comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocũ qͥb cantꝰ impletur: hoc fiet cuiquede materia
corporissui. ꝙ & hominẽ reddat angelicis cȩtib
&nihil inconueniens eorũ ingerat sensibus
Desurgent omniũ sc̃orũ corpora om̃i felicitate.
& gloria inmortalitatis conspicua: sic̃ sine ulla
corruptione ł difficultate uł onore : Ita sine ulla defor¬
mitate: in quib: ut ait sc̃s agustinꝰ tanta facilitas quanta
felicitas erit: Nã idem doctor ipsas ꝗq cicatrices
in corporib: martrrũ : posse quidẽ uideri doc&:
Sed sine ullo deformitatis intuitu. id fieri ꝑhib&
non enim utidem doctor egregius ait de formitas
in eisdẽ corporib sed dignitas erit : & quaȩdã quãuis
in corpore : ñ corporis seduirtutis pulchritudo fulgebit:¬

Expanded text:
vocum quibus cantus impletur, hoc fiet cuique de materia vocum quibus cantus impletur, hoc fiet cuique de materia corporis sui, quod hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. resurrectura sint. Resurgent omnium sanctorum corpora, omni felicitate et gloria immortalitatis conspicua, sicut sine ulla corruptione, difficultate, onere, ita sine ulla deformitate. In quibus, ut ait sanctus Augustinus, tanta erit facilitas, quanta felicitas. Nam idem doctor ipsas quoque cicatrices in corporibus martyrum posse quidem videri docet, sed sine ullo deformitatis intuitu id fieri perhibet. « Non enim, ut idem doctor egregius ait , deformitas in eisdem corporibus, sed dignitas erit: et quamvis quaedam in corpore, non corporis, sed virtutis pulchritudo fulgebit
Abbreviated transcription (Latin):
ut in pedim̃to aut dede cori sine fine regnantib
ñ sit : Itẽq: subiungit . ꝙde &ate diximꝰ hoc idem
AndiueRsꝑSint STATURE E FIGURE RESURGENTŨ¬
cũ eadẽ pineuedins inResurRections futurisint:
estatura corporis inqua om̃s generalit̃ resurrec¬
turi sunt: beatissimꝰ agustinꝰ manifesta dissertione
ꝓnuntians dicit: Nẽ. consequens: ut ideo diuersa stat᷑a sit
reuiuiscentiũ singulorũ : qͥa fuerat diuersa uiuentiũ :
Aut macri cũ eadẽ macie: Aut pingues cũ eadẽ pingue¬
dine reuiuiscant: Sed si ẽ. in consilio creatoris ut̾effigie
esua cuiꝰq: ꝓpͥetas. & discernibilis similitudo seruetur
Inceteris aut̃ corporis bonis aequalia cuncta reddant᷑:
Ita aedificabitur illa inuno qͦq materies: ut nec aliqͥd
ex eaꝑeat. & qđ alicui defuerit ille suppleat: qͥ &iã
denichilo potuit ꝙ uoluit oꝑari Si aut̃ in corporib
resurgentiũ rationabilis in aqualitas erit. sic̃ . ẽ.

Expanded text:
ut impedimento aut dedecori sine fine regnantibus ut impedimento aut dedecori sine fine regnantibus non sit. » Itemque subjungit: « Quod de aetate diximus, hoc idem n diversae futurae sint staturae vel figurae surgentcum eadem pinguedine, in resurrectione futuri sint. De statura corporis in qua omnes resurrecturi sunt, beatus Augustinus manifesta dissertione pronuntians dicit : « Non est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium, quia fuerat diversa viventium: scilicet ut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est
Abbreviated transcription (Latin):
&atis plenitudinis xp̃i : Resurgent ergͦ homines
tam magni corpore . ꝗuł erant ł futurierant & ate
iuuenili : ꝗ uis nihil oberit &iã sierit infantilis
ł senilis corporis forma : ubine cm̃tis. nec ipsius corporis
ulla remanebit infirmitas : Vnde &iã p̃dietꝰ doctor¬
sequent̃ adiungit : Siquis in eo corporis mͦ inqͦdefunctꝰ :
resurrecturũ unũ quẽq: contendit : Non . ẽ. cũ illo
laboriosa contradictione pugnandũ : Iulianus qͦq
pomerius quid de hoc senserit : non tacebo: sane ait.
de &ate nihil. eẽ. questionis existimo: qm̃si ue
in ea resurrecturi creduntur : adꝗ ꝓfecto. eent.
natura non poterit: Qđ &iam p̃dictus doctor
similit̃ fieri : & dehis qui ꝓuecta aetate moriuntur.
inquaiuuenis fuit : debilitate senectutis ablata.
aut si hoc magis congruit illo scło beato. in qͦom̃sscĩ
sine ullo beatitudinis sui defectu uicturi sunt:
ut aliqua aetatũ differentia ibi futurasit sicibierit:

Expanded text:
aetatis plenitudinis Christi. Resurgent ergo omnes aetatis plenitudinis Christi. Resurgent ergo omnes tam magni corpore, quam erant, vel futuri erant aetate juvenili. Quamvis nihil oberit, etiamsi erit infantilis el senilis corporis forma, ubi nec mentis nec ipsius coulla remanebit infirmitas. Unde etiam si quis in eo corporis modo, in quo defunctus est, resurrecturum unumquemque contendit, non est cum illo laboriosa contradPomerius quid de hoc senserit  Libro de anima  non tacebo. « Sane, ait, de aetate nihil esse quaestionis existimo, quoniam sin ea resurrecturi esse credantur, ad quam profecto naturae non poterit. » Quod etiam praedictus doctor similiter fieri et de his qui provecta aetate moriuntur in qua juvenis fuit, debilitate senectutis ablata. Aut si hoc magis congruit illi saeculo beato, in quo omnes sancti sine ullo beatitudinis suae defectu victuri sunt, ut aliqua aetatum differentia ibi futura sit, sic erit ibi,
Abbreviated transcription (Latin):
Pesurreetram carnẽ omniũ qͥcũq nati sunt hominũ
Iatq nascent᷑ & mortui sunt. atq morient᷑. Nullomͦ
m̃tis sunt : audient uocem filii dĩ &ꝓcedent qͥbon afecer̃
in resurrectionẽ uita : qͥuͦ mala eger̃ in resurrectionẽ¬
iudicii: in QUAAETΑTE ESTATURA Futurisint
certantib: Beatissimꝰ agustinꝰ responsurũ sẽ p̃bens
dic̃ : Sid ixerimꝰ ad dominiei corporis modũ quorũq
maiora corpora redigenda: ꝑ ibit demultorũ corporib
plurimũ : Cũ ipse nec capillũ ꝑiturũ eẽ ꝓmiserit :
restat ergo ut suã recipiat qͥsq m̃surã: quẽ ł habuit
iniuuentute &iã si senex sit mortuus. ł fuerat habit᷑us.
si ñ . eẽt. ante defunctus: atq illud ꝙ cõmemorauit apłs
ut nec infra nec ultra iuuenilẽ formã resur gant
diffinier̃ eẽ &iam scłi huius doctissime homines iuuen¬
tutẽ : Quȩ cũ fuerit spatio ꝓpͥo t̃minata Inde iã hominẽ¬
inde trim̃ta uergere grauioris ac senilis atatis.

