comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dicti suꝑioris maliuolẽtiã
quo eũ inbeelzebub hec age¬
re loquebantur. eo ipso quo
locuti sunt genere condemp¬
nant: non in telligentes cõ¬
fessos se fuisse. beelzebub oẽ
diuisũ. Et si ad diuisionẽ
suam coactus ẽ ut demo de¬
mones ꝑcurbaret. ⁊ aduerso
se diuisio ipsa consisteret: hĩc
quoq existimandũ ẽẽ plus
in coqui diuisert. ꝙͣ in his
qui diuisi sint messe uirtu¬
tis. Ergo iam diuisus est
⁊ adu̾sum se coactusest. regniĩ¬
q cius diuisione tali ẽ disso¬

Expanded text:
Dicti superioris malevolentiam, quo cum in Beelzebub haec agere loquebantur, eo ipso quo locuti sunt genere condemnant: non intelligentes confessos se fuisse, Beelzebub esse divisum: et si ad divisionem suam coactus est, ut daemon daemones proturbaret, et adversus se divisio ipsa consisteret; hinc quoque existimandum esse, plus in eo qui diviserit, 730 quam in his qui divisi sint, inesse virtutis. Ergo jam divisus est, et adversum se coactus est, regnumque ejus divisione tali est disso
Abbreviated transcription (Latin):
gare hoc. ul que negare neqͥ
uerant. simstra int̾pretatio¬
ne ꝑuertere la borabant. q̃si
di sp̃s oꝑa fuissent. id ẽ beel¬
zebub qui ds̃ erat accaron.
Nam bel quidẽ ipse ẽ bahal:
zebub aũt musca uocatui.
Nec iuixta quedã mẽdosa exẽ¬
plaria. uł .l. lit̾a uł .o. in fine
ẽ noĩs legenda: s B. Beelze
bub gͦ baal muscaꝵ. id ẽ iuir
muscaꝵ siue hñs muscas in¬
terp̾tatur. obsordes uidelic
immolaticii cruoris. excuiꝰ
spurcissimo rituuł noĩe. prin¬
cipem demonioꝵ cognomina¬

Expanded text:
videbantur Domini semper facta nterpretatione pervertere, laborabant, quasi di spiritus opera fuissent, id est, Beelzebub, qui Deus est Accaron . Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l litera, vel d, in fine est nominis legebub ergo Baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas, interpretatur. Ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
gi. qͣsdam culpas mħ scło:
Qd̃ enĩ de uno negatur.
sequens intellectus patet.
qr de quibꝰdam concedit᷑.
S tam̃ hoc de parius mini¬
misq poccatis fieri posse cre¬
dendũ est: sic̃ est assiduus
ociosus sermo. ĩmod̾atus
risus: uł peocatũ cure rei fa¬
miliaris. que uix sine culpa
uł ab ipsis agitur. qui cul¬
pam qualit̾ declinare debe¬
ant scuint. Aut nõ grauibꝰ
culpis errore ignorantie. que
cucta etiã post mortẽ grauat.
si ad huc in hac uita positis
nimime fuerĩt relaxata. ħ

Expanded text:
gi quasdam culpas in hoc saQuod enim de uno negatur, consequens intellectus patet quia de quibusdam conceditur. Sed tamen hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est: sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, et peccatum curae rei familiaris: quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur qui culpam qualiter declinari debeat sciunt: aut in non gravibus culpis errore ignorantiae; quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita positis minime fuerint relaxata
Abbreviated transcription (Latin):
scandalizat᷑ carne mea. me ho¬
minẽ tantum arbitrãs. ꝙ filiꝰ¬
bum ⁊ ioseph ⁊ iudam. ⁊ hõo
uorator ac uini potator sim.
õalis opinio atq blasphemi
a.qmͣꝙͣ culpa nõ careat erroriᷤ.
tam̃ h̃t ueniam ꝓpt̾ corporis
uilitatem. Qui aũt dixerit¬

Expanded text:
scandalizatur carne mea, me hominem tantum arbitrans quod filiubum, et Joseph, et Judam, et homo vorator ac vini potator sim, talis opinio atque blasphemia quanquam culpa non careat erroris, tamen habet veniam propter corporis utilitatem. Qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
crumphantis: hac ut reor ex
causa. qr postquã om̃ia dixe¬
rat dñs ⁊ t̾cia die resurget.
putauit eum mulier post re¬
surrectionẽ ilico regna turũ.⁊
int̾rogat qua si nesciens ut au
diret quod uellit: s ut illa ex¬
ponente manifestã faceret ir¬
rationabilẽ peticionẽ ipsoꝵ.
qm̃ petebant quidem quasi
religiosi ⁊ celestis głe amato¬

Expanded text:
iumphantis? hac, ut reor, ex causa, quia post omnia dixerat Dominus: et tertia die resurget, putavit eum mulier post resurrectionem illico regnaturum; etinterrogdiat quid velit; sed ut illa petente, manifestam faceret irrationabilem petitionem eorum qui petebant, quasi religiosi et coelestis gloriae amato
Abbreviated transcription (Latin):
defuisse: ⁊ bibisse iohn cali¬
cem confessionis. quẽ ⁊ tres
pueri incamino ignis biber᷑.
licet ꝑsecutor nõ fuderit san¬
guinem. Qd̾ aũt subiũgit.
Sedere.aũt ad dexteram me¬
am ⁊ sinistram nõ est meũ
dare uob. s quibꝰ paratum
est a patre meo. Sic intelli¬
gendum est. Regnum celo¬
R̵. non ẽ dantis: s accipiẽtis.
Non est enĩ ꝑsonaꝵ acceptio
buerit ut regno celoꝵ dignus
sit: hic accipiet quod nõ ꝑso¬
ne s uite paracum ẽ. Siitaq
tales estis qui consequami ni
regnum celoꝵ. qd̃ pat̾ meus
triumphantibꝰ ⁊ iuctoribus
pparauit: uos quoq acciple¬
tis illud. Item non ẽ meũ da¬
meũ dare uobis suꝑbis. hoc
Aliis paratũ est. Et uos a¬
lii estote: ⁊ uob paratum est.
Quid ẽ alii estote: priuiᷤ hu
indignantur matri filioꝵ ze¬
bedei: nec ad mulierẽ auda¬
ciam refer postulationis. sea
ad filos: q̃ ignorantes m̃surã
suã inmoderata cupiditate

Expanded text:
defuisse, et bibisse Joannem calidefuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis, quem et tres pueri in camino ignis biberunt, licet persecutor non fuderit sanguinem; quod autem subjungit: Sedere autem ad dexteram meam, et sinistram non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intelligendum est: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim personarum acceptio buerit, ut regno coelorum dignus sit, hic accipiet quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Item: Non est meum dameum dare superbis hoc Aliis paratum est, et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, alii estote? Prius humiindignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulierem audaciam referunt postulationis, sed ad filios, qui, ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
eis responden tibꝰ: om̃s nos
audiamꝰ. qr nemo pocest cum
xp̃o regnare: nisi passionem
xp̃i fucrit unitatus. Sicunt
ei. Possumus. Non tantũ
confidentia cordis sui: qnͣtu
ignorantia temptationis reᷤ¬
ponderunt. Nescientibꝰ enĩ
desid̃abile ẽ bellum: sic ⁊ in¬
exꝑtis. leius uidetur cẽ tem¬
ptatio passionis ⁊ mortis. Si
nõ fuerant dicturiqr possu¬
mus. si scirent qualis ẽ temp¬
tatio mortis: Magnum
qͥdẽ dolorem habet passio.
tam̃ mors maiorẽ hab ti¬
morẽ. Ait illis. Calicem
quidem meũ bibetis. s.
Queritur quomodo calicẽ
mr̃i zebedei filii iacobꝰ scili¬
tura ua̾rret iacobũ tantum
apłm. ab herode capite trun¬
catum. Ioħs aut̃ ꝓpria mor¬
te uitam finierit. S si le¬
gamus eccłiasticas hystori ᷤᷤ
inquibꝰ fertur qd̾ ⁊ ipse ꝓp¬
cer mr̃ium sit missus in fer¬
uentis olei doliũ: ⁊ inde ad
suscipiendam coronam xp̃i
athleta ꝓcesserit. statĩq lega¬
tus in pathinos insulam sit.

