comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
certe optimus non est. quod nomen a corruptoribus. ab a¬
dulteris ab incestis abest. nisi forte nos ercamus homines
qui talia facienes sceleratos uocamus ac perditos. omnibꝰ¬
q poenis digniimos iudicamus. Stultus autem. M. tul¬
lius qui .c. uen adulteria obiecit. Eadem enim iupiter
quem colebat amisit. qui . P. clodio sororis incestum. ac
igitur tam exors. qui hunc in caelo regnare putet. ꝗ ne
in terra quidm debuit: Non in sulse quidam poeta ⁊¬
triumphum apidinis scripsit. quo in libro non modo po¬
tentissimumleoꝵ cupidinem. sed etiam uictorem facit.
E numeratis eim amoribus singuloꝵ quibus in potesta
tem cupidins ditionemq uenissent. instruit pompam.
in qua iupitr cum caeteris dus ante currum triumphã¬
tis ducitur atenatus. Eleganter id quidem a poeta figu¬
ratum. sed umen non multum distat a uero. Qui enĩ
uirtutis estracpers. qui cupiditate ac libidinibus malis

Expanded text:
certe optimus non est: quod nomen a corruptoribus, ab acerte optimus non est: quod nomen a corruptoribus, ab adulteris, ab incestis abest; nisi forte nos erramus homines, qui talia facientes sceleratos vocamus, ac perditos, omnibusque poenis dignissimos judicamus. Stultus autem Marcus Tullius, qui C. Verri adulteria objecit: eadem enim Jupiter, quem colebat, admisit; qui P. Clodio sororis incestum: at igitur tam excors, qui hunc in coelo regnare putet, qui ne in terra quidem debuit? Non insulse quidam poeta triumphum Cupidinis scripsit: quo in libro non modo potentissimum deorum Cupidinem, sed etiam victorem facit. Enumeratis enim amoribus singulorum, quibus in pottem Cupidinis dicionemque uenissent, instruit pompam, in qua Iuppiter cum ceteris diis ante currum triumphantis ducitur catenatus. eleganter id quidem a poeta figuratum, sed tamen non multum distat a uero. qui enim uirtutis est expers, qui cupiditate ac libidinibus malis
Abbreviated transcription (Latin):
optimus maocimus nominatur: nonne a prima sua pue¬
ritia impius ac pene parricida deprehenditur cum pa¬
trem regno expulit ac fugauit. nec expectauit mortẽ
decrepiti senis cupiditate regnandi: et cum paternium
solium per uim per arma cepisset. bello est a titanibus laces¬
situs. quod humano generi principium fuit maloe. quibꝰ
uictis. et pace in perpetuum comparata. reliquam suam uitã
in stupris adulteruisq consumpsit. Omitto uirgines quas
ĩminuit. Id enim tolerabile iudicari solet. amphitryonẽ
ac tindarum praeterire non possum quoꝵ domos dede¬
core atq infamia plenissimas reddidit. Illud uero sũme
impietatis ac sceleris. quod regium puerum rapuit. ad stu¬
prum. Parum enim uidebatur si in expugnanda femina¬
rum pudicicia maculosus esset ac turpis. nisi etiam seriu
suo iniuriam faceret. Noc est uerum adulterium quod
fit contra naturam. Faec qui fecerit uiderimus an maximꝰ

Expanded text:
Optimus, Maximus nominatur? nonne a prima sua pueOptimus, Maximus nominatur? nonne a prima sua pueritia impius ac pene parricida deprehenditur? cum patrem regno expulit ac fugavit, nec expectavit mortem decrepiti senis, cupiditate regnandi: et cum paternum solium per vim, per arma cepisset, bello est a Titanibus lacessitus; quod humano generi principium fuit malorum: quibus victis, et pace in perpetuum comparata, reliquam suam vitam in stupris adulteriisque consumpsit. Omitto virgines, quas imminuit. Id enim tolerabile judicari solet. Amphitryonem ac Tyndarum praeterire non possum, quorum domos dedecore atque infamia plenissimas reddidit. Illud vero summae impietatis ac sceleris, quod regium puerum rapuit ad stuprum. Parum enim videbatur, si in expugnanda foeminarum pudicitia maculosus esset ac turpis, nisi etiam sexui suo injuriam faceret: hoc est verum adulterium, quod fit contra naturam. Haec qui fecit viderimus, an maximus;
Abbreviated transcription (Latin):
fratres suos requirere. subiecit orationi eius huiusmodi
uersum. Haec ait. ast illos retinebat terra sepultos. Fur
ac nebulo mercurius quid ad famam sui reliquit nisi me¬
moriam fraudum suaꝵꝵ. Celo scilieet dignus quia palestrã
docuit. et lyram primus inuenit. Liberum patrem neces¬
se est in senatu deoꝵ summae auctoritatis prim aeq eẽ
sententiae. quia praeter iouem solus omnium triumphauit.
exercitum ducit. indos debellauit. Sed inuictus ille im¬
perator indicus maccimus. ob amorem ac libidinem turpis
sime uictus est. Delatus enim cretam cum semiuiro comi¬
tatu nactus est impudicam mulierem in littore. ac fiducia
uictoriae indicae uir esse uoluit ne nimium mollis uidere¬
tur. atq illam patris proditricem. fratris interemptricẽ
ab alio relictam et repudiatam in coniugium sibi uindica¬
uit. et liberam fecit. et cum ea pariter ascendit in caelum
Quid hos omnium pater iupiter qui in solenni precatione

Expanded text:
se fratres suos requirere, subiecit orationi eius huiusmodi se fratres suos requirere, subiecit orationi eius huiusmodi uersum: haec ait, ast illos retinebat terra sepultos. fur ac nebulo Mercurius quid ad famam sui reliquit nisi memoriam fraudum suarum? caelo scilicet dignus, quia palaestram docuit et lyram primus inuenit. Liberum patrem necesse est in senatu deorum summae auctoritatis primaeque esse sententiae, quia. praeter Iouem solus omnium triumphauit, exercitum duxit, Indos debellauit. sed inuictus ille impersime victus est. Delatus enim Cretam cum semiviro comitatu, nactus est impudicam mulierem in littore ac fiducia victoriae Indicae vir esse, voluit, ne nimium mollis videretur atque illam patris proditricem, fratris inte remptricem, ab alio relictam et repudiatam, in conjugium sibi vendicavit, et Liberam fecit, et cum ea pariter ascendit in coelum. Quid horum omnium pater Jupiter, qui in solemni precatione
Abbreviated transcription (Latin):
sime gregem pauit alienum et muros Laomedonti eoctru¬
xit. cum neptuno mercede conductus. quae illi negari po¬
tuit impune. ab eoq primo rex perfidus quicquid cum
dus pepigisset didicit abnegare: Idem formosum pue¬
rum et dum amat uiolauit. et dum ludit occidit. Ho¬
micida mars et per gratiam caedis crimine ab athenien¬
sibus liberatus. ne uideretur nimis ferus et immanis adul¬
terium cum uenere commisit. Castor et pollux dum alie¬
nas sponsas rapiunt esse gemini desierunt. Nam liuore
iniuriae concitatus idas. alterum gladio trãsuerberauit.
et eosdem poetae alterius uiuere alterius mori narrant. ut
iam sint non deorum tantum. sed omnium mortaliũ mi¬
serrimi. quibus semel mori non licet. hos tñ homerus
ambos. simpliciter non ut poete solent. mortuos esse te
statur. Nam cum faceret in muris assidentem priamo he¬
lenam cunctos graeci e principes recognoscere. solos autem

