comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ solus ds nemo potest eos eriꝑe. Populo
quid̃e nationũ ꝑfidiȩ iunculis irrecito. nono
umꝗͣ hominũ sedit .i. nullus doctor frent
correctionis contulit: qͦ uł lingũa a malo e¬
hibere. uel in uiã uitȩ cogeret᷑ ire. Sederet
namq illi homo .i. ad utilitat̾e eiꝰ reqͥesceret
docendo: siqͥs rationabilis eiꝰ stulticiã depͥme¬
do corrigeret. Unde ñ inmerito duo discipus
duo ordines p̾dicators intelligunt᷑: iudeis i¬
delicet ꝙ gentib missoꝵ. Quidã uͦ istos dus
intelligunt petrũ & philippũ: qm̃ ipsi pͥm̃i
gentes ad duxerunt ad xp̃m. Philippus sami¬
riam qͣsi asinam: petrus corneliũ. qͣsi samarte
pullũ. b̃mi uocant᷑ apłi. bim mittunt᷑. qi
caritas ñ ẽ in uno. Unde scͥptũ ẽ. ue soli. bi
o educunt hebreos de egypto: duo portant
botrũ de scã terra: ut semꝑ p̾positi iungant
oꝑi scientiã: duo mandata de duab tabulis
ꝓserant: duob fontib abluant᷑ & abluant.

Expanded text:
potest eripere. Populo quidem nationum perfidiae vinculis irretito nemo unquam hominum sedit, id est nullus doctor frenum correctionis contulit, quo vel linguam a malo cohibere vel in viam vitae cogeretur ire. Sederet namque ille homo id est ad utilitatem ejus requiesceret docendo, si quis rationabilius ejus stultitiam reprimendo corrigeret. Unde non immerito duo discipuli, duo ordines praedicatorum intelliguntur, Judaeis videlicet et gentibus missorum. Quidam vero istos duos intelligunt Petrum et Philippum, quoniam ipsi primum gentes adduxerunt ad Christum, Philippus Samariam quasi asinam; Petrus Cornelium quasi Samariae pullum. Bini vocantur apostoli, bini mittuntur, quia charitas non est in uno. Unde scriptum est: « Vae soli . » Duo educunt Hebraeos de botrum de sancta terra, ut semper praepositi jungant operi scientiam, duo mandata de duabus tabulis proferant, duobus fontibus abluantur et abluant,
Abbreviated transcription (Latin):
decem uͦ scda. Et illa confert᷑ deo qͥa in se mul¬
tiplicata nec auget᷑. nec minuit᷑: hȩc eccłiȩ
qͥa in se multiplicata crescit in centenarium
etas. ꝑ sui multiplicationẽ generat᷑: bene di-¬
cunt᷑ fuisse decem lepsi qͥ a fide uniꝰ dĩ fuerãt
diu̾si. Et sicut ceteriꝰ om̃s fideles ꝑ denarium
signari possunt ob custodiam decẽ mandatoꝵ:
sic om̃s infideles eodem numero intelligipos¬
sunt econtrario ob negligentiã eorũdẽ man¬
datoꝵ. Unꝰ qͥ rediit ad dũm curatꝰ. dicit᷑ a¬
lienigena: uel quia pͥus alienꝰ fuit ab ȩccł̃ia:

Expanded text:
decem vero secunda. Et illa confertur Deo, quia in se muldecem vero secunda. Et illa confertur Deo, quia in se multiplicata, nec augetur nec minuitur; haec, Ecclesiae, quia in se multiplicata crescit in centenarium.etas per sui multiplicationem generatur; bene dicuntur fuisse decem leprosi, qui a fide unius Dei fuerant diversi. Et sicut omnes fideles per denarium signari possunt ob custodiam decem mandatorum, sic omnes infideles eodem numero intelligi possunt econtrario ob negligentiam eorumdem mandatorum. Unus qui rediit ad Dominum curatus dicitur alienigena, vel quia prius alienus f
Abbreviated transcription (Latin):
cadunt: qͥa compuncti humiliant᷑. Nes¬
pondens aittẽ ihc dixit. Nonne decẽ mun¬
dati sunt. ꝙ nouẽ ubi sunt: Non ẽ inuen
tus qͥ rediret & daret głam deo: nisi hic
aliemgena. Et ait illi. Surge uade: qͥa fides
tua te saluũ fecit. S i fides hunc saluauit.
ꝑfidia noũẽ ꝑdidit. Unũ si addatͣ ad nouẽ
qued̃a effigies unitatis implet᷑: qͦ fit tanta
complexio. ut ultra ñ ꝓ grediat᷑ numerus.
nͥ ad unũ redeat᷑: Nouẽ itaq indigent uno.
ad quand̾a unitatẽ: unũ uͦ ñ indiget eis
ad untrat̾e sui. Qũa obrẽ unus qͥ grãs egit
significat illos qͥ in unitate sunt eccłiȩ: no¬
uẽ uͦ illos qͥ extra sunt. Dñs querit uͥ sunt:
qͥa scire dĩ eligere ẽ. nescire uͦ reꝓbare. Qnͣdo
mundati sunt cognouerunt dm̃: s abier̃t
retror sũ. De talib dicit apłs. Qͥ cũ cognouis¬
sent dm̃: ñ ut dm̃ magnificanerunt. auit grãs
egerũt. Sciendũ qͥa unus dicit᷑ pͥma unitas:

Expanded text:
cadunt, quia compuncti humiliantur. Rescadunt, quia compuncti humiliantur. Respondens autem Jesus, dixit: Nonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? Non est invens qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Et ait illi: Surge, vade quia fides tua te salvum fecit. » Si fides hunc salvavit, perfidia novem perdidit. Unum si addatur ad novem quaedam effigies unitatis impletur, quo fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus nisi ad unum redeat. Novem itaque indigent uno ad quamdam unitatem, unum vero non indiget eis ad unitatem sui. Quamobrem unus qui gratias egit significat illos qui in unitate sunt Ecclesiae; novem vero illos qui extra sunt. Dominus quaerit ubi sint, quia scire Dei eligere est; nescire vero, reprobare. Quando mundati sunt cognoverunt Deum, sed abierunt retrorsum. De talibus dicit Apostolus: « Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt aut gratias egerunt . » Sciendum quia unus dicitur prima unitas,
Abbreviated transcription (Latin):
uña speciem ueri coloris in fide confirmet. Cor¬
neliꝰ etiã precib eiꝰ auditis: iussus ẽ mittẽ ad
petrũ. ꝓpt̾ unitatẽ confirmand̾a. Unus autẽ
ex illis ut uidit qͥa mundatꝰ ẽ: regressus ẽ cũ
magna uoce magnificans dm̃. Et cecidit in
faciem ante pedes eiꝰ grãs agens: q hic erat
samaritanꝰ. Unus qͥ regressus ẽ grãs agens:
significat humilitatẽ unitatis eccłiȩ. Sama¬
litanus interp̃tat᷑ custos: qͦ nomine ille si¬
gnificat᷑ qͥ omne robur suũ dõ contͥbuit
uixta psalmistam. fortitudinẽ meã ad te
custodiã: qͥa tu es d̃s susceptor mĩs. In faciem
cadit: qͥ de malis ꝑpecratis erubescit. De ꝑse¬
quutorib uͦ dñi scriptũ ẽ: qͥa abierunt re¬
trorsũ et ceciderunt. Qͥ ante se cadit iudet
qͦ cadat: qͥ autẽ retro cadit ñ uidet. Iniqui
gͦ recro cadunt: qͥa cor ante riuñã exaltat᷑
ut ñ uideant qͥd eos sequat᷑. Iusti uͦ ante

