comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͣdũ suꝑiorẽ ꝯtempuit. Istis gͦ honor. Iuiꝰ
amor inpendat᷑. sic tñ ut honor istoꝵ sit
uoluntariꝰ ⁊ illoꝵ amor uen̾andꝰ. Reu̾en¬
tia .n. sine amore magis seruilis est. ⁊
amor sine reu̾entia. pu̾ilis iudicari deb¬

Expanded text:
dum superiorem contemnit. Istis ergo honor, illis amor impendatur, sic tamen ut et honor istorum sit voluntarius, et illorum amor venerandus. Reverentia enim sine amore magis servilis est, et amore sive reverentia puerilis judicari deb
Abbreviated transcription (Latin):
hildebͥtus cenomãnensis ep̃c. berẽ d̾¬
gatu turonensis discipłs. ũsificator et
oictator eg̃gius: qui epitaphiũ eiꝰdẽ berẽ¬
garii manifeste scͥpsit inu̾sib . lii. cͥ de roita
ꝯposuit hoc distitũ wos felix si uł dñis
urbs illa careret uł dñis eẽt turpe car̾e̾¬

Expanded text:
Hildebertus Cenomanensis episcopus, Berengarii Turonensis discipulus, versificator et dictator egregius; qui epitaphium ejusdem Berengarii magnifice scripsit versibus 52, qui de Roma composuit hoc distichon: Urbs felix, si vel dominis urbs illa careret, Vel dominis esset turpe care
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo habeo ut sanꝰ sim: de scd̃o ut pulch
sim. In scł̃o aũ iuuebã tã de formit̾ ꝙͣ mł¬
heri. Simisi̾t̾ satis. Nõ q̃ro intͥt detͣmti¬
tate s de qͣlitate. Qͥd comedisti heri. qͥd
hodie. Heri inqͥt comedi pisa ⁊ olera:
hodie olera ⁊ pisa. Cras aũ comedã pisa
cũ olib. Post tras olera cũ pisis. Uide
⁊ d̾ẽ se semꝑ uti dieta q̃ p̾stat corpori⁊

Expanded text:
sanus sim, de secundo ut pulcher sim. In saeculo autem vivebam tam deformiter quam muheri? Similiter satis. Non quaero, inquit, de quantitate; sed de qualitate: quid comedisti heri, quid hodie? » -- « Heri, inquit, comedi pisa et olera, hodie olera et pisa; cras autem comedam pisa cum oleribus, post cras olera cum pisis. » Viddem se semper uti diaeta, quae praestet corpori
Abbreviated transcription (Latin):
raro stomachꝰ uulgaria tẽpuit. Aĩa sa¬
turata calcabit fauũ aĩa uͦ esuriens
⁊ amaꝵ ꝓ dulci hebit. Pabile est ait
se ueca qd̃ natura desiderat ad suꝑua¬
cua sudat᷑. Taceo qd̃ ad ꝯseruandã sa¬
nitatẽ nichil efficaciꝰ qͣm cibi ⁊ potus
itẽptitas ꝯseruata. Uania euĩ fercła
uariaꝵ st̃ nat᷑aꝵ. Om̃is aũ talis uan¬
etas ꝑit humoꝵ repugnantiã. ⁊ oĩs

Expanded text:
ro stomachus vulgaria temnit. Anima saturata calcabit favum, anima vero esuriens et amarum pro dulci habebit. Probabile est, ait Seneca, quod natura desiderat, ad supervacua sudatur. Taceo, quod ad conservandam sanitatem nihil efficacius quam cibi et potus identitas conservata. Varia enim fercula variarum sunt naturarum. Omnis autem talis variet
Abbreviated transcription (Latin):
accusat. intolerabilis duricie. ꝓ¬
fecto ñ ordinis s accusãtis est uicium.
Neq eñĩ ordo ita durꝰ est ut sit in accessi¬
bilis. aut in portabil aut ꝯtͣ nat᷑am
aliotͥm nͨ ordo eẽt. s tu fluidul es ⁊ e¬

Expanded text:
accusas intolerabilis duritiae, profecto non ordinis, sed accusantis est vitium. Neque enim ita durus est, ut sit inaccessibilis, aut importabilis contra naturam; alioqui nec ordo esset; sed tu fluidus es et ene
Abbreviated transcription (Latin):
tati mee ĩposuit siplacet supponat dex
ditissimꝰ qͥ electus ÷ sequñti die pauꝑe
rit ⁊ insinitis fere creditorib tenebit᷑
obligatꝰ. Ambire gͦ ad sũmũ potificiũ.
cesse.÷: a deo ut nͥ seruierit. fiat aut ex põ¬

Expanded text:
tati meae imposuit, si placet, supponat dexttati meae imposuit, si placet, supponat dextditissimus, qui eligitur, sequenti die pauper erit, et infinitis fere creditoribus tenebitur obligatus. Ambire ergo ad summum pontificium, cesse est, adeo ut nisi servierit, fiat aut expon
Abbreviated transcription (Latin):
uic adriano pͥpͥ familiaris liuandꝰ.¬
fuit ioh̾es salesb̾iensis. ⁊ ip̃e an¬
glitus natione qͥ de eodẽ adriano talia
refert. Audiui ppͣm adrianũ dicentẽ.
ꝙ romano pontifice nemo misabilior
z. ꝯditõne eiꝰ nulla misior. Eatebatur
enĩ se in eadẽ sede tantas misĩas iuue
nisse: ut fc̃a collatõne p̃sẽtiũ. tota p̃ce¬
tificis: mantũ ꝯtutissimis usq ꝙͣ ꝯser¬
tũ aculeis. tãte ꝙ molis: ut rob̾tissimõ
nea st̃. Seq nũꝙͣ a natali solo anglie
malle exisse: aut in claustͦ hĩ rufi a pd̃
ualentiã ꝓpetuo latuisse. ꝙͣ tantas ĩ¬
tͣsse ang̾tias: nͥ qr dĩe dispensatõni te¬
luctari ñ aud̾et. H ⁊̃ mͥ sepissime ad ie¬
cit. qd̾ cũ de gͣdu ingͣdũ a claustrali cli¬
co ꝑ oĩa officia insũmũ potificẽ ascen¬
diss: nich ũ ꝙͣ felicitatis aut tͣnͣquille¬
qͥetis uite pͥori adiectũ ÷ ab ascensu. Et¬
ut u̾bis eiꝰ utar: ĩ iicude ĩqͥt ⁊ malleo sẽ¬

Expanded text:
uic Adriano papae familiaris fuit Joannes Salesberiensis, et ipse Anglicus natione, qui de eodem Adriano talia refert: « Audivi papam Adrianum dicentem, quod Romano pontifice nemo miserior est, conditione ejus nulla miserabilior. Fatebatur enim se in eadem nisse, ut facta collatione presentium, tota sibi precetificis et mantum acutissimis usquequaque consertum aculeis tanteque molis ut robustissimos ignea sunt. Seque nunquam a natali solo Angliae malle exisse, aut in claustro beati Rufi apud Valentiam perpetuo latuisse, quam tantas intrasse angustias, nisi quia divine dispensacioni reluctari non auderet. Hoc eciam sepissime adiecit, quod cum de gradu ad gradum a claustrali clerico per omnia officia in summum pontificem ascendisset, nichil umquam felicitatis aut tranquilitatis vite priori adiectum est, ab ascensu bis ejus utar: In incude, inquit, et malleo sem
Abbreviated transcription (Latin):
te scabioso ⁊ mlti alii. Turti aũ iactitãt
se de francoꝵ styrpe genitos: ⁊ eoꝵ proa¬
uos a xͥanitate descendisse. nullos q ua¬
curalit̾ militare debere nisi se ⁊ francos
fc̃m est hoc pliũ. kl̃. iulii. Inuentũ ẽ in
eoꝵ tentonis auri ⁊ argenti. płimũ: ecͥi
boues ⁊ cameli. mule u̾uetes ⁊ asini. ⁊
copiosa supellex. Soli manꝰ aũ solunani
senioris filiꝰ de nicea fugiẽs inuenit a¬
rabum .x. milia. Quib fugã ꝑsuasit.
Et uenientes ad ciuitates ⁊ tascella in
quib morabant᷑ suriani xͥani: dice¬
bant eis subbole. Deuicimus francos
lia. ⁊ filios ⁊ filias. His auditis. xͥamu
eos insequentes uenetũt ychoniũ.
Inde ad cuutatẽ erachiam. q̃ turtis ab¬
iectis illis se reodidit