Expanded text:
sime gregem pauit alienum et muros Laomedonti esime gregem pauit alienum et muros Laomedonti exit, cum Neptuno mercede conductus, quae illi negari potuit impune, ab eoque primo Rex perfidus, quidquid cum diis pepigisset, didicit abnegare. Idem formosum puerum et dum amat, violavit; et dum ludit, occidit. Homicida Mars, et per gratiam caedis crimine ab Atheniensibus liberatus, ne videretur nimis ferus et immanis, adulterium cum Venere commisit. Castor et Pollux, dum alienas sponsas rapiunt, esse gemini desierunt. Nam livore injuriae concitatus Idas, alterum gladio transverberavit; et eosdem poetae alternis vivere alternis mori narrant: ut jam sint non deorum tantum, sed omnium mortalium miserrimi, quibus semmel mori non licet. Hos tamen Homerus ambos simpliciter non ut poetae solent mortuos esse testatur. nam cum faceret in muris adsidentem Priamo Helenam cunctos Graeciae principes recognoscere, solos autem
Abbreviated transcription (Latin):
q troiam. Iratus laomedonti ob negatam sibi pro filiae
salute mercedem. Unde quo tempore fuerit appareti¬
dem furore atq insania percitus uocorem suam cum li¬
beris interemit hunc homines deum putant: Sed phi¬
locteta haeres suus non putauit qui facem supposuit
arsuro. qui artus eius ac neruos cremari ac diffluere ui¬
dit. qui ossa eius ac cineres in oetaeo monte sepeliuit. pro
quo munere sagitas eius accepit. Aesculapius et ipse
non sine flagitio apollinis natus quid fecit aliud diui¬
nis honoribus dignum nisi quod sanauit bippolytum:
Mortem sane habuit clariorem quod a deo meruit ful¬
minari. Hunc tarquitius de illustribus uiris disserens
ait incertis parentibus ortum. expositum et a uenatori¬
bus inuentum canino lacte nutritum chironi traditum
didicisse medicinam. Fuisse autem messenium sed epidau¬
ri moratum. Tullius etiam cinosuris ait sepultum. Quid
apollo pater eius: nonne ob amorem quo flagrabat turpis¬

Expanded text:
que Troiam iratus Laomedonti ob negatam sibi pro filiae que Troiam iratus Laomedonti ob negatam sibi pro filiae salute mercedem. unde quo tempore fuerit apparet. idem furore atque insania percitus uxorem suam cum liberis interemit. hunc homines deum putant! sed Philocteta heres eius non putauit, qui facem supposuit arsuro, qui artus eius ac neruos cremari ac diffluere uidit, qui ossa eius et cineres in Oetaeo monte sepeliuit, pro quo munere sagittas eius accepit. Aesculapius et ipse non sine flagitio Apollinis natus quid fecit aliud diuinis honoribus dignum nisi quod sanauit Hippolytum? mortem sane habuit clariorem, quod a deo meruit fulminari. hunc Tarquitius de inlustribus uiris disserens ait incertis parentibus natum, expositum et a uenatoribus inuentum, canino lacte nutritum, Chironi traditum didicisse medicinam; fuisse autem Messenium, sed Epidauri moratum. Tullius etiam Cynosuris ait sepultum. quid Apollo pater eius? nonne ob amorem, quo flagrabat, turpis
Abbreviated transcription (Latin):
nemo negauit herculem non euristheo tantum seruisse
regi. quod aliquatenus honestum uideri potest. sed et̃
impudicae mulieri omphalae. quae illum uestibus suis
indutum sedere ad pedes suos iubebat pensa facientem
detestabilis turpitudo sed tanti erat uoluptas. Quid
tu inquiet aliquis poetisne credendum putas: Quid¬
ni putem: Non enim ista lucilius narrat aut lucianꝰ
qui dus et hominibus non pepercit. sed ii potissimum
qui deor laudes canebant. Quibus igitur credemus
si fidem laudantibus non habemus.Qui hos mentiri
putat. proferat alios quibus credamus auctores.qui
nos doceant qui sint isti dii quomodo unde orti.quae
sit uis eorum. qui numenis quae potestas. quid in us
admirabile. quid cultu dignum. quod deniq certius⁊
ueriusq mysterium nullus dabit. Gredamus igitur
istis. qui non ut reprehenderent sunt locuti. sed ut prae¬
dicarent. Nauigauit ergo cum argonautis. expugnauit¬

Expanded text:
nemo negauit, Herculem non Eurystheo tantum seruisse nemo negauit, Herculem non Eurystheo tantum seruisse regi, quod aliquatenus honestum uideri potest, sed etiam inpudicae mulieri Omphalae, quae illum uestibus suis indutum sedere ad pedes suos iubebat pensa facientem. detestabilis turpitudo! sed tanti erat uoluptas. \'quid tu?\' inquiet aliquis \'poetisne credendum putas?\' quidni putem? non enim Lucilius ista narrat aut Lucianus, qui diis et hominibus non pepercit, set ii potissimum, qui deorum laudes canebant. quibus igitur credemus, si fidem laudantibus non habemus? qui hos mentiri putat, proferat alios quibus credamus auctores, qui nos doceant qui sint isti dii, quomodo, unde orti, quae sit uis eorum, qui numerus, quae potestas, quid in iis admirabile, quid cultu dignum, quod denique certius ueriusque mysterium. nullos dabit. credamus igitur istis, qui non ut reprehenderent sunt locuti, sed ut praedicarent. nauigauit ergo cum Argonautis expugnauit
Abbreviated transcription (Latin):
lem adiecisset de libidine. luxuria cupiditate. in solen¬
tia. ut uirtutem eius impleret quem deo similem iudi¬
cabat. Non enim fortior putandus est qui leonem ꝗͣ
qui uolentiam et in seipso inclusam feram superat ira¬
cundiam. aut qui rapacissimas uolucres deucit. ꝗͣ qui
cupiditates auidissimas coercet. aut qui amazonem
bellatricem. ꝗͣ qui libidinem uincit. pudoris ac famae
debellatricem. aut qui fimum de stabulo. ꝗͣ qui uitia
de corde suo egerit. quae magis sunt perniciosa quia
domestica et propria mala sunt. ꝗͣ illa quae et uitari
poterant et caueri. Ex quo fit ut ille solus uir fortis de¬
beat iudicari qui temperans et moderatus est et iustus.
Quod si cogitet aliquis quae sint dei opera. iam haec omnia
quae mirantur homines in eptissimi ridicula iudicabit.
lla enim non diuinis uirtutibus quas ignorant. sed in¬
firmitate suaꝵ uirium metiuntur. Nam illud quidẽ

