comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consequenter superiorib: copulabitur
in quibus ait ⁊ quis poterit adornare
quod peruerterit ds̃ oconua uidu
in diebus ucnitatis meae: est iustus
periens iniustitiasuac & est impius
longeuus in malitia succ Huic quid
simile sclucctor in euangelio ait⁊
qui inuenit anmam suã perd& eam
& qui perd& ani mam sucẽ ꝓpterme
inueni& eam ⁊ mac chabei. ꝓlege
dĩ. atque iustitic uisi sunt insucc peri¬
re suillam carnem comedere & post
aduentum dñi sacrificauerunt ido¬
lis : uisi sunt in hoc saeculo uiuere
& propter suc̃malitiã: perseuerare
Longeui sed dĩ in occulto. sapientiẽ
& tribulare nunc scõs ut recipiant
mala inuita succ & peccatores. non
uisitare proscelere: & qua si adiuc¬
timam reseruccre: Vt & illis possit
aeter nabonc restituere: & is ma¬
la inferre perp&uc: Hebrei iustos
pereuntes. iniustice succ filios a aron
suspicantur quod dum putant se
iuste agere alienum ignem obtu¬
lerunt & impium longeuum:

Expanded text:
consequenter superioribus copulabitur, consequenter superioribus copulabitur, in quibus ait: Quis poterit adornare quod perverterit Deus? Omnia vidi in diebus vanitatis meae. Est justus periens in justitia sua, et est impius longaevus in malitia sua. Huic quid simile Salvator in Evangelio ait: Qui invenit animam suam, perdet eam, et qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam . Macchabaei pro lege Dei atque justitia visi sunt in sua perire suillam carnem 443 comederunt, et post adventum Domini sacrificaverunt idolis, hi visi sunt in hoc saeculo vivere, et propter suam malitiam perseverare longaevi. Sed Dei iet tribulare nunc sanctos ut recipiant mala in vita sua, et peccatores non visitare pro scelere et quasi adtimam reservare, ut et illis possit aeterna bona restituere, et his mala inferre perpetua. Hebraei justos pereuntes in justitia sua, filios Aaron suspicantur, quod dum putant se juste agere, alienum ignem obtulerint. Et impium longaevum
Abbreviated transcription (Latin):
indiemalo hocest indiem iudicii tor¬
queri alios uideas: sicut enim pracesens
saeculum fecit ds̃ in quo nobis fructum.
bonorum operũ. possumus prxepacnrre
ita & futurum inquo nullac boni operis
dectur facultas: Vsus est quidem succ de¬
re cum dicer& audientes: sed mihi ui¬
dxur alius ẽẽ. sensus: quem & sim machus.
trans tulit dicens: Indiebono esto: in bono:
Diem uero malum intuere: siquidem
hoc simile huic fecitds̃: ut non inueniret
homo quod contrax eum quaerer&ur
& bona inquid & maelec prout tibi
euenerit sustine: Nec putes uelbo
gidis. siccis &umentibus duris & mol¬
libus tenebrosis. & lucidis malis
& bonis: Hoc autem fecit ds ut habeat
locum sapientiam & elegendo bono
& uitandomalo liberũ homini
relinquactur arbitrium: Hesedicat
insensibilem & stolidum ado ẽe gene¬
nrtum: sed eum ideo fecis se diuersa
ut homo quaceri de suc conditionenon
poss&e: simul quȩ hoctes timonium

Expanded text:
in die malo, id est, in die judicii, torin die malo, id est, in die judicii, torqueri alios videas. Sicut enim praesens saeculum fecit Deus, in quo nobis fructum bonorum operum possumus praeparare; ita et futurum, in quo nulla boni operis datur facultas. » Visus est quidem suadere, cum diceret audientibus: sed mihi videtur alius esse sensus, quem et Symmachus transtulit, dicens: In die bono esto in bono; diem vero malum intuere. Siquidem hoc simile huic fecit Deus, ut non inveniret homo quod contra eum quereretur. Et bona, inquit, et mala, prout tibi evenerint, sustine. Nec putes vel bongidis, siccis et humentibus, duris et mollibus, tenebrosis et lucidis, malis et bonis. Hoc autem fecit Deus, ut habeat locum sapientia in eligendo bonum, et vitando malum, et liberum homini relinquatur arbitrium, ne se dicat insensibilem, et stolidum a Deo esse generatum; sed eum ideo fecisse diversa, ut homo queri de sua conditione non posset. Simulque hoc testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
sumendum ẽ. in hocloco testimoniũ
deseptimo decimopsalmo in quo ad
tactefuerit anteperuersus: Iux tac illud
quoq: quod in leuitico scriptum ẽ:
Si cmbulccuerint ad me peruersi
& ego ambulabo adeos. infuro remeo
peruersus: quod quidem & illud pote¬
rit exponere quare indura uerit dscor
farconis:. quo modo enim unccatq:
eadem solisoperatio lique facit cęram
& sic catlutum & prosustantia succ
&liques cit cęnr. & sic catur lutum sic&
uncdĩ inccegipto signorum opere¬
tio: molliebat corda credentium:
& incredulos indunrbat: Quic uixta
duritiam sucm cormpaenitens: the¬
saurizabant sibi iraem in dieirę̧
Mhis mirabilibus. quecum uidẽrent.
fieri non credebant Idu
ad loquendum. utꝰ inueniat homo
posteum quic quam: suo enimeaudis¬
se in ec clesic abeo qui putabatur
habere scientiam scripturerum.
itacos uersiculos. edissere: dum in puresen¬
ti seculo ẽs & bonus quodoperis. potes
facere. Iccbora ut postea ipse securus.

Expanded text:
Sumendum in hoc loco testimonium Sumendum in hoc loco testimonium de septimo decimo psalmo, in quo adtate fuerit ante perversus. Juxta illud quoque, quod in Levitico scriptum est: Si ambulaverint ad me perversi, et ego ambulabo ad eos in furore meo perversus . Quod quidem et illud poterit exponere, quare induraverit Dominus cor Pharaonis. Quomodo enim una atque eadem solis operatio liquefacit ceram, et siccat lutum, et pro substantia sua liquescit cera, et siccatur lutum: sic una Dei in Aegypto signorum operatio molliebat corda credentium, et incredulos indurabat, qui juxta duritiem suam, et impoenitens cor, thesaurizabant 442 sibi iram in die irae ex his mirabilibus, quae cum viderent fieri, non credebant. In dad loquendum, ut non inveniat homo post eum quidquam. Scio me audisse in Ecclesia ab eo, qui putabatur habere scientiam Scripturarum, ita hos versiculos edissertos. « Dum in praesenti saeculo es, et boni quid operis potes facere, labora, ut postea ipse securus
Abbreviated transcription (Latin):
Inumbrac eius uiuemus ingentibus
omnis nos troc in hacuita proiectio
instar umbraest. siue scpienticce
siue suprae dicti. argenti donecas¬
pir&dies & amoueantur umbras:
Sym machus moresuo & iccm in
hoc loco manifestius : inter prae¬
tcctus ẽ dicens: quomodo protegit
sapientia similiter protegit
pecun ce: sequens cutem uersi¬
culus per spicune: adstudium
scientiae cohariatur uidi
operx dĩ. ꝗmquis poterit adornare
quemds̃ per uerterit: E in hodoco
ita symmachus trarnstulit: disceope¬
raedĩ: qui anemopoterit: corrigere
de scͥmpturis scĩfu siue exipsee contem¬
platione elementorum scire & intel¬
legere quece factecsunt: non tamen
c ausccs rartionesq ꝑ quirere i quare
iuam quodq sifactum sit uel aliter
fi eridebuisse: quam factum ẽ:
Uerbi gratic : siquis uult querere
cur mosi tado quatur dĩ quis fecit
mutum. & surdum & uidentem & cae¬
cum non ne ego dñs ds̃. & dicct:
Fur cacecus. & surdus. & mutus. itte
creatisunt &cgera his similice

