comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uniuersam formant oratoriã facultatẽ ea partes facultatis eius dicere
fasest. Sedhȩ partes qm̃ rethoricȩ facultatis sunt. totãque rehoricã facul¬
tatẽ cõponunt. netesseest ubi fuerit redorica . in propriis speciebus sit¬
integra Qm̃s igitur redioricȩ partes inerunt redioricȩ speciebus:
Quocircahis ciuilibus negotiis tractandis ad hibeb antur : quȩ a supra

Expanded text:
quae universam formant oratoriam facultatem, ea partes facultatis eius dicere ius est. Sed hae partes quoniam rhetoricae facultatis sunt, totamque rhetoricam facultatem componunt, necesse est ut ubi fuerit rintegra: omnes igitur rhetoricae partes inerunt rhetoricae speciebus. Quocirca etiam his civilibus negotiis tractandis adhibebuntur, quae a supra
Abbreviated transcription (Latin):
oniunctus huic causarũ loco ille locus qͥefficit᷑
ex causis Vt pcausa qͥd sit effectũ indicat sic qđ ef¬
fectũ quae fuerit causa demanstrat hic locꝰ sup¬
peditare sol& oratorib: & po&is sȩpe &i ãphilosophis
S⁊ insqͥornate & copiose loqͥ posst᷑ mirabilẽ copiam
dicendi cũ denuntiant qͥd ex quaq resit futurũ
Causarũ ncognitio cognitionẽ euentoꝵ facit CoM¬
ua qua adsereferunt᷑ rectedicunt᷑ ẽe coniuncta.
abeffectis locus causarũ loco dictus eẽ coniundus
p̃ter effectũ ee ñ potest. cũ sit causa sẽꝑ effectiuũ.
necesseẽ ut exeuntib qͦq atq effectis plurima

Expanded text:
onjunctus huic causarum loco ille locus est qui efficitur ex causis: ut enim causa quid sit effectum indicat, sic quod effectum est, quae fuerit causa demonstrat. Hic locus suppeditare solet oratoribus et poetis, saepe etiam philosophis, sed his qui ornate et copiose loqui possunt, mirabilem copiam dicendi, cum denuntiant quid ex quaque re sit futurum. Causarum enim cognitio cognitionem eventorum facit. Omnia quae ad se referuntur recte dicuntur esse conjuncta; ab effectis locus, causarum loco debet esse conjunctus. er effectum esse non potest, cum sit causa super effectum, necesse est ut ex eventibus quoque atque effectibus, plurima
Abbreviated transcription (Latin):
ipso inquattuor mẽbra .i. a toto a partiũ enume¬
ratione. a nota ab affectis Nc̃ igͥ ante quã diuidat
eũ locũ quẽ ab affectis eẽ ꝓposuit suꝑioꝵ triũ quos
i pͥmo interĩ tractatuminime diuisurꝰ s indi¬
uiduos relicturꝰ exẽplasupponit: Hiuͦstꝰ a toto
apartib: anota: Ac de eo qui dẽ loco qͥest extoto

Expanded text:
 est a toto, a partium enumeratione, a nota, ab affectis. Nunc igitur anteaquam dividat eum locum quem ab affectis esse proposuit, superiorum trium quos in primo interim tractatu minime divisurus est, sed individuos relicturus, exempla supponit. Hi vero sunt a toto, a partibus, a nota; ac de eo quidem loco qui est a toto
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã homo animalest
Quiddã ñ animalnon hõ est.
Quitlã hõ animal ñ est.
Quidã ñ animal ñ liomo non est.
Sed quã ꝗ huius modi participationis plures eẽ disferentias nouerumus ad in¬
stitutione tamencategoricorũ fyllogismorũ dehac tantũ ꝓposuisse suffici¬
at. Quarũ quidẽ ꝓpostaonũ pars. ex simplicipus nominibus constat. pars
uero ex infinitis. Nã ꝓpositio uniuer salis q̃ est om̃is hõ animalest exutrs¬
qͥ finitis nominibus constat. Nãq & hõ & animal. finita nõa sunt: Eauꝰ astir¬

Expanded text:
idam homo animal est, Quoddam non animal non homo est. Quidam homo animal non est, Quoddam animal non homo non est. Sed quanquam huiusmodi participationis plures esse differentias noverimus, ad instructionem tamen Categoricorum Syllogismorum de hac tantum proposuisse sufficiat, quarum quidem propositionum pars ex simplicibus nominibus constat, pars vero ex infinitis. Nam propositio universalis, quae est, omnis homo animal est, ex utrisque nominibus finitis constat. Namque et homo et animal finita nomina esse mani
Abbreviated transcription (Latin):
positione conian eaest. Hon animal enĩ. & non hõ noa eẽ iifinita bino¬
minis diffinitio nẽ p̃dixim. Quȩ quidẽ sese aduertiaais palsstatosiba
tone sichabent. Ut enĩ negationib adiunctis infinita nomina simplicibus
opponuntur : ita etiã conuersio ꝓpositionũ contrario contingit inodo quã
pauloante insimplicib habebatur . In illis enĩ affiranatas uonuatr salis
partirularisq negatio conuersionẽ stabilẽ non tenebant. affirmatio aũt par¬
ticularis atq uniuersalis negatio conuersȩ cercissimũ tuebantur uel inueritate
uel infalsitate consensũ hic om̃e diuersũ est. Uniuersalis nãq: affirmatio
particula risq negatio ꝑ oppositionẽ sibi ipsa conueraitur. uniuersalis aut̃

Expanded text:
a esse infinita, in nominis definitione praediximus, quae quidem sese ad veritatis falsitatisque rationem sic habent, ut enim negationibus adiunctis infinita nomina simplicibus opponuntur, ita etiam conversio propositionum econtrario contingit quam paulo ante in simplicibus habebatur. In illis enim affirmatio universalis particularisque negatio conversionem stabilem non tenebant. Affirmatio autem particularis atque universalis negatio conversae certissime tuebantur vel in veritate, vel in falsitate consensum. Hic omne diversum est. Vniversalis namque affirmatio et particularis negatio per oppositi
Abbreviated transcription (Latin):
animal non hõ ẽ Rursus ꝓponatur uniuersalis negatio eaq̃est . Nul¬
lur hõ animal est. Nuic aduersum teneat locũ uniuersalis negatioterii¬
nis cũ negatione conuersis. id est. Nullũ non animal non homo estulenisit¬
paraicularis affirmatio simplex. Quidã hõ animal est. Hiuiceminus aq
ex aduerso referatur particularis affirmatio quȩ cõmutats inordine terminis
negationes utrisq gest& oppositas ut est. Quiddã non animalũ hono est.
Ite sit particularis simplex negatio ꝗ̃ ꝓpanit quendã hoẽm animal nonee
Ftanc ox ad uerso respiciat particularis negatio . quȩ ꝑnutatis adordinẽ ter¬
minis ad uerbiũ iegationis adiecerit. ut ẽ. Quiddã non animal: non hõ ñ est

