comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i admatris corpus id ꝙ in ea concipit᷑ ꝑtineret. ita ut eiꝰ pars
deputaret᷑. ñ baptizaret᷑ infans. cuiꝰ mat̾ baptizata ẽ aliqͦ
aptirat᷑ ⁊ scĩficat᷑. scĩficari ⁊baptizari putandũ ÷ dicturus
es. ⁊ ipsa in illo baptizari ⁊ scĩficari quȩ in intestinis ⁊uesi
a ꝑdigestiones corporis digeruntur. dicturꝰ es hominẽ
aptizari ⁊ scĩficari in matris utero constitutũ. Si ad ħ sa¬
tram̃tũ accipiendũ necessitas cogat gͣuidã. ⁊ iõ baptizari
ĩa qui nascit᷑. ñ debe̾. postremo dicturꝰ es baptitari ⁊scĩ¬

Expanded text:
i ad matris corpus id, quod in ea concipitur, pertineret ita, ut ejus pars deputaretur, non baptizaretur infans, cujus mater baptizata est aliquo aptizatur et sanctificatur, sanctificari et baptizari putandum est, dicturus es, et ipsa in illo baptizari et sanctificari, quae intestinis et vesica per egestionem corporis digeruntur; dicturus es hominem baptizari et sanctificari in matris utero constitutum, si ad hoc sacramentum accipiendum necessitas cogat, gravidam; et ideo baptizari jam qui nascitur jam non debere, postremo dicturus es baptizari et sancti
Abbreviated transcription (Latin):
tinꝰ pͥmꝰ fidem uitatis patent᷑ ad eptꝰ. licentiã dedit per
inuu̾sũ orbem. in suo de gentes imꝑio ñ solũ ficri. xp̃ianos.
fatus idẽ p̾nceps donaria ĩmensa ⁊ fabricã tẽpli pͥme sedi
beati petri pͥncipis apłoꝵ instituit. ad eo ut sedẽ ĩꝑialt̃.
cui qͥq romani pͥncipes p̾sidebant relinqueret. ⁊b̾eatoꝑ
suisq successorib ꝓfuturã concederet. Ex pͥuilegio astare¬
osse uolumꝰ omem popłm unui̾sarũ gentiũ ĩperatoris¬
ac nationũ ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ ostruxisse nos intͣ palatu
asportasse bumeris. Quã sacrosanctã eccłiã cap̃ ⁊ u̾tiẽ

Expanded text:
tinus primus fidem veritatis patenter adeptus, licentiam dedit per universum mundum in suo degentes imperio, non solum fieri Christianos,  idem praefatus princeps donaria immensa et fabricam templi primae sedis beati principis Apostolorum instituit, adeo ut sedem imperialem cui quique Romani principes praesidebant, relinqueret beato Petro suisque successoribus profutura concederet. CAP. IV. nosse volumus omnem populum universarum gentium ac nationum, per totum orbem terrarum construxisse nos, intra palatium asportasse humeris, quam sacrosanctam Ecclesiam caput et verticem
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ filios uel filias baptizatos. ne parentũ ultra inuoluantur
errorib. ab eoꝵ ꝯsortio separari decernimꝰ. tͣdiq aut monast̾us.
mag̃ eos qͥ ad uitia ꝓni sunt : hulla gͥ ultra cõmunio sit he¬
breis ad fidẽ xp̃ianã translatis. cũ his qui ad huc inueti ritu con¬
sistunt. ne forte eoꝵ participatioẽ subu̾tant᷑. Qcũq gͥ amͦ ex his¬

Expanded text:
Judaeorum filios vel filias baptizatos, ne parentum ultra involvantur erroribus, ab eorum consortio separari decernimus, tradique aut monasteriis, ad vitia proni sunt? Nulla igitur ultra communio sit Hebraeis ad fidem Christianam translatis cum his qui adhuc in veteri ritu consistunt, ne forte eorum participio subvertantur. Quicunque i
Abbreviated transcription (Latin):
mistis. t̾c̃io capitaᷤ ur̃a insaero fonte dim̾simꝰ. Q ordo bas¬
tismatis. duplici mysterii sigc̃õne celebratur. Recte eni̾
t̃cio m̃si estis. qui accepistis baptismũ in noĩe iłu xp̃i. qui
t̃cia die resurrex̃ a mortuis. Illa enĩ t̾cio repetita dimer¬
baptismo. ⁊ cũ xp̃o resurreristis in fide. ut peccĩs abliti inscĩtate
iquis pb̾r ñ tͥnã m̾sionẽ uniꝰ inystu celebret. s semel m̾gat
nobis dñs in morte mea baptizate. s euntes docete om̃s gͣsbap¬
uopt̃ uitandũ scismatis scandalũ. ł heretici dogniatis
usũ: simplã teneamꝰ baptismi mersionẽ. Gregꝰ p̃. leandro ep̃o.¬
e trina mersione baptismatis nil responderi meliꝰ potͣ.
ꝙͣ ipsi sensistis. qr inuna fide nil offic̃ scẽ eccłiȩ ꝯsuctudo

Expanded text:
istis, tertio capita vestra in fonte dimersimus. Qui ordo baptismatis duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio mersi estis, quia accepistis baptismum in nomine Jesu Christi qui tertia die resurrexit a mortuis. Illa enim tertio repetita dimerbaptismo et cum Christo resurrexistis in fide, ut peccatis abluti in sanctitate sbyter non trinam mersionem unius mysterii celebret, sed semel mergat im dixit Dominus. In morte mea baptizate; sed: Euntes docete omnes gentes, bapum autem schismatis scandalum vel haeretici dogmatis usum simplam teneamus baptismi mersionem, ne videantur apDe trina mersione baptismatis nihil responderi verius potest quam ipsi sensisti; quia in una fide nihil officit Ecclesiae consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ÷ ad apire. Hoc eñĩ sacramĩto hic agr̃. ut ꝑ saliuã tẏpicã
sac̃dotis ⁊ tactũ. sap̃ia ⁊ uirtꝰ diuina salutẽ eiꝰdẽ cathȩcumis
opetur. ut aꝑiantur illi nares ad capiendũ odorẽ notieu
oĩ. ut aꝑiantur illi aures ad audiendũ mandata dĩ. sen¬
suq intimo corois responoendũ.

Expanded text:
alivam typicam sacerdotis et tactum, sapientia et virtus divina salutem ejusdem catechumeni operetur, ut aperiantur illi nares ad capiendum odorem notitiae Dei, ut aperiantur illi aures ad audiendum mandata Dei sensusque in intimo cordis respondendum.
Abbreviated transcription (Latin):
eri possit. breuit̃ ad p̾sens respondeo. Mysteriũ fidĩ ÷.¬
credi salubrit̃ pot̾. inuestigari utilit̾ ñ pot̾. Eusebiꝰ emisenꝰ.
Nuisibilis sac̾dos uisibiles creaturas in subam corporis ⁊ san¬
guinis sui. uerbo suo secreta potestate sua conitit. dieñs
ita. Accipite ⁊ co medite. hoc ÷ corpus meũ. Et scificatioẽ
repetita. accipite ⁊ bibite. hic ÷ sangius ms. Ergo ad nutũ
scipientis diũ repente ex nichilo substiter̃. excelsa celoꝵ ⁊
sunda fuictuũ. uasta t̾rarũ. pari potentia in spũalib sac̾ntiss.

