comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait. codnẽ & non ut. Et ceterausque ad illudubiait. Etquice¬
ciderit suꝑla pidemistum confringe : Cur suꝑ quem uero
ceciderit conter& eum. marcus & lucas commemorant
de duobusistis fili is quibus imperatum est utirent ad queope¬
rarentur inurnea. Sed quod post hoc narrat matheus
deuinea que locataẽ agricolis qui ꝑsecuti sunt seruos ad mis¬
sos adse & postea dilectum filiumoai derunt & iccerunt extra
uineam. &iam illi ambo non tacent eode mordinecus todito.
Idest posteaquam debaptismo ohannis interrogati iudaci
sene scire dixorunt. E trespondenseis nec ego dico uobis in
qua potestate haec facio. Nullius hicergo repugnantiae
questionascitur : nisi quod mathcus cum dixiss& quod dñs
in terro gauerit nideos. cumue nerit dñs uincę quid faci&
agricolis illis illos respondisse subiungit atq. dixisse. ma¬
los maleꝑd& & uincam locabit aliis agricolis. qui red d anter¬
fructum temporibus suis quod marcus non abipsis responsum tẽ

Expanded text:
ceciderit super lapidem istum confringetur; super quem uero ceciderit, conteret eum. Marcus et Lucas non commemorant de duobus istis filiis, quibus imperatum est, ut irent adque operarentur hi uinea, sed quod post hoc narrat Mattheus de uinea, quae locata est agricolis, qui persecuti sunt seruos missos ad se et postea dilectum filium occiderunt et eiecerunt extra uineam, etiam illi ambo non tacent eodem ordine custodito, id est posteaquam de baptismo Iohannis interrogati Iudaei se nescire dixerunt et respondit eis: nec ego dico uobis, in qua potestate haec facio. Nullius hic ergo repugnantiae quaestio nascitur, nisi quod Mattheus, cum dixisset quod dominus interrogauerit Iudaeos: cum uenerit dominus uineae, quid faciet agricolis illis? illos respondisse subiungit adque dixisse: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis, qui reddfructum temporibus suis. quod Marcus non ab ipsis responsum esse
Abbreviated transcription (Latin):
dñi fuisse intelligitur. siuc propt̃ueritatem. siue propter me¬
brorumeius cum suo capite unitatem. Frant& umquitalia
respondentibus dicerent. absit. qui a intellegebant in se
ipsos eẽ parabolam dictam
LXI. Sequi turmat beus. E tcum audissent principes sacerdotũ
& pbari sȩipora bolascius cognouerunt quod deipsis dicer&:

Expanded text:
domini fuisse intellegitur siue propter ueritatem siue propter medomini fuisse intellegitur siue propter ueritatem siue propter membrorum eius cum suo capite unitatem. erant etiam qui talia respondentibus dicerent: absit, quia intellegebant in se ipsos esse parabolam dictam. LXXI. Sequitur Mattheus: et cum audissent principes sacerdotum et Pharisaei parabolas eius, cognouerunt quod de ipsis diceret
Abbreviated transcription (Latin):
siergo uos filius liberauerit. uere liberieritis scioquia filui abrehȩ
istis. sed queritis meinter ficere qui a sermo e meus non capitin
uobis. nonutiq. illis dicer& que ritisie inter ficere quiin eum
umcrediderant quibusdixerat siuos manseris insermonemco
uere discipuli mei eritis. sed quia hoc ad cos dixerat qui iamineũ
crediderant. c. aucro multitudo presenserat quȩ plures habe¬
bat inimicos & iam non ex primente : eu angelista quies sent qui
responderunt exipsoquodresponderunt & quod de inde ab illo
audiro meruerunt satis appar&. Quȩ uerba quibus sint tribu¬
enda. ꝑsonis. sicutergo in hacm ultitudine secundum
iohannem erantquiram crediderant in iħm: erant&iam qui
eu moccidere quaerebant. sicut in illa dequanunc loquimur
erant quido lose dñm in terrogauerant inquapotestate illa fa¬
cer& : erant &iam qui non do lose fideliter adclamauerant
Benedictus quiuenit in nominedñi. A ꝓhoc erant quidicerent
ꝑd& illos & uinc amsuam dabitalus. quȩ uox recte &iam ipsius

Expanded text:
liberi eritis. scio, quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in uobis. non utique illis diceret: quaeritis me interficere, qui in eum iam crediderant, quibus dixerat: si uos manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eritis; sed quia hoc ad eos dixerat, qui iam in eum crediderant, ea uero multitudo praesens erat, quae plures habebat inimicos, etiam non exprimente euangelista, qui essent qui responderunt. ex hoc ipso, quod responderunt et quod deinde ab illo audire meruerunt, satis apparet, quae uerba quibus sint tribuenda personis. sicut ergo in hac multitudine secundum Iohannem erant qui iam crediderant in legum, erant etiam qui eum ocerant qui dolose Dominum interrogaverant, in qua potestate illa faceret; erant etiam qui non dolose, sed fideliter acclamaverant, Benedictus qui venit in nomine Domini: ac per hoc erant qui dicerent, Perdet illos, et vineam suam dabit aliis. Quae vox recte etiam ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
tus nascatur in sempit̃ num. & are facta est continuo
ficulnea. p̃t̃ missis ceteris ad eundem diem ꝑtinentibus
adiuncxit statim. & uidentes discipuli mirat is dic̃tes
Quomodo continuo aruit. quod alio die uiderunt alio
dic mirati sunt. Intellegitur autem nontuncaruis se quan¬
douiderunt. sed continuo quod maledicta est. Neque
enim a rescentem sed penitus arefactam uider̃ acsiceã antinuo
inũ bodñi aruisse intellexerunt.
LAU SEUIITUR MATNEUS ET DICIT
Eccumuenis sent in templum acces serunt ad eum doceniem

Expanded text:
tus nascatur in sempiternum; et arefacta est continuo tus nascatur in sempiternum; et arefacta est continuo ficulnea, praetermissis ceteris ad eundem diem pertinentibus adiunxit statim: et uidentes discipuli mirati sunt dicentes: quomodo continuo aruit? quod alio die uiderunt alio die mirati sunt. intellegitur autem non tunc aruisse, quando uiderunt, sed continuo quod maledicta est. neque enim arescentem, sed penitus arefactam uiderunt ac sic eam continuo in uerbo domini aruisse intellexerunt. LXVIIII. Sequitur Mattheus et dicit: et cum uenisset in templum, accesserunt ad eum docentem
Abbreviated transcription (Latin):
betemploscilic& ciectosuendentes &ementos. mathcus uero
cum com memoras s& quod altero die factumẽ dearbore
maledicta quandom ane reuertebatur ab ethania inciui¬
tatem prȩter misitea quȩ marcus commemora uit :
uenisse illum inciuitatẽ & uespere rexisse : & manecum
transirent discipulos arborem aridam fuisse miratos.
& erquod secundo diȩ uigestum erat quod arbor maledicta
ẽ adiuncxit illud quodt̃tio diȩ gestumest eus ariditatem
miratoseõ : discipulos & de potentia fider ad nõ audisse.
sicea coniungens. ut nisiex marcinar ratione cogamur
intender eubi & quid matheus pretermis erit non possit
agnosci. Cumergo dixiss& mathcus. Et relictis illis
abiit foras extra ciuitatem in bethaniam ibiq mansit.
Mane autem reuertens inciuitatem esuriuit. E tuidens
fici arborem unam secus uiamuenit adeam & nihilinue¬
M it nisi foliatantum. & aitilli. Num quam abste fruc¬