Expanded text:
unam speciem veri coloris in fide confirmet. Corunam speciem veri coloris in fide confirmet. Cornelius etiam precibus ejus auditis jussus est mittere ad Petrum propter unitatem confirmandam . « Unus autem em: et cecidit in faciem ante pedes ejus, gratias agens, et hic erat Samaritanus. Unus qui regressus est, gratias agens, significat humilitatem unitatis Ecclesiae. Samaritanus interpretatur custos, quo nomine ille significatur, qui omne robur suum Deo attribuit, juxta Psalmistam: Formidinem meam ad te custodiam, quia tu es Deus susceptor meus . In faciem cadit, qui de malis perpetratis erubescit. De persecutoribus vero Domini scriptum est: Quia abierunt retrorsum et ceciderunt . Qui ante se cadit, videt quo cadat, qui autem retro cadit, non videt. Iniqui ergo retro cadunt, quia cor ante ruinam exaltatur, ut non videant quid sequatur eos, justi vero ante
Abbreviated transcription (Latin):
erroris doctrinas ꝓfitent᷑. Uera falsis in¬
ordinate ꝑmiscent: qͣsi diu̾sos leprȩ colo¬
res ostendentes. Hii uitandi ft̃ ab ȩccłia: et
longe remoti. necesse habent. ut magno la¬
bore clament. quousq ꝑ coguitionẽ p̾cepto¬
ris redeant ad formã salutis. Qyos ut ui¬
dit dixit. Ite: ostendite uos sacerdotib. Et
factum ẽ dũ uent: mundati fc̃. Solos leꝓ¬
sos inuenit᷑ dñs misisse ad sacerdotes: qͥa
sacerdotiũ iudeor figura erat sacerdocii
qͦd nunc ẽ in ȩccłia. Et qͥs qͥs uł heretica pra¬
uitate. uł gentili suꝑsticione. uł udarca ꝑ
fidia. uel etiã frat̾no scismate ꝑ d̃ĩ grãm
mundatꝰ caruerit. necesse ẽ ut ad eccłiam
ueniat: colorẽq fidei uerũ aliis similem
ostendat. Unde paulus ad ananiã missus
ẽ ut sacramentũ fidei ꝑciꝑet. & uerus eiꝰ co¬
lor approberet᷑: ñ qͥa dñs omĩa ꝑ se nequeat:
s ut ipsa societas fideliũ inuicẽ cõmunicando

Expanded text:
erroris doctrinas profitentur. Vera falsis inordinate permiscent, quasi diversos leprae colores ostendentes. Hi vitandi sunt ab Ecclesia, et longe remoti, necesse habent ut magno labore clament, quousque per cognitionem praeceptoris redeant ad formam salutis. Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est, dum irent, mundati sunt. » Solos leprosos invenitur Dominus misisse ad sacerdotes, quia sacerdotium Judaeorum figura erat sacerdotii quod nunc est in Ecclesia. Et quisquis vel haeretica pravitate vel gentili superstitione vel Judaicno schismate per Dei gratiam mundatus caruerit, necesse est ut ad Ecclesiam veniat, coloremque fidei verum aliis similem ostendat. Unde Paulus ad Ananiam missus est , ut sacramentum fidei perciperet, et verus ei color approbaretur, non quod Dominus omnia per se nequeat, sed ut ipsa societas fidelium invicem communicando
Abbreviated transcription (Latin):
iħm qͥs eẽt: et ñ poterat p̾turba. qͥa statura
pusillus erat. C p̾currens ascendit in arbo¬
rẽ sicomors ut uideret illũ: qͥa in de erat tran¬
siturus. Ecce camelus deposita gibbi sartina
ꝑ foram̃ acus transit: hoc ẽ diues & pub¬
licanus relicto onere diuiciaꝵ. contempto
censu fraudiũ. angustam portã artãq iuam
quȩ ad uitã ducit. ascendit. Ee qͥa deuotiõe
fidei ad uidendũ saluatorẽ qͦd natura mi

Expanded text:
tatura pusillus erat. Et praecurrens ascendit in arborem sycomorum ut videret eum, quia inde erat transiturus . » Ecce camelus, deposita gibbi sarcina, per foramen acus transit, hoc est dives et publicanus, relicto onere divitiarum, contempto censu fraudium, angustam portam arctamque viam quae ducit ad vitam ascendit. Et quia devotione fidei ad vid
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ enĩ intinguit᷑ & accipit aliciuꝰ coloris
Seminam᷑ in infirmitate: surgimꝰ in uretu¬
te. Seminat᷑ corpus animale: surgit corpꝰ
spũale. Om̃is mors habet passionẽ: sed ñ
om̃is passio mortẽ. Confessores enim passi
fuerunt: & ñ occisi. Onĩs gͦ calicẽ bibeit ai
ñ tam̃ om̃s baptismo eiꝰ batirati sunt. Calo¬
dorus psalmo decimo. Calix dictus ẽ: oci
sioue calidam soleat susciꝑe potioñe. Maes¬
bius theo dosius dicit gentẽ cilicranoꝵs fusse
iuxta heraclyam cõposito nomine a poti
cylicos: qͦd poculi genus una litcera inmi¬
tata calicẽ dixit. Unde hoc nom̃ memorie
constat infixum. Idem psalmo octogesuis¬
qͣrto. Calix dr a calida potione qua utunt
conuiuantes. Idem psalmo centesimo qno
decimo. Calix dr passio & martyriũ: q a
mensura bibit᷑. Ait illis. Calicẽ quide mes
bibetis: & baptismo meo qͦ ego baptraor bos¬

Expanded text:
Sicut enim intingitur et accipit alicujus coloris Sicut enim intingitur et accipit alicujus coloris Seminamur in infirmitate, surgimus in virtute. Seminatur corpus animale, surgit corpus spirituale . Omnis mors habet passionem, sed non omnis passio mortem. Confessores enim passi et non occisi. Omnes ergo calicem biberunt Domini, non tamen omnes baptismo ejus baptizati sunt. Cassiodorus psalmo decimo: « Calix dictus est eo quod assidue calidam soleat suscipere potionem. » Macrobius Theodosius dicit gentem Cylicranorum Ciriclanorum fuisse juxta Heracleam, composito nomine a potu cylicos, quod poculi genus una littera immutata, calicem dixit. Unde hoc nomen memoriae constat infixum. Idem psalmo LXXIV: « Calix dicitur a calida potione, qua utuntur convivantes. » Idem psalmo centesimo quinto decimo: « Calix dicitur passio et martyrium, quia cum mensura bibitur. » Ait illis: Calicem quidem meum bibetis, et baptismo meo quo ego baptizor, bap
Abbreviated transcription (Latin):
o. Interrogat dñs: ut inconsideratã confessa
peticionẽ. corrigat᷑. Audierat illũ mulier ter¬
cia die resurrecturũ: &e putabat complendũ
in pͥmo aduentu: qd̃ ꝓmitcit᷑ in scdõ. Ergo
auiditate feminea inmemor futuroꝵ: cupit
p̾sentia. Non ẽ mirũ si ista mulier arguit᷑
imꝑttiȩ: cũ peteus uolens facere tria tab̃na¬
re uultis: qͥ ñ meriustis culmen honoris. Ma¬
ter postulat et dñs discipulis loquit᷑: intel¬
ligens p̃ces matͥs. descendere ex filiors uolun-¬
tate. Ideo forsitan res ꝑ feminã agebat᷑: qͥa di¬
abolus ꝑ eos ñ ualebat adu̾sus eos. Qui ut
adam spoliauit ꝑ mulierẽ: ita istos separa¬
re uolebat ꝑ matr̃e suam. S iam ñ poterat
ꝑditio introire ꝑ mulierẽ: ex qͦ de muliere
salus nr̃a ꝓcessit. P otestis bibere calicem
quẽ ego bibiturus sum  Aut baptismo qͦ
ego baptiror baptirars. Dicunt ei. Possumꝰ:
Calix passio ẽ: baptisma mors. Et dicitur
baptisma. ad similitudĩe lanȩ intinctȩ.

