comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lias autem quomodo
mpleuisse creditur.
quod in lege ip̃e precepit.
honora inquit prem tuũ
et matrem tuam. Porro
cx pattem honorauerit ip¬
se s testis est cũ ad uideas

Expanded text:
lias autem quomodo implevisse creditur, quod in lege ipse praecepit? Honora, inquit, patrem tuum et matrem . Porro quod patrem honoraverit, ipse sibi testis e
Abbreviated transcription (Latin):
ic itaq ubiq confidẽ¬
ter sca dei canit eccłia
ꝙ de nullo alio sc̃orum
repmittit᷑ scĩs ueritas ñ¬
negatur.
ec quippe priuilegi¬
um non nature ẽ.
set gratie beate uirg̾is
marie de qua natus est
ip̃e deus et homo. idcirco
et ipsa plus est meritis:
et non natura quã iur¬
Nde et si cetere uirgines
imitantur illam us ad
conceptum partus et ga¬
brielis noue salutationis
obsequium deinceps to¬
tum diuinum est quod
operatur in ea teste an

Expanded text:
ic utique ubique confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum repromittitur sanctis, veritas negatur. Hoc quippe privilegium non naturae est, sed gratiae beatae virginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura, quam virnde etsi caeterae virgines imitantur illam usque ad conceptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium, deinceps totum divinum est quod operatur in ea, teste ang
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm sepe ad funera ⁊
ad sepulturas quoꝵ libet
sc̃orum angłor aduenis¬
se: et ad exequias eorum
obsequia prestitisse. neͤ nõ
et animas electorum us
ad celos cum hymnis et
lauclib detulisse: ubi et
utriusq sexus chori com¬
memorãtur freq̃nt̃ audiri
laudes cecinisse in terra.
et qd̃ perspicatius ẽ mul¬
to nou unqͣm lumine eo
resplencdisse. insuꝑ ⁊ ad¬
huc uiuentes in carne:

Expanded text:
m saepe ad funera et ad sepulturas quorumlibet sanctorum angelos advenisse, et ad exsequias eorum obsequia praestitisse, nec non et animas electorum usque ad coelos cum hymnis et laudibus detulisse, ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse, interea et quod perspicacius est, multo nonnunquam lumine eosdem resplenduisse, insuper et adhuc viventes in
Abbreviated transcription (Latin):
ista que ascendit per de¬
sercum quasi uirgula fu¬
mi ex aromatib. lectio¬
t bene quasi¬
uirgula fumi quia
intus et holocaustũ in¬
cendio pii amoris et desi¬
derio caritatis. U̾. Oraꝑ¬

Expanded text:
t per desertum, sicut virgula fumi ex aromatibus ? Et bene quvirgula fumi, quiaintus in holocaustum icendio pii amoris, et desiderio charitatis. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
catholice diciutur. et ut
fidem integram seruare
possitis et matrem eius
debite uenerari qm̃ nuliꝰ
honor eius alius nisi cũ
nasci. clignatus est ex ea¬
quecũq estis filie q̃¬
cumꝙ matres cogitate
attentius ⁊ ꝑẽdite diligẽ¬
tius quib efficiebatur be¬
ata et intemerata iurgo
dolorib post xp̃i ad celos
ascensum expletis om̃i¬
b que de xp̃o erant ab an¬
głis preclicata et a ꝓpħis
multipharie multis ꝙ mo¬
clis designata cliuinis
declarata oraculis uirtu

Expanded text:
catholice dicuntur: ut et fidem integram servare possitis, et matrem ejus debite venerari. Quoniam nullus honor ejus est alius, nisi cum nasci dignatus est ex ea. Caquaecumque estis filiae, quaecumque matres, cogitate attentius, et perpendite diligentius, quibus afficiebatur beata et intemerata virgo Maria doloribus post Christi ad coelos ascensum, expletis omnibus quae de ipso erant ab angelis praedicata, et a prophetis multifarie multisque modis praesignata, divinis declarata oraculis, vi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in uobis iusce¬
ra pietatis considerate qͥ
cruciebatur amore. qͦ ue
desiderio estuabat hec uir¬
go. clum uoueret animo
cuncta que audierat q̃
uiderat que cognouerat.¬
uto quod quicquid.
cordis est quicquid
nientis quicquid uirtutis
humane si totũ aclhibe¬
as non sufficit ut cogita¬
re ualeas quanto indesi¬
uenter cremabatur ardo¬
re pii amoris quantis mo¬
uebatur repleta sp̃u sc̃o
celestium secretorum in¬
citamentis. Lect¬
mabatur presentia absõs
desiderioꝵ affectib. Ant̾¬

Expanded text:
is viscera pietatis, considerate quo cruciabatur amore, quoque desiderio aestuabat haec virgo, dum revolveret animo cuncta quae audierat, quae viderat, quae cognoveratuto quod quidquid cordis est, quidquid mentis, quidquid virtutis humanae, si totum adhibeas, non sufficiat ut cogitare valeas, quanto indesinenter cremabatur ardore pii amoris: quantis amovebatur repleta Spiritu sancto coelestium secretorum incitamentis: mabatur praesentia absens desideriorum affectibus: tant
Abbreviated transcription (Latin):
canduerat diuinꝰ amor¬
ita ut in ea nichil ẽẽt mũ¬
danus ꝙ iuolaret affectꝰ
s ardor continuus et ebu¬
etas perfusi amoris. l. uͦni¬
est amandus ex toto
corde et ex tota anima ate
et totri uirtute querendꝰ
maxune tamen ab ea ar¬
dentius cuiis et dominus
erat et filius.

Expanded text:
canduerat divinita ut in ea nihil esset, mundanus quod violaret affectus, sed ardor continuus, et ebrietas perfusi amoris. Nest amandus, ex toto corde, et ex tota anima, atque ex tota virtute quaerendus: maxime tamen ab ea ardentius, cujus et Dominus erat, et filius.
Abbreviated transcription (Latin):
et simplices sicut co¬
lumbe. ut ex prudentia
perfecte intelligentie a¬
nulum fidei ñre et mar¬
garitam pro qua omnia
reliquisti integra inur¬
absit perdatis. Lectio nͣ¬
iligentius itaq ꝓcu¬
rate si quomodo sim¬
plicitas columbe q̃ fuit
in maria. illesa inuiola¬
ta custodiatur. De qua
salonion in canticis qiͣ
ineius laude. ueni inqͥt
columba mea immacu¬
lata mea iam enim hy¬
emps abiit et recessit.

