comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in mercede respondebant. & ꝓphȩ eius
in pecunia diuinabant. & suꝑ dñm reqͥ¬
escebant dicentes. Honne dñs in nob̾ ẽ: Non
hoc capitulo describunt᷑ fuisse subuersã.
& quia supra uł ad iudices uł ad pseudo¬
ꝓpħas precesserat cõminatio. audite pͥn
cunt popłm meũ & reliqua. ñc̃ generalit̾
aduersũ iudices & aduersũ pseudoꝓphetas
& contra sacerdotes & contra eos qui sibi
dĩ pollicebant᷑ notitiã ꝓphetalis sermo
texit᷑ & arguit eos qđ ꝓpt̾ scelera eorũ
sion quasi ager aranda sit. & ierłm uelut
in excelsa siluarũ. Uidemꝰ cõpleta quȩ
dicta sunt. Oris eloquiũ oculi probant.
Prophetiȩ testis. aspectꝰ ẽ. Hoc ipsũ testi¬
moniũ & in ieremiȩ uolumine scribitur.
ubi & micheȩ ꝓphetȩ fit mentio. & ierłm
uastitas p̃dicatur. Iudices & pͥncipes do¬
mꝰ iacob & domꝰ isrł id est & duarũ &
decẽ tribuũ non solũ iudiciũ ñ faciebant.
sed & abominabant᷑ illud & omĩa rec¬

Expanded text:
us in pecunia divinabant et super dominum requiescebant dicentes: Nonne dominus est in nobis? non hoc caet quia supra vel ad judices, vel ad pseudoprophetas praecesserat comminatio: Audite, primeum, et reliqua: nunc generaliter et adversum judices, et adversum pseudoprophetas, et contra sacerdotes, et contra eos, qui sibi Dei pollicebantur notitiam, prophetalis sermo texitur, et arguit eos quod propter scelera eorum Sion quasi ager aranda sit, et Jerusalem vin excelsa silvarum. Videmus completa quae dicta sunt: oris eloquium oculi probant: prophetiae testis aspectus est. Hoc ipsum testimonium et in Jeremiae volumine scribitur , ubi et Michaeae prophetae fit mentio, udices et principes domus Jacob, et domus Israel, id est, et duarum et decem tribuum, non solum judicium non faciebant; sed abominabantur illud, et omnia rec
Abbreviated transcription (Latin):
detestent᷑q iudiciũ dĩ. iudicis sententiã
declinantes. & om̃em regulã scripturarũ
malis interp̃tationib deprauantes. Isti
edificant sion in sanguinib & ierłm in
iniqͥtate. Cũ enĩ scriptura iubeat ne in¬
ducas impiũ in tabernaculũ iustoꝵ & ui
rũ sanguinũ & dolosũ ab ominet᷑ dñs.
hi quoscũq de asseclis suis ordinanteᷤ cle¬
ricos. & uitã eoꝵ in scandalũ popłis expo¬
nentes. rei sunt infidelitatis eoꝵ qͥ scanda¬
lizant᷑. Unde dicit᷑ expedire homini
ut mola asinaria liget᷑ in collo eiꝰ. & p̃ci¬
pitet᷑ in ꝓfundũ: quã ut scandaliz& unũ
de minimis ecclesiȩ. Cũq sacerdotes ma¬
lachias ꝓpħa angelos uocoe & os eorum
oraculũ dñi sit : sine munerũ acceptione
ñ iudicant. legentes. munera excecant
oculos etiã sapientiũ. & quasi frenũ in
ore auertunt increpationẽ. & cũ dicat᷑
ad apłõs. nolite possidere aurũ & argen¬
tũ neq es in zonis ur̃is sit & excutiat᷑

Expanded text:
cis sententiam declinantes, et omnem regulam Scripturarum malis interpretationibus depravantes, isti aedificant Sion in sanguinibus: et Jerusalem in iniquitate. Cum enim Scriptura jubeat: Ne inducas impium in tabernaculum justorum , et virum sanguinum et dolosum abominetur Dominus: hi quoscumque de asseclis suis ordinant clericos, et vitam eorum in scandalum populis exponentes, rei sunt infidelitatis eorum qui scandalizantur . Unde dicitur expedire homini, 471 ut mola asinaria ligetur in collo ejus, et praecipitetur in profundum, quam ut scandalizet unum de minimis Ecclesiae. Cumque sacerdotes Malachias propheta angelos vocet , et os eorum oraculum Domini sit , sine munerum acceptione non judicant, legentes: Munera excaecant oculos etiam sapientium, et quasi frenum in ore avertunt increpationem ; et cum dicatur ad apostolos: Nolite possidere aurum, et argentum, neque aes in zonis vestris sit : e
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is popłs secutꝰ ẽ pͥncipũ & sacerdotũ
ꝓphetarũq uitia. sion inquit quasi ager
arabitur & ierlm̃ sicut aceruus lapidũ erit.
& tẽplũ qd prius auro argentoq fulgebat.
in ruinas ultimas collabet᷑. Hoc contra
popłm iudeoꝵ. cuiꝰ uera captiuitas & ex¬
tremȩ ruinȩ ꝓpt̾ superiora qͥdẽ scelera.
sed maxime ꝓpr̾ effusionẽ dñici sangui¬
nis irrogatȩ sunt: unde & sion quasi ager
arata ẽ & ierłm in tumulos uersa saxoꝵ.
& tẽplũ illud quoncdã nobile atq subli¬
me in extremos cineres cõminutum.
sion ad eccłam transferat. ipsa ẽ enĩ domꝰ
ia cob & domꝰ isrł. scđm illud qđ in isaia
scribit᷑. ia cob puer m̃s suscipiã eũ. & illud
ad timotheũ. ut scias quomͦ te oporteat
in domo dĩ conuersari quȩ ẽ ecclesia. iste
liquido ꝑuidebit qđ pͥncipes domꝰ iacob
& reliqui de domo isrł siue ut melius nin
hebreo scriptũ ẽ iudices domꝰ isrł non sint
iudiciũ dĩ. & uniuersa recta ꝑuertunt.

Expanded text:
mnis populus secutus est principum et sacerdotum prophetarumque vitia, Sion quasi ager arabitur, et Jerusalem sicut acervus lapidum erit, et templum quod prius auro argentoque fulgebat, in ruinas ultimas collabetur. Haec contra populum Judaeorum, cujus vera captivitas et extremae ruinae, et propter superiora quidem scelera, sed maxime propter effusionem Dominici sanguinis irrogata sunt. Unde et Sion quasi ager arata est, et Jerusalem in tumulos versa saxorum, et templum illud quondam nobile atque sublime, in extremos cineres comminutum eSion ad Ecclesiam transferat ipsa est enim domus Jacob, et domus Israel, secundum illud quod in Isaia scribitur: Jacob puer meus, suscipiam eum . Et illud ad Timotheum: Ut scias quomodo te oporteat in domo Dei conversari, quae est Ecclesia iste liquido pervidebit, quod principes domus Jacob, et reliqui de domo Israel sive, ut melius in Hebraeo scriptum est Judices domus Israel, non sint judicium et universa recta pervertunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reges fuere sed tiranni. nec p̃positi sed
leones. neq magistri discip uloꝵ sed lupi
ouiũ. & satiauerunt se carnib & incras¬
sati sunt. & sub pinguissima hostia inter¬
fectionis & supplicus dñi preparati. Huc¬
usq contra pͥncipes malos. sequens uͦ sermo
aduerẜ pseudoꝓpħas ẽ & doctores pessimos.
qͥ popłm dĩ adulatione subpͥantant. polli¬
Sec dicit dñs Icentes scientiã scripturarũ.¬

