comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bor quȩ noneradic&ur. quaecum ita sint cumtud ixeris. ergo sequitur ut
omnia quȩ a scõpetiliano seucuius libet sermoest scripta sunt rectedicta
uideamus quod deinde inepistolatua contexuisti quomodo teoptati causam
et maximianistarum quin immout abste doctiorfiãmaximianensium ur̃i
docuerunt : et deoptato quidem de quonihil conscriptũ ualeorecitare qđ libet
sentias facilecedo. unum illud scio siuera sunt quȩ deillo ut nondicã ostendeban¬
tur ceste tam̃ dicebantur : necipseerat bonus nec famam habebat bonam :
undequicumq ꝑcum baptizati sunt: nec conscientiaeius secundũ petilianũ.
nec famaeius secundũ te ablui potuerunt: siautẽ falsa malacius sicut sȩpe
ad solet inuidia fama iactauit uide quã recte non facile credamus quod num¬
quã nobis detraditorib quos accusatis probare potuistis quia solet etiam

Expanded text:
bor, quae non eradicetur. quae cum ibor, quae non eradicetur. quae cum iomnia quae a sancto Petiliano seu cujuslibet sermo est scripta sunt, recte dicta XII.--15. Jam nunc videamus quod deinde in epistola tua contexuisti, quomodo te Optati causam et Maximianistarum, quinimo, ut abs te doctior fiam, Maximianensium, vestri docuerunt. Et de Optato quidem, de quo nihil conscriptum valeo recitare, quodlibet sentias, facile cedo. Unum illud scio: si vera sunt quae de illo, ut non dicam ostendebantur, certe tamen dicebantur, nec ipse erat bonus, nec famam habebat bonam; unde quicumque per eum baptizati sunt, nec conscientia ejus secundum Petilianum, nec fama ejus secundum te, ablui potuerunt: si autem falsa mala ejus, sicut saepe assolet, invida fama jactavit; vide quam recte non facile credamus, quod nunquam nobis de traditoribus quos accusatis probare potuistis: quia solet etiam
Abbreviated transcription (Latin):
bitur baptizatus. autsitunc effectorem in nocentiȩ suȩ tunc arborem dequa
fructus bonus nascatur non hominẽ ministrumbaptismi meretur habere
sed xp̃m felicius incidit inministrũ latentẽ malum: quã siincidisset in manifes¬
tũ bonũ quocdsi absurdis sime atq in sanissi me dicitur xp̃s fructus est qui eius
baptismo scificatur cuius libet ministrio perebaptizãtur nisi foste ad consili¬
umtuũ recursurus est quando in currit inministri conscientiã maculosam et
occultam uteid equa nascatur arboremostendas falsobonã mali hominis fa¬
mam cuiustadicem siquerieris inuenies fallentis astutiã dequasi potest nasci
tus facere : sed qui auerũ dixit xp̃s. habeat homo bonus tã quãbona arbor
bonum fructum opus bonum: sicut homomalus tamquamala arbor malũ
fructum opus malum : qui autẽbaptizatur non decuiusquam hominis

Expanded text:
bitur baptizatus? aut si tunc effectorem innocentiae suae, tunc arborem, de qua bitur baptizatus? aut si tunc effectorem innocentiae suae, tunc arborem, de qua fructus bonus nascatur, non hominem ministrum baptismi meretur habere, sed Christum, felicius incidit in ministrum latentem malum quam si inci-\' disset in manifestum bonum. quod si absurdissime atque insanissime dicitur, Christi fructus est, qui eius baptismo sanctificatur, cuiuslibet ministri opere baptizetur. nisi forte ad consilium tuum recursurus est, quando incurrit in ministri conscientiam maculosam et occultam, ut ei de qua nascatur arborem ostendas falso bonam mali hominis famam, cuius radicem si quaesieris, inuenies fallentis astutiam, de qua si potest nasci  bonos fructus facere. sed quia uerum dixit Christus, habeat homo bonus tamquam bona arbor bonum fructum opus bonum, sicut homo malus tamquam mala arbor malum fructum opus malum; qui autem baptizatur, non de cuiusquam hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
iquȩ uero sequuntur exepistola petiliani abste posita ubiait q̃uȩcũ ita sint
fr̃s quȩ potest ẽẽ ꝑuersitas ut qui suis criminibus reus est aliũ faciat in nocen¬
tem : cũ scriptum sit arborbonabonos fructus facit et arbor mala malos
fructus facit : Num quid colligunt despinisuuas . Et iterũ om̃nis homobonꝰ
dethes auro cordis sui producitbona: et malus homo dethesauro cordis sui pro¬
fest mala: satis apesteq conuincunt petilianũ. hȩc omnia non retulisse
nisi ad hominẽ ꝑquẽbaptismus ministratur utipse in tellegatur si nocens
est facere in nocentẽ queb aptizat ipsesit bona arbor cuius fructus sit qui
baptizatur.: ipsebonus homo decuius cordis thesauro procedit scĩ ficatiobap¬
tizati hacꝑ hoccum iste occultus est malus diomihi a quo fitille in nocens.
dicmihicuius erit arboris fructus : dicmihi decuius cordis thesauro scĩfica¬

Expanded text:
Quae uero sequuntur ex epistula Petiliani abs te posita, ubi ait: quae C\'urn ita sint, Quae uero sequuntur ex epistula Petiliani abs te posita, ubi ait: quae C\'urn ita sint, fratres, quae potest esse peruersitas, ut qui suis criminibus reus est alium faciat innocentem, cum scriptum sit: arbor bona bonos fructus facit. et arbor mala malos fructus facit. numquid colligunt de. spinis "\'lias? et iterum: omnis homo bonus de the- sauro cordis sui producit bona, et malus homo de thesauro cordis sui profert mala, satis aperteque conuincunt Petilianum haec omnia non retulisse nisi ad hominem, per quem baptismus ministratur, ut ipse intellegatur, si innocens est, facere innocentem quem baptizat, ipse sit bona arbor, cuius fructus sit qui baptizatur, ipse bonus homo, de cuius cordis thesauro procedit sanctificatio baptizati. ac per hoc cum iste occultus est malus, dic mihi, a quo fit ille innocens, dic mihi, cuius erit arboris fructus, dic mihi, de cuius cordis thesauro sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
dentiincum quiiusti ficat impiũ deputatur fides eius adiustitiã. Proinde
siminister non audet dicere crede mme. non audeat dicere iustificarisame
iam uero quodsequitur omnisres origine etradice consistit etsicapitt non
habeat aliquid nihilest siorigo etradix et caput baptizati baptizansminis
ter est xp̃s nonest si xp̃s est ille nonest : Deniq cũ minister occultus est malus
quȩ origo quaeradix q̃uodcaput estbaptirati iam falsa eius fama hocquidẽ
cres conius dicit: sedueritas contradicit: Ergo situncorigo etradix etcaput sp̃s
est ĩpscestqum quandominister est bonus neqđ absurdis simũest melior sit
conditiobaptizati ꝑoccultũ malum quando xp̃s est caput quambapti:ati
ꝑ manifestum bonum sit huncminister est caput. hoc deetdebono semine dixe¬
rim. sequitur enimnecquis quã bene regenerat nisi bono sem ineregeneret᷑:

Expanded text:
denti in eum qui iustificat impium deputatur fides eius ad iustitiam. proinde denti in eum qui iustificat impium deputatur fides eius ad iustitiam. proinde si minister non audet dicere: \'crede in me\\ non audeat dicere: iustificaris a me. Iam uero quod sequitur: omnis res origine et radice consistit et, si caput non habeat aliquid, nihil est, si origo et radix et caput baptizati baptizans minister est, Christus non est; si Christus est. ille non est denique cum minister occultus est malus, quae origo, quae radix, quod caput est baptizati? an falsa eius fama? hoc quidem Cresconius dicit, sed ueritas contradicit. ergo si tunc origo et radix et caput Christus est, ipse est etiam quando minister est bonus, ne, quod absurdissimum est, melior sit condicio baptizati per occultum malum, quando Christus est caput, quam baptizati per manifestum bonum, si tunc minister est caput. hoc et de bono semine dixerim; sequitur enim: nec quicquam bene regenerat, nisi bono semine regeneretur.
Abbreviated transcription (Latin):
noscucuius lib& sermo est scripta sunt reccedicta condudam ipsaeni uerba
quȩ uel ut rectedicta concdudis: non serectedicta coriuincunt quia necconsci¬
entia sanctẽdantis attenditur quȩ abluat accipientis cũ maculos adantis
occulta est ibiuictus cum ueritati ad quiescere debuis ses ad falsã eius famam
tã quã ad deceptum mendacio in felicem iudicem prouocastiquia neq attendit᷑
conscientia quando fama eius attenditur et tãnon potest falsacuiusqua fama
quã nec mala uita quisq mundari ẽt nemofidem xp̃ĩanam sumit ab homine:
nec ꝑfido nec fidelis: sed abillode quo scriptum est. fidemundans corda eorũ.
quisi ꝑ fidelem audit quid credendum sit eum quidemimitatur. pontameꝵ
ab eoiustificatur. nã siminister iustificat impium. consequens est ut &iam
inministrũ rectecredatur: a postolica quippe clara et cesta sententiaest cre¬

Expanded text:
no seu cujuslibet sermo est scripta sunt, recte dicta concludam. Ipsa enim verba no seu cujuslibet sermo est scripta sunt, recte dicta concludam. Ipsa enim verba quae velut recte dicta concludis, non se recte dicta convincunt; quia nec conscientia sancte dantis attenditur, quae abluat accipientis, cum maculosa dantis occulta est. Ibi victus, cum veritati acquiescere debuisses, ad falsam tamquam ad deceptum mendacio infelicem iudicem prouocasti, quia neque adtenditur conscientia, quando fama eius attenditur, et tam non potest falsa cuiusquam fama quam nec mala uita quisque mundari, et nemo fidem christianam sumit ab homine nec perfido nec fideli, sed ab illo, de quo scriptum est: fide mundans corda eorum. qui si per fidelem audit quid credendum sit, eum quidem imitatur, non tamen ab eo iustificatur. nam si minister iustificat impium, consequens est, ut etiam in ministrum recte credatur; apostolica quippe clara et certa sententia est: cre
Abbreviated transcription (Latin):
dere litteris nr̃is: quasi hoc sit respondere potuisse. quod est tacere noluisse
tibiuideris quod amedictũ est̃ sierrabant illiqui uolebanit ẽẽpauli quȩ tan¬
dem spes eorumest quiuolunt eẽdonati: qui senim non uideat hinceẽ istã
diuisionem factã hinchodie quein hac peste ꝑsistere dũ in hominis iustitia
spesponitur. ut tunc sit acceptabilis baptismus xp̃i siab homine iusto
quisq tnguatur contraquẽerrorem aduersuseos quiiamschis mata prop¬
ter diuersa merita hominũ facere coeperant: clamat ipsepaulus gratias
agodõ quod neminemurm baptizaui. Nequis dicat quiain nomine meo
bapti ⁊ aui quid aliud insinuans nisi baptis ma xp̃i nisieius non ẽẽ incuius nomine
datur e ideo non fierimelius cuius ꝑmeliorem datur Necdecerius ꝑdeteriore
frustraitaq deincepsex ultas et dicis. sequitur utomnia illa quȩ ascõpetilia¬

Expanded text:
dere litteris nostris: quasi hoc sit respondere potuisse, quod est tacere noluisse. dere litteris nostris: quasi hoc sit respondere potuisse, quod est tacere noluisse. tibi videris, quod a me dictum est: Si errabant illi qui volebant esse Pauli, quae tandem spes eorum est qui volunt esse Donati ? Quis enim non videat hinc esse istam divisionem factam, hinc hodieque in hac peste persistere, dum in hominis justitia spes ponitur, ut tunc sit acceptabilis Baptismus Christi, si ab homine justo quisque tingatur? Contra quem errorem, adversus eos qui jam schismata propter diversa merita hominum facere coeperant, clamat ipse Paulus, Gratias ago Deo, quia neminem vestrum baptizavi, ne quis dicat quod in nomine meo baptizavi : quid aliud insinuans, nisi Baptisma Christi non esse nisi ejus in cujus nomine datur, et ideo non fieri melius cum per meliorem datur, nec deterius per deteriorem? 12. Frustra itaque deinceps exsultas, et dicis, Sequitur ut omnia illa quae a sancto Petilia
Abbreviated transcription (Latin):
nis humane utinillud aliudincidat quod scriptũ est. qui fidit infalsis hic pascit
uentos id est fit esca spiritib malis: sidatum inquis aquocũq et quomodocũq
baptisma rescindi nondebetur : curpost iohannẽ a postolibaptizauerunt q̃uan¬
touehementius ita proponitur. si post iohannẽ a posto libaptizauerunt
curnonetiã postquã libet scm̃ baptizat uel melior uel aequalis: utuelhinc in¬
tellegere cogaris adistã questionem non ꝑtinere baptismũ iohannis ẽtiu¬
deis inquis amorsebaptizatis: petrus dixit pęnitemini ethaptizetur
unusquisq ur̃m in Nomine ihũ xp̃i: si propterea iambaptizatierant iu¬
dei quia morses ꝑmarerubrũ antetam longũ tem põris parenteseorum
baptiz auerat quide xp̃ianis baptizatis nascuntur sinecausa hodiebapti¬
tantur: et tamendicis ista: et scribis ista: audiris. elegeris. et putaris respon¬