Expanded text:
et simplices sicut columbae, ut ex prudentia perfectae intelligentiae annulum fidei vestrae, et margaritam pro qua omnia reliquistis, integram inviabsit, perdatis. iligentius itaque procurate, si quo modo simplicitas columbae, quae fuit in Maria, illaesa inviolataque custodiatur. De qua Salomon ait in Canticis, quasi in ejus laude: Veni, inquit, columba mea, immaculata mea, jam enim hiems abiit
Abbreviated transcription (Latin):
responsum ꝙ si sacrifica¬
re coactus fuisset galli¬
canus exactores recdditu¬
um eius ista ꝑicula nõ¬
lus audebat conuenire
mandauit ei iulianus
cesar clicens. Aut sacri¬
fica diis aut liscede a fi¬
nib ytalie.

Expanded text:
responsum, quod, nisi sacrificare coactus fuisset Gallicanus, exactores reddituum ejus ista pericula nolus audebat convenire mandavit ei Julianus Caesar, dicens: Aut sacrifica diis, aut discede a finibus Italiae.
Abbreviated transcription (Latin):
tingueretur. S amuel
autemi dormiebat ĩtemplo
dm̃i ubi erat archa dei.
samuel. Qui rendẽs
ait. Ecce ego. Et concurrit
ad hely et clixit. Ecce ego.
uocasti enim me. Qui di¬
xit. Non uocaui ͭ reuerte¬
t abiit et dormiuit ⁊
acliecit dominꝰ uoca¬
re rursum samuel. Con¬
surgens q samuel abiit
ad hely et dixit. Eece ego¬
quia uocasti me. Qui res¬

Expanded text:
stingueretur. Samuel autem dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Dei, Samuel. Qui respondens ait: Ecce ego. Et cucurrit ad Heli et dixit: Ecce ego: vocasti enim me. Qui dixit: Non vocavi te fili: revertet abiit, et dormivit. Et adjecit Dominus vocare rursum, Samuel. Consurgensque Samuel, abiit ad Heli, et dixit: Ecce ego: vocasti enim me. Qui res
Abbreviated transcription (Latin):
cum mulierib que ob¬
seruabant ad hostium
tabernaculi et clixiteis.
Quare facitis res huius¬
cemodi quas ego aucdio re
pessimas ab omn ppło:
Nolite fili mi non est enĩ
bona fama quani ego au¬
clio ut transgrecli facia¬
i peccauerit uir in
uirum placari ei po¬
cest deus. Si autem in de¬

Expanded text:
cum mulieribus quae obcum mulieribus quae observabant ad ostium tabernaculi et dixit eis quare facitis res huiuscemodi quas ego audio res pessimas ab omni populo nolite filii mi non enim est bona fama quam ego audio ut transgredi faciai peccaverit vir in virum placari ei potest Deus si autem in D
Abbreviated transcription (Latin):
immolass iuctunam ue¬
iebat puer sacerdotis
dum coquerentur carne̾
et habebat fuscinulam
tridentem in manu sua
et mittebat eam in leli
uel in caldariam aur
ollam siue in cacabum
omne quod leuabat sus¬
nula tollebat sacerdor
uniuerso israheli ue¬
mentium in sylo. Etiam
anteqm adolerent aclis
ueniebat puer sacerdor
et dicebat inmolanti
in caruem ut coquam se¬
cerdoti. non enim accipis
ate carnem cocbam s cuu
icebatꝙ illił ii. dam¬
imniolans. Incenderꝰ
adeps et tolle tibi quãtum¬
cunq desiderat aĩa tua.
Qui rendens aiebat ad¬
eum. Nequaqͣm. Nunce¬
nim dabis: alioquin tol¬
peccatum puerorũ
grande nimis coram do¬
Samuel aute ministra¬
bat aute faciem domini
statutis lieb ascendens
cum uiro suo ut ĩmolaret
hostiam sollempnem. lc¬
t beneclixit helcha uͤͣ¬
ne et uxori eius. dix̃ꝙ
et abierunt in locum suũ¬
peperit tres filios et tres
puer samuel ap̃ lñm.
Hely autem erat senex
filii sui uniu̾so israheli¬
et quomodo dormiebant

Expanded text:
immolasset victimam, veniebat puer sacerdotis, dum coquerentur carnes, et habebat fuscinulam tridentem in manu sua, et mittebat eam in lebetem, vel in caldariam, aut in ollam, sive in cacabum: et omne quod levabat fuscinula, tollebat sacerdos sibi. universo Israeli venientium in Silo. Etiam antequam adolerent adipem, veniebat puer sacerdotis, et dicebat immolanti: Da mihi carnem, ut coquam sacerdoti: non enim accipiam a te carnem coctam, sed crudam. Dicebatque illi immolans: Incendatur adeps, et tolle tibi quantumcumque desiderat anima tua. Qui respondens aiebat ei: Nequaquam: nunc enim dabis, alioquin tolpeccatum puerorum grande nimis coram DoSamuel autem ministrabat ante faciem Domini,utis diebus, ascendens cum viro suo, ut immolaret hostiam sollemnem et benedixit Heli ae et uxori eius dixitquet abierunt in locum suupeperit tres filios, et duas puer Samuel apud Dominum. Heli autem erat senex filii sui universo Israhelet quomodo dormiebant
Abbreviated transcription (Latin):
Et non auclierunt uocẽ
pr̃is sui: quia uoluit dñs
uer autem samuel
ꝓficiebat atq cresce¬
Hec dicit dominus. Nun¬
quid non aperte reuelat
sum domui pr̃is tui cũ

Expanded text:
t vocem patris sui: quia voluit Dominus er autem Samuel proficiebat, atque cresceHaec dicit Dominus: Numquid non aperte revelatus sum domui patris tui, cu
Abbreviated transcription (Latin):
isto. Oraui et declit iͥn do¬
minus peticionem meã
quam postulaui eum
dcirro et ego cõmo lcouͣ¬
daui eum domino cun¬
ctis dieb quib fuerit ac¬
commodatus dño. Et ado¬
rauerunt ibi dñm. Et a¬

Expanded text:
isto oravi, et dedit mihi Dominus petitionem meam quam postulavi eum. Idcirco et ego commodavi eum Domino, cunctis diebus quibus fuerit accommodatus Domino. Et adoraverunt ibi Dominum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
et abibas filius meus di¬
lectissimus qui mecum
ab eius liscipulis iugin¬
ti annorum exististens
ante me mortuus ẽ ⁊ se¬
pultus in tercia techa ex¬
celsiori in qua et ego po
stea defunctus applicitꝰ

Expanded text:
et Abibas filius meus dilectissimus, qui mecum ab ejus discipulis, viginti annorum existens, ante me mortuus est, et sepultus in tertia theca excelsiori, in qua et ego ipse postea defunctus, applicitus
Abbreviated transcription (Latin):
gusti et tunc in illo tem¬
pore iugis et infinita sic¬
citas erat. Set eadẽ hora
pliuuia magna descendit
et habundanter mnebria¬
ta est terra et om̃s głifi¬

Expanded text:
s. Et tunc in tempore jugis et infinita siccitas erat: sed eadem hora pluvia magna descendit, et abundanter inebriata est terra: et omnes glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o uiro misi ꝑnoctem qnͣ¬
tos noueram religiosos ⁊
in xp̃o ih̃u credentes habi¬
tantes in ierłm ĩ meclio
uideorum et hortatus sũ
eo et neccessaria sub̾e mi¬
nistraui ac ꝑsuasi illis¬
ire occulte etͬ portare euis
corpus meo uehic ulo ĩ
uillam meam. hoc est car
bens et ibi feci illi planctũ
monumento poni et ori¬
entali techa et precepiei
quecunq neccessari ⁊ erãt
pro euis planctu ex meo
dari.

