comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solueret᷑. Atq: ita ñ inuisibili p̃mio ꝓbaret᷑
fides.s iã nec fides eẽt. c̃festĩ suroꝑis queren¬
do ⁊ sumendo merceđẽ. Nunc uͦ maiore &
mirabiliore grã saluatoris. inusus iusticie
rieris si peccau̾is. nunc đr martyri morere
ne pecces. Tunc dictũ ẽsimandatũ tͣnsgressi fui¬
ritis. morte moriemini. nunc đr si mortẽ recu¬
saueritis. mandatũ transgredimini. Qđ tunc
meritũ etiã suppliciũ peecatoris. Tunc enĩ mors
ẽ acqͥsita peccando: nunc implet᷑ iusticia mo¬
riendo. Uerũ hoc inscĩs martẏribꝰ qͥbꝰ alt̾utrũ
aꝑsecutore ꝓponit᷑. ut aut deserant fidẽ. aut¬
sufferant mortẽ. Iusti enĩ malunt credendo
isti. nisi moriant᷑. Mortui s̃ gͦ illi. qr peccauer̃.
ñ peecant istiqr moriunt᷑. factũ ẽ ꝑ illoy eulpã.
ut ueniret᷑ inpenã.fit ꝑ istoꝵ penã neueniat᷑

Expanded text:
etur? Adque ita non inuisibili praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui operis quaerendo et sumendo mercedem. Nunc uero maiore et mirabiliore gratia Saluatoris in usus iustitiarieris, si peccaueris: nunc dicitur martyri: Morere, ne pecces. Tunc dictum est: Si mandatum transgressi fueritis, morte moriemini; nunc dicitur: Si mortem recusaueritis, mandatum transgrediemini. Quod tumeritum etiam supplicium peccatoris. Tunc enim mors est adquisita peccando, nunc inpletur iustitia moriendo. Verum hoc in sanctis martyribus, quibus alterutrum a persecutore proponitsufferant mortem. Justi enim malunt credendo isti, nisi moriantur. Mortui sunt ergo illi, quia peccaverunt: non peccant isti, quia moriuntur. Factum est per illorum culpam, ut venire
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fiat. ꝗm̃ eũ aiã corpor sic fuerit eopu¬
lata. ut nulla direptione sepret᷑. mirũ
uideri pot̾. qͦmͦ corpꝰ ea morte dicat᷑ occi¬
di. q̃ ñ aiã deserit᷑ s animatũ sentiensq
erueiatur: Nã in illa pena ultima aesca

Expanded text:
non fiat, quam cum anima corpori sic fuerit copulata, ut nulla diremptione separentur; mirum videri potest quomodo corpus ea morte dicatur occidi, qua non ab anima deseritur, sed animatum sentiensque cruciatur. Nam in illa poena ultima ac sem
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq falsissimũ. Nã ita luunt penas aiẽ. cũ
ad istã uitã denuo reuoluunt᷑. & om̃iũ uiuen¬
tiũ siue incelosiue int̾ra. nullꝰ ẽ ẽditor nisi
aqͦ facta sint cęłu ⁊ t̾ra. Nã sinulla ẽ causa ui¬
uendi. inhoc corpore. nͥ ꝓpt̃ pendenda suppli¬
cia. qͦmͦ diẽ iđde plato. alit̾ mundufie̾ri ñ potu¬
isse pulcherrimũ atq: optimũ. nͥ om̃iũ aĩaliũ
id ẽ & in mortaliũ ⁊ mortaliũ gn̾ibꝰ impleret᷑.
Si aut̃ nr̃a institutio ꝗͣ ł mortales ẽditisumꝰ.¬
diuinũ munꝰ ẽ. qͦmͦ pena ẽ ad ista corpora. idẽ
ad diuina benficia remeare. Et si ds qđ assidue
plato cõmemorat. sic̃ uniu̾si mundi. ita om̃iẽ
a ĩaliũ species em̃na intelligentia ẽtinebat. qͦmͦ
ñ ipse cuncta ẽdebat. An aliquoꝵ ẽẽ artifea
nollet. quoꝵ efficiendoꝵ artẽ. ineffabiliᷤᷤ eiꝰ &
in effabilit̾ laudabilis mens haberet : Merito¬

Expanded text:
utrumque falsissimum. Nam neque ita luunt poenas animae, cum utrumque falsissimum. Nam neque ita luunt poenas animae, cum ad istam uitam denuo reuoluuntur, et omnium uiuentium siue in caelo siue in terra nullus est conditor, nisi a quo facta sunt caelum et terra. Nam si nulla causa est uiuendi in hoc corpore nisi propter pendenda supplicia: quo modo dicit idem Plato aliter mundum fieri non potuisse pulcherrimum adque optimum, nisi omnium animalium, id est et inmortalium et mortalium, generibus inpleretur? Si autdivinum munus est; quomodo poena est ad ista corpora, id est ad divina beneficia, remeare? Et si Deus, quod assidue Plato commemorat, sicut universi mundi, ita omnium animalium species aeterna intelligentia continebat, quomodo non ipse cuncta condebat? An aliquorum esse artifex nollet, quorum efficiendorum artem ineffabilis ejus et ineffabiliter laudabilis mens haberet? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpora: Ita sane plato minores ⁊ asũmo đo fac¬
tos deos. effectores ẽẽ uoluit animaliũ ceteroꝵ.
ut in mortałe partẽ ab ipsosument. ipsi uͦ mor¬
purgationẽ dic̃ corpꝰ om̃e fugiendũ. simulq
cũ suo platone. aliisq platonicis sentit. ut eos
qͥ inmodđate atq in honeste uixerint. ꝓpt̃ lu¬
endas penas ad corpora redire mortalia. plato
qͥđe etiã bestiarũ. porphẏriꝰ tantũmͦ ad hõiũ.
seqͥt᷑ eos. ut dicant deosistos. ꝗͥsͦ a nob̾ uoluns
q̃si parentes: c̃ ditores nr̃os coli. nihilet̃ aliud.
quã fabros cõpeđu earcerũue nr̃oꝵ. nec institu¬
tores .s in clusores. alligatoresq nrõs ergastu¬
lis erũ pnosis.⁊ gͣuissimiᷤᷤ uinculiᷤ. Aut certe
desinant platonici penas aiãrũ existi corpo¬
ribꝰ cõminari. aut cos nob̾ dcos colendos ñ
p̃dicent. quoꝵ in nob̾oꝑationẽ ut qnͣtũ pos¬
sumꝰ fugiamꝰ ⁊ euadamꝰ. hortant᷑. cũ tam̃ sit

Expanded text:
tores. Ita sane Plato minores et a summo Deo factos deos effectores esse voluit animalium caeterorum, ut immortalem partem ab ipso sumerent, ipsi vero morpurgationem dicit corpus omne fugiendum simulque cum suo Platone aliisque Platonicis sentit eos, qui inmoderate adque inhoneste uixerint, propter luendas poenas ad corpquidem etiam ad bestiarum, Porphyrius tantummodo ad hominum; sequitur eos, ut dicant deos istos, quos a nobis volunt quasi parentes et conditores nostros coli, nihil esse aliud quam fabros compedum carcerumve nostrorum; nec institutores, sed inclusores alligatoresque nostros ergastulis aerumnosis et gravissimis vinculis. Aut ergo desinant Platonici poenas animarum ex istis corporibus comminari; aut eos nobis deos colendos non praedicent, quorum in nobis operationem ut, quantum possumus, fugiamus et evadamus, hortantur; cum tamen sit
Abbreviated transcription (Latin):
uolutione incessabili sempit̾nas. nota eẽ oꝑa
sua. qm̃ neq faciendo qͥeseere. neq sciendo
postea qͥ infinita s̃ indagare. Quis hec audiat᷑.
ꝗs eredat. Quis ferit. Que siueta eeñt. ñ sołu
tacerent᷑ prudntiꝰ. uerũ etiã ut qͦmͦ ualeo dicã
qđ uolo. doctius nescirent᷑. Nã sihee illie in me¬
moria ñ habebimꝰ. ⁊ iđo beati erimꝰ. eur hic ꝑ
toꝵ scicntiã grauat᷑ ampliꝰ nr̃a miseria. Si aut̃
ibi canecessario scituri sumꝰ. hic saltĩ nesciamꝰ
ut hie felicior sit expectatio. quã illic adep¬
dosũmiboni. qnͣdo hic et̃na uita c̃seqͥnda
expectat᷑. ibi aut̃ beata .s ñ et̃na qnͣdoq amit¬

