comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & illi in eadem parte sunt: qui & si recte credunt: fedis ta mẽ
scelenbus polluentur: qm̃ cum segra uibus peccatis conectunc a
creatore red dis soluunt. Tunc immortalis anima fit mortuate¬
nebris suis: incipitamare quod perit: incipit odisse quod uiuit:
uirtutes odit : uitia semperamat. Inla menta bili obscurita tefus¬
cata Rationem mundissimam non hab& : quia ingurgitem seper¬
agitur: & percorporis in lecebras. sumit de eius obnoxi etateuicto¬
rias. Estenim aegra & peccatis semperanxia: ipsa se condempnans.
quam nullus accusat ut merito mors uitalis acuita mortalis talib:
pro uenis sedicatur. Hanc simiserator illeres pexerit. oculum que
mentis corporeis excessibus obcecatum fuerit in lumina redigna¬
tus ad beatam penitudinemta hit: Euadendi donateffectum
quaepereundi primitis uidebat habuis sede siderium. Tunc felici¬

Expanded text:
 mss., jacuit. Nam et illi in eadem parte sunt, qui, etsi recte credunt, foedis tamen  mss., jacuit. Nam et illi in eadem parte sunt, qui, etsi recte credunt, foedis tamen sceleribus polluuntur: quoniam cum se gravibus peccatis connectunt, a Creatore dissolvunt. Tunc immortalis anima fit mortua tenebris suis: incipit amare quod perit, incipit odisse quod vivit; virtutes odit, vitia semper affectat, et lamentabili obscuritate fuscata, rationem mundissimam non habet, quia in gurgitem se peragitur, et per corporis illecebras sumit de ejus obnoxietate victorias. Est enim aegra et peccatis semper anxia: ipsa se condemnans, quam nullus accusat: ut merito mors vitalis, ac vita mortalis, talibus provenisse dicatur. Hanc si miserator ille respexerit, oculumque mentis corporeis excessibus obcaecatum fuerit illuminare dignatus, ad liberatricem poenitudinem trabit, evadendi donat effectum, quae pereundi primitus videbatur habuisse desiderium. Tunc felici
Abbreviated transcription (Latin):
ut phi lo sophorum: quae non creatoris legem sed huma¬
num potius secuntur errorem. Et quamuis dostores uide¬
antures semorta lium: & sedisciplina rum cotibus nitanturabs¬
tergere: superstitionis tamen erugines non declinant. Qua¬
lis enimdementia est illum colere quo melior est : & credere
prestare posse qui sibi non preual& sub uenire : nihil enim cui¬
quam pro dest uita senoxias potestates. eneruatam nona masse
luxunam : deceptrcem fugis sefallatiam: alienum sea terrenis
uitiis effecisse: quia neces seest labor& in cassum: qui remune¬
ratorem bonorum omnium si bireddit infensum. Cuius enim
praeceptis oboedi&. si latorem legis ignor&: graditur si neuia:
respicit si nelumine: cogitat sinesapore: currit ueloci gressu: nec
reperit adquod peruenire disponit: Hipossunt ad prae sensflo¬
rere: sed frustum non probantur inferre : quia gratia eorum non
Inra diceuiguit: sed infolio rum setantum ostentatione iactauit.

Expanded text:
ut philosophorum, qui non Creatoris legem, sed humanum potius errorem sequuntur; et quamvis doctores videantur esse mortalium, et se disciplinarum cotibus  ms. Aud., cautibus nitantur abstergere, superstitionis tamen aerugines non declinant. Qualis enim dementia est illum colere quo melior est, et credere praestare posse qui sibi non praevalet subvenire? Nihil enim cuiquam prodest vitasse noxias cupiditates, enervatam non amasse luxuriam, deceptricem fugisse fallaciam, alienum se a terrenis vitiis effecisse; quia necesse est laboret incassum, qui remuneratorem bonorum omnium sibi reddit infensum. Cujus enim praeceptis obediet, si latorem legis ignoret? Graditur sine via, respicit sine lumine, cogitat sine sapientia, currit veloci gressu, nec reperit ad quod venire disponit. Hi possunt ad praesens florere, sed fructum non probantur inferre, quia gratia eorum non in radice viguit, sed in foliorum se tantum ostentatione jactavit
Abbreviated transcription (Latin):
occideres filium eius Sex ta est in eodem libro despũmendacii ꝑquem
deceptus est achabrex : Inuenimus &iam in secundo libro eiusdem sciau¬
gustini sermonẽ unum de abessalon quipa tremsuũ dauid obregni cupi¬
ditatem decreuit extinguere. Reperi &iam de eodẽ codice beati augus¬
tini tresopinatissimas quȩstiones quarũ ante omnes est deprimo libro

Expanded text:
occideres filium eius; sexta est in eodem libro de spiritu mendacii per quem occideres filium eius; sexta est in eodem libro de spiritu mendacii per quem deceptus est Achab rex. Inuenimus etiam in secundo libro eiusdem sancti Augustini sermonem unum de Abessalon, qui patrem suum Dauid ob regni cupiditatem decreuit extinguere. Repperi etiam de eodem codice beati Augustini tres opinatissimas quaestiones, quarum ante omnes est de primo libro
Abbreviated transcription (Latin):
INSECVNDO UERO REGUMCODICE QCONTINUITEXTUS EXPOSITIONEM
Treperi renon potui quaedã frusta disertissimorũ uirorũ. uelut quodã
in uno uestimento contexui : Vt membratim possitadunata collectione
cognosci. quod subuno corpore nequaquã potuit inueniri. Primis si quidẽ
uoluminis quattuor omelia s origenis inueni. De quo libro &iam beatus au¬
gustinus adsimplicianum ep̃m mediolanensem scribens. sex soluit propo¬
sitas quaestiones Quarũ prima est deloco ubiait & insiluit sp̃s̃ dñimalus
in saul: Secunda uero quȩstio est eius demlibri quomodo dictũ sit poenitet
me quod constituerim regem in saul Tertia quoq: utrũ sps̃ immundus qui
erat inphitonissa potuis set agere ut sa muhel asauluideretur & cum ipsol
uerba misceret: Quarta est desecundo libro regum ubiait. intrauit rex
dauid & sedit ante dnm. quinta est detertio libro regũ quod a ithelias: od nẽ
testis huius uiduaecumqua ego habito apud ipsã. & tumale fecist ut

