comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulcħrimũ librũ. de prĩarchis ĩtitula¬
tũ: aliũ quo de mystico sõꝑnio nabu¬
pugnantib aliũ de ext̾minatõe mali:
⁊ ꝓmotõne boni. Aliũ it̾m de officio
ecc̃ie: aliũ de sacrificio abrahe. Scrip¬
sit ⁊ tracdatũ grãdẽ de illo u̾bo ysaie
om̃e caput languidũ. ⁊ aliũ de illo
u die illa uintiet hõ uaccã hoũ Ger¬
tiũ uͦ contͣ andreã ⁊ alios ĩ expõĩtõe
sacre scͥpt᷑e iudaizantes: suꝑ illo u̾bo
ecte uͥgo ꝯcipiet ⁊ pariet filiũ. Aliũ
ã ad uouicios de illo u̾bo ꝑsalmi: af¬
ferte dũo filii der Scripsit ⁊ librũ qͥ¬

Expanded text:
pulcherrimum librum, de patriarcha intitulatum, alium quoque de mystico somno Nabupugnantibus; alium de exterminatione mali et promotione boni; alium iterum de officio ecclesie; alium de sacrificio Abrahe et tractatum grandem de illo verbo: Esaie omne caput languidum; et alium de illo, in die illa nutriet homo vaccam boum. Tertium vero contra Andream et alios in expositione sacre scripture Iudaizantes, super illo verbo: ecce vigo concipiet et pariet filium; alium autem ad novitios de illo verbo psalmi: afferte domino filii dei. Scripsit etiam librum, q
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus cõtra saracenos ex̾citũ ducẽẜ
qͦciens in hostẽ ubrauit uictor rediit
ferebat᷑ q eadẽ ẽẽ: q̃ dñito lati manu
nulitis inpacta ꝑadysũ mortalib a¬
ꝑuit. Uex illũ cͦẜ beatissimi it̃is mau¬
titii pͥncipis tebee legionis: quo idem
tex karolus in bello hispano gͣmlibet
cõsertos inimicoꝵ cuneos dirũpere ⁊
fugare cõsueuerat. Dyadema qͦ ex auro
młto ⁊ geminis p̾ciosis: quaꝵ splẽdor
ocłos intuentiũ reu̾betabat. Particulã
qͦ sc̃ẽ trutis tristallo inclusam: ita ut
ꝑ ip̃m cristalũ poss discerm tolor ⁊
quantitas ligni. Portiuncłam tͦ co¬
tone spinee: eodẽ mͦ inclusam p̾ncepł
huiꝰ iegatõis fuit ad ulfus filiꝰ bal¬
duini comitis flandue: ex filia regis

Expanded text:
tissimus contra Sarracenos exercitum ducens tissimus contra Sarracenos exercitum ducens quoties in hosanu militis impacta paradisum mortalibus aperuit; vexillum quoque beatissimi martyris Mauritii, principis Thebeae legionis, quo idem rex Carolus in bello Hispano quamlibet confertos inimicorum cuneos dirumpere et fugare consueverat. Diadema quoque ex auro multo et gemmis pretiosis, quarum splendor oculos intuentium reverberabat. Particulam quoque sanctae crucis crystallo inclusam; ita ut per ipsum crystallum posset discerni color, et quantitas ligni; portiuncula quoque coronae spineae eodem modo inclusam. Princeps  legationis fuit Adulfus, filius Baldewini comitis Flandriae ex filia regis
Abbreviated transcription (Latin):
isse uxorẽ filiã edwardi regis angloꝵ
sororẽ eiꝰdẽ ethelstani regis: cͥ longe an¬
te hͦ tẽpꝰ regnauit. temꝑe uidelicet hen¬
rici regis thentonicoꝵ prĩs ottonis pͥ¬
mi. Qui otto pͥmus duxit uxorẽ: u¬
nã sororẽ eiꝰdẽ ethelstani. Alt̾am u̾o:
pulcħrima erat. duxit iste hugo: misit¬
q pr̃i ꝓ ea num̾a amplissima. aroma¬
ta. ⁊ gẽmas p̃ciosas ⁊ p̃cipuos sina-¬
ragdos. Equos curaces plurimos cũ
phaleris: ⁊ uas qd̃ dã ͣ ouichino. ita
celatũ ut in eo ⁊ fluctuare segetes ⁊ gẽ¬
mare uites ⁊ hoĩm moueri ymagines
uid̾ent᷑. ⁊ ita lucidũ ⁊ politũ. ut uice spe¬
cłi ymagines intuentiũ redd̾et. Ensẽ
qͦ ꝯstantini magni. in quo litc̾is aureĩ
nom̃e antiqͥ possessoris legebat᷑. In ca¬
pulo tͦ suꝑ crassas auti laminas clauꝰ¬
sis ferreus assixus erat. Unꝰ ex .iiiͦi. qͥ
dominito corꝑi fu̾ant affixi. lanteam
tͦꝵ karoli magni: qͣm imꝑator inuit¬

Expanded text:
iam Eduardi regis Anglorum, sororem Athelstani regis, qui longe ante hoc tempus regnavit, tempore videlicet Henrici regis Teutonicorum, patris Othonis primi, qui Otho primus duxit uxorem unam sororem ejusdem Ethelstani, alteram vero pulcherrima erat, duxit iste Hugo; misitque patri pro ea munera amplissima, aromata, et gemmas pretiosas, et praecipue smaragdos, equos currales plurimos cum phaleris, et vas quoddam ex onychino ita coelatum, ut in eo et fluctuare segetes, et gemmare vites, et hominum moveri imagines viderentur: et ita lucidum et politum, ut vice speculi imagines intuentium redderet. Ensem quoque Constantini Magni, in quo litteris aureis nomen antiqui possessoris legebatur. In capulo quoque super crassas auri laminas clavus ferreus affixus erat, unus ex quatuor qui Dominico corpori fuerant affixi, lanceam quoque Caroli Magni, quam imperator invic
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝵ mortuo fr̃atis regnũ trãsferre uotꝰ¬
lintib ad karolũ ducẽ frẽm lotharii
rem ad cõsiliũ differret. regnũ fran¬
toꝵ usurpat hugo filiꝰ hugonis pari¬
siensis ex haroide sorore pͥmi otchonis
umnꝑatoris: ⁊ regnauit annis. ix ac¬

Expanded text:
regnum transferre volentibus ad Karolum ducem, fratrem Lotharii rem ad consilium differt, rem Francorum usurpat Hugo, filius Hugonis Parisiensis ex Hathuide sorore primi Ottonis imperatoris, et regnavit annis 9.
Abbreviated transcription (Latin):
sime reqͥreret. ubi sc̃s saluiꝰ cũ discipło
suo reqͥesc̾et qd̾ ei dcm̃ est: ꝑ tres noctes
cõtinuas. Iuuẽti ꝙ sũt. ꝓderite eos genar¬
do ⁊ adductꝰ est genard̃. ⁊ winegardꝰ filiꝰ¬
winegariꝰ seruꝰ: qͥ illoᷤ int̾fec̾et. Et iussit
rex genardo ⁊ winegardo amputari ui¬
rilia. ⁊ oclõs erui. Winegario autẽ ser¬
uo ocłos tm̃ erui. Et imposita sũt cor
ueri. adducta młtitudĩe boũ. Et relin¬
quentes in plaustꝰ duos boues tm̃:
ꝑmiserũt illos ire qͦ uellẽt. Et cũ sũ¬
ma festinatõne pduxerũt illa duo
boues ad eccliam sc̃i martini in qͣ sc̃s
saluiꝰ orare ꝯsueu̾at iuxta ualeritia¬
nas: ⁊ ibi poĩa sũt. Et dedit karolus¬

