comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corripe & si a maritudo correptionis animũ eiꝰ uulneret. tu tam̃ corripes
uerearis tolerabiliora enĩ st̃ amici uulnera. quã adulantũ oscula. Errantẽ gͥami
corripe in nocentẽ amicũ ne deseras. Constans enĩ debet eẽ amicitia ꝑseueran
in affectu ñ puerili modo amicos mutare uaga quadã debemꝰ sententia. aꝑi pechi
q̃ tuũ amico ut fidelis sit tͥ & capias ex eo uitȩ tuȩ iocunditatẽ. fidelis enĩ amu
ꝯmedicam̃tũ est uitȩ. immortalitatis gr̃a. Defer amico ut ęquali. nec te pude
Qut p̃uienias amicũ officio. amicitia enĩ nescit suꝑbiã. Ido enĩ sapiensdicit amiaͥ
salutare ñ erubescas. nec deseras amicũ innecessitate. nec derelinquaseũ neq
suant curn & in aduersis amici rebꝰ amicoꝵ adium̾entũ suppetat luuemꝰ os¬
silio ꝯferamꝰ studia. cõpatiam̾ affectu. sĩ necesse ẽ toleremꝰ ꝓpt̃ amicũ etiã an

Expanded text:
corripe; et si amaritudo correctionis animum ejus vulneret, tu tamen corripe, corripe; et si amaritudo correctionis animum ejus vulneret, tu tamen corripe, ne verearis: Tolerabilia sunt enim amici vulnera, quam adulantium oscula . Errantem igitur amicum corripe, innocentem amicum ne deseras. Constans enim debet esse amicitia, perseverare in affectu; non puerili modo amicos mutare vaga quadam debemus sententia. 128. Aperi pectus tuum amico, ut fidelis sit tibi et capias ex eo vitae tua jucunditatem. Fidelis enim amicus medicamentum est vitae, et immortalitatis gratia , Defer amico ut aequali, nec te pudeat ut praevenias amicum officio; amicitia enim nescit superbiam. Ideo enim Sapiens dicit: Amicum salutare non erubescas . Nec deseras amicum in necessitate, nec derelinquas eum, nequvant, cur non et in adversis amici rebus amicorum adjumentum suppetat? Juvemus consilio, conferamus studia, compatiamur affectu. 129. Si necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
ororteat ut fidẽ deserat dũ indulget atꝙ intendit amici cõmoditatibꝰ.
i scͥptura qͥdẽ ait Claua & gladius &ꝰ sagita ferrata sic homo ẽ testimoniũ
daus falsũ aduersus amicũ suũ. S ꝯsidera qͥd astruat ñ testimoniũ rep̃hendit
dictũ in amicũ. s falsũ testimoniũ Qđ enĩ si dĩ causa. qͥd si pat̾ȩ cogat᷑ aliqͥs dicen
testimoniũ. nũqͥd p̃ponderare debet amicitia religioni p̃ponderare caritatic¬
ꝓuiũ : In his tam̃ ipsis rebꝰ reqͥrenda ẽ ueritas testimonii ne amicꝰ appetat᷑ amu
ꝑfidia cuiꝰ fide absolui debeat Amicꝰ itaq neq noxio gͣtificare debet. neꝙ inno¬
centi insidiari. Sane si necesse sit dicere testimoniũ / si qͥd inamico uitii cogn¬
uerit corripere occulte. si ñ audierit corripere palã. St̃ enĩ bonȩ corres¬
tiones & plerũq meliores quã tacita amicitia. & si ledi se putat anucꝰ tui

Expanded text:
oporteat ut fidem deserat, dum indulget atque intendit amici commoditatibus? 126. oporteat ut fidem deserat, dum indulget atque intendit amici commoditatibus? 126. Et Scriptura quidem ait: Clava, et gladius, et sagitta ferrata, sic homo est testimonium dans falsum adversus amicum suum . Sed considera quid astruat. Non testimonium reprehend falsum testimonium. Quid enim si Dei causa, quid si patriae cogatur aliquis dicere testimonium? Numquid praeponderare debet amicitia religioni, praeponderare charitati civium? 139 In his tamen ipsis rebus requirenda est veritas testimonii; ne amicus appetatur amici perfidia, cujus fide absolvi debeat. Amicus itaque neque noxio gratificari debet, neque innocenti insidiari. 127. Sane si necesse sit dicere testimonium, si quid in amico vitii cognoverit, corripere occulte; si non audierit, corripere palam. Sunt enim bonae correptiones, et plerumque meliores quam tacita amicitia. Et si laedi se putat amicus, tu tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uculo exueret qͥd erat decorũ atꝙ honestũ morti se obtulit nec immitisre¬
uistrepidauit furorẽ: Ipse qͦꝙ rex ꝑsarũ ferox atq: tumido corde tã decorũ
udicauit indici insidiarũ quȩ sibi paratȩ forent gr̃am rep̃sentare ipłmq
lberũ a seruitute eripere eruere neci. nec parcere ei qͥtã in decora siusisset
nestatũ se eiꝰ fraudulentis ꝯsiliss anĩaduertisset Et enĩ amicitia ꝓbabilis
ue honestitẽ tuet᷑ p̃ferenda sane opibꝰ honoribꝰ potestatibꝰ N onestati ũ
pferri ñ solet s honestatẽ sequi. Qualis fuit ionathe qͥ ꝓ pietate nec offensa
utͥs nec salutis ꝑiculũ refugiebat : qͣualis fuit abimelechqͥ ꝓ hospitalis gr̃ȩ
ficiss necẽ potius sui quã ꝓd̾itionẽ fugientis amici sube undã arbit᷑batu¬
septura ammnonet de amicitia. St̃ enĩ plereꝙ phylosophor. questiones utrũ
umici causa qͥsquã ꝯtra patriã sentire nec ne debeat ut amico obȩiat utrĩ

Expanded text:
periculo exueret, quod erat decorum atque honestum, morti se obtulit, nec immitis regis trepidavit furorem ? Ipse quoque rex Persarum ferox, atque tumido corde, tamen decorum judicavit indici insidiarum quae sibi paratae forent, gratiam repraesentare, populumque liberum a servitute eripere, eruere neci, nec parcere ei, qui tam indecora suasissenestatum se ejus fraudulentis consiliis animadvertisset . 124. Ea enim amicitia probabilis, quae honestatem tuetur, praeferenda sane opibus, honoribus, potestatibus: honestati vero praeferri non solet, sed honestatem sequi. Qualis fuit Jonathae, qui pro pietate nec offensam patris, nec salutis periculum refugiebat . Qualis fuit Abimelech, qui pro hospitalis gratiae officiis necem potius sui, quam proditionem fugientis amici, subeundam arbitrabatuScriptura admonet de amicitia. Sunt enim pleraeque philosophorum quaestiones: utrum amici causa quisquam contra patriam sentire necne debeat, ut 3amico obediat? Utrum
Abbreviated transcription (Latin):
in locũ inuenit domũ in modũ speluncȩ & tab̾naculũ & arcam & altare incen¬
si intulit illuc x obstruxit ostiũ. Qđ cũ hi qͥsimul uenerant curiosius ꝑscru¬
tarent᷑ ut notarent sibi locũ. nequaquã cõprehendere atꝙ inuenire potuert̃.
Ut aut̃ cognouit hieremias qͥd affectaussent dix̃. lgnotus erit locꝰ donec ꝰ gre¬

