comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ant indicat: & recte machmas adaquilonẽ gibua ameridie posita refestur. quia infrigore
temptationũ maxime humilitas et discitur et probatur: Inluce autem iuuantis se gratie uistus
prosperata ꝑficitur. Sed quia antiquus hostis. & prosperũ iter datȩ uistutis impedire & humi¬
litatẽ quae site interaduersa uistutis magistris simul et discipulis auferre conatur. Accte as
cendentib contraphilistum ionatha & armigero eius adaquilonẽ ex aduerso machimas. &
pminens ameridie contragabaa scopulus obstat. Attamen faciente prosuis dño. cuncta mox
hostium molimina sieua deficiunt. quia sicut uerba ionathe Nonminus fidei qua uistutis
penagtiantur ponetaño difficle siliunt udinmnutatudne ud inpuicis. ApparVIT ICIT VΑ¬

Expanded text:
ant, indicat. Et recte Magmas ad aquilonem, Gabaa a meridie posita refertur, quia in frigore ant, indicat. Et recte Magmas ad aquilonem, Gabaa a meridie posita refertur, quia in frigore tentationum, maxime humilitas et discitur et probatur; in luce autem juvantis se gratiae Spiritus prosperata perficitur. Sed quia antiquus hostis et prosperum iter datae virtutis impedire, et humilitatem quaesitae inter adversa virtuticendentibus contra Philisthiim Jonatha et armigero ejus ad aquilonem, ex adverso Magmas, et prominens a meridie contra Gabaa scopulus obstat; attamen, faciente pro suis Domino, cuncta mox hostium molimina saeva deficiunt. Quia sicut verba Jonathae non minus fidei quam virtutis plena testantur, non
Abbreviated transcription (Latin):
camus & in ipso ecdesiȩ nascentis exordio. quanto fortiores quosq aptioresq ad prodiũ spiritale
uiros sociabat sibi xp̃s. tanto plura id temporis acfrequentiora ꝑcos inmundis spiritib animarũ
spolia tollebat : Sed et maiora abeisdem mastrrii cestamina tolerabat. ET DIXIT SAMVHELAO¬

Expanded text:
eamus; et in ipso Ecclesiae nascentis exordio, quanto fortiores quosque aptioresque ad praelium spirituale eamus; et in ipso Ecclesiae nascentis exordio, quanto fortiores quosque aptioresque ad praelium spirituale viros sociabat sibi Christus, tanto plura id temporis ac frequentiora per eos immundis spiritibus animarum spolia tollebat; sed et majora ab eisdem martyrii certamina tolerabat. CAPUT XI. Saul
Abbreviated transcription (Latin):
fneioms ealitir quisuul fortes quosq et aptos ad prodiũ sociabat sibi Aamsi rexipse pulla
fortiouns milie nrunustiparetur. Noquaquã uicinis hostibus terribilis cos adbellĩ posentera
stiuet Scdsi cuinr orib eousq temporib istibd illis turpissime sinc aliqua spelibestatis
cumier d ienimirũ sic inecclesia quotquot desolati ab onis operib Nec spirtaliũ uistu¬
tum sumus militia priediti qu adesi diosi fucel genttsq peccamiis. hostib infesui ꝗietu
torpore tributa sinistrie conuersationis soluimus. Atcum a percati seruitute resipiscimus. spem
uincendi resumimus in surgit hostis. et erebriorib: nos acriorib:q temptationũ stimulis app&it:
utud adflagitiorũ nossi possit seruitiũ reuoc& uel si nom possit ipsim saltm sui contemptus iniuriã
tiuius sȩuiendo uindicet. Uerum utdemoralib nr̃is. ad allegori ca maiorũ gesta contuenda sub¬

Expanded text:
maxime exstitit, quia Saul fortes quosque et aptos ad praelium viros sociabat sibi. Nam si rex ipse nulla fortioris militiae manu stiparetur, nequaquam vicinis hostibus terribilis, eos ad bellum potenter excitaret; sed sicut prioribus eousque temporibus Israel illis turpissime, sine aliqua spe libertatis serviret; sic nimirum, sic in Ecclesia quotquot dissoluti a bonis operibus, nec virtutum spiritualium sumus militia praediti; quia desidiosi negligentesque peccamus, hostibus infestis enervi torpore tributa sinistrae conversationis solvimus. At cum a peccati servitute resipiscimus, spem vincendi resumimus, insurgit hostis, et crebrioribus nos acrioribusque tentationum stimulis appetit, ut vel ad flagitiorum nos, si possit, servitium revocet; vel, si non possit, ipsam saltem sui contemptus injuriam gravius saeviendo vindicet. Verum ut de moralibus nostris ad allegorica majorum gesta contuenda sub
Abbreviated transcription (Latin):
hostatu. creuit populus electorũ infide &agnitione ueritatis. atq in reuelatione cordis inlustra¬
ti. Seschumiliando acdispiciendo. Xp̃i pomnia gloriam quaesiere & ex altauere Nomen eius ad inuicẽ
proque ecclesiȩ quicquid ualuere deuotionis obtulere corimdÑo. ETLAETATUS ISTIBI SAUL
ETCUNCTIUIRI ISAL NIMIS. L&atusest saul ingalgala quod dicitur reuelatio. exultauit spũ¬
scõ ihsecdixit. Confiteor tibi paterdñe caeli& terrae: quod abscondisti haec asapientibus et pruden¬
tibus hoc est serpentina sapientia fidentibus. quasi subnaas rege contra israhel dimicantibus. &reue¬
lastiea pariulis. Hocest eis quos & infulgore ueritatis. & in pauꝑtate sp̃s quasi inciuitate berech
timordñi collegit. confortauit. adiuuit. Iterum inquiens uidebouos. & gaudebit coruestrũ

Expanded text:
hortatu, crevit populus electorum in fide et agnitione veritatis, atque in revelatione cordis, sese illustrahortatu, crevit populus electorum in fide et agnitione veritatis, atque in revelatione cordis, sese illustrati humiliando ac despiciendo, Christi per omnia gloriam quaesiere, et exaltavere nomen ejus ad invicem, proque pace Ecclesiae quidquid valuere devotionis obtulere coram Domino. Et laetatus est ibi Saul, etc. Laetatus est Saul in Galgala, quod dicitur revelatio. Exsultavit Sps, et dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, qui abscondisti haec a sapientibus et prudentibus , hoc est serpentina sapientia fidentibus, quasi sub Naas rege contra Israel dimicantibus; et revelasti ea parvulis, hoc est, eis quos et in fulgore veritatis, et in paupertate spiritus quasi in civitate Bezec timor Domini collegit, confortavit, adjuvit. Iterum, inquiens, videbo vos, et gaudebit cor vestrum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus utignis descendat decelo & consumat illos: & conuersus iħs increpauit illos. Nescitiscuius
spiritusestis: filius hominis nonuenit animas ꝑdere sed saluare:. DIXIT AUTESAMUNEI
ADPOPVLŨ UENITEEAMUS INCALGALA ETINNOVEMVSIBIRECNṼ U it isdimnitis
ued correctis hereticis. dicit ꝑfectus quisq doctor ad subditam sibiecclesiam. Veruite. ⁊euelate ficie
cordis dñi gloriam dñispeculemur. Calgala quippe reuclatio dicitur Et comagis renouemur
spumentis nr̃e inagnitionem eius quicrt iuit nos. quo illorũ uictores pericula cernimus. qui
inu&ustate reminentes. Noluerunt reulare addñm uiam suam &sperare in cũ. Nec obsecrare
subNixi acdicere. Reuda oculos nr̃os. ut consideremus mirabilia delegetua. Et perne¬
XITOMNIS POPULUS INCALCALA ETFECERUNTIBI RECEM SAULCORAMONO INCAL¬
gala &immolauerunt ibi uictimas pacificas coramdño. Audito magistrorũ spiritalium

