comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& loth homines putarenteos quiangelierant d inuerom
eis intellegerent quierat non putarentessequinonerat.
quid siergo uult istauisibilis trinitas & intellegibilis unitas
nisiut nobis insinuar&ur quod itatresessent pater & fili
dñs dr̃: tuautem dixistihic ds uiiusẽ abrahae : scienstelegis¬
se. quod scriptũ ÷ ui sumes sedm̃ abrahae adquercũmam¬
brahae: & uolens quasi probare dmfilium ui sueẽ illi patri¬
archae declinastiabillis tribus uiris & eo somni nota cuisti
inquibus narrat scriptura dmuisum fuisseabrahȩ :
nauipse nos admoneris unius esse substantiae trinitatem dm
sicutunius erant substantia tresuri quosuiditabraham cũ
praedixiss& scriptura ui ri sestdr̃ abraha nec tamentrerdeor
esse qr & uisusest d̃ dictum est nonuis suntdi : & ipseabraham
tresuidit & unum adorauit aquo praxeririnoluit ab unores¬

Expanded text:
et Loth, homines putarent eos qui angeli erant; Deum vero in et Loth, homines putarent eos qui angeli erant; Deum vero in eis intelligerent qui erat, non putarent esse qui non erat. Quid sibi ergo vult ista visibilis Trinitas et intelligibilis unitas, nisi ut nobis insinuaretur quod ita tres essent Pater et FiliDominus Deus? Tu autem dixisti, Hic Deus visus est Abrahae: sciens te legisse quod scriptum est, visum esse Deum Abrahae ad quercum Mambre: et volens quasi probare Dominum Filium visum esse illi patriarchae, declinasti ab illis tribus viris, et eos omnino tacuisti, in quibus narrat Scriptura Deum visum fuisse Abrahae; ne tu ipse nos admoneres unius esse substantiae Trinitatem Deum, sicut unius erant substantiae tres viri quos vidit Abraham: cum praedixisset Scriptura, Visus est Deus Abrahae, nec tamen tres deos esse, quia et, Visus est Deus, dictum est; non, visi sunt dii: et ipse Abraham tres vidit, et unum adoravit: a quo praeteriri noluit; ab uno res
Abbreviated transcription (Latin):
enimtres uiri dicti sunt quiapparuerunt abrahae sicut scrip¬
tura sol& uiro s&iam angelos nuncupare: nec eorum alicui
uni pramptius & humilius obsecutus est quam duobus seda¬
qualiter omnibus pedes lauit a qualite romnibus apulas mi¬
nistrauit. Ergo i n omnibur dm̃uidit propter quod scriptu¬
rapraedixerat quod uisus fuerat dr̃ abrahȩ adquercũ mã¬
brae subcuius umbra arboris tresuiros paui: quosoculir
corporisuidit in eis uero dmn non corporis sedo culis cordis
uidit idestintellexit atque cognouits sic ut lothinduobur
cum quonon pluraliter. sed singulariter loquebxtꝰ. ei que
respondebat &iamipse tamquam unus. primo quippe
abraham ꝑ tres uiros illumaudit postea ꝑunum: quiduob:
in soda euntibus manens locutus: cumeo. Lothautem ꝑdu
os. tamen & ipseunum dnm quem proliberatione suarogabat¬
& quieirespondebat. audiuit xcumambo id est & abraham

Expanded text:
enim tres viri dicti sunt qui apparuerunt Abrahae, sicut Scripenim tres viri dicti sunt qui apparuerunt Abrahae, sicut Scriptura solet viros etiam angelos nuncupare. Nec eorum alicui uni promptius et humilius Abraham obsecutus est quam duobus, sed aequaliter omnibus pedes lavit, aequaliter omnibus epulas ministravit. Ergo in omnibus Deum vidit. Propter quod Scriptura praedixerat, quod visus fuerat Deus Abrahae ad quercum Mambre, sub cujus umbra arboris tres viros pavit, quos oculis corporis vidit: in eis vero Deum, non corporis, sed cordis oculis vidit, id est, intellexit atque cognovit; sicut Loth in duobus, cum quo non pluraliter, sed singulariter loquebatur, eique respondebat etiam ipse tanquam unus. Primo quippe Abraham per tres viros illum audivit, postea per unum, qui duobus in Sodoma euntibus manens locutus est cum eo; Loth autem per duos, tamen et ipse unum Dominum, quem pro liberatione sua rogabat, et qui ei respondebat, audivit: cum ambo, id est, et Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
uam facanimam tuam nerespexeris r&ro nesta eris in tota
regione in monte saluumte fac. nequando conprahendaris.
Dixitdothadillos: orodne quiainuenit puertuus misericor¬
diam ant& e &c&era: Quȩcum finiss& loquendo & elegirsa
sibiciuitatem pussillaminqua s aluar&ur. sequitur scris¬
tura & eidicitee responsum eccemiratur sumsaciem
tuam & suꝑ uerbum hac neeuertere mciuitatẽ dequalo¬
cutus es: festinaergo ut saluus sis ibi: ponenim potero
facere uerbum donectuillo introeas: quishocer resp̃d
nisi illecuidierat orodne : Hoc autemad ambor derat
nonadunum sicuta pestissime scriptumest: Dixitautem
lothadillos oro dne agno uistiergolothunũ dñm inange¬
ur duobur sicut abra ham unum agnouitintribus: non estcurdicatur
illeabierattui dnserat: & cum abraham locutus erat luo uero
angelieiuserant qum sod omã illo abeunte uenerunt omner

Expanded text:
vam fac animam tuam; ne respexeris retro, nec steteris in tota vam fac animam tuam; ne respexeris retro, nec steteris in tota regione; in monte salvum te fac, nequando comprehendaris: dixit Loth ad illos, Oro, Domine, quia invenit puer tuus misericordiam ante te, etc. Quae cum finisset loquendo, et elegisset sibi civitatem pusillam in qua salvaretur, sequitur Scriptura, et ei dicit esse responsum: Ecce miratus sum faciem tuam et super verbum hoc, ne everterem civitatem de qua locutus es. Festina ergo ut salvus sis ibi: non enim potero facere verbum, donec tu illo introeas . Quis hoc ei respondit, nisi ille cui dixerat, Oro, Domine? Hoc autem ad ambos dixerat, non ad unum, sicut apertissime scriptum est, Dixit autem Loth ad illos, Oro, Domine. Agnovit ergo Loth unum Dominum in angelis duobus, sicut Abraham unum agnovit in tribus. 7. Non est cur dicatur: Ille abierat qui Dominus erat et cum Abraham locutus erat; duo vero angeli ejus erant qui in Sodoma, illo abeunte, venerunt. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
nescientes. hospitiorecsperuntangelos. ꝑecepti sergo eis loth
nesciens quod an geliessent : cognascens tamen sicut ipsodemons¬
trante cognascere potuit quis in eis ess& : Vt in ea quae interea
facta sunt taceam : ex iitcumeis desodomis: quod antequam fie¬
r& sicut scriptura loquitur. dixeruntuiriadloth Sunt tibi hic
generi aut filii aufiliae autquis tibi alius estinciuitate. educde
locohoc quõ ꝑdemus nos locumhunc: quia exaltatur clamor
pellar& illud incendium sodomorum ꝑ angelos factum quor
misitdñs: in quibustamen &isseerat. neque enim sic mittit su¬
os ut recedatabeis: In eisergo descenditin sodoma. quod se
facturumeẽ p̃dixerat quando cumabraham loquebatur:
quod posteciquam fecit abis seipsedictus est & angeliuenis¬
sein sodo mã aduesperam: De inde paulo post: mox uteduxe¬
runtillũ foras & dixerunt si cut eadem seriptura narrat sal¬