Expanded text:
non reges fuere, sed tyranni: nec praepositi, sed non reges fuere, sed tyranni: nec praepositi, sed leones: neque magistri discipulorum, sed lupi ovium, et satiaverunt se carnibus, et incrassati sunt, et sicut pinguissima hostia interfectionis, et suppliciis Domini praeparati. Hucusque contra principes malos: sequens vero sermo adversus pseudoprophetas est et doctores pessimos, qui populum Dei adulatione supplantant, pollicentes scientiam Scripturarum.
Abbreviated transcription (Latin):
carnes in lebete & sicut carnes in olla: sic¬
clamabunt ad dnm & ñ exaudi& eos. &
auert& faciẽ suã ab eis in tẽpore illo eoqđ
pessime egerunt in adinuentionib suis.
on suffecerat spoliasse abiectũ gregẽ. sed
corpora quoqͣ  afflixxerunt duro imperio
& ossa contriuerunt. ut qͥcqͥd in eis forte
fuerat frangerent atq contererent. Quo¬
modo gͦ illi spoliauerunt popłm meũ &
nud auerunt om̃i pulcritudine & decoreꝰ
cut᷑is. & carnes & ossa miserunt in ollã
feruentẽ quã rex succendit assirius. tra¬
dentes gregẽ meũ diabolo & angłis eius.
sic & ipsi cũ uenerint dies ultionis clama¬
bunt ad dñm & ñ exxaudient᷑. qͥa nec ipsi
rogantes audierant. & extendent manꝰ
suas ad dñm. & ds̃ auert& faciẽ suã ab eis.
qͥa & illi auerterant a p̃cantib uultum.
Ꝙ hȩc uniuersa patient᷑. quia pessime ege¬
runt in studiis & in uoluptatib suis. &

Expanded text:
carnes in lebete, et sicut carnes in olla: siccarnes in lebete, et sicut carnes in olla: sicclamabunt ad Dominum, et non exaudiet eos, et avertet faciem suam ab eis in tempore illo, eo quod pessime egerunt in adinventionibus suis. Non suffecerat spoliasse subjectum gregem; sed corpora quoque eorum afflixerunt duro imperio, et ossa eorum contriverunt, ut quidquid in eis forte fuerat, frangerent atque contererent. Quomodo ergo illi spoliaverunt populum meum, et nudaverunt omni pulchritudine et decore cutis, et carnes et ossa miserunt in ollam ferventem, quam rex accendit Assyrius, tradentes gregem meum diabolo, et angelis ejus: sic et ipsi cum venerit dies ultionis, clamabunt ad Dominum, et non exaudientur, quia nec ipsi rogantes audierunt: et extendent manus suas ad Dominum, et Deus avertet faciem suam ab eis, quia et illi averterunt a precantibus vultum. Et haec universa patientur, quia pessime egerunt in studiis et voluptatibus suis: et
Abbreviated transcription (Latin):
popłi itineris quẽ gregẽ uocat. is qͥ nolt̃
se p̃uiũ sequi sed suꝑbiunt. & quasi udices
popłi uestigia illius ñ sequnt᷑: cõminat᷑ &
dicit. Audite pͥncipes domꝰ iacob & duces
domꝰ isrł. Quid ẽ autẽ qđ eos cogit audire :
meremini dĩ scire iudiciũ qd̃ ẽ abissus mul-¬
ta. & ꝓfundũ iustitiȩ eius mens praua non
inuenit. Aut qͦmͦ potestis scire iudicium
dĩ qͥ odistis bonũ & queritis malũ qͥ detes¬
tamini scõs pauperes. & honoratis diuites
peccatores : Simulq consideremꝰ uerboꝵ
significantiã. Bona ñ amare peccati est.
quanti sceleris etiã odisse : & e contrario
simala ñ fugere uitii ẽ: quantȩ impietatis
ẽ etiã diligent̾ inqͥrere : Post hec descͥbit᷑
seuitia iudicũ & in subiectos crudelitasxx.
Diripientes pelles eoꝵ ab eis. & carnes eoꝵ
ab ossib eoꝵ. Sicut deuorauerunt carnes
popłi mei & pelles ab eis excoriauerunt &
ossa eoꝵ confregerunt & conciderunt sicut

Expanded text:
populi, quem gregem vocat: his qui nolunt se praevium sequi, sed superbiunt, et quasi judices populi vestigia illius non sequuntur, comminatur et dicit: Audite, principes domus Jacob, et duces domus Israel. Quid est autem quod eos cogit audire? meremini Dei scire judicium quod est abyssus multa: et profundum justitiae ejus mens prava non invenit. AuDei, qui odistis bonum, et quaeritis malum, qui detestamini sanctos pauperes, et honoratis divites peccatores. Simulque consideremus verborum significantiam: bona non amare, peccati est: quanti sceleris etiam odisse? et econtrario, si mala non fugere, vitii est: quantae impietatis est etiam diligenter inquirere? Post haec describitur saevitia judicum, et in subjectos crudelitas. 466 LXX: Diripientes pelles eorum ab eis, et carnes eorum ab ossibus eorum. Sicut devoraverunt carnes populi mei, et pelles ab eis excoriaverunt, et ossa eorum confregerunt, et conciderunt sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas. & contenebresc& suꝑ eos dies. &
confundent᷑ qui uident sõnia. & irride-¬
bunt᷑ arioli. & loquent᷑ aduersũ eos om̃s
isti. quia ñ ẽ qͥ exaudiat eos nisi ego imple
etates eius. & isrł peccata sua.
Legimꝰ fuisse pseudo ꝓpħas in isrł qui
ꝓpt̾ dona pacẽ quȩ eis data ñ erat p̃di¬
cabant. & siqͥs munera ñ dediss& quãuis
sc̃s eẽt. irã dĩ nunti arent illi eẽ uenturã
Unde nc̃ dr̃ ad eos qđ loquant᷑ mendacia.
& sermo eoꝵ ñ ꝓphetia sed diuinatio sit
falsa. neq habeant lumen sed tenebras
& errorẽ. Cũq in contrariũ uersa fue-¬
rint quȩ ꝓmiserant. tunc operiant᷑ con-
nec demones accipient potestatẽ. ut eos
sua fraude decipiant. muta erunt ora¬
cula: tacebit immund̾ sp̃s. & illudere
ñ audebit. Hoc de pseudoꝓphetis. Rursũ
oratio de seipso ꝓphetȩ loquentis inducit᷑.
Illis falsa uaticinantib & ignominia &
confusione oꝑtis. ego quȩ loquor a scõ spũ

Expanded text:
 super eos dies, et confundentur qui vident somnia, et irridebuntur harioli, et loquentur adversum eos omnes isti, quia non est qui exaudiat eos, nisi ego implevetates ejus, et Israel peccata sua. Legimus fuisse pseudoprophetas in Israel, qui propter dona pacem, quae eis data non erat, praedicabant, et si quis munera non dedisset, quamvis sanctus esset, iram Dei nuntiarent illi esse venturam. Unde nunc dicitur ad eos quod loquantur mendacia, et sermo eorum non prophetia, sed divinatio sit falsa: neque habeant lumen, sed tenebras et errorem. Cumque in contrarium versa fuerint quae promiserant, tunc operientur confam  Al. nam nec daemones accipient potestatem, ut eos sua fraude decipiant. Muta erunt oracula, tacebit immundus spiritus, et illudere non audebit. Hoc de pseudoprophetis. Rursum oratio de seipso prophetae loquentis inducitur, illis falsa vaticinantibus, et opertis confusione et ignominia, ego quae lo
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽpore illo. sicut neqͥt᷑ egert̃ in adin¬
uentionib suis.
anifeste aduersũ pͥncipes isrł sermo
ẽ. & sub metaphora leonũ siue latronum
crudelitas eoꝵ describit᷑. qđ spoliauerint
pauperes & interfeterint eos & carnes
eoꝵ ossaq contriuerint. & quasi in medio
ollȩ sic in urbe ierłm meserabilẽ plebem
afflierint. & ꝓpt̾ hoc inferatur eis
postea suppliciũ in die captiuitatis. uel a
nabugodonosor uł a uespasiano & tito.
& clament ad dm̃ & ñ exaudiat eos. &
abscondat faciẽ suã ab eis. quia nequiter