Expanded text:
In secundo uero Regum codice, quoniam continui textus expositionem reperire non potui, quaedam frusta disertissimorum uirorum uelut in uno quodam uestimento contexui, ut membratim possit adunata collectione cognosci, quod sub uno corpore nequaquam potuit inueniri. Primi siquidem uoluminis quattuor omelias Origenis inueni. De quo libro etiam beatus Augustinus, ad Simplicianum episcopum Mediolanensem scribens, sex soluit propositas quaestiones, quarum prima est de loco ubi ait Et insiliuit spiritus Domini malus in Saul; secunda uero quaestio est eiusdem libri, quomodo dictum sit Paenitet me quod constituerim regem Saul; tertia quoque utrum spiritus immundus, qui erat in pythonissa, potuisset agere ut Samuhel a Saule uideretur, ut cum ipso uerba misceret; quarta est de secundo libro Regum ubi ait Intrauit rex Dauid et sedit ante Dominum; quinta est de tertio libro Regum, quod ait Helias O Domine, testis huius uiduae cum qua ego habito apud ipsam, et tu male fecisti ut
Abbreviated transcription (Latin):
fier beatȩ ciliniȩ sci remigii matris
Habebat aũt sȩpedictꝰ pontifex secũ int̾ sacrata ministeria corpꝰ
ĩ cirici parũ infantis & magni martiris. Accidit uero ut fatiga¬
ret̾ p̃sul acr corporis dolore: ac mortis ꝑiculũ sibi sentir& ad ẽẽ
Tunc ad uocans iniobaldũ. hoc famire alloquit᷑ anucũ. Orauissimȩ in.

Expanded text:
ia beatae Ciliniae sancti Remigii matris. Habebat autem saepedictus pontifex secum inter sacrata ministeria, corpus sancti Cyrici, parvi infantis et magni martyris. Accidit vero ut fatigaretur praesul acri dolore corporis, ac mortis periculum sibi sentiret adesse. Tunc advocans Hucbaldum: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rata sunt. Va satua sic repleprosperis: utta pacitas non prebeatur
aduersis. Dominetur ratio seruiat caro: qm̃atesolo potesteffici
nef ragilitate corporis possis offendi. Uerum haec pronr̃o mo¬
dulo non prorerum ipsarum magnitudi nedictec sufficiat. quan¬
do& amplius quam expetebamur ediximus: & alma lumina ue¬
satium litterarum breuiter talia cauteq docuerunt. Ellienim
potuerunt delis in offensaedicere quipunficati diui no munere
probabili semeruerunt conuersatione trastare

Expanded text:
rata sunt. Vasa tua sic reple prosperis, ut capacitas non praebeatur adversis. Dominetur ratio, serviat caro: quoniam a te solo potest effici, ne fragilitate corporis possit offendi. Verum haec pro nostro modulo, non pro rerum ipsarum magnitudine dicta sufficiant: quando et amplius quam expetebamur ediximus, et alma lumina veracium litterarum breviter talia cauteque docuerunt. Illi enim potuerunt de his inoffense dicere, qui purificati divino munere, probabili se meruerunt conversatione tractare
Abbreviated transcription (Latin):
agnouit: grauit᷑ tulit. aq ei scolarũ aditũ denegauit: c̃quer ens
eũ irelle suꝑ se nom̃ usur pare philosophi. & qr locꝰ tẽtẽporis
carebat abbate accȩdens ad priorẽ nimiȩ discipulũ infamabat
arrogantie . ꝓtestatꝰq ẽ se &e illũ neutiq̃ posse in eodẽ habitacu¬
lo degere. Iile uero arcessens hucbaldũ rogauit maioricedere:
donec mitigata eiꝰ animositate quȩ it̃ receñs feruebat ad locũ
repedar& ꝓpͥũ cũ pace. Cuiꝰ adquiescens consilios urbẽ ex petiit niũ¬
ñsẽ quã qͥdã fundauerat niuo. Ubi e ũ moraret᷑ cũ episcopo. ita eiꝰ
hesit c̃tubnio ut comes ipsius fier& in om̃i negotio. Nã idẽ ꝓontifea
eũ sibi sic assciuit familiarẽ. ut suã ei creder& supellectilẽ & qr antistese diu

Expanded text:
agnovit, graviter tulit, atque ei scholarum aditum denegavit: conquerens agnovit, graviter tulit, atque ei scholarum aditum denegavit: conquerens eum velle super se, nomen usurpare philosophi. Et quia locus tunc temporis carebat abbate, accedens ad priorem, nimiae discipulum infamat arrogantiae, protestatusque est se et illum, nequaquam posse in eodem habitaculo degere. Ille accersens Hucbaldum, rogavit majori cedere, donec mitigata ejus animositate, quae tunc recens fervebat, ad locum repedaret proprium cum pace. Cujus acquiescens consilio urbem expetiit Nivernensem, quam quidam fundaverat Nivo. Ubi cum moraretur cum episcopo, ita ejus haesit contubernio, ut comes ipsius fieret in omni negotio. Nam idem pontifex eum sic accivit familiarem, ut suam ei crederet supellectilem. Et quia antistes
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit translatio sc̃i cyrici.
Aydemꝰ uiros gloriosos & patres nr̃os ingeneratione sua qͥb multã
głam fecit dñs magnificentia sua. Olĩ in loco elnonensis monasterui
ubi sc̃s amandus corpore qͥescit diutte salutis hoc ẽ sapientia & scien¬
tiꝗaffatĩ exuberaurrunt: atq odor̾e. suũ quaquauersũ diffuderunt.
ita ut incie multi haurirent unde suis potũ porrigerent. Uerũ
quia scientia inflat caritas uero ȩdificat: ꝑ inflationẽ scientiȩ
uisa ẽ sapiens caritas & cara sapientia eolocirarescere sicut in con-¬
sequentib erit uidere. Deniq inibi uigebat studio qͥdã sapiens no¬
mine milo: qͥ sub alis scolarũ nrpotẽ suũ forrebat hucbaldũ liberaliũ
artiũ emolum̃to. Asse clAut ingenii sui caꝑ& exꝑim̃tũ. cõpo¬
suit de sco andrea modulam̃ antiphonarũ sc& quarũ dãlaudũ
habentiũ qu̾e ut̾re p̾ia laus initiũ. Qđ ubi didascaliis uix tandẽ

