comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idem homo atq ds̃. Mediaq ẽ hec int̃ duas
hereses uia. sicut quoq uirtutes medium
tenent. O m̃is enim uirtus. in medio rerum
decore locata consistit Siquid enim. ł ultrã
ł in fra quã oportuerit fiat. auirtute discẽ¬
ditur Medietatem igitur uirtus ten& Quo cir¬
ca si quanuor hȩc neq ultra eẽ possunt. Ut
in xp̃o. aut due naturȩ sint. duȩq ꝑsonȩ.
ut nestorius ait. aut una ꝑsona. unaq natu¬
ra. ut eittyces ait. Aut duȩ naturȩ sed una
ꝑsona. Ut catho lica fides credit. Aut una
ad huc aitigit. Cumq duas quidem naturas.
duas q ꝑ sonas in ea quȩ contra nesti rium
dicta ẽ responsione conuicerimus unam
uero ꝑsonani. unamq naturam eẽ non pos¬
se. ut̃ eutiche ꝓponente monstrauimus. neq
tamen tam amens quis quam hucus q. erti¬
tit. Ut unan in eo naturam crederarerꝰ eddige¬
minas eẽ ꝑ sonas : Restat ut ea sit uera tiua
fides catholica ꝓnunciat. Geminam subpbano¬
am sed unam eẽ ꝑ sonam : Cuia uero panlo

Expanded text:
idem homo atque Deus. Mediaque haec est inter duas haereses via, sicut virtutes quoque medium tenent. Omnis enim virtus in medio rerum decore locata consistit, siquidem vel ultra, vel infra, quam oportuerit, fiat, a virtute disceditur: medietatem igitur virtus tenet. Quocirca si quatuor haec neque ultra esse possunt, ut in Christo; aut duae naturae sint duaeque personae, ut Nestorius ait; aut una persona unaque natura, ut Eutyches ait; aut duae naturae, sed una persona, ut catholadhuc dixit. Et duas quidem esse naturas duasque dicta est responsione conuicerimus unam uero personam unamque naturam esse non posse Eutyche proponente monstrauimus neque tamen tam amens quisquam huc usque exstitit, ut unam in eo naturam crederet sed geminas esse personas, restat ut ea sit uera quam fides catholica pronuntiat geminam substantiam sed unam esse personam. Quia uero paulo
Abbreviated transcription (Latin):
aduna ta pꝰ soru ẽ exdi atq hominis copulatio¬
dieabam iept qđ e iũ ipsi quoq appellaeti sunt
uym dam uero sequitur ut ꝑsonis manentibus. nul¬
lom orlo a liumttate humanitas eredaetur assim¬
pis. Orinino enim disiuncta sunt quȩ eque ꝑso¬
us naturisq separant᷑ Prorsus inquã disiuntia
sunuMec magis int̃ se homines. bouesq disiun¬
to sunit quã diuinitas in xp̃o humanitasq discre¬
un est simansere p ħomines quippe ac bouit
und animalis communitate iunguntur. Est enĩ
sudm genus communis substantia : eademq inu¬
niuersa litattis collectione natura. Dõ uero atq.
siouiini ꝗͥd nonerit diuersa ranone disiunitũ
si sub diue estiete nature ꝑsonarum quoq credit
hamansendisereto : Non ẽigitur saluatum genis¬
bumanum nulla in nos salus xp̃i generatione
psustie Tot pphetarum scripture: populum
illusere coxderteni: Oñis uetrris testamenti sper

Expanded text:
adunata persona est ex dei atque hominis copulatioadunata persona est ex dei atque hominis copulatioer quod etiam ipsi quoque appellati sunt Christi. Iam uero sequitur, ut personis manentibus nullo modo a diuinitate humanitas credatur adsumpta. Omnino enim disiuncta sunt quae aeque personis naturisque separantur, prorsus inquam disiuncta sunt nec magis inter se homines bouesque disiuncti quam diuinitas in Christo humanitasque discreta est, si mansere personuna animalis communitate junguntur: est enim illis secundum genus communis substantia, eademque in universalitatis collectione natura. Deo vero atque homini quid non erit diversa ratione disjunctum, si, sub diversitate naturae, personarum quoque credatur mansisse discretio? Non est igitur salvatum humanum genus, nulla in nos salus Christi generatione processit, tot prophetarum Scripturae populum illusere credentem; omnis Veteris Testamenti sper
Abbreviated transcription (Latin):
lib& alterius. si discretis utrisqͦ personis. discre¬
homine ⁊ Cuius cum ꝓpria ꝑsona sub sistat. Nul¬
la ẽ ei excellentissimę substantiȩ̨ coniuneta
diuinitas. Sed foffasse iħum iđ personam ho¬
menta quoq ipsa simili audeat appellare uo¬
cahulo. ꝑ que ds̃ mira quędam cottidianis mo¬
tibus operatur: An quia irrationabiles substan¬
tiȩ non possunt habere ꝑsonam. quȩ xp̃i uoca¬
bulum excipere possint: Nonne in scĩs homi¬
nibus ac pietate conspicuis. aꝑtus diuinitatis act̾
agnoscitur : Nihil ͤ erit int̃. cur non scõs quo que
uiros eadem appellatione dignetur: si assumpti¬
one humanitatis. non est una carum naturarũ¬
in conunetione ꝑsona: Sed dicat forsitan illos
xp̃os uocari fateor sed ad imaginem ueri xp̃i :
Qđ si nulla ex homine atq dõ una ꝑsona con uin¬
cta ẽ: om̃s ita ueros xp̃os arbitrabimur. Ut hunc
qui ex uirgine creditur : Nulla quippe in hoc

Expanded text:
libet alterius, si discretis utrisque personis discrelibet alterius, si discretis utrisque personis discrehomine, cuius cum propria persona subsistat, nulla est ei excellentissimae substantiae coniuncta diuinitas. Sed fortasse Iesum, id est personam homenta quoque ipsa simili audeat appellare uocabulo per quae deus mira quaedam cotidianis motibus operatur? An quia inrationabiles substantiae non possunt habere personam qua 1 Christi uocabulum excipere possint 2? Nonne in sanctis hominibus ac pietate conspicuis apertus diuinitatis actus agnoscitur? Nihil enim intererit, cur non sanctos quoque uiros eadem appellatione dignetur, si in adsumptione humanitatis non est una ex coniunctione persona. Sed dicat forsitan, Illos quoque Christos uocari fateor, sed ad imaginem ueri Christi. Quod si nulla ex homine atque deo una persona coniuncta est, omnes ita ueros Christos arbitrabimur ut hunc qui ex uirgine genitus creditur. Nulla quippe in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim dĩ atq hominis diuersa sub stantia est
unum ꝙ: in utrisq xp̃i nomene Nec diuersaston¬
iunctio substantiarum unã creditur fecisse ꝑ¬
sonã : a equiuocum nom̃ ẽ xp̃i. & nulla potest
diffinitione condudi Quibus aut̃ unquam
scripturis. nom̃ xp̃i geminatur: Quid uero
noui ꝑ aduentum saluatoris effectum ẽ. Nam
catholicis & fidei ueritas . & raritas miraculi
constat: Quã enĩ magnum ẽ. quamq nouũ.
qũ ꝗđ semel nec ullo alioꝰ scđo possit euenire:
Ut eius quisolus ẽ. ds̃ natura cum humana
quȩ ab eo erat diuersissima conuenir& Ati
ita ex distantibus naturis una fier& copulati¬
one ꝑsona: Scđm nestorii uero sententiam.
qͥđ contigit noui : Seruant inquid ꝓprias hu¬
manitas diuinitasq ꝑ ersonas quando enim
non fuit diuinitatis ꝓpria humanitatisq per¬
sona Quando uero non erit: Uel quid am¬
płus in iħu generatione contigit. quã in quib¬

