comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
castrum suũ auire suo in extͣneorum
ad pedes regios deuolutisunt. deuotissi¬
ma supplicatione poscentes ut ep̾is pre¬
dictis possessiones suas redd̃et: ut oĩa
finitime ꝯdemꝑnationi. Statim nãq
filia reg̾ henrici que fuerat imꝑatrix
alemannie cui anglia uiram̃to addica¬
ta fuerat uenit in angliam. Quam cũ
rex obsedisset apd̃ arundel: ut ꝑfida ere¬
dens consilia uł qi castrum uidebat in¬
expugnabile: ire ꝑmisit ad bristoiue.
Eodem anno Rogerus p̃dictꝰ ep̃s tam
merore quam senio confectus demarcu¬
it. Stupeant gͥ om̃s lecturi tantã tam
subitam rerũ ꝑmutationẽ. Uiro nãq
p̃fato tot auiuentutis exordio bona
sue uolubilitatis oblitã. Nec aliquib
adũsis in tota uita sua potuit affici: do¬
nec tante miserle cumulus simul con¬
fluens in extremis eum p̃focauit. Nul¬
lus gͥ de felicitatis assiduitate ꝯfidat.
nullus de fortune stabilitade p̃sumat.
nullus in rota uolubil sedem ꝯfixam

Expanded text:
castrum suum a jure suo in extraneorum castrum suum a jure suo in extraneorum ad pedes regios devoluti sunt, devotissima supplicatione poscentes, ut episcopis praedictis possessiones suas redderet, ut omnifinitimae condemnationi. Statim namque filia regis Henrici, quae fuerat imperatrix Alemanniae, cui Anglia juramento dta fuerat, venit in Angliam. Quam cum rex obsedisset apud Arundel vel perfida credens consilia, vel quia castrum videbat inexpugnabile, ire permisit ad Bristow. Eodem anno Rogerus praedictus episcopus tam moerore quam senio confectus demarcuit. Stupeant igitur omnes lecturi tantam tam subitam rerum permutationem. Viro namque praefato tot a juventutis exordio bona suae volubilitatis oblitam; nec aliquibus adversis in tota vita sua potuit affici, donec tantae miseriae cumulus simul confluens in extremis eum praefocavit. Nullus igitur de felicitatis assiduitate confidat. Nullus de fortunae stabilitate praesumat. Nullus in rota volubili sedem confixam
Abbreviated transcription (Latin):
biriensem secum duxit ad castellum
eĩdem qd̃ uocatur diuise. quo ñ erat
splendidiꝰ int̾ fines europe. Angariãs
eum gͥ ieuinii torm̃to ⁊ filii eiꝰ qui can¬
cellarius fuerat regius laqueo collũ
cirtsinectens. ut suspendetur tali mͦ
castellums extorsit. male recordans
bonoꝵ que inintͦitu regni su p̾ om̃ib
aliis ei ꝯgesserat. Talem ei deuotionis
sue retͥbutionem exhibuit. Similiter
cepit sireburnam qd̃ parum diuisis de¬
core cedebat. Accipiensq thesauroᷤ ep̃i
ꝯꝑauit iñ ꝯstantiam sororem reg̃ ludo
uici francoꝵ ad opꝰ eustachũi filii sui.
Rex inde rediens alexandrũ ep̃m ꝙͦ
dux̃ secum adne Wertham. Ibi qͥdem
ꝯstruxerat ep̃s suꝑ flum̃ trente in lo¬
oo amenissimo ũnantissimũ florida
ꝯpositione castellum. Quo cum ueniss.
indix it rex ep̃o ieunium ñ legitimũ as¬
truens fide data eum om̃i cibo cariturũ.
donec ei redd̾etur castellum. Uix gͥ ep̃s

Expanded text:
buriensem secum duxit ad castellum buriensem secum duxit ad castellum ejusdem, quod vocatur Divise quo non erat aliud spendidius intra fines Europae; angarians igitur eum et jejunii tormento et filii ejus, qui cancellarius regis fuerat, laqueo collum circumnectens, ut suspenderetur. Tali modo castellum sibi extorsit male recordans bonorum, quae in introitu regni sui prae omnibus aliis ei congesserat, talem ei devotionis suae retributionem exhibuit. Similiter cepit Sireburnam, quod patrum Divisis decore cedebat; accipiensque thesauros epiavit inde Constantiam sororem Ludovici regis Francorum ad opus Eustachii filii sui. Rex inde rediens Alexandrum episcopuduxit secum ad Newercam. Ibique construxerat episcopus super flumen Trente in loco amoenissimo vernantissimum florida compositione castellum. Quo cum venisset rex, indixit episcopo jejunium non legitimum, astruens fide data eum omni cibo cariturum, donec ei redderetur castellum. Vix igitur e
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatus: ip̃e ⁊ om̃s qui aderant sũ¬
mas deo gr̃as exsoluerunt. Hoc bellũ
aug̾ti m̃se factum ẽ. At in aduentu dñs
ꝯcilium ap̃londoniam albricus eccłie
Romane legatus ⁊ hostiensis ep̾s tenu¬
it. Et ibidem adintente rege stephano
flede cepit obsidione. ꝑrexit aũ post
hec inscotiam. uͥ cum rem marte &
Wlcano ducib ag̾et: rex scotie cum eo
cordari coactus ẽ henricum gͥ filiũ
regis scotoꝵ secum ducens in angliã
cep̃ ludelaue. uͥ idem henricus unco
ferreo equo abstractus pene captꝰ ẽ.
s ip̃e rex eum abhostib splendide retͣ
Ubi res infamia notabił. ⁊ abom̃i ꝯsue¬
tudine remota ꝯparuit. Rex nãq roge¬
rum ep̃m salesbiriensem ⁊alexandrum
lincoliensem ipsiꝰ nepotem cũ pacifice
suscepisset uiolent̃ incuria sua cepit ni¬
chil iusticie recusantes ⁊ iudicium̃ eqͥta¬
tem deuotissime poscentes. Ponens gͥ ibid̾
alexandrum ep̃m in carcere: ep̃m sales¬

Expanded text:
nuntiatus esset, ipse et omnes qui aderant, sumnuntiatus esset, ipse et omnes qui aderant, summas Deo gratias exolverunt. Hoc bellum Augusti mense factum est. In adventu Domini concilium apud Londoniam Albricus ecclesie Romane legatus et Hostiensis episcopus tenuit, et ibidem, adnitente rege Stephanoastellum de Slede cepit obsidione; perrexit autem post haec in Scotiam, ubi cum rem Marte et Vulcano ducibus ageret, rex Scotiae cum eo concordari coactus est. Henricum igitur filium regis Scotorum secum ducens in Angliam obsedit Ludlave, ubi idem Henricus unco ferreo equo abstractus pene captus est; sed ipse rex eum ab hostibus splendide retraubi res infamia notabilis et ab omni consuetudine remota comparuit. Rex namque Rogerum episcopum Salesburiensem, et Alexandrum Lincolniensem ipsius nepotem cum pacifice suscepisset, violenter in curia sua cepit nihil justitiae recusantes, et judicii aequitatem devotissime poscentes. Ponens igitur ibidem Alexandrum episcopum in carcere, episcopum Sales
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is uirtus eoꝵ tanqͣm aranearũ con-¬
dexio demolita ẽ. Quod uidens acies ma¬
xima sootoꝵ que ex alia parte acerri¬
me pugnabat: animo delicuit ⁊ fuge
indulsit. Regał aũ acies ꝙͣ ex plurib
gentib rex dd̃ ꝯstituerat simul h̾uidit:
ceꝑunt pͥmũ sigillatim. pꝰea cat̾uatim
anfuge. rege iam pene solo ꝑsistente.
Quod amici regis uidentes: coegerũt
cum sonipede arrepto t̾ga dare. filius
aũ regis strenussimꝰ ñ attendenᷤ ad
⁊ uurtutiinhians: fugientib reliqͥs
fortissime assilunt aciem hostiũ ⁊ miro
impetu ꝑcussit. Sola nanq acies eius
equis residebat ex anglis uideł ⁊ nor¬
mannis ꝯposita. qui patris familia
ꝯũsabantur. Equitantes aũ in illa ra-¬
tione dui ꝑsist̾e potuerunt ꝯtͣmilites
loricatos pede ꝑsistentes ⁊ immobilit̾
coaceruatos. S: lanceis ꝯfractis ⁊ equis
pharunt. Huiꝰ pugne dux fuit Wills¬
ꝯsul de albemarle. ⁊ will̃mꝰ piꝑellus de