Expanded text:
misi per noctem quantos noveram religiosos, et in Christo Jesu credentes, habitantes in Jerusalem in medio Judaeorum: et hortatus sum eos, et necessaria substantiae ministravi, ac persuasi illis occulte ire, ut portarent ejus corpus meo vehiculo in villam meam, hoc est, in te; et ibi feci illi planctum monumento novo in Orientali theca, et praecepi eis quaecunque necessaria erant, pro ejus planctu ex meo dari.
Abbreviated transcription (Latin):
se. ita ut putaremus nos
in amenitate paraclysi
ẽẽ põĩtos. Multitudo naq
ppłi aderat nobiscum in¬
ter quos plurimi erant
infirmi uariis languori¬
b et in ip̃a hora mox de
odore suauitatis euis sep¬
tuagnita et tres anime
curate sunt. Translate st̃

Expanded text:
se; ita ut putarein amaenitate paradisi esse positos. Multitudo namque populi aderat nobiscum, inter quos plurimi erant infirmi variis languoribus: in ipsa hora mox de odore suavitatis ejus septuaginta et tres animae cu
Abbreviated transcription (Latin):
corporum sacer sangus unda
perfudit pretiosorum corpora¬
martyrum societas consecra¬
uit que ut nouit rodanus in

Expanded text:
corpora sacri sanguinis unda perfudit, pretiosorum martyrum societas consecravit. Quod novit Redonus, in
Abbreviated transcription (Latin):
Auid autem erat mi
et reu̾sus est a saul. ut pa¬
sceret gregem pr̃is sui in
bethleeni. ꝓcedebat uͦ phy¬
listeus mane ⁊ uesꝑe et sta¬
bat quadraginta dieb
ysai ad dauid filiũ
suum. Accipe fratrib tu¬
is oephypolentam ⁊ decẽ
panes istos et curre ĩ castͥ
ad frẽs tuos. Et decem for¬
mellas caser has deferes
ad tribunum: et fr̃es tu¬
os iusitabis si recte agãt
et cum quib orclinati.
aul autem et omnes
filu israhel in ualle
therebinthi pugnabant
adusus phylistum Sur¬
terit itaq daiid mane
et commiendauit gregẽ
custodi et onustus abiit
sicut p̾ceperat ei ysai. łco¬
t uenit ad maga mͣ
tum qui egressus ad pug¬
nandũ uociferatus erat
in certamine. Direxerat e¬
nimn aciem israhel s ⁊ phy¬
listum ex aduso fuerãt
erelinqueus gͥdauid
uasa que attulerat sb̾

Expanded text:
avid autem erat minid, et reversus est a Saule, ut pasceret gregem patris sui in Bethleem procedebat vero Philistheus mane et vespere et stabat quadraginta diebus sai ad David filium suum accipe fratribus tuis oephi pulentae et decem panes istos et curre in castra ad fratres tuos et decem formellas casei has deferes ad tribunum et fratres tuos visitabis si recte agant et cum quibus ordinati aul autem et illi et omnes filii Israhel in valle Terebinthi pugnabant adversum Philisthim surrexit itaque David mane et commendavit gregem custodi et onustus abiit sicut praeceperat ei Isai et venit ad locum tum qui egressus ad pugnam vociferatus erat in certamine direxerat enim aciem Israhel sed et Philisthim ex adverso fuerant erelinquens ergo David vasa quae adtulerat
Abbreviated transcription (Latin):
ontigit autem qua¬
dam die ut fatigat
mens domũ iactasset
se iuxta parietem obdor¬
misset ex nido hyrundi¬
num dormienti illi ca¬
lida stercora inciderent
super oculos eius fierecq

Expanded text:
ontigit autem ut quadam die fatigatus ens domum iactasset se iuxta parietem et obdormisset ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora insiderent super oculos eius fieretq
Abbreviated transcription (Latin):
festus dñi et factũ
est pranclium bonum ĩ
domo thobie clixit filio
aliquos de tribu nostra
timentes dñm ut epu¬
lentur uobiscum le u¬
umq abisset reu̾sꝰ
nunciauit unũ ex
filiis israhel iugulatũ
iacere in platea. S tat̃ĩq
exiliens thobias de accu¬
bitu suo relinquẽs pr̃a¬
clium ieuinus uenit ad¬

Expanded text:
ni et factum esset prandium bonum in domo Tobis dixit filio aliquos ex tribu nostra timentes Deum et epulentur nobiscum cumque abisset reversus nuntiat unum ex filiis Israhel iugulatum iacere in platea statimque exiliens de accubitu suo relinquens prandium ieiunus pe
Abbreviated transcription (Latin):
opus est stellam audlon¬
ge a suppremo celi cardinie
choruscantem. et respectu
illius estimare. atq diri¬
gere cursum suum ut por¬
tum destinatum apprehẽ¬
dere possint. Simili modo
frẽs kĩi oportet uniu̾sos
xp̃icolas inter fluctꝰ huiꝰ
seculi remigantes attende
maris stellam. idest ma¬
riam que suppremo rerũ
carlini deo ꝓxima est et
sum uite dirigere.

Expanded text:
opus est stellam ge a summo coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet universos Christicolas, inter fluctus hujus saeculi remigantes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et sum vitae dirigere.
Abbreviated transcription (Latin):
runtq ad samuel. Ne ces
unũ et obtulit illum ho¬
locaustum integrum do¬
nuno. Et clamauit sa¬
muel ad clñm pro isrł
et exaudiuit eũ dñs.
cum samuel offret
holocaustum phylisteos
uure prelium contͣ ilrł̃.
Intonuit autẽ dominus
fragore magno in die illa
suꝑ phylistiim et extruit
eos et cesisunt a filiis isrł.¬
uiri israhel de ma̾phat
ulit auten samuel la¬

Expanded text:
rael ad Samuel: Ne cessunum, et obtulit illum holocaustum integrum Domino: et clamavit Samuel ad Dominum pro Israel, et exaudivit eum Dominus. cum Samuel offerret holocaustum Philistheos inire proelium contra Israhel intonuit autem Dominus fragore magno in die illa super Philisthim et exterruit eos et caesi sunt a filiis Isrviri Israhel de Masphat autem Samuhel la
Abbreviated transcription (Latin):
ultra ut uenirent inter¬
acta est itaq manus
clñi suꝑ phylisteos cũ¬
ctis clieb samuel et reddi¬
te sunt urbes qͣs tulerant
phylistum ab israhel is¬
raheli. ab accaron usq
ctis dieb uite sue. Ic nͣ¬
t ibat ꝑ singłor annos¬
circuiens bethel et gal
dc̃is locis reu̾tebaturq in
bi enim erat domus eius
et ibi inclicabat israhelem