Expanded text:
Si enim dei atque hominis diuersa substantia est Si enim dei atque hominis diuersa substantia est unumque in utrisque Christi nomen nec diuersarum coniunctio substantiarum unam creditur fecisse personam, aequiuocum nomen est Christi et nulla potest definitione concludi. Quibus autem umquam scripturis nomen Christi geminatur? Quid uero noui per aduentum saluatoris effectum est? Nam catholicis et fidei ueritas et raritas miraculi constat. Quam enim magnum est quamque nouum, quam quod semel nee ullo alio saeculo possit euenire, ut eius qui solus est deus natura cum humana quae ab eo erat diuer- sissima conueniret atque ita ex distantibus naturis una fieret coplatione persona! Secundum Nestorii uero sententiam quid contingit noui? Seruant, inquit, proprias humanitas diuinitasque personas. Quando enim non fuit diuinitatis propria humanitatisque persona? Quando uero non erit? Vel quid amplius in Iesu generatione contingit quam in cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Nom̃ quippe ipsum : unum qđ dã significat singu¬
laritate uocabili : Atsi duabus personis manenꝰ¬
tibus hec coniunetio qualẽ superius diximꝰ facta
est naturarum: unũ ex duabus efficinihil potu¬
it ⁊ Omnino enim ex duabus nihil umquã fieri
potest ꝑ sonis: Nihil igitur unũ scđin nestoriõ
xp̃s ẽ : Ac ꝑ hoc. omnino nihil: Qđ enim non
ẽ unum. nec eẽ omnino potest: Esse enim
atq unum. conuestit᷑ : Et qđ cunq unum est:¬
eẽ est: Etiã ea quȩ expluribus coniungunt᷑.
Ut aceruus. cõrus: unium tamen sunt ⁊ Sed
Duos uero dicere xp̃os. nihil ẽ alius nisi pre¬
cipitatȩ mentis in samia: Cur enim omnino duos
audeat xp̃os uocare. unum hominẽ. alterũ dm̃:
uel cur eum qui ds ẽ xp̃m uocat: Si eum quoq
qui homo est xp̃m appellaturus. cum nihil ha¬
beant ex copulatione coniunctum: Cursimili
nomine diuersissimis ab utat᷑ naturis. cum si xp̃m

Expanded text:
Nomen quippe ipsum unum quiddam significat singuNomen quippe ipsum unum quiddam significat singularitate uocabuli. At si duabus personis manentibus ea coniunctio qualem superius diximus facta est naturarum, unum ex duobus effici nihil potuit; omnino enim ex duabus personis nihil umquam fieri potest. Nihil igitur unum secundum Nestorium Christus est ac per hoc omnino nihil. Quod enim non est unum, nec esse omnino potest; esse enim atque unum conuertitur et quodcumque unum est est. Etiam ea quae ex pluribus coniunguntur ut acernus, chorus, unum tamen sunt. Sed duos uero esse dicere Christos nihil est aliud nisi praecipitatae mentis insania. Cur enim omnino duos audeat Christos uocare, unum hominem alium deum? Vel cur eum qui deus est Christum uocat, si eum quoque qui homo est Christum est appellaturus, cum nihil simile, nihil habeant ex copulatione coniunctum? Cur simili nomine diuersissimis abutatur naturis, cum, si Christum
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ specifica ꝓprietas. Persona uero. rationabilis
nature indiuidua substantia: Hane in xp̃o nesto¬
rius duplicẽ eẽ constituit: eo scilic& traductus
errore. qđ putauerit in om̃ib naturis dici posse
ꝑsonã: Hoc enim p̃sumpto. quoniã in xp̃o du¬
plicẽ eẽ naturã censebat: duplicẽ quoq ꝑsonã
eẽ confessus ẽ Qua in re eũ falsum eẽ cum diffi¬
nitio superius dicta conuncat: tum hȩc argum̃¬
tatio euident̃ eius declarabit errorẽ ⁊ Si enim ñ
ẽ xp̃i una ꝑsona. duasq naturas eẽ manifestum ẽ
hominis scilic& atq dĩ: Nec erit insipiens quisquã.¬
ut utrã qi earũ ratione seuingat: Sequit᷑. ut duę
uideant᷑ eẽ ꝑsone: Est enim ꝑsona ut dictum est.
nature rationabilis in diuidua substantia: Quȩ ẽ
igitur facta hominis dĩq conuinetio. Num ita
quasi cum duo corpora sibin&. apponunt᷑: Ut
tantũ locis iuncta sint. & nihil in alterum ex al

Expanded text:
tiae specificata proprietas, persona uero rationabilis tiae specificata proprietas, persona uero rationabilis naturae indiuidua substantia. Hanc in Christo Nestorius duplicem esse constituit eo scilicet traductus errore, quod putauerit in omnibus naturis dici posse personam. Hoc enim praesumpto, quoniam in Christo duplicem naturam esse censebat, duplicem quoque personam esse confessus est. Qua in re eum falsum esse cum definitio superius dicta conuincat, tum haec argumentatio evidenter eius declarabit errorem. Si enim non est Christi una persona duasque naturas esse manifestum est, hominis scilicet atque dei nec utqui utramque earum a ratione seiungat, sequitur ut duae uideantur esse personae; est enim persona ut dictum est naturae rationabilis indiuidua substantia. Quae est igitur facta hominis deique coniunctio? Num ita quasi cum duo corpora sibimet apponuntur, ut tantum locis iuncta sint et nihil in alterum ex alt
Abbreviated transcription (Latin):
cic uero atq substantia. qm̃ in nullo subiecto ẽ.
& essentia. Est enino & maxime ipse est: aquo
sistentia: Subsistit enim nullo indigens. Etͦs di¬
CTATe. substat enĩ. Unde &iã dicim. unã eẽ
am deitatis. Sed tres YΠΩCTΑCΙΝ iđ tres sub¬
stantias: Et quidem hune modum scđm dixere
unã trinitatis essentiam. tres substantias. tresq
ꝑsonas. Nisi enĩ tres in dõ substantias eclesi asticus
loquendi excluder& : uderetur id circo de dõ dici
sub stantia: Non qđ ipse cęteris reb quasi subiectũ
subponeret᷑. sed qđ idem omnib uti preeẽt. Ita cȩte¬
ris quasi principium sub eẽt rebus dum cis ominib
OΥCIOCTΑI. uel subsistere sub ministrat. Sed hȩc
om̃a idcirco dicta sunt: ut differentia naturȩ atii¬
retur: Quo uero nomine unum qđq oposteat
appellari : eclesiasticȩ sit locutionis arbitrium:
Hoc interim constet. qđ int̃ naturam ꝑsonãq
differre prediximꝰ : qm̃ natura ẽ cuius lih& substan¬