Expanded text:
te scabioso, et multi alii. Turci jactitant se de Francorum stirpe genitos, et eorum proavos a Christianitate descendisse; nullosque naturaliter militare debere, nisi se, et Francos. Factum est hoc praelium Kalendis Julii. Inventum est in eorum tentoriis auri et argenti plurimum, equi, boves, et cameli, mulae, verveces, et asini, et copiosa supellex. Solimanus autem Solimani senioris filius de Nicaea fugiens invenit Arabum decem millia; quibus fugam persuasit; et venientes ad civitates et castella, in quibus morabantur Suriani Christiani, dicebat eis subdole, devicimus Francos,lia, et filios et filias. His auditis, Christiani eos insequentes venerunt Iconium, inde ad civitatem Erachiam, quae, Turcis abjectis, illis se reddidit
Abbreviated transcription (Latin):
at. Ex occasione autẽ frequentiũ neces¬
sitatũ: dñi netesse ẽ crebris intpellati¬
onib ab hoĩe fre ꝙ̃tari. freqũetando
gustari: gustando ꝓbari qm̃ suauis
est dñs. Ita fit: ut ad diligendũ dm̃
auitas: qm urgeat nr̃a necessitas: sis
ꝙ exemplo samaritanoꝵ dicentiũ mu

Expanded text:
 frequentium necessitatum crebris necesse est interpellationibus Deum ab homine frequentari, frequentando gustari, gustando probari quam suavis est Dominus. Ita fit ut ad diligendum pure avitas, quam urgeat nostra necessitas; ita ut exemplo Samaritanorum, dicentium mu
Abbreviated transcription (Latin):
huitate duo henritũ frẽm imꝑatoris ob¬
sissum capiunt. eũ q pellatia sua ab ĩ¬
patoris fidelitate se iũctũ factõni sue
applicant. suggͥentes ei regnũ magis
compet̾e illi in parris regno nato: qͣm
otchoni ante regnũ uato.. sino au¬

Expanded text:
tus Henricum fratrem imperatoris obsessum capiunt, eumque pellatia sua ab imperatoris fidelitate sejunctum factioni suae applicant, suggerentes ei, regnum magis competere illi in patris regno nato, quam Ottoni ante regnum nato. Unga
Abbreviated transcription (Latin):
inopinate aggressi a c̾cime debellant.
fuerardo gladiis ꝑempto gisleb̾to au¬
tẽ theni undis subm̾so: ceteroꝵ uix a¬
liqͥs fugit qͥ nõ aut trutidaret᷑ aut cape¬
ret. Hoc nuntio infideles regis corde
fr̃agunt᷑: ⁊ ludouitꝰ ab alsatia discedie
⁊ rex ⁊ fideles eiꝰ cũ ip̃o gͣtulant᷑. Eodẽ¬
anno: a demarus cluuac̾. albas sub¬
stituit sibi albatẽ maiolum. Guilłs
norchinãnoꝵ dolo in francia occisus
ẽ: ab alzone cognauiẽto curro. Clauiꝰ
ad eiꝰ tingulũ inuenta est sere samili¬
ariss scͥni: in qͦ unnuenita sunt indu¬
menta monathalia. q̃ semꝑ int̾ bella
meditabat᷑ se gestaturũ apd̃ gimegiũ
q̃ locũ a tẽꝑe hastingi desertũ ip̃e stu¬
it richardꝰ.¬

Expanded text:
inopinato aggressi, acerrime debellant. inopinato aggressi, acerrime debellant. Everardo, gladiis perempto, Gisleberto autem Rheni undis submerso, caeterorum vix aliquis fugit, qui non aut trucidaretur aut caperetur. Hoc nuntio infideles regis corde franguntur, et Ludowicus ab Alsatia discedit, et rex et fideles ejus cum ipso gratantur. Uxoreatur. Ademarus Cluniacensis abbas substituit sibi abbatem Majolum. GUILLELMUS. dux Normanniae, dolo in Francia occisus est ab Alsone, cognomento Curto. Clavis ad ejus cingulum inventa est ferae familiaris scrinii, in quo inventa sunt indumenta monachilia, quae semper inter bella meditabatur se gestaturum apud Gimegium; quem locum a tempore Hastingi desertum ipse fruit Richard
Abbreviated transcription (Latin):
us ad prĩs cõsessũ: suꝑ omñe pͥncipatũ
⁊ potestatẽ ⁊ uͥtutẽ. Inuc reducis ouem
centensimã: illuc deducis oũe ioseph.
suꝑ humerũ suũ. Fortis ẽ humerꝰ eius:
noli tim̾e Aitus est: noli ad una respic̾e.
qr nemo mtẽs manũ suã ad aratrũ ⁊ c̃.¬

Expanded text:
 ad Patris consessum super omnem principatum et potestatem et virtutem. Illuc perducis ovem centesimam, illuc deducis ovem Joseph .super humerum suum; fortis est humerus ejus, noli timere; altus est, noli ad ima respicere, quia nemo mittens manum suam ad aratrum,
Abbreviated transcription (Latin):
noua pp̃ molles glebas in qͥb crescit
uisi suꝑiꝰ cura ꝑtes babilonis artifi¬
ciose ꝯseruet᷑ annos. Et sic̃ audiuimꝰ
coctanũ unũ .xi. bizancios uendebat᷑
in ea: ex angustia famis. Diu̾sa morbo¬
bantur: Soldanꝰ te die indiem uanis
pmissionib ip̃os adeditõne de hortatꝰ
decepit miseros. Postremo portas su¬
as obstruxerũt intͥnsecꝰ. ne aliqͥs ue
niens ad uos de suis nũciaret q̃m dieᷤ
afflictõis possid̾et eos. Si qͥ uͦ ꝑ posticũ

Expanded text:
ropter molles glebas, in quibus crescit, nisi superius circa partes Babilonis artificiose conservetur in annos. Et sicut audivimus, cottanum unum undecim Bizantiis vendebatur in ea. Ex angustia famis diversa morbobantur. Soldanus de die in diem vanis promissionibus ipsos a deditione hortatus, decepit miseros. Postremo portas obstruxerunt intrinsecus, ne aliquis de suis ad nos veniens nunctiaret, quod dies afflictionis possiderent eos. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ri pot̾at suo tꝑe. Unte soldanꝰ caristiã
timens ⁊ famen. in amorem retinende da¬
nis obtulit: ut crucẽ scãm q̃ olim sap¬
ta fuit in uictoria saladini cũ ciuitate
scã ⁊ oĩb captiuis qͥ ꝑ regnũ uabilonie
⁊ damasci uini repperiri possent sũptꝰ¬

Expanded text:
rat suo tempore. Unde soldanus caristiam timens et famem, eciam amore retinende Danis obtulit, ut crucem sanctam, que olim capta fuit in victeria Saladini, cum civitate sancta et omnibus captivis, qui per regnum Babilonis et Damasci vivi reperiri possent, sumpt
Abbreviated transcription (Latin):
tenuerit. irłm cũ uoluerit grauiter
Haric ꝯpositõnẽ acceptandã ẽẽ ⁊ utilẽ
ꝯcanitati: rex ⁊ frantigene. comes ces¬
archiep̃is. epĩs. tẽplariis hospitala¬
riis. ac oĩb ytalie capitaneis: młtis¬
ꝙ aliis prudentib uiris efficatiter
huic tͣctatui se opposuit rõnabiliter
ostendens aute oĩa damiatã fore ca¬

