comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitidos & amoenos colores cmantocub
nonteneant hȩc animam meam teneat
ecci ds̃ qui fecit hȩc bona quidem uad de
Sed ipse est bonũm̃m non hȩc & tanguntine
uigilantem totis dieb: nec requies abeis
dactur mihi sicut dectur a uocib: canoris
ccliquando cebomnibus insilentio Ipsaenĩ
regina colorum luxista ꝑ fundens cuncta
quȩ cernimus ubi ꝑdiem fuero multimoda
ced lcpsum blaen diturmihi. aliud a genti
& eccm non caduertenti . In sinuat autem
seita uehement ut si repente subtrachat᷑
cum desiderio requiratur. & sidiuabsit
contristat animum.
Glux quacm uidebat tobis cum dicusis
istis oculis filium docebat uitȩ uiã & eip̃ abat
pede cacritatis Nusquam errans. aut quac̃
uidebat isa ac p̃grauactis &oꝑtis senec tute
carneis luminibus cumfilios non agnoscen¬
do benedicer & sed benedicendo agnoscere
meruit. Aut quainuidebatia cob. cum &
ipse p̃ graendi &cte captus oculis infiluis
p̃signata futuri populi genera luminoꝵ¬

Expanded text:
nitidos et amoenos colores amant oculi: nitidos et amoenos colores amant oculi: non teneant heam deus, qui fecit haec bona quidem ualde, sed ipse est bonum meum, non haec. tangunt me uigilantem totis diebus, nec requies ab eis datur mihi, sicut datur a uocibus canoris, aliquando ab omnibus, in silentio. ipsa enim regina colorum lux ista perfundens cuncta, quae cernimus, ubiubi per diem fuero, multimodo adlapsu blanditur mihi aliud agenti et ad eam non aduertenti. insinuat autem se ita nehementer, ut si repente subtrahatur, cum desiderio requiratur; et si diu absit, contristat animum. 0 lux, quam uidebat Tobis, cum clausis istis oculis filium docebat uitae uiam et ei praeibat pede caritatis nusquam errans; aut quam uidebat Isaac praegrauatis et opertis seneetute carneis luminibus, cum filios non agnoscendo benedicere, sed benedicendo agnoscere meruit; aut quam uidebat Iacob, cum et ipse prae grandi aetate captus oculis in filiis praesignata futuri populi genera lumino
Abbreviated transcription (Latin):
agnosco Ita fluctuo interpericulũ uolup¬
tatis & experimentum sc lubritatis.
Magisq: cdducor non quidem in retrac¬
tabilem sententiã pro ferens cantandi
consu&udinem ced probare e nec desia
ut ꝑ oblectamenta ccurium in firmior
conimus inaffectum pi&actis adsurgat
tam̃ cummihi accidit ut mecmplius cantꝰ
quamres quȩ canitur mouect pȩnclit̃
me peccare confiteor. & tunc mallem non
ccudire cantantem Ecceubisum fl&e
mecum & prome fl&e quia liquid boni
uobiscum intus agitis unde feccte ꝓce¬
dunt. Nam qui non agitis non uos hȩc
& uide & miserere & scncme Incuius
oculis mihi quȩstio fecctussum & ipse est
lcenguorm̃s ¶Restat uoluptas oculorũ
istorum carnis meȩ. dequa loquor conses¬
siones quasaudiant ccures templitiu
Aures fract̃nȩ acpiȩ ut concludamus
temptactiones concupiscentiȩ carnis. quȩ
meadhucpulsant ingemescentem & ha¬
bitaculũm̃m quod decȩlo est suꝑ induicu¬
pientem. pulc hrasformas & uccrices

Expanded text:
agnosco. ita fluctuo inter periculum uolupagnosco. ita fluctuo inter periculum uoluptatis et experimentum salubritatis magisque adducor, non quidem inretractabilem sententiam proferens, cantandi consuetudinem approbare in ecclesia, ut per oblectamenta aurium infirmior animus in affectum pietatis assurgat. tamen cum mihi accidit ut me amplius cantus quam res quae canitur moueat, poenaliter me peccare confiteor et tunc mallem non audire cantantem. ecce ubi sum. flete mecum et pro me flete qui aliquid boni uobiscum intus agitis unde facta procedunt. nam qui non agitis, non uos haec met uide et miserere et sana me, in cuius oculis mihi quaestio factus sum, et ipse est languor meus. Restat uoluptas oculorum istorum carnis meae, de qua loquar confessiones, quas audiant aures templi tui, aures fraternae ac piae, ut concludamus temtationes concupiscentiae carnis, quae me adhuc pulsant ingemescentem et habitaculum meum quod de caelo est superindui cupientem. pulchras formas et uarias,
Abbreviated transcription (Latin):
dacri Sepeme feellit dumrationisensus
nonita cõmitatur ut pacienter sit pos¬
terior sed taentum quic ꝓpt̃ illã meruit
admitti &icm p̃currere acducere cona¬
tur ita in his peccononsentiens & postea
sentio Aliquando aũt hacncipsã feella¬
ciam in moderatius cauens. erro nimia
seueritate sed ualdeint̃dũ ut melos
omne cantilencrum succuium. quibus
decuiticum pscelteriũ frequentatur. abau¬
ribmeis remoueriuelim cetq ipsius ecłȩ
Tutiusq mihi uid &ur qđ decclex andrino
ep̃o cothanasio sepemihi dictum cõmemini
quitt̃ modico flexuuocis fecciebaet soncre
lectorem pscelmi . ut pronuntianti uicinior
ess& quam canenti. Uerum tam̃ cum remi¬
niscor lacrimas mecs quas fudiccdcantus
e lȩtuȩ in primordiis recuperctȩ fideimeȩ
& nunc ipsum cõmoueor Noncantu : sed reb
quȩ cantantur cũ liquida uoce. & conue¬
nientissima modulatione cantant᷑ mag¬
ncom instituti huius utilitatem rursus

