comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sorum pro eius martrrio: & que antea decorpo¬
ribus eier̃ : & que ipsa nouissima ꝑsecutione
sunt xiturae regnabunt cũ illo don& finiat᷑
mortale scłm : & adillud regnũ ubi mors nonerit
transeatur.: Quo cirta cũ xp̃o regnantiũ scõrum
plures anni erunt: quã uinculi diaboli atq: c̃usto¬
diae ÷ Quia illi cũ suorege dĩfilio: iam diabolo
non ligato: &iam ꝑtres illos annos acsemissem
regnabunt Remanet igitur utcũ audimS sacer¬
dotesdĩ & xp̃i regnabunt cum eo mille annis & cũ
finiti fuerint mille anni : solu&ur satanas decustodia
sua. Aut non regni huius scõꝵ intellega mꝰ annos
mille finiri sediunculis diaboli atq custo diae
Ut annos mille: id est annos om̃s suos quaeque pars
habeat diũsis ac ꝓpriis prolixitatibus finiendos
ampliore scõrum regno breuiore diaboli uinculo
Aiter te qm̃ triũ annorũ & sex m̃ sumbreuissimũ

Expanded text:
sorum pro eius martyrio, et quae antea de corposorum pro eius martyrio, et quae antea de corporibus exierunt, et quae ipsa nouissima persecutione sunt exiturae, regnabunt cum illo, donec finiatur mortale saeculum et ad illud regnum, ubi mors non erit, transeatur. Quocirca cum Christo regnantium sanctorum plures anni erunt quam uinculi diaboli adque custodiae, quia illi cum suo rege Dei filio iam diabolo non ligato etiam per tres illos annos ac semissem regnabunt. Remanet igitur, ut, cum audimus: Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis. et cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua, aut non regni huius sanctorum intellegamus annos mille finiri, sed uinculi diaboli adque custodiae, ut annos mille, id est annos omnes suos, quaeque pars habeat diuersis ac propriis prolixitatibus finiendos, ampliore sanctorum regno, breuiore diaboli uinculo; aut certe, quoniam trium annorum et sex mensum breuissimum
Abbreviated transcription (Latin):
A utsi ꝓpt̃ tribulationes quas passur is nonceden¬
di sunt regnaturi. Consequenserit ut&iã supe¬
riorib: diebus in eisdẽ mille annis : quicũ quar
tribulabantur scõrum : eo ipso tẽpore tribulatio¬
nissuaẽ cũ xp̃o non regnasse dicantur. Ac ꝑhoc
& illi quoꝵ animas auctor libri huius uidisse se
scribit occisorum propt̃ testimoniũ iħu & ꝓpt̃ uer¬
bũ di: non ragnabant᷑ cũ xp̃o quando patiebantur
ꝑsecutionẽ  & ipsi regnũ xp̃i non erat quos xp̃s &
cellentius possidebatꝰ: Absur dissimũ id quidem
& omni modo adũsandũ: sed certe animae uictri¬
ces gloriosissimor ũ martyrum: omnib: dolorib:
aclaboribus superatis atq finitis postea quã morta¬
lia mẽbraposuerunt : Cũ xp̃o utiq regna uerunt¬
& regnant don& finiantur mille anni : Vit postea
receptis &iã corporibusiã in mortalib: regnent
Proinde illis trib: annis atq: dimidio anima occi¬

Expanded text:
Aut si propter tribulationes, quas passuri sunt, non dicenAut si propter tribulationes, quas passuri sunt, non dicendi sunt regnaturi: consequens erit, ut etiam superioribus diebus in eisdem mille annis, quicumque tribulabantur sanctorum, eo ipso tempore tribulationis suae cum Christo non regnasse dicantur; ac per hoc et illi, quorum animas auctor libri huius uidisse se scribit occisorum propter testimonium Iesu et propter uerbum Dei, non regnabant cum Christo, quando patiebantur persecutionem, et ipsi regnum Christi non erant, quos Christus excellentius possidebat. Absurdissimum id quidem et omni modo auersandum. Sed certe animae uictrices gloriosissimorum martyrum omnibus doloribus ac laboribus superatis adque finitis, postea quam mortalia membra posuerunt, cum Christo utique regnauerunt et regnant, donec finiantur mille anni, ut postea receptis etiam corporibus iam inmortalibus regnent. Proinde tribus illis annis adque dimidio animae occi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o.: Siaũt dixerim&ꝰ paruũ ꝑsecutionis hui¬
us hocspaciũ ñ cõputandũ inmille annis sede as
implatis potius adiciendũ ut ꝓprie possit intellegi
Quodcũ dixiss& secer dotesdi & xp̃i regnabunt cũ
illo mille annis adiecit a cũ finiti fuerint mille
anni : solu&ur satanas decustodia sua: Isto
enĩ modo & regnũ scõrã et uinculũ diaboli
simul cessactur a eẽ significat: ut deinde ꝑse¬
cutionis illius tẽpus : n& ad scõꝵ regnũ na
ad custo dĩã satanȩ : quorũ itor ũquȩ in mille
aniłs ẽ ꝑtinere : sed suꝑ ad ditũ etextra conputañdũ
cẽ credatur. cogemur fateri scõsinilla ꝑsecutione
regaturos ñ eẽ cũ xpo Sed quis audeat dicere¬
tunccũ illo ñ regnatura sua mẽbra quando ei
maxime atq fortissime cohaerebunt: & quo
tẽpore quanto erit acrior imp&us belli tanto maior
gła noncedendi : tanto densior corona martrr ii

Expanded text:
cum Christo? Si autem dixerimus paruum persecutionis huicum Christo? Si autem dixerimus paruum persecutionis huius hoc spatium non conputandum in mille annis, sed eis inpletis potius adiciendum, ut proprie possit intellegi, quod, cum dixisset: Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis, adiecit: Et cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua; isto enim modo et regnum sanctorum et uinculum diaboli simul cessatura esse significat, ut deinde persecutionis illius tempus nec ad sanctorum regnum nec ad custodiam satanae, quorum utrumque in mille pertinere, sed superadditum et extra conputandum esse credatur: cogemur fateri sanctos in illa persecutione regnaturos non esse cum Christo; sed quis audeat tunc cum illo non regnatura sua membra, quando ei maxime adque fortissime cohaerebunt, et quo tempore, quanto erit acrior inpetus belli, tanto maior gloria non cedendi, tanto densior corona martyrii?
Abbreviated transcription (Latin):
quod facta corporã resurr&ctione passuri sunt
H&c ꝑ secutio nouissuna quaȩ futura ẽ ab antichristo
sic̃ iã diximo  quia & in hoc libro superius: et apud
danielẽ ꝓph& am posctũ est tribus annis & s mensib:
erit  Quod tempus quamius giguum utrum ad mil¬
addaturatq: & trasit merito ambigitur. Quia sidi¬
xerimꝰ ad eosdem annos hoc ꝑtinere nontanto tẽ¬
pore : sed ꝓlixiore cũ xp̃o regnũ sco& repperi&ur
&xtendi quã diabolus alligari Prof&cto enim
scĩ cũ suo rege : &iam in ipsa praccipuae ꝑ secutio¬
ne regnabunt mala tanta uincentes quando
iam diabolds non erit alligatus : uteosꝑsequi
omnib: uirib: possit: Quomodo ergo ista scriptu¬
ra eisdem annis mille utrumq det̃minant diabo¬
li scilic& alligationẽ : regnũq scõꝵ cunttriũ an¬
norũ & sex m̃sum int̃ uallo : prius designat alli¬
gatio diaboli quã regnũ scõrũ in his annis mille