Expanded text:
In umbra ejus vivemus in gentibus . Omnis nostra in hac terra protectio instar umbrae est, sive sapientiae, sive supradicti argenti, donec aspiret dies, et amoveantur umbrae. Symmachus more suo etiam in hoc loco manifestius interpretatus est, dicens: Quomodo protegit sapientia, similiter protegit pecunia. Sequens autem versiculus perspicue ad studium scientiae cohortatur. Vide opera Dei, quoniam quis poterit adornare quem Deus pervertit? Et in hoc loco ita Symmachus transtulit: Disce opera Dei, quia nemo poterit corrigere, de Scripturis sanctis, sive ex ipsa contemplatione elementorum, scire et intelligere quae facta sunt: non tamen causas rationesque perquirere quare unumquodque sic factum sit, vel aliter fieri debuisse, quam factum est. Verbi gratia, si quis velit quaerere cur Moysi ita loquatur Deus: Quis fecit mutum et surdum, videntem et caecum, nonne ego Dominus Deus ? Et dicat: Cur caecus et surdus et mutus ita creati sunt, et caetera his similia?
Abbreviated transcription (Latin):
redes xp̃i Uult igitur ecle siccstes
docere quanto diffenant huquiso¬
lem merentur. uidere ius titicce.
& habent scpien ticm cum conuer¬
scctione bona: ab his qui abs que
sccpientia uitae: tantum &con¬
uer scctione studium cõmodccrunt:
quod quidem & damel ostendit
dicens: Intellegentes ser monesmeos
fulgebunt ut luminaria caeli:
meos: quasi stelle caeli: Umbrx̃
autem argenti siue pecunicce
illã secundum anagogen debemus
accipere. dequac teclenta & mine
in pccrarbolis euangelii colliguntur:
Vt cum fuerimus subumbire socpien¬
ticce & sub umbra talis argenti
perdiem sol non uraet nos neq ꝑnic¬

Expanded text:
redes Christi. Vult igitur Ecclesiastes redes Christi. Vult igitur Ecclesiastes docere, quanto differant hi, qui solem merentur videre justitiae, et habent sapientiam cum conversatione bona, ab his qui absque sapientia, vitae tantum, et conversationis studium commodarunt. Quod quidem et Daniel ostendit, dicens: Intelligentes sermones meos fulgebunt, ut luminaria coeli . meos, quasi stellae coeli. Umbram autem argenti, sive pecuniae, illam secundum ἀναγωγὴν debemus accipere, de qua talenta et minae in parabolis Evangelii colliguntur , ut 441 cum fuerimus sub umbra sapientiae, et sub umbra talis argenti: Per diem sol non urat nos, neq
Abbreviated transcription (Latin):
scientiac sapientiae: uiuificc uit ha¬
bentemse: Maior est gloricce sapi¬
eñs cum diuitus: quam tantum sapiens
Aliienim sccpientiã indigent alii
opibus & quiscpiens est. & non di¬
ues potest quidem docere quodbo¬
num est: sed interdum non potest
pruestacre quod petitur: Idcirco
ait. quicc ut umbiae sapientiue
sic umbra pecuniae idẽ. quo modo
protegit sccpientia sic interdum
protegit & peicunicc & ne uide¬
re̾tur sapientiae d&raxisse
dum eã fortu itu bono subicit
non enim in nostrax est potestacte
habere diuitias: quas inius ti sȩpe
plus possident: proptere a maiorẽ.
esse sapientia de mons tracuit dicens
& amplius scientiae sapienuce
uiuificabit habentem se: In eo inquid
macior est sccpientia diuitiis: quod
absq ullisopibus. ui uificat eum. qui
se habuerit: quidam hunc locum
itac inter pra&antur: here ditactẽ
in quid ꝓconuerscctione bona posuit
perquam heredes sumusdĩ &cohe¬

Expanded text:
scientia sapientiae vivificabit hascientia sapientiae vivificabit habentem se. Majoris est gloriae sapiens cum divitiis, quam tantum sapiens. Alii enim sapientia indigent, alii opibus, et qui sapiens est, et non dives, potest quidem docere quod bonum est, sed interdum non potest praestare quod petitur. Et idcirco ait: Quia sicut umbra sapientiae, ita umbra pecuniae, id est, quomodo protegit sapientia, sic interdum protegit et pecunia. Et ne videretur sapientiae detraxisse, dum eam fortuito bono subjecit non enim in nostra potestate est habere divitias, quas injusti saepe plus possident propterea majorem esse sapientiam demonstrat, dicens: Et amplius scientia sapientiae vivificabit habentem se. In eo, inquit, major est sapientia divitiis, quod absque ullis opibus vivificat eum, qui se habuerit. Quidam hunc locum ita interpretantur: Haereditatem, inquiunt, pro conversatione bona posuit, per quam haeredes sumus Dei, et cohae
Abbreviated transcription (Latin):
nonenim sccpienter interrogastidehoc
Neu&us. saeculum pricesenti prare¬
feres quiccunius utriusque ẽ condi¬
tords: Uirtutes. bonos diesuiuenti
faciunt: uiamalos : nediccs ergomeli¬
quam modosunt: Nam & illo tempo¬
e plures fuerunt increduli: & dies
eorum malifactisunt & nunc creden¬
tes multi. reperiuntur: de quibus sal
ucctor ait: bectiores quin onin derunt
& crediderunt: Aliter: sic debesuiuere
ut semper pracesentes dies meliores tibi
sint quẽc praeteriti ne cum paulce¬
tim decres cere coeperis dicacturtibi
Cur rebatis bene quis uos inpediuit
ueritati. non oboedire: & iterum:
Incipientes sp̃u: nunc carne consũ¬
mamini: Aliter. nediccs. meli¬
orce tempora olim quam nunc:
sienim hoc uolueris querere
in prudenter facis: non uidens quan¬
tum dist& euangelium: aueterites¬
tamentti: BoNΛeST sapienticctũ¬
hereditate & amplius uidentibus
solem⁊ quie qͦ modo umbra sapien¬
tiȩ sicumbra agenti & quodplusẽ.

