comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdem unũ omne ꝑfectũ & definitũ ꝓnuntiat. meliss infinitũ & inde terminatũ łmpe¬
doclesuariũ & multi forme : Quiddã eẽ siluã doc& quattuor diuersis sustent atũ radicib
ignis aquȩ aeris. terrȩ . Atq ex his fieri corporũ modo c̃cretionẽ modo discretionẽ : Idẽq
c̃cretionẽ ꝗdẽ uocat amititiã discretionẽ uero discordiã : hi st opinor ꝗͥ formatã descriptãq qualita¬
tib: & corpus siluã eẽ ꝓnuntiant : Atuero ꝗde trahunt ei qualitates in formẽq c̃stituant &
siluã spetiẽ carentiã. Eaq singula sineduũ residuorũ conexione c̃siderat lic& ꝓfiteatur
altera sinealteris ẽẽñ possẽ : Idemsinegenitura & sine interitu dic̃ mundũ eẽ diuina ꝓiudentia

Expanded text:
quidem unum omne perfectum et definitum pronuntiat, Melissus infinitum et indeterminatum. Empequidem unum omne perfectum et definitum pronuntiat, Melissus infinitum et indeterminatum. Empedocles uarium et multiforme quiddam esse siluam docet quattuor diuersis sustentatum radicibus ignis, aquae, aeris, terrae atque ex his fieri corporum modo concretionem, modo discretionem; idemque concretionem quidem uocat amicitiam, discretionem uero discordiam. Hi sunt, opinor, qui formatam descriptamque qualitatibus et corpus siluam esse pronuntiant. At uero qui detrahunt ei qualitates informemque constituunt esiluam, speciem, carentiam, eaque singula sine duum residuorum conexione considerat, licet profiteatur altera sine alteris esse non posse. Idem sine genitura et sine interitu dicit mundum esse diuina prouidentia
Abbreviated transcription (Latin):
omis in formemea a sineulla qualit ate cnftituunt: ali fornũ daderunt ut tales que frrunt
anteom̃snturalia secrota eẽ rimatũ cũnintiũ rorũa quũ tẽdicat opimnor laeo qdonue
uictũ quoutunt᷑ quꝑuiuunt humectũ uider& : inque eadẽsontontia omerus c̃e siuelor
cũ oceanũ & tedhindicat parentes eẽ geniturȩ . Cũq uisuirandũ deorũ confetutaquã
quã ꝗdẽ ipse a pollat stigaꝰ antiꝗtati tribuens reuerentiã : Etiure iuraddo nihilconfeaie s
reuerentius : atuero a naximenes erauidi cansinitiũ rerũ in itiũ quoq corporum
c&erorũ & ipsius aquȩ c̃sentit heradito caputrerũ ignẽ putandi : om̃s ergohi quolaque
uł aeri uł igni tribuunt Principatũ iñ notu positã rerũ originẽ censuerunt : St̃ tam̃
ꝗ immobilem foredefendant &e andẽ exomnib: in unã molẽ redactã unũ om̃a ẽẽ censentes
immobile : Sineortui a sine interitu ut xenophanos melissus parmendes : sed parmendes

Expanded text:
 hi quidem omnes informem eam et sine ulla qualitate constituunt, alii formam dederunt, ut Thales, quem ferunt ante omnes naturalia esse secreta rimatum, cum initium rerum aquam esse dicat, opinor ideo quod omnem uictum quo utuntur quae uiuunt humectum uideret; inque eadem sententia Homerus esse inuenitur, cum Oceanum et Tethyn dicat parentes esse geniturae cumque iusiurandum deorum constituat aquam, quam quidem ipse appellat Stygem, antiquitati tribuens reuerentiam et iureiurando nihil constituens reuerentius. At uero Anaximenes aera iudicans initium rerum, initium quoque corporum ceterorum et ipsius aquae, non consentit Heraclito caput rerum ignem putanti. Omnes ergo hi qui uel aquae uel aeri uel igni tribuunt principatum in motu positam rerum originem censuerunt. Sunt tamen qui immobilem fore defendant et eandem ex omnibus in unam molem redactam, unum omnia esse censentes immobile sine ortu et sine interitu, ut Xenophanes, Melissus, Parmenides; sed Parmenides
Abbreviated transcription (Latin):
uł ex eofiori qđ iaerat uł exeoqđ ñest : ut rũq aũt hi posibile : doexsistente ꝗdemquia
qđ iãdudũ ẽ fieri ad p̃sens ñ potost : Idenũ qđ gignitur nundũ est necue rodeñ exisfento
ꝗͥ necosseẽ eiqđ fit subeoẽ aliquãmatoriã exquafiat : Nihilergo sit sednec corrũpitur. Ideñ
qđ corrũpit᷑ id imnaliqua s reliꝗ ast innullas disslut̃ sedneq inaliquas ut docebiturpan innuillas
N ihilergo corrũpt᷑ ostonsuẽ porro qđ necfiat ꝗd neq lgit fitali ꝗd ueq corrũpt̃: Quatonꝰ orgoqđ ẽ¬

Expanded text:
ibile, de existente quidem quia quod iam dudum est fieri ad praesens non potest — id enim quod gignitur nondum est — nec uero de non existente, quia necesse est ei quod fit subesse aliquam materiam ex qua fiat: nihil ergo fit. Sed nec corrumpitur; id enim quod corrumpitur uel in aliquas reliquias uel in nullas dissoluitur, sed neque in aliquas, ut docebitur, neque in nullas: nihil ergo corrumpitur. Ostensum est porro quod nec fiat quid: neque igitur fit aliquid neque corrumpitur. Quatenus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enĩ ꝗte xtũ eius & quasi continuationẽ quandam corpusculis quȩ intellegunt᷑ potius quã
sentiant᷑ conexis sibiinuicem assignent in alioquomodo positis & aliquatenus figuratis ut
democrito &epicuroplac& : addunt alii qualitatẽ ut anaxagoras. sed hi oomniũ matoriarũ
ñaturã ꝓpri& aetẽq insingulis iaterus congestã eẽ censo: alu propt̃ alu ꝑpt̃ exiguitatẽ induidub mũe
corporũ quorũnumerus in nullo fine sit subtilitatẽ silue contexi putant ut diodorus añ
nulli stoitꝰ quorũsit fortutustũ c&uis quã segregatio quasopiniones cũsin tomninosino fine p̃to¬
reo quitanen ꝓuidnte opus siluȩ quoq constatutionẽ eẽ muntiauert̃ consent eã una qui¬