Expanded text:
eis respondentibus, omnes nos audiamus quia nemo potest cum Christo regnare, nisi passionem ejus fuerit imitatus. Dicunt ei: Possumus. Non tantum confidentia cordis sui, quantum ignorantia passionis responderunt. Nescientibus enim desiderabile est bellum, sic inexpertis levis videtur esse tentatio passionis et mortis. Si nt dicturi, quia possumus, si scirent qualis esset tentatio mortis? Magnum enim dolorem habet passio, tamen mors majorem habet time. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis . Quaeritur quomodo calicem martyrii Zebedaei filii, Jacobus videlitura narret Jacobum tantum apostolum ab Herode capite truncatum , Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus fertur quia et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad susciathleta processerit, statimque relegatus in Pathmum insulam sit,
Abbreviated transcription (Latin):
tuo.¶ H Postulat aũt ma¬
ter filioꝵ zebedei errore mu¬
liebri ⁊ pietatis affectu: ne ᷤᷤ¬
ciens quid peceret. Nec mi¬
rum si ista arguatur inꝑitiͤ¬
a. cum de petro clicatur qnͣ¬
do tria uult facere tabnacu¬
la. nesciens quid diceret. Ma¬
theus scribit. hec matrẽ filioꝵ¬
zebedei dnm̃ postulasse pro
illis. S marchus ipsoꝵ desi¬
deriũ atq consilium uolens
aꝑire legentibꝰ: tacet de int̾¬
ueniente matre.⁊ ipsos potiꝰ
dic̃ postulare. qͦd ipsoꝵ roga¬
tu ꝑ matrẽ nouerat eẽ postu¬
latum. Deniq dominꝰ scđm
utrumq eugłistam: nõ ma¬
cu s ipsis respondit. Hesci¬
tis quid petatis .s ioħ. Bonũ¬
qͥd̾ est desidenũ: s inconside¬
rata pecitio. Iteo ⁊ si inpetra¬
it nõ debebant. simplicitas
peticionis coꝵ tam̃ confundi
cum eoꝵ culpauit : s solaz

Expanded text:
. Postulat autem mater filiorum Zebedaei errore muliebri et pietatis affectu, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguatur imperitiae; cum de Petro dicatur, quando tria vult facere tabernacula, nesciens quid diceret thaeus scribit, haec matrem filiorZebedaei Dominum postulasse pro illis; sed Marcus ipsorum desiderium atque consilium volens aperire legentibus, tacet de interveniente matre, ipsos potius dicit postulare, quod ipsorum rogatu per matrem noverat esse postulatum. Denique Dominus secundum utrumque Evangelistam, non matri, sed ipsis respondit: Nescitis quid petatis. Poquidem desiderium, sed inconsiderata petitio. Ideo et si impetrare non debebant, simplicitas tamen petitionis eorum confundi tum eorum culpavit, sed so
Abbreviated transcription (Latin):
arguit postulantes: nec decẽ
reliquos indignationis incre¬
pat ⁊ liuoris. s tale ponit er
emplum quo doceat eum ma¬
iorem ẽẽ qui minor fuerit: ⁊
illum dñm fieri qui om̃ium
seruus sit. Erustra gͥ. uit illi
ĩmoderata quesierãt. aut isti
dolent suꝑ maioꝵ desiderio.
cum ad sũmitatem uirtutũ:
non potentia s humilitate
dñi intelligimꝰ uerbis. quod
humilitate ꝑuenit᷑. id regnũ.
simplicitate penetratur ad ce¬
lum. Quisquis cupit diri-¬
nitatis tenere fastigia: humi¬
litatis yma sectetur. Q uic̾¬
q uult frẽm p̾uenire regnã¬
do: prius illu̾ p̾ueniat obse¬
plum. ut si dicta parui pen¬
derent: erubescerẽt ad opera.
⁊ dicit. Sic̃ filiꝰ hominis nõ
uenit ministrari. s ministra¬
re. Nota qͥ crebro diximus
eum qui ministreͣt. filiũ ap¬
pellani hominis. Et dare a¬
mmã suã redemptionẽ ꝓ mł¬
tis. Qnͣdo formã serui accepit.
ut ꝓ mundo sanguinẽ funde¬
ret. ⁊ nõ dixit dare animam

Expanded text:
arguit postulantes; nec decem reliquos indignationis increpat et livoris, sed tale ponit 157 exemplum, quo doceat eum majorem esse, qui minor fuerit, et illum dominum fieri, qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierint: aut isti dolent super majorum desiderio: cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate de intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obseplum ut si dicta parvi penderent, erubescerent ad opera, et dicit: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare. Nota quod crebro diximus eum qui ministret filium appelari hominis. Et dare animam suam redemptionem pro multis. Quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet. Et non dixit, dare animam
Abbreviated transcription (Latin):
¶U̾. Nesciunt quid petãt.
dum merebantur inquirũt.
Iam enĩ delectabat eos clmẽ
honoris. s prius uiã habebãt
exercere laboris. Desidera¬
bant regnare sublunit̾ cum
xp̃o: s ptiꝰ etat pati humili¬

Expanded text:
. Nesciunt quid petant qdum merebantur inquirunt; jam enim delectabat eos culmen honoris, sed prius via habebat exercere laboris. Desiderabant regnare sublimiter cum Christo, sed prius erat pati humili
Abbreviated transcription (Latin):
in timore: s accepistis sp̾m
adoptionis filioꝵ: in qͦ cla¬
mainus abba pat̾. Secła ad¬
miscimꝰ. adoptionẽ expec¬
tantes redemptionẽ corpor¬
is nr̃i. Prima resurrectio ẽ:
de qua dñs dic̾. Ueniet ho¬
ra ⁊ nũc est: qnͣ mortui au¬
dient uocẽ filii dĩ. ⁊ qui au¬
dierint uiuent. Et inapo¬
calipsi. Beatꝰ qui ht̃ par¬
tem in resurrectione pͥma.
Ineiᷤ scd̾a mors non habebit
pocestatẽ. Scd̾a resurrectio
erit: de qua dñs dicit. No¬
lite mirari hoc: qr ueniet ho¬
ra in qua om̃s qui in monu¬
m̃tis sunt: audient uocem