Expanded text:
uerint, graviter Hanc composicionem acceptandam esse et utilem Christianitati rex et Francigene, comes Zesarchiepiscopis, Templariis, Hospitalariis et omnibus Italic capitaneis multisque aliis prudentibus viris efficaciter huic tractatui se opposuit, racionabiliter ostendens ante omnia Damiatam fore ca
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ cõtupiuit. xoinegardꝰ filiꝰ genardi. hõ
leuis ⁊ ꝓteruꝰ. Omĩa ꝙ fecit ei auferri:
⁊ de calice ⁊ patena iussit sͥ fabricari
sellã. ⁊ uirũ d̾i misit in carterẽ. Et mi¬
sit secuũ ut int̾siceret eũ in carcere: ⁊
discipulũ eiꝰ. Et stm̃ est ira. Sexuꝰ tamẽ
hͦ nõ ausus ẽ fac̾e: donec ei scũs p̃cepit
Fuerũt aũ yi duo sci nati de t̾ritorio a¬
rũnoꝵ. Corpꝰ utriusde uissit winegardꝰ
latẽt̾ apportari armentũ gregis sui: ⁊
ibi fossa humo in mediis absondi. Etat
aũ in eodẽ arm̃eto taurꝰ maxunꝰ: qͥ sẽꝑ¬

Expanded text:
tem concupivit Winegardus filius Genardi, homo levis et protervus; omniaque fecit ei auferri; et de calice et de patena jussit sibi fabricari sellam; et virum Dei misit in carcerem; et misit servum, ut interficeret eum in carcere, et discipulum ejus: et factum est ita. Servus tamen hoc non est ausus facere, donec ei sanctus praecepit. Fuerunt autem hi duo sancti de territorio Arumnorum. Corpora eorum jussit Winegardus latenter apportari ad armentum gregis sui, et ibi fossa humo in medio abscondi. Erat autem in eodem armento taurus maximus, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
bigebat illa cornib suis. Erat autẽ
corpꝰ sc̃i saluii pͥmo positũ ĩ fossa: ⁊ cor¬
pꝰ discipuli eiꝰ suꝑ illud iactũ inmodũ
crucis. Si autẽ forte cõtigiss ut alit̃
sordes ibi cecidissẽt: nõ cessabat taurꝰ ꝑ
totã uoctẽ. donec pedib locũ mũdass.
Qdã autẽ femina nocte custodiẽs ⁊ gi¬
rãs domũ suã ĩ uilla breuitico: uidit in¬
mẽsũ fulgorẽ ĩ loco illo ubi armentum
erat ⁊ cuturrit ad ostiũ. Et uidit duas
lãpedes accensas totũ locũ illuminãtes

Expanded text:
Erat autem corpus sancti Salvii primo positum in fossa, et corpus discipuli ejus super illud jactatum in modum crucis. Si autem forte contigisset, ut aliquae sordes ibi cecidissent, non cessabat taurus per totam noctem, donec pedibus suis locum mundasset. Quaedam autem femina nocte custodiens et gyrans domum suam in villa Brenitico, vidit immensum fulgorem in loco illo, ubi armentum erat, et cucurrit ad ostium, et vidit duas lampades accensas totum locum illuminantes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uitissitudine qͣlitatũ alt̾atio spũum
ꝑ cognitõnẽ ⁊ afft̃m. Scd̾m affc̃m mu¬
tant᷑ sp̃e ut pnũc tristes nunc hylareᷤ
sapientes. Duo u̾o sũt p̃cipie q̃ afst̃m
defcõ ñ peniteat satis euident̾ ostendit
ĩnuitabił iste cursus reꝵ oũri qͥ sit lege
ppetua pͥme institutõis modũ ñ deserit
Qd uͦ nil mnordinatũ ꝓponat rõnabił

Expanded text:
 vicissitudine qualitatum. Alteratio spirituum per cognitionem et affectum. Secundum affectum mutantur spiritus, ut nunc tristes, nunc hilares. sapientes. Duo vero sunt praecipua quae affectum de facto non poeniteat satis evidenter ostendit immutabilis iste cursus rerum omnium, qui sic lege perpetua primae institutionis modum non deserit. Quod vero nil inordinatum proponat rati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ augm̃tũ. ꝑ dimintõnẽ ꝑuitissitudinẽ
situdo aũ qͣdruꝑtita est. In eẽncia. in for¬
ma in loco. in tꝑe. In eẽncia uitissitudinẽ
parit humana cognitõ: q̃u nũc hoc ñc
illud cogitamꝰ qr sirnul oĩa nr̃o sensu
ꝯp̃hendere ñ possumꝰ In forma ut q̃n id¬
ip̃m nũc tale nũc uͦ tale attendimꝰ. qͥa
utrumꝙ ĩnsimul ñ ualemꝰ. In loto ut q̃n
nũc huc nũc illuc cogitatõnẽ ducuus.¬

Expanded text:
icissitudinem. situdo autem quadripertita est, in essentia, in forma, in loco, in tempore. In essentia vicissitudinem patitur humana cognitio, quando nunc hoc, nunc illud cogitamus; quia simul omnia nostro sensu comprehendere non possumus. In forma, quando idipsum nunc tale, nunc vero tale attendimus; quia utrumque simul non valemus. In loco, quando nunc huc, nunc illuc cogitationem ducimus
Abbreviated transcription (Latin):
die mortuꝰ ẽ. septino die in sepultro ia¬
tuit octauo die resurrexit. ut simili
mͦ pͥmũ potentia in die suo ꝑtimorem
nos a tarnalib desid̾iis foris cotidat.
deinde sapĩa in die suo intus in abscon¬
dito cõtẽplatõis sepeliat postremo
benignitas in die suo ꝑdesideriũ diui¬
ni amoris uiuificatos exurgẽ faciat
qr sextꝰ dies ad laborẽ septimꝰ ad reqͥẽ
octauus ꝑtinet ad resurrectõnẽ¬

Expanded text:
die mortuus est, septimo die in sepulcro jacuit, octavo die resurrexit, ut simili modo primum potentia in die suo per timorem nos a carnalibus desideriis foris occidat, deinde sapientia in die suo intus in abscondito contemplationis sepeliat; postremo benignitas in die suo per desiderium divini amoris vivificatos exsurgere faciat; quia sextus dies ad laborem, septimus ad requiem, octavus pertinet ad resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
illiũaret. ⁊ timorẽ ñ tolleret s ĩ meliꝰ ꝯ¬
mutaret. S nͨ dũ plena erat claritas.
douͤ ad iung̾et᷑ u̾itati claritas. Nã ip̃a
⁊c̃. Ecce tres dies sunt: dies timoris
qui manifestet malũ dies u̾itatis qͥ
aufert malũ: dies caritatis cͥ restitu¬

Expanded text:
illuminaret, et timorem non tolleret, sed in melius commutaret. Sed necdum plena erat claritas donec adjungeretur veritati charitas. Nam ipsa . Ecce tres dies sunt: dies timoris, qui manifestat malum; dies veritatis, qui aufert malum; dies charitatis, qui restitu
Abbreviated transcription (Latin):
irritamenta. De uino qd̃ posui
pt᷑ feminã ẽ illud. Uinũ inqͦ ẽ lux᷑ia.
Et potea. et uenus in uiuis ignis ĩ ig¬
ne fuit. Unde elegant̾ ait ieroꝰ. uinũ in
adolescentia bib̾e ẽ oleũ add̾e camino ⁊
gladiũ ueneno. De ꝓsperitate: legis
augꝰ. de salomone. Scd̃e res q̃ sapientũ
aiõs fatigant plus ob fuerũt salomo

Expanded text:
d posui post feminam, est illud vinum, in quo est luxuria. Et poeta: Et Venus in vinis, ignis in igne furit. Unde eleganter ait Hieronymus: « Vinum in adolescentia bibere est oleum addere camino, et gladium veneno. » De prosperitate legis aAugustinus de Salomone: « Secundae res, quae sapientium animos fatigant, plus obfuerunt Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
fͤris inclusus ẽ. Ibiq post młtas hoĩm
ꝑsecutõnes. post młtas demonũ tẽptatõ¬
nes beato fine qͥeuit. Cuiꝰ m̾ita: frequẽs
.xxͦ. cometes solito mrirabilior. ĩ modum
filio armils gaudauẽsie debellante fri-¬
sones in uindicta prĩs sui ab eis octisi:¬