Expanded text:
lem adiecisset de libidine luxuria cupiditate insolenlem adiecisset de libidine luxuria cupiditate insolentia, ut uirtutem eius inpleret, quem deo similem iudicabat. non enim fortior putandus est qui leonem quam qui uiolentam et in se ipso inclusam feram superat, iracundiam, aut qui rapacissimas uolucres deiecit quam qui cupiditates auidissimas cohercet, aut qui Amazonem bellatricem quam qui libidinem uincit pudoris ac famae debellatricem, aut qui fimum de stabulo quam qui uitia de corde suo egerit, quae magis sunt perniciosa quia domestica et propria mala sunt, quam illa quae et uitari poterant et caueri. ex quo fit ut ille solus uir fortis debeat iudicari, qui temperans et moderatus et iustus est. quodsi cogitet aliquis quae sint dei opera, iam haec omnia quae mirantur homines ineptissimi ridicula iudicabit. illa enim non diuinis uirtutibus, quas ignorant, sed infirmitate suarum uirium metiuntur. nam illut quidem
Abbreviated transcription (Latin):
adulterus inquinauit: nec mirum cum esset adulterio
genitus alemenae. Quid tandem in eo potuit esse diuini.
qui suis ipse uitus mancipatus. et mares et feminas cõtra
omnes leges infamia. flagino. dedecore affecit: Sed ne
illa quidem quae magna et mirabilia gessit. talia iudicã¬
da sunt. ut uirtutibus diuinis tribuenda uideantur
uid enim tam magnificum si leonem aprumq suꝑ auit
si aues deiecit sagittis. si regium stabulum egessit. si
uirginem uicit. cingulumq detracit. si equos feroces cũ
domino interemit: Opera sunt ista fortis uiri hominis
tamen. Illa enim quae uicit fragilia et mortalia fuerũt
N ulla est enim quod ait orator. tanta uis quae non ferro
ac uiribus debilitari frangiq possit. At animum uin¬
cere iracundiam cohibere. fortissimi est. quae ille nec fe¬
cit. unꝗͣ. nec potuit. Haec qui faciat non modo eum cum
summis uiris comparo. sed simillimum deo uidico. Uel¬

Expanded text:
libidinibus inquinauit? nec mirum, cum esset adulterio libidinibus inquinauit? nec mirum, cum esset adulterio genitus Alcimenae. quid tandem potuit in eo esse diuini, qui suis ipse uitiis mancipatus et mares et feminas contra omnes leges infamia flagitio dedecore adfecit? sed ne illa quidem quae magna et mirabilia gessit talia iudicana sunt, ut uirtutibus diuinis tribuenda uideantur. quid enim tam magnificum, si leonem aprumque superauit, si aues deiecit sagittis, si regium stabulum egessit, si uiraginem uicit cingulumque detraxit, si equos feroces cum domino interemit? opera sunt ista fortis uiri, hominis tamen. illa enim quae : uicit fragilia et mort-alIa fuerunt. nulla est enim quod ait orator tanta uis, quae non ferro ac uiribus debilitari frangique possit: animum uincere, iracundiam cohibere fortissimi est: quae ille nec fecit umquam nec potuit. haec qui faciat, non ego eum cum summis uiris comparo, sed simillimum deo iudico. uel
Abbreviated transcription (Latin):
et opera feminae possit filios procreare: Nam si quibusdã
minutis animalibus id praestitit. ut sibi e folus natos e
suauibus herbis ore legant. cur excistimet aliquis ipsum
deum nisi ex permiaxtione sexus altenus non posse ge¬
nerare : Illos igitur quos imperit et insipientes tanꝗͣ
deos et nuncupant et adorant. nemo est tam inconsi¬
deratus qui non intelligat fuisse mortales. Quomodo
ergo inquiet aliquis di crediti sunt: nimirum quia re¬
ges maximi ac potentissimi fuerunt ob merita uirtutũ
suaꝵ aut munerum aut artium repertaꝵ cum cari
fuissent us quibus imperitauerant. in memoriam sũt
consecrati. Quocͥ si quis dubitet res eon gestas et facta
consideret. quae uniuersa tam poetae ꝗͣ historici ueteres
prodiderunt. Hercules qui ob uirtutem clarissimus et
quasi africanus inter deos habetur. nonne orbem terrae
quem peragrasse ac purgasse narratur. stupris. libidinibus

Expanded text:
et opera feminae possit. filios procreare? nam si quibusdam et opera feminae possit. filios procreare? nam si quibusdam minutis animalibus id praestitit, ut sibi e foliis natos et suauibus herbis ore legant, cur existimet aliquis ipsum deum nisi ex permixtione sexus alterius non posse generare? illos igitur quos inperiti et insipientes tamquam deos et nuncupant et adorant, nemo est tam inconsideratus quin intellegat fuisse mortales. \'quomodo ergo\' inquiet aliquis \'dii crediti sunt?\' nimirum quia reges maximi ac potentissimi fuerunt, ob merita uirtutum suarum aut munerum aut artium repertarum, cum cari fuissent iis quibus inperitauerant, in memoriam sunt consecrati. quod si quis dubitat, res eorum gestas et facta consideret, quae uniuersa tam poetae quam historici ueteres prodiderunt. Hercules, qui ob uirtutem clarissimus et quasi Africanus inter deos habetur, nonne orbem terrae, quem peragrasse ac purgasse narratur, stupris adulteriis
Abbreviated transcription (Latin):
Hpai. quod sic est uerum sicuti est. apparet herculem apol¬
linem. liberum mercurium iouemq ipsum cum caeteris
homines fuisse. quia sunt ex duobus sexibus nati. Quid
est autem a deo tam remotum ꝗͣ id opus quod ipse ad ꝓ¬
pagandam sobolem mortalibus tribuit. et quod sine sub¬
stantia corporali nullum potest esse: Du ergo si sunt im¬
mortales aeterni. quid opus est altero secui: nimirum
ut generent: Ipsa progenie quid opus est cum successi¬
one non egeant. qui semper sunt futuri: Nam profecto
in hominibus caeterisq animantibus diuersitas sexus.
et coitio. et generatio nullam habet aliam rationem. nisi
ut omnia genera uiuentium quoniam sunt condicione
mortalitatis obitura mutua possint. successione seruari
Deo autem qui est sempiternus. neq alter sexcus. neq suc¬
cessio necessaria est. Dicet aliquis ut habeat uel ministros.
uel in quos ipse possit dominari. Quidigitur opus est fe
minino. cum deus qui est omnipotens ut uocatur sine usu