Expanded text:
dari, saepe me fallit, dum rationi sensus dari, saepe me fallit, dum rationi sensus non ita comitatur, ut patienter sit posterior, sed tantum, quia propter illam meruit admitti, etiam praecurrere ac ducere conatur. ita in his pecco non sentiens et postea sentio. Aliquando autem hanc ipsam fallaciam inmoderatius canens erro nimia seueritate, sed ualde interdum, ut melos omnes cantilenarum suauium, quibus Dauiticum psalterium frequentatur; ab auribtutiusque mihi uidetur quod de Alexandrino episcopo Athanasio saepe mihi dictum commemini, qui tam modico flexu uocis faciebat sonare lectorem psalmi, ut pronuntianti uicinior esset quam canenti. uerum tamen cum remniscor lacrimas meas, quas fudi ad cantus ecclesiae in primordiis recuperatae fidei meae, et nunc ipsum cum moueor non cantu, sed rebus quae cantantur, cum a liquida uoce et conuenientissima modulatione cantantur, magnam instituti huius utilitatem rursus
Abbreviated transcription (Latin):
riore melior. non ficet &icm ex me¬
liore deterior Vna spes una fiducia
una firma promissio misłia tuaIO 33¬
luptates aurium tenacius me implica¬
ueraent & sub iugauerant. Sed re¬
soluisti & liberastime nunc in sonis
quos animant eloquicetuac. cũ succui
& ccrtificiosa uoce cantatur fateor
ccliquantulum cdquiesco non quidem
ut hacerecm: sed ut surgam cum uolo
Ad tacm̃ cum ipsis sententiis quib uiuunt
ut ammitantur adme quȩ runt incor¬
demeo non nullius dignitatis locum.
& uix eis p̃beo congruentem. aliquan¬
do enim plus mihi uideor honoris eis tri¬
buere quam dec& cumipsis scĩs dictis
religiosius & crdentius sentio moueri
animos nr̃os inflãmam pi&cctis cũ itee
cantantur quacmsi non itacantarent᷑
& om̃s ceffectus sp̃s nr̃i prosuidiuersitate
habere proprios modos inuoce atq cantu
quorum nescio quac occulta familicrita¬
te excitentur sed delectatio carnis meȩ
cuimentem eneruandam non opost&

Expanded text:
riore melior, non fiat etiam ex meriore melior, non fiat etiam ex meliore deterior. una spes, una fiducia, una firma promissio misericordia tua. Voluptates aurium tenacius me inplieauerant et subiugauerant, sed resoluisti et liberasti me. nunc in sonis, quos animant eloquia tua, cum suaui et artificiosa uoce cantantur, fateor, aliquantulum adquiesco, non quidem ut haeream, sed ut surgam, cum uolo. attamen cum ipsis sententiis quibus uiuunt ut admittantur ad me, quaerunt in corde meo nonnullius dignitatis locum, et uix eis praebeo congruentem. aliquando enim plus mihi uideor honoris eis tribuere, quam decet, dum ipsis sanctis dictis religiosius et ardentius sentio moueri animos nostros in flammam pietatis, cum ita cantantur, quam si non ita cantarentur, et omnes affectus spiritus nostri pro sui diuersitate habere proprios modos in uoce atque cantu, quorum nescio qua occulta familiaritate excitentur. sed delectatio carnis meae, cui mentem eneruandam non oportet
Abbreviated transcription (Latin):
relaxactione & constrictione tenendi
sunt & quis est dñe qui non rapiatur
cliquantum extram&as necessitectis
Quisquis est maegnus est maegnific&
nom̃ tuũ ego aũt nonsũ quic pec cator
homosum sed & ego magnificonom̃tuũ
& interpellatte propec catis meis quiuicit
sđm numerans me inter infirma mem¬
brac corporis sui quia & in ꝑfectũ eius
uiderunt oculitui & in librotuo omnes
scribentur de in lecebra odorũ non
scciagonimis. cumcebsunt ñ requiro
cumad sunt respuo pacratus eis &iam
semꝑ carere itamihi uideor forsitan
ftellar. Sunt enim &istȩ plangendȩ
tenebrȩ in quib: melat& facultasmex
quȩ in meest ut animus m̃s de uiribus
suis ipsese in terragans non faccilesibi
credendum existim&. Quic & qđ in est
plerumq: occultum est . nisi experientia
manifest&ur & nemo securus eẽ deb&
inistauita. quȩ tota temptactio nomi¬
noctur utrum quifieri potuit exdete¬

Expanded text:
relaxatione et constrictione tenendi relaxatione et constrictione tenendi sunt. et quis est, domine, qui non rapiatur aliquantum extra metas necessitatis? quisquis est, magnus est, magnificet nomen tuum. ego autem non sum, quia peccator homo sum. sed et ego magnifico nomen tuum, et interpellat te pro peccatis meis qui uioit saeculum, numerans me inter infirma membra corporis sui, quia et inperfectum eius uiderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur. De inlecebra odorum non satago nimis: cum absunt, non requiro, cum assunt, non respuo, paratus eis etiam semper carere. ita mihi uideor; forsitan fallar. sunt enim et istae plangendae tenebrae, in quibus me latet facultas mea, quae in me est, ut animus meus de uiribus suis ipse se interrogans non facile sibi credendum existimet, quia et quod inest plerumque occultum est, nisi experientia manifestetur et nemo securus esse debet in ista uita, quae tota temptatio nominatur, utrum qui fieri potuit ex dete
Abbreviated transcription (Latin):
iudic& incibo aut in potu & ut qui maen¬
ducat non manducantem nonspernat.
& quin on manducat manducantem non
udic& Didicihȩc gratiastibi. Iacudes
tibi dõmeo magistromeo pulsctori
aurium meccrum in lustratori cordis
mei eripe abomni temptictione. non
ego in munditiam obsonii timeo Sed
inmunditicm cupiditatis. Scio noe
fectum. Iohannem mirabili abstinen¬
tiacprȩditum animclib:. hoc est lo¬
custis in escamcȩdentib: non fuisse pol¬
lutum & scio esccu lenticulȩ concupis¬
centia deceptum. & decuid propt̃ aquȩ
desiderium ascipso rep̃hensũ & regẽ
nr̃m non de carne. sed depane tẽptatũ
Ideoq: & populus inheremo non quia car¬
nes desiderauit. Sed quicc escȩ desiderio
ceduersus dm̃ murmurauit. meruit in¬
probari In his ergo temptationibus
positus certo cotidie caduersus concupis¬
centiã manducandi &bibendi. ponenĩ
est qđ semel p̃cidere & ulterius ñ ad¬
tingere decernam Sicut de concubitu
potui Itacq frenigutturis temperata

Expanded text:
otu, et ut qui manducat non manducantem non spernat et qui non manducat manducantem non iudicet. didici haec, gratias tibi, laudes tibi deo meo, magistro meo, pulsatori aurium mearum, inlustratori cordis mei: eripe me ab omni temtatione. non ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. scio Noe fectum, Iohannen mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus non fuisse pollutum; et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum et Dauid propter aquae desiderium a se ipso reprehensum et regem nostrum non de carne, sed de pane temtatum. ideoque et populus in heremo non quia carnes desiaduersus dominum murmurauit, meruit inprobari. In his ergo temptationibus positus certo cotidie aduersus concupiscentiam manducandi et bibendi: non enim est quod semel praecidere et ulterius non attingere decernam, sicut de concubitu potui. itaque freni gutturis temperata
Abbreviated transcription (Latin):
a quo facctum est: Audiui & celicõ uocẽ tuã
Post concupiscenticstucis non eas. & auo¬
luptate tuceđi&ere. Audiui & illcm ex
munere tuoquã multũ amaui. neque
simanduc auerimus abundabimus.
neq sinon manducauerimus deerit nob
hoc est dicere nec illares me copiosũ faci&
nec illa ȩrum nosũ. audiui & celtera ego
enim didici inquib sum sufficiens esse &
abundare noui & penuriam pati noui
oma possum ineo quime confortat. et ce
miles castrorum cȩlestium non puluis qđ
sumus sed inemento dñe quicpuluis sumus
& depuluere fecisti hominem. & perierat &
inuentus est. nec ille in sepotuit quic idem
puluis fuit quem talia dicentem aflatu
tuȩ inspirationis adcmaui omnia in¬
quit possum in eo qui me confortat. con¬
fortome ut possim de qđ iubes & iube
qđ uis Istese accepisse confit&ur & qđ
gloriatur in dño glori&ur. Audiuialiũ
rogantem ut accipiat. Auferame in¬
quid concupiscentias uentris. unde appa

