comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est multitudo scientie: uitã suã dirigere
donat. Cherubim facit. cũ eos in hoc mun¬
do castitatẽ angelice conuersationis pro
modulo suo docet imitari Que maxi¬
me uigihis ac laudibus. diuinis dilectione
sincera conditoris & proximi geritur
Palmas facit: cum memoriã eterne retri¬
butionis. eorum mentib infigit : ut eomi¬
nus abarce iustitie. labi queant. quo mer¬
cedem iustrtie iemꝑ ante cordis oculos
habent Facit picturas uarias quippe pro¬
minentes depariete & egredientes cum
multi farias uirtutũ operationes. fideli¬
bus tribuit. Yerbi gr̾a iuiscera misericor¬
die benigni tatẽ. humilitate̾ pafientiã
modestiam. sufferre inuicem & donare
sibi m et ipsis. Suꝑ omĩa autẽ hec carita¬
tem habere. quȩ est uinculũ perfectioniᷤ
Quȩ uidelicet iuirtuis cũ intantã electis¬
consuetudine̾ uenerint. ut uelut natu¬
paliter eis esse uideantur insite. quio

Expanded text:
est multitudo scientiae, vitam suam dirigere est multitudo scientiae, vitam suam dirigere donat. Cherubin facit, cum eos in hoc mundo castitatem angelicae conversationis pro modulo suo docet imitari, quae maxime vigiliis ac laudibus divinis, dilectione sincera Conditoris et proximi geritur. Palmas fecit cum memoriam aeternae retributionis eorum mentibnus ab arce justitiae labi queant, quo mercedem justitiae semper ante cordis oculos habent. Facit picturas varias quasi prominentes de pariete et egredientes: cum multifarias virtutum operationes fidelibus tribuit. Verbi gratia, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, patientiam, modestiam, sufferre invicem, et donare sibimetipsis, super omnia autem hoc charitatem habere, quod est vinculum perfectionis. Quae videlicet consuetudinem venerint, ut velut naturaliter eis videantur insitae, quid
Abbreviated transcription (Latin):
ticorum: sponsi acredemptoris sui uirtuteᷤ
ad mirata dicebat Manus eiꝰ tornatiles
aurȩ e plene hiacinetis Tornatiles quippe
sunt manus eiꝰ. quia apparens incarne. ła¬
nitates & miracula quȩ eũq uoluit. absq
omni morarũ tarditate. absque ullis
errorum ambagibus. łi uirtus & sapientia
perfecit. Au reȩ sunt : quia ea que foris
uerbo iussit intus ut fierema diuina
plenius potentia dedit Plenesunt  a¬
cinctis: quia ad gloriã patris uniuersa
nostros adquerenda cęlestia sensus erigit.
cȩlaturis & tor ͦ sculpuntur. cum tota
post mundum eccła uirtutũ spirttu aliũ
easecutionib absq ullo prorsus errore.
prontta deuotione insistit. Ubi bene sub¬
ditur Et fecit in eis eherubim & pal mas
& picturas uarias. quasi ꝓminentes depari¬
ete: & egredientes. Cherubim naͣq inparie¬
tib tẽpli facit falemon: eũ electos suos
dñs ad regulam seripturarũ sc̃ãrũ: inquib

Expanded text:
ticorum, Sponsi ac Redemptoris sui virtutes ticorum, Sponsi ac Redemptoris sui virtutes admirata, dicebat, Manus ejus tornatiles, aureae plenae hyacinthis . Tornatiles quippe sunt manus ejus, quia apparens in carne sanitates et miracula quaecumque voluit, absque omni morarum tarditate, absque ullis errorum ambagibus, Dei virtus et sapientia perfecit. Aureae sunt, quia ea quae foris verbo jussit, intus divina plenus potentia dedit. Plenae sunt hyacinthis, quia ad gloriam Patris universa nostros ad quaerenda coelestia sensus erigit. caelaturis et tornis sculpuntur, cum tota per mundum Ecclesia virtutum spiritalium exsecutioni absque ullo prorsus errore prompta devotione insistit. Ubi bene subditur, Et fecit in eis Cherubin et palmas, et picturas varias, quasi prominentes de pariete, et egredientes. Cherubin namque in parietibus templi facit Salomon, cum electos suos Dominus ad regulam Scripturarum sanctarum, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quas om̃s habere
uale mus uirtuteᷤᷤ.
ft̃. caritas gaudium. pax longanimitas.
patientia. benignitas. bonitas: modestia
tussunt mentiũ populi dĩ. Scul puntur idẽ
parietes & turno cũ prompta pollent
animo fideles. ad faciendumꝰ cuncta quȩ
dñs precepit : ad patiendum cuncta que
ꝑmittit. dicentes ex animo per singula
quȩ occurrunt: Benȩdica dñm in omnitẽpore
& paratũ cormeu ds paratũ cor meu̾. canta¬
bo &  psalmum dicam dño: Scylpuntur tur¬
no. cũ intantũ uirtutib operam inpenduñ.
ut abharũ tramite nullis careũ santium
rerum contrarietatibus: nullis possint blan¬
dimentis a uerti: Qlua eni tornator & cete¬
ris artib uelocitate precellit. & ipsa sibi
regulam qua sine errore opus ꝑficiat ser¬
uat. apte ꝑ hanc pie scoͬrum uita signatur.
Que &. parata est semꝑ ad obsequiũ diine
uoluntatis. & hoc absq diuerticulo errandi
implere longo uirtutuͣ usu exertirata
didicit. Unde & sca ecelesia incantioiscan¬

Expanded text:
quas omnes habere valemus virtutes, charitas, gaudium, pax, longanimitas, patientia, benignitas, bonitas, modestia, tus sunt mentium populi Dei. Sculpuntur et iidem parietes torno, cum prompto pollent animo fideles ad faciendum cuncta quae Dominus praecepit, ad patiendum cuncta quae permittit, dicentes ex animo per singula quae occurrunt: Benedicam Dominum in omni tempore . Et, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum, cantabo et psalmum dicam Domino . Sculpuntur torno, cum in tantum virtutibus operam impendunt, ut ab harum tramite nullis circumstantium rerum contrarietatibus, nullis possint blandimentis averti: quia enim tornatura caeteris artibus velocitate praecellit, et ipsa sibi regulam, qua sine errore opus perficiat, servat, apte per hanc pia sanctorum vita signatur, quia et parata est semper ab obsequium divinae voluntatis, et hoc absque diverticulo errandi complere longo virtutum usu exercitata didicit. Unde et sancta Ecclesia in Canticis can
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ sunt date qui accepta ad nõ po¬
testate ligandi atq soluendi & dignos in¬
in puros ac superbos: ex cõmunicanꝰ uel
ana thematirando. ab ingres fu uite per¬
ennis eliminant: Sed & opera iustitie
quorũ merito ad regnũ celeste ꝑuenitꝰ.
recte ꝑ hostia ꝑͥ que in scã seõrũ in¬
grediebatur possunt trpiee designar.¬
Iuacta qđ in libro sapientie scriptũ est