Expanded text:
illo, sicut nequiter egerunt in adinventionibus suis. Manifeste adversum principes Israel sermo est, et sub metaphora leonum sive latronum crudelitas eorum describitur: quod spoliaverint pauperes, et interfecerint eos, et carnes eorum ossaque contriverint, et quasi in medio ollae, sic in urbe Jerusalem miserabilem plebem afflixerint, et propter haec inferatur eis postea supplicium in die captivitatis, vel a Nabuchodonosor, vel a Vespasiano et Tito. Et clament ad Dominum, et non exaudiat eos, et abscond
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ suꝑ eos dies. & confundent᷑ qͥuident
uisiones. & confundent᷑ diuini. & operient
uultus suos om̃s. quia non ẽ responsu di
Uerũtamen ego repletus sũ fortitudine
sp̃s dñi iudicio & uirtute. ut ad nuntiẽ
ia cob scelus suũ. & isrł peccatũ suũ. Lxx.¬

Expanded text:
vident visiones et confundentur divini et operient vultus suos omnes quia non est responsum Dei verumtamen ego repletus sum fortitudine spiritus Domini iudicio et virtute ut adnuntiem Iacob scelus suum et Israhel peccatum suum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpħam & transierunt portã. & egressi
sunt ꝑ eã. Qui tam̃ transitꝰ & egressio
absq ap̃o rege nr̃o tribui ñ potest. qui
rex & dñs est. Statĩ qͥppe conectitur.
Dñs autẽ princeps erit.
tdixit. Audite principes iacob. & du¬

Expanded text:
 Et transierunt portam, et egressi sunt per eam: qui tamen transitus et egressio absque Christo rege nostro tribui non potest, qui rex et Dominus est. Statim quippe connectitur: Dominus autem princeps erit. Et dixi: Audite, principes Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
trũ & ñ respiciat post tergũ. & contume¬
liarũ iacula hastasq confringens. fructꝰ
metere cupiat spu ales. ut saborantib
aliis nos intremꝰ in labores eoꝵ. & dicat᷑
de nob̃. uenientes autẽ uenient in exul¬
tatione portantes manipulos suos. Nunc
nemo pugnat aduersus aliũ. qͥa legimꝰ
beati pacifici. Nemo discit contendere in
subuersionẽ audientiũ. sed ponit silentiũ
ori suo & tac&e. quia tempus malũ ẽ: &
reqͥescit unusquisq sub uite sua ut p̾mat
uinũ qd exhilarat cor hominis. sub uite

Expanded text:
trum, et non respiciat post tergum, et contumetrum, et non respiciat post tergum, et contumeliarum jacula hastasque confringens, fructus metere cupiat spirituales, ut laborantibus aliis, nos intremus in labores eorum, et dicatur de nobis: Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Nunc nemo pugnat adversus alium, quia legimus: Beati pacifici . Nemo discit contendere in subversionem audientium, sed ponit silentium ori suo, et tacet; quia tempus malum est . Et requiescet unusquisque sub vite sua, ut premat vinum, quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
n& contra gentẽ. nemo pugnandi necessi¬
erit reqͥes. ut ñ solũ in urbib sed inuiculis
quoq & agris sit unusqͥsq securꝰ. & hoc fi&.
qͥa os dñi locutũ ẽ. Ac primũ qͥdẽ iuata
litterã antequã nnasceret᷑ nob̾ puer cuius
pͥncipatꝰ in humero eiꝰ. totꝰ orbis plenus
erat sanguine. Populi contra populos. re¬
ges contra reges. gentes dimicabant ad¬
uersũ gentes. Deniq etiã ipsa romana
res publica bellis lacerabat᷑ ciuilib cin¬
na & octauio & carbone pugnantib
silla & mario. antonio & catilina. cesa¬
re & gneio põpeio. augusto & bruto. eodẽ
augusto & antonio. in quoꝵ prelus uniuer-¬
sa sanguinẽ regna fuderunt. Postquã autẽ
ad imꝑiũ ap̃i singulare imperiũ roma sor¬
tita ẽ. apostoloꝵ itineri ꝑuius factꝰ ẽ orbis.
& aꝑtȩ sunt eis portȩ urbiũ.: & ad p̃dica
xp̃i irã & effrenata conuitia esse deposi¬
ta. ut mittat unusquisq manũ suꝑ ara¬

Expanded text:
et contra gentem. Nemo pugnare discet, pugnandi necessiet contra gentem. Nemo pugnare discet, pugnandi necessierit requies, ut non solum in urbibus, sed in viculis quoque et agris sit unusquisque securus: et hoc fiet, quia os Domini locutum est. Ac primum quidem juxta litteram, antequam nasceretur nobis puer, cujus principatus in humero ejus, totus orbis plenus erat sanguine, populi contra populos, reges contra reges, gentes dimicabant adversum gentes. Denique etiam ipsa Romana 477 Respublica bellis lacerabatur civilibus, Cinna et Octavio et Carbone pugnantibus: Sylla et Mario, Antonio et Catilina, Caesare et Cneo Pompeio, Augusto et Bruto, et eodem Augusto et Antonio: in quorum praeliis universa sanguinem regna fuderunt. Postquam autem ad imperium Christi, singulare imperium Roma sortita est; Apostolorum itineri pervius factus est orbis, et apertae sunt eis portae urbium, et ad praedicChristi, iram et effrenata convicia esse deposita, ut mittat unusquisque manum super ara
Abbreviated transcription (Latin):
qđ iacob saluatorẽ signific&e. & supra dixi¬
mus. Ia cob puer m̃s. suscipiã eũ. Sed & hoc
dicent ad eos qͥb locuti fuerint. uenite
ascendamꝰ in montẽ dñi. & in domũ cdĩ
iacob. & addent. Ut ostendat nobis uiã
suã. quã uł in angłis intellige ecclesis
presidentib uł in scripturis sc̃is quȩ uiã
dñi ostendunt. eũ qui dicit ego sũ uia
ꝑ quos in xp̃m credidimꝰ. De sion enim
egressa ẽ lex spũalis. & ad gentes dĩ ser¬
mo transiuit de ierłm. Qui iudicabit
int̾ popłos multos. Pat̃ enĩ ome iudicium
dedit filio. & corripi& gentes multas usq
in longinquũ. Dñs enĩ app̃hendit sapientes
in astutia eoꝵ. & cognouit cogitationes
sapientiũ. qm̃ uanȩ sunt. Diudicat autẽ
int̾ popłos. qͥ salute digni sint qͥue in digni.
& in eiꝰ aduentu om̃e bellandi studiũ con¬
feret᷑ ad pacẽ. In aratra gladi mutabunt᷑.
hastȩ cudent̾ in falces. gens bellare desi