Expanded text:
. Interrogat Dominus ut inconsideratam confessa petitionem corrigatur. Audierat illum mulier tertia die resurrecturum et putabat implendum in primo adventu quod promittitur in secundo. Ergo aviditate feminea, immemor futurorum cupit praesentia. Non est mirum si ista mulier arguitur imperitiae, cum Petrus volens facere tria tabernare vultis, qui non meruistis culmen honoris. Mater postulat, et dominus discipulis loquitur, intelligens preces matris descendere ex filiorum voluntate. Ideo forsitan res per feminam agebatur, quia diabolus per eos non valebat adversus eos. Qui ut Adam spoliavit per mulierem, ita istos separare volebat per matrem suam. Sed jam non poterat perditio introire per mulierem, ex quo de muliere salus nostra processit. Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? aut baptismo quo ego baptizor, baptizari? Dicunt ei: Possumus. Calix, passio est; baptisma, mors. Et dicitur baptisma, ad similitudinem lanae intinctae.
Abbreviated transcription (Latin):
tu eiꝰ oꝑat᷑. Hic talis ꝙ ꝓficit: et alios ad
laud̃e dei accenddit. Laudat plebs dm̃ ñso¬
lum ꝓ impeteato munere lucis. s & ꝓ me¬
rito fides impetrantis: idẽ ñsolũ qͦd potenter
ꝙ miscditer illuminat: s qͥa etiã clamorẽ
fidei firmit̾ clamantis exaudit. Typice ce ler̃¬
ci appellant᷑: qͥ necdũ dicere poterant: in lu¬
mine tuo uidebimꝰ lum̃. Secus uiã dicit:
qͥa uidebant᷑ habere legis noticiã: s uiam
phariseos ꝙ saduceos. Alii uͦ ittrũq ppłm:
quors alter legem scͥptam. alter naturalem
habebat. Si ceci referunt᷑ ad iudeos: tune
ꝑ turbã intelligendi fc̃ echnici: sin ad utrũq¬
ppłmꝰ de utroq ppło erat turba. Aliter. Scd̾m
quosdã ceci siguificant duos ppłos ex gen¬
tib: unũ ex cham. alterũ ex iaphet. Cecte¬
rant: qͥa ñ apparuerant eis lux unigenita.
Audiert̃ gentes de transitu iħu scđm testi¬
monia ꝓpħarum annuntiantib apłis:

Expanded text:
tu ejus operatur. Hic talis et proficit et alios ad laudem Dei accendit. Laudat plebs Deum, non solum pro impetrato munere lucis, sed et prrito fidei impetrantis; ideo non solum quod potenter et misericorditer illuminat, sed quia etiam clamorem fidei firmiter clamantis exaudit. Typice caeci appellantur, qui necdum dicere poterant: « In lumine tuo videbimus lumen . » Secus viam dicit, quia videbantur habere legis notitiam, sed viamPharisaeos et Sadducaeos; alii vero utrumque populum, quorum alter legem scriptam, alter naturalem habebat. Si caeci referuntur ad Judaeos, tunc per turbam intelligendi sunt ethnici; sin ad utrumqulum, de utroque populo erat turba. Aliter: Secundum quosdam caeci significant duos populos ex gentibus, unum ex Cham, alterum ex Japheth. Caeci erant quia non apparuerat eis lux Unigeniti. Audierunt gentes de transitu Jesu, secundum testimonia prophetarum annuntiantibus apostolis.
Abbreviated transcription (Latin):
scirre ñi fili cdauid. Qd mareus de ałtero
ceo tacet: ita solutt᷑. ut illa soluta ẽ que¬
stio. de duob qͥ legionẽ demonũ patieban
in regione gerasenors. Nam duors cecors
unũ fuisse famosissimũ in hoc appareret:
qo nom̃ etiã patͥs eiꝰ cõmemorauit. Lucas
ũ quanis omnino eod̾e mͦ factũ de ceco
cõmemoret: tam̃ in alio ceco intelligendus
ẽ par cõmemorare miraculũ. T urba aut̃e
increpabat eos ut tacerent. At illi magis
elamabant dicentes. Dñe miserere nr̃i fili
dauid. Talis ẽ natura fidei. qͦd qͣntomagis
uetat᷑ eo magis accendit᷑: uirtus enĩ fidei
stura ẽ in ꝑiculis. Et stetit iħc q uocauit
eos & ait. Quid uultis ut faciam uobis
Dicunt illi. Dñe ut aꝑiant᷑ oculi nr̃i. filiꝰ

Expanded text:
stri, fili David . » Quod Marcus de altero caeco tacet, ita solvitur, ut illa soluta est quaestio de duobus qui legionem daemonum patiebantur in regione Generasenorum. Nam duorum caecorum unum fuisse famosissimum in hoc apparet, quod nomen etiam patris ejus commemoravit. Lucas vero quamvis omnino eodem modo factum de caeco commemorat, tamen in alio caeco intelligendum est par commemorare miraculum. « Turba autem increpabat eos ut tacerent. At illi magis clamabant dicentes: Domine, miserere nostri, fili David. » Talis est natura fidei, quod quanto magis vetatur, teo magis accenditur. Virtus enim fidei secura est in periculis. « Et stetit Jesus et convocavit eos et ait: Quid vultis ut faciam vobis? Dicunt illi: Domine, ut aperiantur oculi nostri.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. audierat affectum. Itaq hodie indoar
ptisilli ⁊ achei oportet illũ manere: tde lou
lucis grã choruscante in humili citlenou
nationũ corde qͥescere. Qd̃ autẽ de sicomos
descendere ꝙ sic in domo mansionẽ oi
rare iubet᷑: hoc ẽ qͦd apłs ait. Et sicoqui¬

Expanded text:
tis, audierat affectum. Itaque hodie in domo tis, audierat affectum. Itaque hodie in domo pusilli Zachaei oportet illum manere, id est nova lucis gratia coruscante, in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem de sycomoro descendere, et sic in domo mansionem Christo parare jubetur, hoc est quod Apostolus ait: Et si co
Abbreviated transcription (Latin):
dalum: gentib autẽ stulticiã: ipsis uͦ uoca¬
tis udeis atq gentib xp̃m dĩ uirtutẽ & di
sapientiam. Qũa arborẽ pusillus ascendit:
dũ qͥslibet humilis ꝙ ꝓpͥȩ infirmitatis con¬
dñm cernit: qͥ in crucis mysterio celesti sa¬
pientiȩ quantũ potest intendit. Deniq inde
.i. in illa parce transiturus erat. uͥ sycomorꝰ
uł uͥ crediturus: ut ꝙ mysteriũ seruaret.
& grãm seminaret. Sic enĩ uenerat ut ꝑ ui-¬
deos transiret ad gentes. Et cũ uenisset ad¬
limitate fidi int̾ fructus nouors oꝑum: ue¬
lut infecunda altitudine arboris emine¬
bat. ꝑ precones autẽ uerbi sui in quib e¬
rat iħe & loquebat᷑. uenit ad ppłm nati¬
onũ: qͥ passionis eiꝰ fide iam subluis etiã
diuitatẽ eiꝰ agnoscere ardet. Suspiciens ui¬
det.: qͥa ꝑ fid̾e a terrenis eleuatũ eligit eli¬
⁊gentẽ se: & amat amante se. Et dir̃ ad¬
descendit: & excepit illũ gaudens. Inuitae
inuitat: qͥa si nondũ audierat uocẽ inucon¬

