comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& fructum nondedit & aliud
cecidit interram bonã & dabat
fructum ascendentem & crescen¬
tem & ad ferebat unum triginta¬
& unum sexaginta: & unum cen¬
tum. & dicebat. qui habet aures
audiendi. Audiat. F. Eitum esset
singularis. in terro gauerunt eũ
hi quicum eo erant duod ec impa
rabolar & dicebattis : Uobis
datum est scire mysteriũ regnidi
Illis autem quiforis sunt in
parabolis omnia fiunt: ut ui¬
dentes uideant & non uidtant
& audientes audiant . & non
intellegant ne quando tonuer¬
tantur & dimit tantur eis pec¬
cata : & ait illis : nescitis para¬
bolam hanc: & quo modo omnes
parabolas cognoscetis:
Quiseminat: uerbum seminat :¬
hi autem sunt qui cirta uiam
ubi seminatur uerbum : & cum
audierint confestim uenit sata¬
nat & aufert uerbum quod se¬
minatum est incorda eorum ⁊¬
et hisunt similiter qui supra
petrosa seminantur : qui cum
audierint uerbum statim cum
gaudio accipiunt illud & non
habent radicem in se: sed tempo¬
rales sunt :de inde orta tribu¬

Expanded text:
 fructum non dedit. Et aliud cecidit in terram bonam: et dabat fructum ascendentem, et crescentem; et afferebat unum triginta, unum sexaginta, et unum centum. Et dicebat: Qui habet aures audiendi, audiat. Et cum esset singularis, interrogaverunt eum hi, qui cum eo erant durabolas et dicebat eis vobis datum est mysterium regni Dei illis autem qui foris sunt in parabolis omnia fiunt ut videntes videant et non videant et audientes audiant et non intellegant nequando convertantur et dimittantur eis peccata et ait illis nescitis parabolam hanc et quomodo omnes parabolas cognoscetis qui seminat verbum seminat hii autem sunt qui circa viam ubi seminatur verbum et cum audierint confestim venit Satanas et aufert verbum quod seminatum est in corda eorum et hii sunt similiter qui super petrosa seminantur qui cum audierint verbum statim cum gaudio accipiunt illud et non habent radicem in se sed temporales sunt deinde orta tribu
Abbreviated transcription (Latin):
eius & fratres & foris stantes
miserunt ad eum uocantes
eum. & sed ebat circaeum tur¬
ba & dicunt ei: et cemater tua
& fratres tui foris. quaerunt te
& respondens eis ait. quae est
matermea & fratres mei
& circum spiciens eos qui incir¬
cuitueius sedebant: ait: ette
matermea & fratres mei: qui
enim fecerit uoluntatem di: hic
fratermeus & soror mea & mater.ẽ:
Et iterum coepit docere admare
mare super terram erat. & doce¬
bat illos in parabolir multa:
& dicebat illis in doctrina sua
Audite: et ceexiit seminans ad

Expanded text:
eius et fratres et foris stantes miserunt ad eum vocantes eum et sedebat circa eum turba et dicunt ei ecce mater tua et fratres tui foris quaerunt te et respondens eis ait quae est mater mea et fratres mei et circumspiciens eos qui in circuitu eius sedebant ait ecce mater mea et fratres mei qui enim fecerit voluntatem Dei hic frater meus et soror mea et mater est et iterum coepit docere ad maremare super terram erat et docebat eos in parabolis multa et dicebat illis in doctrina sua audite ecce exiit seminan
Abbreviated transcription (Latin):
cuius dehis erit uxor: septem
enim habuerunt eam uxorem :¬
& respondens ihr̃. ait illis. non
ideo erratis: non scientes scrip¬
turas neque uirtutem di : Cum
enim amortuis resurrexerint :
neq nubent neq nubentur. sed
sunt sicut angeli incaelis : demor¬
tuis autem quod resurgant . non
legistis in libro moysi superrubũ
quomodo dixerit illids̃ inquiens
egosum ds̃ abraham & đs lsaac
& đs ia cob: non est ds̃ mortuorũ
sed uiuorum : uos ergo multum
erratis : Etaccessit unus descri¬
bis qui audierat illos conqui¬
rentes. & uidens qm̃bene illis
responderit . Interro gauit eum.
quod esset primum omnium man¬
datum : Ihs autem respondit ei:
quia primum omnium manda¬
tum ẽ : Audi israhel. dñs dr̃ nt̃
ds̃ unus est: & diliges dñm dm̃
tuum extototo cordetuo &
extota anima tua. & extota
mente tua & extota uirtute
tua: hocest primum mandatũ
sccundum autem : simile illi: dili¬
ges proximum tuum tam quã
te ipsum: maius horum : aliud

Expanded text:
cujus de his erit uxor? septem cujus de his erit uxor? septem enim habuerunt eam uxorem. Et respondens Jesus, ait illis: Nonne ideo erratis, non scientes Scripturas, neque virtutem Dei? Cum enim a mortuis resurrexerint, neque nubent, neque nubentur, sed sunt sicut angeli in coelis. De mortuis autem quod resurgant, non legistis in libro Moysi, super rubum quomodo dixerit illi Deus, inquiens: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Non est Deus mortuorum, sed vivorum. Vos t unus de Scribis, qui audierat illos conquirentes, et videns quia bene illis responderit, interrogavit eum, quod esset primum omnium mandatum. Jesus autem respondit ei, Quia primum omnium mandatum est, Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est; et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto cordeex tota anima tua, et ex tota mente tua, et ex tota uirtute tua: hoc est primum mandatum. secundum autem simile illi: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. maius horum . aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum : Ihs̃ autem uidens quod
sapienter respondisset: dixit
illi nones longe aregno dis
Et nemo iam audebat eum in¬
terrogare. Et respondens ih̃
dicebat docens intemplo. quo¬
mododicunt scribȩ xp̃m filium
essed auid: Ipse enim dauid.
dicit in spũ scõ. dixit dñs dño meo
sede adextris meis. donec ponã
inimicostuos. scebellum pedum
tuorum. Ipse ergo dauid dicit
cum dñm & unde est filius eius
& multa turba eum libenter
Audiuit : Et dicebateis indoc¬
trina sua. cauete ascribis qui
uolunt instolis ambulare & sa¬
lutarilnforo & in primis athe¬
dris sedere insynagogis. & pri¬
mos discubitus incenis
Quideuorant domus uiduarum
sub obtentu prolixȩ orationis
hiaccipient prolixius iudiciũ
& sedens ihs̃ contragatophila¬
tium. aspiciebat quomodo turba
ictaret aes ingarophilatium
& multi diuites iactabant multa.
Cum uenis set autem una uidua
paupera misit duo minuta
quod est quadrans: & conuocans
discipulos suos. ait illis. Amen di¬
couobis: qm̃ uidua haet paupe¬

