comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apł̃s p̾cepit. Cõmunicet is qui
cathecitatur. ei qui se catheeras
in om̃ib bonis. Et discipłos ad
magistroꝵ refrigeria cohortaus
quia poterat quilibet obtenderi
pauꝑtatẽ & pͣceptũ eludere. pris¬
us quã ille ꝓponat imnunentꝰ
soluit questionem dicens. Nolite
errare. ds non irridetur. Quȩ
enͣi seminauerit homo: hec a
metet. Et est sensus. Erustra cat¬
saris inopiam. cũ aliud habeat
conscientia. Me potes fallere co¬
hortantẽ. sed scito qͦd quantũ ẽ
seminaueris. tantũ & messuris

Expanded text:
praecepit: Communicet autem is qui praecepit: Communicet autem is qui catechizatur verbo ei qui se catechizat in omnibus bonis , et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam ille proponat, imminentem solvit quaestionem, dicens: Nolite errare, Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet. Et est sensus: frustra causaris inopiam; cum aliud habeat conscientia tua: me potes fallere cohortantem; sed scito quod quantumcumque seminaveris, tantum et messurus
Abbreviated transcription (Latin):
cipientis. licet indignus fuerit qͥ
susceptus sit. Et quicũq potum
dederit uni ex minimis istis calice̾
aquȩ frigidȩ tantũ in nomine
discipłi: amen dico uobis ñ ꝑdet
mercedẽ suã. Legimus in ꝓpħa
quasi iustas pͣtendant occasiones.
ut qͦd uoluntate delinquunt. ui¬
deantur necessitate peccare. Dñs
scructator cordis & renũ: futuras
cogitationes in singulis contuet᷑.
Dixerat. qui recipit uos. me recipit.
Sed hoc preceptũ. multi pseudo¬
ꝓphetȩ & falsi predicatores pote¬
rant impedire: medicatus est
huic scandalo dicens. qui recipit
iustum in nomine iusti. mercede
iusti accipiet. Rursus poterat aliꝰ
causari & dicere. Pauꝑtate probi¬
beor. tenuitas me retinet. ut hos¬
pitalis eẽ non possim. Et hanc ex¬
cusationem leuissimo prexepto
diluit. ut calicẽ aque frigiade
toto animo porrigamus. frigs
inquit aquȩ ñ calidȩ. ne &e in
calida pauꝑtatis penuria & ligi
occasio quereretur. Tale quiã it

Expanded text:
cipientes, licet indignus fuerit qui cipientes, licet indignus fuerit qui susceptus sit Et quincunque potum dederit uni ex minimis istis, calicem aquae frigidae tantum, in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam. Legimus in propheta quasi justas praetendant occasiones, ut quod voluntate delinquunt, videantur necessitate peccare: Dominus scrutator cordis et renum, futuras cogitationes in singulis contuetur. Dixerat: Qui recipit vos, me recipit. Sed hoc praeceptum multi pseudoprophetae et falsi praedicatores poterant impedire; medicatus est huic quoque scandalo, dicens: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet. Rursus poterat alius causari et dicere: Paupertate prohibeor, tennitas me retinet, ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae frigidae toto animo porrigamus. Frigidae, inquit, aquae, non calidae, ne et in calida, paupertatis et penuriae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et A
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ supra tulerat. es de zona
excusserat. Dura euangłistarũ
conditio. Unde gͦ suptus: Unde
uictus necessaria. Austeritate᷑
mandatoꝵ. spe temperat ꝓmis¬
sorum. Qui recipit inquiens
uos. me recipit: & qui me recipit.
recipit eum qui me misit: ut in
suscipiendis apłis unusquisq
credentiũ xp̃m se suscepisse
arbitretur. Qui recipit ꝓpham
in nomine ꝓphete. mercedem
ꝓphetȩ accipiet. & reliqua. Qui
& intelligit eũ de futuris loquen¬
tem: hic mercedẽ ꝓphetȩ acci
piet. Igitur iudȩi carnaliter
intelligentes ꝓphetas. mercedẽ
non accipient ꝓphetarũ. Aliter.
In om̃ ꝓfessione ⁊ izaniũ mixtũ
est tritico. Premiserat qͥ recipit
uos me recipit: & qͥ me recipit.
recipit eũ qui me misit. Ad sus¬
ceptionẽ magistroꝵ discipulos
ꝓuocauerat. poterat occulta ẽẽ¬
credentiũ responsio. Ergo & pse¬
udo ꝓphetas & iudam ꝓditorem
debemus recipere. & illis alimoniã
nomina: & mercedẽ ñ ꝑdere sus¬

Expanded text:
Aurum supra tulerat, aes de zona Aurum supra tulerat, aes de zona excusserat. Dura Evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum. Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit, ut in suscipiendis apostolis, unusquisque credentium Christum se suscepisse arbitretur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet. Et qui t intelligit eum de futuris loquentem, hic mercedem prophetae piet. Igitur Judaei, carnaliter intelligentes prophetas, mercedem non accipient prophetarum. Item aliter: In omni professione zizanium mistum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistrorum discipulos ovocaverat. Poterat esse occulta credentium responsio: Ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem debemus suscipere et illis alimoniam nomina, et mercedem non perdere sus
Abbreviated transcription (Latin):
a uliqua. Qui ante premiserat
son ueni pacẽ mittere sed gladi¬
an &e diuidere homines aduer¬
uis patre & matrẽ & socruĩ. ne
quis pietatẽ religioni antefer¬
ee suibiecit dicens: qui amat
pntrẽ aut matrẽ. plus quã me.
t in cantico legimus canticoꝵ.
ramnate in me caritatẽ. Hic
orio in om̃i affecti necessarius
es Ama post dm̃ patrẽ. a ma
matrem. ama filios. Si autem
necessitas uenerit ut amor pa¬
rentũ ac filioꝵ. dĩ amori cõpare¬
tur. & non possit utrũq serua¬
ni: odium in suos est. pietas in
am est. Non gͦ ꝓhibuit amari
putrẽ aut matrẽ. sed signanter
addidit. qui amat patre aut
gelio scribitur. Qui non accipit
cruce suam cotidie. Ne semel
putemus ardorẽ fidei posse suf
ficere. semꝑ crux portanda est:
it semꝑ nos xp̃m amare docea¬
mus. Qui uos recipit. me reci¬
pit: & qui me recipit. recipit
eũ qui me misit. Ordo pul¬
cherrimus. Ad predicationem
mittit. docet pericula ñ timen¬
da. affectus subiecit religioni.