Expanded text:
eri possit, breviter ad praesens respondeo: Mysterium fidei credi salubriter potest, vestigari utiliter non potest. CAPUT XI. BERENG.Invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui, verbo suo secreta potestate sua convertit, dicens ita: Accipite, hoc est corpus meum . Et sanctificatione repetita: Accipite et bibite; hic est sanguis meus. Ergo ad nutum ecipientis Domini, repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum . Pari potentia in spiritualibus sacramentis
Abbreviated transcription (Latin):
adhibita diusi intellectũ de signat. ꝓut dñs dignatus : dare.
int̾p̃tati sumꝰ. cũ ostenderimꝰ uos ꝑ oleũ scĩficationis ad auditũ
plene fidĩ p̃paratos. ⁊ bonũ odorẽ. xp̃i uocatos ex toto corde. ad
abrenuntiãdũ diabolo ẽẽ cõmonitos. Nc̃ uͦ de int̾iorib iam
mysteriis locuti sumꝰ. q̃ in ipso sacro fonte celebrata sunt. Enm¬
sa enĩ certissima cautioẽ qua uos abrenuntiare om̃ib põpis
ioꝑib eius. ⁊ omĩ formcationi diabolicȩ spopondistis. descenden¬
tes infontẽ. fontẽ sacrũ. fontẽ redẽptioĩs. fontẽ scĩficatũ cele¬
sti iułtute. ite̾ in ħ fonte añꝙͣ uos toto corpore tingueremꝰ in¬
terrogauimꝰ. credis in dm̃ patrẽ omnipotentẽ: Nespondi¬
stis. Credo. Rursus int̾rogauimꝰ. Credis ⁊ in iħ̃m xp̃m filiũ
eiꝰ qui natus ÷ de sp̃u sc̃o ⁊ maria uirgine : Respondistis¬
singłi. Credo. Itm̃ interroganimꝰ. Et in spm̃ scm̃: Respondistis

Expanded text:
ellectum designat, prout Deus dignatus est dare, interpretati sumus, cum ostendimus vos per oleum sanctificationis ad auditum plenae fidei praeparatos, et in bonum odorem Christi vocatos ex toto corde, et ad renuntiandum diabolo esse communitos. Nunc vero de interioribus jam mysteriis locuturi sumus, quae in ipso sacro fonte celebrata sunt. Emissa enim certissima cautione, quia vos abrenuntiare omnibus pompis et operibus ejus, et omni fornicationi diabolicae spopondistis descendentes in fontem sacrum; fontem redemptionis, fontem sanctificatum virtute coelesti. Item: in hoc fonte antequam vos toto corpore intingeremus, interrogavimus: Credis in Deum Patrem omnipotentem? Respondistis: Credo. Rursus interrogavimus: Credis et in Jesum Christum Filium ejus, qui natus est de Spiritu sancto ex Maria Virgine? Respondistis: Et credo. Item interrogavimus: Et in Spiritum sanctum? Respondistis
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͦs uoluntas ꝓͥ a ñ emĩdat. aĩadu̾sio sacerdo lis coerceat. Gosaũ
qͦs cirtũcidint si filii eoꝵ sunt aparentũ ꝯsortio separent᷑. Sisera
rimũ in t̾rogetur paganꝰ si abrenuntia diabolo ⁊ om̃ib dã¬
pnosis eiꝰ oꝑib atq fallacib cunctis. ut pͥmũ respuat errori¬
⁊ sic appropinquet ad ui̾tatẽ. possitq uixta apłm depone̾ uet̾em

Expanded text:
ut quos voluntas propria non emendat, animadversio sacerdotalis coerceat. Eos autem quos circumciderunt, si filii eorum sunt, a parentum consortio separentur, si servi rimum interrogetur paganus, si abrenuntiet diabolo et omnibus damnosis ejus operibus atque fallaciis cunctis, ut primum respuat errorem, sic appropinquet ad veritatem, possitque, juxta Apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Cuncti uꝰ renati albis induuntur uestib ad mysteriũ re¬
surgentis ȩccłie.Itẽ. Utuntur baptirati albis uesta: ut quoꝵ
onẽ cap̃ eiꝰ mystico uelamine. ut intelligat se diademate re¬
ni ⁊ sacerdotali dignitate potiri. Ambrosiꝰ de mysteriis
ꝗͥ erueris in uolucrũ peccatoꝵ. ⁊ indueris in nocentĩę
idei quoꝵ ꝑfidia freqũt̃ aduomitũ redit. si ad leges catholicas
int. ⁊ si pura fide uenire nascunt᷑. tũ demũ baptismatis gr̃am
se̾antur. Q si casu aliqͦ ꝑicł̾m infirmitatis intͣ p̃ sc̾ptũ tp̃s ine̾¬

Expanded text:
i. Cuncti vero renati albis induuntur vestibus, ad mysterium resurgentis Ecclesiae. Item: Utuntur baptizati albis vestibus, ut qutionem caput ejus mystico velamine, ut intelligat se diademate regni, et sacerdotali dignitate potiri. CAP. 144. - Ambrosius quod exueris involucrum peccatorum, et indueris innocentiae Judaei quorum perfidia frequenter ad vomitum redit, si ad leges catholicas en introeant, et si pura fide venire noscuntur, tunc demum baptismatis gratiam mereantur. Quod si casu aliquod periculum infirmitatis int
Abbreviated transcription (Latin):
quippe sic intellȩxer̃. quomodo in cadaue̾ uenditur
aut in macello dilaniatur. Sciens aũ iħc ait. ħ uos scan¬
dalizat : quia dixi uob̃ carnẽ meã manducare ⁊ san¬
gunẽ meũ bibere : Si gͦ uidi̾tis filiũ hominis ascenden¬
apuit uñ fuerant scandalizati. hinc plane. si intellig̾es
in aut putabant erogaturũ corpꝰ suũ. ille dixit se ascensurũ
In celũ. Utiq integrũ. Cũ inderitis filiũ hoĩs ascendentẽ uͥ
erat priꝰ. Certe ł tc̃ uidebitis quia eo modo qͦ pitatis. non¬

Expanded text:
uippe sic intellexerunt, quomodo in cadavere venditur, aut in macello dilaniatur. Sciens autem Jesus ait: hoc vos scandalizat, quia dixi: do vobis carnem meam manducare, et sanguinem meam bibere? Si ergo videritis filium hominis ascendent; hinc aperuit, unde fuerant scandalizati; hinc plane, si intelligerent. Illi autem putabant erogaturum corpus suum; ille dixit se ascensurum in coelum integrum. Cum videritis filium hominis ascendentem ubi erat prius, certe vel
Abbreviated transcription (Latin):
iñ scĩficatur aqua cũ aliqua erroris unico baptismo.ł. ui¬
d ant᷑ cotidie. si doctorib fuerint recitate ⁊ multa ineis rep¬
piunt᷑ ꝯtia catholicã fidẽ. Nũdͥ simanifestatur aliqͦs bap¬
tiratos cũ ille p̃ces dicte suꝑ aquã fuissent. iubent᷑ denuo
baptizari : Qo ita : Quia plerũq p̃cis uitiũ suꝑat peccantis
affect᷑. ⁊ qr certa illa u̾ba euangłica. sine qͥb ñ pot̾ baptisma
sec̾ri. tãm ualent. ut ꝑ illa euacuent᷑ q̃cũq inp̃ce uiciosa ꝯtͣ fidĩ