Expanded text:
σις uero atque subsistentia quoniam in nullo subiecto est,et essentia, est enim et maxime ipse est a quo sistentia subsistit enim nullo indigens, et ὑφίστασθαι; substat enim. Vnde etiam dicimus unam esse am deitatis, sed tres ὑποστάσεις id est tres substantias. Et quidem secundum hunc modum dixere unam trinitatis essentiam, tres substantias tresque personas. Nisi enim tres in deo substantias ecclesiasticus loquendi usus excluderet, uideretur idcirco de deo dici substantia, non quod ipse ceteris rebus quasi subiectum supponeretur, sed quod idem omnibus uti praeesset ita etiam quasi principium subesset rebus, dum eis omnibus οὐσιῶσθαι uel subsistere subministrat. Sed haec omnia idcirco sint dicta, ut differentiam naturae atremus: quo vero nomine unumquodque oporteat appellari, ecclesiasticae sit locutionis arbitrium. Hoc interim constet, quod inter naturam personamque differre praediximus, quoniam natura est cuiuslibet substan
Abbreviated transcription (Latin):
mata enim sunt iam ꝓpriis & specificis diffe¬
rentiis & accidentibus ut eẽ possint ministrar¬
rant dum sunt scilic& subiecta. Quo circa
est ut M. tullius alludit: Sed essentiã. sub sisten¬
tiam. substantiam. ꝑsonam. totidem nominib
reddit: Essentiam quidem YCIΑN. Subsi¬
stentiam uero. YCIOCIΝ. Substantia YΠΩC
cauerunt : quoniam ceteris subsunt. & quib¬
dam quasi accidentibus subposite. subiancte¬
q sunt. Atq id circo nos quoq eas substantias
nuncupamus. quasi subpositas. quasi YIT OCTA
substantias. possumꝰ nos quoq nuncupare s ldẽ¬

Expanded text:
mata enim sunt iam propriis et specificis diffemata enim sunt iam propriis et specificis differentiis et accidentibus ut esse possint ministrant, dum sunt scilicet subiecta. Quocirca εest, ut Marcus Tullius alludit, sed essentiam, subsistentiam, substantiam, personam totidem nominibus reddit, essentiam quidem οὐσίαν, subsistentiam uero οὐσίωσιν, substantiam ὑπόσcaverunt, quoniam ceteris subsunt et quibusdam quasi accidentibus subpositae subiectaeque sunt; atque idcirco nos quoque eas substantias nuncupamus quasi subpositas, quas illi 1 ὑποsubstantias, possumus nos quoque nuncupare pe
Abbreviated transcription (Latin):
es sentiȩ quidẽ in uniuersalibus eẽ possunt.
insolis uero indiuiduis & pasticularibus sub¬
stant: Intellectus enim uniuersalium rerum.
ex pasticularibus sumptus ẽ. Quo circa cum
ipsȩ substantiȩ in uni uersalibus quidem sunt.¬
in pasticularibus uero capiant substantiam:
lure subsistentias pasticularit̃ substantes.
YΗΟCT ACEIC appellauerunt. Neq enim
pensius subtiliusq intuenti. idem uidebitur
eẽ subsistentia qđ substantia. Nam qđ greci
sub sistentiã. uł subsistere appellamꝰ. Qđ ue
enĩ : qđ ipsum accidentib ut possit eẽ non in¬
dig& Substat aũ id. qđ aliis accidentab sub¬
iectum quod dã. ut eẽ ualeant subministrat
Sub illisi enĩ stat: dum sub iectum ẽ accidenti¬
bus ltaq genera ł species: sub sistunt tantũ.
non substant Neq accidentia. generibus
speciebus ue contingunt: In diuidua uero ñ
modo substunt. uerum &iam substant. Nam
neq ipsa indigent accidentibus. ut sint. In for¬

Expanded text:
essentiae in uniuersalibus quidem esse possunt, in solis uero indiuiduis et particularibus substant. Intellectus enim uniuersalium rerum ex particularibus sumptus est. Quocirca cum ipsae subsistentiae in uniuersalibus quidem sint,in particularibus uero capiant substantiam, iure subsistentias particulariter substantes ὑποστάσεις appellauerunt Neque enim pensius subtiliusque intuenti idem uidebitur esse subsistentia quod substantia. Nam quod Graesubsistentiam vel subsistere appellamus; quod enim quod ipsum accidentibus, ut possit esse, non indiget. Substat autem id quod aliis accidentibus subiectum quoddam, ut esse valeant, submimstrat; sub illis enim stat, dum subiectum est accidentibus. Itaque genera vel species subsistunt tantum; neque enim accidentia generibus speciebusue contingunt. Indiuidua uero non modo subsistunt uerum etiam substant, nam neque ipsa indigent accidentibus ut sint; infor
Abbreviated transcription (Latin):
quidemꝰ significatione. non manere substan¬
tias ex quibus illud qđ copulatum ẽ dicatur
eẽ conunctum. Alio modo significans ita ex
utris q conunctum. Ut utraq ꝑ maneant. Hoc
igit expedito equi uocationis. atq ambiguita¬
tis nodo. Nihil est ultra qđ possit opponi.
quin id sit qđ firma ueraq fides catholica
tum. eundem dm̃. eundemq qui homo sit
perfectus atq ds̃ unum eẽ dm̃. ac dĩ filiũ.
nec quat̃nitatẽ trinitate astrui. dum homo
additur supra ꝑfectum dm̃ csed unam ean¬
demq ꝑ sonam numerã trinitatis explere.
Ut cum humanitas passa sit. ds tamen pas¬
sus eẽ dicat᷑. Non quo ipsa deitas humani¬
tas facta sit: Sed qđ adectate fuerit assũpta
Itemlhomo ẽ. dĩ filius appellatur. non sub¬
stantia diuinitatis. sed humanitatis. Que ta¬
men diuinitati naturali in unitate con uin¬
cta est. Et cum hȩc intellegentia discernan¬
tur ꝑmisceanturq. tam̃ unus idemq est