Expanded text:
nescientes, hospitio receperunt angelos . Receptis ergo eis Loth, nescientes, hospitio receperunt angelos . Receptis ergo eis Loth, nesciens quod angeli essent, cognoscens tamen sicut ipso Domino demonstrante cognoscere potuit, quis in eis esset, ut ea quae interea facta sunt taceam, exiit, cum eis de Sodomis: quod antequam fieret, sicut Scriptura loquitur, dixerunt viri ad Loth: Sunt tibi hic generi, aut filii, aut filiae? aut si quis tibi alius est in civitate, educ de loco hoc: quoniam perdimus nos locum hunc; quia exaltatus est clamor pparet illud incendium Sodomorum per angelos factum, quos misit Dominus; in quibus tamen et ipse erat: neque enim sic mittit suos, ut recedat ab eis. In eis ergo descendit in Sodoma, quod se facturum esse praedixerat, quando cum Abraham loquebatur: quod posteaquam fecit, abiisse ipse dictus est, et angeli venisse in Sodoma ad vesperam. Deinde paulo post, mox ut eduxerunt illum foras, et dixerunt, sicut eadem Scriptura narrat, Sal
Abbreviated transcription (Latin):
inuentum. Nefoste hac & nr̃o corde ad firmasse auideamur
Venerun tergoduo angeli insodom̃a aduespera : lothuero
sedebat ut soriptum : iuxta postam sodomorum Videnr
autem loth surrexitinobuiam illis & ad orauitin faciem in
terram Uides nempehic aiusto uiro angelos adorator & tu
adorabat eum quippeinduobusillis quos putabatesseho¬
mines tam quam inpros&is ee cognouit: Ia mergo proba¬
tumest quod meꝑscripturam scam de monstrarumesse
ꝓmiseram eum dnm quidictur fueratabisse Vtces sauit
loquia dabraham, In illis duob: angelis descendis se in sodo m̃a
sicut dixerat & in eis ab homine iusto agnitum suisse. ex hibuit
itaque hospitalitatẽ quo modo scis hominibus di in quibus
dmes se cognouit. cumeos sicut &iam ipscabraham ange¬
los eenescir& hi enim patriarchae sunt signisicatiin
epistola adhebreos. ubidehospitalitateloquens ait. ꝑhanc quidẽ c¬

Expanded text:
inventum, ne forte haec ex nostro corde affirmasse videamur. inventum, ne forte haec ex nostro corde affirmasse videamur. Venerunt ergo duo angeli in Sodoma ad vesperam; Loth vero sedebat, ut scriptum est, juxta portam Sodomorum. Videns autem Loth, surrexit in obviam illis, et adoravit in faciem in terram. Vides nempe hic a justo viro angelos adoratos, et tu adoravit: eum quippe in duobus illis, quos putabat esse homines, tanquam in prophetis esse cognovit. Jam ergo probatum est, quod me per Scripturam sanctam demonstraturum esse promiseram, eumdem Dominum qui dictus fuerat abiisse ut cessavit loqui ad Abraham, in illis duobus angelis descendisse in Sodoma, sicut dixerat, et in eis ab homine justo agnitum fuisse. Exhibuit itaque hospitalitatem quomodo sanctis hominibus Dei, in quibus Deum esse cognovit, cum eos, sicut etiam ipse Abraham, angelos esse nesciret. Hi enim Patriarchae sunt significati in Epistola ad Hebraeos, ubi de hospitalitate loquens ait: Per hanc quidam
Abbreviated transcription (Latin):
quam misi angeliadño. sed ex pecta quid pperas. consideremur
omnia diligenter acprius intueamur uerba dñi loquentir ab¬
hae clamor sodomorumin quid & gomorrȩ multiplicatur est
& peccata eorum magnaualde: Descenden sergo uidebo srecun¬
duclamorem ipsorumuenientem ad me consũmant: hic seip¬
sum decensurum dixitin sodom̃a quo tamen noni predescen¬
dit sed angeliduo: Ipsequippeabit ut desiitdoqui ad abraham : abra¬
ham autem regrerris in locum suum. Uenerunt autem sicut dic¬
tumest duo angeliaduesperam in somoda ⁊ quid si& m illis duo¬
bus angelis unurdns inuenitur quisecundum uerbumrũ
in ipn sangelis descendit in sodom& non nemani sestumerit
intribur illisiuris unum dñm ui sum fuirse ubiquidaliud quã
ipsatrinitas figurata est sed uideamus utrum nobirsca serip¬
tura de monser& &iam in illis duobus angelis ut dixiunũdum

Expanded text:
quam missi angeli a Domino suo. Sed exspecta: quid properas? Consideremus quam missi angeli a Domino suo. Sed exspecta: quid properas? Consideremus omnia diligenter, ac prius intueamur verba Domini loquentis Abrahae: Clamor Sodomorum, inquit, et Gomorrhae multiplicatus est, et peccata eorum magna valde. Descendens ergo videbo, si secundum clamorem ipsorum venientem ad me consummant. Hic se ipsum descensurum dixit in Sodoma, quo tamen non ipse descendit, sed angeli duo. Ipse quippe abiit, ut desiit loqui ad Abraham; Abraham autem regressus est in locum suum. Venerunt autem, sicut dictum est, duo angeli ad vesperam in Sodoma. Quid, si et in illis duobus angelis unus Dominus invenitur, qui secundum verbum suum in ipsis angelis descendit in Sodoma? Nonne manifestum erit in tribus illis viris unum Dominum visum fuisse, ubi quid aliud quam ipsa Trinitas figurata est? Sed videamus utrum nobis sancta Scriptura demonstret, etiam in illis duobus angelis, ut dixi, unum Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
re: abrahamuero ambulabat cumillis deducens: rursus autem
redit scriptura ad singularem numerum acdicit : dns autem di¬
xit : num quid caelcbo egopuro meo abraham quȩ mego facio
Deinde promittitur abraha pclara & copiora a posteritas & so¬
domorum denuntiatur interitus: sequens autem scriptura
dicit: & conuersi in deuiri uenerunt insodomam abrahan
autemerat adhuc stans antediim & adproprias abrahamdixit pesi¬
mulꝑdas iustum cumimpio ceritiustur tam quamimpius & post
sum suum. Uenerunt autem duo angeli insodom̃a aduespera
hi sunt de quibus paulo ante dixerat: conuersinde uiri uene¬
runtin sodoma sed duoses senon ex presserat cumabintio
tres uiros dixiss& apparuisse abrahae & hospitaliter abil¬
oesse susceptos quos & abeuntes. deduxitambulanscum eis
fostas sis ergo iam pronuntiare festines. unum fuisse ineis
brahe: Duosuero illo sangeloseius quiuenerunt in sodo mãtã¬

