comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nno in carnationis uominice¬
te in sancte trutatis nomine Rollo afr̃a¬
cone archiep̃o baptitatur quem robert̃
dux afonte extipiens ei surm nomen
imposuit. Nollo autem postquam bap¬
trratus est ꝑ uii. dies quibus malbis
mansit dm̃ ⁊ scãm eccł̃iam deuote da¬
tis muneribus honorauit. Nidentes aũ¬
pagani cducem suum xp̃ianum esse re¬
lietis idolis xp̃i nomen fuscipiunt ac
unanimes acd baptismum conuolant:
Dine robertus francorũ dux rebus ꝓ quib
uenerat competenter gestis franciam re¬
petit hylaris. Porro robertus normano¬
rum dux p̃parato nuptialium rerum
magno apꝑatu. supra memoratam cã¬
ti regis filiam in consortium sui chori x¬
ano more duxit.
legem statuit. ut nullus assensũ
furi preberet. Qd̾ si dep̃ħnderetur ambo
patibulis appenderẽtur. Contigit autẽ
non multo post inlonga petentis uilla
quendam agricolam reficiendi causa
labore suspenso domum redire cclimis¬
sis loris in campo. cum cultro ⁊ uomer¬

Expanded text:
 incarnationis Dominicte nomine Sanctae Trinitatis, Rollo a Francone archiepiscopo baptizatur; quem Robertus dux a fonte accipiens, ei suum nomen imposuit. Rollo autem postquam baptizatus est, per septem dies, quibus in albis mansit, Deum et sanctam ecclesiam devote datis muneribus honoravit. Napagani ducem suum Christianum esse, relictis idolis Christi nomen suscipiunt, ac unanimes ad baptismum convolant. Dehinc Robertus Francorum dux, rebus, pro quibus venerat, competenter gestis, Franciam repetit hilaris. Porro Robertus Northmannorum dux, praeparato nuptialium rerum magno apparatu, supra nominatam tanti regis filiam in consortium sui tori Christiano more duxit. legem statuit, ut nullus assensum furi praeberet. Quod si deprehenderetur, ambo patibulis appenderentur. Contigit autem non multo post in Longapetentis villa, quemdam agricolam reficiendi causa, labore suspenso, domum redire, dimissis loris in campo cum cultro et vome
Abbreviated transcription (Latin):
ulcisci cupiens: sũpto goifredo comite ande¬
gauensi. copiosissimo cum exercitu iterata ex¬
peditione normanniam aggreditur. Qui co¬
mitatum ꝑtransiens oximensem. ⁊ penetrãs
baiocacensem. tandem reflexo calle redeundi.
uadum diue appetiit. Qnod ego transeun¬
te media exercitus pars subsistit. mari eruc¬
tante: obredundationem fluminis nonua¬
lens transire. Cum quibus dux alacriter sr̃¬
ueniens sub regis oculis ilico congressus tan¬
ta illos cede ꝓstrauit: ut quos gladius non
extinxit. hos ꝑnormannica compita disꝑ¬
geret uiolentia dire captiuitatis. Tidens
autem rex suoꝵ int̾itum qͣm ticius ualuit.
a nonnannis recessit ⁊ ad eos ultra uenire
non apposuit. Amicitiam quoq ducis cõ¬
siderata eius ꝓbitate requisiu.⁊ tegulense sura¬
castrum qd̾ dudum illi abstulerat reddidit.
epedictus rex ualde fint milita

Expanded text:
cupiens ulcisci, sumpto Goiffredo comite Andegavensi, copiosissimo cum exercitu iterata expeditione Northmanniam aggreditur. Qui comitatum pertransiens Oximensem et penetrans Bajoacensem, tandem reflexo calle redeundi vadum Divae appetiit. Quod rege transeunte, media exercitus pars substitit, mari eructuante, ob redundationem fluminis non valens transmeare. Cum quibus dux acriter superveniens sub regis oculis illico congressus, tanta illos caede prostravit, ut quos gladius non exstinxit, hos per Northmannica compita dispergeret violentia dirae captivitatis. Videns autem rex suorum interitum, quantocius valuit a Northmannis recessit et ad eos ultra venire non apposuit. Amicitiam quoque ducis, considerata ejus probitate, requisivit, et Tegulense castrum, quod dudum abstulerat, illi tradidit. epedictus rex valde fuit milita
Abbreviated transcription (Latin):
iuuamine ualuerunt ei succurrere.
Cunius corpꝰ post paululum ad se rela-¬
tum cum denestirent. argenteam cla¬
uem meuis trophio reꝑiunt dependen¬
tem. satis ditissimum thesaurum sub
se ha ex bentem stamineam scilicet

Expanded text:
uvamine valuerunt illi subvenire. Cujus corpus post paululum ad se relatum cum devestirent, argenteam clavim in ejus strophio reperiunt dependentem, satis ditissimum thesaurum sub se habentem, stamineam scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
pendium uillam edificauit et eã
carkopolim suo de nomine uocari p̃cepit.
quam etiam p̃cioso domini nr̃i iħ̃u xp̃i
syndone nobiliter insignunt. Optulit
etiam idem serenissimꝰ rex sc̃o dẏonisio¬
mr̃i unum de clauis quib incruce fuit.
affixum corpꝰ dominicum. ⁊ quandam
ligni saucte crucis portuinculam cum
quadam partuincula spinee corone no

Expanded text:
pendium villam, et eam Karnopolim suo de nomine vocari precepit; quam etiam preciosa domini nostri Jesu Christi sindone nobiliter insignivit. Obtulit etiam idem serenissimus rex sancto martiri Dionisio unum de clavis quibus in cruce fuit adfixum corpus dominicum et quandam ligni sanctae crucis portiunculam cum quadam particula spineae coronae no
Abbreviated transcription (Latin):
athalaricus intrasset. ⁊ tam edificia ciuita
tis. quam exornati ad diem festum populi
frequentiam cerneret ac ꝑ singła mente in¬
hereret. Cumq deinceps imꝑatoris. regiam¬
aulam ingressus obsequia officia q diuer¬
sa conspiceret. sine dubio inquit deus ter¬
renꝰ est imꝑator. contra quem quicũq ma¬
num leuare nisus fuerit. ip̃e sui sanguins
reus existit. Rec mora tamen suꝑueniente
infirmitate reb excessit humanis. Cuius exe¬
quias imꝑator ip̃e precedens. digne eum
tradidit. sepulture. Atuiiu̾se gothorum
gentes rege defuncto. aspicientes uircutẽ
beuignitatemq theodosii romano sese im
ꝑio dediderunt. In isdem dieb etiam par¬
thi. qui uliano interfecto. aliisq imꝑa