Expanded text:
non enim sapienter interrogasti de hoc. non enim sapienter interrogasti de hoc. Ne vetus saeculum praesenti praeferas, quia unus utriusque est conditor Deus. Virtutes bonos dies viventi faciunt, vitia, malos. Ne dicas ergo meliquam modo sunt. Nam et illo tempore plures fuerunt increduli, et dies eorum mali facti sunt, et nunc credentes multi reperiuntur, de quibus ait Salvator: Beatiores qui non viderunt, et crediderunt . Aliter: Sic debes vivere, ut semper praesentes dies meliores tibi sint, quam praeteriti, ne cum paulatim decrescere coeperis, dicatur tibi: 440 Currebatis bene, quis vos impedivit veritati non obedire ? Et iterum: Incipientes spiritu, nunc carne consummamini . Aliter: Ne dicas meliora tempora olim Moysi, quam nunc Si enim hoc volueris quaerere, imprudenter facis, non videns, quantum distet Evangelium a veteri Testamento. Bona est sapientia cureditate, et amplius videntibus solem, quia quomodo umbra sapientiae, sic umbra argenti: et quod plus est,
Abbreviated transcription (Latin):
est in passione laudari nunc pnare¬
cepit intm paenitus. esse tollendom
Ibienim procorreptio neinpe can¬
tes: & erudiuonẽ inminores. irocm
posuit hic uero in pectiȩntieam refre¬
necuit pactientic autem non solũ.
incengustus sed & in lic&iporibus
neces sccric est: neplus quam conde¬
c& exultemus Uid&ur mihi eiqui
nunc excelsus appellatur spũ: ine¬
uangelio pccupere spũ esse contur¬
rius. qui & i beatitudine ponitur:
NEFESTINES inspũ tuo ut mescaris
quiccir insinustultorum. requi escit :
Non quo concedect taerdius inxscen¬
dum idcirco nunc dicit nefestines
in spũ tuo i rocsci: sed quod cum furens
& recens fuerit iradilccuacta. facilius
per irx iuncta superbiccest: deside¬
nrns ultionem meliorẽ & suprx pa¬
tientem dixitesse: quam eum qui
ex celsusẽ. sp̃u & nunc signum insa¬
pientiae dedit & quic quam uis ali¬
quis potens ex istime tur. & sapiens
si irac cundis sit̾ insipiens argucctur:

Expanded text:
e in passione est laudari, nunc praee in passione est laudari, nunc praecipit iram penitus esse tollendam. Ibi enim pro correptione in peccantes, et eruditione in minores iram posuit: hic vero impatientiam refraenavit. Patientia autem non solum in angustiis, sed et in laetioribus necessaria est, ne plus quam condecet, exaltemur. Videtur mihi et qui nunc excelsus appellatur spiritu in Evangelio, pauperi spiritu esse contrarius, qui et in beatitudine ponitur. Ne festines in spiritu tuo, ut irascaris, quia ira in sinu stultorum requiescit. Non quod concedat tardius irascendum, idcirco nunc dicit: Ne festines in spiritu tuo irasci; sed quod cum furens et recens fuerit ira, dilata facilius semper juncta superbiae est, desiderans ultionem, meliorem supra patientem dixit esse, quam eum qui excelsus est spiritu, et nunc signum insipientiae dedit: quia quamvis aliquis potens existimetur et sapiens, si iracundus sit, insipiens arguitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nis. quam principium eius Meli¬
ores sunt indicendo epilogi quam
ex ordium In his enim dicentis. sol¬
licitudo finitur. in illo incipit:
uelcerte siqui incipit audire ser¬
monem exad praeceptorem uec¬
dic in principio ẽ: qui uero extre¬
ma audit consuma tus est atq
ꝑfectus: sed & hoc modo intellegipo¬
test: dum in isto saeculo sumus quod
scimus: omne principtum est ⁊ cum
cuttem uenerit quodperfectũ est. in
nouissimis x consumatii erimus
hxbreus itachunc locũ sequenti uer¬
siculo disseruit Melius ẽ. finem te¬
considentre negotii quam principiũ.
& pactientem. eẽ: quam inpatienti ȩ furore
sapietitiã. cũmdiussit tacere quam prolo qui:
Et quicc cumfinita fuerit onatio
intrax sem& ipsum cogitat auditor
quiddictum sit cum autẽ coeperi¬
mus loqui necdum quid utilitatis
accipict: Meliere paciens suꝑ ex¬
celsum sp̃m Quia superiusi rom
concesserat dicens meliorẽ irx quic̃
risus Ne putacremus iram quae¬

Expanded text:
nis, quam principium ejus. Meliores sunt in dicendo epilogi, quam exordium. In his enim dicentis sollicitudo finitur, in illo incipit. Vel certe sic: Qui incipit audire sermonem, et ad praeceptorem vadit, in principio est; qui vero extrema audit, consummatus est atque perfectus. Sed et hoc modo intelligi potest: Dum in isto saeculo sumus, quod scimus, omne principium est: cum autem venerit, quod perfectum est, in novissimis et consummatis erimus. Hebraeus ita hunc locum cum sequenti versiculo disseruit: Melius est te finem considerare negotii, quam principium, et patientem esse, quam impatientiae furore sapientiam, cum melius sit tacere, quam proloqui; et quia cum finita fuerit oratio, intra semetipsum recogitat auditor, quid sit dictum: cum autem coeperimus loqui, necdum quid utilitatis accepit. Melior est patiens super excelsum spiritu. Quia superius iram concesserat, dicens: Melior est ira, quam risus, ne putaremus iram, qua
Abbreviated transcription (Latin):
in hebreo malitiam hab& non sci¬
enticcm: sed quiccres. &. daelech. lit¬
terehebnricȩ excepto paruo apice
similes sunt proraath legerunt. dath.
id est promalitia scienticcm. Hoc
melius sci& quicc eius dem linge. ha¬
buerit notiuccm. Illud quo que
quod infine horum uersum scrip¬
tum est quicnescit quid factumsit.
& quid futurum sit posteum. quis
ad nunticcuit ei: De uerbo aduerbum
nunc ex hebreo sermone traenstulimus.
ut eẽ. sensum alterum: nouerimus:
quod scilic&x nec eaquace praeteri erint
scre possumus: nec ecquecefuturasint
ita ut sunt futur cognoscere:
Nor

