comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ñ sinit. Int̾rogant si bõi fuer̃ uł mali ẽati angłi ĩti
un iꝰti. beati anmiseri. ⁊ fortassis alia qͦda hissimilia. Et
q multa s̃ talia q̃ inq̃stione coac̾uant᷑. ñ possumꝰ uõ ad
oĩa ꝓlixa responsiõe occurrere s breuit̃ diffinimꝰ. qͣm
tẽ in illo pͥmo pͥncipio ⁊ exordio in choatiõis q̃ huma¬
na ꝯsid̾atio ita breue ⁊ mom̃taneũ simpliciꝰq in stantiᷤᷤ
sĩ mora ⁊ int̾uallo pͥme subsistẽtiȩ de nichilo in aliꝗ
apparentiᷤ accipiat. ut id qd pͥmũ om̃iũ illiserat ĩ telli¬
gat hoc sołu. in uenit᷑ in ꝯditis qd nat᷑a ꝯtulit ꝯditioĩs.

Expanded text:
esse non sinitur. Interrogant utrum boni fuerunt an mali creati angeli, justi an injusti, beati an miseri; et fortassis alia quaedam his similia. Et, quia multa sunt alia quae in quaestione coacervantur, non possumus nos ad omnia prolixa responsione occurrere; sed breviter definimus quia tunc in illo principio primo et exordio inchoationis quod humana consideratio ita breve et momentaneum simplicisque instantis sine mora et intervallo primae subsistentiae de nihilo in aliquid apparentis accipiat, ut id quod primum omnium illis erat intelligat: hoc solum invenitur in conditis quod natura contulit conditionis.
Abbreviated transcription (Latin):
ti ⁊ habiles. ñ equale om̃ib erat. ⁊ tñ sufficient̃ erat. Istas
disc̾tioneᷤᷤ in uisibiles in iniuisibiliũ ⁊ in telligibilium
naturaꝵ. solus ponderare potuit. ⁊ uniꝰ euiꝰq m̃surã &e
mođi ⁊ t̾minũ sap̃ia sua ꝯp̃hendere cuiꝰ potentia ꝯditũ
erat totũ ⁊ ꝓuidentia ordinatũ. Nosuͦ caligante intel

Expanded text:
t habiles; non aequale omnibus erat, et tamen sufficienter erat. Istas discretiones invisibiles invisibilium et intelligibilium natura solus ponderare potuit et uniuscujusque mensuram et modum et terminum sapientia sua comprehendere, cujus potentia conditum erat t
Abbreviated transcription (Latin):
deberet. Neq enĩ c̾ature sue ds auctor mali ẽẽ deb&.
neq causationẽ illiꝰ assum̾̃e sͥ qͣsi docendo corruꝑit qͥ
c̾auerat incorruptũ Nõ itaq ht̃ aliud illi p̾ciꝑe nͥ so¬
ñ. Qmgͥ c̾ator nulli c̾ature suę auctor mali e̾e pot̾.
hoc sołu illi p̾ciꝑe habae qͥ bonũ ẽ illi ut sincera sit eiꝰ
instructio qm admođu ꝯditio incorrupta fuit. Qđ boñ¬

Expanded text:
deberet. Neque enim Creaturae suae Deus auctor mali esse debet, neque causationem illius assumere sibi quasi docendo corruperit quod creaverat incorruptum. Non itaque habet aliud illi praecipere nisi so Creator nulli creaturae suae auctor mali esse potest: hoc solum illi praecipere habet quod bonum est illi, ut sincera sit ejus instructio, quemadmodum conditio incorrupta fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. lib̾taᷤ ad uolũtatẽ. De tͥplici potestate illoruo
It exit i tͥplex pͥmũ discretio potestatiꝰ illoꝵ. qm̃ alia
erat potestã ꝗͣ acceꝑant ad se alia ꝗͣ acceꝑant adin¬
uicẽ ase. alia aũ ꝗͣ acceꝑant ad ea ꝗ̃ ꝯditione ordm¬
ta fuerant subse. Prima potestas uͥtutis erat scda dnan¬
onis. tcia administratioĩs. In ea potestate ꝗͣ acceꝑant
in se om̃s differentes erant. in ea uͦ ꝗ̃ acceꝑant int̃ se qͥu

Expanded text:
potestate illorum. Et erat primum triplex discretio potestatis illorum, quoniam alia pars potestas quam acceperant ad se, alia quam acceperant ad invicem inter se, alia autem quam acceperant ad ea quae conditione ordinata fuerant sub se. Prima potestas virtutis erat, secunda dominationis, tertia administrationis. In ea potestate quam acceperant in se, omnes differentes erant; in ea vero quam acceperant inter se quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ erant singła ꝑfecta ⁊ unũ qđq hoc aliqͥd ⁊ non totũ
scđdm rationẽ ⁊ discretionẽ uniꝰ cuiꝰq q̃ ratio oĩa otin¬
ido ñ erant singła boc totũ. s in toto erant singła qn
totũ ad totũ ⁊ ad singła singła. ⁊ tñ dõ in parte nicd
minꝰ erat qͣm intoto. qr pars ⁊ totũ unũ erat s ratione
i ꝓuidentia una disc̾ta s̃. q̃ fut᷑a erant in parte ⁊ ton
iminꝰ futura erant in parte ꝗͣ in toto. Ido up̃a in ratin
minꝰ habuer̃ qm̃ exratione minꝰ futura fuer̾. Tam̃ ds

Expanded text:
que hoc aliquid et non totum secundum rationem et discretionem uniuscujusque quae ratio omnia contins. Et ideo non erant singula hoc totum, sed in toto erant singula, quoniam totum ad totum et singula ad singula. Et tamen Deo in parte nihil minus erat quam in toto, quia pars et totum unum erat; sed ratione et providentia una discreta sunt quae futura erant in parte et toto, et minus futura erant in parte quam in toto. Ideo et ipsa in ratione mi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fimilitudinẽ i formȩ ⁊ dispositiões ⁊ ꝓuid̾ẽtie sil¬
ror quȩ facienda fuerant. Et eũ facta fuerant illa que
facta s̃ ad fimilitudinẽ hoꝵ facta s̃ quȩ erant insedõ
facta sic̃ facta s̃ ad similitudinẽ illoꝵ quȩ in pͥmo erant
ñ facta. Scđm huimodi rationẽ ⁊ ꝯsiderationẽ corpea¬

Expanded text:
et similitudines et formae, dispositiones et providentiae furum quae facienda fuerant. Et cum facta sunt illa quae facta sunt ad similitudinem horum facta sunt quae erant in secundo facta; sicut facta sunt ad similitudinem illorum quae in primo erant non facta. Secundum hujusmodi ratione
Abbreviated transcription (Latin):
pacis. scđm mođu im̃surã oditionis ꝓfectꝰ sublimiorĩ
mox exordio. insitũ innatũq parit̾ possidentes qͦ po¬
terant sine uiolẽtia ad utrũ lib& ꝓpͥa uolũtate deflecti
in altero aduti sine coactione in alt̾o derelicti siñ opp̾ssiõe.¬
qualis in exondio suo facta sit. ⁊ c̃dita sp̃ũałis nat᷑a
quatuor s̃ ista q̃ ꝓposuimꝰ ⁊ dirimꝰ angłis in ꝯditione
sua attͥbuta. Hoc ẽ pͥmũ subam simplicẽ ⁊ in mat̾ialẽ¬
i scđ̾m disc̾tionẽ ꝑsonalẽ ⁊ t̾ciũ formã sapientiȩ ⁊ in