Expanded text:
sime requireret ubi sanctus Salvius cum discipulo suo requiesceret. Quod ei dictum est per tres noctes continuas. Inventique sunt, prodente eos Genardo; et adductus est Genardus et Winegardus filiWinegarius servus, qui illos interfecerat. Et jussit rex Genardo et Winegardo amputari virilia, et oculos erui, Winegario autem servo oculos tantum erui. Et imposita sunt corpon potuerunt moveri adducta multitudine boum. Et relinquentes in plaustro duos boves tantum, permiserunt illos ire quo vellent: et cum summa festinatione perduxerunt illa duo boves ad ecclesiam Sancti Martini, in qua sanctus Salvius orare consueverat, juxta Valentianas, et ibi posita su
Abbreviated transcription (Latin):
N mense uiuo cometes apparuit. radioᷤ
dirigẽs ad austrũ młtis couicientib hͦ
signo portendi fut᷑am regis henriti ex
pedicionẽ u̾sus ytaliã. Igit᷑ tex henritꝰ
romã uadit. ꝓpt̾ se dandã discordiã que
erat uit̾ regnũ ⁊ sac̾dotiũ. q̃ cepit a ppͣ g̾
successorib eiꝰ uictore ⁊ urbano ⁊ p̃ oĩb
a pascali: magno scandalo erat toti mũ¬
do. Rex enĩ uti uolens auctortate ⁊ ꝯsue¬
tudine ⁊ auctoralib pͥuilegiis ĩꝑator tͥi¬
a karolo magno qui pͥmꝰ de regib fran¬
coꝵ ĩꝑauit romanis. iamq ꝑ . ccc ͤ ⁊ eo ã¬

Expanded text:
n mense Junio cometes apparuit radios dirigens ad austrum multis conicientibus hoc signo portenti futuram regis Henrici IV. expedicionem versus Italiam. Igitur rex Henricus Romam vadit propter sedandam discordiam, que erasuccessoribus ejus Victore, et Urbano, et prae omnibus a Paschali, scandalo erat toti mundo. Rex enim uti volens auctoritate et consuetudine, et auctoralibus privilegiis imperata Karolo Magno, qui primus de regibus Francorum imperavit Romanis, iamque per CCC et eo am
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ iuit. Qmͣ uidẽs ille. qͣm subito in¬
qͥt scĩmonialis effecta es: Et ablato ue¬
lo renitenti uini intulit. Hoc sciens dun¬
stanꝰ: ꝯtristatꝰ ualde uenit ad regẽ. Cui
uenienti cũ rex occͣreret. ⁊ eũ ut solebat

Expanded text:
regem ivit. Quam videns ille, quam subito, inregem ivit. Quam videns ille, quam subito, inquit, sanctimonialis effecta es! Et ablato velo, renitenti vim intulit. Hoc sciens Dunstanus, contristatus valde venit ad regem. Cui venienti cum rex occurreret, et eum, ut solebat
Abbreviated transcription (Latin):
.iii. annis feciss .iiiͦi. destitit. nullũ se ulte¬
uꝰ posse inuenire ꝓfessuis. Gracillimi cor¬
ꝑis fuit ⁊ uͥtutis inmense: ita ut ultro
ad cõgrediendũ lacesseret q̃ cũq audacẽ
hoc maxĩe timẽs: ne in tali colludio ti¬
meret᷑. Om̃i estate ptꝰ pascha naues ꝑ
oĩa littora coaduuari p̃ciebat: ad occi¬
dentalẽ insule partẽ cũ orientali classe¬
⁊ illa rem̃sa cũ otcidentali adborealem
inde tũ boreali ad orientalẽ remigare
ꝯsuetꝰ. ut exploraret neqͥd pirate tͣbarẽt
Hyeme ⁊ uere ꝑ omũs ꝓuintias eqͥta¬
bãt iudicia potentioꝵ exqͥrẽs: ne ius
uiolarẽt. Uenit aliqnͣdo cũ eẽt adolesc̃eᷤ
ĩ monast̾iũ qd̾ sitũ est. wltumie: ubi q̃¬
dã puella de nobiliu angloꝵ orta int̾
scĩmoniales in cõi habitu nutnebat᷑.
Qmͣ uidẽs ⁊ cõcupiscẽs: misit ꝓ ulla.
Q timẽs pudori suo raptũ uelũ aqͣdã
sc̃ĩmoniali capti suo imposuit ⁊ sic ad

Expanded text:
ibus annis fecisset, quarto destitit, nullum se ulterius posse invenire professus. Gracillimi corporis fuit, et virtutis immensae, ita ut ultro ad congrediendum lacesseret quemcunque audacem; hoc maxime timens, ne in tali colludio timeretur. Omni aestate pro Pascha naves per omnia littora coadunari praecipiebat ad occidentalem insulae partem, cum orientali classe: et rursus cum occidentali ad borealem; inde cum boreali ad orientalem remigrare consuetus, ut exploraret, ne quid piratae turbarent. Hieme et vere per omnes provincias equitabat, judicia potentiorum exquirens, ne jus violarent. Venit aliquando, cum esset adolescens, in monasterium, quod situm est Vultumniae; ubi quaedam puella de nobilibus Anglorum orta, inter sanctimoniales in communi habitu nutriebatur; quam videns et concupiscens, misit pro illa; quae timens pudori suo, raptum velum a quadam sanctimoniali capiti suo imposuit, et sic ad
Abbreviated transcription (Latin):
dã tꝑe rex uenatũ ꝑrexerat. ⁊ dunstanũ
qͥ tũc forte secũ erat. missam rogauit
differre donec rediret. Aꝓpinquante hora
t̾cia. uir dei sacris induit᷑ uestib regem¬
q expectat stans cubitis inuixus altari.
⁊ lacrimis deditus. Tũc subtto sopore le¬
gł̾ie audit eos sc̃e truutati mudulatis
uocib can̾e. Ryneleysõ. xp̃eleysõ .Ry.
Quoꝵ cantũ retinẽs. ad se reu̾sus est: ⁊
int̾rogatis si rex adueniss. Respondet᷑
nõ. It̾um gͦ orat ⁊ it̾um in celo raptꝰ. au¬
dit ibi altisona uoce dici. Ite missa est.
Cũꝙ responderet᷑ deo gr̃ãs: actuturre¬
rũt cũci regis. regẽ ad ẽẽ dicentes. Quib
ille respondit. qd̃ inissam audierat. nec a-
in die dñica uenatũ ꝑgeret. Ryneleyson
tid̃ in celo audierat. suos cłicos dotuit ⁊
in mltis locis hodie ꝑ angliam cantat᷑.¬

Expanded text:
dam tempore rex venatum perrexerat, et Dunstanum, qui tunc forte secum erat, missam rogavit differre, donec rediret. Appropinquante hora tertia, vir Dei sacris induitur vestibus, regemque exspectat, stans cubitis innixus altari, et lacrymis deditus. Tunc subito sopore lengelis, audit eos sanctae Trinitati modulatis vocibus canee reversus est, et interrogat, si rex advenisset, respondetur: Non. Iterum ergo orat, et iterum in coelum raptus audit ibi altisona voce dici: Ite, missa est; cumque responderetur: Deo gratias, accurrerunt clerici regis, regem adesse dicentes. Quibus ille respondit, quod jam missam audierat, nec aliin die Dominica venatum pergeret. Kyrie eleison quod in coelo audierat, suos clericos docuit, et in multis locis hodie per Angliam cantat
Abbreviated transcription (Latin):
ectu ⁊ tꝑe nõ absolescat. uulueri uecꝰto
⁊ neglecto. callus obducit᷑ ⁊ eo in sana¬
bile qͦ insensibile sit. Demq dolor con¬
tinuus ⁊ acerb dinturnꝰ eẽ ñ patitur
Narti si aliunde exquidit᷑ ne cesse ẽ cedãt᷑
uł sibi. Eni uͦ cito aut dexetriedio ꝯso¬
latõnẽ reciꝑet: aut de assuduitate stu-¬
por̃ẽ. Qͥ .n. ñ inu̾tat ꝯsuetudo: Q non
assiduitate duret᷑. Ꝙxͥ nõ usui cedat: P¬

