinus canlu ꝯsuros qua i ncu¬
piscibiles anime eorum partos stiebat
eõ corruptas Itaergo mum quem quemn¬
nrm nequitiae uersuta mulignitute in

Expanded text:
 ludentes, sed multi ex eis interempti perierunt , ut intelligatur in illorum hominum interemptione significari vitiorum necem. In talia quippe vitia saevire nos jubet Apostolus, cum dicit: Mortificate fornicationem, immunditiam, luxuriam, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est idolorum servitus . Neque fornicemur, sicut quidam ex ipsis fornicatBalaac, ut mulieres in meritorio poneret, et ante januas eorum aras, ut venientes filii Israel, prius sacrificarent idolis, et sic ingrederentur ad mulieres, unde est fornicatus Israel cum filiabus Madian. Sed quid est quod iste Balaam populum Dei posse decipi certa ratione colligit, dans consilium, ut ex illa parte, qua infirmari noverat filios Israel, perniciosius eis laquei tenderentur, non dubitans eos oblata copia feminarum, fornicationis ruina protinus collapsuros quia concupiscibiles animae eorum partes sciebat esse corruptas? Ita ergo unumquemque nostrum nequitiae versuta malignitate, in
Abbreviated transcription (Latin):
bimus mala Ergo suilt bona operari
bonus primofiat Prius enim mutandus
homo ut opera mutentur Sirnimma¬
n& homo h eo quodmulus est bona opera
hubere nom potest Siman& in eo quod
bonus est malu operu habere ñpotest
Sit ergo unus quisq: arbor bona non
searbitretur hubere fructus bonos
Siman& arbor malu nonerit fructus
bonus nisi ar boris bone outucor
& muta bitur opus ex tyrpa cupidita¬
tem & plunta caritatem Sicutenim
est radix omnium malorum cupiditas
sic & radix omnium bonorum caritas
Omnis arbor que non facit fructubonum excide¬
tur & inignem mitetur. & c&

Expanded text:
bonus mala. Ergo si vult bona operari, bonus mala. Ergo si vult bona operari, bonus primo fiat. Prius enim mutandus homo, ut opera mutentur; si enim manet homo in eo quod malus est, et bona opera habere non potest, si manet in eo quod bonus est, mala opera habere non potest. Sit ergo unusquisque arbor bona; non se arbitretur habere fructus bonos; si manet arbor mala, non erit fructus bonus, nisi arboris bonae; mutet cor, et mutabitur opus. Extirpa cupiditatem, planta charitatem. Sicut enim est radix omnium malorum cupiditas, sic et radix omnium bonorum charitas. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiae homicidia hebrietates com¬
messationes & his similia fructus enĩ
sps ost curitus gaudium longanimi¬
tas bonitas benignitas mansuetudo
fides modestu continentia castitasi
&his similia In his &enim fructibus
quulis sit unus quisque cognoscitur¬
s. homo Num quid colligunt despinis uius aut
d&ribulis ficus Spinas reor & tri¬
bulos scłicuras & punctiones eẽ uitio¬
rum dequibus peccanti homini dic¬
tuẽ terrutuu spinas & tribulos ger¬
mmu bir tibi ficus uero & uua dulce¬
dinoe conuersationis nouae quam
dñs ih nobis esurit & feruorem di¬
lectionis quilaetificat cor hominis
Nautem despinis uua ne que detri¬
bulis ficus colligitur quia mens ad¬
huc u& eris hominis consuetudme
de pressa simulure potest sod fructus
noui hominis ferre non potest
Sla autem arbor fructus malos fgcit non po
Stest arberbona fructus malos facere
ructus uero opera hominis nonergo
pocest malus homo bona operari nẽc