Expanded text:
Cyrici. Laudemus viros gloriosos et patres nostros in generatione sua, quibus multam gloriam fecit Dominus magnificentia sua. Olim in loco Elnonensis monasterii, ubi sanctus Amandus corpore quiescit, divitiae salutis, hoc est sapientia et scientia affatim exuberaverunt, atque odorem suum quaquaversum diffuderunt, ita ut inde multi haurirent, unde suis potum porrigerent. Verum quia « scientia inflat, charitas vero aedificat ; » per inflationem scientiae, visa est sapiens charitas; et chara sapientia eo loci rarescere, sicut in consequentibus erit videre. Denique inibi vigebat studio quisquam sapiens nomine Milo; qui sub alis scholarum nepotem suum fovebat Hucbaldum, liberalium artium emolumento. Assecla nempe, ut ingenii sui caperet experimentum, composuit de sancto Andrea modulamen antiphonarum; sed et quarumdam laudum habentium, quae vere pia laus, initium. Quod ubi didascalus vix tandem
Abbreviated transcription (Latin):
riensi sicut credere dignum est diuinagratia suffragante cȩnobio¬
rum consuetudo competenter audiat. & aliquid sublimius defec¬
tos animos optare contingat. Habetis montes castelli secreti sua
ua uelut anachoritȩ prestante dño feliciter es sepossitas. S Sunt
enim remota et tmi cantia heremo loca quando muris pristinis
ambientibus probantur inclusa. Qua propter aptum uobise¬
rit eligere exercitatis iamq probatis simus illud habita culum
si prius incor deur̃o fuerit p̃paratus ascensus legendo enim¬
legendo enim
cognoscitis unũ de duo bus quid aut de siderare. aut tolerare
possitis. Tantumest ut conuersationis probitata seruata quio
nonualet: alios sermonib: docere morumui delicet instru
DEANTIQUARIIS ET COMMEMORA¬
IO NE ORTO GRAPHIAE

Expanded text:
riensi, sicut credere dignum est, diuina gratia suffragante coenobioriensi, sicut credere dignum est, diuina gratia suffragante coenobiorum consuetudo competenter erudiat, et aliquid sublimius defecatos animos optare contingat, habetis montis Castelli secreta suauia, ubi uelut anachoritae praestante Domino feliciter esse possitis. Sunt enim remota et emitantia heremi loca, quando muris pristinis ambientibus probantur inclusa. Quapropter aptum uobis erit elegere exercitatis iam atque probatissimis illud habitaculum, si prius in corde uestro fuerit praeparatus ascensus. Legendo enim cognoscitis unum de duobus, quid aut desipossitis. Tantum est, ut conversationis probitate servata, qui non valet alios sermonibus docere, morum videlicet instruat De antiquariis et commemoraione orthographiae
Abbreviated transcription (Latin):
Cassianum pres biterum qui conscripsit. doinstitutione sideliũ
mona: chorun. sedule. legite. & libenter audite. Qui inter
ipsa initia sc̃ propositi. octo principalia uitia dicit eẽ sugien¬
da. Hinc noxios matus animorum ita competenter insinuat
ut ex cessus suos hominem peneuidere faciat & uitare compel¬
latꝰ quos antea confusione caliginis ignorabat. Quita men
delibero arbitrioi abeato prospero iureculpatusẽ. undemone¬
mus ut in rebus talibus excedentem sub cautela legere debe¬
tis cuius dicta uictor mat taritanus ep̃s afer itadño auiuuante pur¬
gauit. Etquȩ minus erant addidit. ut ei rerum istarum palma me¬
rito conferatur. quem inter alios deasrace partibus cito nobis cre¬
dimus ẽẽ dirigendum. Ceterauero generano nachorum. uehementer
accusat. Seduos carissimi fratres dõ uiuante eas partes legite quas sa¬
lubriter cognoscitur ille laudas se. Nanisiuos in monasterio iuua¬

Expanded text:
Cassianum presbyterum, qui conscripsit de institutione fidelium Cassianum presbyterum, qui conscripsit de institutione fidelium monachorum, sedule legite et libenter audite, qui inter ipsa initia sancti propositi octo principalia uitia dicit esse fugienda. Hic noxios motus animorum ita competenter insinuat, ut excessus suos hominem paene uidere faciat et uitare compellat, quos antea confusione caliginis ignorabat. Qui tamen de libero arbitrio a beato Prospero iure culpatus est, unde monemus ut in rebus talibus excedentem sub cautela legere debeatis. Cuius dicta Victor Mattaritanus, episcopus Afer, ita Domino iuuante purgauit, et quae minus erant addidit, ut ei rerum istarum palma merito conferatur; quem inter alios de Africae partibus cito nobis credimus esse dirigendum. Cetera uero genera monachorum uehementer accusat. Sed uos, karissimi fratres, Deo iuuante eas partes elegite, quas salubriter cognoscitur ille laudasse. Nam si uos in monasterio Viua
Abbreviated transcription (Latin):
tur:. Mari aquoq uobis ita subiacent ut piscationibus uarus pa¬
teant. & aptus piscis cum libuerit uiuarus possit includi fecimus
enim illic uiuante dño gratia recepta cula u.bi subclausto fideli
uagetur piscium multitudo. Itacon sentaneum montium spe¬
luncis ut nullatenus sesentiat aptum. Cuiliber taest ȩscas sume¬
re. &persolitas secauernas abscondere. balneas quoq congru¬
entur prȩparatas corporibus iussimus adificari. Vbi fontium
per spicuitas dicenter in labitur quȩ & potu. quȩ detam in signi ar¬
tereferantur. Sedsufficiteos dicilibrarieos. quilibere dñi iusti¬
tiaeq deseruunt grauis sima cognoscitur & lauacris. ltafitut
monasterium ur̃um potius quȩ ratur. ab aliis. quauos extra¬
nea loca iuste desiderart possias. Uerum hat ut scitis oblectam̃¬
ta ĩ prȩsentium rerum nonspes sutura fidelium istud transitu¬
rum. illud est sinefine mansurum. Sed illic possiti. ad illapo¬
tius desideria trans feranus. que nos faciant regnare cũ xp̃o

Expanded text:
tur. Maria quoque uobis ita subiacent, ut piscationibus uariis pateant et captus piscis cum libuerit uiuariis possit includi. Fecimus enim illic iuuante Domino grata receptacula, ubi sub claustro fideli uagetur piscium multitudo, ita consentaneum montium speluncis ut nullatenus se sentiat captum, cui libertas est et escas sumere et per solitas se cauernas abscondere. Balnea quoque congruenter aegris praeparata corporibus iussimus aedificari, ubi fontium perspicuitas decenter illabitur, quae et potui te referantur, sed sufficit eos dici librarios, qui librae Domini iustiae et potui gratissima cognoscitur et lauacris. Ita fit ut monasterium uestrum potius quaeratur ab aliis, quam uos extranea loca iuste desiderare possitis. Verum haec, ut scitis, oblectamenta sunt praesentium rerum, non spes futura fidelium; istud transiturum, illud est sine fine mansurum. Sed illic positi, ad illa potius desideria transferamur, quae nos faciant regnare cum Christo.
Abbreviated transcription (Latin):
indeutero nomio sermones lul in quibus est minutanimis & subtilis ex¬
positio in hiesunauexxvi. iniudicũ viiii : In ruthuero priscas expla¬
nationes nequaquã potui reperire : Nouellas autẽ uirũ religiosissimũ
prbͣbellatorẽ conderepersuasi. quimulta de prȩconus huius feminae
alia rum que subsequentium duobus libris copiosa laudecelebrauit
Quos libros expositionibus origenis forsitan competentera diunxi:
ut ex planatio totius codicis octatheuchi consum mato termino duderec
Sedut textus memoratocta theuchi quodã nobis compendio panderetur
in principiis librorũ deuniuersa serielectonis titulos eiscredidimus impri¬
mendos amaioribus nr̃is ordinecurrente descriptos. ut lector utiliter
admonitus salubriter reddatur attentus & facile unam quãq remdũ
quaerit inueniat quã sibi cognoscit breuit̃ indicatã¬