Expanded text:
in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba pater . Secunda admiscimus adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri . Prima resurrectio est de qua Dominus dicit: Veniet hora et nunc est quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint, vivent . Et in Apocalypsi: Beatus qui habet partem in resurrectione prima: in eis secunda mors non habebit potestatem . Secunda resurrectio erit de qua Dominus dicit: Nolite mirari hoc, quia venit hora in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ duodenarii numeri que
ad hoc ualeat ratio reꝑitur.
Alioquin: qm̃ in locũ uide
traditoris apłin mathiã legi¬
mus ordinatũ: apłs paulus
qui plus om̃ibꝰ om̃ibus illiᷤᷤ
laborauit. ubi ad uidicandũ
sedeat uõ habebit: Qui ꝓfec¬
to cum aliis scĩs ad numerum
uidicum se ꝑtinere demõstrat.
cũdicit. Nescitis qr angłos
iudicabimus: De ipsis qͦq
iudicandis in hoc numero du¬
odenario. similis causa ẽ. Nõ
enĩ qr diccum ẽ uidicantes.
tercia decima ẽ ab eis iudican¬

Expanded text:
huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque iudicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est: Iudicantes ter
Abbreviated transcription (Latin):
puerilis innocentie castitas.
que nobis imitanda ꝓponit᷑.
si rognũ dĩ uolumus intra¬
re. Notandum sane qd̾ iꝰ¬
ticia legis suo tp̃re custodta.
non sõlum bona terre: uerum
ctiam siuis cultoribꝰ uitam¬

Expanded text:
puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur si regnum Dei volumus intrare. Notandum sane quod justitia legis suo tempore custodita, non solum bona terrae, verum etiam suis cultorib
Abbreviated transcription (Latin):
let. Ita cnĩ unusqͥsq fideliũ
adeo in hac institutus ẽuita:
ut ꝑ ext̾iorem hominẽ qd̾ ẽ
corpꝰ semꝑ studeat bonũ ex̾ce¬
ma. uacare studeat contẽplati¬
om. Ad actiuã uitam ꝑtin
nõ homicidiũ facies. nõ adul¬
terabis: nõ facies furtũ. ⁊ ce

Expanded text:
ta enim unusquisque fidelium a Deo in hac vita institutus est, ut et per exteriorem hominem, quod est corpus, semper studeat bonum exercema, vacare studeat contemplationi. Ad activam vitam pertinet: Non homicidium facies, non adulterabis, non facies furtum, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sum ego. ⁊ alios hortatur.
diuicie si astluant. nolite
cor apponere. Credo nõ au¬
sus ẽ dicere : nolite susciꝑe
Numqͥd abraham dño sb̾¬
stantiam p̾tulisse credibile
ẽ. ꝓ quo unicũ ferur non
dubitatur heredẽ: Altiore
aũt sensu. faciliꝰ ẽ xp̃m pa¬
ti ꝓ dilectoribꝰ scłi. qmͣ di¬
lectores scli ad xp̃m posse ⁊¬
uerti. Cameli enĩ nomine
se intelligi uoluit: qr sponte
humiliatus infirimitatiᷤᷤ nr̃e
honera sustulit. In quo enĩ
manifestiꝰ intelligitur ꝙͣ
im pso qd̾ scriptum ẽ. qnͣto¬

Expanded text:
per sum ego . Et alios hortatur: per sum ego . Et alios hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere ? Credo non ausus dicere Nolite suscipere. Nunquid Abraham Domino substantiam praetulisse credibile est, pro quo unicum ferire non dubitavit hautem sensu facilius est Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum posse converti. Cameli enim nomine se intelligi voluit, quia sponte humiliatus infirmitatis nostrae onera sustulit; in quo enim manifestius intelligitur, quam in ipso quod scriptum est: Q
Abbreviated transcription (Latin):
dum qd̾ nõ ait. quam inpossi¬
bile. s ꝙͣ difficile ẽ. Q uod eĩ
inpossibilis ẽ: fieri om̃ino ñ¬
potest. Q d̾ difficile ẽ: cum
labore pocest. Potest ⁊ emm
fieri s cum maximo labore
iuuante dĩ gr̃a: ut peccuni¬
as habentes ul in peccuniis
confidentes. exutis filargiri¬
e retinacłis: ianuam intrẽt
regni celestis. Et iterũ di¬
co uobis. Facilius ẽ camelũ¬
ꝑ foram̃ acus transire. ꝙͣ diui¬
tem intrare in regnũ celoꝵ. h.¬
Si faciliꝰ ẽ camelum ingẽ¬
tibꝰ m̃bris enormẽ: angus¬
tum foram̃ acus penetrare.
ꝙͣ diuitẽ intrare in regnũ
der: nullus gͦ diues intrabͤ
in regnũ dĩ. Et quom᷑ uel
ioseph: uł inueceri testam̃to
quã plurimi duntes intrau̾¬
unt in regnũ dei : nͥ forte qr
diuitias uł ꝓnichilo habe¬
re. uł ex toto relinquere dño
inspirante didicerũt. Nũ¬
quid enĩ dd̾ in regni duuai¬
is confidebat. qui ⁊ de seinz¬
ipso canit. qm̃ iniqus ⁊ pau¬

Expanded text:
dum quod non ait, quam impossidum quod non ait, quam impossibile, sed quam difficile est. Quod enim impossibile est, fieri omnino npotest. Quod difficile est, cum labore potest. Potest etenim fieri, sed cum maximo labore, juvante Dei gratia, ut pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retinaculis, januam intrent regni coelestis. Et iterum dico vobis: Facilius est cameluper foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei. Si facilius est camelum ingentibus membris enormem, angustum foramen acus penetrare, quam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo dives intrabit in regnum Dei. Et quomodo to quam plurimi divites Dei intraverunt in regnum? nisi forte quia divitias vel pro nihilo habere, vel ex toto relinquere, Domino inspirante, didicerunt? Nunquid enim David in regni divitiis confidebat, qui et de semetipso canit: Quoniam unicus et pau
Abbreviated transcription (Latin):
rat enĩ habens multas pos¬
sessiones. Hec ẽ tristicia que
ducit ad mortẽ. Causaq triᷤ¬
ticie redditur. qd̾ habuerit
multas possessiones. id ẽ spi¬
nas uascentes ⁊ tribulos. que
sementẽ dñicam suffocauet᷑.¬
dixit discipłis suis. Am̃ dico¬
bit in regnũ celoꝵ. Claret
quidẽ qr qui hic multiplicã¬
dis diuitiis incumbunt. al¬
terꝰ uite gaudia querere con¬
tempnũt. S int̾ peccumas
habere. ⁊ peccuniaᷤ amare: mł¬
ta distantia est. Multi enĩ
habentes nõ amant: multi
nõ habentes amant. Itẽ alii
⁊ hñt ⁊ amant. Alii. nec ha¬
bere noc amare se diuicias se¬
culi gaudent. Quoꝵ tucior
status ẽ. qr dicere cum apło
uadent. Nobis mundꝰ cru¬
cifixus ẽ. ⁊ nos mundo. Uñ
⁊ salomõ nõ ait qui habet. s
qui amat diuicias: fructus
nõ capiet exeis. Et ipse dñs¬
bus inuerbis huiꝰ sententie
disciplis: exponendo subiun
xit. Eilioli. quam difficile ẽ
confidentes in peccuniis rog¬
num dĩ introire. Ubinotan¬