Expanded text:
suram conditionis profectus sublimioris mox exordio insitum innatum pariter possidentes quo poterant sine violentia ad utrumlibet propria voluntate deflecti; in altero adjuti sine coactione, in altero derelicti sine oppressione.qualis in exordio suo facta sit vel condita spiritualis natura, quatuor sunt ista quae proposuimus et diximus angelis in conditione sua attributa; hoc est primum substantiam simplicem et immaterialem; secundum, discretionem personalem; et tertium formam sa
Abbreviated transcription (Latin):
siuie bona sint siue mala qm̃ seͥptura manifeste ostendit.
qr bonũ unũ ⁊ bonũ ip̃m ẽ. aluiꝰ odor uite inuitã. aliis
odor mortis in mortẽ. qm̃ exbono malũ ⁊ ex malo bonũ
ibonũ malis ad mału. ⁊ malũ bonis adbonũ. ⁊ q̃ bonun
in toto ẽ maiꝰ ẽ ꝗͣ q ẽ in patre ẽ solũ. Et hoc ꝓbatur in hi
modũ. Om̃e enĩ uniu̾sale bonũ maiꝰ ẽ. ꝗͣ id ꝙ in parte

Expanded text:
ste ostendit quod bonum unum et bonum ipsum aliis est odor vitae in vitam; aliis odor mortis in mortem ; quoniam ex bono malum et ex malo bonum, et bonum malis ad malum, et malum bonis ad bonum. Et quod bonum in toto est majus est quam quod in parte est solum: et hoc probatur in hunc modum. Omne enim un
Abbreviated transcription (Latin):
t hec s̃ qͥnq ꝓposita beneplacitũ ⁊ ꝑmissio. ⁊ oꝑatio. ⁊ p̃¬
ceptio. ⁊ ꝓhibitio. Et distinguit᷑ beneplacitũ in ea quo
p̃ceptio in eã q̃ sit ex ͥnsecꝰ ꝑsermonẽ. ⁊ in eã q̃ sit ur tͥnsecus
ꝑaspirationẽ. Et ostat in his om̃ib q̃ deuolũtate dĩ dicen¬
dũ fuerat. qd ẽ beneplacitũ eiꝰ. ⁊ signũ beneplaciti ip̃ius

Expanded text:
Et haec sunt quinque proposita, beneplacitum, et permissio, operatio, et praeceptio et prohibitio. Et distinguitur beneplacitum in eo quo praeceptio in eam quae fit extrinsecus per sermonem, et in eam quae fit intrinsecus per inspirationem. Et constat in his omnibus quod de voluntate Dei dicendum fuerat, quod est beneplacitum ejus et signum beneplaciti ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepti osiderare oportet ⁊ ꝓhibitionis scđm eunde
mođu. Om̃e enĩ p̃ceptũ uł phibitio. aut ꝓpt̾ ip̃m fit en
sit. aut ꝓpt̾ ip̃m aquo fit. aut ꝓpt̾ aliũ ꝓquo fit. Tota aĩ
p̃cepta utilitas. ⁊ bonũ siue in eo q faciendu p̾cipit᷑. siue
in eo qͥcauenđu mandat᷑. ad eũ sołu refertur ꝓ quo stt

Expanded text:
cepti considerare oportet et prohibitionis, secundum eumdem modum. Omne enim praeceptum vel prohibitio aut propter ipsum fit cui fit; aut propter ipsum a quo fit; aut propter alium pro quo fit. Tota autem praecepti utilitas et bonum sive in eo quod faciendum praecipitur sive in eo quod cavendum mandatur, ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
iñ in eo q e̾ẽ bonũ sit siue bonũ ip̃m siue malũ sit. lidõ sig¬
nificant ip̃a ñ hoc quidẽ ꝗ insũma sit uolũtate ut fiat s
qͥd in ꝯplacito ⁊ approbatione sit sifiat. ⁊ tam̃ utr̃q uolũ¬
tatis et᷑. ⁊ hoc bonũ ẽẽ &̃ si ñ fiat. Iuld aũt sicbonũ e̾e ut
fiat. Bñplacitũ dĩ aliqñ ẽẽ ad rẽ. aliqñ ad actũ rei.¬

Expanded text:
bonum sit, sive bonum ipsum sive malum sit. Et ideo significant ipsa non hoc quidem quod in summa sit voluntate, ut fiat, sed quid in complacito et approbatione sit si fiat; et tamen utrumque voluntatis esse et hoc bonum esse etiam si non fiat: illud autem sic bonum esse ut fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑmisit. qr suũ fuit bonũ. ⁊ de suo ⁊amicũ sͥ ⁊ suo. Et
dilex̃ suũ ⁊ approbauit ⁊ ꝯeupiuit ad se ⁊amauit inst
desiderio ȩt̾no. Et malũ ꝙ suũ ñ fuit inse ñ dilex̃ neq
adse ꝯcupiuit s reꝓbauit ⁊ renuit animo dilectionꝰ
q uoluit factũ non ẽ. qm̃ factũ ñ ẽ ꝙ p̃cep̃ s ꝗ phibus

Expanded text:
suo, et dilexit suum et approbavit, et concupivit ad se et amavit in se desiderio aeterno. Et malum quod suum non fuit in se non dilexit, neque ad se concupivit; sed reprobavit et renuit animo dilectionison voluit, factu
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗ in ꝯuenientis occurrere. Si enĩ qui futuri erant
mali lapsũ suũ p̃seuer̃ pęnãq cognouer̃ q̃ ruinã se¬
qui debuerat. ⁊ finiri ñ debuerat. tanta s mala imimi¬
nere p̃uidentes. aut uitare uoluer̃ s non potuer̃. o
erãt miseri. aut potuer̃ ⁊ noluer̃. istulti erant ⁊ malig
qͦ nesciebãt. Et uidet᷑ qͣsi aliꝗ absurditatis afferre si
hoc dicat᷑ i meliꝰ sedere ⁊ aptũ ẽẽ mag̃ ut scientẽ ai¬
cant᷑ eoꝵ q̃ fut᷑a eͥrant. Et repugnat it̾m alia ratio. qͣ
otͣ posuimꝰ ⁊ potẽ facile m̃tib in sumis scandalũ na¬
ci in ałt̾utrũ nͥ ꝯueniat. łpt̃ hoc dicimꝰ qr ñ erant¬

Expanded text:
aliquid inconvenientis occurrere. Si enim qui futuri erant mali, lapsum suum praescierunt, poenamque cognoverunt quae ruinam sequi debuerat, et finiri non debuerat, tanta sibi mala imminere praevidentes aut vitare voluerunt sed non potuerunt, et miseri erant; aut potuerunt et noluerunt et stulti erant, et malignquo nesciebant. Et videtur quasi aliquid absurditatis afferre si hoc dicatur, et melius sedere et aptum esse magis, ut scientes dicantur eorum quae futura fuerant. Et repugnat iterum alia ratio quam contra posuimus, et potest facile mentibus infirmis scandalum nasci in alterutrum n
Abbreviated transcription (Latin):
issant. ꝑficitur. ⁊ osũmatur: ⁊ manifestat᷑. duob his que
subsecunt᷑ in temꝑe ꝓmissione. ioꝑatione diuine q̃ iipsa
rerũ om̃iũꝗ effectũ capiunt uł subsistunt uniũsitateᷤᷤ
ꝯplectunt᷑. ⁊ respondent illi q unũ est in utroq undissi¬
mile ad dissimilia omĩa beneplacitũ ereatoris. Iꝓpt̾ea¬

Expanded text:
is quae subsequuntur in tempore permissione et operatione divina, quae et ipsa rerum omnium quae effectum capiunt vel subsistunt universitatem complectuntur, et respondent illi quod unum est in utroque, et indissimile ad dissimilia omnia beneplacitum Creatoris. Et
Abbreviated transcription (Latin):
s uocabula ad significanđu id qđ dicendu erat de eo
ut in telligi aliquatenꝰ potuiss& qd̃ op̃hendi ñ pot̾at.
ltẽ sic ab initio suã noticiã ds tẽꝑauit ab homine ut
nec totus manifestꝰ e̾et. nec totꝰ abscondit᷑. si enĩ totus
manifestꝰ eet. fides non exerceret᷑. ⁊ infidelitas ꝯuĩ¬
ceret᷑. Siuͦ totꝰ ess& abscondit̾. sides ñ iuuaret᷑. unfide¬
litas excusaret᷑. Itẽ quatuor modis in uisibilis ds ad no¬
ticiã hominis eg̾dit᷑. duob intꝰ. duob foris. int̾ ꝑrationꝰ
& aspirationẽ. foris ꝑ creaturã ⁊ doetͥnã. Ex his duo ad na¬
turã ꝑtinent duo ad gr̃am. Ratio ⁊ catura ad naturã
ꝑtinẽt. aspiratio ⁊ doct̾na ad gr̃am. Ept̃ea pꝰ hȩc in doc¬
tͥna aspicienda s̃. q̃ auctoritas ꝓbat. qr ratio humana¬