Expanded text:
miserat: Non veni pacem mittere, sed gladium, et dividere homines adversus patrem, et matrem, et socrum, ne quis pietatem religioni anteferret, subjecit dicens: Qui amat patrem aut matrem plus quam me. Et in Cantico legimus canticorum: Ordinate in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama, post Deum, patrem, ama matrem, ama filios. Si autem necessitas venerit, ut amor parentum ac filiorum Dei amori comparetur, et non possit utrumque servari, odium in suos pietas in Deum est. Non ergo prohibuit amare aut patrem, aut matrem, sed assignanter addit: Qui amat patrem autgelio scribitur : Qui non accipit crucem suam quotidie. Ne semel putemus ardorem fificere, semper crux portanda est, ut semper nos Christum amare doceamus. Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ordo pulcherrimus. Ad praedicationem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit religioni.
Abbreviated transcription (Latin):
suspecti. simul ad eũ om̃s uene
sese unanimiter astringentes
ut die eodem nequaquã adquie¬
stes suus intͣcessor accederet.sinẽ
ille cõpulsus in episcopii oratorie
iissas fecit. & manu sua corpis
dominicũ pacẽq. om̃ib tribuit.
Qui cuncto ministerio oblati soxri¬
ficii ꝑacto. ad lectulũ rediit ibo
iacens. dũ sacerdotes suos ac mit¬
stros circũstetisse cerneret. qual
uale ultimũ dicens. de seruanda
eos uinculo caritatis ammondis
& quanta debuissent concorda
inter se uniri predicabat: cũ sibi
inter ipsa sc̃ȩ exhortationis uere
uoce terribili clamauit dicens.
hora est. Moxq. assistentib ipse sis
manib linteũ dedit: qͦd ex mort
morientiũ sibi contra faciem tes¬
deretur. Quo tenso. sp̃m emili
ꝑueniens. a carnis corruptioni
iste in morte sua imitatus eł
nisi eũ quẽ in uita sua fuera
contẽplatus: Hicens em̃ horas
de corpore exut: qua e pꝰe f¬

Expanded text:
ne suspecti, simul ad eum omnes venerunt, ne suspecti, simul ad eum omnes venerunt, sese unanimiter astringentes ut die eodem nequaquam acquiesem antistes suus intercessor accederet. Tunc ille, compulsus, in episcopii oratorio missas fecit, et manu sua corpus dominicum pacemque omnibus tribuit. Qui cuncto ministerio oblati sacrificii peracto, ad lectulum rediit, ibique jacens, dum sacerdotes suos ac ministros circumstetisse cerneret, quasi vale ultimum dicens, de servando eos vinculo charitatis admonebat, et quanta debuissent concordia inter se uniri praedicabat. Cum subito inter ipsa sanctae exhortationis verba, voce terribili clamavit, dicens: Hora est. Moxque assistentibus ipse suis manibus linteum dedit, quod ex more morientium sibi contra faciem tenderetur. Quo tenso, spiritum emisit,  aeterna perveniens, a carnis corruptione mi, quem vir iste in morte sua imitatus est, nisi eum quem in vita sua fuerat contemplatus? Dicens enim: Hora est, de corpore exiit, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
contritione ꝓstrauit. Et qui obla¬
turus sacrificiũ adhoram tertiã
uenerat. hoc ꝓ extensȩ orationis
magnitudine ad horam nonam
usq. ꝓtelauit: atq ex illo iam die
magis magisq ei aucta sunt lucra
pietatis. factusq est tam fortis in
oꝑe. quã certus ex munere. Qͥppe
qui eũ cui ipse debitor fuerat. ex
ꝓmissione iam cȩperat habere
debitorem. Huic autẽ consuetu¬
do fuerat. annis singulis natalicio
nire iuxta morem noluit. E odẽ
qͦ tempore sollicitus fuit. scđo
quoq anno uel tertio in mortis
suȩ expectatione suspensus.
quarto quintoq & sexto similit᷑.
Qui desperare iam de ueritate
reuelationis poterat. si uerbis
fidem uerbera non fecissent. Cũ
ecce anno septimo usq ad expe¬
ctati natalis sacras uigilias incolu¬
mis ꝑuenit: sed lenis hunc in
uigiliis calor attigit: atq ipso die
natalicio filiis suis se expectanti¬
bus missarũ sollepnia implere
se posse recusauit. Illi uͦ quia de

Expanded text:
intentione prostrauit: et qui oblaintentione prostrauit: et qui oblaturus sacrificium ad ho- ram tertiam uenerat, hoc pro extensae orationis magnitudine ad ho- ram nonam usque protelauit. Atque ex illo iam die magis magis- que aucta sunt ei lucra pietatis, factusque est tam fortis in opere, quam certus ex munere: quippe qui eum, cui debitor fuerat, ex ea promissione iam ceperat habere debitorem. Huic autem episcopo consuetudo fuerat, annis singulis, Nata- licinire iuxta morem noluit. Eodem ergo tempore solliquoque anno vel tertio in mortis suae exspectatione suspensus, quarto, quintoque, et sexto similiter. Qui desperare jam de veritate revelationis poterat, si verbis fidem verbera non fecissent. Cum ecce anno septimo usque ad exspectati natalis sacras vigilias incolumis pervenit; sed lenis hunc in vigiliis calor attigit, atque ipso die natalitio filiis suis se exspectantibus, missarum solemnia implere se posse recusavit. Illi vero quia d
Abbreviated transcription (Latin):
strauit. Cũq eũ ubertim flentem
ep̃s uix ad se leuare potuisset. la
crimarũ causas cognoscere studuit.
Ille uero relaturus ordinem uisio¬
nis. prius uestim̃to ex humeris
deuoluto. detexit plagas corporis.
ut ita dicam. testes ueritatis &
culpȩ: monstrauit quanta animad¬
uersione districtionis mẽbra illius
accepta uerbera liuore inflicto sul¬
cauerant. Quȩ mox ut epͣs uidit
exhorruit. & qui sibi talia facere
presũpfisset. cũ magnȩ obstupefacti¬
onis uocib inquisiuit. At ille res¬
pondit hec se ꝓ ipso fuisse ꝑpessum.
Exereuit cũ terrore ammiratio.
Sed nullas iam prb̃r inquisttioni
eiꝰ moras adiciens. secretũ reuela¬
tionis aperuit: eiq uissionis domi¬
nicȩ ꝑea quȩ audierat uerba nar¬
rauit dicens. Age qͦd agis. operare
qͦd oꝑaris: non cesset manus tua.
non cesset pes tuus: natale apłoꝵ
uenies adme. & retribuam tibi
mercedẽ tuã. Quib auditis ep̃s
i oratione se cũ magna cordis