Expanded text:
invidiae, homicidia, ebrietates, coinvidiae, homicidia, ebrietates, comessationes, et his similia. Fructus enim Spiritus est charitas, gaudium, longanimitas, bonitas, benignitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas, et his similia. In his etenim fructibus qualis sit unusquisque cognoscitur homo. Nunquid colligunt de spinis uvas aut de tribulis ficus? Spinas reor et tribulos saeculi curas, et punctiones esse vitiorum, de quibus peccanti homini dictum est: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi. Ficus vero et uva dulcedinem conversationis novae, quam Dominus in nobis esurit, et fervorem dilectionis, qui laetificat cor hominis. Non autem de spinis uvas neque de tribulis ficus colligitur, quia mensa adhuc veteris hominis consuetudine depressa simulare potest, sed fructus novi hominis ferre non potest.ala autem arbor fructus malos facit. Non potest arbor bona fructus malos facere,fructus vero, opera hominis. Non ergo potest malus homo bona operari, nec
Abbreviated transcription (Latin):
quidem intelligi potest quialiud habi¬
tu acsermone promitunt aliud ope¬
ro demonstrant sed speciu litor
de hereticis intolligen dum quia
uidentur continentia castiate ie¬
iunio quasi quu dam pietatis siueste
circum dar i intrinsecus uero haben¬
tes animum uenenatum simplicio¬
ru fratrum corda decipiunt Ex
fructib: eorum animae quib hnno¬
centiam adruinam trabunt lupis
rupacibus comparantur
Afructibus eorum cognos c&is eos
dixit enim dñs ad quordam qui ouiũ
uestitu sehduunt intus sunt lupiru¬
pacos & ne forte frugilitas humana
dinorcere non pors& lipũ sub ouma pelle
ait exfructibus eorum cognosc&is eos
Querimus fructus caritatis & inuenimꝑ
spinas dissensionis exfructibus eorum
cognosc&iseos Qui sunt fructus quib
boni maliue dinoscuntur apłs ostendit
dicens manifesta autem sunt operacar¬
nis quac sunt fornicutio in mundicia
luxoria idolorum seruitus ueneficia
hnicitiae contentiones emulutio¬
nes iie rixȩ dissensiones here ses

Expanded text:
quidem intelligi potest, qui aliud habitu ac sermone promittunt, aliud opere demonstrant, sed specialiter de haereticis intelligendum, quia videntur continentia, castitate, jejunio, quasi quadam pietatis se veste circumdari, intrinsecus vero, habentes animum venenatum, simpliciora fratrum corda decipiunt. Ex fructibus ergo animae, quibus innocentiam ad ruinam trahunt, lupis rapacibus comparantur. A fructibus eorum cognoscetis. Dixit enim Dominus ad quosdam, qui ovium vestitu se induunt, intus sunt lupi rapaces, et ne forte fragilitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: Ex fructibus eorum cognoscetis eos. Quaerimus fructus charitatis, invenimus spinas dissensionis: Ex fructibus eorum cognoscetis eos. Qui sunt fructus, quibus boni malive dignoscuntur? Apostolus ostendit, dicens: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, luxuria, idolones, aemulationes, irae, rixae, dissensiones, haereses,
Abbreviated transcription (Latin):
Ebat dictum est enim ad moysen achõ
ut facer& aeneum serpentem &ex
populum isrł ut siquis morsus ess& a ser¬
pente illum serpentem ex altutum in¬
ligno adtender & factumest morde¬
bantur homines in tue bantur sanaban¬
tur Quid sunt serpentes mordentes¬
nisi peccuta demortu litate carnisc
quis est serpens ex ultatus nisimor sdnĩ
incruce: adtenditur serpens ut nihil¬
bantur illũ serpentem non peribant
morsibus serpentium Sic quiintuen¬
tur fide mortem xp̃i sanantur amorsib:

Expanded text:
at. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. bantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum; sic qui intuentur fide mortem Christi, sanantur a morsibu
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitus de patre ꝑ quẽ om̃s filu
appellantur Ita& sps multi quidem
sunt sedimus est quiuere ex ipso dõ
procedit & c&coris omnibus uoca¬
bulis ac scĩ ficationis suae gratiãdo¬
nat Non enimaccepistis spm̃ serutaitis
iterin intimoro Iudaei acceperunt
spm̃ qui illos adseruitutem coge
ru ꝑtimorem timore enim seruorũr
diligere filiorum sicut scriptum
est Seruus dnm̃ suum tue bit