Expanded text:
de templo scilicet eiectos uendentes et ementes, Mattheus uero de templo scilicet eiectos uendentes et ementes, Mattheus uero cum commemorasset quod altero die factum est de arbore maledicta, quando mane reuertebatur a Bethania in ciuitatem. praetermisit ea quae Marcus commemorauit, uenisse illum in ciuitatem et uespere exisse et mane. cum transirent. discipulos arborem aridam fuisse miratos; et ei quod secundo die gestum erat, quo arbor maledicta est, adiunxit illud quod tertio die gestum est, eius ariditatem miratos esse discipulos et de potentia fidei a domino audisse, sic ea coniungens, ut nisi ex Marci narratione cogamur intendere, ubi et quid Mattheus praetermiserit, non possit agnosci. cum ergo dixisset Mattheus: et relictis illis abiit foras extra ciuitatem in Bethaniam ibique mansit. mane autem reuertens in ciuitatem esuriuit; et uidens fici arborem unam secus uiam uenit ad eam et nihil inuenit nisi folia tantum, et ait illi: numquam abs te fruc
Abbreviated transcription (Latin):
quod arbor aruerit. & cis dim̃ respondisse defide & demonte
in mare transferendo. Non ipsosccundo diȩ quodixitarbori
um non amplius in &ernum quis quam extefructum manduc&
Sedtertio diȩ dicitipło quippedic secundo comiomorauit idem
marcus de templo ciectos uendentes quod primo die factum
p̃termiserat. Ipsoergo sccundodie dicit facta uespera agres¬
sum deciuitate. & cum mane transirent uidis sediscipulos ficũ
aridam factam aradicibus. & recordatum p&rum dixisse
ei rabbi ecceficus cuima ledixisti aruit. Tunc eum de poten
tia fide irespondisse matheus aut̃ tamquam secundo die hoc
totum factum sitidest dictum arbori num quam extefructus
nascatur in sempiternum. & arefactacẽ continuo : Etui¬
dentibus hoc discipulis atque mirantibus illudd euir tute
fid eifusse responsum unde intellegitur marcum quidem
secundo diccommemorasse quod primo dic factum p̃t̃ miserat.

Expanded text:
quod arbor aruerit, et eis dominum respondisse de fide et de monte quod arbor aruerit, et eis dominum respondisse de fide et de monte in mare traJam non amplius in aeternum quisquam ex te fructum manducet, sed tertio die dicit. Ipso quippe die secundo commemoravit idem Marcus de templo ejectos vendentes, quod primo die factum praetermiserat. Ipso ergo secundo die dicit facta vespera egressum de civitate, et cum mane transirent, vidisse discipulos ficum aridam factam a radicibus, et recordatum Petrum dixisse ei, Rabbi, ecce ficus cui maledixisti, aruit: tunc eum de potetia fidei respondisse, Mattheus autem, tamquam secundo die hoc totum factum sit, id est et dictum arbori: numquam ex te fructus nascatur in sempiternum, et arefactam esse continuo, et uidentibus hoc discipulis adque mirantibus illud de uirtute fidei fuisse responsum. unde intellegitur Marcum quidem secundo die commemorasse quod primo die factum praetermiserat,
Abbreviated transcription (Latin):
Primo enim quod eum intem plummatheus dixit intrasse &iecis
seuendentes &ementes non commemorat marcus. sed circumspec¬
us omnibus cumi amues peracẽ txissedicit in bethaniam cum .Xii.
& alia dic cumexirent abethania esurisse & arborificidixis¬
se quod & mathcus commemorat. & sabiungitidem marcus
quoduenit in hierosolimam : &cum in troiss& intemplum eicit
uendentes & cmentes quasi altero dic non primam factumeẽ :
sed qui a matheus it a conectit. & relicti s illis abiit foras ex traciuita¬
tem in b&añam. Vnde manc reuertentem inciuit atem arbor
male dixis secom memorat. probabiluis creditur ipsepotius te¬
superius loquebatur indignantibus quod ꝓuericlamarent. Gsan¬
na filio dauid p̃retermisi tergo marcus quod primodie factumẽ :
Cum in trauit in templum & recordatum int̃posuit cumdoxis s&
quod non in uenerit aliquidinficulnca p̃terfolia. quod ecundo
die factumẽ sicut ambotestant᷑ miratos autem ã discipulis

Expanded text:
primo enim quod eum in templum Mattheus dixit intrassse uendentes et ementes, non commemorat Marcus, sed circumspectis omnibus. cum iam uespera esset, exisse dicit in Bethaniam cum duodecim, et alia die cum exirent a Bethania esurisse et arbori fici dixisse quod et Mattheus commemorat. et subiungit idem Marcus, quod uenerit Hierosolyma, et cum introisset in templum, eiecit uendentes et ementes. quasi altero die, non primo factum esset. sed quia Mattheus ita conectit: et relictis illis abiit foras extra ciuitatem in Bethaniam, unde mane reuertentem in ciuitatem arbori maledixisse commemorat, probabilius creditur ipse potius tesuperius loquebatur indignantibus, quod pueri clamarent: osanna filio Dauid? praetermisit ergo Marcus quod primo die factum est, cum intrauit in templum, et recordatum interposuit, cum dixisset, quod non inuenerit aliquid in ficulnea praeter folia, quod secundo die factum est, sicut ambo testantur. miratos autem esse discipulos,
Abbreviated transcription (Latin):
D icergo nobis quid tibi uid&ur. Lic& iensumd aricaerari
propter tributum reddendum caesari: alterum deresur¬
fratribus nupserat. marcus & lucas similiter narrant.
Nec inordine aliquid discrepant. postpara bolam quippe
illam de conductoribus uinae & deuideis inquos dictaest
insidias p̃parantibus. quȩ omnes. tres commemoraueruit:
p̃termittunt hiduo marcus & lucas para bolam de inui¬
tatis adnuptias quamsolus matheus inter posuit. & cum
illo &iam secuntur narrantes haec duo de tributo cesaris:
& demuliere .uiI. singillam uirorum codem prorsus or¬
dinem sine aliqua repugnantię questione.
LXXIII. Sequi turergo matheus & dicit. Pharisei aũ audient̃
quod silentium in posuis s& sadduceis: conuenerunt inu¬
num & interrogauiteum unus exeis legis doctor temp¬
tans eum: m agister quod est inandatummaqnum

