comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subduceret. Qua miti ẜmone p̾t iniun¬
as appellabat ppłm. ꝯsolabã ĩ laboribus.
delimebat oracłis. fouebat oꝑib.⁊ cu
deo ꝯstanter loq̾retur. hoĩes tam̃ hũili ⁊
grata appella tce affari solebat. Menito e¬
stunatus ẽ s̃ homĩes. ut ⁊ uultu eius
nõ possent intendere. et sepulcura eius ñ
reptam crederẽt. Quia sic sͥ totius ple¬
bis metes deuincx̾at. ut plus eum pro
mansuetudĩe diligerẽt qua ꝓfacte ad¬
mirarẽtur. ¶Quid eĩ imitator scs dd̾.
electus ex om̃ib adplebe regendam.
Qua mitis et blandus. hũilis spũ. se¬
dulus corde. facilis affectu. Ante regñ
se ꝑomib offerebat. rex cũ om̃ib eqͣ¬
bat sua militia. ⁊ ꝑtiebat᷑ laborẽ. Eor¬
tis inplio. mansuetus ĩ imꝑio. pãti ẽs
in ꝯuitio. ferre mag̾ ꝓmptus q̃ refere
iniurias. Ideo tam carus erat oĩb ut
iuuenis ad regnum q̃ inuitus petẽtur.

Expanded text:
subduceret! Quam miti sermone post injursubduceret! Quam miti sermone post injurias appellabat populum, consolabatur in laboribus, delinibat oraculis, fovebat operibus: et cum Deo constanter loqueretur ; homines tamen humili et grata appellatione affari solebat! Merito aestimatus est supra homines, ut et vultum ejus non possent intendere , et sepulturam ejus non repertam crederent ; quia sic sibi totius plebis mentes devinxerat, ut plus eum pro mansuetudine diligerent, quam pro factis admirarentur . 32. Quid ejus imitator sanctus David, electus ex omnibus ad plebem regendam, quam mitis et blandus, humilis spiritu, sedulus corde, facilis affectu! Ante regnum se pro omnibus offerebat: rex cum omnibus aequabat suam militiam, et partiebatur laborem: fortis in praelio, mansuetus in imperio, patiens in convicio, ferre magis promptus quam referre injurias. Ideo tam charus erat omnibus, ut juvenis ad regnum etiam invitus peteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Taꝙ idagamus. ut omĩ sedulitate ꝯ¬
mendemus existimatõe.opiniõemq no¬
stram. Ac primũ placiditate m̾tis aaĩ
benignitate influamus mnaffectũ hõiꝰ
Popularis enĩ ⁊ grata ẽ omĩb hũilitas.
sensib. Ea. si mãsuetudĩe moꝵ ac facili¬
tate. tum modatõe p̾cepti. ⁊ affabilitate
ẜmonis. uborum honore. patienti q ser¬
monũ uice. modestieꝙ adiuuetur grã.
incredibile qͣntum ꝓcedit ad cumulunꝰ
diłctionis. Legimus enĩ nõ solũ in p̾ua¬
tis. s etiam in ip̃is regib.q̃ntu facili¬
tas blande affabilitatis ꝓfecerit. aut sy¬
ꝑbia u̾borũꝙ offuerit tumor. ut regna
hendat grãm. aut siquis ꝑiculũ suũ pro
uniu̾sa plebe offerat. nõ ẽ dubiũ ꝙ tm̃
caritatis aplebe in eum refundat᷑. ut ppłs
salutem eius et grãm sibi p̾ferat.
¶Qntas moyses appło illatas ab sorbe
frequeter ut indignatiõi diuine plebe

Expanded text:
Itaque id agamus, ut omni sedulitate comItaque id agamus, ut omni sedulitate commendemus existimationem opinionemque nostram, ac primum placiditate mentis et animi benignitate influamus in affectum hominum. Popularis enim et grata est omnibus bonitas, sensibus. Ea si mansuetudine morum ac facilitate, tum moderatione praecepti, et affabilitate sermonis, verborum honore, patienti quoque sermonum vice, modestiaeque adjuvetur gratia, incredibile quantum procedit ad cumulum dilectionis. 78. 30. Legimus enim non solum in privatis; sed etiam in ipsis regibus, quantum facilitas blandae affabilitatis profecerit, aut superbia verborumque obfuerit tumor; ut regna hendat gratiam: aut si quis periculum suum pro universa plebe offerat; non est dubium quod tantum charitatis a plebe in eum refundatur, ut populus salutem ejus et gratiam sibi praeferat. 31. Quantas Moyses a populo illatas absorbebafrequenter, ut indignationi divinae plebem
Abbreviated transcription (Latin):
Corꝑalis enĩ excitatio ad modicũ inqͥ
utilis ẽ. Dietas aũt adoĩa ẽ utilis.
Quid a̾ tam honestum ꝙͣ integritas.
Quio tam decorũ quã imma culatu
ẜuare corpus. ⁊ inuiolatum acq ĩta¬
minatum pudorẽ: Quid q̃ tã decoru
quã ut urdua uxor. defuncto ꝯiugi fi¬
dem fuet: Quid ⁊̃ hoc utslius. qͦ regno
celeste adquirit᷑. St̃ enĩ qui se castraue
runt ꝓpt̾ regnũ celorum. Est gͥ nõ solũ
familiare ꝯtub̾nium hoẽstatis ⁊ utilita¬
tis. s eadẽ quoꝙ utllicas que hoẽstas. Iõ
et ille qui regnũ celoꝵ uolebat omĩb
apire.nõ qd̾ sibi utile q̃rebat. s qd̾ oĩb:
¶Ande ordo quidam nob̾ a gradus faci¬
endus ẽ.q̃ abhus usitatis ⁊ coĩb ad ca
que sunt p̾cellentia. ut explurib utili¬
tatis colligamus ꝓfectum. Ac primu
norimus. nicħ tam utile q̃ dirigi. nicħ
tam inutile q̃ nõ amari. Dam odio hrĩ
exitiale ac nimis capitale arbicror.

Expanded text:
Corporalis enim exercitatio ad modicum, inquit, Corporalis enim exercitatio ad modicum, inquit, utilis est: pietas autem ad omnia u tam honestum, quam integritas? Quid tam decorum, quam immaculatum servare corpus, et inviolatum atque intaminatum pudorem? Quid etiam tam decorum, quam ut vidua uxor defuncto conjugi fidem servet? Quid etiam hoc utilius, quo regnum coeleste acquiritur? Sunt enim qui se castraveon solum familiare contubernium honestatis et utilitatis, sed eadem quoque utilitas, quae honestas. Ideo et ille qui regnum coelorum volebat omnibus aperire, non quod sibi utile quaerebat, sed quod omnibus. Unde ordo quidam nobis et gradus faciendus est, etiam ab his usitatis et communibus ad ea quae sunt praecellentia; ut ex pluribus utilitatis colligamus profectum. 29. Ac primum noverimus nihil tam utile, quam diligi: nihil tam inutile, quam non amari; nam odio haberi exitiale ac nimis capitale arbitror.
Abbreviated transcription (Latin):
legi ĩminist̾iu dñ inculcare gestio atq
infundere. ut ea que ĩ mentib ac moribꝰ
sa sunt. ⁊̃ ẜmoẽ ac disciplina apiantur.
¶Itaꝙ de utilitate dicturus. utar illo
uͥsiculo ꝓpħico. Declina cor meũ deus in
testimonia tua.⁊ nõ inauaritiã. ne utili¬
tatis sonus excitet pecunie cupiditatem.
Deniq aliqui hñt. Declina cor meum
intestimoia tua a nõ ad utilitatẽ hoc ẽ
illum q̃stum nũdinas auccupantem.
ucilitate. usu hoĩum adpecuĩe studia ĩ¬
flexam ac deriuatam. Uulgo enĩ ħ solp̃
dicunt utile. qd q̃stuosu. nos aũt ḋ ca
tͣctamus ucilitate. q̃ dampnis q̃ritur. U
xp̃m lucremur. Cuius q̃stus ẽ pietas. c̃
sufficientia. Magnus ꝓfecto q̃stus. qro
pietate adquirimus. que ap̃ deũ diue
e̾. nõ caducis facultatib s muib eter¬
nis. In quib nõ tẽptatio lubrica. s con¬
alia cõrlis. alia pietatis. sic̃ diuisit apħ.

