comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d& singulis ꝓut uult. Non ꝑut uolunt : & quib: uoluit ñ qui uolueriũ
notas facere ds̃ diuitias gloriȩ sacram̃ai sui: istaesunt uniuersȩ uiae
dñis uestigabiles misericordia & ueritas quas si fcire qua¬
ubris paulum in terroga & respondebittibi dicens altũ sapere
noli sedtime : quia quis cognouit sensumdñi qui instruat eũ. aut
quis consiliarius eiꝰ fuit. aut quis prior dedit ei & r&ribu&ur ei:
tur potentias dñi auditas fer & om̃s laudes eius: ista igitur non
facit dẽ in conp̃hensibilis & inuestigabilis. atq: in enarrabilis. non ꝑ¬
sonarum Acceptione facit. nec in iusto iudicio: sed plane iusto alao
secr&o quȩ haecẽ fider cutholica. quã sise qui uelis. noneris de iu¬
diciis dĩ in comp̃hensibilibus curiosus & contentio sus sederis cum
catholicis humilis & mansu&us. non ut di casdõ int̃rogando quȩ
ẽ uoluntas tua. sed tremendo fiat uoluntastua: quia potestas dĩ est
&tibi dñe miseri cordia: modo enĩ quia iudiciadĩ in operib eius

Expanded text:
ut vult , non prout volunt. Et quibus voluerit, non qui voluerunt, notas fecit Deus divitias gloriae sacramenti sui . Istae sunt universae viae Domini investigabiles, misericordia et veritas : quas si scire quaeris, Paulum interroga, et respondebit tibi dicens, Altum sapere noli, sed time; quia quis cognovit sensum Domini, qui instruat eum? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit itur potentias Domini, auditas faciet omnes laudes ejus ? 10. Ista igitur cum facit Deus incomprehensibilis et investigabilis atque inenarrabilis, non personarum acceptione facit, nec injusto judicio, sed plane justo, alto, secretoque. Haec est fides catholica, quam si sequi velis, non eris de judiciis Dei incomprehensibilibus curiosus et contentiosus, sed eris cum catholicis humilis et mansuetus. Non ut dicas Deo, interrogando, Quae est voluntas tua? sed tremendo, Fiat voluntas tua : quia potestas Dei est, et tibi, Domine, misericordia . Modo enim quia judicia Dei in operibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
s aut̃ ait qui diuesẽ in miseri cordia. propt̃ nimiã caritatẽ suã
quadilexit nos &cũ es semus mostui peccatis. conuiui ficabit nos
xp̃o cuius gratia estis saluati: propt̃ nimiã ait saluati caritatem
suam qua dilexitnos ñ propter nram quasi priores dilexerim eum
cũ essem : morꝰtui peccatis : Item post pausillũ in eadem epła: gratia
enĩ estis saluati per fidẽ & hoc non ex uob. dĩ donumest. & non ex
operibus ut nequis glori&ur: it᷑ adtimotheũ noli itaq erubescere¬

Expanded text:
nimiam charitatem suam qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo, cujus gratia estis salvati. Propter nimiam, ait, charitatem suam qua dilexit nos, non propter nostram, quasi priores dilexerimus eum, cum essemus mortui peccatis. Item post pusillum in eadem Epistola: Gratia enim estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis; Dei donum est; non ex operibus, ut ne quis glorietur
Abbreviated transcription (Latin):
uelut caeno inemundabili sordidatos mundr ligna coreoribi
unda uitaret gratulor igit̃ fratres carissiuus qdes &i cioem llu
quo e piscopum nran iulium. littera s udnos destinatis. & eumilor
eusum geritis quib: prȩsidetis ecclesus. sollicita dinem uestrion
proomnium utilitute monstratir. & ꝑcunitus toqurcetutii
eccleias omnib una quod prosit decernendũ esia docerhitu
ut suit constabiliture regilis ecelesia. & hoc quo illos caue at
nronunriatonis iusti. fr mata deor a otalibis parere non posst q̃uiperue

Expanded text:
uelut in caeno inemundabili sordidatos mundis digna corporibus uelut in caeno inemundabili sordidatos mundis digna corporibus unda uitaret. Gratulor igitur, fratres carissimi, quod per fratrem et coepiscopum nostrum Iulium litteras ad nos destinastis et cum illis curam geritis, quibus praesidetis, ecclesiis, sollicitudinem uestram pro omnium utilitate monstratis et per cunctas totius orbis ecclesias omnibus una, quod prosit, decernendum esse deposcitis, ut suis constabilita regulis ecclesia et hoc, quod illos caueat, pronuntiationis iustae firmata decretalibus patere non possit, qui perue
Abbreviated transcription (Latin):
in consulendo quã antea cũ pronuntiaretis uera ratione firmas¬
tis: quac adnrũm referendũ ad probastis eẽ ludiciũ scienter
quid a postolicȩ sedi cumomnes ordo cõpositi iprũ sequi dende¬
remur a postolũ debeatur a quo ipse epis copatus & tota austo
ritus nominis huius emersit: quẽ sequenter tãmalu dam nure
nouimur quã probare dam nanda ueliduero qđ patrẽ institu¬
ta sacer dotili custodienter officio ñ censetis eẽ calcanda qđ illi
nonhumana sed diuinu decreuere sententia aut quicquid quã¬
uis desiunctis remotisq preuintus ageret᷑. nan prius ducerent
fimendũ nisi adhuius sedis notitiam ꝑueniret: uitota huiur
austoritate iusta quae fuerit pronuntiatio firmaret᷑. Indeuii
sumerent ceterȩ ecclesiae uelut dematalisuo fontẽ aquo cunc¬
ta procederent. & ꝑdiuersas totiusanundi regiones. purilaticcs
capitis in corrupti manerent. qui recipere quos abluereoros

Expanded text:
in consulendo, quam antea cum pronuntiaretis, vera ratione firmasin consulendo, quam antea cum pronuntiaretis, vera ratione firmastis, qui ad nostrum referendum approbastis esse judicium, scientes quid apostolicae sedi, cum omnes hoc loco positi ipsum sequi desideremus Apostolum, debeatur, a ritas nominis huius emersit. quem sequentes tam mala iam damnare nouimus quam probare laudanda, uelut id uero, quod patrum instituta sacerdotali custodientes officio non censetis esse calcanda, quod illi non humana sed diuina decreuere sententia, ut quicquid quamuis de disiunctis remotisque prouinciis ageretur, non prius ducerent finiendum, nisi ad huius sedis notitiam perueniret, ut tota huius auctoritate, iusta quae fuerit pronuntiatio, firmaretur indeque sumerent ceterae ecclesiae, uelut de natali suo fonte aquae cunctae procederent et per diuersas totius mundi regiones puri capitis incorruptae manarent, quid praecipere, quos abluere, quos
Abbreviated transcription (Latin):
aino miȩ ous aurelio numidio rũsticiano fidentiuno eua grio
ditidiu i pala eiri. ideo dato uincentio publiu no theasiotuto
uannono ampeuo restituto altero restruto rusticosfertu¬
cauo aseo ampelioi e ĩbiiio felici donatipio adcosto o¬
oslo. fero: no niatorino postumiano erspulo uictori at texo uic¬
deor oma ino irepanio rustico rufomuno proculo scuero tcho¬
ie anacrio. oetauiano ptȩxtato seto quodiuiltlo pentachio
quoduledõ cipriuno seruilio pelagiano marcello uenantie did no
sutor mino bi Laceno. germano. germar iuno inuenito mauorauo lel¬
uenito candido cipriano romaniuno emiliano a fricano marc el¬
lino & ceteris. qui lncar tũginiensi concilio affuer dilestis simificit¬
tribur in dño salutẽ: in requiren dis direbur. quasomni & sollicito
deca a sacer dotib maxime̾ uero iustoque & catholieo trasturi
concilio antiq truditionir exemplu seruantes ecdesiastige
memorer disciplinȩ nrãe religionis regorẽ. non minus nune