Expanded text:
videns quod sapienter respondisset dixit illi non es longe a regno Dei et nemo iam audebat eum interrogare et respondens Iesus dicebat docens in templo quomodo dicunt scribae Christum Filium esse David ipse enim David dicit in Spiritu Sancto dixit Dominus Domino meo sede a dextris meis donec ponam inimicos tuos scabillum pedum tuorum ipse ergo David dicit eum Dominum et unde est filius eius et multa turba eum libenter audivit et dicebat eis in doctrina sua cavete a scribis qui volunt in stolis ambulare et salutari in foro et in primis cathedris sedere in synagogis et primos discubitus in cenis qui devorant domos viduarum sub obtentu prolixae orationis hii accipient prolixius iudicium et sedens Iesus contra gazofilacium aspiciebat quomodo turba iactaret aes in gazofilacium et multi divites iactabant multa cum venisset autem una vidua pauper misit duo minuta quod est quadrans et convocans discipulos suos ait illis amen dico vobis quoniam vidua haec paupe
Abbreviated transcription (Latin):
Audiuit hero des tetharcha
famam ihũ & ait puerissuis
hic est iohannerbaptista ipse sur¬
rexit amortuis. & ideo uirtutes
operantur in eo . Hero des enim
tenuit iohannem & alligauit eum
& posuit in cartere propter hero¬
diadem uxorem fratrissui. dice¬
bat enim illi iohannes. non licet
tibi habere eam. & uolens illum
occidere timuit populum. quia
sicut prophetã eum habebant
Die autem natalis hero dis. saltauit
filia hero diadis inmedio & placuit

Expanded text:
audiit Herodes tetrarcha famam Iesu et ait pueris suis hic est Iohannes Baptista ipse surrexit a mortuis et ideo virtutes inoperantur in eo Herodes enim tenuit Iohannem et alligavit eum et posuit in carcere propter Herodiadem uxorem fratris sui dicebat enim illi Iohannes non licet tibi habere eam et volens illum occidere timuit populum quia sicut prophetam eum habebant die autem natalis Herodis saltavit filia Herodiadis in medio et placuit
Abbreviated transcription (Latin):
autem euangelium scripsit inasia
postea quam in pathmos insula a po¬
calypsin scripserat. ut cui in princi¬
pio canonis in corruptibile principiũ
ingenesi etiam in corruptibilis finis
peruirginen in apo calypsi red deret᷑
dicente xp̃o egosum A & Ω &hic ẽ
io hannes quisciens superuenis se diem
rectssus sui conuacatis discipulis
suis inepheso. permulta signorum
experimenta promens xp̃m. discen¬
dens inde fossum sepulturae suae
locum facta oratione positus est
ad patressuos tam extrancus adolo¬
remortis qubn a cor tuptione carpis
inuenitur alienus quia si post amnes

Expanded text:
autem Evangelium scripsit in Asia, postea quam in Pathmos insula Apocalypsin scripserat, ut cui in principio canonis incorruptibile principium ingessit, etiam incorruptibilis finis per virginem in Apocalypsi redderetur, dicente Christo, Ego sum α et ω. Hic est Joannes, qui, sciens, supervenisse diem recessus sui, convocatis discipulis suis, in Epheso per multa signorum experimenta promens Christum, descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione, positus est ad patres suos, tam extraneus a dolore mortis, quam a corruptione carnis inve
Abbreviated transcription (Latin):
perfacta sunt tamen postomnes euan¬
gelium scripsit & hocuirginidebebat
quorum tamen uel inscripturarũ tem¬
pore dispositio uellibrorum ordinatio.
Ideo &persingula a nobis non exponit᷑
ut scientid esiderio conlocatio & quaeren¬
tibus fructus laboris & do magisterii
doctrina seructur

Expanded text:
r alienus. Tamen post omnes Evangelium scripsit; et hoc Virgini debebatur: quorum tamen vel scriptorum in tempore dispositio, vel librorum ordinatio, ideo per singula a nobis non exponitur, ut, sitienti desiderio dilato, et quaerentibus fructus laboris, et Deo magisterii doctrin
Abbreviated transcription (Latin):
congregatos undetim & eos
quicum ipsis erant dicentes
quod surrexit dñs uere: & ap¬
paruit simoni & ipsinarrabant
quaegesta erant inuia & quo¬
modo cognouerunt eum.
infractione panis F̃¬
Dumhaec autem loquuntur
Ihs STETIT IN MediO CORŨ
& dicit eis pax uobis. ego sum
nolite timere Conturba ti uero
& conterriti existimabant se
spm̃ uidere & dixit cis. quid
turbatiestis & cogitationes ascen¬
dunt incorda uestra: uidete ma¬
nus meas & pedes. quia ipse ego
sum. palpate & iuidete: quia
sp̃s carnem & ossa non habet.

Expanded text:
gatos undecim et eos qui cum ipsis erant dicentes quod surrexit Dominus vere et apparuit Simoni et ipsi narrabant quae gesta erant in via et quomodo cognoverunt eum in fractione panis dum haec autem loquuntur Iesus stetit in medio eorum et dicit eis pax vobis ego sum nolite timere conturbati vero et conterspiritum uidere, dixit eis: Quid turbati estis, et cogitationes ascendunt in corda uestra? Videte manus meas et pedes, quia ego ipse sum. Palpate et uidete, quia spiritus carnem et ossa no
Abbreviated transcription (Latin):
tertia. & praedicari in nomine
eius poenitentiam: & remissio¬
nem peccatorũ: In om̃s̃ gentes. F̃¬
Incipientibus abhiero solyma
uos autem estis testes horum
& egõ primissum patris mei in
uos. uos autem sedete in ciui¬
tate quo adusq: induam ini uir¬
tutem ex alto. eduxit autem
eos foras inbethaniam: & ele¬
uatis manibus suis. benedixit
eis & factum est dumbene di¬
ceret illis recessit ab eis. & fe¬
rebatur in caelum & ipsi ad¬
orantes regressi sunt in bieru¬
salem cumgaudio magno
&erant semper intemplo lau¬
dantes. & benedicentes dm̃.¬

