comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unstabilis rerum mutabilium ꝑ turbatus. cẽ non sinit᷑
frenis q circum euitium scłorum semperao similitudinẽ¬
stabilitatis renouatur. Cuius legib arbitrium animae
liberum est bonis que p̃mice & malis poene fixis ꝑ omnia
neces sitatibus distributae sunt. a quomanant om̃a boncusq
adnos a quo coercentur usq a nobis om̃a mala supyde quẽ ni¬
hil extse quem nihil sine quonihil sub quo totum in quo
totum cum quo totum est qui fecisti hominẽ ad imaginẽ
& similitudinem tuam quod quise nouit agnosat. exaudi
ex audi ex audi medr̃ meus dñe meus rex meus paterms
causa mea spes mea res mea honor meus domus mea
patriamea salus mea lux mea uitamea exaudi exau¬
di ex audime more illo tuo paucis notis simo lamteso¬
lum aomo tesolum sequor tesolum quaero Tibi soliser¬
uire pahrtus sum quiatus olus iuste dominaris tui ui¬

Expanded text:
instabilis rerum mutabilium perturbatus esse non sinitur, instabilis rerum mutabilium perturbatus esse non sinitur, frenisque circumeuntium saeculorum semper ad similitudinstabilitatis renovatur. Cujus legibus arbitrium animae liberum est, bonisque praemia, et malis poenae, fixis per omnia necessitatibus, distributae sunt. A quo manant omnia bona usque ad nos, a quo coercentur usque a nobis omnia mala: supra quem nihil, extra quem nihil, sine quo nihil: sub quo totum, in quo totum, cum quo totum est: qui fecisti hominem ad imaginem et similitudinem tuam, quod qui se novit agnoscit. Exaudi, exaudi, exaudi me, Deus meus, Domine meus, Rex meus, Pater meus, causa mea, spes mea, res mea, honor meus, domus mea, patria mea, salus mea, lux mea, vita mea. Exaudi, exaudi, exaudi me more illo tuo, paucis notissimo. Nam te solum amo, te solum sequor, te solum quaero, tibi soli servire paratus sum, quia tu solus juste dominaris. Tui ju
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid a me dictum ẽ unus ds̃ tu tuueni ueni in auxi¬
lium mihi unai a&na uero substantia ubi nulla discre¬
pantia nulla confusio nullatuunsitio nulla indigentia
nullamors ubi summa concordia sũma euidentia: sũ ma
constantia sũm a plenitudo sũ ma uita ubinihilde est¬
ubiredundat ubi quigignit & quẽ gignit unum est cui
seruiunt quae seruiunt omnia: cui obtẽperaet omnisbo¬
na anima cuius legib rotant᷑ policursus suos sideror
ꝑ agunt sol exerc&diem luna tẽperat nootem. Omnisq
mundus ꝑdies uicis situdine lucis & noctis & permen¬
ses crementis de crementisq: lunarib ꝑ annos ueris aesta¬
tis autum ni hiemis succes sionib ꝑ lustiat ꝑ fectione
cursus solaris ꝑmagnos orbisrecursus in ostus suos si¬
derum magnam rerum concinentiam quantũ sensi¬
bilis materia patitur temporum ordinib: replicatio¬
nibus que custodit. Cuius leuib in aeuo stantib motꝰ

Expanded text:
quidquid a me dictum est, unus Deus: tu, tu veni, veni in auxiquidquid a me dictum est, unus Deus: tu, tu veni, veni in auxilium mihi una, aeterna, vera substantia, ubi nulla discrepantia, nulla confusio, nulla transitio, nulla indigentia, nulla mors: ubi summa concordia, summa evidentia, summa constantia, summa plenitudo, summa vita: ubi nihil deeubi redundat, ubi qui gignit, et quem gignit, unum sunt: cui serviunt, quae serviunt omnia, cui obtemperat omnis bona anima, cujus legibus rotantur poli, cursus suos sidera peragunt, sol exercet diem, luna temperat noctem: omnisque mundus per dies, vicissitudine lucis et noctis, et per menses crementis decrementisque lunaribus, per annos veris, aestatis, autumni, hiemis successionibus perlustrat, perfectione cursus solaris per magnos orbis recursus in ortus suos siderum magnam rerum continentiam, quantum sensibilis materia patitur, temporum ordinibus replicationibusque custodit. Cujus legibus in aevo stantibus motus
Abbreviated transcription (Latin):
melius nostrum d&eriori subiectum non ẽ Ds̃ ꝑ quem
mors absorb&ur inuictoria Ds quinos conuestis ds
quinos eo quod non est exuis &eo quod est indius. Ds̃ qui
nos exaudibiles ftccis Ds̃ quinos munis ds quinos inom¬
nem ueritatem inducis. Ds qui n obis omnia bonalo qris
nec in sano facis nec aquo quam fierisinis. Dr̃ quinos reuo¬
ccs inuiam : ds qui facis ut pulsantib aperictur. Ds̃qͥ
nos deducis adianucm Ds quidas nobis paenẽ uitae
ds perquemsitimus potum quoh austo numquc̃ sitiamꝰ
Ds̃ quiarguis sȩculum depeccato de iustitici deiudico
Dr̃ per quemnos non mouent quiminime credunt. dr̃
perquem improbamus eorum errorem quianimarũ meri¬
ta nulla ẽẽ. apudte puttnt Ds̃ perquem non seruimus
infirmis & egenis elementis. Ds̃ quinos purgas & ad di¬
uina p̃paraes prremia aduenimihi augxilium ꝓpitiustu

Expanded text:
melius nostrum deteriori subjectum non est. Deus per quem melius nostrum deteriori subjectum non est. Deus per quem mors absorbetur in victoriam . Deus qui nos convertis. Deus qui nos eo quod non est exuis, et eo quod est induis. Deus qui nos exaudibiles facis. Deus qui nos munis. Deus qui nos in omnem veritatem inducis. Deus qui nobis omnia bona loqnec insanos facis, nec a quoquam fieri sinis. Deus, qui nos revocas in viam. Deus, qui facis ut pulsantibus aperiatur. Deus, qui nos deducis ad januam. Deus, qui das nobis panem vitae. Deus, per quem sitimus potum, quo hausto nunquam sitiamus. Deus, qui arguis saeculum de peccato, de justitia, de judicio. Deus, per quem nos non movent, qui minime credunt. Deus, per quem improbamus eorum errorem, qui animarum merita nulla esse apud te putant. Deus, per quem non servimus infirmis et egenis elementis. Deus, qui nos purgas, et ad divina praeparas praemia. Adveni mihi in auxilium propitius: tu
Abbreviated transcription (Latin):
dus quẽ sensusogno ree : Dr̃ decuius regno lex &iam in
ista regna describitur. Ds̃ aquo auerti cadere inquẽ
conuertire surgere in quo in coere consistere est
Ds̃ a quo ex iremori inquem redire reui uis cere in quo
hebitare uiuere est. Ds̃ quẽ nemo ammittt niside¬
ceptus quem nemo quaerit nisi am monitus quẽ nemo in¬
uenit nisi purgatus Ds̃ quem relinquere hoc ẽ. quod peri¬
re quẽ ad tendere hoc est quod amare quẽ uidere hoc est
quod habere Ds cuius nos fider excitat. spes erigit cari¬
tas iungit. Ds ꝑ quem uincimus in iicum. tedep̃cor. ds
quẽ accepimus ne omnino periremus. Dr a quo ammonem᷑
ut uigilemus Ds perquem amalis bona separdemus. ds̃
pquẽ mala fugimus & bonae sequimur Ds̃ ꝑ quẽ non ce¬
dimus aduersitatibus Ds̃ ꝑquem benae seruimus & bene
dominamur. Ds̃ ꝑquem discimus aliena eẽ quȩ̃ aliquan
Ds perquẽ malorum escis atq in lecebris non inhȩremꝰ
Ds ꝑ quem nos res minutae nonminuunt. Ds ꝑ quem