Expanded text:
quidem significatione non manere substanquidem significatione non manere substantias ex quibus illud quod copulatum est dicatur esse coniunctum, alio modo significans ita ex utrisque coniunctum, ut utraque permaneant. Hoc igitur expedito aequiuocationis atque ambigui-tatis nodo nihil est ultra quod possit opponi, quin id sit quod firma ueraque fides catholica tum, eundem deum eundemque qui homo sit perfectus atque deus unum esse deum ac dei filium, nec quaternitatem trinitati adstrui, dum homo additur supra perfectum deum, sed unam eandemque personam numerum trinitatis explere, ut eum humanitas passa sit, deus tamen passus esse dicatur, non quo ipsa deitas humanitas facta sit, sed quod a deitate fuerit adsumpta. Item qui homo est, dei filius appellatur non substantia diuinitatis sed humanitatis, quae tamen diuinitati naturali unitate coniuncta est. Et cum haec ita intellegentia discernantur permisceanturque, tamen unus idemque
Abbreviated transcription (Latin):
fubsisteuam Idem ΠΟΟCΟΠΟΝ quod ꝑsonã:
Quare aũ de irrationa bilib animalibus grec̾
YTOCTACIN non dicat. sicut nos de eisdem
nom̃ substantie prȩdicamus. hȩc ratio est
qm nomen hoc melioribus applicatum ẽ ut
aliqđ qđ ẽ excellentius tam&si non descriptio¬
stare ẽ: At ceste. YΠΩCTACEOC. uel substan¬
tiȩ uocabulis discerneretur. Est igitur & homi¬

Expanded text:
ubstantiam, idem πρόσωπον quod personam. Quare autem de inrationabilibus animalibus Graecus ὑπόστασιν non dicat, sicut nos de eisdem nomen sub- stantiae praedicamus, haec ratio est, quoniam hoc melioribus applicatum est, ut aliqua id quod est excellentius, tametsi non descriptiostare est, at certe ὑποστασέως uel substantiae uocabulis discerneretur. Est igitur et homi
Abbreviated transcription (Latin):
hic aper ussune demonstretur. nec desideranti hoc fuisse concessum quis
andeat die re ꝑsimiles formas que huic quoq uisibilit̃ apparicraint. non
ertaturã do seruentẽ sedhoc ipsũ qđ d sest cuiusquã oculis appuruis mosta

Expanded text:
hic apertissime demonstretur, nec desideranti hoc fuisse concessum; quis hic apertissime demonstretur, nec desideranti hoc fuisse concessum; quis audeat dicere per similes formas, quae huic quoque visibiliter apparuerant, non creaturam D
Abbreviated transcription (Latin):
popalis ostenderoeur caligo nebulosa. ille auit̃ intus uerba qi tanquam
euis faciem conteplatus audira : It quomodo dictum ẽ. & locutis est
ans a d moysen facie ad faciem sicut quis loquitur ad amicũ suii÷ cecridem
dicit. sinueni gr̃im in conspectutuo. ostonde mihi teipsum manifest:¬
U ouerat utiq qd corporilit̃ uidebat. & uera uisionc̃ di spualit requircbit.
oentio quippe illa quac fiebat inuocib sic modificabat᷑. tanquam esser
amier loquentis adamicũ. Sed dm̃ patrom quis corportis oculis inda :
factasunt emia. quis corporeis oculis uida : Et sp̃m sapientiac quis
corpert is oculis uida: Quid est aut̃ ostende mihi tr ipsui manifeste
i ueleante. nisi ostende mihi substantiã tuam: Hlocaut sin dyeissa
mos les sereumq ferendi essent stulti quiputant ꝑtaquȩ supta gesta
ul dicrasuint substantiã di oculis cius fuisse conspicuam: Cum utro

Expanded text:
populi ostenderetur caligo nebulosa, ille autem intus verba Dei tanquam populi ostenderetur caligo nebulosa, ille autem intus verba Dei tanquam ejus faciem contemplatus audiret et quomodo dictum est, Locutus est Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicutipsum manifeste? Noverat utique quod corporaliter videbat, et veram visionem Dei spiritualiter requirebat. Locutio quippe illa quae fiebat in vocibus, sic modificabatur, tanquam esset amici loquentis ad amicum. Sed Deum Patrem quis corporeis oculis videt? m sapientiae quis corporeis oculis videt? Quid est autem, Ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; nisi, ostende mihi substantiam tuam? Hoc autem si non dixisset Moyses, utcumque ferendi essent stulti, qui putant per ea quae supra dicta vel gesta sunt, substantiam Dei oculis ejus fuisse conspicuam: cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
spũscõ. quo ipsam legem seribi oportebat. dm̃ quidem non ꝑsubstantiã suã
quae inuisibilis & in cõmutabilis man&. sed pillam speciem creaturae illic
apparuisse cognoscimus. sed aliquã extrinitate ꝑsonã signo quodã proprio.
quantum ad mei sensus capacitatem pertin& non uidemus. XUI
dñs ad moysen facie ad faciẽ. sicut quis loquit᷑ ad amicũ suum.
cum paulo post dicat idem moyses. siergo mueni graciam ante te.
ostende mihi te ipsum manifeste ut uideam te. ut sim inueniens graciam
antete. & ut stiam quia populus tius est gens haec. Et paulopost iterũ.
dixitq morses ad dñm. ostende mihimaiestatẽ tuam. Quid est hoc
nel nomibus quac supra fidunt dsiuideri ꝑsuibstantiam su am putabatur
umede amiseris dedimis c̃ non percaiturã sed ꝑsc ipsim iuisibilis filius di & qdđ
norauerat in nebulam moyses ad hoc intrasse uddutur ut oculis quidtn

Expanded text:
Spiritu sancto, quo ipsam Legem scribi oportebat: Deum quidem, non per substantiam suam Spiritu sancto, quo ipsam Legem scribi oportebat: Deum quidem, non per substantiam suam quae invisibilis et incommutabilis manet, sed per illam speciem creaturae illic apparuisse cognoscimus; sed aliquam ex Trinitate personam signo quodam proprio, quantum ad mei sensus capacitatem pertinet, non videmus. CADominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum: cum paulo post dicat idem Moyses, Si ergo inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; ut sim inveniens gratiam ante te, et ut sciam quia populus tuus est gens haec: et paulo post iterum dixit Moyses ad Dominum, Ostende mihi majestatem tuam. Quid est hoc, od in omnibus quae supra fiebant, Deus videri per suam substantiam putabatur, unde a miseris creditus est, non per creaturam, sed per seipsum visibilis Filius Dei; et quod intraverat in nebulam Moyses, ad hoc intrasse videbatur, ut oculis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
lex ipsa quac ibi data est digito di scripta dicitur. quo nomine sp̃m scm
in euangło significari nouimus. & quinquaginta dies numerantur ab
occisione agni. & celebratione paschȩ. usq. ad diem quo haec fieri coepta
sunt in monte syna. sicut post dnĩ passionẽ ab eius resurrectione quinqͣ¬
ginta dies numerantur. & uenit promissus a filio dĩ sp̃ssc̃s. & in ipso
eius aduenti quem in apostolorũ actibus legimus ꝑdiuisionẽ linguarum
ignis apparuit. qui & in sedit suꝑunũ quemq corum: Quod in exodo
congruit. ubi scriptum est. synaaut mons fumabat totus. propierea qđ
descendit in eum dñs inigne. Et aliquanto post. Aspectus inquit maiesta¬
tis dñi tanquã ignis ardens suꝑuesticẽ montis coramfiliis isrł. Aut si hace
ideo facta sunt quia nec pat̃ nec filius illic eomodo p̃sentari poterant sine