Expanded text:
turris inclusus est ibique post multas hominum turris inclusus est ibique post multas hominum persecutiones, post m beato fine quievit: cujus meritum frequens 1017. Cometes solito mirabilior in modum filio Arnurphi Gandavensis debellante Frisones, in vindictam patris sui ab eis occisi
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o. Dux godefridꝰ: comitatũ mõtẽsem
deppłat᷑. Qrẽ raginerius cũ patruo suo
lamb̾to louaniense insequtꝰ: apud flori¬
nas pugnã cõseruit. Ubi plusꝙͣ qͣdrĩ
genti uiri occisi sũt: ⁊ ip̃e lambertus
occubuit. ubi res mira cõtigit. Cum¬
lamb̾tus spem iuctorie iã hr̃et: habe¬
bat qͥppe filacteriũ a collo usq ad pectꝰ
pendens scõꝵ reliquiis refertũ quoꝵ pa¬
trocinio se in ꝑicuł tutũ fore credebat:¬
instante ei t̾mino uite friact̾iũ illud a
collo eiꝰ exiliens suꝑ tumulũ campiex¬
ilit ⁊ mox comes antea ĩiuctꝰ ꝑimit᷑.
Quidã nlitũ filact̾iũ accipiens: in ta¬
liga abscondit. S coxa eiꝰ ⁊ trure ĩtume̾¬
cente. rem ꝓdidit: ⁊ filact̃iũ dño suo eche¬
lie oriundꝰ. ⁊ postea monachꝰ in monte.
syna: hꝰ tꝑe clarebat. Qui irħimam ue¬
niens: longam ꝓ xp̃o ꝑegrinatõnẽ sus¬
cepit. Et cũ popone treu̾oꝵ archiep̃o ad
gallias ueniens: treueris ĩ altitudine

Expanded text:
. Dux Godefridus comitatum Montensem depopulatur, quem Raginerus cum patruo suo Lamberto Lovaniensi insecutus, apud Florinas pugnam conseruit, ubi plusquam 500 viri occisi sunt, et ipse Lambertus occubuit. Ubi res mira coLantbertus spem victoriae jam haberet--habebat quippe filacterium a collo usque ad pectus pendens, sanctorum reliquiis refertum, quorum patrocinio se in periculis tutum fore credebat,--instante ei termino vitae filacterium illud a collo ejus exiens, super tumulum campi exiluit; et mox comes antea invictus perimitur. Quidam militum filacterium accipiens, in caliga abscondit; sed coxa ejus et crure intumescente, rem prodidit, et filacterium domino suo Hetheliae oriundus, et postea monachus in monte Syna, hoc tempore clarebat. Qui Hierosolimam veniens, longam pro Christo peregrinationem suscepit, et cum Poppone Trevirorum archiepiscopo ad Gallias veniens, Treveris in altitudine
Abbreviated transcription (Latin):
unctꝰ dũ in ciuitate ꝑisiꝰ equo uehitur
portus etͥi pedib se forte sb̃mittẽs eqͣm
sr̃ ip̃m p̃cipitem dedit. et de eiꝰ subita ⁊
miseranda morte francis luctũ ĩ dux̃.¬
renus celebratur: a ppͣ in notentio. In
qͣ młtis ad honorẽ dei dispositis: re¬
gem ludouicũ ꝓ philippo fc̃e ꝙ̃ de equo
eiectũ portꝰ occiderat uiuente ad huc
pr̃e toronauit in regem. Idẽ in nocentiꝰ
monast̾iũ sc̃i medardi suessione ꝙ ẽ
tnͣsfluuiũ sitũ dedicauit. Affuit int̾
cet̃os mulier de pago laudunensi: q̃
cũ aluis mouast̾iũ bẽ uirginis ingres¬
sura ꝓcessit. s uͥtute inuisibili ab ĩ¬
gressu repulsa ẽ. Tunc uinuo pauo¬
re uetari cepit ⁊ toto corꝑe: tremere

Expanded text:
 dum in civitate Parisius equo vehitur, porcus equi pedibus se forte summittens, equum super ipsum precipitem dedit, et de ejus subita et miseranda morte Francis luctum induxRemis celebratur a papa Innocentio, in ultis ad honorem Dei dispositis, regem Ludovicum pro Philippo fratre, quem de equo dejectum porcus occiderat, vivente adhuc patre, coronavit in regem. Idem Innocentius monasterium Sancti Medardi Suessione, quod est trans flumen situm, dedicavit. Adfuit inter caeteros mulier de pago Laudunensi, quae cum aliis monasterium Beatae Virginis ingressura processit; sed virtute invisibili ab ingressu repulsa est. Tunc nimio pavore vexari coepit, et toto corpore tremere
Abbreviated transcription (Latin):
nutane. illuc se itͦum nouit si d̃s ei red¬
d̾et sauitatẽ. Qro uoto enusso. mox ui¬
res eiꝰ penitꝰ refloruerũt. In antiothena
obsidione turtũ q̃iidã singularẽ pugnã
poscentẽ. mediũ a lat̾ib gladio lotharĩ¬
go disseruit. Cuiꝰ desecta medietate ĩa in
armis palpitante: relinqͣm tulit eqͣs
tui rasederat. Adeo firme turtus ille in-¬
sederat equo suo. Idẽ godefridꝰ alt̾um eque
ad inguina diffidit: ⁊ ex eodẽ ittu scellam
⁊ spinam equi penitus discidit. In eadem
obsidione nulitem quẽdã suũ pabulatũ
ꝓgressũ aleone uiuasũ ⁊ clipeo se defenden¬
tẽ. tandẽ octisũ ad eo indoluit: ut uenabło
ferã tnͣsfod̾it. Qre saucia ⁊ dolore atrius
seuiens in eũ irruit ita qd̃ exferro qd̃ exta

Expanded text:
mitanae, illuc se iturum vovit, si Deus ei redmitanae, illuc se iturum vovit, si Deus ei redderet sanitatem. Quo voto emisso, mox vires ejus penitus refloruerunt. In Antiochena obsidione Turcum quemdam singularem pugnam poscentem medium a lateribus gladio Lotharingo dissecuit. Cujus desecta medietate jam in armis palpitante, reliquam tulit equo cui insederat; adeo firme Turcus ille insederat equo suo. Idem Godefridus alterum Turad inguina diffidit; et ex eodem ictu sellam et spinam equi penitus discidit. In eadem obsidione militem quemdam suum pabulatum progressum, a leone invasum, et clypeo se defendentem tandem occisum adeo indoluit, ut venabulo feram transfoderit: quae saucia, et dolore acrius saeviens in eum irruit, ita quod e ferro quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
pitatus ꝙ fuerit in ceniodochio qd̃ ibi kł.
magnus ꝯstrui iussit uͥ ⁊ bibliothecam ĩ¬
gentis expense ꝯpegit. Tantã q egypti
⁊ ꝑ id lotoꝵ ꝯmemorat pacẽ xͥanos sub
dñio sarratenoꝵ habuisse. Ut si alitui
iuanti in mediis forte triuiis iumentũ
qͦ ne cessaria deueh̾et moreret᷑ aut deficerz
ille relictis sartinis ad ꝓtimã urb̃e ex¬
peditꝰ ꝓ auxilio ꝑgeret: oĩa q̃ reliq̃rat ĩ¬
ierłm. Partẽ ligni dñici quidã sirus
a uita successione domi custoditã. reddidͭ.
Ibi dux godestidꝰ electus est in regẽ filiuᷤ
eustachii comitis bononiensis: qͥ ꝑ ma¬
ternũ genus ad magni karoli spectabat
lineam. mat̾ eiꝰ ida. Gõdefridꝰ autẽ ide filiꝰ.¬
imꝑatori henrico militauit ꝯtra pap̃a
hildebrandũ: ⁊ moppugnando romam
partẽ muri q̃ sibi obtigerat pͥmꝰ irrup
Postea prenimio labore in nimia siti
uinũ nimiũ hauriens: febrẽ qͣrtanam
natꝰ est. audita autẽ fama uie ih̾osoli¬