Expanded text:
strauit. Cumque eum ubertim flentem strauit. Cumque eum ubertim flentem episcopus uix ad se leuare potuisset, la- crimarum causas cognoscere studuit. Ille uero, reuelaturus ordinem iussionis, prius uestimento ex humeris deuoluto, detexit plagas corporis, ut culpae, monstravit quanta animadversione districtionis membra illius accepta verbera, livore inflicto, sulcaverant. Quae mox ut episcopus vidit, exhorruit, et quis sibi talia facere praesumpsisset cum magnae obstupefactionis vocibus inquisivit. At ille respondit, haec se pro ipso fuisse perpessum. Excrevit cum terrore admiratio; sed nullas jam presbyter inquisitioni ejus moras adjiciens, secretum revelationis aperuit, eique jussionis dominicae per ea quae audierat verba narravit, dicens: Age quod agis, operare quod operaris, non cesset manus tua, non cessevenies ad me, et reddam tibi mercedem tuam. + Quid idem epis orationem, se cum ma- gna cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ł cp̃o. Age quod agis. operare
q operaris. non cesset pes tuus.
un cesset manus tua. natale apłoꝵ
uenes adme. & retribuam tibi¬
tͥum ep̃o nuntiare ꝑtimuit. Alia
nocte añs rediit. eiꝰq. in obedientiã
uehementer increpauit. atq eadẽ
uisionis suȩ uerba recexuit. Tunc
hrbr surrexit ut ꝑgeret. sed rurs
nfirmitas cordis impedimento
feta est indicandȩ reuelationis.
linmonitionẽ quoq iterate uisi¬
nis obduruit ꝑgere: & quȩ uide¬
it. manifestare neglexit. Sed qͥa
magnam mansuetudinẽ contẽpte
r maior sequi solet ira uindictȩ:
uisione tertia dñs apparens. iam
uierbis addidit & uerbera: & tam
districta cȩde mactatus est: ut in
o duritiam cordis emollirent
ulnera corporis. Surrexit gͦ
ruditus ex uerbere. ꝑrexit ad
pm. eumq iam ex more iuxta
beati iuuenalis martyris sepul¬
chrũ ad offerendũ sacrificiũ con¬
sistentem repperit: secretũ acir¬
cum stantib petut. seq eiꝰ pedibus

Expanded text:
 « Age quod agis, operare quod operaris, non cesset pes tuus, non cesset manus tua. Natali apostolorum venies ad me, et retribuam diem episcopo nuntiare pertimuit. Alia nocte Dominus rediit, eiusque inobedientiam uehementer increpauit, atque eadem iussionis suæ uerba re- texuit. Tunc presbiter surrexit, ut pergeret; sed rursum infirmitas cor- dis impedimento facta est indicandae reuelationis, ad monitionem quoque iteratae iussionis obduruit pergere, et quae audierat, manifestare neglexit. Sed quia magnam mansuetudinem contemptae gratiae maior sequi so- let ira uindictae, uisitatione tertia Dominus apparens, iam uerbis addi- dit uerbera; et tam districta cede presbiter mactatus est, ut in eo duritiam cordis emollirent uulnera corporis. Surrexit ergo presbiter eruditus ex uerbere: perrexit ad episcopum eumque iam ex more, iuxta beati Iuuenalis martiris sepulchrum, ad offerendum sacrificium consistentem repperit. Secretum a circumstantibus petiit, seque eius pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
peccato suo. potest mouere que¬
rentes. utrũ hi ad quos nͣ uenit
xp̃c nec locutus est eis habeant ex¬
cusationem de peccato suo. Si eñi
ñ habent. cur hic dictũ est ꝓptͣca
istos non habere. quia uenit &
locutus est eis: Si autẽ habent.
utrum ad hoc habeant ut penis
alienentur. an ut mitius puni¬
antur. Ad hȩc inquisita. ꝓ meo
captu dño donante respondeo
habere illos excusationẽ non
de om̃i peccato suo. sed hoc pec¬
cato quo in xp̃m non credicer
ad quos non uenit. & quib nos
est locutus. Sed non in eo fuit
numero. ad quos in discipłis uenus
& quib ꝑ discipłos est locutus.
qͦd & nunc facit. Nam ꝑeccłan
suã uenit ad gentes. & ꝑeccłamn
suã loquitur gentibus. Ad hoc
enĩ ꝑtinet qͦd ait. qͥ uos recipti
me recipit: & qui uos spernit.

