comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
octauo decimo ãno ĩstructi
is q̃ ad militiã reꝗrũt᷑ susti¬
neͣ possĩt labores militares.
ad corpꝰ. qñ ht̃ tale corꝰ qua¬
le requirit suũ offitiũ. Ut tc̃
miles ht̃ corpꝰ bñ dispositũ
qñ ht̃ ip̃m tale quale requt
offitiũ militare. ꝙ siñ fõtiex̾¬
citatiõe corporis esse ñ põteũ¬

Expanded text:
decimo anno instructi is quae ad militiam requiruntur, subire possint labores militares: ad corpus, quando habet tale corpus, quale requirit suum officium. ut tunc miles habet corpus bene dispositum, quando habet ipsum tale, quale requirit officium militare. quod sine forti exercitatione corporis esse non pote
Abbreviated transcription (Latin):
s cũ tẽꝑantia ut supͣ ĩ pͦlibu
diffusꝰ diximꝰ ip̃as passõnes mo¬
deret ad quas mulieres mare
eas deceat. tñ cũ tradenda ẽ aliqͦ
nuptui potissime ĩꝗrẽdũ ẽ utͦ
polleat tẽꝑancia eo ꝙ ad ĩtẽp¬
tiã femĩe maxĩe incitẽt᷑ ¶ dr¬

Expanded text:
 cum temperantia ut supra in primo libro diffusius diximus ipsas passiones moderet, ad quas mulieres maximere deceat, tamen cum tradenda est aliqua nuptui, potissime inquirendum est, utrum polleat temperantia, eo quod ad intemperantiam foeminae maxime incitentur. D
Abbreviated transcription (Latin):
dũ hac idẽ suĩt̾ ex siłi̾tudiẽ quã
ht̃ aͥs gub̾natioĩs domꝰ ad ar¬
tes alias. Naz possessicẽs sũt
q̃da organa artis gub̾nati
Nulla at̾ ars ut ait ph̾es pͦsil

Expanded text:
sumitur ex similitudine quam habet ars gubernationis domus ad artes alias. nam possessiones sunt quaedam organa artis gubernatinulla autem ars, ut ait Phil
Abbreviated transcription (Latin):
res ut re. ꝯpͥn. coactiuã hñt po¬
tẽtiã. Ut ꝗ amore hoesti ꝑ ĩcͥpa¬
tices pat̾nas. ⁊ amicoꝵ ñ rethi¬
t᷑ ab oꝑib sceleratis. saltĩ timo¬
re penẽ retͣhat᷑ abillis. Expedie̾
ũ sĩt tnͣquilla ⁊ ut ciues inuãt
pacifice ⁊ imanimes. Iñ ẽ ꝙ
se hãnt legis latores ad aias
sic̃ medicina ad corpoã. Nam
sic̾ medicꝰ ĩtẽdit sedare huores
ne ĩẜgat morb ⁊ bellũ ĩ cõpe̾
sic legis lator ĩtendit placare
corda sedare aĩas ne ĩẜgat
rixa ⁊dissentio ĩ regͦ añ ĩ. ci Iñ¬

Expanded text:
oactivam habent potentiam: ut qui amore honesti per increpationes paternas, et amicorum non retrahitur ab operibus sceleratis, saltem timore poenae retrahatur ab illis. Expediensum sint tranquilla, et ut cives vivant pacifice et unanimes. Unde et se habent legislatores ad animas, sicut medicina ad corpora. Nam sicut medicus indentit sedare humores, ne insurgat morbus et bellum in corpore: sic legislator intendit placate corda, sedare aimas, ne insurgat rixa et diffensio in regno, aut in civi
Abbreviated transcription (Latin):
q salus regͥ ⁊ciuitatis habi¬
tatores regni efficint᷑ libeiͣ si
obedint regib ⁊ obẜuẽt legeᷤ.
Quãta ãt salux ꝯẜgit ĩ regno
ex obediẽna regis sufficiẽt᷑ o¬
pͥncipat᷑. est salus ⁊ uita regͥ.
Qrͣ sic̃ pessimũ ẽ corpori dere¬
linq̃re aĩa ⁊ ñ regi ꝑ eã. sic

Expanded text:
que salus regni et civitatis, si habitatores regni efficiuntur liberi, si obediant regibus, et observent leges. Quanta autem salus surgat in regno ex obedientia regis, sufficienter oprincipetur est salus et vita regni. Quare sicut pesssimum est corpori delinquere animam, et non reg
Abbreviated transcription (Latin):
llitas existẽtiũ ĩ regno. edeg
t̾re remanẽt inculte fui̾t dep̃da¬
ciones oriunt᷑ stilitates. dedu¬
cunt᷑ habitatores regni ad ino¬
piam. Si gͦ ꝯsideret᷑ ꝙͣtũ bonũ
aduenit regno exrege nõ solũ
regib recte regentib s ⁊̃ dato¬
ꝙ in aliqͦ tyrãpniçarẽt studere d¬
ppłs obedur illis. Nã mag̃ ẽ to¬
llerabił aliqualis tyrãpnides pͥn

Expanded text:
llitas existentium in regno. Consuterrae manent incultae, siunt depraedationes, oriuntur sterilitates deducuntur habitatores regni ad inopiam. Si ergo consideretur quantum bonu madvenit es rege, non solum regibus recte regentibus, sed etiam dato in aliquo tyrannizarent, studeret populus obedire illis. Nam magis est tolerabilis aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ debitã tacit᷑nitatẽ ado exami¬
qd̾ iudi cẽt᷑ ẽẽ litigiose ⁊ dise¬
le. Qrͣ decet ip̃as eẽ tacit᷑̾nas.
ne ĩ ũba litigiosa ꝓrũpãt. aib
at̃ litigiosis potissĩe femĩe se¬

Expanded text:
 debitam taciturnitatem adeo examiquod iudicentur litigiosae, et disciolae: quare decet ipsas esse taciturnitas, ne verba litigiosa prorumpant. A verbis autem litigiosis potissime foeminae s
Abbreviated transcription (Latin):
duari bestuis uiros femimis.
senes puens. hoĩes eͥ nãłr do¬
minãtur bestiis. qr hoĩur genꝰ
iuget pͥdẽtia. bestie uõ pͥdẽtia
⁊ arte paꝵ ꝑticipãt. sic eͥ uiri
dnãntũ feminis qr ut decla

Expanded text:
dominari bestiis, Viros foeminis, Senes pueris. Homines naturaliter dominantur bestiis, quia hominum genus viget prudentia: bestiae enim prudentia et arte parum participant. Sic etiam viri dominantur foemi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualet unũ onũ rep̃sẽtat ua¬
lorẽ magͥ p̃tii. denariꝰ gͦ ille
magͣ ẽ sĩg᷑ ualoris ꝙͣ ualeat.
sic si uir pꝰdẽtia careat ⁊ re¬
gia digͥtate fungat᷑ cũ ip̃e
parui ualoris sit ẽ loco mag̃
p̃tii. mag̃ gͦ ẽ signũ regis ꝙͣ
sit rex. ut gͥ sit rex ñ solũ no¬
mĩe s re decet ip̃m hr̃e pru

Expanded text:
n valet unum ovum, repraesentat valorem magni precii. dnarius ergo ille magis est signum valoris, quam valeat. Sic si vir prudentia careat, et regia dignitate fungatur, cum ipse parvi valoris sit, est loco magni precii. magis ergo est signum regis, quam sit rex. Ut igitur sit rex non solum nomine sed re, decet
Abbreviated transcription (Latin):
pͥdẽtia carẽs qr ñ cogͦscet nͨ re¬
putabit nͥ sesibłia bcã ⁊ dimi¬
ssis u̾tutib totũ suũ studiũ
ponet. Ut affluat diuitiis ⁊ sẽ¬
sibilib bonis efficiet᷑ gͦ dep̾da¬
tor ppłi dnãbit᷑ tyrãnice ñ cu¬
rabit qͣłrc̾q possit peciũa ex¬
torquẽ. ¶T decet reges hr̃e¬

Expanded text:
dentia carens, quia non cognoscet, non reputabit nisi sensibilia bona, et dimissis virtutibus, totum studium suum ponet, ut affluat divitiis, et sensibilibus bonis. Efficietur ergo depraedator populi, dominabitur tyrannice, non curabit qualitercunque possit pecuniam extorquere. Te
Abbreviated transcription (Latin):
tũ siñ ea nlłs eĩt rex ẜm rei
uei̾tatẽ ⁊ ut decet l fõte sit
rex appllatiõe ⁊ noĩe. Uidet᷑ eͥ
ꝙ uir siñ pͥdẽtia positꝰ ĩdigͥta¬
te regia sit denariꝰ eneus łplũ¬
beus positꝰ ĩ ꝯputo m̾catoꝵ.