Expanded text:
carnem omnium quicunque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt et morientur, nullo modo mentis sunt audient vocem Filii Dei; et procedent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae; qUT XX. In qua aetate vel statura futuri sunt certantibus, beatus Augustinus responsurum se perhibens dicit: « Si dixerimus ad Dominicimaiorum corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentate, etiam si senex sit mortuus, uel fuerat. habiturus, etiam si est ante defunctus, atque illud quod commemorauit apostolus ut nec ultra nec citra juvenilem formam resurgant definierunt esse etiam saeculi hujus doctissimi homines juventutem, quae cum fuerit spatio proad detrimenta vergere gravioris ac senilis aetatis:
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝓbi sane utrũ unius statura andiuersae
futurisint suꝑfluo quaeritur: qñdo in eis qͥa
beata luce & abillo ddctore. domꝰ &t̃noe aliȩni
manebt̃ : statura quae decori solet. eẽ. exquiritur:
quia iuxta ꝙ quidã sapiens ait. Vbierit dentium
stridor &t̃nus & in cessabilis fletus : in anit̃ quaerit᷑
ramꝰ ei inuirũ ꝑfectũ : om̃s feminas in uirili sexu
resurgere credunt : ꝓeo ꝙuir exlimo: mulier aͦ
exuiri latere factasit: Nosaut̃ catholicorũ
magistrorũ sententiis eruditi. hoc credimus:

Expanded text:
eprobi sane utrum unius staturae an diversae futurae sint, superfluo quaeritur, quando in eis qui a beata luce et ab illo decore domus aeternae alieni manebunt, statura, quae decori esse solet non exquiritur, quia, juxta quod quidam sapiens ait, ubi erit dentium stridor, aeternusque et intolerabilis fletus, inaniter quaeritur ramus ei in virum perfectum , omnes feminas in virili sexu resurgere credunt, pro eo quod vir ex limo, mulier vero ex viri latere facta sit. Nos autem catholicorum magistrorum sententiis eruditi, hoc credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
De demptor humani generis cũ aparuerit. & mitisi ustis
Q&tribilis erit iniustis: quẽ enĩ mansuetũ aspicient
electi. hunc eundem pauendũ atque t̾ribilẽ conspicił nt
repbi sedhunc ideo electi t̃ribilẽ ñ uidebt̃ qͥamͦ t̃rorẽ illius
considerare ñ desinunt: &ideo rȩꝓbi t̃ribilẽ illũ c̃spicient
Xp̃s dĩfilius cũ adiudiciũ uenerit faciendũ om̃s parit᷑
humanitatẽ eius &iusti & in iusti uisurisunt : Diuintatem
Nam qđ ab iniustis tẽdiuinitas eiꝰ ñ uideatur : testatur
esaias qͥdic̃ : Tollatur impius neuideat maiestatẽ dñi:
ex quo aꝑtissime patet. ꝙreꝓbi tc̃humanitatẽ utiq: xp̃i¬
in qͣ iudicatus ẽ. uidebt̃ ut dolgant diuinitatẽ eiꝰ ñ uidebt̃.
ne gaudeant : qͥb: enĩ diuinitas ostenditur: utiq: ad gau¬

Expanded text:
eneris cum apparuerit, et mitis erit terribilis injustis. Quem enim mansuetum aspiciunt electi, hunc pavendum atque terribilem conspiciunt reprobi. Sed hunc ideo electi terribilem non videbunt, quia modo terrorem illius considerare non desinunt. Et ideo reprobi terribilem illum conspicient, Christus Dei Filius cum ad judicium venerit faciendum, omnes pariter humanitatem ejus justi et injusti visuri sunt. DivinitatemNam quod ab injustis divinitas ejus non videatur, testatur Isaias qui dicit: Tollatur impius, ne videat majestatem Dei . Ex quo apertissime patet quod in qua judicatus est videbunt ut doleant; divinitatem vero non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gau
Abbreviated transcription (Latin):
ipsitam̃ sedes habelit̃ inquib: xp̃o iudicante sessuri sunt
iuxta illud qđ ipsa ueritas ait : Vosquisecuti estis me:
in regeneratione cũ sederit filius in sede maiestatis suae.

Expanded text:
ipsi tamen sedes habebunt, in quibus Christo judicante sessuri sunt, ipsi tamen sedes habebunt, in quibus Christo judicante sessuri sunt, juxta illud quod ipsa Veritas ait: Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ait ex hoc beatissimꝰ agustinꝰ: neq enĩ adiudicium
uiuorũ & mortuorũ pat̃ ipse uenturus . ẽ Nec tam̃
recedet a filiopat̃ : qͦmͦ ergo ñ ipse uenturus ÷ qͥañ
ipse uidebitur iniudicio: Videbt̃ inquẽ pupugerunt:
forma illa erit iudex :q: stetit subiudice: Illa
iudicabit q iudicata ẽ: Iudicata ẽ iniq iudicabitiuste:
Nã &cũ ꝓpheticis lit teris ad nouissimũ iudicium
faciendũ dñs legit᷑ ẽẽ uenturus : tam̃ &xsieiꝰ alia
distinctio nonponatur: tantũ mͦ ꝓpt̃ ipsũ iudiciũ ps
deb& intellegi: quia &sipat̃ iudicabit ꝑaduent ũ filii
hominis iudicabit : Nã &ipse ꝑsuae p̃sentiae manifestationẽ
ñ iudicat quẽq: sed omne iudiciũ dedit filio: qͥ manifestabit᷑
homo iudicaturus. sic̃ homo ÷ iudicatus:¬
DESEDIBUS IUDICANTIUM
edes dicimꝰ quos grȩci thronos appellant : tronos
aut̃ greci sedesdicunt: Sc̃ iergo ꝗ lib& ipsi sint
sedes dĩ iuacta qđ scriptũ .ẽ anima iusti sedes sapientiae:

Expanded text:
hoc beatissimus Augustinus : « Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater venturus est, nec tamen recedet a Filio Pater. Quo ergo modo non ipse venturus est? Quia ipse non videbitur in judicio: Videbunt in quem compunxerunt . Forma illa erit judex, quae stetit sub judice; illa judicabit quae judicata est. Judicata est enim inique, judicabit juste. n propheticis litteris ad nouissimum iudicium faciendum Deus legitur esse uenturus, etsi eius alia distinctio non ponatur, tantummodo propter ipsum iudicium Christus debet intellegi, quia etsi Pater iudicabit, per aduentum filii hominis iudicanon judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio ; quia manifestabitur homo judicaturus, sicut homo est judicatusDe sedibus judicantium. Sedes dicimus quas Graeci thronos appellant: thronos autem Graeci sedes dicunt. Sancti ergo, quamlibet ipsi sint sedes Dei, juxta quod scriptum est: Anima justi sedes est sapientiae ,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑprophetã. Dies enĩ ultionis in cordemeo . Indicat seqͥdẽ
Locus ẽẽ credat᷑ ubi iudiciũ a dño aCITabiTUR:
uid ex hoc in aliis codicib legerim ñ facile mihi
occurrit: hoctam̃ iohel ꝓpheta uaticinante¬