Expanded text:
AthalAthaltis quamque exornati quasi ad diem festum populi frequentiam cerneret ac per singula mente inhaereret cumque deinceps imperatoris regiam ingressus obsequia officiaque diversa conspiceret: 'sine dubio', inquit, 'deus terrenus est imperator, contra quem quicunque manum levare nisus fuerit, ipse sui sanguinis reus existit'. nec mora tamen superveniente valitudine rebus excessit humanis; cuius exequias imperator ipse praecedens dignae eum tradidit sepulturae. at || universae Gothorum gentes rege defuncto aspicientes virtutem benignitatemque Theodosii Romano sese imio dediderunt. In iisdem etiam diebus Persae, qui, Juliano interfecto, aliisque im
Abbreviated transcription (Latin):
conspexit. uidit enĩ in somnis. quia sc̃s
melecius anthichene ciuitatis antistes
eũ damidẽ uestiret imꝑialem. ⁊ corona
caput ornaret. Hec cũ nocte uidisset ma-¬
ne cuidam retulit amicorũ. At ille cla-¬
rum ẽẽ somnum dixit. ⁊ nicħ enigma¬
ticum. nicħ dubitum cõtinere. Cumq
þauci omino transissent dies qui ꝑuicto
rie inspectione missi fuerant. remearũt
ꝑemptaq multa hostium milia narraue¬
runt. Quamobrem letatus pͥnceps gr̃anꝰ
theodosium cunctis fauentib apd̃ firmũ
purpuram induit. etatis annũ tercium
tricesimũq agentẽ orientisq ⁊ thaacie si¬
mul imꝑio p̃fecit consulatu ausonii ⁊ oli¬
brii .xuͦii kl̃. febr. Igitur theodosius ur¬
bem constantinopolim triumphans intra¬
uit. Et ne paruam ip̃am romani exercit
manum assidue bellando deterreret. fedꝰ
cum athalarico rege gothoꝵ ꝑcussit. Atha¬
laricꝰ constantinopolim uenit ad theodosi¬
um. Quem ille mira animi iocunditate.

Expanded text:
Conspexit enim in somnis quia sanctus Meletius Antiochenae civitatis antistes chlamyde eum vestiret imperiali, et corona caput ornaret. Haec cum nocte vidisset, cuidam retulit amicorum. At ille clarum esse somnium dixit, et nihil aenigmatum, nihil dubium continere. Cumque pauci omnino transiriae inspectione missi fuerant, remearunt, peremptaque hostium multa millia narraverunt. Quam ob rem laetatus princeps Gratianus Theodosium, cunctis faventibus, apud Sirmium purpura induit, aetatis annum tricesimum et tertium agentem, Orientisque, et Thraciae simul imperio praefecit, consulatu Ausonii, et Olibrii, XVIII Kal. Febr. Igitur Theodosius urbem Constantinopolim triumphans intravit. Et ne parvam ipsam Romani exercitus manum assidue bellando deterreret, foedus cum Athalarico rege Gothorum percussit. Athalaricus Constantinopolim venit ad Theodosium, quem ille mira animi jucunditate s
Abbreviated transcription (Latin):
uenerant. magnificentissimo conuiuio
pauit. dicens eiꝰdem hominis esse debere.
⁊ bello uincere. ⁊ in conuniii apparatu ele¬
bantem esse. Mox septuaginta ciuitates
tpyri que rebellabant cepit. predam mi¬
litib distribuit. romam ingenti pompa
rediit in uaui ꝑsei que uiusitate magni¬
tudinis fuisse traditur. adeo ut sedecim
oicdines dicatur habuisse remorũ. Griũ¬
phauit aute magnificentissime iicur¬
ru aureo cum duob filiis utroq latere
astantib. Ducti sunt ante currum enus

Expanded text:
venerant, magnificentissime convivio venerant, magnificentissime convivio pavit, dicens eiusdem hominis esse debere et bello vincere et in convivii apparatu elegantem esse. Mox septuaginta civitates Epiri, quae rebellabant cepit, praedam militibus distribuit. Romam ingenti pompa rediit in navi Persei, quae inusitatae magnitudinis fuisse traditur, adeo ut sedecim ordines dicatur habuisse remorum. Triumphavit autem magnificentissime in curru aureo cum duobus filiis utroque latere adstantibus. Ducti sunt ante currum du
Abbreviated transcription (Latin):
milib peditum eiꝰ occisis. equitauꝰs cum
rege integer fugit. Romanorum centum
milites amissi sunt. Urbes macedonie
om̃s quas rex tenuerat. romanis se dedi¬
derunt. Ip̃e rex cum desereretur ab amicis.
uenit in pauli potestatem sed honoiem
ei emilus paulus non quasi uicto habuit.
N̾am ⁊ uolentem sibi ad pedes cãdere nõ
ymifsit. ⁊ eum uixta se in sella collocanit.
mam nocte uadens. indit duos iuuenes
albis equis sedentes. qui uisserunt ut die
sequenti senatui nunciaret ꝑ seum regem
maced̾num ã paulo esse captum. Uatuue¬
nus quidem libens leta executus ẽ. sed ius¬
su senatus missus est incarcerem. tanqͤm
temerarius moertorum locutor. Mox lu¬
teris pauli de die tuctonaq certa res patuit.
accepit. Et uatimeno idm gemini ad lacum
abluentes. Interea macedoniis ⁊ ylliriis
⁊ dimidium tributorum presentarent. q̃
regib p̃stitissent ut appareret populum
populonim paulꝰ hoc ꝑnunciauit. ⁊ lega¬
tiones multarum gentium que ad eum

Expanded text:
milibus peditum eius occisis. Equitatus cum rege integer fugit. Romanorum centum milites amissi sunt. Vrbes Macedoniae omnes, quas rex tenuerat, Romanis se dediderunt; ipse rex, cum desereretur ab amicis, venit in Pauli potestatem. Sed honorem ei Aemilius Paulus consul non quasi victo habuit. Nam et volentem ad pedes sibi cadere non permisit et iuxta se in sella conlocavit.mam nocte vadens, vidit duos juvenes albis equis sedentes, qui jusserunt ut die sequenti senatui nuntiaret, Perseum regem Macedonum a Paulo esse captum. Vacienus quidem laeta exsecutus est, sed jussu senatus missus est in carcerem, tanquam temerarius incertorum locutor. Mox litteris Pauli de die, victoriaque certa res patuit. accepit. Et Vacieno iidem gemini visi ad lacum abluentes. Interea Macedoniis et Illyriis et dimidium eorum tributorum praesentarent, quae regibus praestitissent, ut appareret populum populorum Paulus hoc pronuntiavit et legationes multarum gentium, quae ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
paulus consul. ad yliricum. gaionitius
pretor contra getium. S̾ed Getius facile
uno p̃lio uictus. mox se dedidit. mater eiꝰ
⁊ uxor: duo filii. frater quoq simul in
potestatem romanorum uenerunt. Igitur¬
bello intra triginita dies ꝑacto. ante co¬
gnitum ẽ getium uictum. quam ceptũ
bellum nunciaretur. Cum ꝑseo autem
emilius paulus consul tercio nonas sep¬
cembris dimicauit uicitq eum. iugñti

Expanded text:
Paulus consul et in Illyricum Gaionicius Paulus consul et in Illyricum Gaionicius praetor contra Gentium. sed Gentius facile uno proelio victus mox se dedidit. mater eius et uxor et duo filii frater quoque simul in potestatem Romanorum venerunt. bello intra xxx dies perfecto ante cognitum est Gentium victum, quam coeptum bellum nuntiaretur. Cum Perseo autem Aemilius Paulus consul iii Nonas Sept. dimicavit vicitque eum viginti
Abbreviated transcription (Latin):
eadem rur sus fragmentis impedientibus
suꝑducta submensit. Pauci ex omni popło
ꝑutramq ripam uix concisis uisceribus e¬
uaserunt. Publio licimo crasso.Gaio Cassio
longino cõnsulib. macedonicum bellũ
gestum est. m̃ito inter maxima bella re¬
ferendum. Nam in auxilio romanorũ
tota prius italia. deinde ptolomeus rex
bithinie rex. quanqͣm sororem ꝑsei ha¬
beret. utrisq se equum prebuit. Itaq ad¬
uenienti licinio crasso consuli. ꝑ seus cum
corto thrachie rege ⁊ rege illirii Getio noĩe
quos in auxilio habebat occurrit. Cõm
missoꝙ p̃lio miserabiliter uicti fugere
romami. Sequenti pugna pene pari clade
partis utriusꝙ in hiberna discessum ẽ.
Denide ꝑ sens ꝓfligato multis p̾liis exerci¬
tu romano ylliricum transgressus. sulca¬
num oppidum defensum ap̃sidiis romanis
pugnando cepit. Ubi magnam romanoꝵ
na uendidit. partim secum in macedoniã
duxit. Mox missus contra eum emilnis