Expanded text:
tum, sine ea nullus erit rex secundum rei veritatem, et ut decet licet forte sit rex appellatione et nimine. Videtur enim quod vir sine prudentia positus in dignitate regia, sit denarius aeneus, vel plumbeus positus in computo mercatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sciis s ⁊̃ deriderẽt quic̾q talibꝰ ñ
uacarẽt. boã gͦ corporalia qr nõ
habita reputant᷑ maiora ꝙͣ
sint. multi carentes cõpoa̾libꝰ
sani felicitatẽ ponũt in sani¬
tate. ⁊ medici ĩdiuitiis turpe̾
no ĩpulcritudiẽ ⁊ debiles ĩro¬
bore. Sed ꝙ ñ ħ sit felicitas nͨ¬
ĩ robore nͨ ĩsanitate nͨ ĩpłcritu¬

Expanded text:
sed etiam deriderent quicunque talibus non vacarent. nona ergo corporalia, quia non habita reputantur maiora quam sint, multi carentes corporalibus  ut sint sani, felicitatem ponunt in sanitate, et mendici in divitiis, turpes in pulchritudine, debiles in robore. Sed quod non sit felicitas in robore, nec in sanitate, nec i
Abbreviated transcription (Latin):
ralib. Ut ĩstõ. nã sanitas ẽ ĩ
humorib pulc̾tudo ĩm̃bris
robur ĩ ossib ⁊ nẽuis. nã ut
uult ph̾s. tͦ de eligendis.sani¬
tas ẽ debita equatio hũoꝵ pł
critudo ẽ debita ꝯm̃ẜatio mẽ¬
broꝵ. robur debita ꝓportio os¬
suũ ⁊ nẽuoꝵ. Quã. ⁊ cũ huores
m̃bra nerui ⁊ ossa. sic corpoa̾¬
lia sanitas płcritudo ⁊ robũ cõ¬
poralia eẽ dicũt᷑. ñ gͦ ĩ eis ẽ po¬
nẽda felicitas. ¶So ĩtalibꝰ fe¬
licitas poĩ ñ debt qr st̃ qͦdã mõ

Expanded text:
ralibus, ut subiecto: nam sanitas est in humoribus, pulchritudo in membris, robur in ossibus, et nervis. Nam ut vult Philosop. 3. De eligendis sanitas est debita adaequatio humorum. Pulchritudo est debita commensuratio membrorum. Robur debita proportio ossium et nervorum. Quare cum huomores, membra, nervi, et ossa sint corporalia, sanitas, pulchritudo, et robur corporalia esse dicuntur; non ergo in eis est ponenda felicitas. Secundo in talibus felici
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmordinẽ naͣlẽ. Cõtinua enĩ
habitatio domꝰ uno mõ ẽ naͣ¬
la ꝯtinue habitet᷑. alio mͦ est
qiͣ casual ut si pͥorib habita¬
torib defũctis uł recedẽtib
noua familia ĩ habitet domũ
illã. Naͣł gͦ habitatio domesti

Expanded text:
ordinem naturalem. Cotinua enim habitatio domus uno modo est natta continue habitetur. Alio modo est quasi casualis, ut si prioribus habitatoribus defunctis, vel recedentibus, nova familia inhabitet domum illam. Naturalis ergo habitatio domestic
Abbreviated transcription (Latin):
tas uõ timidũ ⁊ pufillaniẽ.
llanimes ad oꝑa bellica desti¬
nai̾ ñ debr̃. In belł eͥ meliꝰ est
pauidos expelle̾ ꝙͣ eos ĩsotie¬
tate hr̃e. Nã cũ humanũ sit
timẽ mortẽ uiriles ⁊̃ ⁊ aĩo¬
si crepidãt uidẽtes timidos tͤ¬
pidare. Ne gͥ reddãt᷑ bellates
pusillanimes quos ꝯstat eõ
timidos. o ab ex̾citu expelli.
¶Tꝰ uia suĩt᷑ exꝑte fortitudĩs
corpoa̾ł. Nã cũ bellãtes opõte¬
at diu sustinẽ armoꝵ poda̾
⁊ dae̾ magͦs ictꝰ expedit eos
hre̾ fortes humeros ⁊ renes
⁊ hr̃e fortia brachia ad faciẽd̾
ciũt afortitudĩe corpoa̾li ad

Expanded text:
tas vero timidum et pusillanimum. llanimes, ad opera bellica destinari non debent. In bellis enim melius est pavidos expellere, quam eos in societate habere nam cum humanum sit timere mortem, viriles etiam et animosi trepidant videntes timidos trepidare: ne igitur reddantur bellantes pusillanimes, quos constat esse timidos oportet ab exercitu expelli. Tertia via sumitur ex parte fortitudinis corporalis. nam cum bellantes oporteat diu sustinere armorum pondera, et dare magnos ictus, expedit eos habere magnos humeros et renes em, et habere fortia brachia ad faciendumciunt a fortitudine corporali, ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͥrqrũt᷑ ad bellũ hoĩes eͥ bel¬
latores decet ẽẽ cantos m̃te
gacitate ꝙͣ exfortitudie. pan¬
ci eͥ bellatores sisĩt sagaces
q ĩdustres suꝑant młtos nõ for¬
titudine s pͣdẽtia. Mulie̾s gͦ qr

Expanded text:
quiruntur ad bellum. Homines enim bellatores decet esse mente cautosgacitate quam ex fortitudine: pauci enim bellatores si sint sagaces et industres superant multos non fortitudine sed prudentia. Mulieres er
Abbreviated transcription (Latin):
tat femella e ꝑtẽ masculus.¬
¶ Cũ gͥ ad subportãdũ onera cõ¬
iugii ĩ hoĩb ñ sufficiat sola fe¬
uni mulieri nubat. Ea enĩ naliꝰ
ĩpłib sola femina ñ pt põtare
onera matrimonii nͨ suffic̾ ad p̃¬

Expanded text:
tat foemella, et partem masculus. Cum igitur ad supportandum onera coniugii in hominibus non sufficiat sola foeuni mulieri nubat. Ea enim naturain pluribus sola foemina non potest portare onera matrimonii, nec sufficit ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iuuenes acute xupisct̃.
sed defacili ꝑmutant᷑. ¶T
sc̃ nimis c̾ditini. ꝙ ut ad p̃¬
s sua ĩnocẽtia alios mẽsu¬
rant. Cũ gͦ nãle sit ꝙ qs d

Expanded text:
 iuvenes acute concupiscunt, sed de facili permutantur. Tertio sunt nimis creditivi. quod ut ad prsed sua innocentia alios mensurant. Cum ergo naturale sit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Bñ gͥ eis ꝯpetũt exẽplares uͥ¬
tutes quib ẜm platinũ nefaᷤ
ẽ turpia noĩare. S cũ tãte
bonitatis nulłs ẽẽ possit ab̾q
dei gͦ ⁊ eiꝰ auxilio ꝙͣto reges
⁊ pͥncipes alios excellẽ debet
tãto ardẽtiꝰ decet eos dĩnã gͦ
postulare. In hoc gͦ elidit᷑ płoꝵ¬

Expanded text:
Bene ergo eis competunt exemplares virtutes, quibus secundum Plotinum nefas est turpia nominari: sed cum tantae bonitatis nullus esse possit absque Dei gratia, et eius auxilio: quanto reges, et principes alios excellere debent, tanto ardentius decet eos divinam gratiam postulare. In hoc eergo eliditur P
Abbreviated transcription (Latin):
purgati aĩ. q̃dã nõ exẽpla¬
res. ¶ Dicũt ãt ꝗdã uĩtu¬
tes exẽplares eẽ in ipo dõ:uĩ¬
tutes at̾ politicas esse iũtu¬
tes acquisitas ꝑ quas hoĩes
bñ se hñt ĩ reb huãnis. s uĩ¬
tutes p̾gatorias ⁊ purgati aĩ
dicũt ẽẽ uirtutes ĩfusas ꝑ