Expanded text:
dicamus, ut ignis descendat de coelo, et consumat illos? Et conversus Jesus increpavit illos: Nescitis cujus dicamus, ut ignis descendat de coelo, et consumat illos? Et conversus Jesus increpavit illos: Nescitis cujus spiritus estis; Filius hominis non venit perdere, sed salvare . Dixit autem Samuel ad populum venientem: Eamus in Galgala, etc. Victis damnatis, vel correctis haereticis, dicit perfectus quisque doctor ad subditam sibi Ecclesiam: Venite revelata facie cordis, gloriam Domini speculemur. Galgala quippe revelatio dicitur. Et eo magis renovemur spiritu mentis nostrae in agnitionem ejus qui creavit nos, quo illorum victores pericula cernimus; quia in vetustate remanentes, noluerunt revelare ad Dominum viam suam et sperare in eum, nec obsecrare subnixi, ac dicere: Revela oculos nostros, ut consideremus mirabilia de lege tua . Et perxit omnis populus in Galgala, et fecerunt ibi regem Saul coram Domino in Galgala, et immolaverunt ibi victimas pacificas coram
Abbreviated transcription (Latin):
Surgente interheresium tenebris luci fero sane doctrinac. mox ꝑfidiȩ castriturlutur. Incalescente
iutem ꝑscripturas sole iustitue. funditus apathematizata dispereunt: Lixenim luc& inten¬
bris. &tenebticcam Non comprehenderunt. RELIQUI AUTẼ DISPIASISVNT IT AUT NOR
corunum &inimaestuna. heretici autem quiad tempiisecclesiȩ iudicium effugisse sibi uident᷑¬
& abilla longius expulsi & intersesunt ipsi discondes iuxta quodisa iasait : Eteoncurtere faciã
iegrptios aduersus acgyptios. Sabellius enim contraarriũ: contranestoriũ. euthices fotinus
contra manicheũ & c&eri contrac&eros impii impios arma iniquitatis commouent
ETAT POPULUS ADSAUL: QUISEST ISTE QUIDIXIT NONS AUL RTENABITSUꝑNOS
Dute uiros & int ficiemuseos ÷ tait suul. Non occid&ur quisquã indie illbac quia hodie fecit dñs

Expanded text:
Surgente inter haeresium tenebras Lucifero sanae doctrinae, mox perfidiae castra turbantur. Incalescente Surgente inter haeresium tenebras Lucifero sanae doctrinae, mox perfidiae castra turbantur. Incalescente autem Scripturas Sole justitiae, funditus anathematizata dispereunt. Lux enim lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Reliqui autem dispersi sunt, cor unum et anima est una. Haeretici autem, qui ad tempus Ecclesiae judicium effugisse sibi videntur, et ab illa longius expulsi, et inter se sunt ipsi discordes. Juxta quod Esaias ait, Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios . Sabellius enim contra Arium, contra Nestorium Euthyches, Photinus contra Manichaeum, et caeteri contra caeteros impii impios arma iniquitatis commovent. Et ait populus ad Saudate viros et interficiemus eos et ait Saul non occidetur quisquam in die hac quia hodie fecit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
te dialecticȩ deceptionis. sed in ostensione lucidissimȩ ueritatis &uistutis exire ad eos. Noniam cum
ipsis abecdesia damnandi. sed contra ipsos arma cum ecclesia laturi. ET FACIETIS IN QuI¬
UNE NODIS ORINE QUODPLACUERIT UOBIS. Laetihico Nocte lic& conflictus in¬
gruente dixerunt: qui sciebunt cestissime mane fidei aspirinte. mox placiturũ hostibus. Non
aduersa ueritati spicula proferre sy logysmorũ. Sed sola fugiendi tenebrasq suas rep&endi
solacia quaerere. ETFACTUAEST CUUENISSET DIES CRASTINUS CONSTITUIT SAUL¬
PΟΡVLΩΜΙΝTRESΡΑΑTES Factum est cum apparuis s& gratia saluatoris i necdesiae peri¬
clitantis auxilium constituitillam intresfidelium pastes: Coniu gaitorũ uidelic& continen¬
tium et doctorum. quos proph&a subnoc danihelis etiob appellatione designat. praccipiens
sollester ut suos quiq cuncos prode fendenda ecdesie puc acuerent FTINGRESSUSISI

Expanded text:
te dialecticae deceptionis, sed in ostensione lucidissimae veritatis et virtutis exire ad eos, non jam cum te dialecticae deceptionis, sed in ostensione lucidissimae veritatis et virtutis exire ad eos, non jam cum ipsis ab Ecclesia damnandi, sed contra ipsos arma cum Ecclesia laturi. Et facietis nobis omne quod placuerit vobis. Laeti hac nocte, licet conflictu ingruente dixerunt, qui sciebant certissime mane fidei aspirante, mox placiturum hostibus, non adversa veritatis piacula prosyllogismorum, sed sola fugiendi tenebrasque suas repetendi solatia quaerere. Et factum est cum venisset dies crastinus, etc. Factum est cum apparuisset gratia Dei Salvatoris in Ecclesiae periclitantis auxilium, constituit illam in tres fidelium partes, conjugatorum videlicet, continentium, et doctorum; quos propheta sub Noe, Danielis, et Job appellatione designat, praecipiens solerter, ut suos quique cuneos pro defendenda Ecclesiae pace acuerent. Et ingressus est
Abbreviated transcription (Latin):
Notus in iudȩa ds̃. in israhel magnũ nomen cius. Notandumq iuxtalitteram multo antetẽ¬
pora roboam filii silomonis scorsum tribũ iuda. seorsum autem c&cras quaeuocabantur istahel fuis¬
se recensetas: quãuis needũ imperio uel religione discretas. ETDIXERUNI NUNTIIS
CUMINCALUERIT SOL
Dixerunt olim uiua uoce priesentibus. dicunt et pobis hodie
sua scripta consulentibus ecclesie propugnatores. iubentq. mindiri periditantib: eiusdem ecclesiȩ
membris. Numquã adhereticos audiendos exeant: Cesti suae silutis ubi ueritas eu ingelici solis
inluxerit. Dicitur et omnibus ꝑsecutionem fatientibus propter iustitiam. quia patientia
pauperum non peribit infinem: Sedubi iudicii dies incaluerit. salus axerna dabitur
UENERUNT EACONUNTII ETAONUNTIAUEAUNT UIRIS IABES QUILETATISUNT . ETDI
midabant. postmodũ iamfortiorũ doctorumq solaciis confirmati. promittunt se poniam in noc¬