Expanded text:
peccato suo. Potest movere quaepeccato suo. Potest movere quaerentes utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim non habent, cur dictum est propterea istos non habere, quia venit, et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant, ut a poenis alienentur, an ut minus puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu Domino dante respondeo habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato, quia in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus; sed non in eo sunt numero, ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus: quod et tunc facit, nam per Ecclesiam suam venit ad gentes, et per Ecclesiam suam loquitur gentibus. Ad hoc enim pertinet quod ait: Qui vos recipit, me recipit; et qui vos spernit,
Abbreviated transcription (Latin):
ista subiungit: si non uenissem
& locutus eis fuissem. peccatum
non haberent. Iudei gͦ ꝑsecuti
sunt xpͣm. qͦd euidentissime in¬
dicat euangłm. Iudȩis locutus
est xp̃c. non aliis gentibus. In eis
gͦ uoluit intelligi mundũ. qui
odit xp̃m & discipłos eiꝰ. Immo
uͦ ñ in eis solis. sed hos quoq ad
eundem mundũ ꝑtinere mon¬
strauit. Quid est gͦ si ñ uenissem.¬
xpͣc ad eos in carne uenisset:
Quis hoc uel stultissimus dixerit:
S ed magnũ quoddam peccatum.
non om̃e peccatũ quasi sub gene¬
rali nomine uult intelligi. Hoc
est eñi peccatũ quo tenentur
cuncta peccata. qđ unusquisq
si ñ habeat dimittuntur ei cuncta
peccata. Hoc est autẽ qͦd ñ credi¬
derunt in xp̃m. qui ꝓpterea uenit
ut credatur in eum. Hoc peccatũ
si non uenisset. non utiq haberent.
Aduentus quippe eiꝰ quantũ cre¬
dentib salutaris. tantũ ñ creden¬
tibus exitiabilis factus est. Sed¬
quod adiunxit atq ait. nunc
autẽ excusationẽ ñ habent de

Expanded text:
n venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaei ergo persecuti sunt Christum, quod evidentissime indicat Evangelium; Judaeis locutus est Christus, non aliis gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus; imo vero non in eis solis, sed hos quoque ad eumdem mundum per tinere monstravit. Quid est ergo, Si non venissemstus ad eos in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum quo tenentur cuncta peccata: quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata. Hoc est autem, quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit, ut credatur in eum: hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus, quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est. Sed adjunxit atque ait: Nunc autem excusationem non habent de
Abbreviated transcription (Latin):
aduamam. & curauit multos.
qui uexabantur uaruis languo¬
rbus: & dȩmonia multa eiciebat.
a uitẽ cũ cõmemorasset matheus.
ium testrmoniũ ꝓpheticũ ad¬
cidit dicens. Ut adimpleretur
qͥs dictum est ꝑ ysaiam ꝓpħam
auente. Ipse infirmitates nr̃as
acepit.: & egrotationes portauit.

Expanded text:
am; et curavit multos qui vexabantur variis languoribus; et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit, dicens: Ut adimpleatur, quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem: Ipse infirmitates nostras accepit, et aegrotationes port
Abbreviated transcription (Latin):
facere. quando firmamentum
ista nuntiabat: Annuntiat firu¬
mentũ. Quid: Oꝑa maniũ s̃
illa qua salui facti sumus. qila
ereati in bonis oꝑib sumus hole
eñi sumus figmentũ. ereati u
xp̃o iħu in opibus bonis. Nor
solũ quippe homines. sed cdil

Expanded text:
facere, quando firmamentum facere, quando firmamentum ista annuntiabat? Annuntiat firmamentum: quid? Opera manuum ejus. illa, qua salvi facti sumus, qua creati in bonis operibus sumus: ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis ; non solum quippe homin
Abbreviated transcription (Latin):
factum est c narrauerunt. enar¬
rant. enarrabunt cȩli głam di.
dm̃ portantes. p̾ceptis tonantes.
sapientia choruscantes. illam ut
dixi głam dĩ. qua salui facti sumꝰ
indigni. Hanc indignitatem id
est qua digni non fuimus. agnos¬
cit filius minor ȩgestate constri¬
ctus. Agnoscit inquam hanc
in dignitatem filius minor.a patre¬
longe peregrinus. demonum
cultor tamquã porcoꝵ pastor.
agnoscit głam dĩ. sed ȩgestate
constrictus. Et quia illa gła c̃i
facti sumus qͦd digni ñ fiumus.
dicit ad patrẽ suũ. Non sũ dignꝰ
uocari filius  tuus. Infelix ꝓ
humilitatẽ. impetrat feliciti¬
tem. & eo se cõmendat dignuis
quo confitetur indignũ. Hane
manuũ eiꝰ annuntiat firmamꝰ¬
tum. Cȩlũ firmamentũ. firmũ
cor. non timidũ cor. Annuntiu
enĩ. Sunt ista inter impios. intꝰ
auersos dõ. inter amatores murs
ꝑsecuto resq. iustoꝵ. inter seuient̃
mundũ annuntiata sunt ista.
Sed seuiens mundus qͥd potrat

Expanded text:
factum est nihil. Enarrarunt, enarfactum est nihil. Enarrarunt, enarrant, enarrabunt coeli gloriam DDeum portantes, praeceptis tonantes, sapientia coruscantes; illam, ut dixi, gloriam Dei, qua salvi facti sumus indigni. Hanc indignitatem, id est, qua digni non fuimus, agnoscit filius minor egestate constrictus: agnoscit, inquam, hanc indignitatem filius minor a patrelonge peregrinus, daemonum cultor, tanquam porcorum pastor; agnoscit gloriam Dei, sed egestate constrictus. Et quia illa gloria Dei facti sumus quod digni non fuimus, dicit ad Patrem suum: Non sum dignus vocari filius tuus : infelix, per humilitatem impetrat felicitatem; et eo se ostendit dignum, quo confitetur indignum. Hanc manuum ejus annuntiat firmamentum: coelum firmamentum, firmum cor, non timidum cor. Annuntiata enim sunt ista inter impios, inter adversos Deo, inter amatores mundi persecutoresque justorum: inter saevientem mundum annuntiata sunt ista. Sed saeviens mundus quid poterat
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa diuersa narrentur. in quib
tamen om̃ta ꝑ ipsũ facta sunt.
& sine ipso factũ est nichil. Quod
autẽ ad manus dĩ attinet. & de
celis dictum est. & oꝑa manuũ
tuarũ sunt cęli. Et ne putes etiã
ibi cȩlos scõs dictos. subiecit. Ipsi
peribunt. tu autẽ ꝑmanes. Ergo
non solũ homines. sed etiã celos¬
qui peribunt. ds̃ manib suis
fecit: cui dictum est oꝑa manuuͣ
tuarũ sunt cȩli. Et de terra hoc
idem dictũ est. Qm̃ ipsius est
mare & ipse fecit illud. & aridã
si & cȩlos manib & terram ma
nibus. non solũ homine̾ manib.
Et si cȩlos uerbo. & terram uerbo.
ergo & hominẽ uerbo. Quod
uerbo. hoc manu: & qͦd manu.
hoc uerbo. Non eñi humanis
membris statura dĩ distincta est.
qui ubiq totus est. & nullo conti¬
netur loco. Quod gͦ uerbo fecit.
sapientia fecit. Quod manu fecit.
uirtute fecit. Xp̃c est autem dĩ
uirtus. & dĩ sapientia. Om̃ia autẽ
ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso

Expanded text:
opera Dei diversa narrentur, in quibusopera Dei diversa narrentur, in quibustamen omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quod autem ad manus Dei attinet, et de coelis dictum est, Et opera manuum tuarum sunt coeli ; et ne putes etiam ibi coelos sanctos dictos subjecit: Ipsi peribunt, tu autem permanes . Ergo non solum homines, sed etiam coelosqui peribunt, Deus manibus suis fecit, cui dictum est, Opera manuum tuarum sunt coeli; et de terra hoc idem dictum est: Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam si et cnibus, non solum hominem fecit manibus: et si coelos verbo, et terram verbo, ergo et hominem verbo. Quod verbo, hoc manu; et quod manu, hoc verbo: non enim humanis membris statura Dei distincta est, qui ubique totus est, et nullo continetur loco; quod ergo verbo fecit, sapientia fecit, et quod manu fecit, virtute fecit. Christus est autem Dei Virtus et Dei Sapientia : Omnia autem per ipsum facta sunt, et sine ipso
Abbreviated transcription (Latin):
apͣueniet me. Prȩuenit enͣi te.
dq pͣuenit. quia nichil in te
boni inuenit. Preuenisti suppli¬
ciũ eius suꝑbiendo. ille pͣuenit
suppliciũ tuũ peccata delendo.
anquã eñi ex peccatore iustifi¬
catus. ex impio pius factus. ex
dampnato regno assupͣtus. dic
dño dõ tuo. non nobis dñe non
nobis. sed nomini tuo da głam.
iramus non nobis. Quib enim
i qusi nobis: Dicamꝰ inquam
non nobis. quia si ita faceret sic̃
nobis. non nisi penas infligeret
nobis. Non nobis sed nomini
suo det głam. quia non scđm
iniquitatem nr̃am fecit nobis.
Non gͦ nobis dñe. ñ nobis. Repe¬
titio confirmatio est. Non nobis
dñe. sed nomini tuo da głam.
Hoc illi nouerant cȩli. qui enar
titum est oꝑa manuũ eiꝰ. Quȩ
oꝑa manuũ eiꝰ: Non sicut quidã
sentiunt as uerbo fecit om̃ia. &
tamquã prestantiorẽ cȩteris ho¬
mine̾ suis manib fecit. Non ita
sentiendũ est. Infirmata est ista.
& non satis elimata sententia.
Om̃ia enͣi uerbo fecit. Nam licet

Expanded text:
aeveniet me : praevenit enim te; utique praevenit, quia nihil in te boni invenit. Praevenisti supplicium ejus superbiendo: ille praevenit supplicium tuum peccata delendo. Tanquam enim ex peccatore justificatus, ex impio pius factus, ex damnato in regnum assumptus, dic Domino Deo tuo: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Dicamus, Non nobis: quibus enim si quasi nobis? Dicamus, inquam, Non nobis, quia si ita faceret sicut nobis, nonnisi poenas infligeret nobis. Non nobis, sed nomini suo det gloriam: quia non secundum iniquitates nostras fecit nobis . Non ergo nobis, Domine, non nobis: repetitio confirmatio est. Non nobis, Domine, sed nomini tuo da gloriam: hoc illi noverant coeli, qui enarrtitum est, opera manuum ejus. Quae opera manuum ejus? Non sicut quidam sentiunt, Deus verbo fecit omnia, et tanquam praestantiorem caeteris hominem suis manibus fecit. Non ita sentiendum est: infirma est ista, et non satis elimata sententia; omnia enim verbo fecit. Nam licet
Abbreviated transcription (Latin):
potest m̃s esse discipłs. Crux qͥppe
a cruciatu dr̃. Et duob modũ
crucẽ dñi batulamus. cũ aut ꝑ
abstinentiam carnẽ afficimus.
aut ꝑ cõpassionẽ ꝓximi necessitatẽ
illius nr̃am putamus. Qui enim
dolorem exhibet in aliena neces¬
s̃itate. cruee̾ portat in mente.
Sciendũ uͦ est. qđ sunt ñnulli qui
carnis abstinentiam non ꝓ dõ
sed̾ ꝓ inani gła exhibent. Et sunt
pleriq qui cõpassionẽ ꝓximo ñ
spiritaliter sed carnaliter impen¬
dunt. ut ei non aduircutẽ sed qͥsi
miserendo ad culpas faueant. Hi
itaq erucẽ quidẽ uidentur ferre:
seã dñm non secuntur. Unde recte
hȩc eadem ueritas dicit: qui non
baiulat crucẽ suã & uenit post
me: non potest m̃s esse discipłs.¬
Baiulare eteñi crucẽ & post anm
ire est. uel carnis abstinentiam.
uel cõpassionem ꝓximo. ꝓstucho
ȩternȩ intentionis exhibere.
N am quisquis hȩc ꝓtemporali in¬
tentione ex hibet. cruce̾ quidem
batulat: sed ire post dñm recusat.