Expanded text:
volutione incessabili sempiternas, nota esse opera volutione incessabili sempiternas, nota esse opera sua; quoniam neque a faciendo quiescere, neque sciendo possit ea quae infinita sunt, indagare? quis haec audiat? quis credat? quis ferat? Quae si vera essent, non solum tacerentur prudentius, uerum etiam ut quo modo ualeo dicam quod uolo doctius nescirentur. Nam si haec illic in memoria non habebimus et ideo beati erimus, quur hic per eorum scientiam grauatur amplius nostra miseria? Si autem ibi ea necessario scituri sumus, hic saltem nesciamus, ut hic felicior sit expectatio quam illic adeptio summi boni; quando hic aeterna uita consequenda expectatur; ibi autem beata, sed n
Abbreviated transcription (Latin):
tisq calamitatibꝰ uitã. sitam̃ uita istadieca¬
da ẽ. ꝗͣ potiꝰ mors c̃ ita grauiᷤᷤ ut morsꝗ i
hac lib̾at. mortis huiꝰ amore timeat᷑. led
tã magna mala.tãq multa ⁊ hortidatt¬
dẽ aliqñdo ꝑuerã teligionẽ atq sapicntĩ.
cepiata atq finita. ita ꝑuenire ad ẽspectũ atq
itafieri beatũ ẽ tẽplatione in corporeȩ lucis.
ꝓparticipatioẽm inmutabiliꝰᷤ inmortalitatiꝰ
ciꝰ. cuiꝰ adipiscende amore flagram uit cã qñ¬
doq necẽẽ sit deseri. ⁊ cos ꝗͥdesert̃ ab illa cm̃nitate.
ueritate. felicitate. deiectos. tartaree mortali¬
tati. turpi stulticiȩ. miseriis exeribilibꝰ inpli¬
mundas neqͥtias beatindo qͥrat᷑. ⁊ hoc itidẽ
iñualli: dim̃sionibꝰ sełoꝵ factũ ⁊ futurũ::
boc ꝓpt̃ta ut possint dõ. entuitibꝰ definitis
cuntibꝰ semꝑatq redeuntibꝰ ꝑ nr̃as falsas bea¬
titudines. ⁊ ueras miserias. alt̾natĩ qͥđẽ. s. re¬

Expanded text:
 calamitatibus vitam si tamen ista vita dicenda est, quae potius mors est, ita gravis, ut mors quae ab hac liberat, mortis hujus amore timeatur, post tam magna mala tamque multa et horrenda, tdem aliquando per ueram religionem adque sapientiam expiata adque finita ita peruenire ad conspectum Dei adque ita fieri beatum contemplatione incorporeae lucis per participationem inmutabilis inmortalitatis eius, cuius adipiscendae amore flagramus, ut eam quandoque necesse sit deseri et eos, qui deserunt, ab illa aeternitate ueritate felicitate deiectos tartareae mortalitati, turpi stultitiae, miseriis exsecrabilibus inplimundas nequitias beatitudo quaeratur, et hoc itidem  factum et futurum; et hoc propterea, ut possint Deo, circuitibus definitis euntibus semper atque redeuntibus per nostras falsas beatitudines et veras miserias, alternatim quidem, sed re
Abbreviated transcription (Latin):
tant dicere uirtutẽ eẽ peccati: aculeus inquit
mortis ẽ peccatũ. uirtꝰ aut̃ peccati lex. Serissi¬
me gͥ omĩno. Auget enĩ ꝓhibitio. desiđiũ oꝑis
illicitiꝰ qͣndo iusticia sic diligit᷑ ut peccandi
cupiditas. eiꝰ delectatione uincat᷑. It aut̃ dili¬

Expanded text:
um, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem dili
Abbreviated transcription (Latin):
APEDITIS
⁊ de initio gnis huma¬
ni difficillimi q̃stio¬
& de origine ac ꝓpagine mortis humane. dis¬
putationẽ a nob̾ institutã rerũ ordo deposeit.
Ñ enĩ eomͦ qͦ angłos. c̃did̾at d̾s hores. ut cuã si
peccassent mori om̃imͦ ñ possent. s ita ut ꝑfure¬
tos obedientie mune. sine int̃uentu mortis. an¬
głica in mortalitas. ⁊ beata et̃nitas seqͥrit᷑. in¬
obedientes aut̃ mors plecteret dapnatione iu¬
ipso gn̾e mortis. uideo mͥ paulõ diligenti dise¬
rendũ. Quã uis enĩ aĩa humana ueraeit̃ inme¬
talis ꝑhibeat᷑. habet tam̃ qͣnd̾a etiã ipsa mot¬
tẽ suã. Nã ido dicit᷑ inmortaliᷤᷤ q mͦ qͦđa qͣnto¬

Expanded text:
peditis et de initio generis humani difficillimis quaestioet de origine ac propagine mortis humanae disputationem a nobis institutam rerum ordo deposcit. Non enim eo modo, quo angelos, condiderat Dpeccassent, mori omnino non possent: sed ita ut perfunctos obedientiae munere sine interventu mortis angelica immortalitas et beata aeternitas sequeretur; inobedientes autem mors plecteret damnatione juipso genere mortis uideo mihi paulo diligentius disserendum. Quamuis enim anima humana ueraciter inmortalis perhibeatur, habet tamen quandam etiam ipsa mortem suam. Nam ideo dicitur inmortalis, q
Abbreviated transcription (Latin):
niti s̃. Itane numos ꝓpt̾ infinitatẽ nescit
om̃s ds. & usq ad qͣndã sũmã num̾oꝵ scientia
di ꝑuenit.⁊ eet̾os ĩgnorat: Quiᷤᷤ hoc etiã dem̃¬
tissimꝰ dixerit: Nec audebt isti ẽtẽpn̾e numo ᷤ.
⁊ eos dicẽ addi scientiã ñ ꝑtin̾e. ap̃ ꝗͥͦs plato
đm magna auctoritate cõm̃dat mundu
numis fabricantẽ. ⁊ ap̃ nosdo dictũ legitur:
Om̃a inm̃sura. & num̾o.⁊ ponde disposiusti.
Deqͦ ⁊ ꝓpħa dic̃. qͥ ꝓfert numose scłm. Et sal¬
uator in eugłio. capilli ingͥt ur̃i om̃s num̾a¬
ti s̃. Absit itaq ut dubitemꝰ. qđ ei notꝰ sit
omĩs num̾us. cuiꝰ intelligentie sic̃ inpsalmo
canit᷑. ñ c̃ numus. Infinitꝰ itaq num̾us ꝗͣmxis
infinitoꝵ numoꝵ nullꝰ sit numus. ne ẽ tam̃
tis cõp̃hensione finit᷑. ꝓfecto ⁊ om̃ĩs infini¬
tes qͦda inesfibili mͦ dõ finitaẽ. qr scientiȩ
ipsiꝰ in cõp̃hensiliᷤ ñ ẽ. Qua te sunfinitas te¬

Expanded text:
tane numeros propter infinitatem nescit omnes Deus, et usque ad quandam summam numerorum scientia Dei peruenit, ceteros ignorat? Quis hoc etiam dementissimus dixerit? Nec audebunt isti contemnere numeros et eos dicere ad Dei scientiam non pertinere, aput quos Plato Deum magna auctoritate commendat mundum numeris fabricantem. Et aput nos Deo dictum legitur: Omnia in mensura et numero et poneta dicit: Qui profert numerose saeculum, et Saluator in euangelio: Capilli, inquit, uestri omnes numerati sunt. Absit itaque ut dubitemus, quod ei notus sit omnis numerus, cuius intellegentiae, sicut in psalmo canitur, non est numerus. Infinitas itaque numeri, quamuis infinitorum numerorum nullus sit numerus, non est tamen tis conprehensione finitur: profecto et omnis infinitas quodam ineffabili modo Deo finita est, quia scientiae ipsius inconprehensibi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scientiã exortas fuisse existimemꝰ ingne hu¬
mano societates. tãꝗm̃ ciuitatesduas. Exillocuĩ
fut᷑i erant hoies. alii malisangłis insupplicio.
alii boniᷤ inp̃mio sociandi. quãuis occulto di
iudicio.s: tam̃ iusto. Cũ enĩ seͥptũ sit. Uniu̾se