Expanded text:
irent in teracta est itaque manus Domini super Philistheos cunctis diebus Samuhel et redditae sunt urbes quas tulerant Philisthim ab Israhel Israhctis diebus vitae suae et ibat per singulos annocircumiens Bethel et Galgdictis locis revertebaturque in bi enim erat domus eius et ibi iudicabat Israhelem
Abbreviated transcription (Latin):
filii israhel baalim ⁊
astaroth et seriierunt do¬
mino soli. Dixit autem sa¬
muel. Congregate uniu̾¬
sum israhel in maphat:
ut orem ꝓuobis ad lñm.
t conuenerunt lonͣ¬
in maphat hauser̃tq
aquam et effuderunt in
conspectu clm̃ et ieiuna¬
runt tibi peccauimꝰ dñe.
Indicauitq samuel fili¬
os israhel in maphat.¬
phylistii quod cong̾

Expanded text:
filii Israel Baalim, et Astaroth, et servierunt Domino soli. Dixit autem Samuel: Congregate univsum Israel in Masphath, ut orem pro vobis ad Dominum. Et convenerunt in Masphath: hauseruntque aquam, et effuderunt in conspectu Domini, et jejunarunt: Tibi peccavimus Domine. Judicavitque Samuel filios Israel in MasphathPhilisthiim quod cong
Abbreviated transcription (Latin):
Uturum est autem
ut quicunq reman¬
serit in domo tua ueni¬
at ut oretur ꝓ eo ⁊ offat¬
nũmum argenteum et
tortam panis clicatq. Dor¬
mite me obsecro ad unã
partem sacerdotalem ut co¬
medam bucellam panis.

Expanded text:
uturum est autem ut quicumque remanserit in domo tua, veniat, ut oretur pro eo, et operanummum argenteum et tortam panis, dicatque: Dimitte me, obsecro, ad unam partem sacerdotalem, ut comedam bucellam panis.
Abbreviated transcription (French):
Dominator domine celo¬
rum et terre creator aqua¬
rum rex uiuuerse creature¬
tue exaudi oiationes ser¬
uorum tuorum. U Qui re¬

Expanded text:
Dominator Domine coelorum et terrae, Creator aquarum, Rex universae creaturatuae, exaudi Orationem servorum tuorum. Vers. Qui re
Abbreviated transcription (Latin):
ost multum uͦ tem¬
poris mortuo salma¬
nasar rege cum regnar.
sennacherib filius eiꝰ pes
et filios israhel exosos ha¬
beret in conspectu suo m¬
bias pergebat ꝑ omnẽ
cognationem siam et cõ¬
solabatur eos cliuidebat¬

Expanded text:
ost multum vero temporis mortuo Salmanassar rege cum regnaret Sennacherim filius eius pro eo et filios Israhel exosos haberet in conspectu suo Tobias pergebat per omnem cognationem suam et consolabatur eos dividebat
Abbreviated transcription (Latin):
Nos alium deum ne¬
saimus preter domi num
in quo spe ra mus qui
non despiciet nos necamo¬
uet sa lutem su am age¬

Expanded text:
Nos alium Deum nescimus praeter Dominum in quo speramus, qui non despicit nos, nec amovet salutem a ge
Abbreviated transcription (Latin):
esse confidentissimũ sub¬
iecta uestigiis maria ꝓ¬
uos sͥ dari in fluctib
gressus ut fidelis popo¬
scit et ut dilectus emeru¬
it. Qui ob hoc solum tre¬
pidasse iusus est ut fra¬
gilitas humana cogno¬
sceret quanta esset inter
dñm et seruum listan¬
tia. dum aggrauata pec¬
catis caro mergitur ĩma¬
culati nescit planta de¬
sidere. simul et illud nec
clum super aquas am¬
bulans. petrus pede in¬
trepido ꝑueniss ad xp̃m¬

Expanded text:
tissimum subjecta vestigiis ejus maria pvos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum et servum distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido pervenisset ad
Abbreviated transcription (Latin):
in toto est celebrata descͥp¬
tio stipencliaria facta
fuerat et in ppło erat mag¬
na seditio dicentib aliis
ꝑ securitate et quiete qͥa
romani pro omnib mi¬
litarent debere tributa.
harisei uero quis
applaudebant de in
iusticia econtrario niten¬
tib non debere populũ
dei qui decimas solueret
et primitiua daret et ceta
que in lege scripta sunt
humaiis legib subiace̾.
Cesar augustus herodem
filium antipatri alieni¬
genam et proselitum re¬
gem uideis constituerat

Expanded text:
in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis: pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa Pharisaeis vero, qui adplaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei, qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Caesar Augustus Herodem filium Antipatris alienigenam et proselitum Regem Judaeis constituerat
Abbreviated transcription (Latin):
cum. saphicum pentametru. constat sꝑ̃o
tͦcheo. spondeo. dactilo. ꝙ duob tͦcheis.
sa tenebris oꝑta qm dei iuiu sacra gñs
tetrametrum. catalecticum. constat spon
multo. pallet siccꝰ ager. t̾ra fatiscͥat. heli¬
nos qͦ dones. Metrum iambicũ senari¬
um. recipit iambum omnibꝰ locis. tribͣ¬
cum. locis omnib pret̾ nouissmio. Spon¬
deum dactilum. & anapestum. locis tm̃

Expanded text:
cum saphicum pentametrum constat ex trocheo spondeo, dactylo, duobus trocheis, sae tenebris operta, / qua dei uiui sacra gens totmulto, / pallet siccus ager, terra fatescit, o exametro metrum iambicum senarium recipit iambum locis omnibus, tribrachin locis omnibus praeter nouissimum, spondeum, dactylum, et anapestum locis tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Caucaꝰ. mons qͥ int̾ cholcos qͥ st̃ suꝑ cumnericur
mare s int̾ albanos qͥ st̃ ad mare caspi
tem unum uidet᷑ iugũ s multa st̃ no¬
mina. & multi hoc ip̃m tauri montem¬
credi uolunt. qr reuera parchoat᷑s mons arme¬
nie. int̾ taurum & caucasum mediꝰ. ꝯtinuare
taurum cũ caucaso putat᷑. S hoc ñ ita esse
dssc̾nit fluuiꝰ eufrates. qͥ a radice parchoat᷑
sinistrã. taurũ excludit ad dextam:  cautꝰ uasis s¬