Expanded text:
Lex ipsa quae ibi data est, digito Dei scripta dicitur , quo nomine Spiritum sanctum Lex ipsa quae ibi data est, digito Dei scripta dicitur , quo nomine Spiritum sanctum in Evangelio, significari novimus . Et quinquaginta dies numerantur ab occisione agni et celebratione Paschae, usque ad diem quo haec fieri coepta sunt in monte Sina; sicut post Domini passionem ab ejus resurrectione quinquaginta dies numerantur, et venit promissus a Filio Dei Spiritus sanctus. Et in ipso ejus adventu, quem in Apostolorum Actibus legimus, per divisionem linguarum ignis apparuit, qui et insedit super unumquemque eorum : quod Exodo congruit, ubi scriptum est, Sina autem mons fumabat totus, propterea quod descendit in eum Deus in igne; et aliquanto post, Aspectus, inquit, majestatis Domini tanquam ignis ardens super verticem montis coram filiis Israel. Aut si haec ideo facta sunt, quia nec Pater, nec Filius illic eo modo praesentari poterant sine
Abbreviated transcription (Latin):
& ita ẽt̃ mutabile uerbum dĩ per quod facta sunt om̃a. ut modo se contrahat.¬
& modo distendat: Mund& dñsatalib cogitationib corda fideliũ
suorũ. Sed ꝑsubiectã ut sepe diximus creaturã exhibentur haec om̃a
uisibilia & sensibilia ad significandũ iniusibilem atq intelligibilem dm̃
intellecta conspiciantus. sempiterna quoq uirtus cius ac diuinitas
Sed quod atain& adid quod nunc suscepimus. nec in monte sẏna uideo
quem ad modũ appareat ꝑ illa om̃a quȩ mostaliũ sensib terribiliter
ostendebantur. utrum ds̃ trinitas. anpat᷑. anfilius. an sp̃s sẽs proprie
loquebatur. Ueruntamen si quid hinc sine affirmandi temeritate mo¬
deste atq cunctanter coniectare conceditur. siuna extrinitate ꝑsona potest
intellegi. curnon sp̃m sc̃m potius intellegimus. quando & tabulis lapideis

Expanded text:
et ita esse mutabile Verbum Dei, per quod facta sunt omnia , ut modo se contrahat,et ita esse mutabile Verbum Dei, per quod facta sunt omnia , ut modo se contrahat, modo distendat mundet Dominus a talibus cogitationibus corda fidelium suorum: sed per subjectam, ut saepe diximus, creaturam exhibentur haec omnia visibilia et sensibilia, ad significandum invisibilem atque intelligibilem Deum, intellecta conspiciantur, sempiterna quoque virtus ejus ac divinitas . 26. Sed quod attinet ad id quod nunc suscepimus, nec in monte Sina video quemadmodum appareat per illa omnia quae mortalium sensibus terribiliter ostendebantur, utrum Deus Trinitas, an Pater, an Filius, an Spiritus sanctus proprie loquebatur. Verumtamen si quid hinc sine affirmandi temeritate modeste atque cunctanter conjectare conceditur, si una ex Trinitate persona potest intelligi, cur non Spiritum sanctum potius intelligimus, quando et tabulis lapideis
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ substantiã: Nam de patre dõ nec arriani umquã hoc ausi sunt dicere
Ergo creatura seruiente ereatori facta sunt illa om̃a. & humanis sensibus
prodispensatione congrua presentata. nisi forte quia dictum ẽ. moyses
aut in trauit innebulã ubi erat ds. hoc arbitrabitur carnalis cogitatio.
apopulo quidem nebulã usam. intra nebula uero morsen oculis carneis
uidisse filium dĩ. quẽ delirantes heretici insua substantia uisum uolunt
S anc uider& cũ moyses oculis carncis. sioculis carneis potest uideri. non
modo sapientia dĩ quod est xp̃c. sed uel ipsa cuius lib& hominis. & qua¬
liscumq sapientis: Aut quia scriptum ẽ deseniorib israhel. quia uider̃
locũ ubi steterat dsisrahel. & quia subpedib eius tanquã opus lapidis
saphrri. & tanquã aspectus firmamenti caeli : propterea credendum est
uerbum & sapientiã dĩ ꝓsuam substantiã inspatio loci terreni sterisse.
quac pertendit a fine usq ad finẽ fortiter & disponit om̃a sua uiter.

Expanded text:
e substantiam? Nam de Patre Deo, nec Ariani hoc unquam ausi sunt dicere. Ergo creatura serviente Creatori facta sunt illa omnia, et humanis sensibus pro dispensatione congrua praesentata: nisi forte, quia dictum est, Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, hoc arbitrabitur carnalis cogitatio, a populo quidem nebulam visam, intra nebulam vero Moysen oculis carneis vidisse Filium Dei, quem delirantes haeretici in sua substantia visum volunt. Sane viderit eum Moyses oculis carneis, si oculis carneis potest videri, non modo Sapientia Dei quod est Christus, sed vel ipsa cujuslibet hominis et qualiscumque sapientis: aut quia scriptum est de senioribus Israel, quia viderunt locum ubi steterat Deus Israel, et quia sub pedibus ejus tanquam opus lapidis sapphiri, et tanquam aspectus firmamenti coeli , propterea credendum est Verbum et Sapientiam Dei per suam substantiam in spatio loci terreni stetisse, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ;
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo corpore ł similitudine corporis apparuerit: nisi cũ continentia
lectionis aliqua propabilia cirum ponit indicia. Ipsacni natura¬
uel substantia uel essentia. uel quolib& alio nomine appellandum est
idipsũ quod ds est quicquid illud est corporalit̃ uideri non potest. Per
corporali specie siue similitudinc mortalib sensib significationẽ sui dare
potiusse credendum est Quaecumita sint. ne immoderatius ꝓgrediat᷑
scđi huius uoluminis longiudo. caquȩ restant in c̃sequentib iudeamus¬