Expanded text:
omnis virtus eorum tanquam aranearum conomnis virtus eorum tanquam aranearum contextio demolita est. Quod videns acies maxima Scotorum, quae ex alia parte acerrime pugnabat, animo deliquit et fugae indulsit. Regalis autem acies, quam ex pluribus gentibus rex David constituerat, simul hoc vidit, coeperunt primum singillatim, postea catervatim aufugere, rege jam pene solo persistente. Quod amici regis videntes, coegerunt eum sonipede arrepto terga dare, filius autem regis strenuissimus non attendens ad et virtuti inhians fugientibus reliquis fortissime assiluit aciem hostium, et miro impetu percussit. Sola namque acies ejus equis residebant ex Anglis videlicet et Normannis composita, qui patris in familia conversabantur. Equitantes autem nulla ratione diu persistere potuerunt contra milites loricatos pede persistentes, et immobiliter coacervatos; sed lanceis confractis et equis pharunt. Huconsul de Albemarle et Willermus Piperellus de
Abbreviated transcription (Latin):
peccicuiueaturas. fede ⁊ horribiliter
destruxert. ⁊ filii cuiꝰ altaria macula¬
uerunt. ⁊ sp̃s scĩ aquo sublimatos insa¬
ropls angloꝵ ⁊ reson auert̃ montes ⁊ col¬
les: am̃ am̃. Exclamauitq simulexci¬
tus scotoꝵ insigne patͥum ⁊ ascendit cla-¬
nior usq in celum: albani. albani. Ex¬
tine̾tus aũ clamor ẽ ictuum ĩmanitate
⁊ horrendo fragore. ꝯͥncipium pugne.
Dum acies loenensiũ qui grãm pͥmiictꝰ
a rege scotoꝵ inuic̃to p̃ripuerant: arm̃¬
tatis missilib ⁊ lanceis longissimis suꝑ
aciem eqͥtum nr̃oꝵ loricatam ꝑcutuĩt:
qͣi muro ferreo offendentes impenetra¬
biles inuenert̃. Uiri aũ sagittarii eqͥti¬
bus ĩmixti obnubilantes eos nimirũ
in crines penetrabant. Lota nãq gens
normannoꝵ ⁊ angloꝵ inuna aciẽ cuc̃
standard globata ꝑsistebant ĩmobiles.
ꝑcusso gͥ sagitta sũmo duce loenens um:
corruit ip̃e ⁊ tota gens eoꝵ in fugã ꝯñsa
ẽ. Offensus nãq d̾s excelsus erat eis. ⁊

Expanded text:
creaturas foede et horribiliter destruxerunt, et Filii cujus altaria maculaverunt, et Spiritus sancti, a quo sublimatos insalus Anglorum, et resonuerunt montes et colles: Amen, amen; exclamavitque simul exercitus Scotorum insigne patrium, et ascendit clamor usque in coelum: Albani, Albani. Exstinctus autem clamor est ictuum immanitate et horrendo fragore. Principium pugnae, dum acies Loenensium, qui gloriam primi ictus a rege Scotorum invito praeripuerant, amentatis missilibus et lanceis longissimis super aciem equitum nostrorum loricatam percutiunt, quasi muro ferreo offendentes, impenetrabiles invenerunt. Viri vero sagittarii equitibus immisti obnubilantes eos nimirum inermes penetrabaat. Tota namque gens Normannorum et Anglorum in una acie circum standard conglobata persistebant immobiles. Percusso igitur sagitta summo duce Loenensium corruit ipse, et tota gens eorum in fugam versa est. Offensus namque Deus excelsus erat in eis, et
Abbreviated transcription (Latin):
anno ⁊ die quo rex henr auus eiꝰ fuit
uiuus ⁊ mortuus. Hugo bigotus
estella sua regi reodidit. M urtuo lu¬
douico pͥmus abbas sc̃i Georgii baucherii
uille: succ̃ ei uictor monachꝰ sc̃i uictoris.
Iogenus aquila uir religiosus ac ti.¬
mens dm̃ monachꝰ cluniacensis fc̾s ẽ
abb̃s scĩ audoeni Rotħ. freherio se de

Expanded text:
anno et die, quo rex Henricus avus ejus fuit anno et die, quo rex Henricus avus ejus fuit vivus et mortuus. Hugo Bigotus castella sua regi reddidit. Mortuo Ludovico primo abbate Sancti Georgii Baucherii ville, successit ei Victor, monachus Sancti Victoris. Rogerius Aquila, vir religiosus ac timens Deum, monachus Cluniacensis, factus est abbas S
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogenitꝰ filiꝰ henr̃ regis angloꝵ ⁊ se¬
pultus ẽ Radingis ad pedes henrici re¬
gis ꝓaui sui. Obiie nichominꝰ ada
cepit castrũ mirebellũ ⁊ chinonẽ lon¬
ga obsidione. lodunũ uͦ ẽ ei redditũ: q̃n
pacificatus ẽ cum eo saufridꝰ fr̃suus
hac conditione int̾posita qd̃ rex daret
ei singłis annis. M̃ .ł. anglice monete.
dia que diu durauerat inter eos m̃se
oct pasche ap̃ barbefluuiũ tͣnsiuit in
angliã. ⁊ malchomꝰ rex scotoꝵ reddidit
ei quicqͥd habebat de dñio suo .i. cruita¬
tem carluith. castrũ puellarũ. baen¬
burc. nouũ castrũ suꝑtẏnam. ⁊ comi¬
tatũ lodonensẽ. Et rex reddidit ei comi¬
tatũ huntendonie. S imilit Will̃s
filiꝰ stepħi regis qui erat comes ciuita
duxerat: reddidit ei peneuesel. ⁊ nor¬
Wyith. ⁊ quicquid tenebat de corona
sua. ⁊ om̃s munitiones ꝓpͥas tam ĩ nor¬
mannia quam in anglia. ⁊ rex fecit
eum hr̃e quicqͥd stepħs ꝑat̃ eiꝰ huit ĩ