Expanded text:
in locum, invenit domum in modum speluncae, et tabernaculum et arcam, et altare incenin locum, invenit domum in modum speluncae, et tabernaculum et arcam, et altare incensi intulit illuc, et obstruxit ostium: quod cum hi qui simul venerant, curiosius perscrutarentur, ut notarent sibi locum; nequaquam comprehendere atque invenire potuerunt. Ut autem cognovit Hieremias quod affectassent, dixit: Ignotus erit locus, donec
Abbreviated transcription (Latin):
tes lȩticia ꝑfunderent: Orabat neemias. psallebant sacerdotes ymnũ dõ. ut ꝙ
ꝯsumptũ est sacficiũ. ussit iterũ neemias. residua aqua maiores ꝑfundi
lapides qͦ facto flãma accensa ẽ lum̃ aut̃ refulgens ab altari ꝯsũ matũ ilico ẽ.
Noc patefacto indicio. rex ꝑsarũ eoloco inqͦ ignis fuerat absconditus & postea reꝑta
est aqua templũ fieri mandauit ciii inferebant᷑ dona plurima. Appellauert᷑
aut̃ illud qͥ erant cũ sc̃õ neemia eꝑathar qͦd int̾pretationẽ habet purifica¬
qđ iusserit acciꝑe de igne eos qͥ postea ẽent futuri hic ẽ ignis qͥ cecidit suꝑ
sacͥficiũ moysi & ꝯsũpsit illud. sic̃ scriptũ ẽ qr exuuit ignis a dño &ꝯsũpsit
uniu̾sa quȩ erant suꝑ altare holocausta. Hoc igne oportebat scĩficare sacͥfi¬
ciũ. idoꝙ & filios aaron qͥalienũ ignẽ inferre uoluert̃ exuut iterũ ignis a

Expanded text:
tes, laetitia perfunderentur. Orabat Neemias, psallebant sacerdotes hymnum Deo. Utque tes, laetitia perfunderentur. Orabat Neemias, psallebant sacerdotes hymnum Deo. Utque consumptum est sacrificium, jussit iterum Neemias residua aqua majores perfundi lapides: quo facto flamma accensa est, lumen autem refulgens ab altari consummatum illico est. 101. Hoc patefacto indicio, rex Persarum eo loco in quo ignis fuerat absconditus, et postea reperta est aqua, templum fieri mandavit, cui 133 inferebantur dona plurima. Appellaverunt autem illud qui erant cum sancto Neemia, ephthar, quod interpretationem habet purificae prophetae, quod jusserit accipere de igne eos qui postea essent futuri. Hic est ignis qui cecidit super sacrificium Moysi, et consumpsit illud, sicut scriptum est: Quia exivit ignis a Domino, et consumpsit universa quae erant super altare holocausta . Hoc igne oportebat sanctificari sacrificium; ideoque et in filios Aaron qui alienum ignem inferre voluerunt, exivit iterum ignis
Abbreviated transcription (Latin):
habentes sacrũ ignẽ seruandũ putauert̃ ne eũ uol impuri ꝯtaminarent uł
defunctoꝵ sangius extingueret uł deformiũ ruinar ũ aceruus aboleret abie
uit Post uͦ plurimũ temporis quando placuit do. dedit hanc mentẽ regiꝑsarũ
ut restaurare in iudea templũ & legitimos reparari hierosolimis ritus i uberet
cuiꝰ gr̃a muneris neemiã sacdotẽ rex ꝑsarũ direxit. At ille secũ deduxit illoꝵ
sacdotũ nepotes. qͥ ꝓfecturi de patrio solo sacrũ ne periret ignẽ absconderunt
Uenientes aut̃ ut patrũ sermone ẽ ꝓditũ ñ inuenert̃ ignẽ s aquã. & cũ de ẽẽt
ignis qͦadolerent altaria. haurire eos aquã neemias sac̾dos sibiꝙ deferre. x asper¬
gere suꝑ ligna p̃cepit. Tc̃ uisu mirabile cũ eẽt cęlũ intextũ nubibꝰ. sol repente
illuxit accensus ẽ magnꝰ ignis. ita ut om̃s intͥam euidenti dñi gr̃a factũ stupen¬

Expanded text:
habentes, sacrum ignem servandum putarunt; ne eum vel impuri contaminarent, vel habentes, sacrum ignem servandum putarunt; ne eum vel impuri contaminarent, vel defunctorum sanguis exstingueret, vel deformium ruinarum acervus aboleret. 100. Abiervit. Post vero plurimum temporis, quando placuit Deo, dedit hanc mentem regi Persarum, ut restaurari in Judea templum, et legitimos reparari Hierosolymis ritus juberet. Cujus gratia muneris Neemiam sacerdotem rex Persarum direxit. At ille secum deduxit sacerdotum illorum nepotes, qui profecturi de patrio solo, sacrum ne periret ignem absconderant. Venientes autem, ut patrum sermone est proditum, non invenerunt ignem, sed aquam. Et cum deesset ignis, quo adolerent altaria, haurire eos aquam Neemias sacerdos, sibique deferre, et aspergere super ligna jussit. Tunc, visu mirabile! cum esset coelum intextum nubibus, sol repente illuxit, accensus est magnus ignis; ita ut omnes in tam evidenti Domini gratia factum stupen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stantior sit filiȩ causa quã rei uenalis pecunia. Consideremꝰ aliud. qͦdi¬
captiuitate gestũ sũmũ tenuit honestatis decorẽ. Nullis enĩ aduersis ho¬
nestas impedit̾ quȩ in his eminet & magis p̃cellit quã in ꝓsperis. Int̾ uinci¬
la itaq int̾ arma. flãmas. seruitutẽ quȩ liberis om̃i supplicio gͣuior ẽ int̃
cidit tam̃ cura honestatis maiorib nr̃is. s int̾ euerse pat̾e cineres &
erant acceptũ ignẽ de altari sac̾dotes dñi occulte in ualle absconde¬
runt. erat illic uelut puteus patens aquȩ secessu infrequens. nec p¬
pulari usui patens ignoto & ab arbitris remoto loco. id obsignauert̃ indicio sã¬
ero parit᷑ ac silentio ignẽ reconditũ ñ illis studio fuit aurũ defodere argen¬
tũ abscondere qd seruarent posteris suis s uit̾ extrema sua honestatis curam

Expanded text:
praestantior sit filiae causa, quam rei venalis pecunia. 132 CAPUT XVII. Qpraestantior sit filiae causa, quam rei venalis pecunia. 132 CAPUT XVII. Qcaptivitate gestum, summum tenuit honestatis decorem. Nullis enim adversis honestas impeditur, quae in his eminet, et magis praecellit quam in prosperis. Inter vincula itaque, inter arma, flammas, servitutem, quae liberis omni supplicio gravior est, inter cidit tamen cura honestatis majoribus nostris: sed inter eversae patriae cineres et erant, acceptum ignem de altari sacerdotes Domini occulte in valle absconderunt. Erat illic velut patens puteus, aquae secessu infrequens, nec ppulari usui patens, ignoto et ab arbitris remoto loco: ibi obsignaverunt indicio sacro pariter ac silentio ignem reconditum . Non illis studio fuit aurum defodere, argentum abscondere, quod servarent posteris suis: sed inter extrema sua honestatis curam
Abbreviated transcription (Latin):
nis ñ credidit e uidentibꝰ. postea flagellatus orabat ut ueniã mererei
ꝓppłõ dicens. ut remitt̾et ppło d̾s. aut certe de libro uiuentiũ se delere
nestatis cũ rogaret᷑ ut filiã suã inꝯuigiũ daret uicia qͦꝙ filiȩ ñ tacebat. ne
circũ uenire petitorẽ uideret᷑ tacendo. ltaq cũ tobias filiꝰ tobis posceret
ut sibi eã daret puellã. respdit lege qͥde ipsi eã deberi tanquã ꝓpinquo.
s dedisse eã iã sex uiris. & om̃s eos ẽẽ mortuos. lustus itaq uir plus alie¬
Inis timebat. & malebat innuptã sibi manere filiã. quã ꝓpt̃ nuptias eiꝰ
qͥ traneos ꝑiclitari. Quã breuit̃ absoluit om̃s questiones phylosophorũ. illi
filiȩ uicia celanda arbit᷑tus ẽ & certe ñ ipse affectabat ut eã tͣderet s ro¬
gabat᷑. Qnͣto utiq iste honestior sit illis dubitare ñ possũ sic ut feramꝰ qnͣto