Expanded text:
Sunt enim qui textum eius et quasi continuationem quandam corpusculis, quae intellegantur potius quam sentiantur, conexis sibi inuicem assignent in aliquo modo positis et aliquatenus figuratis, ut Democrito et Epicuro placet. Addunt alii qualitatem, ut Anaxagoras, sed hic omnium materiarum naturam proprietatemque in singulis materiis congestam esse censet; alii propter exiguitatem indiuiduorum corporum, quorum numerus in nullo fine sit, subtilitatem siluae contexi putant, ut Diodorus et non nulli Stoicorum, quorum sit fortuitus tam coetus quam segregatio. Quas opiniones, cum sint omnino sine fine, praetereo. Qui tamen prouidentiae opus siluae quoque constitutionem esse pronuntiauerunt c
Abbreviated transcription (Latin):
nes experiri : propterea que diffinitioni aditũ possibilita¬
tẽ uitã habentis: & definitio quidem animae peripateticis
a uotoribus talis est: quae tamen exea cdmͦ fiunt: manifes¬
tan principio animãneq corporeũ quicquã esse uel sensi¬
le sed intellegibile potius & sine corpore :: Quae tam̃ reci

Expanded text:
nes experiri, proptereaque definitioni additum: «possibilitate uitam habentis». Et definitio quidem animae Peripateticis auctoribus talis est. Quae tamen ex ea confiunt, manifestant principio animam neque corporeum quicquam esse uel sensile sed intellegibile potius et sine corpore, quae tamen reci
Abbreviated transcription (Latin):
iniraquo quo uitrl repperit᷑ quotiens sinerationea csi nemodo cõmouem᷑ a grestiquodã a r rem̃tis :
aduersũ quẽ instruit᷑ anima cautionis salubritate quȩ nimi a facta transitad sormnidim sunitiũ
itaq cum aniriiuigor quis actus in moderatior progres susest adir aoundis limitem &ito
can tio sit animȩ data obtutolam corporis inmoderate crescentia ꝑturbant auimi potius quã

Expanded text:
in ira quoque reperitur, quotiens sine ratione ac sine modo commouemur agresti quodam ardore mentis; aduersum quem instruitur anima cautionis salubritate, quae nimia facta transit ad formidinis uitium. Itaque cum animi uigor qui factus immoderatior progressus est ad iracundiae limitem et item cautio sit animae data ob tutelam corporis, immoderate crescentia perturbant animum potius qua
Abbreviated transcription (Latin):
natura p̃sidio melioris prȩstantiorisq: naturȩ utidẽ as seruit supra : Voxporro
illa quam socrates sentiebat. nonerat opinortalis quȩ aere iecto sonar&. sed quȩ
obegregiam castimoniã terse ꝓ pt̃ eaq intelle gentiorianime p̃sentiã co&umq
solitȩ diunitatis reuelar& : Si quidem pura puris contigua fore miscerique fas sit
Atque ut in sõnis audire nobis uidemur uoces sermoneniq & expressa uerba mectamen

Expanded text:
natura praesidio melioris praestantiorisque naturae, ut idem asseruit supra. Vox porro illa quam Socrates sentiebat non erat, opinor, talis quae aere icto sonaret sed quae ob egregiam castimoniam tersae proptereaque intellegentiori animae praesentiam coetumque solitae diuinitatis reuelaret, siquidem pura puris contigua fore miscerique fas sit. Atque ut in somnis audire nobis uidemur uoces sermonumque expressa uerba, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
briñ appellantutrũq cõplertentẽ popelũ cũq isdẽ uertilabundũ a planꝰ e ffigiẽ
globi denlineare : interior uͦ circulus intellegi debees inquo signorũ ciroufor¬
tur ordo subt̃ quem planetes ferunt᷑ ideoq exteriorẽ motũ eundẽ cogno¬
minauit quia idẽ sem ꝑmimmeq differens ẽ a planꝰ uolatus interiorẽ uͦ
diuer sum : Cuncti enĩ qui subt̃ rodiacũ oberrant planetes lice morbẽre
ferant᷑ singulidiũ sas tam̃ uariis decausis & c̃pugnant accidontib: casib: saciun sagi¬
tationes ł facere potiuꝰ uident᷑ dum ex altant᷑ humiliant᷑ Tardius interdum
incitatius pergunt. ꝓpt̃eaq rapiuntur ab uniuerse reimotu. & tam̃ ut pos¬
sunt renitunt᷑ int̃dum &iã latiũ euagant᷑. Sepe &iam p̃currere signa
seperemanere sepe subsisereputant᷑ sepe repedare : qđ autẽ de nullis
aliis sed de his i psis stiat ac loquat᷑ ipse manifestat cũ itadic̃ : & exteriorem

Expanded text:
brinon appellant, utrumque complectentem polum cumque isdem uertilabundum aplanis effigiem globi deliniare, interior uero circulus intellegi debet is in quo signorum circumfertur ordo subter quem planetes feruntur. Ideoque exteriorem motum eundem cognominauit, quia idem semper minimeque differens est aplanis uolatus, interiorem uero diuersum. Cuncti enim qui subter zodiacum oberrant planetes, licet in orbem ferantur singuli, diuersas tamen uariis de causis et compugnanter accidentibus casibus faciunt agitationes uel facere potius uidentur, dum exaltantur et humiliantur, tardius interdum, interdum incitatius pergunt; proptereaque rapiuntur ab uniuersae rei motu et tamen ut possunt renituntur, interdum etiam latius euagantur, saepe etiam praecurrere signa, saepe remanere, saepe subsistere putantur, saepe repedare. IMG 20 Quod autem de nullis aliis sed de his ipsis sentiat ac loquatur, ipse manifestat, cum ita dicit: «Et exteriorem
Abbreviated transcription (Latin):
nere atq actu positũ dicit fatum contin& hab& textum & consequentia talẽ : si hocerit
setqu&ur illud Ergo qđ ex his precedit in nobis est qđ sequitur secundum fatum
quod alio nomine fataledicitur a fato plurimum differens ut sinltria qđ in nob positumest.
exipsunfatum & qđ secundum fatilegem promeritis immin& : Oeinde ipsius legis uerba

Expanded text:
nere atque actu positum fatum continet et habet textum et consequentiam talem: «si hoc erit, sequetur illud». Ergo quod ex his praecedit in nobis est; quod sequitur secundum fatum; quod alio nomine fatale dicitur a fato plurimum differens, ut sint tria: quod in nobis positum est ipsum fatum et quod secundum fati legem pro meritis imminet. Deinde ipsius legis uerba
Abbreviated transcription (Latin):
cui adher& medio medi a cellus. comitat᷑ uertiginẽ caelitis spherae stellarũ
omnium polus. & promisce signa caelestia gyris ae quabiliter expropria
conuersione distantibus depingentia circulos aduersos atq: obuios axi. quo¬
rũ multitudo uincit dinumerationem: paucitam̃ nobili colebres apella¬
tione quos scire utile est ad spectaculum caelestiscorde : Vnus qui excolso