Expanded text:
NOCENTIUS AURELIO, NUMIDIO, RUSTICIANO, FIDENTIANO, EVAGRIO, ANTONIO, PALATINO, ADEODATO, VINCENTIO, PUBLIANO, THEASIO, TUTO, PANNONIO, VICTORI, RESTITUTO, alteri RESTITUTO, RUSTICO, FORTUNATIANO, AMPELIO, AMBIVIO, FELICI, DONATIANO, ADEODATO, OCTAVIO, SEROTINO, MAJORINO, POSTHUMIANO, CRISPULO, VICTORI, alteri VICCULO, SEVERO, THOMAE, JANUARIO, OCTAVIANO, PRAETEXTATO, SIXTO, QUODVULTDEO, PENTADIO, QUODVULTDEO, CYPRIANO, SERVILIO, PELAGIANO, MARCELLO, VENANTIO, DIDYMO, SATURNINO, BIZACENO, GERMANO, GERMANIANO, INVENTIO, MAJORINO, INVENTIO, CANDIDO, CYPRIANO, ROMANIANO, EMILIANO, AFRICANO, MARCELLINO et caeteris qui in Carthaginensi concilio affuerunt dilectissimis fraTRIBUS IN DOMINO SALUTEM. In requirendis diuinis rebus, quas omni cum sollicitudine decet a sacerdotibus, maxime a uero iustoque et catholico tractari concilio, antiquae traditionis exempla seruantes et ecclesiasticae memores disciplinae nostrae religionis uigorem
Abbreviated transcription (Latin):
damnent hȩc quȩ huc̃ us q̃ue senser̃ & aliquando animũ reccuidis¬
putaetionibus comodantes ab hac aliquantulũ cauecor reetis ueris
se sanandos consilus tribuant atq submatant qđ afectrint erit in po¬
testra pontificu istis quatenus sub uenirȩ & talibus aliquã cusn¬
* prestaeo liulneribus aliquõ soła lapris cum resipueniut eede sit non
negare ut a sins reuocati precipitus intra ouile dñ reditantuna
ne foricpostti &tanto presidio fidem munitionis exdus pe nce¬
lis omnnbus exponatur deuorandi iu porũ dentib: at que uexand
quib obsistere hac quu illos inse irritauerant doctrinȩ peruer¬
exemplis illis ꝓbrtum ẽẽ responsũ nequicquã superẽ diximus quo d dicau nal
cantur et̃ conuicti ideo quõq anob̾ testimonia nulla ponuntꝰ qui& alis ꝑ¬
nare latio ẽ & satis const& tot doctis simos sacer̃ dotes cuneta dixisse na

Expanded text:
damnent haec, quae hucusque senserunt, et aliquando animum rectis disdamnent haec, quae hucusque senserunt, et aliquando animum rectis disputationibus commodantes ab hac aliquantulum labe correcti ueris se sanandos consiliis tribuant atque submittant, — quod si fecerint, erit in potestate pontificum istis aliquatenus subuenire et talibus aliquam curam praestare uulneribus, quam solet lapsis, cum resipuerint, ecclesia non negare, ut a suis reuocati praecipitiis intra ouile domini redigantur, ne foris positi et tanto praesidio a fide munitionis exclusi periculis omnibus exponantur deuorandi luporum dentibus atque uexandi, quibus obsistere hac, qua illos in se inritauerant, doctrinae peruerexemplis probatur esse responsum nec quicquam superesse duximus, quod dicamus, ccantur esse conuicti. ideoque a nobis testimonia nulla ponuntur, quia et his plena relatio est et satis constat tot doctissimos sacerdotes cuncta dixisse nec
Abbreviated transcription (Latin):
uendsi uir cerib: nedu inultur multa occupant in sanusidis poster¬
sopineres cut : Nenim diu subhac fuerint inpunitase uersat uncter¬
scert multos iñ boe suirpriurtatromentis indicant ercipiores
In nocentes uel potius in prudeister. qui fidemcatholicã nune sequuntur pirta¬
bant enĩ cos recti sentire. quos udliuc uident in eedena perdurare repa¬
taur ergoa sano corpore uulnus in fanũ. remoto que morbi seiuenus
afflatu cautius quȩ sunt sincera perdurent : & grexpuridrta bensccrao¬
qͥ decoris contagio nepur g&ut sittotiur corporis in libata perosumu
quamuos stqui &tenerehane in illos prgnunciationeieugd quimuis
Aumiobis cuperias sen sione seruamut: quistañ aliquo ed bucst di
aducorus quo d bucusque negauer pro uocarent &opussbecur
utc lebe in qͥua sui cordis incuruatione conruerant liberentur
at qua si in luceta defuedate tri caliginȩ remtis abdicatis que eunm¬
bus quibus totus neuerũ aspicer& foedalatur &caligaebit aspectus

Expanded text:
endi visceribus, ne diu inultus multa occupans, insanabilis post error increscat. Si enim diu sub hac fuerint impunitate versati, necesse est multos in hanc suae prauitatem mentis inducant decipiantque innocentes uel potius inprudentes, qui fidem catholicam nunc sequuntur; putabunt enim eos recte sentire, quos adhuc uident in ecclesia perdurare. Separetur ergo a sano corpore uulnus insanum remotoque morbi saeuientis afflatu cautius, quae sunt sincera, perdurent et grex purior ab hac mali pecoris contagione purgetur. sit totius corporis inlibata perfectio, quam uos sequi et tenere hac in illos pronuntiatione cognouimus et una uobiscum pari assensione seruamus. qui si tamen aliquod in se dei adiutorium, quod hucusque negauerunt, prouocauerint et opus sibi hac labe, in qua sui cordis incuruatione corruerant, liberentur et quasi in lucem de foeda tracti caligine remotis abdicatisque omnibus, quibus totus, ne uerum aspiceret, foedabatur et caligabat aspectus,
Abbreviated transcription (Latin):
berganos beniuolentiȩtuȩ. tecũ ista conloquerer. &iã ego uimfeci in¬
ter rumpendis occuputionib: meis: siqua illos uliu excogitare aduer¬
sus fidem catholicã scir&s &quȩ cũq aduersureos nedominici gregis
in firma deuastent. uosquoq fideb & plune pastorali dilectione. diseren¬
ds mota facit nob herdicorum quippe inquie udine & scripturas uigilan
ꝑseute mre unde neo ui lepi noceant eis posit occurri &ta qui dea¬

Expanded text:
bus erga nos beniuolentiae tuae tecum ista conloquerer, etiam ego uim feci inbus erga nos beniuolentiae tuae tecum ista conloquerer, etiam ego uim feci interrumpendis occupationibus meis. si qua illos alia excogitare aduersus fidem catholicam scieritis et quaecumque aduersus eos. ne dominici gregis infirma deuastent, uos quoque fideli et plane pastorali dilectione disseritis, nota facite nobis. haereticorum quippe inquietudine. ut scripturas uigilantius perscrutemur, unde, ne ouili Christi noceant, eis possit occurri, tamquam de
Abbreviated transcription (Latin):
quodnisi pergratiã ñ potest quȩri ñ potest inueniri : seddo gratias qđ
saltim cũ argum̃tantur contraremissionẽ peccato : ne fieri credatur
in paruulis : iã tamen quamuis ꝑcorda & ora malorũ credere paruu¬
los confitentur : sicut ergo audiunt dñm dicentẽ qui ñ renutus fuerit
ex aquu & spũ scõ. non introibit in gegnũ cȩlorũ. propter quod eos bap¬
tizandos esse concedunt : sic audiant eundem dnm̃ dicentẽ. qui ñ credide¬
rit condemnabitur: quia sicut eos renusci perministeriũ baptizantium.
ita&iam credere percorda & ora confitentium confitentur: Audeant ergo
dicere quod a iusto dõ in nocens condem nubitur sinullo uinculo pecca¬
tioriginalis in nectitur: si sermo iste prolixus ẽ & onerosus occupationib
tuis : daueniã quia ut hȩc adte scriberem & occupatus litteristuis. indici¬

Expanded text:
quod nisi per gratiam non potest quaeri. non potest inueniri. sed deo gratias, quod quod nisi per gratiam non potest quaeri. non potest inueniri. sed deo gratias, quod saltem, cum argumentantur contra remissionem peccatorum, ne fieri credatur in paruulis. iam tamen quamuis per corda et ora maiorum credere paruulos confitentur. sicut ergo audiunt dominum dicentem: Qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu. non intrabit in regnum caelorum. propter quod eos baptizandos esse concedunt, sic audiant eundem dominum dicentem: Qui non crediderit. condemnabitur, quia sicut eos renasci per ministerium baptizantium ita etiam credere per corda et ora respondentium confitentur. audeant ergo dicere, quod a iusto deo innocens condemnabitur, si nullo uinculo peccati originalis innectitur. Si sermo iste prolixus est et onerosus occupationibus tuis. da ueniam, quia, ut haec ad te scriberem et prouocatus litteris tuis indici
Abbreviated transcription (Latin):
dere peccatorũ nontamen quia sibi remit tuntur sed quia credunt quo d in
edesia uel inbaptis moremittantur. inquibus in ueniuntur ñ inquibus nul¬
la sunt: acperhoc nolunt eos itabaptizari. in remissionẽ pec catorũ tãquã in
eis fiat ipra remissio quos contendunt nullum habere peccatum. sed qm̃
lic& sine peccato. in eotamen baptis mate baptizantur. quo fit in quibusq
peccatoribus remissio peccatorum: fieri quidẽ potest: ut hȩc uersi pellis as¬
tutia. suptilius &acutius extot orefellatur: uerũ tamen secundũ istã suã
calliditatem ñ in uenio quid ad hoc respondeant. quod exorcizantur &ex¬
tur. nisi ꝑ peccatũ princeps utiq peccatorũ: proinde siiam erubescunt
nec audent dicere hȩc in ecclesia mendaciter geri fateantur quod perie¬
rat &iam in paruulis quȩri: neque enĩ nisi propterpeccitũ perierat

Expanded text:
dere peccatorum, non tamen quia sibi remittuntur. sed quia credunt, quod in dere peccatorum, non tamen quia sibi remittuntur. sed quia credunt, quod in ecclesia uel in baptismo remittantur. in quibus inueniuntur, non in quibus nulla sunt. ac per hoc nolunt eos ita baptizari in remissione peccatorum, tamquam in eis fiat ipsa remissio, quos contendunt nullum habere peccatum, sed quoniam licet sine peccato in eo tamen baptismate baptizantur, quo fit in quibusque peccatoribus remissio peccatorum. Fieri quidem potest, ut haec uersipellis astutia subtilius et acutius ex otio refellatur. uerum tamen secundum istam suam calliditatem non inueniunt, quid ad hoc respondeant. quod exorcizantur et extur nisi per peccatum princeps utique peccatorum : proinde si iam erubescunt nec audent dicere haec in ecclesia mendaciter geri, fateantur, quod perierat, etiam in paruulis quaeri. neque enim nisi propter peccatum perierat.
Abbreviated transcription (Latin):
cura inolear conuertant᷑ oleastri. siue deoleastris siue deoleis
oriant᷑ : nam & hoc sua respondeat rustico proponat᷑ quae caus ast
ut cũ aliud sit olea aliud oleaster. ñ tamen nisi oleaster desemine u¬
troq: nascatur : non omittit inserendi oꝑeperationẽ &iam siñ posit
istam soluere questionẽ : alioquin dũ exoliu ȩ semine exorta uirguła
non aliud quã oleas erre estimat: efficit desidia uanitatis ut totus ile
ager amaru sterilitate siluercatꝰ nã illud qđ ex cogituuer̃. cumue¬
ritatir pondere premerent᷑ quia fide lirdus inuerbirsuir &
propter ea eiur ecelesia milla modo fallaciter paruulor in remissi¬
quod ergo ex cogitauerunt. clim haec eor aꝑtis sima moles ueritats
urguer&: quis ñ xp̃ianus irrideat quũ lib& uersutis simũ cernit: dicunt
enĩ ueraciter quidem respondere per ora gestantiũ in remissi onẽ secre¬

Expanded text:
cura in oleas conuertantur oleastri. siue de oleastris sine de oleis cura in oleas conuertantur oleastri. siue de oleastris sine de oleis oriantur. nam et hoc si. ut respondeat. rustico proponatur, quae causa sit, ut, cum aliud sit olea aliud oleaster, non tamen nisi oleaster de semine utroque nascatur. non omittit inserendi operationem, etiamsi non possit istam soluere quaestionem: alioquin, dum ex oliuae semine exorta uirgulta non aliud quam oleas esse existimat, efficit desidia uanitatis, ut totus ille ager amara sterilitate siluescat. Nam illud, quod excogitauerunt, cum ueritatis pondere premerentur, quia fidelis dominus in uerbis suis et propterea eius ecclesia nullo modo fallaciter paruulos in peccato— quod ergo excogitauerunt. cum haec eos apertissima moles ueritatis urgueret, quis non Christianus inrideat, quamlibet uersntissimum cernat? dicunt enim ueraciter quidem respondere paruulos per ora gestantium in remissionem se cre
Abbreviated transcription (Latin):
natione liberuri: & non inuenienter qua ante pergant in praccipitẽ un¬
stultitiam. dũuolunt mutare sententiam: illud sane sibi uidentur acu¬
tissime dicere: quomodo peccatũ transit infilior fidelium qđ in pa¬
rentib non dubitamus deͥmisnĩesre ꝑ baptismũ : quan propt̾ea pornt
non habere generatio carnalis. quod rola tollit regeneratio spirita lis
aut uero inbaptirmo concupiscentiae carnis infirmitur continuorã¬
natur : sicut continuo reatur eiur abolet᷑ sed gratia renascendi non
conditione narcendi: undequirquir ꝑ hanc concupir centiametiam
derenato nascit᷑ si nedubitatione oberit nato nis & ipresimiliter
renas catur: uerũ quicquid est in hac quȩstione difficultatis. itaina¬
gro xp̃i non impedit operurios eius. quominur abeir remisnonẽ
peccatorum baptizent᷑ infantes. siue defidelibur siue deindehbus
natisint : sicut agricolas non impedit. qo minus abeir inserendi

Expanded text:
inatione liberari; et non invenientes qua exeant, pergunt in praecipitem inatione liberari; et non invenientes qua exeant, pergunt in praecipitem stultitiam, dum nolunt mutare sententiam. 44. Illud sane sibi videntur acutissime dicere: Quomodo peccatum transit in filios fidelium, quod in parentibus non dubitamus dimissum esse per Baptismum? Quasi propterea possit non habere generatio carnalis quod sola tollit regeneratio spiritualis: aut vero in Baptismo concupiscentiae carnis infirmitas continuo sanetur, sicut continuo reatus ejus aboletur, sed gratia renascendi, non conditione nascendi. Unde quisquis per hanc concupiscentiam, etiam de renato nascitur, sine dubitatione oberit nato, nisi et ipse similiter renascatur. Verum quidquid est in hac quaestione difficultatis, ita in agro Christi non impedit operarios ejus quominus ab eis in remissionem peccatorum baptizentur infantes, sive de fidelibus, sive de infidelibus nati sint, sicut a
Abbreviated transcription (Latin):
nis lauacrum ei magis consulit᷑ morituro. quimale fuerut uicturus siui¬
ueret. ut eipeccatu quaefuerut conmissurus remittunt᷑ in baptismo
quis enimest Tamuȩcors. quiea n eg& ꝑ baptirmũ possedimitti. quaesine
bapͥtis modicit posse puniri s̃ ed disputando aduersurcos quiurq quaq
conuicti: etiam non cõmissorũ peccatorũ dm̃ ꝑsuadere molumtur
ultorem : uerendum est nenos ineos ista fingere existi memus illiaũ
nullo modo tams ebeter esse erodant᷑ ut hacc uel sentiant uelcui quam
persua dere conent᷑: uerũ tamen niscor hacc dicere audisst̃ refelindi
es se non arbitrarer: circũstipant᷑ enim & diuinarũ autoritate lectioni
& antiquitus tradito acretento firmo ecclesiae ritu in baptirmato
par uulorũ : ubi aꝑtissime demonstrunt᷑. in fanter & cũ exorci÷ antar
&cũeir ꝑeor a quib gestant᷑ renuntiare respondent: adiabolidom¬

Expanded text:
nis lauacrum ei magis consulitur morituro, qui male fuerat uicturus, si uinis lauacrum ei magis consulitur morituro, qui male fuerat uicturus, si uiueret, ut ei peccata, quae fuerat commissurus, remittantur in baptismo? quis enim est tam uecors. qui ea neget per baptismum posse dimitti, quae sine baptismo dicit posse puniri? Sed disputando aduersus eos, qui usquequaque conuicti etiam non commissorum peccatorum deum persuadere moliuntur ultorem, uerendum est, ne nos in eos ista fingere existimemur, illi autem nullo modo tam hebetes esse credantur, ut haec uel sentiant uel cuiquam persuadere conentur. uerum tamen nisi eos haec dicere audissem, refellenda esse non arbitrarer. circumstipantur enim et diuinarum auctoritate lectionum et antiquitus tradito ac retento firmo ecclesiae ritu in baptismate paruulorum, ubi apertissime demonstrantur infantes, et cum exorcizanturper eos a quibus gestantur, renuntiare respondent, a diaboli dom
Abbreviated transcription (Latin):
uisturierunt siuiuerent: propt̃ipsã quippe malũ uitam. procul dubio
dam nabunt᷑ sietiam malu quae fuerunt futuradam nant᷑: De indesieis
ad ꝑcipiendũ baptismatis consulitꝰ sacramentũ quor nouit dr̃ siuiuerent
bene fuis se uicturor : quur non om̃s tenent᷑ inuita. quãbonis operib: orna¬
turi sunt: quur etiam eorũ qui baptizant᷑ ldem diuuiuentes pessime
uiuunt. & urq: ad postas lamuli quando ꝑueniunt quur ipsũ primũ
coniugium peccatorũ. quos utiq nouerat peccatorer. non de parudyso
anteprolecit. neibi conmitterent quod lam sc̃o loco ess& indignum.
sutistae peccatu etiam nondũ commissa puraunt᷑ : Quid deniq prer¬
tuturei quirupit᷑ nemalitiam ut & intellestũ eius. & ne fictio decipiat
ammãcius. siiuste etiam illapumunt᷑. quaelic& ñ fecerit fuerũt tam̃
uidendo facturbs postre nam quur non ad ꝑcipiendũ regeneratio¬

Expanded text:
uicturi erant, si uiuerent, propter ipsam quippe malam uitam procul dubio uicturi erant, si uiuerent, propter ipsam quippe malam uitam procul dubio damnabuntur. si etiam mala. quae fuerant futura. damnantur. deinde si eis ad percipiendum baptismatis consulitur sacramentum, quos nouit deus, si uiuerent. bene fuisse uicturos, cur non omnes tenentur in uita, quam bonis operibus ornaturi sunt? cur etiam eorum, qui baptizantur, quidam diu uiuentes pessime uiuunt et usque ad apostasian aliquando perueniunt? cur ipsum primum coniugium peccatorum, quos utique nouerat peccaturos, non de paradiso ante proiecit, ne ibi committerent, quod tam sancto loco esset indignum, si iuste peccata etiam nondum commissa puniuntur? quid denique praestatur ei, qui rapitur. ne malitia mutet intellectum eius et ne fictio decipiat animam eius, si iuste etiam illa puniuntur. quae licet non fecerit, fuerat tamen uiuendo facturus? postremo cur non ad percipiendum regeneratio
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc conqritꝰ : nõ uoluntatieius quis resistit : dicat & audiaꝰ quo d
enim siduorũ deiraac patriurcha geminorũ. qđ qui de lamostendñ
quanta cȩcitate dicat᷑ futura p̃uidit dr̃ opera quia uixer̃ atq senuer. &
propteree lacobdilexit esau aũ odio abuit : ideo moritur orum etiam paruulorum
potest quirquã dicere. ut huic ad ꝑcipiendũ baptismũ non consulat. illiaũ consu¬
latdm̃ futura corũ opera p̃uidere: quomodo enim futura dicunt᷑ quae nullu
ess& quirq siuiueret : &ideo quẽ nequit̃ nouit fuisse uisturũ sine baptis mo
facit emori sic in eo punienr operumulu. nonq facit. sed quae facturus
fui: siergo diuinitas etiam quae cõmissa non s̃malu operu puniuntur.
primo adtendant quã falsa polliceant᷑. indampnationẽ paruulos nonitu¬
ros. quisine baptis mate moriuntꝰ : qui propt̃ ea ñbaptizant᷑ quia male

Expanded text:
adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? dicat, et audiat quod adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? dicat, et audiat quod enim, si duorum de Isaac patriarcha geminorum, quod quidem jam ostendimus quanta caecitate dicatur, futura praeuidit deus opera, quia uixerunt atque senuerunt, et propterea Iacob dilexit, Esau autem odio habuit, ideo moriturorum etiam paruulorum potest quisquam dicere, ut huic ad percipiendum baptismum non consulat, illi autem consulat. deum futura eorum opera praeuidere; quo modo enim futura dicuntur, quae nullfuisset quisque, si uiueret; ideo, quem nequiter nouit fuisse uicturum. sine baptismo facit et mori sic in eo puniens opera mala, non quae fecit, sed quae facturus fuit.\' si ergo diuinitus, etiam quae commissa non sunt. mala opera puniuntur, primo adtendant, quam falso polliceantur in damnationem paruulos non ituros, qui sine baptismate moriuntur. qui si propterea non baptizantur. quia male
Abbreviated transcription (Latin):
sicundũ hanc ergo gratiã. &iã ꝓph&icũ testimonium consequent ad sumĩ¬
mus. sicut scriptum est. inquit:ia cobdilex. esauaũ odio hubui : & continuo
quider go dicimus inquit. Nũ quid ini quitas c̃apud dm̃ absit: sequare ab sit.
An ppt̃ opera qͣ futura sui pcȩdebat amborũ immo & hoc absit: morses enĩ
diuit miserebor cui misertus ero & miseri cordiũ prȩstabo cuimisericors fuero
igitur ñ uolentis neq currentis sed miserentis ẽ di : atq in uusis qͣper fecca sunt
honorẽ factu. quideis misericordia diuina lurgita s dicitenim inquiđ scrip¬
tura ad pharao quia ad hocte excituui. ut ostendã inte potentiã meam &
ut glorificet᷑ nom̃ meũ inumuersu t̃ra: deniq adutrũq: concludit ergo
cuius uult miseret᷑ & quẽ uult obdurat: hoc facit apudquẽ nonẽ iinqui¬
tas: miseret᷑ iuq gratuito dono obdurat aũ iustissimo merito: seddicat
ad huc uel suꝑbi infidelis elatio. uel pinitidam nabilis excusatioquid

Expanded text:
hanc ergo gratiam, etiam propheticum testimonium consequenter assumens, Sicut scriptum est, inquit, Jacob dilexi; Esau autem odio habui; et continuo: Quid ergo dicemus, inquit, nunquid iniquitas est apud Deum? Absit. Sed quare, absit? An propter opera quae futura presciebat amborum? Imo et hoc absit? Moses enim dicit: Miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Igitur facta in honorem, quid eis misericordia divina largita sit, dicit enim, inquit, Scriptura ad Pharaonem: Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te patientiam meam, et ut glorificetur nomen meum in universa terra. Denique ad utrumque concludit, Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: hoc facit apud quem non est iniquitas. Miseretur itaque gratuito dono; obdurat autem justissimo merito. 40. Sed dicat adhuc vel superbi infidelis elatio, vel puniti damnabilis excusatio, Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tium. li de cerionẽ partem cordu corrimpent itoraus idognstn que¬
sut e uer ere disciplimã sanundũ ergo eelerius nelcngur ex setio¬
dr dorinus mnorbus in repat: &sicut medici cũ uidor uea huus tereseori
scorto soris aliquem et lunguore magnũ suc artis aesti mant documentu
uulnas diba somenta uel cotra quibueillud pont qđ nauli fise raspe¬
uulinus obdluen acsima nene sunuri ñ potert nee corpus reliquum
sui ceaut co ii rum pae fergo ampitat quod noccbat: quoreliqui inte
suntor iaulnus adrepest necuntardͥut abstergst in iꝑp rs pons qi ameut¬

Expanded text:
tium in deteriorem partem corda corrumpant, totam veri dogmatis quaerunt evertere disciplinam. Sanandum ergo celerius, ne longius exsecrandus animis morbus irrepat: sicut medicus, cum viderit hujus terreni corporis aliquem esse languorem, magnum suae artis aestimat documentum, , adhibet fomenta, vel caetera quibus illud possit quod natum fueuulnus obduci, ac, si id manens sanari non poterit, ne corpus reliquum sua tabe corrumpat, ferro amputet, quod nocebat, quo reliquum integrum corpori uulnus obrepsit, ne, cum tardius abstergitur, in ipsis paene ui
Abbreviated transcription (Latin):
pestiferũ & exsatiubile quib xpi quodistorũ sacrilega disputatione
necessario requiritus ut nec ora redebeumus neintremus intempͥtato¬
nẽ quod dñs & discipulis monuit. & posuit in ratione quã docuit: aut ne.
deficiut fides nr̃a quod pro apło p&ro serogusse ipse testatus ẽs sieñ
hȩc possibilitate naturȩ & arbitrio uolupͥtatis in potestate s̃ constituta
quis ñ ea uideat a dño in anit̃ peti & fallacit̃ orari cũ orando poscuntur
quȩ naturȩ nr̃ȩ iã ita conditȩ sufficientibus uiribus obtinentur: nec
debuis sedicere dnm̃ ihm̃. uigilute & orate: sed tantũ modo .ui gila¬
te ut ñ inu &is intetationẽ: Nec debeatissimo primo apłorũ ro¬
populum dicere ualeamus. quicqu ÷ is ad nõp̃cumur. ut rerte
ac pie uiuendo illi plecceant: uelilla uȩ profidelibus precatur a ph
dicens flecto genuu mea ad patrẽdñi nr̃i ihũ xp̃i .e quomnis pat̾ni

Expanded text:
pestiferum et exitiale ovibus Christi, quod istorum sacrilegas disputationes pestiferum et exitiale ovibus Christi, quod istorum sacrilegas disputationes necessario consequitur, ut nec orare debeamus ne intremus in tentationem; quod Dominus et discipulos monuit et posuit in oratione quam docuit : aut ne deficiat fides nostra, quod pro apostolo Petro se rogasse ipse testatus est . Si enim haec possibilitate naturae et arbitrio voluntatis in potestate sunt constituta, quis non ea videat inaniter a Domino peti, et fallaciter orari, cum orando poscuntur, quae naturae iam ita conditae sufficientibus uiribus obtinentur, nec debuisse dicere dominum Iesum: Vigilate et orate, sed tantum modo: Vigilate, ne intretis in temptationem, nec beatissimo primo apostolorum: Ropopulum dicere uideamur, quicquid eis a domino precamur, ut recte ac pie uiuendo illi placeant, uelilla, quae pro fidelibus precatur apostolus dicens: Flecto genua mea ad patrem domini nostri Iesu Christi
Abbreviated transcription (Latin):
rinihm xp̃m: & ñ quia idonei sumus cogitare aliquid ex nobis¬
u ipsis. sed sufficientia nr̃a ex dõ est: & habem thes aurũ istum
inuasis ficcilibus ut eminentia uirtutis sit dĩ & ñ ex nobis & in nu¬
merabilia taliu qͣ de scripturis õnib si colligere uelim tẽpus
ñ sufficit & ueremur ne upudte istu ipsa cõmemorando. qͣ
maiore gratiu desede apostolica p̃dicas. in conuenienter facere
uideumus : sedideo facimus : quiu eo quo in fininiores sumus usq
quaque uersum quis que nrm̃ uerbo dĩ p̃dicando putatur atten¬
tior crebrius eos patimur & audacius insurgentes: siergo pelugius epis co¬
palib gestisq: in oriente confecta dicuntur. &iã tuȩ uerationi iuste
uisus fuerit absolutus : errortam̃ ipse & impi&as. quȩ iã multos assertores
bet h& ꝑ diuersa disꝑsos. &iã auctoritate a postolicȩ sedis anuthemundas̃:
consider & enĩ sct̃ tastuu & pastoralib nob̵ compatiatur uisceribus quã sit¬

Expanded text:
ristum, et: Non quia idonei sumus cogitare aliquid quasi ex nobismet ipsis, sed sufficientia nostra ex deo est, et: Habemus thesaurum istum in uasis fictilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex nobis, et innumerabilia, quae de scripturis omnibus si colligere uelimus, tomus non sufficit? et ueremur, ne apud te ista ipsa commemorando, quae maiore gratia de sede apostolica praedicas, inconuenienter facere uideamur; sed ideo facimus, quia eo, quod infirmiores sumus, quaqua uersum quisque nostrum uerbo dei praedicando putatur attentior. crebrius eos patimur et audacius insurgentes. Si ergo Pelagius episcopalibus gestis, quae in oriente confecta dicuntur, etiam tuae uenerationi iuste nisus fuerit absolutus, error tamen ipse et impietas, quae iam multos assertores habet per diuersa dispersos, etiam auctoritate apostolicae sedis anathemanda est. consideret enim s
Abbreviated transcription (Latin):
turi me in moriduitius ñ sinebant: puto aut̃ onero sũme ñ fuisse scis sensi¬
bustuis quod detanto mulo omnique uigiluntiu dño adiuuante uitando
omino beatissimo & honorundissimo scõ fr̃i in nocentio. Aurelius nũ¬
midius rusticus fidentianus euugrius antoninus. palitimis adeo datus
uincentius publiunus. theasiustutus pannonius uictor. restutus. rusticus.
faustinanus quobult d̃ candorius maximus megasus rusticius rũfs¬
anr ꝓculus seueras chomas ianuiariur octauianus pecoist aaetris¬

Expanded text:
turi me inmorari diutius non sinebant. puto autem onerosum me non fuisse sanctis sensituri me inmorari diutius non sinebant. puto autem onerosum me non fuisse sanctis sensibus tuis, quod de tanto malo omni uigilantia domino adiuuante uitando omino beatissimo et honorandissimo, sancto fratri INNOCENTIO, AURELIUS, NUMIDIUS, RUSTICIANUS, FIDENTIANUS, EVAGRIUS, ANTONIUS, PALATINUS, ADEODATUS, VINCENTIUS, PUBLIANUS, THEASIUS, TUTUS, PANNONIUS, VICTOR, RESTITUTUS, RUSTICUS, FAUSTINIANUS, QUODVULTDEUS, CANDORIUS, MAXIMUS, MEGASIUS, RUSTICUS, RUFINIANUS, PROCULUS, SEVERUS, THOMAS, JANUARIUS, OCTAVIANUS, PRAET
Abbreviated transcription (Latin):
&iã orationibus nrĩs concedens quidem ut dicumus dimit te nobis debita nr̃a
sicut & nos dimittimus debitoribus nr̃is. & hocita concedens ut adserant
hominem in hoc corruptibili corpore quod ad grauatꝰ animã posse suis
uiribus adtantũ iustitiã ꝑuenire. ut neq hoc illi sitdicere necessariũ. dimit¬
tenobis debita nrã: illud uero quod sequitur. nenos inferas intẽptationẽ non sic
accipiunt tã quũ dr̃ honorundus sit quonos ad superandastẽptationes adiu¬
u& peccatorum sed nequisquũ irruens corporaliter nos humanus casus
ad fligat: quõ peccictorũ temptationes uincere. itasit iam in nra positũ
potestate possibilitate naturȩ ut hoc inuniter imp&randum orantib arbi¬
tremur non possumus una epistolu bruromnia uel plurimatante impida¬
tis argum̃ta colligere prȩsertim quia cũ ista consoriberem.perlatores ñ auiga¬

Expanded text:
etiam orationibus nostris, concedens quidem ut dicamus, Dimitte nobis debita nostra, etiam orationibus nostris, concedens quidem ut dicamus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; et hoc ita concedens, ut asserat hominem in hoc corruptibili corpore quod aggravat animam, posse suis viribus ad tantam justitiam pervenire, ut neque hoc illi sit dicere necessarium, Dimitte nobis debita nostra. Illud vero quod sequitur, Ne nos inferas in tentationem , naccipiunt. tamquam deus orandus sit, quo nos ad superandas temptationes adiuuet peccatorum, sed ne quisquam inruens corporaliter nos humanus casus affligat. quoniam peccatorum temptationes uincere ita sit iam in nostra positum potestate possibilitate naturae, ut hoc inaniter impetrandum orantibus arbitremur. non possumus una epistula breui omnia uel plurima tantae impietatis argumenta colligere, praesertim quia, cum ista scriberem, perlatores nauiga
Abbreviated transcription (Latin):
dnet in ptentũnale fucta s infeccusatere ñ ualemus decauendis autu
tans ui neet disque pecatir omnibusque temptationibi uen tuste su pe¬
tandis sine ulo de inceps adiutorio ꝓratie dinatutni posii biltta sibe
quune sus ficere uoluntete necparuuilos indigrre i ilui gos sietlitate le
quu pei baposnũ Aꝑditione liberentur eoquod nullus ex readomuor¬
bilitasuta: neque apud uos tacere debuim: ut eiꝰ modum homines quos
quidem sunuri inecdesia. quũ exilla resecari mugis uoluimus &opta¬
mus cur apastoruli caueatis iã enĩ cũista scriberem. cornouerumur in
ecdesiu cartabginiensi aduersus eos episcopalis concilĩ conditũ fuis se
decr&um per epistolũ scõ & uenerubilipapȩ in nocentio dirigendam
& nos de concilio numidiȩ adeundem apłicũ sedem iũ similit̃ scripsera¬
mus: omnes enĩ quispem hubemus inxpahuic pestifere impiaati te¬
sistere cãq concorditer dũ nure & a nathemare debemus que contrdicit