Expanded text:
primogenitus filius Henrici regis Anglorum, et sepultus est Radingis ad pedes Henrici regis proavi sui. Obiit nichilominus Adalcepit castrum Mirebellum, et Chinonem longa obsidione. Lobdunum vero est ei redditum, quando pacificatus est cum eo Gaufridus frater suus, hac conditione interposita; quod rex daret ei singulis annis mille libras Anglice monete, dia, que diu duraverat inter eos, mense octavas pasche apud Barbefluvium transivit in Angliam, et Malchomus rex Scotorum reddidit ei, quicquid habebat de dominio suo, id est civitatem Carluith, Castrum puellarum Baenburc, Novum castrum super Tynam, et comitatum Lodonensem. Et rex reddidit ei comitatum Huntedonie. Similiter Guillermus filius Stephani regis, qui erat comes civitatduxerat, reddidit ei Penevesel et Norwith et quicquid tenebat de corona sua, et omnes munitiones proprias tam in Normannia, quam in Anglia; et rex fecit eum habere quicquid Stephanus pater ejus habuit in
Abbreviated transcription (Latin):
prior. fug̾unt gͥ om̃s equites regis ⁊ Wilłs
yprensis a flanoria oriundꝰ. uir exosula¬
ris ⁊ magne ꝓbitatis. Qui cum eẽt bell
ꝑitissimꝰ uidens impossibilitatẽ regi
distulit auxilium suũ in temꝑa meliora.
Rex itaq stephanꝰ cum acie sua pedestri
relictus ẽ in medio hostiũ. Circiuierunt gͥ
undiq aciem regalem ⁊ totam in circui¬
tu expugnabant sicut castellũ solet as¬
uid̾es. in om̃i circuitu regał aciengnẽ
ꝓsilientem ex galearũ ⁊ gladioꝵ colli¬
sione. stridorem horrendũ. clamorẽ t̾ri¬
sicum. resonabant colles. resonabant
nebant. ñ nullos abstratos capiebant.
Nulla eis quies. nulla respiratio daba¬
tur. nͥ in ea parte qua rex fortissimus
stabat: horrentib inimicis inꝯꝑabi¬
lem ictuum eiꝰ immanitatẽ. Qd̾ ubi
comes cestrensis comꝑit reg̾ inuiden
głe: cum om̃i ponde armatoꝵ irrure
ineum. Tunc apparuit uis reg̾ ful¬
minea. bipenni maxima cedens hos.

Expanded text:
prior. Fugiunt igitur omnes equites regis, et Willielmus prior. Fugiunt igitur omnes equites regis, et Willielmus Iprensis a Flandria oriundus vir exconsularis et magnae probitatis. Qui cum esset belli peritissimus, videns impossibilitatem auxiliandi reges, distulit auxilium suum in tempora meliora. Rex itaque Stephanus cum acie sua pedestri relictus est in medio hostium. Circuierunt igitur undique aciem regalem, et totam in circuitu expugnabant, sicut castellum solet asvideres in omni circuitu regalis aciei, ignem prosilientem ex galearum et gladiorum collisione, stridorem horrendum, clamorem terrificum: resonabant colles, resonabant nebant, nonnullos abstractos capiebant. Nulla quies iis, nulla respiratio dabatur, nisi in ea parte, qua rex fortissimus stabat, horrentibus inimicis incomparabilem ictuum ejus immanitatem. Quod ubi comes Cestrensis comperit regis invidens gloriae cum omni pondere armatorum irruit in eum. Tunc apparuit vis regis fulminea bipenni maxima caedens hos,
Abbreviated transcription (Latin):
pedim̃ta sua obtułunt: Equos itaꝙ
eoꝵ ⁊ arma ⁊ipsorũ corpora ditiõi ur̃e
subiecta ꝯspicitis. Extendite gͥ animos
ur̾os ⁊dext̾as in expugnabiles uiribelli¬
cosi ad diripiendũ cũ sũmo tͥpudio qd̃
ip̃e uob̾ obtulit d̾s̃. S iam antequam
orationis seriem t̾minaret: clamor adest
hostiũ. clangor lituoꝵ equoꝵ fremteꝰ:
Acies exheredatoꝵ que p̃ibat ꝑcussit aciẽ
regalemin qua consul alanꝰ ⁊ illed̾ mel¬
lent ⁊hugo consul de estangle.⁊symon
comes ⁊ille de Warenna inerant tanto
impetu qd statim qiͣ in ictu ocłi dissipata
ẽ ⁊ diuisio eoꝵ intria deuenit. Alii nãq
eoꝵ occisi sunt. alii capti. alii aufugert.
Acies cui pͥncipabatur consul de albemar¬
le ⁊ witłs yprensis ꝑcussit walenses. qui
a latere ꝓcedebant ⁊ in fugam coegit. Sed
acies ꝯsulis cestrensis ꝑculit cohortẽ p̃dic̃ti
consislis. ⁊ dissipata ẽ in mom̃to siẽ acies

Expanded text:
pedimenta sua obtulerint? Equos itaque pedimenta sua obtulerint? Equos itaque eorum, arma, et ipsorum corpora ditioni vestrae subjecta conspicitis. Extendite ergo animos vestros: et dextras inexpugnabiles, viri bellicosi, ad diripiendum cum summo tripudio, quod ipse vobis obtulit Deus. Sed jam antequam orationis seriem terminaret, clamor adest hostium, clangor lituorum, equorum fremitus, Acies exheredatorum, que preibat, percussit aciem regalem, in qua consul Alanus et ille de Mellent et Hugo consul de Estangle et Symon comes et ille de Warenna inerant, tanto impetu, quod statim quasi in ictu oculi dissipata est, et divisio eorum in tria devenit. Alii namque eorum occisi sunt, alii capti, alii aufugerAcies cui principabatur consul de Albemarle, et Willielmus Iprensis percussit Walenses, qui a latere praecedebant, et in fugam coegit. Sed acies consulis Cestrensis perculit cohortem praedicti consulis, dissipata est in momento, sicut acies
Abbreviated transcription (Latin):
uirlit̾ cepit: effeminate reliqͥt. In oĩb
quipe gestis sius uifortunate rem agen.
uł inogressib uictus aufugit. uł si raro
uictor extitit. maiora uictis detͥm̃ta
sustinuit. Walẽses aũ quos secũ addux̃
soli uob despectui sint qu mermẽ bel¬
lo p̃ferunt temi̾tate. ⁊ arce ⁊ usu bel¬
li carentes qͣi pecora decurrunt inuena¬
bula. Alii u̾tam ꝓc̾es quã milites tͣns¬
fuge ⁊ girouagi utinam nunĩo plureꝰ
adducerentur.qui qͣnto num̃o plures
tanto effectu det̾iores. Uos gͥ ꝯsules ⁊ ui¬
tates ur̃as numerosas in cacumen
florentissimũ extoluite. ⁊ patrũ imi¬
tatores filiis ur̃is splendorẽ sempiter¬
nioꝵ incentiuũ fiet illis fugiendi.
Iam siqͥdem nec fallor eos aduenisse pe¬
nitet. iam de fuga meditant᷑: si locoꝵ
asꝑitas admittat. Cum gͦ nec illis con¬
flig̾e nec fug̾e sit possibile. quid ali¬
ud eg̾unt nͥ quod uob̃ dei mutu ⁊ se ⁊ im¬

Expanded text:
viriliter incoepit, effeminate reliquit. In omnibus viriliter incoepit, effeminate reliquit. In omnibus quippe gestis suis infortunate rem agens, vel in congressibus victus aufugit, vel si raro victor exstitit, majora victis detrimenta sustinuit. Walenses autem, quos secum adduxit solos, vobis despectui sint, qui inermem bello praeferunt temeritatem, et arte, et usu belli carentes, quasi pecora decurrunt in venabula; alii vero tam proceres quam milites, transfugae et gyrovagi, utinam plures adducerentur, qui quanto numero plures, tanto effectu deteriores. Vos igitur consules, et vitates vestras numerosas in cacumen florentissimum extollite, et patrum imitatores filiis vestris splendorem sempiterniorum incentivum fiet illis fugiendi. Jam siquidem, nec fallor, eos advenisse poenitet; jam de fuga meditantur, si locorum asperitas admittat. Cum ergo nec illis confligere, nec confugere sit possibile; quid aliud egerunt, nisi quod vobis Dei nutu, et se, et im
Abbreviated transcription (Latin):
astamꝰ. Numerꝰ uͦ nob̃ in equitib ñ infe¬
rior. in peditib confertior. Pbitatẽ uͦ tot
suecoꝵ quis uocib exequet: Hirtꝰ autẽ
uite. tanto donatuiũ maiꝰadeo accepti᷑:
quanto fideliꝰ ⁊ ꝯstantius ꝓ rege ur̃o fidi
ꝯtra infidos. legituni ꝯtra ꝑiuros pug¬
nau̾itis. Securi qͥn etiã ⁊ sũma repleti
ꝯfidentia. ꝯtͣ quos bellũ geratis: ppendi-¬
te. Rob̃ti ducis uires note st̃. Ip̃e quidem
de morte multũ minat᷑. parũ oꝑatur.
ore leoninꝰ. corde leporinꝰ. clarus eloq̃n-¬
tia. obscurꝰ inercia. Consul aũ cestren-¬
sis uir audacie irrationabił. ꝓmptꝰ ad
ꝯspirandũ. inꝯstans ad ꝑficiẽndũ. adbel-¬
lum impetuosus. ꝑicłi imꝑuidꝰ. altiora
se machinans. unpossibilib anhelans.
assiouoꝵ paucos adducens aduenarũ
disꝑsam multitudinẽ ꝯgregans. nicħ
ht̃ quo tuneri debeat. Semꝑ enĩ qͥcqͥd

