comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝯcũ solis radus illustrat᷑. Non enĩ pot̃ ⁊̃sic cũ soli po¬
ima ẽ nͥ lucidis cornib apparere ꝙ ceta pars quo to¬
ta in orbẽ illustrat᷑ ñ ẽ ad t̃ras ut uiđi possit nͥ cũ soli
contͣria ẽ. ut totũ t̾ris appareat: qđ eiꝰ illuminat᷑.¬
des̃ tñ qͥ ñ eo se arbit̾ri dic̃t lunã pͥmitus ađo q̃r
decimã factã ꝙr plena facta c̾denda ẽ .s. q inscrip¬
turis dĩ u̾ba sic habent lunã factã. in inchoatione
ctis tanto amplior ẽ quanto minuet᷑ S qui ꝑ incho¬
ationẽ noctis ñ intelligit nͥ pͥncipatũ. nã ⁊ grecũ

Expanded text:
est, et si solis radiis illustratur. Non enim potest etiam sic, cum soli proest, et si solis radiis illustratur. Non enim potest etiam sic, cum soli proxima est, nisi lucidis cornibus apparere; quia caetera pars, quae tota in orbem illustratur, non est ad terras ut videri possit, nisi cum soli contraria est, ut totum terris appareat qen, qui non eo se arbitrari dicunt lunam primitus a deo quartam decimam factam, quia plena facta credenda est, sed quia in scripturis dei uerba sic habent: lunam factam in inchoationem ctis tanto ampliore quanto minuitur. sed qui per inchoationem noctis non intellegit nisi principatum — nam et graecum
Abbreviated transcription (Latin):
iñ ipse ꝑficet. qͥd rep̃hensionis hab̾et rista sententia.
ure aut̃ displicet. s io qđ ab illo inchoatũ eẽt ab alio
dicct᷑ ẽẽ ꝑfectũ. Quid gͦ det̾ra ñ querunt᷑ quã fecit
ds cũ in pͥncipio fecit ds .o. t̃am. quia in uisibilis
erat & in cõposita. & postea t̃oio die ꝯspicua reddit᷑
⁊ cõponit᷑: Quibs deluna tenebras faciunt questionũ.
ds mat̾iã rebus cõcauit . s. narrationis distͥbutione intelb¬
gunt dictũ. cur in hoc qđ ⁊̃ oculis uidi pot̾ ñ intuen
t̃ integrũ corpꝰ hab̾e lunã. ⁊ tota sua rotunditate ꝑ¬
fectũ. ⁊̃ cũ lumine corniculato siue incipiens ad t̃ras
luccre. si ue besinens fulget: Si gͦ lum̃ in ea cscit ył
ꝑficit᷑ ł minuit᷑ ñ iuminare ipsũ. ẜ illud qđ accen¬
dit᷑ uariat᷑. s aũ exuna sꝑulȩ suȩ parte semꝑ luct
plena ẜ t̃e habitatorib ñ semꝑ apparet. Fȩc cađẽ rõ

Expanded text:
inde ipse perficeret, quid reprehensionis haberet ista sententia? inde ipse perficeret, quid reprehensionis haberet ista sententia? Jure autem displiceret, si id quod ab illo inchoatum esset, ab alio diceretur. Qui ergo de terra non queruntur, quam fecit deus, cum in principio fecit caelum et terram, quia inuisibilis erat et inconposita et postea tertia die conspicua redditur atque conponitur, quid sibi de luna tenebras faciunt quaestionum?deus materiam rebus concreauerit, sed narrationis distributione intellegunt dictum, cutur integrum corpus habere lunam et tota sua rotunditate perfectum, etiam cum lumine corniculato sive incipiens ad terras lucere sive desinens fulget? Si ergo lumen in ea crescit vel perficitur vel minuitur, non luminare ipsum, sed illud, quod accenditur, variatur. Si autem ex una sperule sue parte semper lucet,  apparet. Haec eadem ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qđ facta s̃ sydera. Qui aũ resistunt dict̃. Ipsa gͦ debuit
pͥma luna dici ñ qͣrta decima. Quis enĩ incipit ita
strã s plane dicã. siue pͥmã siue plenã lunã ds fec̾it
fccisse ꝑfectã. Ipsarũ .i. naturarũ ẽ đs auctor ⁊ cõditor
Om̃is aut̃ res qͥcqͥd ꝓgressu naturali ꝑtempora ꝯgrua qͦđa¬
mͦ ꝓdit atq explicat.⁊̃ añ continebat occultũ. ⁊ si ñ spe
uł mole corporis. ui t̾n ⁊ rone nat᷑e. nͥ forte arbor quȩ
ꝑ hiemẽ pomis uacua folusq nudata ẽ.tc̃ imꝑfecta di¬
cenda ẽ. At uͦ in pͥmordus ⁊̃ suis cũ ad huc nullũ fru¬
ctũ dedisset imꝑfecta erat illa nat᷑a. qđ ñ tantũ uear¬
bore. s nec deipso semine ciꝰ recte dicet᷑. uͥ om̃a que ꝓ¬
gressu temporis qͦd̾amͦ ꝓcedunt modis inuis bilib
latent. quã ꝗͣ si aliꝗd imꝑfectũ ds fecisse dicet᷑. qđ de¬

Expanded text:
est, quod facta sunt sydera. Qui autem resistunt, dicunt: Ipsa ergo debuit est, quod facta sunt sydera. Qui autem resistunt, dicunt: Ipsa ergo debuit prima ‹luna› dici, non XIIII. Quis enim incipit ita seram, sed plane dicam, sive primam sive plenam fecisse perfectam. Ipsarum enim naturarum Deus auctor et conditor. Omnis autem res quicquid progressu naturali per tempora congrua quodammodo prodit atque explicat etiam ante continebat occultum, et si non specie vel mole corporis sui, tamen ratione nature. Nisi forte arbor, que per hiemem pomis vacua foliisque nudata est, tunc imperfecta dicenda est. Aut vero in primordiis etiam suis, cum adhuc nullum fructum dedisset, imperfecta erat illa natura? Quod non tantum de arbore, sed nec de ipso semine recte diceretur, ubi omnia, que progressu temporis quodammodo procedunt, modis invisibilibus latent. Quam quod si aliquid imperfectum fecisse Deus d
Abbreviated transcription (Latin):
git. ut possit deinceps adũti ł luna. uł aliqđ sybus
ab oriente statĩ pꝰ occasũ solis emerg̃e: qđ itẽ cũ ad me¬
diã celi uenit altitudinẽ mediũ noctis indicet tẽ
serlicet occasurũ cũ redeunte sole fit mane. dies
aut̃ totus solis aboriente usq ab occidentẽ circuitis.
annos pꝰ uł istos usitatos solis anfractus ñ cũ ad orien¬
tẽ qđ cottidie facit: ẜ cũ abea loca sydum redit. qdđ
totĩ diei. que pars quat̃ ducta cogit int̾poni unũ di¬
ẽ. qđ romani bissertũ uocant: ut ad cunđe oircuitũ
redeat᷑. uł t̃ maiores ⁊ occultiores annos. nã ꝯpletis aliq
yluminarib fieri. Ita enĩ positũ ẽ ut in noscertũ sit utrũ
ad om̃ia sydã ꝑtineat. qđ dictũ ẽ. sint insigna ⁊ intẽpora¬
conantes. Dicunt enĩ iđdo plenã factã. qͥa ñ decebat
ut d̃s̃ aliqͥd imꝑfectũ illo die face̾t in syđĩb qͦ seriptũ