Expanded text:
dus, quem sensus ignorat. Deus de cujus regno lex etiam in ista regna describitur. Deus a quo averti, cadere; in quem converti, resurgere; in quo manere, consistere est. Deus a quo exire, emori; in quem redire, reviviscere; in quo habitare, vivere est. Deus quem nemo amittit, nisi deceptus; quem nemo quaerit, nisi admonitus; quem nemo invenit, nisi purgatus. Deus quem relinquere, hoc est quod perire; quem attendere, hoc est quod amare; quem videre, hoc est quod habere. Deus cui nos fides excitat, spes erigit, charitas jungit, Deus per quem vincimus inimicum, te deprecor. Deus per quem accepimus ne omnino periremus. Deus a quo admonemur ut vigilemus. Deus per quem a malis bona separamus. Deus per quem mala fugimus, et bona sequimur. Deus per quem non cedimus adversitatibus. Deus per quem bene servimus et bene dominamur. Deus per quem discimus aliena esse quae aliquandDeus per quem malorum escis atque illecebris non haeremus. Deus per quem nos res minutae non minuunt. Deus per quem
Abbreviated transcription (Latin):
mineris iniqui tatum nostutxrum antiquarũ. cito
ante cipent nos misericor di&uae. quia pauperes facti sum
nimis diuuanos ds̃ salutaris noster propterglo¬
riam noministui dñe liberaenos Et propitius esto pecca¬
tis noftris propter nomentuum. e foste dicant in
gentibus ubi est ds̃ eorum &in notes cant innationib
corem oculis nostris. Vltio sangumis seruorum tuorũ
qui effusus est in conspectutuo gemitus compeditorũ
ecundum magnitudinem braechiitui posside fili¬
os mostificatorum Et redde uicinis nostris septuplũ
insinu eorum in properium ipsorum. quod ex probra¬
uerunt tibi dñe. Nos autem populustuus & oues
pas cuetue confitebimur tibi in saeculum. Ingene¬
ratione & genestrtionem ad nuntiabimus laudem
pectudñi Iustorum animae Ne me minerisini¬
quitatum nr̃arum antiquarum dñe neq nos originalis
culpa contrist& quos secunda natiuitas in xp̃o regene¬
rat ad p̃hendat nos itq misericordia tuo dñẽ qr
creator hominis in homine nascitur & homo in dõ

Expanded text:
mineris iniquitatum nostrarum antiquarum cito anticipent nos misericordiae tuae quia pauperes facti sumus nimis adiuva nos Deus salutaris noster propter gloriam nominis tui Domine libera nos et propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum ne forte dicant in gentibus ubi est Deus eorum et innotescat in nationibus coram oculis nostris ultio sanguinis servorum tuorum qui effuundum magnitudinem brachii tui posside filios mortificatorum et redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum inproperium ipsorum quod exprobraverunt tibi Domine nos autem populus tuus et oves pascuae tuae confitebimur tibi in saeculum in generationem et generationem adnuntiabimus laudem ni. Justorum animae. Oratio. Ne memineris iniquitatum nostrarum antiquarum, Domine, neque nos originalis culpa contristet, quos secunda nativitas in Christo regenerat. Apprehendat nos itaque misericordia tua, Domine, quia Creator hominis in homine nascitur, et homo in Deo
Abbreviated transcription (French):
Scẽ sabiane
Sc̃e fructuo se
Sc̃ẽ culogi
Sc̃e minuce
Sc̃e seueriane
Sc̃ẽ castule
Scẽ rodonis
Sc̃ẽ putiolis
Sc̃e arthemate
Sc̃ẽ iuliane
Sc̃e mes soriane
s c̃e celiane
Sc̃e date
c̃e commessoriane
Sc̃ẽ feliane
S. c̃ẽ constane
Sc̃ẽ tas site
Scẽ sotice
Sc̃e dionis se
Sc̃e marine.
Sc̃e simphoriane
Sc̃ẽ celeris
Sc̃ẽ gelas se¬

Expanded text:
e Sabiane, Sancte Fructuose, Sancte Eulogi, Sancte Minuce, Sancte Severiane, Sancte Castule, Sancte Rodonis, Sancte Putiolis, Sancte Arthemate, Sancte Juliane, Sancte Messoriane, Sancte Celiane, Sancte Date, Sancte Commessoriane, Sancte Feliane, Sancte Constane, Sancte Tassice, Sancte Sotice, Sancte Dionysse, Sancte Marine, Sancte Symphoriane, Sancte Celeris, Sancte Gelas
Abbreviated transcription (Latin):
abs condat Acdeclore eius. I ex dñi in macula taaoie¬
uertens animastestimonium dñ fidele a sapier¬
tes coracest ep̃ ceptum dñi lucidum in luminens ocules
Timor dñi sc̃s permanens in słm scłi. iudicia dñi
uerix iustificata insem& ipsa. Desidertebilia suꝑ

Expanded text:
eius lex Domini inmaculata convertens animas testimonium Domini fidele sapiencantes corda praeceptum Domini lucidum inluminans oculos timor Domini sanctus permanens in saeculum saeculi iudicia Domini vera iustificata in semet ipsa des
Abbreviated transcription (Latin):
inte. qr fiusti adiutormeus. Et in uelam̃ toalarũ
tuarum ex ultabo : adhesit anima mea posteme suscepit dex¬
terte tuci. Ipsi uero inuanum quaes ierunt animãmeã :
intro ibunt in inferior terrae: tardentur in mcinus gla¬
dii pastes uulpium erunt. Rex uero la& abitar in dõ
laudabunt om̃s qui iuient ineo : quia obstractum ẽ os
loquentium iniqua Beatus quẽ elegisti & ad sumpsisti:
in habitabit in atriis tuis. OR
Ad te diluculo uigilantib lumen langire ꝑ p&uum
auctor luas a& nae : ut telabia nostie laudent: Teui¬
ta benedicat. te meditatio matutina glorific& ꝑ ꝑSA¬