Expanded text:
Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus. Notandum, quod juxta litteram multo ante temNotus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus. Notandum, quod juxta litteram multo ante tempora Roboam filii Salomonis, seorsum tribum Juda, seorsum autem caeteras quae vocabantur Israel, fuisse recensitas, quamvis nedum imperio vel religione discretas. Et dixerunt cum incaluerit solDixerunt olim viva voce praesentibus, dicunt et nobis hodie sua scripta consulentibus, Ecclesiae propugnatores, jubentque mandari periclitantibus ejusdem Ecclesiae membris, nunquam ad haereticos audiendos exeant, certi suae salutis, ubi veritas evangelici solis illuxerit. Dicitur et omnibus persecutionem patientibus propter justitiam; quia patientia pauperum non peribit in finem . Sed ubi judicii dies inclinaverit, salus aeterna dabitur. Venerunt ergo nuntii, et annuntiaverunt viris Jabes, etc. Qui midabant, postmodum jam fortiorum doctorumque solatiis confirmati, promittunt se non jam in noc
Abbreviated transcription (Latin):
uel soruine aum aliquos in firmionũ erebriscorũ incursib. ad flitos prisidia mox paeres seetlati¬
onẽ spirituliũ ieuniorũ demosinarĩ oritionũ cȩcetirũq uistutũ quib: defendint adt ip ab scondis¬
que ineis a contridictione linguarũ utpat̃ quiuid& in ibscondito misereatur & adiuu&. HCMETI¬

Expanded text:
vel fortasse etiam aliquos infirmiorum crebris eorum incursibus afflictos, praesidia mox necesse est lectivel fortasse etiam aliquos infirmiorum crebris eorum incursibus afflictos, praesidia mox necesse est lectionum spiritualium, jejuniorum, eleemosynarum, orationum, caeterarumque virtutum, quibus defendantur, adeant, abscondanturque in eis a contradictione linguarum; et Pater, qui videt in abscondito, misereatur et adjuvet. He
Abbreviated transcription (Latin):
BEΙΗΑVIΝ Machmis ut diximus humilitatẽ b& hauen domũ idoli uel domũ inutilẽ sonit
Ascendentes ergo deoccultis suis machinitionibus inmundisp̃s ud ꝑscipsos quasi uulgus pedestre
litent̃ suidendo uel quasi a scensores equorũ &curruũ ꝓdeceptos homins seducendo. primo suis uic¬
tonib cuncta munimina humilitatis erpere tempt an ut ꝓquã ipsi declo corruere cordib huminis
supbie pestem inserant. puarit̃ sit agentes ut quãcũq domũ mentis inutilem sibi dicatã reppererin:
quasi adorientẽ bahiuꝵ castrim& intes omnẽ illiuere lucis exostũ suis tenebris mnedutricib. obclii¬
dIÑ QUODCŨUIDISSENT UIATISRLST INARTOSITOS AD FLICTUS ESTINIAT PONULUSTOS¬
fideles antiqui bostis in sidias ud debellanda uel in sem& ipsis uel in pximis humilitatis moenurititis

Expanded text:
c. Magmas, ut diximus, humilitatem; Bethaven domum idoli, vel domum inutilem sonat. c. Magmas, ut diximus, humilitatem; Bethaven domum idoli, vel domum inutilem sonat. Ascendentes autem de occultis suis machinationibus immundi spiritus, vel per seipsos quasi vulgus pedestre latenter suadendo, vel quasi ascensores equorum et curruum per deceptos homines seducendo, primo suis victoribus cuncta munimina humilitatis eripere tentant ut per quam ipsi de coelo corruere, cordibus humanis superbiae pestem inserant; pariter satagentes, ut quamcunque domum mentis inutilem, sibique dicatam repererint, quasi ad orientem Bethaven castrametantes, omnem illi verae lucis exortum suis tenebris mediatricibus obcludant. Quodfideles antiqui hostis insidias ad debellanda, vel in semetipsis vel in proximis humilitatis, moenia paratas,
Abbreviated transcription (Latin):
tuti exercitiis tricenario & senario numero uel &iam millenario. qui fidei etoperis soleN ꝑfectionẽ signi¬
ficare conprehendit᷑ Ipseeuim satanas trins figurit se in angelũlucis. Quidigitur mirũ siministri
eius trans figurent᷑ ud ut ministri iustitiȩ: interquas sepetrans figurandi uersutias. &iam fide uel
operatione se ꝑfectos ostentant. Aliter. Sexurio numero indudunt᷑. Neq ad septenariũ conscedere
uorunt. quiq hanc solũ modo uitãquae sex dieb. creataẽ diligentes. ad futurã roquiem tendere Nelegun
aiudai semel. Sed& amultis cotidie falsis fratrib. uenditũ pouit. Quicũq enĩ peglecta fidei qua
imbuti sunt ueritate cunctossui conporis ensus feculi huius in lecbris subdun. quasi quinquiessenis
argenteis dñm pdunt. ETASCENDINTES CASTRAMETATISVN INMACHMAS ADORIENTIM¬

Expanded text:
tuti exercitus tricenario et cenario numero, vel etiam millenario, qui fidei et operis solent perfectionem signituti exercitus tricenario et cenario numero, vel etiam millenario, qui fidei et operis solent perfectionem significare, comprehenditur. Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis . Quid igitur mirum, si ministri ejus transfigurentur velut ministri justitiae? Inter quas saepe transfigurandi versutias, etiam fide vel operatione se perfectos ostendunt. Aliter, senario numero includuntur, neque ad septenarium conscendere norunt, qui hanc solummodo vitam, quae sex diebus creata est, diligentes, ad futuram requiem tendere negliguna Juda semel, sed et a multis quotidie falsis fratribus venditum novit; quicunque enim neglecta fidei, qua imbuti sunt, veritate, cunctos sui corporis sensus saeculi hujus illecebris subdunt, quasi quinquies senis argenteis Dominum produnt. Et ascendentes castrametati sunt in Magmas, et
Abbreviated transcription (Latin):
contrase animos erectos. hoscollectis insidiarũ deceptionũq uariarũ copis. expugnare contendunt
Etquasicurrus ascendunt philistum . cũplurimas simul cohostes. gentiliũ uel ꝑfidorũ synagogas
uel conuenticula hereticorũ hostes Nequissimi contramilitiã uistutis accedunt. Equis sedent.
cũ singulorũ cordi prauorũ erroris freno constricta fidelib contrare compellunt. Pedestres
Incedunt cũ pscipsi clam decipulas tendunt. dequib: apte subiungitur. ETAE LISVVAI VULCVS SICO
harepa quac est iplittore maris plurima Ipsiesterum harena crebris uicinorũ uitiorũ fluctib obpoxii
nec non etuento suꝑbic semꝑ instabilis & fugix. Supraquã domus sine fundamento prtre fidei construst a
ingruente temptationũ asticulo corruit. et fit ruina cius magna. Nec sine cestomysterio contarius uir¬