Expanded text:
scientiam exortas fuisse existimemus in genere humano societates tamquam ciuitates duas. Ex illo enim futuri erant homines, alii malis angelis in supplicio, alii bonis in praemio sociandi, quamuis occulto Dei iudicio, sed tamen iusto. Cum enim scriptum sit: Uniuersae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.qm cara mariti ⁊ uxoriᷤᷤ debeat eẽ ẽiunctio.
Nec oꝑa di ꝓpt̾ea s̃ utiq usitata. qr pͥma. Qui
aut̃ ista ñ cređt. nulla facta ꝓdigia debent
crede. Neq enĩ ⁊ ipsa siusitato nat᷑e curricu¬
lo gignerent᷑: ꝓdigia dicent᷑.q. daut̃ subtan¬
ta gub̾natiõe diuine ꝓuidntie. ꝙͣuis eiꝰ cau¬
sa lateat. frustra gignit᷑. Ait qͥđã psalmꝰ sacer.
Nenite ⁊ uidete oꝑa đni. quȩ posuit ꝓdigia

Expanded text:
 uxoris debeat esse coniunctio. Haec opera Dei propterea sunt utique inusitata, quia prima. Qui autem ista non credunt, nulla facta prodigia debent credere; neque enim et ipsa, si usitato naturae curriculo gignerentur, prodigia dicerentur. Quid autem sub tanta gubernatione diuinae prouidentiae, quamuis eius causa lateat, frustra gignitur? Ait quidam psalmus sacer: Venite et uidete opera Domini, quae posuit prodigia
Abbreviated transcription (Latin):
isse nemo ambigat. Nãsi ñ omi tẽpore fuit
tẽpꝰ. erat gͦ tempꝰ. qñdo nulłu erat tẽpus.
quiᷤ hoc stułtissimꝰ dixerit: Possum enĩtti¬
te dic̾e. erat tẽpꝰ qnͣdo ñ erat roma. erat t̃p
abraħa. erat tẽpꝰ ꝗnͣdo ñ erat ħo. ⁊ siqͥd huimi¬

Expanded text:
isse nemo ambigat. Nam si non omni tempore fuit isse nemo ambigat. Nam si non omni tempore fuit tempus, erat ergo tempus, quando nullum erat tempus. Quis hoc stultissimus dixerit? Possumus enim recte dicere: Erat tempus, quando non erat Roma; erat tempus, Abraham; erat tempus, quando non erat homo, et si quid hui
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sibꝰ. ⁊ annis. nã & iste dim̃siones tẽporaliũ
spacioꝵ. ꝗ usitatȩ ac ꝓpͥe dicunt᷑ tẽpora. ma¬
nifestũ ẽ qđ amotu siderũ cepert̃. Uñ & ds
cũ hec institueret diẽ. Et sint insigna ⁊ in
tẽpora. ⁊ indies.⁊ inanno. s in aliqͦ mutabili
motu. cuiꝰ aliud pͥus. aliud posteriꝰ p̃terit. co
ꝗd̾ simul eẽ ñ possuÑ. Si gͦante cełii in angłi¬
cis motibꝰ tale aliqͥd fuit. ⁊ iđo ttͣpꝰ iã fuit.¬
atq angłi ex ꝗͦ facti s̃ tt̃poralit̾ mouebant᷑. crã
sic om̃i tẽpore fuert̃. qñdo qͥđe cũ illi facta s̃
tẽpora. Quis aut̃ dicat. ñ semꝑ fuit. qđ om̃i tt̃¬
Quomꝰ etiã ereati dicendi s̃. si semꝑfus¬
sc intellegant᷑. Ad hoc qͥd responde¬
bit᷑. Andicendũ ẽ. ⁊ semꝑ eos fuisse. qm̃ om̃i
tẽpore fuert̃. qͥ cũ tẽpore facti s̃. aut eũ qͥbꝰ facd
s̃ tẽpora. & tam̃ ereatos: Neq enĩ & ipsa tt̃pora
creata ẽẽ negabimꝰ: quãuis om̃i tẽpore tt̃p fu¬

Expanded text:
mensibus et annis nam istae dimensiones temporalium spatiorum, quae usitate ac proprie dicuntur tempora, manifestum est quod a motu siderum coeperint; unde et Deus, cum haec institueret, dixit: Et sint in signa et in tempora et in dies et in annos, sed in aliquo mutabili motu, cuius aliud prius, aliud posterius praeterit, eo quod simul esse non possunt; — si ergo ante caelum in angelicis motibus tale aliquid fuit et iex quo facti sunt, temporaliter mouebantur: etiam sic omni tempore fuerunt, quando quidem cum illis facta sunt tempora. Quis autem dicat: Non semper fuit, quod omni temQuo modo etiam creati dicendi sunt, si semper fuisse intelleguntur? Ad hoc quid respondebitur? An dicendum est et semper eos fuisse, quoniam omni tempore fuerunt, qui cum tempore facti sunt, aut cum quibus facta sunt tempora, et tamen creatos? Neque enim et ipsa tempora creata esse negabimus, quamuis omni tempore tempus fu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ legamꝰ neq qͥ plantat ẽ aliqͥd neq qͥ rigat.
s: qͥ in crem̃tũ dat đs .s. ne ipsã qͥđe t̾rã. quãuis
mat᷑ om̃iũ fȩcunda uideat᷑. ꝗͥ germinibꝰ erũ pen¬
appellare debemꝰ. s potiꝰ illłu qͥ ciuđã famulo suo
diã. Pusqm te formarẽ inutero nouite. Et quã¬
uis aiã sic ł sic affecta p̃gnantis. ualeat aliqͥbꝰ
uelut induere ꝗͣlitatibꝰ fetũ. sic̃ deuirgis uaria¬
tiᷤ fec̃ iacob. ut pecora colore uaria gignerent᷑.
nat᷑am tam̃ ilła A gignit᷑. tã ipsa ñfec̃ qͣm nec
ipsa se fec̃. Quelibet igit᷑ corporales ł seminales
causȩ gignendis reb adhibeant᷑. siue oꝑationibꝰ
angłoꝵ aut ħorũ. aut qͦrũ cũq animaliũ. siue
mariũ feminarũq mixtionibꝰ qͥlibet etiã desi¬

Expanded text:
tat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus; sed ne ipsam quidem terram, quamuis mater omnium fecunda uideatur, quae germinibus erumpenappellare debemus, sed potius illum qui cuidam famulo suo dixit: Priusquam te formarem in utero, noui te. Et quamuis anima sic uel sic affecta praegnantis ualeat aliquibus uelut induere qualitatibus fetum, sicut de uirgis uariatis fecit Iacob, ut pecora colore uaria gignerentur: naturam tamen illam, quae gignitur, tam ipsa non fecit, quam nec ipsa se fecit. Quaelibet igitur corporales uel seminales causae gignendis rebus adhibeantur, siue operationibus angelorum aut hominum aut quorumque animalium siue marium feminarumq
Abbreviated transcription (Latin):
qattingit afine usq ad finẽ fortit᷑. ⁊ disponit
om̃a suauit̃ ꝓiñ facti pͥmitꝰ angłi. cuiꝰ mͦi
misteriũ p̃buerint ereatori. cettra facienti.
necio. nec tͥbuere illis audeo. qđ forte ñ pos¬
ft̃ nec debeo denegare ꝗdđ possunt. Ereatiõem
tam̃ c̃ditionẽq om̃iũ nat̾arũ.qua fit ut om̃ino
nat᷑e sint eis qͦq fauentibꝰ illi đo tͥbuo. cui se

Expanded text:
 ad finem fortiter et disponit omnia suauiter. Proinde facti primitus angeli cuius modi ministerium praebuerint Creatori cetera facienti nescio; nec tribuere illis audeo quod forte non possunt, nec debeo derogare quod possunt. Creationem tamen conditionemque omnium naturarum, qua fit ut omnino naturae sint, e
Abbreviated transcription (Latin):
id gtnꝰ opifices. qͥ etiã pingt̃.⁊ effingt̃ formas
similes corporibꝰ animaliũ. alia uͦ qͣ intͥnsecꝰ
efficientes causas habet. descereto ⁊ occulto na¬
it̃ uiuentiᷤᷤ atq intelligentiᷤᷤ arbitͥo. qͣ ñ sołu
nat᷑ales corpoꝵ specres. uerũ etiã ipsas ani¬

