comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& nescit insipiens qm̃ terrigene apud
eã pereant & in profundũ inferni
incurrant. Quicquid enĩ ñ licet ma¬
gis desiderat᷑. & qđ raritate dulce ẽ.
assiduitate in amaritudinẽ uertitur.
Et mel distillat de labus mulieris me-¬
retricis qđ ad tẽpus inpinguat fau¬
ces insipientis. nouissime autẽ amarius
felle inuenit᷑. & acutius magis quã
gladius utrimq acutꝰ. Quicũq
terrigena ẽ & de celo ñ nascit᷑: int̾¬
ficitur eiꝰ ãplexib & ligat᷑ institis lec¬
tulorũ. & insipientie pedes deducunt
eos qͥ utunt᷑ ea cũ morte ad inferos.
Int̾ mortẽ autẽ & inferos hoc inter est.
Mors ẽ qua anima separat᷑ a corpo¬
re. infernus locus in quo anime re¬
cludunt᷑ siue in refrigeriũ. siue in
penas pro qualitate meritorũ. Hoc
diximus ut ostenderemꝰ id mortẽ fa¬
cere qđ meretricẽ mulierẽ. Mors e¬
nĩ diuidit fr̃es. Hoc & mulier facit
In fr̃ib omnẽ intellige caritatẽ. qđ

Expanded text:
et nescit insipiens, quoniam terrigenae apud et nescit insipiens, quoniam terrigenae apud eam pereunt, et in profundum inferni incurrunt. Quidquid enim non licet, magis desideratur, et quod raritate dulce est, assiduitate in amaritudinem vertitur. Et mel distillat de labiis mulieris meretricis, quae ad tempus impinguat fauces insipientis, novissime autem amarius felle invenitur, et acutius magis quam gladius utrimque acutus . Quicumque terrigena est, et de coelo non nascitur, interficitur ejus amplexibus, et ligatur institis lectulorum, et insipientiae pedes deducunt eos, qui utuntur ea, cum morte ad inferos. Inter mortem autem et inferos, hoc interest: Mors est, qua anima separatur a corpore: infernus, locus in quo animae recluduntor, sive in refrigerio, sive in poenis, pro qualitate meritorum. Hoc diximus, ut ostenderemus, id mortem facere, quod meretricem mulierem. Mors enim dividit fratres, hoc et mulier facit. In
Abbreviated transcription (Latin):
mortis appellat oꝑa quib int̾ficit.
iuxta illud qđ scriptũ ẽ. In manu
lingue mors & uita. Liberat autem
om̃s dñs &redimit in passione
crucis & effusionis sanguinis sui.
quando anima eiꝰ descendit in infer-¬
nũ & caro eiꝰ ñ uidit corruptionẽ.
& ad ipsã mortẽ atq infernũ locu¬
tus est:
ero mors tua o mors.
Idcir¬
co enĩ mortuus sũ : ut
tu
mea morte moriaris
Ero morsus tuus inferne. qͥ om̃es
tuis faucib deuorabas. Uidensq
mortis durã necessitatẽ. & qđ nullus
fragilitatẽ suã & conditionẽ car-¬
nis humane. consolatio ait abscon-¬
dita ẽ ab oculis meis. Et est sensus
Non ualeo consolari. Quic quid m̃¬
te concepero dolorẽ meii ñ potest
nomina morte seiungi. Ipse inquit
infernus fr̃es diuidit. Quic qͥd igit᷑
separat fr̃es infernꝰ ẽ appellandus.
& maxime mulier meretrix que uo¬
cans insipientẽ ad se dicit in opib
prudentie. Panes occultos libenter
attingite & aque furtiue dulcedinẽ.

Expanded text:
mortis appellat opera quibus interficit, juxta illud quod scriptum est, In manu linguae mors et vita . Liberat autem omnes Dominus, et redemit in passione crucis et effusione sanguinis sui, quando anima ejus descendit ad infernum, et caro ejus non vidit corruptionem, et ad ipsam mortem atque 152 infernum locutus est: Ero mors tua, o mors. Idcirco enim mortuus sum, ut tu mea morte moriaris. Ero morsus tuus, inferne, qui omnes tuis faucibus devorabas. Vidensque mortis duram necessitatem, et quod nullus fragilitatem suam, et conditionem carnis humanae: Consolatio, ait, abscondita est ab oculis meis, et est sensus: Non valeo consolari, quidquid mente concepero, dolorem meum non potest nomina morte sejungi: ipse enim  Al. inquit infernus inter fratres dividit. Quidquid igitur separat fratres, infernus est appellandus: et maxime mulier meretrix, quae vocans insipientem ad se, dicit in opibus prudentiae: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem bibite:
Abbreviated transcription (Latin):
sa pretiosissima secũ ꝑduxit in para-¬
transtulert̃. Terra autẽ haut dubi¬
um quin mortẽ significet. Ut in
psalmis legimꝰ. Credo uidere bona
dñi in t̾ra uiuentiũ. Et iuxta euan¬
geliũ. mites possidebunt t̾rã. Econtra-¬
rio debemꝰ accipere t̾rã inferni ñ ẽẽ
t̾rã uiuentiũ sed mortuorũ. que di-¬
ripit᷑ atq: uastat᷑. quando morte xp̃i
uincte apud inferos animȩ liberant᷑.
cđm tropologiã in eisdẽ de quib
supra diximꝰ cõm̃tariis legimꝰ uentũ
urentẽ diabolũ intelligi. & singulos
heresi archas. Qđ nob̾ displicet. Neq
enĩ di abolus uenas mortis fontesq er¬
roris siccare potest. cũ ipse fons & ini¬
tiũ mortuorũ sit. Itaq sermo eccłasti¬
cus urens intelligendus ẽ uentꝰ. qui
om̃ia hereticorũ dogmata a refaciat
& ꝑducat ad nichili & diripiat eos
atq disperdat. qͥ hereticorũ doctri¬
na in monte fuerant congregati.

Expanded text:
sa pretiosissima secum perduxit in parasa pretiosissima secum perduxit in paratranstulerunt: terra haud dubium quin mortem significet. Et in Psalmis legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium . Et juxta Evangelium: Mites possidebunt terram . Econtrario debemus accipere terram inferni non esse terram viventium, sed mortuorum, quae diripitur atque vastatur, quando morte Christi vinctae apud inferos animae liberantur. Secundum tropologiam in eisdem de quibus supra diximus Commentariis legimus ventum urentem, diabolum intelligi et singulos haeresiarchas. Quod nobis displicet: Neque enim diabolus venas mortis fontesque erroris siccare potest: cum ipse fons et initium mortuorum sit. Itaque sermo Ecclesiasticus, urens intelligendus est ventus, qui omnia haereticorum dogmata arefaciat et perducat ad nihilum, et diripiat eos atque dispergat, qui haereticorum doctrina in morte fuerant cong
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrẽ dicens in euangło. Cũ
exaltatꝰ fuero. om̃ia traham ad
me. Ipse quasi radix ascendet de
t̾ra in habitabili : & ne quaquã mors
in eũ. sed ipse morti suꝑueniet.
Neq enĩ mors in eo ullã sue po-¬
testatis uiã reperit. Et hoc ẽ qđ
in proũbis dicit᷑. Impossibile est
suꝑ petrã. serpentis in uenire uesti-¬
gia. Et ipse loquit᷑ in euangło.
Ecce ueniet princeps mundi istius.
& in me nichil inuenit. Iste sicca¬
uit uenas mortis. & desolauit fon¬
tes eiꝰ. Uene mortis & fontes & acu¬
leus peccata ab apło nominantur.
quib arefactis mors quoq ipsa sicca-¬
bit᷑. Quodq sequit᷑. ipse diripiet
thesaurũ om̃is uasis desiderabilis. du¬
plicit̾ accipitur. siue qđ desiderabi-¬
lia sint his qui in morte habitant.
siue uasa desiderabilia quȩ in thes¬
auro retinebant᷑ inferni. sc̃os intelli¬
gimus quos alligato forte dñs diri-¬
puit & tulit de inferis. & quasi ua-¬