Expanded text:
nis non credidit evidentibus, postea flagellatus orabat, ut veniam mereretnis non credidit evidentibus, postea flagellatus orabat, ut veniam mereretpro populo, dicens ut remitteret populo Deus, aut certe de libro viventium se deleret. nestatis, cum rogaretur ut filiam suam in conjugium daret, vitia quoque filiae non tacebat; ne circumvenire petitorem videretur tacendo. Itaque cum Tobis filius Tobis posceret ut sibi daretur puella, respondit lege quidem ipsi eam deberi tamquam propinquo, sed dedisse se eam jam sex viris, et omnes eos esse mortuos. Justus itaque vir plus alienis timebat, et malebat innuptam sibi manere filiam, quam propter nuptias ejus extraneos periclitari . 97. Quam breviter absolvit omnes quaestiones philosophorum. Illi  noster iste nec filiae vitia celanda arbitratus est. Et certe non ipse affectabat ut eam traderet, sed rogabatur. Quanto utique iste honestior sit illis, dubitare non possumus, si conferamus quanto
Abbreviated transcription (Latin):
Inediceret. appetitus remitteret Proiecit uirgã & serpens factus ẽ qͥ
deuorauit serpentes egyptioꝵ. significans qͦđ uerbũ caro fieret quę serpentiᷤᷤ
diri uenena uacuaret ꝑ reꝓmissionẽ & indulgentiã peccatoꝵ. Uirga ẽ enĩ
uerbũ directũ regale plenũ potestatis. in signe imꝑii. Cirga serpens factaẽ
qͥ qͣsi serpens exaltatus incruce. medicinã uulnerib infundit humanis. Unde¬
& ipse dñs ait. Sic̃ moyses exaltauit serpentẽ indeserto. ita ex altari oportet
filiũ hominis. Deniq & alt̾um signũ ad dñm iħm ꝑtinet qͦd fecit moyses. Mi¬
sit manũ suã in sinũ & ꝓtulit eã & factaẽ manꝰ eiꝰ sic̃ nix lterũ misit & ꝓ
tulit eã & erat sĩc̃ carnis humanȩ species. significans dñi iħu pͥmũ ful¬
gorẽ diunitatis. postea susceptionẽ carnis. inqua fide credere om̃s gen

Expanded text:
nediceret, appetitus remitteret . 94. Projecit virgam, et serpens factus est, qui nediceret, appetitus remitteret . 94. Projecit virgam, et serpens factus est, qui devoravit serpentes Aegyptiorum : significans quod Verbum caro fieret, quae serpentis diri venenaverbum Dei rectum, regale, plenum potestatis, insigne imperii. 2. Virga serpens facta esqui quasi serpens exaltatus in crucem, medicinam vulneribus infudit humanis. Unde ipse Dominus ait: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis  protulit eam, et facta est manus ejus sicut nix. Iterum misit, et protulit eam, et erat sicut carnis humanae species ; significans Domini Jesu primum fulgorem Divinitatis, postea susceptionem carnis, in qua fide credere omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
dentes in hominibꝰ e q̃drupedibꝰ. Deduxert̃ grandinẽ in igne flãmeo. ꝯtri¬
ta erant supͣ terrã om̃a. Rogauit moyses. & uniu̾sa in suã gr̃am reu̾tert᷑
Grando sedata ẽ. sanata ulcera. potus solitos flumina p̃buert̾ lt̾um cali¬
gantibꝰ tenebris oꝑta erat ꝑ triduũ. ex qͦ moyses manũ leuauerat a te¬
nebras in fuderat. moriebat᷑ om̃e pͥmogenitũ egyptioꝵ. cũ hebreoꝵ om̃is
ẽẽt in offensa ꝓgenies. Rogat᷑ moyses ut his qꝙ finẽ exitus daret orauit &
impetrauit. In illo p̃dicandũ qͦd a fraudis ꝯsortio tẽperauerit in hoc mira¬
bile qmͣ diuinitus intentata supplicia. & uirtute ꝓpͥa etiã ab hoste detor¬
ꝓserit Clere nimiũ sic̃ scriptũ est mansuetus ꝓmitis. sciebat qͦd fidẽ rex
ñ seruaret ꝓmissi. tam̃ honestũ putabat ut rogatus oraret lesus be¬

Expanded text:
ndentes in hominibus et quadrupedibus . Deduxerunt grandinem in igne flammeo, contrindentes in hominibus et quadrupedibus . Deduxerunt grandinem in igne flammeo, contrita erant super terram omnia. Rogavit Moyses, et universa in suam gratiam reverterunt: grando sedata est, sanata ulcera, solitos potus flumina praebuerunt at terra per triduum, ex quo Moyses manum levaverat, et tenebras infuderat . Moriebatur omne primogenitum Aegypti, cum Hebraeorum omnis esset inoffensa progenies. Rogatus Moyses, ut his quoque finem exitiis daret, oravit et impetravit . In illo praedicandum, quod a fraudis consortio temperaverit: in hoc mirabile quoniam divinitus intentata supplicia virtute propria etiam ab hoste detorserit, vere nimium, sicut scriptum est, mansuetus et mitis. Sciebat quod fidem rex non servaret promissis; tamen honestum putabat ut rogatus oraret, laesus be
Abbreviated transcription (Latin):
Alemorabile ferunt rethores. qͦd dux romanoꝵ. cũ ad eũ aduersarii regiꝰ
medicꝰuenisset. pollicens daturũ se regiuenenũ. uinctũ eũ ad hostẽ re¬
miserit. & reuera p̃clarũ. ut qͥ uirtutu certam̃ susceꝑat nollet fraude un
cere ñ enĩ inuicto. ria honestatẽ ponebat. s ipsã nͥ honestate quęsitã uicto¬
riã turpẽ ꝓnuntiabat Redeamꝰ ad nr̃m moysen atq ad suꝑiora reu̾tam̃.
ut q̃nto p̃stantiora. tanto antiquiora ꝓmamꝰ Nolebat egypti ręx ppłm dimitt̃e
patrũ. Dix̃ moyses sacdoti aaron ut extenderet uirgã suã suꝑ om̃s aqua
egypti. Extendit aaron. & ꝯuersa ẽ aqua fluminis insanguinẽ a nemo
pot̾at bibere aquã. om̃sꝙ ȩgyptii siti peribant sincera aut̃ fluenta pa¬
tribꝰ abundabant lactauert̃ faiullã incęlũ & facta st̃ ulcera & uesicȩ ca¬