Expanded text:
id genus opifices, qui etiam pingunt et effingunt formas id genus opifices, qui etiam pingunt et effingunt formas similes corporibus animalium; alia uero, quae intrinsecus efficientes causas habet de secreto et occulto naturae uiuentis adque intellegentis arbitrio, quae non solum naturales corpo
Abbreviated transcription (Latin):
hislibͥs negotiũ. qͥ diuinã m̃tẽ fac̾e ł curare ista
ñcta̾t. Illi aut̃ ꝗͥ platoni suo eredt̾ ñ ab illo sũ¬
mo dđo qͥ fabricatꝰ ẽ mundũ .s ab alus minoribꝰ
ꝗs qͥđe ipse ereau̾it. ꝑ missusiue iussu eiꝰ anima¬
lia facta eẽ cuncta mortalia. an qͥbꝰ ħo p̃cipuũ.
dusq ipsiᷤ cognatũ ten̾et locũ. si suꝑsticione
careant q̃ quęrt̃ uñ iuste uideant᷑ sacͣ ⁊ sacͥficia
fac̾e qͣsi ẽ ditoribꝰ suis facile carebt ⁊̃ huiꝰ opi¬
nioniꝰ errore. Neq enĩ fas ẽ. ulliꝰ nat᷑e ꝗm̃ libet
minime mortalisq ereatorẽ n đnm cređẽ. ac
dice & ante qm̃ possit intellegi. Angłi aut̃ ꝗͦs
illi deos libentiꝰ appellant. euã si adhibent F
iussi ł ꝑmissi oꝑationẽ suã rebꝰ ꝗͣgignunt᷑ in
mundo:tã ñ eos dicimꝰ ereatores animaliũ. ꝙͣ
species ꝗͣ ad hibet᷑ extrinsecꝰ euicũq materie
corporali. sic̃ oꝑant᷑ ħoies figuli ⁊ fabri. atq

Expanded text:
his libris negotium, qui diuinam mentem facere uel curare ista non credunt. Illi autem qui Platoni suo credunt non ab illo summo Deo, qui fabricatus est mundum, sed ab aliis minoribus, quos quidem ipse creauerit, permissu siue iussu eius animalia facta esse cuncta mortalia, in quibus homo praecipuum disque ipsis cognatum teneret locum, si superstitione careant, qua quaerunt unde iuste uideantur sacra et sacrificia facere quasi conditoribus suis, facile carebunt etiam huius opinionis errore. Neque enim fas est ullius naturae quamlibet minimae mortalisque creatorem nisi Deum credere ac dicere, et antequam possit intellegi. Angeli autem, quos illi deos libentius appellant, etiamsi adhibent uel iussi uel permissi operationem suam rebus quae gignuntur in mundo, tam non eos dicimus creatores animalium, quam materiae corporali, sicut operantur homines figuli et fabri adque
Abbreviated transcription (Latin):
tior animalibꝰ trestribꝰ ⁊ natatilibꝰ ⁊ uolatilib
qͣ m̃tẽ huiꝰ mͦi ñ hab̾ent. Et cũ uirũ t̾renoforas¬
set expulu̾e eiq aiãm qͣłe dixi.siue qmiã fe¬
e̾at. sufflando indidisset. siue potiꝰ sufflan¬
do fecisset. cũq flatũ qm sufflando fẽc̃ nã
nerandi. ut ex eiꝰ lat̾e osse detracto. fec̃ ut đs
Neq enĩ hec carnali c̃suetudine cogitanda
s̃. ut uide solemꝰ opifices exmat̾ia qͥcũꝙ ũt¬
na. corporalibꝰ m̃bris. qđ artis industriapꝰ¬
tuerint fabͥcantes. Manꝰ di. potentia di ̃.
qͥ etã uisibilia inuisibilit̃ oꝑat᷑. S hec fabu¬
losa potiꝰ. ꝗm̃ uera et̃ arbit̾nt᷑. qͥ uirtutẽ ac sapi¬
entiã di. qͣ nouit ⁊ pot̾ etãsine seminibꝰ ipsa
certa fac̾e semina. exhiꝰᷤ usitatiꝰ ⁊ cottidianiꝰ me¬

Expanded text:
or animalibus terrestribus et natatilibus et uolatilibus, quae mentem huius modi non haberent. Et cum uirum terreno formasset ex puluere eique animam qualem dixi siue quam iam fecerat sufflando indidisset siue potius sufflando fecisset eumque flatum, quem sufflando fecit nam nerandi ex eius latere osse detracto fecit, ut Deus. Neque enim haec carnali consuetudine cogitanda sunt, ut uidere solemus opifices ex materia quacumque terrena corporalibus membris. quod artis industria potuerint, fabricantes. Manus Dei potentia Dei est, qui etiam uisibilia inuisibiliter operatur. Sed haec fabulosa potius quam uera esse arbitrantur, qui uirtutem ac sapientiam Dei, qua nouit et potest etiam sine seminibus ipsa certe facere semina, ex his usitatis et cottidianis me
Abbreviated transcription (Latin):
nescro ꝓminimo. anpõtiꝰ ꝓnullo deuta¬
đũ ẽ. Ninc enĩ si afine ł brtuissima singl¬
latĩ mom̃ta detrahant᷑. de erescente numo
licet tã ingenti ut uocabułu ñ inuenuat.
ducct᷑. Si aut̃ detͣhant᷑ retrorsꝰ inspacio
qđ anullo cep̃ ex ordio. ñ dico singilliũ
minuta mom̃ta ł horarũ. ł dicruᷤ. aut
m̃siũ. aut annoꝵ etiã ꝗñtitates. s tãnus¬
naspacia. qñta illa sũma cõp̃hena anns

Expanded text:
ro minimo an potius pro nullo deputandum est. Hinc enim si a fine uel breuissima siugillatim momenta detrahantur, decrescente numero licet tam ingenti, ut uocabulum non inueniat, perducetur. Si autem detrahantur retrorsus in spatio, quod a nullo coepit exordio, non dico singillatim minuta momenta uel horarum aut dierum aut mensum aut annorum etiam quantitates, sed tam magna spatia,
Abbreviated transcription (Latin):
dient᷑ usꝰ offendet. morti addictꝰ bestialit̾
uiu̾et. libi dinis seruus. et̃noq post mortẽ
supplicio destinatꝰ. unũ ac singułu ercauit.
ñ utiq sołu sine humana societate deseren¬
dũ. s ut eo mͦ uehem̃tiꝰ ei cõm̃daret᷑ ipsiꝰ so¬
cietatis unitas. uincułuq c̃ cordie. siñ tan¬
tũ int̾se nat᷑e similitudine. affectu ꝯgnatio¬
ipsã qͥdẽ feminã copulanda uiro. sic̃ ipsũcit.¬
are illi placuit. s ex ipso. ut om̃ino exħoie
đs horem peccaturũ.⁊ morti iã obnoxiũ
moriturosꝓpagat᷑um. eoq ꝓgressuros pec¬
candi inmanitate mortales. ut tutiꝰ atq
pacatiꝰ int̾se rationalis uoluntatis expates
bestiȩ suignis uiu̾ent. qͣrũ exaꝗs ⁊tͣrisplu¬
rimũ pullulauit exordiũ. qm̃ ħores quoꝵ
genꝰ ex uno ẽ ad cõm̃danda ẽ cordiã ꝓpaga¬
tũ. Neq enĩ ũ qmͣ int̾se leones. aut int̃se dra¬