Expanded text:
ad Patrem, dicens in Evangelio: Cum ad Patrem, dicens in Evangelio: Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me . Ipse quasi radix ascendet de terra inhabitabili, et nequaquam mors in eum, sed ipse morti superveniet, neque enim mors in eo ullam suae potestatis viam reperit, et hoc est, quod in Proverbiis dicitur: Impossibile est super petram serpentis invenire vestigia . Et ipse loquitur in Evangelio: Ecce veniet princeps mundi hujus, et inveniet in me nihil . Iste siccabit venas mortis, et desolabit fontes ejus. Venae mortis et fontes et aculeus, peccata ab Apostolo nominantur: quibus arefactis, mors quoque ipsa siccabitur. Quodque sequitur: Ipse diripiet thesaurum omnis vasis desiderabilis, dupliciter accipitur, sive quod desiderabilia sunt his, qui in morte habitant, sive vasa desiderabilia quae in thesauro retinebantur inferni, sanctos intelligimus, quos alligatos forte Dominus eripuit et tulit de inferis, et quasi va
Abbreviated transcription (Latin):
ut uentũ urentẽ quẽ adducet
dñs de deserto ascendentẽ. illũ in¬
telligamꝰ de quo & in abacue legi¬
mus: Ds ab austro ueniet & sẽs de
monte pharan: qui utiq in solitu¬
dine & in meridie situs ẽ. Et in
cantico legimus. Ubi pascis. ubi
cubas in meridie. Hunc itaq uen-¬
tũ urentẽ qui siccet uenas mortis
& fontes eiꝰ arefaciat : adducit dñs
de deserto ascendentẽ. De deserto
autẽ humani generis. in quo & di abo¬
lus querens requiem. inuenire ñ potu¬
it. Siue desertũ intelligimꝰ sancte
marie uterũ uirginalẽ: qđ absq
semine humano nullo frutice pul¬
lulauerit. sed uirga simplex atq
purissima & unione fecunda. edi¬
derit eũ florẽ qui dicit in canti¬
co canticorũ. Ego flos cãpi. &
liliũ conualliũ. Et pulchre tã in
isaia quã in presenti loco flos
ascendens & uentꝰ ascendens dicit᷑.
quia de humilitate carnis ad ex¬
celsa conscendit. & nos secũ duxit

Expanded text:
ut ventum urentem quem adducet ut ventum urentem quem adducet Dominus de deserto ascendentem, illum intelligamus, de quo et in Abacuc legimus: Deus ab Austro veniet, et sanctus de monte Pharan : qui utique in solitudine et in meridie situs est. Et in Cantico legimus: Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? Hunc itaque ventum urentem, qui siccet venas mortis, et fontes ejus arefaciat, adducet Dominus de deserto ascendentem: de deserto autem humani generis, in quo et diabolus quaerens requiem, invenire non potuit. Sive desertum intelligimus sanctae Mariae uterum virginalem, quod absque semine humano nullo  Al. nulla frutice pullulaverit: sed virga simplex atque purissima et unione fecunda ediderit eum florem qui dicit in Cantico canticorum: Ego flos campi et lilium convallium . Et pulchre tam in 155 Isaia, quam in praesenti loco, flos ascendens et ventus ascendens dicitur: quia de humilitate carnis ad excelsa conscendit, et nos secum duxit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ : & ipse diri piet thesaurũ om̃is
uasis desiderabilis. Septuaginta.¬
dducet urentẽ uentũ dñs de deser¬
to suꝑ eos. & siccabit uenas eiꝰ. &
desolabit fontes illius. Iste arefaci¬
et t̾rã eiꝰ. & om̃ia uasa desiderabi
egi in cuiusdã cõm̃tariis lia.
uentũ urentẽ quẽ ad ducit dñs de
deserto illũ esse qui ꝑcussit do¬
mũ iob in quatuor angulis. &
fecerit eã ruere suꝑ filios conuiuan¬
tes. & unũ esse de his uentis quos
in euan gło legimꝰ flare &
uenire
cũ turbine. pluuiis atq
flumi¬
nib : ut subuertant do¬
que suꝑ petrã edificata ẽ siue suꝑ
harenas. Qđ mͥ nequaquã uidetur
Neq enĩ in iob scriptũ ẽ. qđ uentũ
de deserto dñs adduxerit. Sed no¬
m̃ dñi tacitũ ẽ : ut uentꝰ de solitudi¬
ne qui contra sc̃m uirũ sua uenerat
uoluntate contraria possit accipi
fortitudo. Et uenti qui domorũ
fundam̃ta subuertunt. utiq ad bo-¬
nã partẽ ñ potert̃ referri. Super est

Expanded text:
 et ipse diripiet thesaurum omnis vasis desiderabilis. LXX: Adducet urentem ventum Dominus de deserto super eos, et siccabit venas ejus, desolabit fontes illius; iste arefaciet terram ejus, et omnia vasa desiderabilia. Legi in cujusdam Commentariis, ventum urentem quem adducet Dominus de deserto, illum esse qui percusserit domum Job in quatuor angulis, et fecerit eam super filios ruere convivantes , et unum esse de his ventis, quos in Evangelio legimus flare et venire cum turbine, pluviis atque fluminibus, ut subvertant doquae super petram aedificata est, sive super arenas . Quod nequaquam mihi videtur: neque enim in Job scriptum est, quod ventum de deserto Dominus adduxerit; sed nomen Domini tacitum est, ut ventus de solitudine, qui contra sanctum virum sua venerat voluntate, contraria possit accipi fortitudo, et venti qui domorum fundamenta subvertunt, utique ad bonam partem non poterunt referri. Superest
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ quẽ sapientẽ putabas. ut econ¬
trario intelligat᷑ insipiens.
m̃ib autẽ hereticis iniquitas colli¬
gata ẽ : quã in excelso locuti sunt.
Et absconditũ ẽ peccatũ eorũ. dũ se
putant uenena cordis sui abscondere
& habere secreta : quȩ cũ dies partu¬
ritionis aduenerit. dolore eiulatio¬
nibq pandent᷑. Iste effraim filius
insipiens ẽ : quia dĩ sapientiã dereli¬
quit. de quo & in hieremia scriptũ
ẽ. nouissimũ eiꝰ erit insipiens. & in
contritione filiorũ suorũ quos int̾ fe