Expanded text:
legi in ministerium Domini, inculcare gestio atque legi in ministerium Domini, inculcare gestio atque infundere; ut ea quae mentibus ac moribus sa sunt, etiam sermone ac disciplina aperiantur. 26. Itaque de utilitate dicturus, utar illo versiculo prophetico: Declina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam ; ne utilitatis sonus excitet pecuniae cupiditatem. Denique aliqui habent: Declina cor meum in testimonia tua, et non ad utilitatem; hoc est, illam quaestuum nundinas aucupantem utilitatem, illam usu hominum ad pecuniae studia inflexam ac derivatam. Vulgo enim hoc solum dicunt utile, quod quaestuosum: nos autem de ea tractamus utilitate, quae damnis quaeritur; ut Christum lucremur, cujus quaestussufficientia . Magnus profecto quaestus, quo pietatem acquirimus, quae apud Deum dives est, non caducis facultatibus, sed muneribus aeternis; in quibus non tentatio lubrica, sed conalia corporalis, alia pietatis, sicut divisit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ de uitus loq̾batur. lixc g dicit. Lic pec¬
cart s nõ decet. Inptãte sũt peccata: sed
nõ sunt hoẽsta. Luxuriari ꝓmptu. s nõ
hoestum. Non eͥ d̾o esca. s uent᷑ colligitũ.
Ergo qr qd̃ utile id etiam iustu. iustꝰ
ẽ ut ẜuiamus xp̃o. qui nos redemit. Id̾o
iusti qui ꝑeius noi̾e se morti obtulert̃.
miusti qui declinau̾nt. De quib dicit.
Que utilitas insanguine mõ: Idest ꝗ
iustitie m̃e ꝓfectus: Uñ ⁊ illi. Alligem
quinos arguit. ꝯdepnat. corripit. Lic
tidit. De hac gͥ tͣctandum ẽ nob̾ utilita¬
te q̃ sit plena hoestatis. si c̃ ip̃is u̾bis de¬
finuuit apłs dicens. hoc aũt ad utilitatẽ
ur̃a dico. nõ ut laq̃um initiã uob̾. s ad
ro qd̾ honestum ẽ. Liq̃t gqd̃ hoẽstum ẽ
utule ẽẽ. ⁊ qd̾ utile hoẽstum. Et qd̾ utile
iustum. ⁊ qd̾ iustu utile. Heq enĩ m̃ ad
m̾icatores lucri cupidie auaros. s ad filioᷤ
ẜmo ẽ. Et ẜmo de officus: q̃ uob̾ quos e¬

Expanded text:
ra de vitiis loquebatur. Hoc ergo dicit: Licet peccare, sed non decet. In potestate sunt peccata, sed non sunt honesta. Luxuriari promptum, sed non justum. Non enim Deo esca, sed ventri colligitur. 24. Ergo quia quod utile, id etiam justum: justum est ut serviamus Christo qui nos redemit; ideo justi, qui pro ejus nomine morti se obtulerunt: injusti qui declinaverunt, de quibus dicit: Quae utilitas insanguine meo ; id est, qui justitiae meae profectus? Unde et illi: Alligemuqui nos arguit, condemnat, corripit. Licetcidit. 25. De hac igitur tractandum est utilitate, quae sit plena honestatis, sicut ipsis verbis definivit Apostolus dicens: Hoc autem ad utilitatem vestram dico, non ut laquum est, utile esse; et quod utile, honestum: et quod utile justum; et quod justum, utile. Neque enim mihi ad mercatores lucri cupidine avaros, sed ad filios sermo est, et sermo de Officiis, quae vobis quos e
Abbreviated transcription (Latin):
et amissione patrimonii in ea recidenit
iniunam. ut sumꝑtum excere diumnu
non queat. ¶Ouma etia lib̾alitas cap¬
ptos redim̾e. erpere exhostium mani¬
b. sb̾trahere neci hoĩes et maxĩe femiãᷤᷤ
turpitudim. reddere pentib libos. pẽtes
lib̾is. cues prĩe restitue̾. Nota sunt hec
nimis illinci uastitate. a tͣcie. q̃nti ũq
uenales erant toto captiui orbe. quos
si reuoces. unius ꝓuincie nũm explere
nõ possunt. Euerũt tñ qui eos quos ecc
redimer̾. inẜuitutẽ reuocare uellent. ipã
gͣuiores captiuitate. qͥ inuident alienã
mĩa. Ip̃i si incaptiuitate uenissent. ser¬
iurent ubi. Si uenditi fuissent. ẜuitutiꝰ
ministiu nõ recusarẽt. Et uolut alicã
lib̾tatem rescindere. qui suã ẜuitute nõ
possent resciitẽ. nisi forte p̃cium recipe
emptori placẽt. In quo tñ nõ rescindit᷑
ẜuitus s redimitur. ¶ Ecipua ẽ igitũ

Expanded text:
et amissione patrimonii in eam reciderit et amissione patrimonii in eam reciderit injuriam, ut sumptum exercere diurnum non queat. 70. Summa etiam liberalitas, captos redimere, eripere ex hostium manibus, subtrahere neci homines, et maxime feminas turpitudini, reddere parentibus liberos, parentes liberis, cives patriae restituere. Nota sunt haec nimis Illyrici vastitate et Thraciae: quanti ubique venales 87 erant toto captivi orbe, quos si revoces, unius provinciae numerum explere non possint! Fuerunt tamen qui et quos Eccredemerunt, in servitutem revocare vellent, ipsa graviores captivitate, qui inviderent alienam misericordiam. Ipsi si in captivitatem venissent, servirent liberi: si venditi fuissent, servitutis ministerium non recusarent; et volunt alienam libertatem rescindere, qui suam servitutem non possent rescindere, nisi forte pretium recipere emptori placeret: in quo tamen non rescinditur servitus, sed redimitur. 71. Praecipua est igitur
Abbreviated transcription (Latin):
dis et cligna primario uiro. Non coẽm
cum tiris negotiatorib. ⁊ galatis merp¬
catorib hr̃e turpis lucri cupidinẽ. nec
omne bonũ locare inpecunia atãqua
m̾cennario munẽ cotidianos nũare q̃¬
stus.calculari opendia. Qd̾ si abhus so¬
illud p̾stantius. si diłctionẽ multitudĩ.
libalitate adquiras: Neq suꝑflua cuta
importunos. n restricta cuta indigẽtes.
¶Plurima aũt gnã libalitatis sunt. Nõ
solum cotidiano sumptu egentib. quo
uitam sustinẽ suã possit̃. disponẽ ac dis¬
egere uerecũdantur. ꝯsulẽ ac subueĩre.
quatenus coĩs egenoꝵ alumonia nõ ex¬
aunatur. De eo enim loquor qui p̾est a¬
lcui muni. Ut si officium sacͥdotis geãt.
aut dispensatoris. aut de hus suogerat
ep̃o. nec reprimat si quẽ positũ uinc̃ci ͭ ͤ
aliqua cognoiũt. aut deiectũ opibus ad
inopie nccitatẽ redactum. maxĩe si ñ ef¬
fusione adolescentie s direptõe alicuius.