Expanded text:
cui adhaeret medio media tellus, comitatur uertiginem caelitis sphaerae stellarum cui adhaeret medio media tellus, comitatur uertiginem caelitis sphaerae stellarum omnium populus et promisce signa caelestia gyris aequabiliter ex propria conuersione distantibus depingentia circulos aduersos atque obuios axi. Quorum multitudo uincit dinumerationem; pauci tamen nobili celebres appellatione, quos scire utile est ad spectaculum caelestis choreae. Vnus, qui excelso
Abbreviated transcription (Latin):
lant᷑ꝰ a mechanicis ad faciendã solariis umbrã quade clarant᷑ hore : quippemecha¬
nici horo logia instituentes ꝑ om̃s ꝓuintias . om̃sq &iã plagas habitabiles su¬
munt sibi ꝓmisce atq: indifferentur horũ ipsorũ gnomonũ mucrones pro
puncto & medietate solsticialis pilae : Necerrant : Ergo siestuna uera & certane¬
dictas solsticialis pilȩ om̃s aut̃ notȩ atq: om̃a puncta exom̃ i regione terrarũ ad se-¬
quunt᷑ ueram istam solis mediecatẽ: perspicuũ est quod om̃is terra. puncti uicẽ
habeat & aduersũ solis globũ cõparata : sed de forma quidẽ totius munditerrȩ &iã
hoc am plius de eius dẽ media positione : comparatione quoq: ad uersũ uniuersi
corporis inm̃sitatẽ hactenus diccũ : Sed enim caelitosphera uertente se m&
circafixos &manentes semꝑpolos: continu antem que eosdem polos axem

Expanded text:
lantur a mechanicis, ad faciendam solariis umbram qua declarantur horae; quippe mechalantur a mechanicis, ad faciendam solariis umbram qua declarantur horae; quippe mechanici horologia instituentes per omnes prouincias omnesque etiam plagas habitabiles sumunt sibi promisce atque indifferenter horum ipsorum gnomonum mucrones pro puncto et medietate solstitialis pilae, nec errant. Ergo si est una uera et certa medietas solstitialis pilae, omnes autem notae atque omnia puncta ex omni regione terrarum assequuntur ueram istam solis medietatem, perspicuum est quod omnis terra puncti uicem habeat aduersum solis globum comparata. Sed de forma quidem totius mundi, terrae etiam, hoc amplius de eiusdem media positione, comparatione quoque aduersum uniuersi corporis immensitatem, hactenus dictum. Sed enim caelite sphaera uertente semet circa fixos et manentes semper polos continuantemque eosdem polos axem,
Abbreviated transcription (Latin):
montiũ non rectesentit : Nenĩ nosterrã globũ essedicimꝰ sed globosam
nec pilã sed similẽ pilȩ certe totiu sterrȩ magnitudinẽ animorationa¬
biliter concipientes ueritatẽ nonuisu & sonsib: inuestigamus sed ad rati¬
onib: intellegentia aeq remedia potius exanimationẽ que deducimus¬
Nunciam quo pacto mediã mundi sed ẽ optineat considerabit᷑ : opinor. simediañ ẽ
deflectit : N exomni & qualib& suiparte dimidietatẽ caeli supͣse dimidietate uͦ
alterã inter sehabebit. Neclineas porrectas ex qualib& nota &usq: ad extremũ
ambitũ mundiꝑ uenientes aequales inuicẽ & ȩqualia spatia lin earũ ñ ẽe nullus
doc& mini meergo a medietate deflectit : quoduꝰcũ amplitudine uniuersȩ rei
conparata notȩ obtineat modũ declarat᷑ acie uerrutorũ quignomone s appel¬

Expanded text:
montium, non recte sentit; non enim nos terram globum esse dicimus sed globosam, montium, non recte sentit; non enim nos terram globum esse dicimus sed globosam, nec pilam sed similem pilae. Certe totius terrae magnitudinem animo rationabiliter concipientes ueritatem non uisu et sensibus inuestigamus, sed ad rationis intellegentiaeque remedia potius examinationemque deducimusNunc iam quo pacto mediam mundi sedem obtineat considerabitur. Opinor, si media non est atque a medietatis rigore deflectit, non ex omni et qualibet sui parte dimidietatem caeli supra se, dimidietatem uero alteram infra se habebit, nec lineas porrectas ex qualibet nota et usque ad extremum ambitum mundi peruenientes aequales inuicem et aequalia spatia linearum non esse nullus docet; minime ergo a medietate deflectit. Quod uero cum amplitudine uniuersae rei comparata notae obtineat modum, declaratur acie uerutorum, qui gnomones appel
Abbreviated transcription (Latin):
celsiora quidẽ eaq̃ a puncto terrȩ plurimũ distant humiliorauꝰ q̃minimũ : Quare
siponamus aquȩ suꝑficiemplanã & in directa linea positã ut est. A B T dehino
apuncto terrȩ ut puta. R. susum uersũ ducat᷑ linea R .B. conuingantur aut̃
extimȩ suꝑ ficiei partes . duab: lineis his : RA Q RT. maioreserunt utrȩq
haelineae .R̃ B. line ae comparate quasi ex ȩquare uolucrimꝰ ꝑueni& incre¬
mentũ usq ad B HĨ cerit uera suꝑficies in .ã. N T̃ : Itaq ex superiorib: partib
tam a. quam .T. flu& aqua inhumiliorẽ B. usq: eo quo ad cõpleto uasea fundo
fundata quacũ ambitu cumuli ex quoꝑspicuũ est. marinã quoq & totius
aquȩ suꝑ ficiem globos ã ẽẽ : si quidẽ unae adẽq: sit ratio uniuersitatis & par
tiũ : qđ siquis ad cacumina montiũ plixitatemq: & saxosã asperitatẽ
despiciens similem dic& ẽẽ ad tornũ leuigatȩ pilȩ deformitatẽ asperiorũ

Expanded text:
celsiora quidem ea quae a puncto terrae plurimum distant, humiliora uero quae minimum. Quare si ponamus aquae superficiem planam et in directa linea positam, ut est ΑΒΓ, dehinc a puncto terrae, ut puta Κ, sursum uersum ducatur linea ΚΒ, coniungantur autem extimae superficiei partes duabus lineis his, ΚΑ et ΚΓ, maiores erunt utraeque hae lineae ΚΒ lineae comparatae; quam si exaequare uoluerimus, perueniet incrementum usque ad ΒΗ et erit uera superficies in ΑΗΓ. Itaque ex superioribus partibus, tam Α quam Γ, fluet aqua in humiliorem Β usque eo quoad completo uase a fundo fundat aqua cum ambitu cumuli; ex quo perspicuum est marinam quoque et totius aquae superficiem globosam esse, siquidem una eademque sit ratio uniuersitatis et partium. IMG 10 Quod si quis ad cacumina montium prolixitatemque et saxosam asperitatem aspiciens similem dicet esse ad tornum leuigatae pilae deformitatem asperiorum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ morũ uiteq correctio. quȩ publice priuatĩq ꝓdest tã ad mefticas quã ad publi