Expanded text:
purgati animi, quaedam exemplares. Dicunt autem quidam, virtutes exemplares esse in ipso Deo. Virtutes autem politicas, esse virtutes acquisitas, per quas homines bene se habent in rebus humanis. Sed virtutes purgatorias, et purgati animi dicunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
pp qd̾ sic̃ diuini meliores st̃
tinẽtes ꝑseuerãtib. sic uĩtu¬
tes exẽplares excellũt i̾tu
tes purgati aĩ. ⁊ nirtutes p̃
beãnt p̾dcĩs gniͣb bonoꝵ pr

Expanded text:
 sicut divini meliores sunt continentes perseverantibus: sic virtutes exemplares excellunt virtutes purgati animi: virtutes verbeant praedictis generibus bonor
Abbreviated transcription (Latin):
tet ꝓsequat᷑ honores de nece¬
ssitate. cũ magͦnimitas ĩpel
rõ dictet tendat ĩ ea rõe boĩ¬
tiosus. dẽdere gͥ in magnos
honores ⁊ad magna bona
difficultatis sumꝰ magͦn¬
nu s prout ea nõ ꝓsequi¬
mur  oltͣ quã rõ dictat
rõe bonitatis sumꝰ hiũles.
differt gͦ magͦnimitas ab
humilitate in duob. ¶ ꝙͦ
ꝯseq̃nti retͣhit. iõ magͣniꝰ¬
dr̃ despice̾.nõ qr aliis uiti¬
ost iniuriet᷑ s qr ẽ tãti cor¬
dis. ⁊ sic ĩpellit̾ auirtute: ut
potius despiciat oꝑa ⁊ u̾ba
stis alios reueret᷑. ¶ Scdo
cionẽ ne aliꝗs rr̃e difficłꝰ¬
catis despet ne tẽdat ĩ oꝑa
magno honore digna. hui¬

Expanded text:
tet prosequatur honores, de necessitate cum magnanimitas impellratio dictet tendat in ea ratione bonitiosus. Tendere igitur in magnos honores, et ad magna bona,difficultatis, sumus magnanimi: sed prout ea non prosequimur ultre quam ratio dictat, ratione bonitatis sumus humiles. Differt ergo magnanimitas ab humilitate in duobus. Primo, consequenti retrait. Ideo magn despicere, non quod aliis vitiose iniurietur, sed quia est tanti cordis, et sic impellitur a virtute, ut potius despiciat opera et vestis alios reueretur. Secundtionem, ne aliquis ratione difficultatis desperet, ne tendat in opera magno honore digna. Humi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cẽ modũ. ⁊dẽ cũ huilita¬
cres honores mag̾ ẽ ĩ appin¬
tu senfitiuo. huilitas uen
mag̃ ẽ ĩ ĩtelłctiuo.¬
Qd ẽ huilitas ⁊cͥca q̃ ht e̾ ⁊

Expanded text:
em modum idem cum humilitacres honores, magis est in appetitu sensitivo: humilitas vero, magis est in intellectivod est humilitas, et c
Abbreviated transcription (Latin):
spe adipiscẽdi honores mag̾e
medioc̾t̾ tendit in honores
illos. Utrũ aũt huĩlitas sit
cate appellat eam honoris
amatiuã ñ est presẽtis spe¬
culatioĩs s si ĩ moralib ꝯtĩ¬
get nos ult̾ĩora ꝯponẽ oñde

Expanded text:
 adipiscendum honores magnos, mediocriter tendit in honores illos. Utrum autem humilitas sit tate appellat eam honoris amativam? non est praesentis speculationis. Sed si in Moralibus contingeret nos ulteriora compone
Abbreviated transcription (Latin):
applłat honoris amatiuã qr
tendit in mecliocres honores¬
ut uidet᷑ quedã huilitas dic
põt. S si sic dicimꝰ quedã du¬
bietates inẜgũt. nã oĩs ma¬
gnanimꝰ est honoris amatuꝰ.
honoris amatiua eẽt q̃dã hũ¬
uidet᷑ ẽẽ oppositũ in adiecto
qr huĩlis alios reueret᷑ magͦ

Expanded text:
appellat honoris amativam, quia tendit in mediocres honores, quaedam humilitas dici potest. Sed si sic dicimus, quaedam dubietates insurgunt. Nam omnis magnanimus est honoris amativus, honoris amativa esset quaedam humidetur esse oppositum in obiecto, quia humilis alios reveretur, mag
Abbreviated transcription (Latin):
brã sc̃. Scdo si infra ꝙͣ rõ dic¬
tet ret̾hamꝰ nos ab ilł eo ꝙ ã
dua ⁊ difficilia sĩt. Qrͣ c̾ca ta¬
lia dupliq uirtute ĩdigemꝰ
una inpellẽte noc ne retha
nimitas.⁊ alia retrahẽte nos

Expanded text:
bona sunt. Secundo, si infra quam ratio dictet retrahamus nos ab illis, eo quod ardua et difficilia sint. Quare circa talia duplici virtute indigemus. Una impellente nos, ne retrahamur animitas: et alia retr
Abbreviated transcription (Latin):
stinxerũt. ñ tñ ad plenu ⁊ ꝑ
om̃e mocdũ potuert̃ adueri¬
rent ꝙ ĩuita uoluptuosa nõ
ẽ querẽda felicitas ut iͣclariꝰ
oñdet᷑. de uita tñ politica quã
theologi uocãt uitã actiuã ⁊
de uita ꝯtẽplatiua ñ usq qͦt
uea̾ senserut. Credidert̃ eͥ ꝙ ex¬

Expanded text:
n ad plenum, et per omnem modum potuerunt attirunt quod in vita voluptuosa non est quaerenda felicitas, ut infra clarius ostendetur: de vita tamen politica, quam theologi vocant vitam activam, et de vita contemplativa non usque quaque vera senserunt: crediderunt e
Abbreviated transcription (Latin):
platiuã uiuit ut angłs. Distĩ¬
xerũt gͥ phi has tres uitas siũ
hos tres modos uiuẽdi. ñ tñ
posuerũt nͥ duplicẽ felicitate.
Nam ĩuita uoluptuosa nega¬
uerũt ẽẽ felicitatẽ. ꝙ ⁊̃ theolo¬
gi negãt. Posuert̃ e̾i felicita¬
tẽ politicã ⁊ ꝯtẽplatiuã ut di¬
catur quis felix politice qñ ẽ¬
habendo inse prudentiã q̃ ẽ re¬
cta rõ agibiliũ dr᷑ aũt felix cõ¬
qñ ẽ felix ñ solũ ut hõ s qñ ẽ

Expanded text:
plativam, ut angelus. Distinxerunt ergo has tres vitas, sive hos tres modos vivendi: non tamen posuerunt, nisi duplicem felicitatem: nam in vita voluptuosa negaverunt esse felicitatem, quod et theologi negant: posuerunt enim felicitatem politicam, et contemplativam: ut dicatur quis felix politice; habendo in se prudentiam, quae est recta ratio agibilium: dicatur felix conndo est felix
Abbreviated transcription (Latin):
mocli tͣdendi redlidimꝰ regiã
maiestatẽ beniuolã. ex ordine
dicẽdoꝵ redclidimꝰ eã docilem
exutilitate repta indicendis
redlimꝰ ip̃a attentã. Restat
dicere seriatĩ q̃ ĩ hic oꝑe sc̃ dicẽ¬
da. ueꝵ qr finis ẽ pͥuciꝰ agibi¬
liũ pͥncipaliꝰ ꝙͣ aliqd̾ alioꝵ ut
dicebat᷑ supͣ. Iõ afine. ⁊ afelici¬

Expanded text:
modi tradendi reddidimus regiam maiestatem benivolam, ex ordine dicendorm reddidimus eam docilem, ex utilitate reperta in eis reddidimus ipsam attentam, restat dicere seriatim quae in hoc opere sunt dicenda. Verum quia finis est principium agibilium principalius, quam aliquod aliorum, ut dice
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑ boĩtate cõporis obẜuada
est debita hora ĩsũptioe cibi.
¶Quĩto peccat᷑ cĩca sũpticẽ.
cibi si q̃rant̾ cibaria nimis
lauta ⁊ delicata ultͣ ꝙͣeo