Expanded text:
in Deuteronomio sermones IIII in quibus est minuta nimis et suptilis exin Deuteronomio sermones IIII in quibus est minuta nimis et suptilis expositio, in Hiesu Naue XXVI, in Iudicum VIIII. In Ruth uero priscas explanationes nequaquam potui reperire, nouellas autem uirum religiosissimum presbyterum Bellatorem condere persuasi, qui multa de praeconiis huius feminae aliarumque subsequentium duobus libris copiosa laude celebrauit; quos libros expositionibus Origenis forsitan competenter adiunxi, ut explanatio totius codicis Octateuchi consummato termino clauderetur. Sed ut textus memorati Octateuchi quodam nobis compendio panderetur, in principiis librorum de uniuersa serie lectionis titulos eis credidimus imprimendos, a maioribus nostris ordine currente descriptos, ut lector utiliter ammonitus salubriter reddatur attentus, et facile unamquamque rem dum quaerit inueniat, quam sibi cognoscit breuiter indicata
Abbreviated transcription (Latin):
male nemopeius: Etideo caute sapienterq legendus est : ut sic inde sucos
saluberrimos assumamus ne pariter eius uenena ꝑfidiae. uitaenrãe con¬
traria sorbeamus Cui & illud conuenienteraptari potest quod uirgilius
dum ennium legeret: a quodã quid facer& inquisitus respondit: aurum
instercorequȩro : qua ꝓpter in operibus eiusdem origenis. quantum
transiens inuenire praeualui loca quae contra regulas patrũ dicta sunt
heresim disputatione signaui : ut decipere non prȩualeat. quitali signo
in prauis sensibus cauendus cẽ monstratur : Posteriores autẽ in toto di¬
cunt fugiendum propterea quia subtiliter decipit in nocentes Quodsi
ad iutorio dñi adhibeatur cautela nequeunt eius nocere uenenosa
Reliqui &iam uobis praestante d nõ silegere uolueritis omelias praedicti
origenis id est ingenesi xvi. in exodo .xii. in leuitico xvi innumero axuiis

Expanded text:
male, nemo peius', et ideo caute sapienterque legendus est, ut sic inde sucos male, nemo peius', et ideo caute sapienterque legendus est, ut sic inde sucos saluberrimos assumamus, ne pariter eius uenena perfidiae uitae nostrae contraria sorbeamus. Cui et illud conuenienter aptari potest quod Vergilius, dum Ennium legeret, a quodam quid faceret inquisitus respondit - 'Aurum in stercore quaero.' Quapropter in operibus eiusdem Origenis, quantum transiens inuenire praeualui, loca quae contra regulas Patrum dicta sunt achresimi repudiatione signaui, ut decipere non praeualeat qui tali signo in prauis sensibus cauendus esse monstratur. Posteriores autem in toto dicunt eum esse fugiendum, propterea quia subtiliter decipit innocentes; sed si adiutorio Domini adhibeatur cautela, nequeunt eius nocere uenenosa. Reliqui etiam uobis praestante Domino, si legere uolueritis, omelias praedicti Origenis, id est, in Genesi XVI, in Exodo XII, in Leuitico XVI, in Numerorum XXVIIII,
Abbreviated transcription (Latin):
opuscula disertissimo sermone transtulit in latinum. Hunclicet
tot patrum inpugnet auctoritas. praesenti tamen tẽpore & auigi¬
lio uiro beatissimopapa denuo constat eẽ damnatum. Theophilus
autem alex andrinae ec clesiae pontifex trigintaquinq sensus eius
heretica prauitate distortos catholicaueri tate conuicit : Necnon &epipha¬
nius cyprius salaminȩ ecdesiae multa eum detestatone per sequitur
cum dolo remaximo dicta ipsius iniquissi macalliditate puersa pontificis
auccoritateredarguens. Sed quẽ ad modũ legi debeat. in epistola quã scrip¬
bit ad tranquillũ sc̃s̃ hieronimus probabiliter indicauit : Vt nec studiosos
ab eius necessaria lectoneremoueat: neciterũ incautos praecipitet ad
ruinã: Quẽ quidã non in meri to morea neq habendũ eẽdixerunt : qui
dum sacrarũ condiat pulmentaria litterarũ ipsetamende coctus excica¬
tusq proicitur. De quo conclusi uedictum est : ubibene nemomelius ubi

Expanded text:
opuscula sermone disertissimo transtulit in Latinum. Hunc licet opuscula sermone disertissimo transtulit in Latinum. Hunc licet tot Patrum impugnet auctoritas, praesenti tamen tempore et a Vigilio uiro beatissimo papa denuo constat esse damnatum; Theophilus autem Alexandrinae ecclesiae pontifex triginta quinque sensus eius heretica prauitate distortos catholica ueritate conuicit, necnon et Epiphanius Cyprius Salaminae ecclesiae multa eum detestatione persequitur, cum dolore maximo dicta ipsius iniquissima calliditate peruersa pontificis auctoritate redarguens. Sed quemammodum legi debeat, in epistula quam scripsit ad Tranquillinum sanctus Hieronymus probabiliter indicauit, ut nec studiosos ab eius necessaria lectione remoueat, nec iterum incautos praecipitet ad ruinam. Quem quidam non immerito more anethi habendum esse dixerunt, qui dum sacrarum condiat pulmentaria litterarum, ipse tamen decoctus exsucatusque proicitur. De quo conclusiue dictum est 'Vbi bene, nemo melius: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. Hacc acatholicis necessario perleguntur: quando tantis
quaestionibus resolutis. textus planissimus relinquitur &dara
luce uulgatur. Explanationes quoq: hebreorũ nõminũ & locorũ
quae ad magnã intelligentiae partem. in librorũ ueterũ auctori¬
tate sunt positae : uno uolumine sua nobis in latinũ interp̃tationẽ
lucidauit. Denouo quoque testamento fecit alterũ librũ ubi quest¬
ones ad eandem legẽ pertinentes diligentis s̃imus doctor enod auit
Sc̃s quoq pros ꝑsedula cura legendus est : quitres libros totius aucto¬
ritatis diuinae. incentũ quinquaginta tribus titulis compraehendit
adinstar piscium quos euangelica retia dehuius saeculi tempestu¬
osa profunditate traxerunt. Item in eutatheuco eloquentissi mȩ
nimis omeliae sunt origenis in codicibus tribus quẽ multorũ quidem
patrũ sententia designat hereticum. Sc̃s uero hieronimus eius aliqua