Expanded text:
dienter usus offenderet, morti addictus bestialiter dienter usus offenderet, morti addictus bestialiter uiueret, libidinis seruus aeternoque post mortem supplicio destinatus, unum ac singulum creauit, non utique solum sine humana societate deserendum, sed ut eo modo uehementius ei commendaretur ipsius societatis unitas uinculumque concordiae, si non tantum inter se naturae similitudine, uerum etiam cognatioipsam quidem feminam copulandam viro, sicut ipsum creare illi placuit, sed ex ipso, ut omne ex homine Deus hominem peccaturum et morti iam obnoxium morituros propagaturum eoque progressuros peccandi inmanitate mortales, ut tutius adque pacatius inter se rationalis uoluntatis expertes bestiae sui generis uiuerent, quarum ex aquisit exordium, quam homines, quorum genus ex uno est ad commendandam concordiam propagatum. Neque enim umquam inter se leones aut inter se dra
Abbreviated transcription (Latin):
it. Nac gͥ qͣstione difficillima ꝓpt̃ em̃nitatẽ
đi noua ereantis sine nouitate aliqͣ uolun¬
tatiᷤᷤ. qͣntũ potiumꝰ explicata. ñ ẽ tarđu ui¬
humanũ. qmͣ si id inchoasset apluribꝰ. Nã
cũ animantes alias solitarias.⁊ qͦđamͦ soli¬
uagas. id ẽ ꝗͦ solitudinẽ magis apuetant.si¬
cuti s̃. aqͥle. milui. leones. lupi.⁊ qͥcũq: ita s̃.
alias ẽgreges instituerit. qͣ ẽ gregatȩ atq
ingregib malint uiu̾e. ut s̃ columbe. stur¬
ni. cerui. đamule.⁊ ecta huiꝰmͦi. utrũq tam̃
genꝰ ñ ex singłis ꝓpagauit. s plura simul uis¬
sit existere. HNominẽ uͦ cuiꝰ nat᷑am qͦd am̃ me¬
diã int̾angłos bestiasq ẽdebat. ut ereaton
suo tãꝗmͣ uero dño subditꝰ. p̃ceptũ eiꝰ. pia
obedientia custodiret in ẽsortiũ tͣnsiret
anglicũ. sine morte media. beatã in mor¬
talitatẽ absq ullo t̃mino c̃secutꝰ. Si aut̃ dnm
đm suũ. lib̃a uoluntate suꝑbȩatq inobȩ¬

Expanded text:
itur quaestione difficillima propter aeternitatem Dei noua creantis sine nouitate aliqua uoluntatis, quantum potuimus, explicata non est arduum uihumanum, quam si id incohasset a pluribus. Nam cum animantes alias solitarias et quodam modo soliuagas, id est, quae solitudinem magis adpetant, sicuti sunt aquilae milui, leones lupi et quaecumque ita sunt, alias congreges instituerit, quae congregatae adque in gregibus malint uiuere, ut sunt columbi sturni, cerui damulae et cetera huius modi: utrumque tamen genus non ex singulis propagauit, sed plura simul iussit existere. Hominem uero, cuius naturam quodam modo mediam inter angelos bestiasque condebat, ut, si Creatori suo tamquam uero domino subditus praeceptum eius pia oboedientia custodiret, in consortium transiret angelicum, sine morte media beatam inmortalitatem absque ullo termino consecutus; si autem Dominum Deum suum libera uoluntate superbe adque inoboe
Abbreviated transcription (Latin):
in effabili p̃scientia uoluntatẽ mutabiłe ñ
hab̾e: Porro aut̃ utrũ aĩãrũ lib̾atarũ. nec ult̾iꝰ
ad miserias redit᷑arũ numus possit semꝑ augeri.
ipsi uid̾int. qͥ dererũ infinitate cohibenda tã
subtilit᷑ disputant. Nos uͦ ratiocinationẽ nr̃a.
ex utͦq lat̾e t̃minamꝰ. Si enĩ pot̃. qͥd cause ẽ ut
neget᷑ ereari potuisse. qđ nũqm antea creatũ
cẽt. si lib̾atarũ aiãrũ numus qͥnũ qmͣ antea fu¬
it. ñ sołu factꝰ c̃ semel.s fieri nũ qmͣ desinet :
Si aut̃ oportet ut certꝰsit lib̾atarũ aliꝗͥs num¬
us aĩarũ. ꝗͣ admiseriã nũqmͣ redeant. neq iste
numus alt̾iꝰ augeat᷑. etiã ipse sine dubio qͥcũ¬
ꝙ erit. antea utiq nũꝗmͣ fuit. Qͥ ꝓfecto erese̾e

Expanded text:
abili praescientia uoluntatem mutabilem non habere? Porro autem utrum animarum liberatarum nec ulterius ad miserias rediturarum numerus possit semper augeri, ipsi uiderint, qui de rerum infinitate cohibenda tam subtiliter disputant; nos uero ratiocinationem nostram ex utroque latere terminamus. Si enim potest, quid causae est, ut negetur creari potuisse quod numquam antea creatum esset, si liberatarum animarum numerus, qui numquam antea fuit, non solum factus est semel, sed fieri numquam desinet? Si autem oportet ut certus sit liberatarum aliquis numerus animarum, quae ad miseriam numquam redeant, neque iste numerus ulterius augeatur: etiam ipse sine dubio, quicumque erit, ante utique numquam fuit; qui profec
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾at᷑ inqͣ nũqm̃ fut. ⁊ ipsa miserie nouitas
in ea facta ẽ:qͥ nũ qm fuit. Hec aut̃ nouitassi
ñ inrerũ ꝗͤdiuina ꝓuiđntia gubernant᷑ ordi¬
neuenit. s casu potiꝰ ẽuenit. uͥs̃ illi det̾mina¬
ti dim̃siq circuitꝰ in qͥbꝰ nulla noua fiunt.
s repetunt᷑ eade ꝗͥ fuert̃: Si aut̃ ⁊ hec noui¬
tas ab ordinationẽ ꝓuidñtie ñ excludit᷑.
siuedata sit aĩa. siue lapsa sit. possunt fie¬
ri noua. ꝗͦ neq antea facta sint. nec tam̃
arerũ ordine aliena sint. Et si potuit aĩa
ꝑ inprudntiã face̾ sͥ nouã miseriã. qͣñ eẽt
in ꝓuisa diuinę ꝓuidntiȩ. ut hanc qͦq ĩ rerũ

Expanded text:
liberatur in qua numquam fuit, et ipsa miseriae nouitas liberatur in qua numquam fuit, et ipsa miseriae nouitas in ea facta est quae numquam fuit. Haec autem nouitas si non in rerum, quae diuina prouidentia gubernantur, ordinem uenit, sed casu potius euenit, ubi sunt illi determinati dimensique circuitus, in quibus nulla noua fiunt, sed repetuntur eadem quae fuerunt? Si autem et haec nouitas ab ordinatione prouidentiae non excluditur, siue data sit anima siue lapsa sit: possunt fieri noua, quae neque antea facta sint nec tamen a rerum ordine aliena sint. Et si potuit anima per inprudentiam facere sibi nouam miseriam, quae non esset inprouisa diuinae prouidentiae, ut hanc quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑a. cũ ad patrẽ redierit. nihil ult̾iꝰ tale patiat᷑.
quomͦ magis nos istã inimicã xꝑiane fidei fal¬
sitatẽ detestari ac deuitare dehemꝰ. Nisaut̃ cir¬
cuitibꝰ euacuatis atq frustratiᷤᷤ. nulla necessitas
nos cõpellit iđo putare ñ hab̾e iniciũ tẽpori.
nihil sit in rebꝰ noui. qđ ñ ⁊ antea certis int̾ual¬
lis tẽpoꝵ fuerit.⁊ postea sit fut᷑um. Si enĩ libat᷑
aiã ñ redit᷑a admiserias. sic̃ nũqmͣ antea libe¬
rata ẽ.fit in illa aliqͥd qđ antea nũ qm factũ ẽ.
⁊ hoc qͥde ualde magnũ. idẽ ꝗͦ nũqm̃ desinat
et̃na felicitas. Si aut᷑ innat᷑a in mortali. fit
tanta nouitas. nullo repetita. nullo repeten¬
da cireuitu: cur inrebꝰ mortalibꝰ fieri non
posse ẽ tendit᷑. Si diet̃ ñ ficri in anima bea¬
titudiniᷤᷤ nouitatẽ. qm̃ ad eã reu̾tit᷑. inq̃ semꝑ
fuit. ipsa certe lib̾atio noua fit. cũ demiseria