Expanded text:
quod est morum uitaeque correctio quae puquod est morum uitaeque correctio quae pu
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã : neq enĩ quis quã dm̃ querer& autad pi&atẽ ad spirar&. quod ẽ theo logiȩ
ꝓpriũ Neuero idipsum qđ nunc agimus agendum putar&. pisiprius caelo siderib quȩ
uisis & amore nutrito sciendirerũ causafeorum &iã quȩ ortũ habent temporarium ȩxordia.
Haec quippe demũ ad naturalẽ pertinent quȩstionem. quid quod dierum & noctium
uice considerata menses & anni. & horarum curricula. dinumerata sunt . Numeriqoitꝰ
& genitura dimensionis introdata : qđ ad t̃tiã partẽ philoso phiȩ ꝑtinere ꝑspicuũ est :
Aduero actuosȩ philosophȩ. uisus quatenus sit utilis & necessarius: doc& itadicens: Dm̃¬
oculos hominibus idcir codedisse. ut mentis ꝓuidentiaeq circuitus qui fiunt in cȩlonẽtap¬
tesieorũ similes constituerent in suis mentib: hocẽ motus animi qui deliberationefuocant᷑.
Quã simillimos instituerent diuinȩ m̃tis ꝓuidis motib:. placidis tranquilisq ꝑturbatos lico

Expanded text:
scientiam. Neque enim quisquam deum quaereret aut ad pietatem aspiraret, quod est theologiae proprium, nec uero id ipsum quod nunc agimus agendum putaret nisi prius caelo sideribusque uisis et amore nutrito sciendi rerum causas, eorum etiam quae ortum habent temporarium exordia; haec quippe demum ad naturalem pertinent quaestionem. Quid quod dierum et noctium uice considerata menses et anni et horarum curricula dinumerata sunt numerique ortus et genitura dimensionis intro data? Quod ad tertiam partem philosophiae pertinere perspicuum est. At uero actuosae philosophiae uisus quatenus sit utilis et necessarius docet, ita dicens oculos hominibus idcirco dedisse, ut mentis prouidentiaeque circuitus, qui fiunt in caelo, notantes» eorum similes constituerent in suis mentibus, hoc est, motus animi, «qui deliberationes uocantur, quam simillimos instituerent diuinae mentis prouidis motibus placidis tranquillisque perturbatos licet»,
Abbreviated transcription (Latin):
etas subtilior serenus ignis ꝑ eandem effluer& medi&atẽ : Itaq cum diurnũ
lubar applicat reuisus fusioni Tunc nimir̃ in currentia semet ĩuicẽ duo
similia ĩ unius corporis spetiem quo herent quo ⁊currunt aculorũ acies emi¬
cantes q̃q̃ ⁊ fluentes intimȩ fusionis acies contigue imaginis occursuro ꝑcutit᷑ :
Totũ igꝰ i. similẽ eandẽq sortitũ passionẽ & ob in differentẽ similitudinẽ eiꝰ dẽ
passionis ef fectũ cũ qͥd aliud tangit ł̵ isũ ab alio tangit᷑ tactũ motũ diffundens
se ꝑ omne corpꝰ ꝑq. corpiiusq ad animã porrigens sensũ efficit . quisus uocatꝰ :
Ełp̃ quã in noctẽ dissus serit cognatus ignis desertum lucis eius Auxilio
consortioq ł ut uiduatum habes ae quippe ad dissimile ꝓcedens
ꝓptereaq ĩ mutatum extingͣit᷑ nullã hurcum ꝓximo tunc aeris naturae

Expanded text:
etas subtilior, serenus ignis per eandem efflueret medietatem. Itaque cum diurnum iubar applicat se uisus fusioni, tunc nimirum incurrentia semet inuicem duo similia in unius corporis speciem cohaerent, quo concurrunt oculorum acies emicantes quoque effluentis intimae fusionis acies contiguae imaginis occursu repercutitur. Totum igitur hoc similem eandemque sortitum passionem et ob indifferentem similitudinem eiusdem passionis effectum, cum quid aliud tangit uel ipsum ab alio tangitur, tactuum motu diffundens se per omne corpus perque corpus usque ad animam porrigens sensum efficit qui uisus uocatur. At postquam in noctem discesserit cognatus ignis, desertum lucis eius auxilio consortioque uelut uiduatum hebet, ut quippe ad dissimile procedens, proptereaque immutatum extinguitur nullam habens cum proximo tunc aere naturae
Abbreviated transcription (Latin):
per suo circulos. quorum motus atque agitatio dissentit rapientis se motui. Itaq
qm̃ planetes partim minores. partim maioris circulos obeant : qͥmino nes circulos
obeunt. ĩ illa diei noctsque uertigine consequuntur: eosqͥpigrius ꝓgrediuntur.

Expanded text:
per suos circulos quorum motus atque agitatio dissentit rapientis se motui. Itaque quoniam planetes partim minores partim maiores circulos obeunt, qui minores circulos obeunt, in illa diei noctisque uertigine consequuntur eos qui pigrius progrediuntur
Abbreviated transcription (Latin):
sunt necesse ħipsa ꝑ seme esse intellectu potius ꝙ sensib: ad sequenda : sinuero
ut qͥbdã uidet uera opinio ab intellectu nihil differt omniaq̃ corpor ꝑo
sentimus certa habenda sunt : Sed opinor duo essedicendũ ꝑꝑta ꝑ utraq

Expanded text:
st haec ipsa per semet esse intellectu potius quam sensibus assequenda; sin uero, ut quibusdam uidetur, uera opinio ab intellectu nihil differt, omnia quae corporea sentimus certa habenda sunt. Sed opinor duo esse dicendum, pr
Abbreviated transcription (Latin):
tributa numerus q̃q̃ illustratorũ omniũ geniturã sequebatur. pulchris
omnibus ex nontalib: quondã institutis: Nunciam ordinationẽ geniturãq
eorũ singillatĩ de monstrari conuenit : Nouo quidẽ & inusitato genere
de monstrationis. uerum uobis qui omnes eruditionis ingenuae uias ꝑagra ue¬
ritis neq: in cognito s&ex leui ad monitione ꝑsꝑicio  ꝑspicuo

Expanded text:
tributa numerus quoque illustratorum omnium genituram sequebatur pulchris omnibus ex non talibus quondam institutis. Nunc iam ordinationem genituramque eorum singillatim demons trari conuenit nouo qui de m et inu sitato genere demon strationis, uerum uobis, qui omnes eruditionis ingenuae uias peragraueritis, neque incognito et ex leui admonitione perspicuo
Abbreviated transcription (Latin):
UNDI TOTIUS PER FECTIO NEM
ab opisci absoluta dã preceritioperis textu secreuimus platonicis dogmatibus
quo ad med iocritas in genii passa est in herentes iux tanat᷑at̃ contemplationẽ¬
generationis artificiosasq rationes : de inde ante omnes pͥna ꝑtractat caelestiũ omniũ
qͥ suntin fixit ergoratae atq inerrabilis conuersionis generationẽ eor̃ etiã
qͥ munđ complectitur. quo sit plem ꝑfectaq r̃es uniuersa animal: quȩ sensilis
mundi ꝓxiñ similitudinẽ nanescat ꝑfecto intelligibiliq & exemplari ex segeni