Expanded text:
git, ut possit deinceps aduerti uel lunam uel aliquod sidus git, ut possit deinceps aduerti uel lunam uel aliquod sidus ab oriente statim post occasum solis emergere, quod item cum ad meridianam caeli uenerit altitudinem, medium noctis indicet, tunc scilicet occasurum, cum sole redeunte fit mane; dies autem totos solis ab oriente usque ad occidentem circuitus; annos uero uel istos usitatos solis anfractus, non cum ad orientem, quod cotidie facit, sed cum ad eadem loca siderum redit - quod totius diei, quae pars quater ducta cogit interponi unum diem, quod Romani bissextum uocant, ut ad eundem circuitum redeatur, uel etiam maiores et occultiores annos; nam conpletis aliorum et luminaribus fieri. ita enim positum est, ut incertum sit, utrum ad omnia sidera pertineat, quod dictum est: sint in signa et in teconantes. Dicunt enim ideo plenam factam, quia non decebat, ut Deus aliquid inperfectum illo die faceret in syderibus, quo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̾icionẽ ⁊ abuentũ. s ꝓpt̃ quendã t̾minũ qđ in¬
telligit᷑ qͦ usq sit nat᷑e ꝓp̾e modus. ⁊ uñ sit naturȩ
alt̾ius ꝯsequent̾ exordiũ: an alia ꝗͣ ratio sit hoꝵ u̾ boꝵ
uiligentiꝰ in uestiganda. qͥs intantũ sec̾tũ facile irrũ-¬
pat.⁊ quȩ signa dicat cũ dic̃ desydib. ⁊ sint insigna.
Neq enĩ illa dic̃ quȩ obseruare uanitatis ẽ. ẜutiq utiba
⁊ huiꝰ uite usib necessaria. quȩ uł naute obseruant
ingubnando. ł om̃s homines ad p̃uidendas qualita¬
tes ꝑ estatẽ ⁊ hiemẽ. ⁊ autũ nałe u̾nałeq temꝑiem.
Nã si aliqͥs ł corporalis uł sp̃ualis motꝰ ꝯditionẽ istoꝵ
luminariũ p̃cessit: ut aliqͥdeͥfut᷑a expectatione ꝑ p̃¬
sens in p̃t̾itũ traiecerit: sine tempore eẽ ñ potuit.
ñ motib sydum Itq si hoc mͦ intelligamꝰ temꝑa¬
celo notamꝰ. cũ ab oriente usq inmidianã altitudi¬
nẽ sol insurgit : atq iñ rursus usq ad oceidentẽ uer¬

Expanded text:
intellegitur, quousque sit naturae proprie modus. unde sit naturae alterius consequenter exordium? an aliqua alia ratio sit horum uerborum diligentius uestiganda? Quis in tantum secretum facile inrumpat et quae signa dicat, cum dicit de sideribus: et sint in signa? neque enim illa dicit, quae obseruare uanitatis est, sed utique utilia et huius uitae usibus necessaria, quae uel nautae obseruant in gubernando uel omnes homines ad praeuidendas aeris qualitates per aestatem et hiemem et autumnalem uernalemque temperiem.Nam si aliquis vel corporalis vel spiritualis motus conditionem istorum luminarium praecessit, ut aliquid a futura exspectatione per praesens in praeteritum trajiceret, sine tempore esse non potuit. nisi motibus siderum. Itaque si hoc modo intelligamus temporacaelo notissimos, cum ab oriente usque in meridianam altitudinem sol insurgit atque inde rursus usque in occidentem uer
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ab modũ tã magnũ soli dent pͥncipatũ. ut eũ radus
sius quasdã stellas ⁊ eas quidẽ pͥncipales. quib ampliꝰ isti
pͥo. Nenĩ fit uen simile. maiores aut ĩ eqͣles uiolentia ra

Expanded text:
quemadmodum soli tam magnum tribuant principatum. ut eum radiis suis quasdam stellas et eas quidem principales, quibus amplius suboprio. non enim fit uerisimile maiores aut etiam aequales uiolentia ra
Abbreviated transcription (Latin):
factã pͥmo cẽ ñ pͥmã. Qucri arã solet uttũ cełi lũ¬
minaria ista conspieua idẽ sol e luna ⁊stelȩ eqͣlit̃
fulgeant ẜ qđ diu̾sis int̾uallis distent at̾ra ꝓpt̾ca di¬
uersa olaritate magis minusq nr̃is oculis apparcant
uł ⁊̃ maiores aubent dice̾: ẜ longis positas ñ possint uidĩ.¬

Expanded text:
et utrum coeli luminaria ista conspicua, id est sol et luna et stellae, aequaliter fulgeant; sed quod diversis intervallis distent a terra, propterea diversa claritate magis minusque nostris oculis appareant. vel etiam majores audent dicere, sed longius positas p
Abbreviated transcription (Latin):
habent aliȩ eause suic inmundo cõtertȩ siue indi p̃-¬
scientia reseruate. Nã scđm qͣ sda futurte causas mon¬
turus erat elechias. cui ds̃ addidit.xu.annos ad uitã.
id utiq faciens qđ añ cõstitutionẽ mundi se facturũ
eẽ p̃sciebat. insua uoluntate seruabat. Non gͥ ostc̃.
qđ futurũ ñ erat. hoc enĩ magis futurũ eͥrat. qđ se fa¬
cturũ eẽ p̃sciebat: nec tam̃ illi anni additi recte dice¬
rent᷑. nͥ ad aliꝗͥd ad berent᷑. qđ se alit̃ in aliis causis
habuerat. Scđm aliqͣs gͥ causas infenriores iã uitã fini¬
erat. scđm illas aũ que s̃ inuoluntate yp̃scientia dĩ qͥã
exet̃nitate. nou̾at qđ illo tempore facturus erat. ⁊ hoc
uere futurũ erat. tẽ erat finiturus uitã qndo finnit
uitãꝰ qͥa ⁊ si oranti concessũ ẽ. ⁊̃ sic eũ oraturũ ⁊ intali
oratione concedi oportere ille utiq p̃sciebat. cuiꝰ p̃sc

Expanded text:
mundo contextae siue in dei praescientia reseruatae. nam secundum quasdam futurorum causas moriturus erat Ezechias, cui deus addidit quindecim annos ad uitam: id utique faciens quod ante constitutionem mundi se facturum esse praesciebat et in sua uoluntate seruabat. non ergo id fecit quod futurum non erat. hoc enim magis erat futurum quod se facturum esse praesciebat. nec tamen illi anni additi recte dicerentur, nisi ad aliquid adderentur quod se aliter in aliis causis habuerat. secundum aliquas igitur causas inferiores iam uitam finierat; secundum illas autem quae sunt in uoluntate et praescientia dei, qui ex aeternitate nouerat quid illo tempore facturus erat — et hoc uere futurum erat — tunc erat finiturus uitam, quando finiuit uitam. quia etsi oranti concessum est, etiam sic eum oraturum, ut tali orationi concedi oporteret, ille utique praesciebat cuius
Abbreviated transcription (Latin):
p̃pomiꝰ nũqͥd ⁊ dño deqͦ dictũ ẽ tam̃. minorasti eũ pau¬
lominus ab angłis: Uñ. ñ ꝓpt̾ carnis infirmitatẽ qyã
enĩ obscura ẽ ⁊ apłi sententia dehac it. Qui cũ uolu¬
isset ad hib̾e testimoniũ qͦ ꝓbaret ẽẽ corpꝰ animale ñ¬