Expanded text:
a quo factum est. audiui aliam uocem tuam: a quo factum est. audiui aliam uocem tuam: post concupiscentias tuas non eas et a uoluptate tmunere tuo quam multum amavi: Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, deerit nobis . Hoc est dicere, Nec illa res me copiosum faciet, nec illa aerumnosum. Audivi et alteram: Ego enim didici in quibus sum sufficiens esse et abundare noui et paenuriam pati noui. omnia possum in eo qui me confortat. ecce miles castrorum caelestium, non puluis quod sumus. sed memento, domine, quia puluis sumus, et de puluere fecisti hominem; et perierat, et inuentus est. nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit quem talia dicentem afflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo qui me confortat. conforta me ut possim; da quod iubes, et iube quod uis. iste se accepisse confitetur et quod gloriatur in domino gloriatur. audiui alium rogantem ut accipiat: aufer a me, inquit, concupiscentiam uentris; unde appar
Abbreviated transcription (Latin):
felix cnima & in eo p̃pacraet excusa¬
tionis paetrocinium. Eacudens non cop¬
pacrere quid scctis sit moderactioni ua¬
litudinis ut obtentu scclutis obumbr&
negotium uoluptactis his temptactioni Re.¬
bus cotidie conor resistere. & in uocodex¬
teraemtuam & cdte reefero ȩstus meos
quic consiliũ mihi de hacre nondũstat
audio uocem iubentis dimei ñ grauent᷑
cordacura crapulac & ȩbri&ate ebri& as
longe est ame misereberis nead propin¬
qu& mihi. Erapulaaũt nonnum quã
subrepit seruotuo misereberis ut longe
ficet cme. Nemo enim potest ẽẽ continens
nisi tudes multa nobis orantib: tribuis
& quicquid antequam oremus accipimꝰ
ate accipimus. & ut hoc postea cognos¬
ceremus ate accepimus ebriosus num¬
quac̃ fui. Sedȩbriosos ate factos sobrios
egonoui ergo cte factum est ut hoc non
essent quinumquam fuerunt. Aquo fac¬
tum est ut hoc non semꝑ essent qui fuerunt
caquo & icem facctum est ut scirent utriq

Expanded text:
felix anima et in eo praeparat excusafelix anima et in eo praeparat excusationis patrocinium gaudens non adparere, quod satis sit moderationi ualetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium uoluptatis. his temptationibus cotidie conor resistere et inuoco dexteram tuam et ad te refero aestus meos, quia consilium mihi de hac re nondum stat. Audio nocem iubentis dei mei: non grauentur corda uestra in crapula et ebrietate. ebrietas longe est a me: misereberis, ne adpropinquet mihi. crapula autem nonnumquam subrepsit seruo tuo: misereberis, ut longe fiat a me. nemo enim potens esse continens, nisi tu des. multa nobis orantibus tribuis, et quidquid boni antequam oraremus accepimus, a te accepimus; et ut hoc postea cognosceremus, a te accepimus. ebriosus numquam fui, sed ebriosos a te factos sobrios ego noui. ergo a te factum est, ut hoc non essent qui numquam fuerunt, a quo factum est, ut hoc non semper essent qui fuerunt, a quo etiam factum est, ut scirent utrique,
Abbreviated transcription (Latin):
febris neccnt nisiclimentorũ medici¬
na succurrat. quȩ qm̃ prȩsto est ex con¬
solactione munerum tuorum Inquib:
nr̃ȩ infirmitati terra &aqua & celũ
seruiunt. calcmitates deliciȩ uocan¬
tur hoc medo ciusti ut quemadmodũ
medicam̃ta. sic alimenta sumpturus
accedam Seddum ad qui&em sati&atis
exindigentiȩ molestia transeo in ipso
transitu mihi insidiatur laqueus con¬
cupiscenticce. Ipse enim transitus uolup¬
tas est & non est clius qua transeatur
quotransire cogit necessitas. & cum
scclus sit cccusa edendi acbibendi adiun¬
git se tam quam pedissequa periculosa
iucunditas & plerumq: prȩire conatur
ut eius causc fict qđ scclutis causa me face¬
re uł dico uł uolo nec idem modus utri¬
usque est nam quod sccluti scctis est
delectactioniparum est & sepe incer¬
tum fit utrumad huc necessaria corpo¬
ris cura subsidium p&at . anuo luptaria
cupiditatis fallacia ministeriũ sup¬
p&ct ad hoc incertum hilacrescit in¬

Expanded text:
febris necant, nisi alimentorum medicifebris necant, nisi alimentorum medicina succurrat. Quae quoniam praesto est, ex consolatione munerum tuorum, in quibus nostrae infirmitati terra et aqua et coelum serviunt, calamitates deliciae vocantur. Hoc me docuisti, ut quemadmodum medicamenta, sic alimenta sumpturus accedam. Sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia transeo, in ipso transitu mihi insidiatur laqueus concupiscentiae. ipse enim transitus uoluptas est, et non est alius, qua transeatur quo transire cogit necessitas. et cum salus sit causa edendi ac bibendi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, ut eius causa fiat, quod salutis causa me facere uel dico uel uolo. nec idem modus utriusque est: nam quod saluti satis est, delectationi parum est, et saepe incertum fit, utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat an uoluptaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. ad hoc incertum hilarescit in
Abbreviated transcription (Latin):
in hac &ate non magnum est omnipo¬
tenti qui uales facere supra quã p&im̾
& intelligimus nunc tacm̃ quid ced huc
simin hoc genere malimei. Dixibono
d̃omeo exultans cum tremore in eo
qđ doncestimihi & lugens in eo qđ in con¬
sumactus sum spertens ꝑfecturum te in
me midicestuas usq: ad pacem plena¬
ricm quacin tecum habebunt interio¬
ra & exteriora mea cumabsorta¬
t fuerit mors inuictoria s estalia mali¬
tiac diei quȩ utinam sufficiatei. Refi¬
cimus enim cotidicnas ruinas corporis
edendo & bibendo prius quamescas
& uentrem destrucis. cum occideris in¬
digentiã sati& a te mirifica . & corrup¬
tibile hoc indueris incorruptione
sempiterna. Nunc aũt succuis est mihi
necessitas & cduersus istã suc uita tẽ
pugno necapiar & cotidianum bellom
gero inieuniis sȩpius. Inseruitutem
redigens corpus m̃m. & dolores mei uo¬
luptacte pelluntur. Nacm facmes & sitis
quidam dolores sunt urunt. & sicut