Expanded text:
em stultitiam; ipsis vero vocatis Judaeis atque gentibus Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam . Quam arborem pusillus ascendit, dum quilibet humilis et propriae infirmitatis conDominum cernit, qui in crucis mysterio coelesti sapientiae quantum potest, intendit. Denique inde, id est in illa parte erat transiturus, ubi sycomorus vel ubi crediturus, ut et mysterium servaret, et gratiam seminaret, sic enim venerat, ut per Jdaeos transiret ad gentes. uidit ilimitate fidei inter fructus nouorum lut in fecunda altitudine arboris eminebat. Per praecones autem verbi sui, in quibus erat Jesus, et loquebatur, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis, etiam divinitatem ejus agnoscere ardet, suspiciens videt, quia per fidem a terrenis elevatum elegit eligentem se, et amat amantem se. Ddescendit, et excepit illum gaudens. Invitatus invitat, quia si nondum audierat vocem invitan
Abbreviated transcription (Latin):
ste qͦd rogare ñ audebat. dnĩcȩ susceptio¬
nis benedictionẽ accipit quã desiderabat:
Qͥa etiã turba imꝑitȩ confusio multitudi¬
nis ẽ. quȩ uertic̃e sapientiȩ uidere nequit:
merito ñ in turba. s plebem transgressus
autẽ interp̾tat᷑ iustificatus: & significat cre¬
dentes ex gentib ꝑ occupationẽ temporali¬
ũ dep̾ssos ac minimos. s ad ñõ scĩficatos:
Ingressũ iherico saluatorẽ uidere quert̃: dũ
grẽ fidei ꝗͣ saluator atuulit participare cu¬
piunt: s turba noxiȩ uitiors consuecudinis
tardat. Itaq necesse ẽ. ut pusillus turbȩ obsta¬
culũ transcendat: terrena relinquat: arbo¬
rẽ crucis ascendat. Si comorus ficus fatua d̾r.
arbor foliis. moro similis. s altitudine pre¬
stans: unde ꝙ a latinis celsa nuncupat᷑. Et
dñica crux credentes alit ut ficus: ab incre¬
dulis irridet᷑ ut fatua. Nos enĩ inqͥt apłs

Expanded text:
n audebat Dominicae susceptionis benedictionem accipit quam desiderabat. Quia etiam turba imperitae confusio multitudinis est quae verticem sapientiae videre nequit, merito non in turba, sed plebem transgressus autem interpretatur justificatus, et significat credentes ex gentibus per occupationem temporalium depressos ac minimos, sed a Domino sanctificatos. Ingressum Jericho Salvatorem quaerunt, dum gratiae fidei quam Salvator attulit participare cupiunt, sed turba noxiae vitiorum consuetudinis tardat. Itaque necesse est ut pusillus turbae obstaculum transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus ficus fatua dicitur, arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans. Unde et a Latinis celsa nuncupatur. Et Dominica crux credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. « Nos enim, » inquit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hoc ꝑ matr̃e petere: qnͣtomagis turba¬
rent᷑. si peticio eos suscepta fuisset: Idco nos
dix̃ ñ sedebitis ne duos confunderetꝰ naꝑ
sedebitis ne cederos ieritaret: s tamꝗͣ. benigiꝰ
pat̾ sic respondit ut int̾ frẽs concordia nol

Expanded text:
sunt hoc per matrem petere, quanto magis turbasunt hoc per matrem petere, quanto magis turbarentur, si petitio eorum suscepta fuisset? Ideo neque dixit, non sedebitis, ne duos confunderet; neque sedebitis, ne caeteros irritaret. Sed tanquam benignus pater sic respondit, ut inter fratres conco
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ioħs autẽ ꝓpͥa morte uitã finierit. d̾ s
noscamꝰ eũ missũ in feruentis olei dolum:ꝰ
uidebimꝰ eiꝰ animũ martyrio ñ defuisse. et
eũ calicem confessionis bibisse. Hine angu¬
stinus de bono contugali. Sicut ñ ẽ impar
meritũ patientiȩ in petro qͥ passus ẽ. ꝙ in
tinentiȩ in iohe qͥ nullas exꝑtus ẽ nuptias.
& in abraham qͥ filios generauit. Hinc etiã
ieronimus in maiori breniario. psalmo cen¬
tesimo qͥnto decimo. Monachi debent ha¬
bere puritatẽ martyrũ: siquidẽ ꝙ ipsi mar¬
tyres sunt. Qd̾ enim faciunt angłi in celis:
hoc monachi psallentes die ac nocte facunt
in terris. Sedere autẽ ad dexterã meã ꝙ sim¬
stram ñ ẽ meũ dare uob̃: s quib paratũ ẽa
patre meo. Non ẽ meũ dare uob̃. quad̾a pre¬
ꝑsonarum acceptio apud dm̃. s timentiũ
eũ. Ergo uos qͦ regnũ dĩ accipietis: si dign
fueritis. Uel tta. Non ẽ meũ dare tiob̃ scilico
suꝑbis: hoc enĩ adhuc erant. Si uultis acc

Expanded text:
rte vitam finierit. Sed si noscamus eum missum in ferventis olei dolium, videbimus ejus animum martyrio non defuisse, et eum calicem confessionis bibisse. Hinc Augustinus de bono conjugali: « Sicut non est impar meritum patientiae in Petro qui passus est, et in s, et in Abraham, qui filios generavit. » Hinc etiam Hieronymus in majori breviario, psalmo centesimo quinto decimo: « Monachi debent habere puritatem martyrum, siquidem et ipsi martyres sunt. » Quod enim faciunt angeli in coelis, hoc monachi psallentes die ac nocte faciunt in terris. Sedere autem ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Non est meum dare vobis, quadam praesonarum acceptio apud Deum, sed timentium eum. Ergo vos quoque regnum Dei accipietis, si digni fueritis. Vel ita: Non est meum dare vobis, scilicet superbis, hoc enim adhuc erant. Si vultis acci
Abbreviated transcription (Latin):
multis. Sui ꝓponit exemplũ: ꝓ multis ĩqͥt.
ioẽ ꝓ credentib. ñ ꝓ omnib hominib uult
quid̃e ds̃ om̃s saluos fieri: s si accedant ad e¬
um. Non enĩ sic uult ut nolentes saluent᷑:
s uolentes. Medicus in publico om̃s osten¬
dit se uelle sanare: si tam̃ ab egͥs requirat᷑.
Non ẽ enĩ uera salus: si nolenti tribuat᷑. fides
ẽ eñ quȩ dat salittẽ: ꝗͣ nͥ mens susceꝑit tota
uoluntate ñ solum nichil ꝓderit. s et oberit:¬