Expanded text:
tatusque fuerit in xenodochio, quod ibi Carolus Magnus construi jussit: ubi et bibliothecam ingentis expensae compegit: tantamque Aegypti, et per id locorum commemorat pacem Christianos sub dominio Sarracenorum habuisse: ut si alicui vianti in mediis forte triviis jumentum, quo necessaria deveheret, moreretur, aut deficeret, ille relictis sarcinis ad proximam urbem expeditus pro auxilio pergeret, omnia quae reliquerat inJerusalem. Partem ligni Dominici quidam Syrus avita successione domi custoditam reddidit. Ibi dux Godefridus electus est in regem, filius Eustachii comitis Bononiensis; qui per maternum genus ad Magni Caroli spectabat lineam. Mater ejus Ida Godefridi antiqui Limperatori Henrico militavit contra papam Hidebrandum; et in oppugnanda Roma partem muri, quae sibi obtigerat, primus irrupit. Postea prae nimio labore in nimia siti vinum nimium hauriens, febrem quartanam nactus est. Audita autem fama viae Hierosoly
Abbreviated transcription (Latin):
bri colebant᷑ freq̃ñtia. In tẽplo dñi: collo¬
tatũ erat suulatrũ mahomech. Ibi t̾eti
oꝑe ꝯpacta eccl̃ia sc̃i sepultͥ capat. edifi¬
oata a cõstantino magno nullã ũꝙͣ ab
inimitis fidei tulit in iuriã. Metii ut coni¬
cio ignis celestis. qui qͦt annis in uigilia
pasche lampadib repente serenus in fulg
ganoꝵ fu̾it nulltꝰ hystorie relatõne ꝯg¬
noscit᷑. legit᷑ in libro bernardi monachi: qd̾

Expanded text:
bri colebantur frequentia. In templo Domini collocatum erat simulacrum Mahomet. Ibi tereti opere compacta ecclesia Sancti Sepulcri capax, aedificata a Constantino Magno nullam unquam ab inimicis fidei tulit injuriam; metu, ut conjicio, ignis coelestis, qui quotannis in vigilia Paschae lampadibus repente serenus infulget. ganorum fuerit, nullius historiae relatione cognoscitur. Leg
Abbreviated transcription (Latin):
discretõis elegit q̃ sũt meliora. hũilita¬
tis custodia: uirtutũ euitat dãpnũ di¬
ligentia ꝑicl̃m. In his negligentia locũ
nõ ht̃. Illos uͦ qͥ ꝓuidentie ocłos stulti¬
cie caligine cooꝑtos hñt: qui ab et̾ci¬
tio boni oꝑis iuertes corpẽt. qͥ ꝑ cupidi¬
tatẽ uoluptuosam distrabũt᷑: ⁊ ꝑ suꝑ¬
biam hũilib nõ tondescẽdũt. illos dito
actiones. ꝑ stulticiã intrat negligẽtia
ꝑ in ertiã manet cupiditatis desiderio
pascit᷑: ꝑ suꝑbiã regnat

Expanded text:
discretionis eligit quae meliora sunt, humilitatis custodia virtutum evitat damnum, diligentia periculum. In his negligentia locum non habet. Illos vero qui providentiae oculos stultitiae caligine coopertos habent, qui ab exercitio boni operis inertes torpent, qui per cupiditatem ad voluptuosa distrahuntur, et per superbiam humilibus non condescPer stultitiam intrat negligentia; per inertiam manet. Cupiditatis desiderio pascitur, per superbiam regnat
Abbreviated transcription (Latin):
Scire ⁊ posse ⁊ uelle caritatis est uł
suꝑbie: scire ⁊ posse ⁊ uolle hũilita¬
tis ẽ uł iuertie. nͨ scire nͨ posse ⁊ uelle
cupiditatis ⁊ stulticie nec scire uͭ pꝰse
uͨ uelle discretõis ⁊ ꝓuidentie. Or .ni.
sciunt ⁊ possũt ⁊ nolũt p̃eẽ si uelint
ꝓdesse caritatis est: alioqͥn suꝑbie. Qͥ

Expanded text:
lle, charitatis est vel superbiae; scire, et posse, et nolle, humilitatis vel inertiae; nec scire, nec posse, sed velle, cupiditatis et stultitiae; nec scire, nec posse, nec velle, discretionis et providentiae. Qui enim sciunt, et possunt, et volunt praeesse, si velint prodesse, charitatis est, alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
stulticie si ueluit ꝙ nec sciunt nͨ possũt
discretio. hũilitas ⁊ caritas. ip̃am ne¬
gligentiã ⁊ si mitrita fuerit eluninant.
Ad ꝓuidentiã siqͥdem ꝑtin cõsilĩ: ad
discretõnẽ iudiciũ ⁊ͦ hũilitatẽ custodia
ad caritatẽ diligentia. Consiliũ ꝓuiden

Expanded text:
Illi siquidem, qui nec sciunt, nec possunt, videntia et discretio, humilitas et charitas, ipsam negligentiam, etiamsi nutrita fuerit, eliminant. Ad providentiam siquidem pertinet consilium, ad discretionem judicium, ad humilitatem custodia, ad
Abbreviated transcription (Latin):
uenimꝰ: ibi ⁊ sumina ⁊ in ꝑmixta bona
uł mala ẽẽ nõ dubitamꝰ Qrociens gͥ ex
młtis bonis uł malis que in hac uta
sensus corporeus exꝑit᷑ quale uł qͣntũ
ẽẽ possit illud future uite suminũ bo¬
nũ siue malũ colligit᷑ ⁊ ex hoꝵ ymagi¬
natõe q̃dã futuroꝵ ymago figuratur
talis utiq ymaginatõ ratõnalis ẽẽ fa¬
cile coniuntit᷑. ⁊ ad balã ⁊ ad rachel ꝑ¬
tinere uidet᷑. Ad balam ꝑtinet in qͣntũ
natiuitatẽ ⁊ rõnis ꝑ adoptionẽ. Ex ba¬

Expanded text:
 summa et impermista bona, et mala esse non dubitamus. Quoties igitur ex multis bonis, vel malis quae in hac vita sensus corporeus experitur, quale, vel quantum esse possit illud futurae vitae summum bonum sive malum colligitur, et ex horum imaginatione, quaedam futurorum imago figuratur, talis utique imaginatio rationalis esse facile convincitur, et ad Balam, et ad Rachel pertinere videtur. Ad Balam pertinet, in quantum nativitatem, et rationis per adoptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
De isto guilłmo hec narrari posst̃.
que sint mertib incitam̃to: ꝓmptis
⁊ alacrib exemplo p̃sentib usui. iocũ¬
spẽm ꝯspicatus. nõ abstinuit. qm̃ sibi
eam nocte ꝯigeret. Qmͣ deinceps mu¬
ce dilecit. ⁊ aliqͣm dui iuste ꝯiugis loco
habuit. Puec ex ea editꝰ. dictꝰ est gulłs¬
a baui noĩe. Cuiꝰ magnitudiriẽ futurã
mat̾ sõpnio p̾iudit: q̃ intestina sua per
totam angliã ⁊ norchinãniã excendit ⁊¬
dilatari. Ip̃o tͦe tꝑe qͦ idẽ puer̾ natus hu¬
mũ pͥmo attigit. ambas mauꝰ unto qͦ