Expanded text:
dic ergo nobis, quid tibi uidetur, licet censum dari Caesaridic ergo nobis, quid tibi uidetur, licet censum dari Caesaripropter tributum reddendum Caesari, alterum de resurdentibus fratribus nupserat, Marcus et Lucas similiter narrant nec in ordine aliquid discrepant. post parabolam quippe illam de conductoribus uineae et de Iudaeis, in quos dicta est, insidias praeparantibus, quae omnes tres commemorauerunt, praetermittunt hi duo Marcus et Lucas parabolam de inuitatis ad nuptias, quam solus Mattheus interposuit, et cum illo iam sequuntur narrantes haec duo, de tributo Caesaris et de muliere septem singillatim uirorum, eodem prorsus ordine sine aliqua repugnantiae quaestione. LXXIII. Sequitur ergo Mattheus et dicit: Pharisaei autem audientes, quod silentium inposuisset Sadducaeis, conuenerunt in unum, et interrogauit eum unus ex eis legis doctor temtans eum: magis
Abbreviated transcription (Latin):
uocare inuitatos uoa ueior uos ad nuptias & nolebant
uenire &cetera. usq. ad illudubiait. multi suntuocati. pauer
uero electi. parabolam istam de inuitatis ad nuptias so¬
lus matheus narrat. Similequiddam &iam lucas comme¬
morat. sed nonẽ hoc sicut & ordo ipse indicat. qua muis & il¬
lud nonnullam similitudinem gerat: quoduero postillã
parabo lam deui nea & occiso filio patris familias : sub nec¬
titmatheus cognouis seu deos quod in cos totum dictum
fuerit & insidias coepis se moliri. Hoc&iam marcus lu¬
casque testantur undeordinem r&inentes. sed inde ipsi
ꝑgunt in aliud ex hoc subiungentes quod & matheus qđ¬
& matheur postistam quam solus inter posuit denuptus
para bolam ex ordine inseruit.¬
lxxii Sequiturergomatheus. Tunc abeuntes pharisaei con¬
silium inierunt ut caperenteum insermone: & mittunt
eidiscipulos suos cumhero dianis dicentes. magister
scimus qui aueraxes : & uiam dĩ inueritate doces: & non
ẽ tibi curade aliquo. Non enimres picis ꝑsonam hominũ

Expanded text:
inuitatos ad nuptias, et nolebant uenire, et cetera usque ad illud ubi ait: multi enim sunt uocati, pauci uero electi. parabolam istam de inuitatis ad nuptias solus Mattheus narrat. simile quiddam etiam Lucas commemorat; sed non est hoc, sicut et ordo ipse indicat, quamuis et illud nonnullam similitudinem gerat. quod uero post illam parabolam de uinea et occiso filio patris familias subnectit Mattheus, cognouisse Iudaeos, quod in eos totum dictum fuerit, et insidias coepisse moliri, hoc etiam Marcus Lucasque testantur eundem ordinem retinentes; sed inde ipsi pergunt in aliud ex hoc subiungentes quod et Mattheus post istam quam solus interposuit de nuptiis parabolam ex ordine inseruit. Sequitur ergo Mattheus: tunc abeuntes Pharisaei consilium inierunt, ut caperent eum in sermone. et mittunt ei discipulos suos cum Herodiannon est tibi cura de aliquo; non enim respicis personam hominum:
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ intemplo principes autem sacerdotum & scribȩ & prin¬
cipes plebis querebant illum ꝑdere. & non inueniebant quid¬
facerentilli. Omni s enim populus suspenfuserat auhens
illum. Et factum est in una dierum docenter uillo
populum intemplo& euangelir att conuenerunt principos saicer¬
dotum & scribe cum senioribus & auim dicentes adillum. Dic no
bns inqua hacfacis. &c&era quȩ&iam duo illicomine morant
Vnde appar& nihileis & iam ipso ordine repugnare. Quandoid
quod dicit factum in unadiȩrum. eadies intellegitur. in qua
idgestum illi& iam r&ulerun.¬

Expanded text:
die in templo. principes autem sacerdotum et scribae et prindie in templo. principes autem sacerdotum et scribae et principes plebis quaerebant illum facerent illi. Omnis enim populus suspensus erat audiens illum. Et factum est in una dierum, docente illo populum in templo et evangelizante, convenerunt principes sacerdotum et Scribae cum senioribus, et aiunt dicentes state haec facis? etc., quae etiam duo illi commemorant. Unde apparet, nihil eis etiam ipso ordine repugnare, quando id quod dicit factum in una dierum, ea dies intelligitur, in qua id gestum illi etiam retulerun
Abbreviated transcription (Latin):
testate haecfacis: & qui stibi dedit hanc potestatem : Res¬
pondens ibs dixitillis. In terrogabo uos &ero unum sermo¬
nem quem sidueritis mħ & ego uobis dicam inqua potesta¬
te haccfaciam. Baptis musiohanus undeerat: & ceterausq
adillud ubiait. Necegodico uobis inqua potestatchaecfacio¬
Hoc totum a aliiduo marcus & lucas totidem poene uerb expli¬
cauerunt. nec inordine interse uidenturaliquid discrepare :¬
nisii in de superius locutus sumiuod preter missis quibusdam
matheus ad alterum diem ꝑiinemtibus ita contexit narra¬
tionem ut nisi aduertatur possit putariipsum in secun¬
dodie ad huc uersari. marcum autem intertio. lucas
uero non quasi exordine dies ꝑsequens. hoc subuinexit.
sedcum comiemoras s& eiectos de templo ementes & uen¬
dentes. p̃ter misit quod exiebat inbethaniam & regredie¬
batur inciuitatem . & quod deficulnea fictumẽ. et quod
mirantibus discipulis defider uirtutem responsum est
atq. his prȩter missis intulitdicens. Eterat docenscoti¬