Expanded text:
 multis, inquit, id est pro credentibus, non pro omnibus hominibus. Vult quidem Deus omnes salvos fieri, sed si accedant ad eum. Non enim sic vult, ut nolentes salventur, sed volentes. Medicus in publico ostendit se velle salvare, si tamen ab aegris requiratur. Non est enim vera salus, si nolenti tribuatur. Fides est enim quae dat salutem, quam nisi mens susceperit tota voluntate, non solum nihil proderit
Abbreviated transcription (Latin):
erat pascha dies festus iudeor. Pascba ñ
rit in hoc nomine. congruentia ittͥusq lin-¬
guȩ. Qͥ enĩ patit᷑: grece pachi dicit᷑. Idco pas¬
cha passio putata ẽ: s in sua lingua hocel
in hebrea pascha transitus dicit᷑: qͥa tunc pͥ¬
mũi pascha celebrauit ppls dĩ qnͣdo mare
rmbrũ transit. Ideo seilicos pascha hebrai
& dicit᷑ phase .i. transitus: qͥa excerminator
sudens sanguin̾ẽ in forib isrłitars ꝑtransi¬
erit nec eos ꝑ cusserit. Uel ideo a transitu
nominat᷑: qͦd dñs p̾bens auxiliũ ppło suo
desuꝑ ambulanit. Transitus autẽ nr̃ fit:
si dimitcentes egẏptũ mundi. ad cȩlestia
festinemus: I exi. Et factum ẽ dũ
iret in iherł̾m: transibat ꝑ mediã samari¬
ã a galileam. Et cũ ingrederet᷑ qͦodam ca

Expanded text:
rat Pascha dies festus Judaeorum. Pascha rit in hoc nomine congruentia utriusque linguae. Qui enim patitur, Graece paschi dicitur. Ideo pascha passio putata est; sed in sua lingua, hoc est in Hebraea, transitus dicitur, quia tunc primum pascha celebravit populus Dei, quando mare Rubrce dicitur phase, id est transitus, quia exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec eos percusserit. Vel ideo a transitu nominatur, quod Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambulavit. Transitus autem noster fit, si dimittentes Aegyptum mundi, ad coelestia festinemus. L. 201X Et factum est dum iret in Jerusalem, transibat per mediam Samariam et Galilaeam. Et cum ingre
Abbreviated transcription (Latin):
lipientẽ dr̃. Ducem te constituert̃ noli extol¬
u s esto in illis. qͣsi unus ex illis. Hinc etiam
petius. Non dominantes in clero: s forma
ficti gregis. Et tam̃ nonñꝗͣ grauiꝰ delinquit᷑.
sint᷑ ꝑuersos plus ȩqualitas quã disciplina
custodiat᷑. Qͥa enĩ falsa pietate suꝑatus ferire
heł delinquentes filios noluit: apud distri¬
aum iudicẽ seipsũ cũ filiis crudeli dampna-¬
tione ꝑcussit. Unde necesse ẽ. ut rectorẽ subdi¬
tis & matr̃e pietas. & patr̃e exhibeat disci¬
stuctio rigida. aut pietas sit remissa. Prinici-

Expanded text:
icitur: Ducem te constituerunt? noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur, quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit. Unde necesse est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat discistrictio rigida, aut pietas sit remissa. Principes
Abbreviated transcription (Latin):
dñs hodie pascha manducat: qͥa ea quȩ mo¬
yses rudi ppło carnalit̾ obseruanda p̃cepit:
ipse in menbris suis sp̃ualiter exercet.
niteat fact. Nec tam̃ designat eũ ex noĩe:
ne aꝑte coargutus impudentior fiat. Mitctt
ꝙͣ crimen in numero: ut conseuis penitentiã
agat. Curbatꝰ ẽ dñs potestate: tranfiguranᷤ
in se affectũ nr̃ȩ infirmitatis. Ergo qndo tur

Expanded text:
Dominus hodie pascha manducat, quia ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, ipse in membris suis spiritualiter exercet. niteat facti, nec tamen designat eum ex nomine, ne aperte coargutus, impudentior fiat. Mittit ergo crimen in numero, ut conscius poenitentiam agat. Turbatus est Dominus potestate, transfigurans in se affectum nostrae infirmitatis. AUGUST. Er
Abbreviated transcription (Latin):
rauer̃t pascha. Sic̃ ds̃ cunctoꝵ p̾scius. cum
discipulis loquit᷑ de his quȩ alibi gerunt᷑.
ẽ. Amphora aquȩ: lex litierȩ. uel tea. Para¬
o. turis pascha homo amphorã aquȩ portans
occurrit: ut ostendat᷑ mysteriũ paschȩ dñi
celebrandũ ꝓ ablitione mundi. Aqua qͥppe
lauachrũ grę: amphora mensurã uirtitũ
significat. uł ꝑfectã mensurã explet tẽpori:
qͦ dignũ erat hoc geri. Aliter. Amphora de
nistranda. Vnde habemus thesaurũ istũ
in uasis fictilib. Consulte & aquȩ bauuli
& dñi domus tacita fc̃ uocabula: ut om̃ibꝰ
susciꝑe querentib facultas danda signe t᷑:
Cenaculũ magnũ lex sp̃uał ẽ: quȩ de an¬
gustiis litterȩ egrediens in sublimi loco
recipit saluatore. Nam qͥ ad huc litteram
occidentẽ seruat. &. ñ aluro in agno qͣ peeus
intelligit: iste nimirũ in imis pascha facit.
At qui aquȩ baiulũ. hoc ẽ gr̃e preconẽ in ddo¬
mũ eccłiȩ fuerit sequitꝰ᷑: hic ꝑ sp̃m uiufican¬

Expanded text:
AMBROS. Sicut Deus cunctorum praescius cum discipulis loquitur de his quae alibi geruntur.st. Amphora aquae, lex litterae. Vel ita: Paraturis pascha, homo amphoram aquae portans occurrit, ut ostendatur mysterium paschae Domini celebrandum pro ablutione mundi. Aqua quippe lavacrum gratiae, amphora mensuram virtutum significat, vel perfectam mensuram expleti temporis, quo dignum erat hoc geri. Aliter: Amphora franistranda. Unde: habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Consulte et aquae bajuli et Domini domus tacita sunt vocabula, ut omnibussuscipere quaerentibus, facultas danda signetur. Coenaculum magnum, lex spiritualis est, quae de angustiis litterae egrediens in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc litteram occidentem servat, et non aliud in agno quam pecus intelligit, iste nimirum in imis pascha facit. At qui aquae bajulum, hoc est, gratiae praeconem in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per
Abbreviated transcription (Latin):
festum paschȩ facta ẽ :S supͣ dictũ ẽ. &. diem
pͥmus & ultimus maior cultu habebatur
poni pascha: unde iohes dicit ante diem
festum paschȩ: uocando pascha pͥmũ diem
paschȩ & immolationis agni: dicentes dñm.
qͣnta feria anticipando comedisse cũ discipu¬
lis paschałe agnũ: & tunc instituisse sacra¬
m̃ta carnis & sanguinis sui. dũ ocohue ferm̃
Dicunt itaq dñm ipso die paschȩ crucifixũ
fuisse ad mersoiem: & adhoc confirmandũ
inducunt qͥa iudei noluerunt intrare in
s comederent pascha. ñ intelligentes pascha
nͥ esũ agni. Cum gͥ patent̾ contrarii sint dͥb
ȩuangłistis: impudent̾ dicunt ioħem in hac
parte correxisse eos. S constat om̃s eodem
sp̃u loquittos fuisse: & si in uno errarent. in
aliis minus eis crederet᷑ clui. meclxxuiii.¬