Expanded text:
velamento alarum tuarum exsultabo; adhaesit anima mea post te, me suscepit dextera tua. Ipsi vero in vanum quaesierunt animam meam, introibunt in inferiora terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt. Rex vero laetabitur, in Deo laudabuntur omnes qui jurant in eo, quia obstructum est os loquentium iniqui habitabit in atriis tuis. Oratio. Ad te diluculo vigilantibus lumen largire perpetuum, auctor lucis aeternae; ut te labia nostra laudent, te vita benedicat, te meditatio matutina glorificet.
Abbreviated transcription (Latin):
in munenibus uultum tuum dẽp̃cabuntur. diuites plebis
Omnes gloria cius filiȩ rogis ab intus. in fimbreis au¬
reis circum amicta uari&atibus Adducentur regi
uigines posteam. proxime eius ad ferentur tibi.
Adferentur in la&itia & ex ultatione ad ducentior
intemplum regis ro patribustuis natsunt tibi filu
constitue cos principos suꝑ omnem terrorme uedemõ
rero noministui: in omni genentetione & genepaetio¬
nero nomiropterea populi confitebuntur tibi ina&¬

Expanded text:
tur divites plebis omnis gloria eius filiae regis ab intus in fimbriis aureis circumamicta varietatibus adducentur regi virgines post eam proximae eius adferentur tibi adferentur in laetitia et exultatione adducentur in templum regis pro patribus tuis nati sunt tibconstitues eos principes super omnem terram. Memor ero nominis tui in omni generatione et generationem. Propterea populi confitebuntur tibi in
Abbreviated transcription (Latin):
nequiẽ habebis sicite mundi curoes abieceris semꝑ int̃na qui&o frueris
site cebstrepitu terrenarũ cogitationũ subtrdexeris. Diuitȩ nũquã
trut. Vedde rarum ẽ ut quidiuiticis pos sioent a drequiẽ tendant
Quiaidres terrenas se implicat adĩ amore seseparit. Qui in rerũ
amore defigitur in dõ nullatenus delectatur . curȩ enĩ rerũ ab inten¬
tione dĩ auestunt. Nemo potest amplectere simulx p̃m & słm diffi¬

Expanded text:
requiem habebis, si a te mundi curas abjeceris; semper interna quiete frueris, requiem habebis, si a te mundi curas abjeceris; semper interna quiete frueris, si te a strepitu terrenarum actionum subtraxeris. 521 93. . Valde rarum est ut qui divitias possident ad requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei timore se separant. Qui in rerum amore defigitur, in Deo nullatenus delectatur. 94. Curae enim rerum ab intentione Dei avertunt. Nemo potest amplecti Dei gloriam sim
Abbreviated transcription (Latin):
auroq resplendecit. qut̃ uis cultu p̃tioso redimitus eminequs ac̃uis
sit multitudine p̃munitus. quã uis excubantiũ armaꝓteacc̃iuis
si turbidus it plumacita iac& s pallidus in lectis aurcis s turbcctus bre¬
uis ẽ huius mundi felicitaes. modiea est huius scł̃i gloriaa caduca ẽ.
& fragilis tẽportlis potentia. Dic ubi sunt reges ubi prinaper ubiim¬
pertctores ubi locupl&er rerũ ubi potentes rđi ubi diuites mmiidis
quasi umbruc transier̃. uelut semniũ euc nuer̃ q̃ runt᷑ & ñ suñ diutiȩ
usq ad periculũ ducunt. Diuitiȩ usq ad exitũ ꝑgunt. Multippt̃ oper
peridittiuer̃ . Multiꝓpt̃ diuitics indis crim̃ uener̃ multis exiticibi¬
Curȩ rerũmentem ex agitant potentia enĩ solitudinis: nũꝗ: cocr& angusti¬
is Siergouis eẽ aqui&us nibil scđi app&cis semꝑ mentẽ reqͥ ẽ mentẽ

Expanded text:
auroque resplendeat, quamvis cultu pretioso redimitus emineat, quamvis auroque resplendeat, quamvis cultu pretioso redimitus emineat, quamvis sit multitudine praemunitus, quamvis excubantium armis protectus,sed turbidus; in pluma jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est hujus mundi felicitas, modica est hujus saeculi gloria, caduca est et fragilis temporalis potentia. Dic ubi sunt reges? ubi principes? ubi imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Qudivitiae usque ad exitium pertrahunt, multi propter opes periclitaverunt. Multi propter divitias in discrimen venerunt; multis exitiabicurae rerum mentem exagitant. Potentia enim sollicitudinis nunquam caret angustiis. Si ergo vis esse quietus, nihil saeculi appetas; semper mentis
Abbreviated transcription (Latin):
nposiiis quoq tibicurits humlit exple Traeditũ ministeriũ m̃te sus cipe esto
oboediens diuine dispensatim uolintate cius contr uoireñ audec surtr
testatis adeptȩ moderunt̃ exerce. Potestatis iure accepta ordincito animo
ad ministrit. Om̃a non turbulento .s. trienquillo corde dispone. Caue aut̃ hono¬
res quos tenere sineculpci non poter. Sublimitas honorũ magnitudo scclerũ ÷
in maiore gradu sine dubio meuior poenaa. quiminor ẽ. ueniae pxmnus ẽ¬
quoq secũ pericula ger̃. Citoperiditat᷑ potesttis. citoriuina parit quanto¬
enĩ metior honor tanto mei iora periculci. Alta arbor auentis fostius
agiactur. &rumieius citius in ruina c̃ friguntur: excelsȩ turres grauio¬
riccsu ꝓcumbunt : Altis sinimontes crebris fulgorib feriunt᷑ in potentẽ
cto cedit inuidic. Cito pat& insidus gloriosus gloria enĩ inuidit̃ pant:
inuidicũ pericula quẽ iis quisq in seł glorice fulgeat quc̃ iuspur pirio

Expanded text:
ibi curas humiliter exple, et traditum tibi ministerobediens divinae dispensationi, voluntati ejus contraire non audeas. Jura potestatis adeptae moderanter exerce. Potestatis jura accepta ordinato animo administra. Omnia non turbulento, sed tranquillo corde dispone. Cave honores quos tenere sine culpa non potes. Sublimitas honorum magnitudo scelerum est, in majori gradu major sine dubio est poena.  pericula gerunt, cito periclitatur potestas, cito ruinam patitur. Quanto major honor, tanto majora pericula. Alta arbor a ventis fortius agitatur, et rami ejus citius in ruina confringuntur; excelsae turres graviori casu procumbunt. Altissimi montes crebris fulminibus feriuntur. 90. In potentem cito cadit invidia, cito patet insidiis gloriosus. Gloria enim invidiam parit, invidia vero pericula. Quamvis quis in saeculi gloria fulgeat, quamvis purpura
Abbreviated transcription (Latin):
Nullũ c̃ tẽp̃nas nullũ dispicias. ua cuũ nullũ dimitias. nullus ad te
tristis abscedat Nemo adte c̃fusus reuestat᷑. Ominib cõmunica. omimb
tribue. Omnib p̃be ñ eligs ciumis erearis. nefoste p̃tere cis eum
quimeritus c̃ accipere in cestus esto ꝓ q̃ magis placecesdõ Nescis ꝓquo tͥ ma¬
ion fructus iustitiaep̃par& que qͥd tribiuis cũ affectu tribue Quicquia ler¬

Expanded text:
nullum spernas, 522 nullum despicias, vacuum nullum dimittas, nullus a te tristis abscedat, nemo a te confusus abeat. Omnibus communica, omnibus tribue, omnibus praebe; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur accipere. Incertus es pro quo magis placeas Deo, nescis pro quo tibi major fructus justitiae p
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ ñ conferier. Aꝑte & constant̃ p̃dicc nec erubescas loqͥ
qđ nosti defendere. quod de tẽ tibi scientiae sentis q̃ reabciliis
conlatione enĩ obtecta cdarescunt c̃ferendo difficilici aperiuns
lcitentaco Caue indagare quȩ s̃ a sensib humanis remota p̃tꝰ¬
mitte qͣsi secr&ũ quod scripture auctoritate ñ didicsti Nihil
ultra quã scriptum ẽ queras nihil amplius ꝑ quirts quã oi¬
uinae laterae p̃diccnt Scire noncupicis quod sciren lic&: cuno¬
sitas periculos a p̃suptio ẽ curiositai sdamnasoperitu ẽ in ho¬
resimꝓuocat in fabulas sacrilega s m̃tẽ p̃cipitat incaus i sobs¬
curis rodd& aud aces in rebus in cnis fac̃ p̃cipiter Indisputaetion¬
ñ superare. Plus dilige audire ꝙ dicere . plus auscultere quc̃ loqui. biprincipio audi lo q̃re
nous simꝰ fons plus hcib honorẽ in onmnire finis intendit᷑ Ex trema q̃ runt. Melior ẽ fi¬
nis qua principiũ meliomẽ nouissimus sermo ꝗ pͥmus. Veneraere aut̃ homines scien

Expanded text:
s, verba bona aperte et constanter praedica, nec erubescas loqui quod nosti defendere; quod deesse tibi scientiae sentis, quaere ab aliis, collatione enim obtecta clarescunt, conferendo difficilia aperiunturlatentia. Cave indagare quae sunt a sensibus humanis remota. Praetermitte, quasi secretum, quod Scripturae auctoritate non didicisti. Nihil ultra quam scriptum est quaeras, nihil amplius perquiras quam divinae litterae praedicant. Scire non cupias quod scire non licet: curiositas periculosa praesumptio est, curiositas damnosa peritia est; in haeresim provocat, in fabulas sacrilegas mentem praecipitat, in causis obscuris reddit audaces, in rebus ignaris facit praecinon superare; plus dilige audire quam dicere, plus auscultare quam loqui. 73. In principio audi, loquere novissimus; finis plus habet honoris; in omni re finis intenditur, extrema quaeruntur. Melior est finis quam principium, melior novissimus sermo quam primus: venera
Abbreviated transcription (Latin):
corrige uitiaa tuai: quantostudio ꝑspicis aliena de
Omne quoq genus m̃daci: summnopere fuge nec casu nec studio loqͣ rr
scistum. Nec ut p̃stes mentirestudecis necque lib& fcillacir uitat̃ alicuur
omne qđ aueritite discordat iniqͥtas ẽ: leges scđłi fclsiores dã nant m̃¬
dcices puniunt fallaces pereunt : sim̃ dcicic ab hominib: legedec̃ nant᷑
si faellaci humcno uidicio flectitur si fccl sitas capitcilipoena c̃ seribit᷑

Expanded text:
corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. Omne quoque genus mendacii summopere fuge; nec casu, nec studio loquaris falsum; nec ut praestes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus Omne quod a veritate discordat iniquitas est. 54. Leges saeculi falsarios damnant, mendaces puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali poena conscribitur,
Abbreviated transcription (Latin):
imperitus ẽ sapiens paucis utitur uerbis. Breuẽ sermonẽ scientia
fcicit loqui multũ stultiaͥ ẽ. Vox enĩ insipientis in multi plicatione
secis Abscide ergo alinguo uitiũ d&rithendi alienã uitã ñ laceres:
Demalo alieno ostuũ non coinquiner nond &rec haspeccati s condole:
quodinalium d&this intepotius ꝑ timesce : D& ricstio graue uitiũ ẽ
D&rastio grauis dcmnatio est. hoc om̃s rep̃hendunt. Hoc om̃s uitupe¬
rtent hoc foedius nihilẽ hoc sũmȩ turpitudinis ẽ: quindo aliumde¬
trichis tediscute. quando alium mordis tua peccata redargue. Siuis
d&ra here d&ua peccata retorque non clterius s ꝓpricicerne ui¬
D&uci igitur correctione estosollicitus. D&ua salute &emunoa¬
tione esto attentus. D&rachentes non audias susurantib auditũ
animũ tuũ capiat. nullate concupis centia d&estandȩ curio sitatis
subripiat neoblitus tuorũ morũ alienos ꝑquirtes : tanta curoc

Expanded text:
imperitus est, sapiens paucis utitur verbis. Brevem sermonem scientia imperitus est, sapiens paucis utitur verbis. Brevem sermonem scientia facit. Loqui multum stultitia est. Vox enim insipientis in multiplicatione 50. Abscinde etiam a lingua vitium detrahendi. Alienam vitam non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractio grave vitium est, detractio grave rant, hoc foedius nihil est, hoc summae turpitudinis est. 51. Canumtrahis, te discute; quando alium mordes, tua peccata redargue. Si vis detrahere, ad tua peccata te retorque; non alterius delicta, de tua igitur correctione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auditum animum tuum capiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura
Abbreviated transcription (Latin):
Tolle insidicintẽ occasionẽ ne pactecit inmici iciculis ostuũ Nonloqͣ¬
ris quod excipicit inimicus . Amicũ sẽꝑ hab& o silentiũ pone custodiã
orituo lcibustius signaculũ prebe oppone ligua &ucie clciustruesi¬
lentii circũ dude linguc̃ munitione custodiȩ. Intende opostunitatẽ
loquendi Tempus ꝑferendi sermoni sinquire. Scito quo tempore
loquaris Considerte quaido diccis tempore congruo loquere
Tempr̃ congruo tace tace usq quo in t̃rogeris Non lo qͣris nisi in¬
terrogcitus. Non diccispriusꝗ audicis. Int̃rogatio ostuũ aperiat:
sint uerbatua pauca. Tolle uerbo sitatẽ sermonis suꝑflu loq ndi
modũ non ex cedas Nein moderatione linguce incuryies pericalun
Multilo quie ñ effugient culpã multilo quiũ nondedin& peccatũ
fluuius exundcans. cito colligit littum. Vl trix modũ flatus inceris peri¬
culum paerit imbriumnimi &cis. periculum suscacit : lnguosus homo

Expanded text:
Tolle insidianti occasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaTolle insidianti occasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaris quod excipiat adversarius. Amicum semper habeto silentium, pone custodiam ori tuo, labiis tuis signaculum praebe, oppone linguae tuae claustra silentii, circumclude linguam munitione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi sermones inquire, scito quo tempore loquaris, considera quando dicas, tempore congruo loquere, tempore congruo tace. 49. Tace usquequo interrogeris; non loquaris, nisi interrogatus; non dicas, priusquam audias, interrogatio os tuum aperiat, sint verba tua pauca. Tolle verbositatem sermonis superflui, loquendi modum non excedas, ne immoderatione linguae incurras periculum, multiloquia non effugiunt culpam, multiloquium non declinat peccatum, fluvius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitat, l
Abbreviated transcription (Latin):
honesta uerba. Nulla aurestucis sermonũ inpudicitiae subrepat da¬
nus sermo cito polluit mentem & feccile agitur. quodlibent᷑ audit᷑. Nihil
ex or&uo quã impedire possit ꝓcedat. Nihil qđ ñ expedit sonus uociserũ¬
res hominis lingua pandit & qualis sermo ostendit᷑ ttlis a nimꝰ cõpbat᷑
uerbũ qđ ȩ dificcit audientes sermo otiosus nonerit abs qiudicio unus qͥsq̃
staibun. quiotiosũ uerbũ ñrepͥmit: ad noxiac itotytensit: quiminimna sꝑ¬
nit maxime facdlȩ ꝓposut. Minor nãq culpa mncuorẽ generat paula¬
timin crescur sutia &dũ perua ñ cauemꝰ in magnis plabimur. Minima
das & q̃ loqueris grauitate atq doctrina digna existant . Sit sermo
tuus utilis in rep̃hensibilis. sit expectaitione audientium utils. Stude
ñ quod loqui lib& sed quod opost&. Discerne quid loquaris quid tacte uer:¬
& in loq ndo &intticendo peritus esto. Multũ ante deliberti quid diccis

Expanded text:
nhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumres hominis lingua pandit; et qualis sermo ostenditur, talis animus 509 comverbum quod non aedificat audientes, sermo otiosus non erit absque judicio. Unusquisqustabunt. Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit; qui minima spernit, in maximis facile proruit; minor namque culpa majorem generat; paulatim crescunt vitia, et dum parva non vitamus, in magnis prolabimur; minima on incides. 47. Ea quae loqueris gravitate atque doctrina digna existant; sit sermo tuus irreprehensibilis, sit exspectationi audientium utilis: stude dicere, non quod libet, sed quod oportet. Discerne quid loquaris, quid taceas, et in loquendo, et in tacendo peritus esto. Multum ante delibera, quid dicas,
Abbreviated transcription (Latin):
tas ingestu gricuitts in incestũ honestittos. Nihil dedecoris Nihillasciuiȩ
nihil p&ulantiȩ nihil in solentiae nihilleuitatis in incessutuo appare¬
at. Animus enim incorporis hebitu apparecit. Cestũ corporis sinũ
ẽ m̃tis Corporis gestu animus ꝓditur. Corporis gestu animihabitur
panditur. incersus ergotuus ĩ maginẽ leuitctis non habeat. Incessus
minum maximȩ eius adctis quicd uitia ꝓnisun. boniste coniunge.
bonorum consostium app&e. bonorũ soci&itẽ quȩre sc̃is indiuidue adhe¬
re si fueris socius conuersationis -eris &uistutis quicũ sapientib grac¬
dit᷑ sapiens erit quicũ stultis stultus erit Similes enĩ similes c̃ungi
solent periculum ẽ cum his uitc̃ ducore ꝑ niciosũ ẽ cumhis quipꝰ tx¬
ue uoluntatis s̃ socicari Melius haberẽ mclorum odiũ quã consosti¬
um. Dicut multt bona habes cõmunis uit scorũ sic plurima medci soci¬

Expanded text:
tas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, tas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu apparet, gestus corporis signum est mentis, corporis gestu animus proditur, corporis gestu animi habitus panditur, incessus ergo tuus imaginem levitatis non habeat, incessus minum, maxime ejus aetatis qui ad vitia proni sunt. 44. Bonis te adjunge, bonorum consortium appete, bonorum societatem quaere. Sanctis individue adhaere. Si fueris socius conversationis, eris et virtutis; qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit, similes enim similibus conjungi solent. Periculosum est cum malis vitam ducere, perniciosum est cum his qui pravae voluntatis sunt sociari. Infaum; sicut multa bona habet communis vita sanctorum, sic plurima mala affe
Abbreviated transcription (Latin):
Discebo noplacare praccomo. habaco testimonumbonum
custo diboamfamantuam nullis faomibus obscuratur nallis laco¬
r&ur opinobus. laceratio enim opimonis bonam lactura fact
nonsis arcũ flatus uento fauoris. contempne fauores contemone laudẽ
popularis sauoris. cẽmagisbonus. quã iuderis tuide nons quiras. siquis
te atollat. autsiquis contempnat nesauor te seducat nec uidiprast saqu
sraneat quilaudẽ non app&unt net contumeliam senet scontemo nis
saudsem facle &utuperatione relinquis Non ideo te sibonu sestires
sibonus praediceris: in lingua aliena : conscentiã tuã interro ga
Diserne tetuo no n alieno iudicio neque &aliorum sermonibus s& etua
te mente imiteris. nemo magis scirepotest quisis si cutti qu conscus er
tui Quidenim prodest dummalus er sibonus p̃dicertte. dtqons bone
& heditu & inces su de monstrix sit in ingres sutio simplicita sin motupuri¬

Expanded text:
disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceretur opinionibus. Laceratio enim opinionis boni jacturam facit. non sis circumflatus vento favoris. Contemne favores, contemne laudem popularis favoris; esse magis bonus quam videri stude; non exquiras si quis te extollat, aut si quis contemnat; nec favor te seducat, nec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo te bonum existimes, si bonus praediceris; in lingua aliena conscientiam tuam interroga; discerne te tuo, non alieno judicio; neque ex alieno sermone, sed ex tua te mente metire; nemo magis scire poterit quis sis, sicut tu, qui conscius es tui; quid enim prodest, 508 dum malus es, si bonus praediceris? aut quid boni et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puri
Abbreviated transcription (Latin):
accendit. pacẽ cordis c̃tentio extinguit concordic̃ contentiorũpit.
sice ciderit in imicostuus ñ gractuleri s amruina aduersarii noli extolli
Ñ la&eris suꝑmimicitui interitũ ne sũꝑ uenicnt intesimilia. ne for¬
te conuestat dr̃ ab eo inte ipic̃ suct̃ : quienĩ congacud& in imici suica su
cito incidit inillũ. Sit magis erga humiliatũ humanꝰ affectus si tergu
deiectũ c̃ passionis intuitus delect& tedolor suꝑ eũ qͥ afflictus ẽ Con¬
dole inalienis cala mitatib: saucia refl&ibus Inalienis maeroribur
nonsis durus non ferreus Non sint tibiduria pector : Sc aliena uise¬
ricm ttimquam tuamluge: intribulatione alterius esto tristi cui
rum imitando considera exempla iustorum pracpone tibi sint tibi
patrum ecempla disciplinae imiamenta intende adbenreiuuendur
ullumutaetuae scandalit& in famia. nullumopimo contrist& aduer a

Expanded text:
accendit. Pacem cordis contentio exstinguit, concordiam 507 contentio rumpit. accendit. Pacem cordis contentio exstinguit, concordiam 507 contentio rumpit. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari, in ruina adversarii noli extolli; non laeteris super inimici interitu, ne superveniant in te similia, ne forte convertat Deus ab eo in te iram suam. 40. Qui enim gaudet de inimici casu, cito incidet in illum: sit magis erga humiliatum humanus affectus, sit erga dejectum compassionis intuitus, delectet te dolere super eum qui afflictus est; condole in alienis calamitatibus, satiare fletibus in alienis moeroribus; non sis durus, non sis ferreus, non sint tibi dura praecordia. Sic alienam miseriam tanquam tuam luge; in tribulatione alterius et tu esto tristis. Cum  sanctorum, exempla justorum imitando considera, exempla sanctorum propone tibi, sint tibi patrum exempla disciplinae incitamenta. Intende ad bene operandum nullum vitae tuae scandalizet infamia, nullum opinio contristet adversa;
Abbreviated transcription (Latin):
uid zeliferam ignẽ inuidici cunciti ustutũ gemina c̃cremat
inuidia cuncta bona ardore pestifero deuortot. Imudici animi¬
tinec sensum comedit: pectus urit mentẽ afficit Corhominis qua siq̃d̃
postis depascit Occurrat igit contric zelũ bonitas aduersus inudia
carits p̃par& Debono alterius ñ doleccs. de cilterius ꝓfectib: ñ ttibescas
nullius ꝓsperitate lacereris rullius felicitate crucieris nullu s in¬
uidiae fticib agiteris. pacẽ amac pacẽ dilige. pacẽ cũ omnib rine gm̃s
inmainsu&udinẽ retine. & critatẽ amplecte. Probate amplius
lũ constantiȩ Odientes ad pacẽ inuitci Discordes ad concordicĩ reuo¬
ca Dissidentiũ corda ad pacem reconciliare. hab&o placabilitatẽ
m̃tis hab&o animi benignitatẽ. prũptus esto maffoctũ affcbilis
dcis innulla actione decesttres tudȩcis : contentio conti dedictionẽ
exigit contentio lites parat . C̃tentio litesgignit . contentiõ facces odioꝵ

Expanded text:
uid zeli referam ignes? Invidia cuncta virtutum germina concremat; invidia cuncta bona ardore pestifero devorat. Haec primtinea, sensum comedit, pectus urit, mentem afficit, cor hominis, quasi quaedam pestis, depascit. Occurrat igitur contra zelum bonitas, adversus invidiam charitas praeparetur; de bono alterius non doleas, de alterius profectibus non tabescas, nullius prosperitate lacereris, nullius felicitate crucieris, nullius invidentiae facibus agiteris. 38. Pacem ama, pacem dilige, pacem cum omnibus retine, omnes in mansuetudine et charitate amplectere; proba te amplius lum constantiae, odientes ad pacem invita, discordantes ad concordiam revoca, dissidentium corda pace concilia, habeto placabilitatem mentis, habeto animi benignitatem, promptus esto in affectu, affabilis endas, in nulla actione decertare studeas. Contentio contradictionem exigit, contentio lites parit, contentio rixas gignit, contentio faces odiorum
Abbreviated transcription (Latin):
mente nec audio nec merore cõmotus omã aeqͣli iure sustine ruila
in sollestic cõmuters Nullus tecai sis in paratũ mueniat nullus stca sis
quẽ non meditatio tuci p̃ueniat ꝓpone tibi nibil eẽ qđ nec accederepos¬
sit p̃meditcri contrtr om̃a fostiuit futurte semꝑ comuars miseriasin
scc̃ dis meditire quo pacto aduersa fertes nec aliquid aduersum acredat
sep animo cogita Sapientis ẽ periculi p̃uidere iacturat̃ om̃a medi¬
itita leniorit accedunt ex pecteta mala toley rebilit̃ ferunt cedit
aduer sus ccisus c̃ siliũ p̃ spectarteire sñ admirat᷑ cũ accederit : Aduenien
tis imp&us meditatio frengit. a cerba s̃ q̃ cogitata non fuer̃ g̃rituia
existunt inquib: inpiusi incurrimꝰ in ꝓuisa mala gyauit feriur re¬
pentinum malũ a tofringit qđ ꝓius uem non ẽ uehem̃teradflgit Su¬
bita maris tẽpestas terrorẽ exsus catit in ꝓiusus hostis male ꝓ turbit

Expanded text:
Mentem nec gaudio, nec moerore commutes; omnia aequali jure sustine, nulla Mentem nec gaudio, nec moerore commutes; omnia aequali jure sustine, nulla insolentia commuteris. 28. Nullus te casus imparatum inveniat, nullus sit casus quem non meditatio tua praeveniat. Propone tibi nihil esse quod non accidere possit, praemeditare contra omnia fortuita, futuras semper commentare miserias. In secundis meditare quo pacto adversa feras; ne aliquid adversum accidat, semper animo cogita. Sapientis est periculi praevidere jacturam. Omnia meditata leviora accidunt, expectata mala tolerabiliter feruntur. Cedit adversus casus consilio; praeexspectata res non admiratur, cum acciderit. Adtem malum fortiter ferit. 29. Acerba sunt quae cogitata non fuerunt; gravia existunt, in quibus improvisi incurrimus. Improvisa mala graviter feriunt, repentinum malum cito frangit quod provisum non est vehementer 504 affligit. Subita maris tempestas terrorem exsuscitat. Improvisus hostis male perturbat,
Abbreviated transcription (Latin):
iux tauubius adhibenda s̃ remedia. Craiua peccata grandiaica¬
m̃itidesiderent Mullateres depeccato secirũ facit Nulla te seturtts
deceptio blcondiat Nullci securitts deceptum apenitentiaẽ intentione
sus pendat inces sant̃ in cord&uo spes & formido consistant paniter
sint intetimor atq fiducic parit̃ inte spes & m&us Sicsperami¬
sericordiam ut us tiic̃ m&uces sic tespes indulgentiae erigcat utne¬
i mor enunsẽ ꝑ em̃dat: Timor expellit peccatũ. łimoere xprimit
non ẽ ibi scelerũ abundantia ẽ in in firmitatib: tiuis non contriste¬
nis in languorib: tus graticis agedõ. ualere te animo magisop¬
iti quã corpore. ualere magis m̃te quc̃ carne. Aduersa corpo¬
ris remedia animaer̃ : Aegritudo carnẽ uulnerut m̃tẽcurut
anguor enim uitii ex quoquit : languor enĩ uires libidinis frannit
Si pros perntas a d riserit ñ ad tollaris. Si ad uersittis acciderit non
deiciaris. si felicitas eluceat nonsis icictans. Sica lamitas conti¬

Expanded text:
us sunt adhibenda medicinae remedia. Gravia peccata grandia lamenta desiderant. 25. Nulla te res de peccato securum faciat, nulla tibi securitatis deceptio blandiatur, nulla securitas deceptum a poenitentiae intentione suspendat. Incessanter in corde tuo spes et formido consistant. Pariter sint in te timor atque fiducia, pariter spes et 503 metus; sic spera misericordiam, ut justitiam metuas; sic te spes indulgentiae erigat, ut meimor enim semper emendat, timor expellit peccatum, timor reprimit non est, ibi scelerum abundantia est. In infirmitatibus tuis non contristeris, in languoribus gratias age Deo. Valere te animo magis opta quam corpore, valere magis mente quam carne, adversa corporis remedia animae sunt. Aegritudo carnem vulnerat, mentem curat; languor enim vitia excoquit, languor vires libidinis frangit. 27. Si prosperitas arriserit, non extollaris; si adversitas acciderit, non dejiciaris; si felicitas eluceat, non sis jactans; si calamitas conti
Abbreviated transcription (Latin):
periq ł dioicestip̃ dicatonie. Cyatias ago gydeticas reforo gyteticonũ¬
actionerependo actiones graticrũ, sluo. Ago atq habeo uberẽ tibigi ir ucĩ
quantas ueleo gracticis eelebri Quantas ꝓurib possum gratia sago. mul¬
te r̃ atemihi c̃cessa multo conlata multa specicili miseratione largit
nẽ rependã quid c̃penscire possum donistuis. Nisi ut tuis p̃cepti sutar
tues q̃ aresto nũ quã discedis . Tues qui&ueritate nũ quã auesteris
Inuentrax bonorũ magistramorũ indicatrix iustutũ sineqͣ
nibil uita hominis nos se potest. ꝑ tecunctir uiuendi regula dctur ꝑ
te diutiȩ pracuitate admeliorẽ uitẽ hominis adducunt᷑. p̃ceptistiuis
formantur anoni. Siquid distortũ ẽ tucorrigis Si quid corrigen¬
dũ ẽ tue mendas Nihilmibi tecopiosius Nibilmihi tecarius

Expanded text:
opere quod didicisti praedicatione. 101. Gratias ago, gratias refero, gratiaruopere quod didicisti praedicatione. 101. Gratias ago, gratias refero, gratiaruactiones rependo, actiones gratiarum persolvo. Ago atque habeo uberem tibi gratiam; quantas valeo, gratias celebro, quantas pro viribus possum gratias ago. Multa sunt a te mihi concessa, multa collata, multa speciali miseratione largita. nem rependam? quid compensare possum donis tuis, nisi ut tuis praeceptis utaTu es quae a recto nunquam discedis. Tu es quae a veritate nunquam averteris. Tu inventrix bonorum, tu magistra morum, indagatrix virtutum, sine qua nihil vita hominis esse potest. Per te cunctis vivendi regula datur. Per te de vitae pravitate ad meliorem vitam homines adducuntur. 103. Praeceptis tuis formantur animi. Si quid distortum est, tu corrigis; si quid corrigendum est, tu emendas. Nihil mihi te charius, nihil mihi te dulcius.
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ beniuoleitia D&ius iusti labgrib: ministra pauperib: ñ auferaey
alter undo cdis tribucis. nec temisericordẽ ostendas alieno expolio Nbul
ꝓdestꝰ siclterũ indereficis unde clium intinẽ facis contẽpnit miseratioistua
s̃ ꝓficit tadis misericor dici peccaita non purgat s ãplicit. Honũ qđ
sacis mis ericordiȩ causa ñ iastantia facito. Nihilstudear ꝓpt̃ laudẽ¬
agis ꝓfucurtc agẽ mercede a&nȩ reributionis. ex pectatio tenectam¬
Futur timeras ñ p̃sens ꝓpmittit᷑ iustis ingeło ñ int ra mercis ꝓmittit seĩs
nor mc Niula icĩ teignorentia apeccato excusat Ñ esiã uitaenescuis ñ es
mpridens aut inanis legẽ quã debecis ex sequi disposu quclis debeas eẽ
scmipsi p̃ceptiono manda torũ haber lamscis quid sit recte uiuere lude
n cult osfenocis. uide nede inceps bonũ quod nostidespicics uideneq đ
letenda respicis uiuendo contẽpnas. Donũ scentiȩ acceptũ recdde implo

Expanded text:
non est benevolentia. 98. De tuis justis laboribus ministra pauperibus; non auferas alteri unde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat. Talis misericordia peccata non purgat, sed amplificat. Bonum quod facis misericordiae causa, non jactantiae, facito; nihil studeas propter laudea age mercede; aeternae remunerationis exspectatio te teneat amFutura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non in terra, merces promittitur snorma, nulla te jam ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine, imple
Abbreviated transcription (Latin):
cito dilabitur. prudens aut̃ citod ep̃ hendit insidicis prudens celerius
bonũ c̃ scire qđ cauetis sũmamistric nestire quod teneas. Dilignigt
scapientiã & mconfestabitur tibi. Accede coilaet & ad ꝓpinqͣ bit aote
ste qđ nescis nedoctor mutilis inueniaris : Ante esto audtor posteu
doctor ꝑdisciplinã nom̃ ma girtri accipe honũ quodautnieros ducst¬