Expanded text:
in hac aetate, non magnum est Omnipoin hac aetate, non magnum est Omnipotenti, qui vales facere supra quam petimus et intelligimus. Nunc tamen, quid adhuc sim in hoc genere mali mei, dixi bono Domino meo, exsultans cum tremore in eo quod donasti mihi, et lugens in eo quod inconsummatus sum, sperans perfecturum te in me misericordias tuas, usque ad pacem plenariam, quam tecum habebunt interiora et exteriora mea, cum absorpta fuerit mors in victoria. Est alia malitia diei, quae utinam sufficiat ei! reficimus enim quotidianas ruinas corporis edendo et bibendo, priusquam escas et ventrem destruas, cum occideris indigentiam meam satietate mirifica, et corruptibile hoc indueris incorruptione sempiterna. Nunc autem suavis est mihi necessitas, et adversus istam suavitatem pugno, ne capiar, et quotidianum bellum gero, in jejuniis saepius, in servitutem redigens corpus meum, et dolores mei voluptate pelluntur: nam fames et sitis quidam dolores sunt, urunt, et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cumoc ulis : numquid sopitur cum sensib:
corporis : & unde sȩpe &icm in somnis
resistimus. nr̃iq: propositi memores
atq: in eo castissime ꝑmanentes pullũ
tidib in lecebris cedhibemus assensũ
& tam̃ tantum inter est ut cum aliter
occidit euigilantes cad conscientiȩ requiẽ
redecmus Ipsccq distantia reperiamꝰ
nos non fecisse. quod tam̃ in nobus quo quo
modo factum eẽ dolecmus. Num quid non
languores animȩ meȩ atq: abundantiore
gractiatua lasciuos motus &ic̃ mei sopo¬
ris extinguere augebis dñe magis.
magisq: in memu nera tua ut animamea
sequacturme adte concupiscentiȩ uisco ex¬
pedita ut non sit rebellissibi atq insõnis
&iam non solum non ꝑp&r&istas corrup¬
telarum turpitudines ꝑimagines ani¬
males usq ad carnis fluxum sed ne con¬
sentiat quidem nam ut nihiltale uł
tantulum libect quantulum possit nu¬
tu cohiberi. &i cam in casto dormientis
affectu. nontantũ in hacuita : sed &icẽ

Expanded text:
cum oculis? numquid sopitur cum sensibus cum oculis? numquid sopitur cum sensibus corporis? et unde etiam saepe in somnis resistimus nostrique propositi memores atque in eo castissime permanentes nullum talibus inlecebris adhibemus assensum? et tamen tantum interest, ut cum aliter accidit euigilantes ad conscientiae requiem redeamus ipsaque distantia reperiamus nos non fecisse quod tamen in nobis quoquo modo factum esse doleamus. numquid non are omnes languores animae meae atque abundantiore gratia tua lasciuos motus etiam mei soporis extinguere? augebis, domine, magis magisque in me munera tua, ut anima mea sequatur me ad te concupiscentiae uisco expedita, ut non sit rebellis sibi atque ut in somnis etiam non solum non perpetret istas corruptelarum turpitudines per imagines animales usque ad carnis fluxum, sed ne consentantulum libeat quantulum possit nutu cohiberi, etiam in casto dormientis affectu, non tantum in hac vita, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qui tecum aliquid amat quodñ ꝓpt̃te
amat Occmor qui semꝑ ardes & num¬
quam extingueris. caritas ds̃m̃s accen¬
deme continentiã iubes da quo diubes
& iube qđ uiss Iubes certe ut contineam zo¬
a concupiscentia carnis. a concupis¬
centia oculorum & ambitionescłi Ius¬
sisti a concubitu & deipso coniugio me¬
lius aliquid quamconcessisti moniusti
dispensator sa cramentitui fierem
s ed adhuc uuunt in memoriamea Dequa
multa locutus sum talium reram un aegi¬
nes quas ibi consu&udomea fixit. &occur¬
santur mihi uigilanti quidem carentes
tum ual & imaginis in lusio in anima mea¬
& in carnemea ut dormienti saelsa uisa
ꝑsuecdecnt quo uigilanti uera ñ possunt
Numquidtunc ego non sum dne dsm̃s
& me ipsum intramom̃tum. qđ hinc ad so¬
porem transeo uł huc in deretrans eo
ubi est tunc ratio quȩ talib suggestionib
resistit uigilans : & sires ipsȩ ingerantur
in concussus man& num quid clauditur

Expanded text:
qui tecum aliquid amat, quod non propter te qui tecum aliquid amat, quod non propter te amat.s o amor, qui semper ardes et numquam extingueris, caritas, deus meus, accende me! continentiam iubes: da quod iubes et iube quod uis. Iubes certe, ut contineam a concapiscentia carnis et concupiscentia oculorum et ambitione saeculi. iussisti a concubitu et de ipso coniugio melius aliquid, quam concessisti, monuistidispensator sacramenti tui fierem. sed adhuc uiuunt in memoria mea, de qua multa locutus sum, talium rerum imagines, quas ibi consuetudo mea fixit, et occursantur mihi uigilanti quidem carentes tum ualet imaginis illius inlusio in anima mea in cpersuadeant quod uigilanti uera non possunt. numquid tunc ego non sum, domine deet me ipsum intra momentum, quo hinc ad soporem transeo uel huc inde retranseo. ubi est tunc ratio, qua talibus suggestionibus resistit uigilans et, si res ipsae ingerantur, inconcussus manet? numquid clauditur
Abbreviated transcription (Latin):
cultactes tolerare : Iubes ecñ amari
nemo qđ tolerat amat & si tolerare
amat. Qucmuis enim gaudeat secole¬
rtcre mac uult tam̃ non esse qđ toler&
prosperto in aduersis desidero aduer¬
scc in prosperistimeo. quis interhȩc
medius locus ubi non sit humana uitte
temptactio: uȩ pros peritatibus seli
semel & iterum etimore caduersitatis
& corruptione l&itiȩ. Qe cduersito
tibus scłi semel & iterum & tertio ade¬
siderio prosperitatis & quiccipsa ced¬
uersit cs duruest & naufragat tole¬
ranticm num quid nontemptactio e
uit ahumana suꝑ terram sineullo
interstitio : & tortspesmeaa ponnisi L9¬
in magna ualde miseri cordiatua:
Dac quodiubes & iube quodius Umpe ⁊g¬
ras nobis continentiam & cum scirem
ait quidcem. qui conemopotesteẽ conti¬
nens nisi ds̃ d& & hocipsum erat scc¬
pientia scire cuius ess& hocdonum:
ꝑ continenticm quippe colligimur & re¬
digimur in unum a quo in multa de¬
fluximus magne. Minus enim teamat