Expanded text:
nis humanae, ut in illud aliud incidat quod scriptum est: qui fidit in falsis hic pascit nis humanae, ut in illud aliud incidat quod scriptum est: qui fidit in falsis hic pascit uentos, id est fit esca spiritibus malis! Si dat?n, inquis, a quocumque et quomodocumque baptisma rescindi non debet, cur post Iohannem apostoli baptizauerunt ? quanto uehementius ita proponitur:\'si post Iohannem apostoli baptizauerunt, cur non etiam post quemlibet sanctum baptizat uel melior uel aequalis?\', ut uel hinc intellegere cogaris ad istam quaestionem non pertinere baptismum Iohannis! et Iudaeis, inquis, a Moyse baptizatis Petrus dixit: paenitemini, et baptizetur unusquisque uestrum in nomine Iesu Christi. si propterea iam baptizati erant Iudaei, quia Moyses per Mare Rubrum ante tam longum tempus parebaptizaverat ; qui de Christianis baptizatis nascuntur, sine causa hodie baptizantur: et tamen dicis ista, et scribis ista; audiris et legeris, et putaris respon
Abbreviated transcription (Latin):
to in homineponis. quiutrũq. sit iustitia pasticeps nescis eqinon est tuncfa¬
mameius attendis. ẽtcũ falsambonam demalo latente repperiris ad sci fi¬
cationem tibi sufficere credis: obsecrotesi fiduciã di non hominis habes.
etid eo magis utiustus etbonus etfidelissit ꝑquẽ hoc sacram̃tũ celebratur
inquiris. qui a diest fidesatq iustitia: nũquid di est etiã falsitas famȩ qua
si habeat bonã minister malus. hanctibidicis intua sc̃ĩ ficaone sufficere:
iammallem iphominẽ confideres: Vnde teuehementis sime prohibebam:
quã in fam̃ĩpsius falsitatem: homoenuim qualiscũq sit quantũ addiquod homo est
attinet dĩ creatura est̃ nullauero falsitas dĩcreatura est: porrosima ledictus est qui
spemsuam ponit in hominẽ : quantomagis qui spemsuã ponit infalsitateo pinio¬

Expanded text:
to in homine ponis, qui utrum sit iustitiae particeps nescis, et si non est, tunc fato in homine ponis, qui utrum sit iustitiae particeps nescis, et si non est, tunc famam eius attendis et, cum falsam bonam de malo latente reppereris, ad sanctificationem tibi sufficere credis. obsecro te, si fiduciam dei, non hominis habes et ideo magis ut iustus et bonus et fidelis sit, per quem hoc sacramentum celebretur, inquiris, quia dei est fides atque iustitia, numquid dei est etiam falsitas famae, quam si habeat bonam minister malus, hanc tibi dicis in tuam sanctificationem sufficere? iam mallem in hominem confideres, unde te uebementissime prohibebam, quam in famae ipsius falsitatem. homo enim, qualiscumque sit, quantum ad id quod homo est attinet, dei creatura est, nulla uero falsitas dei creatura est. porro si maledictus est qui spem suam ponit in homine, quanto magis qui spem suam ponit in falsitate opinio
Abbreviated transcription (Latin):
nunc et si pro ecclesiȩ latitudine ꝑpaucinon tameri desunt: sed quidetiam
ꝑ iezechielem prophetãdicatur: aduersus pastores malos debuistiquerere:
bonos et pastores malos cũ uerbum suũ sacram̃tũ quedis pensat ipsepascit.
quia deseipsoait ut sit unus grex etunus pastor. Bonumesterm confideye
indñm quã confidere in hominẽ: et maledictus om̃is qui spem suã ponit
in homine: Quodame in illa epistola cõmemoratũ. sic te intellegere osten¬
dis utideomagis tedicas iustũ et fidelem ꝑquẽ hoc sacram̃tũ celebretur inqui¬
rerequia spem et fidutiã dĩ non hominis habes dĩeẽ autẽ fidem atq iustidia
qua semp inministris eius attendis. hocuerũ dicisqui a bonorũ omniũ nihil
habemus quod ñ accipimus etideo fides etiustitia nobisadõ est. sed cũdicis
hanctibidm̃dare nom posse nisi habeat eã homo ꝑqueb aptizaris. spẽprofec¬

Expanded text:
nunc, etsi pro Ecclesiae latitudine perpauci, non tamen desunt. Sed quid etiam nunc, etsi pro Ecclesiae latitudine perpauci, non tamen desunt. Sed quid etiam per Ezechielem prophetam dicatur adversus pastores malos, debuisti quaerere, bonos et pastores malos cum verbum suum Sacramentumque dispensat, ipse pascit; quia de se ipso ait, Ut sit unus grex et unus pastor . Bonum est enim confidere in dominum quam confidere in hominem, et: maledictus omnis qui spem suam ponit in homine. quod a me in illa epistula commemoratum sic te intellegere ostendis, ut ideo magis te dicas iustum et fidelem, per quem hoc sacramentum celebretur, inquirere, quia spem et fiduciam dei, non hominis habes, dei esse autem fidem atque iustitiam, quam semper in ministris eius attendis. hoc uerum dicis, quia bonorum omnium nihil habemus quod non accepimus, et ideo fides et iustitia nobis a deo est. sed cum dicis hanc tibi deum dare non posse, nisi habeat eam homo, per quem baptizaris, spem profec
Abbreviated transcription (Latin):
datds̃. quodego ex apło cũ inmeis litteris posuissem it autrespondere uolu¬
isti utdiceres dĩquidem dareest increm̃tum est. sed sicut qui plantat etrigat
non nisicolonus fidelis etdiligens quȩritur: sicetiam insacram̃ tobaptis ma¬
tis non nisi fidelis etiustissimus operarius adhibetur: quasi uero qđ infide
liscolonus plantauerit. propt̃ eius infidelitatem non germinetuis semi¬
nis etfecunditas terrȩ celiq temperies. hancefficatiã diuinitus accẽper.
ut ad propagandos fructus. plantatorem uel rigatorem operariũ tantũ¬
modo ex pectent quamente o peretur. qualaboret intentione noncurent utrũ
dm̃ agri fidelit̃ diligant ansua non illius lucra conquirãt: adiunges etiã testi¬
moniũ propheticũdicens. Dabo uobis pastores secundũ cor meũ et pascent
uos pascentes cumdisciplina: scio completũ est tales aplifuerunt. tales etiam