Expanded text:
in Hebraeo malitiam habet, non sciin Hebraeo malitiam habet, non scientiam: sed quia RES et DALETH litterae Hebraicae, excepto parvo apice, similes sunt, pro RAATH  , legerunt DAATH  , id est, pro malitia, scientiam. Hoc melius sciet qui ejusdem linguae habuerit notitiam. Illud quoque quod in fine horum versuum scriptum est: Quia nescit quod factum sit; et quid futurum sit post eum, quis annuntiabit ei? de verbo ad verbum nunc ex sermone Hebraeo transtulimus, ut esse sensum alterum noverimus, quod scilicet nec ea quae praeterierint, scire possumus, nec ea quae futura sint, ita ut sunt futura, cognoscere. Non
Abbreviated transcription (Latin):
si qui dem̃ & descelucctore sic seriptũ
actum: dspronobis peccatum fecit
ꝓuerbo quoque symmachus rem
intet praetatus est dicens: quicus¬
codit mandatum. non experi&ur
rem malam: praecepit cauem̃re¬
gis imperium: conseruandum
& scire quid. & quacre. & quotem¬
pore iubect: quicc omninegotio ẽ.
tempus & iudicium affliccio quippe
hominis malta suꝑeum quiadesciti
quod futurum est. sicut enim erit
quis ad nunticcuit ei lic& diuerse
ueniant & non possit iustus scire
qui dei futurum sit nec singularum
rerum acusasractiones quae cognos¬
cere Nemoẽ enim conscius. futuro¬
rum raemen scitado cum in utilitao¬
te hominum fieri & non absquetus
uolunteete dispom: est cutem mag¬
ncc adflicio generis humani: quicc
utpicletccaitscia mens hom¬
minis fatisortis qu efuturae aliud
sperat: & cdiud euenit: de altero
loco expectat hostem: & alterius
iaculo uulnenrtur: proeo autem
quod septuccginta mterpra&xes
& cheodotion: dixerunt: quiccsci¬
entia hominis. multa super cum

Expanded text:
de Salvatore sic scriptum catum, pro nobis peccatum fecit . Pro verbo quoque Symmachus rem interpretatus est, dicens: Qui custodierit mandatum, non experietur rem malam. Praecepit autem regis imperium conservandum, et scire quid, et quare, et quo tempore jubeat. Quia omni negotio est tempus et judicium. Afflictio quippe hominis multa super eum, quia nescit quod futurum est; sicut enim erit, quis annuntiabit ei? Licet diversa eveniant, et non possit justus scire quid ei futurum sit, nec singularum 452 rerum causas rationesque cognoscere nemo enim est conscius futurorum, tamen scit a Deo cuncta in utilitatem hominum fieri, et non absque ejus voluntate disponi. Est enim magna afflictio generis humani, quia ut Poeta ait : Nescia mens hominum fati sortisque futurae, aliud sperat, aliudque evenit: de altero loco exspectat hostem, et alterius jaculo vulneratur. Pro eo autem quod Septuaginta Interpretes et Theodotio dixerunt: Quia scientia hominis multa super eum,
Abbreviated transcription (Latin):
tracta ẽ et ñ meruimꝰ opaula et eustochiũ
talem uite nr̃e habe consorteni tanq
uulnere tc̃ ꝑculsus obmutui in bethleem
positus angustiore uidelicet ciuitate illius
oiemoriȩ & uobis reddo quod debeo: hocbreuit
ammonens quod nulli us
auctoritatem secutus sumr sed dehebrȩo

Expanded text:
tracta est, et non meruimus, o Paula et Eustochium, talem vitae nostrae habere consortem, tantoque vulnere tunc perculsus obmutui: nunc in Bethleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens, quod nullius auctoritatem secutus sum; sed de Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
rome essẽ. & eccłasten
sc ẽ blesille. leger̾e ut eã ad contenptũ
utiu̾s scłi ꝓuocarẽ & om̃e qđ in mundo
cerneret putaret ẽẽ ꝓ nicilo rogatũ
ab ea ut in morẽ cõm̃tariobi obscura
queq dissererem: & absq me possit in¬
telligere qatut iegebat: taq qm̃ in pro

Expanded text:
e essem, et Ecclesiasten sanctae Blesillae legerem, ut eam ad contemptum istius saeculi provocarem, et omne quod in mundo cerneret, putaret esse pro nihilo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque dissererem, ut absque me posset intelligere, quae legebat. Itaque quoni
Abbreviated transcription (Latin):
A interpr&lũ
consududine co ap̃ta
In his dumtatat
tionis recordatus sum ut nec nouitate nimi¬
lectoris studiũm de temiem necrursu
contra conscientiam̃mfonte ⁊ueri.¬

Expanded text:
a Interpretum consuetudini coaptavi: in his dumtaxat, tionis recordatus sum, ut nec novitate nimlectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fonte veri
Abbreviated transcription (Latin):
excitare plicusus: risum ex cutere. cudientes
in affectus la&itice concitare: scito signũ eẽ.
insipienticce. tameius quiloquitur quam
eorum quiccudiunt: Uerbaquippesccpientixĩ.
inquie & modenrto audiuntur sylentio
quiuero insipiens est quamuis sit potens.
& cdamore siue succeuocis siue populi habe¬
at adclaciantis. inter insipientes loquitur
melior sacpienua super uasabelli & pec¬
cans unus ꝑd& bonitatem multam: Nunc
quoq scepientiam praefert fortitudini: &dici
plus eam ucdere in proeliis. quã arma pugnan¬
tium.: quod siunus insipiens fuerit quãuis
pccruus & nihil sit: crebro tamen per illius
stultiuam: opesmagnas diuitiafqu e subuer¬
tit: quiccuero in hebreo potest legi : & qui peo¬
cct unum. perd& bonitatem multã: & icm
sic sentiendumest. qđ propter unum pec¬
catum multae iustiticce recropereant

Expanded text:
excitare plausus, risus excutere, audientes excitare plausus, risus excutere, audientes in affectus laetitiae concitare: scito signum esse insipientiae, tam ejus qui loquitur, quam eorum qui audiunt. Verba quippe sapientium in quiete, et moderato audiuntur silentio: qui vero insipiens est, quamvis sit potens, et clamorem sive suae vocis, sive populi habeat acclamantis 468 inter insipientes computabitur. Melior est sapientia super vasa belli, et peccans unus perdet bonitatem multam. Nunc quoque sapientiam praefert fortitudini, et dicit plus eam valere in praeliis, quam arma pugnantium. Quod si unus insipiens fuerit, quamvis parvus et nihil sit, crebro tamen per illius stultitiam, opes magnas divitiasque subverti. Quia vero in Hebraeo potest legi: Et qui peccat unum perdet bonitatem multam, etiam sic sentiendum est: quod propter unum peccatum, multae justitiae retro pereant
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ .⁊ & est ipse sccpientiac. Mlle uir pau¬
per libenet urbem insapientiasucc quoti¬
ens uidimus sedentem leonem in insidiis cũ
diuitibus. Hoc est cum senatorib & princi¬
pib: huiusscłi: & aduersum ecclesi cm mo¬
lientem pccuperis istius sacpientiam cor¬
ruis se: cumq: pccuper hicui cerit. & urbs
peccifuerit reddita uix cliquis cius memi¬
nit utx illius mandecta considenat: sedto¬
tos seluxoricce & uoluptactib: concedentes
quae runt diuitics quoce innecessitate non
ris quace des pectac est & uerba eius quiceñ
sunt ccudita. quac̃ quacm nullus memine¬
omnia seduniuersipotentiam & diuitias
cdmirentur. ego uamen secundum omnes
suprr interpra&actiones magis honoro
contemptã sccpientiam & uerbaquaenul¬
lus ccudire dignatur ueRbasaꝑTeNTIM
in qui&e ccudiuntur. plusquaẽ clamor po¬
tes tactem habentis instultis: quem cumq
in ecclesia uideris damatorem: & cum
quo dacm. le nocinio acuenus tate uerborũ