Expanded text:
. quod si est uerum, sicuti est, apparet Herculem Apollinem Liberum Mercurium Iouemque ipsum cum ceteris homines fuisse, quoniam sunt ex duobus sexibus nati. quid est autem a deo tam remotum quam id opus, quod ipse ad propagandam subolem mortalibus tribuit et quod sine substantia corporali nullum potest esse? dii ergo si sunt inmortales et aeterni, quid opus est altero sexu — nimirum ut generent? ipsa progenie quid opus est, cum successione non egeant qui semper sunt futuri? nam profecto in hominibus ceterisque animantibus diuersitas sexus et coitio et generatio nullam habet aliam rationem nisi ut omnia genera uiuentium, quoniam sunt condicione mortalitatis obitura, mutua possint successione seruari, deo autem, qui est sempiternus, neque alter sexus neque successio necessaria est. dicet aliquis ut habeat uel ministros uel in quos possit ipse dominari.\' quid igitur minino, cum deus, qui est omnipotens ut uocatur, sine usu
Abbreviated transcription (Latin):
neq mente concipere. neq uerbis enarrare quisꝗͣ possit.
ob nimiam et inaestimabilem potestatem. Dubitet uero
aliquis an quicꝗͣ difficile aut impossibile sit deo ꝗ tanta
tamq mirifica opera prouidentia excogitauit. uirtute cõ¬
stituit. ratione perfecit. nunc autem spiritu sustentet.
potestate moderetur. in excogitabilis. in effabilis. et nul-¬
li alii satis notus ꝗͣ sibi: Unde mihi de tanta maiestate
scepius cogitanti qui deos colunt interdum uideri solent.
tam ceci tam in cogitabiles. tam exccordes. tam non mul¬
tum mutis animalibus differentes. qui credant eos qui
geniti sunt maris ac feminae coitu aliquid maiestatis di¬
uin eq uirtutis habere potuisse. cũ sibylla exythrea dicat

Expanded text:
neque mente concipere neque uerbis enarrare quisquam possit neque mente concipere neque uerbis enarrare quisquam possit ob nimiam et inaestimabilem potestatem. dubitet uero aliquis an quicquam difficile aut inpossibile sit deo, qui tanta tamque mirifica opera prouidentia excogitauit, uirtute constituit, ratione perfecit, nunc autem spiritu sustentet, potestate moderetur, inexcogitabilis ineffabilis et nulli alii satis notus quam sibi? unde mihi de tanta maiestate saepius cogitanti qui deos colunt interdum uideri solent tam caeci, tam incogitabiles, tam excordes, tam non multum a mutis animalibus differentes, qui credant eos qui geniti sint maris ac feminae coitu aliquid maiestatis diuinaeque uirtutis habere potuisse, cum Sibylla Erythraea dicat
Abbreviated transcription (Latin):
sint appellandi qui deo semper assistunt. Retrabant ergo
se homines ab erroribus. et abiectis religionibus prauis pa¬
rentem suum dominumq cognoscant. cuius nec uirtus ae¬
stimari potest. nec magnitudo perspici nec principiũ cõ¬
prehendi cum ad illum mentis humanae intentio et acum
et memoria peruenerit. quasi subductis et consumatis oĩbꝰ
uis subsistit. haeret. deficit. nec est aliquid ulterius quo ꝓ¬
gredi possit. Uerum quia fieri non potest quin id quod sit
aliquando esse coeperit consequens est ut quoniam nihil
ante illum fuit ipse omnia eoc se ipso ante sit procreatus.
tationibus uidit. Nos in quit aliunde pendemus. itaque
ad aliquem respicimus cui quod est optimum in nobis de¬
beamus. Alius nos aedidit. alius instruxit. deus ipse se
fecit. His igitur tot ac tantis testibus comprobatur uniꝰ
dei potestate ac prouidentia mundum gubernari. cuius
uim maiestatemq tantam esse dicit in timeo plato ut eã

Expanded text:
sint appellandi qui deo semper adsistunt. retrahant ergo se homines ab erroribus et abiectis religionibus prauis parentem suum dominumque cognoscant, cuius nec uirtus aestimari potest nec magnitudo perspici nec principium conprehendi. cum ad illum mentis humanae intentio et acumen et memoria peruenerit, quasi subductis et consumptis omnibus uiis subsistit haeret deficit nec est aliquid ulterius quo progredi possit. uerum quia fieri non potest quin id quod sit aliquando esse coeperit, consequens est ut quoniam nihil ante illum fuit, ipse ante omnia ex se ipso sit procreatus, tationibus uidit. nos inquit aliunde pendemus. itaque ad aliquem respicimus, cui quod est optimum in nobis debeamus. alius nos edidit, alius instruxit: deus ipse se fecit.. His igitur tot ac tantis testibus conprobatur unius dei potestate ac prouidentia mundum gubernari, cuius uim maiestatemque tantam esse dicit in Timaeo Plato, ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
ille oculos quidem habuit incolumes. cot tñ cecum. quo
uiuere se et habere mentem. qua id ipsum cogitauerat. nõ
uidebat. Sed plerisq hoc pħis accidit ut putarent non¬
omnino eẽ quiequid oculis non apparet. cum mentis acies
multo clarior debet eẽ ꝗͣ corporis. ad ea ꝑspicienda quoꝵ
uis ac ratio sentitur potius ꝗͣ uidetur. Quoniam de im¬
mortalitate animae diximus. sequitur ut ddeeamus qua¬
tenus et quando homini tribuatur ut in hoc quoq praui

Expanded text:
ille oculos quidem habuit incolumes, cor tamen caecum, quo ille oculos quidem habuit incolumes, cor tamen caecum, quo uiuere se et habere mentem, qua id ipsum cogitauerat, non uidebat. sed plerisque hoc philosophis accidit, ut putarent omnino non esse quicquid oculis non apparet, cum mentis acies multo clarior debeat esse quam corporis ad ea perspicienda quorum uis ac ratio sentitur potius quam uidetur. Quoniam de immortalitate animae diximus, sequitur ut doceamus quatenus homini et quando tribuatur, ut in hoc quoque praui
Abbreviated transcription (Latin):
Quid carmina sibyllina nonne hoc ita eẽ declarant: cum fore
aliquando denuntiant ut a deo de uiuis ac mortius uidicet᷑.
quoꝵ exempla paulo post inferemus. Falsa est ergo et epicu¬
ri. et dicearchi de animae dissolutione sententia. qui ꝓfecto
non auderent de interitu animaꝵ mago aliquo praesente
disserere: qui sciret certis carminibus cieri ab inferis aiãs &
adesse et praebere se humanis oculis uidendas. et loqui et
futura praedicere. et si auderent.re ipsa et documentis prae¬
sentibus uincerentur. Sed qr non ꝑuidebant animae rati¬
onem. quae tam subtilis ẽ. ut oculos humanae mentis effu¬
giat. interire dixerunt. Quid aristoxenus. qui negauit
omnino ullam eẽ animam etiam eum uiuit in corpore. sed
sicut in fidibus ex intentione neruoꝵ effici concordem so¬
num atq cantum. quem musiei harmoniam uoeant. ita
in corporibus ex compage uiscerum ac uigore membror
uim sentiendi existere. quo nihil dici delirius põt: Ueꝵ