Expanded text:
Memorabile ferunt rhetores, quod dux Romanorum cum ad eum adversarii regis Memorabile ferunt rhetores, quod dux Romanorum cum ad eum adversarii regis medicus venisset, pollicens daturum se regi venenum, vinctum eum ad hostem remiserit. Et revera praeclarum, ut qui virtutis certamen susria honestatem ponebat, sed ipsam, nisi honestate quaesitam, victoriam turpem pronuntiabat. 92. Redeamus ad nostrum Moysen, atque ad superiora revertamur; ut quanto praestantiora, tanto antiquiora promamus. Nolebat Aegypti rex populum dimittere patrum. Dixit Moyses sacerdoti Aaron, ut extenderet virgam suam super omnes aquas Aegypti. Extendit Aaron, et conversa est aqua fluminis in sanguinem, et nemo poterat bibere aquam, omnesque Aegyptii siti peribant: sincera autem fluenta patribus abundabant . Jactaverunt favillam in coelum, et facta sunt ulcera, et vesicae ca
Abbreviated transcription (Latin):
dionis ꝑiculũ & publicã honestatẽ ꝓpͥa adqͥsiuit utilita: uiri tesheliseu¬
dicens ñ tͥ licet illã uxorẽ habere: Potuit tacere nͥ indecorũ sibi udicasset
ꝓmortis metu uerũ ñ dicere inclinare regi ꝓpħicã auctoritatẽ idolationẽ
subtexere. Sciebat utiꝙ moriendũ sibi ee qr regi aduersabat᷑ s honestatẽ sa¬
na de nuntiato falũ testimonii t̾rore cũ hinc se uideret urgueri ꝑiculo
uide opprobrio. maluit honesta morte uitare opprobriũ quã studio salutis
turpẽ uitã subire ac sustinere. Iaꝙ dũ honestati intendit. etiã utã reseruauit
Quȩ su id qͦd sibi uidebat᷑ ad uitã utile p̃optauisset ñ tantã reportasset głam.
Simmo etiã idqđ ñ solũ inutile s etiã ꝑiculosũ foret pęnãcriminis forsitanñ
eua sisset saduertimꝰ gͥ qr id qͦd turpe ẽ ñ potest ẽẽ utie neꝙ rursus idqd
honestũ ẽ inutile. qr complȩx honestatis ẽ semꝑutilitas. & utilitati honesta

Expanded text:
ublicam honestate propria acquisivit utilitatem: et Elisdicens: Non licet tibi illam uxorem habere . Potuit tacere, nisi indecorum sibi judicasset mortis metu verum non dicere, inclinare regi propheticam auctoritatem, adulationem subtexere. Sciebat utique moriturum se esse, quia regi adversabatur: sed honestatem sana denuntiato falsi testimonii terrore, cum hinc se videret urgeri 130 periculo, inde opprobrio, maluit honesta morte vitare opprobrium, quam studio salutis turpem vitam subire ac sustinere. Itaque dum honestati intendit, etiam vitam reservavit: quae si id quod sibi videbatur ad vitam utile praeoptavisset, non tantam reportasset gloriam: immo etiam id quod non solum inutile, sed etiam periculosum foret, poenam criminis forsitan non evasisset . Advertimus igitur quia id quod turpe est, non possit esse utile: neque rursus id quod honestum e
Abbreviated transcription (Latin):
qan solũ humanis s etiã parricidalibꝰ cadaueribꝰ mulieres pastȩ uider ei
s. n aroeis culamitatis e remplo ꝑxitus. heliseo ꝓphȩ denunciauit nece en
inpotestate fore crederet ut obsidionẽ solueret ꝓpulsaret famẽ iuł qr ũꝑ
miserat regi ut ꝑcuteret syros qs cȩcitate ꝑfuderat. Sedebat heliseaniũ
senioribꝰ inbethel a pͥusquã introiret ad eũ regis nuntius ait ad seno¬
resuiros sluidistis qm̃ futꝰ homicidȩ illtꝰ misit auferre caput meũ. Ee
introuut nuncius & mandatũ regis ꝑtulit. denuntiantis p̃sens capituip
culũ Cui resp̃dit ꝓpħa. Hac hora duei crastina m̃sura similaginis siclo e due
m̃surȩ hordei sit in porta sãmariȩ. Et cũ missus a rege nuntius ncredl¬

Expanded text:
res pastae viderentur, et tam atrocis calamitatis exemplo percitus, Elisaeo prophetae denuntiavit necem, cujus in potestate fore crederet, ut obsidionem solveret, propulsaret famem: vel quia non permiserat regi ut percuteret Syros, quos caecitate perfuderat. 119. Sedebat Elisaeus cum senioribus in Bethel, et priusquam introiret ad eum regis nuntius, ait ad seniores viros: Si vidistis quoniam filius homicidae illius misit auferre caput meum? Et introivit nuntius, et mandatum regis pertulit, denuntiantis praesens capitis periculum . Cui respondit propheta: Hac hora die crastina mensura similaginis siclo, et duae mensurae hordei siclo in porta Samariae. Et cum missus a rege nuntius non credi
Abbreviated transcription (Latin):
ront᷑ hostiũ ceꝯ uunetis regũ iuribꝰ ñ possent resifere ld incogn̾itũ samar ȩeraet
am iueti metu e fame tabidi nec p̃tendere audebant Erant aut lposiq̃tur as
urta cisaitat s qͥb iuta erat suppliciũ  morilucrũ edixert̃ adse iniui&e fece
nos bie sedemꝰe morimꝰ si ingrediemꝰ urbẽ moriem̃ fame si manemꝰ hic nullũ sub¬
siadui uuuendi suppetit nob̾ eamꝰ incastra syriȩ aut ꝯpendiũ mortiseritautt a
abnaculi. pͥmũ reꝑtis aliñtis fugauert̃ famẽ deinde auri a argenti q̃ntu
ptuerẽ diri puert̾ &cũ soli p̃dȩ incũberent disposuert̃ tam̃ nuntiare regi si¬
pse sros qr is honestũ arbit᷑bant᷑ quã represso indicio fouere fraudis rapinã duo
indicio egressus ẽ ꝓplo & diripuit castra syrtȩ. & cõmeatus hostiũ abundantiafe¬

Expanded text:
 hostium, et conjunctis regum viribus non possent resistere. Id incognitum Samariae erat, quoniam victi metu, et fame tabidi, nec praetendere audebant . 121. Erant autem leprosi quatuor ad portam civitatis, quibus vita erat supplicium, et mori lucrum; et dixerunt ad se invicem: Ecce nos hic sedemus, et morimur. Si ingredimur urbem, moriemur fame; si manemus hic, nullum subsidium vivendi suppetit nobis: eamus in castra Syriae, aut compendium mortis erit, aut tabernacula, primum repertis alimentis fugaverunt famem, deinde auri et argenti quantum potuerunt, diripuerunt. Et cum soli praedae incumberent, disposuerunt tamen nuntiare regi fugisse Syros; quia id honestum arbitrabantur, quam represso indicio fovere fraudis rapinam. 122. Quo indicio egressus est populus, et diripuit castra Syriae, et commeatus hostium abundantiam fe
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerare ꝯsueuit. sic̃ iste malitie ebrius iuno. ꝑ funestȩ ꝓditionis indiciũ. abime¬
lech sac̾ dotis necẽ detulit eo qͦd ꝓpħam hospicio susce pisset quẽ rex inuidię
qͥsꝙ simplicẽ sermonẽ ꝓferat. uas suũ in scĩficatione possideat. nec fr̃em
circũ scriptione uerboꝵ inducat nichil ꝓmittat inhonestũ. ac si ꝓmist
tolerabilius ẽ ꝓmissũ non facere quã facere qđ turpe sit. Sepe pleriq¬
ꝯstringunt se uiris iuirandi sacram̃to. & cũ ipsi cognouerint ꝓmittendũ
ñ fuisse. sacram̃ti tam̃ ꝯtemplatione faciunt qͦd spoponderint: sic̃ de he¬
Srode sup᷑ scripsimꝰ qͥ saltat̾ci p̃miũ turpit̃ ꝓmisit crudelit̃ soluit. Tur
Ipe qͦd regnũ ꝓsaltatione: ꝓmittit᷑ crudele qͦd mors ꝓphȩ ꝓuirisuirandi
religione donat᷑ Quanto tolerabilius tale fruisset ꝑuiriũ sacram̃to. si tam̃ ꝑuirũ