Expanded text:
gata, cum ad Patrem redierit, nihil ulterius tale patiatur: gata, cum ad Patrem redierit, nihil ulterius tale patiatur: quanto magis nos istam inimicam Christianae fidei falsitatem detestari ac deuitare debemus! His autem circuitibus euacuatis __ adque frustratis nulla necessitas nos conpellit ideo putare non habere initium temporis nihil sit in rebus noui, quod non et antea certis interuallis temporum fuerit et postea sit futurum. Si enim liberatur anima non reditura ad miserias, sicut numquam antea liberata est, fit in illa aliquid, quod antea numquam factum est, et hoc quidem ualde magnum, id est quae numquam desinat aeterna felicitas. Si autem in natura inmortali fit tanta nouitas nullo repetita, nullo repetenda circuitu, quur in rebus mortalibus fieri non posse contenditur? Si dicunt non fieri in anima beatitudinis nouitatem, quoniam ad eam reuertitur, in qua semper fuit, ipsa certe liberatio noua fit, cum de miseria
Abbreviated transcription (Latin):
tñsut anima misera. qͥbꝰ transactis
adbeatitudinẽ subleuat᷑: quã beata. qͥbꝰ tnsactis
inmiseriã reuoluat᷑. atq ista spes nr̃e infelicitatiꝰ
ẽ felix. ⁊ felicitatiᷤ infelix. Uñfit ut ꝙ hic mala
pͣsentia patim᷑. ibi metium innunentia. ueriꝰ
semꝑ miseri qͣm beati aliqͣndo ẽẽ possimꝰ.S qͣm
hec falsa s̃ elamante pietate. c̃ iuineente ueritate.
illa enĩ nob̾ ueracit̃ ꝓmittit᷑ uera felieitas. cuiꝰ
erit semꝑ retinenda. ⁊ nulla infelicrtate rũpen¬
eircuitu. it̃ fidĩ m̃tẽq au̾tamꝰ. Si enĩ de istis eir¬
cuitibꝰ. ⁊ si ne cessatione alt̾nantibꝰ. itionibꝰ &
reditionibꝰ aiãrũ. porphẏriꝰ platonicꝰ. suoꝵ opr¬
nionẽ seqͥ noluit.siue ipsiꝰ rei uanitate ꝑmotꝰ.
siue iã tẽpora xp̃iana reueritꝰ.⁊ qđ in libro. xͦ.
cõmemoraui. dice maluit. aum ꝓpt ognoscen¬
da mala tͣditã mundo. ut ab eis lib̾ata atq pur¬

Expanded text:
transigit anima misera, quibus transactis transigit anima misera, quibus transactis ad beatitudinem subleuetur, quam beata, quibus transactis in miseriam reuoluatur. Adque ita spes nostrae infelicitatis est felix et felicitatis infelix. Unde fit, ut, quia hic mala praesentia patimur, ibi metuimus inminentia, uerius semper miseri quam beati aliquando esse possimus. Sed quoniam haec falsa sunt clamante pietate, conuincente ueritate illa enim nobis ueraciter promittitur uera felicitas, cuius erit semper retinenda et nulla infelicitate rumpencircuitu iter fidei mentemque auertamus. Si enim de istis circuitibus et sine cessatione alternantibus itionibus et reditionibus animarum Porphyrius Platonicus suorum opinionem sequi noluit, siue ipsius rei uanitate permotus siue iam tempora Christiana reueritus, et, quod in libro decimo commemoraui, dicere maluit animam propter cognoscenda mala traditam mundo, ut ab eis liberata adque pur
Abbreviated transcription (Latin):
plus ꝗͥsq amau̾it dm̃. tanto eũ faciliꝰ adbea¬
titudinẽ ꝑuent᷑um. qͥ ea docent qͥb amor ipse
torpescat: Nã ꝗͥs ñ remissiꝰ ⁊ tepidiꝰ amet đm.ꝗͦ.
se cogitat necessario deserturũ.⁊ ẽtͣ ciꝰ ueritatẽ
sapientiãq sensurũ. ⁊ hoc cũ adeiꝰ plenã ꝓsua
capicitate noticiã. beatitudinis ꝑfectione ꝑ¬
uen̾it. qͣndo nec ħorem amicũ possit ꝗͥsq ama¬
re fidelit᷑. eui se futurũ nouit inimicũ: s.
absit ut uera sint qͣ nob minant᷑ uerã mi¬
scriã nũqmͣ finiendã s int̃positionibꝰ fal¬
se beatitudinis sepe acsine fine rũpendã.
Qd enĩ illa beatitudine falstꝰ atq falla ciꝰ. u
nos fut᷑os miseros. aut intanta ueritatis lu¬
ce nesciamꝰ. aut insũma felicitatis arceti¬
meamꝰ. Si enĩ uent᷑am calam itatẽ ignora¬
turi simꝰ. ꝑieior ẽ hic nrã miseria. u̾ uen¬
turã beatitudinẽ nouimꝰ. Si aut̃ nos illie
dades inminens ñ latebit. beatiꝰ tẽpora

Expanded text:
plus quisque amauerit Deum, tanto eum facilius ad beatitudinem peruenturum, qui ea docent, quibus amor ipse torpescat? Nam quis non remissius et tepidius amet eum, quem se cogitat necessario deserturum et contra eius ueritatem sapientiamque sensurum, et hoc cum ad eius plenam pro sua capacitate notitiam beatitudinis perfectione peruenerit? quando nec hominem amicum possit quisque amare fideliter, cui se futurum nouit inimicum. Sed absit ut uera sint, quae nobis minantur ueram miseriam numquam finiendam, sed interpositionibus falsae beatitudinis sQuid enim illa beatitudine falsius atque fallacius, ubi nos futuros miseros, aut in tanta veritatis luce nesciamus, aut in summa felicitatis arce timeamus? Si enim venturam calamitatem ignoraturi sumus, peritior est hic nostra miseria, ubi venturam beatitudinem novimus. Si autem nos illic clades imminens non latebit, beatius tempora
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑim̃tũ separationis acorpore: quã uis ab¬
lato iã cͥminis nexui. qm̃ si regenerationis
sacram̃tũ c̃tinuo seq̃ret᷑ inmortalitas corꝑis.
ipsa fides eneruaret᷑. quȩ tẽ ẽ fides qnͣdo ix¬
spectat᷑ inspe. qđ inre ñđu uidet᷑. Fidi aut̃
robort̾ atq certamine. inmaioribꝰ du taxat
ꝓfecto eertaminis eẽt nulla uictoria. nulla
gła. ꝙ nec ipsũ om̃ino eẽt eertam̃ si pꝰ lauaerũ
regn̾ationis. iã scĩ ñ possent ꝑpeti mortẽ cor¬

Expanded text:
experimentum separationis a corpore, quamvis ablato jam criminis nexu; quoniam, si regenerationis Sacramentum continuo sequeretur immortalitas corporis, ipsa fides enervaretur, quae tunc est fides, quando exspectatur in spe quod in re nondum videtur. Fidei autem robore atque ceprofecto certaminis esset nulla victoria, nulla gloria, quia nec ipsum omnino esset certamen, si post lavacrum regenerationis jam sancti non possent morte
Abbreviated transcription (Latin):
posse res. ñ gͥs mundo nouas ꝗs neq antea fe¬
c̾it. nec ũqͣm habuerit in ꝓuisas. Siaut̃ dicuÑ
libatas qͥdẽ animas admiseriã ñ reu̾suras. s cũ
hoc fit in rebꝰ. nihil noui fieri. ꝗm̃ semꝑ alic atq
alie lib̾ate s̃. ⁊ lib̾ant᷑. ⁊ lib̾abunt᷑. hoc certe c̃ee¬
dt̃. Siita ẽ nouas aĩas fieri. qͥbꝰ sit ⁊ noua mi¬
scria ⁊ noua lib̾atio. Nã si antiꝗͣs eas eẽ dicut.
⁊ retrorsũ sempit̾nas. ex qͥbꝰ cottidie noui fiãt
hores. de quoꝵ corporib sisapient̃ uixerint.
ita lib̾ent᷑. ut nũqmͣ admiserias reuoluant᷑.
c̃seꝗñt᷑ diet᷑i s̃ infinitas. Qnͣtꝰ libet nãq fini¬
tꝰ numus fuisset aĩarũ. infinitis retͦ scłis suf¬
fic̾e ñ ualeret. ut ex illo semꝑ ħoiesfierent.
quoꝵ eeñt aĩe abista semꝑ mortalitate lib̾an¬
finitas uołt. infinitꝰ sit numus aĩarũ. Qua¬
ꝓpter quõ circuitꝰ illiiã explosi s̃. qͥbꝰ ad