Expanded text:
ectu et tempore non obsolescat. Vulneri vetusto et neglecto callus obducitur, et eo insanabile, quo insensibile fit. Denique dolor continuus, et acerbus, diuturnus esse non patitur. Nam si non aliunde extunditur, necesse est cedat vel sibi. Enimvero cito aut de remedio consolationem recipiet, aut de assiduitate stuporem. Quid non invertat consuetudo? quid non assiduitate duretur? quid non usui cedat?
Abbreviated transcription (Latin):
tꝑis assuescas iudicabis nõ ado gͣue.
semꝑ. nedilato remedio dolorẽ nõ susti
nens ꝑicło te irreuocabiłr desꝑatꝰ in¬
mergas uereor ĩqͣm ne in mediis octu¬
patoib qm̃ multe sũt. dũ diffidis finẽ:
te illi subtͣhas uł ad tempꝰ: qͣm patia¬
re tͣhi ab ip̃is. ⁊ certe paulatĩ duci cͦrm
nõ uis. Q̾ris qͦ: ad cor durũ. Ne ꝑgas
q̃rere q illud sit si nõ ex paiusti tuũ
ẽ hͦ. Solum .ii. ẽ tor durũ: ꝙ semet ip̃m
nõ exhorret qr nͨ sentit. Qͣ me int̾rogaᷤ
Ip̃m est ꝙ nec ꝯpũctõe scuidit᷑: nͨ pieta¬
te mollit᷑. nͨ mouet᷑. p̃cib minis. nõ
cedit flagellis durat᷑. Ingratũ ẽ ad
bñficia: ad ꝯsilia infidũ. ad iudicia
ad ꝑicł̾a. in humanũ ad humana: te¬
merariũ indĩna. P̃t̾itoꝵ obliuiscens:
p̃sentiũ negligẽs. fut᷑a ño ꝓuidẽs. Ip̃m
futuroꝵ ulła nͥ forte ad ultiscendum
ꝓspectõ seu p̾paratõ est. Et ut in bre¬
ui cũcta horribilis mali mala ꝯplec¬

Expanded text:
i assuescas, judicabis non adeo grave; nem. nens, periculo te irrevocabiliter desperatus immergas. Vereor, inquam, ne in mediis occupationibus, quoniam multae sunt, dum diffidis finem, te illis subtrahas vel ad tempus, quam potiare trahi ab ipsis, et duci certe paulatim quo tu non vis. Quaeris quo? Ad cor durum. Nec pergas quaerere, quid illud sit: si non expavisti, tuum hoc est. Solum est cor durum, quod semetipsum non exhorret, quia nec sentit. Quid me iipsum est quod nec compunctione scinditur, nec pietate mollitur, nec movetur precibus: minis non cedit, flagellis duratur. Ingratum ad beneficia est, ad consilia infidum, ad judicia ad pericula, inhumanum ad humana, temerarium ad divina, praeteritorum obliviscens, praesentia negligens, futura non providens; ipsum futurorum nulla, nisi forte ad ulciscendum, prospectio seu praeparatio est. Et ut brevi cuncta horribilis mali mala complec
Abbreviated transcription (Latin):
escrõ quomͦ uult ⁊ nõ uult exire
leta quidẽ s lenta oratio: dũ cer¬
tatĩ illi cõtraria ĩperare cõtendũt. ma¬
iestas atz amor. Nempe urget ille:
iuhibet illa. S int̾uenit dignatio
tua. qͣ tͦ ip̃m nõ p̃cipis s petis. cũ p̃¬
ciꝑe magis te deteat. Cet̾um. amor do¬
minũ nescit: agnoscit filiũ. ⁊ infulis
ꝑ se satis sbrectꝰ est. Obsequit᷑ sponte:
gͣtis obtemperat. lib̾e reueret᷑. Amaui¬

Expanded text:
escio quomodo vult, et non vult exire laeta quidem, sed lenta oratio: dum certatim illi contraria imperare contendunt majestas, atque amor. Nempe urget ille, inhibet illa. Sed intervenit tua dignatio, qua hoc ipsunt non praecipis, sed petis, cum praecipere magis te deceat. Mminum nescit, agnoscit filium et in infulis. Per se satis subjectus est, obsequitur sponte, gratis obtemperat, libere reveretu
Abbreviated transcription (Latin):
dieb. maiorẽ cͥnẽ emittẽs ad orientẽ mino¬
rẽ u̾sus euro austrũ. apparuerũt ⁊ alie
oꝵ fugiens romam uuit. Bald̾tus ex bur¬
gulensi abbate doleusiũ archiep̃t qͥ scͥp
sinebant honorificentiꝰ seruari nõ qr mul¬
tũ de religione xp̃iana turabant: s t̃m¬

Expanded text:
diebus majorem crinem emittens ad orientem, minorem versus euro-austrum: apparuerunt et aliaorum effugiens, Romam ivit. guliensi abbate Dolensium archiepiscopus, qusinebant paulo honorificentius servari; non quia multum de religione Christiana curabant, s
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit ⁊̃ qd̾ ep̃c podiensis nõie haunarus
pͥmus oiũ in ip̃o cõtilio claro mõtensi li¬
centiã ab urbario pp accepit eundi ih̃oso
stellaꝵ discusus: ut gͣndo nͥ luc̾ent ꝓ den¬
sitate putarent᷑. Qͣs quidã oppinati st̃
cecidisse. Quidã motu eaꝵ motũ xͥanita¬
tis uit̾ p̃tati sũt. Auno eni sb̃ seqiuente

Expanded text:
d episcopus Podiensis, nomine Haimarus, primus omnium in ipso concilio Claromontensi licentiam ab Urbano papa accepit eundi Hierosostellarum discursus, ut grando, nisi lucerent, pro densitate putarentur, quas quidam opinati sunt cecidisse. Quidam motum earum motum Christianitatis interpretati sunt. Anno eni
Abbreviated transcription (Latin):
origine mũdi. Tundalus autera
młtũ regabat ut ibi reman̾et: s
nõ obtinuit. Ptꝰ ħ ꝓfecti sũt. Uide¬
ba t᷑ aũ eis ulłs labor u ambulan¬
do. ⁊ qͣcumtꝑ ꝑtͣnsibant. in clinatis
capitib ⁊ letis uultib cũ ingenti
gaudio occͣrebant: ⁊ eam ꝓprio noie
salutabant. ⁊ dñi qui eam lib̾au̾at
głificabãt: dicentes. laus tibi dñe
rex et̾ne głie qui ñ uis mortẽ pc̃cori
sociare. Cum aũ sit płi̾mas turbaᷤᷤ
ꝑ tͣnsisissent. apparuit aliꝰ murꝰ tã
altus ut pͥmꝰ s de auro purissimo ⁊
p̃clarissimo: ita ut magis delectare
metalli. qm in oĩ głia ꝙͣ ante uiderat
Cumq simili mͦ intrassẽt illũ ut pͥ¬
nũ apparuerũt illis płima sedilia
de auro ⁊ geminis ⁊ uniu̾sis lapidũ
ornam̃tis coo ꝑta. In quib sedebant
seniores uiri ⁊ femine. uestiti seritiᷤ
⁊stolis candidis ⁊ uariis. ⁊ uniu̾sis
ornatib qͣlia nec ante uiderat. nͨ co¬

Expanded text:
origine mundi . Tundalus autem origine mundi . Tundalus autem multum rogabat, ut ibi remaneret; sed non obtinuit. Post haec profecti sunt. Videbatur autem ei nullus labor in ambulando, et quacunque pertransibant, inclinatis capitibus et laetis vultibus cum ingenti gaudio occurrebant, et eam proprio nomine salutabant, et Deum, qui eam liberavit glorificabant, dicentes: Laus tibi, Domine, rex aeternae gloriae, qui non vis mortem peccatorisociare. Cum autem sic plurimas turbas pertransissent, apparuit alius murus tam altus, ut primus; sed de auro purissimo et praeclarissimo, ita ut magis delectaretmetalli, quam in omni gloria quam ante viderat. Cumque simili modo intrassent illum ut primum, apparuerunt illis plurima sedilia de auro, et gemmis, et universis lapidum ornamentis cooperta: in quibus sedebant seniores viri et feminae, vestiti sericis et stolis candidis et variis, et universis ornatibus; qualia nec ante viderat, nec co
Abbreviated transcription (Latin):
processissẽt: uderunt murum
enĩ argentens: totus splendidꝰ ualde
⁊ decorus. Et cum ulła ibi porta appa¬
rerz. tundalus tñ nesciens qͦmͦ intͣuit.
⁊ circũspitiens. uidit choros scõꝵ ex¬
ultantiũ ⁊ dicentiũ. Glia tͥ d̃s pr gła
aũ uiri ⁊ femine uestiti candidis ues¬
tim̃tis ⁊ p̾ciosissimis sine macula
⁊ ruga iocundi ⁊ hylares: gaudentes¬
semꝑ. ⁊ scãm tͥnitatẽ laudantes. Cã¬
dor aũ uestim̃toꝵ: sicut nix recens
erat. ꝑcussa soł radio. Uoces uͦ ꝯso¬
nantes: qͣi musitũ melos reddebãt
sonos. Caritas aũ. iocunditas.
amenitas. ⁊ hylaritas. pulcͥtudo.
honestas. sanitas. et̾nitas. unanimi¬
tas. oĩb erat eqͣlitas. ⁊ caritas. O dor
illiꝰ campi ubi erant isti. suꝑabat oĩa
aromata ⁊ odoram̃ta. Tunc tundalo¬
qui fidẽ ꝯuigii seruau̾unt: ⁊ famili¬
as suas in timore dei bñ ⁊ iuste rex̾¬
dituri sunt. Uenite uñdicti prĩs mei
ꝑcipite regnũ qd̃ nobis ꝑatũ est ab