Expanded text:
dictum est: minorasti eum paudictum est: minorasti eum paulo minus ab angelis. unde. nisi propter carnis infirmitatem, quam enim obscura est apostoli sententia de hac re. qui cum uoluisset adhibere testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
inillis sex dierũ oꝑibꝰ fecit. Lbi enĩ erat ñ solũ ut ita fie¬
n posset. uerũ ⁊̃ ut ita eũ fieri necesse eẽt. Tã .n. ñ facit
d̾s contͣ causã quã sine dubio uolens p̃stituit. quã ꝯtͣ
uoluntatẽ suã ñ facit. Si aũ ñ om̃s causas in c̾atura pͥ¬
mitus condita p̃firit.ẜ aliqͣs insua uoluntate seruaũ:
ñ s̃ quidẽ ille quas in sua uoluntate constituit: ꝗa
aut̃ sic absconbit ut ex cis eẽ necesse sit. hoc qd̃ existis
fecit ut eẽ possit. Solet ỹ quen. utrũ animale corpꝰ pͥss
homini formatũ sit limo quale nc̃ habemꝰ. ñ spũale
quale resurgentes habebrmꝰ. Quã quã enĩ hoc millud
mutabit᷑. seminat᷑ enĩ corpꝰ animale resurget corpus
spũale : tam̃ qđ pͥus homini factũ sit ido disceptat᷑.
qͥa si animale factũ ẽ ñ hoc recipiemꝰ qđd̃ inillo ꝑdidimꝰ.
s tanto meliꝰ. qͣnto spũale anima p̃ponendũ ẽ. qͣndo
erimꝰ cqͣles angłis di. Sangłi possunt aliis ⁊ usticia¬

Expanded text:
ita fieri posset, uerum etiam ut ita eum fieri necesse esset. tam enim non facit deus contra causam, quam sine dubio uolens praestituit, quam contra uoluntatem suam non facit. si autem non omnes causas in creatura primitus condita praefixit, sed aliquas in sua uoluntate seruauit, non sunt quidem illae, quas in sua uoluntate seruauit, ex autem sic abscondit, ut ex eis esse necesse sit hoc, quod ex istis fecit, ut esse possit. Solet item quaeri, utrum animale corpus prius homini formatum sit e limo, quale nunc habemus, an spiritale, quale resurgentes habebimus. quamquam enim hoc in illud mutabitur — seminatur enim corpus animale, resurgit corpus spiritale — tamen quid prius homini factum sit, ideo disceptatur, quia, si animale factum est, non hoc recipiemus, quod in illo perdidimus, sed tanto melius quanto spiritale animali praeponendum est, quando erimus aequales angelis
Abbreviated transcription (Latin):
siue ad illud qd tara ⁊ mirabilia fuint. sic̃ dõ fac̾e̾ pla¬
cuerit. qđ tempori congruat. Uerũ tam̃ sic factus ẽ ħo
quẽ ad modũ illȩ pͥmȩ causȩ habebant. ut fieret pͥmꝰ
homo: quẽ ñ exparentibꝰ nascr qui nulli p̃cesserant. sed
delimo formari oportebat. scđm causałẽ rationẽ inqua
pͥmitꝰ factus erat. Nã si alit̃ factus ẽ ñ eũ ds̃ in illoꝵ sex dicrũ
erat suo tempore hõ futurus. s seđm quã fuerat ab illo faer¬
endus. q̃ simul & consũ mau̾at inchoata ꝓpt̃ ꝑfectionẽ cau¬
saliũ rationũꝰ  inchoau̾at ꝯsũmanda ꝓpt̾ ordinẽ tẽpoꝵ.¬

Expanded text:
sine ad illum, quo rara et mirabilia fiunt, sicut deo facere plasine ad illum, quo rara et mirabilia fiunt, sicut deo facere placuerit, quod tempori congruat. Uerum tamen sic factus est homo, quemadmodum illae primae causae habebant, ut fieret primus homo, quem non ex parentibus nasci, qui nulli praecesserant, sed de limo formari oportebat secundum causalem rationem, in qua primitus factus erat. nam si aliter factus est, non eum deus in illorum sex dierum , qua erat suo tempore homo futurus et secundum quam fuerat ab illo faciendus, qui simul et consummauerat inchoata propter perfectionem causalium rationum et inchoauerat
Abbreviated transcription (Latin):
les ille rationes quas mundo indidit. cũ pͥmũ simul om̃a
cauit. qͦmͦ sint institute. utrũ ut quẽ ad modũ uidemꝰ
cuncta nascentia. uł fruicũ. ł animaliũ. insus cõfirma¬
tionibꝰ atq increm̃tis. sua ꝓdiu̾sitate generũ diu̾sa spa¬
cia ꝑagerent tempoꝵ an ut quẽ ad modũ dũ c̾dit᷑ factis
adã sine ullo ꝑgressu incm̃toꝵ uirili etate continuo
excis futurũ cẽt qđ facturo placuisset : Si enĩ illo mͦ di¬
xerimꝰ. incipit contͣ ipsas factũ uideri ñ solũ ⁊̃ illud de
aqua uinũ. ẜ om̃a miracula quȩ contͣ nature usitatũ
cursũ fiunt: si aũ isto mͦ. multo erit absurdiꝰ istas ipsas
cottidiane nature formas : species contͣ illas p̾marias
omniũ nascentiũ causales rationes suo tempoꝵ ꝑ age
spacia. Restat gͦ ut ad utrũq modũ habiles c̾atȩ sint.
siue ad istud qđ usuatissime temporalia tͣnscurrunt:¬

Expanded text:
les illae rationes, quas mundo indidit, cum primum simul omnia les illae rationes, quas mundo indidit, cum primum simul omnia creauit, quomodo sint institutae: utrum ut, quemadmodum uidemus cuncta nascentia uel fruticum uel animalium, in suis conformationibus atque incrementis sua pro diuersitate generum diuersa spatia peragerent temporum, an ut, quemadmodum creditur factus Adam, sine ullo progressu incrementorum uirili aetate continuo ex eis futurum esset quod facturo placuisset? si enim illo modo dixerimus, incipit contra ipsas factum uideri non solum etiam illud de aqua uinum sed et omnia miracula, quae contra naturae usitatum cursum fiunt; si autem isto modo, multo erit absurdius istas ipsas cotidianas naturae formas et species contra illas primarias omnium nascentium causales rationes suorum temporum peragere spatia. restat ergo ut ad utrumque modum habiles creatae sint, siue ad istum quo usitatissime temporalia t
Abbreviated transcription (Latin):
tia potestatis. Quis enĩ nesciat aquã concretã t̃t cũ adia¬
dices uitis uen̾it duci insaginã ligni illiꝰ. atq ineo sumiẽ
qualuatẽ qua in uuã ꝓcẽdat paulatĩ erũpentẽ. atq
inea gandescente uinũ fiat. maturũq dulcescat. qđ
abhuc feruescat exp̃ssũ. ⁊ quadã uenistate firmatũ: ad
usũ bibendi utilius iocundiusq ꝑueniat: Nũ qͥd dñs
lgnũ quesiuit. aut t̾rã aut has tempoꝵ moras. cũ aquas¬
laudaret. Nũqͥd temporis ad uitorio eguit. conditor tẽ¬
poris: Nonne certis dierũ numis suo cuq gn̾ ac cõmo¬
datis omnis natura serpentiũ coalescit. format᷑. nascit᷑. ꝓba¬
tur: Numꝗͥd expectati s̃ hii dies. ut indraconẽ ũga ꝯuer¬
teret᷑ demanu moysi ⁊aaron: Nec ista cũ fiunt contͣ nat᷑a
fiunt. ñ nob̾ quibꝰ alit̃ nature cursus innotuit. ñ aut̃
đo cui hoc ẽ natura qđ fecit. Queri aut̃ merito pot̃ causa¬