Expanded text:
s. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserendo ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipuluBajulare etenim crucem et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
multa quȩ cõmemorare longũ
est. Sed respondetur nobis &
alios fecisse que ipse nͣ fecit: &
quȩ nemo alius fecit. Quis enĩ
nisi moyses egyptios plagis tot
tantisq. ꝑcussit: Diuis o mari
popłm auxit. & manna de celo
esurientib impetrauit. aqui
de petra sitientib fudit. Quis
nisi hiesunaue popło transi¬
turo iordanis fluenta diust
& currente̾ solem emissa adaũ
mortui asini ex undante satuatꝰ
est: Quis preter helẏam curre
igneo in alta subuectus est: Quis
preter heliseũ quẽ pauloante õ¬
memoraui sepulto suo cadauere
alterius reddidit uitȩ: Quis
preter danihelẽ inter ora incuis¬
soꝵ secũ leonũ esurientiũ uixt
innocuus: Quis preter tres us
ananiã. azariã. misahelem il
flãmis ardentib & ñ urentibe
deambulauit illesus: Precers¬
cetera. qmͣ hȩc satis esse arbiris
quib demonstretur & alios so
quȩdam oꝑa miranda fecise.
quȩ nemo alius fecit: sed qͥ an
multa uitia & malas ualitudis

Expanded text:
multa quae commemorare longum multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa ad Deumortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus et non urentibus deambulavit illaesusetera, quoniam haec satis esse arbitror, quibus demonstretur et aliquos sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia et malas valetudines
Abbreviated transcription (Latin):
utiq etiam ipsũ & nesciunt & oder̃.¬
alius fecit. peccatũ non haberent.
Peccatũ illud scilicet magnũ. de qͦ
& suꝑius ait. Si non uenissem &
locutus eis fuissem: peceatũ non
ñ crediderunt. Sed quid est.
qͦa cũ dixisset si oꝑa ñ fecissem
in eis. mox addit. quȩ nemo alius
fecit: Nulla quippe in operib
xp̃i uidentur esse maiora. quã
suscitatio mortuoꝵ: quod scimꝰ
etiam antiquos fecisse ꝓphetas.
Fecit eñi helias. fecit heliseus: &
cũ in hac carne uiueret: & cum
in suo monumto sepultus iaceret.
Nam quidã portantes mortuum.
cũ irruentib hostib eo refugissent.
eũq ibi posuissent. continuo
surrexit. Fecit tamen aliqua xp̃c.
quȩ nemo alius fecit. qͦd quinq
milia hominũ de quinq: & qͣt¬
tuor milia de septem panibus
pauit: qͦd suꝑ aquas ambulauit.¬
& petro ut hoc faceret prestiit:
qͦd aquã mutauit in uinũ: qͦd
aꝑuit oculos ceci nati. & alia

Expanded text:
utique etiam ipsum et nesciunt, et oderunutique etiam ipsum et nesciunt, et oderunalius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud, scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non  caetera. 2. Sed quid est hoc quod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia
Abbreviated transcription (Latin):
sieri potest ut homo bonus ho¬
mine bonũ oderit nesciens.
uel potius diligat nesciens. ipsuiꝰ
hoc iste diligit: oderit autem
nesciens non ipsum sed quod
pitit esse ipsum: ita fieri potest
ut etiã homo iniustus hominẽ
sed qͦd putat ẽẽ ipsum. Quẽadmo¬
dum autẽ homine̾. sic & dm̃.
Deniq si interrogarentur udei
utrũ diligerent dm̃. quid se aliud
quã diligere responderent: Nec
ex animo mentientes sed errando
potius opinantes. Quomͦ enim
diligerent patrẽ ueritatis. qui
haberent odio ueritatem: Nolunt
eñi sua facta dapͣnari: & hoc habet
ueritas. ut talia facta dapͣnentur.
Tantũ igitur oderunt ueritatẽ.
quantũ oderunt suas penas quas
talibus irrogat ueritas. Nesciunt
autẽ illam esse ueritatẽ. quȩ tales
quales ipsi sunt dampnat. Oder
gͦ quã nesciunt. & cũ illam oderͣ.
ꝓfecto & eũ de quo nata est nisi
odisse non possunt. Ac ꝑ hoc qͥa
ueritatem qua iudicante damp¬
nantur de patre dõ natũ nesciunt:

Expanded text:
fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum ehoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem e ipsum. Quemadmodum autem hominem, sic et Deum. Denique si interrogarentur Judaei, utrum diligerent Deum; quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent Patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari, et hoc habet veritas ut talia facta damnentur: tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat: oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc quia veritatem qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt;
Abbreviated transcription (Latin):
m̃i fidedes quosq in eccła designant.
ui cũ sacri eloquii precepta con¬
idarant. quasi suꝑ impositam dñi
areham portant. De quib hoc
tũ est notandũ. qđ fuisse fete
memorantur. Quia sunt pleriq
qui in uia dĩ intrinsecus positi.
foris carnalib affectib ligantur:
ea non declinant a recto itinere
ou archam dĩ portant inmente.
or ccenĩ uaccȩ bethsamis ꝑgunt.
chisamis quippe dicit᷑ domꝰ solis.
t ꝓypheta ait. Uobis autẽ qui ti¬
metis dñm. orietur sol iustitie.
igͥ ad ȩterni solis habitationem
tendimus. dignũ ꝓfecto est ut de
dĩ itinere ꝓ carnalib affectibus
non declinemus. Tota enĩ uirtu¬
te pensandũ est. qͦd uacce dĩ plau¬
lro subpositȩ ꝑgunt & gemunt.
lut abintimis mugitus. & tamͣ
de itinere non deflectunt gressus.
Sic nimirũ p̃dicatores dĩ sic fideles
quiq esse intra scam ȩccłam debert.
ut cõpatiãntur ꝓximis ꝑ carita¬
tem. & tamen deuia dĩ nͨ exorbi¬
tent ꝑ cõpassionẽ. Hoc ipsum uͦ