Expanded text:
sunt vocabula ad significandum id quod dicendum erat de Deo, ut intelligi aliquatenus posset quod comprehendi non poterat. Item sic ab initio suam notitiam Deus temperavit ab homine, ut nec totus manifestus esset nec totus absconditus. Si enim totus manifestus esset, fides non exerceretur et infidelitas convinceretur. Si vero totus esset absconditus, fides non juvaretur et infidelitas excusaretur. Item quatuor modis invisibilis Deus ad notitiam hominis egreditur: duobus intus, duobus foris. Intus per rationem et aspirationem; foris per creaturam et doctrinam. Ex his duo ad naturam pertinent, duo ad gratiam: ratio et creatura ad naturam pertinent; aspiratio et doctrina ad gratiam. Propterea post haec in doctrina aspicienda sunt quae auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
an cedat. ꝓpt̾ea potens dictꝰ erat pat̾. ñ qđ solus erat
de ip̃o solo magis dubitari poterat quasi depriore &
antiqͦ ⁊ annoꝵ numerositate defecto. ⁊ dietus ẽ filis
sapiens. ñ qđ solus erat. s qr de ip̃o solo magis dubita¬
ri pot̾at quasi de pt̾iore ⁊ etate adhuc in maturo. &
sensu imꝑfecto. Iacirco dictꝰ ẽ pat̾ potens neputetur
prior filio. ⁊ filiꝰ sapiens. ne e̾datur patre pꝰterior. Et sp̃c
sc̃s bonꝰ siue benignꝰ. ne crudelis existimaret᷑ d̾s ⁊ ꝯster¬
naretur addm ꝯscientia humana si sp̃m hr̃e diceret̃

Expanded text:
antecedat; propterea potens dictus est Pater non quod solus erat,de ipso solo magis dubitari poterat quasi de priore et antiquo et annorum numerositate defecto. Et dictus est Filius sapiens, non quod solus erat, sed quia de ipsa solo magis dubitari poterat quasi de posteriore et aetate adhuc immaturo et sensu imperfecto. Idcirco dictus est pater potens, ne putetur prior Filio; et Filius sapiens, ne credatur Patre posterior; et Spiritus sanctus bonus sive benignus, ne crudelis existimaretur Deus et consternaretur ad eum conscientia humana, si Spiritum habere diceretur
Abbreviated transcription (Latin):
pcesserat. Inonerat potentia sapĩa. qr potentia añ sapi¬
entiã erat. ⁊ de ipsa sapĩa exierat. Neq rursũ amor po¬
tentia uł sapientia dici pot̾at qr ꝓcesserat tm ab ip̃is
⁊ ip̃a aliqñ sine ip̃a extiterant. Et erant tria hec dis¬
creta in anima ⁊ in his tͥb tͥnitas aĩe inuenta est. Et
ascendit aĩa ab his adsũmã tͥnitatẽ. ⁊ inueñ ibi pa¬
trẽ qui anullo erat sic̃ in se potentia ⁊ filiũ qui a
erat. sic̃ inse dilectio apotentia ⁊ sap̃ia ꝓcesserat. Et ido
potentiã patri tͥbuit quia inse similitudo fuerat illiꝰ.
orta erat. Et dileetionẽ sp̃ui sẽo attribuit qm̃ insȩ apo¬

Expanded text:
ecesserat. Et non erat potentia sapientia, quia potentia, ante sapientiam erat et de ipsa sapientia exierat. Neque rursum amor potentia vel sapientia dici poterat; quia processerat tantum ab ipsis, et ipsa aliquando sine ipso exstiterant. Et erant tria haec discreta in anima; et in his tribus Trinitas animae inventa est. Et ascendit anima ab his ad summam Trinitatem, et invenit ibi Patrem qui a nullo erat, sicut in se potentia; et filium qui a erat, sicut in se dilectio a potentia et sapientia processerat. Et ideo potentiam Patri tribuit, quia in se similitudo fuerat illius;orta erat; et dilectionem Spiritui sancto attribuit, quoniam in se a po
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑe uno ẽ ⁊ figura ⁊ forma ⁊ pulchritudo tria hȩc
uudetur figura pͥma eẽ ad sub̾am de iñ forma ⁊ ex
utroq pulchritudo. ⁊ hȩc tria in uno corꝑe. ⁊ unũ
corpꝰ. ut inutraq natura imago c̾atoris eluceat. ĩ pͥm
qͥdẽ ad similitudinẽ. in scdã aũt ad similitudiniᷤᷤ imit¬
tionẽ. Sic gͦ dm ꝯfitem̃. ⁊in essentia unũ ⁊ inꝑsonis in¬

Expanded text:
in corpore uno, et figura est, et forma et pulchritudo tria haec. Et videtur figura prima esse ad substantiam, deinde forma, et ex utroque pulchritudo: et haec tria in uno corpore et unum corpus, ut in utraque natura imago Creatoris eluceat. In prima quidem ad similitudinem; in secunda autem ad similitudinis imitationem. Si ergo Deum confitemur i
Abbreviated transcription (Latin):
intus. s signa t̾m potentiȩ sap̃ie ⁊ amoris. Pot̾¬
tie enĩ signũ fuit rerũ in m̃sitas sapie pulchriti¬
dõ bonitatis utilitas. ⁊ non ẽrant ip̃a signa po¬
tentiȩ uł sapientię uł bonitatis. s tam̃ signa hos¬
atestantia his qui int erant ꝓpͥa. Et ꝓbata ẽ tͥnitaᷤ u̾a
in oꝑib suis. nec potuit ratio his adicere quicꝗͣ que
ꝑpfecta erant nec tollere aliqͥd ꝗ̃ ꝯstabant discrete.
Sunt .N. tria bec quȩ om̃e rationale ꝑficiunt. nec
sine his ꝑfectũ e̾e aliqͥd potẽ. Similit ad om̃ẽ effec¬
tũ ꝯcurrunt tria hec quoꝵ siqͥd defuerit. nichil ab
soluit᷑. ⁊ si assint parit̾ om̃ia ꝯsumant᷑. Hȩc s̃ poten¬
tia. scientia. ⁊ uoluntas. ex qͥb si tollas unũ in aliqͦ ꝑ
fectionẽ in minuis. Si cuncta parit᷑ ꝯstituas. nicħ
de e̾̃e ꝯfitearis. His gͦ up̃e rerũ oditor om̃ia sua ꝑfec̃.
iꝯstat ip̃e ꝑfectꝰ. qm in ip̃o ꝑfecta s̃ q̃ nec in parte au¬

Expanded text:
et amoris. Potentiae enim signum fuit rerum immensitas; sapientiae pulchritudo; bonitatis utilitas. Et non erant ipsa signa potentia vel sapientia, vel bonitas; sed tantum signa eorattestantia, his quae intus erant propria. Et probata est Trinitas vera in operibus suis; nec potuit ratio his adjicere quidquam quae perfecta erant, neque tollere aliquid quae constabant discreta. Sunt enim tria haec quae omne rationale perficiunt, nec sine his perfectum est aliquid. Similiter ad omnem effectum concurrunt tria haec, quorum siquid defuerit, nisolvitur; et si adsint pariter omnia consummantur Haec sunt potentia, scientia et voluntas; ex quibus si tollas unum aliquod, perfectionem imminuis; si cuncta pariter constituas, nihil deesse confiteris. His ergo et ipse rerum conditor opera sua perfecit, et constat ipse perfect
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ inueñ inse. & ex his tͥnitatẽ dep̾hendit. quȩ erat
supͣ se iotestata ẽ illi nat᷑a foris. sic̃ de unitate d̾itatᷤ.
& apparuer̃ tria foris signa tnitatis. s non imago ut
illa intꝰ quȩ erant. ⁊ hec ip̃a imꝑfecta similitudine
erant. Erat enĩ potentia intus. ⁊ sapientia. ⁊ amor
& tria hec erant imago pot̾ntie creatoris ⁊ sapien¬
tiȩ ⁊ amoris. quia hic erant ⁊ibi erant. s hic in ima¬
gine ibi inueritate. Tamẽ utrobiq erant: ude erãt
qr hoc hic erat qđ ibi erat. S qđ hic erat imago qat
qđ ibi erat ueritã erat. fõris aũt potentia non erat.
s signũ tantũ neq sapientia s significatio tantũ.