Expanded text:
tia potestatis. quis enim nescit aquam concretam terrae, cum ad ratia potestatis. quis enim nescit aquam concretam terrae, cum ad radices uitis uenerit, duci in sagina ligni illius atque in eo sumere qualitatem, qua in uuam procedat paulatim erumpentem atque in ea grandescente uinum fiat maturumque dulcescat, quod adhuc feruescat expressum et quadam uetustate firmatum ad usus bibendi utilius iucundiusque proueniat P num ideo dominus lignum quaesiuit aut terram aut has temporum moras, cum aqualaudaret ? numquid adiutorio temporis eguit conditor temporis ? nonne certis dierum numeris suo cuique generi accommodatis omnis natura serpentum coalescit, formatur, nascitur, roboratur? num exspectati sunt hi dies, ut in draconem uirga conuerteretur de manu Moysi et Aaron? nec ista cum fiunt, contra naturam fiunt nisi nobis, quibus aliter naturae cursus innotuit; non autem deo, cui hoc est natura quod fecerit. Quaeri autem merito potest, causa
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ds̃ delimo t̃it. Utrũ repente mȩtate ꝑfecta. hoc est
uirili atq uueniliꝰan sic̃ usq nc̃ format mutis matrũ:
Neq enĩ alius hȩc facit quã ille qͣ dirit. pͥusquã te for¬
marẽ inut̃o noui te. ut illud tantũ ꝓpͥũ habuerit ada
qđ ñ exparentib natus ẽ.ẜ factus ext̃ra: eo tam̃ mͦ. ut in
hoc ꝑficiendo ⁊ ꝑ ȩtates augendo hi tempoꝵ num̃ ꝯpleren
tur: qͦs na turȩ humani gñis att̾butos uidcmꝰ. An potiꝰ
hoc ñ est reqͥrendũ : Itrũ libet enĩ fec̾it. hoc fecit qđ d̃m
omni potentẽ ysapientẽ posse ac facẽ congruebat. Ita enĩ
certas tempoꝵ leges gn̾bꝰ q̃litatibq itrũ inmanifestũ
exabdito ꝓducendis attͥbuit. ut eiꝰ uoluntas sit suꝑ om̃a.
Potentia quippe sua numos c̾aturȩ dedit. ñ ipsam po¬
tentiã num̃is alligauit. Nã sp̃s eiꝰ ita faciendo mundo fo¬
ꝑferebat᷑. ut ⁊ facto suꝑ ferat᷑. ñ corporalibꝰ locis. ẜ excellen¬

Expanded text:
fecit deus de limo terrae, utrum repente in aetate perfecta, hoc est uirili atque iuuenali, an sicut nunc usque format in uteris matrum ? neque enim alius haec facit quam ille qui dixit: priusquam te formarem in utero, noui te; ut illud tantum proprium habuerit Adam, quod non ex parentibus natus est, sed factus ex terra, eo tamen modo, ut hoc proficiendo et per aetates augendo hiquos naturae humani generis attributos uidemus. an potius hoc non est requirendum? utrumlibet enim fecerit, hoc fecit quod deum et omnipotentem et sapientem posse et facere congruebat. ita enim certas temporum leges generibus qualitatibusque rerum in manifestum ex abdito producendis attribuit, ut eius uoluntas sit super omnia. potentia quippe sua numeros creaturae dedit, non ipsam potentiam eisdem numeris alligauit. nam spiritus eius ita faciendo mundo superferebatur, ut et facto superferatur, non corporalibus locis, sed excellen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reuixit. ꝑierat ⁊ inuentus ẽ : Uñ illi ꝓfert᷑ stola pͥma:
si ñ ĩmortalitatẽ recipit quã ꝑdidit adã. Quom᷑ aut̃
ꝑdidit immortalitatẽ. si ñ corpꝰ habuit animalẽ. Neq
enĩ animale corpꝰ.ẜ spũale erit. cũ corruptibile hoc in¬
duerit incorruptionẽ.⁊ mortale hoc induet᷑ in mortali¬
tate. Nnulli his angustiis coartati. ut ⁊ illa constet sen¬
tentia. aqua exemplũ de animali corpore hinc dictũ ẽ.
renouatio receptioq in mortalitatis ñ absurde dicat᷑
quidẽ pͥus hominẽ fuisse corporis animalis. ẜ dũ in
paradyso constitutꝰ ẽ. eũ suisse mutatũ. sic̃ nos qͦq resur

Expanded text:
nventus est : unde illi profertur stola prima, si non immortalitatem recipit, quam perdidit Adam! Quomodo autem perdidit immortalitatem, si corpus habuit animale? Neque enim animale corpus, sed spirituale erit, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Nonnulli his angustiis coarctati, ut et illa constet sententia qua exemplum de animali corpore hinc datum est, renouatio receptioque inmortalitatis non absurde dicatur prius quidem hominem fuisse corporis animalis, sed, dum in paradiso constitutus est, eum fuisse mutat
Abbreviated transcription (Latin):
uult. ⁊ea uere fut᷑a s̃ quȩ ille p̾sciuit. Nã multa sod̃m
inferiores causas fut᷑a s̃. S si ita s̃. yin p̃scientia dĩ uex
futura s̃. Si aut̃ ibi alit̾ s̃. ita potiꝰ fut᷑a s̃. sic̃ ibi s̃. y qui¬

Expanded text:
uult, et ea uere futura sunt. quae ille praesciuit; nam multa secundum uult, et ea uere futura sunt. quae ille praesciuit; nam multa secundum inferiores causas futura sunt. sed si ita sunt et in praescientia dei, uere futura sunt; si autem ibi aliter sunt, ita potius futura s
Abbreviated transcription (Latin):
di uoluntate. nescimꝰ. ẜ nec innat᷑a eẽt nͨ indi uolun¬
tate pͥus fuisset qui condidit om̃a. Et utiq occulta rõ ẽ
senectutis incorpore iuuenili. ł iuuentutis incorpoit
ƿuerili. neq enĩ oculis cernit᷑ sic̃ inipsa inpuero pue¬
ritia. sic̃ uiuentus in iuuene. ẜ alia qͣdã noticia colli¬
git᷑ inẽẽ innatura ꝗdda latens qͦ educant᷑ in ꝓmpto
numi occulir. uł iuuentutis apuerina. ł senectutis aui¬
uentute. Occulta ẽ gͦ ista ratio qua fit ut hoc cẽ possit.
s oculis. m̃ti aũ ñ ẽ occulta. Utrũ aũ hoc ⁊̃ necesse sit
omimodis nescimꝰ. Et ilła qͥdẽ qua fit ut cẽ possit.
tẽ in natura ipsius corpons nouimꝰ. illã uͦ ꝗͣfit ut
necesse sit. manifestũ ẽ illic ñ eẽiẜ fortassis inmunbo
ẽ. ut necesse sit istũ hominẽ senescere. Si aũ nec in
mundo ẽ. indo ẽ. hoc enĩ necessario futurũ ẽ qđ ille

Expanded text:
dei uoluntate, nescimus. sed nec in natura esset, nisi in dei uolundei uoluntate, nescimus. sed nec in natura esset, nisi in dei uoluntate prius fuisset, qui condidit omnia. et utique occulta ratio est senectutis in corpore iuuenali uel iuuentutis in corpore puerili; neque enim oculis cernitur, sicut ipsa in puero pueritia, sicut iuuentus in iuuene, sed alia quadam notitia conligitur inesse in natura quiddam latens, quo educantur in promtu numeri occulti uel iuuentutis a pueritia uel senectutis a iuuentute. occulta est ergo ista ratio, qua fit, ut hoc esse possit, sed oculis; menti autem non est occulta . utrum autem hoc etiam necesse sit, omni modo nescimus. et illam quidem, qua fit. ut esse possit, esse in natura ipsius corporis nouimus; illam uero, qua fit, ut necesse sit, manifestum est illic non esse. Sed fortassis in mundo est, ut necesse sit; istum hominem senescere; si autem nec in mundo est, in deo est. hoc enim necessario futurum est, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
inseruit. ñ tantũ posuit qđ delimo format᷑us erat homi¬
nẽ. s ⁊̃ quẽ ad modũ format᷑us. utrũ sic̃ in mat̾s ut̃o. an
informa uiueniliꝰ ꝓcul dubio sic fecit ut illic p̃strerat.
Neq enĩ cont̃ dispositionẽ suã fac̾et. Si aũ uĩ tantũ ibr
modũ quo erat facturus in sua uoluntate seruauit. ñ
munbi ꝯstitutioni ꝯtexuit: manifestũ ẽ ⁊̃ sic ñ factũ eẽ
hominẽ contͣ quã erat inpͥma conditione causarũ qͥa
ibi erat ⁊̃ sic fieri posse. quãuis ñ ibr erat ita fieri necesse
eẽ. hoc enĩ ñ erat in conditione c̾aturȩ .ẜ inplacito c̾ato¬
ris. cuiꝰ uoluntas ẽ rerũ necessitas. Nã ⁊ nos ꝓcaptu in¬
firmitatis humanȩ iã in ipsis reb tempore exortis pos¬
sumꝰ nosse ꝗͥd incuiꝰq natura sit qđ eaxꝑim̃to ꝑceꝑimꝰ¬
ẜutrũ ⁊̃ futurũ sit ignoramꝰ. Est quippe innatura
huiꝰ. u̾bi gr̃ã. iiuenis ut senescat. ẜ utrũ hoc sit ỹ tn