Expanded text:
astamus. Numerus vero nobis in equitibus non infeastamus. Numerus vero nobis in equitibus non inferior, in peditibus confertior. Probitatem vero tot um, quis vocibus exaequet? Virtus autem vite, tanto donativum majus a Deo accepturi, quanto fidelius et constantius pro rege vestro fidi contra infidos, legitimi contra perjuros pugnaveritis. Securi quin etiam et summa repleti confidentia, contra quos bellum geratis perpendite. Roberti ducis vires notae sunt. Ipse quidem de more multum minatur, parum operatur, ore leoninus, corde leporinus, clarus eloquentia, obscurus inertia. Consul autem Cestrensis, vir audaciae irrationabilis, promptus ad conspirandum, inconstans ad perficiendum, ad bellum impetuosus, periculi improvidus, altiora se machinans, impossibilibus anhelans, assiduorum paucos adducens, convenarum dispersam multitudinem congregans; nihil habet quod timeri debeat: semper enim quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
equestres acies ille ꝯparuert. Paucos
enĩ ficti secũ ⁊ factiosi ꝯsules adduxert̾.
Acies aũ regał maxima erat unotantũ
scił ipsiꝰ regis insignita isexillo. Lunc qr
rex stephanꝰ festiua caret uoce. Bald&i¬
tissimo sermo exhortatoriꝰ ad uniu̾sum
cetum inuinctus ẽ. Qui loco stans oĩũ
ocłis in eum erectis iͥ atcentionẽ eorum
modesta taciturnitate stimulauit: sic
exorsus est.
Om̃s qui acieb dispositis oflicturi ft̃:
tria p̃uidisse oporret. Orimũ iusticiã
cause. deinde militũ copiam. postre¬
mo astantiũ ꝓbitatẽ. Iusticiã cause. ne
ꝑicłm anime incurratur. Copiã mili¬
tum: ne hostium numositate compri-¬
matur. ꝓbitatẽ astantiũ. ne numo con-¬
fisa debilib tam̃ innixa subruatur.
Inom̃ib his negotiũ quo tenemur. ex¬
peditum ꝯspicimus. Cause nãq nr̃e ĩticia
ẽ quod regi ea que coram deo uouimꝰ seruã¬
tes. ꝯtra suos in eũ ꝑuiros in ꝑicło morts

Expanded text:
equestres acies comparuerunt. Paucos equestres acies comparuerunt. Paucos enim secum ficti, et factiosi consules adduxerant; acies autem regalis maxima erat, uno tantum scilicet ipsius regis insignita vexillo. Tunc quia rex Stephanus festiva voce carebat, Baldwitissimo sermo exhortatorius ad universum coetum injunctus est. Qui loco stans excelso omnium oculis in eum erectis, ubi attentionem eorum modesta taciturnitate stimulavit, sic exorsus est: Omnes qui aciebus dispositis conflicturi estis, tria praevidisse oportet, primum justitiam causae, deinde militum copiam, postremo astantium probitatem. Justitiam causae, ne periculum animae incurratur; copiam militum, ne hostium numerositate comprimatur; probitatem astantium, ne numero confisa, debilibus tamen innixa subruatur. In his omnibus negotium, quo tenemur, expeditum conspicimus. Causae namque nostrae justitia est, quod regi ea, quae coram Deo novimus servantes, contra suos in eum perjuros in periculo mortis
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ delibuti. homicidiis saginati. om̃s
tandem ꝑiurio ꝯtaminati. Uos gͥ uiri
fortissimi quos magnꝰ rex henricꝰ ere
animos. ⁊ de uirtutib urĩs. immo de
dei iusticia confisi: undictã uob̃ad̾o
oblatam. de facinorosis p̃sumite. &
incelum unamintt̃ dextris. Uix finie
marmis colligentes in hostem splendi¬
de ꝓgrediuntur. Rex interea stephanꝰ
curarũ magnis exestuans fluctib mis¬
sam intanta sollennitate audierat.
Qum auĩ de more cereura rege dignũ
deo offerens manib alexandri ep̃i impo¬
net: ꝯfractus ẽ. hoc fuit regi signum
ꝯtritionis. Cecidie ⁊̃ suꝑ altare pixis
cuicorpꝰ dñ merat abrupto uincło p̃¬
sente ep̃o. hoc fuit regi signũ ruine.
ꝓinde rex strenuissimꝰ egredit᷑. aciesꝙ
cum sũma securitate bello dispoñ. Ip̃e
pedes omnẽ circa se multitudinẽ lorica¬
torũ equis abductis stͥctissime collocaure.
ꝯsules eũ suis in duab acieb equis pug¬
naturos instituit. S ad modũ parue

Expanded text:
nis delibuti, homicidiis saginati, omnes tandem perjurio contaminati. Vos igitur, viri fortissimi, quos magnus Henricus rex erexanimos, et de virtutibus vestris, imo de Dei justitia confisi vindictam vobis a Deo oblatam de facinorosis praesumite, in coelum unanimiter dextris. Vix finierin armis colligentes, in hostem splendide progrediuntur. Rex interea Stephanus curarum magnis exaestuans fluctibus missam in tanta solemnitate audierat. Cum autem de more cereum rege dignum Deo offerens manibus Alexandri episcopi imponeret, confractus est. Hoc fuit regi signum contritionis, cecidit etiam super altare pyxis, cui corpus Domini inerat abrupto vinculo praesente episcopo: hoc fuit regi signum ruinae. Proinde rex strenuissimus egreditur, aciesque cum summa securitate bello disponit. Ipse pedes omnem circa se multitudinem loricatorum equis abductis strictissime collocavit, consules cum suis in duabus aciebus equis pugnaturos instituit; sed admodum parvae illae
Abbreviated transcription (Latin):
Absolutꝰ ẽ ut̾q. Sic gͥ rex d̃i usticia
miserabilit̾ captus. dei miscłia mira¬
bilit̾ lib̾atus ẽ. ⁊ ab angloꝵ ꝓcerib cũ
magno susceptus gaudio.
eptimo anno rex stepħs ꝯstruxit
castrũ ap̃ Wintoniã. Lunc suꝑueni¬
ens multitudo numia hostiũ exinsꝑa¬
to. cum regii milites circuitienibꝰ bel¬
licis incepissent ⁊ ñ potuissent resift̾e
dedit insigne castellum de syreburna.
Codem anno rex obsedit imꝑatͥcẽ apud
oxineford pꝰ festũ scĩ michaeł usq ad
aduentũ dñi. In eo qͥppe t̾mino ñ ꝓcul
glaciatam circũamicta uestib albis
reũb̾atione niuis. & similitudine fal¬
lentib ocłos obsidentiũ. fugit aũ ad
castellum de Walingeford. ⁊ sic oxineford
regi tandem ẽ reddita.
Oc̾tauo anno rex stephanꝰ int̾fuit con¬
nullus honor uł cłicis uł eccłie dei arap¬
torib deferebatur. ⁊ eque capiebant᷑¬
⁊ redimebant᷑ cłic ut laici. tenuit