Expanded text:
dat Deus . Quod ego ex Apostolo cum in meis litteris posuissem, ita tu respondere voludat Deus . Quod ego ex Apostolo cum in meis litteris posuissem, ita tu respondere voluisti, ut diceres: Dei quidem dare est incrementum; sed sicut qui plantat et rigat, non nisi colonus fidelis et diligens quaeritur, sic etiam in sacramento Baptismatis nonnisi fidelis colonus plantauerit, propter eius infidelitatem non germinet. uis seminis et fecunditas terrae caelique temperies hanc efficaciam diuinitus acceperunt, ut ad propagandos fructus plantatorem uel rigatorem operarium tantummodo expectent, qua mente operetur, qua laboret intentione non curent, utrum dominum agri fideliter diligat an sua, non illius lucra conquirat. adiungis etiam testimonium propheticum dicens: dabo nobis puos pascentes cum disc
Abbreviated transcription (Latin):
tur ostendere conscientia inquit sanctedantis attenditur. quȩ abluat ac¬
cipientis. namqui fidem sciens aperfido sunsserit: non fidem ꝑcipit sed rea¬
tum: et tãquã eidiceretur. unde hoc probas. sequutus ad iunxit:. omnis
enim res origine etradice consistit: etsicaput non habeat aliquid nihilest
quid obsecro quia incidisti indefensionem temerariȩ falsitatis. nebulas
manifestis rebus moliris offundere: ãꝑtedicit homo originem. radicem.
caputq hominis regenerandi ꝑbaptismũ non eẽ posse nisicuius ministeri
baptizatur : et tudicis hocet nos uolumus. ut xp̃ssit origo etradix caputq
xp̃iani : sed querimus ꝑquem hoc melius fiat: hocaliud est quod dicis aliud
quoddixit petilianus: hocqđ dicis etiã siuerum sit. non hocest qđ illedixit:
te nonmihi quoneq qui plantat est aliquid neq quirigat. sed qui increm̃ti

Expanded text:
tur ostendere, conscientia, inquit, sancte dantis attenditur quae abluat actur ostendere, conscientia, inquit, sancte dantis attenditur quae abluat accipientis. nam qui fidem sciens a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum? et tamquam ei diceretur: unde hoc probas?\', secutus adiunxit: omnis enim res origine et radice consistit et, si caput non habeat aliquid, nihil est. quid, obsecro, quia incidisti in defensionem temerariae falsitatis, nebulas manifestis rebus moliris offundere? aperte dicit homo originem, radicem caputque hominis regenerandi per baptismum non esse posse nisi cuius ministerio baptizatur. et tu dicis: hoc et nos uolumus, ut Christus sit origo et radix caputque christiani, sed quaerimus per quem hoc melius fiat. hoc aliud est qquod dixit Petilianus: hoc quod dicis etiamsi verum sit, non hoc est quod ille dixte, non mihi: quoniam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum
Abbreviated transcription (Latin):
quod sine controuersia creditur. meliorerat paulus quã apollo. meliorem
baptis mũdedit secundũ istã uram uanã ꝑuersamq sententiã: etsite meliorẽ
baptis mũ dedit: profecto eis quosase non baptizatos gratulatur. in uidit:
porrosiint̃bonos ministros cum sit alius aliomelior. nonest melior baptis¬
mus qui ꝑ meliorem datur : nullo modoest malus quietiã ꝑmalũdatur.
quando idembaptismus datur: et ideo ꝑministros disparesdimunus aequa¬
fidelem ꝑfidũq discernimus. sed discernimus humana merita non sacra¬
m̃tadiuina. quaetuquoq uiueritatis adductus ethȩreticȩ intentionis
oblitus. nobisetuobis non alia sedunacademq eẽ dixistiquomododicis
hoc etnos suademus et uolumus ut semꝑxp̃s detfidem xp̃ssit origo xp̃iani.¬
teras petilian iubi apertissime cũbapti tanđis meritũ cõmendaretquantũc
addandum baptismũ ualeret humana iustitia prosuscepta causa conare¬

Expanded text:
quod sine controuersia creditur, melior erat Paulus quam Apollo, meliorem quod sine controuersia creditur, melior erat Paulus quam Apollo, meliorem baptismum dedit secundum istam uestram uanam peruersamque sententiam, et si meliorem baptismum dedit, profecto eis, quos a se non baptizatos gratulatur, inuidit. porro si inter bonos ministros, cum sit alius alio melior, non est melior baptismus qui per meliorem datur, nulquando idem Baptismus datur. Et ideo per ministros dispares Dei munus aequafidelem perfidumque discernimus: sed discernimus humana merita, non Sacramenta divina; quae tu quoque vi veritatis adductus et haereticae intentionis oblitus, nobis et vobis non alia, sed una eademque esse dixisti. 7. Quomodo dicis: Hoc et nos suademus et volumus, ut semper det Christus fiteras Petiliani, ubi apertissime, cum baptizantis meritum commendaret quantumque ad dandum baptismum ualeret humana iustitia, pro suscepta causa conare
Abbreviated transcription (Latin):
plane et dico. nec tuomnino respondere potuisti uiderisenim quasi succubu¬
isse tanto ponderi ueritatis cũ subiecisti. hocet nos suademus. hocuolumus:
Deinderursus supponis hominem inquospem constituat accepturus. sedquȩ¬
rimus inquis ꝑquem hoc melius fiat: etquia sine ministro pecuos dicimus pos¬
se hominẽ baptizari queris a meutrũ nemelius in iustus sit minister aniustus:
ubi respondeo ad hoceẽ melius utiustus minister sit quod infirmitas homi¬
nis cuisine exemplo laboriosumest et difficile quodimperatds̃ imitatione
boniministri aduitã bonã facilius erigatur: undedicit apłs paulus :mitatores
meiestote sicut &egoxp̃i: adhominẽ uerobaptizandum et sc̃ĩ ficandũ sitanto
est melius quod accipitur quanto est melior ꝑquẽ traditur: tanta est in accipien¬
tibus baptismorũ uarietas quanta in ministris diuersitas meritorum. sienĩ

Expanded text:
plane et dico nec tu omnino respondere potuisti. uideris enim quasi subcubuplane et dico nec tu omnino respondere potuisti. uideris enim quasi subcubuisse tanto ponderi ueritatis, cum subiecisti: hoc et nos suademus, hoc uolumus . Deinde rursus subponis hominem, in quo spem constituat accepturus: sed quaerimus, inquis, per quem hoc melius fiat. et quia sine ministro nec nos dicimus posse hominem baptizari, quaeris a me, utrumne melius iniustus sit minister an iustus. ubi respondeo ad hoc esse melius, ut iustus minister sit, quo infirmitas hominis, cui sine exemplo laboriosum est et difficile quod imperat deus, imitatione boni ministri ad uitam bonam facilius erigatur; unde dicit apostolus Paulus: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. ad hominem uero baptizandum et sanctificandum si tanto est melius quod accipitur, quanto est melior per quem traditur, tanta est in accipientibus baptismorum uarietas, quanta in ministris diuersitas meritorum. si enim,
Abbreviated transcription (Latin):
a quo tam̃ datum baptismum non rescindis. non ne omnia tibi uerbatua
ista replicaripossunt: quia et purificat maculosus. et abluit sordidds. et emui¬
dat inmundo setdat infidelis fidem. et criminosus efficit in nocentẽ. nquis
ipse. sed fama eius bona quãuis in anis etfalsa : hinc nonuis ut ego exclamẽ
oscelus o postentũ non sicut ait quidã inultimas terras ex postandũ. sed
potius ex traomnecelum et om̃s terras sifieri possit abigendũ nonteipsũ
dico quẽ correctũ uolo sedhucerrorem a quote corrigicupio: itane admun¬
quod efficeret bonauita ut homine scĩ ficandum quandoministrilatet
iniquitas ministra dõmilit& falsitas hoc totũ ideo nedicatis quod dicimis
siue a fidelie siue a ꝑfido dispensatorȩ sacram̃tũ quisq ꝑcipiat ñ scĩ ficat
nisids: deinde cõmemoras uerbamea quod dixerim semꝑ xp̃s detfidem xp̃s sit