Expanded text:
hoc est quem sapientem putabas, ut econhoc est quem sapientem putabas, ut econtrario intelligatur insipiens. Omnibus autem haereticis iniquitas colligata est, quam in excelso locuti sunt: et absconditum est peccatum eorum, dum se putant venena sui cordis abscondere et habere secreta: quae cum dies parturitionis advenerit, dolore ejulationibusque pandentur. Iste Ephraim filius insipiens est, quia Dei sapientiam dereliquit, de quo in Jeremia scriptum est: Novissimum ejus erit insipiens , et in contritione filiorum suorum quos
Abbreviated transcription (Latin):
sconditũ peccatũ eiꝰ. dolores quasi
parturientis uenient ei. Iste ẽ filius
tuus sapiens. quia nc̃ ñ sustinebit in
contritione filiorum.
uomodo si liget᷑ qđ in sacculo con¬
seruat᷑ & ñ perit ei cui ligatũ ẽ:
¶sic om̃is iniquitas qua in dm̃ pece auit
effraim colligata ẽ ei & abscondita.¬
& quasi in marsupio reseruat᷑. Deniq
cũ dies ultionis aduenerit & extrema
captiuitas : dolores quasi parturientis
uenient ei. siue apprehendent illũ.
Mulier parturiens multo ante quã
pariat ex eo tẽpore quo concepit.
scit se esse pariturã. et exspectat co-¬
tidie extrema torm̃ta cruciatusq
uenturos. Ita & effraim filius insipi¬
ens de quo supra dixerat effraim co¬
lũba insipiens ñ habens cor. in contri¬
tione filiorũ & popłi sui cũ dies par¬
turitionis & captiuitatis aduenerit.
aut stare aut sufferre ñ poterit.
Pro insipiente filio in septuaginta¬
ꝑ ẏroniã legit᷑. iste filius sapiens

Expanded text:
sconditum est peccatum ejus: dolores quasi sconditum est peccatum ejus: dolores quasi parturientis venient ei: iste est filius tuus sapiens: quia nunc non sustinebit in contritione filiorum. Quomodo si ligetur quid in saeculo, conservatur, et non perit ei cui ligatum est: sic omnis iniquitas qua in Deum peccavit Ephraim, colligata est ei, et abscondita quasi in marsupio reservatur. Denique cum dies ultionis advenerit, et extrema captivitas, dolores quasi parturientis venient ei, sive apprehendent illum. Mulier 151 parturiens multo antequam pariat, ex eo tempore quo concepit, scit se esse parituram, et exspectat quotidie extrema tormenta cruciatusque venturos. Ita et Ephraim filius insipiens, de quo supra dixerat: Ephraim columba insipiens, non habens cor in contritione filiorum et populi sui, Cum dies parturitionis et captivitatis advenerit, aut stare aut sufferre non poterit. Pro Insipiente filio in LXX per ironiam legitur: Iste filius sapiens,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ daturus tͥ essem in furore meo.
& ablaturus in indignatione mea.
erditus ẽ om̃is hereticus. & corrup¬
tioni traditꝰ. Qui enĩ corrũpit tẽ¬
lo alio habet auxiliũ nisi in sola
miscđia dĩ. quã penitudine conse-¬
quit᷑. Huius rex & iudices diabo¬
lus ẽ & demones siue om̃es pͥncipes
dogmatũ ꝑuersorũ. qui eos tẽpore
necessitatis & angustie liberare ñ
potert̃. qui & dati st̃ in furore &
auferent᷑ in indignatione: ñ quo
dñs tales eos uoluerit habere rege
alioquin ñ auferret quos sponte de¬
derat. sed quo dimiserit eos uolun¬
tatib suis ut comedentes & incrassa¬
ti carnib nausearent & uomerent
ꝑ nares suas. & odisse inciperent qͦs
tanto studio sequebant᷑.
olligata ẽ iniquitas effraim: abscon¬
ditũ peccatũ eius. Dolores partu¬
rientis uenient ei. Ipse filius non sa¬
piens. nẽ enĩ ñ stabit in contritione
ongregatio iniquitatis effraĩ: ab¬

Expanded text:
quod daturus tibi essem in furore meo, quod daturus tibi essem in furore meo, et ablaturus in indignatione mea. Perditus est omnis haereticus et corruptioni traditus; qui enim corrupit temlo alio habet auxilium, nisi in sola misericordia Dei, quam poenitudine consequitur. Hujus rex et judices diabolus est et daemones, sive omnes principes dogmatum perversorum, qui eos tempore necessitatis et angustiae liberare non poterunt, qui dati sunt in furore, et auferentur in indignatione: non quod Dominus tales eos voluerit habere reges: alioquin non auferret quos sponte dederat, sed quod dimiserit eos voluntatibus suis: ut comedentes et incrassatis carnibus, nausearent, et evomerent per nares suas, et odisse inciperent eos, quos tanto studio sequebantur. Colligata est iniquitas Ephraim: absconditum peccatum ejus: dolores parturientis venient ei, ipse filius non sapiens: nunc enim non stabit in contritione ongregatio iniquitatis Ephraim: ab
Abbreviated transcription (Latin):
ille contra diceret. respondebas. Ne¬
qua quã sed rex erit nobis. & erimus
etiã nos sic̃ & om̃es gentes. & iudi¬
cabit nos rex nr̃. & egrediet᷑ ante
nos & pugnabit pro nobis. De quo
ergo tibi promiseras qđ tua bel¬
la bellaret : nẽ in necessitate sub-¬
ueniat. & uniũsas urbes tuas liberet
de seruitute. Ubi sunt iudices tui.
ubi reges. Tu enĩ dixisti. da mͥ
regẽ & principes. Itaq dedi tͥ saulẽ
regẽ in furore meo. in tantũ ut
in dieb messis pluuiã de monstrarẽ
contra naturã iudee prouintie.
Et abstuli inquit in indignatione
mea regẽ uidelicet sedechiã. ut quẽ
cũ furore dederã tollerẽ cũ indigna¬
tione. Alii arbitrant᷑ datũ in furore
regẽ hieroboã filiũ nabath: & ablatũ
in indignatione osee ultimũ regem
decẽ tribuum. Hoc qđ exposuimus
referunt. Co inquit in tẽpore quo
dicebas da mͥ regem & principes: &¬
ego tibi respondebã ꝑ samuhelem

Expanded text:
ille contradiceret, respondebas: neille contradiceret, respondebas: nequaquam, sed rex erit nobis, et erimus etiam nos sicut et gentes omnes, et judicabit nos rex noster, et egredietur ante nos, et pugnabit pro nobis. De quo ergo tibi promiseras, quod tua bella bellaret, nunc in necessitate subveniat, et universas urbes tuas liberet de servitute. Ubi sunt judices tui? ubi reges? 150 Tu enim dixisti: Da mihi regem et principes: itaque dedi tibi Saulem regem in furore meo; intantum ut in diebus messis pluviam demonstrarem contra naturam Judaeae provinciae. Et abstuli, inquit, in indignatione mea regem, videlicet Sedeciam: ut quem cum furore dederam, tollerem cum indignatione. Alii arbitrantur datum in furore regem Jeroboam filium Nabath, et ablatum in indignatione Osee ultimum regem decem tribuum. Hoc quod exposuimus, referunt. Eo, inquit, tempore quo dicebas: da mihi regem et principes; ego tibi respondebam per Samuelem,
Abbreviated transcription (Latin):
finxert̃ & secuti st̃ deos alienos.
erditio tua isrł . tantũ modo in me
bib tuis. & iudices tui de quib dixisti.
da mͥ regẽ & principes. Dabo tibi
regẽ in furore meo. & auferã in
orruptioni tuę isrł quis auxiliabi¬
Atur. Ubi ẽ rex tuus: Stet &
saluũ te faciat in cunctis urbib
tuis. Iudicet te de quo dixisti. da
in furore meo.
ro eo qđ lxx int̾ pretati st̃ habui.
om̃es abstuli transtulert̃. Infelix isrł
& dignus maledictione ꝑpetua. qui
in tantũ ĩpietatis descendit ꝓfundũ.
ut solius dĩ saluet᷑ miscđia. Potest
aut̃ in hebreo & hoc sensu legi. Dispe¬
reas isrł: quia nichil tibi reliquũ ẽ.
nisi ut mea solũ clem̃tia conserueris.
Corruptioni tue isrł qͥs auxiliabit᷑.
id ẽ captiuitati tue & ultime seruitu-¬
ti quis facere poterit auxiliũ eorũ
qͦs tibi presules estimasti: Ubi ẽ rex
tuus de quo dicebas ad samuhel. c̃¬
stitue suꝑ nos regẽ ut iudicet nos.
sicut & gentes habent cętere : Cũq