Expanded text:
vulnerare consuevit. Sicut iste malitiae ebrius vino, per funestae proditionis indicium Abimevulnerare consuevit. Sicut iste malitiae ebrius vino, per funestae proditionis indicium Abimelech sacerdoti necem detulit, eo quod Prophetam hospitio recepisset, quem rex invidiae que simplicem sermonem proferat, vas suum in sanctificatione possideat nec fratrem circumscriptione verborum inducat, nichil promittat inhonestum, aut si promiserit, tolerabilius est promissum non facere, quam facere quod turpe sit. Iteconstringunt se jusjurandi sacramento, et cum ipsi cognoverint promittendum non fuisse, sacramenti tamen contemplatione faciunt quod spoponderint, sicut de Herode suprascripsimus, qui saltatrici praemium turpiter promisit, crudeliter solvit, turpe est quod regnum pro saltatione promittitur, crudele quod mors pro professa jurisjurandi religion
Abbreviated transcription (Latin):
ro declinare uiro ñ deceat
abono. nec damno iniusto affice¬
re quẽquã. nec doli aliqͥd
annectere fraudis ue cõponere:
Nađ euidentius eo qͦd ananias
qr fraudauit de p̃cio agri suiquẽ ipse uendiderat. & portionẽ p̃cii tanquã
sũme totiꝰ numerũ ante pedes posuit apłoꝵ. sic̃ reus fraudis int̾iit: Lici¬
qit utiq illi nichil offerre & hoc sine fraude fecisset s qr fraudẽ ammiscu
Icũ dolo accedentes repudiabat dicens. Culpes foueas habent qm̃ in simplici¬
tate cordis & in innocentia nos iubet uuere ¶Pauid qͦq ait. Sic̃ nouacula
acuta fecistidolũ. neqͥtiȩ arguens ꝓditorẽ. eo qͦd instrum̃tũ huiꝰ modi ad ho¬
minis adhibet᷑ ornatũ & plerũꝙ ulcerat. Siqͥs gͥ p̃tendat gr̃am & dolũ nectat
doech ꝓditoris exemplo. ut eũ quẽ celare & ꝓtegere debeat ꝓdat ad mortẽ
instrum̃tiistius ꝯparatione censẽt᷑ qͦd ebriȩ mentis & titubantis uicio manꝰ

Expanded text:
ro declinare virum non deceat ro declinare virum non deceat bonum, nec damno injusto afficere quemquam, nec doli aliquid annectere fraudisve componere. 74. Quid evidentius eo quod Ananias , qui fraudavit de pretio agri sui, quem ipse vendiderat, et portionem pretii tamquam summae totius numerum ante pedes posuit apostolorum, sicut reus fraudis interiit? Licuit utique illi nihil offerre, et hoc sine fraude fecisset. Sed quia fraudem admiminus in Evangelio cum dolo accedentes repudiabat, dicens: Vulpes foveas habent ; quoniam in simplicitate cordis, et innocentia nos jubet vivere. David quoque ait: Sicut novacula acuta fecisti dolum ; nequitiae arguens proditorem, eo quod instrumentum hujusmodi ad hominis adhibetur ornatum, et plerumque ulcerat. Si quis igitur praetendat gratiam, et dolum nectat proditoris exemplo, ut eum quem protegere debeat, prodat ad mortem; instrumenti istius comparatione censetur, quod ebriae mentis et titubantis vitio manus
Abbreviated transcription (Latin):
tos emptor cũ amicisuenit nauigiũ nullũ inuenit. Percontanti. num aliqua
piscatorib eo eẽt die feriarũ solemnitas. respondet᷑ nulla. nec unquã pret̾
hesternũ diẽ piscari solitos. Quã hic redarguendi haberet auctoritatẽ doli. qͥ
ꝗtã turpe captaret aucupiũ deliciarũ : Qui enĩ alt̾um peccantẽ arguit ipse a
peccato debet alienꝰ eẽ. Nongͦ huiꝰmodi nugas ego in hac eccłasticȩ censionis au¬
ctoritatẽ uocabo quȩ generalit̾. ꝯdemnat omne̾ lucri t᷑ꝑis appetentiã. breuiꝙ
sermonis cõpendio exeludit leuitatẽ ac uersutiã ¶ Nã de illo qͥđ loquar qͥde eo
te stam̃to qͦd abaliis licet factũ. falsũ tam̃ cognouerit hereditatẽ sibi aut
legatũ undicet & lucrũ quęrat alieno crimine. cũ etiã leges publicȩ
eũ qͥ sciens falso utit᷑ tanquã reũ fa.¬
cinoris astringant. Regula¬
ꝗ aut̃ iusticie manifesta ẽ qͦd aue¬

Expanded text:
tos emptor cum amicis venit, navigium nullum invenit. Percontanti num aliqua tos emptor cum amicis venit, navigium nullum invenit. Percontanti num aliqua piscatoribus eo esset die feriarum solemnitas, respondetur nulla, nec umquam illic 126 praeter hesternum diem piscari solitos. Quam hic redarguendi haberet auctoritatem doli, qui tam turpe captarit aucupium deliciarum? Qui enim alterum peccati arguit, ipse a peccato debet alienus esse. Non ergo hujusmodi nugas ego in hanc Ecclesiasticae censionis auctoritatem vocabo, quae generaliter condemnat omnem lucri turpis appetentiam, brevique sermonis compendio excludit levitatem ac versutiam. 73. Nam de illo quid loquar, qui de eo testamento quod ab aliis licet factum, falsum tamen cognoverit, haereditatem sibi aut legatum vindicet, et lucrum quaerat alieno crimine: cum etiam leges publicae eum qui sciens falso utitur, tamquam reum facinoris astringant? Regula autem justitiae manifesta est, quod a ve
Abbreviated transcription (Latin):
teret᷑.¶Qͥa mͥtractare de syracusano illo ameno secretoꝙ successu. & de sy¬
culi hominis calliditate qͥcũ ꝑegrinũ aliquẽ repperissẽt cognito qͦđ expi¬
duseẽt hortoꝵ uenaliũ. ad cęnã in hortos rogauit ꝓmisisse ĩnuitatũ post¬
triduũ uenisse. offendisse illic magnã piscatoꝵ multitudinẽ exquȩ¬
sitis copiis adornatũ ꝯuiuiũ. inc̃spectu cęnantiũ ante hortulos cõpo¬
sitospiscatores ubi nũ quã ante iaciebant recia. Unꝰ qͥsꝙ qͦđ cȩꝑat certatim
offerebant e pulantibꝰ supͣ mensã pisces ingerebant᷑ resiliente soculos ri
merũ cumbarũ. responsũ quęrenti. aquationẽ illic ẽẽ dulcis aque gt̾a in¬
numerabiles eo piscesꝯ uenire Qã multa: Perlęxit hospitẽ ut sibi ex¬
queret hortos. uendere uolens cogit᷑ p̾ciũ grauatus suscepit. Sequentidie ad hos¬