Expanded text:
quod facta corporum resurrectione passuri suntquod facta corporum resurrectione passuri suntHaec persecutio nouissima, quae futura est ab Antichristo sicut iam diximus, quia et in hoc libro superius et aput Danielem prophetam positum est, tribus annis et sex mensibus erit. Quod tempus, quamuis addatur, atque extra sit, merito ambigitur: quia si dixerimus ad eosdem annos pertinere, non tanto tempore, sed prolixiore cum Christo regnum sanctorum reperietur extendi, quam diabolus alligari. Profecto enim sancti cum suo rege etiam in ipsa praecipue persecutione regnabunt mala tanta vincentes, quando jam diabolus non erit alligatus, ut eos persequi omnibus viribus possit. Quomodo ergo ista scriptura eisdem mille annis utrumque determinali scilicet adligationem regnumque sanctorum, cum trium annorum et sex mensum interuallo prius desinat adligatio diaboli quam regnum sanctorum in his annis mille
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc quippe inignẽ mittentur ipsi. non ignis de
caelo ueni& in ipsos: Hic autẽ bene intellegitur
ignis decalo deipsa firmitate sc̃oꝵ. qua non cessuri
s̃ saeiuentibus uteorum faciant uoluntatem
Fir mam̃tũ ẽ enĩ calum : cuiusfirmitate illi
eruciabuntur ardentissimo zelo: qm̃ non poteñ
ignis quico med & cos et hoc ado : quia dĩ munere
in super diles fiunt scĩ : unde &cruciantur in imici
Sicut enĩ inbono positũ ẽ. elus domustuae come¬
dit me: ita econtrario Selus occupauit plebẽ
ineruditam et nunc ignis contrarios comedet :
Etnunc utiq &cepto scilicet ultimi illius igne
iudicii autsieam plagam qua ꝑcutiendi sunt ecłae
ꝑ secutores ueniente iã xp̃o quos uiuentes inueni&
suꝑ t̃ram quando int̃ fici& antichr istũ spũ orissui
ignẽ appellauit descendentẽ decelo eosq: comedentẽ
Nequae hoc ultimũ suppliciũ erit impioꝵ. sed illud

Expanded text:
tunc quippe in ignem mittentur ipsi, non ignis de tunc quippe in ignem mittentur ipsi, non ignis de caelo ueniet in ipsos. hic autem bene intellegitur ignis\'de caelo de ipsa firmitate sanctorum, qua non cessuri sunt saeuientibus, ut eorum faciant uoluntatem. firmamentum est enim caelum, cuius firmitate illi cruciabuntur ardentissimo zelo, quoniam non poterunt ignis, qui comedet eos, et hoc a deo, quia dei munere insuperabiles erunt sancti: inde excruciantur inimici. sicut enim in bono positum est : zelus domus tuae comedit me, ita e contrario: zelus occupauit plebem ineruditam et nunc ignis contrarios comedet. et nunc utique, excepto scilicet ultimi illius igne iudicii. aut si eam plagam, qua percutiendi sunt ecclesiae persecutores ueniente iam Christo, quos uiuentes inueniet super terram, quando interficiet antichristum spiritu oris sui, ignem appellauit descendentem de caelo eosque comedentem: neque hoc ultimum supplicium erit impiorum, sed illud
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. quando in aꝑtũ odiũ deoꝑta erupturae
s̃.. Quod uero ait etascender̃ suꝑterrae latitudi¬
nẽ & cinxer̃ castra scõrũ & dil& tam ciuitatẽ
ñutiq ad unũ locũ uenisse ł uenturi eẽ signi¬
ficatis quasi uno aliquo loco futura sint castra
scõꝵ & dilecta ciuitas cũ hac ñ sit: nisi xp̃i ecđa
toto terrarũ orbe disfusa. Ac ꝑ hoc ubicũq: tunc
erit quae in omnib: geritib: erit: quod significatũ
ẽ nomine latitudinis terrae: Ibier tastra sco ꝵ
ibierit dilecta dõ ciuitas eius: lbi ab hominib:
in imicissuis : quia & ipsi in omnib: cũ illa gentib
erunt: ꝑ secuti oni sillius immanitate
cing&ur: Hocẽ in angustiastribulationisarta¬
bitur urquebitur concludetur n& militiam
deseret suã :q uocabulo ẽ appellata castroꝵ. quod
ue ro ait & descendit ignis decdo & comedit
eos ñ &tremũ putandũ ẽ idẽe suppliciũ quod erit
cũ dic&ur discedite ame mal&ti inignẽ ꝑternum

Expanded text:
erunt, quando in apertum odium de operto erupturae erunt, quando in apertum odium de operto erupturae sunt. Quod vero ait, Et ascenderunt super terrae latitudinem, eo cinxerunt castra sanctorum et dilectam civitatem : non utique ad unum locum venisse vel venturi esse significati sunt, quasi uno aliquo loco futura sint castra sanctorum et dilecta civitas, cum haec non sit nisi Christi Ecclesia toto terrarum orbe diffusa; atque per hoc ubicumque tunc erit, quae in omnibus gentibus erit, quod significatum est nomine latituibi erit dilecta deo ciuitas eius, ibi ab omnibus inimicis suis, quia et ipsi in omnibus cum illa gentibus erunt, persecutionis illius immanitate cingetur, hoc est in angustias tribulationis artabitur, urguebitur, concludetur nec militiam suam deseret, quae uocabulo est appellata castrorum. Quod uero ait: et descendit ignis de caelo et comedit eos, non extremum putandum est id esse supplicium, quod erit, cum dicetur: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
erit utraq: suꝑ t̃ram: Gentes quippe iste apu
lat gog & magog ñ sic s̃ accipiendȩ tãquam
sint aliqui in aliqua parte terrarũ barbari confti¬
tuti : siue quos quidã suspicantur g& cas & iasseg& as
ꝓp̃t litteras horũ nominũ primas siue aliquos
alios alienienas & cromano iura seiunctos: Toto
nãq: orbeterrarum signific̃atis istiẽe cũ dictũẽ
nationes quae sunt inquattuor angulis terrae
easque subiecit esse gog & magog : quoꝵ inter¬
pretafionem nominũ eẽ comperimus: gog tẽc
magog detecto: tamquã domꝰ et ipse ꝑcedit de
domo: Gentes ergo sunt inquib diabolũ uelut
in abisso superius intellegebamus inclusum.
Etipse deillis quodam modo sese efferens & ꝓ
cedens. ut illȩ sint tectũ ipse detecto: Si autẽ
utrumq referamus ad gentes. non unũ horũ
adillas alterum addiabolũ
Ett& tũ ipsa
s̃ ꝗa in eis nunc includitur & quodã modo
tegitur inimicus antiquus & det&to ipsae

Expanded text:
erit utraque super terram. Gentes quippe istae, quas erit utraque super terram. Gentes quippe istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. Toto namque orbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictum est nationes quae sunt in quattuor angulis terrae, easque subiecit esse Gog et Magog. Quorum interpretationem nominum esse comperimus Gog tectum, Magog de tecto; tamquam domus et ipse qui procedit de domo. Gentes ergo sunt, in quibus diabolum uelut in abysso superius intellegebamus inclusum, et ipse de illis quorocedens: ut illae sint tectum, ipse de tecto. Si autem utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum; et tectum ipsae sunt, quia in eis nunc includitur et quodammodo tegitur inimicus antiquus; et de tecto ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotes qm̃ membra s unius sacerdotis. de quib:
apłus p&rus plebs inquit scã regale sacerdotiũ
Sanelicet breuit̃ transeunter in sinuauit : dm̃
xp̃m dicendo sacerdo tes dĩ et xp̃i. hoc ẽ patriset
filii : quã uisꝓp̃t formã serui sic̃ hominis filius
ita etiã sacerdo sxp̃s effectus sit in aet̃nũ sȩcundũ or¬
dinẽ mel chised&h. Dequare in hoc opere non
semel diximus: etcũ finiti fuer int inquit mille
anni: soluetur satanas decustodia sua. & &ibit
ad seducendas nationes quae sunt inquattuor
angelusterrae gog & magog. & trah& eos inbellũ
qu& numerus ẽ ut harena maris. Ad hoc ergo
tunc seducet . ut in hoc bellũ trahat Nãetantea¬
modisꝗb: poterat ꝑ mala multa et uaria seduce¬
erũ p& odiorũ: Fla& enĩ erit nouissim a ꝑsecu¬
tio: nouissimo imminente iudicio: quã sca ecla
toto t̃rarũ orbepati&ur: Vniũ sa scilic& cuutas
xp̃i ab uniũ sadiaboli cuuitate quanta cũque

Expanded text:
cerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus cerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: Plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium. Sane, licet breuiter adque transeunter, insinuauit esse Deum Christum dicendo: Sacerdotes Dei et Christi, hoc est Patris et Filii; quamuis propter formam serui sicut hominis filius, ita etiam sacerdos Christus effectus sit in aeternum secundum ordinem Melchisedech. De qua re in hoc opere non semel diximus. CAPUT XI. De anni, solvetur satanas de custodia sua, et exibit ad seducendas nationes, quae sunt in quatuor angulis terrae, Gog et Magog, et trahet eos in bellum, quorum numerus est ut arena maris. Ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. Namodis, quibus poterat, per mala multa et varia seduceerumpendorum odiorum. Haec enim erit novissima persecutio, novissimo imminente iudicio, quam sanctatoto terrarum orbe patietur, uniuersa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa diaboli ciuitate, quantacumque
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ appellat : Nam secundũ interiorem
non secundũ exteriorẽ hominẽ utiq resur¬
rexerant: ꝗb. ait: Si resurrexistis cumxp̃o
qua sursum sunt sapite: Qũẽ sensũ uerbis aliis
te uite ambulemꝰ. Sic est et illud. Surge qui
dormis& &urge amortuis. et inlum in abittȩ
xp̃s ⁊ Quod aut dicunt non posse resurgere rusi
quicadunt & id eo putant resurr&tionẽ ad
corpora non adinimas ꝑtinere quia corporũ
ẽ cudere cur ñ audiunt ñ recedatis ab illo necada¬
tisa & suo dño stat autcadit. & qui seputat
stare caueat necadat:. Puto enĩ quod in anima
ñ in corpore casus iste cauendus ẽ : Si igitur cade¬
tium ẽ resur r&ctio. cadunt autẽ & animae:
ꝓf&cto & animas resurgere confitendũ ẽ
Quod autẽ cũ dixiss& in istis secunda mors non¬
dotesdi & xp̃i et regnabunt cũ illo mille annis
iam uocantur ecła sacerdotes sed sic̃ om̃schris¬
tos dicimꝰ ꝓpt̃ misticum chrysma. sic om̃s sa¬

Expanded text:
onem appellat? Nam secundum interiorem, onem appellat? Nam secundum interiorem, non secundum exteriorem hominem utique rosurrexerant, quibus ait: Si resurrexistis cum quae sursum sunt sapite. Quem sensum uerbis aliis te uitae ambulemus. Hinc est et illud: Surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. Quod autem dicunt non posse resurgere, nisi qui cadunt, et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere: quur non audiunt: Non recedatis ab illo, ne cadatis, et: Suo Domino stat aut cadit; et: Qui se putat stare, caueat ne cadat? Puto enim quod in anima, non in corpore casus iste cauendus est. Si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem et animae: profecto et animas resurgere confitendum est. Quod autem, cum dixissdotes Dei et Christi, et regnabunt cum eo miam uocantur in ecclesia sacerdotes; sed sicut omnes christos dicimus propter mysticum chrisma, sic omnes sa
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ particeps eĩ. qui ñ solum amorte quae
in paccatis ẽ reuiscit. Uerũ &iã in eo quo dre¬
uixerit ꝑmanebit Inistis inquit secunda mors
non hab& potestatẽ Nabetergo in reliquis
dequib: superius ait: reliqui eorum non uixer̃
dona finiantur mille anni. Im̃ toto istotẽ¬
poris int̃ uallo quod mille annos uocat. quantũ
in eo quisque eorumiuix incorpore. non reuix̃
amorte inqua eum tenebat impi&a sut sicre¬
uiuiscendo primae resur rectionis particeps
fieret. atq: in eo potestatẽ secundamors non ha¬
beret: Sunt quiputant resurrectionẽ diciñ posse
nisi corporũ. ldeoq istã quoq primã in cor¬
porib futurã ẽe contenduntꝰ Quorũ enĩẽ inꝗ¬
unt cadere eorũ ẽ resurgere : cadunt auĩ cor¬
por̃a moriendo Nam & acadendo cadauera
nuncupiant᷑ : nonergo animarũ inquiunt
resurrectio potẽ eosed corporũ Sed ꝗd
contra apostolũ dicunt quieam resur recti¬

Expanded text:
est particeps ejus, qui non solum a morte, qua est particeps ejus, qui non solum a morte, qua in peccatis est, reviviscit, verum etiam in eo quod revixerit permanebit. In istis, inquinon habet potestatem. habet ergo in reliquis, de quibus superius ait: reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni, quoniam toto isto temporis interuallo, quod mille annos uocat, quantumcumque in eo quisque eorum uixit in corpore, non reuixit a morte, in qua eum tenebat impietas, ut sic reuiuescendo primae resurrectionis particeps fieret atque in eo potestatem secunda mors non haberet. Sunt qui putant resurrectionem dici non posse nisi corporum ideoque istam quoque primam in corporibus futuram esse contendunt. quorum enim est, inquiunt, cadere, eorum est resurgere. cadunt autem corpora moriendo; nam nuncupantur. Non ergo animarum, inquiunt, resurrectio potest esse, sed corporum. Sed quid contra apostolum dicunt, qui eam resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
quod numero mille significatur annoꝵ: Reliqui eox
inquit ñ uixer̃ : Hora eorum nunc ẽ cũ mortui
audiunt uocẽ fili idi : etqui audier int uiuent.
reliqui ergo eorum ñuiuent.. Quoduero subdi¬
dit don& finiantur mille anni : intellegendũ
ẽ quod eo tẽ pore non uixer̃ quouiuere debuer̃
aduitã scilic& demorte transeundo. Etideo
cũ diesuenerit quofiat. et corporũ resurr&¬
tio ñ aduitã demonum̃tis ꝓcedent. sed adiu¬
diciũ : addamnationẽ scilic& quȩ secunda
mors dr̃: Dona finiantur enĩ mille anni: qui¬
cũquẽ ñ uixerit. Idẽ toto tẽpore quo agitur
prima resurr&tio non audier int uocẽ filiidi.
et aduitã de morte transierit : ꝓfecto in secun¬
da resurratione quae carnisẽ. in mortem¬
secundã cum ipsa carne transibit: Sequi¬
tur enĩ etdicit: Ha resurratio primaẽ :
beatus et sc̃s qui habet in hac prima resurr& tt sđo ipct¬
tione partẽ id est particips eĩ est. Ipse ẽ

Expanded text:
quod numero mille significatur annorum. Reliqui eorum, quod numero mille significatur annorum. Reliqui eorum, inquit, non uixerunt. Hora enim nunc est, cum mortui audiunt uocem filii Dei, et qui audierint uiuent; reliqui ergo eorum non uiuent. Quod uero subdidit: Donec finiantur mille anni, intellegendum est, quod eo tempore non uixerunt, quo uiuere debuerunt, ad uitam scilicet de morte transeundo. Et ideo cum dies uenerit, quo fiat et corporum resurrectio, non ad uitam de monumentis procedent, sed ad iudicium; ad damnationem scilicet, quae secunda mors dicitur. Donec finiantur enim mille anni, quicumque non uixerit, id est, toto isto tempore, quo agitur prima resurrectio, non audierit uocem filii Dei et ad uitam de morte transierit, profecto in secunda resurrsecundam cum ipsa carne transibunt. Sequitur enim et dixit: Haec resurrectio prima est. Beatus et sanctus qui habet partem in hac prima resurrectione. Id est, particeps ejus fuerit. Ipse autem
Abbreviated transcription (Latin):
impia ciuitas intellegatuit & populus insi¬
deliũ contrarius populo fideli etciuitatidi
Immago uero eĩ simulatio eĩ mihi iud&ur . In
eis uidelic& hominibus qui uelut fidẽ ꝓsitentur
& infidelit̃ uiuunt: fingunt enim seẽe quod ꝗ habos.¬
ñ sunt : Uocaturq non ueraci effigiae sed falri &ͥ ñ osꝑ¬
liciim agine xpi ani. Ad eandẽ nãq bestiã
ꝑtinent. ñ solũ aꝑte inimici nominus xp̃i :¬
uuaete iusgloriosismae ciuitatis. sed
adorant bestiam n&c imaginẽ eĩ : Nisiqui
faciunt qđ ait ap̃łus nes itisiugum ducen¬
tes cũ infidelibus Non adorant enĩ est non
consentiunt  non subiciuntur: neque acci¬
piunt inscriptionẽ. No scilic& criminis
infronte ꝓp̃t professionẽ : in manu ꝓp̃t
operationem Ab his igitur malis alieni. siue
ad huc inistamortali carne uiuentes siue
de functi regnant cũ xp̃o  iamnunc mõdo
quodã huic tẽpori congruo ꝑ totũ hoc int̃¬
uallum¬

Expanded text:
inpia ciuitas intellegatur et populus infiinpia ciuitas intellegatur et populus infidelium contrarius populo fideli et ciuitati Dei. Imago uero eius simulatio eius mihi uidetur, in eis uidelicet hominibus, qui uelut fidem profitentur et infideliter uiuunt. Fingunt enim se esse quod non sunt, uocanturque non ueraci effigie, sed fallaci imagine Christiani. Ad eandem namque bestiam pertinent non solum aperte inimici nominis Christi et eius gloriosissimae ciuitatis, sed adorant bestiam nec imaginem eius, nisi qui faciunt quod ait apostolus: Ne sitis iugum ducentes cum infidelibus? Non adorant\' enim est non consentiunt, non subiciuntur; 4neque accipiunt inscriptionem>, notam scilicet criminis, in fronte\' propter professionem, in manu\' propter operationem. Ab his igitur malis alieni, siue adhuc in ista mortali carne uiuentes siue defuncti, regnant cum Christo iam nunc modo quodam huic tempori congruo per totum hoc interuallum
Abbreviated transcription (Latin):
inpericulis currere Na sine illo firiot¬
unita hano  N& ad reconciliacionẽ si forte
ꝑpoenitentiã. malam uetonscientiã quiss
ab eodem corpore separatusẽ Curenim
fiunt ifta nisi quia fideles &iã defuncti
membras eius Quã uis enĩ eũ suiscos
corporibus nondũ. lam tam corum animae
regnant cũ illo dũ isti mille anni decurrunt
Vnde in eodẽ libro etalibi legitur: Beatimor¬
tui qui in dño moriuntur : A modo &iam dic̃
sp̃s. ut requiescant᷑ labor ib: sius. Namopera
eorum sequntur eos: Regnat itaq: cũ xp̃o.
nunc primũ ecła in uiuis & mortius. Propt̃¬
etmortuorum domin& ur Sed ideotantũ¬
modo martrrum animas cõmemorauit:
quia ipsi p̃cipuae regnant mortui. qui usq
ad mortẽ ꝓueritate certarunt: Sed a parte
totũ &iã ceteros mortuos in tellegim& ꝑtinen¬
tes ad ecłam quod ẽ regnũ xp̃i. Quod uero sequi¬
& mortius debemus accipere: Quae sit por¬
roista bestia quã uissit diligentius requir en¬
dum  non tam̃ abhorr& afide r&ta ut ipsa

Expanded text:
illo finiatur haec vita; nec ad reconciliationem, si forte per poenitentiam malamve conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Cur enim fiunt ista, nisi quia fideles, etiam defuncti, membra ejus sunt? Quamvis ergo cum suis corporibus nondum, jam tamen eorum animae regnant cum illo, dum isti mille anni decurrunt. Unde in hoc eodem libro et alibi legitur: Beati mortui, qui in Domino moriuntur, amodo et jam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis; nam opera eorum sequuntur illos . Regnat itaque cum Christo nunc primum Ecclesia in vivis et mortuis. Praeteet mortuorum dominetur. Sed ideo tantummodo martyrum animas commemorauit, quia ipsi praecipue regnant mortui, qui usque ad mortem pro ueritate certarunt. Sed a parte totum etiam ceteros mortuos intellegimus pertinentes ad ecclesiam, quod est regnum Christi. Quod uero sequiuis debemus accipere. Quae sit porro ista bestia, quamuis sit diligentius requirendum, non tamen abhorret a fide recta. ut ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ad exagg erandã crudelitatẽ eorũ quusta
fecer̃ non adeorũ infelicitatẽ quusta ꝑpessist
Quãuis enĩ haec in conspectu hominũ dura
etdira uideant᷑. sed p̃tiosa in conspectudñi
morsscorũ ẽ sp̃ro indenstaom̃a idẽ curatio&
funeris conditio sepulturae pompa euse¬
quiarũ magisr̃ uiuorũ solacia: qua subiidia
mortuorũ Si liquid ꝓdẽ impio sepuliura
p̃tiosa oberit pio uilis aut nullas p̃claras
rexsequias inconspaectu hominũ purpurat

Expanded text:
aggerandam crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu domini mors sanctorum eius. proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio uilis aut nulla. praeclaras exequias in conspectu hominum purpurat
Abbreviated transcription (Latin):
corporaxp̃ianorũ terra ñtex̃ sednullũ eorũ
quisquã acelo etterra separ̾auit: quã totã.
implet p̃sentia sui quinouit unde resuscitet
quod ereauit : Dicit̃ quidẽ in psalmo:
Posuer̃ mortalia seruorũ tuorũ escã uola¬
tilib celi : carnes scorũ tuor ũbetus terrȩ
effuder̃ sanguinẽ eorũ sic̃ aquã incircuitu

Expanded text:
corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. dicitur quidem in psalmo: posuerunt mortalia seruorum tuorum escam uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae; effuderunt san
Abbreviated transcription (Latin):
peris moriẽ int̃ lingitennũ canũ linguas.
quã impii diuitis inpurpura etbrsso¬
horrenda illa genera mortiũ q ud mortius
cadauerũ neeepeliri potuer̃ : neq istuopu
sidesnimiũ reformidat tenens praedictũ.
nec absum̃tes bestias resurrecturis corpo¬
rib offuturas: quorũ capillus capitis ñperibit:
Nullo modo diceret ueritas. nolitetimere eos
qui corpus occidunt: animã. aũt ñ possunt
occidere : Si quicquã oberset futurȩ uitȩ
quicquid inimici decorporib occisorum
facere uoluisset. nisi forte quispiã sic
absurdus ẽ ut contendat eos quicorpocci¬
dunt ñ debereti ineri ante mortẽ . necorp̾
ait qui corp̃ occidunt et postea ñ habent
quidfaciant : sihabent tanta quaela caͣue¬
rib faciant: absit ut falsũ sit qđ ueritas dix̃
Dictũ ẽ. enĩ aliquideos facere cũ occidunt.
quia incorporessensus ẽ. occidendo postea
uero nihil habere qđ faciant : quia nullus
sensus ẽ incerpore occiso. Multa iitaq

Expanded text:
peris mortem inter lingentium canum linguas quam inpii diuitis in purpura et byssohorrenda illa genera mortium quid mortuis cadauerum nec sepeliri potuerunt. neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. nullo modo diceret ueritas: nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quidquam obesset futurae uitae quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpusait: qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si habent tanta, quae de cadaueribus faciant? absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. dictum est enim aliquid eos facere, cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo, postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. multa itaque
Abbreviated transcription (Latin):
auget eni ꝓhibitio desideriũ operis inlicits quando
iustitia nonsic diligitu.: ut pec candi cupiditas cius
dd ectatione uncat̃. Utaũt dibratur et delectetuera
ustitia nonnisi diuina subuenit gr̃a. Sed neꝓpterea
lex putaret᷑ malũ : qm̃i uirtus ẽ. dicta peccatiideo
ipscalio loco uersans huiusmodiquaestione. Itaq
inquit lex quide sc̃ã et mandatũ sem̃etiustũ ebonũ.
Quodergo bonũ ẽ inquit mihi factũẽ. mors.
absit. Sed peccatũ ut appareat peccatũbonũ mihi
operatu᷑ mortẽ ut siat supra modũ pecator :aut
peccatũ ꝑmandatũ. Supra modũ dixit: quiaetiã
p̃uaricatio addit᷑ cũpeccandi a ueta libidine. etiã
Lex ipsa conteminit̃: Curloc cõmemorandũ puta¬
uimus : quia scilicet sicut lex ñẽ malũ : quando
ag et peccantiũ concupiscentiã Ita nec mors
bonĩ e. quando auget patientiũ glãm eũ uelilla

Expanded text:
Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina subuenit gratia. Sed ne propterea lex putaretur malum, quoniam uirtus est dicta peccati: ideo ipse alio loco uersans huius modi quaestionem: Itaque, inquit, lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit. Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat super modum peccator aut peccatum per mandatum. Super modum dixit, quia etiam praeuaricatio additur, cum peccandi aucta libidine etiam lex ipsa contemnitur. Quur hoc commemorandum putauimus? Quia scilicet, sicut lex non est malum, quando auget peccantium concupiscentiam, ita nec mors bonum est, quando auget patientium gloriam, cum uel illa
Abbreviated transcription (Latin):
implet̃ ciustitia inoriendo: uerũ hoc in sc̃is marty¬
rib: quib alteruiru aꝑsecutore ꝓponit ut aut dese¬
rant side caut sufferant mortẽ : lustiaũt̃ malunt cre¬
dendo ꝑ peti quods̃ primimiqui s̃ credendo ꝑpessi rusi ĩ qudor
enĩ peccassent ill nmorerent̃. Peccabunt a ũtnisi morant᷑
Mortuis ergo illiqui a peccauerunt. Nonpeccant isti
quiamoriunt lactũẽ pillorũ culpã ut uenire t̃in pgã
fit ꝑistoto poena neueniãtur inculpam: Nonquia
mors bonũ aliquod facta ẽ: qua cantea malu fuit sed
tantam difidei p̃stitit grãm. ut mors quã uitȩ con¬
stat ẽẽ contrariã Instrum̃tũ sieret ꝑ quodtransiret
adiutã apostolus cũ uellet ostender. quantum
peccatũ gr̃a non subueniente adnocendũ ualeret᷑
etiã ipsã legẽ quaꝓhibet̃ peccatũ ñdubita uit
dicere uirtutẽ cẽpeccatiꝰ aculeus in quit mortis
e peccatũ iurtus aut peccatilex̧: uerissune omnuno

Expanded text:
inpletur iustitia moriendo. Verum hoc in sanctis martyinpletur iustitia moriendo. Verum hoc in sanctis martyribus, quibus alterutrum a persecutore prant fidem, aut sufferant mortem. Justi enim malunt credendo perpeti, quod sunt primi iniqui non credendo perpessi. Nisi enim peccassent illi, non morerentur: peccabunt autem isti, nisi moriantur. Mortui sunt ergo illi, quia peccaverunt: non peccant isti, quia moriuntur. Factum est per illorum culpam, ut veniretur in poenam: fit per istorum poenam, ne veniatur in culpam; non quia mors bonum aliquod facta est, quae antea malum fuit; sed tantam Deus fidei praestitit gratiam, ut mors, quam vitae constat esse contrariam, instrumentum fieret per quod transireta est. Apostolus cum uellet ostendere, quantum peccatum gratia non subueniente ad nocendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in scĩs martrrib maxune eminuit : cuius pfecto
certaminisẽet nulla uictoria nullagła. Quia nec
ipsũ omnino posset eẽcertam̃ si post lauacrũ rege¬
nerationisiam sc̃iñpossent mortemꝑpeti corpo¬
ralẽ Cũ paruulis aut̃ baptuandis quis non ad
xp̃i gratiã ꝓpterea potius curreret nea corpore
solueret᷑: atq ita non in uisibili p̃mioꝓbaretur
fides sediam nec fides esset confestim sui operis
quaerendo et sumendo mercedem: Nunc uero
maiore et mirabiliore gr̃a saluatoris inusus
iustitȩ peccatipoena conũsaẽ Tunc enĩ dictũ ẽ
homini morieris si peccaueris. Nunc đrmar¬
tyremorere nen pecces: Tunc dictũẽ siman¬
datũ trans gressi fueritis morte moriemini nun
diemini: quod tunc timendũ fuerar: utron
transit narma uirtutis. et sit iusti meritu. etia suppliciũ
peccatoris Tunc enĩ mors ẽ ad quisita peccando: nunc

Expanded text:
quod in sanctis martyribus maxime eminuit; cuius profecto quod in sanctis martyribus maxime eminuit; cuius profecto certaminis esset nulla uictoria, nulla gloria quia nec ipsum omnino posset esse certamen, si post lauacrum regenerationis iam sancti non possent mortem perpeti corporalem. Cum paruulis autem baptizandis quis non ad Christi gratiam propterea potius curreret, ne a corpore solueretur? Adque ita non inuisibili praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui operis quaerendo et sumendo mercedem. Nunc uero maiore et mirabiliore gratia Saluatoris in usus iustitiae peccati poena conuersa est. Tunc enim dictum est homini: Morieris, si peccaueris: nunc dicitur martyri: Morere, ne pecces. Tunc dictum est: Si mandatum transgressi fueritis, morte moriemini; nundiemini. Quod tunc timendum fuerat, ut nontransit in arma uirtutis, et fit iusti meritum etiam supplicium peccatoris. Tunc enim mors est adquisita peccando, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tenus in co nati ia hum anautiata at qmutatie ut
pugn antẽ pateret̃ in membris inoboedierti or
con cupiscendi et obstringeret̃ necessi tate mori¬
endi atq ita id quodiutio poenaq factus ẽ idẽ ob¬
noxios peccatoi mnortiq generaret: A quope ecati
uinculiosi ꝑ mediatoris xp̃i grãm soluunt̃ in fantes
hanc sclam mortẽ ꝑpetipossunt quacanim am
senungit a corpore: in secundã uero illã sine fine
poenad̃ liberati a peccati obligatione nontranses¬
unt si quẽ uero mou& cur uel ipsã patiant siet
ipsa peecati poenat̃ quorũ ꝑgram retus abolet̃
lbi dictũ ẽ adhoc relinqui atamae experim̃tũ se pa¬
rationis a corpore : quãuis ablato iam criminis
nexu Qmsire generationis sacramentũ contnuose¬
queret̃ in mortalitas corporis ipsa fides enerua¬
ret̃ quaetunc ẽ fidosquando expectat̃in spc qđ inreñdũ
uider̃: fidei aũt roboreatq certamine inmaioribus
dũ taxat aetatib etiã morus fuerat superandustimor

Expanded text:
enus in eo natura humana vitiata atque mutata est, ut repugnantem pateretur in membris inobedientiam concupiscendi, et obstringeretur necessitate moriendi; atque ita id quod vitio poenaque factus est, id est, obnoxios peccato mortique generaret. A quo peccati vinculo, si per Mediatoris gratiam solvuntur infantes, hanc solam mortem perpeti possunt, quae animam sejungit a corpore: in secundam vero illam sine fine poenalem liberati a peccati obligatione non transe Si quem uero mouet, quur uel ipsam patiantur, si et ipsa peccati poena est, quorum per gratiam reatus aboletur: ubi dictum est ad hoc relinqui animae experimentum separationis a corpore, quamuis ablato iam criminis nexu, quoniam, si regenerationis sacramentum continuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fides, quando expectatur in spe, quod in re nondum uidetur. Fidei autem robore adque certamine, in maioribus dumtaxat aetatibus, etiam mortis fuerat superandus timor,
Abbreviated transcription (Latin):
flagiua m̃tẽ conserui entẽ trahant: Neq enĩ
quae uultis faciatis. Quid aut facere uolumꝰ :
cũ ꝑficiuolumus fines summi boni nisi ut taro
adũsus sp̃m non concupiscat : n&c sit in nobis
hoc uitiũ contra qđ sp̃s concupiscat quodin hac
uita quã uis uelimꝰ: qm̃ facere non ualemus. idal¬
tem in aduitorio dĩ facimus. Necar ni con
mus Et ad ꝑpetrandũ p&catũ nra consensio¬
ne ꝑtrahamur: Ab sit ergo ut quamdu in
hoc bello intestino sumus iam nos beatttudinẽ
ad quõ inuincendo uolumꝰ ꝑuenire. adeptos
eẽ credamus. Et quis ẽ usq ad eo sapiensut
contra libidines nullũ habeat omnino conflic¬
tum: Quidilla uirtus quae prudentia dicit᷑
Nne luda igilantia sua bona discernat amalis
utmlllis appetendis istisq attandis nullusor¬
ror obrepat Acꝑ hoc et ipsa nos unmilis
uł mala in nob̵ esse testatur : Ipsa cñĩ docet
malũ ad p&candũ consentire bonũq ẽẽ