Expanded text:
unigenitus de patre, per quem omnes filii unigenitus de patre, per quem omnes filii appellantur. Ita et spiritus multi quidem sunt, sed unus est, qui vere ex ipso Deo procedit, et caeteris omnibus vocabulis ac sanctificationis suae gratiam donat. Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Judaei acceperunt spiritum, qui nullos ad servitutem cogeret per timorem. Timere enim servorum est, diligere filiorum. Sicut scriptum est: Servus dominum suum timebit
Abbreviated transcription (Latin):
bitantem in se spm̃ uitae Mortificat
autem quis actus carnis hoc modo fruc¬
tur. Gaudium similiter fructus est
sps̃ Tristitia uero huiusscłi quemor¬
tem operatur carnis est actus Hȩc
ergo extinguitur sisit in nobisgaudiũ
sp̃s prer fructus est enimsõs dissen¬
sio & discordia carnis est sed certũ ẽ
discordiam mortificare ꝑ pacem
Sic & patientia sp̃s hipatientiam car¬
nis extinguitur & bonitas malitiã
ꝑ imit & mansuetudo ferotiam Et con¬
tinentia in temperantiam & casti¬
tas inpudicitiam necat Talique or di¬
ne quiꝑ spm̃ actus carnisi nortifica¬
uerit uiu& Quicumque enim spũ¬
S dĩ aguntur hifiui sunt dĩ Ac sidicer&
quicũq merentur spũscõ gubernari
uł secundum doctrinam sp̃s scĩ uiue¬
re hisunt qui spũ dĩ aguntur id est
gubernantur uel mouentur sicut
enim multi filiidĩ ut scriptura dicit
ego dixi diestis & filii excelsiom̃s
uinus tamenest̃ naturii filius &

Expanded text:
bitantem in se spiritum vitae. Mortifbitantem in se spiritum vitae. Mortifautem quis hoc modo actus carnis. Fructur. Gaudium similiter fructus est spiritus; tristitia vero hujus saeculi, quae mortem operatur, carnis est actus: haec ergo exstinguitur, si sit in nobis gaudium spiritus. Pax fructus est spiritus; dissensio et discordia, carnis est: sed certum est diSic et patientia spiritus impatientiam carnis exstinguit, et bonitas malitiam perimit, et mansuetudo ferociam, et continentia intemperantiam, et castitas impudicitiam necat, talique ordine qui per spiritum actus carnis mortificaverit vivet. Quicunque enim spiritu Dei aguntur, hi filii Dei sunt. Ac si diceret, quicunque merentur spiritu sancto gubernari, vel secundum doctrinam spiritus sancti vivere, hi sunt qui spiritu Dei aguntur, id est gubernantur vel moventur. Sicut enim multi filii Dei, ut Scriptura dicit: Ego dixi, Dii estis, et filii excelsi omnes , unus tamen est natura filius et
Abbreviated transcription (Latin):
ãs debitores srimonis aone maien
secundum carnem uiuamus¬
cũ  Debitoros sumus eorum sine dubio
quae ab spũ consecutisemus carni
autem inquid non sumus debitores
Ne que enim propterea nos fecit ds̃ ad
imagiem suam ut carnis seruitio esse¬
mas obnoxii sed potuis ut creatori suo
anima deser uiens ipsa seruitio ac
ministerio carnis ut ter&ur
hoc totum agit ut ostendat eis legom
non esse nocessariam quae carnalib:¬
s. data est Sienim secundum carnem unxeritis
moriemini Quid est secundum carnẽ
uiuere nisi carnis desideria Impleree
Nam & alibi dicit & carniscuram ne
feceritis in concupiscentiis nonutiq pͥ
negans curam carnis habendam inne¬
cossariis sed in concupiscentiis itaergo
moriemini Significat autem mortẽpoe¬
ne a &̃ne hoc enim dicit ostendere uo¬
lens maximam partem passionum de¬
sideria humani corporis esse Siqut̃
spũ facta carins morte ficaueritis uiurtis
Quiuero secundum spm̃ agens morti.¬
ficat actus carnis uui& propt̃ in hu¬