Expanded text:
a quo tamen datum baptismum non rescindis, nonne omnia tibi uerba tua a quo tamen datum baptismum non rescindis, nonne omnia tibi uerba tua ista replicari possunt, quia et purificat maculosus et abluit sordidus et emundat inmundus et dat infidelis fidem et criminosus efficit innocentem? non, inquis, ipse, sed fama eius bona quamuis inanis et falsa. hinc non uis ut ego exclamem: o scelus, o portentum, non, sicut ait quidam, in ultimas terras exportandum, sed potius extra omne caelum et omnes terras, si fieri posset, abigendum. non te ipsum dico, quem correctum uolo, sed hunc errorem, a quo te corrigi cupio. itane ad munquod efficeret bona uita, ut ad hominem sanctificandum, quando ministri latet iniquitas, ministra deo militet falsitas? hoc totum ideo, ne dicatis quod dicimus: siue a fideli siue a perfido dispensatore sacramentum quisque percipiat, non sanctificat nisi deus. Deinde commemoras
Abbreviated transcription (Latin):
sicut etiam illi possunt dĩmandata p̃dicare sicut iusti sed non secundũ ecc
uiuere sicut iusti: dequalib dictuest: quȩ dicunt facite quȩ a utẽ faciunt
facerenolite: sed faciniustũ non latentẽ : et ñnullis cognitũ bonis ꝑ aliquã
sediciosam nefactionẽ uideecdesia non posse separari audiciprianũ tolera
łiZanicc esto frum̃tum quã tibibene sonareui sa sunt quȩ inunare uarie
repetistiquidhoc prȩcepto inquis diciiniquus potest purificȩt aliũ maculo¬
sus abluat sordiđ. emundet in mundus det infidelis fidem criminosus fi¬
ciat in nocentẽ breuit̃ respondeo: Nec maculosus. Nec sordidus. nec inmunđ
Nec infidelis Neccriminosus est xp̃s quidilexit ecclesiã et scipsũ tradidit
proea mundans eam lauacro aquȩ in uerbo faciens nos cestos debonissuis.
nemalis uitiaremur alienis: Nameccecũminister iniquus occultus est.

Expanded text:
sicut etiam illi possunt dei mandata praedicare sicut iusti, sed non secundum ea sicut etiam illi possunt dei mandata praedicare sicut iusti, sed non secundum ea uiuere sicut iusti, de qualibus dictum est: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. Sed fac iniustum non latentem et nonnullis cognitum bonis per aliquam seditionem factionemue de ecclesia non posse separari. audi Cyprianum, tolera zizania, esto frumentum. quam tibi bene sonare uisa sunt, quae in una re uarie repetisti: quid hoc praecepto, inquis, dici inifju-ius potest: purificet alium maculosus, abluat sordidus, emundet inmundus, det infidelis fidem, criminosus faciat innocentem? breuiter respondeo: nec maculosus nec sordidus nec inmundus nec infidelis nec criminosus est Christus, qui dilexit ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea, mundans eam lauacro aquae in uerbo, faciens nos certos de bonis suis, ne malis uitiaremur alienis. nam ecce cum minister iniquus occultus est,
Abbreviated transcription (Latin):
atq impius uideatur : qđ ego nondixi: sed plane illud dixi unde tuquasi
hoc dicerem exclamare uoluistietdicere qd nondixi: siue inquã a fideli
siue aperfido dispensatore. sacramentũquisq ꝑcipiat inquasententia Ñ
nihil int̃fidelem ꝑfidũq discreui neciussi utidem cuiq piusatq impius
uideatur: sedidem sacram̃tum piũ et impium posse habere quod nectune¬
gas qui saltem postimpios occultos. baptirandum ñ eẽ concedis: proindesine
causa coniungis et dicis. nihil prodest bonis morib. uiuerequia quicquid
iustolicet. potest et iniustõs implex quia et falsumest. et a medictũ nonest:
boniquippemores uitãbonorũ malorumq discernunt. et addiuersa ꝑ¬
ducunt Necquicquid iustolic&. potest et in iustus implere. quia iustus
impletlegem xp̃i ꝑdilectionem. unde iniustus alienus est potest tamer
aliquid quod etiustus implere ut et ipsebaptizet. sinihi laliud cestecum latet:

Expanded text:
atque impius uideatur\'. quod ego non dixi, sed plane illud dixi, unde tu, quasi hoc dicerem, exclamare uoluisti et dicere quod non dixi: siue, inquam, a fideli siue a perfido dispensatore sacramentum quisque percipiat. in qua sententia non nihil inter fidelem perfidumque discreui nec iussi, ut idem cuique pius atque impius uideatur, sed idem sacramentum pium et impium posse habere, quod nec tu negas, qui saltem post impios occultos baptizandum non esse concedis. proinde sine causa coniungis et dicis: nihil prodest bonis moribus uiuere, quia, quidquid iusto licet, potest et iniustus implere, quia et falsum est et a me dictum non est. boni quippe mores uitam bonorum malorumque discernunt et ad diuersa perducunt nec, quidquid iusto licet, potest et iniustus implere, quia iustus implet legem Christi per dilectionem, unde iniustus alienus est, potest tamen aliquid quod et iustus implere, ut et ipse baptizet, si nihil aliud, certe cum latet,
Abbreviated transcription (Latin):
decem fuerunt cur intanto maiorenu mero episcoporum orbiterrarum cor¬
senti renon uultis quod autẽ obicis cȩciliano peccatũ illudin ex piabile in sp̃m
possemus edicere felicia no mustitano quẽ hodiecum primiano habetis ep̃munũ