Expanded text:
animal non homo est. Rursus proponatur universalis negatio, ea quae est, nulanimal non homo est. Rursus proponatur universalis negatio, ea quae est, nullus homo animal est; huic adversum teneat locum universalis negatio terminis cum negatione conparticularis affirmatio simplex, quidam homo animal est; huic terminus atque ex adverso referatur particularis affirmatio, quae, commutatis in ordinem terminis, negationes utrisque gestet oppositas, ut est quodItem sit particularis simplex negatio quae proponat quemdam hominem animal non esse; hanc ex adverso respiciat particularis negatio, quae, permutatis ad ordinem terminis, adverbium negationis adiecerit, ut est, quoddam n
Abbreviated transcription (Latin):
negatio iungitur. aut sub iecto aut utrisq terminis denegatur. Primũ igitur sup¬
posita descriptione carũ conuenientia pandantur exempla postaut̃ quẽ ad modũ
sehabcant adueritatis falsitatisq consensũ consequent ordine disputabitur A
primũ quidẽ delus disseremꝰ. cuius subiecũ p̃dicatũq negatur. postuero tuiꝰ
subiceũ solũ. postromo cuius qui pducatur terminꝰ cũ negatione ꝓfertur Aꝙ
earũ quidẽ naturã atq ordinẽ ex simplicibus informauim: simplicesaut̃ inquã¬
titatũ differentiis constitutas quattuor et̃ monsrauimꝰ. Sit igdumpraas¬
firmatio uniuersalis q̃ proponat. omẽm hoẽm eẽ animal: Aduersã banc
collocetur affirmatio uniuersalis q̃ ñsolũ conuersis terminis enuntietur. uer̃
in uno quoq termino negatiuũ aduerbiũ habeat adiunctũ hocmͦ. Diẽ non

Expanded text:
negatio iungitur, aut subiecto, aut utrique termini denegantur. Primum igitur supnegatio iungitur, aut subiecto, aut utrique termini denegantur. Primum igitur supposita descriptione pandantur exempla. Post autem quemadmodum se habent ad veritatis falsitatisve consensum consequentis ordine disputetur. Ac primum quidem de hac disseremus cuius subiectum praedicatumque negatur. Post vero cuius subiectum solum, postremo cuius qui praedicatur terminus cum negatione profertur. earum quidem naturam atque ordinem ex simplicibus informabimus. Simplices autem, in quantitatum differentiis constitutas, quatuor esse monstravimus. Sit igiturfirmatio universalis, quae proponat omnem hominem esse animal; adversum hanc collocetur affirmatio universalis, quae non solum conversis terminis enuntietur, verum in uno quoque termino negativum adverbium habeat adiunctum hoc modo, omne non
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ animal quãuis conuersis terminis tamensimilis inueritate ꝓponitur. Igitui
particularis negatio quȩ sibi conuerti non poterat . uniuersalinegationiper accidens
conerti potest. Per accidens aut̃ id circo qm̃ uniuersalis negatio inseipsã priore loco
conuertitur. per conuersionẽ aut̃ sui cũ particulari negatione similẽ ueritatis uide
tur optinere sententiã. Itaq: concludendũ est particularẽ qͥdẽ affirmationẽ uni¬
uers alẽq negationẽ conuersio nẽ sui firmã semꝑ acstabilẽ custodire. Affirmati¬
onẽ aut̃ uniuersalẽ. particularẽq: negationẽ in conuertendo firmas eẽ nom pos¬
se. Sed hanc quidẽ affirmationi particulari. illã uero uniuersali negationi ꝑac
estatnune deeaꝓpositionũ participatione disserere inqua utrorũq termino¬
enĩ terminorũ negatione p̃posita terminorũ simpliciter ꝓnuntiationi uidetur op¬
positus. Niuus uero oppositionis triplex modus est. Aut enĩ p̃dicatotantũ termino

Expanded text:
itur particularis negatio, quae sibi ipsi converti non poterit, universali negationi per accidens converti potest. Per accidens autem idcirco quoniam universalis negatio in se ipsam priore loco converti potest. Per conversionem autem sui cum particulari negationi similem veritatis virticularem quoque affirmationem universalemque negationem convertionem sui firmam ac stabilem custodire. Affirmationem autem universalem particularemque negationem in convertendo firmas esse non posse, sed hanc affirmationi particulari, illam universali negationi per entia vel participatione disserere, in qua utrinque terminoenim terminorum negatione praeposita terminis simpliciter pronuntiatis videtur oppositus. Huius vero participationis est triplex modus: aut enim praedicato tantum termino,
Abbreviated transcription (Latin):
simut nos. Quaesi ut illoꝵ libris sol& ꝓlixius disse¬
renda sũpsissẽ quis ferr& in solentiũ hominune
diosi potiꝰ quã quaeruli ẽẽ mallent : S his c̃tentio¬
nib: neq antiqͣ caruit axtas neq nos ita deliciati
sumꝰ ut qͥb pacientia doctissimoꝵ hominũ sepius
obstitit ferre nolimꝰ dũ & plurib ꝓdesse ꝑossimus

Expanded text:
sim ut nos, quae, si ut in illorum libris solet, prolixius dissesim ut nos, quae, si ut in illorum libris solet, prolixius disserenda sumpsissem, quis ferret insolentium hominum diosi potius quam queruli esse mallent? Sed his contentionibus neque antiqua caruit aetas, nec nos ita delicati sumus, ut quibus patientia doctissimorum hominum saepius obstitit, ferre nolimus, dum et pluribus prodesse possumus
Abbreviated transcription (Latin):
locus  argum̃ti exposito priꝰ argum̃ti intellestu
de inceps. lociratione tractabimꝰ Diffinit igͥ tullius
argum̃ tũ hocmͦ Argum̃tũ  oatio quae rei dubiae fac̃
fidẽ Sũpsitigͥ orationẽ utgenꝰ Om̃s ppiniuriosistꝰ qui
orationis uirtutẽ asapientiae ratione seiungunt. ali
ãq dicendiartẽ uelint aliã intelligendi Nãsi ni¬
hnloratione aliud agimꝰ nisi nt̃ius cogitata uul¬
gamꝰ quã malaratio ẽ orationis elegantiã. asenten¬
tiarũ grauitate seponere : Quae porrosententiarũ
grauitas eẽ potest. sine earũrerũ de qͥb: dicendũ
cõp̃hensione : Quae uͦ alia disciplina naturas ꝓpͥ&a¬
tẽq rerũ om̃iui doc& uł quae omĩ noeoꝵ q̃ intelligi
posst̾ scientiã ꝓfitet᷑. nisi haec tantũ exquanos pauca
p̃sumpsimꝰ płnlosopłna: quae longe alit̃ debis ipsis in
ꝓpͥosapientiũ trastatu disputare soletꝰ. neq: itacur¬

Expanded text:
locus est argumenti, exposito prius argumenti intellectu, locus est argumenti, exposito prius argumenti intellectu, deinceps de loci ratione tractabimus. Diffinit igitur Tullius argumentum hoc modo: Argumentum est ratio quae rei dubiae faciat fidem. Sumpsit igitur rationem ut genus. Omnes enim injuriosi sunt qui orationis virtutem a sapientiae ratione sejungunt, aliamque esse dicendi artem velint, aliam intelligendi. Nam si nihil oratione aliud agimus, nisi interius cogitata vulgamus, quae malum ratio est, orationis elegantiam a sententiarum gravitate seponere? Quae porro sententiarum gravitas esse potest, sine earum rerum de quibus dicendum est comprehensione? Quae vero alia disciplina naturam proprietatemque rerum omnium docet, vel quae omnino eorum quae intelligi possunt, scientiam profitetur, nisi haec tantum ex qua nos pauca praesumpsimus philosophia? quae longe aliter de his ipsis in proprio sapientium tractatu disputare solet. Neque ita cur
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃ta repperiant᷑ illares effici& side monstrea
loci in qͥb: argum̃ta st̃ collocata Etenĩ ut si qͥs aliqͥd
quaerat facilius id in uestigare possit atq inuenire
si loc ei monstret᷑ ubi sit positũ id qđ inqͥrit. ita &iã
cũquis argum̃tũ inuenire conat᷑. sieilocꝰ ubi argu¬
m̃tũ positũ sit demonstret᷑ faciliꝰ argum̃tũ qđ quaerit
ualeat inuenire Itapar istoteles & ita tulliꝰ appel¬
lat eassedes inqͥb: argum̃ta st̃ collocata .i. locos qui
eos locos quos uictorin frustra. atq in c̃uenienter
int̃serit ueluit eos qͥ corpora c̃cludunt. acsimplicit̃
intelligamꝰ eos locosargum̃ toꝵ ee qͥ intrasec̃tinea
argum̃ta in qͥb: exponendis posteriꝰ qͥd sit qđ dicimꝰ
dariꝰ a pparebit Nc̃ cõmunit̃ de totalocoꝵ ratione
deq argum̃tatione ac dequaestionib: & ꝓpositio¬
nib earũq terminis uidet᷑ eẽ tractandũ Ac pͥmũ
qm̃ locꝰ qͥtractat᷑ intopicis ñ cuius lib& reis: tantũ

Expanded text:
argumenta reperiantur, illa res efficiet, si demonstrentur loci in quibus argumenta sunt collocata. Etenim ut si quis aliquid quaerat, facilius id investigare possit atque invenire, si locus ei monstretur ubi sit positum id quod inquirit; ita etiam cum quis argumentum invenire conatur, si ei locus ubi argumentum sit positum, declaretur, facilius argumentum quod quaerit valebit invenire. Ita enim Aristoteles, et ita Tullius appellat eas sedes in quibus argumenta sunt collocata, id est locos, qui eos locos quos Victorimus frustra atque inconvenienter interserit, velut eos qui corpora concludunt, ac simpliciter intelligamus eos locos argumentorum esse qui intra se continent argumenta in quibus exponendis posterius quid sit quod dicimus clarius apparebit. Nunc communiter de tota locorum ratione, deque argumentatione, ac de quaestionibus et propositionibus earumque terminis videtur esse tractandum. Ac primum quoniam locus qui tractatur in Topicis, non cujuslibet rei, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ est quic quid ipsorũ diuiditur inopposita disgregari. Vt si subiectum
in accidentia diuidimus. ñdicamꝰ corporũ alia sunt alba. alia dulora q̃op
sita non sunt. sed corporũ alia sunt alba alia nigra alia neutra. Eodẽ qͦq

Expanded text:
ceptum est, quicquid ipsorum diuiditur in opposita disgregari, ut si subiectum in accidentia diuidimus non dicamus ''corporum alia sunt alba, alia dulcia'', quae opposita non sunt, sed ''corporum alia sunt alba, alia nigra, alia neutra'', eodem q
Abbreviated transcription (Latin):
qr int᷑ mandatore susceptorẽq negotii. illudẽ ob
tractandis uidicandisq negocus causae st᷑ Eͦcirca
reste conclusit. diligent̃ cognitis argum̃toꝵ locis
& oiatorib & philosophis & iuris consultis argum̃taꝵ
copiam ñ defuturã¬

Expanded text:
 inter mandatorem susceptoremque negotii illud est obtractandis judicandisque negotiis causae sunt. Quocirca recte conclusit, diligenter cognitis argumentorum locis, et oratoribus, et philosophis, et jurisconsultis argumentorum copiam non defutura
Abbreviated transcription (Latin):
accidenti cõposuimꝰ libris quinq digestos inspexerit
nihilhoꝵ poterit incurrere qͦ calig&
omode &iã tractat᷑ hac argum̃ tatio qua ex gn̾re
sumit᷑ cũ ex toto partes ꝑsequarelimodo. Sidolus ma¬
lus cũ aliud agit᷑ aliudsimulat᷑. enumerare lic&
qͥb id modisfiat Deinde ineoꝵ aliquẽ id qđ arguas
dolomalo factũ includere. Qđ genꝰ argum̃ti in pͥ¬
mis firmũ uiderisol&¬

Expanded text:
accidenti, composuimus, libris quinque digestos inspexerit, nihil horum poterit incurrere quo caliget. mode etiam tractatur haec argumentatio, quae ex genere sumitur, cum ex toto partes persequare, hoc modo: si dolus malus est, cum aliud agitur, aliud simulatur, enumerare licet quibus modis id fiat, deinde in eorum aliquem id quod arguas dolo malo factum, includere. Quod genus argumenti imprimis firmum videri sol
Abbreviated transcription (Latin):
Dicamus minue. qm̃ nec uiti quidẽ ctuperari. Quȩstio deproprio. Maxi¬
ma pro positio qm̃ contrariis contraria conueniunt. Locus ab oppositis id est
ex cõtrario Rursussit inquȩstio nepositũ. Ansit ꝓpriũ occulos habentiũ uideri
Dicamus minine Eos nãq: qui uident &lias etiã cecos esse contingit. Nam in

Expanded text:
iam ne vitii 576 quidem vituperari. Quaestio de proprio. Maxima propositio: quoniam contrariis contraria conveniunt. Locus ab oppositis, id est ex contrario. Rursus sit in quaestione positum: An sit proprium oculos habentium videre, Dicam non, eos namque qui vident, alios etiam caecos esse contingit. Nam in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥda mͦc&era argum̃ta suae uelutinaturae uideatur
habere subiecta ut cũ fit adiffinitione argum̃tum
siqͥ dem ꝑp̾dicatiuã formã factus fuerit syllogismus
facta fuerit argum̃tatio c̃ditionalis sit syllogis mͦ
quẽ discernat assũptio utrũ ab antecedentis anac̃¬
ditionale argum̃tũ ferat᷑. tam̃suã quandã habeat

Expanded text:
aturae videatur habere subjecta. Ut cum sit a diffinitione argumentum, si quidem per praedicativam formam factus fuerit syllogismus, facta fuerit argumentatio, conditionalis fit syllogismus, quem discernat assumptio, utrum ab antecedentis, an a coditionale argumentum proferatur, tamen suam quamdam habeat
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ quidẽ ut gen sumimꝰ. cetera aũt̃ uoci quasi differentias aggre¬
gamꝰ uelut qđ nomen de signatiua uox dr̃. Sunt i uoces q̃nihil designant

Expanded text:
vocem quidem ut genus sumimus, caetera autem voci quasi differentias aggrevocem quidem ut genus sumimus, caetera autem voci quasi differentias aggregamus, velut quod nomen designativa vox dicitur. Sunt enim voces quae nihil designant
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ modo lineã ł suꝑficiem mathematieꝰ ac phisicus tractant. Quofit ut
altera alterã ñ impediat disciplinã. sed multarũ consideratione con¬
uncta. fiat uera naturȩ atq exõnib explicata cognitio. Sed dehis ac¬
sunt nomen & uerbũ parsaut̃ ab eo cuius pars est pͥmior est : denomi¬
ne & uerbo quȩ prima sunt disputatio pͥma ponatur. Dehinc deꝓpo¬
sitione atq adultimũ desillogis morũ conexione tractabitur: BENO¬
men᷑ uox significatiua scđm placitũ sinȩ tẽpore. cuius nulla
significatiua est separata Quȩ lefinitio paulo e
explicandaẽ. Hom̃ enĩ uocẽ eẽ diximꝰ. qm̃ uox nominũ genꝰ÷ Omẽ
aũt genus. desua specie p̃dicatur. om̃isq definitio agenere sumit᷑. Ut side¬
finias hominẽ pͥus animaldicas quodest genus postuero disferentias iun¬
gas quȩ sunt rationale mortale. Itaigit᷑ nos q̃q in nominis definitione

Expanded text:
dem modo lineam vel superficiem mathematicus ac physicus tractant. Quo fit ut dem modo lineam vel superficiem mathematicus ac physicus tractant. Quo fit ut altera alteram non impediat disciplina, sed multorum consideratione coniuncta fiat vera naturae atque ex omnibus explicata cognitio. Sed de his hacsunt nomen et verbum, pars autem ab eo cuius pars est, prior est; de nomine et verbo, quae prima sunt, disputatio prima ponatur, dehinc de propositione ad ultimum de syllogismorum connexione tractabitur. Noest vox significativa secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars significativa esexplicanda est. Nomen enim vocem esse dicimus, quoniam vox nominum genus est; omne autem genus de sua specie praedicatur, omnisque diffinitio a genere sumitur, ut si diffinias hominem prius animal dicas, quod est genus. Post vero differentias jungas quae sunt rationale et mortale. Ita igitur nos quoque in nominis diffinitione
Abbreviated transcription (Latin):
firmis ac robustiorib: doctrinȩ mentib: reseruantur. Quare siquid est qđ
discrepabit nestatĩ obstrep&. sedratione cõsulta quid ipsesentiat. quid nos
afferamꝰ ueriore mentis accumine & subtiliore amsideratione diuidic&
Itanãq eueni&. ut quȩ in pͥore statĩ studendi ad itu didicerunt ꝑ specta pe¬
nitus acpotius dep̃hensa contẽpnat. acsiiam suȩ quisq: scientiȩ defensor
eẽ cupidus malit Habent enĩ hoc qͦq uicii homines quos comp̃hendit dis¬
cendi uetus ac longa segnities. ut ab arreptis semel opinionibus non rece¬
dant nein senectute discendo. nihil usq insenectutẽ didicisse iudeant᷑. Si in¬
quã malunt uindicare quã uertere quȩ uulgatis se melstudis imbibert᷑.
cũ sit diuersissimis disciplinis una atq eadẽ subiecta materies. Alit̃ enĩ de
qualib& orationis parte grã matico. alit̃ dialectico disserendũ est. Heceo¬

Expanded text:
firmis ac robustioribus doctrina mentibus, reservatur. Quare si quid est quod firmis ac robustioribus doctrina mentibus, reservatur. Quare si quid est quod discrepet, ne statim obstrepat, sed ratione consulta, quid ipse sentiat quid nos afferamus, veriore mentis acumine et subtiliore consideratione diiudicet. Idem namque eveniet, ut quae in primo statim studendi aditu didicerunt, perspecta penitus ac potius deprehensa contemnant. At si iam quisque suae scientiae defensor esse cupidus malit habent hoc quoque vitii homines quos comprehendit discendi vetus ac longa segnities, ut at arreptis semel opinionibus non recedant, ne in senectute discendo, nihil usque in senectutem didicisse videantur, si, inquam, malunt vindicare quam vertere quae vulgatis semel studiis imbiberuntcum sit diversissimis disciplinis una atque eadem substantia materies. Aliter enim de qualibet orationis parte grammatico, aliter dialectico disserendum est, nec eo
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc demũ argumenta prestant . cũ in cõparationẽ uenerint ea : q̃ sunt adiuncta
negocio : Sumuntur uero argumenta non ex contrarietate sed excontrario. &
non exsimilitudine sed ex simili. ut appareat exrelatione sumi argumenta in
adiunctis negotio & ea eẽ ad uinctanegocio. quȩ sint effecta quȩ sint ad ipsumde
quo agitur negotiũ. Conse quutio uero neque inipsis in est rebus. neq ex cõpara¬
tone repperitur. sed rẽ gestam ł antecedentia consequuntur uel comitanti¬
a Et qm̃ facilis eorũ locorũ est distinctio tractatũ huc usq constitui  p̃bicatione¬

Expanded text:
et tum demum argumenta praestant, cum in comparationem venerint ea quae adjuncta sunt et tum demum argumenta praestant, cum in comparationem venerint ea quae adjuncta sunt negotio. 5. Sumuntur vero argumenta non ex contrarietate, sed ex contrario; et non ex similitudine, sed ex simili; ut appareat ex revelatione sumi argumenta, in adjunctis negotio; et ea esse adjuncta negotio, quae sunt ad ipsum de quo agitur negotium affecta. Consecutio vero neque in ipsis inest rebus, neque ex comparatione reperitur; sed rem gestam vel antecedentia consequuntur vel comitantia. Et quoniam facilis eorum locorum est discretio, tractatum huc usque constitui. Explici
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ingestione negocu. sinehis quȩ sunt continentiacũ ipso negoio eẽ nom possunt :
illa uero sinchis eẽ non possunt. Ad iuncta uͦnegocio ipsa quoq: fidem faciunt quȩstio¬
ni Sunt aut̃ ea quodã modo effacta & respicientia negociũ quodeagitur hoc modo. Nã
circũ stantiȩ septẽ. in attributis personȩ. uel negotionuneratȩ sunt. Hȩ cũ aliis coeperint
cõparari & quasi in relationẽ uenire fiunt augenus aut pars. aut contrarium a ut
euentꝰ aut maius. aut minus autsimile. aut ȩque magnũ. aut disparatũ. Hȩc ita¬
q accidunt circũ stanciis quȩ in atcributis negocionumerata sunt: ut dũ aliis com¬
parantur sumentur exhis argunenta facti diciue. quod inuidiciũ uocatur. Distan
separari non possent ut locꝰ tempus & cetera q̃ gestũ nego ciũ nonomittunt. Hȩc
uero quȩ sunt aduincta nego cio. non in ȩrunt negocio. sed accidunt circũ stancus.