Expanded text:
Caucasus inter Colchos, qui sunt super Cimmericum mare, et inter Albanos, qui sunt ad mare Caspiutem unum videtur jugum, sed multa sunt nomina: et multi hoc ipsum jugum Tauri montcredi volunt: quia re vera Parchoatras, mons Armeniae, inter Taurum et Caucasum medius, continuare Taurum cum Caucaso putatur: sed hoc non ita esse, discernit fluvius Euphrates, qui, de radice Parchoatrae sinistram, Taurum excludit ad dexteram. Itaque ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dimetͦ acatalecto. Metra uͦ anapestica pͥnci¬
palit̾ constant anapesto. Recipiunt t̾ñ fre¬
quent̃ spondeum. raro ꝓcelcumaticũ. Apd̃
comicos aũt & dactilũ. sepiq ultima cum
suꝑẽ sillaba. in duas soluit᷑ ꝑae. uͣtͦħ. o stelli¬

Expanded text:
de anapaesticis metra anapaestica principaliter constant anapaesto; recipiunt tamen frequenter spondeum, raro proceleumaticum, apud comicos autem etiam dactylum, saepiusque ultima cum superest syllaba, in duas soluitur breues. se
Abbreviated transcription (Latin):
hec in capite syrie sita. ab oriente arme¬
niam tangit. ab occasu asiã miorem. ab aqͥlo¬
ne mare cuuerieũ & tenusyrios cãpos quoᷤᷤ
habuere amarones. a meridie uͦ taurũ mõ¬
tem. cui subiacet cilicia ꝙ ysauria usq ad
cilicũ sinũ. qͥ spectat contͣ insulã cyprimi¬

Expanded text:
ec in capite Syriae sita ab oriente Armeniam tangit, ab occasu Asiam minorem, ab aquilone mare Cimmericum et Themiscyrios campos, quos habuere Amazones; a meridie vero Taurum montem, cui subiacet Cilicia et Isauria usque ad Cilicium sinum, qui spectat contra insulam Cyprum
Abbreviated transcription (Latin):
E ypriis. insula a ciuitate ypro. q̃ in ea ẽ nomeu
austͦ famosa qͥndã diuitiis s maxime ere. qd ibi o¬
Ey pris. insula ab oriente marihrio. Q missicũ anũ
uocant. ab occidente pãphylico. a septentͥ oue
aulone cylico. a meridie syrie & fenicis pelogo cni

Expanded text:
yprus insula a civitate, quae in ea est, nomen Austro, famosa quondam divitiis, et maxime aeris; ibi ypros ab oriente mari Syrio, quem Issicum sinum vocant, ab occidente mari Pamphylico, a septentrione Aulone Cilico, a meridie Syriae et Phoenices pelago ci
Abbreviated transcription (Latin):
anceps. obscurũ. honestũ cause genꝰ est. cui sta¬
tim sine oratione nr̃a. fauet animꝰ auditoris.
aut udicatio ẽ dubia. aut causa honestat ĩ au
tpitudinis particeps. ut beniuolentiã pariat
e offensam. Obscum in qͦ aut tardi auditorẽ s̃.
aut difficiliorib ad cognoscendũ negotus. cau¬
legalis. De rationali orumt᷑. coniecta. fiñ. qͣlitaᷤ.
tnͣslatio. De fine. iudiciał. & negocialis. De iudici¬
ali. absoluta & assũptiua. De assũptuia. concesio.
remotio cͥminis: relatio cͥminis. cõpensatio. De
concessione: purgatio. & dep̾catio. s causa añcedie: s¬

Expanded text:
anceps, obscurum. Honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra favet animus auditoris. aut iudicatio dubia est, aut causa honestatis et turpitudinis particeps, ut benivolentiam pariat et offensam. Obscurum, in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis caulegalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis st
Abbreviated transcription (Latin):
ta est: xͦxuͦi demũ anno. qͣm fuerat euersa
Deductisq cuuũ romanoꝵ familiis qͥ eam in¬
colerent. restituta &̃ repleta ẽ magno ante
ꝓdigio p̾cedente. Nlam cum mensores ad li¬
mitandum cartaginensem agr̃n missisti¬
pites t̾minoꝵ iudices fixos nocte a lupis
reuulsos mordicos corrososq repperissent.
aliqnͣdu hesitatũ ẽ. utrũ romane paci ex

Expanded text:
 secundo demum anno quam fuerat euersa deductis ciuium Romanorum familiis, quae eam incolerent, restituta et repleta est, magno ante prodigio praecedente. nam cum mensores ad limitandum Carthaginiensem agrum missi stipites, terminorum indices, fixos nocte a lupis reuulsos mordicus conrososque reperissent, aliquamdiu haesitatum est, utrum Romanae paci ex
Abbreviated transcription (Latin):
bo capillo. ł ab oriente sub mare caspiũ sur¬
gens ꝑ oram occeani septentͥonał usq ad me¬
otides paludes. ꝑ deserta & inculta extendit᷑.
Hiuc t̃re canes ingentes st̃. tanteq feritati
ut tauros p̾mant. & leones ꝑinant.

Expanded text:
 Haec ab oriente sub mare Caspium surgens, per ora Oceani septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis ut tauros premant, leones perimant.
Abbreviated transcription (Latin):
Arabia angꝰto t̾re tractu ad orient̾e u̾sus ad ꝑ¬
sicum siñ extendr᷑ cuiꝰ septentonalia chadea
claudit. occasum sunꝰ arabieꝰ.¬
Arabiei h̾etici dicti ab arabia in qͣ st̃ orti. dicenteᷤᷤ
aiãm & corpꝰ simł mori. simul resurg̾e.

Expanded text:
autem angusto terrae tractu ad orientem versus ad Persicum sinum extenditur, cuius septentrionalia Chaldaea claudit, occasum sinus ArabiHaeretici dicti ab Arabia, in qua sunt orti, dicentes, animam et corpus simul mori, simul resurgere.+
Abbreviated transcription (Latin):
A chate. genia reperta. pͥmũ in sicilia iuxx
flumen eiꝰdem nominis pꝰ ea płinuꝰ in t̾ris. Eit
aũt nigra. hñs in medio circulos nigros. &
albos uinctos & uariatos similis emathiti
Magi s̃nfugio eaꝵ sicredr᷑. tẽpestates ap̃tunt

Expanded text:
perta primum in Sicilia iuxta flumen eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestatus avertunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑ nũ &: occeanũ in meridie sub ipsa so¬
ꝗd aũt eilẽ. suib muidiano cardine ẽ suea ocei¬
duum s montiuosa ẽ harenosa in medior. a
sines porrigitꝰ ameridie dcceano a seꝑtent¬
one nilo flumĩe claudi  dmnsreus¬