Expanded text:
Quid carmina Sibyllina? Nonne hoc ita esse declarant, cum fore aliquando denuntiant, ut a Deo de vivis ac mortuis judicetur? quorum exempla paulo post inferemus. Falsa est ergo Democriti, et Epicuri, et Dicaearchi de animae dissolutione sententia: qui profecto non auderent de interitu animarum mago aliquo praesente disserere, qui sciret certis carminibus ciere ab inferis animas, et adesse, et praebere se humanis oculis videndas, et loqui, et futura praedicere; et si auderent, re ipsa et documentis praesentibus vincerentur. Sed quia non pervidebant animae rationem, quae tam subtilis est, ut oculos humanae mentis effugiat, interire dixerunt. Quid Aristoxenus, qui negavit omnino ullam esicut in fidibus ex intentione neruorum effici , concordem sonum atque cantum, quem musici harmoniam uocant, ita in corporibus ex conpage uiscerum ac uigore membrorum uim sentiendi exsistere: quo nihil dici delirius potest. uerum
Abbreviated transcription (Latin):
se a malis. et fugient in solitudines. quo audito impiꝰ rex
inflammatus ira ueniet cum exercitu magno. et admotis
omnibus copus circundabit montem in quo iusti morabũ¬
tur. ut eos comprehendat. Illi uero ubi se clausos undio
et auxilium caeleste implorabunt. et exaudiet eos deus. &
mittet regem magnum de caelo qui eos eripiat ac liberet.
cum ꝓphae omnes ex dei spiritu. tum etiam uates ex instin¬
etu daemonum cecinerunt. Hystaspes enim quem suꝑius no¬
minaui descripta iniquitate saeculi huius extremi pios
ac fideles a nocentibus segregatos ait cum fletu et gemi¬
tu extenturos eẽ ad caelum manus. et imploraturos esse¬
fidem iouis. iouem respecturum ad terram. et auditurum
uoces hominum atq impios extincturum. Que omnia
uera sunt. praeter unum. quod iouem dixit illa facturum
quae deus faciet. Sed et illud non sine daemonum fraude
subtractum ẽ. missum iri a patre tunc filium dei qui deletis

Expanded text:
se a malis, et fugient in solitudines. Quo audito, impius rex se a malis, et fugient in solitudines. Quo audito, impius rex inflammatus ira veniet cum exercitu magno, et admotis omnibus copiis circumdabit montem, in quo justi morabuntur, ut eos comprehendat. Illi vero, ubi se clausos undiqueet auxilium coeleste implorabunt; et exaudiet eos Deus, et mittet regem magnum de coelo, qui eos eripiat ac liberet, cum prophetae omnes ex Dei spiritu, tum etiam vates ex instinctu daemonum cecinerunt. Hystaspes enim, quem superius nominavi, descripta iniquitate saeculi hujus extremi, pios ac fideles a nocentibus segregatos, ait cum fletu et gemitu extenturos esse ad coelum manus, et imploraturos fidem Jovis; Jovem respecturum ad terram, et auditurum voces hominum, atque impios extincturum. Quae omnia vera sunt, praeter unum, quod Jovem dixit illa facturum quae Deus faciet. Sed et illud non sine daemonum fraude subtractum est, missum iri a Patre tunc Filium Dei, qui deletis
Abbreviated transcription (Latin):
templum dei conabitur et iustum ppłm ꝑsequetur et erit p̃s¬
sura et contritio qualis nunꝗͣ fuit a principio mundi. oui¬
cunq crediderint atq accesserint ei signabuntur ab eo tãꝗͣ
pecudes. Qui autem recusauerint notam eius. aut in mon¬
tes fugient. aut comprehensi exquisitis cruciatibus neca¬¬
buntur. Idem iustos hoiẽs obuoluet libris ꝓpħaꝵ atque
ita cremabit. et dabitur ei desolare orbem terrae mensibus
xlii. Id erit tempus quo iustitia proucietur et innocẽtia
odio erit. quo mali bonos hostiliter praedabuntur. Non
lex aut ordo. aut militae disciplina seruabitur non canos
ꝗsꝗͣ reuerebitur. non officium pietatis agnoscet. non sexꝰ
aut infantiae miserebitur. confundentur omnia. et misce¬
buntur contra fas. contra iuira naturae. Ita quasi uno cõ¬
muniq latrocinio terra uniuersa uastabitur. Cum haec
facta erunt tum iusti et sectatores ueritatis segregabunt

Expanded text:
templum Dei conabitur, et justum populum persequetur; et erit prestemplum Dei conabitur, et justum populum persequetur; et erit pressura et contritio, qualis numquam fuit a principio mundi. Quicumque crediderint atque accesserint ei, signabuntur ab eo tanquam pecudes: qui autem recusaverint notam ejus, aut in montes fugient, aut comprehensi exquisitis cruciatibus necabuntur. Idem justos homines obvolvet libris prophetarum, atque ita cremabit; et dabitur ei desolare orbem terrae mensibus quadraginta duobus. Id erit tempus, quo justitia projicietur, et innocentia odio erit; quo mali bonos hostiliter praedabuntur: non lex, aut ordo, aut militiae disciplina servabitur; non canos quisquam reverebitur, non officium pietatis agnoscet; non sexus aut infantiae miserebitur: confundentur omnia et miscebuntur contra fas, contra jura naturae. Ita quasi uno communique latrocinio terra universa vastabitur. Cum haec ita erunt, tunc justi et sectatores veritatis segregabunt
Abbreviated transcription (Latin):
dere ꝓcedet ignis ex ore eius atq amburet illum. his pro¬
digus atq uirtutibus conuertet multos ad dei cultum. ꝑa¬
ctisq oꝑibus ipsius. alter rex orieture syria malo spiritu
genitus. euersor ac ꝑditor generis humani ꝗ reliꝗas illius
prioris mali cum ipso simul deleat. hic pugnabit aduers
ꝓpħam dei et uincet et interficiet eum et in sepultum ia¬
cere patietur. sed post diem tertium reuiuiscet. atq inspe¬
ctantibus et mirantibus cunctis rapietur in caelum. Rex
uero ille teterrimus. erit ꝗdem et ipse sed mendacioꝵ pro¬
pheta. et seipsum constituet ac uocari deum se cceli iubebit
ut dei filium et dabitur ei potestas ut faciat signa et pro
digia quibus uisis irretiat hoĩes ut adorent eum Iubebit
ignem descendere de caelo et solem a suis cursibus stare et
imaginem loq et fient haec sub uerbo eius. quibus miracu¬
lis etiam sapientium plurimi allicientur ab eo. Tunc eruẽ

Expanded text:
dere, procedet ignis de ore eius atque conburet illum. his prodere, procedet ignis de ore eius atque conburet illum. his prodigiis ac uirtutibus conuertet multos ad dei cultum. peractisque operibus ipsius alter rex orietur e Syria malo spiritu genitus, euersor ac perditor generis humani, qui reliquias illius prioris mali cum ipso simul deleat. hic pugnabit aduersus prophetam dei et uincet et interficiet eum et insepultum iacere patietur, sed post diem tertium reuiuiscet atque inspectantibus et mirantibus cunctis rapietur in caelum. rex uero ille taeterrimus erit quidem et ipse, sed mendaciorum propheta, et se ipsum constituet ac uocabit deum, se coli iubebit ut dei filium. et dabitur ei potestas, ut faciat signa et pdigia, quibus visis, irretiat homines ut adorent eum. Jubebit ignem descendere de coelo, et solem a suis cursibus stare, et imaginem loqui; et fient haec sub verbo ejus: quibus miraculis etiam sapientium plurimi allicientur ab eo. Tunc eruere
Abbreviated transcription (Latin):
culos somnus accedet. sed animas hominum solicitudo ac
uigilia macerabit. Plorabunt et gement. et dentibus stri¬
dent. gratulabuntur mortius et uiuos plangent. his et a¬
lus pluribus malis solitudo fiet in terra. et erit deformatus
orbis atq desertus. quod in carminibus sibyllinis ita dicit᷑
lta enim conficietur humanum genus ut uix decima ꝑs
hominum relinquatur. et unde mille processerant. uix
ꝓdient centum. De cultoribus etiam dei duae partes inte¬
ribunt. et tertia quae fuerit ꝓbata remanebit. Sed planius
quomodo id ueniat exponam. Imminente iam tempoꝵ cõ¬
clusione ꝓpha magnus muttetur a deo ꝗ conuertat hoĩes
ad dei agnitionem et accipiet potestatem mirabilia facien¬
di. Ubicunq hoĩes non audierint eum claudet caelum
et astinebit imbres. aquam conuertet in sanguinem. et ⁊¬
cruciabit illos siti ac fame et quicunq conabitur eum lae¬

Expanded text:
culos somnus accedet, sed animas hominum sollicitudo ac culos somnus accedet, sed animas hominum sollicitudo ac uigilia macerabit, plorabunt et gement et dentibus strident, gratulabuntur mortuis et uiuos plangent. his et aliis pluribus malis solitudo fiet in terra et erit deformatus orbis atque desertus: quod in carminibus Sibyllinis ita diciturν. ita enim conficietur humanum genus, ut uix decima pars hominum relinquatur, et unde mille processerant, uix prodient centum. de cultoribus etiam dei duae partes interibunt et tertia quae fuerit probata remanebit. Sed planius quomodo id eueniat exponam. imminente iam temporum conclusione propheta magnus mittetur a deo, qui conuertat homines ad dei agnitionem, et accipiet potestatem mirabilia faciendi. ubicumque homines non audierint eum, claudet caelum et abstinebit imbres, aquam conuertet in sanguinem et cruciabit illos siti ac fame, et quicumque conabitur eum lae
Abbreviated transcription (Latin):
ut uix inter noctem diemq discernat. Luna iam non tribus
deficiet horis. sed ꝑpetuo sanguine effusa meatus extraordi¬
narios peraget ut non sit homini promptum aut sideꝵ eur¬
sus aut rationem tempoꝵ agnoscere. Fiet enim uel aestas in
hieme uel hiems in aestate. Tunc annus breuiabitur et men¬
sis minuetur et dies in angustum coartabitur. Stellae uero
creberrimae cadent. ut caelum omne caecum sine ullis lumi¬
nibus appareat. Montes quoq altissimi decident. et pla¬
nis aequabuntur mare innauigabile constituenir. ac ne ꝗd
malis hominum terraeq desit. audietur e caelo tuba quod
osum illum sonitum contremiscent. Tum uero ꝑiram deit
aduersus homines ꝗ uistitiam non agnouerunt saeuiet fer¬
rum ignis. fames. morbus et suꝑ omnia metus semꝑ impẽ¬
dens. Tunc orabunt deum et non exaudiet. optabitur mors
et non ueniet. ne nox ꝗdem reꝗem timori dabit. nec ad o¬

Expanded text:
ut uix inter noctem diemque discernat, luna iam non tribus ut uix inter noctem diemque discernat, luna iam non tribus deficiet horis, sed perpetuo sanguine offusa meatus extraordinarios peraget, ut non sit homini promptum aut siderum cursus aut rationem temporum agnoscere: fiet enim uel aestas in hieme uel hiemps in aestate. tunc annus breuiabitur et mensis minuetur et dies in angustum coartabitur, stellae uero creberrimae cadent, ut caelum omne caecum sine ullis luminibus appareat. montes quoque altissimi decident et planis aequabuntur, mare innauigabile constituetur. ac ne quid malis hominum terraeque desit, audietur e caelo tuba: quod osum illum sonitum contremescent. tum uero per iram dei aduersus homines qui iustitiam non adgnouerint, saeuiet ferrum ignis fames morbus, et super omnia metus semper inpendens. tunc orabunt deum et non exaudiet, optabitur mors et non ueniet. ne nox quidem requiem timori dabit nec ad o
Abbreviated transcription (Latin):
atq igni. uerũẽtiam terremotibus assidius. et eluiue aquasꝵ.
et morbis frequentibus et fame crebra. Ner enim uitiabit᷑
et corruptus ac pestilens fiet. modo importunis imbribus. mꝰ
inutili siccitate. nunc frigoribus. nunc aestibus nimus. nec ter¬
ra homini dabit fructum. non seges quicꝗͣ non arbor. nõ ui¬
tis feret sed cum in flore spem maximam dederĩt in fruge
decipient. Fontes quoq cum fluminibus arescent ut ne potꝰ
ꝗdem suppetat. et aquae in sanguinem aut amaritudines mu¬
tabuntur. propter haec deficient et in terra quadrupedes. et
in aere uolueres et in mari pisces. Prodigia quoq in caelo¬
mirabilia mentes hominum maximo terrore confundent.
et crines cometaꝵ. et solis tenebrae. et color lun&. et caden'¬
tium sideꝵ lapsus. nec tñ haec usitato modo fient sed existẽt
subito ignota et inuisa oculis astra. sol in ꝑpetuum fuscabit᷑