Expanded text:
facta est? Sed supradictum est et diem primus et ultimus major cultu habebatur, poni pascha. Unde Joannes dicit: Ante diem festum paschae, vocando pascha primum diempaschae et immolationis agni, dicentes Dominum quinta feria anticipando comedisse cum discipulis paschalem agnum, et tunc instituisse sacramenta carnis sanguinisddunt etiam Dominum ipso die paschae crucifixum fuisse ad meridiem, et ad hoc confirmandum inducunt, quia Judaei noluerunt intrare in sed comederent pascha, non intelligentes pascha nisi esum agni. Cum igitur patenter contrarii sint tribus evangelistis, impudenter dicunt Joannem in hac parte correxisse eos. Sed constat omnes eodem spiritu locutos fuisse, et si in uno errarent, in aliis minus eis crederetur. + Acu
Abbreviated transcription (Latin):
dedit uide sẏmonis scariothis. Et pꝰ bu¬
cellã: tunc introuit in illũ sathanas. Dñs ꝑ
bucella tuictã siuĩ expͥmit traditorẽ. fortasses
ꝑ panis tinctionẽ illiꝰ significans fictionẽ. Non
enĩ om̃ia quȩ intingunt᷑ abluunt᷑: s ñnulla
tingunt᷑ ut inficiant᷑. Si autẽ bonũ aliquod
hec tinctio significat: eide bono ingratũ. ñ
inmertco sequuta ẽ dampnatio. Nota quia
intrauerat sathanas in cor iude qnͣdo pactus
ẽ. cum udeis pretiũ de sanguine dñi. ut ait
lucas. Uenerat gͦ ad cenã. habens diabolũ
in cogitatione. Post panẽ uͦ intrauit in eũ
scoeret. Intrat enĩ in cor immitcendo iniqͣs
ꝑsuasiones cogitationib iniquoꝵ. S ñẽ
intelligere debemꝰ adiabolo iud̃a plenius
in die penthecosten.¬
ei iħe. Qõ facis: fac citius. Non precepit fa

Expanded text:
onis Iscariotis. Et post buccellam tunc introivit in illum Satanas. Dominus per buccellam tinctam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem, illius significans fictionem. Non enim omnia quae intinguntur abluuntur, sed nonnulla tinguntur ut inficiantur. Si autem bonum aliquod haec tinctio significat, eidem bono ingratum non immerito secuta est damnatio. Nota quia intraverat Satanas in cor Judae, quando pactus est cum Judaeis pretium de sanguine Domini, ut ait Lucas. Venerat ergo ad coenam, habens diabolum in cogitatione; post panem vero intravit in eum, ssideret. AUGUST. Intrat enim in cor, immittendo iniquas persuasiones cogitationibus iniquorum. Sed nunc intelligere debemus a diabolo Judam plenius in die Pentecosteei Jesus: Quod facis, fac citius. HILAR. Non praecepit fa
Abbreviated transcription (Latin):
t illi cepert̃ contristari: &e dicere singilla¬
tim. Numqͥo ego sũ dñe: Nouerant unde¬
cim apłi qͦd nichil tale cogitarant: s pluᷤ cre.¬
uunt magistro qũa sͥ: ꝙ tim̃tes fragilitatẽ
suam tristes querunt de peccato cuiꝰ ñ habent
ib ait. Qⁱ intingit mecũ manũ in
eatino: hic me tradet. Ceteris contristatiᷤ
ꝙ retrahentib manus. & interdicentib cy¬
bos ori suo: udas impudentia qͣ ꝓditurus
erat magistru. manũ mittit in parapside:
ut audatia bonã conscientiã mentiret᷑. Et
notandũ. qͦd om̃s duodeci. de eodẽ uase in
circuitu cybos cũ dño sumebant in cenaculo
strato: qͣsi iacendo more antiqͦ recũbentes. Alio¬
qͥn ꝓditor ꝑ intinctionẽ manus exp̾ssȩ nota¬
tus eẽt. si muillus de aliis ad escam dñi manũ
catinũ dicit: unus quadraturã uasis. alter
quia eẽc fictile designat. filius quid̃e hõis
tunore corrigat᷑. Etiam hodie ue illi qͥ al¬
tarib sacro seĩs malignus accedit: & p̾cor¬

Expanded text:
t illi coeperunt contristari et dicere singulatim: Nunquid ego sum, Domine? Noverant undecim apostoli quod nihil tale cogitarant, sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam, tristes quaerunt de peccato, cujus non habent bus ait: Qui intingit mecum manum in catino, hic me tradet. Caeteris contristatis et retrahentibus manus, et interdicentibus cibos ori suo, Judas impudentia qua proditurus erat magistrum, manum mittit in paropsidem, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. Et notandum quod omnes duodecim de eodem vase in circuitu cibos cum Domino sumebant, in coenaculo strato, quasi jacendo, more antiquo recumbentes. Alioquin proditor per intinctionem manus expresse notatus esset, si nullus de aliis ad escam Domini manucatinum dicit, unus quadraturam vasis,, alter quia esset fictile designat. Filius quidem hominitimore corrigatur. BEDA. Etiam hodie vae illi qui altaribus sacrosanctis malignus accedit, et praecor
Abbreviated transcription (Latin):
in sinu paulopꝰ ait: ubi dicit supͣ pectus iħu
Ipse ẽ ioħes quẽ diligebat iħe. ñ plus omnib
s familiarius: ut adolescentẽ. ut cognatum
stoꝵ cũ ad se ueniret: tanꝗͣ de alio loqueret᷑.
ꝑsitũ significat᷑ secretũ. de qͦ bibit diuunta¬
tis saciamentũ. Innuit gͦ huic symonpe¬
trus. & dieit ei. Qͥs ẽ de quo dicit. Itaq cũ¬
recubuisset ille supͣ pectus ih̃u: dicit ei. D̾ñe:
quis ẽ: R espondit iħc. Ile ẽ cui ego intinctũ
panẽ porrexero. Interrogat petrus ioħem non
uerbis s nitu corporis: ioħes dñm familiari
consilio: cui sũmissa uoce expͥmit ꝓditorem:¬

Expanded text:
in sinu, paulo post ait, ubi dicit supra pectus Jesu. Ipse est Joannes, quem diligebat Jesus non plus omnibus, sed familiarius, ut adolescentem, ut cognatum,storum cum ad se veniret, tanquam de alio loqueretur. Per sinum significatur secretum, de quo bibit divinitatis sacramentum. Innuit ergo huic Simon Petrusset ille supra pectus Jesu, dicit ei: Domine, quis est? Respondit Jesus: Ille est cui ego intinctum panem porrexero. Interrogat Petrus Joannem non verbis, sed nutu corporis, Joannes Dominum familiari consilio, cui submissa voce exprimit proditorem
Abbreviated transcription (Latin):
Iuenit & discũbebat cũ duodecim diseipu¬
lis sius. Om̃ia sic agit uidas ut tollat᷑ suspi¬
tio ꝓditoris:. nam discũbit cũ aliis discipulis.
Uesꝑa diei: uesꝑam indicat mũdi. Circa un iñ¬
decim̃ã namq horã ueniunt nouissimi:. qui
pͥmi denariũ uitȩ accipiunt et̾nȩ. Ante eru¬
cem abraham erat in inferno: ꝙ pꝰ erucẽ lat᷑
sol ad occasũ ꝓꝑabat cũ diceret. Tempꝰ meũ ꝓpe
ẽ: qͦ iturus sũ de mundo ad patr̃e. Cum diseipu¬
lis discũbebat: qͥa eis ȩcernã reqͥem p̾parabat.
Et edentib illis dixit. Lcclx iiii.¬
esiderio desideraui hoc pascha manouca¬
re uob̃cũ: anteꝗͣ patiar. Desioerat typici
ria declarare: quatinꝰ et legalis paschȩ ꝓbat
existat: & ultͣ uecicet exhiberi carnalit̾. do¬
cendo fuisse figuiã ueri paschȩ. In cuiꝰ rei figu¬
ra defecit manna postꝗͣ comedert̃ filii isrł de
frugib t̾rȩ: nec usi sunt ultra cibo illo. Lcehi¬