Expanded text:
sunt in gestione negotii sine his quae sunt continentia cum ipso negotio esse possunt. sunt in gestione negotii sine his quae sunt continentia cum ipso negotio esse possunt. Illa vero sine his esse non possunt: adjuncta vero negotio, ipsa quoque fidem faciunt quaestioni. Sunt autem ea quodammodo effecta et respicientia negotium quod agitur hoc modo. 4. Nam circumstantiae septem in attributis personae vel negotio numeratae sunt. Haec cum aliis coeperint comparari et quasi in revelationem venire, fiunt aut genus, aut pars, aut contrarium, aut eventus, aut majus, aut minus, aut simile, aut aeque magnum, aut disparatum. Haec itaque accidunt circumstantiis, quae in attributis negotiorum numerata sunt; ut dum aliis comparantur, sumantur ex his argumenta facti dictive, quod in judicium vocatur. Distanseparari non possent; ut locus, tempus, et caetera quae gestum negotium non omittunt. Haec vero quae sunt adjuncta negotio, non inhaerent negotio, sed accidunt circumstantiis:
Abbreviated transcription (Latin):
mas uero .in̾i. cir cũstantias. cicero ponit ingestione negotu quȩ est scđa pars
attributorũ negotiis : Et eã quidẽ circũstantiã quȩ ÷ quando diuidit intẽpus
ut nocte fecit & in occasionẽ ut cunctis dormientib Ubi uero excir
is. locũ dicit ut incubiculo fecit. Quo mod ouero excircũstancus. modũ uocat.
ut clam fecit. Quibus auxiliis excircũ stancus facultatẽ appellat : ut cũ
multo exercitu. Sed ne id qđ dictũ est dũfit. idẽpictetur et̃ quod est in ge¬
stione negotii. hȩc discretio est: Quod dũfit. illud est quod eo tẽpore ad missũ
est dũ facinus perpecratur : ut percussit : Ingestione uero negotii ea sunt:
amministratũ est negotiũ : Quȩ uero st̃ ut ingestione negotii non st̃ facta sed facto ad he¬
rentia & quodã modo subiecta ipsi quod gestũ est ne gotio: Amplius : Eaquȩ gesa

Expanded text:
mas vero quatuor circumstantias Cicero ponit in gestione negotii, quae est secunda pars mas vero quatuor circumstantias Cicero ponit in gestione negotii, quae est secunda pars attributorum negotiis. Et eam quidem circumstantiam, quae est quando, dividit in tempus, ut nocte fecit; et in occasionem, ut cunctis dormientibus. Ubi vero ex circumstantiis locum dicit, ut in cubiculo fecit. Quomodo vero, ex circumstantiis modum, ut clam fecit. Quibus auxiliis, ex circumstantiis facultatem appellat, ut cum multo exercitu. 3. Sed ne id quod dictum est dum fit, idem putetur esse et id quod est in gestione negotii, haec discretio est, quod dum fit illud est quod eo tempore admissum est dum facinus perpetratur, ut percussio. In gestione vero negotii ea sunt administratum est negotium. Quae vero sunt in gestione negotii, non sunt facta, sed facto adhaerentia, et quodammodo subjecta ipsi quod gestum est negotio. Amplius ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
ponere nr̃ȩ. Facta & orationes hȩ quȩ extra illud factũ dictũq sunt. qđ
nc̃ iniudiciũ uocatur: Reliquas uero circũstantias quȩ sunt. quid cur. quan¬
do ubi qͦmͦ quibus auxiliis. in attributis negotio ponit Quid & cur. dicens
continentia cũ ipso negotio in causa constituens. quid uero secans in quattuor
partes. In sũ mã facti ut parentis occisio. Ante factũ ut concitus rapuit gladiũ :¬
Dũ sit ueliement̃ ꝑ cussit. P ost factũ. in abdito sepeliuit. Quȩ omĩa cũ sint facta. ta¬
men qm̃ ad gestũ negotiũ deqͦ q̃ riturꝑtinent. non st̃ eafacta q̃ in attributis ꝑ¬
sonȩ numerata sunt . Illa enĩ extra negotiũ quod eagitur posita ꝑ sonã in forman
cia fidẽ ei negotio prestant deqͦ uensatur intentio : hȩc i
nentia sunt cũ ipso negotio ad ipsũ negotiũ de qͦ quȩritur ꝑtinent : Posttre¬

Expanded text:
ponere nostrae; facta, ut orationes hae quae extra illud factum dictumque sunt quod ponere nostrae; facta, ut orationes hae quae extra illud factum dictumque sunt quod nunc in judicium vocatur. 2. Reliquas vero circumstantias, quae sunt quid, cur, quando, ubi, quomodo, quibus auxiliis, in attributis negotio ponit. Quid et cur dicens, continentia cum ipso negotio in causa constituens. Quid vero secans in quatuor partes: in summam facti, ut parentis occisio; ante factudum fit, vehementer percussit; post factum, in abdito sepelivit. Quae cum omnia sint facta, tamen quoniam ad gestum negotium de quo quaeritur pertinent, non sunt ea facta quae in attributis personae numetia, fidem ei negotio praestant de quo versatur intentio: haec vero facta quae continentia sunt cum ipso negotio, ad ipsum negotium de quo quaeritur pertinent. Postre
Abbreviated transcription (Latin):
ta non possunt deipsis enĩ quȩstio ÷ Faciunt aut̃ sidẽ negotio. ea q̃sunt
ꝑsonis ac negotiis attributa. Persona qͦq facit negotiofidem. sed non in
eo quod ꝑsona est sed in eo quod ex attributis personȩ dandã suscipit quali¬
tate: Circũ stantiȩ sunt q̃ conueniertes. substantiã quȩstionis efficiunt
Nisi enim sit quifecerit & quod fecerit. causaq: cur fecerit. uł locꝰ tẽpꝰq
qͥuo fecerit. modus etiã facultasq sidesint. causa negotiũq non stabit.
Has circũstantias ingemina cicero partitur. ut eã quȩ est quis circũstan¬
ciam in attributis personȩ ponat. sex uero quȩ reliq sunt in attributis ne
buit. secat inundecĩ partes Nomen ut uerres. Natura ut barbarus. Uictu
ut amicꝰ nobiliũ : fortuna ut diues. Studio ut geo metricꝰ. casuut exul. affe¬
ctu ut amans. Habitu ut sapiens : consiliũ : ut. immo age care pater ceruicum¬

Expanded text:
ta non possunt; de ipsis enim quaestio est. Faciunt autem fidem negotio ea quae sunt personis ac negotiis attributa. Persona quoque facit negotio fidem; sed non in eo quod persona est, sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Circumstantiae sunt, quae convenientes substantiam quaestionis efficiunt. Nisi enim sit qui fecerit, et quod fecerit, causaque cur fecerit, vel locus tempusque quo fecerit, modus etiam facultasque si desint, causa negotiumque non stabit. Has circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam, quae est quis circumstantiam in attributis personae ponat; sex vero quae reliquae sunt, in attributis ne quis, quam personae attribuit, secat in undecim partes: nomen, ut Verres; natura, ut barbarus; victus, ut amicus nobilium; fortuna, ut dives; studium, ut geometricus; casus, ut exsul; affectio, ut amans; habitus, ut sapiens; consilium; ut imo age, care pater, cervici im
Abbreviated transcription (Latin):
menest : Scđm placitũ uͦ adiunctũ est : qđ nullũ nom̃ natura significat sed
qđ ei placuit qui pͥus nomen in pressit. Alias enĩ sunt uoces naturaliter signifi¬
tus etiã designant dolorẽ : sed non sunt nomina. quia ñ designant scđm pla
citũ. sed signisicantes sunt natura. Sine tẽpore uͦ qr & uerba uoces sunt. & de¬
signatiuȩ. & scđm placitũ. sed distant nominib:: Quod nonuna quid ẽ sine tẽpore
sunt uerba cũ tẽpore. Cuiis uero nulla pars significatiua est separata. Nomi
liquotiens sine tẽpore. ut hc uersus: Nerine galadieatymo mihi dulcior hyblȩ
Sedorationis partos separatȩ a tota oratione de signant. nomunũ uͦ nihil extra

Expanded text:
men est. Secundum placitum vero adiunctum est, quoniam nullum nomen natura significat, sed icitur quod ei placuit qui primus rei nomen impressit. Aliae enim sunt voces naturaliter signifitus etiam designant dolorem, sed non sunt ncitum significantes, sed natura. Sine tempore vero, quod verba quidem voces sunt designativae et secundum placitum, sed distant, quod nomina sine tempore sunt, verba cliquoties sine tempore, ut hic versus: Nerine Galathea thymo mihi dulcior Hyblae. Sed orationis partes, separatae a tota oratione, designant: nominum vero nihil extra
Abbreviated transcription (Latin):
cũdiuersa sint. cognatione tam̃ quadã intelligunt᷑
ee c̃iuncta. uelutiñidẽ diffinitio qđ ipsares. quae
diffinitione describit᷑ Siidiffinitio clariefficitid
mͦ .qi.. ei cognata atq c̃iuncta. Quippe quaedũeius
ꝓpͥ&itẽ signific& ab eiꝰsubstantia ñ recedit. Partes
&iã ac notae diuersae st᷑ ab eo qđ uł copulant uł desig

Expanded text:
cum diversa sint, cognatione tamen quadam intelliguntur esse conjuncta, veluti non idem est diffinitio quod ipsa res quae diffinitione describitur. Si enim diffinitio clarius efficit id mus, quia est ei cognata atque conjuncta, quippe quae dum ejus proprietatem significet, ab ejus substantia non recedit. Partes etiam ac notae diversa sunt ab eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
diuersȩ ab insadquae referunt᷑. affectatam̃esse
dũ cõparant᷑ appareant Diuersa uͦee abhis adq̃
referant᷑ illares apꝓbat qm̃ nibil ad seipsũ re¬
ferripotest Quaecũ itasint. iure affecta st̃ nuncu¬
pata Quae om̃a huiꝰ lociqͥex affectis ducit᷑ species
uł formae st̃. ipso &iã testante cicerone qͥait S hoc
quasscidit a genere. species eesignauit Preterea
omã ħ̃ & nom̃ generis suscipiunt & diffinitionẽ
Affectanst᷑ ad aliqͥd quae adid ad quae affecta sunt
locis dictũ qͥ in ipsode qͦ agit᷑ haerebant .i. ex toto ex
partib: ex nota. ut ex toto eo intelliger& t̃minꝰ qui
fuiss& in quaestione ꝓpositꝰ Itẽq ex eiꝰ partib: atq ex
eiꝰ nota. eodẽmꝰ &iã in hisquae affectast dicemꝰ adeũ
t̃minũ affecta c̃siderari. qͥ subiecti uł p̃dicatilo co
positꝰ c̃tin& quaestionẽ Suꝑ nc̃ illud dicere cur
que affectast᷑ in ipso de qͦagit᷑ ẽẽ dicant᷑ Et en ĩin ipso

Expanded text:
diversae ab his ad quae referuntur, affecta tamen esse dum comparantur, appareant; diversa vero esse ab his ad quae referantur, illa res approbat, quoniam nihil ad se ipsum referri potest. Quae cum ita sint, jure affecta sunt nuncupata. Quae omnia ejus loci qui ex affectis ducitur, species vel formae sunt, ipso etiam testante Cicerone, qui ait: Sedquas scindit a genere species esse signavit. Praeterea omnia haec et nomen generis suscipiunt et diffinitionem. Affecta enim sunt ad aliquid, quae ad id ad quod affecta sunt, locis dictum est, qui in ipso de quo agitur haerebant, id est ex toto, ex partibus, ex nota, ut ex toto eo intelligatur termino qui fuisset in quaestione propositus, itemque ex ejus partibus atque ex ejus nota. Eodem modo etiam in iis quae affecta sunt dicemus ad eum terminum affecta considerari, qui subjecti vel praedicati loco positus continet quaestionem. Superest nunc illud dicere, cur quae affecta sunt in ipso, de quo agitur esse dicantur. Etenim in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
funditꝰ m̃ te capiunt᷑ & in qͥb: ia nulla uoluntas ẽ.
ne cesse  nota eeꝰ quas ex uoluntate uł animi u

Expanded text:
funditus mente capiuntur, et in quibus jam nulla voluntas est, necesse est nota esse, quae ex voluntate vel animi
Abbreviated transcription (Latin):
uari huꝰ diffinitioni s intelligentia possit. idcirco
ad discr& ionẽ integra designandã reliqͣpars ad¬
dit᷑ ltaq qm̃ ista demonstrant hereditatis effici¬
untq substantiã iuredictũ iã a cõmunitateres
disiunctauid& ut sit explicata diffinitio. Uere¬
dita si pecunia q̃ morte alicuiꝰ adquẽ pi ãꝑuenit
iure S qm̃ rursus hic intellectus adplura intra
seposita pot̾at c̃uenire. ñ in merito ad ditũ ñ ẽ¬
satis & cra que legatũ ⁊ possessionis r&entionẽ ab
hereditatis diffinitione seuingunt Ac depͥoreqͥdẽ p¬
gentilitatis . positũ Gentiles ust̃ qͥ eo dẽ nomine
int̃sestꝰ ut scipiones bruti & cr̃i. Quidsi seruisias:
nũilla gentilitasseruor eẽpotest : minime. Adici¬
endũ ig̃ Q abingenuis oriundistꝰ. Quid si lib̵tinoꝵ
ne potes ciuiũ romanoꝵ eodẽ nomine nuncupea
nu gentilitas ulla ẽ : neid quidẽ : qm̃ ab antiqͥtate
ingenuoꝵ gentilitasducit᷑. Ad dat᷑ igit᷑ Quoru

Expanded text:
ari hujus definitionis intelligentia possit, idcirco ad discretionem integram designandam reliqua pars additur. Itaque quoniam ista demonstrant haereditatem, efficiuntque substantiam jure dictum est, Jam a communitate res disjuncta videtur, ut sit explicata definitio: Haereditas est pecunia quae morte alicujus ad quempiam pervenit jure. Sed quoniam rursus hic intellectus ad plura intra se posita poterat convenire, non immerito additum esatis, et caetera, quae legatum et possessionis retentionem ab haereditatis definitione sejungunt: ac de priore qgentilitatis est positum. Gentiles enim sunt qui eodem nomine inter se sunt, ut Scipiones, Bruti et caeteri. Quid si servi sunt? num ulla gentilitas servorum esse potest? Minime. Adjiciendum igitur: Qui ab ingenuis oriundi sunt. Quid si libertinorum nepotes civium Romanorum eodem nomine nuncupentur? num gentilitas ulla est? Ne id quidem, quoniam ab antiquitate ingenuorum gentilitas ducitur; addatur igitur: Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ẽ ipsius aitullii uoluntatẽ iudiciũq conuellere.
cũ eiusdẽ contranossententiis atq auetorita tenitant᷑
Sed sicui comtarios nr̃os in spicere uacuũ fuerit. sciat
haecnos exaristotelis scđo phisi coꝵ uolumine aduertisse
Quaetã &si altioris philosophiae disputationes tanguã
ñ est tam̃ studiis inuidendũ sir& horcis qͦq acdyale¬
Eicis disputationib: ã misceamꝰ quaest᷑ ꝓfundiora na¬
tura Neq: pigrescere ac dilasfari animos aequũ
quos intentiores acuegetos ipsarerũ ambiguitas &
uariarũ cognitiospeculationũ deber & efficere. cũ
p̃sertim ea libroꝵ natura sit ut ad legendũ studio¬
sosteneat nullũ cogat ignauũ Dicamꝰ igͥ qͥ deuentꝰ
sit fortunae uł quarũ rerũfors causa eẽ dicat᷑ Om̃a gͥ
fiunt uł immutabilit᷑ acsẽꝑ ut qđ solorit᷑ uł saepiꝰ
ut qđ equus quadrupes nascit᷑. uł raro ut siequus cũ
quinq uł trib pedib ꝓcreet᷑ uł aequȩ ut inquib:

Expanded text:
ratio est ipsius M. Tullii voluntatem judiciumque convellere, cum ejusdem contra nos sententiis atque auctoritate nitantur? Sed si cui commentarios nostros inspicere vacuum fuerit, sciat haec nos ex Aristotelis secundo Physicorum volumine advertisse, quae tametsi altioris philosophiae disputationes tangunt, non est tamen studiis invidendum, si rhetoricis quoque ac dialecticis disputationibus admisceamus, quae sunt profundiora naturae, neque pigrescere ac dilassari animos dignum est, quos intentiores ac vegetos ipsa rerum ambiguitas et variarum cognitio speculationum deberet efficere, cum praesertim ea librorum natura sit, ut ad legendum studiosos teneat, nullum cogat ignavum. Dicamus igitur quid eventus sit fortunae, vel quarum rerum sors causa esse dicatur. Omnia igitur fiunt vel immutabiliter ac semper, ut quod sol oritur; vel saepius, ut quod equus quadrupes nascitur; vel raro, ut si equus cum quinque vel tribus pedibus procreetur; vel aeque, ut in quib
Abbreviated transcription (Latin):
ximas quidẽ atq excellentes res in natura c̃stituit.¬
quae seꝑ ut ipsetullius multis in locis defendit boniest
app&ens At uͦquae posteriorast᷑ subtẽporeposuit id cir¬
co qđ omi a tẽpori subiecta pͥncipalis boni ñ r&inentstatũ
Virtꝰ quidẽ in deteriꝰ flecti ñ potest Ingeniũ uͦatq opes
fortuna & ars atq: usus saepe ñ recta exercitatione depra¬
uant᷑ Nã quic qͥd hoꝵ fuerit a uirtute seiunctũ dig¬
nitatẽ uerae laudis amittit: Et de uirtute quidẽ distu¬
tatis diuisit. & euidentissimis patefecit exẽplis Na &
ingenius fides adẽ. atq exea presto ẽ auctoritas plurima
Eos quippesapientiꝰ loqͥ homines credunt quoꝵ ingeniũ
ad expedienda quae ꝓposuerint sufficit: Opib quippe
p̃potentes dignas fide uidicant: Fortuna qͦq & dignita¬
te p̃claros maiestate auctoritatis imꝑtiunt n reste
fortasse. S & iudiciũ innegotiis & existimatione uitae

Expanded text:
ximas quidem excellentesque res in natura constituit,quae semper, ut ipse Tullius multis in locis defendit, boni est appetens. At vero quae posteriora sunt, in tempore posuit, idcirco quod omnia tempori subjecta, principalis boni non retinent statum. Virtus quidem in deterius flecti non potest. Ingenium vero atque opes, fortuna et ars atque usus saepe non recta exercitatione depravantur. Nam quidquid horum fuerit a virtute sejunctum, dignitatem verae laudis amittit; et de virtute quidem distutatis, divisit et evidentissimis patefecit exemplis. Nam et ingeniis fides adest, atque ex ea praesto est auctoritas plurima. Eos quippe sapientius loqui homines credunt, quorum ingenium ad expedienda quae proposuerint, sufficit. Opibus quoque praepollentes, dignos fide judicant, fortuna quoque et dignitate praeclaris, majestatem auctoritatis impertiunt, non recte fortasse; sed et judicium in negot
Abbreviated transcription (Latin):
animalest. neque in his tẽporũ ratio. nec rerũ necessitas uaria est sed statĩ
ut dictũ fuerit. us quod anit cedit. comitatur id quod est consequens. Hic uero

Expanded text:
animal est. Neque in his temporibus ratio, nec rerum necessitas varia est, sed statim animal est. Neque in his temporibus ratio, nec rerum necessitas varia est, sed statim ut dictum fuerit id quod antecedit, id comitatur quod subsequens est. Hic vero
Abbreviated transcription (Latin):
Locus a contrariis quȩ melius opposita uocarentur. Adiuncta sunt quȩ siniti
ad iuncta sunt hereant ut ambulationipedũ strepitus tũ consequantur. ut atrox
facinus mentis trepidatio. nonut hȩc necessaria sint sed frequenter eueni¬
ant . Nã neque qui con gressus est modis omnibus amabit. & qui congreisus non
est. uno semel aspectu in amorẽ incidit. Et cũ ambulante aliquo noneẽ strepitꝰ
pedum & non ambulante pedes strepere. si in uno eodẽq: loco consistens pe¬
desmoueat. & trepidarequis. cũ nilul atrox fecerit & non trepidare quifece¬
rit . Ab his ducitur argumentũ uelcũ amare aliquẽ suspicamur qiua fuerit
ante congressus uel ambulasse aliquẽ cũ pedũ strepitus in loco fuerit auditus.
uel atrox facinus commisisse . quẽ trepidare uideamus. Atq: inhusquȩstiones
quibus positis. statĩ necesseẽ aliquid consequatur. uelut cum̃ dicimus : sihomor

Expanded text:
Locus a contrariis, quae melius opposita vocarentur. Adiuncta sunt quae finitimLocus a contrariis, quae melius opposita vocarentur. Adiuncta sunt quae finitimadiuncta sunt haereant, ut ambulationi pedum strepitus; tum consequantur, ut atrox facinus mentis trepidatio. Neque haec necessaria sunt, sed frequenter eveniunt. Nam neque qui congressus est, modis omnibus amavit, et qui congressus non est, uno semel aspectu in amorem incidit; et ambulante aliquo potest non esse strepitus pedum, et non ambulante pedes strepere, si uno eodemque loco consistens pedes moveat; et trepidare quis, cum nihil atrox fecerit, et non trepidare qui fecerit: ab his ducetur argumentum, vel cum amare aliquem suscipiamur, quia fuerit ante congressus, vel ambulasse aliquem in locum, cum pedum strepitus fuerit auditus, vel atrox facinus commisisse, quem trepidare videamus, atque in his quaestionquibus positis statim necesse est aliud consequatur, velut cum dicimus si homo est,
Abbreviated transcription (Latin):
tur qm̃ nec in daui quidem sonte sedelectione peritus rector eligitur. Simulis
est enimnauis quide mciuitati. gubernator aũt magistratui. Qȩstio de accidenti
locus asimili Maxima propositio desimilibus idem eẽ iudicium. Itẽ a disferen¬
tia ut siquȩratur anidem sitrex quod tirannus Dicinus minime Nã in rege puetas
a differentia. Maxima propositio differentiũ rerũ nonidem eẽ iudicuim
ontraria uero quȩ cicero appellat. quattuor diuiduntur modis. Aut enim ad
aduersa sunt ut albũ nigrũ. Aut priuantia. ut iusticia iniusticia. Aut relatiua
ut dñs seruus. Aut negatiua ut uiuere nonuiuere. Ab his omũb: itaas gumen¬
tasumuntur: Ab aduersis sib ona est sanitas mala ẽ egritudo. A priuantibus si
iniusticiã feigimꝰ iusticiã sequamur. Arelatiuis quidẽ. quisquis pater eẽ uult
habeat filium. Ane gantibus non ine acusas fecisse. quod me non fecisse defen¬
dis. Quȩstiones de accidentib Maxim a propositio in aduersis priuantib &