Expanded text:
per prophetam: Dies ultionis in corde meo , indicat se quidem per prophetam: Dies ultionis in corde meo , indicat se quidem locus esse credatur ubi judicium a Domino agetur. Quid ex hoc in aliis legerim, non facile mihi occurrit: hoc tamen Joel propheta vaticinante
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimus ciprianus doctor clarus. & martrr:
securitas exire hinc latũ : exire int̃p̃ssuras & an¬
gustias gloriosũ: claudere in mom̃to oculos qͥbus
homines uidebantur &mundus : & aꝑire eosdem
quanta uelocitas : det̾ris repente subtraheris.
ut in regnis caelestibus reponaris: hac oportet
m̃te &cognitione cõplȩti : haecdie ac nocte meditari:
t anti ergo doctoris exortatione: instructi ueracit̃
tenere debemus: qđ nequaq pͥmortẽ uisione dĩ
fraudabimur: sedeo cũ letitia ꝑfruemur si hic inbene¬
iudici nullus hominua nouerit:
sic enĩ interrogantib: de sẽ ultimo die discipulis
at que dicentib quod signũ aduentus tui erit
& consumationis scłi : Respondisse eundem dnm dm̃legimꝰ:
dedie aut̃ illo & horanemoscit: Neque angeli incaelo
neq filius: nisi pat̃ solus: quãꝗ hoc ipsũ. qđ sedicit nescirt
non arbitrandus ẽ. hoc ipse filius ignorare. sed qđ sic
sciat ut noll& aliis dicere: namdũ dicat idẽ dñs

Expanded text:
eatissimus Cyprianus, doctor clarus, et magistesecuritas, exire hinc laetum, exire inter pressuras et angustias gloriosum, claudere in momento oculos, quibus homines videbantur et mundus, et aperire eosdem quanta velocitas. Repente terris subtraheris, ut in regnis coelestibus reponaris. Haec oportet mente et cogitatione complecti, et die ac nocte meditari. » Tanti ergo doctoris exhortatione instructi, veraciter tenere debemus quod nequaquam post mortem visione Dei fraudabimur, sed eo cum laetitia perfruemur, si hic in beneominus nobis enim interrogantibus se de ultimo die discipulis, atque dicentibus: Quod signum adventus tui erit, et consummationis saeculi? respondisse eumdem Dominum legimus: De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater solus . Quanquam hoc ipsum quod se dicit nescire, non arbitrandus est hoc ipsum Filius ignorasse, sed quod sic sciat, ut nolit aliis dicere. Nam dum dicit ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
audiamus ut exillius uerbis locus iste iosaphat.
intellegi debeat melius lector agnoscas: dicit enĩ¬
eorũ. hocẽ eorũ qͥmei nominis confessione censent᷑ :¬
Tunc om̃s aduersarios meos deducã inualle iosa fath
subsequitur oꝑe : isti tales id .ẽ. quos aut incredulas
nationes aut demones dic̃ : Non iudicabunt᷑ in montib:
non in cam pestrib: sed in ꝓfundo &deorsũ: ut
QDNullus Nouerit hominũ ꝑQuot dies
Futurum illud iudiciũ extendatur.:
hunc diuini iudicii ultimũ diem dicimus: ids nouis siũ
tempus : nã ꝑ quot dies futurũ iudiciũ tendat᷑ in certũ ẽ:¬

Expanded text:
audiamus, ut ex illius verbis locus iste Josaphat, intelligi debeat, melius lector agnoscat. Dicit eneorum, hoc est, qui mei nominis confessione censentunc omnes adversarios meos deducam in vallem Josaphat, subsequitur opere: Isti tales, id est, quos aut incredulas nationes, aut daemones dicit, non judicabuntur in montibus, non in campestribus, sed in profundo et deorsum, ut nullus noverit hominum, per quot dies futurum illud judicium extendatur. « hunc ultimi judicii diem dicimus, id est, novissimum tempus. Nam per quot dies futurum judicium extendatur, incertum e
Abbreviated transcription (Latin):
nomine certatim delendierant. Ad sidera ꝓut possunt
efferentes. Vinetos plures incarcerib: habentes. quosdolo
sui potius ꝗ merito ꝓter̃ : Catenis onerates. Int̃altaria
iurando demorantes & haec eadẽ acsilutulenta paulo pͦ

Expanded text:
nomine certatim delendi erant ad sidera prout possunt, nomine certatim delendi erant ad sidera prout possunt, efferentes; vinctos plures in carceribus habentes, quos dolo sui potius quam merito proterunt, catenis onerantes: inter altaria jurando demorantes, et haec eadem ac si lutulenta paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fectio &finis. ꝓcuiꝰ amore legentes flagitamus.
ꝓ nob̵ apud eiꝰ int̃cedere misericordiã ut cũ eis eo miserante
mereamꝰ ad illud ꝑ uenire regnũ cuiꝰ nullus ÷ finis: Explicet¬
habentur sedt rranni. iudices habentur sed impii.
Sepȩ p̃dantes & c̃cutientes sed in nocentes. Vendicantes & pa¬
trocinantes. sed reos & latrones ꝗ plurimi coniuges habentes.
sed scortas & adulterantes Crebro iurantes & ꝑiurantes. Vouen¬
tes & continue ꝓpe modũ m̃tientes. Belligerantes . s. ciuilia
& iniustabella agentes ꝑ patriã qͥdẽ furȩs magnoꝑe insec
rantes. Elrmosinas largit̃ dantes .s. eregione imm̃ sum
montẽ scelerũ exaggerantes. insede arbitraturi sedentes.
s. raro recti iudicii regulã quȩrentes. in noxios humilesq
dispicientis. Sangui narios suꝑbos parricidas cõmani¬
pulares & adulteros dĩ inimicos sifors ut dr̃ tulerit qͥcũ ipso

Expanded text:
perfectio et finis; pro cujus amore legentes flagitamus, perfectio et finis; pro cujus amore legentes flagitamus, pro nobis apud ejus intercedere misericordiam, ut cum eis, eo miserante, mereamur ad illud pervenire regnum cujus nullus est finis. Ametannia, sed tyrannos; judices habet, sed impios, saepe praedantes et concutientes, sed innocentes; vindicantes et patrocinantes, sed reos et latrones; quamplurimas conjuges habentes, sed scortantes et adulterantes; crebro jurantes, sed perjurantes; voventes, et continuo propemodum mentientes; belligerantes, sed civilia et injusta bella agentes; per patriam quidem fures magnopere insectrantes; eleemosynas largiter dantes, sed e regione immensum montem scelerum exaggerantes; in sede arbitraturi sedentes, sed raro recti judicii regulam quaerentes; innoxios humilesque despicientes; sanguinarios, superbos, parricidas, commanipulares et adulteros Dei inimicos, si sors ut dicitur tulerit, qui cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
laudib: qͥerit omne bonũ in omnib: unꝰ amor omniũ. una
concordia cunctis: Uerus honor qͥnulli ne gabiturdigno.
nulli deferetur indigno: nec ad eũꝑueni et ullus indignꝰ.
a se ipso quisq: nec ab aliqͦ patiet᷑ : p̃miũ uirtutis erit
ipse qͥuir tutẽ dedic: & qͥse ipsũ qͦ melius & maius. nihil
festabit᷑ gloriatua : Tuncerit ipse ds̃ scorũ satietas:
beatorũ iocunditas: & om̃aq: cũq: ab eis honeste deside¬
rari possunt. & uita. et salus ec uictus et copia. et gloria.
& honor & paxaet̃na beatitudo & beatitudo & beata
xt̃̾nitas: ipse erit ꝑfectio desideriorũ nr̃orũ qͥsine fine
didebitur sine fastidio amabitur sine fatigatione
laudabitur : tc̃tantũ erit uera in mortalitas. ubi
restat in illa felicitate illũ t̾minã ñ posse mori tẽplene
erit liberũ arbitinũ : ꝙ pͥmo homini fuit sicdatũ. posse
qͥ nob̵ huiꝰ sermonis initiũ & causa fuit : Sit &iã

Expanded text:
laudibus, qui erit omne bonum in omnibus. Unus amor omnibus, una laudibus, qui erit omne bonum in omnibus. Unus amor omnibus, una concordia cunctis, verus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno. Nec ad eum perveniet ullus indignus,a seipso quisque, nec ab aliquo patietur; praemium virtutis erit ipse, qui virtutem dedit; et qui seipsum, quo melius et majus nihil festabitur gloria tua . Tunc erit ipse Deus sanctorum satietas, beatorum jucunditas, et omnia quaecunque ab eis honeste desiderari possunt, et vita, et salus, et virtus  Al., victus, et copia, et gloria, et honor, et pax, aeterna beatitudo, et beata aeternitas. Ipse erit perfectio desideriorum nostrorum, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Tunc tantum erit vera immortalitas, ubi restat in illa felicitate illud tertium, non posse mori. Tunc plene erit liberum arbitrium, quod primo homini fuit sic datum, posse nobis hujus sermonis initium et causa fuit, sit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
finis igitur desideriorũ nr̃orũ xp̃s tuncerit qͥsine
fine uidebitur : sine fastidio amabitur sine fatigatione
laudabit᷑ : homunꝰ & hic affectus hic factus ꝓfectoerit
om̃ib: sicut ipsa uita xerna communis :
deaeterna beatitudine sc̃oruai
uiduͦ acturi sunt in illa requie sũmȩ beatitudinis
psalmista ex posuit dicens: beati qͥ habitant indomo
qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃ : haec ÷ absq: om̃ ꝑturbatione beatadĩpax:
quae ex suꝑat om̃ẽ sensũ inquauidebit᷑ ds deorũ insion: ĩd.ẽ.
inspeculo ꝑpetuae quietis : Om̃a qͥppe membra &uiscera
incorruptibilis corporis quaȩ ñc̃uidemꝰ ꝑusus. necessitatis
distributa habere ministeria ꝓfici ent laudib: dĩ. qͥa nulla
erit illis tc̃ necessitas laborandi. nec ulla cuiꝰ lib& indigentiae
molestia : sed plane cȩrtaq: securitas. & sempit̾na felicitas
& indeficiens letitia : ꝗ ineffabilis felicitas erit illa ubi
nullũ erit malũ : ubi nullũ deeritbonũ : uoͣcabit᷑ dĩ

Expanded text:
Finis igitur desideriorum nostrorum Christus tunc erit, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, et hic affectus, hic actus profecto erit omnibus, sicut ipsa vita aeterna, communis » De aeterna beatitudine sanctorum. Quid vero acturi sint sancti in illa requie summae beatitudinis, Psalmista exposuit dicens: Beati qui habitant in domo quoniam ipsi Deum videbunt . Haec est absque omni perturbatione beata Dei pax, quae exsuperat omnem sensum, in qua videbitur Deus deorum in Sion, id est, in speculo perpetuae quietis. Omnia quippe membra et viscera incorruptibilis corporis, quae nunc videmus per usus necessitatis distributa habere ministeria, proficient laudibus Dei, quia nulla erit illis tunc necessitas laborandi, nulla cujuslibet indigentiae molestia, sed plena certaque securitas et sempiterna felicitas et indeficiens laetitia. Quam ineffabilis erit felicitas illa ubi nullum erit malum, ubi nullum deerit bonum! Vacabitur Dei
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ qͥm̃ undebimꝰ scuti ẽ. facies aut̃ di manifestatio eiꝰ
intelligenda ẽ ñ aliꝙ tale membriũ qualenos habemus
incorpore : ꝙutiq: isto nomine ncincupam᷑ : Similes ergo
tunc angelis erimꝰ : quia sicut ille nunc uident. Ita & nos dm̃
radus honorũ atque gloriarũ : qͥ in illa uita futuri
sunt : ut ait sc̃s agustinus qͥsẽ idoneus cogitare
quanto magis dicere: qͦ tam̃ futuri sunt ñ ẽ. ambi gendũ:
Atq: id &iã beata illa ciuitas. magnũ insebonũ uidebit:
qđ nulli suꝑiori ullus inferior inuidebit: Sic̃ nẽ ñ inuident
obstrictus. quia nec in corpore uult oculus. eẽ ꝗdigitꝰ
sic itaq: habebit bonũ alius. alius minus: ut hoc quoq
donũ habeat. ne uelit amplius:
nec facigabunt᷑ : ernitatis em̃ beatitudine ꝑfruent
ut hoc illis sit in remuneratione beatitudinis ꝙ indeffesso
usui fuerit iubilo laudis :: psal mista enimdicit:

Expanded text:
ebimus eum sicuti est . Facies autem Dei manifestatio ejus intelligenda est: non aliquod tale membrum quale nos habemus in corpore, quod utique isto nomine nuncupamus. Similes ergo tunc angelis erimus, quia sicut illi nunc vident, ita nos Deum Gradus honorum atque gloriarum qui in illa vita futuri sunt, ut ait sanctus Augustinus , quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? Quod tamen futuri sint, non est ambigendum. Adque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est Sic itaque hdonum habeat, ne velit amplius. neque fatigabuntur . Aeternitatis enim beatitudine perfruentur: ut hoc illis sit in remuneratione beatitudinis, quod indefesso usi fuerint jubilo laudis. Psalmus enim dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Iait forsitan aliquis si pꝰ factũ iudiciũ iste mundus
ardebit. anteq pillo calũ nouũ & terra noua reponat᷑:
eo ipso tẽpore conflagrationis eiꝰ ubier̃ sc̃i : Cũ eos
habentes corpora in aliqͦ corporali loco. ẽẽ. necessterit :
possumꝰ respondere futuros : eẽ in suꝑiorib: partib:
qͥuo ita ñ ascendet flama illius incendii : quẽ ad modũ
necunda diluuii: talia qͥppe illis erunt corpora.
ut illic sint ubi. eẽ uoluerint: sed nec ignẽ conflagra¬
tionis illius ꝑtimescent in mortales atq: incorrupta¬
biles facti : factisi uiuorũ triũ corruptibilia corpora
atque mortalia in cãmino ardentis in lesa uiuere
p̃cingensse ⁊ transiens ministRABITSuiS.
Demuneratio beatorũ : uisiodĩ .ẽ quas nob̵ in ef¬
fabile gaudiũ exhibebit: De hac ergo
remuneratione ut arbitror ꝓpħa dicebat: ꝙ nec
oculus uidit nec auris audiuit. nec incor
hominis ascendit quae p̃parauit
dñs hisqͥdiligunt eũ : Ipsaqͦq ueritas remunerationis loco

Expanded text:
at forsitan aliquis, si post factum iudicium iste mundus ardebit, antequam pro illo caelum nouum et terra noua reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius ubi erunt sancti, cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere futuros eos esse in superioribus partibus, quo ita non adscendet flamma illius incendii, quem ad modum nec unda diluuii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint, ubi esse uoluerint. Sed nec ignem conflagrationis illius pertimescent inmortales adque incorruptibiles facti, si uirorum trium corruptibilia corpora adque mortalia in camino ardenti inlaesa uiuere aecinget se, et transiens ministrabit suis. Remuneratio sanctorum visio Dei est, quae nobis ineffabile gaudium exhibebit. De hac ergo remuneratione, ut arbitror, propheta dicebat, quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit diligunt eum . Ipsa quoque Veritas remunerationis loco
Abbreviated transcription (Latin):
faciet & nob discũberei id. ẽ in at̃na qͥ ete foueri :̧ l¬
discũbere qͥppenro : in regno qui escere ẽ : transiens
aut̃ nõb̵ dñs tunc ministrat: qͥa lucissuae illustratione
incaudio seaiorũ: Bonitam̃ sciant qͥdacat᷑
uierunt in paenis qͥdagat᷑ intus ingaudio dñi
nescient : qͥuer̃ in illo gaudio. qͥdagat᷑ foris in illis
tenebris exteriorib: scient: Ideo dictũ ÷ ꝑ ꝓbħe
qui foris ab eiser̃ utique non latebunt:
Si enĩ haec ꝓpħe non dũ facta nosse
& HAbITARE possimus
ontra platonicos qͥdicunt humanũ corpus calos ñ posse
ascendere. gc̃s agustinus. lib̾a lit̃ disputans. hoc
diffinit : hoc &iã miris rationũ exemplis conuincit: ꝙ
corpora nrã in mortalia pͦresurrectionẽ effecta caelorũ
habitacula teneant : nã utiq: pͦresurrectionẽ sc̃i sincarne
ꝓmissa .ẽ. caelorũ ascensio : dicente ad patrẽ xp̃o: uolo
ut ubi sũ ego & ipsi sint mecũ : Si e nĩ membra capitis sumus

Expanded text:
in aeterna quiete foveri: discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Transiens autem nobis Dominus tunc ministrat, quia lucis suae illustratione in gaudio beatorum, boni tamen sciant quid agatur ui erunt in poenis, quid agatur intus in gaudio Domini nescient; qui vero erunt in illo gaudio, quid agatur foris in illis tenebris exterioribus scient. Ideo dictum est per pscilicet etiam eos qui foris ab eis erunt utique non latebunt. Si enim prophetae haec nondum facta nosse et habitare possimus. Contra Platonicos, qui dicunt humanum corpus coelos non posse ascendere, sanctus Augustinus liberaliter disputans , hoc definit, hoc etiam miris rationum exemplis convincit, quod corpora nostra, immortalia post resurrectionem effecta, coelorum habitaculo teneapromissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Si enim membra capitis sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
comnass& prudentia fidesque
misso mittentique conueniens
nihila ffecta tũ simula tũque pon¬
derisermonũ uera pocius seuertias.
quã seueritatis imitatio & necui plu¬
rimiquicũ creditã diffidemer alli¬
gani. uolunt uid eri egis sese cautius
sed neque ex illo ut ferunt numero.
qui s ecreia dirigeniũ principũuen¬
diianes ambiunt ab arbarisbe

Expanded text:
comitas, et prudentia fidesque comitas, et prudentia fidesque misso mittentique conveniens. Nihil affectatum simulatumque, ponderique sermonum vera potius severitas quam severitatis imitatio; et non ut plurimi, qui cum credita diffidenter allegant, volunt videri egisse se cautius. Sed neque ex illorum, ut ferunt, numero, qui secreta dirigentium principum venditantes, ambiunt a barbaris be
Abbreviated transcription (Latin):
um sibi persua sit uniuersius.
quã diunos sabini familia rexe¬
ri sabiniani familiã ñtimendã
utrique nr̃m. mos suus agnur
egogarrio uos taceus unde &iã
uira dreliqua fideio fficia insignis
genus reor esseuiriutis ta mote
oto non posselcssari haecquid
num quã neres pecimouebere
familiariatis aniquȩ ut ian¬
demaconinua tisilemi pro¬
posuo pedem reseras a ut nescis
quiagarrulo non respondere
conuiciũ ẽuretices uel biblio¬
thecarum medius ueliogarũ:
& ameo fficiũ pauꝑtinisermo¬
nis expectus c̃uiusscribendisi
bene perspicis. magis est facili¬
memento que uiatorum manus
grauare castis. quatenus amicoꝵ
cura reue letur & indica refesuna.
siquã praeuio deo questor licinia¬
nis trepida uonimutuae lanuã se¬
curriatis a peruerit: Persona siqui¬
demẽ ut per hibent magna ex pec¬
iauone maior aduentu relaiu
sublimis. inspecuone sublimior:
& obom̃a felicitatis naturȩ quedo¬
na monstrabilis summa censura par