Expanded text:
nctificatur aqua, cum aliqua erroris uerba per indantur cotidie, si doctioribus fuerint recitatae, et multa in eis repperiuntur contra catholicam fidem. numquid, si manifestetur aliquos baptizatos, cum illae preces dictae super aquam fuissent, iubebuntur denuo baptizari? quid ita? quia plerumque precis uitium superat precantis adfectus et quia certa illa uerba euangelica sine quibus non potest baptismus consecrari, tantum ualent, ut per illa sic euacuentur quaecumque in
Abbreviated transcription (Latin):
ariulos qͥ aparentib subtẽti sunt. ⁊ an baptizatisint.
an ñ. ignorat᷑. ut hos baptizare debeas scđ patrũ¬
traditionẽ. siñ fuerit qui testificet᷑ rõ poscit. Exc̃cił kartag̃
lacuit de infantib qͦties ñ inueniunt᷑
cercissimi testes qui eos baptizatos eẽ sine dubitõne
testentur. neq ipsi st̃ ꝑ etatẽ idonei de tͣditis sibi sacͣm̃tis
respondere absq ullo scrupulo eos eẽ baptizandos. Sim
i nulla extant indicia int̃ ꝓpinqͦs uoni. missis. ep̃.xi.¬
aut familiares. nulla int̾ cłicos. aut uicinos. qͥb hi de
qͥb q̃rit᷑. baptirati fuisse doce antur. agnĩduĩ ÷. ut renasca¬
tur. ne manifeste ꝑeant. In ꝗb qđ ñ ostendit᷑ gestũ. rõ ñ
eis uidet᷑. quod collatũ eẽ nescit᷑. qͥ a ñ temĩtas p̃sũptiois
int̾uenit. ubi ÷ diligñtia pietatis. Ex epła augꝰ ad bonifaẽ.
on illud te moueat. qd qͥdã ñ ea fide ad baptismũ ꝑ cipi¬

Expanded text:
ro, qui a parentibus subtracti sunt et, an baptizati sint vel non, ignorant, hos ut baptizare debeas secundum patrutraditionem, si non fuerit qui testificet, ratio poscit. Leprosis autem, lacuit de infantibus quoties non invenientur certissimi testes, qui eos baptizatos sine dubitatione testentur, neque ipsi per aetatem sint idonei de traditis sibi sacramentis respondere absque ullo scrupulo eos esse baptizandos, simii nulla exstant indicia inter propinquos et familiares, nulla inter clericos aut vicinos quibus, hi de quibus quaeritur baptizati fuisse doceantur, agendum est ut renascantur ne manifeste pereant, in quibus quod non ostenditur gestum, ratio eis videtur quod collatum esse nescitur, quia non temeritas interveni illud te moueat, quod quidam non ea fide ad baptismum percipi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dm̃ credunt. qͦr similes multi sunt. lui cũ ad sc̃am eccłiã
nen̾it. biptizantur. qr baptismũ ñ fuit. quod in errore p¬
denuo baptizauit̃. aut pollutũ ab inpiis ⁊ ñ rectebapti¬
tũ ñ baptizauit: deponat᷑ tanꝙͣ deridens cruoe̾ ⁊ mortẽ dñi.
nec sac̃dotes ueros a falsis sac̃dotib iure discernens. Tacharie¬
sac̃dos. qͥ latinã linguã penitꝰ ignorabat. ⁊ dũ baptizar
nesciens latine loqͥ infringens linguã dic̾ent. Baptizo te in nou
rebaptitare. S scĩssime fr̃.si ille qui baptizaũ ñ errorẽ intro¬
ducens aut ħesim. s ꝓ sola ignorantia romane locutionis in¬
fringendo linguã ut supͣfati sumꝰ baptirans dixisset. ñ pos¬
sumꝰ ꝯsentire ut denuo baptizent᷑. Rabanꝰ suꝑ epłam ad epħ lib̾.¬
ost ꝙͣ ascendet baptizatꝰ de fonte. statĩ signet᷑ ep̃ .xxuii

Expanded text:
Montanum credunt, quorum similes multi sunt alii, cum ad sanctam Ecclesiam veniunt, baptizantur, quia baptisma non fuit quod in errore pdenuo baptizaverit, aut pollutum ab impiis, et non recte baptizatum, non baptizaverit, deponatur, tanquam deridens crucem et mortem Domini, nec sacerdotes a falsis sacerdotibus jure discernens. LIsacerdos, qui latinam linguam penitus ignorabat, et, dum baptizaret, nesciens latini eloquii, infringens linguam, diceret: Baptizo te in nomine rebaptizare. Sed si ille qui baptizavit, non errorem introducens aut haeresim, sed pro sola ignorantia Latinae locutionis infringendo linguam quod supra fati sumus baptizatis dixisset, non possumus consentire ut denuo baptizentur. Solet quaeri de iostquam ascenderit baptizatus de fonte, statim signatur
Abbreviated transcription (Latin):
zantur. ut pellat᷑ ab eis diaboli potestas inimica. que
decipit hominẽ pͥmũ. ut possidẽt homines. Ñ gͦ creatuia
fronte quã in corde. ut ipse apostata diabolꝰ. in uase suo
pͥstino sue in t̾emptioĩs cognoscens signũ. iã sibi deinceps sci¬
unc dat᷑ baptizando sal bñdictũ in os. ut libro eodẽq ꝙ̾¬
ꝑ sal tẏpicũ sap̃ie sale conditꝰ. fetore careat iniquitatis
⁊ nec au̾mib pecc̃oꝵ ult̃ putͤscat s mag̃ illesus seruetur
ad maiorẽ gr̃am ꝑcipiendã. Beda suꝑ regũ libro .ii.¬

Expanded text:
zantur, ut pellatur ab eis diaboli potestas inimica, quae decepit hominem, ut possideret homines. Non ergo creatura fronte quam in corde, ut ipse apostata diabolus, in vase suo pristino suae interemptionis cognoscens signum, jam sibi deinceps sciunc datur baptizando sal benedictum in os, ut per sal typicum, sapientiae sale conditus, foetore careat iniquitatis, et nec a vermibus peccatorum ultra putrefiat, sed magis illaesus servetur ad majorem gratiam percipiendam.
Abbreviated transcription (Latin):
athecuminũ quãuis in bonis oꝑib defunctũ. uitã hr̃e ñ
credimꝰ : excepto diitaxat. nͥ martyrii sacͣm̃tũ cõpleat.
Baptizatꝰ ꝯfitetur fidẽ suã corã sacerdote.⁊int̾rogatꝰ respo¬
moratione mortis dñi. ħ ipsi ap̃o cõmorit᷑. Ille oficetursi
mundi actib remintiare. hic ipsi renuntiat. ⁊ uite. Iui

Expanded text:
atechumenum quamvis in bonis operibus defunctum, vitam habere non credimus, excepto duntaxat, nisi martyrii sacramentum compleat. Baptizatus confitetur fidem suam coram sacerdote, et interrogatus respommemoratione mortis Domini; hic ipsi Christo commoritur. Ille confitetur se mundi actibus renuntiare;
Abbreviated transcription (Latin):
UI inuino ꝓmaxima necessitate baptizat. ut tulũ .xiii.
ur. ⁊ penitentie submittentur. homo uͦ ille sim scã tͥnitete
baptizatꝰ ÷: in eo baptismo ꝑmaneat. haimo suꝑ epłam ad rom̃.
ortassis q̃rit aliꝗ̾ qrͣ iaqua solũmͦ. ⁊ ñ aliqñ in uino baptis¬
mꝰ ꝯsecret᷑. Cui respondet batꝰ abrosiꝰ. iccireo uni formit᷑ id
fieri in aqua. ut intelligatur. q̃ sic̃ aqͤ sordes corꝑis aut uesti¬
m̃ti abluit. tta ilłd baptisma anime macłas sordesq uicioꝵ

Expanded text:
ui in vino proxima necessitate baptizat, ut aeger non ur et poenitentiae submittatur. Homo vero ille qui in sancta Trinitate baptua solummodo, et non aliquando in vino baptisma consecretur; cui respondit beatus Ambrosius: « Idcirco uniformiter id fieri in aqua ut intelligatur, quod sicut aqua sordes corporis aut vestimenti abluit, ita illud baptisma animae maculas sordesque vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃s sc̃s. sic̃ inseꝑabiles st̃. ita inseꝑ abilit̃ oꝑent᷑. Nã qͦ intellectu
dm̃ hõ cap̃. qͥ ipsũ intellectũ suũ quo eũ uult caꝑe ñduĩ cap̃:
Si aũ hc̃ iã cap̃. attendat diligent̃ nicħ in eo eẽ insua natura
nr̃o: ñ debemꝰ in illo querere. q longe meliꝰ ÷ meliore nr̃o: ut
sic intelligamꝰ dm̃ si possumꝰ. ꝗͣtũ possumꝰ. siũ qͣlitate bonũ.
siñ qͣntitate magnũ. siñ indigñtia ereatorẽ. siñ sitii p̾sentẽ.