Expanded text:
dunt. Haec a catholicis necessario perleguntur, quando tantis dunt. Haec a catholicis necessario perleguntur, quando tantis quaestionibus resolutis textus planissimus relinquitur et clara luce uulgatur. Explanationes quoque Hebreorum nominum et locorum, quae ad magnam intellegentiae partem in librorum ueterum auctoritate sunt positae, uno uolumine sua nobis in Latinum interpretatione lucidauit. De nouo quoque Testamento fecit alterum librum, ubi quaestiones ad eandem legem pertinentes diligentissimus doctor enodauit. Sanctus quoque Prosper sedula cura legendus est, qui tres libros totius auctoritatis diuinae in centum quinquaginta tribus titulis comprehendit, ad instar piscium quos euangelica retia de huius saeculi tempestuosa profunditate traxerunt. Item in Octateucho eloquentissimae nimis omeliae sunt Origenis in codicibus tribus; quem multorum quidem Patrum sententia designat hereticum, sanctus uero Hieronymus eius aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
libros ubi &schemata saccularium litterarũ & multas alias locutio¬
nes diuinae scripturae proprias id est quas cõmunis usus haberet ex:¬
pressit considerans ne compositionũ nouitate repta legentis animus
non nullis offensibus angeretur : simulque & illud ostenderet magister
egregius generales locutiones hoc est schemata grãmaticorũ atque
rechorũ ex inde fuisse progressa & aliquid tamen illis peculia riter
eẽ derelictũ quod ad huc nemodoctorũ saeculariũ praeualuit imi¬
tari. Dicitur enim deseptẽ diebus genesis. septem fecisse sermones
quos sedulacura perquirimus & inuenire desideranteroptamus
Item sc̃sambrosius depatriarchis septem libros edidit. quimulta
loca ueteristestament factis quȩstionibus suauiter enodauit
Sc̃s &um hieronimus uno uolumine delibro geneseos hebraicas soluit
propositas quaestiones: quae perutriusq testamenti scripturas
diuinas tam quã lineit uno calamo deducta parili nitore descen¬

Expanded text:
libros, ubi et schemata saecularium litterarum et multas alias locutiones Scripturae diuinae proprias, id est, quas communis usus non haberet, expressit, considerans ne compositionum nouitate reperta legentis animus nonnullis offensionibus angeretur, simulque ut et illud ostenderet magister egregius, generales locutiones, hoc est schemata grammaticorum atque rethorum, exinde fuisse progressa, et aliquid tamen illis peculiariter esse derelictum, quod adhuc nemo doctorum saecularium praeualuit imitari. Dicitur etiam et de septem diebus Genesis septem fecisse sermones, quos sedula cura perquirimus et inuenire desideranter optamus. Item sanctus Ambrosius de Patriarchis septem libros edidit, qui multa loca ueteris Testamenti factis quaestionibus suauiter enodauit. Sanctus etiam Hieronymus uno uolumine de libro Geneseos Hebraicas soluit propositas quaestiones, quae per utriusque Testamenti Scripturas diuinas tamquam linea uno calamo deducta parili nitore descen
Abbreviated transcription (Latin):
dumomnia corporalia tribus nouerimus lineis contineri: lon¬
gi tudine: latitudine: pro funditate.: Nihil talepro batur in
anima repperiri : De inde quod corpori sociata quam uis ipsius
mole praegia uetur: opiniones rerum sollicita curio sitate per¬
pendit: Caelestia pro funde cogitat: naturalia subtili in da¬
gatione uestigat: & deipso quoque conditoresuo ardua nos se
desiderat: Quodsi ess& corporalis cogitationibus suis spiri¬
talia nec cerner& utique nec uider&: Cess& ergo de eiuscor¬
pordib tate suspicio quando & definitionem corporis ascomnibus
nodis tederuente tane netalescauias exquint adquas sotis sus¬
bimisosoernenire contendt Hincest quodinsatouas socis sus
tis sime com morecur omnia mundiistius uisualia conte mone
sesi miu isco bncorporea est ut merito a dispititautendat quibus
seumilem cognoscit esse formatam: stopri a est utique illi substan¬
tiar quandonullus sp̃s altercarnem suscipit ut eius pssisuo sian

Expanded text:
dum omnia corporalia tribus noverimus lineis contineri, londum omnia corporalia tribus noverimus lineis contineri, longitudine, latitudine, profunditate, nihil tale probatur in anima reperiri. Deinde quod corpori sociata, quamvis ipsius mole praegravetur, opiniones rerum sollicita curiositate perpendit, coelestia profunde cogitat, naturalia subtili indagatione investigat, et de ipso quoque Conditore suo ardua nosse desiderat. Quod 629 si esset corporalis, cogitationibus suis spiritalia nec cerneret utique, nec videret. Cesset ergo de ejus corporalitate suspicio, quando et definitionem corporis a se omnibus modis reddit alienam, et tales causas exquirit, ad quas solus subommonetur, omnia mundi istius visualia contemnere: quoniam ipsa incorporea est, ut merito ad spiritalia tendat, quibus se similem cognoscit esse formatam. Propria est utique illi substantia, quando nullus spiritus alter carnem suscipit, ut ejus passionibus
Abbreviated transcription (Latin):
postremum tres duusiones amaioribus datas legis diuinae tet¬
gunus. deinde adiecius quem ad modum emendari caute de-¬
beat caelestis auctoritas nedis cerperetur p̃sumpta licentia¬
aut traderetur sequentium manibus indecora confusio: nunc
sua quaq loca propria dulcedine sartiantur : DEVIRTVTE
SCRIETUR AE
DIUIN AE

Expanded text:
postremum tres diuisiones a maioribus datas totius legis diuinae tetpostremum tres diuisiones a maioribus datas totius legis diuinae tetigimus, deinde adiecimus quemammodum emendari caute debeat caelestis auctoritas ne discerperetur paut traderetur sequentium manibus indecora confusio. Nunc sua quaeque loca propria dulcedine farciantur  ms. Aud., Scripturae divinae
Abbreviated transcription (Latin):
tur : Vnde supplico ut quodnos parua legendoruminus explicare po¬
iđimus. uos copiosis sima lectione saginati. tam deistis codicib: quos
deree liquimus quam quos potueritis feliciter inueni ropor¬
fectius in xp̃i nomine compleatis: precor etiam uos quitamenȩ.¬
mendare p̃sumitis. ut super adiectas litte ras. ita pulcherrimas fa¬
cerestudeatis. ut potius ab antiquarus scriptae fiusse uidecentur:
non enim i illo decore quicquam turpe conuenit inueniri : quod
postea studiosorum oculos uideatur offendere : Considerate igi¬
tur qualis uobis causa commissa situtilitas xp̃i anorum thes aurui
ecclen x. lumen animarum. Studete ergo nequa remaneat in
ueriate mendositas. inpuritate salsitas. in integritate per uer¬
sitas litterarum. Sed quõ nouẽ codices legis diuinȩ prima fron¬
te posumus eorumq: intro ductores cum expositoribus suis iu¬
uante dño quanta udluimus curio sitate momorauimus. Ad