Expanded text:
undi totius perfectionem ab opifice absolutam deo praeteriti operis textu secreuimus Platonicis dogmatibus, quoad mediocritas ingenii passa est, inhaerentes iuxta naturae contemplationem artificiosasque rationes. Deinde ante omnes res primam pertractat caelestium orbium, qui sunt infixi tergo ratae atque inerrabilis conuersionis, generationem, eorum etiam quae mundus complectitur, quo sit plena perfectaque uniuersa res animalque sensilis mundi proximam similitudinem nanciscatur perfecto intellegibilique et exemplari ex se geni
Abbreviated transcription (Latin):
cuit & exuna serie duasfecit : Eãsq mediam mediȩ inspeciẽ Ch̃i grecȩ
lit tereco artauit . cur uabitq: in orbes quo ad coirent interse capita :
Orbemq orbi sic inseruit: ut alt̃ eorum aduerso. Alter obliquo circuitu
rotarentur : Et ex terioris qui demcirculi motum eundem quod erat
eius dem nature consangui neus cognominꝰ auit : In terioris autẽ diũsũ
atq ex teriorẽ quidẽ circulum que meundem cognominatũ eẽ diximꝰ :
aregione dextera persinis trum latus usque addexterũ inflexit

Expanded text:
cuit et ex una serie duas fecit easque mediam mediae in speciem chi Graecae litterae coartauit curuauitque in orbes, quoad coirent inter se capita, orbemque orbi sic inseruit, ut alter eorum aduerso, alter obliquo circuitu rotarentur, et exterioris quidem circuli motum eundem, quod erat eiusdem naturae consanguineus, cognominauit, interioris autem diuersum; atque exteriorem quidem circulum, quem eundem cognominatum esse diximus, a regione dextra per sinistrum latus usque ad dextrum inflexit
Abbreviated transcription (Latin):
rationem forte altitudinis: latitudinitamen non sit representatus antique.
uel si perfecte: ꝑomnia momenta un: reuocatus ad antiquũ statum fuerit :¬
E&erorũtam̃ quorum ÷ diuersa conditio ꝑfecta representio minimȩ ꝓuenerit.
Necesse sit &iam eius stelle q̃ in representatione ꝑfecta inuenietur. Rur sum
fierialiam mutationẽ qđ ad o portunitas illa proueniat. quae unam faciem
atque eandem represent& q̃ fuit ab initiomundi: quem quidem motũ & quã
dis signationuim ñ est putandum labem dissolutionemq: afferre mundo.
quin potius recreationem. & quasi nouellam uiriditatem positam inauspitio
mot noui. haud sciamenꝰ in quibusdam regionibus terrae ꝓuet᷑a sit exinno

Expanded text:
rationem forte altitudinis, latitudini tamen non sit repraesentatus antiquae, rationem forte altitudinis, latitudini tamen non sit repraesentatus antiquae, uel si perfecte per omnia momenta unus reuocatus ad antiquum statum fuerit, ceterorum tamen, quorum est diuersa condicio, perfecta repraesentatio minime prouenerit, necesse sit etiam eius stellae quae in repraesentatione perfecta inuenietur rursum fieri aliam mutationem, quoad opportunitas illa proueniat, quae unam faciem atque eandem repraesentet quae fuit ab initio mundi. Quem quidem motum et quam designationem non est putandum labem dissolutionemque afferre mundo, quin potius recreationem et quasi nouellam uiriditatem positam in auspicio motus noui; haud sciam an in quibusdam regionibus terrae prouentura sit
Abbreviated transcription (Latin):
pristinorum latitudini latitudo. & pro funditatͥ profunditas qua dret:
Hocautem tẽpus contin& annorum innumerabilem seriẽ: Quippecũ stellarũ
errantiũ circuitꝰ: impares sint. necessarioq diuersis temporib cursus suos
compleant. p̃t̃ eclat: aliae a medietate mundi euagentur. Angustius uero
aliae ad austri septemtrionisue conuex acelsiore saliȩ aterrasint: aliae ñ ad¬
eo longo altitudinis interuallo distent aregioneterrae: diuersos qq̃ interse
motus agant. ut cite tardius. ultra pro gredientes retrorsum. recedentib: humilib
excelsedexterȩ. sinistris. sinisteriores dexterioribus occurrant inunum:
Nihilq omnino sit ꝙ in dissignatione differat aceteror̃ astrorum habitus pecie.
figuris : atq utomnes omnibus aequis diametris distent. Unũq nutum atq upã
efficiant stellarum omnium conformationem. : Cum sit necesse siunus aliquis
exignibus representatus fuerit in antique constellationis statum. iuxta

Expanded text:
pristinorum latitudini latitudo et profunditati profunditas quadret. Hoc autem tempus continet annorum innumerabilem seriem, quippe cum stellarum errantium circuitus impares sint necessarioque diuersis temporibus cursus suos compleant, praeterea latius aliae a medietate mundi euagentur, angustius uero aliae ad austri septentrionisue conuexa, celsiores aliae a terra sint, aliae non adeo longo altitudinis interuallo distent a regione terrae, diuersos quoque inter se motus agant ut citae tardius progredientibus, ultra progredientes retrorsum recedentibus, humilibus excelsae, dextrae sinistris, sinisteriores dexterioribus occurrant in unum, nihilque omnino sit quod in designatione differat a ceterorum astrorum habitu specie figuris. Atque ut omnes omnibus aequis diametris distent unumque nutum atque unam efficiant stellarum omnium conformationem, cum sit necesse, si unus aliquis ex ignibus repraesentatus fuerit in antiquae constellationis statum iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
eepragore iusi ftorio stoionũ haedehitus dogna rofollen sptigone digiate : Cuic cinerediet
degonua platoniũait pitiugorand ñ dñ ꝗdemsingularitatis nominasse siliuãueraluitats quandu¬
tate inde t̃minatã quidẽ minime genitamlimĩtã uero ge noratã c̃ẽdicere hcc̃ antequã exornant

Expanded text:
llens Pythagorae dogmate cui concinere dicit dogma Platonicum, ait Pythagoram deum quidem singularitatis nomine nominasse, siluam uero duitatis; quam duitatem indeterminatam quidem minime genitam, limitatam uero generatam esse dicere, hoc est, antequam exornaretur
Abbreviated transcription (Latin):
liberaui᷑ &itẽ intellegens animȩ potentia qͥbus deliberat. ratiocinat᷑ itellegit: illas u ĩ quid̃
q: ab alus motȩ mouent alia secdȩ existimandũ ꝑspicue patibilẽ partẽ rationabilis animeuitiosãq