Expanded text:
llectu homo Deum capit, qui ipsum intellectum suum, quo eum vult capere, nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter, nihil in eo esse in sua natura nostro, non debemus in illo quaerere quod longe melius est meliore nostro. Ut sic intelligamus Deum, si possumus quantum possumus sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigent
Abbreviated transcription (Latin):
ne illo cui ñ baptizato dictũ ÷ hodie mecũ eris in pau¬
diso. beatus cẏpͥanꝰ ñ leue docum̃tũ assumit. dẽd ⁊̃ atq¬
succurri ñ pot̃. Neq it latro ille ꝓ noĩe ap̃i crucifinis. s piric
sritis facinoꝵ suoꝵ. neq qr credidit passus: s diĩ patitur cre¬
eit. Quantũ itaq ualeat ⁊̃ sine uisibili sacram̃to baptismi
falutẽ. in illo latione declaritũ ÷. S tc̃ impletur uisi¬
bilit. cũ mystiũ baptismi. ñ ꝯtẽpus religionis . s artuels
necessitatis exeludit. Et sic̃ in illo latrone qđ baptismi sa¬
eram̃tũ defuerat. cõpleuit omp̃is benignitas. quia n̾
upbia uł ꝯ⁊ temptii s necessitate defuerat. sic infantebi
qui b aptizati moriunt᷑. eadẽ gra omp̃is explere creden¬
la ẽ. quod ñ ex ĩpia uoluntate. s ex etatis in digñtia.
ec corde crede ad iusticiã possunt. nec ore ꝯfiteri ad

Expanded text:
ne illo, cui non baptizato dictum est: Hodie mecum eris in paradiso , beatus Cyprianus non leve argumentum assumit, quod etsuccurri non potest. Neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus, sed pro meritis facinorum suorum, neque qui credit passus est: sed dum patitur credit: quantum itaque valeat etiam sine visibili sacramento baptismi, c impletur invisibiliter, cum mysterium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. Et sicut in illo latrone quod de baptismi sacramento defuerat complevit Omnipotentis benignitas, quia non superbia, vel contemptu, sed necessitate defuerat; sic infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia Omnipotentis explere credenda est, quod non ex impia voluntate, sed ex aetatis indigentia, nec corde credere ad justitiam possunt, nec ore confiteri ad
Abbreviated transcription (Latin):
einde a sac̾dote munit᷑. ut sacrũ baptimũ cũ fide accepta
custodiatur. Ungr̃ illĩ tẽ pectus de oleo scĩficato eũ inuo¬
catione scę trinitatis. ut nulle reliqͥe latentis inimicr in eo
resideant. s in fide scẽ trinitatis mens eiꝰ ꝯ fortet᷑. Ungr̾ uint̃
scapulas de eodẽ oleo. ut undiq muniatur.⁊ ad bona oꝑa
enisti ad fontẽ ⁊ in gͣssus es. consid̾a q uidis. ꝗͥ locutꝰ sis.¬
⁊ repete diligñt. occurrit tͥ leuita. occurrit tibi pbr.
unctus es qͥsi achleta.xp̃i. ad baptismũ cathecuminꝰ¬

Expanded text:
ne sacerdotali munitur, ut ad sacrum baptismum cum fide accepta custodiatur. Ungetur illius tunc pectus de oleo sanctificato cum invocatione sanctae Trinitatis, ut nullae reliquiae latentes inimici in eo resideant, sed in fide sanctae Trinitatis mens ejus confortetur. Ungetur et inter scapulas de eodem oleo, ut undique muniatur, et ab bona opera enisti ad fontem, ingressus es, considera quos videris; quid locutus sis, repete diligenter. Occurrit tibi levita; occurrit tibi presbyter: unctus es quasi athleta Christi, ut ad baptismum catechumen
Abbreviated transcription (Latin):
euthiꝰ. nicħ anteriꝰ posteriꝰ ue. aut minꝰ. ut arriꝰ. Nich extͣneũ aut
officiale altĩ. ut machedoniꝰ. hicħ ꝑsuasione. aut surrepioẽ in¬
sertũ. ut manicheꝰ. Hich corporeũ ut melito ⁊ t̃tullianꝰ. hicħ cor¬
palit̾ effigiatũ. ut antropomorfꝰ ⁊ uadianꝰ. Nicħ s̃ inuisibile ut
origenis. Nich creatis iusibile. ũ fortunat᷑. Nicħ morib uł uolun¬
tate diu̾sũ. ut martion. Nicħ trinitatis essentia. aut creat᷑arũ na¬
tura deductaĩ. ut plato ⁊ t̾tullianꝰ. Nicħ officio singłare. nec alti
cõmunicabile. ut origenes. Nicħ ꝯfusũ. ut sabelliꝰ. s totũ ꝑfectũ.

Expanded text:
Aetius; nihil anterius posteriusve aut minus, ut Arius; nihil extraneum aut officiale alteri, ut Macedonius; nihil pervasione aut surreptione insertum, ut Manichaeus; nihil corporeum, ut Melito et Tertullianus, nihil corporaliter effigiatum, uil creaturis visibile, ut Fortunatus; nihil moribus vel voluntate diversum, ut Marcion; nihil Trinitatis essentia aut creaturarum natura deductum, ut Plato et Tertullianus; nihil officio singulare aut alteri communicabile, ut Origenes; nihil confusum, ut Sabellius, sed totum perfectum,
Abbreviated transcription (Latin):
e iudeis aũ ħp̃cep̃ scã synodus. nemini deinceps ad creden¬
dũ uim inferre. Cui em̃ uultds miseret᷑. ⁊ quẽ uult indiuat.
em̃ tales muiti sauandi st̃. suolentes. ut integra sit forma
isticiȩ. Sic̃ hõ ꝓͥa arbitrii uoluntate serpenti obediens ꝑut.
npellendi. Q aũ iã pͥdẽ ad xp̃ianitatẽ coactis. sic̃ factũ : t̃prib¬
religiosissimi pͥncipis si senandi. quia iã ostat eos diuinis sa¬

Expanded text:
 autem hoc praecepit sancta synodus; nemini deinceps ad credendum vim inferre. Cui enim vult Deus miseretur, et quem vult indurat . Non enim tales inviti salvandi sunt, sed volentes, ut integra sit forma justitiae sicut homo propria arbitrii voluntate serpenti obediens periit, mpellendi. Qui autem jam pridem ad Christianitatem coacti sreligiosissimi principis Sisebuti, quia jam constat eos sac
Abbreviated transcription (Latin):
gatis nisi ex ꝯsensu pari etate iam plena eam dare ñ audeat.
lienum ẽ a ꝯsuetudine eccłiastica. ut qui in pb̾ rali honore
aut diaconii gͣdu fuin̾t osecrati. hi ꝓ erimine aliquo suo
ꝑ manus impositionem remedium accipiant penitendi.
Qđ sine dubio ex apłica tͣditione descendit. sedm qd scriptũ
ẽ. Sacerdos si peccauit. qͥs orabit ꝓ illo. Uñ de h̾mooi lapso
ad ꝓmerendam miscdiam dĩ priuata ẽ expetenda secessio.
uͥ ilł satisfactio si sui̾t digna. sit ⁊̃ fructuosa. Exconcilio carta¬
in aliqua gͣuiore culpiã ꝯuict̾i fuin̾t. qͣ eos a ministerio
neceẽ sit reuꝰoiĩ ñ cis manꝰ tanquã penitentibus. uł tanꝗͣ.
fidelibus laicis imponatur. Syritius pp̃.¬
llud qͦ nos par fuit ꝓuidẽ. ut sic̃ penitutia agere cuiquam
nulli tanquã liceat laico honorem dicatus adipisci. qr qͣuil
sint om̃iũ peccatoꝵ ꝯtagione mmundati. nulla tñ debent
gerendoꝵ sacrificioꝵ instrumenta susciꝑe. qui dudum