Expanded text:
eadem rursus fragmentis impedientibus eadem rursus fragmentis impedientibus superducta, submersit. Pauci ex omni populo per utramque ripam, vix concisis visceribus, evaserunt. P. Licinio Crasso et C. Cassio Longino consulibus Macedonicum bellum gestum est, merito inter maxima bella referendum. Nam in auxilio Romanorum tota prius Italia: deinde Ptolemaeus rexBithyniae rex, quanquam Persei sororem haberet, utrisque tamen se aequum praebuit. Itaque advenienti Licinio Crasso cos. Perseus cum Cotye rege Thraciae et rege Illyrici Gentio nomine, quos in auxilio habebat, occumissoque proelio miserabiliter uicti fugere Romani. sequenti, pugna paene pari clade partis utriusque in hiberna discessum est. deinde Perseus profligato multis proeliis exercitu Romano in Illyricum transgressus Sulcamum oppidum defensum a praesidiis Romanis pugnando cepit: ubi magnam Romanoruna uendidit partim secum in Macedoniam duxi
Abbreviated transcription (Latin):
coegit.. Eãdem etate etiam lucius post¬
humius in citeriore hispania quadragin¬
ta milia hostium bello interfecit. Graccus
gnauit ⁊ cepit. Igitur philippo rege mace
donie moituo q̃ui adluersus romanos bel¬
lum gesserat. ⁊ postea romanis contra an¬
thiochum auxilium prebuerat. filius eiꝰ
ꝑseus in macedonia rebellauit. ingentib
copiis adunatis id ẽ gente bast̃narum
ferocissima lepsoo ⁊ mutio consulibus. qͥ¬
⁊ spe p̾darum sollicitatus ⁊ transeundi
histri fluminis facultate. sine ulla pu¬
gna uel aliquo hoste exercitus eius deletꝰ
est. Nam tunc forte danubuis. qui ⁊ hist̃
crassa glacie suꝑstratus. pedestrem facile
transitum paciebatur. Itaq cum impiudo
hominum. ⁊ equorum mutatudo transi¬
ret. enormitate ponderis ⁊ concussione
gradientiũ concrepans gelu ⁊ glacialis
crusta dissiliuit. uniersumq agmen
quod diu sustinierat. mediis gurgitib
uicta tandem ⁊ cominuta destituit. atꝙ

Expanded text:
coegit. eadem aestate etiam L. Postcoegit. eadem aestate etiam L. Postnmius in citeriore Hispania quadraginta milia hostium bello interfecit. Gracchus gnavit et cepit. Igitudonum mortuo, qui et adversus Romanos bellum gesserat et postea Romanis contra Antiochum auxilium praebuit, filius ejus Perseus in Macedonia rebellavit ingentibus copiis adunatis. Gens enim Basternarum ferocissima, Lepido et Mutio coss., spe praedarum sollicitata, etHistri fluminis facultate sine ulla pugna uel aliquo hoste deleta est. est. Nam tunc forte Danubius, qui et Ister, crassa glacie superstratus, pedestrem facile transitum patiebatur. Itaque cum improvihominum vel equorum multitudo transiret, enormitate ponderis et concussione gradientium concrepans gelu, et glacialis crusta dissiluit, universumque agmen, quod diu sustinuerat, mediis gurgitibus victa tandem et comminuta destituit: atque
Abbreviated transcription (Latin):
triumphauit. Hisdem etiam diebus
hanmibal uicto aromanis anthiocho.
ad prusiam bichiie regem fugit. ne ro-¬
manus traderetur. Repetitus ab eo est
ꝑ titum quintum flaminium. Et cum
tradendus romanis esset uenenum bi¬
bit. ⁊ apud libissam infinib nichome¬
diensium sepultus est. Philopenenes
dux achiuoiũ a messanĩs captus occisus¬
ꝙ est. Eodem anno scipio africanus ab
ingrata sibi urbe diu exulans apud ami¬
ternum oppidum moibo ꝑiit iussitq se¬
pulchro suo inscribi. Ingrata patria ne ossa
quidem mea habes. In sicilia tuno uulca¬
ni insula que ante non fuerat repente
mari ecdita cum miraculo omnium usq
nunc manet. His quoq bieb actum ẽ.
quod de heliodoro machabeorum narrat
historia. Quintus suluius flaccꝰ pretor
in citeriore hispania maximo p̃lio iugĩ
ti tria milia hostium sudit. quatuor mi
lia cepit. Dib̾ius sempronius Graccus in
hispania ulteriore centum quinq oppida
uacuata quassataq bellis ad declitionem

Expanded text:
triumphavit. Eisdem etiam diebus Annibal, victo a Romanis Antiocho, ad Prusiam Bithyniae regem fugit, ne Romanis traderetur. Repetitus autem ab eo est per Q. Flaminium: et cum tradendus esset Romanis venenum bibit, et apud Lybissam in finib. Nicomediensium sepultus est. Philopaemenes dux Achivorum a Messanis captus et occisus est. Eodem anno Scipio Africanus ab ingrata sibi Urbe diu exsulans, apud Liternum oppidum morbo periit, jussitque sepulcro suo inscribi: Ingrata patria, ne ossa quidem mea habes. In Sicilia tunc Vulcani insula, quae ante non fuerat, repente mari edita, cum miraculo omnium usque ad nunc permanet. His quoque diebus actum est, quod de Heliodoro in libro Machabaeorum narrat historia. Q. Fulvius Flaccus praetor in citeriore Hti tria millia hominum fudit, quatuor lia cepit. Ti. Sempronius Gracchus in Нispania ulteriore centum quinque oppida uacuata quassataque bellis ad deditionem
Abbreviated transcription (Latin):
o temꝑe pagani cum lothro ci re¬
gis filio nomine hyhercoste qui¬
oem ferree ꝓcurante eius expeditionẽ
hastingo omnium paganorum nequis¬
simo: a noricis sen danicis finbus erũ¬
pentes maritima littora in colentes con¬
tiniuis cladibus uexauerunt. ciuitates
diruentes. atq abbatias concremantes.
Quis uero iste lothbrocus uel ex ciius
stirpe oruindus extiterit: libet posfis

Expanded text:
o tempore pagani, cum Lothroci regis filio, nomine Bier, costae quidem ferreae, procurante ejus expeditionem Hastingo omnium paganorum nequissimo, a Noricis seu Danicis finibus eructantes, maritima littora incolentes continuis cladibus vexaverunt, civitates diruentes, atque abbatias concremantes. Quis vero iste Lothrocus, vel ex cujus stirpe oriundus exstiterit, inf
Abbreviated transcription (Latin):
stim brunoni archipͣsuli coloniensi ⁊ du¬
ci. suo uidelicet fr̃i legatum mittit man¬
dans quatinus nepoti suo subueniat. Ai¬
cardum infestissimum regni enis aduer-¬
sarium caꝑe si qua uia succedat annitẽs.