Expanded text:
rhae; Abraham vero ambulabat cum illis, deducens. Rursus autem rhae; Abraham vero ambulabat cum illis, deducens. Rursus autem redit Scriptura ad singularem numerum, ac dicit: Dominus autem dixit: Numquid celabo ego puero meo Abraham quae ego facio? Deinde promittitur Abrahae praeclara et copiosa posteritas, et Sodomorum denuntiatur interitus. Sequens autem Scriptura dicit: Et conversi inde viri, venerunt in Sodoma; Abraham autem erat adhuc stans ante Dominum. Et appropians Abraham dixit: Ne simul perdas justum cum impio; et erit justus tanquam impius? Et post cum suum. Venerunt autem duo angeli in Sodoma ad vesperam. Hi sunt de quibus paulo ante dixerat: Conversi inde viri venerunt in Sodoma. Sed duos esse non expresserat, cum ab initio tres viros dixisset apparuisse Abrahae, et hospitaliter ab illo esse susceptos, quos et abeuntes deduxit, ambulans cum eis. 6. Fortassis ergo jam pronuntiare festinas, unum fuisse in eisbrahae; duos vero illos, angelos ejus, qui venerunt in Sodoma tan
Abbreviated transcription (Latin):
putarentur: & scriptura plaratereos respondis se cõmemo¬
rat: altenim: & dixerunt: sic fac quomodo dixisti: Nonait &¬
dixit sed dixerunt: De indecumess& pararefectio dicitscrii¬
tura eapposuit ante illos & ederunt: nonait ddposuit ante
illum &edity sed ubia diduentum est ut abraha filius ꝓmitt¬
r&urexsaria qrdiuinũ osferebatur beneficium non ut hom¬
nibus exhibeatur obsequium unũ narrat scrirtura dicentẽ
Ubiestsar rauxostua :nonenimait dixerunt adillum sedait drat
autemadillum ubiest sarra uax ostua : quis autem hoc dixerit
postea manifestat: Vbicumrisis s& sarra aiteadem scrip
& dixidis ad abraham quareri sit sarra in sem& ipsa& coerausqu
infinem tamquamunus dñs singulariter loquitur ac posthoc
uthomines pluraliter abirenarrantur & dicitur: ex surgentes
autemiin de uiri conspexerunt in faciem sodomorum & gomor¬

Expanded text:
putarentur. Et Scriptura pluraliter eos respondisse commemoputarentur. Et Scriptura pluraliter eos respondisse commemorat: ait enim, Et dixerunt, Sic fac quemadmodum dixisti. Non ait, Et dixit; sed, dixerunt. Deinde cum esset parata refectio, dicit Scriptura: Et apposuit ante illos, et ederunt. Non ait, Apposuit ante illum, et edit. Sed ubi ad id ventum est, ut Abrahae filius promitteretur ex Sara, quia divinum offerebatur beneficium, non ut hominibus humanum exhibebatur obsequium, unum narrat Scriptura dicentem, Ubi est Sara uxor tua? Non enim ait, Dixerunt autem ad illum: sed ait, Dixit autem ad illum: Ubi est Sara uxor tua? Quis autem hoc dixerit, postea manifestat; ubi cum risisset Sara, ait eadem Scrip Dominus ad Abraham: Quare risit Sara in semetipsa? et caetera usque ad finem, tanquam unus Dominus singulariter loquitur. Ac post haec, ut homines pluraliter abire narrantur, et dicitur: Exsurgentes autem inde viri, conspexerunt in faciem Sodomorum et Gomor
Abbreviated transcription (Latin):
gis ipsatrinitas quiunus estds rectantellegi potest. Denique
tresuidit & nondnos sed dim appellat : quo trinitas tres quidẽ
ꝑsone sunt sed unus dnrds sicautem narratur quod uidiţ abr¬
ham respiciens inquidoculis suis uidit& eccetresuiristabant
supeum: & uidens ꝓcul cucurritinobuiamillis. abhostiotaber¬
naculisui & adorauit suꝑterram & dixit: dne siin uenigratiã
& paruis se &unum dnndici unumq: dñm rogari ne pra&e¬
reat seruum suum. quõ congruit dõ uisitare samulos suas
Deinde tresꝑsonas pluraliter adloquuerdicens sumatur nunc
aqua & lauem pedes uestros & resrigerate subarbore & sumã
panem & manducate & postea transibitis inuiã uestram ꝓpt̃
quod declinastis ad seruum uestrum: manifcstu mesteos
tam quam homines inuitari: Honenim taleillis prȩber&ur
obsequium. quod indigentia reficerentcorpora nisi homines

Expanded text:
gis ipsa Trinitas, qui unus est Deus, recte intelligi potest. Denique gis ipsa Trinitas, qui unus est Deus, recte intelligi potest. Denique tres videt, et non dominos, sed Dominum appellat, quoniam Trinitas tres quidem personae sunt, sed unus Dominus Deus. Sic autem narratur quod vidit Abraham: Respiciens, inquit, oculis suis vidisuper eum, et uidens procucurrit in obuiam illis ab ostio tabernaculi sui, et adorauit super terram et dixit: Domine, si inueni gratiam apparuisse, et unum Dominum dici, unumque Dominum rogari ne praetereat servum suum, quoniam congruit Deo visitare famulos suos. Deinde tres personas pluraliter alloquitur, dicens: Sumatur nunc aqua, et lavem pedes vestros, et refrigerate sub arbore, et sumam panem, et manducate, et postea transibitis in viam vestram, propter quod declinastis ad servum vestrum. Manifestum est eos tanquam homines invitari: non enim tale illis praeberetur obsequium, quo indigentia reficerent corpora, nisi homines
Abbreviated transcription (Latin):
quia nudussum uideris ad ẽotimuit non a sedmui rmee mons¬
pater: quotiens uoceađ testatus est filio: nouimus quippe
in euuan gelio patris sonantis atquedicentis tuer filius me¬
us dilectus &c&era ubi auditus ab hominibur nontamui
susest: acꝑ hoc & in illis uerbis quaadiungis ubidicit quis
nuntiauit tibi quianudus es & sequentia potuit audiri & ñ
uiderids̃: non dumitaque aliquidexeo quod ꝓmniseras d¬
xis s&ealiquiduide & dictandem aliquid quod discutere
tedebeamus ad quod ꝓtua causa ee fateamur: Hic ds̃ inquis
& abrahȩui susẽ :ui sumee dm̃ abrahe negare non possunꝵ:
Scristuraquspefidelissima apest seme hodo quiturdi¬
censi
unsusest aute millids̃ ad quercũ mambre : sed nequehic expres¬
sumest utrumpateran filius . cumautem narrar& scriptura quo¬
modo eiui sussitds tresuiros illiapparuis sedeclarat Inquibus ma¬