Expanded text:
cultates? tolerari iubes ea, non amari. cultates? tolerari iubes ea, non amari. nemo quod tolerat amat, etsi tolerare amat. quamuis enim gaudeat se tolerare, mauult tamen non esse quod toleret. prospera in aduersis desidero, aduersa in prospera timeo. quis inter haec medius locus, ubi non sit humana uita temtatio? uae prosperitatibus saeculi semel et iterum a timore aduersitatis et a corruptione laettibus saeculi semel et iterum ac tertio a desiderio prosperitatis, et quia ipsa aduersitas dura est et ne frangat tolerantiam! numquid non temtatio est uita humana super terram sine ullo interstitio? Et tota spes mea non nisi in magna ualde misericda quod iubes et iube quod uis. imperas nobis continentiam. et cum scirem, ait quidam, quia nemo potest esse continens nisi deus det, et hoc ipsum erat sapientiae, scire cuius esset hoc donum. per continentiam quippe colligimur et redigimur in unum, a quo in multa defluximus. minus enim te amat
Abbreviated transcription (Latin):
magis intu&ur hoc ate audire quod ipse
uoluerit. sed potius hoc uelle qđ ate audi¬
erit sero teccmaui pulchritudo tã an¬
tiqua & tamnoua. Serote amaui & ecce
intus eras & egoforis & ibite quȩ rebat̃¬
& inista formosa quȩ fecisti deformis
inruebam mecum eras & tecum ñ eram
ec me tenebant longeccte quȩsi inte non
essent. ñ essent. uoccesti &elcemcesti &¬
rupisti surdita temmeam coruscasti
custaui &esurio &sitio. Tetigistime¬
a. & exccrsi in pacemtuamss cum in hȩsero
tibi ex omnime : omnino nusquã erit
mihi dolor & labor & uiuerit uita
mea totaplenate. Nunc aũt qm̃ quem
tu imples subleuas eum qm̃ tui plenus
non sum onerimihisum. Contendunt
rorib: & ex qua parte st& uictori a ues¬
cio. Ei mihi hñe misereremei. Ei mihi
ecceuulnerte mea non cebscondo medi¬
cuses ȩgersum misericors es misersũ
num qiud non temptatio est uitahumana
suꝑterrã : quis uelit molestias & diffi¬

Expanded text:
magis intuetur hoc a te audire quod ipse magis intuetur hoc a te audire quod ipse uoluerit, sed potius hoc nelle quod a te audierit. Sero te amaui, pulchritudo tam antiqua et tam noua, sero te amaui! intus eras, et ego foris, et tibi te quaerebam, et in ista formosa quae fecisti deformis irruebam; mecum eras, et tecum non eram, et ea me tenebant longe a te, quae si in te non essent, non essent. Vocasti, et clamasti, erupisti surditatem meam; coruscasti, gustavi, et esurio et sitio; tetigisti me, et exarsi in pacem tuam. Cum inhaesero tibi ex omni me, nusquam mihi dolor et labor et uiua erit uita mea tota plena te. nunc autem quoniam quem tu imples subleuas eum, quoniam tui plenus non sum oneri mihi sum. contendunt bonis, et ex qua parte stet uictoria nescio. ei mihi! domine, miserere mei! ei mihi! ecce uulnera mea non abscondo: medicas es, aeger sum; misericors es, miser sum. numquid non temptatio est uita humana super terram? quis uelit molestias et diffi
Abbreviated transcription (Latin):
pastes eius ubi comendccui coffectiones ani¬
mimei nec illi inuenite & intricui adipsius
animimei sedem quȩ illi est in memoria
mea qm̃ sui quoq meminit animus.
nec ibi tuerts. quia sicut nones imago
corporalis nec affectio uiuentis. quac¬
meminimus obliuiscimur. & quicquid
huius modiest. Ita nec ipse animuses quia
dñs ds̃ animitues & commutantur hec om̃ce
ł uut in commutabilis manes suꝑom̃ a & dig¬
nactus es habitare in memoriamea ex quote
didici & quid quȩro quolo coeius habites qua¬
si uero locaibi sint  hcebitascerte in eco
qm̃itu memini ex quotedidici & in ece te in¬
uenio cum recordorte Ubiergote inueni
ut disceremte : Neq enimiameras in me¬
moria meu prius quamte discerem ubi
ergo te inueni ut disceremte nisi inte sũꝑ
me: & nusquam locus & recedimus & acce¬
dimus & nusquam locus ueritas ubiq p̃si
des se nonliquide om̃s audiunt om̃sunde
uolunt consulunt: sed non semꝑ qđ uolunt
audiunt optimus ministertuus est. qui ñ

Expanded text:
partes eius, ubi commendaui affectiones animi mei; nec illic inueni te. et intraui ad ipsius animi mei sedem, quae illi est in memoria mea, quoniam sui quoque meminit animus; nec ibi tu eras: quia sicut non es imago corporalis nec affectio uiuentis, quameminimus, obliuiscimur et quidquid huius modi est, ita nec ipse animus es, quia dominus deus animi tu es et commutantur haec omnia, tu autem incommutabilis manes super omnia et dignatus es habitare in memoria mea ex quo te didici. et quid quaero quo loco eius habites, quasi uero loca ibi sint? habitas certe in ea, quoniam tui memini ex quo te dedici, et in ea te inuenio cum recordor te. Vbi ergo te inueni, ut discerem te? neqmoria mea, priusquam te -discerem. ubi ergo te inueni, ut. discerem te, nisi in te supra me? et nusquam locus, et recedimus et accedimus, et nusquam locus. ueritas, ubique praesiddes, sed non liquide omnes audiunt. omnes unde uolunt consulunt, sed non semper quod uolunt audiunt. optimus minister tuus est, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte audebit quis dicere m&iri
potest quod non est : cumergo p̃terit Q¬
tempus sentiri & m&iri potest. cum aũt
pra&erierit qm̃ non est non potest¬
quacero pat̃ non ad firmo đsm̃s prȩside s te¬
mihi & regeme quis nam est quidicat
mihi non esse tria tempora sicut pueri
didicimus puerosq: docuimus pr&eritũ
prȩsens & futurũ sed tantũ p̃sens
qm illa duono sunt an & ipsa sunt :
Sed & ccliquo procedit occulto cum ex fu¬
turo sit p̃sens & in aliquod recedit occultũ
cum ex p̃senti sit p̃teritũ nam ubi ea