Expanded text:
im habens multas possessiones. Haec est tristitia quae ducit ad mortem. Causaque tristitiae redditur, quod habuerit multas possessiones, id est, spinas et tribulos, quae sementem Dominicam suffocaverait discipulis suis: Quam dif in reg., etc. Claret quidem, quia qui hic multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contemnunt: sed inter pecunias habere, et pecunias amare, multa distantia est. Multi enim habentes non amant, multi non habentes amant. Item alii et habent et amant. Alii nec habere, nec amare se divitias saeculi gaudent, quorum tutior status est, quia dicere cum Apostolo valent: Nobis mundus crucifixus est, et nos mundo . Unde et Salomon non ait, qui habet, sed qui amat divitias, fructus non capiet ex eis . Et ipse Dbus in verbis hujus sententiae discipulis exponendo subjunxit dicens: Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis, in regnum Dei introire. Ubi notan
Abbreviated transcription (Latin):
accedes. ait illi. MDagr̃ bone
quid boni faciã. ut habeam
uitam et̾nam: Audierat
credo iste quesitor uite eter¬
ne a dño. tantum eos qui
paruuloꝵ uelint ẽẽ similes.
dignos eẽ introitu rognice¬
lestis. atq id̾o curam geros
tractatus certioris. poscit
sĩbi nõ ꝑ parabolas s aꝑte.
quibꝰ oꝑum meritis intam
eternã consequi possit expo¬
int. Qui dixit ei. Quid.
gistrũ uocauerat bonũ. et
nõ dm̃ uł dĩ filium confessꝰ
erat: discit quãuis scm̃ ho¬
minẽ comparatione dĩ nõ
ẽẽ bonum. De quo dr̃. con¬
fitemini dño. qm̃ bonus.

Expanded text:
accedens ait illi: Magister bone, quid boni faciam ut habeam vitam aeternam? Audierat, credo, iste quaesitor vitae aeternae, a Domino tantum eos qui parvulorum vellent esse similes dignos esse introitu regni coelestis. Atque ideo curam gerens tractatus certioris, poscit sibi non per parabolas, sed aperte quibus operum meritis vitam aeternam consequi possit, exponi. Quid dixit ei: Qgistrum vocaverat bonum, et non Deum, vel Dei Filium confessus erat, discit quamvis sanctum hominem comparatione Dei non esse bonum, de quo dicitur: Confitemini Domino, quoniam bonus .
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alibi uideis dixerit. Sie¬
go in behelzebub eicio demo¬
nia. filui ur̃i in quo eiciunt:
Ideo ipsi uidices urĩ erunt.
Nec qmͣ suꝑ duodecĩ sedes
sessuros eẽ ait duodeci. soliͦs
homines cum iudicaturos
putare debemus. Duodena¬
rio quippe numero. uniu̾sa
quedam significata ẽ udicã¬
tiun fortitudo: ꝓpt̾ duaᷤ par¬
tes mimeri septenarii. quo si¬
gnificatur plerumq uniuer¬
sitas que due partos id ẽ tria
multiplicate duodecĩ faciũt.
re ⁊ exteriore homme. hoc sep¬
tenario numero continetur.
In int̾iore: memoria. intellec¬
tu. ⁊ uoluntate. Inext̾iore: car¬
ne. humore. flatu. ⁊ calore:
id est sicco. frigido. humido. ⁊¬
calido. Quicumq gͥ talis ꝑ
diumam extitent grãm. ut
unum dm̃ qui trinitas ẽ ex¬
toto diligat corde: intellectu
⁊ uoluntate.⁊ om̃s afflictio¬
nos quadriꝑtiti corporis. ꝑ
prudentiã. iusticiam. temꝑ

Expanded text:
udaeis dixit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? ideo ipsi judices vestri erunt. Nec quoniam super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare debemus, duodenario quippe numero universa quaedam significata est judicantium multitudo, propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas, quae duae partes, id est, tria multiplicatae, duodecim fre et exteriore homine, hoc septenario numero completur. In interiori memoria, intellectu et voluntate. In exteriori carne, humore, flatu et calore, id est, frigido, sicco, humido, calido. Quicunque ergo talis per divinam exstiterit gratiam, ut unum Deum qui Trinitas est, diligati ex toto corde, intellectu et voluntate, et omnes affectiones quadripartiti corporis per prud
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ait in regeneratione. ꝓ¬
culdubio mortuoꝵ resurrec¬
cionẽ nomine uoluit regen̾¬
acionis intelligi. Sic enim
caro nra regenerabit᷑ ꝑ incor¬
ruptionẽ: quẽ admodũ est
anĩa nr̃a regenerata ꝑ fidẽ.

Expanded text:
autem ait, in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine voluit regenerationis intelligi, sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
sõs. solus ⁊ unꝰ ds̃ bonus est.
Ñon gͥ dñs se bonũ negat. s
cẽ dm̃ significat. Non sema¬
gistrũ bonũ non eẽ. s magiꝰ¬
trũ absq dõ nullũ bonũ eẽ

Expanded text:
ctus, solus et unus Deus bonus est. Non igitur Dominus se bonum negat, se esse Deum significat. Non se magistrum bonum non esse, sed magistrum absque Deo nullum bonum esse
Abbreviated transcription (Latin):
sã. Non ẽ putandus homo
iste uł uoto temptantis ut
quidam putauere. dñm int̾¬
rogasse: uł de sua cẽ uita mẽ¬
ticus cum legis maudata cꝰ¬
todisse dicebat: s simplicit̾
ut uixerit ẽẽ confessꝰ. quia si
mendacii aut simulatione̾s
noxa reus tene̾tur: nequa ꝙͣ
geretu diceret᷑ iħs. Diligit
enĩ dñs eos: qui mandata le¬
gis quãuis minora custodiĩt.
s nicħ ominis qd̾ ilege minꝰ
fuerit. his qui ꝑfecti cẽ desi¬
derant ostendit. qr nõ uenit
soluere legẽ. aut ꝓphas: s ad¬
impletare. ad quã ꝓfecto ad¬
impletionem ꝑtinet. qd̾ hic
consequent̾ adungit.Icxcͫ
⁊ da pauꝑibꝰ ⁊ habebis ches¬
aurum incelo. ⁊ ueni sequere
me. Quicumq ꝑfectus eẽ
uoluerit. debet uenundare
que habet. ⁊ nõ ex parte uen¬
dere sic ananias fecit ⁊ saphi¬
ra. s totum uend̾e.⁊ cũ uen¬
diderit dare om̃e pauꝑibus.
⁊ sic sibi p̾parare thesaurum
in regnum celoꝵ. Nec hoc
ad ꝑfoctionẽ suffic̾. nisi post

Expanded text:
etc. Non est putandus homo iste vel voto tentantis ut quidam putavere Dominum interrogasse, vel de sua esse vita mentitus, cum se legis mandata custodisse dicebat, sed simpliciter, ut vixerit esse confessus. Quia si mendacii aut simulationis noxa reus teneretur, nequaquam gere diceretur Jesus. Dienim Dominus eos qui mandata legis, quamvis minora, custodiunt, sed nihilominus quod in lege minus fuerat, his qui perfecti esse desiderant ostendit: quia non venit solvere legem aut prophetas, sed adimplere. Ad quam profecto adimpletionem pertinet, quod hic consequenter adjungit. t da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Quicunque perfectus esse voluerit debet vendere quae habet, et non ex parte vendere, sicut Ananias fecit et Saphira, sed totum vendere, et, cum vendiderit, dare omne pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi post
Abbreviated transcription (Latin):
ficantes dicit taliũ ẽ nõ is¬
toꝵ: ut ostenderet nõ eta¬
tem regnare s mores. ⁊ his
qui similẽ haberent innocẽ¬
tiam uł simplicitatẽ. p̾miũ
reꝓmitti. aplo qͦ in eandem
sententiã congruente. fr̃s̃
nolite pueri effici sensibꝰ: s
aũt ut ꝑfecti sitis. Et cũ
imposuiss eis manꝰ: abiit