Expanded text:
quod Jacob Salvatorem significet, et supra dixiquod Jacob Salvatorem significet, et supra diximus: Jacob puer meus, suscipiam eum . Sed et hoc dicent ad eos quibus locuti fuerant: Venite, ascendamus in montem Domini, et in domum Dei Jacob; et addent: Ut ostendant nobis viam suam, quam vel in Angelis intellige Ecclesiis praesidentibus, vel in Scripturis sanctis, quae viam Domini praeostendunt, et eum qui dicit: Ego sum via per quos in Christum credidimus. De Sion enim lex egressa est spiritualis, et ad gentes Dei sermo transivit de Jerusalem, qui judicabit inter populos multos : Pater enim omne judicium dedit Filio. Et corripiet gentes multas usque in longinquum : Dominus enim apprehendit sapientes in astutia eorum, et cognovit cogitationes sapientium, quoniam vanae sunt. Dijudicat autem inter populos qui salute digni sint, et qui indigni, et in ejus adventu omne bellandi studium conferetur ad pacem . In aratra gladii mutabuntur, hastae cudentur in falces, gens bellare desin
Abbreviated transcription (Latin):
frigiã & pãphiliã. egiptũ & partes libiȩ
quȩ ẽ circa cirenen. & aduenȩ romani.
iudei & ꝓseliti. cretes & arabes. Non ne
uobis festinasse uident᷑ ad montẽ quib
dictũ ẽ. sequimini me & faciã uos piscato¬
res hominũ. & ꝓtinus secuti sunt salua¬
torẽ : Rursũq de iacobo & iohanne scrip¬
tura refert qđ relicta naui & patre &
fluctib sȩculi. festinauerunt ad montem.
& matheus publicanꝰ audiens. sequere me:
statĩ cucurrit. Sed & illud in euangelio
quando secutȩ sunt eũ turbȩ multȩ de
galilea & decapoli & ierusolimis & iudea
& transiordanen. & curauit eos. festinan¬
tes popłos ꝓbat. Popłis autẽ festinantib
gentes quoq plurimȩ ibunt ad montẽ. totꝰ
scilic& orbis in eũ credens: & dicent ad ue¬
xillũ se patibuli mutuo ꝓuocantes. Uenite.
ascendamꝰ in montẽ dñi. Ascensione opus
domũ dĩ iacob. ecclesiã quȩ ẽ domꝰ dĩ. co¬
lũna & firmamentũ ueritatis. Porro

Expanded text:
philiam, Aegyptum et partes Libyae, quae est juxta Cyrenem, et advenae Romani, Judaei et proselyti, Cretes et Arabes. Nonne vobis festinasse videntur ad montem, quibus dictum est: Sequimini me, et faciam vos piscatores hominum , et protinus secuti sunt Salvatorem? Rursumque de Jacobo et Joanne Scriptura refert, quod relicta navi et patre et fluctibus saeculi, festinaverint ad montem. Et Matthaeus publicanus audiens: Sequere me , statim cucurrerit. Sed et illud in Evangelio, quando secutae sunt eum turbae multae de Galilaea, et Decapoli et Jerosolymis, et Judaea et trans Jordanem, 476 et curavit eas, festinantes populos probat. Populis autem festinantibus, gentes quoque plurimae ibunt ad montem: totus scilicet orbis in eum credens, et dicent ad vexillum se patibuli mutuo provocantes: Venite, ascendamus in montem Domini. Ascensione opus domum Dei Jacob, Ecclesiam, quae est domus Dei, columna et firmamentum veritatis. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
xX.
Ascende per diuisionem.
Resens locus quasi ꝓpͥũ hab&e excordiũ.
& apostropham eloqͥi ꝓphetalis. ad eũ
qͥ saluari cupit. cui imperat᷑ ut ascendat
ꝑ diuisionẽ. Qđ qͥdẽ manifestius fice si
de genesi sũpserimꝰ excẽplũ. ubi nascunt᷑
gemini de thamar. cũ qua iudas patri¬
archa concubuit. factũ ẽ inqͥt cũ parer&
& haberde geminos in utero. in ipso partu
unꝰ ꝓtulit manũ. & tulit obstetrix &
ligauit in manu eiꝰ coctinũ dicens. Hic
egrediet᷑ prior. Cũ autẽ contraaaiss&
manũ. statĩ egressus ẽ fr̃ eiꝰ. At illa ait.
Quare diuisa ẽ ꝓpt̃ te maceria :ͦ & uoca

Expanded text:
XX: Ascende per divisionem. Praesens locus quasi proprium habet exordium et apostrophen eloquii prophetalis, ad eum qui salvari cupit, cui imperatur ut ascendat per divisionem. Quod quidem manifestius fiet, si de Genesi sumpserimus exemplum, ubi nascuntur gemini de Thamar, cum qua Judas patriarcha concubuit: Factum est, inquit, cum pareret, et haberet geminos in utero: in ipso partu unus protulit manus, et tulit obstetrix et ligavit in manu ejus coccinum, dicens: Hic egredietur prior. Cum autem contraxisset manum, statim egressus est frater ejus, et illa ait: Quare divisa
Abbreviated transcription (Latin):
gand̃ congregabit᷑ iacob sed illȩ reli
onam auersionem eoꝵ
sicut oues in tribulatione.
eliqͦs de isrł qͦs postquã om̃s suscepero
suscepturꝰ sũ. nt̃ interĩ qͥa auersi sunt a
me. ponã in tribulatione & coangustabo.
& faciã sedere sine sacerdote & sine alta¬
ri. & sine ꝓpħa. ut quẽ ꝑ beneficia ñ sense¬
rt̃ intelligant ꝑ supplicia. Loe&xIponam.
Quasi gregẽ in medio cubilis eoꝵ subaudit᷑
sunt ponet᷑ quasi grex in tribulatione. sed
postquã tribulati fuerint & angustiȩ tẽpꝰ
ut transcendant humanȩ conditionis sta¬
tũ. & implebunt qd̃ sequit᷑ Ixoc.
Ixilient ex hominibus.

Expanded text:
gandus congregabitur Jacob. Sed illae reliqgandus congregabitur Jacob. Sed illae reliqPonam aversionem eorum sicut oves in tribulatione. Reliquias de Israel quas postquam omnes suscepero, suscepturus sum: nunc interim quia aversi sunt a me, ponam in tribulatione, et coangustabo, et faciam sedere, sine sacerdote, sine altari, et sine propheta: ut quem per beneficia non sensent, intelligant per supplicia. LXX: Quasi gregem in medio cubilis eorum: subaudisunt, ponetur quasi grex in tribulatione; sed postquam tribulati fuerint, 463 et angustiae tempus et transcendent humanae conditionis statum, et implebunt quod sequitur: Exsilie
Abbreviated transcription (Latin):
stillã in hominib dicere. qͥ lapidẽ absci¬
sũ de monte sine manib legerint & fatuũ
ex parte cognouisse & ex parte ꝓphetasse.
De hac gͥ sapientia id est de stilla iudaici
popłi nͦ enĩ uenit nisi ad oues ꝑditas domꝰ
isrł congregatꝰ ẽ iacob. om̃is qͥ subplan¬
tat esau & eripit pͥmitiua eiꝰ ac bene¬
dictionẽ. & antequã nascat᷑ adhuc in utero
positꝰ plantã pilosi fr̃is inuadit. Lax.
ũ om̃ib suscipiens suscipiã reliqͥas de isrł.
ũ inqͥt crediderit gentiũ popłs & om̃is
orbis ad meã fueritꝰ fidẽ adductꝰ & intͣ¬
uerit gentiũ plenitudo. tunc etiã reliqͥȩ
isrł saluabunt᷑: non illȩ reliqͥȩ de qͥb scrip¬
tũ ẽ in regnoꝵ libro. dereliquimͥ septẽ
milia uiroꝵ qͥ ñ curuauerunt genua
ba al. & de quib paulus. ergo & in isto tẽ¬
pore reliqͥȩ scđm electionẽ gr̃ae saluȩ
factȩ sunt. & de qͥb supra hic ꝓpheta te¬
stat᷑. & erit de stilla popłi huiꝰ congre¬