Expanded text:
lorum datae sunt; quae accepta a Domino polorum datae sunt; quae accepta a Domino potestate ligandi atque solvendi, et dignos inimpuros et superbos excommunicando vel anathematizando ab ingressu vitae perennis eliminant. Sed et opera justitiae, quorum merito ad regnum coeleste pervenitur, recte per ostia, per quae in sancta sanctorum ingrediebatur, possunt typice designari
Abbreviated transcription (Latin):
hosti is claudebatur rursũq reseratis
eisdem aperiebatur: sicut & tẽplum:
sicut porticus. Ante teplũ unũ non an¬
plius habebant introitũ: certi utiq causa
mysterui: quia unus dñs unafides. unu̾bap¬
tismũ. unusds nus in ecclesiã p̾sentem
ꝑ baptismum: unus inregnũ cęleste per
opera fidei: est sperandus introitus. Nã quod
unus esset ingresus oraculi. testatur hoo :¬
qd inferius de arca scriptũ est Gũque emi¬
nerent uectes. & apparerent suͬmitates
eorũ foris sẽuariũ ante oraculũ. non appa¬
rebant ultra extrinsecus Ubi patenter
ostenditur nisi fallor: qđ unus erat ingressu
oraculi & hic eregione factus arege. quȩ
erat in medio eiusdem oraculi: Cuilis ingre¬
sus ostiola ꝑsignificationẽ multifirie pos¬
sunt accipi. Nam & angelicos sp̃s. quorum
ministenũ inhabitationẽ patrie celesti
introducimur. aptissime designant: Et
apostolorũ eque uirorũ apostolicõrum
figuram tenent : quibus claues regni ce¬

Expanded text:
ostiis claudebatur, rursumque reseratis eisdem aperiebatur, sicut templum, et sicut porticus ante templum. unum non amplius habebant introitum, certi utique causa mysterii: quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus , unus in Ecclesiam praesentem per baptismum, unus in regnum copera fidei est sperandus introitus. Nam quod unus esset ingressus oraculi, testatur hoc quod inferius de arca scriptum est: Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum foris sanctuarium ante oraculum, non apparebant ultra extrinsecus . Ubi patenter ostenditur, ni fallor, quod unus erat ingressus oraculi, et hic e regione factus arcae, quae erat in medio ejusdem oraculi; cujus ingressus ostiola, per significationem multifarie possunt accipi. Nam et angelicos spiritus, quorum ministerio in habitationem patriae coelestis introducimur, apertissime designant; et apostolicorum aeque virorum, quae apostolorum figuram tenent, quibus claves regni coe
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui regnũ cȩleste meruerunt intiare: & tam̃
noscum uitã. passiones doetrinã sc̃orum cer¬
nentes. siue inscripturis legentes adbene faci¬
endum exemplo excitamur eorum: quasi in
capitibus trabium foris apparentibus. atra
subleuamur: quiaquã ius internã scorũ głam
ꝑspicere nec dumꝰ ualẽmus. ea eo tamen qđ
extenus uidere ual mus. sublimib eccłe¬
ne sebris fideliter adheremꝰ. Possumus hȩc etiũ
descis in hac uita adhuc positis intelligere.
ꝯuorĩ puntatẽ dilectionis. qua in secreto cor¬
dis coram dño refulgent inspicere nequimus
patienoa forers quȩ loquendo ue lagendo uel
patiendo foras ostendunt. auxiliũ nr̃e salu
retur. de lapidibus

Expanded text:
illi qui regnum coeleste meruerunt intrare. Et tamen illi qui regnum coeleste meruerunt intrare. Et tamen nos cum vitam, passiones, doctrinam sanctorum cernentes, sive in Scripturis legentes, ad benefaciendum exemplo excitamur eorum, quasi in capitibus trabium foras apparentibus a terra sublevamur, quia quamvis internam sanctorum gloriam percipere necdum valemus, ex eo tamen quod exterius videre valuimus, sublimibus Ecclesiae membris fideliter adhaeremus. Possumus etiam haec de sanctis in hac vita adhuc positis intelligere, quorum puritatem dilectionis qua in secreto cordis coram Domino refulgent, inspicere nequimus. Attamen ex eis quae loquendo, vel agendo, vel patiendo foras ostendunt, auxilium nostrae saaretur de lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
miores quoq ac fragiles suis p̾dicationib ab in¬
fimorũ apperitu sustollunt. atq adcelestia
desideranda acsperanda suspendunt. sus etiã
intercessionib ut in coeptis ꝑsistant adiuuañ:
Legimus aũt in libro paraly pomenon. qd tra¬
bes tẽpli. sicut & cetera eiꝰ interiora. sue¬
rint auro uestitȩ. Quod ita factũ esse non
dubrũ est. ut illȩ trabiũ partes quȩ intus
foris parebant. hȩ minime deaurate ipsam
cedri speciem formã que cunctis ostenderent:
inqua tamen inposita sibima tabulata gesta¬
bant. Quod ergo ex trinserus eminebat tra¬
biu uit̾a sc̃orum. quȩ nobis interris in notes¬
cere potuit designat: qđ intus intẽ plo de¬
auratũ fulgebat. clarita tẽ illam qua in ce
trabiũ aurea. illis solum modo qui templum
muxauerant pateba t quia quã sit magna
mulatudo dulcedinis di quã abseondit tinti¬
busse. & perficit sperantibus inse: soli norunt

Expanded text:
miores quosque ac fragiles suis praedicationibus ab inmiores quosque ac fragiles suis praedicationibus ab infirmorum appetitu sustollunt, atque ad coelestia desideranda ac speranda suspendunt; suis etiam intercessionibus, ut in coeptis persistant, adjuvant. Legimus autem in libro Paralipomenon, quod trabes templi, sicut et caetera ejus interiora, fuerint auro vestitae. Quod ita factum esse non dubium est, ut illae trabium partes quae intus iforis parebant, hae minime deauratae, ipsam cedri speciem formamque cunctis ostenderent. In qua tamen imposita sibimet tabulata gestabant. Quod ergo extrinsecus eminebat trabium, vitam sanctorum, quae nobis inferius innotescere potuit, designat. Quod intus in templo deauratum fulgebat, claritatem illam qua in coetrabium aurea illis solummodo, qui templum intraverant, patebat; quia quam sit magna multitudo dulcedinis Dei, quam abscondit timentibus se, et perfecte sperantibus in se, soli norunt
Abbreviated transcription (Latin):
quia tam̃ compagem eccłe unitatis nͣ habent.
quasi patentib & nͥ solidis laterũ presidiis. semꝑ
ad uitiorũ infima relabuntur: dum diino de¬
stituti auxxilio. suȩ pertinacie fastu intereuns:
Qua aut̃ arte prę fata tabulata parietib
templi sint affixa. declaratur cũ subditur
rabes aut̃ posuit indomũ percircuitũ forin¬
secus: ut non hȩrerent muris templi: Trabeᷤ
nabant. tante erant longitudinis. ut capi¬
ta earũ forinsecus ꝓminerent. in infimo quidem
ordine cubitorũ septẽ in medio sex insuppͥmo
quinq atq in eisdem capitib earũ tabulata
componerentur. nequa quã muris tẽpli in¬
fixa. sed iuxta muros. trabib quȩ demuris
exierant suꝑ posita: Qui itaq ꝑ trabes domu
quȩ tabulata portabant: nisi predicatores
sc̃i sunt tẏpice designati: quidũ ipsi sublimẽ
atq honorabilem in eccła dĩ locũ tenent. infir¬