Expanded text:
dis et digna primario viro, non communem dis et digna primario viro, non communem cum Tyriis negotiatoribus et Galaaditis mercatoribus habere turpis lucri cupidinem, nec omne bonum locare in pecunia, et tamquam mercenario munere quotidianos numerare quaestus, calculari compendia. CAPUT illud praestantius si dilectionem multitudinis liberalitate acquiras, neque superflua circa importunos, neque restricta circa indigentes! 69. Plurima autem genera liberalitatis sunt, non solum quotidiano sumptu egentibus, quo vitam sustinere suam possint, disponere ac disegere verecundantur, consulere ac subvenire, quatenus communis egenorum alimonia non exhauriatur. De eo enim loquor qui praeest alicui muneri, ut si officium sacerdotis gerat, aut dispensatoris; ut de his suggerat episcopo, nec reprimat si quem positum in necessitate aliqua cognoverit, aut dejectum opibus ad inopiae necessitatem redactum: maxime si non effusione adolescentiae, sed direptione alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
Cuĩ sp̃s ẽ disẜtus. sine inquinam̃to.o
tus. sanus. amans bonu. acutus. qui
nichil uetet bñfacere. Benignus.stabi¬
lis. cͥtus. securus. ome hñs uirtute.
oĩa ꝓspiciens ⁊ infra. sobrietatẽ eͥ doci
quõ pt̃ utile ꝯsiliũ dare. ñ hãt iustitiã.
ut induat ꝯstantiam. mortẽ nõ resor¬
mider. nullo t̾rore. nullo reucdetur meti
nulla adulatõe a uͦ de flectend̾ puret. exi¬
lium nõ refugiat. q̃ nouit sapienti scit¬
cui totus patriam mudũ ẽẽ: Egestate
non timeat. que nicħ decẽ sapienti sciat.
cui totus mũdus diuitiarum ẽ. Quid ẽ
pcelsius eo iuid. qͥ auro moneri nesciat
ꝯtemptum heat pecuniaꝵ. ⁊ uelut ex arte
Ecet igitur om̃s censura fragilita¬
tis ꝯrinentie auc̃tas. et maxĩe eum
qui honore p̃stet. He p̾minẽte uirũ the¬
sauri possideant sui. et pecunus ẜuiat. q̃ s̃¬
p̃est libis. Illud mag decet. ut s thauꝵ
sit animo. ⁊ infira amic̃ obsequio. Huili¬
tas enim auget gram. Hoec plena lau¬

Expanded text:
us est disertus, sine inquinamento, certus, sanctus, amans bonum, acutus, qui nihil vetet benefacere, benignus, stabilis, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens . Et infra: Sobrietatem docet, quomodo potest utile consilium dare, nisi habeat justitiam, ut induat constantiam, mortem non formidet, nullo terrore, nullo revocetur metu, nulla adulatione a vero deflectendum putet: exsilium non refugiat, quae noverit sapienti patriam mundum esse: egestatem non timeat, quae nihil deesse sapienti sciat, cui totus mundus divitiarum est? Quid enim praecelsius illo viro, qui auro moveri nesciat, contemptum habeat pecuniarum, et velut ex arce etulerunt? 67. Decet igitur omnes censura frugalitatis, continentiae auctoritas, et maxime eum qui honore praestet, ne praeeminentem virum thesauri possideant sui, et pecuniis serviat, qui praeest liberis. Illud magis decet, ut supra thesaurum sit animo, et infra amicum obsequio. Humilitas enim gratiam auget. Haec plena lau
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ hẽa. m̃ plimimũ ẽ. Exp̃ssius
aliquid dicend̾ uidet᷑. Signato u̾bo us
ẽ. Gufficit m inquit ĩ quo sum. Idẽ nec
deest: nec suꝑfluit. Non dest. quia nich
q̃ro amplius.Non suꝑfluit. quia non
solum mͥ hẽo. s plurib. Hoc de pecunia.
¶Ceterũ de oĩb dicip̃t. quia efficiebat
illi p̃ñtia. Hoc ẽ nõ honorẽ maiorẽ. nõ
obsequia ub̃iora desiderabat. Nõ gła ĩnx¬
dice cupidus. aut grãm indebice q̃re¬
bat. s debiti finẽ certamĩs. patiens la¬
boris. securus m̾ici p̃stolabatur.¬
¶ Scio inquit et humiliaĩ. Nõ gͦ indoc¬
ta hũilitas. s que hãt sui mod̾stia ⁊ sciã
laudi datur. Est enim huilitas formidis
ẽ imꝑitie acq ignorancie. Et id̾o sqͥpt᷑a
ait. Et huiles sꝑũ saluabit. Pclare gͥ¬

Expanded text:
imum est. Expressius aliquid dicendum videtur. Signato verbo usus est: Sufficit mihi, inquit, in quo sum; id est, nec deest, nec superfluit. Non deest, quia nihil quaero amplius: non superfluit, quia non solum mihi habeo, sed pluribus. Hoc de pecunia. 92 90. Caeterum de omnibus dici potest quia sufficiebant illi praesentia, hoc est, non honorem majorem, non obsequia uberiora desiderabat; non gloriae immodicae cupidus, aut gratiam indebite quaerebat: sed debiti finem certaminis, patiens laboris, securus meriti praestolabatur: Scio, inquit, et humiliari . Non ergo indocta humilitas, sed quae habeat sui modestiam et scientiam, laudi datur. Est enim humilitas formidinis, est imperitiae atque ignorantiae; et ideo Scriptura ait: Et humiles spiritu salvabit . Praeclare
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. Nam quid de moyse loqͣr. cuĩ oĩs
isrł cotidie ꝯsilia p̾stolabatur. quoꝵ uita
fidem faciebat prudẽtie.ad miratõemq ciꝰ
augebat: Quis se nõ ꝯmittͬet ꝯsilio mo
mines de eorum dubitare m̃tib possẽt.
quib deus tantã ꝯferebat grãꝵ: Moysi
ꝯsilio bella ꝯficiebantur. moysi mitis de
celo affluebat alimonia.potus epetra. Q
purns damelis anim̃ ut mulcͥet barba¬
ros mores. mitigaret leones: Que ĩ illo
ment̃ admirantur hoĩes. regalib fultꝰ
amicitus. aurũ nõ q̃rebat. neo delatu
sibi honorẽ pluris faciebat q̃ fide. Quin
etiam piclitan malebat. prolege diĩ q̃
pro grã hoĩs inflecti. Nam d̾sco ioseph
que pene p̾terieram. castimoĩa ⁊ istitia
quid dica. Quaꝵ alt̾a illecebras heriles
respuit. refutauit p̾mia. alt̾a morte co¬
tempsit. metũ repulit carcere p̾optam
Quis hunc priuate cãe adosulendum

Expanded text:
videtur. Nam quid de Moyse loquar, cujus omnis videtur. Nam quid de Moyse loquar, cujus omnis Israel quotidie consilia praestolabatur, quorum vita fidem faciebat prudentiae, admirationemque ejus augebat? Quis se non committeret consilio Moymines de eorum dubitare mentibus possent, quibus Deus tantam conferebat gratiam? Moysi consilio bella conficiebantur: Moysi meritis de coelo affluebat alimonia, potus e petra. 58. Quam purus Danielis animus, ut mulceret barbaros mores, mitigaret leones ! Quae in illo menter admirantur homines regalibus fultus amicitiis, aurum non quaerebat, nec delatum sibi honorem pluris faciebat quam fidem. Quin etiam periclitari malebat pro lege Domini, quam pro gratia hominis inflecti. 59. Nam de sancti Joseph quem pene praeterieram castimonia et justitia quid dicam; quarum altera illecebras beriles respuit, refutavit praemia: altera mortem contempsit, metum repulit, carcerem praeoptavit ? Quis hunc privatae causae ad consulendum
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Quia multe u̾bũ dei audii̾t et
dicebat. usq in hũc diẽ sto ꝓtestãs mĩoi̾
ac maiori. Symeon qui ex pectabat ĩtẽ¬
plo. ut iud̾e̾t ꝯsolatõem isrł quõ enum di
ntti poscͥ̾et. nͥ qr assistens dnõ. discedẽdi
hrẽ facultatẽ nõ poterat. nͥ uolũtatẽ do
salomon ẽ. aquo c̾tatim.ut audiretur eiꝰ
sapĩa p̾tulabatur. ¶Uoseph quoꝙ nec in
carcere feriatus erat. quo minus de reb
uc̾tis ꝯsuleretur. Cuĩ ꝯsiliũ egypto unĩ¬
u̾se ꝓfuit. ut nõ sentiret septẽ annoru
sterilitatẽ. aliosꝙ ppłos miẜe famis lera¬
ret ieiunio. Daniel ex captiuis regalium
ꝯsultorum arbit᷑ factus. ꝯsi lus sius emĩ¬
dauit pñtia. adnũtiauit futura. Ex hus
enim que freq̃nter int̾pretatus ostende¬
rat uẽ se ẽẽ adnũtiatum. fides ei ĩ oĩbus
deferebatur. ¶S etiã tertius locus de
hus qui ad miratõe digni estimarentur.
ioseph et salomoĩs. ⁊ danielis exͦ decursꝰ