Expanded text:
a et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes incipientibus ab Hierosolyma vos autem estis testes horum et ego mitto promissum Patris mei in vos vos autem sedete in civitate quoadusque induamini virtutem ex alto eduxit autem eos foras in Bethaniam et elevatis manibus suis benedixit eis. Et factum est dum benediceret illis, recessit ab eis, & ferebatur in cœlum, & ipsi adorantes reuersi sunt in Hierusalem cum gaudio magno, & erant semper in templo laudantes & benedicentes D
Abbreviated transcription (Latin):
ds Cui uirginitatis in hoc duplex
testimonium in euangelio datur.
quod & prceceteris dilectus adõ
dicitur. & huic matrem suam de
cruce commendauit dñs ut uir¬
ginem uirgo seruaret. deniq
manifestans in euangelio quod
erat ipse in corruptibilis uerbi
opus inchoanr. solus uerbum car¬
nem factumesse nec lumen
A tenebris conprehensum fuisse
testatur. primum signum poneis
quod innuptiis fecit dñs & osten¬
dens quod eratipse legentibus de¬
mostreret. quod ubi dñs inuita¬
tur deficere nuptiarum uinum¬
non debeat : & ueterib. inmutatis
noua omnia quae axp̃o instituunt᷑
appareant de quo singula quȩq¬

Expanded text:
s virginitatis duplex testimonium in Evangelio datur, quia et prae caeteris dilectus a Deo dicitur, et huic matrem suam de cruce commendavit, ut virginem virgo servaret . Denique manifestans in Evangelio quod erat ipse, opus incorruptibilis Verbi solus inchoans, Verbum carnem factum esse, nec lumen a tenebris comprehensum fuisse testatur: primum signum ponens quod in nuptiis fecit Deus, ut ostendens quod erat, ipse legentibus demonstraret quod ubi Dominus invitatur, deficere nuptiarum vinum debeat, ut, veteribus immutatis, nova omnia quae a Christo instituuntur appareant.
Abbreviated transcription (Latin):
magnus ualde & introeun¬
tes in monumentum uidert̃
iuuenem sedentem indextris
co opertum stola candida. & ob¬
stipuerunt. Quidicit illis no¬
lite ex pauescere : Ihm̃ quaeritis
nazarenum crucifixum surre¬
xit non est hic. etcelocus. ubi
posuerunt eum sed ite dicite
discipulis eius & petro. quia
pͥncecedit uos ingalileam. Ibi
eum uidebitis sicut dixit
uobis F. Atillȩ ex eun¬
tes fugerunt demonumento
Inua serat enimeas tremor&
pauor: & nemini quicquam
dixerunt timebantenim
surgens autem mane prima
sabbati. apparuit primo mariȩ¬
mariȩ magdalenȩ : dequa eie¬
cerat septem demonia. Illa
uadens nuntiauit his qui cũro
fuerant lugentib &flentib
& illi audientes quia uiueret
& uisus esset abea. non credide¬
runt. posthaec autem duob
ex eis ambulantibus ostensur
est inalia effigiȩ tuntibur
inuillam. & illi cuntes nuntia¬
uerunt ceteris. nec illis nẽc

Expanded text:
lde et introeuntes in monumento viderunt iuvenem sedentem in dextris coopertum stola candida et obstipuerunt qui dicit illis nolite expavescere Iesum quaeritis Nazarenum crucifixum surrexit non est hic ecce locus ubi posuerunt eum sed ite et dicite discipulis eius in Galilaeam ibi eum videbitis sicut dixit vobis at illae exeuntes fugerunt de monumento invaserat enim eas tremor et pavor et nemini quicquam dixerunt timebant enim surgens autem mane prima sabbati apparuit primo Mariae Magdalenae de qua eiecerat septem daemonia illa vadens nufuerant lugentibus et flentibus. At illi audientes quia viveret: et visus esset ab ea: non crediderunt. Post hec autem duobus ex his ambulantibus: ostensus est in alia effigie cuntibus in villam. Et illi euntes nunciaverunt ceteris: nec illis c
Abbreviated transcription (Latin):
clamabant: Crucifige eum
Pilatus autem uolens populo sa¬
tis facere dimisit illis barabban
& tradidit ih̃m flagellis caesum
ut crucifigeretur.
Milites autem duxerunt eum in¬
tro inatrium praetorii & con¬
uocant tetam cohortem & in¬
duunt eum purpuram . & in ponunt
eiplettenter spineam coronam
& coeperunt salutare eum. Aue
rexiudeorum & percutiebant
caput eius harundinem & conspu¬
ebant eum. & ponentes genua

Expanded text:
crucifige eum Pilatus autem volens populo satisfacere dimisit illis Barabban et tradidit Iesum flagellis caesum ut crucifigeretur milites autem duxerunt eum intro in atrium praetorii et convocant totam cohortem et induunt eum purpuram et inponunt ei plectentes spineam coronam et coeperunt salutare eum have rex Iudaeorum et percutiebant caput eius harundine et conspuebant eum et ponentes gen
Abbreviated transcription (Latin):
mus eum dicentem. ego dissol¬
uam templum hoc manu factũ
& post triduum aliud non manu
factum aedificabo. & non erat
conueniens testimonium illorũ¬
T EXS URCENS SUI¬
mus sacerdos inmedio. inter¬
rogauit ihm dicens: Non re¬
spondes quicquam ad ea quae
tibi obiciuntur abhis : Ille au¬
tem tacebat & nihil respondit
pursum summus sacerdos. in¬
terro gabateum & dicitei. tu
es xp̃s filius benedicti
Ihs autem dixitilli. ego sum.