Expanded text:
 narrari possunt, quae sint inertibus incitamento, promptis et alacribus exemplo, praesentibus usui, jucunspeciem conspicatus, non abstinuit, quin sibi eam nocte conjungeret. Quam deinceps unice dilexit; et aliquandiu justae conjugis loco habuit; puer ex ea editus est GuAlbani. Cujus magnitudinem futuram mater somnio praevidit: quae intestina sua per totam Angliam et Normanniam extendi vidit et dilatari. Ipso quoque quo puer natus humum primo attigit, ambas manus junco,
Abbreviated transcription (Latin):
tate eiꝰ erãt Dixit ⁊ ꝓ eis qͥ mauꝰ ꝑdi¬
turi erãt młtũ plorãs: ostendit de qͣ
affectõe hoc dixit. Quib punitis:
ascendit ad altare lota facie dicens.
Nũc cõfido: qd̃ sacrificiũ de manu mea
suscipiet om̃ꝑt. In qͣ missa dũ diceret.
etcliam tuam qͣm patificare custodire
adunare ⁊ regere diguetis: niuea
columba młtis uidentib suꝑ eũ descẽ¬
dit ⁊ alis expausis suꝑ caput eiꝰ sic
mansit in silentio: ustr. dũ satͥficiũ
impleret᷑. Quo cõpleto: diũtit suꝑ tũbã
odonis p̃fari archiep̃i alis suis eã cõ¬
plexans: ⁊ rostro deosculãs. Unde dun¬
stanꝰ quotiens postea ante sepulcrum
illiꝰ tnͣsiuit semꝑ genua flexit. ⁊ eum
postea apellauit odonẽ sodonẽ .i. odonẽ
bonũ. Dũ autẽ digredetet᷑ ab altari:
ministris ꝓ signo qd̃ acciderat in diu̾¬
sa euntio. nõ fuit qui casulam illuiᷤᷤ
susciperet. q̃ pependit in aere. nͨ t̾ram
tetigit. ne seruũ dei a sua intentõne tͣ¬

Expanded text:
erant. Dixit, et pro eis qui manus perdituri erant multum plorans, ostendit, de qua affectione hoc dixerit. Quibus punitis, ascendit ad altare laeta facie, dicens: « Nunc confido, quod sacrificium de manu mea suscipiet Omnipotens. » In qua missa dum diceret: Ecclesiam tuam, quam pacificare, custodire, adunare, et regere digneris, nivea columba multis videntibus super eum descendit, et alis expansis super caput ejus sic mansit in silentio, usque dum sacrificium perficeretur. Quo completo, divertit super tumbam Odonis praefati archiepiscopi, alis suis eam complexans, et rostro deosculans. Unde Dunstanus quoties postea ante sepulcrum ejus transivit, semper genua flexit; et eum postea appellavit Odonem sododem, id est Odonem bonum. Dum autem digrederetur ab altari, ministris pro signo quod acciderat in diversa euntibus, non fuit qui casulam illius susciperet: quae pependit in aere, nec terram tetigit, ne servum Dei a sua intentione tu
Abbreviated transcription (Latin):
tisse. Quad̾a nocte cũ dormiret: ꝑ uisũ
raptꝰ est in suꝑna. Et uidere sibi uisus
est inrẽm suam cuiꝰdam potẽtissimo
regi in cõuigio copulatã: sħ imẽsa
cõfluentiũ magnatoꝵ letitia. resonã¬
tib undiq himnis ⁊ laudib ĩ głam
illiꝰ regis ⁊ diuu̾sis organis cõtrepau¬
tib. Quib dũ ip̃e magnifice delectatꝰ
intenderet: accessit ad eũ quidã nure¬
nis candidissimo tectus amictu di
ille. uis iuqͥt instrui qͥd cantare debe¬
ad. Respondit. Cupio. Et ille. Canta.
Orex gentiũ dñator om̃iũ: ꝓpt̾ sedem
maiestatis tue. da nobis indulgentiꝰ¬

Expanded text:
tur. Quadam nocte cum dormiret, per visum raptus est in superna, et videre sibi visus est matrem suam cuidam potentissimo regi conjugio copulatam, sub immensa confluentium magnatorum laetitia, resonantibus undique hymnis et laudibus in gloriam illius regis, diversis organis concrepantibus; quibus dum ipse magnifice delectatus intenderet, accessit ad eum juvenis quidam candidissimo tectus amictu, diille: « Vis, inquit, instrui, quid cantare debeas? » Respondit: « Cupio. » Et ille: « Canta: O Rex gentium, Dominator omnium, propter sedem majestatis tuae da nobis indulgenti
Abbreviated transcription (Latin):
dux̾at cognatã suã. Correptꝰ
a duustano parere noluit ut eã relĩ¬
q̃ret. Ex cõitat᷑. Ille adiit regẽ cõq̃tẽs
de dunstano. Rex mãdauit archi ep̃o:
ut eũ absolueret. Q̾ uoluit: s eun
gͣuiꝰ excõmunitauit. Ine romam cũ
młtis muñib misit. Apłitus man-¬
dauit dunstano: ut eũ ab solueret.
absit hoc inqͥt dunstanꝰ: ut causa
alituiꝰ mortalis hoĩs. ꝯtẽpnã legẽ
d̾i mei. Qd̃ uidẽs comes penituit:
⁊ uxorem suã repudͥauit. Nudis tꝑ pe¬
dib laueis indutus. uirgas q ĩ ma¬
nu gerens. cecidit ad pedes dunstam
gen̾ale ꝯtiliũ celebrantis: ⁊ tũt pri¬
mo absolutꝰ eit. Quodã tẽꝑe: caꝑti
sũt tres fabritatores false monete.
Qui mox adiudicati sũt ad sustinen¬
dam penã tali crimini ꝓ młgatam
ꝑ angliã: idest ad manuũ abscisionẽ
qd̃ dunstanũ nõ latuit. Die gͦ pentecos¬
tes celebraturꝰ missam: ꝑcũctatꝰ est.
utrũ lex impleta eẽt. Responsũ ẽ ꝓpt̃

Expanded text:
duxerat cognatam suam; correptus a Dunstano, parere noluit, ut eam relinqueret; excommunicatur. Ille adiit regem, conquerens de Dunstano. Rex mandavit archiepiscopo, ut eum absolveret; qui noluit, sed eum gravius excommunicavit. Ille Romam cum multis muneribus misit; apostolicus mandavit Dunstano, ut eum absolveret. Absit hoc, inquit Dunstanus, ut causa alicujus mortalis hominis contemnem legem Dei mei! Quod videns comes poenituit, et uxorem suam repudiavit, nudisque pedibus et laneis indutus, virgam in manu gerens, cecidit ad pedes Dunstani, generale concilium celebrantis, et tunc primo absolutus est. Quodam tempore capti sunt tres fabricatores falsae monetae: qui mox adjudicati sunt ad sustinendam poenam tali crimini promulgatam per Angliam, id est ad manuum abscissionem. Quod Dunstanum non latuit. Die ergo Pentecostes celebraturus missam percunctatus est; utrum lex impleta esset; et responsum est, propter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtẽ eiꝰ fouebãt młta uexatõnẽ bõ iuro ĩ sua
cã p̃stiterũt p̃cipue guilłmꝰ papiensis qͥ
uir̃ modis oĩb in pedire satagẽs ad sigła
ĩ surgebat seq ei obiciebat młta ꝓponẽs¬
⁊ mł̾ta inqͥrẽs q̃ uir uen̾abilis uelud fila
araneaꝵ sũ difficłtate ⁊ hesitatõne uł sol¬
uebat uł ꝯuĩcebat. Putabat enĩ idem gi¬

Expanded text:
tem ejus fovebant, multam vexationem beato viro in sua causa praestiterunt, praecipue Guillelmus Papiensis, quvirum modis omnibus impedire satagens, ad singula insurgebat, seque ei objiciebat: multa ei proponens, multa inquirens, quae vir venerabilis ut fila aranearum sine difficultate et haesitatione vel solvebat, vel convincebat. Putabat enim idem Gu
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ tua miꝰte retinuit. ruentẽ de domꝰ sue
solio moriturũ. ⁊ om̃s hospites ei simi¬
les bona hospitũ detuientes: q̃ deberit
dari ꝓremelus defuricdoꝵ. Et his dictis
disparuit. Peregͥnus redieus cũ asino
⁊ pĩus: hospi tẽ suũ sic mortuũ sicut a¬
płs p̾mnciauit inuenit. Et tũ letꝰ ad pa¬
tam ꝑueniss: de positis de asino pueris.
asus ille statim disꝑaruit xxxu. It̾mi

Expanded text:
quae tua injuste retinuit ruentem de domus suae quae tua injuste retinuit ruentem de domus suae solio moriturum, et hospites omnes ei similes bona hospitum detinentes, quae debent dari pro remediis defunctorum; » et his dictis disparuit. Peregrinus rediens cum asino et pueris, hospitem suum sic mortuum sicut apostolus prenuntiauit inuenit; et cum letus ad patriam peruenisset, depositis de asino pueris asinus ille statim disparuit. Tres mi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ sno dñi. mͦ. tͦ. frantꝰ qͥdam mortalita¬
teni hõinũ q̃ erat in francia uitare de side¬
rans: cũ uxore ⁊ filiis scm̃ iacobũ adi¬
re disposuit. Qui cũ ueniss ad urbẽ p̃a¬
piloniã: de functa ibi uxore sua hospes
eiꝰ totam illiꝰ petuniã cũ iumento quo
pũi uectabant᷑ remuit. Ine tñ sic petii¬
tus desolatꝰ. pueros suos humeris
portãs ⁊ manib tͣhens uit̾ suũ non
dimisit. Cui deurbe exeunti ⁊ dolores
tanti in fortunii recitanti. uir quidã
cũ asino in uia occͣrit ⁊ auditis casib
eiꝰ ei asinũ suũ ad uehendos pu̾os ꝯmodauit
Itaꝙ cũ sic adintꝰ ad scm̃ iacobũ ꝑueniss:
iugilanti in eccł̃ia ⁊ oranti st̃s iatob appa¬
ruit: si se cognosc̾et intͥfiuit. sui neganti
ego sũ inqͥt iacob apłe qͥ tͥ in pampili¬
nia meũ asinũ ꝯmodaui ⁊ ũc it̾um ac¬
comodo reu̾tenti ⁊ p̃nũcio  hosprtẽ tuũ

Expanded text:
Anno domini MC Francus quidam mortalitaAnno domini MC Francus quidam mortalitatem hominum que erat in Francia uitare desiderans cum uxore et filiis sanctum Iacobum adire disposuit. Qui cum uenisset ad urbem Pampilonam defuncta ibi uxore sua, hospes eius totam illius pecuniam cum iumento quo pueri uectabantur retinuit; ille tamen sic penitus desolatus pueros suos humeris portans et manibus trahens iter ceptum non dimisit. Cui de urbe exeunte et dolores tanti infortunii recitanti, uir quidam cum asino in uia occurrit; et auditis casibus eius ei asinum suum ad uehendos pueros commodauit. Itaque cum sic adiutus ad Sanctum Iacobum peruenisset, uigilanti in ecclesia et oranti sanctus Iacobus apparuit et si se cognosceret inquisiuit. Cui neganti: «Ego sum», inquit, «Iacobnia meum asinum commodavi, et nunc iterum accommodo revertenti, et pernuntio tibi hospitem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
Nlno dñi. mͦ. xc. qͥdam
theutoniti scm̃ iacobũ adierũt.¬
⁊ in urbe tholosa a quodã burgense hos¬
picio suscepti sũt. Quos nocte ineb̃ans
ciphũ argenteũ in mantica eoꝵ posu
it. ⁊ mane exeuntes. qͣi latͦnes in clami¬
tãs reuocauit. At illi dix̾unt ut illũ
puniret suꝑ qͦm petuniã suã inueni¬
ret Iuos ꝙ distutiẽs in mãtica prĩs ⁊ filu
ciphũ suũ reppit ⁊ sic eoꝵ bona rapieal
pat̾ tͥstis ⁊ auxius ad scm iacobũ ꝓgre¬
dit᷑. Ptꝰ .xxxxi. dies reu̾tẽs: ad corpꝰ filii
ad huc pendentis lam̃tando cliu̾tit. Cũc
eũ latͥmosis gemitib inclamaret: ecce
filiꝰ suspensus eũ blande cõsolari cepit
dicẽs. Noli pat̾ dulcissime flere: s gau¬
de qr nunꝙͣ mͥ fuit ita bene. Nã huceusce
sc̃s iacob me sustencat: ⁊ celesti dulcedi¬
ne refotillat. Qd̾ pat̾ audiens: cutͣrit
ad urbẽ. & ꝯuotati ppli̾: inuentẽ ⁊ sanũ
deponũt ⁊ hospitẽ itloꝵ illico suspend̾ũt.

Expanded text:
nno domini MXC quidam Theuthonici sanctum Iacobum adierunt et in urbe Tholosa a quodam burgense hospitio suscepti sunt. Quos nocte inebrians ciphum argenteum in mantica eorum posuit et mane exeuntes quasi latrones inclamitans reuocauit. At illi dixerunt ut illum puniret super quem suam pecuniam inueniret. Illos ergo discutiens in mantica patris et fiscyphum suum reperit, et sic eorum bona rapiens pater tristis et anxius ad Sanctum Jacobum progreinta sex dies reuertens ad corpus filii adhuc pendentis lamentando diuertit. Cumque eum lacrimosis gemitibus inclamaret, ecce filius suspensus eum blande consolari cepit dicens: «Noli pater dulcissime flere, sed gaude, quia nunquam fuit michi ita bene, quia hucusque sanctus Iacobus me sustentat et celesti dulcedine refocillat». Quod pater audiens cucurrit ad urbem et conuocati populi uiuentem et sanum deponunt et hospitem illorum illico suspenderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cͦ .u̾i. cũ quidã antistes a ierosolimis iux̃
horã naiuis sed̾et. ⁊ aꝑto psalt̾io psalłet:
ueniens unda maris ualida illũ rapuit
cũ qͥbrdã alus inmari. Qui cũ anam fe̾
.lx. cubitis suꝑ uudã fluctuantes iam
distarẽt ⁊ b̃m iacobũ inuotarẽt: ꝑtinꝰ¬
affuit. ⁊ stans suꝑ undas sictis planctis
ꝑiclientantib ait. Nolite timere filu
mei. Statĩꝙ thetis eiꝰ imꝑio om̃s quos
male inuaserat in naui aꝑto ⁊̃ ad huc
codice quo legebat antistes minime in¬
festo sane restituit ⁊ apostolꝰ illico dispa¬
ruit. Itie aut̃ antistes: in honore eius.
responsoriũ qd̾dã cũ u̾su suo edidit. xxx¬

Expanded text:
 1092, cum quidam antistes a Jerosolymis juxta oram navis sederet, et apto psalterio psalleret, veniens unda maris valida illum rapuit, cum quibusdam aliis in mari. Qui cum a navi fere LX cubitis super undam fluctuantes jam distarent et beatum Jacobum invocarent, protinus, et stans super undas siccis plantis periclitantibus ait: « Nolite timere, filii mei. » Statimque Thetis ejus imperio omnes quos male invaserat in navi aperto codice etiam adhuc quo legebat antistes, minime infecto, sane restituit, et apostolus illico disparuit. Ille autem antistes in honorem ejus responsorium quoddam cum versu suo edidit.
Abbreviated transcription (Latin):
anoꝵ ꝯuenirẽt fortit᷑q debellarẽt: cetidit
frisonus int̾ duas naues. loria frea ⁊
galea clipeo tꝑ indutꝰ in ꝓfundũ maris
d cũ dei clementia roboratꝰ. bm̃ iacobũ
maris ei apparuit. eũꝙ ꝑ manũ arri¬
piens: in coluruen naui restituit. Et
ptinus cũctis audientib. ait sarraceno.
slisi hanc xp̃ianoꝵ nauitulã dimiseris
eoꝵ potestati ce ⁊ galeam tuã trada. Cui
ille. Oheros inclite cur p̾d̃a meã aufr̾e
moliris. Nũqͥd tu es ds̃ maris qui
it. Nõ ego sũ d̾s̃ maris: s famulus dei
maris sb̾ueniens ꝑulitantib ad me
clamantib: tam in mari qͣm in t̾ra.
Statunq dei uͥtute sarracenoꝵ nauiꝰ
ualida fẽpestate ꝑclitari cepit ⁊ xp̃ia¬