Expanded text:
liberatiua et item intellegens animae potentia, quibus deliberat, ratiocinatur, intellegit. Illas uero, inquit, quae ab aliis motae mouent alias, secundas existimandum. Perspicue patibilem partem rationabilis animae uitiosamq
Abbreviated transcription (Latin):
tionabilit̃ &iã regit &tuet᷑ ꝓdest & meliuis efficit qđ regit: Vtigit᷑ mundus a&ernꝰ eẽt. oportuit
suuãei : morigerã parentẽq: subdi Nec adũsũ exornationẽ suã resistentẽ s̃it auictã ut maiestatp
opificis libenscedat pareatq: ei : sapientiȩ: ꝓpt̃eaq dix̃: Salubri ꝑsuasione rigorẽ necessitatis assidue¬
trahente adoptimos actus : Itaq uicta inquit ex parente ꝓuidis autoritatib necessitate . primare¬
dicit᷑ ut sit ꝓuida parentia ratione nixa necessitas : &o pdĩtaleest ũtiu persuedeat uĩq ĩ rog&
ꝑsuadentẽ. hocẽ pͣsuasio uĩ &ius adhibeat ꝑsuasionẽ : Id poro ꝑspicit᷑ in egritu dinibus

Expanded text:
tionabiliter et regit et tuetur prodest et melius efficit quod regit». Vt igitur mundus aeternus esset, oportuit tionabiliter et regit et tuetur prodest et melius efficit quod regit». Vt igitur mundus aeternus esset, oportuit siluam ei morigeram parentemque subdi nec aduersum exornationem suam resistentem, sed ita uictam ut maiestati opificis libens cedat pareatque eius sapientiae; proptereaque dixit: «salubri trahente ad optimos actus. Itaque uicta et parente prouidis auctoritatibus necessitate prima redicitur, ut sit prouida parentia ratione nixa necessitas, et opus dei tale est ut ui persuadeat uimque inroget persuadentem, hoc est ut persuasio uim et uis adhibea
Abbreviated transcription (Latin):
ditur uero mixtã generationẽ diciteẽ ideo qđ ex diuersis elem̃tis initusq c̃st&. Recteq ex ne
cessitate & ꝓuidentia : N enĩ ex his mixtꝰ ẽ mundus sed c̃sultis ꝓuidȩ m̃tis & necessitatis rationib: c̃sti¬
tit: Operante quidẽ ꝓuidentia & agente . Silua uero ꝑp&iente exornationiq sefacile p̃bente.
Poͣnetratã siquidẽ eã usq quaq: diuiqiamens format plene lomit artes formã tribuentes
in sola super ficie . sed ꝑ inde ut natura atq anima. solida corpora ꝑmeantes uniũ sauiuficant.
Dehipc c̃sequent̃ intellegentiȩ necessitatisq de monstrat c̃sortiũ cũitadicit: Dominantẽ
intellectu: Duplex porro est dominatio : Alterauiolentior altera trrannice potentiȩ similis :
itẽaliascĩtatis imperatorie omne porro uiolentũ ñ diusubiectũ c̃seruatis facile ꝑdit : ome ĩ quid qđ ra¬

Expanded text:
ditur. «Mixtam» uero «generationem» dicit esse ideo quod ex diueditur. «Mixtam» uero «generationem» dicit esse ideo quod ex diuecessitate et prouidentia; non enim ex his mixtus est mundus sed consultis prouidae mentis et necessitatis rationibus constitit operante quidem prouidentia et agente, silua uero perpetiente exornationique se facilem praebente, penetratam siquidem eam usque quaque diuina mens format plene, non ut artes formam tribuentes in sola superficie sed perinde ut natura atque anima solida corpora permeantes uniuersa uiuificant. Dehinc consequenter intellegentiae necessitatisque demonstrat consortium, cum ita dicit: «dominante intellectu». Duplex porro est dominatio, altera uiolentior tyrannicae potentiae similis, item alia sanctitatis imperatoriae. Omne porro uiolentum non diu subiectum conseruat, sed facile perdit. Omne, inquit, «quod ra
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ similitudinẽ intellegibilis mundi solũq residuũ suꝑ eẽ tractatũ. ex quo ea
quȩ necessitas inuexit considerentur. Quando ꝓuidis necessarusq: rationib: mundiuni¬
uersitas c̃stare uideat᷑: neces sitatẽ porro nunc appellat . hylen quã nos latinȩ silu ã
possumꝰ nominare ex quaẽ rerũ uniuer sitas eademque patibilis natura:
quippe subiectacorpori principaliter. inquaqualitafes & quantites &omnia
que accidunt proueniunt.
Quecum anatura propria non recedat: diuer¬
sistamen & contrarus speciebus eorum quae intrase recipit formis que
uariatur: Hanc igitur explanare ꝓposuit. dicturus de inceps rationẽ obquã
neces fuerit tractatũ hunc minime preteriri : Deniq addidit. Mixta siqui¬
dẽ mundisensilis ex necessitatis intelle gentiȩque c&u constant generatio:
Qulugitur demundi generatione tractatur. per fecteq: id fieri conuenit
Oport& deutroque genere disseri ex quo denatura siluȩ necessarius e ẽ tractatꝰ ostep¬

Expanded text:
exemplum et similitudinem intellegibilis mundi; solumque residuum superesse tractatum ex quo ea quae necessitas inuexit considerentur, quando prouidis necessariisque rationibus mundi uniuersitas constare uideatur. Necessitatem porro nunc appellat ὕλην, quam nos Latine «siluam» possumus nominare, ex qua est rerum uniuersitas eademque patibilis natura, quippe subiecta corpori principaliter, in qua qualitates et quantitates et omnia quae accidunt proueniunt; quae cum a natura propria non recedat, diuersis tamen et contrariis speciebus eorum quae intra se recipit formisque uariatur. Hanc igitur explanare proposuit dicturus deinceps rationem ob quam necesse fuerit tractatum hunc minime praeteriri. Denique addit: «Mixta siquidem mundi sensibilis ex necessitatis intellegentiaeque coetu constitit generatio». Quia igitur de mundi generatione tractatur perfecteque id fieri conuenit, oportet de utroque genere disseri, ex quo de natura siluae necessarius esse tractatus osten
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ hoc ł istud fugiunte nĩ nec expectant eam appellationẽ q̃de histãquã exis¬
pri&as man& : at uero id in quo fieri singula hec c̃uident᷑ & demũ dis solui pereuitiaq
ad alia s indetransire formas solũ ilud appellandũ putocerto ꝓñce recte quippe