Expanded text:
poris, observanda est in sumptione cibi. Quinto peccatur circa sumptionem cibi, si quaerantur cibaria nimis lauta et delicata ultra quam
Abbreviated transcription (Latin):
statꝰ requirat delicata cilps
querit. delĩquid qr hoc exã
ĩtẽperãtia uł exaliquo iuni
se nimis gulosu si nimiobi¬
tales uiue̾ ut comedãt ⁊i
mede̾ ut uiuãt. cũ nimiuli

Expanded text:
status requirat, delicata cibaria quaerat, delinquit: quia hoc ex aliqua intemperantia, vel ex aliquo vitio stendere se nimis gulosum, si nimio stales vivere ut comedant, non comedere ut vivant, cum nimiu
Abbreviated transcription (Latin):
portionatũ calori nãli. Qrͣ
si ĩ tãta ꝙͣtitate sumat᷑ ꝙ ca
sat debitũ nutͥm̃tu ¶ T de¬
lĩquit̃ si sumat᷑ t̾pit̾. Sũt eͥ
płimi se ip̃os pasce̾ nesciẽtes
ꝙ uix aut nuꝙͣ comede̾ possc̃

Expanded text:
portionatum calori naturali. quare si in tanta quantitate sumatur, quosat debitum nutrimentum. Tertio delinquitur, si sumatur turpiter. Sunt enim plurimi seipsos pascere nescientes, quod vix aut n
Abbreviated transcription (Latin):
gat ex ĩ ordinatioẽ aĩe. Qrͣ cũ
t̃pis modus sum̃di cibũ sigͦ
sit cuiꝰdã gulositatis uł ĩ ordi¬
natioĩs mẽtis ĩ sũptioẽ cibi
ñ solũ cauendꝰ ẽ ãdor ⁊ nimie
tas s ⁊̃ cauẽda ẽ turpitudo.¬
¶Nã quãto cĩca cibũ delĩꝗt̃e
ĩ ordinatiõe tp̃ris: ut si nimiᷤ
añ horã uł nimis ĩ ordinate
sumat᷑ cib. Nam extali sũp¬
tione efficit᷑ quis gulosus

Expanded text:
gat ex inordinatione animae. Quare cum turpis modus sumendi cibum signum sit cuiusdam gulositatis, vel inordinationis mentis in sumptione cibi, non solum cavenpitudo. Quarto circa cibum delinquitur ex inordinatione temporis: ut nimis ante horam, vel nimis inordinate sumitur cibus. Nam ex tali sumptione efficitur quis gulosus
Abbreviated transcription (Latin):
uatũ. maxĩe tñ hocͦ decet re¬
ges ⁊ pͥncipes. ꝙ tͥplici uia
declarare possimiꝰ. Regiae
pari põt uideliçet ad tyrãp¬
nidẽ cui ꝯtͣriat᷑ ad u̾tutes

Expanded text:
vatum: maxime tamen hoc decet reges et principes. quod triplici via declarare possumus. regi enim parari potest scilicet ad tyrannidem, cui contrariatur: ad virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
Uiꝰ exstirpẽt ⁊ exsterminen
⁊ odiẽdi. s qr uitia st̃ extin¬
pãda ⁊ odienda si ñ posst ali
uitia extirpai. nec põt alic̾
do maleficos hoĩes extipad
st̃ tales ne pereat ccẽ bon

Expanded text:
 extirpent et exterminent. et odiendi: sed quia vitia sunt extirpanda et odienda. si non possunt aliter vitia extirpari, nec potest aliter do maleficos homines, extirpandi sunt tales, ne pereat commune bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
a quib pͥn depẽdet saluso¬
poris ⁊ ne totũ corpꝰ pereat
brachiũ se ꝑiculo se expoit.
sic ⁊̃ antiquitꝰ si perspeximꝰ
ciuitatẽ aliquã dnãri. ⁊ tens
monãchiã hoc erat qr cur
ꝓre pn᷑ nõ dubitabãt se ni¬
ti exponẽ. dilectio eͥ quã lu

Expanded text:
aliter dependet salus corporis, et ne totum corpus pereat, brachium periculo se exponit. Sic etiam antiquitus si perspeximus civitatem aliquam dominari et tenere monarchiam: hoc erat, quia cives pro Rep. non dubitabant se morti expon
Abbreviated transcription (Latin):
nos hr̃e ad illas. Opo̾tebat
gͦ enumerare om̃s passicẽs
ut sciremꝰ ꝓͥu nuͣ passionũ
de quib det̾minae̾ debemuᷤ.
Oportebat ⁊ oñde̾ ordinẽ ea¬
rũ. Ut sciremꝰ quo ordiẽ det̃¬

Expanded text:
us ad illas. Oportebat ergo enumerare omnes passiones, ut sciremus numerum passionum, de quibus determinare debemus. Oportebat etiam ostendere ordinem earum, ut scirem
Abbreviated transcription (Latin):
rex qr ĩtẽdit bonũ subditoꝵ
ñ affligit ⁊ depaupat ipõs sed
mag̾ ꝓcurat eoꝵ boã. ¶Octã¬
bella mitteͣ bellatores adꝑteᷤᷤ
extͣneas ⁊ sep̃ face̾ bellare eos
põdera. ñ uacet eis aliꝗd ma¬
ñ incẽdic afflige̾ sb̾ditos. susci¬
cãdo ⁊ ꝓcurãdo bella eo ꝙ ĩten¬
dat bonũ regͥ. Nõ uult gͦ eos
ca ẽ custodiã corporis ex̾cere ñ

Expanded text:
bonum subditorum non affligit et depauperat ipsos, sed magis procurat eorum bona. Octabella, mittere bellatores ad partes extraneas, et semper facere bellare eos on vacet eis aliquid manon intendit affligere subditos, suscitando et procurando bella, eo quod intendat bonum regni: non vult ergo eos  custodiam corporis exercere non
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mõ maĩfeste inducet toᷤ¬
tũ pp᷑ fibi ꝯmissũ ut sic iu¬
stꝰ ⁊ iũtuosus. ¶Quĩto de¬
cet reges ⁊ pͥncipes ñ curare
ut laudẽt᷑ ab hoĩb. nã poĩti
ĩdigͥtatib młtos hñt adu¬
latores ⁊ loq̃ntes eis placẽ¬
tia. si at̃ talib adulatorib
c̾dãt ꝯtingit eis n̾ agẽ ẜm¬

Expanded text:
ime inducent totum populum sibi commissum, ut sit iustus, et virtuosus. Quinto decet reges, et principes non curare, ut laudentur ab hominibus. Nam positi in dignitatibus multos habent adulatores, et loquentes eis placentia. Si autem talibus adulatoribus credant, contingit eos non age
Abbreviated transcription (Latin):
liberiꝰ intẽde̾ expeclitioĩ nego¬
tioꝵ magnoꝵ que st̃ pauca
debẽt alia minora negotia
ridicos. cum sint regła ali¬
oꝵ q̃ obliqͣri ⁊ falsificai̾ nõ
debet. decet ⁊̃ eos manife¬
stos ẽẽ oditores ⁊ amatoreᷤᷤ

Expanded text:
liberius intendere expeditioni negociorum magnorum quae sunt pauca, debet alia minora negocia ridicos; cum sint regula aliorum, quae obliquari, et falsificari non debet. Decet etiam eos esse manifestos oditores, et amatores,
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. nã cũ talia int̾ extĩora brã
ꝯputent᷑. Ipẽ nõ młtũ curat
de eis. Quia ut dicebat᷑ modi¬
cũ app̾tiat᷑ extĩora bona.
¶Sexto spectat ad ip̃m ñ eẽ
plãgitiuũ. nec dep̾catiuum
⁊ maxĩe ñ debet ẽẽ tał respec
da mõ pusillanimis ẽ qr ni¬
mis app̾tiat᷑ extĩora boã dicẽ¬

Expanded text:
entur. Nam cum talia inter exteriora bona computentur, ipse non multum curat de eis, quia ut dicebatur modicum appretiatur exteriora bona. Sexto spectat ad ipsum non esse plangitivum, neque deprecativum, et maxime non debet esse talis respectodammodo pusillanimus est: quia nimis appretiatur exteriora bona, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ negotiis rõnis. Ut ꝓdefẽ¬
sione fidei Uł tuiticẽ regni.
Si uͦ aturrat casus adeo ar¬
ip̃m debeat exponoͣ ꝑicuł.
ita debet eẽ ꝯstãs ⁊ magͦni¬
ꝑatus sit uitã exponẽ. ¶So¬