Expanded text:
factus est et est ipsa sapientia: et ille vir paufactus est et est ipsa sapientia: et ille vir pauper liberat urbem in sapientia sua. Quoties vidimus sedentem leonem in insidiis cum divitibus, hoc est, cum senatoribus et principibus hujus saeculi, et adversus Ecclesiam molientem, pauperis istius sapientia corruisse? Cumque pauper hic vicerit, et urbs paci fuerit restituta, vix aliquis ejus meminit, vix illius mandata considerat: sed totos se luxuriae et voluptatibus concedentes, quaerunt divitias, quae in necessitate non ris quae despecta est, et verba ejus quae non sunt audita. Quamquam nullus memineomnia; sed universi potentiam, et divitias admirentur: ego tamen secundum omnes supra interpretationes magis honoro contemptam sapientiam, et verba quae nullus audire dignatur. Verba sapientium in quiete audiuntur, plusquam clamor potestatem habentis in stultis. Quemcumque in Ecclesia videris declamatorem, et cum quodam lenocinio ac venustate verborum
Abbreviated transcription (Latin):
rrnt diuites: quim periculo nihil in uenire
potuerunt:. Aliter hebreus ita hunclocum
inter pra&cctus est ciuitas paruchomoest.
qui&icm apud philosophos. minor mun¬
dus uocatur: &uiri in ecepecuci menbrx
dequib: homo ipse concexitur . ⁊cum ccutẽ
uenerit aduersus eam rex magnus diccbo¬
lus & quacesierit locũ ꝑquem possit inrum¬
pere: inuenĩtur in ea humilis et sapiens.
cingebatur : cumq: homo depericulo siue
persecutiꝗ nonis. siue angustiarum. siue
cu iuscumq: aduersȩrei. atque peccati
fuerit crutus: homo illeexterior quuni¬
micus est illius pauperis hominis & sapientis.
Non recorditus interioris hominis nec subdit
se consiliis cius: sed rursum succfruitur liberta¬
te aliter parua ciuitas. & uirimnea pacuci ad
conpantionem totius mundi: ecclesia est
aduersus quac sepe consurgit rex magnus diabo¬
lus : Non quo magnus sit: sed quo magnum seesi
iactit&. & circũdat obsidione. siue persequu¬

Expanded text:
rant divites qui in periculo nihil subvenire rant divites qui in periculo nihil subvenire potuerunt. Aliter Hebraeus ita hunc locum interpretatus est: Civitas parva, homo est, qui etiam apud philosophos minor mundus vocatur. Et viri in ea pauci, membra de quibus homo ipse contexitur. Cum autem venerit adversus eam rex magnus diabolus, et quaesierit locum per quem possit irrumpere, invenitur in ea humilis et sapiens, cingebatur. Cumque homo de periculo sive persecutionis, sive angustiarum, sive cujuscumque 467 adversae rei atque peccati fuerit erutus: homo ille exterior, qui inimicus est illius pauperis hominis, et sapientis, non recordatur interioris hominis, nec subdit se consiliis ejus: sed rursum sua fruitur libertate  Al. libera voluntate. Aliter: Parva civitas est, et viri in ea pauci, ad comparationem totius mundi, Ecclesia est: adversus quam saepe consurgit rex magnus diabolus non quod magnus sit, sed quod magnum se esse jactitet et circumdat eam obsidione sive persecu
Abbreviated transcription (Latin):
rex magnus & circũm dedit eam: & edificauit
a duersus eam ma chinam magnam: & in¬
uenit inecc̃ uirum pccuperem & sccpientẽ i¬
& saluccuit hic ciuitatem insapientia succ
& homonon recordectus ẽ hominis pccupe¬
I.ris illius: cluis omnia incertadicentib: &ius¬
tum ab iniusto amplius nihil habere:
ego sapientiam &iã in hoc maximam con¬
ꝓbccui: quod crebro ẽuenit ut par uac sit ciui¬
tas. & habitatores in eccpecuci & innume¬
rabili hostium cingatur exercitir & obsi¬
dione & facme populus intus nec&ur:.¬
& repente contia omnium suspitionem
inueniriuirum. humilem & pauperem
Qui hab& sccpientiam cunctis diuitib
magnis. potentibus & superbis. inpericulo
positis. & cdobsidiones pauentib cogitat.
inquirit. & inuenit quomodo demaliseruat
ciuitactem. & ingnaeta hominum obliuio
post quam fuerint libenrti: & solutacap¬
tiuitcs. & reddita patrice libertas: ne¬
momeminit sccpientis illius pccuperis ne¬
morefert gnatics ꝓscclute : sed omnes honõ¬

Expanded text:
rex magnus et circumdedit eam, et aedificavit adversus eam machinam magnam. Et invenit in ea virum pauperem et sapientem, et salvavit hic civitatem in sapientia sua: et homo non recordatus est hominis pauperis illius. Aliis omnia incerta dicentibus, et justum ab injusto nihil amplius habere: ego sapientiam etiam in hoc maximam comprobavi: quod crebro evenit, ut parva sit civitas, et habitatores in ea pauci, et innumerabilium hostium cingatur exercitu, et obsidione, et faet repente contra omnium suspicionem inveniri virum humilem et pauperem, qui quia habet sapientiam, cunctis divitibus, magnis, potentibus et superbis in periculo positis, et ad obsidionem paventibus, cogitat, inquirit, et invenit quomodo de malis eruat civitatem. Et o integra hominum oblivio! postquam fuerint liberati, et soluta captivitas et reddita patriae libertas, nemo meminit sapientis illius pauperis, nemo refert gratias pro salute, sed omnes hono
Abbreviated transcription (Latin):
in quouacrius euentus. & finis omnium subsequat᷑.
loco congruit. quic non uolentis neq: currentis.
sed miserentis disit: quod ccutem ait. non est
sapientium panis: Multorũ quotidice pro¬
bcctur exemplo quicum sccpientis simi sint
necessacriis indigent & non est scientibus gnitia⁊
uideccs enim in ecclesia imperitissimos quos¬
que florere & quicnutrierunt frontis audectiã
& uolubilitatẽ lingucce consequute sint dũ
non recogitant quidlo quantur prudentes
se. & eruditos arbitrantur maximae si fauo¬
rem uulgihabuerint. qui mccgis dictis leui
uirum latẽre in obscuro. per sequutiones pati.
& non solum inpopulo graticm non habere.
sed impiccegestate tabescere: haec au¬
tem fiunt : quia incerto stactu feruntur omnia
& non est in praesenti meritorũ Cretributio
sed infuturo : e quidem nescit homo tempus
suum quac sipisces quir&inentur in captione