Expanded text:
dicimus 'hoc, uel'illud,; fugiunt enim nec expectant eam appellationem quae de his tamquam exisdicimus 'hoc, uel'illud,; fugiunt enim nec expectant eam appellationem quae de his tamquam exise cuius proprietas manet. At uero id, in quo fieri singula haec uidentur et demum dissolui pereuntiaque ad alias inde transire formas, solum illud appellandum puto certo pronomine recte quippe
Abbreviated transcription (Latin):
& diffluens discr&aq uariȩ in humorẽ spiritũ &ȩ reas aureasdis soluit᷑: aer porro exustꝰ ignẽ
creat : Rursũq extinctꝰ ignis ẽra corpulentior factus instituit: aeritẽ crassiorfactꝰ
in nubes nebulasq c̃crescit ꝗbus elisis & ex pressis pluuie stagnoꝵq: & fontiũ largitas
demũq ex aquaterrene moles aggerant᷑ atq ita circuituqͦdã uires fom̃taq genera¬
tionis corporib: inuicẽ sibi mutuantib: nec inuna eadẽq forma ꝑseuerantib: q̃ tandẽ
erit certaeo: &acunctatione semota c̃p̃hensioulla certe: qua ꝑ pt̃ decunctis hũi modi
mutabilib: ita ẽ habendũ quiȩ sepealias alit̃ formatũ nob̵ uid& & plerũq iuxtaignis effi-¬
giẽ ñ ẽ opinorignis sedigneũ qͣllã necaer sed aer eũ nec omnino quicquã ł ut hñsullã stabi¬
litatẽ : deniq nȩ p̃ nõib: ꝗdẽ ullis dignanda st̃ ꝗb: inde monstratione uti solemuscũ

Expanded text:
 diffluens discretaque uarie in humorem, spiritum et aereas auras dissoluitur; aer porro exustus ignem creat rursumque extinctus ignis aera corpulentior factus instituit, aer item crassior factus in nubes nebulasque concrescit, quibus elisis et expressis pluuiae stagnorumque et fontium largitas demumque ex aqua terrenae moles aggerantur. Atque ita circuitu quodam uires fomentaque generationis corporibus inuicem sibi mutuantibus nec in una eademque forma perseuerantibus quae tandem erit certa eorum et a cunctatione semota comprehensio? Nulla certe. Quapropter de cunctis huius modi mutabilibus ita est habendum: hoc quod saepe alias aliter formatum nobis uidetur et plerumque iuxta ignis effigiem non est, opinor, ignis sed igneum quiddam, nec aer sed aereum, nec omnino quicquam uelut habens ullam stabilitatem. Denique ne pronominibus quidem ullis signanda sunt quibus in demonstratione uti solemus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nib in strmilicsua positis seruis tã quac̃ pat̾ filuis patria cdilec¬
tione consulit & seruorũ conditionẽ aifiliorũ af fectu nondiscer¬
nit sed quasiunũ membrũ amplectit hinc enim exortũ est nom̃
patris familicis. Quicuitẽ in iꝙ dominantur seruis hoc seno¬
mine nequa quã reputent appellari. utilitcras emulumenti

Expanded text:
nibus in familia sua positis servis, tanquam pater filiis, patria dilectione consulit, servorumque conditionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplectitur; hinc enim exortum est nomen Patrisfamilias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent ap
Abbreviated transcription (Latin):
ranseuntibus dececluce fratribus : cante quã sepelicentur ꝓdimi¬
tendis corũ peccatis seccrificium offeratur : coporafracrũ unos epelien¬
dosunt loco : ut quos uiuentes caritatis tenuit unitas morientes lo¬
cusunus complect& prospiritibus defuncorũ edtera die post pen¬
te costensec crificiũ dõ offeratur : ut beccteuite participes feceti pur¬
gatiores corpora su indie resurectionis recipicant: Hec igitur o
onenrañ humilicorde custodientes quȩ dicimus libenter sumen¬
tes quod dispensamus: quactenus & uobis deeffectii operis đe¬
sit gloniat & nob proipsec ccmonitione postolecta pueniat uenia

Expanded text:
ranseuntibus de hac luce fratribus, antequam sepeliantur, pro dimittendis eorum peccatis sacrificium offeratur. Corpora fratrum uno sepelienda sunt loco: ut quos viventes charitas retinuit unitos, morientes locus unus amplectatur. Pro spiritibus defunctorum altera die post Pentecosten sacrificium Deo offeratur, ut beatae vitae participes facti purgatiores corpora sua in die resurrectionis recipiant. Haec igitur, o onem nostram, humili corde custodientes quae dicimus, libenter sumentes quod dispensamus; quatenus vobis de effectu operis sit gloria, et nobis pro ipsa admonitione postulata proveniat ve
Abbreviated transcription (Latin):
eppullus monachorum in consulto eebbati audecit uspiet ꝓgaedi nec celi¬
quid presum mere sinc inperio eius seu p̃positi: Siquando eebbet uł
prepositus clicubi ꝓficiscuntur. illeferat freetrũ sollicitudinem
quiẽ postp̃posicũ secundus in ordine. Nullus ꝓpinqum uł extranecm
hospitem ul monachũ familicerem seu pecrentem uidere cibsque in perio au¬
decit senioris: Neque sine erbbatis iussu quisq: caccipere epistolcm ueldacre
cui quã presumat : Quando fretres foris ꝓficis cuntur ułredeunt con¬
gregatis omnibus in unũ ineclesi cobenedictionẽ ceccipiant: Eodẽ¬
que modo ebdomedarii ułquaru libetrerũ dispensatores scudum ꝓmo¬
uebuntur si uedum recedunt: propcerne cessicate ciliquã monos teni duoff
spiritales eaprobatissimi cligtentur quia durbẽ ulacd possessionẽ mittant᷑
codolescentulictũt uel naꝑ conuersi e tali ministerio re mouendi
Meccut in firma &cs coernis desiderio polluatur: ccut rudis conuersio

Expanded text:
Nullus monachorum inconsulto abbate audeat uspiam progredi, nec aliquid praesumere sine imperio ejus seu praepositi. Si quando abbas vel praepositus alicubi proficiscuntur, ille ferat fratrum sollicitudinem, qui est post praepositum secundus in ordine. Nullus propinquum vel extraneum hospitem vel monachum familiarem seu parentem videre absque imperio audeat senioris: neque sine abbatis jussu quisque accipere epistolam, vel dare cuiquam praesumat. Quando fratres foris proficiscuntur, vel redeunt, congregatis omnibus in unum in ecclesia benedictionem accipiant; eodemque modo hebdomadarii vel quarumlibet rerum dispensatores, sive dum promoventur, sive dum recedunt. Propter necessitatem aliquam monasterii duo fratres spirituales ac probatissimi eligantur, qui ad urbem vel ad possessionem mittantur. Adolescentuli autem vel nuper conversi a tali ministerio removendi: ne aut infirma aetas carnis desiderio polluatur, aut rudis conversio
Abbreviated transcription (Latin):
sicut serui dñi. secundum qđ precipitdñs quia qui
uult in uob et magnus fiat omnib: nouissimus
&omnium seruus. quib: cddit ut nos magis inli¬
n& cdhumilitatem sicut filius hominis non uo¬
nit ministrari sed ministrare. sed& illud quodab