Expanded text:
quia tamen compagem ecclesiasticae unitatis non habent, quia tamen compagem ecclesiasticae unitatis non habent, quasi patentibus et non solidis laterum praesidiis semper ad vitiorum infima relabuntur, dum divino destituti auxilio, suae pertinaciae fastu intereunt. Qua autem arte praefata tabulata parietibus templi sint affixa, declaratur cum subditur: « Trabes autem posuit in domum per circuitum forinsecus, ut non haererent muris templi, etc. » nabant, tantae erant longitudinis, ut capita earum forinsecus prominerent, in infimo quidem ordine cubitorum septem, in medio sex, in summo quinque, atque in eisdem capitibus earum tabulata componerentur, nequaquam muris templi infixa, sed juxta muros trabibus quae de muris exierant, superposita. Quid itaque per trabes domus, quae tabulata portabant, nisi praedicatores sancti sunt typice designati? Qui dum ipsi sublimem atque honorabilem in Ecclesia Dei locum tenent, infir
Abbreviated transcription (Latin):
iugatis. Quorũ portio gloriosissima. primitiuã
inhierosolimis edificabat ec cłam seribente¬
hier beato luca. quia multitudinis ereden¬
tiũ erat eor unũ & anima una. &e cetera Qi uore
maximã partẽ uxonos reliquisse conplexuᷤ
testatur id ẽi in historia sc̃ĩ stephani ubi fema¬
nas eadem religione pollentes. non coniuges sed
uiduas appellat eorũ: Singula aut̃ tabulata
incircuitu habebant latera id est luriculas
ne facile quis in eisdẽ tabulatis consistens siue
residens. posset ad inferiora decidere qd acha¬
mirũ latera. non in congrue cotidiana diuine
ꝓtectionis erga nos nunimina designanuo
dequib psalmista Im mit tet inquit angel
dñi incireuitu timentiũ eũ & eripiet eos. Ascen¬
dit quidem incenaculũ achazias rex samarie
quise adomo dauit separauerat. sed ꝑ can cellos
decidit: quia & si heretici & siue scismatici ali¬
quã bone actionis arcẽ conscendere uidentur.

Expanded text:
jugatis; quorum postea gloriosissimam primitivam jugatis; quorum postea gloriosissimam primitivam in Hierosolymis aedificabat Ecclesiam, scribente beato Luca, quia multitudinis credentium erat cor unum, et anima una, etc. . Quorum maximam partem eos reliquisstestatur historia sancti Stephani, ubi feminas eadem religione pollentes, non conjuges, sed viduas appellat eorum. Singula autem tabulata in circuitu habebant ne facile quis in eisdem tabulatis consistens sive residens, posset ad inferiora decidere, quod Acha nimirum latera, non incongrue quotidiana divinae protectionis erga nos munimina designant. De quibus Psalmista: « Immittet, inquit, angelum Dominus in circuitu timentium eum, et eripiet eos . » Ascendit quidem in coenaculum Achazias rex Samariae, qui se a domo David separaverat, sed per cancellos cecidit, quia etsi haeretici, sive schismatici aliquam bonae actionis arcem conscendere videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
premo latius. sed infimo erat factũ angus¬
tius. quia nimirũ altior ꝓfessio uirtutis
quicũq abrenuntiato iunculo coniugali.
iurginita t̾e suã dño consecrauert̃. mores
simul oportet  uirginitate condignos osten¬
dant. Abstine ant ab otiosis eloqui is. ira. rixa
edemosinis eeterisq sps fruetib operã impendaq̃
ut qui future: statũ uitȩ in ꝓfessione senet si
in quanon nubent neq nubentur. sed sunt siẽ
angeli incȩlo huius quoq statũ quantũ monta¬
lib possibile est. in prȩ senti contendani amitan
At uero infimũ tabulatũ amplioris erat lati¬
tudinis. Quuia non dicitur conuigatis. uad e
uende quȩ habes & da pauperibi sessius ior
quit aduita in gredi serua mancata nonimen¬
dĩ facies non ad ulterabis. q̃ facies furtu.
d falsum testi moniũ dicesoe cetera Meduim
inter hos locũ tenent continentes: quantĩ
uirginib inferiores: tantũ eminentiores con¬

Expanded text:
premo latius, sed infimo erat factum anguspremo latius, sed infimo erat factum angustius, quia nimirum altior professio virtutis quicunque abrenuntiato vinculo conjugali virginitatem suam Domino consecraverint, mores simul oportet virginitati condignos ostendere. Abstineant ab otiosis eloquiis, ira, rixa, emosynis, caeterisque sanctis fructibus operam impendant; ut qui futurae statum vitae in professione tenent, in qua non nubent, nec nubentur, sed sunt sicut angeli in coelo ; hujus quoque statum, quantum mortalibus possibile est, in praesenti contendant imitari. At vero infimum tabulatum amplioris erat latitudinis, quia non Deus conjugatis, Vade et vende quae habes, et da pauperibus; sed si vis, inquit, adidium facies, non adulterabis, non facies furtum, non falsum testimonium dices, etc. . Medium inter hos locum tenent continentes, qui quantum virginibus inferiores, tantum eminentiores con
Abbreviated transcription (Latin):
dinis: & mediũ tabulatũ sex cubitorũ latitu¬
dinis: & tertiũ tabulatũ. septe habens eubi¬
tos latitudinis. Hȩc tabulata in euuangelio
ubi dñs tẽptatur adiabolo. pinnacula tẽpli
uocantur: sed & iacobum fratre dñi apłm
inpinnaculũ tẽpli. unde ad populũ contio¬
naretur leuatũ esse legimus Utrũ autẽ
moris fuerit doctorib ut in his sedentes ta¬
bulatis. ad circũ stantẽ inferius turbã fecerłͥ
sermone: nusquã inscripturis inuenimꝰ. Patet
uero ratio sacramenti. quia tabulata hȩe
tria. totidem fideliũ gradus coniugatorum
uidelico continentiũ & uirginũ designant.
distinctos quidem alti tudine ꝓfessionis: sed
societate fidei & ueritatis eiusdem om̃s
ad domũ dnĩ ꝑtinentes ei que mente in¬
herentes. Ubi pulchre dicitur: quia tabulatũ
qđ̃ suꝑ erat̾quinq cubitos habebat latitudinis
medium sẽa tertiũ septẽ. Sup premũ ergo ta¬
bulatũ erat cȩteris angustius. mediũ sup¬