Expanded text:
i fideles quosque in Ecclesia significant, qui dum sacri eloquii praecepta considerant, quasi superimpositam Domini arcam portant? de quibus hoc est etiam notandum, quod fuisse fetae memorantur: quia sunt plerique, qui in via Dei intrinsecus positi, foris carnalibus affectibus ligantur: sed non declinant a recto itinere qui arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsamis pergunt. Bethsamis quippe dicitur Domus solis. et Propheta ait: Vobis autem qui timetis Dominum orietur sol justitiae . Si ergo ad aeterni solis habitationem tendimus, dignum profecto est ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus. Tota enim virtute pensandum est quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt: dant ab intimis mugitus, et tamen ab itinere non deflectunt gressus. Sic nimirum praedicatores Dei, sic fideles quique esse intra sanctam Ecclesiam debent, ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compa
Abbreviated transcription (Latin):
quia uenerim mittere pacẽ¬
in terram. Non ueni pacẽ mt¬
tere. sed gladiũ. Supra dixerat
quod dico uobis in tenebris dict
in lumine: & qͦd in aure aucditis
p̃dicate suꝑ tecta: nunc infer
quid post predicationem seque
ad fidem xp̃i. Totus orbis cont̃
se diuisus est. Una queq. domꝰ
& in fideles habuit & credentes
& ꝓpterea bellũ missũ est bonũ
ut rũperetur pax mala. Tale qͥs
in genesi aduersus rebelles bo¬
mines qui moti fuerant de ore¬
ente. & turrim extruere festis¬
bant ꝑ quã cęli alta penetrart
fecisse scribitur ds̃: ut duidert
linguas eoꝵ. Unde & in psalm
dauid precatur. Dissipa dĩt gi

Expanded text:
quia veni pacem mittere in terram: Non veni pacem mittere, sed gladium. Supra dixerat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Nunc infert quid post praedicationem sequatur. Ad fidem Christi, totus orbis contra se divisus est: unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Tale quid et in Genesi adversus rebelles homines, qui moti fuerant de Oriente, et turrem exstruere festinabant , per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret linguas eorum. Unde et in psalmo David precatur: Dissipa, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
qui me odit & patrẽ meu̾ ocdit.
qui suꝑius dixerat. hec facient
uobis quia nesciunt eũ qͥ mĩt
me. Non utiq dissimulanda
nascitur questio. quomͦ possin
odisse quẽ nesciunt. Si eñ cm
ñ qͦd est ipse. sed nescio qͥd aliua
eum suspicantur aut credunȩ
& hoc oderunt: utiq non ipsũ
oderunt. sed quod sua mendus
suspicione uel uana eredulitas
concipiunt. Si aute qͦd est hos
de illo sentiunt. quomͦ eũ ned
dicuntur: Et de hominibaus
fieri potest. ut eos sepe qͦs nũqs
uidimus diligamus. ac pbos
ar illud econtrario impossi¬
nle est ut eos quos nũ quam
adimnus oderimus. Fama qͥppe
u aliquo sermocinante seu bene
sea male: fit non immerito aut
imemus uel oderimus ignotũ.
csi fama sit uerax. quomͦ est
de quo uera didicimus dicendꝰ
igotus: An quia eiꝰ faciem ñ
nndimus. quã cũ & ipse ñ uideat.
nulli tamen potest notior esse
qũ sibi: Non gͥ in eiꝰ facie cor¬
porali nobis intimatur cuiusq
nocitia: sed tunc nobis ad cogni¬

Expanded text:
trem meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cogni
Abbreviated transcription (Latin):
Et nondũ hoc fecerat. quando di¬
cebat. si oꝑa ñ fecissem in eis que
nemo alius fecit. Nimirũ gͦ illa
sunt quȩ in eoꝵ ualitudinibus
tanta miracula salutis ostendit.
quanta illis antea nemo donauit.
Hȩc enĩ uiderunt. & hoc eis expro¬
brans adiungit & dicit. Nunc
autẽ & uiderunt. & oderunt &
me & patrem meũ. Sed ut im¬
pleatur sermo qui in lege eoꝵ
scriptus est: quia odio habuertͣ
me gratis. Coꝵ legem dicit non
ab ipsis inuentam. sed ipsis datam:
sicut dicimus panẽ nr̃m cotidia¬
num. quẽ tamen adõ petimus
addendo. da nobis. Gratis autem
odit. qui nullũ ex odio cõmodum
quęrit uel in cõmodũ fugit.
Sic oderunt dm̃ impii. sic diligt᷑
iusti. hoc est gratis. ut alia preter
illum non expectent bona. qm̃
ipse erit in om̃ib om̃ia. Quisqͥs
uero altius attenderit xpͣm di¬
centem. si oꝑa nͣ fecissem in eis
quȩ nemo alius fecit. inueniet
ipsũ fecisse. si quando quispiã

Expanded text:
et nondum hoc fecerat, quando diet nondum hoc fecerat, quando dicebat: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. Nimirum ergo illa sunt, quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo donavit; haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjunxit, et dicit: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum, sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis. Eorum legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem: Si opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, inveniet ipsum fecisse, si quispiam
Abbreviated transcription (Latin):
ubantur eũ ut uel fimbriam
uestimenti eiꝰ tangerent. Et
quot qͦt tangebant eũ. salui fie¬
lunt. Hec nemo alius fecit in
us. dic eñi intelligendũ est qͦd
ait in eis: non inter eos. uel corã
es. sed ꝓrsus in eis. quia sanauit
cos. hec quippe intelligi uoluit.
quȩ non solum facerent admi¬
rationẽ. ueruetiam manifestam
conferrent salutẽ. Pro quibus
beneficiis utiq amorẽ ñ odiũ
utribuere debuerunt. Om̃ia
quippe cȩteroꝵ miracula suꝑat
qͦd est natus ex uirgine. matrisq
integritatem solus potuit nec
conceptus uiolare nec natus. Sed
hoc nec coram eis factũ est. nec
in eis. Ad cognoscendam quippe
huius miraculi ueritatem. non
cõmuni cũ eis aspectu. sed dis¬
creto ab eis discipulatui apłi ꝑue¬
nerunt. Iam uͦ illud qͦd die ter¬
tio in carne in qua occisus fuerat
de sepulchro se reddidit uiuum.
& nũquã deinde moriturus cũ
illa ascendit in celũ. suꝑat etiam
cuncta quȩ fecit. Sed neq hoc
factũ est in udȩis. neq coram eis.