Expanded text:
anter dixit talium non istorum, ut ostenderet non aetatem regnare, sed mores. Et his qui similem haberent innocentiam et simplicitatem praemium repromitti: Apostolo quoque in eamdem sententiam congruente frequenter: Nolite pueri fieri sensibus, sed autem ut perfecti sitis . Et cum imposuisset eis manus, abiit
Abbreviated transcription (Latin):
unmitator eiꝰ ẽ: ⁊ ꝑ uestigia
illius graditur. Q ui enĩ se¬
dicit in xp̃o credere: debet qͦͣmͦ
ille ambulauit ⁊ ipse ambu¬
lare. Ecce duas a dño nr̃o ihu¬
xp̃o hominibꝰ ꝓpositas uita.
actiuam ⁊ contemplatiuam.
Acciua uita ꝑtinet ad legem:
contemplatiua ad eũgłium.
qr sicut uetus nouũ p̾cessit
testam̃tum. ita ⁊ bona actio
p̾cedit contemplationẽ. Acti¬
ua uita hic habet ꝑfectionẽ.
contẽplatuia licz hic habeat
initium. nõ tam̃ in hac uita
s inetͥnum inueniet ꝑfecti¬
onẽ. Actiua uita. in hac uita
quidẽ siue contẽplatiua ẽẽ pͭ.¬

Expanded text:
imitator ejus est, et per vestigia ejus graditur. Qui enim dicit se in Christum credere, debet quomodo ille ambulavit et ipse ambulare . Ecce duas a Domino o hominibus propositas vitas activam et contemplativam: activa vita pertinet ad legem, contemplativa ad Evangelium: quia sicut Vetus Novum praecessit Testamentum, ita bona actio praecedit contemplationem. Activa vita hic habet perfectionem; contemplativa licet hic habeat initium, non tamen in hac vita, sed in aeternum inveniet perfectionem. Activa vita in hac quidem vita sine conte
Abbreviated transcription (Latin):
tatis filios ad patrẽ uenireꝰ
si aũt peccatores futuri sũt.
ut quid sententiã condemp¬
nationis ꝓfertis. ante quã
culpam uideatis: Talium¬

Expanded text:
tatis filios ad Patrem venire? Si peccatores futuri sunt, ut quid sententiam condemnationis profertis, antequam culpam videatis? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc oblati sunt paruuli
ut manꝰ eis imponeret: ⁊ o¬
de castitate faciebat ẜmonẽ.
⁊ beatos ꝓminciabat ennu¬
chos: de gła enĩ continentie
dño referente atq licente s̃
qui eunuchizant se ꝓpt̾ irg¬
nũ celoꝵ. audientes quida
obtulerunt ei infantes pue¬
ros: de castitate mũdissimos.
Putabant enĩ qr dñs corpo¬
remundos tantũ laudabat.
nõ et uoluntate. nescientes
qr dñs nõ illos beatificauit
eunuchos. qͦs puericie neceᷤᷤ¬
sitas facit castos: s continẽ¬
cie uirt᷑. Tiscipli aũt incre¬
pabant eos. ¶ħ Nonquod
nollent eos saluatoris ⁊ uoce
⁊ manu benedici. s qd̾ necdũ
habentes plenissimã fidẽ: in¬

Expanded text:
Tunc oblati sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret et ode castitate faciebat sermonem, et beatos pronuntiabat eunuchos. De gloria enim continentiae Domino proferente atque dicente, sunt qui se eunuchizant propternum coelorum. Audientes quidam obtulerunt eis infantes pueros de castitate mundissimos. Putabant enim quod Dominus corpore mundos tantum laudaret non et voluntate, nescientes quod Dominus non illos beatificavit eunuchos, quos pueritiae necessitas facit castos, sed continentiae virtus. Discipuli autem increpabant eos. Non quod nollent eis Salvatoris et manu et voce benedici, sed quo necdum habentes plenissimam fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ pudeat audiri. ac si pu¬
reptari. qtiꝰ diu̾sis uinis.
mag̃ odoratis ꝙ̃ potatis ns
tã hanstis. ꝙ att̾ctis sagaci
ex more obẜnare dicutur
ĩ magͥs udel festis iuna
delibuta. melle pigñtorũ

Expanded text:
gis pudeat actitari; et, si pureportari: quatenus diversis vinis magis odoratis, quam potatis, nec tam haustis quam attactis, sagaci ex more observare dicuntur, in magnis videlicet festis vina delibuta melle, pigmentorum
Abbreviated transcription (Latin):
tib exq̾rẽdis. cotidiauã ex¬
pede curã. leguinĩa iuquiñc
lac capiti uoc. potũ aq̃ uõ
sustinz p̾tus. caules mit̾uut
melencoliã colerã porti accẽ¬
du̾t pisces de stagno ant de
intosa aq̃ mee pe̾itꝰ ꝯplesioĩ

Expanded text:
tibus inquirendis, quotidianam expendere curam? Legumina, inquit, lac capiti nocet, potum aquae non sustinet pectus, caules nutriunt melancholiam, choleram porri accendunt, pisces de stagno aut de lutosa aqua meae penitus complexioni
Abbreviated transcription (Latin):
sũ cithare manim̃ oꝑa¬
do ad flacũ organi m̃tis
denoc̃o ad cãticũ uocis ẜ.¬
cordas cithare maum bõe
exeplũ mortificate. cͣrius
iple organũ cordis flatu.

Expanded text:
citharae manuum operatio, ad flatum organi, mentis devotio, ad cantum vocis, sechordas citharae manu bonae exemplum mortificatae carnis. Imple organum cordis flatu,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s m̃s ue cu sileas ame
tu loq̃re ĩcorde mo u̾acit̾
solus .ni. sic loqueris ⁊ di¬
mittã eos foris sufflãces
ĩ plũeui ⁊ exitantes c̾iam
ĩ ocłos suos. ⁊ ĩtrẽ ĩcubile

Expanded text:
s meus, ne tu sileas a me. tu loquere in corde meo ueraciter; solus enim sic loqueris; et dimittam eos foris sufflantes in puluerem et excitantes terram in oculos suos et intrem in cubile
Abbreviated transcription (Latin):
h cũ eos denorat qui per
ip̃a uite studia deorsum
cfũt. s illos magnope ia¬
pe uitit᷑ qͦs despectis t̾re¬
ins studus. nĩgi ia celesti¬

Expanded text:
 cum eos devorat, qui per ipsa suae vitae studia deorsum currunt; sed illos magnopere rapere nititur, quos, despectis terrenis studiis, jungi jam coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
uãs ĩ hũilitate reguũ ⁊mu¬
sit ⁊ uitã. si cautela sanson
sapĩa uͨ ille uirib. Hoc sinne
boestatis. ĩsigne hãc tociꝰ ꝓbi¬
tatis uicã fidãq custodem
custodiri a nob̾ flint̾ hortor

Expanded text:
ans in humilitate, et regnum amisit et vitam. Si cautela Samsonisapientia, nec ille viribus. Hoc summae honestatis insigne, hanc totius probitatis unicam fidamque custodem, custodiri a vobis firmiter hortor
Abbreviated transcription (Latin):
aias nrãs. Hic ẽ ꝙ ingit̾
malñ machĩatur. aigute
loqͥt᷑ artificõse sugent ca¬
libidiẽm desidia c̃ins iuus¬
nille nocẽde artibo corda hoĩ¬