Expanded text:
quia nudus sum; videri se a Deo timuit, non a se Deum visum esse monsquia nudus sum; videri se a Deo timuit, non a se Deum visum esse mons et Deus Pater quoties voce attestatus est Filio. Novimus quippe in Evangelio verba Patris sonantis, atque dicentis, Tu es Filius meus dilectus, etc. , ubi auditus ab hominibus, non tamen visus est. Ac per hoc et in illis verbis quae adjungis, ubi dicit, Quis nuntiavit tibi quia nudus es? et sequentia; potuit audiri, et non videri Deus. Nondum itaque aliquid ex eo quod promiseras dixisse te vide: et dic tandem aliquid quod discutere debeamus, aut quod pro tua causa esse fateamur. 5. Hic Deus, inquis, et Abrahae visus est. Visum esse Deum Abrahae negare non possumus. Scriptura quippe fidelissima apertissime hoc loquitur, dicens: Visus est autem illi Deus ad quercum Mambre. Sed neque hic expressum est, utrum Pater an Filius. Cum autem narraret Scriptura, quomodo ei visus sit Deus, tres viros illi apparuisse declarat, in quibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
deludis ex pectationẽ nram. nec & hibespollicitationemtiam :
multiplicas uerba non neces sarta ut necessaria occupes tempo¬
ra: Spropterea uisus estauiro filius qua feciteum & propte¬
reuirs eabeius muliere quia feciteam derine si audes non por¬
sedm̃ filium &operariuidentia & asiuisoperibur quamuisalia
uidentibus non uideri: siautem hoc potestdr pliur ipsequip¬
peusquenun coperatur cunc tauidentia & tameneorum a seip¬
socreatis oculis nonuidetur : quid: quod dixisti curistado
libro geneseos intuo sermone posusti cur nobis necessaria
temporum spatia suꝑflualo quacitati finisti sediste inquis
filius uisuseada secundum quodlegimur adam dicentem o
cemtuam audiui deambulantis in paradiso: & abscondimep nu¬
monstrare : quamuis & hicadam uocemtuam in quid audiui
non ait faciem uel specienituam uidi: & quod aitabscondime

Expanded text:
deludis exspectationem nostram, nec exhibes pollicitationem tuam? deludis exspectationem nostram, nec exhibes pollicitationem tuam? Multiplicas verba non necessaria, ut necessaria occupes tempora. Si propterea visus est a viro Filius quia fecit eum, et propterea visus ab ejus muliere quia fecit eam; defini, si audes, non posse Deum Filium et operari videntia, et a suis operibus, quamvis alia videntibus, non videri. Si autem hoc potest Deus Filius; ipse quippe usque nunc operatur cuncta videntia, et tamen eorum a se ipso creatis oculis non videtur; quid est quod dixisti? Cur ista de libro Geneseos in tuo sermone posuisti? cur nobis necessaria temporum spatia superflua loquacitate finisti? 4. Sed iste, inquis, Filius visus est Adae, secundum quod legimus, Adam dicentem, « Vocem tuam audivi deambulantis in paradiso; et abscondi me, quia numonstrare. Quamvis et hic Adam, Vocem tuam, inquit, audivi: non ait, Faciem vel speciem tuam vidi. Et quod ait, Abscondi me,
Abbreviated transcription (Latin):
seaelseris faciamus eia diutorium: Seditaloquor quasi ad
causam quaea nobis agitur. quicquã ꝑtineat. quod lib&hine
uolueris credere aut suspicare: prorsus sicut dicis. pater
iusserit ubi dictumesta fecitds hominẽ prorsus sicutde
lectat filius dixerit nonestbonum solumes se hominem
faciamus eiadiutorium: sed falia dicens ipse nonius serit
qr hoc uultis quomodo ostendis silium qui hominẽ fecerit
ab homineui sum: quomodo ostendis filium quidixit: nemest
bonũ solumes sehominẽ faciamus eiadiutorium. ab homine
uisum. ueabis samuliere: si eam factam non uis apatre ne
filio pater oboedisseuideatur sed ipseeã filius tam quã sibi
iubens sibi que o boediens & faciendam drart & fecit : Demons¬
trafiliumui sumee auiro. ii sumeẽ amuliere monstraturũ
tequip peꝓmiseras & antequam in carner&ur uisum Pius¬
se
humanis aspectibus filium ostende missa quid ꝑgis inuacua qͥd

Expanded text:
se asseris, Faciamus ei adjutorium. 3. Sed haec ita loquor, quasi ad se asseris, Faciamus ei adjutorium. 3. Sed haec ita loquor, quasi ad causam quae a nobis agitur, quidquam pertineat, quodlibet hinc volueris credere aut suspicari. Prorsus, sicut dicis, Pater jusserit, ubi dictum est, Faciamus hominem; etlectat, Filius dixerit, Non est bonum solum esse hominem; faciamus ei adjutorium; sed talia dicens ipse non jusserit, quia hoc vultis: quomodo ostendis Filium qui hominem fecerit, ab homine visum? Quomodo ostendis Filium qui dixit, Non est bonum hominem esse solum; faciamus ei adjutorium, ab homine visum, vel ab ipsa muliere, si eam factam non vis a Patre, ne Filio Pater obedisse videatur; sed ipse eam Filius, tanquam sibi jubens sibique obediens, et faciendam dixit et fecit? Demonstra Filium visum esse a viro, visum esse a muliere. Demonstraturum te quippe promiseras, et antequam incarnaretur visum fuisse humanis aspectibus Filium. Ostende promissa. Quid pergis in vacua? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
scritfilio sed faciamus inquid homine : quod non quero quein dixis¬
searbitreris : Iamenim uerbatua tenemus quod pater hoc dixe¬
ritfilio curergononait fiatuel sac. sedcut faciamus anc&erad s̃ im¬
parciuit & filius fecit. homine uero ambosecerunt: sed patreiu
bente & cooperante silio aut noniubente sed tantumiur sasa¬
ciente : sedsi propterea patremiubentem intellegis. qr scrip¬
tũ : dixitds̃ faciamus hominem: ergoiuss & filius quiatu
ipse non patreaccipis dixisse sed silium faciamus eiadiutoriũ:
& sicutillu dubi dictumest . & fecit ds̃ hominem oboe disseiuben¬
tipatri fili: um . uis uidere : quia pater dixerat. faciamus hom¬
nẽ : ita &ia mubilegimus & inmisit dñs soporeminadam : &
sumpsit unam de costiseius & c&era quibusostenditur fac¬
tum hominee adiutorium oboedis sepatrẽ iubenti filio
teauctorem intellegamus. quia non patrem sed silium dixis¬