Expanded text:
um tabulatum sex cubitorum latitudinis, et tertium tabulatum septem habens cubitos latitudinis . Haec tabulata in Evangelio, ubi Dominus tentabatur a diabolo, pinnacula templi vocabantur. Sed et Jacobum fratrem Domini apostolum in pinnaculum templi, unde ad populum concionaretur, levatum esse legimus . Utrum autem moris fuerit doctoribus, ut in his sedentes tabulatis ad circumstantem inferius turbam facerent sermonem, nusquam in Scripturis invenimus. Patet ergo ratio sacramenti, quia tabulata haec tria totidem fidelium gradus, conjugatorum videlicet, continentium, et virginum, designant, distinctos quidem altitudine professionis, sed societate fidei et veritatis ejusdem omnes ad domum Dei pertinentes, eique fixa mente inhaerentes. Ubi pulchre dicitur, quia tabulatum quod supererat quinque cubitos habebat latitudinis, medium sex, tertium septem. Supremum ergo tabulatum erat caeteris angustius, medium su
Abbreviated transcription (Latin):
rat namq dauid psallendo: parauer̃ a lu pro¬
phetȩ uaticinando locum dño. uero utique
salomoni in quo domũ ȩdificarte. qͥa corda
auditoꝵ suorũ: fide ueritatis instituer̃:
sedulo admonentes ut ueniente̾ incarne
di filium fideli acdeuota mente suscipe¬
rent. Hine & enĩ dñs deparatis adere dendũ
sibipͦpłis ait discipulis Leua te oculos
ur̃os & iudete regiones: qͥa albę siam ad
mes sẽ. Et qͥmetit mercedẽ accipit : & c̃

Expanded text:
rat namque David psallendo, paraverunt alii prorat namque David psallendo, paraverunt alii prophetae vaticinando locum Domino, vero utique Salomoni, in quo domum aedificaret, quia corda auditorum suorum fide veritatis instituerunt, sedulo admonentes ut venientem in carne Dei Filium fideli ac devota mente susciperent: hinc etenim Dominus de paratis ad credendum sibi populis, ait discipulis: Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem; et qui metit mercedem accipit, et c
Abbreviated transcription (Latin):
brabam. isaac. filiũ suũ dño ac deuotione obedien¬
tie uideri ab illo meruit. unde & nomen accepit.
Deniq ubi dñs ait. Tolle filiũ tuũ unigenitũ que
diligis isaac. & uade interrã uisionis atq. offer
eũ holo caustũ: ꝓterra uisionis ĩ hebreo terrã moria¬
baba. Et quia immolatio isa ac. trpus dominice pas¬
sionis existit. rectȩ in loco eiusd ẽ immolationis
tẽplũ ȩdificat᷑ euia ꝑ fide & misteria dominicȩ
passionis ecclesia dedicata: crescit intem¬
plum scm in dño. De quo monte bene subdi¬
tur : qͥ de mon stra tus fuerat dauit &. patriesꝰ.
Ostensus namq erat dauit sicut & ceteris
ꝓphetis uen turus incarne dñs: qͥuocatã de
gentib ecclesiã. ꝑ sacram̃ta eiꝰdem suȩ inca¬
nationis abluerte. apee eatis: atq indomũ
sibi fidelẽ dilectamq conseerar& Bene aut̃
ad ditur in loco quẽ parauerat dauid. paraue¬

Expanded text:
braham Isaac filium suum Domino, ac devotione obedienbraham Isaac filium suum Domino, ac devotione obedientiae videri ab illo meruit. Unde et nomen accepit, de quo Dominus ait: Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis Isaac, et vade in terram Visionis, atque offer eum in holocaustum habet. Et quia immolatio Isaac typus Dominicae passionis exstitit, recte in loco immolationis ejusdem templum aedificatur; quia per fidem et mysteria Dominicae passionis ecclesia dedicata crescit in templum sanctum in Domino. De quo monte bene subditur: Qui demonstratus fuerat David patri ejus. Ostensus namque erat David, sicut et caeteris prophetis venturus in carne Dominus, qui vocatam de gentibus Ecclesiam, per sacramenta ejusdem suae incarnationis ablueret a peccatis, atque in domum sibi fidelem dilectamque consecraret. Bene autem additur: In loco quem paraverat David. Parave
Abbreviated transcription (Latin):
quia dilatata ꝑ orbẽ eccła inuna eadeꝙ fide &iuo¬
ritatis catholice societate consistit. Namq ĩ scissu¬
ra mentiũ ds non ẽ s factus ẽ inpace locus eiꝰ. & ha¬
bitatio eiꝰ insron. ẜdificat᷑ in monte uidelica in ipso
dño saluatore. de quo isaias ait. Et ertt in nouissimiᷤ
diebus preparatus mons domus dñi ĩ uertice monti
ũ Et ipse dese in euuangłio. Non potest in qͣs ciu¬
tas abscondi supͣ montẽ posita. Ipse ẽ enĩ mons mon¬
tiũ qui a de terra quide poriginẽ assũptȩ carnis
ortus est. s om̃iũ terrigenarũ potentiã ac scitatẽ
singularis culmine dignitatis transcendit. In quo
nimirũ monte ciuitas siue dom̃ dñi constructa est
quia si non in illo radicẽ figat spes & fides nr̃a nul¬
la est. Qui recte mons moria id est uisionis uocat᷑.
quia ȩlectos suos quos ad ȩternã suȩ claritatis uisi¬
oñe conseruat. In hac interĩ uita laborantes uidere
& adiuuare dignat᷑. Ipse enĩ locus in quo optulit a¬

Expanded text:
quia dilatata per orbem ecclesia in una eademque fide et veritatis catholicae societate consistit. Namque in scissura mentium Deus non est, sed factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . Aedificatur in monte, videlicet inDomino Salvatore, de quo Isaias ait: « Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . » Et ipse de se in Evangelio ait: « Non potest, inquit, civitas abscondi super montem posita . » Ipse est enim mons montium, qui de terra quidem per originem assumptae carnis ortus est, sed omnium terrigenarum potentiam ac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcenimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat, spes et fides nostra nulla est. Qui recte mons Moria vocatur, id est, Visionis, quia electos suos quos ad aeternam suae claritatis visionem conservat, in hac interim vita laborantes videre et adjuvare dignatur: ipse est enim locus in quo obtulit A
Abbreviated transcription (Latin):
Marmor aute pariũ marmor candidu dicit᷑. quale
eadẽ insula gignere consueuit. Vnde poeta deilla
Olearon. niueã ꝙ paron. sparsasꝙ ꝑ equor. Cycdadas &
crebris. legimꝰ freta concita uentis. Niuea gͦ paron
dicit᷑ eo qd candidissimi marmor generis mittat. Est
autẽ una de cicladibus quo uidelic& lapide templũ fu¬
isse factũ & losephus insinuat dicens. Eleuauit gͥ
tẽplũ usꝙ ad camerã ex lapide albo constructũ. alti¬
tudo fuit &l. cubitorũ. & centũ. Net mysterii sensus
in abdito ẽ. Cuiuis & enĩ pat& quia marmor candidũ
ex quo domꝰ dñi constructa ẽ. mundã ȩlectorũ acti¬
onẽ simul & conscientiã ab om̃i neuo corruptionis
castigatã designat. quales esse uoluit sapiens ille ar¬
chitectuĩ eos quos suꝑ fundamentũ xp̃i locabat.
lapides p̃ciosos auro argentoq redimitos. Carissimi
inqͥd̾. mundemus nos ab om̃i inquinamento carnis & sp̃s.