Expanded text:
flagitia mentem consen tientem trahant? Neque enimflagitia mentem consen tientem trahant? Neque enimquae uultis faciatis. Quid autem facere uolumus, cum perfici uolumus fine summi boni, nisi ut caro aduersus spiritum non concupiscat, nec sit in nobis hoc uitium, contra quod spiritus concupiscat? Quod in hac uita, quamuis uelimus, quoniam facere non ualemus, id saltem in adiutorio Dei facimus, ne carni concumus et ad perpetrandum peccatum nostra consensione pertrahamur. Absit ergo ut, quamdiu in hoc bello intestino sumus, iam nos beatitudinem, ad quam uincendo uolumus peruenire, adeptos esse credamus. Et quis est usque adeo sapiens, ut contra libidines nullum habeat omnino conflictum? Quid illa uirtus, quae prudentia dicitur, nonne tota uigilantia sua bona discernit a malis, ut in illis adpetendis istisque uitandis nullus error obrepat, ac per hoc et ipsa nos in malis uel mala in nobis esse testatur? Ipsa enim docet malum esse ad peccandum consentire bonumque esse
Abbreviated transcription (Latin):
fidit hoc malũ in hac uita euenire ñ posse sapien¬
t: Deinde ꝑceptio ueritatis in hac car ne qua¬
lis autquantaẽ : quando sic̃ legimus in ueralibi
sapientiae : corpuscorruptibile ad grauati
animã. et deprimit terrena in habitanio. sesi
multa cogiiantẽ Imp&us porro uł appetitus
aecionis hoc modo rete latine appellatur quam
ꝗrei uocant ormen: quia & ipsam primis mani¬
reo doputant bons: Nne ipse ẽ quo gerutus
&iã in sanorũ illimis erabiles motus et facta quae
horremus: quando ꝑ uertitur sensus. ratioq
sopit᷑. Porro ipsa uirtus quae ñ ẽ int̃ prima
naturae : qm̃ eis postea docirina introducente
suꝑ uenit : cũ sibibonoru culm̃ uindic& huma¬
norum quidhic ait nisi ꝑ p&ua bellacũ uitus:
n& &teriob: sed interiorib: : n& alienis sed pla¬
ne nris etꝓprus: maxime illa que graece
Cũ ꝗΡΟCΥNAC latine tẽperantia nominat᷑ :
Quacar nales frenantur libidines. ne inquaeq

Expanded text:
fidit hoc,. malum in hac uita euenire non posse sapienfidit hoc,. malum in hac uita euenire non posse sapienti? Deinde perceptio ueritatis in hac carne qualis aut quanta est, quando. sicut legimus in ueraci libro sapientiae, corpus corruptibile adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem? Inpetus porro uel adpetitus actionis, si hoc modo recte Latine appellatur ea, quam Graeci uocant oppjv, quia et ipsam primis naturae deputant bonis, nonne ipse est, quo geruntur etiam insanorum illi miserabiles motus et facta, quae horremus, quando peruertitur sensus ratioque sopitur? Porro ipsa uirtus, quae non est inter prima naturae, quoniam eis postea doctrina introducente superuenit, cum sibi bonorum culmen uindicet humanorum, quid hic agit nisi perpetua bella cum uitiis, nec exterioribus, sed interioribus, nec alienis, sed plane nostris et propriis, maxime illa, quae Graece ococpoaovirj, Latine temperantia nominatur, qua carnales frenantur libidines, ne in quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
dorsi spina curuetur.: & hominẽ quodammo¬
do quadrupedẽ faciat : Nonne omnẽ statuen¬
di corporis et mouendi speciẽ decusq ꝑuertit
Iuidipsius animi primigenia quae appellantur
Gona ubiduo prima ponunt ꝓpt̃ conp̃hen¬
sio nem ꝑceptionemq ueritatis. sensum &
intellatum. sed qualis quantusq remanet
sensus si ut alia taceam. fiat homo surdus
ecȩcus : Ratio uero et intellegentia quo
recedet ubi sopi&ur si aliquo morbo efficia¬
tur insanus : fre netici multa absurda cũ dicunt
uł facient: plerumq ab ono suo ꝓposito. et
Imorib aliena. immosuo bono ꝓpostto morib¬
q: contraria. siue illa cogitemus siue uidemꝰ
sidigne consideremus : I acrimas tenere uix
possumus : autforte n& possumus: Quid dia
dehis quidȩ monũ patiuntur incursus: ubila¬
bent ab scondita uł utruptã intellegentĩ suõ
quando scđm suã uolumtatẽ : & anima aitam
ettor pore malignus utitur sp̃s Et quis con¬

Expanded text:
dorsi spina curuetur et hominem quodam modorsi spina curuetur et hominem quodam modo quadrupedem faciat? Nonne omnem statuendi corporis et mouendi speciem decusque peruertet? Quid ipsius animi primigenia quae appellantur bona, ubi duo prima ponunt propter conprehensionem perceptionemque ueritatis sensum et intellectum? Sed qualis quantusque remanet sensus, si, ut alia taceam, fiat homo surdus et caecus? Ratio uero et intellegentia quo recedet, ubi sopietur, si aliquo morbo efficiatur insanus? Phrenetici multa absurda cum dicunt uel faciunt, plerumque a bono suo proposito et moribus aliena, immo suo bono proposito moribusque contraria, siue illa cogitemus siue uideamus, si digne consideremus, lacrimas tenere uix possumus aut forte nec possumus. Quid dicam de his, qui daemonum patiuntur incursus? Ubi habent absconditam uel obrutam intellegentiam suam, quando secundum suam uoluntatem et anima eorum et corpore malignus utitur spiritus? Et quis con
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uanȩ sunt. Quisenim sufficit quanto uis
eloquentiae flumine : uitae huius miserias &¬
plicare: Quã lam̃tatus ẽ cicero : in consolatio¬
ne de morte filiae sicut potuit . : Sed quantũ
ẽ quod potuit: eaꝗppe quaedicuntur prima
naturae : quando ubi: quomodo : tambene se
habere in hac uita possunt: ut non sub in cer¬
tis casibus fluctuent: Quisenĩ dolor contra¬
rius
uoluptati: quae inqui& udo contraria
quieti : in corpus cadere sapientis non potest
Membrorũ certe amputatio: uł debilitas. ho¬
minis & pugnat in columitate deformitas
pulchritudinẽ : in becillitas sanitatem iurs
las situdo: mobilitatẽ tepor aut tarditas
Et quid horũ est quod nequeat in carnẽ sapi¬
entis inruere ͦ: Status quoq: corporis atq
motus. cum decentes et congruentess̃. inter
naturȩ prima numerantur: Sed quid siali¬
qua mala ualetudo membra tremore concu¬
tiat:: Quid siusque ad ponendas interrã manus