Expanded text:
n praeteritum male facta sunt, infecta facere non ualemus. cauendis autem futuris uincendisque peccatis omnibusque temptationibus uirtute superandis sine ullo deinceps adiutorio gratiae dei naturali possibilitate humanam sufficere uoluntatem. nec paruulos indigere gratia sus baptismum a perditione liberentur, eo, quod nullum ex Adam conbilitas uestra. neque apud uos tacere debuimus, ut eius modi homines, quos quidem sanari in ecclesia quam ex illa resecari magis uolumus et optamus. cura pastorali caueatis. iam enim cum ista secclesia Carthaginensi adversus eos episcopalis concilii conditum fuisse decretum, per epistolam sancto et venerabili Papae Innocentio dirigendum; et nos de concilio Numidiae ad eamdem apostolicam Sedem jam similiter scripseramus. 3. Omnes enim qui spem habemus in Christo, huic pestiferae impietati resistere, eamque concorditer damnare et anathemare debemus: quae contradicit
Abbreviated transcription (Latin):
nec debere quęrere mecegene. cũ om̃s scĩ nihilsinȩ hoc sea gere pos
testantur: liberũ eñi arbitriũ olĩ illeperpessus. dũ suis in consulo
atie bont sudens in prae uaricutioni profunda demersus nihil
diueotumodu ex inde s urgere port inuent niaq libec tute nueternũ¬

Expanded text:
nec debere quaerere nec egere, cum omnes sancti nihil se sine hoc agere posse nec debere quaerere nec egere, cum omnes sancti nihil se sine hoc agere posse testantur? Liberum enim arbitrium olim ille perpessus dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praeuaricationis profunda demersus nihil, quem ad modum exinde surgere posset. inuenit suaque in aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
arbi trium plus prodess& quippe cũ uirbeat᷑ &iam electus adñõ nihil
arbitrium. ille sibi dm̃ postulut adiutorẽ nos dicimus nõbis quod
rogo munifeste discimus quidorem: cũ ille tantopere beatus ut supra
diximus uir nedespiciatur exoptat: illi enĩ necesse est ista argaant
qui illa confirmant: dauid ergo orationis igncrus. & suȩ naturae nescus
accusetur : quicum sesciat tantũ in suu ineẽ nutura. adiutorem sibi dñ
& lssiduum adiutorẽ nec illi sufficit assiduũ sed ne aliquundo illum
despiciat orationibus pronus exoptat: & ꝑ corpus omne psalterii hoc
& prȩdicat & declamit siergo hoc ille itamugnus scit utas sidua
edicer& ita necessariũ confessus ẽ utdocer& : quẽ ad modũ pelagius
cȩlestiusq seposita omni repositione psalmorũ talique abidice¬
ad octrinu sua suros se aliquib: posse confidunt Nos adiutoriumas

Expanded text:
aaarbitrium, ille sibi Deum postulat adjutorem; quod rogo, manifeste discimus quid oremus, cum ille tantopere beatus, ut supra diximus, vir ne despiciatur exoptat? Illi enim necesse est ista arguant, qui illa confirmant. David enim orationis ignarus, et suae naturae nescius accusetur, qui cum sciat tantum in sua inesse natura; adjutorem sibi Deum, et assiduum adjutorem, nec illi sufficit assiduum, sed ne aliquando illum despiciat, orationibus pronus exoptat; et per corpus omne psalterii hoc et praedicat et clamat. Si ergo hoc ille ita magnus scit ut assidue dicere, ita necessarium confessus est, ut doceret: quemadmodum Pelagius Coelestiusque seposita omni responsione psalmorum, talique abdicata doctrina, suasuros se aliquibus esse co
Abbreviated transcription (Latin):
euertens. qua cũque poss̃ ad firmare non cessunt unde &ia si pelagius
celestius que correcti sunt uelse ista nuĩ quã sensisse dicunt & que¬
cumque scripta contra eos prolata fuerint suic eẽ neđunt nec est
quem udmodũ dom̃dacio conuincuntur generulit tam̃ quicũq
dog matizant & a& firmant humanã sibi adỹtes da peccata aedi
noandata facienda sufficere posse naturã & comodo graciadi que
pest seo rum euidentius orationibur dedaratur aduersarius in ut
ibetaci & ralutem perciper sempit̃nã anathema sit: quieq aut alia
ei sobiciuntur. ñ dubitum ui ueneratione tuã cũ gesta episcopulia
ꝑspicerint. quȩ in oriente ih ea dein cuura confecta dicune hic
iudicatłim: cindecm nes indĩ miseri cordia giudcamus Eplici¬

Expanded text:
evertere, quacumque possunt, affirmare non cessant. Unde etiamsi Pelagius evertere, quacumque possunt, affirmare non cessant. Unde etiamsi Pelagius Celestiusque correcti sunt, vel se ista nunquam sensisse dicunt, et quaecumque scripta contra eos prolata fuerint sua esse negant, nec est quemadmodum de mendacio convincantur: generaliter tamen quicumque dogmatizat et adfirmat humanam sibi ad uincenda peccata et dei mandata facienda sufficere posse naturam et eo modo gratiae dei, quae sanctorum euidentius orationibus declaratur, aduersarius inueni liberari et salutem percipere sempiternam, anathema sit. quaecumque autem alia eis obiciuntur, non dubium uenerationem tuam, cum gesta episcopalia perspexerit, quae in oriente in eadem causa confecta dicuntur, id iudicaturum, unde omnes in dei misericordia gaudeamus
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute cor roborari ꝑ spmtuũ. istorũ nobis disputatio contra dicit
adfirmans negari liberum arbitrium. si hoc adõ poscitur quod
innraẽ potestate: uirtute enĩ corroboruri. si uolumus inquiunt
paruulos &iã propt̃ salutẽ qͣ persalua torẽ xpm̃ datur. baptigandos ne¬
gant : acsiceos mortifera istadoctrina in ȩterisũ necant pr̃o¬
mittentes &iã si non baptizentur. hubi iros uitã ȩt̃nũ: nec ađi eos¬
pertinere dequib dñs ait. uenit enĩ filius hominis quȩre re& sal¬
uare qđ ꝑierat: quia ista isti inquiunt. ñ perierant. nec est quod neis
ralusur ltanto p̃cio redimentur: quia nihilest in eis uiatum nihil
un as in subdiuboli potestte captiuũ nec procis fususist sangnis qiui
ꝓ eraulorum fieri redemptionẽ libello suo cȩlestius incartagimen¬
si ecdesianiam confessus est: sed muloi qui eorũ perhibentur se u
fuer se discipul hȩc mulu quibus funda mtaxpĩ ane fidei conant

Expanded text:
uirtute corroborari per spiritum tuum, istorum nobis disputatio contradicit adfirmans negari liberum arbitrium, si hoc a deo poscitur. quod in nostra est potestate: uirtute enim corroborari si uolumus, inquiunt, Paruulos etiam propter salutem, quae per saluatorem Christum datur, baptizandos negant ac sic eos mortifera ista doctrina in aeternum necant promittentes, etiamsi non baptizentur, habituros uitam aeternam nec pertinere, de quibus dominus ait: Venit enim filius hominis quaerere et saluare, quod perierat, quia isti, inquiunt, non perierant nec est, quod in eis saluetur uel tanto pretio redimatur, quia nihil est in eis utenetur sub diaboli potestate captivum, nec pro eis fusus est sanguis qui i etiam parvulorum fieri redemptionem, in libello suo Celestius in Carthaginensi ecclesia jam confessus est: sed multi qui eorum perhibentur esse vel fuisse discipuli, haec mala quibus fundamenta christianae fidei conantur
Abbreviated transcription (Latin):
ro. uerba testatoris recito : sihab& quod diuidatur ibi inuenio: Si non
cumproph&a dedñõ loqustur ait : magnificabiturusque adterminos
orbisterrae : &eritistepax, gloria m excelsisdo & interrapax hominib
bonȩ uoluntatis : Non diuis orib: scaẽ unitatis. sed hominibus bonei
luntatis. Ipse esthereditas ipseest testator ipsumquȩris diuidere
heresis crudelis impia mer&rix : erubesce iudicante salomone
mer&ria necunum uiuum. nec undecumque conceptum. iamquepar¬
mater: Quod parespresõcas quod non pares congregas : quo mo