Expanded text:
ntum posuit quod de limo formaturus erat hominem sed etiam quemadmodum formaturus, utrum sicut in matris utero an in forma iuuenali, procul dubio sic fecit, ut illic praefixerat; neque enim contra dispositionem suam fecerat. si autem uim tantum ibi modum, quo erat facturus, in sua uoluntate seruauit, non mundi constitutioni contexuit. manifestum est enim sic non factum esse hominem, contra quam erat in illa prima condicione causarum, quia ibi erat etiam sic fieri posse, quamuis non ibi erat ita fieri necesse esse. hoc enim non erat in condicione creaturae, sed in placito creatoris, cuius uoluntas rerum est necessitas. Nam et nos pro captu infirmitatis humanae iam in ipsis rebus tempore exortis possumus nosse quid in cuiusque natura sit, quod experimutrum etiam futurum sit ignoramus. est quippe in natura huius, uerbi gratia, iuuenis, ut senescat; sed utrum etiam hoc sit in
Abbreviated transcription (Latin):
ł aꝑta dicta. aliquando obscuris significationibꝰ⁊ qͣsi figuratis
locutionib p̃nuntiata. sic ⁊̃ illa om̃a. s amant hoĩes mexꝑta mirari.
⁊ causas insolitꝵ inqͥrere. cũ cottidiana plerũq talia seꝑe ⁊̃ laten-¬
tioris originis nosse ñ curent: nã ꝗ ad mođu in uocibꝰ hoc ẽ signis
cura nescieͣnt. que musu sermonis habent uñ ita sint dicta. sic
cũ aliꝗͥ inusitatũ in rebꝰ accidi̾t siue corporalibꝰ siue spũalibꝰ.

Expanded text:
uel aperte dicta, aliquando obscuris significationibus et quasi figuratis uel aperte dicta, aliquando obscuris significationibus et quasi figuratis locutionibus praenuntiata, sic etiam illa omnia. sed amant homines inexperta mirari et causas insolitorum requirere, cum cotidiana plerumque talia saepe etiam latentioris originis nosse non curent. nam quemadmodum in uocibus, hoc est signis, cura nesciant, quae in usu sermonis habent, unde ita sint dicta: sic cum aliquid inusitatum in rebus acciderit siue corporalibus siue spiritalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
illũ dolorẽ ñ cẽt passurus. s soliꝰ illtꝰ uiscosi humoris molestiã.¬
atq ita secutũ ẽ. nec umquã tałe aliquã postea passus c̃ au̾sionẽ
mentis asensibꝰ. nec tale aliꝗ uidit sic̃ antea. cũ inmediis doloribus
horrendis uocibꝰ repente obmutescens abriꝑet᷑. Postea tñ medicis
cct̾a curantibꝰ ⁊ sanantibꝰ ñ ꝑmansit inꝓposito sc̃itatis. Istarũ uisio-¬
nũ ⁊ diuinationũ causas : modos uestigare siqͥs pot certoq ꝯp̾hend̾e.
eũ magis audire uelłe quã d̾me expectari ut ipse disserer̃ẽ. Quid
put̾e t̃n ita ut nec docti me tãquã ꝯfirmantẽ ðriᷤ̾ant. nec indoc¬
ti tã qͣm docentẽ accipiant. s utͥq disceptantẽ ⁊ querentẽ poctꝰ
quã scientẽ ñ occultabo. Ego uisa ista omĩa uisis ꝯparo somniantiũ.
sic̃ eñi aliquando ⁊ hec falsa. aliqͣndo aũ u̾a s̃. aliqͣndo ꝑturbata.
aliquando tͣnqͥlla. ipsa aũ u̾a aliquando futuris omuinosimilia

Expanded text:
illum dolorem non esset passurus, sed solius illius uiscosi humoris molestiaatque ita secutum est. nec umquam talem aliquam postea passus est auersionem mentis a sensibus nec tale aliquid uidit nisi antea cum in mediis doloribus et horrendis uocibus repente obmutescens abriperetur. postea tamen medicis cetera curantibus et sanantibus non permansit in proposito sanctitatis. Istarum uisionum et diuinationum causas et modos uestigare si quis potest certoque conprehendere, eum magis audire uellem quam de me expectari, ut ipse dissererem. quid tamen putem, ita ut nec docti me tamquam confirmantem derideant nec indocti tamquam docentem accipiant, sed utrique disceptantem et quaerentem potius quam scientem, non occultabo. ego uisa ista omnia uisis conparo somniantium. sicut enim aliquando et haec falsa, aliquando autem uera sunt, aliquando perturbata, aliquando tranquilla, ipsa autem uera aliquando futuris omnino similia
Abbreviated transcription (Latin):
sit catꝰ. uicissim referre ⁊ querere uñ dictũ sit acutꝰ. q nichilo¬
minus utiq ignorabat. s qͥa usitatũ nom̃ erat patienter eiꝰ ori-¬
ginẽ nesciebat. qd aũ nouũ insonuit auribꝰ parũ putat nosse ꝗͥ
significando ualet nͥ ⁊̃ uñ dicat᷑ ex qͥrat. Quisqͥs gͦ ex me querit

Expanded text:
referre et quaerere, unde dictus sit acutus. quod nihilominus utique ignorabat, sed, quia usitatum nomen erat, patienter eius originem nesciebat; quod autem nouum insonuit auribus, parum putat nosse, quid significando ualet, nisi etiam unde dicatur exquirat. quisquis ergo ex me quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
rem ubi ait. insimilitudine p̾uaricationis ade qͥ ẽ forma fu-¬
turi. seductũ tñ negat. nã ⁊ int̾rogatus ñ ait. mulier qͣm dedis¬
ti metum sedux̃ me ⁊ manducaui s ipsa inꝗ michi dedit alig¬
tȩ sapientiȩ. nũꝗd nã c̾dendꝰ est q insimulacroꝵ cultu c̾didit ẽẽ ali¬
quid utilitatis: S mulierũ amori ad hoc malũ tͣhenti resistr̾ ñ ua-¬
luit. faciens qͣ stiebat ñ ẽẽ faciendũ. ne suas quibꝰ deꝑibat atq
defluebat mortiferas delirias ꝯtristaret. ita ⁊ ad̾a postea quam d̾
ligno ꝓhibito seducta mulier manducauit eiq dedit ut simul
edẽt. noluit eã ꝯtristare quam c̾debat posse sine suo solatio ꝯta¬
bescere si abeiꝰ alienaret᷑ animo ⁊ omnino illa int̾rire discordia.
ñ quidẽ carnis uictus ꝯcupiscentia quã ñ dũ senserat inresistente