Expanded text:
s et quis tibi dedit hanc potestatem? respondens Iesus dixit illis: interrogo uos et ego unum sermonem; quem si dixeritis mihi, et ego uobis dicam, in qua potestate haec faciam. baptismus Iohannis unde erat? et cetera usque ad illud ubi ait: nec ego dico uobis! in qua potestate haec facio..hoc totum et alii duo Marcus et Lucas totidem paene uerbis explicauerunt. nec in ordine inter se uidentur aliquid discrepare nisi, unde superius locutus sum, quod praetermissis quibusdam Mattheus ad alterum diem pertinentibus ita contexit narrationem, ut, nisi aduertatur, possit putari ipsum in secundo die adhuc uersari, Marcum autem in tertio. Lucas uero non quasi ex ordine dies persequens hoc subiunxit, sed cum commemorasset eiectos de templo ementes et uendentes, praeter- > misit quod exibat in Bethaniam et regrediebatur in ciuitatem et quod de ficulnea factum est et quod mirantibus discipulis de fidei uirtute responsum est, adque his praetermissis intulit dicens: et erat docens cotti
Abbreviated transcription (Latin):
sic uerba que propterillam sunt dicenda commend& cumpo¬
tius itarer q̃ discendaẽ sermonibus ꝑquos disconda est pro¬
feratur ut istos omnino quȩ rere non deberemus. si camsine
hns nosse possemus: sicut illam nouit ds̃ & in ipso angelieius:
Sequitur maths̃ & dicit cum intrass& hrero solrmam
commotaestuniuersa ciuit asdicens. Qui s est hic populi aũ
dicebant hicẽ iħs ꝓph&a. anatarethgalileȩ & intrauitiłis in
templum dĩ & eiciebat oms uendentes &ementes in tem¬
plo. & cetera usque adeum locum ubiait uos autem fecis¬
tis illam speluncam latronum. hoc det̃bis uendentium
eietis et templo om̃s commemorant. Sediohannes lon
ge ordine nampost testi monium ba ptiste iohannis deibẽ
cum eum commemorar&is scingalileam quando aquã
conũ tiinumum inde post comme morationem paucorũ
incapharnaum dier umdicit cumascendisse hrero solimam cum
&ẽt paschauidȩorum. Et factoflagello deresticulis expulis sodetẽ¬

Expanded text:
sic uerba, quae propter illam sunt dicenda, commendet, cum posic uerba, quae propter illam sunt dicenda, commendet, cum potius ita res, quae discenda est, sermonibus, per quos discenda est, praeferatur, ut istos omnino quaerere non deberemus, si eam sine his nosse possemus, sicut illam nouit deus et in ipso angeli eius. Sequitur Mattheus et dicit: et cum intrasset Hierosolyma, commota est uniuersa ciuitas dicens: quis est hic? pop intrauit Iesus in templum dei et eiciebat omnes uendentes et ementes in templo, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: uos autem fecistis illam speluncam latronum. hoc de turbis uendentium eiectis e templo omnes commemorant, sed Iohannes longe diuerso ordine. nam post testimonium baptistae Iohannis de Iesu, cum eum commemorasset isse in Galilaeam, quando aquam conuertit in uinum, inde post commemorationem paucorum in Capharnaum dierum dicit eum ascendisse in Hierosolymam, cum esset pascha Iudaeorum, et facto flagello de resticulis expulisse de tem
Abbreviated transcription (Latin):
ta auctoritas interpretationis septuaginta multis inlocis
dist& ab eaueritate quȩ in hebreis codicibus inuenitur. nihil
occurrort probabilius existimo quam illosseptuagunta cospũ
icer p̃tatos quo & illa quȩ inter protabantur dicta fucrant
quod exipsa corum mirabilia que pradicatur consensionc: firma¬
iim ẽ ergo & ipsi non nulla ineloquio uari ando & abeadem
uoluntatedĩ cuiusilla dictaerant & cui uerba seruire debe¬
bant non recedendo nihil aliud demonstrare uoluerunt quam
hoc ipsum quod nunc in euangelistarum quatuor concordiqua¬
dam diuer sitate miramur : qua nobis ostenditur non cẽ men¬
dacium siquis quamita diuerso modo aliquid narr& ut abeius
uoluntate cui consonandum & consentiendum ẽ non recedat:
quod nosse & moribu sutileest propt̃ cauenda & iudicanda men¬
datia. & ipsi fide neputemus quasi consceratis sonisita muni¬
riueritatem tamquam dr̃ nobis quem ad modum ipsam rem

Expanded text:
ta auctoritas interpretationis Septuaginta multis in locis ta auctoritas interpretationis Septuaginta multis in locis distet ab ea ueritate quae in Hebraeis codicibus inuenitur, nihil occurrere probabilius existimo quam illos Septuaginta eo spiritu interpretatos, quo et illa quae interpretabantur dicta fuerant, quod ex ipsa eorum mirabili quae praedicatur consensione firmatum est. ergo et ipsi nonnulla in eloquio uariando et ab eadem uoluntate dei, cuius illa dicta erant et cui uerba seruire debebant, non recedendo nihil aliud demonstrare uoluerunt quam hoc ipsum quod nunc in euangelistarum quattuor concordi quadam diuersitate miramur, qua nobis ostenditur non esse mendacium, si quisquam ita diuerso modo aliquid narret, ut ab eius uoluntate, cui consonandum et consentiendum est, non recedat. quod nosse et moribus utile est propter cauenda et iudicanda mendacia et ipsi fidei, ne putemus quasi consecratis sonis ita muniri ueritatem, tamquam deus nobis quemadmodum ipsam rem,
Abbreviated transcription (Latin):
memorar& qu an tominus ut alius unus aliumutrumq. io¬
hannes quoq cumtaccatquem ad modum dñs discipulos suos
adhȩc animalia sibi adducenda miseritint̃ ponit tamen bre¬
uiter hoc depullo cum testimonio &iam proph&e quod matheur
adhib& in quo&iam testimonio proph&ico aliquantum diũra
cuangelistarum loquutio abea quidem sententia non recedit:
sed potest mouere quod hoc matheus sicadib& utasinam dicat
commemorassec proph&am non autem ita sehab& uł quod
iohannes interponit uł codices ecclenastici interp̃tationis
usitatȩ. cuius reicausa illamihi uidet᷑ : quod matheus hebrea
lingua ꝑhib&urcuangelium conscripsiste manifestumẽ
autem inter p̃tationem illam quȩdicitur septu aginta inñ¬
nullis schaliter habere quaminueniunt in hebreo qui eam
linguam nouerunt : & qui inter pretati sunt singuli eos dem
libros hebreos huiusitem distantiȩ causa siqueratur : curtan¬

Expanded text:
memoret, quanto minus, ut alius unum, alius utrumque! Iomemoret, quanto minus, ut alius unum, alius utrumque! Iohannes quoque, cum taceat, quemadmodum dominus discipulos suos ad haec animalia sibi adducenda miserit, interponit tamen breuiter hoc de pullo cum testimonio etiam prophetae, quod Mattheus adhibet. in quo etiam testimonio prophetico aliquantum diuersa euangelistarum locutio ab ea quidem sententia non recedit; sed potest mouere, quod hoc Mattheus sic adhibet, ut asinam dicat commemorasse prophetam. non autem ita se habet uel quod Iohannes interponit uel codices ecclesiastici interpretationis usitatae. cuius rei causa illa mihi uidetur, quod Mattheus Hebraea lingua perhibetur euangelium conscripsisse. manifestum est autem interpretationem illam, quae dicitur Septuaginta, in nonnullis se aliter habere, quam inueniunt in Hebraeo qui eam linguam nouerunt et qui interpretati sunt singuli eosdem libros Hebraeos. huius item distantiae causa si quaeratur, cur tan
Abbreviated transcription (Latin):
adeum locum ubiait. bene dictus qui uenit in nominedñi ossanna
in altissimis hocdiammarcus narratcodemordine custodito.
ucas autem in hrericho inmoraturquedam commemorans quȩ isti
prẽt̃ miserunt de z acheo principe publicanorum & quȩdamin para¬
bolis dicta. posthȩc &ipse occurriicis adhuius pullicom memoratio
nem in quoseditibs. Nec moueat quod mathcus & asinamdic̃
& pullum C&eriaut̃ den̾natacont. Immo&iam recordanda ẽ
illa regula quam dequinqua genis & centenis discum bentibus
cum quinq. panibus turbȩ pascerentur supra insinuauimus :
qua in sinuata non deber& hociam ꝑmouert lectorom. Hec simathr̃
itadepullo tacuis s& quemad modum illidasina tacuerunt :
ut maxime contrarium put ar&ur quod unus asinamdxit alii
pullum asinȩ quantominus moueri o portet. qui aunus ita cõ¬
memorauit asinam dequace teri tacuerunt. utta men pallũ
non tacer & de quo illi dixerunt: ubi utrumq. factum potest
intellegi nulla repugnantia est. nec n alius aliud alius com¬