Expanded text:
in aliquo corpore vel similitudine corporis apparuerit, nisi cum continentia in aliquo corpore vel similitudine corporis apparuerit, nisi cum continentia lectionis aliqua probabilia circumponit indicia. Ipsa enim naturavel substantia, vel essentia, vel quolibet alio nomine appellandum est idipsum quod Deus est, quidquid illud est, corporaliter videri non potest: per corporali specie sive similitudine mortalibus sensibus significationem sui dare potuisse credendum est. Quae cum ita sint, ne immoderatius progrediatur secundi hujus voluminis longitudo, ea quae restant, in consequentibus videamus
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut hoc ut dixi omitta. quid dicunt depatre nr̃o abraham. cui ceste
uigilanti & ministranti cũ scriptura premisiss& dicens. uisus ẽ dñs abra¬
hac non unus aut duo. sed tres apparuerunt uiri. quorũ nullus excelsius
aliis emnuisse dictus ẽ. nullus honoratius effulsisse. nullus imperiosi¬
us egisse : Qua propter qm̃ in illa triptita nr̃a distributione primũ
querere institiumus. ut rum pat̃. anfilius. an sp̃ssc̃s. an aliquando pater.¬
an aliquando filius. analiquando sp̃s sc̃s. ansine ulla distinctione ꝑsona
rũ sicut dicitur ds̃ unus & solus. id est ipsa trinitas pillas creaturȩ formas
patrib apparuerit interrogatis quac potuimus quantũ sufficere uisum
est sc̃arum scripturarũ locis. nihil aliud quantũ existimo diuinorum
sacramentorũ modesta & cauta consideratio persuad&. nisiut temert
non dicamus quęnã extrinitate ꝑsona cuilib& patrũ uel ꝓphetarum

Expanded text:
sed ut hoc, ut dixi, omittam; quid dicunt de Patre nostro Abraham, cui certe sed ut hoc, ut dixi, omittam; quid dicunt de Patre nostro Abraham, cui certe vigilanti et ministranti, cum Scriptura praemisisset dicens, Visus est Dominus Abrahae, non unus aut duo, sed tres apparuerunt viri, quorum nullus excelsius aliis eminuisse dictus est, nullus honoratius effulsisse, nullus imperiosius egisse ? 35. Quapropter, quoniam in illa tripartita nostra distributione primum quaerere instituimus , utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus; an aliquando Pater, aliquando Filiusicut dicitur, Deus unus et solus; id est Trinitas ipsa, per illas creaturae formas Patribus apparuerit: interrogatis quae potuimus, quantum sufficere visum est, sanctarum Scripturarum locis, nihil aliud, quantum existimo, divinorum sacramentorum modesta et cauta consideratio persuadet, nisi ut temere non dicamus quaenam ex Trinitate persona cuilibet Patrum vel Prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ergo de patre solo accipiunt. quẽ nemo hominũ uidit nec uidere
potest: Ancum dormunt homines. tune non sint homines:
A ut qui formare similitudinem potest corporis ad sc̃ significandũ perusa
somniantiũ. non potest formare ipsam corporeã creaturam ad sesignifi¬
candum oculis uigilantiũ. cum eius ipsa substantia qua est ipse quod est
nulla corporissimilitudine dormienti. nulla corporea specie iugilanti
possit ostendi: Sed non solum patris. uerum &iam filii. & sp̃s sc̃ĩ
Et certe qui uigilantiũ usis mouentur ut non patrem sedtantum filium.
ul sp̃m scm̃. credant corporalib hominũ apparuisse conspectibus. ut
omittã tantam latitudinẽ scarum paginarũ. & tam multiplicẽ carũ
intellegentiam. unde nemo sani capitis affirmare deb& nusquã ꝑso¬
nam patris ꝑaliquã speciem corporalem uigilantiũ oculis demonstratã.

Expanded text:
Quomodo ergo de Patre solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre Quomodo ergo de Patre solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somniantium, non potest formare ipsam corpoream creaturam ad se significandum oculis vigilantium? cum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudine dormienti, nulla corporea specie vigilanti possit ostendi: sed non solum Patris, verum etiam Filii et Spiritus sancti. Et certe qui vigilantium visis moventur, ut non Patrem, sed tantum Filium vel Spiritum sanctum credant corporalibus hominum apparuisse conspectibus; ut omittam tantam latitudinem sanctarum paginarum, et tam multiplicem earum intelligentiam, unde nemo sani capitis affirmare debet, nusquam personam Patris per aliquam speciem corporalem vigilantium oculis demonstratam:
Abbreviated transcription (Latin):
spiciebam inquit inuisu noctis. & ecce cum celi nubibus quasi filius ho¬
linguȩ ipsi seruient. potestas eius potestas eterna quae ñ preteribit.
& regnum cius non corrumpetur. Eccc paterdans & filius accipiens
regnũ sempiternũ. & sunt ambo in conspectu ꝓphetantis uisibili
specie. Nonergo in conuenient̃ creditur. &iam ds̃ pater eomodo
solere apparere mortalibus. nisi forte aliquis dicet ideo non esse uisi¬
bilem patrẽ . quia in conspectii somniantis apparuit. ideo autem
filiũ iusibilẽ & sp̃mscm̃. quiamoyses illa om̃a uigilans uidit. Quasi
uero uerbũ & sapientiã dĩ udit moyses carnalib oculis. aut uideri sp̃s
uel humanus potest qui carnẽ istam uiuificat. uel ipse corporeus qui
uentus dicitur. quantominus ille sp̃s dĩ. qui om̃ium hominũ & angłoꝵ
mentes in effabili excellentia diuina substantiae suꝑ greditur : Aut
quis qua tali precipitetur errore. ut audeat dicere filiũ & sp̃m sc̃m. &iã

Expanded text:
idebam, inquit, in uisu noctis, et ecce cum nubibus caeli ut filius holinguae ipsi seruient. Potestas eius poteset regnum ejus non corrumpetur . Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiternum, et sunt ambo in conspectu prophetantis visibili. specie. Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somniantis apparuit; ideo autem Filium visibilem et Spiritum sanctum, quia Moyses illa omnia vigilans vidit. Quasi vero Verbum et Sapientiam Dei viderit Moyses carnalibus oculis, aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem istam vivificat, vel ipse corporeus qui ventus dicitur; quanto minus ille Spiritus Dei qui omnium hominum et Angelorum mentes ineffabili excellentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, ut audeat dicere Filium et Spiritum sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
fidem intellegitur. Uisiones aut̃ ille ꝑcreatura commutabilẽ. dõ in cõ¬
mutabili subditam factȩsunt. non proprie sicuti est. sed significatiue sicut
prorerũ causis & tẽporibus oportuit ostendentes dm̃ .X UIII.¬
uanquã nescio quemad modũ isti intellegant qđ daniheli appa¬
ruit antiquus dierũ. a quo filius hominis qđ propt̃ nos eẽ dignat¬
est accepisse intellegitur regnũ. Ab illo scilic& qui ei dicit in¬
hereditatẽ tuã. & qui om̃a subiecit sub pedib eius Siergo daniheli
& pat̃ dans regnũ. & filius accipiens apparuerunt inspecie corporali.
quomodo istidicunt patrem nunquam uisum essȩ ꝓph&is. & ideo solum
debere intellegi in uisibilẽ quem nemo hominũ uidit uel uidere potest:
ta enim narrauit danihel. Aspiciebam inquit donee throni positi
sunt. & uetustus dierũ sedebat. & indumentũ eius quasi nix albũ. &
capilli capitis eius quasi lana munda. thronus cius flamma ignis.

Expanded text:
fidem intelligitur. Visiones autem illae per creaturam commutabilem Deo incommutabili subditam factae sunt, non proprie sicuti est, sed significative sicut pro rerum causis et temporibus oportuit, ostendentes Deum. uanquam nescio, quemadmodum isti intelligant, quod Danieli apparuit Antiquus dierum, a quo Filius hominis accepisse intelligitur regnum, sed ab illo scilicet qui ei dicithaereditatem tuam ; et qui omnia subjecit sub pedibus ejus . Si ergo Danieli et Pater dans regnum, et Filius accipiens, apparuerunt in specie corporali; quomodo isti dicunt, Patrem nunquam visum esse Prophetis, et ideo solum debere intelligi invisibilem quem nemo hominum vidit, nec videre potest? Ita enim narravit Daniel: Aspiciebam, inquit, donec throni positi sunt, et Vetustus dierum sedebat: et indumentum ejus quasi nix album, et capillus capitis ejus quasi lana munda; thronus ejus flamma ignis,
Abbreviated transcription (Latin):
piatur caro cius inqua deuirgine natus ẽ. & mostiuis & resurrexit. siue propt̃
postremitatẽ mortalitatis posteriora dicta sint. siue qđ cam prope in fine scłi
hocest postirius suscipere dignatus ẽ. Eacies aut̃ eius illa di forma in qua
non rapinã arbitratus est eẽ ȩqualisdõ patri. quã nemo potest unq uidere
& uiuere. siue quia post hancinta inqua peregrinam᷑ adño. & ubi corpꝰ

Expanded text:
ejus, in qua de Virgine natus est, et mortuus, et resurrexit; sive propter posterioritatem mortalitatis posteriora dicta sint, sive quod eam prope in fine saeculi, hoc est, posterius suscipere dignatus est: facies autem ejus illa Dei forma, in qua non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo Patri , quam nemo utique potest videre et vivere; sive quia post hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tanto post dicitur missus cũ exfemina factus est. sicut dicit apłs. cum autẽ
uenit plenitudo temporis misit ds̃ filiũ suũ factũ exmuliere. quando quidem
& antea mittebatur. cum ꝑillas creaturȩ mutabiles formas patrib: apparebat :¬
sp̃ssc̃s. cuius nulla talis incorporatio facta est: Siuero ꝑilla uisibilia
quȩ in lege & prophetis commendantur. nec pater. neefilius. sed sp̃ssc̃s
ostendebatur. cur&iã ipse nunc dicitur missus. cũ illis modis & antra mit te¬
retur: In huius ꝓplex itate questionis. primũ dño aduiuante querendum¬

Expanded text:
tanto post dicitur missus, cum ex femina factus est, sicut Apostolus dicit, Cum autem tanto post dicitur missus, cum ex femina factus est, sicut Apostolus dicit, Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere : quandoquidem et antea mittebatur, cum per illas creaturae mutabiles formas Patribus apparebat? Aitur Spiritus sanctus, cujus nulla talis incorporatio facta est? Si vero per illa visibilia quae in Lege et Prophetis commendantur, nec Pater, nec Filius, sed Spiritus sanctus ostendebatur; cur etiam ipse nunc dicitur missus, cum illis modis et antea mitteretur? 13. In hujus perplexitate quaestionis, adjuvante D
Abbreviated transcription (Latin):
te. Adhoc enĩ rerũ illarũ species corporalis extitit. ut aliquid significar&.
atq preteriret. Propterhas ergo corporales formas quȩ adcũ significandũ¬
& sicut humanis sensib opostebat demonstrandũ temporalit̃ extiterunt. missus
dicitur &iam sp̃sses. non tamen minor patre dictus ẽ sicut filius propter
forma serui. quia illa formaserui in hesit adunitatẽ ꝑsonȩ. ille uero species
corporales ad demonstrandũ qđ opus fuit. ad tẽpus apparuerunt.
& esse postea destiterunt. UII¬
ur ergo non & pater dicitur missus ꝑ illas species corporales ignẽ rubi
& coluninam nubis uel ignis. & fulgura in monte. & siquatalia tẽ
apparuerunt cum eũ coram locutũ patrib teste scriptura didicimus. si ꝑ
illos creaturȩ modos & formas corporalit̃ expressas. & humanis aspectibus
p̃sentatas ipse demonstrabatur : Siaut̃ filius ꝑea demonstrabatur. cur

Expanded text:
te . Ad hoc enim illarum rerum corporalis exstitit species, ut aliquid significaret te . Ad hoc enim illarum rerum corporalis exstitit species, ut aliquid significaret atque praeteriret. et sicut humanis sensibus oportebat demonstrandum temporaliter exstiterunt, missus dicitur etiam Spiritus sanctus: non tamen minor Patre dictus est, sicut Filius propter formam servi; quia illa forma servi inhaesit ad unitatem personae, illae vero species corporales ad demonstrandum quod opus fuit ad tempus apparuerunt, et esse postea destiterunt. Cur ergo non et Pater dicitur missus per illas species corporales, ignem rubi, et columnam nubis vel ignis, et fulgura in monte, et si qua talia tunc apparuerunt, cum eum coram locutum Patribus, teste Scriptura didicimus, si per illos creaturae modos et formas corporaliter expressas et humanis aspectibus praesentatas ipse demonstrabatur? Si autem Filius per ea demonstrabatur, cur
Abbreviated transcription (Latin):
carnis Dc illa uero columba quȩ dicta est corporali specie descendisse.
nullus unquã dubitauit qđ oculis uisa sit Nec sicut dicimus filiũ petram.¬
scriptũ esteni. petra aut̃ ctat xp̃c. ita possumus dicere sp̃m colubã ł igne
Ila enim petra iamerat inereatura. & ꝑactionis modũ connuncupata est
nomine xp̃i quem significabat. sicut lapis illequem ia cob posuit ad capuit.¬
&iam unctionẽ ad significandũ dnm assumpsit. sicut isaac xp̃c erat. cum
adse immolandũ ligna postabat. Aecessit istis actio quaeda significa¬
tiua iam existentibus. non aut sicut illa colũba & ignis. adhace tantũ modo
significanda repente extiterunt Magis ista similia mihi uidentur
flamme illi quae in rubo apparuit moysi. & illi colunȩ quã populus in
heremo sequebat᷑. & fulgurib ac tonitrius quȩ fiebant cũ lex daretur in mon¬