Expanded text:
stillam in hominibus dicere, qui lapidem abscissum de monte sine manibus legerint , et fatuum ex parte cognovisse, et ex parte prophetasse . De hac igitur sapientia, id est, de stilla Judaici populi non enim venit nisi ad oves perditas domus Israel congregatus est Jacob: omnis qui supplantat Esau, et eripit primitiva ejus ac benedictionem, et antequam nascatur adhuc in utero positus, plantam pilosi fratris invadit. LXX: Cum omnibus suscipiens suscipiam reliquias de Israel. Cum inquit crediderit gentium populus, et omnis orbis ad meam fuerit fidem adductus, et intraverit gentium plenitudo, tunc etiam reliquiae Israel salvabuntur, non illae reliquiae, de quibus est scriptum in Regnorum libro: Dereliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua Baal . Et de quibus Paulus: Ergo et in isto tempore reliquiae secundum electionem gratiae salvae factae sunt ; de quibus supra hic propheta testatur: Et erit de stilla populi hujus, congre
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pseudos. Quomͦ enĩ in uulnerib putridiᷤ
ne cancer serpat & emortuũ corpus
uiuas carnes depascatur. medici secant
ne ultra popłs dĩ pseudo ꝓpħarũ uocib
subuertat᷑. Qd autẽ sp̃s tã in nouo quã
in ueteri testamento ubicũq sine addi¬
tamento ponit᷑. in bonã partẽ intelligat᷑.
& sepe dixcimꝰ & nc̃ ex parte ponimꝰ necui
dubiũ sit. Fructꝰ autẽ sp̃s. caritas. gaudiũ
ficaueritis. uiuetis. & in ueteri testa¬
mento. Dans flatũ popło qͥ ẽ in ea & sp̃m
his qͥ calcant eã. haud dubiũ ex p̃ceden¬
tib qͥ tͥerrã signific&. Quienĩ calcant
terrena oꝑa & pedib suis subiciunt ea.
utiq ñ malu̾ sed bonũ sp̃m merentur
accipere. E contrario malus sp̃s sẽꝑ cũ
additamento legit̾. ut ibi. Cũ autẽ im
mund sp̃s exierit ab homine. & in alio
Sp̃s gͦ dĩ qͥ finẽ mendacio posuit in pseu.¬
doꝓphetis. ipse stillabit in uinũ uuarũ¬
& in. ebrietatẽ. uinũ qđ letificat cor

Expanded text:
 ψεῦδος. Quomodo enim in vulneribus putridis, ne cancer serpat et emortuum corpus vivas carnes depascatur, medici statuunne ultra populus Dei pseudoprophetarum vocibus subvertatur. Quod autem spiritus tam in novo quam in veteri Testamento, ubicumque sine additamento ponitur, in bonam partem intelligatur, et saepe diximus, et nunc ex parte ponemus, ne cui dubium sit. Fructus autem spiritus, charitas, gaudium, ficaveritis, vivetis Et in veteri Testamento: Dans flatum populo, qui est in ea: et spiritum his, qui calcant eam : haud dubium ex praecedentibus quin terram significet. Qui enim calcant terrena opera, et pedibus suis subjiciunt ea, utique non malum, sed bonum spiritum merentur accipere. Econtrario malus spiritus semper cum additamento legitur, ut ibi: Cum autem spiritus immundus exierit ab homine . Et in alio Spiritus ergo Dei, qui finem mendacio posuit in pseudoprophetis, ipse tibi stillabit in vinum et ebrietatem. Vinum quod laetificat cor
Abbreviated transcription (Latin):
t in hoc capite multũ lax int̾pretes
ab hebraico discrepant. Unde pͥmũ iuata
id qđ nob̃ ab hebreis est traditũ. expo¬
namꝰ. & postea si dñs uoluerit de eoꝵ
translatione tractabimus.
popłe iudaice ad qͦs reꝓmissiones & quoꝵ
nẽ cui imminentib babiloniis & roma
immunditiã suã corrũpet̾ populatione
nouissima. ñ me putetis uolentẽ loqui.
& p̃dicare gaudentẽ qđ uenturũ uideo.
optarẽ & ip̃se anathena e̾e ꝓ fr̃ib meis
qui st̃ israhelitȩ. Utinã de meo sensu lo
creder& in filiũ dĩ. & ñ traderent᷑ ȩteruȩ
captiuitati. Uerũ qͥa ꝓpħa sũ & dĩ spũ¬
loqͦr & a diuinitate missus predico ueri¬
tatẽ: ꝓpt̃ea stillabo tͥ sermonẽ meum
in meracũ uinũ. qđ te mebri& & corru¬
ere faciat. Me autẽ stillante & uenturȩ
captiuitatis malũ canente. popłs iste me¬
as suscipi& pluuias. hoc ẽ uult & ñ uult
sustinere hab& quȩ dico. & ne me uatẽ¬

Expanded text:
t in hoc capite multum Septuaginta interpretes ab Hebraico discrepant. Unde primum juxta id quod nobis ab Hebraeis est traditum exponamus, et postea, si Dominus voluerit, de eorum translatione tractabimus. O popule Judaice, ad quos repromissiones, quorum  cui, imminentibus Babyloniis, vel Romanimmunditiam suam corrumpetur populatione novissima, non me putetis volentem loqui, et praedicare gaudentem, quod venturum video: optarem et ipse anathema esse pro fratribus meis, qui sunt Israelitae . Utinam de meo sensu loqcrederet in Filium Dei, et non traderetur aeternae captivitati. Verum quia propheta sum, et Dei sp  Al. veritate missus, praedico veritatem: propterea stillabo tibi sermonem meum in meracum vinum quod te inebriet, et corruere faciat. Me autem stillante, et futurae captivitatis malum canente, populus iste meas suscipiet pluvias, hoc est, vult, non vult, sustinere habet quae dico. Et ne arbitre
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqͥas isrł ad apłos & eã referre mul¬
titudinẽ quȩ in actib apłoꝵ saluata est
ex iudeis. ñ abhorrebit a ueritate expo¬
sitio tractatoris. Hos enĩ uere congre¬
gauit dñs in ouile suũ. & posuit in medio
caularũ & fecit iter ante eos & induxit
eos in ecclesia. & fuit rex eoꝵ corã eis.
& ẽ dñs in capite eoꝵ in ꝑpetuũ. ax.
piritꝰ statuit mendaciũ. stillauit tͥ in

Expanded text:
el 461 ad Apostolos, et eam referre multitudinem, quae in Actibus apostolorum salvata est ex Judaeis, non abhorrebit a veritate expositio tractatoris. Hos enim vere congregavit Dominus in ovile suum, et posuit in medio caularum, et fecit iter ante eos, et induxit eos in Ecclesiam, et fuit rex eorum coram eis, t Dominus in capite eorum in perpetuum. LXX: Spiritus statuit mendac
Abbreviated transcription (Latin):
porta. qͦ it̃ diuidente & p̾cedente &
uiã & portã. transibit ꝑ eũ credulũ pecꝰ.
Pastor autẽ iste & rex ẽ & dñs. Unde
seqͥt᷑. & transibit rex eoꝵ corã eis. & dñs
in capite eoꝵ. Qđ si uoluerimꝰ hec om̃ia de