Expanded text:
stim Brunoni archipraesuli Coloniensi et dustim Brunoni archipraesuli Coloniensi et duci, suo videlicet fratri, legatum mittit, mandans quatenus nepoti suo subveniat, Richardum infestissimum regni ejus adversarium capere, si qua via succedat, annitens.
Abbreviated transcription (Latin):
in franciam. In ip̃o aũ anno pacificatus
est lotharuis rex cum othone rege remis
ciuitate contra uoluntatem hugonis ⁊
othonis fr̃is sui. ⁊ contra uoluntatem ex¬
ercitus sui. Dedit autem lotharuis rex
othoni regi in beneficium lotharĩgie re¬
gnum. que causa magis contristaiit
corda pͥncipium francorum.
Nterea tetbaldus comes carnotensis qͥ
busdam simultatib exortis ricardo duci
normannorum cepit aduersari. eius ter¬
ras demoliendo rapmnis. Cuius temerarios
ausus ut comꝑit: fortitudine tanto di-¬
gna uiro strenue compressit. Tetbalclus
autem suum inceptum spe minus uale¬
re considerans: gerberge regine de ricar¬
do duce maliuola uerba cepit suggerere.
suadens eo uiuente lotharium filium e¬
quidem suum francorum regnum nun¬
quam paccatum tenere. Qbere sumie ne¬
cessarium fore toto annisu ea satagere.
qualiter tantum hostem de terra ext̃mi¬
net. Quib uerbis regina credula confe¬

Expanded text:
in Frantiam. In ipso anno pacificatus in Frantiam. In ipso anno pacificatus est Hlotharius rex cum Ottone rege Remis civitate contra voluntatem Hugonis et Heinrici fratris sui contraque voluntatem exercitus sui. Dedit autem Hlotharius rex Ottoni regi in beneficio Hlotharium regnum; quae causa magis contristavit corda principum Francorum.nterea Thebaldus Carnotensis comes, quibusdam simultatibus exortis, duci Richardo coepit adversari, ejus terras demoliendo rapinis. Cujus temerarios ausus ut comperit, fortitudine tanto digna viro strenue compressit. Thebaldus autem suum incoeptum spe minus valere considerans, Gerbergae reginae de Richardo duce malivola verba coepit suggerere, suadens eo vivente Lotharium regem, filium equidem suum, Francorum regnum nunquam pacatum tenere. Qua de re, summe necessarium fore toto annisu eam satagere qualiter tantum hostem de terra exterminet. Quibus verbis regina credula, confe
Abbreviated transcription (Latin):
ui franciam nemine ꝑ sequente.
ost hec ottho imꝑator congregãs
exercitum suum uenit parisius
uͥ interfectus est nepos ipsius ochonis
cum aliis płib ad portam ciuitatis. in¬
censo suburbio illius. Iactauerat namq
ret. inportam ciuitatis parisiorum.
Conuocans igitur lotharns rex hugo¬
nem magnum ducem francorum. ⁊
ensq m eos fugientibus illis ꝑsecutus
est eos usq suessionis cruitatem. Illi aũ
in gressi fluminis alueum qd̃ dicitur a¬
xona nescientes uadum płimi ibi ꝑier̃t.
⁊ multo plures consumpsit adua. quam
gladius deuorasset. Et tanti ibi ꝑierũt
ut etiam aqua reddundaret cadau̾ibus
mortuoꝵ. Aqua enim impleuerat ripas
otharius uero constan suas.
ter ꝑsequens illos tribus dieb ⁊ tribus noc¬
tibus usq ad fluuium quod fluit iuxta
ardennam siue argonnam interfecta
ex hostibus maxima multitudinem. De¬
sinens autem ꝑsequi illos lotharns rex.
uictona. Post hec non apposuit otho rex¬
ultra ut ueniret nec ip̃e nec exercitus eiꝰ

Expanded text:
um pace, nemine persequente. Post haec Otto imperator congregans exercitum suum, venit Parisius; ubi interfectus est nepos ipsius Ottonis cum aliis pluribus ad portam civitatis, incenso suburbio illius. Jactaverat namqueret in portam civitatis Parisiorum. Convocans igitur Hlotharius rex Hugonem ducem Francorum et ensque in eos, fugientibus illis persecutus est usque Suessionis civitate. Illi autem ingressi fluminis alveum, quod dicitur Axona, nescientes vadum, plurimi ibi perierunt. Et multo plures consumpsit aqua, quam gladius vorasset. Et tanti ibi perierunt ut etiam aqua redundaret cadaveribus mortuorum. Aqua enim impleverat ripas suas. otharius vero rex, constanter persequens illos tribus diebus et tribus noctibus, usque ad fluvium, quod fluit juxta Ardennam, sive Argonam, interfecit ex hostibus maximam multitudinem. Desinens autem persequi illos Lotharius rex, ria. Post haec non apposuit ultra Otto rex ut veniret, nec ipse nec exercitus ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
niensq ad palatiũ qđ dicitur aquis¬
grani tibi cominenebat otho imꝑator cũ
uxore sua. hora pͣndendi. ingressusq in
palatium nemine contradicente. cõme¬
oerunt ⁊ biberunt quic quid ad usus
suos perauerant. Otho uero imꝑator
cum uxore sua. ⁊ populo fugiens: reli¬
quit palatium. depredato itaq palatio

Expanded text:
niensque ad palatium quod vocatur Aquisgrani, ubi commanebat Otto imperator cum uxore, hora prandii, ingressusque palatium nemine contradicente, comederunt et biberunt quicquid illi ad usus suos paraverant. Otto vero imperator cum uxore sua et populo fugiens, reliquit palatium. Depredato itaque Hlo
Abbreviated transcription (Latin):
N terea stationem nauium suarum.
ac si asilum omnium ꝑicilorum in in¬
sula quadam cenobio sancti florentii
subposita componentes: magalia in
rentꝰ expeditioni ilico seruitura. Ex
qua inopinatos discursus agitantes
modo nauib modo equis delati. totam
circuncirca deleuere ꝓuinctiam. Et pͥ¬
mo quidem aduentu urbem namineti¬
cam incendio cremauere. de hinc ande¬
ganensem ꝑ currentes regionem ipsam
quidem ciuitatem concremant. Picta¬
uorim uero castella atq uicos. omnẽq
patriam amari usq ad eandem picta¬
uenisem urbem populantur uastant.¬
⁊ omnia cedibus replent.

Expanded text:
Interea stationem navium suarum, ac si asylum omnium periculorum, in insula quadam coenobio Sancti Florentii supposita componentes, magalia insrent expeditioni illico servitura. Ex qua inopinatos discursus agitantes, modo navibus, modo equis delati, totam circumcirca delevere provinciam. Et primo quidem adventu urbem Nanneticam incendio cremavere. Dein Andegavensem percurrentes regionem, ipsam quidem civitatem concremant. Pictavorum vero castella atque vicos, omnemque patriam a mari usque ad eamdem Pictavensem urbem populantur, vastant, caedibus replent
Abbreviated transcription (Latin):
sus in pathinos insulam relegatus fuit. Int
ideos quoq acerbitate toimentorum ⁊ cru¬
entissime questionis ex quiri genus dausd et
uauid qui regnũ posset ad ipisci. Igitur con
tra domitianũ metu crudelitatis ⁊ conscien¬
tie sue coniurauere pleriq impulsoribus ac
procurante cubiculum stepħo. ⁊ tum obfrã¬
dem intercepte pecunie supplicium suspe¬
tante dodiano. ascita etiam inconsilio tyran
ni uxore domicia ob amorem. Paridis histͥo¬
nis aprincipe cruciatus formidante. Domi¬
tianum multis uuln̾ibus conforliunt post
annum quintum ⁊ quadragesimum uite
imꝑii uero quintũ decimũ. At senatus gladi¬
iuspilliones efferri iusserunt. radendumq
nomen eius decreuerunt. ⁊ ignobiliter sepil¬
tus est. huius temꝑx seculares ludi celebrati
sunt. hactenus rome seu ꝑitaliam orti imꝑ¬
um rexere hĩc ad uene. Unde comꝑtum est
urbem romam externoium uircute creuisse.
Quid enim nerua prudentius aut moderat
Quid Traiano diunns: Quid prestantius

Expanded text:
us in Pathmum insulam relegatus fuit. Inter Judaeos quoque acerbitate tormentorum et cruentissimae quaestionis exquiri genus David atqDavid, qui regnum posset adipisci. Continuo r. Igitur metu crudelitatis et conscientiae suae coniuravere plerique impulsoribus Parthenio procurante cubiculum et Stephano et tum ob fraudem interceptae pecuniae supplicium suspectante Clodiano, ascita etiam inni uxore Domitia, ob amorem Paridis histrionis a principe cruciatus formidante. Domitianum multis vulneribus confodiunt, post annum vitae quintum et quadragesimum, imperii quintum decimum. At senatus gladivespillones efferri jussit, radendumque nomen decrevit, et ignobiliter est sepultus. Hujus tempore saeculares ludi celebrati sunt. Hactenus Romae seu per Italiam orti imperium rexere. Hinc advenae. Unde compertum est urbem Romam externorum virtute crevisse. Quid enim Nerva prudentius aut moderatius? quid Trajano divinius? quid praestantius
Abbreviated transcription (Latin):
que sub eius dictione manebant.
Roma. Rauenna. Mediolanum. Foroui¬
lium. Gradꝰ. Colonia. Maguntiacus. In¬
u̾arium. Salirbugr. Treueris. Senoius.
Nesuntium. Iugdunum. Rothomagus.
Remis. areles. Uienna. Tarantasia. Ebre
norabiliter multis munerib excolebat. sed
precipue romanam inter eas eccłiam et
sideliter defensabat. ⁊ suis opib exorna
bat. Nec patrio sermone erat contemtꝰ
s etiam inꝑegrinis linguis ediscendis
oꝑam impendit. Nerum gregam linguã
melius poterat intelligere qͣm ꝓnunciare.
Indiscenda deniq gramatica petrum pi¬
sanum habuit auditorem ⁊ inceteris disci¬
plinis albinum cognomento alcuinum.
Temptabat etiam scribere. tabulasq fere¬
bat ut cum uacuum tempꝰ esset manum lit¬
teris effigiendis assuesceret. Sed parum
ꝓfuit labor preposterus: ac sero incoatus.

Expanded text:
quae sub ejus ditione manebant: quae sub ejus ditione manebant: Roma, Ravenna, Mediolanum, Forojulium, Gradus, Colonia, Magontiacus, Juvavum et Saltburg, Treveris, Senonis, Vesontium, Lugdunum, Rothomagus, Remis, Arelas, Vienna, Darantasia, Ebrednorabiliter multis muneribus excolebat; sed precipue Romanam inter eas ecclesiam et fideliter defensabat et suis opibus exornabat. Ib. c. 25. Nec patrio sermone erat contentus, sed etiam in peregrinis linguis ediscendis operam impendit. Verum Grecam linguam melius poterat intelligere quam pronuntiare. In discenda denique grammatica Petrum Pisanum habuit auditorem et in ceteris disciplinis Albinum cognomento Alcuinum. Temptabat etiam scribere, tabulasque ferebat, ut, cum vacuum tempus esset, manum litteris effigiendis assuesceret; sed parum profuit labor preposterus ac sero inchoatus.
Abbreviated transcription (Latin):
arolus magnus ex rege francoꝵ
factus imꝑator romanorum:
anno dñice incarnationis. dcclxxxiiii:¬
cepta sicut suꝑius dictum est ⁊ ordi
Interq̃. uidetur esse precipua basilica
sancte dei genitricis a quisgrani
oꝑe inuabili constructa. ⁊ pons apud
magunciacum mreno quiugentonum
passuum longitudinis. nam tanta est
fluminis latitudo. Qui tamen uno ante¬
qͣm deced̾et anno incendio conflagra¬
uit. nec resici potuit ꝓpter festinatum
illius decessum. quamqͣm in ea medita¬
tioue esset. ut ꝓligneo lapideum resti¬
tueret. In coauit ⁊ palatia oꝑis egregii.
unumꝰ aut longe a maguntiaca ciuitate.
iuxta uillam cui uocabulum est ingele
pret̃fluit. Precipue tamen edes sacras
ubicumq in toto regno suo uetustate
collapsa comꝑit pontificibus ⁊ patrib¬
ad quorum curam ꝑtinebant ut restan¬
rarentur imꝑauit. adhibens curam per
multa sub eius imꝑio sunt reꝑta unmo
afundamentis edificata monastĩa.

Expanded text:
igitur Magnus ex rege Francorum igitur Magnus ex rege Francorum factus imperator Romanorum anno dominicae incarnationis 784, imcepta, sicut superius dictum est, et ordinInter quae videntur esse precipua basilica sanctae Dei genitricis Aquisgrani opere mirabili constructa, et pons apud Magontiacum in Rheno quingentorum passuum longitudinis; nam tanta est ibi fluminis latitudo. Qui tamen uno antequam decederet anno incendio conflagravit, nec refici potuit propter festinatum illius decessum, quamquam in ea meditatione esset ut pro ligneo lapideum restitueret. Inchoavit et palatia operis egregii, unum haut longe a Magontiaca civitate juxta villam cui vocabulum est Ingelebpreterfluit. Precipue tamen edes sacras ubicumque in toto regno suo vetustate collapsas comperit, pontificibus et patribuad quorum curam pertinebant, ut restaurarentur imperavit, adhibens curam per multa sub ejus imperio sunt reparata, immo a fundamentis aedificata monasteria,
Abbreviated transcription (Latin):
interficitur. ⁊ ermingꝰ filius fr̃is eius in
regno succedit. Et pipinus rex italie.
uiiii. idus iuł. anno incarnationis do¬
ta. uenetiam recepit. Ambulat cordubẽ¬
sis hispanie rex. cum imꝑatore paciscit᷑.
⁊ abdirrannam filius eiuis amorohe cesa¬
raugusta pellit. ⁊ hoscam intrare com¬
pellit. Eclypsis solis ⁊ lune bis eo anno
Corsica in sula a sarracenis uastata. Pax
sequenti anno iuter imꝑatorem ⁊ ber¬
nungum danoꝵ regem componitur.
Pharus magna que ad nauigantium
cursus constituta ñ longe a bolonia
ciuitate maritima fuit restauratur. ibi¬
q nocturnus ignis accenditur. karolus
miaior filius imꝑatoris .ii. iiñ. decemb̃
anno incarnationis dñice. deccxi. de¬
fungitur. Nec multo post hermingus
danoꝵ rex montur. In eiꝰ loco dam sibi
herioldum ⁊ ranganfridum reges con¬
sinuunt. Grimalolus benenentanorũ
solidorum auri a beneuentanis annu¬
atim francis soluerentur.