Expanded text:
gatis nisi ex consensu partium et aetate jam plena eam dare non audeat. lienum est a consuetudine ecclesiastica ut qui in presbyterali honore aut diaconii gradu fuerint consecrati, ii pro crimine aliquo suo per manus impositionem remedium accipiant poenitendi, quod sine dubio ex apostolica traditione descendit secundum quod scriptum est: Sacerdos si peccaverit, quis orabit pro illo? Unde hujusmodi lapsis ad promerendam misericordiam Dei privata est expetenda secessio, ubi illis satisfactio, si fuerit digna, sit etiam fructuosa. III. in aliqua graviori culpa convicti fuerint, qua eos a ministerio necesse sit removere, non eis manus vel tanquam poenitentibus vel tanquam fidelibus laicis imponatur; neque llud quoque nos par fuit providere, ut sicut poenitentiam agere cuiquam nulli umquam laico liceat honorem clericatus adipisci: quia quamvis sint omnium peccatorum contagione mundati, nulla tamen debent gerendorum sacramentorum instrumenta suscipere, qui dudum
Abbreviated transcription (Latin):
fact̾ionem ñ lego. S qd defenoi ñ pot̃. ablui pot̾. Lauant la¬
crime delictum: quod uoce pudor ẽ ꝯfitĩ. Et uenie fletus
consulunt. ⁊ uereconoie. Lacrime sine horrore culpam lo¬
quuntur. Lacrime crimen sine offensione uerecondie ꝯfiten¬
tur. lacrime ueniam ñ postulant: ⁊ merent᷑. Sermo beati ma¬

Expanded text:
factionem non lego; sed quod non potest ablui potest. lauent lafactionem non lego; sed quod non potest ablui potest. lauent lacrimae delictum. quod uoce pudor est confiteri. et ueniae fletus consulunt et uerecundiae. lacrimae sine horrore culpam loquuntur, lacrimae crimen sine offensione uerecundiae confitentur, lacrimae ueniam non postulant et merentur. inueni
Abbreviated transcription (Latin):
exitu percipiant. Exconcilio coletano.
e uiris ordinatis quoꝵ occulta pecẽa sunt. nec manifeste
ab aliquo argui possunt. si salubrit̃ compuneti pro
ac si se ueniam peccatoꝵ ad ño ꝑ cepturos ⁊ gradum reten¬
turos confidant. SSidorus.
llud aũt qd canonum censura pꝰ .uii. annos remeare penitẽ¬
tem sacerdotem instatum pristinum p̃cipit. ñ expletione
propͥi arbitrii. s potiꝰ exsententia diuini uiditii sanxerunt.¬
Nam legitur de maria sorore aaron ⁊ moysi ꝓpħissa dũ
obtrectationis adu̾sus eos incurrisset delict̾um. ilico stigna¬
te lepre ꝑcussa ẽ. Cũq petisset moyses ut emundaretur. p̃¬
carnis rursus eam reuerti. Maria gͦ soror aaron. caro intel¬
ligitur sacerdotis. que dii suꝑbie dedita. sordidissimis cor¬
ruptionum maculis maculatur. moret᷑ extͣ castra ui. diebꝰ¬
etriis fleuit ⁊ doluit. qr errauit ut homo. Non inuenio
quid dixit. inuenio qd fleuerit. Lacrimas petͥ lego. satis¬

Expanded text:
t occulta. Ex concilio Toletano. De viris ordinatis, quorum occulta peccata sunt, nec manifeste ab aliquo argui possunt; si salubriter compuncti proac si se veniam peccatorum a Domino percepturos, et gradum se retenturos confidant. CAP. 161. at. Canonum censura post septem annos remeare poenitentem sacerdotem in statum pristinum praecepit, non expletione proprii arbitrii, sed potius ex sententia divini judiNam legitur quod Maria soror Aaron prophetissa, dum ob detractiones adversus Moysen incurrisset delictum, « illico stigmate leprae perfusa est. Cumque peteret Moyses ut emundaretur, prcastra admitti . 11. Maria ergo, soror Aaron, caro intelligitur sacerdotis, quae dum superbiae dedita, sordidissimis corruptionum contagiis maculatur, extra castra septem diebet fleuit, quia errauit ut homo. non inuenio quid dixerit, inuenio quod fleuerit. lacrimas eius lego, satis
Abbreviated transcription (Latin):
mittat anñ iubet: Si dixeris iubet. reclamat apłs. ego dico ñ dñs. Si
dixeris ñ iubet. causam requiro. Neq illam mͥ responsurus es. quam
tius litt̾is uididisti. quia dñs ꝓhibet fideles infidelib iungi. hic enim
nullo modo ẽ ista causa. De iam iunctis loquim᷑. ñ de iungendis. si
enĩ iã ut enstimo ñ ec̃ ipsam quã eẽ putaueras. Ex ꝯc̃ tburiensuas¬
uporem Teniuit multis annis. ex ea filios ꝓcreauit. Uñ quia ñ
hce legis. subigatur penitentie. ascda ꝯiuge separetur. priorẽ
riualem ⁊ ffati incognita causa quasi cogͣtta pudoris ȩxequeris

Expanded text:
mittat an non iubet? si dixeris \'iubet\', reclamat apostolus; ego dico, non dominus; si mittat an non iubet? si dixeris \'iubet\', reclamat apostolus; ego dico, non dominus; si dixeris non iubet\', causam requiro. neque illam mihi responsurus es, quam tuis litteris indidisti: \'quia dominus prohibet fideles infidelibus iungi\'. hic enim nullo modo est ista causa; de iam iunctis loquimur, non de iungendis. si enim iam, ut existimo, non esse ipsam quam esse putaueras — uide, nuxorem. Tenuit multis annis, et ex ea filios procreavit. Verum, quia non angelicae legis subigatur poenitentiae; a secunda conjuge separetur, priorem rivalem, et statim, incognita causa, quasi cognitam pudoris exsequeris
Abbreviated transcription (Latin):
ambo quippe uniꝰ eiꝰdemq infidelitatis fuer̃ qñ ꝯiuncti sunt. sed
euangłim cũ ueniss. alt̃ sine alta̾. ł alt̾a̾ sine alt̾o credidit. Sigͦ
alius ẽ ħ. q̃ sine scrupulo ulliꝰ dubitationis apparet. cur fidelem
nando aliqñto diligentiᷤ. ĩmorabor: Attende ut rẽ ipsã tanꝙͣ ino¬
spectu ꝯsiderandam planiore sermone ponamꝰ. fcce ꝯiuges duo
uniꝰ infidelitatis ita fuerunt. qñ iunctisunt. nulla de his q̃stio ẽ.
que ꝑtineat ad illã dñi uissionẽ doctrinãq apłicã. ⁊ p̃ceptũ testi¬
menti uet̾is ⁊ noui. quo ꝓhibetur fidelis cũ infideli copulare ꝯiu¬
giũ. lã sunt ꝯiuges ⁊ adhuc ambo sunt infideles. Ad huc tales sunt.
quales fuerunt antequã diungerentur. qualesq oiuncti sunt.
uenit euangłii p̃dicator. credioit eoꝵ aut unꝰ aut una. s ita ut
infidelis cũ fideli babitare osentiat. lubet fideli dñs. nͨ infidelem di¬