Expanded text:
eretur? 71. Quid mihi tractare de Syracusano illo amoeno secretoque secessu, et de Sieretur? 71. Quid mihi tractare de Syracusano illo amoeno secretoque secessu, et de Siculi hominis ealliditate: qui cum peregrinum aliquem reperisset, cognito quod cupidus esset hortorum venalium, ad coenam in hortos rogaverit: promisisse invitatum, postridie venisse: offendisse illic magnam piscatorum multitudinem, exquisitis copiis adornatum convivium, in prospectu coenantium ante hortulos compositos piscatores, ubi numquam ante jaciebant retia: unusquisque quod ceperat, certatim offerebat epulantibus: supra mensam pisces ingerebantur, oculos recumbentium merum cymbarum. Responsum quaerenti, aquationem illic esse, dulcis aquae gratia innumerabiles eo pisces convenire. Quid multa? Pellexit hospitem, ut sibi exqueret hortos: vendere volens cogitur, pretium gravatus suscipit. 72. Sequenti die ad hor
Abbreviated transcription (Latin):
uotione inclinatus ut crederet te¬
stam̃tũ disposuit. pacẽ dedit ꝯfirmauit societatẽ: S ubi int̾ras eoꝵ uentũ ẽ.
de p̃hensa fraude qͦd cũ eẽnt finitimi aduenas se eẽ simulauerant. circũ scri
se se ppłus patrũ in dignari cępit iħc tam̃ pacẽ quã dederat reuocanda non
censuit qr firmata erat sacram̃ti religione. ne dũ alienã ꝑfidiã arguit. suã
fide solueret multauit eos tam̃ uilioris obsequio ministerii.clem̃tior senten¬
tia s diuturnior. manet enĩ officiis pęna uet̾is astutie hereditario in hunc
diẽ ministio deputata. Non ego in hereditatibꝰ adeundis digitoꝵ ꝑcussiones
& nudi trudi successores salutationes notabo. nã hȩc etiã uulgo n otabilia
ñ simulatȩ piscationis cõpositas copias. ut emptoris illiceret᷑ affectus. Cur
enĩ tam studiosius luxurie ac deliciarũ reꝑtusẽ ut hutꝰmodi fraudẽ pa

Expanded text:
ntis suae devotione inclinatus ut crederet, tentis suae devotione inclinatus ut crederet, testamentum disposuit, pacem dedit, confirmavit societatem. Sed ubi in terras eorum ventum est, deprehensa fraude, quod cum essent finitimi, advenas se esse simulaverant, circumscriptum sese populus patrum indignari coepit. Jesus tamen pacem quam dederat, revocandam non censuit; quia firmata erat sacramenti religione; ne dum alienam perfidiam arguit, suam fidem solveret. Mulctavit tamen eos vilioris obsequio ministerii. Clementior sententia, sed diuturnior; manet enim officiis poena veteris astutiae, haereditario in hunc diem ministerio deputata . CAPUT XI. Inductis , et nudi successoris saltationes notabo; nam haec etiam vulgo notabilia: non simulatae piscationis compositas copias, ut emptoris illiceretur affectus. Cur enim tam studiosus luxuriae ac deliciarum repertus est, ut hujusmodi fraudem pat
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã serpt̾a diuina eiudent᷑ expresiit in libro testaim̃tis
hebreoꝵ transitu. Furisse iquã de petra. de cȩlodiurnã ins¬
rialimoni q̃ tot ipli milib abundantẽ corruisse mnurosible
sacro tubarũ sono ictũ & ululatu plebis arietatos. geth quoq regẽ uictũ x sus¬
pensũ in ligno usq ad uesꝑam: gabaonitȩ metuentes ualida manũ. uenert̃ cũ
uersutia simulantes se de t̾ra longinqua ẽẽ diuq ꝑegrinatos disrupisse calcian¬
ta. de triusse amictus uestiũ. quarũ ueterescentiũ indicia monstrarent cauiã
locoꝵ atq incolarũ inscius: ñ cognouit fraudes eoꝵ. neq dñm int̾rogauit & ci¬
tocredidit. adeo scã erat illis tẽporibꝰ fides. ut fallere aliqͦs posse ñ crederẽt̃
rant libent̃ credunt qͦd ipsi st̃ nec possunt suspectũ habere qͦd ñ st̃ hinc sa¬
glomonait lnnocens credit
om̃i uerbo. Non uituꝑ anda facilitas.
s laudanda bonitas. hoc ẽ in¬
nocentẽ eẽ. ignorare qͥd noceat. Et sicir

Expanded text:
sententiam Scriptura divina evidenter expressit in libro Testamenti vHebraeorum transitu, fluxisse aquam de petra, de coelo diurnam ministrari alimoniam tot populi millibus abundantem; corruisse muros Hierico sacro tubarum sono, ictu et ululatu plebis arietatos; Hethaeorum quoque regem victum, et suspensum in ligno usque ad vesperam: Gabaonitae metuentes validam manum, venerunt cum versutia, simulantes se de terra longinqua esse, diuque peregrinatos dirupisse calceamenta, detrivisse amictus vestium, quarum veterascentium indicia monstrarent; causam locorum, atque incolarum inscius, non cognovit fraudes eorum, neque Deum interrogavit: sed cito credidit. 68. Adeo sancta erat illis temporibus fides eorum, ut fallere aliquos posse non crederetur. rant: libenter credunt quod ipsi sunt, nec possunt suspectum habere quod non sunt. Hinc Salomon ait: Innocens credit omni verbo . Non vituperanda facilitas, sed laudanda bonitas. Hoc est innocentem esse ignorare quod noceat: et si cir
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ qͣndo in baptismatis sacram̃to interit homo totus ext̾ior. uetus homo nĩ
mergit᷑ hebreus resurgit sc̃o renouatus sp̃u qͥ etiã ꝑ mare rubrũ inoffen¬
sotransiuit uestigio. ubi baptiati sunt patͤs sub nube & ĩ mari. Indiluuioqͥ¬

Expanded text:
detur, quando in baptismatis sacramento interit homo totus exterior? Vetus homo nosdetur, quando in baptismatis sacramento interit homo totus exterior? Vetus homo nosmergitur, Hebraeus resurgit, sancto renovatus Spiritu, qui etiam per mare Rubrum inoffenso transivit vestigio, ubi baptizati sunt patres sub nube, et in mari . 108. In diluvio
Abbreviated transcription (Latin):
ignie ota iđo posiumꝰ. ut ꝓbaremꝰ ꝑignẽ exuri peccata. Notũ eit gͦ huncẽ
suꝵ saeficiũ. Hic gͥ ignis abscondit᷑ captiuitatis tẽpore qͦ culpa regnat. tẽ¬
pore aut̃ lib̾tatis ꝓmit᷑ olicet in aquȩ speciẽ mutatus. tam̃ seruat igni
naturã ut ꝯsumeret sac̾ficiũ sthec mireris cũ legeris qr pat̾ dõ or p̃ego sun
gentiũ ut altare sine igne accenderent & cũ illi nequissent facere.
hostiã suã t̃cio ipse ꝑfudit aqua. & manabat aqua in circuitu altaris .a
exclamauit ⁊ cecidit ignis ã dño de cęlis & ꝯsũpũt holoc auitũ Hostiail¬
latues. ꝯsidera tacitus singula: inte descendit uapor sp̃e scĩ te uidet᷑ ex¬
urere. cũ tua peccata ꝯsumit. Deniq qđ ꝯsũptũ ẽ sacͥficiũ moysi tẽpore.
sac̾ficiũ ꝓpeccato erat unde moyses ait sic̃ in machabeoꝵ scriptũ ẽ li¬
bro. Eo qd ñ sit manducatũ qͦd erat ꝓpeccato ꝯsũptũ est. Nonne tͥ ꝯsumi ui¬