Expanded text:
dicitur, quia multae verbum Dei audiunt et dicebat: Usque in hunc diem sto protestans minori ac majori , Simeon qui exspectabat in templo ut videret consolai posceret, nisi quia assistens Domino, discedendi habere facultatem non poterat, nisi voluntatem Domini Salomon, a quo certatim ut audiretur ejus sapientia, postulabatur. 54. Joseph quoque nec in carcere feriatus erat, quo minus de rebus incertis consuleretur. Cujus consilium Aegypto universae profuit; ut non sentiret septem annorum sterilitatem, aliosque populos miserae famis levaret jejunio . 55. Daniel ex captivis, regalium consultorum arbiter factus, consiliis suis emendavit praesentia, annuntiavit futura. Ex his enim quae frequenter interpretatus ostenderat veri se esse annuntium, fides ei in omnibus deferebatur . CAPUT his qui admiratione digni aestimarentur, Joseph, Salomonis et Danielis exemplo decursus
Abbreviated transcription (Latin):
uitam btãmsalii in nõ dolendo posuerũt
ut i̾onimus Alu in reꝑ scĩa ut heryllus.
qui audiẽs abaristotile ⁊ theofrastio mi¬
rabilit̾ laudatã eẽ rerum scĩam.sola eam
qĩ sũmũ bonũ posuit. cũ illi eã qiͣ bonu

Expanded text:
itam beatam, alii in non dolendo posuerunt, ut Hieronymus: alii in rerum scientia, ut Herillus, qui audiens ab Aristotele et Theophrasto mirabiliter laudatam esse rerum scientiam, solam eam quasi summum bonum p
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare ꝯsilio supiorẽ quẽ uideas ĩ fe¬
riorẽ morib. Sup̃ me deb ẽẽ. cui me ꝯ¬
mittere paro. Anuõ eum ydoneu pu¬
tabo. qui m det ꝯsilium. qd̾ nõ det sibi
Et mn eũ uacare creda. qui sͥ nõ uacet.
¶uĩ aĩum uoluptates occupẽt. libido d̾¬
uinciat. auaritia subiunget. cuprditas
ꝑ tubet. q̃tiat metus: Quõ hic ꝯsilu lo¬
cus. ubi nullus quieti: ¶Admirand
mͥ a suspiciend̾ ꝯsiliarius. quẽ ꝓpitius
dñs prib dedit. offensus abstulit. h
imitator deb eẽ. qui p̃t ꝯsilium dare.
et alienam auitus custodire prudẽtiã.
q̃m nichil inquinatum ĩ illa ĩcurrit.¬
rinis unguib. forme suꝑioris de hoe¬
stet gr̾am. cum tã ad mirabilis ⁊ pre¬
cat: Est enim spetiosior sole. et suꝑ cẽ
stellarum dispositioe luci ꝯꝑata. ĩue¬
nitur. ꝓrior luce. Et enim hãc suscipit

Expanded text:
judicare consilio superiorem, quem videas inferiorem moribus? Supra me debet esse, cui me committere paro. An vero idoneum eum putabo, qui mihi det consilium, quod non det sibi: et mihi eum vacare credam, qui sibi non vacet: cujus animum voluptates occupent, libido devincat, avaritia subjuget, cupiditas perturbet, quatiat metus? Quomodo hic consilii locus, ubi nullus quieti? 63. Admirandus mihi et suspiciendus consiliarius , quem propitius Dominus Patribus dedit, offensus abstulit. Hujus imitator debet esse qui potest consilium dare, et alienam a vitiis custodire prudentiam, quoniam nihil inquinatum in illam incurrit.rinis unguibus formae superioris dehonestet gratiam; cum tam admirabilis et praecat? Est enim haec speciosior sole, et super omnem stellarum dispositionem luci comparata invenitur prior. Lucem ete
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ꝓnũtiauit. Audiuit ĩ quit omĩs i frł
hoc iudicium qd̾ iudicauit rex salomoꝰ
et timueruĩt afacie regis eo ꝙ incellectꝰ
dei in eo eẽt ut faceret iustitia. Deniq
et ip̃e salomon. ita poposcit sapĩam at
daretur sibi cor prudens. audire et iudi¬

Expanded text:
pronuntiavit: Audivit, inquit, omnis Israel hoc judicium, quod judicavit rex: et timuerunt a facie regis, eo quod intellectus Dei in eo esset, ut faceret justitiam . Denique et ipse Salomon ita poposcit sapientiam, ut daretur sibi cor prudens audire et judi
Abbreviated transcription (Latin):
ueri salomoĩs. et que apponunt᷑ in eo con¬
uiuio intellige sapienter. ⁊ ꝯsid̾a in q̃ tera
ꝟͥgatio nationũ audiret famã sapĩe uẽ.
atq iustitie. ⁊ quib eum uiderit oeuł con¬
templantib utiq q̃ nõ iudẽtur. Qnĩ q̃

Expanded text:
veri Salomonis, et quae apponuntur in eo converi Salomonis, et quae apponuntur in eo convivio, intellige sapienter, et considera in qua terra congregatio nationum audierit famam sapientiae verae atque justitiae, et quibus eum viderit oculis, contemplantibus utique ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
tas inuentiois. Qd̾ si utrũꝙ ꝯnectas.
ent magna ꝯsiliorum salubritas. q̃ ab
uniusis petatur ad miracoe sapĩe. ⁊anx
re iustitie. Ut om̃s q̃rant audire sapĩaz
eius uiri. in quo utriusꝙ uirtutis copu¬
la sit. sicut q̃rebant om̃s reges tr̃e uide̾
faciẽ salomoĩs. et audiẽ sapientia eiꝰ.
Ita ut saba regina ueniret adeum. ⁊ tẽp¬
taret eum inqõib. Et ueit. ⁊ oĩa locuta
ẽ que hẽbat incorde suo. Et audiuit om̃ez
sapiam salomoĩs. nec ullum u̾bũ p̃tͥiuit
eam. ¶Que sit ista q̃ nich p̾tereat.nec
sit aliquid ꝙ ei nõ adnũtiauerit uerus
salomon. cognosce ohõ ex hus que audi
loq̾nte. Uerus ẽ inquit ẜmo quẽ audi¬
tua. ⁊ nõ credidi hiis qui dicebãt mͦ. don
ueni ⁊ uiderunt oculi mĩ. Et nũc non ẽ
diui int̾ra mea. Btẽ mulieres tue. ⁊ btĩ
pueri tui qui adsistunt tibi. qͥ audiũt
omñc̃ prutentiã tuã. Intellige ꝯuiuium