Expanded text:
um sibi persuasit universitas: um sibi persuasit universitas: quandiu nos Sabini familia rexerit, Sabiniani familiam non timendautrique nostrum mos suus agitur: ego garrio, vos tacetis. Unde etiam, vir ad reliqua fidei officia insignis, genus reor esse virtutis, tanto te otio non posse lassari. Ecquid? nunquamne respectu movebere familiaritatis antiquae, ut tandem a continuati silentii proposito pedem referas? aut nescis, quia garrulo non respondere convicium est? Tu retices, vel bibliothecarum medius, vel togarum; et a me officium paupertini sermonis exspectas, cui scribendi, si bene perspicis, magis est facilimementoque viatorum manus gravare chartis, quatenus amicorum cura relevetur: et indicare festina, si quam praevio Deo, quaestor Licinianus trepidationi mutuae januam securitatis aperuerit. Persona siquidem est, ut perhibent, magna exspectatione, major adventu, relatu sublimis, inspectione sublimior, et ob omnia felicitatis naturaeque dona monstrabilis. Summa censura, par
Abbreviated transcription (Latin):
nimũ incitamenta ualuerum
quibus uix potuis tisadduci ut praȩ¬
fecturã philosophiae iungeretiscũ
uos consecta neiurĩ plounidoc¬
matbus inerentes. ad profundũ
Intempes tiuae qui eus ouum pla¬
tonicorũ palestrae rapuisseN
Cuius disuplinae tncforieadstru¬
xiliberã ꝓfessionem cũnilfamiliae
debuisses : porro autem desidiȩ ui¬
cinior puiabat̃ contempius illemi¬
liciae. ad quã lactitani liudibona¬
rum partum uiros non possepoti¬
us quã nolle conscendere. Igur
quod loco primo resieri par ẽagi¬
mus grauas uberes x p̃o quis tiũ
celsiuidinis iuae ut actenus pa¬
renium nobilitate decorabat.
liaiam nuncttulorum parilitate
fasugat simui nimorũ spebus
erecus fasest decetero spera remo¬
liora. Cerie creb pro uincialiũ
sermo estannũ bonũ demagnis
nonã fructibus quã potes tati¬
bus exisumandum Quadere
tionem nr̃am competentibus
dis positionibus miercri
nam memororiginis tuae nobili¬

Expanded text:
nimum incitamenta valuerunt: nimum incitamenta valuerunt: quibus vix potuistis adduci, ut praefecturam philosophiae jungeretis, cum vos consectanei vestri Plotini dogmatibus inhaerentes, ad profundum intempestivae quietis otium Platonicorum palaestra rapuisset: cujus disciplinae tunc fore astruxi liberam professionem, cum nil familiae debuisset. Porro autem desidiae vicinior putabatur contemptus ille militiae, ad quam jactitant 71 lividi, bonarum partium viros non posse potius quam nolle conscendere. Igitur quod loco primore fieri par est, agimus gratias uberes Christo, qui statum celsitudinis tuae, ut hactenus parentum nobilitate decorabat, ita etiam nunc titulorum parilitate fastigat: simul et animorum spebus erectis fas est de caetero sperare meliora. Certe creber provincialium sermo est, annum bonum de magnis, non tam fructibus quam potestatibus aestimandum. Qua de re tionem nostram competentibus dispositionibus munerari. Nam memor originis tuae nobili
Abbreviated transcription (Latin):
as ealienatae. nonia damnoangnur
quã pudore quã ui redimereco net᷑.
non a uariuae uiuos eduere cundiae
neces sitate conpellitur: tribuere
dignare uouisuis precibus meis
moribus iuis. uiad soliditatemru¬
ris istius tepatrocinane perueni¬
atcui rem parenũ sibi queno nsolũ
notã uerum &iã imer luciantis
infanuae rudim̃ta reptatã
Sicut recepisseparum fruciuosũ
sic none meruis senimis uidet igna¬
uum. ego uerotamũ obsiringur
indultis acsimeae proficia t
peculia ruer proprieta tiquicquio
meus a eiate frater professione
filius. loco cuis. fide amicus acce
perit: VNE
innouaiȩ perdies grauae bene
in praesenuarum fides ur̃a reminis¬
citur ꝓfecto intelligitis uiuos ad
dignitaiũ sic nos ad desideriorũ
culmina ascendere : Ita nãque
fascibus ur̃is graii murom̃s
utereciã perillos non magis uram
domũ quã nr̃a mamictiã cense¬
amus testis es tilletr actatus.
inquo exor tauonis meae non mi¬

Expanded text:
a se alienatae non tam damno angitur a se alienatae non tam damno angitur quam pudore: quam ut redimere conetur, non avaritiae vitio, sed verecundiae necessitate compellitur. Tribuere dignare votis 70 suis, precibus meis, moribus tuis, ut ad soliditatem ruris istius te patrocinante perveniat, cui rem parentum, sibique non solum notam, verum etiam inter lactentis infantiae rudimenta reptatam, sicut recepisse parum fructuosum, sic non emeruisse nimis videtur ignavum. Ego vero tantum obstringar indultis, ac si meae proficiat peculiariter proprietati, quidquid meus aetate frater, professione filius, loco civis, fide amicus, acceperit. Valeinnovatae per dies gratiae bene impraesentiarum fides vestra reminiscitur, profecto intelligitis ut vos ad dignitatum, sic nos ad desideriorum culmina ascendere. Ita namque fascibus vestris gratamur omnes, ut erectam per illos non magis vestram domum quam nostram amicitiam censeamus. Testis est ille tractatus, in quo exhortationis meae non mi
Abbreviated transcription (Latin):
esse captiuum. qui non &iam
intermalatem  porabona
uota seruaue rit. VALE
idonius ypatios uos alutem
Osiuir spectabilis morumq:
ur̃orum sus pector ammirator¬
que donidius solamrationem
domesticȩ hutilitatis habius¬
s& satis abundeque sufficera
fides uestra commodissiuis &¬
si nullus inter cessor acceder&
sed amore meo ductus est ut
quodipseꝑse impetr auerat
mefacer & postulare. Itaque
nunchonoriues tro hicquoq
cumulus accrescit quod duo
efficimur debitores. Cũ ta¬
men unus enobis beneficium
consequatur eboro lacensis p̃¬
dii &iam ante barbaros desola¬
tam me dietatemquȩ domus patri¬
ciaeiura modores picit suf fragio
ur̃o iurisuo optata diungi neque
adhanc nundinauonẽ sumulo
cupiditutis sed res peciu a uiiaere¬
cordauonis adducitur : si quidẽ
fundi ipsius integritas. familiae
suae dominiũ usque in obitumuitri¬
cinuper uita decedentis aspexit
nuncautem uir alieni non appe¬
iens suiparcus. possessionis aniquae