Expanded text:
tur. Vnde supplico ut quod nos parua legendo minus explicare potur. Vnde supplico ut quod nos parua legendo minus explicare potuimus, uos copiosissima lectione saginati tam de istis codicibus quos relinquimus quam quos potueritis feliciter inuenire perfectius in Christi nomine compleatis. Precor etiam uos, qui tamen emendare praesumitis, ut superadiectas litteras ita pulcherrimas facere debeatis, ut potius ab antiquariis scriptae fuisse iudicentur. Non enim in illo decore quicquam turpe conuenit inueniri, quod postea studiosorum oculos uideatur offendere. Considerate igitur qualis uobis causa commissa sit, utilitas Christianorum, thesaurus ecclesiae, lumen animarum. Studete ergo ne qua remaneat in ueritate mendositas, in puritate falsitas, in integritate peruersitas litterarum. Sed quoniam nouem codices legis diuinae prima fronte posuimus eorumque introductores cum expositoribus suis iuuante Domino quanta ualuimus curiositate memorauimus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
larium litterarum. Et ubicumq para grã mata indiser¬
tis hominibus reperta suerint : intrepidus uitiosa recor
dendisunt. ut regulas artis gram maticȩ quas didicerãt.
custodis seuidicentur. Epistolȩ quoque patrum sermones & li¬
bridiueriorum nec non & omeliȩ uelcum hereticis altercatio¬
nes sidelium quõ diuer salocascriptura diuinȩ suauiter ac di¬
ligenter aperiunt. magnostudio relegantur: Quatinus in
ecclen adñi quan quibus dam lampadibus competent̃ accen¬
sis. totum nitidum. totum splendidum dño prȩstante conlu¬
ceat. Siquid tamen in eis adscripturas diuinas exponendas conue¬
niens inuenitur. non dubitetis sociari uoluminibus diuinis: sicut¬
& nos in libris regum stcis se cognoscimur : multacrum reperiuntur a
ꝓbatssimis hominibus peroccasionem alteruis operis. latius delibris
dicta diuinis : quae aucto ritate uidelic& sacrȩ competenter aptan¬

Expanded text:
larium litterarum, et ubicumque paragrammata in diserlarium litterarum, et ubicumque paragrammata in disertis hominibus reperta fuerint, intrepidus uitiosa recorrdendi sunt, ut regulas artis grammaticae quas didicerant custodisse iudicentur. Epistulae quoque Patrum, sermones et libri diuersorum necnon et omeliae uel cum hereticis altercationes fidelium, quoniam diuersa loca Scripturae diuinae suauiter ac diligenter aperiunt, magno studio relegantur, quatenus in ecclesia Domini quasi quibusdam lampadibus competenter accensis totum nitidum, totum splendidum Domino praestante colluceat. Si quid tamen in eis ad Scripturas diuinas exponendas conueniens inuenitur, non dubitetis sociare uoluminibus diuinis, sicut et nos in libris Regum fecisse cognoscimur. Multa enim reperiuntur a probatissimis hominibus per occasionem alterius operis latius de libris dicta diuinis, quae auctoritati uidelicet sacrae competenter aptan
Abbreviated transcription (Latin):
media : secunda sub distinctio: tertiaplena: Quas amaiorib:
nr̃is ideo constat inuentas : ut sp̃i longa dictione fatigatus uires
suas perspatia decreta resumer& : Quas simauis cupidus lector
agnoscere donatum lege quite pos sit dehacre breuicom pen¬
do diligenter instruere. Has dictiones inpsalterio arche trpo
nos possuis se retinemus : cuius obsciri tates talibus remedus
ex maxima parte chĩo prȩstante iucidauimus. Ita septe narius
numerus abutraq parte completus est. uta quib rebus
mus : sicut opinor eudenter appareat. Quodi tamen &¬
hoc desiderium a lio modo potuerit adiuuari. adiciatur
studiis ur̃is Nema rehum anitatis nos aliquid neces sariũ
prȩter misis se uideamur. Nunc quem admodum extra
auctoritatẽ reliquas lectiones debeamus emendare dicen
que epistolas. sermones. librosq priscorum emendator
sic legat . Vtcor rectiones eorum magistris consoci& saecu¬

Expanded text:
media, secunda subdistinctio, tertia plena; quas a maioribus media, secunda subdistinctio, tertia plena; quas a maioribus nostris ideo constat inuentas, ut spiritus longa dictione fatigatus uires suas per spatia discreta resumeret. Quas si mauis cupidus lector agnoscere, Donatum lege, qui te possit de hac re breui compendio diligenter instruere. Has distinctiones in Psalterio archetypo nos posuisse retinemus, cuius obscuritates talibus remediis ex maxima parte Domino praestante lucidauimus. Ita septenarius numerus ab utraque parte completus est, ut a quibus rebus mus, sicut opinor, euidenter appareat. Quod si tamen hoc desiderium et alio modo potuerit adiuuari, adiciatur studiis uestris, ne more humanitatis nos aliquid necessarium praetermisisse uideamur. Nunc quemammodum extra auctoritatem reliquas lecti epistolas, sermones, librosque priscorum sic legat, ut correctiones eorum magistris consociet saecu
Abbreviated transcription (Latin):
quas greci thesis uocant id est puncta breuissima pariter &
rocunda & planissima ut in praefatione iã dictũ est singulis
quibusq pone capitibus. practer tranflationẽ sc̃ihieronimi
quae colis & cõmatibus ornata consistit : Vndeqm̃ illustrẽ
faciunt orationẽ quando suis locis sicut inferius exponetur aptata
resplendent : qua le estenim in offensogra du persensus ire scissimos.
uenasti praeceptorũ sa luberrimas subtiliter introire terminos
suos modu latȩ uoci competenter affigere : totãq dictionem sic per
membra duudere ut suis partibus considerata pulchrescant:
Nam sicor pus nostrum indig& permem bra cognosci : Curlecti¬
ocum suis partibus uideatur eẽ confusa relinquitur Istȩ
siquidem positurae seu puncta. quas̃ quaȩdam uiȩ sunt sensu-¬
um & lumina dictionum : quaesic lectoribus dociles faciunt.
tam quam siclarissimis expositoribus imbuantur: prima est.