Expanded text:
nisi forte audebit quis dicere metiri posse quod non est? cum ergo praeterit tempus, sentiri et metiri potest, cum autem praeterierit, quoniam non est, non potestQuaero, pater, non adfirmo: deus meus, praeside mihi et rege me. quisnam est, qui dicat mihi non esse tria tempora, sicut pueri didicimus puerosque docuimus, praeteritum, praesens et futurum, sed tantum praesens, quoniam illa duo non sunt? an et ipsa sunt, sed ex aliquo procedit occulto, cum ex fro fit praesens, et in aliquod recedit occultum, cum ex praesenti fit praeteritum? nam ubi ea
Abbreviated transcription (Latin):
bat undique euge euge. Amicitiaenĩ
mundihuius. fornicatio est abste &
euge euge dicitur ut pudecet si non
ita homo sit & hec non flebam & fle¬
baindidonem ex anctam ferroque
extrema secutam. sequens ipse extre¬
ma conditatua relictote & terreo
iens interram &si prohiberer ecclege¬
re dolerem quia non legerem quod
dolerem. Tcclis dementia honestio¬
res & uberiores lit tera eputantur.
quamillȩ quib legere & scribere
didici sebunc in cnima meaclam& le&s
ds̃ m̃s & ueritastuc diceetmihi non
est itcenon est iac melior est prorsus

Expanded text:
bat undique: euge, euge." amicitia enim bat undique: euge, euge." amicitia enim mundi huius fornicatio est abs te et euge, euge" dicitur, ut pudeat, si non ita homo sit. et haec non flebam et flebam Didonem extinctam ferroque extrema secutam, sequens ipse extrema condita tua relicto te et terra iens in terram: et si prohiberer ea legere, dolerem, quia non legerem quod dolerem. talis dementia honestiores et uberiores litterae putantur quam illae, quibus legere et scribere didici. Sed nunc in anima mea clamet deus meas et ueritas tua dicat mihi: non est ita, non est ita; melior est prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
tici uocantur. namillas primas ul
legere & scribere &numerare dis¬
citur non minus onerosus penales¬
que habebam qua mom̃s grȩcas
unde tam & hoc nisi depec cato &
uccnitate uitȩ quac caro eram & sp̃s
ambulans & non reuertens nccm
utique meliores quia cercioreseriu
primȩ illȩ littere quib: fiebat inmo
& sacctum est & habeo illud ut & legi
siquid scriptum inuenio &scribam
ipse siquid uolo quam illȩquib tener
cogebar aeneȩ nesciocuius errores
oblitus errorum meorum & pdorare
didonem mortuam quicc seoccãdit
cebamore cum interea meipsum
in his a temorientẽ ds̃ uitamea siccis
Noculis ferrem miserrimus : Quidenr
miserius misero non miserate seipsum
& flente didonis mor temquȩ fiebat aman¬
do aeneam. nonslente ccũt mortem succ̃
quȩ fiebat. non cmaendo teds̃ lum̃ cor¬
dismei & paeusoris intus animȩ meae
& iusti marittens mentem mecem & si¬
num cogitationis meȩ nonte amabam
& fornicabar cobste & fornicanti : sona¬

Expanded text:
tici vocantur. Nam illas primas ubi legere et scribere et numerare discitur, non minus onerosas poenalesque habebam, quam omnes graecas. Unde tamen et hoc nisi de peccato et uanitate uitae, qua caro eram et spiritus ambulans et non reuertens? nam utique meliores, quia certiores, erant primae illae litterae, quibus fiebat in me et factum est et habeo illud, ut et legam, si quid scriptum inuenio, et scribam ipse, si quid uolo, quam illae, quibus tenere cogebar Aeneae nescio cuius errores oblitus errorum meorum et plorare Didonem mortuam, quia se occidit ab amore, cum interea me ipsum in his a te morientem, deus uita mea, siccis oculis ferrem miserrimus. Quid enim miserius misero non miserante se ipsum et flente Didonis mortem, quae fiebat amando Aenean, non flente autem mortem suam, quae fiebat non amando te, deus, lumen cordis mei et panis oris intus animae meae et uirtus maritans mentem meam et sinum cogitationis meae? non te amabam et fornicabar abs te et fornicanti sona
Abbreviated transcription (Latin):
auctorum mouebat auctoritas.
& nullum certũ quale quȩ rebã docu¬
m̃tum adhuc in uenercm: quomihi
sinecmbiguite appar& quȩ ab
eis consultis uera dicerentur
Forte uł sorte non certe inspectorũ
siderum dici: In illis annis quopri¬
mũ tempore inmunicipio quonat᷑ꝰ

Expanded text:
auctorum mouebat auctoritas auctorum mouebat auctoritas et nullum certum quale quaerebam documentum adhuc inueneram, quo mihi sine ambiguitate appareret, quae ab eis consultis uera dicerentur, forte uel sorte, non arte inspectorum siderum dici. In illis annis, quo primum tempore in municipio, quo nat
Abbreviated transcription (Latin):
sectaris. quom agismihi teoport&
de illa credere. qui ecc̃tam ꝑfecte
discere elaboraui quã exea sola
uiuere uolui. a quo ego cum quȩ sissem
quȩ cacusa ergo facer& ut multa inde
uera pronuntiarentur : Respondit
ille ut potuit uim sortis hoc facere
in rerum nactura usq quaq: diffusam:
Sienim depaginis po&ȩ cuius piam lon¬
ge cclud canentis atq: intendentis. cũ
forte quis consulit mirabiliter consonꝰ
negotio sȩpeuersus exir& : mirandũ
non esse dicebat. Si exanimahuma¬
na superiore cliquo in stinctu nescien¬
te quid in sefier& non cortesedforte
sonar& cliquid qđ interrogantis
rebus factisq conciner&: & hoc qui¬
dem ab illo uel ꝑ illum procurastimihi
& quid ipse postec ꝓmeipsũ quȩrerẽ
in memoria mea delinicesti. Tuncaũ
nec ipse nec cacrissimus m̃s nebridius
adulescens uael debonus & uclde castꝰ
inͣ ridens totum illud diuinationis
genus ꝑ sucderemihi potuer̃ ut hȩc
abicerem qm̃ meamplius ipsorũ