Expanded text:
et secuti sunt deos alienos. Perditio tua, Israel, tantummodo in me bibus tuis; et judices tui, de quibus dixisti: Da mihi regem et principes: dabo tibi regem in furore meo, et auferam in orruptioni tuae, Israel, quis auxiliabitur? ubi est rex tuus iste? et salvum te faciat in cunctis urbibus tuis: judicet te de quo dixisti: Da in furore meo. Pro eo quod LXX interpretati sunt habui, omnes abstuli transtulerunt. Infelix Israel et dignus maledictione perpetua, qui in tantum impietatis descendit profundum, ut solius Dei salvetur misericordia. Potest autem in Hebraeo et hoc sensu legi: Dispereas, Israel, quia nihil tibi reliquum est nisi ut mea solum clementia conserveris. Corruptioni tuae, Israel, quis auxiliabitur? id est, captivitati tuae et ultimae servituti quis ferre poterit auxilium eorum, quos tibi praesules aestimasti? Ubi est rex tuus, de quo dicebas ad Samuel: Constitue super nos regem, ut judicet nos: sicut et gentes habent caeterae . Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
saltib. Et hec dicit se esse uertendũ
quando ierint ad assirios. ne cũ ibi
dini assignent miserias suas.
imulq consideremꝰ qđ qui in euan¬
gelio credentib loquit᷑. uenite ad
me om̃es qui laboratis & onerati estis
& ego reficiã uos. iugũ enĩ meũ suaue
ẽ & onus meũ leue. nẽ ꝑ propħam in¬
credulis & nolentib agere penitentiã
panter. pardus: ursa & leo efficit᷑.
am in medorũ urbib siue montib
collocati st̃: sed etiã hereticis qui

Expanded text:
aec omnia dicit se esse vertendum, quando ierint ad Assyrios: ne cum ibi dini assignent miserias suas. Simulque consideremus, quod qui in Evangelio credentibus loquitur: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos: jugum enim meum suave est et onus meum leve , nunc per prophetam incredulis, et nolentibus agere poenitentiam, panther, pardus, ursa et leo efficitur:am in Medorum urbibus sive montibus collocati sunt: sed etiam haereticis; qui
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretati sumus ero mors tua o
mors. ero morsus tuus inferne. lxx
transtulert̃ ubi ẽ causa tua mors.
ubi ẽ stimulus tuus inferne. Pro quo
apłs posuit. Absorta ẽ mors in con¬
tentione. Ubi ẽ mors contentio tua:
Ubi ẽ mors stimulus tuus: Et expo-¬
nens uirtutẽ testimonii intulit. Acu¬
leus autẽ mortis peccatũ. uirtꝰ uͦ¬

Expanded text:
 Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne, LXX, transtulerunt: Ubi est causa tua, o mors? ubi est stimulus tuus, inferne? Pro quo Apostolus posuit: Absorpta est mors in contentione; ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Et exponens virtutem testimonii intulit: Aculeus autem mortis peccatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Itaq qđ ille in resurrectio¬
ne int̾pretatus ͤ dñ i. nos alit̃ int̾ pre¬
tari nec possumus nec audemus:
Potest mors & infernꝰ & diabolus
accipi. qui xp̃i morte iugulatꝰ est.:
De quo & in isaia loquit᷑ Deuorauit
mors inualescens. Et postea sequit᷑
Abstulit dñs omnẽ lacrimã ab om̃i
facie. Duos aut̃ fr̃es int̾ se morte
diuisos iuxta historiã illius tẽporis
quidã israelem & iudã intelligunt.
ut qđ tc̃ figurabat᷑ in parte. nẽ
sentiatur in toto: & cũ om̃i huma¬
no genere isrł & iudas liberandus
sit & redimendus. In eo loco ubi
lxx transtulert̃. ubi ẽ causa tua.
& nos diximus ero mors tua. sim¬
macus int̾pretatꝰ ẽ ero plaga tua.
quinta editio & aquila ubi sunt
sermones tui. qđ hebraice scribitur
dabarac le gentes dabar. hoc est
ũbũ ꝓ dẽber qđ int̾ pretat᷑ mors iuxta
illud qđ in isaia legimus. Mortem
misit dñs in iacob: & uenit in isrł
hoc ẽ deber. Pro quo nos inter preta¬

Expanded text:
m. Itaque quod ille in resurrectionem interpretatus est Domini, nos aliter interpretari nec possumus, nec audemus. Potest mors, et infernus et diabolus accipi, qui Christi morte jugulatus est, de quo et Isaias loquitur: Devoravit mors invalescens . Et postea sequitur: Abstulit Dominus omnem lacrymam ab omni facie. Duos autem fratres inter se morte divisos, juxta historiam illius temporis, quidam Israel et Judam intelligunt: ut quod tunc figurabatur in parte, nunc sentiatur in toto, et cum omni humano genere Israel et Judas liberandus sit et redimendus. In eo loco, in quo LXX transtulerunt, ubi est causa tua? et nos diximus, ero mors tua: Symmachus interpretatus est, ero plaga tua: Quinta editio et Aquila: ubi sunt sermones tui? quod Hebraice scribitur DABARACH  : legentes DABAR, hoc est, verbum, pro DEBER, quod interpretatur mors: juxta illud quod in Isaia legimus: Mortem misit Dominus in Jacob, et venit in Israel , hoc est, deber, pro quo nos interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
e manu inferni liberabo eos. de
morte redimã illos. Ubi ẽ causa tua
mors : Ubi ẽ aculeus tuus inferne.
Consolatio abscondita ẽ ab oculis
meis. quia ipse int̾ fr̃es diuidit.¬

Expanded text:
e manu inferni liberabo eos, de morte redimam illos: ubi est causa tua, mors? ubi est aculeus tuus, inferne? consolatio abscondita est ab oculis meis: quia ipse inter fratres dividet
Abbreviated transcription (Latin):
ro ꝓ seruitute qua seruiuit mihi aduer¬
sus eã. eo qđ aggerẽ ad capiendã tirum
quȩ prius fuit insula illius conpor tartͭ exer¬
citus. Quod & alexandrũ macedonem
fecisse narrat historia. ut ex oppido pene¬
insulã facer&. quã greci uocant xuoro