Expanded text:
ambo quippe unius eiusdemque infidelitatis fuerunt, quando coniuncti sunt; sed ambo quippe unius eiusdemque infidelitatis fuerunt, quando coniuncti sunt; sed euangelium cum uenisset, alter sine altera uel altera sine altero credidit. si ergo aliud est hoc, quod sine scrupulo ullius dubitationis apparet, cur fidelem nando aliquanto diligentius immorabor? Adtende, ut rem ipsam tamquam in conspectu considerandam planiore sermone ponamus. ecce coniuges duo unius infidelitatis; ita fuerunt quando iuncti sunt. nulla de his quaestio est, quae pertineat ad illam domini iussionem doctrinamque apostolicam et praeceptum testamenti ueteris et noui, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare coniugium. iam sunt coniuges et adhuc ambo sunt infideles; adhuc tales sunt, quales fuerunt, antequam iungerentur, qualesque coniuncti sunt. uenit euangelii praedicator, credidit eorum aut unus aut una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat. iubet fideli dominus, ne infidelem di
Abbreviated transcription (Latin):
uetat dñs s apls. qut̃a omodũ ñ licet q uetat dñs. cũ exponere
uoliusses. quio sibi uellet q ait. ego dico ñ dñs. cũ alloqueret᷑
fideles quib eẽnt ꝯiuges infideles. dixisti d dñs iussit. ne ꝯiu¬
gia sibimet oiu̾se religionis copularent᷑. ⁊ ipsũ adhibuisti
cestimoniũ dñi dicentis. Non accipias uxorem filio tuo afiliab alieni¬
apłi uͥ dixit. Mulier alligata ẽ quã diu uir eiꝰ uiuit. q si mortuus fu¬
erit uir ciꝰ lib̾ata ẽ: cui uult nubat tm̃ in dño. q ita exposiusti ut ad
testamento quã in nouo. ⁊ hoc iubet dñs. hoc docet apłs.ut ñ nͥ uniꝰ re
ꝯugib credidisset. altm̃ ñ credentẽ. secũ tñ habitare osentientẽ
ñ dimitteret. his u̾bis tuis aliud ħ. aliud ẽẽ illud satis euident̾ osten¬
dis. Illus enĩ de his ꝯigiis agitur. que sibi primitus copulant᷑.
ne nubat femina nͥ sue religionis uiro. ł ne uir talem ducat uxore.

Expanded text:
ed apostolus, quemadmodum non licet quod uetat dominus, cum exponere uoluisses, quid sibi uellet, quod ait: ego dico, non dominus, cum alloqueretur fideles, quibus essent coniuges infideles, dixisti: quia dominus iussit, ne coniugia sibimet diuersae religionis copularentur' et ipsum adhibuisti testimonium domini dicentis: non accipies uxorem filio tuo a filiabus alieniam uerba apostoli, ubi dixit: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit. quodsi mortuus fuerit uir eius, liberata est; cui uult nubat, tantestamento quam in nouo et hoc iubet dominus, hoc docet apostolus, ut nonnisi ugibus credidisset, alterum non credentem, secum tamen habitare consentientem non dimitteret\'. his uerbis tuis aliud hoc, aliud esse illud satis euidenter ostendis. illud enim de his coniugiis agitur, quae sibi primitus copulantur, ne nubat femina non suae religionis uiro uel uir talem ducat uxorem.
Abbreviated transcription (Latin):
augusti. flauiano p̃fecto p̃torii illirici. Si uindicari in aliqͦs
lumꝰ statĩ eos uit subiẽ penam. aut exciꝑe sententiam s per
dies .xxx. suꝑstatu eoꝵ sors ⁊ fortuna suspensa sit. Urbañ p̃ .iiͦ.¬
on enĩ eos homicidas arbitram᷑. Godefrido ep̃o.¬
quos ad u̾sus excõmunicatos zelo catholice matris arden¬
tes. eoꝵ quoslibet trucidasse ꝯtigerit.
uiñ formatũ puerꝑiũ noluit ao homicidiũ ꝑtinere. pro¬
fecto nec hominem deputauit q̃ tale in utero geritur. hinc de aĩa
questio agitari solet utrũ quicquid formatũ ẽ nec animatum
quidem possit intelligi.⁊ iõ ñ sit homicidiũ. quia nec anima¬
tũ dici pot̃ si ad huc animam ñ hãt. Item. Si in for  ͤ pͥuer¬

Expanded text:
augusti Flaviano prefecto pretorii Yllirici. Si vindicari in aliquoslumus statim eos aut subire poenam aut excipere sententiam; sed per dies 30 super statuta eorum sors et fortuna suspensa sit. Reos on enim eos homicidas arbitramur, quod adversus excommunicatos zelo catholicae matris ardentes, eorum quoslibet trucidasse contigerit.n formatum puerperium noluit ad homicidium pertinere, profecto nec hominem deputavit, quod tale in utero geritur. Hic de anima quaestio solet agitari, utrum quidquid formatum non est, nec animatum quidem possit intelligi, et ideo non sit homicidium, quia nec exanimatum dici potest, si adhuc animam non habebat. Item, ibidem pau
Abbreviated transcription (Latin):
iquis hominẽ publice penitentem int̾fecit᷑. ut homicidiũ
sponte cõmissum duplicit̾ peniteat. & nisi infine non
nitentie se submittat. Et si hoc publice actũ ꝯstat. si laic̃
ẽ.ã cõmunione om̃iũ quinquennio remoueatur. Post quin¬
quennium tñ in orationum cõmunionem recipiatui. Non
aũt offerat. ñ corpus dñi contingat. In quo ꝑdurans .xiiii. an
nis. tẽ adplenam cõmunionem cũ oblationib recipiatur. Ex¬

Expanded text:
quis hominem publice poenitentem interfecerit, ut homicidium sponte commissum dupliciter poeniteat, et nisi in fine non nitentiae se submittat. Et si hoc publice actum constat, si laicus est, a communione orationum quinquennio removeatur. Post quinquennium tantum in orationum communionem recipiatur, non autem offerat, non corpus Domini contingat. In quo perdurans quatuordecim annis, tunc ad plenam communionem cum oblationibus recipiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
examinetur. Si negauit ⁊ ñ potest conuinci manifestis inditi¬
is. si liber ẽ. iuret cũ .xii. si seruus ferrenti ferro se purget. Sin
aut̃ uxor moriens maritũ uno uł duob audientib de mor¬
te eiꝰ inculpauit. ñ iõ erit uictus. si lib̃ est. cũ quinquaginta¬

Expanded text:
examinetur. Si negaverit et non potest vinci manifestis indiciexaminetur. Si negaverit et non potest vinci manifestis indiciis, si liber est, juret cum duodecim: si servus, ferventi ferro se purget. Sin autem uxor moriens maritum uno vel duobus audientibus de morte ejus inculpaverit, non ideo erit victus, sed si liber est cum LXXI
Abbreviated transcription (Latin):
ut in uno loco manentes penitentia destricta semecipsos
castigent si forte adnĩ pietate indulgentiã facinoris sui ꝑci¬
pe mereantur. Non enĩ eis licebit ultra militie cingulum su¬
mere. ⁊ nuptiis atq oiugii copula uti quia sacri canones ħ
uicũq propriam uxorẽ absq lege uł sine causa ⁊ certa ꝓ¬
batione int̾fecit. aliamq duxit uxorem. armis depͥo¬
sitis. publicam agat penitentiam. Et si contumax fuit ⁊
ep̃o suo in obediens excitit. anathematiretur. quousq con¬
sentiat. Cadem lex erit illi qui seniorẽ suũ int̾feci̾t. Exꝯc̃ ma
int̾fecit. equum udiciũ sit suꝑ eos dicente dño. ñ consi¬
deres ꝑsonam pauꝑis. nec honores uultum potentis. Et post
pauca. ita inquit pͥaruum audietis. ut magnum. nec ac¬
cipietis cuiusquã ꝑsonam. quia dĩ iudicium est. lccirco ut̃q
eoꝵ in huuscemodi criminis accione si negauit᷑. pari iudicio