Expanded text:
mus eum dicentem, Ego dissolvam templum hoc manu factum, et post triduum aliud non manu factum aedificabo: et ideo non erat conveniens testimonium illorumet exsurgens summus sacerdos in medium interrogavit Iesum dicens non respondes quicquam ad ea quae tibi obiciuntur ab his ille autem tacebat et nihil respondit rursum summus sacerdos interrogabat eum et dicit ei tu es Christus Filius Benedicti sus autem dixit illi ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
accto cirtumponensq: calamo
potum dabatei dicens. sinite.
uideamus siueniat helias ad
deponendum cum. Ihs autem
emissa uocemagna expirauit.
Etuelum templi scissum est induo.
Asursum usq deor sum:
Videns autemcenturio qui ex ad¬
uerso stabat quia sic clamans
expinesset ait. uere homohic
filius dierat: Frant autem &¬

Expanded text:
o circumponensque calamo potum dabat ei dicens sinite videamus si veniat Helias ad deponendum eum Iesus autem emissa voce magna exspiravit et velum templi scissum est in duo a sursum usque deorsum videns autem centurio qui ex adverso stabat quia sic clamans exspirasset ait vere homo hic Filius Dei erat
Abbreviated transcription (Latin):
pura & induerunt illum uesti¬
mentis suis & eduxerunt illum
ut trucifigerent eum.
Etangaria uerunt praetercuntẽ
quem piam simonem cyrineum
ueni entem de uilla patrem ale¬
xandri &rufi ut tolleret cru¬
cem eius. Et perducunt illum in
gol gotha locum quod est inter¬
pretatum caluariae locus
Etdabant eibibere murratum
uinum & non accepit.
Et crucifigentes eum. diuiserunt
uestimenta eiur mittentes sortẽ
super eps quis quid tolleret
Erat autem hora tertia.
Eterucifixerunt eum. & erat
titulus causae eius inscriptur.
rexiudeorum. Eitum eo cru¬
cifigunt duos latrones. unum
adextris & alterum a sinistris
eius Eta dimpleta est scrip

Expanded text:
runt eum vestimentis suis et educunt illum ut crucifigerent eum et angariaverunt praetereuntem quempiam Simonem Cyreneum venientem de villa patrem Alexandri et Rufi ut tolleret crucem eius et perducunt illum in Golgotha locum quod est interpretatum Calvariae locus et dabant ei bibere murratum vinum et non accepit et crucifigentes eum diviserunt vestimenta eius mittentes sortem super eis quis quid tolleret erat autem hora tertia crucifixerunt eum et erat titulus causae eius inscriptus rex Iudaeorum et cum eo crucifigunt duos latrones unum a dextris et alium a sinistris eius
Abbreviated transcription (Latin):
negauit dicens neq. scio neq
noui quid dicas. Exiit foras
Antea trium & gallus cantauit
Rursus autẽ cumuidisset illum
ancilla coepit dicere circũ stan¬
tibus quia hic exillis . ẽ Atille:
iterum negauit. & postpus illum
rursus qui adstabant dicebant
petro: uere exilliser nam & gali¬
lȩus es . Ille autem coepit anathe¬
matizare & iurare: quia nescio ho¬
minem istum quem dicitis. & sta¬
tim. Iterum gallus cantauit.
Etrecordatus est petrus uerbi qđ

Expanded text:
ens neque scio neque novi quid dicas et exiit foras ante atrium et gallus cantavit rursus autem cum vidisset illum ancilla coepit dicere circumstantibus quia hic ex illis est at ille iterum negavit et post pusillum rursus qui adstabant dicebant Petro vere ex illis es nam et Galilaeus es ille autem coepit anathematizare et iurare quia nescio hominem istum quem dicitis et statim iterum gallus cantavit et
Abbreviated transcription (Latin):
runt & tradiderunt pilato.
Et interro gauit eum pilatus.
tues rex iudeorum: atillere¬
spondens ait illi. tudicis
Et accus ab ant eum sum misacer¬
dotes inmultis. pilatus autem.
rursum interro gauit eum dicens.
non respondes quicquam: uide in
quantis te accusant: Ihs autem
amplius nibil respondit. Ita ut
mira returpilatus. Perdiem
autem festum dimittere solebat
illis unum exuinctis quem cum¬
q petissent. Fratautem qui
dicebaturba rabbas quicum sediti¬
osis eratuinctur qui inseditione
fecerat homicidium. & cum ascen¬
disset turba coepit rogare sicut
semperfaciebat illis. pilatus au¬
tem respondit cis & dixit. uultis
dimit tam uobis regem iudȩorũ

Expanded text:
o. Et interrogavit eum Pilatus: Tu es rex Judaeorum? At ille respondens, ait illi: Tu dicis. Et accusabant eum summi sacerdotes in multis. Pilatus autem rursum interrogavit eum, dicens: Non respondes quidquam? Vide in quantis te accusant Iesus autem amplius nihil respondit ita ut miraretur Pilatus per diem autem festum dimittere solebat illis unum ex vinctis quemcumque petissent erat autem qui dicebatur Barabbas qui cum seditiosis erat vinctus qui in seditione fecerant homicidium et cum ascendisset turba coepit rogare sicut semper faciebat illis Pilatus autem respondit eis et dixit vultis dimittam vobis regem
Abbreviated transcription (Latin):
bat ut si fieriposset transiret
ab eohora. & dixit. abba
pater : omnia tibi possibilia
sunt trtns fercalicem hunc
Ame. Sed non quod ego
uolo sed quodtu
Etuenit & inuenit tos dormi¬
entes. & ait petro. simondor¬
mis non potuistiunahora
uigilare : uigilate & orate
ut non intretis intemptationẽ
Sp̃s quidem promptus. caro
uero infirma. Etiterum
abiens orauit. eundem sermo¬
nem dicens & reuersus de¬
nuo. inuenit eos dormientes

Expanded text:
posset transiret ab eo hora et dixit Abba Pater omnia possibilia tibi sunt transfer calicem hunc a me sed non quod ego volo sed quod tu et venit et invenit eos dormientes et ait Petro Simon dormis non potuisti una hora vigilare vigilate et orate ut non intretis in temptationem spiritus quidem promptus caro vero infirma et iterum abiens oravit eundem sermonem dicens et reversus denuo invenit eos dorm
Abbreviated transcription (Latin):
caeli. A ficu autem discite para¬
bolam. Cum iam ramus eius te¬
ner fuerit & nata fuerint folia
cognoscitis quia in proximo sit
aestas: sic & uos cum uideritis
haec fieri scitote quia in pro¬
ximo sit in ostiis. amendico
uobis qm̃ nontransibit genera¬
tio haec don ec omnia ista fiant
caelum & terra transibunt.
uerba autẽ mea non transibunt
Dedie autem illo. uel hora nemo
scit neq Angeli in caelo. neque
filius. nisi pater. Uidete uigi¬
late & orate nescitis enim quan¬
do tempus sit. Sicut homo qui
peregre profectus reliquit