Expanded text:
stras. Hic est qui jugiter malum machinatur, argute loquitur, artificiose suggerit, calibidinem, desideria carnis insmille nocendi artibus corda ho
Abbreviated transcription (Latin):
tate. uo dicit a me mdũ
fabricare aut mortuos
suscitare s qr micis sũ et
hũilis corde . O. doct᷑nam
calutarem o. magrin do¬
muũ q mortaliũ qͥbus
mors pocło srbie ꝓpĩa¬
ta. at tñsfusa ẽ. noluit
docͥe ꝙ ip̾e nõ cẽt noluit

Expanded text:
t: discite a me mundum fabricare aut mortuos suscitare, sed: quia mitis sum et humilis corde. o doctrinam salutarem! o magistrum dominumque mortalium. quibus mors poculo superbiae propinata atque transfusa est! noluit docere, quod ipse non esset, noluit
Abbreviated transcription (Latin):
lesies si fi p̃t occisus. franda¬
beris a nictoria tĩi ne fuga¬
as. illa cã q̃ ꝑde̾ possis nicto¬
rã fuga c̃. fũgiẽdo potes illã
aifice. moriẽdo nõ potes ⁊ bs
si pugñdo moriaris.qr mor¬
cuu ꝰ mor corõab̾is. re ĩt tibi
si declĩando. pugnã ꝑdis et

Expanded text:
lies si fieri possit occisus, fraudaberis a victoria, tantum ne fugias. Sola causa, qua perdere possis victoriam, fuga est. Fugiendo potes illam amittere, moriendo non potes: et beatus si pugnando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nõ capit locus Ibi so¬
nat ꝙ nõ ⁊apͣ tp̃s Ibi sol¬
ibi sapit ꝙ ñ inuunt eda¬
citas Ibi beret ꝙ nõ dinł¬
ofteucõe landatur sine

Expanded text:
 non capit locus. Ibi sonat quod non rapit tempus. Ibi oleIbi sapit quod non minuit edacitas. Ibi haeret quod non diveoffensione, laudatur sine
Abbreviated transcription (Latin):
ue remediũ moriẽcib ali¬
os iuid̾e moriẽtes. nõ ħ mͥ ꝑ
suadet dines ille qͥ ĩcorm̃¬
tis despatus de sui libacõe
bio ex suoꝵ cͣciatu aug̾i¬

Expanded text:
e remedium morientibus, alios videre morientes? Non hoc mihi persuadet dives ille qui, in tormentis desperatus de sui liberatione,bio ex suorum cruciatu aug
Abbreviated transcription (Latin):
tins placite obdories
⁊ quiescẽs. facile eingila¬
bis ⁊ surges facił ⁊ agił
ens ad reden̾dim in hus¬
id uñ nõ totus discessicti:¬

Expanded text:
tuis . Placide obdormies, in pace quiesces, facile evigilabis; et surgens facilis et agilis eris ad redeundum in id, unde non totus discessisti
Abbreviated transcription (Latin):
hoc domiciliũ maliguꝰ
sp̃c ne sẽsibꝰ ĩmixtꝰ in¬
cestet aĩe sc̃ĩtatẽ. lucemos
m̃tis obimbil ẜpit hoc
malũ ꝑ õs addicus sẽsua¬
les. dat se figis accouodat
colorib adheret souis. la¬
tet ĩira ĩfallacia ẜonis:
odoribꝰ se sbicit. Ifũdit
illuĩe cenebrosis affeccõ¬
nib tenebrat sensus. qͥ¬
dã nebulis implec om̃s
me atus melligẽcie ꝑ qͦs

Expanded text:
hoc domicilium malignus spiritus; ne sensibus immixtus incestet animae sanctitatem, lucemque mentis obnubilet. Serpit hoc malum per omnes aditus sensuales; dat se figuris, accommodat coloribus, adhaeret sonis, latet in ira, in fallacia sermonis, odoribus se subiicit, infundit illuvie, tenebrosis affectionibus tenebrat sensus, quibusdam nebulis implet omnes meatus intelligentie, per quos
Abbreviated transcription (Latin):
pcco p̃t p̾stari. et obẜnari d. puta si qͥs uiderit
furẽ asportante res tali eius custodie ꝯmen¬
datas. l hoc solus uideat p̃t clamare ⁊ tale̾ fu¬
rem manifestare. et ꝓsequi rem furtiuam.
ne si ĩ hocnegligens fu̾it.teneat᷑ dãpnũ res¬
nͨ reputat᷑ crim̾i̾s ꝓditor qͥ iniuriam suã aut
dampnũ ꝓse ᷤ corãuidice. l nõ possit ꝓbare ꝙ¬

Expanded text:
viderit furem asportantem res taliter eius custodie commendatas, licet solus hoc videat, potest clamare et talem furem manifestare et prosequi rem furtivam, ne, si in hoc negligens fuerit, teneatur damnum resnon reputatur qui iniuriam suam aut damnum prosequitur coram iudice, licet non possit probare
Abbreviated transcription (Latin):
mee. hͦ summ et int̾ hõies uiuo. Nec mͥ abro¬
gare andeo. ꝙ domus mea melior sit ꝙͣ ar¬
cha noe. u̾tñ int̾ octo hõies unꝰ repb inuẽ¬
tus ẽ. aut melior sit ꝙͣ tomꝰ abrahe cͥ dcm̃ est.
Eice ancillam et filmĩ eiꝰ. aut melior sit ꝙͣ do¬
mus ysaac. cui de duob geminis dem̃ ẽ. Ia¬
cob dilexi esan aũt odio hu̾i. ¶Ꝙau̾t rene¬

Expanded text:
meae, homo sum et inter homines uiuo nec mihi adrogare audeo, ut domus mea melior sit quam arca Noe, ubi tamen inter octo homines reprobutus est, aut melior sit quam domus Abrahe, ubi dictum est: Eice ancillam et filium eius, aut melior sit quam domus Ysaac, cuius de duobus geminis dictum est: Iacob dilexi, Esau autem odio habui». Et in
Abbreviated transcription (Latin):
uͥpetentes cessione. uł sͥ statim satiffi.non
post̾ induci ad dand̾ dilato. tc̃ .n. satiffaciͭ¬
eos cõitingit. p̾ẜtĩsi egeant aͣ ꝙ nõ possit ꝯ
ced̾e dilat᷑o abs pericdo suo ⁊ faminene ĩ¬
teruemẽte paululum mora inueniri nõ

Expanded text:
nisi petentes cessionem vel sibi statim satisfieri non possent induci ad dandam dilationem. Tunc enim satisfacieeos contingit, presertim si egeant, ita quod non possunt concedere absque periculo suo et familie, ne interveniente paululum mora, inveniri non
Abbreviated transcription (Latin):
¶id de l̾ico qui olatro quida captus
duc̾et᷑ ad iudicẽ ꝑ locũ suspectũ. dixit
centes indando ꝯsiliũ deducẽdo cante. lui¬
Nid de illo qui ꝯudex uł officiał seq̃rẽ
furẽ uł hoicidã fugientem. iudici ul

Expanded text:
id de illo, qui, cum latro quidam duceretur ad iudicem per locum furum, dixit ia iuvit ducentes in dando consilio, de ducendo caute. Quid de illo, qui, cum iudex vel officialis sequeretur furem vel homicidam fugientem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fen̾et᷑ ¶ It̾ de illo qui dat amico q. lxi.
suo uł ꝯsangnineo suo peccuniã uł comodat
gͣtis ut exea fen̾et᷑. ¶ Itquid de eo aui ꝯtrahit
focietate ꝯ aliquo adfenus excend̾ ¶Itquid
de eo qui dat usurario mirtuã pectunã ad ꝑti¬
tenent᷑ in solid̾ qui hoc faciunt. aut tiñ de co