Expanded text:
ideo posuimus, ut probaremus per ignem exuri peccata. Notum est ergo hunc esse per sacrificium. 105. Hic igitur ignis absconditur captivitatis tempore, quo culpa regnat: tempore autem libertatis promitur. Et licet in aquae speciem mutatus, tamen servat ignis naturam, ut consumeret sacrificium. Nec mireris cum legeris, quia Pater Deus dixit: Ego sum ndo provocavit prophetas gentium, ut altare sine igne accenderent. Et cum illi nequissent facere, hostiam suam tertio ipse perfudit aqua, et manabat aqua in circuitu altaris, et exclamavit, et cecidit ignis a Domino de coelo, et consumpsit holocaustum . 107. Hostia illa tu es. Considera tacitus singula. In te descendit vapor Spiritus sancti, te videtur exurere, cum tua peccata consumit. Denique quod consumptum est sacrificium Moysi tempore, sacrificium pro peccato erat. Unde Moyses ait, sicut in Machabaeorum scriptum est libro , eo quod non sit manducatum quod erat pro peccato, consumptum est. Nonne tibi consumi vi
Abbreviated transcription (Latin):
modũ naues alt̾ius ppłi clanculo ȩxureret turpe credidĩt. maluitq minꝰ
posse honeste quã plus turpit̃: Et isti qͥde sine flagitio hoc facere neqͥ¬
bant ut eos qͦs ꝯsũmandi belli ꝑsici gr̃a insocietatẽꝯuenerant ha
fraude deciꝑent quã licet possit negare ñ possent tam̃ ñ erubescere
Heliseus aut̃ ñ fraude deceptos licet s potestate dñi ꝑcussos maluit
tam̃ seruare quã ꝑdere qr decorũ foret hosti parcere & aduersario ui¬

Expanded text:
modum naves alterius populi clanculo exureret, turpe credidit: maluitque minus modum naves alterius populi clanculo exureret, turpe credidit: maluitque minus posse honeste, quam plus turpiter. Et isti quidem sine flagitio hoc facere nequibant, ut eos qui consummandi belli Persici gratia in societatem convenerant, hac fraude deciperent; quam licet possent negare, non possent tamen non erubescere: Elisaeus autem non fraude, deceptos licet, sed potestate Domini percussos, maluit tamen servare quam perdere; quia decorum foret hosti parcere, et adversario do
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ deditione solueret. honestatis fuit se malle. ꝓom̃ib ꝑiclitari. ut om̃es
exineret ꝑiculo. Qnte honestatis auctoritas. ut ꝯsiliũ de sũmis reb femina
sibi uendicaret nec pͥncipib ppłi cõmitt̃i et Qnta honestatis auctoritas ut
dm adutorẽ p̃sumeret qͣnta gr̃a ut inueniret. Qͥd uͦ heliseus nͥ honestatẽ se
cutus ẽ cũ exercitũ syrie qͥ ad obsidendũ eũ uenerat. captiuũ introduxit
pheta facultatẽ posceret respondit. ñ ꝑcutiendos quor. captiuitatẽ ñ eẽt
Imanu oꝑatus armisq bellicis. s magis subsidio alim̃tor. iuuandos. Deniꝙ
epularib refecti copiis. nũ quã postea in t̾ram isrł pyra. ꝑdate syriȩ reu̾¬
tendũ putart̃. Quanto hoc sublimius quã illud grecoꝵ. qͦd cũ duo ppłi ad¬
uersũ se de głã imꝑioq certarent. & alt̾ exhis haberetcopiã quẽ am¬

Expanded text:
nem deditione solveret: honestatis fuit se malle pro omnibus periclitari, ut omnes nem deditione solveret: honestatis fuit se malle pro omnibus periclitari, ut omnes eximeret periculo . 85. Quanta honestatis auctoritas, ut consilium 129 de summis rebus femina sibi vindicaret, nec principibus populi committeret! Quanta honestatis auctoritas, ut Deum adjutorem praesumeret: quanta gratia, ut invencutus est, cum exercitum Syriae, qui ad obsidendum eum venerat, captivum introduxit pheta facultatem posceret; respondit non percutiendos, quorum captivitatem non esset manu operatus, armisque bellicis, sed magis subsidio alimentorum juvandos. Denique epularibus refecti copiis, numquam postea in terram Israel piratae Syriae revertendum putarunt. 87. Quanto hoc sublimius, quam illud Graecorum quod cum duo populi adversum se de gloria imperioque decertarent, et alter ex his haberet copiam quemad
Abbreviated transcription (Latin):
re pculit ainde sermonis circũ scͥpsit elegantia. Eximꝰ triumphuseiꝰ fuit
qđ integrũ pudorẽ de tabnaculo hostis reuexit scđ̾s qđ femina de uiro reportautt
uictoriã fugauit ipłos consilio suo. Horruerunt persȩ iudaciã eiꝰ utiꝙ qͦd in illiᷤ
pythagoreis duob mirant᷑ ñ expauit mortis ꝑiculũ s nec pudoris qͦd ẽ gͣuius bo¬
nis feminis ñ unius ictũ carnificis s nec totiꝰ exercitus tela trepidauit Stecit
int̾ cuncos bellatoꝵ femina. int̾ uictricia arma secura mortis. qͣnͣtũ ad molẽ
expectat ꝑiculi moritura ꝓcessit qͣnͣtũ addẽ dimieatura. Honestatẽ gͥ secuta
ẽ udith. x dũ eã sequit᷑ utilitatẽ inuenit. Honestatis enĩ fu̾it ꝓhibere ne ppłs
gdĩ se ꝓfanis dẽderet. ne ritus patrios & sacram̃ta ꝓderet ne sacras iurgines ui¬
duas gͣues. pudicas matronas barbari cȩ subiceret impuritati. ne obsidio¬

Expanded text:
re perculit, deinde sermonis circumscripsit elegantia . Primus triumphus ejus fuit, re perculit, deinde sermonis circumscripsit elegantia . Primus triumphus ejus fuit, quod integrum pudorem de tabernaculo hostis revexit: secundus, quod femina de viro reportavit victoriam, fugavit populos consilio suo . 83. Horruerunt Persae audaciam ejus. Utique quod in illis Pythagoraeis duobus mirantur, non expavit mortis periculum, sed nec pudoris, quod est gravius bonis feminis: non unius ictum carnificis, sed nec totius exercitus tela trepidavit. Stetit inter cuneos bellatorum femina, inter victricia arma, secura mortis. Quantum ad molem spectat periculi, moritura processit: quantum ad fidem, dimicatura. 84. Honestatem igitur secuta est Judith, et dum eam sequitur, utilitatem invenit. Honestatis enim fuit prohibere ne populus Dei se profanis dederet, ne ritus patrios et sacramenta proderet; ne sacras virgines, viduas graves, pudicas matronas barbaricae subjiceret impuritati; ne obsidio
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stantiq anim& diẽ necis p̃stolabat᷑ Itaꝙ alt̾ se ñ substraxit alt̾a die recepit
qd eousq fuit nurabile: ut tẏrannꝰ eos sibi in amicitiã asscisceret. quoꝵ u
hoc in uirgine multo magnificentius. multoq illustrius dep̃hendit᷑. qu
ingemiscenti patͥ ait. fac mͥ ut exiuit de ore tuo. Sspaciũ duoꝵ poposcit
m̃siũ ut cũ ȩqualib ꝯuentũ ageret in montibꝰ quę uirginitatẽ eiꝰ p̃de¬
tinatã neci pio affectu ꝓsequerent᷑ Nec fletus ęqualiũ mouit puellã
nec dolor flexit nec gemitus retardauit nec dies p̃ter iit. nec fefellit
hora Redi uꝰ it ad patrẽ qͣsi aduotũ rediret. & uoluntate ꝓpͥa cunctantẽ
impulit fecitꝙ arbitratu spontaneo. ut qͦderat impietatis forcurti steret pie¬
tatis sacͥficiũ Ecce tͥ iudith se offert mirabilis quȩ formidatũ ppłis iur ulo¬