Expanded text:
edictus qui uenit in nomine domini, osanna in altissimis. hoc etiam Marcus narrat eodem ordine custodito. Lucas autem in Hiericho inmoratur quaedam commemorans quae isti praetermiserunt de Zaccheo principe publicanorum et quaedam in parabolis dicta. post haec et ipse occurrit eis ad huius pulli commemoratinem, in quo sedit Jesus . Nec moveat quod Matthaeus asinam dicit et pullum, caeteri autem de asina tacent. Imo etiam recordanda est illa regula, quam de quinquagenis et centenis discumbentibus, cum quinque panibus turbae pascerentur, supra insinuavimus : qua iita de pullo tacuisset, quemadmodum illi de asina tacuerunt, ut maxime contrarium putaretur, quod unus asinam dixit, alii pullum asinae; quanto minus moueri oportet, quia unus ita commemorauit asinam, de qua ceteri tacuerunt, ut tamen pullum non taceret, de quo illi dixerunt! ubi ergo utrumque factum potest intellegi, nulla repugnantia est, nec si alius aliud et aliud alius com
Abbreviated transcription (Latin):
ad meom̃s quil aboratis & alia que secuntur. Semel
autem hoc dictum ad nõ sedlucam nontotum quod dic¬
tumẽ commemorasse credibileest. Matheus enĩ dicit :
nillo tem pore respondens iħs dixit. postea quamex¬
ꝓbauit ciuitatibus. Lucas aut̃ post illam ex probra¬
tionem ciit atium int̃ ponit quȩ dam: non tamen
multa. atque it a subiungit. In ipsa hora exultauit
spũ scõ & dixit: Vndeetiam simatheus non in illotẽ¬
poredicer& sed in ipsa hora. tam pauca interponit
lucas in medio ut &iam eadem hora dictum ñ absurde

Expanded text:
ad me omnes qui laboratis, et alia quae sequuntur, semel ad me omnes qui laboratis, et alia quae sequuntur, semel autem hoc dictum a domino, sed Lucam non totum quod dictum est commemorasse credibile est. Mattheus enim dicit: in illo tempore respondens Iesus dixit, posteaquam eiprobraui ciuitatibus; Lucas autem post illam exprobrationem . ciuitatium interponit quaedam, non tamen multa, adque hoc ita subiungit: in ipsa hora exultauit spiritu sancto et dixit. unde etiam si Mattheus non in illo tempore diceret, sed in ipsa hora, tam pauca interponit Lucas in medio, ut etiam eadem hora dictum non absurde
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. Sic accipien dum putatur. ut punctum ipsum
amuporis uoluisse credatur exprimere. In eo quodẽ
tunc non aut̃ ipsum tempus aliquando latiur quohȩc
multa gerebantur & dicebantur. Quisquis hoccre¬
dit credat &iam hoceẽ bisdictum. Cumenim & aputunũ
euangelistam inueniantur quuedam quebis dxeritdñs
sicut & apud eundem lucam de non tollenda poera inuia.
& simili terceteris duobus locis dictum ad nõ inuenitur
Quidmirum & n & aliquid aliudbis dictum singillatima sin¬
gulis dicitur. Eode mordine quodictum ẽ : & ideo diuersur
ordo appar& insingulis. Quia & tunc quando ille & tunc
quando istecommemorat dictumẽ : Se quitur ma¬
theus. In illo tempore. Respondens ibsdixit con¬
fit eortibid. paterdnẽ celi& terrȩ qui abscondisti hȩc¬
asa pientib: & ceteraus que ad illudubiait . ugumenĩ
meum suaueest . & onus meum leue. Nuius loci& lu¬
cas meminit sed exparte. non dic it enim ipse. Uenite

Expanded text:
tibus, sic accipiendum putatur, ut punctum ipsum tibus, sic accipiendum putatur, ut punctum ipsum temporis uoluisse credatur exprimere in eo quod est tunc, non autem ipsum tempus aliquanto latius quo haec multa gerebantur et dicebantur, quisquis hoc credit, credat etiam hoc esse bis dictum. cum enim et aput unum euangelistam inueniantur quaedam quae bis dixerit dominus, sicut aput eundem Lucam de non tollenda pera in uia et similiter ceteris duobus locis dictum a domino inuenitur, quid mirum si et aliquid aliud bis dictum singillatim a singulis dicitur eodem ordine, quo dictum est, et ideo diuersus ordo apparet in singulis, quia et tunc quando ille et tunc quando iste commemorat dictum est? Sequitur Mattheus: in illo tempore respondens Iesus dixit: confiteor tibi, paterentibus, et cetera usque ad illud ubi ait: iugum enim meum suaue est et onus meum leue. huius loci et Lucas meminit, sed ex parte. non dicit enim ipse: uenite
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩmit tens duos dediscipulissuis aitillis Tuesqui
uenturus aliu mex pectamus & ceteraus que adil¬
ludubiart. Etiustificata est sapientia filuis suis
huncto tum locum deio hanneba ptista & quod miserit
a diħm & cuius modires ponsum acceper intilliquos¬
misit : & quid quid post eorum abscessum deiohan¬
ne dñs dixit interponit & lucas nonquidem ipsoordi¬
ne sed quiseorum recordationis suȩ quis reramip¬
sarum hicor dinem teneat non appar&.
Axiii Sequitur matheus & dicit Tunccoe pitex proba¬
reciuitatibus in quibus factȩ sunt plurimȩ uirtu
teseius qui a nonegissent penitentiam &cetera usq.
adillud ubi ant Terrȩ sod omorum remissiuserit in
diȩ iudicii. quamtibi &iam hoc commemoratlucas
continunto cuidam sermonidnĩ & iamhaec exipsius
ore coniungens: Vnde magis uidetur ipse hoc ordine
illa commemorare quo ad ño dictasunt. Matheus
autom suȩ recordationis ordinem tenuisse aut su lluo
quod idemꝰ matheur ait. Tunc coepit exprobareciuita¬