Expanded text:
decem fuerunt, cur in tanto maiore numero episcoporum orbi terrarum condecem fuerunt, cur in tanto maiore numero episcoporum orbi terrarum consentire non uultis? Quod autem obicis Caeciliano peccatum illud in expiabile in spiripossemus edocere Feliciano Mustitano, quem hodie cum Primiano habetis ep
Abbreviated transcription (Latin):
quadraginta tres põsteacentum qp̃ iudicauerunt etprius praciuditium posterio¬
reuiditio confirmauerint: si autem propterca illa crimina primiani falsacẽ
censetis qui a pro illo posterius contra iimicoseius baguiense conciliũ recitatur.
cur non uultis crimina quȩ obiecta sunt cȩciliano falsissima confiteri proquo posteri¬
ora totiuditia recitantur. si cȩcilianus contraquem semel fuerat abillis septuaginta
iudicatum nondebuit iam locum purgationis alios iudices inuenire Nec primian
debuit quem iam tanto plures quam septuaginta prima confirmantes. secunda
cognitionedam nauerant : si autẽ bisdamnato testiũ quia proillo factum est iudi¬
cium sufficientissime suffragatur: cur semeldamnato non sufficere adabsolu¬
tionem. secundũ testium quastũ quintũq iudicium nescio qua ferrea fronte
contenditis quod siuos fostenumerus mouet. utideo contracentum a quibus damna-¬
tus est primianus ualere arbitraemini bagaien seconcilium quia in eo trecenti et

Expanded text:
quadraginta tres, postea centum episcopi iudicauerunt et prius praeiudicium posteriore iudicio confirmauerint? si autem propterea illa crimina Primiani falsa esse censetis, quia pro illo posterius contra inimicos eius Bagaiense concilium recitatur, cur non uultis crimina, quae obiecta sunt Caeciliano, falsissima confiteri, pro quo posteriora tot iudicia recitantur? si Caecilianus, contra quem semel fuerat ab illis septuaginta iudicatum, non debuit iam locum purgationis apud alios iudices inuenire, nec Primianus debuit, quem iam tanto plures quam septuaginta primam confirmantes secunda cognitione damnauerant. si autem bis damnato tertium, quia pro illo factum est, iudicium sufficientissime suffragatur, cur semel damnato non sufficere ad absolutionem secundum, tertium, quartum quintumque iudicium nescio qua ferrea fronte contenditis? quodsi uos forte numerus mouet, ut ideo contra centum, a quibus damnatus est Primianus, ualere arbitremini Bagaiense concilium, quia in eo trecenti et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere arbitratus es cum tibiesses alicuius conscius facultatis. suscipere
atq exserere contradictionem. quia eius cõmunionises. quãuis nulla
functione dericatui adstrictus q̃uantominus mihilicuit promunere
sartinȩ meȩ uel contrapetilianum uel contra teipsum tacere cum illeoppugl¬
naret ecclesiam proqua milito . Tuautem insimili opere etiam nominatim
ad me inftitueres : promeres. conscriberesq: sermonem Incuius primis pasti¬
bus laborasti. ut suspecta hominibus eloquentia uideretur Nam uelut
laudans genusdicendimeum. etrursus uelut timens nehocgenere te uel
quem qua falsa ꝑsuadendo deciperem:In accusationem ipsius eloquentiȩ

Expanded text:
pertinere arbitratus es, cum tibi esses alicuius conscius facultatis, suscipere pertinere arbitratus es, cum tibi esses alicuius conscius facultatis, suscipere atque exserere contradictionem, quia eius communionis es quamuis nulla functione clericatui adstrictus, quanto minus mihi licuit pro munere sarcinae meae uel contra Petilianum uel contra te ipsum tacere, cum ille oppugnaret ecclesiam pro qua milito, tu autem in simili opere etiam nominatim ad me institueres promeres conscriberesque sermonem! In cuius primis partibus laborasti, ut suspecta hominibus eloquentia uideretur. nam uelut laudans genus dicendi meum et rursus uelut timens, ne hoc genere te uel quemquam falsa persuadendo deciperem, in accusationem ipsius eloquenti
Abbreviated transcription (Latin):
UADO ADTE CRESCONIMEA SCRIPTA
peruenire possent ignorans. ꝓuentura tamefi minime
desperaui: quia etad me tua quamuis longe postea
quam scripsisti. tamen quandoq: ꝑuenire potueruN.
quȩ tibiuisum est aduersus ea scribere debere quȩ peti¬
lianocir tensi episcopour̃o iterationem baptismi adstru¬
ere molienti. et cõmunionẽ nr̃am non documentorum
pondere urgena sed maledictmum leuitate criminanti.
ut potui breuiter propaste respondi. Nonenm tota
eius epistola in manus meas tuncuenerat. sed parua pars
prior. quod cur acciderit quidopus est quȩrere quando quidem
cũ ad nos postea uniuersa ꝑuenit. uniuersȩ respondere nonpiguit
Hisergo litteristuis quas ad mededisti sinon rescriberem. fortasse contu¬
meliosum putares: quod autẽ rescribo. rursum uereor. necontentiosum
putes: sed situ inuentis litteris meis non adtedatis tantũ quȩ ep̃m pastis
donati uel ipsam pastem donati redarguere uidebantur. adofficiũtuũ

Expanded text:
uando ad te, Cresconi, mea scripta peruenire possent ignorans peruentura tamen minime desperaui, quia et ad me tua, quamuis longe postea quam scripsisti, tamen quandoque peruenire potuerunt, quae tibi uisum est aduersus ea scribere debere, quae Petiliano Cirtensi episcopo uestro iterationem baptismi adstruere molienti et communionem nostram non documentorum pondere urgenti, sed maledictorum leuitate criminanti ut potui breuiter pro parte respondi. non enim tota eius epistula in manus meas tunc uenerat, sed parua pars prior. quod cur acciderit, quid opus est quaerere, quandoquidem, cum ad nos postea uniuersa peruenit, uniuersae respondere non piguit? his ergo litteris tuis quas ad me dedisti si non rescriberem, fortasse contumeliosum putares, quod autem rescribo, rursum uereor ne contentiosum putes. sed si tu inuentis litteris meis non ad te datis, tantum quia episcopum partis Donati uel ipsam partem Donati redarguere uidebantur, ad officium tuum
Abbreviated transcription (Latin):
cuminquo uobis uidemini similes mastrrumcum cotidie ur̃orum incredibilia pati¬
amur facta dericorum et circum cellionum multa peiora quãquorũ libet latronũ