Expanded text:
Absolutus est uterque. Sic rex Dei justitia Absolutus est uterque. Sic rex Dei justitia miserabiliter captus, Dei misericordia mirabiliter liberatus est, et ab Anglorum proceribus cum magno gaudio susceptus est. ex Anglorum Stephanus construxit castrum apud Wintoniam. Tunc superveniens multitudo nimia hostium ex insperato, cum regii milites circuitionibus bellicis incepissent, et non potuissent resistere, dedit insigne castellum de Siresburna. Eodem anno rex obsedit imperatricem apud Oxineford, post festum sancti Michaelis, usque ad adventum Domini. In eo quippe termino haud glaciatam circumamicta vestibus albis reverberatione nivis et similitudine fallentibus oculos obsidentium; fugit autem ad castellum de Wallingford, et sic Oxineford regi tandem reddita est. Octavo anno rex Stephanus interfuit connullus honor vel clericis vel Ecclesiae Dei a raptoribus deferebatur, et aeque capiebantur et redimebantur clerici, ut laici; tenuit
Abbreviated transcription (Latin):
ta bellis ꝓpauissent. ⁊ oĩum fere corda
se alienauit. Igit᷑ siue subdolorũ instinẽ¬
tu siue dei nutu. immo quicqͥd homines
eg̾int dei nutu. expulsa ẽ a londoñ. Irri¬
tata gͥ muliebri angore. regẽ unctũ dñi
in compedib poni uissit. Post dies aũ
cum auuncło suo rege scotoꝵ ⁊ frẽ suo
Rob̃to uirib coac̾tis. ueniens obsedit
na ⁊ wilłmo yprensi. ⁊ ꝓ uniũsis fere
ꝓcerib anglie. factus ẽ gͥ ex̃citus utͥnq
magnꝰ. Dimicabant cotidie ñ congressi¬
bus aciexũ. s militariũ anfractuum
circuitionib. Non gͥ sic̃ in belli cecitate
illa ꝓhis om̃ib uoluptuosa uideturin
illustriũ splendorib excelsis. Henit
tandem ex̾citus londoniensis ⁊ aucti
num̾ose qui ꝯtͣ imꝑatͥcem ꝯtendebãt
fug̾e eam compulerunt. Capti sũt in
fuga multi. Eaptꝰ ẽ etiã Rob̃tꝰ fr̃ imꝑa.¬
tricis. in cuiꝰ turri rex captuuis erat.
cuiꝰ sola captione rex euad̾e poterat.

Expanded text:
ta belli prosperavisset, et omnium fere corda a ta belli prosperavisset, et omnium fere corda a se alienavit, igitur sive subdolorum instinctu, sive Dei nutu, imo quidquid homines egerint Dei nutu expulsa est a Londonia. Irritata igitur muliebri angore, regem unctum Domini in compedibus poni jussit. Post dies autem cum avunculo rege Scotorum, et fratre suo Roberto viribus coactis veniens obsedit  pro universis fere proceribus Angliae. Factus est igitur exercitus, utrinque magnus. Dimicabant quotidie non congressibus acierum, sed militarium anfractuum circuitionibus. Non igitur sicut in belli caecitate illa pro omnibus his voluptuosa videretur in illustrium splendoribus excelsis. Venit tandem exercitus Londoniensis, et aucti numerose, qui contra imperatricem contendebant, fugere eam compulerunt. Capti sunt in fuga multi. Captus est et Robertus frater imperatricis, in cujus turri rex captivus erat; cujus sola captione rex evadere poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
rem mirabilit̾ agit. donec ⁊ gladiꝰ ꝯfractꝰ ẽ.
Quod uidens wilt̃s dekahaines miles ua¬
lidissimꝰ irruit in regem. ⁊ cũ galea arri¬
piens. uoce magna elamauit. Huc om̃s
huc. regem teneo. Aduolant om̃s ⁊ capi¬
tur rex. Capitur ⁊̃ balduinꝰ qui oratio¬
nem fecerat ꝑsuasoriã multis confossus
uuln̾ib. muttis contritꝰ ictib. uͥ egregie
dis ⁊recipiendis clarus et głosus ꝯpa¬
ruit. Ad huc capto rege pugnabat acies
regalis. nec enĩ circũuenti fug̾e pot̾ant
donec om̃s uł capti uł cesi sunt. Ciuitas
gͦ hostili lege direpta ẽ: ⁊ rex ineam mi¬
rabilit̾ introductus ẽ.
Neigͥ uidicio circa regem ꝑacto ducit᷑
adimꝑatͥcem. ⁊ in turri de bristou capti¬
uus ponitur. Imꝑatrix abom̃i gentean¬
glorum suscipitur in dñam. exceptis
chentensib uͥ regina ⁊ Witl̃s yprensis
tãprius a legato romano Wintoniensi
epͥo.⁊ mox alondoniensib. Erecta ẽ aũ
insuꝑbiam intolerabilẽ. qr suis incer¬

Expanded text:
donec et gladius confractus est. Quod Willielmus videns Dekains, miles validissimus, irruit in regem, et eum galea arripiens voce magna clamavit: Huc omnes, huc! regem teneo. Advolant omnes, et capitur rex. Capitur etiam Baldwinus qui orationem fecerat persuasoriam multis confossus vulneribus, multis contritus ictibus, ubi egregie dis et recipiendis clarus et gloriosus comparuit. Adhuc, capto rege, pugnabat acies regalis; nec enim circumventi fugere poterant, donec omnes vel capti vel caesi sunt. Civitas ergo hostili lege direpta est, et rex in eam miserabiliter introductus est. Dei igitur judicio circa regem peracto ducitur ad imperatricem, et in turri de Bristow captivus ponitur. Imperatrix ab omni gente Anglorum suscipitur in dominam, exceptis Kentensibus, ubi regina, et Willielmus Iprensis est prius a legato Romano Wintoniensi episcopo, et mox a Londoniensibus. Erecta est autem in superbiam intolerabilem, quia suis incer
Abbreviated transcription (Latin):
angloꝵ fortissimus edelfrid collecto gͣn¬
di ex̾citu. ad ciuitatem legionum que
agente angloꝵ legacister. a bͥtonib aũ
rectius kaerlegion appeuatur maxi¬
mã gentis ꝑside stragem dedit. Cũq
bellum acturus uid̾et sac̾dotes eorũ
qui ad exorandum dm̃ ꝓmilite bellum
agente ꝯuenerant. seorsum intutiore lo¬
co ꝯsistere sciscitabatur qui ẽẽnt hiquid¬
ue acturi illo ꝯuenissent. Erant aut̃ pli¬
mi eoꝵ de monast̾io bangornaburg.¬
Hoꝵ gͦ płimi ad memoratã aciem ꝑacto
tͥduano ieuinio cum aliis orandi causa
uen̾ant. habentes defensorẽ nomine
borcinailũ qui eos intentos p̃cib abar¬
barorum gladiis amou̾et. Quoꝵ cẽm
aduentus cum intellexiss rex edelfrd.
ate. Ergo si adu̾sum nos ad dm̃ suũ ela¬
mant: ꝓfecto ⁊ ip̃i quanuis arma ñ fe¬