Expanded text:
 deprehendit quae erat supra se. Et contestata est illi natura foris, sicut de unitate deitatis. Et apparuerunt tria foris signa Trinitatis, sed non imago ut illa quae intus erant: et haec ipsa imperfecta similitudine erant. Erat enim potentia intus, et sapientia, et amor. Et tria haec imago erant potentiae Creatoris; et sapientiae, et amoris, quia hic erant et ibi erant. Sed hic in imagine erant, ibi in veritate; tamen utrobique erant, et idem erant, quia hoc hic erat quod ibi erat. Sed quod hic erat imago erat, quod ibi erat veritas erat. Foris autem potentia non erat, sed signum tantum; neque sapientia sed s
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ p̃ferebat quasi uestigiũ qͦdđa ⁊ imaginẽ in esfabi¬
us tͥnitas uin ipso ħita erat qm̃ in m̃te rationali quasi po¬
tentia queda. ⁊iusqueła erat exqua esse possas qđ̃ non¬
dũ erat. ⁊ereanatũ est intelleetꝰ. qͥsołu sap̃ia erat. ⁊ sũ¬
diũ mentis ad sapientiã suã up̃e sołu dilectio erat ꝙ
sine ip̃o in m̃te ⁊ sap̃ia dilectio ñ erat. Iposita s̃ hȩc no¬
mina ad pprietatẽ qͥa unũ qdđ̃q ꝑse erat ⁊ distineta sitt
tria hȩc pͥmũ potentia aqua sapĩa erat. De iñ sapien¬
tia q̃ depotentia nata fuerat. Nouissime amor qͥ de
potentia simł ⁊ sapĩa ꝓcesserat. Et distinguebant᷑ hec
qr ꝓrsus hic idẽ ñerant q̃ sꝑabant᷑ ab inuicẽ ⁊ ñ ostabã¬

Expanded text:
ferebat quasi vestigium quoddam et imaginem ineffabilis Trinitatis. Et in ipso hoc ita erat; quoniam in mente rationali quasi potentia quaedam et vis quaedam erat ex qua esse posset quod nondum erat. Et ex ea natus est intellectus qui solum sapientdium mentis ad sapientiam suam; et ipse solum dilectio erat, quia sine ipso in mente et sapientia dilectio non erat. Et posita sunt haec nomina ad proprietatem, quia unumquodque per se erat; et distincta sunt tria haec: primum potentia a qua sapientia erat; deinde ipsa sapientia, quae de potentia nata fuerat; novissime amor qui de potentia simul et sapientia processerat. Et distinguebantur haec, quia prorsus haec idem non erant qui sepa
Abbreviated transcription (Latin):
q adiunetis malis bona om̃darent᷑. ⁊ pulchriora fie¬
rent. oparatione maloꝵ. & bõa e̾ent mala in ter bona
bonũ acciꝑent ad decorẽ i pulchritudinẽ uniu̾soꝵ.
st respex̃ euncta in ordine suo ⁊uiđ bona ibi. ⁊q̃s bõa¬
fuit ut uidit. ⁊ uoluit qđ futũ fuit: Ipensaũ eqͦ uidi
ñ ẽẽ. Ihac uoluntate pꝰea fecit ut bõa essent. que e̾e boni
erat sic uiderat ⁊ uoluerat. Et ꝑmisit ut mala c̾ent q̃
ẽẽ bonũ erat quȩ cũ bonis futura e̾ẽ p̃uiderat. ut eta¬

Expanded text:
s adjunctis bona commendarentur, et pulchriora fierent comparatione malorum, et bona essent mala inter bona qbonum acciperent ad decorem et pulchritudinem universorum. Et respexit cuncta in ordine suo: et vidit bona ibi, et qualuit esse. Et hac voluntate postea fecit ut bona essent quae esse bonum erat, sicut viderat et voluerat. Et permisit ut mala essent quae esse bonum erat, quae cum bonis futura esse praeviderat, et ut
Abbreviated transcription (Latin):
is .s. nec tñ tres benigni. ⁊ tres boni. s unꝰ benignꝰ ⁊ unꝰ
bonus. qr benignitas una ⁊ bonitas una. in natura una
⁊ suba una. S cauit seͥptura ꝯscientie humane ne
erraret in dõ suo similia hominib que ñ erant in ip̃o
arbit᷑ns qm̃ ab hominib sũpta erant uocabula q̃da ñ
ad om̃em similitudinẽ ad significanda que di erant
supͣ homines. Ierat aliꝗd simile ibi ne mutuo aliena
ẽet s ñ totũ. ne ide c̃deret᷑ qđ intantũ differebat. Et
dict̾ ẽ inditate pat̾ qm̃ ibi erat. aquo erat qͥ desua suba
erat. Sicut qͥ gignit de sua sub̾a gignit. ⁊ ñ ẽ qͥ gigñ
ip̃e qͣm gignit. s alt ab alt̾o. ⁊ ñ alt̾a natura gignentis
⁊ geniti. Ierat in hoc similitudo int̾ diuina ⁊i huma¬
na ⁊ ꝓpt̾ea ex hoc dictus ẽ pater ⁊ filiꝰ. quia genuit ale
quia ditas una gignentis i geniti. ꝓpterea unũ inuenti
c̃inillo qđ as erant. quia unũ erant. totũ qđ erant s

Expanded text:
s. Nec tamen tres benigni et tres boni, sed unus benignus et unus bonus; quia benignitas una, et bonitas una in natura una, et substantia una. Sed cavit Scriptura conscientiae humanae ne erraret in Deo suo similia hominibus quae non erant in ipso arbitrans, quoniam ab omnibus sumpta erant vocabula quaedam, non ad omnem similitudinem sed ad significanda quae Dei erant supra homines; et erat aliquid simile ibi ne imitatio aliena esset, sed non totum, ne idem crederetur quod in tantum differebat; et dictus in deitate Pater, quoniam ibi erat a quo erat qui de sua substantia erat. Sicut qui gignit de sua substantia gignit, et non est qui gignit ipse quem gignit, sed alter ab altero. Et non altera natura gignentis et geniti. Et erat in hoc similitudo inter divina et humaet propterea ex hoc dictus est Pater et Filius, quia genuit ille, et genitus, quia deitas una gignentis et geniti. Propterea unum inventi sunt in illo quod Deus erant; quia unum erant totum quod erant; sed
Abbreviated transcription (Latin):
uidebimꝰ facie ad faciẽ ĩ manifesta otẽplatiõe. S ꝗ est
enigma ⁊ q ẽ specłm ĩ qͦ uidet᷑ imago. donec ip̃are̾ uid̾i
possit᷑: Enigma ẽ sacͣ seͥpt᷑a. Quareᷤ . Quia obscurã ht̃ sig¬
iuficatiõẽ. Specłm ẽ cortuũ. si t̾n mũd̾u fuerit ⁊ ext̃sõ
iclarificatỹ. Imago ĩ specło. sides ĩ corde tuo. Ip̃a. aside̾

Expanded text:
videbimus facie ad faciem in manifesta contemplatione. Sed quod est aenigma, et quod est speculum in quo videtur imago donec ipsa res videri possit? Aenigma est Scriptura sacra. Quare? quia obscuram habet significationem. Speculum est cor tuum, si tamen mundum fuerit et extersum et clarificatum. Imag
Abbreviated transcription (Latin):
ł supͣ u̾ticẽ tuã. ⁊ dice̾ uideo te. Qa uides. Iã aliqͥd ui¬
des. s imaginẽ soła. Uide̾ illũ. s ĩ imagine sua ñdu ĩ fa¬
cie sua. Nõ dũ cognoscis sic̃ cognosc̃is. ñdi uides sicut
uidis. Uid̾is ĩre. uides in imagine. Iile adte respicit
faiciẽ ad faciẽ ⁊ uideb̾ iã ñ unaginẽ s ip̃am rẽ. łriꝰ ui¬