Expanded text:
 tu es qui uenturus es an alium expectamus? et cetera usque ad illud ubi ait: et iustificata est sapientia a filiis suis. hunc totum locum de Iohanne baptista, quod miserit ad Iesum et cuiusmodi responsum acceperint illi quosmisit et quidquid post eorum abscessum de Iohanne dominus dixit, interponit et Lucas, non quidem ipso ordine, sed quis eorum recordationis suae, quis rerum ipsarum hic ordinem teneat, non apparet. XXXII. Sequitur Mattheus et dicit: tunc coepit erprobrare ciuitatibus, in quibus faenitentiam, et cetera usque ad illud ubi ait: terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam tibi. etiam hoc commemorat Lucas continuato cuidam sermoni domini etiam haec ex ipsius ore coniungens. unde magis uidetur ipse hoc ordine illa commemorare, quo a domino dicta sunt, Mattheus autem suae recordationis ordinem tenuisse. aut si illud quod idem Mattheus ait: tunc coepit exprobrare ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
cummatheus in hoc sermone dnm̃ hocdeas se meminerit
Quod & petro ante adictum fuisse idem ipsetestatur. eademitaq
scepȩ acpluribur locis iħm dixisse nec ubi moueam siordo dic¬
torum quibus : dã repugnare putabitur : sicut &iam totiens
commendauimus neminisie debemus. ne hoc semꝑ ad monere
LXII Se quit̃ matheus ita narrans & factum est. necesesit¬
cum consumass& iħs sermonesistos migrauit aga lilea & uenit

Expanded text:
cum Mattheus in hoc sermone dominum hoc dixisse meminerit cum Mattheus in hoc sermone dominum hoc dixisse meminerit quod et Petro antea dictum fuisse idem ipse testatur. eadem itaque saepe ac pluribus locis Iesum dixisse. necubi moueamur, si ordo dictorum quibusdam repugnare putabitur, sicut iam totiens commendauimus, meminisse debemus, ne hoc semper admonere necesse sit. LXII. Sequitur Mattheus ita narrans: et factum est. cum consummasset Iesus sermones istos, migrauit a Galilaea
Abbreviated transcription (Latin):
num celorum usq id illudubi ait. Sic & patermeus celestis
faci& uobis si non romiseritis unusquisq fratrisuo de cordi¬
busurũs. Existo aliquanto ꝓlixiorem sermonem non omã
sed quȩdam marcuscundem sequen sordinem posuit quȩdam
&iam ipse quȩ matheus non dicit inseruit : totus autem sermo
quousq cum considerandum suscepimus. A p&ro solo int̃¬
pellatur quȩrente quotiens frĩ debeatignosci: talia enim
dñs loquebatur ut satis cluccat&iam hoc quod p&rus inter¬
rogauit eiq. responsumẽ ad cundem ꝑtinere sermonem.
Lucas autem nisi illud depar uulo que mamstituit ante disci¬
pulos imitandum cum sua magnitudme cogitarent. Nihil
hocordine seruato comme morat siquaenim alia similiter
dixit quȩ misto sermone sunt posita alibi & exaliis occasioni¬
bus dictare coluit sicut de iohannes deremissione peccatorũ
quod tenebuntur sicuti enuerint & dimittentur sicui
dimis erint post resur rectione madñõ dic tum commemorat:

Expanded text:
i ait: sic et pater meus caelestis faciet uobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus uestris. ex isto aliquanto prolixiore domini sermone non omnia, sed quaedam Marcus eundem sequens ordinem posuit, quaedam etiam ipse quae Mattheus non dicit inseruit. totus autem sermo, quousque eum considerandum suscepimus, a Petro solo interpellatur quaerente, quotiens fratri debeat ignosci. talia enim dominus loquebatur, ut satis eluceat etiam hoc quod Petrus interrogauit eique responsum est ad eundem pertinere sermonem. Lucas autem nisi illud de paruulo, quem constituit ante discipulos imitandum, cum de sua magnitudine cogitarent, nihil hoc ordine seruato commemorat. si qua enim alia similiter dixit quae et in isto sermone sunt posita, alibi et ex aliis occasionibus dicta recoluit, sicut Iohannes de remissione peccatorum, quod tenebuntur, si cui tenuerint, et dimittentur, si cui dimiserint, post resurrectionem a domino dictum commemorat,
Abbreviated transcription (Latin):
paritereunt. Namibi &iamlucas deistis paruulis antequã
diuitis faciatmentionem que madmodum & isti non p̃t̃¬
mitnt. De illo ehrodiuite quiquerit quid bom faciat utui¬
tamȩ t̃nam consequatur postuider distare aliquid quod
secundum matheum dicitur. Quid mc interrogas debono.
secundum illos autem quid inedicis bonum : Nam quidme
interrogas debono ad illud magis referripotest quod ait ille querens
quidbonifaciam ibienim & bonum nominauit & interroga¬
tio ẽ magisł̃ aũ bonȩ nondum est interrogatio: commodis¬
sime ergo intellegitur utrumq dictum quid medici bonũ:
& mnterrogas medebono
mam ad sumpsit .XiI. discipulos secr&o & ait illis. ecce
ascendimus hiero solimam & filius hominis tradetur prin¬

Expanded text:
pariter eunt. nam ibi etiam Lucas de istis paruulis, antequam pariter eunt. nam ibi etiam Lucas de istis paruulis, antequam diuitis faciat mentionem, quemadmodum et isti, non praetermittit. de illo ergo diuite, qui quaerit, quid boni faciat, ut uitam aeternam consequatur, potest uideri distare aliquid, quod secundum Mattheum dicitur: quid- me interrogas de bono? secundum illos autem: quid me dicis bonum? nam quid me interrogas de bono? ad illud magis referri potest quod ait ille quaerens: quid boni faciam? ibi enim et bonum nominauit et interrogatio est, magister autem bone nondum est interrogatio. commodissime ergo intellegitur utrumque dictum: quid me dicis bonum et interrogas me de bonma adsumsit duodecim discipulos secreto et ait illis: ecce ascendimus Hierosol
Abbreviated transcription (Latin):
mint eorumresponsioni redditam nih ildeperire iudic ansue¬
ritati quocumq loco cisdem ipsis uerbis quȩbis dixerant red¬
der&ur qm̃ ipsis uerbis cam reddiderat dominus.¬
lxiii. Sequitur matheus. Tuncoblati suntei paruuli manuscis in¬
poner& & orar& discipuli autem incre pabanteis & cetera
usque adillud ubiait. multi sunt enimuocati. pacia uelecti
Hunccum matheo marcusor dinomtenuit. sed de conductis
operarus aduineam solus matheus int̃ponit. Iucas autem
cum comie morass& illud quod ex eis dix̃ quȩrentibus in t̃
sequis namm a ioraẽt adiuncxit deillo quem iderunteici¬
entem dac monia cum eum non saquer&ur. Indeiam digre¬
ditur abistis duobus ubiait eumfirmasse faciem suam
ut ir& inhrerus alem postmulta interposita occurritei
rursus ad com memorandum istum diuitem cuidr̃ unde
omniaq̃ habes. quemnuncisti commemorant exordine quo