Expanded text:
rem ubi ait: In similitudinem praevaricationis Adae qui est forma futuri; seductum tamen negat. Nam et interrogatus non ait: Mulier quam dedisti mecum, seduxit me et manducaui" sed: ipsa inquit, dedit mihi a ligtae sapientiae, numquidnam credendum est quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non eualuit, faciens quod sciebat esse faciendum minime, ne suas quibus deperibat atque defluebat mortiferas delicias contristaret. ita et Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia: non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente
Abbreviated transcription (Latin):
ete ⁊ cognouerunt qr nudi erant. ita scͥptũ ẽ quẽ ad modũ
omĩa que gesta narrant᷑. nec tñ ido in allegoricã narrationẽ
nos debent ducẽ: Neq enĩ eugłista narrans dicta cuiꝰquã figu-¬
rata exeiꝰ ꝑsona inserebat. ac ñ exꝑsona sua que fuerant ges¬
ta narrauit cũ dice̾t de illis duobꝰ quox erat unꝰ cleopͥas.
quẽ ꝑuiã ñ ꝯgnouerant. ñ utiq clausis ocłis ambulantes. s
cum ꝯgnosce̾ ñualentes. Sic̃ gͦ ibi sic nec isto loco narratio
figurata ẽ quãus tͣnslatio u̾bo scͥpt᷑a usa sit ut aꝑtos dicẽt
ocłos qui ⁊ ante patebant. aꝑtos utiq ad aliqͥd intuendum
cogitanb̾u qd antea nũꝗͣ. adu̾terant. Ubi enĩ ad trans g̾diendu
p̾ceptũ audax curiositas mota ẽ auida exꝑiri latentia. ꝗ nã
tarto uento sequeret᷑.⁊ noxia lib̃tate habenas ꝓhibitionis
rũꝑe delectata. ꝓbabiliꝰ existimans ñ ẽẽ mortẽ quã timue

Expanded text:
et cognouerunt, quia nudi erant, ita scriptum est, quemadmodum omnia, quae gesta narrantur, nec tamen ideo in allegoricam narrationem nos debent ducere. neque enim et euangelista narrator dicta cuiusquam figurata ex eius persona inserebat, ac non ex persona sua, quae fuerant gesta, narrabat, cum diceret de illis duobus, quorum erat unus Cleophas, per uiam non cognouerant, non utique clausis oculis ambulantes, sed eum cognoscere non ualentibus. sicut ergo ibi, sic nec isto loco narratio figurata est, quamuis translato uerbo scriptura usa sit, ut apertos diceret oculos, qui et antea patebant: apertos utique ad aliquid intuendum . et cogitandum, quod antea numquam aduerterant. ubi enim ad transgrediendum praeceptum audax curiositas mota est, auida experiri latentia, quidnam tacto uetito sequeretur, et noxia libertate habenas prohibitionis rumpere delectata, probabilius existimans non esse mortem, quam timue
Abbreviated transcription (Latin):
omnino sano atq integro corpore in alienationẽ rapiunt᷑. siue
ita ut ꝑsensũ corporis corpora uid̾ant. ⁊ insp̃u qͦdã similia. ꝗͤ acor¬
poribꝰ ñ discernant. suit penitꝰ au̾tant᷑ a sensibꝰ carnis ⁊ nic hil ꝑeos
omnino sentientes illa spuali uisione habitent insimilibꝰ corp&

Expanded text:
uero, cum omnino sano atque integro corpore in alienationem rapiuntur, siue ita, ut et per sensus corporis corpora uideant et in spiritu quaedam similia, quae a corpoomnino sentientes, illa spirituali visione habitent in simili
Abbreviated transcription (Latin):
max cãta muliere pͥusquã coirent facta ẽ illa tnsg̃ssio
cuꝰ merito in mortẽ destinati ⁊ deloco illiꝰ felicitatis exi¬
erunt. Nenĩ script᷑a tempꝰ exp̃ssit. quantũ int̾ fuerit int̃

Expanded text:
mox creata muliere, prius quam coirent, facta est illa transgressio, cuius merito in mortem destinati etiam de loco illius felicitatis exierunt. non enim scriptura tempus expressit, quantum interfuerit inter
Abbreviated transcription (Latin):
sua in aliud aduocata. Qua ꝓpt̾ istas corporti çeli corpo¬
reas qͣ sd̃a particulas .i. lucis ⁊aeris quȩ pͥmȩ excipiunt no¬
tus aĩc uiuificantis co qđ in corporee nat᷑e ꝓpinqͥores s̃.
quã humor ⁊ t̾ra ut ad carũ ꝓrimũ ministeriũ tota mo¬
les administret᷑: utrũ ds̃ de hoc circũ fuso çȩlo corpori ui¬
uentis miscuerit. aut adiunxerit. an ⁊ ipsas delimo sic̃ car¬
nẽ fec̾it. ñ ẽ ab rem ꝑtinens questio. Om̃e ꝙͥppe corpꝰ inõe

Expanded text:
sua in aliud avocata. Quapropter istas corporei coeli corposua in aliud avocata. Quapropter istas corporei coeli corporeas quasdam particulas, id est, lucis et aeris, quae primae excipiunt nutus animae vivificanquam humor et terra, ut ad earum proximum ministerium tota moles administretur, utrum deus de hoc circumfuso et superfuso caelo corpori uiuentis miscuerit aut adiunxerit, an et ipsas de limo sicut carnem fecerit, non est ad rem pertinens quaestio. omne quippe corpus in omne
Abbreviated transcription (Latin):
grare labantẽ nec ualentis: ⁊ in qͥbꝰ rebꝰ turbat᷑. iñ eognosat᷑
quȩ pars ministi̾oꝵ in causa sit: ut si potuent medicina suc¬
currat. Namq aliud eẽ ipsam aliud hȩc eiꝰ corporalia mi¬
nist̾ia. ł uasa ł organa. ł si qͥd aptiꝰ dici possunt hinc ei¬
dent̾ lucet. qđ plerũq sic uehem̃ti cogitationis intentione
au̾tat᷑ ab om̃ibꝰ. ut p̃oculis patentib recteq ualentibꝰ mil¬
ta posita nesciat. ⁊si maior intentio ẽ dũ ambulat. repen¬
te subsistat. au̾tens utiq imꝑandi nutũ aminist̾io mo¬
tioĩs ꝗͣ pedes agitabant᷑. Si aut̃ ñ tanta ẽ cogitatiõis inten
tio ut figat ambulantẽ loco. ẜ tam̃ tanta ẽ ut partẽ ilła
mediã cerebri nuntiantẽ corporis motus ñ uacet au̾tere :
obliuiscit᷑ aliqͣndo ⁊ uñ ueniat ⁊ ꝗͦ eat. rtͣnsit imprudens
uilłã quo tendebat natura sui corꝑis sana. ẜ. intentione

Expanded text:
grare labentia nec ualentis. et in quibus rebus turbatur, inde cognoscitur grare labentia nec ualentis. et in quibus rebus turbatur, inde cognoscitur quae pars ministeriorum in causa sit, ut, si potuerit, medicina succurrat. Namque aliud esse ipsam, aliud haec eius corporalia ministeria, uel uasa uel organa uel si quid aptius dici possunt, hinc euidenter elucet, quod plerumque se uehementi cogitationis intentione auertit ah omnibus, ut prae oculis patentibus recteque ualentibus multa posita nesciat et, si maior intentio est, dum ambulabat, repente subsistat, auertens utique imperandi nutum a ministerio motionis, qua pedes agebantur; si autem non tanta est ctio, ut figat ambulantem loco, sed tamen tanta est ut partem illam cerebri mediam nuntiantem corporis motus non vacet advertere; obliviscitur aliquando et unde veniat, et quo eat, et transit imprudens villam quo tendebat, natura sui corporis sana, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quã patiendi corpulentiã. sic̃ humor & t̾ra. tãquã ꝑea
que spũi similiora s̃ corpꝰ ad ministt᷑. Nuntiat enĩ aliqͥd
lux corporea. Cui aut̃ ñ nuntiat ñ hoc ẽ qđ illa. ⁊ hec ẽ
aĩa eui nuntiat. ñ illa quȩ nimtiat. Et cũ afflictiones coe¬
pons moleste sentit. actionẽ suã qua illi regendo adẽ.
turbato eiꝰ temꝑam̃to impediri offendit᷑. ⁊ hec offensio
dolor uocat᷑. ⁊ aer qui nerus infusus ẽ paret uolunta¬
ti ut m̃bra moueat. ñ aut̃ ipse uoluntas ẽ.⁊ illa pars
media motu m̃broꝵ nuntiat ut memoria teneat᷑. ñ ip¬
sa memoria ẽ. Deniq dũ hȩc eiꝰ tamquã ministia ui¬
cio qͦlibet seu ꝑtͣbatione om̃i mͦ deficiunt. desistentibus
nuntiis sentiendi ⁊ ministris mouendi. tã quã ñ habens
cur assit abscedit. Si aut̃ ñ ita deficiunt ut inmorte
assolet. turbat᷑ ciꝰ intentio. tam quã conantis se redinte¬