Expanded text:
ro servitute, qua servivit mihi adversum eam : eo quod aggerem ad capiendam Tyrum, quae fuit prius insula, illius comportarit exercitus. Quod et Alexandrum Macedonem fecisse narrat historia, ut ex insula peninsulam faceret, quam Graeci vocant
Abbreviated transcription (Latin):
impietatib tiri & suꝑ quatuor non
aduersabor eũ. ꝓ eo qđ concluserint
captiuitatẽ salomonis in idumea. & ñ
sint recordati testamenti frm̃. & emit¬
tã ignem super muros tiri. & deuora¬
bit fundamenta eius.
asdem tres & quatuor impietates siue
scelera quȩ imputauerat damasco. ga¬
zȩ & azoto & ascaloni & accaroni. &
reliquis urbib philistum. etiã tiro
ingerit & exprobrat quare conclu-
copulatos. eoqđ hẏram pͥnceps tiri cum
dauid atq salomone habuerit amicitias.
in tantũ ut & ille in edificationẽ tẽpli
atq palatii ligna cedrina ratib ioppen
usq ꝑducer&. & hi frumentũ & oleũ
tiriis largirentur. & uiginti urbes
in basan ens dono darent. Quas ille qͥa
gramine plenȩ erant suscipere noluit.
sgnẽ gͥ in muros eius missurũ ẽẽ sedicit.
& deuoraturũ edes uł fundamenta il¬
lius. Qđ hiezechiel ꝓpħa inuisione tẏri.
nabugodonosor regẽ chaldeoꝵ fecisse
cõmemorat ubi ait. Circũdabit te mu¬

Expanded text:
impietatibus Tyri et super quatuor non aversabor eam, pro eo quod concluserunt captivitatem Salomonis in Idumaea, et non sunt recordati testamenti fratrum. Et emittam ignem super muros Tyri, et devorabit fundamenta ejus. Easdem tres et quatuor impietatis sive scelera quae imputaverat Damasco, Gazae, et Azoto, et Ascaloni, et Accaroni, et reliquis urbibus Philistiim, etiam Tyro ingerit, et exprobrat quare conclusecopulatos, eo quod Hiram princeps Tyri cum David et Salomone habuerit amicitias, intantum ut et ille in aedificationem Templi atque palatii, ligna cedrina ratibus Joppen usque perduceret: et hi frumentum et oleum Tyriis largirentur, et viginti urbes in Basan ei  Al. eis dono darent: quas ille quia graminis plenae erant, suscipere noluit . Ignem igitur in muros ejus se missurum esse dicit, et devoraturum aedes vel fundamenta ejus, quod Ezechiel propheta in visione Tyri, Nabuchodonosor regem Chaldaeorum fecisse commemorat, ubi ait: Circumdabit te mu
Abbreviated transcription (Latin):
quias philistiim. uł geth ciuitatẽ in qua
torcular diaboli ẽ.uł om̃s reliquos phili¬
stiim qͥ appellantur cadentes poculo. Cũ
enĩ in ebriati fuerint corruent. & in
suo uomiru uolutabuntur.
ȩc dicit dñs. Suꝑ trib scelerib tiri
& suꝑ quatuor non conuertã eũ. eo quod
concluserit᷑ captiuitatẽ ꝑfectã in idumea.

Expanded text:
quias Philistiim, vel Geth civitatem, in qua torcular diaboli est, vel omnes reliquos Philistiim, qui interpretantur cadentes poculo. Cum enim inebriati fuerint, corruent, et in suo vomitu volutabuntur. Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Tyri, et super quatuor non convertam eum, eo quod concluserint cap
Abbreviated transcription (Latin):
tantꝰ dolor in occisa uocore. quantꝰ in
filiis trucidatis. Maritꝰ enĩ libentius
hab&e uxorẽ int̾fici quã pollui. Nec hoc
sufficit ad iniuriã. nisi & terra ipsius
funiculo ab hostib diuidat᷑. & nouos
cultores recipiat. ipse quoq amasias
quã moriat᷑ in terra sua. sed ductꝰ in

Expanded text:
tantus dolor in uxore occisa, quantus in tantus dolor in uxore occisa, quantus in filiis trucidatis. Maritus enim libentius audit uxorem interfici, quam pollui. Nec hoc sufficit ad injuriam, nisi et terra ipsius funiculo ab hostibus dividatur, et novos cultores recipiat. Ipse quoque Amasiasquam morietur in terra sua, sed ductus in
Abbreviated transcription (Latin):
contra te dñs cõminet᷑. Pro domo idoli.
in hebraico scriptũ hab& bethisa ac
id. ẽ domꝰ risus. Isa ac enĩ interp̾tat᷑¬
risus. Qđ lax transtulert̃ domũ ia¬
cob. nom̃ ꝓ altero nomine & ñ rem
intelligentes. Rursũ ubi nos posuimꝰ.
& ñ stillabis. simmachus int̾pretatꝰ
ẽ. ñ increpabis. Stillare autẽ ꝓpħas
idioma scripturarũ ẽ qđ ñ dĩ totã si¬
mul inferant irã. sed paruas stillas
cõminatione denuntient. Quia gͦ dixi¬
stimͥ ñ ꝓphetabis. uocor tua in ciuitate
fornicabit᷑. Qđ melius interp̾tatꝰ est
simmachus pornei tesetaĩ. ñ qͦ ipsa for
nicet᷑. sed quo passiuo genere ab aliis
constuprata sustineatꝰ fornicationem.
Grandis autẽ dolor in credibilisq igno¬
minia quando maritꝰ in media ciuitate
p̃sentib cunctis uxoris iniuriã ꝓhibere
cadent. Non ẽ tantꝰ dolor in filia con¬
stuprata quantꝰ in uxxore polluta. nec

Expanded text:
contra te Dominus comminetur. Pro domo idoli, contra te Dominus comminetur. Pro domo idoli, in Hebraico scriptum est BETH ISAAC  , id est, domus risus Isaac enim risus interpretatur, quod LXX transtulerunt, domum Jacob, nomen pro altero nomine, et non rem intelligentes. Rursum ubi nos posuimus, Et non stillabis: Symmachus interpretatus est, non increpabis. Stillare autem prophetas, idioma Scripturarum est: quod non totam Dei simul inferant iram, sed parvas stillas commihatione denuntient. Quia ergo dixisti mihi, non prophetabis, uxor tua in civitate fornicabitur, quod melius interpretatus est Symmachunicetur, sed quod passivo genere, ab aliis constuprata 335 sustineat fornicationem. Grandis autem dolor, incredibilisque ignominia, quando maritus in media civitate, praesentibus cunetis, uxoris injuriam prohibere cadent. Non est tantus dolor in filia constuprata; quantus in uxore polluta, nec
Abbreviated transcription (Latin):
corib dño agnũ uł hedũ. & ouẽ siue caprã.
Porro hoc qđ ait uellicans sicamina qđ
aqͥla int̾pretatꝰ ẽ scrutans sicomoros. sẏmachus habens sico-¬
moroᷤ quidã ita edisserunt ut sicamina uelint
appellare genus arboꝵ. quȩ palestinę
nascunt᷑ in cãpestrib & agrestes affert̃
ficus. quȩ si ñ uellicent᷑. amarissimas cari¬
culas faciunt. & a culicib corrũpuntur.
Nob̾ autẽ qͥa solitudo in qua morabatur
amos nullã huiusceenodi gignit arborẽ.
magis uidet᷑ rubos dicere qͥ afferunt
mora. & pastoꝵ famẽ ac penuriã conso¬
lant᷑. Ut cũq uoluerit lector acciꝑe.
hoc dicendũ ẽ qđ humilẽ pastorẽ &
rusticũ assũpserit dñs & miserit ad
populũ suũ isrł. & preceperit ei ut
egrediens de terra sua samariã ꝑger&.
& ibi quȩ uentura sunt ꝓphetar&. Ca
igit᷑ dño inqͥt iubente ut loquar tu
amasia dicis mͥ. noli ꝓphetare suꝑ isrł.
& ñ stillabis suꝑ domũ idoli. audi quȩ