Expanded text:
processissent, viderunt murum enim argenteus totus, splendidus valde et decorus. Et cum nulla ibi porta appareret, Tundalus tamen nesciens quomodo intravit, et circumspiciens, vidit choros sanctorum exsultantium, et dicentium: « Gloria tibi, Deus Paautem viri et feminae vestiti candidis vestimentis et pretiosissimis; sine macula et ruga, jucundi et hilares, gaudentesque, et sanctam Trinitatem laudantes. Candor autem vestimentorum, sicut nix recens erat, percussa solis radio. Voces vero consonantes, quasi musicum melos reddebant sonos, claritas autem, jucunditas, amoenitas, hilaritas, pulchritudo, honestas, sanitas, aeternitas, unanimitas, omnibus erat aequalis, et charitas. Odor illius campi in quo erant isti, superabat omnia aromata et odoramenta. Tunc Tundalqui fidem conjugii servaverunt, et familias suas in timore Dei bene et juste rexedituri sunt: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab
Abbreviated transcription (Latin):
librũ qui collatõnes pr̃m inscͥoit᷑ stu¬
diose legẽs ac iugilanter intelligens.
salutis in eo minatꝰ senutas magnũ
ꝑfectõis apicẽ a pp̃hendit. Agit siqͥdem
lib̾ ille de cordis pͣitate de uicus ⁊ de õĩũ

Expanded text:
lum qui Collationes Patrum inscribitur, studiose legens, ac vigilanter intelligens, salutis in eo rimatus semitas, magnum perfectionis apicem apprehendit. Agit siquidem liber iste de cordis puritate, de vitiis, et de omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uno .uiͦi. karlomãno frãcoꝵ rege
mortuo cuiꝰ fr̃ ludonicꝰ iam pͥori
arno obierat norchinãni franciam
repetũt: dicentes secũ rege francoꝵ
tr̃a nõ cũ frantis patis pepigisse pac¬
tũ. Hinc cõpulsi franci karolũ imꝑa¬
torẽ ad anxiliandũ sibi inuitantes:
frantiã ei subitiũt. Qui cõtͣ norchinã¬
nos apd̃ iouaniũ castra metatos se¬
mel ⁊ bis ex̾citũ nuisit: s inthil dignũ
fecit. Regnauit gͦ karolus ⁊̃ ĩ francia
locharii regis ex waldrada pelice pat̾¬
nũ lotharingie regnũ rebellando assiqͥ
cui soror sua gila mipserat meditate
affectati regni ꝓmussa ꝑsuadet: ut ab
imꝑatore imꝑiales fiscos ad libitum
regni in miterent᷑. Si negaret: iustã
rebellandi causam hr̃e uid̾ent᷑ Ad hͨ
trattandũ iussu imꝑatoris hẽrico
duce ⁊ godefrido in batuã excõdicto¬
cõuenientib: int̾ agendũ godefridꝰ
tũ suis ꝑimitur. Nec młto ptꝰ etiam
hug ab henrico excecat᷑. ⁊ nouissime

Expanded text:
 16. Karlomanno Francorum rege mortuo, cujus frater Ludowicus jam priori anno obierat, Northmanni Franciam repetunt, dicentes se cum rege Francorum tantum, non cum Francis pacis pe pigisse pactum. Hinc compulsi Franci Karolum imperatorem ad auxiliandum sibi invitantes, Franciam ei subiciunt. Qui contra Northmannos apud Lovanium castra metatos semel et bis exercitum misit, sed nihil dignum fecit. Regnavit ergo Karolus etiam in Francia Lotharii regis ex Valdrada pellice, paternum Lotharingiae regnum rebellando assequi cui soror sua Gisla nupserat, medietate affectati regni promissa persuadet, ut ab imperatore imperiales fiscos ad libitum regni immitterentur: si negaret, justam rebellandi causam habere videretur. Ad hoc tractandum, jussu imperatoris Henrico duce, et Godefrido in Batuam convenientibus, inter agendum Godefridus cum suis perimitur; nec multo post etiam Hug ab Henrico excaecatur, et novissime
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̾ fatet᷑ ueniam humilit̾ p̾tat᷑.
Qd̾ ut uidit pontifex expauit: ꝑ fu¬
madẽs a t̾ra leuauit. Deuide cũ mag¬
nitudinẽ pcc̃i ꝑ amplificatõnẽ expo¬
suiss. ⁊ ꝑatũ illũ ad ominẽ satisfac¬
tõnẽ reddidiss. septẽnẽ ei puĩam in¬
dixit. ut in toto hoc spatio coronam
regni nõ gestaret. ieiuniũ in ebdoma¬
ros large disꝑgeret. Suꝑ ħ sacrandis

Expanded text:
biliter fatetur, veniam humiliter precatur. Quod ut vidit pontifex, expavit, perfumadens, tellure levavit. Deinde, cum magnitudinem psuisset, et paratum illum ad omnem satisfactionem reddidisset, septennem ei poenitentiam indixit, ut in toto hoc spatio coronam regni non gestaret, jejunium in hebdomaros large dispergeret; super haec sacrandis
Abbreviated transcription (Latin):
stellas collocauit. ut sb̾iecta oĩa illustra¬
rẽt. In aere uentis ⁊ nubib fecit uiã: ut
agitatõib suis disꝑse. pluuiã deorsum
fund̾ent. Ingremio telluris. moles aqͣx
recipi iussit ut ꝑ gurgites suos hinc il¬
lincꝙ qͦ nutꝰ ferret iubentis discͤrerent
p̾cõsis. alias aĩalib ⁊ bestiis mõstruosis.
alias colorib uaruis. alias diu̾sax artiũ

Expanded text:
bjecta omnia illustrarent. In aere ventis et nubibus viam fecit, ut cogitationibus suis dispersae pluviam deorsum funderent. In gremium telluris moles aquarum recipi jussit, ut per gurgites suos huc illucque quo nutus ferret jubentis discurrerentpretiosis, alias animalibus et bestiis monstruosis, alias coloribus variis, alias diversarum artium
Abbreviated transcription (Latin):
obtinuit: ut q̃ cet̾is sensib suꝑuentura
sũt añ ꝑicłm p̾̃uid̾e possit. Ptꝰ hũt audi¬
tus ⁊ loco ⁊ mobilitate scd̃s est deinde ol¬
factꝰ Gustꝰ aũ qͥ uil sentire potest nͥ id qd̾
taugit: m̾ito uelut tardior cet̾is sensib
ĩinio resedit. Tactꝰ sp̃alem sedem ñ ñt. Qͥ
id̾o uniu̾sał est. qi cunctis cooꝑat᷑ sensib
Unde ⁊ in digitis pollex qͥ tactũ signifi¬
cat coadunatis in unũ digitis solꝰ oĩb
respondet: qr sine tactu ulłs sensuũ ẽẽ
potest. Uidete ⁊̃ qͦmͦ in humano corꝑe os¬
sa intͥnsetus collocata sũt qͣtinꝰ robur
eoꝵ corpꝰ sustineat. De iide caro ossa uestit
ut duritia eoꝵ mollita tactũ excipiat
Adultimũ pellis carnẽ induit. ut sua
qͦdãmͦ tenatitate: ab ĩ ꝯmodis foris acti¬
dentib corpus muniat. Sic cortex nui