Expanded text:
contra se amicos erectos, hos colles insidiarum deceptionumque variarum copiis expugnare contendunt: contra se amicos erectos, hos colles insidiarum deceptionumque variarum copiis expugnare contendunt: et quasi currus ascendunt Philisthiim, cum plurimas simul cohortes gentilium, vel perfidorum synagogas, vel conventicula haereticorum, hoste nequissimo contra militiam virtutis ascendunt: equis sedent, cum singulorum corda pravorum erroris freno constricta, fidelibus contraire compellunt: pedestres incedunt, cum sibi ipsis decipulas tendunt. De quibus apte subjungitur: Et reliquum vulgus sicut arena, quae est in littore maris plurima. Ipsa est enim arena crebris vicinorum vitiorum fluctibus obnoxia, nec non et vento superbiae semper instabilis et fugax, supra quam domus sine fundamento petrae fidei constructa, ingruente tentationum articulo corruit, et fit ruina ejus magna. Nec sine certo mysterio contrarius vir
Abbreviated transcription (Latin):
LISTIIM QUETAAT INCABAA TICITERA Et deuincit humilis quisq doctor et sp̃s sci iuuante
gratia decestuns aciem spirituũ malignorũ. patefactis eorũ insidiis quib. altitudinem uitae celestis
hominib. cripere moliuntur. ETEREXIT SE ADUEASUS PHILISTIIM Instantib uerbi
ministris. uel hostes iss uistutis suae conterere. uel excelse priedicationis bucina pximos aduiam
uistutis excitare: erigunt᷑ animi audientiũ. ad subeundũ spiritale cestamen. indagandasq ca¬
uendas ac superandas aereirũ uersutias potestatũ CLAMAUII ENCOPOPULUS POSI¬
SAULINGALGALA. ETPHILISTIIM CONEREGATISUNT ADPROELIANDU CONTRAISRANEL
triginta milia curruũ. et sexmilia equitũ Crescente inbonis ardore uistutisagende. crescit¬
et in mundis spiritib: ardor eiusdem impediende acrefringende uistutis. Qui uidentes fidelium

Expanded text:
listhiim, etc. Et devincit humilis quisque doctor, et Spiritus sancti juvante listhiim, etc. Et devincit humilis quisque doctor, et Spiritus sancti juvante gratia decertant, aciem spirituum malignorum, patefactis eorum insidiis, quibus altitudinem vitae coelestis hominibus eripere moliuntur Et erexit se Israel adversus Philisthiim. Instantibus verbi ministris, vel hostes virtutis suae conterere, vel excelsae praedicationis buccina proximos ad viam virtutis excitare, eriguntur animi, audientium ad subeundum spirituale certamen, indagandas cavendasque ac superandas aerearum versutias potestatum. Clamavit eSaul in Galgala et Philisthim congregati sunt ad proeliandum contra Israhel triginta milia curruum et sex milia equitum et immundis spiritibus ardor ejusdem impediendae ac refringendae virtutis; qui videntes fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ abeo se accepis se confitent᷑ Et suil in machmas & in monteba hd idest in humilite &nionte
domusdĩ sonithun autem ingabuath beniamin hocest incolle filii dextere cũ suis quiq militibus
mnsisse referunt᷑: quu etrepbi Nonnũ quã quãuis sinistra uel in stabilimente uistutes spiritales
exercere uletiam docert uident᷑: Soliautẽ colũbina simplicitate priedit aditgnũ sublime Ap̃i qui:¬
indexteradĩ ptinere pbunt᷑. Sed ethoc quod duo milia cũsiul mille autẽ cuionit fu fuer api qui¬
ꝑfitto doc& quiquntũ ꝓfectiores. tanto sunt quiq puuciores. Vel esteduomilia sunt in humilitate
& in monte domusdĩ puritate fidei deuote et spesublimitate prouetti. milleautẽ in colle filidextere
caritatis quaenũquã excidit ꝑfectione gloriosi ET PERCVSSIT IONATHANSTATIONIN PUI¬

Expanded text:
atque ab eo se accepisse confitentur. Et Saul in Machmas et in monte Bethel, id est, in humilitate et in monte atque ab eo se accepisse confitentur. Et Saul in Machmas et in monte Bethel, id est, in humilitate et in monte domus Dei: Jonathan autem in Gabaath Benjamin, hoc est in colle filii dexterae cum suis quoque militibus, mansisse referunt. Quia et reprobi nonnunquam, quamvis sinistra vel instabili mente virtutes spirituales exercere vel etiam docere videntur, soli autem columbina simplicitate praediti, ad regnum sublime Christiin dextera Dei, pertinere probantur. Sed et hoc quod duo millia cum Saul, mille autem cum Jonathan fuerunt, profecto docet, quia quantum perfectiores, tanto sunt quique pauciores. Vel certe duo millia sunt in humilitate et in monte domus Dei, puritate fidei devoti, et spei sublimitate provecti: mille autem in colle Filii dexterae charitatis, quae nunquam excidit, perfectione gloriosi. Et percussit Jonathan stationem Phi
Abbreviated transcription (Latin):
ortiores quosq &millenario numero dignos ecclesia sibi quorũ gladio uerbi et fidei scuto munitur
eegit Portoinfirmiores infide adtuenda propriȩ conscientic inquibus pergrinant᷑ adño tiberna¬
cula remit̾ait. Uerũ quia saul etionathun ambo adrgnũ ꝑtinent sed non idẽ est meritũ amborum
Quorũ uteeteu tseam unusdilectũ dõ dauid ꝑsequitur ut hostem. alter ut suam diligit a nimam
uido&ur ineis binus credentiũ uel praedicantiũ ondo signari: Vpus corũ quidicunt dñe dñe ponne in no
min&uo ꝓphec auimus. alius corũ qui audient: Uos autemestis qui pmansiftis mecũ intẽptationib
meis VNdebene saul exp&itus dicit᷑. Niud dubiũ quin ab illo dequo dñs a postolis loquitur
Eccesitanas exp&iuit uos. uteriburet sicut triticum: Ionithan autem colũbȩ donũ. uel colũ bededit
ud dnidonũ int̃ pri&at᷑ Significins eos quiom ne quicquid habent uistutis spirituigriti̧ tribuunt