Expanded text:
bantur eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim est intelligendum, quod ait in eis, non inter eos, vel coram eis, sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit, quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem: pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare, nec natus. Sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu apostoli pervenerunt. Jam vero illud, quod die tertio in carne, in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus, cum illa ascendit in coelum, super etiam cuncta quae fecit. Sed neque hoc factum est in Judaeis, neque coram eis:
Abbreviated transcription (Latin):
iscriptũ lumen uidere: nullo
mortis metu affici. incorrupti¬
onis ꝑpetuȩ munere lȩtari.
ed ad hec audita in ardescit ani¬
mus: iamq illie cupit assistere.
ubi se sperat sine fine gaudere.
ea admagna p̾mia ꝑueniri nͣ
potest. nusĩ ꝑmagnos labores.
nde & paulus egregus predi

Expanded text:
scriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egregius praed
Abbreviated transcription (Latin):
capite. Si de mundo inquit esse¬
tis. mundus qͦd suũ erat dilige¬
quã plerũq etiam ipsam mundi
nomine appellat: sicut illud est.
Ds̃ erat in xp̃o. mundũ reconcili¬
Mundus igitur odit mundũ. ini¬
UIII micus reconciliatũ. dap̾natus
saluatũ. inquinatus mundatũ.
uero de mundo non estis. sed ego
elegi uos de mundo: ꝓpterea
odit uos mundus. Ergo & ipsi
inde erant. unde ut ñ essent¬
electi sunt inde. non meritis
suis quoꝵ nulla bona p̾cesserant
oꝑa. ñ natura quȩ tota fuerat ꝑ
liberũ arbitriũ in ipsa radice
uitiata. sed gratuita. hoc est uera
gra. Qui eñ de mundo mundũ
elegit. fecit qͦd eligeret ñ inuenit.
quẽ ego dixi uobis. ñ est seruus
maior dño suo. Si me ꝑsecuti stͣ.
& uos ꝑsequentur. Si sermonẽ
meũ seruauerunt: & ur̃m ser¬
uabunt. Dicendo autẽ non est
seruus maior dño suo. nonne
euidenter ostendit quẽadmodũ
intelligere debeamus qͦd suꝑius
dixerat. iam non dicam uosser¬

Expanded text:
capite. Si de mundo, inquit, essecapite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligequam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat, sicut illud est: Deus erat in Christo mundum reconciliMundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essentelecti sunt, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera, non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata, sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit, us major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos ser
Abbreviated transcription (Latin):
ademus hunc esse fructum
nrm̃ deqͦ ait: ego uos elegi ut
ens & fructũ afferatis & fructꝰ
ur̃ maneat: & qͦd adiunxit ut
quodcũq. petieritis patrẽ in no¬
mine meo det uobis: tunc utiq
dabt nobis si diligamus inuicẽ.
cum & hocipsum ipse dederit
nobis. qui nos elegit ñ habentes
fructũ. quia non eũ nos elege¬
aifferamus. hoc est inuicẽ diliga¬
mus. Quẽ fructũ sine illo affer¬
r non possumus: sicut palmites
ficere sine uite nichil possunt.
aritas gͦ est fructus nͣr. quam
definit apłs de corde puro. &
conscientia bona. & fide ñ ficta.
ac diligimus inuicem. hac dili¬
gimus dm̃. Qua eñi uera dile¬
ctione diligeremus inuicem.
nsi diligentes dm̃: Diligit enĩ
inusquisq ꝓximũ tamquam
Hic est fructus nrͣ. De fructu itaq
nobis mandans: hȩc mando
inquit uobis ut diligatis inuice̾.
odit: scitote quia me priorem
uobis odio habuit. Cur ergo
membrũ se supra uer cẽ extol¬
lit: Recusas cẽ in corpore. si nͣ
uis odiũ mundi sustinere cũ

Expanded text:
esse fructum nostrum de quo ait: Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit: Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis; tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem, cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeafferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam hic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m eam scientiam dictũ intel¬
ligendũ est. de qua & alibi scrip¬
tum est. Scire autẽ te sensus est
consũmatus. hac quippe scientia
colligit xp̃c. quia & ipsi cum eis
colliguntur a xp̃o. Si ñ uenissem
& locutus eis fuissem. peccatum
non haberent. Iudeos ostendit
expressius. De his eñi dicit. si ñ¬

Expanded text:
dum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia, colligit Christus, quia et ipsi cum eis colliguntur a Christo. Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaeos ostendit expressius; de his ergo et i
Abbreviated transcription (Latin):
si eo modo intelligamus dictus
hec om̃ia facient uobis ꝓptt
nomen meũ ut totũ referati
ad iustos. tam quã dictu st h
onia patiemini ab eis ꝓpter
romen meũ. ut hoc sit facient
hobis. qͦd est patiemini ab eis.
feunt ꝑ secutionẽ malis. sicut
mpii reges & iudices. cũ essent
pseutores pioꝵ utiq & homici¬
dis & adulteros. & quoscumq
maleficos quos contra leges pu¬
ulcas fecisse cognoscerent punie¬
bunt: quomͦ intelligendum est
qͥa ait dñs. si de mundo essetis
mundus qͦd suũ erat diligeret:
ci eñ quos punit diligit mundꝰ.
a quo uidemus supradicta scele¬
rum genera plerũq puniri:
nisi quia mundus est in eis aqͥb
itiq ille qͥ intelligitur in malis
ti impiis. & odit qđ suum est
tica parte hominũ qua sceleratis
nocet: & diligit qͦd suũ est ex ea
parte hominũ qua eisdem ipsis
conscoeleratis fauet. Ergo hec om¬
nia facient uobis ꝓpter nomen
meu. uel ita dictũ est ꝓpter qͦd
uos patimini: uel ita ꝓpter qđ

Expanded text:
us dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, et utique homicidas, et adulteros, et quosque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant, quomodo intelligendum est quod ait Dominus: Si de mundo essetis, mundus quod suum est diligeret? neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibitaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis cum consceleratis favet. Ergo haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod