comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ingenii nrĩ ꝑmouẽt que minus catho¬
lice dcã extimamus. suspicamur q̃ ad
excusatõem auctoris multa de libro eui
opus digneris impendere ut supradẽm
librum origenis adfide quead̾ ab ip̃o
auctore editus ẽ tuo ẜmone manife
tholicam regulam. uł ĩꝑite deã sunt re¬
darguas atqr ꝯuincas. Sane subtilit.
inprefatõe oꝑis sui mentioẽ tacito ro
tue scĩtatis exp̃ssit qd̾ ate ꝓmissum o¬
pus ip̃e ꝯpleret. illud oblique agens
etia te simili roe sencire. Purga ergo sy¬
spitione hom̃iu et ꝯuince ciminantẽ
ne si dissimulaui̾s ꝯsensisse uidearis.

Expanded text:
ingenii permovent, quaeque minus catholice dicta existimamus, suspicamur etiam ad excusationem Auctoris, multa de libris ejuopus digneris impendere, ut supra dictum librum Origenis ad fidem, quemadmodum ab ipso Auctore editus est, tuo sermone manifestholicam regulam vel imperite edita sunt, redarguas atque convincas. Sane subtiliter in Praefatione operis sui mentionem, tacito nomine tuae Sanctitatis, expressit, quod a te promissum opus ipse compleverit: illud oblique agens, etiam te simili ratione sentire. Purga ergo suspiciones hominum, et convince criminantem, ne si dissimulaveris, consentire videaris.
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus ꝑsimos ꝓpter opes patriõnii
inpiculũ salutis eẽ deductos. płimiᷤ ex
diuitiaꝵ hũndãtia. cã orta ẽẽ pecc̃adi. Qͥ
enĩ nõ ht̃ ꝙ doẽt ascribi ei culpa nõ põt qre

Expanded text:
uideamus plurimos propter opes patrimonii uideamus plurimos propter opes patrimonii in periculum salutis esse deductos, plurimis ex diuitiarum abundantia causam ortam esse peccandi. qui enim non habet quod donet, adscribi ei culpa non potest quod
Abbreviated transcription (Latin):
ecce quia ei innocẽtia sua nicħ̃ ꝓdest. Idoq
aduite huius specim̃ ex̃hend̾. tres illi scõ¬
Iob specie amici. obtrectatõe aũt inimici
ꝓbitatis atq iusticie eiꝰ inuidi. ex ꝓbrãte
grauia opprobria ꝯgebant. Et qui uene¬
rant ad consolãdu. in sultare ceꝑunt.
S iustus hus nõ mouetur. Ideoq nec
Iob frangebatur. Deniq ĩ amissiõe filioꝵ
uł patͥmonii licebat. Dñs dedit dñs ab¬
stulit. sit nom̃ diũ bñdictũ. Ergo et in
adusis positi dicamꝰ. Bonitate fecisti cỹ
ẜuo tuo. Pot enĩ cdns ĩ meliꝰ mutare q̃
fcã sunt. Ut Iob sc̃ hẽamus exẽplũ. ⁊que
amissa sunt reddere põt. et amissis filirꝰ
gnãre meliores. Nũꝗd deo ẽ difficile
melicã doãre: Põt etia si nicħ donet
hoc ip̃o tñ iusto e̾ ꝓspectum. si forte futĩ
improbi rapti sunt. ne mutaret maliti
cor eoꝵ. Siliter et de patrimoĩo qͣi non

Expanded text:
ecce quia ei innocentia sua nihil prodest ideoque ecce quia ei innocentia sua nihil prodest ideoque ad uitae huius specimen extrahendum tres illi sancto specie amici, obtrectatione autem iniqui, probitatis atque iustitiae eius inuidi, exprobrantes grauia obprobria congerebant et qui uenerant ad consolandum insultare coeperunt. Sed iustus his non mouetur ideoque nec Iob frangebatur. denique in amissionibus filiorum uel patrimonii dicebat: dominus dedit, dominus abstulit; sit nomen domini benedictum. ergo et in aduersis positi dicamus: bonitatem fecisti cum seruo tuo. potest enim dominus in melius mutare quae facta sunt, ut Iob sancti habemus exemplum, et quae amissa sunt reddere potest, qui ei et amissis filiis generaret meliores. numquid deo est difficile meliora donare? potest, etiamsi nihil donet, hoc ipso tamen iusto esse prospectum, si forte futuri inprobi rapti sunt, ne mutaret malitia cor eorum. similiter et de patrimonio: quasi non
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas suꝑboꝵ. ego aũt intoto corde
meo scrutabor madata tua. Qnto mag
quis deo ẜuire desiderat. tanto mag in
se excitat adu̾sanos. Et tãq̃ athleta for¬
tis cordam iustitie reportare desiderans.
irritat inse płimos. et lacessit qui inui¬
dent nrõ ꝓfectui. Qd̾ etiã inp̾terorib
euident᷑ ostendit. Cum odio habentib
pacem. eram inꝗt pacificus. Hichil tñ
tranquillitas eius ꝓficiebat: ut eos ꝗ
pacem oderant. sua trãquillitate ꝯpõer
et eoꝵstudia ꝯprimet. Cum loq̃bar illis¬
inquit ĩpugnabant me gͣtis. Hoc ẽ cu
cãm ĩpugnandi nõ haberent. tñ ĩpugn¬
di studium ñ poẽbant. Ita gͦ multiplicã¬
tur siue nequitie sꝑitales. siue hoĩes.I
młtiplicatur eoꝵ iniquitas. suꝑ iustum.
U̾bi gr̾a. si filĩ iustus amittat ꝙ scłi
usu sepe ꝯtingit. si amittat patͥmõiu uł
diu̾sis afficiatur ĩ ꝯmodis rerũ uł corꝑiꝰ
infi̾mitatib. tunc dicũt suꝑbi. Ubi ẽ

Expanded text:
 ego autem in toto corde meo scrutabor mandata tua. Quanto magis quis Deo servire desiderat, tanto magis in se excitat adversarios: et tamquam athleta fortis coronam justitiae reportare desiderans, irritat in se plurimos et lacessit, qui invident nostro profectui. Quod etiam in posterioribus evidenter ostendit. Cum odio habentibus pacem, eram, inquit, pacificus . Nihil tamen tranquillitas ejus proficiebat; ut eos qui pacem oderant, sua tranquillitate componeret, et eorum studia comprimeret. Cum loquebar illis, inpugnabant m e gratis, hoc est: cum causas inpugnandi non haberent, tamen inpugnandi studium non deponebant. ita ergo multiplicantur siue nequitiae spiritales siue homines et multiplicatur eorum iniquitas super iustum. uerbi gratia si filium iustus amittat, quod saeculi usu saepe contingit, si amittat patrimonium uel diuersis adficiatur incommodis rerum uel corporis infirmitatibus, tunc dicunt superbi: \'ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
dicam̃ta celestiũ p̃ceptoꝵ. quib oẽ neq¬
tie uirus aboletur Sunt legis uincula
que nõ adtrant. s mag libent alligatos.
Est malagna spãle. quo collisa aĩe q̃daz
m̃bra solidentur. Conside̾mus gͥquid sit
uulms. quid suꝑ uulnus.