Expanded text:
ortiores quosque et millenatio numero dignos Ecclesia sibi, quorum gladio verbi et fidei scuto muniatur, eligit: porro infirmiores in fide ad tuenda propriae conscientiae, in quibus peregrinantur a Domino, tabernacula remittit. Verum quia Saul et Jonathan ambo ad regnum pertinent, sed non idem est meritum amborum; quorum, ut caetera taceam, unus delictum Deo David persequitur, ut hostem, alter ut suam diligit animam, videtur in eis binus credentium vel praedicantium ordo signari. Unus eorum qui dicunt: Domine, Domine, nonne in tuo nomine prophetavimus ? Alius eorum qui audiunt: Vos autem estis qui permansistis mecum in tentationibus meis . Unde bene Saul expetitor dicitur, haud dubium quin ab illo de quo Dominus apostolis loquitur: Ecce Satanas expetiit vos, ut cribraret sicut triticum . Jonathan autem columbae donum, vel columbae dedit, vel Domini donum interpretatur: significans eos, qui omne quidquid habent virtutis, spiritui gratiae tribuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
doceint. atq abhostis in ruptione tutentur degit. Quod dupliciter intellegendũ est. qui auidelic&
et antiquos ecclesie magistros. olimq cun xp̃o regnantes. Nunc&iam nobis magistros quorum scrip¬
ta ud exempla sequamur degimus. et Nouos cotidie in locum priecedentiũ quos dignos arbitram.
uteredentes. sperantes amuntesq ab hoste defendint ordinamus: ET ERANT EṼS AUL DUO

Expanded text:
doceant, atque ab hostis irruptione tutentur, eligit. Quod dupliciter intelligendum est; quia videlicet doceant, atque ab hostis irruptione tutentur, eligit. Quod dupliciter intelligendum est; quia videlicet et antiquos Ecclesiae magistros, olimque cum Christo regnantes, nunc etiam nobis magistros, quorum scripta vel exempla sequamur, eligimus, et novos quotidie in locum praecedentium, quos dignos arbitramur, ut credentes, sperantes, amantesque ab hoste defendant, ordinamus. Et erant cum Saul duo
Abbreviated transcription (Latin):
quasi rusticus agebat plutũ ẽ cuius in itiũ belli iosephus postmensem totius honoris cius contigisse
ꝑhib&. Secundo autẽ et testio anno. regiã quidem mentẽ induit. regali cura populo prefuit. Sed
necdum milites epopulo qui suo lateri fimiliarius adhęrerent usq ad quasti decimũ anni princi¬
piũ degit. Allegorice autẽ filius ẽ unius anni populus fideliũ siue in sinagoga siue ineclesia
cũ regnare incipit. quia sicquisq ad regnũ fidei ꝑtinere regisq &erni potest membris incorporari.
cũ primo didicerit. quia unus dñs una fides unũ baptisma unusds̃ & pater omniũ. Duob autẽ
annis regnat. et sic sibi deisrł triamilia militũ elegit: quiadũ unitati fidei sociandam spem &
dilectionẽ cognouerit. mox sibi doctores. qui candem fidem spem & caritatẽ diligentius se suosq

Expanded text:
quasi rusticus agebat, probatum est, cujus initium belli Josephus post mensem totius honoris ejus contigisse quasi rusticus agebat, probatum est, cujus initium belli Josephus post mensem totius honoris ejus contigisse perhibet. Secundo autem et tertio anno regio regiam quidem mentem induit, regali cura populo praefuit. Sed necdum milites ex populo, qui suo lateri familiarius adhaererent, usque ad quarti demum anni principium elegit. Allegorice autem filius est unius anni, populus fidelium, sive in Synagoga, sive in Ecclesia, cum regnare incipit, quia sic quisque ad regnum fidei pertinere, regisque aeterni potest membris incorporari, cum primo didicerit, quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium. Duobus autem annis regnat, et sic sibi de Israel tria millia militum elegit: quia dum unitati fidei sociandam spem et dilectione cognoverit, mox sibi doctores, qui eamdem fidem, spem, et charitatem diligentius se suosque
Abbreviated transcription (Latin):
opem ferre non omittit. Absit inquit ame hoc peccatũ indñm. ut cessem orare ꝓuobis et docebo
uos uiam bonam etrectam. Oeximiũ frat̾nae dilectionis exemplũ. Deducatu in nocens immo
etiam scĩssimus proph&a & sicerdos eicitur. et peccatũ ducit indñm. siipsos suos eiectores adet̾ni¬
regnigaudia subleuare orando pariter &ammonendo Nonsatagit. FILIUS VNIUS ANNISAUL
iordanem. terramgad eggalaad. In hac lectione multifaria dispensintedño et contraecdesiam
bellorũ et procadesia defensionũ spiritaliũ genera panduntur. Sed primo caput lectionis quod
plerosq turbut inperitos. intueamur adlitteram. FILIUS INQUET UNIUS ANNISAUL
unctus in regem. toto anno primo humilis. et priuato similis mansit. Nec regio habitu induicetera¬
q. regni insignia sumere curauit. Quod etiam. suprabelli ammanttcitempore ubiboues deagro

Expanded text:
opem ferre non omittit. Absit, inquit, a me hoc peccatum in Dominum, ut cessem orare pro vobis, et docebo opem ferre non omittit. Absit, inquit, a me hoc peccatum in Dominum, ut cessem orare pro vobis, et docebo vos viam bonam et rectam. O eximium fraternae dilectionis exemplum, de ducatu innocens, imo etiam sanctissimus propheta et sacerdos ejicitur, et peccatum ducit in Dominum, si ipsos suos ejectores ad aeterni gaudia sublevare orando pariter et admonendo non satagat. CAPUT VI. Saulre coepisset, etc. In hac lectione multifaria dispensante Domino, et contra Ecclesiam bellorum, et pro Ecclesia defensionum spiritualium genera panduntur Sed primo caput lectionis, quod plerosque turbat imperitos, intueamur ad litteram. Filius unius anni Saul, unctus in regem, toto anno primo humilis et privato similis mansit, nec regio habitu indui, caeteraque regni insignia sumere curavit: quod etiam supra belli Ammonitici tempore ubi boves de agro
Abbreviated transcription (Latin):
messis tritici uoces et pluuia decelo datȩ referuntur. etiam sic in bonam pastem int̃p̃tari. ut intel¬
legimus uoxem ciunglice priedicationis spiritalib in tonuis se decelis in tempore quod corda legi
fructum ferentia ad haream eclesiȩ primitiuae oposteret adgregari. Potestetita. quodidem praedican¬
tes a postoli messores fuerint in hisquilegem Nouerant et fecerant ad euangelii gratiam uocandis rigatores
autẽ inhisquilegis necdum uerba cognouerant. et dehisdictum. Leuate oculos ur̃os et uidete regiones
quia albȩ sunt iam admessem. Deillis autem. ego plantaui apollo rigiuit. dsaut̃ incrementũ
dedit: diligentius sane intuendũ & ad imitationẽ est uistutis trahendũ. quod beatus samuhel sꝑnen¬
ti sepopulo et deprincipatu eicienti. Nihil hominus uerbũ sedulȩ exõstationis et pie int̃cessionis