Expanded text:
s? Jam aliquid vides, sed imaginem solam. Vides illum, sed in imagine sua, nondum in facie sua. Nondum cognoscis sicut cognosceris; nondum vides, sicut videris. Videris in te, vides in imagine. Ille ad te respicit faciem ad faciem; et videbis jam n
Abbreviated transcription (Latin):
iniatur : Qui enĩ dix̃. Non mechaberis corꝑalẽ mechiam
nendã e̾ẽ ostendens. Qa gͦ noua lex suppleũ. qđ uetꝰ mins
niit: ꝓmbuit lex corꝑałe mechiã. ꝓhibuit ꝯeupiscẽtiao.¬
suderet. Pot̃ aũ ⁊ alio in tellectu ꝯuenient̃ dici. uet̾em
igẽ ꝑ ꝯcupiscẽtiã uroris siue rei alienȩ ñ illã significaᷤᷤ

Expanded text:
veniatur? Qui enim dixit: Non moechaberis corporalem moechiam vendam esse ostendens. Quid ergo nova lex supplevit, quod vetus minus habuit? Lex corporalem moechiam prohibuit, concupiscentiacluderet. Potest autem et alio intellectu convenienter dici veterem legem concupiscentiam uxoris sive rei alienae non illam significasse,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ grãm excitata subsequit᷑. In pat̾b aũ carnis nr̃e siadid
solũ bñficiũ nr̃a dilectio tendit᷑. qͦ carnalit̾ ab his nim inc
ꝓficit. ad ꝑfectionẽ p̾mii spũalis. ñ ꝑtingit. frgo ꝓpterui¬
tã ei̾nitatiᷤᷤ dilegendus ẽ auctor uite tpalis. ut scił ñ hoc
diligat᷑. qr hãc ab illo immo ꝑillũ uitã accipimꝰ. s. q ꝑ
hanc ad illã uitã in traturi sumꝰ. Bñ gͦ oũ dictũ c̾et. ho¬

Expanded text:
xcitata subsequitur. In patribus autem carnis nostrae si ad id solum beneficium nostra dilectio tenditur, quo carnaliter ab his nostrum piritualis non pertingit. Ergo propter vitam aeternitatis, diligendus est auctor vitae temporalis, ut scilicet non hoc diligatur, quia hanc ab illo, imo per illum, vitam accipimus, sed quia per hanc ad illam vitam intraturi sumus. Bene ergo cum dictum esset: Ho
Abbreviated transcription (Latin):
uiuẽti ext̾iori motiõe ꝓditͣ. sic ĩ eiᷤ ĩ iusibił gr̃e uita claris¬
simȩ demõstrat᷑. ꝑma gͣ sac̾m̃ta ũbra fuer̃ Scd̾a imago. ĩcu
ratũ ẽ. ita fidi iꝰtificãti uineta fuise e̾dimꝰ ut ĩeis eẽt exer¬
citatio deuotiõis ñ neẽcttaᷤ obtinẽde salutis. Sola enĩ fide
cipationẽ fut̾ȩ redeptiois seruabant᷑. S qr depͥmis illis
sac̃mñti qͥb deuotlo fideliũ ⁊̃t exercebat᷑. iã qͥda ꝓtp̃e

Expanded text:
viventi, exteriori motione proditur; sic in eis invisibilis gratiae vita clarissime demonstratur. Prima ergo sacramenta umbra fuerunt; secunda imago; tertia ratum est, ita fidei justificanti juncta fuisse credimus, ut in eis esset exercitatio devotionis, non necessitas obtinendae salutis. Sola enim fide cipationem futurae redemptionis servabantur. Sed quia de primis illis sacramentis quibus devotio fidelium tunc exercebatur, jam quae
Abbreviated transcription (Latin):
ũ incẽdebat̾. Sac̾ficiũ uocabat᷑ ꝙ pdebito ĩstitutiõis
latũ. partĩ c̃mebat᷑. partĩ reseruabat᷑. Pacifica dicebã
uoe. holo caustũ aliqͥn fiebat de arm̃tis. aliqñ de
peccorib aliqñ de uolatilib Ob latio aliqñ de similasie¬
bat. q̃ dicebat᷑ sacͥsieiũ crudũ aliqñ de clibano aliqñ de
sartagine aliqñ de cͣticła qd sac̾ficiũ eoctũ uocabat᷑. Sa¬
erificia alia ꝓpeẽco erant. alia ꝓdelieto. ꝓpec̃co quiden
ut peccatũ ex piaret᷑. ꝑdelicto ut delictũ expiaret᷑. Pe

Expanded text:
endebatur. Sacrificium vocabatur quod pro debito institutionis oblatum partim cremabatur partim reservabatur. Pacifica dicebantvotione. Holocaustum aliquando fiebat de armentis, aliquando de pecoribus, aliquando de volatilibus. Oblatio aliquando de simila fiebat, quae dicebatur sacrificium crudum: aliquando de clibano, aliquando de sartagine, aliquando de craticula, quod sacrificium coctum vocabatur. Sacrificia alia pro peccalo erant: alia pro delicto; pro peccato quidem, ut peccatum expiaretur; pro delicto, ut expiaretur de
Abbreviated transcription (Latin):
nũda iuram̃ta sua asfum̾e. qͥb ñ solũ ꝑmissũ s p̾cep¬
ĩ fuerat. ita dũ taxat si causa ꝯfirmãde u̾itatis ex¬
tularet nom̃ dñi ad testimoniũ ĩ uocare. Simile
rat ⁊ hoc ꝗd ꝑmissi s̃. ꝓillata in uiria talionẽ redde.
eforte uehem̃tiori furore ex ardescẽtẽ. maiora il¬
uis conarent᷑ mala referre. Multa gn̾a alia p̃ceptox¬
inlege soͥpta ꝯtinent᷑. decentia qͥde ad ext̾iort̃ ou̾sa¬
du sermonis di significatã notamꝰ. St̃ enĩ tͥa hec. elenta. &¬
ordia. sermo. in elem̃tiꝰ sonꝰ ẽ. s sensꝰ ñ ẽ. Uñ nec ȩxordue
dñr q sens̾ in eis ñ incip̃. Dietiones ex ordia sensuũ s. uiii

Expanded text:
nda juramenta sua assumere, quibus non solum permissum sed praeceptum fuerat; ita duntaxat si causa confirmandae veritatis expostularet, nomen Domini ad testimonium invocare. Simile erat et hoc quod permissi sunt pro illata injuria, talionem reddere, ne forte vehementiori furore exardescentes, majora illatis conarentur mala referre. Multa sunt alia gein lege scripta continentur, decentia quidem ad exteriorem conversaii sermonis Dei significatam notamus. Sunt enim tria haec: elementa, exordia, sermo. In elementis sonus est, sed sensus non est, unde nec exordium dicuntur, quia sensus in eis non incipit. Dictiones exordia
Abbreviated transcription (Latin):
uch impedit. qͥb obedientiã debenꝰ. qͣntũ nr̃a ñt possibi¬
itas ⁊ auxiliũ im mo seruitiũ qͣntũ suppecit facultã. Se¬
eũdũ p̾ceptũ scđe tabulȩ ẽ. ñ occides. homicidiũ fit
austis modis. Manu. lingua. ꝯsensu. Manu fit eũ qui
aiiꝰ actualit uita pͥuat ł in locũ mortis uͥ uita pͥuatur
scipitꝗt. ut in carcerẽ uł in aliũ quẽlibae talẽ locũ. Lin¬

Expanded text:
bilitas, et auxilium imo servitium, quantum suppetit facultas. Secundum praeceptum secundae tabulae. Non occides . Homocidium sit multis modis, manu, lingua, consensu. Manu fit cum quis alium actualiter vita privat, vel in locum mortis ubi vita privetur praecipitat, ut in carcerem, vel alium quemlibet talem locum. Lin
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sentialit̾ ad ẽ. uł pꝰea adueñ. Nã siqͥs alt̾i ꝓmuteret se
ditori falsũ significare in tendit. ⁊ pitat. Nã ⁊ siu̾m sit.
.i. uta sit ut dicit. m̃tit̾ tñ ille qͥ loquit᷑ cũ opinione
⁊ in tentione fallendi. locosa m̃datia ⁊ hironiȩ ⁊ para¬
bole. m̃datia ñ s̃. Alioqͥn scĩ rep̃hensibiles in uenirent᷑.
qͥu parabolis ⁊ hironiis multa locuti s̃. S ⁊ ip̃e xp̃c
in ꝑabolis loq̃bat᷑ ad turbas. qͣs utiq insermone suo nõ
assũpsissae. siullũ in eis m̃datiũ ꝯstaret. Noc solũ inter¬
est. qd iocosa m̃datia. ⁊ fifalsitatis reatũ ñ inciđt. leui
tatis tñ culpã ñ euađt. Est ad huc aliud ẽ genꝰ m̃datu
cũ aliqͥs qͣsi humilitatis causa mtiri uidetur. Ut po¬
te cũ se pecc̃orẽ dic̃. ⁊ tñ ñ tta sentit ut dicit. Deqͦ
uerisfime dictũ ẽ. q cũ causa humilitatis qͥs m̃titus¬

Expanded text:
 si quis alteri promiserit se ditori falsum significare intendit, et putat. Nam, etsi ita sit ut dicit, mentitur tamen ille qui loquitur cum opinione et intentione fallendi. Jocosa mendacia, et ironiae, et parabolae, mendacia non sunt; alioquin sancti reprehensibiles invenirentur, quia in parabolis et ironiis multa locuti sunt. Sed ipse Christus in parabolis loquebatur ad ipsas turbas, quas utique in sermone suo non assumpsisset, si ullum in eis mendacium constaret. Hoc tantum interest quod jocosa mendacia et si falsiatis tamen culpam non evadunt. Est adhuc aliud genus mendacii, cum aliquis quasi humilitatis causa mentiri videtur, utpote cum se peccatorem dicit, ettamen non ita sentit ut dicit, de quo verissime dictum est, quia cum causa humilitatis quis mentitu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiũ ex istẽdi ꝑ ꝯdinõe accipimꝰ ado patre. ⁊ pat̾nite
hõis sac̃m̃tũ ẽ.⁊ imago diuine pat̾nitatis. ut discat eor
humanũ in eo pͥncipio q uidae qͥd debeat illi apͥncipio
aqͦ ẽ. ⁊ qͦd ñ uid&. Sic gͦ dicitũ ẽ. Honora patrẽ tiuĩ ini
trẽ tuã ut bñsit tͥ. ⁊ sis longeuuᷤ suꝑ t̾rã. Sic̃ suꝑiꝰ dictũ

Expanded text:
ipium existendi per conditionem accepimus a Deo Patre; et paternitas hominis sacramentum est et imago divinae paternitatis, ut discat cor humanum in eo principio quod videt, quid debeat illi principio a quo est, et quod non videt. Sic ergo est dictum. Honora patrem tuum et matrem tuam, ut bene sit
Abbreviated transcription (Latin):
lente muliere uou̾et ꝯtinentiã aut subiect̾ sñ ꝯsilio ii
centia p̃lati in ordinatã ꝓpon̾et abstinẽtiã. eimodi uota
qr manifeste stulta e̾e̾nt. tenenda oĩno ñ e̾e̾nt. Quibonũ
qͦtũq uouet si pꝰea illua aut implere ñ potuerit aut ꝓ
maiori bono ꝑficiendo ĩplere ñ uoluerit. põt̾it seđ̾m li¬
centiã illoꝵ qͥb dispẽsatio in eũ c̾dita ẽ. uotũ eiꝰ aut lax¬
ari aut mutari ita ut in eiꝰ arbitͥo ñ ꝯstet ł hoc dimittere

Expanded text:
entiam, aut subjectus sine consilio et licentia praelati sui inordinatam proponeret abstinentiam, hujusmodi vota quia manifeste stulta essent; tenenda omnino non essent. Qui bonum quodcunque vovet si postea illud aut implere non potuerit, aut pro majori bono perficiendo implere noluerit; poterit secundum licentiam eorum quibus dispensatio in eum credita est, votum ejus aut laxari aut mutari, ita ut in ejus arbitrio non constet vel hoc dimittere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ totũ reliq̃rat salus. Et apposuit ĩ corꝑe gũs humad
paulatĩ morbꝰ ꝗefic̾et. ⁊ salus e̾sc̾et. Pea sub lege sẽpta
ndẽ iuoᷤ facite illis. Tria sacͣm̃te. Decime oblatioẽs
sieficia. Decime ĩ portiõib oblatioẽs ĩ reb sac̾ficia in
uilib Sub lege seͥpta multa fuer̃ p̃cepta. ⁊ multa sa¬
inta. Pcepta enĩ legis sẽpte. alia fuer̃ mobilia aliaĩ¬
cobilia. Mobilia s̃ ꝗͦ ex dispensatiõe ad t̾pꝰ s̃ ordirata.

Expanded text:
 totum reliquerat salus. Et apposuit in corpore generis humani paulatim morbus deficeret et salus cresceret. Postea sub lege scripta, eadem et vos facite illis . Tria sacramenta: decimae, oblationes, et sacrificia. Decimae in portionibus, oblationes in rebus, sacrificia in animalibus. Sub lege scripta multa fuerunt praecepta, et multa sacramenta. Praecepta enim legis scriptae, alia fuerunt mobilia, alia immobilia. Mobilia sunt quae ex dispensatione ad tempus sunt ordinata.
Abbreviated transcription (Latin):
Sceũcisiõis q̃ soli semini abrahȩ ĩ dieta fuerat suscipi¬
De debito tenebant᷑ s fide opãte ꝑdilectionẽ si c̃ ⁊ pri¬
cisiõe saluabant᷑. Modũ aũ cͥcũcisiõis taliꝰ erat. Pceptũ fu¬
it ut puer mascłs octauo die anatiuitate sua cͥcũcid̾et᷑ in
carne p̃putii sui. Et s̃ qͥ addendi putãt. cultollo depetra
facto. ꝙ tñ nulla alia auctoritate ꝓbant. nͥ qr sephora ux¬
or moysi t̾rita ab angło ac utã petͣm sũpsisse legit᷑. ⁊ ca p̃pu¬
tiũ filii sui cͥcũcidĩse. ⁊ iosue ĩ t̾rã ꝓmissiõĩs ĩ q̃ssurꝰ. sco ĩ

Expanded text:
cumcisionis quae soli semini Abrahae indicta fuerat suscipiendae debito tenebantur, sed fide operante per dilectionem, sicut et pricircumcisione salvabantur. Modus autem circumcisionis talis erat. Praeceptum fuit, ut puer masculus octavo die a nativitate sua circumcideretur in carne praeputii sui . Et sunt qui addendum putant cultello de petra facto, quod tamen nulla alia auctoritate probant, nisi quod Sephora, uxor Moysi, territa ab angelo, acutam petram sumpsisse legitur, et ea praeputium filii sui circumcidisse . Et Josue, in
Abbreviated transcription (Latin):
efectꝰ gr̃e diuine ĩsalutẽ c̃sẽet. simł qͦ ⁊ ip̃a significatio
lip̃is signiᷤᷤ uisibilib euidetior appareret. Frat qͥppe idẽ
saluator: eadẽ gr̃a. eadẽ fides. illic uẽti. hic exhibiti. S
q ip̃e ꝑ qͤm salus dabat᷑. longe erat. eiꝰdẽ salutis signa
obseura ẽẽ debuer̃. Pea uͦ paulatĩ eiꝰ aduẽty appropĩqͣn¬
te oportebat ut eodẽ ordine ⁊ fides in ꝯgnitioẽ ⁊ gr̃a in
salute c̾sc̾et ⁊ eadẽ gr̃a ĩ sacͣm̃tiᷤᷤ foris ⁊ signiᷤᷤ suiᷤ se cuidẽ