Expanded text:
is sensibus superventura sunt, ante periculum praevidere possit. Post hunc auditus, et loco et nobilitate secundus est. Deinde olfactus. Gustus autem qui nil sentire potest nisi id quod tangit, merito tardior caeteris sensibus in imo resedit. Tactus specialem sedem non habet, qui ideo universalis est, quia cunctis cooperatur sensibus. Unde et in digitis pollex, qui tactum significat, coadunatis in unum digitis solus omnibus respondet, quia sine tactu nullus sensuum esse potest. Vide etiam quomodo in humano corpore ossa intrinsecus collocata sunt, quatenus robur eorum corpus sustineat; deinde caro ossa vestit, ut duritia eorum molliter tactum excipiat. Ad ultimum pellis carnem induit, ut sua quodammodo tenacitate ab incommodis foris accidentibus corpus muniat. Attendi
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑. Ptꝰ ħ suꝑueniente autũpno. ad mati¬
tatẽ ꝯscenidit. pꝰ tremo succederte byeme.
ad defectũ ũgit. Id ciro aũ semꝑ de ficit:
ut serciꝑ ptꝰ defcm renouari possit. qr nͥ
pͥus astatu suo deficerent uet̾a qͣi illis
locũ occupantib ñ ualerẽt exͣg̾e noua.

Expanded text:
t haec superveniente autumno ad maturitatem conscendit. Postremo succedente hieme, ad defectum vergit. Idcirco autem semper deficit, ut semper post defectum renovari possit, quia nisi prius a statu suo deficerent vetera, quasi illis locum occupantibus non valerent exsurgere nova.
Abbreviated transcription (Latin):
karolus ⁊ ludouicꝰ filii imꝑatoris dolẽ¬
tes se a fr̃e suo lochario debita regni par¬
te pͥuari cõtͣ eũ insurg̾e ꝑant.. Anno
eiꝰdẽ .uͦ. cometes in signo aqͣrii apparuit
cõserit᷑ int̾ eos pugna ĩ pago autisio do¬
rensi aput ullã fontanedũ: ⁊ tanta cedᷤᷤ
ut̾m ꝙ fc̃a est ut nulla etas memiñit tã¬
tã stragẽ hoĩm fuisse factã in gente fr̃a¬
coꝵ. Et ita eoꝵ uires ibi attenuate sũt.
ut iã nͨ suos t̾minos ab ext̾nis tueri pos¬
sent. Uictoria tam̃e ludouico ⁊ karolo. ꝓ¬
uenit. His tẽꝑib floruit th̾odulfus

Expanded text:
Karolus et Ludowicus, filii imperatoris, dolentes se a fratre suo Lothario debita regni parte privari, contra eum insurgere parant. 842. 2. 12. Cometes in signo Aquarii apparuit. conseritur inter eos pugna in pago Antissiodorensi, apud villam Fontanedum; et tanta caedes utrinque facta est, ut nulla aetas meminerit tantam stragem hominum fuisse factam in gente Francorum: et ita eorum vires ibi attenuatae sunt, ut jam nec suos terminos ab exteris tueri possent. Victoria tamen Carolo nis. Anno ejus 2, floruit Theodulfus
Abbreviated transcription (Latin):
eccl̃ie cẽtesimꝰ p̃sidet. ad cuiꝰ electõnẽ cõ¬
firmandã: ludouicꝰ filiꝰ imꝑatoris loch¬
rii a pr̃e missus: ab eodẽ pͣp in regẽ lon¬
gobardoꝵ unctꝰ est. Mauri bñuentũ o¬
cupant. Descripto in tres partes regno
frẽs ad urb̃e gallie u̾dunũ ꝯueniunt.
⁊ int̾ se patificant᷑. ⁊ datis ⁊ acceptis in¬
uicẽ sacram̃tis: quisq ad descͥptas sibi
partes regni tuendas reu̾tũt᷑ Narolꝰ
accepit occidentalia regna abritanni¬
to occeano usq ad mosã fluuiũ: in qͣ
parte ex tũc ⁊ mͦ nom̃e fraricie rem̃asit
ludouico orientalia regaꝰ cesserũt: om̃i
scilicet g̾maniria usq ad rehui fluẽta
⁊ aliq̃ tnͣs rehnũ ciuitates cũ pagis ad¬
natu erat ⁊ imꝑator appellabatur ꝯm̃ia
ytalie regna tenuit cũ ip̃a roma nͨ nõ
nominat᷑ lochariugia. Post stãm gͦ di¬
uisignẽ: katolus regnat ĩ francia ãnis

Expanded text:
cclesiae 103u s presidet. Ad hujus electionem confirmandam Ludowicus filius imperatoris Lotharii a patre missus, ab eodem papa in regem Langobardorum unctus est. Mauri Beneventum occupant. Descripto in tres partes regno, fratres ad urbem Galliae Viridunum conveniunt, et inter se pacificantur; et datis et acceptis invicem sacramentis, quisque ad descriptas sibi partes regni tuendas revertuntur. Karolus accepit occidentalia regna a Britannico occeano usque ad Mosam fluvium; in qua parte extunc et modo nomen Franciae remansit. Ludowico orientalia regna cesserunt, omnis scilicet Germania usque ad Rheni fluenta, et aliquae trans Rhenum civitates cum anatu erat, imperator appellabatur, omniaque Italie regna tenuit cum ipsa Roma, nec non nominatur Lotharingia. Post factam ergo divisionem Karolus regnat in Francia annis
Abbreviated transcription (Latin):
licet uenias missis comitatꝰ omere. si
nichil atculeris ibis omere foras. E¬
go credo me uidisse ostiarios therbero
ch̾beri: tota familia aut mordet aut
latrat. Uetꝰ ꝓu̾biũ est. Uacue manus
ip̃m silentiũ uenale est. Hoc fortassis
a demostene acceperũt. Qui cũ ariffodi¬
mũ aucdorẽ fabłaꝵ int̾rogass qͣntũ
m̾cedis uti ag̾et accepisset ⁊ respõdiss
talentũ. At ego ait demostenes plus
accepi ut tacẽm. Causidicoꝵ lingua

Expanded text:
licet venias musis comitatus Homere Si licet venias musis comitatus Homere Si nihil attuleris ibis Homere foras. Ego credo me vidisse ostiarios Cerbero uriarum, tot cerberi. Tota familia aut mordet, aut latrat. Vetus proverbium est: vacue manus ipsum silentium venale est. Hoc fortassis a Demosthene acceperunt, qui cum Aristodinum authorem fabularum interrogasset, quantum mercedis uti ageret accepisset, et respondisset, talentum. At ego, ait Demosthenes, plus accepi ut tacerem. Causidicorum lingua
Abbreviated transcription (Latin):
dia serua tor tuũ. qm̃ ex ip̃o uita ꝓcedit Est
gͣͥ ꝓuidendũ potestati ne ꝯsiliarii indige¬
ant. ne ue aliena inmoderatiꝰ ꝯcupiscant
Nichil ẽ celestius qͣm amare pe ⁊ c̃. Neo
solũ in corde idest ĩꝯsiliario. s ⁊̃ in uẽtre
⁊ ĩ tectinis rei publice id est q̃storib ⁊ ꝯ
mẽtariẽsib ħ rõ seruanda est. In lat̾a
aiictu mores formant᷑. ⁊ qͥ tangit pitẽ
inqͥnabit᷑ ab ea. Uuaq ꝯspecta uł ꝯtac¬
ta. liuorẽ ducit ab iua. Ita qͥdã legati se
dis apłice in ꝓuĩcis debathant᷑. at si ad
eccłiam flagellanda egressus sit sathan
a facie dñi. Acceptores ꝑ sonarũ ⁊ qͣi tͥ¬
dam bonoꝵ mallei. Unde inuen ¶ Oume¬
pleret᷑ sollicitudine qͣnta ut̾dũ petitur
ambitõne ⁊ dilig̾ent᷑ ut prẽs. tuu̾entur
nec oẽm q̃stũ pietatẽ putarẽt. In domib
p̃latoꝵ ⁊ pͥncipũ oĩa hodie ueualia sũt
Frustra apud curiales de testimonio ꝯ¬
scientie de uenustate moꝵ de torrente e¬