Expanded text:
tas inventionis. 51. Quod si utrumque connectas, tas inventionis. 51. Quod si utrumque connectas, erit magna consiliorum salubritas, quae ab universis spectatur admiratione sapientiae et amore justitiae; ut omnes quaerant audire sapientiam ejus viri, in quo utriusque virtutis copula sit: sicut quaerebant omnes reges terrae videre faciem Salomonis, et audire sapientiam ejus; ita ut et Saba regina veniret ad eum, et tentaret eum in quaestionibus: Et venit, et omnia locuta est quae habebat in corde suo, et audivit omnem sapientiam Solomonis, nec ullum verbum praeterivit eam . 52. Quae sit ista, quam nihil praetereat, nec sit aliquid quod ei non annuntiaverit verus Salomon, cognosce, o homo, ex his quae audis loquentem: Verus est, inquit, sermo quem auditua, et non credidi his qui dicebant mihi, donec veni, et viderunt oculi mei: et nunc non est divi 83 in terra mea. Beatae mulieres tuae, et beati pueri tui qui assistunt tibi, qui audiunt omnem prudentiam tuam . Intellige convivium
Abbreviated transcription (Latin):
dentie gͥ fuit. uocis sue testimoi̾o reos ꝓ¬
dere. Iustitie qͦ. nocentes supplicio dare.
innocente subducere. ¶Est g indiui¬
duum sapĩe atq iustitie ꝯtubniũ. e
uulgi usu diuiditur. una q̃dam forma
uirtutum. Ut temꝑantia sit indespiciẽdiᷤ
uoluptatib. Eortitudo spectetur in laboi
b ⁊ ꝑiculis. Prudencia indełctu bonorũ.
sciens ꝯmoda et adu̾sa distinguẽ. Iustĩa.
que sic boã custos iuns aliem. ⁊ uindex
ꝓprietatis. suũ cuiq ꝯẜuans. Sit gͥ nob̾
coĩs opinioĩs grã. quadriꝑtita ħ fcã di¬
uisio. ut ab illa subtili disputatõe pħye
usum ac p̃plem sensum sequamur.
¶Hac g diuisione ẜuata. ut reu̾tamur
ꝯmittimus. et ab eo ꝯsilium ꝓmptius
qua acetens poscimus. Prãt tñ fidele ĩti
ꝯsilium uiri. et sapientissimi ingenio
freq̾nter p̾ponderat. Utilia enĩ uulnera
amici. q̃m alioꝵ oscula. Dem̃ qr iusti iu¬
dicium ẽ. sapientis aũt argum̃tũ. In
illo censura disceptatioĩs. in hoc callidi¬

Expanded text:
dentiae igitur fuit vocis suae testimonio reos prodere: justitiae quoque, nocentes supplicio dare, innocentem subducere . 49. Est ergo individuum sapientiae atque justitiae conturbernium: sed vulgi usu dividitur una quaedam forma virtutum, ut temperantia sit in despiciendis voluptatibus: fortitudo spectetur in laboribus et periculis: prudentia in delectu bonorum, sciens commoda et adversa distinguere: justitia quae sit bona custos juris alieni, et vindex proprietatis, suum cuique conservans. Sit ergo nobis communis opinionis gratia quadripartita haec facta divisio, ut ab illa subtili disputatione philusum ac popularem sensum sequamur. Hac igitur divisione servata, revertamur mittimus, et ab eo consilium promptius quam a caeteris poscimus. Praestat tamen fidele justi consilium viri, et sapientissimi ingenio frequenter praeponderat. Utilia enim vulnera amici, quam aliorum ascula . Deinde quia justi judicium est, sapientis autem argumentum: in illo censura disceptationis, in hoc callidi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Gupiore libro ita diuisionẽ fecimus.
ut pͥmo loco quid eẽt honestum ⁊ dcoꝵ
aquo officia ducẽntur.O cło loco quid
utile. Et quẽadmodũ inprimo diximꝰ
qr inter honestu et decorum ẽ q̃da di¬
stinctio que magis intelligi qͣm expli¬
cari possit. sic et cu utile tͣctamus cõsi¬
derandum uidetur quid utilĩ. Utilicatẽ
au̾t nõ pecumarii lucri estimatioẽ sub.¬
ducimus s adquisitõe pietatis. sic̃ apoꝰ
ait. Pietas ãt ad oĩa utilis c̃ ꝓmissicẽ
habens uite pñtis ⁊ future. ¶ Itaꝙ ĩscp¬

Expanded text:
 Superiore libro ita divisionem fecimus, ut primo loco esset honestum ac decorum, a quo officia ducerentur, secundo loco quid utile. Et quemadmodum in primo diximus quia inter honestum et decorum est quaedam distinctio, quae magis intelligi quam explicari possit: sic et cum utile tractamus, considerandum videtur quid utilius. 23. Utilitatem autem non pecuniarii lucri aestimatione subducimus, sed acquisitione pietatis; sicut Apostolus ait: Pietas autem ad omnia utilis est, promissionem habens vitae praesentis et futurae I
Abbreviated transcription (Latin):
aqͣ pocum pecat. Itaq uͥ luxuria ẽ. ubi
incemꝑantia. u uitioꝵ ꝯfusio quis mñ
sibi ad hauriendũ existimet: Quis ñ
despiciat moꝵ colluuionẽ Quis uti¬
le cãc aliene iudicet. ꝙ̾ uidet ĩucilem
sue uite: Quis iterum ĩ ꝓbum. maliro¬
lum ꝯtumeliosum nõ fugiat. ⁊ ad nocẽ¬
dũ ꝑatum: Quis ñ eũ oĩ studio declua.
Quis uͦ qͣuus instructũ ad ꝯsilu opem.
difficilẽ tñ accessu ambiat. in quo sit r̃
tãqua siꝗs aq̃ fontẽ peludat: Qd enĩ
ꝓdest hr̃e sapĩam si ꝯsiliu neges: Si
ꝯsulendi intercludas copiã. clausistifõ¬
tem. ut nec alus influat nec tibi ꝓsit.

Expanded text:
potum petat? Itaque ubi luxuria est, ubi intemperantia, ubi vitiorum confusio, quis inde sibi aliquid hauriendum existimet? Quis non despiciat morum colluvionem? Quis utilem causae alienae judicet, quem inutilem suae vitae videt? Quis iterum improbum, malivolum, contumeliosum non fugiat, et ad nocendum paratum? Quis non eum omni studio declinet? Quis vero quamvis instructum ad consilii opem, difficilem tamen accessu ambiat; in quo sit illud, tanquam si quis aquae fontem praecludat? Quid enim prodest habere sapientiam, si consilium neges? Si consulendi intercludas copiam, clausisti fontem, ut nec aliis influat, nec tibi prosit.
Abbreviated transcription (Latin):
sublimitate. Don enĩ inpassicẽ cẽ. sed
uictorẽ eẽ passionis beatum ẽ. Dec frã¬
gi tp̃ral motu doloris.pene accedẽ. hec q̃
grauuia adiũ doloris feruntur. cecitatẽ.
exiliũ famẽ. stuprum filie. a̾missionẽ li¬
berum. ¶Quis neget btm̃. ysaac qui ñ
uidebat insenectute. ⁊ btĩtudines suis
benedictõib ꝯferebat: An nõ bt̃s iaco.
qui ꝓfugus prĩa.domo m̾cennarius.
pastor.exiliũ sustinuit filie pudicitia
ingemuit eẽ temata. famẽ ptulit: Nõ
ergo btĩ quorum fide deus accipit testi¬
moniũ cũ dr. deus abraã. deus ysaac. ds
ĩmo plane beatus. cũ dñe libidines ĩẜ