Expanded text:
misit, eorum responsioni redditam, nihil deperire iudicans uemisit, eorum responsioni redditam, nihil deperire iudicans ueritati, quocumque loco eisdem ipsis uerbis quae bis dixerant redderetur, quoniam ipsis uerbis eam reddiderat dominus. Sequitur Mattheus: tunc oblati sunt ei paruuli, ut manus eis inponeret et oraret. discipuli autem increpabant eis, et cetera usque ad illud ubi ait: multi sunt enim uocati, pauci autem electi. hunc cum Mattheo Marcus ordinem tenuit, sed de conductis operariis ad uineam solus Mattheus interponit. Lucas autem cum commemorasset illud quod eis dixit quaerentibus inter se, quisnam maior esset, adiunxit de illo quem uiderunt eicientem demonia, cum eum non sequeretur; inde iam digreditur ab istis duobus, ubi ait eum firmasse faciem suam, ut iret in Hierusalem, ac post multa interposita occurrit eis rursus ad commemorandum istum diuitem, cui dicitur: uende omnia quae habes, quem nunc isti commemorant ex ordine, quo
Abbreviated transcription (Latin):
loquentium cuidebent ũba seruirt ab euangelista utroque
monstratasit : nihil interẽ quam diuersus interambos fuerit
narrandi modus dum ab eadem ueritate neuter absceder&:
potest&iam hoc intellegi quod sicut dicit martus: prius
cos deuxore dimittenda: interrogantes dñs uicis siminterro¬
garit quideis prece perit moises: quicum respondissent mor¬
senꝑmisisse libellum repudiis cribere & dimittere : Respondit
cis de ipsa lege ꝑmosendata quomodo ds̃ instituerit coniugium
masculi & feminȩ dicens eaquȩ ponitniatheus. Ide non le¬
gstis qui a quifecit ab initio masculum & feminã feciteos
& cete raquibus auditis illi id quod eiprimo ierroganti res¬
ponderant rep&iuerunt dicentes. Quid ergo morses manda¬
uitdari libellumre pudii & dimittere : Tuncum causam
ostendis seduritiae cordisipsorum quammarcus breuitatis
causa prius ponit. tamquam illi priori quammatheus inter¬

Expanded text:
loquentium, cui debent uerba seruire. ab euangelista utroque loquentium, cui debent uerba seruire. ab euangelista utroque monstrata sit, nihil interest, quam diuersus inter ambos fuerit narrandi modus, dum ab eadem ueritate neuter abscederet. Potest etiam hoc intellegi, quod, sicut dicit Marcus, prius eos de uxore dimittenda interrogantes dominus uicissim interrogarit, quid eis praeceperit Moyses, qui cum respondissent Moysen permisisse libellum repudii scribere et dimittere. respondit eis de ipsa lege per Moysen data, quomodo deus instituerit coniugium masculi et feminae, dicens ea quae ponit Mattheus, id est: non legistis, quia qui fecit ab initio masculum et feminam fecit eos? et cetera, quibus auditis illi id quod ei primo interroganti responderant repetiuerunt dicentes: quid ergo Moyses mandauit dari libellum repudii et dimittere? tunc Iesum causam ostendisse duritiae cordis ipsorum, quam Marcus breuitatis causa prius ponit. tamquam illi priori, quam Mattheus inter
Abbreviated transcription (Latin):
gere debemus aditiuer it atem ni hilinter t̃ uirum d nõ
sparationem prohibenti & sententiam suam delege firmati
ipsintule rint questionem delibello re pudii ꝑcundem mosen
sibipmisiso ꝑquem & illud scriptumẽ quod ds̃ conuinexerit
masculum & feminam. An hoc idemilli dep̃cepto mosicos inter¬
rogamti respondernt: Nam & uolunta scius it a schabebat:
ut noneis redder& rationem quurillud moses ꝑmiserit. Nis iprius¬
ipsi hoccommiemorassent : quȩ uoluntascius caquam marcus po¬
sun int̃rogatione significa taẽ. & illorũ uoluntas ipsaerat.
ut de auctoritato moisi qm̃mandabit dari libellum repudui
tamquam concluderent eum separationẽ fine dubio u& aturũ
hocenim dicturi &iam temptantes accesserant: quȩ olunta seorum
sicex pressaẽ ꝑ matheum ut non cos eẽ commemorar& interroga¬
tos sed ultro intulisse dem anda tomosi quoue lut conuincerent
dum̃ separationem coniugum prohibentem cu mergo uoluntas

Expanded text:
gere debemus ad rei ueritatem nihil interesse, utrum domino gere debemus ad rei ueritatem nihil interesse, utrum domino separationem prohibenti et sententiam suam de lege firmanti ipsi intulerint quaestionem de libello repudii per eundem Moysen sibi permisso, per quem et illud scriptum est quod deus coniunxerit masculum et feminam, an hoc idem illi de praecepto Moysi eos interroganti responderint. nam et uoluntas eius ita se habebat, ut non eis redderet rationem, cur illud Moyses permiserit, nisipsi hoc commemorassent; quae voluntas ejus, ea quam Marcus posuit, interrogatione significata est: et illorum voluntas ipsa erat, ut de auctoritate Moysi, quoniam mandavit darili bellum repudii, tanquam concluderent eum separationem sine dubio vetaturum; hoc enim dicturi etiam tentantes accesserant. Quae voluntas eorum sic expressa est per Matthaeum, ut non eos esse commemoraret interrogatos, sed ultro intulisse de mandato Modominum separationem coniugum prohibentem. cum ergo uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
&curauit eo sibi & accesserunt ad eum pharisei temptantes
cum & dicentes. Silic& homini dinnttere uxorem suam qua¬
cumq excaura. & c&erausque adilludubia it. Qui potest
caperecapiat. Hoc & m arcus comie morat eunde mordinem
tenens. Sane uidendumest nere pugnare uideatur quodidẽ
marcus ad nõdicit interroga tospharis xos. quid eis moses pce¬
perit: atq ita illos interroganti respondis se de ꝑmisso sibi libello
repudii : cum mathcus dixerit uerbis dñi quibus ostenderat exle
ielm̃ coniunexisse masculum & feminam. & propterca non
dos dedert ab homine separari retulisse responsionem.
uidergo mor̃ sesmandauit dari libellum repudir & dimit¬
tere : Quibus iterum ait. Quoniã morses ad duritiam
cordisurĩ ꝑmisituobis dimittere uxore surãs. Abmitio
autem non sic fuit. Nam & marcus hanc dñi responsionẽ
nontac& ded postoa quamei responder̃ interro gantideli¬
bello repudi inquo ordine uel modo uerborum hoc intelle¬