Expanded text:
quas Graeci θέσεις vocant, id est puncta brevissima, pariter et quas Graeci θέσεις vocant, id est puncta brevissima, pariter et rotunda, et planissima ut in praefatione jam dictum est singulis quibusque pone capitibus, praeter translationem sancti Hieronymi, quae colis et commatibus ordinata consistit: quoniam illustrem et planissimam faciunt orationem, quando suis locis sicut inferius exponetur aptata resplendent. Quale euenasque praeceptorum saluberrimas subtiliter introire; terminos suos modulatae uoci competenter affigere, totamque dictionem sic per membra diuidere ut suis partibus considerata pulchrescant! Nam si corpus nostrum indiget per membra cognosci, cur lectio cum suis partibus uideatur confusa derelinqui? Istae siquidem positurae seu puncta quasi quaedam uiae sunt sensuum et lumina dictionum, quae sic lectores dociles faciunt tamquam si clarissimis expositoribus imbuantur. Prima est
Abbreviated transcription (Latin):
beatus hieronimus in editione lxx interp̃tũ emendauit uel quos
ipse ex hebreo transtulit in trepide corrigenda sunt : autsicut
beatus augustinus ait recurratur ad grecum pandecten quiomnẽ
legem diuinã dinoscitur continere collectã : uel quibus possibile
fuerit hebreã scripturã uel eius doctores requirere non de trectent
Decetenim ut unde ad nos uenit salutaris trans latio. inde iterũ
redeat decora correctio Merito enimpa tribus nr̃is de hacre
maximacura fuit : necunica dñi saluatoris quã truculentis
militibus scindere non licuit. lectoribus subiaccatimperitis
Audiat sp̃s ses sincerissima quaedonauit recipiatilla beate
quae contulit tuncnos fideles sibi eẽ cognoscit sidicta illius
nulla prae sũ ptionecarpamus Nã quẽ ad modũ salutri uolumus
si quod dictu nefas est. remediũ salutare pronrã uoluntate
rum pamus  sed ut his omnibus ad dereuid earis ornatũ posituras

Expanded text:
beatus Hieronymus in editione septuaginta interpretum emendauit, uel quos beatus Hieronymus in editione septuaginta interpretum emendauit, uel quos ipse ex Hebreo transtulit, intrepide corrigenbeatus Augustinus ait, recurratur ad Graecum pandecten, qui omnem legem divinam dignoscitur continere collectam; vel quibus possibile fuerit, Hebraeam scripturam, vel ejus doctores requirere non detrectent. Decet enim ut unde ad nos venit salutaris translatio, inde iterum redeat decora correctio. Merito enim patribus nostris de hac re maxima cura fuit, ne tunica Domini Salvatoris, quam truculentis militibus scindere non licuit, lectoribus subjaceat imperitis. Audiat Spiritus sanctus sincerissima quae donavit, recipiat ille beata quae contulit. Tunc nos fideles sibi esse cognoscit, si dicta ipsius nulla praesumptione carpamus. Nam quemadmodum salvari volumus, si quod dictu nefas est remedium salutare pro nostra voluntate corrumpamus? Sed ut in his omnibus addere videaris ornatum, posituras,
Abbreviated transcription (Latin):
pert litterã : cũ uero aduerbium numeri est. pert
non ꝑ dlitterã scribendum est: Quicquã magis in pri¬
ma syllaba c. ponendum est quã d propter euphoniã.
quã praecepimus sequi: quid plura: secundum regulas
artigraphorũ quaetamen sunt emendanda ꝑcurre:
Nearticulatae uocis pulchra modulatio peregrinis lit¬
ceris maculata. absona potius & indecora reddatur:
orthographos priscos frequenter relege. quo sego inferius
titulo xxx ubideanti quaris legitur. ꝓpter notitiam
librorum utiliter instruendã deflorandos eẽ iudicaui : & ex¬
trinsecus huic libro deorto graphia titulũ dedi: ita contingiet
ut & istud studio soprosit legere : ubi cognoscit quae in scripturis
scĩs minime debeat uio lare : & illud necessario latius discitur
ubi generaliter prae sumpta uitia corrigantur : quod si tamen
alia uerba reperiuntur absurdeposita : aut ex his codicibus quos

Expanded text:
per T litteram; cum uero aduerbium numeri est, per T per T litteram; cum uero aduerbium numeri est, per T non per D litteram scribendum est. Quicquam- C magis in prima syllaba ponendum est quam D propter euphoniam, quam praecipimur sequi. Quid plura? Secundum regulas artigraphorum quae tamen sunt emendanda percurre, ne articulatae uocis pulchra modulatio peregrinis litteris maculata absona potius et indecora reddatur. Orthographos priscos frequenter relege, quos ego inferius titulo trigesimo, ubi de antiquariis legitur, propter notitiam librariorum utiliter instruendam deflorandos esse iudicaui, et extrinsecus huic libro de Orthographia titulum dedi. Ita contingit ut et istud studioso prosit legere, ubi cognoscit quae in Scripturis sanctis minime debeat uiolare, et illud necessario latius discitur, ubi generaliter praesumpta uitia corrigantur. Quod si tamen aliqua uerba reperiuntur absurde posita, aut ex his codicibus quos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pro .u. upro .s. opro .ω. Npro.n. contra orchogra pli a praecepta
uitiose positas non relinquas. Aspirationem uero suꝑ fluam
deme. aut adice competenter Casus nominum temporaque
uerboruubi tamen ꝑmitteris custodidiligenter. Reperie s enim
frequenter in auctoritate consuetudinis dissona quactibi non
liceatimmutarȩ sed in his emendatorum codicum seruetur
exemplum: cetera quae sunt maleprae sumpta corrige.
qmantiquarii ex inde potius probantur offendere : dum elo¬
cutioni latinae linguae nesciunt seruire disposite: A infine
ad uerbii non relinquas. A iterum cacsui genitiuo non sub¬¬
trahas Multa&iam respectu euphoniae propter subsequen¬
tes litteras probabiliter immutamus. ut illum in atoarri¬
sio immutabilis. impius improbus: & litterã naratione
tolle suꝑfluam. agnaro enim id estscito seuperito uenit
nominis ista compositio: quod cum pronomen est. ꝑ dnon