Expanded text:
sublimitate. Non enim in passione esse, sed victorem esse passionis beatum est, nec frangi temporalis motu doloris. 20. Pone accidere haec quae gravia ad vim doloris feruntur, caecitatem, exsilium, famem, stuprum filiae, amissionem liberorum. Quis neget beatum Isaac, qui non videbat in senectute, et beatitudines suis benedictionibus conferebat ? Annon beatus Jacob qui profugus patria domo, mercenarius pastor exsilium sustinuit, filiae pudicitiam ingemuit esse temeratam, famem pertulit ? Non ergo beati quorum fide Deus accipit testimonium, cum dicitur: Deus Ahrabam, Deus Isaac, Deus immo
Abbreviated transcription (Latin):
amantib reddat. nec minus reclama¬
re seꝓbet. q̃m ipẽ amat᷑. idq amicitie
fidelis faciat exẽplis. Quid enim taz
pplare. qua grã: Quid tam insitum rẽ.
qͣm ut cliligentẽ ciligas: Quid raz
molitum acq imp̃ssum affectio hy¬
manis. qm ut cum amore inducas ĩ
aminũ. aquo te amari ueł. aderito sa¬
piens dicit. ꝑde peciũa ꝓpt̾ frẽm et a¬
micum. Et aubi. Amicũ salutare non
enbescam. ⁊ afacie illius nõ me abscõ¬
dam. Siquide uite et ĩ mortalitatis ire

Expanded text:
amantibus reddat, nec minus redamaamantibus reddat, nec minus redamare se probet, quam ipse amatur, idque amicitiae fidelis pateat exemplis. Quid enim tam populare, quam gratia? Quid tam insitum naturae, quam ut diligentem diligas? Quid tam inolitum atque impressum affectibus humanis, quam ut eum amare inducas in animum, a quo te amari velis? Merito sapiens dicit: Perde pecuniam propter fratrem et amicum . Et alibi: Amicum salutare non erubescam, et a facie illius non me abscondam . Siquidem vitae et immorta
Abbreviated transcription (Latin):
ab uniu̾so ppło. ut uenirẽt adeum omis
trib isrł dicentes. Ecce nos ossa tua et
caro tua sumus. heri anudiꝰ tt̃ius. cum
eẽt saul et regnaret suꝑ nos tu eras q
prolucebas et inducebas isrł. Et dixit
tibi dñs. Tu pasces ppłm meu. Et qd̾
plura de eodicam. De quo hui̾moĩ ꝓces¬
sit dei snia. ut de eo diceret. Inueĩ dauid
ẜm cor meũ. Quis enĩ insc̃tate cordis
et iusticia sicut iste ambulauit ut ĩple¬
ret uolũtatẽ dei: Propt̃ quẽ ⁊ delĩquẽ¬
tib posteris eius uenia data. ꝗ p̃rogati¬
ua ẽ reẜuata heredib. ¶Quis igitur
nõ diligeret cum quẽ uidebat ita carũ
amicis: Et quia ip̃e sincere amicos dili¬
gebat. eq̃ diligi se asiuis amicis arbitra¬
retur. Deniꝙ parentes eum filus suis.
filu p̾ferebant pentib. Un grauit indi¬
gnatus saul ꝑcutere ionatham filium
hasta uoluit quia pluris ap̃ eum ualẽ
caritatis coĩs.płimu proficit.siꝗs uicẽ

Expanded text:
ab universo populo, ut venirent ad eum omnes ab universo populo, ut venirent ad eum omnes tribus Israel dicentes: Ecce nos ossa tua et caro tua sumus: heri et nudiustertius cum esset Saul, et regnaret super nos; tu eras qui producebas et inducebas Israel. Et dixit tibi Dominus: Tu pasces populum meum . Et quid plura de eo dicam, de quo hujusmodi Dei processit sententia, ut de eo diceret: inveni David secundum cor meum ? Quis enim in sanctitate cordis et justitia sicut iste ambulavit, ut impleret voluntatem Dei: propter quem et delinquentibus posteris ejus venia data, et praerogativa est reservata haeredibus ? 36. Quis igitur non diligeret eum, quem videbat ita charum amicis; ut quia ipse sincere amicos diligebat, aeque diligi se a suis amicis arbitraretur? Denique parentes eum filiis suis, filii praeferebant parentibus. Unde graviter indignatus Saul, percutere Jonathan filium hasta voluit; quia pluris apud eum valercharitatis communis plurimum proficit, si quis vicem
Abbreviated transcription (Latin):
sidus doluit ⁊ fleuit. Prosecutus exeꝗas
honestauit morte uultus. ꝯscie fidẽ pre¬
sticit. Qua filio int̾ hereditaria iura tñs¬
scripsit magis sollicitus ne innocentis
mortẽ multam reliq̃ret. q̃m quo suã no᷑¬
tẽ doleret. Ron mediocre istud p̃ẜtim in
rege. sic ambire hũilitatis munia. ut cõe
se exiberet. q̃ infirins. Alieno picło ciby
nõ q̃rere. potum recusare. pct fateri. seq ip̃z
proppło offerre morti.ut inse diuina in¬
dignatio ꝯu̾teretur cũ ferienti angło of¬
ferens se dicẽt. Ecte sum. ego pectaui. ⁊
ego pastor malum feci. ⁊ iste grex ꝗd fec̃.
giat manus tua ĩ me. NDa quid alia dicã.
ferendu putabat. nõ Rndebat ꝯuitus.
Cum s derogaretur orabat.Cum male¬
dicẽtur bñdicebat. ambulãs ĩ simpliciͭ ͤ
Ouꝑborum fugitans. sectabor ĩ macula¬
torum. Ꝙ cinerẽ miscebat alimẽtis suis.
cum ꝑcc̃a ꝓpria deploraret. ⁊ potum siui
temꝑabat᷑ fletib. Merito sic expetitus ẽ

Expanded text:
us exsequias honestavit; mortem ultus, conscientiae fidem praestitit, quam filio inter haereditaria jura transcripsit, magis sollicitus, ne innocentis mortem inultam relinqueret, quam quo suam mortem doleret. 34. Non mediocre istud, praesertim in rege, sic obire humilitatis munia, ut communem se exhiberet etiam infimis, alieno periculo cibum non quaerere, potum recusare , peccatum fateri, seque ipsum pro populo offerre morti, ut in se divina indignatio converteretur, cum ferienti angelo offerens se diceret: Ecce sum, ego peccavi, 79 et ego pastor malum feci, et iste grex quid fecit? Fiat manus tua in me. 35. Nam quid alia dicam, ferendum putabat: non respondebat conviciis: cum sibi derogaretur, orabat: cum malediceretur, benedicebat? Ambulans in simplicitate, et superborum fugitans, sectator immaculatorum, qui cinerem miscebat alimentis suis, cum peccata propria deploraret, et potum suum temperabat fletibus . Merito sic expetitus est
Abbreviated transcription (Latin):
uit obitum.⁊ꝙ hus durĩ incestũ filie.
Quõ nõ bt̃s. de ciuĩ successione bt̃itudĩs
auctor exortus ẽ. qui plimos fecit ẽẽ btõs
Btĩ enĩ qui nõ uiderut et crediderũt. Ey¬
erunt et ip̃i insensu infirmicatis. s eua¬
luerunt de infimitate fortes. Quid labo¬
riosius aũt scõ iob. ł indomꝰ incendio. ł
filiorum de oẽ int̾itu mom̃tario. uł doloi̾¬
bus cor Nuquid minus bt̃s quã si illa
nõ ꝓtulisset. in quib mag̃ ꝓbatus ẽ:
¶ Esto tñ fuisse millis aliqd acͥbitatis
qua uirtus aĩ nõ abscondit dolorẽ: Neq
enĩ ꝓfundu mare negauerĩ. quia uado
sa litora sunt. Deq celum lucidum quia
interdũ obtegitur nubib. Heꝙ tram fe¬
cũdam. quia aliꝗb locis ieiuna glara ẽ.
Aut letas segetes. qr int̾ mixta solent
hr̃e stenlẽ aduenã. Giliter puta bt̃e neᷤᷤ¬
sez ꝯscĩe. interpellari aliquo acerbo dolo¬
ris. Non ne totius manipulis uite btẽ.
siquid forte adu̾si accidit. atq amai̾tu¬