Expanded text:
inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa sod ejus est, sub meridiano cardine est, circa occiduum autem montuosa est, arenosa in medio, ad fines porrigitur. A meridie Oceano, a septentrione Nilo flumine clauditu
Abbreviated transcription (Latin):
uarta etas. Dausd xl annis regnat. Car¬
qͥ abimelech pontifex fuit. asa anñ xli.
A chias. amor. ieu. iohel poh̾ant & a zarias. Io¬
A thalia anñ.u. Ionãdab sac̃dos claruit.
iade filiꝰ. amasias anñ .xxuiiii. Cartha¬
lir olimpyades a grecis initituunt᷑. Asyri

Expanded text:
uarta aetas. David ann. XL. Caruo Abimelech pontifex fuit. IVMCCXXIV. Asab ann. XLI. Achias, Amos, Ieu, Iohel et AAthalia annis IVMCCCXLVI. Amasias ann. XXIX. CarthaLII. Olympias a Graecis instituitur. I
Abbreviated transcription (Latin):
Otolomẽ anũ he Machabeoꝵ lib̾ pͥmꝰ inchoat.
tes agnoscunt᷑. Euergetes anũ xxuui. Iħs
sapientie lbrũ composuit. Philopr̃ anñ ⁊ xuui.
nes anũ xexim. Romani gcos optinuerunt.
Euergetes anñ goui. Brutꝰ hispanã subie¬
cit. Sother anñ xuii. Eraces romanis subi¬
x. Syria romanis subiecta est. Pͥtolonieͤ anũ¬

Expanded text:
 annis XL. Machabeorum liber primus inchoavit. tes claruerunt. Euergetes annis XXVI. Iesus Sapientiae librum composuit. Philopater annis XVII. nes annis XXIIII. Romani Grecos obtinEuergetes annis XXVIIII. Brutus Hispaniam subegit. Sother annis XVII. X. Syria Romanis subjecta est, VM.CX.
Abbreviated transcription (Latin):
sepe mediam uocent. A flumine tygͥ usq ad flu
men eufraten. mesopotanua est. incipiens a septen¬
tͥone int̾ montem tatirũ & cancasum cui ad me¬
ridiem succedit babylonia. deude chaldea noius¬
sime arabia & endemon. q̃ int̾ siuum persicunt.¬
& sinũ arabicum. angͦto t̾re tractu orientem
ufrate qd̾ est ab oriente. usq ad mare nr̃um. qd̾
ib occasu est. deinde a septentͥoue. id est a ciuitate
haud ꝓcul a loco bͥ eufrates nascit᷑. usq ad egyptu
& extͤuũ sinum arabicum. qͥ ẽ ad meridiemr longo
angꝰtoq sulco saxis insulisq crebrima rubro ma
ri .i. ab oceano. occas inu u̾sus extendrͦ. Syria gn̾ałr¬

Expanded text:
saepe Mediam usaepe Mediam umen Euphraten. Mesopotamia est incipiens a Septentrione inter montem Taurum et Caucasum, cui ad Meridiem succedit Babylonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia Eudemon, quae inter sinum Persicum et sinum Arabicum angusto terrae tractu, et montem Euphrate, quod est ab oriente, usque ad mare Nostrum, quod est ab occasu, deinde a septentrione id est a ciuitate haud procul a loco ubi Euphrates nascitur, usque ad Aegyptum et extremum sinum Arabicum, qui ad meridiem longo angustoque sulco saxis insulisque creberrimo a Rubro mari id est ab oceano occasum uersus extenditur, SVRTA gener
Abbreviated transcription (Latin):
asia ad mediã partẽ orientis. ht̃ in occeano eoo. hos¬
tia fluminis gangis. A sinistra caligardamana.
cu subiacet ad eurum. insula taꝓbane. ex qua
occeanꝰ uidicꝰ uocari incipit. A dextͣ habet timani
montis. bͥcaucasus deficit. ꝓmontorium samiara
cui ad ahlon̾e subiacent fluminis & orogorre. ex quo
oceanꝰ sericꝰ appellat᷑. In his finbꝰ india ẽ. Que habet
ad occidentem flum̃ indi qd rubro mari excipit᷑.
a septentͥone montem caucasum. Reliqͣ ot dixi. coo
ꝙ indico oceano t̾minant᷑. hec ht̃ gentes xliiii. absq
nisula taꝓbane. q̃ ht̃ decem ciuitates. absq iusulis
reliqͥs. habitabilibꝰ płimis. Aflumĩe indo qd̾ ẽ ab
oriente. usq ad flum̃ tygrin qͥ est ab occasĩ. regi¬
onẽ st̃ iste. Aracusia. parthia. assyria ꝑsida. media
situ t̾raie montuoso. & aspero. Hee a septentͥone
hñt mo caucasum. Ameridie mare rubrum
ꝙ sinum ꝑsicum. In medio aũt sui flumina p̾ci¬
pua. ydaspen. & arabin. In his st̃ gentes xxxii.

Expanded text:
ASIA ad mediam frontem orientis habet in oceano Eoo ostia fluminis Gangis, a sinistra promunturium Caligardamana, cui subiacet ad Eurum insula Taprobane, ex qua oceanus Indicus uocari incipit; a dextra habet Imaui montis — ubi Caucasus deficit — promunturium Samarae, cui ad aquilonem subiacent ostia fluminis Ottorogorrae, ex quo oceanus Sericus appellatur. In his finibus INDIA est, quae habet ab occidente flumen Indum, quod Rubro mari accipitur, a septentrione montem Caucasum; reliqua ut dixi Eoo et Indico oceano terminatur. haec habet gentes XLIIII, absque insula Taprobane, quae habet decem ciuitates, et absque reliquis insulis habitabilibus plurimis. A flumine Indo, quod est ab oriente; usque ad flumen Tigrim, quod est ad occasum, regiones sunt istsitu terrarum montuoso et aspero. Hae a Septentrione habent montem Caucasum, a Meridie mare Rubrum, et sinum Persicum. In medio autpua Hydaspem et Arbim. in his sunt gentes XXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
habet aũt longa cornia serre figam habntia.
ita ut possit arbores magnas & altas secare. ⁊
ad t̾ram depon̾e. Cum aũt sitierit uenit ad
tex qͥ drͦ gͤce hericine. hñs urgulta subtilia. at¬
q ꝓlixa. ueniens aũt incipͣ lud̾e coͣnib suis ad
hericinã. & dũ ludit obligat cornua sua in
uirgultis eiꝰ. Cum añ du pugnanꝰ lib̾are se
non possit exclamat uoce magna. Tunc audi¬
ens uenator uoce eiꝰ. uenit ꝙ occidit eum