Expanded text:
atque igni, verum etiam terrae motibus assiduis, et eluvie aquarum, atque igni, verum etiam terrae motibus assiduis, et eluvie aquarum, et morbis frequentibus, et fame crebra. Aer enim vitiabitur, et corruptus ac pestilens fiet, modo importunis imbribus, modo inutili siccitate, nunc frigoribus, nunc aestibus nimiis; nec terra homini dabit fructum: non seges quidquam, non arbor, non vitis feret. Sed cum in flore spem maximam dederint, in fruge decipient. Fontes quoque cum fluminibus arescent, ut ne potus quidem suppetat; et aquae in sanguinem aut amaritudinem mutabuntur. Propter haec deficient et in terra quadrupedes, et in aere volucres, et in mari pisces. Prodigia quoqmirabilia mentes hominum maximo terrore confundent, et crines cometarum et solis tenebrae et color lunae et cadentium siderum lapsus. nec tamen haec usitato modo fient, sed existent subito ignota et inuisa oculis astra. sol in perpetuum fuscabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
et agroꝵ cultibus destitutis. quod ẽ principium euersionis et
cladis disydent omnia et cõminuent. et uorabunt. Tum repẽte
aduersus eos hostis potentissimus ab extremis finibus plagae
septentrionalis orietur. ꝗ tribus ex eo numero deletis. ꝗ tunc ⁊¬
asiam obtinebunt. assumetur in societatem a caeteris. ac princeps
omnium constituetur. Hic insustentabili dominatione uexa¬
bit orbem. diuina et humana miscebit. infanda dictu et execra¬
bilia molietur. noua consilia in pectore suo uolutabit. ut ꝓpri¬
um sibi constituat imperium. Leges cõmutabit. et suas sanci¬
et. contaminabit. diripiet. spoliabit. occidet. Deniq ĩmutato
nomine. atq imꝑi sede translata. confusio ac ꝑturbatio hu¬
mani generis consequetur. Tum uero detestabile atq abomi¬
nandum tp̃s existet. quo nulli hominum sit uita iocunda. E¬
ruentur funditus ciuitates atq interibunt non modo ferro ⁊¬

Expanded text:
et agrorum cultibus destitutis, quod est principium eversionis et et agrorum cultibus destitutis, quod est principium eversionis et cladis, disperdent omnia, et comminuent, et vorabunt. Tum repente adversus eos hostis potentissimus ab extremis finibus plagae septentrionalis orietur, qui tribus ex eo numero deletis, qui tunc Asiam obtinebunt, assumetur in societatem a caeteris, ac princeps omnium constituetur. Hic insustentabili dominatione vexabit orbem: divina et humana miscebit; infanda dictu et execrabilia molietur; nova consilia in pectore suo volutabit, ut proprium sibi constituat imperium, leges commutet, et suas sanciat; contaminabit, diripiet, spoliabit, occidet. Denique immutato nomine, atque imperii, sede translata, confusio ac perturbatio humani generis consequetur. Tum vero detestabile atque abominandum tempus existet, quo nulli hominum sit vita jucunda. Evertentur funditus civitates, atque interibunt, non modo ferro
Abbreviated transcription (Latin):
sequatur interitus senectutem: Et id futurum breui contiões
ꝓpħaꝵ denuntiant sub ambage alioꝵ nominum ne facile
ꝗs intelligat. Sibyllae tñ aperte interituram eẽ romam loquun¬
tur et quidem iudicio dei. quod nomen eius habuerit inuisũ
et inimica iustitiae alumnum ueritatis ppłm trucidarit. Hysta¬
spes quoq ꝗ fuit medoꝵ rex antiquissimus. a quo amnis nom̃
accepit ꝗ nunc hydaspes dicitur. admirabilius omnium sub in¬
terpretatione uaticinantis pueri. ad memoriam posteris tradidit
sublatum iri ex orbe imꝑium nomenq romanum multo añ prae¬
cabitur regnum. et sũma reꝵ potestas ꝑ plurimos dissipata et
concisa minuetur. Tum discordie ciuiles in ꝑpetuum serentur
nec ulla requies bellis exitiabilibus erit. donec reges decem⁊
panter existant. qui orbem terrae non ad regendum. sed ad con¬
sumendum partiantur. Hi exercitibus in immensum auctis

Expanded text:
sequatur interitus senectutem? Et id futurum brevi conciones sequatur interitus senectutem? Et id futurum brevi conciones prophetarum denuntiant sub ambage aliorum nominum, ne facile quis intelligat. Sibyllae tamen aperte interituram esse Romam loquuntur, et quidem judicio Dei, quod nomen ejus habuerit invisum, et inimica justitiae, alumnum veritatis populum trucidarit. Hystaspes quoque, qui fuit Medorum rex antiquissimus, a quo amnis quoque nomen accepit qui nunc Hydaspes dicitur, admirabile somnium sub interpretatione vaticinantis pueri ad memoriam posteris tradidit, sublatum iri ex orbe imperium nomenque Romanum multo ante praecabitur regnum, et summa rerum potestas per plurimos dissipata et concisa minuetur. Tunc discordiae civiles in perpetuum serentur; nec ulla requies bellis exitialibus erit, donec reges decem pariter existant, qui orbem terrae, non ad regendum, sed ad consumendum partiantur. Hi, exercitibus in immensum auctis,
Abbreviated transcription (Latin):
et aucta sit. et disciplinis pluribus institutisq formata. At
uero tarꝗno regnante. cum iam quasi adulta eẽ coepisset. Per¬
uitium non tulisse. et reiecto suꝑbae dñationis iugo maluisse
legibus obtemꝑare ꝗͣ regibus. cumq eẽt adolescentia eius fine
punici belli terminata. tum deniq confirmatis uiribus coepisse
iuuenescere. Sublata enim carthagine quae dui aemula imperii fuit¬
nec regibus cunctis. et nationibus imꝑio subiugatis cum iam bel¬
loꝵ materia deficeret. uiribus sius male uteretur. ꝗbus se ipsa
confecit. et haec fuit prima eius senectus. cum bellis lacera ciui¬
libus. atq intestino malo pressa rursus ad regimen singularis
imꝑu recidit. quasi ad alteram infantiam reuoluta. Amissa
enim libertate. quam bruto duce et auctore defenderat. ita con¬
senuit tanꝗͣ sustentare seipsam non ualeret. nisi adminiculo
regentium niteretur. Quod si haec ita sunt. ꝗd restat. nisi ut