Expanded text:
in quo varius eventus et finis omnium subsequatur.in quo varius eventus et finis omnium subsequatur.loco congruit: Quia non volentis neque currentis, sed miserentis Dei sit . Quod autem ait: Non est sapientibus panis, multorum quotidie probatur exemplo, qui cum sapientissimi sint, necessariis indigent. Et, Non est scientibus gratia. Videas enim in Ecclesia imperitissimos quosque florere: et quia nutrierunt frontis audaciam, et volubilitatem linguae consecuti sunt, dum non recogitant, quid loquantur, prudentes se et eruditos arbitrantur: maxime si favorem vulgi habuerint, qui magis dictis leviovirum latere in obscuro, persecutiones pati: et non solum in populo gratiam non habere, sed inopia et egestate tabescere. Haec autem fiunt, quia incerto statu feruntur omnia, et non est in praesenti retributio meritorum, sed in futuro. Et quidem nescit homo tempus suum, quasi pisces qui retinentur in captione
Abbreviated transcription (Latin):
dõ aedcalcem non potest peruenire ⁊ sed &cũ
praelium fuerit aduersum contrarriccs po¬
non ualebit: perfectus quoq infilis homi¬
num. & scepiens. uiuentem panem atq:
caelestem. haberenon potuit. nsipersapi¬
entiam cohar tantem: uenite comedite
pacnes meos: & qm̃ sunt diuitiae. De quib
apostolus ait diuites fieri in operib bonis:
& alibi. diuites factiestis in omni sermone.
& i n omni scientiaI sciendum prudentem
uirum. has non possediuitias congregare:
nisi eas adõ acceperit. cuius ipse diuitiae suN.
De quibus&a libis criptum est: Redemptio¬
uiri animae : propriae diuitiae grxticcquo¬
que nisi scientiam. comitata fuerit & con
cessa ado quamuis eruditus uiream non¬
poterit inuenire : qQuod & paculus sciens
plus in quie omnibus laborcui: nonccutẽ
ego. sed graetia quae mecum est: Gnrtiacius
in me non fuit uacua ⁊ a ad extremum
nescitur ab homine quando tempus adueniat

Expanded text:
Deo ad calcem non potest pervenire. Sed et cum Deo ad calcem non potest pervenire. Sed et cum praelium fuerit adversus contrarias po vincere non valebit. Perfectus quoque in filiis hominum et sapiens viventem panem atque coelestem habere non poterit, nisi per sapientiam cohortantem: Venite, comedite panes meos: Et quia sunt divitiae, de quibus Apostolus ait: Divites fieri in operibus bonis : Et alibi: Divites facti estis in omni sermone, et in omni scientia : sciendum prudentem virum has non posse divitias congregare, nisi eas a Domino acceperit, cujus ipsae divitiae sunt. De quibus et alibi dictum est: Redemptio animae viri, propriae divitiae . Gratia quoque, nisi scienticessa a Deo, quis eruditus vir poterit invenire? Quod Paulus sciens, plus, inquit, omnibus laboravi: non autem ego, sed gratia Dei, quae mecum est . Et iin me non fuit vacua. Et ad extremum nescitur ab homine, quando tempus adveniat,
Abbreviated transcription (Latin):
Openemini dum dies est ueniae nox quaendo
nemopoterit operoeri quod ccutem at in in¬
ferno quotuucedis illuc: notac ut samuhelem
quo queuere mninferno credies fuis se: &an¬
te aduentum xp̃i quac̃ uis scõs omnes inferni
lege d&entos: porro quod scĩ postresurrec¬
tionem dñi ne quac quam teneatur
minferno testatur apostolus dicens: meli¬
est: utiquece non ten&ur inferno
locium cursus. nec fortium praelium: nec
sccpientium panis: nec prudentium diuitiae
nec scientium gratiat: qm̃ tempus &euentus
occurritom nibus  is qui uinctus est compe¬
dib ferreis. & gracuib plumbi nexibus prae¬
gre uectur: iniquitacs enim : sed & superteden¬
tum plumbeum. & in psalmoloquitur
quacsi onus gracuȩ gracucctȩ sunt superme
Nion est aptus adcursum illum de quodici¬
tur. cursum consum maui: fidem seruccui.
Quiccutem leuis est: & animcc illius nongra¬
uectur nihi lominus & ipse absque ad uitore

Expanded text:
Operamini, 464 dum dies est: veniet nox, quando Operamini, 464 dum dies est: veniet nox, quando nemo poterit operari . Quod autem ait: In inferno quo tu vadis illuc, nota, ut Samuelem quoque vere in inferno credas fuisse: et ante adventum Christi, quamvis sanctos, omnes inferni lege dtionem Domini nequaquam teneantur in inferno, testatur Apostolus dicens: Meliest, utique non tenetur in inferno. locium cursus, nec fortium praelium, nec sapientium panis, nec prudentium divitiae, nec scientium gratia: quoniam tempus et eventus occurret omnibus illis. Qui vinctus est compedibus ferreis, et gravibus plumbi nexibus praegravatur: Iniquitas enim sedet super talentum plumbeum : et in Psalmo loquitur: Sicut onus grave gravatae sunt super me : non est aptus ad cursum illum, de quo dicitur: Cursum consummavi, fidem servavi . Qui autem levis est, et anima illius non gravatur, nihilominus et ipse absque adjutore
Abbreviated transcription (Latin):
sequere & scienticm scriptunarum. & hanc
tibi in coniugium copulac dequain ꝓuerbus
dicitur: Ama illcm & seruabitte : amploxa¬
re eam. & circũm decbitte: Diesccutẽ uacnitẽ¬
tis. dies huius scłi ne quam significat
De quo ecepostolus nontac&: quo dccutẽ ait
uide uitam cũ mulierẽ quam dilexisti: Am¬
biguae dictum ẽ : siue uide & contemplcre
uitcem & ipse &uxortua tecum: Nonenĩ
poteris sine tcli uxore solusuidere uitic̃:
siue utrumq considert & uide uitcc̃ & mu¬
lierem dieb uanitatis tucce & pulchreprae¬
cẽpit : ut indieb ucnitctis nr̃ae. ueram uitã
cum scpientic uxore queceramus: haec
enimparsnr̃a est & hiclaboris fructus in hac
uitac umbractiliut ueraem uitc̃ inuenire
uecleccius: omnicc quece inuenit manustua
ut sacices inuirtute tuce fac: quicc non est
opus & cogiactio &scientia & sapienticc
cenderis: locus nonerit pȩnitentiae ⁊
Huic quid simile cesalucctore praecipitur:

Expanded text:
sequere et scientiam Scripturarum, et hanc sequere et scientiam Scripturarum, et hanc tibi in conjugium copula de qua in Proverbiis dicitur: Ama illam, et servabit te: amplexare illam et circumdabit te . Dies autem vanitatis, dies hujus saeculi nequam significant De quo et Apostolus non tacet. Quod autem ait: Vide vitam cum muliere, quam dilexisti, ambigue dictum est, sive vide et contemplare vitam, et ipse et uxor tua tecum non enim poteris sine tali uxore solus videre vitam, sive utrumque considera, et vide vitam, et mulierem diebus vanitatis tuae. Et pulchre praecipit, ut in diebus vanitatis nostrae veram vitam cum sapientia uxore quaeramus. Haec enim pars nostra est, et hic laboris fructus, si in hac vita umbratili vitam veram invenire valeamus. Omnia quae invenit manus tua, ut facias, in virtute tua fac: quia non est opus, et cogitatio, et scientia, et sapientia cenderis, locus non erit poenitentiae. Huic quid simile a Salvatore praecipitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tis humi litatis mansuaetudinis. paccientiae
& cum despolictus fueris u&erẽ hominem cũ
operib eius induere nouo. qui reno uactur de
die indiem: quod cutem ait. &leũ decapite
tuo nondesit sciendum naturam hanc ẽẽ.
olei ut &lumenalat & fessorũ solucdaborẽ:
estoleum spiritale. &oleum exultactionis
de quo scribitur: Propterea unc xit teds̃ ds̃tu¬
us oleo exultactionis prȩparticipib tuis
hoc oleo uultus noster hilacrandus est. hoc
ie iunantis ungendum eaput quod peccito¬
res habere non possunt quibus dicitur
Non est malagma in ponere neq oleum¬
neque alligatunrs haben enim oleum con¬
tracrium quod uir iustus detestatur dicens.
oleum pec catonon in pingu& capu meum:
hoc oleum heretici habent & eo cupiunt de¬
ceptorũ capita ꝑfun dere: uiðeurtam
cum mulierequam dilexisti omnib: dieb ua
nitactis tuae quaedctȩ sunt tibi subsole om¬
ma &x in labore quo tulaborcs subsole: sapientiã

Expanded text:
tis, humilitatis, mansuetudinis, patientiae tis, humilitatis, mansuetudinis, patientiae . Et cum despoliatus fueris veterem hominem cum actibus suis, induere novum qui renovatur de die in diem . Quod autem ait, et oleum de capite tuo non deficiat. sciendum naturam hanc esse olei, ut et lumen alat, et fessorum solvat laborem. Est oleum spirituale, oleum exsultationis, de quo scribitur: Propterea unxit te Deus Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Hoc oleo vultus noster hilarandus est: hoc jejunantis ungendum caput, quod peccatores habere non possunt quibus dicitur: Non est malagma imponere, neqneque alligaturas . Habent enim oleum contrarium, quod vir justus detestatur, dicens: Oleum peccatoris non impinguet caput meum . Hoc oleum haeretici habent, et eo cupiunt deceptorum capita perfundere. Vide vitam cum muliere, quam dilexisti omnibus diebus vitae vanitatis tuae, qui dati sunt tibi sub solevita et in labore, quo tu laboras sub sole. Sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
& uinum spiritalia inuenire poterimus : qui
ccutem mandata non seruat : & in pacnis & in
uiniabundantiagloricctur. dicitur ei
peresaiã: nediccas &icẽ. cognosco eam: neq
cognouisti. neq scis. nec a principio aperuit
tibi aures. scio enim quia contempnens: contẽ
tibus dicitur: uenico mede in laitia panẽ
tuum eius ecdesicstes uox est qui & in euan¬
gelio lo quitur. quisitit ueni at adme & bibat
& in prouerbis: uenite comedite panesme¬
os & bibite uinum meum. In omnitempo¬
resint uestimen tatuce candida &oleum
decccpite tuo non desit: hab&o inqui corpus
mundum &sto misericors: uelitac nonsittẽ¬
pus in quo candida uestimenta non habe¬
as: cauenequando pollutis uestibus indu¬
aris. populus quippe pec citor inuestib
fuscis. luxis se describitur: tuccutem indue¬
reluce: & non male dictione quae suꝑ iudã
scripta est : Inducctur maledictione sicut uesti men¬
tum: induere uiscera misericordiae benggnita¬

Expanded text:
et vinum spiritualia invenire poterimus. Qui et vinum spiritualia invenire poterimus. Qui autem mandata non servat, et in panis et vini abundantia gloriatur, dicitur ei per Isaiam: Ne dicas etiam cognosco eam: neque cognovisti, neque scis, neque a principio aperui tibi aures. Scio enim quia contemnens contemnestibus dicitur: Veni, comede in laetitia panem tuum: ejus Ecclesiastae vox est, qui in Evangelio loquitur: Qui sitit, veniat ad me, et bibat Et in Proverbiis: Venite, comedite panes meos, et bibite vinum meum . In omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non desit. Habeto, inquit, corpus mundum, et esto misericors. Vel ita: Non sit tempus in quo candida as, cave ne quando pollutis vestibus induaris. Populus quippe peccator in vestibus fuscis luxuriae describitur. Tu autem induere lucem et non maledictionem quae supra Judam scripta est: Induat maledictionem sicut vestimentum . Induere viscera misericordiae, benignita
Abbreviated transcription (Latin):
personalo quactur interpriran dacsunt
singulac : Vacde comede in la&itia panẽ
tuum. & bibe incordebono. uinum tuum
quicc conplac cuerunt dõ operartuce ⁊ quicc
didicisti quod morte omnice finiaentur
& in inferno non sit paenitentiac. necaquis
aduirtutes. recursus: Dum inisto scło esfes¬
tina contende a gepaenitentiam dumln¬
bes tempus laborr: Libenter enimds̃ sus¬
cipit paenitentẽ Aliter & simpliciter
intellectum ꝓdest. iuxta illud: siueman¬
ducatis siuebibitis. siue quid faciatis
omnia in nomine dñi facite & incliolo¬
co: cum consilio uinumbibe Non enim
heb& ueram la&iticm. & corbonum qui
creccturis super modum abutitur: melius
autem .ẽ. sic sentire: cuius conplatuer int
oper coramdõ. Ne qua quam poterit¬
in digere uero pane: & uino quod cal¬
cactum est deuinea sorech Dato nobis
itaque praecepto quo dicit Desiderasti
sccpientiam. serua mandata: & dñs minis tra¬
uit tibi eam : seruemus mandata & panem