Expanded text:
messis tritici voces et pluviae de coelo datae referuntur, etiam in bonam partem interpretari; ut intelmessis tritici voces et pluviae de coelo datae referuntur, etiam in bonam partem interpretari; ut intelligamus vocem evangelicae praedicationis spiritualibus intonuisse de coelis, in tempore quo corda legi fructum ferentia ad horrea Ecclesiae primitivae oporteret aggregari. Potest et ita, quod iidem praedicantes apostoli messores fuerint in his qui legem jam noverant et fecerunt, ad Evangelii gratiam vocandis: rigatores autem in his qui legis necdum verba cognoverant, et de his dictum: Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem . De illis autem, Ego plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit : diligentius sane intelligendum, et ad imitationem virtutis est trahendum, quod beatus Samuel, spernente se populo, et de principatu ejiciente, nihilominus verbum sedulae exhortationis et piae intercessionis
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ possit. Nisi fostedicatur. quia crescente hominũ peccato fictumsit. ut filiusdĩ in carnem huma¬
nam pussurus uenir&. Quisinũ quã homo peccass&. Nũquã prohoc contrahostem in homine pugna¬
r&. Atq ideo toties aderuendũ genus humanũ angelis. patriarchis. proph&isq priemissis. inple¬
nitudine temporũ quando grauius petcaturos homines praesiebat. suũ ipse aduentũ reseruauerit
ut ubi abundauit peccatũ suꝑabundaret gratia. Meritoq intellegatur. quia grande malum
fecerint qui noluerunt audire morsen et proph&as. sed e normitate sclerum ipsũ difiliũ in car¬
nem uenire cogerint. Neq huic sensui uineę euangelicȩ parabola contradicere uid&ur. cuius
pessimi coloni: fructus in tempore redderenolendo. seruosq dominisui impiecedendo lapidan¬
do. & contumeliis afficiendo filiũ ad se unicũ mitti fecerunt: s otest autem hoc quod indie

Expanded text:
 possit; nisi forte dicatur, quia, crescente hominum peccato, factum sit, ut Filius Dei in carne huma possit; nisi forte dicatur, quia, crescente hominum peccato, factum sit, ut Filius Dei in carne humana passurus veniret; qui si nunquam homo peccasset, nunquam pro hoc contra hostem in homine pugnaret: atque ideo toties ad erudiendum genus humanum, angelis, patriarchis, prophetisque praemissis, in plenitudine temporum, quando gravius peccaturos homines praesciebat, suum ipse adventum reservaverit, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia: meritoque intelligatur, quia grande malum fecerint, qui noluerunt audire Moysen et prophetas, sed enormitate scelerum ipsum Dei Filium in carne venire coegerunt. Neque huic sensui vineae evangelicae parabola contradicere videtur, cujus pessimi coloni fructus in tempore reddere nolentes, servosque Domini sui impie caedendo, lapidando, et contumeliis sufficiendo, Filium ad se unicum mitti fecerunt. Potest autem hoc quod in die
Abbreviated transcription (Latin):
aderna dieo ꝑditione dimnabitur. Neq enim soli illi quimn finc mundi antichristo illo c&eris muo¬
tecontuidm̃ seerigenti adheserint eius regno seruire putandi sunt. Sed echodie quã plurimi fidei mrs¬
teris initiati. cũ diuersis se ficinorib in merserint regnociusdem impie militare probantur dictꝰq
eteisaletione proph&ica. Sitimueritis dñm et seruieritisci. eritis uos &rex quuimperit uobis
malitia : et uos etrex uester antichristus tuncenim illũ hbetis regem puriter peribitis : Verũ quod
intenetera dicit et sciis etiudebitis quia grinde malũ feceritis uobis in conspectudñi p&entes suꝑuos
rggon Nionfacile uid&ur achep̃m regem posse referri quẽ omnis qui su ꝑse humiliter regnire pecit.
Nonmalũ aliquod ses ȩrindebonũ ficit adeo ut quisquis hoc unum ficere Ncglexerit pullũ facere¬

Expanded text:
aeterna cum eo perditione damnabitur. Neque enim illi soli, qui in fine mundi Antichristo illi contra aeterna cum eo perditione damnabitur. Neque enim illi soli, qui in fine mundi Antichristo illi contra Deum se erigenti adhaeserint, ejus regno servire putandi sunt: sed et hodie quam plurimi fidei mysteriis initiati, cum diversis se facinoribus immerserint, regno ejusdem impie militare probantur: diciturque et eis e lectione prophetica: Si timueritis Dominum, et servieritis, et eritis vos et rex qui imperat vobis, malitia, et vos et rex vester Antichristus tunc enim illum habebitis regem pariter peribitis. Verum quod inter caetera dicit, et scietis et videbitis quia grande malum feceritis vobis in conspectu Domini, petentes super vos regem; non facile videtur ad Christum regem posse referri, quem omnis qui super se humiliter regnare petit, non malum aliquod, sed grande bonum facit, adeo ut quisquis hoc unum facere neglexerit, nullum facere
Abbreviated transcription (Latin):
ritiam docendi enuditis. Nec simplicioribus quibiq pieuiuendi cũfatrib modestiam u&us sã
seriptura ptimpuit Sedocillud in promptu est quid it quodait : Sitimueritis dñm ertis
uos ecrex quimperat uobis sequentes dñm Sin autem : erit manus dñi supuos Et quodincon¬
dusione subunxit Quod si pseueraueritis inmalitia. etuos etrexueste punter peribitis con
Qquierim pcepta fidei sacramenta recte seruauerit eiusdemdĩ etdñi monita sequ& ur dequo solus
uerus rex usrł att̃. Sicut etego pitris mei praccepta seruaui & manco ineius dilcctione. Quiuese
audiens Nonaudierit uocemdñi. diuinȩ suphunc minus est ultio. donec penitentiã egenit intenta
At qui ad mostem usq in puenitens ꝑdutiuerit talis profecto quu ad antixp̃m pessimũ resc ꝑtina