Expanded text:
enit et discumbebat cum duodecim discipulis suis. Omnia sic agit Judas, ut tollatur suspicio proditoris, nam discumbit cum aliis discipulis. Vespera diei vesperam indicat mundi; circa undecimam namque horam veniunt novissimi, qui primi denarium vitae accipiunt aeternae . Ante crucem Abraham erat in inferno, et post crucem laSol ad occasum properabat, cum diceret: Tempus meum prope est, quo iturus sum de mundo ad Patrem. Cum discipulis discumbebat, quia eis aeternam vitam praeparabat. Et edentibus illis dixit: L. 264X Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum antequam patiar. Desiderat primo tria decexistat, et ultra vetitet exhiberi carnaliter, docendo fuisse figuram veri Paschae. In cujus rei figura defecit manna, postquam comederunt filii Israel de frugibus terrae, nec usi sunt ultra cibo illo . L
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo inqͥt seqͥmini eũ qͥ ducit in altũ. uͥ xp̃e¬
tione reficit᷑. Unde raab exp̃loratorib man¬
dat ut ñ irent ꝑ ima s ꝑ excelsa. Amplius:¬
Cenacłm ȩccłia magna ẽ. quȩ nariat nom̃ ahñi
strata uarietate uirtutũ & linguar. Unde
illud. Circũa micta uarietate. In qua paiceͤ
dño pascha. Dñs domus. petrus apłs ẽ ci
dñs domũ suã credidit. ut sit una fibes sub
uno pastore. Qõ uͦ marcus lageña. lucas dit
amphorã: unꝰ uasis genus. alt modũ significiut¬

Expanded text:
e est. Sequimini eum, qui ducit in altum, utio Christi? Unde Raab exploratoribus mandat, ut non irent per ima, sed per excelsa pCoenaculum Ecclesia magna est, quae narrat nomen Domini, strata varietate virtutum et linguarum, unde illud: Circumamicta varietate , in qua paratur Domino pascha; Dominus domus, Petrus apostolus cui Dominus domum suam credidit, ut sit una fides sub uno pastore. AUGUST. Quod vero Marcus lagenam, Lucas dicit amphoram unus vasis genus, alter modum signific
Abbreviated transcription (Latin):
qͥntadecima luna sit crucifixus. tam̃ hac
nocte qua agnus immolabat᷑ carnis san¬
guinisq sui mysteria celebranda discipuł
tradidit: & a iudeis tentus ac ligatꝰ. ipsiꝰ
immolationis. idẽ. passionis suȩ sacrautt
exordiũ. Et iħc dixit. Ite in ciuitatem:

Expanded text:
a luna, sit crucifixus, tamen hac nocte qua agnus immolabatur, carnis sanguinisque sui mysteria celebranda discipulis suis tradidit, et a Judaeis tentus ac ligatus, ipsius immolationis id est, passionis suae sacravit exordium. At Jesus dixit: Ite in civitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
accessert̃ discipuli ao eũ dicentes Ubi uis
paremus tͥ comedere paschaͦ Non habemꝰ
domiciliũ. ñ habemꝰ tab̃naculũ. Audiant
hoc quib ẽ cura in edificandis don.ib mar¬
moreis: & in laquearib aureis. Cognoscãt
omniũ dñm qͥa locũ uͥ reclinaret ñ habute.
Prima dies arimoꝵ dicit᷑ hic quarta deci

Expanded text:
ad Jesum, dicentes: Ubi vis paremus tibi comedere pascha? BEDA. Non habemus domicilium, non habemus tabernaculum. Audiant hoc, quibus est cura in aedificandis domibus marmoreis et in laquearibus aureis. Cognoscant omnium Dominum quia locum ubi reclinaret non habuit. Prima dies azymorum, dicitur hic deci
Abbreviated transcription (Latin):
consecrauit. accepit m̃bra iam immortalia:
& pꝰ resurrectionẽ exposuit eis utilitatẽ suȩ
os uocatis me magister & dñe: et bene
dicitis. Sum & enĩ. a cxuii. Sigͦ ego
laui pedes urõs dñs & magister: & uos debe¬
tis alter alteriꝰ lauare pedes. Et ad litterã & ad
mysticũ senscr̃. hoc debet impleri. Ad litter̃a.
ut ꝑ caritatẽ seruiamꝰ inuicẽ. ñ solũ in lauan¬
uo pedes frm̃: s in omnib necessitatib ad¬
uiuando. Ad mysticũ intellectũ: ut sicut ille
nob̃ penitentib peccata dimitat: ita &. nos
dimittamus frib. Et sic̃ ille lauit nos apec-¬
catis interpellando patr̃e ꝓ nobis: ita ce. nos
⁊ quẽadmodũ ego feci uob̃. ita & uos faciatis.
ñ sinebas. hoc tͥ pꝰea sciendũ ꝓmisit dñs. Est¬

Expanded text:
consecravit, accepit membra jam immortalia, consecravit, accepit membra jam immortalia, et post resurrectionem exposuit eis utilitatem suae ocatis me, Magister et Domine, et bene dicitis, sum lavi pedes vestros Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes. Et ad litteram, et ad mysticum sensum hoc debet impleri. Ad litteram, ut per charitatem serviamus invicem, non solum in lavando pedes fratrum, sed in omnibus necessitatibus adjuvando. Ad mysticum intellectum, ut sicut ille nobis poenitentibus peccata dimittit, ita et nos dimittamus fratribus. Et sicut ille lavit nos a peccatis, interpellando Patrem pro nobis, ita et nos  quemadmodum ego feci vobis, et vos ita faciatis. fieri non sinebas. Hoc tibi postea sciendum promisit,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ lauit pedes eoꝵ: accepit uestim̃ta sua. Et
cũ recubuisset iterũ: dixit eis. Scitis qͥd fecerĩ
uob̃: Nunc uult aꝑire qͦd petro dixerat. scies
autẽ pꝰea. Mystice cena in qua cũ discipulis
dñs recubuit significat tempus uniu̾sũ. quo
ipse corporalit᷑ in ȩccłia demoratus. & dapib
uerbi salutaris ac miraculoꝵ dulcedine.
cunctos stoeles pauit: ex fide ac dilectione
audientiũ ipse pastus ẽ. Surrexit gͦ a cena.
& posuit uestim̃ta sua: qnͣdo m̃bra corporis
deposuit in cruce. Linteo p̃cinxit se: quan¬
do sua m̃bra circuidedit passionis exercitis.
Solet namq ꝑ linteũ qͦd multiphario labore
conficit᷑: afflictio passionis figiari. Misit aqmͣ
in pelum: &e cetera. Defunctus in cruce aqũa
cũ sanguine de latere suo fudit: qͥb credentes
mundare & sc̃ĩficare dignatus ẽ. Postqũa lauit
pedes. accepit uestim̃ta sua: & recumbens ape¬
ruit eis mysteriũ lauationis: qͥa postꝗͣ pati-¬
endo in cruce lauachrũ nobis remissionis