Expanded text:
t quod his durius, incestum filiae ? Quomodo non beatus, de cujus successionne beatitudinis auctor exortus est, qui plurimos fecit beatos? Beati enim qui non viderunt et crediderunt . Fuerunt et ipsi in sensu infirmitatis, sed evaluerunt de infirmitate fortes. Quid laboriosius autem sancto Job vel in domus incendio, vel filiorum decem interitu momentaneo, doloribus cortulisset, in quibus magis probatus est ? 21. Esto tamen fuisse in illis aliquid acerbitatis, quem virtus animi non abscondit dolorem. Neque enim profundum mare negaverim, quia vadosa sunt littora; neque coelum lucidum, quia interdum obtexitur nubibus: neque terram fecundam, quia aliquibus locis jejuna glarea est: aut laetas segetes, quia intermixtam solent habere sterilem avenam. Similiter puta beatae messem conscientiae interpellari aliquo acerbo doloris. Nonne totius manipulis vitae beatae, si quid forte accidit adversi atque amaritu
Abbreviated transcription (Latin):
nocte. ut obdormiuit suꝑ eum. Et
surrexit media nocte. ⁊ accepit fuliũ
meu. de sinu meo. ⁊ cullocauit eum
ingremio suo. ⁊ filiu suu mortuum
posuit insinu meo. Et surrexi mare
ut lactarẽ paruulu. et inuei mortr¬
um. Et ꝯsideraui illum diluculo. et
nõ erat filius meus. Et R̾ alt̾a non
dicaret. suꝑstiter. defunctu aũt suũ
negaret. Tum rex iussit affern ma¬
cheram. et infante diuidi. ac singy¬
las ꝑtes dari singulis. dumidiam
uni ⁊ dimidia alt̾i. Exclamauit i¬
mulier q̃ uõ erat affectu ꝑcita. Neq̃¬
qua dñc infante diuidas. Detur
tuit rex dari infantẽ ei muliei̾ que di¬
xerat nolite interficẽ eum. s date eu
illi mulieri. quia mota sũt inꝗt uisce¬
ra eius infilio suo. Otaꝙ nõ ĩ mei̾¬
to estimatus ẽ incellectus dei in eo e¬
Quid aut occultius int̾noꝵ uiscer̃ tẽ¬
stimoĩo: In q̾ sapientis intelłctus. ue¬
luc quida pietatis descendit arbiter. ⁊

Expanded text:
nocte, ut obdormivit super eum: et nocte, ut obdormivit super eum: et surrexit media nocte, et accepit filium meum de sinu meo, et collocavit eum in gremio suo, et filium suum mortuum posuit in sinu meo. Et surrexi mane, ut lactarem parvulum, et inveni mortuum. Et consideravi illum diluculo, et non erat filius meus. Et respondit altvindicarent superstitem: defunctum autem suum negarent. Tunc rex jussit afferri machaeram, et infantem dividi, ac singulas partes dari singulis: dimidiam uni, et dimidiam alteri. Exclamabat mulier quae vero erat affectu percita: Nequaquam, domine, infantem dividas: detur tuit rex dari infantem ei mulieri quae dixerat: Nolite interficere eum, sed date eum illi mulieri; quia mota sunt, inquit, viscera ejus in filio suo. 46. Itaque non immerito aestimatus est intellectus Dei in eo eQuid autem occultius internorum viscerum testimonio, in quae sapientis intellectus velut quidam pietatis descendit arbiter, et
Abbreviated transcription (Latin):
moĩ gͥ uiro. salute nr̃am ⁊ existima¬
toem ꝯmittimus. q sit ut s diximꝰ
iustus et prudens. Eacit em̃ iustitia.
ut nullus sit fraudis metus. Eacit
etiam prudentia. ut nulla erroris su
quã prudenti ꝯmittimus. ut s usu
nulgi loquar. Deniq sapientu defi¬
nita in quo una iurcus ẽ. ꝯcurrunt
cetere. Nec p̃t sine iustitia eẽ prudẽ¬
tia. Qd̾ etiam innr̃is inuenimus.
¶Dicit enim dauid. Iustus iniẜet᷑.
et fenerat. Quid fen̾et iustus. alibi
dicit. Iccũdus uir qui miẜetur ⁊ fene
nne sapĩe plenum ac iustitie ẽ. Ita¬
ꝙ spectemus illird si ĩta ẽ. Due ĩꝗt
mulieres inꝯspectu regis salomoi̾s
steterunt. Et dixit una adeum. Au¬
di me dnẽ. Ego et hec mulier mnuno
hĩtantes cubiculo. ante cliẽ tertiu
ꝑtu edito. singulos filios suscepimꝰ
et eramus una. Arbit nullus domi.
nec ulla alia nob̾cum femina. nͥ nos
sole. Et mortuus ẽ filius eius hac

Expanded text:
modi igitur viro salutem nostram et existimamodi igitur viro salutem nostram et existimationem committimus, qui sit, ut supra diximus, justus et prudens. Facit enim justitia, ut nullus sit fraudis metus: facit etiam pruquam prudenti committimus, ut secundum usum vulgi loquar. Caeterum sapientum definitione, in quo una virtus est, concurrunt caeterae, nec potest sine justitia esse prudentia. Quod etiam in nostris invenimus; dicit enim David: Justus miseretur et fenerat . Quid feneret justus, alibi dicit: Jucundus vir qui miseretur et fenernonne sapientiae plenum ac justitiae est? Itaque spectemus illud si ita est. Duae, inquit mulieres in conspectu regis Salomonis steterunt, et dixit una ad eum: Audi me, domine. Ego et 81 haec mulier in uno habitantes cubiculo, ante diem tertium partu edito, singulos filios suscepimus, et erramus una, arbiter nullus domi, nec ulla alia nobiscum femina, nisi nos solae: et mortuus est filius ejus hac
Abbreviated transcription (Latin):
ideo prudentia ⁊ iustitia in uno quoq
desideratur. qea expectatur apłib. ut ĩ
quo ea sint illi deferatur fides. qd̾ po¬
sit utile ꝯsilium. ac fidele desiderãti
dare. Quis eni ei se ꝯmittat. quẽ non
putet plus saꝑe qua ip̃e sapiat. qui
querit ꝯsilium. Necesse ẽ igitur ut p̃¬
stantior sit a quo ꝯsilium petitur. ꝙ
ille ẽ qui petit. Quid enim ꝯsulas hoᷤ
quẽ nõ arbitreris posse melius alit
repire qua ip̃e intelligis: Qd̾ si eum
inuenis qui uiuacitate in genii. m̃tis
uigore acq auctoritate prestet. et ac¬
cedat eo ut exemplo et usu ꝑacior sit. p̃¬
sentia soluat ꝑicula. ꝓspiciat futura.
denũtiet ĩminẽtia. argum̃tu expedi¬
at. remedium ferat. intp̃re ꝑatus sit:
nõ solum ad ꝯsulend̾. s etia ad subix¬
niendum. huic ita fides hetur. ut di¬
cat qui ꝯsiliu petit. Et si mala mͥ e
uenernt. ꝑillum sustineo. ¶Huius¬