Expanded text:
 negociis arduis, ut pro defensione fidei, vel pro tuitione regni. Si vero occurrat casus adeo aripsum debeat exponere periculis: ita debet esse constans, et magna niparatus sit vitam exponere. S
Abbreviated transcription (Latin):
gni honores. talia ãt młtotieᷤᷤ¬
ñ accurrũt. Iõ decet magͦnimũ
ẽẽ pancoꝵ oꝑatiuũ. ¶Quãto
decet magͣnimũ eẽ aꝑtũ. ut
sit ueridicus ⁊ sit maĩfestꝰ o¬
ditõ ⁊ amatõ ⁊ mag̾ curet de

Expanded text:
gni honores; talia autem non multotiens occurrunt, ideo decet magnanimum esse paucorum operativum. Quarto decet magnanimum esse apertum, ut sit veridicus, et sit manifestus oditor, et amator, et magis curare de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiuges singłi ciues accipedet¬
ãt. Nã si reges ⁊ pͥncipes decet
eos nobles acciꝑe ꝯiuges ut
int̾ eos sit pax ⁊ digͦ sotietaᷤ in
oĩ ꝯiugio nimia ĩparitas uiti
eẽ uitãda. Nã ĩ paritas ĩ excessui

Expanded text:
iuges singuli cives accipere debeant. Nam si reges, et principes decet accipere nobiles coniuges, ut inter eos sit pax et digna societas; in omni coniugio nimia imparitas vitatur esse vitanda. Nam imparitas in excessu,
Abbreviated transcription (Latin):
uitiaꝵ ẽ intendẽda .q. ex ꝯseq̃nti.
Decet eͥ eos talẽ uxorẽ accepta¬
re q̃ sit nobłis gne̾. ⁊ ꝑ quã acꝗ¬
rãt młtos amicos nobłes ⁊ po¬
tentes. S ꝙ ꝑ uxorẽ illã acqui¬
rat᷑ diuitiaꝵ copia intendẽdũ
dũ ẽ ĩ ꝯiuge ut ĩ ꝓseq̾ndo pate¬
bit honorabłitas gni̾s. ⁊ mul¬

Expanded text:
denda quasi ex consequenti. Decet enimeos talem uxorem acceptare, quae sit nobilis genere, et per quam acquirant multos amicos nobiles et potentes: sed quod per uxorem illam acquiratur divitiarum copia, intendendum dum est in coniuge ut in prosequendo patebit honorabilitas generis, et plur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯformẽ dõ. qr ab eo remune¬
gis gerit ymagiẽ eiꝰ ⁊ płs se
ꝯformat ei maiꝰ mei̾tũ ab ip̃o
suscipiet. pͥncipis aũt statꝰ re¬
quirit. ut ip̃e sit do ꝯformior
tiã suũ regnũ rege̾ quo d̾s to¬
tũ uniũsu regit ⁊ gubernat.
rex maxĩe ꝯformatur ei. gͦ respͤ¬
tu dei aquo p̃miũ expectat᷑ ma
gna e̾ m̾ces regis si regnũ suũ
ris quãdã boĩtatẽ assumit po

Expanded text:
formem Deo, qui ab eo remunegis gerit imaginem eius, et plus se conformat ei, maius meritum ab ipso suscipiet: principis autem status requirit, ut sit Deo conformior, tiam suum regnum regere, quomodo Deus totum universum regit et gubernat, rex maxime conformatur ei: ergo respectu Dei, a quo praemium expectatur, est magna merces regis, si regnum suum ris quandam bonitatem assumit: po
Abbreviated transcription (Latin):
uelle iuuenes aquãto¬
decimo ãno ultͣ assuefaciẽdoᷤᷤ
eẽ ad labores fortes ⁊adla
bores militares ꝙ ꝯcordat
cente ꝙ atpre pub̾tatis as¬
suescendi sũt iuenes ad
militares labores.Imo qrq̃
aiuuentute inchoamꝰ nimis.
diligimꝰ ⁊ delectam̃ in ip̃is si
ult legis lator ciues bellato¬
res face̾ ⁊ redde̾ ipos adpugͦ¬

Expanded text:
 Iuvenes a quartodecimo anno ultra assuefaciendos esse ad labores fortes, ut ad labores militares et bellicocente, quod a tempore pubertatis assuescendi sunt iuvenes ad militares labores. Imo quia quae a iuventute inchoamus, nimis diligimus et declaramur in illis: si vult legislator cives bellatores facere, et reddere ipsos ap
Abbreviated transcription (Latin):
ad defensioẽ ex̾citꝰ deferre ĩ ha¬
bũdãtia uictualiũ copiã. Imo¬
tib ciboꝵ ubertas ad huc eẽt
eis neccia abstinẽtia nõ gͣuare¬
se exnimio cibo Ut laborẽ pu¬
gnãdi possẽt meliꝰ tollerare.
ñ cua̾re de ĩꝯmoditate iacẽdi ⁊

Expanded text:
exercitus, deferre in abundantia victualium copiam: immantibus ciborum ubertas, adhuc esset eis necessaria abstinentia, et non gravari ex nimio cibo, ut laborem pugnandi melius tolerare possent. n curare de incommoditate iac
Abbreviated transcription (Latin):
culis mortis expoĩt᷑. Ut gͦbe¬
llatores hant spaciũ adiscen¬
di singła q̃ requirũt᷑ ad bellã¬
dũ ab ipã pubertate assuescen¬
di sut ad oꝑa bellica. Qrͣ si le¬
gis lator ut rex aut pͥnceps
debeãt ꝯmittere bellũ. uiros
ex̾citatos bellatores ⁊ strenu¬
os d assumẽ. ¶uiso ĩqua
erate assuescendi st̃ qui debr̃
fiei̾ bellatores ad actioẽs bel¬
licas uide̾ restat exquib si¬
gnis cegnosci hãnt hoĩes bel¬
licosi. ¶Sciendꝰ gͥ uiros an¬
daces ⁊ cordatos utiliores eẽ
ad bellũ ꝙͣ timidos. Rursus
hoies fortes duros corpore
nimalia bellicosa aliqua uoͣ
timida hoĩes siłiores bellicosiᷤᷤ¬

Expanded text:
culis mortis exponitur. Ut ergo bellatores habeant spatium addiscendi singula, quae requiruntur ad bellum; ad ipsa pubertate assuescendi sunt ad opera bellica. Quare si legislator ut rex aut princeps debeat committere bellum, viros exercitatos et bellatores strenuos debet assumere. Viso in qua aetate assuescendi sunt qui debent effici bellatores ad actiones bellicas: videre restat, ex quibus signis cognosci habeant homines bellicosi. Sciendum igitur viros audaces et cordatos utiliores esse ad bellum, quam timidos. Rursus, homines fortes et duros corpore,animalia bellicosa, aliqua vero timida: homines similiores animlai
Abbreviated transcription (Latin):
ad pugnã. Tales gͦ querẽdi sc̃
bellatores qr ut płimũ ꝯtĩgit
eos eẽ aptos ad actioẽs bellicas.
bellicosi ut bñ pugnẽt ⁊ ut eos
stremie bellare ꝯtĩgat.

Expanded text:
ad pugnam. Tales ergo quaerendi sunt bellatores, quia ut plurimum contingit eos esse aptos ad actiones bellicas. bellicosi, ut bene pugnent, et ut eos strenue bellare contingat.
Abbreviated transcription (Latin):
tie ⁊ ꝓ coĩ bono exponẽda est
ꝑiculo corpoa̾lis uita ñ ẽ cauẽ¬
da effusio sanguus ⁊cetã alia
st̃ fienda ꝑ q̃ iustitia ⁊ cce̾ bonũ
defedi põt. Ex hiis at plene pr¬

Expanded text:
i bono exponenda est periculo corporalis vita, non est cavenda effusio sanguinis, et caetera alia sunt fienda, per quae iustitia et commune bonum defendi potest. Ex his autem plane p
Abbreviated transcription (Latin):
modũ s respectu coĩtatis do
nꝰ ⁊uici. Est ãt alia coĩtas
gni de qua suo loco dicemuᷤ.
Ostẽdemꝰ eͥ coĩtatẽ regͥ utilẽ
liorẽ coĩtate ciuitatis: Uide