Expanded text:
constantique animo diem necis praestolabatur. Itaque alter se non subtraxit, alter ad diem recepit. constantique animo diem necis praestolabatur. Itaque alter se non subtraxit, alter ad diem recepit. Quod eousque fuit mirabile, ut tyrannus eos sibi in amicitiam adscisceret, quorum hoc in virgine multo magnificentius, multoque illustrius deprehenditur, quae ingemiscenti patri ait: Fac mihi ut exivit de ore tuo . Sed spatium duorum poposcit mensium, ut cum aequalibus conventum ageret in montibus, quae virginitatem ejus praedestinatam neci pio affectu prosequerentur. Nec fletus aequalium movit puellam, nec dolor flexit, nec gemitus retardavit, nec dies praeteriit, nec fefellit hora. Rediit ad patrem, quasi ad votum rediret, et voluntate propria cunctantem impulit, fecitque arbitratu spontaneo, ut quod erat impietatis fortuitum, fieret pietatis sacrificium. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã sic̃ script᷑a indicat. Nã & in eolibro qͥ scribit᷑ numeri ꝓposuerat ꝑ¬
tere morte & ꝑdere ppłm. s postea rogatus a moyse reconciliatus ẽ ppło suo. &
itum ad moysen & aaron ait. Diuidite uos de media synagoga eiꝰ & ꝯsumabo eos
simul. Quib di scedentibꝰ acȩtu dathan & abẏron. subito impios t̃ra p̃rupto soluta
hiatu ab sorbuit.: Precellentius & antiquius istud exemplũ de filia iepthe: quã illud
qͦd memorabile habet᷑ apud phylosophos de duob pythagoricis. quoꝵ alt̾ cũ a ty¬
rannodionysio capitis dãnatus eẽt. p̃scripto mortis die poposcit ut domũ ꝑge¬
diei faculta darct᷑ qͦ ut cõmendaret suos ac ne reu̾tendi nutaret fide
uade mortis optulit. ea ꝯditione ut si ipse deforet ad ꝯstitutũ diẽ. uas eiꝰ sibi
ꝓeo moriendũ ted agnosceret nec qͣlitatẽ sponsionis qͥ offerebat᷑ recusauit.

Expanded text:
sententiam, sicut Scriptura indicat. Nam et in eo libro qui inscribitur Numeri, proposuerat psententiam, sicut Scriptura indicat. Nam et in eo libro qui inscribitur Numeri, proposuerat percutere morte et perdere populum: sed postea rogatus a Moyse, reconciliatus est populo suo . Et iterum ad Moysen et Aaron ait: Dividite vos de medio Synagogae ejus, et consummabo eos simul . Quibus discedentibus de coetu, Dathan et Abiron subito impios terra praerupto soluta hiatu absorbuit. 80. Praecellentius et antiquius istud exemplum de filia Jephthe, quam illud quod memorabile habetur apud philosophos de duobus Pythagoraeis quorum alter cum a tyranno Dionysio capitis damnatus esset, praescripto mortis die, poposcit ut domum pergendi ei facultas daretur, quo commendaret suos: ac ne revertendi 128 nutaret fides, vadem mortis obtulit, ea conditione ut si ipse deforet ad constitutum diem, vas ejus sibi pro eo moriendum agnosceret. Nec qualitatem sponsionis qui offerebatur recusavit,
Abbreviated transcription (Latin):
unquã ad ducar ut credã ñ in caute ꝓmisisse pͥncipẽ iepthe ut immolaret
postquã filia occurrit sibi. Deniq ꝯscidit uestim̃ta sua a dicit heume filia
impedistime instimulũ dolorũ facta es mͥ. Quilicet pio metu ac formidine acer¬
bitatẽ durȩ solutionis impleuerit tam̃ luctũ annuũ etiã posteris &plorandũ
statuit ac dereliqͥt. Dura ꝓmissio. acerbior solutio. quã necesse habuit lugere etiã
lipse qͥ fecit. Deniq factũ est p̃ceptũ & decretũ in isrt ex dieb indies. ambulabant
inqͥt filiȩ ppłi isrł lugentes filiã iepthe gala aditis qͣtuor dieb in anno. Non possũ
accusare uirũ qͥ necesse habuit implere quȩ uouerat s tam̃ miserabilis necessi¬
tas quȩ soluit᷑ parricidio. Melius ẽ ñ uouere quã uouere id qͦd sibi cui ꝓmit¬
lari sibi. Non semꝑ gͦ ꝓmissi soluenda om̃a st̃ ¶eniq ipse dñs frequent̃ suã mutat

Expanded text:
umquam adducar ut credam non incaute principem promisisse Jephthe, ut immolaretpostquam filia occurrit sibi. Denique conscidit vestimenta sua, et dixit: Heu me! filia mea, impedisti mihi, stimulus doloris facta es mihi . Qui licet pio metu ac formidine acerbitatem durae solutionis impleverit; tamen luctum annuum etiam posteris deplorandum statuit ac dereliquit. Dura promissio, acerbior solutio, quam necesse habuit lugere etiam ipse qui fecit. Denique factum est praeceptum et decretum in Israel ex diebus in dies: Ambulabant, inquit, filiae populi Israel, lugentes filiam Jephthe Galaaditidis quatuor diebus in anno . Non possum accusare virum qui necesse habuit implere quod voverat; sed tamen miserabilis necessitas, quae solvitur parricidio . 79. Melius est non vovere, quam vovere id quod sibi cui promitlari sibi. Non semper igitur promissa solvenda omnia sunt . Denique ipse Dominus frequenter suam mutat
Abbreviated transcription (Latin):
milia bellato. & exuste urbes. & cũ inferior pͥmo fuisset ꝑpłs isrt. tam̃ nec adus
Smetu belli ꝑcitus iundicande castitatis sequestrauit dolorẽ ruebat in plium
ut singuine suo pirans cõmissi flagitii diluere notã Et qͥd mirũ si ppło ał decorũ illu
ate honiestu ciur e fuit qñao etiã leꝓsis sic̃ in libris regnoꝵ legimꝰ honestatis ñ defuid
ꝯside est ratio fameserat magna insamaria qr obsederat eã syroꝵ exercitus re
miliitaress execibuas supra murũ sollicitus reuisebat int̾pellauat eum
mulier dicens: ꝑstilttd nthȩx mulier ut afferrẽ filiũ meũ & attuli a corina¬

Expanded text:
exustae urbes. Et cum inferior primo fuisset populus Israel, tamen nec adversi metu belli percitus, vindicandae castitatis sequestravit dolorem. Ruebat in praelium, vel sanguine suo parans commissi flagitii diluere notam. CAPUT XX. Post solutum curae fuit, quando etiam leprosis, sicut in libris Regnorum legimus , honestatis non defuit consideratio? 118. Fames erat magna in Samaria, quia obsederat eam Syrorum exercitus. Rex militares excubias supra murum sollicitus revisebat; interpellavit eum mulier dicens: Persuasit mihi haec mulier ut afferrem filium meum, et attuli, et coxi
Abbreviated transcription (Latin):
unordetatẽ & alio teto die ñ ꝑmisit pat᷑ ad obescentule ꝓficisei generũ suũ
aonee letieia ae gr̃a int̾ eosom̃is sumaret᷑ Sidie septuno cũ iam enerio luespi¬
mȩ nocłiꝰ
nociniã tet apuid sos pottꝰ quã apud extneos reqiues cendũ pu caret
nequit penere. eeronist um cũ filia sua derĩ ubi fctis aliq̃ ꝓgressiocũ

Expanded text:
rum suum, donec laetitia et gratia inter eos omnis consummaretur. Sed die septimo cum jam ad vespee noctis viciniam, ut apud suos potius, quam apud extraneos requiescendum putaret, nequivit te