Expanded text:
sectaris. quo magis mihi te oportet sectaris. quo magis mihi te oportet de illa credere, qui eam tam perfecte discere elaboraui, quam ex ea sola uiuere uolui." a quo ego cum quaesissem, quae causa ergo faceret, ut multa inde uera pronuntiarentur, respondit ille, ut potuit, sortem hoc facere in rerum natura usquequaque diffusam. si enim de paginis poetae cuiuspiam longe aliud canentis atque intendentis, cum forte quis consulit, mirabiliter consonus negotio saepe uersus exiret, et mirandum non esse dicebat, si ex anima humana superiore aliquo instinctu nesciente, quid in se fieret, non arte, sed sorte sonaret aliquid, quod interrogantis rebus factisque concineret. Et hoc quidem ab illo uel per illum procurasti mihi, et quid ipse postea per me ipsum quaererem, in memoria mea deliniasti. tunc autem nec ipse nec carissimus Nebridius, adulescens ualde bonus et ualde castus, inridens totum illud diuinationis genus, persuadere mihi potuerunt, ut haec abicerem, quoniam me amplius ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
num quid tam̃ &icm ꝑ illũ senem
de fuistimihi : aut destitisti mȩderi
animȩ meȩ quicc enim factus ei
eram familicrior & eius sermonibus
Frant enim sine uerborum cultu uiuaci¬
tate sententicrum iacundi & graues.
Assiduus & fixus in ȩrebam: ubi cogno¬
uit exconlo quiomeo liboris gen&hlia¬
corum esseme deditum. Benigne acpa¬
terne monuit. ut eos abicerẽ . neq curã
& opercm rebus utilib: neces sacriam
illiuanitati frustra impenderem
Dicens ita se illa didicisse ut eius pro¬
fessionem primis annis &atissuȩ defer¬
re uoluiss& qua uitam deger&. & si
i pocrathen intellexiss& & illa sutiq
litteraspotusse intelligere . & tam̃
non obaliam causcm sepostea illis
relictis medicinã assecutum : nisi qđ¬
eccs ftelsissim as comperiss& & noll&
uir grauis decipiendis hominibus
uictum quȩrere. At tuinquit quo
te in hominib: sustentas r&horicam
tenes Hanc aũt fallaciã liber ostu¬
dio non necessitaterei facmilicris

Expanded text:
numquid tamen etiam per illum senem numquid tamen etiam per illum senem defuisti mihi aut destitisti mederi animae meae? quia enim factus ei eram familiarior et eius sermonibus — erant enim sine uerborum culta uiuacitate sententiarum iucundi et graues — adsiduus et fixus inhaerebam, ubi cognouit et ex conloquio meo libris genethliacorum esse me deditum, benigne ac paterne monuit, ut eos abicerem neque curam et operam rebus utilibus necessariam illi uanitati frustra inpenderem, dicens ita se illa didicisse, ut eam professionem primis annis aetatis suae deferre uoluisset, qua uitam degeret, et si Hippocraten intellexisset, et illas utique litteras potuisse intellegere: et tamen non ob aliam causam se postea illis relictis medicinam adsecutum, nisi eas falsissimas conperisset et nollet uir grauis decipiendis hominibus uictum quaerere. "at tu" inquit "quo te in hominibus sustentas, rhetoricam tenes, hanc autem fallaciam libero studio, non necessitate rei familiaris
Abbreviated transcription (Latin):
quenter repellit & dacmnat. Bonũẽ
enim consiteritibi dñe. & dicere. mise¬
rere mei. cura conimã meã . qm̃ peccaui
tibi. neq ccllicentiam pec candi abuti
indulgentiatua. sed neminisse do¬
minicȩ uocis. Eccesanꝰ factuses iam
noli peccare : nequid tibi deterius con¬
tingat quain totam illisa lubritatẽ
interficere conantur cumdicunt.
de celo tibi est in euitaebilis causa
peccandi. & uenus hoc fecit aut sec¬
turnus aut maers. Scilic& ut homo
sineculpa sit cacro & sanguis & suꝑ¬
bec putredo. culpandussitaũt caeli
acsiderum crecctor & ordinator
Et quis est hic nisids̃ nr̃ succuitas &
origo iustitiȩ : qui reddes unicuiq:
scđ mopera eius : & corcontritum &
humiliatum non spernis. Erateo &¬
tempore uir sagax medicinȩastis
peritissimus atq: in ea nobilissimus
qui procons ulȩ manu sua coronam
illam a gonisticam in posuerat non
sccnocapitimeo. sed non ut medicus.
uamillius morbitusanator qui re¬
sistis suꝑbis . humilib: aũt decs gratiã

Expanded text:
quenter repellit et damnat. bonum est enim confiteri tibi, domine, et dicere: miserere mei: cura animam meam, quoniam peccaui tibi, neque ad licentiam peccandi abuti indulgentia tua, sed meminisse dominicae uocis: ecce sanus factus es; iam noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. quam totam illi salubritatem interficere conantur, cum dicunt: "de caelo tibi est ineuitabilis causa peccandi" et "V en us hoc fecit aut Saturnus aut Mars," scilicet ut homo sine culpa sit, caro et sanguis et superba putredo, culpandus sit autem caeli ac siderum creator et ordinator. et quis est hic nisi deus noster, suauitas et origo iustitiae, qui reddes unicuique secundum opera eius et cor contritum et humiliatum non spernis? Erat eo tempore uir sagax, medicinae artis peritissimus atque in ea nobilissimus, qui proconsul manu sua coronam illam agonisticam inposuerat non sano capiti meo, sed non ut medicus. nam illius morbi tu sanator, qui resistis superbis, humilibus autem das gratiam.
Abbreviated transcription (Latin):
no nonposfunt Sed p̃dici possunt¬
expsentib quȩ iam sunt & uident᷑
Tuccũt regnator crecturaetuȩ
quis estmodus quod ocesanimas ea
que futura sunt  Dociustienim pro¬
ph&cstuos quis namille modus est
quodoces futura cui futurum quie¬
quacm non est Mel potius de futũ

Expanded text:
no non possunt; sed praedici possuntesentibus, quae iam sunt et uidentur. Tu itaque, regnator creaturae tuae, quis est modus, quo doces animas ea quae futura sunt? docuisti enim prophetas tuos. quisnam ille modus est, quo doces futura, cui futurorum quicquam non est? uel potius de futu
Abbreviated transcription (Latin):
in formitus unde factum est cȩlũ & terra.
erum est omnium formatorum nihilesse
informi uicinius quã terrã & abyssum
Uerumẽ quod non solum crecctum atq formatũ
sed&iam quicquid creabile atq formade ẽ
tufecisti ex quo sunt omnia. Uerumẽ omne
quod ex in formi formatur prius eẽ informe
deinde formatumss ex his omnibus ueris
dequibus non dubitant quorum interiori
oculo talia uidere donasti It qui
moysen famulum tuum inspũ ueritatis
locutum eẽ immobiliter credunt
ex his ergo omnibus cliud sibi tollit qui
dicit. In principio fecit dr̃ caelũ & trã
id est in uerbosuo sibi co &erno fecit