Expanded text:
quam patiendi corpulentiam, sicut humor et terra, tamquam per ea quam patiendi corpulentiam, sicut humor et terra, tamquam per ea quae spiritui similiora sunt corpus administrat. nuntiat enim aliquid lux corporea; cui autem nuntiat, non hoc est, quod illa; et haec est anima, cui nuntiat, non illa, quae nuntiat. et cum adflictiones corporis moleste sentit, actionem suam, qua illi regendo adest, turbato eius temperamento inpediri offenditur, et haec offensio dolor uocatur. et aer, qui neruis infusus est, paret uoluntati, ut membra moueat, non autem ipse uoluntas est. et illa pars media motum membrorum nuntiat, ut memoria teneatur, non ipsa memoria est. denique, dum haec eius tamquam ministeria uitio quolibet seu perturbatione omni modo deficiunt desistentibus nuntiis sentiendi et ministris mouendi, tamquam non habens cur adsit abscedit. si autem non ita deficiunt, ut in morte adsolet, turbatur eius intentio, tamquam conantis redinte
Abbreviated transcription (Latin):
alt̃ posterior ad etrucẽ aqͦ motus om̃is. t̾eius int̃ utr̃q
in qͦ memoriã uigere demonstrant. ne cũ sensũ seqͥt᷑ motus
ñ cõnectat hõ qđ faciendũ ẽ. si fuerit qđ fecit oblitus. łec
illi certis indicus ꝓbata eẽ dicunt. qͣndo ⁊ ipse partes aliqͦ af¬
fecte morbo uł uicio. cũ defecissent officia ł sentiendi ł mo¬
uenbi m̃bra. ł motꝰ corporis reminiscendi. satis qͥd ualerẽt
singłe beclarart̃. eisq ad hibita curatio ciui reparande ꝓse¬
cerit exploratũ ẽ. Saĩa inistis tamquã inorganis agit.
Nichil hoꝵ ẽ ipsa.ẜ uiuificat ⁊ regit om̃a. ⁊ ꝑ hanc corpo¬
ri cõsulit.⁊ huic uitȩ inꝗͣ factus ẽ hõ inanimã unuã.
dũ querit᷑. nichil corporeũ debet occurrere Sic̃ enĩ ds̃
omnẽ c̾aturã. sic aĩa omnẽ corporeã c̾aturã nat᷑e dig¬
nitate p̃cedit. ꝑ lucẽ tam̃ ⁊aerẽ quȩ in ipso qͦq mundo
p̃cellentia s̃ corpora magisq habent faciendi p̾stantiã.

Expanded text:
alter posterior ad ceruicem, a quo motus omnis; tertius inter utrumque, in quo memoriam uigere demonstrant, ne, cum sensum sequitur motus, non conectat homo quod faciendum est, si fuerit quod fecit oblitus. haec illi certis indiciis probata esse dicunt, quando et ipsae partes aliquo adfectae morbo uel uitio, cum defecissent officia uel sentiendi uel mouendi membra uel motus corporis reminiscendi, satis quid ualerent singulae declararunt eisque adhibita curatio cui rei reparandae profecerit exploratum est. sed anima in istis tamquam in organis agit, nihil horum est ipsa; sed uiuificat et regit omnia et per haec corpori consulit et huic uitae, in qua factus est homo in animam uiuam. dum quaeritur, nihil corporeum debet occurrerream creaturam naturae dignitate praecellit. per lucem tamen et aerem, quae in ipso quoque mundo praecellentia sunt corpora magisque habent faciendi praestantiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ⁊totã se nouit. Neq cnĩ aliꝗͥd aliud. ẜ se ipsã totam
nouit. Quid gͦ adhuc se querit. si querentẽ se nouit :
Neq enĩ si nesciret se. posset querentẽ se scrre. ẜ hoc in p̃¬
senti. Qđ aut̃ se querit. quid antea fuerit ł qͥd fut᷑a sit

Expanded text:
ergo et totam se nouit; neque enim aliquid aliud, sed se ipsam tota ergo et totam se nouit; neque enim aliquid aliud, sed se ipsam tota nouit. quid ergo adhuc se quaerit, si quNeque enim si nesciret se, posset quaerentem se scire se: sed hoc in praesenti; quod autem de se quaerit, quid antea fuerit, vel quid futura sit
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra. nec aer: nec aꝗͣsit. nec ignis siue iste turbulentior
atq t̾renus. siue ille cęlestis ⁊ purus ⁊ lucidus. ẜ nescio
quid aliud qd careat usitato noĩe. ẜ tam̃ corpꝰ sit. Si enĩ
quã libet longitudine latitudine altitudine spaciũ loq¬
occupantẽ: neq hoc ẽ aĩa neq iñ facta c̾denda ẽ. Quicqͥd enĩ¬
tale ẽ ut multa ñdicã inqͣlicũq sui parte lineis ñ duuidi
uł circũ seribi pot̃. qđ si aĩa pateret᷑ nullomͦ nosse posset ta¬
s lineas que ꝑ longũ secari queunt. quales in corpore ñ
posse inuenin nichilominꝰ nouit. nec ip̃sa sͨ aliqͥd tale oc¬
currit cũ se nescire ñ possit. ⁊̃ quando se ut cognoscat in¬
quirit. sũ enĩ se querit nouit qđ se querat. qđ nosse ñ pos¬
set si se ñ nosset: neq aliunde se querit quã dese ipsa.
Cũ gͦ querentẽ se nouit se utq nouit yom̃e qđ nouit
tota nouit. sũ itaq se querentẽ nouit. tota se nouit.

Expanded text:
ra nec aqua sit nec aer nec ignis, siue iste turbulentior atque terrenus, siue ille caelestis purus et lucidus, sed nescio quid aliud, quod careat usitato nomine, sed tamen corpus sit. si enim  naturam quamlibet longitudine, latitudine, altitudine spatium looccupantem, neque hoc est anima neque inde facta credenda edicam, in quacumque sui parte lineis diuidi uel circumscribi potest: quod anima si pateretur, nullo modo nosse posset tales lineas, quae per longum secari non queunt, quales in corpore non posse inueniri nihilominus nouit. Nec ipsa sibi aliquid tale occurrit, cum se nescire non possit, etiam quando, se ut cognoscat, inquirit. cum enim se quaerit, nouit, quod se quaerat; quod nosse non posset, si se non nosset. neque enim aliunde se quaerit quam a se ipsa. cum ergo quaerentem se nouit, se utique nouit et omne, quod nouit, tota nouit. cum itaque se quaerentem nouit, tota se nouit,
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑. ad frontẽ collocata ẽ. atq in specie s̃ ipsa uelut orga¬
stenbit᷑ habere uiã suã. quȩ retͣrsus ꝑ u̾ticẽ atq ceruicẽ
ab medullã spinȩ deꝗ̃ loquebamͣ paulo añ ueducit᷑. m̃
habet utiq sensũ intangendo ⁊ facies siẽ totũ corpꝰ. ex¬
ceptis sensibꝰ uidendi. audiendi. olfaciendi. gustandi.
qui insola facie p̾locati s ido seriptũ arbit᷑r qđ infaci¬
ẽ ds sufflau̾i̾t hõi flatũ uitȩ. cũ factus ẽ in animã ur
uã. anterior quippe pars posteriori mito p̃ponit᷑. qͥa
ista ducit illa seqͥt᷑. ⁊ ab illa sensus ab illa motꝰ ẽ. sicut
sensũ seqͥt᷑ sine int̾uallis tempoꝵ nullus ẽ. age aut̃
int̾ualla tempoꝵ sine spontanco motu nͥ ꝑ ad utori.¬