Expanded text:
dicamenta caelestium praeceptorum. quibus omne neqdicamenta caelestium praeceptorum. quibus omne nequitiae uirus aboletur. sunt legis uincula quae non adurant. sed magis liberent alligatos, et malagma spiritale, quo conlisa animae quaedam membra solidentur. Consideremus igitur quid sit uulnus, quid supra uulnus:
Abbreviated transcription (Latin):
trucinatur fca̾ nr̃a. culpa p̃põderet. Incip̃
Quid ẽ ñ medicam̃tu quo uulius acer¬
bitas mitigatur: Suꝑ uulnus oleum ĩ¬
funditur. ut oĩs ulceris emoliat᷑ asꝑitas.
Suꝑ uulnus malagina suꝑ uulnus al¬
ligantur. aquib oẽ uulmus fouetur. G gͦ
spes refundenda ẽ sanitatis. ibi adhibẽt
medicam̃ta uulnib. Abi at̃ oẽ caput ĩ
dolore. et cẽ cor ĩmestitia.no ẽ uulnus.n
cicatrix nõ plaga cũ feruore. hoc ẽ uͥ non
portio. s uniu̾sitas ꝑiclitatur et q̃dam
corruptio totius corporis tabe ꝯsimut᷑.
ibi nõ ẽ malagia ĩponẽ. n oleũn al¬
ligaturã. oulto gͥ ꝯmodiꝰ. ut sit uulnꝰ¬
qd̾ foneas. atq ꝯstringas. ꝙ̃ sine nul¬
nẽ mors ẜpat int̾ior. S ẽ nõ solũ corͣs.
nulnus. s etiãm̃tis. qd̾ oleo quodã mol¬
lioris alloquii et pacifici ẜmõis suauita¬
te mitescit. Sunt fom̃ta u̾boꝵ. sunt me¬

Expanded text:
trutinantur facta nostra, culpa praeponderet. XXI. trutinantur facta nostra, culpa praeponderet. XXI. quid est nisi medicamentum, quo uulneris acerbitas mitigatur? super uulnus oleum infunditur, ut omnis uulneris molliatur asperitas; super uulnus malagma, super uulnus alligatura, quibus omne uulnus fouetur. ubi ergo spes refundendae est sanitatis, ibi adhibentur medicamenta uulneribus. ubi autem omne caput in dolore et omne cor in maestitia, non est uulnus neque cicatrix, non plaga cum feruore, hoc est: ubi non portio. sed uniuersitas periclitatur et quadam corrupti totius corporis tabe consumitur, ibi non est malagma inponere neque oleum neque alligaturam. multo igitur commodius, ut sit uuln atque constringas, quam sine uulnere mors serpat interior. Sed est non solum corporis uulnus. sed etiam mentis, quod oleo quodam mollioris alloquii et pacifici sermonis suauitate mitescit. sunt fomenta uerborum, sunt me
Abbreviated transcription (Latin):
iussi nũqua desistunt. Ita te deinceps fa¬
scib obruam lict̾arum. ut eoͣrio incipias
tuam. gaudeo te primũ nũtiante ĩ eo ꝑma¬
ne qd̾ cepat. hic enĩ ubi nõ sum. nõ solu
quid agatur in patria.s an ip̃a patria ꝑst
ignoro. Et licet me sinistro hibera excet̾aꝵ
ore dilaniet nõ timebo hoĩum iudiciũ ha¬
biturus iudicẽ meũ. Si fractus illabatur
ꝑman̾e debere. et tibi adnõ p̾miu in illiꝰ

Expanded text:
iussi numquam desistant. ita te deinceps faiussi numquam desistant. ita te deinceps fascibus obruam litterarum, ut e contrario incipias sto tuam, gaudeo te primum nuntiante in eo permanere, quo coeperat. hic enim, ubi nunc sum, non solum quid agatur in patria, sed an ipsa patria perstet, ignoro. et licet me sinistro Hibera excetra rumore dilaniet, non timebo hominum iudicium habiturus iudicem meum: si fractus inlabatur permanere debere, et tibi a domino praemium in illius
Abbreviated transcription (Latin):
Ntiquus sermo ẽ. Mendaces faciunt
ut nec uã dicentib credatur. Qd̾ mͥ e
go ate obirgatus de silentio lictãꝵ
accidisse uideo. Dicam sepe scripsi. s negli¬
bentium uet̾ ista excusatio ẽ. dica ñ rep¬
per. qui epłas ferret. Dices hinc illuc is¬
se qua plimos. Contendaz me q̃ hus de¬
disse. aut illi quia nõ redclidert̃. negabt̃
et erit int̾ absentes inc̾ta cognitio. Qͥd gͥ
faciam: Sine culpa ueniã postulo. rectuis
arbitrans. pacẽ loco mutus petere. qua¬
equo gradu c̾camina ocitare. q̃mq̃m me
ita iugis tam cors egrotatõ quã aĩe eg̃¬
tudo consumpsit: ut morte ĩminẽte. nec
m̃i pene menior fiim. Qd̾ nec fłmn putes
oratorio more p̾t argumẽta testes uocabo.
Sc̃s frat̾ heliodorus hic affuit. qui cũ me¬
cũ heremũ uellet ĩ colere mĩs scelib fugatꝰ
abscessit. Um omẽ culꝑam pñs u̾bositas
excusabit. Nam ut ait flaccus in satyra i
om̃ib hoc uitium ẽ cantorib int̾ amicos.

Expanded text:
ntiquus sermo est: \'mendaces faciunt, ut nec uera dicentibus credatur\'; quod mihi ego a te obiurgatus de silentio litterarum accidisse uideo. dicam: \'saepe scripsi, sed neglem non scribentium uetus ista excusatio est\'. dicam: \'non repperi qui epistulas ferret\'? dices hinc illuc isse quam plurimos. contendam me etiam his dedisse? at illi, quia non reddiderunt, negabunt et erit inter absentes incerta cognitio. quid igitur faciam? sine culpa ueniam postulabo rectius arbitrans pacem loco motus petere, quam aequo gradu certamina concitare; quamquam ita me iugis tam corporis aegrotatio quam animae aegritudo consumpsit, ut morte inminente nec mei paene memor fuerim. quod ne falsum putes, oratorio more post argumenta testes uocabo. Sanctus frater Heliodorus hic adfuit, qui, cum mecum heremum uellet incolere, meis sceleribus fugatus abscessit. uerum omnem culpam praesens uerbositas excusabit. nam, ut ait Flaccus in satura: omnibus hoc uitium est cantoribus, inter amicos
Abbreviated transcription (Latin):
Ee ut de hoĩb tactam. di filius sustinuit ig¬
miniã ꝯucis. ⁊ tu htos putas qui felicitate
istius scłi et deliciis ꝑfruũtur. Magna ira ẽ
qñ peccantib ñ irascitur deus. Uñ in ecechi¬
pit et castigat omnẽ filiũ quẽ recipit. nõ
erudit pater nͥ quẽ amat. nõ corripit magͥ
discipulum nͥ eu quẽ ardẽtioris c̾nit ĩge¬
nii. Medicus si cessau̾it curare: desꝑat. Q
głia reseruetur. Non enĩ undicabit dõ bis
in idip̃m. Iob uir sc̃s et ĩmaculat᷑ ⁊ iustus
ingn̾one sua cur tanta ꝑpessus sit ip̃iuꝰ uo¬
lumine ꝯtinetur. Et ne uetes replicando y¬
storias longum faciam et exceda mensurã
epłe breuẽ tibi fabulam referam que infã¬
tie mee tp̃rib accĩt. Bc̃s antonius cum a
eum didim̾ iuir eruditissimꝰ captus cculis
int̾cet̾as ẜmocinatões quas de script̾is sciꝰ
hẽbant. cũ cius ad miraret᷑ in geniu ⁊ acu¬

Expanded text:
et — ut de hominibus taceam — dei filius sustinuit iget — ut de hominibus taceam — dei filius sustinuit ignominiam crucis: et tu beatos putas, qui felicitate istius saeculi et deliciis perfruuntur? magna ira est, quando peccantibus non irascitur deus. unde et in Ezechipit ; Et, castigat omnem filium quem recipit . Non erudit pater, nisi quem amat. Non corripit magister discipulum, nisi eum quem ardentioris cernit ingenii. Medicus si cessaverit curare, desperat. ia reseruetur; non enim uindicabit dominus bis in id ipsum. Iob, uir sanctus et inmaculatus et iustus in generatione sua, cur tanta perpessus sit, ipsius uolumine continetur. Et ne ueteres replicando historias longum faciam et excedam mensuram epistulae, breuem tibi fabellam referam, quae infantiae meae temporibus accidit. beatus Antonius, cum aeum Didymus, uir eruditissimus, captus oculis, inter ceteras sermocinationes, quas de scripturis sanctis habebant, cum eius admiraretur . ingenium et acu
Abbreviated transcription (Latin):
eos cum hominib u̾bari. et idcico super¬
bire ꝯtͣ deum. et transire ꝯ̃dusꝙ adce¬
lum os eorum. cũ e drio scẽs uiros scimꝰ.
egrotatõib. miserus. ⁊ egestate torquel.
qui forsitan dñt. ergo frustra scĩficaui aĩ¬
nã meam. et laui int̾ innocentes manu
meas. starimꝙ se rep̾hendentes auint. si
narrauero sic. ecce natõe filioꝵ tuorum
reꝓbaui. Si cecitatis cã putas ẽẽ pcc̃ma
id̾dei inferre iram qd̾ crebro medici renx¬
diantur ĩ symulab̾ usaac qui uitatũ lu¬
cis istĩ exꝑs fuit. ut ⁊̃ cui nollet deceptus
crrore bñdiceret. Neferes crimẽ ĩ iacob.
cui caligauat acies. acum ĩt̾iorib ocuł¬
et spũ ꝓphali longe p̾t futura ꝓspice̾t.
et xp̃m caneret desturpe regia ee ueturu
effraim et manassez uidere nõ pot̾at Qd
inter reges iosia sanctius. Egypt̃o mu¬
crone interfectus ẽ. Quid petꝰ pauloq
sublimius: Neronianũ gladiu cruẽtart᷑.

Expanded text:
eos cum hominibus uerberari et idcirco supereos cum hominibus uerberari et idcirco superbire contra deum et transire usque ad caelum os eorum. cum e contrario sanctos uiros sciamus aegrotationibus, miseriis. egestate torqueri, qui forsitan dicunt: ergo frustra s.anctificaui animam meam et laui inter innocentes manus meas statimque se reprehendentes aiunt: si narrauero sic, ecce generationem filiorum tuorum reprobaui. si caecitatis causam putas esse peccatum et id dei inferre iram, quod crebro medici remediantur, insimulabis Isaac, qui in tantum lucis istius expers fuit, ut etiam, cui nollet, deceptus errore benediceret, referes crimen in Iacob, cuius caligauerat acies et, cum interioribus ocuetali longe post futura prospiceret et Christum caneret de tribu regia esse uenturum, Effraim et Manasse uidere non poterat. quid inter reges Iosia sanctius? Aegyptio mucrone confossus est. quid Petro Pauloque sublimius? Neronianum gladium cruentarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Anctus filius meus heraclius dya¬
conus mͥ retulit qd̾ cupiditatiᷤᷤ nrẽ¬
cã scissam usꝙ uenisses ⁊ hõ panno
maris sirtes. et egei atꝙ ionii subire
discrimina.qnͥ te prius frũm retinuiss
affectus uolũtate oꝑe ꝯplesses. habxo
itaꝙ grãm et in acceptum refero. In aĩ¬
cis enim nõ res q̃ntur s uolũtas. ꝗa al¬
terum et abamicis sepe ꝓbetur. alterum
sola caritas tribuit.simulꝙ obsecro ne
ĩbecillitate corporis quã sustines de pec¬
cato tibi estimes euenisse. Ꝙ quidẽ ⁊ apͥ
suspicantes de eo qui natus erat cecus ex
utero: introgantesq dñm saluatore. iste
peccauit an parentes eius ut sic nasc̾et
audiunt. n hic. n parentes eiꝰ. s ut ma¬
nifestarẽtur oꝑa dei millo. Qntos enim
cͥninus ethucos. acꝙ uideos. hrticos at
diu̾soꝵ dogiatum hoĩes uolutari in ceo
libidinu madere sanguine feritate lupo
rapinis niluos uincere. ⁊nicħ hoĩs fla¬
gellum nõ aꝓpinq̃re tab̾naculo eoꝵ. nec

Expanded text:
anctus filius meus Heraclius diaconus mihi retulit, quod cupiditate nostri Cissam usque uenisses et homo Pannonmaris aestus et Aegei atque Ionii subire discrimina et, nisi te pius fratrum retinuisset affectus, uoluntatem opere conplesses. habeo itaque gratiam et in acceptum refero; in amicis enim non res quaeritur, sed uoluntas, quia alterum ab inimicis saepe praebetur, alterum sola caritas tribuit. simulque obsecro, ne inbecillitaem corporis, quam sustines, de peccato tibi aestimes euenisse quod quidem et apostoli suspicantes de eo, qui natus erat caecus ex utero, interrogantesque dominum saluatorem: iste peccauit an parenteseius, utsicnasceretur, audiunt: neque hic neque parentes eius; sed ut manifestarentur opera dei in ipso. quantos enim cernimus ethnicos, Iudaeos, hereticos et diuersorum dogmatum homines uolutari in caeno libidinum, madere sanguine, feritate lupos, rapinis miluos uincere et nihilominus flagellum non adpropinquare tabernaculo eorum nec
Abbreviated transcription (Latin):
nõ letari illius pone quã soli scĩ et ampliuiꝰ
spũ sit udere quã carne. et illos oculos pos
sidere. in quo festuca pcc̃i nõ possit incide̾.
Nos licet hoc anno nõ uenis. tñ nõ despe¬
ramus aduẽtum tuum. Qd̾ si sc̃s diaconꝰ
portitor lictãru tius iũsu amplexibus
Ofuerit irretitus et illo comitatus huc uerx¬
ris. libent̾ suscipiã dispensationis moram.¬

Expanded text:
 laetari illius possessione, quam sancti et apostoli spiritu videre quam carne; et illos oculos posidere, in quos festuca peccati non possit incidere. ad nos licet hoc anno non ueneris, tamen nOli desperamus aduentum tuum. quodsi sanctus diaconus, portitor litterarum, tuis rursum amplexibus fuerit inretitus et illo comitatus huc ueneris, libenter suscipiam dispensationis moram
Abbreviated transcription (Latin):
U̾lti utroq claudicant pede ⁊ nec ꝗ
affectum erroris pristini cũ p̃dicã¬
di cande nõ hẽant lib̾tate. Scĩ frẽs qui
cum nr̃a sunt ꝓuitate p̃cipue scc ac uere¬
rabiles filie tue supplicit᷑ salutant frẽs
tuos domnũ meũ alipium ⁊ dñm eux
tuam. capta ierłm. tenetur anabuchodo¬
nosor nec ienie uult audire ꝯsilia quin
potius egyptũ desiderat ut moriatur in
thaphues ⁊ ibi peat ẜuitute sẽpiterna.

Expanded text:
ulti utroque claudicant pede et ne frentes affectum erroris pristini, cum praedicandi eandem non habeant libertatem. sancti fratres, qui cum nostra & sunt paruitate, praecipue sanctae et uenerabiles filiae tuae suppliciter te salutant. fratres tuos, dominum meum Alypium et dominum tuam. capta Hierusalem tenetur a Nabuchodonosor nec Hieremiae uult audire consilia, quin potius Aegyptum desiderat, ut moriatur in Taphnes et ibi seruitute pereat sempiterna.
Abbreviated transcription (Latin):
lapidem. s p̾qua dominꝰ resurrexit hoã
qua ip̃e uoluerat ⁊ que nulli mortaliũ
cognita ẽ indicasse qd̾ factum ẽ ⁊ sepu¬
crum uacuũ reuolutione lapidis ⁊ sui
ostendisse p̾ntia. Que oĩa inidebantur
splentente facie ipĩus. ⁊ horrorẽ teneb¬
rum fulgoris claritate uincẽte. Quo
maths scribit et marchus qd̾ madatũ
sit aplis ꝑ mulieres ut p̾cederẽt salua¬
tore ĩ galileam. et ibi eum uid̾ent. Lu¬

Expanded text:
lapidem, sed, postquam dominus resurrexerit hora, lapidem, sed, postquam dominus resurrexerit hora, qua ipse uoluerat et quae nulli mortalium cognita est, indicasse, quod factum est, et sepulchrum uacuum reuolutione lapidis et sui ostendisse praesentiam. quae omnia uidebantur splendente facie ipsius et horrorem tenebrarum fulgoris claritate uincente. Quoaeus scribit et Marcus, quod mandatum sit Apostolis per mulieres ut praecederent Jesum in Galilaeam, et ibi eum viderent: Lu
Abbreviated transcription (Latin):
eius sicut nix. Pretimore aũt eiꝰ per¬
triti sũt custodes. et fã sunt uelut mõ¬
ti. Igitur qui fuerat tanto timore ꝑ¬
t̾riti ut mortui putarentur. aũ dimi¬
sisse sepulcrũ. et fugisse credendi sunt.
aut ita et corꝑe et anima obtorpuisse.
ut nõdica uiros. s ne mulierculas q¬
dem sepulcru intrare cupientes aude¬
rent ꝓhibere. Magnus enĩ timor eos
ext̾ruerat. iudentes lapide reuolutu
et t̾re motũ factu nõ exmore solito. sed
magnu qui ꝯcuitẽt cuncta. ⁊ eu̾sionem
terre funditus minaretur. angelum qͦ
descendisse de celo.taz claro uultu ut ỹ
lampadas et hũa lum̃ẽ arte succensu.
s fulgur ⁊ mitaretur celi quo illustrant᷑
omĩa. Uñ et intenebris iudẽ potuerũt.
Dtaq libere introeunt. Uiderat enĩ na¬
ria magdalene que eis nũtiau̾at lapi¬
dem reuolutu et corpus diũ d̾ monu¬
mento ẽẽ sublatum. Angelu aũt non
putemus idcuto uenisse ut apiret se¬
pulctum dno resurgenti. et reuolu̾et

Expanded text:
us sicut nix. prae timore autem eius exterriti sunt custodes et facti sunt uelut mortui. qui igitur fuerant tanto timore perterriti, ut mortui putarentur, aut dimisisse sepulchrum et fugisse credendi sunt aut ita et corpore et animo obtorpuisse, ut non dicam uiros, sed nec mulierculas quidem sepulchrum intrare cupientes auderent prohibere. magnus enim timor eos exterruerat uidentes lapidem reuolutum et terrae motum factum non ex more solito, sed magnum, qui cuncta concuteret et euersionem terrae funditus minaretur, angelum quoque dei descendisse de caelo tam claro uultu, ut non lampadas et 1 humana lumen arte succensum, sed fulgur imitaretur caeli, quo inlustrantur omnia. unde et in tenebris uidere potuerunt. itaque libere introeunt; uenerat enim Maria Magdalene, quae eis nuntiauerat lapidem reuolutum et corpus domini de monumento esse sublatum. angelum autem non putemus idcirco uenisse, ut aperiret sepulchrum domino resurgenti et reuolueret
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nõ tam̃ infantiᷤᷤ sẽsic discrimina corpꝰ
Sic crebris uicibꝰ replebãt ora iacentis
Atq cat̾uatim rursũ remeare studebãt
Gost hec ethereos repetentes agmina m̃boꝰ
¶isibꝰ humanis c̾tãt abscedere porto
Nec pat̾ ambrosiꝰ stupuit miracła c̾nẽs
Qqͦ sortitur nom̃ sic inlita proles.
¶Hoc nempe exam̃ qͥ scĩ labra redundãt
¶ulcia mulsoꝵ protẽdit u̾ba fauoꝵ.
¶E quibꝰ affatim dulcescũt pectora pleb.¬
Cucida digessit uenerandꝰ opuscła doctor
Cum ratione pia pandens. ab origine pͥma
Qualit̾ uno mũdũ fuumi prudentia patris
pra p̾sentem tũc ꝑ bis terna dierũ.
Excerit et̾no disponẽs scla nuitu
¶hec inqmͣ docuit crebro ẜmone sac̾dos
¶lures ꝑducẽs celi ad regna phalangeᷤ.

Expanded text:
Non tamen infantis sensit discrimina corpus. Sic crebris vicibus replebant ora iacentis Atque catervatim rursum remeare studebant; Post haec aethereos repetentes agmine nimbos Visibus humanis certant abscedere porro. Haec pater Ambrosius stupuit miracula cernens, A quo sortitur nomen sic inclita proles. Hoc nempe examen, quo sancti labra redundant, Dulcia mulsorum portendit verba favorum, E quibus affatim dulcescuLucida digessit venerandus opuscula Doctor, Cum ratione pia pandens ab origine prima, Qualiter hunc mundum summa prudentia Patris Tempore praesentem tunc per bis terna dierum Fecerit, aeterno disponens saecula nutu. Haec, inquam, docuit crebro sermone Sacerdos Plures perducens ad coeli regna phalanges.
Abbreviated transcription (Latin):
que innocentie lib̾tatẽ amiserit. maxim̃i
gͦ in hoc diluuio remediũ ut iustũ p̾fe¬
ras. eumq mandati celestis executorẽ e¬
ligas. Quis ẽ in uistꝯ nob̃nisi m̃tis ui¬
gor. qui intra istam archam includat õe
animantiũ genꝰ qd̾ ẽ suꝑ t̾ram: Cobibe
gͦ ⁊ tu om̃s in rationabiles passiones tuaᷤ
om̃sq sensꝰ tuos m̃ti subice. animiq im

Expanded text:
quae innocentiae libertatem amiserit. maximum quae innocentiae libertatem amiserit. maximum ergo iri hoc diluuio remedium, ut iustum praeferas eumque mandati caelestis exsecutorem eligas. quis est iustus in nobis nisi mentis uigor, qui intra istam arcam includat omne animantium genus, quod est super terram? cohibe ergo et tu omnes inrationabiles passiones tuas omnesque sen
Abbreviated transcription (Latin):
tus radit᷑. qr uelut charte species e mi¬
nꝰ eoꝵ amictꝰ adserit᷑. Unꝰ ext̾ior quẽ
ꝯtimũ aut ꝑiti: uł qui curiosiꝰ scru¬
tati sũt. a sũmo ad imũ directꝰ. Aliꝰ in¬
terior tanꝙͣ lat̾ibꝰ ad cextꝰ. Unde aiũt
ñ totũ solui cũ raditꝰ. Nam si continu¬
us esset int̾ior. in medicabił scissura eiꝰ
foret. illic ꝑ morã adiunctionũ adhere¬
re ciboꝵ reliqͥas. Que si adiunctiones
soluantꝰ tnͣsire. sumẽs hos cibos et potꝰ
edocere. quẽ admodũ ab hoc speciali tuti
simꝰ diluiio. Corruptela enĩ diluui
causa ẽ ea ubi inrepserit. aꝑuint᷑ atq e¬
bulliunt om̃s fontes cupiditatũ. ut to¬
tũ corpꝰ tanto ⁊ tam ꝓfundo uicioꝵ pro¬
fluuio mergat᷑. Nichil ẽ enĩ qd̾ tam mi¬
sere ẜuituti subitiat hominẽ. ꝙͣ libido.
atq eiꝰ modi cupiditates. que iugo quo¬
dam criminũ graui: dep̾mũt miseram
consciam. ut se nequeat attolle. ut pote

Expanded text:
tus raditur, quia uelut chartae specie gemitus raditur, quia uelut chartae specie geminus eorum amictus adseritur: unus exterior, quem continuum aiunt periti uel qui curiosius scrutati sunt, a summo ad imum directus, alius interior tamquam lateribus adtextus, unde aiunt non totum solui cum raditur; nam si continuus esset interior, inmedicabilis scissura eius foret. illic per moram adiunctionum adhaerere ciborum reliquias; quae si adiunctiones soluantur, transire semesos cibos et potus oluisse deum nos edocere quemadmodum ab hoc speciali tuti simus diluuio. corruptela enim diluuii causa est. ea ubi inrepserit, aperiuntur aquae, ebulliunt omnes fontes cupiditatum, ut totum corpus tanto et tam profundo uitiorum profluuio mergatur. nihil est enim quod tam miserae seruituti subiciat hominem quam libido atque eiusmodi cupiditates, quae iugo quodam criminum graui deprimunt miseram conscientiam, ut se nequeat adtollere, utpote
Abbreviated transcription (Latin):
iecore. atq eo uapore digerit᷑. sucus eiꝰ
diuidit᷑: certis uiscerũ portionibꝰ. Ex
quo om̃e corpꝰ ualesc̃. qd̾ satis unioꝵ
increm̃ta senũ testificat᷑. ꝑseuerantia
Reliquũ cibi in uentrẽ defluit. quẽ
om̃s uentrẽ appellamꝰ. Sine adiectio¬
ne pleriq uentrẽ dicunt inferiorẽ. ex
quo fimꝰ necesse ẽ qui plenꝰ iã corrup¬
tionis descẽd̾at egerat᷑. ꝑ illud ex tranꝰ¬
uerso ostiũ. Hec cũ ita fabre naturalũ
stitutione ad dĩ p̾ceptionẽ compositã
dent᷑ tam̃ nisi a nob edendi agendiq
m̃sura ẜuet᷑. tanꝙͣ exhub̾antibꝰ passi¬
onibꝰ generat᷑ diluuiũ & quedã totiꝰ
labes corporis. Intẽꝑantia enĩ accendͤ
libidinẽ. cruditatẽ generat. corrupte¬
lam creat. Itaq aut duricie int̾na tẽ¬
dunt᷑ & quatiunt᷑ doloribꝰ aut ĩ coc¬
to ciboꝵ humore.⁊ indigestionis asꝑi¬
tate. Interior quidã intestinoꝵ amic¬

Expanded text:
iecore atque eo uapore digeritur. sucus eius iecore atque eo uapore digeritur. sucus eius diuiditur certis uiscerum portionibus, ex quo omne corpus ualescit. quod satis iuniorum incrementa, senum testificatur perseuerantia. reliquum cibi in uentrem defluit, quem omnes uentrem appellamus sine adiectione, plerique uentrem dicunt inferiorem, ex quo fimus necesse est, qui plenus iam corruptionis descenderat, egeratur per illud ex transuerso ostium. Haec cum ita fabre naturali institutione ad dei praeceptionem composita uidentur, tamen nisi a nobis edendi agendique mensura seruetur, tamquam exuberantibus passionibus generatur diluuium et quaedam totius labes corporis; intemperantia enim accendit libidinem, cruditatem generat, corruptelam creat. itaque aut duritie interna tenduntur et quatiuntur doloribus aut incocto ciborum umore et indigestionis asperitate interior quidam intestinorum amic
Abbreviated transcription (Latin):
triꝑtita hab̾et cibꝰ descendendo pau¬
latim uires ministrat. succũ in fũdit
corpori. tenet sacietatẽ. differt eden¬
di appetentiã. Nec subita effusio ac re¬
pentina uacuatio ẽ. nec in explebilis
appetentia. nec insaciabilis eplandi
libido. Primũ gͦ indigentia eẽt et fa¬
mes. deinde ex his sequeret᷑ edendi si¬
ne int̾missione continuatio. Quid ã
deformiꝰ qm̃ semꝑuentri stude. qͥ cũ
repletur uacuandꝰ ẽ. cũ uacuat᷑ repłe¬
dus: Terciũ quid superat nisi mores
int̾ ipsos cibos. epulasq ꝑmixta. qͣmͦ
enim pot̾ant diutius uitam ꝓducere.
simul ⁊ edentes esurientes. bibentes.
sicientesq ⁊ priꝰꝙ̃ replerentur. exin¬
amentes om̃e qd̃ sũpserant. statimq
esurientes. Nunc aũt dũ paulatim
descendit esca. famem ⁊ crudelitatem
naturał tẽꝑat ꝓuidentia. Primũ eĩ
instomaco. quẽ pleriq uentrẽ uocãt
suꝑiorẽ. conficit cibꝰ. Deinde coquit᷑ ĩ

Expanded text:
tripertita haeret cibus et descendendo pautripertita haeret cibus et descendendo paulatim uires ministrat, sucum infundit corpori, tenet satietatem, differt edendi appetentiam, nec subita effusio ac repentina euacuatio est nec inexplebilis adpetentia est nec insatiabilis epulandi libido. primum ergo indigentia esset et fames, deinde ex bis sequeretur edendi sine intermissione conti ouatio. quid autem deformius quam semper uentri studere, qui cum repletur uacuandus est, cum uacuatur replendus? tertium quid superat nisi mors inter ipsos cibos epulasque permixta? quomodo enim poterant diutius uitam producere simul edentes et esurientes, bibentes sitientesque et priusquam replerentur exinanientes omne quod sumpserant statimque esurientes? nunc autem dum paulatim descendit esca, famem et cruditatem naturalis temperat prouidentia. primum enim in stomacho, quem plerique uentrem appellant superiorem, conficitur cibus, deinde coquitur in
Abbreviated transcription (Latin):
rata et tricamerata facies. Inferio¬
ta quidẽ dicendo aduertimꝰ. quod
pulcre sentire nos uoluerit: in feri¬
ore loco estimanda ciboꝵ recepta¬
hoc ẽ ea uisca que acceptum ꝯficiunt
cibum. Corruptibilis em̃ esca ẽ. Qd̾ at
corruptibile est. ñ suꝑioribꝰ compa¬
randum s inferioribꝰ. Simul quia
deorsum cibꝰ fertur: cuiꝰ exigua por¬
cio uiribꝰ corporis alimonie ꝓficit. ꝙͥ¬
Reliqua pars aluo purganda dedu¬
citur. qr intestina sunt. ꝑ que descen¬
dunt ciboꝵ suꝑflua. Ita oꝑator nr̃ in¬
stituit. ut non extenta a stomacho ad
unũ. s sinuata sint ac reflexa. quo ui¬
te nr̃e usus ꝓpagaretur. Nam si ex te¬
derent᷑ intestina hominis. que susci¬
piunt ⁊ deducunt cibũ. statim sine
ulla ꝑtransiret mora. Et necesse ẽ ui
giter esiuire nos. iugit̾ epulan. aut
desistente alim̾toꝵ substantia de fic̾e
ilico. Nunc aũt in illa in testinorũ
reflexione ac sinuatione biꝑtita ac

Expanded text:
rata et tricamerata facies. inferiorata et tricamerata facies. inferiora quidem dicendo aduertimus quod pulchre sentire nos uoluerit inferiore loco aestimanda ciborum receptahoc est ea uiscera, quae acceptum conficiunt cibum. corruptibilis enim esca est, quod autem corruptibile non superioribus conparandum, sed inferioribus. simul quia deorsum cibus fertur, cuius exigua portio uiribus corporis alimoniaeque proficit, reliqua pars aluo purganda deducitur, quia intestina sunt, per quae descendunt ciborum superflua, ita operator noster instituit, ut non extenta a stomacho ad imum, sed insinuata sint ac reflexa, quo uitae nostrae usus propagaretur. nam si extenderentur intestina hominis, quae suscipiunt et deducunt cibum, statim sine ulla pertransiret mora et necesse esset iugiter esurire nos, iugiter epulari aut desistente alimentorum substantia deficere ilico. nunc autem in illa intestinorum reflexione ac sinuatione bipertita ac
Abbreviated transcription (Latin):
et honestiorẽ consequutꝰ ẽ głam. qui
ante ⁊ inhonestꝰ et ingłosius erat c̾
ꝑsequeret᷑ eccłam dĩ. pauꝑ iste debiliᷤᷤ
meccła. ipse te redemit suis uotis. Et
ut maiora aꝑiamꝰ misteria. quid tã
ignobile quã gentilis ppłs: pauꝑ ut¬
pote qui nulla haberet eloquia dei.
Debilisq utroq pede claudꝰ. qui nec
in legẽ nec in eugłiũ credidiss.. o¬
catus tam̃ credidit. et baptizatꝰ gr̃a
accepit. Itaq quia plus ei dimissũ ẽ.
plus diligit. Remansit ppłs iudeo¬
rũ. licet uno pede daudꝰ. quãqm̃ &
in ipsa lege claudicet. Itaq ille qui
gloriosissimꝰ habebat᷑ amisit om̃a.
mirabilẽ consiliariũ. et prudentẽ
architectum. ⁊ sapientẽ auditorẽ.
Iste qui ignobilis erat. ad eptꝰ om̃ia.
rũ glatur consortio. Eigo plato qd̃
potuit ẜmonis nitorẽ adhibuit. a¬
płs autẽ qui habebat dĩ sp̃m. reue¬
lauit misteriũ. Satis dictũ de hos¬
tio. qm̃ qui retro erant pͥores facti

Expanded text:
nestiorem consecutus est. gloriam, qui ante et inhonestus et ingloriosus erat, cum persequeretur ecclesiam dei? pauper iste, debilis in ecclesia ipse te redemit suis uotis. et ut maiora aperiamus mysteria, quid tam ignobile quam gentilis populus? pauper, utpote qui nulla haberet eloquia dei, debilis et utroque pede claudus, qui nec in legem nec in euangelium credidisset, uocatus tamen credidit et baptizatus accepit gratiam. itaque quia plusplus diligit. Remansit Judaeorum populus, licet uno pede claudus: quamquam et in ipsa lege claudicet. Itaque ille qui gloriosissimus habebatur, amisit omnia, mirabilem consiliarium, et prudentem architectum, et sapientem auditot, adeptus omnia rum gloriatur consortio. ergo Plato quod potuit sermonis nitorem adhibuit, apostolus autem, qui habebat dei spiritum, reuelauit mysterium. satis dictum de ostio, quoniam qui retro erant priores facti
Abbreviated transcription (Latin):
nos colligere. quia ⁊ iã mundꝰ iste. uelut
posut sunt partes nr̃i corporis: elatiores
alie. alie planitiores. Eminent scapule
⁊ pedum suꝑiora. uł manuũ. Latera ãt
⁊ inferiora ceruicis. uelut uallestria &
concaua. Quod ⁊ de uola manꝰ intelli¬
gere licet. Nam impso calcaneo pedis.
emin̾ea alia: media aũt sinuata. esse
quis dubitat: Aqua in mari salsa. dul
estate. Ergo ista diuisit oꝑator. Men¬
sarũ. ⁊ ugoris sui uecta remigiis: sup̃
celũ euolat. nõ diuisit. quia t̾nitati ad¬
herec diuidenti omĩa soli indiuise .Iͫ.
philosophi mundi huiꝰ suꝑiorẽ sub̃am.
quã ethera uocant. nõ ex ceteroꝵ elem̃¬
toꝵ uolunt admixtione cõstare s splẽ¬
didam ⁊ multo refulgentẽ lumine. que
nõ t̾ret sordidii. nec aquarũ humidum
nec aeris nebulosũ nec ignis ipsiꝰ rutilu
quicqm̃ recipiat. ex quinta quadã husi¬
a:esse. adserunt. ⁊ uelut uolucrẽ mũdi.

Expanded text:
nos colligere quia etiam iste mundus velut nos colligere quia etiam iste mundus velut pos; ut sunt partes nostri corporis elatiores aliae, aliae planiores. Eminent scapulae, et pedum superiora, vel manuum: latera vero et inferiora cervicis, velut valles trita et concava. Quod et de vola manus intelligere licet. Nam in ipso calcaneo pedis eminere alia, media autem sinuata esse quis dubitat? Aqua in mari salsa, in f calidus aestate. Ergo ista divisit operator. Menrsarum et vigoris sui vecta remigiis, super coelum evolat, non divisit; quia Trinitati adhaeret dividenti omnia, soli indivisae. Unde philosophi quam aethera vocant, non ex caeterorum elementorum volunt admixtione constare: sed splendidam, et multo refulgentem lumine, quae non terrae sordidum, nec aquarum humidum, nec aeris nebulosum, nec ignis ipsius rutilum quidquam recipiat, ex quinta quadam οὐσίᾳ esse asserunt, et velut volucrem mundi
Abbreviated transcription (Latin):
natione diuisa habet m̃bra om̃ia. duo
ocłi sũt. bine aures. due gene. nares di¬
uise. dentiũ geminatur ordo. ub̃a. sca¬
pule. manꝰ. latera. femora. genua. pe¬
des curra. Nonne bina omĩa. ut sub¬
deantur officia: Anima etiã diuisionẽ
rationabile. Rationabile ipsũ: diuditꝰ
curramentẽ. ẜmonenẽ. Sensibile eiꝰ in
auditum. ⁊ uisũ. quibꝰ uite huiꝰ cumu¬
latur grã. Nam odor ⁊gustus. uitales usꝰ
uidentur necessario p̾bere ministerio.¬
Si quidẽ nares iuigi flatu aspirationẽ
recipiendo uitalem. continuato quodã
substantiam hominis cibo pascunt. Gꝰ¬
tus aũt. potu epulisq generat᷑. Quintꝰ
uero sensa hoc ẽ tactꝰ. uelut amictus ẽ
illis quatuor. Odor et gustus: quedã ma¬
gis aluñta sunt corporis. quibꝰ carnis
huiꝯ milia subsistit. Uisus uero ⁊ audi¬
tus. mentẽ adiuuant. he sunt diuisio¬
nes que scdm carnẽ nrãm animamq
a sũmo oꝑatore diuise sũt. Ionde oportet

Expanded text:
. Duo oculi sunt, binae aures, duae genae, nares divisae, dentium geminatus ordo, ubera, scapulae, manus, latera, femora, genua, crura, pedes; nonne bina omnia, ut subdeantur officia? Anima etiam divisionem irrationabile. Rationabile ipsum dividitur circa mentem et sermonem. Sensibile ejus in auditum et visum, quibus vitae hujus cumulatur gratia. Nam odor et gustus vitalis usus videntur necessarium praebere ministerium. Nares jugi flatu aspirationem recipiendo vitalem, continuato quodam substantiam hominis cibo pascunt. Gustus autem potu epulisque generatur. Quintus vero sensus, hoc est, tactus, velut admixtus est illis quatuor. Odor et gustus quaedam magis alimenta sunt corporis, quibus hujus carnis militia subsistit. Visus vero et auditus mentem adjuvant. Hae sunt divisiones quae secundum carnem nostram animamque a summo operatore divisae sunt. 58. Unde oportet
Abbreviated transcription (Latin):
spondende mercedis locus erat. Minus
enĩ mirabile fecerat si sequtus ꝓmissũ
dĩ eẽt hostẽ ad orsus. uictoriam exsecutꝰ.
ꝓrocesserat ad triumphũ magis inuita¬
tus: quam ꝓmptꝰ ad głam. uł adulcis¬
cendũ pietatis dolorẽ paratꝰ. Proposi¬
tum pie m̃tis mercedẽ non expetit: sed
ꝓmercede habet boni facti conscientiam
⁊ iusti oꝑis affectũ. Anguste m̃tes inui¬
tentur ꝓmissis. erigantur sꝑatis merce¬
dibꝰ. Bona mens que sine responsi cele¬
stis. singrafo certam̃ arripuit gemine
laudis fructũ adquirit sibi: ut ⁊ confi¬
dentissime fortitudinis plenissime de¬
uotionis gr̃am locet. Qd̃ de sc̃o abrab¬
am estimari continet. qr ⁊ diuinũ fauo¬
rẽ nõ despici. se uistis dux̃ deloribꝰ et
Dei qͦ in eo p̾dicatur iusticia. qui re¬
munerationẽ piism̃tibꝰ. nõ ex necessi¬
tate ꝓmissi sz ex equitatis sue contẽpla
tant sine aliqua spe m̾cedis humane

Expanded text:
Spondendae mercedis locus nunc erat. Minus Spondendae mercedis locus nunc erat. Minus enim mirabile faceret, si secutus promissum Dei esset hostem adorsus. Victoriae securus processerat ad triumphum magis invitatus, quam promptus ad gloriam, vel ad ulciscendum pietatis dolorem paratus. Propositum piae mentis mercedem non expetit, sed pro mercede habet boni facti conscientiam, et justi operis affectum. Angustae mentes invitentur promissis, erigantur speratis mercedibus: bona mens quae sine responsi coelestis syngrapha certamen arripuit, geminae laudis fructum acquirit sibi; ut et confidentissimae fortitudinis, et plenissimae devotionis graam aestimari convenit; quia et divinum favorem non despici se justis duxit doloribus, et Dei quoque in eo praedicatur justitia, qui remunerationem piis mentibus non ex necessitate promissi, sed ex aequitatis suae contemplattant sine aliqua mercedis humanae
Abbreviated transcription (Latin):
quasi labem refugit corporaliũ. Sensũ
delectationis mnundans reiecit. querẽs
que supͣmundũ sũt. Hoc ẽ extend̾e ma¬
nꝯ ad dmm̃. Manꝯ oꝑatia. uirtꝯ amme
est. hanc nõ ad t̾rene arboris pomũ. s
ad dnm̃ extendit. Qui fecit inquit celũ
⁊ t̾ram. Hoc est intelligibilẽ. ⁊ uisibilẽ
substantiam. Intelligibilis enĩ usia ce¬
lum est. Uisibilis uel sensibilis substan¬
tia: t̾ra est. Ergo significat qd uirtutẽ
anime sue ad suꝑiora excendit: ut ex
illa intelligibili substantia. theoretice
uite induat altitudinẽ. Spectans nõ
illa que uident᷑. s que nõ uidentꝰ. hoc
est nõ t̾rena nõ corporalia nõ p̾sentia. s
incorporalia. etna celestia. De ista au̾̃s
insibili substantia. oꝑatorie atq ciuilis
discipline. capessat grãm. Subtexuit
his oraculũ dñi dicentis. Noli timere a¬
braham. Ego ꝓtegamte. Merces tua e
ut ualde. Quero cur post belli euentũ.

Expanded text:
quasi labem refugit corporalium sensuum, quasi labem refugit corporalium sensuum, delectationes mundi rejicit, quaerens quae supra mundum sunt, hoc est, extendere manus ade. Hanc non ad terrenae arboris pomum, sed ad Dominum extendit: Qui fecit, inquit, coelum et terram , hoc est, intelligibilem et visibilem substantiam. Intelligibilis enim οὐσία coelum est: visibilis vel sensibilis substantia terra est. Ergo significat quod virtutem animae suae ad superiora extendat; ut ex illa intelligibili substantia theoreticae vitae induat altitudinem, spectans non illa quae videntur, sed quae non videntur, hoc est, non terrena, non corporalia, non praesentia, sed incorporalia, aeterna, coelestia: de ista autem visibili substantia operatoriae atque civilis disciplinae capessat gratiam. 47. Subtexuit his oraculum Domini dicentis: Noli timere, Abram, ego protegam te, merces tua multa erit valde . Quaero cur post belli eventum?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Hoc loco aũt satis est illud solũ ad
monere. ut mens plena prudentie.iꝰ¬
ticieq deuotior sit erga dĩ cultũ. et de¬
cunas uixta t̾re gignentia in fructibꝰ
iuxta altiorẽ prudentiã in eo soluat. ut
deo deferat nichil sibi arroget qui se
regere nõ potest nisi diuino fauore ful¬
ta sit. Deniq ubi se uicisse putat. tẽp¬
tatur atq incessitur. Hoc exp̾mit ⁊ do¬
cet lectio. quia semꝑ adu̾sum passioneᷤ
corporis. mens nr̃a tanꝙ̃ in excubiis de¬
bet se p̾tendere. Quid emmẽ qd̾ ait
rex inquit sodomoꝵ exiuit abrahe ob¬
sume t̾ quid ẽ: nisi qd̃ potestas luxunie.¬
⁊ uis quedã libidinis põt rationabilem
m̃tis statũ eriꝑe. ut infundant᷑ in ratio¬
nabiles passiones: s ꝑfecte m̃tis ẽ. ni¬
chil de t̾renis nichil de corporalibꝰ in le¬
cebris ad sum̾e abstinere a t̾renis. Ideo
abraham dic̃. nisi sumã ex om̃ibꝰ tuis.
Quasi contagiũ declinat int̾eꝑantie

Expanded text:
est. Hoc loco autem satis est illud admonere est. Hoc loco autem satis est illud admonere solum, quod mens plena prudentiae justitiaeque devotior sit erga Dei cultum, et decimas terrae gignentia in fructibus, juxta altiorem prudentiam in eo solvat; ut suorum Deo deferat, nihil sibi arroget, quae se regere non potest, divino nisi favore fulta sit. Denique ubi se vicisse putat, tentatur atque incessitur. Hoc exprimit et docet lectio, quia semper adversum passiones corporis mens nostra tamquam in excubiis debet praetendere. Quid enim est quod ait: Rex, inquit, Sodomorum exivit obviam Absume tibi ; nisi quod po vis quaedam libidinis potest rationabili mentis subrepere, ut infundat ei irrationabiles passiones? 46. Sed perfectae mentis est, nihil de terrenis, nihil de corporalibus illecebris assumere, abstinere a terrenis. Ideo Abraham dicit: Nihil sumam ab omnibus tuis . Quasi contagium declinat 332 intemperantiae,
Abbreviated transcription (Latin):
forma libidinis. que uocẽ mutet ho¬
minis. uerba amantis corrũpat. suis¬
q se ꝓbat ẜmonibꝰ. Deniq ad iudã¬
supͣ colles hunc iustus reduxit equi¬
tatum: mores qͦq declinantes conu̾¬
tit.⁊ ad se uocauit. ut imitatores fui
fierent qui deflex̾ant. Quia sensꝰ nr̃i
ad disciplinã m̃tis recurrũt. Sub̾am¬
qͦ recipit. nõ pat̾moniũ utiq signifi¬
cat. s uitalem anime substantiã. in
qua sit p̾ciosꝰ sensꝰ. nõ stip ula non fe¬
nũ. in qua fidelis alloquii splendor. ĩ
qua nr̃e sensꝯ subsistat spei. Hec ẽ enĩ
uera nr̃a substantia. que ẽ sapientie
diues copiis. hec in mortalis substã¬
tia. Corporis aũt uł accidentiũdiur¬
nꝰ magisꝙͣ diurnus usꝰ. Unde quidã
recte nõ putant: pat̾monii dici substã¬
tiam. Non enĩ subsistimꝰ in eo: cum
⁊ illis quibꝰ desit pecunia. uite tamẽ
imsteriũ neqͣqmͣ p̾teritũ ac p̾t̾missũ