Expanded text:
et aucta sit, et diset aucta sit, et disuero Tarquinio regnante cum iam quasi adulta esse coepisset, seruitium non tulisse et reiecto superbae dominationis iugo maluisse legibus obtemperare quam regibus; cumque esset adulescentia eius fine Punici belli terminata, tum denique confirmatis uiribus coepisse iuuenescere. sublata enim Carthagine, quae tam diu aemula imperii fuitnec regibus cunctis et nationibus Imperio subjugatis, cum jam bellorum materia deficeret, viribus suis male uteretur, quibus se ipsa confecit. Haec fuit prima ejus senectus, cum bellis lacerata civilibus, atque intestino malo pressa, rursus ad regimen singularis imperii recidit, quasi ad alteram infantiam revoluta. Amissa enim libertate, quam Bruto duce et auctore defenderat, ita consenuit, tanquam sustentare se ipsa non valeret, nisi adminiculo regentium niteretur. Quod si haec ita sunt, quid restat, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
mirum cuiꝗͣ debet uideri si regnum tanta mole fundatum
ac tam diu ꝑ tot ac tales uiros auctum. tantis deniq opibus
confirmatum aliqñ tñ corruet. Nihil ẽ enim humanis uiribꝰ
laboratum. quod non humanis aeque uiribus destrui possit.⁊
qm̃ mortalia sunt oꝑa mortalium. Sed et alia prius regna cũ
duitius floruissent nihilominus tñ occiderunt. Nam et aegypri¬
os. et ꝑsas. et graecos et assyrios ꝓditum ẽ regnum habuisse ter¬
raꝵ. quibus omnibus destructis. ad romanos quoq reꝵ sũ¬
ma ꝑuenit. ꝗ qͣto caeteris omnibus regnis magnitudine ante¬
stant. tanto maiore decident lapsu qr plus habent ponderis
ad ruinam. quae sunt caeteris altiora. Non insite seneca roma¬
manae urbis tempora distribuit in aetates. Primam enim diox̃
infantiam sub rege romulo fuisse. a quo et genita. et quasi ae¬
ducata sit roma. Deiñ pueritiam sub caeteris regibus. a quibꝰ

Expanded text:
mirum cuiquam debet videri, si regnum tanta mole fundatum, mirum cuiquam debet videri, si regnum tanta mole fundatum, ac tandiu per tot et tales viros auctum, tantis denique opibus confirmatum, aliquando tamen corruet. Nihil est enim humanis viribus laboratum, quod non humanis aeque viribus destrui possit, quoniam mortalia sunt opera mortalium. Sic et alia prius regna, cum diutius floruissent, nihilominus tamen occiderunt. Nam et Aegyptios, et Persas, et Graecos, et Assyrios proditum est regimen habuisse terrarum; quibus omnibus destructis, ad Romanos quoque rerum summa pervenit. Qui quanto caeteris omnibus regnis magnitudine antestant, tanto majore decident lapsu, quia plus habent ponderis ad ruinam, quae sunt caeteris altiora. Non inscite Seneca Romanae urbis tempora distribuit in aetates. Primam enim dixit infantiam sub rege Romulo fuisse, a quo et genita, et quasi educata sit Roma; deinde pueritiam sub caeteris regibus, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Confundetur omne ius. et leges interibunt. nihil quisꝗͣ tũc
habebit nisi aut male quaesitum. aut defensum male. Au¬
dacia et uis omnia possidebunt. non fides in hominibꝰ non
pax. non humanitas. non pudor. non ueritas erit. atq ita
neq securitas. neq regimen neq requies a malis ulla. Dĩs
enim terra tumultuabitur. frement ubiq bella omnes gen¬
tes in armis erunt et se inuicem oppugnabunt. ciuitates in¬
ter se finitmae proeliabuntur et prima omnium aegyptꝰ stul¬
taꝵ suꝑstinonum luet poenas. et sanguine uelut flumine
operietur. Tunc peragrabit gladius orbem metens omnia
et tanꝗͣ messem cuncta prosternens. euius uastitatis et cõ¬
fusionis haec exit causa quod romanum nomen quo nũc
regitur orbis. horret animus dicere. sed dicam qr futu¬
rum ẽ. tolletur e terra. et imperium in asiam reuertetur
ac rursus oriens dominabitur. atq: occidens seruiet. Nec

Expanded text:
Confundetur omne jus, et leges interibunt. Nihil quisquam tunc Confundetur omne jus, et leges interibunt. Nihil quisquam tunc habebit, nisi aut male quaesitum, aut defensum manu: audacia et vis omnia possidebunt. Non fides in hominibus, non pax, non humanitas, non pudor, non veritas erit; atque ita neque securitas, neque regimen, neque requies a malis ulla. Omnis enim terra tumultuabitur: frement ubique bella: omnes gentes in armis erunt, et se invicem oppugnabunt. Civitates inter se finitimae praeliabuntur; et prima omnium Aegyptus stultarum superstitionum luet poenas, et sanguine velut flumine operietur. Tunc peragrabit gladius orbem, metens omnia, et tanquam messem cuncta prosternens. Cujus vastitatis et confusionis haec erit causa, quod Romanum nomen, quo nunc regitur orbis horret animus dicere: sed dicam, quia futurum est tolletur de terra, et imperium in Asiam revertetur, ac rursus Oriens dominabitur, atque Occidens serviet. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
sas. idest orbem totum caelestibꝰ plagis uerberari ut iustus et
cultor dei ppls liberetur. et sieut tunc signa facta sũt ꝗbus
futura clades aegyptus ostenderetur. ita in ultimo fient pro¬
digia miranda ꝑ omnia elementa mundi ꝗbus imminens exxi¬
tus uniuersis gentibus intelligatur. Propinquante igit᷑ huiꝰ
saeculi termino humanaꝵ reꝵ statum commutari necesse ẽ
et in deterius neꝗtia inualescente ꝓlabi ut iam nr̃a haec tẽ¬
pora ꝗbus iniꝗtas et malitia usq ad sum mum gradum cre¬
uit. in illius tam in sanabilis mali comparatione. felicia et ꝓ¬
pe aurea possint iudicari. Ita etenim iustitia rarescet. et
impietas. et auaritia. et cupiditas. et libido eraebrescet ut si
qui forte tum fuerint boni praedae sint sceleratis. ac diue¬
xentur undiq ab iniustis. soli ãt mali opulenti sint. boni
uero in omnibus contumelus atq in egestate iactentuR

Expanded text:
es id est orbem totum caelestibus plagis uerberari, ut iustus et es id est orbem totum caelestibus plagis uerberari, ut iustus et cultor dei populus liberetur. et sicut tunc signa facta sunt quibus futura clades Aegyptiis ostenderetur, ita in ultimo fient prodigia miranda per omnia elementa mundi, quibus imminens exitus uniuersis gentibus intellegatur. propinquante igitur huius saeculi termino humanarum rerum statum commutari necesse est et in deterius nequitia inualescente prolabi, ut iam nostra haec tempora, quibus iniquitas et malitia usque ad summum gradum creuit, in illius tamen insanabilis mali conparatione felicia et prope aurea possint iuimpietas, et avaritia, et cupiditas, et libido crebrescent, ut si qui tum forte fuerint boni, praedae sint sceleratis, ac divexentur undique ab injustis; soli autem mali opulenti sint: boni vero in omnibus contumeliis atque in egestate jactentur.