Expanded text:
untur, ad frontem conlocata est atque in facie sunt ipsa uelut orgastenditur habere uiam suam, quae retrorsus per uerticem atque ceruicem ad medullam spinae, de qua loquebamur paulo ante, deducitur, unde habet utique sensum in tangendo et facies, sicut totum corpus, exceptis sensibus uidendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, qui in sola facie praelocati sunt — ideo scriptum arbitror, quod in faciem deus sufflauerit homini flatum uitae, cum factus est in anivam. Anterior quippe pars posteriori merito praeponitur; quia et ista ducit, illa sequitur, et ab ista sensus, ab illa motus est, sicut sensum sequitur, sine intervallis temporum nullus est, agere autem intervalla temporum spontaneo motu n
Abbreviated transcription (Latin):
Uũ gͦ sic oporteret insinuare sp̃m dĩ ut suꝑferri di¬
ceret᷑ cõmodius factũ ẽ. ut pͥus insinuaret᷑ aliqͥd
indicatũ cui suꝑ ferri diceret᷑ ñ enĩ loco. s om̃a su¬
ꝑante ac p̃cellente potentia. Ita etiã reb exilla in¬
choatione ꝑfectis atq formatis. uidit đs qͥa bonũ
est. placuit enĩ qđ factũ ẽ. in ea benignitate qua
placuit quoͣ fieret. Duo qͥppe s̃ ꝓpt̃ quȩ amat đs ca¬
quia bonũ c̃. ⁊ qđ deluce dictũ ẽ hoc deom̃ib. Manent
enĩ quedã suꝑ gressa omnẽ temporałe uolubilitatẽ
in amplissima sc̃itate sub đo. quȩda xͦ mutant᷑ sođm
sui temporis modos. dũ ꝑ decessionẽ successionẽq re¬
rũ scłoꝵ pulchritudo contexit᷑. Qđ gͦ dic̃ ds̃ fiat lux
& facta ẽ lux. inaliqͦ die dix̃. an ante omnẽ diemͦ.
Di enĩ u̾bo sͥ coct̾no dixõ hoc utiq intemporalit̾ dixit:

Expanded text:
Cum ergo sic oporteret insinuari Spiritum Dei, ut superferri diceretur, commodius factum est ut prius insinuaretur aliquid inchoatum, cui superferri diceretur, non enim loco, sed omnia superante ac praecellente potentia. Ita etiam rebus ex illa inchoatione perfectis atque formatis uidit deus, quia bonum est; placuit enim quod factum est in ea benignitate, qua placuit, ut fieret. duo quippe sunt, propter quae amat deus creaquia bonum est. et quod de luce dictum est, hoc de omnibus. manent enim quaedam supergressa omnem temporalem uolubilitatem in amplissima sanctitate sub deo, quaedam uero secundum sui temporis modos, dum per decessionem successionemque rerum saeculorum pulchritudo contexitur. Quod ergo dixit deus: fiat lux. et facta est lux, in aliquo die dixit an ante omnem diem? si enim uerbo sibi coaeterno dixit, hoc utique intemporaliter dixit;
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. trinitas insinuat᷑ creatoris. nã dicente serpt᷑a
in pͥncipio fecit ds̃ celũ ⁊ terrã: intelligimꝰ patrẽ in dĩ
nomine. ⁊ filiũ in pͥncipii nomine: qͥ ñ patͥ s ꝑse ipsum
ereatȩ pͥmitus ac potissimũ sp̃ũali cature principiũ est.
tã commemorationẽ trinitatis agnoscit. ita & in ꝯu̾si oẽ
atq ꝑfectione c̾aturȩ ut rerũ spccies digerant᷑. eađẽ tͥ¬
nitas insinuat᷑. u̾bũ dđi scilicet ⁊ uerbi generator cũ dr̃.
modulo ꝑfectũ placet. cũ dr̃. uidit ds̃ qͥa bonũ est.
memorat᷑ sp̃s dĩ. pͥus dicente seriptura. terra aut̃ erat
inuisibilis: in cõposita. ⁊ tenebrȩ erant suꝑ abyssum.
ridictus ẽ. ne facienda oꝑa sua ꝑ indigentiȩ neces¬
sitatẽ potius quã ꝑ habundantiã benificientie đs
amare putaret᷑: Cuiꝰ rei memor apłs dicturus de

Expanded text:
ta est, Trinitas insinuatur Creatoris nam dicente Scriptura, ta est, Trinitas insinuatur Creatoris nam dicente Scriptura, In principio fecit Deus coelum et terram; intelligimus Patrem in Dei nomine, et Filium in principii nomine, qui non Patri, sed per seipsum creatae primitus ac potissimum spirituali creaturae, et tam commemorationem trinitatis agnoscimus —, ita et in conuersione atque perfectione creaturae, ut rerum species digerantur, eadem trinitas insinuetur, uerbum dei scilicet et uerbi generator, cum dicimodulo perfectum placet, cum dicitur: uidit deus quia bonum est. commemoratur Spiritus Dei, prius dicente Scriptura, Terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super abyssum; ri dictus est, ne facienda opera sua, per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam beneficentiae Deus ama
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quida ñ exindigentia. ẜ ex beneficientia ueniens amce
riã. ut eo mͦ insinuaret unde facta ⁊ formata sint om̃a
quȩ insius generib iam dinoscere possumꝰ. appellans
aquã sex humida natura uidemꝰ om̃a int̾ra ꝑspecies ua¬
rias formari atq conerescere. siue sp̃uałe uitã qndam
ante formã ꝯuersionis quasi fluitantẽ. suꝑ ferebat᷑ utiq
sp̃s der. quia subiacebat serlicet bonȩ uoluntati c̾ato¬
ris. qͥc qͥđ illud erat qđ formandũ ꝑficiendũq incho
auerat: ut dicente dõ in uerbo suo fiat lux. inbona uo¬
luntate hoc ẽ beneplacito eiꝰ ꝓmͦ sui generis maneret
qđ factũ est. ⁊ido rectũ ẽ qđ placuerit do scriptura di¬
cente.⁊ facta ẽ lux. ⁊ uidit ds lucẽ quia bona ẽ. ut quẽ
admođũ in ipso exordio inchoate creat᷑e que celi ⁊ t̾re
nomine ꝓpt̾ id qđ deilla ꝑficiendũ erat cõmemora¬

Expanded text:
et quidam non ex indigentia, sed ex beneficientia ueniens amor et quidam non ex indigentia, sed ex beneficientia ueniens amor riam, ut eo modo insinuaret, unde facta et formata sunt omnia, quae in suis generibus iam dinoscere possumus, appellans aquam, quia ex humida natura uidemus omnia in terra per species uarias formari atque concrescere, siue spiritalem uitam quandam ante formam conuersionis quasi fluitantem, superferebatur utique spiritus dei, quia subiacebat scilicet bonae uoluntati creatoris quidquid illud eauerat; ut dicente deo in. r uerbe suo fiat lux, in bona uoluntate hoc eat in beneplacito eius pro modo sui generis maneret quod factum est et ideo dictum est quod placuerit scriptura dicente :- et facta est lux; et uidit deus lucem qadmodum in ipso exordio inchoatae creaturae, quae coeli et terrae nomine, propter id quod de illa perficiendum erat, commemora