Expanded text:
cito dilabitur. Prudens autem cito deprehendit insidias, prudens celerius bonum est scire quid caveas, summa miseria nescire quo tendas. Dilige ergo sapientiam, et manifestabitur tibi, accede ad illam, et appropinquabit ad te,  te. 67. Disce quod nescis ne doctor inutilis inveniaris; antea esto auditor, postea doctor: per disciplinam nomen magistri accipe; bonum quod
Abbreviated transcription (Latin):
iugulari quã dã nari a& no iudicio. N solũ fcictores si & conscios peccati teneriob¬
noxios Neque eninẽ in munis abscelere qͥ ue fier& oboedit Similis ẽ qͥ obtẽperat
ĩmalũ ei quiagit melũ. facientẽ & obsequentẽ par poena constringit. Asub ditis
uenerteri mcgis quã timeri stude. Subiecti plustere uerecint᷑ ꝗ m& uant. plustibi
officiũ dilectionis quã conditionis neces sitate adhȩrecnt Talẽ tere dde subdi¬
tis ut magis a meris quãtime ciris. ex reuerentic enĩ amor ꝓcedit. odiũ timor
ad fest fidẽ m&ustollit affectus restituit Timor non serucet diutur nc̃ fidẽ
ubi timor ẽ : Audacia sequit᷑ : ubim &us ÷ disperatiocurnit qͣ ꝓpt̃ tẽperae¬
austeritatẽ. Sũ mabonitate sub ditos rege. Nonsis terribilis insubiecis siceis
dominare : ut tibi delectent᷑ seruire Qindisciplinã & in modestiũ modũ serua.
tẽperum̃tẽ. Nilil tẽperantiur agas. neminus nenimiũ aliquo neultrue¬

Expanded text:
entur obnoxii, nec enim est immunis a scelere, qui ut fieret obedivit. Similis est qui obtemperat in malo ei qui agit malum, facientem et obsequentem par poena constringit. 76. A subditis venerari magis quam timeri stude, subjecti plus te revereantur quam metuant, plus tibi officio dilectionis quam conditionis necessitate adhaereant; talem te redde subditis, ut magis ameris quam timearis. Ex reverentia enim amor procedit, 517 odium timor affert; fidem metus tollit, affectus restituit; timor non servat diuturnam fidem. Ubi timor est, audacia sequitur; ubi metus est, desperatio occurrit. 77. Quaprausteritatem, summa bonitate subditos rege, non sis terribilis in subjectis. Sic eis dominare, ut tibi delectentur servire; et in disciplina, et in modestia modum serva; temperamentum, nihil intemperantius agas, nec minus nec nimium aliquid, nec ultr
Abbreviated transcription (Latin):
hanc auger Dostrinc quantomagis uel amplius dett: fuerit tanto
magis abundat. S apienticdlando longior fit r&inendominor tetir:
largendo redundcntior ẽ scientic &dũplus confestior plus abur¬
tis si doces & facis tunc gloriosur ab ebis: Nonenĩ satisẽ iaudare
ris indo trina ipsdo iihumaena laude temperto: sic instrue ccliosiacte
custodias sicdoco ut humilitcitis gratic̃ non ammitas Caue nedũ
alios docendo regis ipselaudis app&itu dimergaris. Cũ doces aut
noli uerborum obscuritcice uti. Itt dic ut intellegeris. Nec simpli¬
cib lo qendo dis picicis nec prudenter offendas uix tasensũ auois¬
entis: ent sermo doctoris secundũ mores est in ꝑtienda dostrini
iuxta uulnur adhibenda remedia ulanȩ uoluntaitos diuer¬

Expanded text:
hanc auges; doctrina quanto amplius data fuerit, tanto magis abundat. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur; largiendo redundantior est scientia, et dum plus confertur, plus abuntum. Si doces, et facis, tunc gloriosus eris. Non enim satis est laudare rina tui ipsius ab humana te laude tempora; sic custodias. Sic doce, ut humilitatis gratiam non amittas. Cave ne, dum alios docendo erigis, ipse laudis appetitu demergaris. Cum autem doces, noli verborum obscuritate uti, ita dic, ut intelligaris, nec simplicibus loquendo displiceas, nec prudentes offendas. 69. Juxta sensum audientis erit sermo doctoris, secundum mores est impertienda doctrina. Juxta vulnus adhibenda remedia; variae voluntates var
Abbreviated transcription (Latin):
nib taceo Ricĩ tacens uoce. Et si quidem non cogritoẽ
nisi quod placer &ibi non ittiq rogarẽ ut me ab hoc mul¬
tilo quio libera res simultȩs cogittiones meae tcles qua¬
les nosti cogłationes hominum qm̃ ucnes. Don amihi ner
consentire & si quando mede lectuit ecsnihilominus

Expanded text:
nibus taceo, etiam tacens vocibus. Et quidem si non cogitarem, nibus taceo, etiam tacens vocibus. Et quidem si non cogitarem, nisi quod placeret tibi; non utique rogarem, ut me ab hoc multiloquio liberares. Sed multae sunt cogitationes meae tales, quales nosti cogitationes hominum, quae vanae sunt. Dona mihi non eis consentire; et si quando me delectant, eas nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
gis magisq: inueniendite spemdedisti. Cordemte est fir¬
mitas & in firmitoes mea illam serua istã sana. Coriuẽ
teẽ scientia &ignoraentiamea ubimihi aperuisti susti¬
pe intrantẽ ubi clausisti aperipulsanti. Meminerimaiui¬
intellegtĩte diligcunte. Auge inmȩ ista donecme formesad
integrũ. scio scriptum ẽ in multilo quio non effugies pecca¬
tũ s utincĩ p̃dicando uerbuntuũ & laudan dotetcoitũ¬
modo loquerer non solum fugerẽ peccatũ s meritũ bonũ
ad quirerem qucotum lib& meruis ses loquerer neq enĩ
homod &e beatus peccatũ p̃ciper& germano infide filio suo
cui scripsit dicens predica uerbum stu opostune inpostu¬
ne ͦ uerbũ tuũ dnẽ ñ tacebat : si id eo non eraet multũ qr teoi¬
tũ eraet necessarium. Liberame ds̃ meus amultilo quio
qđ patior intus in anima mea miserac in conspectutuo
& confugientẽ ad miseri cordiamtuã non enĩ cogitatio¬

Expanded text:
magis magisque inveniendi te spem dedisti. Coram te est firmagis magisque inveniendi te spem dedisti. Coram te est firmitas et infirmitas mea: illam serva, istam sana. Coram te est scientia et ignorantia mea: ubi mihi aperuisti, suscipe intranteintelligam te, diligam te. Auge in me ista donec me formes ad integrum. Scio scriptum esse: In multiloquio non effugies peccatum: sed utinam praedicando verbum tuum et laudando te tantummodo loquerer, non solum fugerem peccatum, sed meritum bonum acquirerem quantumlibet multum. Sic loquerer, neque enim homo de te beatus peccatum perciperet germano in fide filio suo conscripsit dicens: Praedica verbum, insta opportune, importune Verbum tuum, Domine, non tacebat? Sed ideo non erat multum, quia tantum erat necessarium. Libera me, Deus meus, a multiloquio, quod patior intus in anima mea, misera in conspectu tuo, et confugiente ad misericordiam tuam: non enim cogitatio