Expanded text:
mtantes eum et dicentes: si licet homini dimittere uxorem suam quacumque ex causa? et cetera usque ad illud ubi ait: qui potest capere capiat. hoc et Marcus commemorat eundem ordinem tenens. sane uidendum est, ne repugnare uideatur quod idem Marcus a domino dicit interrogatos Pharisaeos, quid eis Moyses praeceperit, adque ita illos interroganti respondisse de permisso sibi libello repudii, cum Mattheus dixerit uerbis domini, quibus ostenderat ex lege deum coniunxisse masculum et feminam et propterea non eos debere ab homine separari, rettulisse responsionem: quid ergo Moyses mandauit dari libellum repudii et dimittere? quibus iterum ait: quoniam Moyses ad duritiam cordis uestri permisit uobis dimittere uxores uestras: ab initio autem non sic fuit. nam et Marcus hanc domini responsionem non tacet, sed posteaquam ei responderunt interroganti de libello repudii. In quo ordine uel modo uerborum hoc intelle
Abbreviated transcription (Latin):
quod inter pretatur p&rus. Vnde nec illo loco ubimar¬
cus Xii discipulos nominatim comme morans dixit.
appellatosi a cobum & iohannem filios tonirarbr
trandum est nomenaccipisse p&rum qui adrxat̃ilio
quod in posueratei nomenutuocar&ur p&rus. hocenim
recolendo dixit non quod tunc factum sit
de coepit iħs ostendere discipulis sius. qin aoporter & eum
irehe erosolimam & multa pati a senioribus & scribis
& ceteraus que adillud ubiait Non sapisea quȩdis
sealea que hominum. hȩc codem ordine subnectunt
marcus & lucas sedlucardep & ro quod passioni xpĩcontra¬
ria dixerit tac&.¬

Expanded text:
quod interpretatur Petrus . Unde nec illo loco, ubi Marquod interpretatur Petrus . Unde nec illo loco, ubi Marcus duodecim discipulos nominatim commemorans, dixit appellatos Jacobum et Joantrandum est nomen accepisse Petrum, quia dixit illic quod inposuerit ei nomen, ut uocaretur Petrus; hoc enim recolendo dixit, non quod tunc factum sit. de coepit Iesus ostendere discipulis suis, quia oporteret eum ire Hierosolyma et multa. pati a senioribus , etc., usque ad illud ubi ait, Non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum . Haec eodem ordine subnectunt Marcus et Lucas : sed Lucas de Petro, quod passioni Christi contradixerit, tac
Abbreviated transcription (Latin):
autunum exproph&is. & ceteraus que ad illu dubiait.
& quodcumq. solueris suꝑ terram erit solutum incȩlis:
hoceodem poene ordine marcus. Narrat. sed int̃ posuit
primo decȩco mnluminato quod solus ipso cominemo¬
rat: deilli quidix̃ dño uid eo homines sicut arbores am¬
bulantes. lucas autem post miraculum illud dequin¬
q panibus hoc recordatur atq inserit. cuius recordatio¬
nis ordo ficit supra iam ostendimus nihili: epugnator dini
istorum sed potestillud mouere quod lucas dñm imterro¬
gas se discipulos suos quem illum dicerent homines tunc
dixerit cumest& solus orans & adessentiã & ipsi. porro
autem marcus inuia dicit illos hoc ab codem interroga¬
tos sed eum mou& quinuinquam orauit inuia ⁊ ameti¬
am dixisse merccolo nequis arbitr&ur quod ic p&rus
nomen accepit ubi ait illi. tues p&rus & suꝑ hanc petram
edificabo accłam meam. non enim accepit hoc nomennis
iohannes conimemorat eidictum cẽ. Tuuo caberiscoephas

Expanded text:
aut unum ex prophetis, et cetera usque ad illud ubi ait: et quodcumque solueris super terram, erit solutum in caelis. hoc eodem paene ordine Marcus narrat, sed interposuit primo de caeco inluminato, quod solus ipse commemorat, de illo qui dixit domino: uideo homines sicut arbores ambulantes. Lucas autem post miraculum illud de quinque panibus hoc recordatur adque inserit, cuius recordationis ordo, sicut supra iam ostendimus. nihil repugnat ordini istorum. sed potest illud mouere quod Lucas dominum interrogasse discipulos suos, quem illum dicerent homines, tunc dixit, cum esautem Marcus in via dicit illos hoc ab eodem interrogatos. Sed eum movet, qui nunquam oravit in via. 109. Jam etiam dixisse me recolo, ne quis arbitretur quod hic Petrus nomen acceperit, ubi illi ait, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Non enim accepit hoc nomen, nisi ubi Joannes commemorat ei dictum esse, Tu vocaberis Cephas,
Abbreviated transcription (Latin):
& non cognouerunteum. sed fecerunt ineo quȩ cumq. uolueruit:
Sic & filius hominis passurus esł ab eis. Tunc intellexerunt
discipuli qlii ad eiobannebaptista dixissa eis. hocidem mar
cus &iamhuncordinem seruanscom memorauit. & innon¬
nulla diuersitate uerborum nusquam tamen ab cius dem
sententiȩ ueritate discessit. sed ipsenona ddidit intellexisse
discipulos qđ iohannẽ dñs significass& dicendo qđ heliasiã uenerit
luiii. Sequit matheus &dicit entcum ueniss& ad turbam
accessit ad eum homo genibus prouolutus ante cũdicens:
dnẽ mĩs filuimei qui alunaticus est & malepatitur. & cetera
usq ad illudubiait. Hoc autẽ genus non eicitur. nisi pora¬
tionemaiciunium. hoc & marcus & lucas eodem &iam
ordinem commemorant sinculla repugnantiȩ questione
luiiii. Sequitur matheus dicens conuersantibus autem cis
inga lilcam dixit illis iłis filius hominis tradendus est

Expanded text:
et non cognoverunt eum sed fecerunt in eo quaecumque voluerunt et non cognoverunt eum sed fecerunt in eo quaecumque voluerunt sic et Filius hominis passurus est ab eis tunc intellexerunt dcus, etiam hunc ordinem servans, commemoravit et in nonnulla diversitate verborum, nusquam tamen ab ejusdem sententiae veritate discessit : sed ipse non addidit, intellexisse discipulos quod Joannem Dominus significasset, dicendo quod Elias jam veneritLVIII. Sequitur Mattheus et dicit: uet cum uenisset ad turbam. accessit ad eum homo genibus prouolutis ante eum dicens: domine, miserere filii mei, quia lunaticus est et male patitur, et cetera usque ad illud ubi ait: hoc autem genus non eicitur nisi per orationem et ieiunium. hoc et Marcus et Lucas eodem etiam ordine memorant sine ulla repugnantiae quaestione. LVIIII. Sequitur Mattheus dicens: conuersantibus autem eis in Galilaea d