Expanded text:
 Debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Debitores sumus eorum, sine dubio, quae a spiritu consecuti sumus, carni autem, inquit, non sumus debitores. Neque enim propterea nos fecit Deus ad imaginem suam, ut carnis servitio essemus obnoxii, sed potius ut creatori suo anima deserviens, ipsa servitio ac ministerio carnis uteretur. Hoc totum agit, ut ostendat eis legem non esse necessariam, quae carnalibus data est. Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini. Quid est secundum carnem vivere, nisi carnis desideria implere? Nam et alibi dicit: Et carnis curam ne feceritis in concupiscentiis. Non utique negans curam carnis habendam in necessariis, sed in concupiscentiis. Ita ergo em vixeritis, moriemini. Significat autem mortem poenae aeternae. Hoc enim dicit, ostendere volens, maxima in partem passionum desideria humani corporis esse. Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Qui ergo secundum spiritum agens, mortificat actus carnis, vivet propter inha
Abbreviated transcription (Latin):
a &nam mortuo aaro murmurant
israhe litici populi contradm̃ & moysen
manna fastidiunt & a serpentilus uul¬
post imuginem di quae in cordis ratione
monstrutur & confessionem fidei
quae ore pro feruir consurgunt
serpentef & arte male fice adbelia
nos prouocant sednos custodia cir¬
cum dantes cornr̃m obturamus au¬
& sirenarum carmina negle gamus

Expanded text:
 his mortuo Aaron murmurant Israelitici populi contra Deum et Moysen, manna fastidiunt, a serpentibus vulpost imaginem Dei, quae in cordis ratione monstratur, et confessionem fidei, quae ore profertur, consurgunt serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obduramus auet sirenarum carmina negligamus
Abbreviated transcription (Latin):
quod transire nicitiuus nisinos gra¬
tia redemgtor ĩ nri alimento sui
uerbi re ficiat: hecuero typice In¬
ter hanc refectinẽ & illa inqum¬
q: panum acducrum pisciũ distu.
quo dibi literis ueieris instrum̃¬
tispiradigrutu plena cẽ signataũ
ti fidolib: ministranda monstran¬
datst. Gine utraque refectio inmon¬
te cȩle brutuẽ ut ulioru euange¬
listarum narratio declurat quia
utriusq scrii turaestestamentii.
Recce inteliccta altitudinem nobis
caelestium & praeceptorum mandat:
& praemiorum ut raque altitu dinem xpĩ
qui est mons domus iñi in uertice montium
consonauoce prieicat: quienim aedifica¬
tam suꝑse ciuitatem siue domum dñi
idest ecclesiam maltu bonorton gertu¬
utoperum & cunctis minifestiirentub
& hibet ioso bano qui ab infinis delccat¬
tionibus abstricum panecieli reficit
at que aida ppetitum supnȩ suauitatis di¬
topignore cibi spiritadis accenduo
cnusereor saptir bim quiaeca untri duoi susti¬
nenme nec hpent quodin anducert

Expanded text:
 transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi littera Veteris Testamenti spiritunti, fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia utriusque scriptura testamenti recte intellecta, altitudinem nobis coelestium et praeceptorum mandat, et praemiorum, utraque altitudinem Christi, qui est mons domus domini in vertice montium consona voce praedicat. Qui enim aedificatam super se civitatem, sive domum domini, id est, ecclesiam in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritualis accendit. Misereor super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent.
Abbreviated transcription (Latin):
istisunt me cum Est practe rea & illu
dignitas coherendum xp̃i quod pat̃
quidẽ omne uidicium dedit filio
Sed & sifilius dicit ad cohere des suos
nos uidicantes duo decim tribus is rahel
& hoc modo coberedessuos xp̃i ñ
solum inpartem hereditutis sed &iã
in consortium potestatis ad ducit¬