Expanded text:
interficitur, et Ermingus filius fratris ejus in interficitur, et Ermingus filius fratris ejus in regno succedit. Et Pippinus rex Italiae octavo idus Julii, anno Incarnationis Do facta, Venetiam recipit. Ambulaz Cordubensis Hispaniae rex cum imperatore paciscitur, et Abduramum filium ejus Amaroz Caesaraugusta pellit, et Oscam intrare compellit. Eclipsis solis et lunae bis eo anno Corsica insula a Sarracenis vastata. Pax sequenti anno inter imperatorem et Hermingum Danorum regem componitur. Pharus magna quae ad navigantium cursus constituta, non longe a Bolonia civitate maritima fuerat, restauratur, ibique nocturnus ignis accenditur. Carolus major filius imperatoris, pridie Nonas Decembrias, anno Incarnationis Domini octifungitur. Nec multo post Hermingus Danorum rex moritur. In ejus loco Dani sibi Herioldum et Ragamfridum reges constituunt. Imperator Constantinfungitur. Nec multo post Hermingus inque millia solidorum auri a Beneventanis annuatim Francis solverentur.
Abbreviated transcription (Latin):
de sede dei ⁊ agni. In eadem etram sinodo
quesitum est ⁊ uentilatum de statu ec¬
cłiarum ⁊ ordine singularum: cuiisꝙ
conuersationis etiam cłici ẽe debent.
uansco dux apodritorum intem¬
torio relicꝑdorum a comitibus go¬
defridi interficitur. ⁊ aureo lus qui in
quo marcia hispania atq gallia trans
pirencum contra hoscam cesaraugustã
residebat moritur. Et amoroth ministe
rium eius niuadit. ⁊ castellum ap̃nis ⁊¬
p̃sidia disponit. qui ad imꝑatorem cum¬
suis transitum facere uoluit. sed inter¬
uenientib causis res infecta. remansit.
Pipinus rex italie ꝑfidia ducum ueneti¬
orum incitatus: uenetiam bello terra
mariq uissit appetere. Subiectaꝙ neuetia
ac ducib eius indedicationem acceptis ean¬
dem classem ad cdalinatie lutora uastan¬
ua misit. s cum paulus cephanie pre¬
fectus cum orientali classe auxilium dal¬
matis ferendum ad uentaret. regia clas¬
sis ad prop̾a regreditur. Gdefri: uͦ
rex danorum aquodam suo satellite

Expanded text:
de sede Dei et Agni. » In eadem etiam synodo quaesitum est et ventilatum de statu Ecclesiarum et ordine singularum, cujusque conversationis etiam clerici esse debent. rasco, dux Abodritorum, in emporio Relic per dolum a comitibus Godefridi interficiconfinio Hispaniae atque Galliae trans Pireneum contra Oscam et Caesaraugustam rrium ejus invadit, et ad castellum ipsius praesidia disponit: qui ad imperatorem transitum cum suis facere voluit, sed intervenientibus causis, res infecta remansit. Pippinus rex Italiae, perfidia ducum Veneticorum incitatus, Venetiam bello terra marique jussit appetere: subjectaque Venetia, ac ducibus ejus in ditionem acceptis, eamdem classem ad Dalmatiae littora vastanda misit. Sed cum Paulus Cephaleniae praefectus cum Orientali classe ad auxilium Dalmatis ferendum adventaret, regia classis ad propria regreditur. Godefridus rex Danorum a quodam suo satellite
Abbreviated transcription (Latin):
cum expeditis ad barbaros destinauit. Itaq
theodosius afflictam irad̃i rempublicam
ciam sui ad opem xp̃i conferens maximas
illas scithicas gentes formidatasq cunctis
maiorib. alexandro illi quoq magno sicut
pompetus corneliusq testati sunt euitataf.
at tunc extincto romano exercitn. romanis
equis armisq structissimas. hoc ẽ halanos hu
nos ⁊ gothos incunctant̃ ẽ agressus. Barbari
uero impetum non ferentes suas acies relique¬
runt. Et illi aũ fugiebant hii autem fortit̃
sequebantur. Immensaq cedes tunc facta ẽ
barbarorũ. Pauci qui euaserãt. latenter hi¬
strum fluuium transierũt. Mox dux optimꝰ
remeauit ad pͥncipem. ita ut ip̃e trium phoꝵ
suorum nuncius existeret. Quod tamen ip̃i
imꝑatori dum miraretur fc̃m incredibile
uidebatur. Inuidi siquidem etiam fugisse¬
eum dicebant. ⁊ exercitum ꝑdidisse. At ille
dexogantes sibi petiit dirigi. qui uiderent

Expanded text:
cum exercitu ad barbaros destinavit. Itaque cum exercitu ad barbaros destinavit. Itaque Thciam sui ad opem Christi conferens, maximas illas Scythicas gentes, formidatasque cunctis majoribus, Alexandro quoque illi Magno sicut Pompeius Corneliusque testati sunt evitatas, nunc autem exstincto Romano exercitu Romanis equis armisque instrunos, Gothos, incunctanter aggressus est. Barbari vero impetum non ferentes, suas acies reliquerunt, et illi quidem fugiebant, hi vero sequebantur, immensaque caedes tunc facta est barbarorum. Pauci vero, qui evaserant, latenter Istrum fluvium transierunt. Mox dux optimusremeavit ad principem, ita ut ipse triumphorum suorum nuntius exstitisset, quod tamen ipsi imperatori, dum miraretur factum, incredibile videbatur. Invidi siquidem etiam eum fugisse dicebant, et exercitum perdidisse. At ille derogantes sibi petiit dirigi, qui viderent
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Nam plusqͣm triginta milia alemã¬
norum minimo romanoꝵ detrimento meo
p̃lio interfecta narrantur. Eotemꝑe ingalliis
apd turonos beatissimus martinus misttis
lampabat uirtutibus. Tõtoq orbe doctrinis
⁊ scientia clari. apd̃ bethleem ciuitatem pa¬
lestine hieronimus p̃sbiter apud. yponem
ciuitatem africe augustinus ep̃c radiabant
Poiro gratianus cum animadutisset. thraciã
uatiamq tanquam genitales terras possident¬
b gothis thaifalisq. atq om̃i ꝑnicie atroci¬
oribus hunis ⁊ halanis. extremum romano
pannoniam uenit. Ea tempestate theodosius
tam ꝓpt̃ parentum nobilitatem quam ꝓ for¬
titudine propͥa nominatissimus habebatur.
Et obhano causam inuidia similium. iudi¬
cum fatigatus in hispania morabatur. ubi
hispanum uirum traianum ꝑ quem res pub¬
euocauit ab hispania theodosium eius duca¬
tu credens barbaros suꝑari. fiepente siqui¬
dem eum magistrum militum denuncians