Expanded text:
ideo prudentia et justitia in unoquoque ideo prudentia et justitia in unoquoque desideratur, et ea exspectantur a pluribus; ut in quo ea sint, illi deferatur fides, quod possit utile consilium ac fidele desideranti dare. Quis enim ei se committat, quem non putet plus sapere, quam ipse sapiat qui quaerit consilium? Necesse est igitur ut praestantior sit a quo consilium petitur, quam ille est qui petit. Quid enim consulas hominem, quem non arbitreris posse melius aliquid reperire, quam ipse intelligis? 42. Quod si eum inveneris qui vivacitate ingenii, mentis vigore atque auctoritate praestet, et accedat eo ut exemplo et usu paratior sit, praesentia solvat pericula, prospiciat futura, denuntiet imminentia, argumentum expediat, remedium ferat in tempore, paratus sit non solum ad consulendum, sed etiam ad subveniendum; huic ita fides hcat qui consilium petit: Etsi mala mihi evenerint per illum, sustineo . Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
dubitauerit. cũ apłs dicat. Oĩa suffert
omĩa credit. omĩa sꝑat. oia sustinet caĩ¬
tas nũqua cadit. ¶Ido dauid nũquã
cecidit. quia carus fuit om̃ib. ⁊ diligi
asubiectis. q̃m timen maluit. Timor eͥ
temporalis tutaminis ẜuat excubias.
nescit diutumitatis custoclia. Itaq ubi
timor decesẜit audacia obrepit. Qm̃ fi¬
dem nõ tunor cogit s affectus exibet.
Prima gͦ ad ꝯmendatoem nrĩ ẽ caritas.
Bonum ẽ g testimoiu hrẽ de plurioꝵ
dilectione. Hinc nascitur fides. ut cõ¬
mittere se tuo affectui nõ uereantur
etiã aliem. quẽ plurib eaꝵ aduterit
Siliter etiam ꝑfide ad caritatẽ ꝑuei̾¬
tur.ut qui uni aut duob p̃sticerit fid̾e̾
tãquã influat inanmos unuisoꝵ.et
ꝯmendatõe nr̃i płimu opantur. cari¬
tas ⁊ fides ⁊ t̾tium hoc. si hãs qd̾ ĩ te
admiratoe dignum pleriq existuni
et inre honorandum putent. ¶Et qͣ
ꝯsiliorum usus maxĩe ꝯciliat hoĩes

Expanded text:
rt, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet, charitas numquam cadit . 38. Ideo David non cecidit, quia charus fuit omnibus, et diligi a subjectis quam timeri maluit. Timor enim temporalis tutaminis servat excubias, nescit diuturnitatis custodiam. Itaque ubi timor decesserit, audacia obrepit; quoniam fidem non timor cogit, sed affectus exhibet. 39. Prima ergo ad commendationem nostri est charitas. Bonum est ergo testimonium habere de plurimorum dilectione. Hinc nascitur 80 fides, ut committere se tuo affectui non vereantur etiam alieni, quem pluribus charum adverterint. Similiter etiam per fidem ad charitatem pervenitur; ut qui uni aut duobus praestiterit fidem, tamquam influat in animos universorum, et commendationem nostri plurimum operantur, charitas et fides; et tertium hoc, si habeas quod in te admiratione dignum plerique existiment, et jure honorandum putent. 41. Et quia consiliorum usus maxime conciliat homines,
Abbreviated transcription (Latin):
lipho. a p̾t eum dioclorus. ita inc̾pretati st̃.
ut alt̾ aduoluptatẽ alt̃ ad uacuitatẽ do¬
loris ꝯsortium honestatis adiũgerent.
ꝙ sine ea nõ poss eẽ btã uita. cenon stoi¬
cus. solum et sũmũ bonũ qd̾ honestum ẽ.
tici iu̾tute quidẽ hoc ẽ hoe̾state uitã btã¬
iuꝑtatib atq ext̾tus bonis assenierunt.
Gcriptura aut diuina uita bt̃am ĩ co¬
gnitõe posuit diuinitatis. et fructu bone
oꝑationis. Deniꝙ utriꝙ asb̃tioĩ enage¬
licum suppetit testimoĩu. Ha ⁊ de sciẽtia
ita dicit dñs iħs: hec ẽ aũt uita et̾na u̾
cognoscãt te solum nͣm deũ. ⁊ quẽ misisti¬

Expanded text:
lipho, et post eum Diodorus, ita interpretati sunt, ut alter ad voluptatem, alter ad vacuitatem doloris, consortium honestatis adjungerent, quod sine ea non possit esse beata vita. Zenon Stoicus solum et summum bonum quod honestum est: tici in virtute quiderporis atque externis bonis asseruerunt. 5. Scriptura autem divina vitam aeternam in cognitione posuit divinitatis, et fructu bonae operationis. Denique utriusque assertionis Evangelicum suppetit testimonium. Nam et de scientia ita dixit Dominus Jesus: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deu
Abbreviated transcription (Latin):
lucri faciam. ¶Deniq moyses dampny
suum credidit thauros eẽ egyptiorũ. ⁊ op¬
probriũ dnĩce cucis p̃tulit. nec tunc di¬
ues cum hundaret pecunia. nec p̾tea pau¬
ꝑ cũ ege̾t alim̃to. Disi forte tunc alicui i¬
minus bt̃s iudẽtur fuisse. ẽ in deẜto coti¬
diana alimonia sͥ et ppło suo deforet.S
ꝙ sũmi boni ac beatitudinis nẽo negare
audeat. mana ei ħ ẽ panis angeloꝵ mi¬
nistrabatur ecelo. Camis quoꝙ cotidi¬
q̃reretur. G nõ uidebatur deẽe. qr nõ q̃re¬
batur. Itaq diurno coruorum obsequio.
mane panis. card aduesꝑam de ferebatur.
Nũquid iõ minus bt̃s. qr erat pauꝑ sibr:¬

Expanded text:
lucrifaciam . 13. Denique Moyses damnum suum credidit thesauros esse Aegyptiorum, et opprobrium Dominicae crucis praetulit: nec tunc dives cum abundaret pecunia, nec postea pauper cum egeret alimento; nisi forte tunc alicui minus beatus 74 videretur fuisse, cum in deserto quotidiana alimonia sibi et populo suo deforet. Sed quod summi boni ac beatitudinis nemo negare audeat, manna ei, hoc est, panis Angelorum ministrabatur e coelo: carnis quoque quotidiquaereretur : sed non videbatur deesse, quia non quaerebatur. Itaque diurno corvorum obsequio mane panis, caro ad vesperam deferebatur. Numquid ideo minus beatus, quia pauper
Abbreviated transcription (Latin):
xit. uite et̾ne suppetere p̾miu uiro iusto.
deniꝙ ait. Bt̃s uir qui miẜetur ⁊ ꝯnx¬
dat.disponit ẜmones suos iniudicio.
quia inscłm nõ ꝯmouebitur. Onmemo¬
ria et̾na erit iustus. Et infra. Disꝑsit d̾¬
dit pauꝑib iustitia eius manet inet̾nͦ.
iustus. ⁊ dictis ⁊ reb ꝓbatur. Na si ex̾¬
ctatus sit in ẜ̾moĩb a desidiosus ino¬
ꝑib. prirdentiã suã fcĩs repellit. Et gra¬
uius ẽ scire quid facias. nec fecisse quid
faciendum cognouis. Cont̃ quoq stre¬
nuũ eẽ in oꝑib affectu ĩfidum. ita ẽ
ac si uitioso funtam̃to. pulc̃ culminũ
uelis eleuart fastigia. Quo plus strucxis
plus corruit. quia siñ munim̃to fidei. oꝑa
nõ possũt mane̾. In fida statio. ĩportu narẽ
ꝑforat. et a renosum solũ cito cedit. nec pͥ
impoĩte edificatioĩs sustinẽ on̾a. Ibi ergͦ
plenitudo p̃mũ ubi u̾tutum ꝑfectio. ⁊ q̃¬
dam infactis atq dcĩs eq̃litas sobe̾tatiꝰ

Expanded text:
e suppetere praemium viro justo. Denique ait: Beatus vir qui miseretur et commodat, disponet sermones suos in judicio; quia in saeculum non commovebitur. In memoria aeterna erit justus . Et infra: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum justus et dictis et rebus probatur. Nam si exercitatus sit in sermonibus, et desidiosus in operibus, prudentiam suam factis refellit: et gravius est scire quid facias, nec fecisse quod faciendum cognoveris. Contra quoque strenuum esse in operibus, affectu infidum, ita est ac si vitioso fundamento pulchra culminum velis elevare fastigia: quo plus exstruxeris, plus corruit; quia sine munimento fidei bona opera non possunt manere. Infida statio in portu navem perforat, et arenosum solum cito cedit, nec potest impositae aedificationis sustinere onera. Ibi ergo plenitudo praemii, ubi virtutum perfectio, et quaedam i