Expanded text:
cum, in quo uobis uidemisi \' similes martyrum, cum cotidie uestrorum incredibilia patiamur facta clericorum et circumcellionum multo peiora quam quorumlibet latronu
Abbreviated transcription (Latin):
ministri sacramentorũ nondũ correcti nondũ uobis redditi a crestituti inschisma¬
te maximiani baptizauerint. posttales ministros sacram̃torum correctos.
redditos restitutos ur̃i non rebaptit auerunt uidsola in uobis p̃ualet animosi¬
tas aliquando attendat᷑ aliquando audiatur et ueritas. quidiniciuntur in a¬
nissimȩ nebulȩdilationis date non ipsis data est dequib dictum est damnatos
eẽcognoscite. dequib etiam p̃dictum est quales fuerint. quid fecerint cureosopor¬
tuerit iam sinedilationedamnari quod scilicet maximianum inpositis manib:
p̃sentesordinauerunt: hocest enim quod significarunt dicendo quod funesto
opere ꝑditionis. uas sordidũ collecta feculentia glutinauerint: Illis autẽdata
est dilatio quiordinationi maximiani non int̃ fuerunt quamuis ineius
societate atq schismate constituti tantum quia manu seiquod absentes fuerant

Expanded text:
ministri sacramentorum nondum correcti, nondum uobis redditi ac restituti in schismaministri sacramentorum nondum correcti, nondum uobis redditi ac restituti in schismate Maximiani baptizauerunt, post tales ministros sacramentorum correctos redditos restitutos uestri non rebaptizauerunt. Quid sola in uobis praeualet animositas? aliquando adtendatur, aliquando audiatur et ueritas. quid iniciuntur inanissimae nebulae dilationis datae? non ipsis data est, de quibus dictum est: damnatos esse cognoscite, de quibus etiam praedictum est quales fuerint, quid fecerint, cur eos oportuerit iam sine dilatione damnari, quod scilicet Maximianum inpositis manibus praesentes ordinauerunt; hoc est enim quod significarunt dicendo, quod funesto opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutinauerint. illis autem data est dilatio, qui ordinationi Maximiani non interfuerunt quamuis in eius societate atque schismate constituti. tantum quia manus ei, quod absentes fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
excusserat. Nec solum mors iusta suis clericis condemnabat sedetiã trahebat ad consor¬
tium criminis plurimoscatena sacrilegiiꝰ ibierat uenenum aspidum sublabiis corum.
ibi eorum osmaledictione et amaritudine plenum. ibi ueloces corum pedes a deffun¬
dendum sanguinem. ibi contritio et in felicitas in uiiseorum ibiui ampacis non cognos¬
cebant Necerat timordi anteoculos eorum libi iacebant abscisa membra quaepestife¬
ra putredo itacorruperat utplus haberet in abscisionesolaminis. quam inremissio¬
ne medicaminis: ibierant famosi criminis reruictorianus carcabi anenses ec c&eri
cumistoduodecim int̃quos praetex tatus ad suritanus et felicianus mustitatus dequi¬
bus receptis agimus qui eundẽm ax imianũ presentes ordinauerant. hocest funesto
opereꝑditionis uas sordidum collecta feculenta glutinauerant: ibitanto facino¬
ri tamquam in licito incestui clerici castaginis lenocinium praebueruntꝰ tales

Expanded text:
excusserat nec solum mors iusta sui sceleris condemnabat, sed etiam trahebat ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii, ibi erat uenenum aspidum sub labiis eorum, ibi eorum os maledictione et amaritudine plenum, ibi ueloces eorum pedes ad effundendum sanguinem, ibi contritio et infelicitas in uiis eorum, ibi uiam pacis non cognoscebant nec erat timor dei ante oculos eorum, ibi iacebant abscisa membra, quae pestifera putredo ita corruperat, ut plus haberet in abscisione solaminis quam in remissione medicaminis, ibi erant famosi criminis rei Uictorianus Carcabianensis et ceteri cum isto duodecim, inter quos Praetextatus Adsuritanus et Felicianus Mustitanus, de quibus receptis agimus, qui eundem Maximianum praesentes ordinauerant, hoc est funesto opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutinauerant, ubi tanto facinori tamquam inlicito incestui clerici Carthaginis lenocinium praebuerunt. tales
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis iustitiȩ predicator etiam si ab hominibus respuatur. absit ut apud dm̃
sui officumercede fraudetur: Resenim cestasit adincestum: Incertũ autẽ
dico non prȩmium facientis sedanimũ audientis. Incestum enim nobis est

Expanded text:
fidelis iustitiae praedicator, etiamsi ab hominibus respuatur, absit ut apud deum sui officii mercede fraudetur. res enim certa fit ad incertum; incertum autem dico non praemium facientis, sed animum audientis. incertum enim nobis est
Abbreviated transcription (Latin):
stat Interpos quibus idemx p̃s. natus mostuus. etresurgens. una religio
eadem sacramenta nihilin xp̃iana obseruatione diuersum. schisma
factum non heresis dicitur: Si quidem heresi s est diuersa sequentium secta:
Schismauero idem sequentium separatio: Quare et in hoc studio criminandi
quenitu incurreris uideserrorem: cum quod schis maest heresem uocas:

Expanded text:
stat. inter nos, quibus idem Christus natus, mortuus et resurgens, una religio, stat. inter nos, quibus idem Christus natus, mortuus et resurgens, una religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum, schisma factum, non haeresis dicitur; siquidem haeresis est diuersa sequentium secta, schisma uero idem sequentium sepa ratio. quare et in hoc studio criminandi quantum incurreris uides errorem. cum quod schisma est haeresem uocas
Abbreviated transcription (Latin):
cecilianum ur̃e pastis ep̃ sordinatus est. debeat uobis quando loquimur
diftinctionis causa indiuocabulum: Quod tamhereticisitis etideo nedeci¬
piatis cautissime deuitandi. nisidiligenter demonstrare curauero. Non
paruam neglegentiȩ culpam promeiofficii sarcinam incurram:
uanquam id quod internos accidit scisma potius quamhȩresim censes
appellario postere. et quodraro audere dialecticisolent. etiam definitio¬
nibus ĩstadiscernis. Vbi quantũnos adiuues. satis demonstrare non
potero nisi ex epistolatua inseram uerbatua. Quid sibiuult inquit
quodais hereticorum sacrilegumerrorem: Nam hereses nonnisi inter
diuersa sequentes fierisolent. nechereticus nisi contrariȩ uel aliter int̃¬
pretatȩ religionis est cultor. ut sunt manichei arriani. marcionitȩ noua¬
tianicȩterique quorum interse contrafidem xp̃ianam diuersa sententia