Expanded text:
B pro V, V pro B, O pro V, N pro M contra orthographiae praecepta B pro V, V pro B, O pro V, N pro M contra orthographiae praecepta uitiose positas non relinquas; aspirationem uero superfluam deme aut adice competenter. Casus nominum temporaque uerborum, ubi tamen permitteris, custodi diligenter; reperies enim frequenter in auctoritate consuetudini dissona, quae tibi non liceat immutare. Sed in his emendatorum codicum seruetur exemplum; cetera uero quae sunt male praesumpta recorrige, quoniam antiquarii exinde potius probantur offendere, dum elocutioni Latinae linguae nesciunt seruire disposite. A in fine aduerbii non relinquas; A iterum casui genitiuo non subtrahas. Multa etiam respectu euphoniae propter subsequentes litteras probabiliter immutamus, ut illuminatio, irrisio, immutabilis, impius, improbus. R litteram narrationi tolle superfluam; a gnaro enim, id est scito seu perito, uenit nominis ista compositio. Quod, cum pronomen est, per D non
Abbreviated transcription (Latin):
partium distinctius uenire debeamus : Vnde enim doctissimus aristo¬
tiles perihermenias suas adliquidum producere potuis set nisi diui¬
sionem & sub diuisionem Iterum que particularium diuisi onum or¬
dinecustodito. cuncta tractass& quem secut nunc dicimus in quibus
licteris sunt librariorũ uitia corrigenda: in uerbis quac accusatiuis
& ab latiuis praepositionibus seruiunt: Situm motum que diligenter
obserua qm̃ librarii grammaticae artis expertes ibimaxime pro-¬
bantur errare. Nam si inlitterã in conuenienter addas aut
demasdictio tota confusa est: casus uero nominũ exceptis mo¬
noptotis. declinationes que uerborũ quae defectiua non sunt.
totasque partes orationis. ubi ta mensa cra non impugnat aucto¬
ritas considera diligenter suisq locis aptata custodi nelocutionis
ordine ꝑ mixto totum quod absit possideat indecora confusio:

Expanded text:
partium distinctius uenire debeamus. Vnde enim doctissimus Aristopartium distinctius uenire debeamus. Vnde enim doctissimus Aristoteles Perihermenias suas ad liquidum perducere potuisset, nisi diuisionum et subdiuisionum iterumque particularium diuisionum ordine custodito cuncta tractasset? Quem secuti nunc dicimus in quibus litteris sunt librariorum uitia corrigenda. In uerbis quae accusatiuis et ablatiuis praepositionibus seruiunt, situm motumque diligenter obserua, quoniam librarii grammaticae artis expertes ibi maxime probantur errare; nam si M litteram inconuenienter addas aut demas, dictio tota confusa est. Casus uero nominum, exceptis monoptotis, declinationesque uerborum quae defectiua non sunt, totasque partes orationis – ubi tamen sacra non impugnat auctoritas – considera diligenter, suisque locis aptata custodi, ne locutionis ordine permixto totum quod absit possideat indecora confusio.
Abbreviated transcription (Latin):
dire mansurã : in prasa caput uersus hero ici finem que non corrigas.
quinque longas. totidem que breues non audeasimprobare. trocheũ
triplicem laudabilis neglectus abscondat : Miota cismos & hiatus
uocalium omnino derelinque qm̃ hic locũ habere non possunt: quae
doctores litterarũ liberalium regulariter custodire noscuntur:
Istud enim interhumanas dictiones conuenit praecaueri : in diuinis
autem eloquus tales compositiones ulla tenus accusantur : Maneat
utique incorrupta locutio quaedõ placuis se cognoscitur. Itaut
fulgore suoniceat non humanode siderio carpienda subiaceat. Haec
enim & simplices suauiter instruit. & doctos prosua reuerentia decenter
oblectat: Post superiore. igitur diuisionem ubi diximus idiomata
legis diuisione non eẽ tangenda. uelcaȩtera quae se quuntur. locus ad mo¬
net morem uorũ. Hanc quoq ponere subdiuisionem ut ad particulas

Expanded text:
dire mensuram. In prosa caput uersus heroici finemque non corrigas; dire mensuram. In prosa caput uersus heroici finemque non corrigas; quinque longas totidemque breues non audeas improbare; trocheum triplicem laudabilis neglectus abscondat. Meotacismos et hiatus uocalium omnino derelinque, quoniam hic locum habere non possunt quae doctores litterarum liberalium regulariter custodire noscuntur. Istud enim inter humanas dictiones conuenit praecaueri; in diuinis autem eloquiis tales compositiones nullatenus accusantur. Maneat ubique incorrupta locutio quae Deo placuisse cognoscitur, ita ut fulgore suo niteat, non humano desiderio carpienda subiaceat. Haec enim et simplices suauiter instruit, et doctos pro sua reuerentia decenter oblectat. Post superiorem igitur diuisionem, ubi diximus idiomata legis diuinae non esse tangenda, uel cetera quae sequuntur, locus ammonet more maiorum hanc quoque ponere subdiuisionem, ut ad particulas
Abbreviated transcription (Latin):
explorauerant eam: Demanu canis unicã meã : & flumina plau¬
debunt manibus inse. tunc exultabunt omnia ligna siluarũ:
& qm̃ interdũ casus genera que nominũ uel temporũ humanis
regulis nequeunt conuenire sed tamen eorum usũ ecclesiasti¬
cus consensus amplectitur : Duorũ uel trium priscorũ emen¬
datorumq codicum auctoritas in quiratur. Scriptum estenim:
in oreduorũ ueltrium stabit omne uerbum: & prae sumi non li¬
ceat quod diuino uindicatur eloquio ut est in psalmo uigesimo
primo populo quinas ectur quem fecitdñs : & illud euangelii. Cuntes
docete omnes gentes baptitantes eos in nomine patris & filii & sp̃s sc̃ĩ :
Similiter & incentesimo quad ra gesimo tertio psalmo. Beatus populus
cuius est dñs dĩ eorum & his similia : Regulas igitur elocutionũla
tinorũ id est qua drigã messu omnimodis non scquaris. Vbi tamen auc
mittere humanarũ formulas dictionum : & diuinimagis eloquii custo

Expanded text:
explorauerant eam- De manu canis unicam meam, et Flumina plauexplorauerant eam- De manu canis unicam meam, et Flumina plaudebunt manibus in se- Tunc exultabunt omnia ligna siluarum. Et quoniam interdum casus generaque nominum uel temporum humanis regulis nequeunt conuenire, sed tamen eorum usum ecclesiasticus consensus amplectitur, duorum uel trium priscorum emendatorumque codicum auctoritas inquiratur, -scriptum est enim In ore duorum uel trium stabit omne uerbum, -et praesumi non liceat, quod diuino uindicatur eloquio; ut est in psalmo uigesimo primo Populo qui nascetur, quem fecit Dominus, et illud Euangelii, Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nominSimiliter et in centesimo quadragesimo tertio psalmo: Beatus populus cujus est Dominus Deus eorum ; et his similia. Regulas igitur elocutionum Latinarum, id est  forte, ut est, quadrigam Messii omnimodis non sequaris, ubi tamen prismittere humanarum formulas dictionum,