Expanded text:
carnis. De illa vero columba quae dicta est corporali specie descendisse, carnis. De illa vero columba quae dicta est corporali specie descendisse, nullus unquam dubitavit quod oculis visa sit. Nec sicut dicimus Filium petramcimus Filium petram , ita possumus dicere Spiritum columbam vel ignem. Illa enim petra jam erat in creatura, et per actionis modum nuncupata est nomine Christi quem significabat; sicut lapis ille, quem Jacob positum ad caput etiam unctione, ad significandum Dominum assumpsit ; sicut Isaac Christus erat, cum ad se immolandum ligna portabat . Accessit istis actio quaedam significativa jam existentibus: non autem, sicut illa columba et ignis, ad haec tantummodo significanda repente exstiterunt. Magis ista similia mihi videntur flammae illi quae in rubo apparuit Moysi , et illi columnae quam populus in eremo sequebatur , et fulguribus et tonitruis quae fiebant cum Lex daretur in mon
Abbreviated transcription (Latin):
baptista dicente. ect agnus di. sed &iam iohanne euangelista uidente agium
occisũ mapocalrpsi. Illa quippe uisio prophetica. non est exhibita oculis
corportis ꝑformas corporeas. sed in spĩ ꝑsp̃uales imagines corporum. colũ¬
bam uero ilłã & ignẽ. oculis uiderunt quicuq uiderunt. quanqua deigne¬
aliqua disceptari potest. utrũ oculis. anspũ uisus sit ꝓpt̃ uerba sic posita
Non enĩ ait uiderunt linguas diuisas ueludignẽ. seduisȩ sunt illis. Non aut̃
sub eadẽ significatione solemus dicere uisũ est mihi. qua dicimus uidi
tinillis quidem sp̃ualib uisis imaginũ corporaliũ sol& dici. &ui sum est
mihi. & uidi: in istis uero quae ꝑexpressã corporalem speciem oculis demonstran¬
tur. non sola diciuisum ẽ mihi. seduuidi. De illo ergoigne. potest ẽẽ questio
quomodo uisussit. utrum intus in spũ tanquã foris. anuere foris corã oculis

Expanded text:
Baptista dicente, Ecce Agnus Dei ; sed etiam Joanne evangelista vidente Agnum Baptista dicente, Ecce Agnus Dei ; sed etiam Joanne evangelista vidente Agnum occisum in Apocalypsi . Illa quippe visio prophetica non est exhibita oculis corporcis per formas corporeas, sed in spiritu per spirituales imagines corporum. Columbam vero illam et ignem oculis viderunt, quicumque viderunt. Quanquam de igne disceptari potest, utrum oculis, an spiritu visus sit, propter verba sic posita. Non enim ait, Viderunt linguas divisas velut ignem; sed, Visae sunt eis. Non autem sub eadem significatione solemus dicere, Visum est mihi, qua dicimus, Vidi. Et in illis quidem spiritualibus visis imaginum corporalium solet dici, et, Visum est mihi; et, Vidi: in istis vero quae per expressam corporalem speciem oculis demonstrantur, non solet dici, Visum est mihi; sed, Vidi. De illo ergo igne potest esse quaestio, quomodo visus sit; utrum intus in spiritu tanquam foris, an vere foris coram oculis
Abbreviated transcription (Latin):
habitũq coniunxit in ȩternũ. Aut uero mutabilis & conuertibilis est
natura sps sc̃i. ut ñ bact exeratura fierent. sedipse millud atq illud
mutabiliter uerter&ur sicut aqua in glacicm:: sed apparuerunt ista sicut
oportune apparere debucrunt creatura seruiente ereatori. & adnutũ cius
in cõmutabilit̃ insc ipso ꝑmanentis. ad eũ significandũ & demonstrandũ
sicut significari & demonstrari mostalib oportelat mutata. atq conuersa
Pro inde quanqua illa columba sp̃s dictasit. & de illo igne cũ dicererur uise
sunt illis inquit linguȩ dius& uelud ignis. qui & insedit supra unũ quemq.
eorũ & coeperunt linguis loqui quema dmodũ sp̃s dabat eis pronuntiare. ut
ostender& ꝑillũ ignẽ sp̃m demonstratũ sicut ꝑ columbã. non tam̃ita possum
filium & dm̃ & hominẽ. xecsicut dicimus filiũ agnũ di. non solũ iohanne

Expanded text:
habitumque conjunxit in aeternum: aut vero mutabilis et convertibilis est habitumque conjunxit in aeternum: aut vero mutabilis et convertibilis est natura Spiritus sancti, ut non haec ex creatura fierent, sed ipse in illud atque illud mutabiliter verteretur, sicut aqua in glaciem. Sed apparuerunt ista, sicut opportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum ejus incommutabiliter in se ipso permanentis, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, mutata atque conversa. Proinde, quanquam illa columba Spiritus dicta sit , et de illo igne cum diceretur, Visae sunt illis, inquit, linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum, et coeperunt linquis logui, quemadmodum Spiritus dabat eis pronuntiare , ut ostenderet per illum ignem Spiritum demonstratum, sicut per columbam: non tamen ita possumus Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
festatione uenientis. Ad occultã ȩternitatẽ sẽꝑ p̾sentis conuerterentur
rer& sp̃s sc̃s. sicut assumptus ẽ filius hominis. inqua forma ipsius uerbi
dĩ ꝑsona presentaretur. ñ ut haber& uerbũ dĩ sicut alii scĩ sapientes. sed
preparticipibus suis. ñ utiq qđ amplius habebat uerbũ ut ess& quam
ceteri excellentiore sapientia. sed qđ ipsum uerbũ erat. Aliud est enĩ
uerbũ in carne. aliud uerbũ caro. Id est aliud est uerbũ in homine. aliud
uerbũ homo. Caro enĩ prohomine posita est in coqđ ait. uerbũ caro
factum est. sicut & illud. & uidebit omnis caro salutare dĩ: Nonenim
sine anima uel sine mente. sed ita om̃is caro. acsi diceretur om̃is homo
caro illa & humana forma exiurgine maria. Neq. enĩ columbã beati¬
ficauit sp̃s. uel illum flatũ. uel illũ ignẽ. sibiꝗ & ꝑsonae suȩ in unitatẽ

Expanded text:
festatione uenientis ad occultum aeternitatis semper praesentis conuerterenturfestatione uenientis ad occultum aeternitatis semper praesentis conuerterenturreret Spiritus sanctus, sicut assumptus est Filius hominis in qua forma ipsius Dei Verbi Dei persona praesentaretur: non ut haberet Verbum Dei, sicut alii sancti sapientes, sed prae participibus suis ; non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri excellentiore sapientia, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim Verbum in carne, aliud Verbum caro; id est, aliud est Verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine posita est in eo quod ait, Verbum caro factum est : sicut et illud, Et videbit omnis caro pariter salutare Dei . Non enim sine anima vel sine mente: sed ita omnis caro, ac si diceretur, Omnis homo. caro illa et humana illa forma ex virgine Maria. Neque enim columbam beatificavit Spiritus, vel illum flatum, vel illum ignem, sibique et personae suae in unitatem