Expanded text:
ificatio in ipsis signis visibilibus evidentior appareret. Erat quippe idem salvator, eadem gratia, eadem fides, illic venturi, hic exhibiti. Sed quia ipse per quem salus dabatur, longe erat, ejusdem salutis signa obscura esse debuerunt. Postea vero paulatim ejus adventu appropinquante, oportebat ut eodem ordine, et fides in cognitione, et gratia in salute cresceret; et eadem gratia in sacramentis foris, et signis suis, evidentius
Abbreviated transcription (Latin):
hoc hõi reputit̾ ꝓm̾ito. sinc̃ ꝑfide̾ ãbulans uiã u̾itatis
ẽ ĩpugnatꝰ ñ deserat. qͥ pͥꝰ uisiõe p̃sẽtiᷤᷤ di roborat᷑ solaper¬
suasiõe ꝓstrat᷑ erat. Ut aũ ĩ ħ p̃lio ĩ uictꝰ stare possit. ⁊ bo¬
nũ suũ illesũ c̾todire. dant᷑ ei ut dictũ ẽ. ĩ sacͣm̃ti arma
qͥb se muniat ĩ oꝑib bõis. tela qͥb hostẽ ꝓst̾n̾at. ut scił sb̃i

Expanded text:
 per fidem ambulans, viam veritatis etiam impugnatus non deserat, qui prius visione praesentis Dei roboratus, sola persuasione prostratus erat. Ut autem in hoc praelio invictus stare possit, et bonum suum illaesum custodire, dantur ei ut dictum est in sacramentis arma, quibus se muniat; in operibus bonis tela quibus hostem prosternat, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
re debuit. ut illud sacͣm̃tũ succetł&e. q ꝑfectã hõis emũ¬
datiõe ⁊ ĩ t̾iorẽ aĩe cãdorẽ q̃ ĩ ip̃o ⁊ ꝑ ip̃m sac̾m̃tũ adipis¬
cit᷑ possae declarare. Ampliꝰ aũ qr cͥcũcisio sordẽ qͥde au.¬
fert. s dolorẽ ĩfert. ab lutio uͦ ĩ qͥnato̾ sũ dolore emũdãt.
Idcͥco pͥori ppło in timore seruiẽti ⁊ sub lege laborãti cͥer̃¬
cisio ademũdatiõẽ data ẽ. nouo aũ ppło ĩ gr̃a ꝑ caritatẽ
ãbulãti ablutio. Uidet᷑ gͦ pͥma illa sac̃m̃ta q̃ subnat᷑ali¬

Expanded text:
tam hominis emundationem et interiorem animae candorem, quem in ipso et per ipsum sacramentum adipiscitur, posset declarare. Amplius autem quia circumcisio quidem sordes aufert, sed dolores infert; ablutio vero inquinatos sine dolore emundat, idcirco priori populo in timore servienti, et sub lege laboranti, circumcisio ad emundationem data est; novo autem populo in gratia per charitatem ambulanti, ablutio. Videntur ergo prima illa sac
Abbreviated transcription (Latin):
ñ t̃nsfũdit .i. ut nec c̾at̾e attͥbuat c̃ators maiestatẽ. neo
c̾atori a scbat c̾at᷑e ĩ firmitatẽ. nec đ̾m ꝯeludat ipẽ necc̃a¬
turã tẽdat ęm̃itate. Itafide̾ si unicuq ꝙ suũ ẽ tͥbuit. rec¬
te offert. si uit̾ utr̃q bñ dise̾ñ recte diuidit ⁊ ñ peccat. Siuͦ
ĩ qͦlibae hoꝵ dełiqͥt᷑ side̾ sana neec̃e c̃ dełm̃tũ patiat᷑. Nã il¬
sactors oꝑi. ⁊ ĩ firmitatẽ fact᷑ȩ tͥbuise c̾atori: Rursꝰ philoso¬
p gẽtiliũ ꝗͣ uiꝰ ĩter c̾atorẽ ⁊ opꝰ suũ reete disc̾nerã neqꝗ̃ tñ¬

Expanded text:
majestatem, nec Creatori ascribat creaturae infirmitatem; nec Deum concludat tempore, nec creaturam extendat aeternitate. Ita fides, si unicuique quod suum est tribuit, recte offert; si inter utrumque bene discernit, recte dividit, et non peccat. Si vero in quolibet horum delinquitur, fides sana necfactoris operi et infirmitatem facturae tribuisse Creatoris? Rursus philosophi ge
Abbreviated transcription (Latin):
cđm p̃ceptũ ẽ ñ occides. Conuenienter sane cui in
p̃cedenti mandato uite longeuitaᷤ ꝓmittit᷑. ħne
alienã utã extinguat ꝓhibet᷑ ut hoc excaritate a
sit qđ pͥncipiũ suũ honorans ad uitã q̃ finẽ nescit in¬
hiat. Hoc uero ex caritate ꝓximi qđ aduite alieng
sinẽ nullo crudelitatis odio se relarat. De inde seqͣ¬
tur t̃eiũ p̃ceptũ ñ mechab̾is ⁊ quartũ ñ furtũ faciess
non mechab̾is. hoc ꝑtin& ad utã ꝓpriã. Non furtum

Expanded text:
m praeceptum est: Non occides . Convenienter sane cui in praecedenti mandato vitae longaevitas promittitur, hic ne alienam vitam exstinguat prohibetur, ut hoc ex charitate Dei sit, quod principium suum honorans, ad vitam quae finem nescit inhiat; hoc vero ex charitate proximi quod ad vitae alienae finem nullo crudelitatis odio se relaxat. Deinde sequitur tertium praeceptum: Non moechaberis; et quartum: Non furtum facies . Non moechaberis, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ltẽ dix̃. carnẽ porcinã ñ edendã. In hoc suit elentis. da¬
dit pꝰ hec ñ mechab̾is. In hoc fuit exordiũ. Nouisine
apposuit. Siqͥs uidit mulierẽ ad ꝯcupiscẽda eã. iã mee¬
hatꝰ ẽ eã ĩ corde suo. In hoc fuit sermoniᷤ ꝯpletio. Prec¬
ta gͥ ad tp̃s suꝑ addita elem̃ta fuer. p̃cepta de calogi ex¬
ordia. p̃cepta noui testam̃ti sermo. Pͥma ex institutiõt
discipline. Scda exu̾itate nat᷑e. Tercia exꝑfectione
gr̃ȩ. Precepta ĩ mobilia nat᷑alit᷑ pͥora s̃. s p̃cepta mo

Expanded text:
tem dixit carnem porcinam non edendam , in hoc fuit elementum. Addidit post hoc: Non moechaberis , in hoc fuit exordium. Novissime apposuit: Si quis viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est in corde suo , etc. In hoc fuit sermonis completio. Praecepta igitur ad tempus, superaddita, elementa fuerunt. Praecepta decalogi, exordia. Praecepta Novi Testamenti, sermo. Prima ex institutione disciplinae; secunda ex veritate naturae; tertia ex perfectione gratiae. Praecepta immobilia naturaliter p
Abbreviated transcription (Latin):
de nichilo creauit. Si priꝰ faeta ẽ mat̾ia qm̃i forma.
ed ñ parua questio ẽ. utrũ ea quȩ facta s̃ simul in
mat̾ia ⁊ forma adẽẽ ꝓserint. an priꝰ ꝑ mat̾iã qͥdem
essentialit odita s̃ pͥmodu formata. Scio quoscdao
scõꝵ patrũ qͥ añ nos u̾bi dĩ archana excellent̃ sery¬
tati s̃. qͣsi adu̾sa queda suꝑ hac inqͥsitione scͥpta