Expanded text:
modum, sed respectu communitatis domus, et vicio. Est autem alia communitas gni, de qua suo loco dicetur: ostendemus enim communitatem regni utilem liorem communitate civit
Abbreviated transcription (Latin):
uia apparet regis pͣtẽta
si suaz familiar debito
mͦ gub̾net ⁊ si ei debite qu
dinate necessaria tribuat.
Et qr debita prouisio indu¬
ris statũ ut ĩstruãt᷑ reges
⁊ pͥncipes quałr se hant cĩ¬

Expanded text:
 apparet regis prudentia, si suam familiam debito modo gubernet, et si ei debite et ordinate necessaria tribuat: et quia debita provisio maxiris statum, ut instruantur reges, et principes, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ut .s. plane ĩnuit ph̾s¬
.xii. metħ. In hac domo non
oĩa gaudẽt cquali appatu.
uł equali pulcͥtudĩe. s ꝯsid̾¬
rata ꝯditioẽ reꝵ aliqͣ pollẽt
maiori pulcritudĩe. aliqͦ mi¬
nori. pro ut reqrit ordo ⁊
iustitia uniu̾si In qͦ decłãt᷑¬

Expanded text:
cet, ut plane innuit Philosophus 12. Meta. in hac domo non omnia gaudent aequali apparatu, nec aequali pulchritudine, sed considerata conditione rerum aliqua pollent maiori pulchritudine, aliqua minori, prout requirit ordo et iustitia Universi, in quo declara
Abbreviated transcription (Latin):
hoe tͥplici uia uenaĩ. pꝰ sumit᷑
rũ. tꝰ exdispositioe aeris ¶⁊pͦ
uia sic assigͦt᷑ aꝗbdã. Nã tp̃r
calido aꝑiunt᷑ pori corporis ⁊
exalat in̾ huidũ q̃r remanẽt
corpora sicta. Ruisꝰ aꝑtis poris
corporis exalat nał calor. quo
tp̃re frigido flante borea meliꝰ¬
digerit᷑. qr calor eiꝰ ĩt̾ius frigꝰ¬

Expanded text:
hoc triplici via venari. Prima sumitur rum. Tertia ex dispositione aeris. Prima via sic assigantur a quibusdam. Nam tempore calido aperiuntur pori corporis, exalat inde humidum: quare remanent corpora sicca. Rursus, apertis poris exalat naturalis calor, quo tur, quod tempore frigido flante borea melidigerit, quia calor eius interius pr
Abbreviated transcription (Latin):
qr siñ ea durare nõ posset.
potiꝰ uellet iustitiã perire ꝙͣ
esset. Tanto gͦ mag̾ decet ir¬
ges ⁊ pͥncipes mouei̾ adpu¬
niticẽ faciẽdã quãto mag̃
spectat ad ipõs eẽ custodes

Expanded text:
Resp. durare non posset. potius vellet iustitiam perire, quam esset. Tanto ergo magis decet reges et principes moveri ad punitionem faciendam, quanto magis spectat ad ipsos esse c
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mag᷑ ꝙͣ retrahe̾s nos ab ilł
pͥncipaliꝰ gͦ magͣnimitas re¬
pͥmit desꝑatoẽ ne ret̾hamuꝰ
ab ardius ⁊ ex ꝯseq̃nti mode¬
Quar̾ cu distincta hec uir¬
tus ab illa uidendũ ẽ ꝗd sit

Expanded text:
etrahens ab illis. principalius ergo magmanimitas reprimit desperationem, ne retrahamur ab arduis: et ex consequenti modeQuare cum distincta sit virtus haec ab illa, videndum est quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
oppoĩt᷑ ire ⁊initẽdit iras repͥ¬
mere ex ꝯseq̃nti ãt oppoĩtur¬
ĩ irascibłitati ⁊ ĩtendit eam
moderare qd̾ ip̃m nͥ desig̾t
suetudo noĩat tẽꝑam̃tũ ix.

Expanded text:
opponitur irae, et indendit iras reprimere: ex consequenti autem opponitur irascibilitati, et intendit eam moderare, quod ipsum nomen designat: suetudo nominat temperamentum irae.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquã cõdonamꝰ mala nob̾ illa¬
ta. Ille gͦ mitis ẽ ꝗ nͣ de oĩb
capit undictã nͨ ĩ tantũ de¬
ficit apuĩtioẽ ꝙ nullo medo
uelit alios puniͣ s ẽ ꝯdona¬
tiuus ⁊ punitiuus ẜm ordi¬
nẽ rationis qrͣ sic̾ fortitudo
rep̾mit timores ⁊ moderat
audatias. fic mansuetudo
repͥmit iras ⁊ moderat ira¬
scibilitates. ¶ Uiso ꝗd ẽ
mãsuetudo de leui p cͥcaq̃¬

Expanded text:
quam condonamus mala nobis illata. Ille vero mitis est, qui nec de omnibus cupit vindictam, nec in tantum deficit a punitione quod nullo modo velit alios puniri, sed est condonativus, et punitivus secundum ordinem rationis. Quare sicut fortitudo reprimit timores, et moderat audacias. sic mansuetudo reprimit iras, et moderat irascibilitates. Viso quid est mansuetudo, de levi pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tñ suã felicitatẽ ñ ponãt in
ẽxcellentia ⁊ honore ꝙ faciũt
suꝑbi. Debent eͥ age̾ boã oꝑi
⁊ honore digna boni grã non
ut ostendant se. ⁊ ut uideãt
excellẽ. ¶Scdo̾ decet eos esse
hiuũles rõe oꝑeꝵ fiendoꝵ. nã
suph querẽs suã excellẽtia
ultͣ ꝙͣ debeat. Ut pluimũ tẽ¬
dit ad ea ꝙͣ ꝓͥas uires excellẽ
iõ tecet hoĩes ẽẽ huiles ut cõ¬

Expanded text:
 suam felicitatem non ponant in excellentia et honore, quod faciunt superbi. Debent enim agere bona opera et honore digna boni gratia, non ut ostendant se, et ut videantur excellere. Secundo decet eos esse humiles ratione operum fiendorum. Nam superbus quaerens suam excellentiam ultra quam debeat, ut plurimum tendit ad ea quae proprias vires excellunt. Ideo decet homines esse humiles, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
uĩtuti ꝯpete possũt. Spectat
gͥ ad magͣnimitatẽ repͥmẽ
desꝑatione ne desꝑemꝰ de bo¬
nis ardius ⁊ spectat adipã
moderare spem ne ultͣ ꝙͣ rõ
dictet tẽcdamꝰ in illa ñ tñ eq̃¬

Expanded text:
virtuti competere possunt. Spectat igitur ad magnanimitatem reprimere desperationem, ne desperemus de bonis arduis, et spectat ad ipsam moderare spem, ne ultra quam ratio dictet in tendamus illa. non
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtendit repͥmẽ iras. ex cõ¬
seq̃nti at intendit mode¬
rare passiones oppoĩtas ur
eẽ ita modicu qn uideatũ
nob̾ multũ ñ solũ naͣłr in

Expanded text:
intendit reprimere iras, ex consequenti autem intendit moderare passiones oppositas iraesse ita modicum, quin videatur nobis multum,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipãtis ẽẽ duce̾ ĩduce̾ alios
ciues sũt mag̾ boĩ ⁊ uͥtuosi. d
ẽẽ mag̃ intẽtũ alegis latore.
Cũ gͦ ciues ⁊ existẽtes ĩregͦ si
data regis examore honesti ⁊
exdilecticẽ quã hñt ad bonũ coẽ
⁊ ad regẽ. sic̾ mag̾ boĩ ⁊ iũtuosi
quã si hoc facerẽt timore pene.