Expanded text:
ut in uno loco manentes poenitentia districta semetipsos ut in uno loco manentes poenitentia districta semetipsos castigent, si forte a Domini pietate indulgentiam facinoris sui percipere mereantur. Non enim eis licebit ultra militiae cingulum sumere, et nuptiis atque conjugii copula uti , quia sacri canones hoc uicumque propriam uxorem sine lege vel sine causa et certa probatione interfecerit aliamque duxerit uxorem, armis depositis pepiscopo suo inobediens exstiterit, anathematizetur, quousque consentiat. Eadem lex erit illi qui seniorem suum interfecerit. CAP. 38cerit, aequum judicium sit super eos, dicente Domino: Non consideres personam pauperis, nec honores vultum potentis. Et post pauca: Ita, inquit, parvum audietis ut magnum, nec accipietis cujusquam personam, quia Dei judicium est. Idcirco uterque eorum in hujuscemodi criminis actione si negaverit, pari judicio
Abbreviated transcription (Latin):
usq adultimum uite tempus militie cingulo careat. ⁊ absq spe c̃¬
untiatũ ẽ nobis quod aliqui qui olim dixerunt se fuisse sacer¬
dotes ⁊ pꝰea degradati ꝓsuis peccatis penitentiam agendo. fuf.
bꝰcemodi int̾fectorib omnem eccłiasticam dignitatẽ denegemꝰ.
donec dignam penitentiã ꝓ reatu suo scd̃m iudiciũ ep̃oꝵ exsol¬
uant. quia grauius alus homicictis penitere debent.Ex ꝯc̃ ti iburi¬
br̃i interfecti. comp̃o ep̃o ad cuius parrochiam ensi. ꝙp̃.u
dietatẽ in elemosinam eius iuste disꝑtiat. quia nullus nob̾
eius heres proximior uidetur. quam ille qui ipsum domi¬
iudicio facto inter caumn & abel fr̃em suũ dñs
ipse ostendit. cum ad caim parricidam ait. Maledic
signũ. ut tremens & gemens. ⁊ ꝓfugꝰ semꝑ iuueret.
nec auderet uspiam sedes habere quietis. S qr modernis tem¬
porib parricide ⁊ profugi discurrunt ꝑdiuersa loca. ⁊ uari¬
is uiciis atq gule illecebris deseruiunt᷑. meliꝰ nobis uidetur.

Expanded text:
usque ad ultimum vitae tempus militiae cingulo careat, et absque spe coNuntiatum est nobis quod aliqui qui olim dixerunt se fuisse sacerdotes, et postea degradati pro suis peccatis poenitentiam agendo, suffrhujuscemodi interfectoribus omnem ecclesiasticam dignitatem denegamus, donec dignam poenitentiam pro reatu suo, secundum judicium episcoporum exsolvant, quia gravius aliis homicidis poenitere debent. CAP. ri interfecti episcopo, ad cuius parrochiam pertinent, sdietatem in elymosina illius iuste dispertiat: quia nullus nobis eius heres proximior videtur, quam ille qui ipsum Domijudicio facto inter Cain et Abel fratrem suum, Dominus ipse ostendit, cum ad Cain parricidam ait: « Maledisignum ut tremens et gemens et profugus viveret nec auderet uspiam sedes habere quietis. Sed quia modernis temporibus parricidae profugi discurrunt per diversa loca, et variis vitiis atque gulae illecebris deserviunt, melius nobis videtur
Abbreviated transcription (Latin):
i puela sita in puerili etate in domo patris. illo nesciente¬
se iuramento ꝯstrinxit. ⁊ si pat̾ statum ut audierit otͣdixerit.
uota eiꝰ ⁊ iuramenta irrita erunt. ⁊ facilius emendabitua.
satis fieri posse. si uiraueris de ipsa re quam putat ce cõmisis¬
se. ac fecisse te ꝗͣ forsitan ñ fecisti. ne remaneat in eo mala suspi¬
do: si uiraueris tu ñ sic peccas. quomodo ille qui te ꝓuocauit.
Item. Si ab illosuocatus fui̾s. ab ipsius malo erit quod iurat. ñ a
tuo. Item. Ille homo qui alium ꝓuocat adiuiationem. ⁊ scit
eum falsum iurare. uincit homicidam. quia homicida corpꝰ
occisurus ẽ. ille animam immo duas animas. ⁊ eiꝰ quẽ iurare

Expanded text:
i puella sita in puerili aetate in domo patris, illo nescientese juramento constrinxerit, et si pater statim ut audierit contradixerit, vota ejus et juramenta irrita erunt, et fsatisfieri posse, si juraveris, de ipsa re quam putas te commisisse, ac fecisse, quam forsitan non fecisti, ne remaneat in eo loco mala suspicio, si juraveris, tu non sic peccas quomodo ille qui te provocaverit. Item: Si ab alio provocatus fueris, ab ipsius malo erit quod juras, non a ohannis: Ille qui hominem provocat ad iurationem et scit eum falsum iuraturum esse, vincit homicidam quia homicida corpus occisurus est, ille animam, immo duas animas et eius quem iurare
Abbreviated transcription (Latin):
suam debet habere ꝯiugem in dilectione. ⁊ debita dis¬
ciplina. nec eam ꝑ ullũ malum ingenium a te sepa¬
rabis. nec ea uiuente aliam accipies. sic te ds adiuueclo
dimiseras. ita tenebis ⁊ amplexabis. ⁊ ei in seruitio
in amore: in timore ita eris subdita ⁊ obediens sicut
ꝑrectum debet uxor suo subiecta ẽẽ marito. Ilec ũꝗͣ
ab eo te seꝑabis. nec illo uiuente altĩ iuiro te sociabis.
nec ꝯuigio aut adultio. sic te deus admuet. Augustimis

Expanded text:
suam debet habere conjugem, in dilectione et debita dissuam debet habere conjugem, in dilectione et debita disciplina: nec eam per ullum malum ingenium a te separabis, nec ea vivente aliam accipies: sic te Deus adjuvet.dimiseras ita tenebis et amplexaberis, et ei in servitio, in amore et in timore ita eris subjecta et obediens, sicut per rectum uxor suo debet subjecta esse marito, nec unquam ab eo te separabis, nec illo vivente alteri viro te sociabis, nec conjugio aut adulterio: sic te Deus adjuvet. FINIS
Abbreviated transcription (Latin):
recipiatur a uiro suo. Dixit. Inmo siñ receꝑit eam uir
suus peccat. ⁊ magnum peccatum sibi adm̾ittit. S deb
recipere peccatricem. que penitentiam agit. s ñ seꝑe.
Serius enĩ dei penitentia una ẽ. ꝑꝑ penitentiam. Ergo
ñ debet dimissa uxore sua aliam duce. hic actus ẽ simił
e ħ qd michi reputatũ ẽ in hac sẏnodo. q simul cum
ista femina adult̾i̾um uł fornicationem fecissem
T ego ita ñ feci nec iñ me culpabilem recognoseo. sic me
b isto die in antea cũ ista femina cũ qua
adult̾ium ł fornicationem fecisti. uñ disciplinam ⁊
penitentiam suscepisti. ampliꝰ ñ adultabis. nec forncabis
cũ ea. nec aliam uxorem accipies. nͥ pꝰ ꝑ actam peniten¬
tiam tͥ licentia fuerit data ab ep̃o. aiit ab eiꝰ misso. sic
b isto die in antea istam tuam ꝯiugem. iłł. quã
iniuste dimiseras ita tenebis sic̃ ꝑrectum maritus