Expanded text:
porta: quo iter dividente et praecedente, et porta: quo iter dividente et praecedente, et viae porta, transibit per eum credulum pecus. Pastor autem iste rex est et Dominus. Unde sequitur. Et transibit rex eorum coram eis, et Dominus in capite eorum. Quod si vol
Abbreviated transcription (Latin):
ad oñs ꝓpħas fit. quo reticente ꝓpħa ñ
in carnis humilitate ueni & ñ credidistiᷤ
mͥ. ueniã in consũ matione mundi in ma¬
iestate cuꝰ angłis ceterisq uirtutib &
tunc te totuꝰ congregabo iacob tunc in
unũ conducã reliqͥas isrł. & cũ gentiũ
popło in ouili meo parit̾ copulabo. Tunc
te muro firmissimo sepiã. & tanta erit
credentiũ multitudo & int̾ caulas po¬
siti gregis tumultuatio. ut uincatur
numerus petoꝵ largitate. Ac ne forsi¬
tan putes qͥa dixi ponã illũ quasi gregẽ
in ouili & quasi petus in medio caularũ.
de ouib me loqͥ. intellige qđ oues istȩ ho¬
mines sint. Seqit᷑ enĩ. Tumultuabunt᷑
a multitudine hominũ. Tumultꝰ uox
plurimoꝵ ẽ. & nimiȩ multitudinis cla¬
mor parit̾ emissus. Ne estimemꝰ unius
uocẽ sed om̃iũ eẽ cõmunẽ laudantiũ bo¬
nũ pastorẽ qͥ ardua queq cõplanauerit.
& suo equauerit pede. dux itineriᷤ eoꝵ.¬
& ipse sit paradisi ianua & dicat ego sũ

Expanded text:
ad omnes prophetas fit. Quo reticente prophetain carnis humilitate veni, et non credistis mihi, veniam in consummatione mundi in majestate mea cum Angelis caeterisque virtutibus, et tunc te totum congregabo, Jacob: tunc in unum conducam reliquias Israel, et cum gentium populo in ovili meo pariter copulabo: tunc te muro firmissimo sepiam, et tanta erit credentium multitudo, et inter caulas positi gregis tumultuatio, ut vincatur numerus pecorum largitate. Ac ne forsitan putes, quia dixi: Ponam illum quasi gregem in ovili, et quasi pecus in medio caularum, de ovibus me loqui, intellige quod oves istae homines sint. Sequitur enim: Tumultuabuntur a multitudine hominum. Tumultus, vox plurimorum est, et nimiae multitudinis clamor pariter emissus: ne aestimemus unius vocem esse: sed omnium communem, laudantium bonum pastorem, qui ardua quaeque complanaverit, et suo aequaverit pede, dux itineris eorum ipse sit paradisi janua, et dicat: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
dit gͦ senior popłs in qͦ erat ortꝰ. & dnte¬
quã semen de gentib ecclesia nasceret᷑
manũ suã in oꝑib & postea contraait
eã. audiens ꝑ isaiã. manꝰ enĩ ur̃ȩ sangui¬
ne plenȩ sunt. Cũq ille contraxiss& ma
nũ. & a iustitiȩ cessar& oꝑib : fr̃ eiꝰ egres¬
sus ẽ gentiliũ popłs. & ꝓpt̾ ipsũ diuisa est
sepes. & destruxit dñs atq saluator ut ille
poss&e incedere parietẽ qͥ erat in medio &
maceriã duos popłos separantẽ. & fecit
unũ gregẽ & duos creauit in sem& ipso in
uno nouo homine faciens pacẽ. Unde &
obstetria ꝓphetice loquens. dicit ad pha¬
res popłm iuniorẽ. Vt qͥd diuisa ẽ propt̃
te maceria : Si intellexisti exemplũ de
genesi. ascende qui saluari cupis nequaquã
ꝑ ueterẽ popłm qͥ manũ contractã hab&.
sed ꝑ nouũ in quo uia xp̃c ẽ. in quo porta
uit mediũ parietẽ & maceriã hoc ẽ obscu¬
ritatẽ ueterũ ꝓphetarũ. & omĩa antiquȩ

Expanded text:
dit ergo senior populus, in quo erat ortus et semen antequam de gentibus Ecclesia nasceretur, manum suam in operibus, et postea contraxit eam audiens per Isaiam: Manus enim vestrae sanguine plenae snum, et a justitiae cessaret operibus, frater ejus egressus est gentium populus. Et propter ipsum divisa est sepes, et destruxit Dominus atque Salvator, ut ille posset incedere, parietem, qui erat in medio, et maceriam duos populos separantem: et fecit unum gregem, et duos creavit in semetipso in uno novo homine faciens pacem. Unde et obstetrix prophetice loquens dicit ad Phares populum juniorem: Ut quid divisa est propter te maceria? Si intellexistis exemplum de Genesi, ascende qui salvari cupis, nequaquam per veterem populum qui manum contractam habet, sed per novum, in quo via Christus est, in quo portavit medium parietem et maceriam, id est obscuritatem veterum prophetarum, et omnis antiquae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetat᷑. Hȩc ẽ porta dñi. iusti intrabt ꝑ eã.
Quicũq autẽ ingressus fuerit᷑ deb& in eo statu
qͦ intrauerat ꝑmanere. sed egrediat᷑ ad pa-¬
scua. ut intrando exordiũ sit in exeundo
& in pascua reperiendo uirtutũ ꝑfectio.
Qui ingredit᷑ adhuc in sȩcło ẽ: & ex crea¬

Expanded text:
 porta Domini, justi intrabunt per eam . Quicumque autem ingressus fuerit, non debet in eo statu in quo intraverat, permanere; sed egrediatur ad pascua, ut in intrando exordium sit, in exeundo et in pascua reperiendo, virtutum perfectio. Qui ingreditur, adhuc in saeculo est, et ex crea
Abbreviated transcription (Latin):
destruat᷑ dan & bethel in qͥb adora-¬
bant᷑ uituli aurei. Diximꝰ ut potuimus.
qd ab hebreis nob̾ iuxta historiȩ sit
traditũ ueritatem.
Ranseamꝰ ad anagogen. de xenocrate
qui scripsit suꝑ lapidũ gẽmarũq natu¬
ris pauca uerba ponentes. Ad amas sui
nominis lapis ẽ quẽ latine indomitũ pos¬
sumꝰ appellare. eo qđ nulli cedat mate¬
riȩ. nec ferro quidẽ. Nã & si ponatur
suꝑ incudẽ & graui ictu feriatur mal¬
lei: ante in cus & malleus uulnus accipi¬
unt. quã ad amas atterat᷑. Cũq ignis

Expanded text:
destruantur Dan et Bethel, in quibus adoradestruantur Dan et Bethel, in quibus adorabantur vituli aurei. Diximus ut potuimus quid ab Hebraeis nobis juxta historiae sit traditum veritatem: transeamus ad anagogen, de Xenocrate, qui scribit super lapidum gemmarumque naturis pauca verba ponentes: « Adamas sui nominis lapis est, quem Latine 329 indomitum possumus appellare: eo quod nulli cedat materiae, nec ferro quidem. Nam si ponatur super incudem, et gravi ictu feriatur mallei, antea incus et malleus vulnus accipiunt, quam adamas conteratur. Cumque ignis
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrar&. Dñs itaq cernit᷑ stans
suꝑ murũ stagnatũ siue litũ. & in ma-¬
nu eiꝰ stagnatio siue trulla cementarii:
qua solent suꝑ induci parietes. & non
solũ pulcritudinẽ accipere. sed & for¬
titudinẽ contra iniuriã imbriũ & cre-¬
berrimas tẽpestates. Legimꝰ in ierechiel
dñm cõminantẽ. qđ tẽpestate & grandine
consurgente nequaquã liniat nec uestiat
parietẽ isrł. sed dimittat eũ pluuiis
dissipari. Unde & nunc dic̃ illede qͦ scri¬
bitur structor macerię uocabit᷑. ipse an¬
gularis lapis & edificator domꝰ. quod
deponat trullã in medio popłi sui isrł
& cessare faciat atq torpere. ut ne¬
quaquã ultra suꝑ inducat eũ. & suo ue¬
stit ac tueatur auxilio. Cũq dñs ꝓtec¬
tionẽ suã & ut ita dicã parietis uesti¬
mentũ trulla cessante subtraxerit.
tunc demolientur excelsa idoloꝵ quȩ
hebraice appellant᷑ bamotħ. & scĩfi¬
cationes decẽ tribuũ desolabuntur. ut