Expanded text:
persona loquatur, interpretanda sunt persona loquatur, interpretanda sunt singula: Vade, comede in laetitia panem tuum, et bibe in corde bono 462 vinum tuum: quia complacuerunt Deo opera tua. Quia didicisti, quod morte omnia finiantur, et in inferno non sit poenitentia, nec aliquis ad virtutes recursus, dum in isto saeculo es, festina, contende agere poenitentiam: dum habes tempus, labora. Libenter enim Deus suscipit poenitentem. Aliter: Et simpliciter intellectum prodest, juxta illud: Sive manducatis, sive bibitis, sive aliquid facitis, omnia in nomine Domini facite . Et in alio loquo: Cum consilio vinum bibe. Non enim habet veram laetitiam et cor bonum, qui creaturis supra modum abutitur. Melius autem est sic sentire: Cujus placuerunt opera coram Deo, nequaquam indigere poterit vero pane et vino, quod calcatum est de vinea Sorech. Dato nobis itaque praecepto, quod dicit: Desiderasti sapientiam, serva mandata, et Dominus ministrabit tibi eam : servemus mandata, et panem
Abbreviated transcription (Latin):
sicurrat: Nefortis in suo confidat labore.
nec sccpiens diuitics & opes aestim & pruden¬
tia congregari nec eloquens & doctus per
eloquentiam & doctrinam apudpopulũ
inuenire posse se gnartiam sed omnice dõ
fieri disponente: & nisi ille cuncta suo arbi¬
trio rexerit: & aedificauerit domum in
uanum laboreͬnt quiccedificant eam:
Nisi ille custo dierit ciuitatem inuccnum
uigilent quicusto diunt ecm: Nonest
itccq ut illi putcent unus euentus: &incer¬
tus uitcehuus stictus quicc quaendo non
aestimant repentina morte sub ducti ad
iudicium uenient: & quomodopisces: ha mo
acpiuntur &ret ib: & ccuesper aerem. libe¬
relaqueo dum nesciunt alligantur: sic
homines. promerito suo adaeter nac suppli¬
ua deducentur. cum repente mors uenerit
eiudiciũ eos quiputaebant in certo. stectu
omnia uolutari: haec iuxtaeum sensum
quo brcuiter uoluimus. uniuersa conprebe¬
dere nunc quacsi non ex clterius. sed ex suce

Expanded text:
si currat, nec fortis in suo confidat robore, si currat, nec fortis in suo confidat robore, nec sapiens divitias et opes aestimet prudentia congregari, nec eloquens et doctus per eloquentiam et doctrinam apud populum invenire posse gratiam, sed omnia Deo fieri disponente: et nisi ille cuncta suo arbitrio rexerit, et aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam, nisi ille custodierit civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam . Non est itaque, ut illi putant, unus eventus, et incertus vitae hujus status: quia quando non aestimant, repentina morte subducti ad judicium venient. Et quomodo pisces hamo capiuntur et retibus, et aves per aerem liberae, laqueo dum nesciunt alligantur: sic et homines pro merito suo ad aeterna supplicia deducentur, cum repente mors venerit, et judicium in eos, qui putabant incerto statu omnia volutari. Haec juxta eum sensum, quo breviter voluimus universa comprehendere: nunc, quasi non ex alterius, sed ex sua
Abbreviated transcription (Latin):
dapibus. uinocunts opprimȩ & intellege qm̃
adotibi donata sunt adutendũ:
candidis uestibus ornactus incede.
unguentus a. sper& caput tuum que¬
cumque tibip lacuerit femincrum eius gau¬
d& conplexu &uanamhanc & breuem
uitam uana & breui uoluptate percur¬
re Nihil enim extraahaec habebis. ampli¬
us quo fruccris. & quod cumq: telectare po¬
test festinus carpe nepeat ⁊ neq: enim fri¬
balac debes formidare commenta. quod
singulorum operum uelbo norum uelma¬
lorum. apud inferos tibi reddendasit ratu
Nonẽ. enim aliquac in morte scpientic
nullus postdis solutionem uitae huius sen¬
sus & haec inqui aliquis loquatur epicu¬
rus. & aristippus. & cre naici& c&ere
pecudes philosoforũ. ego ccutẽ mecũ dili¬
genter r&raectans. inuenio nonut quidã
malestimant omnia fartiutd generi-
& uccricm in rebus humanis fortunam
ludere sed cuncta iuditio dĩ fieri Neque
enim uelox pedib: suũ hab& cursum putccre

Expanded text:
dapibus, vino curas opprime, et intellige quoniam dapibus, vino curas opprime, et intellige quoniam a Deo tibi donata sunt ad utendum, candidis vestibus ornatus incede, unguentis spiret caput tuum: quaecunque tibi placuerit feminarum, ejus gaude complexu, et vanam hanc et brevem vitam, vana et brevi voluptate percurre: nihil enim extra haec habebis amplius quo fruaris, quodcunque te delectare potest festinus cape, ne pereat: neque enim frivola debes formidare commenta, quod singulorum operum vel bonorum vel malorum apud inferos tibi reddenda sit ratio. Non est enim aliqua in morte sapientia, nullus post dissolutionem vitae hujus sensus. Et haec, inquit, aliquis loquatur Epicurus et Aristippus, et Tyreneici, et caeterae pecudes philosophorum. Ego autem mecum diligenter retractans, invenio non ut quidam male aestimant omnia fortuito geri, et variam in rebus humanis fortunam ludere; sed cuncta judicio Dei fieri. Neque enim velox pedibus debet suum cursum putare
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ conplacuerunt dõ operatuac In omnitẽ¬
pore sint uestimentactuce candidec &oleũ
deccpite tuo. non deficict: usque ad eum
locum in quoait: sicut pisces
quitenentur incaptione pessi¬
mac sicut uolucres quece capiuntur
in laqueo. similiter capienter filii hominum
intempore pessimo. Cumceciderit supereos.
subito: ante quam desingulis disputemus
breuiter constringendac sunt omniat ut ap¬
pareat quo simul sensu cunetce diccentur
quicc in superiori capitulo fuerat pracelocu¬
tus płpost quam mortui fuer int homines
acorde uiuentium. ex citant: & nec dilec¬
tonem quis. in eos habeant nec odicm
secundum illud. poetoce Nullum cumuic¬
tis. certamen & acre cassis. & quicc subso¬
le ultrar nibil possint. Nunc quacsi errorẽ
bumanum. & consu&udinem: quac se ad
fruenda huius saeculi bona inuicem or¬
ohomo quia post mortem nihilest & mors
ipsc nihilest: Audi consilium meum: & dũui¬
uis in ac breui uita fruere uoluntate utere

Expanded text:
uerunt Deo opera tua. In omni temuerunt Deo opera tua. In omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat : usque ad eum locum, in quo ait: Sicut pisces qui tenentur in captione pessima, et sicut volucres quae capiuntur in laqueo: similiter capientur filii hominum in tempore pessimo, cum ceciderit super eos subito. Antequam de singulis disputemus, breviter constringenda sunt omnia, ut appareat, quo simul sensu cuncta dicantur. Quia in superiori capitulo fuerat praelocutus, quod postquam mortui fuerint homines, a corde viventium excidant, et nec dilectionem quis in eos habeat nec odium, secundum illud poetae : Nullum cum victis certamen et aethere cassis: et quia sub sole ultra nihil possint: nunc quasi errorem humanum et consuetudinem, qua se ad fruenda hujus saeculi bona invicem horO homo quia ergo post mortem nihil est, et mors ipsa nihil est, audi consilium meum et dum vivis in hac brevi vita fruere voluptate, utere