Expanded text:
Anglorum fortissimus Aedilfrid, collecto granAnglorum fortissimus Aedilfrid, collecto grandi exercitu, ad civitatem Legionum, quae a gente Anglorum Legacaestir, a Brittonibus autem rectius Carlegion appellatur, maximam gentis perfidae stragem dedit DCXIII. Cumque bellum acturus videret sacerdotes eorum, qui ad exorandum Deum pro milite bellum agente convenerant, seorsum in tutiore loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illo convenissent. Erant autem plurimi eorum de monasterio Bancoro plurimi ad memoratam aciem peracto triduano jejunio cum aliis orandi causa convenerunt, habentes defensorem nomine Brocmailum, qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegeret. Quorum causam adventus cum intellexisset rex Edelfridus, ait: « Ergo si adversum nos ad dominum suum clamant, profecto et ipsi quamvis arma n
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾unt ut dix̾at. factumq ẽ uͭ uenienti¬
bus ilł sedet augustinꝰ insella. Qd̾ illi
uidentes: mox iniram ⁊ũsi sunt: eũq
notantes suꝑbie crmetis que dicebat ꝯtͣ¬
dic̾e laborabant. Dicebat autemeis. qd̵
in multis quidem nr̃e ꝯsuetudini ĩmo
uniu̾sali eccłie ꝯtͣria geritis. ⁊ tam̃ sun
trib his mͥ obtemꝑare uultis. uͭ pascha
suo tempore celebretis ut minist̾ium
baptizãdi quo deo renascimur iuxta mo
tis. ut genti anglorum una nobcum
se facturos. neq illum ꝑ archiepõ ha¬
bituros eẽ respondebant. ꝯferentesad
inuicem quia si nob̃ assurg̾e nolure.
quantomagis si eis subdi ceꝑimus. iã
nos ꝓnichilo ꝯtempnet. Quib uir dñi
augustinus fertur minitans p̾dixisse
quia si pacem cum fr̾ib acciꝑe nolent
bellum ab hostib forent accepturi. Et
si nationi angloꝵ noluissent uiam uite
p̾dicare: ꝑhorum manꝰ ultionẽ eẽnt

Expanded text:
» Fecerunt ut dixerat. Factumque est ut venienti» Fecerunt ut dixerat. Factumque est ut venientibus illis sederet Augustinus in sella. Quod illi videntes, mox in iram conversi sunt, eumque notantes superbiae, cunctis quae dicebat contradicere laborabant. Dicebat autem eis: Quia in multis quidem nostrae consuetudini, immo universalis Ecclesiae contraria geritis: et tamen si in tribus his mihi obtemperare vultis, ut Pascha suo tempore celebretis; ut ministerium baptizandi, quo Deo renascimur, juxta motis; ut genti Anglorum una nobiscuse facturos, neque illum pro archiepiscopo habituros esse respondebant: conferentes ad invicem, Quia si modo nobis adsurgere noluit, quanto magis si ei subdi coeperimus, jam nos pro nihilo contemnet. Quibus vir Domini Augustinus fertur minitans praedixisse, quia si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum ab hostibus forent accepturi; et si nationi Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent
Abbreviated transcription (Latin):
dem intellexisse ueram ẽẽ uiam iusticie
quam p̾dicaret augustinus: s ñ posse
ibsq suoꝵ ꝯsensu ⁊ licentia pͥscis abdi¬
are morib. Uñ postulabant: ut sed̾a¬
ynodꝰ płib aduenientib fieret. Quod
tum eẽt statutum: uenert̃ ut ꝑhibent
ni: maxime de nobilissimo eoꝵ mona.¬
sterio quod uocatur lingua bancorna¬
burg. cui tempore illorum dinoot abbas¬
ꝯsilium: uenerunt pͥmo adquendam
uirum sc̃m ac prudentem qui apud eoᷤ
anachorit᷑am ducere uitam solebat:
ꝯsulentes an ad p̾dicationem augusti¬
i suas deserere traditiones deb̾ent.
Qui respondebat. Si homo deiẽ: sequi¬
mini illum. Dix̾unt. Et unͣ ħ possumus
nus ille mitis ẽ ⁊ humił corde. credibile
noscere ualemꝰ: ꝓcurate inquit uͭ ip̃e
pͥor cum suis ad locum synodi adueni
ranter illum audite. Sinautem uos
spreu̾it nec coram uob̃ assurg̾e uolu̾it
cum sitis nuni̾o płes: ⁊ ip̃e asꝑnatur auob̃.

Expanded text:
dem intellexisse se veram esse viam justitiae dem intellexisse se veram esse viam justitiae quam praedicaret Augustinus: sed non se posse absque suorum consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Unde postulabant ut seynodus pluribus advenientibus fieret. Quod cum esset statutum, venerunt, ut perhibent,ri doctissimi, maxime de nobilissimo eorum monasterio, quod vocatur lingua Anglorum Bancornaburg, cui tempore illo Dinoot  Ancilium, venerunt primo ad quemdam virum sanctum ac prudentem, qui apud eos anachoreticam ducere vitam solebat, consulentes, an ad praedicationem Augustini suas deserere traditiones deberent. Qui respondebat: « Si homo Dei est, sequimini illum. » Dixerunt: « Et unde hoc possumus nus ille mitis est et humilis corde, credibile noscere valemus? Procurate, inquit, ut ipse prior cum suis ad locum synodi adveniaranter illum audite: sin autem vos spreverit, nec coram vobis adsurgere voluerit, cum sitis numero plures, et ipse spernatur a vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
mentas neq merepationib augustin
ac sociarum euis assensum p̾b̃e uoluissẽt
s suas potius traditiones uniu̾̃sis que ꝑ
orbem sibi inxpͥo ⁊ cordant eccb̃i p̾ferrẽt
sẽs pat̾ augustinꝰ hc̃ laboriosi asc longi
sui. ut ip̃e nob insinuare celestib signiꝰ
dignetur que sequentla traditio quib
sit uiciis ad ingressum regni illiꝰ ꝓpan¬
dum. Adducatur aliquis eger: ⁊ ꝑ cuiꝰ
p̃ces fu̾it curatus: buiꝰ fides ⁊ oꝑatio deo
deuota atq om̃ib sequenda credatur. Qd̃
cum adu̾sarii inuiti licet ꝯced̾ent: allatꝰ¬
suati ẽ quide᷑m eger de gen̾e anglorum ocłoꝵ¬
iaus h luce pͥuatus. Qui cum oblatꝰ bͥtonum¬
antiqu sac̾dotib nil curationis uł sanatiois¬
at iit horum minist̾io ꝑciꝑet: tandem augꝰti¬
nus iusta necessitate ꝯpulsus. flectit
tonm restitueret. ⁊ ꝑ illuminationẽ unius
Nec mora illuminatur cecus: ac uerus
summe lucis p̾co abom̃ib p̃dicatur
angustinꝰ. Lunc bͥcones ꝯfitentur qui¬

Expanded text:
mentis, neque increpationibus Augustini ac sociorum ejus assensum praebere voluissent, sed suas potius traditiones universis, quae per orbem sibi in Christo concordant, Ecclesiis praeferrent, sanctus Pater Augustinus hunc laboriosi atque longi sui, ut ipse nobis insinuare caelestibus signis dignetur, quae sequenda traditio, quibus sit viis ad ingressum regni illius properandum. Adducatur aliquis aeger, et per cujus preces fuerit curatus, hujus fides et operatio Deo devota atque omnibus sequenda credatur. » Quod cum adversarii inviti licet concederent, allatus est quidam de genere Anglorum, oculorum luce privatus: qui cum oblatus Brittonum sacerdotibus, nil curationis vel sanationis horum ministerio perciperet; tandem Augustinus justa necessitate compulsus, flectit t, restitueret, et per illuminationem unius Nec mora, illuminatur caecus, ac verus summae lucis praeco ab omnibus praedicatur Augustinus. Tum Brittones confitentur qui
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃cationib ꝑsecuntur. Itaq in hos pͥ¬
mũ arma ũti iubet. ⁊ sic cet̾as nefande
militie copias: ñ sine magno excitus
sii dampno deleuit. Elxtinctos in ea
pugna de his qui ad orandum uen̾ant
uiros circiter mille ducentos. ⁊ solũ .i.¬
mũ hostium aduentum cum siuis t̾ͥga
u̾̃tens. eos quos defend̾e debuerant in¬
ermes ac nudos ferientib gladiis reliqͥt.
Sioq completũ ẽ p̃sagium scĩ pontifiris
augustini. quanuis ip̃o iam multo tẽ
pore ad celestia regna sublato: ut etiã
temꝑał interius ultione sentirent ꝑfi¬
di. quod oblata s ꝑpetue saluti consilia
spreuerant.¬