Expanded text:
materia quam forma. Sed non parva quaestio est utrum ea quae facta sunt, simul in materia et forma adesse prodierint, an prius per materiam quidem essentialiter condita sint, postmodum formata. Scio quosdam sanctorum Patrum, qui ante vos verbi Dei arcana excellenter scrutati sunt, quasi adversa quaedam super hac
Abbreviated transcription (Latin):
& incorporea ꝑ essentiã simł ad ẽẽ ꝓdut quia & in
illa unde facta ẽ uno eodẽq temꝑis Mom̃to in tẽꝑe
ꝓpterea illa du crearetur priꝰquidẽ ꝑmat̾iã ex qua
faeta est adesse ꝓdit. Hȩc uͦ statĩ in ipsa que sub¬
sistit uita simplici & essentia in mortali in dissolu¬
biliq pͥmũ esse accep̃. Utraq t̾m simul facta est.
altera .i. corꝑea in eo ex quo ipsa ẽ altera uero .i. in
corporea in eo qđ ipsa ẽ. Utraq formata. ⁊ utͣq in¬
mã natura dispositionẽq ueniret hȩc dicta suffice
uolumꝰ

Expanded text:
et incorporea per essentiam simul ad esse prodiit; quia et in et incorporea per essentiam simul ad esse prodiit; quia et in illa unde facta et in ista quaepropterea illa dum crearetur prius quidem per materiam ex qua facta est ad esse prodiit: haec vero statim in ipsa qua subsistit vita simplici et essentia immortali indissolubilique primum accepit. Utraque tamen simul facta est; altera, id est corporea in eo ex quo ipsa est; altera vero, id est incorporea in eo quod ipsa est. Utraque formata, et utraque inmam natura dispositionemque veniret, haec dicta sufficere volum
Abbreviated transcription (Latin):
illud factũ fuisse s inter hoc factũ & illud. nullã om¬
nino dilationẽ interuenisse. Et ut breuit̃ quic qͥt
mͥ inde sentiendu uidetur absoluã. ego arbitror in
pͥmo pͥncipio temꝑis. uł potiꝰ cũ. upso temꝑis. hoc
est quando ipsũ tempꝰ cep̃ simł cepisse. ⁊ rerũ uisibi¬
liũ om̃iũ materiã eodeq ꝓrsus momento in uifibi
dũ illa formandoꝵ corpoꝵ mat̾ia qͣndo pͥmũ creata
est. & quanda formã habuit. inqua subsistere cȩpit.
& tam̃ informis erat. quia nec du disposita & or¬
dinata fuit. ita ꝓrsus illa rationalis natura qñ
pͥmũ insp̃itib angłicis ereata est. mox quiđe ꝑ
sapientiã & discretionẽ formata est. s quia illi sum¬
mo &e uero in quo beatificanda erat. ñ dũ se ꝑou̾sio¬
nẽ amoris imp̾sserat. quodamͦ ad huc informis per¬
manebat. Utraq natura ⁊corporea scił ꝑ mat̾iam.

Expanded text:
illud factum fuisse; sed inter hoc factum et illud nullam omillud factum fuisse; sed inter hoc factum et illud nullam omnino dilationem intervenisse. Et ut breviter quidquid mihi inde sentiendum videtur absolvam, ego arbitror in primo principio temporis, vel potius cum ipso princest quando ipsum tempus coepit, simul coepisse et rerum visibilium omnium materiam, eodemque prorsus momento invisibilidum illa formandorum corporum materia quando primum creata est, et quamdam formam habuit in qua subsistere coepit, et tamen informis erat, quia necdum disposita et ordinata fuit; ita prorsus illa rationalis natura quando primum in spiritibus angelicis creata est, mox quidem per sapientiam et discretionem formata est; sed, quia illi summo et vero bono in quo beatificanda erat nondum se per conversionem amoris impresserat, quodammodo adhuc informis permanebat. Utraque ergo natura et corporea scilicet per materiam,
Abbreviated transcription (Latin):
erant. & tenebre erant: ⁊ abyssus erat. ⁊ abyssus in
terra. tenebre & aque in celo & tenebre erant suꝑ
faciẽ abyssi & sp̃c di ferebatur suꝑ aquas. Ergo suꝑ
om̃ia erat sp̃c dĩ quia om̃ia in potestate erant di. &
in om̃ibꝰ non artabat᷑ potestas dĩ. Fortassif satis est qͣn¬
tũ ad ꝓpositũ breuitatis ꝑtinet. de his actenꝰ disputaᷤᷤ¬
se. si hoc solũ ad iacerimꝰ quanto temꝑe mundus in
hac ꝯfusione priꝰqͣm eiꝰ dispositio in coharet᷑ ꝑstiterit.
Nã qđ illa pͥma rerũ om̃iũ materia in pͥncipio temꝑit
uł potius cũ in ipso temꝑe exorta sit. ꝯstat ex eo qđ
dictũ est. Inpͥncipio ereauit ds cȩlũ ⁊ t̾rã. Quã dui
aut in hac informitate sue ꝯfusione ꝑmanserit.
scriptura manifeste non ostendit. Michi aũ uidetͣ
qͣntũ ego conicere ualeo. inter ereationẽ & dispo¬
sitionẽ rerũ ordinẽ quidẽ temꝑis. s nullã fuisse mo¬
rã inter iectã. ita ut uere quidẽ dicipossit. hoc post

Expanded text:
Abyssus in terra; tenebrae et aquae in coelo. Et tenebrae erant super faciem abyssi, et spiritus Dei ferebatur super aquas. Ergo super omnia erat spiritus Dei; quia omnia in potestate erant Dei, et in omnibus non arctabatur potestas Dei. Fortassis jam satis est quantum ad propositum brevitatis pertinet de his hactenus disputasse, si hoc solum adjecerimus quanto tempore mundus in hac confusione priusquam ejus dispositio inchoaretur perstiterit. Nam quod illa prima rerum omnium materia, in principio temporis, vel potius cum ipso tempore exorta sit, constat ex eo quod dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram. Quamdiu autem in hac informitate sive confusione permanserit, Scriptura manifeste non ostendit. Mihi autem videtur quantum ego conjicere valeo inter creationem et dispositionem rerum, ordinem quidem temporis sed nullam fuisse moram interjectam; ita ut vere quidem dici possit, hoc post
Abbreviated transcription (Latin):
aiographoꝵ nouẽ uolumina ꝯtinent᷑. Primum iob
Sem lib psalmoꝵ. Terciũ ꝓu̾bia salomonis. quȩ g̃ce
hebraiee coeleth latine ꝯcionator in t̾p̃r. Niuitũ
ꝑ alippemenon. qͥ latine sonat u̾ba dierĩ. hebraiee
dabrciamin dr Oetauũ hesdras. Nouũ hester. Qui

Expanded text:
novem volumina continentur. Primum Job; secundum liber Psalmorum; tertium Proverbia Salomonis quae Graece Hebraice , coeleth, Latine concionator interpretatur; quiParalipomenon, quod Latine sonat verba dierum, Hebraice , dabreniamin, dicitur; octavum Esdras; nonum Est
Abbreviated transcription (Latin):
hiatu uacuoꝙ horrenłu in p̾ceps mane p̃ferebat.
sui q̃dam desuꝑ tenebrose illiꝰ caliginis. qua tota
tunc terrȩ suꝑficies obuoluta erat. nebula tende¬
batur quas ut ego arbitror tenebras scriptura
eũ cȩlũ ⁊t̾ra erearent̃ suꝑfaciẽ abyssi fuisse testat᷑.
Tales mundi facies in pͥncipio priꝰꝗͣ formã recipet.
aut dispositionẽ ꝑscripturã significat᷑ eũ dicitur.
Inprincipio ereauit ds cęlũ ⁊ trã. Terra aũ erat in

Expanded text:
hiatu vacuoque horrendum in praeceps inane praeferebat. hiatu vacuoque horrendum in praeceps inane praeferebat. Cui quidem desuper tenebrosae illius caliginis qua tota tunc terrae superficies obvoluta erat nebula tendebatur; quas, ut ergo arbitror, tenebras, Scriptura cum coelum et terra crearentur super faciem abyssi fuisse testatur. Talis mundi facies in principio priusquam formam reciperet aut dispositionem, per Scripturam significatur cum dicitur: In principio creavit Deus coelum et terram. Terra autem era