Expanded text:
fecit. Nam plusquam XXX millia Alamanfecit. Nam plusquam XXX millia Alamannorum, minimo Romanorum detrimento, in eo praelio interfecta narrantur. Eo tempore in Galliis apud Turonos beatisslampabat virtutibus || totoque orbi doctrinis et scientia clarus apud Bethleem civitatem Palaestinae Hieronymus presbyter, apud Hipponem civitatem Numidiae Augustinus episcopus, radiabant. Porro Gratianus cum animadvertisset Thraciam Daciamque tanquam genitales terras possidentibus Gothis, Thayfalisque, atque omni pernicie atrocioribus Hunnis, et Alanis, extremum omni Rom. Pannoniam venit. Ea tempestate Theodosius, tam propter parentum nobilitatem quam pro fortitudine propria nominatissimus habebatur, et ob hanc causam invidia similium judicum faHyspanum virum Trajanum, per quem res pubeque ab Hispania Theodosium, et ejus ducatu credens Barbaros posse superari. Repente siquidem eum magistrum militum esse denuntians,
Abbreviated transcription (Latin):
set athalaricus frithignus auxilium
arrianum. qui moiatus sub constantio fue¬
rat cum eudoxio ⁊ acatio arrianis qui etiam
litteras Gothicas pͥmus adinuenit. ⁊ scriptu¬
ualens thracie p̃cepit militibus ut frrchiger¬
no auxilia commodarent. Hoc so latio uictus
tis ułfias non solum frichigermi oothoi s eti¬
am achalarici edocebat. Tunc athalaricus
is arrianos factos suppliciis tradidit. quos
hactenus arriani martyres appellant. Quã
obrem frithigernus cum suis occidentalem
partem petiit. athalaricus uero cum suo exer¬
citu ibidem remansit. Hi uero qui cum fri¬
tigerno aciduas petierunt regiones ab occiden¬
te lingua patͥa Wisigori .i. occidentales goti
sunt appellati. Hii uero qui cũ athalarico in
ypͥa sede remanserant ostrogothi idest orien¬
tales Gothi sunt appellati. Ea tempestate
tibus repentina rabie ꝑcita exarsit in gothos
eosq conturbatos ab antiquis sedib expulit..

Expanded text:
set Athalaricus, Fridigernus auxilium set Athalaricus, Fridigernus auxilium pum suum Arianum, qui moratus sub Constantio fuerat cum Eudoxio et Acacio Arianis, qui etiam litteras Gothicas primus adinvenit, et ScriptuValens praecepit Thraciae militibus, ut Fridigerno auxilia commodarent. Hoc solatio victus tis, Ulfias non solum Fridigerni Gothos, sed etiam Athalarici edocebat. Tunc Athalaricus is Arianos factos suppliciis tradidit, quos hactenus Ariani martyres appellant. Quam ob rem Fridigernus cum suis occidentalem partem petiit, Athalaricus vero cum suo exercitu ibidem remansit. Hi vero, qui cum Fridigerno occiduas petierant regiones, ab Occidente lingua patria Visigothi, id est, Occidentales Gothi, sunt appellati, hi vero qui cum Athalarico in propriis sedibus remanserant, Ostrogothi, id est, Orientales Gothi, sunt dicti. Ea tempestate tibus, repentina rabie percita exarsit in Gothos, eosque conturbatos ab antiquis sedibus expulit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum innurera multitudo ꝑuastas
tunc egipti solitudines harenasq diffusa.
humana non eẽt. magna habitantium
monachorum multitusdo compleuerat.
p̃cipueq apd nitͥam martyrii consecuta
est palmam. Ac ꝑ singulas ubiq ꝓumci¬
as aduersus catholicas eccłias ⁊ recte cli¬
uei populos diu̾sa sunt illata incõmoda.
tatis maurorum gentib regnum suscipiẽs
africam mauritaniamq uastauit. cesare
lo captam. deia cedib incendiisq comple¬
tam barbaris inpredam dedit. Contra dͤm¬
comes theodosius pater theodosii qui post
sus. effusas mauroium gentes multis pre¬
liis freg̃. ip̃m firmum afflictum ⁊ opp̃ssũ¬
ad mortem coegit. Qui postqͣm exꝑientissi¬
ma ꝓuidentia totam cum mauritania a¬
fricam composuisset. stimulante iui¬
Gothi trans histrum fluuium constititi.
eiuille bellum inter se duab partib cõmo¬
uerunt. Uni p̃erat frithigernus aũ cũ¬
uero cum suis paganus. Cumq p̃ualus¬

Expanded text:
quorum innumera multitudo per vastas quorum innumera multitudo per vastas tunc Aegypti solitudines harenasque diffusashumana non nosset, magna habmonachorum multitudo compleverat, praecipueque apud Nitriam martyrii consecuta est palmam. Ac per singulas ubique provincias adversus catholicas Ecclesias, et rectae fidei populos, diversa sunt illata incommoda. tatis Maurorum gentibus regem constituens, Aphricam Mauritaniamque vastavit, Caesarealo captam, deinde caedibus incendiisque completam, Barbaris in praedam dedit. Igitur comes Theodosius Thsus, effusas Maurorum gentes multis praeliis fregit, ipad mortem coegit. Qui postquam experientissima providentia totam cum Mauritania Africam composuisset, stimulante inviGothi trans Istrum constituti, civile bellum inter se duabus partibus commoverunt. Unius praeerat Fridigernus, altervero cum suis paganus. Cumque praevaluis
Abbreviated transcription (Latin):
quam uiuente seuͤra pͥore contͣige ualen¬
tinianus hoc modo duxisse ꝓbatur. Iustus
iustine pater cum eẽt piceni uidex constantii
temꝑib. uidit in sumnis. qͣm ex dextro fe¬
more imꝑialem purpuram genusset. Cum¬
ꝙ uisio ꝑ multos recitaretur ad constantii au¬
res usq ꝑuenit. At ille considerans somni¬
um tanquam imꝑator ex eo nasceretur mit¬
tens occidit iustum. Ciuis filia instina uir¬

Expanded text:
quam vivente Severa priore conjuge Valentinianus hoc modo duxisse probatur uxorem. Justus Justinae pater, cum esset Piceni judex Constantii temporibus, vidit in somnis quoniam ex dextro femore imperialem purpuram genuisset. Cumque visio per multos recitaretur, ad Constantii aures usque pervenit. At ille considerans somnium, tanquam imperator ex eo nasceretur, mittens occidit Justum. Cujus filia Justina
Abbreviated transcription (Latin):
stͥctis gladiis ꝑciuitatem discurrentes
curiam regis irrumpunt ferinis conati¬
bus illum interimere festinantes. Quoꝵ
tumultus ut comꝑit uehementer ter¬
ritus. consilio bernardi dacigene pu¬
erum mulnis arripuit. eumq furẽ¬
tium aspectib exhibuit. ⁊ sic efferos
eorum motus compescuit. Uolens
ergo rex tumultuantes normanno¬
rum ammos omnino sedare: consul
ro ricardo pacta sibi inde fidelitate cõ¬
cessit. Quem in sua fide suscipiens.
spopondit se eis. licet subdole eum
redditurum palatinis disciplinis
oecenter imbutum.
is ita sedatis. rex dedecus qd̃
a nonuannis ꝑceperat. sub oc¬
culto pectoris ita feruente egre ferens.
franciam repecit. Arnulfus itaq me¬
tuens ne ludouuicus rex cum hostica
manu suꝑ eum irrneret. ⁊ acrmm̃e
traditoris se expiare cupiens: missis
legatis cum decem libris auri a willel¬
mi necese coiam rege fatetur immunẽ
esse. ꝑ emptores uero illuis si iubeat