Expanded text:
serit Filio: sed, Faciamus, inquit, hominem. Quod non quaero quem dixisserit Filio: sed, Faciamus, inquit, hominem. Quod non quaero quem dixisse arbitreris: jam enim verba tua tenemus, quod Pater hoc dixerit Filio. Cur ergo non ait, Fiat, vel, Fac; sed ait, Faciamus? An caetera Deus imperavit, et Filius fecit; hominem vero ambo fecerunt, sed Patre et jubente, et cooperante, Filio autem non jubente, sed tantum jussa faciente? Sed si propterea Patrem jubentem intelligis, quia scriptum est, Dixit Deus, Faciamus hominem: ergo jussit et Filius; quia tu ipse non Patrem accipis dixisse, sed Filium, Faciamus ei adjutorium. Et sicut illud ubi dictum est, Et fecit Deus hominem; obedisse jubenti Patri Filium vis videri, quia Pater dixerat, Faciamus hominem: ita etiam ubi legimus, Et immisit Dominus soporem in Adam, et sumpsit unam de costis ejus , et caetera, quibus ostenditur factum homini esse adjutorium, obedisse Patrem jubenti Filio, te auctore, intelligamus; quia non Patrem, sed Filium dixis
Abbreviated transcription (Latin):
qr filius hoc dicebat. in quibus angustus teuidebis scriptura enĩ.
quaedixit in principio fecitds calum& terram non ex primens
rem: Similiergo locutione ait &dxitdr̃ faciamus homine mad
imaginem & similitudinẽ nr̃am : & fecitds̃ hominẽ nec aliterlo¬
cuta est ubiait non bonũ eẽ hominẽ solum faciamus ciadiuto¬
rit᷑ secundumse. Vndeigitur tibi ꝑsua sum est: c&era superio¬
rapatrem dixisse. hoc aute i filium: Unde quae sodistinguis un¬
dediscernis patrem dixis se fiat lux&cetera: Patremdeniq
dicit nini dicitr Qua cstista temeritas qua presumptio
Deindecumideo patrem maior e soleatis adserere irdixitsiat hoc
autilludtam quã iubens filio. Pilium uero id eominorem qrius
saꝑficit: quod dicturiestis libi scriptum ÷ faciamus hominẽ :
non enimait sicut in superioribus fiathomo tam qua ldius¬

Expanded text:
quia Filius hoc dicebat, in quibus angustiis te videbis? Scriptura enim quia Filius hoc dicebat, in quibus angustiis te videbis? Scriptura enim quae dixit, In principio fecit Deus coelum et terram, non exprimens rem. Simili ergo locutione ait, Et Dixit Deus, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Et fecit Deus hominem: nec aliter locuta est, ubi ait, Non est bonum esse hominem solum; faciamus ei adjutorium secundum se. Unde igitur tibi persuasum est, caetera superiora Patrem dixisse, hoc autem Filium? Unde, quaeso, distinguis, unde discernis Patrem dixisse, Fiat lux , et caetera; Patrem deniqudicat nisi, Dixit Deus? Quae est ista temeritas? quae praesumptio? Deinde cum ideo Patrem majorem soleatis asserere, quia dixit, Fiat hoc, aut illud, tanquam jubens Filio; Filium vero ideo minorem, quia jussa perfecit: quid dicturi estis, ubi scriptum est, Faciamus hominem? Non enim ait sicut in superioribus, Fiat homo, tanquam id jus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃serdixitpater ad filium faciamus hominẽ adimaginẽ & simi¬
litudinẽ nram Deinde adiungis acdicis & secitds̃ hominem
atque addis: quis dynisifilius & ut mihi deopere quasi prescribas meo
hocutiq inquis & tumtuis tractibus exposinsti ubinoloquaerere
quãuerum loquaris quando uideonihilad causam ꝑtiner equodlo¬
queris: Agitur quippeinternos utrum ꝑsua diumitatis substan¬
tiam xp̃ruisibus apparuis s& humanis & tudicis secit hominẽ
& addisquis ds̃ nisi filius: quasi propterea nec es sefuerit : ut
homodm opificem suum uider& oculis carneis: Hoc sutaess&
omnes homines uiderentdm̃: qui senimalius eos facitinute¬
ris matrum adhuca dicis talia & dicis. Isteergo filius quiẽ
ꝓf&a sui genitoris dicebat: non estbonum solumẽe hominẽ. facia¬
mus eia diutorium secundumse: siquaeram quis tibiindicauerit

Expanded text:
Christus, quia dixit Pater ad Filium, Faciamus hominem ad imaginem et simiChristus, quia dixit Pater ad Filium, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? Deinde adjungis, ac dicis, Et fecit Deus hominem : atque addis, Quis Deus, nisi Filius? Et ut mihi de opere quasi praescribas meo, Hoc utique, inquis, et tu in tuis tractatibus exposuisti. Ubi nolo quaerere quam verum loquaris, quando video nihil ad causam pertinere quod loqueris. Agitur quippe inter nos, utrum per suae divinitatis substantiam Christus visibus apparuisset humanis. Et tu dicis, Fecit Deus hominem: et addis, Quis Deus, nisi Filius? quasi propterea necesse fuerit ut homo Deum opificem suum videret oculis carneis. Hoc si ita esset, omnes homines viderent Deum: quis enim alius eos facit in uteris matrum? Adhuc adjicis talia, et dicis: Iste ergo Filius qui est propheta sui genitoris, dicebat: « Non est bonum solum esse hominem, faciamus ei adjutorium secundum se » . Si quaeram, quis tibi indicaverit
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo primo homineadam us quea dissam in carnationẽ semꝑ
filius uisusẽ. Hoc enim describere pronuntias ingeneseor libiro
quodita falsumẽ ut &ianirȩdiculum sit: Numquid enim liberge¬
nestos ab adamusquead in carnationẽ xp̃i. eaqua gesta sunt con¬
tin& autipse morses usquead tempora in carnationis xp̃i uel
in carneuixit. uel eaquȩ facta sunt scrissit. Hec dicis&& putas te
aliquid dicere uel putaris ab eis quinec istapossunt. qua̧ tã ma¬
nifeste falia suntcernere. Heinde q uod commemoras patrem
ad filium dicentem faciamus hominẽ adimaginẽ & similitudinẽ
nr̃am quid hoc adremꝑtin& rogotequid ad remꝑtin& tantum¬
n& ibiuacabatloquiut non adtendens quidp robare susceperis
memoriter nob & in anit̃. scriptura genes eosuentilares num¬
quid hinc probatur ante carne susceptam ui susab hominibus