Expanded text:
isti sint mecum . Est praeterea et illa isti sint mecum . Est praeterea et illa dignitas cohaeredum Christi, quod Pater quidem omne judicium dedit Filio. Sed et Filius dicit ad cohaeredes suos: im, judicantes duodecim tribus Israel . Et hoc modo cohaeredes suos Christus non solum in partem haereditatis, sed etiam in consortium potestatis adducit
Abbreviated transcription (Latin):
ut abba illi quido ista elitico populo nos
pater clamare mus quid a gentibus
adfidem xp̃i uenimus Ipse sos̃ testimoni¬
pseergo spĩ adoptionis ꝑ quem infiliũ
quis ad optatur reddit testimoniũ
& confirmat spm̃ nr̃m quia sumus
amorem patris cunctu ꝑficimur
Si autem filii & heredes hẽ redes quidem dĩ¬
ex consequentibus sylogisinum neo
cepimus ergo filii sumus Quod sifilu
sumus sine dubio & beredos mer¬
codemnam que seruus ex pectat
here ditutem filius sperat & rursus ali¬
ud addidit conclusionis augmentum he¬
redes quidem aitdĩ coheredes aut̃ xpĩ
Heredes quis efficitur dĩ cum que dĩ sunt
mereatur acciperȩ idest incorrup¬
tionis & in mortulitutis gloriam thes¬
aurus sapientiae & scientiae recondi¬
tor coheres uero xp̃i cumtrans forma¬
uerit corpus humilitatis nrae confor¬
me corpori cluritatis suae Sed & cũ
illud ad ipisci meruerit quod dixi ipse
suluitor pat̃ uero ut ubiego sum &

Expanded text:
ut Abba illi, qui de Israelitico populo, nos ut Abba illi, qui de Israelitico populo, nos pater clamaremus, qui de gentibus ad fidem Christi venimus. Ipse spiritus testimonipse ergo spiritus adoptionis, per quem in filium quis adoptatur, reddit testimonium et confirmat spiritum nostrum, quia sumus Patris cuncta perficimus. Si autem filii et haeredes, haeredes quidem Dex consequentibus syllogismum nectcepimus, ergo filii sumus. Quod si filii sumus, sine dubio et haeredes, mercedem namque servus exspectat, haereditatem filius sperat. Et rursus alius addidit conclusionis augmentum: Haeredes quidem, ait, Dei, cohaeredes autem Christi. Haeres quis efficitur Dei, cum quae Dmereatur accipere, id est, incorruptionis et immortalitatis gloriam, thesauros sapientiae et scientiae reconditos; cohaeres vero Christi, cum transformabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori claritatis suae, sed et cum illud adipisci meruerit, quod dixit ipse Salvator: Pater, volo ut ubi ego sum, et
Abbreviated transcription (Latin):
& filius diligit patrem suum Illiergo
quio perari caritatis uoluntate nole¬
bant timoris nec essitute cogantur
Nos uero omnia uoluntariae opere¬
mus ut filios nos eẽ probemur Quiti¬
more non amore iustitiae opus legis fa¬
potius inimicus nec mundatur ope¬
re quihimundus est uoluntute sedac¬
cepistis spm̃ adoptionis filiorum in quoc lamanꝵ
abbapater Quiuocat patrem filium se
eẽ profitetur deb& ergo patri inmori¬
bus filius inueniri Ne pro nomine quo¬
que inuucuum usurpato maiori poene
sub iaceat Item uos romani madoptio¬
nem filiorum uocatiestis Nonsicut
iudei qui subditi legis imperio inser¬
uitute tene bantur ꝗuoduero addidit
abbapater patriao lingua uocubulũ
ipipsum ite rauit ueluo sidixisset pat̃
Idem namque abba quod & pat̾ signifi¬
cat sed abba aobrae um est pater gre¬
cum est & lutinum Ut ergo utrumque
ooculum ineum crediturum ab¬
ut roq: eum cum inuocandum eã lo¬
cer& utramq: linguum apłs posuit

Expanded text:
t filius diliget patrem suum. Illi ergo qui operari charitatis voluntate nolebant, timoris necessitate cogantur, nos vero omnia voluntarie operemur, ut filios nos esse probemur. Qui timore poenae, non amore justitiae opus legis fapotius inimicus; nec mundatur opere, qui immundus est voluntate. Sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum in quo clamamus Abba pater. Qui vocat patrem, filium se esse profitetur, debet ergo patri in moribus filius similis inveniri, ne pro nomine quoque in vacuum usurpato majori poenae subjaceat, item vos Romani in adoptionem filiorum vocati estis, non sicut Judaei, qui subditi legis imperio, in servitute tenebantur. Quod vero addidit: Abba pater, patriae linguae vocabulum, idipsum iteravit, velut si dixisset: paIdem namque abba, quod et pater significat, sed abba Hebraeum, pater Graecum est et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eumdem namque abba, quod et pater signifiutroque eum invocandum esse doceret, utramque linguam Apostolus posuit,