Expanded text:
informitas, unde factum est caelum et terra. informitas, unde factum est caelum et terra. uerum est omnium formatorum nihil esse informi uicinius quam terram et abyssum. uerum est, quod non solum creatum atque formatum sed etiam quidquid creabile atque formabile est tu fecisti, ex quo sunt omnia. uerum est omne, quod ex informi formatur, prius esse informe, deinde formatum. Ex his omnibus neris, de quibus non duoculo talia videre donasti, et qui Moysen famulum tuum in Spiritu veritatis locutum esse immobiliter credunt; ex his ergo omnibus aliud sibi tollit qui dicit: In principio fecit Deus coelum et terram, id est, In Verbo suo sibi c
Abbreviated transcription (Latin):
ex istimare dixisse. cumergo quisq
conatur id sentire inseriptris scis.
quodineis sensit illequis cripsit. quid
maliest sihoc sentiat quod tulux omniũ¬
ueridi carum mentium ostendis uerumesse
diam si non hoc sensit ille quem legit
cum & ille uerum nec tamen hoc senserit
in qua fecisti omnia Itemuerum ẽ quod
mundus iste uisibilis hab& magnas
partes suas caelum & terram. Breui con¬
plexione factarum omnium conditarũ¬
que naturarum. It uerum est quod
omne mutabile insinuat notiticce
nr̃ȩ quandam in formitatem qua fõmã
capit. uel qua mutatur & uertitur
uerum est nulla tempora ꝑ p&i qđ ita
cohȩr& formae in commutabili ut
quamuis sit mutabile non mut&ur
Verum est in formitatem quae propenihil
est uices temporum hadere non posse.
erumẽ quod unde fit aliquid potest
quodam genere locutionis habere
lam nomen erus reiquȩ undefit. Vnde
potuit uocari caelum & terra nquȩ lib&

Expanded text:
existimare dixisse. dum ergo quisque existimare dixisse. dum ergo quisque conatur id sentire in scripturis sanctis, quod in eis sensit ille qui scripsit, quid mali est, si hoc sentiat, quod tu, lux omniuueridicarum mentium, ostendis uerum esse, etiamsi non hoc sensit ille, quem legit, cum et ille uerum nec tamen hoc senserit?ntiam tuam, in qua fecisti omnia. item uerum est, quod mundus iste uisibilis habet magnas partes suas caelum et terram breui conplexione factarum omnium conditarumque naturarum. et uerum est, quod omne mutabile insinuat notitiae nostrae quandam informitatem, qua formam capit uel qua mutatur et uertitur. uerum est nulla tempora perpeti quod ita cohaeret formae incommutabili, ut, quamuis sit mutabile, non mutetur. uerum est informitatem, quae prope nihil est, uices temporum habere non posse. uerum est, quod, unde fit aliquid, potest quodam genere locutionis habere iam nomen eius rei, quae inde fit: unde potuit uocari caelum et terra quaelibet
Abbreviated transcription (Latin):
his nominib: appellatã qđ ineiã es seNt
ista confusa nondũ quiditatib: formisq
distineta quȩ nunti andigesta suir oedinib
uocantur caclum & terra. Illa sp̃italis
dere. N dn ihilenim utile ẽ nisi ad r¬
sub uersionem audientiũ. Ad uedificationẽ
ccut bonaẽ lex siquis ea legitime utictur
quiafinis eius est caritas decorde puro
& conscientia bonce & fide non ficta
It nouit magistor nr̃ inquibus duobus
p̃ceptis totam legem proph&as que
sus penderit. Quue mihiaudent̃ confiten¬
ti dr̃m̃s lumen oculorum meorum inocculto
Quid mihi obestcum diuersa in his
uerbis intellegi possint qua& amen
uera sint : quid in quam mihiobost sialiud
ego sensero quã sensit clius eumsensis se
quis cripsit  & omnes quidem qui legimus
nitimur hoc indagare atq: comp̃hendere
quoduoluit illequem legimus &cum eum
ueridicum credimus: nihil quod fal sumeẽ
uel nouimus uel putumꝰ audemus eum

Expanded text:
his nominibus appellatam, quod in ea iam essent his nominibus appellatam, quod in ea iam essent ista confusa, nondum qualitatibus formisque distincta, quae nunc iam digesta suis ordinibus uocantur caelum et terra, illa spiritalisdere; ad nihil enim utile est nisi ad subuersionem audientium. ad aedificationem autem bona est lex, si quis ea legitime utatur, quia finis eius est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta; et nouit magister noster, in quibus duobus praeceptis totam legem prophetasque suspenderit. quae mihi ardenter confitenti, deus meus, lumen oculorum meorum in occulto, quid mihi obest, cum diuersa in his uerbis intellegi possint, quae tamen uera sint? quid, inquam, mihi obest, si aliud ego sensero quam sensit alius eum sensisse, qui scripsit? omnes quidem, qui legimus, nitimur hoc indagare atque conprehendere, quod uoluit ille quem legimus, et cum eum ueridicum credimus, nihil, quod falsum esse uel nouimus uel putamus, audemus eum
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc uniuersam creaturam
quum fecit insapientiu. Id ẽ in pricipio
Verum tam̃ quia ñ deipsa substantiudĩ
siuemaneant sicut &erna domꝰ dĩ si uemutene
sicut anima hominis & coepus cõmuneomniũ
rerũ in uisibeliũ uisibiliũq: materiem
adhuc in formem sedcerte formabilẽ
undefier& caelũ &terra iđ in uisibilis
atq: uisibilir. Iam utrãq formatã creaturã
hirnominib: enunciatã quib: appellar&
t̃ra. in uisibilis & in conposita & tenebrȩ
suꝑ ubyssum. Ten ebrȩaũt suꝑ ab yssũ¬
spĩtalis materier ante cohibitionẽ quicsi
fluentir immoderationis & ante anlioni¬
nationem supientiȩ. Est ad huc quod di¬
cat Siquis alius uelit ñ scilic& iã ꝑfectas atq
formatas in uisibiler ui sibilesq: naturar
caeli& terrȩ nomine significari. cũ legit᷑
in principio fecit dr̃ cȩlũ & terrã sed ipsã
adhuc informem inchoationem rerũ
formabilẽ creabilẽq materiam.

Expanded text:
ac per hoc uniuersam creaturam, ac per hoc uniuersam creaturam, quam fecit in sapientia, id est in principio, uerum tamen quia non de ipsa substantia dei, siue maneant, sicut aeterna domus dei, siue mutentur, sicut anima hominis et corpus, communem omnium rerum inuisibilium uisibiliumque materiem adhuc informem, sed certe formabilem, unde fieret caelum et terra, id est inuisibilis atque uisibilis iam utraque formata creatura, his nominibus enuntiatam, quibus appellaretur terra inuisibilis et inconposita et tenebrae super abyssum, espiritalis materies ante cohibitionem quasi fluentis inmoderationis et ante inluminationem sapientiae? Est adhuc quod dicat, si quis alius uelit, non scilicet iam perfectas atque formatas inuisibiles uisibilesque naturas caeli et terrae nomine significari, cum legitur: in principio fecit deus caelum et terram, sed ipsam adhuc informem inchoationem rerum formabilem creabilemque materiam