Expanded text:
quoniam uanae sunt. Quis enim sufficit quantouis quoniam uanae sunt. Quis enim sufficit quantouis eloquentiae flumine uitae huius miserias explicare? Quam lamentatus est Cicero in consolatione de morte filiae, sicut potuit; sed quantum est quod potuit? Ea quippe, quae dicuntur prima naturae, quando, ubi, quo modo tam bene se habere in hac uita possunt, ut non sub incertis casibus fluctuent? Quis enim dolor contrarius uoluptati, quae inquietudo contraria quieti in corpus cadere sapientis non potest? Membrorum certe amputatio uel debilitas hominis expugnat incolumitatem, deformitas pulchritudinem, inbecillitas sanitatem, uires lassitudo, mobilitatem torpor aut tarditas; et quid horum est, quod nequeat in carnem sapientis inruere? Status quoque corporis adque motus, cum decentes et congruentes sunt, inter naturae prima numerantur; sed quid si aliqua mala ualetudo membra tremore concutiat? quid si usque ad ponendas in terra manus
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ : lustus & fide uiuit. Qm̃ neq bo¬
num nr̃miam uidemus : unde oportet utcre¬
dendo queramus: neq: ipsum recte uiuere nob̵
&x nob̵ ẽ. nisicredentes adiuu&. etorantes. qui
& ipsam fidem dedit : quanos ab illo adiuuandos
ẽẽ credamus Illi aũt qui in ista uita fines bo¬
norum : et malorum eẽ putauer̃. siue incorpo¬
re: siue in animo: siue in utroq: ponentes sũ mum
bonum : atq id & plicatius eloquar : siue in uo¬
luptate. siue inuirtute. siue inutraq: siue in quie¬
te. siue inuirtute. siue in utraq: siue in uolupta¬
te simul etqui&e: siue in uirtute: siue inutris¬
que : siue in primis naturae : siue inuirtute
siue inutr isq: hic beati eẽ et ascipsisbeatifieri
mira uanitate noluerunt. Inrisit hosueritas
ꝑ proph&am dicentẽ: Dñs nouit cogitatio¬
nes hominũ: Vel sic̃ hoc testimonium posuit
apłus paulus . : Dñs nouit cogitationes sapientiũ

Expanded text:
scriptum est: Iustus ex fide uiuit; quoniam neque boscriptum est: Iustus ex fide uiuit; quoniam neque bonum nostrum iam uidemus, unde oportet ut credendo quaeramus, neque ipsum recte uiuere nobis ex nobis est, nisi credentes adiuuet et orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab illo adiuuandos esse credamus. Illi autem, qui in ista uita fines bonorum et malorum esse putauerunt, siue in corpore siue in animo siue in utroque ponentes summum bonum, adque, ut id explicatius eloquar, siue in uoluptate siue in uirtute siue in utraque; siue in quiete siue in uirtute siue in utraque; siue in uoluptate simul et quiete siue in uirtute siue in utrisque, siue in primis naturae siue in uirtute siue in utrisque; hic beati esse et a se ipsis beati fieri mira uanitate uoluerunt. Inrisit hos Veritas per prophetam dicentem: Dominus nouit cogita- . tiones hominum uel, sicut hoc testimonium posuit apostolus Paulus: Dominus nouit cogitationes sapientium,
Abbreviated transcription (Latin):
N& eorum int̃ ẽ quicqua siue cynico siue alio
quo lib& habitu. & uictu. inhis finibus quos ueros
putant quisquae philo soph&ur Etrib: porro
illis uitae generibus. otio so. actuoso. et quo d&
utroque cõpositũ e: hoc tertiũ sibi placere asse¬
uerant: hax sensisse atq docuisse a cademicos
ueteres uarro asserit: auctore antioho magistro
ciceronis & suo Quẽ sane cicero inpluribus fuis¬
se stoicũ quã ueterẽ academicũ uult uideri
Sed quid ad nos qui potius dereb: ipsis iudicare
debemus quã ꝓ magno de hominibus quid quisq
senserit scire  Siergo quaeratur a nob: quid ciui¬
tas di dehis singulis inter rogata respondeat: ac
primũ definibus bonorum malorumq: quid
sentiat: respondebit a et̃nam iuitam esse sũ¬
mumbonũ: ȩternã uero mortẽ sũmum malũ
Propter illam ꝓ inde adipiscendã istamq: uitan
uitandã : recte nob̵ eẽ uiuendũ  Propt̃ quõd

Expanded text:
nec eorum interest quidquam, siue Cynico siue alio nec eorum interest quidquam, siue Cynico siue alio quolibet habitu et uictu in his finibus, quos ueros putant, quisque philosophetur. Ex tribus porro llis uitae generibus, otioso, actuoso et quod ex utroque conpositum est, hoc tertium sibi placere adseuerant. Haec sensisse adque docuisse Academicos ueteres Varro adserit, auctore Antiocho, magistro Ciceronis et suo, quem sane Cicero in pluribus fuisse Stoicum quam ueterem Academicum I unIt uideri. Sed quid ad nos, qui potius de rebus ipsis iudicare debemus, quam pro magno de hominibus quid quisque senserit scire? CAPUT tas Dei de his singulis interrogata respondeat, ac primum de finibus bonorum malorumque quid sentiat, respondebit aeternam vitam esse summum bonum, aeternam vero mortem summum malum: propter illam proinde adipiscendam, istamque vitandam, recte nobis esse vivendum. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
pulchrum eẽ corpore : uiribus ingentibus p̃ualere
et tetera huius modi talia sunt . ut & uirtus sine
his ẽẽ possit : & ipsa sine uirtute bona sunt
Tam̃ et scđm istos &iã ipsa propt̃ se ipsam diligit
uirtus. utiturq illis et fruitur sicut uirtutẽ decetꝰ.
Hanc uitã beatã &iã sotialẽ ꝑhibent ẽẽ : quae
amicorum bona ꝓpt̃ seipsam diligat sic̃ sua eisq
ꝓpt̃ ipsos hoc uelit quod sibi. siue indomosint:
sicut coniunx etliberi.: Et quicũq: domefaci:
siue in loco : ubi domus ẽ eius. sicuti ẽ urs sunt hi.
quiciues uocantur: siue in orbe toto: ut sunt gen¬
tes: quas ei soti&as humana coniungit. siue in
ipso mundo : ꝗ cens& ur nomine caeli etterrȩ:
sicut ẽẽ dicunt deos. quos uolunt amicos ẽe homini
sapienti quo snos familiarius angelos dicinius.
Debonoru aut et econtrario malorum finib
negant ullõ modo eõ dubitandũ : ethanc int̾
se et nouos a cademicos adfirmant ee distantia.

Expanded text:
pulchrum esse corpore, uiribus ingentibus praeualere pulchrum esse corpore, uiribus ingentibus praeualere et cetera huius modi talia sunt, ut et uirtus sine his esse possit et ipsa sine uirtute; bona sunt tamen, et secundum istos etiam ipsa propter se ipsam diligit uirtus, utiturque illis et fruitur, sicut uirtutem decet. Hanc uitam beatam etiam socialem perhibent esse, quae amicorum bona propter se ipsa diligat sicut sua eisque propter ipsos hoc uelit quod sibi; siue in domo sint, sicut coniux et liberi et quicumque domestici, siue in loco, ubi domus est eius, sicuti est urbs, ut sunt hi qui ciues uocantur, siue in orbe toto, ut sunt gentes quas ei societas humana coniungit, siue in ipso mundo, qui censetur nomine caeli et terrae, sicut esse dicunt deos, quos uolunt amicos esse homini sapienti, quos nos familiarius angelos dicimus. De bonorum autem et e contrario malorum finibus negant ullo modo esse dubitandum et hanc inter se et nouos Academicos adfirmant esse distantiam,