Expanded text:
ritiam docendi eruditis, nec simplicioribus quibusque pie vivendi cum fratribus modestiam vetus sancta ritiam docendi eruditis, nec simplicioribus quibusque pie vivendi cum fratribus modestiam vetus sancta Scriptura praeripuit. Sed et illud in promptu est, quid sit quod ait: Si timueritis Dominum, eritis vos et rex qui imperat vobis consequentes Dominum: sin autem, erit manus Domini super vos. Et quod in conclusione subjunxit: Quod si perseveraveritis in malitia, et vos et rex vester pariter peribitis. Qui enim percepta fidei sacramenta recte servaverit, ejus Dei et Domini monita sequetur, de quo solus verus rex Israel ait: Sicut et ego Patris mei praecepta servavi, et maneo in ejus dilectione . Qui vero audiens non audierit vocem Domini, divinae super hunc manus est ultio, donec poenitentiam egerit, intenta. At qui ad mortem usque impoenitens perduraverit, talis profecto, quia ad Antichristum pessimum regem pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
piam nec asinum tulisse ꝑhib&: quia scilic& proph&ica legalisq scriptura. Nemini uel simplicitatẽ
recte conuersandi ad proximũ. uel grauitatẽ corripiendi & instruendi proximũ. sinistra suggerendo sub¬
traxit. a sinus namq quiingen ita mansu&udine. & hominũ Necessaria & ipsos homines portare
consueuit. amorem fraterne utilitati ad cõmodũ designat. Bos autem cui non solũ inposita carro
onera gestare. Sed & arua uestendo sulcos hominib. praepatare moris est eos nuimirũ qui non modo
fuaum infirma toletare. uerum corundem quoq pigrescentia corda castigindo cuestere & adsuscp¬
endũ uerbi semen solent excolere demonstrit : Quibus solũ psonis duobus cota pifallor operst sorõ
ecelesiae sol& caterua comprichendi Nonergo simuhel bouem cuquã nonasinũtulit: quiancepe¬

Expanded text:
piam, nec asinum tulisse perhibet? quia scilicet prophetica legalisque Scriptura nemini vel triplicitatem piam, nec asinum tulisse perhibet? quia scilicet prophetica legalisque Scriptura nemini vel triplicitatem recte conversandi ad proximum, vel gravitatem corripiendi, et instruendi proximum, sinistra suggerendo subtraxit. Asinus namque qui ingenita mansuetudine et hominum necessaria, et ipsos homines portare consuevit, amorem fraternae utilitati accommodum designat. Bos autem, cui non solum imposita caro onera gestare, sed et arva vertendo sulcos seminibus praeparare moris est; eos nimirum, qui non modo fratrum infirma tolerare, verum eorumdem quoque pigrescentia corda castigando evertere, et ad suscipiendum verbi semen solent excolere, demonstrat: quibus solum personis duabus tota, ni fallor, operariorum Ecclesiae solet caterva comprehendi. Non ergo Samuel bovem cuiquam, non asinum tulit; quia nec pe
Abbreviated transcription (Latin):
multam ꝑcepti uerbi rigationem maturos iam bonioperis fructus ferre debuerant ad huc semoribus
in compositis. uoce suꝑnȩ correptionis uel exhostationis. quad oceantur quae sint aelementa exordii
sermonũdĩ: opus habere demonstrent. Quodsi ethancquisq lectionem allegorice quȩrat exponi.
facile quidem occurrit. quid sit quod samuhel constituto suꝑisrł rego et gradiente antecũ. se iam tunc
seniuisse. ab ad olescentia autẽ sua coram ipsis testedño & xp̃o eius innocenter uixisse pronuntiat: quia
illo testimoniũ dant: & hocubiq ad firmant. quia testante patre et filio immo spũscõ lex scã &man
scripta. dequo unus apex prieterire Non potest ueldatorem eiusdm̃ reptiehendant: Nec proph& arum
figuras senuisse ullus quise nouelucis gratia redemptũ nouit ambigit. Quid quod necbouems cuius¬

Expanded text:
modum percepti verbi rigationem, maturos jam boni operis fructus ferre debuerant, adhuc se moribus modum percepti verbi rigationem, maturos jam boni operis fructus ferre debuerant, adhuc se moribus incompositis, voce supernae correptionis vel exhortationis, qua doceantur quae sint elementa exordii sermonum Dei, opus habere demonstrent. Quod si et hanc quis lectionem allegorice quaerat exponi, facile quidem occurrit, quid sit quod Samuel constituto super Israel rege gradiente ante eum, se jam tunc senuisse: ab adolescentia autem sua coram ipsis, testibus Domino et Christo ejus, innocenter vixisse pronuntiat: quia illo testimonium dant: et hoc ubique affirmant, quia testante Patre et Filio, immo et Spiritu sancto, lexscripta, de quo unus apex praeterire non potest, vel datorem ejusdem reprehendant: nec prophetarum figuras senuisse, ullus qui se novae lucis gratia redemptum novit, ambigit. Quid quod nec bovem se cujus
Abbreviated transcription (Latin):
intellegendum signiuit. Quia uidelic& eorum exigentib meritis. Sicut unius primiregis imperium.
Sic& totũ illud quod contradĩ sibi uoluntatem impetrauere regnũ. tempora cẽt habiturũ posteriora peiora
prioribus et interim quamdiu timuerintdm̃. bonis regib. inlustrandi quoties Neglexerit cũ malis
puniendi & adultimũ ad grauescente malitia regnũ ipsũ pariter. libestatẽ & patriã eent captiuitate
uel moste mutaturi. Signum quoq pracuaricationis &duri cordis populi nonminimũ. & comagis ter¬
ribile. quo illis regionib: inusitatũ exhibuit uoces scilic& & pluuiã temporemessis triticeȩ quactoto
aestatis tempore in terra repromissionis. Nisi magno miraculo uenire nonsolent: uthinc nimirum
omnes quineglecto post longam agnitionem diuine uoluntatis imperio sibim& ipsis regnare. suisq
cupiditatib seruire desiderant. ꝑuerso seordine gerere signaret. Qui uidelic& tempore quo post¬

Expanded text:
intelligendum signavit; quia videlicet eorum exigentibus meritis, sicut unius primi regis imperium, sic et totum illud quod contra Dei sibi voluntatem impetravere regnum, tempora esset habiturum posteriora pejora prioribus: et interim quandiu timuerunt Deum, bonis regibus illustrandi; quoties neglexerint, cum malis puniendi: et ultimum, aggravescente malitia, regnum ipsum pariter libertatem et patriam essent captivitate vel morte mutaturi. Signum quoque praevaricationis et duri cordis populi non minimum, et eo magis terribile, quo illis regionibus inusitatum exhibuit, voces scilicet et pluviam tempore messis triticeae, quae toto aestatis tempore in terra promissionis, nisi magno miraculo venire non solent: ut hinc nimirum omnes qui neglecto post longam agnitionem divinae voluntatis imperio, sibimet ipsi regnare, suisque cupiditatibus servire desiderant, perverso se ordine gerere signaret: qui videlicet tempore quo post
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. Delapsis uero subiungit. Quod si subtraxerit se. Nonplacebit sibi in illo animamea.
AIT ERGOSAUL AFFERTEMIHI NOLOCAUSTU ITPACIFICA. ETOSTULIT NOLOCAUSTUM
suul sed samuhel ꝓpinquantẽ nonuidens. obtulit holocaustũ. Videntes legis doctores quitum
temporis erant. longe a primorũ ꝑfectione degenerantes. dilapsũ alegiscustodia populũ & incarna¬
tionis dominice tempus instare Nescientes. statuere suas traditiones seruandas quasi dño ꝑomnia
placiturus cuisensui suffragait᷑. quodidem saul redareiienti se ꝓstulta temeritate samuhelicum
respondis set dicens. QUÕ UIDI QUOO DILABERTIOPULUS AME ETTVNONUINIRAS IUX¬