Expanded text:
ab illo primo homine Adam usque ad ipsam incarnationem semper ab illo primo homine Adam usque ad ipsam incarnationem semper Filius visus est. Hoc enim eum describere pronuntias in Geneseos libro, quod ita falsum est, ut etiam ridiculum sit. Numquid enim liber Geneseos, ab Adam usque ad incarnationem Christi, ea quae gesta sunt continet? aut ipse Moyses usque ad tempora incarnationis Christi, vel in carne vixit, vel ea quae facta sunt scripsit? Haec dicis, et putas te aliquid dicere, vel putaris ab eis qui nec ista possunt, quae tam manifeste falsa sunt, cernere. 2. Deinde quod commemoras Patrem ad Filium dicentem, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; quid hoc ad rem pertinet, rogo te? quid ad rem pertinet? Tantumne tibi vacabat loqui, ut non attendens quid probare susceperas, memoriter nobis et inaniter Scripturam Geneseos ventilares? Numquid hinc probatur ante carnem susceptam visus ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
Hostrcatibi disputatio suit quomodo sitds̃ patribus uisus quando cor¬
pus humanũ in quouider&ur. nondumacceperaxp̃s: cũ inui sibilis
sit ꝑseipsadiuinanatura : quod cum &iam tuita conferris fueris: ut
interc&eranon solum patrem sed necipsum. filium in substanta
diuinitatis sua dicerer eẽ uisibilem non solũ hominib: sed necipsis
caelestibus potestatibus: postea mutata sentia diciseumi & antea in¬
carnationem suam conspectibus apparuis semostalium iasserens
illudiidait apostolur qđ ne mohominũ uidit necuidere potest: de
solodo patredictum ẽẽ: Filiũ uero exinitio generis humani uide¬
risolitum ẽẽ ab hominib:: quod cum probare uoluises multade
scripturis sc̃is testimoniaptulisti qua tenihil adiuuare potu¬
erunt: Nonemin legis alicubiscrirsisse morsen : sicut dicis. qd

Expanded text:
tori. CAPUT XXVI. 1. Postrema tibi disputatio fuit, quomodo sit Deus patribus visus, quando cortori. CAPUT XXVI. 1. Postrema tibi disputatio fuit, quomodo sit Deus patribus visus, quando corpus humanum in quo videretur, nondum acceperat Christus, cum invisibilis sit per se ipsa divina natura. Quod cum etiam tu ita confessus fueris ut inter caetera non solum Patrem, sed nec ipsum Filium in substantia divinitatis suae diceres esse visibilem, non solum hominibus, sed nec ipsis coelestibus potestatibus: postea, mutata sententia, dicis eum et ante incarnationem suam conspectibus apparuisse mortalium, asserens illud quod ait Apostolus, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest , de solo Deo Patre dictum esse; Filium vero ex initio generis humani videri solitum esse ab hominibus. Quod cum probare voluisses, multa de Scripturis sanctis testimonia protulisti, quae te nihil adjuvare potuerunt. Non enim legis alicubi scripsisse Moysen, sicut dicis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
forma quȩmpeccati originalis merito curruptibile ad grauatcorpu:
Natur a uerohumana qualemnaturamxp̃s humanȩ mentis ad sump¬
sit quae nullo peccato potut deprauari. Solusmnaio restdĩ. deniq
ppter quid dictum sit. ininorastieum modi cominus quaman¬
gelos aperuit scriptura ubilegitur: cum autem modi cominus
quam angelosminoratum uidimusihim. propterpassionẽ mor¬
tis: Nonergo propter naturam hominis sed propterpassionẽ
mostis: natura uero himinis quȩ menterationali & intellectuali.
creaturas c&eras antecedit ds̃ solus estmnaior: cuiutique iniuria
di susceptum homine leuaturus ad patrem quando dicebant:
Sidiliger &is ineigauder &i sutique quia uado ad patrem . qr pat̃
maior meest: non carnisua solũ sed &iãmenti quã gerebat
humanȩ dm̃patreutiq pserebat: quae tota sine dubio forma

Expanded text:
forma quam peccati originalis merito corruptibile aggravat corpus. forma quam peccati originalis merito corruptibile aggravat corpus. Natura vero humana, qualem naturam Christus humanae mentis assumpsit, quae nullo peccato potuit depravari, solus major est Deus. Denique propter quid dictum sit, Minorasti eum modico minus quam angelos ; aperuit Scriptura, ubi legitur, Eum autem modico minus quam angelos minoratum vidimus Jesum propter passionem mortis . Non ergo propter naturam hominis; sed, propter passionem mortis. Natura vero hominis, quae mente rationali et intellectuali creaturas caeteras antecedit, Deus solus est major: cui utique injuria Dei susceptum hominem levaturus ad Patrem quando dicebat, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est ; non carni suae solum, sed etiam menti, quam gerebat, humanae Deum Patrem utique praeferebat: quae tota sine dubio forma
Abbreviated transcription (Latin):
forina seruimaior est: quasor ina sunt inaiores & angeli A lide
si aliud conaris nisiadunius patrisgloriam ꝑ unicisilii contu¬
meliampuenire: Vt scilic& non augeatur pater ingloria nisi
minuatur filiusinnatura: cohib& enescis & patri& filiote in¬
gerere contumeliam. sinecille sotuit. aut uoluitgignerea quo¬
lensibi necistena sciaequalis patri : non seuult ds italaudaripa¬
trem ut filium dicat᷑ deseipsogeneras sedegenerem: Nonuultbo¬
nus filii dilector. ita prȩdicariformamsuam. ut ram non potu¬
eritunicuseius uel nascendo sumere uel crescendo conpre¬
hendere: quod autem tibi uid&ur nihilmagnum dedopatredici
si formam serimaiorest quamaiore suidentur & angeli: non
recte cogitas quem locum inrebus habeathumana natura qua
condita est adimaginẽdi: maiores angelidicipos sunt homine:
qr maiores sunt hominis corpore maiores sunt &animo: sed in

Expanded text:
forma servi major est, qua forma sunt majores et Angeli. Vide forma servi major est, qua forma sunt majores et Angeli. Vide si aliud conaris, nisi ad unius Patris gloriam, per unici Filii contumeliam pervenire, ut scilicet non augeatur Pater in gloria, nisi minuatur Filius in natura. Cohibe te: nescis et Patri et Filio te ingerere contumeliam, si nec ille potuit aut noluit gignere aequalem sibi, nec iste nasci aequalis Patri? Non se vult Deus ita laudari Patrem, ut Filium dicatur de se ipso generasse degenerem. Non vult bonus Filii dilector ita praedicari formam suam, ut eam non potuerit unicus ejus vel nascendo sumere, vel crescendo comprehendere. Quod autem tibi videtur nihil magnum de Deo Patre dici, si forma servi major est; qua majores videntur et Angeli: non recte cogitas quem locum in rebus habeat humana natura, quae condita est ad imaginem Dei. Majores Angeli dici possunt homine, quia majores sunt hominis corpore: majores sunt et animo, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipscestuerbum patris: Vndealioloco. demandato patris
hoc estdeseipsodicit: scioqr mandatum eius uita&er naest. qđ
autemipse filius disit. uita aerna inscriptura diuina testat᷑:
Vbiautemait. qui meuide uidit& patrem quisnesciat ideo
d&xqualem. quod uos ideo non uultir qr poculos cordis. qua¬
tum in hacuitauideripotest. filium non uid&is. putas non
recte a medictumee: qđ propter forman serui quã suscepit
silius maior sit pater : t uenim secundumhere simura. inipsa
diformar patremfiliouis ee inaiorem: cui paternam sic in¬
udes sormam. ut ideo ꝓ fectũ uelis natumee filium aerna
ꝑfectione nead paternã formam saltoncrescendo ualeat
ꝑuenire. sed maniter inuid& homo paternam formam
difilio. cui pateream non inuid&. qr aqualem sibiun cum
genuit. Sed dicir nonesse patris magnadi glariam. sica