Expanded text:
caeli a ficu autem discite paracaeli a ficu autem discite parabolam cum iam ramus eius tener fuerit et nata fuerint folia cognoscitis quia in proximo sit aestas sic et vos cum videritis haec fieri scitote quod in proximo sit in ostiis amen dico vobis quoniam non transiet generatio haec donec omnia ista fiant caelum et terra transibunt verba autem mea non transibunt de die autem illo vel hora nemo scit neque angeli in caelo neque Filius nisi Pater videte vigilate et orate nescitis enim quando tempus sit sicut homo qui peregr
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autem uideritis ab omina¬
tionem desolationis stantem
discendat indomum nec introeat
ut tollat aliquid dedomosua
& qui inagro erit non reuerta¬
turretrotollere uestimentum
suum: Uae autem pregnantib:
a nutrientibus in illis diebus
Ora te uero ut hieme nonfiant
Erunt enim diesilli tribulationẽs
tales quales non fuerunt ab in i¬
tio creaturae quam condidit dr̃
usq nunc neq fient Etnisi
breuias set dñs dies. non fuisset
salua omnis caro sed propter
electos quos elegit breuia uit dies.
Ettuncsiquis uobis dixerit ecce
hic est xp̃s ecte illic necredideri¬
tis: Exsurgent enim pscudo¬
xp̃i & pheudo prophetae & dabt̃
signa & portenta ad seducendos
si potest ficri etiam electos. uos
ergo uidete: ecce pricedixi uobis
omnia. Sed in illis dieb post tri¬
bulationem illam sol contenebra¬
bitur. & luna nondabit splendorẽ
suum & stellae cacli erunt deci¬
dentes : & uirtuter quae sunt in
uidebunt filium hominis ueni¬
entem in nubibus cum uirtute

Expanded text:
Cum autem videritis abominationem desolationis, stantem descendat in domum, nec introeat, ut tollat quid de domo sua: et qui in agro erit, non revertatur retro tollere vestimentum suum vae autem praegnatibus et nutrientibus in illis diebus orate vero ut hieme non fiant erunt enim dies illi tribulationes tales quales non fuerunt ab initio creaturae quam condidit Deus usque nunc neque fient et nisi breviasset Dominus dies non fuisset salva omnis caro sed propter electos quos elegit breviavit dies et tunc si quis vobis dixerit ecce hic est Christus ecce illic ne credideritis exsurgent enim pseudochristi et pseudoprophetae et dabunt signa et portenta ad seducendos si potest fieri etiam electos vos ergo videte ecce praedixi vobis omnia sed in illis diebus post tribulationem illam sol contenebrabitur et luna non dabit splendorem suum et erunt stellae caeli decidentes et virtutes qvidebunt Filium hominis venientem in nubibus coeli, cum virtute
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint. sed nonego & ait¬
illi ihs. Amendico tibi. quia
tu hodie innocte hac priur¬
quam bis gallus uocem dede¬
rit . ter mees negaturur.
At ille amplius loquebatur.
& si oportuerit me simul con¬
moritibi. nontenegabo: simi¬
liter autem & omnes dicebarit:
Etueniunt in praedium cui
nomen gethsemani..
Et ait discipulis suis. sede te
hic donec orem & ad sumit
petrum & ia cobum & iohan¬
nem secum. & coepit pauere
& tȩdere. Etait illis tristis
est anima meausq ad mor¬

Expanded text:
fuerint sed non ego et aitIesus amen dico tibi quia tu hodie in nocte hac priusquam bis gallus vocem dederit ter me es negaturus at ille amplius loquebatur et si oportuerit me simul conmori tibi non te negabo similiter autem et omnes dicebant et veniunt in praedium cui nomen Gethsemani et ait discipulis suis sedete hic donec orem et adsumit Petrum et Iacobum et Iohannem secum et coepit pavere et taedere et ait illis tristis est anima mea usq
Abbreviated transcription (Latin):
cum bentibuscis & manducanti¬
bus. Ait ihs̃. Amendico uobis quia
unus ex uobis metradet quiman¬
ducat mecum: Atillicoepert̃
contristari. & dicere ei singil¬
latim numquid ego : Qui ait
illis. unus exduodecim qui intin¬
git mecum incatino. & filius qui¬
dem hominis uadit sicut scrip¬
tum est deco uac autem ho¬
mini illi . perquem filius homi

Expanded text:
bentibus eis, et manducantibus, ait Jesus: Amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, qui manducat mecum. At illi coeperunt contristari, et dicere ei sigillatim: Numquid ego? Qui ait illis: Unus ex duodecim, qui intingit mecum in catino. Et filius quidem hominis vadit sicut scriptum est de eo: Vae autem homini illi, per quem filiu
Abbreviated transcription (Latin):
enim uenient In nomine meo
dicentes quia egosum & multos
seducent: Cum audieritis autẽ
bella & opiniones bellorum
netimueritis. oportet enim
fieri. sed nondum finis.
ex surgetautem gens supergentem
& regnum super regnum. & erunt
terrae motus perloca & fames
initium dolorum haec.
Videte autem uos met ipsos tra¬
dentenim uor inconciliis & in r¬
nagogis uapulabitis . & ante
prcesides & regerstabitis propt̃
me intestimonium illis
Et in omnes gentes primum opor¬
tet prcedicari euangelium.
Etcum deaerint uos tradentes.
nolite prae cogitare quid loqua¬
mini sed quod datum uobis fue¬
rit in illahora illud loquimini.
non enim estis uos loquentes.

Expanded text:
ient in nomine meo dicentes quia ego sum et multos seducent cum audieritis autem bella et opiniones bellorum ne timueritis oportet enim fieri sed nondum finis exsurget autem gens super gentem et regnum super regnum et erunt terraemotus per loca et fames initium dolorum haec videte autem vosmet ipsos tradent enim vos conciliis et in synagogis vapulabitis et ante praesides et regesme in testimonium illis. Et in omnes gentes primum oportet praedicari Evangelium. Et cum duxerint vos tradentes, nolite praecogitare, quid loquamini, sed quod datum fuerit uobis in illa hora id loquimini. non enim estis uos loquentes,
Abbreviated transcription (Latin):
te inueniat uos dormientes
quod autem uobis dico. omni¬
bus dico uigilate . p̃.⁊¬
RUT AUTẼ PASCHA
LETAYM APOSTBIDuũ.
Et quaerebant summi sacerdo¬
tes & scribȩ : quomodo eum do¬
lotenerent & occiderent
dicebant enim. non indie festo
ne forte tumultus fieret po¬
puli : Fitum esset bethania e
indomosimonis leprosi & recũ¬
beret: uenit mulier habens ala¬
bastrum unguenti nardi spica¬
ti practiosi & fracto alabastro

Expanded text:
e inveniat vos dormientes quod autem vobis dico omnibus dico vigilate erat autem pascha et azyma post biduum et quaerebant summi sacerdotes et scribae quomodo eum dolo tenerent et occiderent dicebant enim non in die festo ne forte tumultus fieret populi et cum esset Bethaniae in domo Simonis leprosi et recumberet venit mulier habens alabastrum unguenti nardi spicati pretiosi et f
Abbreviated transcription (Latin):
nunc decruce ut uideamus & cre¬
dimus Et quicumeo crucifixi
erant. conuiciebantur ei.
Et factahora sexta tenebrae fac¬
taesunt pertotam terram. usq
inhoram nonam. Ethora nona
exclamauit ihs uoce magna
dicens heloi heloi lȩma sabac¬
thani quod est interpretatum
ds̃ meus ds̃ meus. ut quid dereli¬
quistime: & quidam decircum¬
stantibus audientes dicebant

Expanded text:
nunc de cruce ut videamus et credamus et qui cum eo crucifixi erant conviciabantur ei et facta hora sexta tenebrae factae sunt per totam terram usque in horam nonam et hora nona exclamavit Iesus voce magna dicens Heloi Heloi lama sabacthani quod est interpretatum Deus meus Deus meus ut quid dereliquisti me et quidam de circumstantibus audient
Abbreviated transcription (Latin):
est eum. At illimanur inieter̃
in cum & tenuerunt eum.
Vnus autem quidam decircum stan¬
tibus educens gladium. per¬
cussit seruum summis acerdotis
& amputauit illi a uriculam.
Etrespondens ih̃sait illis. tam quã
adlatronem existis cumgladiis
& lignis conprehendereme
cotidie eram apuduos intemplo
docens & non me tenuistis sed
ut adimpleantur scripturae:
Tunc discipuli eius relinquentes
eum. omnes fugerunt
Adulescens autem quidam sequeba¬
tur eum Amictus sindone super
nudo & tenuerunt eum. Atille
reiecta sindone. nudus profugit
ab eis Et ad duxerunt ihimad
summum sacerdotem: & conue¬
niunt omnes sacerdotes & scribȩ
& seniores. Petrus autem alon¬
ge secutus est eum usq intro
inatrium summi sacerdotis
& sedebat cumministris. & cale¬
faciebatse ad ignem
Summi uero sacerdotes & omne
concilium quaerebant aduersus
ihm̃ testimonium ut eum morti
traderent nec inueniebant.
multienim testimonium falsum
dicebant aduersus eum & conue

Expanded text:
t eum at illi manus iniecerunt in eum et tenuerunt eum unus autem quidam de circumstantibus educens gladium percussit servum summi sacerdotis et amputavit illi auriculam et respondens Iesus ait illis tamquam ad latronem existis cum gladiis et lignis conprehendere me cotidie eram apud vos in templo docens et non me tenuistis sed ut adimpleantur scripturae tunc discipuli eius relinquentes eum omnes fugerunt adulescens autem quidam sequebatur illum amictus sindone super nudo et tenuerunt eum at ille reiecta sindone nudus profugit ab eis et adduxerunt Iesum ad summum sacerdotem et conveniunt omnes sacerdotes et scribae et seniores Petrus autem a longe secutus est eum usque intro in atrium summi sacerdotis et sedebat cum ministris et calefaciebat se ad ignem summi vero sacerdotes et omne concilium quaerebant adversum Iesum testimonium ut eum morti traderent nec inveniebant multi enim testimonium falsum diceba
Abbreviated transcription (Latin):
facta est poterat enim unguen¬
tum istud uenundari plur quam
trecentis denariis. & dari paupe¬
ribus & fremebant in eam. Ihs
autem dixit. sinite eam: quid
illi molestiestis: bonum opur
operata est inme. semper enim
pauperes habetis uobiscum. & cũ
uolueritis potestis illis bene fa¬
cere: meautem non semꝑ habetis.
Quod habuit haec fecit. prceuenit
unguere corpus meum insepul¬
turam: Amendico uobis ubicũq
prcedicatum fuerit euangelium
istud in uniuersomundo & quod
fecit haec narrabitur in memo¬
riam eius F. Et iudas scario¬
thes unus deduodecim ab iit ad
summos sacerdotes. ut prode¬
ret eum illis. qui audientes
gauisi sunt: & promiserunt ei
pecuniam sedaturos. & quaere¬
bat. quomodo illum oportune
traderet: & prima die arymo¬
rum quando pascha immolabant
dicunt ei discipuli: quouis
eamus & prceparemus tibi ut¬

Expanded text:
entum istud veniri plus quam trecentis denariis et dari pauperibus et fremebant in eam Iesus autem dixit sinite eam quid illi molesti estis bonum opus operata est in me semper enim pauperes habetis vobiscum et cum volueritis potestis illis benefacere me autem non semper habetis quod habuit haec fecit praevenit unguere corpus meum in sepulturam amen dico vobis ubicumque praedicatum fuerit evangelium istud in universum fecit haec, narrabitur in memoriam ejus. Et Judas Iscariotis, unus de duodecim, abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eum illis. Qui audientes, gavisi sunt: et promiserunt ei pecuniam se daturos. Et quaerebat, quomodo eum opportune traderet. Et primo die azymorum, quando pascha immolabant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus, et paremus tibi co
Abbreviated transcription (Latin):
gro colore perscriptus. subse
habet alium exminio numerum
discolorem qui ad decimusq pro¬
cedens indicat priornumerus
in quo sit anone requirendus
Cum igitur aperto codice uer¬
bi gratia illud siue illud capitulo
scire uolueris cuius canonissit.
statim ex subiestonumero doce¬
beris & recurrens ad principia
inquibus canonum est distincta
congeries eodemq statim cano¬
ne extitulo frontis inuento.
illud quem qua erebas num erũ
eius dem euangelistae qui & ipse
ex inscriptione signatur inueni¬
es. Atq: euicinoceterorum tra¬
mitibus inspectis. quos numeros
eregione habtant. ad notabis
& cum scieris recurres aduolu¬
mina singulorum & sine mora
repertis numeris quos ante
signaueras repperies & loca
dixerunt. Opto & in xp̃o ualeas
& memineris mei papabeatissime