Expanded text:
rnua serrae figuram habentia, ita ut possit etiam arbores altas et magnas secare et ad terram deponere. Et cum sitierit, uenit ad tex qui dicitur graece herecine, habens uirgulta subtilia atque prolixa; ueniens autem incipit ludere cornibus suis ad herecinam; et dum ludit, obligat cornua sua in uirgultis eius. Cum autem diu pugnans liberare se non possit, exclamat uoce magna; audiens autem uenator uocem eius, uenit et occidit eum
Abbreviated transcription (Latin):
affrica incipit a finib egypti. ꝑ gens uirea
meridiem ꝑ ethiopiã usꝙ ad achiantem
montem. a septentͥonali sͦ parte medi¬
terranes mari conuncta claudit᷑. ab occi¬
dente in gaditano freto siuitͦ. a meridie
Libiam caxenensem. pentaposi. tͥ polun.
by⁊ antium. carthaginẽ. ninudiam
mauritaniam. sitifensem mauritaniaui
tingitaniam. & circa solis ardor̃e ethiopi¬

Expanded text:
3. Incipit autem a finibus Aegypti, pergens juxta Meridiem per Aethiopiam usque ad Atlantem montem. A Septentrionali vero parte, Mediterraneo mari conjuncta clauditur, et in Gaditano freto finitur, Libyam Cyrenensem, Pentapolim, Tripolim, Bizacium, Carthaginem, Numidiam, Mauritaniam Sitifensem, Mauritaniam Tingitanam, et circa solis ardorem Aethiopi
Abbreviated transcription (Latin):
xath. Arfaxath an no .xxc. Genuit heber.
a qͦ hebrei. heb̾. annor ecuur. Genuit falecho
turris edisieatur falech anno Moc. senuit
ragan. D̾u pͥmũ adorant᷑. Ragan anno
xxxxii. Genuit seruch. Scitaꝵ regnũ in¬
choat. Seruch anno tͥcesimo. Senuit na¬
chor Regnum egiptioꝵ nascit᷑. Nachor
anno xxuiuii. Genuit thare. Regnũ sicio
niqr exorit᷑ Thare anno bex Genuit abͣhã.
seph .cx. auuis uixit srecia segetes habere
Cecrops athenas condidit. Athlans. astꝰ logi.¬

Expanded text:
. Sela anno XXX. genuit Heber, a quo Hebrei. Heber anno XIIII. genuit Faleh. Turris aedificabatur. Faleh anno XXX. genuit Reu. Dii primum adorantur. Reu anno XXXII. genuit Saruh. Regnum Scitharum inchoat. Saruh anno XXX. genuit Nachor. Regnum Egiptiorum nascitur. Nachor anno XXXVIIII. genuit Thare. Regnum AssirioIMCXIV. Thara ann. LXX genuit Abraham. seph annis C et X vixit. Grecia segetes habere , et Cecrops Athenas condidit. Moyses anni
Abbreviated transcription (Latin):
campania cuius sepulchrum insicilia adhucmanet. Octaua. ellespon¬
tia. in agro troianonata qua escribitur solonis & arifusse temporibus
Nona frigia. quae uaticinata est anchisie: Deimatiburam nomine
lbunia quarum omnium carmina efferuntur in quibus dedõ & d exp̃o
& gentibus multa scripsisse manifestissime conprobantur :
Cebrior autẽ erat interce teras ac nobilior

Expanded text:
Campania, cuius sepulchrum in Sicilia adhuc manet. Octava HellesponCampania, cuius sepulchrum in Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus; nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae, decima Tiburtina, nomine Albunea. Quarum omnium carmina efferuntur, in quibus de Deo et de Christo et gentibus multa scripsisse manifestissime conprobantur. Celebrior autem inter ceteras ac nobilior
Abbreviated transcription (Latin):
phetans ueluates dicitur uel prophetaita omnis femina profetans
sibilla uocatur quod nomen ex officiononea proprietateuocabuli est
Decem autem sibillȩ ad octissimis doctoribus faisse traduntur:
Quarũ prima depersis fuit. Secunda libyca. Tertia delphica intemplo
delphicȩ apollinis genita. quae ante troianabella. uaticinata ẽ. cuius plu¬
rimos uersus operisuo. homerus inseruit. Quarta cimeria. initalia
Quinta erithrea . nom. ero fila in babilone orta quaegrecis ilium
p&entibus uaticinata ẽ. periturã troiam & homerum mendacia scrip¬
turum. Dicta autem erithrea quia in eadem insula eius inuenta sun.
carmina. Sexta samia quae foemonoͬedicta est. a samo insula unde fuit
cognominata. Septima cumana nomene. amalthea. quaenouem
libros. attulit. tarquinio prisco inquib. erant decreta romana con¬
carminis aetas: Dicta. autẽ cumana aciuitate cumas. quae est in

Expanded text:
phetans vel vates dicitur vel propheta, ita omnis femina prophetans phetans vel vates dicitur vel propheta, ita omnis femina prophetans Sibylla nominatur: proprium nomen ex officio, non ex proprietate vocabuli est. Decem autem Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur, quarum prima fuit dipsis, secunda Libyssa, tertia Delphica in templo Delphici Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia. Quinta Erythraea, nomine Herophila, in Babylone orta, quae de Graecis Ilium petentibus vaticinata est, perituram esse Troiam et Homerum mendacia scripturum; dicta autem Erythraea, quia in eadem insula huius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognlibros adtulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana concarminis aetas. Dicta autem Cumana a civitate Cumas, quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur : Quidam autem po&ae teo logidicti sunt qm̃ dedus carmina
faciebant. Officuon autem po&ae in eo est ut ea quaeuere gesta sunt.
in alias species. obliquis figuratioibus. cum decore aliquo conuersa.
trans ducant. cinde &lucanus ideo innumero po&arum non ponitun
quia uidetur historias. conposuisse non poema. Apud po &as autem.
tres caroceteres. eẽdicendi. unum inquo tantum po&aloquitur ut est
in libris uirgilii. georgicorum: Aliud dragmaticum in quonum quam
poetaloquitur ut est in como ediis. & trago ediis. Tertium mixtum ut estꝰ
ineneadȩ Nampoeta illic &introductae personae loquunturi
DESUBILLIS
ibillae generaliter dicuntur omnes feminȩ uoctas lingua greca:
Mamsios eolico sermoneds belen grecimentem nuncupant quasidĩ.
mentem proinde igitur quia diuinam uoluntatem hominibus inter¬
pretari solebant. sibilla enom inataesunt. sicutenim omnis uir. pro¬