Expanded text:
cationibus persequuntur. Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic caeteras nefandae militiae copias non sine magno exercitus sui damno delevit. Exstinctos in ea pugna fertur de iis qui ad orandum venerant, viros circiter mille ducentos, et solum mum hostium adventum cum suis terga vertens, eos quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque completum est praesagium sancti pontificis Augustini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad caelestemporalis interitus ultionem sentirent perfidi, quod oblata sibi perpetuae salutis consilia spreverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enignate. int̾na lune septimana uene¬
retur. cum ⁊ ip̃at̃c lune conũsio. m̃tis
głam de t̾renis ad celeste doceat muta¬
ri contuitũ. Atq ad ultimũ ut dies
dominica ꝯditione lucis insignis ⁊ tri¬
umpho xp̃i ueneranda nr̃a qͦq resur¬
rectione nob̃ exoptabił in memoriã
reuocetur¬

Expanded text:
tertia lunae septimana veneretur, cum et ipsa tunc lunae conversio mentis gloriam de terrenis ad coelestem doceat mutari contuitum. Atque ad ultimum, ut dies Dominica conditione lucis insignis, et triumpho Christi veneranda, nostra quoque resurrectione nobis exoptabilis in memoriam revocetur
Abbreviated transcription (Latin):
ria t̾m sollennis habeat᷑. Hic uͦ uiteuen¬
ture ⁊ myft̾ia celebrentur. ⁊ mun̾a ca
piantur. Uñ ⁊ nom̃ ip̃m pasche tͣnsitũ d̾
morte ad uitam sig̾cans. ꝯgnium quoq
mift̾iis tempꝰ indicat᷑. Primo ut eqͥnocꝰ¬
tio tanscenso tenebre mortis a uera luce
uincant̾. Deinde in pͥmo m̃se anni qui
dicitur mensis nouoꝵ uite noue gaudia
celebrent᷑. Tercio: ut resurrectio die t̾cio

Expanded text:
ria tantum solemnis habeatur: hic vero vitae venria tantum solemnis habeatur: hic vero vitae venturae et mysteria celebrentur et munera ce transitum de morte ad vitam significans, congruum quoque mysteriis tempus inquirit: primo, ut, aequinoctio transcenso, tenebrae mortis a vera luce vincantur; deinde, ut primo mense anni, qui dicitur mensis Novorum, vitae novae gaudia celebrentur. Tertio, ut resurrectio die tertio
Abbreviated transcription (Latin):
ctionum ut pote qͥnto anno tyb̃ii im¬
ꝑatoris. xlui. hos ꝑxu. multiplica. fi¬
unt. dc .xc. Adde semꝑ regulares .xii.
re quota sit indictio. sume annos dñi
⁊ adice .iii. Partire ꝑ xu. ⁊ qͦt reman¬
serint ip̃a ẽ indictio anni p̾sentis.
.xxx. ⁊ remanet eꝑacta. Siuis scire con¬
currentes seꝑtimane dies sume anñ dñi
⁊ eoꝵdem qrtam partẽ adice. his quoq
.iiii.adice. quia .u. ꝯcurrentes fuerunt
anno natiuitatis dñi. Hos partire ꝑ
.uii. ⁊ remanent epact̃ soł. Siuis scire
quotꝰ sit annꝰ circuli decẽnouat. sume
ip̃e ẽ annꝰ circul decẽnoueñ. Siusscire
quotꝰ ciclus lunaris ẽ. sume annos dñi
mans tot sunt anni a byssexto. His gͦ ad
certum inuentis. facile diem pasche lunã
dens: eas centesimo quas sextodecimo an.
no ꝯcurrentes soł inuenies De sac¬
redit anni diem sic̃ tempꝰ dominice nati¬
uitatis quod ibi natiuitatis ipsiꝰ memo¬

Expanded text:
ctionum, ut puta quinto anno Tiberii prctionum, ut puta quinto anno Tiberii principis XLVI hos per XV multiplica, fiunt DCXC. Adde semper regulares XII, qre quota sit Indictio, sume annos Domini, et adjice tria, partire per XV, et quod remanserit ipsa est indictio anni praesentistriginta, et remanent Epactae. Si vis scire concurrentes septimanae dies, sume annos Domini, et eorumdem quartam partem adjice. His quoque quatuor adde quinque concurrentes fuerunt anno nativitatis Domini; hos partire per septem, et remanent Epactae solis. Si vis scire quotus sit annus circuli decennovenalis, sume ipse est annus cycli decennovenalis. Si vis scire quotus cyclus lunaris est, sume annos Domini,  remanserit, tot sunt anni a bissexto. His ergo ad certum inventis, facile diem paschae lunamdens, eas centesimo, quas XVI anno concurrentes solis invenies. CAredit anni diem, sicut tempus Dominicae nativitatis, quod ibi nativitatis ipsius memo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ dispendium byssexti necessario
.xxuiii. annis implent᷑. Quarũ ratio
cogit ciclos decẽnouales xxuin descͥbi.
ut single ꝯcurrentes singlos eyelos
inchoent. totaq sũma paschat calculi
dxxxuiannis explicetur. Quintꝰ cielũ
lunarẽ quem trib annis decẽnouenał
p̃cedit .xuiiii. annis ⁊̃ ipse cõp̾h̾nsus.
Sextus:. xiiii. lunas qua uet̾es pascha
incensionis ab uiii. id̾ marc̾ usq in noñ
apͥł accipiunt. Axiiii.aũ luna usq
adxiiii. anni sequentis dies st̃. eoclimui.
siimiunis ẽ annꝰ. Si embolismꝰ. ccclxxxuii
nem embolismoꝵ licent̃ extenti. ui
timo luna festi paschał axu usq inxxi.
ꝓpt̾ diem dñicum uariata. ¶ Adimit
enim saltus noctem. additu etatẽ. que
mitur qd̾ añ luna deficit ꝙͣ cõputatur.
ordiũ. ꝓpt̃ qd̵ idem ultimꝰ annꝰ epactas
xuuii tunc retinens. pͥmo anno ñ xi. ut
in cet̾is annis fieri solet. s xii. accõmo¬
tione dñi. scito quot fu̾ĩt ordines indi¬

Expanded text:
pter dispendium bissexti necessario XXVIII annis implentur: quarum ratio cogit cyclos decennovenales XXVIII describi, ut singulae concurrentes singulos cyclos inchoent, totaque summa paschalis calculi DXXXII annis explicetur. Quintus cyclum lunarem, quem tribus annis decennovenalis praecedit: XIX annis etiam ipse comprehensus. Sextus XIV lunas, quibus veteres pascha incensionis ab VIII Idus Martias usque in Nonas Apriles accipiunt: a XIV autem luna usque ad XIV anni sequentis dies sunt CCCLIV, si communis annus est. Si embolismus, CCCLXXXIV. nem embolismorum licenter extendi. Ultimo ordine luna festi paschalis a XV usque in XXI propter diem dominicum variata: adimit enim saltus noctem, addit verro aetatemmitur, quod ante luna deficit, quod putatur, ordium: propter quod idem ultimus annus Epactas XVIII tunc retinens, primo anno non XI ut in caeteris annis fieri solet, sed XII dies accommotione Domini, scito quot fuerint ordines Indi
Abbreviated transcription (Latin):
diedcan. F sigesit. F spesye .f. sesas.f andese.¬
ẜ saxuat. ꝑost excennum u̾o regnauit flede
fiulius eius. Quiducens filiam yrmirici regis
cantuariorum sororem scił et delbcti genuit
ex ea siberetum. Qui primꝰ regum estsexe con¬
uersisẽ ad fidem.
ercic nanq ⁊ cenric filius eius ꝯgregatis