Expanded text:
 sive capram . Porro hoc quod ait, vellicans sycamina, quod Aquila interpretatus est, scrutans sycomoros, et Symmachus, habens sycomoros, quidam ita edisserunt, ut sycamina velint appellari genus arborum, quae Palaestinae nascuntur in campestribus, et agrestes afferunt ficus, quae si non vellicentur, amarissimas cariculas faciunt, et a culicibus corrumpuntur. Nobis autem quia solitudo in qua morabatur Amos, nullam hujuscemodi gignit arborem magis videtur rubos dicere, qui afferunt mora, ac pastorum famem et penuriam consolantur. Utcumque voluerit lector accipere, hoc dicendum est, quod humilem pastorem et rusticum assumpserit Dominus, et miserit ad populum suum Israel, et praeceperit ei, ut egrediens de terra sua, Samariam pergeret: et ibi quae ventura sunt prophetaret. Quia igitur Domino, inquit, jubente ut loquar, tu Amasia dicis mihi: Noli prophetare super Israel, et non stillabis super domum idoli: audi quae
Abbreviated transcription (Latin):
diximus. Cum autem fuerint in chaldea
absq templo & absque altari: non liba-¬
bunt dño uinum sed demonib. & non pla-¬
cebunt ei qui libant diis alienis: & qui in
captiuitate retinent᷑ atq in assyriis idolo¬
tita comedunt. & quasi panis lugentiũ
sunt. Non ẽ enim licitum de sacrificus
comedere lugentẽ. & si comederit.
immundum fi& quod oblatum ẽ. Lugen

Expanded text:
diximus. Cum autem fuerint in Chaldaea diximus. Cum autem fuerint in Chaldaea absque templo et absque altari, non libabunt Domino vinum, sed daemonibus, et non placebunt ei, qui libant diis alienis, et qui in captivitate retinentur atque in Assyriis idolothyta comedunt, et quasi panes lugentium sunt. Non est enim licitum de sacrificiis comedere lugentium, et si comederit, immundum fiet quod licite oblatum est. Lugen
Abbreviated transcription (Latin):
est ephram in egẏptũ. & in assyriis pol¬
lutũ comedit. Hon libabunt dño uinũ.
nec placebunt ei sacrificia eorũ. quasi
panis lugentium: Omnes qui comedunt
on habitauerunt in terra dñilxx.¬
dnĩ. Habitauit ephraim in egipto.
& in assyrus immundum comedit. Non
libauerunt dño uinum. nec placuerunt
ei sacrificia eorũ : quia panis luctus eis.
Omes qui manducauerunt ea contami¬
nabuntur. quia panes animarũ eorũ
non intrabunt in domũ dñi. Non
solũ area & torcular non pauit eos.
& uinũ mentitũ est in terra isrł.
quando ꝑ trienniũ & menses sex cunc.¬
ta perient: sed & ipsi habitatores re-¬
redent de terra dñi & ducent᷑ in
terrã alienã. ne habit᷑ant in terra
sc̃a quã suis fornicationib pollue¬
runt. Reuersus est inquit ephraim
in egiptũ. & in assẏriis pollutum come¬
dit. De hoc loco quidam supra addide-¬
runt. & in assirus pollutum comedit.
quod in hebraico non habetur. de quo iã

Expanded text:
est Ephraim in Aegyptum, et in Assyriis polest Ephraim in Aegyptum, et in Assyriis pollutum comednec placebunt ei sacrificia eorum, quasi panis lugentium; omnes, qui comedent on habitaverunt in terra Domini, habitavit Ephraim in Aegypto, et in Assyriis immundum comedit: non libaverunt Domino vinum, nec placuerunt ei sacrificia eorum: quasi panis luctus ejus: omnes qui manducaverint ea, contaminabuntur; quia panes animarum eorum non intrabunt in domum Domini. Non solum area, et torcular non pavit eos, et vinum mentitum est in terra Israel, quando per triennium, et menses sex cuncta perierunt, sed et ipsi habitatores recedent de terra Domini, et ducentur in terram alienam, ne habitent in terra sancta quam suis fornicationibus polluerunt. Reversus est, inquit, Ephraim in Aegyptum, et in Assyriis pollutum comedit. De hoc loco quidam supra addiderunt: et in Assyriis pollutum comedit, quod in Hebraico non habetur, de quo jam
Abbreviated transcription (Latin):
non facient: Et mentiet᷑ eis torcular.
siue negabit uinum suum. quo se inebri¬
andos putabant. Legimus sub achab
rege isrł & helia propheta famem gra-¬
uissimam fuisse in samaria. ita ut ma-¬
tres filiorum suorum cadauerib uesce-¬
rentur. Co tpr̃e iuxta litteram area
& torcular non pauit eos. & uinum men¬
titum est eis: & in egestate tabuerunt.
icitur & ad hereticos ne exultent atq
letentur. & putent se ceterarum similes
nationũ. Illi enim non crediderunt in
dm̃. isti uero sub nomine dĩ idola colunt.
& fornicant᷑ a dõ suo. & plures sibi areas
& torcularia infinita multiplicant.¬
& comedunt triticum. de quo efficit᷑
panis luctus. & bibunt uinum sodomo¬
rũ quod cum aspidum felle calcatum. ẽ.¬
Et quia sibi plura torcularia & multas
areas prepararunt: idcirco de uera &
una area & de torculari quod cal cauit
quodcumq se habere putauerint. men¬
dacio deprauabitur
un habitabunt in t̾ra dni. Reuersus

Expanded text:
non facient, et mentietur eis torcular, non facient, et mentietur eis torcular, sive negabit vinum suum, quo se inebriandos putabant. Legimus sud Acab rege Israel, et Elia propheta, famem gravissimam fuisse in Samaria: ita ut matres filiorum suorum cadaveribus vescerentur . Eo tempore, juxta litteram, area et torcular non pavit eos, et vinum mentitum est eis, et in egestate tabuerunt. Dicitur et ad haereticos, ne exsultent atque laetentur, et putent se caeterarum similes nationum. Illae enim 92 non crediderunt in Deum; isti vero sub nomine Dei idola colunt, et fornicantur a Deo suo: et plures sibi areas, et torcularia infinita multiplicant, et comedunt triticum, de quo efficitur panis luctus, et bibunt vinum Sodomorum, quod cum aspidum felle calcatur. Et quia sibi plura torcularia, et multas areas praepararunt: idcirco de vera et de una area, et de torculari quod calcavit Dquodcumque se habere putaverint, mendacio depravabitur. Non habitabunt in terra Domini. reversus
Abbreviated transcription (Latin):
puli. quia fornicatus es a dõ tuo. Ni¬
lexisti mercedes suꝑ om̃es areas tritici.¬
Et area & torcular non pascet eos. et
uinum mentietur eis.
oli gaudere isrł. & noli letari sicut
populi. quia fornicatus es a dõ tuo: di¬
lexisti munera suꝑ omẽm aream tͥtici.
Area & toreular non cognouit eos. &
uinum mentitum est illis.
UI a dõ recesserunt: cum in profun¬
dum uenerint peccatorum & despe
idola. ex multis gentib unam gentem se
ẽẽ dicit. gaudens & gratulans quod a
di notitia recesserit & sit gensmixta
cum ceteris : & propterea nunc corripit
eos & dicit. Ne gaudeas. ne leteris. nec
putes talem te ut sunt cetere nationes
Aliter enim nesciens dm̃. aliter punit᷑
recedens a dõ: quia seruus qui scit uolun¬
tatem dñi sui & non facit eam. uapu¬
labit multũ. Mercedem fornicationis
tue areas multas & torcularia reputasti.
ut rerum om̃ium abundantia fruereris.
Ideo area & torcular. triticũ uinumq