Expanded text:
esse captivum, qui non etiam esse captivum, qui non etiam inter mala tempora bona vota servaverit, vale. Sidonius Hypatio suo salutem Si vir spectabilis morumque vestrorum suspector aque Donidius solam rationem domesticae utilitatis habuisset, satis abundeque sufficeret fides vestra commodis suis, etsi nullus intercessor accederet. Sed amore meo ductus est, ut quod ipse per se impetraverat, me faceret postulare. Itaque nunc honori vestro hic quoque cumulus accrescit, quod duo efficimur debitores, cum tamen unus e nobis beneficium consequatur. Eborolacensis praedii etiam ante barbaros desolatam medietatem, quae domus patriciae jura modo respicit, suffragio vestro juri suo optat adjungi. Neque ad hanc nundinationem stimulo cupiditatis, sed respectu avitae recordationis adducitur. Siquidem fundi ipsius integritas familiae suae dominium, usque in obitum vitrici nuper vita decedentis, aspexit. Nunc autem vir alieni non appetens, sui parcus, possessionis antiquae
Abbreviated transcription (Latin):
cabuntur . Igitursiquid nr̃atium
praecaubus adquiescis. actutũ in pa¬
triã receptuicanere fesuna & assi¬
duitaiem uiã periculosȩregũ fami
familiaritati. celer exi me quo¬
rum cons ueuidinemspeciatis¬
simus quis queflum marum
naturae bene conparai. Quae
sicut paululumas ere mota inlu
culministui cuius mihi quo que
ess& personacordisinoness& sec¬
ta dispectui. deffertlitte ras me¬
as quas granditer anxius exa¬
ruui. oppidumsi quidem nrm
quasiqua nđã suilimitis obicẽ
circum fusarũ nobis gentiumar¬
maaerrificant: sicemulorum
sibiin medio positi lacrimabilis
p̃da populorum suspectiburgun¬
dionibus ꝓximig othis nec hipug¬
nantũ ira uec propugnantum
caremus inuidia sedistincali¬
as. Inter ea siuel penes uos recta
sbencost : Neque enim huius¬
modi pectore sumus ut lic&
a pertis ipsi penis ꝓptercrimi¬
num occulta plectamur. Non
agi prospere uelubi cumque
uellimus nã certum est non mi¬
nus uitiorum quam hostium

Expanded text:
cabuntur? igitur, si quid nostratium cabuntur? igitur, si quid nostratium precatibus adquiescis, actutum in patriam receptui canere festina et adsiduitatem tuam periculosae regum familiaritati celer exime, quorum consuetudinem expertissimus 1 quisque flammarum naturae bene comparat, quae sicut paululum a se remota inlumculminis tui, cuius mihi quoque esset persona cordi, si non esset secta despectui, defert litteras meas, quas granditer anxius exaravi, oppidum siquidem nostrum quasi quandam sui limitis obicem circumfusarum nobis gentium arma terrificant. sic aemulorum sibi in medio positi lacrimabilis praeda populorum, suspecti Burgundionibus, proximi Gothis, nec impugnantum ira nec propugnantum caremus invidia. sed istinc alias, interea, si vel penes vos recta sunt, bene est. neque enim huiusmodi pectore sumus, ut, licet apertis ipsi poenis propter criminum occulta plectamur, non agi prospere vel ubicumque velimus, nam certum est non minus vitiorum quam hostium
Abbreviated transcription (Latin):
de concauotibi cassidis xituro
flexilium lamminarum uin¬
cla diffibulant alii &plican¬
disocrearum nexibus inpli¬
cantur : Alu eb etatorum car¬
de gladiorum latera dentata
ꝑnumerant. alii cesimatꝙ
punctim foraminatos circu¬
loslori carũ digitis liuis centi¬
bus meciuntur. hiclic& mul
uconplexibus iuorum tripudian¬
tes adherescerent. Intemaximus
iamen laetiuae popularis impe¬
tus congerebaiur tandem que in turbã
inermem quidemuenercs sed de
quate nec armatus euolueres.
ferebas quenimirũ eleganter
ineptias gratulantũ & dum inru¬
entũ tumultuo sodiriperisam¬
plexu eo conditionis accesseras
piissimus puplici amoris inter¬
pres. ut necosse asseilliuberiorem
referre tegr auã. quitibi liberiorẽ
haeciusto plusculum garrio quila¬
borum tuorum non ex assehis toriã
texeres ed proparie memoriã facere
praesums: quo magis crederes uotis
tuorum quorum expectutioni
ae grescenti. nulla sa lubrius ociusq:
quã tuia duentus reme dia medi¬

Expanded text:
de concavo tibi cassidis exituro de concavo tibi cassidis exituro flexilium lamminarum vincla diffibulant, alii explicandis ocrearum nexibus implicantur, alii hebetatorum caede gladiorum latera dentata pernumerant, alii caesim atque punctim foraminatos circulos loricarum digitis livescentibus metiuntur. hic licet multi complexibus tuorum tripudiantes adhaerescerent, in te maximus tamen laetitiae popularis impetus congerebatur; tandemque in turbam inermem quidem veneras sed de qua te nec armatus evolveres; ferebasque nimirum eleganter ineptias gratulantum et, dum inruentum tumultuoso diriperis amplexu, eo condicionis accesseras piissimus publici amoris interpres, ut necesse esset illi uberiorem referre te gratiam, qui tibi liberiorem aec iusto plusculum garrio, qui laborum tuorum non ex asse historiam texere sed pro parte memoriam facere praesumpsi, quo magis crederes votis tuorum, quorum exspectationi aegrescenti nulla salubrius ociusque quam tui adventus remedia medi
Abbreviated transcription (Latin):
ammiratione nes cirent duces
partis inimicae quamsemulti
quam quete pauci commitareqͣ:
Sub ductaẽ tota ꝓtinus acies in
suꝑcilium collis abruti. quae
cum prius applicata
es s& obpugnationite uiso non
est x plicata cõgressui. Inte¬
rea tucȩsis quibusq: optimis
quos nouissimos agmini non
ignauia sed audacia fecerat nul¬
lis tuorum certamine &tanto
desideratis solus planiciae
quam patentissima pocieba¬
re cum tibin ondar& totpug¬
naso cios quod sol& mens a con¬
uiuas : hinciam ꝑ otium in urbẽ
reduci quid tibi obuiam ꝓcesse¬
rit officiorum plausuum fle¬
tuum gaudiorum magistẽ p¬
tat̃s uota conicere quam uer¬
ba reserare : si quidem cerne¬
re erat refertis capacissimȩ
domus atrus illam ipsamfeli¬
cissimã stipati reditus tui oua¬
tiationẽ dũ alii osculis pulue¬
rem tuum rapiunt alii sã gui¬
ne acspumis pingui a frena
sus cipiunt alii sellarum.e¬
ques trium madefacta sudo¬
ribus fulcra resupinant alii

Expanded text:
admiratione nescirent duces admiratione nescirent duces partis inimieae, quam se multi quamque te pauci comitarentur. subducta est tota protinus acies in supercilium collis abrupti, quae cum prius applicata esset oppugnationi, te viso non est explicata congressui. interea tu caesis quibusque optimis, quos novissimos agmini non ignavia sed audacia fecerat, nullis tuorum certamine ex tanto desideratis solus planitie quam patentissima potiebare, cum tibi non daret tot pugna socios, quot solet mensa convivas. hinc iam per otium in urbem reduci quid tibi obviam processerit officiorum plausuum, fletuum gaudiorum magis temptant vota conicere quam verba reserare. siquidem cernere erat refertis capacissimae domus atriis illam ipsam felicissimam stipati reditus tui ovationem, dum alii osculis pulverem tuum rapiunt, alii sanguine ac spumis pinguia frena suscipiunt, alii sellarum equestrium madefacta sudoribus fulcra resupinant, alii
Abbreviated transcription (Latin):
mora fregisti omitto quod hicpri¬
mumtibi pila prrgus. accipiter
canis equus arcus. ludo fuere:
mit toistic. obgratiã pueritiae
tuae undiquegentium confluxis¬
se studia litterarum tuaequepso¬
nȩ quondã debiium. quod sermo¬
nis celucis quamã depositura
nobilitas. nuncoratorio sulo nunc
&iã camenalibus modis imbue¬
batꝰ. Illudinte affecium princi¬
paliter uniuersitutis accendit
quod quo solĩ latinos fieri exegerus
barbaros de inceps esse uetuis t.
non enim potest um quã ciuicis
pectoribus elabi. quemte quan¬
iumque nuper omis aetus. oꝑdo
sexus e semirutis murorũ aggeri¬
bus conspicabamur cuminteriecos¬
aequoribus in aduersum peram¬
bulatis & uix duo deuigintia equi¬
tum sod alitate comitatus aliquot
milia gotorum nonminus die quã
campo medio quod dificile sit pos¬
teritas creditura transisti ad no¬
minis tuirumorẽ personae que
conspectum exercitum exercita¬
tssimũ siupor obruit. liaut pre

Expanded text:
mora fregisti. Omitto quod hic primora fregisti. Omitto quod hic primum tibi pila, pyrgus, accipiter, canis, equus, arcus ludo fuere. Mitto istic ob gratiam pueritiae tuae undique gentium confluxisse studia litterarum, tuaeque personae quondam debitum, quod sermonis Celtici squamam depositura nobilitas, nunc oratorio stylo, nunc etiam camoenalibus modis imbuebatur. Illud in te affectum principaliter universitatis accendit, quod quos olim Latinos fieri exegeras, barbaros deinceps esse vetuisti. Non enim potest unquam civicis pectoribus elabi, quem te, quantumque nuper omnis aetas, ordo, sexus e semirutis murorum aggeribus conspicabantur, cum interjecaequoribus in adversum perambulatis et vix duodeviginti equitum sodalitate comitatus aliquot milia Gothorum non minus die quam campo medio, quod difficile sit posteritas creditura, transisti. ad nominis tui rumorem personaeque conspectum exercitum exercitatissimum stupor obruit ita, ut prae
Abbreviated transcription (Latin):
ium commodũ require basa mo¬
rempublicum retulis tiquđ resiat
dm̃ precamur. ut a euimetis secun¬
dumuota promotis bonorũ amici¬
uas in defessim expecas. capias
referas sequaiur quete a ffecuo
quã relinquis & inicia tȩpaerte
ubicũque grauae longũ ubiredi¬
beantur. quã fundamenta tã
Si quan donunc maxime aruennis
meis desideraris. quibus deler¬
tiotui inmane dominatur &
quidẽ mu ltiplicibus ex causis
primũ quod sumas in affectupar¬
tes iure sibiusur pat terraquae
genuit dein.quod saeculotuo solus
ferme mortaliũ es qui patriae
nonminus desidertinascitu¬
rus quã gaudii natus feceris : ad su¬
pulaniur asseruis mat̃ni quondã
puer perii tẽporaquae proficiente
conceptuc̃ cordantibus ciuiũ uotis
numerabantur . ommito illa com¬
communia quidem . s edquae non
mediocria cariiatis incitam̃ta sut.
istius tibi reptatas cepitis glebas
praet̃ eo quod haec primũ gramina
Incessu. flumina natatu. uenatune¬

Expanded text:
tum commodum requirebas, amotum commodum requirebas, amorem publicum retulisti. Quod restat, Deum precamur, ut aevi metis secundum vota promotis, bonorum amicitias indefessim expetas, capias, referas: sequaturque te affectio, quam relinquis: et initiatae per te ubicunque gratiae, longum tibi redhibeantur quam fundamenta, tamSi quando, nunc maxime Arvernis meis desideraris, quibus dilectio tui immane dominatur, et quidem multiplicibus ex causis. Primum quod summas in affectu partes jure sibi usurpat terra quae genuit. Dein quod saeculo tuo solus ferme mortalium es, qui patriae non minus desiderii nasciturus, quam gaudii natus feceris. Astipulantur assertis materni quondam puerperii tempora, quae proficiente conceptu concordantibus civium votis numerabantur. Omitto illa communia quidem, sed quae non mediocria caritatis incitamenta sunt, istius tibi reptatas cespitis glebas. Praetereo quod haec primum gramina incessu, flumina natatu, venatu ne
Abbreviated transcription (Latin):
nibus suadens caritatem il¬
lis illos patriae reddidisti:
quibus tuo monito non mi¬
nusinunũ consilium quam
iunum oppidũ reuertenti¬
bus muritibi debent plebem
reductã: Plebs reduct a conc&¬
diam : Quo circa satis tetotisu¬
um. Satis se cotituos a estim a
& quae gloriatua maxi ma est.
minime falluntur : Obuersat ur
& enim perdies mentibus sin¬
gulorum quod ꝑsona & ategra¬
uis infirmitate fragilis nobili¬
tate sublimis r eligione uenera¬
bilis solius dilectionis obtentuab¬
rupistitotrepagulatotobiec¬
tas ueniendi difficultates itinerũ
ui delic& longitu dinẽ braeuitatẽ
dierumniuium copiam penuri¬
am pabulorum latitu dines solitu¬
dinum angustias mansi onumiu
arum uoragines. Aut umore
Imbrium putres : autfrigorum
siccitate tribulosas. Ad hoc aut
aggeres saxis as peros aut fluiios
gelu lubricos autcolles ascensu
alebrosos. aut ualles lapsuum
assi duitate derasas: Per quae
om̃a in commoda quia non priua¬

Expanded text:
nibus suadens, caritatem ilnibus suadens, caritatem illis illos patriae reddidisti. Quibus tuo monitu non minus in unum consilium, quam in unum oppidum revertentibus, muri tibi debent plebem reductam, plebs reducta concordiam. Quocirca satis te toti suum, satis se toti tuos aestimant: et, quae gloria tua maxima est, minime falluntur. Obversatur etenim per dies mentibus singulorum; quod persona aetate gravis, infirmitate fragilis, nobilitate sublimis, religione venerabilis, solius dilectionis obtentu, abrupisti tot repagula, tot objectas veniendi difficultates: itinerum videlicet longitudinem, brevitatem dierum, nivium copiam, penuriam pabulorum, latitudines solitudinum, angustias mansionum, viarum voragines, aut humore imbrium putres, aut frigorum siccitate tribulosas: ad hoc aut aggeres saxis asperos, aut fluvios gelu lubricos, aut colles ascensu salebrosos, aut valles lapsuum assiduitate derasas: per quae omnia incommoda, quia non priva