Expanded text:
gro colore praescriptus, sub se gro colore praescriptus, sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante signaveras, reperies  Al. rdixerunt. Opto, ut in Christo valeas, et mei memineris, Papa beatissime
Abbreviated transcription (Latin):
ueldum eundem sensum alius
aliter expressit. ille quiunum
equattuor primum legerat
ad cius exemplum ceteros quo¬
q aestima uerit emendandos
unde accidit ut apud nos mixta
sint omnia. & in marco plura
lucȩ atq matthei. Rursum in
mattheo iohannis & marci. & in
caeteris reliquorum quae in aliis
propria sunt inueniantur : cum
itaq canones legeris qui subiecti
sunt confusionis errore sublato
& similia omnium scies & singulis
sua quaeq restrtuer: Incano¬
ne primo concordant quat tuor
mattheus marcus. lucas iohan¬
nes. Insecundotres. mattheur
marcus lucas : Intertio tres
mattheus lucas iohanner
Inquarto tres. mattheus mar¬
cus iohannes. In quinto duo
mattheus lucas. Insexto duo
mattheus marcus. Inseptimo
duo mattheus iohanner: In octa¬
uo duo lucas marcus. Innono
duo lucas iohannes. In decimo
propria unus quisq: quae non
habentur in aliis ediderunt.
Singulis uero euangeliis ab uno
incipiens usq ad finem libro rum

Expanded text:
Vel dum eumdem sensum alius Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum,
Abbreviated transcription (Latin):
post septua ginta interpretes
emendare quidlicuit. nec in no¬
uo profuit emendasse. cum mul¬
tarum gentium linguis scriptu¬
ra ante trans lata doceat falsa
esse quae ad dita sunt. Igitur
haet pntesens praefatiuncula
pollicetur quattuor tantum
euangelia quorum orto istec̃
mattheus marcus. lucas iohan¬
nes: codicum grecorum emen¬
data conlatione seducterum
quae nemultum alectionis lati¬
nȩ consuetudine discreparent.
ita calamo imperauimus ut his
tantum quae sensum uidebantur
mutare correctis. reliqua mane¬
re pateremur ut fuerant: Cano¬
nes quoq: quos eusebius cȩsari¬
ensis ep̃s alexan drinum secutur
ammonium indecim numeros
ordinauit. sicut ingreto haben¬
tur ex pressimus. quodsiquis
decuriosis uoluerit nosse quae
in euangeliis uel eadem uel uicina
uel sola sint eorum districtione
cognoscat magnus siquidem hic
innostris codicibus trro in oleuit
dum quod in eadem re alius euan¬
gelista plur dixit. In alio quia
minus putauerant ad diderunt

Expanded text:
post Septuaginta Interpretes post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
depluribus curnon ad grecam
originem reuertentes ea quae
uel uitiosis interpretibus male
edita uel apnte sumptoribur Im¬
peritis emendata peruersuis.
uel alibrariis dormitantibus¬
Aut addita sunt Aut mutata cor¬
rigimus neq uero ego deuetere
disputo testamento quod a sep¬
tua ginta seniorib Ingrecam
linguam uersum tertio gradu
ad nosusq peruenit non quȩro
quida quila quid simmachur
sapiant quare theo dotion in¬
ternouos & ueteres mediur in¬
cedat. sit illauera interpreta¬
tio quam a postoli probauerunt
denouonunc loquor testamen¬
to. quod grecum esse non dubi¬
um est excepto apostolo mat¬
theo qui primus iniudea euange¬
lium xp̃i hebreicis litteris edidit
hoccerte cum in nostro sermone
dsscordat : & diuersos riuulorum
tramites ducit uno defonte quȩ¬
rendus est. prae termitto eos
codices quos aliciano &esicionun¬
cupatos paucorum hominum asse¬
rit peruersa contentio. quibus
utiq nec inueteri instrumento

Expanded text:
de pluribus: cur non ad Graecam de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento
Abbreviated transcription (Latin):
DAMA SO
HIERONIMUS
Nouumopus facere me cogir
exuetere ut postexempla¬
ria scrigturarum toto orbe
dispersa quasi quidam arbit̃
sedeam & qua interse uari¬
ant quae sint illa quaetum
greta consentiant ueritate
decernam : pius labor. sed pe¬
ficulosa prcesumptio iudica¬
re deceris ipsum ab omnibur
iudicandum senis mutare lin¬
guam & canescentem mundũ
Adinitia retrahere paruulo¬
rum. quis enim doctur pariter
uel indoctus cum inmanus uolu¬
men ad sumpserit & asaliua
quam semel inbibit uiderit
discrepare quod lectitat. non
statim erumpat in uocem me
clamans esse sacrilegum qui au¬
deam aliquid Inueteribus li¬
bris addere mutare corrige¬
re aduersus quam inuidiam
duplex causame consolatur.
quod & tu qui summus sacerdor
es fieri iubes & uerum non eẽ
quod uariat etiam maledicorũ
testimonio comprobatur.
si enim latinis exemplaribus
fides est adhibenda responde¬
Ant. quib totsunt exempla¬
ria pene quot codices. sinau¬
tem ueritas est quaeren da

Expanded text:
Damaso Hieronymus. Novum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda
Abbreviated transcription (Latin):
dint om̃ia oꝑa manuũ ur̃arũ. Postquaqr
tẽpli fundam̃ta sunt iacta. ponite inqͥt
corda ur̃a ex die ista & in futurũ. a clre
.xxͫ. iiiͦi. noni mensis. a die quo funda¬
m̃ta iacta sunt tẽpli ponite suꝑ cor ur̃or
N ũ quid iã femen in germine ẽ Et ad huc
uinea & ficus & malogranatũ & lignũ
oliue non floruit. Et᷑ die ista benedicã. Et
rursũ mouebo celũ parit̃ & terram.
icamꝰ & alit̃. ceptã suꝑ eccłã explanatio¬
nẽ sequentes. Priusquã fidẽ xp̃i quis re
nullus audire poterit. ẽ merces oꝑi tuo.
Siue ille uideus sit sure heretitꝰ. sure genti¬
lis. quic qͥd boni oꝑis fecerit nͥ in nomine
xp̃i fecerit. mercedẽ sui oꝑis non habebit.
U idemꝰ hereticoꝵ uirgines. philosophoꝵ ri¬
girẽ. iudeoꝵ in escarũ uarietate obser
qͥ mercedes congregat. mittat eas in ꝑtu¬
sũ sacculũ. Postq uͦ xp̃i fidẽ receperint

Expanded text:
dine omnia opera manuum vestrarum, postquam templi fundamenta sunt jacta: Ponite, inquit, in corda vestra ex die ista et in futurum, a die vicesimo quarto noni mensis: a die quo fundamenta jacta sunt templi, ponite super cor vestrum. Numquid jam semen in germine est: et adhuc vinea et ficus et malogranatum et lignum olivae non floruit? Ex die ista benedicam, et rursum movebo coelum pariter et terram . Dicamus et aliter, coeptam super Ecclesia explanationem sequentes. Priusquam fidem Christi quis nta jaciantur, nullus audire poterit, est merces operi tuo. Sive ille Judaeus sit, sive haereticus, sive gentilis: quidquid boni operis fecerit, nisi in nomine Christi fecerit, mercedem sui boni operis non habebit. Videmus haereticorum virgines, philosophorum rigorem, Judaeorum in escarum varietate observqui mercedes congregat, mittat eas in pertusum sacculum . Postquam vero fidem Christ
Abbreviated transcription (Latin):
& multitudo pacis. uinea dabit fructũ
suũ quȩ dicit in euangłio ego autẽ sũ
uitis uos autẽ rami. omnẽ ramũ qͥ ma¬
net in me mundabit pater. ut maioreᷤᷤ
fructus afferat. Cũq mundati fuerint
pententes botros colorabit sol iustitiȩ. ut
missi in torcularia octaui & octogesimi
t̾ti psalmi qͥ ꝓ torcularib inscribunt᷑
dñi calcent᷑ pede qͥ ascendit de bosor.
&e fundat uinũ qđ letificat coe hominis.
Terra quoq dabit fructũ suũ non arida
& petrosa & plena sentiũ: fed t̾ra bona
quȩ dat centesimũ & sexagesimũ & tri¬
cesimũ fructũ. ut qͥ seminauerint in la¬
crimis in gaudio metent. Sed & celi da¬
psalmo scriptũ ẽ. Celi enarrant głam
dĩ. & oꝑa manuũ eiꝰ adnuntiat firma¬
m̃tũ. De his celis in deuteronomioͥ can¬
tico dr̃. Letamini cęli cũ eo. idest cũ
dño saluatore. quos p̾sciuit & p̾destina¬
uit conformes fieri imaginis filii sui. qͥ
loqͥt᷑ cũ moyse. Expectet᷑ ut pluuia elo

Expanded text:
Vinea dabit fructum suum, quae dicit in Evangelio: Ego sum vitis, vos rami. Omnem ramum qui manet in me, mundat Pater, ut majores fructus afferat . Cumque mundati fuerint runt odorem : tunc pendentes botros colorabit sol justitiae, ut missi in torcularia octavi et octogesimi tertii psalmi, qui pro torcularibus inscribuntur, Domini calcentur pede, qui ascendit de Bosor, ut fundat vinum quod laetificat cor hominis. Terra quoque dabit germen suum, non arida et petrosa et plena sentium; sed terra bona quae dat centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum : ut qui seminaverint in lacrymis, in gaudio metant . Sed et coeli daPsalmo scriptum est: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. De his coelis in Deuteronomii 847 cantico dicitur: Laetamini, coeli cum eo , id est, cum Domino Salvatore, quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui , qui loquitur cum Moyse: Ex
Abbreviated transcription (Latin):
sic conuersus cogitaui in dieb istis ut
bene faciã hirłm & domib uida. Nolite
t erit sicut eratis in maledictione i¬
ter gentes domꝰ uida & domꝰ isrł: sic
saluabo uos & eritis in benedictione.
Confidite & confortamini in cordib ur̃is.
qͥ a hec dicit dñs om̃ips. Sicut cogitaui
ut affligerẽ uos in eo quod me ad ira-
& cogrtam in dreb istis ut brne faciã hi¬
rłm & domui iuida: confidite.
ec post edificationẽ tẽpli futura ꝓmit¬
tit. ut sicut erant in cunctis gentib
in maledictionẽ & insibil ũ & in exẽplũ
domꝰ iuda & cdomꝰ isrł. dur iudelicet &e decẽ
trib sic cũ saluate fuerint & reuer se ii
iudeã sint om̃ium benedictio. Nolite
inquit timere aduersarios rebrllantes.
Confidite uera rr̃ quȩ ꝑ me dñs pollicet᷑.
Confortent᷑ manus ur̃e. implete oꝑa que
cepistis. Causa confortationis: dñi pinis
implere. Sicut excogitaui ut afflige¬
rẽ uos & captiuitati traderẽ. qͥa me
patres ur̃i ad iracundiã ꝓuocauerunt

Expanded text:
gitavi in diebus istis, ut benefaciam Jerusalem et domui Juda: nolite t erit, sicut eratis in maledictione inter gentes, domus Juda et domus Israel: sic salvabo vos, et eritis in benedictione: confidite et confortamini in cordibus vestris, quia haec dicit Dominus omnipotens: Sicut cogitavi ut affligerem vos in eo quod me ad iracuet cogitavi in diebus istis, ut benefaciam Jerusalem et domui Juda: confidite. Haec post aedificationem templi futura promittit, ut sicut erant in cunctis gentibus in maledictionem et in sibilum, et in exemplum, domus Juda, et domus Israel duae videlicet, et decem tribus, sic cum salvatae fuerint, et reversae in Judaeam, sint omnium benedictio. Nolite, inquit, timere adversarios rebellantes: confidite vera esse quae per me Dominus pollicetur: 848 confortentur manus vestrae: implete opera quae coepistis. Causa confortationis, Domini promimplere: sicut excogitavi ut affligerem vos, et captivitati traderem, quia me patres vestri ad iracundiam provocarunt,