Expanded text:
dia conserva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit . Est igitur providendum potestati, ne consiliarii indigeant, neve aliena immoderatius concupiscant. Nihil est sceleratius quam amare pecuniam, etc. Non solum in corde, id est in consiliario, sed etiam in ventre et intestinis reipublicae, id est quaestoribus, et commentariensibus haec ratio servanda est. In lateriba convictu mores mutantur. Et qui tangit picem, inquinabitur ab ea , uvaque conspecta vel contacta livoredis apostolice in provinciis debacchantur, ac si ad ecclesiam flagellandam egressus sit Sathan a facie domini, receptores personatum et quasi quidam bonorum mallei. Unde Iuvenalis: Opleretur sollicitudine, quanta interdum appetitur ambitione: et diligerentur ut patres, timerentur nec omnem quaestum pietatem putarent. In domibus praelatorum et principum omnia hodie venalia sunt: frustra apud curiales de testimonio conscientiae, de venustate morum, de torrente e
Abbreviated transcription (Latin):
infundit ut sb̾trahat: sic sbtrabit ut
infirdat. In młtis enĩ mltiplicit lucet
Est aũ amaiestate iurabilis. asaprenti¬
a uenerabilis. A mebilis a bouitete.
Et hic est funitłue tͥ plex int̾ creatorẽ et
treaturã. tͥ facile nõ rũpit᷑ scilicet ut time¬
at᷑ hon̾et᷑ ⁊ diligat᷑. Colit᷑ autẽ deꝰ dupliti¬
t̃. Affectu menitis ⁊ exhibitõne corꝑis. Re¬
u̾entia q̃ corporalit̾ exhibet᷑ aut in ꝑsomiꝰ
ꝯsistit aut in reb. In ꝑsotus aut a nat᷑a
aut ab offitio. aut amorib. eut a ꝯditõe
aut a fortuna. slatura ut ꝑentes ogna¬
ti ⁊ affines. Officiũ est dehitũ exeq̃ndi qͥ
unicuiꝙ ex institutis a ͭ morib ag̃eda
st̃. Quoꝵ agendoꝵ alia ad publitũ alia
ad suũ tuiꝰ t ꝑtinẽt statũ. slam officioꝵ
q̃dã publita q̃da pͥuata ditũt᷑. Priuata
tot st̃ qit ꝑsone. publica aut a diuino aut
ab humatio uire descendũt. Publito of¬
fatio tanta debet᷑ reu̾entia qͣnta ẽ eminẽ¬

Expanded text:
infundit, ut subtrahat; sic subtrahit, ut infundat. In multis enim multipliciter lucet. Est autem a majestate a venerabilis, amabilis a bonitate. Et hic est funiculus triplex inter creatorem et creaturam, qui facile non rumpitur, scilicet ut timeatur, honoretur et diligatur. Colitur autem deus tripliciter, affectu mentis et exhibitione operis. Reverentia que corporaliter exhibetur aut in personis consistit aut in rebus. In personis aut a natura aut ab officio aut a moribus aut a conditione aut a fortuna. Natura, ut parentes, cognati et affines. Officium est debitum exequendi que unicuique ex institutis aut moribus agenda sunt quorum agendorum, alia ad publicum, alia ad suum cuiusque pertinent statum. Nam officiorum quedam publica, quaedam privata dicuntur. Privata tot sunt quod persone. Publica aut a divino aut ab humano iure descendunt. Publico officio tanta debetur reverentia, quanta est eminen
Abbreviated transcription (Latin):
aut ĩ spũalib ut st̃ iura cĩ sactis reb
appeturt. q̃ tem̾are sacrilegiũ est mor¬
quellere. in surg̾e in deũ est. Cultͦ sui
marie in tẽꝑantia ꝯsitit. Martũ cato¬
nem eotem uino qͦ remiges ꝯtẽtũ fu¬

Expanded text:
aut in spiritualibus, ut sunt jura, quae sacris rebus competunt, quae temerare sacrilegium est morunitates convellere, insurgere in Deum est. Cultus sui maxime in temperantia consistit. Marcum Catonem eodem vino quo remiges contentu
Abbreviated transcription (Latin):
tͣbant egrũ dec̾minãt. Nam ⁊ qͥ aliquo
tendit. si unã ⁊ rectã tenuerit uiã cito
ꝑuenit qͦ tendit. ⁊ itin̾s ⁊ laboris fa¬
cit finẽ. Si u̾o aggredit᷑ młtas uias:
errat nec laboris aliq̃n finẽ facit: qr
ag̃e p̃sumas. medico in cõsulto: a qͦ si
oꝑam medicantis expectas. necesse est
ut ułtũs semꝑ tuũ ei deteg̾e nõ erubescas
Etubesce: s tñ reuela totũ nec abscõdas
Sũt .ii. qui cõfitendo sicut fabulã enar-¬

Expanded text:
erminant. Nam et qui aliquo pergit, si unam certam tenuerit viam, cito perveniet quo tendit, et itineris, et laboris faciet finem. Si vero multas aggreditur vias, errat, nec laboris aliquando finem facit; quia agere praesumas medico inconsulto; a quo si operam medicantis exspectas, necesse est ut vulnus tuum semper ei detegere non erubescas. Erubesce, sed tamen revela totum, nec abscondas. Su
Abbreviated transcription (Latin):
bonã uoluntatẽ hũerit. secũ ht̃ quitꝙ̃¬
ei ad bene uiuendũ opꝰ ẽ. Qͣmuis bo¬
ne uoluntati nõ semꝑ credi expedit:
s frenenda ẽ s regenda. ⁊ maxĩe in
incipiente. Negat sc̃e obedientientie
regula bonã uoluntatẽ illa u̾o corpꝰ.
Doceat illud pꝰse ꝯsist̾e in loco: tellam
pati. secum morari: ꝙ in ꝓficiente
bone ꝯpositõuis initiũ ẽ: ⁊ certũ bone
spei argumentũ. Impossibile .ni. hoĩem
fidełr fig̾e in uno aĩm suũ qͥ nõ prius
alicui loco ꝑ seu̾ant̾ affixerte corꝰ suũ
Nã qui egͥtudinẽ anmi inigrando de lo¬
co ad lotũ effug̾e nitit᷑. sic est sic̃ qͥ fu¬
git umbrã corꝑis sui. Se ip̃m fugit:
se ip̃m cirtunfert locũ mutat nõ aũm:
euindẽ ubiꝙ. Se inuenit. nicħ ꝙ det̾ĩo¬
rẽ facit ip̃a mobilitas: sicut ledece so

Expanded text:
am voluntatem habuerit, secum habet quidquid ad bene vivendum ei opus est: quamvis bonae voluntati non semper credi expedit, sed frenanda est, sed regenda est, et maxime in incipiente. Regat sanctae obedientiae regula bonam voluntatem; illa vero corpus, et doceat illud posse consistere in loco, cellam pati, secumque morari: quod in proficiente bonae compositionis initium est, et certum bonae spei argumentum. Impossibile enim est hominem fideliter figere in uno animum suum, qui non prius alicui loco perseveranter affixerit corpus suum. Nam qui aegritudinem animi migrando de loco ad locum effugere nititur, sic est sicut qui fugit umbram corporis sui: seipsum fugit, seipsum circumfert: locum mutat, non animum. Eumdem ubique se invenit: nisi quod deteriorem facit ipsa mobi
Abbreviated transcription (Latin):
egyptiꝰ: q̃ de uno capite .i. suꝑbia dirmã¬
tur. Moꝵ eccremũ iritlłigit᷑ luxi᷑a caris.
de qͣ nusce nascunt᷑. in mũdicie semꝑ a
matͥces. Nec istã despicit sr̃hũndantia
gr̃e: s sibilat ⁊ uocat eã de extremo flu¬
minũ. ⁊ iuingit api q̃ erat in t̾ra assur.:

Expanded text:
bia derivantur. Horum extremum intelligitur luxuria carnis, de qua muscae nascuntur, immunditiae semper amatrices. Nec istam despicit superabundantia gratiae, sed sibilat ad eam et evocat de extremo fluminum, et jungit api quae erat in terra Assur:
Abbreviated transcription (Latin):
misere inmunde p̾catriti aĩe mec:
ut sp̃c tuus bonꝰ deducat me in uiã rectã
ut uadã ad excelsã ⁊ m̃õtuosã ꝓmissiouiꝰ
fiuuiꝰ de t̾ra ebullieus totã cooꝑit. ssõ ẽ
.ii. mons oppositꝰ nõ ẽ aliꝙ obstacłm ꝯ
cupiscentus egypte: s sicuit de t̾rena m̃¬
te ebullrũt suꝑ deiectã aĩe suꝑficiẽ sũ

Expanded text:
muscae immundae peccatrici animae meae: ut Spiritus tuus bonus deducat me in viam rectam, ut vadam ad excelsam et montosam promissionis fluvius de terra ebulliens totam cooperit. Non est enim mons oppositus, non est aliquod obstaculum concupiscentiis Aegypti; sed sicut de terrena mente ebulliunt, super dejectam animae
Abbreviated transcription (Latin):
põtificatꝰ p̾mordio usq ad finẽ uite: in
ceno luxurie cõu̾satꝰ: ⁊ ideo ab aurib
a sini in candã desinebat. Duxat autem
ꝑ totũ uitã carnalem: ideo cet̾a ursus
erat. O qm ille meliꝰ fũ̾at: ut ep̃atũ de¬
seruiss. Post hũc bñdictũ sedit siluest̾¬

Expanded text:
pontificatus exordio usque ad finem vitae in pontificatus exordio usque ad finem vitae in coeno luxuriae conversatus, et ideo ab auribus asini in caudam desinebat; duxerat autem per totum vitam carnalem, ideo caetera ursus erat. O quam melius illi fuerat, ut episcopatum deseruisset! Post hunc Benedictum sedit Silvest
Abbreviated transcription (Latin):
nũt sedẽ apłitã occupat. ei  de mea ꝑte
dices. ut illã potissime sũmam q̃ in ta¬
li theca repoĩta ẽ ꝓ me ĩ pauꝑes distribu-¬
miseratõ diuina decreu̾it. ꝯgnoscat. ssã
cet̾a q̃ ꝓ me indigentib tradita mͥ nich̾
penitꝰ ꝓ fuerũt: qͥa de rapinis ⁊ iniusci¬
ciis acquisica sũt. His auditis: ep̃t ro¬
mani impig̾ adiit. ⁊ ioh̃i ppͥ fr̃s u̾ba nar¬
rauit. ⁊ ep̃atũ mox deseruit ⁊ monachũ
induit. Eiusdẽ u̾o bñdicti nepos. qͥ post
umb̾tꝰ archiep̃c mͥ narrauit: apparuit
cuidã iuxta molendinũ etͦ insidenti ⁊
it̾ agenti. Apparuit autẽ: ĩ sp̃e monstru-¬
osi aĩalis. Cuiꝰ aures ⁊ canda asini erãt:
uescere: scito me hõinẽ fuisse. sic̃ tu es.
S quia bestialit̾ uixi. post mortẽ p̾f̾ce
bestie spẽm merui. ad qũe uacsus. Quis¬
nõie. bñdictꝰ fui. qͥ nuꝑ apłicam sedem
indignꝰ obtinui: Ao qũe ille. Qͥd habeᷤ
Ptꝰ h u̾ba disparuit. Euerat autẽ ab ip̃o

Expanded text:
 sedem occupat, eique de mea parte dic, ut illam potissime summam quae in tali theca reposita est, pro me in pauperes distribuo divina decreverit, cognoscat. Nam caetera quae pro me indigentibus tradita sunt, nil mihi penitus profuerunt; quia de rapinis et injustitiis acquisita sunt. » His auditis, episcopus Romam impigre adiit, et Joanni papae fratris verba narravit; et episcopatum mox deseruit, et monachum induit. Ejusdem vero Benedicti nepos BenedictuHumbertus archiepiscopus mihi narravit, apparuit cuidam Vasso juxta molendinum equo insidenti, et iter agenti. Apparuit autem in speciem monstruosi animalis, cujus aures et cauda asini erant,  o vir, expavescere; scito me hominem fuisse, sicut tu es. Sed quia bestialiter vixi, post mortem praesentem bestiae speciem indui. » Ad quem Vassus: « Quisne Benedictus fui; qui nuper apostolicam sedem indignus obtinui. » Ad quem ille: « Quid habes sparuit. Fuerat autem ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ bonoꝵ uitã ex̾ceat. quos ⁊ felicitate
sua ad monent potiora his ⁊ q̃ mali
ꝯuunicare nõ possũt bona q̃rere ⁊
iniquitate sua cogunt artiꝰ amare
uirtutẽ. Ptremo ut dũ illos diuina
gr̃a destitutos. uident ꝑ q̃lib abrup¬
ta uicõꝵ ruere discant qͣntas ꝓ sua
salute debeant creatori gr̃as referre

Expanded text:
lorum, bonorum vitam exerceat, quos et felicitate sua admonent potiora his, et quae mali communicare non possunt, bona quaerere, et iniquitate sua cogunt arctius virtutem amare. Postremo, ut dum illos divina gratia destitutos vident per quaelibet abrupta vitiorum ruere, discant quantas pro sua salute debeant Creatori gratias referre
Abbreviated transcription (Latin):
uit: qr pendente in cruce dño. dilectus
cũ dilecto ꝯmorari ñõ dubitauit. H̃t
itaq mũdicia dulcedinis affectõnẽ:
p̃sentia sapientie discretõnẽ. freqñtia
patientie ꝯpassionẽ. Caue igitͣ ue ꝯ¬
sentias sarni blãdienti: ne credas mũ¬
do decipienti ne cedas dyabolo ꝑ seq̃n¬

Expanded text:
vit, quia pendente in cruce Domino, dilectus cum dilecto commorari non dubitavit . Habet itaque munditia dulcedinis affectionem, praesentia sapientiae discretionem, frequentia patientiae compassionem. Cave igitur ne consentias carni blandienti, ne credas mundo decipienti, ne credas diabolo persequen
Abbreviated transcription (Latin):
patientia. In duro si qͥdẽ lectulo iaces. dũ
tribulatõis asꝑitatẽ pacient̃ sustiñe
ñ uales. Ad abluendos hiꝰ pannos lec¬
dem extorsit marcha manib ut sicta¬
cec aqͣ manus ⁊ ignis .i. memor labor
⁊ amor. Aqua siqͥdẽ abluit sordes: ma¬
nus expͥmt. ignis desiccat.

Expanded text:
ens. In duro siquidem lecto jaces, dum tribulationis asperitatem patienter sustinere non vales. Ad abluendos igitur hujus lecdem extorsit Martha manibus ut siccacet aqua, manus, ignis, id est moeror, labor et amor. Aqua siquidem abluit sordes, manus exprimit, ignis exsiccat.
Abbreviated transcription (Latin):
plꝰ ⁊ altus: ⁊ qͣdris lapidib ꝯpactꝰ. In qͦ¬
nustate. ⁊ defense ꝓpugnatulis. Murus
ext̾ior ñ ẽ tante celsitudĩd. s tñ ad mirãde
te .iiiiͦ. claudit᷑ montanis ab occidente ci¬
uitatis muros p̃t̾fluit fluuius farfar
Octoguita ⁊ q̃uq reges eã custodiendo
imꝰ ⁊ pͥmꝰ antiochꝰ. a quo denominata ẽ.
iam capta gentiles obsesso eos tenue¬
rũt ꝑtres ebdomadas. In qua obsidi¬
one tantus ꝯfluxit gentiliũ extitus:
ut nullus copiosiorem meniuit se ui¬
disse uł audisse. Requieuerũt xͥani in