Expanded text:
posse res, non sibi, sed mundo nouas, quas neque antea fecerit nec umquam habuerit inprouisas? Si autem dicunt liberatas quidem animas ad miseriam non reuersuras, sed cum hoc fit in rebus nihil noui fieri, quoniam semper aliae adque aliae liberatae sunt et liberantur et liberabuntur: hoc certe concedunt, si ita est, nouaseria et noua liberatio. Nam si antiquas eas esse dicunt et retrorsum sempiternas, ex quibus cottidie noui fiant homines, de quorum corporibus, si sapienter uixerint, ita liberentur, ut numquam ad miserias reuoluantur, consequenter dicturi sunt infinitas. Quantuslibet namque finitus numerus fuisset animarum, infinitis retro saeculis sufficere non ualeret, ut ex illo semper homines fierent, quorum essent animae ab ista semper mortalitate liberanfinitas uolunt, infinitus sit numerus animarum. Quapropter quoniam circuitus illi iam explosi sunt, quibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ fatendu ẽ pͥm os qͥđe ħores ita fuisse in¬
stitutos. ut si ñ peccassent. nulłu mortis ex¬
ꝑirtut᷑ genꝰ s eosdẽ pͥmos peccatores ita fuis¬
se morte multatos. ut etiã ꝗͥcqͥd eoꝵ stirpe
nitudine qͥppe culpe illiꝰ nat᷑am dapnatio
mutauit inpeiꝰ. ut qđ penalit̾ p̃cessit in pec¬
cantibꝰ ħoib pͥmis. etiã nat᷑alit̃ seqͣret᷑ in nas¬
centibꝰ ect̾is. Neq enĩ ita ħo excħore. si ẽ ħo ex
puluere. P ulius nãꝙ: ħoi faciendo mat̾ies fuit.
ñ ẽ hoc caro. quãuis ext̾ra facta sit caro. Qđ ẽ

Expanded text:
propter fatendum est primos quidem homines ita fuisse inpropter fatendum est primos quidem homines ita fuisse institutos, ut, si non peccassent, nullum mortis experirentur genus; sed eosdem primos peccatores ita fuisse morte multatos, ut etiam quidquid de eorum nitudine quippe culpae illius naturam damnatio mutauit in peius, ut, quod poenaliter praecessit in peccantibus hominibus primis, etiam naturaliter sequeretur in nascentibus ceteris. Neque enim ita homo ex homine, sicut homo ex puluere. Puluis namque homini faciendo materies fuit, non hoc est caro, quamuis ex terra facta sit caro; quod est
Abbreviated transcription (Latin):
uita. exqͣctiã ⁊ in mortales s̃ ñ desistente
ẽstrre.Nerũ indapnatione nouissima. quã¬
ius ħo sentire ñ desinat. tam̃ qr senso ipse nec
uoluptate suauis. nec qͥcte salubͥs. s dolore
penalis ẽ. ñ in merito mors ẽ potiꝰ appellata
quã uita. ld̾o aut̃ scd̾a: ꝗi post ilła pͥmã ẽ. ꝗͣ
sit coherentiũ dirẽptio nat᷑arũ. siue di⁊ aĩe.
siue aĩe ⁊ corporis. Depͥma gͥ corporis morte.
dici pot᷑. qđ bonis bona sit. malis mala. Se¬
cunda uͦ. sine dubio siẽ nulloꝵ bonoꝵ ẽ ita
xͥreuera mors ꝗͣ separant᷑ aĩa ⁊ corpꝰ. bonis sit
bona: qͥa si ita ẽ. ꝗͦmͦ pot̾it obtineri. qđ etiã
ipsasit pena peecati:. Kanc enĩ pͥmiħores nͥ
peccaussent. ꝑpessi utiq ñ fuisseꝑt. Qͦ pacto
gͥbona eẽ bonis posset. qͣ accide ñ posset nisi
malis : S rurso si ñ nisi malis posset accidere.
ñ deberet bonis bona eẽ s nulla. Cur enĩ cẽt
ulla pena. in qͥbꝰ ñ eeñt ulla punienda. Qua¬

Expanded text:
ex qua et inmortales sunt, non desistente, conferre. Verum in damnatione nouissima quamuis homo sentire non desinat, tamen, quia sensus ipse nec uoluptate suauis nec quiete salubris, sed dolore poenalis est, non inmerito mors est potius appellata quam uita. Ideo autem secunda, quia post illam primam est, qua fit cohaerentium diremtio unda corporis morte. De prima corporis morte dici potest, quod bonis bona sit, malis mala. Secunda vero sine dubio, sicut nullorum bonorum est, ita io, utrum re uera mors, qua separantur anima et corpus, bonis sit bona; quia si ita est, quo modo poterit obtineri, quod etiam ipsa sit poena peccati? Hanc enim primi homines, nisi peccauissent, perpessi utique non fuissent. Quo pbona esse possit bonis, quae accidere non posset nisi malis? Et rursus si non nisi malis posset accidere, non deberet bonis bona esse, sed nulla. Quur enim esset ulla poena in quibus non essent ulla punienda? Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posst̃. s semetipses ꝓ illo cogitantes. ñ ilłu.¬
cred̾e: alit̃ affici d̾m eũ uacat. alit̃ cũ oꝑat᷑. qr
nec affici dicendꝰ ẽ. tãqͣm ĩ eiꝰ nat᷑a fiat aliquid.
Qͣ añ ñ fuerit. Patit᷑ qͥppe qͥ afficit᷑ : mutabile
ẽ om̃e qđ aliqͥd patit᷑. N ttaꝗin eiꝰ uacatione co¬
gitet᷑ ignauia. desidia. mnercia. siẽ nec in eiꝰ oꝑe
labor:conatꝰ. industria. Nouit qͥensage.⁊ agens
qͥ escere. potest adopꝰ nouũ. ñ nouũs sempit̾nũ
adhibere ẽsiliũ. nec penitendo qr pͥus cessau̾at.
cep̃ face̾ qđ ñ fec̾at. S ⁊ si pͥus cessauit. ⁊ posteriꝰ¬

Expanded text:
non possunt, sed semet ipsos pro illo cogitantes, nnon possunt, sed semet ipsos pro illo cogitantes, ncredere aliter affici Deum cum vacat, aliter cum operatur, quia nec affici dicendus est, tamquam in ejus natura fiat aliquid quod ante non fuerit. Patitur quippe qui afficitur, et mutabile st omne quod aliquid patitur. Non itaque in eius uacatione cogitetur ignauia desidia inertia, sicut nec in eius opere labor conatus industria. Nouit quiescens agere et agens quiescere. Potest ad opus nouum non nouum, sed sempiternum adhibere consilium; nec paenitendo, quia prius cessauerat, coepit facere q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eade repetant᷑. ñ posst̃ infinita diu̾sitate
uariata ulla eiꝰ scientia ł p̃sentia cõp̃hendi.
Has argum̃tationes qͥbꝰ impi nrãm simplicẽ
pietatẽ. ut cũ illiᷤ incireuitu ambulemꝰ. de
iua recta conant᷑ autere. si ratio refutare ñ pos¬
set. fides irridere deberet. Huc accedit qđ in
adiutorio đni dinr̃i.hoᷤᷤ uolubiles eirculos.
ꝗͦs opinio ẽfingit. ratio manifesta ẽfringit.
Nine enĩ maxime isti errant. ut infalso cir¬
cuitu ambulare quã uero ⁊ recto itin̾e malint.
qđ m̃tẽ diuinã om̃ino inmutabiłe. cuiꝰ libet
infinitatiᷤᷤ capaeẽ.⁊ ĩnuma om̃a sine cogita¬
tionis alt̾natiõe num̾antẽ. desua humana
mutabili angustiaq metiunt᷑. Et fit ĩ illiᷤ ꝗͣ
ait apłs. Cõparantes enĩ semetipso ᷤᷤ sͥmetipsis.
ñ intellegt̃. Nã qr illiᷤ qͥeꝗͥd noui faciendũ
uenit ĩ mentẽ nouo ẽ silio faciunt. mutabi¬
les qͥppe m̃tes gert̃. ꝓfecto ñ đm quẽ cogitare