Expanded text:
Caecilianum uestrae partis episcopus ordinatus est, debeat uobis quando loquimur Caecilianum uestrae partis episcopus ordinatus est, debeat uobis quando loquimur distinctionis causa indi uocabulum. quod tamen haeretici sitis et ideo, ne decipiatis, cautissime deuitandi, nisi diligenter demonstrare curauero, non paruam neglegentiae culpam pro mei officii sarcina incurram. Quamquam id quod inter nos accidit schisma potius quam haeresim censes appellari oportere et, quod raro audere dialectici solent, etiam definitionibus ista discernis; ubi quantum nos adiuues satis demonstrare non potero, nisi ex epistula tua inseram uerba tua. quid sibi quid, inquis, quod ais: haereticorum sacrilegum errorem? nam haercses non nisi inter diuersa sequentes fieri solent nec haereticus us nisi contrariae uel aliter interpretatae J\'eligionis est cultor, ut sunt Manichei Arriani Marcionitae Nouatiani ceterique, quorum inter se contra fidem christianam diuersa sententia
Abbreviated transcription (Latin):
uoco: quando autẽ cumaliis. consu&udinem potius sequor. quȩ his sonii
iure dominatur: Tutantũ mem̃tomẽ. cuitantam tribuisti eloquenti.
nondum nosse nomina declinare : etnuntiauris securitatẽ neiam
timeant. tamquam dialecticum cui uides adhuc necessarium ẽẽ grãmaticũ
Quod si disciplinam disputandi siue illam dialecticam uelis appellare
siuequidaliud satistamen sobriedocet cumdereconstat non eẽdenomine
laborandum: sicut non curo utrumea ipsa dialectica uocetur. curotameꝵ
quantum ualeo nosse acpossedisputare.hocest ueritatẽ a falsitate in loquen¬
dodiscernere: quia hoc nisi curauero ꝑniciosissime errabo: Ita noncuro
utrum donatiste andonatiani peritius editteratius dedlinemini: utrum
postremo adonato uelqui primus extraecclesiam sacrificauit uelqui
hanc dissensionem maxime roborauit anamaiorino qui primus contra

Expanded text:
uoco, quando autem cum aliis, consuetudinem potius sequor, quae his sonis uoco, quando autem cum aliis, consuetudinem potius sequor, quae his sonis iure dominatur; tu tantum memento me, cui tantam tribuisti eloquentiam, nondum nosse nomina declinare et nuntia uestris securitatem, ne iam timeant tamquam dialecticum, cui uides adhuc necessarium esse grammaticum. quodsi disciplina disputandi, siue illam dialecticam uelis appellare siue quid aliud, satis tamen sobrie docet, cum de re constat, non esse de nomine laborandum, sicut non curo utrum ea ipsa dialectica uocetur, curo tamen, quantum ualeo, nosse ac posse disputare, hoc est ueritatem a falsitate in loquendo discernere, quia hoc nisi curauero perniciosissime errabo, ita non curo, utrum Donatistae an Donatiani peritius et litteratius declinemini, utrum postremo a Donato, uel qui primus extra ecclesiam sacrificauit uel qui hanc dissensionem maxime roborauit, an a Maiorino, qui primus contra
Abbreviated transcription (Latin):
fostunas graeciȩ illo nean illo uerbo usus fuerit. ethucanilluc ma¬
num porrexerit : quantominus nos laborare debemus deregulis
deriuandorum nominum : quando siueillud siueilluddicamus
intellegitur sineambiguitate quod dicimus. quorũ non in ex politio¬
ne sermonis. sed indemonstrationeueritatis est maior intentio
Sautem quisquam nr̃orum primus flexit hoc nommihi uidet᷑
ullo modo illud simile intuitus quod euangelistȩ ab euangelio nunci¬
pantur : sed quia ꝑdonatum nontantum casthaginis qui hancheresẽ
maxime roborasse ꝑhib&ur: sedetiã maiorem donatum a casis nigris
qui alta re contraaltare in eademciuitate primuserexit. magnũ scan¬
dalum factũ est. Ita fortasse adonatodonatistas. ut abscandalo fcan¬
dalitas uolunt appellare: Sedego ineare inquanihil causȩ nr̃ȩ mi¬
nuitur. mefacillimum prȩbeo. etquando tecum ago iamdonatianos

Expanded text:
fortunas Graeciae, illone an illo uerbo usus fuerit et huc an illuc mafortunas Graeciae, illone an illo uerbo usus fuerit et huc an illuc manum porrexerit, quanto minus nos laborare debemus de regulis deriuandorum nominum, quando, sine illud siue illud dicamus, intellegitur sine ambiguitate quod dicimus, quorum non in expolitione sermonis, sed in demonstratione ueritatis est maior intentio! si autem quisquam nostrorum primus flexit hoc nomen, nullo modo mihi uidetur illud simile intuitus, quod euangelistae ab euangelio nuncupantur; sed quia per Donatum non tantum Carthaginis, qui hanc haeresem maxime roborasse perhibetur, sed etiam maiorem Donatum a Casis Nigris, qui altare contra altare in eadem ciuitate primus erexit, magnum scandalum factum est, ita fortasse a Donato Donatistas ut ab scandalo scandalistas uoluit appellare. Sed ego in ea re, in qua nihil causae nostrae minuitur, me facillimum praebeo et quando tecum ago iam Donatianos
Abbreviated transcription (Latin):
quod tedelectaridicis utnrĩs euangelium prȩdicantibus a simili mu¬
tata sit uocabuli dedinatio. Uideergo nefoste ipsipriores hoc uolu¬
erint appellariquiadonatum habent proeuangelio. Nam sicisti
adonati quomodo scĩ omnes nolunt abeuangelii soci&ate discedere:
et ideo delectantur uocari donatiste sicut euangeliste: Tuque potius
eis facis iniuriam cum scribis in latinosermone nonnisi latinam
regulam. probans donatianos adonato sicut ab arrio etnouato arria¬
nos et nouatianos uellesuocari. Namego cum scriberem iam ane¬
scio quib propagatum sonabat hoc nom̃: neq idmut arecuraui. cum
ethoc ad distinctionem quã uolebam satis sufficere ex istimarem
Sienim demosthenes clarissimus oratorum quib uerborũ tanta fu¬
it cura. quantarerum auctorib. nr̃is: tamencumei nonnullam locui¬
tionis insolentiam obiecisset aeschines. pegauit ille in eopositas ẽẽ

Expanded text:
quo te delectari dicis, ut uestris euangelium praedicantibus a simili muquo te delectari dicis, ut uestris euangelium praedicantibus a simili mutuata sit uocabuli declinatio. uide ergo, ne forte ipsi priores hoc uoluerint appellari, quia Donatum habent pro euangelio. nam sic isti a Donati quomodo sancti omnes nolunt ab euangelii societate discedere, et ideo delectantur uocari Donatistae sicut euangelistae, tuque potius eis facis iniuriam, cum scribis in Latino sermone non nisi Latinam regulam probans Donatianos a Donato, sicut ab Arrio et Nouato Arrianos et Nouatianos, melius uocari. nam ego cum scriberem, iam mihi a nescio quibus propagatum sonabat hoc nomen neque id mutare curaui, cum et hoc ad distinctionem quam uolebam satis sufficere existimarem. si enim Demosthenes, clarissimus oratorum, quibus uerborum tanta fuit cura quanta rerum auctoribus nostris, tamen, cum ei nonnullam locutionis insolentiam obiecisset Aeschines, negauit ille in eo positas esse