Expanded text:
vivit . De lapsis vero subjungit: Quod si subtraxerit se, non placebit sibi in illo anima mea . vivit . De lapsis vero subjungit: Quod si subtraxerit se, non placebit sibi in illo anima mea . Ait ergo Saul: Afferte mihi holocaustum, etc. Videns delapsumSaul, sed Samuel propinquantem non videns, obtulit holocaustum. Videntes legis doctores, qui tum temporis erant, longe a primorum perfectione degenerantes dilapsum a legis custodia populum, et incarnationis dominicae tempus instare nescientes, statuere suas traditiones servandas, quasi Domino per omnia placituras. Cui sensui suffragatur, quod idem Saul redarguenti se pro stulta temeritate Samueli cum respondisset, dicens: Quia vidi quod dilaberetur populus a me, etc. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad comparationem euangelice claritatis ulamens haben supcorsuũ: Nec nisi ad xp̃m conuersi possup
reuelata ficie gloriam uerbi speculari. Neq. hoc quod galgal inquaerat siub &iam uolutabrũ int̃p̃¬
tari festur. ab infirmi cordis & pecdũ ad fontẽ aque uiuȩ ꝑuenientis. significatione discrepat. dequ ali¬
bus dicitur & sus in uolut abro luti. EteX PECTAUIT SEPTEN DIESUS IUXTA PLACITŨSAMVHELIA¬
rũ cũ suis auditorib tototem pore quo sabbatũ celebrabat᷑ in lege xp̃i aduentũ incarne: quẽ in nouissi¬
mis iam legalis obseruantiȩ temporib. didicerat ad futurũ: Sed tardante illo ut inplenitudine
temporũ quã p̃destinauerit ipseueniret. lassa corundem auditorũ postio nonminima spiritalis
exercitii castra reliquit Itquidem debene expectantib ꝓph&adicit. Iustus autem meusex fide

Expanded text:
elicae claritatis velamen habent super cor suum; nec nisi ad Christum conversi, possunt elicae claritatis velamen habent super cor suum; nec nisi ad Christum conversi, possunt revelata facie gloriam verbi speculari. Neque hoc quod Galgal, in qua erat Saul, etiam volutabrum interpretari fertur, ab infirmi cordis, et necdum ad fontem aquae vivae pervenientis significatione discrepat; de qualibus dicitur: Et sus lota in volutabro luti . Et exspectavit septem diebus juxta placitum Samuelirum cum suis auditoribus toto tempore quo sabbatum celebratur in lege, Christi adventum in carne, quem in novissimis jam legalis observantiae temporibus didicerat adfuturum; sed tardante illo, ut in plenitudine temporum, quam praedestinaverit, ipse veniret, lapsa eorumdem auditorum portio non minima, spiritualis exercitu castra reliquit. Et quidem de bene exspectantibus propheta dicit: Justus autem meus ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
ti. donec ipsius ꝓph&iȩ manifestioradaꝑtio. quaratione uiuendũ. quomodo malignis hostibuscẽt
obuiandũ ostenderet. Immo donec ipsedñs &caput ꝓph&arũ adueniens ad debellandas aercas
potestates. seipsum ꝓmundo offerret hostiam patri. Sed posito adhuc ingalgalis saule popu¬
lus ꝑterritus est quisequebatur eũ: positis in agnitione diuinae uoluntatis legis peritis. ꝑter¬
riti sunt auditores quieos sequebant᷑ et ueluitiorũ temptantiũ incursibus. uel pracceptorũ legaliũ
asperitatibus. uelceste ipsorũ exemplis magistrorũ ab agenda quã audiebant coeperunt lege lassescere
Recte namq ingalgal. id est in reuelatione positi legis periti dicunt᷑: ad comparationẽ uidelic& gentiũ
quac pelegis quidem uerbua ꝑceperunt aenebris obseuratũ habentes intellectũ. Quãuis idem ipsi¬

Expanded text:
ti, donec ipsius prophetia manifestior et apertior, qua ratione vivendum, quomodo malignis hostibus esset ti, donec ipsius prophetia manifestior et apertior, qua ratione vivendum, quomodo malignis hostibus esset obviandum, ostenderet. Imo donec ipse Dominus et caput prophetarum adveniens, ad debellandas aerias potestates seipsum pro mundo offerret hostiam Patri. Sed posito adhuc in Galgalis Saule, populus perterritus est, qui sequebatur eum. Positis in agnitione divinae voluntatis legis peritis, perterriti sunt legis auditores, qui eos sequebantur, et vel vitiorum tentantium incursibus, vel praeceptorum legalium asperitatibus, vel certe eorum exemplis magistrorum, ab agenda, quam audiebant, coeperunt lege lassescere. Recte namque in Galgal, id est, in revelatione positi legis periti dicuntur, ad comparationem videlicet gentium, quae ne legis quidem verba perceperunt, a tenebris obscuratum
Abbreviated transcription (Latin):
At ille expectuuit quidem septem dibus. ut manduerit sumuhel: Sed nequaquã minditũ cũ ꝑfectione
seruauit. Cueñi uideret ipsũ quidem morari. Se autem amilitib: derelinqui: obtulit holoc iustum
Quodubi samuhel adueniens comperit. Stultae eum fecisse testatus est. eoquod orationes et sacrificia
quaeuoluntatedĩ erant facienda propopulo ipse prȩoccupar& offerre. Saulergo sicut saepe doc¬
tores iudȩorũ. septem dies expectati samuhelis. tempus legis quae sabbati mysteriũ docebat samu¬
hel prophetiam ud ipsum quiloquebatͥ in proph&is dñm significet. Saulingalgalis. id est in reuelat¬
one. samuhelẽ hostias oblaturũ. et ꝓpopulo deprecaturũ. septem diebus expectare iub&ur. & pharisei ac
doctores iud ȩorũ. ꝓph&iseos contestantib inobseruatione reudate &date sibi legis sunt manere p̃cep¬

Expanded text:
At ille quidem septem diebus, ut mandaverat Samuel, sed nequaquam mandatum cum perfectione At ille quidem septem diebus, ut mandaverat Samuel, sed nequaquam mandatum cum perfectione servavit. Cum enim videret ipsum quidem morari, se autem a militibus derelinqui, obtulit holocaustum; quod ubi Samuel adveniens comperit, stulte eum fecisse testatus est, eo quod orationes et sacrificia, quae voluntate Dei erant facienda pro populo, ipse praeoccuparet offerre. Saul ergo, sicut saepe, doctores Judaeorum, septem dies exspectati Samuelis, tempus legis, quae sabbati mysterium docebat; Samuel prophetiam, vel ipsum qui loquebatur in prophetis Dominum significat. Saul in Galgalis, id est, in revelatione, Samuelem hostias oblaturum, et pro populo deprecaturum, septem diebus exspectare jubetur. Et Pharisaei ac doctores Judaeorum, prophetis eos contestantibus, in observatione revelatae et datae sibi legis sunt manere praecep