Expanded text:
forma libidinis, quae vocem mutet hoforma libidinis, quae vocem mutet hominis, verba amantis corrumpat, suisque se prodat sermonibus. Denique ad Judasupra colles . Hunc justus revocavit equitatum: mores quoque declinantis convertit, et ad se vocavit, ut imitatores sui fierent, qui deflexerant; quia sensus nostri ad disciplinam mentis recurrunt. que recepit. Non patrimonium utique significat, sed vitalem animae substantiam, in qua sit pretiosus census, non stipula, non fenum; in qua fidelis sit alloquii splendor, in qua nostrae census subsistat spei. Haec est enim vera nostra substantia, quae est sapientiae dives copiis, haec immortalis substantia: corporis autem, vel accidentium diurnus magis quam diuturnus usus. Unde quidam recte non putant patrimonii dici substantiam. Non enim subsistimus in eo, cum et illis quibus desit pecunia, vitae tamen et mysterium nequaquam praeteritum ac praetermissum
Abbreviated transcription (Latin):
edi aũt ad sinistram. Scit exercitata
mens quos ad p̾liũ ꝯsumandũ adh¬
ib̃et sͥ. quibꝰ armis instrueret quo
ducatu exiret. Non aquilarũ pͥfert
imagines. nec dracones. s in cruce
um. hoc signo fortis hoc uexillo fide¬
lis. Merito gͦ mens exercitata q̃ reci¬
pit ueram sapientiã. Iusti aũt iuri
uisticia. sollers correptionis ẽ ⁊ argu¬
endo reuocat peccatores. stringi pas¬
sionũ impetus. Idõ dicit scriptura.qr
reuocauit omnẽ equitatẽ domorũ
Hoc est habenas tenuit frena ratio¬
nis inposuit: reuocauit culpã. statu¬
it eriorẽ. Equus enĩ stare nescit. ue¬
lox
ad impetũ. ceruicẽ exaltans suã hin¬
niens ad libidinẽ. Quid tam simile
peccati: feruet enĩ pͥmo culpa impe¬
tu. ⁊ omnẽ recti cogitationẽ p̾uenit
motuq in maturo exilit: ut eam:
diffĩcile ratio reuocare possit. Fert᷑
in p̾ceps etas. censorẽ suũ ꝓicit. ĩmare
istud huiꝰ scłi. ceruice tumida recusãs
iugũ correptionis. ⁊ specialis qued ã

Expanded text:
am, haedi ad sinistram. Scit exercitata mens quos ad praelium consummandum sibi adhiberet, quibus armis instrueret, quibus ducat vexillis. Non aquilarum praefert imagines, nec dracones: sed in cruceum, hoc signo fortis, hoc vexillo fidelis. Merito ergo mens exercitata, quae recepit veram sapientiam justi viri. Justitia autem solers correptionis est, ac arguendo revocat peccatores, et stringit passionum impetus. 43. Ideo dicit Scriptura, quia revocavit omnem equitatum Sodomorum, hoc est, habenas tenuit, frena rationis imposuit, revocavit culpam, stravit errorem. Equus enim stare nescit, velox ad impetum, cervicem exaltans suam, hinniens ad libidinem. Quid tam simile peccati? Fervet enim primo culpa impetu et omnem recti cogitationem praevenit, motuque immaturo exsilit, ut eam difficile ratio revocare possit. Fertur in praeceps, et ascensorem suum projicit in mare istud hujus saeculi, cervice tumida recusans jugum correptionis. 331 Est specialis quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. nos aũt nichil mat̾ialis composiois
mmune. acq alienũ putamꝰ. p̾ter illaz
solam uenerande trinitatis substantiã.
que pura ac simplex. sincere imꝑmixte¬
qr nature ẽ quauis aliqui putent. de illa
.I. usia. lucẽ eẽ clariorẽ: de qua dix̾it dd̾
quod as̃ sit circumdatꝰ luce. sic̃ uestimẽ¬
to. E apls scuipserit. de ipso om̃ipotenti
dõ. quod solus habeat inmolitarẽ. ⁊ lu¬
diu̾sa corpora. uitule. capre.atq arietis.
non facile reꝑio. nisi qd om̃ia t̾rena. ma¬
ritima. atq ipsa aeria. plena sunt insidi¬
arum ac ꝑturbationũ. Uident᷑ enim
iste cibice cause descendisse supͣ corpora
Naturalit̾ aũt uia lenciores potioresq
uirib. suꝑ infirmiores inriunt. ⁊ qͣsi
mortius corporibꝰ incunibunt. ex in pro¬
uiso frequentiꝰ intuentes. uł quod ueriꝰ
puto quia pͥnceps mundi huiꝰ ⁊ uolucs
celi. spiritaliũ nequicie que sunt in cele¬
stibꝰ eos qui mundana sollicitudĩe cu¬
raq diuisi sũt graui motu incessant:

Expanded text:
ialis compositionis immune atque alienum putamus, praeter illam solam venerandae Trinitatis substantiam, quae vere pura ac simplex sincerae impermixtaeque naturae est: quamvis aliqui putent de illa quinta οὐσίᾳ lucem esse clariorem, de qua dixerit David quod Deus sit circumdatus lucem sicut vestimentum . Et Apostolus scripserit de ipso omnipotente Deo, quod solus habeat immortalitatem, et ludivisa corpora vitulae, caprae, atque arietis , non facile reperio, nisi quod omnia terrena, maritima, atque ipsa aeria plena sunt insidiarum ac perturbationum. Videntur enim aves istae cibi causa descendisse supra corpora. Naturaliter autem violentiores potioresque viribus super infirmiores irruunt, et quasi mortuis corporibus incumbunt, ex improviso frequentius irruentes: vel, quod verius puto, quia princeps mundi hujus, et volucres coeli, spiritualium nequitiae quae sunt in coelestibus, eos qui mundana sollicitudine curaque divisi sunt, gravi motu incessant,
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ⁊ consũmationẽ ⁊ medietatẽ om̃i¬
um rerũ. ⁊ diuisiones tẽpoꝵ ⁊ anni cͣ¬
sus.⁊ stellarũ dispositiones. naturas
animaliũ et iras bestiarũ: uim uẽ¬
toꝵ. ⁊ cogitationes hominũ: differẽ¬
tias herbarũ. ⁊ uirtutes radicũ. ⁊ qͦ¬
cumq sunt abscondita ⁊ in ꝓuisa.
Sed hec nulli ꝑfẽcto suppetunt. Deniq
abraham quãdu inherebat ei loth hoc
est deflexio moꝵ sortẽ hoꝵ non accepe¬
rat. Ibi uͦ deflexionis quodã ambigu
o. atq an fractu ab solutus rectas uͥtutũ
semitas. continuis anime sue gressibꝰ
cep̃carpe. ad omnẽ t̾ram possessor muti¬

Expanded text:
tatem omnium rerum, et divisiones temporum, et anni cursus, et stellarum dispositiones, naturas animalium et iras bestiarum, vim ventorum, et cogitationes hominum, differentias herbarum, et virtutes radicum, et quaecumque sunt abscondita et improvisa . Sed haec nulli nisi perfecto suppetunt. 39. Denique Abraham quamdiu adhaerebat ei Lot, hoc est, deflexio morum, sortem horum non acceperat. Ubi vero deflexionis ambiguo quodam atque anfractu absolutus, rectas virtutum semitas continuis animae suae gressibus coepit carpere, in omnem terram possessor mitti