Expanded text:
dicuntur. Quidam autem poetae Theologici dicti sunt, quoniam de diis carmina dicuntur. Quidam autem poetae Theologici dicti sunt, quoniam de diis carmina faciebant. Officium autem poetae in eo est ut ea, quae vere gesta sunt, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducant. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historias conposuisse, non poema. Apud poetas autem tres characteres esse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediis et tragoediis: tertium mixtum, ut est in Aeneide. Nam poeta illic et introductae personae loquuntur. De sibyllis. Sibyllae generaliteNam σιός Aeolico sermone Deus; βουλήν Graece mentem nuncupant, quasi Dei mentem; proinde igitur, quod divinam voluntatem hominibus interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt; sicut enim omnis vir pro
Abbreviated transcription (Latin):
hominum p̃dicant acta: Tragiciuero res publicas. & regum historias.
idem tragicorum argumenta exrebus luctuosisunt. Comicorum exreb
laetis. Duosunt autem genera comicorum idestueteres & noui.
ueteres. qui &ioco rdiculares. exstiterunt. ut plautus actius. terentius.
Noui qui & satirici. exquibus generaliter uitia carpuntur ut flaccus.
persius iuuenalis uel alii. Hi. enimuni uersorum delicta corripiunt
nec uitabatur eis pessimum quemq discriberenec cui libetpeccatamoresq
rep̃hendere unde &nudipinguntur eoquod pereos uitia singula denudent᷑.
Satirici autẽdicti . siue quod pleni sint omnifacundia siuea saturitate &copia¬
de pluribus enim simulrebus locuntur seu ab illa lancequaediuersis.
frugum uel pomorũ generibus ad templa gentiltum solebat deferri :
Autsatiris. nomen tractum qui in multo habent eaquȩ ꝑuinolentiam

Expanded text:
hominum praedicant acta, Tragici vero res publicas, et regum historias; hominum praedicant acta, Tragici vero res publicas, et regum historias; item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt, comicorum ex rebus laetis. 7. Duo sunt autem genera comicorum, id est, veteres et novi. 367 Veteres, qui et joco ridiculares exstiterunt, ut Plautus, Actius, Terentius. Novi, qui et Satyrici a quibus generaliter vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Juvenalis, et alii; hi enim universorum delicta corripiunt; nec vetabatur eis pessimum quemque describere, nec cujuslibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur. 8. Satyrici autem dicti, sive quod pleni sint omni facundia, side pluribus enim simul rebus loquuntur; seu ab illa lance quae diversis frugum vel pomorum generibus ad templa gentilium solebat deferri; aut a satyris nomen tractum, qui inulta habent ea quae per vinolentiam
Abbreviated transcription (Latin):
gitauerunt. Igctur ut templa illis domibus pulchriora &simulacra
corporibus ampliora faciebant. Ita eloquio &iam quasi augustiore
ribus numeris extulerunt. id genus quia forma quadam efficitur
qua e poites dicitur. TUUIIMA. uocatum est eius que fictores po&ae:
idestflectendis. hoc est modulandis & proinde poxae. latini uates
olim scripta eorum uaticinia dicebantur quoduiquadam & quasi
uesania in scribendo eom mouerentur uel quod modis uerba conec¬
terent uiere antiquis prouincere ponentibus &iam perfurorem
diuini eodem erant nomine quia &ipsiquoq pleraque uersibus.
hircus quem grect tragosuocant. unde & horatius carmine quitra
gico uilem certauit obhircum. Olim enimͣdehinc sequen testragici.
multum honorem adepti sunt excellentes in argumentis fabularum.
pagos agebant quos greci comas uocant. siue a comesatione solebant
enim postribum homines ad eos audiendos uenire. sed como edi priuatorũ

Expanded text:
gitaverunt. 2. Igitur, ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra gitaverunt. 2. Igitur, ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio, etiam quasi augustiore  jucundioribus numeris extulerunt. » Id genus, quia forma quadam efficitur, quae poesis dicitur, poema vocitatum est, ejusque fictores poetae.id est, flectendis, hoc est, modulandis; et proinde poetae Latine vates olim, et scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur, vel quod modis verba connecterent; viere enim antiquis pro vincire ponebant. Etiam per furorem divini eodem erant nomine, quia et ipsi quoque pleraque versibus ehigico vilem certavit ob ircum”. Iam ex hoc sequentes tragici multum honorem adepti sunt, extollentes in argumentis fabularum apagos agebant, quos Graeci κώμας vocant, sive a comessatione. Solebant enim post cibum homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum
Abbreviated transcription (Latin):
mundo perfulgora proficiscitur mundus emoritur.
Hiphilosophorum errores &iam &apud ecclesiam induxerunt
hereses. In de eonas. & formaenescio qua e inde apud arrium trinitas.
nominis & apud ualentinum platoicus furor. Indemartionis ds̃ melior
detranquillitate. ab stoicis enim uenerat. &ut anima interiredicatur
Epicurus obseruatur &ut carnis restitutio negetur deuana omnium
philosophorum scola sumitur. &ubimateria cum dõ a equetur.:
Tenonis disciplina est &ubiquid deigneodõ legitur. Eraclitus.
interuenit eadem materia. apud hereticos &philosophos uolutatur
o&a eunde sint dicti sicait tranquillus cum primum homines.
exuta ferietate rationem uitae habere coepissent seque acdeos.
suos nosse cultum modicum acsermonem necessarium cum mentis.
sibi utrisque magnificaaitiam a drelegionem deorum suorum e& co¬

Expanded text:
mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. 22. mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. 22. Hi philosophorum errores etiam apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες, et formae, nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus furor. 365 23. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate, a Stoicis enim venerat; et ut anima interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio negetur, de una omnium philosophorum schola sumitur; et ubi materia cum Deo aequatur, Zenonis disciplina est; et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, tis. 1. Poetae unde sint dicti, sic ait Tranquillus: « Cum primum homines, exuta feritate, rationem vitae habere coepissent, seque ac Deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum exco
Abbreviated transcription (Latin):
ut dionisius. stoicus: Alii uero spiritaliter intellexerunt mentem
essedm̃ ut tales milesius. Quidam animum in omnibus cõmanentẽ
& lucidum utpithagoras. Quidam dm̃ sine tempore in commu¬
tabilem utplato: Quidam dm̃mentem solutam ut cicero :
Quidam & spm̃ &mentem ut maro inuentum enim solum modo dm̃
nonut inuenerunt exposuerunt quia euanuerunt in cogitationib
suis dicentes enim seesse sapientes stulti facti sunt. Item platonici
quidam dm̃ curatorem & arbitrum &iudicem adserunt :
Epicurei otiosum & in exercitatum: Demundo autem plato¬
nici adfirmant incorporalem. Stoici. corporalem. Epicorur
athomis. Pithagoras exnumeris. Eraclitus exigni. unde &
uarro ignem mundi animumdicit. pro inde quodinmundo.
ignis omnia gubernat sicut animus in nobis quam uanissime quicumque est
in quid in nobis ipsi sumus cum exi it emorimur. Ergo &ignis cumde

Expanded text:
ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt mentem ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. Quidam animum in omnibus commanentem et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut invenerunt, exposuerunt, quia evanuerunt in cogitationibus suis. Dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt. Item Plaquidem Deum curatorem, et arbitrum, et judicem asserunt. Epicurei otiosum et inexercitatum. De mundo autem Platonici affirmant incorporalem, Stoici corporalem, Epicurus ex atomis, Pythagoras ex numeris, Heraclitus ex igne. 21. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. Quam vanissime: Qui cum est, inquit, in nobis, ipsi sumus; cum exit, emorimur. Ergo, et ignis cum de