Expanded text:
» Marmor autem Parium marmor candidum dicitur: quale » Marmor autem Parium marmor candidum dicitur: quale eadem insula gignere consuevit. Unde poeta de illa: Olearon niveamque Paron sparsasque per aequor Cycladas, et crebris legimus freta concita terris. Niveam ergo Paron dicitur, eo quod candidissimi marmor generis mittat. Est autem una de Cycladibus, quo videlicet lapide, templum fuisse factum, et Josephus insinuat, dicens: Elevavit itaque templum usque ad cameram, ex lapide albo constructum. Altitudo fuit sexaginta cubitorum, etc. Nec mysterii sensus in abdito est, cuivis etenim patet, quia marmor candidum, ex quo domus Domini constructa est, mundam electorum actionem, simul et conscientiam ab omni naevo corruptionis castigatam designat, quales voluit esse sapiens ille architectus eos quos super fundamentum Christi locabat lapides pretiosos, auro argentoque redimitos. Charissimi, inquit, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
co suo situ uł radice fuerant abstracta. quia post prima
fidei rudimenta. post collocata in nob iuxta exemplũ
sublimiũ uirorũ fundamenta bumilitatis. addendus ẽ in
altũ paries operũ bonorũ. & quasi suꝑ inpositis sibi ĩ¬
uicẽ ordinibus lapidũ ambulandũ ẽ ac ꝓficiendũ de
uirtute ĩ uirtutẽ. Uel certe lapides fundamenti gran
des p̃ciosi. quadrati. primi sunt ut supra dixeri eccła¬
rã magistri. qui ab ipso dño uerbũ audiere salutis.
Suꝑ positi autẽ ordines lapidũ siue lignorũ. sequentes
sunt suo quiq tẽpore sacerdotes ac doctores. quorũ
uel p̃dicatione ac ministerio fabrica crescit ȩccłȩ
uel ornatur uirtutibus. Quales autẽ colore fuerint
lapides quibus factũ ẽ templũ in libro paralipomenon
apte declaratũ est. dicente dauid adsalemonẽ cũ ei
inpensas tẽpli quȩ p̃parauerat ostender&. Omem pͣci
sũ lapidẽ & marmor pariũ. abundantissime p̃yaraui.

Expanded text:
co suo situ vel radice fuerant abstracta, quia post prima co suo situ vel radice fuerant abstracta, quia post prima fidei rudimenta, post collocata in nobis juxta exemplum sublimium virorum fundamenta humilitatis « addendus est in altum paries operum bonorum, quasi super impositis sibi invicem ordinibus lapidum ad ambulandum, ac proficiendum de virtute in virtutem. Vel certe lapides fdes, pretiosi et quadrati primi sunt, ut supra diximus, Ecclesiarum magistri, qui ab ipso Domino verbum audiere salutis. Superpositi autem ordines lapidum sive lignorum sequentes sunt, suo quique tempore sacerdotes ac doctores. Quorum vel praedicatione ac ministerio fabrica crescit Ecclesiae, vel ornatur virtutibus. Quales autem colore fuerint lapides, quibus factum est templum, in libro Paralipomenon aperte declaratum est, dicente David ad Salomon, cum ei impenosum lapidem et marmor Parium abundantissime praeparavi .
Abbreviated transcription (Latin):
re alios reguła qmͣ ipsi non didicere conant᷑. In ȩdi¬
ficanda gͥͦ domo dñi primo sunt ligna & lapides. ceden¬
di demonte quia eos quos infide ueritatis instituere
querimus. primo necesse ẽ ut abrenunciare diabolo
ac desorte prime preuaricationis in qua nati sunt do¬
ceamus renascendo erui. Deinde querendi sunt lapideᷤ
p̃ciosi & grandes: atq infandamentũ templiponendi
ut meminerius ab dicata conuersatione priori. eo¬
rũ in om̃ibus uitã moresꝙ inspicere. eos nr̃is auditori¬
b imitandos ꝓponere. quosꝑ uirtutẽ humilitatis. spe¬
cialiter dño adherere nouerimꝰ. quos inuincibili men
tis stabilitate quasi quadratos quoda modo atq ad om̃s
tẽp̃tationũ ĩ cursus immobiles ꝑdurare conspicimꝰ
quos p̃ciosos & grandes. merito acfama cõperimꝰ Post
fundamentũ uero talibus ac tantis lapidib cõposi
lapidib: ac decente ordine collocatis. quȩ olĩ de pris¬

Expanded text:
re alios regulam, quam ipsi non didicere, conantur. In aedire alios regulam, quam ipsi non didicere, conantur. In aedificanda enim domo Domini, primo sunt ligna et lapides caedendi de monte; quia eos quos in fide veritatis instituere quaerimus, primo necesse est ut abrenuntiare diabolo, ac de sorte primae praevaricationis in qua nati sunt, doceamus renascendo erui. Dein quaerendi sunt lapides pretiosi et grandes, atque in fundamentum templi deponendi; ut meminerimus, abdicata conversatione priori, eorum in omnibus vitam moresque inspicere, eos nostris auditoribus imitandos proponere, quos per virtutem humilitatis specialiter Domino adhaerere noveritis stabilitate, quasi quadratos quodam modo, atque ad omnes tentationum incursus, immobiles perdurare conspicimus, quos pretiosos, et grandes merito, ac fama comperimus. Post fundamentum vero talibus, ac tantis lapidibus composilapidibus, ac decenti ordine collocatis. Quae olim de pris
Abbreviated transcription (Latin):
uacuis ad portandũ onus scȩ eccłe digni r&derent᷑¬
& apti. Porrobiblu p̃parauerunt ligna & lapides
ad edificanda domũ. Byblos ẽ ciuitas phenicis. cuiꝰ memi¬
nit e techiel dicens. Sapientes tustiri. facti sunt.
gubernatores tui senes brbli & prudentes eius.
Ero qua in hebreo continet᷑ gobelsiue gebal. qd
interpͣtat᷑ definiens. siue disterm ians. Qd̃ uoca¬
bulũ apte conuenit eis qui corda hominũ ad ȩdi¬
ficiũ sp̃uale qd̃ ex uirtutibus anime construit᷑ pa¬
rant. Sic & enĩ solũ modo suos auditor es. fidẽ & opra
iusticiȩ docere sufficiunt. dũ ipsi prius sacrispagi¬
nis edocti. diligent᷑ que sit fidefitenenda quo uir¬
tutũ calle incedendũ. certa diffinicione ueritatis
didicerunt. Nam frustra sibi doctoris officiũ usur¬
pat. qui discretionẽ catholicȩ fidei ignorat. ħeq
sanctu ariũ dño s ruinã sibi edificant. qui doce¬