Expanded text:
r. Dominus itaque cernitur stans supra murum stannatum sive litum, et in manu ejus stannatio sive trulla caementarii, qua solent superinduci parietes, et non solum pulchritudinem accipere, sed et fortitudinem contra injuriam imbrium et creberrimas tempestates. Legimus in Ezechiele , Dominum comminantem, quod tempestate et grandine consurgente, nequaquam linat nec vestiat parietem Israel, sed dimittat eam pluviis dissipari. Unde et nunc dicit ille, de quo scriest: Structor maceriae vocabitur, ipse angularis lapis, aedificator domus, quod deponat trullam in medio populi sui Israel, et cessare faciat atque torpere, ut nequaquam ultra superinducat eum, et suo vestiat ac tueatur auxilio. Cumque Dominus protectionem suam, et, ut ita dicam, parietis vestimentum trulla cessante subtraxerit, tunc demolientur excelsa idolorum, quae Hebraice appellantur BAMOTH  , et sanctificationes decem tribuum desolabuntur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
theodotio ee RCHINIOr int̾pretati
sunt. Quoꝵ alterũ stagnaturã. alterũ
tabescentẽ significat : ut illã sartaginẽ¬
quã legimꝰ in iezechiele in qua populi
obsidione uallati frixcura significatur.¬

Expanded text:
Theodotio τηκόμενον interpretati sunt: quorum alterum stannaturam, alterum tabescentem significat; ut illa sartago quam legimus in Ezechiele , in qua populi obsidione vallati, frixura significatur
Abbreviated transcription (Latin):
ex suffiores bi adiersus
blasohetores bap smi Non mirentur quia ds̃ concitat ut siritu rbertur egarognocat
sea ponat cericem qui a cum humiliata disceneimina sua.¬
nina sua: ouurrite. ngilus adiit
Quides ugar aucilla s arrae tum questa cẽt o domina : quid audit ab angelo: re efte adonanã¬

Expanded text:
exsufflatores Christi, adversus blasphematores Baptismi, non mirentur; quia Deus concitat, ut a Sara verberetur Agar. Cognoscat se Agar, ponat cervicem: quia cum humiliata discederet a domina sua, occurrit ei angelus, et dixit, Quid est, Agar ancilla Sarae? cum conquesta esset de domina
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ timuimꝰ dñm. Rex autẽ quio
faciet nobis: Loquens u̾ba excusati¬
onis m̃dacis disponet testam̃tum.
Orietur sicut germen iudiciũ suꝑ
desertũ agri. Post quã confregerit
as simulachra isrł & depulatꝰ fuerit
aras uel statuas eoꝵ. & extrema cap.¬
tiuitas uenerit: dicent. Non ẽ rer
nobis. Et ne in longũ tẽpus putent
sententiã ꝓtelari. addidit nc̃ diceN.
quando uastant᷑. qͣndo sentient osee
regẽ ultimũ a se esse sublatũ. Ideo¬
autẽ rer ablatꝰ a nobis ẽ: qr ñ timu¬
imus dñm uerũ regẽ. Nomo enĩ
rex. nobis ꝓdesse qͥd poterat᷑: Dicite
qđ uultis. errores ueteres suspirate. pol¬
licemini uobis prospera. quȩ uertentur
in contraria. Fȩdus ferietis. nequaquã
cũ dõ. sed cũ mendacio. Et pꝰ fędus qđ
saltim ium̃toꝵ cib hordeũ. ñ legumi¬
na uaria. ñ uites quę fructꝰ suos in
musta desudant. ñ poma arbores ger¬
minabunt. quȩ humorẽ terrȩ in uari-¬
os mutant sapores. s orietur uobis

Expanded text:
ia non timuimus Dominum, rex autem quid faciet nobis? Loquens verba, occasiones mendaces: disponet testamentum, orietur sicut gramen judicium super desertum agri. Postquam confregerit Deus simulacra Israel, et depopulatus fuerit aras, vel statuas eorum, et extrema captivitas venerit, dicent: Non est rex nobis. Et ne in longum tempus putent sententiam protelari, addidit: Nunc dicent, quando vastabuntur, quando sentient Osee regem ultimum a se esse sublatum: ideo rex ablatus a nobis est, quia non timuimus Dominum verum regem: homo enim rex prodesse quid poterat? Dicite quid vultis, errores veteres suspirate, pollicemini vobis prospera, quae vertentur in contraria, foedus ferietis, nequaquam cum Deo, sed cum mendacio. Et post foedus, saltem jumentorum cibus, hordeum, non legumina varia, non vites quae fructus 108 suos in musta desudant, non poma arbores germinabunt, quae humorem terrae in varios mutant sapores; sed orietur vobis
Abbreviated transcription (Latin):
eñi ut popłs discessit a rege. uenit in-¬
teritus. Quodq seqͥt᷑ ipse confringet
simulacra eoꝵ. de dõ dicit. Arasq de¬
populabit᷑. ñ qđ ds ipse ꝓpͥa hoc fecerit
manu: sed qđ ꝑ hostes uoluntas eiꝰ ex ple¬
ta sit. Hereticoꝵ inter se corda diuisa
& contrariis repugnare sententiss. etiã
ipsi ñ negant. dũ diuersa sentiunt.
Unde disꝑdent᷑. & confrłget. siue suffo¬
diet dñs simulachra uel altaria eorũ
quȩ de corde suo finxerunt. & uasta¬
bit titulos qͥb singuli suis appellant᷑
nominib. & uocauert̃ nomina sua
suꝑ terras suas. ut nequaquã xp̃i ȩccłȩ
uia nẽ dicent. non est rex nobis. ñ enĩ
tiemꝰ dñm. & rer qͥd faciet nobis:
Loqͥmini uerba uisionis in utilis. & fe¬
rietis fędus: & germinabit quasi ama

Expanded text:
enim ut populus dissensit a rege, venit inenim ut populus dissensit a rege, venit interitus. Quodque sequitur: ipse confringet simulacra eorum, de Deo dicit: arasque depopulabitur, non quia Deus ipse propria hoc fecerit manu, sed quod per hostes voluntas ejus expleta sit. Haereticorum inter se corda divisa, et contrariis repugnare sententiis, etiam ipsi non negant, dum diversa sentiunt. Unde disperdentur, et confringet, sive suffodiet Dominus simulacra, vel altaria eorum, quae de suo corde finxerunt, et vastabit titulos, quibus singuli suis appellantur nominibus, et vocaverunt nomina sua super terras suas, ut nequaquam Christi EccleQuia nunc dicent, non est rex nobis: non enim timemus Dominum, et rex quid faciet nobis? Loquimini verba visionis inutilis, et ferietis foedus
Abbreviated transcription (Latin):
rit quidẽ malũ in conspectu dñi seo¬
ñ sicut reges isrł qui fuerunt ante
eũ. Cuiꝰ nono anno salmanasar rex
assyrioꝵ cȩpit popłm isrł & eduxit
eos in assyrios. & habitare fecit iuxta
flum̃ gora inciuitatib medoꝵ. Quȩ¬
ritur ergo quare sub pessimis regib
captiui non fuerint. sed sub eo qui
cȩperat ex parte aliqua ad meliora
conuerti. Ad qđ hȩc inferunt. Ex¬
cusabat se primũ popłs & dicebat.
Regũ paremꝰ imperiis. nec possumꝰ
eoꝵ resistere tirannidi. Colimꝰ uitu¬
los. quos ad orare cõpellim᷑. In dieb
autẽ osee ab eodẽ rege p̾̃ceptũ est
ne tanto studio uituli colerentur.
sed qͥ uellet iret hierłm. & in tẽplo
sacrificaret dõ. Huic aiunt senten¬
tiȩ popłs contradixit. Q hoc ẽ qđ
nẽ dicit. diuisũ est cor eoꝵ. hoc est
regis & popłi. Et nulla ercusatio.¬
nẽ remanente. nc̃ in teribunt. &
tradentur ȩternę captiuitati. Statim

Expanded text:
rit quidem malum Osee in conspectu Domini, sed norit quidem malum Osee in conspectu Domini, sed non sicut reges Israel, qui fuerunt ante eum, cujus nono anno Salmanasar, rex Assyriorum, cepit populum Israel, et eduxit eos in Assyrios, et habitare fecit juxta flumen Gozan in civitatibus Medorum. Quaeritur ergo quare sub pessimis regibus capti non fuerint, sed sub eo qui coeperat ex parte aliqua ad meliora converti? Ad quod haec inferunt: excusabat se primum populus, et dicebat, Regum paremus imperiis, nec possumus eorum resistere tyrannidi: colimus vitulos quos adorare compellimur. In diebus autem Osee ab eodem rege praeceptum est, ne tanto studio vituli colerentur, sed qui vellet iret in Jerusalem, et in Templo sacrificaret Deo; huic, aiunt, sententiae populus contradixit. Et hoc est, quod nunc dicit: divisum est cor eorum, hoc est, regis et populi, 107 et nulla excusatione remanente, nunc interibunt, et tradentur aeternae captivitati; statim
Abbreviated transcription (Latin):
resim struere. nͥ qͥ ardentis ingenii
est & habet dona naturȩ quȩ a dõ
artifice st̃ creata. Talis fuit ualenti.¬
nus. talis martion quos doctissimos
legimꝰ. talis bardesanes. cuiꝰ etiã phi¬
losophi ad mirant᷑ ingeniũ. Isti gͦ
terrę suȩ bona uerterunt in titulos
mortuoꝵ: qr om̃is doctrina eoꝵ ñ
ad uiuentes refert᷑ sed ad mortuos. tã
eos quos colunt quã illos qͦs decipiunt.
iuisũ est cor eoꝵ. ñc̃ interibunt.
Ipse confringet simulachra eoꝵ. depo¬
pulabitur aras eorũ. Septuaginta.¬
iuiserunt corda sua. nc̃ peribunt.
Ipse suffodiet altaria eoꝵ. affligent᷑
tituli eoꝵ. Tradunt hebrei huius¬
cemodi fabulã. suspitionẽ suã scrip¬
turarũ auctoritate firmantes.
Quãdiu & reges & popłs parit̾ uitu¬
los aureos ad orabant. & habebant in
impietate consensũ: non uenit cap¬
tiuitas. Extremꝰ rex decẽ tribuum
fuit oseȩ. De quo scriptũ est qđ fece¬

Expanded text:
resim struere, nisi qui ardentis ingenii resim struere, nisi qui ardentis ingenii est, et habet dona naturae; quae a Deo artifice sunt creata. Talis fuit Valentinus, talis Marcion, quos doctissimos legimus. Talis Bardesanes, cujus etiam philosophi admirantur ingenium. Isti ergo terrae suae bona verterunt in titulos mortuorum, quia omnis doctrina eorum non ad viventes refertur, sed ad mortuos, tam eos quos colunt, quam illos quos decipiunt. Divisum est cor eorum: nunc interibunt: ipse confringet simulacra eorum: depopulabitur aras eorum. LXX: Diviserunt corda sua: nunc peribunt: ipse suffodiet altaria eorum: affligentur tituli eorum. Tradunt Hebraei hujuscemodi fabulam, suspicionem suam Scripturarum auctoritate confirmantes: Quamdiu et reges et populi pariter vitulos aureos adorabant, et habebant in impietate consensum, non venit captivitas. Extremus rex decem tribuum fuit Osee, de quo scriptum est , quod fece
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagines & flagella fructifera. mul¬
tos botros attulit. & uuarũ fȩcundi¬
tatẽ ramoꝵ magnitudini coȩquauit.
Sed haec quȩ prius talis erat antequã
offenderet dm̃: postea abundantiã
fructuũ uertit in offensȩ multitu¬
dinẽ. ut quanto plures haberet popłoᷤ.
tanto plura ȩdificaret altaria. & a¬
bundantiã terrę numero uinceret
tulerunt setelas. quas nos statuas uł
titulos appellamꝰ qͥ ꝓprie dȩmonũ st̃
aut hominũ mortuoꝵ. Ita & heretici
dũ essent in ȩccła plantati & cresce¬
rent in domo dĩ. uocabantur uinea
soreth: & afferebant uberrimos fruc¬
tus. Postea uͦ quanto plures facti st̃.
tanto sibi multiplicauert̃ altaria.
ut ꝓ uno altari qđ uerũ est. plures
erroris sui aras exstruerent. & iux¬
ta ubertatẽ terrę suȩ exuberauert̃
simulachris. Hereticorũ terra fe¬
cunda est. qͥ a dõ a cumen sensus &
ingenii ꝑcipientes ut bona naturȩ
in dĩ cultũ uerterent. fecerunt sibi
ex his idola. Nullus enĩ potest he¬

Expanded text:
propagines, et flagella fructifera, multos botros attulit, et uvarum fecunditas, ramorum magnitudinem coaequavit: sed haec quae prius talis erat antequam offenderet Deum, postea abundantiam fructuum vertit in offensae multitudinem: ut quanto plures haberet populos, tanto plura aedificaret altaria, et abundantiam terrae numero vinceret verterunt στήλας, quas nos statuas, vel titulos appellamus, qui proprie daemonum sunt, aut hominum mortuorum. Ita et haeretici dum essent in Ecclesia plantati, et crescerent in domo Dei, vocabantur vinea Sorec, et afferebant uberrimos fructus: postea vero quanto plures facti sunt, tanto sibi multiplicaverunt altaria, 106 ut pro uno altari quod verum est, plures erroris sui aras exstruerent, et juxta ubertatem terrae suae exuberaverunt simulacris. Haereticorum terra fecunda est, qui a Deo acumen sensus et ingenii percipientes, ut bona naturae in Dei cultum verterent, fecerunt sibi ex his idola. Nullus enim potest hae
Abbreviated transcription (Latin):
in preceps: & subuersis pedib dicere ñ
poterit. Statuit supra petrã pedeᷤᷤmeoᷤ.
Calcat enĩ suꝑ harenas. quȩ ñ habent
fundamentũ. & cũ periclitatꝰ fuerit.
loquit᷑ iuaxta hebreos. Torrens traͣsiuit
suꝑ animã meã. E contrario de iustis
& iustitia ñ fert̾ quasi torrens uiuus.
Cogitationes iustorũ iudicia.
uiqͥd hostias &e sacrifici u̾optulistiᷤᷤ
mihi in deserto quadraginta annis
domꝰ isrł: Ꝙ portastis tabernaculũ
moloch ur̃o. & imaginẽ idoloꝵ ur̃oꝵ¬

Expanded text:
in praeceps, et subversis pedibus, dicere non in praeceps, et subversis pedibus, dicere non poterit: Statuit supra petram pedes meos : calcat enim super arenas, quae non habent fundamentum, et cum periclitatus fuerit, loquetur juxta Hebraeos: Torrens transivit super animam meam . Econtrario de justis fertur quasi torrens invius: Cogitationes justorum judicia . Numquid hostias et sacrificium obtulistis mihi in deserto quadraginta annis, domus Israel? Et portastis tabernaculum Moloc vestro, et imaginem idolor