Expanded text:
fero, verba testatoris refero. Si habet quod dividatur, ibi invenio: si non Cum propheta de Domino loqueretur, ait: Magnificabitur usque ad terminos terrae, et iste erit pax . Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : non divisoribus sanctae unitatis, sed hominibus bonae voluntatis. Ipse est haereditas, ipse testator; ipsum quaeris dividere? isio. O Ariana haeresis crudelis et impia, erubesce! Judicante Salomone, meretrix ne unum vivum, ne undecumque conceptum etiam namater. Quod paris, praefocas; quod non parturis, congregas.
Abbreviated transcription (Latin):
non tedimittam. nisi mebenedixeris: Drxitaute mei: quod est nom̃
tuum illeautem dixitia cob: & dixitei: nonuocabitur nomentuum
iacob sedisrahelerit nomen tium: qruialiusticumdõ & cum homi¬
nibus potenses: rogauitautem eumia cobdicens: enuntiami¬
hino mentuum: & dixit quare hoc interroga stunommeum &
bene dixiteum illic: & appellauitia cob nom locuillius aspecturdi
uidienim dm facie ad faciem & salua sactaestanima mea : Exis¬
talectione unicumdi filium & antequam uenis s& incarne ui¬
sibiliter appariusse conariostendere : vbi& sinon absurdex p̃r

Expanded text:
Non te dimittam, nisi me benedixeris. Dixit autem ei: Quod est nomen Non te dimittam, nisi me benedixeris. Dixit autem ei: Quod est nomen tuum? Ille autem dixit: Jacob. Et dixit ei: Non vocabitur amplius nomen tuum Jacob; sed Israel erit nomen tuum, quia valuisti cum Deo, et cum hominibus potens es. Rogavit autem eum Jacob dicens: Enuntia mihi nomen tuum. Et dixit: Quare hoc interrogas tu nomen meum? Et benedixit eum illic. Et appellavit Jacob nomen loci illius, Aspectus Dei: Vidi enim Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Ex ista lectione unicum Dei Filium et antequam venisset in carne visibiliter apparuisse conaris ostendere: ubi etsi non absurde
Abbreviated transcription (Latin):
pateruester concupiuit me uidere : &uidit& gaui sus est a ua¬
uis & hacsic adhuc possitintellegi: quod sc̃spatriarcha ocu¬
liscordis uideritdĩfilium nonoculis carnis : unde int̃nor
uestitur questio. sed cum dixeritx p̃s abraham concupiuit
uiderediẽ meum & uidit& gaui susest curnon diem xp̃i in¬
tellegimus tempus xp̃i: quod eratuenturu sincarne : qđ abra¬
hã sicut & alii ꝓph&ae. inspupotuituidere atq: gauderee
quehicigitur quod ꝓposueras & pollicitus fuerasꝓbarepo¬
Posthaec uenistiadia cob: quialuc tatus est cumangeloquem scrip¬
tura ipra geneseos & hominem dicit& dm̃: nam italegitur reman¬
sit autem ia cobsolus. & luctabatur homocumillo usque in mane
uiditautem quod non potestad eum: & tetigitlatidudinem fe¬
moriseius & obstipuit latitudo femoris Ia cobdumluctar&ur
cumeo & dixitilli: dimitteme ascenditenim aurora: Illeautem dixit:

Expanded text:
pater vester concupivit me videre; et vidit, et gavisus est. Quapater vester concupivit me videre; et vidit, et gavisus est. Quamvis et hoc sic adhuc posset intelligi, quod sanctus Patriarcha oculis cordis viderit Dei Filium, non oculis carnis, unde inter nos vertitur quaestio. Sed cum dixerit Christus, Abraham concupivit videre diem meum; et vidit, et gavisus est; cur non diem Christi intelligimus tempus Christi, quo erat venturus in carne, quod Abraham sicut et alii Prophetae in spiritu potuit videre atque gaudere? Neque hic igitur quod proposueras et pollicitus fueras, probare poPost haec venisti ad Jacob, qui luctatus est cum Angelo, quem scriptura ipsa Geneseos et hominem dicit et Deum. Nam ita legitur: Remansit autem Jacob solus, et luctabatur homo cum illo usque in mane. Vidit autem quod non potest ad eum, et tetigit latitudinem femoris ejus, et obstupuit latitudo femoris Jacob, dum luctaretur cum eo; et dixit illi: Dimitte me; ascendit enim aurora. Ille autem dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ponsa diuinitatis accepit: nec aliquos duoseorum duos eedeos se¬
sit sed unum inomnibus r& lothduos uidit & tamenunum dnm
agnouit. Ubimihi uidentur ꝑangelos significati filiur & sp̃rser
pater non legitur missus: Leguntur autemissi filius & sprres
quorum nonideo est diuersa natura: nam& illiuiri ꝑquos signi¬
ficati sunt uniuserant eiusdem quenatura. Hancergoscrip¬
turam : quaconuincipossis astuto silentio deuitasti & cumdi¬
xisses hicd suiris estabrahae uolens filium solum ui sumputaris
in eo quodingenis legitur ui sumeẽdm abrahae: quo modosit
iii susdicerenoliusti neibinon solus sedtrinitas agnoscer&ur
d s̃ dixistiautem siuis credere qr filius ui sus est abrahae utiq
ipseunigenitur in scoad firmauit euuangeliosic abrahampa
odisputare o probareꝓmissa qua sidixerit difilius: ab raham

Expanded text:
ponsa divinitatis accepit. Nec aliquos duos eorum duos esse deos senponsa divinitatis accepit. Nec aliquos duos eorum duos esse deos sensit, sed unum in omnibus: quia et Loth duos vidit, et tamen unum Dominum agnovit. Ubi mihi videntur per angelos significari Filius et SpirituPater non legitur missus; leguntur autem missi et Filius et Spiritus sanctus; quorum non ideo est diversa natura: nam et illi viri per quos significati sunt, unius erant ejusdemque naturae. Hanc ergo Scripturam qua convinci posses, astuto silentio devitasti. Et cum dixisses, Hic Deus visus est Abrahae: volens Filium solum visum putari in eo quod in Genesi legitur, visum esse Deum Abrahae, quomodo sit visus, dicere noluisti, ne ibi non solus Filius, sed Trinitas agnosceretur Deus. 8. Dixisti autem: Si vis credere, quia Filius visus est Abrahae, utique ipse Unigenitus in sancto affirmavit Evangelio sic: « Abrahamvisus est. » . O disputare, o probare promissa! quasi dixerit Dei Filius, Abraham