Expanded text:
ervacuis, ad portandum onus sanctae Ecclesiae digni fierent etervacuis, ad portandum onus sanctae Ecclesiae digni fierent et apti. Porro Giblii praeparaverunt ligna et lapides ad aedificandam domum. Giblos est civitas Phaeniciae, cujus meminit Ezechiel, dicens: Sapientes tui, Tyre, facti sunt gubernatores tui, senes Giblii et prudentes ejus ; pro qua in Hebraeo continetur Gobel sive Gebel, quod interpretatur definiens, sive disterminans. Quod vocabulum apte convenit eis, qui corda hominum ad aedificium spirituale, quod ex virtutibus animae construitur, parant. Sic etenim solum suos auditores fidem et opera justitiae docere sufficiunt, dum ipsi prius sacris paginis edocti, diligenter quae sit fides tenenda, quo virtutum calle incedendum, certa definitione veritatis didicerunt. Nam frustra sibi officium doctoris usurpat, qui discretionem catholicae fidei ignorat. Neque sanctuarium Domino, sed ruinam sibi aedificant, qui doce
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ȩlectiquiq p̃cedentiũ sc̃orum instructione & instan¬
tia quicqͥd̃ inse habent noxium & inane relinquunt.
atq ante conspectũ sui conditoris solã insitȩ iusticiȩ
regulã quasi stabilẽ quadraturȩ formã ostendt᷑. Dola¬
uerunt autẽ hos lapides nonsolũ cementari salemo¬
nis s & cementarii hrrã quia exutroq poplõ. doc¬
tores fuere sc̃ȩ eccłȩ. Imino tã sublimes ex utroq dĩ
popld fuere non nulli. qui ipsorũ quoꝙ doctorũ sub¬
limiũ iuire doctores existerent. & quasi quadrantes
eos ad subleuandũ domꝰ dñi edificiũ pararent. Neq
enĩ soli bieremias & lsaias uerũ a&ia Ex circũcisione. ꝓ¬
phetȩ. uerũ & iã beatus iob cũ filuis suis qui erant de
gentib maximã uitȩ siue pacientiȩ formã. marima
doctrinȩ salutaris p̃conia sequentis eui doctorib mi¬
nistrauit᷑. Quo abiectis uerbis actib. cogitatibus suꝑ¬

Expanded text:
cum electi quique praecedentium sanctorum instructione et instancum electi quique praecedentium sanctorum instructione et instantia, quidquid in se habent noxium et inane relinquunt, atque ante conspectum sui Conditoris, solam insitae justitiae regulam, quasi stabilem quadraturae formam ostendunt. Dolaverunt autem lapides non solum caementarii Salomonis, sed etiam caementarii Hiram: quia ex utroque populo fuerunt doctores sanctae Ecclesiae, immo tam sublimes ex utroque Dei populo fuerunt nonnulli, qui ipsorum quoque doctorum sublimium jure doctores existerent, et quasi quadrantes eos ad sublevandum domus Domini aedificium pararent; neque enim soli Jeremias et Isaias, et caeteri ex circumcisione prophetae, verum etiam beatus Job cum fgentibus, maximam vitae sive patientiae formam, maxima doctrinae salutaris praeconia sequentis aevi doctoribus ministravit, quo abjectis verbis, actibus, cogitatibus sup
Abbreviated transcription (Latin):
apołs. suꝑ fundamentũ apostolorũ & ꝓpbetarũ. S &
generaliter ꝑfecti quiq &fidelit̃ ipsi dño ad herere
&c impositas sibi fr̃m necessitates fortiter ferre. didi¬
cerunt. his possunt lapidibus grandibus ac p̃ciosis indi¬
cari. Quibene lapides primo quadrari. ac sic infunda¬
m̃to poni iubentur. Quadratũ nãq om̃e quocũq uer¬
titur. ficũ stare consucuit. Cui nimirũ figurȩ cor¬
da assimulant᷑ electorũ quȩ ita infidei firmitate
consistere didicert̃ ut nulla occurrentiũ rerũ ad¬
uersitate nec ipsa &iã morte. asui rectitudine pos¬
st̃. status inclinari. Quales uidelic& doctores ȩccła non
solũ de uidea uerũ &iã degentibus ꝑ pluressu scepit. Un¬
de bene de lapidibus huius modi grandibus p̃ciosis & qua¬
dratis subditur. Quos dolauert̃ cementarii salemonis
&cementaru hrram. Dolant᷑ namq lapides p̃ciosi

Expanded text:
Apostolus super fundamentum apostolorum et prophetarum . Sed et Apostolus super fundamentum apostolorum et prophetarum . Sed et generaliter perfecti quique, qui fideliter ipsi Domino adhaerere, et impositas sibi fratrum necessitates fortiter ferre didicerint, his possunt lapidibus grandibus ac pretiosis indicari. Qui bene lapides primo quadrari, ac sic in fundamento poni jubentur. Quadratum namque omne, quocunque vertitur, fixum stare consuevit. Cui nimirum figurae corda assimilantur electorum, quae ita in fidei firmitate consistere didicerunt, ut nulla occurrentium rerum adversitate, nec ipsa etiam morte, a sui rectitudine status possint inclinari. Quales videlicet doctores Ecclesia non solum de Judaea, verum etiam de gentibus perplures suscepit. Unde bene de lapidibus hujusmodi grandibus pretiosis et quadratis subditur: Quos dolaverunt caementarii Salomonis et caementarii Hiram. Dolantur namque lapides pretiosi,
Abbreviated transcription (Latin):
siue recte uiuendo siue cia docendo construunt. i INI.¬
recepit ꝙ rex ut tollerent lapides grandes
p̃ciosos infundam̃tũ tẽpli & quadrarent eos.
fundamentũ tẽpli nullũ ẽ aliud mistice intelligen¬
dn qm̃ illud qd ostendit apłs dicens. Fundamentũ enuĩ
aliud nenio pͥ otest ponere p̃ter id qd̾ positũ est. qd ẽ¬
xp̃s ⁊ħs. Qui ꝓpterea re& fundam̃tũ domꝰ dñi potest¬
recte uocari quia sicut ait petrus. qson ẽ aliud sub cȩlo
datũ hominib nom̃ ĩ quo oporteat nos saluos fieri
cũ p̃cipui factis ac sc̃itate uiri familiari mentis sc̃itate
suo adherent conditori. ut quo firmius ĩ illo sp̃e suã po¬
nunt. eo fortius aliorũ uitã dirigere qd ẽ latitudinẽ
parictis portare sufficiunt. bapides gͦ. qui ĩ fundamen¬
tũ tẽpli ad portandũ ȩdificiũ om̃e ponebant᷑: ꝓprie
sunt ꝓphecȩ. & apostoli. qui uerbũ & sacramenta ue¬
trinã studemꝰ ꝓ nr̃o madulo imitari. fundatos dicit