Expanded text:
puli: quia fornicatus es a Deo tuo: dipuli: quia fornicatus es a Deo tuo: dilexisti mercedem super omnes areas tritici. Area et torcular non pascet eos, et vinum mentietur eis. LXX: Noli gaudere, Israel, et noli laetari sicut populi: quia fornicatus es a Deo tuo: dilexisti munera super omnem aream tritici. Area et torcular non cognovit eos, et vinum mentitum est illis. Qui a Deo recesserunt, cum in profundum venerint peccatorum, et despidola, ex multis gentibus unam gentem esse se dicit: gaudens et gratulans quod a Dei notitia recesserit, et sit gens mixta cum caeteris, et propterea nunc corripit eos, et dicit: Ne gaudeas, ne laeteris, nec putes te talem esse, ut sunt caeterae nationes. Aliter enim nesciens Deum, aliter punitur recedens a Deo, quia servus qui scit voluntatem domini sui, et non facit eam, vapulabit multum . Mercedem fornicationis tuae areas multas et torcularia reputasti, ut rerum omnium abundantia fruereris: ideo area et torcular, triticum vinumque
Abbreviated transcription (Latin):
inmodũ turriũ ȩdificatas domb̃s. et
fundam̃ta male posita subuersurum.
ne possint sacrilega contra dm̃ de¬
lubra construere. Quidã urbes a
uida munitas in bonã partẽ accipi¬
unt : & illud quod huic sensui con¬
trariũ uidebat᷑. immittã igne̾ in
ciuitates eiꝰ & deuorabit ędes illiꝰ. ita
interp̾tari nituntur. ut post quã
uenerit qđ ꝑfectũ est. id quod er
parte est destruatur. Qđ iuxta
laex interp̃tes legimꝰ. & assyriis un¬
munda comederunt. in hebraico
ñ habet᷑ : & id circo obelo p̾notan¬
dum est. Possumꝰ autẽ dicere. quoo
desiderantes aegyptum israhelitȩ capti
ab assyrus ibi immunda comederunt.
iuxta hierechiel qui eos inchaldea idolo¬
tita comedisse describit. & in tantum
idolorum polluta sordib. ut humano
stercori comparentur. Heretici quoq
quorum principes sunt assirii de quib
crebro diximus comedunt apud eos im.¬
munda. dum illorũ sordib inquinant᷑.
oli letari isrł: noli exultare sicut po¬

Expanded text:
in modum turrium aedificatas domos: et fundamenta male posita subversurum, ne possint sacrilega contra Deum delubra construere. Quidam urbes a Juda munitas in bonam partem accipiunt, et illud quod huic sensui contrarium videbatur: immittam ignem in civitates ejus, et devorabit aedes illius, ita temperare nituntur, ut postquam venerit quod perfectum est, id quod ex parte est, destruatur. Quod juxta LXX interpretes legimus, ÷ et in Assyriis immunda comederunt, in Hebraico non habetur, et idcirco obelo praenotandum est. Possumus autem 91 dicere, quod desiderantes Aegyptum Israelitae, capti ab Assyriis, ibi immunda comederint, juxta Ezechielem, qui eos in Chaldaea idolothyta comedisse describit : et in tantum idolorum polluta sordibus, ut humano stercori comparentur. Haeretici quoque, quorum principes sunt Assyrii de quibus crebro diximus, comedunt apud eos immunda, dum illorum sordibus inquinantur. Noli laetari, Israel: noli exsultare sicut po
Abbreviated transcription (Latin):
qui mittebat ad gentes: sic & hȩc mala
a dño ceciderunt & uenerunt ad por¬
tas ierłm. quȩ antequã caderent non
erant mala. sed qͥa a dño corruerunt
idcirco facta sunt mala. Ꝙ ut sciamus
maloꝵ insidias. uenerunt inquit ad
portas ierłm. Quȩ quia firmȩ sunt &
adamantinȩ. & claudunt᷑ ab apłis qͥb¬
ierłm cõmissȩ sunt claues: ante eas uer¬
sant᷑ inimici. & quos exire conspexerint
cũ habit& in abundantia. sed semper
intrinsecus man&: nec egredit᷑ portas
eiꝰ: quas qͥ egressus fuerit occidit᷑. Occi¬
dit̾ autẽ ab his qui se eleuant in geth.
& habitant in bachim: & edificant do¬
mũ in derisũ. Ueniq mala quȩ descende¬
runt a dño ad portas ierłm. strepitũ
tantũ habent curruũ. & equoꝵ tumul¬
tũ. confusũq sonitũ ꝓ forib ierłm: ut

Expanded text:
 mittebatur ad gentes: sic et haec mala quae a Domino ceciderunt, et venerunt ad portas Jerusalem, antequam caderent non erant mala; sed quia a Domino corruerunt, idcirco facta sunt mala. Et ut sciamus malorum insidias: venerunt, inquit, ad portas Jerusalem, quae quia firmae sunt, et adamantinae, clauduntur ab aposes commissae sunt: ante eas versantur inimici, 446 et quos exire conspexerint, cum habitet in abundantia; sed semper intrinsecus manet, nec egreditur portas ejus, quas qui egressus fuerit occiditur: occiditur autem ab his qui se elevant in Geth, et habitant in Bachim, et aedificant domum in derisum. Denique mala quae descenderunt a Domino ad portas Jerusalem, strepitum tantum habent curruum et equorum tumultum, confusumque sonitum pro foribus Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ matrẽ reuerti uoluerint. Porro qđ̵
infert᷑. qͥa descenderunt mala a dño suꝑ
portas ierlm̃. & martionitȩ ac manichei
utunt᷑ hoc scripto. eoqđ legis ds̃ maloꝵ
sit conditor. sic dicamꝰ mala a dño descen¬
disse. quomͦ & saluator loquit᷑ in euangłõ.
Uidebã satanã quasi fulgur de celo ca-¬
dentẽ. Quomͦ enĩ ibi cecidit de celo lucifer

Expanded text:
orro quod infertur: Quia descenderunt mala a Domino super portas Jerusalem: et Marcionitae ac Manichaei utuntur hoc scripto, eo quod Legis Deus malorum sit conditor. Sic dicamus mala a Domino descendisse, quomodo et Salvator loquitur in Evangelio: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Quomodo enim ibi
Abbreviated transcription (Latin):
NaytoNi: id est & illusores dominabun¬
tur eorũ. Pro quo in hebreo scriptũ
est : & cãdesim dominabuntur eoꝵ.
qđ nos in effeminatos uertimus.

Expanded text:
nte, Et illusores dominabuntur eorum, pro quo in Hebraeo scriptum est: Et CADESIM dominabuntur eorum, quod nos in effeminatos vertimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tabernacula. & hebreus cũ sex annis
seruierit anno septimo liberatur.
Nouit hoc & secularis philosophia &
rii numeri ostendens potentiã. arden¬
tissimas febres septimo dicit solui
die. Aut si tanta humoris noxu &
epiflegnię fuerit magnitudo. ut

Expanded text:
tabernacula, et Hebraeus, cum sex annis tabernacula, et Hebraeus, cum sex annis servierit, anno septimo liberabitur. Novit et hoc saecularis philosophia, erii numeri ostendens potentiam, ardentissimas febres septimo dicit solvi die: aut si tanta humoris noxii et pituitae fuerit magnitudo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& de qͣ egrediebant᷑ centũ relinquent᷑
in ea decẽ in domo isrł. Laa similit̃.
ausas quib domꝰ isrł corruens non
resurgat & uirgo isrł errans uł ꝓiec¬
ta in terra ñ habeat suscitantẽ red¬
dit sermo diuinꝰ. urbs inquiens de qua
egrediebant᷑ mille relinquent᷑ in ea
centũ. & de qua egrediebant᷑ centum
relinquent᷑ in ea decẽ in domo isrł. ut
ubi quondã fuerat multitudo. propt̃¬
nimiã uastitatẽ uix decima pars rema
neat. & ne omnino herentes litterȩ
sacramenta numeroꝵ relinquamus
intacta. septenariũ numerũ ẽẽ sc̃m
etiã sabbatũ ꝓbat. in quo requieuit
operis seruilis fiat. nisi ea tantũ quę
ad animã ꝑtinent. & ne in eo onera
portemꝰ. Vnde & in solitudine qͥ die
sabbati ligna collegerat quȩ arsura
sunt sententia dni condẽpnat᷑. &
septẽ ebdomades cõplent numerum
sc̃ȩ pente costes. & iubeleus annꝰ remis¬
sionis tubarũq clangentiũ hoc numero
texit᷑. In septimo qͦq mense figuntur

Expanded text:
de qua egrediebantur centum, relinquentur in ea decem in domo Israel. LXX similiter. Causas quibus domus Israel corruens non resurgat, et virgo Israel errans, vel projecta in terram, non habeat suscitantem, reddit sermo divinus: Urbs, inquiens, de qua egrediebantur mille, relinquentur in ea centum: et de qua egrediebantur centum, relinquentur in ea decem in domo Israel: ut ubi quondam fuerat multitudo, proptenimiam vastitatem, vix decima remaneat pars. Et ne omnino haerentes litterae, sacramenta numerorum relinquamus intacta: septenarium numerum esse sanctum, etiam sabbatum probat, in quo requievit operis servilis fiat, nisi ea tantum quae ad animam pertinent: et ne in eo onera portemus . Unde 283 et in solitudine qui die sabbati ligna collegerat, quae arsura sunt, sententia Domini condemnatur, Et septem hebdomades complent numerum sanctae Pentecostes: et Jubilaeus annus remissionis tubarumque clangentium hoc numero texitur. In septimo quoque mense figuntur
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ob leue quoq peccatũ non poterit
suscitari. non qͦ ñ suscitet᷑. sed nequaquã
suscitet᷑ uirgo isrł & nequaquã resurgat
dicimꝰ. ñ qͦ iuxta nouatiũ tollamꝰ spẽ
penitentiȩ. sed qđ timidiores faciamꝰ
eos & idcirco sollicitos qͥ aꝑta ianua
penitentiȩ dũ sperant futura ꝑdunt
presentia. & qui absq uulnere pote¬
rant ꝑmanere. in cauti uulnꝰ accipiunt.
ut postea dolore crucient᷑. Multȩ man-¬
siones sunt apid patrẽ. & stella ab stel¬
la differt in claritate. sic & resurrectio

Expanded text:
. quodque peccatum non poterit suscitari: non quo non suscitetur, sed nequaquam suscitetur virgo Israel, et nequaquam resurgat dicimus, non quo juxta Novatum tollamus spem poenitentiae, sed quo timidiores faciamus eos, et idcirco sollicitos, qui aperta janua poenitentiae, dum sperant futura, perdunt praesentia, et qui absque vulnere poterant permanere, incauti vulnus accipiunt, ut postea dolore crucientur. Multae mansiones sunt apud Patrem meum , et stella a stella differt in claritate: ita et resu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suꝑ eos qui agunt penitentiã. & pe¬
nitentia reddit uulneri sanitatẽ. qͦmͦ¬
iuxta latx dr̃ domꝰ isrł cecidit amplius
ñ resurg&. uirgo isrł errauit in terra
sua non ẽ qui suscitae eã : Qđ sic solui
potest. Postquã domꝰ isrł sua uoluntate
corruerit. nequa quã pristinã recipi&
dignitatẽ. Postquã uirgo isrł errauerit
in terra sua. ultra inuenire ñ poterit
suscitantẽ. Ꝙ consiclera uerboꝵ ꝓpͥetates.
Qui domꝰ ẽ & numeratꝰ in turba. cadere dr̃.

Expanded text:
est super eos qui agunt poenitentiam; et poeest super eos qui agunt poenitentiam; et poenitentia reddit vulneris sanitatem: qinta dicitur, Domus Israel cecidit, amplius non resurget. Virgo Israel erravit in terra sua, non est qui suscitet eam? Quod sic solvi potest: Postquam domus Israel sua voluntate corruerit, nequaquam pristinam recipiet dignitatem: postquam virgo Israel erraverit in terra sua, ultra invenire non poterit suscitantem. Et considera verborum proprietates. Qui 282 domus est, et numeratur in turb
Abbreviated transcription (Latin):
antiquũ restituatur gaudium.
uantũ uͦ ad intelligentiã spũ alẽ. planc¬
tũ suꝑ omnẽ isrł qͥ dm̃ mente cernebat¬
& postea ei seruire desiuit assumit ꝓpħa.
secundũ illud qđ iezechieli precipit᷑. ut
deuor& librũ in quo & intꝰ & foris scrip-¬
tũ erat. lamentatio & carmen & uae.
Intus intellige salomonis canticũ sequens
qui ait introduxit me rex in cubiculũ
suũ. & quadragesimũ quartũ psalmũ
in qͦ scriptũ ẽ om̃is gła filiȩ regis intrin¬
secus. foris autẽ ẽ quicquid in littera le¬
git᷑ & uidetur in cortice. & in medulla
sp̃s ñ tenet᷑. Itaq & iuxta litterã &
iuxta tropologiã in om̃ib prophetarũ
libris scriptꝰ ẽ planctꝰ suꝑ eos qui post
peccata agunt penitentiã. darmen suꝑ
illos qͥ nulla peccatoꝵ sorde maculati
cantico & laude sunt digni. ue suꝑ
eos qͥ ñ agunt penitentiã. sed iuxta du¬
ritiã cordis sui thesaurizant sibi irã
in die irȩ. Sin autẽ ut dixcimꝰ plantꝰ

Expanded text:
tuatur gradum. Quantum vero ad intelligentiam spiritualem: planctum super omnem Israel, qui Deum mente cernebat, et postea ei servire desivit, assumit propheta, secundum illud quod Ezechieli praecipitur , ut devoret librum, in quo et intus et foris scriptum erat lamentatio, et carmen, et vae. Intus intellige Salomonis canticum sequens, qui ait: Introduxit me rex in cubiculum suum . Et quadragesimum quartum psalmum, in quo scriptum est: Omnis gloria filiae regis intrinsecus. Foris autem est quidquid in littera legitur, et videtur in cortice, et in medulla spiritus non tenetur. Itaque et juxta litteram, et juxta tropologiam, in omnibus prophetarum libris scriptus est planctus super eos qui post peccata agunt poenitentiam: Carmen super illos qui nulla peccatorum sorde maculati, cantico et laude sunt digni: Vae super eos qui non agunt poenitentiam; sed juxta duritiam cordis sui thesaurizant sibi iram in die irae. Si autem, ut diximus, planctus