Expanded text:
n eadem repetantur, non possunt infinita diuersitate uariata ulla eius scientia uel praescientia conprehendi. Has argumentationes, quibus inpii nostram simplicem pietatem, ut cum illis in circuitu ambulemus, de uia recta conantur auertere, si ratio refutare non posset, fides inridere deberet. Huc accedit, quod in adiutorio Domini Dei nostri hos uolubiles circulos, quos opinio confingit, ratio manifesta confringit. Hinc enim maxime isti errant, ut in circuitu falso ambulare quam uero et recto itinere malint, quod mentem diuinam omnino inmutabilem, cuiuslibet infinitatis capacem et innumera omnia sine cogitationis alternatione numerantem, de sua humana mutabili angustaque metiuntur; et fit illis quod ait apostolus: Conparantes enim semet ipsos sibimet ipsis non intellegunt. Nam quia illis quidquid noui faciendum uenit in mentem, nouo consilio faciunt mutabiles quippe mentes gerunt: profecto non Deum, quem cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus ñ existentibꝰ. ⁊ posteriꝰ existentibꝰ fuit. In
illo aut̃ alterã p̃cedntẽ. alt̾a subseqñs mutaũ.
aut abstulit uoluntatẽ. s una eadẽq sẽpit̾na.
& inmutabili uoluntate resqͣs ẽdidit.⁊ ut
pͥus ñ eeñt egit ꝗͣm diu ñ fuert̃. ⁊ ut posteriꝰ
eeñt. qnͣdo ẽẽ cepert̃. hinc eis qͥ talia uidere
possunt. mirabilit̾ fortassis ostendenꝰ. quã ñ
eis in diguerit.s cas gratuita bonitate ẽdidit.
cũ sine illis exet̾nitate inicio carente. in non
qđ diet̃ nec dĩ scientia qͦ infinita s̃ posse cõpͣ¬
hendi.restat eis ut dicere audeant.atq huic
se uoragini ꝓfunde impietatis in mergant.
qđ ñ om̃s num̾osd̾s nouerit. Cos ꝗͥppe infi¬
nitos ẽẽ certissimũ ẽ. Qm̃ in qͦcũq num̾o f¬
nẽ facienđu putau̾is. iđe ipse ñ dico uno ad¬
dito augeri. S quã libet sit magnꝰ.⁊ quãlibet
ingentẽ multitudinẽ ẽtinens. & in ipsarati¬

Expanded text:
prius non existentibus et posterius existentibus fuit; in illo autem non alteram praecedentem altera subsequens mutauit aut abstulit uoluntatem, sed una eademque sempiterna et inmutabili uoluntate res, quas condidit, et ut prius non essent egit, quamdiu non fuerunt, et ut posterius essent, quando esse coeperunt, hinc eis. qui talia uidere possunt, mirabiliter fortassis ostendens, quam non eis indiguerit, sed eas gratuita bonitate condiderit, cum sine illis ex aeternitate initio carente in non quod dicunt, nec Dei scientia quae infinita sunt posse conprehendi: restat eis, ut dicere audeant adque huic se uoragini profundae inpietatis inmergant, quod non omnes numeros Deus nouerit. Eos quippe infinitos esse, certissimum est; quoniam in quocumque numero finem faciendum putaueris, idem ipse, non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa rati
Abbreviated transcription (Latin):
ertẽ ac desidiosã.⁊ iđo sͥ displicentẽ dapnasse
qͦđamͦ. atq ob hoc mutasse eredat᷑. Si aut̃ semꝑ
qͥdẽ tẽporalia. s alia atq alia ꝑhibet᷑ oꝑatꝰ. ac
sic aliq̃ndo etiã adħoiem̃ faciendu. qͣm nũꝗmͣ¬

Expanded text:
ertem ac desidiosam et ideo sibi displicentem damnasse ertem ac desidiosam et ideo sibi displicentem damnasse quodam modo adque ob hoc mutasse credatur; si autem semper quidem temporalia, sed alia adque alia perhibetur operatus ac sic aliquando etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qm̃ quẽ gm̃ fuisse ħorem: nec eundẽ ipsũ
nescio quibꝰ circuitibꝰ nescio qͦti ensreuolutẽ.
att aliã aliꝗm̃ nat᷑am simiłẽ. Neꝙ ab hae f¬
dt mie phy losophoꝵ argum̃ta dec̃rent. quoꝵ
lcutisimũ illud putat᷑. qđ dicunt. Nulla
infinita. ulla scientia posse cõp̃hendi. ae ꝑ hoc
tas ap̃se rationes habet. bonitas aut̃ eiꝰ nũ qmͣ
uaeua fuisse credenda ẽ. ne sit tẽporaliᷤ eiꝰ oꝑa¬
tio. euiꝰ retͦ fuerit et̃na cessatio. qͣsi pęnituerit
cũ pͥorissine inicio uacationiᷤᷤ. ac ꝓpt̾ea sit oꝑiᷤ
aggressꝰ iniciũ. Et id̾o neccẽ ẽ inqͥunt eađe sẽꝑ
repeti. eadẽq semꝑ repetenda tͣnscurrere. ł ma¬
nente mundo mutabilit̃. qͥlieet nũqmͣ ñ fue¬
rit. ⁊ sinc inicio tẽporiᷤᷤ. tam̃ factꝰ ẽ. ł eiꝰ qͦꝙ: ortu.¬
do. ne uidelie si aliqnͣdo pͥmũ di oꝑacepta di¬
cunt᷑. pͥorẽ suã sine inicio uacationẽ tãqmͣ in¬

Expanded text:
numquam quemquam fuisse hominem; nec eundem ipsum nescio quibus circuitibus nescio quotiens reuolutum, nec alium aliquem, natura similem. Neque ab hac fide me philosophorum argumenta deterrent, quorum acutissimum illud putatur, quod dicunt nulla infinita ulla scientia posse conprehendi; ac per htas aput se rationes habet; bonitas autem eius numquam uacua fuisse credenda est, ne sit temporalis eius operatio, cuius retro fuerit aeterna cessatio, quasi paenituerit eum prioris sine initio uacationis ac propterea sit operis adgressus initium; et ideo necesse est, inquiunt, eadem semper repeti eademque semper repetenda transcurrere, uel manente mundo mutabiliter, qui licet numquam non fuerit et sine initio temporis tamen factus est, uel eius quoqudo; ne uidelicet, si aliquando primum Dei opera coepta dicuntur, priorem suam sine initio uacationem tamquam in
Abbreviated transcription (Latin):
subuit ereat᷑am suo d̾natiu seruientẽ. uerũ
tam̃ ñ de ipso genitã. s ab ipso denihilo fa¬
ctã nec ei eoct̾nã. Erat qͥ ppe ante ilła. quãuis
nullo tẽpore sine illa: ñ eã spatio tͣnscurren¬
tes manente ꝑ petuitate p̃cedens. S hoc
sirtspondo eis ꝗͥ reqͥrt̃. qͦmͦ semꝑ creator sẽꝑ
dñs fuit. si creatura seriuens ñ semꝑfuit. aut
qͦm ercata ẽ. & ñ potiꝰ creatori coet̾na ẽ. s sẽꝑ
ꝑfactis in alia uita scienda seruauit. ultra ui¬
rts meas ẽẽ ẽfiteor: S iđo putaui sine affir¬
matione tͣctanda. ut qͥ hec legunt uideant
aqͥbꝰ questionũ ꝑiculiᷤᷤ debeant tẽꝑare. nec
idom̃a se idoneos arbitrent᷑. potiꝰq intelle¬
gint. q̃m sit apło obtẽꝑ andũ p̃cipienti salubri¬

Expanded text:
habuit creaturam suo dominatui seruientem; uerum tamen non de ipso genitam, sed ab ipso de nihilo factam nec ei coaeternam; erat quippe ante illam, quamuis nullo tempore sine illa; non eam spatio transcurrente, sed manente perpetuitate praecedens. Sed hoc si respondero eisfuit, si creatura seruiens non semper fuit; aut quo modo creata est et non potius creatori coaeterna est, si semper perfectis in alia uita scienda seruauit, ultra uires meas esse\' confiteor. Sed ideo putaui sine adfirmatione tractanda, ut qui haec legunt uideant, a quibus quaestionum periculis debeant temperare, nec ad omnia se idoneos arbitrentur potiusque intellegant quam sit apostolo obtemperandum praecipienti salubri