Expanded text:
 alios cives sunt magis boni et virtuosi, debet esse magis intentum a legislatore. Cum ergo cives et existentes in regno si data regis ex amore honesti, et ex dilectione quam habent ad bonum commune et ad regem, sint magis boni et virtuosi, quam si hoc fa
Abbreviated transcription (Latin):
mictẽdũ tela siũ iacula ⁊ adꝑ
cutiẽdũ cũ lancea. quãto ad
iaciendũ sagittas. qnto ad ꝓhi¬
ciẽdũ lapides cũ fundis. Sexto
ad ꝑcutiẽdũ cũ plũmatis. Septiõ
ad ascẽdendũ equos. Octauo ad
sciendũ artẽ natandi. Est ⁊̃ ult̾iꝰ
dicendũ quõ ex̾citandi st̃ bella¬
tores ad ꝑcutiendũ cũ gladiis.¬

Expanded text:
 iacula, et ad percutiendum cum lancea. Quarto ad iaciendum sagittas. Quinto ad proiiciendum lapides cum fundis. Sexto ad percutiendum cum plumbatis. Septimo ad ascendendum equos. Octavo ad sciendum artem natandi. Esset etiam ulterius dicendum, quomodo exercitandi sunt bellatores ad percutiendum cum gladiis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ałr ꝯͣ hostes se optine̾ c̾debat.
nͥ ĩ om̃b acieb electos sagip¬
tarios miscuisset. ¶Onto sũt
bellatores ex̾citãdi adiaciẽdũ
lapides cũ fundis. Hic eͥ modꝰ¬
bellãdi ĩꝗbdã mai̾nis ĩsuł fuit
getiꝰ ad̾o industres erãt: ut nn

Expanded text:
ntra hostes se obtinere credebat, nisi in omnibus aciebus electos sagittarios miscuisset. Quinto, sunt bellatores exercitandi ad iaciendum lapides cum fundis. Hic enim modusbellandi in quibusdam marinis Insulis fuit citat adeo indus
Abbreviated transcription (Latin):
solũ armaͦ pła alia st̃ ferẽda in
ẽ inutile assuesce̾ bellatores.
¶So ex̾citãdi sũt bellatores ad¬
ĩuadendũ ⁊ꝑcutiẽdũ cũ clana.
Recitat eͥ regetiꝰ ꝙ antiꝗtꝰ ap̃

Expanded text:
lura alia sunt ferenda in  non est inutile assuescere bellatores. Secundo exercitandi sunt bellantes adinvadendum et percutiendum cum clava. Recitat enim Vegeti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝙ quilib ꝙ suũ est possidit
s młta ordinare d cͥca pess si¬
cẽs repͥmẽdas ne ciues sit m¬
tẽꝑati ⁊ ĩiuriẽtur inuxores
filias alioꝵ ĩmo tãto mag̾ so¬
llicitai᷑ debr̃ cͥca hoc ꝙͣ cͥca illud
quãto uxores ⁊filie sc̃ mag̃¬

Expanded text:
uum est possideat: sed multa ordinare decet circa possesiones reprimendas, ne cives sint intemperati, et iniurientur in uxores, et in filias aliorum. Immo tanto magis solicitari debent circa hoc quam circa illud, quanto uxores et filiae s
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ ẽ leges ferre decet
aliqͣs leges statue̾ cͥca posse¬
ssicẽs ciuiũ. Nã ⁊ solon ꝗ cͥca
ferẽdas leges dicebat᷑ ꝑitꝰ ⁊
doctꝰ młta statuit cͥca possesio¬
nes ciuiũ. Sic ⁊ ap̾ lares. Ut

Expanded text:
quorum est leges ferre, decet aliquas leges statuere circa circa possesiones civium, nam et Solon, qui circa ferendas leges dicebatur peritus et doctus, multas statuit possesiones civium. Sic etiam apud Locros, ut
Abbreviated transcription (Latin):
alias spectat ad legis latorer
ñ solũ statue̾ possessioẽs ut de¬
t̾ ⁊ iuste distribuãt᷑. ⁊ tãto pͥn¬
cipaliꝰ d hoc ĩtende̾ cͥca hono¬
res ꝙͣto litigia int̾ pͦs honora¬
błes sũt mag̾ detestanda. ꝙͣ

Expanded text:
les: spectat ad legislatorem non solum statuere, ut possessiones det iuste distribuantur. et tanto principalius debet hoc intendere circa honores, quanto litigia inter personas honorabiles sunt magis detestanda, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rẽt᷑ appłis. ñ deberet suã ĩtẽ¬
perãtiã oñde̾ laudat᷑ eͥ sobͥe¬
tas ⁊ tẽꝑantia uitupat᷑ at̾ a¬
uaritia ⁊ gulositas. ¶Septiͦ
decet ueꝵ regẽ ornare ⁊ mu¬
nire ciuitates ⁊ castra existẽ¬
tia in regno ut appareat eẽ ma
tauo decet ueꝵ regẽ ut ait pħ

Expanded text:
s, non deberent suam intemperantiam ostendere: laudatur enim sobrietas et temperantia, vituperatur autem avaritia et gulositas. Septimo decet verum regem ornare et munire civitates et castra existentia in regno, ut appareat magis Octavo decet verum regem ut
Abbreviated transcription (Latin):
sui regͥ dimisissi qr forte eã¬
abuxore dicente ꝙ uerecuda¬
ri debẽt ꝙ minꝰ regͦ dimittet
filiis quã accepiss⁊ apat᷑. Res¬
pondit rex ille ꝙ si dimittebũ
mittebat tñ eis mauis ⁊ du¬
turniꝰ tpr̃e tyrãpni at̾ ħ ñ faci¬

Expanded text:
sui regni dimisisset, quia eam forte inab uxore dicente, quod verecundari deberet, quia minus regnum dimitteret filiis, quam accepisset a patre, respondit rex ille, quod si dimittebat mittebat tamen maius et diuturnius tempore. Tyranni autem hoc non faci
Abbreviated transcription (Latin):
ipos existerẽt ꝙ tyrãpni ñ fa¬
ciũt. Nam sap̾iẽtes ⁊ bonos
ut infra patebit ñ honorant
s ꝑimũt. ¶Nono decet ue¬
rũ regẽ ꝑ usurpaticẽ ⁊ ĩiusti¬
tiã ñ dilacerare suuĩ dnĩũ.Nã

Expanded text:
ipsos existerent. quod tyranni non faciunt: nam sapientes et bonos, ut infra patebit, non honorant, sed perimunt. Nono decet verum regem per usurpationem et iniustitiam non dilatare suum dominium. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt in honorat᷑ ⁊ magͦ in¬
fortunia ueniãt suꝑ ip̃m nõ
deicit᷑. In quolib eͥ statu ĩue¬
nit mag̾nimꝰ se decentẽ hr̃e.
ad pusillaĩtatẽ eͥ ꝑtinet nesci¬
re fortunas ferre. Iõ androniꝰ¬
ꝑ ypateticꝰ ait oꝑa pusillani¬
mitatis ẽẽ. que neq honorẽ

Expanded text:
 magna infortunia veniat super ipsum, non deiicitur. In quolibet enim statu novit magnanimus se decenter habere. Ad pusillanimem enim pertinet nescire fortunas ferre. Ideo Andron. Perip. ait. Opera pusillanimitatis esse, quae neque honorem,
Abbreviated transcription (Latin):
gnis at̃ honorib tripliciter
quis se hre põt. Nã ꝗdã ĩta¬
lib deficiũt ut pusillames
quidã uõ suphabundãt : ut p̃¬
sũptuosi. quidã at se hñt ut
decet. ut magͦnimi:uidemꝰ
enĩ aliquos dese aptos ad
magͦ potẽtes magͣ ⁊ ardua
ex̾cere. Quidã tñ pusillanizi¬
tate ducti retrahũt se adhꝰ¬

Expanded text:
ter quis se habere potest. Nam quidam in talibus deficiunt, ut pusillanimes. Quidam vero superabundant, ut praesumptuosi. Quidam autem se habent, tu decet, ut magnanimi. Videmus enim aliquos de se aptos ad magna, potentes magna et ardua exercere: quadam tamen pusillanimitate ducti, retrahunt se a
Abbreviated transcription (Latin):
ũ se ornẽt. T ut sint moderate
ne ultͣ eoꝵ statũ uestim̃ta reꝗ¬
rãt. Qͣlto ut sit sĩplices neca
ornam̃ta nimia sollicitudine
uexent᷑. Onto ne sĩt negliget¬

Expanded text:
um se ornent. Tertio, ut sint moderatae, ne ultra eorum statum vestimenta requirant. Quarto,ut sint simplices, ne circa ornamenta nimia solicitudine vexentur. Quinto, ne sint neglige
Abbreviated transcription (Latin):
poris adsuas ꝯiuges debeat se
habe̾. Nam cũ uir suã uxorem
rgere debeat eã dirigẽdo ad ac¬
tice hoẽstas ⁊ ad oꝑa iuĩtuosa ex¬
aita. Cũ gͦ mulio̾s ut płimũ ap¬
petãt uidei̾ pulcre potissime de¬
linquũt cĩca hornatũ corporis.
Qx decet uiros cogͦsce̾ ꝗs muli¬
eꝵ hõnatꝰ sit licitꝰ ⁊ꝗs illicituᷤ.
Nͥã nũꝙͣ sc̃ uxores uirtuose