Expanded text:
m ne in navi quidem sorte, sed electione peritus rector eligitur. Similis est navis quidem civitati, gubernator autem magistratui. Quaestio de accidente, locus a simili. Maxima propositio: De similibus idem est judicium. Item a differentia, ut si quaeratur an idem sit rex quod tyrannus. Dicemus minime, nam in rege, pietaiffinitione, locus a differentia. Maxima propositio: Differentium rerum non idem esse judicium. Contraria vero quae Cicero appellat, quatuor modis dividuntur: aut enim adversa sunt, ut album, nigrum; aut privantia, ut iustitia, iniustitia; aut relativa, ut dominus, servus; aut negativa, ut vivere, non vivere. Ab his omnibus ita argumenta ducuntur. Ab adversis: si bona est sanitas, mala est aegritudo; a privantibus: si iniustitiam fugimus, iustitiam sequamur; a relativis: quisquis pater esse vult, habeat filium; a negantibus: non me accusas fecisse quod me non fecisse defendis. Quaestiones de accidentibus. Maxima propositio: In adversis, privantibus et
Abbreviated transcription (Latin):
in conclusionib: sicut insuperiorib: ali is figuris deminore p̃dicatur. Ex peditisi¬
gitur tribus sillogis morũ figuris. dicendũ ẽ quiꝑfectus sillo gismus est. Perfectus
sillo gismͦ est. cui ad integrã ꝓbatã sconelusionẽ ex superius sũptis & ꝓpõsitis nihil

Expanded text:
in conclusionibus, sicut in superioribus aliis figuris, de minore praedicatur. Expeditis igitur tribus syllogismorum figuris, dicendum est quia perfectus syllogismus est cui ad integram probatamque conclusionem ex superius sumptis et propositis nihil
Abbreviated transcription (Latin):
postea id est .B. Uel siquẽ libuerit .B. prius .a. posterius p̃dicare scđm pͥorẽ posteriorẽq¬

Expanded text:
postea, id est b; vel si quem libuerit b prius, a posterius praedicare secundum priorem posterioremqpostea, id est b; vel si quem libuerit b prius, a posterius praedicare secundum priorem posterioremq
Abbreviated transcription (Latin):
figura ẽ quociens a terminus deutrisq: .B. & .C. terminis p̃dicat᷑ hocmͦ Si enim
dicas a. bonũ de omi .B. iusto ut sit hoc modo ꝓpositio om̃e iustũ bonũ est. Et item
trisq: p̃dicatur. idẽ .a. Extremitates uero ea q̃ sub iecta sunt. id est B& .c. Maioru
extremitas est dequa pͥmũ .a. terminus appellatur idb.iustũ Uelsi ad .c. pͥmo prȩ¬
di cabitur .e. terminus maior extremitas inuenitur. id circo qđ ea extremitas deqͣ
medius terminꝰ pͥmop̃dicatur. in conclusione ipsaqͦq p̃dicabitur. ut posterius de¬
monstrandũ est. Minor uͦ extremitas erit. ad quã medius termin posterius p̃dicatur:
ertia uͦ figura erit. quociens A.B. termini de uno .c. p̃dicantur. Siquis enĩ p̃di
ra medius terminus erit . qui utrisq sub iectus est id ẽ .c. Nãq: de .c. termino .A. & B.
terminii p̃dicantur. Maior aut̃ extremitas est q̃ primop̃dicatur id est .a. Minor uͦ quȩ

Expanded text:
figura est quoties A terminus de utrisque B et C terminis praedicatur hoc modo: Si enim dicas A bonum de omni B iusto, ut sit hoc modo propositio, omne iustum bonum est, et inde trisque praedicatur, id est A. Extremitates vero ea quae subiecta sunt, id est B et C. Maior vero extremitas est de qua primo A terminus appellatur, id est B iustum; vel si ad C primo praedicabitur, C terminus maior extremitas invenitur. Idcirco quod ea extremitas de qua medius terminus primo praedicatur, in conclusione ipsa quoque praedicabitur, ut posterius demonstrandum est. Minor vero extremitas erit, ad quod medius terminus posterius praedicabitur. Tertia vero figura medius terminus erit qui utrisque subjectus est, id est c. Namque de c termino a et b termini praedicantur. Major vero extremitas est quae primo praedicatur, id est a; minor vero quae
Abbreviated transcription (Latin):
lubile. Hȩc & enũtiatio & proloqiiũ nuncupatur. Quio ESt Questio
Questio ẽ indubitationẽ ambiguitatẽq adducta propositio ut siquis q̃
tis approbata propositio ut siqui ex aliis rebus ꝓbet caelum eẽ uolubile:
Inuntiatio quippe siue sua causa tantũ dicitur.
siue ad aliud affertur ꝓbandum: propositio est side ipia enuntiatione quȩ¬
ritur quȩstio si ipsa est approbata : conclusio : Idem igitur propositio quȩsti¬

Expanded text:
ec et enuntiatio et proloquium nuncupatur. Quaestio est in dubitationem ambiguitatemque adducta propositio, ut si quis qs approbata propositio, ut si quis coelum ab aliis rebus probet esse volubile. Enuntiatio quippe, sive sui tantum causa sive ad aliud afferatur approbandum, propositio est: si de ipsa quaeritur, quaestio; si ipsa est approbata, conclusio. Idem est igitur propositio, quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
tura ceteras colligamus. Primo igitur ꝓpositionũ series describatur. eascili¬
c& quȩ ex utrisq uingitur finitis ꝓpositisq simplicibus ita ex infinitis
ñbus copulatarũ ꝓpositionũ ordosuuingatur ut affirma
Simelices
EXUTRISQ TERUINS INEINTS
Om̃is hõ rationalis est.
Om̃is ñ hõ non rationalis est.
Mullus hõ rationalis est.

Expanded text:
tura caeteras colligamus. Primo igitur propositionum series describatur, ea scilitura caeteras colligamus. Primo igitur propositionum series describatur, ea scilicet quae utrisque iungitur finitis, propositisque simplicibus ita ex infinitis omnibus copulatarum propositionum ordo iungatur, ut affirmaSimplices, Ex utrisque terminis infinitis Omnis homo rationalis est, Omnis non homo non rationalis est. Nullus homo rationalis