Expanded text:
 ut quid de illo qui dat amico suo vel consanguineo pecuniam vel commodat gratis ut ex ea feneretur? Item quid de eo qui contrahit societatem cum alio ad fenus exercendum? Item quid de eo qui dat usurario mutuam pecuniam ad partitenentur in solidum qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
¶Itẽ pp̃ fanorem ꝯstãtinopolitane ciuitatis.
ꝙͣꝯstantinus ꝯsticuit qiͣ nouã romã tnͣsfe̾ns
seadillã fuit datꝰ ecc̃e ꝯstantinopolitane:
pͥmꝰ locus post romã. et amsit eum alexãdͥ¬
remonet᷑ prelatꝰ ab admm̾strat̾oe eccͣe .ex. de

Expanded text:
Item propter favorem Constantinopolitane civitatis, quam Constantinus constituit quasi novam Romam, transferens se ad illam fuit datus ecclesie Constantinopolitane primus locus post Romanam et amisit eum Alexaremovetur prelatus ab administratione ecclesie. De
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sacritũ pp̃ scandalum simpliciũ qͥre¬
putant se inc̾rere ꝑuriũ. ⁊ inde int̾rut in
facilitatem labendi in ꝑurium. et in detrac
menta d facile relaxare. uł potiꝰ oñdẽ sicui¬
rantes nõ fuisse obligatos et imponere

Expanded text:
tum propter scandalum simplicium, qui reputant sic incurri periurium et inde incurrunt in facilitatem labendi in periurium et in detractmenta durantes non fuisse obligatos et imponere
Abbreviated transcription (Latin):
chus. uł canonicus.uł ꝙ nõ celebrab̾ usq ad
mensem. uł ꝙ nõ ieunabit pro dõ.uł ꝓpcc̃is
sius in pane ⁊ aqͣnͥ p̾cipiatur ei . ł ꝙ ñdicet psal¬
tum inlicitis et honestis usq ad c̾tum tẽpus¬
¶ Sexto cũ excludit opꝰ in diffe̾ns mtẽtione
pro dõ antꝓpxĩo faciend̾̃. ut si quis iurat ꝙnͣ
locat᷑ martino uł nõ iutͣbit domũ eiꝰ uł ꝙnͣ
coquet ad furnũ eiꝰ. ułq ñ molet ad molen
rem ꝓmñori precio ꝙͣ tłi ułꝙ nõ comedet
re a talib si ea uelit fac̾e pia intentõe ⁊ pp̃
dm̃i et salm aĩe sue. et pp̃tollend̾ scandalũ¬
ario niramento.¶In reliquis trib ꝙͣius
ponenda sit penitẽtia ꝓtͣnͣs gressione eoꝵ

Expanded text:
achus vel canonicus, vel quod non celebrabit usque ad mensem, vel quod non ieiunabit pro deo vel pro peccatis suis in pane et aqua nisi precipiatur ei, vel quod non dicet psaltum in licitis et honestis usque ad certum tempus. Sexto cum excludit opus indifferens, pia intentione pro deo aut proximo faciendum, ut si quis iurat quod non loquetur Martino vel non intrabit domum eius vel non coquet ad furnum eius vel molet ad molendrem pro minori pretio quam tali vel non comedet re a talibus, si ea velit facere pia intentione et propter deum et salutem anime sue et propter tollendum scandalurario iuramento. In reliquis tribus, quamponenda sit penitentia pro transgressione eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uid de filus illiꝰ qui uiuente xx¬
uxore sua duxit alam .tam ip̃o qmͣ
supdc̃a uxore sciente impedimentũ mi
tenentur totũ restitue filuis pͥmi mr̃imo¬
iiii. an aliis u̾ͥis hedib aut sufficit ꝙ ip̃i

Expanded text:
uid de filiis illius, qui vivente uxore sua duxit aliam, tam ipso quam superducta sciente impedimentum, tenentur totum restituere filiis primi matrimonii, aut aliis veris heredibus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. ꝙ ꝑ aliqm̃ doctͥnam gn̾alem. credoãꝙ
si iacentib segetib in agris. ã fenis inpratis.
si inmineat tempestas. aut pluuia que cor¬
rũpat.ant det̾ioret multum tahia sic asolo
separata. nõsunt ꝓhibendi dñi reꝵ illax ea
ea que debent uend̾e in crastinum in m̾cato
uł instatõib sins. et ceti qui p̾parant uic¬
tualia in dieb festis. si diep̾cedenti nõ po¬
terunt cõmode pꝑare. aut p̃parata ẜuare sine
qui a dñis sius ꝯpellunt᷑ oꝑari in dieb fe¬
stis. si iusto metu inducti hoc faciunt. inidẽ¬
tur ꝑ nc̃citatẽ posse excusari. ¶Qͥ no eũ de¬
beant uecturani bladoꝵ dnig suis. affe¬
runt eam dieb feriandis. ut reliquis die¬
bus ꝓfestis. possint liberiꝰ ꝯsuetis et ꝓpriis
uatare laborib. nõ sunt excusablẽs in hoc. nͥ
forte arta nc̃citas ad hoc eos ꝯpellat. ¶Cre¬
tͣnscͥbere de qͣterno in quat̾nũ in dieb. hͣ¬

Expanded text:
dum est quam ad aliquam doctrinam generalem. Credo autem quod si iacentibus segetibus in agris aut fenis in pratis, si immineat tempestas aut pluvia que corrumpat aut deterioret multum alia sic a solo separata, non sunt prohibendi domini rerum illarum ea ea que debent vendere in crastinum in mercato vel in stationibus suis et ceteri qui preparant victualia in diebus festis, si die precedenti non potuerunt commode preparare aut parata servare sine qui a dominis suis compelluntur operari in festis, si iusto metu inducti hoc faciunt, videntur per necessitatem posse excusari. Qui vero, cum debeant vecturam bladorum dominis suis, afferunt ea diebus feriandis, ut reliquis diebus profestis possint liberius consuetis et propriis vacare laboribus, non sunt excusabiles in hoc, nisi forte arcta necessitas ad hoc eos compellat. Scholaritranscribere de quaterno in quaternum in diebus h
Abbreviated transcription (Latin):
dattutore filio suo intestam̃to ¶Ite legittma
ab intestato. teuet᷑ suscipe tutelam hꝰ. ¶tẽ da¬
tiuam que dat᷑. a uidice. qñ nsso tutore datoi
testamento et nulł extantib ꝯsangͥneis ad¬
tutelam uidex de officio suo dat tutorem ¶qr
posẜones excolendas ad firmã .s. q̃rtã ẜ qͥntã¬

Expanded text:
dat tutorem filio suo. Item legitima, ab intestato, tenetur suscipere tutelam huius. Item dativa, que datur a iudice, quando nullo tutore dato in testamento et nullis existentibus consanguineis vel idoneis, de officio suo dat tutorem. Raipossessiones excolendas ad firmam sive con
Abbreviated transcription (Latin):
Nunꝙ tenebit᷑ restitũe ꝙͣquid adeptus
ẽ de hꝰ bello ille qui mouit iᵈ R ẜ Glo ħ
cepit. nisi ceꝑit uł dãpnificau̾it adu̾sa¬
nium suũ ult̾ ꝙͣ hũerat ille de suonus¬
te aut dãpnficau̾at eũ. Et ħ dico ẜ iudi¬
liquidi ad liquid̾. q̃ nõ ht̃ loꝯ in foro ꝯtẽ¬
cioso. uñ si quis in foro pm̃ali ꝯfiteatur
se ꝑ furtum hũisse .x. ib. de reb illiꝰ qͥ ma¬
tuto illoꝵ .x. nͥ adu̾sariꝰ eiꝰ post mod̾ resti¬
tuerit ei .x. ablata. In iũget tñ ei pĩnam
ud si cł̾icus in guerra uadens
hiis quib licuit rape: pͭ id retin̾e. Si aũt
ip̃e rapuit ꝯrapiendo peccau̾it inducen¬
non fecit suam. qr sicut doꝰ eiꝰ nõ potuit