Expanded text:
recipietur a viro suo? Dixit: Imo si non receperit eam vir recipietur a viro suo? Dixit: Imo si non receperit eam vir suus, peccat, et magnum peccatum sibi admittit. Sed debet recipere peccatricem quae poenitentiam agit, sed non saepe. Servis enim Dei poenitentia una est. Propter poenitentiam ergo non debet dimissa uxore sua aliam ducere. Hic actus similis est c quod mihi reputatum est in hac synodo, quod simul cum ista femina adulterium vel fornicationem fecissem, quod ego non ita feci, nec inde me culpabilem recognosco: sic me Ab isto die in antea, cum ista femina cum qua adulterium vel fornicationem fecisti, unde disciplinam vel poenitentiam suscepisti, amplius non adulterabis, nec fornicaberis cum ea, nec aliam uxorem accipies, nisi post peractam poenitentiam tibi licentia data fuerit ab episcopo aut ab ejus misso. Sic Ab isto die in antea istam tuam conjugem nomine N. quam injuste dimiseras ita tenebis, sicut per reectum maritus
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuiꝰ eos puniri oportuerit. qnͣtomag̃ ad eos ꝑtinet
⁊uirtute uincere. ⁊ exemplo regere feminas. Item
Non erit turpis neq difficilis ⁊̃ pꝰ patrata atq purgata
adult̾ia reconciliatio ꝯiugũ. uͥ ꝑ claues regni celoꝵ ñ
uocetur. Hermes in libro pastoris. mandato.iiii.
go dixi pastori. dnẽ siquis huerit mulierem fide-¬
lem in dño ⁊ hanc inuenit in adultio: ñ quio peccat
uir. si conuiuat cũ illa: Et dixit michi. Quã dui nesc̃
peccatũ eiꝰ. sine crimine ẽ. uiuens cũ illa. Si aut̃ scierit
uir ipporem suã deliquisse. ⁊ ñ egit penitentiam mu¬
lier. ⁊ ꝑmanet infornicatione nia.⁊ coniuuit uir cũ illa
reus erit peccĩ eiꝰ: ⁊ particeps mechatid eiꝰ. Et dixit illi.
Qd ergo: Si ꝑmanet inuicio suo mulierͣ E dixit. Dimit¬
tat illam uir. ⁊ uir ꝑse maneat. Quid simulier dimissa
penitentiam egit. ⁊ uoluit ad uirum suum reuerti.ñ

Expanded text:
gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. Item . Non erit turpis neque difficilis, etiam post patrata atque purgata adulteria reconciliatio conjugum, ubi per claves regni coelorum, vocetur. Hermas in lib. II Pastoris mandato IV: Ego dixi Pastori: « Domine, si quis habuerit mulierem fidelem in Domino, et hanc invenerit in adulterio, nunquid peccat vir, si concubit cum illa? » Et dixit mihi: « Quandiu nescit peccatum ejus sine crimine est cum illa. Si autem scierit vir uxorem suam deliquisse, et non egerit poenitentiam mulier, et permanet in fornicatione sua, et convivit cum illa vir, reus erit peccati ejus, et particeps moechationis ejus. Et dixi illi: Quid ergo, si permanet in vitio suo mulier? Et dixit: Dimittat illam vir, et vir per se maneat. Quod si mulier dimissa poenitentiam egerit, et voluerit ad virum suum reverti, non
Abbreviated transcription (Latin):
mechatio ẽ. illi qui carnem suã coinquinat. s etiã
qui simulacͥrum fac̃: mechatur. Qd si in his factis ꝑseuãt
⁊ penitentiã ñ agit. recedẽ ab illa. ⁊ noli uiue cũ illa.
Sin aũt̃. ⁊ tu particeps eris peccati eiꝰ. Propt̃ ħ p̃ceptũ ẽ
uobis ꝑ uos manere. siue uiro siue mulieri. pot̾ enĩ in
uod tibi durũ uidetur ut post adułt̾ium reconciliet᷑
penitentia credimus eẽ sanatos: hec crimina in ueteri
menti sangune sine dubio mundantur. ⁊ io tẽ omĩmꝰ
prohibitũ ẽ. ab alio ꝯtaminatam uiro reciꝑe uxorem.
quamus dauid saulis filiam quã pater ciusdem mu¬
lieris ab eo seꝑatam dedãt altĩ. tamqua noui testament¬
p̃sigurator. sine contaminatione receꝑit. Nẽ aut̃ postea¬
quã ap̃c ait adult̾e. nec ego te condempnabo: uade de
inceps noli peccare. ⁊ quis intelligit debe̾ ignoscere ma-
letum: Item. Indignantur mariti si audiant aoul.
teros pendẽ similes adultis feminis penas. cũ tanto

Expanded text:
moechatio est illi, qui carnem suam coinquinat, sed etiam qui simulacrum facit, moechatur. Quod si in his factis perseverat, et poenitentiam non agit, recede ab illa, et noli convivere cum illa. Sin autem, et tu particeps eris peccati illius. Propter hoc praeceptum est vobis per vos manere, sive viro sive mulieri, potest enim in uod tibi durum videtur, ut post adulterium reconcilietur penitentia esse sanatos? Hec crimina in veteri menti sanguine sine dubitatione mundantur; et ideo tunc omni modo prohibitum est ab alio contaminatam uiro recipere uxorem, quamuis Dauid Saulis filiam, quam pater eiusdem mulieris ab eo separatam dederat alteri, tamquam noui testamentefigurator sine cunctatione receperit. nunc autem posteaquam Christus ait adulterae: nec ego te damnabo; uade, deinceps noli peccare , quis non intelligit debere ignoscere mariletum? Item, ibid. c. 8. Indignantur mariti, si audiant alteros viros pendere similes adulteris feminis poenas: cum tanto
Abbreviated transcription (Latin):
o hec omĩa supͣdicta ꝑtinent ⁊ legature execrabilium
nib seu incaracterib uł in quibuscũq reb suspendendiᷤ atq li¬
gandis. in quib om̃ib ars demonũ ẽ. ex quadam pestifera soci¬
etate. hominum ⁊ angłoꝵ maloꝵ exorta. Uñ ⁊ cuncta ui¬
tanda sunt xp̃iano. ⁊ om̃i penitus execratione repudianda
ges pͥmi inuenerunt. Prestrigiũ uͦ mercuriꝰ pͥmꝰ dr̃ inue¬
ex horis aruspicinam dietauit. ⁊ p̾ea ñ apparuit᷑. Nam
dr̃ fabulose arante quodam rustico subito exglebis exilu¬
isse. ⁊ aruspicinam dictasse qua die ⁊ mortuus est. Quos
libros romani ex etrusca lingua in ꝓͥam mittauerunt. his
gͦ portentis ꝑ demonum fallaciam illuditur curiositas hu¬
mana. qnͣ id impudent̃ appetunt scire. qd nulla ratione
eis compecit inuestigare. Ac iõ datur potestas in mundis
spiritib ut ꝑ uasa sibi apta. ħẽ pͣuos homines seducant il¬

Expanded text:
haec omnia pertinent et ligaturae exsecrabilium haec omnia pertinent et ligaturae exsecrabilium nibus seu in characteribus vel in quibuscunque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde et cuncta vitanda sunt Christiano, et omni peges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primuex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exsiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Hetrusca lingua, in propriam mutaverunt. His ergo portentis per daemonum fallaciam illuditur curiositas humana, quando id impudenter appetunt scire, quod nulla ratione eis competit investigare: ac ideo datur potestas immundis spiritibus, ut per vasa sibi apta, hoc est pravos homines, seducant il