Expanded text:
pit vestimenta sua. Et cum recubuisset, iterum dixit eis: Scitis quid fecerim vobis? » Hoc vult aperire quod Petro dixerat: « Scies autem postea. » Mystice coena, in qua cum discipulis Dominus recubuit, significat tempus universum quo ipse corporaliter in Ecclesia demoratus, et dapibus verbi salutaris ac miraculorum dulcedine cunctos fideles pavit, et fide ac dilectione audientium ipse pastus est. Surrexit ergo a coena, et posuit vestimenta sua quando membra corporis deposuit in cruce. Linteo praecinxit se, quando sua membra circumdedit passionis exercitio. Solum namque per linteum quod multifario labore conficitur, afflictio passionis figuratur. « Misit aquam in pelvim, » etc. Defunctus in cruce aquam cum sanguine de latere suo fundit, quibus credentes mundare et sanctificare dignatur. Postquam lavit pedes, accepit vestimenta sua, et recumbens aperuit eis mysterium lavationis, quia postquam patiendo in cruce lavacrum remissionis nobis
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ in quo sꝑaui: qͥ edebat panes meos. ma¬
gnificauit suꝑ me supplantatioñẽ. Elegit
quid̃e dñs iudam ad illud qͦd de eo factum est.
in salutẽ alioꝵ: undecun uͦ elegit sͥ seqͣces. ut
beati fcerent. Unde alibi. E legi uos duodeci:¬
& unus ex uob̃ diabolus ẽ. Amodo dico uo¬
bis pͥusqua fiat: ut credatis cũ factũ fuerit.
qͥa ego sum. Ac si dicat. Hucusq toleraui et
tacui s iam noto ꝓditorem. anteqͣ. fiat qͦd
cito facturus ẽ: ut pꝰea credatis qͥa ego sum
ille. de quo scͥptura illa p̾dixit. Cum gͥ ex¬
emplo suo docuerit apłos humiliationẽ
& calcanei passionẽ: supponit qͦ consolet᷑ eos
honorẽ: qͦd ipse & pater in eis recipiet᷑. A exx¬

Expanded text:
meae in quo speravi, qui edebat panes meos, magnificavit super me supplantationem . Elegit quidem Dominus Judam ad illud, quod de eo factum est in salutem aliorum, undecim vero elegit sibi sequaces, ut beati fierent. Unde alibi: Elegi vos duodecim, et unus diabolus est . Amodo dico vobis, priusquam fiat, ut credatis cum factum fuerit, quia ego sum. Ac si dicat: Hucusque toleravi et tacui, sed jam noto proditorem antequam fiat, quod cito facturus est, ut postea credatis quia ego sum ille de quo Scriptura illa praedixit. Cum igitur exemplo suo docuerit apostolos humiliationem et calcanei passionem, supponit quo consoletur eos honorem, quod ipse et Pater in eis recipietur A
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pedes meos: s ꝙ manus & caput. Territus
ex dñi responsione de ꝑiculo salutis: totũ
se offert abluendũ turbatus amore & timo¬
re. Dicte ei iħc. Qui lotus ẽ ñ indiget
nͥ ut pedes lauec: s ẽ mundus totus. Intelli¬
gendũ ẽ. pret̾ pedes. Totus homo abluit᷑ in
baptismoͬ. s tam̃ cũ in reb humanis postea
uiuit᷑. humani affectus. sine quib ñ uuit᷑
qͣsi pedes ft̃: qͥa si dixerimꝰ peccatũ ñ habemꝰ.
mentim᷑. Cotidie gͥ lauat nob pedes: qͥ cotiuie
int̾pellat ꝓ nobis. Unde etiã cotidie dicimꝰ:
dimitte nob̃ debita nr̃a. Et in cantico can¬
ticor. Laui pedes meos: qͦm inquinabo il¬
los: Tumncant inquinare pedes suos: qͥ sur¬
repente amore humanȩ laudis placere ho¬
minib affectant. Notandũ qͥa errauit petrꝰ
ne nos erraremꝰ: cũ totũ se lauandũ dõ ob¬
tulit. Qũe ds̃ correxit: ostendens semel bap¬
trratũ. ñ eẽ rebaptirandũ. Et uos mundi

Expanded text:
 pedes meos, sed et manus et caput. Territus ex Domini responsione de periculo salutis, totum se offert abluendum, turbatus amore et timore. Dicit ei Jesus: Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. Intelligendum est praeter pedes. Totus homo abluitur in baptismo, sed tamen cum in rebus humanis postea vivitur, humani affectus, sine quibus non vivitur quasi pedes sunt; quia si dixerimus, peccatum non habemus, mentimur . Quotidie igitur lavat nobis pedes qui quotidie interpellat pro nobis. Unde etiam quotidie dicimus: « Dimitte nobis debita nostra . » Et in Cantico canticorum: « Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos? . » Timeant inquinare pedes suos, qui surripiente amore humanae laudis, placere hominibus affectant. Notandum quia erravit Petrus, ne nos erraremus, cum se totum lavandum Deo obtulit. Quem Deus correxit ostendens semel baptizatum non esse rebaptizandum. « Et vos mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. lauare pedes illi etiã: cuiꝰ manus iam p̾uide¬
bat in scelere. Qͥd mirũ si posuit uestim̃ta:
qͥ cũ in forma di eẽt. semetipsũ exinaniuit:
Qͥd mirũ si p̾cinxit selinteo: qͥ formã serui
accipiens habitu inuentus ẽ ut homo:ᷤ
Qͥd mirũ simisit aquã in peluim unde
lauaret pedes discipuloꝵ: qͥ in terrã san-¬
guinẽ fudit. qͦ inmunditiã dilueret pecca¬
tors: Qͥd mirũ si linteo qͦ erat precinctus.
pedes qͦs lauerat tersit: qͥ carne qua erat
indutus. euangłistas uestigia confirma-¬
uit: Uenit gͦ ao symonẽ pͥecrũ. ꝙ dicit

Expanded text:
est lavare pedes illi etiam, cujus manus jam praevideest lavare pedes illi etiam, cujus manus jam praevidebat in scelere. Quid mirum si posuit vestimenta: Qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens, habitu inventus est ut homo? Quid mirum si misit aquam in pelvim, unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum si linteo quo erat praecinctus, pedes quos laverat tersit, qui carne qua erat indutus, evangelistarum vestigia confirmavit? Venit ergo ad Simonem Petrum, et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
paschȩ: sciens iħe qͥa uenit hora eus
ut transeat ex hoc mundo ad patr̃e. cũ dile¬
xisset suos qͥ erant in mundo: in finẽ dile¬
xit eos. P ascha transitus dicit᷑: qͥa dñs ꝑ egyp¬
tũ tnͣsiit ꝑcitiens pͥmogenita eiꝰ. & filios is¬
rael liberans: et qͥa filii isrl̃ transierunt illa
nocte de egyptia seruitute. Qd̃ significat
dñm transiturũ de hoc mundo ad patrẽ:
ꝙ fideles eiꝰ de tẽporalib ad celestia. In finẽ
dilexit suos. ioest in seipsũ. finis enĩ legis
Uel in finẽ. soest in mortẽ: ñ qͦd morte ter¬
minet᷑ xp̃i dilectio: s intantũ dilexit qͦd
tisq ad mort̾e. dilectio eũ ꝑouxit. In quo
exemplũ dedit: ut om̃s in di ueritate ꝑma¬
neant usq in finemz a cxxu.
Gurgit a cena: ꝙ ponit uestim̃ta sua. Et
Ucũ accepisset linteũ: p̾cinxit se. Deinde¬
: misit aqũa in pelũe: et cepit lauare pedes
discipulor: & extergere linteo qͦ erat p̾cin¬
ctus. Ex magna humilitate ñ dedignatus

Expanded text:
enit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Pascha transitus dicitur, quia Dominus per Aegyptum transiit, percutiens primogenita ejus, et filios Israel liberans, et quia filii Israel transierunt illa nocte de Aegyptia servitute . Quod significat Dominum transiturum de hoc mundo ad Patrem, et fideles ejus de temporalibus ad coelestia. « In finem dilexit suos, » id est in seipsum. « Finis enim legis, Vel in finem, id est, in mortem, non quod morte terminetur Christi dilectio, sed in tantum dilexit, quo usque ad mortem dilectio eum perduxit. In quo exemplum dedit, ut omnes in Dei veritate permaneant usque in finem. A. 115X Surgit a coena, et ponit vestimenta sse. Deinde misit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Ex magna humilitate non dedignatus