Expanded text:
uid tenebitur restituere, quicquid adeptus est de huiusmodi bello, ille qui movit illud? cepit, nisi ceperit, vel damnificaverit adversarium suum, ultra quod habuit ille de suo iniuste, aut damnificaverat eum. Et hoc dico seculiquidi ad liquidum, que non habet locum in foro contentioso, unde, si quis in foro penitentiali confitetur se per furtum habuisse decem de rebus illius qui matutionem illorum X, nisi adversarius eius postmodum restitueret ei decem ablata. Iniunget tamen ei penitentiam id si clericus in guerra iusta, his quibus licuit, potest illud retinere. Si autem ipse rapuit, cum rapiendo peccaverit, inducennon facit suam, quia sicut dominus eius non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
mitis ht guerram ꝯtͣ comitem. regis est
auͣctas requirenda. Si a comes ꝯͣ regem
et rex nolł eiius exhibe̾. ꝑ pares curie hũi¬
nter requisitus: credo ꝙ si ius suum defẽ¬
ppͣ tũfc̃a de nunciat̾oe de excessu regis. si
rex noll a pc̃cis de sist̾e poss regem ex ꝯͥ¬
care et crescente ꝯtumatia dare auctem
forͦ iudicii. cũ neut᷑ illoꝵ heat sr̃ se suꝑiorẽ.
pectaret tũmouendo belsum passus ñiu¬
riam:. si iniuriator offerret ei debitã satis¬
sc̃om ad arbit̾um boni uiri: de plano ⁊ sñ

Expanded text:
mitis habet guerram contra comitem, regis est auctoritas requirenda. Si autem comes contra regem et rex nolit ei ius exhibere, per pares curie humiliter requisitus, credo quod si ius suum armis defentamen facta denunciatione de excessu regis, si rex nollet a peccato desistere, posset regem excommunicare et crescente contumacia dare auctoritatem forma iudicii, cum neuter illorum habeat super se superiorem. Peccaret tamen movendo bellum passus iniuriam, si iniuriator offerret ei debitam satisfactionem, ad arbitrium bonorum virorum, de plano et sine
Abbreviated transcription (Latin):
aut erat iuris ꝑͥitus aut ignarus. In pͦ
ad id ꝙ fiebat s adid ꝙ fi debebat᷑. In sc do
casu distingue aut fuit ei explanata ass
asꝑitatẽ se uoluit obligare nõ ad maioreꝵ.
et ħ expressit nõ cogetur ibi man̾e s tnͣsi¬
bit ad alium ordine ꝙ̃ualeat sustin̾e. Si
gare doluni nͨ decepto qr sic melior fit

Expanded text:
aut erat peritus iuris aut ignarus. In priad id quod fiebat, sed ad id quod fieri debebat. In secundo casu subdistinguo: aut fuit ei explanata aspeasperitatem se voluit obligare, non ad maiorem, et hoc expressit, non cogetur ibi manere, sed transibit ad alium ordinem quem valebit sustinere. Si gare dolum nec deceptionem, quia fit melior sua
Abbreviated transcription (Latin):
.c.izi uͦ licite rei dabat oꝑam. ut qr mag̾r cã
potint. iudel respiciendo. et ꝓdamando. ñ
ninis tarte uł remisse. S tp̃r ꝯgruo ⁊ alte.
su ꝯtingatalias. si dabat oꝑam rei licite.et
ñ adhiouit diligem debitã. ut dcm̃ e. impu¬

Expanded text:
i vero licite rei dabat operam, ut quia magister causa potuit, videlicet respiciendo et proclamando, non nimis tarde vel demisse. Alias si dabat operam rei licite et non adhibuit diligentiam debitam, ut dictum est, impu
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e. ⁊ qͣi tͣdidiss iam eilocat ei ꝓ c̾ca annu¬
apentõne: usura ẽ. ł ad miꝰ p̾sum̃d̾ ẽ ĩfrau¬
dem usuraꝵ fĩ. ¶Idem credo de ilłqͥscient᷑
do emptorem pcare ꝙͣ̃diu durat boͣ fides.
uid de illis qui emunt c̾tos

Expanded text:
 tradidisset ei, locat ei pro certa annua pensione, usura est vel ad minus presumendum est in fraudem usurarum fieri. Idem credo de illis qui scienter  emptio, non credo emptorem peccare, quamdiu durat bona fides. Quid de illis qui emunt equos
Abbreviated transcription (Latin):
sas sͥ nccas pt a sb̾dcis auxilum pes̾e mod̾¬
atum. ¶ Ite si in guerra uł besso iusto exꝑ
te sua si captus ab hostibi. nec p̃t solu̾e rede̾p¬
tõnẽ petitam ab eo abs gͣui dampno. ¶ Itẽ
si uelset ire ad pͥucipem ꝑ optinendo pͥułio¬
sp̾alis ꝓtectois pro se ⁊ pro sis nec pt̾ desuo

Expanded text:
as, potest a subditis auxilium petere moderatum. Item si in guerra vel bello iusto ex parte sua sit captus ab hostibus, nec potest solvere redemptionem petitam ab eo, absque gravi damno. Item si vellet ire ad principem pro obtinendo privilegio protectionis pro se et pro eis nec posset de suo
Abbreviated transcription (Latin):
suscepimiꝰ si ã teneat furẽ nefugiat ꝯ
exhibeat eum iudiciaił inuoc auxiͫ eiꝰ
ad res illas recuꝑandas. cremo ꝙ ñ effici¬
tur uͣris.si tłis fur postea cõłr puniat᷑
a iudice. dũ tũ non sit corrupta intẽto

Expanded text:
utem teneat furem, ne fugiat cum exhibeat eum iudici, vel invocet auxilium eius ad res illas recuperandas, credo quod non efficitur irregularis, si talis fur postea corporaliter puniatur a iudice, dum tamen non sit corrupta intentio
Abbreviated transcription (Latin):
tlłnd̃ ẽ qñ spoliatꝰ fecit testamẽtũ ⁊ c̾tam
sũmã retinint qͣ uoluit eẽ ꝯtẽtus. Si ã
mandauit in testamento distribui ꝑ ex¬
xori eiꝰ ꝓrata si uxorem h̾ebat. et si uxor
onem aut de iure aut de dispõne testato¬
ris. Si a̾ ꝯtẽpsit fac̾e̾ testam̃tũ. facienda
ẽ restituto in solid̾ ħedi. uł illi qui alias d¬
ei succed̾e ab intestato. sũ de iure sine ꝯsu

Expanded text:
 spoliatus fecit testamentum et certam summam retinuit, quia voluit esse contentus. Si autem mandavit in testamento distribui per exxori pro rata, si uxorem habebat, et si liberi onem, aut de iure aut de dispositione testatoris. Si autem contempsit facere testamentum, facienda est restitutio in solidum heredi, vel illi qui debet alias ei succ