Expanded text:
plus et altus, et quadris lapidibus compactus: in qplus et altus, et quadris lapidibus compactus: in qnustatae, defensae propugnaculis: murus exterior non est tantae celsitudinis, sed tamen admirandae te 4 clauditur montanis: ab occidente civitatis muros praeterfluit fluvius Farfar. Octoginta et quinque reges eam constituendo imus et primus Antiochus a ivitate jam capta gentiles obsessos eos tenuerunt per tres hebdomadas. In qua obsidione tantus confluxit gentilium exercitus, ut nullus copiosiorem meminerit se vidisse, vel audisse. Requieverunt in ea
Abbreviated transcription (Latin):
um autẽ xͥani exirẽt de tiuitate ad
pugnã cõtra corberannũ. cĩda dul¬
cis pluuola tanꝙͣ roscida stilla cecidit
suꝑ eos. equos ⁊ equites ita letificans
ut equi humirẽt. ⁊ equitũ animi exhila¬
resc̾ent. Etat eñĩ pluua tã subtilis et
modica: ut magis sentiri potuerit qͣm ui¬
deri uelud q̃d̾a guttule rorantes. Nõ mł¬
to post abip̃is motib exire uisus ẽ ex̾citꝰ
innum̃abilis egius albis insistentes:¬
⁊ in manib uexilla candida p̃ferentes. Cu¬
ius agminis duces erãt sc̃s georgius
⁊ sc̃s temetrius. ⁊ sc̃s m̾curius. ille .s. qͥ¬
uilianũ apostotã int̾fecit. Uicti gͦ turci
fugerũt. Ibi capti st̾ equi młti ⁊ iumẽta.
ouee ⁊ bouez ⁊ gare innumere. ⁊ in ciui¬
tatẽ reducte fc̃m ẽ hoc p̃liũ : iiͦi. kl. ulii¬
tane satis alte. in qͣꝵ una sb̾limior sci¬
licet castellũ ẽ qd̃ om̃i ꝓminet tiuitati
Deorsũ ciuitas ẽ decent᷑ edificata: ⁊ duꝑ¬
plici muro circũdata. Murus int̾ior am¬

Expanded text:
um autem Christiani exirent de civitate ad pugnam contra Corberannum, quaedam dulcis pluviola tanquam roscida stilla cecidit super eos, equos et equites ita laetificans, ut equi hinnirent, et equitum animi exhilarescerent. Erat enim pluvia illa tam subtilis et modica, ut magis sentiri potuerit, quam videri, velut quaedam guttulae rorantes. Non multo post ab ipsis montibus exire visus est exercitus innumerabilis, equis albis insistentes, in manibus vexilla candida praeferentes. Cujus agminis duces erant sanctus Georgius, et sanctus Demetrius, et sanctus Mercurius, ille qui Julianum Apostatam interfecit. Victi ergo Turci fugerunt. Ibi capti sunt equi multi, oves et boves, et gazae innumerae, et in civitatem reductae. Factum est hoc praeliutanae satis altae; in quarum una, sublimiori scilicet, castellum est, quod omni praeminet civitati: deorsum civitas est decenter aedificata, et duplici muro circumdata. Murus interior am
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o lanfranco orta est suspicio: qͣsi fou̾et
ac faueret q̃ a b̾eng̾io dicẽt᷑. Igit᷑ cũ eas
a quodã remẽsi clĩco romam ꝑlatas re¬
citator legeret. leone ppͣ synodo p̃sidẽte: in¬
tellecto qd̾ ioh̃em scotũ bengeriꝰ extolleret.
Paschasiũ u̾o dãpnaret. ⁊ ꝯmuni de eu
ris a se macłam extersit. Deinde cõtra eũ¬
dẽ b̾engariũ scͥpsit in modũ dyalogi de cor¬

Expanded text:
uspicio, quasi foveret ac faveret que a Berengario dicerentur. Igitur cum eas a quodam remensi clerico Romam perlatas recitator legeret, Leone papa synodo presidente, intellecto quod Ioannem Scotum Berengarius extolleret, Paschasium vero damnaret, ut qui de eucris a se maculam abstersit. Deinde contra eumdem Berengarium scripsit in modum dialogi, de cor
Abbreviated transcription (Latin):
a manu dextͣ ꝑ capillos eũ tenuit. ⁊
ante pedes suos adduxit. ꝑ celebrata¬
ꝑ mansit. Dicebat autẽ de quib dan
eiꝰdẽ loci fr̃ib: q̃dã nephanda. Tunc
noĩauerũt ꝙͣdã dicentes. qd̃ de illo nõ
haberet qͥd dic̾et. At ille cepit affirma¬

Expanded text:
a manu dextera per capillos eum tenuit, et ante pedes suos adduxit. Percelebrats. Dicebat autem de quibusdam ejusdem loci fratribus quaedam nefanda. Tunc nominaverunt quemdam, dicentes: Quoniam de illo non haberet quid diceret. At ille coepit affirma
Abbreviated transcription (Latin):
te: ꝙ sũt aĩalia mũda. septena ⁊ seꝑ¬
tena. Qui septiformi gr̃a ⁊ oꝑib lu¬
cis sabbatũ ex sabbato acepti ĩa dig¬
ni sũt octaue cõscribi: qͥ nim̾us tm̃
ĩ archa saluatꝰ ẽ. Introdue ⁊ nos ad
te ꝑostiũ lateris tui. ꝙ ẽ fides eccĩe
⁊ claude ostiũ a foris. donec tͣnͣseat in¬
iqͥtas. Et cessante diluuio. it̾m nob̃
aꝑias ostiũ: nõ iã fidei s sp̃ei. ostiũ
cõtͣ ostiũ: ꝙ in mõtis edifitõ ꝓpħe mõ
ꝑ qͣm dilectꝰ mittit manũ suã. ⁊ co¬
lumbã suã extitat. Surge inquiens
amica mea: sp̃osa mea. colũba mea:
⁊ ueni. Et cũ euolat pꝰte. ut app̃hen¬
dat te: tu effugis. ⁊ ascendis super
therubim: ⁊ uolas suꝑ penas uento¬
rũ. ut ñ inueniat pes colũbetue so¬
lidũ qͥd de te u̾reqͥescat: nisi it̾m ad
sã it̾m in sua mansiuncła reponas
Gutiꝰ est in porta fidei int̾im p̃stolari ⁊
qͥescere: qͣm te ninus ⁊ frustͣ in sequẽdo

Expanded text:
ia sunt animalia munda septena et septena, qui septiformi gratia et operibus lucis, sabbatum ex sabbato adepti, jam digni sunt octavae conscribi, qui numerus tantum in arca salvatus est. Introduc et nos ad te per ostium lateris tui, quod est fides Ecclesiae, et claude ostium a foris, donec pertranseat iniquitas, et cessante diluvio iterum nobis aperias ostium, non jam fidei, sed spei ostium contra ostium, quod in montis aedificio Ezeper quam dilectus mittit manum suam, et columbam suam excitat. Surge, inquiens, amica mea, speciosa mea, columba mea, et veni . Et cum evolat post te, ut apprehendat te, tu effugis et ascendis super Cherubim, et volas super pennas ventorum; ut non inveniat pes columbae tuae solidum quid de te, ubi requiescat, nisi iterum ad sam iterum in sua mansiuncula reponas. Melius est enim in portu fidei interim praestolari et quiescere, quam te nimis et frustra insequendo
Abbreviated transcription (Latin):
intrare ꝑretit. Suis eũ retin̾e tẽptantib
ꝑsuaderi nõ potuit. qͥn potꝰ illis cause
sue timeritib ꝓcerto ait. Nou̾it is me
inuisibilit̾ hic iudere beatos archiepos.
dunstanũ cantuariensẽ ⁊ osualdũ ebora¬
censeni. qui hodie suiez me p̾tib tuentes
falsilo tuoꝵ acumẽ hebetabũt. Itaty data
uñdictõne monacho minime facundie ui¬
ro. s norchinãnice lingue sciolo. rẽporans
obtinuit.

Expanded text:
rrexit. Suis eum retinere tentantibus persuaderi non potuit; quin potius illis causae suae timentibus, pro certo, ait. « Noveritis me visibiliter hic videre beatos archiepiscopos Dunstanum Cantuariensem, et Oswaldum Eboracensem, qui hodie suis me precibus tuentes, falsiloquorum acumen hebetabunt. » Itaque data benedictione monacho minimae facundiae viro, sed Normanniae linguae sciolo, rem perorans obtinuit.