Expanded text:
sive recte vivendo, sive etiam docendo construunt. « Praecepitque rex, ut tollerent lapides grandes pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Fundamentum templi nullum est aliud mystice intelligendum, quam illud, quod ostendit Apostolus dicens : Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id, quod positum est, Christus Jesus. Qui propterea rerecte vocari, « quia sicut ait Petrus non est aliud sub coelo datum nomen hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri cum praecipui factis ac sanctitate viri, familiari mentis sanctitate suo adhaerent Conditori, ut quo firmius in illo spem suam ponunt, eo fortius aliorum vitam dirigere quod est latitudinem parietis portare sufficiunt. Lapides ergo qui in fundamentum templi ad portandum aedificium omne ponebantur, proprie sunt prophetae et apostoli, qui verbum et sacramenta ve vitam studemus pro nostro modulo imitari, fundatos dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nabat. iebus dicta ẽ. Cũ uero in ea dauio
locu holo causti emeret: cũ salemon in
ea tẽplũ dño edificar& nͥ ia iebus: sed hie¬
rusalẽ uocata ẽ. Q uia nimirũ gentilitas.
quã du diuini cultꝰ nescia ꝑdurabat õcul
oabat᷑ & illudebatꝰ᷑ ab in mundis spiritib¬
ad simulaera muta ꝓut ducebatꝰ sequens
Cũ uero illã gr̃a sui cͥditoris respexit.
continuo pacis inse & loeũ inuenit & no¬
men dicente de ipsa dĩo. Beati pacifici
qͣm filii dĩ uocabuntur. Qũ ergo ornan in
hac eiuttate regnũ adhuc haberꝵ iebu
uocabatur. At cũ locũ areȩ sue eu̾bobuᷤ
ac tribulis dauid uenderet regi. nomen
hierusalem accepit: Quia ꝑ sistens insua
adhuc obstinatione gentilitas. cͥ culeabatur
qͣsi uilis & ab iecta: amalignis spiritib porro
eũ om̃a sua uendere. ae uero rezi offere
didicit non ultra conculcari ade monibus
acuitiis potuit : sed internȩ pacis qu̾a cum̃

Expanded text:
nabat, Jebus dicta est. Cum vero David in ea nabat, Jebus dicta est. Cum vero David in ea locum holocausti emeret, cum Salomon in ea templum Domino aedificaret, non jam Jebus, sed Hierusalem vocata est; quia nimirum gentilitas, quandiu divini cultus nescia permanebat  Allludebatur ab immundis spiritibus, simulacra muta prout ducebatur sequens; cum vero illam gratia sui Conditoris respexit, continuo pacis in se et locum invenit et nomen dicente de ipsa Domino: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Cum ergo Ornan in hac civitate regnum adhuc haberet, Jebus vocabatur; at cum locum areae suae cum bubus ac tribulis venderet David regi, nomen Hierusalem accepit: quia persistens in sua adhuc obstinatione gentilitas, conculcabatur quasi vilis et abjecta a malignis spiritibus. Porro cum omnia sua vendere, ac vero regi offerre didicit, non ultra conculcari a daemonibus ac vitiis potuit, sed internae pacis, quam cum
Abbreviated transcription (Latin):
uate oculos ur̃os & uidete locũ: qͥa paratꝰ¬
ẽ ĩa ad edificandã domũ dñi & qui edifi¬
cat docendo mereedẽ accipit. & congre¬
gat lapides pretiosos inuitam eternam.
ut & qui parat locũ e dificio simul gaude¬
at & qͥ edificat idest ꝓpheta uenturũ
pre dicens & apostoles uenientẽ p̾dicans
dñm: una simul in illo mercede potian¬
tur: Bene idem locus in area erat ornan
ie busei: & eccła aree uocabulo sol& de¬
signari: dicente iohanne dedño. euius
uenti labrũ inmanu sua & ꝑmunda u̾rt
areã suam Ornan qͥ ur ter pretat᷑ illumi¬
natus e erat natione iebuseus. natione
qͥdẽ gentiles significat: nomine aut̃ eos¬
dem in lustrandos adño: atq infilios ecclesit
comutandos ostendit. quib merito: dicat
apostolus Fiustis aliquando tenebre. noͦ
aut᷑ lux in dño lebus eadem ẽ ciuitas.
quȩ &e hie rusalem: & iebus qͥdẽ inter¬
preta tur c̃eul cata hierusalẽ aut̃ uisio
pacis In qua quã diu ornan gentilis reg¬

Expanded text:
vate oculos vestros et videte locum qui paratus est ad aedificandam domum, et qui aedificat docendo, mercedem accipit, et congregat lapides pretiosos in vitam aeternam: ut et qui parat locum aedificio simul gaudeat et qui aedificat; id est propheta venturum praedicens, et apostolus venientem praedicans Dominum una simul in illo mercede potiantur. Bene idem locus in area erat Ornan Jebusaei, quia ecclesia areae vocabulo solet designari, dicente Joanne de Domino: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . Ornan, qui interpretatur illuminatus, erat natione Jebusaeus. Natione gentiles quidem significat, nomine autem eosdem illuminandos a Domino, atque in filios Ecclesiae commutandos ostendit, quibus merito dicat Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Jebus eadem est civitas, quae et Hierusalem. Et Jebus quidem interpretatur conculcata; Hierusalem autem visio pacis: in qua quandiu Ornan gentilis reg
Abbreviated transcription (Latin):
test eo referri mistice. qd̃ post expletã dispensatio¬
nẽ dominicȩ incarnationis quȩ in quattuor euuan¬
głiil ibrisscripta ẽ. misso de celis spũ sco. ȩccłȩ structu¬
ra ceperit. & qd mense scdõ cepta ẽ. potest ad electio¬
ne gentiũ referri. quȩ in scdo loco post israħ ȩdificati¬
onẽ in se sui suscepere creatoris. Ende & scds men¬
sis inlege concessus ẽ ad faciendũ pascha his qui in¬
mundi suꝑ anima uł in uia ꝓcul positi. ad faciendũ
in pͥmo mense pascha occurrere nequirent. llbi nos
aꝑtissime designati sumꝰ qui inmundi suꝑ. mortẽ
animȩ nr̃ȩ & ꝓcul adbuc positi a popło dĩ non potu¬
imꝰ pͥmũ pascha facere qd incarne & sanguine agni
fiebat. Celebramꝰ autẽ hodie pascha scdm̃ qd̾ in cor¬
pore & sangnine redẽptoris nr̃i. a quo quesiti &
mundati sumꝰ actũ ẽ. In quo autẽ loco tẽplũ sit edifica

Expanded text:
test eos referri mystice, quod post expletam dispensatiotest eos referri mystice, quod post expletam dispensationem Dominicae incarnationis, quae in quatuor Evangelii libris scripta est, misso de coelis Spiritu sancto Ecra coepit. Et quod mense secundo coepta est, potest ad electionem gentium referri, quae secundo loco post Israel aedificationem in se sui suscepere creatoris. Unde et secundus mensis in lege concessus est ad faciendum Pascha his, qui « immundi super animam, vel in via procul positi , » ad faciendum in primo mense Pascha occurrere nequirent. Ubi nos apertissime designati sumus, qui immundi super morte animae nostrae et procul adhuc positi a populo Dei, non potuimus primum Pascha facere, quod in carne et sanguine agni fiebat. Celebramus autem hodie Pascha secundum, quod in corpore et sanguine Redemptoris nostri, a quo quaesiti et mundati sumus, actum est. In quo au
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ꝑ tabernaculũ qd fecit morses & filu is raħ
i deserto sinagogã. ꝑ tẽplũ uͦ qd salemon & fili
israħ cũ proselitorũ & gentiliũ auxilio construx¬
it. excła gentiũ posse: designari. Permansit autẽ cul¬
tamenti ꝑplures tantȩ arcẽ ꝑfectionis dat. ut siqͥs
eã bene intellexerit. cuncta in se noui testa menti
misteria contineat. Patres quoq ueteris testamenti
ut innullo apłis uirisq apostolicis putandisint ẽẽ
minores. Permanebat tabernaculũ usꝙ ad construc¬
ꝑ quattuor multiplicatos. quia ex tẽpore date le¬
gis usq ad in carnationẽ dominicã & tep̃ reuelate
grẽ. non defuere uiri qui inlege constituti. euuan¬
gelicã ꝑ om̃a ꝑfectionẽ mente & op̃e seruarent.
non defuit scriptura quȩ grãm noui testamenti. in
ueteri ꝓpheticis intimar& eloquiis. Q d autẽ quarto
anno regissalemonis ȩdificaricȩpta ẽ dom̃ dñi. po¬