Expanded text:
strictis gladiis per civitatem discurrentes, strictis gladiis per civitatem discurrentes, curiam regis irrumpunt, ferinis conatibus illum interimere festinantes. Quorum tumultus ut comperit, vehementer territus, consilio Bernardi Dacigenae puerum in ulnis arripuit, eumque furentium conspectibus exhibuit, et sic efferos eorum motus compressit. Volens ergo rex tumultuantes Northmannorum animos omnino sedare, consulthaereditatem, pacta sibi inde fidelitate, concessit. Quem in sua fide suscipiens spopondit se eis, licet subdole, eum redditurum, palatinis disciplinis decenter imbutum. is ita sedatis, rex dedecus quod a Northmannis perceperat sub occulto pectoris ira fervente aegre ferens, Franciam repetit. Arnulphus itaque metuens ne rex Ludovicus cum hostica manu super eum irrueret, et a crimine traditoris se expiare cupiens, missis legatis cum decem libris auri, a Willelmi nece se coram rege fatetur immunem esse. Peremptores vero illius, si jubeat,
Abbreviated transcription (Latin):
udouuicus iterum existimans si¬
bi magni houoris ianuam patuisse.
immemor beneficiorum ⁊ fidei a duce
semꝑ illi impense: qͣi consulturus ap̃
normannos suꝑ illius morte. accelerato
itinere rothomagum uenit concite. Quẽ
rocluĩsus ⁊ bernardus atꝙ anslech
totius normannici ducat᷑ tutores cũ
regali honore suscipientes: ut tanto
regi cõgruit eius se subegerunt famu¬
latui ꝓfidelitate scilicet sui tantilli
domini. Nidens autem rex terre uber¬
tatem. ⁊ aquarumn salubritatem. ac
siluarum plenitudinem. cupiditate
irretitus fraudulenter cep̃ eis ꝓmit¬
tere qd̃ alit disponebat sibi retorq̃re.
Mittens enim Ricardum pli .cũ. erum
suis ufsit aspectibus preser  tari.
quem egregia forma ꝑspiciens de cora¬
tum: cum coetaneis pueris in suo pa¬
latio decreuit educandum. Interea cli¬
rus rumor totam urbem cõncussit. Ri¬
chardum sue spei depositum sub cap¬
tura regis indecenter uetineri. Qua de
re ciues mixti cum militarib turmis.

Expanded text:
Ludovicus etenim rex aestimans sibi magni honoris januam patuisse, immemor beneficiorum et fidei a duce semper illi impensae, quasi consulturus apud Northmannos super illius morte, accelerato itinere Rothomagum venit concite. Quem Rodulphus et Bernardus atque Anslech totius Northmannici ducatus tutores, cum regali honore suscipientes, ut tanto regi congruit, ejus se subegerunt famulatui, pro fidelitate scilicet sui tantilli domini. Videns autem rex terrae ubertatem et aquarum salubritatem ac silvarum plenitudinem, cupiditate irretitus, fraudulenter coepit eis promittere quod aliter disponebat sibi retorquere. Mittens enim, Richardum puerum suis jussit aspectibus praesentari; quem egregia forma perspiciens decoratum, cum coaetaneis pueris in suo palatio decrevit educandum. Interea durus rumor totam urbem concussit: Richardum suae spei depositum sub captura regis indecenter detineri. Qua de re cives misti cum militaribus turmis,
Abbreviated transcription (Latin):
t audito qd̾ rothgaudus longobar¬
dus in ꝑfidiam uersus esset. italiam
tharanisium. atꝙ alias ciuitates inditio¬
ne sua recep̃. easq francis ad custodiam
ꝑ misit. Eresburgum castrum saxones
inuadunt: atq destruunt. S cum pre¬
pararent machinas ⁊ petrarias atq de¬
tas ut alterum castrum ꝑderent: iuden¬
tibus aduersariis apparuerunt in mo¬
dum sicuti duo globi flammantes suꝑ eccle¬
siam que in ip̃o castro erat. Qua uisione pa¬
uefacti saxones: relinquentes uniuersam
preparationem suam. ita fuga lapsi sunt:

Expanded text:
 Audito quod Rothaugaudus Longobar Audito quod Rothaugaudus Longobardus in perfidiam versus esset, Italiam Tharavisium, atque alias civitates in ditionem suam recepit, easque Francis ad custodiam permisit. Heresburgum castrum Saxones invadunt et destruunt. Sed cum praepararent machinas et petrarias, atque cletas, ut alterum castrum praeriperent, videntibus adversariis, apparuerunt, in modum scuti, duo globi flammantes super ecclesiam quae in ipso castro erat. Qua visione pavefacti Saxones, relinquentes universam praeparationem suam, ita fuga lapsi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
subuigatis narbonensib in fnͣciam est
regressus. ⁊ non potest multum tempꝰ
ad capuam campanie urbem ꝑ italiam
ꝑrexit. ⁊ inde rediens bellum beneuenta¬
nis indixit. Nerum dux ꝓuincie aralgi¬
sus nomine regis ferocitatem ferre nõ p̃¬
ualens: filios suos romaldum ⁊ grimal¬
dum cum muneribus misit. postulans ne
infra ducatum beneuentanoꝵ introiret.
S cum esset aralgisus suspecte fidei głosus
rex beneuentum ꝓficiscitur. Ad cinus ad¬
uentum idem dux aralgisus relicto bene¬
uento salerno se reclusit. Metuens ꝙ uide
cum retinebat cum maximis muneribus.
S obidibus receptis pius rex karolus ad
gallias reuertitur. Baioaricum deniq bel¬
sueues sclauis erant federati. S hos om̃s rex
oomuit: ac contudit. ut ult̾ius illi mallẽt
sub esse quam rebellare. hunos quoq ⁊¬
auares idem potentissimus agressus est.
Quod bellum intra octauum quo ceptũ
est. annum feliciter est consummatum.
Totam pret̾ea frisiam atq britanam suo
dominatui subingauit.

Expanded text:
subiugatis Narbonensibus, in Franciam est reversus. Et non post multum tempus ad Capuam Campanie urbem per Italiam perrexit. Et inde rediens, Beneventanis bellum indixit. Sed dux provincie Aralgisus nomine, regis ferocitatem ferre non prevalens, filios suos Romoaldum et Grimoaldum cum muneribus misit ad eum, postulans, ne infra ducatum Beneventanorum introiret. Sed cum esset iste Aralgisus suspecte fidei, gloriosus rex Beneventum proficiscitur. Ad cuius adventum idem dux Aralgisus, relicto Benevento, Salerno se reclusit. Metuensque videcum retinebat, cum maximis muneribus. Sed obsidibus receptis, pius rex Galliam est reversus Bajoaricum denique belSueves Sclavis erant federati. Sed hos omnes un edomuit aut contudit, ut ulterius illi mallent subesse quam rebellare. Ib. c. Avares idem rex potentissimus aggressus est. Quod bellum intra octavum quo ceptum est annum feliciter est consummatum. Totam preterea Phrisiam atque Britanniam suo dominatui subjugavit.