Expanded text:
Sicut servi dominis, secundum quod praecipit Dominus: Quia qui vult in vobis esse magnus, fiat omnium novissimus, et omnium servus . Quibus addit, ut magis nos inclinet ad humilitatem: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare . Sed et illud quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
peculiariter recondere uł habere p̃sumect:. In p̃cipuis
sollemnitatibus trioc pulmeñta & totidem potiones fra
primo cõmonenter decceni coprepositosuo qualit̃ opus debe¬
aent exercere citq illi reliquos aedmonet frectres: punc
demũ dectosigno sumtis ferram̃tis congregeentus ariuncute
ꝓeuer tentesq ee decclesice ter cicd celebrata residentis lacisitus stu¬
tertur inopere ipso tertiee dicectur & se reerttondo reuertestus
idcellans e consumcete oittione cblutisq inegribe confci¬

Expanded text:
peculiariter recondere, vel habere praesumat. In praecipuis peculiariter recondere, vel habere praesumat. In praecipuis solemnitatibus tria pulmenta et totidem potiones fratprima, commoneantur decani a praeposito suo quale opus debeant exercere, atque illi reliquos admoneant fratres; tum demum, dato signo, sumptis ferramentis, congregentur in unum, Revertentes ad ecclesiam, tertia celebrata, residentes locis suis stuttatur, in opere ipso tertia dicatur, et sic recitando revertantur ad cellam, et consummata oratione, ablutisque manibus, conf
Abbreviated transcription (Latin):
consuctã. Quod siquis monerchus uolcuerit & contrasecto¬
onem regulem usumq ueternũ uesci cotnibus psumserit
sex mensciũ speccium retrusione & penitentie subi&cebit.
diuent cnim solis oleribus & leguminibus raroq pisciculis
fluminibus uel maerinis:. E hoc ipsued quotiensse oportu¬
nitas
fratru uel festiuitas sollemnitatis dederit edicuius seruata in his &esi¬
milibus causis discretione macioris perdies singulos singulis uinipo¬
cionibus sustententur : Iuxta ꝓuidentiã tamen cebbatis uel p̃po¬
sitii hec ipsoe potationis parsimonia temper&ur. Ito dũ trexait
ut inquatuor fratribus: sestacrius diuidatur: Sabbectum ue¬
ro uel dominicarũ diebus coduesperũ una potio adiciat̾
Quilib& ex monachis ieiuniũ soluere non p̃sumat nec
prius quãc in cõmune reficiunt cum c&eris uel postquom
reficerint quicquẽ quod &potandũ ueledendũ pertin&
gustocre ul contingere ecudecit: uel occulte quod lib&

Expanded text:
consuetam. Quod si quis monachus violaverit, et contra sancticonsuetam. Quod si quis monachus violaverit, et contra sanctionem regulae usumque veternum vesci carnibus praesumpserit, sex mensium spatio retrusioni et poenitentiae subjacebit. Vivant enim solis oleribus, et leguminibus, raroque pisciculis fluvialibus, vel marinis; et hoc ipsum quoties se opportunitas fratrum, vel festivitas solemnitatis dederit alicujus, servata in his et similibus causis discretione majoris. Per dies singulos vini potionibus sustententur, juxta providentiam tamen abbatis, vel praepositi, haec ipsa potionis parcimonia temperetur; ita duntaxat, ut inter quatuor fratres sextarius dividatur. Sabbato vero vel Dominicis diebus ad vesperum una potio adjiciatur. Quilibet ex monachis jejunium solvere non praesumat, nec priusquam in commune reficiant cum caeteris, vel postquam refecerint, quidquam quod ad potandum vel edendum pertinet gustare vel contingere audeat, vel occulte quodlibet
Abbreviated transcription (Latin):
uhora nonc aeduescendu conuenitur dicto psedmo residengbas
alus unus leget in medio: Incibo sit strepidus nullus nemo come¬
dens loquatur: Si quid de est in mensac lis qui preest signodato uł
nutibus silenter petit & indic& ministranti quid inferri uel
quid ecuferrisit ocmensee necesse : prius quãc admensec̃ conue¬
nicent p̃cedit oratio postquẽ aedmens ec̃ surrexerint sequitus
oratio : Nec cente quisquã eelicubi presumat ꝓgredi quãc corã
altario xp̃i graticrũ resoluerit actiones. Carnem cuiquẽc nec
gustandi nec sumendiest concessalicenti : Nonqđ crecccu¬
radĩ iudicemus in dignã sed qđ carnis abstinentiãe utilis
& oebta monachis estim&ur:. Seruocto tamen moderamine
pu&cttis ergaegrotarũ necessicudines uellonge ꝓsiciscentiũ
quec litates ut & uolactilium esibus infirmi sustententur
& longinquo itinere destinacti: Siccut &x principe uel
p̃o sperantur ꝓbenedictione & oboedientio degus tare
non metuant.. Seruantes copudse derelico continentia

Expanded text:
hora nona ad vescendum convenitur, dicto psalmo residentibus aliis unus legat in medio, in cibo sit strepitus nullus. Nemo comedens loquatur. Si quid deest in mensa, is qui praeest, signo dato vel nutibus silenter petat, et indicet ministranti, quid inferri, vel quid auferri sit a mensa necesse. Priusquam ad mensam conveniant, praecedat oratio. Postquam a mensa surrexerint, sequatur oratio. Nealtario Christo gratiarum resolverit actiones. Carnem cuiquam nec gustandi, nec sumendi, est concessa licentia; non quod creaturam Dei judicemus indignam, sed quod carnis abstinentia utilis et apta monachis aestimetur. Servato tamen moderamine pietatis erga aegrotorum necessitudines vel longe proficiscentium qualitates, ut et volatilium esibus infirmi sustententur, et longinquo itineri destinati. Si aut a principe, vel episcopo sperantur, pro benedictione et obedientia degustare non metuant, servantes apud se de reliquo continentiam
Abbreviated transcription (Latin):
Siau dre noluerit monasterulegib in ere pabitur
q đsꝑ alterius culpã ad hecuitia deuol uaur & hoc fuerit
conꝓbatũ ille quicause extitit . reus erit ultioni. side p̃
& ludere &habere amicitias a &atis infirme tertio cõmo¬
nebitur ut recedat ab eoꝵ necestudine & memor sit honesta¬
tis atimoris di. Siñ cessauerit corripiunt cũ Dignus est
correptione seuerissima. Qui contempnunt p̃ceptamaiorũ
& regulas monas teriiquedipcepto constitute st̃ & paruipen¬
dunt seniorũ consilia corripientur iuxta ordinẽ costitutũ donec
corrigantur:¬

Expanded text:
si audire noluerit, monasterii legibus increpabitur. At si per alterius culpam ad haec vitia devolvitur, et hoc fuerit comprobatum: ille qui causa exstitit, reus erit ultionis. CLXVI. et ludere, et habere amicitias aetatis infirmae, tertio commoneatur, ut recedat ab eorum necessitudine, et memor sit honestatis et timoris Dei: si non cessaverit, corripiatur, ut dignus est correptione severissima. XIX. Qui contemnunt praecepta majorum et Regulas monasterii, quae Dei praecepto constitutae sunt, et parvipendunt seniorum consilia, corripiantur juxta ordinem constitutum, donec corrigantur