Expanded text:
ebite se habere. Nam cum vir suam uxorem regere debeat, eam dirigendo ad actiones honestas, et ad opera virtuosa: excita. Cum ergo mulieres ut plurimum appetant videri pulchrae, potissime delinquunt circa ornatum corporis. quare decet viros cognoscere quis mulierum ornatus sit licitus, et quis illicitus. N
Abbreviated transcription (Latin):
suĩ młtitudĩs si sit rectũ. meliꝰ
ad unitatẽ accedat. Optima tñ
¶ Quãta uia suit᷑ exhiis q̃ expi¬
m̃to uidemꝰ ĩ regimĩb ciuita¬
tũ expti eͥ sumꝰ ciuitates ⁊ ꝓñ¬
cias ñ existẽtes sb̃ uno rege e¬
ẽẽ ĩpenui̾a ñ gaudẽ pace mo¬
lestaĩ dissẽtionib ⁊ gue̾ris. e¬
xistentes uͦ sb̾ uno rege e ꝯͣrio.
guerras nescĩt pace letan¬
tur. habũdãcia florẽt¬
Quib rõnib ostendi põt ꝙ

Expanded text:
sine multitudinis, si sit rectum: melius ad unitatem accedat: optima est . Quarta via sumitur ex his quae experimento videmus in regiminibus civitatum. Experti enim sumus civitates et privincias non existentes sub uno rege esse in penuria, non gaudere in pace, molestari dissensionibus et guerris: existentes vero sub uno rege, econtrario, guerras nesciunt, pacem spectantur, abundantia florentQuibus rationibus ostendi pot
Abbreviated transcription (Latin):
qeoꝵ gub̾namĩe. tota ciuitaᷤᷤ
regebat᷑: Uñ ⁊ malefitia facta
distiguebant᷑ exdiu̾sitate pͥn¬
apatuũ. Dicebat᷑ eͥ de aliqͦ ma¬
lefitio fuisse factũ tp̃r senatoi̾s
de aliquo uõ tp̃r bonoꝵ hoĩu.
Sigͦ regebat᷑ ciuitas ñ ꝑunũ
solũ s ꝑ quosdã paucos. tc̃ illi¬

Expanded text:
 gubernatione tota civitas regebatur: unde et maleficia facta distinguebantur ex diversitate principatuum. Dicebatur autem de aliquo malefacio fuisse factum tempore senatoris, de aliquo vero tempore bonorum hominum. Si ergo regatur civitas non per unum solum, sed per quo
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s ab illicitis dełctatioĩb ab¬
stine̾ ut possimꝰ hãc ꝓnitate
uitare.Imo sic̃ uĩga rectificã¬
da ad ꝑtẽ ꝯͣriã ultͣ mediũ in¬
dinatur ut possit ad mediũ
redire sic ⁊ noc ĩfugiẽdo dełe¬

Expanded text:
tempus ab illicitis delectationibus abstinere, ut possimus hanc pronitatem vitare. Immo sicut virga rectificanda ad partem contrariam, ultra medium inclinatur ut possit ad medium redire: sic et nos in fugiendo de
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ut faciliꝰ hãc ꝓnitatẽ ui¬
tare possimꝰ ẽ ab ĩfãtia ĩchoã¬
dũ ut relĩquẽtes lasciuiã se¬
si siñ freno sequãt᷑ lasciuia¬
.li. Ne gͦ iuuenes ĩforment̃
habitib uitiosis statĩ ab ipã
ĩfantia st̃ monẽdi ⁊ corrige̾¬
di. Ut ꝑ monitioẽs ⁊ correpti¬
ones debitaᷤᷤ a lasciuiis ret̾hã¬
tũ. Decet gͦ ciues sollicitari
erga filios: Ut ab ipã ĩfantia
ĩcitent᷑ ad bonos mores. tãto
tũ hoc decet reges ⁊ pͥncipes
ꝙͣto bonitas filioꝵ est utiliõ
ip̃i regͦ ⁊ ꝙͣto ex eoꝵ malitia
põt ĩ regno maiꝰ ꝑiculũ ỹmi¬
nere.

Expanded text:
cilius hanc pronitatem vitare possimus, est ab ipsa infantia inchoandum, ut relinquentes lascivias sesi sinc fraeno sequantur lasciviali. Ne ergo iuvenes informentur habitibus vitiosis, statim ab ipsa infantia suntmonendi et corrigendi; ut per monitiones et correctiones debitas a lasciviis retrahantur. Decet ergo omnes cives solicitari erga filios, ut ab ipsa infantia instruentur ad bonos mores.Tanto tamen hoc magis decet reges et principes, quanto bonitas filiorum est utilior ipsi regno, et quanto ex eorum malitia potest in regno maius periculum imminere.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm ordinẽ rõnis. ñ uadũt
ĩ dext̾a s cadũt ⁊tẽdũt ĩsini¬
strã. ałr tñ cadũt. molles ⁊
alit̾ ĩꝯtinẽtes.qr molles mo¬
dica pugna ruuĩt. Incõtinẽ¬
tes noͣ amaiori pugͦ succũ¬
bũt. Imtẽpati uo̾ st̃ peiores
ꝙͣ ĩ ꝯtinẽtes ⁊ molles qr sũt
adõ habituati ĩ malo ꝙ dełc¬
table est eis mala face̾. ¶ In
quãto ãt gͦdu st̃ bestiales. hii
at peioros st̃ ꝙͣ ĩtẽꝑati. illi e̾
bestiales eẽ dicũt᷑. qui ultra
hoĩu modũ male faciũt. St̃
at̃ bestiales oꝑantes ea q̃ ip̃a
nã horret sic̃ st̃ quidã ba̾baiͣ
comedẽtes carnes huãnas.
bibentes hũanũ sãguĩe. taliꝰ
eͥ ñ nͥ abestialitate ꝓueĩre po¬
młtas hꝰ bestialitates. dic̃ eͥ
lorẽ ꝯepit. ⁊ si ͨ ĩbestialitatẽ
ꝯu̾sa est. Ut õs p̃gnãtes re¬
scinde̾t. qr gͦ ip̃a parere nõ

Expanded text:
m ordinem rationis, non vadunt in dextram, sed cadunt et tendunt in sinistram. Aliter tamen cadunt molles, aliter incontinentes. Quia molles modica pugna ruunt: incontinentes vero maiori pugna succumbunt. Intemperati ergo peiores incontinentes, et molles: quia sunt adeo habituati in malo, quod delectabile est eis mala facere. In quarto gradu autem sunt bestiales. Hi autem peiores sunt, quam intemperati. Illi enim bestiales esse dicuntur, qui ultra modum hominum malefaciunt. Sunt autem bestiales operantes ea, quae ipsa natura horret: sicut sunt quidam barbari comedentes carnes humanas, bibentes humanum sanguinem. Talia enim non nisi a bestialitate provenire pomodi bestialitates. Dicit enlorem concepit, et sic in bestialitatem conversa est, ut omnes praegnantes resideret. quia ergo ipsa par
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ passionatꝰ cadit ⁊ ꝑtẽp
tatioẽs deicit᷑. s deł̾ctabłe ẽ ei
male face̾. In ꝯtinẽtes gͦ ⁊ mo¬
lles ñ dełc̾tãt᷑ ĩ male face̾ ĩmo
optimas leges passionati uõ
cadũt ⁊ nullã de illis legibꝰ

Expanded text:
n solum passionatus cadit, et per tentationes deiicitur, sed delectabile est ei malefacere. Incontinentes ergo et molles non delectantur in malefacere: immo optimas leges. passionati vero cadunt, et nullam de illis legibus
Abbreviated transcription (Latin):
peiꝰ est p̃stabãt sibi filios ĩ¬
ꝯuiniũ. Cũ enĩ qs alios cõ¬
uiuare uolebat. si filiꝰ suuꝰ
domi ñ erat auicino suo
mutuabat filiũ ⁊ ip̃m ꝑa¬
ũ filiũ tͥbuet᷑. Sic ⁊̃ cͥca pha

Expanded text:
peius est praestabant sibi filios inconviviis. cum enim qui alios convivare volebat, si filius suus domi non erat, a vicino suo mutuabat filium, et ipsum paum filium tribueret. Sic