Expanded text:
Biedcan, fBiedcan, f Saxnat. Post Erchenwin vero regnavit Slede filius ejus, qui ducens filiam Ermerici regis Cantuariorum, sororem scilicet Ethelberti genuit ex ea Sibrictum  al. Siberctum, qui primus regum Estsexe conversus est ad fidem. Certic namque et Kinric filius ejus, congregatis
Abbreviated transcription (Latin):
tur breuoin uͥ illos infugam ũtit. quẽ nos
cathregion appellamus. Duodecimũ contͣ¬
saxones durissime artur bellum inmonte
badonis ꝑpetrauit. in quo corruerunt im¬
petu illius una die. cece . xl. uiri nullos
bͥtonum in adiutorium adherente. ip̃m
solum dño .⁊ fortante. hec aũ bella ⁊ locum
bellorum narrat qͥdam historiograbus
que tam̃ om̃ĩa loca nr̃e etati incognita sunt.
Quod ꝓuidñtia dĩ fc̃m eẽ putamus ad des-¬
pectum popularis aure. laud̃ adulatorie.
fame tnsitorie. Int̾im tam̃ ubiq multa
bella fiebant. in quib q̃nq saxones. q̃nq
b̾tones uictores erant. Quantomag̾ aũ
plures saxonum ꝓsternabart᷑: tanto plu¬
res in auxilium eoꝵ ueniebant. aboĩb
circũ iacentib t̾ris inuitati.
egnum east sexe .i. orientalium sagxo¬
nm incipit. quod primꝰ ut putatur
tenuit archensoit sedmquod ex uet̾m scͥptis
conicere possumuz. Qui fuit filius offe .f.

Expanded text:
tur Brevoin, ubi illos in fugam vertit, quem nos tur Brevoin, ubi illos in fugam vertit, quem nos Cathbregion Saxones durissime Arthur bellum in monte Badonis perpetravit, in quo corruerunt impetu illius una die CDXL viri, nullo sibi Britonum in adjutorium adhaerente, ipsum solum Domino confortante. Haec autem bella et loca bellorum narrat Gildas historiographus; quae tamen omnia loca nostrae aetati incognita sunt: quod providentia Dei factum esse putamus ad despectum popularis aurae, laudis adulatoriae, famae transitoriae. Interim tamen ubique multa bella fiebant, in quibus quandoque Saxones, quandoque Britones victores erant; quanto magis autem plures Saxonum prosternebantur, tanto plures in auxilium eorum veniebant, ab omnibus circumjacentibus terris invitati. Regnum Estsexe, id est orientalium Saxonum incipit, quod primus, ut putatur, tenuit Erchenwin, secundum quod ex veterum scriptis conjicere possumus: qui fuit filius Ossae filii
Abbreviated transcription (Latin):
tannos ap̃ certicesforde. ⁊ facta ẽ stiages
magna ex utraq parte. Ea tempesta.¬
te uenert̃ multi ⁊ sepe de g̾mania ⁊
occupauerunt estangle. ⁊ m̾̃che sed
ñdum sub uno rege redacta erantt. ꝯlu¬
res aũ ꝓceres certatim regiones oceu¬
pabant. unde innum̾abilia bella fie¬
nabat. Duodecies dux belli fuit. Suo
eos iniit. uixta ostium fluminis qd
quintũ suꝑ aliũ amnẽ qui nomiat
Sextum bellũ suꝑ flum̃ qd̃ uocat᷑ bassas.
Septimũ uͦ cont᷑ illos iniit bellum in su¬
uacelidonis que bͥtannice catioit celidon no¬
minatur. Octauum contra barbaros egit
bellum iuxta catellum suiminon. in quo
idem artur imaginem scẽ marie dĩ geni¬
tricis semꝑq uirginis suꝑ humeros suos
portauit.⁊ tota illa die saxones ꝑ uirtu.
magna cede ꝑierunt. Nonum egit bellũ
inurbe leogis. que bͥtannice caulion dicit᷑.
Decimũ uͦ gessit uellum inlitore flumnis
quod nos uocamus tracteheuroit. Ondecimũ¬

Expanded text:
tannos apud Certicesford, et facta est strages tannos apud Certicesford, et facta est strages magna ex utraque parte. Ea tempestate venerunt multi et saepe de Germania, et occupaverunt Castangle et Merce; sed necdum sub uno rege redacta erant. Plures autem proceres certatim regiones occupabant, unde innumerabilia bella fienabat. Duodecies dux belli fuit, duodeos iniit juxta ostium fluminis, quod llum super alium amnem, qui nominatur sextum bellum super flumen, quod vocatur Bassas; septimum vero contra illos iniit bellum in silva Chelidonis, quae Britannice Cattoit Celidon nominatur; octavum contra barbaros egit bellum juxta castellum Guinnion: in quo idem Arthurus imaginem sanctae Mariae Dei genitricis semperque virginis super humeros suos portavit, et tota illa die Saxones per virtumagna caede perierunt; nonum egit bellum in urbe Leogis, quae Britannice Kaerlion dicitur; decimum vero gessit bellum in littore fluminis, quod nos vocamus Tracteheuroit; undecimu
Abbreviated transcription (Latin):
primo. Anno ab incarnatione dĩi.¬
.dͦ. xixͦ Temꝑe iustini qui uocatur se¬
regnum cet᷑a omĩa ÷ ꝓcessu temporũ
subiugauit ⁊ monarchiã totiꝰ bͥtannie
optinuit. Quam obcausã oĩum alioꝵ
temꝑa regnoꝵ ad hos regesapplicare li¬
bet. ut sicut hoꝵ potentiam creuit.
ita temꝑa regnorũ pꝰ eos amoscant᷑.
Tertic regnaũxuii. ann̾
in westsexe. Inierunt nãq bellũ
fortissimi hͥtannorum utra eum apud
parte donec declinãte iam dieadues¬
ꝑam: saxones uictoriam obtinuert
⁊ facta est plaga magna in dieilla suꝑ
incolas alboni. Atrocior uͦ multo fuiss.
nisi sol occidens ꝓhib̾et. Ampliatũ ẽ añ
nom̃ certici. ⁊ durulgata ẽ fama belloꝵ
eius ⁊ cinrici filii sui ꝑuniũsam t̾rã.
Ab illa quippe die inceꝑit regnũ West¬
sexorũ qd̃ usq ad nr̃a dempora cet̾is reg¬
nis om̃ib sͥ uendicatis durat.
ertic ⁊ cenricfiliꝰ eiꝰ anno nonoreg¬
mieius pugnauerune itmꝯtia bri¬

Expanded text:
LXXI anno ab Incarnatione DomiLXXI anno ab Incarnatione Domini 519 tempore Justini, qui vocatur Seregnum caetera omnia sibi processu temporum subjugavit, et monarchiam totius Britanniae obtinuit: quam ob causam omnium aliorum tempora regnorum ad hos reges applicare libet, ut sicut horum potentia crevit, ita tempora regnorum per eos dignoscantur. Certic regnavit XVII annis in Westsexe: inierant namque bellum fortissimi Britannorum contra eum apud e ex utraque parte, donec declinante jam die ad vesperum Saxones victoriam obtinuerunt, et facta est plaga magna in die illa super incolas Albion; atrocior vero multo fuisset, nisi sol occidens prohiberet. Ampliatum est autem nomen Certici, et divulgata est fama bellorum ejus et Kinrici filii sui per universam terram: ab illa quippe die incoepit regnum Westsexorum, quod usque ad nostra tempora, caeteris regnis omnibus sibi vindicatis, durat. Certic et Kinric filius ejus anno nono regni ejus pugnaverunt iterum contra Bri