Expanded text:
quia ipse est Verbum Patris. Unde alio loco de mandato Patris, quia ipse est Verbum Patris. Unde alio loco de mandato Patris, hoc est, de se ipso dicit: Scio quia mandatum ejus vita aeterna est . Quod autem ipse Dei Filius sit vita aeterna, Scriptura divina testatur. Ubi autem ait, Qui me vidit, vidit et Patrem ; quis nesciat ideo det aequalem? Quod vos ideo non vultis, quia per oculos cordis, quantum in hac vita videri potest, Filium non videtis. CAPUT XXV. Putas non recte a me dictum esse, quod propter formam servi quam suscepit Filius , major sit Pater. Tu enim secundum haeresim vestram, in ipsa Dei forma Patrem Filio vis esse majorem: cui paternam sic invides formam, ut ideo perfectum velis natum esse Filium aeterna perfectione, ne ad paternam formam saltem crescendo valeat pervenire. Sed inaniter invidet homo paternam formam Dei Filio, cui Pater eam non invidit, quia aequalem sibi unicum genuit. Sed dicis non esse Patris magnam gloriam, si ea
Abbreviated transcription (Latin):
nis legimus euma&ate & sapientia ꝓficisse Nontam̃ utex
nonbono bonus fier&. credendo meruis se: Neque nunc int̃
nos que stio uestitur denatura filuhominis inquadisilius
minorest patre. sed denatura filidi inquaut nos dicimus uosne¬
gatis & quali s est patri quia filiur uerus filiusunicus filius deue¬
rodo uerus dr̃ innullo degenerauita patre: Proinde in conpabi¬
lempatremfilio nec inscripturis scis alicubilegere potuisti
nec sana fide ipsed ixisti: inmensum &iam patrem: quo propte¬
readicis ut filium non pariter in mensum. sed mensura exesti¬
mes terminatum : tecumhab&omensuramtuam: quatium
patrem sed & si haec confitearis quianonest maiordilectio
inpatre quam insilio : qr enimnaturaditatis aquales sunt:
aequaliter seinuicem diligunt, facitautem filius sicut homo
mandatum patris. nanssicut ds̃ ipse siliusest mandatunipatris

Expanded text:
nis legimus eum aetate et sapientia profecisse, non tamen ut ex nis legimus eum aetate et sapientia profecisse, non tamen ut ex non bono bonus fieret credendo meruisse. Neque nunc inter nos quaestio vertitur de natura filii hominis, in qua Dei Filius minor est Patre: sed de natura Filii Dei, in qua, ut nos dicimus, vos negatis, aequalis est Patri: quia Filius verus, Filius unicus, Filius de vero Deo verus Deus, in nullo degeneravit a Patre. Proinde incomparabilem Patrem Filio, nec in Scripturis sanctis alicubi legere potuisti. Nec sana fide ipse dixisti immensum etiam Patrem; quoniam propterea dicis, ut Filium non pariter immensum, sed mensura existimes terminatum. Tecum habeto mensuram tuam, qua tuum Patrem: sed si et hoc confitearis, quia non est major dilectio in Patre quam in Filio. Quia enim natura divinitatis aequales sunt, aequaliter se invicem diligunt. Facit autem Filius sicut homo mandatum Patris. Nam sicut Deus, ipse Filius est mandatum Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
inquis filiur siuequiꝑfilium sunt facti. de illo uno fontebonitatis
unus quisque secundum mensuram fideisuae ut sumpserunt
utes sentboni: Vbiestergo quod sueras ante confessr illum
natura filium esse nos gratia : Exce contratuam sententiam uenis.
ecceiam prodes nefarium sec r&um heresis uestrae: quiaunige¬
nitum uerum difilium ueruindin nonnatura filium sed grati
aꝓfitemini: sienim& ipse sicut uerba uestraclamant secundũ
mensuram fideisua ut bonus ess& ad sumpsit gratia ergop
lius nonnatura & fuitaliquando nonbonus &credendo sac¬
tus estbonus: qr utess&bonus. que mad modumdicis secundũ
mensuram fide suae deillo qui paterest sontebonitatis ad sup¬
sit. Legimus quidem quodihs ꝓficiebat aate& sapientia &
gratia dieratinillo: sed secundum forma hominis quã ꝓnob
accepit ex nobis pon secundum formãdi in quanonalienũ

Expanded text:
inquis, Filius, sive qui per Filium sunt facti, de illo uno fonte bonitatis inquis, Filius, sive qui per Filium sunt facti, de illo uno fonte bonitatis unusquisque secundum mensuram fidei suae assumpserunt ut essent boni. Ubi est ergo quod fueras ante confessus, illum natura Filium esse, non gratia? Ecce contra sententiam tuam venis: ecce jam prodis nefarium secretum haeresis vestrae, quia unigenitum verum Dei Filium, verum Deum, non natura Filium, sed gratia profitemini. Si enim et ipse, sicut verba tua clamant, secundum mensuram fidei suae, ut bonus esset, assumpsit; gratia est ergo Filius, non natura: et fuit aliquando non bonus, et credendo factus est bonus; quia ut esset bonus, quemadmodum dicis, secundum mensuram fidei suae de illo qui Pater est, fonte bonitatis assumpsit. Legimus quidem quod Jesus proficiebat aetate et sapientia, et gratia Dei erat in illo : sed secundum formam hominis quam pro nobis accepit ex nobis, non secundum formam Dei, in qua non alienu
Abbreviated transcription (Latin):
a dr̃ eratuerbum hoceratin principio apud dm : Sequo &iam pau¬
lo postdictum est & uitaeratlux hominum. Hec uita fonsiute est &¬
luxista luxlucis est : Indecumdictumes s& apudtẽ sons uitȩ continu¬
osubiunctum est: inlumin&uo uidebimus lumen hocestinsiliotuo:
spin scm quentu quoque esse iniuminatorem: in conlationisnr̃&
prima paste profersuser: fonsergo defonte filius depatre : & simul
ambos fonsunus. Iux deluce filius depatre & simulambo luxuna
Sicutdr̃ dedo & simulambo utiqued sunus & hoc totum non sine
spũ amborum. Ex hoc fontebonitatis & hoc fonteuita ex hocim¬
mutabililumine : ex hacindeficiente plenitudine idest patre& flio
ueraciter credunt sumentes bonisiunt uiuificantur. in luminant
implentur: quibus tuunigenitum filium. pac&ua dixerim. pescio
quamcͣ re dibite meritate iun existi tuaquippeista sunt uerba suee