Expanded text:
autem per tabernaculum quod fecit Moyses et filii Israel autem per tabernaculum quod fecit Moyses et filii Israel in deserto, Synagogam, per templum vero quod Salomon et filii Israel cum proselytorum et gentilium auxilio construxit, Ecclesiam gentium posse designari. Permansit autem cultamenti tanta perfectione redundat, ut si quis eam bene intellexerit, cuncta in se novi Testamenti mysteria contineat. Patres quoque veteris Testamenti ut in nullo apostolis virisque apostolicis putandi sint esse minores. Permanebat tabernaculum usque ad construc quatuor multiplicatos: quia ex tempore datae legis usque ad incarnationem Dominicam et tempus revelatae gratiae, non defuerunt viri qui in lege constituti Evangelica per omnia perfectionem mente et opere servarent; non defuit Scriptura, quae gratiam novi Testamenti, in veteri propheticis intimaret eloquiis. Quod autem quarto anno regis Salomonis aedificari coepta est domus Domini, po
Abbreviated transcription (Latin):
tur in anno quarto mense xio. ipse est mensis scos
regis salemonis. suꝑ ifrał. ordo sensus ẽ. In anno qͣr¬
Mensem aũt scd̃m. maiũ dicit. Naq aprił quo paseba
celebratur principiũ mensiũ. apud hebreos. primꝰ
erat in mensibus anni. Ex quo manifeste clar& quia
mox ꝑacto pascha. cȩpit edificare domũ dño &o con¬
secratus mystica solepnitate popuł. manus ad misticũ
opus misit. fit autẽ commemoratio egressionis de e¬
gipto quando tab̃naculũ ȩdificari ceptũ ẽ. ut ad mo¬
neatur lector quot annorũ tẽpus int̃ ȩdificationẽ
utriusq domas transierit & hinc quoq summȩ tẽpo¬
ris sacramentũ sp̃uale cognoscat. Quater nãq cente
ni & uigeni quadringentos & octoginta faciunt.
Quattuor autẽ euuangelicȩ ꝑfectioni apte conue
latoris. In quo etiã numero uirorũ grãm sp̃s
sc̃i primitiua suscepit ȩccła patenter ostendens. qͥa
qui lege legitime utunt᷑. idẽ qui xpi in ea gram

Expanded text:
tur, « in anno quarto mense Zio, ipse est mensis secundi regis Salomonis super Israel, » ordo sensus est: in anno quarMensem autem secundum Maium dicit. Namque Aprilis, quo Pascha celebratur, principium mensium apud Hebraeos primus erat in mensibus anni. Ex quo manifeste claret, quod mox, peracto Pascha, coepit aedificare domum Domini, et consecratus mystica solemnitate populus, manus ad mysticum opus misit. Fit autem commemoratio egressionis ex Aegypto quando tabernaculum aedificari coeptum est, ut admoneatur lector quot annorum tempus inter aedificationem utriusque domus transierit; et huic quoque summae temporis sacramentum ni, et viceni, quadringentos et octoginta faciunt. Quatuor autem Evangelicae perfectioni apte convenlatoris; in quo etiam numero virorum gratiam Spiritus sancti primaeva suscepit Ecclesia, patenter ostendens quia qui lege legitime utuntur, id est, qui Christi in ea gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
operari domus dñi defilus israħ. fuert̃ depselitis. fue¬
cid. endas delibano cedros missi st̃. D epselitis isti de qui¬
bus nunc locuti sumꝰ. lapidu cesores. de gentibus hyrã
ipse & scrui eiꝰ qui cũ seruis salemo nis ligna eedebant
de ubano. Om̃e igit᷑ hominũ genꝰ ꝑ quos edificanda erat

Expanded text:
operarii domus Domini de filiis Israel, fuerunt de proselytis, fueoperarii domus Domini de filiis Israel, fuerunt de proselytis, fuemillia ad praecidendas de Libano cedros missi sunt; de proselytis isti sunt, de quibus nunc locuti sumus, lapidum caesores; de gentibus Hiram ipse et servi ejus, qui cum servis Salomonis ligna caedebant de Libano. Omne igitur hominu
Abbreviated transcription (Latin):
fide nimirũ sc̃ȩ trinitatis quã scã eloquia nob̃ pdicant¬
Qd uero ꝓtribus milibus trecentis p̃positis in libro pa¬
ralipomenon tria milia sexcenti sunt scripti. ad eandẽ
prorsus sublimiũ uirorũ ꝑfectionẽ respicit. Nã quia in
senario numero dñs mundi ornatũ cõpleuit. recte in co
ꝑfecta bonorũ solent op̃a figurari. Et quia sc̃ã scriptu¬
ra cũ fidei ueritate opera iusticiȩ doc& habenda. recꝰ¬
te prepositi operũ templi tria milia & sexcenti fuisse
tis suis non fuere de israħ. s de ꝓselitis idẽ aduenis
qui morabant᷑ inter eos. Scriptũ namꝙ ẽ in libro para¬
lipomenon. Numerauit gͥ salemon om̃s uiros ꝓselitos
qui erant ĩ terra isrł. post denumerationẽ qm̃ dinu
ra portarent & cetera. ꝓseliti autẽ uocabantur gre¬
ce qui ex alus nationibus ꝓgeniti. ĩ fidẽ & consortiũ
popłi dĩ accepta circũcisione transierunt. fuert̃ itaq

Expanded text:
fidem nimirum sanctae Trinitatis, quam safidem nimirum sanctae Trinitatis, quam saQuod vero pro tribus millibus trecentis praepositis, in libro Paralipomenon tria millia sexcenti sunt scripti, ad eamdem prorsus sublimium vivorum perfectionem respicit. Nam quia in senario numero Dominus mundi ornatum complevit, recte in eo perfecta bonorum solent opera figurari. Et quia sancta Scriptura cum fide veritatis, opera justitiae docet habenda, recte praepositi operum tis suis non fuere de Israel, sed de proselytis, id est, advenis qui morabantur inter eos. Scriptum namque est in libro Paralipomenon: « Numeravit igitur Salomon omnes viros proselytos, qui erant in terra Israel post denumerationem quam denura portarent, etc. . » Proselyti autem vocabantur Graece qui ex aliis nationibus progeniti, in fidem et consortium populi Dei, accepta circumcisione, transierunt. Fuerunt itaque