Expanded text:
nvenirent, fortiterque debellarent, cecidit Frisonus inter duas naves, lorica ferrea et galea clypeoque indutus, in profundum maris. Sed cum Dei clementia roboratus sanctum Jacobum profundum maris ei apparuit, eumque per manum arripiens incolumem restituit navi. Et protinus cunctis audientibus, ait Saraceno: « Nisi hanc Christianorum naviculam dimiseris, eorum potestati te et tuam galeam tradam. » Cui ille: « O heros incltye, cur praedam meam auferre moliris? Nunquid tu es Deus maris, qui ait: « Non ego sum Deus maris, sed famulus Dei maris subveniens periclitantibus ad me clamantibus tam in mari quam in terra. » Statimque Dei virtute Saracenorum navis valida tempestate periclitari coepit
Abbreviated transcription (Latin):
guilł̾mi scõi regis angłie cepit religio
tistellensis. Ptinet autẽ ad głam anglie
qd̾ tasẽ uirũ genuit qui huiꝰ religionis¬
⁊ auctor fecit ⁊ mediator. Is fuit hardĩ¬
gus nõie. a puero scireburne monachꝰ
postea panuos illos ꝑosus: scociam
mox franciã ꝯtendit. uͭ aliqͦt annis stu¬
duit. Deinde romani ꝯcłico ꝯsorte pro¬
fectꝰ est: qui eundo ⁊ redeũdo cotidie totũ
psalt̾iũ canticabant. Seinde burgii¬
diam regressus in molismo nouo ⁊ mag¬
no monast̾io se totundit. Ibi tũ ei q̃dara
ꝓpon̾ent᷑ ob seruanda q̃ nõ erant de regu¬
qͥbda suꝑ fluis cũ uno ⁊ alio disputa¬
uit: ut abbate ip̃m ⁊ alios .xuii. ĩ suã
sĩam induc̾et. Igit᷑ cistellas uen̾e locũ
pͥus salinosũ ⁊ ibi stet̾unt. suffragio
archiep̃i mennensis qui nũc apłicus
est. albas tand̾ qui cũ eis uen̾at a suis
monathis requisitus: ad eos redũt
qͣsi toactud. s uolens. Om̃s qui tũ eo uene¬

Expanded text:
Guillelmi II, regis Angliae coepit religio Cistellensis. Pertinet autem ad gloriam Angliae, quod talem virum genuerit, qui hujus religionis auctor fuit et mediator. Is fuit Hardingus nomine, a puero Sorebarnae monachus. Postea pannos illos pertaesus, Scotiam, mox Franciam contendit: ubi aliquot annis studuit. Deinde Romam cum clerico consorte profectus est: qui eundo et redeundo quotidie totum Psalterium cantabant. Deinde Burgundiam regressus, Molismo novo et magno monasterio se totondit. Ibi cum ei quaedam proponerentur observanda, quae non erant de Reguquibusdam superfluis cum uno et alio disputavit, ut abbatem ipsum et alios 22 in suam sententiam induceret. Igitur Cistellas venere, locum prius salinosum; et ibi steterunt suffragio archiepiscopi Viennensis, qui nunc apostolicus est. Abbas tandem qui cum eis venerat, a suis monachis requisitus, ad eos rediit, quasi coactus, sed volens. Omnes qui cum eo vene
Abbreviated transcription (Latin):
roborati: inuentã ħ̾emũ in abbam com¬
struere ceperũt. p̃fata abbate rob̾to ab
iuiꝰ dyocesis ep̃o iudelicet cabilonẽse suᷤ¬
cipiente turã uirgã ꝙ pastorase cet̾is
sub ip̃o in eodẽ loco firmantib stabili¬
tatẽ. At u̾o post nõ mltũ tꝑis st̃m est ut
idẽ abbas rob̾tus requirentib eũ mona¬
chis molis mẽsib ppͥ ur bani scd̃i uissu
Walt̾ii cabilonenẜ ep̃i licentia ⁊ assensu
molis mũ redut̾et᷑. ⁊ albicus uir celigio¬
sus ⁊ sc̃s in ip̃iꝰ loco sb̃ stitueret᷑ hoc sane
int̾ utrũq eccliam sequestre pacis gr̃a
retento. uit apłica auctoritate ꝯfirma
monachũ ad habitandũ sine ꝯmẽdatõe
regulari susciꝑent. Qro fc̃o nouũ mo¬
nast̾iũ noui prĩs sollicitudĩe ⁊ industͥa
inbreui nõ mediocrit̾ deo cooꝑante ĩ sc̃a

Expanded text:
borati, inventam heremum in abbatiam constituere ceperunt, prefato abbate Roberto ab illius diocesis episcopo, videlicet Cabilonense, suscipiente curam virgamque pastoralem, ceteris sub ipso in eodem loco firmantibus stabilitatem. At vero post non multum temporis factum est, ut idem abbas Robertus, requirentibus eum monachis Molismensibus, pape Urbani secundi jussu, Walterii Cabilonensis episcopi licentia et assensu, Molismum reduceretur, et Albericus, vir religiosus et sanctus, in ipsius loco substitueretur; hoc sane inter utramque ecclesiam, sequestre pacis gratia retento et apostolica auctoritate confirmatmonachum ad habitandum sine commendatione regulari susciperet. Quo facto, novum monasterium novi patris sollicitudine et industria in brevi, non mediocriter Deo coo
Abbreviated transcription (Latin):
sa. ⁊ suadente dyabolo ꝯtͣ humanũ genus
odiũ ⁊ iram ꝯtitasse. Postea u̾o sententiã
q̃ in orbe t̾raꝵ effusa est: ꝓ augnento xp̃i¬
anitatis cepisse dicebat Tũc demũ nu¬
sit p̾dictũ ꝯfessorẽ suũ ad imꝑatorẽ ⁊ ad to
tam eccl̃iam suã ut optaret ei indulgen¬
tiã: quia finẽ uite sue aspiciebat. ⁊ iã cito
induebat se angelicam ueste ⁊ duuisit

Expanded text:
et suadente diabolo contra humanum genus odium et iram concitasse, postea vero sententiam quae in orbe terrarum effusa est, pro augmento christianitatis cepisse dicebat. Tunc demum misit predictum confessorem suum ad imperatorem, tam Ecclesiam, ut optaret illi indulgentiam; quia finem vitae suae aspiciebat, et jam cito induebat se angelicam vestem, et dimisit
Abbreviated transcription (Latin):
xxc nimia aqͣꝵ inundatõ młtis in locis
dãpno ⁊ ꝑiulo fuit. Nam ⁊ in ytalia di¬
res iuillas ruina sua destruerẽt. Domesti¬
mib se extͣhentes: om̃s fuĩt siluatice.
simile portentũ narrat ꝯtigisse dicens.
Anteꝙͣ se adu̾sus romani sociale laciũ
ꝯmoueret: oĩa aĩalia iumnarus usib
efferata ⁊ domestice leuitatis oblita re¬
ne exitõ uł ꝑitło audentis: si qͥs de ꝓxi¬
mo urgeret. Qnͣti mali signũ fuit si
hoc signũ fuit. Qd̃ tantũ malũ fuit si
ĩ signũ ñ fuit

Expanded text:
 Nimia aquarum inundatio multis in locis damno et periculo fuit. Nam et in Italia tares villas ruina sua destruerent. Desimibus se extraneantes, omnes fiunt sylvaticae. simile portentum narrat contigisse, dicens: « Antequam se adversus Romam sociale Latium commoveret, omnia animalia humanis usibus efferata, et domesticae lenitatis oblita, rene exitio vel periculo audentis, si quis de proximo urgeret. Quanti mali signum fuit, si hoc signum fuit; quod tantum malum fuit, si etiam signum non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
sigi ut dũ metam suam quisq cognos¬
ceret: nõ plus sub seruiente u̾ecundia
nł ip̃e appet̾et: uł aliũ appet̾e cog̾et.
huiꝰ disciplꝰ fuit athelroldꝰ ex mona¬
ta fecit ep̃c urbis uunꝰ: quot ⁊ qnͣta
uix posse fac̾e uid̾et᷑ rex anglie tocius
Hic cłicos expulit dewintonia: ⁊ po

Expanded text:
figi, ut, dum metam suam quisque cognosfigi, ut, dum metam suam quisque cognosceret, non plus subserviente verecundia vel ipse appeteret, vel alium appetere cogeret. Hujus discipulus fuit Athelvoldus, ex monata fecit caput urbis unius, quot et quanta vix posse facere videretur rex Angliae totius. Hic clericos expulit de Wintonia, et