Expanded text:
et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum: de quo etiam pauet Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum: de quo etiam paulo post dictum est, Et vita erat lux hominum ? Haec vita fons vitae est, et lux ista lux lucis est. Unde cum dictum esset, Apud te est fons vitae; continuo subjunctum est, In lumine tuo videbimus lumen , hoc est, in Filio tuo Spiritum sanctum; quem tu quoque esse illuminatorem in Collationis nostrae prima parte professus es. Fons ergo de fonte, Filius de Patre, et simul ambo fons unus: lux de luce, Filius de Patre, et simul ambo lux una: sicut Deus de Deo, et simul ambo utique Deus unus: et hoc totum non sine Spiritu amborum. Ex hoc fonte bonitatis, ex hoc fonte vitae, ex hoc immutabili lumine, ex hac indeficiente plenitudine, id est, Patre, etveraciter credunt, sumentes boni fiunt, vivificantur, illuminantur, implentur. Quibus tu unigenitum Filium, pace tua dixerim, nescio qua incredibili temeritate junxisti. Tua quippe ista sunt verba: Sive,
Abbreviated transcription (Latin):
quod estbonus a nemine acepit : pum quidideo minurbonus est filius
quo quod bonus est. abeo patre accepit: quinascentifilio. tantambo¬
dit minusbonus & ipse quam debuit: quod sentiredementiae est. Er¬
go quantum ipsehab& honitatis tantum filio dedit: & qr natura est
non gratia filius nascenti non in digenti dedit: & plenus plenum fons
bonitatis fontem genuitbonitas: ac ꝑ hoc nec asitinsehic quod acco¬
pit. nec minuit in seille quidedit: quia non hab& in mutabilitas unde
deficiat non hab& plenitudo quod crescat: Quidestautemipsabon
niss uit auiui ficans: Proindequia fons fontem genuit : sicut pater
suscitat mostuos & uiuisicat. sic & filius quo suultuiui ficat. quod
ipsefilius dixitnonego. Ende merito dõpatridicitur quo apud
teest fons uitx ⁊ quisestautem iste s onsuite apud patrem niside
quodicitur In principioerat uerbum & uerbumerata puddm̃

Expanded text:
quod est bonus a nemine accepit. Numquid ideo minus bonus est Filius, quod est bonus a nemine accepit. Numquid ideo minus bonus est Filius, quoniam quod bonus est, ab eo Patre accepit, qui nascenti Filio tantam bodit, minus bonus est et ipse quam debuit: quod sentire dementiae est. Ergo quantum ipse habet bonitatis, tantum Filio dedit. Et quia natura est, non gratia Filius, nascenti, non indigenti dedit; et plenus plenum, fons bonitatis fontem genuit bonitatis. Ac per hoc nec auxit in se hic quod accepit, nec minuit in se ille qui dedit: quia non habet immutabilitas unde deficiat, non habet plenitudo quo crescat. Quid est autem ipsa bonitas, nisi vita vivificans? Proinde quia fons fontem genuit, sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Hoc ipse Filius dixit, non ego. Unde merito Deo Patri dicitur, Quoniam apud te est fons vitae. Quis est autem iste fons vitae apud Patrem, nisi de quo dicitur, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
nostrum. benesentiat dedopatre & dedofilio : utrum egoqi
dico dr̃ quidem pater non de aliodẽ dsesti ds̃autem filius de patre
dodsẽ. sed tantur iste deillo quantus iste denullo: & honus pater
nondealiobonobonusẽ. filiu suero de patrebonobonusẽ sediã
bonus hiede illo quambonus illedenullos antuqui propterea
dicis solumee patrem dm̃ bonum. quia nec drest dealiodo. necbon
dealiobono filium uero ideo patrinoner recoa quandum quiade
illo d est deillobonus est : Inqua sententia utrumq blasphemas & pa¬
niqueistaipsaduo de quibus agimus hoce stditas & bonitas quõ dictũ :
ne mobonus nisiunurdr̃ In hactuao pinione desinͦiunt : tantumenim
quantus estipse & talem quali sestipse si non potuitidgignere quomo¬
do ds̃ est sinoluit quomodobonur est pater inquis fonsbonitatr qͥ

Expanded text:
nostrum bene sentiat de Deo Patre et de Deo Filio; utrum ego qui nostrum bene sentiat de Deo Patre et de Deo Filio; utrum ego qui dico, Deus quidem Pater, non de alio Deo Deus est, Deus autem Filius de Patre Deo Deus est, sed tantus iste de illo, quantus ille de nullo; et bonus Pater non de alio bono bonus est, Filius vero de Patre bono bonus est, sed tam bonus hic de illo, quam bonus ille de nullo: an tu qui propterea dicis solum esse Patrem Deum bonum, quia nec Deus est de alio Deo, nec bonus de alio bono; Filium vero ideo Patri non esse coaequandum, quia de illo Deus est, de illo bonus est? In qua sententia utrumque blasphemas: et Panique ista ipsa duo de quibus agimus, hoc est, deitas et bonitas, quoniam dictum est, Nemo bonus, nisi unus Deus, in hac tua opinione deficiunt. Tantum enim quantus est ipse, et talem qualis est ipse, si non potuit gignere, quomodo Deus est? si noluit, quomodo bonus est? 7. Pater, inquis, fons bonitatis est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
euuangelistam quod tantunde m ual& ne mobonus nisi solus ds.
tamquam dicer& rectemeappellabi tisbonũ. si menoueris dm
nam quando menihil aliud quam hominem putas : quid medicisbo¬
num: nontefacitbonum nonbeatum nsibonũ: inmutabile qđ
solusedr̃ nambonus angelus bonus homo bonac&e racreatura
haec non itabona sunt ut ea quisquis adeptus fuerit sitbeatus:
neculla est beatauita sinon sita&erna : quomodo autem non ÷
talebonumdĩ filius uerus cum situerus ds & uita &erna ad quã
cupiebat ille qui interrogauerat ꝑrouenire: Proindecum ego
adseram ne mobonus nisiunus & solus ds̃ deipsa trinitate dictũ
est quid runus & solu sest: tuaute madseras desolodo patre dic¬
tumes se quia ipsedenullo alio di denullo aliobonurẽ: filius aut̃
depatre dydepatre magnu sẽbonus. diligenter adtendequis

Expanded text:
evangelistam, quod tantumdem valet, Nemo bonus, nisi solus Deus . evangelistam, quod tantumdem valet, Nemo bonus, nisi solus Deus . Tanquam diceret: Recte me appellabis bonum, si me noveris Deum. Nam quando me nihil aliud quam hominem putas, quid me dicis bonum? Non te facit bonum nec beatum, nisi bonum immutabile quod solus est Deus. Nam bonus angelus, bonus homo, bona caetera creatura: haec non ita bona sunt, ut ea quisquis adeptus fuerit, sit beatus; nec ulla est beata vita, si non sit aeterna. Quomodo autem non est tale bonum Dei Filius verus, cum sit verus Deus et vita aeterna, ad quam cupiebat ille qui interrogaverat pervenire? 6. Proinde cum ego asseram, Nemo bonus, nisi unus et solus Deus, de ipsa Trinitate dictum esse, qui Deus unus et solus est; tu autem asseras de solo Deo Patre dictum esse, quia ipse de nullo alio Deus, de nullo alio bonus est; Filius autem de Patre Deus, de Patre magnus et bonus est: diligenter attende quis